cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 1323
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Trebušovce
Trebušovce, hungare Terbegec estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Trebušovce situas laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas je 20 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1247 en formo "Trebogoch". En 1828 loĝis tie 299 vilaĝanoj en 49 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Terbegec 274 homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Terbegec rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ekde 1993 Trebušovce apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 198 homoj, (160 hungaroj, 37 slovakoj).
Fuorto Lewis
Fuorto Lewis (angle Fort Lewis) estis grandega bazo de la usona armeo en Kantono Pierce, Vaŝingtonio, Usono. Ĝia nomo venas de Meriwether Lewis, unu el la estroj de la transkontinenta esplora Ekspedicio de Lewis kaj Clark. Ekde la 1-a de februaro, 2010, ĝi kunfandiĝis kun Aerbazo McChord por konsistigi la Komunan Bazon Lewis-McChord.
Joint_Base_Lewis-McChord
Nacia Palaco (Barcelono)
La Nacia Palaco estas sur la deklivo de la monto Montjuic, en Barcelono. Estas palaco konstruita inter 1926 kaj 1929 por la Internacia Ekspozicio de 1929 de Barcelono, kaj ekde 1934 estas hejmo de la Nacia Muzeo de Arto de Katalunio.
Ĝi estis la ĉefa konstruaĵo de la Ekspozicio, verko de la arkitektoj Eugenio Cendoya kaj Enric Catà, sub la superrigardo de Pere Domènech i Roura, post la malakcepto de la dekomenca projekto fare de Josep Puig i Cadafalch kaj Guillem Busquets kaj ĝi havas areon de 32.000 m². Estas de klasikisma stilo inspirita en la Hispana Renesanco. Montras ortangulan mapon kun du flankaj aloj kaj alian malantaŭan kvadratan kun granda elipsa kupolo en la centra parto. La akvofaloj kaj ŝprucfontoj de la ŝtuparo de la Palaco estis verko de Carles Buïgas; tie oni instalis naŭ grandajn projekciilojn, kiuj ankoraŭ elsendas intensajn lumradiojn, kiuj skribas la nomon de la urbo en la ĉielo. La inaŭgura ceremonio de la Ekspozicio okazis en ties Ovala Salono kaj ĝi estis prezidita de la reĝo Alfonso la 13-a kaj la reĝino Victoria Eugenia.
41.36833°N, 2.15333°W
Warhem
- jen france, prononco laŭ sistemo IFA [], origine nederlande respektive flandre Warrem - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Serge Gainsbourg
Serge GAINSBOURG (naskiĝis Lucien GINSBURG, la – mortis la ) estis franca poeto, kantisto, kinoreĝisoro kaj aktoro. Li naskiĝis en Parizo de judaj rusaj gepatroj fuĝintaj pro la revolucio de 1917.
Li estis la patro de Charlotte Gainsbourg kiun li havis kun Jane Birkin
Joint Base Lewis-McChord
Joint Base Lewis-McChord (Komuna Bazo Lewis-McChord) estas usona militista instalaĵo en Kantono Pierce (Vaŝingtonio), Usono. Ĝi estiĝs la 1-an de februaro 2010 per la kununuigo de antaŭaj armea bazo Fuorto Lewis kaj Aerbazo McChord. McChord komencis sian ekziston antaŭ jardekoj kiel la flughaveno de Fuorto Lewis.
Eksteraj ligiloj
Retejo de la Komuna Bazo
19250 Poullain
19250 Poullain estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Faranah
, estas grandurbo en Gvineo. Ĝi estas ĉefurbo de gubernio kaj regiono kaj estas plejparte loĝata de la mandinkoj.
Geografio
situas sur altebenaĵo laŭ rivero Niĝero en la centro de la lando.
Historio
estis nur vilaĝo, kiun Seku Ture faris regiona centro. En la proksimeco oni trovis feroercojn.
Trafiko
havas flughavenon kaj landovojojn al Konakrio kaj Kissidougou.
Klimato
En tropika klimato regas. 2 sezonoj estas: la seka inter decembro-februaro kaj la pluva inter marto-novembro.
6610 Burwitz
6610 Burwitz estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Akira Natori kaj Takeŝi Urata elde la Stacio de Ooira de la Observatorio de Nihondaira en la kvartalo Ŝimizu de Ŝizuoka).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de germana astronomo Vadim Burwitz de la "Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik". Li studas la kometojn, planedojn, stelojn,, kaj aktivajn galaksiajn nukleojn. Li ankaŭ partoprenas al la etalonado de la eksperimentoj en la ikso-radiaj satelitoj kaj establis programojn de optika gvato por malkovri novaojn en M31.
Stratovarius (muzikalbumo)
Stratovarius estas la muzikalbumo de la finnlanda muzikalbumo Stratovarius, publikigita en 2005.
Olevano sul Tusciano
Najbaras la komunumoj Acerno, Battipaglia, Campagna, Eboli kaj Montecorvino Rovella.
Eksteraj ligiloj
Olevano sul Tusciano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. La komunumo membras en la monta komunumaro Monti Picentini.
Aeroport T1 (Metroo de Barcelono)
Aeroport T1 estas stacio sur linio 9 de la Metroo de Barcelono, situanta en El Prat de Llobregat.
17101 Sakenova
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Saule Sakenova, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2003 pro sia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la Lycee #105 de Almato (Kazaĥio).
Le Mesnil-Angot
Le Mesnil-Angot estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝi nun formas parton de Graignes-Mesnil-Angot.
Dorŝevo (distrikto Dmitrov)
Dorŝevo (Доршево) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 16 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Brockenbahn
La Brockenbahn estas plurtraka etŝpura fervojo en la mezalta montaro Harco centre de Germanio, uzata precipe por turismaj celoj. Ĝi situas en la politika distrikto Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. La reloj kondukiĝas de la urboparto Drei Annen Hohne de Wernigerode tra la komunumo Schierke al la pinta ebenaĵo de la monto Brocken, la plej alta punkto de la montaro.
La fervojaj trakoj konstruiĝis inter la jaroj 1996 kaj 1898. La historiaj trajnaj vagonoj moviĝas fare de vaporlokomotivo.
Joseph Müller-Blattau
Joseph Maria Müller-Blattau (* 21-an de majo 1895 en Colmar; † 21-an de oktobro 1976 en Saarbrücken) estis germana muziksciencisto kaj nazia kulturfunkciulo. Li validas kiel „Praulo de la muzikscienco en Saarbrücken“, sed ankaŭ kiel „kantisto de muzika Potencopreno“ pro siaj aktivecoj dum la nazia epoko.
Ákos Detrekői
Ákos Detrekői [Akoŝ detrekOi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Detrekői Ákos estis hungara geodeziisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).
NGC 1324
NGC 1324 (aliaj indikoj — PGC 12772, MCG -1-9-38, IRAS03225-0555) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ákos Detrekői
Ákos Detrekői  naskiĝis la  1939 en Budapeŝto. Li mortis la 2012 en Budapeŝto.
Biografio
Ákos Detrekői frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1958-1963, poste li tuj ekinstruis samloke en la universitato. En 1964 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. En 1967 li doktoriĝis, kiun li defendis en 1978. Kelkfoje li estis gastoprofesoro en Germanio. Inter 1997-2004 li plenumis la titolon rektoro. Li redaktis fakrevuojn Acta Geodetica et Geophysica, Geodézia és Kartográfia, Zeitschrift für Photogrammetrie. Li ricevis diversajn premio (ankaŭ eksterlandajn) inter 1982-2006.
Eminem
Eminem, aŭ realnome: Marshall Bruce MATHERS (* la ) estas blankula repkantisto kiu famiĝis pro "Slim Shady" (slim ŝejdi, 1999). Li estis helpita de la fama repkantisto Dr DRE kiu ankaŭ produktis Snoop Doggy Dogg. Eminem kaŭzis skandalon pro sia proceso, en kiu li estis kondamnita al malliberejo pro perforto. Li batis la amanton de sia edzino. Eminem estas ankaŭ konata pro sia malamikema parolo kontraŭ la samseksemuloj.Oktobre de 2004 aperigis li la videoon Mosh, per kiu li esprimis sian pozicion en la usona prezidenta elekto kontraŭ la reelekto de George W. Bush. Li kritikis, malgloris en la videoo Buŝ-on kaj videofine alvokis baloti kontraŭ Buŝ. Post la venko de Buŝ, oni ŝanĝis la videofinon al sceno pri atako kontraŭ la senato.
Hispana Renesanco
La Hispana Renesanco estas termino kiu referencas al movado en Hispanio, aperante kun fortaj ligiloj el la Itala Renesanco, kiam la hispanaj regnoj, ĉefe tiuj de Orienta Hispanio havis fortajn kulturajn, politikajn, religiajn kaj militistajn rilatojn kun Italio jam dum la 14a jarcento, kio daŭros ĝis la fino de la 18-a jarcento, kiu disvastiĝis en Hispanio dum la 15a kaj la 16a jarcentoj (vidu artikolon Hispana ora epoko).
Tiu nova movado kaj epoko fokusiĝis en arto, literaturo, kaj scienco (respektive kulturo) inspirite de la Grek-Romia tradicio de la Klasika antikveco, kaj ricevis gravan helpon el kelkaj okazintaĵoj precize de la jaro 1492:
Afrika palmapuso
La Afrika palmapuso (Cypsiurus parvus) estas eta apuso. Ĝi estas tre simila al la Azia palmapuso, Cypsiurus balasiensis, kvankam iomete pli granda, kaj estis iam konsiderata la same specio.
Ĝi estas komuna loĝanto kaj reproduktanto en tropika Afriko. La nestomaterialo estas gluita al la reverso de palmofolio per salivo, kiun estas uzata ankaŭ por sekurigi la kutimajn du ovojn. Tiu estas rapidfluga birdo de malferma kamparo, kiuj estas tre forte asociaj kun Oleopalmoj.
Tiu 16cm longa afrotropisa specio estas precipe palbruna. Ĝi havas longajn reenkurbajn flugilojn kiuj aspektas kvazaŭ duonluno aŭ bumerango. La korpo estas svelta, kaj la vosto estas longa kaj tre forkoforma, kvankam ĝi estas kutime tre fermita. Ambaŭ seksoj estas similaj, kaj la junuloj diferenciĝas el plenkreskuloj ĉefe pro siaj mallongaj vostoj. Palmapusoj havas tre mallongajn krurojn kiujn ili uzas nur por pendigi sin el vertikalaj surfacoj, ĉar apusoj neniam surterigas volonte surgrunden. La voĉo estas laŭta krio.
Tiuj apusoj pasas plej parton de siaj vivoj en aero, manĝante flugantajn insektojn per siaj bekoj. Palmapusoj ofte manĝas insektojn proksime de la grundo, kaj trinkas dumfluge.
Kargow
Kargow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Oliveto Citra
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Macario de Collesano.
Najbaras la komunumojCampagna, Colliano, Contursi Terme, Senerchia (AV) kaj Valva.
Demografio
Oliveto Citra havas proksimume 1501 mastrumadajn unuojn.
Administra divido de Hispanio
La baza divido estas la t.n. Aŭtonoma Komunumo. La vorto estas administracia termino, grupiganta du konceptojn kies diferenco ne ĉiam estas tute klara: la regiono kaj la nacio. Ĉar la vorto nacio estas uzata ankaŭ por la tuta Ŝtato, oni kelkfoje uzas la vorton naciaĵo (hispane nacionalidad), por aludi la naciojn/regionojn kun pli aparta personeco, pro lingvaj aŭ historiaj kaŭzoj.
Krome, oni plu konservas antikvan dividon, la provincon, similan al la franca departemento, da kiuj estas 50. Plejmulto el ili havas saman nomon al sia ĉefurbo.
En kelkaj regionoj ekzistas tradicia pli malgranda divido, la comarca (distrikto). En la insulaj regionoj, ĉiu insulo havas propran administracian aŭtoritaton (cabildo).
Brian Houghton Hodgson
Brian Houghton HODGSON (1-a de februaro 1800 aŭ 1801 – 23-a de majo 1894 ) estis naturalisto kaj etnologo kiu laboris en Britia Hindio kaj Nepalo kie li estis en angla civila servo. Li priskribis multajn speciojn, ĉefe birdojn kaj mamulojn el Himalajo, kaj kelkaj birdoj ricevis iliajn nomojn laŭ lia nomo fare de aliaj kiel Edward Blyth. Li specialiĝis pri studo de Tibeta Budhismo kaj verkis etende pri gamo de temoj rilataj al lingvistiko kaj religio kaj estis inter minoritato kiu ene de la Britia administrado tiama malferme kontraŭis la enmeton de la angla kiel lingvo en hindiaj lernejoj.
Administra divido de Hispanio
Tabelo de provincoj
En la sekva tabelo aperas ĉiuj provincoj de Hispanio, kun ĝia ĉefurbo kaj la aŭtonoma komunumo kiujn ili apartenas.
Durasovo (distrikto Klin)
Durasovo (Дурасово) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 1 loĝanton (laŭ tutrusia popolnombrado).
Gyula Mihalik
Gyula Mihalik [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mihalik Gyula estis hungara pentristo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.
Herbert F. Höveler
Höveler esperantistiĝis en 1904. Li elpensis la propagandajn "ŝlosilojn", miniaturformatajn informilojn pri Esperanto kun konciza gramatiko kaj vortaretoj. La unua (en angla lingvo) aperis en 1905, verkita kunlabore kun Edward Alfred Millidge. Jam en 1912 ili aperis en 18 lingvoj; ankaŭ diverslingvaj "Tutoj" (ŝlosilo en pli granda formo): preskaŭ ĉio je propra elspezo. Höveler fondis je propra financa respondeco Internacian Propagandejon Esperantistan por daŭrigi tiun laboron. Li iniciatis la sistemon de transpagiloj por internaciaj monpagoj kaj la Ĉekbankon Esperantistan. Li fondis grupojn en Londono, Funchal (Madejro), Sicilio (Italio) kaj en Palestino. Höveler malavare subtenis la movadon tutmonde. Li estis vicprezidanto de Brita Esperanto-Asocio (BEA).
Gyula Mihalik
Gyula Mihalik naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Klevlando (Ohio, Usono).
Herbert F. Höveler
Verkoj kaj eldonaĵoj
Inter la jaroj 1906 kaj 1913 Hoveler eldonis kelkajn lingvistikajn studojn:
Li aktive kunlaboris en la revuoj "Tra la Mondo" kaj "Esperanta evoluo” kaj dum tri jaroj eldonis la bultenon "La Propagandisto” (1910 - 1912).
Teodoro la 2-a de Aleksandrio
Papo Teodoro la 2-a de Aleksandrio (arabe: البابا تواضروس الثاني; ofte latinliterigita Theodurus, naskiĝinta la 4-an de novembro 1952 en Al Mansoura, Egiptio, kun naskiĝnomo Wagih Subhi Baqi Sulayman, arabe: وجيه صبحى باقى سليمان), estis la 118-a papo (post la morto de Ŝenudo la 3-a) de la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio kaj patriarko tut-afrika ĉe la sankta Apostola Seĝo de Sankta Marko la evangeliisto de la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio.
Biografio
Li naskiĝis en Al Mansoura la 4-an de novembro 1952, antaŭ ol fariĝi monaĥo, diplomiĝis kiel apotekisto en 1975 kaj en 1985 specialistiĝis en Londono, kaj estis direktoro de apoteka socio en Damanhur.
Li fariĝis monaĥo en 1988, estis nomumita papo la 4-an de novembro 2012, la tagon de sia 60-a naskiĝtago. Li ekhavis la Katedron la 18-an de novembro 2012.
Li estis la dua papo kun nomo Teodoro, post Teodoro la 1-a en la 8-a jarcento.
La 10-an de majo de 2013, kun delegacio kopta episkopo, estis ricevita en la Vatikano de Papo Francisko.
12182 Storm
12182 Storm estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana verkisto Theodor Storm, (1817–1888), lokala juĝisto en sia hejma urbo Husum, norda Germanio. Li verkis impresajn poemojn kaj pli ol 50 romanojn. Kiel reprezentanto de la "poezia realismo", li priskribis la pejzaĝojn kaj la popolon de sia marborda distrikto de Norda Frislando.
Szabolcs Fényes
FÉNYES Szabolcs (fe:njeŝ) estis hungara komponisto naskita en Nagyvárad la 30-an de aprilo 1912 kaj mortinta en Budapest la 12-an de oktobro 1986.
Biografio
Fényes studis muzikon ĉe Albert Siklós. Post la sukceso de sia opereto Maya (1931) inter 1931 kaj 1934 li laboris en Berlino, kie li komponis kelkajn kanzonojn interalie por Zarah Leander. Ekde 1942 ĝis 1949 kaj inter 1957–1960 li estis direktoro de operetteatro de hungara ĉefurbo, inter 1949–1957 li estis muzikgviddanto de Vidám Színpad. Li komponis proksimume 600 kanzonojn, pli ol cent filmmuzikajn komponaĵojn kaj ĉirkaŭ 45 muzikteatrajn komponaĵojn.
Veľký Lom
Veľký Lom, hungare Nagylám [nadjlAm] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Veľký kaj nagy signifas: granda.
Situo
Veľký Lom situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas je 23 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1573 en formo "Laam". En 1715 oni komputis tie 16 slovakajn kaj unu hungaran familiojn, post 5 jaroj 11 slovakajn kaj 14 hungarajn familiojn. Tiutempe bierofarejo funkciis en la vilaĝo. En 1828 loĝis tie 440 vilaĝanoj en 59 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagylám 496 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Gács, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľký Lom 254 homoj, (198 slovakoj, po 22 ciganoj kaj ukrainoj).
Nové Lublice
Nové Lublice (signifas Nova Lublice) estas nomo de vilaĝo situanta en distrikto Opava en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Vilaĝo Nové Lublice etendiĝas sur okcidenta limo de naturrezervejo Naturrezervejo Moravice kaj ĝi apartenas al la plej alte situanta vilaĝo en mikroregiono Moravice.
La unua mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1377. En dokumentoj el 1588 estas indikata preĝejo de La plej sankta Triopo. La nomo montras fakton, ke temis pri nove fondita vilaĝo, diference de devena Lublice, nun Staré Lublice (Malnova Lublice).
La vilaĝo dezertiĝis en la 15-a jarcento kaj ĝi estis loĝigita nur en la dua duono de la 16-a jarcento. La historio estas kunigita kun la historio de vilaĝoj Kružberk kaj Staré Lublice. Ekde la unua duono de la 17-a jarcento ĝi apartenis al opava sinjorujo, ekde duono de la 19-a jarcento ĝi apartenis al la distrikto Opava, en 1949 - 1960 en distrikton Vítkov.
Ekde 1973 Nové Lublice havis komunan oficejon kun Kružberk kaj ekde 1979 ĝi estis parto de Budišov nad Budišovkou. Ekde 1990 ĝi estas memstara vilaĝo.
Altaja lingvo
Altaja (ojrota) lingvo (memnomo: Altay til) estas nord- aŭ sibirioturka lingvo, unu el tjurkaj lingvoj. Laŭ censo de 2002, nombro de parolantoj en Rusio estas 65534 personoj. Plimulto el ili loĝas en Respubliko Altaj, kie altaja lingvo estas dua oficiala lingvo krom la rusa.
El inter la tjurkaj lingvoj la altaja plej proksimas al la kirgiza.
Klasado
Modernaj esploroj de Rusiaj tjurkologiistoj sugestas, ke altaja lingvo estas ne unu lingvo, sed almenaŭ du - la nordaltaja kaj la sudaltaja. Krome, multaj apartaj dialektoj de ili estas jam longe oficiale konsiderataj apartaj minoritataj lingvoj kaj ĝuas ioman protekton kiel endanĝeritaj. Pro tio oni proponas rigardi altajan lingvon kaj ĝiajn variantojn kiel tuta Montar-Altaja lingvaro, al kiu apartenas: Krome, lingvon tre proksiman al la altajaj uzas malgranda komunumo en Ĉinia Altajo apud lago Kanas. Ĝi estas plej proksima al la telengita dialekto.
Historie, altajaj lingvoj tenas grandajn similaĵojn kun la kirgiza, sed jam en Mezepoko la kirgiza malproksimiĝis de ili pro pli da kontaktoj kun kipĉakaj lingvoj.
La pozicio de altajaj lingvoj ene de la tjurka lingvaro estas iom neklara. Kiam oni konsideras ilin unu lingvo, oni apartenigis sudajn dialektojn al kipĉako-kirgiza sublingvaro, kaj la nordajn - aŭ al ujgura, aŭ al ĥakasa branĉo de eost-tjurka sublingvaro. Sed pli modernaj skemoj pruvis, ke, unue, nordaltaja kaj sudaltaja estas evidente du malsamaj lingvoj, kaj due, ili apartenas al aparta subgrupo de ĥakaso-altaja grupo.
Gramatikaj ecoj
Gramatikaj karakterizaĵoj de altajaj lingvoj estas lipa vokala harmonio. Altajaj lingvoj havas plenan aron de afiksoj por ĉiuj vastaj vokaloj - do, ne nur por a aŭ e, kiel plimulto de tjurkaj lingvoj, sed ankaŭ por o kaj ö - ekzemple, pluralaj finaĵo estas, per cirilaj literoj, -лар/-лер/-лор/-лöр. Nordaltaja lingvo konservas finaĵan g en plimulto da vortoj, kaj la sudaltaja perdas ĝin - ekz. vorto monto en nordaltaja estas «таг» ([tag]) kaj en la sudaltaja «туу» ([tū]). Ĉiuj altajaj lingvoj diferencigas longajn kaj mallongajn vokalojn. Ĉiuj komencaj konsonantoj krom b kaj d/g estas senvoĉaj.
(15122) 2000 EE17
(15122) 2000 EE17 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Elemér Nemes
NEMES Elemér (nemeŝ) estis hungara komponisto, verkisto naskita en Budapest la 1-an de novembro 1880 kaj mortinta en Lugoj la 10-an de marto 1949.
Hubejo
Hubejo (湖北, «norde de la lago») estas provinco de Ĉinio.
Geografio
Hubejo situas en la granda Nord-Ĉinia Altebenaĵo. La provincon trafluas la riverego Jangzio, la plej longa rivero de Azio. Sian nomon la provinco havas pro sia situo norde de la laga regiono lime al la regiono Hunan, kiu troveblas laŭlonge de la rivero Ĉangĝiang.
19251 Totziens
19251 Totziens estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Hubejo
Geografio
La provinca ĉefurbo estas Vuhano. Politika centro krom la ĉefurbo estas ankaŭ Jingzhou, ekonomiaj centroj krom la ĉefurbo ankaŭ Shiyan kaj Xiangfan.
19251 Totziens
"Tot ziens", la nederlanda vorto por "Ĝis revido", akompanas la plej bonajn dezirojn de la malkovrinto pri la estonteco de la esploro pri la malgrandaj planedoj ĝenerale kaj precipe la sorto de tiu korpo. Verŝajne kronologie la lasta el liaj malkovroj, ĝi estis trovita mallonge post la Ĝenerala Asembleo de IAU en la nederlanda ĉefurbo.
Hubejo
Geografio
La klimato estas subtropika, la unuopaj sezonoj klare diferencigeblas kaj la averaĝa jara temperaturo estas inter 15 kaj 17 °C. La vintro estas seka, la temperaturoj dum januaro atingas 3 ĝis 4 celsiusajn gradojn, dum la someroj varmas kaj humidas kun juliaj temperaturoj de 27 ĝis 29 °C. La jara kvanto de pluvo estas 600 ĝis 1.600 mm, el kiuj ĝis 50 procentoj pluviĝas inter junio kaj aŭgusto. La apud-riveraj regionoj ofte inundiĝas.
La evoluon de la provinco influis, ke Hubejo - kvankam sen mara haveno - havas bonajn riverajn konektojn kun la apudmaraj regionoj kaj la eksterlando. Vuhano post Ŝanhajo havas la duan plej grandan havenon borde de la rivero Jangzio. La grava nord-suda fervoja linio de Vuhano gvidas norden al Pekino (Beijing) kaj suden al Kantono.
Administra divido
La provinco sur regiona nivelo konsistas el 12 eksterdistriktaj urboj, kiuj fakte estas grandaj regionoj kaj multe pli ol "urbo", kaj el 1 aŭtonoma regiono. Aldoniĝas 3 urboj sur distrikta nivelo, kiuj ne ligiĝas al regiona registaro, sed rekte al la provinca administrado. En la unuopaj regionoj (la 12 eksterdistriktaj urboj) sur distrikta nivelo aldoniĝas 12 urbaj distriktoj, 37 distriktoj, 2 aŭtonomaj distriktoj, 1 arbara areo, kaj sur la komunuma nivelo 732 komunumegoj, 277 kvartaloj, 200 komunumoj, 10 komunumoj de naciaj malplimultoj.
La ekster-distriktaj urboj estas
Urboj sur distrikta nivelo, kiuj ne ligiĝas al regiona registaro, sed rekte al la provinca administrado:
Partnera regiono
La provinco havas partnerajn rilatojn kun
Dúbravka (Bratislavo)
Dúbravka (hungare Hidegkút [poĵonjhidegkUt], germane Kaltenbrunn) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.
Situo
Dúbravka troviĝas de urbocentro de Bratislavo je 5 km.
Famuloj
Tie naskiĝis en 1913 politikisto Gustáv Husák
Le Mesnil-Aubert
Le Mesnil-Aubert estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Mesnillais.
Djatlovo (distrikto Klin)
Djatlovo (Дятлово) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 123 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Tygelsjö
Tygelsjo estas vilaĝo en Svedio ĉe la 55-a norda latitudo, kun ĉirkaŭ 1873 loĝantoj (2000). Laŭ Enciklopedio de Esperanto, ĝi estis naskiĝloko de Anders Rosenberg.
Kalkoŝtono
Kalkoŝtono estas blanka sedimenta ŝtonaĵo, kiu konsistas plejparte el kalcia karbonato en ties ambaŭ mineralformoj kalkospato kaj aragonito (ambaŭ CaCO_3) kaj el dolomito.
Ĝi estas en pura stato blanka, sed la fremdaj materialoj kolorigas ĝin flava, bruna aŭ ruĝa.
Plimulto de la kalkoŝtonoj havas grajneran strukturon. La grajneroj grandas de 0,001 mm ĝis okulvideblaj grajnoj, estas ofte etetaj restaĵoj de fosiliaj ŝeloj de kalkoskeletaj bestoj.
La kalkoŝtono estiĝas plej ofte en maroj per kemia sekreciado en la akvo.
La kalkoŝtono riĉas je fosiliaj restaĵoj kaj tiel gravas por la geohistoriistoj. Ĝi ankaŭ gravas por la industrio por produkti sterkon (tipo kiu riĉas je fosforo).
Se oni varmigas je temperaturo de 900–1000 °C la kalkoŝtonon, la kalcia karbonato disiĝas je karbona dioksido kaj kalko.
Kalkoŝtono povas esti detruata per acida pluvo.
Jerusalema ŝtono (hebree אבן ירושלמית; arabe حجر القدس) estas nomo aplikata al diversaj specoj de pala kalkoŝtono kaj dolomita kalkoŝtono, ofta en kaj ĉirkaŭ Jerusalemo kiu estis uzata en konstruado ekde antikvaj tempoj.
Mallongbeka ĥloropeto
La Mallongbeka ĥloropeto aŭ Papirusa ĥloropeto (Chloropeta gracilirostris) estas specio de la genro de Flavaj silvioj aŭ Chloropeta de la familio de Akrocefaledoj; kiuj iam estis lokataj en la parafiletika grupo de Silviedoj.
Ĝi estas 14 cm longa mezgranda silvio de marĉoj. Tre olivecbruna al rugecbruna supre, ĉefe en vosto. Tre flava sube ĉefe en gorĝo, kun iom da oliveca nuanco ĉe brusto kaj flankoj. En la olivecbruna vizaĝo ege kontrastas la blankaj irisoj. Aliaj silviedoj aŭ kanbirdoj en tieaj marĉoj estas brunecaj, grizecaj kaj blankecaj, sed ne verdaflavecaj, kiel tiu kiu ege rimarkindas elstare en ripozejoj. La voĉo estas melodia, likvida trilado. Plej ofte ĝi estas detektita per la voĉo. La plej atingebla rigardejo estas la Lago Bunjonji, Ugando. Ili ĉeestas sole aŭ en paroj, manĝante en mezaj kaj supraj niveloj de papiruso malgrandajn insektojn, kaj eble tendence manĝi superakven.
Ĝi troviĝas en centrosuda Afriko Burundo, nordorienta Demokratia Respubliko Kongo, sudokcidenta Kenjo, Ruando, nordokcidenta Tanzanio, sudokcidenta Ugando kaj norda Zambio en tre disigita teritoriaro. Ties natura habitato estas marĉoj de papiruso, karekso aŭ aliaj specioj, de kio devenas la nomo de Papirusa ĥloropeto, dum Mallongbeka ĥloropeto aludas al la latina scienca nomo kie gracilirostris aludas al pli mallonga beko ol la samgenranoj. La specio estas minacata pro habitatoperdo ĉefe pro konverto de naturaj areoj al agrikulturaj por rizkampoj aŭ bovobredado. Alia danĝero estas la invado de akvohiacinto Eichhornia crassipes, kiu eĉ ŝtopis la lagon Viktorion kaj malhelpas lokan fiŝkaptadon. Ankaŭ etendo de homa loĝantaro kaj uzado de la papiruso kiel brulmaterialo aŭ eĉ brulado por forigo de ĉaspredoj estas danĝeroj por la specio.
Mamija Midori
Mamija Midori estas japana literatura verkisto, agrikulturisto en rizkampo, kaj esperantisto. Li kontribuas al la retejo Global Voices en Esperanto. Oni publikigas liajn tekstojn en diversaj gazetoj, kiel en Beletra Almanako. Li partoprenis en la UK en Hanojo kaj unuafoje parolis kun alilandanoj per Esperanto. Lia romano "Turvirino" estis verkita en 2011 kaj publikigita de la Eldonejo Koodanŝa: li uzis ideon el greka tragedio por la aktualaj socio kaj personaj problemoj.
Jan Józef Baranowski
Jan Józef Baranowski (naskiĝis la 7-an de septembro 1805 en Śmiłowicze (Minska regiono), mortis la 30-an de marto 1888 en Londono) – pola ekonomikisto kaj financisto, nobelo, lingvisto, inĝeniero kaj la plej eminenta inventisto de pola elmigrantaro post falo de la novembra revolucio kontraŭ Rusa Imperio. Aŭtoro de multaj inventaĵoj pri fervojo, komunikado, kontado kaj kalkuliloj, en tio de semaforo, bileta validigilo kaj gas-kalkulilo.
Vivo
Jan Józef Baranowski naskiĝis en la familio de pola nobelo, blazono Grzymała Marcin Baranowski kaj Maryanna Szalkiewicz.
Li edukiĝis en nobela konvikto de pastroj misiistoj de monaĥejo en Śmiłowicze, daŭrigis la edukadon en klasika gimnazio en Minsko. En la jaroj 1821–1825 studis ĉe matematika-fizika fakultato en Vilna Universitato, kaj en la jaroj 1825–1828 ĉe la jura fakultato de la sama altlernejo. Tuj poste engaĝiĝis en buroo de eksterlanda korespondado de Pola Banko en Kongresa Pollando.
Kiel volontulo partoprenis la novembran ribelon. Lia taĉmento batalis sub komando de generalo Girolamo Ramorino kaj fine de la ribelo retiriĝis al Aŭstrio, kie estis internigita.
De 1832 Baranowski restis inter la pola elmigrantaro en Francio – en Gray, Liono kaj Chalon-sur-Saône, kie laboris kiel bankisto kaj komercisto en ĉiovendejoj. En 1837 translokiĝis al Parizo, eklaborinte kiel kasisto en la banko Jelski, Dussard et Compagne. En la jaroj 1843–1848 laboris kiel kalkulinspektoro de la fervojo Parizo–Rueno–Havro. Prilaborita de li por bezono de la kompanio sistemo de kontado estis alte taksita kaj adaptita de aliaj francaj akciaj fervojaj societoj. Post 1848 rezignis pri la laboro kaj tute sin dediĉis al inventema agado.
En 1871, post fino de la Francia-Prusia Milito, Francio estis devigita pagi grandan kontribucion. Baranowski prezentis al la regopovoj planon de registara prunto, kiu tion ebligis. Pro sia propono ricevis neniun premion, kio kaŭzis, ke senvolontiĝis al Francio kaj en 1872 forveturis al Londono. Tie li eklaboris kiel helpanto de sekretario de la Literatura Societo de Amikoj de Pollando (ligita kun politika partio Hôtel Lambert de Adam Jerzy Czartoryski) kaj okupiĝis interalie pri prilaborado de vortaroj. Li estis poligloto konanta krom la pola ankaŭ la germanan, francan kaj anglan lingvon. En 1880 prilaboris interalie The Student’s Anglo-Polish Grammar, lernolibron de la pola lingvo por anglalingvanoj.
Publikaĵoj
Jan Józef Baranowski publikigis en la angla, franca kaj pola:
Fine de la vivo dokumentis siajn eltrovaĵojn kaj publikis sian vivokuron en la franca kaj la angla.
W. K. Hsu
W. K. HSU estis ĉina klerulo kaj esperantisto. Ekde la jaro 1904 li studis en Francio, kaj revenis al Kantono en 1908, kie li ekde la jaro 1909 propagandis Esperanton. En 1909-10 li malfermis kursojn en la normalaj lernejoj de Nan-Wu, Kaiming kaj Kaoĉung. Granda sukceso en 1912 estis liaj kursoj en la Popola Kolegio. Kun la klerulo kaj anarkiisto Sifo li fondis Esperanto-Asocion, kaj konsideriĝas la unua pioniro de Esperanto en Suda Ĉinio. Inter liaj Esperanto-lernantoj estis Sifo, Sinpak Au kaj Won Kenn. Artikoloj de li aperis en la publikaĵo La Voĉo de la Popolo. Post plurjara paŭzo, li revenis al la movado en 1926. Kun samideanoj Wu Ta-Kwang, Won Kenn, Sinpak Au kaj aliaj li gvidis la Esperanto-movadon en Kantono, kaj estis profesoro de Esperanto en la Kantona Esperanto-Instituto.
Louis Hübner
Louis HÜBNER (naskita la en Tiefensee; mortinta la  ) estis germana esperantisto kaj matematikisto, doktoro pri filozofio kaj gimnazia profesoro. Li verkis matematikajn librojn kaj disertaciojn. Tutblinda de 1905, li lernis Esperanton en 1908. En 1909 li fondis Esperanto-grupon en Schweidnitz. Li varbis por Esperanto per artikoloj kaj paroladoj.
Le Gratteris
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Monte Santo de Minas
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono São Sebastião do Paraíso. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1890.
NGC 1325
NGC 1325 (aliaj indikoj — PGC 12737, ESO 548-7, MCG -4-9-4, UGCA 70, IRAS03221-2143) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Saint-Hilaire-du-Bois
Saint-Hilaire-du-Bois estas la nomo de pluraj komunumoj en Francio:
Le Mesnil-au-Val
Le Mesnil-au-Val estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Mesnillais.
Richard Tatro
Richard J. TATRO (1939 –1991) estis usona aktoro, kiu uzis ankaŭ artistnomon Robert Richards.
Li komencis sian karieron en televido per Cheyenne en 1961 kaj daŭrigis ĝin per televidserioj kiel The Nurses, Tatro ekis en kino per erotikaj filmoj Warm Nights and Hot Pleasures (1964) kaj Pandora and the Magic Box (1965).
Dum la dua parto de 1960-aj jaroj li partoprenis televidserion Branded kaj Star Trek.
Soultz-sous-Forêts (stacidomo)
Soultz-sous-Forêts estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Soultz-sous-Forêts, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Vendenheim - Wissembourg (146000).
Broŝobirdoj
Nesiloj aŭ Broŝobirdoj estas adapta nomo por la birdospecioj kiuj estas membroj de Nesillas, genro de birdoj de la familio de Akrocefaledoj.
Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
Temas pri malgrandaj birdoj ĉefe brunecaj kaj iom pli helaj sube kun longecaj vostoj kaj fortikaj longecaj bekoj por kapti insektojn. Ties teritorioj estas la afrikaj insuloj de la Hinda Oceano.
57509 Sly
57509 Sly estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la Observatorio de la Monto Palomar (80 km norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
Clot (Metroo de Barcelono)
Clot aŭ El Clot - Aragó estas stacio sur linio 1 kaj linio 2 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
57509 Sly
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astrofizikiston Sylvestre (Sly) Maurice, fakulon pri la esploro de la sunsistemo, precipe la Luno kaj Marso. Li estis gvidanta en la disvolvo de instrumentoj por roveroj por la esplorado de Marso. Nomo kaj citado proponitaj de  Stéphane Le Mouélic.
Ethel Prent
Ethel PRENT (naskiĝis en 1906, mortis la 9-an de novembro 1992 en Britio) estis aktivulino de la laborista esperanto-movado.
Vivo
Lerninte esperanton en 1928 ĉe la Londona Kooperativa Societo, ŝi fariĝis ano de la Brita Laborista Esperanto-Asocio kaj de SAT. Post la aliĝo de BLEA al IPE ŝi daŭrigis sian poresperantan agadon kadre de la nove fondita SATEB en 1933. Ŝi sekretariis ĉe la Londona Laborista Klubo ĝis sia edziniĝo al Wim Prent kaj translokiĝo al Nederlando en 1939.
Dum la militaj jaroj, ŝi daŭrigis sian agadon kadre de FLE, partoprenante en la reviziiado de la postimilite eldonota "Judoj sen mono", kaj mem tradukis "Liliputo"n el la "Vojaĝoj de Gulivero". Ŝi ankaŭ estis ano de la roterdama plenumkomitato de SAT en 1940.
En 1948 ŝi revenis al Britio kun sia familio, kaj iĝis sekretariino de SATEB. En 1962 ŝi transprenis la redaktadon de "The Worker Esperantist" (la laborista esperantisto), kaj plenumis tiun ĉi laboron ĝis fine de oktobro 1992. Ŝi ankaŭ redaktis la porinfanan gazeton de SAT, "Nia voĉeto", kiu poste ŝanĝis sian nomon al "Kaljedoskopo".
Ŝi krome aktivis kiel kasistino de la loka Ligo de Kooperativaj Virinoj (Cooperative Women Guild), estis ano de la Laborista Partio (Labour Party) kaj vegetaranino.
Instituto Radcliffe por Altnivela Studo
La Instituto Radcliffe por Altnivela Studo Radcliffe Institute for Advanced Study estas parto de la universitato Harvard en Usono. Ĝi situas en Kembriĝo, Masaĉuseco, proksime de Bostono, kaj estas unu el pluraj altlernejoj en la urbo. La institucio fondiĝis en 1879, antaŭ jaroj, je la nomo Kolegio Radcliffe, origine estis virina kolegio ligita la la universitato Harvard, kaj havas sian nunan nomon ekde 1999.
Saint-Hilaire-du-Bois (Charente-Maritime)
Saint-Hilaire-du-Bois [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 302 loĝantojn en la jaro 2012.
Alpes Cottiae
Alpes Cottiae estis provinco de la Romia Imperio, unu el tri malgrandaj provincoj en la Alpoj en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio. La nomo pluvivas en la moderna geografia toponimo "Kotiaj Alpoj" (france Alpes Cottiennes; itale Alpi Cozie). En la antikva epoko, la precipa takso de la provinco estis gardi la alpajn pasejojn inter Gaŭlio kaj la itala duoninsulo. La provinco okcidente najbaris al la romia provinco Gallia Narbonensis, sude al la provinco Alpes Maritimae, oriente al Italia kaj norde al Alpes Poeninae. La provinca ĉefurbo estis Segusio - la moderna urbo Susa en Piemonto.
Saint-Hilaire-du-Bois (Charente-Maritime)
Geografio
Saint-Hilaire-du-Bois situas en la sudo de Charente-Maritime, sudokcidente de Jonzac.
Alpes Cottiae
La provinco havis sian originon en la reĝlando de Donnus, reganto de la lokaj liguraj triboj meze de la unua jarcento antaŭ nia erao, kaj ekhavis sian nomon laŭ ties filo Cottius, kies regoteritorio estis integrita en la Romian Imperion sub imperiestro Aŭgusto Cezaro. Komence, Cottius kaj lia samnoma filo restis formalaj regantoj kun titolo "reĝo" obea al la romia imperio, poste, sub imperiestro Nerono romia provincestro estis nomita. Al la romia imperio la provinco oficiale apartenis ekde la jaro 14 antaŭ nia erao.
En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae konsideriĝis parto de la pli granda najbara provinco Italia, kiu laŭ la nomo kovris la tutan italan duoninsulon.
Toussaint Louverture
François-Dominique Toussaint Louverture, ankaŭ konata kiel Toussaint L'Ouverture kaj Toussaint Bréda (naskiĝis la en Hispanjolo, mortis la  en la Fuorto de Joux, La Cluse-et-Mijoux), estis la plej grava politikisto kaj militisto inter la gvidantoj de la Haitia Revolucio. Li estis reganto de Saint Domingue, kiu estis la nomo kiun donis la francoj al nuna Haitio. Lia postlasaĵo estis la kreado de la necesaj bazoj por la definitiva eliminado de la sklaveco en Haitio (kaj pro tio konata en la tuta mondo). Haitio estis lando plimulte loĝata de nigraj sklavoj iam alportitaj el Afriko
Originoj kaj junaĝo
Lia avo, Gau-Ginu, naskiĝis en la afrika regiono Dahomejo (nuna Benino), verŝajne en la sino de la reĝa familio Arada. Deportita al Hispanjolo, lia patro, Hippolyte Gau restis vendita kiel sklavo al la administranto de la bieno de la Grafo de Bredo en la plantejo kie Toussaint naskiĝis, en la provinco de la Nordo, proksime de Franca Kabo. Lia mastro, Baillon de Libertat, estis relative homama, animis Toussaint-on legi kaj skribi kaj igis lin la ŝoforo kaj submastro de la bieno. Malgraŭ lia limigita alteco oni surnomis lin Fatras-Bâton, li estis agnoskata rajdanto kaj granda spertulo pri medicinaj plantoj. Li edziniĝis al libera virino nomata Suzanne kun kiu li havis du filojn: Isaac kaj Placide. Toussaint estis liberigita en 1776, je la 33-jariĝo. Laŭ la indiko de la koloniaj arkivoj li luis 13-hektaran kafo-farmon kun dek tri sklavoj.
La ribeliĝinto aliancito de Hispanio
La Franca Revolucio multe eĥis en la franca parto de la insulo Hispanjolo. En unua momento, la grandaj blankaj leŭtenantoj vidis la eblecon sendependiĝi kaj la malgrandaj atingi la egalecon inter la grandaj. La sklavoj kaj nigraj proprietuloj, siaflanke, esperis akiri similan statuson al tiu de la malgrandaj blankaj leŭtenantoj.
En aŭgusto 1791, la sklavoj de la platejo de la Nordo de la franca parto de Hispanjolo, gvidataj de la jamajka Boukman ribeliĝis post la ceremonio de Bois-Caïman. Toussaint konvertiĝis en la halpanto de Georges Biassou, komandanto de la sklavoj kiuj rifuĝiĝis en la hispana parto de la insulo, kaj alianciĝis kun ili en 1793 por forpeli la sklavistajn francojn. Toussaint estis instruita en la militista kampo far la hispanoj. Gvidante trupon de pli ol 3.000 soldatoj, sukcesis en malmultaj monatoj kelkajn venkojn. Estis tiam kiam oni surnomis lin kiel L'Ouverture (La Iniciatinto). Li fariĝis generalo de la reĝa armeo de Hispanio.
Sed lia rapida famo vekis la malkonfidon de liaj ĉefoj Jean-François kaj Biassou, kiuj planis komploton el kiu li eskapis, sed en ĝi forpasis lia plej junaĝa frato Jean-Pierre. La malmulta atento de la hispanoj konvinkis lin ke ili nur pretendis senstabiligi la francojn, sed ne malaperigi la sklavecon.
La komisaroj de la Franca Respubliko, Léger-Félicité Sonthonax kaj Étienne Polverel, alvenis al Hispanjolo en septembro 1792 por validigi la rajtojn de la nigruloj. La franca parto de la insulo estis invadita de la brita militŝiparo kaj de la hispanaj trupoj, al kiuj kuniĝis pluraj blankaj promonarĥaj francoj. La 29-a de aŭgusto 1793, la sama tago de la proklamiĝo de Toussaint, Sonthonax liberigis la sklavojn por ke ili kuniĝu al la Revolucio.
La 16-a de Pluviozo de la 2-a jaro (4-a de februaro 1794), grupo de haitiaj delegitoj inter kiuj troviĝis Jean-Baptiste Belley, liberigito kaj nigra deputito de la departemento de la Nordo de la franca parto de Hispanjolo, venkis en la balotado kaj la Nacia Konvencio ratifis tiun decidon kaj eliminis la sklavecon en ĉiuj teritorioj de la Franca Respubliko
Survoje al absolutisma regado
La talento de Louverture ne estis ekskluzive militisma. Tie kie li estis emancipigis la sklavojn. Li intencis refunkciigi la plantejojn, kaj invitis la kolonistojn, eĉ al tiuj kiuj batalis kontraŭ la Respubliko, ke ili revenu, malgraŭ la kontraŭaj opinioj de la francaj aŭtoritatuloj. Tamen, la batalo kontraŭ la britoj rezultis pli komplika. Toussaint ne povis forpeli ilin nek de la Nordo nek de la Okcidento. En la Sudo, la mulata generalo André Rigaud sukcesis bremsi ilin, sed ankaŭ li ne povis forpeli ilin. rechazarlos.
La reveno de Sonthonax kiel civila komisaro en majo 1796 minacis kiel ombro la ambiciojn de Toussaint Louverture konvertiĝi en la sola gvidanto. Li sukcesigis la elektadon de Lavaŭ kaj Sonthonax kiel deputitoj, en septembro 1796, antaŭ la Direktorio por ke ili foriru al la metropolo: la unua ekde oktobro, la dua en aŭgusto 1797. Sed, por trankviligi la francan registaron, li sendis siajn du filojn studis en Parizo.
Danke al la armiloj venintaj kun la komisiono de 1796, Louverture kalkulis je armeo kun 51.000 soldatoj (inter ili 3.000 blankuloj). Li reentreprenis la batalon kontraŭ la britoj kaj ricevis plurajn venkojn, kvankam neniu el ili estis decidiga. Lacaj pro la rezistado kaj sen espero multon gajni en tiu milito, la britoj decidis negoci. Louverture sukcesis apartigi de la negocado la lastan civilan komisaron Julien Raimond kaj al la ĉefgeneralo, Hédouville, alvenita en marto 1798. Por liberigi sin de Hédouville, Louverture atentigis al la nigruloj de la Nordo, kiuj la 16-a de oktobro 1798 ribeliĝis kontraŭ la generalo, ke li ordonis la senarmigon de la nigruloj, kio devigis al Hédouville subite reenŝipiĝi al Francio kune kun multnombraj blankuloj. La 31-a de aŭgusto 1798, la britoj forlasis la insulon Hispanjolo.
Dezirante restabli la landan ekonomion, Louverture publikigis la 12-a de oktobro 1800 regularon pri kultivoj kiu devigis la nigrulojn al labori en la plantejoj, pro kio ekzistis granda malkontento. Fine de oktobro la nigruloj de la Nordo ribeliĝis kaj eĉ senkapigis la blankulojn. Post malmultaj tagoj, Toussaint disigis la ribeliĝintojn kaj ordonis la fusiladon al 13 ribelestroj, inter kiuj troviĝis lia nevo mem, la generalo Moise. Por atingi la apogon de la blankuloj revokis la fuĝintojn kaj dekretis ke la katolikismo iĝis la oficiala religio.
Intencante unuigi la insulon, direktiĝis al la hispana parto de la insulo, kaj konkeris ĝin dum unu monato, en januaro 1801. Laŭ la traktato de Bazileo kiu metis finon al la franca-hispana konflikto donis al li la regadrajton en tuta la insulo Hispanjolo. La 9-a de majo 1801 li proklamis aŭtonomisman konstitucion kiu koncedis al li dumviva regado.
La falo
Napoléon Bonaparte, kies povo en Francio estis pli granda ĉiutage, deziris restabli la regadon de la francaj kolonianoj por intenci rekuperi la potencon de la sukerindustrio. Li sendis al Hispanjolo armeon el 25.000 soldatoj gvidataj de lia bofrato, la generalo Leclerc en decembro 1801 por memorigi al Louverture lian promeson kompensi al la kolonianoj kaj por restabli la sklavecon. Sed Louverture ne lasis sin trompi. Li komencis uzi aliajn taktikojn pli sekurajn, kaj samtempe sekvis la politikon pri bruligita tero antaŭ la alveno de la francaj trupoj ĝis la fino de januaro 1802. Leclerc unue venkis al la trupoj de Dessalines kaj poste al la de Christophe. Leclerc alportis el Francio la filojn de Louverture, kaj sendis ilin al li kiel signo de bona volo. La 2-a de majo 1802, Toussaint ofertis sian kapitulacon kondiĉe ke li restos libera kaj ke liaj trupoj aneksiĝu al la franca armeo.
Sed Leclerc ne akceptis tiujn kondiĉojn. Pere de ruzaĵo li kaptas al Louverture la 7-a de junio 1802, kaj sendas lin al Francio kune kun sia familio.
Li estis enkarcerigita en la Fortikaĵo de Joux, en la montaro de Jura, la plej malvarma regiono de Francio. Li forpasis tie la 7-a de aprilo 1803 pro malsano kaj manko de kuracista asisto.
La francoj ne sukcesis restabli la sklavecon en Saint Domingue. Danke al la militista potenco konstruita en epoko de Louverture, la nigruloj venkis la francojn en la batalo de Vertières 1803. La 1-a de januaro 1804, la nova gvidanto, Jean-Jacques Dessalines, proklamis la sendependecon de la lando, al kiu li rebaptis per sia aborigena nomo Haitio kio signifas montara lando.
Nikolao Hovorka
Nikolaus HOVORKA [NIkolaŭs hoVORka], esperantigite Nikolao HOVORKA, antaŭ la unua mondmilito EDLER VON ZDERAS (barono de Zderas) (naskita la en Tesliĉ, Bosnio; mortinta la  en Neunkirchen, Malsupra Aŭstrio) estis aŭstra esperantisto, verkisto kaj redaktoro.
17102 Begzhigitova
17102 Begzhigitova estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nikolao Hovorka
Esperanto-agado
Kiel ĉefredaktoro de germanlingva periodaĵo Berichte zur Kultur- und Zeitgeschichte li dediĉis konstantan rubrikon al Esperanto. En la 1930-aj jaroj li kunlaboris en Literatura Mondo kaj kontribuis al la esperantlingva poemantologio Dekdu Poetoj aperinta en 1934.
Antaŭ la dua mondmilito li estis prezidanto de diversaj Esperanto-societoj en Vieno; li organizis kursojn kaj estis sekretario de Aŭstra Esperanto-Asocio.
Gyula Kabos
Biografio
Gyula Kabos devenis el juda familio. Li frekventis aktorolernejon en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en 1905 en tiutempe hungara urbo Zombor (nuntempe Sombor en Serbio), poste ankaŭ en aliaj urboj kaj ankaŭ en la ĉefurbo. Li estris teatron dum 2 jaroj. En 1939 li migris al Usono por eviti la kontraŭjudajn leĝojn.