cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Propaganda piedvojaĝo
Kompleta titolo
En la broŝuro estas diversaj fotoj de la aŭtoro kaj kun Esperantistoj, kiujn li renkontis survoje.
Li mencias artikolojn en diversaj lokaj gazetoj, kiuj aperis pro vizito de la redaktejo kun lokaj Esperantistoj. Ke la artikoloj fakte ekzistas, pruvas diversaj rakontoj, kie oni rekonis la piediranojn pro priskribo en la gazeto.
Krome enestas du anoncoj de "Parkurbo Esperanto" kaj priskribo de la projekto kun du grafikaĵoj. Devjatnin post la kongreso translokiĝis al Munkeno kaj laboris por ĉi tiu projekto.
Recenzo en La Revuo, 1912 p. 480 (skano ÖNB), supezeble de Carlo Bourlet. Li substrekas, ke la francaj samideanoj, post hezito, helpis "morale kaj mone".
La broŝuro troviĝas en Germana Esperanto-Biblioteko sub 812-8 DEV.
Preparoj
Devjatnin skribas, ke li anoncis sian planon en la "latina sekcio de la Pariza esperanto grupo", kiun li vizitis ĉiusabate (eble temas pri la grupo en la latina kvartalo (Quartier Latin). La respondo estis ridego. Nur unu turka samideano, s-ro Roman (?) ekinteresiĝis. Poste li prezentis la planon en la grupo de Sorbonne (gvidata de Carlo Bourlet kaj denove rikoltis ridegon. De ĉiuj flankoj oni komunikis la Devjatin, ke lia ideo estas freneza.
Tri junuloj (hispano Cervos, franco Chaumette, bohemo Urban) anoncis sian pretecon, sed malaperis. Pri la plano skribis esperantaj kaj eĉ nacilingvaj gazetoj kaj li prezentis ĝin en ĉiu pariza grupo.
Mardo, la 2-a de julio: Parizo - Meaux
Je la 9-a matene kolektiĝi en Vincenne: F-ino Gaillot (Toe), s-ino Prevost, s-roj Couteaŭ, Solsona, Zigler, Houbart, Max Leon (kuzo de Romano), Remond, multaj de la XIII-a kvartalo kaj de la grupo St. Gervais. Oni filmis. Kelkaj akompanis du kilometrojn en la direkto de Ligny. (supozeble temas pri Lagny-sur-Marne)
Je la 8-a vespere atingis Meaux. Jam estis malluma kaj komencis pluvo. La pastro Fleury akompanis ilin al la loĝejo de s-ro Vannier, delegito de U.E.A., kiu ne estis hejme. Antaŭ du horoj li forveturis bicikle por serĉi la piedirantojn. Estis kunveno de Esperantistoj en hotelo "des Trois Rois", kie estis preparita ĉambro kaj vespermanĝo.
Marina Vlady
Marina VLADY [VlaDI] estas pseŭdonomo de franca aktorino, kiu naskiĝis en Clichy-la-Garenne [kliŜIlagaREN] en la pariza ĉirkaŭurbo sub la nomo Catherine Marina de POLIAKOFF-BAIDAROFF.
Propaganda piedvojaĝo
Mardo, la 2-a de julio: Parizo - Meaux
Distanco estis 55 km kun pezaj sakoj, plenaj de bruŝuroj, kiujn Carlo Bourlet intencis sendi al la urboj, kie ili pasis.
Marina Vlady
Jam dum sia infaneco, ŝi debutis kiel baletistino en la pariza operejo. En la 1950-aj jaroj ŝi aktoris en italaj, francaj kaj germanaj filmoj, ludante tentajn adoleskinojn. "La Sorĉistino" [La Sorcière], filmo de 1955, havis grandan sukceson ĉe la publiko. Ŝi havigis al si la premion pro la ĉefroloj en "L'ape regina" [La Abelreĝino] de Marco Ferreri kaj la premion por aktorinoj dum la Festivalo de Cannes en 1963 kaj nomumon por la Ora-Globo-trofeoj (Golden Globe).
Propaganda piedvojaĝo
Mardo, la 2-a de julio: Parizo - Meaux
Ĉeestis la firmanoj Gaumont kaj Pathé frères, kiuj filmis la ekon.
Merkredo, la 3-a de julio: Château-Thierry
Frumatene sur la stratoj estis amaso da scivolemuloj. S-ro Roussel fotografis. La s-roj Varnier kaj Menier akompanis dum 5 kilometroj kaj revenis per biciklo.
Marina Vlady
En 1967 ŝi ĉefrolis en la filmo de Jean-Luc Godard "Du aŭ tri umoj, kiujn mi scias pri ŝi" [Deux ou trois Choses que je sais d'elle]. Dank'al ŝia rolo en "La Tempo por vivi" [Le Temps de vivre], ŝi gajnis la Kristalan Stelon (Etoile de Cristal) en 1970.
Propaganda piedvojaĝo
Merkredo, la 3-a de julio: Château-Thierry
Post dek kilometroj venis aŭtomobilo. Esperantisto Dauvergne proponis uzi la aŭtomobilon por 16 km. En Méry-sur-Marne (supozeble Mary-sur-Marne li invitis al tagmanĝo. Ili daŭrigis piede.
Marina Vlady
Ŝi estis la edzino de Robert Hossein, franca aktoro kaj reĝisoro, kun kiu ŝi havas du infanojn: Pierre kaj Igor, poste la edzino de Jean-Claude Brouillet, kun kiu ŝi havas unu infanon: Vladimir.
Propaganda piedvojaĝo
Merkredo, la 3-a de julio: Château-Thierry
En Château-Thierry atendis s-ro Borson, delegito de U.E.A. kaj prezidanto de la loka grupo. En "Hôtel de Cygne" estis ĉambro. Kun s-ro Borson ili rigandis la urbon. Revenante al la hotelo, kie ankaŭ estas la oficejo de la Esperanto, ili trinkis kelkaj glasoj da ĉampanvino.
Vespere estis renkontiĝo kun la grupo.
4-a de julio Epernay, Châlons-sur-Marne
Foriris frumatene de Château-Thierry en la direkto de Epernay. La timo, ke la urbo estas fortikaĵo de idistoj, ne realiĝis. Restis nur René Lamaire. En Châlons-sur-Marne la delegito de U.E.A., s-ro Boyer ne ĉeestis malgraŭ atentigo per poŝtkarto. Ili ne sukcesis ekscii adreson de alia Esperantisto
Dead letter circus
Dead Letter Circus estas alternativa roka bando el Brisbano, Aŭstralio. Ties unua albumo, nomiĝas "This is the Warning," kaj debutis ĉe la dua pozicio en la Aŭstralia ARIA tabulo kaj frajis multe da solajn kantojn kiu muzikitis multe en Aŭstralia radio. Ĝin poste atestitis "Gold" kaj voĉdonitis per aŭskultuloj en numero 86 en Triple J's Hottest 100 Albums of All Time. La dua albumo de la bando, nomiĝas "The Catalyst Fire," ĵetitis en 9a Aŭgusto, 2013, kaj ankaŭ antigis la duan pozicion en la Aŭstraliaj ARIA tabuloj.
Marina Vlady
Post sia divorco ŝi edziniĝis al la sovetia aktoro kaj kantisto Vladimir Visockij kaj vivis kun li dum dek du jaroj ĝis lia morto en 1980. En 1987 ŝi eldonis rememoraĵojn pri li, kaj la libro "Vladimir aŭ la rompita flugo" (eldonita en pluraj lingvoj) – furoris en Sovetunio.
Kot (Lendava)
Kot, hungare Kót estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Lendava.
Marina Vlady
Dum dudek tri jaroj ŝi vivis poste kun Léon Schwartzenberg. Je la 5-a de aprilo 1971 ŝi troviĝis inter 343 subskribintoj de la tielnomata manifesto de 343 fiulinoj (Manifeste des 343 salopes), kiu aperis en la gazeto "Le Nouvel Observateur". Ŝi estas la fratino de la aktorinoj Odile Versois, Hélène Vallier kaj Olga Varen: laŭ artikolo de la gazeto "Paris-Match" de la 11-a de junio 1955 la unua litero "V" de la kvar pseŭdonomoj estus simbolo por la V de VENKO.
Propaganda piedvojaĝo
Vendredo, la 5-a de julio: Châlons-sur-Marne, Épernay
Antaŭ tagmezo vizitis la loĝejon de s-ro Boyer, kies edzino nun povis informi, ke la edzo baldaŭ revenos. Li transdonis pakaĵon de varbaj broŝuroj, kiujn li ricevis de Carlo Bourlet.
Kot (Lendava)
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), kiu estas samtempe landlimo de Kroatio (kontraŭe troviĝas Sveti Martin na Muri), fine de sakovojo.
Historio
La unua mencio devenis el 1773. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Propaganda piedvojaĝo
Vendredo, la 5-a de julio: Châlons-sur-Marne, Épernay
Apud la urbo en bela valo ili renkontis grupon da lernantoj kun geinstruistoj. La instruisto. s-ro Campion, estis Esperantisto, kiu antaŭe loĝis en Auxerre, sed en Châlons-sur-Marne li ne plu okupiĝis. Li promesis verki artikolon por la loka gazeto. Foriris de Châlons-sur-Marne
Foriris je la 3-a posttagmeze en la direkton de Saint-Dizier.
Estis lazaj vespere en Pugny, 14 km de Vitry. Devis tranokti en la kampo. Ili fajris fajron kaj trovis terpomojn. Sed Romano timis kaj plendis. Je la 2-a en la nokto ili ekmarŝis.
Alvenis en Saint-Dizier je la 8-a vespere (5-a de julio). La delegito de U.E.A. s-ro Aussenac estis fervojisto kaj tial ili iris al la stacidomo. Li kondukis ilin al Hotelo "du Soleil d'Or", kie estis preparita ĉambro kaj vespermanĝo
Sabato, la 6-a de julio: Saint-Dizier
Restis en Saint-Dizier. Preparis invitiloj per "gektografo" (supzeble hektografo) por prelego vespere. La loka gazeto "Le Patriote" intencix informi pri Esperanto. La prelegon vespere vizits 20 - 30 personoj. Disdonis broŝurojn. Revenis al la hotolo duonhoron antaŭ noktomezo.
Dimanĉo, la 7-a de julio, Stainville, Ligny, Commercy
Ekmarŝis tre frue. En Stainville parolis kun ĝendarmo, kiu aŭdis pri Esperanto.
En Lignykonstatis, ke estas tro malfrua por atingi Commercy piede, kie atendis granda grupo kun la deligito de U.E.A., s-ro Bastien. Estis noto pri la kunveno sur la disdonitaj broŝuroj kaj invito en la julia numero de la revuo "Franca Esperantisto". Ne eblis tranokti en la stacidomo kaj ili provis lui ĉambron en malpura hotelo. Sed la mastrino rifuzis.
Sur la strato ili trovis loĝanton, kiu konsilis senpaga "aisile de nuit. Poste severa kontrolo de la dokumentoj ili ricevis ĉambron en kelo, simile malpura kiel malliberejo. Ili preferis tranokti en arbaro. Estis malvarmege kaj Romano timis.
Lundo, la 8-a de julio: Commercy
Antaŭ tagmezo alvenis en Commercy kaj trinkis ĉokoladon en la unua kafejo. La kontakto s-ro Bastien translokiĝis antaŭ tri jaroj al St- Briene. Trovis du eksajn esperantistojn s-ro Mongeua, direktoro de popola altlernejo kaj d-ro Charvel. Luis ĉambron en "Hôtel de France" kaj kontaktis la ekzajn esperantistoj, kiuj miris pri la progreso de la afero.
Mardo, la 9-a de julio: Liverdun, Nancy
Vekiĝis je la 6-a matene kaj ekmarŝis laŭ la kanalo Marne au Rhin. Banis en la pura akvo de la kanalo. En Liverdun ili vidis boaton, kiu estis trenata per ĉevalo trans ponto.
Alvenis en Nancy la 6-an vespere kaj renkontis, s-ron Maresquelle antaŭ lia domo. Ili iris kun s-ro Niegler al "Hotel de Meuse" por vespermanĝi kaj tie estis preparata ĉambro por ili. La plej multaj Esperantistoj de Nancy estis studantoj kaj profesoroj kaj havis ekzamenon.
Merkredo, la 10-a de julio: Nancy
Dormis ĝis la 8-a matene kaj rigardis la vidindaĵojn de la urbo.
Sur la strato ili estis rigardataj de personoj, kiuj diris, ke ili estas "la du esperantistoj, kiujn ni vidis en kinematografejo de Pathé". Sur la strato Romano trovis turkon, kun kiu ili promenis en la urba ĝardeno. Ili konvinkis polan studenton.
Je la 6-a vespere ili vizitis s-ron Maresquelle kaj konatiĝis al s-ro Verain, konsulo por junularo. Ili transdonis broŝurojn, kiujn sendis Carlo Bourlet. En la hotelo ili propagandis en la manĝejo kaj disdonis broŝurojn.
Inter la gastoj estis ĵurnalisto, kiu promesis verki artikolon por la loka gazeto.
Ĵaŭdo, la 11-a de julio Marainvillier, Avricourt (landlimo franca/germana), Zabern, Strasburg
Foriris de Nancy je la 7-a matene. Vidis aeroplanon apud Hudviller kaj la saman en Luneville. Ripozis kaj trinkis kafon en Marainviller.
Pasis senprobleme la franc-germanan Landlimon en Avricourt. Ŝanĝis monon en la stacidomo. Ripozis, trinkis kafon kaj ekmarŝis al Zabern. Pasis sen halto, ĉar ne estas Esperantistoj tie.
Anastazio la 4-a
Anastazio la 4-a, civile nomita Corrado della Suburra, elektiĝis papo la 12-an de julio 1153 kiel posteulo de Eŭgeno la 3-a kaj mortis la 3-an de decembro 1154).
Propaganda piedvojaĝo
Vendredo, la 12-a de julio Strasburg, Kehl
Alvenis tagmeze. Ili ne povis kontakti la adresojn en la jarlibro de U.E.A., ĉar la personoj feriis. Rigardis la urbon.
Detala priskribo de la fama horloĝo de la katedralo.
Anastazio la 4-a
Jam en la jaro 1130 Anastazio partoprenis, tiam kardinalepiskopo de Sabina, en la duoblelekto de papo kaj profiligis sin kiel unu el la plej emfazaj kontraŭuloj de la kontraŭpapo Anakleto la 2-a.
En sia mallonga pontifikeco li sukcesis pace forigi la konflikton kun la germana reĝo Frederiko Barbarossa koncerne la diocezon Magdeburgo, samkiel la konflikton koncerne la anglan diocezon Jorko.
Propaganda piedvojaĝo
Sabato, la 13-a de julio: Sundheim, Kehl
Pasigis la tutan tagon kun la familio Schwarz, rigardis la urbon kaj banis en rivereto apud la domo. Kun apetito tagmanĝis kaj s-ro Schwarz fotis.
Vespere revenis al Kehl al la konata restoracio. Tranoktis en la ĝardeno, ĉar en ĉambro estis tro varma.
Dimanĉo, la 14-a de julio: Neufreistat, Schwarzach, Baden-Baden
Je la 6-a matene leviĝis kaj trinkis teon kaj je la 7-a venis sr-ro Denner, kiu akompanis 2 km en la direkton de Karlsruhe.
Tagmeze alvenis en Neufreistat (20 km) kaj decidis marŝi vespere kaj nokte, ĉar dum la tago estis tro varma. Ĉar ili ne scipovis la germanan lingvon, ili malfacile povis ekscii la nomon de la urbo. Je la 6-a vespere atingis Schwarzach. Dum ripozo en kafejo, sinjoro, kiu parolis la francan, konsilis viziti Baden-Baden. Je la 8-a vespere ili ekmarŝis Leiberstung, Halderstung, Sinzheim. Post 10 km estis nokto kaj kuŝis en la arbaro, sed ne longe dormis. Je la 6-a matene atingis Oos (3 km antaŭ) la urbo.
Lundo, 15-a de julio Baden-Baden, Karlsruhe
Alvenis en la stacidomo de Baden-Baden kaj lasis la pezajn pakaĵojn. Priskribo de la urbo. Cuner-am-Lage menciita kiel la plej bela ĝardeno.
Post ripozo en kafejo (trinkis lakton) suprenleviĝis sur monton "Merkur". Daŭris 2 horojn kaj estis 10 km da vojo. Supre estas turo, kie ili almetis skribaĵon "Vivu Esperanto" en la muron.
Revenis al stacidomo kaj prenis trajnon.
Alvenis la 6-an horon vespere en Karlsruhe. Romano iris serĉi la delegiton de U.E.A., s-ro Bode kaj revenis kun la frato Max Bode. Li kondukis ilin al hotelo kaj por ŝanĝo de vestoj montris la urbon. La aliaj samideanoj feriis en la kampore. Ja la 9-a vespere ili revenis al la loĝejo de Bode, kie la familio. La fratino Lian Bode iomete parolis Esperanton. Post vespermanĝo ĉiuj vizitis restoracian ĝardenon, kie estis koncerto.
Merkredo, 17-a de julio Pforzheim, Stuttgart
Foriris de Karlsruhe je la 8-a matene, ripozis en Durlach, Krufzingen kaj Berghausen. Tie ili vidis biciklanton kun turka ĉapo (feso) kaj Romano salutis lin turke. Estis Süchdi Mechmed, turka sendito al Germanio. Li invitis ilin al tagmanĝo en sian vilaon.
Ili demandis pri la vojo al Illingen kaj informis pri Esperanto.
Ĵaŭdo, la 18-a de Julio: Illingen, Stuttgart
En la kampo ili dormis inter la 12-a nokte kaj la 3-a matene kaj senhalte iris al Stuttgart. Tie ili kontaktis la delegiton de U.E.A., s-ro Haussler, kiu kondukis ilin al "Hotel Central". Post ripozo en la preparitaj ĉambroj ili iris kun Hausser al "Elzasa Taverno", la sidejo de la loka grupo "Esperanto-Stelo". Tie atendis 30 personoj. Partoprenis Christaller.
Akompanis ilin noktomeze s-ro Bölling al la hotelo kaj s-ro Jan invitis ilin la postan tagon al Esslingen
Vendredo, la 19-a de julio: Stuttgart, Esslingen
Je la naua matene venis Paul Gottfried Christaller al la hotelo kaj akompanis ilin al la redakcioj de "Schwäbischer Merkur", "Württemberger Zeitung" kaj "Neues Tagblatt".
Tagmeze ili vizitis komune "Esperanto restoracion", kies mastro iomete parolas Esperanto. La markoj, per kiuj oni pagas la manĝon havis surskribon Esperanto. Paul Gottfried Christaller inivitis al kafo kaj kun li kaj s-ro Jan piediris al Esslingen
La fama Esperantisto Paul Gottfried Christaller akompanis ĝis Esslingen kaj devis preni la trajnon hejmen. Ili alvenis je la 7-a vespere kaj je la 8-a okazis granda kunveno kun reprezentantoj de loka sindikato. S-ro Jan tradukis la paroladon de Devjatnin. Post la fino de la kunveno je la 12-a nokte kelkaj junuloj invitis al la restoracio de la hotelo, kie ili kunsidis unu horon.
20-a de julioHeidenheim, Giengen
Ekmarxsis je la 7-a mateno. En urbeto Vestinheim dum paŭzo en kafejo renkonto kun skeptika policano. Alveno en Heidenheim je la 7-a vespere. Kontakto kun U.E.A. deligito Mayer ne eblis kaj hoteloj estis plenplenaj pro festo. Daŭrigis al Giengen, kie eblis trovi hotelon je la 11-a horo. La mastro konis ilin el la gazeto "Neues Tagblatt"
21-a de julio Brenz, Günzburg, Burgau
Vekiĝis malfrue kaj pluvis. Halto en "Gasthaus" en Brenz
Lundo, la 22-a de julio Augsburg
Alvenis je la 2-a posttagmeze kaj Romano serĉis la adreson de s-ro Schmalzl, la delegito de U.E.A., kiu ricevis leteron pri la alveno de Stuttgart. Li kondukis ilin al Hotel Central, kie eblis ripozi ĝis la vespero. Je la sesa alvenis s-ro Schmalzl por urborigarso. Poste kunveno kun 50 personoj. Brua aplaudo, komune kantis la himnon.
Mardo, la 23-a de julio Augsburg, München
Vagis tra la stratoj. Post tagmanĝo vizito de la redaktejo de "Neue Augsburger Zeitung".
Merkredo, la 24-a de julio: Munkeno
Frumatene ili ekmarŝis en la direkto de Munkeno. La vetero estis bela kaj ripozoj okazis en Hochzoll, Mering, Merching kaj Althegnenberg. Tie ili rimarkis, ke ne eblus ĝustatempe esti en Munkeno por kunveno. Ili prenis trajnon kaj tagmanĝis en stacidomo. Hans Tressel, la delegito de U.E.A., gvidis ilin al "Pension Herzog Wilhelm" en Georg Wilhelmstrasse, kie estis ĉambro kun du litoj. Tie hodiaŭ troviĝas Hotelo Herzog Wilhelm Je la naŭa vespere estis kunveno kun la klubo kaj renkontiĝo kun Karl Meyer de la Grupo München de 1904.
Ĵaŭdo, la 25-a de julio: Munkeno
Vespere venis s-ro Hans Tressel kaj gvidis al grupkunveno en Hotel Reichshof
Vendredo, la 26-a de julio: pasis Rosenheim survoje al Prien
Frue foriris al la direkto de Prien, kie loĝis Hans Hübner, posedanto de "Priener Zeitung". Ili pasis Rosenheim, kie ili ripozis en la stacidomo.
Sabato, la 27-a de julio Prien
Alvenis je la 10-a/11-a horo kaj ripozis en la unua kafejo, kie estis 500-jara tilio. Post duonhoro Romano revenis kun s-ro Diester (vicprezidanto de la grupo) kaj alportis leteron de s-ro Hübner (prezidanto kaj delegito de U.E.A.), kiu devis veturi pro komercaj aferoj al München.
Ili ricevis ĉambron en "Kaiser-Hotel" kaj rigardis la urbon. La edzino de s-ro Dister, kiu parolis la francan, akompanis ilin al Chiemsee por bani. En la hotelo atendis multaj Esperantistoj je al 8-a horo. La grupe ekestis pro s-ro Hübner en januaro 1912. 34 membroj inter 1200 loĝantoj signifas pli ol 3%.
Dimanĉo, la 28-a de julio: Prien, Bad Reichenhall, Salzburg
Je la 9-a horo venis s-ro Hübner, kunposedanto kaj kunlaboranto de "Chiemseer Zeitung", instuisto de Esperanto. La redaktoro fotografis grupon kun la 5-jara filineto Gertruda de Hübner, kiu bone parolis Esperanton kaj deklamis versojn de Paŝtistejeto. Hübner produktis poŝtkarton de la foto kaj sendis al la 8-a kongreso en krakovo.
La poŝtkarto kun priskibo en german lingvo troviĝas en arkivo de historiaj poxstkartoj. La aŭtoro ricevis premion de 100 €.
Pri artikolo en "Priener Zeitung" informis Germana Esperantisto 1912, p. 139.
Ili aĉetis bileton por viziti Bad Reichenhall, sed erare atinigis en Salzburg. Ili devis pagi punon por vojaĝi sen bileto kaj reiris al Freising (supozeble temas pri Freilassing) kaj pro tio alvenis en Bad Reichenhall je 5-a vespere. Romano revenis kun Manjo Mayerhauser, filino de la deligito Fritz Mayerhauser.
Ili tranoktis en hotelo.
Lundo, la 19-a de julio: Bad Reichenhall, Salzburg
Je la 9-a matene s-ro Mayerhauser venis kaj kondukis al koncerto en "Reĝa Ĝardeno". Je la 10-a kunvenis la grupo en la oficejo en la magazeno de Mayerhauser. Post komuna tagmanĝo ili foriris al Salzburg.
Tranoktis en la atendejo de la III-a klaso de la stacidomo.
La kontakto kun s-ro Wolfgang Pezlederer, la delegito de U.E.A. estis iomete malkontentiga. Romano revenis post du hora marŝo en pluvo kaj rakontis, ke li malafable akceptis lin. Li diris ke la piedvojaĝo estas sensenca kaj ke ĉiuj Esperantistoj ferias.
Sed ili devis preni leterojn de la poŝtoficejo de Salzburg. Tie oni ne komprenis, kion ili volas. En lia oficejo en la urbodomo ili povis trovi s-ron Pezlederer, kiu akompanis al la poŝtoficejo kaj tradukis. Li informis la poŝton sendi eventuale alvenantajn leteroj al Linz
Mardo, la 30-a de julio: Steindorf
Tagmeze foriris de Salzburg kaj pasis Strass, Neundorf kaj Neumarkt. Alvenis vespere en Steindorf.
La estro de la fervoja stacio, s-ro Ambrosch, ekinteresiĝis pri Esperanto kaj metis la oficialan ŝtampon en la memorlibron.
Merkredo, la 1-a de aŭgusto: Steindorf, Attnang
Foriris je noktomezo de  Steindorf kaj pasis Strasswalch, Mühlham kaj atingis Frankenmarkt. Trinkis teon en la unua kafejo. Poste marŝis sen halto tra Vöcklamarkt, Naugarten, Tilmelckau, Vöcklabrunn kaj Attnang. Preskaŭ ne ripozis dum malvarma kaj pluva nokto.
Ĵaŭdo, la 31-a de julio: Linz, Mauthausen
Alvenis la 9-an matene en Linz.
La delegito de U.E.A. s-ro Robert Klauber pretis prunti 15 kronojn, ĉar la mono elĉerpiĝis.
Ili decidis preni vaporŝipon kaj argumentis, ke ili faris superfluajn 200 km pro Baden-Baden, Karlsruhe, Prien. Sed la vaporŝipo en la haveno de Linz iam foriris kaj la venonta estus ja la 9-a horo de la sekva tago.
Ili decidis piede iri 25 km al la plej venonta haveno: Mauthausen. Antaŭ la urbo haltis en gastejo por ripozi. Tri noktojn de Salzburg estis preskaŭ sen dormo. La ĉambro (1 krono) estis sufiĉe malpura.
Vendredo, la 2-a de aŭgusto: Mauthausen, Vieno
Je la 8-a matene alvenis kaj aĉetis bileton. Estis lukso vojaĝi per la vaporŝipo "Marie-Valerie (vaporŝipo)". Ili propagandis, kaj konvinkis Anna Janschick, Kamillo Janschick kaj Francois Schrörk aliĝi al la Viena Esperanto Socio.
Je la 6-a vespere atingis Vienon kaj neniu ĉeestis malgraŭ skriba atentigo de la delegito de U.E.A., s-ro Sós. (supzeble Edmund Sós). Li informis, ke la 9-an de aŭgusto pasos franca karavano al la kongreso en Krakovo kaj proponas veni al kunveno kun la vienaj organizantoj en kafejo "Pruckel" (Stubenring), eble temas pri "Café Prückel"
Tie estis multaj Esperantistoj, interalie Anna Bodek kaj Ludwik Klotz, studanto de medicino el Krakovo. Ili rakontis pri la vojaĝo kaj sukcese malmultekoste tranokti en bohema popola lernejo.
Sabato, la 4-a de aŭgusto: Vieno
Vizitis s-ron Sós, kiu akompanis la poŝtofijeo por preni leterojn kaj al "Neues Wiener Tagblatt" kaj "Neue Freie Presse", en kiuj poste aperis artikoloj. Rigardis la urbon. Revenante hejmen tuj ekdormis. Ŝajnas, ke ankaŭ "Kleine Illustrierte Zeitung" raportis, ĉar mastrino de kafejeo en Pohl kelkajn tagojn poste rekonis ilin.
Pri la Esperanto-vivo en Vieno informas "La Revuo, 1912" p. 513 impresoj de [[Carlo Bourlet] kaj Otto Simon]
Dimanĉo, la 5-a de aŭgusto: Vieno
Je la 10-a matene estis renkontiĝo kun la vienaj Esperantistoj en kafejo ""Pruckel" (Stubenring).
Priskribo de la urbo.
Vespere ili varbis novajn adeptojn por Esperanto en la dormejo. Konvinkis idiston Frantiŝek Polanskij
Lundo, la 5-a de aŭgusto: Prerau (nun Přerov)
De Rosenstok (certe Leon Rosenstock) alvenis 20 kronoj por regajni la perditan tempon. Ili decidis trajne iri la Prerau (nun Přerov), de kie kvar tagoj sufiĉus al Krakovo. La Esperantistoj tie feriis kaj je la 6-a vespere forlasis la urbon.
Malfrueue vespere ili alvenis en Leipnik (hodiaŭ Lipník nad Bečvou kaj ne sciis, kiel iri al Marische Weisskirchen (hodiaŭ Hranice (distrikto Přerov) kaj Zauchel.
Tranoktis noktomeze en kampo sur rikoltita tritiko.
Mardo, la 6-a de aŭgusto: Pohl, Zauchel, Stauding
Dum la nokto pluvis kaj ili frostis. Tial ili decidis serĉi stacidomon por varmiĝi. Je la 6-a horo matene alvenis en Pohl. La mastrino de kafejo rekonis ilin pro raporto en viena "Kleine Illustrierte Zeitung" kaj alvenis kaporalo de la artilerio, kiu informis, ke en Aŭstrio estas 26 lingvoj kaj idiomoj. En la armeo la germana lingvo estas deviga, sed ne ĉiuj scipovas.
La vojo al Zauchel estis malagrabla kaj laciga. Laŭ konsilo de maljunulo en la vilaĝo Deutsche Vasnik ili prenis rektan vojon tra la kamparo kaj ili perdis la vojon. Je la oka vespere atingis Zauchel, trovis stacidomon kaj trinkis kafon en bufedo. Ili eraris pri la vojo al Stauding (ĉeĥe Studenka) kaj post la dua nokte alvenis en Seitendorf. En la vilaĝoj ĉiuj dormis kaj ili atendis ĝis kiam iu leviĝus por demandi pri la vojo. Loĝanto, kiu parolis la polan, sciis la vojon kaj post tri kilometroj reen kaj post ripozo en Petrovitz ili retrovis la vojon.
10-a de aŭgusto: Mydlniki, Krakovo
Post banado kaj purigado malrapide ekmarŝis al Krakovo. Bienhavanto, kiu legis en gazeto pri la piedvojaĝo kaj la kongreso, proponis transporti ilin al Krakovo, sed ili rifuzis. Ili akceptis vinon kaj kafon en proksima kafejo kaj ripozis.
Je la kvara horo ekmarŝis de la kafejo kaj post 200 - 300 paŝoj estis videbla amaso da junuloj kun verdaj standardoj. La firmao Parthé kinematografis la akcepton. Triumfe ili marŝis al la centro, al la Komerca Akademio, kie troviĝis al akceptejo.
Ili ricevis lokon en privata domo en Studenska N 15, tute proksime. Poste ili iris al vegetara manĝejo "Przyroda" (Naturo), kie ili manĝis la tutan kongresan semajnon.
Eksteraj ligiloj
</Br>
Malsekema veroniko
La malsekema veroniko (Veronica beccabunga) estas sukulenta herbo apartenanta al la familio de la plantagacoj. Ĝi vegetas en la randoj de rojoj kaj fosaĵoj en Eŭropo, Nordafriko kaj norda kaj okcidenta Azio. Tiu palearktisa specio estas trovebla en aliaj kontinentoj kiel enmetita planto. Ĝi havas glatajn disvastiĝantajn tigojn, malakrajn oblongajn foliojn kaj malgrandajn klarbluajn aŭ rozkolorajn florojn.
La scienca nomo beccabunga estas de necerta origino, sed ĝi verŝajne devenas de la gemana bachbunge (rojo + amaso), aŭ de la nederlanda beekpunge (rojo + akra) pro la akra gusto de la folioj.
The Last Warning
The Last Warning (esperante "La Lasta Averto") estas misterfilmo aperinta en 1929 kaj reĝisorita de Paul Leni. Ĝi estis adaptita el teatraĵo verkita de Thomas F. Fallon, kaj produktita de Carl Laemmle. Tiu filmo estas iasence proksima parenco de la Universal-filmo The Cat and the Canary (1927).
The Last Warning estis la lasta filmo de Paul Leni, antaŭ ol li mortis pro sepso en Los-Anĝeleso la 2-an de septembro 1929. La filmo estis refarita en 1939 de Joe May, sub la titolo The House of Fear
Industria muzeo (Ostrava)
La nova muzeo ricevis kiel donaco la tutan konservitan areon de Minejo Michal (Petr Cingr) en Michálkovice el la jaro 1843. La gvidantaro de la muzeo ja ne havis kiel aliaj teknikaj muzeoj en la respubliko altan pojaran budĝeton, sed ĝi komencis kunveturigi valorajn eksponaĵojn el la tuta regiono. Sed la laboroj estis post tri jaroj rompitaj pro foriro de sperta direktoro. Post lia foriro la ministerio de kulturo enoficigis en la liberigitan funkcion ordinaran laboriston de la muzeo sen respondanta klerigo kaj spertoj. Sub lia gvidado la muzeo komencis ŝanĝiĝi el la regiona teknika en la pure lokan ministan muzeon.
Neĝoja stato kaŭzis en la jaro 1999 por elsendi ministerian kontrolon, kiu proponis al la 1-a de januaro 2000 nuligon de la muzeo inkluzive de budĝeto por riparoj de la ostravaj teknikaj memorindaĵoj. La nuligo de la muzeo estis farita sen konsento de la urbo. Ostrava tiel fariĝis ununura industria regiono en Ĉeĥio sen ŝtata teknika muzeo, malgraŭ tio ke Ostrava-regiono havas plej multe da industriaj memorindaĵoj en la lando. La donacitan areon transprenis en administradon Nacia memorindaĵa instituto, teritoria laborejo Ostrava. Ĉar ĝi enhavas konservitajn trafikkapablajn ekipaĵojn de ĉiuj stacionaraj maŝinoj el la jaro 1912, ĝi estis proklamita kiel nacia kultura memorigaĵo. Nuntempe estas uzata nomo Nacia kultura memorindaĵo Minejo Michal.
La konservitaj konstruaĵoj de la minejo konstruitaj en la jaroj 1913-1915 estis projektitaj de František Fiala. Vestejoj kaj baniĝejoj estis dimensiitaj ĝis preskaŭ por 1512 ministoj. La ĉefa minejtruo estas profunda 671 metrojn. Ekz. en la jaro 1916 ĉi tie estis 17 tavoloj de dikeco de duonmetro ĝis du metroj kaj oni ekspluatis pli ol 383 milojn da tunoj de nigra karbo. La minado de karbo estis definitive finita en la jaro 1994. Interesaĵo estas vizitvojo, kiun la vizitantoj partoprenas en la sama aspekto, tra kiu iradis ĉiutage la ministoj por labori.
Tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj
La tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj estas tersupraĵa biomo kiu situas en regionoj de duonarida ĝis duonhumida klimato je tropikaj kaj subtropikaj latitudoj. Herbejoj estas superregataj de gresoj kaj aliaj herbecaj plantoj. Savanoj estas herbejoj kun dissemataj arboj. Arbedaroj estas superregataj de arbedoj aŭ arbustoj.
Javier Fesser
Javier FESSER (Madrido, 1964) estas hispana reĝisoro kaj diskonigisto.
Tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj
Priskribo
La jara precipitaĵo en Tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj varias inter 450 kaj 1 500 millimetroj, kaj povas esti altgrade sezona. Kelkfoje en la tuta jaro, pluvo okazas nur kelkajn semanojn. Tiu ĉi biomo troviĝas en ĉiuj kontinentoj escepte de la antarkta. Ili estas ege disvastigataj en Afriko, kaj ankaŭ troviĝas en suda Azio, la nordaj partoj de Sudameriko kaj Aŭstralio, kaj suda Usono.
Javier Fesser
Li studis komunikadon en Universidad Complutense de Madrid. Lia frato Guillermo Fesser estas fama ĵurnalisto. Li kreis Línea Films en 1986.
Ligiloj
Javier Fesser en imdb.com
4581 Asklepio
4581 Asklepio estas tre malgranda apolona asteroido, malkovrita la de la usonaj astronomoj Henry E. Holt kaj Norman G. Thomas elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la helena heroo Asklepio, filo de Apolono.
Ĝia orbito krucas tiujn de Venuso kaj de Tero kun malgranda klinangulo, kiu faras de ĝi potence danĝera objekto:
Ĝi teorie povas proksimi al 0,00339 AU (500 000 kilometroj) de Tero, sed antaŭkalkuloj sur longa daŭro estas malprecizaj, ĉar la orbito de 4581 Asklepio suferas perturbojn pro la alproksimiĝoj de planedoj.
Malgraŭ ĝian malgrandeco (inter 360 kaj 800 metroj, laŭ ĝia postulata albedo), estis taksita ke, se ĝi alfrapus Teron, ĝi estigus eksplodon ekvivalentan al tiu de nuklea bombo de 600 megatunoj
Tadeusz Kutrzeba
Tadeusz KUTRZEBA (15-an de aprilo 1885 en Krakovo, Pollando - 8-an de januaro 1947 en Londono, Britio) estis pola generalo.
Kutrzeba vizitis ĝis 1903 kadetan lernejon en Vieno, poste studis ĝis 1906 en aŭstria militista akademio. Li servis en 1906–1910 en la 9-a bataliono de la Pioniro en Krakovo. Li studis en 1910–1913 en la Akademio de la Generalstabo en Vieno. Li servis en 1913–1914 en Sarajevo.
Dum la unua mondmilito, Kutrzeba batalis en Italio, poste ekde aŭgusto 1916 en Transsilvanio kaj ekde junio de 1917 en la rusa fronto.
Ekde januaro de 1921, Kutrzeba edukis militistan taktikon en la akademio de la generalstabo. Komence de la 2-a mondmilito, li estis komandanto de Armia Poznań, kiu sukcesis efektivigi kontraŭofensivon kontraŭ la germana Wehrmacht, inter la 9-a kaj 18-a de septembro. Kutrzeba subskribis la kapitulacion la 28-an de septembro kaj iĝis germana kaptito kun siaj soldatoj. Li elmigris post la milito al Britio, kie mortis en 1947.
Carmaux
Carmaux, okcitane Carmauç, estas mineja urbo, kun loĝantoj, en suda Francio, en departemento Tarn en regiono. Ĝia deputito estis Jean Jaurès de 1893 ĝis 1898 kaj de 1902 ĝis sia morto en 1914.
Geografio
Carmaux situas ĉe rivero Cérou. Trapasas ĝin la malnova nacia ŝoseo 88 (nun estas preterpasa ŝoseo oriente).
San Vito al Torre
San Vito al Torre - jen itale, friule San Vît de Tor - estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata ''. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono, kiel la nomo jam indikas. estas la sankta Vito, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Aiello del Friuli, Campolongo al Torre, Chiopris-Viscone, Medea (GO), Palmanova, Romans d'Isonzo (GO), Tapogliano, Trivignano Udinese kaj Visco.
Štefanová
Štefanová, hungare Istvánkirályfalva [iŝtvAnkirAjfalva], germane ’’’Stephansdorf, Steffelsdorf’’’ estas vilaĝo en Slovakio.
Situo
Štefanová situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Trnava troviĝas je 15 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1595. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis la pli mallonga Istvánfalu. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Istvánkirályfalva 351 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Štefanová 338 homoj, (317 slovakoj, 13 hungaroj).
Kronvirusa pandemio de 2019-2023
La kronvirusa pandemio de 2019-2023 estas pandemio de nova infekta malsano, la kronvirusa malsano de 2019 (KOVIM-19), kaŭzata de la viruso SARS-CoV-2.
Ĝi komenciĝis la en la urbo Uhano (provinco Hubejo, Ĉinio) kaj baldaŭ transformiĝis je tutmonda sanproblemo. Ekde januaro 2020, la ĉina registaro plenumis gravajn ĉirkaŭbarajn procedojn kaj kvarantenigis plurajn urbojn poste tutan regionon, fermante multajn publikajn lokojn kaj deplojante gravajn sanitarajn rimedojn. La 13-an de januaro, la unua kazo estis malkovrata ekster Ĉinio. La la Monda Organizaĵo pri Sano deklaris tutmondan krizostaton. La 25-an de februaro, la nombro de novaj kazoj raportitaj ĉiutage ekster Ĉinio fariĝis pli alta ol en tiu lando. La, la MOS anoncis la pandemion , kaj petis decidojn pri esencaj protektoj por malebligi saturiĝon de intensaj prizorgaj servejoj kaj plifortigi preventan higienon (forigo de fizikaj kontaktoj, kisoj kaj manpremoj, fino kaj nuligo de kunvenoj kaj gravaj manifestacioj same kiel nenecesaj vojaĝoj kaj movoj, reklamo de mana lavado, plenumado de kvaranteno ktp).
Ĉi-tiu tutmonda pandemio kaŭzis seriajn nuligojn de sportaj kaj kulturaj eventoj tra la planedo, la efektivigon de multaj landoj de ĉirkaŭbarajn decidojn por malrapidigi la kontaĝo, la fermo de la limoj de multaj landoj, kaj borsa kraŝo pro la necertecoj kaj timoj, kiujn ĝi prezentas por la monda ekonomio. Ĝi ankaŭ kaŭzis sociajn kaj ekonomiajn nestabilecojn kaj estis la preteksto por la interretaj disvastigoj de eraraj aŭ konspiroteoriaj informoj.
Je la 21-a de aprilo, pli ol 2.500.000 da akumulaj kazoj estis konfirmitaj tutmonde, inkluzive de preskaŭ 680.000 homoj resanigitaj kaj preskaŭ 180.000 mortintoj. Entute ĉirkaŭ 200 landoj kaj teritorioj estas trafitaj de ĉi tiu monda sano-krizo, kun pli ol 50.000 konfirmitaj kazoj en la sekvaj landoj: Ĉinio, Italio, Usono, Hispanio, Germanio, Irano, Francio, Rusio, Turkio, Unuiĝinta Reĝlando, Brazilo.
Kunhavigo de la sciencaj datumoj
La epidemiologia situacio konstante evoluas, sed la datumoj pri la viruso kaj la KOVIM-19 estis rapide dividitaj de la sciencistoj, ekde la 5a de januaro, kaj malpli ol unu semajno post identigo de la viruso. La unua antaŭpublikado aperis du semajnojn post la deklaro, la 19an de januaro.
La sanitara kriz-okazo signifas, tamen, ke medicinaj kaj sciencaj malkovroj kaj ĝisdatigoj estas publikigitaj kun pli rapida kaj malpli metoda kontrolado de la samranguloj ol kutime, kaj foje per antaŭpublikado sen revizio de samranguloj. La kvalito de primaraj datumoj kaj malĉefaj fontoj devas esti tiam interpretata kun singardo. Krome, datumajn mankojn kaŭzas la fakto, ke landoj ne havas la saman aliron rilate al kribrado aŭ sincereco, pro financaj, teknikaj kaj / aŭ politikaj kialoj.
Epidemiaj karakterizoj de la komenca fazo en Ĉinio
Laŭ komenca epidemiologia takso, publikigita la 24an de februaro 2020, surbaze de 44.672 konfirmitaj kazoj en Ĉinio:
La mortigeca indico estis multe pli alta kaze de ĉeestantaj malsanoj:
Hipotezo de sezoneco
De meze de januaro ĝis meze de marto 2020, estis indikoj ke COVID-19 povus esti mildigita kiam pli varmas, kaj ke pliigo de averaĝa temperaturo povus malpliigi ĝian kontaĝon. Se konfirmite, sezoneco de la pandemio povus malpliigi la premon sur urĝkuracaj servejoj dum la somero en la norda hemisfero, kaj doni iom da tempo al la suda hemisfero por prepariĝi kaj utiligi la lecionojn lernitajn en la norda. Ĉi-tio estas la hipotezo prezentita de du sciencistoj de la universitatoj de Kalifornio kaj Ĉikago en artikolo (ne reviziita de samranguloj). Ili retrospektive provis izoli, dum la du monatoj de eksplodo laŭ la nombro de kazoj ĉe la komenco de la pandemio, la rolon de tri meteologiaj faktoroj (temperaturo, humido, pluvmezuro) el konfuzigaj faktoroj kiel plibonigo de la respondo al la pandemio kaj heterogeneco de proksimeco asociita kun loĝdensoj. La 26an de marto, ilia statistika analizo bazita sur la retrospektiva studo de 166.686 konfirmitaj kazoj de KOVIM-19, en 134 landoj, disvastigitaj de la 22-a de januaro 2020 ĝis la 15-a de marto 2020 konkludis, ke:
Esploro de la Beihang Universitato (Pekino), malkaŝas ke granda temperaturo kaj humideco malpliigas la kontaĝon de la viruso, esperigante plibonigon de la situacio okaze de la nord-hemisfera somero. La fakuloj atendas junion por certiĝi, kaj trarigardas la vintriĝon de la suda hemisfero.
"Niaj kalkuloj ankaŭ montras ke (la viruso) havas sintenon proksiman de tiu de la vintra gripo: la signifaj epidemioj de KOVIM-19 ŝajnas koncentriĝi en zono inter 30 kaj 50 gradoj de norda latitudo, en temperaturoj inter 5 kaj 11 celsiaj gradoj, humideco inter 4 kaj 7g/m3 de vaporo. La lastaj esploroj pri spiraj infektoj pruvas ke ili estas helpataj de seka malvarmo: la aerosoloj restas pli longe en la aero kaj pli facile etendiĝas en la mukozoj. Sed sammaniere de la gripo H1N1 de 2009 aŭ de la kokluŝo en la 15a jarcento, la epidemioj de novaj virusoj, kontraŭ kiu la loĝantaro ne estas imuniĝinta, agas neprognozeble: al sezona pinto aldoniĝas aliaj pintoj rilate al ĉi-tiu aparta disvastiĝo." - Mohammad Sajadi, virusologiisto el Universitato de Marilando
Hipotezo de dua ondo
Fine de marto 2020, dum - malgraŭ senprecedencaj publikaj sanaj decidoj - pli ol 200 landoj plonĝis en la pandemion, Ĉinio kaj kelkaj aliaj landoj komencis ŝajni eliri el ĝi. El iliaj retrosciigoj, ŝajnas, ke la konfirmita mortigeca indico ĝisdatigita de Kathy Leung, epidimiologiisto en Hongkonga Universitato, kaj ŝiaj kolegoj, por Ĉinio falis al 0,98% (konforme al la raporto de la ĉina Centro por Malsano-Kontrolo kaj Antaŭzorgo) kvankam en Wuhan ĝi atingis 5,08% la 28an de marto 2020. Kaj post la epidemia maksimumo, la kontaĝoj de KOVIM-19 en Ĉinio ne plu superis sanzorgajn kapablojn, pruvante la efikecon de la sanpolitikaj decidoj.
Viruso
''Vidu ĉefan artikolon: Viruso SARS-CoV-2
Nomo
La genetika sinsekvo de ĉi tiu koronavirus estas 80% simila al tiu de la SARS-koronaviruso. Ĝi unue estas provizore nomumita de la MOS kaj la CDC (usona agentejo pri publika sano) sub la angla termino 2019 novel coronavirusb, aŭ 2019-nCoV, antaŭ esti nomumita SARS-CoV-2 laŭ la rekomendo de la IKTV. SARS-CoV 2 estas akronimo de la angla nomo Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus 2, kiu signifas Dua viruso de severa akuta spira sindromo.
Genaraj karakterizoj, klasifiko
La pandemio ŝuldiĝas al koronaviruso, speco de viruso envolvita sferosimetrie kaj kovrita de pintoj (formitaj de diversaj proteinoj) donante al ĝi la aspekton de krono. Du malsamaj stamoj nuntempe cirkuladus. Ĝi apartenas al la subĝenro Sarbecovirus. Ĝia genomo, stabila kaj konsistanta el pozitive-polarita unudirekta RNA de 29.903 nukleotidoj, estis sekvencita unuafoje la 5an de januaro de taĉmento de la Universitato Fudan en Ŝanhajo (Ĉinio).
Daŭro de infefektopovo de la viruso
Ĝi estus en la aero, de 24 ĝis 72 horoj, plastoj pliigas ĝian vivdaŭron. Ĉe temperaturo sub 20 °C, ĝi persistas pli longe, sed super 30 °C, ĝia vivdaŭro malpliiĝas ege.
Transdonado
Male al SARS (por kiu pacientoj iris al la malsanulejo kaj poste iĝis kontaĝaj 3 ĝis 4 tagojn post la apero de klinikaj signoj, kio faciligis la kontrolon de la pandemio), SARS-CoV-2 multobliĝas kaj estas elsekreciita antaŭ la unuaj simptomoj. La unua esploro (kovranta la unuajn 425 kazojn) en The New England Journal of Medicine, montras, ke transdono de homo al homo datiĝas plejmalfrue de mez-decembro 2019. Por eviti kontaĝon, distanco pli granda ol unu metro ĝenerale ŝajnas sufiĉa, kiel antaŭzorgaĵo 2m, aŭ eĉ pli, estas foje proponitaj aŭ truditaj. Esploro publikigita la 26an de marto en JAMA montras, ke kaze de tusado aŭ ternado, la disvastiĝo de la viruso estas ebla dum elspiro ĝis distanco 8-metraj, tre plue de la du metroj rekomenditaj de la CDC (usona sanitara agentejo). En ĉeesto de aerosoloj kaj ne gutetoj, FFP2-masko efikas. La ekzisto de tute malsimptomaj pacientoj, grandnombre (25% da infektitaj kaj kontaĝaj individuoj), ŝajnas esti konfirmita kaj ŝanĝas la komencajn rekomendojn de MOS ne surhavi maskon.
Malsano
Vidu ĉefan artikolon: Kronvirusa malsano de 2019
Nomo
KOVIM-19 estas akronimo de Kronvirusa malsano de 2019 (“KronVIrusa Malsano 2019”). La malsano estas ofte menciita laŭ sia angla akronimo COVID-19 (coronavirus disease 2019).
Disvastiĝo de la malsano
Surbaze de analizo de genomoj de la viruso, ricevitaj de rusiaj pacientoj, rusiaj genetikistoj konkludis ke malgraŭ proksimeco de la lando al Ĉinio la viruso venis al Rusio el aliaj landoj, precipe el Eŭropo.
Vakcinoj
Fine de julio 2020 rusiaj sciencistoj sciigis pri la fino de du el tri etapoj de testado de la vakcino. Oni atendas ke ĝi ricevos provizoran registriĝon en septembro 2020, post kio estos limigita uzata por vakcini la plej minacatajn grupojn. La konstanta registriĝo okazos nur post la fino de la tria etapo de la testado, do komence de 2021.
La 19-a de januaro
La ĉinaj sanoficialuloj en la urbo Uhano konfirmis kreskon de nova kronviruso je 136 novaj kazoj dum tri tagoj (el 200 sume). La plimulton da konfirmitaj kazoj oni taksas malgravaj, sed oni raportis tri forpasojn. La infektitoj aperis jam en Sud-Koreio, Tajlando kaj Japanio. La la nombro da konfirmitaj kazoj kreskis ĝis 440, inkluzive de 15 sanlaboristoj. La viruso disvastiĝis el Uhano al Pekino, Ŝanhajo kaj la provinco Gŭangdongo, samkiel Japanio, Sud-Koreio, Tajlando, Tajvano kaj Usono, kiu anoncis sian unuan kazon la 21-an de januaro, en Vaŝingtonio. La tieaj sanoficialuloj diris ke homo reveninta el Uhano al Seatlo troviĝas en malsanulejo pro pneŭmonito, sufiĉe bone fartante.
La 22-a de januaro
La Monda Organizaĵo pri Sano havis urĝan renkontiĝon la 22-an de januaro, sed decidis ke Ĉinio sukcesas regi la situacion kaj mankas kialoj por deklari tutmondan sanservan alarmon.
La 24-a de januaro
Ĝis la la viruso disvastiĝis tra ĉiuj 34 provincoj de Ĉinio. En la provinco Hubejo ok urboj estas fermitaj por kvaranteno: la ĉefurbo Uhano (11 milionoj da loĝantoj), Huanggang, Ezhou, Chibi, Xiantao, Qianjiang, Zhijiang kaj Lichuan. La funkciado de la kompanio pri kundividitaj aŭtoj Didi (analogo de Uber) kaj tiu pri pruntbicikloj estas haltigitaj. Almenaŭ 15 kuracistoj en Uhano infektiĝis, el kiuj 14 estis infektitaj de unu paciento. Sanlaboristoj plendis pri manko de protektaĵoj en la blokita urbo. Malmultiĝas ankaŭ manĝaĵoj kaj aliaj varoj, prezoj draste kreskis. Portado de maskoj estas deviga en ĉiuj publikaj lokoj, eĉ televidprezentistoj aperas sur ekranoj en maskoj. Eksteruloj ricevas informojn pri la okazaĵoj en la fermitaj urboj ĉefe per la servoj de mallongaj filmetoj — Douyin kaj Kuaishou, kiuj respektive havas po 400 kaj 300 milionojn da aktivaj uzantoj tage.