cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torijo
Torijo (japane 鳥居 torii—tie, kie troviĝas birdoj—la unua ideogramo signifas «birdo», la dua «troviĝi») estas tradicia japana enirejo antaŭ ŝintoa sanktejo. Ĝi staras antaŭ la sanktejo por disigi la sakralan medion de la malsakrala mondo.
Sonkio Ren
Li estis esperantisto de 1914. Li estis prezidanto de marksismema Formosa Esperanto-Socio kaj redaktanto de Verda Ombro de 1919 ĝis 1925. Li eldonis du verkojn de Eroŝenko, ambaŭ 1923, kaj verkis lernolibron Elementaj lecionoj de Esperanto, 1932.
Torijo
Historio
Oni opinias, ke la unuaj torijoj kreiĝis en Japanio. Malnovaj skribaĵoj atestas ilian ĉeeston jam dum la 10-a jarcento. Ekde la mezo de la Heian-epoko ili estis tre kutimaj.
Realigo
Torijoj estas kutime faritaj el ligno kaj farbitaj ruĝoranĝaj. La plej malnova daŭre ekzista ligna torijo estas tiu de la sanktejo de Kubohachima (Jamanaŝi) el la jaro 1535.
Aliaj torijoj estas el ligno tegita de kupro kaj nuntempe eĉ el betono aŭ metalo.
Tipoj de torijoj
Kvankam ekzistas granda diverseco inter torijoj, oni povas distingi du grandajn tipojn: rektajn torijojn (shinmei torii, 神明鳥居), kaj kurbajn torijojn (myōjin torii, 明神鳥居).
Jen kelkaj ekzemploj:
Makuleleo
Makuleleo (portugale maculelê) estas brazila luktodanco. Ĝi havas similajn radikojn kiel kapoejro kaj estas ofte praktikata lige kun ĉi tiu. Male al kapoejro tamen temas pri tranĉila aŭ bastona lukto – ĉiu luktanto tenas du tiel nomatajn grimas aŭ du grandajn tranĉilojn, kiaj estas kutimaj por la rikolto de sukerkano. La luktodancon en la roda (rondo) akompanas la mantamburo atabako, alterna kanto, manklakoj kaj la ritma kunfrapo de la bastonoj.
Paredro
Paredro (transkribo de la antikva greka πάρεδρος / páredros) estas la nomo aŭ adjektivo kiu laŭlitere signifas ««sidanta apude», «sidanta flanke». La vorto estas utiligata por kvalifiki diaĵon, ofte malsuperan laŭprerogative, kutime asociitan en la kulto al dio aŭ diino pli influa. En la komuna uzo foje per paredro la edz(ino)n de diaĵo kiu povas esti egala aŭ komplementa.
En la Egipta Mitologio, praktike ĉiuj diaĵoj estis asociitaj al parul(in)o. Ekzemple:
Aliaj kelkaj paredroj:
Septuaginto
Septuaginto estas greka traduko de la hebrea Biblio, la laboro de 70 aŭ 72 helenigitaj judoj en Aleksandrio sub la Ptolemeoj ĉirkaŭ 280 a.K. Septuaginto estis la ĉefa greka traduko inter helenigitaj judoj ĝis la 1-a jarcento. Ĝi estas la versio de la Biblio citita en la Nova Testamento kaj la Grekaj Patroj. Eĉ hodiaŭ, ĝi estas la preferata versio de ortodoksismo.
Ajudago
Ajudago, ofte nomata ankaŭ "Urso-monto" estas monto sur la Suda Bordo de Krimeo ĉe la loĝloko Gurzufo. La monto altas 577 metrojn, situas tuj ĉe la maro (tute aparte disde la Krimea montaro) kaj laŭ la deveno estas "neefektiviĝinta" vulkano (lakolito). Ajudago estas fama kaj populara natura vidindaĵo de Krimeo.
Septuaginto
La nomo devenas de la latina vorto septuaginta ("sepdek"). La mallongigo estas LXX.
La hebrea teksto, de kiu Septuaginto estas traduko, ne estis la Masora Biblio, sed alia, pli antikva hebrea teksto, kiu nun estas perdita.
27512 Gilstrap
27512 Gilstrap estas tre malgranda neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lisa Gilstrap, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Broadcom MASTERS de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la Schimelpfenig Middle School de Plano (Teksaso).
Septuaginto
Tiu Septuaginto, kiun ni havas, estis redaktita de Origeno en la 3-a jarcento.
Ajudago
Vidata de malproksime la monto similas la urson, kiu trinkas la maran akvon. La plej bela punkto por ĝia observado estas la ŝose-turno inter la loĝlokoj Nikito kaj Gurzufo: oni povas vidi la tutan Gurzufan mar-krekon kun la enmaraj rokoj Adalaroj kaj la monton, kiu ŝvebas super Gurzufo.
Septuaginto
La plej antikvaj manuskriptoj de la Septuaginto estas la Codex Vaticanus el la 4-a jarcento kaj la Codex Alexandrinus el la 5-a jarcento.
Jan Jaworowski
Jan Włodzimierz Jaworowski (naskiĝis la 2-an de marto 1928 en Augustów, mortis la 10-an de aprilo 2013 en Bloomington, Usono) estis pola-usona matematikisto.
Septuaginto
La libroj kaj ordo en Septuaginto:
Ajudago
La monto formiĝis antaŭ proksimume 150 milionoj da jaroj. La ĉefa petro, kiu konsistigas la monton estas diabazo, tamen oni povas trovi ĉi tie pli ol 15 diversajn (ankaŭ tre rarajn) mineralojn. La monto estas kovrita de plejparte foliaj arbaroj.
Jan Jaworowski
Biografio
Filo de Jan Leonard Jaworowski kaj Helena Heybowicz.
Ajudago
Laŭ la ofte citata krimea legendo la monto estas grandega ŝtoniĝinta urso, kiu volis eltrinki la maron por kapti la paron de geamantoj, kiuj penis fuĝi en boato.
En la jaro 1960 la monto estis deklarita "natura monumento"; ekde la jaro 1974 ĝia teritorio apartenas al natura rezervejo. Oni povas facile atingi la monton kaj suriri ĝin laŭ bone videbla pado. Oni devas atingi la punkton inter Gurzufo kaj loĝloko Lavrovoje sur la ŝoseo Jalto-Aluŝto kaj piediri suden ĉirkaŭ 20 minutojn.
Jan Jaworowski
Biografio
Diplomito de Matematika Fakultato de Varsovia Universitato. Doktoriĝis en Pola Scienca Akademio en 1955 pri algebra topologio. Lia disertiga gvidanto estis Karol Borsuk. Jan Jaworowski laboris en pluraj universitatoj, kiel ĉe Varsovia Universitato. Li pensiiĝis en Universitato de Indianio, kie estis disertiga gvidanto de almenaŭ 11 doktorecaj laboraĵoj, en la jaroj 1968-78; kaj almenaŭ unu ĉe Universitato de Ljubljano. Membro de Institute for Advanced Study en studjaro 1960/61.
Matematika specialiĝo de Jan Jaworowski estis tipologia teorio de grupo-transformoj. Lia doktora disertaĵo estis interalie dediĉita al ĝeneraligo de la teoremo de Borsuk-Ulama pri antipodoj.
Tekantó
Tekantó estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Tekantó. La komunumo situas en la centra parto de Yucatán en la regiono 4 "Centro". La regiono "Centro" limas norde al la regiono 3 "Litoral Centro", oriente al la regiono 1 "Litoral Oriente", sude al la regiono 5 "Centro Sur" kaj okcidente al la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31078.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3780 loĝantojn. El tiuj estis 1872 viroj kaj 1908 virinoj. La komunumo havas surfacon de 47,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 50 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2654 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2165 scipovis legi kaj skribi kaj 489 personoj estis analfabetoj. Do 18,43% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3889 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1655 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 42,6% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Egipta kaprimulgo
La Egipta kaprimulgo, Caprimulgus aegyptius, estas mezgranda birdo de la familio de kaprimulgedoj kiu loĝas en sudokcidenta Azio kaj norda Afriko, kaj vintras en tropika Afriko. Ĝi estas malfrua migranto, rare aperante antaŭ la fino de aprilo aŭ komenco de majo. Ĝi estas rara vizitanto en Eŭropo, sed, rimarkinde, venis almenaŭ dufoje tiom malproksime kiom ĝis Britio.
1459 Magnya
1459 Magnya estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita de la rusa astronomo Grigorij Neujmin la elde la Simeiza observatorio.
Egipta kaprimulgo
Malferma dezerto kun iomete da arboj aŭ arbustoj estas la kutima teritorio de tiu krepuska kaprimulgo. Ĝi flugas krepuske, plej ofte je la sunsubiro, per facila, silenta flugo kiel de tineo; ties fortaj kaj decidemaj flugilfrapoj kombinas kun subitaj kurboj kaj turniĝoj per senmovaj flugiloj.
1459 Magnya
La deveno de ĝia nomo (proponita de tiu, kiu kalkulis ĝian orbiton) estas nekonata.
Egipta kaprimulgo
La varia plumaro estas multe pli hela (ĉefe sube) ol tiu de la Eŭropa kaprimulgo. La plenkreskulo estas sablokolora, striita helbrune. La subaj partoj estas sablokoloraj al blankecaj. Ĝi estas pli malgranda, sed relative pli longflugila kaj pli longvosta ol la plej disvastigataj specioj. Kiel aliaj kaprimulgoj, ĝi havas ampleksegan buŝaperturon, longajn flugilojn, mildan plumaron kaj noktajn kutimojn. La gorĝa blanka makulo estas pli malgranda kaj pli stria ol tiu de la Ruĝkola kaprimulgo, sed estas pli markita ol tiu de la Eŭropa kaprimulgo. La masklo havas etajn blankajn puntojn en la flugiloj, sed malpli markitaj ol ĉe aliaj kaprimulgoj. La okuloj estas grandaj kaj nigraj, sed dumtage apenaŭ malfermas ilin. Inter la okuloj kaj la beko havas bridajn harplumetojn kiuj utilas por detekti la predojn. La longa kaj granda vosto estas striita nigre kaj horizontale. La longo estas 25cm, kaj la enverguro 55cm.
La voĉo estas ripeteca mekanika kruu-kruu-kruu…, kiu leviĝas kaj falas, dum la birdo turnas sian kapon el flanko al flanko. La manĝo estas krepuskaj insektoj, kiel tineoj.
Dumtage tiu kaprimulgo kuŝas silente surgrunde, kamuflita pro ties plumaro; ĝi estas malfacile detektebla, tute kunfandita kun la sabla grundo. Ili ne konstruas neston; la ino demetas du longecajn kaj elipsajn ovojn sur la nuda grundo; la kovanta birdo, sidita proksime, estas ties plej bona protektanto.
People for the Ethical Treatment of Animals
People for the Ethical Treatment of Animals (en esperanto: Homoj por la Etika Traktado de Bestoj (PETA, stiligita PeTA) estas usona bestorajta organizo kies sidejo troviĝas en Norfolk, Virginio, kaj gvidata de Ingrid Newkirk, ĝia internacia prezidanto. Neprofitocela organizo kun preskaŭ 400 dungitoj, asertas, ke ĝi havas 6,5 milionojn da membroj kaj subtenantoj, krome, ĝi same diras, ke ĝi estas la "plej granda grupo pri bestaj rajtoj en la mondo". Ĝia slogano estas "Bestoj ne estas niaj por manĝi, vesti, provi, uzi por distro, aŭ misuzi alimaniere."
Fondita en marto 1980 de Ingrid Newkirk kaj kunulo de la movado por bestaj rajtoj Alex Pacheco, la organizo unue kaptis la atenton de la publiko en la somero de 1981 dum tio, kio estis konata kiel la kazo de la Simioj de Silver Spring, vaste diskonigata disputo pri eksperimentoj faritaj en 17 makakaj simioj ene de la Instituto de Konduta Esplorado en Silver Spring, Marilando. La kazo daŭris 10 jarojn, implikis la solan polican rastadon kontraŭ besto-laboratorio en Usono, kaŭzis amendon en 1985 de tiu lando pri Bestprotekta Juro, kaj establis PETA kiel internacie konata organizo. Hodiaŭ, ĝi fokusiĝas sur kvar ĉefaj temoj, opozicio al intensa bestobredado, bestotestado kaj distriĝo per bestoj. Ĝi ankaŭ kampanjas por vegana vivstilo kaj kontraŭ manĝado de viando, fiŝkaptado, mortigo de bestoj konsiderataj kiel plagoj, malpermesado de vetludoj per hundoj, kokoj kaj taŭroj.
La grupo estas la fokuso de diskutado, kaj interne kaj ekster la movado pri bestaj rajtoj kaj ĉirkaŭ la mondo. Newkirk, kaj antaŭe Pacheco, estas konsiderata kiel la plej grava eksportanto de bestaj rajtoj al la pli tradiciaj bestogardistaj grupoj en Usono, sed sekcioj de la movado tamen diras ke PETA ne estas sufiĉe radikala. Jura profesoro Gary Francione listigas la grupon inter ili kion li nomas "la novaj usonistoj", argumentante ke ĝia laboro kun industrioj por atingi reformon, kiu daŭras en la tradicio de Henry Spira, igas ĝin bonfara grupo sed ne animalisma grupo.
Kritikoj, polemikoj kaj plendoj
PETA estis objekto de sennombraj kritikoj pro kiel ĝi uzas la interreto kaj en siaj publikaj movadoj kaj propagandaj kampanjoj, ĝi estis mokita, atakita kaj eĉ pridubita pri esti konsiderata kiel bestprotektejo.
Ĉeesto en sociaj retoj
PETA, uzante sociajn retojn (kiel ekzemple Twitter) ataki, ridindigi, konspiri kaj kalumnii multajn publikajn figurojn, ordinarajn homojn, famulojn, influantojn, organizojn kaj eĉ grandajn videoludajn kompaniojn, kiel Nintendo, estante ĝia ĉefa objekto de kritiko. Krom eldonado de falsaj novaĵoj pri scienco sen ajna bazo aŭ rekono de la scienca komunumo, tuŝante temojn de aŭtismo, misformiĝoj en seksorganoj en beboj, kaj la kronvirusa pandemio; asertante ke la ĉefa kaŭzo de ĉi tiuj estas bova lakto, kokaĵo, kaj viando-bazitaj dietoj, respektive.
Duelo
Duelo estas antaŭkonsentita batalo inter du personoj pro privata malakordo, laŭ antaŭdifinitaj reguloj.
Caesar kaj Tacitus mencias, ke en la ĝermanaj triboj oni decidadis pri disputoj en duelo. Tiu praktiko iĝis kutimo en la fru-mezepoka okcidenta Eŭropo. Oni akceptis la decidan duelon, ĉar oni ofte rompis la ĵuron.
Se iu akuzis iun antaŭ juĝisto pri pekfaro kaj la akuzato respondis, ke la akuzanto mensogas, la juĝisto ordenis duelon kaj samtempe antaŭskribis ties kondiĉojn (loko, tempo, armilo) kaj petis garantiaĵon de ambaŭ pri la partorpeno. La eltiron simbolis grundoĵeto de ganto, la akcepton ties desurpreno fare de la kontraŭulo. Oni pensis, ke Dio defendas tiun, kiu pravas; la malvenkinto iĝis pekulo antaŭ la leĝoj.
La duelo estis libera por ĉiuj – krom la ekleziuloj, virinoj, malsanuloj, aĝaj malpli ol 20 kaj pli ol 60.
En plimulto de la landoj, oni duelis ne pro privataj disputoj sed pri aliaj aferoj. En Hispanio oni duelis en 1085 por decidi pri uzo de latina aŭ mozaraba rito en la toledo-a liturgio (venkis Ruiz de Mastanza, mozaraba ĉampiono).
Oni detale reguligis la duelon. Tie loko estis la champs clos (sorompó), kie aperis la ĉefuloj de la lando, anoj de la kortego. Se iu vundiĝis aŭ terenfalis, la kontraŭulo genuis sur lian bruston kaj murdpikis lin – se tiu ne petis indulgi lin.
En Anglio la duelon enkondukis Vilhelmo la 1-a en la 11-a jc., kiun oni ĉesigis en 1819. En Francio la mortfinaj dueloj tiel oftiĝis, ke oni povis multfoje obstakli ĝin. La lasta duelo kun reĝa permeso okazis la 10-an de julio 1547. Karlo la 9-a, franca reĝo eldonis leĝon en 1566 minacante je mortpuno la duelantojn. La lastaj dueloj okazis eĉ komence de la 20-a jc.
La porhonestaj dueloj disvastiĝis fine de la 15-a jc. el Italio.
En Germanio la oficira kodo permesis la porhonestajn duelojn ĝis fino de la unua mondmilito. Tio estis leĝe permesita denove ekde 1936, sub regado de Hitler.
En Aŭstrio-Hungario oni malpermesis la duelojn en 1917, sed punis la partoprenantojn nur je monpago, tiel ankaŭ poste okazis kelkfoje dueloj.
Kataluna Esperantista Renkontiĝo
Eksteraj ligiloj
Listo de Katalunaj Kongresoj de Esperanto, Barcelon-Provincaj Renkontiĝoj kaj Katalunaj Renkontiĝoj
People (revuo)
People estas usona revuo, kiu traktas famulojn kaj popolkulturajn novaĵojn kaj estas posedata de la kompanio Time Warner. Sur la kovrilo de la unua eldono de "People", kiu estis publikigita la 4-an de marto 1974, aperis portreto de la aktorino Mia Farrow, post ŝia apero en la filmo The Great Gatsby. En 1997, la revuo komencis eldoni revuon por knaboj nomita People Boys. En Aŭstralio, la revuo aperas sub la nomo WHO, kaj tio estas ĉar ekzistas alia vira revuo nomita People.
Ĉiujare la revuo publikigas tri specialajn publikaĵojn:
100 Plej Belaj Homoj
Julia Roberts tenas la rekordon por plejpartoj de tempoj nomita, kun kvin. Michelle Pfeiffer, Jennifer Aniston kaj Kate Hudson aperis dufoje.
En 2020, Goldie Hawn, Kate Hudson kaj la filino de Hudson Rani faris historion fariĝanta la unua multigeneraciaj kovrilaj steloj. Krome, Hawn kaj ŝia nepino samtempe fariĝis la plej malnova kaj plej juna kovri la Belan Aferon.
Hormersdorf
Hormersdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stollberg de la federacia lando Saksio. La 31-an de aŭgusto 2006 la komunumo havis 1604 loĝantojn.
Reformprojekto de Zamenhof
La reformprojekto de Zamenhof estis tuta sistemo de lingvaj reformoj, kiujn L. L. Zamenhof publikigis en 1894, kun kompleta vortaro, en La Esperantisto.
Fonologio kaj ortografio
En la reformopropono, almenaŭ kvin Esperantaj fonemoj, preskaŭ ĉiuj respondantaj al ĉapelitaj literoj, malaperas (tamen, la fonemo ŝ restas).
Pri /u̯/ en diftongoj, multaj okazaĵoj de la diftongo aŭ foriĝas, ekz. ankaŭ → anku, kaj kelkaj anstataŭiĝas per av, ekz. aŭgusto → avgusto, laŭdi → lavdi, aŭ per au, ekz. kaŭzi → kausa, laŭta → laute. Ne certas ĉu la prononco de au estus diftonga aŭ dusilaba.
Ortografio
En la skribo, la supersignoj malaperas. La litero c estas elparolata kiel la malnova ŝ; la litero z, kiel la malnova c.
Benedek (persona nomo)
La nomo Benedek estas malofta hungara persona nomo, sed ankaŭ familia nomo. Ĝi devenis de la latina vorto benedictus, kiu signifas benita. La nomo havas variantojn ankaŭ en aliaj lingvoj.
Alta
''' - jen norvege, en la norda samea ' - estas komunumo de Norvegio. Ĝi ĝis la jaro 2019 situis en malnova departemento (norvege fylke) Finnmark kaj ekde la komenco de la jaro 2020 apartenas al tiam kreita, unuigita departemento Troms kaj Finnmark. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la komunomo estas la samnoma loĝloko Alta, kaj komunumestro estas .
Reformprojekto de Zamenhof
Ortografio
Jen la malsamaĵoj inter Esperanto kaj la reformopropono:
Danica Bedeković
Verkoj
"Gramatika esperanta" (lernolibro por kroatoj, Zagreb, 1909), "Esperanto-hrvatski rječnik" (vortaro Esperanto-kroata, Zagreb, 1909), "Hrvatsko-esperantski rječnik" (vortaro Kroata-Esperanta, Zagreb, 1921, brajle aperis en Zemun en 1925).
Reformprojekto de Zamenhof
Partikuloj kaj tabelvortoj
La artikolo la malaperas. La akuzativo havas la saman formon kiel la nominativo. La multenombro aŭ pluralo estas esprimata per -i. La adjektivo finiĝas per -e, same kiel la adverbo. La du vortklasoj ne plu estas distingitaj per malsamaj gramatikaj finaĵoj.
La tabelvortoj malaperas kaj estas anstataŭigita de latindevenaj korelativoj. «Por forigi tiun ĉi objekton de konstanta disputado, mi proponas detrui la reciprokan aranĝon de la tabelo kaj rigardi la membrojn de la tabelo, kiel simplajn vortojn sen reciproka interrilato.»
Alta
La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj. La departamenta ĉefurbo Tromsø per aŭta vojo, pro la fjorda kaj montara pejzaĝo iom kurba kaj tial pli longa ol la linia distanco, situas en distanco de 381 kilometroj.
Vidindaĵoj
En 1993 la urba subĉiela muzeo pri prahistoriaj petroglifoj honoriĝis per la Premio plej bona eŭropa muzeo.
Reformprojekto de Zamenhof
Personaj pronomoj
Jen la pronomoj de la reformopropono. La reformpropono observas la ci-vi-distingon, malsimile al ordinara Esperanto.
! Pronomo || Esperanto || Reformopropono ! 1-a sing. ! 1-a plur. ! 2-a formala sing. ! 2-a plur. ! 2-a malformala sing. ! 3-a vira sing. ! 3-a neŭtra sing. ! 3-a ina sing. ! 3-a plur. ! nedifina ! refleksiva
Verboj
La reformopropono forigis ĉiujn participojn escepte de nur du participoj kaj konverboj: la aktiva -ente kaj la pasiva -ate. Por precizigi oni povos aldoni pasate kaj future.
Jen la konjugacio de la verboj:
! Fleksio !! Esperanto !! Reformopropono ! infinitivo ! prezenco ! preterito ! futuro ! imperativo ! subjunktivo ! aktiva participo ! pasiva participo
Vortprovizo
La sama specimeno, laŭ la fina vortaro, majo 1894: Patro nose kvu esten in cielo, sankte estan tue nomo, venan reksito tue, estan vulo tue, kom in cielo, sik anku sur tero.
Origino de la reformo
La malrapida progreso de Esperanto en la unuaj jaroj estigis en multaj Esperantistoj la ideon, ke ŝanĝo de la ekstera lingva formo povos plisukcesigi la propagandon.
Zamenhof, kvankam kontraŭvole, surprenis la gvidon de la reforma movado «por depreni de ĝi la danĝerecon», laŭ citaĵo en Enciklopedio de Esperanto, kaj eldonis la reformoprojekton en 1894 en La Esperantisto. Pri la reformo, Zamenhof anoncis en La Esperantisto en 1893:
Voĉdono
Post la publikigo oni aranĝis voĉdonon inter la Esperantistaro pri kvar demandoj:
Ĉiu ano de la Ligo Esperantista rajtis voĉdoni, kaj ĉiu abonanto de La Esperantisto estis Ligano. En 1894, la nombro de abonantoj estis 717, el kiuj 60% loĝis en la tiama Rusa Imperio.
La rezultaĵo estis publikigita en novembro de 1894. Kvankam nur 264 (37% de la tiama abonantaro) voĉdonis, la rezulto montris absolutan plimulton kontraŭ ĉiaj reformoj. Poste, Zamenhof forlasis la reformoprojekton. Zamenhof private ĝojis pri la rezulto; en letero en la 29a de aŭgusto, 1894, al J. Guminski, Zamenhof diris:
En 1905, en la Unua Universala Kongreso, la Bulonja Deklaracio formale malpermesis tian reformon.
Post la voĉdono
En la januaro de 1906, Emile Javal represigis la Zamenhofajn ellaboraĵojn el 1894 en limigita eldono de 50 ekzempleroj. Post la morto de Javal en la januaro de 1907, en la sama jaro Louis Couturat, por apogi sian laboron por novaj reformoj, grandkvante represigis la broŝuron de Javal, cetere sen permeso kaj kontraŭ la volo de la aŭtoro de la projekto. Poste, anoj de la Ido-movado citadas tiun projekton, kiel ateston de la neceso de reformo de Esperanto.
En la 21-a jarcento, la reformoprojekto estas studata de Esperantologoj kaj de amatoroj Interrete.
Saint-Étienne-du-Rouvray (stacidomo)
Saint-Étienne-du-Rouvray estas franca stacidomo sur linio Paris-Saint-Lazare -, situanta en Saint-Étienne-du-Rouvray, en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Normandio (Nomad).
Fotovoltaiko
Fotovoltaiko okupiĝas pri transformo de radiada energio, precipe sunenergio, al elektra energio kaj estas uzata ekde 1958 por produkto de energio (komence ĉe satelitoj).
Nocio
La nomo estas konsistas el foto – la greka vorto por lumo – kaj Volta – pri Alessandro Volta, pioniro de la elektra inĝenierarto- kaj sufikso ik - scienco.
Teknika priskribo
La ondolonga gamo de la transformebla elektromagneta radiado etendiĝas de la mallongonda gamo (nevidebla) tra la videbla gamo (lumo) ĝis la longonda infraruĝa gamo. Ĉe la radiado, estiĝas elektra tensio, kiun oni eluzas por produkti energion.
Evoluo de la fotovoltaiko
La fotoelektra efiko estis malkovrita jam en 1839 fare de la franca fizikisto Alexandre Edmond Becquerel, kiam li ekzamenis la efikon de la lumo je la materialo kaj al elektrokemiaj procezoj. Post kiam Becquerel sukcese pruvis la efikon en elektrolito, prezentis la saman fenomenon en 1876 al usonaj fizikistoj per selena kristalo. En 1954 usonaj fizikistoj konstruis la unuan silician ĉelon kun efika grado de 5 pocentoj. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, okazis gravaj antaŭenpaŝoj danke al la postuloj de la spacoesploro.
Ekde la 1970-aj jaroj, ankaŭ politike fortigis la esplorojn por prezenti alternativajn energiofontojn al la fosiliaj brulaĵoj.
La transformo de la energio (radiado) okazas helpe de sunĉeloj, kiujn oni kunkonstruas al t.n. sunmoduloj (moduloj), en fotovoltaika instalaĵo. Ili liveras kontinuan kurenton. Pro tio, por aldoni la tiel produktitan energion al publika elektra reto, necesas kontinua/alterna kurento-konvertoro (t.e. KK/AK ondigilo) kaj transformatoro, por ke la elektrejo adaptu la tiel kreitan alternan tension al la konsiderita reto.
Povumo
La nominala povumo en la fotovoltaiko estas esprimita en Wp (vatopinto), kWp aŭ MWp. La pinto estas akirita dum testaj kondiĉoj, kiuj uzatas nur por komparo de la diversaj sunĉeloj kaj moduloj. La ĉiutaga povumo estas sub la testa povumo.
La proprecoj de sunĉeloj estas donitaj ĉe testaj kondiĉoj, ĉe 25 °C modultemperaturo, 1000 W/m² (norma suna radiada forto) kaj radia spektro AM 1,5 globala; DIN EN 61215, IEC 1215, DIN EN 60904, IEC 904,. Tiuj estas la t.n. STC-kondiĉoj (laŭ angla Standard-Test-Conditions "Normalaj Testaj Kondiĉoj"), kiuj validas kiel internaciaj normoj. Se oni povas garantii tiujn kondiĉojn dum la testoj, oni povas trakalkuli la ricevitan nominalan povumon. La rendimento de sunĉeloj estas kutime malpli ol 20%.
La radiada forto de 1000 W/m² venas el la Mez-Eŭropa jara averaĝo. Ĉe normala funkcio, la sunmodulo, respektive la sunĉeloj, havas ĉe tiu radiado pli altan funkcian temperaturon ol la antaŭskribita 25 °C kaj tiel pli malaltan efikecon. La de sunmodulo produktita kontinua tensio estas transformita per KK/AK ondigilo al alterna tensio. La nun uzataj ondigiloj havas efikecon je 80%.
Fotovoltaika elektra centralo en Tibeto
Dum la dekunua kvinjara plano (2006—2010) Ĉina registaro pretigas sin por konstrui grandampleksan elektra oentralon en Ali-distrikto, en Tibeto, kun fotovoltaika generatoro de dek mil kilovatoj. La totala investo estos 600 milonoj da juanoj. Cetere estos fotovolta sistemo por transigi elektron en la vilaĝojn, por ke ĝi favoru paŝtistojn en malproksimaj lokoj. Tiel ke la sunenergio estu pli kaj pli vaste aplikata en Tibeto.
Jaŝodaro
Jaŝodaro (यशोधरा [jǝ'ɕoːd̪ʱǝraː], यसोधरा [jǝ'soːd̪ʱǝraː]) estis la edzino de la budho Gotamo —la iniciatinto de budhismo—, antaŭ ol li forlasis sian domon por praktiki asketismon kaj fariĝi budho. Ŝi poste fariĝis bikŝuino kaj estas konsiderita kiel arahanto.
Vivo
La princino Jaŝodaro estis filino de la raĝo Suprabudo —filo de la raĝo Anĝano, unu el la ĉefoj de la kolijoj—, kaj la ŝakja raĝino Pamito —fratino de la raĝo Ŝudodano, la patro de ŝia edzo, la raĝido Gotamo—, kaj naskiĝis la saman tagon kiel sia edzo, en la monato de Vajŝako. La ŝakjoj kaj la kolijoj estis branĉo de la Ikŝvakua dinastio kaj estis neniu alia familio, kiu komparis al ili en la regiono, do la membroj de tiuj ĉi du raĝaj familioj nur geedziĝis inter si. Tial ŝi edziniĝis kun sia kuzo, la ŝakja princo Sidarto, kiam ŝi estis 16-jaraĝa. Kiam ŝi estis 29-jaraĝa, ŝi naskis sian nuran filon, Rahulon, kaj la saman tagon de lia naskiĝo, dum ŝi estis dormanta, la princo Sidarto forlasis la palacon por serĉi la vojon al vekiĝo, lasante la princinon Jaŝodaron frakasita de tio.
Kiam la budho Gotamo vizitis Kapilavastuon post atingi budhecon, Jaŝodaro ne iris vidi sian eksedzon, sed petis Rahulon iri al li peti lian heredaĵon.
Iom post ŝia filo Rahulo fariĝis samanero (novica bikŝuo), Jaŝodaro ankaŭ fariĝis samanerino kaj finfine atingis arahantecon. Ŝi bikŝuiniĝis kune kun kvin cent virinoj sekvantaj Mahapaĝapation Gotamion, la iniciatintino de la bikŝuina ordeno. Ŝi mortis kiam ŝi estis 78 jarojn aĝa, du jarojn antaŭ ol la parinirvano de la budho Gotamo.
Nomoj
La nomo Yaśodharā (Sanskrite) devenas de la vorto yaśas, kiu signifas gloron, pompon kaj la vorto dharā, kiu signifas tenanto, el la verba radiko dhri, kiu signifas teni, subteni, do Glortenanto. Tiu ĉi nomo estas menciita en pli malfruaj tekstoj kaj iĝis la plej populara nuntempe, sed ĝi ne estas menciita en la Palia kanono, kie ŝi estas nomita Rāhulamātā (en Palio, patrino de Rahulo). La nuran fojon, ke ŝi estas menciita per sia persona nomo en la kanono, estas kiam ŝi petas al Rahulo demandi al lia patro pri lia heredaĵo, kaj la nomo menciita tiam estas Bhaddakaccā. Ŝi ankaŭ estas nomita Bhaddakaccānā kaj Bimbādevī.
Berlevåg
- jen norvege, en la norda samea Bearalváhki - estas komunumo de Norvegio. Ĝi ĝis la jaro 2019 situis en malnova departemento (norvege fylke) Finnmark kaj ekde la komenco de la jaro 2020 apartenas al tiam kreita, unuigita departemento Troms kaj Finnmark. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la komunomo estas samnoma loĝloko, kaj komunumestro estas .
La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj. La departamenta ĉefurbo Tromsø per aŭta vojo, pro la fjorda kaj montara pejzaĝo iom kurba kaj tial pli longa ol la linia distanco, situas en distanco de 856 kilometroj.
Marko Klaŭdo Marcelo
Marko Klaŭdo Marcelo aŭ en latina Marcus Claudius Marcellus; ĉ. 268 – 208 a.K.), kvinfoje elektita kiel konsulo de Romia Respubliko, estis grava romia militestro dum la Gaŭla Milito de 225 a.K. kaj la Dua Punika milito. Marcelo akiris la plej prestiĝan premion kiun romia generalo povus atingi, nome la spolia opima, ĉar li mortigis la gaŭlan militestron kaj reĝon Viridomaro en man-mana luktado en 222 a.K. ĉe la batalo de Klastidio. Krome, li famis ĉar estis konkerinta la fortikitan urbon Sirakuzo en longdaŭra sieĝo dum kiu Arkimedo, nome la fama inventisto, estis mortigita. Marko Klaŭdo Marcelo mortiĝis en batalo en 208 a.K., lasante malantaŭe heredon de militaj konkeroj kaj de revivigita romia legendo de spolia opima.
Longevelle-sur-Doubs
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Harpo
Harpo estas kordinstrumento kiu havas siajn kordojn perpendiklaj al la resonanca tabulo. Ĉiu harpo havas kolon, resonancilon kaj kordojn. Iuj harpoj ankaŭ havas kadran kolonon; harpo sen ĉi tiu kolono estas konata kiel malferma harpo. Kordoj de harpo estas ofte faritaj el nilono (iufoje fortigita kun kupro), besta intesto, aŭ drato.
Kromataj harpoj havas krucitajn kordojn, aŭ 7-plus-5 kordojn kiel ĉe la piana klavaro - aŭ 6-plus-6 kordojn.
La plej malnova skribaĵo pri harpo devenas de 4000 a.K. el antikva Egiptio.
Urbo
Harpo estas la simbolo de la urboj Ĝafna kaj Kangasala.
Religio
En kristanismo, harpo estas la simbolo de paradizo. Prezentatas anĝeloj ludante harpon.
3723 Voznesenskij
3723 Voznesenskij estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa soveta poeto Andrej Andrejeviĉ Voznesenskij (cirile : Андрей Андреевич Вознесенский 1933 – 2010).
Stacio Itsukaichi
Stacio Itsukaichi (japane: 五日市駅 [Icukaiĉi-eki], angle: Itsukaichi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Saeki, Hiroŝimo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Corral de Calatrava
Corral de Calatrava (Bovokorto de Kalatrava) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Ciudad Real, regiono de Kastilio-Manĉo.
Situo
Corral de Calatrava estas situa en la suda parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Puertollano aŭ en la natura komarko de Kamparo de Kalatrava en la centra parto de la provinco de Ciudad Real, je altitudo de 660 m; je 18 km el Ciudad Real, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 148.77 km². La geografiaj koordinatoj estas 38°51′31″ N 4°04′51″ Ok.
Limoj
Limas nordokcidente kun Los Pozuelos de Calatrava, norde kun Alcolea de Calatrava, nordoriente kun la provinca ĉefurbo Ciudad Real, oriente kun Cañada de Calatrava, sudoriente kun Caracuel de Calatrava, sude kun Puertollano, Argamasilla de Calatrava, Villamayor de Calatrava kaj Almodóvar del Campo, kaj okcidente kun Cabezarados kaj Abenójar.
Historio
La fondo de la vilaĝo ligiĝis al posedo de bovokorto de la Ordeno de Kalatrava, kiu reloĝigis la teritorion post la konkero al la islamanoj. Ambaŭ aferoj aperas en la blazono, nome la kruco de Kalatrava kaj du flavaj bovoj sube. Ŝajne tiam dependis de la vilaĝo kiu poste estos Caracuel de Calatrava, kiu havis kastelon, dum Corral estus pli agrara setlejo. Nur en 1822 tiu ĉi vilaĝo sendependiĝis disde Caracuel. Corral krome ricevis plej grandan parton de la teritorio, plej fruktodonan kaj la kastelon.
Dum la dua duono de la 19a jarcento okazis la "desamortización" per kiu riĉaj posedantoj povis aĉeti kaj privatigi antaŭajn pli malpli komunaj terojn. Ekde tiam la diferencoj inter kamparanoj kaj posedantoj pliiĝis.
La plej negativa efiko de la 20a jarcento en Corral de Calatrava estis sendube la rimarkinda perdo de populacio ĉefe pro elmigrado kaj tiele el 1900 ĝis 1999 la vilaĝo perdis 867 loĝantojn, tio estas, 38,86 % de la populacio, kaj aktuale havas nur 1.321 loĝantojn.
Samtgemeinde Freren
Samtgemeinde Freren estas komunumaro, do administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, de la federacia lando Malsupra Saksio en nordokcidenta Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Emsland, proksime de la limo al Nederlando. Administra centro estas la urba komunumo Freren. Fine de la komunumaro sume havis  loĝantojn.
Membraj komunumoj de la komunumaro estas (nombroj de loĝantoj laŭ stato de inter krampoj):
Tana-skribo
Tana-skribo aŭ Thaana estas la moderna skribsistemo uzata por lingvo divehi, la oficiala lingvo de la Maldivoj. La tana skribo havas trajtojn kaj de abugido (speco de silaboj) kaj de alfabeto (ĉiuj vokaloj estas skribataj). La konsonantoj estas derivataj de arabaj ciferoj kaj la vokaloj de interpunkciaj markoj indikas arabajn vokalojn. La ortografio estas ĉefe fonema.
Komence, nur sorĉistoj kutimis skribi la skribon. Poste, maldivaj akademianoj, kiuj havis ĉiujn konojn pri magio, vidis la avantaĝojn de verkado en ĉi tiu simpligita, sekreta skribo kaj tiel la tana skribo estis poste akceptita por ĉiutaga uzado.
Transliterado de la nomo
HCP Bell, la unua serioza esploristo de maldivaj dokumentoj, skribis la nomon tahnaa kiel Tāna. Tamen, kun la enkonduko de la latina transliterumado en la mezaj 1970-aj jaroj, ĝi estis literumita Thaana.
Unikodo
Tana estis aldonita al la normo Unikodo en septembro 1999, kun la eldono de la versio 3.0. La Unikodo-bloko por tio estas U+0780–U+07BF.
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la afrikansa, je la 23-an de julio 2018.
Jan Niecisław Baudouin de Courtenay
Jan Niecisław BAUDOUIN DE COURTENAY (Иван Александрович Бодуэн де Куртенэ Ivan Aleksandroviĉ Boduen de Kurtene; naskiĝis la 3-an de marto 1845 en Radzymin apud Varsovio, mortis la 3-an de novembro 1929 en Varsovio) estis polo, devenanta el franca familio, universitata profesoro interalie de Jagelona Universitato. Li kreis por la monda scienco la terminon fonemo.
Biografio
Li devenis el la franca aristokrata familio (gento), la gentopatro estis Petro, la plej juna filo de la reĝo Ludoviko la 6-a (Francio) (kromnomo: Ludoviko la Dika). Unu el la antaŭuloj de Baudouin de Courtenay venis al Pollando kaj estis la kolonelo de la fremdlandana gvardio en la korto de pola reĝo Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio). Lia patro Aleksander estis geometro en Radzymin.
Dum la jaroj 1862–1866 Baudouin de Courtenay studis en Universitato de Varsovio, akirante la titolon magistro pri histori-filologio. Dum la jaroj 1866–1868 kiel stipendiulo de la rusia klerig-ministerio li daŭre studis en eksterlndo: Prago, Jena kaj Berlino. En la jaro 1870 en Lejpcigo li doktoriĝis, la disertacio (disertaĵo): O języku staropolskim sprzed wieku XIV (Pri la malnovpola lingvo antaŭ de la 14a jc) akirante titolon doktoro pri filologio.
Li estis eminenta lingvisto, ano de la Pola Akademio. Aktiva liberpensulo, prezidanto de la Pola Esperanto-Delegitaro. Kuraĝa defendanto de la interesoj de ĉiuj naciaj malplimultoj. Varma amiko de Esperanto, multaj artikoloj en la Esperanta kaj la pola gazetaro, multaj paroladoj. Kiel vicprezidanto de la Delegacio por Alpreno de Internacia Lingvo en 1907 defendis tie Esperanton kontraŭ aliaj projektoj kaj eksiĝis el la Delegacio : “''Laŭ mia opinio, la lingvo internacia de Ido tute ne ekzistas […] Mi ne vidas en Ido, komparante ĝin kun Esperanto, efektivajn plibonigojn. Esperanto originala prezentas en sia tutaĵo la stampon de neneigebla originaleco, kiun ni vane serĉus en la projekto de Ido. En multaj punktoj "Ido" estas malpli valora ol Esperanto kaj prezentas ne progreson, sed malprogreson. Kiu decidiĝas rompi la unuecon de la esperantistaro entreprenas paŝon tre riskan kaj malbonkonsekvencan, sekve mi, volante eviti tiel gravan respondecon, estis devigita eksiĝi …''” Historio de Esperanto. Edmond Privat (p. 63 kun referenco al la fonto : "Pola Esperantisto", junio 1908).
Lia influo al lingvistiko estis grandega. Li atentigis, ke parolado estas la ĉefa en lingvoj, tiel altirante atenton de esplorantoj al vivaj nuntempaj lingvoj (sinkronio kontraŭ diakronio). Li kun la frue mortinta geniulo Mikołaj Habdank Kruszewski (Nikolao Kruŝevski), kiam ili ambaŭ laboris en la Imperia Universitato de Kazano (Kazanjo / Kazano) ili kune fondis la sciencon pri la fonemoj, fonologion, doninte bazon por la postaj sukcesoj en tiu tereno (kampo).
En la jaro 1915 arestis lin rusa sekreta polico "oĥrana" kaj li pasis tri monatoj en la cara malliberejo en Rusia Imperio pro la publikigo de broŝuro: Nacijonalnyj i tierritorialnyj priznak w awtonomii (Национальный и терpиториальный признак в автономии) kaj pro lia politika agado favore al aŭtonomeco de la poloj sub la rusa jugo.
Post restarigo de la pola ŝtateco li translokiĝis en Pollandon kaj tie daŭrigis sian politikan agadon por la rajtoj de lingvaj minoritatoj (ĉi-foje estis jam ne la pola, sed aliaj lingvoj, inkluzive de la rusa en Pollando).
Baudouin de Courtenay estis kandidato dum la elektado de Prezidento de Pollando
En la jaro 1922 li estis la kandidato de la lingvaj malplimultoj (minoritatoj) en la Nacia Asembleo (Pola Sejmo + Pola Senato) dum la elektado de Prezidento de Pollando - li malvenkis, tamen ricevinte ĉirkaŭ 25 % apogon. En la unua etapo de la prezidenta balotado en la Nacia Asembleo (Sejmo + Senato) ne donis al unu kandidato plimulton (t.e. pli ol 50%). En la dua etapo malsukcesis la kandidato de socialistoj Ignacy Daszyński ĉar li ricevis nur 49 da voĉoj, ekz. Baudouin de Courtenay ricevis 103 da voĉoj t.e. ĉirkaŭ 25 % apogon de la Nacia Asembleo, tamen sen la fina rezulto. En la sekvaj etapoj malsukcesis: la kandidato de la naciaj malplimultoj (minoritatoj) Jan Niecisław Baudouin de Courtenay kaj kandidato de Pola Popola Partio "Piast" Stanisław Wojciechowski. En la lasta etapo restis finfine nur du kandidatoj: de dekstrularo la grafo Maurycy Zamoyski kaj Gabriel Narutowicz, kaj plimulton de la voĉoj ricevis Gabriel Narutowicz (tio estas: 289, kaj Zamoyski ricevis: 227).
Liaj politikaj konceptoj
Laŭ Norman Davies Baudouin de Courtenay estis unu el la plej eksterordinaraj polaj pensuloj (saĝuloj, filozofoj) dum la fino de la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj. Davies skribi la jenon: "Li estis pacisto (pacifisto), zeloto de mediprotektado, feministo, batalanto por la progreso de edukado kaj liberpensulo, li ankaŭ estis kontraŭ la plimulto de sociaj kaj mentalaj konvencioj, kiuj regis en tiu tempo."
Baudouin de Courtenay apogis la konceptojn enkonduki al ĉiuj judaj lernejoj de Dua Pola Respubliko la lernadon de pola lingvo, kaj por ĉiuj polaj lernejoj la lernadon de la jida lingvo. En siaj publikaj elpaŝoj li malkaŝe kritikis la antisemitismon kaj ksenofobion ofte pro tio kritikita kaj atakita.
Familio
Li estis dufoje edziĝinta. La unua edzino estis luteranino Cezaria el la familio Pryfek (1841–1878).
Dua edzino estis Romualda el la familio Bagnicki (1857–1935) – historiistino kaj spacialisto pri pol-rusiaj aferoj. Ili kune havis 5 infanojn.
Filino Cezaria Baudouin de Courtenay (1885–1967) – profesorino pri etnografio en la Universitato de Varsovio kaj post la Dua Mondmilito la rektoro de Pola Universitato en Londono (la unua polino kiu estis rektoro en polaj universitatoj); ŝia unua edzo estis: Max Vasmer, la germana lingvisto; dua edzo: Stefan Ehrenkreutz, profesoro pri juro, senatano de Dua Pola Respubliko kaj la lasta rektoro de Universitato de Vilno; ŝia tria edzo: Janusz Jędrzejewicz la Ĉefministro de Dua Pola Respubliko. Post la tra edziĝo ŝia nomo estis: Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa aŭ Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewicz.
La elektitaj publikaĵoj
akireblaj en:
Levi Strauss
Oskar Levi Strauss (naskiĝis kiel Oskar Löb Strauß) (Buttenheim, Bavario, 26-an de februaro 1829 - Sanfrancisko, 26-an de septembro 1902) estis, germana-juda usona vestofabrikisto. Strauss konatiĝis pro sia ĝinzoj kiuj portas la nomon de lia antaŭnomo Levi.
Strauss elmigris en 1847 kun siaj patrino kaj du fratinoj al Usono. En Novjorko li kun du aliaj personoj establis fabrikon. En 1853 Strauss fariĝis usona civitano. Li establis en 1853 en Sanfrancisko firmaon por ŝtofoj, vestoj kaj aliaj aĵoj, kiujn bezonis la orministoj kaj pioniroj en la Okcidento.
Tajloro Jacob Davis el Reno plifortigis la pantalonojn, de li faritaj el ĝinzoŝtofo, per nitoj. Tiun inventon li registigis, kune kun Strauss - lia liveranto de ĝinzoŝtofo kaj financisto de 68 dolaroj por la patento. La ĝinzo naskiĝis. Hodiaŭ la kompanio Levi Strauss & Co., la tiutempe de Strauss establita ĝinzofabriko ankoraŭ ekzistas. Krom ĝinzoj ĝi ankaŭ fabrikas alispecajn pantalonojn plus ceterajn vestojn. Ĝia vendosumo estas miliardoj da dolaroj.
Kettig
Kettig estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mayen-Koblenz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Akcesoraĵo
Moda akcesoraĵo (galanterio estas aro de tiaj akcesoraĵoj) estas objekto kiu kutimas kontribui, en sekundara maniero, al la kostumo de la portanto. La esprimo venis en uzon en la 19-a jarcento. Akcesoraĵoj ofte kutimas kompletigi kostumon kaj estas elektitaj por specife kompletigi la aspekton de la portanto.
Tipoj
Modaj akcesoraĵoj povas esti loze klasifikitaj en du ĝeneralajn areojn: tiuj kiuj estas portitaj kaj tiuj kiuj estas vestitaj. Tradiciaj portitaj akcesoraĵoj inkludas monujojn kaj mansakojn, ventumilojn, sunombrelojn kaj ombrelojn, bastonojn, kaj ceremoniajn glavojn. Akcesoraĵoj kiuj estas vestitaj povas inkludi jakojn, botojn kaj ŝuojn, kravatojn, zonojn kaj rimenojn, ŝelkojn, gantojn, mufojn, juvelojn, brakhorloĝojn, skarpojn, ŝalojn, skarpojn, koltukojn, ŝtrumpetojn, kaj ŝtrumpojn.
Teŭkrio
Teucrium (teŭkrio) estas genro de staŭdoj en la familio Lamiacoj. La nomo estas verŝajne rilatas al Reĝo Teucer de Trojo. La teŭkrio -specioj estas herboj, arbedoj aŭ subarbedoj. Ili estas plej oftaj en mediteraneaj klimatoj.
Nekutima kvalito de tiu genro komparita kun aliaj membroj de Lamiacoj estas ke al la floroj tute mankas supra lipo de la korolo, kvankam ĝi estas iom reduktita ankaŭ en aliaj genroj (i.a.Ajuga ).
Pluraj specioj estas utiligitaj kiel nutraĵvaroj per la larvoj de kelkaj Lepidoptera-specioj inkluzive de la Coleophora silkaĵo-portantoj Coleophora auricella kaj Coleophora chamaedriella. Ĉi-lasta estas nur konata de Muro-teŭkrio (T. chamaedrys).
Teucrium -specioj estas riĉaj je volatilaj oleoj. Ili estas aprezitaj kiel ornamaj plantoj kaj polenofonto, kaj kelkaj specioj havas kuirartan kaj/aŭ medicinan valoron.
(74523) 1999 GA6
(74523) 1999 GA6 estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Marso.
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas la orbiton de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,244304 astronomia unuo, tie estas 36,547 milionoj da km.
Lavpasto
En la plej multaj hejmaj kuntekstoj, la termino lavpasto memstare referencas specife al lavpulvoro aŭ pasto por purigi telerojn, male al man-sapo aŭ aliaj specoj de purigaĵoj. Lavpastoj estas ofte disponeblaj kiel pulvoroj aŭ koncentritaj solvaĵoj.
Quinten Matsijs
Quinten MATSIJS (naskiĝis en Loveno en 1466, mortis en Antverpeno en 1530) estis konata flandra forĝisto kaj pentristo.
Lia propra nomo estas plej ofte ortografiita kiel Quinten, sed ankaŭ fojfoje kiel Kwinten aŭ Quentin. Por la familia nomo ekzistas preskaŭ deko da variaĵoj: Matsijs, Matsys, Massijs, Massys, Metsijs, Metsys, Messijs kaj Messys.
La pentristo Jan Massijs estis filo de Quinten.
Junaĝo
Arthistoriistoj ne samopinias, pri la eduko de Matsijs, ĉar oni ĝis nun ne retrovis dokumentojn. Povus esti, ke li estis lernanto de Dirk Bouts. Li ja loĝis en Loveno. Sed laŭ aliaj li lernis pentroarton en Bruĝo de Hans Memling. Ankoraŭ aliaj opinias, ke li tute ne ricevis instruadon pri pentroarto, sed ke li instruis sin mem, aŭtodidakte. La sola afero, kiu certas, estas, ke en 1491 li estis profesia pentristo en Antverpeno, ĉar la nomo Quinten Matsys tie aperas en la registroj de la gildo de Sankta-Luko (Sint-Lucasgilde). La tezon, ke li estas aŭtodidakto, plifortigas la legendo, laŭ kiu li unue estis artforĝisto. Li konatiĝis kun junulino, sed ties patro, kiu estis pentristo, ne permesis la edziniĝon, ĉar Quinten estis "nur" artforĝisto. Li devus mimimume esti artpentristo, por rajti geedziĝi. Tiam li komencis lerni la pentradon, kaj iun tagon li pentre aldonis muŝon al pentraĵo en la domo de la amatino. Kiam la patro ĝin rimarkis, li provis per la mano forflugi ĝin. Kiam li konstatis. ke tio ne eblas, kaj ke temas pri pentrita muŝo, li diris: "Iu, kiu povas tiel bone pentri, rajtas edziĝi al mia filino". Kaj tiel okazis. En la placo Handschoenmarkt en la centro de la malnova Antverpeno, ankoraŭ estas videbla akvoputo, super kiu estas forĝaĵo (datumanta de 1490), kiu reprezentas la legendon pri la deveno de la nomo Antverpeno, kaj sub la forĝaĵo estas la jena teksto: "De liefde maakte van de smid een schilder" (Amo igis la forĝiston pentristo).
Verkoj
Quinten Matsys ĉefe pentris religiajn verkojn. Liajn kreaĵojn karakterizas tre bela kolor-uzo kaj kompono. Li estas konsiderata la unua pentristo de la Antverpena Skolo. Ankaŭ liaj filoj Jan kaj Cornelis iĝis artpentristo. Fama verko estas La malbela dukino.
Vanilino
Difino
La vanilino estas fenolata aldehido, organika komponaĵo, kies molekula formulo estas C8H8O3. Inter ties funkciaj grupoj troviĝas aldehido, hidroksilo kaj etero. Ĝi estas la ĉefa komponaĵo de la vanilosema ekstraktado. La sinteza vanilino, anstataŭ la naturekstraktita vanilino, estas pli ofte uzata kiel gustigilo al nutraĵoj, trinkaĵoj kaj farmaciaĵoj. La vanilino kaj la etilvanilino uzatas de la nutroindustrio: la etilvanilino estas pli altkosta, sed ĝiaj proprecoj estas pli altestaraj. Ĝi malsimilas de la vanilino pro la aldono de iu etoksa grupo (-O-CH2CH3) surloke de la metoksa grupo (-O-CH3).