cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cozumel
Insulo Cozumel ([kosuMEL], majae insulo de la hirundoj) aŭ esperante Kozumelo, estas la plej granda kaj plej loĝata insulo de Meksiko. Ĝia oficiala areo estas 647,33 km²; loĝas tie 80.000 personoj.
Jam je la alveno de la eŭropaj konkerantoj la insulo havis verŝajne 40.000 loĝantojn, sed importita variolo mortigis preskaŭ ĉiujn.
Cozumel apartenas al la federacia subŝtato Kintanaroo kaj situas nur kelkajn kilometrojn de la urbo Cancún, tra kies flughaveno multaj turistoj atingas la insulon. La administra komunumo Cozumel krom la insulan teritorion ankoraŭ ampleksas du malgrandajn enklavojn sur la jukatana duoninsulo.
Kasongo
Kasongo estas urbo de la provinco Maniema de la Demokratia Respubliko Kongo.
Ĝi estis jam grava komerca centro fine de la 19a jarcento kaj pro tio suferis fortan merkaton por sklaveco, militon inter la Libera Ŝtato Kongo kaj trupoj araba-svahilaj inter 1892 kaj 1894 kaj insurekcion de la Batetela en 1898. Nuntempe la riĉo pro minado de mineraloj estas altega.
Ĝi estas ĉe la rivero Kongo.
Rivero St. Joseph
La Rivero St. Joseph estas rivero en la usonaj ŝtatoj de Miĉigano kaj Indianao en Usono. La rivero estas 338 KM longa kaj fluas tra norda Indianao kaj suda Michigano. Ĝi drenas kulturkampon en la akvokolekta areo de Miĉigana Lago.
La Vojo
La rivero St. Joseph elfontas en Kantono Hillsdale ĝi fluas okcidente en tre kurbanta maniero. La rivero eniras norda Indianao kaj tiam reiras en Miĉiganon. Ĉe la urbo de Three Rivers, Miĉigano du aliaj riveroj ligas la St. Joseph: La Rivero Portage kaj la Rivero Rocky. Poste, en 5 kilometroj la Rivero Paw Paw ankaŭ ligas la St. Joseph.
Historio
La Indianoj kaj fruaj eŭropaj setlantoj uzis la rivero por transporti objektojn kaj homojn. Transport-vojojn ekzistis kiuj ligis la Rivero St. Joseph kun aliaj riveroj. Ĉi tiuj transport-vojoj permesis la preskaŭ senĉesan movadon inter riveroj.
136 Aŭstrio
136 Aŭstrio estas ne tre granda asteroido de la asteroida zono, la unua el la multenombraj astroidoj malkovritaj de la aŭstra astronomo Johann Palisa. Ĝi estis malkovrita en la Aŭstria-Hungaria Mararmea Observatorio de Pula (nun, en Kroatio) la.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la lando de ĝia malkovrinto ("Aŭstrio", aŭ, "Austria").
Velečín
Velečín (Weletschin) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo en Regiono Plzeň en ebenaĵa tereno kvar kilometrojn nordoriente de Žihle sur fervojlinio Plzeň–Žatec. Vivas ĉi tie. La municipo ensumigas ankaŭ vilaĝon Ostrovec.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1296.
Ĉirkaŭaĵo
Velečín najbaras norde kun Blatno, oriente kun Ostrovec kaj sudokcidente kun Pastuchovice. Oriente de la vilaĝo komenciĝas naturparko Jesenicko.
Rivero St. Joseph
Urboj kaj Urbetoj
Multe da urboj kaj urbetoj situas ĉe la rivero.
Magda Seres-Sturm
Magda SERES-STURM [ŝereŝ-ŝturm] estas rumania hungara kuracistino. Ŝi naskiĝis en Braŝovo la 10-an de julio 1938. Ŝi estas la edzino de kuracisto Lajos Seres-Sturm.
Ilha de Moçambique
Insulo Mozambiko (Ilha de Moçambique) estas insulo antaŭ la marbordo de la afrika lando Mozambiko, kiu estas nomita laŭ la insulo. Pro la historia signifo de la insulo ĝi ekde 1991 troviĝas sur la monda heredaĵo-listo de UNESKO.
Ĝi havas surfacon de 1.5 km² kaj oni ĉirkaŭkalkulas proksimume 54.000 loĝantojn.
Ekde la 1960-aj jaroj la insulo estas ligita al la kontinento pere de tri kilometrojn longa ponto, kun proksima flughaveno.
Post la malfermo de la sueza kanalo la insulo perdis sian gravecon kaj en 1898 la ĉefurbo de la portugala kolonio Mozambiko translokiĝis al Lourenço Marques, nun la ĉefurbo Maputo.
Pro sia kultura valoro, la insulo en 1991 estis aldonita al la monda heredaĵo-isto de UNESKO.
Kalima (Demokratia Respubliko Kongo)
Kalima estas urbo de la provinco Maniema de la Demokratia Respubliko Kongo. Ĝi havas 48 337 loĝantoj, kaj laŭ la censo de 2004 havis 41 776; tiele ĝi estas la tria urbo plej loĝata en la provinco. Ĝi situas en orienta centro de la lando.
Alfo Karena
Alfo Karena, ankaŭ konata kiel Kanopo (oficiale α Car, Alpha Carinae) estas la dua plej hela stelo videbla en la tera ĉielo, post Siriuso; ĝi videblas en la suda duonsfero. Estante la plej hela stelo en la konstelacio Kareno, ĝi ricevis la oficialan nomon Alfo Karena.
La videbla magnitudo de Kanopo estas -0,72.
Marchena
Marchena [marĈEna] estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 378 km2 kie loĝas 19 310 geloĝantoj, do loĝdenso estas 51.1 loĝ./km2. Marchena situas je 60 km de la provinca ĉefurbo Sevilo.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 19310 geloĝantoj de la municipo Marchena estas 9699 inoj kaj 9611 viroj. En la 378-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo Marchena, kie loĝas 18663 geloĝantoj, kaj aliaj 647 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 249, 118 inoj kaj 131 viroj, kaj mortis 174, 68 inoj kaj 106 viroj. Tiel la natura kresko estis 75 (0.4%). La laborkapabla loĝantaro estis 7367 homoj (38.2%).
Alfo Karena
Videblo
Kanopo neniam videblas en la plejparto de la norda duonsfero, ĉar ĝi havas deklinacion -52° - kio signifas, ke ĝi teorie videblas (sub perfektaj observaj kondiĉoj) nur el lokoj pli sudaj ol Losanĝeleso kaj Ĝibraltaro.
En la suda duonsfero, sude de la latitudo 37°18', ĝi estas ĉirkaŭpolusa stelo - tio okazas, ekzemple, en la aŭstralia subŝtato Viktorio kaj sude de la urboj Aŭklando (Nov-Zelando), Bahía Blanca (Argentino) kaj Valdivia (Ĉilio).
Kumo no jo ni, kaze no jo ni
Kumo no jo ni, kaze no jo ni (雲のように風のように, "Kiel la nuboj, kiel la vento") estas japana animacia filmo de Studio Pierrot produktita por la televido NTV kaj publikigita en 1990.
La reĝisoro estis Kondo Kacuja, kiu ankaŭ dezajnis la karakterojn. La muzikon komponis Maruja Haruhiko. La originala rakonto estas la samnoma novelo de Sakemi Keniĉi el la jaro 1989.
Ofte tiu filmo mispreniĝas kiel filmo de la fama anime-reĝisoro Mijazaki Hajao, ĉar la desegna stilo de Kondo Kacuja similas al stilo de Mijazaki, kaj Kondo kunlaboris ankaŭ en kelkaj filmoj de la studio "Studio Ghibli".
Intrigo
La rakonto montras la vivon de simpla juna virino Ginga el la kamparo, kiu devenas konkubino de la ĉina imperiestro. Ginga impresas siajn amikojn kaj malamikojn per sia honesta kaj kuraĝa koro.
Filmo
La filmo "Kumo no jo ni, kaze no jo ni" aperis en 1990 kiel televida filmo, kaj poste en 1990 ankaŭ kiel VHS kaj kiel laserdisko (LD) en Japanio. En 2002 ankaŭ DVD aperis en Japanio.
Libroj
En 1990 en Japanio aperis ankaŭ la kolorplena unu-voluma filmkomikso pri "Kumo no jo ni, kaze no jo ni", eldonita de Ŝinkoŝa.
Ĥaĉkaro
Ĥaĉkaro (en la armena lingvo Խաչքար, «ŝtonkruco»), estas memoriga ŝtono gravurita tipa de la armena arto, kutime kun aldonaj motivoj kiel rozetoj kaj interplektoj kaj bonatikaj aranĝoj inkluzive de granatoj kaj vinberoj. Iam troveblaj en la tuta teritorio de la historia Armenio kaj hodiaŭ ĉefe konservataj en la respubliko Armenio kaj en Arcaĥo. La ĥaĉkaroj estas karakterizaĵo de la mezepoka kristana armena arto kiu postvivas niajn tagojn.
Unesko
Ekde 2010, ĥaĉkaroj, ilia simboleco kaj metiarto estas enskribitaj en la Liston de nemateria kultura heredaĵo de Unesko.
Priskribo
La plej ofta figuro reprezentita en la ĥaĉkaroj estas la kruco, rare akompanata de Jesuo Kristo krucumita, kun rozeto aŭ la sundisko sube, la simbolo de eterneco, ofta en armena ato ekde antaŭkristanaj tempoj. La resto de la ŝtono estas plenigata de gravuraĵoj kiel folioj aŭ abstraktaĵoj. Kelkfoje ĝi estas surmuntita de korniko kun bibliaj figuroj aŭ sanktuloj. Unu el la oftaj motivoj por starigo de ĥaĉkaro estas la savo de la animo de mortinto sed ankaŭ la memorigado de milita venko, konstruado de preĝejo, neebla amo aŭ kiel ŝirmaĵo kontraŭ la naturaj katastrofoj.
Historio
La unuaj ĥaĉkaroj aperis en la 9-a jarcento, dum la armena renaskiĝo sekvata de la liberiĝo de la araba regado far la bagratidoj. La plej antikva ĥaĉkaro estis datumita kaj skulptita en 879, kvankam ekzistas aliaj pli antikvaj sed rudimentaj. Starigita en Garni, ĝi estis dediĉita al la reĝino Kotramida, edzino de la reĝo Aŝoto la 1-a. La apogeo de la ĥaĉkaroj estis inter la 12-a kaj la 14-a jarcentoj. Tiu ĉi artaĵo eklipsiĝis dum la mongola invado fine de la 14-a jarcento kaj renaskiĝis en la 16-a jarcento, sed ili ne plu estis tiom artismaj kiom la antaŭaj. Hodiaŭ la tradicio starigi ĥaĉkarojn populariĝis kaj novaj metiejoj malfermiĝis kun lernantoj. La antikvaj videblas kaj kelkaj nunaj skulptistoj en difinitaj partoj de Erevano imitas aŭ novigas novajn formojn de ĥaĉkaroj.
Ĉirkaŭ 40 000 ĥaĉkaroj pluvivas hodiaŭ. Plej multaj el ili libere staras, kvankam la plej gravaj el historia kaj arta vidpukto kutime troviĝas ene de monaĥejaj kompleksoj. La sekvaj tri ĥaĉkaroj estas konsiderataj kiel la plej bonaj ekzemploj de la arta formo:
Bion de Smirno
Bion de Smirno (helene: Βίων ὁ Σμυρναῖος, latine: Bion Smyrnaeus) estis greka bukolika poeto. Li naskiĝis en Phlossa, proksime al la antikva urbo Smirno de la regno Lidio en Malgrandazio (la hodiaŭa urbo Izmiro en Turkio) kaj agadis ĉirkaŭ la jaro 100 a.K..
(18067) 2000 AB98
(18067) 2000 AB98 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĥaĉkaro
Historio
Kelkaj bonaj ekzemploj estis transdonitaj al la Historia Muzeo en Erevano kaj apud la katedralo de Eĉmiadzin. La plej granda pluvivanta kolekto de ĥaĉkaroj troviĝas en Armenio, ĉe Noraduz-tombejo ĉe la okcidenta bordo de la Lago Sevan, kie videblas malnova tombejo kun ĉirkaŭ 900 ĥaĉkaroj el diversaj periodoj kaj el diversaj stiloj. La plej granda nombro antaŭe situis en Ĝulfo en la Naĥiĉevana Aŭtonoma Respubliko de Azerbajĝano, sed la tuta mezepoka tombejo estis detruita de azeraj soldatoj en 2005.
Bion de Smirno
Restis el lia bukolika verkaro 17 fragmentoj, kies objekto estas ĉefe la amo. La fragmentoj havas ludeman stilon, malofte teoreman.
Ĥaĉkaro
Ĥaĉkaroj en Azerbajĝano
En tiu ĉi najbara respubliko, kiam la ĥaĉkaroj ne estis detruitaj, kiel montras la fama kazo de la tombejo de ĥaĉkaroj de Ĝulfo en Naĥiĉevano, kiu estis tute detruita, la nuna ĥaĉkaroj troviĝantaj en la teritorio de la nuna Azerbajĝano estas klasifitaj kiel apartenantaj al la albanoj pro manipulado de la historio okaze de la militoj inter ambaŭ landoj pro la teritorio Montara Karabaĥo. .
Bion de Smirno
Oni ligas al Bion - ekde la renesanco - la verkon de Epithaphios Adonidos (Priploro de Adonis), kiu havas troigitan kaj vigle priskribitan sentemon.
Ĥaĉkaro
Nuntempo
La arto de ĉizado de ĥaĉkaroj atestis renaskiĝon kiel simbolo de armena kulturo en la 20-a jarcento.
Ekzistas centoj da ĥaĉkaroj tutmonde, multaj el kiuj estas monumentoj por memorigi la viktimojn de la Armena genocido. Ĥaĉkaroj estis metitaj en diversajn lokojn, inkluzive ĉe la Vatikanaj Muzeoj, la memorĝardeno de Katedralo de Kanterburio, Katedralo Sankta Maria, Sidnejo, Ŝtata Kapitolo de Kolorado, Templo de Paco, Cardiff, Katedralo Sankta Triunuo, Dublino, kaj aliloke.
Laŭ kalkulo, estas preskaŭ 30 ĥaĉkaroj en publikaj lokoj en Francio.
Armenaj ĥaĉkaroj estis akiritaj aŭ donacitaj al multaj muzeoj aŭ provizore reprezentitaj ĉe signifaj ekspozicioj tra la mondo kiel ĉe la Brita Muzeo, la Metropola Muzeo de Arto aŭ la Speciala Ekspozicio de la Nacia Muzeo de Etnologio, Osako, Japanio.
Olca
Olca [OLka] estas stratovulkano ĉe la landlimo inter Ĉilio kaj Bolivio en Andoj. Ĝi kuŝas en la mezo de 15 km longa kresto komponita de kelkaj stratovulkanoj. Cerro Minchincha kuŝas okcidente kaj Paruma oriente. Ĝi estas ankaŭ proksime de la antaŭ-Holoceno monto Cerro Paruma. ĝi estas andezita kaj dacita laŭ kompono, kun lafofluaĵoj kiuj etendiĝas kelkajn kilometrojn norde de la montopinto. La nura aktiveco el la kresto dum historiaj tempoj estis flanka erupcio el 1865 al 1867. La preciza fonto de tiu erupcio ne estas klara.
-20.93333°N, -68.48333°W
Froidchapelle
Ekde 1977 la municipoj Boussu-lez-Walcourt, Fourbechies, Vergnies kaj Erpion apartenas al Froidchapelle, la ĉefa municipo.
Johann Palisa
Johann PALISA (naskiĝis la 6-an de decembro 1848 en Troppau (nun Opava), mortis la 2-an de majo 1925 en Vieno) estis aŭstra astronomo. Li estis unu el plej fruktodonaj malkovrintoj de asteroidoj de sia tempo.
Vivo
De 1880 al 1919, li reiris en la teamon da astronomoj de la observejo de Vieno, tie li malkovris per vidaj observoj 94 aliajn objektojn kaj evidentigas la.
Malkovroj
Unu el lia malkovraĵo, la asteroido 719 Albert estis perdita pro malbona kono de ĝia orbito. Malgraŭ intensaj serĉoj far de Palisa mem en 1912 kaj H. D. Curtis en 1913, kaj pli malfrue de Christensen kaj West en 1989, ĝi estis retrovita nur en 2000 per teleskopo de la universitato de Arizono en la kadro de la projekto Spacewatch.
253 Mathilde estis fotita en 1997 de la kosmosondilo NEAR Shoemaker, kiu superflugis la astroidon je distanco de 1 200 km kaj faris pli ol 500 fotoj.
243 Ida estis fotita de Galileo en 1993, la kosmosondilo proksimiĝis je 2 390 km de la asteroido.
216 Kleopatra estis observita per radaro, la observado montris ĝian longigitan formon, kiu similas tiun de osto.
140 Siwa esti antaŭvidita kiel celo de la kosmosondilo Rosetta. Pro ŝanĝo de programo tiu celo estis forlasita kaj la sondilo iris rekte al la kometo 67P/Ĉurjumov-Gerasimenko.
Stacio Inae
Stacio Inae (japane: 稲枝駅 [Inae-eki], angle: Inae Station) estas fervoja stacio en Hikone, Gubernio Ŝiga, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Tōkaidō (ĉefa).
Universitato de Loveno
La termino Universitato de Loveno povas aludi al
Bortigiadas
Bortigiadas estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj ekde aprilo 2021 estas parto de la nova provinco nordorienta Sardio, antaŭe ekde 2016 estis parto de la provinco Sassari kaj ekde 2001 de Olbia-Tempio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Aggius, Perfugas (SS), Santa Maria Coghinas (SS), Tempio Pausania kaj Viddalba (SS).
5223 McSween
5223 McSween estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Harry (Hap) McSween Jr. profesoro en la Universitato de Tenesio, fakulo en la studoj pri la marsaj meteorŝtonoj.
Cebreros
Cebreros estas municipo de la provinco Avilo, en la aŭtonoma regiono Kastilio kaj Leono (Hispanio). Ĝi apartenas al la komarko Burgohondo - Cebreros - El Tiemblo.
En Cebreros estas instalita esplorejo de satelitoj de la Eŭropa Kosma Agentejo, rekonebla pro la grandega parabola anteno je malmultaj kilometroj de la loĝloko. Ĝi havas 3.438 loĝantojn (2007).
Ĝi limas kun la municipoj El Hoyo de Pinares, San Bartolomé de Pinares, El Tiemblo, Robledo de Chavela, kaj oriente kun San Martín de Valdeiglesias.
La urbeto situas en la suda flanko de la Greda Montaro. Ĝi famas en la regiono pro la karnavaloj kaj la bonkvalita vino.
NGC 4899
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Trenčianske Bohuslavice
Trenčianske Bohuslavice (hungare Bogoszló [bogoslO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Trenčianske Bohuslavice situas laŭ dekstra bordo de Váh (kontraŭe Beckov troviĝas), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Bratislavo-Trenčín. Nové Mesto nad Váhom troviĝas je 4 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1208 en latina formo "villa Buczlai". En 1598 oni komputis tie 20 domojn. En 1784 loĝis tie 207 vilaĝanoj (44 familioj) en 29 domoj, en 1828 300 vilaĝanoj en 39 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Boguszlavic(z). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bogoszló 465 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Trenčín, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Trenčianske Bohuslavice 932 homoj, (911 slovakoj).
(14079) 1997 FV3
(14079) 1997 FV3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kristana humanismo
Origino de la koncepto «kristana humanismo»
La konstato pri la paca kunstariĝo de humanismo kaj kristana doktrino konscie komenciĝis praktike jam en la 2-a jarcento de nuntempa erao. La unua estis Sankta Justino Martiro (ĉ. 100 - ĉ. 165), kultura teologo kaj apologiisto de la ĵuse naskita kristanismo: en siaj verkoj li emas trovi apogojn aŭ similaĵojn inter veroj kristanaj kaj kulturaĵoj de la klasikaj antaŭkristanaj pensuloj.
Ekleziaj Patroj kiel Sankta Bazilio kaj Gregorio el Nyssa daŭriĝis laŭ la sama vojo pliuzante la grekan silogisman arton, dialektikon kaj lingvaĵon sen tamen absorbi kredajn elementojn. Sekve en ambaŭ, orienta kaj okcidenta, la kontaktoj de la du kulturoj intensiĝis provokante kontrastojn pro la eblo ke la pensaĵo de la greka-hilenisma filozofio povus infekti kristanismon. Ekzemplon pri tiu kontrasto ofertas la teologio de Petro Abelardo en Okcidento, kaj inter teologoj ĉe la bizanca korto kiam oni ektimis ke la filozofia logiko detruus la kristanan revelaciaron. Tamen la moralaj kaj matafizikaj implikaĵoj de la popoloj, barbareskaj kiel oni tiam diris, tiom koincidis kun tiuj kristanaj ke ĉe iuj patroj formiĝis la moto «anima nature kristana» (anima naturaliter christiana) kaj plaĉis al kristanaj pensuloj apogiĝi kaj plidisvolvigi la biblian koncepton pri homo «laŭbilde de Dio» kreita, kvazaŭ spertebla vero. La saman koncepton reprenis Francesco Petrarca (1304–1374) laŭ kiu kristanismo evidentigas la dignecon de ĉiuj homoj.
Kultura fono
La kristana humanismo generas la kulturan fenomenon de la 14-a kaj 15-a jarcentoj kaj kun ĝi, kulturnivele, preskaŭ identiĝas. Venu al memoro Johano Piko de la Mirandolo kaj Nikolao el Kuzo. Kreiĝis granda fervoro en la serĉado kaj tradukado unue de la kristanaj antikvaj tekstoj por ilin tekste rekonstrui kaj filologie interpreti kaj purigi eventualajn miskorektojn aŭ ruzajn aldonaĵojn kaj sekve de la klasikaj verkoj; kreiĝis certe intereso pri la lingvoj precipe la greka, la latina, la hebrea, kaj ĉio orientiĝis ankaŭ por plibonigi la predikadon, plifajnigi la edukadon kaj fine por proponi disciplinan reformon en la kristana eklezio.
Kristana humanismo dum renesanco
La humanismo ĝenerale havis grandan eksplodon alskribeblan al kreskinta konfido en la homaj kapabloj kunigitaj kun la firma adhero al la krederoj de kristanismo. La konfido je la vivaj kapabloj kunportis ankaŭ estimon pri la tera vivo, kvankam ĉiam elpensita, mense se ne ĉiam en la moralaj kondutoj, kiel antaŭpasaĵo al la eterna. Sed la vizaĝo kristana de humanismo komencis malklarigi en estontaj jarcentoj kun la kresko pri nova percepto pri aŭtonomio de la homa digneco: iom post iom ŝajnis ke la vera digneco de la homo konsistus en la totala sendependeco unue de la eklezio poste de la revelacio kaj fine de konscienca natura morala leĝo kaj el Dio: ĝis la moto ke pli humanistas kiu pli distanciĝas el Dio, kies ekzisto estus nur nekonscia bezono de la homa psiko sen eblo pruvi pri lia ekzisto.
Sed la kristana humanismo laŭiris sian propran kreskiĝon kaj sia propra skalvaloroj.
Laŭjarcentaj sparkoj de kristana humanismo
Post la falo de la okcidenta romia imperio, la humanismanta kristana penso laboris ĉe kaj kun la «barbaraj» regnoj kies kulmino realiĝis kun Karolo la Granda, kiu akceptis kaj ordonis intensigi la lernejojn ĉe monaĥejoj kaj episkopejoj: diversaj el tiuj ĉi en la 13-a kaj 14-a jarcentoj fariĝis universitatoj. Ĉe la proksimorienta kristanismo, sub la bizanca imperio, oni daŭrigis la instruon per la studoj pri la grekaj klasikuloj kune kun la ekleziaj Patroj kaj verkoj de apologiistoj kristanaj. Se en Okcidento la klasikuloj Platono kaj Plotino kaj iliaj skoloj troviĝas objektoj samrespektaj kun Sankta Ambrozio kaj Aŭgusteno, la samo okazis transmare kie Aristotelo, Platono, Galeno, Strabono, Demosteno... mezuriĝis kun Damasceno, Bazilio el Nyssa, Gregorio el Nazianco. Kaj kiam la araboj okupis imperiajn landojn, ties kristanoj tradukis la klasikulojn al la araba.
La Gregoria reformo postulante pli da klereco en la kleriklaro, favoris deziron kaj bezonon esplori: el la lernejoj ĉe katedraloj fontis universitatoj kie eminentis teologio kaj filozofio sed baldaŭ la studoj specialiĝis la Trivium (Gramatiko, Retoriko, Dialektiko) kaj Quadrivium Aritmetiko, Geometrio, Astronomio, Muziko). Ĉe kiu ne mankos medicino. La plej parto de la klerularo estis ankaŭ sacerdotoj aŭ religiuloj, kiuj multfoje estis ministroj kaj konsilistoj ĉe reĝoj kaj regantoj krom akademiuloj ĉe universitatoj.
La kristana humanismo sukcesis krei unuformecon de penso kaj juĝo.
Malprecizigoj de la termimo «kristana humanismo»
Ĉar kristanismo forĝis homajn pensadon kaj civilizon ĉiuaspekte, malfacilas izoligi elementon nekristanan en la moderna kaj postmoderna kulturo. Eĉ la neado pri la ekzisto de Dio, fascinita ekde pensmovado «klerismo», iamaniere obeas kristana principo, laŭ kio la homo devas sekvi la pruvojn, kiuj ajn ili estus, de sia honesta esploro kaj servi la normojn de sia konscienco.
Ĉar la kristana humanismo, kiel eble ĉiu humanismo, etendiĝas al la tuta homa vivo ĉar ĝi proponas kaj deduktas el la koncepto de la konvertiĝo al Dio, post klerismo, pozitivismo, idealismo, faŝismo, naziismo, marksismo, komunismo ktp, kristana humanismo taskiĝis konfronti kun kristanismo la humanismajn punktojn entenatajn en tiuj doktrinoj kaj ofte konstatis ke ideoj movantaj tiujn ismojn ofte estas kristanaj kvankam senmotive izolitaj el la komplekso de la kristana humanismo kaj frenezigitaj. Nun kristana humanismo engaĝiĝas kompreni pri kiuj instancoj kuŝas en la bazo de la moderna ateismo kaj trovi por tiu helpon en siaj kulturaj trezoroj por respondi al tiuj postuloj, krom ricevis el ili stimulojn por purigi la nocion mem pri Dio ame riveliĝanta al la homaro.
Nova moderna humanismo foje repuŝas Dion pro la timo ke Tiu ĉi limigu la la liberon kaj aŭtonomion, kaj do la dignecon, de la homo. Eĉ tio estas kristana sinteno: se la nocio perceptita pri Dio tion allasas, la homo rajtas savi sin mem eĉ rifuzante la minacuntan Dion. Sed ĉu vere la nocio pri Dio allasita de Jesuo rabas la dignecon de la Homo? pluas demandi la kristana humanismo. Notindas postmoderna kultura fenomeno, kiu nek akceptas nek rifuzas multege da ideojn de la kristana humanismo. Temas pri tiel ĵurnalisteske difinita «Devota Humanismo», kiu agnoskas la originalecon de la kristana kulturo kiel fundamenton de la homa socio: sekularigo kiu se ne konservas la Transcendon, konservas ties derivaĵojn. Funde temas pri konfirmo pri kristanaj radikoj en la formiĝo de la okcidenta kulturo.
La precipaj ideoj de la kristana humanismo
La fundamentaj ideoj de la kristana humanismo enkarniĝintaj en la socio kaj kultura de la popoloj influitaj de kristanismo...
Eminentaj Kristanaj humanistoj
El la sennombraj pensuloj iuj:
Blankakrona forkovostulo
La Blankakrona forkovostulo (Enicurus leschenaulti) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.
Tiu birdo estas tre nigra supre (pli ol la aliaj samgenranoj, ĉar eĉ la tuta brusto estas tutnigra), dum estas tre kontraste blankaj ventro, flugilstrioj, pugo kaj graditaj markoj en fino de vostoplumoj, sed la ĉefa diferencilo de la specio estas tre blanka frunto, ne nur tiom etenda kiom tiu de la Malgranda forkovostulo, sed ankaŭ levebla kiel kresto kaj pro tio pli rimarkinda. Tiu karaktero nomigas la specion en Esperanto.
Tiu ĉi specio troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Ili ĉeestas riverojn, torentojn kaj apudajn arbarojn, marĉajn rojojn, ĝis 2,000 m.
Internacia Foira Esperantista Renkontiĝo
La Internaciaj Foiraj Esperantistaj Renkontiĝoj (IFER) estis internaciaj kunvenoj de esperantistoj, kiuj en la 1980-aj jaroj okazis ĉiuprintempe en Lepsiko (Orienta Germanio), paralele al la lepsika librofoiro. Kutime envojaĝo de eksterlandanoj el Okcidenta Eŭropo en la teritorion de la komunisma ŝtato GDR estis malfaciligita per multaj formalaĵoj kaj ŝtataj limigoj. Se ŝtatanoj de GDR sendis privatan invitilon al okcidentano, ili riskis esti punataj pro tio per malfacilaĵoj lernejaj, studaj kaj profesiaj, kaj al kutimaj renkontiĝoj de la Esperanto-Asocio de GDR, kiu agis sub kontrolo de la ŝtate influata Kulturligo de GDR, oficialaj invitoj de okcidentaj esperantistoj estis neimageblaj.
Escepto de tiu strikta ŝtata kontrolo montriĝis la internacia komerca foiro ĉiumarte en Lepsiko: En la foiraj tagoj, alvojaĝo de okcidentanoj al Lepsiko estis ŝtate tolerata, kaj oni ne sukcesis plej detale kontroli, kiujn komercajn profesiajn legitimojn havis la okcidentanoj kiuj petis vizon por vojaĝo dum la foiraj tagoj.
Kaspar Förster
Kaspar (Caspar) Förster (Foerster, Forster) (baptita je la 28-a de februaro 1616 en Danzig, m. 1-a de februaro 1673 en Oliva estis germana kantisto kaj komponisto. La muzikan edukadon li ricevis unue de la patro Caspar Förster, Danzig (la patro vivis inter 1574 kaj 1652) kaj poste de Marco Scacchi en Varsovio. Poste li iris al Italio. En 1652 la dana reĝo Friedrich la 3-a vokis lin al Kopenhago por labori kun la kortkapelo. Pro la komencanta milito inter Danlando kaj Svedio li reiris al Danzig kie li laboris kiel kantoro ĉe la Marienkirche. Post mallonga restado en Venecio li revenis al Kopenhago (1660). Post restado en Hamburgo li fine revenis al sia naskiĝurbo.
Internacia Foira Esperantista Renkontiĝo
La distrikta komitato Lepsiko de Kulturligo de GDR kaj ties organiza motoro Joachim Schulze uzis tiun "malfortan punkton de la ŝtata kontrolo", por dum kelkaj jaroj organizi Esperanto-renkontiĝojn ekzakte dum la foiraj tagoj en Lepsiko, kaj en tiuj eventoj sukcesis partopreni esperantistoj el Okcidenta Germanio samkiel el aliaj landoj de la "Okcidenta Bloko".
Kaspar Förster
Li kreis ses triosonatojn, diversajn ekleziajn koncertojn kaj kantatojn. La verkojn de la patro (kiu ankaŭ laboris kiel komponisto) ni ne konas.
Ludoviko la Barbulo
Ludoviko la Barbulo (germane: Ludwig der Bärtige aŭ Ludwig mit dem Bart, latine: Ludovicus cum barba; mortinta en 1056 aŭ 1080) estis la prapatro de la dinastio de la Ludovikidoj (Ludowinger), la landgrafdinastio reganta mezepoke en grandaj partoj de Turingio kaj Hesio.
Jacobaea paludosa
Jakobeo marĉa aŭ science Jacobaea paludosa (L.) G.GAERTN. & AL., sin.: Senecio paludosus L.) estas plantospecio el la genro Jacobaea.
Ludoviko la Barbulo
Vivo
Ludoviko, kiu havis fraton nome Hugo, originas el ne plu konata nobeldinastio estanta en intima rilato al la Episkopujo majenca kaj al regionoj ĉe la meza Majno. Tie fondis la filoj de Ludoviko la Monakejon Schönrain en nuna Gemünden am Main. Laŭ la historiisto Armin Wolf supozeblas ankaŭ parenceco kun Ludoviko de Mousson (en la nuna franca departemento Meurthe-et-Moselle).
Jacobaea paludosa
Vegetalaj karakteroj
Jacobaea paludosa kreskas kiel plurjara herba planto kaj kreskas de 50 ĝis 200 cm. La planto formas rampantajn rizomojn. La folioj de la tigoj ne estas dividitaj kaj aspektas ov- ĝis lancet-formaj, ili havas neregulajn akrajn dentojn kaj „orelojn“, ili estas 7- ĝis 15-oble pli longaj ol larĝaj. La malsupra surfaco de la folioj estas grize peltaj.
Ludoviko la Barbulo
Vivo
Ĉirkaŭ la jaro 1040 Ludoviko ricevis feŭdon norde de Turingia Arbaro konstruigonte samloke Kastelon Schauenburg apud Friedrichroda el kie la stratoj inter Gotao kaj Schmalkalden bone konstrolebis. La kastelo mem estas hodiaŭ apenaŭ rekonebla ruino kun malmultaj spuroj arkeologiaj. La loko mem taksatas, kune kun la monakejo en najbara Reinhardsbrunn, kvazaŭ lulilo de Turingio.
Jacobaea paludosa
Generaj karakteroj
La kromosomonombro estas 2n = 40.
Disvastigejo
La ĉefa disvastigejo de la marĉa jakobeo estas la komtinenta Eŭropo. Ankaŭ en la orienta Hispanio kaj la riverdelto de la Rodano. La disvastigejo en la sudo estas la sudo de meza Francujo trans la okcidentaj Alpoj kaj la pada ebenaĵo ĝis Trakio ĉe Nigra Maro, en la nordo la limoj estas Anglujo trans suda Svedujo kaj Estonujo ĝis norda Rusujo.
La marĉa jakobeo kreskas en malsekaj, humozaj nitrogenriĉaj lomaj grundoj. La planto toleras partatempan inundon. Ĝi kreskas en kareksejoj starantaj kaj malrapide fluantaj akvejoj, fosaĵoj kaj faŭltarbaroj.
Sistematiko
La unua publikigaĵo okazis 1753 sub la nomo Senecio paludosus fare de Carl von Linné. La novkombinaĵo al Jacobaea paludosa (L.) G.GAERTN. & AL. okazis 1801 fare de Gottfried Gaertner, Bernhard Meyer kaj Johannes Scherbius en Oekonomischen Flora der Wetterau, volumeno 3, 1, p. 211. Pliaj sinonimoj por Jacobaea paludosa (L.) G.GAERTN. & AL. estas: Senecio bohemicus TAUSCH, Senecio riparius WALLR., Senecio paludosus subsp. bohemicus (TAUSCH) ČELAK., Senecio paludosus subsp. tomentosus ČELAK. non W.D.J.KOCH. La epiteto paludosa signifas „marĉo“.
La formoriĉa specio Jacobaea paludosa estas metita de kelkaj aŭtoroj en kelkaj subspecioj:
Seebergen
Seebergen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Gotha de la federacia lando Turingio. Grabsleben ĝis la fino de 2008 estis memstara administra komunumo en la distrikto Gotha de la federacia lando Turingio en Germanio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 1324 loĝantojn. Ekde la jaro 2012 ĝi kun la najbaraj eksaj komunumoj Grabsleben, Mühlberg (Turingio) kaj Wandersleben konsistigas novan komunumon Drei Gleichen. Administra centro de la nova komunumo estas la loĝloko Wandersleben.
Geografio
Seebergen troviĝas ĉe la eosta piedo de la ŝatata ekskursocelo Seeberg kies plej alta parto nomiĝas Grosser Seeberg. Norde, eoste kaj sude etendiĝas la Turingia Baseno. Krom la arbara Seeberg-monto ne ekzistas aliaj arbaroj sur la teritorio komunuma. Unusola rivero estas Rotbach, kiu transfluas norde. Najbaraj lokoj estas Tüttleben, Grabsleben (nordeoste), eoste Cobstädt, sudeoste Wandersleben kaj Günthersleben-Wechmar, finfine ueste Gotha kun la urbokvaratlo Töpfleben.
25915 Charlesmcguire
25915 Charlesmcguire estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la far la teamo de la astronomia kampanjo LONEOS elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Charles J. McGuire, emeritiĝintan kosmoflugan inĝenieron de la epoko Mercury, Gemini kaj Apollo, kaj avon de la planedosciencistino Elisabeth R. Adams.
134169 Davidcarte
134169 Davidcarte estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Antonia Bembo
Antonia Padoani BEMBO (ĉ 1640 - ĉ 1720) estis itala komponistino kiu naskiĝis en Venecio, sed pasigis la plej grandan parton de sia komponista kariero en Francio sub la protekto kaj admiro de la reĝo Ludoviko la 14-a.
Vivo
Pri ŝiaj studoj oni scias per letero de ŝia patro, la kuracisto Giacomo Padoani, adresita al Carlos la II-a duko de Mantuo. Tie li rakontas, ke Antonia studis latinon, literaturon, kaj muzikon. Padoani skribis: ‘mia filino daŭre progresas en siaj studoj sub sinjoro Cavalli’. Li aludis al Francesco Cavalli, kiu estis unu el la plej grandaj operkreintoj de tiu tempo.
Je la aĝo de 19 Antonia Padoani edziniĝis al Lorenzo Bembo kun kiu ŝi havis tri infanojn. Sed post la naskiĝo de sia tria infano, Lorenzo foriris por kvinjara militservo sen havigi monon aŭ rimedojn por ke sia familio pluvivu. De tiam la vivo de Antonia Bembo en Venecio estis plena de granda streĉo kaj eksterordinara malfeliĉo.
Post 12 jaroj da geedzeco Antonia petis divorcon akuzante sian edzon pri fizika brutaleco, malfideleco, ŝtelo de ŝiaj havaĵoj kaj neglektemo pri la prizorgado de sia familio. Lorenzo Bembo neis ĉiujn akuzojn kaj la divorco estis malakceptita.
Post 4 pliaj jaroj en kiu la familia situacio turniĝis danĝera, ŝi estis devigata entrepreni aŭdacan fuĝon de sia hejmo kaj de sia naskiĝurbo Venecio (1676), postlasante sian perforteman, kruelan edzon kaj tri infanojn. En la nokto de sia foriro, Antonia prenis sian filinon por loĝigi ŝin en venecia konvento, supozeble por protekti ŝin kontraŭ ŝia patro. En sia fuĝo al Parizo, Antonia ricevis helpon de Francesco Corbetta, itala virtuoza gitaristo, muzikinstruisto kaj komponisto.
Ĉar ŝia edzo rajtis persekuti kaj puni ŝin, Antonia devis resti kaŝita, allogante la malplej eblan atenton al si. En Parizo probable ŝi laboris kiel kantistino, ĉar ŝi havis belan voĉon, kaj kiel muzikinstruistino antaŭ ol ekkomenci komponi.
La unua manuskripto de Antonia Padoani Bembo ‘Produzioni armoniche’(1697 – 1701) enhavis kvardek unu verkojn. Ĝi estis dediĉita al reĝo Ludoviko la XIV-a, al kiu ŝi prezentis la verkon per letero. En la letero ŝi eksciigas la reĝon, ke ŝi lasis sian familion en Italio kaj iris al la franca reĝa kortego por montri sian arton.
La reĝo rekonis la talenton de Antonia kaj li donis al ŝi pension kaj permesis al ŝi resti en la komunumo Notre Dame de Bonne Nouvelle. Ŝi konservis konstantan rilaton kun la reĝo kaj lia familio, kiuj respektis ŝin pro ŝia bela voĉo kaj pro ŝia kompona kapablo. La plej multaj el la verkoj de Antonia Padoani estas dediĉitaj al la reĝo aŭ al iu el la reĝa familio.
Ŝi komponis ĉefe por sia propra soprana voĉo kaj por konstanta baso. Krom arioj, motetoj kaj kantatoj, Antonia verkis ankaŭ operon, ‘L’ercole lover’. La komponaj elektoj de Bembo, precipe en ŝia opero, reprezentas konscian miksaĵon de italaj kaj francaj stiloj kun pasintaj kaj estontaj tendencoj.
Krom la valorega muzikedukado ricevita de Cavalli, ofte ankaŭ, ŝi inspiris sin per la kompoziciaj teknikoj uzataj de alia el la famaj studentinoj de Cavalli, Barbara Strozzi.
La elstara kariero de Antonia Bembo en Parizo kaj ŝia kapablo verki laŭplaĉe al tiuj, kiuj subtenis kaj faciligis ŝian karieron, montras la profundon de ŝia adaptiĝemo kaj kreemo. Tio permesis al ŝi la liberecon komponi kiel ŝi deziris sen financaj aŭ tempaj postuloj.
Ŝia muziko estis mirinda heroaĵo por siatempa virino, kiu tiel konkrete ekloĝis en fremda lando, alfrontante la malfacilaĵojn de la vivo per sia muziko.
Wigoltingen
Wigoltingen estas komunumo en la distrikto Weinfelden de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 2111 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Wigoltingen situas ĉe la norda bordo de la rivero Turo ĉe la suda flanko de la montoĉeno Seerücken meze inter Weinfelden kaj Frauenfeld. Tra la komunumo fluas la rivereto Kemmenbach (en la alemana Chemibach), kiu havas sian originon sur la montoĉeno Seerücken en la najbara komunumo Kemmental.
Als la komunumo apartenas krom Wigoltingen mem ankaŭ la municipoj Bonau, Engwang, Illhart, Wagerswil, Lamperswil kaj Hasli. Ankaŭ al la komunumo apartenas la Kastelo Altenklingen kun la al ĝi apartenantaj kastelaj bienoj.
Najbaraj komunumoj
La komunumo limas en nordo al Raperswilen, en nordokcidento al Wäldi en okcidento al Kemmental, en sudokcidento al Märstetten, en sudo al Amlikon-Bissegg, en la sudorienta angulo al Hüttlingen, en oriento al Müllheim, kaj en la nordorienta angulo al Homburg.
Trafiko
Sur la teritorio de la komunumo Wigoltignen en la loko Hasli situas la komuna stacidomo kun la najbara komunumo Müllheim, nome. Ĝi trovigas ĉe la fervojlinio de Vinterturo al Romanshorn kaj estas servata de la regiona trajnlinio S30 de la turgovia fervojkompanio THURBO AG. Wigoltingen ankaŭ disponas pri propra aliro al la nacia aŭtoŝoseo A7 de Konstanco al Vinterturo. La komunumo do estas bonege konektita kaj al la publika kaj al la privata trafikreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Wigoltingen datiĝas el la jaro 889 kiel wigoltinga. La unua mencio de Engwang datiĝas el la jaro 1335 kiel Einwank, de Illhart el la jaro 1264 kiel Ilnehart kaj de Bonau el la jaro 1367 kiel Bonow.
La hodiaŭa politika komunumo Wigoltignen estis fondita kadre de la turgovia komunumreformo la 1-an de januaro 1995 per la kunigo de la antaŭa municipkomunumo Wigoltingen kun ĝiaj lokkomunumoj Bonau, Engwang, Illhart, Wagerswil, Wigoltingen kaj tuta vico da setlejoj kaj bienoj.
Ibrahim Maalouf
Ibrahim Maalouf (en araba ابراهيم معلوف) (naskiĝinta la 5an de Decembro 1980) estas trumpeta muzikisto kaj instruisto, komponisto kaj aranĝisto. Li naskiĝis en Bejruto, Libano, kaj nun loĝas en Parizo, Francio.
Biografio
Maalouf naskiĝis en familio de intelektuloj kaj artistoj; li estas la filo de trumpetisto Nassim Maalouf kaj de pianistino Nada Maalouf, nevo de verkisto Amin Maalouf kaj nepo de ĵurnalisto, poeto kaj muzikologo Rushdi Maalouf. Li rimarkindas ĉar ludas araban muzikon per kvaronaj tonoj de trumpeto, kio estas rara lerteco, pionirite de sia patro kaj Don Ellis en la 1960-aj jaroj.
Kunlaboroj
Inter aliaj, la jenaj:
Listo de regulaj hiperpluredroj
Ĉi tio estas listo de la regulaj hiperpluredroj en eŭklida, sfera kaj hiperbola spacoj.
La simbolo de Schläfli priskribas ĉiun regulan hiperpluredron kaj estas uzata kiel referenca nomo por ĉiu hiperpluredro.
La regulaj hiperpluredroj estas grupitaj laŭ dimensio kaj subgrupitaj je konveksaj, nekonveksaj kaj malfiniaj formoj. Nekonveksa (formoj, formas) uzi la samaj verticoj kiel la konveksaj formoj, sed havas sekcantajn facetojn. Malfiniaj formoj kahelas spacon de dimensio je 1 pli malgranda.
Malfiniaj formoj povas kaheli eŭklidan aŭ hiperbolan spacon. Hiperbola spaco similas al normala spaco je malgranda skalo, sed paraleloj diverĝas je grandaj distancoj. Ĉi tio permesas al verticaj figuroj havi negativan angulan difekton.
Ekzemple povas esti vertico kun 7 egallateraj trianguloj kiuj kuŝas en la hiperbola ebeno. Ĉi tio ne povas esti farita en regula ebeno.
2-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
La du dimensiaj hiperpluredroj estas nomataj kiel plurlateroj. Regulaj plurlateroj estas egallateraj kaj ciklaj.
Estadas regulaj konveksaj plurlateroj kaj nekonveksaj stelaj plurlateroj. Stelaj plurlateroj uzas la samajn verticojn kiel la konveksaj formoj, sed trakonektas ilin en alternaj ordoj kun kelkaj pasoj ĉirkaŭ la cirklo.
3-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
En 3 dimensioj, la hiperpluredroj estas nomataj kiel pluredroj:
Regula pluredro kun simbolo de Schläfli {p,q} havas regulan edron de speco {p} kaj regulan vertican figuron {q}.
Pál Sümegi
Pál Sümegi naskiĝis la en Tapolca.
Listo de regulaj hiperpluredroj
3-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
Ekzisto de regula pluredro {p,q} estas limigita de neegalaĵo, rilatanta al angula difekto de ;a vertica figuro:
Per listigo de la permutoj, oni trovas 5 konveksajn formojn, 4 nekonveksajn formojn kaj 3 ebenajn kaheladojn. La valoroj p kaj q estas limigitaj al tiuj de opo 3, 4, 5, 5/2, 6.
Pál Sümegi
Biografio
Pál Sümegi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1986. Post siaj studoj li estis samloke asistanto, inter 1992–1999 lektoro. Li daŭris la instruadon en Scienca Universitato de Szeged, kie li estis inter 2000–2011 docento, poste katedrestro. Intertempe li doktoriĝis en 1989, kandidatiĝis en 1997, doktoriĝis en 2009 ĉe la Hungara Scienca Akademio, la habilitiĝo okazis en 2003 en Szeged. En fino de la 2000-aj jaroj li akiris ankaŭ arkeologian diplomon. Li ricevis plurajn stipendiojn inter 1984–2001, 3 premiojn inter 1986-2013. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.
Listo de regulaj hiperpluredroj
3-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
Ekzistas malfinia aro de regulaj hiperbolaj kahelaroj por pli grandaj p kaj q.
4-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
En 4 dimensioj, la hiperpluredroj estas nomataj kiel plurĉeloj:
Regulaj plurĉeloj kun simbolo de Schläfli simbolo {p,q,r} havas ĉelojn de speco {p,q}, edrojn de speco {p}, laterajn figurojn {r} kaj verticajn figurojn {q,r}.
Ekzisto de regula plurĉelo {p,q,r} estas limigita per ekzisto de regulaj pluredroj {p,q} kaj {q,r}.
Speco de plurĉelo dependas de ĉi tiu valoro:
Ĉi tiuj limigoj donas 21 formojn: 6 estas konveksa, 10 estas nekonveksa, 1 estas eŭklida 3-spaca kahelaro, 4 estas hiperbolaj 3-spacaj kahelaroj.
La eŭlera karakterizo χ por plurĉeloj estas kaj estas nulo por ĉiuj formoj
5-dimensiaj regulaj hiperpluredroj
En 5 dimensioj, regula hiperpluredro povas esti priskribata kiel {p,q,r,s} kie {p,q,r} estas speco de la hiperĉeloj, {p,q} estas speco de la ĉeloj, {p} estas speco de la edroj, {s} estas la edra figuro, {r,s} estas la randa figuro, {q,r,s} estas la vertica figuro.
Do ekzistas 3 konveksaj 5-hiperpluredroj, 0 nekonveksaj hiperpluredroj, 3 eŭklidaj 4-spacaj kahelaroj, 5 hiperbolaj 4-spacaj kahelaroj.
2 dimensioj
Ekzistas malfinia aro de konveksaj regulaj plurlateroj estas. Simbolo de Schläfli {p} prezentas regulan p-plurlateron.
3 dimensioj
La konveksaj regulaj pluredroj estas nomataj kiel platonaj solidoj, ili estas 5.
En sfera geometrio, duvertica pluredro {2,n} kaj duedro {n,2} estas kahelaroj de la 2-sfero kaj povas esti konsiderataj kiel degeneraj regulaj pluredroj.
4 dimensioj
Ekzistas 6 konveksaj regulaj plurĉeloj.
5 dimensioj
Estas nur tri specoj de konveksaj regulaj hiperpluredroj en 5 aŭ pli multaj dimensioj.
Pli multaj dimensioj
Estas nur tri specoj de konveksaj regulaj hiperpluredroj en 5 aŭ pli multaj dimensioj.
2 dimensioj
Ekzistas malfinie multaj ne-konveksaj regulaj hiperpluredroj en du dimensioj, kies simboloj de Schläfli estas racionalaj nombroj {m/n}. Ili estas nomataj kiel stelaj plurlateroj.
Ĝenerale, por ĉiu natura nombro n, estas n-punktitaj ne-konveksaj regulaj poligonaj steloj kun simboloj de Schläfli {n/m} por ĉiuj m tiaj ke m < n/2 (aŭ pli precize plurlatero {n/m} estas la sama kiel {n/(n-m)} kun verticoj listigitaj en la mala ordo) kaj m kaj n estas interprimoj.
4 dimensioj
Estas dek regulaj stelaj plurĉeloj nomataj kiel plurĉeloj de Schläfli-Hess kaj iliaj verticoj estas bazitaj je konveksaj 120-ĉelo {5,3,3} kaj 600-ĉelo {3,3,5}:
Estas 4 mankitaj potencialaj nekonveksaj regulaj plurĉeloj: {3,5/2,3}, {4,3,5/2}, {5/2,3,4}, {5/2,3,5/2}. Iliaj ĉelaj kaj verticaj figuroj ekzistas, sed ili ne kovras la 3-sferon finian kvanton de ripetadoj.
Estas 7 unikaj situoj de edroj de ĉi tiuj 10 nekonveksaj plurĉeloj, montritaj kiel ortaj projekcioj:
Kahelaroj
La klasikaj konveksaj hiperpluredroj povas esti konsiderataj kiel kahelaroj de hipersferoj. Kahelaroj de eŭklida kaj hiperbola spaco povas ankaŭ esti konsiderataj (malfiniaj) regulaj hiperpluredroj. n-dimensia hiperpluredro kahelas spacon de dimensio n-1. Ekzemple, la tri dimensiaj pluredroj kahelas 2-dimensian surfacon de 2-sfero.
2 dimensioj
Estas unu kahelaro de la linio, donanta unu hiperpluredron, la 2-dimensian malfiniolateron. Ĝi havas malfinie multajn verticojn kaj laterojn. Ĝia simbolo de Schläfli estas {∞}.
Eŭklidaj ebenaj kahelaroj
Estas unu degenera regula kahelaro {∞,2}, farita de du malfiniolateroj, ĉiu enspacanta duonon la ebeno. Ĉi tiu kahelaro estas rilatanta al 2-edra duedro {p,2} sur 2-sfero.
Hiperbolaj kahelaroj
Estas malfinie multaj regulaj kahelaroj de hiperbola 2-spaco H2. Ĉiu pozitiva duo de entjeroj {p,q} tia ke 1/p + 1/q < 1/2 donas hiperbolan kahelaron.
Estas 2 malfiniaj formoj de hiperbolaj kahelaroj de stelaj plurlateroj, {m/2, m} kaj ilia dualaj {m,m/2} kun m=7,9,11,...
Devas esti agnoskita ke ĉiuj lateroj kaj anguloj en la bildoj de kahelaroj pli sube estas egalaj kaj nur pro la projekcio ili aspektas diverse.
Kahelaroj de eŭklida 3-spaco
Estas nur unu regula kahelaro de eŭklida 3-spaco.
Kahelaroj de hiperbola 3-spaco
Estas 4 regulaj kahelaroj de hiperbola 3-spaco H3.
La unua bildo montras la perspektivon de la centro de la disko en modelo de Beltrami-Klein, kaj la dua kaj tria de ekstere per diska modelo de Poincaré.
Estas ankaŭ 11 kahelaroj de H3 kiuj havas malfiniajn (eŭklidajn) ĉeloj aŭ verticajn figurojn: {3,3,6}, {6,3,3}, {3,4,4}, {4,4,3}, {3,6,3}, {4,3,6}, {6,3,4}, {4,4,4}, {5,3,6}, {6,3,5}, {6,3,6}.
Kahelaroj de eŭklida 4-spaco
Estas tri specoj de malfiniaj regulaj kahelaroj de eŭklida 4-spaco.
Kahelaroj de hiperbola 4-spaco
Estas 5 konveksaj regulaj kahelaroj kaj 4 stelaj regulaj kahelaroj de hiperbola 4-spaco H4.
Kahelaroj de eŭklida spaco
Hiperkuba kahelaro estas la sola malfinia regula kahelaro kiu povas kaheli eŭklidan spacon de kvin aŭ pli multaj dimensioj, formante hiperkubaj facetoj, kvar ĉirkaŭ ĉiu kresto.
Kahelaroj de hiperbola spaco
Estas 5 regulaj kahelaroj en H5 kun malfiniaj (eŭklidaj) facetoj aŭ verticaj figuroj: {3,4,3,3,3}, {3,3,4,3,3}, {3,3,3,4,3}, {3,4,3,3,4}, {4,3,3,4,3}.
Ne ekzistas regulaj kahelaroj de hiperbola spaco de dimensio 6 aŭ pli alta.
Otto von Simson
Otto von Simson (naskiĝinta la 17-an de julio 1912 en Berlino; mortinta la 24-an de majo 1993 samurbe) estis germana arthistoriisto.
Ĉar la kristano Simson havis judajn praulojn, li fuĝis post intertempa redaktista laboro por la katolika revuo Hochland 1939 de la nazia persekutado kaj elmigris en Usonon, kie li diversurbe instruis profesore.