cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Handrij Zejler
Li naskiĝis en la vilaĝo Salzenforst (intertempe parto de la urbo Budyšin / Bautzen), kiel filo de malriĉa kamparano, kiu posedis dometon sed tre malmultan grundon por agrikulturado, tiel ke malfacilis nutri la familianojn. Inteligenta knabo, li akceptiĝis kiel lernanto en la urba gimnazio kaj tie edukiĝis laŭ humanismaj konceptoj. Frue li entuziasmiĝis pri la slava literaturo de la romantikisma epoko. Li studis teologion en Lepsiko kaj en 1725 iĝis membro en asocio nomata Lausitzer Predigergesellschaft ("luzacia societo de predikantoj"), kiu ekde la jaro 1716 en kristanaj diservoj luktis por predikoj en la sorabaj lingvoj. Dum la studaj jaroj li verkis multajn poemojn en la suprasoraba lingvo, kiuj pli poste ricevis melodiojn kaj inter la soraboj iĝis eksterordinare popularaj kantoj. Aparte konata iĝis la kanto „Lubka lilija“ ("plej kara lilio"). Foje li ankaŭ verkis poemojn en la germana lingvo, sed pli multaj el liaj poemoj poste tradukiĝis al la germana per kolegaj poetoj, ekzemple fare de Jurij Brězan.
Kastelo Wespenstein
Kastelo Wespenstein (Schloß Wespenstein) troviĝas en Gräfenthal, Germanio, ĉe la landlimo inter Turingio kaj Bavario. Ĝi servis kiel trapasejŝirmejo de mezepoka armea kaj komerca vojo disde Lepsiko tra Saalfeld (Saale) al Nürnberg sur la kresto de la Turingia Ardeza Montaro havante ankaŭ strategian gravecon.
Historio
Ĉirkaŭ la jaro 1250 ĝi konstruitis kiel doganloko fare de la grafoj de Orlamünde, supoze sur grundo de malnova ludovikida rezidejo. Ĝia unua mencio endokumenta estis en 1337: Hus Greventhal. La grafoj de Orlamünde donacis ĝin unue al la dinastianoj de Gräfendorf (hodiaŭ parto de Krölpa); poste ili mem uzis la kasteon, kiam perdiĝis iliaj originaj landoj en la Orla-govio paŝon post paŝo al la Dinastio Wettin. Alia rezidejo ilia estis Burgo Laŭenstein (Ludwigsstadt). Oto la 11-a de Weimar-Orlamünde-Gräfenthal akiris post heredaĵdispartiĝo en 1414 la posedon de Kastelo Wespenstein kaj vivis surloke ĝis 1424. En 1426 li vendis la kastelon al duko Frederiko la 1-a (Saksio). Lia patro Oto la 10-a (Weimar-Orlamünde) jam en 1394, pro financaj kialoj, feŭdaĵigis la burgon por la Wettin-oj kun ĉiuj ĉi-apartenantaj vilaĝoj kaj rajtoj. La reston de sia vivo li pasigis ĉe la stelejo Burgstelle Herrenhof en Probstzella-Liĉtentanne kaj ankaŭ sur la bieno de la mortinta edzino, sur Kastelo Beichlingen.
En 1438 akiris la regnaj marŝaloj von Pappenheim kaj la kastelon kaj la regadon. La unua posedanto kaj fondanto de la gräfenthal-la linio estis Conrad von Pappenheim. Sebastian von Pappenheim, edzo de Ursula von Wallenrod, pligrandigis la rezidejon ekde 1517. En la intertempe ŝtata kastelo li akceptis en 1530 Martenon Luteron kaj la saksian princon-elektiston Johanon la Konstantan. Liaj filoj Veit (†1556), edzo de Elisabeth la 1-a de Brandenstein, kaj Achatius la 2-a (†1561), edzo de Elisabeth la 2-a de Brandenstein, daŭrigis la pligrandigon burgan ĝis 1541 kaj akceptis en 1547 lian moŝton imperiestran Karlon la 5-an kaj la Dukon de Alva. Joachim von Pappenheim mortis surloke en 1575. En la 19.12.1599 mortis la lasta dinastiano de la gräfenthal-a heredlinio, Christoff Ullrich von Pappenheim. Ekde la jaro 1612 tenis Philipp von Pappenheim el Bad Grönenbach-Rothenstein kune kun la nevo Maksimiliano la regadon super Gräfenthal. Post la morto de Filipo (1619) rericevis la tuton Maximilian von Pappenheim. Tiu ĉi devis vendi la regadon, pro ŝuldoj, en 1621 kontraŭ 130.000 guldenoj al duko Johano Filipo de Saksio-Altenburg el la Wettin-dinastio, kiu daŭre posedis la feŭdan potencon de la orlamündaĵoj.
Post 1621 rezidis surkastele la dukoj de Saksio-Altenburg kiel ankaŭ duka-saksia ĉefadministranto kaj impostisto. En 1679 ekposedantis la dukoj de Sachsen-Gotha, en 1680 dukoj de Sachsen-Saalfeld kaj de 1735 dukoj de Sachsen-Coburg-Saalfeld. En 1686 detruis multon de la kastelo fajrego; iĝis nur parta rekonstruo. En 1826 la distrikto Gräfenthal iĝis parto de la Duklando Sachsen-Meiningen. La kastelo estis ekde 1829 tribunalo urba kaj landa. Inter 1879-1949 troviĝis en ĝi la Tribunalo de unua instanco. Inter 1826-1829 la ĉefoficistejo ricevis la nunan aspekton. En 1920 la kastelon ekposedantis la nove kreita lando Turingio.
Konserviĝo
Hodiaŭ la kastelo havas gastejon kun granda bierĝardeno kaj pensionon; ĝi privatigitis en 1993. En la norda parto estas ankaŭ loĝejoj. Planatas aranĝo de muzeo ene. Konverviĝis ankaŭ kastela kapelo kie predikis Marteno Lutero mem. Ĝi uzatas ofte por geedziĝaj ceremonioj. Konserviĝis krome la oficistejo, la ĉefaj remparoj, la cisterno; kadukaj tegmenteroj riparitis. Sed la muroj flanke de la iama ĉefalirvojo tute terenfalis. En konstruaĵeroj de ĉe la ŝtupara turo kaj la ĝardeno multaj ĉambroj plenigitis per ŝtonrompitaĵoj. Iliaj iama uzo kaj eĉ situo estas ofte nekonataj. Elfosado dokumentada nur parte faritis. Arkoj, ŝtuparaj podietoj kaj pordoj liberigitis de koto aŭ remasonitis parte. La blazonofragmento de la Pappenheimer-oj super la iama ĉefenirejo (ĉ. 1530) ankaŭ renovigitis.
Filatelo
Filatelo aŭ filatelio estas laŭsistema kolektado de poŝtmarkoj. Temas pri tre ampleksa gamo de agadoj el personaj ŝatokupoj (elspezo) al ekonomia negoco (investado kaj enspezo). Ambaŭ flanke ankaŭ la gamo de dediĉo estas enorma: oni povas kolekti poŝtmarkojn de unu difinita lando, epoko, temo, grando aŭ formo, uzitajn aŭ ne uzitajn ktp. Esperantistaj filatelistoj povas kolekti nur esperantotemajn filatelaĵojn, uzi Esperanton por plibonigi sian kolekton aŭ simple funkcii kiel neesperantistaj kolektantoj. Ankaŭ la grado de sciaro povas ege varii el amatoraj simplaj kolektantoj ĝis profesiegaj fakuloj, eĉ verkistoj priaj.
La merkato pri kolektado de poŝt- kaj enspezmarkoj estas ekzemplo de ekonomio funkciata per natura interŝanĝo, kies interŝanĝoj ofte estas faritaj havaĵo por havaĵo, kaj ne per mono aŭ valuto.
Komenca tempo
Multaj filatelistoj jam en la komencaj tempoj bone komprenis kaj inde taksis tiun profiton, kiun donas al ili Esperanto. Sur la paĝoj de multaj Esperanto-gazetoj senĉese estis presataj sennombraj anoncoj de filatelistoj, dezirantaj korespondi en Esperanto kaj interŝanĝi.
Preskaŭ de la unuaj jaroj pri Esperanto interesiĝis gravaj filateliaj gazetoj:
Terminaro
Ŝaĵne la filatelistoj la unuaj komprenis ankaŭ la necesecon de speciala filatelia terminaro, ĉar ankoraŭ en 1903 René Lemaire verkis francan Esperantan filatelian vortaron. Poste grava filatelia firmo Senf en Leipzig en 1911 eldonis en kelkaj lingvoj, inter ili en Esperanto, tabelon de plej uzataj terminoj kaj esprimoj en filatelio. En 1926 aperis en Heroldo de Esperanto, poste en aparta libro Filatela Terminaro de Herbert M. Scott en la lingvoj Esperanto, angla, franca kaj germana.
1930-aj jaroj
En la 1930-aj jaroj la nombro de Esperantistaj filatelistoj estis sufiĉe granda, nur ili dividiĝis inter la diversaj societoj. En Argentino estis 6, en Associacion Filatelica (Bahia Blanca) 14, en Iharos 27, en Kangaroo 24, en Shimb Club Romana 4, en Fusion 36 ktp. Aparta societo por Esperantistaj filatelistoj estis la Tutmonda Asocio Kolektanta, kies organo, la Tutmonda Kolektanto, havis ĉiam adresojn de interŝanĝemuloj. Multaj filatelistaj adresoj estis troveblaj en BES-Adresaro, en la gazetoj Esperanto kaj Heroldo de Esperanto. En 1933 okazis unuafoje en Vieno la foiro kaj internacia ekspozicio WIPA organizite de Edwin Müller.
Stato en 2016
La nuna filatelista Esperanto-organizo nomiĝas Esperanto-Ligo Filatelista/Amika Rondo de Esperantaĵ-Kolektantoj (ELF-AREK). ĝi fondiĝis en 1968 kaj aliĝis al UEA en 1996. ĝi havas 90 membrojn kaj celas informi pri Esperantaj filatelaĵoj kaj glumarkoj, servi per stampobanko kaj konigi Esperanton inter filatelistoj. La prezidantino estas Elda Doerfler. Trifoje jare aperas la organo La Verda Lupeo, redaktita de Rudolf Burmeister.
En la interreta epoko
La ŝatokupo de filatelio kaj kolekti poŝtmarkojn estas unu el la plej gravaj, edukaj kaj signifaj el la ŝatokupoj en la mondo. Teknologia novigo igas la ŝatokupon malkreski de sia grandeco tra la tuta mondo, kaj la nombro da junaj kolektantoj malpliiĝas. Ekzistas ankoraŭ vigla merkato en la mondo por poŝtmarkoj kaj poŝtmarkoj. Reta komerco signife pliigis la haveblecon kaj varion de la merkato. Multaj katalogoj de poŝtmarkoj estas publikigitaj, kaj kelkaj unue estis publikigitaj en la 21-a jarcento en koloreldonoj.
Rick Astley
Rick ASTLEY (naskiĝis la en Warrington, Cheshire, Anglio) estas angla kantisto kaj komponisto, komencanta en sojlo de la 1980-aj jaroj kiel drumisto en grupo Give Way. En 1983, jam kiel kantisto, alliĝas al grupo FBI. Du jarojn poste li ligas kiel solisto sukcesan kunlaboradon kun prodiktora teamo Stock - Aitken - Waterman.
En 1987 li havas tre sukcesan kanton Never Gonna Give You Up (la 1-a en Anglio kaj Usono), post ĝi sekvas pluajn. Stile li estadas alvicigata al pop-soŭlo.
Ferenc Gergely
Ferenc GERGELY [gergej], hungare Gergely Ferenc estis hungara orgenisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.
Ferenc Gergely naskiĝis la 1914 en Budapeŝto. Li mortis la 1998 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Gergely studis de Aladár Zalánfy en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1933-1940 en Budapeŝto, poste li plulernis por esti instruisto kaj studis muzikadon en Germanio kaj Parizo. Ekde 1931 ĝismorte li orgenludis en Preĝejo de Sankta Petro (Belváros). Inter 1943-1969 li instruis en muzika faklernejo kaj en la menciita Altlernejo. Li ankaŭ koncertadis eĉ en Eŭropo. En 1976 li pensiuliĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1994, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.
Waldegg (Malsupra Aŭstrio)
Waldegg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Wiener Neustadt(-Land). Krome ĝi situas en la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
István Szász (1899-1973)
SZÁSZ István [sa:s], szövérdi estis rumania hungara agrikultura fakverkisto. Li naskiĝis en Segesvár la 24-an de junio 1899 kaj mortis en Kluĵo la 16-an de februaro 1973. Li estis la pli juna frato de Ferenc Szász kaj la filo István Szász, la patro de kuracisto István Tas Szász.
Kariero
Szász István akiris diplomon en Debreceno en 1921, doktoriĝis en 1945 en Agrikultura Akademio de Kluĵo. De 1923 li laboris en la filio de Kluĵo de Central Agency Ltd. de Glasgow, de 1930 li estis deputito, poste inspektisto ĉe Romanofir Rt., de 1940 sekciestro de EMGE; pli poste direktoro, afergvidanta vicprezidanto.
Mersuay
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Norda mezepoka literaturo
La norda mezepoka literaturo estas la literatura verkaro skribita en Praskandinava lingvo dum Mezepoko.
Mallonga Historio
Ĝis jaro 800 (kiam komencis la vikingaj invadoj) la nordaj popoloj parolas la idiomon nomata dansk tunga.
Je la fino de la IX-a jarcento, multaj norvegiaj familioj iris al Islando. Tiam la “dansk tunga” estis dividita inter du dialektoj: la orienta dialekto (parolata en Danlando kaj Svedlando) kaj la okcidenta dialekto (parolata en Norvegio kaj Islando).
Dum la X-a jarcento la nordaj popoloj eltrovis Groenlando kaj Vinlando (eble Ameriko). Tiam la kristanismo komencis evangeli al Nord-Eŭropo. La kristanismo interŝanĝis la runan alfabeton (uzata por mallongaj tekstoj) por la latina alfabeto, tiel li bazis la komenciĝon de la literaturo.
En la XIII-a jarcento la norda literaturo floris.
Poezio kaj Prozo
La “sagao” estas normala rakontado, senversa. Ekzemple La sagao de Njal estas la plej fama el islandaj sagaoj.
Eksteraj ligiloj
Promesita lando de la literaturo de A. MILDWURF
NGC 3018
NGC 3018 (aliaj indikoj — UGC 5265, MCG 0-25-21, ZWG 7.42, VV 620, KCPG 216A, PGC 28258) estas galaksio en konstelacio Sekstanto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Malberg (Westerwald)
Malberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
12411 Tannokayo
12411 Tannokayo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo honoras Kayo Tanno, instruistinon en elementa lernejo de 1989, gvidantinon en eduko pri scienco. Ŝia ampleksa sperto inkludas kreon de programoj por planetario, kaj ŝi laboris en la estraro de la Muzeo pri Kosmo kaj Scienco de la gubernio Saga (japane 佐賀県立宇宙科学館) de 2002 ĝis 2006.
Industria zono
Industria zono estas teritoria loko en kiu grupiĝas serio de industriaj aktivecoj, kiuj povas esti aŭ ne esti rilataj inter si, kiu estas en favora areo, kiu ĝenerale havas kelkajn el la jenaj karakteroj:
La industriaj zonoj havas partikularecon disponi de necesa serio de servoj, kiel tiuj jenaj: liverado de elektra energio kaj de akvo kun diversaj tipoj de traktado, depende de la uzado postulita, kiel, por ekzemplo, kiel trinkakvo, netrinkebla akvo por industriaj kaldronoj, por malvarmigo ktp. La industriaj zonoj povas ricevi ankaŭ aliajn komunajn servojn, kiel sekurecaj servoj, pordokontrolo, traktado de uzita akvo, urbanizado, transportofaciloj, lumo kaj aliaj.
La desegno kaj planado de la instalado de industriaj zonoj rezultas en avantaĝoj por la industriaj instalaĵoj, kiuj tiel povas akurate ricevi la necesajn servojn, kaj por la urbocentroj kaj aliaj loĝejaj areoj, kiuj povas esti for de la eventualaj problemoj, kiuj povas deveni al la industria agado. Ebla malavantaĝo estas deviga veturado por laboristoj kiuj devas veni labori tien kaj apartigo de la vendejoj, oficejoj kaj aliaj servoj kiuj normale estas en urbocentroj kaj ne en industriaj zonoj, sed foje povas esti bezonataj por la industrioj kaj por la tieaj laboristoj (bazaroj, apotekoj, distrejoj ktp.).
Bustares
Bustares estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas bustareño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 85 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,79 loĝ/km².
Situo
Bustares situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1297 m super marnivelo; je 85 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 30,47 km². La geografiaj koordinatoj estas 41°08′12″N 3°04′17″Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 85, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Bustares, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Bustares kie oni falis al la nunaj 85.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Vidindaĵoj
Pri heredaĵo, elstaras la romanika preĝejo, dediĉita al Sankta Laŭrenco. Ĝi estis konstruita en la 13-a jarcento, sed ankoraŭ oni konservas la sonorilmuron, la romanikan pordegon kaj la baptujon. En ĝia interno, menciindas la kruco por procesioj de la 16-a jarcento kaj skulptaĵo de la Virgulino Trapa, el alabastro kun pli ol 200 jaroj de historio.
Krome, estas la ermitejo de Santo Alto Rey kiu, je 1852 metroj de alto, estis de templanoj.
Alia grava elemento estas la malnova fontano de Bustares, en kiu oni povas vidi latinlingvan skribaĵon kiu indikas ke ĝi estis konstruita en la epoko de la reĝo Karlo la 4-a.
La vilaĝo enkadriĝas ene de la vojo de la nigra arkitekturo, pro siaj popolaj konstruaĵoj el ŝtono de tipo gnejso.
Hans Puchsbaum
Hans Puchsbaum (naskiĝinta antaŭ 1390; mortinta en 1454) estis arĥitekto kaj konstruestro de gotika arĥitekturo. Inter proksimume 1446 kaj 1454 li estis la estro de la katedralkonstrua metiejo por la Sankta Stefano en Vieno.
Ekde 1432 li estis pruveble en Vieno. Antaŭe li kunlaboris je la konstruado de la katedralo de Ulm. En la 1440-aj jaroj li fariĝis estro de la katedralkonstrua metiejo de Sankta Stefano. La pli malnova esploro atribuas al li multajn verkojn, por kiuj aŭtoras Laurenz Spenning, kiu komencis labori sub li kiel submajstro kaj post lia morto transprenis en 1454 la estradon de la konstrumetiejo. Tio koncernas precipe la survolbado de la laŭlonga domo kaj la planojn por la norda turo ekestintaj proksimume 1450. Krom tio Puchsbaum direktis la transkonstruadon de la bildkolono „Spinistino ĉe la Kruco“ en Vieno. Krom tio estas dokumentebla lia kunlaboron je la urba paroha preĝejo de Steyr kaj de la preĝejo en Spišský Štvrtok (Slovakujo).
Oni honoris lin en 1872 per nomado de strateto (Puchsbaumgasse) kaj en 1875 de placo (Puchsbaumplatz) en Vieno laŭ li.
András Sárközy
András Sárközy [andrAŝ ŝArkozi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sárközy András estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).
Oosporo
Oosporo (el la greka oo = ovo kaj spora = spermo) estas daŭra zigoto (fekundigita oogonio) de kelkaj algoj kaj fungoj (ekz. de oomikotoj). Gametocitoj produktas unuploidajn gametojn. Vira gametujo nomata spermatocito produktas unuploidajn nukleojn. Ina gametujo nomata oogonio formas oosferojn. Post fekundiĝo la zigotoj estas nomataj oosporoj, ili havas dik(iĝint)an ĉelmuron.
András Sárközy
András Sárközy naskiĝis la  1941 en Budapeŝto.
Oosporo
Nombro da oosferoj po oogonio varias laŭ la specioj.
András Sárközy
Biografio
András Sárközy frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1959-1963, poste li ekinstruis samloke en Universitato de Budapeŝto. En 1971 li ricevis postenon en matematika instituto. En 1994 li profesoriĝis kaj en la sekva jaro li revenis al la universitato jam kiel katedrestro, sed li estis gastoprofesoro en 12 universitatoj dum 9 jaroj. Li doktoriĝis en 1982 antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri nombroteorio. Li ricevis premiojn inter 1966-2010.
Oosporo
Oosporoj bone toleras la temperaturajn ŝanĝiĝojn, elsekiĝon, kaj povas ĝermi eĉ post multaj jaroj. La oosporoj de la algoj sinkas sur akvogrundon aŭ estas fordrivitaj. Tiel ili povas transportiĝi en relative forajn lokojn kaj tie setli.
Oddo Scharz
Oddo SCHARZ (naskiĝinta Johann Jakob la en Scharnstein, mortinta la  en Kematen an der Krems) estis aŭstra monaĥo, juristo kaj profesoro.
Vivo
Studinte filozofion ĉe la Universitato de Graz li aliĝis en 1709 al la benediktanoj de la Abatejo Kremsmünster. Salcburge li plue studis teologion kaj jursciencojn. En julio 1716 li partoprenis disputon pri kanona juro kiu finu la studojn. Inter 1718 kaj 1723 li instruistis ĉe la konventa gimnazio de Kremsmünster estante intertempe animzorganto. En 1731 oni nomumis lin papa protonotario.
En 1733 sukcesis doktoriĝo pri juroj ĉe la Salcburga universitato kie li tuj poste ekprofesoris pri kanona juro. Krome li ekrajtis titoliĝi princa konsilisto pri spiritaj aferoj. En 1734 li ĉeestis en senditaro salcburga okaze de la malfermo de la universitato je Fulda kion iniciatis grafo Adolf von Dalberg. Tiuokaze li nomumiĝis porĉiama estrarankonsilisto de la tiea jurfakultato. Docentado lia estis ĝis 1741; malgraŭ malbona saneco li pretis poste iĝi rektoro je Salcburgo (ĝis 1744). Tiam li ne nur nomumiĝis sekreta konsilisto sed ankaŭ venigis altlernejen la instruado pri moderna eksperimenta fiziko.
Post la universitata kariero Scharz reiris monaĥejen je Kremsmünster transprenonte la paroĥestrecon de Kematen.
Oksirinĥo
Oxyrhynchus (ebla esperantigo Oksirinĥo) estas arkeologia elfosaĵejo en Egiptio. Ĉar oni trovis tie en la 20-a jarcento, dum la daŭraj elfosadoj multajn papirusajn tekstojn el la epoko de helenismo, Romia imperio kaj de Bizanca imperio, Oksirinĥo apartenas al la plej gravaj elfosaĵejoj de Egiptio. Oni trovis verkaĵojn de Menandros kaj evangelion de Tomaso, gravan fru-kristanan dokumenton.
Historio de la elfosaĵejo
Oksirinĥo situas ĉ. 160 km sude de Kairo, okcidente de ĉefa fluo de la Nilo ĉe Bahr Yusuf (Jozefa kanalo). La Jozefa kanalo estas Nila branĉo, kiu finiĝas en Moeris-lago kaj Fajum-Oazo. En tempo de la Antikva Egipto, sur la loko de Oksirinĥo situis la urbo Per-medjed, kiu graviĝis nur post konkero de Aleksandro la Granda en 332 a. Kr.. La greka konkeranto fondis tie la novan urbon Oxyrhynchon Polis (greke Urbo de akranazaj fiŝoj). La nomo derivas de fiŝa specio, vivanta en la rivero (Mormyrus oxyrhynchus), kiu estis sankta besto por la egiptanoj.
Ĉar la urbo estis konstruita ne ĉe bordo de Nilo, sed ĉe kanalo, signifis, ke la rubaĵoj de la urbo rezerviĝis dum jarmilo. Oni ofte rubujigis nun gravajn oficialajn dokumentojn en salikaj korboj. Oni trovis multajn papirusojn kaj kelkajn eĉ kun bibliaj tekstoj.
Kamparansociologio
La kamparansociologio estas subfako de la sociologio, kiu okupiĝas pri la kamparana socio. Ĝia fokuso estas la sociologio de la agrikulturo kaj de la vilaĝo. Temoj estas ekzemple la modernigo de kamparanaj areoj, normoj kaj valoroj de kamparanaj familioj, la vivsituacio de kamparaninoj aŭ ankaŭ la priskribo de la vilaĝa socistrukturo.
Literaturo
Libroj
Pál Csonka
Pál Csonka [ĉonka], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csonka Pál estis hungara inĝeniero pri konstrutekniko, profesoro, membro (korespondanta en 1967) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis János Csonka.
Pál Csonka naskiĝis la  1896 en Budapeŝto. Li mortis la 1987 en Budapeŝto.
Biografio
Pál Csonka frekventis teknikuniversitaton en Budapeŝto inter 1914-1920, dume li estis ankaŭ soldato. Post la diplomo li eklaboris en diversaj urbaj konstruadoj. Inter 1928-1936 li instruis en la universitato (en 1933 en rango privata profesoro, en 1939 jam ordinara profesoro. Inter 1945-1957 li estis katedrestro. Li doktoriĝis en 1952. En 1969 li pensiuliĝis. Li ricevis premion Kossuth en 1954, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
Hipokrata ĵuro
La hipokrata ĵuro estas tradicia ĵuro farata ĝenerale de la kuracistoj en Okcidento antaŭ ol ekpraktiki sian profesion. Verŝajne skribita en la 4-a jarcento a.K., ĝi apartenas al la tekstoj de la hipokrata kolekto, tradicie atribuitaj al la greka kuracisto Hipokrato.
50250 Daveharrington
50250 Daveharrington estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.
Hipokrata ĵuro
En Belgio, ekzistas neniu devigo pri ĝi, la nove diplomitaj kuracistoj estas liberaj ĵuri aŭ ne.
50250 Daveharrington
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona pri-aŭtomobila mekanika inĝeniero David L. Harrington, ano de la American Society of Mechanical Engineers kaj de la American Association for the Advancement of Science. Li servis ĉe la estraroj de la Warren Astronomical Society dum la 1970-aj jaroj kaj observis multenombrajn eklipsojn.
Hipokrata ĵuro
En Francio, eĉ se la novaj kuracistoj devige ĵuras obei la "regularon de medicina profesia etiko" , la hipokrata ĵuro ne havas juran valoron ; tamen tiu deontologia kodo, "decidita" de la nacia Konsilio de la kuracista ordeno, (kaj kiu fakte estas la ĉapitro VII de la titolo II de la unua libro de la 4-a parto de la kodo de la publika Sano pri la sanaj profesioj), multe inspiriĝis de ĝi, aparte pri la dispozicioj tiaj, kiaj la devigo ricevi la aprobon de la persono antaŭ iu ajn operacio, kaj ankaŭ la kuracista sekreto.
La ĵuro farata de la kuracistoj kaj apotekistoj en Francio ne estas la origina hipokrata ĵuro, eĉ se tiu lasta inspiris ĝin. Unu el la ĉefaj diferencoj estas ke la hipokrata ĵuro eksplicite malpermesas fari abortigon; ĝi ankaŭ priskribas devojn fronte al tiu, kiu instruis medicinon...
Ĵuro
Origina hipokrata ĵuro en malnova greka lingvo :
Esperantlingvigo de la origina ĵuro baze de franclingva traduko de la lingvisto Émile Littré :
Ĵuro de la franca kuracista korporacio de 1996 :
Hipokrata ĵuro, tia kia ĝi estas farata en la Universitato de Montpellier 1:
Bibliografio
(angla) Ludwig Edelstein, The Hippocratic Oath: Text, Translation and Interpretation, Supplement to the History of Medicine, n-ro 1, The Johns Hopkins Press, Baltimore, 1943.
Vidu ankaŭ
Hippokratész
Ŝipo de Uluburun
Ŝipo de Uluburun estas nomo de komerca velŝipo, kiu sinkis en la malfrua bronzepoko (14-a jc. a.K.) antaŭ sudokcidentaj bordoj de Turkio. En 1982, malkovris spongokolektisto malpezajn kupraĵojn en la akvo en profundo de 60 m, proksime al Kabo Uluburun (ankaŭ Ulu Burun) kaj urbo Kaş en suda Turkio (provinco Antalya). Tio kondukis al malkovro de la gravega vrako.
Oni komencis la mergolaborojn al la vrako en 1984 kaj tio daŭris ĝis 1994. Oni subakviĝis 22.000-foje en 6.600 mergohoroj. La trovitaj aĵoj estas videblaj en Bodrum en muzeo.
Oni trovis 354 kuprajn platojn (kutima en tiama komerco), 121 panformajn kuprostangojn (entute ĉirkaŭ 10 tunoj), zinkstangojn (ĉ. 1 tuno), bluan vitron (ĉ. 350 kg), terebintan rezinon, ebonon, eburon. Krom tio oni trovis glanojn, migdalon, figon, olivon, granaton, argilaĵojn, same kiel juvelaĵojn el oro kaj arĝento, bronzajn ilojn kaj armilojn.
Oni trovis do oran skarabon de Nefertito (ĉ. 1360–1335 a. K.) kiu helpis datdifinon, krom la izotopa analizo de la aliaj aĵoj.
Interesa trovitaĵo estis la klapa lignotabuleto, kiu estis uzata por skribo kaj aperis jam en la Iliado de Homero. Aliaj malgrandaj aĵoj estis kiel ujo por kosmetikaĵoj; perloj el diversaj materialoj; 24 ŝtonakroj (ĝis 200 kg); razilo, trinkujoj ks.
Interese estas, ke kupro kaj zinko estis trovitaj en proporcio (10:1), kiu necesas por produktado de bronzo.
La ŝipo
La ŝipo estas la konata plej malnova transmara ŝipo kaj estis produktita el cedro aŭ pino, krampita per kverko. Ĝi longis 15 m kaj larĝis 5 m. La ŝtonankroj kaj la divido de la ŝarĝo montras portkapablon de 20 tunoj.
István Tas Szász
SZÁSZ István Tas [sa:s] estas hungara kuracisto, publicisto, redaktoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 15-an de julio 1938. Li estis la filo István Szász.
Kariero
István Tas Szász komencis siajn studojn en OGYI, sed oni eligis lin el la universitato en 1959 kaj li tial povis diplomitiĝi nur en 1962. Li pli poste translokiĝis en Hungarion, kie li estis distrikta kuracisto en Leányfalu ĝis sia pensiuliĝo.
Kütahya
Kütahya estas urbo en la okcidenta parto de Turkio, ĉe bordo de la rivero Porsuk, ĉe la piedo de monto kun mezepoka fortikaĵa ruino, ĉe ĉefvojo de la Marmora maro al Mezopotamio. La urbo apartenas al la samnoma provinco Kütahya kaj estas ties administra centro. La provinco kaj do ankaŭ la urbo Kütahya situas en la Egea regiono de la lando. En 2012 la urbo havis loĝantojn, kun la aldonaj loĝlokoj en la urba distrikto Kütahya merkezi estis  loĝantoj.
En la 16-a jarcento, ĝi estis grava centro de la osmana ceramika industrio kaj oni liveris de tie kahelojn kaj ŝtonajn ujojn al turkaj kaj muzulmanaj preĝejoj, moskeoj kaj aliaj konstruaĵoj. Ĝi malgraviĝis fine de la 19-a jarcento pro graviĝo de Eskiŝehir, sed ĝi iom revigliĝis kun la industria evoluo en la 20-a jarcento. Hodiaŭ tie funkcias sukeraj, ledaj, salpetraj kaj aliaj fabrikoj.
Blankokula turfalko
La Blankokula turfalko (Falco rupicoloides) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro Falco de la falka familio de Falkedoj. Ĝi estas ĉiukaze unu el la plej grandaj turfalkoj kaj troviĝas en malferma kamparo en suda kaj orienta Afriko.
Aspekto
La plumaro de plenkreskulo estas ĉefe helruĝecbruna, kaj supre kaj sube. La dorso, supro de flugiloj kaj flankoj estas striecaj je nigro. La brusto havas malhelajn striojn kaj la kapo estas strieca sed ne havas vangan strion malkiel la Komuna turfalko kaj kiel la Malgranda turfalko, sed estas hela blankeca subokula vangareo. La pugo kaj vosto estas grizaj kun nigraj strioj; la vosto ne havas blankan bordon. Dumfluge la blankecaj subflugiloj kontrastas kun la pli malhela korpo. La irisoj estas blankecaj, kio distingas tiun birdon el ĉiu ajn simila specio kaj nomigas la specion laŭ komuna nomo. La beko estas ĉefe blugriza kaj la piedoj, okulringo kaj vaksaĵo estas flavaj. Idoj havas ruĝecan koloron anstataŭ grizan en vosto, striecajn flankojn kaj malhelajn okulojn.
La birdo estas 29–37 cm longa kun enverguro de 68–84 cm. La suda subspecio F. r. rupicoloides pezas ĉirkaŭ 181–334 g. La formo F. r. arthuri estas pli malgranda, kaj pezas ĉirkaŭ 165–252 g. La norda subspecio F. r. fieldi estas ankaŭ pli malgranda kaj estas pli pala ol aliaj.
Tiu specio estas kutime silentema sed havas akran, ripetecan alvokon.
Habitato kaj teritorioj
Ili loĝas en malfermaj, aridaj areoj kie ili loĝas ĉe herbejoj, savanoj kaj duondezertoj. Ĝi estas ofte asocia kun akacioj. Ili preferas areojn kie la grundokovro estas pli malalta ol 50 cm. Ĝi troviĝas el marnivelo ĝis 2150 m, ĉefe inter 800 kaj 1800 metroj.
Ĝi estas sufiĉe komuna kaj disvastigata en sudaj partoj de siaj teritorioj sed ĝi estas malabunda kaj makulece distribuata pli norden. La formo F. r. rupicoloides reproduktiĝas en Namibio, Bocvano, Zimbabvo, partoj de Angolo kaj Zambio kaj en multe de Sudafriko krom la pli humidaj regionoj de sudo kaj oriento. F. r. arthuri troviĝas en Kenjo kaj norda Tanzanio dum F. r. fieldi loĝas en Etiopio, Eritreo, norda Somalio kaj probable norda Kenjo.
La totala teritorio kovras ĉirkaŭ 3.5 milionoj da km2. La populacio estas stabila kaj ŝajne estas ĉirkaŭ 100,000 al 200,000 paroj. Plej parto de birdoj estas nenomadaj sed kelkaj estas nomadecaj aŭ disemaj.
Manĝo
La Blankokula turfalko kutime ĉasas el elstara ripozejo kia arbo aŭ roko. Ĝi ankaŭ ŝvebas kiel kelkaj aliaj turfalkoj. Ili manĝas ĉefe senvertebrulojn kiaj akridoj n, termitoj n, skaraboj n kaj solifugedoj n. Ili manĝas ankaŭ lacertojn kaj foje malgrandajn birdojn, mamulojn kaj serpentojn. Ili ĉefe kaptas predon surgrunde. Ili venas al incendioj kie ili kaptas insektojn kaj aliajn predojn dum tiuj elflugas el flamoj. Restinta manĝo povas esti kaŝata sub vegetaĵaro aŭ ŝtonoj.
Reproduktado
La reprodukta sezono varias inter diferencaj regionoj. Sude ĝi daŭras de julio ĝis aprilo kaj ĉefe inter septembro kaj decembro. Reproduktado okazas ĉiumonate en Kenjo kaj Tanzanio sed koncentriĝas inter aprilo kaj julio. La sezono daŭras de aprilo ĝis aŭgusto en Somalio.
Blankokulaj turfalkoj uzas malnovajn nestojn de aliaj birdoj por reproduktado, kiaj tiuj de la Kabokorvo aŭ de la Blankbrusta korvo. Tipa loko estas inter 2 kaj 20 metrojn supergrunde en arbo aŭ foje sur telefon- aŭ elektrofosto. La ino demetas 2 ĝis 7 ovojn, sed 2 aŭ 4 estas plej komune. Ili estas kovataj dum 22 aŭ 23 tagoj, ĉefe de la ino. Elnestiĝo okazas post 30 al 34 tagoj kaj la idoj restas depende de siaj gepatroj dum almenaŭ 26 pliaj tagoj.
Schweinfurt
Schweinfurt estas eksterdistrikta urbo situanta en la distrikto Malsupra Frankonio (Unterfranken) de la germana federacia lando Bavario.
Urbocentro
Historie en multaj urboj laŭlonge de la 20-a jarcento la urbocentroj deterioriĝis, konstruaĵoj ruiniĝis, kvartaloj iom senhomiĝis, publika ordo malordiĝis kaj tiel la loĝejaj kvartaloj discentriĝis, dum kernaj servoj restis pli malpli centre; reage, fine de la jarcento kaj komence de la 21-a jarcento, multaj urboj entreprenis planadajn reformojn kio rezultis en restarigo de la urbocentroj.
Vernéřov (Aš)
Vernéřov (Wernersreuth) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Aš, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi situas en supermara alteco 602 metroj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Vernéřov situas en katastra teritorio Vernéřov u Aše kun areo 8,55 km².
Ĝi troviĝas en valo inter vilaĝoj Horní Paseky kaj Dolní Paseky. Vernéřov estas malproksima de Aš proksimume 4 kilometroj.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1395. En la 15-a jarcento estis en Vernéřov trovita stano.
Vasilij Ĉapajev
Vasilij ĈAPAJEV (Василий Иванович Чапаев) estis fama rusa militestro de la Ruĝa Armeo batalinta kontraŭ la blankuloj dum la Civila milito en Rusio en 1918 - 1919.
Biografio
Li naskiĝis la 9-an de februaro 1887 en vilaĝo Budajka, Kazana gubernio de la Rusa Imperio, kaj pereis la 5-an de septembro 1919 apud urala urbo Lbiŝĉensko (nun Ĉapajevo en Kazaĥio). Li mem nomis sin Ĉepajev kaj tiel subskribis sian familian nomon.
Lia patro Ivan Stepanoviĉ estis ĉarpentisto kaj la filo dejunaĝe asistis al lia laboro. Vasilij sukcesis fini nur tri klasojn de la elementa lernejo, ĉar necesis subteni la familion. En 1908 lin oni rekrutigis, sed jam en 1909 li revenis hejmen pro okula malsano. Samjare estis ekzekutita lia frato Andrej pro farita kontraŭcara propagando, tial Vasilij eksiĝis el la armeo ĉefe pro tio ĉi.
En 1909 Vasilij edziĝis al Pelageja Metelina (? - 1919) filino de loka paroĥestro. La geedzoj havis tri gefilojn (Aleksandr, Klavdia kaj Arkadij).
Post la Oktobra revolucio en novembro 1917 Ĉapajev estis nomumita kiel regimentestro kaj garnizonestro de urbo Nikolajevsko. Poste dum la Civila milito li sukcese batalis kontraŭ la blankuloj kiel diviziestro. Lia ĉefa milita oponinto estis admiralo Aleksandr Kolĉak.
La 5-an de septembro 1919 la generalan stabon de la divizio troviĝintan en urbo Lbiŝĉensko malproksime de ĉefaj iliaj militfortoj subite atakis la blankuloj. Post kurta batalo Ĉapajev kaj kelkaj liaj kamaradoj retiriĝis al rivero Uralo, en kiu lin oni pafmortigis, pro kio li dronis. En iuj memorlibroj oni diras, ke liaj asistintoj sukcesis veturigi grave vunditan Ĉapajev per flosilo al la mala bordo de la rivero, kie li mortis kaj estis entombigita. Poste la riverkuŝejo ŝanĝis sian situon, do virtualan tombon kovris akvo.
En 1917 Ĉapajev dufojon edziĝis al Pelageja Kamiŝkerceva vidvino de lia amiko Petro pereinta enfronte. Iliaj interrilatoj ne estis oficiale registritaj. Kelkajn tagojn antaŭ pereo Ĉapajev eksciis pri adulto de Pelageja, kiu onidire denuncis situon de la stabo kun ĝia diviziestro Vasilij Ĉapajev al la malamikoj.
Filmo "Ĉapajev" de fratoj Vasiljev
En 1934 samnomuloj Georgo Vasiljev kaj Sergej Vasiljev, kies arta pseŭdonomo estis fratoj Vasiljev, kreis la filmon "Ĉapajev" laŭ la samnoma libro de Dmitrij Furmanov. Ili iom ŝanĝis la tekston de la scenaro kaj aldonis kelkajn rolulojn por pliigi intereson al la filmo. Rezulto estis superba. Tre populara poste iĝis ĉefrolulo, aktoro Boris Baboĉkin.
Por entuazmigi la sovetajn soldatojn batalintajn kontraŭ la germanaj faŝistoj en 1941 reĝisoro Sergej Gerasimov kreis la filmon "Ĉapajev kune kun ni", en kiu tiu kvazaŭ ne pereis kaj apelaciis al la venko super la malamikoj. Ĝi estis elpensita daŭrigo de la unua filmo farita de fratoj Vasiljev.
Zsuzsa Barabás
Zsuzsa BARABÁS [ĵuĵa barabAŝ] rumania hungara operkantistino naskita la 18-an de aŭgusto 1978 en Kluĵo.
Kariero
Zsuzsa Barabás diplomitiĝis pri kanto en Muzikakademio Gheorghe Dima de Kluĵo kaj ŝi estas anino de Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.
(19697) 1999 SY3
(19697) 1999 SY3 estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).
Arnex (stacidomo)
Arnex estas fervoja stacidomo en Arnex-sur-Orbe, Svislando.
Provinco Entre Ríos
Interriverio (Entre Ríos) estas Provinco de Argentino, situanta en la nordo de la lando. La nomo signifas en la hispana lingvo inter riveroj.
Rosières-aux-Salines (stacidomo)
Rosières-aux-Salines estas franca stacidomo sur linioj - Rosières-aux-Salines kaj  -, situanta en  Dombasle-sur-Meurthe, apud Rosières-aux-Salines, en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
77870 MOTESS
77870 MOTESS estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de du, la usona Charles W. Juels kaj la brazila Paulo R. Holvorcem, elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono)
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la  Moving Object and Transient Event Search System (Serĉa Sistemo de Movantaj Objektoj kaj Nedaŭraj Eventoj) situita en Tucson (Arizono), kiu konsistiĝas el tri identaj reflektaj teleskopoj de 0,35 m f/5 kun ŝargkuplita fotilo operantaj en modo drivskanado. Ĝis aŭgusto 2004, MOTESS raportis pli ol 110 000 observojn kaj malkovris du kaj unu kometon.
Rosières-aux-Salines (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Erciyes
La monto Erciyes [erĝijes] (turke Erciyes Dağı) estas neaktiva vulkano, la kvina plej alta monto de Turkio, kun alto de 3917 m. Ĝi situas 25 km sude de Kayseri en la turka regiono Kapadokio. La antikva nomo de Erciyes Dağı estis Argaios. Ĝi situas ĉe koordinatoj.
La monto estas ankaŭ simbolo de Kayseri. Ĉar Kayseri situas en alto de ĉ. 1000 m kaj oni povas de tie bone spekti la monton. En tiu seka regiono, la monto Erciyes certigas produkteman agron de 1000 km².
La unua grimpo de la monto okazis fare de William John Hamilton en 1837.
La monto estas grava skiejo kaj por aliaj vintraj sportoj.
NGC 3019
NGC 3019 (aliaj indikoj — MCG 2-25-44, ZWG 63.81, PGC 28295) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Endre Rozsda
Endre Rozsda [roĵda], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rozsda Endre estis hungara-franca superrealisma pentristo, fotisto, framasono. Endre Rozsda naskiĝis la en Mohács (Hungario), li mortis la  en Parizo.
Biografio
Endre Rozsda studis en privata lernejo de Vilmos Aba-Novák. Li debutis sukcese en ekspozicio en 1936. Aŭdinta muzikon de Béla Bartók li inspiris novan arton kaj en 1938 li plulernis en École de Louvre. Li konatiĝis kun Picasso, Max Ernst, Árpád Szenes kaj aliaj pentristoj. Pro la nazioj li revenis al Budapeŝto en 1943. Ekde 1948 la socialismo malpermesis la superrealismon kaj similajn stilojn. Li vivtenis sin el libroilustraĵoj, li pentradis nur sekrete. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li revenis al Parizo. En 1968 li aliĝis al la francaj framasonoj, post 2 jaroj li ricevis francan ŝtatanecon. Li ricevis francajn premiojn en 1964 kaj 1986.
Li jam frue okupiĝis pri fotado. Li ŝatis foti tiel, ke dum fotado li movis la fotilon.
Oratórios
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono  Ponte Nova. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1995.
Uvularo
Uvularoj (aŭ uvulaj konsonantoj, aŭ pleonasme uvularaj konsonantoj) estas konsonantoj artikulaciataj per la malantaŭo de la lango kontraŭ aŭ apud la uvulo, tio estas, pli malantaŭe en la buŝo ol velaraj konsonantoj. Uvularoj povas esti plozivoj, frotsonoj, nazaloj, triloj, aŭ alproksimantoj. La IFA ne provizas apartan simbolon por la alproksimanto; la simbolo por la voĉa frikativo anstataŭe uzatas. Uvulaj afrikatoj certe fareblas, sed tre maloftas: ili povas troviĝi en kelkaj afrikaj kaj indiĝenaj amerikaj lingvoj kaj en la svisgermana.
IFA
La uvulaj konsonantoj identigitaj de la Internacia Fonetika Alfabeto estas:
Nek Esperanto, nek la angla havas uvulajn konsonantojn, kaj ili estas nekonataj en la indiĝenaj lingvoj de Aŭstralio kaj la Pacifiko. Uvulaj konsonantoj troviĝas tamen en multaj afrikaj kaj mezorientaj (sudokcident-aziaj) lingvoj, plej notinde en la araba, kaj en indiĝenaj amerikaj lingvoj. En partoj de la Kaŭkaza Montaro kaj en nordokcidenta Norda Ameriko, preskaŭ ĉiu lingvo havas uvulajn plozivojn kaj frikativojn. Du uvulaj R-oj troviĝas en nordokcidenta Eŭropo, kie ili disvastiĝis de la norda franca.
La senvoĉa uvula plozivo transkribiĝas kiel en la IFA. Ĝi prononciĝas iom simile al la senvoĉa velara plozivo, sed per la mezo de la lango pli malantaŭe, kontraŭ la uvulo anstataŭ la velo. La plej familiara uzo por parolantoj de eŭropaj lingvoj sendube estus en la transliterigo de arabaj landonomoj kiaj Qatar kaj Iraq en la anglan, kvankam, pro tio ke la angla malhavas tiun sonon, anglalingvanoj ĝenerale prononcas ĝin kiel la plej similan sonon de ili konatan,.
, la voĉa ekvivalento de, estas multe pli malofta. Ĝi similas la voĉan velaran plozivon, sed artikulaciiĝas en la sama uvula pozicio kiel. Malmultaj lingvoj uzas tiun sonon, sed ĝi troviĝas en iaj specoj de la persa kaj en kelkaj nordorientaj kaŭkazaj lingvoj, notinde en la Tabasara.
La uvula frotsono senvoĉa estas simila al la vela frotsono senvoĉa, krom tio ke ĝi artikulaciiĝas sur la uvulo. Ĝi troviĝas anstataŭ en iuj dialektoj de la germana kaj la araba.
La tlingita de la "pot-tenilo" de Alasko havas dek uvulajn konsonantojn:
kaj la ubiĥa de Turkio havas 20.
Uvulaj ro-ecaj konsonantoj
La uvula trilo estas uzata en certaj dialektoj (aparte tiuj de eŭropaj ĉefurboj) de la franca, la germana, nederlanda, portugala, sveda and norvega, aldone al la hebrea, por la ro-eca fonemo. En multaj el tiuj ĝi havas frotsonon (aŭ uvulan fortsonon voĉan  aŭ senvoĉan ) kiel alofonon kiam ĝi sekvas iun el la senvoĉaj plozivoj, , aŭ  ĉe la fino de vorto, kiel en maître.
Simile al la plejo de triloj, uvulaj triloj ofte reduktiĝas ĝis unusola kontakto, aparte inter vokaloj.
Kelkaj aliaj lingvoj, inkluzive de la inuktituta, la abĥaza kaj iaj specoj de la araba, havas voĉan uvulan frikativon sed ne traktas ĝin kiel roeca konsonanto.
En la lakota la uvula trilo estas alofono de la voĉa uvula frikativo antaŭ.
822 Lalage
822 Lalage estas asteroido de la ĉefa zono, malkovrita de la germana astronomo Max Wolf la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo "Lalage" (en la greka: babilado) estas tiu de rolulo, kiu aperas en poemoj de Horacio kaj en tiuj de Johann Wilhelm Ludwig Gleim.
15436 Deksio
15436 Deksio estas meze granda, malhela troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de Deksio, patro de Ifinoo.
5567 Durisen
5567 Durisen estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).
Malbergweich
Malbergweich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
5567 Durisen
Nomo
Ĝia nomo honoras profesoron Richard H. Durisen de la Universitato de Indianiao. Per dinamikaj simuladoj, li studis la la procezojn de formiĝo de la steloj kaj planedoj, la strukturon kaj la stabilecon de la astrofizikaj diskoj kaj planedaj ringoj. Li uzis fluidodinamikajn ciferajn teknikojn por studi la gravitajn nestabilecojn en la diskoj ĉirkaŭ junaj steloj.
José Joaquín de Mora
José Joaquín de Mora (Kadizo, 10-a de januaro de 1783 - Madrido, 3-a de oktobro de 1864) estis hispana verkisto, edukisto, ĵurnalisto, poeto, juristo kaj politikisto.
Biografio
Post la invado de la Cent Mil Filoj de Sankta Ludoviko li elmigris al Londono kun aliaj liberalistoj al kvartalo Somerstown (1824-1826). Danke al helpo de eldonisto Ackermann li fondis No me olvides (ne forgesu min), ian kalendaron prozversan el kiu oni publikigis ses volumenojn inter 1824 kaj 1829, la kvar unuajn kun tradukoj kaj poemoj de Mora, kaj la du lastajn fare de Pablo Mendíbil. Krome, li estis ĉefredaktoro kaj ununura redaktoro de Museo Universal de Ciencias y Artes (1824-1826) kaj de Correo Literario y Político de Londres, ĉefe por hispanamerikanoj. Kunlaboris kun Ackermann por verki kaj disvastigi tra Hispanameriko la famajn manlibrojn Catecismos, pri diversaj temoj kaj sciencaj fakoj, kiuj utilis kiel lernolibroj en landoj kie mankis tiuj. En Londono li amikiĝis kun la hispanamerikaj Bernardino Rivadavia, la poeto, filologo kaj gramatiko Andrés Bello kaj la poeto José Joaquín Olmedo. Kontakte kun la romarisma stetiko, Mora ŝanĝis sian dekomencan malakcepton por tiu stetiko kaj starigis la egalecon Liberalismo=Romantismo, proklamitan poste de Viktoro Hugo. La gravuraĵoj de William Blake motivas siajn Meditaciones poéticas, publikitajn en Londono en 1826 kie li montris tre klare evangelian spiriton kiu sugestas konverton al protestantismo.
En Ameriko
Ĉar Rivadavia alvokis lin, li eliris al Bonaero fine de 1826 kaj alvenis en 1827. Tiujare li ĉefredaktoris la Crónica Política y Literaria kaj El Conciliador, je la servo de sia amiko la prezidanto Rivadavia. Li estis en Ĉilio el 1828 al 1831. Tie li organizis la Liceon de Ĉilio, fondis El Mercurio Chileno (1828-1829), gazeton por scienca kaj kultura disvastigo danke al kunlaboro de la hispana kuracisto José Passamán, krom la itala botanikisto Carlos Bertero, El Constituyente kaj redaktis la Ĉilian Konstitucion de 1828. Tie li premieris siajn komediojn El marido ambicioso kaj El embrollón.
Produkte de kritikaj versoj nome El Uno y el Otro kiuj laŭ popularaj onidiroj okazigis la murdon de la Prezidante, en februaro la konservativa registaro de José Tomás Ovalle sendis lin ezile al Peruo (1831-1834), kie li kreis Ateneon, amikiĝis kun la satiristo Felipe Pardo y Aliaga kaj dediĉis sin al privata instruado. Li publikigis miksan verkon similan al siaj No me olvides londonaj, nome Aguinaldo. En Bolivio (1834-1837) li verkis favore de la prezidanto Andrés de Santa Cruz, kiu alvokis lin por iĝi profesoro de Literaturo en 1834 de la Universitato de La Paz. En Bolivio li komponis la plejparton de siaj Leyendas españolas. Li estis agentejo de Santa Cruz en Londono (1837-1843) kaj en Madrido (1843-1847) kiel konsulo de la Peru-Bolivia Konfederacio.
Lastaj jaroj
En 1843 li estis direktoro de lernejo en Kadizo, Hispanio, sed translokiĝis al Madrido por disvastigi la filozofion kaj ekonomikon de MacCulloc. Li estis nomumita membro de la Real Academia Española en 1848 kaj konsulo de Hispanio en Londono elde 1856. Tiu oficiala posteno, same kiel la persona risko konfesi sin malferme kiel protestanto, eble eksplikas kial José Joaquín de Mora preferis ne uzi sian kompletan nomon en siaj himnoj por la evangeliaj eklezioj, kiujn li subskribis simple per "Mora"; en Londono li kunlaboris kun Thomas Parker en la redaktado de la protestanta gazeto El Alba, kiu estis kontraŭleĝe enmetita en Hispanion. Kiel rezulto de tiu sekretemo lia nomo estas asocia al liberalisto kaj religia kaj politika, sed ne nepre evangelia aŭ protestanta. Li mortis en Madrido la 3an de oktobro 1864.