cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apozicio
Utiligado de apozicio laŭ ĝenro (registro)
Meyer analizas la uzadon de la diversaj semantikaj klasoj de apozicio laŭ kvar ĝenroj (fikcio, konversacio, kleraĵo, kaj novaĵo (gazetoj, ktp)) kaj lau po unu ĝis kvar subĝenroj je ĝenro (ĉu inter intimuloj, egaluloj, malegaluloj aŭ intimaj egaluloj, kaj ĉu scienca aŭ nescienca). Ĝenerale, ju malpli da informo komuna al parolanto/rakontanto/verkanto kaj aŭskultanto/leganto atendata en unu ĝenro, des pli da apozicioj oni emas uzi en tiu ĝenro. Do, laŭ lia studo pri la angla, en la novaĵo (kio celas la plej diversajn homojn kies scioj ne atendeblas) oni emas uzi apoziciojn duoble pli ofte ol en fikcio (en kio la verkisto iom post iom konstruas komunaĵon da scioj inter rakontanto kaj leganto). Konversacio emas uzi apoziciojn iomete pli ol fikcio, kaj kleraĵo malpli ol novaĵo kaj pli ol konversacio.
Iuj semantikaj klasoj de apozicio emas uziĝi proksimume egale (laŭ tabelo de Meyer) en la diversaj kvar ĝenroj. Tiuj inkluzivas reorientigon, fokusigon, kaj ekzempligon. Reorientigoj kaj fokusigoj servantaj korekti eblajn miskomprenojn troviĝas plejparte en konversacio. Aliaj fokusigoj troviĝas en ĉiuj ĝenroj. En novaĵo oni pleje emas uzi la klasojn nomesprimo kaj karakterizigo. Funkcie apozicioj kiuj celas helpi produktadon kaj komprenadon oftas en konversacio, dum tiuj kiuj celas stilan efikon (paralelismo aŭ emfazado) preskaŭ nur en fikcio.
Aliaj sematkaj klasoj de apozico emas uziĝi malegale en la diversaj kvar ĝenroj.
Meyer diskutas kialojn por la diversaj kvocientoj de la emo uzi la diverajn semantikajn klasojn de apozicio en la diversaj ĝenroj kaj subĝenroj.
pri semantikaj klasoj de apozicoj troviĝantaj en mil vortoj laŭ ĝenro
La analizo de Acuña
Oni parolas pri apozicio kiam malfacilas paroli pri sintaksa kunordigado, aŭ pri sintaksa subordigado.
Emfazinte la gravecon de paŭzoj (skibe, komoj) por la studo kaj ĝusta kompreno de tiel-nomataj apoziciaj konstruaĵoj, Acuña pridiskutas unu post la la alia la analizojn de lingvistoj antaŭ li, precipe, Poutsma, Jespersen, Curme, Hockett, Chomsky, Sopher, Burton-Roberts, Bitea, Koktová, kaj Meyer.
Li strikte aplikas kriteriojn de la nocio apozicio:
La atestitaj frazoj kiujn li citas estas preskaŭ ĉiuj en la angla, sed kelkaj estas en la hispana aŭ franca.
Restrikta apozicio vere estas modifado, sed ne apozicio
Li trovas, laŭ sintaksaj kaj semantikaj argumentoj, ke "restrikta apozicio" kaj ĝenerale la diversaj aliaj "striktaj" (en:close) "apozicioj" ne plenumas tiujn kriteriojn (malsukcesas ilin), do ili plej bone ne nomiĝu "apozicio."
Nomesprimoj kiaj la poeto Pope, kaj nia amiko Alfred, karakterizigoj kia Tereŝka la veturigisto, citaĵesprimoj kia la nomon Georgo, konsistas diversmaniere el nukleo kaj flanka atribuanta elemento, do en ili temas pri modifado. Ekzemple
Nerestrikta apozicio estas jen modifado, jen ĝustiigo
Kiam paŭzeto post la dua elemento necesas por ke la frazo estu komprenebla aŭ laŭgramatika, la semantika rilato estas tiu de nerestrikta modifado. Kiam tiu paŭzeto ne necesas, povas temi pri ĝustigo.
Konklude, Acuna dubas ke estas sufiĉa motivo por konsideri apozicion aparta speco de sintaksa rilato distinga de kunordigo, kaj de subordigo.
Restrikta kontraŭ ne-restrikta
Tre ofte la referencoj elstarigas la disklasigon restrikta-nesrestrikta. Apozicia konstruo povas esti aŭ restrikta (kie la dua elemento grave limigas la unuan elementon), aŭ ne-restrika kie la dua elemento parantezece prikomentas aŭ eble ekvivalentas la unuan elementon.
Restrikta apozicio
En restrikta apozicio (limige klariga), la dua elemento grave malampleksigas aŭ specifigas la unuan elementon); tiu limiga elemento ofte estas propra nomo, la nukleo ne. Ekzemple, en la vortgrupo mia amiko Ludoviko, la propra nomo Ludoviko specifigas pri kiu amiko parolas la parolanto, do estas restrikta (limiga, malampleksiga, specifiga, identiga). La du elementoj de restrikta apozicio estas: ia specifigota ĝeneralaĵo (supre mia amiko) sekvata de limigo aŭ specifigo (supre Ludoviko). Specoj de restriktaj apozicioj estas nomesprimoj, citaĵoj, subklasigoj, kaj intersekcoj.
Nomesprimoj — Kategorio plus specifigo per propra nomo
Kiam la unua elemento estas specifigita per sekvanta propra nomo, tiu unua nomiĝas anoncvorto (ekz. mia amiko supre), kaj la specifigo (apozitivo) nomiĝas nominacio (ekz. la propra nomo Ludoviko supre)  La tuta apozicia konstruaĵo nomiĝas nomesprimo. Temas pri specifigitaj lokoj, konstruaĵoj, verkoj, oficialaj entoj, eventoj, emociaj karakterizaĵoj, ktp:
Citaĵoj — kategorio plus specifigo per eksemplero
Anstataŭ provizi nomon de specifaĵo de iu kategorio, restrikta apozicio povas rekte aŭ simbole montri ekzempleron de tiu specifaĵo, kiaj bruo, cifero, devizo, esprimo, fonemo, frazo, marko, morfemo, nomo, numero, numeralo, proverbo, radiko, signo, simbolo, slogano, sono, sufikso, titolo, vorto, ktp. Tiakaze temas pri citaĵo: la esprimo "diĝita mondo" • la marko "Petrobrás" • la nomo ĉarlatanoFK • la numero dekBd • la signo »Pok • la sono [m] • la titolo Proverbaro Esperantaz
Specifigitaj agoj, ktp
Faktoj, agoj, statoj, ktp. povas esti apozitvaj al la respektivaj kategorioj. Rilatilo povas esti:
Subklasigoj — kategorio plus limigo per subklaso
Restriktaj apozitivoj ankaŭ povas esti simple subklasigaj, t.e. limigaj per malpli ampleksa klaso: la familio saksifragacoj • la familio Mediĉo • la genro felis • la grupo Protozooj • la speco Mini • sinjoro profesoro.FK
Karakterizigo
Fojfoje ĝenerala termino povas identigi pri ĝuste kiu persono (aŭ aspekto de persono) temas. Supraĵe tio aspektas renversita nomesprimo: Tereŝka la veturigisto neniam ion senbezonan eldiris eĉ en malsobra estado.G • Iam Trurlo la konstruisto kunmetis maŝinon kiu povis krei ion ajn. • Beatrico la adoratino havis nur ankoraŭ kelkajn tagojn por vivi..V Kaj du ekzemploj tradukitaj el la angla: Hŭley la romanisto estas la nevo de Hŭley la biologo. • Simono ne pagas sed Laŭra la studentino ja pagas. Rimarku la mankon de komoj.
Intersekcoj — du kategorioj nur parte samentenaj
Intersekcia apozitiva rilato okazas kiam la du kategorioj sin intersekcas.. Tiakaze la du elementoj sin interagordas kaze kaj nombre, kaj oni ofte kunligas ilin per streketo: membro-abonanto • forpelito-vagantoBd • princon-heredontonF • esperantistoj-balbutantojz • knaboj-paŝtistojx • soldatoj-volontulojLZ • cikonio-patroz • garaĝo-riparejo • ĉio tioz • doktrinojn ordonojn.N •  Agordo laŭseksa ŝajnas opcia: cikonio-patrinoz • patrino-ŝuistinoz • strigino-patrinoz • sciencistino-psikiatro.F
Laŭ Rozental' (1985) en la sintaksa analizo de intersekcoj gravas kunteksto, signifo, intonacio, kaj vortordo.
Agordo kaj neagordo
En arĥaika stilo ofte troviĝas kaza agordo precipe ĉe personoj: la skulptiston Alfredon.z • en la landon Kanaanan.x
Nuntempe en Esperanto ĉe nomesprimoj, ĝenerale mankas agordoj kazaj kaj nombraj:
Neneceso de markado
Sone (fonologie), restriktaj apozicioj kutime ne markiĝas, ekz: en la revuo Literatura Mondo • la reĝurbo Kopenhagoz • la provinco Zelandoz • sinjoro Alfredoz. Tamen pauzetaj markiloj eblas: la magazinon [paŭzeto] Esperanto-Ekspreso [paŭzo] sed. Skribe, citaĵoj ofte markiĝas per citiloj, ekz: la sufikso "il"z, tamen la nomon Georgoz • la numero dekBd. Intersekcoj ofte ligiĝas per streketo: la knaboj-paŝtistojx, sed foje ne: la junuloj servistojx.  Aliloke, la restrikta apozicio ne per si postulas komon (aŭ alian markon) ajnaflanke, ekz: la rivero Gangoz • glora lando Francujoz • la pastro Aaronx • sia filino Raĥelx.
Anstataŭigo de apozitivo per adjektivo
Iajn restriktajn apozitivojn foje povas anstataŭi adjektivo:
La genetiva prepozicio de
Foje intertroviĝas la prepozicio de, precipe se temas pri posedo. Se la du elementoj ne signas la saman signataĵon, ne povas temi pre apozicia rilato: la regiono de Niloz • la riveroj de Babilonoz • la valo de Lebanonx • la stelo de RegulusB • la kontinento de Eŭropoz. Krom la kazo en kiu dua substantivo estas mezuro de la unua (ekz. sumo de mil frankoj), apozicieca uzo de de ne estas menciita en PIV (1970). PAG §132 diras ke nominacio estas ligita ĉiam senpere, sen prepozicio: "la monato Septembro". Simile, PMEG §25.2 malakceptas la uzon de de en Esperanto antaŭ identiga priskribo: * la ŝtato de Kalifornio.
Ĉi tia genetiva strukturo okazas en certaj naciaj lingvoj aŭ dialektoj eĉ kiam la du elementoj estas samsignantaj, kaj ne klare temas pri posedo:
Ne-restrikta apozicio
En ne-restrikta apozicio, la dua elemento parantezece prikomentas, enklasigas, aŭ klarigas la unuan sen ŝanĝi ties amplekson, signecon. Ne-restriktaj apozicioj ne estas decidigaj por la vereco de la frazo. Ekzemple, en la antaŭa ekzemplo, mia edzino, flegistino laŭ eduko, …, la parenteza flegistino laŭ eduko ne malĝeneraligas (ne limigas, ne malampleksigas) la unuan elementon mia edzino, sed anstataŭe provizas aldonan informon pri tiu jam specifa ŝi. La du elementoj de ne-restrikta apozicio (enklasige klariga) do estas iu priparolaĵo (supre mia edzino) kaj ia komenta enklasigo (supre flegistino laŭ eduko). La priparolaĵo ofte estas difinita substantiva vortgrupo, ekzemple pronomo, propra nomo, aŭ esprimo determinata de difinita determinativo, kia la, tiu, mia, ktp. Ne-restriktaj apozicioj povas esti ekvivalentoj, emfazoj, komentoj aŭ ekzemploj:
Ekvivalentoj — revortigo per samampleksa esprimo
Ne-restriktaj apoziciaj konstruaĵoj kies elementoj (konsiderataj aparte) same ampleksas nomiĝas ekvivalentoj.
Ĝustigoj — revortigo per pli trafa esprimo
Kiam parolanto konstatas ke ĵus dirita esprimo mistrafas la celatan signutaĵon, kaj tuj provas pli taŭgan esprimon, la rezulto povas tre simili ekvivaltesprimon, kaj iasence ja estas speco de ekvivalentesprimo, ĉar la celata signataĵo ne ŝanĝigas:  Opciaj avertiloj pri korektado inkluzivas: aŭ prefere, aŭ pli bone, aŭ pli ĝuste, aŭ pli vere, ne:
Emfazaj apozitivoj
Iuj gramatikistoj konsideras la refleksivan pronomon mem emfaza apozitivo, kiu kiel aliaj apozitivoj ekvivalentas al la nukleo, ekz: La reĝo mem venis al ili.z • La maro mem estis granda lernolibro.z • Li sentis sin vere olimpa, kaj pro tio mem sekura.LZ • la stilo, kiun mi mem uzas.z • Kiu tro sin pravigas, tiu mem sin kulpigas.z
Foje tiu apozitivo, la emfaza refleksivo mem povas lokiĝi nepost la nukleo: Mem li neniam povis ĝin bone ellerni.LZ • Mi liveros mem al li la feliĉon.FK • Ne, mi ĝin faros mem.FK
Ĝamala
Ĝamala (Джамала, Սուսաննա Ջամալադինովա, Camala, vere: Susana Alimivna Ĝamalidinova/Суса́на Алі́мівна Джамаладі́нова; naskiĝinta la  en Oŝ) estas ukraina kantistino de Krime-tatara kaj armena devenoj. Ŝi gajnis en majo 2016 la Eŭrovido-Kantokonkurson en Stokholmo.
Apozicio
Komentaj apozitivoj
En ne-restrikta apozicio la apozitivo povas havi pli grandan signif-amplekson ol la nukleo, ekz: Johano Swicki, juna oficisto, kiu havis jam sufiĉe altan oficon …z • Johano kaj Roberto, amikoj miaj, starigas bandon. • La apozicion, gramatike nekompleta subpropozicio, oni ofte apartigas per komoj, legant-amika elpensaĵo.
Ĝamala
Vivo
Ŝi pasigis la junulajn jarojn kaj en Oŝ kaj en Aluŝto (Krimeo). En 1944 ŝiaj krimetataraj prapatroj estis forpelitaj de la diktatoro Stalino disde Krimeo en Centran Azion. Post la malapero de Sovetio en 1991 ŝiaj gepatroj finfine rajtis reveni en Krimeon (Ukrainio). Ŝia patro estas islama tataro, ŝia patrino armena kristanino.
Apozicio
Ekzempligaj apozitovoj
Iuj gramatikistoj konsideras ekzemplojn apozitivoj, ekz: la lingvoj mortintaj (ekzemple latinan, grekan, hebrean)z • de multaj aliaj, inkluzive de Tiktoko.Bd • seriozaj homoj, kiel vi, ..z • Ĉu mirinda lerta poeto, kia vi?Auld
Ĝamala
Vivo
Ĝamala estas lirika sopranulino kaj aktivas en la ĝenroj muzikaj ĵazo, soulo, ritmenbluso kaj monda muziko kun multaj klasikaj respektive gospelaj elementoj.
Apozicio
Agordo
Ne-restriktaj apozicioj plejparte agordas kaze en Esperanto. Ekzemple: Sur iliaj vizaĝoj oni povis legi la plej diversajn sentojn: kompaton, scivolecon, mokon.z • Ĝi enhavas ankaŭ plurajn dirmanierojn, parolturnojn, kiuj utile spicas la lingvon.z rimarku la agordo laŭnombra. Kompreneble agordo ne okazas ĉe la emfaza apozitivo, la refleksiva prnomo mem. Mankas agordo en esprimoj kia Ni vizitis Tokion, Japanio.
Ĝamala
Vivo
Gravegis kariere ŝia apero ĉe la festivalo New Wave Festival en Jūrmala en 2009, kie ŝi gajnis specialan premion pri eksterordinara voĉa kapablaro kaj ŝanĝo interĝenra.
Apozicio
Markado
Sone, ne-restriktaj apozicioj ofte markiĝas tone aŭ paŭzete, ekz: la krakova teatro Sena [paŭzeto] areno de Jadwiga Gibczyńska [paŭzeto] profesia aktorino [paŭzeto] honora membro de UEA. Skribe, oni ofte indikas la tonan aŭ paŭzetan markadon de ne-restrikta apozicio per interpunkcioj, kiaj komoj, strekoj, krampoj, aŭ streketo. Ekzemple,
Ĝamala
Vivo
En 2011 ŝi unuafoje kandidatis ĉe la antaŭkonkurso eŭrovida en Düsseldorf kaj gajnis la trian rangon post Zlata Ogneviĉ kaj Mika Newton. Ekzistas kelkaj malklaraĵoj voĉdonadaj.
Apozicio
Renversita ordo de ne-restrikta apozicio
Greenbaum (1996) §5,11 montras, ke en la angla, se la nukleo (la ĉefelemento) estas pronomo, la apozitivo povas dislokiĝi al la komenco aŭ fino de la frazo.
Ĝamala
Vivo
En 2016 ŝi denove partoprenis kaj gajnis per la muzikaĵo titolita 1944, aludante la forpelon de la krimeaj tataroj, kio vekis polemikon pri politikigo de la Festivalo, ĉar iel la situacio de 1944 havas ian paralelismon kun nuntempa situacio de la tataroj en Ruslanda Krimeo.
Apozicio
Efiko de kunteksto kaj situacio
La samaj vortoj povas ŝanĝiĝi de restrikta al ne-restrikta (aŭ inverse) depende de la parolanto kaj kunteksto. Konsideru la vortgrupon mia frato Natano. Se la parolanto havas pli ol unu fraton, la nomo Natano estas restrikta, ĉar ĝi klarigas pri kiu el la fratoj temas. Aliflanke, se la parolanto havas pli ol unu fraton, tiam la nomo de la frato funkcias parantezece (ne estas restrikta) kaj tiakaze la ĝusta maniero ĝin skribi estas: mia frato, Natano,….
Nermin Haskić
Nermin Haskić (n. ) estas bosnia futbalisto. Li en 2011 membris en la bosnia nacia teamo de futbalo.
Apozicio
Uzado en la angla
Dum apozicio ordinaras en moderna (angla) verkita prozo, estas rimarkigita, ke oni ĝin malofte uzas dum improvizita parolado, en kiu oni pli emas uzi parentezojn aŭ subpropoziciojn. En ordinara (angla) parolado, ekzemplo kia mia edzino, flegistino laŭ eduko, … pli probable diriĝus: mia edzino, kiu estas flegistino laŭ eduko,…. Trask (1993) komentas ke plej ofte apozitivoj estas nerestriktaj.
Ekzemploj
Mallongigoj uzataj: B=Kabe, Bd=Broadribb, Bg=Baghy, Bt=Boulton, F=Finkel, FK=Fundamenta Krestomatio, G=Grabowsky, K=Kalocsay, LZ=Lydia Zamenhof, N=Nova Testamento, P=Privat, Pok=Pokrovskij, V=Valienne, Vk=Vondrouŝek, X=Malnova Testamento, Z=Zamenhof.
Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio)
Maksimiliano la 2-a (naskiĝis la, mortis la ) de la Habsburga dinastio estis imperiestro de la Sankta Romia Imperio, reĝo de Bohemio (kiel "Maksimiliano la 1-a") kaj Hungario de 1564 ĝis 1576.
Anagni
Anagni estas komunumo de Italio.
Japanologio
Ekzemploj pri japanologoj, pri kiuj ekzistas aparta biografia artikolo en la esperantlingva vikipedio, estas
Malleray
Malleray (malnova germanlingva nomo: Mallaraya) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1,967 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Malleray situas en la ĵurasa valo de Tavannes ĉe la bordo de la rivero Birs, proksimume 9 kilometrojn okcidentsudokcidente de Moutier kaj 15 kilometrojn sude de Bielo. La setlejoj de Malleray komplete kunkreskis kun la seltejoj de la orienta najbara komunumo Bévilard. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo en la valo la setlejoj Sous Moron (sur alteco de 871 m s.m. ĉe la suda deklivo de la kresto de Moron) kaj Prés Lessés (sur alteco de 1251 m s.m. sur la kresto de Moron), kaj diversaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,26 km², de kiuj 42,6% estas kovritaj de arbaro, 47,6% servas por agrikulturo kaj 9,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Malleray limas en nordo al Souboz, en nordoriento al Champoz, en oriento al Bévilard, en sudo al Péry, en sudsudokidento al Reconvilier, en sudokcidento al Loveresse, kaj en nordokcidento al Pontenet.
Trafiko
Tra Malleray pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6/30 de Bielo respektive La Chaux-de-Fonds tra Moutier al Delemonto. En la jaro 2016 estos malfermita la svisa aŭtovojo A16 tra la valo de Tavannes. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sonceboz-Sombeval al Moutier.
Historio
La unua dokumenta mencio de Malleray datiĝas el la jaro 1148 kiel Malereie, kiam papo Eŭgeno la 3-a konfirmis la havaĵon de la Priorejo Moutier-Grandval en Malleray. En la 14-a kaj 15-a jarcentoj ekzistas mencioj pri nobeloj de Malleray. En la jaro 1367 apud Malleray okazis batalo inter la episkopo de Bazelo kaj Berno. Dum mezepoko Malleray estis majorejo de la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskopejo Bazelo.
De 1793 ĝis 1797 Malleray apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Malleray fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Malleray tial restis parto de Kantono Berno.
(13528) 1991 PM16
(13528) 1991 PM16 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).
Akvodistribuejo
Akvodistribuejo estas instalaĵo por la preparado kaj distribuado de trinkakvo. Gravaj instalaĵoj de akvodistribuejo estas filtrilo, pumpilo kaj ofte ankaŭ (freŝ-) akvorezervujo aŭ akvocisterno. Krome ĝi havas altcisternon, armaturojn kaj ŝaltejoj, kie la distribuado de la trinkakvo en la tuba sistemo estas regata kaj kontrolata. Grandaj akvodistribejoj posedas laboratoriojn, kie la kemia kaj biologia konsisto de la akvo estas kontrolata.
Irlanda stufaĵo
Irlanda stufaĵo (angle: Irish Stew) estas tradicia irlanda manĝaĵo, kies ĉefaj ingrediencoj estas ŝafaĵo, terpomoj, cepoj kaj petroselo. Ofte aldoniĝas karotoj, pastinakoj kaj diversaj spicoj kiel timiano kaj bazilio.
Akvodistribuejo
Se la akvoprovizado okazas el la grundakvo, la akvodistribuejo troviĝas tuj apud la puto. La areo estas zono 1 (t.e. la plej strikte protektata zono) de akvoprotektejo. Ankaŭ grundakvaj aldonejoj, kiuj aldonas al la grundakvo akvon de riveroj kaj riveretoj (riverborda firtraĵo), estas ofte parto de akvodisponejo. Se la provizado okazas el fontoj aŭ surfaca akvo (lagoj, fluantaj akvejoj), la akvo estas transportata trans konduktiloj de la fonto al la akvodistribuejo. Ĉe la lasta kazo necesas purigadejo en la akvodistribuejo, kie estas farata la kemia kaj biologia kvalito de la akvo.
Irlanda stufaĵo
Nuntempe oni malpli ofte manĝas irlandan stufaĵon en Irlando mem, ĉar pro ĝia historio oni taksas ĝin manĝaĵon de malriĉuloj. Pro alta senlaboreco en la nordo de Irlando unuflanke kaj malaltekosta preparado aliflanke, multaj pub nuntempe proponas ĝin denove. Ofte ekzistas diversaj variantoj kun ŝafaĵo, bovaĵo aŭ kokaĵo.
Akvodistribuejo
En ebenregiono la plej signifa signo de akvodistribuejo estis la akvoturo. Hodiaŭ ĝi estas anstataŭata de malaltbasenoj kun adekvataj pumpiloj.
Amatrice
Amatrice (elp. amatriĉe) estas komunumo de Italio en la provinco Rieti.
Irlanda stufaĵo
Variantoj
La Dublin-a stufaĵo estas varianto de la irlanda stufaĵo, preparata simile, sed pli akre spicita.
Amatrice
Komunumaj partoj
Amatrice administre konsistas (stato: 2005) el jenaj partoj (frazioni):
Irlanda stufaĵo
Variantoj
Ankoraŭ ne multe konata varianto, la "Fulde Stew" (stufaĵo de Fulde), enhavas aldonajn romboformajn blankajn kolbaserojn.
Akvodistribuejo
Historio de akvodistribuejo
En la greka urbo Pergamon (Bergamar), ĉirkaŭ 100 km norde de la hodiaŭa Izmir en Turkio estis jam ĉ. 200 jaroj a.K. akvodisatribuejo, kiu provizas la loĝantoj kun fonto- kaj surfaca akvo el distanco de 40 km. Brila konstruarto estis tri km longa altpprema konduktilo, kiu transas bvalon lau la principo de la komunikantaj tuboj. Ĝis tiam oni konstruis multekostajn akvoduktoj, ekzemple ĉ. 800 a. K. en suda Armenio. Tie 56 km longa konduktilo transportas jare ĉ. 40 milionoj da kubmetroj de akvo el montaraj fontoj en la urbo tuŝpo, la cefurbo de Urarto. La asira urbo Ninive estis provizita en la 7-a jarcento a. L. per vasta sistemo de entute 80 km longaj konduktiloj, kiuj transportis akvon el 18 fontriverojn al la urbo. Per pumpstacio ankaŭ la pendĝardenoj de Semiramiso en Babilono – ĉ. 600 a.K. – estis akvumita: akvolevilo, kiu laboris laŭ la principo de ĉevalmuelejo levis en senfinaj ĉenoj akvoplenajn sitelojn ĝis la supra rando de la deklivaj ĝardenoj. Konataj estas ankŝ la akvoduktoj en Romo el ĉ. 0 a.K.. Vitruv priskribis en la 1-a jarcento p.K. romiajn tretradojn, kie viroj tretante pumpis akvon de malsupraj basenoj al pli altaj kanaletoj. Ĉirkaŭ 900 p. K. parto de la akvosistribuejo de Kordovo estis domaltaj ĉerpradoj (norias), kiuj transportis la riveraekvon en la pli altajn kanalojn, de kie ĝi estis disribuataj tra sekundaraj kanaloj tra la urbo.
Amatrice
Komunumaj partoj
Aleggia, Bagnolo, Capricchia, Casale, Casale Bucci, Casale Nadalucci, Casalene, Casale Nibbi, Casali della Meta, Cascello, Castel Trione, Collalto, Collecreta, Collegentilesco, Collemagrone, Collemoresco, Collepagliuca, Colletroio, Colli, Conche, Configno, Cornelle di Sopra, Cornelle di Sotto, Cornillo Nuovo, Cornillo Vecchio, Cossara, Cossito, Crognale, Domo, Faizzone, Ferrazza, Filetta, Fiumatello, Francucciano, Forcelle, Moletano, Musicchio, Nommisci, Osteria della Meta, Pasciano, Patàrico, Petrana, Pinaco Arafranca, Poggio Castellano, Poggio Vitellino, Prato, Preta, Rio, Retrosi, Roccapassa, Rocchetta, Saletta, San Benedetto, San Capone, San Giorgio, San Lorenzo a Pinaco, San Martino, Santa Giusta, Sant'Angelo, San Tomasso, Saletta, Scai, Sommati, Torrita, Torritella, Varoni, Villa San Cipriano, Villa San Lorenzo a Flaviano, Voceto.
Irlanda stufaĵo
Diversaĵoj
La germana filozofo kaj historiisto Friedrich Engels indikis en la amikolibro de Jenny Caroline Marx, ke lia preferata manĝaĵo estis irlanda stufaĵo.
Amatrice
Ĝemelecoj
Amatrice ĝemeliĝis kun kvar lokoj, ĉiuj en Italio:
Irlanda stufaĵo
Diversaĵoj
En Emden, Orientfrislando, ekzistas samnoma muzikbando.
Amatrice
Tertremo en 2016
La 24-an de aŭgusto 2016 ĝi estis grave damaĝita de tertremo de grado 6,0 de la Richter-skalo kiu okazis en la Rieti-areo kun epicentro en la proksima Accumoli.
Akvodistribuejo
Historio de akvodistribuejo
En Bautzen levis ekde la jaro 1496 akvorada sistemo de piŝtopumpiloj la akvon el la rivero Spree en altciternon, de kie ĝi fluas en 86 putoj. En la 16-a jarcento funkciis grandaj muelejaj radoj en pluraj lokoj de Germanio, kiuj levis akvon ĝis altodiferenco de 250 m. Precipe en norda Germanio estis la bierfaristoj, kiuj kuniĝis por konstrui tiel nomataj "akvoartaĵoj". 1681 miris la mondo pi akvolevmaŝino kun 14 gigantaj akvoradoj apud Le Port-Marly ĉe Sejno. Tiu maŝino transportis riverakvon en la 6 km foraj ĝardenoj de la la Kastelo de Versailles. Fruaj arkimedaj ŝraŭboj laboris ankaŭ en Marburg ĉe la rivero Lahn, en Bad Wildungen kaj en Rothenburg ob der Tauber (1573–1599). 1696 la filozofo kaj teknikisto Gottfried Wilhelm Leibniz baris la riveron Leine kaj uzis la falantan akvon kiel energifonto por akvolevilejo, kiu prizorgis la ĝardenoj de Herrenhausen en Hanovro.
Amatrice
Kuirado
Amatrice estas fama pro la 'sugo all'amatriciana', saŭco por kondimenti nudelojn, ekz. spagetojn, vermiĉelojn aŭ makaroniojn. Origine la saŭcon preparis la lokaj paŝtistoj el la ingrediencoj je sia dispono sur la montaroj: gvanĉalo, ŝaf-fromaĝo kaj spagetoj. Poste, en la dek-oka jarcento la recepto estis delikatigita per aldono de tomato kaj iomete da olivoleo. Ĝi iĝis konata en tuta Italio kiam en la dek-naŭa jarcento multaj amatriĉanoj migris al Romo pro krizo de la brutbredado kaj trovis laboron en la restoraciado kie ili konigis la tipan pladon de ilia tradicio: la 'amatriciana'.
Akvodistribuejo
Historio de akvodistribuejo
Ĉirkaŭ la jaro 1600 ekzistis en 33 germanaj urboj kaj en pli ol 100 malgrandaj lokoj "akvoartaĵoj" – plej ofte teknike interesaj preminstalaĵoj, kiuj transportis akvon el putoj en domojn kaj ĝardenojn. En Germanio la unua akvodistribuejo en la hodiaŭa senco konstruis en 1848 Hamburgo, la "centra urba akvoartaĵo“ en Rothenburgsort. Du el Anglio importitaj vapormaŝinoj de po 70 ĈP transportis la purigitan akvon el la Elbo al 76 m alta akvoturo. Trans 62 km konduktiloj la akvo fluas sur la subtegmentejo de 4000 urbaj domoj. Berlin, kiu profitis de facile akirebla grundakvo, sekvis 1856, Frankfurto ĉe Majno 1873.
Amatrice
Kuirado
La unua historia amatriĉa restoracio estis inaŭgurìta en Romo en 1860 de Luigi Sagnotti kun la nomo Il Passetto (la pasejeto), tiel nomata ĉar pere de la restoracio oni povis pasi de 'vicolo del passetto' al 'piazza Navona'.
Al la konatigo nacinivela de la recepto de la "amatriciana" kontribuis ankaŭ la aktoro Aldo Fabrizi kiu ofte parolis pri ĝi en siaj elsendoj per radio kaj televido.
Blanche (pariza metrostacio)
Blanche [blɑ̃ʃ] (Blanka) estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Parizo; ĝi situas inter la 9-a kaj 18-a arondismentoj de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita la, du semajnojn post la plilongigo de linio 2 inter Étoile kaj . Dum tiuj du semajnoj, vagonaroj transiris la stacion senhalte.
Ĝi situas sub Bulvardo de Clichy, oriente de Placo Blanche.
La nomo de la stacio devenas de Placo Blanche, sub kiu ĝi troviĝas, kaj de Strato Blanche (Strato Blanka). En la pasinto, tiu strato estis trairita de aŭtoj, ŝargitaj de gipso el la gipsa fosejo de Montmartre, kiuj postlasis blankajn spurojn de pulvoro en la kvartalo.
Bío-Bío
Bío-Bío estas regiono de Ĉilio. Fine de en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La regiona ĉefurbo estas.
Antonija Albert
Antonija ALBERT (naskiĝis la 16-an de junio 1901 en Varaždin, Kroatio, mortis la 8-an de junio 1992 en Marburg, Germanio) estis kroata esperantistino.
Elementan lernejon finis en Osijek, filozofion studis en Zagreb, kie en 1935 ŝi faris ekzamenon por mezlerneja profesoro. Laboris kiel profesorino dum 26 jaroj (ĝis la jaro 1948). Ekde 1952 ŝi membris en Kroata Societo de Aplikaj Artoj kaj ekspoziciis en Zagrebo kaj Beogrado. Ŝi esperantistiĝis en 1956, publikigis poemojn en pluraj revuoj kaj dufoje gajnis premion en la Belartaj Konkursoj de UEA: en 1958 la 2-an premion por prozo ("La Corrida") kaj en 1959 la 3-an premion en la sama kategorio ("Neniam plu"). Kontribuis al "Reeĥoj" (1961) kaj "Utafesta poemaro" (1966). Ŝia poemo "Vokaloj" eniris la libron Esperanta Antologio - Poemoj 1887-1981. Komence de la 60-aj jaroj ŝi elmigris al Germanio, fariĝis germana ŝtatano kaj regula partoprenanto de la Universalaj Kongresoj (laste en Roterdamo 1988). Antonija Albert estis multflanke talenta kaj fascine vastkultura personeco. Dumviva membro kaj grandanima mecenato de UEA, ŝi donacis la bazan kapitalon de pli ol 100 000 guldenoj por la Belarta Fondaĵo. Ankaŭ pli frue ŝi faris valorajn (ofte anonimajn) donacojn, tiel ke ŝia mecenata kontribuo al UEA sumas tutan kvaronmilionon da guldenoj. Ŝi forte rezistis, kiam oni decidis doni al la lasta disponebla ĉambro en la Centra Oficejo ŝian nomon. Kiam oni klarigis, ke la ĉambreto troviĝas en la mansardo, ŝi akceptis kun la komento: "Bone! Mi pasigis la tutan vivon en mansardoj."
György Kanyurszky
György Kanyurszky [djordj kanjurski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kanyurszky György estis hungara katolika pastro, altlerneja instruisto, orientalisto.
György Kanyurszky naskiĝis la en Nemesmilitics (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Svetozar Mileticj (Sombor) en Serbio), li mortis la  en Visegrád.
Biografio
György Kanyurszky lernis en Kalocsa, kie li ankaŭ pastriĝis en 1875. Poste li studis teologion en Vieno kaj en 1877 li doktoriĝis. Inter 1878-1882 li instruis en seminario de Kalocsa, samtempe li estis predikisto de Ĉefkatedralo Ĉieliro de Maria (Kalocsa). Li instruis orientajn lingvojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en rango eksterordinara profesoro (1982-1986), pli poste ordinara profesoro. Li pensiuliĝis en 1914.
Glina
Historio
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1284. Post la mezepoko la urbeto situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Glina apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zágráb (reĝa departemento), kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1995 al Kroatio. Inter 1991-1995 la tuta regiono apartenis al batelejo inter serboj kaj kroatoj.
9704 Georgebeekman
9704 Georgebeekman estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de George W. E. Beekman, unu el la plej bonaj nederlandaj sciencaj verkistoj en la kampo de la astronomio, konata pro liaj ĉiusemajnaj kontribuojn en la taggazeto NRC Handelsblad. Li estis ĉefredaktoro de la nederlanda astronomia revuo Zenit kaj ano de la edita estraro de tiu ĉiumonata revuo.
E45
La kombino E45 havas plurajn signifojn:
Neanglabazitaj programlingvoj
Neanglabazitaj programlingvoj estas komputilaj programlingvoj kiuj ne uzas ŝlosilvortojn prenitajn el aŭ inspiritajn de la usona/angla vortostoko.
Vasta uzado de anglabazitaj programlingvoj
La tendenco uzi programlingvojn bazitajn sur la angla lingvo disvastiĝis al multaj neanglaparolantaj landoj. Laŭ la enreta datumaro de lingvoj, HOPL, el la pli ol 8500 programlingvoj registritaj, proksimume 2400 el ili estis evoluigitaj en Usono, 600 en Britio, 160 en Kanado kaj 75 en Aŭstralio.
Asimileblaj programlingvoj
La normo de Algol 68 estis eldonita en multaj lingvoj kaj la normo permesis la asimiladon de la programlingvo mem.
La 20an de decembro 1968, la "Fina Raporto" pri Algol 68 (SMR 101) estis adoptita de la Laboranta Grupo, kaj poste aprobita de la Ĝenerala Asembleo de la IFIP de UNESKO por eldono. Tradukoj de la normo estis faritaj por la rusa, germana, franca, bulgara kaj poste la japana. La normo disponiĝis en Brajlo. ALGOL 68 poste fariĝis la GOST/ГОСТ-27974-88 normo en Sovetio.
En la angla, la komando case de Algol68 havas la jenajn ŝlosilajn vortojn: case ~ in ~ out ~ esac. En la cirila, ili tekstas: выб ~ в ~ либо ~ быв.
Programlingvoj bazitaj sur Esperanto
PROGRESO — Ĉirkaŭ 1975 ekestis projekto, bazi programlingvon sur Esperanto. La programlingvo nomiĝis "PROGRESO". Jen ekzempla programpeco: SKRIBU TEKSTAN FORMON DE N0 DE BONAJ RESPONDOJ -1. INKREMENTU I'N. SE I <= J, RIPETU EKDE LA (4). FINU.
Fössmeier raportis : La intenco de PROGRESO estas klare ekkonebla: La uzo ne nur de Esperanto-vortoj, sed ankaŭ de gramatiko faciligu al la programanto la komprenon. PROGRESO celis precipe la ne-profesian programanton, kiu verkas por si mem "unu-fojajn" programojn, kiuj servas ekzemple por la analizo de iu scienca eksperimento kaj poste estas forĵetitaj. Eble PROGRESO-programo estas por scianto de Esperanto vere pli facile komprenebla ol alilingva programo. Tio ne nepre signifas, ke ankaŭ la aktiva verkado de programoj estas pli facila.
Paskalo – Esperanta versio de Pascal, verkita de Bertin (1982).
ESP-5030 - Esperantlingva BASIC. Jamasaki (1984) esperantigis la tabelon de rezervitaj vortoj, kaj mesaĝojn. Multajn li mallongigis, ellasante almenaŭ la gramatikan finaĵon. Ekzemple:
10 ENMET N:S=0 20 POR J=1 AL N 30 SE J=ENT(J/2)*2 TIAM S=S-J:IRAL 50 40 S=S+J 50 REE J 60 PRES J
LibreLogo, parto de la programaro LibreOffice, estas vektora grafika programlingvo, programa medio, kun interaga testuda vektora grafiko por edukado kaj por perkomputila eldonado. Németh László evoluigis LibreLogon en 2012, bazitan sur Logo kaj igis ĝin asimilebla al ajna lingvo. Li mem kreis la hungaran asimilaĵon. Aliaj lingvoj sekvis, inkluzive de Esperanto.
Jen ekzempla programo (kun majusklaj ŝlosilvortoj) de esperanta LibreLogo, Unue estas la (rikura) funkcio "arbo" kaj poste la ĉefa programo; "longo" estas la parametro de la funkcio:
AL arbo longo SE longo < 5 [ HALTU ] SE longo < 8 [ PLUMKOLORO “VERDA” ] [ PLUMKOLORO “BRUNA” ] PLUMGRANDO ENT 1 + longo/10 ANTAŬEN longo MALDEKSTREN 30 arbo longo * 0.7 DEKSTREN 60 arbo longo * 0.7 MALDEKSTREN 30 PLUMOFOR RETRO longo PLUMOEK FINO
VAKIGI_EKRANON HEJMEN RETRO 80 arbo 80 KAŜU_TESTUDON
Scratch – programlingvo per kiu oni povas krei interagajn rakontojn, animaciojn, ludojn, muzikon kaj arton. Scratch estas asimilita en pli ol 40 lingvojn inkluzive de Esperanto. Scratch aperis en 2006, sed ŝajnas ke la esperanta asimilaĵo aperis ĉe versio 2.0 en 2015. Ekzemplo el la manlibro:
diri Jes! Sukceson! Dum 2 sekundoj ripeti 15 -foje iri 10 paŝojn aŭdigi tamburon 1 dum 0.25 taktoj iri 10 paŝojn aŭdigi tamburon 5 dum 0.25 taktoj
Lupa, traduko de Lua al Esperanto.
Espro, neimplementita ideo por moderna, plenfunkcia objekt-orientita programlingvo.
Kríže
Situo
Kríže situas laŭ rojo, fine de sakovojo el Bogliarka. Bardejov troviĝas je 22 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1600. La unuaj loĝantoj estis rutenoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Krizse, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en 232 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Bardejov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kríže 82 homoj, (77 slovakoj).
Imre Lakatos
LAKATOS Imre (lakatoŝ) estis rumanuja hungara ĵurnalisto, publicisto naskita en Marosvásárhely la 23-an de aprilo 1882 kaj mortinta en Aŭŝvico en 1944.
Biografio
Imre Lakatos havigis diplomon de kuracisto en la Universitato de Koloĵvaro. En 1907 li vojaĝis Parizon kaj li iĝis ĵurnalisto. Tie li amikiĝis kun Aladár Kuncz. Post eksplodo de la unua mondmilito li fuĝis Svislandon, kaj nur en 1919 li revenis en sian naskiĝurbon. Liaj artikoloj aperis en Zord Idő. Li traktis precipe natursciencajn, filozofiajn kaj psikologiajn problemojn. En 1925 li venis al Ellenzék kaj ĝis 1941 li gvidis ĝian eksterpolitikan rubrikon. Dume mallongtempe li redaktis ankaŭ la revuon Erdélyi Helikon. Tie aperis lia studo (A tragikus remekmű) pri la ĉefverko (Fekete kolostor) de Aladár Kuncz (1931. 7. sz.). En 1941 laŭ la faŝistaj leĝoj li perdis sian postenon. Post eniro de germanoj en Koloĵvaron la Gestapo kaptis lin kaj oni deportis lin al Auschwitz.
Anguillara Sabazia
Anguillara Sabazia estas komunumo de Italio.
Kapelščak
Kapelščak, hungare Szentmargithegy [sentmargithedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Sveti Martin na Muri.
Situo
Kapelščak situas inter montetoj. Sveti Martin na Muri troviĝas je 3, Čakovec je 17 km-oj.
Historio
Preĝejo de la vilaĝo menciiĝis unuafoje en 1750. En 1910 vivis tie 1177 homoj (plejparte kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon Szentmargithegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.
Armenoj en Kartvelio
Historio
La ĉeesto de armenoj en Kartvelio estis priskribita ekde malfrua antikveco en la verkoj de mezepokaj armenaj historiistoj kaj kronikistoj, kiel Moseo de Ĥoreno, Ghazar Parpeci, Faŭsto de Bizanco, kaj aliaj; en Ĝavaĥko (Javaĥeti) kaj Norda Taŝiro (Borĉalu) armenoj estas indiĝenaj homoj, ĉi tiuj teritorioj estis parto de historia Armenio kaj estis loĝataj de armenoj. Granda ondo de armenaj setlantoj en la ĉefurbo de la lando, Tbiliso, okazis en la 12a-13a jarcentoj, precipe post 1122, post la liberigo de Kaŭkazo de selĝukaj turkoj fare de kartvelaj kaj armenaj trupoj sub la gvidado de reĝo Davido la 4-a kaj Tamara de Kartvelio.
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, armenaj komercistoj, inkluzive de famaj juvelistoj kaj naftoindustriistoj multe investis en komerco en Kartvelio kaj helpis konstrui komercajn domojn, kulturajn centrojn, lernejojn kaj preĝejojn. La nombro de la armenoj kreskis iom post iom tia, ke ekde la frua 19-a jarcento, la armenoj multe superis kartvelojn en la ĉefurbo Tbiliso. Tbiliso fariĝis vera kultura centro por orientaj armenoj ("arevelahajer", ofte nomataj rus-armenaj "rusahajer") same kiel Istanbulo en Turkio fariĝis kultura centro por okcidentaj armenoj ("arevmedahajer", ofte nomataj turk-armenaj "turkahajer" ĉe la tempo).
Kiel rezulto de la luktoj de la Rusa Imperio kun la otomanoj kaj ĝia konkero de Kaŭkazo super la kaĝara Irano, la rusaj aŭtoritatoj trovis sin kapablaj loĝigi kristanajn armenajn kaj grekajn rifuĝintojn en la areo post 1828, sekvante la ratifitan Traktaton de Turkmenĉajo kun kaĝara Irano de 1828, kaj la Traktato de Adrianopolo kun Otomana Turkio de 1829.
Arkitekturo
Armenoj lasis riĉan arkitekturan spuron en Kartvelio, kaj Tbiliso havas multajn arkitekturajn konstruaĵojn konstruitajn de armenaj arkitektoj de la lastaj jarcentoj. Estas multaj domegoj konstruitaj de influaj armenoj kaj konsistantaj el iuj el la plej allogaj historiaj konstruaĵoj en Tbiliso.
Ekzemple de la armena ĉeesto estas la domo de Melik-Azaryanc en Tbiliso sur ĉefa avenuo en Tbiliso nomita avenuo Rustaveli.
Kupoloj de armenaj preĝejoj vidiĝas en ĉiuj partoj de la urbo; tamen iliaj sonoriloj silentas de multaj jaroj. En la komenco de la 20-a jarcento estis eĉ 30 armenaj preĝejoj en Tbiliso.
Armena preĝejo Noraŝen, arkitektura monumento de 1701 estas en ruinoj. La muroj de Noraŝen, kiu signifas "nova konstruado", estis ornamitaj de la freskoj de Hovnatan Hovnatanjan, la kortega pentristo de kartvela reĝo Heraklio la 2-a, sed nun estas forperditaj pro kadukiĝo.
Kartvela-armena milito 1918
La Kartvelia-Armena Milito estis mmilito batalita en decembro 1918 inter la Kartvela Demokratia Respubliko kaj la Unua Armena Respubliko pri partoj de tiam pridisputataj provincoj Lori, Javaĥeti kaj Marneuli, kiuj historie estis dukulturaj armen-kartvelaj teritorioj, sed estis plejparte loĝataj de armenoj (kaj azerioj en la kazo de Borĉalu) en la 19a jarcento. Antaŭ la fino de Unua Mondmilito, kelkaj el tiuj teritorioj estis okupitaj fare de la Otomana Imperio ili forlasis la regionon, kaj kartveloj kaj armenaj postulis la regon. La malamikecoj daŭris ĝis la brita batalhalto estis subskribita, lasante la pridisputatan parton de distrikto Borĉalu sub la komuna kartvela-armena administracio, kiu daŭris ĝis la starigo de la sovetia regado en Armenio en 1920.
Armenoj en sovetia Kartvelio
Post la starigo de la Kartvela Soveta Socialisma Respubliko, kaj malgraŭ la starigo de la Armena Soveta Socialisma Respubliko, plej multaj armenoj decidis resti kaj ĝuis racie prosperan vivon, krom siaj religiaj liberecoj, ĉar la komunista registaro fakte ŝtatigis la plej multajn el la armenaj kirkoj kaj kulturaj monumentoj kaj subpremis la religiajn liberecojn de la ĝenerala loĝantaro inkluzive de la armenoj.
Ĉi tio rezultigis fermadon de dekoj da preĝejoj. Antaŭ la fino de la soveta epoko, nur du armenaj preĝejoj restis funkciantaj.
Armenoj en la Kartvela Respubliko
Armenoj bonvenigis la starigon de la Kartvela Respubliko esperante pli bonajn vivkondiĉojn post la kolapso de la sovetia regado. Tamen ekonomiaj kaj sociaj kondiĉoj ne estis favoraj precipe por la armena kartvelia komunumo.
László Buza (juristo)
BUZA László estis juristo, universitata profesoro en Sárospatak la 8-an de februaro 1885 kaj mortinta la 18-an de oktobro 1969 en Budapeŝto. Lia filo estis la samnoma László Buza (bestokuracisto).
Armenoj en Kartvelio
Armenoj en la Kartvela Respubliko
''Armenoj en ĉi tiu regiono de Kartvelio devas pensi pri lernado de la kartvela anstataŭ kiel ili povus anstataŭigi ĝin per la armena. Sen la scio de kartvela, armenoj en Kartvelio ne povos serĉi altrangan kaj altan registaran postenon kaj ne povos administri sukcesajn entreprenojn''.
László Buza (juristo)
Biografio
László Buza studis en Sárospatak, Budapeŝto, Berlino kaj Koloĵvaro, kie en 1912 li akiris kvalifikon de privatprofesoro. Komence en Sárospatak kaj Szeged, poste ekde 1940 li iĝis profesoro en Kolozsvár. En 1944 li partoprenis en kontraŭfaŝisma lukto kaj post la milito li profesoris en Bolyai Tudományegyetem de Kluĵo ĝis 1948, kiam li translokiĝis en Hungarujon kaj li iĝis katedestro pri internacio juro en Scienca Universitato de Szeged. Li estis membro de Hungara Scienca Akademio.
Armenoj en Kartvelio
Armenoj en la Kartvela Respubliko
Iuj armenoj kredas, ke ili estas viktimoj de politiko ŝanĝi la demografian ekvilibron de la regiono Samcĥe-Javaĥeti, ĉar kelkaj kartvelaj familioj ekloĝis tie. La armenoj ankaŭ estas subreprezentitaj en la registaro (tenante 5 sidlokojn en la 235-membra parlamento, ekzemple), kondukante al la percepto de diskriminacio kaj reciproka malfido. Ekzistis pluraj protestoj, kelkaj el kiuj fariĝis perfortaj post kolizioj kun policagentoj.
Armenoj en Tbiliso
La armena historio kaj kontribuo al la urbo Tbiliso estas tre signifaj. Post la rusa konkero de la areo, armenoj fuĝantaj de persekutado en Otomana Imperio kaj Kaĝara Irano kaŭzis salton en la armena loĝantaro ĝis ĝi atingis ĉirkaŭ 40% de la tuta urbo. Multaj el la urbestroj kaj komerca klaso estis armenaj, kaj granda parto de la malnova urbo estis konstruita de armenoj. Ĝis antaŭ nelonge la kvartaloj Avlabari kaj la regiono trans la rivero estis tre armenaj, sed tio multe ŝanĝiĝis en la lastaj du jardekoj.
El la 29 armenaj preĝejoj en Tbiliso komence de la 20-a jarcento, nur du funkcias hodiaŭ: Katedralo Sankta Georgo en la Malnova Armena Kvartalo kaj Preĝejo Eĉmiadzin en la Havlabar (kartvela) kvartalo; la resto de ili estis detruita aŭ kartveligita. Ĝis la 16a de novembro 2008 polemika kartvela pastro organizis elfosadojn ĉirkaŭ la preĝejo Noraŝen, dum kiuj la tomboŝtonoj de armenaj mecenatoj de Tbiliso entombigitaj en la tombejo estis forigitaj.
Armenoj en Ĝavaĥo
La etnaj armenoj formas la plimulton de la loĝantaro en la regiono Samcĥe-Javaĥeti.
La streĉoj estis en la regiono fine de la 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj kun la loka armena Unuiĝinta Ĝavaĥka-Demokrata Alianco proponanta lokan aŭtonomion por Javaĥeti ene de Kartvelio. Kaj kartvelaj kaj armenaj registaroj traktis zorgeman kaj trankviligan politikon rilate al lokaj naciismaj movadoj, kiuj helpis mildigi streĉojn en la regiono.
La dukto Bakuo-Tbiliso-Cejhan kaj la Sudkaŭkazaj duktoj, kiuj trapasas la regionon, renkontis opozicion de lokaj armenoj, same kiel la laŭplanan fervojon Kars-Tbiliso-Bakuo, ĉar ĝi izoligas Armenion.
Armenoj en Abĥazio
La Aŭtonoma Respubliko Abĥazio havas ankaŭ gravan loĝantaron de armenoj, kie ili konsistigas ĉirkaŭ 20% de la loĝantaro. Ili estas la dua plej granda etno en la regiono Abĥazio post la abĥazoj mem. Armenoj ekloĝis en Abĥazio fine de la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcentoj kaj estas nun la plej granda etno en Gagra, Suĥumi kaj Gulripŝi Distriktoj, formante 20% de la abĥazia loĝantaro kun 45 000 el entute 215 000.
Dum lastatempa konflikto, ili subtenis Abĥazion post kartvelaj malamikecoj kontraŭ la armena loĝantaro, kiu rezultigis pliiĝon de kontraŭ-armenaj sentoj ene de la kartvela socio. Tamen, la faktaj abĥazaj aŭtoritatoj estis akuzitaj de lokaj armenaj NRO-j pri intenca malpliigo de la nombro de abĥaziaj-armenoj.
Usona oficejo pri geografiaj nomoj
La Usona oficejo pri geografiaj nomoj, United States Board on Geographic Names, mallongigo BGN, estas oficejo kaj komisiono de la Federacia Registaro de Usono, kies tasko estas organizi unuecan uzon de geografiaj nomoj en la registara laboro. Sidejo de la oficejo estas Reston en Virginio, gvidanto de la oficejo laŭ la stato de 2016 estas Douglas Caldwell. La teritorio de tiu normigo de geografiaj nomoj ne limiĝas al Usono, sed inkluzivas Nordan kaj Sudan Amerikon, kaj per la Rekomenda komitato pri antarktaj nomoj ankaŭ Antarkton.
Armenoj en Kartvelio
Armenoj en Aĝario
Aĝario estas unu el du aŭtonomaj respublikoj de Kartvelio (la alia estas Abĥazio). Etnaj kartveloj (63% kartvelaj ortodoksaj kaj 30% islamaj) konsistigas la plimulton dum la armenoj konsistas el 2,3% de la loĝantaro de la regiono. Post kartveloj (104.313), armenoj (7.517) konsistas el la dua plej granda etno en la ĉefurbo Batumo kie troviĝas armena preĝejo Sankta Savanto.
Keisuke Nishimura
Keisuke Nishimura (西村 慧祐, n. ) estas japana futbalisto.
Armenoj en Kartvelio
Religio
La armena eklezio en Kartvelio havas 15 jarcentojn da eklezia ĉeesto kiel ĝi ekzistis jam en la 5-a jarcento p.K. Mezepoka armena historiisto Uĥtannes raportis, ke en la kartvela urbo Curtavi estis armena prelaso sub la jurisdikcio de la Armena Patriarko, gvidata de episkopo nomata Movses.
Usona oficejo pri geografiaj nomoj
Kunlabore kun la tegmenta institucio United States Geological Survey la oficejo ankaŭ disvolvis kaj publikigis la datumbazon Geographic Names Information System.
Armenoj en Kartvelio
Religio
Alia historiisto, Mateo de Urĥa, raportis ke dum la regado de la reĝo de Kartvelio Davido la 4-a la armena eklezio ricevis statuson de agnoskita diocezo. La armena katedralo Sankta Georgo de Tbiliso tiam estis ĝia administra centro. Pli ol 600 religiaj kaj kulturaj lokoj, kiel preĝejoj, seminarioj, monaĥejoj estas dokumentitaj, kvankam granda parto de ĉi tiuj ejoj estas formortintaj pro naturaj katastrofoj, vandalismo kaj aliaj faktoroj historiaj kaj politikaj.
Keisuke Nishimura
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Omiya Ardija.