cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vortordo en Esperanto
La objektiva vortordo
En la normala, glata pensofluo oni iras de konataĵoj al novaĵoj, unue oni indikas la temon, kaj poste la remaon. Ĉi tian vortordon la lingvistoj de la Praga skolo nomas la objektiva vortordo . Ekz‑e Hieraŭ falis granda hajlo; ĉiu hajlero pezis pli ol kvindek gramojn. (Ĉi tie kaj poste en la ekzemploj graseta tiparfasono markas la temon; kaj kursivo, la remaon.) La unua subpropozicio enkondukas novan elementon de la parolsituacio: «grandan hajlon»; ĝi estas la remao. Enkondukinte la hajlon, la parolanto implice enkondukis la hajlerojn, el kiuj la hajlo konsistas. Tial por la dua subpropozicio ĉiuj hajleroj estas la temo; kaj la informo, la remao estas ilia maso.
Frazmembre la unua remao estas subjekto, kaj estkiel remao tiu subjekto aperas en la fina pozicio de la frazo; la dua remao estas mezura adjekto. En la dua subfrazo la subjekto estas la temo, kaj tial ĝi staras komence de la frazo.
Alia ekzemplo. Sur la frontpaĝo de «La Rabistoj» aperas la informo: «El germana lingvo tradukis D-ro L.L. Zamenhof». La subjekto (LLZ) estas la remao (Kiu tradukis? — LLZ), tial ĝi staras fine, post la predikato. En ĉi tiu situacio ĉi tiu vortordo estas la plej normala kaj rekomendinda. Se ĝin rearanĝi laŭ la preskriboj de gramatikistoj: «D-ro L.L. Zamenhof tradukis el la germana», tio esprimus alian penson (El kiu lingvo tradukis LLZ? — El la germana). Tia vortordo konvenus ekz-e en la informo «„Hamleto“n Zamenhof plutradukis el la germana traduko».
La subjektiva vortordo
Parolo emocia aŭ emfaza povas devii de la objektiva vortordo: la parolanto hastas esprimi la ĉefan, la informan parton (la remaon), kaj nur poste aldoni la temon. Tian vortordon oni nomas subjektiva. Ekz‑e
Belan vidon ili prezentis! (Objektive: Ili prezentis belan vidon. ) Saluton, heroldo matena, tro frue, tro frue vi krias (Objektive: Vi krias tro frue, tro frue.) Nur en mallumo vivas la vampiroj. 5. Esperantisto estas nomata ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon Esperanto … (La Bulonja Deklaracio)
La esperanta prozodio ne estas normigita, tamen ĉe multaj esperantistoj la remao estas prononcata kun aparta intonacio (kun la fraza akcento). Ĉe la subjektiva vortordo la antaŭmetita remao migras kune kun tiu intonacio (kun la akcento) nekutima komence de la frazo, kaj tio ĝin speciale emfazas (skribe tiun intonacian emfazon oni ofte signas per kursivo). Tiu intonacio rompas la glatan parolfluon, ĝi signalas novan pensoturnon, kiel ni vidas en la Bulonja ekzemplo; tia vortordo estas nemalofta en la difinoj, interalie en la enciklopedioj (kaj ankaŭ en Vikipedio ☺), kiuj ja ne estas unulinia teksto. Sed difinoj povas aperi ene de la parolfluo, kaj en tia okazo ili aperas en la objektiva vortordo, ekz‑e Ekzistas frazoj, en kiuj la supraj karakteriziloj estas rilatigitaj al la subjekto pere de verbo, kies rolo estas nur precizigi la naturon de tiu rilato. Tian verbon oni nomas kopulo …
Sintaksaj aranĝoj
Ĝis nun ni parolis pri grandskala vortordo en la indikaj propozicioj (ĝuste tiajn frazojn kaj sintaksan nivelon oni kutime konsideras parolante pri tipologia vortordo, ekz‑e SVO ktp). Tamen eblas konsideri la vortordon ankaŭ etskale, desube, atentante la internon de la frazmembroj. Tie ni trovas pli striktan sintakson ĉe diversaj gramatikiloj (prepozicioj, konjunkcioj ktp). Ankaŭ la formo de la demandoj apartenas al tiu speco.
Tiaj pli striktaj reguloj estas pli evidentaj kaj pli similaj al iliaj respondaĵoj en la analizaj lingvoj; tial ili estas detale priskribitaj en la gramatikoj kaj instruataj en la lingvokursoj. Tiel ekz‑e la Kaloĉaja artikolo «Vortordo» en la Enciklopedio de Esperanto preskribas, interalie, ke La vortetoj ankaŭ, nur kaj ne staru ĉiam antaŭ tiu vorto, al kiu ili rilatas. (…) En ĉefpropozicioj la lasta vorto estu tiu, al kiu la rilata pronomo de l’ dependa frazo rilatas …
Prozodio
Kaloĉajo krome rimarkigas: En frazoj, kiuj montras post rekta parolo la parolanton, la predikato antaŭas la subjekton, escepte se la subjekto estas persona pronomo. Do: «„Venu“, diris Johano.» Sed: «„Venu“, li diris.»…
Kaloĉajo klarigas, kial «li diris» preferindas ol «diris li» (pro la fiksakcenta prozodio de Esperanto); sed li neniel klarigas la rekomendon pri «diris Johano». Nu, la motivo estas la tema-remaa dispozicio: «Johano» estas la remao, tial ĝi aperas en la frazofina, remaa pozicio.
Tamen kiam la remaeco de unusilaba pronomo estas grava, tiam ĝi ja aperas en la pozicio remaa (kaj tiam ĝi portas la plenan frazan akcenton, en tia okazo ĝi ne estas enklitiko), ekz‑e: Pri la kapvortoj kaj difinoj en ĉi tiu eldono respondecas mi, pri la nacilingvaj tradukoj sole nur la respektivaj nacilingvaj respondeculoj
Misprezento en lerniloj
Katenite per la rutino de analizaj lingvoj, multaj esperantaj gramatikoj kaj lerniloj trudas la SVO-aranĝon ankaŭ al nia lingvo, ekz‑e: La norma vortordo estas: subjekto, predikato, objekto, adjekto. (PAG, §272) La baza ordo de frazpartoj sekvas la ĉi-postan modelon …:
Se oni uzas alian vortordon, oni ne ŝanĝas la bazan signifon, sed nur kreas diversajn emfazojn … (PMEG 34.1). Ĉi tiuj asertoj estas malĝustaj plurrilate.
Unue, ili estas miskonceptaj. En Esperanto, samkiel en aliaj sintezaj lingvoj — kiaj la klasikaj Latino kaj la malnovgreka, la lingvoj nordslavaj, la hungara (la gepatra lingvo de Kaloĉajo!) — la grandskala vortordo ne estas afero sintaksa (kia ĝi estas en la lingvoj analizaj, ekz‑e la angla aŭ la franca), sed ĝi estas afero pragmatika; ĝi do esprimendas ne per la nociaro frazmembra (subjekto, objekto, predikato…) sed en la terminoj komunikadaj (temo, remao, kuliso, ligilo…).
Trie, oni konfuzas remaecon kun emfazo. La ekzercaraj frazoj: entenas sintaksan inversion, sed estas absolute senemfazaj, ili estas en la objektiva vortordo. Kaj male, se rearanĝi ilin laŭ PAG-PMEGa ordo: la frazoj iĝos emfazaj, ili ricevos subjektivan ordon. En Esperanto la pragmatika vortordo (temo → remao) ĉefas super la vortordo sintaksa (subjekto → predikato).
Espereble la akademia Raporto pri la vortordo ĝustigos tiun misprezenton.
Himmelberg
Himmelberg ("ĉiela monto") estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Feldkirchen. Fine de en la komunumo vivis.
La Digue
La Digue estas la plej malgranda el la tri loĝataj ĉefinsuloj de la Sejŝeloj. Sur 10,4 kvadrataj kilometroj vivas 2.200 loĝantoj. La plaĝo Anse Source d'Argent kun siaj spektaklaj granitaj formacioj konsideriĝas reva feriejo kaj estas ŝatata turisma celo.
Geografio
La kvara plej granda el la granitaj insuloj de la Sejŝeloj situas proksimume 50 kilometrojn nordoriente de la ĉefa insulo Mahé kaj ses kilometrojn oriente de Praslin. La Digue longas pli-malpli kvin kilometrojn kaj larĝas tri kilometrojn, la areo kovras 10,4 kvadratajn kilometrojn.
La insulo ĉirkaŭiĝas preskaŭ komplete per korala rifo, kiu okcidente kaj sudoriente foras 380 ĝis 610 metrojn de la marbordo kaj sudokcidente proksimas 75 ĝis 100 metrojn de la bordo. Entute la per la rifo protektata mara areo ampleksas 4,5 kvadratajn kilometrojn. Okcidente troviĝas la sola truo en la rifo sufiĉe granda por pasadoj de ŝipoj. Tial ĉe la okcidenta marbordo situas la haveno La Passe, kiu samtempe estas la sola pli granda insula loĝloko kun infrastrukturo.
La plej alta monto de la insulo – la Nid d'Aigles (esperantlingve "aglonesto") - havas sian pinton 333 metrojn super la marnivelo.
Klimato
La Digue pro sia situo proksime de la ekvatoro havas plejparte konstantan tropikan klimaton, kun tutjare alta aera humideco kaj temperaturoj de averaĝe 25 ĝis 30°C. La vetero influiĝas per la ventodirekto de la musono. La nordokcidenta musono de novembro ĝis aprilo alportas pli humidan aeron kun oftaj pluvoj kaj la sudoriente musono de majo ĝis oktobro pli sekan aeron kun fortaj ventegoj. Tiutempe la maraj ondoj aparte altas kaj la oceano ŝajnas kvazaŭ kirlita. Kiel la aliaj du loĝataj ĉefaj insuloj de la arkipelago, la insulo situas ekster la zono de tropikaj ŝtormegoj. Tamen fortaj ventegoj kaj unuopaj ŝtormoj eblas. La manko de altaj montoj sur la insulo kaŭzas, ke pasantaj nuboj relative malofte pluve perdas sian humidecon. Tial la jara pluvokvanto de proksimume 1620 mm signife pli malaltas ol sur la aliaj ĉefinsuloj Mahé kaj Praslin. Agrikulturo sur la insulo nur eblas pro akvigo per pumpita grunda akvo.
Politika strukturo
La Digue estas unu de tri memstaraj administraj komunumoj de la Sejŝeloj ne situantaj sur la plej grava insulo Mahé. La insula komunumejo ankaŭ administras la najbarajn kaj parte neloĝataj insuletojn Petit Soeur, Grand Soeur, Marianne, Félicité kaj Coco Island.
Historio
La insulo en 1744 malkovriĝis de la franco Lazare Picault kaj unue nomatis Isle Rouge ("ruĝa insulo"). Kadre de la esploro de la insularo fare de Marc-Joseph Marion du Fresne la insulo en 1768 laŭ unu el liaj ŝipoj rebaptiĝis La Digue. La 12-an de februaro 1771 la franca oficiro Charles Oger oficiale deklaris la insulon posedaĵo de la francia reĝlando. Kiam la Sejŝeloj en 1794 unuafoje konkeriĝis fare de la brita armeo, La Digue estis neloĝata. La unuaj setlistoj estis en 1798 el Reunio deportitaj francaj ribeluloj, inter ili Maximilien Morel, kies edzino kun kvin infanoj kaj kvar sklavoj sekvis lin en 1799. Kvankam la sklaveco en la francaj kolonioj estis malpermesita en 1794, ĝi plupraktikiĝis sur la Sejŝeloj. En 1817, 71 homoj vivis sur la insulo. Komence de la jaro 1835 la sklaveco ankaŭ oficiale malpermesiĝis en la insularo, sed la ekssklavoj devis plu labori en la plantejoj kontraŭ malalta salajro. Nur en 1839 la sklaveco ankaŭ sur la Sejŝeloj estis definitive pasinteco.
Ekonomio kaj infrastrukturo
Tradicie ŝipkonstruado, fiŝkaptado, kultivado de vanilo kaj la produktado de kopro estis la ĉefaj enspezofonto de la insulanoj. Ankoraŭ en 1976 ne ekzistis asfaltitaj ŝoseoj aŭ stratoj kaj nur unu hoteleto. Intertempe la turismo estas plia grava, eble la plej grava, ekonomia branĉo. Kontraste al sur la insuloj Mahé kaj Praslin, sur la insulo La Digue ne ekzistas pli grandaj hotelaj kompleksoj, sed anstataŭe estas granda oferto de malgrandaj gastejoj kaj simplaj tranoktejoj. La insulo daŭre nur havas malmultajn kilometrojn da asfaltitaj ŝoseoj. Nur ekde malmultaj jaroj ekzistas aŭtoj sur la insulo. Ĉefaj trafikiloj estas bicikloj kaj, malpli kaj malpli, la tradiciaj per oksoj tiritaj ĉaroj.
La loĝantoj de La Digue disponas pri lernejo, infanĝardeno, kristana preĝejo, policejo kaj hospitaleto. Ekzistas surterigejo por helikopteroj kaj pramŝipoj plurfoje tage cirkulas inter La Digue kaj Praslin.
Riano
Riano estas komunumo de Italio. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono de la komumo estas la Sankta Georgo, kies memortago, la 23-a de aprilo, sekve estas la komunuma festotago.
Kathryn Grant
Kathryn GRANT (naskiĝis je la en Houston, Teksaso kiel Olive Kathryn Grandstaff) estas usona aktorino kaj kantistino kiu ludis siajn plej memorindajn rolojn sub sia artistnomo Kathryn Grant. Ŝi fariĝis la dua edzino de Bing Crosby (kvankam ŝi estis 30 jaroj pli juna), kaj devis ŝanĝi sian nomon por la geedziĝo. Ŝi tute retiriĝis post sia edziniĝo en 1957, escepte de la ludado por "Mama Bear" kun sia edzo kaj infanoj en Goldilocks. Ekde la morto de Crosby en 1977, ŝi prenis kelkajn malgrandajn rolojn kaj la gvidadon en la 1996 Broadway muzikalo State Fair.Kun Bill Crosby ŝi havas tri infanojn; Harry (1958), Mary (1959), kaj Nathaniel (1961).
Ľubomír Luhový
Ľubomír Luhový (n. ) estas slovaka futbalisto. Li de 1995 ĝis 1998 membris en la slovaka nacia teamo de futbalo.
Aloŝa Avdejev
Artisma kreado
De 1976 estas ligita kun la krakova kabaredo "Piwnica Pod Baranami" (Kelo sub Virŝafoj), kie ludas kun Kazimierz Adamczyk kaj Michał Kaniewski, kantante rusajn kaj ciganajn romacojn, odesajn kaj judajn kantojn interplektataj de humuro. En la jaroj 1977-1980 kunlaboris kiel pianisto kun krakovaj ĵaz-ensembloj.
Ekde 1990 ludas gitare kun Kazimierz Adamczyk kaj Marek Piątek, koncertante enlande kaj eksterlande. Surbendigas diskojn, televidajn kaj radiajn programojn. Konstanta felietonisto de psikologia monatrevuo "Charaktery" (Karakteroj) kaj membro de ties Scienca Konsilantaro.
Palimpsesto de Arkimedo
En la 20a jarcento falsigistoj enigis orumitajn pentraĵetojn en la libron por pluvalorigi ĝin.
Aloŝa Avdejev
Scienca agado
Diplomito de pola filologio ĉe Jagelona Universitato (1972), de 1974 scienca laboranto de Instituto pri Orientslava Filologio. Membro de Pola Lingvistika Asocio. En 1978 iĝis doktoro de humanismaj sciencoj (disertaĵo: Sona interfero en la rusa parolo de poloj). En 1980 laboris en Kolegio Triunuo en Dublino kiel visiting professor. Kreinto de la koncepto de komunikada gramatiko. En 1986 habilitiĝis. Ekde 2005 profesoro de humanismaj sciencoj.
Palimpsesto de Arkimedo
Palimpsest
Aloŝa Avdejev
Scienca agado
Li laboras en Instituto de Rusio kaj Orienta Eŭropo ĉe Jagelona Universitato, kie ĉefe okupiĝas pri pragmatika lingvistiko kaj komunikada gramatiko. En la jaroj 1994-1998 vicdirektoro de la Instituto pri Orientslava Filologio, de 1996 gvidanto de la Fako de Rusa Lingvoscienco.
Thunderbolt (filmo)
Temo
Foh estas meĥanikisto kaj part-tempa piloto en aŭtomobilaj kuradoj, ludanta la parabolon de bona Samariano por la polico, helpante al ili kapti danĝeran krimulon nomitan Cougar pere de aŭtomobila postkurado. Tamen la krimulo baldaŭ estas liberigita kaj venĝas sin de Foh detruante lian entreprenon kaj domon kaj kidnapante liajn du plijunajn fratinojn. Foh povas liberigi ilin nur partoprenante kuradon kun Cougar kaj denove alfrontante la krimulon post lia pli frua malvenko.
Uralo (rivero)
Uralo (Урал (Ural) [pli frue Яик (Jajk)], Жайық; Яйыҡ) estas rivero en Rusio kaj Kazaĥio. Ĝi fluas el Urala montaro al Kaspia maro. La longeco de la rivero Uralo estas 2428 km. Ĝi servas kiel fonto de fiŝkaptado kaj grava transporta arterio. Inter la gravaj urboj ĉe la rivero estas Magnitogorsk, Orsko kaj Orenburgo. Kun la montaro Uralo ĝi formas la limon inter Eŭropo kaj Azio.
Erzsi Albert
ALBERT Erzsi estis hungara operkantistino (mezosoprano) naskiĝinta en Szamosújvár la 30-an de marto 1886 kaj mortinta en Budapest la 30-an de marto 1960.
Biografio
Unue ŝi ludis en provincaj teatroj, poste ŝi havis sukcesojn en Városi Színház de Budapeŝto kiel oper-kaj operetkantistino. Ŝi estis konata ankaŭ kiel koncertkantistino.
Wittisheim
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Stacio Shima-Isobe
Stacio Shima-Isobe (japane: 志摩磯部駅 [Ŝima-Isobe-eki], angle: Shima-Isobe Station) estas fervoja stacio en Ŝima, Gubernio Mie, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Shima.
Mußbach (Rehbach)
La rojo Mußbach (elparolu: musbaĥ) estas ĉ. 12 km longa orografie maldekstra flankrivero de la Rehbach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Rivervojo
Du fontoj de la rojo Mußbach situas en distanco de nur kelkajn metrojn ĉe la nordorienta deklivo de la monto Hoher Stoppelkopf (Palatinata Arbaro), kiu havas altecon de 567 m super marnivelo en arbaro, kiu apartenas al la komunumo Wachenheim ĉe la vinvojo. La deksta ĉefa fonto trviĝas sur alteco de 460 m. Post 500 m la du fontojo kuniĝas. Ĝi trafluas la parkon Kurpfalz-Park, kie ĝi plenumas plurajn malgrandajn baraĵlagetojn. Post 1,5 km la rojo elfluas la parkon suden. En la valo Silbertal alfluas de dekstre la ĉ. 1,4 km longa Silbertalbach. Post pliaj 2 km ĝin alfluas de maldekstre rojeto, kiu venas de la Quaderhang-fonto.
En la Benjen-valo la rojo Mußbach atingas post entute 6 km la teritorion de la urboparto Gimmeldingen de Neustadt ĉe la vinvojo. Sur alteco de 220 m alfluas ĝin de dekstre la mallonga, sed akvoriĉa rojo de la Loosen-fonto. Al la nun pli malrapide fluanta rojo alfluas la akvo de la Loog-fonto kaj la Neumühl-fonto. La nun pli granda rojo nun trafluas malgrandan baraĵlagon.
Post la Mußbach enfluas montetaran regionon, kie kreskas vitoj. Ĝi trafluas la vilaĝojn Gimmeldingen kaj Mußbach (ambaŭ urbopartoj de Neustadt ĉe la vinvojo). Ĝi enfluas rande de vilaĝo Mußbach de maldekstre sur alteco de 124 m super marnivelo en la rivereto Rehbach, la norda brako de la rivereto Speyerbach.
Nomo
Jam en la mezaltgerman la rojo havis sian nomon de la vilaĝo „Muosbach“, kiu signifas „muska rojo“ en la senco de „marĉa“. La meandrumantaj rojoj kaŭzis altan grund-akvan nivelon kaj la riverbordoj estis marĉaj.
Muelejoj
En la mezepoko oni uzis la akvon de la rojo en 12 akvomuelejoj.
Ekologio
En la 19a ĝis la dua duono de la 20a jarcento la rojo servis kiel poluakva kanalo. Intertempe ekzistas akvopurigejoj.
Abaújalpár
Abaújalpár estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Gönc.
9838 Falz-Fein
Nomo
Ĝia nomo honoras la baronon Eduard Aleksandroviĉ von Falz-Fein (cirile : Эдуард Алекса́ндрович фон Фальц-Фейн), elstaran kolektanton da artaĵoj kaj historiaj dokumentoj, konatan pro lia karitato. Naskiĝinta en Rusio, lia onklo Friedrich Falz-Fein estis la fondinto en 1875 de la famkonata naturrezervejo Askania-Nova en Ukrainio.
Chrząszcz
Chrząszcz estas verko de Jan Brzechwa, kiu uzas malfacile prononceblan nomon de urbo Szczebrzeszyn.
La unua parto “W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie” ofte estas uzata kiel langrompilo, ekzemplo de malfacileco de pola prononco. En la urbo ekde 2002 estas monumento al heroo de la verko.
Abaújalpár
Historio
La komunumo estis bieno de familio Aba. La turkdevena Alpár loknomo unue en 1330 aperis en ĉarto, ties signifo estas: heroa, kuraĝa. La vilaĝo dum la turkaj tempoj detruiĝis, poste komence de la 18-a jarcento oni denove enloĝigis ĝin. La novaj loĝantoj kalvinanaj hungaroj estis.
En la vilaĝo migra poŝto servas.
Nnamdi Azikiwe
Tribestro Benjamin Nnamdi Azikiwe, membro de la Britia Privata Konsilantaro (16a de novembro 1904 – 11a de majo 1996), kutime menciita kiel Nnamdi Azikiwe, estis unu el la ĉefaj figuroj de moderna naciismo en Niĝerio. Li estis ŝtatestro de Niĝerio el 1963 al 1966. Li antaŭe estis la dua kaj lasta Guberniestro-Generalo de 1960 ĝis 1963 kaj poste la unua Prezidento de Niĝerio, kaj demokratie elektita, de 1963 ĝis 1966, kun la posteno de prezidento tra la tuta Unua Niĝeria Respubliko. Chukwuma Kaduna Nzeogwu estris en 1966 militistan puĉon en la norda regiono, kiu dekomence malsukcesis (okazis kontraŭpuĉo) sed ĉiukaze elpostenigis la Prezidenton Nnamdi Azikiwe kaj lian registaron.
Villem Vaher
Villem VAHER (Otepää, - 1944) estis estona esperantisto kaj lernejestro.
Biografio
Li estis pioniro de Esperanto en Estonio, varbita de reklamoj en estonaj gazetoj kaj propagandiloj disvastigitaj de Petersburga Esperanto-Societo „Espero“.
Eksperimente li instruis Esperanton en urba elementa lernejo de Tallinn.
Li estis prezidanto de EAE de 1922 kaj direktoro de EIE de 1925. Li gvidis kursojn kaj de 1927 regule semajne paroladis en la radiostacio Tallinn en Esperanto.
Limbach-Oberfrohna
Limbach-Oberfrohna estas urba komunumo en la federacia lando Saksio de Germanio. Ĝis la 31-a de julio 2008 ĝi apartenis al la distrikto Chemnitzer Land, sekve de malfondo de tiu distrikto ĝi nun estas parto de nova distrikto Zwickau. Daŭre ĝi estas la administra centro de samnoma komunumaro, germane nomata Verwaltungsgemeinschaft Limbach-Oberfrohna. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Villem Vaher
Biografio
Li verkis ankaŭ lernolibron de la rusa por estonoj.
Adam Pleśnar
Adam Pleśnar (naskiĝis la 17-an de februaro 1935 en Opole Lubelskie, mortis la 9-an de marto 2013 en Vroclavo) – pola socia aganto, opoziciisto en Pola Popola Respubliko kaj esperantisto
Biografio
Kiel lernanto de Ĝeneralkleriga Liceo en Paczków estis kunkreinto de konspira junulara organizaĵo "Krucjata" (Kruca Agado), pro kio estis forigita de la lernejo en 1950. Junie 1951 estis arestita kaj kondamnita al puno de 1,5 jaro de mallibereco, kiun pasigis en punlaborejoj en Nysa, Opole kaj Jaworzno. Liberigita decembre 1952. Poste laboris kiel fizika laboristo. Post trapaso de koresponda abituro ekstudis en Universitato de Vroclavo. Post oktobraj eventoj de 1956 membriĝis al Klubo de Junaj Katolikoj ĉe la universitato, kiun enkorpigis Klubo de Katolika Intelektularo en Vroclavo. De novembro 1956 ĝis januaro 1957 apartenis al Asocio de Junaj Demokratoj, gvidata de Karol Głogowski. En la 60-aj jaroj dufoje kondamnita - februare 1964 al 8 monatoj de mallibereco kun suspendo por 2 jaroj pro posedo de samizdataj periodaĵoj, kaj post aresto aprile 1964, denove kondamnita al 2,5 jaroj de mallibero. Antaŭtempe liberigita - februare 1965. En 1967 finis historion dum studado ĉe Jagelona Universitato, kaj en 1977 juron en la Vroclava Universitato.
En la 70-aj jaroj estis aktivulo de Pola Esperanto-Asocio. Li partoprenis protestojn kontraŭ ŝanĝoj en Konstitucio de la Popola Popola Respubliko. De 1977 apartenis al la Defend-Movado de Homrajtoj kaj Civitanaj Rajtoj, iĝis aktivulo de opozicio en la regiono de Vroclavo. Kadre de la Movado serĉis eblecojn por partopreno de la opozicio kadre de laŭleĝaj formoj de politika agado, restante kritika kontraŭ la reĝimo. Ne kontribuis al Solidareco. Dum la milita stato en Pollando internigita de la 31-a de decembro 1981 ĝis la 16-a de februaro 1982 laŭvice en Vroclavo kaj Nysa.
En 1995 pensiiĝis. En 2011 distingita per Kavalira kruco de la Ordeno Polonia Restituta
Reichenau (Karintio)
Reichenau - prononco, signifo "riĉa herbejo" aŭ "herbejo de riĉuloj" - estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Feldkirchen. Fine de en la komunumo vivis.
Tom Hiddleston
Thomas William HIDDLESTON naskiĝis estas angla aktoro, kinproduktoro kaj muzikisto. Komence de lia kariero, li aperis en teatroproduktadoj Cymbeline (2007) kaj Ivanov (2008). Li gajnis la Laurence Olivier Premio por Plejbona-Novulo pro sia rolo en Cymbeline kaj ankaŭ estis nomumita por la sama premio pro sia rolo kiel Cassio en Othello. Li ricevis la publikan atenton pro sia rolo kiel Loki en la filmoj de Marvel Cinematic Universe, aperante en Thor (2011), The Avengers (2012), Thor: The Dark World (2013), Thor: Ragnarok (2017), Avengers: Infinity War (2018) kaj Avengers: Endgame (2019). En 2011 li gajnis la Empiran Premion kaj estis nomumita por la BAFTA Rising Star Award. Hiddleston ankaŭ aperis en War Horse de Steven Spielberg (2011), The Deep Blue Sea (2011), la romantika komedio Midnight in Paris de Woody Allen (2011), la BBC serio (2012) Henry IV kaj Henry V kaj la romantika vampirfilmo Only Lovers Left Alive (2013). En 2016 li ĉefrolis en kaj estis administra produktanto de la AMC/BBC serioj The Night Manager, pro kio li ricevis du nomumojn al Premio Emmy, kaj gajnis sian unuan Premion Ora Globo al la plej bona aktoro.
10914 Tucker
10914 Tucker estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Roy A. Tucker, instrumentiston ĉe la Nacia Observatorio de Kitt Peak. Li estas posedanto kaj ĉefa observanto de la Observatorio Goodricke-Pigott en Tucson (Arizono), elde kiu li malkovris du, unu kaj unu kometon.
37609 LaVelle
37609 LaVelle estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lewis LaVelle McCoy, entreprenisto kun civitisma spirito kaj ano de la Arizona Komitato de Iniciativo por la Scienco, la Teknologio, la Inĝenierarto kaj la Matematiko. Li nelaceble laboris por establi la familian Kristanan Asocion de Junaj Viroj de Flagstaff kaj la Challenger Learning Center de Arizono.
Mozilla Thunderbird
[] (eo: Tondrobirdo) estas malfermitkoda retpoŝta programo kaj novaĵlegilo de la Mozilla Foundation.
La programo baziĝas sur la fontoteksto de Mozilo kaj estas havebla i.a. por Vindozo, GNU/Linukso, Mac OS X, BSD, Solaris kaj OS/2.
Sekureco
Mozilla Thunderbird subtenas sekurecajn komponantojn kiel elektronikan subskribon, ĉifradon de mesaĝoj kaj atestilojn laŭ la normo de S/MIME.
Krome estas havebla etendaĵo Enigmail por GnuPG/PGP por la programo, per kiu oni povas ĉifri kaj diĝite subskribi retleterojn per ŝlosiloj de PGP. GnuPG estas antaŭ ĉio treege disvastigita inter uzantoj de Linukso kaj adeptoj de libera programaro kaj estas parto de la bazaj instaloj en la plej multaj distribuaĵoj de Linukso.
HTML-enhavoj
Al la aplikanto estas je dispono tri reĝimoj por la prezentado de HTML de retleteroj. En la unua estas vidigata la originala eligo de HTML. La dua reĝimo limigas la eligon de HTML nur al la plej necesa, ĉiuj eble danĝeraj elementoj de HTML estas elfiltritaj. La lasta reĝimo tute elŝaltas HTML, t. s. estas vidigata nur simpla teksto de la respektiva mesaĝo. Thunderbird estas agordita en la livera stato al la unua prezentoreĝimo – Originala HTML. Same je dispono por la verkado de mesaĝoj la ebleco formati la mesaĝtekston pere de HTML.
Virtualaj dosierujoj
Virtualaj dosierujoj montras ĉiujn mesaĝojn, kiuj konformas al la antaŭe difinitaj serĉkriterioj (same al la „“ de Gmail). Por ekz. vidi ĉiujn mesaĝojn de certaj sendintoj el ĉiuj dosierujoj, oni unufoje serĉas ĉiujn mesaĝojn de ĉi tiu sendinto, ĉi tiun serĉon oni povas poste konservi kiel virtualan dosierujon. Ĉe tio la mesaĝoj ĉiam restas en sia origina loko, diference de filtriloj. Malgraŭ tio oni povas nun ĉiutempe malfermi ĉi tiun virtualan dosierujon kaj tuj estas vidigataj ĉiuj respektivaj mesaĝoj, kvankam ili propre troviĝas en aliaj dosierujoj.
Pluraj identoj
subtenas la apartan administradon de pluraj kontoj de POP3 kaj IMAP. Laŭvole oni povas kunigi ĉiujn kontojn de POP3 en malloka enirkesto. Ankaŭ pluraj adresaroj povas esti tenataj.
Pliaj karakterizaĵoj
Oni povas adapti la uzantinterfacon de per etosoj al la propraj bezonoj. Ankaŭ integrita RSS-legilo estas disponebla. Per la funkcio de rapida serĉado estas je dispono pli multe da eblecoj por trovi certajn retleterojn el la ĉefa fenestro.
Helpe de etendaĵoj, (angle, oni povas aldoni pliajn funkciojn. Mozilla mem disponigas platformon, kie programistoj povas prezenti siajn etendaĵojn por elŝutado, sed la plej multaj el la tie prezentataj etendaĵoj estas en la angla kaj/aŭ en aliaj lingvoj. Ĉi tie estas taskokampo por esperantistoj, kiujn interesas la tradukado de tiaj etendaĵoj.
Annino (stacio de Moskva metroo)
Annino (Аннино, "de Anna (persona nomo)") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Serpuĥovsko-Timirjazevskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en suda parto de Moskvo.
Mozilla Thunderbird
Pliaj karakterizaĵoj
konservas la retleterojn en plurajn tekstodosierojn. Por pli rapida atingo estas aldone kreataj haketodosieroj (angle: hash files). Per tio estas pli facile por konkurantoj krei importanalizilojn. Krome ĉi tiujn retpoŝtajn dosierojn oni povas, se necese, legi per simpla tekstredaktilo. Retpoŝtaj programoj de tamen konservas la retleterojn en duuma datumbaza dosiero (ĝis Vindozo XP, la aplikaĵo de Vindozo Vista ankaŭ konservas ĉiun unuopan retleteron en tekstodosieroj).
Literumado
memkompreneble ankaŭ enhavas funkcion por literumado, per kiu oni povas kontroli la ortografion de vortoj en la redakta fenestro. La esperantlingvaj arkivoj por Vindozo kaj Linukso kiel ankaŭ la esperanta lingvopako jam defaŭlte enhavas esperantan vortaron. Sed eblas ankaŭ elŝuti ĝin de aliloke. Vortaroj por aliaj lingvoj troveblas per.
Branĉo 1.5
Pli grandaj ŝanĝoj enkondukitaj en la antaŭa versio 1.5 estis i.a. aŭtomataj ĝisdatigoj, plibonigita subteno por RSS kaj podcasting, spamkontrolo kaj plibonigita produktiveco, ekz. „literumado dum tajpado“, „aŭtomata konservado kiel malneton“ dum verkado de novaj mesaĝoj kaj la forigo de kunsendaĵoj el retleteroj. En ĉiuj ĝisdatigoj de la evolubranĉo 1.5 estas realigitaj nur plibonigoj pri stabileco kaj sekureco.
Branĉo 2.0
La versio 2.0.0.21 aperis la 18-an de marto 2009 kaj enhavas kompare kun la versio 2.0 nur sekurecajn kaj stabilecajn ĝisdatigojn. De kiam en la januaro 2006 la versio 1.5 estas publikigita, la versio 2.0 aperinta la 18-an de aprilo 2007 estis la unua versio, kiu enhavas novajn funkciojn. Al la novaj funkcioj apartenas la ebleco provizi mesaĝojn kun memdifinitaj etikedoj (angle: tags), alĝustigi la dosierujan vidon, ekzemple por montri nur la dosierujojn kun nelegitaj mesaĝoj, pli detalajn informojn pri novaj mesaĝoj en la taskopleto, antaŭvidon de dosierujaj enhavoj dum tuŝado per la muskursoro, plibonigita subteno por Vindozo Vista kaj kelkaj aliaj plibonigoj. Krome la grafika interfaco de la aplikaĵo ricevis novan aspekton.
Branĉo 3.0
La versio de  3.0.4 aperis la 30-an de marto 2010.
Branĉo 3.1
La versio de  3.1.4 aperis la 16-an de septembro 2010.
Versio 3.1.10 aperis la 28-an de aprilo, 2011.
Branĉo 5.0
La unua alfa versio de Thunderbird 3.3 (poste deklarita 5.0 por sinkronigo kun kaj ) estis eldonita la 23-an de novembro 2010. , la dua — la 20-an de januaro 2011, la tria — la 16-an de marto 2011.
La unua beta-versio de Thunderbird 5.0 estis eldonita la 2-an de junio 2011.
La fina eldono de versio 5.0 okazis la 28-an de junio 2011.
, nomkvereloj kun Debiano
La distribuanto Debian de GNU alinomas la version de ĉi tiu retpoŝta programo apartenanta al ĉi tiu distribuaĵo al  (eo: glacikolombo). Ĉi tiu versio estas en detaloj modifita por esti pli bone integrita en Debian GNU/Linukso 4.0.
La nomŝanĝo venis post kverelo inter la programistoj de Debiano kaj la. La emblemo ne estis donata sub liberan licencon. Ĝi tial ne konformis al la kaj ne povas esti transprenata en la distribuaĵon. La markopolitiko de Mozilla tamen permesas la uzadon de la nomo  nur kune kun la emblemo. Krome ĝi postulas, ke ŝanĝoj pri la programo estu anticipe prezentataj al la Mozilla Corporation por kvalitkontrolo por aprobi ilin. La sama validas por la nomoj kaj emblemoj de aliaj programoj de la projekto Mozilla, inter ili, kies Debiana versio estas alinomita al  (eo: Glaciovizelo).
en Esperanto
estas nun en Esperanto, kiel neoficiala versio en la versio 3.1.9, kiu aperis la 4-an de marto 2011.
Rieti
Rieti estas komunumo de Italio.
717 Wisibada
717 Wisibada estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Franz Kaiser, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl
Nomo
Ĝia nomo venas de tiu de Wiesbaden, naskiĝurbo de Franz Kaiser.
RER de Francilio A
RER de Francilio A, plej ofte simple nomita RER A, estas linio de RER de Francilio kiu trairas de oriento okcidenten la parizan aglomeraĵon, kun pluraj branĉoj en la ekstremaĵoj de centra trunko. Ĝi kunligas, kaj  en la okcidento, al  kaj  en la oriento, trapasante tra la centro de Parizo.
Bondues
- prononco laŭ sistemo IFA, jen france, historie nederlande respektive okcidentflandre Bonduwe - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Sankt Urban (Karintio)
Sankt Urban estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Feldkirchen. Fine de en la komunumo vivis.
Araŭo
Geografio
Araŭo troviĝas ĉe la bordo de la rivero Aro (rivero) kaj je la suda flanko de la Ĵurasa montaro. Tra la urbo fluas la rivero Aro, kiu donis al la urbo kaj la kantono la nomon. Al ĝi alfluas sur la teritorio de la urbo de sudo la rivero Suro.
Praepoko
Sur la teritorio de Araŭo oni trovis unuopajn objektojn de la novŝtonepoko kaj ekzistas ŝpuroj de bronzepoka setlejo. En la romia epoko pasis la romia strato de Vindonissa al Salodurum (la hodiaŭa Soloturno tra la teritorio de la nuna urbo Araŭo.
Mezepoko
Araŭo estis fondita je proksimume 1240 de la Grafoj de Kiburgo. Ĝia unua oficiala mencio kiel urba setlejo datiĝas de 1256. 1273 la Kiburganoj elmortis kaj la herdantino Agnes von Kyburg vendis la urbeton al sia baptopatro Rudolfo la 1-a de Habsburgo. En 1415 la suba parto de Argovio kun Araŭo estis konkerita far Berno kun helpo de Soloturno. La 1-an de marto 1528 la argovianoj akceptis la protestantan kredon pro premo de Berno. Sekvis jarcentoj de berna regado ĝis en 1778 la francoj konkeris Svislandon.
Johannes Vahtkerl
Li esperantiĝis en 1908. Li estis sekretario de la Esperanto-Societo en Tartu de 1914 ĝis 1915 kaj ties prezidanto de 1915 ĝis 1916. En 1919 en Talino li fondis Esperantistan Unuiĝon „Espero“ (kun Helmi Dresen kaj V. Aro).
Araŭo
"Ĉefurbo de Svislando"
Ek de 1531 Araŭo estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo. Sub la franca okupado Araŭo 1778 fariĝis la unua ĉefurbo de la Helveta Respubliko kaj do efektive la ĉefurbo de Svislando. Oni tiam planis la konstruadon de reprezenta registarkvartalo, sed jam la 20-an de septembro la registaro translokighis al Lucerno. Araŭo restis ghis 1803 la ĉefurbo de la helveta kantono Araŭo.
Johannes Vahtkerl
Li propagandis ĉefe sur poŝtista kampo. Multaj tradukoj el Esperanto aperis en la estona gazetaro; li skribis artikolojn en Esperanto-gazetoj.
Araŭo
Nuntempo
En 1803 Napoleono dekretis la kunfandiĝon de la kantonoj Baden, Frikvalo kaj Araŭo al la Kantono Argovio, kies ĉefurbo fariĝis Aarau, kiun rolon Araŭo plenumigas ĝis hodiaŭ.
Johannes Vahtkerl
Krome li tradukis prisportan libreton el la estona.
Araŭo
Nuntempo
Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Rohr estis integrita al la urbo Araŭo, kies urba teritorio kaj loĝantaro tiel kreskis je proksimume 20%.
Trafiko
Araŭo estas grava trafiknodo. De Araŭo ekzistas rektaj interurbtrajnkonektoj al Zuriko, Berno, Bielo kaj Bazelo. La urbo disponas pri propra loka busreto kaj trama etŝpurfervojo.
Araŭo havas plurajn alirojn al la nacia aŭtovojo A1 de Zuriko al Berno. Al la alveturejo Araŭo-Oriento kondukas 6 kilometrojn longa kvarŝpura ekspresvojo.
Morfologio (biologio)
Morfologio en biologio estas studo pri la eksteraj formoj kaj strukturoj de la vivuloj, pli speciale de la animaloj kaj vegetaĵoj, de iliaj organoj aŭ organpartoj.
Priskriba morfologio
Priskriba morfologio estas respondeca por la priskribo kaj komparo de organikaj formoj (vidu artikolo Kompara anatomio).
Teoria morfologio
La teoria morfologio havas kiel ĉefa celo la studon de la morfologiaj limoj. La modelo deDavid M. Raup por la konstruo de la morfospaco de la konkoj de la gastropodoj estas unu el la ekzemploj pli elstaraj. La morfometrio estas branĉo de la teoria morfologio respondeca por kvantigi la morfologio de la organismoj, reduktante la specimenoj al nombra abstraktaĵ. La iloj de modeligado pli uzataj por tio estas la patroneaj logaritmoj, la fraktala geometrio kaj la ĉelaj aŭtomatoj.
Funkcia morfologio
La funkcia morfologio traktas la studon de la organika formo kaj la karakterizaĵoj rilate al la funkcio. Inter siaj reprezentantoj plej elstaraj estas D.D. Davis kaj David Wake.
Evolua morfologio
La evolua morfologio trankas la studon de la organikforma historio. Rupert Riedl estas unu el la reprezentantoj plej elstaraj.
Universitato de Padovo
La Universitato de Padovo (Università degli Studi di Padova; latine: Universitas Studii Paduani) estas granda universitato en Italio kaj unu el la plej malnovaj universitatoj en la mondo fondita en 1222. La centra sidejo de la universitato troviĝas en antikva palaco nomata Palazzo del Bo en la urbocentro de Padovo. La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo.
Historio
La Universitato estis fondita en 1222 kiam granda grupo de studentoj kaj instruistoj lasis la Universitaton de Bolonio serĉante pli grandan akademian liberecon. Komence ĝi havis nur unu fakultaton de juro, kie estis instruata civila juro, kanona juro kaj teologio. Jam en 1250 komencis instruado de medicino kaj arto. En 1399 la fakultato de artoj kaj sciencoj estis establita, inkluzive de astronomio, dialektiko, filozofio, gramatiko, medicino kaj retoriko.
La studentoj, kiuj komencis alveni el la tuta Eŭropo estis dividitaj en du “nacioj”: italoj (Natio Citramontana) kaj fremdaj (Natio Ultramontana).
En 1405 Padovo estis konkerita fare de la Respubliko de Venecio kaj por la universitato komencis brila periodo. De la dekkvina ĝis la dekoka jarcento, la universitato estis konata pro sia esplorado, precipe en la kampoj de medicino, astronomio, filozofio kaj leĝo. Dank’ al a libereco kaj seendependeco garantiita de la Venecia Respubliko, kiu havis grandan ekonomian kaj politikan povon. En tiu tempo, la universitato adoptis la devizon: Universa Universis Patavina Libertas kaj iĝis unu el la ĉefaj centroj de scienco en Eŭropo.
Ek de 1539 la universitato havis kiel sidejo la Bo Palacon, kiu antaŭe estis posedata fare de buĉisto, do li prenis kiel simbolo kapon de bovo.
Inter la jaroj 1592 kaj 1610 en Padovo instruis ankaŭ la fizikisto Galileo Galilei kiu grave kontribuis al evoluo de la natursciencoj.
Ekde 1595, la fama anatomia teatro de Padovo altiris artistojn kaj sciencistojn studi la homan korpon dum publikaj sekcadoj. Ĝi estas la plej antikva permanenta anatomia teatro en Eŭropo. La anatomo Andreo Vesalio en 1543 publikigis De humani corporis fabrikas. La libro vekis grandan publikan intereson kaj kaŭzis aliajn eŭropajn urbojn establi anatomiajn teatrojn.
Padovo estis la unua universitato kiu donis akademian gradon al virino. Helena Lucrezia Cornaro Piscopia doktoriĝis en filozofio la.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Antoniuspadua.jpg| Antono de Lisbono (1195-1231) Witelo,_book.gif| Vitelono (1230-1314) Giusto_di_gand_e_pedro_berruguete,_vittorino_da_feltre.jpg| Vittorino da Feltre (1378-1446) Chiesa_di_Santa_Maria_del_Giglio_Venezia_-_Francesco_Barbaro.jpg| Francesco Barbaro (1390-1454) Toscanelli_firenze.jpg| Paolo Toscanelli (1397-1482) Francesco_Filelfo_-_Imagines_philologorum.jpg| Francesco Filelfo (1398-1481) Cusanus_schedel_chronicle.jpg| Nikolaŭ Kuzano (1401-1464) Leon_Battista_Alberti_2.jpg| Leon Battista Alberti (1404-1472) Pope_Sixtus_IV_(head).jpg| Francesco della Rovere (1414-1484) Ghirlandaio_-_Tornabuoni_Chapel_-_a_Humanist_philosopher.jpg| Demetrios Chalkokondyles (1423-1511) Hermolaus_Barbarus.jpg| Ermolao Barbaro (1454-1493) Pietro_Pomponazzi.jpg| Pietro Pomponazzi (1462-1525) Pico1.jpg| Piko de la Mirandolo (1463-1494) Marcus_Musurus.jpg| Marcus Musurus (1470-1517) Pietro_Bembo2.jpg| Pietro Bembo (1470-1547) Copernicus.jpg| Nikolao Koperniko (1473-1543) Ritratto_di_francesco_guicciardini.jpg| Francesco Guicciardini (1483-1540) Paulus Iovius - Serie Gioviana.jpg| Paulus Giovius (1483-1552) Reginald_Pole_cardinal.jpg| Reginald Pole (1500-1558) Sperone_Speroni_(1500-1588).png| Sperone Speroni (1500-1588) Jer%C3%B4me_Cardan.jpg| Ĝerolamo Kardano (1501-1576) Stanis%C5%82aw_Hozjusz_1.PNG| Stanislaus Hosius (1504-1579) Bernardino_Telesio.jpg| Bernardino Telesio (1509-1588) JohnCaius.jpg| John Caius (1510-1573) Vesalius_Fabrica_fronticepiece.jpg| Andreo Vesalio (1514-1564) Paolo_Veronese_016.jpg| Daniele Barbaro (1514-1570) Tintoretto_-_Marcantonio_Barbaro,_1593.jpg| Marcantonio Barbaro (1518-1595) Gabriele_Falloppio.jpg| Gabriele Falloppio (1523-1562) Girolamo_Fabrizi_d%27Acquapendente.jpg| Girolamo Fabrizio (1537-1619) Saint_Robert_Bellarmine.png| Roberto Bellarmino (1542-1621) Torquato_Tasso_2.jpg| Torquato Tasso (1544-1595) Cesare_Cremonini.jpg| Cesare Cremonini (1550-1631) Paolo_Sarpi.jpg| Paolo Sarpi (1552-1623) Justus_Sustermans_-_Portrait_of_Galileo_Galilei,_1636.jpg| Galileo Galilei (1564-1642) Cozza_Tommaso_Campanella.jpg| Tommaso Campanella (1568-1639) William_Harvey.jpeg| William Harvey (1578-1657) George_Ent.jpg| George Ent (1604-1689) Elena_Cornaro_Piscopia.jpg| Elena Cornaro Piscopia (1646-1684) Vallisnieri_Antonio_1661-1730.png| Antonio Vallisneri (1661-1730) Giambattista_morgagni.gif| Giovanni Battista Morgagni (1682-1771) Giuseppe_Tartini.png| Giuseppe Tartini (1692-1770) Moshe_Chaim_Luzzatto_(ramhal)_-_Wall_painting_in_Acre,_Israel.jpg| Moses Hayyim Luzzatto (1707-1776) Casanova_ritratto.jpg| Giacomo Casanova (1725-1798) Ugo_Foscolo.jpg| Ugo Foscolo (1778-1827) Francesco_Zantedeschi.jpg| Francesco Zantedeschi (1797-1873) Ghega-lithografie-kriehuber-1851.jpg| Carlo Ghega (1802-1860) Guido_Castelnuovo.jpg| Guido Castelnuovo (1865-1952) </Gallery>
Palimpsesto
La palimpsesto estas tia pergameno, el kio oni forigis skrape tekston por skribi novan anstataŭe. La anstataŭitan tekston oni povas videbligi per rentgenfluoreska analizo.
Erzsébet Balla
BALLA Erzsébet (pro. balla), kelkfoje Böske Balla estis rumania hungara verkistino naskita en Arado la 17-an de marto 1902 kaj mortinta ?. Ŝi estis edzino de Tibor Fáskerti kaj patrino de György Fáskerthy.
Biografio
Erzsébet Balla en 1922 gajnis 1-an premion dividite kun Áron Tamási pro novelo Bűn (Peko aŭ Krimo?) en konkurso de la Keleti Újság.
Palimpsesto
Oni pensas ofte ke farado de pergameno haltis dum Mezepoko, sed tio ne estas vero. La farado de pergameno estas iom simpla, kaj daŭris preter la enkonduko de papero en okcidento, ĉefe de judoj, sed ĝia alta prezo igis homojn reuzi malnovajn pergamenojn.
Ankaŭ multaj homoj pensas (pro antaŭjuĝo aperita en Renesanco kaj Reformacio), ke palimpsestoj celis detrui tekstojn, kiujn la Eklezio kondamnis kiel maldecajn aŭ herezajn, sed plejparto de forigitaj tekstoj rilatis al personaj dokumentoj, leterojn, kontraktoj, ktp., t. e., tekstoj, kiuj estis literature negravaj. Foje, kompreneble, gravaj tekstoj ankaŭ estis forigitaj.
Morfologio (lingvo)
La lingva Morfologio estas parto de lingvistiko kiu studas la internan vortan strukturon. Vorto ne estas la plej malgranda senshavero: en unu vorto povas ekzisti pluraj senshaveroj, kies agordo unu kun la alia estas difinita laŭ reguloj de la lingvo.
Fleksio kaj derivado
Fleksio kaj derivado estas du ĉefaj temoj en morfologio, kaj eblas distingi ilin ĉar ili sekvas du malsamajn tipojn de reguloj.
Fleksio en esperanto montriĝas per la vortfinaĵoj. Fleksio ŝanĝas la econ de la vorto, sed ne la signifon.
Male, derivado montriĝas en esperanto per la afiksoj. Derivado ne ŝanĝas la econ de la vorto, sed donas pluan precizon en la signifo.
Sufiksoj en Esperanto
Sufikso (de la latina vorto suffixum, la neŭtra formo de pasinteca pasiva participo pri la verbo suffigere) estas afikso, kiu estas postmetita al alia morfemo, kreante novan signifon. Analogie al tiu signifo iuj esperantistoj proponas la priskriban terminan alternativon postafikso, kiu tamen ĝis nun ne kutimiĝis en la faka literaturo.
Raphaël Varane
estas franca futbalisto. Li naskiĝis, do nun estas -jara.
Sufiksoj en Esperanto
En Esperanto plejofte ĝin sekvas gramatika markilo (a, oj, us k. a.): kateto, kateta.
Vorto povas havi pli ol unu sufikson: katideto, tranĉilingaro.
Kategorio-sufiksoj
Pri la afero jene skribis Kálmán Kalocsay en la Enciklopedio de Esperanto, sub la gloso "Kategorio-sufiksoj":
Neoficialaj sufiksoj
El la diversaj sufiksoj aplikitaj en la teknika lingvo tri havas ŝancojn eniri la komunan lingvon: -oza, signifanta materian multhavecon por anstataŭi la pezajn -plena, -riĉa; -iva, signifanta kapablon, do estanta la aktiva paralelo de l' pasiva ebla (voliva: volkapabla; elvokiva: elvokkapabla); -izi, en la Veraxa senco: apliki ion al io science aŭ metie, apliki metodon de eltrovinto (ŝtonigi vojon, salizi koloidsolvaĵon, pasteŭrizi lakton, faradizi nervon). Pli kaj pli ĝeneraliĝas la sufikso -io por landnomoj (Germanio) kaj scienco anatomo-anatomio. KALOCSAY.
Dobroč
Dobroč, hungare Dabar, germane Dobrotz estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Sufiksoj en Esperanto
Neoficialaj sufiksoj
Noto de M. C. Butler. Mi ne kredas, ke -i- estas sufikso. Kaj certe „anatomo“ deriviĝas de „anatomio“ (-iisto, mallongigo -o) kaj ne inverse. Valorus aldoni kelkajn teknikajn sufiksojn -it, hiper-, k.a., pri medicino, botaniko, ĥemio, ks.
Dobroč
Geografio
Dobroč situas inter montoj, laŭ flankovojoj. Lučenec troviĝas je 19 km-oj.
Sufiksoj en Esperanto
Oficialaj sufiksoj
La oficialaj sufiksoj de Esperanto estas :
Dobroč
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1393 en formo "Dobrocha". En la 15-a jarcento la husanoj - havantaj la lokon - formis la templon ankaŭ por defendado. En 1553 13 da familioj pagis impostojn. Inter 1575-1593 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. En 1787 loĝis tie 564 vilaĝanoj (95 familioj) en 60 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dabar 1540 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dobroč 698 homoj, (692 slovakoj).
Sufiksoj en Esperanto
-ĉj, -nj
La signifo kaj uzado de "-ĉj" kaj "-nj" estas por sufikso kiu karesformigas virajn kaj inajn nomojn, respektive. -ĉj- kaj -nj- estas la solaj sufiksoj kiuj komenciĝas per konsonanto, kaj ankaŭ la solaj kiuj povas ŝanĝi la radikvortojn al kiuj ili estas algluataj. Por adapti ilin pli al Esperanta fonetiko, kelkaj (interalie la duopo Kalocsay-Waringhien en Plena Analiza Gramatiko) estas proponintaj ŝanĝi ilin al -uĉj- kaj -inj-. Similaĵoj de "-ĉj" en aliaj lingvoj estas: -lein [-lajn], -erl, -i, -chen [-ĥjen] (germana); -tje (nederlanda); -inho [inju] (portugala); -ito, -cho [ĉo] (hispana).
3134 Kostinsky
3134 Kostinsky estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Sufiksoj en Esperanto
-end
La signifo kaj uzado estas por "devige". La deveno de "-end" estas de la latina lingvo per Ido.
3134 Kostinsky
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la rusa astronomo Sergej Beljavskij elde la Simeiza observatorio en Krimeo.