cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdinand von Zeppelin
Barono Ferdinand von ZEPPELIN (naskiĝis la 8-an de julio 1838 en Konstanz; mortis la 8-an de marto 1917 en Berlino) estis germana generalo, aerŝip-konstruisto, inventinto de la zepelinoj nomitaj laŭ li kaj fondinto de la firmao Zeppelin GmbH en Friedrichshafen.
Birjusinsk
Birjusinsk (Бирюсинск) estas urbo (statuso ekde 1967) en Irkutska provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25428505.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
1974
1974 estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).
Birjusinsk
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).
1974
En la jaro 1974 post Kristo okazis, interalie:
Birjusinsk
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°57' norde, longitudo 97°49' oriente.
1974
Kulturaj eventoj
Ortografio:
Birjusinsk
La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Birjusa (Бирюса) (baseno de rivero Angara (Ангара)).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 13.3 mil loĝantojn.
Bambara lingvo
La Bambara Lingvo, nomata Bamanankan en la lingvo mem, estas lingvo parolata en Malio de ĉirkaŭ ses milionoj da homoj (inkluzivante dua-lingvajn uzantojn). La bambara estas unuavice parolata de membroj de la bambara etno, nombrataj je ĉirkaŭ 2 700 000 homoj, sed servas ankaŭ kiel interetna lingvo de Malio.
La bambara lingvo estas nacia lingvo de Malio, kaj ankaŭ la plej larĝe komprenita lingvo en Malio. Ĝi havas multajn regionajn dialektojn. Iuj dialektaj variantoj estas: Somono, Segou, San, Beledugu, Ganadugu, Wasulu kaj Sikasso.
Klasifiko
La bambara lingvo apartenas al grupo de proksime-rilatantaj lingvoj nomitaj la Mandingaj (inkluzivanta la Mandinkan), en la pli granda Mandéa grupo.
Skribado kaj skribsistemo
Skribado estis prezentita dum la Franca okupacio kaj alphabetigo estas grava temo aparte en ruraj areoj.
Ekde la sepdekoj la bambara lingvo plejparte estas skribata per la Latina alfabeto, uzante iujn aldonajn fonetikajn signojn. La vokaloj estas a, e,  (antaŭe è), i, o,  (antaŭe ò), u; supersignoj povas esti uzataj por indiki tonecon. La antaŭa duliteraĵo ny estas nun skribata   aŭ ñ (Senegalo). La ambigua duliteraĵo "ng" prezentis kaj la sonon de la angla "finger" kaj tiun de "singer". La 1966 Bamakaj literumantaj konvencioj de 1966 signas la lastan sonon per "ŋ".
La N'Ka alfabeto estas skribsistemo inventita de Solomana Kante en 1949 kiel skribsistemon por la mandeaj lingvoj de okcidenta Afriko; N’Ko signifas 'Mi diras' en ĉiuj mandeaj lingvoj. Kante kreis N’Ko-n en respondo al kion li sentis esti kredoj, ke afrikanoj estas "senkutura popolo", ĉar antaŭ tiam ne estis indiĝena afrikana skribsistemo por ilia lingvo. N'ko unu ekuziĝis en Kankan, Gvineo kiel Mandinka alfabeto kaj dissemiĝis de tie en aliajn Mande-parolantajn partojn de okcidenta Afriko. La skribsistemo estas ankoraŭ uzata por la bambara lingvo, kvankam la latina alfabeto estas multa pli komuna.
Estas iuj gazetoj en la Bambara lingvo.
Tekstilindustrio
La tekstilindustrio estas unu de la plej malnovaj industriaj branĉoj, ĝi havas prahistoriajn tradiciojn. La vorto tekstilindustrio uzatas kiel kolektiva fakvorto de fakoj kiuj produktas fadenojn kaj ŝtofojn. Fadenoj estas pretigitaj el fibroj, ŝtofoj povas esti produktitaj rekte el fibroj aŭ el fadenoj. Tiel, la nocio de la tekstila industrio enhavas la produktadon de jeno:
Bambara lingvo
Fonologio
La lingvo havas sep vokalojn a, e,  (antaŭe è), i, o,  (antaŭe ò), kaj u (la literoj aproksimas siajn IPA ekvivalentojn), kaj havas almenaŭ tri (altan, mezan, kaj malaltan) tonojn.
Tekstilindustrio
La nocio de la tekstilindustrio ne enhavas la produktadon de konfekciitaj vestoj, ili estas produktaĵoj de la vestaĵindustrio.
Bambara lingvo
Sintakso
La bambara lingvo estas SOV-lingvo.
La tipa argumenta strukturo de la lingvo konsistas el subjekto, sekvata de aspekta helpverbo, sekvata de la rekta objekto, kaj fine transitiva verbo. Nature, se la verbo estas netransitiva, la direkta objekto estas ne troviĝas.
La bambara uzas postpoziciojn en maniero tre simila al tio kiel lingvoj kiaj la Angla kaj la Franca uzas prepoziciojn. Ĉi tiuj postposizioj troviĝas post la verbo kaj estas uzataj por esprimi direkton, situon, kaj en iuj okazoj, apartenaĵon.
Morfologio
La bambara lingvo ne fleksiiĝas por genro. Genro por substantivo povas esti precizigita per aldona sufikso, -ce aŭ -ke por viro kaj -muso por femalo. La pluralo estas formita per alfiksado de -w al vortoj.
Uzado
En urbaj areoj, multa Bambaraj konjunkcioj estas anstataŭigitaj en ĉiutaga uzado per pruntaĵoj el la franca lingvo, kiuj ofte markas kodo-ŝaltojn. La Bamaka dialekto utiligas frazoj kiaj: N taara Kita mais il n'y avait personne là-bas. : Mi iris al Kita [Bambara lingvo] sed estis neniu tie [france]. La frazo en pura bambara lingvo estus N taara Kita nka mgsi tunt jeno. Ankaŭ la franclingva propozicio "est-ce-que" estas uzata en la bambara, tamen ĝi estas prononcata pli malrapide kaj kiel tri silaboj; "ess uh kuh".
Bambara lingvo uzas multajn franclingvajn pruntvortojn. Ekzemple, iuj homoj povus diri: Mi ka kulosi ye jauni ye: "Via jupo estas flava" (uzanta derivaĵo de la Franca lingva vorto por flava, jaune.)
Tamen, oni povas ankaŭ diri: Mi ka kulosi ye neremuguman ye, ankaŭ signifo "via jupo estas flava." La originala bambarlingva vorto por flavo venas de "neremugu;" mugu estas faruno farita el nere, semo de longa semoguŝo. Neremugu-o estas ofte uzata en saŭcoj en suda Malio.
Plejparte francdevenaj pruntvortoj estas sufiksitaj per la sono 'i'; tio estas aparte ordinara kiam oni uzas francajn vortojn kiuj havi signifon ne tradicie trovata en Malio. Ekzemple, la Bambara lingva vorto por neĝo estas niegei, bazita sur la Franca lingva vorto por neĝo neige. Pro tio ke neniam estas neĝo en Malio, ne estas tradicia signifo por la vorto kaj tial ne unika vorto en la bambara lingvo por ĝin priskribi.
Literaturo
Kvankam skribita literaturo estas nur malrapide evoluanta (pro al la dominado de la Franca lingvo kiel la "lingvo de la klereco"), ja ekzistas riĉaĵo de buŝa literaturo, kiu konsistas grandparte el rakontoj pri reĝoj kaj herooj. Ĉi tiu buŝa literaturo estas ĉefe konservata far la "Griot" kiuj estas miksaĵo de rakontistoj, festenkantistoj kaj homaj historiaj libroj, kaj kiuj estas studintaj la metion kantado kaj deklamado por multaj jaroj. Multaj el iliaj kantoj estas tre malnovaj kaj estas konsiderataj kiel datiĝantaj de la malnova reĝlando de Malio.
Muziko
Maliaj artistoj kiaj Oumou Sangare, Rokia Traore, Ali Farka Toure, Salif Keita, Habib Koité, kaj la blinda duopo Amadou & Mariam ofte kantas en la bambara lingvo. Αlpha Blondy ofte kantas en la ĝula.
Tiken Jah Fakoly (regeo) ofte kantas en la ĝula kaj la franca lingvoj.
Tekstilindustrio
Krudaj materialoj
Krudaj materialoj de la unuaj tekstilaĵoj estis verŝajne fibroj el plantoj. En Hindio fadenoj estis ŝpinitaj ekde la malnovegaj epokoj el kotono kaj juto, en Afriko el kenafo, en Ĉinio el ramio, en la Filipinoj el manilo, en Meksiko el agavo. La malnovaj popoloj de Eŭropo kaj la Mediteraneo uzis linon. Fabrikado de fadenoj kaj feltoj el lano komencis en la nova-ŝtonepoko (5000–2000 a.K.) de kelkaj popoloj en Azio. La unuaj trovitaj fragmentoj de lan-tekstaĵoj originas el Malgrand-Azio, el la 7-a jarcento a.K. Bone konata estas ke la silko originas el Ĉinio, ĝi estas uzata ekde la 3-a jarcento a.K.
La supremenciitaj materialoj estas naturaj materialoj kaj estas uzataj ankaŭ nuntempe. La historio de la artefaritaj fibroj komencis en la 19-a jarcento, kiam naskiĝis la unua „artefarita silko“, fabrikita el celuloznitrato (1884). Ĝi estis sekvita de aliaj produktaĵoj: la viskozo (1898), la acetato (1903), la kuproksid-acetato („Bemberg“, 1904) kaj la pli novaj variantoj de la viskozo en la dua duono de la 20-a jarcento (nome la modal- kaj la lyocell-fibroj). La alia grupo de la artefaritaj fibroj estas la sintezitaj fibroj, la krudaj materialoj de tiuj ne estas naturaj sed artefarite produktitaj, lastinstance el ŝtonoleo (nilono, poliestero, akrilo ktp.) – ĉiuj estas la produktaĵoj de la 20-a jarcento.
Ŝpinado
Ŝpinado estas la plej malnova, plej tradicia procedo de la fabrikado de fadenoj, ĝi estis konata ankaŭ en la ŝtonepoko (a.K. 5000–2000). Per ĉi tiu tekniko la mallongaj fibroj estas ordigitaj paralele kaj kunigitaj per tordado. Du aŭ pli fadenoj estas ofte kuntorditaj, ekz. por kudrofadeno.
Teksado
Praktiko de teksado verŝajne antaŭis ŝpinadon, ĉar bastoj kaj stolonoj, troviĝitaj en la naturo, estis adapteblaj por fabriki formacion similan al teksaĵo. Oni supozas ke la unuaj teksaĵoj servis ne la vestadon, sed la prahomoj faris la muron de la kabanoj aŭ fiŝretojn el strukturoj similaj al ia teksaĵoj, faritaj el plantaj fibroj. Sed murpentraĵoj en grandaj piramidoj, konstruitaj en la epoko de la antika regno de Egipto (2650–2300 a.K.) jam vidigas homajn figurojn portante veston el tekstilaĵo kaj tomboj konzervis ankaŭ verajn tekstilaĵojn. Sur sumeraj statuoj el la 22–18-a jarcentoj a.K. estas rekoneblaj bildigoj de vestoj el tekstilaĵoj.
Trikado
Trikado estas pli nova inventaĵo ol la teksado. En egiptiaj tomboj troviĝis ŝtrumpeto el la 5–6-a jarcento kiu havas strukturon similan al trikado. Sed ĝi ne estis farita per la nuntempa triktekniko, sed per la tekniko kiun oni nomas nålbinding (trikado per kudrilo). Ĉi tiu tre malnova tekniko estas opiniebla la antaŭaĵo de trikado. Ĝi longtempe postrestis, estis uzata en la skandinavaj landoj eĉ en la 19-a jarcento kaj estas uzata ankaŭ nuntempe kiel hobimetio. La nuntempa tekniko de trikado originas el Arabio kie oni faris per ĉi tiu metodo precipe ŝtrumpojn. Ĝi alvenis en Eŭropon pere de la maŭroj kaj tie evoluis al tre alta nivelo. La unuaj trovaĵoj en Eŭropo (ŝtrumpoj, ĉapoj, monujoj) retroviĝis el la 2–3-a jarcento.
Trikaĵoj havas du fundamentajn tipojn:
Pretigo de puntoj
Ne estas konataj indikoj de la komenco de pretigo de puntoj. Oni supozas ke la unuaj puntoj estis pretigitaj en la antikva Romo, sed la punto laŭ nuntempa interpreto aperis en la 15-a kaj komenco de la 16-a jarcento. Multaj metodoj de la pretigo de manfaritaj puntoj elkreskis dum la jarcentoj: plektita (bobenpunto), trikita, kroĉita. La mekanizado de la produktado komencis en la 19-a jarcento.
Hýsly
Hýsly (Hiesel) estas municipo en distrikto Hodonín, en Sudmoravia regiono en Ĉeĥio situanta 5 km nordoriente de Kyjov. Vivas ĉi tie. Konsisto de la municipo estas Dolní Moštěnice kun sia kastelo el la jaro 1720.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1131.
Tekstilindustrio
Pretigo de felto
La plej malnova trovaĵo kiu referencas al la ekzistado kaj uzado de felto originas el a.K. 6500, ĝi estis trovita en Turkio. En tomboj en Siberio multaj el felto faritaj objektoj kaj tapiŝoj estis trovitaj, ili estis pretigitaj ĉirkaŭ 600 a.K. Ankaŭ la muroj de kelkaj tomboj estis kovritaj per feltoj. La pretigo de felto estus komenciĝinta kiam la homaro komencis uzi la felton por vestaĵo. Tamen, la geografia arealo de la uzo de felto estas tre limigita: sole Eŭropo kaj Mez-Azio. La plej orienta limo estis la Granda Ĉina Muro, la plej okcidenta la Karpat-baseno. En nordo la svedoj okupiĝis per farado de felto, en sudo la grekaj kaj romaj restigis fontojn pri uzado de objektoj el felto.
Vera felto estas farebla sole el haro de ŝafo (lano).
Malfrua parolevoluo
Malfrua parolevoluo referas fenomenon, ke la infano signife malrapide komencas paroli. Oni devas distingi parolon kaj lingvon, ĉar la lasta povas malrapide evolui, sendepende de parolo (disfazio).
Tekstilindustrio
Ŝtofoj produktitaj el fortigitaj sternaĵoj de fibroj (neteksaĵoj)
Ĉi tiu teknologio elkreskis el la pretigo de vera felto. Ĉirkaŭ meze de la 20-a jarcento estis inventitaj metodoj per kiuj oni povas produkti felto-similajn ŝtofojn ankaŭ el aliaj (nelanaj) fibroj (kotono kaj artefaritaj fibroj). El la mallongaj fibroj, ekzemple, maldika sternaĵo estas formata per kardado. Por senfinaj fibroj (filamentoj) alia metodo estis evoluigita. Ĝenerale pli ol unu sternaĵo estas metataj unu sur la alian kaj la sternaĵoj estas fortigitaj unu kun la alia per gluo aŭ per alia metodo (ekz. per kudrado). (La angla nomo de ĉi tiuj ŝtofoj estas „nonwovens“, t.e. „neteksaĵoj“, sed ĉi tiu estas misgvida, ja ekz. ankaŭ trikaĵoj aŭ plektaĵoj ne estas teksitaj ŝtofoj. Tamen, ĉi tiu nomo estis transprenita ankaŭ en aliajn lingvojn.) Ĉiuj tipoj de ĉi tiuj ŝtofoj estas tre gravaj en la fabrikado de vestaĵoj, teknikaj, domaj, mastrumaj, sanitaraj kaj kosmetikaj produktaĵoj.
Ŝtofoj produktitaj el kunfortigitaj sendependaj fadensistemoj
Rezulto de la disvolvadoj en la 20-a jarcento estas ankaŭ la tekniko per kiu fadensistemoj metitaj unu sur la alian estas kunfortigitaj per la kombinaĵo de trikado kaj kudrado. (Ĉi tiu metodo originas el Germanio kaj la germanlingva nomo estas „Nähgewirke“, kiu estas tradukebla tiel: „kudrante trikita ŝtofo“ aŭ pli mallonge: „kudretrikitaĵo“. La angla nomo estas „stitch-bonded fabric“.) La direkto de ĉi tiuj fadensistemoj povas esti diversa: ili povas kruci unu la alian en rektangulo aŭ en aliaj anguloj (plej ofte +45° kaj –45°). La ŝtofo kiu enhavas sole laŭlongajn (0°) aŭ sole transversajn (90°) paralelajn fadenoj, kunligitaj per la kuna sistemo de trikado kaj kudrado, estas kapabla elteni ŝarĝojn sole el un direkto – ili estas „unudirektaj“ ŝtofoj. Se la ŝtofo enhavas kaj laŭlongajn kaj transversajn paralelajn kunligitajn fadenojn, ĝi estas „dudirekta“. Se ĝi estas pretigita per fadensistemoj direktiĝantaj simetrie en +45° kaj –45°, ĉi tiu ŝtofo kapablas uniforme elteni la ŝarĝojn efikantajn el diversaj direktoj; ĝi nomiĝas „mult-direkta“. Ĉiuj de ĉi tiuj ŝtofoj havas tre gravan rolon en la sfero de la teknikaj teksaĵoj.
Malfrua parolevoluo
Simptomoj
Oni grupigas simptomojn de malfrua parolevoluo laŭ statoj de parolevoluo, ekde 12 monatoj ĝis adoleskeco.
Stacio Samitagawa
Stacio Samitagawa (japane: 佐味田川駅 [Samitagaŭa-eki], angle: Samitagawa Station) estas fervoja stacio en Kaŭai, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Tawaramoto.
Tekstilindustrio
Kolorigo kaj apretigo de fadenoj kaj ŝtofoj
Ankaŭ en la antikvaj kulturoj oni konis la gratadon kaj razadon, eĉ ankaŭ rostadon, kiel agojn de apretigo, plue la fulado de lano. Fulado estis elfarita en la antikva epoko per homa forto, per piedpremado; la fulanta akvomuelilo disvastiĝis sole ĉirkaŭ la jaro 1000 el Francio.
La evoluo de la industria formo de la pretigo de tekstilaĵoj
La pretigo de teksaĵoj estis doma industria aktiveco ĝis la 16-a jarcento. Ŝpinado estis farita per mano, la rad-ŝpinilo estis inventita en la 14-a jarcento en Italio. Por teksado primitivaj teksiloj estis uzataj. Ĝis la invento de la trikmaŝino (William Lee, 1589) trikaĵoj estis faritaj per mano. En la 17-a jarcento la gildoj ludis la ĉefrolon.
En la 18-a jarcento komencis la industria revolucio, formiĝis la manufakturoj kaj ekakcelis la evoluo de la tekstilindustrio. Sinsekve aperis la grandaj inventaĵoj: la rapida navedo (John Kay, 1730), la trikmaŝino kun du trikilar-litoj (Jedediah Strutt, 1755), la pluŝpinila radŝpinilo (James Hargreaves, 1767), la varptrikmaŝino kun hoktriiloj (Josiah Crane, 1768), la kontinua ŝpinmaŝino (Richard Arkwright, 1769), la per vapormaŝino funkciigita teksmaŝino (Edmund Cartwright, 1787), la rondtrikmaŝino kun hoktrikiloj (Decroix, 1798) ktp. Ankaŭ la plektmaŝino estis inventita en la 18-a jarcento: Thomas Walford inventis ĝin en 1748 kaj Johann Heinrich Bockmühl plibonigis ĝin en 1767. La rapida evoluo pluis ankaŭ en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. En 1805 Joseph Marie Jacquard inventis la regadon per trukartoj por la movigo de la varpfadenoj en la teksmaŝino. (Regadiloj de ĉi tiu sistemo disvastiĝis poste ankaŭ sur aliaj tekstilmaŝinoj kaj ili estas nomataj ankaŭ nuntempe „ĵakard-maŝinoj“.) En la 19-a jarcento aperis unu post la alia la diversaj trikmaŝinoj. Matthew Townsend inventis la langotrikilon en 1856 kaj uzante ĉi tiun trikilon Readgate kreis sian varptrikmaŝinon, la antaŭaĵon de la posta raŝel-maŝino. Ankaŭ la plattrikmaŝino, la inventaĵo de Isaac Wixom Lamb (1863) uzas langotrikilojn, kontraŭe la alia varianto de la plattrikmaŝino, inventita de William Cotton (1864) uzas hoktrikilojn. Ĉi tiu konstruaĵo ricevis poste la nomon „koton-maŝino“. La ŝtrumptrikmaŝino, kiu povas formi la kalkanon kaj la piedpintejon, estas la inventaĵo de William H. McNary (1866). La puntoplektanta maŝino estas la inventaĵo de John Heathcoat (1808), ĉi tiu konstruaĵo estis plibonigita de John Levers (1813). J. Thorpe patentis la ringan ŝpinturnilon, la plej gravan parton de la ringŝpinmaŝino en 1844.
La industria revolucio induktis grandegan evoluon ankaŭ en la kolorigo kaj apretigo. En 1785 Claude Louis Berthollet malkovris la blankigan efekton de la kloro, kiu ebligis rapidigi la blankigan procezon. En la sama jaro patentis Thomas Bell la cilindran presmaŝinon. La invento de Russel Dorr, la razmaŝino uzanta spiralajn klingojn, originas el 1807. (Leonardo da Vinci jam provadis pretigi tondilojn, movataj per akvofluo, por razi drapon.) La unua maŝino por rosti kotonan teksaĵon estis prezentita en 1819 en la internacia industria ekspozicio en Parizo. Unu el la plej gravaj inventaĵoj en la tekstilapretigo estas la proceso inventita de John Mercer en 1844, kiu baziĝas sur la alkaligo de kotonaj tekstilaĵoj kaj kiu estis nomita de li („mercerigado“).
Ézanville
Ézanville estas franca situanta en departemento Val-d'Oise, regiono Francilio.
Tekstilindustrio
La evoluo de la industria formo de la pretigo de tekstilaĵoj
La pretigo de la artefaritaj kolorigiloj komencis en la 19-a jarcento. La unua granda malkovro estis la pretigo de la anilino en 1856 (William Henry Perkin). Kun ĉi tiu inventaĵo komenciĝis la procezo de la produkto de la sintetizitaj kolorigiloj kiu daŭras ankaŭ nuntempe. Dum la pli ol triduona jarcento multaj mil diversaj kolorigiloj estis sintetizitaj. La tekstilindustrio uzas da ili ĉirkaŭ 1500.
Ézanville
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Ézanvillois.
Tekstilindustrio
La tekstilindustrio nuntempe
La 20-a jarcento alportis grandegan evoluon en ĉiuj areoj de la tekstilindustrio, danke precipe al la disvastiĝo de la sintetizitaj fibroj kaj la elektroniko. La produktiveco de la maŝinoj daŭre iĝis pli granda, la ebleco de la maŝinoj, per fari pli novajn kaj pli variaj desegnojn, daŭre pliiĝis. Iĝis ĝenerala la apliko de la aŭtomacio, komence per mekanikaj aparatoj, poste per uzado de la elektrotekniko, sekve la elektroniko. La regado de la maŝinoj per komputiloj estas nuntempe tute ĝenerala en la tekstilindustrio, ĉi tiuj maŝinoj povas labori nur per minimuma homa aktiveco.
Malfrua parolevoluo
Simptomoj
15-18 monata infano:
Tekstilindustrio
Vestaĵoj
La tekstilindustrio produktas la ŝtofojn de la jenaj produktaĵoj:
Krome, la tekstilindustrio produktas la jenaj preteproduktitajn (konfekciitaj) vestaĵojn (laŭ la tradicio ĉi tiuj trikitaj vestaĵoj estas produktitaj per la tekstilindustrio, ne la vestaĵindustrio):
Reiki Kushida
Reiki KUSHIDA (japane (串田麗樹 ; Kushida Reiki) estas japana amatora astronomino.
Malfrua parolevoluo
Simptomoj
Inter 2 kaj 4 jaroj:
Kialoj
Ĝiaj kialoj faras parolon pli malfacila, ili povas esti organaj aŭ nervaj mankoj. Parolorganoj povas esti mallertaj aŭ deformitaj. Se la kaŭzo estas nerva, ĝi povas esti centrala, kiam regiono por parolo en cerbo ne estas evoluita, aŭ malestas; aŭ periferia, kiam komunikado inter centralo kaj parolorganoj estas difekta. Foje estas problemoj ankaŭ kun nutrado, eble ekde naskiĝo.
Tekstilindustrio
Teknikaj tekstilaĵoj
Teknikaj tekstilaĵoj troviĝas en la plej diversaj fakoj. La plej karakterizaj specoj estas la jenaj:
Reiki Kushida
Minor Planet Center kreditas ŝin de la kunmalkovro de la asteroidon 4875 Ingalls la kun ŝia edzo Yoshio Kushida.
Malfrua parolevoluo
Kialoj
Tiuj povas rilati al malfrua parolevoluo: (Shriberg 1982):
Reiki Kushida
La asteroido 5239 Reiki estis nomita en ŝia honoro.
Malfrua parolevoluo
Kialoj
Aliaj kialoj povas esti fiziologa dislalio, aŭtismo, apraksio, aŭditiva prilabora perturbo,  aŭ intelekta malkapablo. Laŭ Broomfield kaj Dodd, malfruas paro levoluo ĉe 6,4% de infanoj, kiuj ne havis tiujn simptomojn. Sed ili montris aliajn signojn de la perturbo, kiu eblas monitoradon kaj fruan evoluigadon.
Komunikaj pretecoj
Infanoj havas variajn kapablojn, do oni devas atenti komunikacion de infano. Ekspertizistoj kaj gepatroj atentas la infanon hejme. La gepatroj kaj aliuloj devas helpi per tiuj:
Evoluiĝo
Post kiam oni rekonis alfrua parolevoluon, oni ekzamenas aŭdadon de infano, ĉu aŭda malkapablo malhelpas parolevoluon. Post tiam oni povas plani terapion, kiu respektas personecon de infano, kialon, tipon kaj proceson de parolevoluo. Plej gravas parolterapio, sed estas korpaj kaj okupaj terapioj.
Holistika metodo de Maria Summer en Rankweil, Austrio promesas efikan kaj rapidan parolindukcion, korektadon de eraroj de spirado, artikulacio kaj parolo, kaj subtenadon de lernado nur en 60 okazoj. Ĝi uzas miokinetikajn ekzercojn, relaksadon, kaj ritmikajn spirajn ekzercojn.
Korpaj kaj okupaj terapioj estas uzitaj se estas korpaj anomalioj, aŭ aŭtismo, aŭ prilaborado de lingvo estas konfuzita. Se estas aŭda malkapablo, oni instruas signolingvon por helpi evolui paroladon. Gepatroj estas la plej gravaj helpantoj. La familio povas helpi per tiuj:
Se korpaj anomalioj malhelpas parolon, familio donas manĝaĵojn kun diversaj teksturoj por ekzerci kaj plifortigi makzelon. Novaj movigadoj estas ekzercitaj dum manĝado. Malpli ofta estas muzikterapio.
Sekvoj
Laŭ esploroj malfrua parolevoluo ofte venas kun problemoj de konduto, sociala vivo kaj emocio. Sen konvena evoluiĝo restas lingva komprenado (parolkomprenado, legado) malforta, do lernado iĝas malfacila. Ili havas pluan problemon kun komunikado kaj malpli povas iĝi rilatojn, kiuj malbonigas ilian psiĥosocialan vivon. Povas resti disleksio, disgrafio, aŭ diskalkulio.
Tekstilindustrio
Teknikaj tekstilaĵoj
Rimarkinda estas ke multaj novaj tekstilmaterialoj kaj tekstilaĵoj dankas sian estiĝon al la tekniko de kosmoflugo.
Fibroj
Tekstilfibroj estas la plej gravaj krudmaterialoj de la tekstilindustrio. Fibroj estas flekseblaj materialaj formacioj kies longo estas relative multe pli granda ol la diko. La tekstilindustrio uzas fibrojn por pretigi fadenojn por fari ŝtofojn (teksaĵoj, trikaĵoj, plektaĵoj, puntoj), sed ŝtofoj estas pretigeblaj ankaŭ senpere el fibroj (feltoj, neteksaĵoj).
Kolektiva propreco de la plej multaj tekstilfibroj estas ke iliaj materialoj estas polimeroj (makromolekulaj materialoj), kiuj kreas ĉenmolekulojn. Tiaj polimeroj estiĝas en la naturo, kiel ekz. la materialo de la kotono (celulozo) aŭ de la lano (keratino), sed estas kreataj ankaŭ artefarite per kemiaj procedoj (ĉi tiuj estas la t.n. sintezitaj materialoj). Aldone, ekzistas ankaŭ neorganikaj mineralaj materialoj, kiuj havas fibran strukturon (ekz. asbesto aŭ bazalto) kaj estas adapteblaj por prilaborado per tekstilaj procedoj.
Ĥadi aŭ Khadi (IAST: Khādī) estas man-teksita tolo de natura fibro originita el la orientaj regionoj de la Hindia subkontinento, ĉefe de Orienta Barato, Nordorienta Barato kaj Bangladeŝo, sed estas nune mallarĝe uzata en Pakistano kaj tra la tuta Barato. Tiu tekstilo estas farata ĉefe el kotono.
Fibroj estas uzataj ne sole de la tekstilindustrio, ili estas gravaj krudmaterialoj de iuj kompozitoj en kiuj ili servas, enkorpigite en la matricon (plasto, betono), kiel plifortigiloj. Aliaj uzoj estas ekz. amaso de fibroj por termika aŭ brua izolado, lumofibro (optika fibro) ktp.
19487 Rosscoleman
19487 Rosscoleman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
San Pablo Huixtepec
San Pablo Huixtepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Pablo Huixtepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 295.
19487 Rosscoleman
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ross Andrew Coleman, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la Winner High School de Winner (Suda Dakoto, Usono).
San Pablo Huixtepec
Geografio
San Pablo Huixtepec apartenas al la distrikto Zimatlán al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8216 loĝantojn. El tiuj estis 3848 viroj kaj 4368 virinoj. La komunumo havas surfacon de 17,86 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1480 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 132 indiĝenoj. El tiuj 108 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 108 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Sepalo
La vivtempo de la sepalaro estas varia. Ĝenerale, ĝi falas tuj post la floriĝfino. Sed ĝi povas stari baze de la frukto, aŭ eĉ grandiĝi post la fekundiĝo.
Kelkfoje, estas krome sepaletaro, kies sepaletoj alternas kun la sepaloj. Tio okazas ekzemple ĉe la frago.
Pseŭdosepalaro estas foliaro, kiu similas al ekstera kaliko ĉe kelkaj familioj kiel, ekzemple, la apiacoj.
Sarlanda Ŝtata Teatrejo
Saarländisches Staatstheater (eo: Sarlanda Ŝtata Teatro) estas teatro, kiu prezentas en la Ŝtata Teatrejo kaj en la Malnova Fajrogardejo pecojn el la kampoj muzikteatro, dramo, baleto same kiel koncertojn, ekde la sezono 2006/2007 ankaŭ kabareton, agoartaĵoj kaj eksperimenteman teatron.
La domo
La Ŝtata Teatrejo je Saarbrücken ekestis inter 1937 ĝis 1938 laŭ konceptoj de Paul Otto August Baumgarten en novklasikisma stilo. Oficiale ĝi estis „donaco“ de la nazia registaro al la Sarlando kiel danko por la balotrezulto en la jaro 1935, per kiu la sarlandanoj decidiĝis por re-aliĝo al la Germana Regno. En vero tamen la urbo Saarbrücken kiel starejo de la teatrejo devis financi la plej grandan parton de la kostoj. La domo devis – laŭ la volo de la nazioj – servi kiel „bastiono“ kontraŭ Francujo.
La domo elbrulis sekve de bombatakoj de la usonaj kaj britaj bombaviadiloj en la Dua Mondmilito, estis tamen ĉiufoje reparata. Krome ĝi suferis pro sia proksimeco al rivero Saar plurfoje akvodifektojn je superakvegoj.
Azzano San Paolo
Azzano San Paolo [ acano san paolo estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Bergamo, Orio al Serio, Stezzano kaj Zanica. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Paŭlo de Tarso, kies religia memortago (la 25-a de januaro) sekve estas la komunuma festotago.
(129772) 1999 HR11
(129772) 1999 HR11 estas granda transneptuna objekto malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak en Tucson (Arizono, Usono).
Por Michael E. Brown, ĝi verŝajne ne estas nanplanedo kun taksata diametro de 103 km.
Quérénaing
estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france Hainaut respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento Nord [] (okcidentflandre Noorderdepartement), en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Valenciennes (france Arrondissement de Valenciennes, okcidentflandre Arroundissement Valencyn), kaj al la kantono . La teritorio havas komunan limon kun.
Saint-Georges-d'Oléron
Saint-Georges-d’Oléron [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi troviĝas en la insulo Oléron kaj havis 3,489 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Saint-Georges-d’Oléron estas la plej granda komunumo de la insulo Oléron. Ĝi troviĝas en la norda duono de la insulo. La najbaraj komunumoj estas Saint-Denis-d'Oléron nordokcidente, La Brée-les-Bains norde kaj Saint-Pierre-d'Oléron sude.
Árpád Gabányi
Árpád Gabányi [gabAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gabányi Árpád estis hungara aktoro, verkisto, framasono. Lia nobela antaŭnomo estis olysói [ojŝOi], lia filo estis László Gabányi. Árpád Gabányi naskiĝis la  en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Árpád Gabányi frekventis gimnaziojn en Budapeŝto kaj Szatmárnémeti, poste li akiris diplomon en Teatra Edukejo en 1875. Li debutis kiel aktoro en Kassa, poste li estis membro de aliaj provincaj teatroj, foje li estis ankaŭ reĝisoro. Inter 1884 kaj 1912 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), kie en 1909 li iĝis "eterna membro de la teatro". Li estis tia aktoro, kiu okupiĝis eĉ horojn pri la teatra kostumo.
Vuolijoki
Vuolijoki estas eksa komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Vuolijoki estas ligita al urbo Kajaani, la provinca ĉefurbo, komence de jaro 2007.
22846 Fredwhitaker
22846 Fredwhitaker estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
János Szántó Kovács
SZÁNTÓ KOVÁCS János (n. 24-an de aprilo 1852, Hódmezővásárhely – m. 8-an de junio 1908, Hódmezővásárhely) estis hungara tagdungito, kamparano, organizanto kaj simbolo de la agrarsocialisma movado en la hungara regiono Viharsarok.
22846 Fredwhitaker
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Fred Joseph Whitaker, mentoro de unu finalist(in)o de la Discovery Channel Young Science Challenge de 2006, scienca konkurso por lernantoj de mezlernejo. Li estis instruisto ĉe la St. Francis of Assisi School de Louisville (Kentukio).
János Szántó Kovács
Li devenis el malriĉa kamparana familio, li lernis tri jarojn en lernejo, sed pli poste provis kulturiĝi aŭtodidakte. Li laboris komence kiel taglaboristo, poste kiel grundlaboristo (fosis, portis grundon). La antaŭnomon Szántó uzis li ekde lia aĝo de 30. Li laboris en 1885 kiel prizona gardisto en Szeged, poste iĝis li policisto en Hódmezõvásárhely, kie oni maldungis en 1886 per atentigo. Li membriĝis en 1892 en la socialdemokrata Grundlaborista Asocio Hódmezővásárhelyi Munkás, Népkör), kie oni elektis lin al prezidanto (10-an de oktobro 1892). Ĉar la originalan asocion ne permesis la regpotenco, tiel oni organizis ĝin kiel Ĝenerala Laborista Leg-Asocio (Általános Munkás Olvasóegylet). Szántó havis elstaran oratoran kaj organizan kapablon, personecon, tiel la membraro atingis 1700 membrojn kaj plauj miloj partoprenis en aranĝoj de la asocio.
Post lia liberiĝo en 1899, li laboris denove kiel taglaboristo. Dumtempe la loka movado disiĝis je du partoj, Szántó Kovács iĝis gvidanto de la pli radikala parto. Oni elektis lin prezidanto de la naŭopa komisio (15-an de decembro 1900.) en Hódmezővásárhely, en la Tutlanda Kamparana Kunsido (Országos Földmûves Értekezlet), post 10 dek tagoj li iĝis vic-prezidanto. Post la parlamentaj balotoj de 1901, oni juĝis lin pro kalumnioj kaj misfamigo. Li forlasis la movadon en 1902 kaj laboris en la lastaj jaroj kiel kamparano.
Hans L. Egerrup
Hans L. Egerrup (naskiĝis en 1875, mortis en 1954) estis dana instruisto kaj kuracisto pri sporta medicino. Li lernis Esperanton en la 1930-aj jaroj. Inter la jaroj 1941 kaj 1951 li funkciis kiel estrarano de Centra Dana Esperantista Ligo. Dumvive li tre interesiĝis pri gimnastiko kaj sporto.
Fall River (Masaĉuseco)
Fall River estas urbo en kantono Bristol en Masaĉuseco en Usono. Ĝi situas ĉe la enfluejo de rivero Taunton en Mount Hope Bay, subgolfo de Golfo Narragansett.
La teritorio, antaŭe loĝata de indianoj, estis eksetlata de eŭropanoj ekde 1653; ĝi tiam apartenis al Freetown. En 1803 ĝi apartiĝis de Freetown sub la nomo Fall River, kiun ĝi jam en 1804 ŝanĝis al Troy. La oni oficiale reŝanĝis la nomon al Fall River. La nomo rilatas al akvofaloj ĉe rivereto Quequechan, kiu trafluas la urbon.
En la 19-a jarcento, precipe ĉirkaŭ 1872, Fall River estis la plej grava tekstil-manufaktura centro de Usono.
Muzeo Erebuni
Muzeo Erebuni (Էրեբունի թանգարան) estis fondita en 1968. La malfermo de la muzeo laŭtempe koincidis kun la 2750-jariĝo de Erevano. La Muzeo staras ĉe la piedo de la monteto Arin Berd, sur kiu staras la urarta fortikaĵo Erebuni ekde 782 a.K. La urbo-fortikaĵo estis elfosita, kelkaj partoj de la strukturo estis plifortikigitaj kaj reestigitaj, kaj la fortikaĵo fariĝis subĉiela muzeo.
Fall River (Masaĉuseco)
La urbo havas la plej grandan elcentaĵon de portugal-devenaj loĝantoj en Usono, inter 40 kaj 50 %.
Muzeo Erebuni
Kojforma skribaĵo atestas ke la urbo estis konstruita de Argiŝti la 1-a la reĝo de Urarto en 782 a.K. La plimulto de la fortikaĵo estis konstruita el krudaj brikoj. La citadelo estis ĉirkaŭita de fortaj muroj kelkloke konstruitaj en tri vicoj. La templo de Dio Ĥaldo okupis gravan lokon en la fortikaĵo. La muroj de la templo estis ornamitaj per multaj freskoj. Arkeologoj trovis gigantajn karasojn (tonaltoj por stokado de vino) entombigitaj en la tero. Ceramikaĵoj, potaj radoj kaj aliaj artikoloj uzataj en ĉiutaga vivo ankaŭ estis eltrovitaj dum elfosadoj. Estas grandega kolekto de artefaktoj, supujoj, kruĉoj, bronzaj braceletoj, vitraĵo, agataj bidoj kaj multaj aliaj aferoj, kiuj rakontas al pri la vivo de la citadelo, la gustoj kaj kutimoj de ĝiaj loĝantoj. La konstruaĵo de la muzeo, kiu enhavas 12 235 ekspoziciaĵojn, estis konstruita de arkitektoj Baghdasar Arzumanjan kaj Ŝmavon Azatjan kaj skulptisto A. Harutiunjan. Ĝi havas du filiojn en Ŝengavit kaj Karmir Blur kun 5,288 kaj 1,620 ekspoziciaĵoj respektive en stoko.
Gagik Gjurĝjan estas direktoro de la muzeo ekde 2009.
Akordo po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto
La Akordo po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto estas akordo subskribita de la deligitaroj de la 14-a Dalai-lamao kaj de la novkreita Popolrespubliko de Ĉinio la 23-an de majo 1951 en Pekino. Ĝia celo konsistis el sigeli la superregecon de Ĉinio super Tibeto kaj difini ĝiajn regulojn. Kvankam la akordo estis poste konfirmita de la tibeta registaro, la ekzilita tibeta registaro situanta en Barato avizis ke la ĉinoj altrudis la delegitaron subskribi la dokumenton kaj malagnoskis tiun akordon.
Enhavo
PUNKTO 1: La tibeta popolo unuiĝos por elpeli la imperiistaj agresemaj fortoj el Tibeto; Tibeto revenos al la granda familio de la patrolando, la Popolrespubliko de Ĉinio.
PUNKTO 2: La loka tibeta registaro aktive asistos la Popolliberiga armeo eniri tibeton kaj firmigi la naciajn defendojn.
PUNKTO 3: Akorde kun la politiko pri naciecoj registrita en la Komuna Programo de la politika konsultiĝa konferenco de la Popolĉinio, la tibeta popolo havos la rajton praktiki regione nacian aŭtonomion sub la unuiĝinta regado de la centra popolregistaro.
PUNKTO 4: La centraj aŭtoritatoj ne modifos la tradician statuson, la funkciojn kaj la povojn de la Dalai-Lamao. Oficialuloj de variaj rangoj plenumos iliajn oficojn kiel kutime.
PUNKTO 5: La tradicia statuso, la funkcioj kaj la povoj de la Panĉen-Lamao estos daŭrigitaj.
PUNKTO 6: Per tradicia statuso, funkcioj kaj povoj de la Dalai-Lamao kaj de la Panĉen-Lamao, ni signifas la statuson, funkciojn kaj povojn de la 13-a Dalai-lamao kaj de la 9-a Panĉen-Lamao kiam li amike kaj bone rilatis unu la alian.
PUNKTO 7: La politiko pri libereco de regiliaj kredoj registrita en la Komuna Programo de la politika konsultiĝa konferenco de la Popolĉinio estos protektita. La centraj aŭtoritatoj ne efektivigos iajn ŝanĝojn pri la monaĥejaj enspezoj.
PUNKTO 8: La tibetaj trupoj estos iompostiome reorganizitaj sine de la Popolliberiga Armeo kaj fariĝos parto de la naciaj defendaj fortoj de la Centra Popolregistaro.
PUNKTO 10: Tibeta agrokulturo, brutara bredado, industrio kaj komerco estos iompostiome disvolvigita, kaj la popolvivnivelo estos iompostiome plibonigita laŭ la aktualaj kondiĉoj en Tibeto.
PUNKTO 11: Rilate al la diversaj reformoj en Tibeto, trudodevigadon la centraj aŭtoritatoj ne praktikos. La loka tibeta registaro devos enkonduki reformojn meminiciate, kaj kiam la popolo metos postulojn pri reformoj, tiuj ĉi devos esti ekzamenita dum konsultado de la reganta personaro de Tibeto.
PUNKTO 12: Kondiĉe ke la eksaj porimperiisma kaj porkuomintanga (KMT) oficialuloj rezolute ĉesu iliajn rilatojn kun imperiismo kaj KMT kaj ne sin dediĉu al sabotaĵoj aŭ rezistaĵoj, ili povos daŭre plenumi siajn oficojn kia ajn estis ilian estintecon.
PUNKTO 13: La Popolliberiga armeo estos tenata de la ĉi supraj dispozicioj kaj ankaŭ estos justa en siaj aĉetoj kaj vendoj kaj ne elprenos arbitre eĉ kudrilon aŭ fadenon el la popolo.
PUNKTO 14: La Centra Popolregistaro zorgos pri ĉiaj eksterlandaj aferoj de la tibeta areo; estos paca kunekzisto kun najbaraj landoj kaj estigos kaj disvolvigos justajn komercajn kaj interŝanĝajn rilatojn kun ili baze de egaleco, reciproka profito kaj reciproka respekto de la teritorio kaj de la superregeco.
PUNKTO 15: Cele de certigi la efektivecon de tiu akordo, la Centra Popolregistaro instalos militan kaj administran komitaton kaj regionan militan ĉefkvartiron en Tibeto, kaj krom la personaro enoficigita de la Centra Popolregistaro, dungos kiel eble plej de lokaj tibetanoj por partopreni la laboron. La lokaj tibetanoj kiuj partoprenas la militan kaj administran komitaton povos inkludi patriotajn elementojn de la loka tibeta registaro, de diversaj distriktoj kaj de ĉefaj monaĥejoj. La noma listo estos redaktita post konsultado inter la delegitaroj nomitaj de la Centra Popolregistaro kaj la diversaj tuŝitaj partoj kaj estos submetita al la aprobo de la Centra Popolregistaro.
PUNKTO 17: Tiu akordo ekvalidos tuj post la meto de subskriboj kaj sigeloj.
Subskribintoj
Tiu dokumento estis subskribita kaj sigelita far:
Jezuita misio en Ameriko
La jezuita misio en Ameriko jam komenciĝis dum la estrado de ordena generalo Ignaco Lojola. Dum lia regado ili venis al Brazilo, dum tiu de generalo Francisco de Borja (1565–1572) ili iris al Florido, Peruo kaj Meksiko. Dum tiu de Claudio Aquaviva (1581–1615) al Kanado, al la Vicreĝlando de Nova Granado kaj aliaj regionoj. Laŭ siaj respektivaj naciecoj la misiistoj sin distribuis en la diversaj koloniojn de la eŭropaj potencoj.
Sudameriko
La Jezuitoj estis novigantoj en la mastrumado de siaj bienegoj kaj posedaĵoj en hispana Ameriko. Dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj ili scipovis estrar vere grandajn komercejojn terkulturajn per estrometodoj, kiuj progresis al tiuj uzataj en la nuntemo. Interalie ili tenis la minejojn de plumbo, arĝento kaj zinko en Argentino. Krom tio ili aldonis la la kompaniecon heredan de la enspezoj, kiujn ili poste redistribuis inter la indiĝenoj, sklavoj kaj dungitoj, per kiu oni povas konkludi, ke ili estis la unuaj, kiuj havigis al siaj subuloj posedorajtojn.
La celo de tiuj ĉi propraĵoj estis subteni instruejojn, kiuj laŭ rigora koncepto de la voto de malriĉeco, estis senpagaj. Tamen la riĉeco de tiuj ĉi ekonomiaj kompleksoj altiris la ambiciojn de la kronoj kaj de privatuloj, kio finfine kondukis al la posta subpremo de la ordeno. La jezuita misio en Latinameriko estis kontraŭe disputata en Eŭropa, aparte de Hispanujo kaj Portugalujo, kie oni rigardis ĝin kiel malhelpo por la koloniaj entreprenadoj de la propraj registaroj. Tial en 1767 la hispanoj forpelis la Jezuitojn el Paragvajo.
Mezameriko
La Jezuitoj alvenis al Meksiko trans San Juan de Ulúa, Verakruco la 9-an de septembro 1572 kaj al Meksikurbo la 28-an sammonate, kie Alonso de Villaseca havigis al ili kelkajn konstruterenojn du domblokojn malantaŭ la katedralo. Tie ili fondis la Kolegion de Sankta Ildefonso, konstruaĵo konsiderata kiel unu el la pintaj verkoj de baroka arĥitekturo de Meksiko.
En 1617 la tribo de la Jakioj en Mezameriko petis la sendadon de jezuitaj misiistoj, ĉar ili en tio vidis protekton kaj fortikigon de sia teritorio. Nur per la religio ili akiris sian veran etnan identecon. Sub la protektorato de la Jezuitoj ili trairis proceson de selekta, memelektita alikulturiĝo, kiun nur en 1740 finis ribelo de la Jakioj kaj la forpelo de la Jezuitoj.
Nordameriko
La koloniadon de Kalifornio la hispanaj reĝoj transcedis plene al la Jezuitoj. Tiuj ĉi fondis en 1697 Loreto en la mezo de Malsupra Kalifornio kiel unua kolonio kaj ĉefurbo de Kalifornio. Post la fondado de pluraj dekoj da aliaj hispanaj misiejoj en Malsupra Kalifornio fine de la 18-a jarcento la misiadon daŭrigis la Franciskanoj en la nuna usona federaciero Kalifornio (De tiu venas la nomado de la grandurbo San Francisco).
Sur la teritorio de nuna Kanado francaj jezuitoj komencis la misiadon inter la Irokezoj kaj Huronoj en la unua duono de la 17-a jarcento. La vasteco de la teritorio, la klimato kaj la malpaco inter Huronoj kaj Irokezoj faris la kanadan mision unu el la plej malfacila de la Jezuitoj. Ne mankis martiroj: Aparte kruelan martiriĝon je tio suferis Jean de Brébeuf en 1649, Noël Chabanel en 1649, Antoine Daniel en 1648, Charles Garnier en 1649, René Goupil en 1642, Isaac Jogues en 1646), Jean de Lalande en 1646 kaj Gabriel Lalemant en 1649. Tiu ĉi misio inkluzivis teritoriojn nuntempe apartenantaj al la usona federaciero Novjorkio kaj sukcesis konverti milojn da Huronoj, tamen ne la Irokezojn, kiuj ĉiam restis malamikaj al la eŭropanoj.
Ankaŭ la teritoriojn apud la rivero Misisipo francaj Jezuitoj esploris kaj en ĝi ili misiis. Inter ili aparte elstaras Patro Jacques Marquette (1637-75), kiu kune kun esploristo Louis Jolliet estis la unua eŭropano, kiu privojaĝis kaj surmapigis la riveron Misisipo ekde la norda teritorio de Nova Francujo (1673). Li fondis kelkajn algunos loĝlokojn en Nova Francujo en la nuna usona federaciero Miĉigano.
Vidu ankaŭ
Jezuitaj redukcionoj
Banataj ŝvaboj
La banataj ŝvaboj - germane Banater Schwaben, rumane Șvabi bănățeni respektive simple șvabi - aŭ banataj germanlingvanoj estas (ĉefe) historia, etna kaj lingva malplimulto en la sudorienteŭorpa regiono Banato, norde de la riverego Danubo. Ilia organo nomiĝas Banater Post.
Historio
Kun aliaj germanlingvaj malplimultoj de la eksa orienta parto de la monarkio Aŭstrio-Hungario en partoj de la nunaj ŝtatoj Hungario, Serbio kaj Rumanio, trafluataj de la riverego Danubo, ili ekde la 1920-aj jaroj sumiĝis je la kategoria nomo "Danubaj Ŝvaboj'", germane Donauschwaben, kvankam laŭ deveno kaj lingva dialektaro la diversaj grupoj signife malsimilis.
La prapatroj de la banataj ŝvaboj fare de la habsburga monarkio ekde la dua duono de la 17-a jarcento, la tempo post la 30-jara milito kiu mizerigis multajn regionojn de centra Eŭropo, estis varbitaj el sudokcidenta Germanlingvio, ĉefe Frankonio, Ŝvabio, Virtembergo, Badenio, Alzaco kaj Loreno kaj setligitaj en la karpata baseno parte senhomigata post la milito de la habsburga monarkio kontraŭ la Otomana Imperio. Ĝis la jaro 1918, la regiono Banato, kun la aliaj proksimaj setloregionoj de germanlingvanoj, la regiono Baĉka pli okcidente, parto de suda Hungario (nomata "ŝvaba Turkio", germane Schwäbische Türkei), la regiono Slavonio kaj la regiono ĉirkaŭ la urbo Satu Mare (germane Sathmar, nuna nordokcidenta Rumanio) apartenis al la monarkio Aŭstrio-Hungario.
Post la Trianona traktato la pli granda orienta parto de la regiono Banato apartenis al la Reĝlando de Rumanio, iom malpli granda okcidenta parto de la regiono al la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 Reĝlando Jugoslavio, kaj tutmalgranda parto en la nordo de la regiono, sude de la urbo Szeged, al la Hungara reĝlando. La banataj germanlingvanoj en ĉiuj tri regnoj devis lukti pri rericevo de minimuma kultura aŭtonomio, kaj post la Dua mondmilito preskaŭ ĉiuj estis fordeportitaj okcidenten, unue al Aŭstrio, de kie multaj pluvojis al Germanio, Usono kaj parte ankaŭ Francio. En Jugoslavio antaŭ la Dua Mondmilito vivis 500 000 germanlingvanoj, grandparte banataj ŝvaboj, nun laŭ taksoj estas malpli ol 10 000; en Rumanio - plejparte en la rumania parto de Banato okcidente kaj la najbara Transilvanio pli oriente, antaŭ la Dua Mondmilito temis pri sume 750 000 germanlingvanoj, grandparte banataj ŝvaboj kaj transilvaniaj saksoj, el kiuj ankaŭ restis nur malgranda procentaĵo.
Jerzy Żuławski
Jerzy Żuławski blazono Szeliga (naskiĝis la 14-an de julio 1874 en Lipowiec apud Rzeszów, mortis la 9-an de aŭgusto 1915 en Dębica) – pola filozofo, verkisto, poeto kaj dramaturgo de Juna Pollando. Kune kun Władysław Umiński kaj Antoni Lange unu el antaŭuloj de la pola sciencfikcio. Kiel poeto reprezentanto de dekadencismo kaj katastrofismo. Aŭtoro de simbolaj dramoj kaj poezia prozo, ankaŭ de filozofiaj eseoj.
Publikaĵoj
Romanoj
Kolektoj de poezio
Popularsciencaj libroj
Grizfrunta kolombo
Disvastiĝo
Ĝi estas loĝanta reproduktanto en Sudameriko el Kolombio, Venezuelo kaj la Gujanoj suden al nordorienta Argentino kaj Urugvajo. Ekzistas multaj subspecioj, inter ili L. r. hellmayrii el Trinidado kaj la Paria Duoninsulo en Venezuelo.
La Grizkapa kolombo, Leptotila plumbeiceps, de Centrameriko kaj la Grenada kolombo, L. wellsi, de Grenado estis iam konsiderataj kiel samspeciaj kun la Grizfrunta kolombo.
La Grizfrunta kolombo loĝas humidajn arbarojn. Ili konstruas grandan neston el bastonetoj en arbusto aŭ arbostumpo kie la ino demetas du blankajn ovojn.
La Grizfrunta kolombo estas tre simila al la proksime rilata Blankpinta kolombo, Leptotila verreauxi, kiu, en la areo de koincido, preferas pli malfermajn kaj sekajn arbarojn.