cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gigantaj petreloj
Manĝo
Gigantaj petreloj estas tre oportunemaj manĝantoj. Unike inter procelariedoj ili manĝas surtere same kiel ĉemare; fakte ili trovas plej manĝon ĉe marbordo. Surtere ili manĝas kadavraĵojn, ĉefe tiuj de fokoj kaj pingvenoj. Ili montras sian hegemonion ĉe kadavraĵojn per "fokestra sinteno": tenante la kapon kaj la flugilojn etendaj, indikante per la kapo al kontraŭanto kaj kun la flugilpintoj iome reen; la vosto estas levata al vertikala sinteno. Ili estas ankaŭ kapablaj mortigi aliajn marbirdojn, eĉ tiujn tiom grandajn kiom albatrosoj, kiujn ili mortigas ĉur per frapado ĝis ties morto (plej komune idoj de aliaj specioj dum la reprodukta sezono) aŭ per dronigo. Ĉemare ili manĝas krilon, kalmarojn kaj fiŝojn, ofte atentante fiŝkaptadajn ŝipojn espere pluki tripaĵojn aŭ iajn restaĵojn.
Blazonŝildo de Azerbajĝano
La Blazonŝildo de Azerbajĝano miksas tradiciajn kaj modernajn simbolojn rilate al la azera nacio. La fokusa punkto de la ŝildo estas la simbolo de la fajro, tre antikva en la azera teritorio. Ĝi venas ekde la iama praktikado de zoroastrismo. La uzataj koloroj en la kreado de la ŝildo estas prenataj de la nacia flago. Ĉi tiuj koloroj troviĝas en la fono malantaŭ la okpinta stelo kie oni montras la fajron. La stelo reprezentas la ok branĉojn de la tjurka popolo, kaj inter ĉiu pinto de la stelo troviĝas eta okpinta stelo.
Gigantaj petreloj
Reproduktado
La Suda giganta petrelo plej verŝajne formas izolajn koloniojn pli ol la Norda; la inoj de ambaŭ specioj demetas ununuran ovon en aspra nesto konstruita je ĉirkaŭ 50 cm el la grundo. La ovo estas kovata dum ĉirkaŭ 60 tagoj, kaj post eloviĝo la ido estas kovata dum pliaj 3 semajnoj. La elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 4 monatoj, sed la idoj ne atingas seksan maturecon ĝis post aliaj 6–7 jaroj post elnestiĝo.
Blazonŝildo de Azerbajĝano
En la malsupra branĉo de tritiko, la ĉeva kultivaĵo de la lando kaj en la alia parto estas branĉo de kverko.
Gigantaj petreloj
Konservado
Dum ambaŭ specioj estas listataj kiel Preskaŭ Minacata en la Ruĝa Listo de 2008 fare de IUCN, ĵusa pruvaro sugestas ke ili estas malpli minacataj ol dekomence oni supozis, kaj ambaŭ populacioj fakte ŝajnas esti pliiĝintaj, almenaŭ surloke. Sekve ili estis listitaj kiel Malplej Zorgiga en la Ruĝa Listo de 2009.
La Suda giganta petrelo estis listita kiel endanĝerita laŭ la Aŭstralia Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999, dum la Norda giganta petrelo estis listita en la sama Act kiel vundebla. Ties konservostatuso varias ankaŭ el ŝtato al ŝtato ene de Aŭstralio. Ekzemple:
Referencoj
del Hoyo, Josep, Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (1992). Handbook of Birds of the World Vol 1. Barcelona:Lynx Edicions, ISBN 84-87334-10-5
Miloš Marten
Miloš Marten, propranome Miloš Šebesta (naskiĝis la 4-an de februaro 1883 en Brno - mortis la 23-an de julio 1917 en Přepeře apud Turnov) estis ĉeĥa verkisto, literatura kritikisto kaj tradukisto.
Li studis juron en Prago, vivis poste alterne en Prago, Brno, dum la milito li servis en Hungario kaj Rusio.
Li amikis kun pentristino Zdenka Braunerová, kiu ilustris liajn librojn.
Veľký Folkmar
Veľký Folkmar (hungare Nagysolymár [nadjŝojmAr], germane Großvolkmar) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Veľký, nagy, groß signifas: granda.
Situo
Veľký Folkmar situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Gelnica troviĝas je 8 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1336 en latina formo "Villa Volkmari", poste en 1393 en hungara formo "Folkmarfalua". En 1780 loĝis tie 697 vilaĝanoj, en 1869 716 vilaĝanoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon duaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Nagy-Folkmár, poste ĝi ricevis tutan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagysolymár 779 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Gelnica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľký Folkmar 930 homoj, (915 slovakoj).
Filozofia spiritualismo
Oni ĝenerale difinas kiel filozofia spiritualismo (aŭ spiritualismo (filozofio)) la doktrinon kiu, kontraŭstariĝante al materialismo, kaj foje al raciismo, asertas la ekziston en la homo de spirita principo, rekta atesto de la konscio: el tiu eblas konjekti valorojn kaj senmateriajn interesojn konstateblajn en la religiaj, moralaj, amemaj ktp rilatoj.
Historio pri la spiritualisma pensaro
La termino spiritualismo devenas el la latina spiritus, kiu ne havas korespondaĵon en la en la antikva greka kiu uzas la vorton pnéuma (πνεύμα), intencita kiel "blovo", "aero", "spiro" kaj do, laŭ stoikismo, kiel viviganta spirito kiu donas la vivon al la realo ĝin impregnante per si.
En la historio.de la filozofio, spiritualismo estas referata al specifa filozofia fluo kiu naskiĝis kaj disvolviĝis en 19-a jarcento, aparte en Francio kaj Italio, polemike stariĝanta kontraŭ pozitivismo, sensismo kaj materialismo: al tiuj doktrinoj ĝi kontraŭmetis renaskiĝon de la metafiziko intencita laŭ la kristana aŭgustena senco.
19-a jarcento
La termino troviĝas uzata unuafojon de Victor Cousin, unu en la precipaj aŭtoroj de la alestiĝo de “spiritualismo” en Francio. Cousin, edukita precipe en kontraŭmetafizikaj, idealismaj kaj sensismaj skoloj, fine reage ellaboris sian novan filozofian koncepton en la libro Pri la vero, la belo, kaj la bono del 1853, reprezentante la doktrinon de Platono konjugitan kun la evangelia mesaĝo de kristanismo. En ĝi estas asertata la spiriteco de la animo, la libero kaj la responso de la homaj agoj, la moralaj devoj, la senprofita virto, la digneco de la justeco,la belo de la karitato, kaj trans la limoj de tiu mondo ĝi montras Dion aŭtoro de la homaro kiu, post la kreo, ĝin ne forlasas al blinda destino
La vastiĝo de tiu penso trovis aliĝintojn kaj pliprofundigistojn kaj spronis kaj koincidis kun aliaj similaj filozofiaj movadoj kiel, unu por multaj, kun tiuj de Antonio Rosmini kaj Vincenzo Gioberti en Italio.
20-a jarcento
En la 20-a jarcento troviĝas du fluoj de spiritualismo, la unua kun la publikigo, en Francio, de la serio "Filozofio de la Spirito" zorge de Louis Lavelle kaj de René Le Senne kiuj engaĝiĝis en la klasikaj temoj de la spirita homa interneco konsideritaj je la lumo de la novaj problemoj de la kristana ekzistadismo.
La alia evoluis en la samaj jaroj en Italio celante distingiĝi el la Novtomismo kaj kontraxstariĝi al imanentisma novhegelismo per rekupero kaj disvolviĝo de la temoj de Aktualismo de Giovanni Gentile.
Spiritualistoj povas esti konsiderataj Armando Carlini kiu unua pri tio pritraktis, Luigi Stefanini, Felice Battaglia, Michele Federico Sciacca, Renato Lazzarini. Tiuj kaj aliaj opiniis ke la intimisma maniero filozofii de Sankta Aŭgusteno fontanta el la subiktiva spirito, anstataŭ el la racia analizo bazita sur la objektiva realo de la esto de Tomaso de Akvino, estas preferebla.
Gaznavida Imperio
La Gaznavidoj (Gazneli İmparatorluğu, ), estis muzulmana dinastio, el tjurka deveno, fondata de la samanida gvidanto Sebük Tegin (tjurkdevena mameluko), kiu regis ekde la fino de la 10-a jarcento ĝis fino de la 12-a jarcento, en imperio konsistanta el la regionoj Ĥorasano, de Afganio kaj Panĝabo (areo), kun ĉefurbo en Gazni kaj poste, preskaŭ en la fino de ĝia regado, en Lahore.
70449 Gruebel
70449 Gruebel estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj astronomoj W. Dan Bruton kaj Michael L. Johnson elde la observatorio de la Ŝtata Universitato Stephen Austin en Nacogdoches (Teksaso, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Robert W. Gruebel (1924–2016) profesoro pri fiziko ĉe la Ŝtata Universitato Stephen Austin, mentoro, kolego kaj amiko de la malkovrinto.
Imphy (stacidomo)
Imphy estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Imphy, en departemento Nièvre, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Nevers - Chagny (760000).
Hendrik Petrus Berlage
Hendrik Petrus Berlage (Amsterdamo, 21-an de februaro 1856 – Hago, 12-an de aŭgusto 1934), Hein Berlage por intimuloj, estis influhava nederlanda arkitekto kaj urbanizisto.
Li studis je la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio en Zuriko, kie li kontaktis kun la ideoj de la arkitektoj Gottfried Semper kaj Eugène Viollet-le-Duc. En lia klasika konstrustilo antaŭ ĉio la teorioj de Semper klare videblas. Post lia studado Berlage eklaboris en la oficejo de Th. Sanders, kun kiu li asociiĝis en 1884. Kune ili formplanis diversajn konstruaĵojn en novrenesanca stilo.
En 1889 Berlage eklaboris memstare. En la komenco li formplanis ĉefe en la tiam kutimaj novstiloj, sed iom post iom li komencis eksperimenti en miksformo de raciismo kaj novarto. Tio antaŭ ĉio videblas en la projektoj por la asekura kompanio De Nederlanden van 1845, por kio li laboris kiel hejmarkitekto, ekzemple je la Muntplein en Amsterdamo. Tiuj konstruaĵoj jam anoncis la borson, kaj ankaŭ estis la kaŭzo kial skabeno Willem Treub antaŭenŝovis Berlage-n kiel la arkitekton de la nova komerca borso en Amsterdamo. La stilo de Berlage montris la ideojn kiuj Berlage kaj Treub kune havis: la radikala liberalismo, nova politika tendenco kiu povas esti vidata kiel la antaŭiranto de la socialdemokratio. Berlage konsideris sian lastan laboron, la komunuma muzeo en Hago, kiel la plej bona. Li ne plu partoprenis ĝian finkonstruon en 1935.
La Sauge
La Sauge estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Kursk
Historio
De la jaro 1360 ĝis la fino de la 15-a jarcento Kursk estis parto de la Granda Litova princlando. Fine de la 19-a jarcento Kursk iĝis grava industria centro kaj nodo de fervojoj.
La urbo famiĝis pro la Kurska magneta anomalio (minkampo de fera erco).
De la 5-a de junio ĝis la 23-a de aŭgusto de 1943 apud la urbo okazis grava tanka batalo de la dua mondmilito.
Müsch
Müsch estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Müsch estas parto de la samnoma administra ligo komunumaro Adenau. Ĝi situas en la mezalta montaro Eifel.
Adlikon
Adlikon estas la nomo de komunumo kaj de municipo en la Kantono Zuriko Svislando:
Močenok
Močenok, hungare Mocsonok estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en Distrikto Šaľa. Pli frue la slovaka nomo estis Sládečkovce.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Šaľa troviĝas 5 km-ojn for.
Historio
En 1113 okazis la unua skriba mencio en formo Mussenic. La kampoj longe apartenis al diversaj ekleziuloj. En 1530 kaj en 1598 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Ekde 1623 la komunumo ricevis doganprenan rajton, ekde 1650 foirorajtojn, baldaŭe ĝi iĝis kampurbo. Incendio okazis en 1760, ĥolero en 1831. En 1910 loĝis en la urbeto 3878 da homoj, (3041 slovakoj, 706 hungaroj). Ĝis 1920 la komunumo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Vágsellye. Inter 1920-1938 kaj inter 1945-1993 la vilaĝo apartenis al Ĉeĥoslovakio, intertempe kaj poste al Slovakio. Dum la menciitaj 7 jaroj Močenok situis laŭ la slovaka-hungara ŝtatlimo. En 2001 loĝis tie 4338 da homoj, (4208 slovakoj, 64 hungaroj).
739
En la jaro 739 post Kristo okazis, interalie:
Nevetlenfolu
Bazaj informoj
Nevetlenfolu, ukraine Неветленфолу, hungare Nevetlenfalu, estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. La historia hungara nomo estis Gyakfalva, la ukraina Djakovo. Ankoraŭ 4 vilaĝoj apartenas al la municipo.
Situo
Nevetlenfolu situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landolimo (kun grava voja kaj fervoja trapasejo; kontraŭe troviĝas Halmi), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Satu Mare. Vinohradiv troviĝas 30 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1380 en formo Gyakhaza. En 1900 loĝis en Nevetlenfalu 503 da homoj, (499 hungaroj). Ĝis 1920 Nevetlenfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiam la vilaĝo trovis sin laŭ rumana-ĉeĥa limo. Nevetlenfalu rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Djakovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 1999 loĝis en Nevetlenfolu 1620 da homoj, plejparte hungaroj.
Vilaĝservoj estas hungara baz- kaj mezlernejo, kulturdomo.
Malhelaj jarcentoj
Malhelaj jarcentoj aŭ Malhela epoko estas esprimo uzita por la periodo de la Historio de Grekio kiu estas ekde la falo de la Mikena civilizo (inter 1200-1100 a.K.) ĝis la greka Arkaika Epoko (8-a jarcento a.K.), karakterizita per la malabundo de historiaj fontoj kiuj referencas al la tre malfacila rekonstruado de la historia realo de tiu periodo.
Estas diversaj teorioj kiuj klopodas klarigi la falon de Mikeno kaj ekon de la malhelaj jarcentoj. La tradicia teorio aludas al la invado fare de Doroj, sed oni indikas kontraŭ tiu kronologiajn malĝustaĵojn: doroj estis jam antaŭe kaj la definitiva detruo okazos poste. Alia teorio aludas al invado fare de Maraj popoloj kiuj uzus pli efike ferajn glavojn anstataŭ la ĉaron kiel ĉefa armilo. Oni indikis ankaŭ aliajn faktorojn kiel la rivaleco inter la diversaj mikenaj palacoj, la malpliigo de la naturaj rimedoj kaj eblaj civilaj ribeloj kontraŭ la aristokrataro. Oni parolis ankaŭ pri ebla forta tertremo aŭ krizo en agrikulturo pro klimata ŝanĝo aŭ malpliigo de kultivebla tero.
Karl Theodor Robert Luther
Li lernis pri matematiko, astronomio kaj filozofio en Vroclavo kaj Berlino. Li laboris ekde 1848 en la Observatorio de Duseldorfo, kies direktoro li iĝis en 1851. En 1855 li estas nomumita doktoro pro honoro en la universitato de Bonn.
En Duseldorfo, li malkovris 24 "malgrandajn planetojn" inter 1852 kaj 1890. Du el tiuj asteroidoj estas nun konataj por havi nekutimajn ecojn : 90 Antiope estas duopa asteroido kaj 288 Glauke estas unu el la nun konataj asteroidoj kies rotacia periodo estas plej longa (ĉirkau 50 tagoj).
Oni donis lian nomon al:
Nacia Komitato por la Savo de la Popolo
La Nacia Komitato por la Savo de la Popolo estas politika-militista institucio establita en Malio de la militistaro post la puĉo de 2020 kiu eksigis la prezidanton Ibrahim Boubacar Keïta la 19-an de aŭgusto 2020. Ĝia prezidanto estas Assimi Goita, kolonelo de la Armitaj Fortoj de Malio.
La 25-an de septembro, konstitucia potenco estis restarigita kun la nomumo de Ba N'Daou kiel prezidanto de la Respubliko Malio. Assimi Goita, estro de la Komitato estis nomumita Vicprezidanto de la Respubliko. La militista estraro restos aktiva ĝis la venontaj prezidantaj elektoj en 2022.
Historio
En la nokto de la 18-a de aŭgusto, post la aresto de prezidanto Ibrahim Boubacar Keïta kaj ĉefministro Boubou Cisse, la militistaro anoncis okazigon de novaj prezidentaj kaj leĝdonaj elektoj en racia periodo, same kiel civila politika transiro. En la sama parolado, estis anoncita la kreo de la Nacia Komitato por la Savo de la Popolo kaj ili ordonis fermi landlimojn kaj elirmalpermeson inter la 21-a horo kaj la 5-a a.t. La estraro decidis remalfermi la limojn la 21-an de aŭgusto.
La Afrika Unio ignoris la registaron establitan de la puĉistoj kaj suspendis la landon de la organizo ĝis la restarigo de konstitucia ordo.
Montigné-le-Brillant
Montigné-le-Brillant estas franca situanta en departemento Mayenne, regiono Luarlandoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Montignéens.
Nacia Komitato por la Savo de la Popolo
En Vikinovaĵoj
En vikinovaĵoj: Militistoj eksigis prezidanton de Malio.
Věstín
Věstín (Groß Wiestin) estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Žďár nad Sázavou en Regiono Vysočina. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1349.
Ibolya Dávid
DÁVID Ibolya [da:vid iboja] (12-an de aŭgusto 1954, Baja, Hungario) estas hungara politikisto, prezidanto de la Hungara Demokrata Forumo (HDF), advokato.
Ŝi studis juron en Pécs (1975-1981), post diplomiĝo (1985) laboris kiel advokato.
Salto del Guairá
Salto del Guairá estas urbo de Paragvajo. Ĝi estas la administra centro de la departemento Canindeyú, unu el 17 departementoj de Paragvajo, kiuj kun la Ĉefurba Distrikto de Asunciono konsistigas la ŝtatan teritorion. La urbeto situas en la pleja oriento de la lando, proksimume 200 kilometrojn norde de la urbo Ciudad del Este. La la loko de la nuna urbo troviĝis la plej frua kolonia loĝloko de la nuna Paragvajo, nomata Ciudad Real ("reĝa urbo"), fondita en 1556, sed forlasita en la 17-a jarcento.
Ibolya Dávid
Ŝi estas membro de la Hungara Demokrata Forumo ekde 1989, estis membro de la Asembleo de departemento Tolna (1990-1994), departementa prezidanto de la partio inter 1993 kaj 1997. Ŝi estas membro de la prezidio ekde 1996, ekde 1999 ties prezidanto.
Salto del Guairá
La nuna urbo fondiĝis en 1959. Ĝia nomo devenas de la antaŭaj akvofaloj Saltos del Guairá, kiuj tamen en 1982 malaperis en la akvobaraĵo Itajpuo. La urbo laŭ la stato de 2015 havas proksimume 15 000 loĝantojn.
Ibolya Dávid
Ŝi estas hungara parlamentano ekde 1990. En registaro de Unua Kabineto Orbán (1994-98), ŝi estis ministrino pri justico.
Salto del Guairá
Referencoj
informoj germanlingvaj en la retejo southamericanrealestates.com
Ibolya Dávid
Dávid faris disputitan decidon por nomumi Lajos Bokros - iaman ministron de la socialisma registaro de Gyula Horn - al gvidanto de elekta listo de la HDF al la Eŭropa Parlamento. Sur la dua loko de la listo staris Georgo Habsburg, nepo de la lasta aŭstra-hungara imperiestro Otto von Habsburg. Pro tiu decido multaj forlasis la Hungaran Demokratan Forumon kaj eĉ la parto ne sukcesis en la elekto por la EP.
740
En la jaro 740 post Kristo okazis, interalie:
Schwarzach (Vorarlbergo)
Schwarzach estas vilaĝo en la distrikto Bregenz en la aŭstra federaciero Vorarlbergo kun 3820 loĝantoj (stato de la 1-a de januaro 2014).
Geografio
Schwarzach situas en la plej okcidenta federaciero de Aŭstrujo, Vorarlbergo, en la distrikto Bregenz sude de la Bodenlago sur nivelo de 433 metroj. 29,1 elcentoj de la areo estas arbaraj. Ĝi limiĝas kun du vilaĝoj en la sama distrikto, nome Wolfurt kaj Bildstein, kaj kun la urbo Dornbirn en la samnoma distrikto Dornbirn.
Historio
Schwarzach estis dokumente menciata unuan fojon en 1249 kiel „Swarzahe“. La nomo signifas nigra akvejo/rivereto; vidu ankaŭ la blazonon. Kune kun parto de la reglando Bregenz la loko en 1451 iris al la regno de la Habsburgoj, kiuj regis ĝin alterne de Tirolo aŭ Freiburg. De 1805 ĝis 1814 la vilaĝo apartenis al Bavarujo, post tio denove al Aŭstrujo. Post deviga statiĝo de Aŭstrujo en 1918 Schwarzach apartenas al la federaciero Vorarlbergo. Inter 1945 ĝis 1955 ĝi estis ero de la franca okupozono.
Ekonomio
En 2003 ĉe la loko ekzistis 82 ekonomiaj entreprenoj kun entute 1.454 dungitoj kaj 78 metilernantoj. Krom tio la terkulturado ludas gravan rolon: ĝi prizorgas 47 elcentojn el la tuta vilaĝa teritorio.
Grava entrepreno, ekde loĝanta en Schwarzach, estas la orgenkonstrua firmao Rieger Orgelbau. Ĝi konstruas orgenojn por preĝejoj kaj koncertejoj tutmonde, daŭrigante tiel la orgenkonstruan tradicion de Schwarzach.
En Schwarzach ankaŭ loĝas la firmao Vorarlberger Medienhaus, kiu per tri gazetoj kaj radiodissendejo superregas la amaskomunikilojn de Vorarlbergo.
Zoltán Kisgyörgy
KISGYÖRGY Zoltán (kiŝdjeordj) estas rumanuja hungara botanikisto. Li naskiĝis en Aita Mare la 31-an de marto 1929.
Biografio
Zoltán Kisgyörgy la mezlernejon li finis en Székely Mikó Kollégium de Sfântu Gheorghe (1948) kaj la fakon de biologio en Universitato Bolyai (1953); li doktoriĝis en 1971. Li laboris en Medicinscienca kaj Farmacia Instituto de Târgu Mureş, ekde 1986 li estis ties scienca esploristo.
Mjeŝko la 2-a (Pollando)
Mjeŝko la 2-a de Pollando, Mieszko II Lambert (naskiĝis en 990, mortis la 10-an aŭ 11-an de majo 1034) estis reĝo de Pollando en la jaroj 1025-1031 kaj duko de Pollando en 1032-1034 el la dinastio de Piastoj. Li estis la dua filo de Boleslao la 1-a kaj la unua kun edzigita slava princino Emnilda. Post morto de la patro li ekregis kaj verŝajne forpelis de la lando du fratojn. Li organizis du detruantajn invadojn al Saksio en 1028 kaj 1030. Poste li gvidis defendmilitojn kun Germanio, Ĉeĥio kaj kun princoj de Kieva Regno. Li forlasis Pollandon en 1031 rezulte de laŭvica militiro de Konrado la 2-a kaj post atako de rusaj princoj Jaroslavo la Saĝa kaj Mstislav, kiuj helpis entronigi lian fraton Bezprym. Poste li fuĝis al Ĉeĥio, kie li estis enprizonigita de princo Oldřich. Li reakiris la regopovon en 1032 kiel duko de unu el tri provincoj. Li sukcesis unuigi la ŝtaton, tamen sen stabilaj strukturoj. Dum lia regado falis de Pollando teritoriaj akiraĵoj de Boleslao la 1-a: Supra Luzacio, Luzacio, Murzonigita Urbaro, Moravio, Slovakio.
Lia edzino estis la germana princino Richeza de Lotaringo.
Tutmonda varmiĝo
Tutmonda varmiĝo estas nuntempe progresanta plialtiĝo de la averaĝa temperaturo de la atmosfero kaj oceanoj de la Tero kaj ties rilataj efikoj. La termino klimata ŝanĝiĝo referencas al ĉiu ajn historia ŝanĝiĝo de la klimato. Multaj linioj de scienca pruvaro montras, ke la klimata sistemo varmiĝas. La nuntempa plialtiĝo de la tutmonda averaĝa temperaturo estas pli rapida ol antaŭaj ŝanĝoj, kaj estas okazigita ĉefe pro tio ke homoj brulas fosiliajn brulaĵojn. Uzado de fosiliaj brulaĵoj, senarbarigo, kaj kelkaj praktikoj fare de agrikulturo kaj industrio pliigas la elsendojn de forcejaj gasoj, ĉefe de karbona dioksido kaj de metano. Forcejaj gasoj absorbas iom de la varmo kiun la Tero radias post ĝi varmiĝas el la sunlumo. Plej grandaj kvantoj de tiuj gasoj kaptas pli da varmo en la malalta atmosfero de la Tero, okazigante la tutmondan varmiĝon.
Pro la klimata ŝanĝiĝo, dezertoj estas ampleksiĝantaj, dum varmondoj kaj incendioj en naturo estas iĝantaj pli kaj pli oftaj. Pliiĝanta varmiĝo en Arkto estas kontribuanta al fandado de permafrosto, retiriĝo de glaĉeroj ekde 1850 kaj perdo de marglacio. Pli altaj temperaturoj estas okazigintaj ankaŭ pli intensajn uraganojn, sekegon, kaj aliajn ekstremajn veterojn. Rapida media ŝanĝo en montoj, koralrifoj, kaj Arkto estas pelanta multajn speciojn relokiĝi aŭ eĉ formortiĝi. Eĉ se la klopodoj por malpliigi estontan varmiĝon estas sukcesaj, kelkaj efikoj pluos dum jarcentoj. Inter tiuj menciendas oceanvarmiĝo, oceana acidiĝo kaj marnivela leviĝo.
La tutmonda varmiĝo minacas la popolojn per pliiĝantaj inundoj, ekstrema varmo, pliiĝanta manko de manĝaĵoj kaj de akvo, pliiĝo de malsanoj, kaj ekonomiaj perdoj. Ankaŭ homa migrado kaj tiurilataj konfliktoj povas esti rezulto de la tutmonda varmiĝo. La Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) konsideras la klimatan ŝanĝon la plej granda minaco al la tutmonda sano en la 21-a jarcento. Socioj kaj ekosistemoj suferos pli severajn riskojn sen adoptado de decidoj kiuj mildigu la varmiĝon. Adaptado al klimata ŝanĝiĝo pere de klopodoj kiel inundo-kontrolo aŭ uzado de sekeg-rezistaj kultivoj parte povus malpliigi la riskojn de la klimata ŝanĝo, kvankam bedaŭrinde jam oni atingis kelkajn limojn al tia adaptado. Pli malriĉaj landoj estas responsaj de pli malgranda parto de la tutmondaj elsendoj, sed ankaŭ havas malpli grandan kapablon adaptiĝi kaj estas pli frapeblaj de la klimata ŝanĝo.
Multajn efikojn de la klimata ŝanĝo jam oni sentis je la nuntempa varmigonivelo de 1.2 °C. Aldona varmigo pliigos tiujn efikojn kaj povas malbonigi la endanĝerigitajn lokojn, kiel ĉe la fandado de la Gronlanda glacikovro. Laŭ la Pariza interkonsento de 2015, la landoj kolektive interkonsentis teni varmigon "bone sub 2 °C". Tamen, kadre de plendoj pri la interkonsento, la tutmonda varmiĝo ankoraŭ atingos ĉirkaŭ 2.7 °C je la fino de la jarcento. Limigi la varmigon al 1.5 °C postulos duonigi la elsendojn je ĉirkaŭ 2030 kaj atingi elsendojn nulajn ĉirkaŭ 2050.
Malpligi elsendojn postulas generadon de elektro el fontoj kun malmulta aŭ neniu karbono anstataŭ bruligi fosiliajn brulaĵojn. Tiu ŝanĝo inkludas iompostioman malpliigon de la uzado de elektraj centraloj nutritaj el karbono kaj natura gaso, pliigon de uzado de venta, suna, nuklea energioj kaj aliaj tipoj de renovigeblaj energio, kaj reduktadon de energikonsumado. Necesas, ke elektro generita el fontoj kiuj ne elsendas karbonon anstataŭu la fosiliajn brulaĵojn por akiri energion por transportado, varmigado (respektive malvarmigado) de konstruaĵoj, kaj funkciado de industriaj instalaĵoj. Karbono povas esti ankaŭ forigita al la atmosfero, ekzemple pere de pliigo de la arbara kovro kaj agtikulturo per metodoj kiuj kaptu karbonon en la grundon.
La fenomeno
Nuntempe eblas konstati ĝeneralan varmiĝon de la atmosfero de nia planedo. En la lastaj tridek jaroj la averaĝa temperaturo sur la tergloba surfaco plialtiĝis 0,5 celsiojn. La homo kaŭzis tion per enaerigo de metano, karbona dioksido, kaj aliaj forcejaj gasoj ekde la industriigo.
La natura forceja efiko igas la atmosferon 3 celsiajn gradojn pli varma, ĉefe pro la akvovaporo, la plej grava forceja gaso. Sen konsidero de aliaj ŝanĝoj diras teorio, ke plimultigo de la karbona dioksido en la atmosfero kaŭzas plivarmigon de la planeda surfaco.
La Interregistara Komitato pri Klimata Ŝanĝiĝo de Unuiĝintaj Nacioj, subtenate de la naciaj sciencaj akademioj de la G8-ŝtatoj, esprimis sciencan prijuĝon, laŭ kiu la mezuma planeda temperaturo ekde la komenco de la 20-a jarcento plialtiĝis 0.6 ± 0.2 celsiajn gradojn kaj plej "multe el la varmiĝo observata dum la lastaj 50 jaroj estas atribuebla al homaj agadoj". Restas necerta la amplekso de la klimata ŝanĝo, kiun oni observos estonte.
Antropoceno estas proponita geologia epoko de la tera historio, kiu komenciĝus ekde la komenco de grandaj homaj influoj al geologio kaj ekosistemoj de la Tero. Unu el la plej gravaj el tiuj homaj influoj estas interalie homkaŭzita tutmonda varmiĝo.
La grado de la varmiĝo
La ciferoj de la Brita Meteologia Oficejo indikas, ke la jaroj ekde 2000 estis meznombre 0,18 °C (0,32 °F) pli varmaj ol la 1990-aj jaroj. Ekde la 1970-aj jaroj ĉiu jardeko vidas pliigon de proksimume la sama skalo. La unua jardeko de 21-a jarcento estas "nedisputeble" la plej varma ekde kalkuloj komenciĝis, deklaris en decembro 2009 la Brita Meteologia Oficejo kaj la Monda Organizaĵo pri Meteologio (mallonge: MOM). 2009 estis verŝajne la kvina plej varma en 160-jara observado. MOM sciigis, ke tutmondaj temperaturoj estas 0,44 °C (0,79 °F) super la longatempa ordinara temperaturo. "Ni vidis superajn mezumajn temperaturojn en pluraj kontinentoj, kaj nur en Nordameriko regis kondiĉoj kun plu malvarmaj temperaturoj ol mezume," diris la Ĝenerala Sekretario de WMO Michel Jarraud. "Ni estas en varmiĝa tendenco - ni tute ne dubas pri tio."
Ĉe tio NASA sugestas, ke nova tutmonda temperaturrekordo estos "fiksita en la sekvontaj unu aŭ du jaroj", inkluzive de danke al influo de El Niño. Aliaj esploristoj, kvankam, kredas pli probable, ke temperaturoj restos stabilaj dum unu jardeko ĉar aliaj naturaj cikloj tenas la oceanan surfacon relative malvarmeta, rapida varmiĝo probable alvenos poste.
Mediaj efikoj
La mediaj efikoj de la klimata ŝanĝo estas grandaj kaj longatingaj, damaĝante oceanojn, glacion kaj la veteron ĝenerale. Ŝanĝoj povas okazi laŭgrade aŭ rapide. La pruvaro por tiuj efikoj venas el studado de la klimata ŝanĝo en la pasinteco, el modelado, kaj el modernaj observoj. Ekde la 1950-aj jaroj, sekego kaj varmondoj estis aperintaj samtempe kun pliiĝanta ofteco. Ekstreme malsekaj aŭ sekaj eventoj ene de la periodo de la musono pliiĝis en Barato kaj en Orienta Azio. La pluvindico kaj intenseco de uraganoj kaj tajfunoj plej verŝajne estas pliiĝanta, kaj la geografia teritorio plej verŝajne estas etendiĝante al polusoj kiel konsekvenco de la klimata varmigo. Ofteco de tropikaj ciklonoj ne pliiĝis kiel rezulto de la klimata ŝanĝo.
Tutmonda marnivelo estas plialtiĝante kiel konsekvenco de la glacia fandiĝo, nome de la fandiĝo de la Gronlanda kaj de la Antarkta glacitavoloj, kaj de la termika etendo. Inter 1993 kaj 2020, la plialtiĝo pliiĝis laŭlonge de la tempo, averaĝe 3.3 ± 0.3 mm jare. Laŭlonge de la 21a jarcento, la IPCC antaŭvidas, ke en supozebla okazo de tre altaj elsendoj la marnivelo povus plialtiĝi je 61–110 cm. Pliiĝanta oceanvarmo estas malfortiĝanta kaj minacanta dispecigi la Antarktajn glaĉerpecojn, riskante grandan fandadon de la glacitavolo kaj la eblon de 2-metra manivela plialtiĝo ĉirkaŭ 2100 se pluas altaj elsendoj.
Klimata ŝanĝo kondukis al jardekoj de malpliiĝo kaj maldikiĝo de la Arkta glacitavolo. Kvankam oni supozas, ke senglaciaj someroj estos raraj je 1.5 °C gradoj de varmiĝo, ili povus okazi unufoje ĉiun trian ĝis dekan jaron je varmiĝnivelo de 2 °C. Pli altaj atmosferaj koncentriĝoj de CO2 kondukis al ŝanĝoj en la oceana kemikompono. Pliiĝo en la dissolvo de CO2 estas okazigante, ke oceanoj acidiĝas. Krome, la oceanaj oksigen-niveloj estas malpliiĝantaj ĉar oksigeno estas malpli solvebla en pli varma akvo. Tiel mortaj zonoj en la oceanoj, nome regionoj en kiuj estas malmulta oksigeno, estas etendiĝantaj.
Chapelle (Glano)
Chapelle estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 260 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Chapelle situas en la Friburga Mezlando sur okcidenta deklivo de la montoĉeno, kiu disigas la valon de Brojo de la valo de Glano. Chapelle konsistas el la tri setlejoj Les Indivis, La Sauge kaj Au Glos.
Tutmonda varmiĝo
Riskopunktoj kaj longdaŭraj efikoj
Inter long-daŭraj efikoj de la klimata ŝanĝo en oceanoj menciindas plue glacifando, oceanvarmiĝo, plialtigo de la marnivelo kaj la oceana acidiĝo. Laŭ temposkalo de jarcentoj ĝis jarmiloj, la enormeco de la klimata ŝanĝo estas markita ĉefe de la antropogenaj elsendoj de CO2. Tio okazas pro la longa atmosfera vivodaŭro de la CO2. La oceana enpreno de CO2 estas tiom malrapida ke la oceana acidiĝo pluos dum centoj ĝis miloj da jaroj. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke tiuj elsendoj estis plilongigintaj la nunan interglacian periodon ĉe almenaŭ 100 000 jaroj. La plialtigo de la marnivelo pluos dum multaj jarcentoj, kaj oni ĉirkaŭkalkulis plialtiĝon de 2.3 m/°C post 2000 jaroj.
Chapelle (Glano)
Najbaraj komunumoj
Chapelle limas en okcidento kaj nordo al Rue, en oriento al Le Flon kaj en sudo al Oron (VD).
Tutmonda varmiĝo
Naturo
Lastatempa varmiĝo pelis multaj surterajn kaj nesalakvajn speciojn direkte al polusoj kaj al pli altaj altitudoj. Pli altaj atmosferaj niveloj de CO2 kaj etendiĝintaj kreskosezono rezultis en tutmonda verdiĝo. Tamen, varmondoj kaj sekego estis malpliigintaj vla produktivecon de la ekosistemoj en kelkaj regionoj. La estonta ekvilibro de tiuj kontraŭaj efikoj ne estas klara. La klimata ŝanĝo kontribuis al la ekspansio de pli sekaj klimataj zonoj, same kiel al la ekspansio de dezertoj en la subtropikoj. La grando kaj rapido de la tutmonda varmiĝo estas faranta nedeziratajn subitajn ŝanĝojn en la ekosistemoj. Ĝenerale, oni timas, ke la klimata ŝanĝo rezultos en la formorto de multaj specioj.
Chapelle (Glano)
Trafiko
La komunumo situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 12 kilometrojn sude de la komunumo apud Châtel-Saint-Denis. La trajnlinio de Moudon al Palézieux, kiu pasas tra la komunumo ne disponas pri haltejo sur ĝia teritoio. La plej proksimaj stacidomoj situas norde en Gillarens kaj sude en Oron. La komunumo mem ne disponas pri konekto al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Chapelle datiĝas el la jaro 1354 kiel Capella. Chapelle dum mezepoko estis parto de la Senjorujo Rue kaj apartenis kun ĝi al Savojo, ĝis ĝi en la jaro 1536 estis konkerita de Berno kaj koncedita al Friburgo. La kapelo Notre-Dame des Champs fariĝis en la jaro 1453 konata pilgrimejo. Sub la friburga regado Chapelle apartenis al la Voktejo Rue, kiu en la jaro 1798 dum la Helveta Revolucio fariĝis distrikto kaj en la jaro 1848 surbaze de la nova friburga konstitucio estis integrita al la Distrikto Glano.
Tutmonda varmiĝo
Naturo
La oceanoj varmiĝis pli malrapide ol la tero, sed plantoj kaj oceanaj animaloj estas migrantaj al la pli malvarmaj polusoj pli rapide ol la surteraj specioj. Ĝuste same kiel surtere, varmondoj en la oceano okazas pli ofte pro la klimata ŝanĝo, damaĝante ampleksan gamon de organismoj kiel koraloj, algoj, kaj marbirdoj. Oceana acidiĝo malhelpas la kalciiĝo de marorganismoj kiel mituloj, ciripedojs kaj koraloj por produkti ŝelojn kaj skeletojn; kaj varmondoj blankigis la koralrifojn. Aperego de damaĝaj algoj helpita de la klimata ŝanĝo kaj de eŭtrofiĝo de pli malaltaj oksigenniveloj, damaĝas la manĝoretojn kaj okazigas grandan perdon de marvivantuloj. La marbordaj ekosistemoj estas sub aparta danĝero. Preskaŭ la duono de la tutmondaj malsekejoj malaperis pro la klimata ŝanĝo kun kun aliaj efikoj de la homa agado.
Homoj
La efikoj de la klimata ŝanĝo estas tuŝantaj homojn ie ajn en la momdo. La efikojn oni povas observi en ĉiuj kontinentoj kaj oceanaj regionoj, kun malaltaj latitudoj, en kiuj malplej disvolviĝintaj areoj frontas la plej grandajn riskojn. Kontinua varmiĝo eventuale okazigas "severajn, ĝeneralajn kaj nereverteblajn efikojn" por la personoj kaj por la ekosistemoj. La riskoj estas malegale distribuataj, sed estas ĝenerale pli grandaj por la malriĉaj sociekonomiaj tavoloj kaj en disvolviĝantaj kaj en disvolvigitaj landoj.
Manĝo kaj sano
La MOS klasigis la klimatan ŝanĝon kiel la plej granda minaco al la tutmonda sano en la 21-a jarcento. Ekstrema vetero kondukas al mortoj kaj suferigoj, kaj malsukcesoj de rikoltoj rezultas en malsufiĉa nutrado. Variaj infektaj malsanoj estas pli facile transigeblaj en pli varma klimato, kiel la dengo kaj la malario. Infanoj estas la plej vundeblaj pro malabundo de manĝaĵoj. Kaj infanoj kaj maljunuloj estas vundeblaj pro la ekstrema varmo. La Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) ĉirkaŭkalkulis, ke inter 2030 kaj 2050, la klimata ŝanĝo okazigos ĉirkaŭ 250 000 kromajn mortojn jare. Ili pritaksis mortojn pro ekspono al varmo ĉe plej aĝuloj, pliiĝoj en diareo, malario, dengo, en ĉemarbordaj inundoj, kaj pro malsufiĉa nutrado ĉe infanoj. Oni ĉirkaŭkalkulis 500 000 kromajn mortojn de plenkreskuloj jare ĉirkaŭ 2050 pro la malpliiĝo de la manĝodisponeblo kaj de ĝia kvalito. Ĉirkaŭ 2100, 50% ĝis 75% de la tutmonda populacio povus fronti klimatajn kondiĉojn kiuj estos viv-minacaj pro kombinitaj efikoj de ekstremaj varmo kaj humideco.
Rimedoj
Ekonomiaj perdoj pro la tutmonda varmiĝo povas esti severaj kaj estas eblo de katastrofaj konsekvencoj. La klimata ŝanĝo plej verŝajne jam pliigis la tutmondan ekonomian malegalecon, kaj oni supozas, ke tiu tendenco kontinuos. Oni supozas, ke plej el la severaj efikoj okazos en sub-Sahara Afriko, kie plej granda parto de lokanoj estas dependantaj el naturaj kaj agrikulturaj rimedoj, kaj en Sudorienta Azio. La Monda Banko ĉirkaŭkalkulas, ke la tutmonda varmiĝo povus meti ĉirkaŭ 120 milionojn da personoj en malriĉeco ĉirkaŭ 2030.
Malegalecoj bazitaj sur la riĉeco kaj la socia statuso malboniĝis pro la tutmonda varmiĝo. Ĉefaj malfacilaĵoj por mildigi, adaptiĝi kaj rekuperiĝi el frapoj de la klimata ŝanĝiĝoj estas suferataj de marĝenaj personoj kiuj havas malpli da kontrolo super rimedoj. Indiĝenaj popoloj, kiuj eltenas sin pere de siaj teroj kaj ekosistemoj, frontos endanĝeriĝon el siaj bonfarto kaj vivostiloj pro la tutmonda varmiĝo. Fakula esplorado konkludis, ke la rolo de la klimata ŝanĝo en la militoj estis malgrandaj kompare kun faktoroj kiel la soci-ekonomia malegaleco kaj la ŝtataj kapabloj.
Malaltaj insuloj kaj marbordaj komunumoj estas minacataj de la plialtiĝo de la marnivelo, kii faras inundojn pli oftaj. Foje, la tero permanente perdiĝas al la maro. Tio povus rezulti en la senŝtateco por popoloj el insulaj landoj, kiel Maldivoj and Tuvalo. En kelkaj regionoj, la plialtiĝo de la temperaturo kaj de la humideco povus esti tro akra por ke homoj povu adaptiĝi al tio. En la plej malbonaj de la antaŭsupozoj pri la tutmonda varmiĝo, modeloj supozas, ke preskaŭ unu triono de la homaro povus vivi en ekstreme varmaj kaj neloĝeblaj klimatoj, similaj al la klimato de Saharo. Tiuj faktoroj povas rezulti en pro-media amasmigrado, kaj ene kaj inter landoj. Oni timas, ke plej granda parto de la loĝantaroj estos translokigita pro l plialtiĝo de la marnivelo, la ekstrema vetero kaj konfliktoj pro pliiĝanta konkurenco por la naturaj rimedoj. La klimata ŝanĝo povus ankaŭ pliigi la vundebleco, knoduke al situacioj de "kaptitaj populacioj" kiuj ne kapablus translokiĝi pro manko de rimedoj, kio jam estas iel okazanta en la eksterleĝa migrado tra Mediteraneo en nehumanaj kondiĉoj, foje mortigaj.
Neĝkovrilo de Kilimanĝaro
Laŭ konkludoj de la usona esploro publikigita la 2009 en la revuo "Proceedings of the National Academy of Sciences" ( Diskutoj de la Nacia Scienca Akademio), la neĝoj ĉe la pinto de la monto degelas en 1912 ili estis 85 % pli granda ol en 2007, kaj inter 2000 kaj 2009 glacikovraĵo kuntiriĝis je 26 %. Aŭtoroj asertas, ke la neĝoj sur Kilimanĝaro povus malaperi entute post 20 jaroj. Laŭ ili ankaŭ maltrankviliga efiko estas la maldensiĝo de la glacikampoj sur la surfaco. La pintoj kaj de la norda kaj suda glacikampoj supre de Kilimanĝaro jam maldensiĝis je 1,9 metroj kaj 5,1 metroj respektive.
La pli malgranda Glaciejo Furtwangler, kiu estis degelanta kaj sekve plena de akvo en 2000 kiam ĝi estis borita, inter 2000 kaj 2009 maldensiĝis je 50 %. "Estonte, oni povas antaŭvidi, ke tiu glaciejo Furtwangler aperos unu jaron, kaj malaperos la sekvontan jaron", diris kunaŭtoro de la esploro Lonnie Thompson. La sciencistoj asertis, ke ili ne trovis pruvojn de daŭranta degelo aliloke en la eroj de la glacia kerno kiujn ili eltiris, kiuj datiĝas de 11 700 jaroj. Sekve la aktualaj klimataj kondiĉoj sur Kilimanĝaro estas unikaj dum la lastaj 11 jarmiloj.
La glacikovraĵo de Gronlando
La raporto el 2007 de la Interregistara Spertularo pri klimata ŝanĝiĝo (angle IPCC) projektis altiĝon de marnivelo de inter 28 kaj 43 cm dum ĉi tiu jarcento. Sed ĝi agnoskis, ke ĉi tiu estas preskaŭ certe subtaksata cifero, ĉar kompreno de kiel glacio kondutas ne estis sufiĉe bona por fari fidindajn projekciojn.
En novembro 2009 la revuo "Science" publikis esploron laŭ kiu la glacikovraĵo de Gronlando perdas sian amason pli rapide ol en antaŭaj jaroj, kio akcelas altiĝon de la marniveloj. Ĉiujare malaperas de 273 000 milionoj da tunoj da glacio. Por la periodo 2000-2008, degelo de gronlanda glacio altigis marnivelojn je mezume 0,46 mm ĉiun jaron. Ekde 2006 estas klara pliigo al 0,75 mm ĉiun jaron. "Sed ni havis tri tre varmajn somerojn, kaj tio estas akcelanta la degelon konsiderinde", diris la esploristo Michiel van den Broeke de la Universitato Utrecht (Nederlando). "Ĉu ĉi tio daŭros, mi ne povas diri, sed ni kompreneble atendas, ke la klimato fariĝos pli varma estonte." Entute, marniveloj estas altiĝantaj je proksimume 3 mm ĉiun jaron, ĉefe ĉar marakvo estas vastiĝanta samtempe kiam ĝi varmiĝas.
Degelo sur la glacia surfaco agas kiel "retro-mekanismo", Dro van den Broeke klarigis, ĉar la likva akvo sorbas pli kaj reflektas malpli de la envenanta sunradiado - kio rezultas je varmigo de la glacio. "Varmiĝo super Gronlando kaŭzis la pligravigon de degelo, kaj tio ankaŭ akcelas la retro-procezon," li diris. "Tre probable la oceanoj ankaŭ varmiĝis, kaj tio probable klarigas la akcelon de ellasejo de glaciejoj ĉar ili varmiĝis de malsupre."
La novaj esploroj montras, ke en Gronlando, proksimume duono de la perdo venas el pli rapida fluo al la oceanoj, kaj la alia duono venas el ŝanĝoj sur la glacikovraĵo mem, ĉefe surfaca degelo. Danke al la satelita misio Grace, uzita en ĉi tiu studo, estas konite, ke la plimulto de la amaso perdiĝas en la sudorienta, sudokcidenta kaj nordokcidenta partoj ĉe malaltaj altecoj kie la aero ĝenerale estas pli varma ol ĉe altaj altitudoj. Degelo de la tuta glacitavolo altigus marajn nivelojn tutmonde je proksimume 7 metroj.
Konsekvencoj
Se la niveloj de oceanoj kaj maroj plialtiĝos pro tutmonda varmiĝo, tiam iuj insuloj kaj kontinentaj marbordoj subakviĝos, kaj sekve multaj homoj migros.
Pri la aktualaj marfluoj, de kiuj tre dependas multaj regionaj klimatoj, estas neniu certeco ke ili ne estas jam ekŝanĝiĝantaj kaj trajektorie kaj temperature. Tiaj ŝanĝoj povus kaŭzi estontece novajn klimatojn en kelkaj regionoj de la terglobo. La klimataj ŝanĝoj en tiuj regionoj kaŭzos perturbon en la ekologia sistemo, kaj al ĉiuj estaĵoj tie vivantaj.
En oktobro 2009 la brita ĉefministro Gordon Brown deklaris, ke Britio alfrontos "katastrofajn" inundojn, senpluvecon kaj varm-ondojn, se mondaj gvidantoj ne povas atingi interkonsenton pri klimata ŝanĝiĝo. Do, li diris al la Forumo de Gravaj Ekonomioj en Londono, kiu unuigas 17 el la mondaj plej grandaj produktantoj de forcejaj gasoj, ke "ne estas plano B". "La eksterordinara somera varmondo de 2003 en Eŭropo rezultis je super 35 000 ekstraj mortoj. Laŭ aktualaj tendencoj, tiela evento povus fariĝi tre rutina en Britio post nur kelkaj jardekoj. Kaj ene de la vivdaŭro de niaj infanoj kaj nepoj la varmegaj temperaturoj de 2003 povus fariĝi mezuma temperaturo vaste spertataj tra Eŭropo", diris Gordon Brown. Laŭ li, la kostoj de tiu estus pli granda ol la efikoj kaj de mondmilitoj kaj la Granda Depresio kombinitaj. La mondo alfrontus pli da konfliktoj estigitaj de vasta migrado pro klimatŝanĝiĝo kaj rezulte de tio en 2080 1,8 miliardo da homoj povus suferi pro manko de akvo.
Neado
Kelkaj sektoroj ĉu de politikistoj ĉu de la industria etoso aktive propagandis kontraŭ la scienca evidento, ke ekzistas ĉu tutmonda varmiĝo ĉu almenaŭ klimata ŝanĝo. Tiuj politikaj sektoroj direktas sin al la dekstra flanko, dum la industridevena sektoro de neadistoj celas protekti sian interesojn super la ĝenerala bonfarto kaj rajto al akceptebla medio. Ankaŭ financistoj helpas tiun neadismon dupolusan (vidu ekzemple artikolon pri Familio Koch).
Informoj IPCC
Fourth Assessment Report
Fifth Assessment report
Special Report: Global Warming of 1.5 °C
Special Report: Climate change and Land
Special Report: The Ocean and Cryosphere in a Changing Climate
Sixth Assessment Report
Imphy
Imphy estas franca situanta en departemento Nièvre, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Imphycois.
Pankuko
La pankuko estas dolĉaĵo tipa de la celebroj de Karesmo kaj Sankta Semajno en Hispanio, krom en Kantabrio, kie oni kuiras ilin dum Kristnasko. Konsistas el peco de pano (kutime malnova de kelkaj tagoj, jam seka) kiu estas trempita en lakto aŭ vino kun mielo kaj spicoj, kaj, post esti metita en ovo, estas fritita en pato plena je oleo. Ĝin oni bonodorigas laŭ gusto per diversaj ingrediencoj: nome cinamo aŭ likvoro, kaj oni dolĉigas ĝin per mielo, siropo aŭ sukero. Estas nutraĵo de malriĉa deveno kiu tuje satigas la manĝanton kaj ties uzado estas kutima en Karesmo, epoko kiam la katolikoj tradicie ne manĝas viandon. En la hispana ili nomiĝas "torrijas" [torIĥas].
Justkomerca urbo
Justkomerca urbo estas statuso aljuĝita de agnoskita justkomerco-testcertigita organizo (i.a. la Fairtrade Foundation (justkomerca fondaĵo) en Britio, TransFair Canada en Kanado ktp.). Ĝi priskribas areon dediĉitan al kampanjo pri justkomercaj varoj. Tiuj organizaĵoj aljuĝas same la statusojn: justkomerca vilaĝo, justkomerca insulo, justkomerca universitato, justkomerca regiono, ktp.
Pankuko
Nederlando kaj Belgio
En Nederlando kaj Flandra Belgio, ĝi nomiĝas wentelteefje (ruliĝhundineto) aŭ gewonnen brood (gajnita pano). En Valona Belgio, ĝi estas pain perdu (perdita pano), kiel en Francio.
Justkomerca urbo
Historio
La kampanjo por justkomercaj urboj lanĉiĝis je 2001 en Garstang, Lancashire, Anglio, pro la klopodo de Bruce Crowther, tiea subtenanto de Oxfam, kaj la Oxfam-Grupo de Garstang. La entrepreno, kiu celis antaŭenigi varojn certigitajn kiel justkomercajn en la urbo, tre sukcesis. Ĝis post du monatoj, konscio pri la justkomerca marko saltis al pli ol 70% en la urbo, kaj vendado de justkomerc-certigitaj varoj notinde pliigis. Plue, dum la kampanjo Garstang evoluigis ligojn al justkomercaj kakao-bienaj komunumoj en okcidenta Afriko, pro kio sekvis la ĝemel-urban rilaton inter Garstang kaj New Koforidua, Ganao.
Aix-les-Bains
Aix-les-Bains estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Savoie kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. La loĝantojn de Aix-les-Bains oni nomigas Aixois.
Natria poloniido
Natria poloniido, poloniido de natrio aŭ Na2Po estas neorganika kombinaĵo de natrio kaj polonio, grizkolora kaj tre stabila el la poloniaj kombinaĵoj. Pro la alta elektronegativeco inter la atomoj de natrio kaj polonio, laŭ la sistemo de Linus Pauling, kaj la milda nemetala karaktero de polonio, ĝia strukturo kuŝas inter intermetalaj fazoj kaj jonaj komponaĵoj.
Pankuko
Nederlando kaj Belgio
En landoj kie oni parolas angle ĝi nomiĝas french toast (franca toasto) aü egg bread (ovopano).
Aix-les-Bains
La urbo havas proksimume 25 000 loĝantojn. Ĝi estas fama banloka centro, ĉe la orienta bordo de la lago Bourget.
Imre Pintér (aktoro)
Imre Pintér, laŭ hungarlingve kutima nomordo Pintér Imre estis hungara aktoro, operetkantisto (baritono).
Imre Pintér naskiĝis la  en Vác, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Imre Pintér estis forigita el la loka gimnazio en 1875, poste li faris plurajn helplaborojn en Pest (urbo), fine li aliĝis al koruso de Népszínház. Post 5 jaroj li estis operetkantisto unue en Pécs, poste en teatra trupo de Károly Mosonyi en Temeŝvaro kaj Pozono, en 1891 de Ignác Krecsányi, pli poste en aliaj provincaj teatroj. En 1903 li revenis al Népszínház, poste li havis rolojn en diversaj teatroj. Li apartenis al tiuj, kies kantovoĉo estis aŭdebla per gramofono. Li okupiĝis ankaŭ pri filmoj kaj kontribuis teatraĵojn. En la 1930-aj jaroj kune kun Lujza Blaha li faris teatrajn spektaklojn en lernejoj. Li edziĝis dufoje.
Natria poloniido
Proprecoj
Kelkaj poloniidoj estas peraĵoj inter ĉi-du kazoj kaj aliaj estas nestekiometriaj kombinaĵoj. Alojoj enhavantaj polonion ankaŭ nomatas poloniidoj. Ĉar polonio kuŝas rekte malsupra ol teluro en la perioda tabelo, poloniidoj kaj teluridoj prezentas plurajn kemiajn kaj strukturajn similaĵojn.
Baixa Verde (mikroregiono)
Baixa Verde estas unu el la 19 mikroregionoj de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Ĝi estas en la mezoregionoj Agreste Potiguar.
Municipoj
Tiu mezoregiono enhavas 5 municipojn:
Justkomerca urbo
Historio
Dum akiris la entrepreno ĉe Garstang pli vastajn famojn, la organizo Fairtrade Foundation lanĉis aron de Celojn Pri Justkomercaj Urboj kaj Gvidlibron Pri Agado, por instigi aliajn ripeti la sukceson de la urbo. Dum la tempo 2001-2006, al pli ol 209 britiaj urboj justkomercan statuson Fairtrade Foundation aljuĝis.
Por provi ripeti la sukceson de la programo pri justkomercaj urboj, tuteŭropan programon nomatan "Justkomercaj Urboj en Eŭropo", parte financitan de Eŭropa Komisiono, lanĉis kelkaj justkomerc-etikedantaj entreprenoj.