cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pest-Pilis-Solt-Kiskun
Demografio
Laŭ la censo de 1880
Laŭ la censo de 1910
Administracio
Estis 14 distriktoj:
Krome estis 2 munucipaj urboj: Fine estis 6 konsilantrajtaj urboj: (Cegléd, Kiskunfélegyháza, Kiskunhalas, Nagykőrös, Szentendre, Vác).
Trafiko
La landa kaj ankaŭ la departementa trafiko formiĝis en radiala sistemo centre de la ĉefurbo.
Fervojaj linioj:
Inter Budapeŝto kaj la proksimaj komunumoj interurbaj tramoj trafikis:
La departemento estis grandparte ebenaĵa. Grava rivero estas Danubo.
En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la paŝtejoj, ebenaĵo kaj riveroj, kaj elektis ĝin centro. Stefano la 1-a (Hungario) en la 11-a j.c. fondis departementojn Pest kaj Pilis. En 1514 György Dózsa en Cegléd kolektis la kamparanan armeon. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c., kaj tenis ĝin dum 150 jarojn. Armeo de Rákóczi okupis la departementon, escepte la iaman ĉefurbon Buda, kiun la aŭstroj firme tenis. Solt en la 17-a j.c., Kiskun en 1876 aliĝis. En 1848 en Pest kaj Buda komenciĝis la revolucio. Post 1 jaron la hungaroj akiris la departementon, sed ili ne povis longe teni ĝin. Pro la revolicia inklino aŭstroj amase venigis en la departementon germanojn kaj slovakojn.
Posteulo de tiu departemento estas Pest kaj iome Bács-Kiskun.
Ŝakluda tabulo
Ŝakluda tabulo estas tabulo por ŝakludo kaj ankaŭ kelkaj aliaj ludoj (damludo ktp). Ĝi estas kvadrata kaj konsistas el 64 kvadrataj ĉeloj, aranĝitaj kiel 8×8.
Linioj (horizontaloj) de la tabulo estas numerataj kiel 1 ... 8 sinsekve. Linio 1 estas la plej suba (se la tabulo estas vertikala en spaco), ĉe la flanko de la blankula ludanto.
Kolumnoj (vertikaloj) de la tabulo estas nomataj kiel "a" ... "h" sinsekve. Kolumno "a" estas la plej maldekstra.
Do ĉeloj de la tabulo estas nomataj de nomo de la kolumno kaj nombro de la linio, kiel "a1" ... "a8", "b1" ... "b8", ... ,"h1" ... "h8".
Ĉeloj de la tabulo estas nigraj kaj blankaj, najbaraj ĉeloj ĉiam havas diversan koloron, ĉelo "a1" estas nigra.
Ekzistas kulturdependaj sistemoj por identigi la ĉelojn de ŝaktabuloj. En tele-ludado (koresponda ŝakludo) oni ofte uzas ciferojn ankaŭ por la kolumnoj; en iuj landoj oni nomas (aŭ nomis) la kolumnojn laŭ la ŝakpeco, kiu ludkomence okupas ĝin en la unua horizontalo.
Vulkanizado
Vulkanizado estas kemia-teknika proceso, evoluigita en 1839 fare de Charles Goodyear, ĉe kiu kaŭĉuko sub influo de tempo, temperaturo kaj premo iĝas pli rezista, firma, elasta kontraŭ aerpremo, kemiaj efikoj, mekaniko uzo.
Oni uzas por tiu kaŭĉukan miksadon, konsistanta el kruda kaŭĉuko, sulfuro aŭ alia sulfurdona materialo kiel ekz. dusulfura klorido (S2Cl2), katalizatoroj (por akceli la proceson) kaj plenigaĵojn kaj varmegigas la miksaĵon. Tiam la longĉenaj kaŭĉukaj molekuloj retiĝas per sulfuraj pontoj. Tiel la kaŭĉuko perdas la plastan proprecon kaj akiras elastan staton, iĝas gumo. Ju pli da sulfuraj pontoj, des pli rigida iĝas la gumo.
Dum maljuniĝo de la gumo, la sulfurajn pontojn anstataŭigas oksigenaj pontoj, la gumo iĝas poroza kaj rompiĝema.
Krom la tradicia vulkanizado, ekzistas retigo de kaŭĉuko ofte per peroksidoj, metaloksidoj aŭ energiriĉa radiado. Ĉar la vulkanizado kun sulfuro pretendas ekziston de duoblaj ligoj, oni uzas tiujn metodojn ĉe tiuj, kiuj ne havas duonblajn ligojn (ekz. EPM, EVA). Oni uzas metaloksidojn ĉe retigo de kloropren-kaŭĉuko.
Oni mezuras kaj grafike dokumentas la vulkanizadon per reometro.
11445 Fedotov
11445  Fedotov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo (en tiama Sovetunio, nun en Rusio.)
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Victor Andrejeviĉ Fedotov (cirile : Виктор Андреевич Федотов, 1933–2001), brilanta dirigento ĉe la Mariinskij-Teatro dum pli ol 35 jaroj, kiu partoprenis en la plejparto de la eksterlandaj turneoj de la Baleto de Leningrado. Li ankaŭ ludis kun la plej bona eksterlandaj orkestroj en la plej prestiĝaj teatrejoj kaj koncertejoj tra la mondo.
Meningito
Meningito estas genra nomo de la meningaj inflamoj. Meningo estas komuna nomo de la tri membranoj (duramatro, araknoido, piamatro), kiuj ĉirkaŭvolvas la cerbon kaj mjelon.
La meningito plej ofte malaperas sen spuro, postlasaĵo, sed ankaŭ povas okazigi morton.
NGC 5030
NGC 5030 (aliaj indikoj — MCG -3-34-23, PGC 45991) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lipót Szondi
Lipót Szondi [sondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szondi Lipót estis hungara kuracisto, neŭrologo, psikiatro. Lia familia nomo estis Sonnenschein ĝis 1911. Lia filo estis Péter Szondi.
Lipót Szondi naskiĝis la  1893 en Hungara reĝlando en Nyitra (nuntempa Nitra en Slovakio). Li mortis la 1986 en Svislando en Küsnacht.
Biografio
Lipót Szondi devenis el juda familio. Li abiturientis en Budapeŝto en 1911, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto, ekde 1919 li estis privata kuracisto pri psikologio. Ekde 1927 li instruis en altlernejo, krome li laboris en psikologia laboratorio apud Pál Ranschburg. Li kreis teston, kiu faris lin mondfama, la testo estas konata Szondi-testo. En 1940 li perdis la postenon pro la judaj leĝoj, dum la nazia erao li rifuĝis al Zuriko, kie li vivis plu. Li fondis komence laborrondon, poste esplorocentron, fine instituton.
Anthoxanthum
Anthoxanthum, esperante antoksanto, estas genro de plantoj el la subfamilio de Pooideae.
Priskribo
Anthoxanthum estas unu kaj plurjaraj herboj kunspiketoj en spikforma paniklo. Spiketo estas karakteriza : Ĝi enhavas du glumojn, la interna estas klare pli grando ol la eksterna. Ĝi enhavas du sterilajn eksternajn paleojn kun aristo. Ĝi enhavas nur unu fekondan floron kun nur du stamenoj.
8250 Cornell
8250 Cornell estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la Universitato Cornell, je la okazo de ties gastigado de la kunveno "Asteroidoj, Kometoj, Meteoroj" en julio 1999.
Wila
Geografio
Wila situas en la Tössvalo inter la komunumoj Turbenthal kaj Bauma. En oriento la komunumo limas al la komunumo Wildberg en la Kantono Turgovio.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wila limas en nordo kaj oriento al Turbenthal, en sudoriento al Fischingen (TG), en sudsudoriento al Sternenberg, en sudo al Bauma, kaj en okcidento al Wildberg.
Historio
Okaze de arkeologiaj fosadoj dum la preĝejrenovigo inter la jaroj 1978 kaj 1980 oni trovis ŝpurojn de ligna preĝejo el la 7-a aŭ 8-a jarcento. La unua skriba mencio de la komunumo datiĝas el imposta dokumento de la Episkopejo Konstanco el la jaro 1275.
Germaniuma (II) karbonato
Germaniuma (II) karbonato aŭ germaniuma (II) karbonato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la germaniuma (II) hidroksido kaj karbonata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo. Germaniuma (II) karbonato posedas 2 germaniumatomojn, 3 karbonatomojn, kaj 9 oksigenatomojn. Germaniuma (II) karbonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de karbonataĵoj.
San Luis Potosí
San Luis Potosí (esperantigite Sanktludoviko Potosio) estas federacia subŝtato de Meksiko.
Ĝi situas norde de la ĉefurbo Meksikurbo, ĉirkaŭ la kankra tropiko. Ĝi havas areon de preskaŭ kaj loĝantaron de  milionoj. En la subŝtato ekzistas entute 58 komunumoj. Vidu ankaŭ la liston de komunumoj en San Luis Potosí.
La ĉefurbo Sanktludoviko Potosio dum la liberiga milito en 1863 estis deklarita provizora ĉefurbo de Meksiko fare de prezidento Benito Juárez. Aliaj gravaj urboj estas Urbvalejo (Ciudad Valles), Verdrivero (Rio Verde) kaj Mateŭala (Matehuala).
En 1910 la posta prezidento Francisco I. Madero proklamis la "Planon de Sanktludoviko", kiu iniciatis la Meksikan Revolucion; li tamen skribis ĝin ne dum sia aresto en Sanktludoviko, sed post fuĝo al ekzilejo en Sanktantonio en Teksaso.
Mary Cartwright
Mary Cartwright (Aynho, Anglio, 17-an de decembro 1900 - Cambridge, 3-a de aprilo, 1998) estis brita matematikisto. Kune kun J. E. Littlewood, estis la unua kiu analizis la dinamikan sistemon kun la Teorio de kaoso.
En 1936 Cartwright estis direktoro ĉe la Universitato de Girton. La Fako de Scienca kaj Industria Esploro produktis memorandon pri sekuraj diferencialaj ekvacioj, kio kaŭzis progresojn por radaroj.
Li mortis 97-jaraĝa en Kembriĝo.
Björn Collinder
Erik Alfred Torbjörn COLLINDER (naskiĝis la 22-an de julio 1894 en Sundsvall, Svedio, mortis la 20-an de majo 1983 en Vieno, Aŭstrio), ofte mallongigata Björn Collinder, estis sveda profesoro pri finno-ugraj lingvoj en la universitato de Upsalo.
Ernest Bryll
Ernest Bryll (naskiĝis la 1-an de marto 1935 en Varsovio) – pola poeto, verkisto, kantaŭtoro, ĵurnalisto, tradukisto, filma kritikisto, diplomato.
Björn Collinder
Laŭ Biografiskt Lexikon för Finland (BLF), en sia maljuna aĝo, ”Collinder ŝajnis kiel giganto de sciado kiu unuigis la prasvedeco kun vasta scio pri la mondaj kulturoj”. En 1932 li publikigis suprrigardo de la samea kulturo, ''Lapparna. Deras kultur och arbetsliv,'' kiu iĝis vaste konata. Li plene parolis la finna kaj la hungara. Li estis lingvopuristo kaj kontraŭis precipe la anglan influon en la sveda, sed ankaŭ aliajn lingvajn modajn fenomenojn. En la libro Allmogemål och språkvård (’kamparanaj dialektoj kaj lingvoprizorgo’) de 1955, li ampleksigis la svedan skriblingvon per la laŭ BLF ”riĉa lingvo-arsenalo” de la dialektoj.
Ernest Bryll
Vivo
Abituriento de liceo en Gdynia kaj Fakultato de Pola Filologio ĉe Varsovia Universitato (1957).
Björn Collinder
Post konatiĝo kun Otto Manninen li interesiĝis pri tradukoj, kaj post pluraj jaroj da laboro, lia traduko de Kalevala estis publikigita en 1948, kun ilustraĵoj de Akseli Gallen-Kallela. Ĝi estas konsiderata kiel grandkvalita traduko.
Li lerte defendis Esperanton en radio-diskutado mondlingva printempe de 1933, kaj ankaŭ post la dua mondmilito plu estis aktiva esperantisto. Jam lia patro, gimnazia instruisto en Sundsvall, estis esperantisto, menciita en la Jarlibro Esperantista de 1897, la 8-a serio de la Adresaro de la Esperantistoj.
Ernest Bryll
Vivo
En la jaroj 1974-1978 Bryll estis direktoro de la Instituto de Pola Kulturo en Londono, kaj en la jaroj 1991-1995 pola ambasadoro en Irlando.
Tekstoj de kantoj li verkas de 1965. Ili estis kantataj interalie de Marek Grechuta, Bernard Ładysz kaj Czesław Niemen.
Péter Szabó
Péter Szabó
Ruĝbeka vanelo
La Ruĝbeka vanelo aŭ Hindia vanelo (Vanellus indicus) estas birdo de la familio de ĥaradriedoj kaj ordo de ĥaradrioformaj.
Ĝi reproduktiĝas el Irako orienten tra tropika Azio. Kelkaj nordaj reproduktantoj estas migrantaj, sed la resta loĝantaro estas loĝanta escepte por eventuala sezona ioma disigo. Tiu specio malpliiĝas en ties okcidenta teritorio, sed estas multnombra en granda parto de tropika Azio, kie videblas en preskaŭ ĉiu malseka medio. Tiu specio preferas marĉojn kaj similajn akvajn mediojn.
Ili estas facible videblaj kaj rekoneblaj birdoj. Ili estas grandaj vadbirdoj, grandaj kiel Eŭrazia vanelo, sed kun nigraj krono, gorĝo, kolo, brusto kaj vostopinto. La supra vizaĝo, malantaŭa kolo, flankoj, ventro kaj vosto estas blankaj -ĉio kiel strio ekde la okuloj malantaŭen- kaj la flugiloj kaj dorso estas brunaj, sed supre kun verdecaj nuancoj kaj en antaŭa flugilo kun violecaj. Beko -kun nigra pinto- kaj vizaĝaj bridoj -ĝis okuloj- estas ruĝegaj kaj la longaj kruroj estas flavaj. Ĝia alloga aspekto bone kongruas kun ties bruema naturo, per laŭta kaj kvazaŭ skoldanta alvoko.
La ino demetas 3-4 makuletajn okrajn ovojn en surplanka truo. La manĝo de la Ruĝbeka vanelo estas ĉefe insektoj, helikoj kajaliaj senvertebruloj, kiuj estas bekoplukitaj el la planko. La specio manĝas kaj tage kaj nokte.
Finnur Ingólfsson
Finnur Ingólfsson (naskiĝinta la 8-an de aŭgusto 1954) estas islanda politikisto kaj eks-ministro pri komerco kaj industrio, kaj ekz-vicpartiestro de la Progrespartio. Li iom subite forlasis la registaron kaj parlamenton, kaj iĝis direktoro de la islanda Centra banko.
Bělov
Bělov estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Zlín, en Regiono Zlín proksimume 3 km de urbo Otrokovice. Vivas ĉi tie.
Ein deutsches Requiem
Ein deutsches Requiem [Germana rekviemo], op. 45, estas la titolo de verko por sopran- kaj baritonsolistoj, ĥoro kaj orkestro de la germana komponisto Johannes Brahms. La originala ensemblo konsistas el 2 flutoj, fluteto, 2 hobojoj, 2 klarnetoj, 2 fagotoj, kontrafagoto ad libitum, 4 kornoj, 2 trumpetoj, 3 trombonoj, tubjo – timbaloj – harpo (2 harpoj) – arĉinstrumentoj, orgeno ad libitum, solo-soprano, solo-Baritono kaj kvarvoĉa ĥoro.
Ĝenro kaj tekstoselekto
Johannes Brahms nomis sian verkon „Ein deutsches Requiem“ [Germana rekviemo]. Je rekviemo oni komprenas kutime la liturgion de la mortintomeso de la katolika eklezio resp. eklezimuzikajn komponaĵojn por la memoro al mortinto. Brahms, alkreskinta en evangela-luterana Hamburgo, orientiĝis je la selekto de siaj tekstoj tamen ne je la tradicia kanono de la rekviemo kiel mortintomeso, sed selektis el tekstoj de la Malnova kaj Nova Testamentoj laŭ la versio de la biblio de Lutero precipe tiajn, en kiu la konsolo de la postrestintaj staras en la centro. Brahms montris je tio interalie eksternorman konon de la bibliaj tekstoj kaj psalmoj; li formis sian Deutsches Requiem ne kiel funebran muzikon, sed kiel konsolon por tiuj, „Kiuj estas plorantaj“, do precipe kiel muzikon portatan de seriozo, digno kaj espero por la vivantoj. La peco de Brahms pro tio ne celas kontentigi la eklezimuzikan genron rekviemo; laŭ ĝia strukturo – ĉefe laŭ la ensemblo – oni pli bone povus nomi ĝin oratorio, je kio mankas la drama komponanto. En la teksta sinsekvo ĝi pli vere alligiĝas al la evangela moteto de pli fruaj epokoj. De ekzakta kategoriigo en muzikan genron la verko sin evitas, simile al Mesio de Händel, kun kiu ĝi havas komune ankaŭ la tekstselekton pri la releviĝo de la mortintoj.
Bělov
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1141.
Ĝis la 1-a de januaro 2007 tiu ĉi municipo estis en distrikto Kroměříž. Juĝe la municipo plu apartenas al distrikta juĝejo en Kroměříž.
En la katastro de la municipo estis sur 166,5 rivera km sur rivero Moravo konstruita en la jaro 1965 vejro.
Nagyszentmiklós és Vidéke
Nagyszentmiklós és Vidéke (Nagyszentmiklós kaj ĝia regiono) estis politika kaj socia semajngazeto en eldono de István Kollonits inter 1914 kaj 1926. Ĝia respondecredaktoroj estis Csáth István kaj de 1924 Kollonits István.
NGC 5031
NGC 5031 (aliaj indikoj — MCG -3-34-24, PGC 46006) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Marina Ratner
Marina Jevsejevna Ratner (ruse Марина Евсеевна Ратнер; 30-a de oktobro, 1938 - 7-a de julio, 2017 ) estis profesoro pri matematiko, kiu laboris en ergoda teorio. Ĉirkaŭ 1990, ŝi montris grupon de gravaj teoremoj pri "unupotenca fluo" sur homogenaj spacoj, konataj kiel Ratner teoremoj.
Biografiaj informoj
Ratner naskiĝis en Moskvo, rusa SFSR, ĉe juda familio, kie la patro estis planto-fiziologo kaj ŝia patrino kemiisto. Ratner patrino estis maldungita de laboro en la 1940-aj jaroj pro skribi al sia patrino en Israel, tiam konsiderita malamiko de la sovetia ŝtato. Ratner gajnis intereson pri matematikoj ĉe sia kvina grado. De 1956 ĝis 1961 ŝi studis matematikon kaj fizikon ĉe Moskva Ŝtata Universitato. Ĉi tie, ŝi interesiĝis pri probabloteorio, inspirita de Andrej Kolmogorov kaj lia grupo. Post diplomiĝo, ŝi pasis kvar jarojn laborante en la grupo de statistiko aplikita de Kolmogorov, kaj poste kun Jakov Sinaj, ankaŭ studento de Kolmogorov.
En 1971 ŝi elmigris de Sovetunio al Israelo kaj ŝi instruis en la Hebrea Universitato de 1971 ĝis 1975. Ŝi komencis labori kun Rufus Bowen ĉe Berkeley kaj poste elmigris al Usono kaj iĝis profesoro pri matematiko ĉe la Universitato de Kalifornio en Berkeley. Ŝia laboro inkludis pruvojn de konjektoj pri unupotencaj fluoj sur kvocientoj de Lie-grupoj faritaj fare de S. G. Dani kaj M. S. Raghunathan. Ratner estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj en 1992. Al ŝi estis atribuita la Ostrowski premio en 1993 kaj en 1994, ŝi ricevis la Premion John J. Carty de la Nacia Akademio de Sciencoj. . Ŝi iĝis nur la tria virina plenparolanto ĉe Internacia Kongreso de Matematikistoj en 1994.
Seiwerath
Seiwerath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Nagybánya és Vidéke
Nagybánya és Vidéke (Nagybánya kaj ĝia regiono) estis socia semajngazeto. Ĝia inicianto estis Sándor Teleki grafo. Ĝia prezentnumero aperis la 28-an de septembro 1875. Ĝia respondecredaktoro estis József Maár. De 1903 ricevis la subtitolon: "La oficiala bulteno de la Ekonomia Societo de Nagybánya". De 1905 ĝis sia morto (1933) redaktis János Révész, evengelia pastro. Liaj posteuloj estis: Oláh Sándor (1934-37), Gócz Dezső (1937-39), Feri Vilmos (1939-41), Gyulay J. Károly (1941-43), Pakocs Károly (januaro-marto 1944), Kazatsay Gyula (aprilo-septembro 1944). De 1935 pro malpermeso de hungarlingva uzo de loknomoj aperis sub titolo Bánya és Vidéke. Ĝian originalan titolon ĝi uzis denove post la dua Viena arbitracio. De 1941 aperis dufoje semajne. Ĝia lasta numero aperis la 30-an de septembro 1944.
Drakoreĝo
La kvar drakoreĝoj (龙王; pinyin: Lóng Wáng) estas en la ĉina mitologio la diaj reĝantoj de la kvar maroj, ĉiu maro apartenanta al unu de la ĉefaj direktoj. Kvankam la drakoreĝoj aperas en siaj originaj formoj kiel ĉinaj drakoj, ili havas la eblon ŝanĝi siajn formojn en homajn formojn. La drakoreĝoj vivas en kristalaj palacoj. Ili estas gardataj de krabsoldatoj kaj krabgeneraloj.
La drakoreĝoj estas:
La drakoreĝo de la orienta maro (Donghai) laŭdire havas la plej larĝan teritorion.
La diluvo (filmo de 1974)
La diluvo (pole: Potop) - duparta aktorfilma adapto de dua parto de Trilogio de Henryk Sienkiewicz reĝisorita en 1973-1974 de Jerzy Hoffman. Temo de ĝi estas pola defendo kontraŭ sveda diluvo. La filmo estis nomumita por Oskar-premio.
Drakoreĝo
Dragoreĝoj ofte aperis en literaturo. Detalaj priskriboj ekzistas pri la kvalitoj de iliaj kristalaj palacoj. En la ĉina klasika novelo Vojaĝo al la okcidento drakoreĝo estas unu de la ĉefaj roluloj en la deka ĉapitro. La kvar drakoreĝoj ankaŭ aperas en Fengŝen Janji, sed iliaj nomoj malsamas al tiuj en Vojaĝo al la okcidento.
Leĝo de Graham de elverŝado
En fiziko, leĝo de Graham de elverŝado asertas ke la fluo de elverŝado de gaso estas inverse proporcia kun la kvadrata radiko de la maso de ĝiaj partikloj. Ĉi tio povas esti skribita kiel formulo:
Tial, se la molekula maso de unu gaso estas kvar fojojn pli granda ol tiu de la alia, ĝi devus difuzi tra porohava aĵo aŭ eskapi tra malgranda pinglotruo je duona fluo kompare al la alia.
La leĝo de Graham estas plej preciza por molekula elverŝado kiu engaĝas la movadon de unu gaso tra truo. Ĝi estas nur proksimuma por difuzo de unu gaso en alian, ĉar ĉi tiu procezo engaĝas la movadon de pli ol unu gaso.
Derivo
Estu du gasoj je la sama temperaturo.
La absoluta temperaturo (mezurata sur skalo de Kelvino) estas rekte proporcia kun la averaĝa kineta energio de la gasaj molekuloj. La kineta energio de ĉiu objekto estas egala al duono de ĝia maso multiplikita per kvadrato de ĝia rapido. Tiel la kvadrata averaĝa molekula rapido vka de ĉiu gaso estas donata per
kie kB estas la konstanto de Boltzmann;
Tial, por havi egalajn kinetajn energiojn, la rapidoj de du malsamaj molekuloj devas esti en inversa proporcieco al la kvadrataj radikoj de iliaj masoj.
El la distribuo de Maxwell por rapidoj de molekuloj en gaso sekvas ke la averaĝa molekula rapido va egalas al, kio estas proksimume 0,921 vka.
La fluo de elverŝado estas difinita per la kvanto de molekuloj enenirantaj truon dum unuo de tempo, kaj de ĉi tie per la averaĝa molekula rapido. La leĝo de Graham povas tial esti komprenita sekve de tio ke la molekulaj kinetaj energioj estas egalaj je la sama temperaturo.
Aplikoj
Tial, pli malpezaj molekuloj havas pli grandan rapidon. Ĉi tio rezultas en tio ke pli multaj molekuloj trapasas la truon en unuo de tempo. Ĉi tio estas la kaŭzo de tio ke balono (aerostato) plenigita kun malalte molekule peza hidrogeno restas kun ena premo por pli malgranda tempodaŭro ol ekvivalenta balono plenigita kun pli alte molekule peza oksigeno aŭ azoto.
Estu gaso H2 kaj gaso O2; iliaj relativaj molekulaj masoj estas proksimume 2 kaj 32 respektive. Do la rilatumo de iliaj fluoj de elverŝado estas
Tiel, hidrogeno elverŝiĝas kvarfoje pli rapide kiel ol oksigeno.
La leĝo de Graham provizas bazon por apartigo de izotopoj per difuzo, maniero kiu ludis kritan rolon en la evoluo de la atoma bombo. Estis farata apartigo de 235U kaj 238U, trovitaj en natura urania erco. La usona registaro konstruis gasan difuzan uzinon je la tiam fenomena kosto de 100 milionoj da dolaroj en Clinton, Tenesio. En ĉi tiu uzino, uranio de urania erco estis unue konvertita al urania sesfluorido kaj tiam altrudita multfoje difuzi tra porohavaj bariloj, ĉiufoje iĝanta iom pli riĉigita je la malmulte pli malpeza izotopo 235U.
Historio
Plena teoria ekspliko de la leĝo de Graham estis provizita je jaroj poste per la kineta teorio de gasoj.
La esploro de Graham pri la difuzo de gasoj estis ekigita per tio ke li legis pri observado de la germana kemiisto Johann Döbereiner ke hidrogeno difuzis el malgranda krako en vitra botelo pli rapide ol la ĉirkaŭa aero difuzis enen por anstataŭi ĝin. Graham mezuris la fluon de difuzo de gasoj tra gipsaj ŝtopoj, tra tre maldikaj tuboj, kaj tra malgrandaj ajutoj. Tiel li malrapidigis la procezon por ke ĝi povu esti studita kvantece. Li unue trovis la leĝon kiel ĝi estas sciata hodiaŭ en 1831. Graham iris al studo de la difuzo de esencoj en solvaĵoj kaj en la procezo faris malkovron ke iuj ŝajnaj solvaĵoj reale estas portempaj haltoj de partikloj tro grandaj por trapasi pergamenan filtrilon. Li nomis ĉi tiujn materialajn kiel koloidoj, la termino kiu venis por signifi gravan klason de maldike dividitaj materialoj.
Je la tempo kiam Graham faris sian laboron, la koncepto de molekula maso jam estis fondita, en granda parto per mezuroj de gasoj. La itala fizikisto Amadeo Avogadro sugestis en 1811 ke egalaj volumenoj de malsamaj gasoj enhavas egalajn kvantojn de molekuloj. Tial, la rilatumo de molekulaj masoj de du gasoj estas egala al la rilatumo de masoj de egalaj volumenoj de la gasoj. Studoj de Avogadro kaj ankaŭ aliaj studoj de konduto de gasoj provizis bazon por teoria laboro de la skota fizikisto James Clerk Maxwell kiu provis ekspliki la propraĵojn de gasoj kiel kolektoj de malgrandaj partikloj moviĝantaj tra pleparte malplena spaco.
Eksteraj ligiloj
Effusion (Physik)
Skvama abio
Skvama abio (Abies squamata) estas palearktisa abio, endemia en Ĉinujo, kun oranĝa kaj rozete bruna ŝelo estiganta grandajn skvamojn paperecajn, volviĝemajn. Ĝi estas trovebla en Ĉinghajo, Gansuo, Siĉuano kaj Tibeto. Tiuj arboj povas esti ĝis 40 m altaj kaj ties trunkoj povas havi diametron de ĝis 100 cm.
La folioj estas malhele verdaj pinglecaj, longas 1,5 – 3 cm kaj larĝas 2 mm. La strobiloj estas sidantaj, starantaj, cilindraj, nigraj aŭ purpur-brunaj; ili longas 5 – 8 cm kaj havas diametron de 2,5 – 3,5 cm.
Hideya Okamoto
Hideya Okamoto (岡本 英也, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Gamba Osaka, Avispa Fukuoka, Kashima Antlers, Albirex Niigata, Oita Trinita, Fagiano Okayama, Renofa Yamaguchi FC kaj AC Nagano Parceiro.
Ihľany
Ihľany (hungare Majorka germane Maierhofen) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Teylers Museum
Teylers Museum (Muzeo de Teyler) estas muzeo en Harlemo (Nederlando), fondita en 1778 kaj malfermita en 1784. Ĝi temas ĉefe pri la historio de naturo kaj de tekniko sed enhavas ankaŭ pentraĵojn. Ĝi estas nomata la unua muzeo de Nederlando. La konstruaĵo estis origine malantaŭ la loĝdomo de la tekstaĵ-fabrikisto kaj bankisto Pieter Teyler van der Hulst, kiu estis seninfana kaj donis sian havaĵon testamente por la subtenado de arto kaj scienco.
Ihľany
Situo
Ihľany situas en valo de rojo, fine de longa sakovojo. Kežmarok troviĝas je 10 km.
Teylers Museum
Ĉiujare la muzeo nombras ĉ. cent mil vizitantojn. Ĝi troviĝas sur listo de la cent plej gravaj Unesko-monumentoj en Nederlando.
Ihľany
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1307 en tiama hungara nomo "Borkut" (=vinoputo), poste en 1412 en germanecaj formoj "Majerhof, Majerka". Ĝi longe estis nur bienocentro de tiama urbo Ľubica. Inter 1412-1772 la loko apartenis al la 16 hipotekitaj urboj al Pollando. En 1828 499 vilaĝanoj loĝis en 69 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Majerka, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko.
Teylers Museum
Historio
La heradaĵo de Teyler al la urbo Harlemo estis dividita en tri societojn, po unu por religio, scienco kaj artoj. La po kvin prizorgantoj devis renkontiĝi ĉiusemajne en la domo de Teyler, tiel ke ili devis loĝi en Harlemo. Dum sia vivtempo Teyler invitis al sia domo la komunumon de menonitoj, kaj la desegno-lernejon por viroj. La lasta iris post lia morto al alia domo por fari spacon por la naturaĵoj kaj biblioteko de la Teyler-a kolekto. Gvidanto estis Martin van Marum.
Ihľany
Historio
Apuda domaro menciiĝis en 1307 en hungara formo "Szazteleke". La germaneca loknomo "Hundurmark" aperis en 1312. En 1828 958 vilaĝanoj loĝis en 133 domoj. En la 20-a jarcento la slovaka loknomo estis Stotince.
József Varga
VARGA József [pr. varga] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 21-an de majo 1902 kaj mortinta en Târgu Mureş la 27-an de marto 1976.
Teylers Museum
Historio
En la 19-a jarcento oni pligrandigis la muzeon je du salonoj kun pentraĵoj. La nuna ĉefenirejo tuj apud la rivero Spaarne estis aldonita en 1878. La grava fizikisto kaj nobelpremiito Hendrik Lorentz en 1910 fariĝis esplordirektoro ĉe la Teylers Museum.
Ihľany
Historio
Ĝis Traktato de Trianon ambaŭ komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Kežmarok, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1960 la vilaĝoj unuiĝis.
József Varga
Kariero
Varga debutis en sia naskiĝurbo kiel helpaktoro en 1923, ekde 1948 li ludis ĝis la fino de sia vivo en la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.
Teylers Museum
Historio
En 1996 la muzeo ricevis novan alon, interalie kun kafejo.
Kolekto
Al la kolekto apartenas interalie la plej granda elektro-statika generilo de la 18-a jarcento, fosilioj, desegnaĵoj kaj pentraĵoj, kaj moneroj. Teylers Museum posedas ankaŭ kelkajn desegnaĵojn de Michelangelo Buonarroti kaj aliaj italaj kaj nederlandaj artistoj. Sur la tegmento estis ankaŭ instalita astronomia observejo.
Je la 12-a de decembro la nederlanda registaro nomunumis la muzeon kiel Unesko-monumenton de monda kulturo. La argumento estis la longa historio de la muzeo kiu estas alirebla por la publiko.
Laerru
Laerru estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaraj komunumoj estas Bulzi, Martis, Nulvi, Perfugas kaj Sedini.
Monto Ŭakakusa
Monto Ŭakakusa(若草山, Wakakusa-yama) aŭ Monto Mikasa (三笠山,Mikasa-yama) estas fama monto de Nara, en Japanio. La monto estas 342 metrojn super la marnivelo. Ĝi situas oriente de la Nara-parko.
Kantono Real (Teksaso)
La malurba kaj maldense loĝata kantono Real (en la hispana "Reĝa") situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Leakey.
Lajos Dargay
Lajos Dargay [lajoŝ dargai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Dargay Lajos estas hungara skulptisto, grafikisto, instruisto, muzeestro. Li estas fondinto de la hungara mova-kibernetika skulptoarto. Lajos Dargay naskiĝis la en Pélmonostor (Hungara reĝlando, nuntempa Beli Manastir en Kroatio).
Pinsapo
Pinsapo aŭ hispana abio (Abies pinsapo) estas specio de abio hejma en suda Hispanujo kaj norda Maroko. En Hispanujo, kie ĝi estas nomata la Andaluza Nacia Arbo, ĝi vegetadas je altitudoj de  900 - 2 000 m en la  Sierra de Grazalema (provinco de Cádiz) kaj en la Sierra de las Nieves apud Ronda (provinco de Malaga). En Maroko ĝi estas limigita al Rif-Montaro je altitudoj de 1 400- 2 100 m sur Jbel Tissouka kaj Jbel Tazaot.
Priskribo
Tiu palearktisa ĉiamverda arbo altas ĝis 20-30 m, kaj havas konusan arbokronon, kelkfoje neregulan kiam la arbo maljuniĝas. La folioj longas 1,5-2 cm, estas ordigitaj radiuse ĉirkaŭ la ŝosoj, kaj forte glaŭke malhele blu-verdaj, kun larĝaj zonoj de blankeca vakso je ambaŭ flankoj. La strobiloj estas cilindraj, longas 9-18 cm. Antaŭ matureco ili estas verd-rozaj ĝis purpuraj, kaj glataj kun la brakteaj skamoj mallongaj kaj neakcentitaj. Kiam maturaj, ili liberigas la fugilhavajn semojn.
La maroka vario Maroka abio Abies pinsapo var. marocana, diferencas pri la folioj estante malpli forte glaŭkaj kaj la strobiloj iomete pli longaj, 11-20 cm.
Uzado kaj konservado
La pinsaparoj havas altan pejzaĝan kaj sciencan valoron. Pinsapo, malgraŭ la penadoj por konservado kaj rearbarigo kiuj grave pligrandigis la pinsapan arealon, ankoraŭ ĉiam suferas de pluraj minacoj kiel incendioj, urbanizado, erozio, troa vizitado, turismo k.t.p. . Pinsapo estis priskribita por la scienco far la svisa botanikisto Edmund Boissier, en sia verko Voyage botanique dans le Midi de l´Espagne (Botanika vojaĝo en la Sudo de Hispanujo), 1838.
Censodistrikto 7 (Alberto)
Censodistrikto 7 estas censodistrikto en centre orienta Alberto. Administra centro estas la urbeto Wainwright. Laŭ la stato de la jaro en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Shorthorn
La Shorthorn estas raso de bovoj origina de la Nordoriento de Anglio kie ĝi originiĝis per miksado inter diversaj rasoj kelkaj devenaj el Skandinavio, nome en kantonoj Durham, Lincolnshire, Northumberland kaj Yorkshire. Ties nomo siginifas "Mallonhaj kornoj" (short horn). Ĝi utilas ĉefe por produktado de viando. En Argentino estas grava raso por brutobredado ekde la komenco de la 19a jarcento.
Ties hararo estas de diversaj koloroj: ruĝeca, ruĝecbruna kaj blankaj, ruĝeca kaj blanka mikse. La mallongaj kornos indikas malsupren. Estas branĉo polled shorthorn senkorna. Temas pri mezgranda raso. La inoj havas alton kruce de 1,30 m kaj la masklo de 1,35 m; la peso averaĝe estas, respektive, de 800 kaj 1200 kg.
34297 Willfrazer
34297 Willfrazer estas tre malgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Will Frazer, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Regeneron Science Talent Search de 2018, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la Buchholz High School en Gainesville (Florido).
Maro
Ĝenerale maro, mondoceano, aŭ simple la oceano, estas la ligita korpo de sala akvo kiu kovras 70.8% de la surfaco de la Tero. La maro moderigas la klimaton de la Tero kaj ludas gravajn rolojn en la akvocirkulado, karbonciklo, kaj nitrogencirkulado. Kvankam la maro estis travojaĝata kaj esplorata ekde prahistorio, la moderna scienca studo de la maro - oceanografio - datas larĝe ekde la brita ekspedicio Challenger de la 1870-aj jaroj.. La maro estas konvencie dividita en kvar aŭ kvin grandaj sekcioj, kiaj ekzemple Pacifiko, nomitaj oceanoj dum pli malgrandaj sekcioj, kiel ekzemple Mediteranea Maro, estas konataj pli precize kiel maroj. Tiele maro estas parto de monda oceano, apartigita de ĝi per tero aŭ subakva montara reliefo. Maro diferencas de oceano per hidrologia kaj meteorologia reĝimoj. Ju pli la maro estas izolita per terpecoj, des pli ĝi diferencas de oceano. Laŭ grado de izoliteco de oceanoj, maroj povas esti internaj, periferiaj kaj interinsulaj.
Pro la nuna stato de kontinenta drivo, la Norda Hemisfero nun estas ĝuste same dividita inter tero kaj maro (rilatumo de proksimume 2:3) sed la Suda Hemisfero estas superforte oceana (1:4.7). Saleco en la malferma oceano estas ĝenerale en mallarĝa gamo proksimume 3.5% laŭ maao, kvankam tio povas varii en pli malfermaj akvoj, proksime de la elfluejoj de grandaj riveroj, aŭ ĉe grandaj profundoj. Proksimume 85% de la solidoj en la malferma maro estas natrio kaj klorido. Altamaraj fluoj estas produktitaj per diferencoj en saleco kaj temperaturo. Surfacaj fluoj estas formitaj per la frikcio de ondoj produktitaj per la vento kaj per tajdoj, dum la ŝanĝoj en loka marnivelo produktiĝas per la gravito de la Luno kaj Suno. La direkto de ĉiuj el tiuj estas regita fare de surfacaj kaj submaraj termasoj kaj per la rotacio de la Tero (la koriolisforto).
Iamaj ŝanĝoj en la marniveloj lasis kontinentbretojn, malprofundajn areojn en la maro proksimaj al tero. Tiuj nutraĵ-riĉaj akvoj abundas je vivo, kiuj provizas homojn per grandaj provizoj de manĝaĵo - plejparte fiŝoj, sed ankaŭ mariskoj, mamuloj, kaj algoj - kiuj estas same rikoltitaj kaj en natura medio kaj farmitaj. La plej diversspecaj areoj ĉirkaŭas grandajn tropikajn koralajn rifojn. Balenĉasado en la alta maro oftis ĝis kiam komuna ĉaŝado kaj la malkreskantaj numeroj de balenoj ekigis internaciajn konservado-iniciatojn kaj finfine moratorion sur plej multe de la komerca balenĉasado. Oceanografio establis ke ne ĉiu vivo estas limigita al la subsunaj surfacaj akvoj: eĉ sub grandegaj profundoj kaj premoj, nutraĵoj fluantaj el hidrotermikaj fluoj apogas sian propran unikan ekosistemon. Vivo eble komenciĝis tie kaj akvaj mikrobaj matoj estas ĝenerale supozitaj kiel kaŭzantoj de la oksigenigo de la atmosfero de la Tero; kaj plantoj kaj bestoj unue evoluis en la maro.
La maro estas esenca aspekto de homa komerco, vojaĝado, mineral-ekstraktado, kaj elektro-produktado. Tio ankaŭ igis ĝin esenca al militado kaj forlasis gravajn grandurbojn eksponitaj al sismoj kaj vulkanoj de proksimaj faŭltoj; potencaj cunamoj minacas; kaj uraganoj, tifonoj, kaj ciklonoj produktitaj en la tropikoj. Tiu graveco kaj dueco influis homan kulturon, de fruaj Mar-dioj ĝis la epopeo Odiseado de Homero ĝis la ŝanĝoj stimulitaj fare de la Kolumbia Interŝanĝo, de vikingaj mar-entombigoj ĝis hajkoj de Basho aŭ al hiperrealista mara arto, kaj inspiris muzikon gaman de la shanties de The Complaynt of Scotland al "La Maro kaj la Ŝipo de Sinbad" de Nikolaj Rimskij-Korsakov al "Aŭskulti la Maron" de A-mei. Ĝi estas la sceno de libertempaj agadoj inkluzive de naĝado, plonĝado, surfado, kaj velnavigado. Tamen, loĝantarkresko, industriigo, kaj intensa agrikulturo ĉiuj kontribuis al aktuala mara poluo. Atmosfera karbondioksido estas absorbita en kreskantaj kvantoj, malaltigante sian pH en procezo konata kiel oceana acidiĝo. La komuna naturo de la maro faris troan fiŝkaptadon kreskanta problemo.
Kondiĉe kaj pli precize el geografia vidpunkto, oni nomas "maro" kelkajn malfermitajn partojn de oceano, ekz. Sargasa Maro, kaj grandajn lagojn - Kaspia Maro, Arala Maro, Morta Maro.
Difino
La maroj estas la interligita sistemo de ĉiuj oceanaj akvoj de la Tero, inkluzive de la kvar nomitaj oceanoj de la IHO - nome Atlantiko, Pacifiko, Hinda, kaj Arkta Oceanoj - kaj la akvoj de la Suda Oceano, aŭ pripensitaj aparte aŭ inkluditaj ene de la aliaj kvar.. Tiu senco kaj la pli mallarĝa uzado de la termino maro por priskribi specifajn, pli malgrandajn korpojn de marakvo kiel ekzemple la Ruĝa Maro.
Ĉar la esprimo estis uzita dum tempo, ekzistas neniuj klaraj distingoj inter maroj kaj oceanoj, kvankam maroj estas pli malgrandaj kaj estas - kun la rimarkinda escepto de la Sargasa Maro kreita fare de la Nordatlantika Turniĝejo - kutime limigitaj de tero sur pli malgranda skalo ol multaj kontinentoj. Maroj estas ĝenerale pli grandaj ol lagoj kaj enhavas salakvon, sed la Maro Kineret estas nesalakva lago. Ekzistas neniu akceptita teknika difino de maro inter oceanografoj; kiel temo de internacia juro, la Kongreso de Unuiĝintaj Nacioj pri la Juro de la Maro deklaras ke la tuta oceano estas "la maro".
Klasoj de maroj
Dependante de la kontakto kun la oceano, la maroj estas konsiderata kiel divideblaj en tri ĉefaj klasoj: nome marbordaj maroj, kontinentaj maroj kaj fermitaj maroj.
Limigo de maroj kaj oceanoj fare de la IHO
La suprema internacia aŭtoritato pri limigo de maroj, por reguli la marajn trafikon kaj sekurecon, estas la Internacia Hidrografia Organizaĵo (IHO/OHI), per sia tutmonda referenckadro nome publikaĵo Limits of oceans and seas (Limoj de oceanoj kaj maroj) (3a eldono de 1953). Tiu publikaĵo ne establas diferencon inter oceanoj kaj maroj, sed limiĝas nur al nombrado de ĉiuj oceanoj kaj maroj de la mondo, atribuante al ili ciferon, alvenante ĝis 66, kvankam ĉar oni uzas foje nombrojn kun litero, reale estas 73. Estas totalo de 5 oceanoj (Atlantiko kaj Pacifiko estas ĉiuj dividitaj po du, nome Nordo kaj Sudo) kaj 67 maroj, el kiuj du siavice dividitaj en po du basenoj: nome la Mediteraneo kaj la maro de Ĉinio. Krome kelkaj maroj havas internaj marojn (kiuj estas nombritaj per minuskla litero) kiel la Balta maro (kun 3), la Mediteraneo (kun 8) kaj la maroj de la Malaja insularo (kun 13). La publikaĵo konsideras krome kelkajn grandajn etendojn de marakvo, kiel golfoj, golfetoj, kanaloj kaj markoloj, kaj multajn fojojn, ne estas tre klara kiu estas la uzita kriterio, ĉar foje estas nur la simpla uzado de tiuj terminoj kio decidas la konsideron.
Maroj
Plej grandaj maroj (laŭ surfaco, mln kv.km.)
Aliaj konataj maroj:
Marakvo
La marakvo estas la salakvo de la maroj kaj oceanoj. Ĝi kovras pli ol 70%-ojn de la tera surfaco. Ĝi konsistas je proksimume 96,5% el akvo kaj je proksimume 3,5% el diversaj saloj kaj solvitaj kaj nesolvitaj organikaj kaj neorganikaj kombinaĵoj, ankaŭ gasaj. En ĝi oni povas trovi plej ofte kloridajn (Cl−), natriajn (Na+), sulfatajn (SO24−), magneziajn (Mg2+), kalciajn (Ca2+) kaj kaliajn (K+) jonojn. Tiuj ĉi konsistigas 99%-ojn el la marakvaj saloj, sed tio ĉi kompreneble povas multe varii kaj dependas de la lokaj cirkonstancoj. La indiko pri la kvanto de solvitaj saloj en la marakvo, nome la saleco, montras kiom da gramoj da saloj estas solvitaj en unu kilogramo da marakvo. Ĝi estas do indikata proporcie, plej ofte en elmiloj, sed ankaŭ en elcentoj; tiele, la oceanoj enhavas inter 31 kaj 38 elmilojn da saloj (aŭ en elcentoj kaj averaĝe: 3,5%; ĉe la Morta Maro tiu ĉi valoro atingas eĉ 33,7%-ojn). La marakvo frostas ĉe proksimume -1,9 gradoj Celsius.
Marfluo
Marfluo estas pli-malpli daŭra fluo de akvomaso tra malsamtemperatura ĉirkaŭanta oceana akvo. Ĝi portas malvarmajn akvojn en varmaj maroj kaj male. La ekziston de fluoj kaj iliaj movodirektoj kaŭzas la froto inter moviĝantaj masoj akva kaj aera, suno-lunaj flusoj kaj malflusoj, diferenco de la tensioj en la profundo de la akvo kaj tera rotacio. Marfluoj povas flui milojn da kilometroj. Ili tre gravas por priskribi la klimatojn de la apudaj kontinentoj. La eble plej konata ekzemplo estas la Golfa Marfluo, kiu igas la nord-okcidentan parton de Eŭropo multe pli milda ol iu ajn alia regiono sur la sama latitudo estas. La graveco de marfluoj ankaŭ prezentiĝas per la El Niño-efiko, en kiu la nedaŭra inversiĝo de marfluo okazigas klimato-ŝanĝojn en Sudameriko, kies efikoj etendiĝas ĝis Aŭstralio. Marfluoj sub la surfaco de la oceano, kaŝiĝantaj antaŭ facila percepto, nomiĝas submaraj riveroj. Marfluoj tre gravas ankaŭ por la evoluo de multaj vivaĵoj. Fama ekzemplo por tio estas la vivciklo de la angiloj.
Tajdo
Tajdo (aŭ alflu-reflu-ciklo) estas la perioda altiĝo kaj malaltiĝo de la supraĵo de oceanoj, maroj, golfoj ktp. ĉefe pro la interagoj de la mas-altirforto inter la Luno, Suno kaj Tero. Oni bonvole notu, ke en la sekvo oni povas ankaŭ novvorte diri "tajda" anstataŭ "alflu-reflu-cikla". En difinita loko la akvonivelo varias inter la alflu-reflu-cikla maksimumo kaj la alflu-reflu-cikla minimumo, ankaŭ nomataj respektive alta tajdo kaj malalta tajdo. Alfluo (novvorte: fluso) estas la alflu-reflu-cikla altiĝado startanta ĉe la minimuma akvonivelo kaj finiĝanta ĉe la sekva maksimuma akvonivelo. Refluo (novvorte: malfluso) estas la alflu-reflu-cikla malaltiĝado startanta ĉe la maksimuma akvonivelo kaj finiĝanta ĉe la sekva minimuma akvonivelo. La alflu-reflu-cikla altiĝo estas la diferenco inter la niveloj de alflu-reflu-ciklaj minimumo kaj maksimumo. La alflu-reflu-cikla malaltiĝo estas la diferenco inter la niveloj de alflu-reflu-ciklaj maksimumo kaj mimimumo. La alflu-reflu-cikla niveldiferenco estas la meznombra valoro de alflu-reflu-ciklaj altiĝo kaj malaltiĝo. La intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo (novvorte kaj iom ne-precize mallongige nomata ankaŭ luntajdintervalo) estas la tempdiferenco inter la meridiantransiro (supra aŭ malsupra) de la luno kaj la sekva alflu-reflu-cikla maksimumo.
La ĉefa (sed ne nura) kaŭzo de la aflu-reflu-ciklo estas la mas-altirforto de la luno. La sistemo tero-luno rivoluas ĉirkaŭ sia komuna pezcentro (kiu situas ene de la terglobo inter ĉi ties centro kaj tiu loko de la tersupraĵo, super kiu la luno staras zenite). Sekve de la rivoluo ĉirkaŭ la komuna pezcentro estiĝas decentra rivolua forto, kiu en ĉiu punkto de la tersupraĵo havas la saman absolutan valoron kaj estas direktita for de la luno. Tiuj marpartoj A, kiuj estas plej proksimaj al la luno estas de tiu ĉi plej forte altirataj. Tiuj marpartoj B, kiuj estas plej malproksimaj al la luno, estas de tiu ĉi ankaŭ altirataj, sed pro la pli granda distanco malpli forte, ol la marpartoj A. Por la marpartoj A la rezulta forto (= decentra rivolua forto for de la luno plus altirforto de luno en la direkto al la luno) estigas zenitan "monton" konsistantan el alfluinta akvo, do "alflu-monton". Por la marpartoj B (en la kontraŭa loko sur la terglobo, super kiu la luno staras malzenite) la rezulta forto (= decentra rivolua forto for de la luno plus altirforto de luno en la direkto al la luno) estigas malzenitan alflu-monton. Estas notinde, ke la rezultaj fortoj, kiujn spertas la marpartoj A kaj B, havas preskaŭ la saman absolutan valoron. En la plej multaj lokoj okazas meznombre du alfluoj ene de unu lun-tago (ties daŭro: 24 horoj kaj 50 minutoj). La efiko de la suno estas simila, sed – malgraŭ pli granda maso – malpli forta pro la pli granda distanco. Sekve de la diversaj marprofundoj, situoj de akvo kaj tero, terrotacio, malmoviĝemo de la akvo kaj pliaj efikoj rezultas ĉiutage por ĉiuj lokoj apartaj deflankiĝoj disde alflu-reflu-ciklaj meznombraj valoroj, tiel ke ekzemple de unu alflu-reflu-cikla maksimumo al la sekva ordinare ne pasas precize la tempo de duona lun-tago (12 horoj kaj 25 minutoj). Tian kaj similajn deflankiĝojn oni nomas ne-egalaĵoj. Ne-egalaĵo estas do la diferenco de unuopa valoro (t. e. al unuopa alflu-reflu-ciklo apartenanta valoro de horo aŭ akvonivelo) disde ties responda meznombra valoro de horo resp. akvonivelo. Estas ne-egalaĵo en tempo kaj ne-egalaĵo en akvonivelo. Unu ne-egalaĵo, nome la duonmonata ne-egalaĵo, estas tiu sekve de la lunfazo.
Marnivelo
Por precizaj mezuroj konvenciaj marniveloj estas uzataj. Ekzemple, en Britio oni uzas la averaĝan marnivelon mezuritan inter 1915 kaj 1921 en la urbo Newlyn en Kornvalo; en Francio oni uzas averaĝan marnivelon de Marsejlo; ktp. Nuntempe en Eŭropo ekzistas EVRS (European Vertical Reference System, Eŭropa Vertikala Rilatsistemo), kiu iom post iom anstataŭas la konvenciojn de la individuaj landoj.
Cunamo
Cunamo (devenas el [cunami] - ondego en haveno), aŭ sisma marondego, estas ondego (aŭ serio de ondegoj) kaŭzita de neveteraj agadoj, kiaj submara sismo, grunda terenglito, vulkana agado, meteorŝtono, ktp., kiu okazigas movon de granda volumeno de akvo, ĝenerale en oceano aŭ granda lago. Krom la menciitaj kaŭzoj, menciindas ankaŭ aliaj subakvaj eksplodoj (kiaj eksplodigoj de subakvaj atomaj aparatoj, nome bomboj), rompo de glaĉero aŭ glacimonto, falo de meteorito, satelito aŭ aliaj eksterteraj objektoj kaj aliaj okazigoj el super aŭ sube la akvo, kiuj havas eblon generi cunamon. Malkiel normalaj oceanaj ondoj kiuj estas generataj de vento aŭ tajdoj kiuj siavice estas generataj de la gravita pelo fare de la Luno aŭ la Suno, cunamo estas generata de la movadego de akvo.
Cunamaj ondoj ne similas al normalaj marondoj, ĉar ties ondolongo estas multe pli longa. Pli ol aperi kiel rompa ondo, cunamo povas anstataŭ dekomence aspekti kiel rapide supreniranta tajdo, kaj pro tiu tialo ili estas ofte referencataj kiel tajdaj ondoj, kvankam tiu uzado ne estas akceptita de la scienca komunumo ĉar cunamoj ne estas tajdaj nature. Cunamoj ĝenerale konsistas el serio de ondoj kun periodoj kiuj gamas el minutoj al horoj, alvenantaj laŭ tiele nomitaj "ondotrajno". Ondaltoj de dekoj da metroj povas esti generitaj de grandaj okazaĵoj. Kvankam la efiko de cunamoj estas limigitaj al marbordaj areoj, ties detrua povo povas esti enorma kaj ili povas tuŝi tutajn oceanajn basenojn; La cunamo de la Hinda Oceano de 2004 estis inter la plej mortigaj naturaj katastrofoj en la homa historio kun almenaŭ 230,000 personoj mortintaj aŭ malaperintaj en 14 landoj borde de la Hinda Oceano.
La greka historiisto Tucidido sugestis en sia verko de la fino de la 5a jarcento a.K. nome Historio de la Peloponeza Milito, ke cunamoj estas rilataj al submaraj tertremoj, sed la kompreno de la cunama naturo restis malmulta ĝis la 20a jarcento kaj ankoraŭ multo restas nekonata. Ĉefaj areoj de nuna esplorado estas la klopodoj determini kial kelkaj grandaj tertremoj ne generas cunamojn dum kelkaj aliaj pli malgrandaj ja generas cunamojn; klopodi akurate antaŭscii la pason de cunamoj tra la oceanoj; kaj ankaŭ antaŭscii kiel cunamaj ondoj interagas kun specifaj marbordoj.
Mara acidiĝo
Mara acidiĝo estas la nomo donita al la daŭranta malkresko en la pH de la maroj de la tuta Tero, kaŭzita de la asimilado de antropogena karbondioksido (CO2) de la atmosfero. Proksimume 30-40% de la karbondioksido liberigita fare de homoj en la atmosferon dissolviĝas en la oceanojn, riverojn kaj lagojn. Por konservi kemian ekvilibron, kelko el ĝi reagas kun akvo por formi karbonatan acidon. Kelkaj el tiuj superkarbonatacidaj molekuloj reagas kun akvaj molekuloj por doni bikarbonatan jonon kaj hidronian jonon, tiel pliigante la "acidecon de la oceano" (H + jonokoncentriĝo). Inter 1751 kaj 1994 la pH de la oceana surfaco estas taksita kiel malpliiĝinta je ĉirkaŭ 8,25 ĝis 8,14, reprezentante pliiĝon de preskaŭ 30% en H + jonokoncentriĝo en la oceanoj de la mondo.
Tiu kreskanta acideco supozeble havas gamon da rektaj nedezirindaj sekvoj kiel ekzemple deprimado de metabolaj indicoj en gigantaj kalmaroj kaj deprimado de la imunreagoj de bluaj mituloj.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri maro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Shoki Hirai
Shoki Hirai (平井 将生, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Gamba Osaka, Albirex Niigata, Avispa Fukuoka kaj Giravanz Kitakyushu.