cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Postman Always Rings Twice
Intrigo
Frank kaj Cora ekhavas amaferon tuj post la renkontiĝo. Cora estas laca je sia situacio, edzino de pli aĝa viro kiun ŝi ne amas, kaj laborante en kampara restoracion kiun ŝi deziras ekposedi kaj plibonigi. Ŝi kaj Frank planas murdi Nick por startigi novan vivon kune sen perdi la restoracion.
Zoltán Nagy (ekonomikisto)
Kariero
Nagy Zoltán diplomiĝis pri ekonomikjuro kaj pri komercaj konoj (1930) en Kluĵo, poste li studis en Parizo kaj Marseille, li doktoriĝis en Dijon pri juro kaj ekonomiko (1934). En Transilvanio li estis la organizinto kaj gvidinto de la lernejkooperativoj (Hangya Szövetkezet), kunlaboranto de la Erdélyi Tudományos Intézet (1940-44), poste docento en la Universitato Bolyai (1945-48).
Hungara Esperantista Societo Laborista
Hungara Esperantista Societo Laborista (HESL) estas iama laborista Esperanto-organizo en Hungario, fondita antaŭ la Unua mondmilito kaj malpermesita iam dum la reĝimo de Miklós Horthy. En EdE ankaŭ troviĝas la nomoformo Hungaria Esperantista Societo Laborista.
La fondiĝkunvenon partoprenis 30 personoj, prezidanton fariĝis la ĉefa iniciatoro Izsó Polgár. József Nagy, Pál Balkányi, Mihály Zsámboky kaj aliaj ankaŭ havis gravan rolon en la fondo. László Halka estis sekretaro dum du jarojn.
HESL eklaboris vigle, ne timante pro la malhelpoj, el kiuj unu tiutempe kaŭzis publikan pritraktadon. En Székesfehérvár la polico malpermesis la propagandan kunvenon, kun la motivo, ke Esperanto estas kvazaŭ ŝtelista lingvo ("slango"). Kiam kelkaj gazetoj atakis la policestron, lia nova motivo estis "Estas nepermesate, ke laboristoj lernu lingvon, kiun ne komprenus la labordonanto". La 5-an de novembro 1913, Sándor Giesswein, prezidanto de Hungaria Esperanto-Asocio, faris interpelacion en la parlamento kun sufiĉa sukceso. HESL eklaboris ankaŭ province, kaj en Kassa (nuntempe Košice en Slovakio) Julio Baghy
HESL superis laŭ EdE en kelkaj rilatoj la neŭtralan societon: instruado, supera kurso dum jaroj gvidita de Baghy, la biblioteka afero, kaj propagando ĉiuj estis prizorgataj pli sisteme. 1922–1927 oni eĉ havis kantistaron sub profesia gvidado, eble la unuan Esperanto-kantistaron tiom ampleksan en la mondo. La ĉefan organizan kaj administran laboron de HESL plenumis de 1924–1930 kiel oficista Vilmos Bleier. Prezidento de HESL en 1931 estis Arthur Schwartz, sekretaro Ede Gischitz kaj red. Lászlo Bergl.
HESL estis pli radikala ol la hungara socialdemokrata partio. Sub la reĝimo de Miklós Horthy ĝi fine estis malpermesita. EdE skribas ke HESL laboris en la kadro de la socialdemokrata partio kaj de la sindikatoj ĝis februaro 1934, kaj ke ”pro materialaj kaj rilataj moralaj kaŭzoj” (citiloj ankaŭ en EdE) eksigis la societon. Plue oni skribas ke ”plimulto de la socialistaj esperantistoj nun agadas en la partio kaj sindikatoj por Esperanto.”
Statistiko
Membraro kaj grupoj dum kelkaj jaroj de la ekzisto de HESL. Akt. signifas aktivaj kaj Subt. subtenantaj.
En 1922 HESL koncistis de 12 grupoj. En 1928 el la 868 aktivaj anoj estis 699 viroj kaj 169 virinoj. La subtenantaj anoj estis ĝenerale kursanoj.
Formo de Backus–Naur
Formo de Backus–Naur estas maniero prezenti formalan gramatikon senkuntekstan. La ideo apartenas al John Backus, ĝin iom modifis Peter Naur, kaj unue ĝi estis uzita por priskribi la sintakson de Algolo 60.
Montgesoye
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Formo de Backus–Naur
Jen kiel ĝin priskribas la «Reviziita Raporto pri Algolo 60"»: 1.1. Formala sistemo por sintaksa priskribo
La sintakso estos priskribata per metalingvistikaj formuloj. Ilian interpretadon plej bone klarigas ekzemplo:
Vicoj da signoj enfermitaj inter angulaj krampoj prezentas metalingvistikajn variablojn kies valoroj estas vicoj da simboloj. La metasimboloj<tt> ::= </tt>kaj<tt> | </tt>(ĉi-lasta signifas aŭ) estas metalingvistikaj ligiloj. Ĉiu formulero, kiu ne estas variablo aŭ ligilo, prezentas sin mem (aŭ la aron da al ĝi similaj simboloj).
Apudmeto de simboloj kaj (aŭ) variabloj en formulo signifas apudmeton de la prezentataj vicoj. Do, la supra formulo donas rekursian regulon por formi valorojn de la variablo<tt> ‹ab›</tt>. Ĝi indikas, ke<tt> ( </tt>kaj<tt> [ </tt>estas taŭgaj valoroj por ‹ab›, kaj ke el ĉiu tia valoro oni povas formi pluajn aldonante post ĝin la signon<tt> ( </tt>aŭ iun ajn valoron de la variablo<tt> ‹d›</tt>. Se la valoroj de<tt> ‹d› </tt>estas dekumaj ciferoj, jen estas kelkaj valoroj por<tt> ‹ab›</tt>:
Por plifaciligi la studon, la simboloj elektitaj por distingi la metalingvistikajn variablojn (t.e. signovicoj inter la angulaj krampoj, kia<tt> ab </tt>en la antaŭa ekzemplo) estas vortoj, proksimume priskribantaj la sencon de la responda variablo.
Turkaj Markoloj
La Turkaj Markoloj estas serio de markoloj en Turkio kiu konektas la akvojn de la Egea Maro (kaj tiele de la Mediteraneo) al la Nigra Maro. Ili konsistas el Dardanelo, la Marmara Maro, kaj la Bosporo, ĉiuj parto de la suverena marteritorio de Turkio kaj ligita al la reĝimo de internaj akvoj. Ili estas laŭkonvencie konsiderataj la limo inter la kontinentoj Eŭropo kaj Azio. La Turkaj Markoloj estis regataj ekde 1936 per la Traktato de Montreux.
Tachov (apartigilo)
Tachov (legu Taĥov) estas nomo por pluraj setlejoj en Ĉeĥio.
Goŝogaŭara
Goŝogaŭara estas urbo en Gubernio Aomori. Eks-Ŝiura areo estas enklavo.
Tal Farlow
Tal Farlow (fakte Talmage Holt Farlow; * 7-an de junio 1921 en Greensboro, Norda Karolino; † 25-an de julio 1998 en Manhatano) estis usona ĵazgitaristo.
Vivo
Tal Farlow naskiĝis la 7-an de julio 1921 en Greensboro, Norda Karolino. En la aĝo de ok jaroj li komencis gitarludi, sed nur en la aĝo de 22 li fariĝis profesia muzikisto. Intertempe li laboris kiel ŝildopentristo. Lia profesia kariero komencis, kiam oni malfermis en Greensboro militbazon de la aeraremeo, kio tiam neeviteble rezultigis la malfermadon de muzikklubejoj. Tie Farlow kolektis spertojn pri muzikprezentado kaj ekigis multajn kontaktojn, kiuj li baldaŭ logis lin al Novjorko. En 1947 li laboris kun Dardanelle Breckenbridge, en 1948 kun la triopo de Marjorie Hyams kaj en 1949 kun la sesopo de Buddy DeFranco. Poste Red Norvo anigis lin en sian novigeman triopon kun basisto Charles Mingus, kiu ekestis ĝis 1953. Post dungiteco ĉe Artie Shaw li estis en 1954 kaj 1955 membro de la kvinopo de Norvo. En tiu tempo ankaŭ okazis unuaj sonregistradoj je propra nomo. Inter 1956 kaj 1958 li direktis propran triopon kun pianisto Eddie Costa. Post edziĝo en 1958 Farlow retiriĝis el la muziknegoco kaj laboris komence kiel ŝildopentristo.
Maloftaj prezentadoj, koncerto je la Newport Jazz Festival de 1968 kaj koncertvojaĝo kun la bando de George Wein okazis antaŭ la albumo "The Return of Tal Farlow" en 1969. Lia vera resursceniĝo tamen okazis nur en 1976. Li publikigis plurajn diskoj je diskeldonejo Concord kaj ankaŭ prezentis en Eŭropo (ekz. en 1982 kun Norvo). Pretertempe li muzikis en la ensemblo "Great Guitars". Tal Farlow restis aktiva muzikisto ĝis grandaĝo; en 1996 li gastmuzikis en Vieno kun Harald Putz (b) kaj Walther Großrubatscher (dm). Li mortis la 25-an de julio 1998 en Memorial Sloan-Kettering Cancer Center je Manhatano pro ezofaga kancero.
Muziko
Liaj grandaj manoj alportis al li jam frue la ŝercnomon "Octopus". Ili ebligis al li komplikajn akompanritmojn, kiujn li aplikis en la senfrapinstrumentara triopo de Norvo.
Laŭ opinio de Attila Zoller Farlow distingiĝis pro sia senco por harmonioj kaj memevoluigitaj prenaĵoj kun apartaj akordmetaĵoj. Laŭ propraj indikoj la improvizaĵoj de Farlow baziĝas ne kiel kutime sur gamoj, sed nure sur akordoj. Intervalstrukturojn li imagis grafike sur la prentabulo de sia gitaro kaj sukcesis tiamaniere, ludi pli melodieme kaj malkrude ol multaj aliaj ĵazgitaristoj.
Distriktoj de Kantono Friburgo
Surbaze de la kantona konstitucio de 1848 la Kantono Friburgo estas administre subdividita en 7 distriktojn. Reformprojekto por malgrandigi la nombron kaj reordigi la administran dividon en la jaro 2010 devis esti forlasita por tro granda rezisto de la loĝantaro.
¹ (franclingva kun unu sola germanlingva komunumo, nome Jaun)
Kantono Fribugro havas lagosurfacon de 77,03 km², kiu ne estas konsiderata kiel areo de la distriktoj (Lago de Grejerco 9,29 km², parto de la Lago de Neŭŝatelo 53,29 km² kaj de la Lago de Morato 14,45 km²).
Monteforte Irpino
Monteforte Irpino estas komunumo de Italio.
NGC 1269
NGC 1269 (aliaj indikoj — NGC 1291, PGC 12209, ESO 301-2, MCG -7-7-8, AM 0315-411, IRAS03154-4117) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kreuztal
Kreuztal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Siegen-Wittgenstein de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kurvimetro
La kurvimetro estas instrumento por mezuri la longon de vojoj sur mapoj.
Priskribo
Plej simpla kurvimetro konsistas el rado de konata perimetro sur akso kaj tenilo. Oni movas la kurvimetron sur la mapo laŭ la mezurata vojo. Tio turnas la radon. La distanco de la vojo estas do Pli komplikaj mekanikaj kurvimetroj rekte kalkulas kaj montras la distancon, en kilometroj, mejloj ktp., per dentradoj kaj nadlo.
Hodiaŭ ekzistas ankaŭ elektronikaj kurvimetroj.
Historio
Fruan version de la kurvimetro inventis la angla inĝeniero Edward Russell Morris en 1873. Li vendis la kurvimetron sub la inventita nomo Wealemefna.
TM5800EL 933 MHz
TM5800EL - procesoro far firmao Transmeta. La procesoro estas parto de familio Crusoe. La ico estas destinata por enkonstruitaj komputosistemoj. TM5800EL havas malgrandan varmoeligon kaj povas esti uzata kun pasivaj sistemoj de malvarmigo. Ĝi estas pli komputopova varianto de Crusoe TM5800EX Bazo de la procesoro estas kerno Crusoe TM5800. En la procesoro estas enkonstruita norda ponto.
Francisco García Ayuso
Vivo
Post fino de teologiaj studoj li ekinteresiĝis je filologio. Por lerni la araban li vivis certan tempon en Maroko kaj venis en 1868 al Munkeno por studi orientalistikon. En 1876 li troviĝis en Vieno. En Madrido li fondis lingvoakademion (Academia de lenguas) kun la celo interesigi la hispanojn pri fremdaj kulturoj. Universitatdeĵoranto li estis ekde 1894. Ekster araban gramatikon, vojaĝpriskribojn, multajn tradukojn el la sanskrito kaj la germana lingvo li publikigis »Estudio de la filologia« (1871); »Los pueblos Iranios y Zoroastro« (1874); »Iran« (1876); »Ensayo critico de gramática comparada« (1877–79); »Estudio comparado sobre origen y formación de las lenguas neo-sanscritas y neo-latinas« (1894).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 2. Leipzig 1905, p. 209 (interrete)
Ŝiura
Ŝiura estas estinta vilaĝo en Gubernio Aomori, Japanio. Ĝi estas nun parto de Goŝogaŭara.
Natria nitro-acetato
Natria nitro-acetato, nitro-acetato de natrio aŭ O2N-H2C-COO-Na+ estas organika komponaĵo rezultanta el reakcio inter natria kloracetato kaj "natria nitrito", ĉefe uzata kiel peranto en organikaj reakcioj kaj kiel deirpunkto por produktado de nitrometano.
Rose (kantistino)
Rose, realnome Keren MELOUL (naskiĝis en Nice, Francio), estas franca kantverkistino, komponistino kaj kantistino.
Biografio
La pseŭdonomo de Rose devenas de la filmo The Rose de Mark Rydell, inspirita de la vivo de Janis Joplin.
Post studado de juro, ŝi estis instruistino dum du jaroj en lernejo Merkaz ohr Joseph en la 19-a arondismento de Parizo antaŭ ol lanĉiĝi en muzikan karieron.
Ŝi unue debutis per unuaj partoj de koncertoj de Alain Souchon en marto 2006 en Olympia kaj en junio 2006 en Le Zénith (Parizo), ankaŭ de Skye en Café de la Danse, Patxi en Européen, Jehro en Bataclan. Ŝi ankaŭ plenumis la unuajn partojn de koncertoj de Axelle Red en La cigale, Olivia Ruiz kaj The Servant dum iliaj turneoj fine de 2006 / komence de 2007.
Ŝi vere debutis en marto 2007 dum mallonga turneo, akompanita de grupo, kaj plenigis la spektaklejojn, tiom en provinco, kiom en Parizo, kie ŝi estis programita kiel solo-kantistino en Café de la Danse fine de majo kaj en La Cigale en oktobro 2007. Ŝi turneis kun sia grupo en Francio ekde septembro 2007.
Ŝia turneo daŭros ĝis fino de 2008, trapasante tra Olympia en Parizo en junio 2008, kun Bensé en la unua parto.
Sajido
Sajido (سـيد, sajjid; pluralo سادة, sāda, profetido; sinjoro) estas honora titolo ofte donata al islamanoj altrangaj.
Laŭvorte ĝi signifas "estrido, sinjoro, princo". Tradicie ĝi estas uzata por rektaj membroj el la familio de Mohamedo pere de lia filino Fatima bint Muhamad kaj lia kuzo kaj bofilo Ali ibn Abi Talib (Alijo).
Bujidoj
La Bujida dinastio aŭ Bujidoj ( Āl-e Buye), konataj ankaŭ kiel Buŭaihidoj, Boŭajhidoj, Bujahidoj, aŭ Bujjidoj, estis Irana Ŝijaisma dinastio (934–1062) de Dajlamita deveno. Kun la starigo de aliaj dinastioj el Irano en la regiono, la proksimuma jarcento de Bujida regado reprezentas la periodon en la irana historio foje nomita la 'Irana Intermezo' ĉar, post la Islama konkero de Persio, estis intertempo inter la regado de la Abasida Kaliflando kaj la Selĝuka Imperio.
Montefredane
Montefredane estas komunumo de Italio.
Bonifaco la 1-a
Sankta Bonifaco la 1-a, latine Bonifacius, naskiĝis en nekonata dato en Romo kaj mortis la 4-an de septembro 422. Li estis papo ekde 418 ĝis sia morto. Malmute ne scias pri Bonifaco, laŭ Liber Pontificalis, li estis filo de Iocundus, roma pastro. Li estis pastrigita de papo Damaso la 1-a kaj en 405 li estis sendita al Konstantinopolo kiel reprezentanto de papo.
Poste morto de papo Zosimo, parto de roma pastraro igis Eŭlalion papo, sed alia parto elektis Bonifacon. La prefekto de Romo Symmachus kaj la imperiestro Honorio apogis Eŭlalion. Imperiestro sinodon de Ravenna kunvokis, por ke inter du papoj decidis, sed Eŭlalio restis en Romo, sekve, Honorio konfirmis la elekton de Bonifaco.
Norda Kurdufano
Norda Kurdufano (شمال كردفان) estas unu el la 18 aŭ subŝtatoj de Sudano. Ĝi havas areon de kaj proksimuma loĝantaro de  (2008 censo) ( (2011 takso)). El-Obeid estas la ĉefurbo de la subŝtato.
Norda Kurdufano estas ĝenerale senpluva kaj dezerta.
Historio
Dum jarcentoj, Norda Kurdufano estis loĝita de nomadoj kaj paŝtistoj, plejparte la Dar Hamid, Dar Hamar, Guamaa, Kababiŝ, Biderija, Ŝŭehat kaj inkluzivanta la Yazeed triboj. La areo havis preskaŭ kontinuan senpluvecon ekde la mezaj 1960aj jaroj. Senarbarigo resultigis al la detruo de la natura vegetaĵaro. NRO-oj laboranta en la vilaĝoj de Sudano provadas ĝustigi la situacio. Interalie ili instalis centrojn per kaj por virinoj. Ĉi tiuj centroj ankaŭ permesas al multajn virinojn akiri enspezon post ricevi trejnadon por laboro.
Kuressaare
Kuressaare (germane Arensburg) estas la plej granda urbo sur la estona insulo Saaremaa.
Historio
La urbo estiĝis ĉirkaŭ episkopejo kaj estis unuafoje menciita en 1381 kaj estis nomata laŭ la urbo Arensburg (malaltgermane por "agloburgo"). La insulon kaj la lokon aĉetis Danio en 1559, la loko akiris urbajn rajtojn en 1563 laŭ ekzemplo de Rigo. En 1645 akiris ĝin la svedoj, en 1710 rusoj bruligis ĝin en kadro de la Granda Nordia Milito. Laŭ Paco de Nystad (1721), ĝi iĝis posedaĵo de la cara Rusio.
Dum la 19-a jarcento, la urbo evoluis al ŝatata kurac-ripozejo. La urbeton okupis la germanoj en 1917-1918 kaj 1941-44. En 1918, ĝi iĝis parto de la sendependa Estonio kaj estis alinomata oficiale al Kuressaare. En 1939-40 kaj de 1944 ĝis 1990, la urbo estis sub soveta regado. La urbo havis la nomon (1952-88) „Kingissepa“ laŭ la bolŝeviko Viktor Kingissepp, kiu naskiĝis tie.
Kuressaare estis en 1990 la unua urbo de Estonio, kiu reakiris la rajton por la komunuma memadministrado.
Elements Pt. 2
Elements Pt. 2 estas la dekunua muzikalbumo de la finnlanda muzikgrupo Stratovarius.
Andorra (Teruelo)
Andorra estas urbo de la provinco Teruelo, en la regiono Aragono (Hispanio) kaj ĉefurbo de la komarko Andorra-Sierra de Arcos. Kun loĝantaro de 8 148 personoj (INE 2014), estas la tria municipo plej loĝata de la provinco.
Situo
Andorra estas situa inter la valoj de la riveroj Martín kaj Guadalope, kun la rivereto Regallo. Estas situa sur la deklivo de monteto je 714 msm, kie ĝi originiĝis, sed nuntempe ĝi deflankiĝis al la ebenaĵo. La geografo kaj historiisto Pascual Madoz, en 1845, jam indikis la situo sur deklivo.
Toponimio
La nomo de Andorra povus derivi el sia signifo kelta, ventopordo, baze sur sia loko; ankaŭ oni rilatas ĝin kun "raízurr" (en eŭska «monteto»), de kie devenas la termino «andurrial», kruteca tereno plena je makiso.
Krome ekzistas legenda klarigo de la toponimo, fondita sur la adorado al Sankta Makario Abato, patrono de la urbo, kiu devenas de la valo de Andorra, en la aktuala princlando, kiu en tiuj tempoj adoris lin. Kiel patrono de tiuj kiuj suferas pro hernio, estis legendo ke li faris miraklojn en tiu regiono kio faris ke oni ŝnaĝu la nomon originan de «Las Masadicas Royas» pere de tiu de «San Macario de Andorra», kaj la nomo finfine limiĝis al simple «Andorra».
Prahistorio kaj arkeologio
Je 1,5 km oriente de la urbo troviĝas monteto nomata «Cabecico Royo», kiu enhavas arkeologian kuŝejon de la frua Ferepoko, el kiu estas videblaj restaĵoj de ortangulaj loĝejoj. Je 2,5 km en direkto al la vojo de Albalate del Arzobispo, en la teritorio de La Cerrada, situas alia setlejo de la unua kaj dua Ferepoko, kie videblas ankaŭ malgrandaj loĝejoj kaj stratoj.
Same, en la municipa teritorio ekzistas kelkaj iberaj kuŝejoj ĉe la ĉirkaŭoj de la urbo. Inter ili elstaras la kuŝejo Poblado de El Cabo, grava kuŝejo kiu datas de la 5-a jarcento a.K.. La kompleta kaj sistema elfosado de tiu setlejo okazis pro la proksimeco de min-ekspluatejo, ĉe kiu staris la kuŝejo. Finante la elfosadon, la arkeologiaj restaĵoj plej gravaj kaj la ŝtonaj elementoj plej interesaj estis malmuntitaj kaj translokigitaj al Monto San Macario. Tiu projekto estis pionira en Hispanio, ĉar neniam antaŭe okazis la translokigo kaj la restaŭrado de ibera setlejo konservantw ĉiujn siajn ĉefajn karakterojn.
Historio
Andorra aperas la unuan fojon dokumentita en 1149, kiam alvenis la nomita reconquista kontraŭ la islamanoj fare de Ramon Berenguer la 4-a, princo de Aragonio.
La kerno de la setlejo estis fondita en la 12-a jarcento kiel brutobreda kvartalo de Albalate del Arzobispo. La titolo de «Muy Noble Villa» estis donata en la 13-a jarcento fare de Jaime la 1-a el Conquistador (la Konkeranto) pro la donita helpo fare de la andorranoj en la konkero de Valencio. En tiu epoko la setlejo apartenis al la teritorio de la Arkiepiskoplando de Zaragozo, ĝis en 1613 ĝi sukcesis akiri sendependecon kiam donis la Arkiepiskopo Pedro Manrique la civilan kaj kriman jurisdikcion, konfirmita tiu privilegio fare de la monarko Filipo la 3-a. Tie estis distingitaj familioj kaj familinomoj, inter kiuj menciindas Alcaine, kiuj posedis grandan domon kiu ankoraŭ konservas heraldikan blazonon sur la fasado.
En la Hispana Enlanda Milito Andorra konstituiĝis en kolektivejo, disdonante la teron en 48 farmoj, kies estro estis respondeculo antaŭ la Konsilanto de Agrikulturo de la Loka Komitato. La diversaj produktoj de la kamparo stokiĝis en la paroĥa preĝejo, kaj oni distribuis ilin inter la lokanoj pere de kvitancoj. Ĉio necesa —inklude zorgojn de kuracisto aŭ bestokuracisto— akiriĝis pere de rajtigo sen ajna pago. Dum la milito, Andorra estis konkerita de la armeo de Franco en la 13-a de marto 1938.
Demografio
En 1495, Andorra havis 136 «fajrojn» aŭ hejmojn, kio korespondas al ĉirkaŭ 600 loĝantoj. La censo de Hispanio de 1857 registras loĝantaron de 1 969 loĝantoj por Andorra, kio pliiĝis al 2 416 en 1877.
Male al tio okazinta en multaj lokoj de Aragono kaj Hispanio, en Andorra ne okazis grava malpliiĝo dum la unua duono de la 20-a jarcento. Fakte okazis ioma pliiĝo el 2 500 al inter 3 000 aŭ 4 000 loĝantoj. Tiu demografia pliiĝo, komencita el la malkovro de lignito en 1914, bremsiĝis en la 1960-aj jaroj. Tamen el la inaŭguro de la termoelektra centralo en 1978, la nombro de loĝantoj denove ascendis, jam pli iompostiome, sed ĝis 8 000 loĝantoj. Notindas la setliĝo bloke de cent familioj devenaj el proksima Escatrón en la provinco Zaragozo.
Ekonomio
En la pasinto, la rura sektoro konstituis la ekonomian bazon de la urbo pere de la kultivo de cerealoj kaj olivarboj, komplemente kun la brutobredado. Meze de la 19-a jarcento, Pascual Madoz mencias la produktadon de tritiko, hordeo, vino, olivoleo, silko kaj mielo en la urbo, krom la bredado de ŝafoj kaj kaproj, indikante ke oni preferas la unuan al la dua. Same, li referencas al la ekzisto de «tri teksiloj de ordinaraj toloj kaj unu muelejo de olivoleo».
Tamen, la malkovro de lignito en 1914 el naturaj aperoj kaj tipaj fosilioj, ŝanĝis la ekonomion de la regiono. De 1914 a 1918 oni laboris intense en la mino «Barrabasa», en la teritorio de Alloza. Poste la mina aktiveco malpliiĝis ĝis 1936, kiam pliviviĝis denove la citita mino kaj alia, en la teritorio de Andorra, nomita «Colectivizada Andorrana», kiu en 1936 ŝanĝis sian nomon kontraŭ tiu de «Previsión Rectificada». Ĉirkaŭ 1941, ekfunkciis la mino «María», ankaŭ en Andorra, dum «Barrabasa» fermiĝis ĉirkaŭ 1946 ĉar estis preskaŭ elĉerpita.
El la 1950-aj jaroj, la ĉefa agado de la urbo estas ligata al la industria sektoro, precize al la elfosado de lignito en subteraj minoj, ĉar Andorra estas en unu de la plej gravaj minbasenoj de la Iberia Duoninsulo. Por elirigi la karbon elfosita en la zono, oni konstruis minan fervojon por ligi Andorra kun Escatrón, kies inaŭguro okazis la 16-an de junio 1953. Temas pri privata fervojo, kiu komencis funkcii iniciate de la Nacia Entrepreno Calvo Sotelo, integrita poste en Endesa.
El la 1980-aj jaroj, la subteraj minoj de karbo ekestis anstataŭataj de grandaj elfosadoj subĉielaj. En la aktualo, pluas la subĉiela elfosado de lignito kaj oni plifortigis la elfosadon de aliaj materialoj kiel argiloj kaj industriaj rokoj.
La ekfunkciigo de la termoelektra centralo de Andorra en 1981 markis la komencon de nova agado, nome la produktado de elektro, ligita al la energia sektoro. La centralo konsistas el stokado de karbo, kameno —kies alto atingas 343 m—, instalaĵo de plialtigo de cindroj kaj tri grupoj de generado. Tamen, ties agado okazigis gravan median degradadon en la apudaj zonoj pro la elsendo de poluaj gasoj, estante konsiderata unu el la plej poluaj ene de sia kategorio en Eŭropo.
Paralele, la seka agrikulturo malpliiĝas, escepte pri la olivarbo. Nur la 30% de la plugebla tero estas dediĉata al la kultivo, kaj estas multe pli granda la procentaĵo dediĉata al aliaj uzoj (50%). Same, elstaras la alta procentaĵo de novalo kiu aplikiĝas en la komarko. La ĉefaj kultivoj estas la olivarbo, el migdalujo kaj la fruktarboj de irigacio. La vitejoj estas nur malgranda kultivo nur por memkonsumado.
Rybník
Rybník (legu Ribnik) estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio aŭ Slovakio.
Hipermetropio
Hipermetropio, hipermetropeco aŭ malmiopio estas refrakcia eraro. Ĉe hipermetropeco (malmiopeco) la okulo estas pleje iom pli mallonga ol normale; la lenso estas pli plata ol normale, aŭ malestas. Tial en stato de neakomodo, la lumradioj devenantaj de malproksime konverĝas trans la retino. La okulo do devas akomodiĝi por klare vidi malproksimajn objektojn; la proksimajn ĝi ne povas klare vidi. Tamen ĝenerale la subjekto klare vidas malproksimajn objektojn, aparte se tiu estas juna kaj bonfarta. Sed se tiu devas streĉi la okulojn por vidi proksime, precipe nokte kaj ĉe arta lumo, tiu laciĝas kaj plendas pri okula aŭ superokula doloro, kapdoloro ĝenerale frunta, sed kelkfoje okcipita, konjunktiva kaj palpebra kongesto, larmelfluo kaj ioma lumtimo. Komplikaĵoj de hipermetropeco estas konjunktivito kaj blefarito, kongesto de la retino kaj koroido, konverĝa strabismo kaj glaŭkomo.
Rybník
En Ĉeĥio:
Hipermetropio
La hipermetropeco estas geometria-optika malo de la miopeco. La vidadon influas la severeco la hipermetropeco, la aĝo de la subjekto kaj la povo de la akomodado.
Rybník
En Slovakio:
Hipermetropio
Ĝi ofte estas denaska kaj la plej ofta perturbo de la refrakto. Ĝi povas akompani variajn okulmalsanojn, sed mem ne estas konsiderita kiel malsano. La 50% de homoj estas hipermetropa.
Rybník
Simila nomo:
Hipermetropio
Ĝi ofte estas konfuzita kun la presbiopeco, kiun kaŭzas la malmolado de la lenso kaj la malkreskado de la flekso de la radiaj muskuloj. Ambaŭ povas esti korektita per okulvitroj aŭ kontaktlensojn. Por korektado oni uzas konveksajn lensojn.
Klasifikado
Laŭ severo:
Akomodo
La milda kaj la meza hipermetropio estas korektita per la refleksa kuntirado de la lenso. Ĝis kiam tiu ebligas la akran vidadon, estas la korektado de la hipermetropeco superflua. Kapdoloro, malbona farto, kaj okaza malakra vidado estas atentas al la necesa kompensado.
Ĝenerale la infanoj naskas hipermetropaj. En la infaneco ankaŭ la meza hipermetropio devas esti kompensita, alikaze la infano estos straba, ĉar li neniam vidis, kaj vidos akre, do li ne vidis detale la estaĝojn, kaj ankaŭ lia cerbo ne lernis vidi akre. Tiam la cerbo emas prilabori nur la signojn de la dominanta okulo, kaj blokigas la signojn de la alia okulo, kiu iĝas ambliopa; tiu faras la infanon straba. La hipermetropaj infanoj ofte vidas la televidilon proksime.
La severe hipermetropaj uloj ne estas minacitaj per strabismo, ĉar ili vidas ĉiam proksime.
La akomodo havas ĝiajn limojn, kaj aĝante tiu kapablo malkreskas. En 35-45 jara aĝo la nuda okulo ne povas bone vidi proksime. La presbiopio komencas pli frue kaj estas pli sevara ol ĉe aliaj okuloj. La korigado helpas pli bone vidi proksime, poste ankaŭ vidi pli bone malproksime, kaj la akomodon ankaŭ en tiu proksimo, kiun vidas la ulo bone.
Presbiopeco
Se la 10 jara aĝa infano havas akomodo de 15 dioptrion, restas 10 dioptrio en la aĝo 20 jaroj, 7 dioptrio 30 jare, 4,5 dioptrio 40 jare, kaj komencas la presbiopeco. Li devas pli kaj pli malproksime teni la libron aŭ la gazeton por legi.
Rizikoj
La hipermetropiuloj estas emaj al la malfermita angula glaŭkomo.
Por la hipermetropuloj, ankaŭ la severe hipermetropaj uloj, ne estas malpermesitaj la kapriolado, la pilkoludoj, kaj estas por ili permesita la levado de la pezaj objektoj.
Korektado kaj kuracado
La hipermetropeco estas korigebla per konveksaj lensoj, kiuj havas pozitivajn dioptriojn. La okuloj de la plenkreskuloj povas kuraci la hipermetropecon.
Se la hipermetropeco ne estas bone korektita, la infano emas strabi. Oni elektas la plej pli dikan lenson, per la ulo kun paraligitaj radiaj muskoloj povas legi la plenan tabulon. Ofte la okulvitro ne plibonigas la vidadon, nur helpas la akomodon, kaj defendas kontraŭ la strabismo. Ankaŭ la meza hipermetropio devas esti korigita, antaŭ de la komenco de la lernejaj jaroj.
La oparado de la katarakto kauzxas severan hipermetropion kun 13 dioptrio, se oni ne uzas intraokulan lenson. Ekde 2000 oni povas uzi akomodantan intraokulan lenson, per kiu la uzanto povas bone vidi.
Iuj eksperimentas per okulgimnastiko, kiu devus preterlasi ĉiun refrakcian difekton, sed mankas la kontrolitaj sukcesoj. Do la scienco de la kuracado rifuzas la metodon.
Oni povas korigi la presbiopion en multaj modoj. La ideala korigado dependas de la agado. Ekzemple la distanco por legi kuŝante estas 30-40 cm, legi sidante estas 50 cm, fari aĵoj estas 45-60 cm, kaj la ideala distanco de la komputila ekrano estas 60-80 cm. La pli malgrandaj distancoj pretendas pli grandan korekcion. Por legi kuŝante oni bezonas 2,5-3; por labori per komputilo bezonas 1-1,5 dioptrion.
Oni povas uzi legookulvitron, bi- kaj trifokalajn lensojn, lensoj kun kontinue sanĝantaj dioptrioj, kaj duonokulvitroj. La lastaj estas por tiuj, kiuj ne bezonas korigadon por vidi malproksime. La ulo povas elekti multifokalajn kontaktlensojn, multifokalajn intraokulajn lensojn, aŭ la monovisan teĥnikon. La lasta signifikas, ke unu okulo estas korigita por vidi proksime, kaj la alia por vidi malproksime. La uzanto de tiu metodo perdas lian kapablon vidi la spacon.
Rie Kimura
Rie Kimura (木村 理恵 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi de 1996 ĝis 2001 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Kotor
Kotor (Котор, Cattaro, Kotorri, Acruvium, Ασκρηβιον [Askrèvion]) estas marborda havenurbo en Montenegro.
Situo
Kotor situas en golfo havanta la saman nomon Kotor inter montoj pli ol 1000 m-ojn altaj
Pierre Jean Georges Cabanis
Pierre Jean George CABANIS (naskiĝinta la en Cosnac/Corrèze, mortinta la  en Rueil apud Meulan-en-Yvelines) estis franca kuracisto kaj filozofo.
Cugaru (urbo)
Cugaru estas urbo en Gubernio Aomori. En Aomori, ĝi estas la dua urbo kies nomo estas en hiragano.
Pierre Jean Georges Cabanis
Vivo
Cabanis studis humanismaĵojn en Parizo kaj iĝis en 1773 kiel privata sekretario al Varsovio. Ekde 1775 li dediĉis sin je medicino kaj deĵoris kuraciste en Auteuil. Li ja estis favoranto de la Franca revolucio kaj Mirabeau, al kiu li liveris fonon kaj argumentojn por paroladoj pri publika edukado, mortis en ties brakoj.
Kotor
Historio
La unua mencio devenis el 168 a.K. La unua menciinda regado estis la Romia Imperio. En 1002 la bulgaroj okupis ĝin, sed en la sekva jaro la urbo aldoniĝis al la serboj. La loĝantoj sukcese ribelis helpe de respubliko Raguzo. En 1185 la serboj senbatale okupis la havenurbon. En la 14-a jarcento okazis influoj de bosnoj, hungaroj kaj Venecia respubliko, fine la turkoj. Ekde 1797 Kotor iĝis parto de Habsburga Imperio, sed poste alvenis la francoj, baldaŭe denove la aŭstroj.
Taungoj
"Tau" estas la sota vorto por leono kaj tiu besto estas ilia totemo.
Pierre Jean Georges Cabanis
Vivo
Cabanis verkis »Journal de la maladie et de la mort de Mirabeau« (1791). En 1794 li iĝis profesoro ĉe la kliniko de la medicina altlernejo en Parizo kaj membro de la Konsilio de la Kvin Centoj kaj senatoro.
Lia ĉefa verko estis »Rapports du physique et du moral de l'homme« (Parizo 1802).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 3. Lepsiko 1905, p. 677 (interrete)
Inocento la 1-a
Sankta Inocento la 1-a, latine Innocentius, naskiĝis en nekonata dato kaj mortis en Romo 417. Li estis papo de 402 ĝis sia morto. Laŭ Sankta Hieronimo, li estis filo de papo Anastazio la 1-a. Li regis la Eklezion dum periodo aparte malfacila por Romo kiu eltenis la sieĝon kaj disrabadon de Romo flanke de Alariko la 1-a reĝo de Visigotoj la (23-an de 410).
Kotor
Historio
Dum la 1-a mondmilito la urbo estis grava milita bazo, en la regiono estis gravaj bataloj. En 1918 ribelo de maristoj okazis. Poste la urbo apartenis al la estonta Jugoslavio, dum la 2-a mondmilito al Italio. En 1979 tertremo okazis. La urbo estas paradizo de turistoj.
Famuloj
En la iama Cattaro naskiĝis en 1917 hungara ortodoksa pastro Feriz Berki.
Starrkirch-Wil
Starrkirch-Wil (prononcu: ŝtarkirĥ-vil) estas komunumo en la distrikto Olten en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 1,598 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Starrkirch-Wil situas norde de la ĵurasa montoĉeno Engelberg inter Dulliken kaj Olten, kun kiuj du komunumo ĝi komplete kunkreskis. La komunumo konsistas el de nordo al sudo el la setlejoj Starrkirch, Nigglisberg, Wil, Oberwil, Choliweid kaj tute en la sudo sen ligo al la ceteraj setlejoj Wartburg.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Starrkirch-Wil limas en nordoriento kaj en oriento al Dulliken, en sudoriento al Oftringen (AG), en sudokcidento al Arburgo (AG), kaj en okcidento kaj nordokcidento al Olten.
Trafiko
Tra Starrkirch-Wil pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Araŭo al Olten. La komunumo estas konektita per la regiona buskompanio Olten-Gösgen-Gäu al la publika transportreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 6 kilometrojn sudokcidente inter Arburgo kaj Oftringen.
Historio
La unua dokumenta mencio de Starrkirch datiĝas el la jaro 1036 kiel Starchenchilcha. Kiel parto de la voktejo Gösgen, Starrkirch-Wil estis en la jaro 1458 aĉetita de Soloturno. La preĝejo de Starrkirch apartenis dum mezepoko al la Abatejo Beromünster. En la jaro 1871 la pastro Paulin Gschwind rifuzis laŭtlegi la dogmon pri la senerareco de la papo. La katolika eklezio reagis per lia ekskomuniko. La kredantoj de Starrkirch-Wil tamen subtenis sian pastron kaj fondiĝis la 22-an de novembro 1874 la kristankatolika paroĥo Starrkirch-Dulliken. Starrkirch-Wil tiel fariĝis centro de la soloturno kulturlukto, kies sekvo estis skismo de la katolika eklezio.
Sándor István Ambrus
AMBRUS János István (ambrus) estas hungara skulptisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 25-an de februaro 1959.
Kariero
Ambrus Sándor diplomiĝis en 1983 pri skulptado en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kaj li vivis tie de tiam.
Provinco Sud-Sardio
La Provinco Sud-Sardio estis provinco en Sardio, insulo kaj administra regiono de Italio. Ĝi ekde 2016 estis unu el la kvin provincoj de la insulo. La unuo estis kreita la 4-an de februaro 2016, kaj estis remalfondita per denova administra reorganizado jam kvin jarojn poste, en 2021. Ĝi dum sia ekzisto inkludis la forigitajn provincojn Carbonia-Iglesias kaj Medio Campidano, grandan parton de la malnova provinco Kaljaro (sen la 17 municipoj de la nova Metropola urbo Kaljaro, pli sude en la insulo), kaj du aliajn municipojn.
Králíky (apartigilo)
Králíky (legu Kraliki) estas vilaĝo kaj urbo en Ĉeĥio.
Provinco Sud-Sardio
Kun la administra reformo de 2021, la provinco Suda Sardio remalfondiĝis: ĝia teritorio pasis al la reestablitaj provincoj Mez-Kampidano kaj Sulcis Iglesiente, dum la metropola urbo Kaljaro ricevis la ceterajn teritoriojn de Suda Sardio. Tiel pli-malpli la situacio de antaŭ februaro 2016 estis restarigita, kun iomaj detalaj ŝanĝoj.
János Ungváry
UNGVÁRY János (ungva:ri), Unghváry estis hungara aktoro, tradukisto naskita en Losonc ls 28-an de novembro 1763 kaj mortinta en Erdőd la 10-an de oktobro 1807.
Orienta Darfuro
Orienta Darfur Ŝtata (ولاية شرق دارفور) estas unu el la subŝtatoj de Sudano kaj unu el kvin konsistanta la Darfuro regiono. Ĝi estis kreita en januaro 2012 rezulte de la daŭranta paca procezo por la pli larĝa Darfuro regiono. La ĉefurbo estas Ed Daein. La subŝtato estis formita de areo kiu estis parto de la subŝtato de Suda Darfuro.
János Ungváry
Kariero
Ungváry akiris diplomon de inĝeniero en 1789 en Pest. En 1790 li estis fondintano de la unua konstanta hungara teatrotrupo de Pest-Buda. En 1791 li forlasis definitive la trupon kaj la aktormondon. Li fariĝis en 1798 bienega inĝeniero de grafoj Károlyi. Li tradukis kvin teatraĵojn el germana lingvo.
Skota lingvo
La skota lingvo (Scots, "skota", aŭ Lallans "malalt-tera") estas okcidenta ĝermana lingvo parolata en Skotlando kaj la norda parto de Irlando, kie ĝi nomiĝas ulster-skota. Oni ne konfuziĝu inter la skota lingvo kaj la skotgaela lingvo. La gaela apartenas al la kelta lingvofamilio, sed la skota (ofte iom mise nomita "skotangla") estas ĝermana lingvo. La plej parencaj lingvoj al la skota estas la angla kaj la frisa. Plie, multaj skotaj vortoj estas samdevenaj kiel norvegaj, ekzemple bairn, norvege: barn ("infano"); flit, norvege: flytte ("movi", "moviĝi"); thole, norvege: tåle, ("toleri"), ktp.
Historio kaj nuna stato
La lingvo havas historion komenciĝantan en la 14-a jarcento. Same kiel la angla, ĝi estas ido de la anglosaksa lingvo.
Antaŭ la unuiĝo de Skotlando kaj Anglio en 1707 oni ĝenerale konsideris la anglan kaj la skotan kiel apartajn lingvojn (HORSBROCH, 1999). Post la unuiĝo, la skota lingvo ĉesis esti uzata en edukado, kaj ankaŭ en la eklezio, pro la uzado de Biblio tradukita en la anglan (ne la skotan). Tamen, multaj literaturistoj, inter ili la fama nacia poeto Robert Burns, plu verkis poeziaĵojn kaj aliajn literaturaĵojn en la skota.
Tamen, la nuna stato de la skota — ĝi tute ne uziĝas en la eduka sistemo kiel metodo de instruado, nek en la gazetaro, krom foje por montri supozitan malinteligentecon — kaŭzis al multaj supozi ke ĝi estas simple vulgara dialekto de la angla.
Oni kalkulis ke la skotan lingvon parolas 1,5 milionoj da homoj en Skotlando (Eurolang, n.d.). Malgraŭ tio, ĝis lastatempe la lingvo ne havis oficialan staton en la Unuiĝinta Reĝlando. Post kiam la brita registaro konsentis al la Eŭropa ĉarto pri la regionaj aŭ minoritataj lingvoj, tiu registaro donis al la skota lingvo iom da rekono kaj protekto.
Ĝis nun, ne estas agnoskita normigita formo de la skota. En la parolado de skotoj konstatiĝas larĝa spektro de idiomaj variantoj, kiu varias de la angla de Anglio (sed kutime kun skota akĉento) - ĝis la tiel nomata kampara Broad Scots kaj la literatura Lallans. La lasta, kulturita kaj uzata de poetoj kaj verkisto, kaj plej malsimila al la angla, estas apenaŭ komprenata de la sudbritaj najbaroj. Pro tiu spektra karaktero de skota parolado, oni povas elekti formojn, kiuj pli kaj pli distancigas la lingvaĵon disde la normigita angla. Ekzemple, tradukante la titolon de la verko de William Auld, La infana raso oni povus nomi ĝin (laŭ la angla versio) "The Infant Race" - (aŭ pli skote) "The Bairnlie Race" - aŭ (uzante lokan dialektan formon de la artikolo) "E Bairnlie Race", aŭ (eĉ pli skotigante ĝin): "E Bairnlie Ilk", kiu estus tute nekomprenebla por homoj, kiuj nur parolas la normigitan anglan.
Stotzheim
(jen france, origine germane kaj alemane) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Skota lingvo
"Al muso"
Unua strofo de fama poeziaĵo de Robert Burns, "To a mouse" (Al muso):
(laŭlitera traduko:
(Notu, ke Burns skribis lian poezion per ortografio malsimila al la nunaj oftaj ortografioj - i.a., Burns aldonis apostrofojn por montri literojn kiuj "mankas", tio estas, ne troviĝas en skota vorto sed ja troviĝas en samdevena angla vorto. Tiun praktikon - la "pardonpetan apostrofon" - oni ĝenerale ne nuntempe subtenas.)
Patro Nia
(de la lastatempa traduko de la Nova testamento fare de William Lorimer, kaj per ties ortografio)
Referencoj
Lernolibro pri la skota (en la angla, sed kun apendico en Esperanto) estas The Scots Tongue obtenebla de la eldonejo Lulu, kapvorto Scots. Ne multaj Esperantaj verkoj estis tradukitaj skoten. Eble la plej longa specimeno estas la skota versio ("The Bairnlie Race") de la ĉefverko de William Auld La infana raso, legebla kaj elverŝebla ĉe la retpaĝoj de la Esperantlingva verkista asocio.
Laŭvorta traduko:
Himnaro Esperanta
Himnaro Esperanta estas Esperanta kantaro kompilita de Montagu Christie Butler. La unua eldono de 1910 estis 111-paĝa, la dua eldono de 1921 147-paĝa.
Enhavo
La libro enhavas 211 da poeziaj tekstoj uzeblaj de ĉiu kristano dum la diservoj. Antaŭ la eldoniĝo de Adoru Kantante en 1971, Himnaro Esperanta (la kvina eldono de 1965/66 de Butler estis la plej ampleksa Esperantlingva kristana kantaro. Krom centoj da tekstoj, ĝi enhavas ankaŭ kelkajn gravajn, aliloke malfacile troveblajn muzikaĵojn.
Leptoceratopo
Leptoceratopo (Leptoceratops; malnovagreka: "magrakorna vizaĝo") estis primitiva ceratopa dinosaŭro vivintaj dum la malfrua kretaceo en regiono kiu nun estas la okcidenta Nordameriko; ĝi vivis samtempe kiel ĝiaj grandegaj parencoj triceratopo kaj torosaŭro.
Himnaro Esperanta
Bildaro
<Gallery> Dosiero:1954 Himnaro Esperanta 2.jpg|Titolpaĝo pri la kvara eldono, 1954. </Gallery>
Leptoceratopo
Oni trovis leptoceratopajn kraniojn en Alberto (Kanado) kaj Vajomingo (Usono). Leptoceratopo verŝajne povis stari kaj kuri je la malantaŭaj kruroj. Ĝi atingis longecon de ĉ. 2 m kaj pezon de 68 ĝis 200 kg.
Montivernage
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Distrikto Polgárdi
La Distrikto Polgárdi (hungare Polgárdi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér. Ĝi situas sur ebenaĵo en la okcidenta parto de la departemento (en la meza parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Polgárdi, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ grandvilaĝo, la ceteraj 7 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 294,94 km², kie loĝas19 903 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.
Historio
Tiu distrikto neniam ekzistis dum la historio. Ĝi estis kreita en 2013.
Nenifar'
Nenifar' estas muzikalbumo de la franca kantisto Guillaume Armide el 2015. Ĉiuj kantoj en ĉi tiu albumo estas eldonitaj laŭ la libera permesilo CC BY 3.0. Teksto, muziko, pianludo kaj kantado fare de Guillaume Armide. Registris kaj miksis (matricigis) Jacques Hermet en Studio du Moulin, septembre 2012 (maje 2015). Fotoj kaj fotodizajno de la kovrilo estis fare de Vanessa Harmide, la elekto estis voĉdonebla.
Largo Winch
Enkonduka teksto
Sen familio nek ligiloj, kontestema, vojaĝema, vagirema, ikonrompema kaj kverelegema, li retroviĝas je dudek-ses jaroj estri entreprenon sidanta sur dek miliardoj da dolaroj. Malkovru Largo Winch, la miliardulo surmetante bluĝinzojn kaj buku viajn zonojn!
Komenco
Nerio Winch, la plej riĉa negocisto tutmonde, estro de la Grupo W, konstruis sian imperion per la plej aĉaj rimedoj : perfido, ĉantaĝo, subaĉeto, li ĉion faris. Sed nun ke li amasigis dolarojn en grandegaj kvantoj kaj havas gigantan influon sur Wall Street, grava problemo sin prezentas. Li estas sterila kaj konsekvence li tre timas ke sia imperio disiĝu post sia morto. Tiam lin trafas la ideo filigi iun foran parencon nomata Largo Winczlav [largo ŭinkzlaf] kiu estas en montenegra orfejo. Li decidas eduki lin por fari financspertulon el li.
Bildlibroj
Tiuj ĉi bildlibroj estas eldonataj de Dupuis, en la teko Repérages. Ĉiuj verkoj organizas en diptiko (ekzemple H kaj Dutch Connection), ĉiu komponaĵo de du verkoj legendaj laŭ loteca ordo malgraŭ kelkaj referencoj al antaŭaj verkoj.
Filmo
La 17-a de decembro 2008 aperis en Francio filmo Largo Winch kies rakonto inspiriĝas de la kvar unuaj epizodoj de la bildlibra sagao. Reĝisoro: Jérôme Salle. Aktoroj: Tomer Sisley (Largo Winch); Bojana Panić (Melina); Kristin Scott Thomas (Ann Fergusson); Miki Manojlovic (Nerio Winch), Mélanie Thierry (Léa)...
Montefusco
Montefusco estas komunumo de Italio.
Anogramma leptophylla
Anogramma leptophylla (Efemera filiko) estas filiko, kies individuoj vivas nur kelkajn monatojn. Ĝi kreskas ĉefe en la varmaj regionoj, apud oceanaj, maraj bordoj. La Anogramma leptophylla bezonas por sia kreskado senfrostan, humidan klimaton.
La senseksa generacio de la filiko ĝermas en decembro kaj komence de aprilo atingas la plenan grandon, 5-20 cm. La folioj estas dividitaj 1-3-foje. Karakteriza estas, ke la pli frue kreskantaj folieroj estas pli malgrandaj (1-5 cm), sed pli larĝaj ol la postaj folioj. La sporangioj kreskas sur la suba flanko de la folio. La sekan someron travivas en formo de tubero, produktita de la gametifona generacio.
NGC 1293
NGC 1293 (aliaj indikoj — PGC 12597, MCG 7-7-75, ZWG 540.116, NPM1G +41.0114) estas galaksio en konstelacio Perseo.
Internacia mondliteraturo
Internacia Mondliteraturo (kun subtitolo Kolekto de la plej famaj verkoj el ĉiuj naciaj literaturoj) estas titolo por libroserio, kiun aperigis eldonejo Ferdinand Hirt & Sohn en Leipzig, Germanio en la 1920-aj jaroj. Submetita al la gvidado de prof. Dietterle. En la serio aperis literaturaj verkoj, tradukitaj el multaj lingvoj. Formato 18x121/2 cm.
Konataj titoloj
Laŭ fruaj reklamoj, ŝajne la eldonisto unue pretendis, ke jam eldonitaj libroj estis eroj de la serio. (Plena versio de 12 Legendoj de Niemojewski, kaj Kvin germanaj noveloj de bone konataj aŭtoroj.) Poste aliaj libroj estis anstataŭigita.
Kovriloj
Volumoj 1-10 havas verdajn kovrilojn. La postaj volumoj havas alispecajn ruĝajn kovrilojn.
Paititi
Paititi, Paitití aŭ Granda Paitití estas legenda regno de inkaoj aŭ antaŭ-inkaia, supozite sude de la Amazonio, en la landlima regiono kiun aktuale okupas Peruo, Brazilo kaj Bolivio. La legendo originiĝis en la interpretado de kelkaj tekstoj de la 16-a jarcento, kies aŭtoroj estis Vaca de Castro, Pedro Sarmiento de Gamboa kaj Juan Álvarez Maldonado. Tiuj verkistoj aludis al regno situa en la malsupra amazonia ĝangalo, probableme proksime de la aktuala landlimo inter Bolivio kaj Brazilo. La legendo de Paititi pluis en 1635 kiam, en la "Crónicas de Lizarazu", estis citita de la Inkao Ŭajnaapok kaj sia reveno el Kusko al Paititi kie regis lia patro, en la proksimeco de la rivero Guaporé (en la aktualo brazila ŝtato Rondonio). En Peruo disvolviĝis ankaŭ alia legendo pri la historio de Inkarri kiu, fondinta Kero-n kaj Kuskon, retiriĝis al la ĝangalo de Pantiacolla por vivi la cetero de sia vivo en la urbo Paititi. Tiu legendo estis disvastigita de la arkeologo Oscar Núñez del Prado en 1955 post kontakto kun la komunumo keĉuparolanta en la loĝloko Kero (Andoj).
Uladzimir Ĵilka
Uladzimir  (beloruse - Уладзімір Жылка, 27-an de majo 1900 - 1-an de marto 1933), belorusa poeto, tradukisto, kritiko.
Biografio
Naskiĝis en kamparula familio, finis en urba lernejo en Mir (1914), kune kun gepatroj translokiĝis en Minsk. Dum Unua mondmilito, liaj familianoj vivis kiel rifuĝintoj en Tula gubernio. Studis en agronoma lernejo (1915-1917). De 1917 vivis en Minsk, eldonadis siajn verkojn en lokaj ĵurnaloj, laboris kiel agronomo en ŝtata bieno apud Minsk (1918-1919). Aŭtune 1920 malsaniĝis pro tuberkulozo, kaj translokiĝis al sia avo en vilaĝo Padlesse, apud Navagrudak. Post subskribo de Riga packontrakto, restis en Okcidenta Belorusio, laboris en belorusa librovendejo. Fugante de persekutoj de pola registaro, forveturis en Kovno, poste en Dvinsk. Studis en belorusa gimnazio en Dvinsk, en februaro de 1923 forveturis en Ĉeĥoslovakio, ĝis 1926 vivis en Prago, kie studis en universitato. En Prago redaktis ĵurnalon "Nova radio".
Kantono Yakima (Vaŝingtonio)
Kantono Yakima estas administra unuo en la sudmeza parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo, Yakima. La kantono, la dua plej granda en la ŝtato, ampleksas areon de 11 167 km², el kio nur 40 km² estas akvo. La usona censo de 2000 nombris 222 581 loĝantojn en la kantono.