cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Invado de Rusio en Ukrainion (2022)
Firmaoj
La 26-an de februaro, la firmaestro de Tesla kaj SpaceX Elon Musk anoncis, ke li aktivigis la Starlink-reton super Ukrainio, tiel liverante altrapidan interreton al la lando kaj malfaciligante ĝin por rusiaj ciberatakoj. Ĝi ankaŭ klarigis, ke pli da terminaloj estas ekspeditaj.
Multaj ĉiuspeciaj tutmondaj firmaoj deklaris, ke ili ĉesigas siajn aktivaĵojn rilate al Rusio kaj Belorusio, ekzemple BP kaj Shell, Airbus kaj Boeing , Disney, Paramount Global, Sony, kaj Warner , Mastercard kaj Visacard , Honda, Mazda , Toyota , BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen, kaj Volvo , Dell , IKEA ktp. Eĉ la kompanio de alkoholaĵoj Diageo, la fabrikanto de vodko Smirnoff kaj Guinness, haltigis eksportaĵojn al Ukrainio kaj Rusio.
Protestoj en Rusio
Protestoj kaj manifestacioj en Rusio estis renkontitaj kun amasarestoj kaj pliigita amaskomunikila cenzuro. Laŭ Le Monde, la 21-an de februaro, la opinio de la loĝantaro de Moskvo, estis markita de granda indiferenteco, kiu tendencis al "subteno sen granda entuziasmo" al la prezidento Putin. Vespere de la 24-a de februaro okazis manifestacioj kontraŭ la milito en kvindek tri rusiaj urboj. En la placo Puŝkin en Moskvo kolektiĝis kelkmil homoj, kaj mil en Sankt-Peterburgo. La rusia polico arestis minimume 1 700 el ili, pro tio, ke tiuj manifestacioj estis kontraŭleĝaj. La 26-an de februaro 2022, 3 000 rusiaj manifestaciantoj estis arestitaj.
Rusiaj famuloj ekparolis: la 24-an de februaro, kantistoj Valerij Meladze kaj Sergej Lazarev, same kiel la internacia futbalisto Fjodor Smolov publikigas mesaĝon por la fino de la milito en sia socia reto.
La opozicia gazeto Novaja Gazeta de la Nobel-premio pri paco Dmitrij Muratov prenis starpunkton kontraŭ la milito kaj publikigis sian numeron en la rusa kaj ukraina. La 25-an de februaro 664 rusiaj sciencistoj publikigis rubrikon en kiu ili postulis tujan ĉesigon de ĉiuj militagoj direktitaj kontraŭ Ukrainio, asertante: "Ni, rusiaj sciencaj esploristoj kaj ĵurnalistoj, esprimas ĉi tie nian fortan proteston kontraŭ la militagoj lanĉitaj de la armitaj fortoj de nia lando sur la teritorio de Ukrainio. Ĉi tiu fatala decido kaŭzos la morton de tre granda nombro da homoj. Ĝi subfosas la fundamentojn de la kolektiva sekureca sistemo. La respondeco por komenci ĉi tiun novan militon en Eŭropo kuŝas tute sur Rusio. Ĉi tiu milito ne havas racian pravigon. Provoj manipuli la situacion en la Donbaso kaj uzi ĝin kiel pretekston por lanĉi militajn operaciojn trompas absolute neniun. Estas evidente, ke Ukrainio ne prezentas minacon al nia lando. La milito kontraŭ ĝi estas maljusta kaj absurda."
La 3-an de marto, manifestacioj kontraŭ la rusia ofensivo daŭre okazis en ĉefaj rusiaj urboj malgraŭ la multnombraj arestoj (ĉirkaŭ 6 400 arestitoj). La manifestacioj estas organizitaj per ĉifritaj kaj necenzuritaj tujmesaĝiloj en Interreto, kiel Telegramo aŭ Signal. La firmaego Lukoil, la dua plej granda naftokompanio de Rusio, "senrezerve" kondamnis la invadon de Ukrainio.
La 14-an de marto, en rusia ŝtata televida kanalo, en elsendo pri la invado de Rusio en Ukrainion, televida ĵurnalistino Marina Ovsjannikova aperis kun afiŝo: "Ne al la milito, ĉesigu la militon, ne kredu la propagandon, jen oni mensogas al vi, rusoj estas kontraŭ milito". Kelkajn sekundojn poste la elsendo estis ĉesigita.
La 16-an de marto, Olga Smirnova, ĉefa baletistino de la Bolŝoj, anoncis, ke ŝi forlasas Rusion al la Nacia Baleto de Nederlando: "Neniam mi pensis, ke mi hontus pri Rusio".
Sankcioj
Okcidentaj landoj kaj aliaj (Japanio, Sudkoreio, Tajvano, Aŭstralio) estis trudintaj limigitajn sankciojn al Rusio kiam ĝi rekonis la sendependecon de Donbaso. Kun la komenco de atakoj la 24an de februaro, granda nombro da aliaj landoj komencis apliki sankciojn kun la celo kripligi la rusan ekonomion. La sankcioj estis vastaj, celantaj individuojn, bankojn, entreprenojn, monajn interŝanĝojn, banktranspagojn, eksportadojn kaj importadojn.
La sankcioj inkludis fortranĉi gravajn rusajn bankojn de SWIFT, la tutmonda mesaĝreto por internaciaj pagoj, kvankam ekzistus ankoraŭ limigita alirebleco por certigi la daŭran kapablon pagi por gassendaĵoj. La 27-an de februaro, en komuna agado, Eŭropa Unio, Unuiĝinta Reĝlando, Usono kaj Kanado anoncis, ke ili malebligos al la Centra Banko de Rusia Federacio uzi siajn havaĵojn eksterlande, kiu tenas 630 miliardojn da usonaj dolaroj en valutaj rezervoj , por malhelpi ĝin kompensadi la efikojn de sankcioj kaj implikis la Nord Stream gasdukton. Antaŭ la 1-a de marto, la totalsumo de rusaj aktivaĵoj frostigitaj per sankcioj sumiĝis al mil miliardoj da usonaj dolaroj.
Gravaj multnaciaj kompanioj, de Apple ĝis Ikea, ExxonMobil, General Motors, memdecidis apliki sankciojn al Rusio, agante kiel internaciaj leĝdevigantoj nome de ŝtatoj. Ukrainaj kaj okcidentaj registaroj eksplicite instigis la tutmondan privatan sektoron por helpi konfirmi internacian juron, kaj la EU, UK kaj Aŭstralio ankaŭ alvokis sur tutmondaj ciferecaj platformoj forigi por-rusan propagandon. Multnaciaj kompanioj retiriĝis de Rusio por plenumi sankciojn kaj komercajn limigojn truditaj de hejmŝtatoj, sed ankaŭ memvole, preter tio, kio estis postulata de leĝo, por eviti la ekonomiajn kaj reputaciajn riskojn asociitajn kun konservado de komercaj ligoj kun Rusio.
Sekvante sankciojn kaj kritikojn de iliaj rilatoj kun rusia komerco, bojkotmovado komenciĝis kaj multaj firmaoj kaj organizaĵoj elektis forlasi rusiajn aŭ belorusiajn merkatojn libervole. La bojkotoj influis multajn konsumvarojn, distron, edukadon, teknologion kaj sportajn organizojn.
Usono starigis eksportkontroladojn, limigis rusian aliron al altteknologiaj komponentoj, kaj aparataraj kaj programaraj, faritaj per iuj partoj aŭ intelekta propraĵo de Usono. La sankcio postulis, ke iu ajn persono aŭ firmao, kiu volis vendi teknologion, duonkonduktaĵojn, ĉifradan programaron, laserojn aŭ sensilojn al Rusio, petu licencon, kiu defaŭlte estas rifuzita. La sankcioj pritemis la ŝipkonstruadon, aerokosmon, kaj defendindustriojn.
Kiel efiko de la sankcioj, rusiaj elitoj translokis financojn kun centoj da milionoj da dolaroj de sankciantaj landoj, kiel la Unuiĝinta Reĝlando kaj Svislando, al landoj kiuj ne trudis sankciojn, kiel la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.
Kotafonua lingvo
La kotafonua lingvo, kun Iso-639-3-kodo kqk, estas parolata en Benino de ĉirkaŭ 0,1 miliono da homoj. Ĝi estas parto de la fonua lingvo. La lingvo apartenas al la volta-niĝera ero de la niĝerkonga lingvaro.
Kantono Hardin (Kentukio)
La kantono Harrison (Harrison County) estas kantono de Usono en la subŝtato Kentukio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Torbate Ĝam
Torbate Ĝam, persalingve تربت جام‎, estas urbego kaj ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Provinco Rezaa Ĥorasano, en nordorienta Irano. La loknomo signifas: tombo, nome de Ŝeiĥ Ahmad-e Ĝami, kiu estas videbla en la urbocentro. La urbego estis nomumita pri li.
Geografio
Torbate Ĝam situas sur altebenaĵo ĉe la dekstra bordo de la rivero Ĝam; 148 kilometrojn de la provinca ĉefurbo Maŝhado, 834 kilometrojn oriente de Teherano kaj 987 kilometrojn norde de Hinda Oceano ĉe Bandar Abaso. La distanco al Afganistano estas proksimume 40 kilometrojn.
Historio
Torbate Ĝam estas pratempa urbo. Ĝi estis oficiale deklarita urbo en 1933, sed nur en la 2010-aj jaroj ĝi atingis la internacian klasifikon urbego.
Trafiko
La plej proksima flughaveno funkcias en Maŝhado. El la urbego kuras 5 ĉefvojoj, inter ili la plej gravaj al Maŝhado kaj Afganistano.
Heldrungen
Ĝis la fino de 2018 la urbo estis la administra centro de samnoma komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft An der Schmücke - la nova urba komunumo, el urbopartoj Heldrungen, Bretleben, Gorsleben, Hauteroda, Hemleben kaj Oldisleben, fakte ampleksas ses el la ok membroj de la antaŭa komunumaro.
Stanisław Ulam
Stanisław Marcin ULAM (naskiĝis la 13-an de aprilo 1909 en Lvovo, mortis la 13-an de majo 1984 en Santa Fe) estis pola kaj usona matematikisto (en 1943 akceptis usonan civitanecon), reprezentanto de lvova skolo matematika. Kunkreinto de usona hidrogena bombo. Partoprenis la projekton Manhattan.
Ulam signife kontribuis al matematiko kaj matematika fiziko, disvolvis matematikajn metodojn de algebra topologio, aroteorio, mezurteorio. Li estis ankaŭ kreinto de unuaj metodoj de cifereca analitiko kaj apartenas al unuaj sciencistoj, kiuj en sia laboro profitigis komputilon. Komputilaj metodoj servis por li al modeligo kopii neŭtronojn kaj solvi problemon de vibranta kordo, enhavanta nelinearan elementon.
Publikaĵoj
Ulam estis aŭtoro kaj kunaŭtoro de kelkcent sciencaj publikaĵoj. Li ankaŭ eldonis kelke da libroj
Writers Guild of America Award
Writers Guild of America Award estas premio por elstaraj atingoj en kino, televido, radio kaj videoludo (aldonita en 2008), inkluzive de fikcio kaj nefikciaj kategorioj donataj ĉiujare fare de la Writers Guild of America, East kaj Writers Guild of America, West ekde 1949.
La ekranpremioj estas por kinfilmoj kiuj estis ekspoziciitaj dum la antaŭa kalendara jaro. La televidaj premioj estas por serioj produktitaj kaj elsenditaj inter la 1-a de decembro de la antaŭa jaro kaj la 30-a de novembro de la kuranta jaro, sendepende de kiom da epizodoj elsendita dum ĉi tiu periodo.
Morcote
Morcote estas komunumo de la Komunumaro Carona kaj la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 259 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
Morcote situas sur la suda pinto de la duoninsulo Ceresio ĉe la bordo de la Lago de Lugano. Norde de ĝi leviĝas la Monto Arbostora, kiu kun alteco de 659 m s.m.estas la plej alta punkto de la komunumo. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Morcote kaj Arbostora.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,80 km², de kiuj 81,5% estas kovritaj de arbaro, 2,5% servas por agrikulturo kaj 16,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Morcote limas en nordnordoriento al Lugano, en nordo al Carona, en nordoriento al Vico Morcote, kaj en oriento, sudo kaj okcidento al la Lago de Lugano.
Trafiko
Pro ĝia situo sur la suda pinto de duoninsulo tra Morcote ne kondukas gravaj transiraj vojoj. La komunumo atingeblas pere de la lagobordaj vojoj de Melide kaj de Lugano. Pere de la loka busreto de Lugano kaj la liniŝipoj de la Lago de Lugano la komunumo estas konektita al la publika tranpsortreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Morcote datiĝas el la jaro 926 kiel Murcao. En la jaro 1100 en Morcote situis burgo por la kontrolo de la ŝiptrafiko sur la Lago de Lugano. En la jaro 1422 Morcote ricevis de la Dukoj de Milano impostajn privilegiojn kaj aŭtonomiajn rajtojn, kiujn ĝis ankaŭ konservis post kiam ĝi en la jaro 1517 estis submetita al la regado de la Svisa Ĵurkomunumo. Ĝis la konstruo de la lagodigo de Melide en la jaro 1847 Morcote estis grava lagohaveno por la varotransporto de Svislando al Italio.
Daktilo (poetiko)
Daktilo estas verspiedo uzata en poezio. Ĝi konsistas el tri silaboj, el kiuj la unua estas peza (longa aŭ akcenta) kaj la aliaj malpezaj (—∪∪).
La vorto devenas de la helena vorto δάκτυλος (dAktilos) = fingro; homa fingro ja konsistas el unu pli longa kaj du malpli longaj ostoj. Tiu helena vorto, kun peza unua silabo, mem prezentas daktilon.
En la esperanta poetiko ne estas kutime, ke verso finiĝu per du malpezaj (senakcentaj) silaboj. Ĉe daktilaj versoj tial ofte mankas fina silabo; la verso do finiĝas per trokeo. Oni nomas tian verson katalekta; la fenomeno okazas ankaŭ en aliaj lingvoj. Ekzemplon de katalektaj daktilaj versoj donas la Fundamenta Krestomatio per la poemo "Alaŭdeto" (tradukita de "F. Lorenc", kredeble Francisko Valdomiro Lorenz):
Havuc Tar
Havuc Tar (armene: Հավուց Թառ Վանք; ankaŭ Havuts Tar Vank "Savanto de ĉiuj") estas armena monaĥejo de la 12-a kaj 13-a jarcentoj en la valo de Azat laŭlonge de la vilaĝoj Goght kaj Garni en Kotajko, Armenio. Ĝi estas facile atingeble ekde la rezervejo Ĥosrov situanta en la tuta Kanjono Garni. Pluraj ĥaĉkaroj troveblas survoje. Ankaŭ je mallonga distanco de la monaĥejo malgranda kampo maldekstre ekzistas granda ĥaĉkaro kaj malgranda sanktejo.
Agrieșel
Agrieșel [agrieŝel] (hungare: Egrespuszta [egreŝpusta]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Beclean. Administre ĝi apartenas al Târlișua. Ĝis 1956 ĝi estis parto de Agrieș.
Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).
(73455) 2002 NT36
(73455) 2002 NT36 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Anti-Taŭro
Ala Dagh au en turka Aladağlar, signife kolormontoj,Anti-Taŭro aŭ Anti-Taŭruso estas montaro, la plej alta de la montaro Taŭruso en Turkio. Ili kuŝas en la regionoj de Centra Anatolio kaj la Mediteraneaj provincoj turkaj Niğde, Kayseri kaj Adana. Ties plej alta montopinto troviĝas sudoriente de la urbo Niğde. Ala Dagh iĝis nacia parko en 1995.
Saaremaa
Saaremaa (Sarema, kaj Ösel, Øsel, Osilia) estas estonia insulo kaj la plej granda insulo de la insularo inter la Balta maro kaj la Riga-golfo. Ĝi havas la areon de kaj loĝantaron de ĉirkaŭ  homoj.
Sida Košutić
Sida Košutić (la — la ) estas kroata verkistino, poeto, dramaturgo, eseisto, kolumnisto, kritikisto kaj redaktoro.
Saaremaa
La insulo estas plata kun forte tranĉita bordo, konsistanta el kalkŝtono kaj dolomito. Plimulto de la insulo estas marĉa, la aliajn rokajn aŭ neproduktemajn grundojn kovras malriĉa arbustaro, kelkfoje pinarbaroj. Sur nordaj kaj okcidentaj partoj de la insulo altiĝas montetoj, dum la orientaj kaj sudaj regionoj estas plataj kaj pli kultiveblaj.
Sida Košutić
Ŝi gradiĝis en pedagogio en la Universitato de Zagrebo. Unu el gravaj temoj de ŝia verkaro estas la rilato de la homo kun Dio.
Saaremaa
Karujärv (estone "Ursa lago") estas lago, kiu situas en okcidenta parto de la insulo Saaremaa, en distrikto Lääne-Saare. Ĝi estas la plej granda lago sur la insulo Saaremaa kaj la 13-a laŭ grandeco en Estonio.
La insulon konkeris en 1227 la Ordeno de Glavaj Fratoj, kiu fondis tie episkopejon. Ĝi estis posedaĵo de Danio (ekde 1559), Svedio (ekde 1645), poste de Rusio (ekde 1721) kaj fine de Estonio (1918). Ĝia plej granda komunumo estas Kuressaare (pli frua Kingissepa) sur la suda parto. Oni povas vidi tie la solan mezepokan fortikaĵon de la Baltmara regiono.
Saarema kaj la najbara Muhumaa estas interligataj per diga vojo. Ambaŭ insuloj kune konsistigas la estonan distrikton Saaremaa.
18974 Brungardt
18974 Brungardt estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Adam Robert Brungardt, kiu gajnis la kvaran rangon de la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Brush High School de Brush (Koloradio Usono).
Twenterand
[[Media:Nl-Twenterand.ogg|Twenterand]] estas municipo en la regiono Twente, en la nederlanda provinco Overijssel. La municipo ekestis pro la kunfandiĝo de la municipoj Den Ham kaj Vriezenveen. Fine de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Vilaĝoj
Ceteraj oficialaj vilaĝetoj:
Unmasked
Unmasked estas muzikalbumo de KISS. Ĝi estis publikigita en 1980.
Stari Slankamen
Stari Slankamen, serbe Стари Сланкамен, hungare Szalánkemén [salAnkemEn] estas malgranda vilaĝeto en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Inĝija. Stari kaj Стари signifas: malnova.
Geografio
Stari Slankamen etendiĝas laŭ dekstra bordo de Danubo, kie Tiso kaj Danubo kunfluas.
Historio
En la ferepoko keltoj vivis tie. Poste romianoj alvenis, kiuj fondis urbeton Acumincum. Slavoj sekvis ilin en la 6-a kaj 7-a jarcentoj. La unua mencio okazis pri la vilaĝo dum la hungara dominado en 1210 en formo "Zoloncaman", pri la fortikaĵo en 1442. Laŭ alia informo jam en 1072 en latina teksto estas legebla "Castrum Zalankemen". Tiutempe ĝi estis pramejo al Titel. Ekde la 16-a jarcento la loko apartenis al la Osmana Imperio. En 1691 la Habsburgoj venkis la turkojn, sed en 1739 la turkoj venkis en nova batalo. Post fine de la turka dominado diversaj popoloj alvenis. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. En 2002 loĝis en Stari Slankamen 485 serboj (72 %), 108 kroatoj (16 %), 19 slovakoj, 18 jugoslavianoj, 8 hungaroj kaj aliaj.
Bakarato
Celo de la ludo estas atingi 9 poentojn per du aŭ tri kartoj aŭ plejproksimiĝi al la 9 poentoj. La kalkulvaloro de la kartoj estas: aso unu poento, duo ĝis naŭo valoras du ĝis naŭ poentojn, deko kaj bildoj valoras nul poentojn. Se la kartoj donas la sumon dek aŭ pli, oni kalkulas nur la finan ciferon; t. e., se ludanto havas sep kaj kvin poentojn, tio estas (7 + 5 = 12) du poentoj; se ses plus kvar (6 + 4 = 10) tiam nul poentoj (tiu situacio nomiĝas „bakarato“).
Bakarato havas du ĉeftipojn kaj multajn subtipojn.
11935 Olakarlsson
11935 Olakarlsson estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la svedan astronomon Ola Karlsson, kiu dum pluraj jaroj studis la de Jupitero ambaŭe per fizikaj observoj kaj ciferacaj kalkuloj, kun kiel rezulto sia disertaĵo "Studo pri Jupiteraj Trojanoj".
Groß Schenkenberg
Groß Schenkenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Sandesneben-Nusse, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
10567 Francobressan
10567 Francobressan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo elde la Observatorio de Farra d'Isonzo en Friulo-Venecio Julia (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la itala instruisto pri matematiko kaj amatora astronomo Franco Bressan. Li estis la ĉefa redaktanto de la jara publikaĵo de la Observatorio de Farra d'Isonzo "Luna Almanako" dum pli ol 25 jaroj. Li daŭre popularigis astronomion eĉ post sia emeritiĝo de la instruado.
(18975) 2000 QZ200
(18975) 2000 QZ200 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Malfermoj de la reĝa peono
1.e4 b6
1.e4 f5
1.e4 f6
1.e4 a5
1.e4 Ĉa6
1.e4 h6
1.e4 g5
1.e4 a6
Variaĵoj 1.... e5
1 - Malfermo de la centro:
2 - Skota malfermo:
3 - Itala malfermo:
4 - Defensivo de la du ĉevaloj:
5 - Hispana malfermo:
6 - Malfermo de la kvar ĉevaloj:
7 - Defendo Philidor:
8 - Defendo Petroff:
9 - Kontraŭ-gambito greka:
10 - Kontraŭ-gambito de dama peono:
Nacia junulara konsilio
Nacia junulara konsilio estas organizo, kiu kunvenigas (naciajn) junularajn organizojn en iu lando por interŝanĝi spertojn kaj prezenti komunan voĉon de la junularo al la politiko. En multaj landoj tia junulara konsilio estas registara organizo aŭ plejparte financita per registaraj rimedoj.
Internacia kunlaboro
Multaj junularaj konsilioj estas membroj de mondregionaj federacioj, en kiuj krome povas membri internaciaj junularaj organizoj.
Tiuj regionaj federacioj en si mem estas membroj de ICMYO, Internacia Kunordiga Renkontiĝo de Junularaj Organizoj, en kiu ankaŭ membras internaciaj junularaj organizoj.
Listo de naciaj junularaj konsilioj
Sube estas listo de junularaj konsilioj en Eŭropo, bonvolu aldoni informojn pri aliaj mondopartoj.
István Láng
István Láng
Langrompilo
Langrompilo estas frazo, kiu celas defii la artikuladon de la parolanto. Subspeco de langrompilo estas ŝiboleto, nome frazo el unu lingvo kiu estas malfacila al persono, kiu ne parolas ĉi tiun lingvon. Ĉe la surduloj, la egalaĵo nomiĝas fingrorompilo.
Ĉina
māma mà má mǎ ma?
māma qí mǎ, mǎ màn, māma mà mǎ.
Greka
να κόψω τζίτζιρα - μίτζιρα - τζιτζιμιτζιχότζιρα κι έπεσα από την τζιτζιριά - την μιτζιριά - την τζιτζιμιτζιχοτζιριά κι έχασα και τα τζίτζιρα - τα μίτζιρα - τα τζιτζιμιτζιχότζιρα.
József Alvinczi
ALVINCZI József barono (alvinci) estis hungara imperiestra generalo naskita en Alvinc la 1-an de februaro 1735 kaj mortinta en Buda la 25-an de novembro 1810.
Biografio
József Alvinczi partoprenis en la sepjara milito (1756–63) kiel kapitano. Li ricevis en 1763 rangon de barono kaj de generalo, ĉar li kaptis la princon de Hessen. Pli poste li estis la hungara milita reĝa instruanto de Francisko la 1-a. En 1790 li gvidis la imperiestrajn milittrupojn venkintaj la revolucion de Belgujo. En 1792–93 li partoprenis en la militiro kontraŭ Francujo. En 1795 li estis ano de la kortega militkonsilantaro. Dum la militoj kontraŭ Napoleono en la batalo la 15-17-an de novembro 1796 ĉe Arcole kaj en batalo de Rivoli la 14-16-an de januaro 1797 li suferis gravajn malvenkojn. Sekve oni nomumis lin ĉefguberniestro de Hungarujo. En 1808 li iĝis ĉefgeneralo kaj prezidanto de la milita reformkomisiono.
Collonges-la-Rouge
Collonges-la-Rouge estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 455 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.
La komunumo famiĝis pro siaj tipaj ruĝkoloraj konstruaĵoj. Ĝi nun estas grava turisma vidindaĵo en Corrèze.
Geografio
Collonges-la-Rouge etendiĝas sur 14,31 km², kaj havis 455 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 32 homoj laŭ kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Collonges-la-Rouge antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Guaranda
Guaranda (plennome, San Pedro de Guaranda) estas urbo situanta en la centra Anda valo de Ekvadoro. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Bolívar, same kiel la plej granda kaj plej loĝata urbo de la provinco. Ĝi estas je alteco de altitud de 2668 msm kun klimato anda de 16°C en mezaveraĝo. Ĝi estas konata kiel "Ciudad de las Siete Colinas" (urbo de la sep montetoj), ĉar estas ĉirkaŭita fakte de sep montetoj: nome San Jacinto, Loma de Guaranda, San Bartolo, Cruzloma, Tililag, Talalag kaj Mirador (Rigardejo).
Collonges-la-Rouge
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Paulette Fender, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Collonges-la-Rouge apartenas al la kantono de Meyssac, kies ĉefurbo estas Meyssac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Glacoviŝilo
Glacoviŝilo estas aparato por purigi la antaŭan aŭ postan glacon de veturilo kiel ekz. ĉe aŭtomobilo, aviadiloj, ŝipoj aŭ ĉe relveturiloj. Ĝi konsistas el elektromotoro, kiu movas la viŝ-krurojn. Ekzistas ankaŭ pneŭe movitaj viŝiloj.
Ĉe fortaj malpuraĵoj oni povas uzi glacolavilon por alŝpruci lavaĵon sur la glacon.
La plej modernaj glacoviŝiloj estas pluvosensaj.
Historio
La usona Mary Anderson patentigis ĝin en novembro de 1903, komence ĝi estis permane movita. En 1929 oni ellaboris elektran version por barono Rothschild, kiu uzis ĝin per Bugatti Typ 35B.
Śāṇavāsa
Śāṇavāsa estas bikŝuo naskita en Mathurā, antikva Barato. Li estis unu el la disĉiploj de la pliaĝulo Anando —unu el la dek ĉefaj disĉiploj de la budho Gotamo— kaj estas konsiderita kiel la tria patriarĥo de Zeno. Li estis instruisto de la bikŝuo Upagupta.
Music From the Elder
Music From the Elder estas muzikalbumo de KISS. Ĝi estis publikigita en 1981.
Povrazník
Povrazník, hungare Póráz, germane Sailersdorf estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Povrazník situas inter montoj, laŭ traira flankovojo. Banská Bystrica troviĝas je 26 km-oj.
Furzo
Furzo estas tra-anusa eligo de gasoj. Ĝin konsistigas grandparte la gasoj englutitaj kun manĝaĵoj kaj (malplie) la gasoj akumulitaj dum la digestado, en la intesto. Nemalofte furzoj estas bruaj kaj odore fortaj.
Meteorismo estas abdomena ŝvelo, kaŭzata de intestaj gasoj.
Utiligo
Ekzistas historiaj registroj de kelkaj homoj profesie furzantaj por amuzo aŭ muziko.
Franz Magnus Böhme
Franz Magnus BÖHME (naskiĝinta la en Willerstedt, mortinta la  en Dresdeno) estis germana pedagogo kaj muzikisto.
Vivo
La disĉiplo de Johann Gottlieb Töpfer en Vajmaro kaj Moritz Hauptmann en Lepsiko estis unue instruisto, poste privata muzikinstruisto en Dresdeno. Inter 1878–85 Böhme fariĝis instruisto pr teorio kaj historio muzikaj ĉe la Hoch-konservatorio de Frankfurto ĉe Majno. Poste li denove privatulis en Dresdeno.
129185 Jonburroughs
129185 Jonburroughs estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Mount Lemmon Survey elde la Observatorio de Monto Lemmon sur la Monto Lemmon, en Summerhaven (norde de Tucson, Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jonathan C. Burroughs, Gvidanta Inĝeniero pri Asekuro por la Asteroida Specimena Alveniga Misio OSIRIS-REx. Antaŭ tiu rolo, li estis Gvidanta Kvalita Inĝeniero por la Kosmoveturilo Global Precipitation Measurement (GPM) kaj Kvalita Inĝeniero por la kvara Serva Misia Teamo de la Kosmoteleskopo Hubble.
Franz Magnus Böhme
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 3. Leipzig 1905, p. 147 (ĉi tie interrete)
+
Timo Koivisto
Timo Ville Sakari KOIVISTO (n. en 1970 en Pirkkala) estas finna politikisto kaj urbestro de Jyväskylä. Li laboras en la tasko ekde 1-a majo. Antaŭe (2005–2015) Koivisto estis helpantourbestro de Jyväskylä kaj ĉefrespondeca pri urbkonstruaĵ-servoj. En la 10-a de novembro 2014 Koivisto estis elektata por nova urbestro de Jyväskylä. Lia edzino estas Susanna Huovinen. Ili loĝas en Säynätsalo.
Azogeso
Azogues aŭ Azogeso (hispana plennome, San Francisco de Peleusí de Azogues) estas urbo de Ekvadoro. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Cañar. Ĝi estas dormurbo de Kvenko.
6690 Messick
6690 Messick estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Brian A. Skiff elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Kázmér Jobst
Kázmér JOBST, laŭ hungarlingve kutima nomordo Jobst Kázmér estas hungara kuracisto, profesoro, kemiisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).
Kázmér Jobst naskiĝis la  1924 en Pécs, li mortis la  2016 en Zirc.
Biografio
Kázmér Jobst frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Pécs inter 1942-1952. Li eklaboris en Pécs en la universitata instituto, kie li estis direktoro en 1968. En la sama jaro li ekinstruis en la universitato, kie li estis vicrektoro inter 1973-1979. En 1995 li profesoriĝis. Li ricevis 8 premiojn inter 1979-2009.
Lajos Kreybig
KREYBIG Lajos (krejbig) estis hungara agrokemiisto, humesploristo, ano de MTA (kor. 1951, ord. 1954), laŭreato de Kossuth-premio (1950 kaj 1954)  naskita en Sibio la 3-an de decembro 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de junio 1956.
Biografio
Lajos Kreybig estis kunlaboranto de la Földtani Intézet (Instituto pri Geologio), sekciestro de humesplorado. Li organizis kaj gvidis la novan mapumadon pri humkonado de Hungario, li komencis la definion de humspecoj. Li enkondukis novan procedon por miksita uzo de organikaj kaj mineralogiaj sterkoj.
Fantasporto
Fantasporto estas jara kino-festivalo, kiu troviĝas en la urbo Porto, Portugalio. Ĝi ekis en 1981, sed nur post 1993 komencis esti rimarkita internacie. La temo de la festivalo estas tradicie pri fantazio/imago aŭ eksterordinaraj okazoj - signifas ke ĝi kutime inkluzivas terur-filmojn (kutime pri fantomoj, pri serio-murdistoj, pri psikopatoj, pri monstroj), sciencfikci-filmojn, misteraj/eksterordinaraj-filmojn, ktp
Candelaria Loxicha
Candelaria Loxicha estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Candelaria Loxicha. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 012.
Geografio
Candelaria Loxicha apartenas al la distrikto Pochutla al kiuj apartenas entute 14 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8686 loĝantojn. El tiuj estis 4152 viroj kaj 4534 virinoj. La komunumo havas surfacon de 86.76 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 450 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4996 indiĝenoj. El tiuj 3848 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3848 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). Entute 52.23 % de la loĝantoj estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
(34684) 2001 CJ28
(34684) 2001 CJ28 estas troja asteroido de Jupitero, oribtanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
József Inczédy
Tradukaĵoj, verkoj
Li tradukis hungaren el la germana lingvo la Betrachtungen de Johann Gerhard Frommen kaj sennome li eldonis ĝin (Liliomok völgye, Nagyszeben, 1745). Li tradukis de la sama aŭtoro ankaŭ la verkon pri la vanteco de la mondo A világ hiúságáról való elmélkedések (1748). Lia kolekto Jurista Transsylvanus por la nobela junularo de Transilvanujo restis manuskripta.
András Kruppka
András Kruppka [andrAŝ krupka], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomoKruppka András Szilveszter estis hungara filmteknikisto (pioniro de la hungara filmtekniko) naskita en Hungara reĝlando en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio) la 30-an de junio 1878 kaj mortinta en ? la 24-an de majo 1950. Liaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Kruppka András, Kruppka Endre, liaj pseŭdonimoj estis K. Kovács András, K. Kovács Andor. Lia frato estis Gusztáv Mihály Kovács.
Biografio
András Kruppka akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en Budapeŝto, poste li komencis sian karieron en kabaredo. En 1911 li havis rolojn en Teatro Király kaj Teatro Magyar. Ekde la sekva jaro li havis ankaŭ malgrandajn rolojn en filmaj skeĉoj. Dum filmado li spertiĝis pri la tekniko, tial li fondis en 1915 memstaran filmlaboratorion kune kun sia frato en Budapeŝto, kiu en 1949 eniĝis en Magyar Filmlaboratórium Állami Vállalat (Ŝtata Entrepreno de Hungara Filmlaboratorio).
3657 Ermolova
3657 Ermolova estas malgranda, eksterordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 26-an de septembro 1978 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en tiama Sovetunio, (nun en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa aktorino Marija Nikolajevna Jermolova (cirile: Мария Николаевна Ермолова, 1853–1928),
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de D. Pray, P. Pravec, P. Kušnirák, H. Kucakova, K. Hornoch, P. Bacci, M. Maestripieri, J. Oey, R. Durkee, A. Marchini kaj R. Papini, per observoj de ĝiaj  elde diversaj observatorioj, anoncita la 28-an de septembro 2020.
Tiu satelito havas diametron de 0,92 ± 0,22 km. Ĝi orbitas kun duona grandakso de ĉirkaŭ 9,4 km kaj orbita periodo de 12,54 horoj (0,5225 tago), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Azat
Azat (armene "Ազատ") estas rivero kiu naskiĝas en la okcidenta flanko de la montaro Geghama, provinco Ararato kaj direktiĝas al la sudokcidento transirante tra Garni, Lanĵazat kaj Arevŝat antaŭ la kuniĝo kun la rivero Aras ĉe la maldekstra bordo proksime de Artashat. Ĝi longas 55 kilometrojn kaj havas basenon de 572 km². La plej alta parto de la valo kiu enhavas la riveron, gastigas la monaĥejon Geghard kaj aliajn konstruaĵojn kiuj entute estas Monda heredaĵo de Unesko ekde la jaro 2000. Ĝi troviĝas proksime de la vilaĝo Goght, en la provinco Kotajko, Armenio.
Vuŝio
Geografio
Vuŝio situas proksime de Ŝanhajo sur ebenaĵo laŭ Granda Kanalo de Ĉinio ĉe Jangzio.
Historio
Vuŝio havas 3000 jarojn. La fondintoj estis 2 rifuĝintaj princoj. Agrikulturo kaj silkoindustrio prosperis precipe post la konstruado de la Granda Kanalo de Ĉinio ĝis la 20-a jarcento. Poste la teksa industrio evoluis.
Klimato
La averaĝa temperaturo estas 18 °C (somere 30 °C, vintre 10 °C). Jare pluvas po 100 mm (tre malofte neĝas).
Trafiko
Vuŝio havas flughavenon je 14 km-oj. La fervoja kaj rapidvoja kontaktoj estas bonaj.
Bryson City (Norda Karolino)
Bryson City estas urbeto en Kantono Swain, okcidenta Norda Karolino en Usono. La loĝantaro estis 1411 laŭ la 2000a censo. Ĝi estas la graflanda sidloko de Swain County. Ĝi lokas ĉe koordinatoj.
Kantono Hardin (Ohio)
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Malin
Malin (Almásmálom almaŝmalom) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Beclean. Administre ĝi apartenas al Nuşeni.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 006 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1956 747.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1305. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka). En ĝia reformita preĝejo la pentrita ligna baldakeno - kiu pereis - estis pentrita en 1682 de János Parajdi Ijés.
William Shakespeare
William SHAKESPEARE [ˈwɪljəm ˈʃeikspiər], esperante Vilhelmo ŜEKSPIRO (naskiĝis en aprilo 1564 - dato ne certe konata; li baptiĝis la 26-an de aprilo - kaj mortis la ), estis angla poeto kaj dramverkisto, konsiderata preskaŭ universale unu el la plej bonaj poetoj kaj dramverkistoj de la mondo kaj la plej bona verkisto de la angla lingvo. Oni ofte nomas lin la nacia poeto de Anglio kaj la "Bardo de Avon"; angle oni ofte simple nomas lin "The Bard" ("La Bardo").
Shakespeare produktis la plejparton el lia konata verkaro inter 1589 kaj 1613. Liaj fruaj teatraĵoj estis plejparte komedioj kaj historioj kaj estas rigardataj kiel inter la plej bonaj verkoj iam produktitaj en tiuj ĝenroj. Li poste verkis plejparte tragediojn ĝis 1680, inter kiuj Hamleto, Romeo kaj Julieto, Otelo, Reĝo Lear kaj Makbeto, kiuj estas konsiderataj inter la plej bonaj verkoj en la angla lingvo. En la lasta fazo de sia vivo, li verkis tragedikomediojn (ankaŭ konataj kiel romancojn) kaj kunlaboris kun aliaj dramverkistoj.
Multaj el la teatraĵoj de Shakespeare estis liberigitaj per eldonoj kun variantaj kvalito kaj fideleco dum lia vivo. Tamen en 1623 du kunaj aktoroj kaj amikoj de Shakespeare, John Heminges kaj Henry Condell, eldonis pli definitivan tekston konatan kiel la First Folio (Unua Folio), postmorta eldono de la dramverkaro de Shakespeare, kiu inkludas ĉiujn teatraĵojn liajn escepte du. Ĝia Antaŭparolo estis antaŭscianta poemo de Ben Jonson, kiu alvokis Shakespeare per la nun fama epiteto: "not of an age, but for all time" ("ne de iu epoko sed por la tuta tempo").
Fruaj jaroj
Shakespeare estis la filo de John Shakespeare, municipa konsilanto kaj sukcesa gantisto origine el Snitterfield en Warwickshire, kaj Mary Arden, la filino de bonhava terposedanta familio. Li naskiĝis en Stratford-upon-Avon, kie li baptiĝis la 26-an de aprilo 1564. Lia naskiĝdato estas nekonata sed estas tradicie observita la 23-an de aprilo, la tagon de Sankta Georgo. Tiu dato, kiu estas spurebla al William Oldys kaj George Steevens, montris sin alloga al biografoj pro tio, ke Shakespeare mortis je la sama dato en 1616. Li estis la tria de ok gefiloj kaj la plej maljuna postvivinta filo.
Ŝĉio
La pli riĉa varianto de ŝĉio enhavas 6 ingrediencojn: brasiko, viando (escepte eĉ fiŝoj aŭ fungoj), karoto aŭ radiko de petroselo, aromaj herboj (cepo, celerio, ajlo, pipro kaj aneto) kaj acida aldonaĵo (kremo, pomoj). La unua kaj la lasta aldonaĵoj estas bezonaj. En kelkaj regionoj la ŝĉion oni kuiras ankaŭ el rumekso.
William Shakespeare
Fruaj jaroj
Kvankam neniuj studentaj registroj el la epoko postvivas, la plimulto de biografoj interkonsentas, ke Shakespeare verŝajne estis edukita ĉe King Edward VI School en Stratfordo, senpaga lernejo ĉartita en 1553, kiu situis proksimume 400 metrojn for de lia hejmo. La anglaj grammar schools (gramatikaj lernejoj) variis laŭ kvalito dum la elizabeta epoko, sed gramatiklernejaj instruprogramoj estis grandparte similaj: la baza latina teksto estis normigita per reĝa dekreto kaj la lernejo donis intensivan edukon pri gramatiko surbaze de klasikaj latinlingvaj aŭtoroj.
Kiam li estis 18-jaraĝa, Shakespeare edziĝis kun la 26-jaraĝa Anne Hathaway. La anglikana eklezia tribunalo de Worcester donis geedziĝpermesilon la 27-an de novembro 1582. La geedziĝo eble urĝe aranĝiĝis. La venontan tagon, du el la najbaroj de Hathaway elsendis dokumentojn garantie ke neniu jura postulo malhelpas la geedziĝon. La ceremonia nupto rapide aranĝiĝis ĉar la vorcestera kanceliero permesis, ke la geedzavertoj estu legitaj nur unufoje anstataŭ la kutimaj tri fojoj. La klarigo de tiu urĝo malkovriĝis ses monatojn poste, kiam Hathaway naskis filinon, Susanna, baptita la 26-an de majo 1583. Ĝemeloj, la filo Hamnet kaj filino Judith, sekvis preskaŭ 2 jarojn poste kaj baptiĝis la 2-an de februaro 1585. Hamnet mortis pro nekonata kialo kiam li estis 11-jaraĝa, kaj enteriĝis la 11-an de aŭgusto 1596.
Ŝĉio
Verda ŝĉio (Legoma supo el rumekso)
William Shakespeare
Perditaj jaroj
Pri la ĉirkaŭ ok jaroj de 1584/85 (post la nasko de la ĝemeloj) ĝis 1592 (kiam Shakespeare estis menciita kiel parto de la Londona teatra etoso), kiuj estas ofte nomitaj la "perditaj jaroj" en la anglalingva literaturscienco, oni preskaŭ nenion scias pro mankantaj fontoj, kaj Shakespeare mem ne lasis ilin. La escepto estas la apero de lia nomo en la "complaints bill" (plendo) de jura proceso antaŭ la tribunalo Queen's Bench ĉe Westminster datita en la lernojaro Michaelmas Term de 1588 kaj la 9a de Oktobro 1589.
Ŝĉio
Ingrediencoj por 4 porcioj: spinaco - 400g; rumekso - 200g; 1 karoteto; kompleta petroselo - 25g; 1 cepbulbo; 3-4 terpomoj ; 2 ovoj; 1 manĝkulero da faruno; 2 manĝkuleroj da seba butero; 100g da acidkremo; 3 laŭraj folioj; 6 pizoj da piprarbedo; salo laŭguste; vianda buljono aŭ akvo - 1,5 litroj.
William Shakespeare
Perditaj jaroj
La termino "lost years" (perditaj jaroj) estis nomita erariga (misnomer), ĉar ĝi implicas, ke oni sciu multe pli pri la cetera vivotempo de Ŝekspiro. Sed tio tute ne estas. Pro manko de fontoj, estiĝis tiel pli kaj pli da legendoj. Nicholas Rowe, unua biografo de Shakespeare, rakontis legendon el Stratford en kiu Shakespeare fuĝis el la urbo al Londono por eviti persekutadon pro ŝtelĉasado de cervo en bieno de loka kavaliro Thomas Lucy. Oni supozas ankaŭ, ke Shakespeare revenĝis el Lucy verkante insultan baladon pri li. Alia historio de la 18-a jarcento montras Shakespeare startigante sian teatran karieron zorgante la ĉevalojn de teatropatronoj en Londono. John Aubrey asertis, ke Shakespeare estis estinta kampara instruisto. Kelkaj fakuloj de la 20-a jarcento sugestis, ke Shakespeare eble estis dungita kiel instruisto fare de Alexander Hoghton de Lancashire, katolika terposedanto kiu mencis iun "William Shakeshafte" en sia testamento. Malmulta pruvaro substenas tiajn historiojn krom la onidiroj kolektitaj post lia morto, kaj precize Shakeshafte estis ofta familinomo en la areo de Lancashire.
Londono kaj teatra kariero
Inter la jaroj 1585 kaj 1592 li komencis labori en Londono kiel aktoro kaj verkisto, al li ankaŭ apartenis parto de la Londona kompanio titolita "La viroj de lordo Chamberlain" (angle: Lord Chamberlain's men), kiu poste estis konata kiel "La viroj de la reĝo" (angle: King's men).
Ŝĉio
Preparo: bone purigitajn en akvo spinacon kaj rumekson boligu 2-3minutojn. Senakvigu, muelu kaj brezu ilian pureon kune kun seba butero, acidkremo kaj miksaĵo el faruno kun buljono dum 15-20 minutoj. Bone distranĉitajn cepbulbojn, radikon de petroselo kaj karoteton fritu sur aparta pato ĝis kiam koloro de cepo iĝos kvazaŭ ora. En bolantan buljonon metu distranĉitajn kiel lobetoj terpomojn.
Post 15 minutoj metu la pureon kaj enhavon de la aparta pato. Kuiru 15 minutojn. Antaŭ 5 minutoj ĝis fino aldonu laŭrajn foliojn, salon kaj pizojn de piprarbedo. En ĉiun teleron metu acidkremon, distranĉitajn verdan petroselon kaj aneton, duon de dura ovo kaj peceton de viando.
William Shakespeare
Londono kaj teatra kariero
Oni ne konas definitive kiam Shakespeare ekverkis, sed tiuntempaj aludoj kaj registroj de ludoj montras, ke kelkaj el liaj teatraĵoj estis sur scenejoj en Londono ĉirkaŭ 1592. Ĉirkaŭ tiam, li estis sufiĉe konata en Londono por esti atakita en presaĵo fare de la dramaturgo Robert Greene en sia verko Greenes, Groats-worth of Witte, bought with a million of Repentance (1592). Fakuloj ne interkonsentas pri la preciza signifo de la vortoj de Greene, sed plej granda parto de ili interkonsentas, ke Greene estis akuzante Shakespeare pro atingo de lia kategorio klopodante aliĝi al universitat-edukitaj verkistoj kiel Christopher Marlowe, Thomas Nashe, kaj Greene men (la tiel nomitaj "University Wits"m Universitatuloj aŭ Universitataj Genioj). Italigita frazo parodianta la linion "Oh, tiger's heart wrapped in a woman's hide" el la teatraĵo de Shakespeare Henry VI, Part 3, kun la aludo al la familinomo per mencio al "Shake-scene", klare identigas Shakespeare kiel celo de Greene. Tie oni uzis ankaŭ la esprimon Johannes Factotum ("Jakobo el ĉiuj negocoj") reference al la duaranga aranĝisto kun la laboro de aliuloj, pli ol kun la pli komuna "universala genio".
La atako de Greene estas la plej frua survivinta mencio al la laboro de Shakespeare en teatro. Biografoj sugestas, ke lia kariero eble startis iam el la mezo de la 1580-aj jaroj ĝis ĝuste antaŭ la asertoj de Greene. Post 1594, la teatraĵoj de Shakespeare estis luditaj nur de la trupo nomita Lord Chamberlain's Men, nome kompanio posedata de grupo de teatristoj, inklude Shakespeare, kiu tuj iĝis la ĉefa teatra kompanio en Londono. Post la morto de la reĝino Elizabeto en 1603, la kompanio ricevis specialan reĝan permesilon el la nova reĝo Jakobo la 1-a, kaj ŝanĝis sian nomon al King's Men (La homoj de la reĝo)]].
En 1599, partneraro de membroj de la kompanio konstruis sian propran teatron sur la suda bordo de la rivero Tamizo, kiun ili nomis Globo. En 1608, la partneraro ekhavis ankaŭ la Teatron Blackfriars. Nuntempaj registroj de la aĉetado de propraĵoj fare de Shakespeare kaj de liaj investoj indikas, ke lia asocio kun la kompanio faris lin riĉulo, kaj en 1597, li aĉetis la duan plej grandan domon en Stratford, nome New Place, kaj en 1605, li investis en parto de la paroĥaj dekonaĵoj en Stratford.
Kelkaj el la teatraĵoj de Shakespeare estis publikigitaj en "kvarto" eldonoj, komencante en 1594, kaj ĉirkaŭ 1598, lia nomo estis iĝinta vendalloga kaj ekaperis en la titolpaĝoj. Shakespeare plue aktoris en siaj propraj kaj aliaj teatraĵoj post sia sukceso kiel dramaturgo. La eldono de 1616 de la verko de Ben Jonson nome Works nomas lin en la aktoraro de Every Man in His Humour (1598) kaj de Sejanus His Fall (1603). La foresto de lia nomo el la aktoraro de 1605 por la teatraĵo de Jonson nome Volpone estas komprenita de kelkaj fakuloj kiel signo ke lia aktorkariero estis preskaŭ je sia fino. Tamen lia kolekto de teatraĵoj nome First Folio de 1623 listigas Shakespeare kiel unu el "la ĉefaj aktoroj en ĉiuj el tiuj teatraĵoj", kelkaj el kiuj estis premieritaj post Volpone, kvankam oni ne konas certe en kiuj roloj li ludis. En 1610, John Davies of Hereford skribis, ke la "good Will" (la bona Vilĉjo) ludis "reĝajn" rolojn. En 1709, Rowe alpropriĝis tradicion ke Shakespeare ludis la fantomon de la patro de Hamlet. Postaj tradicioj asertas, ke li ludis ankaŭ la rolon de Adam en As You Like It, kaj en la koruso de Henriko la 5-a, kvankam fakuloj dubas pri la fidindeco de la fontoj de tiu informaro.
Laŭlonge de sia kariero, Shakespeare dividis sian tempon inter Londono kaj Stratford. En 1596, la jaron antaŭ li aĉetis New Place kiel sia familia hejmo en Stratford, Shakespeare estis loĝanta en la paroĥejo Sankta Helena, ĉe la londona pordego Bishopsgate, norde de la rivero Tamizo. Li translokiĝis laŭlonge de la rivero al Southwark ĉirkaŭ 1599, nome la saman jaron kiam lia kompanio konstruis la Globoteatron tie. Ĉirkaŭ 1604, li estis translokiĝinta norden de la rivero denove, al areo norde de la Katedralo Sankta Paŭlo kie estis multaj luksaj domoj. Tie, li luprenis ĉambrojn el franca hugenoto nome Christopher Mountjoy, kiu produktis perukojn kaj ĉapelojn de virinoj.
Finaj jaroj kaj morto
Li revenis al Stratford ĉirkaŭ la jaro 1613 kiel riĉulo kaj tie li mortis tri jarojn poste, estante 52-jaraĝa. Shakespeare mortis la 23an de Aprilo 1616. Li mortis unu monaton post la subskribo de sia testamento, nome dokumento kiu priskribis lin kiel en "perfekta sano". Ne survivis tiutempa fonto kiu klarigu kiel aŭ kial li mortis. Duonjarcenton poste, John Ward, nome vikaro de Stratford, skribis en sia notlibro jenon: "Shakespeare, Drayton, kaj Ben Jonson havis feliĉan kunsidon kaj ŝajne ili tro drinkis, kaj Shakespeare mortis pro febro kiun li ekprenis tie", kio ne malverŝajnas, ĉar Shakespeare konis Jonson kaj Drayton. El omaĝoj el kolegaj verkistoj, unu referencas al lia relative subita morto, nome duverso de James Mabbe presita en la First Folio: "We wondered, Shakespeare, that thou went'st so soon / From the world's stage to the grave's tiring room." (Ni gapis, ke vi tuj foriris/ el la monda scenejo al la tombo ripozeja)