cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barrowfield
Barrowfield estas kvartalo de orienta Glasgovo en Camlachie, proksime al Celtic Park. Ĝi interalie gastigas la Celtic Football Club. Barrowfield estas areo da laborklasaj loĝejoj, ĉirkaŭitaj de larĝaj vojoj kaj fervojoj, kaj do kreis sian propran apartan kulturon. La originala urbskemo el la 1930-aj jaroj, plenumita por anstataŭi la glasgovajn domaĉojn de la 19-a jarcento, iĝis pli kaj pli neakceptebla : la konstruaĵoj estis detruitaj en la 1990-aj jaroj por starigi pli agrablajn loĝejojn.
Villars-Epeney
Villars-Epeney estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 79 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La malgranda kampara komunumo Villars-Epeney situas sur la molasaj montetoj de la Vaŭda Mezlando du kilometrojn sude de la Lago de Neŭŝatelo inter la baseno de la lago en nordo kaj la valo de la rivereto Mentue en sudo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Villars-Epeney kaj kelkaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 0,86 km², de kiuj 16,1% estas kovritaj de arbaro, 77,0% servas por agrikulturo kaj 5,7% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Villars-Epeney limas en okcidento kaj nordo al Cheseaux-Noréaz, en oriento al Yvonand, kaj en sudo al Cuarny.
Trafiko
La komunumo Villars-Epeney situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas flanka konekta vojo de Cheseaux-Noréaz al La Maugettaz. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn okcidente de la komunumo apud Yverdon-les-Bains. Pere de poŝtaŭtolinio de Yverdon-les-Bains tra Cheseaux-Noréaz al Cuarny la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Villars-Epeney datiĝas el la jaro 1177 kiel Espiney. La tiama mencio temis pri la samnoma rojo. En la jaro 1549 estis menciita la vilaĝo kiel Villars-Espiney. En antaŭa tempo ankaŭ la nomo  Villars-Roulier estis uzita. Dum mezepoko Villars-Epeney apartenis al la Abatejo Hautcrêt kaj la kulmina rifuĝejo Granda Sankt-Bernardo. Sub la berna regado ek de 1536 la vilaĝo apartenis al la komunumo Yvonand en la Voktejo Yverdon. En la jaro 1765 la berna registaro donis al ĝi la statuson de komunumo. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis atribuita al la Distrikto Yverdon, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.
Héming
Héming estas franca situanta en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Pasinta estonteco
Pasinta estonteco - pri semantiko de historiaj tempoj (germane, Vergangene Zukunft - Zur Semantik geschichtlicher Zeiten, angle Futures Past: on the semantics of historical time) estas eseo verkita de Reinhart Koselleck. Filozofio pri historio, historia periodigo, terminaro pri historio, historiko kaj semantiko de historiaj tempoj estas diskutitaj en la eseo. Ĝi statas kiel grava verko pri la studoj en la nuntempa germana socia penso.
Propono por rasegaleco
La Propono Por Rasegaleco (人種的差別撤廃提案) estis ŝanĝo al la Traktato de Versajlo kiu estis konsiderita ĉe la Konferenco de Parizo 1919, proponita de Japanio. Malgraŭ tio ke, ĝi neniam celis ampleksi universalan implicon kaj ĝi celis nur garantii egalan pritraktadon de ĉiuj ŝtatanoj apartenantaj al la Ligo de Nacioj, la ĉeesto de afrikaj, sudamerikaj kaj aziaj landoj ĉe la Ligo de Nacioj, alligis al ĝi universalan implicon, kio igis la proponon ege polemika.
Kvankam ĝi estis plejparte subtenita, la propono ne fariĝis parto de la traktato, ĉefe pro la kontraŭstaro de Aŭstralio kaj Usono. Ilia malakcepto estis grava kaŭzo por la malsimpatiiĝo de Japanio rilate al la okcidentaj mondpotencoj kaj por la pliigita naciismo kaj militarismo kiuj poste enkondukis la Duan Mondmiliton.
La principo de rasa egaleco estis reviziita post la milito kaj inkluzivita ene de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj en 1945 kiel fundamenta principo de internacia justeco. Tamen, pluraj landoj, ĉefe la koloniismaj grandaj potencoj de Eŭropo, daŭris reteni oficiale-sankciitajn rasajn leĝojn kaj politikojn dum la venontaj jardekoj.
Langendorf (Elbo)
Langendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lüchow-Dannenberg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
2411 Zellner
2411 Zellner estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Benjamin H. Zellner, fakulon pri la mezuro de la albedo de la asteroidoj.
Paloma Picasso
Paloma PICASSO (denaske Anne Paloma Ruiz-Picasso y Gilot en 19a de Aprilo 1949) estas franc-hispana modo-desegnisto kaj negocisto, plej bone konata pro sia desegnado de juveloj por Tiffany & Co. kaj siaj propranomaj parfumoj. Ŝi estas filino de la hispana artisto Pablo Picasso kaj de la pentristino Françoise Gilot.
Paloma Picasso estis reprezentita en multaj el la verkoj de sia patro, kiel ĉe Paloma kun oranĝo kaj Paloma blue.
Pli aĝa frato de Paloma Picasso estas Claude Picasso (1947), ŝia duonfrato estas Paulo Picasso (1921–1975), ŝia duonfratino estas Maya (1935), kaj ŝi havas alian duonfratinon, Aurelia (1956), el la geedzeco de sia patrino kun la artisto Luc Simon.
Nabopolasaro
Nabopolasaro (en akada lingvo Nabu-apla-us-ur) estis reĝo Babilono, fondinto de la Novbabilona Imperio kaj entreprentanto de la falo de la Asiria Imperio.
Lia regado ekiĝis la 23-an de novembro 626 a.K. kaj mortis la 15-an de aŭgusto 605 a.K. La militkampanjoj de Nabopolasaro sukcesis establi la babilonan hegemonion sur la valoj de Tigriso kaj Eŭfrato, kaj kreis la bazon por la estonta ekspansio al Sirio kaj Levantenio.
Dhu al-hiĝĝah
Dhu al-hiĝĝah, alie literumita Du al-hiĝĝah aŭ Zu al-hiĝĝah, (ذُو ٱلْحِجَّة, IPA: [ðu‿l.ħid͡ʒ.d͡ʒah]) estas la 12-a kaj fina monato en la Islama kalendaro. Ĝi estas tre sankta monato, en kiu okazas la Haĝo (Pilgrimado) same kiel la Festivalo de la Ofero.
"Dhu al-hiĝĝah" laŭvorte signifas "Posedanto de pilgrimado" aŭ "La monato de pilgrimado". Dum tiu monato islamaj pilgrimantoj el la tuta mondo ariĝas en Mekko por viziti la Kaabon. Haĝo estas plenumita en la 8-a, 9-a kaj la 10-a de tiu monato. La Tago de Arafat okazas en la naŭa de la monato. Eid ul-Adha, nome "Festivalo de la Ofero", ekas en la deka tago kaj finiĝas en la sunsubiro de la 13-a.
Arondismento Rochefort
Arondismento Rochefort estas franca arondismento en la departemento Charente-Maritime. Ĝia ĉefurbo estas Rochefort.
Ĝi enhavas 15 kantonojn kaj 57 komunumojn, kaj ĝi havis 182,736 loĝantojn en 2009. Al la arondismento interalie apartenas la insulo Oléron en la Atlantika Oceano.
Summonte
Summonte estas komunumo de Italio.
NGC 1576
NGC 1576 (aliaj indikoj — PGC 15089, MCG -1-12-7) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Malto (lago)
Malto (Jezioro Maltańskie) - samnoma kaj ne miksenda kun la mediteranea insulo Malto - estas artefarita lago en Poznań, Pollando. Ĝi estis formita en 1952 per akvobaraĵo sur rivero Cybina. Ĝi estas proksimume 2,2 km longa, kio faras la lagon la plej grandan artefaritan lagon de la urbo. La akvo estas je 3,1 m profunda averaĝe kun maksimumo je proksimume 5 metroj. Estas kelkaj distraj kaj ripozaj iloj laŭ la rando de la lago, inter ili:
La lago ankaŭ havas unu el la plej malnovaj artefaritan remadan lokon en Eŭropo - La Malta Regatta Kurso. Ĝi ekzistas ekde 1952 kaj en ĝi estis kelkaj remadaj mondpokaloj.
19306 Voves
19306 Voves estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala astronomo Antonio Vagnozzi elde la Observatorio Santa Lucia Stroncone (Umbrio, Italio).
3119 Dobronravin
3119 Dobronravin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan sovetan astrofizikiston Pjotr Pavloviĉ Dobronravin (cirile Пётр Павлович Добронравин, 1908–2000).
Peligros
Peligros (signife Danĝeroj) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi situas tre proksime de la provinca ĉefurbo Granada nome je nur 9 km.
Limas kun la municipoj Pulianas, Maracena, Albolote, Calicasas kaj Güevéjar.
Peligros estas unu de la 52 entoj kiuj komponas la Metropolan Areon de Granado. En la aktualo ĝi estas hejmo de la socia sidejo de la ĵurnalo Ideal de Granado. En 2017 estis 11 191 loĝantoj. La area etendo estas de 10 km² kaj havas densecon de 1103,65 loĝ/km². Ĝi estas je altitudo de 680 metroj kaj je 5 km de la provinca ĉefurbo, Granado.
Garruchos
Garruchos estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 3.234 loĝantojn en 2010. Ĝi situas en la mezoregiono Sudokcidento de Rio-Grando (portugale Sudoeste Rio-grandense).
Japana fago
Tiu palearktisa specio atingas altecon de 25 metroj. La arbo ofte havas plur-trunkan habiton. La arboŝelo estas glata kaj griza. La simplaj folioj alterne estas aranĝitaj laŭlonge de la branĉo. Ili estas iomete harkovritaj kaj iomete glaŭkaj sube, kun 10-14 paroj de flank-nervuroj. Fruktaj pedunkloj longas 3-4 cm kaj estas senharaj.
Pampaneira
Pampaneira estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la komarko de La Alpujarra, kun 321 loĝantoj (INE, 2019).
La loko estas en la ravino de Poqueira, en la centr-okcidenta parto de la Alpujarra Granada, je ĉirkaŭ 66 km de la provinca ĉefurbo. Limas kun la municipoj Bubión, Capileira, La Taha, Órgiva, Carataunas kaj Soportújar. Granda parte de ĝia municipa teritorio apartenas al la Nacia Parko de Sierra Nevada kaj al la Historia Komplekso de la Barranco de Poqueira.
La vorto Pampaneira finas per la sufikso "-eira", tre komuna en toponimoj de la areo, sed kiu devenas de tute aparta regiono nome Galegio en la nordokcidento de Hispanio. Tio rilatas plej verŝajne al la reloĝigo post la malvenko de la ribelo de la moriskoj en la 17a jarcento. La vorto "pámpano" estas hispanlingva por la ĉiroj de la vitoj, tiel la nomo de la vilaĝo signifus "Vitoĉirejo". Tio aperas en la blazono kun vitofolioj por ke tio estu facile rekonebla.
La lastaj urbestroj estis socialistoj.
Distrikto Kłodzko
Distrikto Kłodzko - pole powiat kłodzki - estas distrikto en la provinco (vojevodio) Malsupra Silezio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Kłodzko. Ĝis la jaro 1945 la teritorio estis plejgrandparte germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj al la prusia provinco Silezio. La distrikta ĉefurbo ĝis tiu jaro nomiĝis Glatz. Fine de en la distrikto vivis.
Camlachie
Camlachie estas kvartalo de la urbo Glasgovo, en Skotlando (Britio). Antaŭe vilaĝo da teksistoj, ĝi troviĝas je la orienta limo de la urbo, inter Dennistoun norde kaj Bridgeton sude.
La kvartalo donis sian nomon al eksa balotdistrikto de la Parlamento de Britio, "Glasgow Camlachie".
László Debreczeni
DEBRECZENI László (debreceni) estis hungara arthistoriisto, artkritikisto, grafikisto naskita en Marosvásárhely la 18-a de decembro 1903 kaj mortinta en Kluĵo la 20-an de septembro 1986.
Biografio
Debreczeni finis mezgradan tekniklernejon en Kluĵo en 1923; poste li faris popolartajn kaj arkitekturhistoriajn studojn. Li estis ano de KZST. Inter 1928 kaj 1944 li priokupiĝis komisiite de reformita eklezidistrikto de Transilvanujo la registradon kaj prizorgadon de ekleziaj konstruaĵoj, artobjektoj kaj konstruplanadojn. Inter 1945 kaj 1948 li estis militkaptito. Ekde 1949 li estis la teknikrespondeculo de Magyar Művészeti Intézet, poste de Arta Altlernejo Ion Andreescu, ekde 1955 ĝis sia pensiuliĝo instruis popolarton, stereografion kaj perspektivon.
Saint-Germain-le-Gaillard (Manche)
Saint-Germain-le-Gaillard estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Germinais.
Kpelea lingvo
La Kpelea lingvo estas parolata de la Kpeleoj kaj estas parto de mandea lingvaro kaj dividiĝas je gvinea (norda) kpelea lingvo kaj liberia (suda) kpelea lingvo. Inter la kpeleoj estas kaj kristanoj kaj anoj de tradiciaj religioj kaj - plejparte en Gvineo - islamanoj. La gvineajn kpeleojn la liberianoj nomas ankaŭ "francaj kpeleoj". Tiuj estas duonmiliono da personoj, koncentritaj ĉefe, sed ne ekskluzive, en arbaraj regionoj de Gvineo, kies ĉefurbo, Nzérékoré, estas la tria plej granda urbo en Gvineo kaj la plej grand urbo en la Arbargvinea regiono de sudorienta Gvineo borde al Liberio, Eburbordo kaj Sieraleono. La liberia Kpelea, parolata denove de duonmiliono da personoj, estas nuntempe instruata en lernejoj en Liberio.
Montro
La Patro nia en Kpelea:
Enikő Ferenczi
FERENCZI Enikő (ferenci) rumanuja hungara verkistino: Ŝi naskiĝis en Kluĵo en 1955. Ŝi estas filino de arkeologo Géza Ferenczi. Echinox, Bécsi Napló, Hátország.
Biografio
Enikő Ferenczi finis kaj la mezlernejon kaj la fakon pri filozofio-historio en sia naskiĝurbo en 1979. Ŝi instruis en Târgu Mureş. Ŝi forlasis Rumanujon en 1986 kaj en 1989 ŝi loksidiĝis en Sidney (Aŭstralio). Ŝi publikis en Echinox, Bécsi Napló, Hátország de Segedo
Gangnihessou
Gangnihessou aŭ Ganye Hessou estis la unua de la tradiciaj "12 reĝoj de Reĝlando Dahomeo" (Dahomeo estis iama nomo de Benino).
Familia deveno
Laŭ rakontoj, Gangnihessou venis de reĝfamilio, kiu en la 16-a jarcento iris de Tado (nun en Togolando) al Allada (nun en Benino) kaj tie fariĝis reĝoj de Granda Ardra. Li havis tri fratojn; unu el ili estis reĝo de Granda Ardra, kaj post lia morto oni dispartigis liajn terpropraĵojn al liaj tri fratoj. Tiel ekestis Dahomeo.
Reĝo
Gangnihessou ŝajne regis ĉirkaŭ 1620. Oni supozas, ke lin eksreĝigis lia frato dum vojaĝo tra la regno. Liaj simboloj estis vira gangnihessa birdo (ĝi estis rebuso por lia nomo), tamburo kaj ĵetaj/ĉasaj bastonoj.
Ne estas tute certe ĉu li servis kiel reĝo, aŭ ĉu li estis nur influa konsilanto por lia juna frato, Dakodonou, kiu tiuokaze estintus oficiale la unua reĝo. Estas klare, tamen, ke Dakodonou estis konsiderata reĝo en sia tempo.
Manapouri
Manapouri estas lago en la Suda Insulo de Nov-Zelando.
Koki Tachi
Koki Tachi (舘 幸希, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Shonan Bellmare.
Nigragorĝa tajlorbirdo
La Nigragorĝa tajlorbirdo (Orthotomus atrogularis) estas kantobirdo de la familio de Cistikoledoj (iam lokata en Silviedoj) troviĝanta en tropika Azio. Ĝi apartenas al genro de Ortotomoj kiu estas populara pro konstruo de nesto per kudro de folioj kiel lulilo por la nesto.
Ĝi estas birdo simila al sia parenco la Komuna tajlorbirdo, tio estas kun verdaj supraj partoj kaj helgrizaj subaj partoj, sed kun klaraj diferencoj, nome la ruĝeca frunto etendas ĝis la nuko, ĉirkaŭ la bruna okulo estas ankaŭ bruna okulareo anstataŭ griza, la tuta brusto, gorĝo kaj subvizaĝo estas nigrecaj anstataŭ blankecaj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie atrogularis signifas “kun nigra gorĝo”, dum Orthotomus venas al du radikoj de la antikva greka kuj signifas “rekte tranĉi” kiel aludo al la kutimo kudri folion por konstrui ene la neston.
Tiu orientalisa specio troviĝas en Bangladeŝo, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Singapuro, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj mangrovoj.
Rabatako de Amorio
La Rabatako de Amorio fare de la Abasida Kaliflando en mezo de Aŭgusto 838 estis unu el la ĉefaj okazaĵoj en la longa historio de la arab–bizancaj militoj. La Abasida kampanjo estis estrita persone fare de la kalifo al-Mu'tasim (regis 833–842), kiel revenĝo al senkontraŭa ekspedicio lanĉita de la Bizanca imperiestro Teofilo (r. 829–842) en la landlimoj de la Kaliflando la antaŭan jaron. Mu'tasim celis Amorion, nome urbo de Bizanco en okcidenta Malgranda Azio (moderna Anatolio), ĉar ĝi estis la naskoloko de la reganta dinastio en Bizanco kaj, tiam, unu el la plej grandaj kaj plej gravaj urboj de Bizanco. La kalifo arigis escepte grandan armeon, kiun li dividis en du partoj, kiuj invadis el nordoriento kaj sudo. La nordorienta armeo venkis la Bizancajn fortojn sub Teofilo ĉe Anzen, ebligante ke Abasidoj multe eniru en Bizanca Malgranda Azio kaj konverĝu al Anciro, kiun ili trovis abandonita. Post rabadi la urbon, ili turniĝis suden al Amorio, kien ili alvenis la 1an de aŭgusto. Fronte al komplotoj en Konstantinopolo kaj la ribelo de la granda aro de Ĥuramanoj en sia armeo, Teofilo malkapablis helpi la urbon.
Taurano
Taurano estas komunumo de Italio.
Langendorf (apud Weißenfels)
Langendorf estas eksa administra komunumo kaj nuna parto de la urbo Weißenfels en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Weißenfels. Ekde plia administra reformo en januaro 2010 ĝi iĝis parto de la urbo Weißenfels. Ĝis tiu momento ĝi estis parto de komunumaro, do kunlabora administra ligo de pluraj komunumoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Weißenfelser Land, antaŭ tio ĝis julio de la komunumaro Verwaltungsgemeinschaft Vier Berge-Teucherner Land. La 31-an de decembro 2005 la komunumo havis 2493 loĝantojn.
Historio
La unua endokumenta mencio de la vilaĝo estis en 1153. La muroj de iama cisterciana monaĥejo (1230-1539) kaj de la Orfejo (1230-1539) parte konserviĝis ĝis hodiaŭ.
Nuntempe la iama monaĥeja preĝejo estas spektaklejo por diversaj kulturaj aranĝoj. La eksa orfejo gastigas prizorgcentron por mense handikapitoj kaj homoj tre flegbezonantaj. Substrekindas ankaŭ la multo da modernaj instalaĵoj por sportemuloj kaj infanoj en tiu ĉi vilaĝo.
Landmannalaugar
Landmannalaugar ("banejoj de homoj") estas regiono proksima de la vulkano Hekla en la sudo de la altebenaĵoj de Islando.
La areo Landmannalaugar estas populara turisma celo kaj piedvagada nabo, kaj ĝi elmontras kelkajn nekutimajn geologiajn elementojn, inter kiuj estas la diverskoloraj riolitaj montoj kaj larĝaj lafokampoj, ne for de la servocentro. La multaj montoj en la ĉirkaŭa regiono elmontras larĝan spektron de koloroj inkluzive de roza, bruna, verda, flava, blua, purpura, nigra, kaj blanka. Du el la plej popularaj montoj estas Bláhnjúkur (kun la signifo "blua pinto") kaj Brennisteinsalda (kun la signifo "sulfurondo").
Saint-Germain-sur-Ay
Saint-Germain-sur-Ay estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Langenenslingen
Langenenslingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Biberach kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Landmannalaugar
Turistoj vizitas la areon ekde junio ĝis malfrua septembro, post kio la vojo estas fermita. Hoteleto, en funkciado ekde 1951, povas gastigi 78 homojn kaj havas bazajn agrablaĵojn. Ĝi situas centre, proksime de naturaj geotermaj termofontoj, ankaŭ popularaj je turistoj.
Saint-Germain-sur-Ay
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Germinais.
Landmannalaugar
Eksteraj ligiloj
Informo: Fotoj:
Cornești (Orțișoara)
Cornești (hungare: Mezőzsadány) estas vilaĝo en Rumanio norde de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1026 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 537 (rumanoj, 7 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1324. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orțișoara, kies centro situas 5 km norde.
Pál Jászberényi
JÁSZBERÉNYI Pál [ja:sbere:nji] estis hungara verkisto pri gramatiko. Li naskiĝis en Fogaraŝo en la unua parto de la 1630-aj jaroj kaj mortis en Londono en 1678 ?.
Pierre André Latreille
Li eldonis sian unuan gravan verkon Précis des caractères génériques des insectes ("Resumo de karakteriziloj genraj de insektoj") en 1796. Li iam dungiĝis por la Nacia Muzeo de Natura Historio. Lia verko pri artropoda sistematiko kaj taksonomio gajnis por si respekton kaj honorojn, kiuj inkluzivis la peton por skribi la libroparton pri artropodoj por la grandega verko de Georges Cuvier Le Règne Animal.
Kantono Broome
La kantono Broome - angle Broome County  - estas kantono de Usono en la subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi fondiĝis en la jaro. Laŭ la stato de la censo en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kantona ĉefurbo estas.
Pál Jászberényi
Kariero
Pál Jászberényi studis en Gyulafehérvár kaj Sárospatak. De 1653 li instruis en Gyulafehérvár, de 1656 li studis en Nederlando, poste en Oksfordo. En 1659 en Londono li malfermis propran lernejon kaj li fariĝis fama.
Pierre André Latreille
Latreille estas konsiderita unu el la plej eminentaj entomologoj de sia tempo, kaj estis priskribita fare de Johann Christian Fabricius kiel "la plej bona entomologo de nia tempo" kaj de unu el liaj famaj studentoj, Jean Victor Audouin, kiel la "Princo de Entomologoj".
Kurdoj
Kurdoj estas granda etna grupo, kiu loĝas en ia virtuala lando Kurdio ĉar kurdoj vivas ene de 5 aliaj ŝtatoj: Irako, Irano, Turkio, Sirio kaj iom en Armenio.
Loĝantaro
La popolnombro de la kurdoj estas proksimume 41 milionoj da homoj, kiuj estas tiel la plej granda etna grupo de la mondo, kiu ne havas sian ŝtaton. Vidu ankaŭ sub Plej multnombraj etnoj.
Lingvo
Kurdoj parolas la kurdan lingvon (kurde : kurdî), kiu apartenas al irana grupo de la hindeŭropa lingvaro.
Antikva historieto
Kurdoj estas idoj de antikvaj medoj.
Moderna historio
Kvankam Kurdio havas riĉan teron, ĝiaj loĝantoj ĝenerale estas malriĉaj: la vivnivelo en okcidenta Turkio estas pli alta ol en la orienta; simile ankaŭ en Irano, Sirio kaj Irako.
Nur en Irako rajtas kurdoj uzi sian lingvon. Multaj kurdoj volas starigi propran ŝtaton, kiu estus nomata Kurdio.
En 1920 la Traktato de Sèvres fiksis, ke Kurdio havu aŭtonomecon en Turkio kaj poste eble ricevu sendependecon. Post ŝanĝo de la registaro Turkio tamen rifuzis akcepti la traktaton, ĝin anstataŭis la Traktato de Lausanne, kiu ne mencias kurdan aŭtonomecon.
En januaro 1925 en suda kurdio okazis referendumo sub kontrolo de Ligo de Nacioj; plimulto de la loĝantaro rifuzis apartenon al Irako kaj deziris sendependecon. Tamen la Ligo en decembro 1925 akceptis postulon de Britio kaj permesis la anekson de suda Kurdio fare de Irako.
En Irako, Turkio kaj Irano la nacia movado de kurdoj kaŭzis grandajn problemojn por tiuj ŝtatoj, kiel armitajn operacojn en norda Irako inter PUK kaj PDK kaj baatha reĝimo ankaŭ en la oriento de Turkio inter PKK kaj turka armeo (ankaŭ en la okcidento de Irano dum la 1980-a jardeko inter Komala kaj DPKI kaj irana armeo).
Vidu ankaŭ: Operaco Anfal
Kurdoj en Turkio
Ĝis la Unua Mondmilito la kurda patriotismo formis la klaninkludecon, kiu estis influita de la eŭropanaj ideoj. Post la disfalo de la Otomana Imperio la aliancetoj promesis per la Traktato de Sèvres aŭtonomion. Sed ĉi tiu traktato estis nuligita post turkaj protestoj kaj en 1923 anstataŭigita per la Traktato de Laŭzano kiu rekonis la turkan respublikon de Mustafa Kemal Atatürk sed ne la kurdan ŝtaton.
Malgraŭ multaj protestoj la kurda lingvo estis malpermesita ĝis kelkaj jaroj. La artiklo 42 de la versio de la jaro 1982 ankoraŭ diras: Krom la turka, neniu alia linvo estu instruata kiel edukadlingvo al la turkaj civitanoj.
Post la atako de la kurda PKK en 1984 la situacio por la kurdoj malpliboniĝis. La militio daŭris ĝis 1999 kiam la kapo de la PKK, Abdullah Özcalan estis arestita. La konflikto kaŭzis 35.000 mortojn. Kun la aliĝpeto por la Eŭropa Unio la rajtoj por la kurdoj estis iomete plibonigitaj. Sed kun la pligrandeco de la Islama Ŝtato la situacio denove ŝanĝis: Julie 2015 okazis granda bombatako en Suruc, la suda parto de Turkio. Kiel "venĝo" sekvis atakoj de la PKK sur turkaj policanoj. Sed la Eŭropa Unio provas venki Turkion kiel rifuĝintprenanto, do ĝi ne reagas.
Kurdoj en Sirio
Damasko estis kultura centro de la kurdoj inter la du mondmilitoj. Kun kresko de interaraba naciismo fine de la 1950-aj jaroj, la situacio de la kurdoj malboniĝis. Oni malpermesis la Kurdan Demokratan partion de Sirio kaj deprenis la ŝtatanecon de 120.000 siriaj kurdoj: oni faris en Sirio popolnombradon ĉe la angulo de turka-iraka limo kaj nur tiu rajtis teni la ŝtatanecon, kiu povis pruvi, ke liaj antaŭuloj vivis antaŭ 1945 en Sirio. Sed antaŭe, la siriaj instancoj kolektis la personajn atestilojn por ŝanĝo de la personaj atestiloj kaj oni "forgesis" redoni ilin. La sen-ŝtatanecaj kurdoj nombras (en 2006) ĉ. 360.000. Ili ne rajtas baloti, uzi ŝtatajn servojn, heredigi posedaĵojn (sed ili ne rajtas havi teron, domon, aŭtomobilon ktp.).
Post la senŝtatanecigo okazis forpelo: oni kreis sekuran zonon ĉe la turka limo (300x15 km) kaj forpelis loĝantojn de 332 kurdaj vilaĝoj (140.000 homoj).
La kurda lingvo kaj festado de la kurda novjaro estas malpermesitaj.
Famaj kurdoj
Kiel kurdlingvaj verkistoj elstarigindas interalie Abdusamet Yigit kaj Kajal Ahmad.
Bibliografio
Kurdoj, kroma "neekzistanta" popolo, Etnismo, nro 6, 1-6-1974, p. 14-15, (PDF),
NGC 1575
NGC 1575 (aliaj indikoj — NGC 1577, PGC 15090, MCG -2-12-14, IRAS04239-1012) estas galaksio en konstelacio Eridano.
(13511) 1989 RD1
(13511) 1989 RD1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la novzelandaj geastronomoj Pamela M. Kilmartin kaj Alan C. Gilmore elde la Universitata Observatorio de Monto John, en Suda Insulo (Nov-Zelando).
Ĥuramanoj
La Ĥuramanoj ( Khorrām-Dīnān, signife "tiuj de Gaja Religio"; خُرَّمِيَة Ĥurramijja) estis irana religia kaj politika movado kun radikoj en la movado fondita de Mazdak. Alternativa nomo por la movado estis la Muhammerah aŭ Muḥammira (محمرة, "la ruĝvestuloj"; en Surkh-Jāmagān), reference al ties simbola ruĝa vesto.
NGC 1575
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kazuaro
La Kazuaroj (Casuarius) estas aŭstralazia birdogenro al kiu apartenas tri specioj da neflugaj birdoj (sen kilo en sternumo) loĝantaj en tropikaj arbaroj de insulo Nov-Gvineo, apudaj insuloj kaj norda Aŭstralio. Ili manĝas ĉion: ĉefe fruktojn, sed ankaŭ fungojn, helikojn, insektojn, ranojn, serpentojn kaj ĉiajn bestetojn, pro kio ili estas veraj ĉiomanĝantoj. Ili vivas ĝis 40 aŭ 50 jaroj.
La kazuaroj estas ne tre konataj birdoj, ĉar ili preferas kaŝi sin ene de malatingebla kaj malhela arbaro for de la homa ĉeesto. Estas tri specioj. el kiuj la plej konata estas la Suda kazuaro kiu loĝas ankaŭ en Aŭstralio kaj eĉ tiele ne estas tre konata. Ĝi estas la dua plej granda birdo en la lando kaj la tria en la mondo (post struto kaj emuo). Plenkreskuloj estas 1.5 ĝis 1.8 metrojn altaj kaj pezas ĉirkaŭ 60 kg. Ili havas nigran korpon kun longa, brilblua kolo kaj ruĝaj subaj partoj. Inoj estas -malkiel la plej multaj birdoj - pli grandaj kaj buntaj. Ili havas ostan kaskon surkape uzebla por serĉado inter arbustoj kaj herbo, do la ununura armita birdo. Krome ili havas longajn kaj danĝerajn krifojn (ĝis 12 cm). Ili rapidkuras (ĝis 50 km/h) kaj saltas ĝis 1.5 m. Ili ankaŭ estas bonaj naĝantoj.
Kuracbanejo Széchenyi
La Kuracbanejo Széchenyi estas la plej granda kuracbanejo de Eŭropo, situa en Budapeŝto.
Kazuaro
En Nov-Gvineo la loĝantaro ofte bredas kazuaridojn el rabitaj ovoj, kvankam el tio povas rezulti vera danĝero. La kazuaroj povas ataki en tiu nenatura medio (ĉefe vunditaj aŭ minacataj ĉu de homoj ĉu de hundoj) kaj grave vundegi aŭ eĉ mortigi homojn.
Kuracbanejo Széchenyi
Historio
En la proksima Placo de Herooj Vilmos Zsigmondy boris puton en 1868, en la sekva jaro li trovis varman akvon en profundo 970 m. Evidentiĝis profito de la varma akvo, tamen la konstruado de tiam nomata Arteza banejo komenciĝis nur en 1909 apud Bestoĝardeno kaj Botanika ĝardeno (Budapeŝto) laŭ planoj de Győző Czigler. La plej fama hungara vitropentristo Miksa Róth kreis la fenestrojn. La inaŭguro okazis en 1913, samtempe la banejo oficiale prenis la nomon Kuracbanejo Széchenyi (origne hungare Széchenyi gyógyfürdő [sEĉEnji djodjfurdO]). Post jardekoj la banejo pligrandiĝis, tial la akvo jam ne sufiĉis. En 1938 oni faris plian puton kun profundo 1256 m. kaj 77 °C. En plena tago venis 6000 m³ da varmaj akvoj, helpe de tio ankaŭ la hejtado okazis kun varma akvo. Apud la banejo trinka domo estis konstruita, kie la gastoj aĉetis kuracakvon. En 1949 oni komencis kuracadi per ŝlimoj, poste ankaŭ similaj terapioj okazis. Ekde 1981 en la konstruaĵo hospitaleto funkcias de mateno ĝis vespero. En 1997 plenaj renovigaj laboroj komenciĝis.
Kjaksaro
Kjaksaro, ankaŭ konata kiel Uvar Kŝatra, estis reĝo de Medujo ekde ĉirkaŭ la jaro 625 ĝis 585 a.K.
Kazuaro
Taksonomio, sistematiko kaj evoluo
Kazuaroj (el la malaja nomo kasuari) estas parto de la grupo de Strutoformaj, kiu inkludas ankaŭ la speciojn de emuo, reaoj, struto, kaj kivioj, krom la formortintaj moaoj kaj la elefantbirdo. Estas agnoskitaj tri vivantaj specioj, kaj unu formortinta:
Plej fakuloj konsideras tiujn speciojn monotipaj, sed oni priskribis kelkajn subspeciojn de ĉiu specio (el kiuj kelkaj estis sugestitaj kiel separataj specioj, ekz., C. (b) papuanus). Validado de tiuj subspecioj montriĝis malfacila pro individuaj varioj, aĝo-rilataj varioj, malabundo de specimenoj, stabileco de specimenoj (kies brilaj haŭtaĵoj de kapo kaj kolo — bazo por priskribo de kelkaj subspecioj — svagas en specimenoj), kaj la tradicia praktiko de komercado de vivantaj kazuaroj dum miloj da jaroj, kelkaj el kiuj fuĝis ŭ estis intence liberigitaj, tio estas enmetitaj en regionoj for de ties origino.
Kjaksaro
Li estis la granda reformisto kaj centralzinto de la meda potenco, kiu iom post iom kreskis oriente de la Asiria Imperio. Li bremsigis la invadojn de la skitoj, en alianco kun la nova reĝo de Babilono, Nabopolasaro, kaj ambaŭ entreprenis akrab militkampanjon kontraŭ Asirio, kiu estis detruita tuj post la konkero de ties ĉefurbo, Ninivo en la jaro 612 a.K. Ekde tiu momento, jaksaro plifortigis la Medan Imperion kiel naskiĝanta potenco en Proksima Oriento, reformante la medan armeon laŭ la babilona kaj asiria modeloj, kaj reformante la administradon kaj la agmanierojn de la kortego situinta en Ekbatano, la meda ĉefurbo.
Kuracbanejo Széchenyi
Konstruaĵo
La konstruaĵo fare de Kálmán Gerster estas historia monumento, parte klasikismo, parte novrenesanco kaj estas riĉe ornamita. La ornammotivoj ligiĝas al akvo (fiŝoj, konkoj, marvirinetoj, cignoj, delfenoj). La fasado estas simetria, meze estas la plej granda kupolo, la flankaj kupoloj estas iomete malpli grandaj. Meze estas la ĉefenirejo. La aloj brakumas internan korton, kie la subĉielaj basenoj funkcias. Subĉiele estas 3, interne estas 15 basenoj. Estas aparta loko por sunbanadi somere.
Distrikto Legionowo
Distrikto Legionowo - pole powiat legionowski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Legionowo. Fine de en la distrikto vivis.
Kazuaro
Taksonomio, sistematiko kaj evoluo
La evolua historio de kazuaroj, kiel de ĉiuj Strutoformaj, ne estas bone konata. Oni informis pri fosilia specio el Aŭstralio, sed pro tialoj de biogeografio tiu atribuo ne estas certa kaj ĝi povus aparteni al prahistoria genro Emuarius, kiuj estis kazuarecaj praemuoj.
Aspekto
La Norda kaj Nana kazuaroj ne estas bone konataj. Ĉiuj kazuaroj estas kutime timidaj birdoj de ferma arbaro, emaj malaperi tre antaŭ homo konas ke ili estas tie. Eĉ la plej atingeblaj Sudaj kazuaroj de tre nordaj pluvarbaroj de Kvinslando ne estas bone konataj.
Kuracbanejo Széchenyi
Konstruaĵo
La banantoj povas atingi la banejon helpe de metrooj kaj troleoj, sed estas ankaŭ parkumejo por aŭtoj.
Kjaksaro
Lia filino iĝis edzino de Nebukadnecar la 2-a, por kiu ĉi lasta konstruigis la famajn Pendĝardenojn de Babilono.
Kazuaro
Aspekto
Inoj estas pli grandaj kaj pli brilkoloraj. Plenkreskuloj de Sudaj kazuaroj estas 1.5 al 1.8 m altaj, kvankam kelkaj inoj povas atingi 2 m, kaj pezas 58.5 kg.
Kuracbanejo Széchenyi
Kuracfonto
La kuracfontoj oficiale estis agnoskitaj kuracakvo. La plej oftaj elementoj natrio, kalcio, magnezio, fero, kalio, litio troviĝas en diversaj kombinaĵoj. El la kuracfontoj ricevas ankaŭ proksima sporta naĝejo, eĉ baseno de hipopotamoj de la najbara bestoĝardeno.
Kazuaro
Aspekto
Ĉiuj kazuaroj havas plumojn kiuj konsistas el vakaj kaj izolaj breĉetoj. Ili ne havas vostoplumojn aŭ uropigan glandon. Kazuaroj havas malgrandajn flugilojn kun 5-6 grandaj flugoplumojn. Tiuj estas rigidaj, keratinecaj plumoj, kvazaŭ pikiloj de histrikoj, sen breĉetoj. Estas ungego en ĉiu dua fingro. La forketo kaj la korakoido estas degeneritaj, kaj ties ostoj de la palato kaj de la sfenoido tuŝas unu la alian. Tio, kun ties kojnforma korpo, supozeble estas adaptoj al protekto kontraŭ lianoj, dornoj, kaj segilecaj folioj, permesante al ili kuri rapide tra la pluvarbaro.
La trifingra piedo de kazuaroj havas akrajn krifojn. La dua fingro, nome la interna en la meza situo, portas ponardecan ungegon kiu estas 125 mm longa. Tiu krifo estas partikulare timiga ĉar kazuaroj foje frapas kaj homojn kaj animalojn per siaj enorme povegaj kruroj. Kazuaroj povas kuri ĝis 50 km/h tra densa arbaro. Ili povas salti ĝis 1.5 m kaj ili estas bonaj naĝantoj, kiuj trapasas larĝajn riverojn kaj ankaŭ naĝas en maro.
La averaĝa vivodaŭro de naturaj kazuaroj estas supozata je ĉirkaŭ 40 al 50 jaroj.
Distribuado kaj habitato
Kazuaroj estas indiĝenaj de humidaj pluvarbaroj de Novgvineo kaj najbaraj pli malgrandaj insuloj, kaj nordorienta Aŭstralio. Ili tamen kuraĝas foje al palmaj arbustaroj, herbejoj, savanoj, kaj marĉaj arbaroj. Ne klaras ĉu la populacioj de kelkaj insuloj estas naturaj aŭ rezulto de komerco de junaj birdoj fare de indiĝenoj.
Reproduktado
La reprodukta sezono startas en majo aŭ junio. Inoj demetas el 3 ĝis 8 ovojn, nur tion faras inoj, dum virbirdoj kovas la ovojn dum du monatoj kaj zorgas pri la kazuaridoj dum naŭ monatoj. La ovoj estas grandaj, malhele brilverdaj aŭ pale verdecbluaj, kiuj estas demetitaj sur preparita amaso de seka foliaro. Tiuj ovoj estas ĉirkaŭ 9 x 14 cm — nur strutoj kaj emuoj demetas pli grandajn ovojn. La ino zorgas nek por la ovoj nek por la idoj sed male moviĝas al ovodemetado ĉe nestoj de aliaj maskloj. La masklo kovas la ovojn dum 50–52 tagoj, forigante aŭ aldonante plantorubon por reguligi la temperaturon, poste protektas la brunstriajn idojn, kiuj restas ĉeneste dum ĉirkaŭ naŭ monatoj, defendante ilin kuraĝe kontraŭ ĉiu eventuala predanto, inklude homojn. Junaj maskloj poste foriras por trovi teritorion de si mem.
Dieto
Kiam falas fruktoj el arboj, kazuaroj venas kaj manĝas, dum ĉiu birdo defendas unu arbon el aliaj manĝantoj dum kelkaj tagoj. Ili moviĝas kiam la fruktoj elĉerpiĝas. Fruktoj estas englutitaj entute, eĉ eroj tiom grandaj kiom bananoj kaj pomoj.
Roland Wiesendanger
Roland Wiesendanger (naskiĝis la 5-an de oktobro 1961 en Bazelo) estas germana fizikisto, kiu laboras precipe pri skantunelaj mikroskopoj. Li laboras ĉe la Universitato de Hamburgo.
Kazuaro
Dieto
Kiel manĝo Kazuaroj, supozeble estas ledecaj. Aŭstraliaj funkciuloj en Novgvineo estis avertitaj ke "kaze de kuirado kun ŝtono en la kuirpoto: kiam la ŝtono estas preta por esti manĝata ankaŭ la kazuaro".
Roland Wiesendanger
Roland Wiesendanger kreskis en la urbeto Lörrach de sudokcidenta Germanio kaj de 1972 ĝis 1981 frekventis lokan gimnazion. En 1981 li komencis studi fizikon, matematikon kaj astronomion en la universitato de Bazelo. Jam en 1984 li okupiĝis pri skantunelaj mikroskopoj. En 1986 li diplomiĝis kun la plej bona ebla ĝenerala grado kaj jaron poste li doktoriĝis pri eksperimenta fiziko per plejgranda laŭdo pri la skantunela mikroskopado sur nekristalaj solidoj. Ĝis sia habilitiĝo (1990), li konstruis la surfacan analizan sistemon NANOLAB-I, sistemo, kiu kapablis esplori la surfacojn de materialoj sur atoma skalo diversmaniere (strukturo, elektronikaj kaj magnetaj ecoj).
Kazuaro
Rolo en semodisigo kaj ĝermado
Kazuaroj manĝas fruktojn de kelkaj centoj da pluvarbaraj specioj kaj kutime pasas utilajn semojn en grandaj densaj fekaĵoj. Oni scias, ke ili disigas semojn super distancoj pli grandaj ol unu kilometro, kaj tiele ludas gravan rolon en la ekosistemo. Ĝermadindicoj de semoj de la rara aŭstralia pluvarbara arbo Ryparosa estas multe pli altaj post pasado tra la digesto de kazuaro (92% kontraŭ 4%).
Roland Wiesendanger
Ekde 2000 li estas membro de la Nacia Akademio de Sciencoj Leopoldina, ekde 2005 membro de la Akademio de Sciencoj en Hamburgo kaj ekde 2008 membro de la Germana Akademio de Scienco kaj Inĝenierado (acatech). En 2012 li ricevis honoran profesorecon de la Teknologia Instituto Harbin en Ĉinio kaj honoran doktorecon de la Poznana Teknologia Universitato en 2015.
Kazuaro
Konservostatuso
Sudaj kaj nordaj kazuaroj estas endanĝerigitaj specioj pro manko de loĝloko. Por tio ili konkurencas kun homoj kaj plie endanĝeriĝas kiam ili manĝas fruktojn de ĝardenoj.
La Suda kazuaro estas endanĝerita en Kvinslando, Aŭstralio. Kofron kaj Chapman (2006) taksis la malpliiĝon de tiu specio. Ili trovis, ke el iama kazuara habitato, restas nur 20 - 25%. Ili asertis, ke habitatoperdo kaj fragmentado estas la ĉefa tialo de malpliiĝo. Ili poste studis 140 kazojn de kazuaraj mortoj kaj trovis, ke frapo de motoraj veturiloj kulpas pri 55% el ili, kaj hundatakoj produktas alian 18%. Restaj tialoj de morto estas ĉasado (5 kazoj), interplektigo en dratobariloj (1 kazo), forigo de kazuaroj kiuj estis atakintaj homojn (4 kazoj), kaj naturaj kaŭzoj (18 kazoj), inklude tuberkulozon (4 kazoj). 14 kazoj estis pro nekonataj tialoj.
Roland Wiesendanger
Wiesendanger organizis multajn internaciajn konferencojn. Aliflanke, li mem estis invitita parolanto de pli ol 500 prelegoj en la tuta mondo. Li estas la aŭtoro aŭ kunaŭtoro de pli ol 600 originalaj sciencaj publikaĵoj same kiel multaj libroj kaj libraj artikoloj.
Kazuaro
Konservostatuso
Homa nutrado de kazuaroj metas gravan minacon al ties survivado, ĉar ĝi kuraĝigas ilin al ĉeurbaj areoj. Tie, la birdoj plej suferas pro veturiloj kaj hundoj. Kontakto kun homoj kuraĝigas kazuarojn preni manĝon el piknikaj tabloj. Sovaĝiĝintaj porkoj estas grava problemo, ĉar ili detruas nestojn kaj ovojn sed plej malbona efiko estas ke ii konkurencas por manĝo, kio povas iĝi katastrofa por la kazuaroj dum malabundaj epokoj.
Februare de 2011 la Uragano Jasi detruis grandan areon de kazuara habitato, endanĝerigante 200 birdojn, ĉirkaŭ 10% el la totala aŭstralia populacio.
Roland Wiesendanger
Publikigo pri la origino de la kronviruso
En februaro 2021, Wiesendanger publikigis dokumenton titolita "Studo pri la origino de la kronviruso", en kiu li argumentis, ke "estas klaraj pruvoj de laboratorio-akcidento ĉe la Instituto de Virologio en Uhano kiel kaŭzo de la nuna pandemio". La dekana oficejo de la naturscienca fakultato de la Hamburga Universitato distanciĝis kaj elstarigis en oficiala deklaro, ke tio ne estas scienca studo, kiu inkluzivas samrangan revizion. La papero "pli verŝajne estos priskribita kiel eseo aŭ opiniesprimo". Wiesendanger mem agnoskas, ke lia "studo ne videblas en la senco de scienca publikaĵo", sed nur sumigis sciencajn informojn pri la temo kaj "servu por informi larĝan publikon en Germanio". La 2-an de marto 2021, la prezidanto de la Universitato de Hamburgo, Dieter Lenzen, defendis Wiesendanger per detala videomesaĝo: "Pli bone estis diskuti necertan hipotezon ol finfine kaŝi ĝustan".
Islama kulturo
Islama kulturo estas la esprimo uzita de historiistoj por priskribi ĉiujn kulturajn praktikojn de la islamaj popoloj, ĉefe en la pasinteco, sed ne nur. Oni konsideras plej pinta la islaman kulturon antaŭ la Mezepoko en Okcidento, epoko kiu koincidas kun la plej granda etendo de la diversaj regnoj de la islama mondo.
Kazuaro
Kazuaraj atakoj
Kazuaroj havas famon esti danĝeraj al homoj kaj al hejmaj animaloj. Dum la Dua Mondmilito usonaj kaj aŭstraliaj trupoj de Novgvineo estis avertuttaj kontraŭ ili. En sia libro Living Birds of the World el 1958, ornitologo Thomas E. Gilliard verkis la jenon:
Islama kulturo
La tuta islama kulturo estis dependa de dominanta elemento: nome la religio. Tiu estis disvastigita pere de lernejoj kaj universitatoj kiuj svarmis tra la tuta islama imperio financitaj de la propraj islamanoj. Islamo estas unudia religio kiu Dio rivelis al Muhammad, kronologie la tria granda monoteisma tendenco de la familio de la abrahamaj religioj. Ties origino estis en la Araba Duoninsulo en la 7-a jarcento. La sankta libro estas la Korano, kiu estis rivelita al la profeto Muhammad pere de la Ĉefanĝelo Gabrielo. La kvin Pilieroj de Islamo konstituas la fundamentajn devigajn regulojn por la islamanoj, kiuj estas la jenaj: kredokonfeso, preĝo, almozo aŭ Zakato, pilgrimado kaj fasto.
Kazuaro
Kazuaraj atakoj
Tiu pritakso de la danĝero metita de kazuaroj estis ripetita prese fare de aŭtoroj kiaj Gregory S. Paul (1988) kaj Jared Diamond (1997). El 221 atakoj studitaj en 2003, 150 estis kontraŭ homoj. 75% el tiuj estis el kazuaroj kiuj estis nutritaj de homoj. Ĉe 71% el la kazoj la birdo estis ĉasata aŭ persekutata de la viktimo. Ĉe 15% el la kazoj ili piedfrapis. El la atakoj, 73% temis pri birdoj kiuj atendas aŭ prenas manĝon, 5% pri birdoj kiuj defendas naturajn maĝofontojn, 15% pri birdoj kiuj defendiĝas el atako, 7% pri birdoj kiuj defendas siajn idojn aŭ ovojn. La 150 atakoj kaŭzis almenaŭ unu homan morton.
Unu dokumentita homa morto estis kaŭzita de kazuaro la 6an de aprilo 1926. La 16-jaraĝa junulo Phillip McClean kaj lia frato, 13-jaraĝa, persekutis kazuaron en sia bieno kaj decidis kloopdi mortigi ĝin per bastonoj. La birdo piedfrapis la pli junan fraton, kiu falis, kaj forkuris dum la plej aĝo frato frapis la birdon. La kazuaro tiam atakis kaj frapis la pli aĝan McClean surgrunde kaj frapis lin ĉe la kolo, kio malfermis vundon de 1.25 cm kiu povis fortranĉi lian karotidon. La junulo sukcesis fuĝi, sed mortiĝis tuj poste kiel rezulto de liaj vundoj.
Islama kulturo
Sciencoj
La islamaj sciencoj kaj teknikoj estis disvolvigitaj ĉefe en la Mezepoko kaj pliaj du jarcentoj, en la politika-religia kunteksto de la islama etendo. La islama mondo pintis inter la 8-a kaj la 14-a jarcentoj, kio estas konata kiel la "Orepoko de la araba scienco". Ties disvastigo ekis en Damasko dum la lastaj Umajidoj kaj en Bagdado dum la lastaj Abasidoj. Tion helpis ĉefe amasa ricevo de sciaro atingita per amasa traduko de verkoj el la Antikveco, kiuj traktis temojn de fiziko, matematiko, astronomio kaj eĉ de medicino; tradukoj kiuj kontribuis al la kreado de arab-islama kulturo klasika, neniam egaligita en tiuj areoj poste.
Kazuaro
Kazuaraj atakoj
Kazuaroj frapas ĉe la ventro plej rare, sed estas unu kazo de hundo kiu estis piedfrapita ĉe laventro en 1995. La frapo ne lasis eksteran vundon, sed estis grava suferigo. La hundo mortiĝis poste el ŝajna intesta rompo.
Frua Mezepoko
En la 4-a jarcento, Romio eniris en ekonomian, politikan kaj socian krizon. Pluraj ĝermanaj popoloj minacis kaj sieĝis la landlimojn de la Imperio. La imperiestro Teodozo la 1-a atingis la pacon, pere de amikec-pakto kun la visigota estro.
Sed Teodozo la 1-a forpasis en 395 lasante la imperion al siaj du filoj. Honorio en la Okcidento kaj Arkadio en la Oriento.
Islama kulturo
Literaturo
La plej influa verko en la islama literaturo, ne nur pro la religia karaktero, sed ankaŭ pro sia kompleksa redaktado kaj literatura kvalito, riĉa en literaturaj rimedoj, estas la Korano. La epoko de plej forta efiko de la Korano estas konata kiel klasika araba. Kun la Korano, en la unuaj tempoj de la islama literaturo estas grava kvanto de religiaj tekstoj de granda atingopovo, kiel la Sunao, la Tafsir aŭ Komentario pri la Korano kaj la vortoj de Ali kompilitaj en Nahch al-balágah, konata ankaŭ kiel La vojo de la elokventeco.
La literaturaj verkoj plej gravaj en la islama kulturo estas la veturkronikoj, iniciataj de Ibn Ĥurradadbih, sed kun pli granda genio en la rakontoj de Ibn Battuta. En la kampo de la historio, la verko Mukadimaho de Ibn-Ĥaldun ne havas komparon ene de la kunteksto de klasika araba. En la kampo de la fikcia prozo de popola origino, elstaras la verkoj Mil kaj unu noktoj, en kiu famas la rakontoj de Aladino kaj la mirinda lampo, Ali Baba kaj la kvardek ŝtelistoj kaj Sinbado la Maristo.
Frua Mezepoko
La forpaso de Teodozo signifis por la visigotoj la rompiĝon de la interkonsentoj realigitaj kun la Imperio. La visigota estro, Alariko la 1-a, komencigis detru-kampanjon en Balkanio. Arkadio, kun la preteksto pri ekzistado de disputo pri Ilirio, sendis la visigotojn sur la okcidenta Imperio, kie ili definitive ekloĝis. Iom poste, en 406, la romia imperio estis atakata de ĝermanaj popoloj kiuj serĉis loĝejon.
En 423, Valentiniano la 3-a sukcedis en la trono al Honorio, akceptante la invadintojn kaj iliajn monavidajn trupojn. Dum lia regado, la imperio suferis gravan avancon de la hunoj, gvide de ilia reĝo Atilo; sed ili estis bremsitaj en la Katalaŭnikaj Kampoj per romi-ĝermana pakto. La Imperio estis en disiĝprocezo kaj en 476 Romulo Aŭgustulo, lasta imperiestro de Okcidento, estis eksigita favore al Odoakro. La Okcident-Romia Imperio tiamaniere malaperis. Ekde tiu tempo, la teritorio disiĝis en diversaj reĝlandoj konataj kiel Reĝlandoj Romi-Ĝermanaj.
Islama kulturo
Arto
La islama arto ne estas necese religia. La islama arto estas trovebla en ampleksa geografia areo inter Iberio kaj Maroko okcidente kaj Hindio kaj Indonezio oriente, kun aliaj zonoj loĝataj de islamanoj. En la klasika epoko, la uzado de ununura lingvo en la tuta teritorio donis senton de unueco al la islama arto, kiu ekde la komenco havis fajnan senton de arto, montrita ekzemple en sia kaligrafio.
Islama arto ampleksas la bildartojn produktitajn de la 7-a jarcento pluen fare de homoj kiuj vivis ene de la teritorio kiu estis loĝita aŭ regita fare de kulture islamaj loĝantaroj. Estas tiel tre malfacile difini ĉar ĝi kovras multajn terojn kaj tre diversajn homojn super proksimume 1400 jarojn; ĝi ne estas arto specife de la preciza religio, aŭ de tempo, aŭ de loko, aŭ de ununura medio kiel ekzemple pentrarto. La enorma kampo de islama arkitekturo estas la temo de aparta artikolo, forlasante kampojn tiel multfacete kiel kaligrafio, pentrarto, vitro, ceramiko, kaj tekstiloj, inter aliaj.
Frua Mezepoko
La novaj invadoj
Inter la jarcentoj 9-a kaj 10-a, Okcidenta Eŭropo estis skuita pro la senĉesa atako kaj invado de la normanoj, saracenoj, hungaroj kaj slavoj. La novaj invadoj estis ĉefe ekspedicioj kaj disrabado kaj ili okazigis nestabilecon kaj timon dum longa tempo.
Islama kulturo
Arto
Islama arkitekturo ensumigas tre ampleksan regionon de arkitekturo, nome kaj historie, kaj geografie. Kvankam oni parolas pri la islama arkitekturo sole en senco de religiaj konstruaĵoj, ĝi ensumigas ankaŭ nereligiajn konstruaĵojn. En la islaman arkitekturon tiel viciĝas la konstruaĵoj konstruitaj post la estiĝo de islamo (622) ĝis nuntempo, sur teritorio priregata fare de tiu ĉi religio. La lokojn de ties apero ne eblas limigi je tradicie islamaj regionoj, kiel estas Persa golfo, norda Afriko aŭ Antaŭa Oriento, sed eblas renkontiĝi kun ili ekz. ankaŭ en Hispanio, Francio aŭ en Barato. Nuntempe la islamaj religiaj konstruaĵoj troviĝas tra la tuta mondo.
Frua Mezepoko
La novaj invadoj
La invadoj ŝanĝis la politikan mapon de Eŭropo kaj ili tute ruinigis la komercon. Antaŭ la etoso je timo kaj nesekureco, la lokaj povoj konsolidiĝis: la senjoroj organiziĝis por la defendado de iliaj posedaĵoj kaj por la protektado de la plej malfortaj, kreante la bazojn de la estonta feŭdismo.