cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ártánd
Historio
Ne menciita vidindaĵo estas nobeldomo de Platthy (plati). Apud la vilaĝo lago kaj fiŝkaptista lago troviĝas.
Vilaĝservoj estas en la kastelo de Hodossy infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo.
Famuloj
En Ártánd naskiĝis juristo Sándor Dankó.
Ernő Rubik
RUBIK Ernő, laŭ hungarlingve kutima nomordo Rubik Ernő estas mondfama hungara inventisto.
Ernő Rubik naskiĝis en Budapeŝto, la 13-an de julio 1944.
Biografio
Lia patro (havanta la saman nomon Ernő Rubik (inĝeniero)) estis inĝeniero pri flugmaŝinoj. Li frekventis ĉiujn lernejojn en sia naskiĝurbo, li ricevis inĝenieran diplomon en 1967 en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, poste li lernis ankaŭ skulptoarton en Industriarta Altlernejo ĝis 1971. Komence li laboris kiel inĝeniero, sed poste li instruis en la menciita Industriarta Altlernejo, kie li estis altrangulo. En 1975 li inventis la mondfaman Rubik-kubon. Baldaŭe li inventis similajn ludojn, tamen ne tiel gravajn, kiel serpento en 1977, sorĉaj kvadratoj en 1985 kaj Rubik-globo en 2009. Ĝis tiam li ricevis diversajn premiojn de la ŝtato.
Oni regule aranĝas ĉampionadon pri kubo de Rubik.
Jan Karásek
Jan Nepomuk Karásek (10-an de septembro 1764 Smíchov, hodiaŭ Prago – 14-an de septembro 1809, Dresdeno) estis estro de rabista grupo, aganta en dislimejo de Bohemio kaj Luzacio.
Biografio
Lia patro estis lignaĵisto kaj li mem apud la lignaĵista metio finlernis ankoraŭ al buĉista metio. Poste, kiam li estis pro eraro kaptita kiel dizertinto kaj envicigita en aŭstria armeo, fuĝis dum la unua okazo malantaŭ ĉeĥa limo. Ĉi tie li ekloĝis kaj dediĉis sin al lignaĵista metio, kiun li iom post iom pliriĉigis je entreprenado rabista.
Li estis kaptita en la jaro 1800 aj kondamnita al ĝismorta malliberigo. Post provo fuĝi li estis alforĝita per fera ringego al sia lito, dum tiuj ĉi teruraj kondiĉoj li baldaŭ mortis pro sekvoj de malliberigado.
En Seifhennersdorf ekzistas hodiaŭ Muzeo de Karásek.
Repuŝo en literaturo
En Germanio, kie li estas konata kiel Johannes Karraseck aŭ Karasek, estis skribita pri li kelke da romanoj. Mencias lin ankaŭ Egon Ervín Kisch en sia verko Pražský pitaval.
Eusebio Asquerino
Eusebio Asquerino García (Sevilo, 14-a de novembro de 1822 - Madrido, 14-a de marto de 1892), estis hispana verkisto, ankaŭ frato de la verkisto Eduardo Asquerino.
Biografio
Li estis redaktoro aŭ ĉefredaktoro de la gazetoj El Alba (1838), El Eco de la Revolución (1843), El 1.º de Septiembre (1843), El Tío Vivo (1845) kaj El Universal (1869). Li ankaŭ partoprenis aktive en la revuo La América, kie li anstataŭis en la ĉefredaktoreco sian fraton. Li mortiĝis en la Provinca Malsanulejo de Madrido okupante unu el la litoj por gravuloj el kiuj disponis la Asocio de Verkistoj kaj Artistoj.
Li estis aŭtoro de Poesías (1870) kiu montras influon de José de Espronceda kaj de José Zorrilla. Kelkaj montras progresistajn nuancojn, kiaj A Lincoln (1865) kaj El obrero (la laboristo, 1869). Kun sia frato Eduardo li kultivis la teatron, kaj lasis diversajn verkojn kunlabore: Doña Urraca (1865), La judía de Toledo (1843), Casada, virgen y mártir (1843), Españoles sobre todo (1844), Los tesoros del rey (1850).
Grenaa
Turismo
Turismo estas unu el la plej gravaj industrioj. Grenaa havas faman plaĝon.
Rusa leporhundo
Ĝi apartenas al la grupo de leporhundoj.
Historio
La unuaj priskriboj de la rusa leporhundo datigas je la 17-a jarcento. La priskribaĵoj rakontis pri hundoj, kiuj estis proksimaj al la moderna leporhundo, kaj uzataj por ĉasi la bestojn. Fruaj referencoj al la ne ankoraŭ plene formita fenotipo de la prapatroj de tiuj hundoj estas trovita en la dokumentoj de la Granda Princo de Novgorodo, el 1260[1]. Laboro pri la celkonscia formado de tiu raso komenciĝis en la dua duono de la 16-a jarcento.
Tiuj hundoj unuafoje akiris internacian famon en 1842, kiam la unuaj rusaj hundoj estis alportitaj al Britio. Tie, la raso estis montrita ĉe la unua en la mondo hunda ekspozicio, okazinta en 1891. Du jarojn pli frue, tiuj hundoj estis alportitaj al Ameriko. En Usono la raso akiris popularecon kaj ioma nombro de bredistoj venis al Rusio por preni hundidojn. Rusaj grejhundoj estis agnoskitaj de La "American kennel club" en 1891[1]. Post la revolucio en Rusio, la nombro de la leporhundoj (konsiderita unu el la simboloj de la nobelaro) draste falis. Tamen, post iom da tempo aperis nova raso kaj en 1936 la unua sovetia bredejo de leporhundoj estis fondita.
Arto kaj literaturo
Pro sia eleganteco, la rusa leporhundo ĉiam estis populara inter artistoj, skulptistoj, poetoj kaj filmistoj. La pinto de la populareco de la hundraso en Eŭropa arto estis dum la "Art Déco" periodo, kiam noblaj elmigrintoj el Rusio enkondukis la modon pri ĉi tiu hundraso en Eŭropo. Franca artisto Louis Icart famiĝis pro siaj pentraĵoj de rusaj leporhundoj. Inter la verkoj de rusaj artistoj kaj skulptistoj, estas ankaŭ multaj pentraĵoj kaj skulptaĵoj reprezentantaj rusajn leporhundojn.
Simboloj
La rusa leporhundo estas simbolo de la mondfama eldonejo de Alfred Knof.
La silueto de la hundo de tiu ĉi hundraso estas agnoskita kiel simbolo de la Rusia Hundologa Federacio (RCF).
MLT-3
La enkodigo MLT-3 (angle: Multi-Level Transmit, Esperante: Mult-Nivela Transsendado) estas linea kodo (signala metodo uzata en telekomunikada sistemo por dissendaj celoj) kiu uzas tri nivelojn de elektra tensio. La interfaco de MLT-3 produktas malpli da elektromagneta interferado kaj postulas malpli da kapacito ol plejparto de aliaj duumaj aŭ triumaj interfacoj kiuj funkcias ĉe la sama bita rapideco, kiel kodigo Manchester.
MLT-3 ciklas tra la tensiaj niveloj −1, 0, +1, 0. Ĝi moviĝas al la sekva stato por elsendi biton 1 kaj restas en la sama stato por elsendi biton 0. Simile al la simpla kodado NRZ, MLT-3 havas kodigan efikecon 1 bito/baŭdo, tamen ĝi postulas kvar transirojn (baŭdojn) por kompletigi plenan ciklon (de malalto al mezo, de mezo al alto, de alto al mezo, de mezo al malalto). Tiel, la maksimuma fundamenta ofteco estas reduktita al unu kvarono de la baŭda rapideco.
MLT-3 estis unue enkondukita de Crescendo Communications kiel koda skemo por kupra interkonekto FDDI (TP-PMD, CDDI). Poste estis la sama teĥnologio uzita en la subtavolo  dependa de fizika medio 100BAZO-TX, pripensante la konsiderindajn similecojn inter FDDI kaj 100BAZO-[TF]X (sekcio 25.3 de IEEE802.3-2002 specifas, ke ANSI X3.263:1995 TP-PMD devus esti konsultita, kun malgrandaj esceptoj).
Signalado specifita de 100BAZO-T4 Ethernet, ĉar ĝi havas tri nivelojn, ne estas kongrua kun MLT-3. Ĝi uzas elekteman konverton elde duuma sistemo al triuma sistemo  kun rekta mapado de triumaj ciferoj al lineaj nivelojn (kodo 8B6T).
Araba leporhundo
La araba leporhundo, ankaŭ nomata sloughio, estas raso de hundo.
Ĝi apartenas al la grupo de leporhundoj.
Tibor Szikszai
Tibor SZIKSZAI [siksai] rumania hungara pedagogo naskita en Huedin la 24-an de julio 1927 kaj mortinta la 14-an de septembro 2004.
Kariero
Tibor Szikszai akiris diplomon de bazlerneja instruisto en 1947 en Kluĵo, poste pri historio-hungara lingvo en Padagogia Altlernejo de Kluĵo. De 1961 ĝis sia pensiuliĝo (1987) li estis fakinspektisto en Oradea, poste gvidanto de hungara sekcio de la Domo de Pedagogoj de Distrikto Bihor. Inter 1970–80 li redaktis la metodikan informilon aparinta kvarjare (Buletinul de Informare a Casei Corpului Didactic). Li aperigis artikolojn en la loka gazetaro kaj en Előre kaj en Tanügyi Újság.
Septakordo
Septakordo, ankaŭ tritokvinta septakordo estas kvarsono: al la trisono, kiu konsistas el gamnoto, trito kaj kvinto, aldoniĝas la septo. Septakordoj apartenas krom la trisonoj al la plej gravaj akordoj de la maĵore-minore-tonala muziko.
Karaktero
Septakordoj validis en la tradicia harmoniaro kiel disonancaj kaj dissolvendaj. Nur en la 19-a jarcento la septakordo iom post iom evoluis al akordtipo, kiu ne nepre bezonis dissolvon. La origina simbola graveco, kiun la kvarsonoj havis ekzemple en la baroko), perdiĝis pro ilia ofta uzado ekde la malfruromantismo. En la ĵazharmoniaro la septakordo kun ĉiuj siaj formo ludas centran rolon kaj anstataŭas la trisonon kiel harmonia "baza materialo".
Formado kaj specoj de septakordoj
Septakordoj ekestas per tavoligo de tri tritoj sur bazotono. Ili konsistas el bazotono, trito, kvinto kaj septo el la tonmaterialo, kiun antaudonas la bazanta gamo.
La specoj de septakordoj distingiĝas rilate siaj intervalstrukturo. Jena tabelo surlistigas la nomojn de la diversaj septakordoj, sur kiuj trisonoj ili baziĝas, kia septo aldoniĝas, kiel oni formas ilin ekzemple sur la tono c, kiel oni notas ilin kiel akordsimboloj, kaj sur kiuj ŝtupoj de jenaj gamoj ili aperas: maĵoro, natura/eolia, harmonia kaj melodia minoro (supren; malsupren la melodia minoro estas egala kun la natura):
*) ankaŭ: „maĵora septo“
Inversigoj de septakordoj
Septakordoj povas aperis en la baza pozicio kaj en tri inversigoj:
La akordnomoj devenas el la ĝeneralbaso kaj deduktiĝas el ties intervaltavoligo sur la plej malalta akordotono.
Funkcio
Dominanta septakordo estas aŭdata kaj interprretata (ĉefe pro la tendenco de siaj strebotonoj) preskaŭ ĉiam kiel dominanto. Nur esceptokaze ĝi povas aperi ankaŭ en alia funkcio, ekzemple se ĝi aperas (kiel gam-apartena akordo) sur la 4-a ŝtupo de la suprenira melodia minorgamo en subdominanta funkcio.
Dissolviĝo
Je la dissolviĝo de dominanta septakordo du tonoj havas klaran tendencon.
Dekduo
Dekduo estas nombrovorto, kiu reprezentas aron konsistantan el dek du unuopaj elementoj. Diference al kutimoj de aliaj lingvoj, ekzemple la angla, oni uzas ĝin en Esperanto nur malofte kaj en multaj kuntekstoj ĝi estas sentata kiel arkaismo.
Septakordo
Dissolviĝo
La tritotono de dominanta septakordo estas samtempe strebotono (7-a ŝtupo de la gamo) kaj strebas supren (etan duton) en la bazotonon de la 1-a ŝtupo (toniko). La septotono de dominanta septakordo malsupreniras kiel strebotono (en maĵoro je eta, en minoro je ega duto) en la tritotonon de la toniko.
Dekduo
El dekduo estas rekte derivita duondekduo, do markigo por ses kaj diabla dekduo, markigo por dek tri.
Septakordo
Dissolviĝo
Se en kvarvoĉa tonmetaĵo la baza tono en la baso moviĝas kvarton supren aŭ kvinton malsupren al tiu de la toniko, restas nur la kvintotono. Tiu plejofte malsurpreniras al la bazotono de la toniko aŭ supreniras al la tritotono de la toniko. Per tio la dissolviĝo de kompleta dominanta septakordo rezultigas en kvarvoĉa komponaĵo malkompletan toniko-trisonon, al kiu mankas la kvintotono. La baza tono estas triobla aŭ bazotono kaj tritotono estas duoblaj, ĉar la kvinto povas desupri en la bazotonon aŭ alsupri en la tritotonon.
Je tiel nomata malkompleta dominanta septakordo la bazotono estas duobla, anstataŭe mankas la malpli karakteriza tono, la kvintotono. (La tritotono decidas pri la minora aŭ maĵora karaktero, la septotono ja nur faras septakordon septakordo. La manko de perfekta kvinto preskaŭ ne orelfrapas). Ĉi tiu dissolviĝas je kvarvoĉa tonmetaĵo en kompletan trisonon kun duobla bazotono.
Dekduo
Etimologio
La vorto dekduo mem estas interesa pro sia internacia etimologio. En la ĉeĥan ĝi estis transprenita el la mezepoka germana lingvo, kie ĝi havis aspekton totzan, totzen (hodiaŭ Dutzend). Sed la germana transprenis ĝin el malnovfranca lingvo dozeine (hodiaŭ douzaine), derivaĵo el numeralo douze ("dek du"), respondanta al la origina latina duodecim ("dek du", kunmetita el duo kaj decem, do "du" kaj "dek").
Septakordo
Apartaj formoj
Alia formo estas la senbazotona dominantseptakordo. Tiu ĉi laŭ strukturo ne estas septakordo, sed diminuita trisono de la 7-a ŝtupo. Ĝia strebotona streĉo (pro la enesta tritono) aperigas ĝin tamen en dominanta funkcio (reprezentante la dominantan septakordon). En strikta kvarvoĉa tonmetaĵo oni uzas ĝin preskaŭ ĉiam kiel sestakordo, tio signifas la trito resp. la kvinto (nombrata ekde la ne plu ekzistanta bazotono) kuŝas en la baso kaj estas duobligita. Estas malpermesite duobligi unu el la du aliaj tonoj, ĉar temas pri strebotonoj, kies kontrapunkte ĝusta traktado kondukus al unutaj kaj oktaj paraleloj.
Dekduo
Kalkulado je dekduoj
Je dekduoj oni kalkulis en la pasinteco precipe varo dum pakumado, transporto kaj vendado. Restaĵojn de tio ĉi ni trovas ankoraŭ hodiaŭ precipe en abunda uzado de duondekduo, do de nombro ses - po duondekduoj oni hodiaŭ pakumas kaj vendas ekzemple ovojn, botelajn trinkaĵojn, teleroj kaj manĝilaroj.
Dekduo en arto
Dekduon havis en sia titolo kelkaj artaĵoj. Ekzemple teatra ludo de Ch. H. Spiess, nomo de aventurema milita romano de E. M. Nathanson Dekduo da malpuruloj kaj laŭ ĝi filmita samnomata filmo kaj pluaj.
Septakordo
Duondiminuita septakordo
Duondiminuita septakordo aperas gam-apartene en maĵoro sur la 7-a ŝtupo kaj en (natura kaj harmonia) minoro sur la dua ŝtupo. Krom tio ĝi aperas je la suprenira melodia minorgamo sur la sesa kaj sepa ŝtupoj.
Diminuita septakordo
Diminuita septakordo konsistas el diminuita trisono kun diminuita septo. Ĉar ĉiuj intervaloj inter najbaraj tonoj estas etaj tritoj, ĝi estas simetria akordo. Ĉi tiun akordon oni ankaŭ povas rigardi kiel senbazotonan dominantan septnaŭtan akordon, kiu havas dominantan funkcion. Ĝi aperas kiel gam-apartena akordo de la 7-a ŝtupo de la harmonia minorgamo.
Dissolvo de diminuita septakordo
En diminuita septakordo efikas fortaj strecoj pro ĝia intervalkonsisto. La kadra intervalo (diminuita septo) strebas per ambaŭ tonoj enen, same la du diminuitaj kvintoj. El tio rezultas je dissolvo, kiu konsideras je ĝia voĉkonduko ĉiujn intervalajn streboj, la duobligo de la tritotono de la celtrisono. Plursenseco de la diminuita septakordo
Rheinberger nomis la diminuitan septakordon la „ĥameleono de la harmoniscieno“. Ĝi estas en si mem absolute simetria, kaj ĝiaj inversigoj estas je egalŝtupa agordo laŭ strukturo kaj sono ne plu distingeblaj. Pro tio ĉiu tono estas (eventuale post respektiva enharmonio) komprenebla kiel strebotono, tiel ke estas 4 dissolveblecoj tonale malsamaj.
Ekde Monteverdi ĝi esprimas en drama muziko la afekciojn de teruro, de surprizo, de doloro, de morto ktp. Pro la dufoje enesta tritono, kiu kiel Diabolus in musica estis ofte uzata diablosimbolo, la diminuita septakordo taŭgas aparte ankaŭ por la prezentado de la horora kaj demona (Ekzemple: motivo de Samiel en Freischütz de Carl Maria von Weber).
En la impresionisma muziko ĝi perdis (kiel multaj akordoj) sian funkciharmonian gravecon kaj estas ofte uzata kiel sonkolora akordo por kromataj movoj (paralelmovoj). Jen kaj jen ankaŭ pli fruaj komponistoj tamen jam uzis kromatajn movojn (ekzemple J. S. Bach en sia Kromata fantazio kaj fugo BWV 903).
Remigijus Šimašius
Remigijus Šimašius (naskiĝis la 12-an de januaro 1974 en Tauragė) estas politikisto kaj juristo de Litovio. Li studis juron en la Universitato Vilno. Poste li doktoriĝis en la Mykolas-Romer-Universitato de Vilno kaj sekve iĝis docento pri jura teorio en tiu universitato, antaŭ ol li iĝis profesoro pri jura teorio kaj jura historio en la Universitato Vilno. Ekde la 9-a de decembro 2008 al 2012 laboris ministro pri justico en la registaro de Litovio, ankaŭ post ties restrukturigo la 22-an de julio 2009. Lia ministerio nacilingve nomatas Lietuvos Respublikos teisingumo ministerija. Cetere li estas la dua plej juna ministro pri justico en la historio de Litovio.
La politikisto reprezentas la liberalisman partion Liberala Movado de la Respubliko Litovio.
Toni Schneider-Manzell
Toni Schneider-Manzell (naskiĝinta la 22-an de februaro 1911 en Manzell ĉe Friedrichshafen; mortinta la 7-an de novembro 1996 en Rosenheim, supra Bavarujo) estis germana-aŭstra skulptisto.
Vivo
Toni Schneider, kiu pli malfrue aldonis la nomon de sia naskiĝloko al sia familia nomo, vizitadis la Akademion de Bildartoj en Munkeno kaj verkis postsekve en Ascona en la svisa kantono Tiĉino. En 1944 li transloĝiĝis al Aŭstrujo, unue al Weitwörth ĉe Salcburgo kaj en 1955 al Salcburo mem. Tie li verkis interalie la portalon, la predikejon kaj la kovrilon de la baptujo de la katedralo de Salcburgo. Li apartenis al la konataro de reĝisoro Hans Conrad Fischer kaj ties filino Nela, frue mortinta pentristinto, kun kiu li, ĉefe post ŝia malsaniĝo, vigle interŝanĝiĝis pri artismaj temoj.
Schneider-Manzell estis konata pro sia kulturado de antikva statueco, sentema surfaca prilaborado de bronzo kaj pro esprimkvalitoj de la sinretena, kontempla, reva kaj humila. Precipe en liaj reliefo, plastiketoj kaj portretokapoj pentreme traktitaj ĝis skizeco tio ĉi superregas. La sama nobla traktado de la tradicioj, kiu povas ekzisti apud respektindaj verkoj el la pasinteco, faris la skulptiston al la ĉefa religio-plastikisto en la germanlingvaj landoj kaj regionoj. Al liaj plej famaj verkoj apartenas la katedralaj pordegoj kaj la krucovojo en Essen (1978–1980) kaj Speyer (1967–1971), la monumentoj por Julius Raab en Vieno (1967), Kardinal Galen en Monastero (1978) kaj Ferdinand von Zeppelin (1985) same kiel la Trakl-Fontano (1957) kaj la „Vinzentinerin“ (1986) en Salcburgo.
Autrecourt-et-Pourron
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes, en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Sedan, kaj al la kantono .
László Erdős (matematikisto)
László Erdős [lAslO erdOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erdős László estas hungara-germana matematikisto, fizikisto, profesoro, membro (ekstera (2016)) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (2015), membro korespondanta de Aŭstra Scienca Akademio.
László Erdős naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
László Erdős - kiel gimnaziano li estis membro de la hungara teamo en la Internacia Matematika Olimpiko 1983 (arĝenta medalo), 1984 (bronzo) kaj ĉe la Internacia Fizika Olimpiko 1984 (bronzo). Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1990, poste li vivas eksterlande havanta ankaŭ ŝtatanecon de Germanio. En 1994 li akiris Ph.D en Universitato Princeton, en la sekva jaro li estis postdoktora esploristo en Zuriko. Inter 1995-1998 li laboris en matematika instituto en Novjorko. En 1997 li kandidatiĝis, la habilitiĝo okazis en Universitato de Vieno en 2001. Li ekinstruis en Munkena universitato en 2003, poste li estis gastoprofesoro en multaj universitatoj. Ekde 2013 li estas signifa profesoro en instituto pri scinecoj kaj teknologioj en Vieno.
Eligijus Masiulis
Eligijus Masiulis (naskiĝis la 15-an de oktobro 1974 en Klaipėda) estas politikisto de Litovio. Li inter 1993 kaj 1999 studis politikan sciencon en la Universitato de Klaipėda. Inter 1998 kaj 2000 li estis persona konsilisto de la urbestro de Klaipėda, kaj antaŭ kaj post tio po du jarojn membro de la urba konsilantaro. Inter 2000 kaj 2004, kaj denove ekde aŭtuno 2008, li estas membro de la nacia parlamento Seimas. Ekde la 9-a de decembro 2008 li estas ministro pri trafiko en la registaro de Litovio, ankaŭ post ties restrukturigo la 22-an de julio 2009. Lia ministerio nacilingve nomatas Lietuvos Respublikos susisiekimo ministerija.
La politikisto reprezentas la liberalisman partion Liberala Movado de la Respubliko Litovio, kies prezidanto li estas ekde februaro 2008.
Eligijus Masiulis estas edziĝinta kaj havas du infanojn.
Stacio Tamamizu
Stacio Tamamizu (japane: 玉水駅 [Tamamizu-eki], angle: Tamamizu Station) estas fervoja stacio en Ide, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Nara.
Xoqolat
Xoqolat, prononcata /ʃo.ko.'lat/, estas planlingvo, en kiu intermiksiĝas Interlingvao kaj Loĵbano. La verkisto estas Viktor Medrano.
Blue
La kombinaĵo 'th' prononciĝas kiel /θ/; ekzemple, 'theoriq' estas /θə.o.'rik/. La kombinaĵo 'qu' ĉiam prononciĝas kiel /kw/; ekzemple, 'que' estas /kwə/. Duopaj konsonantoj prononciĝas vere duope; ekzemple, 'belle' estas /bəl.'le/.
La vorto por 'kaj' fariĝas de Interlingvaa 'e' al 'i' per Xoqolat.
Purpure
Purpura ortografio estas same kiel per Loĵbano.
Blue
Akcento estas ĉe la lasta silabo de Blua vorto. La vorto 'angeliq' prononciĝas kiel /ə̃.Ʒə.'lik/. Kaj 'troppo' estas /trop.'po/.
Purpure
Akcento estas same kiel per Loĵbano en Purpuraj vortoj. Do, la akcento en Purpura vorto povus esti ĉe iu ajn silabo aŭ neniu. La vorto '.uacai' prononciĝas kiel /wa.'ʃaj/, /'wa.ʃaj/, aŭ /wa.ʃaj/.
Vokala nazaliĝo
Vokaloj kaj diftongoj, kiuj antaŭas literon 'n' aŭ 'm' ene de la sama silabo, ĉiam nazaliĝas. Do, la vokalaro /a e ə i o u/ fariĝas /ã ẽ ə̃ ĩ õ ũ/ kaj rilataj diftongoj ankaŭ nazaliĝas. Do, la vorto 'emoxion' prononciĝas kiel /ə.mo.'ʃjõ/.
Majuskloj
Majusklojn oni rezerve uzas por nomoj de verkoj kaj aliaj propraj nomoj kiel por personnomoj, loknomoj, kaj tiel plu. Do, oni ne kutime komencas frazon per majuskla litero.
Gramatiko
Oni ne vere konjugacias la verbon kiel en Interlingvao. La Interlingvaa prezenca tenso de la verbo uziĝas kune kun Purpuraj vortoj por produkti tensajn kaj aspektajn variaĵojn kiam oni deziras, sed ili estas nedevigaj.
Stepan Razin
Stepan RAZIN (Степан Тимофеевич Разин) estis rusa kozako estrinta la plej grandan popolan ribelon okazintan en 1670-1671 en Rusio. Li naskiĝis en vilaĝo Zimovejskaja-sur-Dono en 1630 (samloke poste naskiĝis Emeljan Pugaĉov ankaŭ fama ribelinto) kaj estis ekzekutita per kvaronumo la 16-an de junio 1671 n.s. en Moskvo.
En la rusiaj analoj lin oni unue mencias en 1661 kiel elstara kozaka hetmano batalinta kontraŭ Krimea Ĥanlando kaj Otomana Imperio. Li militis kune kun siaj fratoj: pliaĝa Ivan kaj malpliaĝa Frol. Post morto de Ivan, kiu estis ekzekutita laŭ ordono de militestro Dolgorukov, Stepan Razin komencis venĝi la tutan caran administrantaron. Ankaŭ lin gvidis arda pasio al libera, sendependa vivmaniero, kiun preferis ĉiuj kozakoj.
Por pravigi siajn celon kaj agadon li disvastigis onidiron pri tio, ke lin apogas kaj protektas carido Aleksio kaj patriarko Nikon. Sekvis multaj liaj reprezalioj kontraŭ oficistoj, klerikoj kaj ceteraj adeptoj de la caro. Volgio estis centro de la ribelo, kiun ankaŭ partoprenis kelkaj naciaj minoritatoj loĝintaj tie kaj suferintaj pro la cara premo.
La 4-an de oktobro 1670 Stepan Razin estis grave vundita. Printempe de la sekvinta jaro liaj asistantoj perfidis lin por savi proprajn vivojn. Lin mem kaj lian fraton Frol oni veturigis al Moskvo kaj kelkajn tagojn torturis. Li kondutis tute brave kaj denuncis neniujn siajn kamaradojn.
(124100) 2001 HS41
(124100) 2001 HS41 estas asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, tie estas membro de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Stepan Razin
Stepan Razin en belarto
Kelkaj grandaj romanoj pri li proze kaj verse estas verkitaj. La unua rusa filmo Ponizovaja Volnica" aperinta en 1908 ankaŭ famigis lin. En 1939 estis prezentita pli longa filmo "Stepan Razin". Plej vastan popularecon la popola ribelinto ricevis en la muziko. Ekzistas kelkaj klasikaj simfonioj kaj operoj pri li, tamen pli ofte oni povas aŭskulti en Rusio kantojn pri lia vivo. Li estas protagonisto de kelkaj famaj bildoj faritaj de rusaj kaj eksterlandaj pentristoj.
Tivadar Bilicsi
Tivadar Bilicsi [biliĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bilicsi Tivadar estis hungara aktoro. Lia plej konata filino estis Mária Bilicsi.
Tivadar Bilicsi naskiĝis, kiel Grawátsch Tivadar la 1901, Budapeŝto - mortis la  1981, Siófok.
Biografio
Tivadar Bilicsi frekventis gimnazion en Budapeŝto. Li komencis sian aktoran karieron en 1919, dume li frekventis aktoran lernejon. En 1925 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged), poste al Nacia Teatro (Miskolc). Baldaŭe li aktoradis en diversaj ĉefurbaj teatroj. Li ŝatis kantadi kaj dancadi, tial plej ofte li roladis en operetoj, sed ankaŭ lia voĉo ofte estis aŭdebla en Hungara Radio kaj Hungara Televizio. Foje li ludis en Usono, Kanado, Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio kaj en Svedio. En 1968 li emeritiĝis. Li ricevis premiojn en 1962 kaj en 1975. Lia edzino naskis 4 filinojn.
Lubomierz
Lubomierz (esperante: Lubomjeĵo; Liebenthal ĝis 1945, en la jaroj 1945–47 ĝi nomiĝis Miłosna) estas urbo en la provinco Malsupra Silezio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Lubomierz en distrikto Lwówecki.
Lubomierz estas pitoreske lokita urbeto en malaltebenaĵo inter la izera montetaro.
Historio
Bazara setlejo troviĝis ĉi tie jam probable en la 12-a jarcento kaj estis kunligita kun lokiĝo ĉe vojo de Prago ĝis Zgorzelec. En la jaro 1251 la vilaĝo estis lokita laŭ magdeburga juro. En 1278 ekestis ina monaĥejo de Benediktanoj. Ĝi ekstaris danke al Judita von Lybintal, vidvino post kavaliro, kiu ricevis de silezia princo Henryk la 1-a Jaworski permeson al konstruado de la monaĥejo kaj venigi la monaĥinojn. La monaĥinoj tuj estiĝis tre gravaj kaj influaj. Ili havis rajton por decidi pri membroj de urba konsilantaro kaj ankaŭ ricevadis impostojn. Lubomierz estis propraĵo de monaĥinoj ĝis 1810. En 1291 silezia princo Bolko la 1-a Świdnicki donis al setlejo urborajton. La princo donis al la urbo privilegiojn, interalie permesis por produktado kaj vendado de bakaĵoj, viando, ŝuistaj elfaraĵoj, produktado de vino kaj biero, vendado de salo kaj funkciado de ŝvitbanejo. La princo ordonis konstrui remparon kaj donis rajton por organizi ĉiujaran kermeson en tago la 15-a de aŭgusto, kiu kaŭzis, ke urbo kaj monaĥejo atingis rimarkeblajn enspezojn. Disvolvo de la urbo bremsis oftaj incendioj (1329, 1344, 1359, 1395, 1400), pestoj (1307, 1312, 1418, 1613) kaj inundo (1342). En la jaro 1408 la urbajn privilegiojn konfirmis ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a. La urbo kaj la monaĥejo estis ruinigitaj kaj rabitaj de husanoj en 1426. Pro senĉesa milita minaco de 1481 jaro en Lubomierz funkciis Pafada Korporacio. En 1527 la urbo ricevis de reĝo Ferdinando la 1-a konfirmon de ĝis nunaj privilegioj. En la duono de la 16-a jarcento sekvis tempo de prospero. Oni komencis ekspedi transportojn de lana ŝpinaĵo ĝis Hamburgo kaj organizi la plej grandaj, krome tiuj en Lwówek Śląski kaj en Jelenia Góra, bazaroj de ŝpinaĵo en ĉi tiu parto de Silezio. Ĉefa loko de la komerco estis urboplaco.
Urba lernejo ekestis ĉi tie nur en 1544. El Lubomierz devenis la plej eminentaj tipografoj de Krakovo: Hieronimo Wietor, Marko Scharfenberg kaj liaj filoj Nikolao kaj Stanislao. Tridekjara milito kaŭzis multajn detruojn, kiuj estis malfacile nuligitaj post dekjaroj. En la urbo komencis disvolvi teksa metio. Lubomierz prosperis, ĝis kiam en plej grandaj urboj komencis disvolvi manufakturoj de kotono kaj teksa industrio. Post la granda incendio en 1802 komencis malrapida malriĉigo de la urbo. Sekvis sekularigo de la ina monaĥejo en 1810. La urbo pli kaj pli ekhavis agrikulturan karakteron. En la urbeto sekvis stagno, kiun eĉ ne interrompis konstruo de fervoja vojo en 1885.
Politika historio de la urbo estas kunligita kun ĝia aparteno al kvar ŝtatoj. Komence ĝi apartenis al la polaj piastidoj. Tiamaniere estis ĝis la jaro 1392, kiam post morto de Agnesa de Habsburgoj, vidvino post la princo Bolko la 2-a Mały, la Svidna-Javoria princlando transdependiĝis al “Ĉeĥa Krono”, al Luksemburgia dinastio. En 1526 jaro la Silezio troviĝis sub regado de Habsburgoj. En 1740 jaro sekve de sileziaj militoj ĝi troviĝis en Prusio. Kaj denove revenis al Pollando en 1945 jaro, post la dua mondmilito.
Lubomierz estas arkitektura perlo de Malsupra Silezio. Ĝi ne estis ruinigita pro la dua mondmilito kaj ĝi konservis urbocentran formon de mezepoka bazara setlejo. Pitoresko de la urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo kaŭzis, ke ĉi tie oni filmis multe da filmoj. De 1997 ĉiujare en duono de aŭgusto ĉi tie estas organizita Tutpollanda Festivalo de Komediaj Filmoj, al kiu alvenas multe da polaj eminentaj aktoroj, reĝisoroj kaj miloj da turistoj.
Monaĥeja komplekso kun la preĝejo patronata de “Ĉieliro de Plejsankta Maria Virgulino kaj de Sankta Maternus”
Baroka monaĥeja komplekso en Lubomierz konsistas el: eksa ina monaĥejo de Benediktanoj, paroĥa preĝejo patronata de “Ĉieliro de Plejsankta Maria Virgulino kaj de Sankta Maternus ” kaj parokestrejo. Ĝi apartenas al plej valoraj ekleziaj antikvaĵoj de tuta Silezio.
La monaĥejo estis fondita danke al Jutta von Liebenthal en 1278. Ĝis hodiaŭ restis gotikaj fragmentoj el la 14-a jarcento kaj la 15-a jarcento en norda kaj okcidenta parto. La monaĥeja konstruaĵo lokiĝis ĉirkaŭ eksa monaĥeja korto kaj ena korto. Al la plej interesindaj ĉambregoj apartenas: kapitulejo, refektorio kaj aŭdienca ĉambrego. La monaĥejo estis sekularigata en 1810.
La plej valora ero de la komplekso estas baroka preĝejo, kiu estis konstruita fine de la 17-a jarcento en loko de pli maljuna preĝejo el ĉirkaŭ duono de la 15-a jarcento. En jaroj 1727 – 30 ĝi estis alikonstruita laŭ direkto majstro de konstruado J.J. Scheerhofer el Legnica. La ekstero kaj eno de la preĝejo karakterizas de tre baroka pompo. Ene oni povas ekvidi: ĉefan altaron el 1775, multajn flankajn altarojn el 1730 – 36 predikejon kovritan de baldakeno el 1765, polikromioj sur plafono kaj aliaj belaj elementoj. La preĝejo havas aron da artaj verkoj, kiel krucifiksoj, relikvujoj, liturgiaj roboj kun la plej malnova ornato el 1668.
Baroka kosntruaĵo de parokestrejo estis konstruita en 1689 danke al abatino Katarina Heintze. Unue estis destinita al kapelanoj. Ĝis hodiaŭ restis originala enireja portalo, volboj de kelo kaj de teretaĝaj ejoj.
Urboplaco
Antikvaj brikdomoj de la urboplaco devenas el la 16-a – la 18-a jarcento kaj la plej interesindaj estas brikdomo de bakisto kaj brikdomo de ŝtofistoj.
Antaŭ la enirejo al la urbodomo troviĝas baroka komplekso de skulptaĵoj. Grejsa statuo de Dipatrino staras sur alta korinta kolono kaj estas ĉirkaŭita de kvarlatera balustrado. En anguloj de kvarlatero staras statuoj de sanktuloj, kiuj gardas urbanoj de pesto. La kolono estis fondita de familio Tanner en komenco de la 18-a jarcento. Ĝi estis starigita memore al pesto el 1613, pro kiu mortis 989 de urbanoj.
Preĝejo patronata de “Sankta Kruco”
Konstruado de la preĝejo patronata de “Sankta Kruco” estas kunligita kun mirakla trovo de ora kruco per filino de tiama urbestro. La unua priskribo pri la preĝejo devenas el 1666, kaj hodiaŭa konstruaĵo devenas el la jaro 1805. Ene troviĝas interesinda ligna skulptaĵo de Madono el la 15-a jarcento.
Preĝejo patronata de “Sankta Anna”
La unua priskribo pri la preĝejo de “Sankta Anna” devenas el la jaro 1523. La nuna konstruaĵo tio estas granda tombeja kapelo, kiu devenas el 1707, radikale alikonstruita en 1833. Longigita, trinava eno kun altaj fenestroj havas barokan garnon el la 18-a jarcento. En la ĉepreĝeja tombejo troviĝas klasikisma grandioza tomba kapelo. En la kapelo estas entombigita Christian Jakub Salice Contessa (1767-1825), poeto el Jelenia Góra, kiu akiris monaĥejan havaĵon post sekularigo.
Remparoj
La unua remparo ekstaris dum regado de princo Bolko la 1-a en duono de la 13-a jarcento. Ĝi kunmetis el du zonoj. La unua zono gardis monaĥejon kaj dua la urbon. En la 14-a jarcento estis tri pordegoj, kiuj gardis enirejon. En 1527 ekstaris Meza Pordego nomata ankaŭ Monaĥeja Pordego. Pro malkonstruoj en la jaroj 1825 – 35 la turoj kaj plimulto da remparaj muroj malestis. Ĝis hodiaŭ restis nur malmulta parto de la remparo ĉe eksa monaĥejo.
Ferenc Málnási
Ferenc MÁLNÁSI [ma:lna:ŝi] estas rumania hungara pedagogo, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 14-an de julio 1940.
Kariero
Ferenc Málnási diplomitiĝis pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo (1965). Li instruis en Ginta, poste en Vadu Crișului (1972-90), fine de septembro 1990 en Liceo Brassai Sámuel de sia naskiĝurbo.
Cimbergo
- prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Breŝo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Capo di Ponte, Cedegolo, Ceto, Cevo kaj Paspardo.
Kristana patroneco estas la doktrino de ĉielenpreno de Maria, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Templo de Alberto
La templo de Alberto (aŭ templo de Cardston) estas unu el la temploj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la oka konstruita de la Eklezio, la unua en Kanado kaj la unua konstruita ekstere de Usono, situanta en la urbo de Cardston, Alberto. La templo de Cardston estas unu el naŭ temploj kiuj ne havas la statuon de la anĝelo Moroni en ĝia pinakulo kaj unu el tri mormonaj temploj kiuj ne havas spikojn, simila en komenco al la templo de Salomono. La aliaj du temploj kun ĉi tiu propra karakteriza estas la templo de Laie, en Havajo kaj la templo de Mesa (Arizono).
Isabel diktante sian testamenton
Isabel diktante sian testamenton, en la hispana origine Doña Isabel la Católica dictando su testamento, estas eble la plej konata verko de la purisma pentristo hispana Eduardo Rosales. Datas el jaro 1864, estas farita per oleo sur tolaĵo kaj estas 290 cm larĝa kaj 127 cm alta. Ĝi apartenas al Muzeo Prado de Madrido, kien alvenis post akiro en 1865. Post esti ĉe la Museo de Arte Moderno, ĝi venis al Prado en 1971 kiam tiu ricevis la verkojn de la 19a jarcento kiu posedis la M.A.M. post ties nuligo. Ĝi estas ekspoziciata al publiko en la ĉambro 61B.
Tiu historia pentraĵo reprezentas la momenton kiam la reĝino Isabel diktas sian testamenton. Enkadre de la pentrarto de akademia historio de la stilo de romantismo, ĉiukaze ĝi estas iom pli realista ol antaŭaj verkoj de Rosales. Li dediĉis al tiu verko unu kaj duonon laborjaron kaj li prezentis ĝin al la Universala Ekspozicio de Parizo de 1867. Poste li revenis al Romo, kie li ricevis telegramon el siaj kolegoj Martín Rico kaj Raimundo de Madrazo kiuj sciigis al li la novaĵon de la sukceso akirita de la verko: nome unua ormedalo por eksterlandanoj. Krome li ricevis la Honoran Legion.
Arĥimeda eco
En abstrakta algebro, la arĥimeda eco  aŭ arĥimeda aksiomo estas eco de iuj ordohavaj grupoj, kampoj kaj aliaj algebraj strukturoj.
Proksimume, ĝi signifas, ke en la koncerna algebra strukturo ne ekzistas nefinie grandaj aŭ nefinie malgrandaj, (infinitezimaj) elementoj. Ĉi tio povas esti farita precize en diversaj ĉirkaŭtekstoj, ekzemple, por korpoj kun absoluta valoro, kie la ordigita korpo de reelaj nombroj estas arkimeda, sed la korpo de p-adic nombroj kun la p-adic absoluta valoro estas nearkimeda.
Ordohava algebra strukturo, en kiu ĉiuj du ne-nulaj elementoj estas kompareblaj en la senco, ke neniu el ili estas infinitezima rilate al la alia, estas nomata arĥimeda. Strukturo, kiu havas paron da ne-nulaj eroj, unu el kiuj estas infinitezima rilate al la alia, nomiĝas ne-arĥimeda.
15381 Spadolini
15381 Spadolini estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala astronomo Vittorio Goretti elde lia privata Observatorio de Pianoro, en Pianoro, ĉ. 17 km sude de Bolonjo en Emilio-Romanjo (Italio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Mauro kaj Barbara Spadolini, delonge geamikojn de la malkovrinto kaj sindonemajn instruistojn en duagrada lernejo, kiuj kredas en la plur-faka laboro kaj en la disvolvio de la homa menso per ekscito de la pasio por kono kaj esploro.
Arĥimeda eco
Difino
Estu x kaj y pozitivaj elementoj de lineare ordigita grupo G. Tiam x estas infinitezima rilate al y (aŭ ekvivalente, y estas malfinia rilate al al x), se por ĉiu natura nombro n la produto (ripetita sumo) nx estas malpli granda ol y:
Aldone, se K estas algebra strukturo kun unuo, ekzemple ringo, simila difino aplikas al K. Se x estas infinitezimo kun respekto al 1, tiam x estas infinitezima ero. Ankaŭ, se y estas malfinio kun respekto al 1, tiam y estas malfinia ero. La algebra strukturo K estas arkimeda se ĝi ne havas malfiniajn aŭ infinitezimajn erojn.
Pri korpoj
En ordigita korpo estas ankaŭ jenaj proprecoj:
Arkimeda aksiomo pri reelaj nombroj
En la aksioma teorio de reelaj nombroj, la malesto de nenulaj infinitezimaj reelaj nombroj estas implicita per la malplej-supera-lima propreco kiel sekvas.
Signifu per Z la aron konsistantan el ĉiuj pozitivaj infinitezimoj. Ĉi tiu aro estas barita desupre de 1. Nun alprenu per kontraŭdiro ke Z estas nemalplena. Tiam ĝi havas supremon (precizan supran randon) c, kiu estas ankaŭ pozitiva, tiel c/2 < c < 2c. Pro tio ke c estas supera baro de Z kaj 2c estas severe pli granda ol c, 2c devas esti severe pli granda ol ĉiu pozitiva infinitezimo. 2c ne povas mem esti infinitezimo, ĉar tiam 2c devus esti pli granda ol si. Ankaŭ pro tio ke c estas la plej malgranda supera baro de Z, c/2 devas esti infinitezimo. Sed 2c kaj c/2 ne povas havi malsamajn specoj per la rezulto pli supre, tiel estas kontraŭdiro. La konkludo sekvas ke Z estas malplena kaj ne ekzistas pozitivaj infinitezimaj reelaj nombroj.
Ekzemplo de ne-arkimeda ordigita korpo
Por ekzemplo de ordigita korpo kiu estas ne-arkimeda, prenu la korpon de racionalaj funkcioj kun reelaj koeficientoj. Racionala funkcio estas ĉiu funkcio kiu povas esti esprimita kiel unu polinomo dividita per alia polinomo. Por fari ordigitan korpon, necesas asigni ordon kongruan kun la adicio kaj multipliko. Estu f>g se kaj nur se f-g > 0, tiel necesas nur diri kiuj racionalaj funkcioj estas konsiderataj kiel pozitivaj. Skribu la racionalan funkcion en la formo de rilatumo de du polinomoj tiel ke la konduka koeficiento de la denominatoro estas pozitiva. Estu la funkcio konsiderta kiel pozitiva se la konduka koeficiento de la numeratoro estas pozitiva. Eblas kontroli ke ĉi tiu ordigo estas bone difinita kaj kongrua kun la adicio kaj multipliko. Per ĉi tiu difino, la racionala funkcio 1/x estas pozitiva sed malpli granda ol la racionala funkcio 1. Kaj, se n estas iu ajn natura nombro, tiam n(1/x) = n/x estas pozitiva sed ankoraŭ malpli granda ol 1. Pro tio, 1/x estas infinitezimo en ĉi tiu korpo.
Ĉi tiu ekzemplo povas esti ĝeneraligita al la aliaj koeficientoj. Se ekzemple konsideri racionalajn funkciojn kun racionalaj koeficientoj rezultas kalkulebla ne-arkimeda ordigita korpo.
Historio
La koncepto portas la nomon de la antikva greka geometro kaj fizikisto Arĥimedo el Sirakuzo. Arĥimedo diris, ke por ĉiuj du rektaj segmentoj, kuŝigante la pli mallongan el ili finian kvanton da fojoj ĉiam eblas krei segmenton pli longan ol la dua. El la vidpunkto de moderna matematiko, konsiderante, ke la longoj de la netrivialaj segmentoj estas pozitivaj reelaj nombroj, videblas ke ĉi tio estas la arĥimeda propraĵo de reelaj nombroj.
Tamen, Arkimedo uzis infinitezimojn en heŭristikaj argumentoj, kvankam malkonsentis ke ĉi tiaj rezonadoj estas pretaj matematikaj pruvoj.
Ĉar Arkimedo donis aŭtorecon de la propreco al la Eudoxus de Cnidus ĝi estas ankaŭ sciata kiel la teoremo de Eudoxus aŭ la aksiomo de Eudoxus.
La arkimeda aksiomo aperas en libro V de Elementoj de Eŭklido kiel difino 4.
João Pinheiro
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Noroeste de Minas (do "Nordokcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Paracatu. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Distrikto Aszód
La Distrikto Aszód [asOd] (hungare Aszódi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas ĉefe sur montetaro en la nordorienta parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio).
La distrikta ĉefurbo estas Aszód, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj 2 grandvilaĝoj, la ceteraj 7 komunumoj estas vilaĝoj.
La areo estas 298,37 km², kie loĝas 36 992 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj, krome multaj laboras en Budapeŝto.
Historio
Tiu distrikto estis establita en 1912 ĉefe el sudaj komunumoj de Distrikto Godollő. Ĝid 1950 ĝi apartenis al departemento Pest-Pilis-Solt-Kiskun. En 1965 la distrikto ĉesis, la komunumoj ĉefe revenis al Distrikto Godollő. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Elemér Jancsó
JANCSÓ Elemér (janĉo) estis hungara literaturhistoriisto, krtikisto, redaktoro naskita en Marosújvár la 10-an de aprilo 1905 kaj mortinta la 12-an de novembro 1971 en Kluĵo. Li estis la patro de aktoro, verkisto de Miklós Jancsó kaj la avo de poetino Noémi Jancsó.
Biografio
Elemér Jancsó la mezlernejon finis en Kluĵo (1922) la hungaran-francan fakojn en Budapeŝto. Post doktoriĝo li studis du jarojn en Parizo ĝis 1929. Ĝis 1942 li instruis en sia iama mezlernejo. Dume li vojaĝis en Finnlandon, enNord-Afrikon. Ekde 1934 li estis ano de KZST, ekde 1942 scienca esploristo de ETI, ekde 1945 gvidantprofesoro de Universitato Bolyai, poste ekde 1959 de Universitato Babeş–Bolyai. Li interesiĝis precipe pri periodo de klerismo kaj reformetapo de hungara literaturo de Transilvanio.
28564 Gunderman
28564 Gunderman estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Lane Gunderman, finaliston en 2013 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Laboratory High School de la Universitato de Ĉikago (Ĉikago, Ilinojso).
Peter Christian Abildgaard
Peter Christian Abildgaard (1740-1801) estis dana kuracisto, botanikisto, veterinaro, zoologo, naturalisto, profesoro kaj fondinto de la "Dana Veterinara Lernejo", fondita en 1773, laŭpete de Johann Friedrich Struensee (1737-1772), kiu estas unu el la plej antikvaj lernejoj en Eŭropo, kaj kies unua biblioteko konsistis je libroj personaj de Abildgaard. Li plenumis sennombrajn eksperimentojn pri elektraj kontraŭŝokoj kontraŭ bestoj. Li sukcesis la unua revivigo de bestoj per apliko de ŝokoj rekte sur la brusto. Ĉe sia instruista posteno, Abildgaard povis krei dumvivajn naturajn historiojn, ĉefe pri intestaj parazitoj, hirudoj kaj protozooj, sed li ankaŭ raportis pri la parazitaj kopepodoj.
Biografio
Lia patro estis artisto, sed al la juna Petro pli allogis la sciencon. Kiam li komencis studi kemion kaj medicinon, li tute ne havis la minimuman ideon, ke li iam farus iujn el la plej fundamentaj observoj pri la elektra aktivado de la koro.
Dume, Abildgaard - vera polimato - daŭre sekvis sian intereson pri fiziko kaj invento. Li estis fascinita de la fakto, ke homoj kaj bestoj, kiuj mortis je elotrokuto pro fulmoj, ŝajne havis neniun eksteran aŭ internan signon kiel indiko de la mortokaŭzo.
Do li ekplanis serion da eksperimentoj por determini la kialon. Konvene, la unuaj generatoroj de elektro, t.e. la Lejdenaj kruĉoj, estis ĵus inventitaj en la nederlanda urbo Lejdeno de Pieter van Musschenbroek. Temis pri vitraj kruĉoj enhavantaj akvon kaj metalan folion, kapablajn malŝarĝi tre alttensian statikan ŝargon. Tiaj eksperimentoj estis pleditaj de, inter aliaj, Benjamin Franklin. Tiel nature, Abildgaard konstruis sian propran kruĉon kaj, per spirohaltiga eksperimento, kiu estus aprobita de neniaj modernaj etiko-komitatoj, provis elektrokuti ĉevalojn liverante elektrajn ŝokojn sur iliaj kapoj.
Por lia surprizo, Abildgaard trovis, ke neniu kvanto de elektro povus sukcese mortigi ĉevalon. Li sukcesis duonsvenigi unu, sed por lia seniluziiĝo, ĝi leviĝis baldaŭ poste. Konkludante, ke "sen multe da peno mi povus mortigi ĉi tiun Herkulan beston", kiel li skribis pli malfrue en raporto, li "kontraŭvole" direktis sin al proksima kokino, faligante ĝin al la tero. Al ĉi tiu kompatinda birda kapo, li aplikis la saman ŝokon de sia kruĉo, kiu, minutojn antaŭe, sufiĉis por duonsvenigi ĉevalon.
Lia kokino kolapsis, senviva. Strange ekscitita pro ĉi tiu "scienca progreso", Abildgaard moviĝis por elŝarĝi duan ŝokon tra ĝiaj tempioj, fervore esperante, ke tio resurektos la beston. Tio ne okazis. Efektive, kiel li poste raportis, la besto restis morta "eĉ post ripeta ŝoko al la kapo". Seniluziigita kaj venkita, liaj esperoj pri scienca senmorteco malaperas, li decidas provi lastan elektran ŝokon, ĉi-foje sur la brusto. Fulme! La besto senprokraste malfermis siajn okulojn, ekstaris kaj "marŝis trankvile sur ĝiaj piedoj."
Sverdlovska provinco
Sverdlovska provinco (Свердловская область) estas provinco meze de Rusio inter Eŭropo kaj Azio, tamen en la Azia flanko. Ĝi fondiĝis en 1934. Ĉefurbo estas Sverdlovsk. La Horzono estas UTC+6.
Geografio
Sverdlovska provinco havas areon de 194 km².
La plej gravaj urboj estas: Jekaterinburg ( loĝantoj); Niĵnij Tagil ; Kamensk-Uralskij ; Pervouralsk ; Serov.
Lozva (ruse Лозьва) estas rivero en Sverdlovska provinco. Ĝi apartenas al akvokolekta areo de Obo. Per kunfluo de Lozva kaj Sosva – ĉirkaŭ 12 km norde de urbeto Gari - estiĝas la rivero Tavda, maldekstra alfluanto de Tobol. Alia grava rivero estas Ĉusovaja.
La Konĵakovskij-monto (ruse Конжаковский Камень) estas monto en la norda Uralo.
Loĝantaro
La loĝantaro estas de personoj Laŭ censo en 2020 estis ankaŭ 31 Esperanto-parolantoj.
Indolo-karboksaldehido
Indolo-karboksaldehido, ankaŭ konata kiel indolo-3-aldehido estas organika substanco rezultanta kiel metabolito de la triptofano, kiu estas sintezata de kelkaj gastrointestaj bakterioj, ĉefe la specio Laktobacilo genro. Ĝi estas antifunga, antivirusa kaj citotoksa substanco uzata en farmakologio kaj medicino.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Benzyl-cyanide-3D-balls.png| Fenil-aceto-nitrilo Indole-3-acetaldehyde 3D.png| Indolo-acetaldehido Indole-3-acetic acid 3D ball.png| Indolo-acetata acido Indole-3-acetonitrile 3D.png| Indolo-acetonitrilo Indole-3-acrylic acid 3D.png| Indolo-akrilata acido Indole-3-butyric acid 3D.png| Indolo-buterata acido Indole-3-Lactic acid 3D.png| Indolo-laktata acido Indole-3-pyruvic acid 3D.png| Indolo-piruvata acido Indole-3-propionamide 3D.png| Indolo-propionamido Indole-3-propionic acid 3D.png| Indolo-propionata acido Melatonin molecule ball.png| Melatonino Serotonin-Spartan-HF-based-on-xtal-3D-balls-web.png| Serotonino Tryptamine molecule from xtal ball.png| Triptamino L-Tryptophan-3D-balls.png| Triptofano </Gallery>
Aadorf
Aadorf estas komunumo de la distrikto Münchwilen (ĝis la 31-a de decembro 2010 de la distrikto Frauenfeld) de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 7,591 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Aadorf situas sude de Frauenfeld okcidente de la limo kun la Zurika Vinlando. Al la komunumo apartenas la municipoj Aadorf, Aawangen, Ettenhausen, Guntershausen, Häuslenen, Täniken kaj Wittenwil. Tra la komunumo fluas la rivero Lützelmurg, ĉefa alfluanto de Murg.