cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hispana lingvo
Diftongoj
La neakcentitaj vokaloj i, u apud aliaj vokaloj preskaŭ ĉiam diftongiĝas al respektive esperantaj j, ŭ. Ekzemploj: En la kombinoj vokalo-y-konsonanto (malofta) kaj vokalo-y-vortofino, la litero y sonas kiel esperanta j. Ekz.: hoy [oj].
Konsonantoj
Jenaj konsonantoj samsonas, en ajna okazo, al koresponda esperanta konsonanto:
Tamen, konsideru ke la ploziveco de b, d, p, t estas pli milda en la hispana ol en Esperanto.
r
Ĉiam trema, sed kun nuanca forto en la tremeco, laŭ jenaj konsideroj.
Komparu la prononcon de rr.
Psikotraŭmatologio
Psikotraumatologio estas memstara branĉo de psikoterapio. La fako pritraktas la esploron kaj trakton de animaj vundiĝoj (traŭmatoj). En amaskomunikiloj kaj ankaŭ la faka literaturo foje sinonime uziĝas la iom pli mallonga vorto "traŭmatoterapio".
Hispana lingvo
r
En transkribo de hispanaj vortoj al Esperanto, oni ofte preteratentas la nuancon pri trem-forteco, ĉar kiaspeca tremado validas por esperanta r. Do, hispana litero r kutime konserviĝas en Esperantaj transkriboj tiel, sen nuancigo.
w
Malmultaj origine hispanaj vortoj havas tiun literon. Ĝi estas uzata ĉefe por alilingvaj vortoj.
Akcento
En la akcento de hispanaj plursilabaj vortoj, nepras la rolo de la korno. La hispanaj vortoj povas prezentiĝi:
Silab-nombrado
Kiel en Esperanto, ĉiu vokalo signas la kernon de unu aparta silabo. Krom se enestas neakcentitaj malfortaj vokaloj i, u apud aliaj vokaloj; tiam, la koresponda malforta vokalo, per diftongiĝo, algluiĝas al la silabo de la najbara vokalo. Ekzemplo:
Gramatiko
La hispana estas fleksia lingvo fanda, alivorte, fleksio estas preferata indikilo pri la rilatoj inter la elementoj de frazo. Ĝi tamen ankaŭ multe uzas prepoziciojn por montri la rolon de substantivaj frazeroj. Laŭ la markadosistemo por la argumentoj de transitivaj kaj netransitivaj verboj, ĝi klasifikiĝas kiel akuzativa lingvo.
En substantivaj frazeroj nombro (ununombra aŭ plurnombra) kaj genro (vireca aŭ ineca) estas devige esprimataj; adjektivoj alprenas variajn finaĵojn kaj artikoloj ankaŭ varias sian radikformon por akordi kun la koncerna substantivo. Personaj pronomoj distingas nombrojn, kazojn, kaj en la tria persono genrojn. Verboj akordas kun la subjekto je nombro kaj persono, kaj krome distingas tempojn (pasintan, nuntempan, venontan), modojn (indikativan, subjunktivan, kondicionalan, ordonan), kaj aspektojn (perfektivan kaj imperfektivan, nur distingatajn en la pasinta tempo). Per plurvortaj kombinoj ankaŭ eblas esprimi la perfektan kaj progresan aspektojn kaj la pasivan voĉon. Ĉe duapersonaj pronomoj kaj verboj esprimiĝas ci-vi-distingo, sed per rimedoj, kiuj rimarkinde varias laŭ dialekto.
Morfologio
Hispanaj vortoj formiĝas el radikoj, al kiuj oni aldonas fleksiajn morfemojn kaj ĉiuspecajn derivajn aŭ sentesprimajn afiksojn; precipa ekzemplo de ĉi-lastaj estas la abunda kaj karaktera uzo de diminutivaj sufiksoj, ofte laŭ loke specifaj manieroj. Sufiksado uziĝas kaj por derivado kaj por fleksio, sed prefiksado nur estas deriva, neniam fleksia. Iuj morfologiaj distingoj fariĝas nur supersegmente per vario de la akcento:
Sintakso
La baza plej ofta ordo en frazo kun difinitaj subjekto kaj objekto, kvankam parte variebla laŭ pragmatikaj faktoroj, estas Subjekto Verbo Objekto. Absolutaj ordreguloj validas preskaŭ nur ĉe enklizaĵoj, neaj vortoj, kaj elementoj de funkciaj kategorioj.
En hispanlingvaj kunmetitaj frazoj efikas postuloj kompleksaj rilataj al sinsekvo de tempoj kaj al la distingo inter indikativa kaj subjunktiva modoj. La reguloj pri la modo de subordigita frazo estas malsimplaj, kaj unu el la plej malfacilaj lernendaĵoj por studlernantoj.
Kiel hindeŭropaj lingvoj ĝenerale, sed malsimile de la ĉina aŭ japana, la hispana vaste uzas akordon je nombro, genro, kaj neeco. Tipologie la hispana estas lingvo de komencaj ĉefelementoj kaj de malmultaj ordopostuloj pri verbargumentoj kaj sintaksaj aldonaĵoj, kaj prefere uzas markadon de komplementoj.
Ĵonglado
Ĵonglado estas agado, kiu estas samtempe rigardata kiel ludo, sporto kaj arto. Plej malvaste, ĵonglado estas konstanta lerta ĵetado kaj kaptado de objektoj en la aero. Pli vaste, ĵonglado temas pri ĉiuj lertaj kaj artaj manuzoj de objektoj. Kiel arto, krom la tekniko, ofte gravas ankaŭ la korpa esprimo. Oni faras tion per diversaj objektoj kaj ofte prezentiĝas en varietoj, cirko, teatro, amuzejoj. Interdonado estas ĵonglado per pluraj ĵonglistoj kiuj interĵetas objektojn.
Hispana lingvo
Instituto Cervantes
Instituto Cervantes estas komisiita de hispana registaro instrui la lingvon tutmonde. La raporto "El español, una lengua viva"  - la hispana lingvo, vivanta lingvo (2015) de la Instituto Cervantes estimas ke estas 559 milionoj da hispanparolantoj tutmonde. Inter la fontoj cititaj en la raporto estas la Usona Censa Oficejo, kiu taksas, ke Usono havos 138 milionojn da hispanparolantoj antaŭ 2050, farante ĝin la plej granda hispanlingva nacio surtere, kun la hispana kiel gepatra lingvo de preskaŭ triono de ĝiaj civitanoj .[[Dosiero:Spanish language World Map.svg|eta|dekstra|upright=2|
Ĵonglado
Ĵonglada historio
La unuaj vestiĝoj konataj pri ĵonglo datas de antaŭ 4 000 jaroj. Tio estas murpentraĵoj malkovritaj en egiptaj tomboj de Beno Hasano. Aliaj ĵonglaj spuroj venas el tutmondo kaj multe da popoloj. Je la fino de la 17a jarcento, la apero de cirkoj renaskigas tiun arton. Tiu tempo konos plej altan gradon inter la du mondmilitoj, per la ĵonglisto Enrico Rastelo je Berlino. Nur ekde la jaroj 1980, la ĵonglado estas rekonata kiel sendependa arto, per nova formo kunigante aliaj artoj kiel danco aŭ teatro. Pri tiu movo famas la usona Michael Moschen kaj la franca Jérôme Thomas. De dudekjaro, la ĵonglantaro tre viglas kaj aktivas. Por popoligi la praktiko, ĵonglaj renkontiĝoj estas organizataj ĉirkaŭ la mondo. Teorie, skribsistemoj kreskiĝis, kiel la siteswap.
Hispana lingvo
Instituto Cervantes
]]
Ĵonglado
Ĵongliloj
Tipe oni ĵonglas pilkojn, klabojn aŭ ringojn, sed preskaŭ ĉia objekto estas ĵonglebla. Ĵonglado inkluzivas ankaŭ diabolon, diablbastonon, kaj aliajn. Kelkaj teknikoj kiel kontaktĵonglado aŭ fajra ĵonglado uzas aliajn specialajn objektojn. Unuciklado ne estas parto de ĵonglado, sed ofte la ĵonglistoj unuciklas kaj la unuciklistoj ĵonglas.
Hispana lingvo
Dialektoj
Estas diversaj kriterioj por diferencigi la dialektojn de la hispana. Unuavice oni povas paroli pri la interferoj kiuj okazas en la areoj de la norda Hispanio kie oni parolas ankaŭ aliajn ligvojn kiaj la galega, eŭska, kataluna kaj aliaj; tio okazas ankaŭ en areoj kie jam oni ne parolas tiajn lingvojn, sed iam oni parolis ilin aŭ la influo venis al apartaj regionoj: temas ĉefe pri distingoj rilate al fonetiko kaj modulado. Duavice en Hispanio estas klaraj dialektoj en la suda Hispanio, nome la andaluza kaj la kanaria (ĉefe kun fonetikaj apartaj trajtoj), dum oni parolas pri transiraj parolmanieroj en Ekstremaduro kaj Murcio. Trialoke en Asturio kaj Aragono oni parolas reston de iamaj lingvoj leona kaj aragona respektive; kelkaj pridubas ĉu tiuj parolmanieroj estas dialektoj aŭ ankoraŭ veraj lingvoj apartaj. Kvaraloke la situacio en Ameriko estas multe pli komplika kaj plej ofte oni konsideras almenaŭ kvar zonojn:
Ĵonglado
Bonegaj ĵonglistoj
Bonegaj ĵonglistoj, kiuj estas konataj almenaŭ en la ĵongladmondo, estas:
Tipaj movaĵoj
Por la ĵeta ĵonglado, la bazaj movaĵoj estas jenaj. Ili estas figurataj per pilkoj kaj oni simile ĵonglas per ringoj, klaboj kaj aliaj. Ekde la jaroj 1980, la skribsistemoj kiel la siteswap pligrandigis la aron de la fareblaj movaĵoj.
Traŭmato (psikologio)
Kontrasta al tiu difino estas la korpa aŭ fizika traŭmato, do la lezo de korpa histo aŭ organo pro ekstera agreso. Vundiĝo povas havi kaj korpan kaj psikan dimension, sed psika traŭmato nur tiam ekestas, se la travivaĵo superas la psikan kapablon je psika prilaboro de la individuo. Ekzemploj de travivaĵoj, kiuj povas kaŭzi psikan traŭmaton, estas agreso, milito, seksa perforto, torturo, korpa aŭ psika misuzo, sed ankaŭ akcidentoj, katastrofoj aŭ fortaj korpaj malsanoj. Sed ankaŭ emocia malatento kaj izoligo aparte de infanoj povas gvidi al psika traŭmatigo.
Ĵonglado
Kaskadoj
La kaskado estas la baza movaĵo per nepara nombro de objektoj.
Hispana lingvo
Hispana lingvo kaj Esperanto
Kvankam Esperanto malofte prunteprenas vorton el la hispana, multe da vortoj en ambaŭ lingvoj estas sam-etimaj, tial ili similas :
12326 Shirasaki
12326 Shirasaki estas malgranda duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Hispana lingvo
Falsaj amikoj
amor (amo), bata (robo), bulo (tromp(ig)a klaĉo), bola (pilko), falo (peniso), frakaso nur prononce (malsukceso), kara nur prononce (multekosta ina), loka nur prononce (freneza ina), pene (peniso), rabo (vosto, kaco), robo (rabo), rostro (vizaĝo), trompa (korno, rostro), trompo (turbo), vena (vejno).
Ĵonglado
Kaskadoj
La Kaskado per 3 pilkoj: Tiun movaĵon ĉiu komencanto celas regi unue. Oni komencas per 2 pilkoj en la dekstra mano kaj unu en la maldekstra (aŭ inverse). Tiel, la dekstra mano ĵetas unu pilkon al la alia mano. Kiam la pilko estas je la plej alta punkto, la maldekstra mano ĵetas sian pilkon sube, liberiĝante por kapti la unuan pilkon. Same, kiam la dua pilko estas ja la plej alta punkto, la dekstra mano ĵetas la lastan pilkon, kaj tiel plu.
12326 Shirasaki
Nomo
Ĝia nomo honoras Shuichi Shirasaki, anestezologiison de Sapporo, finaliston en selekto de kandidataj japanaj kosmonaŭtoj fare de la Nacia Agentejo de Kosma Disvolviĝo de Japanio (NASDA) en 1999.
Hispana lingvo
Falsaj amikoj
Jen pli detala listo de falsaj amikoj.
Anthony Leggett
Anthony James LEGGETT [ANToni ĝejmz LEGit] (n. la ) estas brita/usona fizikisto. En 2003 li partigis kune kun Aleksej Abrikosov kaj Vitalij Ginzburg la Nobel-premion pri fiziko, pro iliaj kontribuoj al la teorio de superkondukantoj kaj superfluidoj.
Hispana lingvo
Tre similaj vortoj
alto (alta), amar (ami), barba (barbo), blanco (blanka), campo (kampo), cantar (kanti), claro (klara), color (koloro), comenzar (komenci), dolor (doloro), dormir (dormi), droga (drogo), estar (esti), fábrica (fabriko), flor (floro), grande (granda), ir (iri), lana (lano), león (leono), luna (luno), mar (maro), miel (mielo), pan (pano), pensar (pensi), pluma (plumo), picar (piki),
Anthony Leggett
Leggett naskiĝis en Camberwell, suda Londono en 1938. Ĉe la Universitato de Oksfordo li bakalaŭriĝis en Literae Humaniores (klasikoj) (Balliol College 1959), en fiziko (Merton College 1961) kaj doktoriĝis en teoria fiziko (Magdalen College 1964).
Hispana lingvo
Tre similaj vortoj
que (ke), rana (rano), sal (salo), seco (seka), seis (ses), taza (taso), té (teo), tener (teni), venir (veni), vender (vendi), verde (verda), vivir (vivi), ktp.
12326 Shirasaki
Satelito
Tiu satelito havas diametron taksata je 0,9 km kaj orbitan taksata je kaj 8,4 km. Ĝia orbita periodo estas 1,044 tago (25,06 horoj). La rotacia periodo de la satelito estas 12,7 horoj, tie estas proksima de la duono de ĝia orbita periodo.
Ĵonglado
Kaskadoj
Anstataŭ ĵeti la pilkojn sub la kaptotaj, oni povas ĵeti ilin aliflanke per unu (duonduŝo) aŭ per ambaŭ manoj (inversa kaskado).
Hispana lingvo
Tre similaj vortoj
La malsamoj inter esperantaj kaj hispanaj parencaĵoj plejparte sekvas la sonŝanĝon inter la latina, kies vortoj estas preferataj de Esperanto, kaj la hispana.
Anthony Leggett
Li laboris ĉe Magdalen College, la universitato de Ilinojo, la universitato de Sussex kaj ekde 1983 ĝis nun li estas John D. and Catherine T. Macarthur profesoro de fiziko ĉe la universitato de Ilinojo.
Hispana lingvo
Tre similaj vortoj
La latina ne havas la sonojn [ĵ], [h], kaj [ŝ], kiuj plejparte eniris en Esperanton tra la franca (kaj la angla). Tial la malsamo inter vorto hispana kaj Esperanta, ofte spegulas la malsamon inter la hispana kaj la franca – ekzemple,
Académica Petróleo Kwanda Soyo
Académica Petróleo Kwanda Soyo estas Angola futbalo-klubo kiu estita bazita en la urbo Soyo de Angolo. La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la stadiono . La unua vira teamo de la klubo estis elklasigita de la unua angola ligo, nomata Girabola, fine de la ĉampioneco de 2007.
Hispana lingvo
Tre similaj vortoj
boca [boka] (buŝo), caballo [kabaljo] (ĉevalo), playa [plaja] (plaĝo), ktp.
Sufiksoj
En la libro La arto labori kune – Festlibro por Humphrey Tonkin norvega esperantisto Otto Prytz en sia artikolo ''Sistemo de sufiksoj en etnolingvoj kaj en Esperanto. Similaĵoj kaj diferencoj'' analizas la funkciadon de sufiksoj en Esperanto; por tio sinjoro Prytz komparas tion kun la sistemo en la hispana lingvo aldonante ekzemplojn de aliaj etnoligvoj. Dekomence li skize difinas la necesajn konceptojn de vorto, gramatika finaĵo, radiko, radikaĵo, prefikso, sufikso kaj afikso. Sufiksoj en etnolingvo povas esti derivaj (kiuj "modifas la signifon de la radikaĵo kaj eĉ povas pasigi la vorton al alia vortklaso" kaj taksaj; kelkaj povas esti kaj kaj. Ĉe kelkaj derivaj estas ofta ŝanĝo de genro (en hispana adjektoj kaj aĵ-nomoj havas genron). Kelkaj derivitaj vortoj leksikiĝas kaj tiel "[E]n ju pli da leksikiĝintaj unuoj partoprenas unu sama sufikso, des malpli produktiva ĝi fariĝas." En Esperanto sufiksoj povas aperi kiel radikoj, havas signifon tre bone difinitan kaj kovras po unu saman signifoparcelon. Tiel la uzo estas diferenca: Esperantaj derivaĵoj estas pli unusencaj, oni devas elekti pli precizan esprimon kaj la derivado estas pli multe uzata.
Ĵonglado
Duŝoj
La familio de la duŝoj priskribas la movaĵojn kiel la pilkoj laŭiras la saman vojiron. La duŝoj teorie fareblas per ĉiu (para kaj nepara) nombro de pilkoj. La plej lerta mano ĵetas la pilkojn alte al la alia mano, dum tiu ĉi kaptas kaj redonas la pilkojn al la unua mano ĉiam per rektaj ĵetoj. Per du objektoj, la movaĵo estas ofte regata ĉe multe da uloj (donoj manalmane anstataŭas la rektajn ĵetojn). Tio estas malbona movo, kiu bezonas esti forgesata por lerni la kaskadon. La siteswaps estas de 2 al 7 pilkoj : 31, 51, 71, 91, B1 kaj D1.
Nova Centro (franca parlamenta frakcio)
La frakcio Nova Centro ( "Nouveau Centre" aŭ "NC") estas franca frakcio konsistigita la en la Nacia Asembleo per la elektitoj de la Nova Centro, de Centrisma Alianco kaj alparencigitoj. Plej multaj el ĝiaj membroj venis de la frakcio UDF en la antaŭa parlamenta periodo.
6797 Östersund
6797 Östersund estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets ("Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj") elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nova Centro (franca parlamenta frakcio)
En la 13-a parlamenta periodo, apartenais al la plimulto kun la frakcio Unuiĝo por Popola Movado. Ĝia prezidanto estis Yvan Lachaud, deputito de Gard. ĝi enhavis dudek du membrojn kaj du alparencigitoj, Philippe Folliot kaj Thierry Benoit, membroj de la Centrisma Alianco.
Ĝi malaperis kun la malfermo de la 14-a parlamenta periodo, kiam estis kreita la frakcio Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj, al kiu kuniĝis la deputitoj de Nova Centro kaj de Centrisma Alianco.
6797 Östersund
Nomo
Ĝi estis nomita per la nomo de la sveda urbo Östersund en Jämtlands län; ĉe la bordo de la lago Storsjön, en kies akvo estus monstro, laŭ loka legendo.
Ĵonglado
Skatoloj
La skatolo (siteswap (4,2x)(2x,4)): tio estas movaĵo per samtempaj ĵetoj. Ĝia malfacileco estas ke la du ĵetoj devas esti samtempe sed al malsamaj direktoj. La skatoloj povas esti forme de U kaj de N.
Nova Centro (franca parlamenta frakcio)
Membroj de la parlamenta frakcio
Alparencigitaj :
Ĵonglado
Senordoj
Steve Mills ĉirkaŭ la dekjarfino 1980 malkovras ke la kaskadoj estas fareblaj inversante kaj malinversante la manoj. Tio pligrandigas la ebloj, ĉar tio braka movo estas farebla por ĉiuj la siteswaps.
La Milsa senordo (tre konata per la angla Mills mess): Kompare kun la kaskado, la Milsa senordo nur ŝanĝas la brakajn movojn. Ĝia siteswap estas do same. Ĝi fareblas teorie per iom ajn pilkoj.
Anthony Leggett
Leggett havas duoblan usonan kaj britan civitanecon.
Ĵonglado
Fontano
Fontano estas la baza movaĵo per para nombro de objektoj. Ĉiu mano ĵonglas ĉiam samam duonon de la ĵonglaĵoj. Ekzemple, en fontano per 4 ĵonglaĵoj, ĉiu mano ĵonglas po du objektojn sendepende. Fontano povas esti samtempa (ambaŭ manoj ĵetas samtempe) aŭ malsamtempa.
Zacoalco de Torres
Zacoalco de Torres estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Zacoalco de Torres. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 119.
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7959 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7225 scipovis legi kaj skribi kaj 722 viroj estis analfabetoj. Do 9.07 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 8777 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7942 sciis legi kaj skribi kaj 825 virinoj estis analfabetoj. Do 9,4 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Zacoalco de Torres vivis 22936 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 23 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,1 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Jeffrey L. Phinney
Jeffrey L. PHINNEY (naskiĝis en 1957) estas usona astronomo, kiu laboras ĉe la Observatorio de la Monto Palomar de 1985. Post mallonga periodo kiel operacianto de teleskopo, li aliĝis al la teamo de la teleskopo Samuel Oschin, kie liaj vastaj talentoj kontribuis al la sukceso de la Dua Ĉiela Enketo de la Observatorio Palomar (POSS II).
Minor Planet Center kreditas lin de la malkovro aŭ kunmalkovro de 3 asteroidoj en 1987 kaj 1988, inter kiuj unu kun Jean Mueller.
La asteroido 46793 Phinney estis nomita en lia honoro.
Mangana (II) pirofosfato
Mangana (II) pirofosfato aŭ mangana (II) dufosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la mangana (II) hidroksido kaj pirofosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Mangana (II) pirofosfato posedas 2 manganatomojn, 2 fosforatomojn kaj 7 oksigenatomojn. Mangana (II) pirofosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de manganaj derivaĵoj.
Malnova Rye
Malnova Rye (dane Gammel Rye) estas malgranda historia urbeto en orienta Jutlando, Danio. La 1-an de januaro 2010 ĝi havis 1 301 loĝantojn.
Openmoko
Openmoko (Open Mobile Kommunikations) estas projekto pri kreado de malfermita GSM-poŝtelefono laŭ filozofio de libera programaro kaj aparataro. La telefono funkcias pere de Openmoko Linux, distribuaĵo kiu uzas Linuksa-kernon kaj uzas pakaĝsistemon ipkg. Oni ankaŭ planas uzi AGPS (aldona GPS-integra cirkvito).
Projektoj
Kompanio FIC anoncis Openmokon kiel plarformon por sekva generacio de siaj poŝtelefonoj. Ekde 9-a de julio 2007, Neo 1973 estis la unua amasa poŝtelefono konstruita surbaze de Openmoko. Ĝi estis unue prezentita ĉe konferenco "Open Source in Mobile" en Amsterdamo.
La dua amasa poŝtelefono estis Neo FreeRunner ankaŭ nomata GTA02.
Pro ekonomia krizo la projekto de GTA03 estis nuligita.
En 2009 anstataŭ ol projekti la novan poŝtelefonon GTA03, Openmoko publikigis WikiReader, malkonektite legilo de Vikipedio.
Racine (Viskonsino)
Racine (prononco laŭ sistemo IFA angle aŭ (, origine france ) estas urbo de Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Viskonsino, kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Racine. La urbo situas borde de la lago Miĉigano, kaj la lagoborda situo forte influas la urbokernan aspekton. Laŭ la censo de 2010 la urbo havis 78 860 loĝantojn - sekve temas pri la kvina plej granda urbo de la subŝtato.
Kvankam la loko estis loĝata ekde la 10-a jarmilo antaŭ nia erao, la plej malnovaj pruvoj pri tiu frua setlado estas el la 1-a jarmilo antaŭ nia erao. En 1674 alvenis la unuaj eŭropanoj, grupo da francaj misiistoj, kaj jarcenton poste, en 1791, franca komerca bazo estis instalita. La loĝloko ricevis sian nomon probable honore al la franca dramverkisto Jean Racine.
(17298) 4031 P-L
(17298) 4031 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
34453 Elisapeters
34453 Elisapeters estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ne malproksima de orbita resonanco 1:5 kun la Tero,
Nomo
Ĝia nomo honoras Elisa Peters, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Broadcom MASTERS de 2018 : konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de mezlernejoj, Ŝi instruas ĉe la Terman Middle School de Palo Alto (Kalifornio, Usono).
Rio do Pires
Rio do Pires estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 11.918 loĝantojn en 2010.
(19555) 1999 JO77
(19555) 1999 JO77 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Lenapa lingvo
La lenapa lingvo estas algonkena lingvo parolata de la lenapoj. Fakte temas pri la unamia kaj la munsia, du proksime rilataj lingvoj de la orienta algonkena subgrupo de la algonkena lingva familio. La unamia kaj la munsia paroliĝis fare de la lenapoj en la najbareco de la moderna Novjorka areo en Usono, inkluzive de okcidenta Longinsulo, Manhatana Insulo, Staten-Insulo, same kiel apudaj areoj sur la kontinento: sudorienta Novjorkio, orienta Pensilvanio, Nov-Ĵerzejo, Konektikuto, Marilando kaj Delavaro.
Adjuvanto
Adjuvanto povas havi jenajn signifojn:
Emiliano Mazzoni
Emiliano MAZZONI (naskiĝis en 1953) estas itala amatora astronomo.
Laŭ Minor Planet Center, li malkovris aǔ kunmalkovris du asteroidojn en 1998 kaj 1999, el kiuj unu kun Massimo Ziboli.
Partoprenanto de la Italian Supernovae Search Project, li malkovris 69 supernovaojn en kunlaboro kun Fabrizio Ciabattari, Sauro Donati, M. Rossi, G. Petroni elde la Observatorio de Monte Agliale.
La asteroido 49469 Emilianomazzoni, malkovrita de Sauro Donati, estis nomita en lia honoro.
Indenono
Indenono estas ducikla ketono konsistante je unu benzena ringo fandita al alia ciklopentenona ringo. Indenonoj estas uzataj kiel peraĵoj en la sintezo de pli kompleksaj molekuloj. Indenonaj derivaĵoj iĝas flavaj en la ĉeesto de sulfata acido. Indanonoj estas saturitaj ciklaj ketonoj.
Lysá pod Makytou
Lysá pod Makytou (hungare Fehérhalom) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Lysá pod Makytou situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉeĥio-Púchov. La lasta urbo troviĝas je 14 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1471 en formo "Lyzza". Laŭ posta dokumento vivis tie paŝtistoj, kiuj ne devis pagi imposton. En 1784 loĝis tie 1943 vilaĝanoj (338 familioj) en 295 domoj, en 1828 2523 vilaĝanoj en 289 domoj. Ĝis 1902 la oficiala hungara loknomo estis Lissza, (pli frue Lisza), poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Fehérhalom 2014 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Ĝis 1927 la oficiala slovaka nomo estis „Lysá“. En 2001 vivis en Lysá pod Makytou 2145 homoj, (2071 slovakoj).
Vestiblo
Vestiblo (el la latina: "vestibulum", antaŭkorto, antaŭejo) aŭ antaŭĉambro estas la enirejo, la ejo tra kiu oni eniras domon aŭ apartamenton. Plej ofte la vestiblo fermeblas per pordo aŭ pordego. Kutime la vestiblo estas ankaŭ la elirejo.
Laŭ Francisko Azorín vestiblo estas Enira parto de domo, konstruo, k.c., tra kiu oni atingas la ĉambrojn. Li indikas etimologion el la latina vestibulum (vestiblo).
En la antikva Romo vestiblo estis la placo inter la strato kaj la dompordo de nobelaj domoj. Poste en Romo, vestiblo estis la ĉambro inter la dompordo kaj la "atrium" (netegmentita interna korto).
Vidilaj ludoj
En anaraŭ vidilaj ludoj, la vestiblo formas atendejon pro kolekti ludanojn.
Medicino
Vestiblo estas ankaŭ la nomo de la enira kavo de kelkaj organoj.
22924 Deshpande
22924 Deshpande estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Neha Anil Deshpande, finalistino de la Intel Science Talent Search de 2007, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la South Brunswick High School de Monmouth Junction (Nov-Ĵerzejo).
Veľká Lúka (distrikto Zvolen)
Veľká Lúka estas municipo en Slovakio en distrikto Zvolen apud flughaveno Sliač en Zvolenská kotlina. Tra la municipo fluas rojo Lukavica.
Historio
La plej malnova skribmencio estas el la jaro 1281. La loĝantoj laboras en Zvolen, Banská Bystrica kaj Vlkanová. En la jaro 1999 estis en la municipo estis enkondukita gasodukto. La plej malnova konstruaĵo en la municipo estas kastelo-granda vilao, plu polifunkcia konstruaĵo (biblioteko, kulturdomo ks.), konstruaĵo de municipa ofico kaj vendejo Jednota. En la municipo ne estas preĝejo.
Bánk
Ne miskomprenu kun Bánk (banuso)! Bánk, slovake Banka estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en subregiono de Rétság.
Geografio
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ iama fervojo Diósjenő-Romhány. Rétság troviĝas 4, Vác kaj Balassagyarmat po 20 km-ojn.
Matachí
Matachí estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Matachí. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08043.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3169 loĝantojn. El tiuj estis 1587 viroj kaj 1582 virinoj. La komunumo havas surfacon de 892,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1900 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 200,0 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 13,0 °C.
Tempozono
La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 3209 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 8 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,25 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Rorgono
Rorgono (en la latina lingvo Rorico, Rorgon) estas vira persona nomo.
Ĝi estis la nomo de la dinastio de la grafoj de Mansio kromnomita rorgonidoj.
Ĝi estis la persona nomo de bastarda filo de karlo la 2-a la Kalva, Rorgono, episkopo de Laon en 949, antaŭulo de Adalberono.
Sveržov
Sveržov [sverĵov], (hungare Ferzsó [ferĵO], germane Schwerzau) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Sveržov situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Bardejov troviĝas je 11 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1355. En 1427 17 servutulaj parceloj estis tie. En 1567 9 familioj pagis impostojn. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ferzsó 340 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Bardejov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Sveržov 510 homoj, (461 slovakoj, 48 ciganoj).
Thenissey
Thenissey estas franca situanta en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
85320 Bertram
85320 Bertram estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
NGC 2571
NGC 2571 (aliaj indikoj — OCL 701, ESO 431-SC5) estas malfermita stelamaso en konstelacio Pobo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pásztortűz
Pásztortűz [PAStortu:z] (hungare „Paŝtista fajro“) estis hungarlingva revuo aperinta en Kluĵo (Rumanio) inter la 9-a de januaro 1921 kaj la 15-a de februaro 1944 laŭ propra memdifino kiel „literatura, arta kaj ilustrita revuo“ (en la unuaj du jaroj ankaŭ „socipolitika“).
Historio
Ĝi estis la jurposteulo de Erdélyi Szemle, kiu aperis en septembro 1915 redaktite de László Nagy S. Ĝis la 32-a numero 1923 ĝi estis semajngazeto, sekve ĝis la 1924/8-a numero dusemajna kaj ekde 1938 aperis ĉiumonate. Ĝis 1-a de aŭgusto 1923 la ĉefredaktoro estis Sándor Reményik, kiu inter 1927-1930 estis redakciano, poste ĉefkunlaboranto, ekde 1934 denove ĉefredaktoro, sed ekde 1938 li estis ankaŭ gazetposedanto. Aliaj ĉefredaktoroj: József Nyírő (januaro 1922 - majo 1924; Lajos György ĝis la numero 1927/5-a; poste redaktis redakcikomisiono el Áprily Lajos, Gyallay Domokosból kaj Reményik Sándorból (respondecredaktoro Gyallay Domokos). Ekde la numero 1930/13-a la ĉefredaktoro estis Császár Károly, kiu apud Reményik ekde 1934 ĝis la numero 1940/12-a estis respondecredaktoro. En la lastaj jaroj (1941-44) la ĉefredaktoro estis Vásárhelyi Z. Emil. Apartenis al la redaktaro ankoraŭ Gyula Walter kilel respondecredaktoro (1922-24) kaj poste ĉefkunlaboranto; Jenő Dsida (1932-1936); Kéki Béla (1936-40) kunredaktoro, redakciano (1941-1944); Heszke Béla vicredaktoro en 1943-1944. En 1941-1944 estis redakcianoj ankoraŭ Járosi Andor, Jász Pál kaj Tavaszy Sándor. Por iom da tempo funkciis ankaŭ filiredakcioj en Aiud (Lajos Áprily), Târgu Mureş (Mária Berde), Timişoara (Endre Károly), Oradea (Irén Gulácsy), Odorheiu Secuiesc (László Tompa).
Si Phan Don
Si Phan Don (ສີ່ພັນດອນ; t.e. La 4000 insuloj) estas rivera arkipelago situanta ĉe la rivero Mekongo, en la provinco Ĉampasako en suda Laoso. Si Phan Don havas multajn insulojn, la duono el ili kovriĝas da akvo kiam la Mekongo inundiĝas. Sur ili troviĝas spuroj de la unua fervojo konstruita en Laoso kaj la delfeno Irrawadday el nesala akvo.
Javorník (distrikto Ústí nad Orlicí)
Vilaĝo Javorník situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, 5 km okcidente de Cerekvice nad Loučnou, ĉe la ŝoseo inter Cerekvice nad Loučnou kaj Libecina. Vivas ĉi tie.
Al la komunumo apartenas vilaĝoj:
Geografio
Javorník troviĝas sur krutaj deklivoj de Blahovský rivereto. Deveno de la nomo Javorník (Acerarbaro) estas facile komprenebla, evidente estis ĉi tie tiuspeca arbaro. Orienta parto de Javorník nomiĝas Lopatov, la suda Milotín kaj nordokcidente estas t.n. Juda aŭ Senfeligista monteto. 2 km sude estas domaro Vysoká. Tuta ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo estas karsta reliefo. Okaze de minado de kalkŝtonaj aluvioj oni trovadis bestajn kaj eĉ homajn ostojn, laŭ scienca bontrovo proksimume 3000 jarojn aĝajn.
Historio
Vilaĝo Javorník ekestis verŝajne en la 12-a aŭ komence de 13-a jarcentoj. La unua skriba mencio pri ĝi estas nur el la jaro 1347. Ĝis la jaro 1848 Javorník estis parto de la sinjorejo Litomyšl. Post nuligo de patrimonia reĝimo ĝi estis alligita al tiama distrikto Vysoké Mýto.
Grava problemo en Javorník en pasinteco estis provizado per akvo. Putoj ĉi tie devis esti ege profundaj, eĉ 38 m, do tre multekostaj. Estis nur kvar komunumaj putoj. Pro tio, aparte sur montetoj, homoj konstruis cisternojn en kiuj ili deponis pluvakvon por bezono ĉe mastrumado.
Instruado en Javorník komenciĝis en la jaro 1809 alterne en privataj domoj. Proksimume en la jaro 1840 estis konstruita lernejo kun unu klasĉambro kaj en la jaro 1885 estis konstruita nova lernejo, en la jaro 1894 pligrandigita je tri klasĉambroj.
La domaro Vysoká ekestis iam en la 17-a jarcento, la unua skriba mencio pri ĝi estas el la jaro 1683.
Sonorilturo
Sonorilturo estas simpla prisma konstruaĵo kun piramida tegmento kun tureto. Ĝi estis konstruita en la 18-a jarcento.
Popola arĥitekturo
En la vilaĝo estas kelkaj tipaj bienetoj kun fermita korto.
Belmont-sur-Montreux (stacidomo)
Belmont-sur-Montreux estas fervoja stacidomo en Montreux, Svislando.
Universala tempo
Universala Tempo (aŭ mallonge UT ) estas tempa normo bazita sur la rotacio de la Tero. Ĉi tiu normo estas daŭrigo de la normo Greenwich Mean Time (GMT), do la suna tempo en la unua meridiano en Greenwich.
Versioj
Praktike la frazo "universala tempo" havas plurajn signifojn (kiam precizeco de pli ol kelkaj sekundoj necesas) ĉar ĝi havas plurajn malsamajn versiojn. La plej ofte uzataj versioj estas Kunordigita Universala Tempo (KUT) kaj UT1, kiu estas la ĉefa formo de universala tempo. Ĉiuj versioj de universala tempo, krom KUT, baziĝas sur la rotacio de la Tero rilate al malproksimaj ĉielaj korpoj (steloj kaj kvazaroj) sed kun skala faktoro kaj aliaj ĝustigoj, por pli proksimigi ilin al suna tempo. KUT baziĝas sur la internacia atoma tempo, kun aldono de sekundoj dum supersekundoj, por konservi ĝin ene de 0.9 sekundoj de UT1.
Tempo universala kaj tempo norma (standarda)
Antaŭ la enkonduko de norma tempo, ĉiu komunumo tra la horloĝuzanta mondo starigis sian oficialan horloĝon, se ĝi havis ĝin, laŭ la loka pozicio de la Suno (sunan horon). Tio taŭgis ĝis la enkonduko de fervoja vojaĝado en Britio, kiu ebligis vojaĝi sufiĉe rapide sur longaj distancoj por postuli kontinuan restarigon de horloĝoj dum trajno progresis en sia ĉiutaga veturado tra pluraj urboj. Greenwich Mean Time, la averaĝa suna tempo sur la ĉefa meridiano ĉe Greenwich, Anglujo, estis establita por solvi ĉi tiun problemon: ĉiuj horloĝoj en Britujo estis fiksitaj ĝis ĉi tiu tempo sendepende de loka suna tagmezo. Kronometroj aŭ telegrafio estis uzataj por sinkronigi (samtempigi) ĉi tiujn horloĝojn.
Norma tempo estis origine proponita de skota-kanada Sir Sandford Fleming ĉe kunveno de la Kanada Instituto en Toronto la 8an de februaro 1879. Li sugestis, ke normaj horzonoj povus esti uzataj loke, sed ili estis malĉefaj al lia ununura monda tempo, kiun li nomis Kosma Tempo. La propono dividis la mondon en dudek kvar horzonojn, ĉiu kovrante 15 gradojn de longitudo. Ĉiuj horloĝoj ene de ĉiu zono estus samtempe kun la aliaj, sed diferencis je unu horo de tiuj en la najbaraj zonoj. La loka tempo ĉe la Reĝa Observatorio de Greenwich estis anoncita kiel la rekomendita baza referenco por monda tempo la 22-an de oktobro 1884 fine de la Internacia Meridiana Konferenco. Ĉi tiu loko estis elektita ĉar antaŭ 1884 du trionoj de ĉiuj naŭtikaj leteroj kaj mapoj jam uzis ĝin kiel sian ĉefan meridianon. La konferenco ne adoptis la horzonojn de Fleming ĉar ili estis ekster la celo, por kiu ĝi estis vokita, kiu estis elekti bazon por universala tempo (kaj ankaŭ ĉefa meridiano).
Dum la periodo inter 1848 kaj 1972, ĉiuj ĉefaj landoj adoptis horzonojn bazitajn sur la meridiano Greenwich.
En 1935, la termino Universala Tempo estis rekomendita de la Internacia Astronomia Unio kiel pli preciza termino ol Greenwich Mean Time, ĉar GMT povus rilati al aŭ astronomia tago komencanta tagmeze aŭ civila tago komencanta noktomeze. En iuj landoj, la termino Greenwich Mean Time daŭras en ofta uzado ĝis hodiaŭ rilate al civila tempomezurado.
Quarto Centenário
Quarto Centenário estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 4.856 loĝantojn en 2010.
Taŭrokaco
La taŭrokaco estas speco de batilo, pretigita el etendita kaj sekigita peniso de la virbovo. Oni uzis ĝin pli frue por punbati homojn aŭ bestojn, sed hodiaŭ jam ne ekzistas tia uzado.
La longigita, tordite sekigita virbova peniso havas la longon de 80–100 cm, estas tre elasta kaj malpeza. La batoforto estas grava kaj povas kaŭzi gravajn vundiĝojn.
Kiel hundonutraĵo
Hodiaŭ oni uzas la virbovan kacon nur kiel nutraĵon por hundoj. Ĝi servas kiel maĉaĵo kaj tiel purigas la dentojn de la hundoj. La hundoŝatantoj fakte preferas la nenaturajn maĉaĵojn, ĉar tiuj havas neniun odoron.
Penis
Sans Souci (stacio en Liono)
Sans Souci estas stacio sur linio D de la Metroo de Liono, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Liono. Ĝi estis malfermita la.
William Karel
William KAREL (nask. en 1940 en Tunizio) estas franca dokumentara filmisto.
Biografio
Post studoj en Parizo, William Karel migris al Israelo kie li vivis dekon da jaroj en kibuco. Post reveno al Francio en 1981, li elektis la profesion de fotisto kaj laboris pli ol dek jarojn kiel fotoreportero por konataj foto-agentejoj, kiel Gamma (1972-1976) kaj Sygma (1976-1983). Poste li dediĉis sin al dokumentara realigo.
Depost la fino de la 1980-aj jaroj, William Karel realigis gravan serion da historiaj kaj politikaj dokumentoj pritraktante delikatajn temojn de la 20-a jarcento: de la Rafle du Vel' d'Hiv' realigita kun Blanche Finger ĝis la israela-araba konflikto, tra la politiko de IMF en Jamajko aŭ la historio de la ekstrem-dekstrularo en Francio, liaj dokumentaraj filmoj ĝuas je certa konsidero ĉe la televidaj kanaloj  ARTE, France 2 kaj France 3.
Karel estas fakulo pri kulisoj de la regpovo, kaj li onidire havas ampleksegan adresaron. Li filme portretis multajn politikistojn inter kiuj Valéry Giscard d'Estaing, François Mitterrand, Jean-Marie Le Pen en Francio, kaj John F. Kennedy kaj George W. Bush en Usono.
Esploroj pri Usono konsistigas gravan parton el lia verkaro. Post Les Hommes de la Maison Blanche (La Homoj kaj la Blanka Domo. 2000), portretoj de usonaj prezidentoj en kriza periodo, William Karel esploris la sekreton de CIA en filmdokumentaro el tri partoj : CIA, Guerres secrètes (CIA, sekretaj militoj. 2003). Inspiron li trovis en libroj de Éric Laurent pri George W. Bush. Per tio li faris Le Monde selon Bush (La Mondo laŭ Bush. 2004), vera akuza dokumento kontraŭ la usona prezidento kies sukceso estis tuja : ĝi aperis en francaj kinejoj jam en junio 2004.
Post tridek jaroj je la servo de bildoj kaj reportaĵoj, iuj konsideris William Karel kiel "seriozan Michael Moore“. Tamen li ne emis limigi sin je klasika ĝenro. Li aŭtoris ankaŭ "Opération Lune" (Operaco Luno. 2002), t.e. falsa dokumentara filmo pri la spaca konkero, kiu miksas bildojn el arkivoj kaj falsajn atestojn - “dokumensogo“. Li emas rememorigi parolojn de la filmisto François Truffaut, laŭ kiu dokumentara filmo estas miloble pli mensoga kaj mensmanipula ol fikciaĵo, en kiuj ĉio estas dekomence malkaŝita.
En 2005, William Karel interesiĝis pri la memmortigo de la kontraŭterorista juĝisto Gilles Boulouque por la filmo La Fille du Juge (La Filino de la Juĝisto), realigita per arkivaĵoj kaj atesto de lia filino Clémence Boulouque.
En 2006, li unuafoje pritraktis la fikcion per "Poisson d'avril" (filmo, 2006)", subjektiva kroniko de redakcio de televida ĵurnalo sub influo de la "sekureca" kampanjo okaze de la prezidenta baloto de 2002.
Videoj
Pri "Le Monde selon Bush" (La Mondo laŭ Bush)
Pri "Poison d'avril"
Fonto
La baza materialo de tiu ĉi artikolo fontas el la franclingva Wikipedia.
Smědá
Smědá (germane: Wittig, pole: Witka) estas dekstraflanka alfluanto de Luzacia Niso en distrikto Liberec en Regiono Liberec en Ĉeĥio. Sur teritorio de Pollando ĝi trafluas tra Malsuprasilezia provinco. La suma longeco de la fluo faras 51,9 km. La areo de la akvejo mezuras 331 km².
Paso de la fluo
Ĝi fontas sub monto Černý vrch kaj tiu ĉi ĝia fonta fluanto estas iam markita kiel Smědá kaj iam kiel Hnědá Smědá. Ĝi trafluas tra torfejo U Studánky kaj sub kabano sur Smědava ĝi akceptas de dekstre Černá Smědá fontanta en Předěl en regiono de torfejo Černá jezírka kaj je iom pli malsupre de maldekstre Bílá Smědá fontanta en torfejoj inter Smědavská hora kaj Jizera en Jizera montaro.
La devena soraba nomo de la rivero indikata jam en la jaro 1539 estis Wietew aŭ Vietev, montranta fakton, ke la rivero estas dekstraflanka alfluanto de Luzacia Niso.
Sur la ĉeĥa teritorio ĝi havas longecon 46 km kaj akvejo havas areon 238 km² kun mezproksima supermara alteco 573 m. Sur tiu ĉi akvejo falas pojare 1 180 mm precipitaĵoj, mezproksima forfluo estas 736 mm kaj ĝi do estas u u el la plej akvecaj akvejoj de Ĉeĥio. Dum sia fluo sur la ĉeĥa teritorio ĝi superas superiĝon 800 metroj. Sur la rivero situas naturrezervejo Meandroj de Smědá.
Sur la pola teritorio estis proksimume kilometro de la limo konstruita ampleksa akva rezervujo Witka (nomata ankaŭ ). Proksimume du kilometroj sub digo Smědá enfluiĝas en Luzacian Nison.
Urboj kaj municipoj
Bílý Potok, Hejnice, Raspenava, Frýdlant, Spytków, Niedów, Ręczyn, Radomierzyce
Historio
La 4-an de julio 1958 okazis sub frýdlanta kastelo tragika akcidento, kiam en la disakvigitan riveron Smědá falis malsupren de sur la submuelita remparo lokomotivo de persona trajno. En sekvoj de la akcidento pereis kvar homoj.
Mihály Mikes
MIKES Mihály grafo (pro. mikeŝ) estis hungara grandbienulo, magnato en Transilvanio naskiĝinta en ? mortinta en Csesztve la 6-an de januaro 1721.
Biografio
Grafo Mihály Mikes en 1691 estis ĉefkapitano de Háromszék, en 1700 ĉefprefekto de departemento Belső-Szolnok. Pro sia fideleco al imperiestro li ricevis de Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1693 rangon de barono, en 1696 tiun de grafo. En 1703 li estis kaptito de kurucoj kaj li ĵuris fidelecon al Francisko Rákóczi la 2-a. En 1707 la landkunveno de Marosvásárhely elektis lin senatano. En 1707 – 08 kaj 1710 li estis komandanto en rango de generalo de fuĝintaj kurucoj al Moldavio. En 1713 li estis ĉegubernia konsilanto de Transilvanio.
Manĝoĉambro
Manĝoĉambro aŭ manĝejo estas la ĉambro de domo aŭ apartamento, kie oni ĉefe manĝas.
En la manĝoĉambro staras manĝotablo, kie oni renkontiĝas por manĝi kune.
Dum la mezepoko reĝoj, dukoj kaj aliaj regantaj nobeloj havis grandegajn manĝoĉambrojn, kie centoj da homoj sidiĝis ĉirkaŭ la tablego. La seĝo de la reĝo estis altigita je unu flanko de la ĉambro, tiel ke li povis rigardi ĉiujn aliajn kunmanĝantojn.
NGC 2572
NGC 2572 (aliaj indikoj — UGC 4355, MCG 3-22-4, ZWG 89.7, ARAK 161, PGC 23441) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Nuna Esperanto-movado en Brazilo
La nuna Esperanto-Movado de Brazilo ekis ĉirkaŭ la Dua mondmilito, kiam Esperanto-Movado de Eŭropo preskaŭ malaperis pro persekutadoj kaj Brazilanoj restis sen la Eŭropa modelo al sia movado. Tiam, la Esperanta sekcio de Brazila Spiritisma Federacio akiris la rolon de ĉefa divastiganto de Esperanto en Brazilo.
La agado de Brazila Spiritisma Federacio grave kontribuis ekde 1909 al la disponigo en Brazilo de Esperanto-lernolibroj kaj vortaroj. Pro la laboro de Ismael Gomes Braga (1891-1969) estis tre intensa eldona agado de Brazila Spiritisma Federacio favore al Esperanto de post 1937 ĝis la nuntempo, kaj tiel efika estis la varbado laŭlonge de la jardekoj, ke eĉ pri malneŭtraleco oni akuzis la brazilan movadon. Brazila Esperanto-Ligo, tute neŭtrala, klopodis kompense pli aktive varbi por Esperanto ĉe aliaj religiaj homgrupoj.
En 1957 brazilaj esperantistoj fondis la societon Bonan Esperon. Ĝi fariĝis fama pro socia agado kaj ankaŭ pro instaliĝo de ties lernejo en fora bieno, en mezlanda Alto Paraíso en Gojaso. La plej vigla agado de Bona Espero komenciĝis post la enmigro de gesinjoroj Ursula Grattapaglia kaj Giuseppe Grattapaglia, kiuj ĝin estras de post 1974.
Federacia Universitato de Cearao starigis en Fortalezo la t.n. "Kulturdomojn", apartajn konstruaĵojn por instruado kaj vivigo de fremdaj lingvoj. De 1965 ĝis 1998 funkciis tie Esperanto-Kulturdomo.
En la mezo de la 60-aj jaroj estis disigitaj tra la lando multaj grupoj de junaj esperantistoj, kiuj havis kulturajn kaj sportajn agadojn; floris junulara movado aparte en la ŝtatoj Rio-de-Ĵanejrio kaj Cearao. De 1964 Aloísio Sartorato, Paulo Sérgio Viana, Francisco WECHSLER kaj aliaj kunvenadis en la sidejoj de BEL kaj KKE por diskuti pri la starigo de Landa Sekcio de TEJO en Brazilo. Tute malproksime, en Fortalezo, paralele sama penso aperis ĉe entuziasma rondo de junuloj, inter ili Carlos Lima Melo, César Barros Leal kaj Roberto Passos Nogueira. La du grupoj renkontiĝis en Brazila Kongreso de Esperanto kaj decidis por tiu celo unue formaligi lokajn grupojn. Tiel naskiĝis Guanabara Esperanto-Junularo kaj Ceará Esperanto-Junularo. Sekve, en urbeto Santos Dumont (Minas-Ĝerajso), kadre de la 2-a Seminario de Esperanto de KKE (1967), trideko da ĉeestantaj junuloj decidis fondi BEJO-n, la Brazilan Esperantistan Junularan Organizon. En la sekva jaro, BEJO akceptiĝis kiel Landa Sekcio de TEJO.
Komence de la 70-aj jaroj, dum diktatura periodo de seriozaj limigoj al individuaj liberecoj kaj samtempe forta rezista opozicia movado, tri anoj de BEJO en Natalo (en la nordorienta ŝtato Norda Rio-Grando) estis arestitaj pro sia paralela politika pamfletado. Oni suspektis la lokan junularan Esperanto-klubon pro tio ke ĝi ricevis periodaĵojn el Bulgario, Ĉinio kaj la baltaj respublikoj. Iuj surkoridore "rekomendis" al la tieaj lernantoj ĉesigi la studadon de la lingvo, "ĉar ĝi estas la lingvo de Kubo".
Novan aparte viglan periodon BEJO spertis ekde 1975, kun la aktivado de Néia Lúcia de Souza kaj Ciro Gomes de Freitas, inter aliaj. Oni jam realigis 22 BEJK-ojn, Brazilajn Esperantistajn Junularajn Kongresojn. Ekde 1993 ili okazas samtempe kaj samloke kun la Brazilaj Kongresoj de BEL. Post 1996 la starigita Rebato-Servo de BEJO kunligis centon da homoj el ĉiuj aĝoj ĉirkaŭ leterkampanjoj kontraŭ misinformaj gazetaraj artikoloj.
Unu el la malhelpoj (iasence pozitiva) al la starigo de forta, ekskluzive porjunulara movado de Esperanto en Brazilo estas la preskaŭ plena integriĝo de junaj esperantistoj al la lokaj kaj tutlandaj strukturoj de la movado. Junaj esperantistoj fariĝas instruantoj, estraranoj, eĉ prezidantoj de lokaj Esperanto-kluboj kaj ĝenerale plenharmonie interagas kun la aliaj generacioj.
En 1973, krizo ekestis. Kultura Kooperativo de Esperantistoj proponis sin kiel peranton de UEA kaj la Komitato de UEA en Beogrado aprobis la nomumon de tiu dua Landa Asocio de UEA en Brazilo. BEL proteste eksiĝas kiel Landa Asocio.
Brazila Konsilantaro de Esperanto estis fondita jam en 1974, sub la prezido de Francisco Almada, kun la celo unuigi la nacian movadon. Ĝi sukcese efektivigis kvar kongresojn (Juiz de Fora 1980, San-Paŭlo 1981, Braziljo 1982 kaj Olinda 1983).
En 1975 kreiĝis ILEI-Sekcio por Brazilo, ĝis 2002 daŭre sub la gvido de profesorino Elvira Fontes(Honora Membro de UEA).
Vat Phu
Vat Phu aŭ Wat Phu estas komplekso konsistanta el ruinigitaj temploj de la Ĥmera Imperio. Ili situas ĉe la monto Phu Kao, je 6 km de la rivero Mekongo, en la provinco Ĉampasako, en Laoso. Ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 2001 nomata kiel Vat Phu kaj la antikvaj setlejoj ligitaj al la kultura pejzaĝo de Ĉampasako. Ĝi etendiĝas sur 39 mil hektaroj.
Nuna Esperanto-movado en Brazilo
Sylla Chaves fariĝis prezidanto de BEL en 1977, kaj danke al liaj demarŝoj la Ligo denove fariĝis dua Landa Asocio de UEA. Okazas kontaktoj por realproksimiĝo de la naciaj organizoj.