cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaspio
Ekonomio
La Kaspiaj marbordaj ŝtatoj kunigas klopodojn por disvolvigo de infrastrukturoj, turismo kaj komerco en la regiono. La unua Kaspia Ekonomia Forumo kunsidis en la 12a de Aŭgusto, 2019, en Turkmenio kaj kunvenigis reprezentantojn de Kazaĥio, Rusio, Azerbajĝano, Irano kaj Turkmenio mem. Ĝi gastigis kelkajn kunsidojn de iliaj ministroj de ekonomio kaj transporto.
La Kaspiaj landoj disvolvigas fortikan kunlaboradon en la kampoj de teknologio kaj cifereco kiel parto de la Kaspia Cifereca Kerno. La projekto helpas etendi la kapablojn datentransmisii en Kazaĥio same kiel la kapablojn datentransmisii inter Azio kaj Eŭropo. La projekto generis intereson el investistoj el la tuta mondo, inklude de UR.
Nafto kaj gaso
La regiono de la Kaspia Maro nuntempe estas grava, sed ne ĉefa, liveranto de nafto al la tutmondaj merkatoj, baae sur ĉirkaŭkalkuloj de BP Amoco kaj de la usona Energia Informadministracio, Usona Departemento pri Energio. La regiono produktas ĉirkaŭ 1.4–1.5 milionoj da bareloj da nafto por tago plus natura gaslikvo en 2001, 1.9% el la totala produkto tutmonda. Pli ol dekduo da landoj produktas pli ol tiu pinta kvanto. La produktado de la Kaspia regiono estis pli alta, sed malaltiĝis dum kaj post la falo de la Sovetunio. Al Kazaĥio korespondas 55% kaj al Azerbajĝano ĉirkaŭ 20% de la naftoprodukto de la Kaspiaj landoj.
La unuaj ĉebordaj putoj kaj fosmaŝinaj putoj estis faritaj en la golfeto Bibi-Hejbat, apud Baku, Azerbajĝano. En 1873, esplorado kaj disvolvigo de nafto ekis en kelkaj el la plej grandaj kampoj tiam konataj en la tuta mondo nome en la Duoninsulo Abŝeron apud la vilaĝoj Balaĥani, Sabanĉi, Ramana, kaj Bibi Hejbat. Totalaj rekupereblaj rezervoj estis pli ol 500 milionoj da tunoj. Ĉirkaŭ 1900, Baku havis pli ol 3 000 maftoputoj, 2000 el kiuj estis produktantaj je industriaj niveloj. Fine de la 19a jarcento, Baku iĝis konata kiel la "ĉefurbo de la nigra oro", kaj multaj kleraj laboristoj kaj fakulo svarmis al la urbo.
Komence de la 20-a jarcento, Baku estis la centro de la internacia naftindustrio. En 1920, kiam la Bolŝevikoj ekkontrolis Azerbajĝanon, ĉiuj privataj propraĵoj, inklude nafto-putojn kaj fabrikojn, estis konfiskitaj. Rapide la naftindustrio de la respubliko venis sub kontrolo de Sovetunio. Ĉirkaŭ 1941, Azerbajĝano estis produktanta rekordon de 23.5 milionoj da tunoj de nafto por jaro – la produkto de la Bakua regiono estis preskaŭ 72 procento de la nafto de Sovetunio.
En 1994, oni subskribis la "Kontrakton de la Jarcento", heraldanta ekster-regionan disvolvigon de la Baku-aj naftokampoj. La longa Baku-Tbilis-Ceyhan-naftodukto kondukas la nafton el Azerbajĝano al la turka Mediteranea havenurbo Ceyhan kaj ekfunkciis en 2006.
Transporto
Bakuo havas la ĉefajn ankrejojn por grandaj ŝipoj, kiel naftoŝipoj, en Azerbajĝano. Ĝi estas la plej granda havenurbo de la Kaspia Maro. La haveno (kaj la naftoŝipoj) havas aliron al la oceanoj laŭlonge de la Kaspi-Volga-Volga-Don Kanalo, kaj per la Kanalo Don-Azova Maro. Norda alternativo estas la Volga-Balta (maro kiu havas konekton kun la Norda Maro de Atlantiko, same kiel la Blanka Maro faras tra la Kanalo Blanka maro - Balta maro. La Bakua Markomerca Haveno kaj la Kaspia Ŝipkompanio CJSC, ludas gravan rolon en la martransportado de Azerbajĝano. La Kaspia Ŝipkompanio CJSC havas du flotojn plus ŝipkonstruejojn. Ties transporta floto havas 51 ŝipojn: 20 naftoŝipoj, 13 pramoj, 15 universalaj sekkargaj ŝipoj, 2 Ro-Ro ŝipoj, same kiel 1 teknika ŝipo kaj 1 flosateliero. Ties specializita floto havas 210 ŝipojn: 20 gruoj, 25 remorkaj kaj liveraj vehikloj, 26 pasaĝeraj, du duktokonstruaj, ses fajrluktaj, sep inĝenier-geologiaj, du subakvaj kaj 88 helpoŝipoj.
La Kaspia Ŝipkompanio de Azerbajĝano, kiu funkcias kiel ligilo en la Transporta Koridoro Eŭropo-Kaŭkazo-Azio (TRAKOEKA), samtempe kun la transportado de kargo kaj pasaĝeroj en Trans-Kaspia direkto, ankaŭ funkcias por plenumi la procezojn de produktado de nafto kaj gaso en maro. Tiu aktiveco havas riĉan historion. La disvolvigo de la ŝipindustrio en Azerbajĝano estas tre konektita kun la formado kaj progreso de la naftindustrio. En la 19-a jarcento, la forta pliigo de la naftoprodukto en Baku pelis fortan elanon al la disvolvigo de ŝipnavigado en la Kaspia Maro, kaj kiel rezulto, estis neceso krei fundamente novan flosinstalaĵojn por la transportado de nafto kaj naftoproduktoj.
Politikaj aferoj
Multaj el la insuloj laŭlonge de la Azerbajĝana marbordo tenas grandan geopolitikan kaj ekonomian gravon por la markigo de limolinioj de la naftokampoj kiuj dependas el sia ŝtata statuso. La insuloj Bulla (Ĥarazira), Pirallahi kaj Nargin (Boĝukzira), kiu estas ankoraŭ uzata same kiel estis kiel iama bazo de Sovetunio kaj estas la plej granda insulo en la golfeto de Baku, tenas naftorezervojn.
La falo de la Sovetunio ebligis la malfermon de la kapitalisma merkato en la regiono. Tio kondukis al intensa investado kaj disvolvigo fare de internaciaj naftokompanioj. En 1998, Dick Cheney komentis, ke "Mi ne povas pensi pri tempo kiam ni havis regionon kiu subite iĝis tiom strategie grava kiel la Kaspia."
Ŝlosila problemo por plua loka disvolvigo estas alveni al preciza, interkonsenta serio de limolinioj inter la kvin marbordaj ŝtatoj. La nuntempaj disputoj laŭlonge de la Azerbajĝanaj marlimoj kun Turkmenio kaj Irano povus malhelpi estontan disvolvigon.
Multa polemiko ekzistas nuntempe pri la proponitaj Trans-Kaspiaj duktoj de nafto kaj gaso. Tiuj projektoj ebligus al la okcidentaj merkatoj pli facilan aliron al la nafto de Kazaĥio kaj, eventuale, ankaŭ al la gaso de Uzbekio kaj Turkmenio. Rusio oficiale kontraŭas la projekton pro mediprotektaj bazoj. Tamen, analizistoj notas, ke la duktoj povus preterpasi Rusion komplete, tiel malebligante al la lando valorajn paspagojn, same kiel okazigante la detruon de sia nuntempa monopolo pri la okcidenten destinitaj eksportoj de hidrokarbidoj el la regiono. Ĵuse, kaj Kazaĥio kaj Turkmenio esprimis sian subtenon por la Trans-Kaspia Dukto.
Usonaj diplomatiaj kablokomunikoj disvastigitaj per WikiLeaks malkovris, ke BP kaŝis gaselverŝon kaj elfosan elfluegon en Septembro 2008 je funkcianta gaskampo en la areo Azer-Ĉirag-Guneŝi de Azerbajĝana Kaspia Maro.
Oldendorf (Luhe)
Oldendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lüneburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Oldendorf apartenas al la metropola regiono Hamburgo.
Kastelo Rennhof
La kastelo Rennhof - germane Schloss Rennhof - situas en Hüttenfeld (urbodistrikto de Lampertheim en suda Hesio, inter Darmstadt kaj Frankfurto ĉe Majno norde kaj Hejdelbergo kaj Mannheim sude.
Historio
Antaŭ la fino de 1853, la Frankfurta bankisto barono Mayer Carl von Rothschild konstruis la modernan palacon Rennhof en la arkitektura stilo Empiro. En 1889 ĝi iĝis posedaĵo de la familio von Löwenstein-Wertheim-Freudenberg, de 1460 flanka branĉo de la Vitelsbaĥoj, kaj en 1917 ĝi iĝis posedaĵo de la Wormsa industria familio Heyl zu Herrnsheim, kiuj en 1886 estis nobeligitaj per la dinastio de Hesio-Darmstadt. En 1953 la kastelo venis en la posedon de la Litova Centra Komitato en Germanio, kiu ekde 1954 administras ĉi tie la litovan gimnazion Hüttenfeld. La kastelo ankaŭ estas la centra oficejo de la Litovoj en Germanio.
Tre difektita per fajro en 1984, la ekstero de la kastelo estis reestigita al sia origina stato. Hodiaŭ, ĉefe la loĝejoj apartenantaj al la lernejo kun kelkaj oficejoj kaj granda lerneja salono troviĝas en la kastelo.
La turo antaŭ la trietaĝa centra konstruaĵo estas okulfrapa, kunfandiĝanta de kvadrato en plurlateron super la tegmento. Fortigita rigardplatformo situas supre de la turo - centre de ĝi masto ofte flirtigas la flagon de Litovio.
Kaisersdorf
Situo
Kaisersdorf troviĝas ĉe renkontiĝo de 3 flankovojoj.
Pavel Ĵukovskij
Paul von JOUKOWSKY (ruse: Павел Васильевич Жуковский/Pavel Vasiljeviĉ Ĵukovskij; naskiĝis la en Frankfurt-Sachsenhausen, mortis la  en Vajmaro) estis rusa-germana pentristo, scenejfaristo kaj verkisto.
Kaisersdorf
Historio
Post la mezepoko alvenis kroatoj rifuĝintaj de turkoj. En 1910 vivis tie 1019 homoj (846 kroatoj, 154 germanoj, 19 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Császárfalu apartenis al Hungara reĝlando, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 2001 vivis en Kaisersdorf 527 homoj (354 germanoj, 150 kroatoj, 13 hungaroj, unusola ĉeĥo).
Kastelo Rennhof
Historio
La kastela halo situas en la ĉefa alo, la transversa duetaĝa suda konstruaĵo. Sekvas trietaĝa parto kun ĉirkaŭa verando sur feraj kolonoj en la unua etaĝo. Alia transversa konstruaĵo estas norde alkroĉita al la centra alo. La granda parko malantaŭ la kastelo estas dizajnita kiel pejzaĝa ĝardeno. En la nordo estas la modernaj lernejkonstruaĵoj de la gimnazio.
Pavel Ĵukovskij
Vivo
Paul estis la filo de la rusa verkisto Vasilij Ĵukovskij. En 1863/64 li entreprenis kun la edukisto Hermann Ohl vojaĝegon al Romo, Napolo kaj Bonn. Li prezentitis al Richard Wagner kaj Cosima Wagner en la Vilao d'Angri proksime de Napolo en la 18.1.1880. Poste Paul akompanis ilin ĉe vizitoj en Ravello kaj Sieno kaj dizajnis la kostumojn kaj kvar el sume kvin scenejbildojn por la premieroj de la opero Parsifalo. Inspirojn li estis ĉerpintaj vojaĝante kun la geedzeca paro vagnera. Li havis liberan amrilaton kun la verkistino Adelheid von Schorn.
Nobuhiro Naito
Nobuhiro Naito (内藤 修弘, n. ) estas japana futbalisto.
429
En la jaro 429 post Kristo okazis, interalie:
Nobuhiro Naito
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Elote
Elote, choclo (ĉoklo) aŭ jojoto [hohoto] estas la freŝa nematura spadiko de maizo, kies grajnoj ankoraŭ konservas humidecon.
3337 Miloš
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "Miloš" en honoro de la ĉeĥa astronomo Miloš Tichý, sekve al propono de ties edzino, la astronomino Jana Tichá.
Elote
Ĝi ricevas diversajn nomojn laŭ la diversaj geografiaj zonoj: En Meksiko kaj Centrameriko (escepte en Panamo), ja estas nomata elote, vorto kiu devenas de la nahuatla vorto elotitutl ('freŝa spadiko') ​ reference al la spadiko kiu ankoraŭ estas en la planto kiu produktis ĝin (ĉu matura ĉu nematura), aŭ al tiu kiu estis ĵus rikoltita, kaj en kiu la grajnoj ankoraŭ konservas la naturan humidecon. Tiu termino estas uzata ankaŭ en la meksikaj kaj centramerikaj komunumoj de Usono.
Mihály Krasznay
KRASZNAY Mihály [pr. krasnai] François de la Mouche (Mustárdi) estis hungara aktoro naskiĝinta en Szilágysomlyó la 29-an de septembro 1832 kaj mortinta en Koloĵvaro la 27-an de aŭgusto 1892.
Elote
En Sudameriko (Argentino, Ĉilio, Kolombio, Ekvadoro, Bolivio, Paragvajo, Urugvajo kaj Peruo), la termino uzata por la sama koncepto indikita per "elote" estas "choclo", ĉoklo, kiu derivas de la keĉua vorto chuqllu. ​ En Kolombio kaj Venezuelo, kun pli da hispanlingva influo la koncepto estas konata simple kiel "mazorca", kiu estas la vorto por ajna maiza spadiko. En Venezuelo, oni uzas la vorton jojoto.
Hluboké u Kunštátu
Hluboké u Kunštátu estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Kunštát en distrikto Blansko. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sudokcidente de Kunštát. En la jaro ĉi tie daŭre vivis. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 51 adresoj.
Hluboké u Kunštátu estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,86 km².
144296 Steviewonder
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio Desert Eagle en Benson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan muzikiston Stevie Wonder, (realnome Stevland Hardaway Morris), blindan kantaŭtoron, kantiston kaj plurinstrumentiston. Li registris pli ol 30 el plej famaj usonaj muzikaĵoj kaj ricevis 25 Grammy Awards. Tiu asteroido estis malkovrita sen vida rimedo, sed per komputila programaro.
Château-du-Loir
Château-du-Loir estas malaperinta franca situanta en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Castéloriens.
Ĝi nun formas parton de Montval-sur-Loir.
Yannis Maris
Yannis Maris (Γιάννης Μαρής), pseŭdonimo de Yannis Tsirimokos (greke Ιωάννης Τσιριμώκος), estis greka ĵurnalisto kaj verkisto. Li estas la patro de Angelos Tsirimokos.
Monto Suribaĉi
La nomo de la monto derivas el ĝia formo, kiu similas al suribaĉi aŭ "pistujo." Ĝi estas konata ankaŭ kiel "Monto Pipo" (JPN: パイプ山, paipu-jama), ĉar sulfurgaso kaj akvovaporo kiu eliras el la montopinto, same kiel en la cetero de la insulo, havigas aspekton de fumanta pipo vidita el la maro.
La fama foto de Joe Rosenthal nome Hisante la flagon en Iwo Jima estis farita en la montopinto.
Lawrence Jarach
Lawrence Jarach estas usona anarkiisma eseisto kaj aŭtoro de Anarchy 101: Instead of a Meeting. Jarach estas kontribuanta eldonisto de Anarchy: A Journal of Desire Armed, kaj publikigis en la gazetoj Berkeley Daily Planet, Killing King Abacus, Green Anarchy kaj L'EnDehors.
Jarach estas ankaŭ muzikisto, ludante kiel voĉo kaj trombonisto por bando de punko/polko nome Polkacide.
Reta ĵargono anglalingva
Tiu ĉi listo enhavas elekton de mallongigoj, kiuj estiĝis en diversaj interretaj diskutaj forumoj. Se vi trovas pluajn (alilingvajn) mallongigojn, kiuj ne estas ĉi tie publikigitaj, rigardu artikolon Listo de ofte uzataj mallongigoj.
T
|- valign=top
LBY
La vorto havas plurajn signifojn:
Ernő László
Ernő László [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo László Ernő, tutmonde konata Erno Laszlo estis hungara-svislanda haŭtkuracisto, kosmetikisto, negocisto.
Larry King
Lawrence Harvey Zeiger (naskiĝis la en Broklino, Nov-Jorkio, mortis la  en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona komikisto kaj aktoro. Nuntempe li ankaŭ estas konata kiel la voĉo de Doris the Ugly Stepsister en Shrek.
Hisaaki Kobayashi
Hisaaki Kobayashi (小林 久晃, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Eglė, la reĝino de serpentoj
Eglė estas unuflanke tre populara litova nomo de knabinoj kaj virinoj, kaj aliflanke la litova vorto por la arbo piceo. La serpentoj de la rakonto litove nomiĝas žaltys, do natrikso, sendanĝeraj teraj serpentoj, sed ĉar en la rakonto ili vivas profunde en la maro, fakte supozeble pli temas pri iuj mitologiaj "akvoserpentoj" ol konkrete pri biologie klasifikitaj natriksoj.
Komalo
La tradicia komalo de la indiĝenoj de Meksiko kaj Centrameriko estas peco de ceramiko kun formo de ebena telero farita el bakita koto, kiun oni lokas sur tri aŭ kvar ŝtonoj, super la fajro kaj la braĝoj. Tradicie estas uzata por prepari diversajn tipojn de pladoj, partikulare tortiljoj el maizo, tlaĝudoj kaj totopoj, inter aliaj.
Morières-lès-Avignon
(jen france, okcitane Morieras d'Avinhon) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Komalo
La aktualaj ceramikaj komaloj kutime ricevas surfacan traktadon, kiu konsistas en frotado de la komalo ankoraŭ neuzata per miksaĵo de akvo kaj kalko, kaj poste oni permesas sekiĝon; tiu traktado evitas la adheron de la kuirato.
Paul von Hindenburg
Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg (naskiĝis la en Poznano/Poznań/Posen, mortis la  en la bieno Neudeck apud Resenberg) estis germana oficiro kaj politikisto.
Hindenburg havis karieron antaŭ la unua mondmilito, pensiiĝis kaj estis reaktivigita por tiu milito. Danke al bataloj por defendi Orientan Prusion, li fariĝis fama. Kune kun Erich Ludendorff li estis dum du jaroj iuspeca diktatoro de Germanio.
De 1925 ĝis sia morto li estis la dua prezidento de la Vajmara Respubliko. Dum la unuaj jaroj li plenumis sian rolon kiel la konstitucio intencis. Sed ekde 1930 li subtenis la registaron per specialaj dekretoj kaj tiel fakte transprenis la leĝodonadon.
La li nomumis Adolf Hitler regna kanceliero de Germanio. Per tio komenciĝis la aktiva fazo de la nazia potencopreno en Germanio.
Mortinta en 1934, lia korpo estis entombigita en speciala honora monumento en Orienta Prusio. Oni forportis la ĉerkon kun la korpo en 1945 al okcidento. Nun lia tombo estas en Marburg ĉe la rivero Lahn en la Elizabeta preĝejo.
Kuriozaĵoj
Hindenburg estis la sola prezidento de la Vajmara Respubliko, kiun elektis la popolo:
Mola geranio
Mola geranio (Geranium molle L, 1753) estas unu- aŭ dujara planto el la familio Geraniacoj kaj el genro Geranio.
Priskribo
Geranio mola estas malgranda planto kovrita de longaj molaj haroj, kiuj donas al ĝi blanketan rebrilon. Ĝiaj harozaj tigoj longas 10 ĝis 40 cm kaj multe disbranĉiĝas. La folioj, kiuj mane dividiĝas en 5 – 7 lobojn atingas 1 – 4 cm. La stipuloj triangulas kaj ruĝkoloras. Kiam oni ĉifas la foliojn, venas odoro de ĉina inko. La malhelpurpuraj floroj larĝas je 8 – 12 mm kaj ĝenerale duopas kun pedunklo 1 – 8 centimetro longa. La 5 sepaloj iom mukras kaj la samnombraj petaloj estas entranĉitaj.
Kreskloko
Oni trovas tiun ĉi planton en okcidenta Azio, Nordafriko, Rusio kaj tuta Eŭropo. Ĝin oni renkontas en herbejoj, en ĝardenoj, en razenoj, kaj rande de vojoj, ekde aprilo ĝis septembro.
Verdkrura galinolo
La verdkrura galinolo, ordinara galinolo aŭ pli simple galinolo, kvankam tiu vorto utilas ĉefe por la tuta genro Gallinula, (Gallinula chloropus) estas birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj.
Paula Krasznai
KRASZNAI Paula [pr. krasnai] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 24-an de junio 1931.
Pál Koren
Pál KOREN, laŭ hungarlingve kutima nomordo Koren Pál estis hungara luterana pastro.
Biografio
Pál Koren frekventis gimnazion en Szarvas, poste li lernis teologion en Sopron (1863), Pozsony (1864), Bazelo (1865), Berlino (1867). Post siaj studoj li pastriĝis en 1867. Li servis unue en Békéscsaba, poste en Pitvaros. Li havis ankaŭ diversajn ekleziajn taskojn (notario, kasisto). En 1892 li revenis al Békéscsaba kiel vikario. Inter 1896-1900 li estis elektita eklezia dekano, sed poste li abdikis, ĉar lian drakonan rigoron ne akceptis la ceteraj pastroj.
Paula Krasznai
Kariero
Ŝi debutis en 1953 en Baia Mare. Ekde 1955 ĝis 1988 ŝi estis anino de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.
Eglė, la reĝino de serpentoj
La rakonto
La rakonto konsistas el pluraj sekcioj, el kiuj ĉiu havas paralelaĵojn kun motivoj el aliaj popolaj legendoj.
Eglė estas bela juna knabino, kiu vivas kun siaj gepatroj, dek du fratoj kaj du pliaj fratinoj en bieno ĉe la litova marbordo. Iun tagon ŝi kun siaj du fratinoj venas al la plaĝo, nudiĝas kaj naĝas en la Balta Maro. Kiam ŝi revenas al siaj vestaĵoj, tie sidas serpento, kiu parolas per homa voĉo kaj prezentas sin kiel nobla serpenta princo. Eglė petegas la beston foriri de la vestaĵoj, por ke ŝi povu kovri sian nudecon, sed la serpento nur konsentas post kiam la belulino promesas edziniĝon kun li – promeso, kiu ŝajnas al ŝi tiom ridinda, ke ŝi sentas sin neniel ligita al ĝi.
Tri tagoj pasas, miloj da serpentoj venas al la hejmo de la knabino por nobela nuptofesto, sed ili trifoje estas trompataj per la parencoj de la knabino. Unue la homoj vestas anason kiel fianĉino, poste ŝafon kaj trie bovinon. Tamen la saĝa birdo kukolo ĉiam avertas pri la trompo. Fine koleraj serpentoj rabas la knabinon Eglė kaj trenas ŝin al la fundo de la maro al sia mastro, la serpenta princo.
Anstataŭ ol tie vidi la serpenton de la antaŭa renkonto, Eglė malkovras ke ŝia fianĉo Žilvinas, la serpenta princo, estas belega juna viro. Ŝi senespere enamiĝas, ili ĝoje ekvivas kune kaj Eglė naskas kvar infanojn: tri belaj knaboj ricevas la nomojn "Ąžuolas" (kverko), "Beržas" (betulo) und "Uosis" (frakseno) kaj fine naskiĝas svelta knabineto, kiu ricevas la nomon "Drebulė" (tremolo).
Post pluraj jaroj Eglė eksopiras pri siaj homaj parencoj kaj decidas viziti ilin, sed la singarda edzo malkonsentas. Por ricevi la permeson je vizito de la parencoj, Eglė devas plenumi tri neplenumeblajn taskojn: ŝpini senfinan vualon el silko, tiom longe porti paron da feraj ŝuoj, ke ili konsistu el pli da truoj ol da metalo kaj ne plu porteblus, kaj baki kukon sen ajna ingredienco. Post kiam ŝi ricevas konsilojn de patrineca bona feino, Eglė sukcesas pri ĉiuj tri ŝajne neplenumeblaj taskoj kaj Žilvinas malvolonte cedas, lasante la belan edzinon kaj ĉiujn kvar infanojn vojaĝi el la maro al la homa parencaro.
Post la renkonto de la longe dividitaj familianoj, la parencoj de Eglė ne deziras hejmensendi ŝin kaj la kvar infanojn en la maron, kaj decidas mortigi. La fratoj de Eglė premas kaj minacas ŝiajn filojn malkaŝi la sekretan vokon, kiu venigas ilian patron. Kvankam forte batataj de la onkloj per arbobranĉoj, la knaboj restas silentaj kaj ne perfidas la patron. Tamen fine la timegigita filino malkaŝas la vokon:
La dek du fratoj de Eglė vokas la serpentan princon el la maro kaj mortigas lin per falĉiloj.
La maltrankviligita Eglė ĉe la plaĝo longe vokas la edzon, sed malbonŝance nur sange ruĝa ŝaŭmo dancas sur la ondoj. Kiam Eglė fine konvinkitas ke la amato estas morta, kiel familia puno pro la perfido ŝi transformas sin kaj la infanojn en arbojn. La tri filoj - koresponde al siaj personaj nomoj - iĝas fortaj arboj, kverko, betulo kaj frakseno, dum la filino laŭ sia nomo iĝas tremolo. Fine, Eglė mem transformas sin en piceon.
Kulturaj referencoj
La rakonto unue skribe publikiĝis fare de M. Jasewicz dum 1837. La unua scena prilaboro estis opero de Mikas Petrauskas, kiu verkiĝis dum 1920, monde premieris dum 1924 en Bostono kaj en Litovio unuafoje sursceniĝis dum 1939 en Kaŭnaso.
Salomėja Nėris, nacie fama litova poetino, dum la jaro 1940 verkis poemon kun la titolo Eglė žalčių karalienė, kiu baziĝas sur la motivoj de la legendo kaj kiu tre populariĝis.
Multnombraj teatraĵoj pri la temo sursceniĝis en la litovaj teatroj, unuafoje dum 1946 sub reĝisoro Juozas Gustaitis.
Dum 1960, la bronza skulptaĵo de Eglė kaj la serpento, kiu videblas sur la foto komence de tiu-ĉi artikolo, kreiĝis fare de Robertas Antinis kaj ricevis belan lokon en la botanika parko de la urbo Palanga. Samjare baleto Eglė žalčių karalienė verkiĝis fare de Eduardas Balsys, kaj kvin jarojn pli poste, dum 1965, baleta filmo sub reĝisorado de Vytautas Grivickas kaj Algimantas Mockus montris la historion al pli granda publiko ekster Litovio.
Inter la plej novaj artaj adaptoj de la legento estas la opero “Žilvinas ir Eglė” de Audronė Žigaitytė (2002) kaj la nur sep-minuta animacia filmo „Eglė žalčių karalienė“ (2003) de Aurika Selenienė kaj Algirdas Selenis.
Verdkrura galinolo
Disvastiĝo
Temas pri birdo kiu estas tre disvastigata tutmonde -spite malpliigo de medio-, escepte de Antarkto kaj la plej granda parto de Oceanio. Ekzistas en malsekaj regionoj en tuta Ameriko, escepte norda Kanado kaj plej suda Sudameriko, en tuta Afriko, escepte Saharo, en tuta Azio escepte norda Siberio kaj la plej sekaj desertoj araba, iranaj, okcidentĉinaj kaj ekzistas ankaŭ en la tuta Eŭropo, escepte Islandio, norda Skandinavio kaj norda Rusio.
Aspekto
Ĝi estas tre facile rekonebla specio, mezgranda birdo (33 cm. kaj 260-400 g.), de malhela plumaro escepte blankaj subflugilo -laŭlonge de flanko- kaj subvosto, flavverdaj kruroj -kun ruĝa ringo en la supra parto super genuo- kaj ruĝa fronta ŝildo. La beko estas ruĝa en la baza duono kaj flava en la pinta duono. Pli precize la plumaro estas malhelgriza, kapo kaj kolo pli malhela, dorso pli brungriza kaj ventro malhelblugriza. Junuloj estas pli brungrizaj, havas blankajn gorĝonkaj ventron kaj malhavas ŝildon.
Kutimoj
Ĝi estas ofta birdo kiu bredas en marĉa medio kaj lagoj kun sufiĉe da plantaro, rojoj, kanaloj kaj kanaletoj kaj eĉ en farmoj. Kvankam ĝi estas ofte apartema, povas esti vidata en tiuj malsekaj medioj pare aŭ en aroj da ĝis miloj da membroj kaj eĉ preskaŭdresita apud homoj aŭ homa agado. Loĝantaroj de regionoj kie akvo frostas vintre, kiel suda Kanado, norda Usono kaj orienta Eŭropo, migras al pli varmaj regionoj.
Tiu specio manĝas ampleksan diversecon el vegetala materialo kaj etaj akvobestoj. Ili manĝoplukas dum naĝado aŭ piedirado tra la marĉo. Dumnaĝado ĝi balancigas la kapon. Se oni ĝenas ĝin, movas la voston. Ĝi foje plonĝas. Ĝi ekflugas per plaŭdado kaj flugas mallonge, malalte kaj hokante krurojn.
Reproduktado
La nesto estas tegmentata kesto konstruita surplanke inter densa vegetaĵaro kaj foje en arboj aŭ en forlasitaj nestoj de aliaj specioj. La ino demetas 4-12 ovojn, kiuj estas kovataj dum ĉirkaŭ tri semajnoj. Ambaŭ gepatroj kaj kovas kaj zorgas la idojn. La ino povas demeti pli ol unu demetadon jare; tiukaze la idoj de la unua demetado helpas la gepatrojn zorgi la idojn de la dua.
Subspecioj
La specio estas dividita en 12 subspecioj. Ili multas logike se oni pritaksu la tutmondiĝon de la specio.
Mohiliv-Podilskij
Mohiliv-Podilskij (Могилів-Подільський) estas urbo de regiona signifo en Ukrainio, la centro de komunumo Mohiliv-Podilskij en Vinica provinco.
Bindersbach
Bindersbach estas urboparto de la en la rejnlando-palatinata distrikto Südliche Weinstraße situanta urbo Annweiler am Trifels.
Situo
La vilaĝo situas ĉ. du kilometrojn sudoriente de la urbocentro en flanka valo de la rivero Queich en Vasgovio.
Historio
La vilaĝo Bindersbach estas menciita la unuan fojon en la jaro 1306. Ĝis la komenco de la nova tempo la vilaĝo apartenis al la senjoroj de burgo Scharfenberg. Ĝi fariĝis en 1521 posedaĵo de la princa Löwenstein-Wertheim senjorejo Scharfeneck.
Katolika Altlernejo Vilmos Apor
La Katolika Altlernejo Vilmos Apor estas signifa edukejo en Vác, kie instuas 127 pedagogoj kaj lernas 800 studentoj (en 2009).
Historio en Zsámbék
En 1865 abatinoj alvenis el Svislando. Ili vivis en Zsámbék, kie en 1904 ili ricevis la vilaĝan kastelon. En la sekva jaro lernejo por fraŭlinoj ekfunkciis en la kastelo. Paŝo post paŝo en 1929 jam pedagogia altlernejo funkciis. En 1948 la komunista leĝo malpermesis tiun edukadon, en la kastelo poste agrikultura akademio funkciis. Ekde 1977 denove pedagogia (sed ŝtata) altlernejo estis en la kastelo. En 1993 la katolika eklezio kun la abatinoj rericevis la konstruaĵon. La altlernejo funkciis plu kiel katolika pedagogia altlernejo, la diplomo egalvaloris al ŝtata diplomo. En 1994 la 7 fakultatoj dikiĝis al 12 fakultatoj. En 2000 la altlernejo prenis la nomon de episkopo Vilmos Apor. Post 3 jaroj incendio okazis, oni konstatis, ke la kastelo ne plu estas konvena por edukejo.
Historio en Vác
La altlernejo trovis liberajn konvenajn konstruaĵojn en Vác helpe de episkopo Miklós Beer, spite tion, ke en Vác jam longe funkcias alia katolika altlernejo. En 2004 la instruado startis. Estas interese, ke la altlernejo ne havas fakultatojn, nur institutojn.
Henrichshütte
Henrichshütte estas iama ŝtalproduktejo en Hattingen (Germanujo), kiu nuntempe funkcias kiel muzeo. La uzino ekestis 1854 kaj ricevis sian nomon laŭ la grafo Henrich je Stolberg-Wernigerode (1772–1854). Ĝi estis unu el la plej tradiciaj ŝtalproduktejoj de la Ruhr-Regiono, precipe fama pro sia valorŝtalo. Malgraŭ ŝanĝiĝantaj posedaj firmaoj ĝi ĉiam tenis sian nombron. Ekde 1987 Henrichshütte estis malfunkciigata: en 1987 altfornoj 2 kaj 3 same kiel la rulforĝejo, en 1993 la ŝtalfabriko, en 2003 la forĝejo.
Fondado kaj unuaj jaroj
La 13-an de oktobro 1854 la Reĝa Prusa Ĉefa Minoficejo koncesiis la ferproduktejon Henrichshütte. La koncesion estis proponinta ferproduktomajstro Carl Roth, komisiite de Grafo Henrich ke Stollberg-Wernigerode. Tiu ĉi posedis tiutempe jam plurajn ferproduktejojn en la Harco, kies funkcio tamen pro la elĉerpiĝantaj krudmaterialoj ne plu estis profitodona. Krome okazis la enkonduko de koaksfajrigataj altfornoj – teĥnikaĵo disvolvita en Anglujo kaj treege supera kompare kun la ĝis tiam kutimaj altfornoj fajrigataj per lignokarbo – sur la kontinenton. La lignokarbaj altfornoj de la grafo pro ĉi tiu kaŭzo ne plu estis konkurencotaŭgaj. Ĉar minkarbo estis fariĝinta esenca krudmaterialo, la Ruhr-Regiono povis pliampleksigi sian pozicion kiel regiono preferata por la fondado de ferproduktejoj, ĉar tie ekzistis kaj fererco kaj ankaŭ altvalora graskarbo por la koaksproduktado. En la jaro 1852 Carl Roth vojaĝis komisiite de de la grafo al la Ruhr, por serĉi taŭgan lokon por la novfondado de ferproduktejo. Tiun ĉi li trovis sur la kampo de la komunumoj Welper kaj Winz, kiu nun estas kvartaloj de Hattingen. Tie li akiris la kavalirbienon „Haus Bruch“, kies terposedaĵo estis sufiĉe granda por la planita produktejo. Krome Carl Roth aĉetis ferŝtonokuŝejojn en la regiono de Witten kaj Steele, akciomajoritaton pri karbominejo Zeche Carl Friedrich Erbstollen same kiel kvotojn pri kelkaj aliaj minejoj. Tio certigis la provizon de la ferproduktejo per krudmaterialoj. La 20-an de marto 1854 la ferfandejo ricevis la unuan fundamentoŝtono kaj la nomon „Henrichshütte“, proponitan de Karl Roth memore al Grafo Henrich, jam mortinta februaron de 1854. Alia kaŭzo por la nomelekto estis, ke tiel estis evidente, ke Henrichshütte ne estis „akciofirmao“, sed apartenis nure al la reganta grafo je Stollberg-Wernigerode. En 1855 oni ekfunkciigis la unuan, en 1856 duan altfornon. Tiu ĉi unua altforno validis per potaga kvanto de 25 tunoj da krudfero kiel la plej kvantoprodukta de la tiama Ruhr-Regiono. Ĉar tamen la origine planitaj investoj dum la unuaj konstrufazoj jam klare estis transpaŝitaj, la profiteco de la nova fabriko estis pli deziro ol realeco. En 1857 do Henrichshütte estis vendata al la Berlina bankaro „Berliner Disconto-Gesellschaft“.
Krudferoproduktado
Sub direktado de la Disconto-Societo ekfunkciis en la jaroj 1859 kaj 1860 du pluaj altfornoj. La entrepreno „Dortmunder Union“, al kiu Henrichshütte apartenis post denova vendo en la jaro 1874, igis ekfunkcii en 1885 novan altfornon, por kiu du el la pli malnovaj estis malkonstruataj, kiu tamen ebligis denovan kreskon de la produktokvanto. Tiun ĉi altfornon tamen plene detruis en la jaro 1900 eksplodo, kiu kostis la vivon de pluraj laboristoj. La kaŭzo por ĉi tiu akcidento nuntempe ne plu estas esplorebla. En 1904 Henrichshütte denove ŝanĝis la posedanton kaj apartenis ekde tiam al la lokomotivkonstrua imperio de la entrepreno Henschel & Sohn en Kassel. La nova posedanto komencis, defunde modernigi la produkadinstalaĵojn. Al tio ankaŭ apartenis la novkonstruo de du altfornoj, kiu ekfunkciis en 1906 kaj 1913 kaj kiuj apartenis al la plej modernaj instalaĵoj siaspecaj. La povumo de ili sumiĝis je 250–350 tunojn da krudfero ĉiutage.
En la jaro 1939 – la ferproduktejo apartenis ekde 1930 al la entrepreno Ruhrstahl AG – oni konstruis plian altfornon, ĉar la bezono de krudfero deflanke de la armilproduktantoj ne plu estis kontentigebla per la ekzistaj altfornoj. En 1940 ĉi tiu altforno estis funkcipreta kaj per potaga produktokvanto de 800 tunoj da krudfero duoble produkipova kiel la du aliaj fornoj. Tiu ĉi altforno ankaŭ estas tiu, kiu ĝis nun konserviĝis kiel „altforno 3“ de Henrichshütte en la tiea industrimuzeo.
Post la Dua Mondmilito, kiu konsiderinde difektis la fabrikon, kaj post la tempo de la malmuntadoj Ruhrstahl AG estis novfondata novembron de 1951. Tiu ĉi tamen nur inkluzivis la starejojn Hattingen, Annen kaj Brackwede. Septembron de 1956 la firmao Rheinstahl akiris la akcioplimulton.
En 1963 okazis la kunigo de la iamaj fabrikoj de Ruhrstahl AG (sen Edelwitten kaj Gelsenguss) kun la ferproduktejo Friedrich-Wilhelms-Hütte en Mülheim kaj Meiderich same kiel kun Schalker Verein en Gelsenkirchen al "Rheinstahl Hüttenwerke AG". Per la novkonstruo de plia altforno, kiu ricevis la numeron 2, La produktokvanto de la altfornaro kreskis ĝis 2400 tunoj potage kaj poforne.
La 1-an de oktobro 1974 Henrichshütte estis vendata al la firmaogrupo Thyssen, nomiĝante ekde tiam "Thyssen Henrichshütte AG", 100%-a filio de la August-Thyssen-Hütte (ATH), kiu ĝin iom post iom malfunkciigis ekde 1984. Post kiam en 1987 unue la pli nova kaj la 18-an de decembro ankaŭ la pli malnova de la du altfornoj estis eksfunkciigita, en Hattingen post pli ol 130 jaroj ne plu okazis produktado de krudfero. Ĝis la finfina malfunkciigo Henrichshütte ricevis sian krudferon el la ŝtaluzino de Thyssen en Duisburg.
Transvivostrategioj
Henrichshütte devis batali dum sia ekzisto kun du fundamentaj problemoj: Unue estis la limigita spaco, pri kiu ĝi disponis inter la rivero Ruhr kaj la riverdeklivo de Hattingen; pli vastaj pligrandigoj de la fabriko per tio ne estis eblaj. Nure en la 1950-aj jaroj per translokado de la fluejo de la Ruhr pli granda terpeco estis aldonata al la fabrika areo. Aliaflanke estis la malbona alligo al la trafiko, je tio precipe la manko de ŝipirebla akvejo, pro kio la krudmaterialoj povis alveni al Hattingen nur per relvojo. Al tio Henrichshütte kontraŭmetis specialiĝon pri la produktado de altkvalitaj unuopaĵoj, kio tenis la fabrikon dum multaj jardekoj profitodona. En la komenco ekzemple vaporkaldronoj, poste ankaŭ radakskompletoj (ankaŭ por ICE), konstrueroj por raketoj Ariane kaj Castor-Kestegoj por la transporto de radioaktiva rubaĵo al la produktpaletro. Ankaŭ la reakciujo-premujo de la unua okcidentgermana atomcentralo devenis de la haloj de Henrichshütte. Pro la alta kvalito, kiun oni povis atingi tie, la usona artisto Richard Serra elektis Henrichshütte kiel produktejo de siaj multegaj rustaĵoj.
Malfunkciigo
Kontraŭ konsiderinda rezisto oni malfunkciigis en 1987 kadre de la iompostioma velko de la minindustrio en la Ruhr-Regiono la lastan altfornon de Henrichshütte. La lasta malplenigo okazis la 18-an de decembro 1987. Altforno 2 estis vendata al Ĉinujo kaj en 1990 malmuntata. En 1993 la staluzino estis fermita, la lastaj 662 laborpostenoj perdiĝis. Ankaŭ la novkonstruo de tute trodimensiigita ponto super la Ruhr en 1979/1980 por la plibonigo de la trafika alligo ne povis eviti la fermadon. La forĝejo de Henrichshütte uzis post la malfunkciigo de la ŝtalproduktejo ankoraŭ dek jarojn partojn de la malnova fabriko; en 2004 ankaŭ ĉi tiu lasta funkcianta parto de Henrichshütte estis fermata.
La urbon Hattingen kun sia ĝis tiam superrega minindustria sektoro trafis gravaj ekonomiaj kaj socialaj problemoj: pro reduktita aĉetopovo kaj formigroj el la urbo la podetala komerco eniĝis krizon.
Parta malkonstruo
La turgasujon onin krevigis jam en 1994. En la eksteraj instalaĵoj oni protektis la pezmetalpoluitan sablon de la ŝablonkestoj per plastofolio kontraŭ pluvakvo kaj surplantis ĝin. La domo de la blovŝtalfabriko 60 metrojn alta, rekonilo de la urbo Hattingen, la 23-an de januaro 2005 je la 10:06 horo estis krevigata per 40 kilogramoj da eksplodaĵo antaŭ la okuloj de 2.500 spektantoj. Pro la kostoj ne eblis konservi la ŝtalfabrikon kiel industrimonumento. En 2007 sur la uzina tereno ankaŭ kamentubo estis krevigata.
Je konstrulaboroj por la industrio-areo sur la iama tereno de Henrichshütte la 19-an de septembro 2008 dum fosadoj bombo el la Dua Mondmilito eksplodis, vundis 17 personojn 17 kaj kaŭzis kelkajn materiajn deifektojn.
Metio, libertempumo kaj industrikulturo
Hodiaŭ sur la areo de Henrichshütte granda 70.000 kvadratajn metrojn² ne nur staras novaj metiejoj kaj parkumejoj, sed ĝi ankaŭ estas unu el ok hejmlokoj de la LWL-Industrimuzeo kaj ero de la Itinero de la Industrikulturo. La iama Bessemer-Transformujo nun estas eventejo.
Eŭfonjenoj
Eŭfonjenoj estas subfamilio de birdoj de la familio de fringedoj iam enmetitaj en Traŭpedoj, kiuj estas endemiaj de Neotropikoj. Ĝi enhavas du genrojn, Euphonia kaj Chlorophonia.
Tejo (planedo)
Tejo estas petolnomo de hipoteza praplanedo, kiu antaŭ ĉ. 4,5 miliardoj da jaroj koliziis kun la pra-tero tiel estigante la teron kaj la lunon.
Tejo mem detruiĝis dum la alfrapo, multe da ĝia materio integriĝis en la tero, la forŝprucita materialo ek-orbitis ĉirkaŭ la tero kaj pro gravito rekolektiĝis kaj formis la lunon.
Laŭ tiu teorio Tejo estis simile grande kiel Marso. Tejo mem formiĝis el materialo, kiu kolektiĝis en Lagrange-punkto L4 de la sistemo suno-tero
Scienca fono
Komparante la izotopojn en tera kaj luna roko oni trovas, ke la materio de la luno grandparte venas el la terkrusto de la pratero, ne estas granda diferenco inter ambaŭ, ambaŭ konsistas precipe el silikatoj. Tial oni devas supozi, ke pra-tero kaj Tejo estiĝis el la sama materialo, do en sama distanco de la suno.
En la sama distanco al la suno du planedoj povas estiĝi nur se ili troviĝas en la Lagrange-punktoj, alie ili rapide kolapsas en unu punkto. Modelkalkuloj montras, ke astro, kiu estiĝis en Lagrange-punkto 4 (L4) povas atingi la rapidecon de kolizio, kiu necesas por formigo de luno.
Literaturo kaj referencoj
Giant impact hypothesis
Écommoy
Écommoy estas franca situanta en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.
Koklea enplanto
Koklea enplantaĵo (angle cochlear implant, CI) estas enkapa enplantaĵo, nome protezo por surduloj, kies aŭdnervo (Nervus cochlearis aŭ Nervus acusticus) ankoraŭ funkcias. Surdulo portas ankaŭ unuan aŭ duan specialajn audilojn kun maldirekta kontakto kun la enplantaĵoj. Elektrodo en orelo kaj modemo estas enplantigitaj, sed la aparato havas ankaŭ eksterajn partojn. Ĝia sukceso estas disputita. Kuracistoj vidas la sukcesojn, surduloj la malsukcesojn karakterajn.
Écommoy
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Écomméens.
Koklea enplanto
En bone aŭdantaj uloj la kokleo transformas sonojn en elektraj impulsoj en ena orelo. Tiuj signoj estas transportitaj al cerbo per aŭda nervo. Se ĉeloj en la kokleo ne aŭ tre malbone funkcias, koklea enplanto povas helpi.
Funkciado
Metodo de funkciado:
Aŭdo per la aparato
Helpe de koklea enplanto la ulo povas inteligi kaj lerni parolon. Uloj frue enplantigitaj povas ankaŭ same aŭdi muzikon, kiel aŭdantoj.
Kondiĉoj
Ne ĉiu surdulo povas havi avantaĝon per uzado de enplanto. La aŭda nervo devas esti kapabla. Ankaŭ gravas formo kaj loko de heliko, kaj ke oni povas igi elektrodojn ene, kiun ostigado de heliko malhelpi povas. Kialo de tiu povas esti meningo, kiu estas unu el ĉefaj kialo de surdigado. Ankaŭ longa surdeco estas malhelpo. Laŭ esploroj plej bona estas enplantigi infanojn tre frue, antaŭ unu kaj duona aŭ du jaroj.
Post enŝalto de CI la ulo devas lerni aŭdi per la aparato, ĉar tiu tre malsamas de natura aŭdo. Ankaŭ faka helpo estas bezonita, sed pli gravas motivoj de la ulo.
La aparato, operacio kaj rehabilitado havas ilian kostojn, kiujn malsanokosta asekuro povas pagi.
Enplanto
Oni enplantas la aparaton en plena narkozo. Dum operacio riceva bobeno kaj elektrodoj estas plantigitaj en iliaj lokoj kaj fiksitaj. Oni devas atendi unu monaton, dum la paciento resanigas. Poste povas oni aldoni aliajn partojn de le aparato.
Rehabilitado
La ulo aŭdas iom post aktivado de la aparato, sed tiu tre malsamas de natura aŭdo, ĉar ĝi ne estas tial diferenciita. Nerva flekseco helpas rapide kutimiĝi al tiu aŭdo.
Dum unuaj monatoj fakuloj adaptas parolprocesoron grade, ĉar ankaŭ alkutimiĝado estas grada. Paralele ili instruas ankaŭ parolkomprenadon, kiu malsamas laŭ tempo de surdigado. Frue surdigitaj infanoj estas antaŭlingvaj surduloj, kaj kiuj surdiĝis post lernado de parolo, estas postlingvaj surduloj.
Antaŭlingvaj infanoj povas esti enplantigitaj tre frue, ankaŭ se ili estas sek monataj. Terapeŭtoj helpas naturan alproprigadon de aŭdo kaj parolo, kiuj povas esti sufiĉaj por normala komunikado.
Kapabloj
Ankaŭ al ŝtato estas bona negoco subvencii la ilon, ĉar ankaŭ unuflanka enplantigo ŝparas multe al ĝi, kiun ĝi devus pagi por evolui infanojn. Postlingvaj surduloj regajnas parolkomprenadon, pleje se ili estis surdaj malmultan tempon.
Vivkvalito de surdblinduloj plibonigas subite kiam oni enŝaltas la aparaton. Ili povas subite gajni pli informon per aŭdo, kiu estas uzebla por komunikado kaj orientigo. Ankaŭ senso de ekvilibreco plibonigas, ili moviĝas pli memfide, igas tre memfidaj, sendependaj kaj malfermitaj.
Ankaŭ otoskleroso ne estas malhelpo al novaj aparatoj.
Postlingvaj surduloj diras, ke sonoj aŭditaj per koklea enplabto ne estas samaj kiujn ili povis aŭdi antaŭ surdigado. Ili priskibis ilin per vortoj maŝinaj sonoj, teĥnikaj sonoj, sintezaj sonoj. Jack Ashley Angla representanto estis surda dum 25 jaroj, kaj estis 70 jara, kiam li estis enplantita en 1994. Li similis parolon komence aŭditan per enplanto al grakado de daleko kun laringito. Li povis diferenci sonojn de konatoj ankaŭ per telefono. Li devis uzi liplegadon nur en bruaj ĉirkaŭaĵoj aŭ kun novaj sonoj. Virino similis sonojn per la aparato al sonoj de karakteroj de desegnofilmo en brua radio. Post unu jaro ŝi povis aŭdi ĉiun normale. Enplantoj havas pleje nur 22 elektrodojn, kiuj devas anstataŭi 16000 harajn ĉelojn. Pleje oni normale povas kompreni parolon, kaj nur en bruo devas helpi al ilia aŭdo per liplegado.
Surduloj, kiuj adultigis surde, trovas la enplanton malefektiva kaj iritanta. La kialo estas adaptiĝado al surdeco, kiu estas post ia tempo neregresebla. Kiuj ne naskis surde, sed surdigis grade, povas pli uzi la aparaton ol uloj kiuj naskis surde. Por parolkomprenado estas unuaj jaroj kritikaj; la enplanto ne povas retiri tempon por komenci tiun tempon. Pli bonas, se la infanto havis aŭdaparaton, kaj oni helpis lerni al li aŭdi. La efiko povas esti plibonigita per analitikaj, sintezaj kaj aliaj praktikoj, ekzemple samtempe legi saman libron per aŭdlibro kaj laŭte leganta ĝin en papero.
La enplanto povas helpi ankaŭ al surdaj infanoj, kiuj aŭdnervo ne funkcias. Adultaj surduloj sen funkcionanta aŭdnervo povas pli uzi enplanton por cerba trunko. Pleje oni uzas koklean enplanton nur unuflanke por konservi naturan aŭdon por aliaj aŭ futuraj aparatoj, sed laŭ artikolo el 2005 ambaŭflanka enplanto estas avantaĝo kaj infanoj kaj adultoj por parolkomprenado kaj en trovado de loko de fonto de sonoj. Laŭ 2011-a artikolo infanoj kun ambaŭflanka enplanto povis pli bone aŭdi kaj paroli.
Evolvoj
En nomo de La Trobe Universitato en Melboune en 2008 Graeme Clark deklaris evolvon de nova, hi-fi enplanto kun 50 elektrodoj. Li volis plibonigi parolkomprenadon en bruo kaj plibonnigi kapablon aŭdi muzikon. Liaj esploroj multe helpis pli kompreni naturan aŭdon.
Esploristoj de Northwestern Universitato povis direkte stimuli neŭronoj en kokleo per trabsruĝa lumo. Tiam povis ili detekti elektran aktivecon en inferior colliculus, kiu estas regiono de meza cerbo, kiu ligas enan orelon kun aŭda krusto de cerbo. Tiu stimulado estis pli akuarata ol stimulado per elektrodoj. Lasera stimulado estas promisa, sed ĝi bezonas pliajn esplorojn pri uzado de lumfibro.
Per enplantado natura aŭdo iĝas perdita, do pleje la enplantigita orelo devas esti plene surda. Aparatoj de Electric Acoustic Stimulation (EAS) uzas hibridan sistemon, en kiu oni povas uzi naturan aŭdadon kun aŭdaparato, kaj en frekvencoj, kiuj ne pova esti aŭditaj, la enplanton. Tiuj sistemoj estas uzeblaj ankaŭ por malfacile aŭdantuloj. Tiu aparato helpas kompreni kapolon ankaŭ en bruo.
Komplikadoj
Kiel aliaj kuracaj intervenoj, ankaŭ enplanto de koklea enplanto havas ĝiajn riskojn. Plej gravaj estas:
Estas protokolo kun severaj reguloj por decidi, ĉu oni povas ricevi la aparaton. Anomalioj en ena orelo povas malhelpi enplantadon. Pli frue ankaŭ malesto de funkcia aŭdnervo estis malhelpo, sed esploroj en 1980aj jaroj ebligis uzon de koklean enplanto ankaŭ e tiuj kazoj. Blake Papsin kaj liaj helpantoj esploris tiujn kazojn, kaj montris, ke ankaŭ ili povas esti enplantigitaj same sukcese kiel aliaj surduloj. Laŭ Michael Pakdaman kaj liaj helpantoj (2012) meza displasio de ena orelo necesigis pli malsimplan operadon, kaj donis pli malbonan rezulton ol aliaj kazoj.
Eblaj problemoj
Novaj esploroj kaj evolvoj helpas solvi tiujn problemojn, do novaj aparatoj estas uzeblaj en pli multaj situoj. Novaj metodoj kaj elektrodoj savas ankaŭ la naturan aŭdon. Aliaj celoj estas kurtado de operado, malhelpo de infekto kaj antaŭmalhelpo de komplikoj.
Sociologio
Estas opinioj, ke surdeco ne estas difekto, kiun oni kuraci devas, sed alia formo de vivo, kiu estas same valora, ke aŭdanta vivo. La aparato ne povas doni normalan aŭdon, kaj signas la ulon esti malkapabla, do li frustiĝas, anŝtataŭe iĝi surdulo kun sana memfido. Surduloj opinias, ke CI estas atako de aŭdantuloj kontraŭ de kulturo de surduloj. Tiu estas malnova konflikto, kiu montras surdecon kiel kuracendan malkapablon. Ĉar la aŭdo per CI eblas inteligi kaj lerni parolon, tiuj infanoj pleje ne lernas signolingvon, do ili ne povas integriĝi en kulturo de surduloj. Por pli bona sukceso oni enplantiĝas infanojn tial frue, kiel eblas; tiu ne lasas decidi la infanojn, ĉar ili estas tre malgrandaj por decidi. Do oni enplantas laŭ gepatra decido; surduloj disputas etikon de tiu. Per CI oni devigas la infanojn el unu kulturo en alia; tiun nomas surdaj aktivistoj kulturan genocidon.
Aliaj opinioj apogas la aparaton, ĉar ĝi povas doni sentumon, kiun la plimulto havas, kaj kiu gravas en komunikado. Laŭ publikaĵoj la aŭdo per CI estas bona por helpi komunikadon, kaj signolingvo ne estas bezona. Ankaŭ se la familio lernas signolingvon, tiu ankaŭ ne helpas integriĝi en surda komunumo, ĉar tie oni penasas, ke CI murdas ilian kulturon, kaj ili ne volas helpi tiun. Frua enplanto estas la plej sukcesa, la enplantigitaj infanoj pleje insistas al la aparato. Se la infano remanas surda, li povas isologi ankaŭ en lia familio, kaj ne havas ŝancon lerni en sama nivelo kiel aŭdantaj uloj. Kun enplanto oni povas iĝi en aŭdanta socio. Estas landoj, en kiuj postlingvaj surduloj ne povas asimili al antaŭlingvaj surduloj, ankaŭ se ili lernis signolingvon. Ili ankaŭ ne povas igi al ilia aŭdanta komunumo, se ili remanas surdaj.
Puyrolland
Puyrolland [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 188 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Puyrolland situas en la nordoriento de Charente-Maritime, nordoriente de Rochefort.
Enid Szánthó
Enid Szánthó [sAntO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szánthó Enid estis hungara operkantisto, (kontraldo). Ŝia familia nomo estis eksterlande Szantho.
Enid Szánthó naskiĝis  en Budapeŝto (Hungara reĝlando), pri la morto plene mankas informoj.
Biografio
Enid Szánthó akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto en 1928. Ŝia plej grava instruisto estis Laura Hilgermann. Post la diplomo ŝi debutis en Viena Ŝtata Operejo, kie ŝi restis membro ĝis 1939. En 1928 ŝi havis malgrandan rolon ankaŭ en Festivalo de Salcburgo. En la 1930-aj jaroj ŝi konstante partoprenis en Festivalo de Bayreuth. En Reĝa Operejo de Budapeŝto ŝi kantadis nur dufoje. En 1936 ŝi debutis en Royal Opera House. En 1939 ŝi rifuĝis al Usono, ĉar ŝi duone estis judo. Ŝi kantadis en Metropola Operejo, en 1946 en Parizo.
Angela Cavagna
Angela CAVAGNA (naskiĝis la en Ĝenovo) estas itala aktorino kaj spektaklulino, diplomita en klasika danco en Akademio Grace Kelly de Montekarlo.
Nannhausen
Nannhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Hunsrück de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Níhov
Níhov estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Brno-provinco. Ĝi etendiĝas en Křižanova montetaro proksimume 12 kilometrojn okcidente de Tišnov. Vivas ĉi tie.