cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Himalaja kaprikorno
La Himalaja kaprikorno (Capricornis thar) estas natura kapro indiĝena de orienta Himalajo kaj orienta kaj sudorienta Bangladeŝo. Ĝi estas listigita kiel Preskaŭ minacata en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj ĉar la populacio estas konsiderata malpliiĝanta pro habitatoperdo kaj ĉasado por akiri viandon.
Distribuado kaj habitato
Himalaja kaprikorno vivas en orienta kaj sudorienta Bangladeŝo, Butano, Nepalo, norda Barato inklude Sikimon kaj provincoj oriente de Bangladeŝo, Tibeto kaj eble en okcidenta Birmo.
Konservado
Capricornis thar estas listigita en CITES Apendico I.
Alikovo
Alikovo estas granda vilaĝo, administra centro de la respublika distrikto de Ĉuvaŝa Respubliko kun loĝantaro de 2,5 mil homoj (2002). La plimulto estas ĉuvaŝoj.
Geografio
Alikovo situas en la centra parto de Ĉuvaŝio je 67 km sude de Ĉeboksari. La plej proksima fervojstacio estas Vurnari (33 km), kiu lokiĝas sur la fervoja linio Moskvo - Kazano.
Nomdeveno
Supozeble la nomo de la vilaĝo devenas de la ĉuvaŝa vorto 'элĕк', kiu signifas 'iam', 'antaŭtempe', kiu originas el la araba lingvo.
Historio
La unua mencio pri Alikovo datiĝas el 1486.
Industrio
Inter la ĉefaj industriaj entreprenoj estas: legomfabriko de Alikovo, uzino de konstru-materialoj.
Kulturo
Regule aperas dulingva (ĉuvaŝa kaj rusa) distrikta ĵurnalo "Пурнăç çулĕпе" - "Laŭ la viva vojo". En la vilaĝo estas mezlernejo, kultur-centro, distrikta porinfana biblioteko, infana artlernejo, regiona muzeo
Reĝa aglo
Reĝa aglo aŭ oraglo (Aquila chrysaetos) estas unu el la plej konataj rabobirdoj de la norda duonglobo. Ĝi apartenas al la genro Aquila, en kiu estas ankaŭ aliaj specioj nomataj agloj, kaj al la familio Akcipitredoj kun multaj genroj de rabobirdoj.
Reĝa aglo estas malhelbruna, granda rabobirdo, kiu regas teritorion grandan ĝis 155 km². Dum la jaroj de reproduktiĝo, ĝi vivas en paroj de konstanta gea rilato (en monogamio); agloparo povas resti kune dum pluraj jaroj, eĉ dumvive. Reĝa aglo nestas en altaj lokoj kiel marbordaj krutaĵoj, arboj aŭ eĉ supre sur telefonfostoj kaj aliaj homaj konstruaĵoj. Ĝi konstruas grandegan neston, kien ĝi povas reveni dum pluraj jaroj por havi idojn. La ino demetas 1 ĝis 4 ovojn, kaj ambaŭ gepatroj kovas tiujn dum 40 ĝis 45 tagoj. Tipe 1 aŭ 2 idoj travivas ĝis elnestiĝo post ĉirkaŭ tri monatoj.
Disvastiĝo
La Reĝa aglo ĉeestas grandan parton de Nordameriko, Eŭrazio kaj nordon de Afriko. Estas loĝantaro eĉ en insuloj kiel Britio, tiuj de la Mediteranea Maro, Japanio kaj Vankuvera Insulo. Tamen la loĝantaro de centra Eŭropo malpligrandiĝis lastatempe pro la homa agado kaj la specio malaperis eĉ kie antaŭe estis abunda.
Iam disvastigata tra la tuta Norda Hemisfero, ĝi malaperis el multaj el la plej loĝataj areoj. Ĝi iĝis tiele formortinta el parto de sia iama teritorio aŭ nekomuna, tamen la specio estas ankoraŭ tre konata en Eŭrazio, Nordameriko, kaj partojn de Nordafriko. La plej alta denseco de reproduktantaj reĝaj agloj en la mundo estas en sudo de Kantono Alameda, Kalifornio.
Nune okcidenta Eŭropo havas stabilajn loĝantarojn en Skotio, Norvegio, la Alpoj, Italio kaj la Iberia Duoninsulo, kaj en 2001 oni liberigis 35 ekzemplerojn en Irlando (kie la specio malaperis komence de la 20a jarcento). Ankaŭ en Nordameriko oni konstatis malplialtiĝon de la specio, kvankam ne tiome kiome en Eŭropo, kaj la resto de ties ekzisto daŭras stabila. Tiu aglo estas unu el la rabobirdoj plej uzataj en falkado, ĉefe en Centra Azio, kie estas uzata por ĉasi eĉ lupojn kaj antilopojn.
Antaŭe oni povis trovi la Reĝan aglon en ĉiuj medioj, sed, en Eŭropo, la persekutadoj limigis ĝiajn teritoriojn al montaroj kaj apartaj arbaroj.
Ĝi nestas kutime en klifo kie la paro konstruas grandan neston.
Aspekto
La Reĝa aglo estas granda birdo kiu povas esti unumetre longa -sed pli ofte inter 76 kaj 89 cm- kaj havi dumetran enverguron. Ĝi estas granda, malhelbruna rabobirdo kun larĝaj flugiloj. Ties grando estas varia: ĝi gamas el 70 al 85 cm longa, kaj havas enverguron de 185 al 220 cm, kaj pezas 3 al 6 kg.
Kiel ĉe la plej parto de la rabobirdoj, la inoj estas pli grandaj ol la maskloj, kvankam ambaŭ seksoj estas similaj laŭ plumaro, sed estas konsiderinda seksa dimorfismo laŭ grando.
Ties plumaro estas malhelbruna ĝenerale kaj iom pli orkolora en kapo (superokula strio kaj subokula marketo), nuko kaj malantaŭa kolo, en ŝultroj kaj vostopinto ĉe plenkreskuloj. Estas iome da grizo en flugiloj kaj vosto.
Tiu specio membras en la nomataj botagloj, ĉar la kruroj estas plumkovritaj je plumaro anstataŭ je skvamaro kiel ĉe la aliaj agloj. La plumoj de tarsoj gamas el blanka al malhelbruna. Aldone kelkaj birdoj havas blankajn ŝultrojn. La beko estas malhela pinte, nuance al pli hela kornokoloro, kun flava vaksaĵo.
Ĉe junuloj, estas pli da blanko en vosto (escepte fina nigra bendo) ol bruno, proporcio kiu ŝanĝas laŭ aĝo kaj koloro kiu povas esti dividata de pli malhelaj plumoj, Eventuale ankaŭ supraj flugilplumoj de junuloj estas blankaj, aŭ estas birdoj kiuj tute ne havas blankon en flugiloj. Dum birdo pliaĝas, la kvanto de blanko en flugiloj kaj vosto malpliiĝas, kaj la plumaro de plenkreskulo estas kutime akirata la kvinan jaron.
Taksonomio kaj sistematiko
Tiu specio estis unuafoje priskribata de Linnaeus en sia verko de 1758 Systema naturae kiel Falco chrysaetos. La tipa loko estis registrita simple kiel "Eŭropo"; ĝi estis poste fiksata en Svedio. Ĝi estis movita al nova genro Aquila fare de franca ornitologo Mathurin Jacques Brisson en 1760.
La Reĝa aglo estas unu el la plej grandaj agloj en la genro Aquila, kiu estas distribuata preskaŭ tutmonde. La plej lastaj pristudoj indikas, ke ĝi formas tutmondan superspecion kun la Veroksia aglo, la Gurneja aglo, kaj la Kojnvosta aglo.
Subspecioj kaj distribuado
La Reĝa aglo diversas laŭ 5 aŭ 6 subspecioj kiuj diferenciĝas pro kelkaj ecoj de sia aspekto (grando kaj plumaro) aŭ konduto (kiel ekzemple migrado aŭ loĝanta konduto):
La pli grandaj reĝaj agloj de meza Pleistoceno de Francio (kaj eble aliloke) estas konsiderataj paleosubspecio Aquila chrysaetos bonifacti, kaj la grandaj specimenoj de fina Pleistoceno de Kavo Liko (Kreto) ricevis la nomon de Aquila chrysaetos simurgh.
Vivmaniero
Kiam tiu granda rabobirdo alte cirklante ŝvebas, ĝi ne ĉasas, sed prigardas sian teritorion antaŭ aliri ĉasterenon per longa glitado. Reĝa aglo ĉasas flugante malalte por surprizi sian predon. Ne ekzistas konfirmita atesto pri atako al homo.
Manĝo
La Reĝa aglo ĉasas ekde aero kaj por tio estas ekipata per tipaj armiloj en ties familio: fortaj kruroj kiuj finas per bone disvolvitaj krifoj, hoka beko, granda forto kaj rapideco kaj povega vidkapablo por trovi predojn je centoj da metroj de distanco. Ĉiukaze tiu rabobirdo bezonas ege peni, ĉar nur 20 al 30 % de la atakoj estas sukcesaj, kaj tio nur kiam la predo estas pli malforta. Tio signifas, ke la predanto kontribuas al plibonigo de la populacioj, ĉar survivas la plej fortaj kaj kapablaj.
Ili uzas sian lertecon kombine kun la povegaj fingroj por kapti siajn predojn. Ili manĝas ankaŭ kadavraĵojn se predo malabundas, same kiel reptiliojn. Oni konstatis multajn birdojn, inklude grandajn speciojn ĝis la grando de cignoj kaj gruoj, same kiel ekzempleroj de korako kaj de Nigramantela mevo. Oni konstatis ankaŭ atakojn kaj mortigojn de plenkreskuloj de kapreolo. La eŭrazia subspecio estas uzata por ĉasi kaj mortigi lupojn en multaj indiĝenaj komunumoj, kie ties statuso estas konsiderata kun granda mistika adoro.
Ties predoj estas diversaj laŭ formoj aŭ grando: musoj, kunikloj, leporoj, marmotoj, grundosciuroj, lagopoj, aliaj teraj kaj flugantaj birdoj kiaj montokorvoj, korakoj, kornikoj, grandaj mamuloj kiaj vulpoj, hejmaj kaj sovaĝaj katoj, musteloj kaj eĉ idoj aŭ maljunaj kaj malsanaj ekzempleroj de sovaĝaj kaproj, cervoj, aproj, lupoj kaj ĉamoj.
La hegemonia predo en Nordameriko estas la leporedoj (leporoj kaj kunikloj) kaj sciuredoj (grundosciuroj, prerihundoj, kaj marmotoj). En studo, mamuloj estis 83.9 % de la agla dieto. Ties predo varias ankaŭ laŭ la regiono: en Vaŝingtono, la Flavventra marmoto estis manĝata multe pli ol aliaj specioj, dum en Svedio, la agloj konsumis ĉefe birdojn kaj inter ili ĉefe la Urogalo.
La Reĝa aglo estas birda pintopredanto, tio estas ke ties sana plenkreskulo ne estas predata de iu ajn besto. Estas konstatoj de reĝaj agloj mortigantaj kaj manĝantaj grandajn rabobirdojn kiaj la Ĉasfalko, la Akcipitro, kaj buteoj, ĉu plenkreskuloj, birdidoj aŭ ovoj. Falkoj, sterkoraroj, kaj birdoj de la genro Buteo kiaj la Vilkrura buteo, kiuj estas kutime konkurencantoj, grupe kunĉikanis reĝajn aglojn kiuj preterpasis siajn apudajn nestolokajn areojn. Iam unu Reĝa aglo fluganta al nesto de Migra falko estis atakita kaj mortigata de flugofalanta patra falko. Tio povas esti izolita okazaĵo, konsiderinte, ke la aglo estas multajn fojojn pli granda kaj pli povega ol la falko, kaj tiele la reversa rezulto estis multe pli malverŝajna. Pli komune la Reĝa aglo kleptoparazitas, aŭ ŝtelas predon, el aliaj rabobirdoj. Se ne estas tiom grandaj kiom kelkaj vulturoj, la Reĝa aglo estas kapabla apartigi estrajn vulturojn kaj aliajn rabobirdojn el kadavraĵo.
Dum vintraj monatoj kiam predoj malabundas, la Reĝa aglo nutras sin el kadavraĵoj de grandaj bestoj, kiaj kapr-antilopoj kaj boacoj. Estas unu konfirmata vidaĵo de Reĝa aglo kaptanta la idon de Bruna urso,
En Alpoj eĉ estas nur onidiraj rakontoj pri malnovaj atakoj de agloj eksterordinare grandaj kontraŭ infanoj. Ĝi ne rifuzas profiti el kadavraĵoj.
Reproduktado
La Reĝa aglo estas monogama kaj kutime porviva. Ili konstruas kelkaj nestojn en sia teritorio kaj ili uzas ilin unu post la alia. La bazo estas tri dikaj branĉoj sur kiuj oni disponigas bastonetojn kaj herbon. Laŭ zonoj, ili nestas en altaj arboj aŭ en krutaj rokoj aŭ klifoj. Ĉiun novan reproduktan sezonon oni aldonas pliajn bastonetamasojn al la nesto, pro tio kutime la nesto altas unu metron kaj duonon kaj grandas 2 m en diametro post kelkaj uzjaroj. Se la aglonesto estas situanta en arbo, la subtenantaj branĉoj povas rompiĝi pro la pezo de la nesto. Aliaj animaloj — birdoj kaj mamuloj tro malgrandaj por esti interesaj al la granda rabobirdo — ofte uzas la agloneston kiel ŝirmon. Ties predantoj estas ĝuste grandaj kiel predoj por la Reĝa aglo, kaj pro tio tiuj evitas la uzatajn aglonestojn.
La reprodukta sezono diversas laŭ zonoj inter januaro kaj septembro (depende de la loko) kaj povas okazi en la sama teritorio kie loĝas la agloj dum la resto de la jaro aŭ en alia kien la paro elmigras precize por reproduktado. Post pariĝo la ino demetas unu aŭ du ovojn, plej ofte nur 1, el 30 al 40 % 2 ovojn kaj rarege 3 kaj pli rarege 4; ili estas ĉu blankaj aŭ blankaj kun cinamaj aŭ brunaj punktoj aŭ makuletoj; la ovoj estos kovataj tuj post la unua ovodemeto dum 40 al 45 tagoj ĉefe de la ino, dum la viro defendas la teritorion, sed ankaŭ kovas kiam la ino eliras manĝi. Tio okazas ĝis kiam la idoj eloviĝas jam tute kovritaj je blanka lanugo, sed blindaj. Kiam estas du idoj en la nesto, nur unu, tiu kiu unue eloviĝas, elflugos je ĉirkaŭ 50 tagoj. La plej juna kaj malforta mortiĝas ĉu malzorgita de la gepatroj ĉu rekte forpelita de la plej forta. Tio okazas pro tio ke la plej aĝa havas kelktagan avantaĝon en kresko kaj sekve por ricevi manĝon. Tiu strategio estas utila por la specio ĉar la gepatroj povas reproduktiĝi eĉ kiam manĝo malabundas, sed havigante rezervan idon kaze ke la plej aĝa ido mortas tuj post eloviĝo. La Reĝa aglo investas multan tempon kaj penon por produkti siajn idojn; post kiam ili ekĉasas per si mem, plej parto de Reĝaj agloj survivas multaj jarojn, sed mortindico eĉ inter la ĵus naskitaj idoj estas multe pli alta, ĉefe en la unuaj semajnoj post eloviĝo.
La idoj estas manĝigataj de la gepatroj en la nesto ĝis kiam unu sendependiĝas. Ĝi povas ricevi la saman manĝaĵon manĝatan de la gepatroj, kvankam ofte la gepatroj ĉasas pli da birdoj por la idoj ol da mamuloj. Ĉiukaze restas 3 monatojn ĉeneste. Dum la lasta monato la junulo kombas siajn plumojn perbeke kiel preparo al ekflugo. Ties plumaro nigriĝas kaj la gepatroj jam ne manĝigas ĝin, sed nur lasas la manĝeron por ke la ido disigu kaj manĝu ĝin. La ido iĝas eĉ pli granda ol maskla plenkreskulo. Nur kiam junulo estas jam 3 aŭ 4jaraĝa ties plumaro iĝas malhela.
Statuso kaj konservado
Iam la Reĝa aglo vivis en moderklimata Eŭropo, Norda Azio, Nordameriko, Nordafriko, kaj Japanio. En plej areoj tiu birdo estas nune montoloĝanto, sed iame ĝi reproduktiĝis ankaŭ en ebenaĵoj kaj arbaroj. En ĵusaj jaroj ĝi ekreproduktiĝis denove en areoj de malaltaj teroj ekzemple en Svedio kaj Danio.
Estis granda malpliiĝo en Centra Eŭropo kie ili estas nune esence limigitaj al la Apeninoj, Alpoj, kaj Karpatoj. En Britio la lasta kompleta studo de la Reĝaj agloj okazis en 2003, kaj trovis 442 okupitajn teritoriojn. Malpli detala studo de 2007 montris, ke aldone al grandaj nombroj de teritorioj en la Skotaj Altaj Teroj kaj Internaj kaj Eksteraj Hebridoj, estis kelkaj birdoj en suda Skotio kaj norda Anglio. Inter 1969 kaj 2003 ili nestumis en la Laga Distrikto, Kumbrio.
En Irlando, kie ĝi estis formortinta pro ĉasado ekde 1912, oni faris klopodojn por reenmeti la specion. Oni liberigis 46 birdojn en la naturo en la Nacia Parko Glenveagh, Graflando Donegal, el 2001 al 2006, kaj okazis almenaŭ 3 mortoj de inoj ekde tiam. Oni intencis liberigi totalon de 60 birdoj, por sekurigi eblan populacion. Aprile de 2007, paro de Reĝaj agloj produktis la unuan idon eloviĝintan en Irlando en preskaŭ unu jarcento. La antaŭaj klopodoj por helpi la birdojn reproduktiĝi ĉe la Nacia Parko Glenveagh malsukcesis.
13039 Awashima
13039 Awashima estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Reĝa aglo
Statuso kaj konservado
En Nordameriko la situacio ne estas tiom drama, sed estis ankaŭ rimarkinda malpliiĝo. La ĉefa minaco estas habitatodetruo kiu fine de la 19a jarcento jam forpelis la Reĝajn aglojn el kelkaj regionoj kie ili iam loĝis. En la 20a jarcento venenigo per organoklorido kaj per pezaj metaloj estis ege komuna, sed tiuj malpliiĝis danke al striktaj reguloj pri poluado. En Usono la Reĝa aglo estas laŭleĝe protektata de la Bald and Golden Eagle Protection Act.
13039 Awashima
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ la insuleto Aŭaŝima (gubernio Niigata) en la Japana Maro. La insulo, de 20 km de cirkonferenco, havas ĉirkaŭ 400 loĝantojn. La ĉefaj industrio estas la fiŝkaptado kaj la turismo. La insulanoj heredis de siaj prauloj tradician kulturon riĉan je lokala koloro.
Reĝa aglo
Falkado
La Reĝaj agloj estis uzataj en falkado el Mezepoko. En Azio ili estis uzataj en teamoj por ĉasi animalojn kiaj cervoj, antilopoj kaj lupoj, dum ties uzado estis rezervata por imperiestroj en Eŭropo. Ili povas esti trejnataj por falkado.
Heraldiko
La Reĝa aglo estas la plej komuna nacia animalo en la mondo, ĉar almenaŭ 5 landoj nome Albanio, Germanio, Aŭstrio, Meksiko kaj Kazaĥio faris ĝin la nacia simbola animalo. Ĝi estas ankaŭ komuna temo en la naciaj simboloj de landoj kiuj ne havas oficiale nacian animalon aŭ nacian birdon. La tialoj por tio estas variaj, sed inter la nacioj kiuj uzas la Reĝan aglon kiel aŭ en ŝtata simbolo, estas du klaraj tradicioj kiuj helpas klarigi la modernan uzadon. Inter eŭropaj landoj, la Reĝa aglo estis la modelo por la aquila, la plej elstara simbolo de la Romaj legioj kaj pli ĝenerale de la romia civilizo kiu ege influis super la okcidenta kulturo; plie kelkaj romiaj tradicioj estis kunportitaj de la Bizanca Imperio al suda kaj orienta Eŭropo kaj de la Sankta Romia Imperio al centra kaj okcidenta Eŭropo, transmitante la uzadon de la Reĝa aglo al kelkaj modernaj ŝtatoj. Tiu asocio de la Reĝa aglo kun Romo kondukis ankaŭ al adopto de similaj simboloj en aliaj landoj; ekzemple la adopto de la rilata kaj fizike simila Blankkapa maraglo kiel nacia birdo de Usono estis inspirata de la konceptigo de Usono kiel moderna restatigo de la Roma Respubliko, temo kiu reaperas ankaŭ en aliaj elementoj (inklude la hegemonio de la novklasika arkitekturo en usonaj publikaj konstruaĵoj kaj la uzado de romia terminologio kiel nomi la supran ĉambron de la kongreso la Senaton por reveni al la romia modelo).
Alia delonga tradicio uzi la Reĝan aglon povas troviĝi en la araba mondo, kie la aglo estas historie simbolo de povo en la araba poezio, kaj estis laŭ legendo la persona simbolo de Saladino. La specifa priskribo de la Reĝa aglo legende konsiderata kiel tiu de Saladino estis adoptata de la movado de araba naciismo, kaj nune aperas en la blazonoj de Egiptio, Irako, kaj Palestino; ĝi antaŭe aperis en la simbolo de la Demokratia Popola Respubliko Jemeno (1967-1990) kaj en la blazono de Libio (1970-1972). La nuna simbolo de Jemeno montras Reĝan aglon, sed ĝi ne estas tiu de Saladino.
En Nordameriko
La aglo estas sankta birdo en kelkaj kulturoj kaj la plumoj de la aglo estas centraj al multaj religiaj kaj spiritaj kutimoj, ĉefe inter kelkaj Usonaj indianoj kaj Unuaj nacioj en Kanado, same kiel inter multaj popoloj de Mesameriko. Kelkaj indiĝenaj amerikaj popoloj adoras aglojn kiel sakraj kaj ties plumoj kaj aliaj korpopartoj de Blankkapa maraglo kaj de Reĝa aglo. Plumoj estas kapovesto ofte de indiĝenaj nordamerikanoj kaj estis komparataj al la Biblio kaj al krucifikso de kristanismo. Aglaj plumoj estas ofte uzataj en diversaj indiĝenaj ceremonioj kaj por honorigi akiraĵojn kia rimarkinda estreco aŭ kuraĝeco. La Reĝa aglo estas konsiderata la origino de la legendoj pri la Ŝtormobirdo de sudokcidenta Usono.
La nunaj leĝoj pri agloplumoj kondiĉas ke nur individoj de certigileblaj indiĝenaj prauloj aliĝintaj en federe agnoskita nacio (tribo) estas laŭleĝe rajtigitaj akiri plumojn de Blankakapa maraglo aŭ de Reĝa aglo por religia aŭ spirita uzado. La konstitucieco de tiuj leĝoj estis pridiskutata de indiĝenaj grupoj sur bazo ke ĝi kontraŭas la regulon de la Unua Amendo ĉar tuŝas la eblon praktiki sian religion libere.
Aliaj
J.R.R. Tolkien uzis bildon de nematurulo de Reĝa aglo el verko de 1919 de T. A. Coward nome The Birds of the British Isles and Their Eggs por ilustraĵo de Bilbo vekiĝanta ĉe Gwaihir.
Éva Hibay
Éva Hibay [Hibai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hibay Éva estas hungara-finna flutisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estas Zoltán Popovits, ŝia avo estis Károly Hibay. Ŝi prenis la finnan ŝtatanecon pere de la edzo. Éva Hibay naskiĝis la en Eger.
Biografio
Éva Hibay aĝis 9, kiam ŝi komencis studi en muziklernejo en sia naskiĝurbo, poste ŝi daŭris la studojn en konservatorio en Budapeŝto (1969-1972), pli poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1977. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Lóránt Kovács kaj Henrik Prőhle. Ŝi instruis en Sibelius Akademio inter 1977-2001, ankaŭ en konservatorio de Helsinko (1977 - 1983). Intertempe en 1987 ŝi akiris plian diplomon pri ĉiĉeronado kaj tradukado. Ŝi plulernis en Francio kaj Aŭstrio, hejmenveninta inter 2004-2006 ŝi studis psikologion en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste en Londono kaj Usono. Post siaj studoj ŝi recitalis en pluraj landoj. En 1996 ŝi ekinstruis en Altlernejo Károly Eszterházy, sed en 1997 ŝi havis aŭtoakcidenton. Ŝi povis labori kiel ĉiĉerono, ekde 2009 ŝi daŭris la instruadon en Hungario kaj Suomio. Ŝi ricevis hungaran premion en 1986. Ŝi naskis filon, kiu vivas en Suomio.
(63272) 2001 CC49
(63272) 2001 CC49 estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Ano de la tiel nomata « Greka Tendaro », ĝi orbitas, kun ioma klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Moto3
La Moto3 estas klaso malsupera de MotoGP. Enkondukita anstataŭigante Klaso 125. La delokiĝo estas 250 cm³.
The Orb
The Orb estas brita elektronik-muzika bando agnoskita kiel pioniro de la ĝenro de la etoshaŭzo. Fondita en 1988 de Alex Paterson kaj Jimmy Cauty de KLF, la duopo komenciĝas kiel etosmuzika kaj dubmuzika DJ en Londono. La unuaj prezentadoj de The Orb estis inspirataj de komponistoj kaj bandoj de etosa kaj elektronika muziko de la 1970-aj jaroj kaj 1980-aj jaroj, inkluzive de Brian Eno kaj Kraftwerk. Pro siaj psikedelaj sonoroj, The Orb kreas veran kulton inter klubanoj, kiuj "malsupreniras" el siaj "altecoj" de amfetaminoj. Malgraŭ multaj ŝanĝoj de personaro (Kris Weston, Andy Falconer, Simon Phillips, Nick Burton kaj Andy Hughes ĉiuj iame estis parto de la bando), The Orb ĉiam konservis ĉi-tiujn sonojn kaj temojn pri sciencfikcio. Paterson estas la nura konstanta membro kaj daŭre laboras sub la nomo "The Orb" kun svis-naskita germana muzikproduktisto Thomas Fehlmann, kaj poste kun Martin "Youth" Glover de Killing Joke kaj Tim Bran de Dreadzone.
Araba sklavkomerco
La araba sklavkomerco, aŭ pli precize sklavkomerco fare de araboj aŭ islamaj komercistoj, rilatas al la deportado kaj komerco de sklavoj. Tia komerco ĉefe koncentriĝis laŭ itineroj inter subsahara Afriko, Mezoriento kaj Nordafriko. Viktimoj de tia fi-komerco dum dek tri jarcentoj, de la sepa ĝis la deknaŭa, estis ĉefe la loĝantoj de subsahara Afriko (de 14 milionoj ĝis 17 milionoj da homoj ) sed ankaŭ, laŭ pli malgranda kvanto, eŭropanoj (pli ol 1,2 milionoj nur el Okcidenta Eŭropo krom la kaptitaj homoj el Orienta Eŭropo).
La deportado de homoj el Afriko fare de la araboj malpliiĝis signife ekde la komenco de la dudeka jarcento, ankaŭ pro la forigo de laŭleĝeco de sklaveco en multaj ŝtatoj.
Male al la trans-atlantikan sklavkomerco el Afriko al la Nova Mondo farita de eŭropaj sklavkomercistoj, la araboj deportis afrikajn sklavojn al la islama mondo, (mondo, kiu je sia apekso etendiĝis al tri kontinentojn de Atlantiko (Maroko, Hispanio) ĝis la Hinda Oceano (Hindio, Indonezio).
Historia kaj geografia kunteksto
La unuaj regionoj trafitaj de la plago de sklav-komercado praktikita de la araboj estis tiuj de Sahelo (de la 7a jarcento) kaj orienta Afriko (de la 8a jarcento), kaj ĝis la fino de la 19a jarcento ĉi tiuj restis la ĉefaj viktimaj areoj de la fi-komerco, kiu tamen iom post iom disetendiĝis de nordo kaj oriento al la centro de la afrika kontinento. La deportado de sklavoj el subsahara Afriko daŭris ĝis la fino de la deknaŭa jarcento, kiam ĝi malpliiĝis kaj finfine ĉesis pro internacia diplomatia kaj milita interveno (precipe brita) kaj per la iompostioma leĝa forigo de sklaveco. Tamen ĝi daŭris kontraŭleĝe kaj tra la maŝoj de la leĝa reto dum la tuta dudeka jarcento kaj ĝis la fruaj jaroj de la dudekunua jarcento.
Pli malgrandaj vojoj de la araba sklav-komerco estis la maraj vojoj tra Mediteraneo kaj Nigra Maro, laŭ kiuj pasis sklavoj kaptitaj en Eŭropo.
La araba sklavkomerco naskiĝis antaŭ la alveno de Islamo, sed daŭris pli ol jarmilon kaj ankoraŭ travivas kelkloke en la unuaj jardekoj de la 21a jarcento. Arabaj komercistoj deportis afrikajn sklavojn de aktuala Kenjo, Mozambiko, Tanzanio, Suda Sudano, Eritreo kaj Etiopio, trans la Hindan Oceanon, kaj alportis ilin al diversaj aliaj areoj, en aktuala Irako, Irano, Kuvajto, Turkio, en aliaj partoj de la Proksima kaj Meza Oriento kaj en Suda Azio (ĉefe en Pakistano kaj Barato).
Funkcioj kaj celoj
La ĉefa celo de la sklav-komerco estis la importado de deviga laboro en arabajn landojn, kie sklavoj estis utiligitaj en terkultivado, metiista kaj hejma laboro; aliaj devis eniri en la armeon (→ Mamelukoj, Ghilman), en publika administrado (→ eŭnukoj), dum aliaj estis devigitaj labori en minoj, plantejoj aŭ kiel remistoj sur ŝipoj en Mediteraneo. Kune kun labora ekspluatado, sklavoj estis submetitaj al seksa ekspluatado: sklavinoj estis tenitaj kiel kromedzinoj kaj devigitaj esti seksperfortitaj dum translokaj marŝoj kaj en la cellokoj; en la urboj de Magrebo la sklavinoj ankaŭ estis devigitaj iĝi prostituitinoj.
Aparta karakterizaĵo de la araba komerco estis la rekta implikiĝo de la aŭtoritatoj en la akiro, posedo kaj komerco de sklavoj: en la 18-a jarcento la Sultanlando Fung de Sennar ĉiujare organizis la deportadon de miloj da sklavoj al Egiptio, simile al tio, kion faris la sultanlandoj de Bornu kaj Darfur. La kapto de sklavoj ankaŭ estis la deklarita celo de la guberniestro de Egiptujo Mehmet Ali kiam li invadis Sudanon en 1820; Sklavoj estis utiligataj en kultivado de kotono, kies eksportado financis la multekostajn reformojn entreprenitajn de Mehmet Ali mem kaj liaj posteuloj.
Historiistoj taksas, ke 10-18 milionoj da afrikanoj estis sklavigitaj de arabaj sklavistoj kaj alportitaj al la islama mondo tra Ruĝa Maro, Hinda Oceano kaj Saharo inter 650 kaj 1900, al kiuj oni devas aldoni almenaŭ trioble la nombron de afrikanoj mortigitaj dum la atakoj aŭ mortintaj dum la transigaj marŝoj. Pro la naturo de sklavkomerco en la araba mondo estas ankaŭ neeble provizi fidindajn datumojn pri sklaveco. Historiistoj, kiuj traktas la temon, fakte alfrontas la mankon de arkivoj kaj bibliotekoj en la lokoj de trafiko kaj la foreston de araba kontraŭsklaveca literaturo. Por la mezepoka kaj moderna periodo, historia esplorado baziĝas ĉefe sur la studo de demografio, sur la interpreto de arabaj kaj eŭropaj tekstoj nuntempaj kun la eventoj, sur la afrika parola tradicio, sur arkeologiaj elfosadoj faritaj en la lokoj trafitaj de la kontrabandado, sur numismatiko (observante la distribuadon de la malsamaj valutoj en la malsamaj regionoj) kaj pri la konkordancoj inter la anekdotoj raportitaj de unuopaj vojaĝantoj. Por la deknaŭa jarcento, la esplorado uzas pli precizajn datumojn: komercaj kaj doganaj registroj, raportoj de esploristoj kaj geografoj, censoj, rektaj atestoj de viktimoj de sklaveco, diplomatiaj dokumentoj kaj fotoj.
Oftaj arabaj trudeniroj en islaman Hispanion kaj ĉirkaŭajn kristanajn regnojn ofte rezultigis fortan rabaĵon de sklavoj, en atako kontraŭ Lisbono en 1189, ekzemple, la almohada kalifo Abū Yaʿqūb Yūsuf la dua kaptis 3 000 virinojn kaj infanojn, dum lia guberniestro de Kordovo, en posta atako kontraŭ Silves en 1191, prenis 3 000 kristanajn sklavojn. En 1535 la milita ekspedicio de Hajredin kontraŭ la insulo Minorko sklavigis kaj deportis 6 000 loĝantojn al Magrebo kaj naŭ jarojn poste, atako kontraŭ la Eolaj Insuloj, deportis 12 000 homojn. Krome, kiel aldono al la araba sklavkomerco, otomana ekspansio al Eŭropo kaj tataraj atakoj onidire deportis milionojn da kristanaj eŭropanoj al la araba mondo. (→ Sklaveco en la Otomana Regno)
La araba sklavkomerco estas ankaŭ nomata arab-islama sklavkomerco aŭ simple islama sklavkomerco. Parte ĉar la komerca reto de trafiko preterpasis la limojn de la araba lingvo, implikante nearabajn ŝtatajn entojn kaj popolojn kunigitajn nur per la islama religio. Parte ĉar ĝuste la religio estis la decida elemento por la sklav-sistemo: la sklavoj estis antaŭ ĉio militkaptitoj dum la atakoj kontraŭ ne-islamaj popoloj, kiuj rifuzis konvertiĝi (ĝihado) aŭ kontraŭ tiuj, kiuj rifuzis pagi la diskriminacian imposton truditan al ne-islamanoj en islamaj ŝtatoj (la jizya). Estas vere ke kiam la arabaj komercistoj alvenis sude de Saharo, la institucio de sklaveco jam ĉeestis en afrikaj socioj (→ Sklaveco en Afriko) kaj en arabaj landoj sklaveco jam estis almenaŭ ekde la 6a jarcento, en antaŭ-Islama periodo. Tamen rilate al la araba trafiko, historiistoj kaj esploristoj substrekas la formadon de limo lingva sed ankaŭ religia: Sklavkomerco en la araba-islama mondo estas ankaŭ la termino uzita de Unesko en la esplorprogramo pri sklav-itineroj en Afriko Sklava Itinera Projekto. Patrick Manning, profesoro pri historio, diris: Se ne-islama loĝantaro rifuzas adopti Islamon kiel religion aŭ pagi Ĝizia por protekto, ĉi tiu loĝantaro fariĝas malamiko de la Umma, kaj tial, laŭ islama juro, estas laŭleĝe preni sklavojn el tiu ne-islama loĝantaro. La uzo de la esprimoj "islama komerco" aŭ "islama mondo" estis kontestita de iuj islamanoj ĉar Afriko, aŭ nekonsiderinda parto de ĝi, estas konsiderata Dār al-ḥarb, do fremda al islama teritorio La disvastigo de Islamo en Afriko ofte montris singardan sintenon al prozelitismo, ĉar ofte araboj preferis pluteni la eblan sklavan provizon, ol havi novislamigitan popolon.
La ekonomiaj kaj sociaj implicoj
Kalkulinte la nombron de 17 milionoj da viktimoj de araba sklavkomerco dum dek tri jarcentoj, pli ol 13 000 sklavoj estis deportitaj averaĝe de subsahara Afriko ĉiujare trans Saharo, Ruĝa Maro kaj la Hinda Oceano. Aldone al la perdo de deportitaj homoj, estis tiuj, kiuj mortis pro la militoj kaj atakoj fare de sklavposedantoj, por la translokaj marŝoj de la sklava loĝantaro, por seksa perforto kaj por kastraj operacioj ĉe knaboj (celantaj kontentigi la bezonon je eŭnukoj), kiuj havis 90% -mortoftecon. En la regionoj de Sahelo kaj en tiuj pli sudaj, kiuj suferis seninterrompe la araban trafikon, estis kreita forta demografia malekvilibro, kiu kompromitis la kapablon por nombra kresko de la loĝantaro, ĉar ĉefe junaj virinoj kaj infanoj estis deportitaj, viroj kaj maljunuloj estis mortigitaj surloke.
Kun la alveno de la araboj sude de Saharo, la afrika institucio de sklaveco profunde transformiĝis laŭ la komerco-bezonoj kaj kreiĝis ekonomio subigita al la interesoj de la sklavaj komercistoj. Pro tio, la sahelaj regnoj integritaj en la araba komerca sistemo (inter la rivero Niĝero kaj la supra Nilo) fariĝis grandaj sklavaj ekonomioj: la Sonhaja Imperio, la Sokoto-Kalifujo, la Hausaj sultanlandoj, la Kanem-Imperio kaj la Regno de Bornu, la Ŭadai Sultanlando, la Darfura Sultanlando kaj la Fung-Sultanlando de Sennar. Ĉi tiuj ŝtatoj prosperis kaptinte sklavojn en la sudaj regionoj, utiligante parton de ili en la hejma ekonomio kaj revendante parton de ili al arabaj komercistoj en la nordo.
En mediteranea Eŭropo kaj en la aziaj provincoj de la Bizanca Imperio, la araba kaj berbera komerco ĉefe ŝanĝis la geografion de la setlejoj: la timo esti kaptita de araboj kaj saracenoj aŭ de berberaj piratoj puŝis la loĝantojn de la marbordoj retiriĝi enlanden aŭ punktumi la marbordon per gardoturoj kaj marbordaj fortikaĵoj por eviti atakojn. La berberaj ekspedicioj celantaj kapti eŭropajn sklavojn, priskribitaj en la kronikoj de la deksesa jarcento, estis akompanataj de incendioj, rabadoj kaj seksperfortoj al virinoj kaj infanoj. La franca historiisto Fernand Braudel rimarkis la paralelan ekonomian kreskon de Alĝero en la dua duono de la deksesa jarcento kaj en la unua duono de la deksepa jarcento danke al la vetkura milito kaj atakoj sur la eŭropaj marbordoj. En la samaj jardekoj, sur la magreba marbordo, la tenad-lokoj por eŭropaj sklavoj plurfoje estis pligrandigitaj pro ilia daŭra pliiĝo.
La sklavkomercado semis negativan antaŭjuĝon pri la loĝantoj de subsahara Afriko en la araba mondo. Ibn Batuta ankaŭ sciigis, ke en la urboj de Malio la indiĝena loĝantaro kaj la araboj loĝis en apartaj lokoj: alveninte en Timbuktuon en 1353, li asertas, ke li tuj komencis serĉi loĝadon en la blanka distrikto.
La sklavkomercado ankaŭ havis konsekvencojn en la araba mondo: post forta komenca kresko (kiu koincidis kun la islama Ora epoko), la ekonomio de arabaj landoj ripozis sur sklaveco kaj ne aktivigis tiujn transformojn, kiuj kondukis aliajn landojn al industria revolucio malgraŭ la grandaj profitoj generitaj de la trafiko (la brita historiisto Arnold J. Toynbee kvantigas ilin en 20% de la investita kapitalo, averaĝe duoble la enspezoj generitaj en Eŭropo per la atlantika sklavkomerco). La granda havebleco de sklava laboro ne stimulis la serĉadon de aŭtomataj procezoj, kaj la industriaj maŝinoj, kiuj disvastiĝis en Eŭropo ekde la dekoka jarcento, ne vekis intereson en la araba mondo. Malsukcesis ankaŭ la provo entreprenita de Egiptio, meze de la 19a jarcento, importi industriigon de eksterlando, kiel ekzemple Japanio sukcesis per la reformoj de la Meiji-Renovigo en 1868. Nepreparita por la forigo de sklaveco, kiu estis trudita de ekstere, la ekonomio de la arabaj landoj eniris fazon de malkresko.
Fine
En la araba mondo la forigo de sklavkomerco ne estis endogena procezo kaj ne estis formado de indiĝena kontraŭ-sklaveca movado: la deportado de sklavoj finiĝis nur rezulte de diplomatia kaj milita premo de tio, kio aperis kiel la internacia komunumo. Pri tio, kristanaj misioj (kaj protestantaj kaj katolikaj, precipe en la regiono de Grandaj Lagoj, kiuj provizis rifuĝon al forkurintaj sklavoj) ludis fundamentan rolon en la batalo kontraŭ sklavecoa; la brita politiko pri komercaj interkonsentoj ligitaj al la ĉeso de sklavtrafiko (precipe en Okcidenta Afriko) kaj la deplojo de britaj marameaj unuoj en la akvoj de Hinda Oceano kaj Ruĝa Maro (la Orienta Afrika Eskadro kun sidejo en Zanzibaro). La batalo kontraŭ la araba trafiko alvokita de eŭropa publika opinio estis prezentita kiel la ĉefa celo de la intervenoj, kiuj fakte kondukis al starigo de protektoratoj kaj konkero de kolonioj en Afriko.
La sklavkomerco finfine estis ekstermita, sed praktike la sinteno de la koloniaj reĝimoj montriĝis delonge singarda pri sklaveco, parte ĝuste por ne malplaĉi al la arabaj elitoj. En la Libera Ŝtato Kongo regata de Leopoldo la 2-a de Belgio, la sklavkomercisto Hamed bin Mohammed el Murgebi (Tippu Tip) estis kunigita al la administrado de la ŝtato dum ses jaroj. En Angl-Egipta Sudano, Britio toleris la daŭrigon de hejma sklaveco dum jaroj post kiam decida kontraŭsklaveca politiko estigis la islamisman Mahdi-ribelon. (→ Muhammad Ahmad, Al-Zubayr Rahma Mansur) La kolonia administrado de Franca Okcidenta Afriko komence restis neaktiva post censado en la frua dudeka jarcento, kiu malkaŝis la vastan disvastiĝon de sklaveco en Sahelo: en iuj ŝtatoj inter triono kaj duono de la loĝantaro konsistis el sklavoj. La lasta publika sklavmerkato en Maroko estis fermita de la francaj aŭtoritatoj en 1920. En 1926 la plimulto de la membroŝtatoj de la Ligo de Nacioj Aprobis rezolucion malpermesantan sklavtrafikon, implicite devigante la koloniajn potencojn subpremi ĝin en la teritorioj, kiuj estis sub ilia jurisdikcio; en 1929 vidiĝis la lasta sklava karavano en Saharo, en libia teritorio.
21427 Ryanharrison
21427 Ryanharrison estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ryan Marques Harrison, finalisto en 2005 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokomputiko kaj genomiko. Li estis lernanto ĉe la Baltimore Polytechnic Institute de Baltimore (Marilando Usono).
Marmagne (Cher)
Marmagne estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bourges kaj al la kantono , kaj aldone ĝi apartenas al la kunurba komunumo de Bourges, kreita en 2003.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas marmagnais.
Saint-Ciers-d'Abzac
Saint-Ciers-d'Abzac - jen france, prononco [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Libourne (aŭ Liborna) kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Franz Lackner
Franz LACKNER OFM (naskiĝinta en la 14-a de julio 1956 en Feldbach, Distrikto Feldbach, sub la nomo Anton Lackner) estas aŭstra teologo kaj salcburga ĉefepiskopo ekde 2013. Ekde 2015 li estas vicestro de la Aŭstra episkoparkonferenco. Li portas la honorajn titolojn Primas Germaniae kaj Legatus natus.
Voreppe
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Voreppins.
Franz Lackner
Vivo
Lackner pasigis la junajn jarojn en St. Anna am Aigen (Distrikto Feldbach) kaj ricevis trejnadon kiel elektristo. Du fojojn li estis po duonan jaron soldato de la Pactrupoj de Unuiĝintaj Nacioj sur Kipro en 1978 kaj en 1979. De 1979-84 li frekventis la porplenkreskulan gimnazion en Horn (Distrikto Horn).
En la 16.9.1984 Lackner komencis la novicadon ĉe la franciskanoj en Salcburgo. Votojn monakajn li faris en la 16.9.1985 (nedaŭran) kaj en la 2.9.1989 (porĉiaman). En la 21.6.1991 li ordinitis pastro. Lackner kontinuigis la studojn ĉe la ordena altlernejo Antonianum en Romo kaj doktoriĝis per la tezo Einheit und Vielheit bei Duns Scotus. Poste li deĵoris kiel profesoro pri metafiziko samloke.
En la 7.4.1999 Lackner nomumitis estro por la viena franciskana provinco. Krome li laboris ĉe la altlernejo filozofia-teologia en Heiligenkreuz (Distrikto Baden). En la 23.10.2002 Lackner iĝis helpepiskopo de la diocezo Graz-Seckau kaj titulara episkopo de Balecium. Kiel devizon li prenis verseton el la evangelio laŭ Johano (3.30): Illum oportet crescere / Necesas ke Li pligrandigatu. En la 8.9.2003 Lackner iĝis episkopara vikario por la temoj diakoneco kaj klerikaj karieroj. De novembro 2003 ĝis junio 2009 li krome responsis pri porinfana kaj porjunulara animzorgadoj kaj - ĝis marto 2015 - pri sporto. Lackner mem estas entuziama maratonisto.
Ĉefepiskopeco
La salcburgaj katedralkapitulanoj elektis Lackner kiel posteulon de Alois Kothgasser, kion konfirmis la aŭstra registaro en la 13.11.2013. Oficiala nomumo papa estis en la 18.11.2013 kaj solena ofictranspreno faritis en la Katedralo de Salcburgo en la 12.1.2014. La paliumon li ricevis en la 29.6.2014, kio estas speciala honoro por metropolitoj.
En februaro li kritiketis - sen rekte rilati al la helpepiskopo Andreas Laun - ambiguajn eltiraĵojn el prelego de tiu ĉi el kiu kelkaj aŭskultantoj volis konkludi komparon de krimoj naziaj kun samseksemo. Tian intencon Laun poste publike neis.
Honoroj
Lackner estas honora membro ĉe du aŭstraj katolikaj studentaj korporacioj.
Filostorgio
Filostorgio (en greka Φιλοστόργιος; 368 – cc. 439) estis anomeana eklezia historiisto de la 4a kaj 5a jarcentoj. Anomeanismo pridisputis la Triunuismon nome la rakonto pri la rilataro inter Dio Patro kaj Kristo kaj estis konsiderata herezo fare de la Kristana Eklezio, kiu adoptis la terminon "samsubstanceco", por priskcribi la rilaton inter la PAtro kaj la Filo en La Kredo Nicea.
Malmulta informaro pri lia vivo disponebla. Li naskiĝis en Boriso, Kapadokio el Eŭlampia kaj Karterio, kaj loĝis en Konstantinopolo el aĝo de dudek. Ŝajne li devenas el arja familio, kaj en Konstantinopolo tuj rilatis al Eŭnomio, kiu ricevis multon el Filostorgio en sia verko.
Zoologo
Zoologo (aŭ zoologiisto) estas sciencisto kiu studas zoologion, do la sciencon pri animaloj kaj ilia interrilato al ilia medio.
La vorto venas de la greka ζῴον [zoon] "animalo" + λόγος, [logos], "scio".
Edukado
Kiel pri biologio ĝenerale multaj laboroj en zoologio bezonas akedemian diplomon. Doktoreco (aŭ simila) estas ĝenerale bezonata por estri sendependan esploradon. Tamen, 4-jara aŭ 6-jara studado kun diploma ekzameno sufiĉas por plejparto de ne-esploradaj laboroj.
Administra Konsilio (Norvegio)
La Administra Konsilio (norvege Administrasjonsrådet) estis registarkonsilio establita de la Supera Kortumo por regi Norvegion. Ĝi estis formita la 15-an de aprilo 1940 kaj anstataŭigis la 1-an ministraron de Quisling. Ĝi estis disigita la 25-an de septembro kaj anstataŭigita de la germana Reichskommissar Josef Terboven.
La konsilio konsistis en sep homoj kaj estis estrita de Ingolf Elster Christensen.
Aŭvernjo
Aŭvernjo (Auvergne [overnj]; Auvernhe [aŭbernje], en aŭvernja lingvo Auvernho [uŭbirnjo] [oŭvirnjo]), aŭ Aŭvernio estas regiono de centra Francio, en la centra montaro. Ĝi konsistas el kvar departementoj:
La dormanto vekiĝas
La Dormanto Vekiĝas (angle The Sleeper Awakes) estas malutopia romano de H. G. Wells pri viro, kiu dormas ducent tri jarojn, kaj tiam vekiĝas en tute ŝanĝita Londono, kiam, pro la interezo de sia bankkonto, li estas la plej riĉa viro en la mondo.
Aŭvernjo
Ĉefurbo de la regiono estas Clermont-Ferrand. Inter pliaj aparte gravaj urboj menciindas Aurillac kaj Le Puy-en-Velay. ISO-kodo de la regiono estas <tt>FR-C</tt>.
La dormanto vekiĝas
Ĝi unue anglalingve aperis en la jaro 1899 kun la titolo When The Sleeper Wakes (esperante Kiam la Dormanto Vekiĝas). Wells, kiu malŝatis multajn partojn de sia originala versio, reverkis la romanon en 1910.
Aŭvernjo
Aŭvernjo, kiel malriĉa regiono iĝis origino de grava laborista migrado; la aŭvernoj venitaj konsistigis grandan parton de la loĝantaro de Parizo, kie multaj venis fine de la 19-a jarcento, ĉefe por krei malgrandaj butikojn kaj trinkejoj. La Aŭvernoj iĝis tiom multaj, ke aperis kun siaj "aŭvernaj baloj", kie komence oni ludis la tradiciajn dancojn kun la tradicia ŝakŝalmo, aŭ france musette, poste sakŝalmoj estis antataŭigitaj de la nove inventita akordiono aŭ tirharmoniko; tio estis la origino de muzika popola genro musette. kiu iĝis furora dum unu jarcento, kaj ofte iĝis eksterlande simbolo de franca popola kulturo.
La dormanto vekiĝas
En Esperanto
La romanon esperantigis Albert Frank Milward en 1929; la verko ampleksas 210 paĝojn.
Ilona Jakab
JAKAB Ilona estas rumanuja hungara pentristino naskita en Târgu Mureş la 7-an de julio 1929 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de majo 1990. Ŝi estis la edzino de pentristo Albert Györkös Mányi.
Biografio
Ilona Jakab studis inter 1950-56 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝi pentris pejzaĝojn, memormonumentojn, portretojn kaj mutnaturojn.
Kobro
Kobro (el la portugala cobra, t. e., "serpento") estas kutima nomo de venenaj serpentoj el diversaj genroj kiu havas distingajn "kolojn". Multaj kobroj enhaviĝas al la genro najo (science Naja) kaj parencaj genroj de la familio Elapidae, sed kelkaj kobroj apartenas al aliaj familioj. Kobroj ĝenerale loĝas en regionoj tropikaj aŭ dezertaj de Azio kaj Afriko.
La nomo "kobro" elvenas de portugala vorto cobra, kiu estas mallongigo de cobra de capelo, laŭlitere "ĉap-serpento".
Kiam perturbita, la plejmulto de ĉi tiuj serpentoj leviĝas kaj etendas iliajn kolojn kiel minacoceremonio. Ĉi tiu ĝesto estas iafoje uzita per homoj por kulturaj rezonoj.
Specioj nomitaj kobroj
Jen kelkaj serpentoj por kiuj oni utiligas la vorton "kobro":
Kulturo
En la antikva Barato la kutimo kio disvolviĝis al la moderna serpentoĉarmado verŝajne estiĝis. La kobro ofte estis kaj estas konsiderata sankta en Barato, per hinduoj, budhanoj, ĝajnoj kaj aliaj grupoj. En la hinduismo kobroj foje konsideriĝas kiel parenca al la Nagas, serpentaj gedioj. Dum la 20-a jarcento, serpentoĉarmado fariĝis por multaj personoj de religia kutimo al formo de amuzaĵo. La kutimo de serpentoĉarmado en aliaj landoj derivas de la barata tradicio.
Kobroj ankaŭ rigardiĝis sankta en la antikva Egiptio, kie oni ankaŭ aplikis serpentoĉarmado. La ureo (latina lingvo uraeus de la greka lingvo οὐραῖος) estis kobra simbolo de dia kaj reĝa povo.
(14599) 1998 SV64
(14599) 1998 SV64 estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Berga
Berga havas diversajn signifojn:
Berg
Berg (germane por "monto") kadre de geografiaj nomoj havas diversajn signifojn:
Aliaj signifoj
Krome la Duklando Berg estis historia regno en mezepoka Germanio. Ĝi kovris la pejzaĝon Bergisches Land kaj pluvivas interalie en la nomoj de la du germanaj distriktoj Rhein-Berg kaj Oberberg.
Benedikto la 13-a (kontraŭpapo)
Pedro de Luna, aŭ france Pierre de Lune (n. en 1329 en Illueca - m. en 1423) fariĝis avinjona papo sub la nomo Benedikto la 13-a. Li hodiaŭ estas rigardata de la Romkatolika Eklezio kiel kontraŭpapo.
Benedikto devenis de nobela familio de Aragono. Li junaĝe studadis civilan kaj eklezian jurisprudencon, kaj cetere nedaŭre ĉesis studi por fariĝi militisto. Li poste estis nomumita kiel profesoro pri eklezia juro en la universitato de Montpeliero. La kontraŭpapo verkis multajn jurajn eseojn, sed ankaŭ manlibrojn pri teologio kaj asketismo.
Oni ne konfuzu lin kun Benedikto la 13-a, kiu estis la roma papo inter 1724 kaj 1730.
(33342) 1998 WT24
(33342) 1998 WT24 estas tre malgranda sed eksterordinare hela atona asteroido, unu el plej studataj inter la.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Eco
Ĝi havas diametron inter 350 kaj 414 m kaj aspektas iom longigita: ĉirkaŭ 420×330 m.
Orbito
Ĝia discentra orbito havas sian afelion iom ekstere de la tera orbito, kaj sian perihelion interne de tiun de Merkuro: ĝi do estas merkurrenkonta, venusrenkonta kaj terrenkonta asteroido.
Ĝia pasas ankaŭ proksime de Merkuro kaj Venuso:
Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj
Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj (Содружество непризнанных государств, kies mallongigo СНГ koincidas kun la mallongigo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, de kie ankaŭ la siglo СНГ-2) estas komunumo de kvar fakte sendependaj sed plu neagnoskitaj internacie ŝtatoj en la teritorio de eksa Sovetunio: Interkonsento pri fondo de la komunumo estis subskribita en Stepanakert (ĉefurbo de Montara Karabaĥo) dum kunveno de ministroj pri eksteraj aferoj de tiuj kvar respublikoj en 2001.
Ŝtatoj de la komunumo ekzistas jam dum pli ol 10 jaroj, havante ĉiujn specifaĵojn de sendependa ŝtato: armeon, policon, doganon ks. Okazas ankaŭ tiel, ke neagnoskita ŝtato iĝas multrilate pli sukcesa en konstruado de sia ŝtateco, ol la iama metropolio: ekz., en Sud-Osetio kaj Abĥazio, iamaj kartveliaj subŝtatoj, jam sukcese okazis ŝanĝo de prezidentoj sekve de tutpopola baloto, samtempe en Kartvelio mem jam dufoje okazis perfortaj depostenigoj de oficiale elektitaj prezidentoj.
Konsonanta skribsistemo
Konsonanta skribsistemo (aŭ, laŭ la neologismo de Peter T. Daniels, abĝado) estas alfabeta skribsistemo en kiu la vortoj estas skribataj per nuraj konsonantoj; la vokalojn sugestas la fonologio de la koncerna lingvo; necesas scii la lingvon por plene voĉlegi la vortojn.
Eŭropa ŝoseo 19
La eŭropa ŝoseo 19 (E 19) estas eŭropa ŝoseo, kiu ligas la urbojn Amsterdamo kaj Parizo. Ĝi estas grava trafika ligo inter nordo kaj sudo, kiu en la someraj monatoj aldone grandkvante frekventiĝas fare de nederlandaj kaj belgiaj feriantoj.
Konsonanta skribsistemo
Konsonanta skribsistemo estas avantaĝa por lingvoj kies ĉefa morfologia meĥanismo estas internaj fleksiiloj; tiaj estas la ŝemidaj lingvoj, kaj tial ĝin uzis ekz-e la fenica lingvo, la klasikaj lingvoj hebrea, araba, aramea.
Franches-Montagnes (distrikto)
La distrikto Franches-Montagnes (en Esperanto ankaŭ Liberaj Montoj, germane Freiberge) estas administra unuo de Kantono Ĵuraso. Ĝi havis 9935 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Saignelégier.