cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La respondo pri la vivo, la universo kaj ĉio
La demando
Por trovi la demandon, Deep Thought projektis la plej grandan kaj plej potencan komputilon iam ajn en la universo konstruitan kaj konstruotan, kiu sciu elkalkuli la bazan demandon kaj kiu nomiĝu Tero. La Tero utiligis por siaj komputoj eĉ la animalojn kiuj vivis sur ĝia surfaco kaj ĝia komputado estis daŭronta 10 milionojn da jaroj. Sed bedaŭrinde ĝi estis detruita dum konstruado de hiperspaca rapidvojo fare de Prostetnik Vogon Jelc momenton antaŭ la finiĝo de la komputo. Ununura postvivinto kiu povis estis utila por trovo de la demando estis Arthur Dent. Kiam Arthur poste elprenadis el saketo literojn skribitajn sur ŝtonetoj kaj vicigadis ilin unu post la alia por ekscii la demandon, la rezulto estis: Kion vi ricevas se vi obligas ses per naŭ? La rezulto de tiu ĉi kalkulo en la dekuma sistemo ne estas 42, sed 54. La legantoj de la libro poste malkovris ke la kalkulo donas ĝustan rezulton en la dektriuma sistemo, sed la aŭtoro deklaris tion neintencita, proklamante ke li "povas esti granda mizerulo, sed [li] ja ne faras ŝercojn en la dektriuma sistemo".
Phrases from The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
3604 Berkhuijsen
3604 Berkhuijsen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de kunlabora esploro far'de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geedzoj kaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
En septembro kaj oktobro 1960, Tom Gehrels fotis la ĉielon per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
La 130 fotografiaj platoj tiel eksponitaj estis poste senditaj en Leiden (Nederlandon), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.
Pádraic Ó Conaire
Pádraic Ó Conaire (naskiĝis en 1882 en la okcidento de Irlando; mortis en 1928) estis irlanda verkisto. Li laboris en oficejo en Londono ĝis 1914, tiam revenis al Irlando kaj pasigis la ceteron de sia vivo travojaĝante Irlandon sur nigra azeno kaj verkante rakontojn.
En Esperanto aperis
Mia nigra azeneto (M'asal Beag Dubh), tradukis Liam Ó CUIRC. En: Elĉerpaĵoj el la irlandlingva literaturo, paĝoj 4 kaj 5.
Kalmo
Sur la boforta skalo tio estas la valoro 0 do tuta senventa aŭ preskaŭ senventa vetero.
Plenaj kalmoj estis enorma malhelpo por la navigado ekde la epoko de la Malkovro de Ameriko.
Ŝahr-e Suĥteh
Ŝahr-e Suĥteh (, signife "[La] brulita urbo"), literumita ankaŭ Ŝahr-e Suĥtéh kaj Ŝahr-i Ŝōĥta, estas arkeologia loko de granda urbasetlejo de la Bronzepoko, asocia kun la Ĝirofta kulturo. Ĝi situas en Provinco Sistano kaj Baluĉistano, nome sudorienta parto de Irano, en la bordo de la rivero Helmand, ĉe la ŝoseo Zahedan-Zabol. En Julio 2014 ĝi estis metita en la Listo de Monda Heredo de UNESCO.
La tialoj por la neatendita plialtiĝo kaj falo de la Brulita Urbo estas ankoraŭ ene de mistero. Artefaktoj rekuperitaj el la urbo montras pekuliaran nekongruecon kun najbaraj civilizacioj de tiu tempo kaj oni spekulaciis ke Ŝahr-e Suĥteh povus laste havigi konkretan pruvaron de civilizacio oriente de prahistoria Persio kiu estu sendependa el antikva Mezopotamio.
Trovitaĵoj
Argila pokalo malkovrita ĉe la kuŝejo de antaŭ 5,200 jaroj nome Ŝahr-e Suĥteh, priskribas tion kio eble estas la plej antikva ekzemplo de animacio en la mondo. Tiu artefakto montras kvin sekvencajn bildojn kiuj priskribas persan dezertan naturan kapron saltantan por manĝi la foliojn de arbo.
Berivoii Mici
Berivoii Mici [berivoji miĉj] (Kisberivoj, germane: Kleinberwein) estas vilaĝo en Rumanio sude de Făgăraş. En 1910 ĝi nombris 854 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1589. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (vármegye). En 1964 ĝi unuiĝis kun Berivoii Mari sub la nomo Berivoi. Administre ĝi apartenas al Recea.
Mario Quintana
Mário Quintana (1906-1994) (n. en Alegrete, en la 30-a de julio 1906 - m. en Porto Alegre, en la 5-a de majo 1994) estis brazila poeto, tradukisto, ĵurnalisto kaj verkisto.
Karolos Papulias
Karolos Papulias (greke Κάρολος Παπούλιας) (naskiĝis en Ioanino, mortis  en Ateno) estis greka politikisto. De la 12-a de marto 2005 ĝis la 13-a de marto 2015 li estis la ŝtata prezidanto de Grekio.
Kustaa Aadolf Inkeri
Filo de terkultivisto, li lernis en la lernejo, kaj poste en la universitato de Turku pri matematiko, fiziko kaj astronomio de 1928 ĝis 1936.
Post mallonga tempo en la observatorio de la universitato de Turku, li fariĝis instruisto. En 1939 dum la Vintra milito li estris roton ĉe la fronto, li poste iĝis oficiro de stabo. Inter la bataloj li organizis kursojn pri matematiko por siaj kamaradoj de armeo.
Post la milito li daŭrigis instrui, kaj samtempe lernis sub la estreco de Kalle Väisälä pri sia doktoreco, kiun li ricevis en 1946, kun la disertaĵo : "Untersuchungen über die Fermatsche Vermutung" (Studoj pri la lasta teoremo de Fermat). En 1947 li iĝis helpanto en la universitato, kaj, en 1950, profesoro. Li aktivis en tiu funkcio en la Instituto pri Matematiko de Turku kaj estis de facto direktoro de tiu instituto (kvankam li ne zorgis pri la administraj taskoj). Li emeritiĝis en 1972.
Liaj studoj temis pri la nombroteorio, ĉefe pri la granda teoremo de Fermat.
Elde la observatorio deTurku, li malkovris la asteroidon 1425 Tuorlon la.
Nomo
Nomo estas ĉio, kio difinas objekton, kaj konkretan kaj abstraktan, aŭ pli amplekse ĉio, kio direktas al la ideo ĉirkaŭ la objekto.
Por la du sencoj oni komprenu "liberan vorton", kiel vorton memstaran rilate al sia okazo en ĉiutagaj skribo kaj parolo (ekz-e la radiko "kat-" kaj la finaĵo "-o" estas malliberaj - simplaj - vortoj, dum la kunmetaĵo "kato" estas libera - kunmetita - vorto; la adverbo "morgaŭ" kaj la artikolo "la" mem estas liberaj - simplaj - vortoj). Kaj por la dua senco oni komprenu objekton kaj kiel aĵon (konkretan) kaj kiel aferon (abstraktan).
Do, laŭ la ampleksa senco, ne nur substantivoj, sed ankaŭ adjektivoj, adverboj, numeraloj ktp. estus nomoj, escepte konjugaciitaj verboj, sed ankaŭ la verbaj substantivaj formoj (ekz-e adoro, kombo, serĉo ktp.). Tamen, laŭ la strikta senco, nur substantivoj kaj verbaj substantivaj formoj estas nomoj mem (t.e. en Esperanto nur o-vortoj, escepte de la speciala kazo pri propraj nomoj finiĝintaj per -a, ekz-e Marta, Maria kaj Inocenta, aŭ memstaraj propraj nomoj, ekz-e Zamenhof, Kabe kaj Tamar).
En gramatiko, la klaso, kiu plej kutime sin rilatas al la nomoj, estas la substantivoj. Kelkfoje tamen adjektivoj povas reprezenti nomojn, eĉ en Esperanto. Ekz-e: "en tiuj ĉi boteletoj sin trovas diversaj acidoj: vinagro, sulfuracido, azotacido kaj aliaj" (L. L. Zamenhof, "Ekzercaro"). Tio kompreneble preskaŭ ĉiam okazas pro elipso de substantivo. En multaj lingvoj, sed ĉi-foje ne en Esperanto, ankaŭ verboj, ĉefe en la infinitiva formo, kaj numeraloj ankaŭ povas reprezenti nomojn. Ekz-e: en la portugalaj "um dever amaríssimo..." ("amaregan devon...") kaj "não vivo papando os jantares nem morando em casa alheia" ("mi ne manĝadas la vespermanĝojn nek loĝadas en hejmo de aliaj"), ambaŭ ekzemploj el "Dom Casmurro", de la brazila verkisto Machado de Assis, la verboj en infinitiva formo tute funkcias kiel substantivoj, kaj jantares eĉ gajnas pluralan formon. Alia ekzemplo, ankaŭ el la portugallingva literaturo, sed por numeraloj, estas "atacou esse lance do capítulo um" ("eklegis tiun parton de la ĉapitro unua", el A ilustre casa de Ramires, de la portugala verkisto Eça de Queirós). En Esperanto, tiuokaze, la verbo gajnas ja substantivan formon (vidu devon kaj vespermanĝojn), tamen la numeralo nur adjektivan (vidu unua'n).
Gramatike oni kutimas apartigi la nomojn en du grandajn klasoj:
Oni akceptas, ke eĉ antaŭ ol la invento de la skribo, la homoj jam uzadis imagojn kaj sonojn por nomi aĵojn, tiam en la principo de homara historio. Kaj la natura evoluo de la komunikado pere de lingvoj permesis, ke poste aperu nomoj por difini aferojn, ekz-e tempo, amo, Dio, feŭdalismo ktp. Evidente, ne nur la semantika kaj sintaksa roloj de iu nomo, sed ankaŭ ĝia komprenebleco povas laŭvarii kaj dependas de la kunteksto, en kiu ĝi estas uzata.
Propra nomo
La propraj nomoj por personoj aŭ lokoj ricevas la respektivajn specialajn nomojn antroponimon kaj toponimon (tiuj estas neoficialaj esperantigoj signifantaj homnomon kaj loknomon). Pri tiaj nomoj zorgas Onomastikon.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri nomo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Zemplínska šírava
Zemplínska šírava (Széles tó) estas akvorezervujo en orienta Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. La slovaka nomo devenas de la historia departemento.
Bazaj informoj
La lago ricevas la akvon de Laborec kaj de rojoj proksimaj. Enfluejo kaj elfluejo troviĝas en la okcidenta flanko proksime de Michalovce, krome estas elfluejo de Hnojné. La slovaka maro havas komparon kun Balatono, kiu nomiĝas "Hungara maro". Ambaŭ lagoj norde havas montojn, sude ebenaĵon. Apudbordaj vilaĝoj estas oriente Jovsa, norde Kusín, Klokočov, Kaluža kaj Vinné, sude Zalužice, Lúčky kaj Hnojné.
323 Brucia
323 Brucia estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.
Szentmártonkáta
Szentmártonkáta [sentmArtonkAta] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykáta. Szentmárton estas Sankta Marteno en la hungara lingvo.
323 Brucia
Ĝi estas klasifikita kiel Marsrenkonta asteroido, ĉar ĝia orbito (rigardita orte al la ekliptiko) tanĝas tiun de Marso. Tamen, la orbito de Brucia estas tiel klinita, ke, en ĝia periapsido, ĝi estas tre malproksima de la orbita ebeno de Marso.
Ĝi estis la unua asteroido malkovrita de la germana astronomo Max Wolf, la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl sur la monto Königstuhl apud Hejdelbergo. Ĝi estis ankaŭ la unua asteroido malkovrita per astrofotografio.
Nomo
Ĝi estis tiel nomita honore al Catherine Wolfe Bruce, usona mecenino por la astronomio, kiu monhelpis la akiron de la refraktoro per kiu la asteroido estis malkovrita.
Szentmártonkáta
Historio
La unua mencio devenas el 1349. En 1839 tertremo, en 1875 incendio okazis. En 1882 fervojo, en 1883 lernejo konstruiĝis.
Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)
Nazareth
''Artikolo pri muzika grupo alidirektas ĉi tien. Por municipo en Belgio, vidu Nazareth (Belgio) kaj pri israela urbo Nazareth legu Nazareto.''
Nazareth estas skotaj rokmuzika grupo konata de kelkaj ŝtonrokaj furorkantoj same kiel returnversioj de balado Love Hurts el duono de la 70-aj jaroj.
L'Isle (stacidomo)
L'Isle (ĝis 2015: L'Isle-Mont-la-Ville) estas fervoja stacidomo en L'Isle, Svislando.
József Román (sakŝalmisto)
La informkesto prezentas falsajn informojn!
József Román [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Román József estis hungara sakŝalmisto, soldato.
József Román naskiĝis en 1781 en Supra Hungarujo, pri la morto plene mankas informoj.
Biografio
Pri vivo de József Román mankas informoj, sed estas sciata, ke li estis la plej fama sakŝalmisto de sia tempo. Iam li apartenis al orkestro de János Bihari. Lia plej grava posteno estis en taĉmento, kie li estis varbisto de novaj soldatoj helpe de muziko. (Tion prezentas la bildo!) Baldaŭ li estis civila muzikisto ekzempe en Teatro Magyar, krome li muzikadis en baloj.
Hailemariam Desalegn
Hailemariam Desalegn Boshe (ኃይለማሪያም ደሳለኝ ቦሼ; 19a de julio 1965) estas politikisto de Etiopio kiu estis servinta kiel Ĉefministro de Etiopio ekde 2012. Hailemariam Desalegn antaŭe estis servinta kiel Deputita Ĉefministro kaj Ministro pri Eksterlandaj Aferoj kun la Ĉefministro Meles Zenawi el 2010 al 2012. Kiam Meles mortis en aŭgusto 2012, Hailemariam Desalegn sukcedis lin kiel Ĉefministro, dekomence nur laŭfunkcie. Li estis poste elektita kiel Prezidanto de la Etiopia Popola Revolucia Demokratia Fronto (EPRDF), nome reganta partio, la 15an de septembro 2012. Hailemariam Desalegn ankaŭ servis kiel prezidanto de la Afrika Unio el 2013 al 2014.
Astronomio
Astronomio (aŭ astroscienco) estas la scienco pri la Universo, studante la situon, movadon, strukturon, originon kaj evoluadon de la astroj kaj per ili formitajn sistemojn. Aldone, astronomio estas studado pri Suno kaj aliaj steloj, planedoj de sunsistemo kaj iliaj satelitoj, ekzoplanedoj, asteroidoj, kometoj, meteorŝtonoj, pulsaroj, nigraj truoj, nebulozoj, galaksioj kaj ilia aroj, kvazaroj kaj multe pli.
Astronomion influas rezultoj el multaj aliaj fakoj. Precipe tiuj estas fiziko, kune kun kemio, geologio, geofiziko, mineralogio, biologio kaj matematiko.
Astronomiistoj de praaj civilizacioj enkondukis metodajn observojn kiuj permesis eltrovi la unuajn astronomiajn sciojn. Malgraŭ tio, necesis la invento de la teleskopo por la evoluo de astronomio al moderna scienco.
Panareo (insulo)
La insulo Panareo (Isola di Panarea) estas la dua plej malgranda insulo (post Basiluzzo) el la ok Liparaj insuloj, sistemo de vulkana insuloj norde de Sicilio, en Italio.
Astronomio
Ekde la dudeka jarcento la kampo pri profesia astronomio estis dividita inter observada astronomio kaj teoria astrofiziko. En observada astronomio oni kolektas datumojn, kaj krome laboras pri konstruo kaj riparo de aparatoj kaj pritrakto de la rezultoj. En kampo de teoria astrofiziko oni enfokusigas evoluigon de komputilaj aŭ analizaj modeloj por priskribi astronomiajn objektojn kaj fenomenojn. La du kampoj komplementas unu la alian tiel, ke teoria astrofiziko strebas klarigi la observajn rezultojn. Astronomiaj observaĵoj povas esti ilo por testi la fundamentajn teoriojn en fiziko, ekzemple tiu pri ĝenerala relativeco.
Panareo (insulo)
Ĝi apartenas al la komunumo Lipari. Nuntempe estas ĉirkaŭ 280 loĝantoj kiuj vivas en la insulo la tutan jaron. Tamen la loĝantaro draste kreskas en somero kun la alveno de turistoj. En la lastaj jaroj, la insulo fariĝis internacia celo pri famaj vizitantoj.
Astronomio
Astronomion oni ne konfuzu kaj miksu kun astrologio. Kvankam la du kampoj iam estis kunligitaj, oni nuntempe ĝenerale strikte disigas ilin unu de la alia.
Panareo (insulo)
La insulo estas malaktiva vulkano kun tuta areo de nur 3,4 kvadrataj kilometroj. La plej alta pinto sur la insulo estas Punta del Corvo, kun 421 metroj super la marnivelo. Estas varmaj fontoj proksime al la urbo Punta di Peppe e Maria.
Astronomio
Historio
Astronomio estas unu el la plej malnovaj sciencoj. La komenco de astronomio verŝajne rilatis al la kulta adoro de ĉielkorpoj. En jarmila procedo, iom post iom disiĝis unue astronomio kaj naturreligio, poste astronomio, meteorologio kaj kalendarkalkulado, fine de la mezepoko astronomio kaj astrologio.
La arkeologio montras, ke astronomiistoj de la bronzepoko metode observis la noktan ĉielon. Elementaj astronomiaj scioj estis jam eltrovitaj en tiu epoko, kiel la kono de konstelacioj, la nocioj pri ekvinoksoj kaj iliaj rilato al la sezonoj. Iuj konstruaĵoj, kiel Stonehenge havis tre probable astronomian celon. La antaŭvido de la sezona ciklo tre gravis, por terkultiva civilizo.
Antikvo
En Mezopotamio, astronomio estigas unuajn fundamentojn de matematiko. La priskribo de la vojo de moviĝemaj steloj okazis unue laŭ 3 vojoj paralelaj al la ekvatoro. Post la unuaj sistemaj observadoj je la fino de la 2-a jarmilo (ĉirkaŭ -1200) oni pli bone konis la vojojn de la suno kaj de la luno.
Malfrua antikvo
La antikvaj grekoj, inter kiuj Eratosteno, Eŭdokso, Apolonio, kaj ĉefe Hiparko kaj Ptolemeo, evoluigis iom post iom tercentran teorion tre kompleksan. Aristarko el Samoso starigas la bazojn de suncentra teorio. Rilate al la sunsistemo, danke al la teorio de la epicikloj kaj la evoluigo de tabuloj fonditaj sur tiu ĉi teorio ebligis, jam ekde la epoko de Aleksandro, kalkuli sufiĉe precize la moviĝojn de la steloj inkluzive de la lunaj kaj sunaj eklipsoj.
Rilate al la stela astronomio la grekoj alportis multon, ĉefe la difinon de la sistemo de videbla magnitudo. Tiel la Almagesto de Ptolemeo (90 - 168) enhavis jam liston de kvardek ok konstelacioj kaj steloj.
Mezepoko
Ekde la 9-a jarcento multaj islamanaj astronomiistoj konatas:
Fine de la 10-a jarcento konstruiĝis granda observatorio ĉe Teherano fare de la astronomiisto al-Ĥuĝandi.
En la 12-a jarcento tradukiĝis la verko de Al-Fargani al la latina, samtempe kiel multaj aliaj arabaj verkoj kaj la filozofio de Aristotelo.
En la islama mondo citindas:
Moderno
Gravaj ŝtupoj por la scio pri la kosmo estis la invento de la lorno antaŭ ĉirkaŭ 400 jaroj kaj la enkonduko de la fotado kaj spektroskopio en la 19-a jarcento. Ekde la mezo de la 20-a jarcento astronomiistoj havis la eblon transi la teran atmosferon per kaj sondiloj kaj kosmoŝipoj, tiele observi la kosmon sen ĝiaj malhelpaĵoj, do en ĉiuj partoj de la elektromagneta spektro. Aldoniĝis unuafojon la eblo rekte viziti la esploratajn objektojn kaj fari surloke ne nur observadojn, sed ankaŭ mezuradojn. Krome konstruiĝis pli kaj pli grandaj teleskopoj por observadoj ĉe la tersurfaco.
La 3-an de marto 1972 ekflugigis NASA la sondilon Pioneer 10. Ĝi estis la 3-an de decembro 1973 la unua spacosondilo, kiu preterflugis la planedon Jupiteron. La sondilo Pioneer 11 startis la 6-an de aprilo 1973 kaj preterpasis Jupiteron la 3-an de decembro 1974 kaj Saturnon la 1-an de septembro 1979.
La 5-an de septembro 1977 NASA startigis la sondilon Voyager 1, kiu sukcesis preterpasi Jupiteron post vojaĝo de 675 milionoj da kilometroj la 5-an de marto 1979; sekvis ĝia preterpaso de Saturno novembre de la jaro 1980. La 20-an de aŭgusto 1978 startis Voyager 2, la plej sukcesa Swing-by-spacosondilo de ĉiuj tempoj en la eksteran sunsistemon (misiodatumoj: Jupiteropreterpaso la 9-an de julio 1979, Saturnopreterpason kaj Uranusopreterpason januare 1986, preterpaso de Neptuno en 1989).
La jaro 2009 estis deklarita Internacia Jaro de Astronomio fare de la Internacia Astronomia Unio kaj la Eduka, Kultura kaj Scienca Organizo de Unuiĝintaj Nacioj, Unesko. La jaro 2009 markas kvarcent jarojn ekde la unua astronomia uzo de teleskopo fare de Galileo Galilei. Dum la Internacia Jaro de Astronomio okazis multaj edukaj agadoj kaj diversaj projektoj en multaj landoj, kies celo estas alproksimigi la publikon al astronomio. Al la iniciato aliĝis naciaj akademioj de sciencoj en ĉirkaŭ 140 landoj, kune kun la ĉefaj kosmoagentejoj de la mondo (nome NASA, kaj la Eŭropa Kosma Agentejo (ESA)).
Ĉefaj branĉoj
La astronomia scienco dividiĝas kutime laŭ la esplorataj objektoj kaj laŭ la fakto, ĉu la esploro estas teoria aŭ observa. Gravaj fundamentaj fakoj estas la observa astronomio, la astrofiziko, la astrometrio kaj la ĉielmekaniko. La plej gravaj esplorkampoj estas la fiziko de la sunsistemo, ĉefe la planedoscienco, la galaksia astronomio, kiu esploras la Laktan Vojon kaj ties centron, la ekstergalaksia astronomio, kiu esploras la strukturon de aliaj galaksioj kaj ties aktivaj kernoj aŭ gamo-radiaj ekbriloj, kiel la plej energiriĉaj procedoj en la kosmo, kaj la relativeca astrofiziko, kiu okupiĝas ekzemple pri nigraj truoj. La stelastronomio esploras pri naskiĝo, evoluo kaj morto de steloj.
La kosmologio traktas la historion kaj estiĝon de la kosmo.
La astronomia geografio estas la branĉo de la matematika geografio kiu "celas la priskribon de la Tero, konsiderita kiel ĉiela korpuso, movebla ea la spaco, kaj giranta same kiel la planedoj ĉirkaŭ la Suno, kiu estas ilia komuna centro". Ĝi intencas studi la planedon Teron el astronomia vidpunkto.
Sunscienco
La Suno estas la plej detale esplorata stelo. Kvankam ĝi ne estas varianta stelo, ĝia aktiveco ja spertas regulajn ŝanĝiĝojn, dum periodo de 11 jaroj, kiuj ligiĝas al apero kaj malapero de sunmakuloj - regionoj el la suna supraĵo malpli varmaj ol sia ĉirkaŭaĵo, ĉe kiuj mezureblas rimarkindaj magnetaj kampoj.
La Sunon ankaŭ karakterizas neregulaj ŝanĝiĝoj kiuj, pasintece, forte influis Teron kaj teran vivon. Ekzemple, la minimumo de Maunder plej verŝajne okazigis la malgranda glaciepoko kiun Tero vivis dum mezepoko.
La ena strukturo de la Suno konsistas el kerno, kie okazas nuklea fuzio; radiada regiono, kie energio trairas la plasmon kiel elektromagneta radiado; kaj konvekta regiono, kie varma gaso konvektas kaj transportas la energion ĝis la suna supraĵo. Plej verŝajne, la magnetaj fenomenoj kiuj estigas sunmakulojn fontas el tiu ĉi konvekta regiono.
Sunscienco tamen ankaŭ studas la plej eksterajn partojn de la Suno, kiel la ĥromosfero kaj la suna vento - kies influo etendiĝas ĝis la sunpaŭzo. Interalie, la suna vento ankaŭ interagas kun la magnetosfero de Tero, tiel estigante la zonojn de Van Allen kaj okazigante la aŭrorojn.
Planedoscienco
Planedoscienco estas la branĉo kiu esploras la historion de planedoj, nanplanedoj, lunoj, kometoj, asteroidoj kaj ĉiuj aliaj objektoj kiuj ĉirkaŭorbitas la Sunon aŭ aliajn stelojn. La nuna kompreno pri historio kaj funkciado de la sunsistemo fontis unue el teleskopa observado, kaj sekve el esplorado per kosmosondiloj. Oni komprenas, ke planedoj fontis el la praplaneda disko kiu ĉirkaŭis la Sunon dum la frua parto de ĝia vivo. Planedoj pligrandiĝis per laŭgrada akumulado de tiu materio, kaj spertadis oftajn koliziojn kun aliaj prakorpoj en la frua sunsistemo - kion nekontesteble pruvas la kraterriĉa supraĵo de kelkaj objektoj, kiel ekzemple la luno, ĉe kiu manko de atmosfero ebligis konservi parton de la tiama supraĵo ĝis nun. Oni supozas, ke la luno mem verŝajne estiĝis per kolizio inter la pratero kaj alia similgranda planedo.
Planedoscienco ankaŭ okupiĝas pri geologiaj fenomenoj kiuj okazas ĉe la nuntempaj planedoj, kiel ekzemple vulkanoj, tertremoj, tektoniko, vetero (okaze de planedoj kun sufiĉe dika atmosfero) kaj tiala erodo. Ĝenerale, malgrandaj ĉielkorpoj malvarmiĝas pli rapide ol grandaj astroj, kaj geologiaj fenomenoj ĉe ili emas tute ĉesi.
Planedoscienco ankaŭ ekstudis, ekde la 1990-aj jaroj, la ekziston de ekstersunsistemaj planedoj.
Planedoj de la Sunsistemo
La ok planedoj de la sunsistemo, en okcidentaj landoj, ricevis nomojn devenaj el la romia mitologio.
En Ĉinio kaj landoj de orienta kulturo, la kvin nudokule videblaj planedoj ricevis nomojn de la kvin elementoj.
Stelscienco
La studo de steloj kaj de ilia evoluo naskiĝis per observado kaj teoria esplorado, kaj ekde la dua duono de la 20-a jarcento ankaŭ baziĝas sur komputila simulado de la ena strukturo de steloj kaj de ilia funkciado.
Steloj formiĝas en regionoj riĉaj je polvoj kaj gasoj, kiuj densiĝas kaj amasiĝas ĝis atingo de sojla maso ĉe kiu ekestas nuklea fuzio.
Danke al steloj kreiĝis ĉiuj elementoj pli pezaj ol hidrogeno kaj heliumo, kiuj preskaŭ neniom formiĝis okaze de la praeksplodo.
Galaksia astroscienco
Galaksia
okupiĝas pri la studo de galaksioj, de ilia pasinta kaj estonta evoluo, de ilia dinamiko kaj de ilia konsisto.
La sunsistemo mem situas en la galaksio Lakta Vojo, elstara ano de la Loka Grupo de galaksioj. Pro tio, ke ni situas en la polvo-riĉaj eksteraj partoj de la galaksio, parto de la Lakta Vojo ne videblas al ni - kio rezultigas, ke granda parto el nia nuna kompreno pri la funkciado de galaksioj fontas el observado de aliaj galaksioj.
La observata rotacirapido de galaksioj pensigas, ke ili posedas ege pli da maso ol kiom videblas per teleskopoj. Oni tial eksupozis, ke grandan parton de galaksioj konsistigas nevidebla materio, kvankam ĝiaj ekzaktaj konsisto kaj deveno restas tute malklaraj.
Ekstergalaksia astroscienco
La esplorado de objektoj kaj ĉielkorpoj ekster nia galaksio ĉefe koncernas demandojn pri la estiĝo kaj evoluo de galaksioj, pri ilia nuna aspekto kaj funkciado, kaj pri la strukturo de galaksiamasoj.
Interesa studobjekto de ekstergalaksia astronomio estas aktivaj galaksioj, ĉielobjektoj kiuj ŝajnas produkti grandan parton el sia energio el fonto malsimila kiel steloj aŭ varmaj gasoj; tiu energio ŝajnas fonti el tre limigita regiono en la centro de la galaksio, kie supozeble situas grandega nigra truo kies radiado ŝuldiĝas al enfalanta materio.
Radiogalaksio estas aparta speco de aktiva galaksio kiu plej elstare videblas per radioondoj: tiaj galaksioj estas galaksioj de Seyfert, kvazaroj kaj blazaroj. Kvazaroj estas verŝajne la plej helaj objektoj en la universo.
Radioastronomio
Radioastronomio estas la branĉo de astroscienco kiu studas radiadon kun ondolongo pli granda ol unu milimetro. Ĝi malsamas kiel la aliaj branĉoj de observada astroscienco, ĉar radioondon eblas konsideri kaj pritrakti kiel ondon anstataŭ ol sinsekvon de fotonoj.
Dum kelkaj radioondoj fontas el astronomiaj objektoj kiel varmoa radiado, la plejparto el la radioondoj videblaj el Tero konsistas el sinkrotrona radiado, kiu estiĝas kiam elektronoj oscilas ĉirkaŭ magnetaj kampoj. Krome, pluraj kiuj estas tipaj de interstela gaso, kiel ekzemple la spektra linio de hidrogeno je 21 cm, videblas ĉe radiaj ondolongoj.
Interalie, per radioastronomio eblas pristudi supernovaojn, interstelan gason, pulsarojn kaj aktivajn galaksiajn nukleojn.
Kosmoscienco
Kosmoscienco (aŭ kosmologio) estas teoria branĉo de la fiziko kiu temas pri plena konstituo, formo, deveno, evoluo, ktp. de la universo aŭ kosmo, prenita kiel tuto.
Dâncu Mic
Dâncu Mic [dınku mik] (hungare: Kisdenk) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 427 loĝantojn (rumanoj); en 1992 164. Ĝia unua skriba mencio estas en 1405. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Mărtinești.
Balenedoj
Balenedoj, nome Balaenidae, estas familio de balenoj de la subordo Mysticeti kiu enhavas du vivantajn genrojn. Historie, ĝi estas konata kiel la propra balena familio, ĉar oni konsideras ĝin kiel enhavanta nur speciojn de veraj balenoj. Dum plej el la 20a jarcento, tamen, estis grande debatita temo inter la scienca komunumo. Ekde la komenco de la 2000-aj jaroj, la scienca interkonsento estas ne konsideri la nordpolusan balenon (ofte konata kiel la "Gronlanda baleno") vera baleno. La familio de Balenedoj, tiele enhavas la verajn balenojn (genro Eubalaena), kaj en propra genro, la tre proksime rilatan Gronlandan balenon (genro Balaena).
Trajtoj
Balenedoj estas grandaj balenoj, kun averaĝa longo de plenkreskuloj de 15 al 17 metroj, kaj pezo de 50-80 tunoj. Ties ĉefa distingiga trajto estas ilia mallarĝa, arkeca, supra makzelo, kiu havigas al la animaloj tre markite kurban makzelolinion. Tiu formo ebligas la ekziston de speciale longaj balenlamenoj. La animaloj uzas tiujn flosante je aŭ apud la surfaco, kaj filtrante manĝon el la akvo, kion poste ili forigas tra la balenlamenoj pere de siaj langoj – manĝometodo kiu kontrastas kun tiuj de rorkvaloj kaj de la griza baleno. Ties dieto konsistas el malgrandaj krustuloj, ĉefe kopepodoj, kvankam kelkaj specioj manĝas ankaŭ gravajn kvantojn de krilo. Similaĵoj laŭ la fizika aspekto de makzelkonturo kaj ties uzado inter balenedoj kaj flamengoj estis indikita kiel rezulto de ebla konverĝa evoluo.
Nehren
Nehren havas diversajn signifojn:
Astronomio
Astronomio kaj aliaj sciencoj
Proksimaj al la astronomio estas fiziko kaj matematiko. Tiuj fakoj ofte helpis unu la alian kaj estas unuo en la studo de astronomio. La kosmo ofte evidentiĝas kiel laboratorio de fiziko, kies teorioj povas esti ofte testataj nur ĉe varmegaj energiriĉaj objektoj. La malfacilaj kaj komplikaj kalkuloj de la astronomio pelis la matematikon al la cifereca analitiko kaj komputiko.
Tradicie la kunlaborado inter astronomio kaj geodezio (astrogeodezio, lokodifino kaj tempodifino, navigacio), tempo- kaj kalendarkalulado kaj optiko (evoluo de astronomiaj iloj). Geodeziaj metodoj estas uzataj ankaŭ por difini gravitacian kampon aŭ figuron de aliaj ĉielkorpoj.
En la lastaj jardekoj pli kaj pli graviĝis la kunlaboro inter astronomio kaj modernaj geologio kaj terfiziko. La mineralogio analizas la ŝtonojn de la tero kun metodoj similaj al tiuj de aliaj ĉielkorpoj. La kosmokemio, kiel parto de la kemio esploras la estiĝon kaj disiĝon de kemiaj elementoj kaj ligaĵoj en la kosmo. La astrobiologio temas pri la estiĝo kaj ekzisto de vivo ekster la tero.
Asocioj
La Internacia Astronomia Unio aŭ Internacia Astroscienca Unio (oficiale IAU, International Astronomical Union) estas internacia scienca organizaĵo, kiu unuigas naciajn societojn astronomiajn el la tuta mondo. Ĝi estas membro de la Internacia Konsilio de Scienco. Ĝi estas la agnoskita aŭtoritato por nomi stelojn, planedojn, asteroidojn, aliajn ĉielajn korpojn kaj surfacaĵojn de ĉiuj ĉi.
Aparte estas fakaj aŭ landaj asocioj. Ekzemple la Ĉeĥa Astronomia Asocio (Česká astronomická společnost, mallonge ČAS) estas asocio de fakaj kaj sciencaj laboristoj en kampo de astronomio, amatoraj astronomoj kaj interesiĝantoj pro astronomio. Ĝi kovras ĉefe la kampojn, kie ankaŭ amatoraj astronomoj povas kontribui al evoluo de astronomio.
La Reĝa Astronomia Societo de Kanado (RASK) (Royal Astronomical Society of Canada (RASC), Société royale d'astronomie du Canada (SRAC)) estas nacia, ne-profita, bonfara organizo dediĉita al la avanco de astronomio kaj rilataj sciencoj en Kanado.
La Astronomia Ligo estas ombrela organizo de amatoraj astronomiaj societoj. Nuntempe ilia membriĝo konsistas de super 280 organizoj tra Usono, kune kun nombro de membroj, patronoj kaj subtenantaj membroj. La misio de la Astronomia Ligo estas antaŭenigi la sciencon de astronomio pere de (1) subteno de astronomia edukado; (2) provizo de instigoj por astronomia rimarko kaj esploro; kaj (3) helpo al komunikado inter amatoraj astronomiaj societoj. La Astronomia Ligo provizas nombron da observadaj premioj al membroj pro troviĝo kaj priskribo de certaj specifaj astronomiaj objektoj aŭ eventoj kaj produktas periodan eldonaĵon, Reflector.
Movado en la spaco en Esperanto
Carlos Spínola en Veturado tra la interplaneda spaco prezentas la sciencon, sur kiu baziĝas la movo en la spaco for de la tera surfaco. La amaskomunikiloj sufiĉe ofte parolas nun pri sendo de navigiloj al aliaj planedoj, satelitoj kaj apartaj lokoj en la sunsistemo por astronomiaj observado kaj esplorado, eĉ pri homaj vojaĝoj al Luno, Marso ktp. Sed la kutima sperto veturi sur Tero, eĉ aviadile, ne same funkcias en la spaco. Eblas profiti de la energio de la astroj mem. Por tion kompreni, necesas klarigi la signifon de la neŭtonaj leĝoj de la movo kaj de la universala gravito, kiuj gvidas la trajektoriojn de la falantaj kaj lanĉitaj objektoj sur la tera surfaco aŭ de la astroj en la sunsistemo. Per la neŭtonaj leĝoj eblas facile kalkuli la eskapa rapidon bezonatan por eliri de la tera surfaco aŭ de iu alia konata astro. La diversaj eblaj orbitoj en nia tera puto kaj iliaj trajtoj estos klarigitaj. Alia grava punkto estas kompreni kiel moviĝi energiŝpare inter orbitoj. Unue oni klarigas la ideon de la Hohmann-orbitoj. La kosmoŝipa motoro tute ne bezonas esti ĉiam funkcianta, sed nur en certaj mallongaj momentoj por ŝanĝi de unu orbito al alia. Nepras klarigo pri kiel atingi kinetan energion de la astroj mem per la metodo de gravita helpo (slingshot effect), kiu estas uzata por akceli aŭ bremsi la kosmoŝipojn. Por ekzemploj estas la interplanedaj vojaĝoj de la misio Rosetta de ESA kaj de la misio Cassini-Huygens de NASA-ESA. Tiu lasta celis al kaj esploris la saturnan satelitan sistemon dum preskaŭ 20 jaroj danke al la gravita helpo de Venuso, Tero, Jupitero kaj multfoje de la satelito Titano. Oni analizas la kontribuojn de Isaac Newton, Albert Einstein, Walter Hohmann kaj la konceptojn de gravita mekaniko, gravita potencialo, kineta energio, la kanono de Neŭtono, la interplaneda spaco kaj gravita helpo. Tiu lasta koncepto ludos gravan rolon en la astronomia esplorado. La propulsa teknologio en la spaco baziĝas sur la tria leĝo de Neŭtono. Per ĝi funkcias la spaca veturado. Nun la plej uzataj motoroj estas raketoj kun kemia brulaĵo. Ili alportas grandan puŝon dum eta tempo, tamen jam disvolviĝis aliaj bazitaj sur jona propulsado, kiu alportas etan puŝon dum multe da tempo kun pli da efikeco. Kvankam ili nun ne utilas por atingi la eskap-rapidon el la tera surfaco, ili jam komencas esti uzataj por movi spacsondilojn ĉirkaŭ etaj masoj kiel asteroidoj. Tiu teknologio bezonas alian tipon de spaca veturado, kiu ne sekvas la procedon de libera movo laŭ iu orbito kaj rapida ŝanĝo per Hohmann-orbitoj, ĉar tio bezonas altan akcelon (∆v) dum eta tempo. Veturi per jona propulsado estas malsimile, ĉar la orbitoj kontinue ŝanĝiĝas.
Esperanta terminaro
En Esperanto ekzistas reta astronomia terminaro malferma al eksteraj kontribuoj enhavanta dekomence 236 terminojn kaj 345 en 2020. Oni aldonas korespondaĵojn en kelkaj lingvoj kaj indikojn ĉu temas pri vortoj prenataj el la Plena Ilustrita Vortaro, el la Dua Eldono de la Plena Ilustrita Vortaro, el la suplemento al la Plena Ilustrita Vortaro, vorto proponata de Johan Rapley, nome la unua kompilisto, vorto proponata de Patrick Lagrange aŭ el la Esperanta-Franca Fakvortaro pri Astronomio, disponebla en la interreto.
La terminaro estas ordigita laŭ la jenaj temoj:
Călugăreni (Mărtiniș)
Călugăreni (hungare: Homoródremete) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Odorheiu Secuiesc. Ĝi apartenas administre al Mărtiniș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 286 kaj en 1992 77 loĝantojn (hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1601. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Udvarhely).
Poix-de-Picardie (stacidomo)
Poix-de-Picardie estas franca stacidomo sur linio - Darnétal-Bifurcation, situanta en  Poix-de-Picardie, en departemento Somme, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio St-Roch - Darnétal-Bifurcation (321000).
László Szentgyörgyi
SZENTGYÖRGYI László [sentdjoerdji] estas rumania hungara inĝeniero, universitata profesoro. Li naskiĝis en Cuci la 25-an de majo 1937. Li estas la pli juna frato de Ibolya Györfi.
Biografio
László Szentgyörgyi diplomitiĝis en Universitato Bolyai de Kluĵo pri matematiko-fiziko (1958), poste li akiris diplomon de inĝeniero en Bukareŝto pri elektroniko kaj telekomunikado (1965). Li doktoriĝis en la Teknikuniversitato de Braŝovo (1981). Inter 1965–75 li estis sekciestro ĉe la direktoraro de poŝto kaj telekomunikado de Distrikto Mureș, de 1975 scienca ĉefesproristo en la katedro de elektrotekniko de Universitato Braŝovo ĝis 1983. Poste inter 1983–87 kaj 1993–95 li estis universitata profesoro de la Teknikuniversitato de Târgu Mureș. De 1990 li etas doktoradgviganto en Teknika Universitato de Braŝovo.
Doba Mică
Doba Mică (doba mika) (hungare: Kisdoba) estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 554 loĝantojn (hungaroj).
István Bayer
István Bayer [iŝtvAn bajer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bayer István estis hungara instruisto, verkisto pri lernolibroj.
István Bayer naskiĝis la  1909 en Hungara reĝlando en Eperjes, (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la 1994 en Budapeŝto.
Biografio
István Bayer frekventis universitaton en Budapeŝto ĝis 1931. Li doktoriĝis en Universitato de Pécs en 1936. Li ekinstruis en kolegio en Eger jam en 1931, poste longe en Budapeŝto. En 1962 li estis katedrestro en pedagogia instituto. Li pensiuliĝis dufoje inter (1958–1961) kaj (1962–1970), dume li redaktis revuojn aŭ verkis pedagogiajn aŭ fizikajn librojn. Li ricevis premion Kossuth en 1958, ĉefe poste ankaŭ aliajn premiojn.
1252 Celestia
1252 Celestia estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Fred Lawrence Whipple elde la Harvard College Observatory, la observatorio de la Universitato Harvard en Kembriĝo (Masaĉuseco).
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Celestia", tiu de Celestia Whipple, patrino de la malkovrinto.
Nico Montigiani
Nico MONTIGIANI estas itala amatora astronomo.
Li estas ano de la Associazione Astrofili Fiorentini kaj observas elde la Observatorio de San Polo a Mosciano en Scandicci. En kunlaboro kun Massimiliano Mannucci, li malkovris la asteroidon 16847 Sanpoloamosciano la.
Ludwig Rabus
Ludwig Rabus (1523-1592) estis germana konfesisto, predikisto, teologo kaj reformisto. Li estis apogita kaj forte kunlaboris kun Mateo Celo (1477-1548) kaj Katerina Ŝuco (1497-1562) kiel predikisto kaj sukcedinto de Celo. Dum la Interna Rezolucio de Aŭgsburgo li estis eksigita de sia posteno, tamen li restis kiel predikanto de Strasburgo. En 1552, li fariĝis direktoro de la Collegium Wilhelmitanum kaj instruisto en la gimnazio.
En 1553, kune kun Jakobo Andreo (1528-1590), li ricevis sian diplomon pri doktoreco. Kiam la konsilio de Strasburgo favoris al Johano Marbako (1521-1581), Rabus lasis la urbon, kie li estis rigardita kiel fanatikulo, kaj fariĝis ministro kaj dekano en Ulm, kie li laboris dum 34 jaroj. En la polemiko pri Kasparo Ŝvenkfeldo (1489-1561) li faris kritikojn al Katerina Ŝuco (1497-1562) kiu defendis sin. Kio estis longedaŭra malkonsento pri la heredaĵo de sia edzo, tio fariĝis publika disputo.
Rabus eklaboris sur selektiva Protestanta Martirologio en la fino de la jardeko 1540, tuj kiam la Interna Rezolucio de Aŭgsburgo ekimpaktis sur la preĝejojn de la regiono. Iu latina versio aperis en 1552. La Historio de la Sanktuloj, aperinta en ses volumoj, kaj finita en 1557, estis konsiderata universala historio. Li uzis Eŭzebo de Cezareo (260 - 340) kiel fonto por sia verko, kiun li dediĉis al Kristoforo, Duko de Virtembergo (1515-1568).
Litecoin
Litecoin (LTC aŭ Ł, elparolu: [lajtkojn]) estas ĉifromono kaj malcentrigita samtavola pagoreto bazita sur Bitcoin. Ĝi ne estas regata de iu centra aŭtoritato (ŝtato, banko, kreinto, ks.). Kontraŭe al Bitcoin, ĝi havos pli grandan kvanton da "moneroj" kaj ĝi strebas esti pli rapida en la procedo de pagoj.
Juquiá
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Litoral Sul Paulista kaj en la mikroregiono Registro. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
9270 Sherryjennings
9270 Sherryjennings estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Sherry Ann Jennings, kontribuintinon de la NASA-a misio Lucy kiel Estrino de la oficejo pri Programo de Planedaj Misioj. En 2021, ŝi estis fieras anino de la NASA-a teamo depost 35 jaroj.
Poix-de-Picardie
Poix-de-Picardie estas franca situanta en departemento Somme, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Poyais.
Pensfabriko
Pensfabriko (angle think tank; ankaŭ: public policy institute, PPI, do Publikinteresa Institucio) estas forta grupo de sociosciencistoj, kiuj kune elpensas novajn konceptojn kaj strategiojn; oni povas paroli pri metiejoj de konservativaj, novliberalaj kaj novkonservativaj pensoj.
Ili estas disvatiĝintaj ĉefe en Usono, kie la pensfabrikoj ricevas monon de privataj fondaĵoj aŭ unuopaj personoj, por ellabori novajn ideojn en la branĉo de eskterafera- kaj interna politiko. Ĉar la pensfabrikoj havas privatajn, proprajn ekipaĵojn, ili havas pli da libereco por proponi, diskuti novajn ideojn, ne malofte kun partopreno de laborgrupanoj de la registaro. Influfortaj usonaj pensfabrikoj lokiĝas en Vaŝingtono ĉirkaŭ la Kapitolo de Usono.
Literaturo
germane:
Pentateŭko de Samarianoj
La judoj samariaj disponas pri propra versio de la Torao-Pentateŭko al kiu aldonas la libro de Josuo: tio nestiĝis ekde la 4-a jarcento a.K. Ili reĵetas, do, Profetojn kaj Ketuvim(Skribojn). Ne temas pri traduko ĉar eĉ la teksto estas hebrelingva, kvankam malsamalfabete verkita, nome en alfabeto tre simila al tiu fenica kaj malsama ol tiu de la laŭnorma skribosistemo hebrea kvadratforma. La plej antikvaj atestaĵoj pri tiu libraro datas je 12-a jarcento. Aparte alvenis al nia epoko tri antikvaj ekzempleroj, datitaj je 1212: unu nun konservata en Manchester, alia, datita je 1232, nun en Novjorko; la tria kopio, konservata en la samariana sinagogo de Nablus, estas ĉe samarianoj konsiderita verko de Aaron, frato de Moseo kaj redaktita en la 12-a jarcento  a.K. Paleografiaj studoj, male, pruvis ke ĝia origino datas je 12-a jarcento p.K.
Komparo inter la Pentateŭko de Samarianoj kaj la Masora Teksto
Estas ĉirkaŭ 2000 la variantoj konstateblaj inter la masoraj samlibraj tekstoj kaj la Pentateŭko de Samarianoj: tiuj modifoj laŭ esploristoj ŝuldiĝas:
Plejfoje kiam la samariana teksto distanĉiĝas el tiu de la masora Biblio (kaj do ankaŭ la Vulgato), la Septuaginto sekvas la samarianan tekston.
Malmultas la pasaĵoj implicantaj teologiajn malsamojn: krom la Monto Garizim, kaj ne Jerusalemo, devas esti la centra loko de la kulto al la Mosea Dio, elstaras la du masoraj versioj de la dekalogo (tiu de la Eliro kaj tiu de Readmono), en la sankta libraro de samarinoj pratike temas pri unusola versio, kiu eliminas ĉiun malsamojn.
Kanado en la Vintra Olimpiko 1928
La kanada teamo aktiva en la Vintra Olimpiko 1924 en Sankta Maŭrico havis 23 sportistojn. Ili partoprenis en 6 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis . La sportistoj atingis unu oran medalon - ĝin akiris glacihokea teamo de la universitato de Toronto, kiu nomumiĝis la nacia glacihokea teamo de la olimpiko. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 5-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Konsilio de Kuratorado de la Unuiĝintaj Nacioj
La Kuratoreca Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj (Trusteeship Council, Conseil de tutelle, Consejo de Administración Fiduciaria, مجلس الوصاية, 联合国托管理事会 kaj Совет по опеке) estis ĉefa organo de la Unuiĝintaj Nacioj. Ĝi ĉesis funkcii en 1994. La konsilio fondiĝis le 26-an de marto 1947 (laŭ artikolo 87 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj ) kaj origine celis administri la eksajn koloniojn de la Germana Regno kaj la Otomana Imperio, kiuj post la Unua Mondmilito fariĝis Mandatoj de la Ligo de Nacioj kaj post malfondo de la Ligo de Nacioj en 1946 estis transdonitaj al iuj UN-membroŝtatoj por kuratora administro. Membroj de la konsilio estis membroj estis la kvin konstantaj membroj de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj.
La kuratora sistemo de UN ampleksis sume dek-unu kuratorajn teritoriojn. Ĝis 1994, kiam la lasta kuratora teritorio (Palaŭo) iĝis sendependa ŝtato, ĉiuj el ili aliĝis al najbara sendependa ŝtato aŭ mem fariĝis sendependa ŝtato.
En 2005 oni ankoraŭ diskutis doni novajn taskojn al la konsilio - interalie la tiama Ĝenerala Sekretario de UN, Kofi Annan, prezentis planojn - sed fine tamen decidis malfondi la institucion.
Eriskirch
Eriskirch estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bodensee kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Le Theil-de-Bretagne (stacidomo)
Le Theil-de-Bretagne estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Le Theil-de-Bretagne, en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Châteaubriant - Rennes (466000).
Mohamed Ould Abdel Aziz
Mohamed Ould Abdel Aziz (Araba: محمد ولد عبد العزيز; b 20a de Decembro 1956 ) estas la ŝtata prezidanto de Maŭritanio, en posteno ekde 2009. Li estis kariera soldato kaj alt-ranga oficiro, kaj elstara figuro en la puĉo de Aŭgusto 2005 kiu elpostenigis la tiaman Prezidenton Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya, kaj en Aŭgusto 2008 li estris novan puĉon, kiu elpostenigis la tiaman Prezidenton Sidi Ould Cheikh Abdallahi. Post la puĉo de 2008, Abdel Aziz iĝis Prezidento de la Alta Ŝtata Konsilio kiel parto el kio estis priskribita kiel politika transiro konduke al nova elekto. Li rezignis el tiu posteno en Aprilo 2009 por iĝi kandidato en la prezidenta elekto de 2009, en kiu li venkis. Li ĵuris postenon en la 5a de Aŭgusto 2009.
João Rodrigues Cabrilho
João Rodrigues Cabrilho, konata ankaŭ kiel Juan Rodríguez Cabrillo (ĉ. 13-a de marto de 1499 — 3-a de januaro de 1543), estis portugala navigisto kaj esploristo de la 16a jarcento. Li estas konata ĉefe ĉar realigis unu el la unuaj eŭropaj ekspedicioj ĉe la okcidenta marbordo de Nordameriko (Pacifika Oceano) dum li navigadis je la servo de la Hispana monarkio, nome ĉe la marbordo kie nun estas la aktuala ŝtato de Kalifornio (kie li estis la unua konata eŭropano kiu tie surteriĝis), kaj ĉar li partoprenis en la fondo de la urbo Oaxaca, en Meksiko. Li ankaŭ partoprenis en la konkero de la ĉefurbo de la Azteka Imperio nome Tenoĉtitlano, kun la konkistadoro Hernán Cortés em 1521, kaj kun Pedro de Alvarado plus aliaj 300 eŭropanoj, en la konkero de la teritorioj kiuj enhavas la nunajn de Honduro, Gvatemalo kaj Salvadoro, el 1523 al 1535.
Jenő Koppándi
KOPPÁNDI Jenő (kopa:ndi) estas hungara violonisto, koncertmajstro naskita en Miercurea Ciuc la 6-an de decembro 1966.
Kariero
La unua violoninstruisto de Jenő Koppándi estis dum lia aĝo inter 5 kaj 14 jaroj lia samnoma patro, muzikinstruisto en Miercurea Ciuc. Li diplomiĝis en Kluĵo en 1988 kaj li debutis en same tie kun la Filharmonia Orkestro Transilvania direktita de dirigento Emil Simon (Paganini D-maĵora). Li estis solisto de la Transilvania Filharmonia Orkestro de Kluĵo. Li translokiĝis Hungarion kaj estas koncertmajstro de la Hungara Nacia Filharmonio, de 2002 ankaŭ de la Kamerorkestro Solti kaj membro de la Trio de Budapeŝto.
František Tkadlík
František Tkadlík (naskiĝis la – mortis la ) estis ĉeĥa pentristo kaj desegnisto, unu el la fondintoj de la ĉeĥa arto de la 19-a jarcento. Ekde 1836 la unua ĉeĥdevena direktoro de Akademio de figuraj artoj en Prago. Lia plej konata lernanto estas Josef Mánes.
Verkaro
La verkaro de Tkadlík, influtia precipe de Rafaelo kaj konceptita plejparte en stiloj de klasikismo kaj empiro, direktiĝis al lirikeco kaj sentemeco. Li dediĉis sin precipe al temoj el la ĉeĥa historio, al portreta pentrado kaj al religiaj temoj (madonoj, bibliaj motivoj).
Aliaj temoj
(retligo al la bildoj en la fonduso de la Nacia galerio en Prago)
21515 Gavini
21515 Gavini estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Madhavi Pulakat Gavini, kiu gajnis la unuan rangon kaj la "Plej bona en sia Kategorio" en la Intel International Science and Engineering Fair de 2006 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi ricevis ankaŭ la Premion Intel Foundation Young Scientist Award. Ŝi estis lernantino ĉe la Mississippi School for Mathematics and Science en Columbus (Misisipio, Usono).
László Király (instruisto)
KIRÁLY László [kira:j] estas rumania hungara pedagogo, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Alba Iulia la 1-an de februaro 1928.