cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pigo
Disvastigo kaj specioj
Du aŭ tri specioj estis ĝenerale agnoskitaj, la Flavbeka kaj unu aŭ du Nigrabekaj. Ĵusaj studoj levis dubon pri la taksonomio de la pigoj de la genro Pica (Lee et al., 2003). P. hudsonia kaj P. nuttalli estas la plej parencaj unu de la alia, sed ili povus esti nediferencaj specioj. Se ili estas tiaj, tamen, almenaŭ la Korea raso de P. pica devus esti konsiderata aparta specio.
Aspekto
La pigoj estas grandaj birdoj sufiĉe longaj (46 cmj) same kiel la frugilego aŭ la korniko, sed ankaŭ ne tiom grandaj kiom la Komuna korako. Ĝiaj koloroj estas blanko kaj nigro kaj ĉiu parto havas senmikse unu aŭ la alian. La kapo estas tre granda kaj ronda. La beko kaj la kapo ŝajnas sufiĉe fortaj. Ambaŭ ŝultroj, kolo kaj brusto estas brile nigraj. Tiu brilo estas iome verda aŭ viola. La ventro kaj komencaj partoj de la flugiloj estas senmakule blankaj. La flugiloj brile nigraj kun bluverdaj nuancoj kaj sube de la pintaj plumoj estas blankaj partoj videblaj dumfluge. La vosto estas longega, laŭŝtupara kaj nigra kun nuancoj verdaj, bronzaj kaj aliaj. Resume la birdo estas blanko-nigra se vidata de malproksime kaj ĉefe kontraŭ la sunradioj, sed multkolora se vidata de proksime.
La kruroj estas fortaj kaj nigraj. La ino kaj la viro montras similajn aspektojn, sed la inoj estas iome malpli grandaj (ĉirkaŭ 10 %). La nematuruloj similas, sed ilia nigro estas pli senbrila.
Movmoroj
La pigoj kutime moviĝas surtere kaj fluge pogrupete, tio estas laŭ familio, ĉu paro ĉu kun idoj. Ili translokiĝas po unu, tio estas: flugas la unua kaj post dek aŭ dekkvin sekundoj la dua, ktp. Dume ili iome klakas. Antaŭ surteriĝo ili haltas per malfermo de flugiloj kaj bremsado paraŝute.
Kiam ili surteriĝas, ili levas atentege la voston por ke ĝi ne tuŝu la grundon. Tiel ili marŝas starege kiel korakoj, sed se temas pri manĝado kaj starigo de vicoj rilate aliajn speciojn aŭ ene de la propra familio ili saltetas eĉ malfermetante la flugilojn.
La grupoj nombras ekde la plej proksima familio (4) ĝis la plej ampleksaj (12). Tamen vintre ili povas kuniĝi en pli ampleksaj birdaroj, ekzemple de 50, kiam la viroj pliaktiviĝas interpersekutante unu la alian kaj konkurante por allogi la inojn. Por tiu flatado la virpigoj ŝveligas la plumetaron de la kapo kaj levas, malfermas kaj fermas la voston kvazaŭ kiel ventumilon; ili klakas per speciala frazaro kaj gonflas la blankan plumaron de la flankoj super la nigro de la flugiloj por ŝajniĝi pli allogaj antaŭ la inoj.
La paroj estas formitaj porĉiame sed, kiam unu membro pereiĝas, la alia kuniĝas ne al maturulo sed pli kutime al junulo.
Medio
La pigoj vivas facile en medioj kaj kampara — ĉefe proksime de kultivataj kampoj — kaj urba ĉefe ĉirkaŭ parkoj aŭ ĝardenoj. En kampara medio ĝi iĝas damaĝa besto por homaj interesoj; do, ili estas persekutataj kaj iĝas malfidemaj. En urbaj medioj male ili ofte manĝas malpuraĵojn kaj kadavraĵojn, do neniu persekutas ilin kaj pro tio ili iĝas sekuraj kaj serĉas la homan proksimecon kiu faciligas ilian nutradon.
Manĝado
La pigoj estas ĉiomanĝantaj. Eble tio estus la kialo de ties ampleksa disvastiĝo. Ili voras kaj animalajn kaj vegetalajn manĝaĵojn; iom pli vegetalajn vintre kaj iom pli animalajn kiam dum la mezvarmaj kaj varmaj monatoj la bestetoj abundas. Inter vegetaloj ili manĝas ne nur grenojn kaj semojn, sed ankaŭ fruktojn, do la damaĝo farita al la kamparanoj estas certa. Inter animaloj ili manĝas ne nur senvertebrulojn (insektojn) sed ankaŭ vertebrulojn: musetojn, birdetojn, birdidojn... kaj ĉefe ovojn.
Alia moro rilatanta la manĝado helpas la sukceson de tiu specio. Ili prenas fruktojn kaj kaŝas ilin, kiam tio abundas, por posta manĝado, kiam jam ne abundos.
La fakto, ke pigo manĝas tiom diversajn manĝaĵojn nomigis tiel (pica [pika] mensa malordo) tiun malsanon kiu konsistas el voro eĉ tion kion la korpo ne akceptus.
Gajo Oktavio
Li estis praulo de Romiaj imperiestroj de la Juli-Klaŭdia dinastio. Li estis la patro de la imperiestro Aŭgusto, bo-avo de la imperiestro Tiberio, pra-avo de la imperiestro Klaŭdio, pra-pra-avo de la imperiestro Kaligulo, kaj pra-pra-pra-avo de la imperiestro Nerono. El Velletri, li estis posteulo de antikva kaj riĉa kavalira branĉo de la gens (klano) Oktavia. Spite esti el riĉa familio, lia familio estis pleba, pli ol patricia. Kiel nova homo li ne estis de senatana familio. Lia avo, samnome Gajo Oktavio, luktis kiel milita tribuno en Sicilio dum la Dua Punika milito. Lia patro, samnome Gajo Oktavio, estis municipa magistrato kiu vivis ĝis alta aĝo.
Pigo
Reproduktado
Ĉirkaŭ aprilo la pigoj konstruas iliajn nestojn, kutime en arboj; se tiuj ne abundas, en dornaj arbustoj; se ankaŭ tiuj ne abundas, en heĝoj kaj tute malofte surgrunde. En arboj ili uzas la disigejon de la branĉoj kaj sur ĝi ili konstruas per koto, arĝilo kaj lignetoj fortan bazon por la nesto kiu poste kaŝas per ligneta kovrilo.
En nordaj zonoj la paroj defendas pli ampleksan teritoriojn kaj sude, kie abundas la ekzempleroj, la nestoj pli proksimas.
La ovoj ofte estas parazitataj de la tufkukolo; tio estas: ĝi manĝas unu ovon kaj demetas unu el siaj ovoj, kiu estos kovata kaj ties birdido bredata de la pigoj anstataŭ iliaj idoj.
Voĉo
Ĝi estas aspra, raŭka kaj malagrabla. Iu ĉakrakrá. Ŝajne la pigo uzas sufiĉe varian fraz-trezoron. La alarmo konsistas el tiu "ĉat-ĉat-ĉat", sed ne samas, depende ĉu ĝi vidas aŭ ne la kialon de la alarmo; en la unua kazo ekas per "ska ska", en la dua per iu "ŝrakak". Se la pigo atakas, klakas per "ĉerk". La idoj petas per ĉiak. Krome oni klakas alimaniere se oni flatas aŭ se la pigo estas kaptivo de homoj kaj tiel aŭ nature ili povas imiti la voĉon de aliaj birdoj.
Aliaj moroj kaj tradicioj
Pro ĉio kaj pro alio la pigoj "ĝuas" ĉe la homoj famon de voremaj, konservemaj kaj domaĝaj. Oni rakontas, ke ili foje kuniĝas por ataki katojn unu post la alia, kompreninde se oni pensas, ke katoj povas al ili formanĝi ĉu ovojn ĉu idojn.
Alia diraĵo asertas, ke pigoj (ankaŭ aliaj birdoj samfamiliaj) povas forrabi brilaĵojn kaj orkoloraĵojn por kaŝi ilin en siaj nestoj! Tio estas kialo por multege da tradiciaj rakontoj kaj diraĵoj. Iu pli scienca esplikklopodo diras, ke pigoj ne bone orientiĝas nesten kaj tiun brilon ili porfitas tiurilate.
La pigo estas ĉehoma birdo, tre konata kaj ofte homoj forrabas idojn el nesto por dresi ilin. Pro ilia voremo ili estas facile bredataj kaj pro ilia inteligenteco facile dresataj.
Étienne Geoffroy Saint-Hilaire
Étienne GEOFFROY SAINT-HILAIRE (15a Aprilo 1772—19a Junio 1844) estis franca naturalisto kiu stariĝs la principon de "komponunueco". Li estis kolego de Jean-Baptiste Lamarck kaj disvastigis kaj defendis la evoluajn teoriojn de Lamarck. La sciencaj vidpunktoj de Geoffroy havis transcendan nuancon (malkiel ĉe Lamarck kie estas materialisma vidpunkto) kaj estis similaj al tiuj de germanaj morfologoj kiaj Lorenz Oken. Li kredis en la subesta unueco de organisma dizajno, kaj en la eblo de transmutado de specioj tra la tempo, amasante pruvojn por siaj postuloj pere de priserĉado en kompara anatomio, paleontologio, kaj embriologio.
Vivo kaj komenca kariero
Li estis la patro de Isidore Geoffroy Saint-Hilaire.
3040 Kozai
3040 Kozai estas marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo William Liller elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Sanktalucia iktero
La Sanktalucia iktero (Icterus laudabilis) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. Ĝi troviĝas kiel endemio de la insulo de Sankta Lucio en Karibio.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj arbustaroj, bordoj de bananplantejoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj, ĉiam de marbordaj areoj ĝis 700 m. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj tiele estas nur malgranda populacio de 1000 al 2500 individuoj (kaj eble nur ĉirkaŭ 1000 maturuloj) en malgranda teritorio de ĉirkaŭ 620 km.
Masklo havas nigrajn kapon, tutan bruston (diference de aliaj samgenranoj) kaj suprajn partojn, dum estas flavoranĝaj la pugo, subaj partoj kaj ŝultromakulo. En la tre nigraj flugiloj ne videblas blankaj bordoj (ankaŭ diference de aliaj samgenranoj). La kruroj estas grizaj.
880-aj jaroj
Eksteraj ligiloj
}}
Thibaut Courtois
Thibaut Courtois estas belgia futbalista golisto. Li naskiĝis en Bree, do nun estas -jara. Post dek junularaj jaroj en la klubo de la urbeto Genk li de 2011 ĝis 2018 kunkonkuris en la klubo Chelsea F.C. en Anglio kaj ekde 2018 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo Real Madrid. Krome ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira belga nacia teamo de futbalo, post antaŭaj du jaroj en la nacia teamo de sub-18-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2014, 2018 kaj 2022 kaj same en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 kaj 2020 (prokrastita al 2021). Matĉe li en ĉiuj aperoj en la nacia teamo rekoneblis per la numero "1".
Márta Martin
Márta Martin, laŭ hungarlingve kutima nomordo Martin Márta estas hungara aktoro, voĉoaktoro.
Márta Martin naskiĝis la  en Hásságy.
Biografio
Márta Martin akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1972. Ŝia ĉefinstruisto estis Zsuzsa Simon. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged). Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis: Inter 1987-1994 ŝi ne ligiĝis al trupo, ŝi havis plurajn rolojn kiel gastoaktoro. Ekde 1994 ŝi apartenas al Teatro Radnóti. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1998-2007. Ŝi edziniĝis, en 1978 ŝi naskis filon, sed nuntempe ŝi estas eksedziniĝinta.
Ljutomer
Ljutomer germane Luttenberg in der Steiermark estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco Štajerska, en statistika regiono Pomurska. Administre apartenas al Ljutomer ankoraŭ 43 vilaĝoj.
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. fervojaj kontaktoj estas al Ormož‎, Murska Sobota kaj Aŭstrio.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Stirio, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj tenis ĝin ĝis 1945. Ekde 1991 la komunumo apartenas al Slovenio.
János Szabó
János Szabó
Korodaĵo
Koroda substanco estas tiu kiu detruas aŭ damaĝas alian surfacon aŭ substancon kun kiu ĝi venas en kontakto. Ĉefaj okazintaĵoj al homoj povas esti damaĝo al okuloj, al haŭto, kaj al histoj subhaŭte; spirado aŭ ingesto de Koroda substanco povas damaĝi la spiran kaj digestan sistemojn. Brulo povas ofte konduki al vomado kaj al drastaj doloroj je stomako. Ekspono povas rezulti en kemia brulado.
Gerry Mulligan
Vivo kaj verkoj
Mulligan estis diverstalenta musikisto. Li ludis pianon, kaj klarneton, kaj variajn saksofonojn (baritona, tenora, kaj soprana). Li estis plej bone konata kiel baritonsaksofona ludanto, sed frua en lia kariero, lia reputacio estis konstruita kiel aranĝisto. En 1944, MULLIGAN aranĝis por la radia bando de Johnny Warrington. En 1946 le verkis kaj aranĝis por la bando de Gene Krupa. Le ankaŭ aranĝis por la bandoj de Stan Kenton, Claude Thornhill, kaj Elliot Lawrence. Li probable renkontis Gil Evans tra Thornhill.
En la malfruaj 1940-aj jaraj, Mulligan kunigis la noneto de Miles Davis. La grupo rekordis trakoj kiuj estiĝis la albumo Birth of the Cool (Nasko de la Malvarmeta). Sur tiuj trakoj, li ludis baritonan saksofonon, komponis Jeru, Venus De Milo, kaj Rocker, kaj aranĝis Godchild kaj Darn That Dream. La noneto inkluzivas, inter aliaj, Gil Evans (aranĝisto kaj pianisto), Lee Konitz (Saksofonisto), kaj Bill Barber (Tuboisto).
En 1952, Mulligan transloĝis al Los-Anĝeleso, Kalifornio, kaj formis grupon kun Chet Baker. Ĝi evoluis en kvarteton sen piano, tute nova formo de ĵaza grupo. Generale, bazo de ĵaza bando estas piano, baso (basviolino), kaj tamburo. La piano provizas harmonia subteno por la solistoj kaj grupoj sen piano aŭ gitaro estis tre rara. Mulligan kaj Baker disvolvis stilon ke uzis nur bason kaj tamburon kaj du melodiajn instrumentistojn. La stilo fidas al melodia interludanta (formo de ĵaza kontrapunkto) kaj la forto of melodiaj linioj. Ĝi rezultas en malpeza kaj malferma sono. La grupo disrompis post ĉirkaŭ unu jaro, sed de tiam, ĝi estis revolucia kaj tre popolara. Ĉi tio kvarteto estis unu da la fondaĵoj de la okcidenta marborodo sono.
Mulligan transloĝis al Novjorko kie le fondis novan senpiane kvarteto kun Bob Brookmeyer (trombonisto, aranĝisto, kaj komponisto), inter aliaj. Brookmeyer havis pli malpeza kaj ĝoja sono ol Baker kiu funkciis bone en la formato. Ili tenis la stilnomon de okcidenta marbordo aŭ malvarmeta ĵazo kiel ĝi venis el la kalifornia periodo de Mulligan sed ili estis en novjorko, la domo de varma ĵazo.
Tra la jaroj, Mulligan vojaĝis kaj ludis kun Dave Brubeck, Paul Desmond, Thelonious Sphere Monk, Stan Getz, Zoot Sims, Astor Piazolla (fama Argentina akordionisto) kaj varieco de aliaj. Le havis mirinda kapableco adapti al la stilo de la grupo aŭ kunlaboranto. Li estis majstra ludanto kiu ne povas halti ludanta aŭ kreanta muziko.
Levski Sofija
Levski Sofija - plena nomo ПФК Левски София, PFK Levski Sofija (profesia futbala klubo "Levski" Sofio) - estas unu el la plej sukcesaj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Sofio kaj kompreneble estas unu el pluraj futbalkluboj de la urbo. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 8-an pozicion de la 1-a bulgara ligo de profesia futbalo (Parva liga). La kluba emblemo estas la cirila litero Λ ("L") en stiligita malhelblua formo (kvazaŭ Λ) sur blanka fono (aŭ inverse, blanka litero sur malhelblua fono, sed ĉiukaze la litero aspektanta kvazaŭ doma tegmento aŭ esperanta "ĉapela" supersigno).
Platycichla
Platycichla estas eta genro de tropikaj birdoj de la familio de Turdedoj de Sudameriko. Ĝi enhavas nur la du jenajn speciojn:
La turdoj de la genro Platycichla manĝas ĉefe en arboj kaj arbustoj frukton kaj kelkajn insektojn. Estas timidaj specioj, kaj ĉefe la ino estas malfacile videbla, ĉar ŝi ne kantas. La kanto de la masklo konsistas el melodiaj muzikaj frazoj.
La ĉefa kialo por separi tiun genron el la genro Turdus estas la plej malgranda grando de tiuj kompare kun plej parto de la membroj de la veraj turdoj. Simileco en plumaro, voĉo, kutimaro kaj genetiko igis la Sudamerikan Klasig-Komitaton forigi la genron Platycichla (kaj anstataŭe inkludi la du speciojn en Turdus) laŭ propono de 2006.
8633 Keisukenagao
8633 Keisukenagao estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Keisuke Nagao, profesoron ĉe la Centro de Geokemia Esploro de la Universitato de Tokio. Li estas fakulo pri la analizo de izotopoj de en meteorŝtonoj kaj li interpretis la radiadan historion de 25143 Itokawa uzante grenojn revenigitaj de la misio Hajabusa.
Reopeksio
Reopeksio estas la propreco de fluido, kiu montras post ŝera ŝarĝado pli grandan viskozecon. Tiu rilato estas parenca al dilatanto, ĉe kiu la viskozeco grandas nur dum la ŝera ŝarĝado. Pri reopeksio okupiĝas reologio.
Tiu fenomeno malas al tiksotropio.
Péter Dávidházi
Péter Dávidházi, laŭ hungarlingve kutima nomordo Dávidházi Péter estas hungara literaturhistoriisto, profesoro, membro korespondanta (2010), ordinara (2016) de Hungara Scienca Akademio.
Péter Dávidházi naskiĝis la  1948 en Tata.
Biografio
Péter Dávidházi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1968-1973, poste li plulernis en Sussex. Li komencis sian karieron en Scienca Universitato Loránd Eötvös, kie li instruis kaj esploris. Inter 1985–1986 li esploris en universitato de San Diego. Li doktoriĝis en 1994. Li okupiĝas precipe pri la 19-a jarcento, angla kaj hungara literaturoj. Li ricevis premiojn inter 1985-2010.
Guns N' Roses
Guns N' Roses estas rokbando de Usono. La nomo signifas "Pistoloj kaj rozoj". Ĝi kreiĝis en 1985. Ĝia unua albumo estas Appetite For Destruction.
(141557) 2002 GY69
(141557) 2002 GY69 estas malgranda, malhela, asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (regiono de San-Diego, Kalifornio, Usono).
János Szabó (pentristo)
János SZABÓ [jAnoŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabó János estis hungara pentristo. János Szabó naskiĝis en 1784 aŭ en 1790 en Székelyudvarhely (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio) kaj mortis la 27-an de januaro 1851 en Marosvásárhely (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio).
Kariero
János Szabó frekventis kalvinanan kolegion en Marosvásárhely, sed li neniam lernis pentroarton. Li pentradis en Transilvanio, Vieno kaj Bukareŝto. Li estis populara portretpentristo, tamen li neniam riĉiĝis. Lia mecenato estis Farkas Bolyai. Li havis litografian laborejon en reformita kolegio de Koloĵvaro. Li mortis malriĉa, liaj pentraĵoj plejparte malaperis.
Johann Baptist von Anzer
Johann Baptist von ANZER (naskiĝinta la 16-an de majo 1851 en Tännesberg-Weinried, mortinta la 24-an de novembro 1903 en Romo) estis germana misi-episkopo katolika en Ĉinio kaj ano de la Societo de la Dia vorto.
Vivo
La filo de buĉisto kaj kamparano aliĝis en 1875 kiel finstudinta teologo al la Familio de Steyl, ordinitis pastro kaj venis en 1879 en Ĉinion, kie li responsis ekde 1882 pri la suda parto de la apostola vikariejo Ŝandongo. Tie tiam vivis ne pli ol 158 katolikoj. En 1885 tiu ĉi regiono iĝis memstara misia agadokampo kaj Anzer apostola vikario kaj titulara episkopo de Thelepte (Tunizio).
Pro lia grandega elano iĝis rapida evoluo de la misio kaj ĉe lia morto nombritis jam 26.000 baptitoj kaj 40.000 bapotoj surloke.
Pro instigo de la germana ambasadoro en Pekino Anzer forprenis la protekton pri la misio de la francoj kaj ekresponsigis la germanojn. Tion Romo akceptis kaj Ĉinio laŭdis kiel trarompon de la franca protekto-monopolo. La konsekvencoj estis pli granda moviĝebleco por la misiistoj kaj aliro al ĝis tiam malfermitaj urboj kiel Ĝjining aŭ Jantaj-Zhifu (1896), kiuj iĝis misiaj centroj. La murdo de du germanaj misiistoj (1.11.1897) estis la preteksto pri la jam longe planita okupado de la regiono de Cindao fare de la Germana Imperiestra Regno. La zono misie enkorpigitis en la teritoriojn pri kiuj responsis Anzer kaj la urbo Cindao iĝis misia centro.
Graveco
Anzer estis unu el la plej gravaj misiaj epistkopoj en Ĉinio en la 19-a jarcento. Lia celo, la libera proklamo de la evangelio kaj la disvastigo de kristanismo, estis obstine kaj ade postulita de li - kun sukceso. La kunlaboro de la misiistoj kun la germana ekstera politiko ofte estis riproĉita al li.
Vidu ankaŭ
Josef Freinademetz
Komunumaro Trittau
Amt Trittau estas komunumaro en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Administra centro estas la samnoma komunumo Trittau. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn.
Membraj komunumoj
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de.
Guevea de Humboldt
Geografio
Guevea de Humboldt apartenas al la distrikto Tehuantepec al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono Istmo), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5283 loĝantojn. El tiuj estis 2601 viroj kaj 2682 virinoj. La komunumo havas surfacon de 515.43 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 600 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2874 indiĝenoj. El tiuj 2248 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 2248 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Heringsdorf (Orienta Holstinio)
Heringsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Orienta Holstinio de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Iván Rőder
RŐDER Iván (roe:der) estis hungara inĝeniero pri mekaniko naskita en Kluĵo la 3-an de majo 1924 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de junio 1988.
Biografio
Iván Rőder en 1951 alvenis en Esplorinstituton de Tekstilindustrio de Bp., li diplomiĝis en 1969. Li redaktis la fakrevuon Pamutipar, li estis ano de redakcikomisio de Magyar Textiltechnika.
Bacardi
Bacardi (hispane ) estas unu el la plej grandaj private tenitaj, famili-posedataj alkoholaĵfirmaoj en la mondo. Origine konata pro sia samnoma blanka rumo Bacardi, ĝi nun havas vastan gamon da produktoj de pli ol 200 markoj kaj etikedoj. Fondita en Kubo en 1862 kaj familie posedata dum sep generacioj, la firmao laborigas pli ol 7 000 homojn kun vendo en proksimume 170 landoj. La firmao Bacardi intertempe havas sian ĉefsidejon en Hamiltono (Bermudo), kaj havas direktoraron gviditan fare de la prapranepo de la origina fondinto, Facundo L. Bacardí.
Saceda-Trasierra
Saceda-Trasierra estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas sacedeño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 45 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,46 loĝ/km².
Lago Natron
Lago Natron estas salakva lago situanta en norda Tanzanio, proksime al limo kun Kenjo, ĉe la orienta branĉo de orienta Rifta Valo. La lago ricevas akvon el rivero Suda Evaso Ng'iro kaj ankaŭ el mineral-riĉaj varmaj fontoj. Ĝi estas tre malprofunda, nome malpli da tri metroj, kaj varias laŭ larĝo depende el sia akvonivelo, kun ŝanĝoj pro altaj niveloj de evaporado, lasante koncentrojn de salo kaj aliaj mineraloj, ĉefe natria karbonato (sodo, "natron" en angla, kio nomigas la lagon). La ĉirkaŭa tereno estas seka kaj ricevas neregulajn sezonajn precipitaĵojn. La lago kuŝas ene de la Ramsarloko BAseno de Lago Natron. Temperaturoj en la lago povas atingi ĝis 50 gradoj Celsius, kaj depende el pluvokvanto, la alkaleco povas atingi pH de 9 al 10.5 (preskaŭ tiom alkala kiom amoniako).
Saceda-Trasierra
Situo
Saceda-Trasierra estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Alkario en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 919 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 30,92 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°09′16″N 2°51′13″Ok.
Sklaveco
Sklavo estas homo sen personaj aŭ civilaj rajtoj, apartenanta kiel ekonomia objekto al alia homo, kiu lin aĉetis aŭ kaptis, kutime rezulte de milito, kaj povas vendi lin al alia. Ili formis gravan socian tavolon en la antikvo, kaj poste parte en la koloniaj landoj. Ĝenerale konsiderinte, la statuso estas pli malpli same kiel laborbesto, ĉar ili ricevas nek salajron nek kompenson krom la rajto resti viva kaj la provizo de iliaj bazaj necesoj. La sklavo estas tute posedaĵo de sia superulo, kiu decidis pri lia sorto.
Saceda-Trasierra
Historio
Estas preĝejo de la 16a jarcento.
Sklaveco
Sklaveco estas la stato de sklavo kaj termino indikanta laborreĝimon karakterizitan per la proprieto kaj granda kontrolo de persono (superula mastro) super alia persono (proprieta sklavo) kiu estas konsiderita lia posedaĵo. En sklaveco la sklavo ne estas libera determini sian konduton kaj tagordon, kaj estas lia mastro kiu determinas por li ĉion aŭ la plej grandan parton de siaj vivmanieroj kaj kondutmanieroj.
Post longa socia kaj politika luktado por aboliciismo, sklaveco estis laŭleĝe malakceptita pli mal pli tra la mondo nur en la epoko post la Industria revolucio, dum la 19-a jarcento, sed tra la historio okazas apartaj kazoj de sklavigo.
Saceda-Trasierra
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Ĝis meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Saceda-Trasierra, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Saceda-Trasierra kie oni alvenis al la nunaj 45.
Listo de urboj de Latvio
La listo de latvaj urboj inkluzivas 81 latvaj urboj, inkluzive de 10 ŝtataj urboj kaj 71 distriktaj urboj. La listo inkluzivas la setlejojn, kies urbostatuso estos akirita ekde la 1-a de julio 2022: Mārupe, Ķekava kaj Ādaži.
Saceda-Trasierra
Ekonomio
Agrikulturo (olivoj kaj cerealoj) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Rura turismo.
Listo de urboj de Latvio
Laŭ latva juro, urboj estas setlejoj kiuj estas centroj de kulturo kaj komerco kun bonevoluinta arkitektura infrastrukturo kaj strata krado, kaj havas almenaŭ 2,000 loĝantojn; tamen, setlejo povas esti nomumita urbo se ĝi havas malpli da loĝantoj, sed plenumas ĉiujn aliajn postulojn.
Sklaveco
Sekcio D de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj malpermesas sklavecon, sklavigon de homoj, kaj sklavkomercon. Nuntempe, sklaveco estas malpermesita en ĉiuj landoj de la mondo, sed praktike ankoraŭ ekzistas formoj de sklaveco, kies viktimoj estas ĉefe infanoj kaj virinoj, en kelkaj el la Trimondaj landoj. La sklavoj en historio ofte estis de malsama rasa, etna aŭ religia origino ol siaj sklavistoj. Ilia periodo de sklaveco komenciĝis kun kidnapo aŭ militkaptiteco. Historie, personaj kialoj de la sklavigo de homoj kutime estis konvinkiĝo pri krimo aŭ malkapablo pagi ŝuldon. Foje forlasita bebo estas kolektita en la hejmo de familio kiu kreskigis lin kiel sklavon. La infanoj de sklavoj ofte fariĝis sklavoj mem.
Laŭ la Internacia Organizo de Laboro, eĉ unutempe pli ol 40 milionoj da homoj estas en stato de moderna sklaveco. Granda plimulto de la viktimoj de moderna sklaveco (70%) estas virinoj.
Difinoj
La vorto "sklavo" jam ekzistis reen en mezangla kiel sclave, en malnovfranca esclave, en malfrua mezaltgermana sklave, en mezepoka latino sclāvus, en latino de Malfrua Antikveco Sclāvus, en mezepoka greka lingvo Σκλάβος [Sklábos], Έσκλαβήνος [Ésklabḗnos].
Laŭ etenda vidpunkto, kiu estis konata ekde la 18-a jarcento, la bizancaj terminoj Σκλάβινοι [Sklábinoi], Έσκλαβηνοί [Ésklabēnoí], estis pruntitaj el la slava etna memnomo *Slověninŭ kiu iĝis Σκλάβος, Έσκλαβήνος (en latino de Malfrua Antikveco Sclāvus) en la signifo 'slava militprizonuloj', 'slava' en 8a/9a jarcentoj, ĉar ili ofte iĝis kaptitaj kaj sklavigitaj. Tamen tiu versio estis disputita ekde la 19-a jarcento.
Gil Evans
Gil Evans (naska nomo: Ian Ernest Gilmore Green; naskiĝis la 13-a de majo 1912 en Toronto, Kanado; mortis la en Cuernavaca, Mexico) estis ĵaza komponisto, aranĝisto kaj pianisto.
Sklaveco
Difinoj
Alternativa nuntempa hipotezo asertas, ke en mezepoka latino sclāvus tra latina *scylāvus derivatas el bizancaj σκυλάω [skūláō, skyláō], σκυλεύω [skūleúō, skyleúō] - "senvestigi malamikon (mortinta en batalo)", "militakiri". Ankaŭ tiu versio estis kritikita.
Ĉinghajo
Ĉinghajo (Ĉine: 青海, Pinjine: Qīnghǎi) estas provinco kiu situas en nordoriento de la Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo, okcidenta Ĉinio. Tie estas fontejoj de Jangzio, la Flava Rivero kaj Lancangjiang, tial oni nomas ĝin ankaŭ "fonto de la riveroj". Kun areo de 720 mil kvadrataj kilometroj ĝi okupas la kvaran lokon de Ĉinio. La provinco estas averaĝe pli ol 3000 metroj super la marnivelo, kaj 54% de ĝia areo estas en la lokoj 4000-5000 m. super la marnivelo. La ĉefurbo estas Ŝiningo.
Sklaveco
Difinoj
Estas polemiko inter historiistoj ĉu oni uzu terminojn kiel "nelibera laboristo" aŭ "sklavigita persono", anstataŭ "sklavo", por priskribi la viktimojn de sklaveco. Laŭ tiuj kiuj proponas ŝanĝon en terminologio, la termino sklavo pluigas la krimon de sklaveco per la parolmaniero reduktante la viktimojn al nenhoma nomo anstataŭ "aludi al ili kiel personoj, ne kiel la propraĵo kion ili estis". Aliaj historiistoj preferas la terminon sklavo simple ĉar la termino estas familiara kaj pli mallonga, aŭ ĉar ĝi akurate montras la nehumanecon de sklaveco, dum la uzado de persono inkludas gradon de aŭtonomecon kion la sklaveco ne permesas.
Gil Evans
Verkoj kun Miles Davis
Miles Davis estis notinda usona trumpeto ludisto. Gil Evans laboris kun Miles Davis dum iliaj fruaj karieroj. Ilia kunlaborado ekis en 1949 kiam ili ambaŭ kontribuis al noneto. La verko estis malfrue konata kiel Birth of the Cool (La Nasko de la Malvarmeta). Jaroj malfrue, la du homo ekis kunlabori pli amplekse, unua kun Miles Ahead (1957), tiam kun Porgy and Bess (1958), Sketches of Spain (1960) kaj fine kun Quiet Nights (1963). La lasta ne estis kiel bone akceptita. Kvankam la sonbendoj estis vendata sub la nomo de Davis, la kontribuaĵo de Evans estis kiel grava se ne pli grava ol tio de Davis. La sonbendoj formiĝis ke granda bando (La Gil Evans Grand Bando en la kreditoj) kun lerta solisto (Davis). Evans aranĝis la muzikon kaj provludis la bandon. Davis tiam ludis kun sia ekstraordinara melodieca kaj stileca lerteco. Eble ĉi tiuj sonbendoj ne estis kiel revolucia kiel Kind of Blue de Davis, la kunlaboraĵoj de Evans kaj Davis povas esti aprecata kiel inter la plej bona majstroverkoj de jhaza muziko.
Ĉinghajo
Minaĵoj
Ĉinghajo estas abunda je minaĵoj. Tie oni jam trovis 123 specojn de minaĵoj, el kiuj la rezervokvanto de 50 specoj estas inter la unuaj 10 lokoj de Ĉinio. La mondfama Qaidam estas riĉa je oleo kaj natura gaso. Tie kuŝas 30 sallagoj, kun totala sala rezervokvanto de 70 miliardoj da tunoj.
Sklaveco
Posedsklaveco
Kiel socia institucio, posedsklaveco klasigas sklavojn kiel posedo (persona posedo) posedata de la sklavisto; kiel brutaro, ili povas est aĉetita kaj vendita laŭdezire. Kvankam ĝi ne ekzistis en ĉiu epokoj kaj lokoj en la klasika mondo, posedsklaveco ja ekzistis en antikvaj epokoj kaj estis praktikita en lokoj kiel en la Romia Imperio. Posedsklaveco atingis sian modernan ekstremon en Ameriko dum la koloniigo fare de eŭropanoj. Ekde la 18-a jarcento, serio de aboliciismaj movadoj rigardis sklavecon kiel perforto de la rajtoj de sklavoj kiel personoj ("ĉiuj homoj estis egale kreitaj"), kaj klopodis por aboli ĝin. Aboliciismo frontis ekstreman reziston, sed ĝi estis finfine sukcesa; la lasta okcidenta lando kiu abolis la sklavecon estis Brazilo, nome en 1888. La lasta lando kiu abolis sklavecon, nome Maŭritanio, faris tion en 1981. Fakte en preskaŭ ĉiuj landoj kie laŭjure sklaveco estis abolita, plue restis kondutoj kaj kutimoj kiuj pluigis iel la praktikon, aŭ almenaŭ fortan diskriminacion kontraŭ iamaj sklavoj.
Ĉinghajo
Akvoenergio
Ĉinghajo estas avantaĝa pro la hidroelektra fonto en la supra baseno de la Flava Rivero. Tie estas 178 hidroelektrejoj kun totala generatora kapacito de 21.66 milionoj da kW. Tie estas ankaŭ abundo da sunenergio, ventenergio kaj tervarmo.
Sklaveco
Ŝuldosklavigo
Ŝuldosklavigo, konata ankaŭ kiel ligita laboro, estas formo de nelibera laboro en kiu persono laboras por forpagi ŝuldon. Ĝenerale, tiaj laboristoj estis historie pli bone traktataj ol aliaj sklavoj, ĉar ili apartenas al sama popolo. La servoj postulitaj por repagi la ŝuldon, kaj ties daŭro, povas esti nedifinitaj. Ŝuldosklavigo povas esti trapasata de unu generacio al al sekva generacio aŭ de unu familiano al alia, kaj tiukadre filoj povas esti devigitaj pagi la ŝuldojn de gepatroj. Ĝi estas la plej visvastigita maniero de nuntempa restanta sklaveco. Ŝuldosklavigo okazas en Suda Azio. Mona geedzigo referencas geedzigon en jiu junulino estas edzinigita al viro por forpagi ŝuldojn de ŝiaj gepatroj. La sistemo Ĉukri estas ŝuldosklavigo kiu ekzistas en partoj de Bengalio laŭ kui virino povas esti trudita al prostituo por forpagi ŝuldojn. Simila sistemo estas uzata de mafioj kiuj translokigas homojn el malriĉaj aŭ senproblemaj landoj ekzemple el suda Azio, Nordafriko aŭ Orienta Eŭropo al disvolvigitaj riĉaj landoj de Centra kaj Okcidenta Eŭropo, kiuj transformas malgrandajn ŝuldojn en sklavigo al prostituo aŭ trudlaboro.
Ĉinghajo
Herbejoj
En Ĉinghajo naturaj herbejoj estas multaj. La teritorio estas unu el la 5 plej grandaj paŝtejoj de la lando. La totala areo de la herbejoj estas 36.466 milionoj da hektaroj, kiuj konsistigas 50.54 % de la totala areo de la provinco.
Sovaĝaj bestoj kaj vegetaloj
En Ĉinghajo vivas 411 specoj de sovaĝaj vertebruloj. Inter la sovaĝaj vegetaloj oni jam trovis 1 mil specojn de industriaj vegetaloj kaj 680 specojn de farmaciaj. El la 411 specoj de sovaĝaj vertebruloj 21 estas protektataj de la ŝtato kaj 22 -- enlistigitaj en apendiciojn I kaj II de "la Internacia Komerca Traktato pri la Pereontaj Animaloj kaj Vegetaloj".
Sklaveco
Trudlaboro
Trudlaboro, aŭ nelibera laboro, estas foje uzata por priskribi individuon kiu estas devigita labori kontraŭ sia volo, sub minaco aŭ perforto aŭ alitipa puno, sed la ĝenerala termino "nelibera laboro" estas uzata ankaŭ por priskribi posedsklavecaon same kiel por alia ajna situacio en kiu persono estas devigita labori kontraŭ sia volo kaj la kapabloj de la persono labori produktive estas sub la kompleta kontrolo de alia persono. Tio povas inkludi ankaŭ instituciojn ne ordinare klasitaj kiel sklaveco, kiel servuteco, konskripcio kaj punlaboro. Kvankam kelkaj neliberaj laboristoj, kiel servutuloj, havis esencajn, de jure jurajn aŭ tradiciajn rajtojn, ili ankaŭ ne havas kapablon fini la aranĝojn laŭ kiuj ili laboras kaj estas ofte celo de formoj de perforto, devigo, kaj restriktado de sia agado aŭ movado ekster sia laborloko.
Homvendado ĉefe temas pri virinoj kaj geinfanoj devigitaj eniri en prostituon kaj tio estas la plej rapida kreskanta formo de deviga laboro, kaj Tajlando, Kamboĝo, Barato, Brazilo kaj Meksiko estis identigitaj kiel ĉefaj lokoj por la komerca seksa ekspluatado de geinfanoj.
Ĉinghajo
Medio
Grunda erozio, trosekeco, reduktiĝo de arbaroj, malboniĝo de la ekologia medio.
Sklaveco
Infansoldatoj kaj infanlaboro
En 2007, la internacia organizo por la homaj rajtoj nome Human Rights Watch ĉirkaŭkalkulis, ke 200 000 ĝis 300 000 infanoj servis kiel soldatoj en nuntempaj konfliktoj. Pliaj junulinoj sub 16-jaraĝo laboras kiel hejmlaboristinoj ol ajna alia kategorio de infanlaboro, ofte senditaj al urboj fare de gepatroj loĝantaj en rura malriĉeco kiel ĉe la Haitiaj restavek-oj. La trudoj de infanoj al milito aŭ al trudlaboro dependis historie kaj dependas nuntempe de la cirkonstancoj: tiel dekomence geinfanoj helpis al la familia ekonomio de malriĉaj tavoloj, poste la industria revolucio metis knabojn en la mallarĝajn mingaleriojn kaj knabinojn en tekstilajn fabrikojn, unue en Okcidenta Eŭropo kaj poste en Suda Azio en la dua duono de la 20-a jarcento. Siaflanke infansoldato estis uzitaj ĉu en geriloj kaj sekve en militoj, kie fizika forto jam ne tiom utilas kiom ĝis la epoko de la mondmilitoj, sed novaj teknologioj kaj armiloj ebligas la uzadon de knaboj en militoperacoj.
Ĉinghajo
Medio
Pro sia situo ĉe la fontejo de riveroj, Ĉinghajo estas tre grava geografie. En la estontaj 15 jaroj ĝi dediĉos grandan atenton al protekto de la ekologia medio kaj batalo kontraŭ grunda erozio ĉe la fontejoj de Yangzi-rivero, la Flava Rivero kaj en la loko ĉirkaŭ Ĉinghaj-lago, trosekeca montregiono en la provinca oriento, akvorezervejo Longyanĝia kaj Qaidam-baseno, al protekto de la naturaj arbaroj, stepoj, sovaĝaj animaloj kaj vegetaloj, restaŭro de la degenerintaj stepoj kaj akcelo de la kampŝirmaj forstoj, pliigo de la kapablo de akvo-ter-konservado kaj protekto de akvofontoj por ke en la mezo de la 21-a jc. la provinco fariĝos bela loko kun ideala ekologia medio.
Károly Láng
Károly Láng [kAroj lAng], laŭ hungarlingve kutima nomordo Láng Károly estis hungara inĝeniero, profesoro.
Ĉinghajo
Nacioj
En Ĉinghajo vivas 44 nacioj, el kiuj la nacimalplimultanoj konsistigas 44.1% de la tuta loĝantaro de la provinco. Tie de generacio al generacio vivas hanoj, tibetanoj, hujoj, tuoj, salaroj kaj mongoloj.
Ekonomio
Ĉefaj industrioj estas la agrikultura, hidroelektra, salkemia, nemetala kaj ole-gasa.
Ekstera komerco
En 1999 la totala eksporta valoro de la provinco estis 86,86 milionoj da usonaj dolaroj kaj en la pasintaj 20 jaroj la provinco eksportis varojn de 1,64 miliardoj da usonaj dolaroj.
Károly Láng
Károly Láng  naskiĝis la  en Csorvás, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Károly Láng akiris diplomon en Teknika Universitato en Berlino. Inter 1900-1905 li estis inĝeniero en diversaj fabrikoj de Berlino. Post hejmenveno li faris la samon en hungaraj fabrikoj. Ekde 1912 li instruis en Altlernejo de Selmecbánya, en 1919 li sekvis la rifuĝantan altlernejon al Sopron, eĉ li estis rektoro en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron). Inter 1920 kaj 1931 li havis inĝenieran postenon en signifa fabriko en Budapeŝto, poste li instruis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József. Inter 1932–1938 li estis publika ordinara profesoro.
Sklaveco
Deviga geedzigo
Devigitaj geedzecoj aŭ fruaj geedzecoj estas ofte konsiderataj tipo de sklaveco. 020}} Devigitaj geedzecoj plue estas praktikataj en tro multaj partoj de la mondo kiel en kelkaj partoj de Azio kaj Afriko kaj en migrantaj komunumoj en Okcidento West. Laŭ la sistemo de religia prostituo junulinoj kaj virinoj estas havigitaj al pastroj aŭ anoj de plej altaj kastoj, keil ekzemple ĉe la praktiko de Bajaderoj en Suda Azio aŭ pastrofetiĉaj sklavoj en Okcidenta Afriko.Forkapto de la fianĉino okazas en multaj lokoj en la nuntempa mondo, kaj studo de 2003 trovis nacian averaĝon de 69% de geedzigoj en Etiopio realigitaj pere de forkapto.
Ĉinghajo
Fremda investo
Ĝis la fino de 1999 la provinco komencis 67 projektojn helpitajn de alilandanoj kun investo de 63.26 milionoj da usonaj dolaroj, el kiuj 14 estas plenumataj en 1999. Ili estas Projekto de Sinteza Agrikultura Disvolvo Haidong, helpita de la Monda Nutraĵo-programo; Projekto de Disvolvo de Brutoj kaj Terpomoj en Ĉinghajo, helpita de la Eŭropa Unio; Kvartala Disvolvo helpita de Aŭstralio.
Projektoj bezonantaj fremdan investon
Dum 20 jaroj (1980-2000) Ĉinghajo estis tre alloga al alilandaj entreprenistoj, kiuj investis malpez-industrion, tekstiladon, maŝinfaradon, elektronikon, sal-kemian industrion, neferan industrion, agrikulturon, transporton kaj fuelon, el kiuj 60% estas ekspluataj kaj produktaj.
Turismo
En Ĉinghajo estas multaj vidindaĵoj, originalaj naciaj moroj sur altebenaĵo, birda insulo en Ĉinghaj-lago, Natura Parko Mengda, landfama lamaisma templo en Huangzhong, islama Moskeo Dongguan, unu el la 4 grandaj moskeoj en nordokcidento de Ĉinio, neĝmonto A'nyemaqen tre taŭga por alpismo kaj turismo.
Telekomuniko
Estas kompare progresaj la poŝta kaj komunika instalaĵoj. Per la programregaj telefonoj en Ŝjiningo kaj plejparto de la subprovincoj kaj gubernioj oni povas kontakti ĉiujn lokojn de Ĉinio, 160 landoj kaj regionoj de la mondo.
Sklaveco
Aliaj uzoj de la termino
La esprimo "sklaveco" estis uzata ankaŭ de kelkaj proponantoj de kontraŭpsikiatrio por difini nevolontajn psikiatriajn pacientojn, postulante, ke ne estas ĝustaj fizikaj testoj por mensa malsano kaj ke la psikiatria paciento devas sekvi la ordonojn de la psikiatro. Ili asertas, ke anstataŭ katenojn por kontroli la sklavon, la psikiatro uzas drogojn por kontroli la menson. Drapetomanio estis supozita pseŭdoscienca psikiatria diagnozo por sklavo kiu deziris liberecon; "simptomoj" estus laceco kaj tendenco al fuĝo el kaptiveco.
Kelkaj proponantoj de animalaj rajtoj aplikis la terminon sklaveco al la kondiĉo de kelkaj aŭ ĉiuj hom-posedataj animaloj, argumentante, ke ilia statuso estas komparebla al tiu de homaj sklavoj.
Plano de Urbaj Aŭtoŝoseoj
La Plano de Urbaj Aŭtoŝoseoj aŭ en hispana Plan de autopistas urbanas estis projekto kiu planis reton de pagaj aŭtoŝoseoj por trapasi la urbon Bonaero, Argentino, sume 74 kilometrojn de rapidaj vojoj. Ĝi estis planita ĉirkaŭ 1976 fare de la militista diktaturo memnomita Proceso de Reorganización Nacional kiu regis la landon kaj plenumita dum la intendenteco de facto de la brigadjero Osvaldo Cacciatore.
Ĉinghajo
Fervojoj
La Lanĝoŭa-Ĉinghaja kaj Ĉinghaj-Tibeta Fervojoj kaj 4 branĉaj, 59 specialaj fervojoj iras de oriente okcidenten en la provinco kun totala longeco de 1300 km. Ĝis la fino de 1999 la kapablo de pasaĝera kaj var-transportado atingis 2 milionojn da homoj kaj 5.85 milionojn da tunoj respektive.
Plano de Urbaj Aŭtoŝoseoj
Fine nur du el naŭ planitaj aŭtoŝoseoj estis inaŭguritaj: nome la 25-a de Majo (Urba Aŭtoŝoseo1) kaj la Perito Moreno (Urba Aŭtoŝoseo 6). Oni faris centojn da eksproprietigojn de terenoj, kaj multaj el tiuj poste estis abandonitaj ĉar ne realiĝis la planitaj verkoj.
Sklaveco
Aliaj uzoj de la termino
La labormerkato, kiel instituciita sub nuntempaj kapitalismaj sistemoj, estis kritikita de ĉeftendencaj socialistoj kaj anarkisindikatistoj, kiuj uzis la terminon salajrosklaveco kiel pejorativo aŭ disfemismo por "salajrlaboro". Socialistoj skizas paralelojn inter la komerco de laboro kiel varo kaj la sklaveco. Oni scias, ke Cicero sugestis tiajn paralelojn.
Historio
La sklavoj estis ĉefe militkaptitoj, kiujn oni poste vendis sur bazaroj aŭ simple sklavigis ilin. Ili laboris komence ĉedome kiel helpantoj kaj en la metiejoj. Ili laboris en la amashomaj grandaj konstruadoj, vorkoj, kiel ĉe konstruado de piramidoj, fosado de sistemo de irigaciaj kanaloj. (Kelkaj opinias, ke tiuj laboristoj estis servutuloj, duonsklavoj.)
Tiu socia statuso ekzistis diversskale ĉe preskaŭ ĉiuj la civilizacioj de antikveco, de Ĉinio ĝis Romia imperio (kie ili estis aparte multaj) pasante tra Hindio kaj Persa imperio.
La subpremo de la sklavoj kondukis kelkfoje al ribeloj, el kiuj la plej fama estis la sklavribelo de Spartako (73-71 a.K.). Tiuj ribeloj estis ĉiam venkitaj far la pli bone organizitaj kaj ekipitaj potenculoj.
La vera sklaveco malfortiĝis dum ekapero de feŭdismo, sed restis heredaĵoj de ĝi (servuteco).
La sklaveco reviviĝis pro la koloniado de Ameriko. La koloniistoj volis laborigi fortajn, kaj malmultekostajn laboristojn sur la bienegoj, en la minoj de la novaj teritorioj. Tiel ili ekigis la sklavkomercon en la komenco de la 16-a jarcento.
La sklavkomerco tuŝis ĉefe la afrikajn nigrulojn. Oni kalkulas nombrojn de 15 milionoj da afrikaj sklavoj (onidire 80 % mortis dumvoje) ĝis la komenco de la 19-a jarcento, kiuj estis transportitaj per simplaj aŭ speciale ekipitaj sklavoŝipoj en Amerikon.
La lasta ŝtato, kiu nuligis sklavecon, estis Maŭritanio, kiu konservis ĝin ĝis 1980.
Antikva Egiptio
En antikva Egiptio vera sklaveco ne ludis gravan rolon. Ekzemple la egiptaj piramidoj estis konstruitaj de pagitaj laboristoj, kiuj pro la nobla celo de sia laboro estis respektataj homoj. Eble ili ne havis la rajton libere elekti sian laboron, do estis servutuloj.
Herodoto en sia dua volumo pri historio raportas, ke faraono Ĥufu, kiun li prezentas kiel kruelulon, devigis ĉiujn regnanojn labori pri piramid-konstruado, po tri monatojn. Ĉiu tia alterno konsistis el 100.000 homoj. Se tiu raporto estas vera, efektive temis pri servuteco. Oni supozas, ke la nombro 100.000 estis simbola, kaj ke vere estis malpli da laboristoj.
Antikva Grekio
En antikva Grekio, kulture evoluinta, sklaveco estis grava elemento de socio. Iuj eĉ opinias, ke nur la ekzisto de sklavoj donis al la reganta klaso la libero okupiĝi pri arto kaj filozofio aŭ pri kreado de efika armeo.
Oni taksis, ke en −435 la urbo-ŝtato (polis) Ateno havis inter 250.000 kaj 300.000 loĝantojn, el kiuj 100.000 estis sklavoj. Sklavoj laboris ne nur en hejmoj (inter unu kaj 20 en ĉiu bonklasa hejmo) kaj agrokulturo, sed ankaŭ en minejoj (pri fero kaj arĝento). La homeraj eposoj Iliado kaj Odiseado priskribas la kaptadon de sklavoj dum milito; poste aldoniĝis sklavkomerco kun alilandaj komercistoj.
Pri la socia sinteno al sklaveco komparu la eldiron de Aristotelo sube.
Romio
Ĉar sklavo ne povis esti soldato, okazis, ke liberulo ŝajnigis sin sklavo por eviti armeservadon.
Islamo
Zinja ribelo ( arabe ثورة الزنج) estis serio de ribeloj fare de nigraj sklavoj (Zanj) en suda Mezopotamio en la Abasida Kaliflando dum la dua duono de la 9-a jarcento. Sklaveco estis ofta fenomeno en la Kaliflando. La plej multaj sklavoj estis dungitaj por hejmaj taskoj kaj tial vivis apartigitaj. La sklavoj vivis en malfacilaj cirkonstancoj (salonĉako) kaj estis uzitaj nur en la pli malaltaj areoj de la Tigriso kaj Eŭfrato.
La triangula komerco (Eŭropo - Afriko - Ameriko)
Dum tri jarcentoj okazis vendado de homoj, viroj, virinoj, infanoj, perforta ellandigo de ili el Afriko ĉefe al Ameriko. Tion organizis ŝipkompanioj el Eŭropo. Ĉar afrikanoj ne okupis la marbordojn, estis facile por la alvenintoj konstrui havenojn. Afrikaj reĝoj kunlaboris kun sklavistoj per vendado de siaj militkaptitoj, kelkaj eĉ kaptis homojn de najbaraj etnoj por vendi ilin. Laŭ diversaj fontoj oni atingas la suman nombron de cent milionoj da sklavoj ellandigitaj dum 3 jarcentoj. Sklavigo estis komerca bezono: eŭropanoj bezonis laborfortojn en siaj agrikulturaj kolonioj en Ameriko.
La ĉefaj memorlokoj pri tiu triangula komerco estas Ouidah en Benino kaj insulo Gorée en Senegalo.
Kilombo (portugala skribmaniero: Quilombo) signifis dum la epoko de portugala regado loĝlokon de fuĝintaj sklavoj en Brazilo. La vorto kilombo devenas el la bantuaj lingvoj Bantu-Sprachen ki-kongo kaj kimbundo kaj signifas loĝloko. Kondiĉe, ke temas pri defendpovaj komunumoj, oni uzis tiam ankaŭ la vorton „mokambo“, kio en ki-kongo signifas „rifuĝejo“ aŭ „fuĝejo“.
Nuntempa situacio
Kvankam la sklaveco oficiale estis malpermesita en la 19-a jarcento en plimulto de la landoj, la sklaveco pluvivis kiel servuto, trudlaboro (Sovetunio, Nazia Germanio) aŭ laborigo de infanoj (infana sklaveco en Azio) kaj seksa sklaveco en la 20-a kaj 21-a jarcentoj. Ofte laboristoj estas kvazaŭsklavigitaj pro ŝuldoj (inside kaj false aranĝitaj intence de la mastroj) en Brazilo aŭ Nepalo (kie ŝuldoj povas estis "elaĉetitaj" de aliaj bienistoj, tiel fakte "aĉetantaj" la laboristojn).
Vidu ankaŭ artikolon restaveko.
Sklaveco en Maŭritanio
Oni diras, ke sklaveco estis "profunde enradikiĝinta" en la strukturo de la nordokcidenta afrika lando Maŭritanio kaj "proksime ligita" al la etnaro de la lando.
En 1905, la kolonia franca registaro deklaris la finon de sklaveco en Maŭritanio sed la grandeco de Maŭritanio malhelpis efektivigon. En 1981, Maŭritanio fariĝis la lasta lando en la mondo kiu kontraŭleĝigis sklavecon, kiam prezidenta dekreto aboliciis ĝin. Tamen, neniuj krimaj leĝoj kreiĝis por efektivigi ĝin. En 2007, "pro internacia premado", la registaro enleĝigis, ke oni povas procesigi sklavhavantojn.
Malgraŭ tio, en 2018 Indekso de Tutmonda Sklaveco taksis, ke 90,000 homoj ( el la loĝantaro) estas sklavoj, malpli ol la 140,000 sklavoj kiujn tiu ĉi organizaĵo raportis en 2013. En 2017 la BBC raportis, ke 600,000 homoj estas sklavoj.
Sociologio de sklaveco
Aristotelo diris ke estas homoj, kiuj naskiĝis por esti liberaj, kaj homoj, kiuj nature naskiĝis por esti sklavoj. Ĝenerale, oni pensas ke en sklavismaj socioj, estus du grupoj klare definitaj: la sklavaro kaj la liberularo, sed tio ne estas tute vero. Unue, la liberaj homoj ne estas ĉiam sinjoroj, kaj dividiĝis en multaj klasoj, estas ceramistoj, agrikulturistoj, sacerdotoj, nobeluloj, artistoj, vendistoj, ktp. kaj ankaŭ la sklavoj ne estas samaj. Tiu nesamecoj de sklavoj ne estas akcidenta, sed tute necesa por ke la sistemo funkciu, se ĉiuj el ili havus la saman statuson, ili unuiĝus kaj ribelus.