cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tungul
Tungul (nubie: Tungul, arabe: دنقلا القديمة: Dunqulā al-qadīma, sudanarabe Dungulā il-gadīma; tial ofte ankaŭ Malnova Dongola) estis la ĉefurbo de la kristana nubia regno de Makuria kaj troviĝas nuntempe en la sudana ŝtato aŝ-Ŝamalija.
Atentu, ke tiu ruinurbo ne estas la moderna Dongola, kiu situas 50 km pli norde.
Smrdáky
Smrdáky [smrdAki], hungare Büdöskő [budoŝkO] estas vilaĝo kaj kuracbanloko en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Senica. Ĝis 1898 la oficiala nomo estis Szmrdák [smrdAk], poste pro la odoraĉa kuracakvo nomiĝis Büdöskő (=odoraĉa ŝtono).
Situo
Smrdáky situas laŭ traira flankovojo. Senica troviĝas 7 km-ojn.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1436 en formo "Zmrdec", la banejo en 1617. Tie estas la plej sulfura akvo de Eŭropo. La unuaj bandomoj konstruiĝis en 1833. Post 6 jaroj ankaŭ kastelo konstruiĝis. En 1910 loĝis en Büdöskő 324 homoj, (304 slovakoj, 5 germanoj, unusola hungaro). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Szenice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Smrdáky 646 homoj, (637 slovakoj, 7 ĉeĥoj, 2 hungaroj).
Debora nombro
La Debora nombro estas nombro sen dimensio, uzata en reologio por karakterizi fluidecon de materialo. Iuj amorfaj materialoj kiel gudro, iuj polimeroj aù iuj vitroj fluas se oni observas longdaùre aù je alta temperaturo kiel indikas eksperimenton de la guto de peĉo.
La nomiĝo de tiu nombro elvenas de la israela inĝeniero Markus Reiner, profesoro ĉe Technion,kaj fontas de la Biblio libro de (Juĝistoj 5:5), pli precize de la kanto de la profetino Débora :. Oni trovas bildon same en la Libro de Miĥa 1:4, aù en la Psalmo 97:5 : « La montoj diluiĝas kiel vakso antaù la Eternelulo ».
La nombro de Debora estas la rilato inter la tempo de moliĝo, karakterizante la flueco de la materialo kaj la skalo de tempo per eksperimento de numera simulado. Des pli la nombro de Debora estas malgranda, des pli la materialo estas fluida.
Tiel, normala vitro povus moliĝi laù sia propra pezo post pluraj jarcentoj je kelkcentoj da gradoj, dum la akvo povus fendiĝi sub tre rapida kolizio.
Klein Zecher
Klein Zecher estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis nur  loĝantojn. La en komparo aparte malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Lauenburgische Seen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, administrata en la pli granda urbo Ratzeburg, kiu mem tamen ne apartenas al la komunumara teritorio.
Olivier Dahan
Olivier DAHAN (naskiĝis en La Ciotat), estas franca reĝisoro kaj scenaristo.
Biografio
Olivier Dahan, 20-jara en 1987, eniris Artan Lernejon en Marsejlo kie li rivecis nacian superan diplomon de plastika esprimo en 1991. Inter 1988 kaj 1997, li reĝisoris sep kurtfilmojn, muzikvideojn por IAM, MC Solaar, The Cranberries, Zucchero, ktp, kaj partoprenis artajn ekspoziciojn. En 1994, Olivier Dahan reĝisoris por ARTE sian unuan longan filmon, Frères, en la kolekto «Tous les garçons et les filles de leur âge». La filmo estis elektita por festivalo Berlinale. Ĝi aperis en kinejoj en 1997 samtempe kun Déjà mort, dramo en la senespera mondo de junaj Nico-anoj, riĉaj kaj deprimaj. Inter la rolantoj troviĝis Benoît Magimel.
En 2001, li filmis adapton de fabelo de Charles Perrault, Le Petit Poucet, kaj sombran filmon en 2002, La Vie promise kun Isabelle Huppert en rolo de prostituitino priserĉanta sian eks-edzon. En 2003, produktoroj Alain Goldman kaj Luc Besson proponis ke li reĝisoru Les Rivières pourpres 2 - Les anges de l'apocalypse, kun Benoît Magimel.
Komence de 2004, li planis filmi biografion de Édith Piaf, kiun li reĝisoris en 2006 kun Marion Cotillard en rolo de la mita kantistino. La filmo La Môme, (titolita La Vie En Rose en la angla), malfermis festivalon Berlinale en 2007. Marion Cotillard estis rekompencita per Golden Globe pro sia aktorado, BAFTA por plej bona aktorino; César por plej bona aktorino kaj Oskaro por plej bona aktorino. Oskaro por plej bona ŝminkado estis ankaŭ atribuita al la ŝminkista teamo.
En 2008, Olivier Dahan vojaĝis tra Luiziano kaj Teksaso, por serĉi lokojn por sia venonta filmado en la angla, planita dum somero 2008.
En 2009 kaj 2010, li reĝisoris la spektaklon Mozart, l'opéra rock, produktitan de Dove Attia kaj Albert Cohen.
Greka filozofio
La greka filozofio reprezentas, en la medio de la historio de la okcidenta filozofio, la unuan momenton de la evoluiĝo de la filozofia pensado. Vidpunkte de la kronologio, oni identigas tiun fazon kun la periodo etenda de la 7-a jarcento a. K. al la fermo de la Akademio de Ateno, okazinta en 529 p. K. pro la edikto de Justiniano la 1-a.
La problemoj de la greka filozofio
En la vastega kampo de la greka filozofio estis diskute kaj ekzamene emerĝinta, kun diversaj rezultoj, la jena problemaro:
Duncan Waldron
Duncan WALDRON, naskiĝinta en Glasgow. estas skota fotisto kaj amatora astronomo.
Lia unua laboro estis fari alt-kvalitajn reproduktaĵojn de astronomiaj fotoj por la Reĝa Observatorio de Edinburgo.
Duncan Waldron kaj sia familio elmigris en Novsudkimrion en 1998.
Greka filozofio
La problemoj de la greka filozofio
Kompreneble, tiuj ampleksaj problemoj ne solas: la grekaj filozofoj interesiĝis ankaŭ pri alio: iuj pensuloj fakte direktis sian atenton al la kosmologio, epistemologio, matematiko ktp: ĉiukaze eblas objektive opinii ke la tri menciitaj supre fakte lumas ankaŭ al la ceteraj.
Historio de la greka filozofio
En tiu ĉi sekcio oni intencas apenaŭ skizi, laŭ historia-filozofia optiko, la precipajn fluojn kaj evoluojn de la greka filozofio. Por listo pli detala pri la multaj protagonistoj de tiuj pensfluoj, oni reiru al la voĉoj antikva filozofio, helena filozofio kaj historio de filozofio.
Arkaika greka pensado
Tradicie, oni reirigas la originon de la tuta okcidenta filozofio al greka arkaika pensado, kaj aparte al serio da modifoj tipe historia, ekonomia-politika, kiuj, kiel instruas fakuloj pri la greka filozofio kiuj enkondukis ĉirkaŭ la 7-a jarcenton a. K. al progresiva desanktigo de la antikva kosmologio kaj teogonio de Homero kaj Heziodo. Samtempe tamen malfacilas distingi la novan saĝulan pensadon el religieco malplej malkaŝita kiu sin esprimas en la formoj de la Orfeismaj Misteroj kaj Eleŭzisaj Misteroj.
Unuflanke, tial, energie altrudiĝas bezono de pli aŭtonoma pensado, iuaspekte scienca ĉar bazita sur principoj respektantaj la naturajn fenomenojn: tiu postulo puŝas la unuajn pensulojn, Aparte tiujn de la tieldirita Skolo de Mileto ekde Taleso, ili metis en la centron la problemon pri la “Arkeo”: kiu estas la unua elemento el kiu ĉiuj aliaj descendas havante en ĝi la originon? Kaj kiuj estas la leĝoj reguligantaj la rilatojn inter la unuaj elementoj? Taleso identigos tian unuan principon kun la akvo, Anaksimandro kun la Apeiron (‘senlimo’), Anaksimeno kun la aero, kaj aliaj pensuloj, sekve, proponos diversajn hipotezojn tiucele.
Substrekendaj, en tiuj pensuloj, ne estas la konkludoj atingitaj sed la klopodon alfronti la problemon pri la origino kaj pri la senco de la realo sen rifuĝa turniĝo al eksplikoj liveritaj de la mitoj aŭ al tradicioj; unuafojon la senpera kontrolo pri la naturo kaj la racia kapablo de la homo estas konsideritaj en ĝiaj aŭtonomio kaj supereco.
Aliflanke, en la greka arkaika pensado, krom la supremenciitaj problemoj prezentiĝis al la iliaj medito la bezono repripensi la rilatojn kun la dieco kaj aliri la problemojn specifajn de la etiko koncernantajn la manieron per kiu la homo reguligas sian ekziston kaj la rilatojn kun la ”poliso”, la urbo-ŝtato kie iompostiome la basileus (greke: Βασιλεύς = reĝo) estadis anstataŭata de reĝimoj egalismaj kun leĝoj konceptitaj kiel reflekso de la natura ordo de la universo. Tiu bezono, kiu trovas sian respondon en la maksimoj de la sep saĝuloj (reale dudeko da personoj kiu nur hazarde korespondis inter si, kaj kiuj allasis serion da lapidaraj diroj temspecife etikaj), plimalfrue albordiĝos en la formulkolektoj de la sofistiko kaj de la sokrata kaj postsokrata filozofioj, fariĝante unu el la plej gravaj pensfluoj de la greka filozofio.
En la unua fazo la ontologia kaj kosmologia aspektoj estas tiuj privilegiitaj; la filozofia pripensado de Pitagoro, rilate tion, alfaciĝas kiel grava evoluo ĉar unua provo priskribi la realon laŭ la kriterio de la Neceso, nome pere de matematikaj leĝoj. Temas pri mensa aliro kiu sin proponas esplori la interligojn de la nevidebla Harmonio, taksata fundamento de la universo; aliro rezervita al malmultaj inicitoj pro la sankta karaktero atribuita al la doktrino. La Nombro fakte ĉe Pitagoro konsideriĝas kiel la origino de la saĝo, kaj la Unuo al kiu li aludas ne estas simpla cifero kiel la aliaj, sed simbola kaj supera entaĵo, la origina elemento el kiu ĉiu cetera realaĵo alekzistiĝas kaj povas esti deduktita, laŭ rigida matematika-geometria kunĉeniĝo, kie tamen, la elemento kvalita kaj kontempla pli influas ol tiu kvanta. Iuj aspektoj de la filozofio de Pitagoro, aparte la kosmologia mistikema enhavo, trovos poste kromajn disvolvojn en la pensado de Platono.
Sokndal
Sokndal estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Rogaland. Fine de en la komunumo vivis.
Santa Cruz de la Serós
Santa Cruz de la Serós [santaKRUZ delaseROS] (tradukebla el aragona al Sankta Kruco de la Monaĥino(j)) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio​, en la sudo de la komarko Jacetania (kies ĉefurbo estas Ĥako) apartenanta al la nordokcidenta pinto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). En la loĝloko, krom la hispanan, oni parolas variaĵon de la aragona lingvo uzitan en la okcidentaj Pireneoj.
Greka filozofio
Arkaika greka pensado
Al provo esplori pri la dieca kaj nesensebla aspekto de la naturo alflankiĝas la laboro de aliaj filozofoj engaĝiĝantaj liveri la priontologian esploron, koncerne la originajn elementojn, el la enkrustoj de religiecaj tradicioj. Pri kritiko rilate tiujn lastajn, direktita aparte kontraŭ ties antropomorfismo sin igas informisto Ksenofono, kies penso anticipas la plej gravan disvolvon de la greka ontologio, reprezentita de la Elaja skolo iniciatita de Parmenido. Tiu ĉi ekpolemikas kontraŭ la unuaj filozofoj, kiuj postulis plurecon de la originaj elementoj kiel fonton kaj kaŭzon de la fenomeno ŝanĝiĝo, kaj kontraŭ Heraklito kiu difinis la realon kiel produkton de senĉesa ŝanĝiĝo, submetita al la leĝo de la kontraŭoj, akcentante la multoblon kaj la kontraŭdirojn kiel faktan datumon kaj ne kiel erarojn de la penso. La filozofoj de Elajo pripensas ke la Esto estas unusola kaj ke la impresoj de la sensa sistemo ne kapablas nin konduki al la scio: nur la penso kapabla sin liberigi el la sensa sperto povas adresiĝi kun sukceso al la Vero de la esto: vero distingiĝanta el opinio en radikala ontologia diferenco rilate la fenomenan realon.
Santa Cruz de la Serós
Santa Cruz de la Serós estas malgranda vilaĝo grava en la historia pasinteco kaj kiel komerca kaj financa kerno de la zono. Rimarkindas belaj stratetoj kaj tipaj ŝtonaj domoj. Ĝi estas proksime de Jaca sude de la Valo de la rivero Aragón.
Greka filozofio
Arkaika greka pensado
Polemikante kun la tuta strukturo de la ontologia fluo de la antaŭsokrata filozofio, jen plurisma jen monisma, la sofistoj, aŭ la estaruloj de la sofistiko, turnas male siajn esplorojn al temoj strikte etikaj, aparte asertante la menscelecon individui universalajn valorojn komunajn al ĉiuj homoj.
Santa Cruz de la Serós
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko Jacetania. Ĝi limas norde kun Santa Cilia kaj Jaca, oriente kun Jaca, sude kun Jaca, Peñas de Riglos kaj Bailo; kaj okcidente kun Bailo kaj Santa Cilia de Jaca. Ĝia municipa teritorio inkludas la kernon de Binacua. Parto de la municipa teritorio estas okupata de la Protektita Pejzaĝo de San Juan de la Peña y Monte Oroel.
Greka filozofio
Arkaika greka pensado
Kaj ĝuste polemikante kontraŭ la sofistiko okazos ke la penso de Sokrato kaj la sinsekva greka filozofio serĉos universalan kaj objektivan fundamenton por la Homaj Valoroj kaj Scio.
La klasika epoko: Sokrato, Platono, Aristotelo
Kun la atenano Sokrato (469 a.K-399 a.K.) la greka filozofio plenumis grandan kvalitan salton fariĝante esploro decide encentrita sur la homo kaj sur la neceso de vero universala. La esploro de Sokrato, kiu iuaspekte kunligiĝas kun la Sofistiko, tamen adresiĝas en la direkton kunligi la deziron de scio kun la problemo de la etiko, vidpunkte de iu moralo objektiva kaj universala. Polemikante kontraŭ la sofistikoj, Sokrato rifuzas ilian relativismon etikan (Protagoro) kaj neniismon (Gorgio), jen en la medio morala, jen en la medio gnoseologia; laŭ li, la vera saĝulo konsiderindas tiu kiu, startinte el la evidenta agnosko de sia nescio, igas sin mem objekto de sia problemo.
Saĝulo estas kiu esploras, kiu scias antaŭmeti al si demandojn kaj ilin eksciti en aliaj homojn. La sokrata dubo ne instigas, tial, al la skeptikismo, sed celas al la vero absolute senprofite: Sokrato ĝin serĉis ne fore de si mem, sed en la interno de sia esto, kiun li nomis demono (δαίμων, dàimon) signifanta ankaŭ temperamenton, dispozicion, emon. La filozofio estas, do, laŭ li, esence verko majeŭtika nome tekniko kiu, propra de akuŝistino por naskigi homojn, alproprigita de la sokrata metodo naskigas en ili la universalan veron.
Uragano Nate (2005)
Uragano Nate [NEJT] estis la dek kvara nomita ŝtormo kaj sepa uragano de la uragana sezono en 2005. Ĝi minacis Bermudon sed restis mare dum la komenco de Septembro. Tamen restaĵoj atingis Skotlandon kaj Norvegion, kie ankoraŭ okazigis mortojn kaj damaĝojn.
Flago de la Maldivoj
La flago de la Maldivoj estas ruĝa kun granda verda rektangulo en la centro portanta vertikalan blankan duonlunon. Ĝi estis adoptita la 25-an de julio 1965.
La ruĝa rektangulo reprezentas la aŭdacon de la herooj de la nacio, kaj ilian emon oferi sian sangon en defendo de la lando. La verda rektangulo en la centro simbolas pacon kaj prosperon. La blanka duonluno simbolas islamon, la kredo de la plimulto.
Santa Cruz de la Serós
Geografio
La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj, trunkokonusaj kamenoj kaj balkonoj kun lignaj prilaboritaj apogreloj.
Historio
Santa Cruz de la Serós estis grava en la historia pasinteco. De 1056 estas la plej frua mencio de Vinaqua (Binacua); tie oni konstruis preĝejon en la 11-a jarcento kaj oni registris ekzistadon de vitejoj en la 12-a jarcento.
En la 11-a jarcento oni fondis la benediktanan monaĥinejon de Sankta Maria kaj oni konstruis la preĝejon de San Caprasio.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Santa Cruz de la Serós: oni malaltiĝis el 422 loĝantoj en 1930 ĝis nunaj 194 loĝantoj (2022).
Greka filozofio
La klasika epoko: Sokrato, Platono, Aristotelo
La ideo, do, estas la origino (kaj fina celo) kaj de la scio kaj de la realo, ĉar ĝi estas la modelo, la ekzemplero, sur kiu estas modelitaj la realaĵoj, kaj pere de ĝi eblas ilin koni. La mensa procezo per kiu oni resuriras el la sensa multnombro al la inteligebla unueco estis nomita ĉe Platono “dialektiko" kiu konsistas en la filozofio mem, similigita al la amo, kaj sokrate interpretita kiel socia pripensado, disvolvita de la filozofo en la dialogo kun aliaj homoj; reale la dialogo havas funkcion pli ŝajnan ol realan, ĉar ĝi konsentas al la filozofo amendi sian esploron el eraroj ŝulditaj al la “ŝajnoj”, puŝite de la “erota” deziro pri scio. La ideo, do, staras en la kulmino de tiu procezo kaj superas (transcendas) la apartaĵojn relativajn kaj transirajn de la senseblaj objektoj kvankam ĝi estas ilia fundamento. Platono tiel provis solvi la problemon, ĉeestiĝintan en Parmenido, pri la naturo de la Esto. Parmenido estis dirinta ke nur la Esto estas, dum la ne-esto ne estas, sed trans tiu taŭtologio li ne precizigis pri “kio estas la esto”; tiel ke fakte ne eblis ĝin koni, kaj fine pri ĝi paroli.
Santa Cruz de la Serós
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj montaraj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al irigaciaj kultivoj, plus forstado, natura, sporta, kultura kaj rura turismo.
Greka filozofio
La klasika epoko: Sokrato, Platono, Aristotelo
Per la aranĝo de la mondo de la Ideoj Platono opiniis ke mem fine objektivigis la Eston, en kiu li identigis la ideojn mem, kiuj estis strukturitaj hierarkie, ekde minimumo al maksimumo de esto ĝis la plejsupera “Bono”. Ĝuste tiu hierarkio ebligas la scion, ĉar estas la komparo dialektika inter la diversaj realaĵoj, inter kio staras surkulmine (de la esto) kaj kio staras malsupre (de la ne-esto), la ebliganto de la scio.
Rilate, do, al Parmenido kiu konceptis la eston kaj la ne-eston kiel du disigitaĵojn, kontraŭajn kaj nekomunikeblajn, Platono koncedis laŭgradajn paŝaĵojn de la ne-esto al esto.
Tiupunkte alestiĝis dualismo inter la mondo de la ideoj (aŭ Hiperuranio) kaj realaj aĵoj: la nocio de la ideala mondo kiu en ni mortemaj estas nekonscia kaj duondormanta, revekiĝas fakte ĝuste pere de la sperto sensebla. La scio, tial, estas "anamnezo", rememoro: ni rekonas kion ni jam sciis sed forgesis. Tiu dualismo estis vivita de Platono alternsente, momente entuziasme momente pesimisme, pro tio ke ĝi trapenetras ne nur la scion-kognon sed ankaŭ la totalecon kaj la esencon de la homo tiun ĉi intime disŝirante, kaj ĝi estis ilustrita pere de efikaj kaj sugestaj mitoj (de la kaverno, de la durada ĉaro, de la Eros ktp.), kiuj proponas la ascendon aŭ revenon al la bono kaj vero. Ankaŭ al la politiko Platono proponis la objektivon de la perfekteco: la Ŝtato laŭ racio, teoriigita en la Respubliko, estu organizita surbaze de la divido laŭ sociaj klasoj, kopiantaj la konstituajn elementojn de la homa animo, nome racia, intelekta, sensavida. Platono krome allasis la rajtegalecon inter viro kaj virino. Fervora artisto kaj poeto en la esprimoarto, li tendencis tamen senvalorigi la arton, pro ĝia karaktero imite reprodukti la naturon, siavice jam imitanta la ideon.
La nekoincidaĵoj kun Platono tamen, spite de ĝiaj gravecoj, ne marŝas sur radikala kontraŭo ĉar ankaŭ Aristotelo donis grandan valoron al la sistema pensado kaj la universalaj formoj kaj konceptis la Eston laŭ dinamika formo (kiel transiro el la eblecostato) anstataŭ state kontraŭstaranta al la ne-esto. Aristotelo proponas, finfine, malsaman solvon pri la sama problemo, nome kiel akordigi la diverĝojn inter Parmenido kaj Heraklito, inter la Esto kaj Fariĝo.
La etiko estis krome konceptita de Aristtelo sammaniere ol Sokrato kaj Platono, nome kiel esploro pri la virtoj, pri tiuj dispozicioj kiujn homo devas akiri por ke mem atingu la feliĉon. Li igis koincida la valoron kun la esto: kiom pli realaĵo realigas sian ekzistocelon tiom pli ĝi valoras. Al la homoj li konsilis la justan mezuron: nur uzante ekvilibron kaj prudenton persono povas fariĝi felica kaj harmonia. Sammaniere, la tri eblaj politikaj ŝatatformoj (monarkio, aristokratio kaj demokratio) evitu ekstremismon de siaj respektivaj degeneradoj: tiraneco, oligarkio kaj oklokratio.
Same kiel jam en Platono, krome, antaŭ en Aristotelo la scio ne devenas ekskluzive de la sperto. Ĝi implicas kooperadon de senseblo kaj intelekto, kaj ĝi faktiĝas laŭgrade, kulminante per la interveno de transcenda aganta intelekto, kiu abstraktas la intelekteblan formon el la senseblaj kaj provizoraj kvalitoj de la estaĵoj.
Distinta el la intelekto estas la Logiko kiu estas artikita pere de procezo dedukta kie tipa formo estas la silogismo.
Aliaj esencaj principoj de lia formala logiko (dirita ankaŭ logiko de la abstrakta penso) estas la Principo de identeco, kaj tiu de Principo de nekontraŭdiro. La graveco de Aristotelo por la filozofio okcidenta kuŝas ĝuste, inter aliaj meritoj, en lia logiko, al la fakto ke estis li per sia metodo kiu provizis la ilojn por fondi kaj ordigi la diversajn formojn de scio, kreante la premisojn kaj paradigmojn de specifaj lingvaĵoj uzataj ankoraŭ hodiaŭ en la sciencaj kampoj (certe, kun adaptiĝoj).
Helenisma periodo
Plursence inspiriĝinte ĉe antaŭaj filozofoj, sed aparte ĉe Sokrato en helenisma periodo almondiĝis multaj filozofiaj skoloj, kiuj havis ĉiuj komuna la centrecon de la temo pri la etiko, decide superrega, en tiuj pensuloj, kompare kun la temoj gnoseologiaj kaj ontologiaj alfrontitaj de Platono kaj Aristotelo. Kroma karakterizo de tiu fazo de la greka filozofio estas la konstitucio, modela sur la platona Akademio de Ateno kaj sur la Liceo de Aristotelo, de veraj kaj propraj skoloj kiel agregaj, evoluigaj kaj disvastigaj penscentroj. La precipaj estis:
Rilate la cinikan skolon, ĝi trajtiĝis per la konsidero pri la morala temo ne nur teorinivele, sed precipe kiel problemo eksplicite praktika. Personuloj de la cinika medio, inter kiuj menciindas Diogeno la Cinika grekdirita "hundo” (greke “κύων" el kiu la termino kynikos, ĝuste “cinika”), kaj Antisteno, ne nur teoriigis koncepton pri bono kiel simpla elimino de ĉiu sufero kaj kiel teniĝo de supera ena libero de unuopulo, sed igis sin konfesantaj tiun koncepton ankaŭ en ĉiutaga konduto, sin montrante publike vivantaj ekzemploj de tiu nova moralo (el tio floris granda kvanto da anedoktoj, kiel ekzemple tiu pri renkontiĝo inter Diogeno kaj Aleksandro la Granda, kie la filozofo malvigle petas rekte al la kondotiero: “formoviĝu ĉar vi min ombras!”.
Iuaspekte simila al la pensmaniero de cinikuloj estis ankaŭ la skeptikismo de Pirono kaj ties sekvuloj. La skeptikisma skolo, tamen, eltiris puŝon el la etika individuismo subtenata de la principo pli metafizike karakterizata, nome moto laŭ kiu nenio povas esti konata kun certeco, kaj la bono mem estas nekonebla; la unika ebla virto konsistas en la rezigno al ĉiu pasio, kaj teorie kaj praktike. La ataraksio (greke: Αταραξία), do, aŭ “senperturbeco”), estas la celo al kiu konformiĝu, laŭ Pirono, la vivo de homo.
Rilate, male, la stoikisman skolon, kiu disfranĝiĝis diversflue (Zenono el Kitiono, Panecio el Rodoso, Posidonio, Krisipo ktp) kaj kiu trovis egan disvastiĝon ankaŭ en la Romo imperia, fariĝante preskaŭ la oficiala filozofio, ĝi okupiĝis kaj pri logiko kaj pri fiziko, sed la plej elstara temo restis ĉiukaze la moralo. En la medio konceptanta la homon partoprenanta en la Logoso kiu unuigas ĉiujn estaĵojn, laŭ stoikuloj unuopulo, por ĝuste vivi, devas “al ĝi laŭlitere “homologiiĝi” (aŭ “sin fari egala al la “Logoso””), nome konduti ĉiam laŭ la racio kiu estas komuna al ĉiuj homoj. La apatio (greke: απάθεια = apátheia), propra de la stoikuloj, konsistas ne en la indiferenteco antaŭ la pasioj, sed en la kapablo akcepti ankaŭ la malbonon kaj la suferon kvazaŭ necesajn kaj celisme pozitivajn. Forta sento de devo kaj de morala rigoro altiri al tiu tipo de moralo precipe la regantajn klasojn de la Romia Imperio. Pri tio memorindas la teorioj kaj sinteno de Seneko.
Novplatonismo kaj finiĝo de la greka filozofiado
En la epoko de la Romia Imperio la helenisma kulturo kunfandiĝas kun tiu latina, kaj eĉ kontribuas, precipe pere de ties alportoj artaj kaj jursistemaj, ĝis veki ankaŭ en latinoj la estimon por la graveco de otium, nome de tiu ĉiutaga vivparto en kiu la plej riĉaj civitanoj povas kaj devas sin dediĉi al la kontentiĝoj kaj pripensado, anstataŭ al la politika aŭ labora engaĝiĝo.
Ne plu eblas, en la imperia epoko, identigi iun “grekan” filozofion malsaman ol tiun devenantan el ĝiaj disvolviĝoj en la latina medio; tamen, reale, ne plu estas aŭtonomaj kaj originalaj filozofiaj esploroj, sed nur ĉiam pli eklektikaj reellaboraĵoj de la antaŭaj teorioj, favorataj de la dimensio ĉiam pli kosmopolita de la sinteno de la romiaj civitanoj.
En tiu kunteksto, en kiu pliviglas la influoj gnostika, kaj kelkaj repriellaboraĵoj de Aritotelismo, la precipaj novaĵoj estas reprezentataj tamen de la disvastiĝo de la kristana religio, kies radikiĝo plej emerĝas kun la imperia leĝiga edikto de 313; kaj de la “filozofia” pagana reago al tiu nova kulto: alfaciĝas al la filozofia panoramo elstaruloj de novplatonismo, inter kiuj Plotino, Porfirio, Ĝiambliko, Proklo.
Novplatonismo distingiĝas per elstara interpreto pri la penso de Platono, aparte rilate ĝiajn ontologiajn kaj kosmologiajn aspektojn, por ĝin revenigi, sekvante la mondvizion de Parmenido, al principo pli unueca kompare kun la Diado al kiu albordiĝis la lastaj platonaj dialogoj. Laŭ la novplatona filozofio, la tuta universo fontas el unua principo difinebla Unuo; el ĝi, pere de vitala energio kaj tra internaj niveloj, diritaj hipostazoj, la kreado, kiu okazas per spirita emanado, etendiĝas ĝis la sensaj aĵoj, aŭ ĝis la materio formiĝanta kiel lumo disvastiĝanta kun la malproksimiĝo el sia fonto.
La homo partoprenas en tiu malproksimiĝo kaj materiiĝo kaj do estas en “peka stato”, el kiu devas kaj povas sin liberigi kaj elaĉeti laŭirante inverskure, pere de reveno al sia animo, diversajn gradojn de la kreado por reakiri la unuiĝon al ĉio (difinita kiel “animo de la mondo”, kaj al Nous dirita ankaŭ kosma-dieca intelekto. Tia akirita stato estas siavice kontemplado pri si mem kiu povas atingi per la spirita ekstazo la reunuiĝon kun la Unuo el kiu ĝi originas.
Facilas rimarkigi kiel tiu penso entenas en si mem diversajn elementojn de mistikismo: ĝi fakte havos grandan influon sur la plej elstaraj kristanaj mistikuloj de la Mezepoko, kaj daŭris ĝis la aristotelismo fariĝos la nova filozofia matrico anstatuante novplatonismon kaj platonismon.
Kun Aŭgusteno de Hipono kaj aliaj Patroj de la Eklezio la kristana religio disvastiĝas en ĉiuj sociaj niveloj, danke al konsento ĉiam pli kreskanta havigita ĉe la paganoj, kiuj decidas konvertiĝi al la Evangelio. Asimilante la paganan kulturon, intelektuloj kristanaj rifuzas la paganajn elementojn taksitajn neakordiĝeblajn kun la Evangelio. Ĉesas tiel, kun la edikto de Justiniano de 529 – kiu dekretas la definitivan fermon de la Akademio de Ateno, eble daŭriginta la iniciaton de Platono – la greka filozofio: ĝi daŭris, tial, ĉirkaŭ jarmilo kaj vivos en ĝiaj sennombraj elementoj kiujn kristanoj trovos akordigeblaj kun sia doktrino, eĉ al ili liveros la logikan strukturon por argumenti la racian fundamenton de kristanismo.
Henri Debehogne
Henri DEBEHOGNE (naskiĝis en 1928 en Maillen, mortis la en Uccle, aĝa je 79 jaroj) estis belga astronomo.
Li laboris en la reĝa observatorio de Belgio en Uccle, li estis fakulo pri astrometrio de la kometoj kaj asteroidoj.
Li malkovris 717 asteroidojn, la asteroido 2359 Debehogne, malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth en 1931, ricevis lian nomon en lia honoro.
Citrono
Citrono (Citrus × limon) estas la frukto de la citronujo (citronarbo ). La citronujo devenas de Sudorienta Azio, kaj disvastiĝis tra la mediteranea areo ekkultivita tie dekomence fare de la araboj inter la jaroj 1000 kaj 1200.
Priskribo de la frukto
La frukto citrono fizike karakteriziĝas per ĝia ovala formo kun pintoj en siaj ekstremoj kaj per diversdika ŝelo (malmultaj milimetroj ĝis preskaŭ unu centimetro). Kiam la citrono estas matura, ĝia ŝelo estas ekstere flava kaj interne blanka. Eĉ se ĝi estas manĝebla, ne estas kutime manĝi krude la citronon pro ĝia tro multa kvanto da acida gusto. Ĝi estas kulturata ĉefe pro sia suko, tamen ankaŭ la pulpo kaj ŝelo estas uzataj en kuirarto. Citronsuko estas proksime 5-%-a citrata acido, kio donas al la frukto sian (kaj ĝian) acidan guston. Krome, la citrono estas vaste uzata kiel deinfektaĵo kaj sengrasaĵo. La citronujo estas fruktarbo kultivata en sufiĉe varmaj regionoj por la citronoj kaj por ligno uzata en fajna meblofarado. Ekzistas citronoj sen semoj, sed male al mandarinoj, ili ne estas aparte kultivataj kaj vendataj, ĉar utilo de sensemeco validas nur por rekta manĝo kio ne estas la kazo de la citrono. Ĝi enhavas citratan acidon, hesperidinon kaj vitaminojn kiaj la jenaj: vitamino C -30 mg en 100 g, vitaminoj A, B1 (tiamino), B2 (riboflavino), B3, B5 kaj B6; mineralojn kiaj la jenaj: Kalcio, Kupro, Kloro, Fero, Fosforo, Magnezio, Mangano, Kalio, Natrio kaj Sulfuro.
Citronujo (Citrus × limon) estas la fruktarbo rezulta de hibridiĝo inter C. medica (foje franca citrono) kaj C. aurantium (maldolĉa oranĝarbo). Kvankam aliaj aŭtoroj opinias ke estas la rezulto de diversaj kruciĝoj inter Citrus medica kaj Citrus × aurantifolia. Ĉiuokaze, evidente citronujoj estas grefteblaj kun oranĝarboj, tiele ke unusola arbo povas produkti oranĝojn en unu branĉo kaj citronojn en alia.
Patra specio
Cedrato estas speco de citrus frukto el cedratarbo (Citrus medica) en la plantfamilio rutacoj. Cedrato estas frukto ovala kaj veruka, de formo kiel citrono, sed pli multe pli granda kaj pezanta de 0,5 kg ĝis 2 kg. Sed la plej grandaj cedrato atingas 25 cm kaj 4 kg. Ĝia verda aŭ flava pulpo gustas acide kaj ne plenas je suko, sed ĝi odoras ĉarmege.
Priskribo de la arbo
La citronujo estas origina el Azio (Asamo, nome regiono en nordorienta Barato, nordo de Birmo kaj Ĉinio, ĝi ne estis konata de antikvaj grekoj aŭ romianoj, kaj ĝi estis menciita en Okcidento la unuan fojon en la libro pri agrikulturo Nabathae ĉirkaŭ la 3-a aŭ 4-a jarcento. Ties kultivado ne disvolviĝis en Okcidento ĝis post la Islama invado de Iberio, kaj poste etendiĝis laŭ la tuta Mediteranea marborda regionaro kie ĝi estas tre kultivata, pro la taŭgeco de la klimato, por ties interna konsumo kaj por eksportado.
Historio
La certa origino de la citronarbo estas nekonata, kvankam oni supozas, ke citronoj unue kreskiĝis el Asamo (regiono en nordorienta Barato), norda Birmo aŭ Ĉinio. Genomika studo de la citrono indikis, ke ĝi estas fakte hibrido inter amara oranĝo (Citrus × aurantium) kaj cedrato (Citrus medica).
Citronoj alvenis en Eŭropo proksime de suda Italio ne pli poste ol ĉe la dua jarcento p.K., dum la epoko de la Antikva Romo. Tamen, ili ne estis ankoraŭ amplekse kultivataj. Ili estis poste enkondukitaj al Persio kaj poste al Irako kaj Egiptio ĉirkaŭ 700 p.K. La citrono estis unuafoje registrita en literaturo en araba traktaĵo de la 10-a jarcento pri farmado, kaj estis uzata ankaŭ kiel ornama planto en plej fruaj islamaj ĝardenoj. Ĝi estis distribuitaj amplekse tra la tuta araba mondo kaj la Mediteranea regiono inter la jaroj 1000 kaj 1150.
La unua substanca kultivado de citronoj en Eŭropo ekis en Ĝenovo en la mezo de la 15a jarcento. La citrono estis poste enkondukita en Amerikon en 1493 kiam Kristoforo Kolumbo alportis citronsemojn al la insulo Hispaniolo en siaj vojaĝoj. La hispanaj konkeroj kaj koloniadoj tra la tuta Ameriko helpis la disvastigon de la citronsemoj. Ĝi estis uzata ĉefe kiel ornama planto kaj por medicino. En la 19a jarcento, citronoj estis pli kaj pli plantitaj en Florido kaj Kalifornio, kiuj iam estis hispanaj teritorioj ĝis la fino de la 18-a jarcento.
En 1747, la eksperimentoj de James Lind pri maristoj suferantaj pro skorbuto rezultis la rekomendon aldoni citronsukon al iliaj dietoj, tiam la vitamino C ne estis ankoraŭ konata.
La origino de la vortoj "citrono" kaj "lemono" povas esti en la Meza Oriento. La vorto estis en malnovfranca limon, poste en itala limone, el la araba laymūn aŭ līmūn, kaj el la persa līmūn, ĝenerala termino por fruktoj de citrusoj, kio estas derivaĵo el la sanskrita (nimbū, limeo).
Fruktokonservado
Kiel ĉe fruktoj de aliaj specioj de tropika aŭ ĉetropika deveno, estas postulata ekspono de la citronoj je temperaturoj de 10-13 °C, kun relativa malsekeco de 85-90 % por ties industria konservado en freŝa stato. En tiu kondiĉoj, la vivo en postrikolto povas pludaŭri inter 1 kaj 6 monatoj. La ekspono al pli malaltaj temperaturoj povas generi damaĝon pro malvarmo kaj perdo de sukenhavo.
La citrono estas neklimaktera frukto, kaj ĝia produktado de etileno estas malalta. La reagoj al la aplikado de atmosferoj kontrolitaj (O2 5-10 %; CO2 0-10 %) estis nekontentigaj, kaj oni ne atingis reagon de teknologia intereso al la 1-metilciklopropeno, inhibilo de la agado de la etileno, escepte ĉe tiuj citronoj kiuj pro komercaj necesoj estas vendataj ankoraŭ verdaj: tiuokaze, la 1-metilciklopropeno povus esti uzata kiel ilo por la konservado de la koloro, ĉar pro la inhibo de la agado de la etileno ĝi inhibas ankaŭ la malverdigo de citrusoj.
Flago de Malajzio
La flago de Malajzio, ankaŭ konata kiel la Jalur Gemilang ("Strioj de Gloro"), konsistas el kampo de 14 ruĝaj kaj blankaj strioj enhavante duonlunon kaj 14-pintan stelon. La 14 strioj, de sama larĝo, reprezentas la egalan statuson en la federacio de la 13 membroŝtatoj kaj la federacia registaro, dum la 14 pintoj de la stelo reprezentas la unuecon inter tiuj unuoj. La duonluno reprezentas Islamon, la oficiala religio de la lando. La blua parto simbolas la unuecon de la malajzianoj. La flavo de la stelo kaj duonluno estas la reĝa koloro de la malajaj regantoj.
Unuavide la malajza ﬂago estas preskaŭ simila al la usona flago, tamen verdire la azia ﬂago ne ricevis inﬂuojn de la nordamerika. La unua flago kiu uzis dek tri striojn, alterne blankajn kaj ruĝajn, estis tiu de la Brita Orienthinda Kompanio. Malajzio estis teritorio ade vizitata de la ŝiparo de la Brita Kompanio, krome laŭ reĝa statuso havigita al tiu komerca kompanio, iliaj ŝipoj rajtis flirtigi la flagon de la kompanio nur kiam ili troviĝis en Azio. Do, temis pri flago tre bone konata en la havenoj de tiu kontinento, kompreneble ankaŭ en la tuta malazia duoninsulo. Sur la malajza ﬂago ne aperas blankaj steloj, sed la duonluno kiel simbolo de Islamo kaj stelo, kiu reale estas la planedo Venuso, kies pintoj reprezentas la malajzajn ŝtatojn.
Citrono
Variaĵoj kaj produktado
La diversecoj plej abundaj en la merkato estas: Lisbon, Eureka, Primofiori kaj Verna.
La 'Bonnie Brae' estas oblonga, milda, fajn-ŝela, kaj sensema, kiu ĉefe estas kultivata en ka Kantono San Diego, Usono.
La 'Femminello St. Teresa', aŭ 'Sorrento' estas indiĝena de Italio. La ŝelo de tiu frukto estas granda enhavanto de citronoleoj. Ĝi estas la variaĵo tradicie uzata por la produktado de limoncello.
La 'Yen Ben' estas Aŭstralazia kultivaro.
Hispanio estas la plej granda eksportanto en Eŭropo kaj Meksiko la plej granda produktanto de limeo.
Uzado
La frukto posedas grandan enhavon en vitamino C (501,6 mg/L) kaj citrata acido (49,88 g/L).
La citrono apenaŭ estas manĝebla pro sia forta acida gusto, kvankam foje oni uzas pecojn aldone al kelkaj pladoj, ekzemple fiŝaĵoj aŭ trinkaĵoj. Plej ofte kio estas uzata estas la citronsuko.
Citronsuko estas la suko akirita el la endokarpo de la citronoj kiam oni elpremas ilin (ĝenerale per kuireja ilo nome citron-premilo). La citronsuko kutime estas proksimume la 30% de la pezo de la frukto. Hejme ĝi estas akirebla per rekta elpremo el la citronoj (mane aŭ perpremile), kvankam jam citronsukoj estas disponeblaj industrie enuje kaj aĉeteblaj en ĉiovendejoj. Plej el ili estas kontrolataj fare de internaciaj kaj enlandaj manĝokontrolaj organizoj. La suko de averaĝa citrono povas esti proksimume 48 g.
Ties karaktera acida gusto estas havigata de la citrata acido (trovebla ankaŭ en aliaj fruktosukoj) en koncentraĵo de 5% al 6%;3 tamen, la proporcio de tiu ŝanĝas laŭ la variaĵo kaj kultivaro de la citrono. La esenco de citrono nomiĝas limoneno kaj ĉeestas en grandaj koncentroj en la ekstera ŝelo de la citrono. La esto de tiuj acidoj okazigas ĉe la palato reagon de 'defendo' kiu pliigas la salivoproduktadon por ke la acidoj solviĝu kaj malpliiĝu ties negativan efikon ĉe la buŝa epitelio.
Ĉefa uzado en kuirarto estas havigi acidan guston al diversaj pladoj, kiaj ekzemple fiŝoj kaj salatoj; foje citronsuko povas anstataŭi aŭ malpliigi la uzadon de vinagro, kies gusto povas esti troa por kelkaj manĝontoj. Ĝi povas esti grava ingredienco por dolĉaĵoj (foje kune kun ŝelpecoj) kaj baza por limonado (trinkaĵo farita el akvo, citronoj aŭ citronsuko, kaj sukero). Ĝi estas uzata ankaŭ por trinkaĵoj kiel aldonaĵoj ĉefe ĉe kelkaj infuzaĵoj aŭ alkoholaĵoj, kiaj vodko, kubalibre ktp.
Stetikaj propraĵoj
Citrono estas citruso kun stetikaj propraĵoj. Oni uzas ĝin por blankigi la manojn (miksi la sukon de tri citronoj kaj iomete da glicerino kaj froti la manojn), por senodorigi la akselojn (du gutoj de citronsuko), por briligi kaj mildigi la hararon (post lavi ĝin per aplikado de citronsuko kaj ripozado dum 15 minutoj), same kiel por fari masketon (miksi 1 citronon, bruna sukero kaj kuleraĵo da mielo) por trakti zonojn de malmolaĵoj kaj kalaĵoj).
Kroma utilo estas meti kelkajn citronojn de dika ŝelo en ŝranko por bonodorigi vestaĵojn per natura aromo. La dika ŝelo certigas, ke ili pludaŭru sen putriĝo.
Malsanoj kaj parazitoj
La citronarbo estas atakata de la blanka koĉo (Aspidiotus nerii). Tiu hemiptero atakas la fruktojn ekde ties formado ĝis la matureco, kio okazigas gravan ekonomian damaĝon por la agrikulturistoj.
Aliaj multaj koĉoj atakas la citronarbon kaj aliajn citrusojn, kiel tiuj el la genro Metillococus kies karapacoj estas  komformaj,  kaj aliaj. Menciindas la atako de kotonecaj koĉoj, tiaj kiel Planococcus citri aŭ de la  Aŭstralia koĉo   (Pericerya purchasi). Sed eble la plej grave damaĝa je ekonomia nivelo estas la ruĝa kalifornia koĉo (Aonidiella aurantii).
Hortikulturo
Citronoj postulas minimuman temperaturon de ĉirkaŭ 7º, kaj tiele ili povas elteni la tutan jaron en moderaj klimatoj, sed tio iĝas pli akre dum ili maturiĝas. Citrusoj postulas minimuman pritondadon de troe densaj branĉoj, kaj fortranĉadon de la plej altaj branĉoj por kuraĝigi la arbustecan kreskadon kaj eviti tro altajn foriradon de branĉoj kaj fruktoj. En somero, forigo de la branĉopintoj de la plej kreskemaj partoj certigas pli abundan disvolvigon de la foliaro.. Kiam maturaj plantoj produktas nedeziritajn, rapid-kreskajn sprosojn nome ‘akvo-ŝosoj’, tiuj devas esti fortonditaj el la ĉefaj branĉoj de la supro aŭ mezo de la planto.
Citronoj kaj kulturo
La citronujo havigas koloron, varmon kaj bonodoron al domoj kaj ĉefe ĉe kortoj. Tiu arbo alproksimigas onin al trankvileco de la tradicia vivo. Ĝi posedas aromon kiu kondukas al pasintecaj sentoj, al memoroj, kiel videblas en la suba literatura mencio. Laŭlonge de jarcentoj, la citronujo ĉeestis en la popola kulturo, kiel familiara arbo kiu havigas personecon al korto, fruktoĝardeno aŭ horto.
En suda Hispanio estas kutimo havi citronujojn en kortoj, foje kiel ununura kaj simbola arbo, vegetaĵo aŭ ornamaĵo. Ili utilas hejme por havigi fruktojn, sed ankaŭ por ombron somere, bonodoro dumflorade ktp. Ege famas la du unuaj versoj de poeziaĵo de Antonio Machado nome "Retrato" (portreto) kiuj diras pli malpli: "Mia infanaĝo estas memoroj de Sevila korto/ kaj hela horto kie maturiĝas citronuj'".
La citronarboj estas filmo de 2008 de la reĝisoro Eran Riklis, kiu montras problemojn de palestinaj kaj israelaj virinoj en la fono de la konstruado de la apartiga muro fare de la ŝtato Israelo. Temas pri filmo faritaj de partneroj el Israelo, Germanio kaj Francio, kaj ĝi uzas araban, hebrean, francan kaj anglan lingvojn.
Juan Silveira dos Santos
Juan Silveira dos Santos (naskiĝis la en Rio-de-Ĵanejro) estas brazila futbalisto.
Leverkusen who's who
Kredito
Kredito estas monsumo, kiun prunteprenanto (kreditprenanto) aŭ nekontanta aĉetanto prunteprenas.
La prunteprenanto devas poste repagi la ŝuldon al la pruntedonanto (la kreditoro aŭ kreditdonanto) normale kun interezo.
Ekzistas diversaj kreditformoj kiel:
Akcepta kredito
IKEV difinas la terminon akcepta kredito jene: "akcepta kredito estas formo de trata kredito laŭ kiu la banko rajtigas la kreditprenanton trati sur ĝi sume de la kredito petita. La kreditprenanto povas dikontedoni ĉiun traton, t.e. monigi ĝin".
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri kredito en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Sudafrikaj blankuloj
Blanka sudafrikano estas esprimo kiu rilatas al homoj de Sudafriko kiuj estas de eŭropa deveno kaj kiuj ne rigardas sin, aŭ ne estas rigarditaj, kiel parto de alia rasa grupo, ekzemple, kiel koloraj sudafrikanoj. En lingvaj, kulturaj kaj historiaj esprimoj, ili estas ĝenerale dividitaj en la Afrikans-parolantaj posteuloj de plejparte nederlandaj, germanaj kaj francaj setlintoj, konataj kiel buroj, kaj la Anglalingvaj posteuloj de plejparte britaj setlintoj. La blanka loĝantaro de Sudafriko estas dividita en 61% afrikans-parolantoj, 36% angla-parolantoj, kaj 3% kiuj parolas alian lingvon, plej precipe portugalan. Blankaj sudafrikanoj estas senkompare la plej granda eŭrop-descenda loĝantargrupo en Afriko.
Blankaj sudafrikanoj devias signife de aliaj blankaj afrikaj grupoj, pro ne nur sia multe pli granda loĝantaro, sed ĉar ili evoluigis naciecon, kiel en la kazo de la buroj, kiuj establis klarajn lingvon, kulturon kaj fidon al Afriko.
Hiroshi Soejima
Hiroshi Soejima (japane 副島 博志, n. 26-an de julio 1959) estas japana futbalisto. Li en 1980 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Baktalórántháza
Baktalórántháza [baktalOrAnthAza] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Baktalórántháza, kies centro ĝi estas. Bakta ne havas sencon, Lóránt estas malofta hungara nomo, háza signifas: ies domo.
Prusice (Malsupra Silezio)
Prusice (ĝis 1945 germane Prausnitz) estas urbo en la provinco Malsupra Silezio de Pollando. Fine de en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Trzebnica (Trebnitz).
Baktalórántháza
Geografio
Baktalórántháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Nyíregyháza kaj Vásárosnamény, 25 km oriente de Nyíregyháza. La komunumo estiĝis per kunfando de Nyírbakta kaj Lórántháza en 1932.
Historio
La apartaj komunumoj havis plej ofte la samajn posedantojn (familio Bethlen, poste Károlyi, poste Dégenfeld (ĝis 1945)). Ĉar la komunumoj havis favoran geografian situon kaj la fervoja linio Nyíregyháza-Vásárosnamény estis konstruita apud li, la industrio kaj agrikulturo rapide evoluis. Oni fondis alkoholaĵan fabrikon, konstruis bovajn stalojn, abelujaron komence de la 20-a jc., funkciis tie akva kaj seka muelejo fine de la 19-a jc..
La komunumo estis distriktejo en Szabolcs kaj iĝis urbo en 1993.
Nová Ves (Hora Svatého Šebestiána)
Nová Ves (Neudorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, en Ercmontaro, kiu troviĝis en distrikto Chomutov. La vilaĝo estas parto de municipo Hora Svatého Šebestiána. Ĝi troviĝas proksimume dek du kilometroj nordokcidente de Chomutov kaj en supermara alteco ĉirkaŭ 770 metroj. Vivas ĉi tie.
Nová Ves situas en katastra teritorio Nová Ves u Křimova kun areo 9,89 km².
Historio
Ĝi estis fondita verŝajne en 13-a kaj la 14-a jarcentŝanĝo fare de Ordeno de germanaj kavaliroj. En la 15-a kaj la 16-a jarcentoj inter ĝi kaj Hora Svatého Šebestiána komenciĝis evolui minado de arĝento kaj aliaj metaloj. Post falo de minadaferoj la ĉefa fonto de vivtenado fariĝis koĉerado kaj bredado de brutaro. Sed fine de la dua mondmilito karakterize sinkis nombro de loĝantoj kaj la agrikultura agado en la ĉirkaŭaĵo iom post iom ĉesis. Estis detruita vico de konstruaĵoj inkluzive de preĝejo, sed kelkajn malplenajn domojn homoj reguligis en refreŝigejan domojn. Ekde la jaro 1960 la vilaĝo estas parto de municipo Hora Svatého Šebestiána.
Naturrilatoj
La nordan kaj la okcidentan deklivojn de monteto Novoveský vrch trafas natura rezervejo fontejo de Chomutovka kaj regiono oriente de ŝoseo I/7 troviĝas en teritorio de Natura parko Bezručovo údolí.
Evoluo de nombro de loĝantoj
Dum popolnombrado en la jaro 1921 ĉi tie vivis 1249 loĝantoj (el tio 576 viroj), el kiuj estis 1246 germanoj kaj tri fremduloj. Laŭ popolnombrado el la jaro 1930 la vilaĝo havis 1422 loĝantojn: 26 ĉeĥoslovakojn, 1390 germanojn kaj 6 fremdulojn.
Margit Turková
Margit TURKOVÁ (naskiĝis la 26-an de septembro 1939 en Čierny Balog kiel Margita Kvietková) estas slovaka esperantistino, vivanta en Ĉeĥio, inĝenierino; ekskomitatanino de ĈEA, eksredaktorino de Paco (ĉeĥaj numeroj), honora membrino de ĈEA.
Ŝi naskiĝis en Slovakio, sed en 1946 transloĝis kun la familio al Bohemio al la nuna distrikto Tachov (antaŭe Horšovský Týn). En 1961 ŝi finis studadon en la Agronomia Fakultato de la Agrikultura Altlernejo en Prago kaj ekde tiam laboris kiel agronomino. En Esperantujo ŝi aktivas ekde 1971. Origine ŝi agis en la Esperanto-Klubo en Bor u Tachova kaj post tranloĝiĝo en 1979 en la klubo en Příbram. En la jaroj 1976-1982 ŝi estis membrino de la Komitato de ĈEA. Honora membro en ĈEA ŝi fariĝis en 2011 okaze de la 13-a ĈEA-Kongreso en Šumperk.
Ŝi aktivas precipe en la sfero de kulturo, helpante al esperantistaj poetoj publikigi verkojn, lastatempe precipe al Čestmír Vidman. Por li ŝi enkomputiligis kaj helpis eldoni liajn lastajn verkojn: Než padne mlha docela (Antaŭ ol la nebulo plene falos, 2006), S poutnickou holí - Kun pilgrimbastono (tradukis Jaroslav Krolupper, 2008), Sedmnáct slabik - Dek sep silaboj (tr. J. Krolupper, 2009) kaj Poutník K. H. M. (Pilgrimanto K. H. M.). Ŝi kunlaboris antaŭe ankaŭ kun Josef Rumler, Jiří Karen, kaj rusa poetino Ljubov Vondroušková kaj nuntempe kun Věra Ludíková.
Ĉeĥa televido en programo por emeritoj prezentis ŝian esperantistan vivon.
Per siaj artikoloj ŝi kontribuas al esperantistaj gazetoj, ekz. Starto, Informilo de AEH, La Gazeto, Bulteno de Esperantista Klubo en Prago.
Verkoj
RIBASOVÁ, Marie - TURKOVÁ, Margit. Gastronomický slovník česko-esperantský - Gastronomia vortaro ĉeĥa-esperanta. Eld. Margit Turková, presis Dvořák: Dobříš, 2015. 33 p. ISBN 978–80–87241–20–2.
Flago de la Filipinoj
La flago de la Filipinoj (tagaloge Pambansang Watawat ng Pilipinas) estas horizontala dukolora flago kun egalaj strioj de reĝblua kaj skarlata ruĝo, kaj kun blanka egalflanka triangulo ĉe la hisparto. En la centro de la triangulo estas orflava suno kun ok sunradioj, ĉiu enhavante tri unuopajn radiojn kaj ĉe ĉiu vertico de la triangulo estas kvin-pinta orflava stelo. Tiu flago estas unika en tio ke ĝi povas indiki militan staton dependanta de la maniero en kiu ĝi estas prezentita; okaze de milito la strioj estas renversitaj kaj la ruĝa strio aperas supre.