cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Operaco PBSUCCESS
La Operaco PBSUCCESS (komenco de 1952 – fino de 1954) estis sekreta operaco organizata de la Central Intelligence Agency por forigi la prezidenton de Gvatemalo Jacobo Arbenz Guzmán, demokratie elektita. La registaro de Arbenz planis novajn reformojn kiujn la informoservoj de Usono juĝis komunistaj. La CIA kaj la registaro de Eisenhower timis la instalon de pontokapo de Sovetunio en Ameriko, en la kunteksto de la Makartiismo intene kontraŭkomunisma de la epoko. Arbenz planis ankaŭ la realigon de Agrara reformo minaconta la usonan entreprenon United Fruit Company, kies unu el la ĉefaj posedantoj estis Allen Dulles (direktoro de la CIA de 1953 al 1961), kiu havis kompreneble grandajn negocinteresojn en Gvatemalo kaj premis diversnivele la usonan registaron por agado kontraŭ Arbenz reage al la ekspropriigo.
Reckenroth
Reckenroth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Listo de senatanoj de Seine-Saint-Denis
Tiu artikolo prezentas liston de senatanoj de la franca departemento Seine-Saint-Denis en la kvina Respubliko, ekde la balotoj de 1968.
La nombro de senatanoj por la eksa departemento Seine-et-Oise estis fiksita je 8 elektitoj okaze de la kompleta elekto de la Senato de la 26-a de aprilo 1959. Sekve de la reorganizo de la pariza regiono en 1964, aplikebla ĝis la 1-a januaro 1968, la nombro de la senatanoj por la departemento Seine kaj Seine-et-Oise estis altigita de30 al 39, tiuj seĝoj estis disdonitaj al la novaj departementoj. Seine-Saint-Denis, kaj la tuto de la pariza regiono, apartenis al la serio C. La senatanoj estis elektitaj por naŭjara mandato, la renovigoj okazis en 1977, 1986 kaj 1995.
Post la leĝo n° 2003-697 de la 30-a de julio 2003, la mandato de la senatanoj estis reduktita al ses jaroj. Tiu nova daŭro aplikiĝis en Seine-Saint-Denis okaze de la balotoj de 2004. Ĝi tamen estis modifita al sep jaroj, la plilongigo de unu jaro de tiu mandato ŝuldiĝis al decido de la Konstitucia Konsilio de 2004, kiu prokrastis la balotojn komence antaŭviditaj en 2007 kaj 2010, por eviti tro da balotoj en 2007. Seine-Saint-Denisapartenas, ekde la balotoj de 2011, al la serio 1.
La senatanoj estas elektitaj laŭ universala nerekta balotsistemo de la grandaj balotantoj. En 2011, tiuj-ĉi estis 2,074.
Plilongigante la balotsistemon validan en la eksa departemento Seine-et-Oise kiu estas proporcia balotsistemo, la nombro de la elektitoj estis 5 en la departemento Seine-Saint-Denis, en 1968, altigita al 6 okaze de la sekvantaj renovigoj.
Mandatperiodo 1968-1977
De la 22-a de septembro 1968 ĝis la 24-a de septembro 1977.
Mandatperiodo 1977-1986
De la 25-a de septembro 1977 ĝis la 27-a de septembro 1986.
Mandatperiodo 1986-1995
De la 28-a de septembro 1986 ĝis la 23-a de septembro 1995.
Mandatperiodo 1995-2004
De la 24-a de septembro 1995 ĝis la 30-a de septembro 2004.
Mandatperiodo 2004-2011
De la 26-a de septembro 2004 aĝis la 30-a de septembro 2011.
Mandatperiodo 2011-2017
Ekde la 25-a de septembro 2011.
Milimetro da hidrargo
Milimetro da hidrargo estas mezurunuo por premo, kiun oni pasinte difinis, kiel la kroma premo farita de hidrarga kolono kiu estas unu milimetron alta, kaj aktuale difinita, kiel precize 133.322 387 415 Pa. Oni montras ĝin per mmHg aŭ mm Hg.
Kvankam ĝi ne estas SI-unuo, la milimetro da hidrargo ankoraŭ estas ofte uzata en medicino, meteologio, aviado, kaj multaj aliaj sciencaj fakoj.
Montechiaro d'Acqui
Montechiaro d'Acqui estas komunumo de Italio. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono de la komumo estas la Sankta Georgo, kies memortago, la 23-a de aprilo, sekve estas la komunuma festotago.
14016 Steller
14016 Steller estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la franca astronomo Christian Pollas elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana plantsciencisto Georg Steller (1709–1746), natursciencisto ĉe la dua ekspedicio de Vitus Bering al Kamĉatko. Li kolektis ĉ. 1100 nekonatajn plantojn en la najbarecon de Irkutsk. Li akompanis Bering en Oĥotsk ĉe la okcidenta marbordo de Kamĉatko kaj sekvis lin sur la ekspedicio, kiu kondukis al la malkovro de sudorienta Alasko.
Aladár Sarkadi
Aladár Sarkadi [ŝarkadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sarkadi Aladár estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis Schuller Ármin [ŝuler].
Ármin Schuller naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Aladár Sarkadi devenis el juda familio. Li aliĝis al teatra trupo en 1892. En la sekva jaro li lernis kelkajn monatojn en Reĝa Teatra Lernejo, sed poste li estis forigita pro maltalenteco. Spite tion li daŭris la aktoradon, li estis membro de pluraj teatroj en pluraj urboj (Teatro Csokonai (Debrecen) (1896), Arad (urbo) (1902-1904). Li havis komikajn rolojn ekde 1904 en sia naskiĝurbo. En la teatra jaro 1920 li estis teatrestro de „Rolandbühne” en Vieno. Li pasis longajn tempojn en la jam ne ekzistanta Teatro Király (1912-1918) kaj en Operetoteatro (Budapeŝto) (1927-1937). Dum la 2-a mondmilito li povis ludi nur en teatro por judoj pro la kontraŭjudaj leĝoj.
Li edziĝis en 1907, samtempe li ekuzis la novan nomon Aladár Sarkadi.
Koffitché Koufionou
Li estas membro de la Esperanta Civito kaj kandidatiĝis kun la Blanka Listo por la Senato en 2016 kaj 2019. Li ne estis elektita.
Máté Hollós
Máté Hollós [holOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hollós Máté estas hungara komponisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis Lajos Hollós Korvin, lia patrino estis Eszter Tóth, lia avo estis Árpád Tóth, lia praavo estis András Tóth.
Máté Hollós naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Máté Hollós akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1980. Lia majstro estis Emil Petrovics. Post siaj studoj li estis asistanto en Teatroarta Altlernejo, poste inter 1983 kaj 1990 li instruis en la Muzikarta Altlernejo. Li havis postenojn ankaŭ en asocio de muzikistoj ekde 1986 kaj en muzika eldonejo ekde 1990. Li ricevis premiojn inter 1992-2006.
Bošín
Kapelo
Sur vilaĝplaco troviĝas kapelo de Sankta Filomena el la jaro 1854. Ĝi estas oblonga kun poligone fermita presbiterejo kaj tureto super la okcidenta fronto, platplafona kun ligna ĥorejo. Altaro kun bildo de Sankta Filomena estas datita j. 1854. En la navo estas bildoj de Sankta Barbara kaj Sankta Francisco Xavier, ambaŭ signitaj: J. Umlauf 1862.
Kruco
Apud la disvojiĝo estas sabloŝtona kruco kun reliefo de Sankta Maria, datita 1829.
Barita arbaro
Senpere al la vilaĝo ligas naturrezervejo Bošínská obora (Barita arbaro de Bošín). Naturrezervejo kun areo 36,86 ha estis proklamita 1.5.1995. Protektata estas estinta barita arbaro kaj fazanejo, marĉa arbaro kaj herbejoj parke adaptitaj. La plej esprimplenaj elementoj de gardata teritorio estas malgranda marĉa arbaro kun multaj fallignoj, maljunaj akvaj kverkoj kaj fiŝlago Postolov.
Écuélin
Écuélin estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 120 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Écuélin estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Aulnoye-Aymeries, kiu estas mezgrava fervojcentro de tiu regiono. La areo de Aulnoye-Aymeries situas sude de Maubeuge kaj oriente de la arbaro Mormal, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.
La vilaĝo Écuélin troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Écuélin etendiĝas sur 3,4 km².
Administrado
Écuélin apartenas al la kantono de Berlaimont, kies ĉefurbo estas Berlaimont. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Les Vieux Calibres (filmo)
Les Vieux Calibres (La Oldaj Pistoloj) estas franca televidfilmo de Marcel Bluwal kaj Serge De Closets, produktita en 2012.
Temo
Humur- kaj ferocplena komedio, kiu rakontas kiel kvar pensionuloj el kadukulejo nomita "Les Eglantines" malobeas la regulojn por retrovi la emociojn de sia pasinta juneco. Tiel, Emilienne ridetema, Irénée sindikatista, «Titi» ironiplena kaj André kromnomita «Double Infarct» (Duobla Infarkto) decidas prirabi la monŝrankon de sia kadukulejo, firme direktita de Sinjorino Le Bihan. Sed tio ne sufiĉas por kontentigi iliajn bezonojn de adrelanino! Ili tiam ekscias, ke la ministro pri sociaj aferoj estas vizitonta la kadukulejon por kolekti la voĉdonojn de «pliaĝuloj» por la venonta baloto...
Bondo
Bondo povas rilati al:
J. C. Heard
'''James Charles „J. C.“ Heard''' (* 8-an de oktobro 1917 en Dayton, Ohio; † 27-an de septembro 1988 en Royal Oak, Miĉigano) estis usona ĵaz-frapinstrumentisto.
J. C. Heard estis tre adaptiĝpova frapinstrumentisto, kiu partoprenis kaj multajn svingajn, bibopajn kaj ankaŭ ritmenblusajn improvizadkunsidojn kaj prezentis resp. surdiskigis kun tiel malsamaj muzikistoj kiel Gene Ammons, Sidney Bechet, Wardell Gray, Charlie Parker, Ike Quebec, Sarah Vaughan, Ben Webster kaj Lester Young.Li ludis jam 14-jara frapinstrumentaron, komence en lokaj orkestroj, poste en la bandoj de Teddy Wilson (1939-41), Benny Carter (1941-42) kaj Cab Calloway (1942-45), intertempe duonan jaron en la bandego de Benny Goodman. Post 1946 li direktis ankaŭ propran ensemblon, kun kiu li prezentis en la novjorka Cafe Society kaj faris sonregistraĵojn por ŝelakdiskoj de Continental, estis membro de la bando de Erroll Garner, akompanis en 1952 Lesteron Young je ties disko Lester Young with the Oscar Peterson Trio kaj koncertvojaĝis en 1953 kun Jazz At The Philharmonic tra Eŭropo. En 1953 li pretertempe ekloĝis en Japanujo, kie li koncertis kun Toshiko Akiyoshi, en Filipinoj kaj en Aŭstralio. En 1958 li ludis kun JATP ĉe la ĵazfestivalo en Cannes kaj je la Internacia Ekspozicio en Bruselo. Samrjare li muzikis kun Roy Eldridge, Coleman Hawkins, Lester Young (kun la kvaropo de Oscar Peterson) kaj kun propraj bandoj. La plej konataj sonregistraĵoj, je kiuj kunlaboris J. C. Heard, estas „Congo Blues“ kaj „Slam Slam Blues“ de Red Norvo and His Selected Sextet (kun Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Teddy Wilson, Flip Phillips kaj Slam Stewart, 6-an de junio 1945). Kun Charlie Parker li surdiskigis je la 4-a de septembro 1945 ankaŭ la titolon „The Street Beat“ (kun Charles Thompson & His All Stars).
En la jaro 1966 J. C. Heard ekloĝis Detrojton, kie li aktivis ankoraŭ ĝis meze de la 1980-aj jaroj kiel bandestro kaj mentoro por junaj muzikistoj. En la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj li prezentis kun pluraj ĉiustelularoj en Eŭropo.
J. C. Heard ne estas konfuzenda kun basisto John Heard.
-181
En la jaro 181 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Lunĉo
La vorto lunĉo havas plurajn signifojn:
Ĉar la vorto "lunĉo" estas plursenca kaj facile anstataŭigebla per kunmetaĵoj (intermanĝeto, tagmanĝeto, tagmanĝo), multaj esperantistoj konsideras ĉi tiun vorton evitinda.
Cil
Cil (ĉil) (hungare:Alcsil) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 921 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 753 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1386. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). administre ĝi apartenas al Almaş.
Andrea Roatis
Andrea Roatis [roatiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Roatis Andrea estas hungara voĉoaktoro.
Andrea Roatis naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Andrea Roatis dum la kutimaj lernejaj jaroj estis ankaŭ amatora aktoro en kluboj. Ŝi ne povis studentiĝi en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo, tial ŝi faris voĉaktorajn rolojn ekde 1992. Post jaroj ŝia voĉo estis aŭdebla ankaŭ en televizioj, fine ekde 2021 ŝi ricevis jam filman roleton. Ŝi flue parolas nederlande. Ŝi edziniĝis en 2003 kaj naskis filon post 5 jaroj.
Rektoroj de Teknikuniversitato de Budapeŝto
Jen listo de rektoroj en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Parenteze estas la rektoraj jaroj:
Granollers
Granollers estas municipo de Hispanio. Ĝi situas en la provinco Barcelono, en la aŭtonoma regiono Katalunio. Ĝi estas la ĉefurbo de la komarko Orienta Vallès. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Trafikocirklo
Trafikocirklo, rondira trafiko, ringotrafiko estas vojkruciĝo aranĝita ĉirkaŭ centra ringo kiu ebligas al ĉiuj aŭtomobiloj elekti siajn veturotajn vojojn kiuj spoke renkontas la ringon. Tiel, la aŭtoj alvenante al la trafikocirklo devas cedi la prioritaton (alie, temas pri rondoplaco, ofte konfuzita) antaŭ giri ĉirkaŭ la ringo. Tiaj vojkruciĝoj estas pli kaj pli preferataj al la komunaj vojkruciĝoj ĉar ili estas pli sekuraj, kaŭzas malpli da trafikŝtopiĝoj kaj devigas la veturilojn halti aŭ almenaŭ ege malrapidigi.
Trafikocirklo estas brita eltrovo, farita post la aperoj de rondoplacoj. Ĝi multe disvastiĝis kaj nuntempe ĉie estas en la mondo.
Apatio
Apatio laŭ PIV estas Stato de spirito, kiun nenio tuŝas, ekscitas aŭ suferigas.
La apatio estas la manko de emocio, motiviĝo aŭ entuziasmo. Estas termino psikologia por animstato de indiferenteco, en kiu individuo ne respondas al aspektoj de la vivo emocia, socia aŭ fizika.
Tiparo
La klinika apatio estas konsiderata deprimo en la plej modera nivelo kaj ĝi ricevas la diagnozon kiel malordo de disiga identeco en aferoj kiuj ne estas konsiderataj gravaj.
Ĝi ankaŭ povas esti montro de la malsano de Wernicke.
Historio
En la komenco de kristanismo, la prakristanoj adoptis la terminon «apatio» pozitive por referenci al disdegno pri ĉiuj mondaj priokupoj; nome stato de memsuferigo, kiel preskribas la evangelio. Tiele, la vorto estis uzata ekde tiam inter la verkistoj plej religiaj. Partikulare, Klemento de Aleksandrio donis al la termino novan troan popularecon, en la intenco ke tio pelus filozofojn al kristanismo, pro la aspiro al tiom suprema ekstremo de virto.
La koncepto de apatio estis pli akceptata en la popola kulturo dum la Unua Mondmilito, en kiu la malhumanaj vivkondiĉoj de la okcidenta fronto pelis al la apatio kaj al la streĉa reago kontraŭmilita milionoj de soldatoj.
Savoy Records
Savoy Records estis usona diskeldonejo por ĵazo kaj gospelo. Ĝi konsiderinde kontribuis al la sukceso de bibopo kaj poste de malmolbopo.
Tlanepantla
Tlanepantla estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlanepantla.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4623 loĝantojn. El tiuj estas 2209 viroj kaj 2414 virinoj. La komunumo havas surfacon de 14.04 kvadratkilometroj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21182a.htm
Tagmanĝo
Tagmanĝo estas ĉiuspeca tagmeza manĝo. La tempo kaj la daŭro de tagmanĝo dependas de la kultura kaj inividua kutimoj.
La varma, abunda ofte kunvianda ĉefmanĝo de la tago okazas en la mez-eŭropaj landoj inter la 11-a kaj la 14-a horoj. Kontraŭe la vespermanĝo estas ofte malvarma facile digestebla. Tiun kutimon ŝanĝis la laborejoj, kie oni ne ĉiam trovas lokon por manĝi varman tagmanĝon. Ĉe familioj, kiuj devas dumtage manĝi malvarme (lunĉo), oni manĝas vespere abundan, varman manĝon, kvankam tio estas tute ne saniga afero antaŭ la enlitiĝo.
Wezembeek-Oppem
Wezembeek-Oppem (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Ĝi situas tuj oriente de la nacia ĉefurbo kaj konsideratas ties antaŭurbo. Komence de la municipo havis  loĝantojn. Wezembeek-Oppem apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Halle-Vilvoorde.
Rilatoj al Esperanto
Aldone al aliaj lokaj esperantistoj, inter la jaroj 2011 kaj 2015 la germandevena esperantlingva familio de Birgit kaj Thomas Prien kun du infanoj vivis en Wezembeek-Oppem kaj akceptis internaciajn gastojn.
La Kompanoj
La Kompanoj estas muzika grupo ĉirkaŭ Marcel Redoulez el Bordozo, Francio, fondita en 1990.
Unu de la muzikistoj, Thierry Faverial, intertempe eldonis soloalbumon. Ĝi nomiĝas Duone kaj enhavas tri kantojn kiuj ankaŭ troviĝas sur "Survoje".
La Kompanoj (teatro- kaj kanto-trupo de la grupo Esperanto Gironde) instigas surstratan publikon kunkantadon de famaj francaj kanzonoj tradukitajn en Esperanton.
Laŭ la projektoj la grupo konsistis el diversaj gemuzikistoj, nome por la 100a UK: Famo (Fabrice Morandeau) por la voĉo kaj akordiono, Fransoazo (Françoise Noireau) por la 5 korda violono, Bernard Legeay por la suzafono, Pjer Bouvier por la gitaro kaj kontrabaso kaj Pierre Libbrecht por la dua gitaro.
Sungai Siput
Sungai Siput estas gubernio en la ŝtato de Perak en Malajzio.
Historio
La fama okazo de malaja krizo okazis je 16 junio, 1948. La brita konoliistaro anocis tiun tiam, kiam tri eŭropajn administristojn de la kaŭĉuka plantejo murdis membroj de Malaja Komunisma Partio (CPM).
Geografio-Loko
Estas en la distrikto de Kuala Kangsar. La aliaj gubernioj kiuj apudas Sungai Siput estas: Salak Utara, Jalong, Kantan, Lintang kaj Felda Lasah.
Demografio
Multaj loĝantoj trovas laborojn en aliaj lokoj kaj nun malmultaj junuloj loĝas en la loko.
La indiĝenoj (Orang Asli) de Semai kaj aliaj triboj loĝas ene la parto de la loko, sur la montetaro.
NGC 4165
NGC 4165 (aliaj indikoj — IC 3035, UGC 7201, MCG 2-31-45, KUG 1209+135, ZWG 69.78, VCC 47, PGC 38885) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
12688 Baekeland
12688 Baekeland estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra kemiisto Leo Hendrik Baekeland (1863–1944), kiu, en 1890 malkovris novan tipon de fota papero. Lia plej fama invento estas sendube la bakelito, elektre izola materialo el de kiu li disvolvis la unuan plenan sintezan plaston en 1909.
Kennedy (Bogoto)
En 1948, oni establis la bierfabriko Bavaria, kiu ankoraŭ funkcias tie en la aktualo. En 1961, oni iniciatis la urbanizadon, pere de la kreditoj de la Alianco por la Progreso, programo de la prezidento de Usono John F. Kennedy, kiu fakte realigis viziton al Bogoto en decembro de tiu jaro. Ĝis 1964 ĝi nomiĝis Ciudad Techo, nomo kiu ŝanĝis al Ciudad Kennedy honore al la murdita prezidento.
UPZ, urbaj kaj ruraj kvartaloj
La localidad Kennedy estas dividita en 12 UPZ (Unidades de Planeamiento Zonal). Siavice, tiuj unuoj estas dividitaj en kvartaloj (kelkaj UPZ kunhavas kvartalojn):
Ruĝa kaverno (Krimeo)
La Ruĝa Kaverno (laŭ la rusa nomo Красные пещеры) aŭ Kizilkobo (laŭ la krime-tatara nomo Qızıl qoba) estas granda kaverno (foje priskribata kiel sistemo de kavernoj), situanta en la Krimea montaro sur la okcidentaj deklivoj de la Dolgorukova altebenaĵo kelkajn kilometrojn for de la vilaĝo Perevalno (Simferopola distrikto). Oni konsideras ĝin la plej longa kaverno de Krimeo kaj la plej granda kalkoŝtona kaverno de Ukrainio, la longo de la esplorita parto estas pli ol 16 kilometroj. La nomo de la kaverno originas el la fakto, ke ĝi estas formita de iom ruĝ-koloraj kalkoŝtonaj petroj.
Historio
La kaverno estis konata al la homoj de plej antikvaj tempoj. Ĝi estis menciata de multaj kaverno-sciencistoj kaj region-studantoj de la 19a jarcento. La unuaj pli-malpli detalaj esploroj de la kaverno estis organizitaj en la jaro 1916 fare de la simferopola region-studanto S. I. Zabnin. En la jaro 1921 la kaverno estis esplorita fare de arĥeologoj N. L. Ernst kaj G. A. Bonĉ-Osmolovskij. En la jaro 1958 estis organizita granda ekspedicio, kiu penetris trans la unuan sifonon de la kaverno (sifono estas la loko, kie la subtera rivero plene okupas la tutan kavernan kanalon elpreminte la aeron) kaj faris la unuan mapon de la kaverno.
Tiu ĉi esploroj trovis en la kaverno kaj sur la teritorio apud ĝi multegajn arĥeologiajn restaĵojn, kiuj apartenas al la 7-3a jarcentoj a. K. La loĝloko, kiu estis trovita sur la kampeto antaŭ la kaverno, apartenis al la ĝis tiam nekonata "Kizilkoba kulturo" (ĝia etna aparteno ĝis nun estas neklara); la kaverno servis al ĝiaj anoj kiel templo kaj sanktejo. En la posta tempo la kaverno estis uzata por vin-konservado.
Speleologio
Laŭ la origino la kaverno estas tipa karsta kaverno. Ĝi havas 6 pli-malpli horizontalajn "etaĝojn", la pritaksata areo de la kaverno estas ĉirkaŭ 64 mil m², la pritaksata volumeno de la kaverno estas ĉirkaŭ 270 mil m³. La plej grandaj haloj de la kaverno atingas 30 metrojn alte kaj 70-80 metrojn longe. La aĝo de la plej malnovaj haloj estas ĉirkaŭ 2,5 milionoj da jaroj. La aertemperaturo en la kaverno estas 10 °C, la relativa aer-humideco — 99%.
Schlagenthin
Schlagenthin estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la urbo Jerichow  en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Jerichower Land de la federacia lando Saksio-Anhalto, 66 kilometrojn okcidente de la urbolimo de Berlino. Fine de la jaro 2008 la tiutempa komunumo havis 832 loĝantojn. Al ĝia areo tiam krom la ĉefa loĝloko Schlagenthin apartenis ankaŭ la loĝloko Hahnenhütten, Jungviehhof, Kuxwinkel kaj Neue Hütten.
Guridoj
La guridoj aŭ goridoj estis persa dinastio el orienta Ĥorasano (hodiaŭ Afganio) venintaj el la nordo de Hindio. Ili regis el 1149 al 1212. Guridoj apartenis al la familio Ŝansabani (reprezentantoj de la samanidoj) en la regiono Ghur de la nuna Afganio. Ilia ĉefurbo estis Firuzkuh, el kiu nuntempe apenaŭ konserviĝas kelkaj spuroj, inkouzive de la Monda heredaĵo de Unesko la Minareto de Jam.
Ruĝa kaverno (Krimeo)
Speleologio
Tra la kaverno fluas la subtera rivero Su-Uĉĥan. Ĝia fluejo havas kelkajn sifonojn (U-formajn lokojn, kie la akvo plene okupas la ŝton-muran fluejon). Apud la kaverno la rivero elfluas eksteren kaj formas belan akvofalon. Ankaŭ en la kaverno mem estas kelkaj akvofaloj kaj lagoj.
Guridoj
Ĉefa linio de Ghûr post Ghazni
Konkero de la ĥorezmaj ŝahoj
Linio de Bamiĝano kaj de Toĥaristano
Konkero de la ĥorezmaj ŝahoj
Ruĝa kaverno (Krimeo)
Ekskursoj
Ĉ. 500-metra itinero en la kaverno estas ekipita por paŝaj ekskursoj. Ĝi pasas tra la unua kaj la dua etaĝoj de la kaverno kaj finiĝas ĉe la unua sifono de la rivero. Surhavante la specialan veston kaj havante specialajn ekipaĵojn oni povas penetri ankaŭ trans la unuan sifonon (ĝi longas nur 1,5 metrojn, tial povas esti trairita sen akvopulmo). Trans la unua sifono troviĝas granda subakva lago ĉirkaŭ 80 metrojn longa kaj 2 metrojn profunda.
Carlo Carrà
Carlo Carrà Quargnento, 11-a de februaro 1881 - Milano, 13-a de aprilo 1966) estis itala pentristo, unu el la estroj de la futurisma movado kaj de pittura metafisica kun Marinetti, kiu floris en Italio komence de la 20-a jarcento. Krom siaj nombraj pentraĵoj, li verkis diversajn librojn rilate al arto.
Dekdujaraĝa li elhejmiĝis por labori kiel murpentristo. En 1899, Carrà estis en Parizo dekorante diversajn pavilionojn por la Universala Ekspozicio. Poste li pasigis kelkajn jarojn en Londono kie li estis en kontakto kun italaj ekzilitoj anarkiistaj. Li revenis al Milano en 1901. En 1906 li eniris en la Accademia di Brera, kie li studis kun Cesare Tallone. En 1910 li komencis pentro-artan epokon konsiderita kiel la plej populara de la artisto.
La futurisma epoko finis koincide kun la ekesto de la Unua Mondmilito. Lia verkaro iĝis pli klara en siaj formoj kaj stilo. En la 20-aj kaj 30-aj jaroj li komencis periodon pli ombran. Ekzemplo de tiu epoko estas lia pentraĵo Marmateno (1928).
Lia plej fama verko estas Funebro por la anarkiisto Galli de 1911. La propra Carrà estis anarkiisto dum sia junaĝo sed li poste iĝis ultranaciisto.
Ruĝa kaverno (Krimeo)
Ekskursoj
La kaverno facile atingeblas el la vilaĝo Perevalno: se veturi el Simferopolo en Aluŝton necesas turni maldekstren laŭ la voj-indikilo "Красные пещеры" kaj veturi/iri direkte al la montaro ĉirkaŭ 4 kilometrojn.
Tlaola
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19010 loĝantojn. El tiuj estas 9284 viroj kaj 9726 virinoj. La komunumo havas surfacon de 108.44 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 8′ norda latitudo kaj 97° 55′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1180 metroj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21183a.htm
Kaŭzo de si mem
La sintagmo latina causa sui (kaŭzo de si mem) estis uzita de Baruch Spinoza kiel geometria difino de la substanco kiu estas indikata kiel realaĵo objektiva konceptata kiel kaŭzo de si mem; “en ĝi koincidas en unika punkto kaŭzo kaj efiko, ĝi estas samtempe patrino kaj filino: alimaniere ĝi estus efiko de kaŭzo kiu antaŭas kaj ĝi do ne estus la unua, dum tia devas esti la substanco''.
Ĝi (la substanco) estas difinita Kaŭzo de si mem ĉar se oni devus imagi distingon inter la esenco kaj la ekzisto, inter penso kaj realo, tiu distingo ne validus por la substanco ĉar ĵus kiam ĝi pensas tuj ekzistas. (Vidu tion en Kartezio).
Ne povas okazi distingo inter la penso pri la substanco kiel realo distingita el la realo de la ekzisto de la substanco. Alikaze ekzistus du realoj dum la substanco estas unika realo.
Kritikoj de la kristana filozofaro
Jam skolastikuloj, sed ankaŭ la antikvaj, kune kun la modernaj, kristanaj pensuloj, la tezo de Baruĥ Spinozo ne povas regi ĉar la kaŭzo ne povas esti samtempe efiko ĉar la kaŭzo ĉiukaze devas antaŭekzisti.
La tezo de Spinozo estas konsekvenco de lia komenca panteismo esprimita per la eldiro: Dio aŭ Naturo. Nome la Naturo estus Dio, kaj Dio estus la Naturo (vidu: Tomaso de Akvino). Laŭ la filozofio-teologio de kristana filozofoj, Dio estas ”Pura Ago”, nome neŝanĝebla kaj perfektebla ĉar posedas ĉion bonan kaj perfektan tute komplete.
Arpașu de Sus
Arpașu de Sus [arpaŝu de sus] (hungare: Felsőárpás [felŝoarpaŝ], germane: Ober-Arpasch) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 1.724 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1.283 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1589. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Arpașu de Jos.
Benești
Benești estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
La Porkoj
La Porkoj estas rokmuzika grupo de Alejandro Cossavella, formita en Argentino.
Furen
Furen estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Rezső Brada
Rezső BRADA [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Brada Rezső estis hungara baletisto, koreografo. Lia patro estis Ede Brada.
Rezső Brada naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Rezső Brada aĝis 11, kiam li komencis lerni baletodancon. Li debutis baletisto en 1921 en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la jaroj 1927 kaj 1928 li partoprenis en longa turneoj en Usono kaj Vieno. En 1930 li ricevis la titolon privata dancisto, inter 1935-1937 li instruis baleton en la Operejo. En 1934 li debutis kiel koreografo, ĝis 1941 li estis membro de la Operejo. Dum dancado li profitis ankaŭ la pantomimon.
Luiziano
Eŭropaj influoj kaj etna diverseco distingas Luizianon el la aliaj ŝtatoj. Kiam ĝi eniris la Union, ĝi kunportis francan leĝsistemon kaj dulingvecon, kiuj ankoraŭ ekzistas tie.
La kulturoj de Afriko kaj Francio kunmiksiĝis kun la indiĝenoj en Luiziano kaj kreis riĉan kulturon kiu estas fama pro, interalie, siaj muziko kaj kuirarto. Vidu: Kaĵunoj
La lokaj registar-dividoj de Luiziano nomiĝas angle parish (paroĥo), sed estas pli-malpli la sama afero kiel la (kantonoj) de aliaj usonaj ŝtatoj.
Ĉefurbo: Baton Rouge
Plej granda urbo: Nov-Orleano
TTT-ejo de Luiziano en la angla http://www.state.la.us
Historio: Akiro fare de Usono
Ĉirkaŭ 1800 Luiziano estis franca kolonio kaj etendiĝis de la Golfo de Meksiko ĝis la limo de Kanado; ĝia areo estis la 15-oblo de la nuna. Usono deziris akiri la regionon ĉirkaŭ Nov-Orleano; sed en 1803 Francio ofertis vendi ĉiom. Je la Usono aĉetis la teritorion je 60 milionoj da francaj frankoj.
Lingvoj
La kaĵun-franca lingvo estas unu el tri variantoj aŭ dialektoj de la franca lingvo parolata unuavice en la Usona ŝtato Luiziano, aparte en la sudaj paroĥoj. Aliaj luizianaj francaj dialektoj inkluzivas la napoleonan francan kaj la kolonian aŭ Bieneg-Societan francan, parolatajn unuavice en la paroĥoj Orleans, S-ta Bernard, S-ta Tammany, S-ta Karlo, S-ta Johano la Baptiste, Jefferson, Okcidento Bâton-Ruĝigilo, Pointe-Coupée, Avoyelles, S-ta Mary, Iberia kaj S-ta Landry. La kaĵuna franca ne estas la sama kiel la luiziana kreol-franca.
Vespermanĝo
Vepermanĝo estas tiu manĝo, kiun oni konsumas vespere en tempo kaj daŭro de la kultura kaj individua kutimo.
La varma ĉefmanĝo okazas en Mezeŭropo dum tagmanĝo, la vespermanĝo inter la 18-a kaj 20-a horoj (ofte malvarma). Pro la ŝanĝiĝintaj laborejaj kondiĉoj, eĉ en tiuj landoj iĝas ĉefmanĝo la vespera manĝo, kio cetere ne estas saniga afero antaŭ enlitiĝo.
En aliaj kulturaj rondoj, la ĉefa manĝo de la tago estas plej ofte la vespermanĝo.
Palaco de la Kongreso de la Argentina Nacio
La Palaco de la Kongreso de la Argentina Nacio aŭ en hispana Palacio del Congreso de la Nación argentina estas la konstruaĵo kie funkcias la Kongreso de la Nacio Argentina, kaj estas unu de la plej grandaj kongresejoj de la mondo, situanta en la urbo Bonaero, ĉe dombloko de 12 079,6 m² de areo, limigita de la Avenuoj Rivadavia, Combate de Los Pozos, Entre Ríos kaj strato Hipólito Yrigoyen en Balvanera.
Arkitekturo
La stilo de la verko estas grekromieca eklektikismo, ene de la itala akademiismo de la aŭtoro Vittorio Meano. La konstruaĵo karakteras per sia kupolo, kiu atingas 80 metrojn de alto kaj igis ĝin la plej alta konstruaĵo de Argentino je la epoko de ties konstruado. Ĝi signifis grandan verkon de inĝenierado, ĉar ties strukturo devis elteni la 30 mil tunojn de la superstrukturo de la centra kupolo. La kaloto estas reta strukturo el ŝtalo kaj la 4 pilieroj sub la kupolo havas 300 m² de sekcio el granita ŝtono. La altoj de la fasadoj estas de 27,50 m ĉe Hipólito Yrigoyen kaj 23,60 m ĉe Entre Ríos, Rivadavia kaj Pozos.
La kupolo havas kovrilon el kupro, sed la tempopaso kaj la humideco havigas al ĝi verdecan koloron. La kupolo finas per krono ornamita per figuroj ĥimerecaj, je 80 metroj de alto, el kiu staras fulmoŝirmilo.
-34.60986°N, 58.39269°W
Hargnies (Nordo)
Hargnies, prononco [], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 456 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Hargnies estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Aulnoye-Aymeries, kiu estas mezgrava fervojcentro de tiu regiono. La areo de Aulnoye-Aymeries situas sude de Maubeuge kaj oriente de la arbaro Mormal, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.
La vilaĝo Hargnies troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Hargnies etendiĝas sur 5,14 km².
Vidindaĵoj
La eksa "censejo de Oizies" estas ankaŭ kromnomita "farmodomo de la korako".
Ingesanaoj
La ingesanaoj estas etno en Sudano. Ili vivas ĉirkaŭ la Tabi-montetaro, inter la Blua Nilo kaj la Blanka Nilo.
Saint-Laurent-de-la-Barrière
Saint-Laurent-de-la-Barrière [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 102 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Saint-Laurent-de-la-Barrière situas en la nordo de Charente-Maritime, nordoriente de Rochefort.
Transistoro
Transistoro estas duonkonduktaĵa disponaĵo uzata por amplifado kaj ŝaltado de elektronikaj signaloj kaj elektraj cirkvitoj. Ĝi konsistas el materialoj kun duonkonduktaj ecoj kaj havas minimume tri konektilojn, kiuj kondukas al la tri elektrodoj — emitoro, bazo, kaj kolektoro. Kiam oni fluigas (kutime tre malgrandan) kurenton inter la emitoro kaj la bazo, ĝi povas regi proporcie ege pli grandan kurenton inter la emitoro kaj la kolektoro. Tiamaniere la efiko de transistoro povas esti rigardata kiel amplifiko de la kurento el unu cirkvito (emitoro - bazo) en la dua (emitoro - kolektoro).
En analogaj cirkvitoj, transistoroj uziĝas kiel amplifiloj, frekvence fakte ekde 0 Hz, do konstanta kurento, ĝis en la gigaherca regiono (2012).
En ciferecaj cirkvitoj, la unua cirkvito povas kontroli la trapas-eblecon de la transistoro por la dua cirkvito. Tiam la transistoro restas en ŝlosita stato se neniu kurento estas inter emitoro kaj bazo, kaj malfermiĝas (komencas trapasi kurenton preskaŭ sen rezisto) se malgranda kurento ekfluas ĉi tie. Dank' al tiu sia eco transistoro povas roli kiel tre rapidaj elektraj ŝaltiloj, kaj aranĝoj de transistoroj povas funkcii kiel logikaj pordoj, RAM-tipa storejo kaj esti aplikataj por aliaj bitlogikaj taskoj. Fakte transistoroj estas la plej gravaj eroj de integra cirkvito, la tiel nomata splito. Splitoj povas enhavi milionojn da transistoroj malgraŭ sia malgrandeco. Plej ofte splito plenumas siajn celfunkciojn baze de ciferecaj metodoj.
La termino "transistoro" estas akronimo de la anglalingva transfer resistor kiu priskribas la funkcion de ĝi kiel reguleblan rezistancon depende de la aplikita kurento aŭ ŝargo. Per tia sia funktio transistoro similas al elektrona valvo, nome triodo, kaj foje pro tio estas nomata ankaŭ "duonkondukta triodo".
Antaŭ la erao de transistoroj oni vaste uzis vakutubojn por la sama celo. En moderna tekniko oni nun pli kaj pli malofte uzas unuopajn transistorojn, sed kunigas arojn de ili en integraj cirkvitoj. Jam tuj post sia enkonduko ĉirkaŭ 1950 la transistoro malfermis la vojon al ĝis tiam neimageble pli malgrandaj kaj pli malmultekostaj radioj, poŝkalkuliloj kaj komputiloj. Ĝi fariĝis la ĉefa komponanto en ĉia moderna elektronikaĵo.
Inventado
La transistoro estis inventita ĉe Bell Laboratories dum Decembro 1947 de John Bardeen, Walter Houser Brattain, kaj William Bradford Shockley, kiuj estis aljuĝitaj la Nobel-premion pri fiziko dum 1956. Ironie, ili klopodis konstrui kampefikan transistoron (FET — field effect transistor) antaŭdirita de Julius Edgar Lilienfeld tiom frue kiom 1925, sed fine malkovris kurentan amplifadon en dupolusa punkt-kontakta transistoro (bipolar point-contact transistor), kio sekve kondukis al la evoluo de la dupolusa junta transistoro (bipolar junction transistor).
Hălăliș
Hălăliș [hǝlǝliŝ] (hungare: Áldásos) estas komunumo en Rumanio oriente de Lipova. En 1910 ĝi havis 376 loĝantojn (rumanoj), en 1956 238). Ĝia unua skriba mencio estas el 1479. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
Transistoro
Inventado
Antaŭe la triodo, tre simpla speco de vakutubo eltrovita jam en 1907, antaŭenigis la elektronikan epokon, ebligante amplifitan radiofonion kaj granddistancan telefonion. La triodo, tamen, estis rompiĝema disponaĵo konsumanta multe da povumo. En 1925 la fizikisto Julius Edgar Lilienfeld registris patenton pri kampefika transistoro en Kanado. Per tio oni celis anstataŭigi la rompiĝeman, ekstere vitran, ene vakuan triodon per solidmateriala disponaĵo similefika. Lilienfeld registris patentojn ankaŭ en Usono en 1926. kaj 1928.
Tamen, Lilienfeld ne publikigis iujn reserĉajn artikolojn pri sia eltrovo, kaj liaj patentoj ne menciis iujn ekzemplojn de funkcipovaj pratipoj. Tiam estis daŭronte ankoraŭ jardekojn ĝis la efika produktado de altkvalitaj duonkonduktaĵoj ebliĝos, do eĉ se oni sukcesus konstrui tian kampefikan transistoron, en la 1920-oj kaj 1930-oj la ideoj de Lilienfeld pri solideca amplifilo ne trovus praktikan aplikon.
En 1934 Germana inventisto Oskar Heil patentis similan disponaĵon.
De Novembro la 17-a ĝis Decembro la 23-a, 1945, John Bardeen kaj Walter Brattain ĉe Bell Labs de la entrepreno AT&T en Usono plu eksperimentis kaj observis, ke, kiam oni aplikas du or-pintajn kontaktilojn al kristalo el germaniumo oni povas produkti signalon kun elira povumo pli granda ol la enira povumo.
La estro de la skipo dediĉita al la fiziko de solidmateriala elektroniko (Solid State Physics Group), William Shockley, ekkonis ties potencialon kaj dum kelkaj sekvantaj monatoj laboris por ege etendi la sciojn pri duonkonduktaĵoj. La terminon "transistoro" ekuzis John R. Pierce kiel mantelon por "transfera rezistilo" (transfer resistor).
Laŭ Lillian Hoddeson kaj Vicki Daitch, la aŭtoroj de biografio pri John Bardeen, Shockley proponis, ke la unua patento pri transistoro fare de Bell Labs baziĝu sur la kampa efiko, kaj, ke li nomiĝu kiel inventinto. Elfosinte la patentojn de Lilienfeld, kiuj jam de jaroj forgesiĝis, la advokatoj ĉe Bell Labs konsilis ne sekvi la proponon de Shockley, ĉar la ideo pri kampefika transistoro uzanta elektran kampon kiel "kradon" — alude al la krada elektrodo de vakutubo — ne plu novis.
Fakte, tio, kion oni inventis, estis la unua dupolusa punkto-kontakta transistoro. Kiel agnosko de tiu akomplaĵo ricevis en 1956 Shockley, Bardeen kaj Brattain komune la Nobelpremion pri Fiziko por: sia reserĉado pri duonkonduktaĵoj kaj sia malkovro de la transistora efiko.
En 1948 la punkto-kontaktan transistoron inventis, sendepende de la Usonanoj, la Germanaj fizikistoj Herbert Mataré kaj Heinrich Welker, laborante ĉe la firmao Compagnie des Freins et Signaux, filio de Westinghouse en Parizo. Jam antaŭe, dum la Germana klopodoj pri radaro dum la Dua Mondmilito, Mataré spertiĝis pri la evoluigo de kat-vangharegaj detektiloj — speco de kristalbaza rektifilo uzata por demodulado de radisignaloj — aplikantaj kristalojn el germaniumo kaj silicio. Ĉi-sperte li komencis reserĉi pri la fenomeno de interfero en 1947. Observinte kurentojn fluantajn tra puntokontaktiloj, simile al tio, kion Bardeen kaj Brattain pli frue en decembro 1947 akomplis, Mataré jam en junio 1948 kapablis produkti stabilajn rezultojn baze de specimenoj de germaniumo produktitaj de Welker. Ekkoninte, ke la sciencistoj de Bell Labs estis inventintaj la transistoron jam antaŭ ĝi, la firmao hastis enproduktadigi sian "transistronon" por apliko en amplifiloj por la Franca telefonreto.
La unua siliciobaza transistoro estis produktita de Texas Instruments dum 1954. Tio estis la laboro de Gordon Teal, spertulo pri la kreskigo de puregaj kristaloj, antaŭe ĉe Bell Labs.
La unuan kampefikan transistoron — fakte MOSFET (MOSFET — metal oxide semiconductor field effect transistor) — konstruis Kahng kaj Atalla ĉe Bell Labs en 1960.
Transistora funkciado
En NPN, vi devas havi pozitivan kurenton en la bazo por ŝalti la transistoron. Kaj en PNP vi devas have negativan kurenton en la bazo por ŝalti la transistoron.
Ĉar tiu diferenco multe gravas, la simboloj en la cirkvitaj bildoj estas malsamaj por la du specoj.
Dupolusa junta transistoro
Koncepte, oni povas kompreni dupolusan juntan transistoron kiel kunigon de du oponaj diodoj, konektitajn tiel ke ili kunhavas aŭ siajn pozitivajn aŭ negativajn elektrodojn. La antaŭen-biasita elsendil-baza junto allasas portantoj facile flui el la elsendilo. La bazo fabrikiĝas sufiĉe maldika, ke plej multaj injektitaj portantoj atingas la kolektilon anstataŭ rekombini en la bazo. Ĉar malgrandaj ŝanĝoj de la baza kurento signife efikas kolektilan kurenton, la transistoro povas funkcii kiel elektronika amplifilo. La rilatumo de amplifado, kutime nomita la kurenta pliiĝo (b), estas proksimume cent por plej multaj specoj de DJT-oj. Tio estas unu miliampero de baza kurento kutime igas kolektilan kurenton de proksimume cent miliamperoj. DJT-oj venkas je ĉiaj amplifikiloj de sone al radiofonie frekvencaj aplikaĵoj kaj estas ankaŭ popularaj kiel elektronikaj ŝaltiloj.
Pri iaj transistoroj (nomataj fototransistoroj), la bazo estas sentiva al la lumo, el kiu fotonoj kreas eligadon de elektronoj, do bazkurenton sufiĉe por amplifado per "transistorefiko". Asociitaj kun lum-emisiaj diodoj (LED-oj) en fotokuplilo, ili permesas transferi signalojn inter du elektre izolitajn cirkvitojn.
Kamp-efikaj transistoroj (FEToj)
La kamp-efika transistoro (ofte mallongigata kiel FET, de la angla field-effect transistor) estas transistoro, kiu uzas elektran kampon por ŝanĝi kondukecon de kanalo en duonkonduktaĵo. Tiaj tipoj de transistoroj estas unupolusaj, ĉar ili uzas nur unu tipon de partikloj por kondukeco (tiuj partikloj nomiĝas "portantoj", angle carrier).
Bazaj informoj
Kamp-efikaj transistoroj depende de la tipo de partiklo-portanto, klasiĝas en tiuj de majoritataj portantoj (kie la kurento okazas pro flue de majoritataj portanto-partikloj) kaj tiuj de minoritataj portantoj (kiuj baziĝas sur la minoritataj portantoj). Unuopa transistoro konsistas el aktiva kanalo tra kiu fluas ŝargo-portantoj, elektronoj aŭ truoj, direkte de la fonto (ofte montrata kiel S por la angla source) ĝis la dreno (D, angle drain). Fonto kaj dreno estas ligitaj al la semikonduktaĵo tra ohmaj kontaktoj. La kondukeco de la kanalo estas funkcio de potencialo aplikita trans la pordego kaj fontoelektrodoj.
La tri elektrodoj de la kamp-efika transistoro estas:
Elektrodoj de kamp-efika transistoro
Ĉiuj kamp-efikaj transistoroj havas fonton (S), drenon (D), kaj pordon (G) kiel elektrodojn, kiuj respektivas proksimume al la emitoro, kolektoro, kaj bazo de bipolaraj transistoroj.
La plej multaj FEToj havas kroman kvaran elektrodon nomitan la korpo, bazo, aŭ substrato. Tiu kvara elektrodo helpas ŝargi la transistoron en operacion; oni malofte uzas tiun elektrodon en cirkvito-dezajnoj, sed ĝia ĉeesto estas grava dum por fizika enpakiĝo de integra cirkvito. La grandeco de la pordo, longo L en la diagramo, estas la distanco inter fonto kaj dreno. La larĝo estas la etendaĵo de la transistoro, en la diagramo perpendikulara al la sekco. Kutime la larĝo estas multe pli granda ol la longo de la pordo. Pordolongo de 1 µm limigas la supran frekvencon al proksimume 5 GHz, 0.2 µm al proksimume 30 GHz.
La nomoj de la elektrodoj rilatas al ties funkcioj. La pordo-elektrodo povas servi kiel stirilo por fermo kaj malfermo de fizika pordo. Tiu pordo permesas elektronojn traflui aŭ blokas ilian trafluon per kreado aŭ forigo de kanalo inter la fonto kaj la dreno. Elektronoj elfluas el la fonto-terminalo direkte al la dreno-elektrodo pro influo de aplikita tensio. La korpo simple rilatas al la ĉefa parto de la duonkonduktaĵo, en kiu la pordo, fonto kaj drenilo situas. Kutime la korp-elektrodo estas ligita al la plej alta aŭ plej negativa tensio ene de la cirkvito (depende de ties tipo). La korpo-elektrodo kaj la fonto-elektrodo foje estas ligitaj kune, ĉar la fonto ankaŭ estas foje ligita al la plej alta aŭ plej malalta tensio de la cirkvito, sed tamen ekzistas pluraj uzoj de FEToj, kiuj ne havas tian konfiguracion, kiel ekzemple transmisiaj pordoj aŭ kaskod-amplifikilaj cirkvitoj.
Specoj de kamp-efikaj transistoroj
La kanalo de FET estas pliriĉigita por produkti aŭ N-tipan aŭ P-specan duonkonduktaĵon.
La dreno kaj fonto povas esti pliriĉigita de kontraŭa tipo al la kanalo, en tiel-nomataj "malplenigaj FEToj" (depletion mode FET), aŭ pliriĉigitaj de simila tipo kiel la kanalo kiel en "plenigaj FEToj" (enhanced mode FET).
Kamp-efikaj transistoroj ankaŭ estas distingitaj per la metodo de izol-materialo inter kanalo kaj pordo.
Specoj de FEToj estas:
MOSFED
La plej kutima speco de kamp-efika transistoro, la MOSFED (metal-oksid-duonkonduktaĵa kamp-efika transistoro) povas ankaŭ esti regardata kiel du malantaŭ-al-malantaŭ-aj diodoj kiuj apartigas la fontan terminalon de la drenila terminalo. La volumenaĵo intera kovriĝas de ekstreme maldika izola tavolo kiu portas la pordan elektrodon. Kiam tensio aplikiĝas inter la pordo kaj la fonton, elektran kampo kreiĝas en tiu volumenaĵo, kiu kaŭzas konduktivan kanalon formi inter lal fonto kaj la dernilo kaj kiu allasas kurentan fluon transe flui. La kvanto da tiu ĉi fluo povas esti modulata aŭ tute haltita per variado de la porda tensio. Ĉar la pordo estas izola, nenioma DK-a kurento fluas al aŭ de la la porda elektrodo. Tiu ĉi manko de porda kurento (komare al la baza kurento de la DJT), kaj la kapablo de la MOSKET agi kiel ŝaltilo, allasas kreadon de aparte rendimentaj cirkvitoj. De tio, MOSKET-oj jam fariĝas la domina teknologio uzita en komputa ekipaĵo tiel kiel mikroprocesoro kaj stora aparato tiel kiel RAMo.
La plej ofta formo de MOSKET-a transistoro uzata hodiaŭ estas la KMOS-o (komplementa metal-oksid-duonkonduktaĵo), kiu estas la bazo de preskaŭ ĉiuj integraj cirkvitoj produktitaj.
Avantaĝoj de Transistoroj Super Vakutuboj
Antaŭ la transistoro, la termjona valvo aŭ vakutubo estis la ĉefa komponanto de amplifilo. Gravaj avantaĝoj, kiuj allasis transistorojn anstataŭi iliajn valvajn antaŭulojn en preskaŭ ĉiuj aplikaĵoj, estas:
Termjonaj valvoj estas plu uzata ĉe tre alt-povaj aplikaĵoj tiel kiel signala amplifado por radiofonia dissendado. Iuj sonaj amplifiloj ankaŭ uzas ilin, iliaj entuziasmuloj asertas, ke la sono estas pli bona. Aparte, iuj argumentas, ke la pli granda nombro da elektronoj en vakutubo pli bone kondutas kun pli granda statistika precizeco. Aliaj detektas distingan "varmecon" en la sono. La "varmeco" estas fakte distordo kaŭzita de la vakutuboj, sed aŭdamantoj trovas ian kvanton da "nebuleco" plaĉa.
La "dua generacio" de komputiloj tra la 1950-oj kaj 1960-oj elstarigis tabelojn kun multaj individuaj transistoroj. Sekve, transistoroj, aliaj komponantoj, kaj la necesaj konduktiloj estis integritaj en unuopaj, amas-produktitaj komponantoj en icoj. Ĉe moderna cifera elektroniko, unuopaj transistoroj estas maloftaj, kvankam ili restas kutimaj en povaj kaj analogaj aplikaĵoj.
Kromsignifo
Laŭ la komuna parolmaniero, ricevaparato kun transistoroj estas metonimie ankaŭ nomata transistoro, kiel ekzemple radioricevilo.
Dombloko
Dombloko estas urba spaco limigita de stratoj ĉiuflanke. En kelkaj landoj la termino dombloko povas referenci ankaŭ al ĉiu el la flankoj kiuj konstituas la domaron. Tio estas, ke dombloko povas esti kaj la urba bloko de kelkaj flankoj aŭ la distanco kiu estas de angulo al la venonta angulo.
Tlapacoya
Tlapacoya estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlapacoya.
Dombloko
La dombloko povas esti jam konstruita aŭ ankoraŭ konstruota. Ties plej ofta formo moderne estas kvarangula kaj kvadrata aŭ rektangula, sed en antikvaj urboj, ĉefe ĉe Eŭropo, Nordafriko, Meza Oriento kaj en kelkaj lokoj de Centra Azio, ili povas montri tre variajn kaj malregulajn formojn.
Tlapacoya
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6034 loĝantojn. El tiuj estas 2918 viroj kaj 3116 virinoj. La komunumo havas surfacon de 80.38 kvadratkilometroj.
Dombloko
La urbo Madrido estas ekzemplo de mikso de dezajnoj, kun historia kerno komplete malregula, zonoj liniecaj kiaj la tiel nomata Ciudad Lineal aŭ la kvartalo Salamanko kaj novaj kvartaloj kie intermiksiĝas kvadrataj, sesangulaj formoj ktp.