cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thomas Allinson
Thomas Richard Allinson (1858 – 1918) estis brita kuracisto, komercisto kaj ĵurnalisto. Li estis probatalanto de la konsumo de branpano kaj ankaŭ de vegetarismo. Lia nomo pluvivas en la ankoraŭ daŭre populara Allinsonpano.
Ĉado
Religioj
Ĉirkaŭ 55% de la loĝantaro estas islama, 40% estas kristana. La islamanoj ĉefe loĝas en la nordo kaj oriento de la lando, la kristanoj kaj animistoj ĉefe sude. Nĝameno (antaŭe Fort Lamy) estas sidejo de ĉefepiskopujo. La lando estas membro de la Organizaĵo de Islama Kunlaboro ekde sia fondo en 1969.
Rifuĝintoj
Fino de 2000: 42.000 el Kamerunio, 20.000 el Sudano. Ekde 2003, Ĉadio estas hejmo de grandaj grupoj de rifuĝintoj de la sudana regiono Darfuro, sub la superrigardo de internaciaj organizaĵoj.
Sano
La troloĝateco de la lando, kiu ne povas produkti sufiĉe da nutraĵoj por sia propra loĝantaro, rezultigas malsaton, malegalecon, socian maljuston kaj minacojn al faŭno kaj flaŭro.
Historio
La areo, kiu hodiaŭ inkluzivas Ĉadon, estis origine loĝata de malsamaj triboj. Homaj restaĵoj kaj prahomaj pentraĵoj estas signoj de frua loĝado. Kun la paso de la tempo, formiĝis kelkaj lokaj regnoj, kiujn fine transprenis la granda Kanem-Imperio, kiu regis la sudon de la lando ĉirkaŭ la 8-a jarcento. Kelkaj pli malgrandaj regnoj formiĝis ĉirkaŭ tiu regno.
Ekde la mezepoko, Ĉadio estis influita de "eksteruloj". La tero fariĝis haltejo por arabaj komercistoj, kiuj komercis kun la lokaj homoj.
Fine de la 19a jarcento, francaj komercistoj kaj esploristoj aktivis en la regiono. En 1902 Ĉadio oficiale fariĝis kolonio de Francio. La 11- an de aŭgusto 1960 Ĉadio pace sendependiĝis de Francio.
Interna milito komenciĝis en 1965 post la sendependeco. La interna milito komenciĝis kiel ribelo kontraŭ impostoj en la de islamanoj regata norde de la lando. La ribelantoj estis subtenataj de najbara Libio, kiu postulis la auzu-strion en la nordo de la lando. Ankaŭ okazis bataletoj inter la malsamaj etnoj en la sudo de la lando. Post la Toyota Milito en 1987, Ĉadio kaj Libio konsentis pri armistico, kaj en 1994 la Internacia Kortumo malakceptis la aserton de Libio. La interna milito daŭris ĝis 1996, kiam packontrakto estis finita kaj nova konstitucio estis aprobita. Tiun saman jaron, Idriss Déby estis elektita prezidento de Ĉadio.
En 2003 komenciĝis en orienta Ĉadio la akcepto de granda fluo de rifuĝintoj el la najbara sudana regiono Darfuro. Orienta Ĉadio fariĝis malstabila regiono, eksplodis armitaj ribeloj. En 2006 ribelo el la oriento estis haltigita de la registara armeo. Post intertraktado okazis packontrakto. Fine de 2007, tri ribelaj grupoj kreis aliancon per kiu ili rompis la paco-traktaton. La 2-an de februaro 2008 la ribeluloj antaŭeniris al la palaco de la prezidento. La puĉa provo malsukcesis, sed kreis fluon de rifuĝintoj al najbara Kamerunio.
Politiko
La Konstitucio de Ĉadio estis aprobita en 1996 post jaroj da interna milito, kaj la lando estas oficiale demokrata respubliko. Estas universala voĉdonrajto por iu ajn pli ol 18-jaraĝa. Ĉadio havas unuĉambran parlamenton (la Nacian Asembleon). La juraj instancoj konsistas el supera kortumo, apelacia kortumo, krima kortumo kaj magistrata kortumo. La ŝtatprezidanto en Ĉadio havas rektan potencon. Li respondecas pri la nomumo de la ĉefministro, la privata konsilisto (kabineto) kaj influas la nomumon de juĝistoj, generaloj, provincaj oficialuloj kaj la direktoroj de la ŝtataj kompanioj de Ĉadio.
Ekstera politiko
Ĉado apartenas al la AKP-ŝtatoj, aro da momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko kiuj ĝuas specialajn rilatojn kaj komunajn instituciojn kun Eŭropa Unio surbaze da la konvencioj de Lomé kaj, poste, de la konvencio de Kotonuo.
Homaj rajtoj
Ĉadio havas aŭtoritateman reĝimon. En la indekso de demokratio de la gazeto The Economist, Ĉadio okupas la 165-an lokon sur 167 landoj en tiu indekso. Amnestio Internacia raportas limigojn al libereco de opinio kaj senpuneco por krimoj faritaj de la militistaro. La rajtoj de gejoj estas premataj: leĝo estis proponita, kiu punas samseksemajn agojn kun 15-20 jaroj da malliberejo.
Ekonomio
Ĝiaj ĉefaj eksportoj estas kotono, viandaĵo, fiŝo, kaj teksaĵoj.
En suda Ĉadio estas naftejoj, kiuj enhavas ĉirkaŭ 1 miliardon da bareloj da nafto. Produktado en ĉi tiuj kampoj komenciĝis en 2003. La kampoj estis disvolvitaj de konsorcio gvidata de du usonaj kompanioj, kiuj investis 3,7 miliardojn da dolaroj. Eksportado de ĉi tiu nafto komenciĝis en 2004 per dukto tra la najbara lando Kamerunio al la atlantika marbordo.
Ĉada ekonomio parte dependas de disvolva helpo. Korupto estas vasta problemo en Ĉadio. En la korupta indekso eldonita ĉiujare de Transparancy International, Ĉadio estas okupas la 154-an lokon sur 175 landoj en tiu indekso. Ĉi tiu korupteco estas konsiderata kiel ĉefa obstaklo por ekonomia disvolviĝo.
Turismo
Komence de 2012, ĉarta aviadilo unuafoje surteriĝis kun turistoj, kiuj volis viziti la ĉadian saharon. La vaste diverĝaj vidpunktoj pri gastamo, solidareco kaj komforto inter la loĝantaro kaj okcidentaj turistoj klare montris la limojn de ekonomia disvolviĝo per turismo. Turistoj ofte renkontas indiferentecon. La malriĉa loĝantaro kutime vidas ilin kiel ne-invititajn eksterlandanojn.
Amaskomunikilaro
La televida spektantaro de Ĉadio estas limigita al la ĉefurbo Nĝameno. La sola televidstacio estas la ŝtata televidstacio Télé Tchad. Radio havas multe pli grandan atingon, kun 13 privataj radiostacioj. Gazetoj estas limigitaj en kvanto kaj distribuo, kaj cirkuladciferoj estas malgrandaj pro transportkostoj, malaltaj legosciaj procentaĵoj kaj malriĉeco.
Telekomunikado
Tri poŝtelefonaj kompanioj partumas la merkaton: Airtel, Tigo (Millicom) kaj Salam.
Transporto
Aŭtovojoj ofte estas neuzeblaj dum kelkaj monatoj de la jaro. Sen propraj fervojoj, Ĉadio dependas multe de la fervoja sistemo de Kamerunio por la transportado de ĉadiaj eksportado kaj importado tra la havenurbo Douala.
Unu internacia flughaveno servas la ĉefurbo kaj provizas regulaj flugoj al Parizo kaj pluraj afrikaj urboj.
Kulturo
Pro sia granda diverseco de homoj kaj lingvoj, Ĉadio posedas riĉan kulturan heredaĵon. La ĉada registaro aktive antaŭenigis ĉadian kulturon kaj naciajn tradiciojn malfermante la Ĉadan Nacian Muzeon kaj la Ĉadan Kulturan Centron.
Edukado
Kvankam ĉeesto en elementaj lernejoj estas deviga, nur 68 procentoj de knaboj iras al elementa lernejo. Pli ol duono de la loĝantaro estas analfabeta, kvankam kun 33 procentoj da analfabeteco, Ĉadio havas unu el la plej malaltaj analfabeteco-procentaĵoj en Afriko sude de la Saharo. Supera edukado okzas en Universitato de Nĵameno.
Beletro
Ekde 1962, 20 ĉadaj aŭtoroj verkis ĉirkaŭ 60 fikciajn verkojn. Inter la plej internacie famaj verkistoj estas Joseph Brahim Seïd, Baba Moustapha, Antoine Bangui kaj Koulsy Lamko. En 2003 la sola literatura kritikisto de la lando, Ahmat Taboye, publikigis sian Anthologie de la littérature tchadienne (Antologio de la ĉadia literaturo) celante pli bonan diskonigon de la ĉada literaturo internacie kaj inter gejunuloj kaj por kompensi la mankon de ĉadiaj eldonejoj kaj marketuma strukturo.
Kuirarto
Mileo estas la ĉefa manĝaĵo de ĉada kuirarto. Ĝi kutime estas farata el pastaj buloj kiuj estas trempitaj en saŭcoj. En la nordo tiu plado estas konata kiel alysh kaj sude kiel biya
Filmindustrio
La plenlonga filmo A Screaming Man el 2010 gajnis la Jurian Premion ĉe la Festivalo de Cannes 2010 igante Haroun la unuan ĉadian reĝisoron kiu partoprenis kaj gajnis premion en la ĉefa Cannes-konkurso.
Kaspia testudo
La Kaspia testudo (Mauremys caspica) estas specio de testudo de la familio "Geoemydidae" (Geomidedoj) (= Bataguridae, Bataguredoj), kiu vivas en la orientaj regionoj de la baseno de Mediteraneo el sudokcidento de la iama Sovetunio kaj centra Irano al Saudarabio, Barejno, Israelo, kaj Libano, norden tra Turkio ĝis Bulgario, kaj tra Kipro, Kreto, kaj la Ionia Duoninsulo ĝis la iama Jugoslavio.
Quitandinha
Quitandinha estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 17.088 enloĝantojn en 2010.
Ronda Tablo (Kameloto)
La Ronda Tablo en la legendo de reĝo Arturo estas la doto kiun donacis Ginevra al sia estonta edzo Arturo. Ĝi estis kreita longe antaŭ la legendo kaj neniu memoras pri ĝia kreado. La tiutempe grandega tablo havis sidlokojn por tridek personoj. Baldaŭ Arturo uzis ĝin kiel centra parto de la kastelo Kameloto kaj starigis ĝin kiel simbolon de paco kaj egalrajteco, ĉar sidante ĉe tiu tablo, ĉiu kavaliro estis egalrajta al la aliaj: reĝo kaj titoloj ne plu ekzistis.
Ekzistaĵo
La simbolo de tiu tablo ekzistas ankoraŭ hodiaŭ kaj kelkaj urboj uzas tian tablon. En la halego ("Grand Hall") de Winchester pendas bildo de la ronda tablo de la reĝo Arturo.
En Winchester ekzistas hodiaŭ ronda tablo el la 13-a jarcento, kun 24 sidlokoj, kiu servis dum jarcentoj kiel aŭtentika Ronda tablo.
Mencio
La rondan tablon mencias unufoje verso de la bretona Wace (Wace of Jersey) en 1155 (Roman de Brut). En la sekvaj jarcentoj, la ronda tablo de la egalrajtaj kavaliroj aperis en aliaj verkaĵoj kaj disvastiĝis.
Étréchy (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).
10629 Krishnamani
10629 Krishnamani estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Preeti Sai Krishnamani, finalistinon de la Regeneron Science Talent Search de 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri plantoscienco. Ŝi estas lernantino ĉe la Charter School of Wilmington, Wilmington (Delavaro).
Konolfingen
Konolfingen estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la iama en la distrikto Konolfingen, kiu portis ĝian nomon, kies ĉefloko ĝi tamen ne estis. Ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi estas komunumo de la nova administra distrikto Berno-Mezlando. Ĝi havis 4752 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Konolfingen situas inter la valoj de la riveroj Aro kaj Emme kaj ofte estas konsiderata kiel pordego de la regiono de Berno al Emme-Valo. Tra Konolfingen fluas la rivero Chise, alfluanto de Aro.
Al la komunumo apartenas la lokoj Konolfingen-Vilaĝo, Stalden en Emme-Valo, Gysenstein, Herolfingen, Hürnberg, Ursellen, Ballenbüel kaj Hötschigen.
Najbaraj komunumoj
Schlosswil, Grosshöchstetten, Mirchel, Niederhünigen, Freimettigen, Häutligen, Tägertschi, Münsingen kaj Trimstein.
Trafiko
Konolfingen estas regiona fervojtrafiknodo. En la stacidomo de Konolfingen kruciĝas la fervojlinioj de Burgdorf al Thun kaj de Lucerno tra Langnau en Emme-Valo al Berno. La linioj estas servataj per regionaj trajnoj de la fervojkompanio Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo.
Historio
La vilaĝo Konolfingen estis en mezepoko la sidejo de kampara tribunalo de la Grafoj de Kiburgo kaj ek de 1406 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 de Berno.
La hodiaŭ komunumo Konolfingen estiĝis per la unuigo de la malnovaj komunumoj Gysenstein kaj Stalden en Emme-Valo.
Ĉar en Konolfingen mankis lokoj por la distrikta administracio, la ĉefloko de la distrikto Konolfingen, kiu kreiĝis post la Helveta Revolucio fariĝis la komunumo Schlosswil.
Ĝemelurbo
Ĝemelurbo de Konolfingen estas Počátky en Ĉeĥio.
Nederlanda Ruĝa Kruco
La Nederlanda Ruĝa Kruco - nederlande Het Nederlandse Rode Kruis - estas societo de humanitara helpo en Nederlando, kies celo estas provizi nacian krizan, katastrofan, ambulancan kaj sango-bankan servon. La societo membras en la Internacia Federacio de Societoj de Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento, internacie kunlaboras tie kun aliaj internaciaj societoj de humanitara helpo kaj precipe kun la aliaj naciaj asocioj de la federacio. Ĝia sidejo estas en Hago.
Panamericano
Panamericano estas naturalisma projekto de internacia planlingvo proponita de Werner Stern en 1950. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj, kaj aposteriora lingvo.
Gusborn
Gusborn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lüchow-Dannenberg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
(16475) 1990 QS4
(16475) 1990 QS4 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Kálmán Petrovics
Kálmán Petrovics [petroviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Petrovics Kálmán estas hungara kajakisto, dufoja mondĉampiono, inĝeniero pri manĝaĵoj.
naskiĝis la en Vác.
Biografio
akiris diplomon en Szeged. En la sensporta vivo li estis postenulo en la sama urbo. Lia edzino naskis filon. Li ricevis ŝtatan premion en 2009.
Sporta kariero
inter 1974-1979 estis kajakisto en Nagymaros sur Danubo, poste en Szeged sur Tiso ĝis 1992. Li estis hungara ĉampiono trifoje inter 1984-1990 ĉiam kvarope, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1982-1992. Li ne estis olimpiano pro bojkoto, sed en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje en 1985 kaj 1990 kvarope, respektive individue. Li venkis ankaŭ en Universiado en 1987 kvarope. Liaj partneroj en kajako estis ekzemple Attila Ábrahám kaj Tibor Helyi. Depost sia aktiva sporta kariero li havis postenojn en la hungara akvasporta vivo.
Noroieni
Noroieni (norojenj) (hungare: Sárfalu, Kissár) estas vilaĝo en Rumanio norde de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 186 loĝantojn (hungaroj); en 1992 316 (rumanoj, 40% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al Lazuri.
Massa Fiscaglia
Massa Fiscaglia estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Ferrara. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 3819 loĝantojn.
6437 Stroganov
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan familion Stroganov (cirile: Строгановы), familio, kiu ekspuatis minejojn de fero kaj oro en Uralo. La franca astronomo Jean Chappe d’Auteroche, reveninte de Tobolsko en 1762 estis gastigita de ano de la tiu familio.
Burkvíz
Burkvíz (Burgwiese) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Město Albrechtice en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sude de Město Albrechtice. Vivas ĉi tie.
Burkvíz estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,16 km².
Loĝantaro
En Burkvíz estas registritaj 44 adresoj: 29 daŭraj objektoj kaj 15 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 28 domoj, el tio 16 daŭre loĝigitaj.
Dolnja Bistrica
Situo
Dolnja Bistrica situas sur malebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero) (kun ponto), laŭ traira flankovojo.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1232 en hungara formo "Alsó Bistrica". Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. Inter 1941-1945 Alsóbeszterce denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio.
Károly Bérczy
Karolo BÉRCZY [bErci], hungare Bérczy Károly (naskiĝis la 2-an de marto 1821, en Balassagyarmat) estis verkisto, ĵurnalisto tradukisto, ano de Societo de Dekopo kune kun Sándor Petőfi, ano de Hungara Scienca Akademio, fine ano de Societo Kisfaludy.
Ille-sur-Têt (stacidomo)
Ille-sur-Têt (Illa de Tet) estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Ille-sur-Têt, en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Károly Bérczy
Biografio
Post la lernejaj jaroj li iĝis diplomita juristo kaj laboradis en la ŝtata administracio inter 1842-1849. Poste pro malsano li iĝis ĵurnalisto. En 1857 li fondis la unuan hungarlingvan sportan periodaĵon, kies temoj estis la ĉasado kaj la rajdado. Li amikiĝis kun Imre Madách kaj li mem verkis pri la dramisto la unuan bibliografion. Li mortis en Pest (urbo), la 11-an de decembro 1867.
Verkoj
Liaj plej gravaj verkoj estas la tradukaĵoj de Charles Dickens kaj de Aleksandr Puŝkin.
Ille-sur-Têt (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Perpignan - Villefranche-Vernet-les-Bains (679000).
73703 Billings
73703 Billings estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la kanada amatora astronomo Andrew Lowe sur  eksponitaj en la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la kanada terfizikisto kaj amatora astronomo Gary W. Billings de Kalgario (Alberto), kiu malkovris ses asteroidojn en 1999. Pli freŝdate, li kondukis ampleksan ŝargkuplitan fotometrion de en kunlaboro kun observantoj de la tuta mondo. Li servis kiel konsilanta membro de AAVSO de 2002 ĝis 2004.
László Tóth (historiisto)
László Tóth [lAslO tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tóth László estis hungara historiisto, profesoro, parlamentano.
László Tóth naskiĝis la  en Tápiószele. Li mortis la en Szeged.
Biografio
László Tóth abiturientis en 1913, poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Interrompo okazis en 1915, ĉar li soldatiĝis, post 2 jaroj li falis en militkaptiteco. Li hejmenvenis en 1919, en la sama jaro li akiris diplomon en la menciita universitato. Post siaj studoj li laboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi. En 1925 li estis nomumita privata profesoro, sed li ne instruis, li ricevis diversajn taskojn en Romo. En 1930 li hejmenvenis, li laboris plu en la biblioteko kaj li ankaŭ instruis en la universitato. Post 5 jaroj li estis nomumita publika eksterordinara profesoro en Reĝa Scienca Universitato Erzsébet, en 1937 publika ordinara profesoro, en la studjaro 1940 dekano. Li instruis 2 jarojn en Kolozsvár (tiam parto de Hungario), poste en Universitato Miklós Horthy kiel katedrestro. Li estis dekano en la studjaro 1945,rektoro en la studjaro 1946, poste li estis redaktoro en la sama urbo Szeged. En 1947 li estis elektita parlamenta deputito, sed en la sekva jaro li devis rezigni pro politika subpremo de la komunistoj. Inter 1950-1955 li esploris en la universitata biblioteko de Szeged, poste li pensiuliĝis. Li multe esploris la eklezian historion.
Ĉeĥoslovakio
Ĉeĥoslovakio aŭ Ĉeĥoslovakujo, pli formale Ĉeĥoslovaka Respubliko (ĈSR), Ĉeĥoslovaka Socialisma Respubliko (ĈSSR) de 1960 ĝis 1990 kaj Ĉeĥa kaj Slovaka Federacia Respubliko (ĈSFR) de 1990 ĝis 1992, estis ŝtato en meza Eŭropo, kiu ekzistis ekde la 28-a de oktobro de 1918 ĝis la 31-a de decembro de 1992. Ĝi estiĝis post la unua mondmilito kiel sekvanta ŝtato de disfalinta Aŭstrio-Hungario. Ĝi ensumigis teritoriojn de Bohemio, Moravio, Ĉeĥa Silezio (suda parto de Silezio), Slovakio kaj Subkarpatio.
Inter du mondmilitoj, 1918 – 1938
Post la estiĝo de Ĉeĥoslovakio klopodo de fondintoj de Ĉeĥoslovakio – reprezentitaj ekz. de Tomáš Garrigue Masaryk, Edvard Beneš kaj pluaj – estis krei unuecan, centralisman „nacian“ ŝtaton, fonditan laŭ ideo de ĉeĥoslovakismo, modelo fariĝis Francio. Kaj nome en la teritorio, kie oni parolis per pli ol duono de dekduo da lingvoj – ĉeĥe, germane, slovake, hungare, pollingve, rutene kaj per pluaj idiomoj de la ukraina lingvo. Inter pliaj lingvoj apartenis la jida lingvo (jidiŝ), romaa lingvo, rumana lingvo kaj ties idiomoj.
Proponata federacia aranĝo kun ŝirmo kaj integro de minoritatoj, laŭ modelo de svislanda konfederacio estis rifuzita de la fondintoj de Ĉeĥoslovakio. Pleje la ĉeĥa lingvo estis proklamita kiel oficiala lingvo.
La unua ĉeĥoslovaka prezidento fariĝis Tomáš Garrigue Masaryk, kiun alternigis en la jaro 1935 Edvard Beneš.
Ĉeĥoslovakajn rilatojn grave trafis tutmonda ekonomia krizo de la unua duono de la tridekaj jaroj, en la jaro 1933 en Ĉeĥoslovakio estis preskaŭ 1 000 000 da senlaboruloj.
La dua mondmilito
Retiriĝo de la ĉeĥa politiko antaŭ munkena interkonsento, diktato subskribita la 29-an de septembro de 1938 en Munkeno signifis finon de la antaŭmilita Ĉeĥoslovakio – de la unua respubliko.
Ĉeĥa limregiono, la t.n. Sudetio, estis je unu tago pli malfrue, la 30-an de septembro de 1938 rezignita al Germanio kaj regiono de Těšín parte al Pollando. Simile estis al Hungario en ties nordaj limoj rezignitaj slovakaj teritorioj. Falo de la restinta Ĉeĥo-Slovakio, la dua respubliko, okazis la 14-an de marto de 1939. Slovakio la saman tagon proklamis memstarecon kreante Slovakan Ŝtaton kaj ĝi fariĝis satelito de hitlera Germanio. La restinta teritorio de la hodiaŭa Ĉeĥio fariĝis la 15-an de marto Protektorato Bohemio kaj Moravio.
Foriris la unua ondo de elmigrado. Pluraj el tiuj, kiuj restis, precipe judoj, ciganoj kaj ankaŭ aliaj naciecoj, same kiel rezistmovadanoj, pereis en la koncentrejoj aŭ ili estis ekzekutitaj.
En la jaro 1940 estis en Londono de Edvard Beneš starigita Provizora ŝtata establo de Ĉeĥoslovakio, estiĝis do ĉeĥoslovaka ekzila registaro.
Dume interne de la lando malbone konata Ĉeĥoslovaka rezistomovado. Jam en la komencaj tagoj de la milito, Ĉeĥoj partoprenis en bojkoto de publika transporto kaj al grandskalaj paradoj. Poste, armitaj partizanaj grupoj partoprenis en sabotado kaj bataletoj kontraŭ la Germanaj policfortoj. Rezistado pintis en la Praga ribelo de majo 1945; dum la armeoj de Sovetunio alproksimiĝis, ĉirkaŭ 30 000 Ĉeĥoj armiĝis. Kvar tagoj de sangelverŝa surstrata batalado okazis antaŭ la soveta Ruĝa Armeo eniris en preskaŭ liberigita urbo.
Tri jaroj post la dua mondmilito
Post finigo de la milito en majo de 1945 Ĉeĥoslovakio estis renovigita, sed sen la teritorio de Karpata Rutenio, kiu estis aligita al soveta Ukrainio enkadre de ekspansiemo de Sovetunio direkte al okcidento.
Granda parto de loĝantoj, 3 ĝis 4 milionoj, de la germana kaj la hungara naciecoj, estis „forŝovita“, respektive „elpelita“, surbaze de dekretoj de Beneš perceptante „kolektivan kulpon“ kun interkonsento de aliancanoj.
La memstareco de la postmilita Ĉeĥoslovakio estis malfortigita. Jam tiam el la ĉeĥoslovaka politiko komencis realiĝi dependeco de Sovetunio, preparata de Komunisma partio de Ĉeĥoslovakio (KPĈ) dum la milito en Moskvo. Kiel Beneš, tiel ankaŭ kelkaj pliaj anoj de lia ekzila registaro en Londono fine minimume pasive toleris tiujn ĉi preparojn.
Oni supozas, ke Jan Masaryk, filo de Tomáš Garrigue Masaryk, la ekzila kaj postmilita ministro de eksterlando esprimis mallonge post februara puĉo en marto de 1948 malkonsenton kun tiu ĉi politiko kaj fine li pagis per sia vivo tiun ĉi malkonsenton (sed ekzistas ankaŭ versio pri lia memmortigo).
Ekde „Februaro“ ĝis „Novembro“, 1948 – 1989
La komunisma puĉo, kulminita la 25-an de februaro de 1948, kondukis al transpreno de la tuta potenco de KPĈ kaj al unu el totalismaj reĝimoj de la eksa interesema sfero de Sovetunio. Tiu ĉi tago estis de la reĝimo solenigata ĝis la jaro 1989 kiel Venka Februaro, kiu estis sekve unu el ŝtataj solentagoj.
Post la jaro 1948 foriris la dua ondo de elmigrado. La reĝimo firmigis sian potencon per elkonstruitaj procesoj, ekzekutoj, malliberigado kaj regado de timo. La dua ondo de „naciigo“ kaj „kolektivigo“ transgvidis pliajn posedaĵojn en la manojn de estiĝanta „nova klaso“.
Mallonga periodo de degeligado en Sovetunio en duono de la sesdekaj jaroj gvidis al liberigo en tiama Ĉeĥoslovakio kaj al Praga printempo en la jaro 1968. Esperoj por „socialismo kun homa vizaĝo“ estis laŭ ordono el Moskvo energie finigitaj per la invado de ŝtatoj de Varsovia Kontrakto, oficiale nomita „frateca helpo“. Tiamaj ĉeĥoslovakaj politikistoj (Alexander Dubček kaj pluaj) ne vidis alian eblecon ol denove, same kiel antaŭ 30 jaroj cedi al la premo.
Tiutempe foriris la tria ondo de elmigrado. Venis la t.n. „normaligo“ kaj Gustáv Husák. La sekvantaj du dekjaroj estas konsiderataj kiel regado de „griza zono“, la regado de konformismo. La Katolika Eklezio ekz. minacatis per instalo de ŝtataj pacpastroj. Kiam la rilatoj interne de Sovetunio liberiĝis kaj perestrojko realiĝis en la dua duono de la okdekaj jaroj, en novembro de 1989 ankaŭ la socialisma Ĉeĥoslovakio malfermis sin al la ĉirkaŭa mondo ekirante al vojo al demokratio kaj al merkata ekonomio.
1989 – 1992
Kiel sekvo de daŭrantaj naciecaj disputoj Ĉeĥoslovakio pereis je la 1-a de januaro de 1993, kiam en ties teritorio estiĝis du memstaraj ŝtatoj, Ĉeĥa Respubliko kaj Slovaka Respubliko.
Esperanto en Ĉeĥoslovakio
En Esperanto aperis la libro "Tridek jaroj - Ĉeĥoslovakio"
Korpuso de la Karabenistoj
La Korpuso de la Karabenistoj estas unu el la kvar italaj armitaj korpusoj. Ĝi estas armea komplekso de polico en permanenta servado de la itala Publika Sekureco. Estante kaj armea kaj polica komplekso, oni atribuas al ĝi armean taskon por defendo de itala lando, ĝi garantias la sekurecon de la itala diplomataro elsterlande, partoprenas en armeaj manovroj kaj en Italio kaj ekster Italio, praktikas taskojn de armea polico, kaj ankaŭ de armea juĝa polico; kiel polico ĝi praktikas taskojn de juĝa polico kaj Publika Sekureco.
En la jaro 2006, la Korpuso de la Karabenistoj havis 112 226 homojn, el kiuj 709 estis virinoj.
Ĉar karabenistoj kutime ne plu portas karabenojn, oni en Esperanto foje uzas la esprimon "karabinieroj".
Aŭtoŝildoj
Iam la karabenistaj patrol-aŭtoj portis la numerŝildan kodon EI (Esercito Italiano = itala ter-armeo). Nun ili havas propran kodon, CC (Corpo dei Carabinieri = korpuso de la karabenistoj).
Tiun kodon oni distingu de la internacia kodo por konsuloj (CC = corps consulaire = konsula korpuso).
Audincourt
(jen france, en loka dialekto Adïncoûe) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Erwin Magnus
Siegmund Erwin MAGNUS (naskiĝinta la en Hamburg, mortinta la  en Kopenhago) estis germana verkisto kaj tradukisto.
Svojšice
Svojšice estas nomo de jenaj vilaĝoj en Ĉeĥio:
Erwin Magnus
Vivo
Estante filo de la bankisto Max Magnus kaj ties edzino Anna Hedwig Elisabeth (fraŭline: Mühsam) li frekventis la gimnazion kaj komencis tuj poste trejnadon kiel bankisto. Sed tio baldaŭ ĉesigitis kaj li ekokupiĝis pri artmetiado. Li gvidis la hamburgajn Atelierojn unuiĝintajn por arto kaj metio (Vereinigten Werkstätten für Kunst und Handwerk). Kiam eksplodis la Unua mondmilito Magnus iĝis soldato ĉe la Imperiestra mararmeo. Pro malsaniĝo li baldaŭ malrekrutiĝis. Inter 1917-21 Magnus estis en neŭtrala Danio kie li deĵoris en la estraro de la eldonejo Nyt Nordisk Forlag; samloke li lernis la lingvojn danan, svedan kaj norvegan. En 1921 li revenis en Germanlandon. Li vivis en Berlin-Friedenau kiel ĵurnalisto. Krome li tradukis beletraĵojn el la lingvoj angla, dana, norvega kaj sveda. Lia plej granda merito estis la traduko de kvazaŭ ĉiuj verkoj de Jack London en la germanan. Post la potencakiro de la nazioj li elmigris en Danlandon kaj poste en Svedlandon. Ĉar li ne rajtis labori eksterlande kaj ne ricevis tantiemojn, li malriĉiĝis dum la lastaj vivojaroj.
Svojšice
Municipoj:
Parto de municipo:
Viișoara (Satu Mare)
Viișoara [viiŝŭara] (hungare: Ponyváspuszta) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Ciumești.
En la censo de 2002, 8 el la 9 loĝantoj deklaris sin etnaj hungaroj.
Sekreta societo
Sekreta societo estas por la publiko kaŝe aganta societo de sampensantaj personoj – kiuj celas firman kunlaboron en nomo de komuna – ofte pensite: nobla - ideo. Ili havis ofte ekskluzivan membraron (princoj, altrangaj oficiroj ktp.).
Plej konataj estas/is la tiel nomata Karbonari-movado (itale), mafio, Ku-Kluks-Klano, Opus Dei. Pli frue la framasonismo estis sekreta movado, sed nun ĝi agadas publike.
Tiuj societoj formas ideojn kaj celojn, kiuj por la samtempuloj ne estus akcepteblaj (puneblaj), tiel ili devas kaŝe agadi. Ili povas esti revoluciemaj (Karbonari), konservemaj (Ku-kluks-klano, Cagoule, Gladio), krimaj (mafio), esoteraj (Framasonismo), ktp.
Ankaŭ kelkaj malkaŝaj politikaj partioj foje havas ankaŭ flanke sekretan branĉon, ĉu por plenumi perfortajn aŭ terorismajn agojn, ĉu antaŭvide de pli danĝeraj tempoj, kiam necesos kaŝiĝi.
Oni ofte rigardas sekreta societo la ordenojn, kiuj estas hierarkie organizitaj (ankaŭ Scientology).
Oni ne povas akre diferencigi inter sekreta societo, sekto, fermita (ekskluziva) klubo, ĉar la sekreteco ne estas klare difinebla.
Inter la simboloj de sekretaj societoj oni povas trovi bestojn asociitajn kun inteligenteco, akreco de sensoj kaj trankvila kaj sekreta movo kiel la strigo (simbolo de Atena, la diino de saĝo) kaj la linko.
Plej multaj simboloj de la asocioj celas servi ceremonian celon (la kolonoj de Jaĥin kaj Boaz inter la framasonoj estas bona ekzemplo) aŭ por identigi la membrojn de la asocio unu al la alia kiam ili estas ekstere de la asocio kaj hazarde renkontitaj.
Gaŭĉo
Gaŭĉo estis (aŭ estas) rajdanta paŝtisto de brutaroj en la sud-amerikaj pampoj, simile al la nordamerikaj vakeroj. Se oni ne bezonas precizigi ilian devenon, oni ankaŭ nomas ilin simple bovistoj
Ili loĝis ĉefe en la nunaj Argentino, Urugvajo, Paragvajo kaj sudo de Brazilo (en la portugala lingvo, "gaúcho" estas la nomo uzata ankaŭ por la loĝantoj de la ŝtato Rio Grande do Sul).
La gaŭĉo estas simbola rolulo de la naciismo de la regiono, ĉefe en Argentino.
Gauĉo estas la ĉefrolulo de la eposa novelo Martín Fierro, de José Hernández (tradukita en Esperanton de Ernesto Sonnenfeld), kiu estas kvazaŭ simbolo de la argentinaj kamparanoj.
La priskribo fare de Julio Mafud
Julio Mafud, profesoro pri literaturo kaj sociologio, en sia Prezento al Martín Fierro tradukita en Esperanton fare de Ernesto Sonnenfeld, faras klaran priskribon kaj de la gauĉo ĝenerale, de la ĉefrolulo partikulare kaj eĉ de la literatura verko de José Hernández. Kiel ĉefaj trajtoj de la gaŭĉo li elstarigas lia "moviĝemo" en sia "izoleco"; li konas sian medion, nome la specojn de paŝtaĵoj, la vojojn, la ventojn ktp. La tranĉilo estas lia ĉefa ilo, kaj por manĝi kaj por lukti kaj por labori. La gitaro estas alia necesa utilo. Nur "escepte li havas familion", dum amikeco estas la nura socia rilato, kiun li agnoskas.
La pampo estas malfacila vivejo, kie danĝeras movgrundoj, miraĝoj kaj malvarmaj ventoj. En tiu medio la gauĉo malaperas pro eŭropismaj intencoj ŝanĝi la tiean vivon. Tiukadre la verko Martín Fierro iĝas "cignokanto". La gaŭĉo klopodas rifuĝiĝi inter indianoj, sed tio li ne estas kaj tiele "en neniu el la du mondoj li povas vivi".
Gepardo
Disvastiĝo
Oni trovas ĝin i.a. en jenaj ekoregionoj : la angolaj mopanearoj, la angol-eskarpaj savano kaj duonarbaroj, la etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj, la Kaoko-Dezerto, la okcident-sudana savano kaj la orient-sudana savano.
Subspecioj
La kvin agnoskitaj subspecioj de gepardoj estas la jenaj:
Wenceslau Braz (Paranao)
Wenceslau Braz estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 19.294 loĝantojn en 2010.
Savy-Berlette
Savy-Berlette estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Savinois.
Ubaye (valo)
La valo Ubaye (en la okcitana: Ubaia, en la provencala-alpina: Valéia) situas en la franca departemento Alpes-de-Haute-Provence kaj estas loĝloko por ĉirkaŭ 7700 personoj. La ĉefa urbo de la valo estas la subprefekta urbo ville principale de la vallée est la sub-prefekteja urbo Barcelonnette.
Alain (Émile-Auguste Chartier)
Alain, esperante Alano (naskiĝis kiel Émile-Auguste Chartier la 3-an de marto 1868 en Mortagne-au-Perche, mortis la 2-an de junio 1951 en Le Vésinet) estis franca filozofo, ĵurnalisto, eseisto kaj instruisto pri filozofio.
Listo de ornamstaŭdoj
Tiu ĉi listo de ornamstaŭdoj entenas gravajn staŭdojn, kiuj estas kultivataj en ĝardenoj, parkoj aŭ en apudvojaj bedoj en modera klimato. Ili ĉi-sube estas ordigitaj laŭ la familiaj nomoj. Vidu ankaŭ: plurjara planto.
Alain (Émile-Auguste Chartier)
La aŭtoro uzis malsamajn plumnomojn inter 1893 kaj 1914. Li subskribis per "Kritono" (Criton) sep "Dialogojn" adresitajn al tre universitateca Revuo pri metafiziko kaj moralo (en kiu li cetere subskribis plurajn artikolojn per sia vera nomo); li subskribis per "Kvaron-Okulo" aŭ ankaŭ per "Filiberto" siajn pamfletojn en La Ruena Demokratio, mallongdaŭra gazeto kiu celis subteni la kampanjon de la deputito Rikardo (Ricard) en Rueno; finfine per "Alano" por subskribi diversajn kronikojn en La Lorienta Informilo (ĝis 1903) kaj poste en La Ruena kaj Normandia Informilo de 1903 ĝis 1914.
Listo de ornamstaŭdoj
Litrumacoj
=
Tubera kerofilo
Tubera kerofilo (Chaerophyllum bulbosum), aŭ grundkaŝtano estas plantspecio en la familio de la Apiacoj (Apiaceae). Ĝi estas ne tre konata legomspeco.
Vegetativaj karakterizaĵoj
La tubera kerofilo estas dujara herba planto kaj atingas altkreskon de 0,8 ĝis 2 metroj.
La nodoj aŭ hipokotilo-tubero, estas kropsimile dikiĝinta. La hipokotiaj tuberoj estas uzataj kiel legomo. La tubero estas 3 ĝis 6 cm dikaj 1,5 ĝis 10 cm longaj kaj pezas 140 ĝis 200 g. Ilia surfaco estas grza. Formo similas al magrandaj kaj mallongaj karotoj.
La kava, ronda tigo estas glata kaj rigidhara kaj havas ruĝajn makulojn kaj dikiĝintaj sub la nodoj.
Generativaj karakterizaĵoj
La floroj estas duseksaj. La sepaloj estas blankaj, rondece ĝis renverse ovformaj ĝis kver-eliptaj.
La kromozomonombro estas 2n = 22.
Ekologio
La tubera kenofilo estas mempoliganto.
La semoj de la planto nur estas ĝermkapabla dum unu jaro La  Milgrajna pezo estas 2 ĝis 2,5 g.
Sistematiko
Chaerophyllum bulbosum ricevis en 1753 de Carl von Linné en Species Plantarum, volumeno 1, p. 258, la unuan priskribonSinonimoj estas Chaerophyllum caucasicum (HOFFM.) SCHISCHK., Chaerophyllum laevigatum VIS., Chaerophyllum neglectum N.W.ZINGER, Chaerophyllum prescottii DC.Chaerophyllum rapaceum ALEF., Chaerophyllum verticillatum PERS., Myrrhis bulbosa SPRENG., Myrrhis bulbosum SPRENG. kaj Scandix bulbosa ROTH}}.
Kelkaj aŭtoroj dividas la specion Chaerophyllum bulbosum en du subspecioj:
Disvastigo
Chaerophyllum bulbosum estas disvastigita en Mez- kaj Orienteŭropo, Balkanio, Rusujo, okcidenta Siberio kaj malofte en Skandinavio.
La planto kreskas precipe ĉe riverbordoj kaj en la staŭda vegetaĵaro de la apudrivera zono. Ĝi ofte sovaĝiĝs en ĝardenoj, kei ĝi estis kultivataj iam kiel legomo.
Enhavosubstancoj
La tubero enhavas multe da amelo kaj proteinoj, sed reletive malmulte da graso. La eŭropa tuberkerofilo enhavas sekigite ĝis 57 % de amelo kaj 5 % sukero. Ka siberia nur 17 % amelo. Post la stokado de ĉ. 4 monatoj la plrjparto de la amelo tranformiĝas al sukero.
Kōfukuji
Kōfukuji (興福寺) estas bikŝuejo, kiu estis unu el la sep grandaj bikŝuejoj en Nara, Japanio, kaj estas la ĉefa sidejo de la budhisma skolo Hossō.
Historio
Kōfukuji devenas de templo starigita en la jaro 669 de Kagami no Ōkimi (鏡大君), la edzino de Fujiwara no Kamatari, por preĝi pri la resaniĝo de ŝia edzo. Ĝi origine estis en la kvartalo Yanashina en la provinco Yamashiro (nun Kioto). En 672 oni translokigis ĝin al Fujiwarakyō kaj en 710 oni translokigis ĝin al ĝia nuna loko, en la orienta parto de la ĵus konstruita ĉefurbo, Heijōkyō (nun Nara).
La bikŝuejo estis plurfoje difektita kaj detruita de militoj kaj incendioj, kaj ĝi estis ankaŭ plurfoje rekonstruita, sed kelkaj gravaj konstruaĵoj, kiel la tri oraj haloj, Nandaimon kaj la centra pordego, ne ekzistas nun. La rekonstruado de la ĉefa ora halo finiĝis en la jaro 2018.
FreeBSD
FreeBSD estas operaciumo el familio de Uniksoj, kiu evoluis de AT&T UNIX tra branĉo de Berkeley Software Distribution (BSD). Ĝiaj prauloj estas 386BSD kaj 4.4BSD. FreeBSD subtenas la komputilojn/platformojn Intel x86 (IA-32), DEC Alpha, Sun UltraSPARC, IA-64, AMD64, PowerPC, ARM kaj NEC PC-9801. Ankaŭ ekzistas versio por Microsoft-a Xbox. Subteno por MIPS estas atingebla en la branĉo 8-CURRENT (testa, oficiale ne eldonita).
Oni nomas FreeBSD "nekonata giganto inter liberaj operaciumoj". Kvankam ĝi ne enhavas kodon de originala UNIX, ĝi estas tute Uniks-kongrua kaj subtenas ĉiujn uniksajn programad-interfacojn. Ĝi estas fama pri sia stabileco, kaj pro tio ofte uzata en ret-serviloj. En listo de 50 serviloj kun plej longa senhalta funkciado, publikigita far Netcraft ĉiusemajne, FreeBSD aperas plej ofte. Tio signifas, ke krizaj eraroj ne okazas en tiuj serviloj kaj ke kernaj aktualigoj ankaŭ ne estas necesaj.
Ĉeĉenio
Ĉeĉenio aŭ Ĉeĉenujo estas respubliko en Norda Kaŭkazio, subjekto de Rusia Federacio. De 1859 en Rusio, de 1921 — en Montara ASSR. En 1922 formiĝis Ĉeĉena AO, de 1934 — Ĉeĉena-Inguŝa AO, de 1936-92 — Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.
Nova historio (post 1990)
Komence de la 1990-aj jaroj ribeluloj deklaris sendependan Iĉkerion, kies unua prezidento estis Ĝoĥar Dudajev. En 1994 ribelulojn kontraŭstaris rusia armeo. Komenciĝis la Unua ĉeĉenia milito, kiu daŭris ĝis 1996. La unua prezidento de Iĉkerio, Ĝoĥar Dudajev, estis mortigita de rusia misilo. Entute ĉirkaŭ 490 mil homoj fuĝis en Inguŝion, Dagestanon, Nord-Osetion kaj aliajn regionojn de Rusio. Multaj el ili revenis hejmen post la ĉeso de militaj operacioj en 1996 kaj fakta sendependiĝo de la respubliko. Sed post trijara intervalo en aŭgusto de 1999 armitaj trupoj de Ŝamil Basajev invadis el Ĉeĉenio al Dagestano por subteni islamisman tumulton de du dagestanaj vilaĝoj. Rusia armeo uzis tiun okazon kiel kaŭzon por reinvadi Ĉeĉenion kaj la konservita konflikto renoviĝis. Komenciĝis dua ĉeĉenia milito, kiu, en formo de gerilaj operacioj, daŭris ĝis 2009. Rezultoj de la milito estas teruraj: ruinigitaj urboj kaj vilaĝoj, miloj da rifuĝintoj, kiuj serĉis savon ankaŭ en sudkaŭkaziaj landoj, precipe en Kartvelio. Entute dum milito pereis ĉirkaŭ 300,000 homoj kaj ĉirkaŭ duonmiliono vundiĝis.
Ekde 2003 en la respubliko establiĝis relative paca situacio kun sporadaj kontraŭstaroj inter malgrandaj ribelaj taĉmentoj kaj oficiala polico (loka kaj federacia). En Ĉeĉenio estis proklamita nova konstitucio kaj okazis elektoj de prezidanto (en 2003 la postenon gajnis Aĥmed Kadirov, post lia morto dum atenco, la novaj elektoj enpostenigis Alu Alĥanov). Daŭras rekonstruado de loĝlokoj kaj produktejoj, ekfunkciis mezlernejoj, televido, malsanulejoj ktp.
La okazis la unuaj post la jaro 1990 elektoj de la ĉeĉenia parlamento. La elektoj sukcesis: la duĉambra parlamento konsistas el 61 deputitoj. Ankaŭ en 2005 pereis luktante kontraŭ la rusia armeo la separatisma estro Aslan Masjadov.
En 2006 oni elektis kiel ĉefministron Ramzan Kadirov, filon de Aĥmed Kadirov. Krome estis mortigita Shamil Basajev, sendependisma estro. En 2007 Ramzan Kadirov iĝis prezidanto. En aprilo 2009 Rusio proklamis la finon de la milito, kiun ĝi konsideris «kontraŭterorisma operacio».
Klimato
La klimato estas kontinenta. Ĉeĉenio estas karakterizita per signifa vario de klimataj kondicoj. La averaĝa temperaturo de januaro varias inter -3 ° C en la Terek-Kuma malaltaĝo ĝis -12 ° C en la montoj. La averaĝa temperaturo en julio estas 25 kaj 21 ° C. Ĝi faligis de 300 (ĉe la Terek-Kuma malaltaĝo) al 1000 mm (en la sudaj regionoj) de pluvo jare.
Deklaro de sendependo de Israelo
La Deklaro de sendependo de Israelo (en hebrea: הכרזת העצמאות) okazis en la 14-a de majo 1948 en la Tel-Aviva Muzeo de Arto ĉe Tel Avivo, en la numero 16 de la bulvardo Rotchschild, samtempe kun la laŭleĝa fino de la Brita Mandato en Palestino, nome la sopirata «Tero de Israelo» (Eretz Israel) de la judoj. La deklaro okazis post aprobo unu jaron antaŭe en la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj de la Plano por la dispartigo de Palestino en du apartaj ŝtatoj, unu araba kaj alia juda. Tiu deklaro estis akceptita de la juda komunumo kaj malakceptita de la araba komunumo.
La programita dato por la finigo de la brita mandato, nome la 15a je nula horo, koincidis kun la ŝabato, tiele ke la judaj aŭtoritatoj decidis antaŭenigi la oficialan ceremonion al la kvara vespere de la vendredo 14a, ok horojn antaŭ la Alta Komisaro Cunningham abandonu la havenon de Haifa kun la lastaj britaj aŭtoritatoj.
La ceremonio estis organizata urĝe kaj senpompe, en ne solena salono, ĉe granda portreto de Theodor Herzl, fondinto de la moderna cionismo, flankigita de du grandaj blankbluaj flagoj kun la Stelo de Davido. Partoprenis la judaj aŭtoritatoj, urbestroj, politikestroj kaj religiestroj, intelektuloj kaj ĵurnalistoj kiuj povis alveni al Tel Avivo, totale ĉirkaŭ 350 personoj, ĉar Jerusalemo troviĝis tiam sieĝata de profesiaj trupoj bone ekipitaj de la Araba Legio transjordania, jam ĉe la pordegoj de la Malnova Urbo, kadre de la komenco de la enlanda milito.
La Sendependa Deklaro konsistas el kvin partoj:
La historia deklaro, de karaktero strikte laika sed kiu establis ligilon kun la kulturo kaj la historio de la juda praularo, estis legata de David Ben-Gurion kaj ekis jene:
Sekve li menciis rapide la mejlo-ŝtonojn kiujn estis trapasinta la juda popolo en sia ĵusa historio, memore la longdaŭran ekzilon kaj la modernan Jiŝuvon, sen forgesi elvoki Herzl kaj la cionisman movadon, la Balfour-deklaron, la Holokaŭston kaj la favoran voĉdonon de la UN je la 29-an de novembro 1947.
Oni konfirmis ke la nova ŝtato baziĝos sur la principoj de libereco, justeco kaj paco, esti malferma al la enmigrado de ĉiuj judoj de la mondo (tiel reklamas la solidarecon de la Diasporo), garantiante la egalecon de rajtoj kaj liberoj por ĉiuj ĝiaj civitanoj, sendistinge. Tamen fundamenta leĝo kun konstitucia valoro, voĉdonite la 19-an de julio 2018, titolitan "Israelo - naciŝtato de la juda popolo", pri kiu la artikolo 1 proklamas ke "la rajto ekzerci nacian memdeterminadon en la ŝtato de Israelo estas sole por la juda popolo", rajto kiun oni rifuzas al palestinaj civitanoj de tiu sama ŝtato, malgraŭ ke tiu rajto estis koncedita al judoj kiuj loĝas en Argentino aŭ Ukrainio.
Ankaŭ oni petis esti akceptita en la UN kaj invitis la arabajn najbarojn kunvivi en paco kaj en bona najbareco, kun reciproka helpo kaj kunlaboro.
Oni finis proklamante, «laŭ la natura kaj historia rajto de la juda popolo, same kiel pro la rezolucio de Unuiĝintaj Nacioj», estas establita la juda ŝtato en Palestino, kiu nomiĝos «Ŝtato Israelo».
Pere de la biblia esprimo «Roko de Israelo» (Cur Israel) por eviti eksplicitan mencion de Dio en politika teksto, la deklaro finis per la jenaj vortoj:
La dato la deklaro estas en duopo, unue per la hebrea kalendaro kaj sekve de la internacie uzata gregoria.
Post la legado de la Deklaro, estis ankoraŭ tempo por nuligi la subpremadajn kaj kontraŭenmigrajn leĝojn de la brita registaro (vidu artikolon pri la Blanka Libro) kaj Ben-Gurion fermis la sesion post la muziko de Hatikva, nome la himno nacia de cionismo kaj poste de Israelo. En totalo, la tuta ceremonio daŭris 32 minutojn.
Kun la escepto de la arab kaj islama mondo, la deklaro trafis tujan respondon kaj ricevis favoro preskaŭ universale: tiele, ĉefe de la du superpotencoj, tiun saman nokton, dekunu minutojn post la fino de la Brita Mandato, Usono agnoskis la novan Ŝtaton Israelo. La Sovetunio faris ĝin post tri tagoj.
La venontan nokton post la deklaro, la armeoj de kvin arabaj landoj (nome Transjordanio, Egiptio, Sirio, Libano kaj Irako) trapasis la landlimojn kaj iniciatis la invadon de la teritorio de la novfondita ŝtato, kaj tiele komencis la unua arab-israela milito.
Nederlanda Esperantisto
Nederlanda Esperantisto estis la oficiala organo de Nederlanda Societo Esperantista "La Estonto estas Nia" (LEEN). La gazeto fondiĝis en 1931. Ĝi aperis en nederlanda lingvo kaj en Esperanto. H. de Wolf kaj P. W. Baas redaktis ĝin, la lasta dum sia prezidenteco de LEEN.
La formato estis 24.5x15.5.
Las Ventas de San Julián
Las Ventas de San Julián (Las Ventas de San Julián) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "Las Ventas de San Julián" devenas el antikva nomo "San Julián" (Sankta Juliano), patrono de la municipo, kaj de "ventas" (gastejoj) kiujn oni starigis por gasti kaj veturantojn kaj paŝtistojn.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Ventero. La censita populacio en 2011 estis de 228 loĝantoj kaj la denseco estas de 38 loĝ/km².
Situo
Las Ventas de San Julián estas situanta en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campana de Oropesa en la plej nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 310 m; je 121 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo, kaj je 158 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 6 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°0′30″ N 5°17′36″ Ok.
Geografio
La municipo troivĝas situanta en la komarko de la Campana de Oropesa, sur ebenaĵo de Campo Arañuelo, ĉe la sierra de Gredos, inter anzinoj, korkokverkoj kaj makiso. La teritorio estas ebenaĵo montareta, kie elstaras la monteto El Calvario.
Limas kun la municipaj teritorioj de Calzada de Oropesa kaj de Dehesa de Villalba, teritorio separita de Oropesa, ambaŭ de la provinco Toledo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.
Historio
Post la reconquista, la zono reloĝoĝis dividata inter malfermaj kvarkarbaroj apartenantaj al la komunumo de Ávila. Unu el tiuj kvarkarbaroj estis San Julián. Estis trapasejo kaj en la 18a jarcento estis jam tri gastejoj, spite malmulta loĝantaro. Ĝi apartenis, kiel la tuta senjorlando de Oropesa, al la diocezo de Ávila kaj al tiu urbo pagis impostojn.
Ekde 1979 al 2011 ĉiam regis la vilaĝon urbestroj de la socialisma partio PSOE.
Ferenc Náday
Ferenc Náday [nAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Náday Ferenc estis hungara aktoro, reĝisoro, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis újhelyi, lia origina familia nomo estis Nauratyill, Navratil aŭ Navratyil. Lia edzino estis Katalin Vidmár, liaj gefiloj estis Béla Náday kaj Ilona Náday.
Ferenc Náday  naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Náday frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li debutis kiel kantista aktoro en 1862 en teatro en Buda en 1862. En la sekva jaro li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), kie li restis ĝismorte. Li faris ankaŭ reĝisorajn taskojn. Inter 1866 kaj 1893 li ankaŭ instruis en Teatra Akademio. En 1893 li ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro. En 1903 li ricevis reĝan premion. Li ekhavis edzinon en 1873, kiu naskis 2 gefilojn.