cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metropolaj regionoj
Larĝa urba zono respektive larĝa urbeca zono (LUZ, angle larger urban zone, laŭvorte "pli larĝa urbeca zono"), aŭ funkcia urba areo respektive funkcia urbeca areo (FUA, angle functional urban area), estas mezuraĵo pri la loĝantaro kaj etendo de la metropolaj regionoj en la landoj de la Eŭropa Unio kaj la Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE).
Ekzemploj de metropolaj regionoj
Ekzemploj de metropolaj regionoj, kiuj jam havas propran artikolon en la Vikipedio en Esperanto, estas:
Sed ankaŭ en aliaj landoj ekzistas fortaj metropolaj regionoj, ekzemple en Brazilo, kvankam ties metropolaj regionoj ĝis nun ne tiom atentiĝis per propraj artikoloj en la e-lingva branĉo de vikipedio, nur menciiĝas en la tekstoj pri unuopaj urboj.
Maŝa Allen
(Masha Allen, Мария Николаевна Яшенкова; naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1992 en Novoŝaĥtinsk de Rostova provinco) estas viktimo de pedofilo. Ŝi ankaŭ estas konata sub anglaj kromnomoj «Disney World Girl» (knabino de la Disneja mondo), «Internet Girl» (Interreta knabino) kaj «Internet Porn Girl» (Interret-pornografia knabino). Pli ol 200 pornografiaj dosieroj, en kiuj Maŝa Allen estis filmita, cirkulis tra Interreto dum kelkaj jaroj.
Maŝa neniam vidis sian patron, kiu frue forlasis la familion; ŝia patrino estis alkoholulo kaj, ebria, provis mortigi sian 5-jaran filinon per kuir-tranĉilo. Post tiu okazo la infano estis sendita al infana domo, kie ŝi pasigis du jarojn. Patrino kelkfoje vizitis ŝin kaj promesis, ke baldaŭ la knabino povos reveni hejmen. Tamen Maŝa estis aligita al la grupo de infanoj, kiujn oni sendis al Usono por filiĝo.
En 1998 la akceptopatro de Maŝa iĝis Matthew Mancuso, 46-jara emerita inĝeniero. Baldaŭ post ŝia ekloĝo en Usono, Mancuso komencis seksperforti la infanon kaj igis ŝin pozi por pornografiaj fotoj. Tiujn fotojn li vendadis por publikigo en Interreto. Maŝa loĝis ĉe Mancuso dum 5 jaroj, ĝis kiam la viro estis arestita en 2003.
Maŝa tiam iĝis akceptita filino de virino, Faith Allen, kiu mem en sia infaneco estis viktimo de seksatenco; ili loĝas ĉe Atlanto.
En Usono
Maŝa Allen elpaŝis la 6-an de januaro subtene al John Kerry, kiu proponis leĝoprojekton por pliseverigo de persekutoj kontraŭ uzantoj de infana pornografio. La leĝo estis neoficiale nomita "Leĝo de Maŝa" tiam.
En Rusio
La kazo de Maŝa kaj kelkaj aliaj similaj (pri perforto kontraŭ adoptitaj infanoj en Usono) vekis serion de skandaloj en Rusio, rezulte de kiu estis plistriktigitaj kondiĉoj de infanadoptado por eksterlandanoj. Interalie, la rusia flanko nun postulas kelkjaran raportadon pri la kondiĉoj, en kiuj la adoptitaj infanoj loĝas; antaŭe ne tiel strikte postulita afero, kiu absolute ne ekzistis en la kazo de Maŝa malgraŭ la promesoj pri tio flanke de Family Adoption Council, Inc. La situacio estas tamen mallaŭte kritikata de tiuj, kiuj konsideras, ke orfaj infanoj tamen havas ĝenerale bonajn vivnivelon kaj perspektivon post adopto al evoluintaj landoj de Okcidento; post la striktiĝo de la reguloj malpli da rusiaj infanoj trovas sian novan familion eksterlande.
Domingo Bañez
Domingo Báñez, estis hispana teologo apartenanta al la Ordeno de Sankta Domeniko kaj distingiĝis pri siaj konsentaj komentoj pri la filozofiaj kaj teologiaj tezoj de Sankta Tomaso de Akvino. Li naskiĝis en Mondragón (Hispanio) en 1527 kaj forpasis ĉe Medina del Kampo en 1604. Li instruis teologion en teologiejoj de Alcalá de Henares, Valadolido kaj Salamanko.
Krom, kiel dirite, unu el la plej famaj defendantoj de la doktrino de Sankta Tomaso pri kies filozofia kaj teologia pensoj kompilis diversajn komentojn, li estis ankaŭ konfesprenanto kaj spirita gvidanto de Sankta Tereza el Avilo.
Li kontribuis ankaŭ en la reformo de la Gregoria kalendaro.
Akuzita de siaj konfratuloj pri teologiaj asertoj tro similaj al tiuj de Lutero rilate la Gracon kaj Eŭkaristion, li eltenis doktrinan ekzamenon antaŭ la tribunalo de la Inkvizicio kaj suferis kondamnon de malpermeso al la instruado. Tamen liaj doktrinoj, poste, estis juĝataj tute ortodoksaj.
Fiscus iudaicus
La fiscus iudaicus (juda fisko) estas la imposto altrudita, kiel puno pro la milita ribelo, de Vespasiano (kiu imperiestris en Romio ekde 69 ĝis 79), venkitaj de lia filo Tito. Ĝi fakte estis pagata de judoj submetitaj al la romia imperio post la detruo de la Templo de Jerusalemo favore de la templo de Kapitola Jupitero en Romo Ili estis devigataj, ĉiu unuope, pagi ĉiujare du draĥmojn.
Ankaŭ pere de tiu imposto la imperiestro sukcesis sanigi la ŝtatan bilancon malriĉigitan ankaŭ pro tiu unua juda milito.
Influo de la fiscus judaicus sur la rilatojn inter judoj kaj kristanoj
La unuaj kristanoj pagis mem tiun imposton ĉar la romianoj, dekomence, juĝis kristanismon juda sekto. . La imperiestro Domiciano ordonis rigore enketi ĉe tiuj kiuj vivis “more judaico” (laŭ la juda maniero) ĉar diversaj devigatoj provis sin prezenti kiel kripto-judoj. Laŭ romia historiisto Suetonio iuj fiskaj funkciuloj kontrolis ĉu la enketito havis aŭ ne la signon de la cirkumcido.
Okazis nur sub la regado de Nerva ke la imposto estis deviga nur por la praktikantoj de judismo, kaj estis malŝarĝitaj kristanoj (96 p.K). . Tamen kristanismo ne akiris la statuson de religio licita, kiu realiĝos nur per la edikto de Milano de 313.
Abolicio de la fiscus iudaicus
Ne klaras ĝis kiam tiu juda devigo estis observata. Laŭ historiitoj ĝi ankoraŭ estis enkasigita en la dua jarcento. Ŝajnas ke Juliano la Apostato ĝin definitive aboliciis.
Tiu imposto kurioze revenis, mezepoke, dum la Sankta Romia imperio, precize sub la regado de Ludoviko la 4-a en 1342, sub la nomo de “Opferpfennig”. Devigataj estis ĉiuj judoj ekde la dekdujariĝo. Judoj estis devigataj ĉar la sanktaromia imperiestro estis la heredanto de la antikva romia imperio. Sed ĝi forgesiĝis tuj post.
Hage
Hage estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aurich de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo estas parto kaj la administra centro de la komunumaro Hage, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Studentoj de Scienca Universitato de Szeged
Jen listo de elektitaj studentoj en Scienca Universitato de Szeged (ankaŭ la integrita altlernejo):
Fontoj
La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.
Károly Koller
Kariero
En 1860 li edziĝis, la edzino naskis 5 gefilojn.
Li ricevis grandan rekonon ĉefe dank' al siaj koloraj fotografaĵoj, transilvaniaj pejzaĝoj, respektive popolkostumaj fotoj.
Kapelo Sankta Anna (Makó)
Kapelo de Sankta Anna estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Makó, en la tombejo.
Al Kantara (Tunizio)
La loko Al Kantara estas grava vojkruciĝejo en suda Tunizio, Nord-Afriko. Apud ĉi tiu loko komencas la 6,4 km longa Romia ŝoseo trans la Mediteraneo, kiu interligas la insulon Ĝerbao (Djerba) kun la afrika kontinento. Pro tio, la kruciĝejo kaj loko sur la kontinento nomiĝas Al Kantara Continent. De tie eblas la konekto kun la Trans-Afrika Ŝoseo.
Kapelo Sankta Anna (Makó)
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola inter tomboj. Sub la kapelon oni metis kriptojn. Sur la fasado 4 pilastroj dominas, meze estas la enirejo. Super la enirejo estas la turo, kiu havas barokan bulban kupolon. Interne en la navo sub la turo situas galerio. La altaro origine montris bildon pri Sankta Anna, sed en 1970 la altaro estis trakonstruita laŭ nova sistemo kaj la nova bildo prezentas Jesuon.
Al Kantara (Tunizio)
La araba vorto Al Kantara signifas "Ponto" kaj pro tio multaj lokoj en arabaj kaj eksrabaj landoj nomiĝas tiele aŭ simile. Ekzemple en Hispanio oni vidu:
Kapelo Sankta Anna (Makó)
Konstruaĵo
Sur la ekstera muro memortabulo pri juristo Ágoston Bárány estas videbla.
(66269) 1999 JN3
(66269) 1999 JN3 estas tre malgranda, hela marsrenkonta asteroido malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Adeje
Adeje [aDEĥe] estas urbo kaj municipo de la hispana regiono Kanarioj, en la insulo Tenerifo.
La loknomo Adeje devenas de pasinteco de guanĉoj kun signifo de "montaro".
Pelinor estis estro de guanĉoj, dum la konkero.
Kustardo
Kustardo estas grava parto de desert-receptoj en pluraj landoj, inkluzive de Britio, Francio, Portugalio, Hispanio, Italio, Aŭstralio kaj Malajzio.
Historio
Kustardo ene de tavolkukoj (kustardtortetoj) estis tre popularaj dum Mezepoko, kaj ili estas la origino de la vorto kustardo (el la angla custard); la franca vorto croustade origine rilatis al la krusto de torto, kaj venas de la latina vorto crustāre. La mezepokaj receptoj inkludis ankaŭ solidajn ingrediencojn kiel viando, fruktoj aŭ fiŝaĵo. Iuj kustardoj, precipe dum la Elizabeta epoko, enhavis kalendulojn kiuj donis flavan koloron al la deserto.
István Török (naturscienca kaj pedagogia verkisto)
István TÖRÖK [toeroek] rumania hungara instruisto, verkisto pri naturscienco kaj pedagogio. Li naskiĝis en Sibio la 19-an de oktobro 1924.
Kariero
István Török akiris bazlernajan instruistan diplomon, poste diplomon pri ekonomiko kaj kemio en Bolyai Tudományegyetem en Kluĵo. Li instruis, estis lernejestro, lernejinspektisto. Inter 1957–60 li estis redaktoro de Matematikai és Fizikai Lapok. Li publikigis en Gazeta Matematică şi Fizică, Matematikai és Fizikai Lapok, Revista de Fizică şi Chimie, Korunk, A Hét.
Malbildo
En matematiko, la malbildo aŭ prabildo aŭ kontraŭbildo de elemento en cela aro de funkcio estas la aro de tiuj elementoj de la fonta aro de la funkcio, kies bildo estas la koncerna elemento. Pli ĝenerale, oni povas analoge difini la malbildon de subaro de la cela aro. Tiusence, la argumentaro de funkcio estas la malbildo de ĝia cela aro.
Difino
Konsideru bildigon kies fonta aro estas A kaj kies cela aro estas B. Se estas subaro de la cela aro B, la malbildo de M per f estas la subaro f^{-1}[M] de la fonta aro difinita jene:
Se b\in B estas elemento de la cela aro, la malbildo de b per f estas la malbildo de la unuopo :
Ecoj
La malbildo de unuopo ne nepre estas unuopo — ĝi povas enhavi neniun aŭ plurajn elementojn.
La malbildo de la malplena aro estas la komplemento de la argumentaro de la funkcio en ties cela aro.
Ekzemplo
Por la funkcio la malbildo de 4 estas {−½, ½}, kaj la malbildo de la malplena aro estas {0}.
Prozopa duonarbaro
Prozopa duonarbaro estas planto-asocio ene de Sudokcidenta Usono, laŭ la sistemo de Kuchler pri kategorioj de planto-asocioj.
Situo
La Prozopa duonarbaro troviĝas en Sonora-Dezerto, kaj karakteriziĝas pri superregado de Prosopis spp.. Tiu planto- asocio situas laŭlonge de sekaj partoj de dezertaj fluejoj kaj en tratranĉitaj altebenaĵoj.
Prozopaj specioj
La prozopaj specioj inkluzivas :
Karoline Jagemann
Henriette Karoline Friedericke JAGEMANN (naskiĝinta la en Vajmaro, mortinta la  en Dresdeno) estis germana aktorino.
Vivo
La filino de la bibliotekisto kaj teologo Christian Joseph Jagemann kaj fratino de la pentristo Ferdinand Jagemann trejniĝis en Dresdeno kaj Mannheim ĉe August Wilhelm Iffland kaj Josefa Beck por sceneja laborado. Inter 1792 kaj 1796 ŝi apartenis al la tiea aktoraro ĉeteatra, ekde 1797 al la trupo vajmara, kaj evoluis surloke kaj dum vojaĝoj artistaj je unu el la plej elstaraj tragikaj aktorinoj kaj kantistinoj siatempe. Grandduko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach), ŝia amanto ekde 1801, donacis al ŝi la kavalirbienon Artern-Heygendorf kaj nomumis ŝin en la 27.1.1809 grafino von Heygendorff.
Baldaŭ ŝi pli kaj pli influadis gravulojn en Vajmaro, ĉefe teatre kaj eĉ Johann Wolfgang von Goethe devis kapitulaci antaŭ ŝi teatrestrece en 1817. Post la morto grandduka ŝi retriĝis de sursceneje vivonte alterne en Mannheim, Berlino kaj Dresdeno. Filo ŝia kuna kun la grandduko estis la saksia generalmajoro Karl Wolfgang von Heygendorff.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 10. Leipzig 1907, p. 143 (tie ĉi interrete)
NGC 100
NGC 100 (aliaj indikoj — PGC 1525, UGC 231, MCG 3-2-9, ZWG 457.12, FGC 42) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Roccabianca
Roccabianca estas komunumo de Italio.
Gubernio Latakia
La gubernio Latakia (اللاذقية, latinliterigo laŭ DMG Muḥāfaẓat al-Lāḏikiyya, dialekte Muḥāfaẓit il-Lāzʾiyye) estas unu el la 14 gubernioj de Sirio.
La gubernio situas en la okcidento de la lando, lime de Turkio kaj borde de la Mediteranea Maro. En la lastaj jaroj la ĉefurbo Latakia evoluiĝis prospera feria urbo kun noblaj hoteloj kaj tre belaj kaj puraj sablaj plaĝoj.
Distriktoj
La distriktoj de la gubernioj estas:
Granda Sinagogo de Satu Mare
La Granda Sinagogo en Satu Mare estas historia monumento de la urbo.
Historio
En la iama hungara urbo Szatmárnémeti (nun Satu Mare) la judoj havis resume 28 sinagogojn aŭ preĝdomojn. La unua sinagogo ekfunkciis en tiu loko en 1858, en 1869 ĝi iĝis oficiale ortodoksa sinagogo. Nun estas videblaj nur 2 sinagogoj en la urbo, la foto montras ilin. La Granda Sinagogo konstruiiĝs inter 1891-1892. En 1944 germanoj kaj hungaroj deportis la judecon al Aŭŝvico. Post la 2-a mondmilito dum dominado de Rumanio iom da judoj elmigris al Palestino. Apud la sinagogo estas ankaŭ memorejo pri la pereintaj judoj.
Konstruaĵo
La eklektika aŭ precipe maŭra sinagogo situas sola laŭ la strato, malantaŭe oficejo por judoj situas. La sinagogo havas 800 sidlokojn. Ĝi tre similas al sinagogo de Nagyvárad - nuntempa Oradea - konstruita samtempe. La fasado havas 3 partojn kun po 1 enirejoj. Interne por la virinoj galerio en 3 flankoj troviĝas. En mezo de la konstruaĵo estas la predikejo. La ortodoksa rito ne permesis la orgenon kaj koruson, tial ili mankas.
Apud la sinagogo memorejo pri la holokaŭsto etendiĝas.
Dongola lingvo
La Dongolavia lingvo aŭ Dongola araba lingvo aŭ dialekto estas varianto de araba aŭ Nubia lingvo parolata en norda Sudano fare de minoritato de Dongoloj en la Nila Valo, el ĉirkaŭ la 3a akvofalo (sude de Kerma) supren al la elfluo de Nilo proksime de Debba. Pro la translokigo de loĝantaro pro la konstruo de la Asuana Baraĵo estas komunumoj de parolantoj en orienta Sudano (Ĥaŝm el Girba).
Dongola estas arablingva termino bazita sur la urbo Malnova Dongolo, nome centro de la kristana nubia regno Makurio (6a ĝis 14a jarcento). Nuntempa Dongolo estis fondita dum la 19a jarcento sur la okcidenta flanko de la rivero Nilo. La Dongolavioj nomas sian lingvon Andaandi [andaːndi] "(la lingvo) de nia hejmo".
Preskaŭ ĉiu parolanto de Dongola estas ankaŭ parolanto de Sudana araba, nome lingvafrankao de Sudano. La du lingvismo Dongol-araba estas malpliiĝanta ĉar la Dongola estas minacata de kompleta anastataŭo per la araba (Jakobi 2008).
Rolo
La vorto rolo havas plurajn signifojn:
Valle (Norvegio)
Valle  estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Aust-Agder. Fine de en la komunumo vivis. Parto de la komunuma teritorio estas la lago Botnsvatnet.
Camlez
(jen france, bretone Kamlez) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
27287 Garbarino
27287 Garbarino estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ratkovce
Ratkovce, hungare Ratkóc estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1388 laŭ tiama hungara ortografio "Ratkolch". En 1860 trifoje incendioj, en 1813 inundo okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ratkóc 419 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ratkovce 296 homoj, (290 slovakoj).
Okcidentaj Gatoj
Okcidentaj Ghatoj (Western Ghats) estas montaro, kiu etendiĝas laŭ la okcidenta flanko de Barato. La montaro estas centro de biodiverseco kiu gastigas multajn endemiajn speciojn.
La montaro ampleksas du orientalisajn ekoregionojn el la tutmondaj 200 kiuj apartenas al la biomo de la tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj : la sudokcident-ghataj humidaj deciduaj arbaroj, kaj la sudokcident-ghataj montaraj pluvarbaroj kiuj kune konstituas la "sudokcident-ghatajn humidajn arbarojn". La montaro estas parto de la biodiverseco-riĉaĵejon "Okcidentaj Ghatoj kaj Srilanko" laŭ la organizaĵo Naturprotekto Internacie (angle : Conservation International).
La Chaux (Doubs)
La Chaux (jen france, arpitane La Tsâ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Přívrat
Vilaĝo Přívrat situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, en malgranda arbarriĉa valo sur Kozlovský montodorso super la urbo Česká Třebová. Vivas ĉi tie.
Historio
Nomo Přívrat, iam ankaŭ Přívraty (pluralo), ekestis verŝajne per ŝanĝoj de la vorto "převrat", kiu signifis montpasejon. La pluralo pro tio, ke izolitaj domoj en norda parto de la vilaĝo estis nomataj "Malý Přívrat" (Malgranda Přívrat) kaj suda parto estis "Velký Přívrat" (Granda Přívrat).
La vilaĝo verŝajne ekestis jam en tempo de frua koloniigo. Ne ekzistas pruvo, ke Přívrat estus apartenaĵo de iu el grandaj sinjorejoj, kiuj formiĝis en tempo de kulmina koloniigo. Sed unue la vilaĝo kaj fortikaĵeto rememoriĝas nur en la jaro 1455, kiam ĝin sinjorino Markéta el Přívrat, edziniĝinta el Ždánice, forcedas al sia filo Mikš el Ždánice kaj al Jan Šlechta el Mrdice.
Komence de la 16-a jarcento la vilaĝon akiris Jan Kostka el Postupice, alligis ĝin al la sinjorejo Brandýs nad Orlicí kaj ties parto ĝi estis ĝis la jaro 1699, kiam akiris ĝin František Václav Trautmansdorf, kiu ĝin alligis al la sinjorejo Litomyšl kaj tien ĝi apartenis ĝis nuligo de patrimonia sistemo en la jaro 1848.
En arbargardistejo apud Přívrat naskiĝis komponisto Antonín Bennewitz. En ĉevalŝanĝejo "Na Presích" komponis Karel Kovařovic operon Psohlavci.
Hirschthal (Palatinato)
Hirschthal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Südwestpfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Biușa
Biușa [bjuŝa] (hungare: Bősháza [boeŝha:za]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău.
Biușa norde limas al la distrikto Maramureș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 701 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 651 (rumanoj, 67 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1388. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Bősháza apartenis al Hungario (Szilágy). Administre ĝi apartenas al la komunumo Benesat.
Trasierra
Trasierra (Trans la montaro) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas traserreños. La censita populacio en 2008 estis de 689 loĝantoj.
Situo
Trasierra estas situa en la suda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campiña Sur ĉe Llerena en montara tereno, je altitudo de 696 m; je 126 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 59,8 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Krishna Sobti
Krishna SOBTI [kriŝna sobti; hindie: कृष्णा सोबती] (n. 18an de februaro 1925, en Brita Hindio - 25-an de januaro 2019 en Nov-Delhio) estis barata verkisto de fikcio, kaj eseisto. Ŝiaj temoj estas diversaj: la disduiĝo de la regiono dum la sendependiĝo de la Brita Imperio, la ŝanĝiĝanta barata socio, kaj rilatoj inter la seksoj.
Atiko (regiono)
Atiko (Αττική; IPA: [atiˈci]) estas administracia regiono kiu enhavas la tutan metropolan areon de Ateno, nome ĉefurbo de Grekio. La regiono estas kunetenda kun la iama Atika Prefektejo de Centra Grekio, sed ĝi kovras pli grandan areon ol la historia regiono Atiko. Fakte ĝi kovras kvadratajn kilometrojn kaj estas hejmo de 3,750,000 personoj en la regiono, el kiuj pli ol 95% estas loĝantoj de la Atena metropola areo. Ekde 2011 la teritorio apartenas al la administra regiono Meza Grekio.
Krishna Sobti
Sobti gajnis la prestiĝan premion Gjanpith en 2017.
Atiko (regiono)
Regionaj unuoj
En la Atena Metropola Areo (Μητροπολιτική Περιοχή της Αθήνας)
Maia Chiburdanidze
Maia CHIBURDANIDZE (მაია ჩიბურდანიძე, naskiĝis en en Kutaiso, Kartvelio tiam Sovetunio) estas kartvela ŝaka grandmajstro kaj la sepa virina ŝaka mondĉampiono, la plej juna ĝis 2010 kiam tiu rekordo estis rompitaj de Hou Yifan. Ŝi estas la nura ŝakludanto en historio, kiu gajnis naŭ ŝakolimpikojn nur superita de Nona Gaprindashvili kun 11. Ŝi estis grava membro de la sovetunia teamo, kiu dominis la virinajn olimpikojn dum la 1980-aj jaroj kaj kiam Kartvelio disiĝis de Sovetunio en 1990, ŝi ludis en la unua ŝaktabulo por la nova kartvela nacia teamo, kiu gajnis kvar orajn medalojn, en 1992, 1994, 1996 kaj 2008.
Atiko (regiono)
Regionaj unuoj
iom rande de ĝi
Krishna Sobti
La komitato de Gjanpith rimarkis jene. "La lingvaĵo uzata de Sobti... estas influita de la intermikso de la hindia, la urdua kaj la panĝaba kulturoj... ŝiaj roluloj estas ĉiam kuraĝaj... pretaj alfronti la defiojn de la socio. Ŝi ege riĉigis la hindian literaturon per eksperimentoj kun novaj stiloj kaj formoj... kaj ankaŭ per la kreo de multaj novaj vortoj en la hindia, eble influita de la riĉa diverseco de la kulturoj en kiu ŝi kreskis." Sobti mem kredas je la uzo de multaj lingvoj en siaj verkoj.
Atiko (regiono)
Regionaj unuoj
kaj tute rande
Ina ejakulo
Kelkaj homoj kredas, ke la likvo estas sekreciita de la glandoj de Skene, sed la ekzakta fonto kaj enhavo de la likvo estas ankoraŭ pridiskutata inter medicinistoj.
La unua fojo, ke ina ejakulo estis menciita en scienca literaturo, estis en la 16-a jarcento, de la nederlanda medicinisto Laevinius Lemnius.
Malaja tapiro
La Malaja tapiro (Tapirus indicus), nomita ankaŭ Azia tapiro, estas la plej granda el la kvin specioj de tapiro kaj la ununura indiĝena de Azio. La scienca nomo referencas al Orientaj Hindioj, la natura habitato de la specio. En la Malaja lingvo, la tapiro estas komune referencita kiel cipan, tenuk aŭ badak tampung.
Aspekto
Tiu specio havas la tipan morfologion de tapiro, kun la partikulara rostro; ĝi estas la plej granda el la kvin tapirspecioj kaj la nura kiu vivas en Azio. Ĝi estas nigra kun tre kontrasta blanka dorso. La junuloj estas tre brunaj kun ankaŭ tre kontrastaj blankaj makuloj kaj strioj. Kiam ili estas 7monataj, ili akiras la dukoloran aspekton de plenkreskuloj.
8668 Satomimura
8668 Satomimura estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Satoru Otomo kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la vilaĝo Satomi (japane: 里美村 Satomi-mura) en gubernio Ibaraki, fama pro ĝia stelplena ĉielo. Granda festo de la steloj okazas tie ĉiu aŭtuno.
Pitagora filozofia skolo
Pitagorismo estas la aro de teorioj kiuj sekvas la idearon de Pitagoro.
Ne restas klaraj informoj por determini la precizan tempon de divido de la du pitagoraj grupoj. Eble je la tempo de Pitagoro mem nur okazis la diferenco inter simplaj auskultantoj (akoŭsmatikaj) kaj pli evoluintaj disĉiploj, kiel asertas Porfirio (Vivo de Pitagoro). La divido eble okazis poste, per la insisto de la akousmatikaj pitagoranoj por religiaj ritoj kaj misteroj (latine sakramentoj), dum la aliaj profundigis la sciencojn. Jambliko nomis la matematikistojn kiel aŭtentajn disĉiplojn de Pitagoro, ne la akoŭsmatikaj.
Moosleerau
Pri la komunumo
Moosleerau estas komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 826 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Moosleerau situas oriente de la rivero Suro, kiu formas la okcidentan limon de la komunumo. La fluo de la rivero estis en la 1920-aj jaroj rektigitaj kaj la vasta marĉo, kio donis al la komunumo la nomon (Moos estas alemana vorto por marĉo) sekigita.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,81, de kiuj 1,07 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,46 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 713 m s.m. sur la monto Rossrücken, la plej malalta punkto sur alteco de 474 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Suro.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Moosleerau limas en nordo al Kirchleerau, en oriento al Schmiedrued, en sudo al Triengen (Kantono Lucerno), en sudokcidento al Reitnau, en okcidento al Attelwil, kaj en nordokcidento al Staffelbach.
Trafiko
Moosleerau situas ĉe la kantona ĉefvojo 24 de Araŭo al Sursee. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Schöftland al Sursee.
La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 8 kilometrojn norde ĉe Kölliken.
Historio
La unua dokumenta mencio de Moosleerau datiĝas el la jaro 1243 kiel Moslerovwa.
En mezepoko Moosleerau estis sub la regado de la Habsburgoj. Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Moosleerau apartenis al la berna ĉefvoktejo Lencburgo. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Moosleerau estis atribuita al la distrikto Zofingo de la nove fondita Kantono Argovio.
Nabočany
Vilaĝo Nabočany situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en iom ondoforma pejzaĝo inter rivero Chrudimka kaj rivereto Ležák, 7 km oriente de la urbo Chrudim kaj 3 km sudokcidente de la urbo Hrochův Týnec. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua mencio pri vilaĝo Nabočany rilatas al la jaro 1275, kiam estis menciata iu Dluhomil el Nabočany. Posedantoj de la vilaĝo ofte ŝanĝiĝis. Ili plejparte apartenis al pli signifaj personoj de tiama vivo. La plej malnova konservita konstruaĵo en la vilaĝo estas domo n-ro 1 el la jaro 1701.
Veselí (Dalečín)
Veselí situas en katastra teritorio Veselí u Dalečína kun areo 4,11 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1367.
Árvéd Teleki
Kariero
Árvéd Teleki studis en Theresianum de Vieno, poste juron en Parizo. Antaŭ la unua mondmilito li estis deputito de Kecskemét. En 1918 oni dezertigis lian kastelon. Li translokiĝis en Kluĵon kaj fondis teksfabrikon. Li estis vicprezidanto de Erdélyi Múzeum-Egyesület. Li publikis en Köztelek, Budapesti Hírlap, Újság, Gazdasági Lapok kaj en Ellenzék (1892–1907).
NGC 101
NGC 101 (aliaj indikoj — PGC 1518, ESO 350-14, MCG -5-2-3, IRAS00214-3248) estas galaksio en konstelacio Skulptisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
György Ludány
LUDÁNY György (luda:nj) estis hungara kuracisto naskita en Debreceno la 15-a de aŭgusto 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de aŭgusto 1981.
Kariero
Ludány diplomiĝis en sia naskiĝurbo (1932) kaj li komencis sian karieron en Anatomia-Patologia Instituto, poste li laboris en Biologia Instituto de Tihany (1934-35) en Ĝenerala Patologia Instituto de Budapeŝto (1935-40), privatprofesoro (1938), profesoro de la Universitato Ferenc József de Koloĵvaro, poste li estis direktoro anatomia instituto de OGYI (1940-48). Li pensiuliĝis kiel profesoro pri anatomio de la Medicinscienca Universitato de Budapeŝto (1966).
László Lukács
László Lukács
Batavia
Batavia estis velŝipo de Nederlanda Orient-Hindia Kompanio, kies unua ŝipvojo en 1629 trafis rifon ĉe Aŭstralio kaj sinkis. Inter la travivintoj ekis rifuzo de ordonoj kaj masakroj. Kopio de la ŝipo estis pretigita de 1985 ĝis 1995 sur la Batavia ŝipfarejo en Lelystad.
Batavia estis konstruita en 1628 en Peper-ŝipfarejo en Amsterdamo por la Nederlanda Orient-Hindia Kompanio. Ĝi longis, akvolinia longo estis 45 m, larĝo , akvodismeto , ŝipistaro ĉirkaŭ 340 homoj. Ĝi havis tri mastojn, velsurfacon de, ferkanonojn de 21 ĝis 24, 8 bronzajn kanonojn.
La ŝipo komencis sian unuan vojon la 29-an de oktobro 1628 de la insulo Texel, sub la komandado de la kapitano/navigisto Adriaan Jakobsz. Li respondecis nur pri la ŝipado. La gvido de la ekspedicio estis regata de la ĉefkomercisto Francisco Pelsaert, kiu eĉ rajtis ordoni al la kapitano. Ilia rilato estis ŝtreĉita, kio kontruibis al la katastrofo de Batavia.
La ŝipo trafis rifon kaj sinkis la 4-an de junio 1629, pro miskalkuladoj de la kapitano Adriaan Jakobsz. Li, la ĉefkomercisto kaj kelkaj elektitaj maristoj ŝipis ĉirkaŭ 900 mejlojn kaj alportis helpon al la restintaj travivintoj.
La pli granda parto de la travivintoj, maristoj, pasaĝeroj povis ŝipi al insuleto, kie mankis ŝufiĉo da akvo kaj manĝaĵoj. Tie okazis kanibalismo, murdoj, sub la gvido de Jeronimus Cornelisz, komercisto.
(16488) 1990 RX8
(16488) 1990 RX8 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Sankta-Piero kaj Mikelono
Sankta-Piero kaj Mikelono (Saint-Pierre et Miquelon) estas dependa teritorio kaj transmara kolektivo de Francio en Nord-Ameriko, konsistanta el du insuloj Sankta-Piero kaj Mikelono, situantaj en la Atlantiko flanke al Kanada Novlando.
La teritorio subdividiĝas en du komunumoj, kiuj fakte kongruas kun la du ĉefaj insuloj.
11970 Palitzsch
11970 Palitzsch estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj astronomoj Piero Sicoli kaj Pierangelo Ghezzi elde la Observatorio de Sormano en Lombardujo (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana astronomo Johann Georg Palitzsch (1723–1788), agrikulturisto pro profesio, astronomo pro alvokiĝo. Li remalkovris la dum ties unua antaŭkalkulata reveno en 1758. Li observis aliajn kometojn kaj kiel Mira kaj Algol.
Varga (familia nomo)
La familia nomo Varga apartenas al la plej oftaj nomoj en Hungario. "Varga" signifas: ŝuisto. Pro la ofteco kelkaj uzas ankaŭ aldonnomon, duan antaŭnomon aŭ nur distingan majusklon. En telefonlibro de Budapeŝto en 2010 la nomoj Varga listiĝas en 8 paĝoj inkluzive la arkaikan formon Vargha. En hispanlingvaj landoj estas tre ofta la familinomo Vargas, en Hispanio ekzemple inter ciganoj. Vidu ekzemple Mario Vargas Llosa.
Fontoj
La listo kreiĝis el artikoloj aperintaj en Esperanta Vikipedio.
Jakovo
Jakovo, serbe Јаково, estas granda vilaĝo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Surĉin.
Geografio
Jakovo etendiĝas laŭ flankovojoj, sed ĉefvojo, fervojo, rivero Savo kun pontoj kaj Surĉin estas proksime. Surĉin troviĝas 6, Beogrado 24 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko kaj ferepoko. La unuaj konataj popoloj estis iliroj, keltoj kaj ĝermanoj. Ekde la 16-a jarcento la loko apartenis al Osmana Imperio (pli frue al Hungara reĝlando). Post la turka dominado la vilaĝo apartenis al Limgarda zono de Habsburgoj ekde 1739. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. Ekde la socialismo la loĝantaro daŭre pligrandiĝas. En 2002 loĝis en Jakovo 5665 serboj (95 %), 48 ciganoj, 40 jugoslavianoj, 24 slovakoj, 19 kroatoj kaj aliaj.
Ĉina Radio Internacia
Ĉina Radio Internacia (ĈRI) (中国国际广播电台, pinyine: zhōng guó guó jì guǎng bō diàn tái ) estas internacia publika ensendant-organizaĵo en Popola Respubliko de Ĉinio. Kune kun Ĉina Nacia Radio (ĈNR) kaj Ĉina Centra Televidilo (CCTV), ĝi estas unu el la tri ĉefaj amaskomunikilaj organizaĵoj en la PRĈ. La organizaĵo fondiĝis en 3-a de decembro 1941. La retejo de la elsendanto disponigas novaĵojn kaj aliajn programojn per 57 lingvoj. .
Ĝi elsendis en Esperanto de 1964 ĝis 2021. Pro siaj unuhoraj ĉiutagaj programoj, Ĉina Radio Internacia fariĝis la plej ofte kaj plej longe elsendanta radio en la internacia lingvo.
Historio
Radio unue aperis en Ĉinio inter 1920-1930. Tamen, malmultaj homoj aŭ urboj tiutempe posedis radiojn aŭ staciojn. Ankaŭ plimulto da uzado de la radio dum tiu tempo estis por politikaj celoj.
La Komunisma Partio unue uzis radion en Janan en marto 1940 per transmisiilo kiun oni alportis el Moskvo. Xinhua Nova Ĉina Radio (XNCR) en la ĉina lingvo dissendiĝis de Janan ekde la 30-a de decembro 1940. XNCR estis oficiale fondita la 3-an de decembro 1941, per 15-minuta programo en la japana. Ĝi pli ofte kaj pli formale elsendis al plej vasta areo post 1945; la programoj fariĝis pli regulaj kaj formalajn, kaj enhavis novaĵojn, oficialajn anoncojn, militajn bultenojn kaj artajn kaj literaturajn programerojn.
La elsendado en la angla lingvo komenciĝis la 11-an de septembro 1947, dum la intermilito de Ĉinio, en la vilaĝo Shahe sur Taihang-montoj en la provinco Hebejo. La unua celo de XNCR, kiu tiutempe lokiĝis en montara kaverno, estis provizi informojn pri la lastatempaj venkoj.
La radiostacio translokiĝis al la ĉefurbo Pekino, kiam la Popola Respubliko de Ĉinio fondiĝis en 1949. La 10-an de aprilo 1950 ĝia nomo ŝanĝiĝis al Radio Pekino, angle Radio Peking. En la 1960-aj jaroj, la stacio estis konata pro sia subteno de la kultura revolucio sub Mao Zedong. La stacio en 1983 ricevis novan nomon en la angla, nome Radio Beijing; en Esperanto ĝi plu estis Radio Pekino, kvankam en korespondaĵoj oni ofte uzis la vortumon "Esperanto-sekcio de Radio Pekino (Beijing)".En 1984 Ĉina Radio Internacia komencis disaŭdigi AM- kaj FM-programojn en pluraj lingvoj: angla, araba, franca, germana, hispana, japana, korea kaj rusa, kaj ankaŭ en la kantona dialekto al aŭskultantoj en Ĉinio. La 1-an de januaro 1993, la nomo de la stacio ŝanĝiĝis al Ĉina Radio Internacia, por eviti konfuziĝon kun loka pekina radio.
En 1997 inaŭguriĝis la nova konstruaĵo de Ĉina Radio Internacia, en la n-ro 16 de la strato Shijingshan.
Elsendo en Esperanto
La 29-a de septembro 2001: La Ĉina Radio Internacia komencas ĉiutage publikigi novaĵojn pri Ĉinio en Esperanto. La Esperanto-versio de la retejo aperis la 1-an de majo 2002, kun filmoj, legeblaj novaĵoj kaj raportoj kaj aŭskulteblaj programeroj. Krome, por pli bona ricevado en Eŭropo, de la 1a de marto 2004, la esperanta programo de Ĉina Radio Internacia estas ĉiutage elsendata per mezaj ondoj el Albanio
La regulaj elsendoj de Ĉina Radio Internacia (ĈRI) en Esperanto ĉesis en decembro 2021. Plu funkcios tamen la Esperanto-redakcio, kiu prizorgas la novaĵretejon de ĈRI en Esperanto kaj produktas videojn.
Filmoj
En 2011 kreiĝis la reta dissenda platformo CIBN (el la angla China International Broadcasting Network) kiel konsorcio formita de Ĉina Radio Internacia, Amasmedioj Huawen, JinZhengYuan, Youku, Oriental Times Media kaj Holdinga Grupo Suning.
Tio ebligis produktadon de altkvalitaj filmoj, kiel la ĵurnalo Panorame, kiu daŭris ĉirkaŭ 10 minutojn kaj estis prezentita de Jianping Zhao. La lasta programo de Panorame estis sendita en majo 2012. Aliaj filmoserioj, kiujn oni esperantigis, estis tiu pri Kunqu-opero, kaj la tithttps://www.liberafolio.org/2021/12/20/cina-radio-ne-plu-elsendas-en-esperanto/ Saluton, Ĉinio, el 2016, kies eroj daŭras ĉirkaŭ 2:30 minutojn kaj per sinsekvo de buntaj bildoj prezentas ĉefajn aspektojn de la ĉina kulturo, kiel toŭfuo, silko, papertondaĵo kaj Taishan-monto. Kelkajn filmetojn kaj intervjuojn faras la Esperanto-redakcio mem.
Hortabelo
Ĉina Radio Internacia regule elsendas siajn programojn ĉiutage laŭ tiu horaro (laŭ UTC):
Lingvoj
La retejo de ĈRI disponeblas en la jenaj lingvoj:
Olimpia Radio
En Julio 2006, ĈRI lanĉis novan stacion nomita ĈRI Olimpia Radio ĉe 900 AM en Pekino. Pere de tiu ĉi speciala dissendo oni povis aŭskulti tuttage novajn programojn en mandarena, korea, angla, rusa, franca, hispana, araba, japana kaj germana.
Măleni
Măleni [məlenj] (hungare: Kisilonda) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Ileanda, distrikto Sălaj.
Nové Hraběcí
Nové Hraběcí estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Šluknov. Ĝi troviĝas proksimume 2 km nordokcidente de Šluknov. Estas ĉi tie registritaj 52 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Nové Hraběcí estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,57 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1730.
Vladimir Ĵabotinskij
Vladimir Zeev Ĵabotinskij (hebree: זאב ז'בוטינסקי, Владимир (Зеэв) Евгеньевич Жаботинский; naskiĝis la 18-an de oktobro 1880 en Odessa; mortis la 8-an de aŭgusto 1940 en Usono) estis frua gvidanta cionisto, verkisto kaj fondinto de la Juda Legio en la unua mondmilito.
Li studis juron en Romo, kie li iĝis cionisto je efiko de la naciaj pensoj de Garibaldi. Dum lia junaĝo li scipovis i.a. Esperanton, kaj eĉ verkis poemojn en la Internacia Lingvo.
Post kiam Ĵabotinskij en 1920 helpis defendi la judojn de Jerusalemo, arestis lin la britoj kaj punis je 15-jara trudlaboro. Fine li ricevis amnestion de ĉefkomisaro Herbert Samuel kaj liberiĝis post tri monatoj el prizono de Akko. Chaim Weizmann proponis al Ĵabotinskij postenon en la afergvidado de la WZO („World Zionist Organization“). En tiu funkcio prenis respondecon pri akcepto de la Blanka libro de Churchill de 1922, kiu elprenis Transjordanion el inter la kondiĉoj de la Balfour-deklaro.
En 1923 Ĵabotinskij forlasis la postenon, elreviĝante pri la brita politiko kontraŭ la cionismo kaj pri la repacigemo de la cionista gvidantaro. Samjare fondis li la junularan movadon Betar kaj la Mondan Union de la Cionistaj Reviziistoj, kiuj ricevis 9 mandatojn en la Cionista Kongreso de 1927.
Ĵabotinskij iĝis pli kaj pli radikala naciisto, kiu primiris la italan faŝismon kaj Benito Mussolini. Li volis ĉiam judan plimulton en Israelo, per forpelo de la palesinaj araboj.
Li forlasis Palestinon en 1929 por partopreni la 16-an cionistan kongreson. La reveturon baris la britoj je araba premo.
Li mortis en 1940 je korinfarkto, en Novjorko, kie li serĉis apogantoj je la juda armeo. Liaj restaĵoj estis transliveritaj al Israelo en 1964.
Trujillanos
Trujillanos [TruĥiJAnos] (Truĥijanoj de Truĥijo aŭ Trujillo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas bachilleros. La censita populacio en 2008 estis de 1.437 loĝantoj.
Situo
Trujillanos estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas, je altitudo de 2262 m; je 69 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj nur je 10 km de Mérida, la regiona ĉefurbo, al kiu utilas kiel dormovilaĝo aŭ dormokvartalo. La surfaco de ties teritorio estas de 20,3 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Servoj pro la proksimeco de Mérida kaj de la aŭtoŝoseo de Madrido al Lisbono nome la<font style="background-color:#003399;color:white">  A-5 . Iomete da industrio kaj konstruado. Proksime estas la Natura Parko Kornalvo.
Flavio Rebelo
Flavio REBELO (naskiĝis la 18-an de septembro 1972) estas brazilano, kiu funkciigis la Esperantajn retprojektojn Ĝangalo.com kaj Internacia Televido de 2003 ĝis 2006. Malgraŭ tio, ke li laŭdire ne plu aktivas en la Esperanto-movado, li ankoraŭ certan tempon post tio restadis membro de la Akademio de Esperanto.
Rebelo lernis Esperanton pro vojaĝo al Eŭropo en 1993. Tie, konstatante la plenan funkciadon de la lingvo, entreprenis, okaze de sia reveno al Brazilo, multjaran kaj seriozan studadon de la internacia lingvo. Post kelkaj projektoj ne plene realigitaj pro manko de apogo, li decidis, fine de 2000, havigi al la tutmonda esperantistaro veran retportalon en Esperanto, kiu tre mankis ĝis tiam.
Multajn monatojn poste, je la 18-a de januaro 2003, la Ĝangalo E-Portalo, ido de la senlaca persvado de Flavio, lanĉiĝis plensukcese. De tiam, Ĝangalo fariĝis la plej ampleksa, enhavoriĉa kaj aktuala portalo en Esperanto. En la fino de 2003, li komencis kampanjon por la starigo de Internacia Televido, kiu efektiviĝis en 2005, sed ĉesis jam en 2006. Tiam ĉesis ankaŭ lia alia projekto la Ĝangalo kaj li ĉesigis eĉ sian retan hejmpaĝon.
Komence de 2008 evidentiĝis (laŭ lernu!-forumo), ke li disvendas sian privatan Esperanto-bibliotekon kaj volas ne plu rekte partopreni en la movado. Tiutempe li verkis sciencfikcian libron en la portugala. Lia retiriĝo el la movado tamen ne signifas lian kabeiĝon - laŭ atestanto, kiu parolis kun li en Orkut.
En februaro de 2012 Flavio Rebelo provis reveni al la esperanto-scenejo per inaŭguro de nova retejo Nunonia, kiun li kreis kunlabore kun esperantisto Cândido Ruiz. La retejo, kiu celis fariĝi anstataŭanto de Ĝangalo, tamen fermiĝis nur post dumonata funkciado la 23-an de aprilo 2012, laŭdire pro malapero de la redaktisto. Flavio Rebelo deklaris ke li seniluziiĝis pri la esperanto-movado kaj deklaris anoncis tiuokaze sian "oficialan" kabeon.
Flavio estas edzo de Lucia Mara, kaj patro de la E-denaskulinoj Leticja kaj Fernanda. Li loĝas en San-Paŭlo, Brazilo.
Aliaj
La punko-bando La Nigra Flago verkis kanton pri li, pri la tuta agado, kun titolo Rebelo Ribelo.
Rottofreno
Rottofreno estas komunumo de Italio.
Dommartin (Doubs)
Dommartin estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Carl Lewis
Frederick Carlton "Carl" Lewis (* 1-a de julio 1961 en Birmingham, Alabama) estas usona kurtdistanca kuristo.
En 1983 Carl gajnis sian unuan Malpezatletiko-MĈ-titolon en 100-metra kuro, longosalto kaj 4x100-metra stafeto. Li gajnis dum la Malpezatletika Monda Ĉampionado trifoje la titolon de la 100-metra kuro ĝis 1991 kaj dufoje en longosalto.
Dum la Someraj Olimpikoj 1984 en Los Angeles gajnis li ormedalon en supre menciitaj 3 disciplinoj kaj en la 200-metra kuro kaj tiel ripetis la majstraĵon de lia ekzemplo Jesse Owens dum la Someraj Olimpikoj 1936 en Berlino. Dum la sekvantaj 2 Olimpikoj gajnis li 5 ormedalojn kaj 1 bronzan. (Dum la Olimpiaj ludoj en 1988 en Seulo gajnis li en la 100-metra kuro komence nur la arĝentan medalon, sed du tagojn poste oni forprenis la ormedalon de sieĝanta Ben Johnson pro dopaĵoj, tiel Lewis ricevis la ormedalon. Dum la Olimpikoj en Atlanta de 1996 povis li vicorde kvarafoje akiri la ormedalon pri la longosalto (kun la kvar olimpiaj ĉampionecoj de 1984 ĝis 1996). Post tiuj ludoj en Atlanta li retiriĝis de sporto.
Roncofreddo
Roncofreddo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Forlì-Cesena. En 2005 la komunumo havis 2821 loĝantojn. La teritorio apartenas al la montara komunumaro Appennino Cesenate (itale Comunità montana dell'Appennino Cesenate).
Carl Lewis
Persona vivo
Lewis estas vegano. Lewis klarigas siajn elstarajn 1991-rezultojn parte al la vegana dieto, kiun li adoptis en 1990, kiam li estis en siaj malfruaj dudekoj. Li asertis, ke tio pli bone konvenis al li, ĉar li povas manĝi pli grandan kvanton sen difekti siajn atletikajn plenumojn kaj li kredas, ke adopti veganan dieton povas konduki al plibonigita atleta elfaro.
Ebonacoj
La ebonacoj (Ebenaceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo erikaloj (Ericales). Ĝi enhavas 3 genrojn kaj ĉirkaŭ 750 speciojn,. Ĝia tipa genro estas diospiro, kies malnova sinonimo estas ebono (Ebenum).
La plej konata genro estas la tipa genro, diospiro ankaŭ nomata ebonarbo (Diospyros), kiu hejmas plejparte en la tropikoj de orienta Azio kaj Afriko kun ĉirkaŭ 725 specioj.
Vegetativaj karakterizaĵoj
La ebonacoj estas lignaj plantoj: plej ofte arboj, kelkfoje arbustoj. La ekstera ŝelo de la trunko, la radikoj kaj ofte ankaŭ la branĉoj estas nigraj; ankaŭ la sekaj folioj fariĝas nigraj. La interna flanko de la arboŝelo estas flava. La durligno havas tipe nigra koloro. Kelkaj specioj havas branĉojn, kiuj finiĝas en akraj pintoj.
La folioj estas plej ofte alterne kaj duvicaj, malofte kontraŭstaras; ili estas gladrandaj kaj havas malhelaj glandoj je la supra folisurfaco. Stipuloj mankas.
Generativaj karakterizaĵoj
La floroj estas kelkfoje duseksaj; plej ofte ili estas unuseksaj, tiuj specioj estas dioikaj. La viraj floroj staras malofte solaj aŭ en malgrandaj grupoj. Plej ofte ili staras en cumoj. La inaj floroj staras plej ofte unuope en la foliakseloj. La radioforme simetriaj tri- ĝis sepnombraj floroj havas duoblan perianton. La tri ĝis sep sepaloj estas kunkreskintaj. La tri ĝis sep petaloj estas kunkreskintaj kaj la florkorono estas tordita. En viraj kaj inaj floroj estas unu, du aŭ pluraj cirkloj kun entute tri ĝis 28 anteroj. La filamentoj estas liberaj aŭ duope kunkreskintaj. En viraj floroj gineceo povas ekzisti rudimente aŭ ĝi tute mankas. Di ĝis kvin (malofte ĝis 16) karpeloj estas kunkreskintaj alepigea aŭ hipogea sinkarpa ovario kun same multaj kameroj kiel karpeloj. Po ovario estas plej ofte nur unu aŭ pli malofte du ovoloj. La inaj floroj povas enteni rudementan stamenon. Du ĝis ok pistiloj estas liberaj aŭ nur je la bazo kunkreskintaj kunsimpla aŭ duloba stigmo.
Kelkaj specioj havas manĝeblajn, grandajn, pli aŭ malpli karnecajn berojn, kiuj entenas nur malmultajn semojn. La ofte ĝis la fruktmaturiĝo pligrandiĝintaj sepaloj estas bone videblaj sur la frukto. La ruĝece ĝis nigraj semoj havas oleajn endospermojn.
Uzado
Kelkaj specioj liveras valoran lignon. La diversaj tipoj de ebono estas ĝenerale nigraj, sed estas ankaŭ ebonoj kun helaj strioj (ekz. D.celebica).
Ekzistas pluraj gravaj manĝeblaj fruktoj. Plej grava estas la kakinoko (D.kaki).
Disvastigado
La familio originis en okcidenta Gondvano.
La plimulto de la specioj kreskas en la tropikoj, sed kelkaj specioj ankaŭ kreskas ĝis moderaj klimatoj. La disvastigejo estas tuttropika kun la disvastigcentro en Hindujo-Malajujo.
Taksonomio
La plantfamilio ebonacoj (Ebenaceae) estis unuafoje priskribita en 1891 fare de Robert Louis August Maximilian Gürke en Die Natürlichen Pflanzenfamilien, 4(1), p. 153. tipogenro estas Ebenus Kuntze, aŭ Ebono en Esperanto. Hodiaŭ ĝi estas sinonimo de Diospyros L. (Diospiro en Esperanto).
La vorto jam ekzistis en la latina (ebenus), en la antikva greka (ἔβενος ebenos) kaj en la hebrea (håvnîm); verŝajne la plej antikva formo estas en la egipta (hbny). La antikva vorto celis ja nigran lignon de tropika arbo, sed eble ne precize la lignon de ebonarbo.
Sinonimoj por „Ebenaceae Gürke“ estas: Diospyraceae Vest, Guaiacanaceae Juss., nom. illeg., Lissocarpaceae Gilg. La familio Ebonacoj estis pli frue en la ordo „Ebenaloj Engler“. Hodiaŭ ĝi apartenis al la ordo Erikaloj. La plej proksimaj parencoj estas la primolacoj (Primulaceae). La ebonacoj dividiĝas en du subfamiliojn kun sume 3 ĝis 6 genroj kaj ĉ. 500 specioj:
Laŭ WFO kaj TPL
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (17 jun. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :