cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Centra Aŭstralio
Centra Aŭstralio aŭ regiono de Alice Springs estas unu el la kvin regionoj de la Norda Teritorio en Aŭstralio. La termino Centra Aŭstralio estas uzata por priskribi areon centre en Alice Springs en Aŭstralio. Ĝi estas foje menciata kiel Centralia; kaj tiele la lokanoj estas foje nomataj kiel Centralians (centralianoj). Tiu regiono estas situanta en la suda parto de la Norda Teritorio lime okcidente kun Okcidenta Aŭstralio kaj oriente kun Kvinslando.
10820 Offenbach
10820 Offenbach estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana-franca komponisto Jacques Offenbach (1819–1980) kiu kreis la opereton aŭ "opéra bouffe" : tipo de opero kiu iĝi tre populara precipe en Parizo. Orphée aŭ Enfers (1859) kaj La Belle Hélène (1864) estas inter liaj plej famaj operetoj.
Korea Basbala Komitato
La Korea Basbala Komitato (한국야구위원회, Korean Baseball Organization, mallonge KBO) estas la rega instanco de basbalo en Sud-Koreio. Ĝia supra ligo estas la Korea Basbala Ĉampionado.
M. Attila Demeter
Biografio
Márton-Attila Demeter la mezlernejon finis inter 1986-1990 en Miercurea Ciuc kaj li studis la en primekanika fako du jarojn en Kluĵo en 1990-1992. Inter 1992-1996 li studis filozofion en la Universitato Babeş-Bolyai kaj kulturfilozofion en la sama universitato en 1996-1997. Li estis praktikanto (1996-1998) en la sama universitato, asistanto (1998-2001), adjunkto de 2001, scienca esploristo (1996-1997) de la Erdélyi Múzeum-Egyesület, preleganto en la Universitato Kristana de Partium (1998-2005). Lia esplorkampo estas la politika filozofio, politika idehistorio.
Koblentz
Koblentz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Uecker-Randow-Tal de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 924
NGC 924 (aliaj indikoj — PGC 9302, UGC 1912, MCG 3-7-12, ZWG 462.12) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sergej Botkin
Sergej Petroviĉ BOTKIN (Сергей Петрович Боткин) naskiĝis la 17-an de septembro 1832 en Moskvo, Zemljanoj Val str., 35 (la konstruaĵo konserviĝas), mortis la 24-an de decembro 1889 en la franca urbo Menton situanta ĉe la Bordo Lazura.
Li estis fama rusa kuracisto, medicina doktoro kaj profesoro.
Lia patro Petro Kononoviĉ Botkin (1781—1853) estis riĉa te-negocisto kaj havis dudek ses gefilojn de du edzinoj, sed elvivis nur dek kvar. Lia patrino Anna Ivanovna Postnikova (1803-1838) apartenis ankaŭ al riĉa negoca klano. Ŝi mortis kiam Sergej estis sesjara knabo.
Infanaĝe li lernis sciencojn hejme sub gvido de sia frato Bazilo. Li ne revis pri la medicina kariero, sed en 1850 li indiferente studentiĝis en Moskva Universitato en la medicina fakultato. Pro siaj denaska talento kaj diliginteco li sukcese finis la Universitaton en 1855 kun la Ora medalo kaj meritis la rangon de elstara kuracisto.
Unu jaron li praktikis sian lertecon en Krimeo, kie tiam okazis la turka-rusa milito. Li servis tie kaj elkurasis multajn vunditojn sub gvido de elstara rusa kirurgo Nikolaj Ivanoviĉ Pirogov.
En 1856-1860 Botkin staĝis en kelkaj eŭropaj klinikoj funkciintaj en Königsberg, Berlino, Würzburg, Vieno, Londono kaj Parizo.
Samtempe li disertis por la medicina doktoro en la temo: "Pri sorbado de graso en la intestaro". En 1861, kiam li estis sufiĉe juna viro (29j), li iĝis profesoro de Lia Imperiestra Moŝto Aleksandro la 2-a Medicina Akademio en Sankt Peterburgo. Lia perfekta kaj sukcesa kuracado baldaŭ famiĝis, tial ekde 1872 li pozitive kuracis grave malsanan imperiestrinon de Rusio Maria Aleksandrovna, kio rezultigis daŭrigon de ŝia vivo ĝis 1880. Tiam li meritis la rangon de la kortega medicinisto kaj li estis la unua ruso sur ĉi-posteno (antaŭe ĝin okupis la fremduloj).
En la Akademio li multe kaj fruktodone instruis la medicinon, kio efektivigis aperigon de multaj rusiaj kuracistoj. Unu el liaj studentoj estis posta elstara fiziologo Ivan Pavlov.
Memoro
En Italio li konatiĝis kun mecenato Kosma Soldatenkov, kun kiu li amikis dumvive. Antaŭ morto tiu testamentis grandan monon por konstruado de hospitalo en Moskvo. Ĝi ekfunkciis en 1910. Ĝis 1920 ĝi nomiĝis Soldatenkova hospitalo. Ekde 1920 ĝi nomiĝas Botkina malsanulejo (ruse Городская клиническая больница имени С. П. Боткина). Ĝi estas unu el plej grandaj en Rusio, en kiu servas ĉirkaŭ 2 500 altkvalifikaj kunlaborantoj kapablaj kuraci unumomente pli ol 2 000 pacientojn. Nomon de Sergej Botkin portas ankaŭ malsanulejoj en urboj Sankt Peterburgo kaj Orjol.
filo Eŭgeno
Eŭgeno Sergejeviĉ Botkin estis la kortega medicinisto de Lia Imperiestra Moŝto Nikolao la 2-a. Li sukcese kuracis la tutan caran familion, precipe caridon Aleksio suferintan pro hemofilio. Kune kun ĉiuj gefamilianoj li estis en ekzilo en Ekaterinburgo. Tie bolŝevikoj proponis al li memsavon kun unu kondiĉo - forlaso de la eksaj gecaroj kaj ties kvin infanoj. Eŭgeno Botkin kiel vera rusa patrioto kaj kuracisto rifuzis akcepti la proponon. La 18-an de julio 1918 lin oni pafmortigis kune kun ceteraj gemalliberuloj.
Atsuhiro Miura
Atsuhiro Miura (japane 三浦 淳宏, n. 24-an de julio 1974) estas japana futbalisto. Li de 1999 ĝis 2005 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Romiaj mezurunuoj
La romia mezuro, kiel aliaj tradiciaj mezuroj, ne havis racian difinojn kaj eĉ variis dum la jarcentoj. Tiuj mezuroj aperis laŭ nekonataj historiaj kialoj. Pro la grandeco de Romia imperio, tiu mezuro tre influis la eŭropajn mezurojn ĝis la kreado de SI.
Libra, pondo aŭ asse (funto) ĉ. 330 g (komprenu,gramon X gravita akcelo) Uncia (unco)	 ĉ. 27,5 g   Semissis aŭ semiassis  	ĉ. 165 g   Decussis  	ĉ. 3300 g   Talentum  	ĉ. 26,4 kg
longo
(17021) 1999 DS6
(17021) 1999 DS6 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Romiaj mezurunuoj
Pes (futo) ĉ. 29 cm   Cubitus (ulno)	  ĉ. 43,5 cm   Passus (paŝo)  	ĉ. 145 cm   Stadium (stadio)  	ĉ. 181 m   Miliarium (mejlo)  	ĉ. 1450 m
József Szarvas
Biografio
József Szarvas inter 1977-1983 estis vicaktoro en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1987. Lia ĉefinstruisto estis István Horvai. Post siaj studoj li estis membro de Gaja Teatro. Inter 1997 kaj 2001 li apartenis al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). En 2002 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ricevis plurajn premiojn ekde 1991, en 2021 premion Kossuth.
84566 VIMS
84566 VIMS estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ la Visible and Infrared Mapping Spectrometer (Videbla kaj Infraruĝa Kartografia Spektrometro) aŭ VIMS, instrumento ĉe la kosmosondilo Cassini-Huygens, kiu studis la saturnan sistemon de sia alveno en 2004. Tiu instrumento providis datumojn por determini la komponiĝon, surfacajn temperaturojn kaj strukturojn, ringojn kaj atmosferojn.
15042 Anndavgui
15042 Anndavgui estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la franca astronomo Jean-Claude Merlin elde sia observatorio proksime de Le Creusot (Saône-et-Loire, Francio).
Nomo
Ĝia nomo estis komponita en honoro de Annick, edzino de la malkovrinto, kaj de iliaj du filoj David kaj Guillaume. Ĉiuj tri estas muzikistoj, respektive ludantaj violonon, trupeton kaj kornon. Ili alportis fortan alpogon al la malkovrinto en ties astronomiaj agadoj. Annick estas ankaŭ instruistino pri franclingva literaturo kaj fama astrofotografiistino.
Ligo de la Justuloj
La Ligo de la Justuloj (Bund der Gerechten; origine Ligo de la Justeco, Bund der Gerechtigkeit) ​ estis sekreta revolucia organizaĵo fondita en Parizo en 1836 fare de germanaj elmigrintoj apartenantaj al la Ligo de la Proskribitoj (Bund der Geächteten). Ilia moto estis «Ĉiuj homoj estas fratoj». En 1847 ĝi ekhavos la nomon de Ligo de la Komunistoj, je propono de Karl Marx kaj de Friedrich Engels.
Roman Borisoviĉ Nikolskij
Roman Borisoviĉ NIKOLSKIJ estis rusa esperantisto verdikta al mortpafo de la Sovetunio por spionado por kaj varbado al "kontraŭrevolucia, trockiista terorista spiona organizaĵo". Li naskiĝis la 20-an de aprilo 1902 en Sankt-Petersburgo, kaj estis verdiktita al mortpafo en 1938.
Nikolskij laboris kiel vic-librotenisto en de la ŝtata firmao Mospoligraf, kaj loĝis en Moskvo. Li estis senpartiano,
La 17-an de februaro 1938 Nikolskij estis arestita per Moskva regiona filio de NKVD, kiel membro de Dum juĝesplorado li konfesis sin kulpa je prezentita al li krimo kaj atestis, ke en la suprenomitan organizaĵon li estis varbita en 1926 per ĝenerala sekretario de Centra Komito de Sovetrespublikara Esperantista Unio, Ernest Drezen, laŭ kies ordonoj li okupiĝis pri spionado kaj varbado.
Acsád
Acsád [aĉAd], kroate Aĉada estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. La loknomo estas hungara praa nomo.
Historio
En Acsád loĝis pli frue romianoj. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1255 laŭ tiama hungara ortografio "Achad".
Vidindaĵoj
La mezepoka Preĝejo de Johano Baptisto (Acsád) trakonstruiĝis en baroka stilo. Alia vidindaĵo estas ankoraŭ Kastelo de Acsád. En la kasteloparko troviĝas maloftaj kaj malnovaj arboj.
Respubliko Montara Armenio
La Respubliko Montara Armenio (armene: Լեռնահայաստանի Հանրապետութիւն Lernahajastani Hanrapetut'jun; ankaŭ konata kiel Aŭtonoma Respubliko Sjuniko estis mallongdaŭra kaj neagnoskita ŝtato en la Suda Kaŭkazio, en la nunaj armenaj provincoj Vajoco-Dzoro kaj Sjuniko, kaj partoj de la memproklamita Arcaĥa Respubliko kaj Naĥiĉevano en nuna Azerbajĝano . Montara Armenio estis kontraŭ-bolŝevikisma armena ŝtato establita de armea komandanto kaj armena politika pensulo Garegin Nĵdeh kaj liaj aliancanoj kun la subteno de lokaj gerilaj trupoj, post la subpremado de la Februara Ribelo en aprilo 1921. Ĝi ne estis rekonita de iu ajn lando sed ekzistis ĝis mezo de julio de la sama jaro. Ĝia fakta ĉefurbo estis Goris, kiel la deklaro de sendpeendeco estis proklamita en ĝia katedralo, kun ĉeesto de Garegin Nĵdeh, membroj de la eklezio kaj miloj da loĝantoj.
Post la Unua Mondmilito
Post Unua mondmilito, la subskribo de la Traktato de Sèvres, kaj en la rezultaj pacnegocadoj en Parizo, la aliancanoj ĵuris puni la Junajn Turkojn kaj rekompensi iujn, se ne ĉiujn, de la orientaj provincoj de la imperio al la ĝermanta Armena Respubliko. . Tamen la aliancanoj pli zorgis pri finado de la packontraktoj kun Germanio kaj la aliaj eŭropaj membroj de la Centraj Potencoj. En aferoj rilataj al la Proksima Oriento, la ĉefaj okcidentaj potencoj, Britio, Francio, Italio kaj Usono, havis konfliktajn interesojn pri la influkampoj, kiujn ili alprenis. Dum estis kriplaj internaj disputoj inter la aliancanoj, Usono hezitis akcepti mandaton super Armenio. Dume, la ĵus formitaj Rusa Soveta Federacia Socialisma Respubliko kaj Turka Nacia Movado ambaŭ celis transpreni Kaŭkazion, inkluzive Armenion. La bolŝevikoj simpatiis kun la Turka Movado pro ilia reciproka opozicio al la okcidentaj potencoj, aŭ "Okcidenta Imperiismo", kiel la bolŝevikoj aludis ĝin. La soveta registaro formis aliancon kun la turkaj naciistoj kaj komencis sendi al ili oron kaj armilojn. Ĉi tio montriĝis katastrofa por la armenoj, kaj fine Okcidenta Armenio falis sub la invadajn trupojn.
Turk-armena Milito
La 20-an de septembro 1920, la turka generalo Kazım Karabekir invadis la limojn de la Armena Demokratia Respubliko, kiu estis difinita de Usono. En respondo, la Armena Demokratia Respubliko deklaris la militon al Turkio la 24-an de septembro kaj la Turk-Armena Milito komenciĝis. En la regionoj Oltu, Sarıkamış, Kars kaj Aleksandropolo armenaj fortoj koliziis kun tiuj de la turko Karabekir. Mustafa Kemal Atatürk tiam sendis plurajn delegaciojn al Moskvo je priserĉado de alianco. Tio estis katastrofa por la armenoj.
La 18-an de novembro, armistico estis finita, kaj tiam plena packontrakto, la Traktato de Aleksandropolo, la 2-an de decembro 1920.
Deklaracio
La 18-an de februaro 1921, la daŝnakanoj gvidis kontraŭsovetian ribelon en Erevano kaj usurpis la povon. La Armena Revolucia Federacio kontrolis Erevanon kaj la ĉirkaŭajn regionojn dum preskaŭ 42 tagoj antaŭ esti venkitaj de pli multnombraj trupoj de la Ruĝa Armeo en aprilo 1921. La gvidantoj de la ribelo tiam translokiĝis al la regiono Sjuniko.
La 26-an de aprilo 1921, la dua Tut-Zangezura Kongreso, okazinta en Tatev, sciigis la sendependecon de la aŭtonomiaj regionoj Daralakjazo (Vajoco-Dzoro), Zangezuro, kaj Montara Karabaĥo, sub la nomo de Respubliko Montara Armenio.
Politiko
La urbo Goris iĝis la ĉefurbo de la ŝtato, kaj Garegin Nĵdeh estis elektita kiel ĉefministro kaj ministro de Defendo. Poste, en julio, Simon Vracjan ekoficis kiel ĉefministro dum Nĵdeh iĝis la guberniestro kaj la ĝenerala komandanto.
Inter aprilo kaj julio 1921, la Ruĝa Armeo faris masivajn armeajn operaciojn en la regiono, atakante Sjunikon de nordo al oriento. Post monatoj da furiozaj bataloj kun la Ruĝa Armeo, la Respubliko Montara Armenio kapitulacis en julio 1921 sekvante la promesojn de Soveta Rusio reteni la montaran regionon kiel parto de soveta Armenio. Post perdado de la batalo, Garegin Nĵdeh, liaj soldatoj, kaj multaj elstaraj armenaj intelektuloj, inkluzive de gvidantoj de la unua sendependa Respubliko Armenio, transiris la limon en najbara persa urbo Tabrizo.
La formado de la mallongdaŭra respubliko savis la armenan loĝantaron de Sjuniko je masakrado fare de la azeroj. La heroeco kaj racia diplomatieco de Garegin Nĵdeh certigis ke la suda armena regiono de Sjunik restu en sovetiaj armenaj manoj.
6514 Torahiko
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana fizikisto, terfizikisto kaj verkisto Torahiko Terada (japane: 寺田 寅彦 Terada Torahiko, 1878–1935).
Angla enlanda milito
La Angla enlanda milito estis serio de militoj kaj politikaj movadoj en Anglio, kiuj okazis inter la subtenantoj de la parlamento kaj subtenantoj de la reĝo ekde 1642 ĝis 1651. Dum la unua kaj dua militoj subtenantoj de Karlo la 1-a batalis subtenantojn de la Longa Parlamento. Dum la tria milito subtenantoj de Karlo la 2-a batalis subtenantojn de la Eta Parlamento. La tria milito finiĝis per la parlamenta venko en la Batalo de Worcester je la 3-a de septembro 1651.
La Angla Revolucio estis la periodo de la historio de Britio ekde 1642 ĝis 1689. Ĝi ampleksiĝas ekde la fino de la reĝado de Karlo la 1-a, tra la Respubliko kaj la Protektorato de Oliver Cromwell kaj finos je la Gloria Revolucio, kiu forigos Jakobon la 2-an.
La parlamenta povo
La Protektorato de Cromwell (1653 - 1660) montris la povon de la Parlamento. Li nuligis la Ĉambron de la Lordoj kaj centrigis sian povon en la armeo kaj la Ĉambro de la Komunuloj. La sukceso de Cromwell okazis ĉar li scipovis pluhavi pacon kaj stabilecon, kaj havigis la necesajn resursojn por la religia tolero por nekatolikaj grupoj. Pro tio, la judoj, kiuj estis forpelitaj el Anglio en 1290, povis reveni en 1655. La energia ekstera politiko de Cromwell kaj la sukcesoj de la Armeo kaj la Floto havigis al Aglio grandan prestiĝon en fremdaj landoj.
Reĝado de Karlo la 1-a (1625 - 1649)
Kiam en 1603 mortis la reĝino Elizabeto la 1-a sen lasi filaron, Jakobo, filo de Maria Stuart, ricevis la kronon, estante la unua reĝo de la Domo de Stuarto; la politika situacio ŝanĝiĝis: lia taktomanko ĉe la Parlamento, pro sia ideo de la dia rajto de reĝoj, konfluis en longa konflikto, kiu akriĝis kiam okazis la sukcedo ĉe la krono de lia dua filo, Karlo la 1-a.
La tendenco al la absolutismo de Karlo la 1-a akrigis siajn rilatojn kun la Parlamento, kiu klopodis kontroli lian arbitran kreadon de impostoj kaj lian religian reformismon. Dum tiu reĝado sinsekvis du enlandaj militoj inter la partianoj de la reĝo kaj tiuj de la Parlamento. Karlo la 1-a estis la viktimo de la politika radikalismo kaj estis kondamita je mortpuno pro alta perfido al la Ŝtato en 1649.
La unua enlanda milito (1642-1645)
Antaŭ du jaroj, Oliver Cromwell estis reveninta al la Parlamento post sia abandono en 1629. Kiam eksplodis la enlanda milito en 1642, kunigis kavalerian regimenton, por lukti favore la parlamenton. Per tiu trupo li sukcesis grandan prestiĝon kiel militisto dum la unua fazo de la milito.
La dua anglenlanda milito (1648 - 1649)
La disputoj inter la partianoj de la reĝo Karlo la 1-a, kiu troviĝis enkarcerigita de la parlamentaj fortoj, kaj tiuj de la "Longa Parlamento" pludaŭris. Tamen la malmultaj monarkiaj apogoj inter la propraj parlamentanoj ĉesis kiam la reĝo forfuĝis, alianciĝis kun la skotoj kaj eksplodigis denove la enlandan militon en 1648. Cromwell subpremis ribelon en Kimrio kaj venkis sur la skotoj en Preston (aŭgusto de 1648). Denove li alianciĝi kun la armeo kontraŭ la Parlamento, kiu klopodis renegocii kun Karlo. Decembre li permesis la forigon de la opozicio, pluhavante nur kelkajn membrojn kiuj samopiniis pri kreado de komitato juĝonta la Reĝon pro perfido. Estis milito por ĉevaliroj kie Oliver Cromwell finvenkis danke al sia Roto de Sanktuloj (Ironsides) sur la promonarkianoj. La fino de la milito kialis la juĝon pro alta perfido de la reĝo kaj ties posta senkapigo, kaj kiel konsekvenco oni proklamis la ununuran respublikon en la angla historio.
La tria angla enlanda milito (1649 - 1651)
La unua tasko de Cromwell dum la Respubliko, kiu estis proklamita post la ekzekuto de Karlo la 30an de januaro de 1649, estis la repacigo de Irlando kaj Skotio. Liaj ĉefaj celoj estis atingi stabilan registaron kaj toleremon por ĉiu puritanaj grupoj. Cromwell venkis super la monarkianoj en Irlando kaj Skotio kaj kontrolis Anglion.
La Protektorato de Cromwell (1653 - 1660)
La neceso, ke la armeo kontrolu la situon provokis tuje la ŝanĝon de la Respubliko en militista diktaturo regata de Cromwell laŭ la radikala puritanismo. Li nuligis la Ĉambron de la Lordoj kaj centrigis sian povon en la armeo kaj la Ĉambro de la Komunuloj. Unu de la plej signifaj leĝoj de tiu periodo estis la Aktoj de Navigado. La sukceso de Cromwell okazis ĉar li kapablis pluhavi la pacon kaj la stabilecon, kaj havigi la necesajn resursojn por la religia toleremo por nekatolikaj grupoj. Pro tio, la judoj, kiuj estis forpelitaj de Anglio en 1290, povis reveni en 1655. La energia ekstera politiko de Cromwell kaj la sukcesoj de la Armeo kaj de la Floto havigis al Anglio grandan prestiĝon eksterlande. La angloj, aliance kun Francio, forprenis Dunkerkon el Hispanio en 1658, atingante tiele fortikaĵan urbon en la kontinento ekde kie invadi Calais, urbo kiun Anglio estis perdinta antaŭ 100 jaroj.
Tamen la politika situacio retis malstabila kaj kontraŭis la Protektantan Lordon kontraŭ la Parlamento iome malfortigita de tiu, kiu klopodis ŝanĝi la principojn de la Konstitucio. En 1657 li akceptis la nomitan Humilan Peton kaj Konsilon: peto krei duan parlamentan ĉambron kaj povecon nomumi lian sukcedonton, sed li ne akceptis la titolon de reĝo.
Je la morto de Cromwell, la 3a de septembro de 1658, la Respubliko fandiĝis. Cromwell estis enterigita en la Abatejo de Westminster kaj lia filo, Richard Cromwell, kiun li estis nomuminta sian sukcedonton, estis malkapabla pluhavi la povon. La generalo George Monck kunvolis la parlamenton kie oni decidis restarigi la monarkion kaj la Ĉambron de la Lordoj en 1660.
Restarigo de la familio Stuarto: Karlo la 2-a (1660 - 1685) kaj Jakobo la 2-a (1685 - 1688)
En 1660, Karlo la 2-a restarigas la monarkion kaj la dinastion Stuarton en Britio, pluhavonta poste relativan trankvilecon post la fino de la enlanda milito.
Jakobo Stuarto (frato de Karlo la 2-a) iĝis lordo kaj supradmiralo de Anglio. En 1672 Jakobo anoncis publike sian konverton al la katolikismo. Venontjare, la angla Parlamento aprobis la Akton de Pruvo, laŭ kio la katolikoj iĝis kontraŭleĝaj por la posedo de publikaj postenoj, kaj Jakobo demisiis kiel supra admiralo. En 1679, la Ĉambro de la Komunuloj klopodis ekskludi Jakobon el la trono, malsukcese.
Je la morto de Karlo en 1685, Jakobo iĝis reĝo. Li apartigis multajn ej siaj sekvantoj per severaj reprezalioj, ĉefe kiel konsekvenco de serio de subpremataj juĝoj konataj laŭ la nomo de "Sangaj Juĝoj". Jakobo klopodis atingi la apogon de la disidentoj kaj de la katolikoj en 1687, finigante la religian problemaron, sed li sukcesis nur pligrandigi ĝin. La naskiĝo de lia filo, Jakobo, la 10an de junio de 1688, preskaŭ garantiis la katolikan sukcedon. Malmulte poste, la estroj de la opozicio invitis la bofilon de Jakobo, Vilhelmo de Oranĝe, posta Vilhelmo la 3-a de Anglio, ekposedi la anglan kronon, eksplodigante tiele la Glorian Revolucion.
Gloria Revolucio (1688 - 1689)
Vilhelmo ekatingis la portempan kontrolon de la registaro, kaj en februaro de 1689 estis oferita, al li kaj al Maria la 2-a (Anglio), la krono kondiĉe ke ili akceptu Deklaron de Rajtoj. Tiu leĝoprojekto donis la sukcedon al la fratino de Mary, (Ana de Anglio), kaze ke Mary ne havu filojn, malpermesis la aliron al la trono de katolikoj, garantiis liberajn balotadojn kaj oftajn konvokojn de la Parlamento, kaj deklaris kontraŭleĝan la ekzisto de konstanta armeo en paca epoko.
La Gloria Revolucio sukcesis, sen sangoverŝo: la Parlamento regis kaj Anglio estis riĉa. Ĝi estis venko de la whig aŭ liberaluloj, ĉar, se katolikoj ne rajtis reĝi, neniu monarko rajtis esti absoluta.
Grava en ĉiu tiu revolucia procezo estis la politika antaŭeniro (dum la sistemo en la eŭropa kontinento pluestis absolutista, la britoj jam havis parlamentan monarkion stabilan) kie troviĝis Britio post la fino de la 17-a jarcento, kio havigis la intelektajn eblecojn por esti dum la tuta 19-a jarcento la nedisputebla hegemonia potenco. Krome ĝi semis la politikan bazon por ke baldaŭe dosvilviĝu la nomita Industria Revolucio, kio certigos la tutmondan hegemonion por preskaŭ unu jarcento.
Majstro M S
Majstro M S aŭ Majstro M. S., hungare: M. S. Mester, germana: Meister M. S., slovake: Majster M. S. estis hungaria pentristo el la 16-a jarcento apartenanta al la malfrugotika kaj renesanca stiloj.
Vivo
Pri vivo de Majstro M S oni scias nenion, restis nur kelkaj belegaj pentraĵoj kun subskriboj M S. Pri tio oni kreis diversajn teoriojn, sed sen pruvoj. Kelkaj opinias, ke M signifas majstro, S signifas Sebastiano. Laŭ germana teorio li estis bavara kuprogravuristo Matthäus Zaisinger el Munkeno. M S estis aktiva en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio. Laŭ la arthistoriistoj li lernis la pentroarton en Italio.
Postrestis pentraĵoj pentritaj inter 1500-1510 origine en Preĝejo de sankta Katarino (Banská Štiavnica). La nuntempaj lokoj estas:
Olga Haselbeck
Biografio
Olga Haselbeck lernis kantoteknikon en Budapeŝto, Milano kaj Bayreuth. Ŝi ricevis stipendion en 1908 en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la sekva jaro ŝi debutis en la Operejo kiel Santuzza (Pietro Mascagni: Cavalleria rusticana). En 1914 ŝi edziniĝis. En 1919 ŝi estis Judit en premiero de Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo. Ŝi ofte kantis ankaŭ en Berlino kaj en aliaj gravaj urboj. En 1932 ŝi retiriĝis, en 1948 ŝi estis nomumita eterna membro de la Operejo.
1491 Balduinus
1491 Balduinus estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
Kvankam malkovrita en la dua duono de februaro, ĝi erare ricevis la provizoran nomon 1938 EJ anstataŭ 1938 D... kiel volas la regulo de nomigo.
Nomo
Ĝia nomo honoras la reĝon de la Belgoj Balduenon la 1-an, sub latiniga formo "Balduinus".
Prušánky
Prušánky (Pruschanek) estas municipo en distrikto Hodonín, en Sudmoravia regiono en Ĉeĥio situanta 11 km sudokcidente de Hodonín en regiono Podluží. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1261.
Mařenice
Mařenice (Groß-Mergthal) estas municipo de Ĉeĥio situanta en distrikto Česká Lípa proksimume 10 km nordoriente de Nový Bor. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1372.
Protekto de la naturo
La municipo kaj la alligitaj vilaĝoj kaj solejoj estas sur teritorio de PPR Luzacia montaro.
Ivenack
Ivenack estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Goĝo
Goĝo (五條市 [goĝoo-ŝi], laŭ Transskribado Hepburn: Gojō-shi, Kunrej: Gozyô-si) estas urbo en Gubernio Nara en Japanio.
Colin Baker
Colin BAKER (naskiĝis la 8an de junio 1943) estas angla aktoro kiu rolludis kiel Paul Merroney en la BBC-a drama serio La Fratoj de 1974 al 1976 kaj kiel la 6a Doktoro en la longedaŭra sciencfikcia TV-serio Doktoro Kiu de 1984 ĝis 1986. La tempo de Baker kiel la Doktoro pruvis esti polemika epoko por la serio, kiu inkluzivis paŭzon en produktado kaj lia konsekvenca anstataŭaĵo sur la ordoj de BBCa kadro Mikaelo Grado.
Zduny
Zduny estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al Zduny en distrikto Krotoszyński.
Rybníček (Újezd)
Rybníček (Ribnik) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Újezd en distrikto Olomouc. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Újezd. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/444. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 82 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Kantono Kanawha
La kantono Kanawha - angle Kanawha County - estas kantono de Usono en la subŝtato Okcidenta Virginio. Ĝia administra centro estas la urbo Charleston.
Rybníček (Újezd)
Rybníček situas en katastra teritorio Újezd u Uničova kun areo 18,6 km².
Kantono Kanawha
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Laŭ loĝantaro ĝi estas la plej granda distrikto de Okcidenta Virginio. Ĝi apartenas al la metropola area de Charleston, kiu ampleksas ankaŭ la kantonojn Boone, Clay, Lincoln kaj Putnam.
Rybníček (Újezd)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1399. Ĝi estis nomita laŭ vico de fiŝlagoj, kiuj ĉi tie antaŭe troviĝadis, kelkaj el ili konserviĝis ĝis hodiaŭ.
La devene ĉeĥa municipo pase de la 18-a jarcento germaniĝis, sed post la jaro 1945 la devenaj loĝantoj estis ellandigitaj kaj en la jaro 1960 Rybníček fariĝis konsisto de Újezd.
Kirju
Kirju japane 桐生市, latinliterigo laŭ sistemo Hepburn Kiryū-shi - estas urbo de Japanio, kiu apartenas al la Gubernio Gunma. La urbo situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ takso de oktobro 2019 la urbo havis loĝantojn.
Ivan Sarafov
Ivan Bonev SARAFOV (naskiĝis 1900 - forpasis la 18-an de februaro 1982) estis eminenta bulgara esperantisto.
Li esperantistiĝis ĉ. 1920 kaj ludis gravan rolon en la historio de la bulgara movado. Sarafov estis i.a. redaktoro de Bulgara esperantisto, estrarano kaj sekretario de la landa asocio, komitatano de UEA kaj sekretario de LKK de la 48-a UK 1963. Li iniciatis kaj redaktis la Esperantan revuon Bulgara filmo (1958-1960). Li estis kunaŭtoro de du grandaj vortaroj. En 1961 publikiĝis la bulgara-esperanta vortaro de Atanas D. Atanasov, Ivan Sarafov, Asen Simeonov kaj Dimitar Simeonov (624 p.). Du jarojn poste, en 1963, aperis la alidirekta esperanta-bulgara vortaro de Ivan Sarafov, Dimitar Simeonov, Kiril Georgiev, Simeon Ĥesapĉiev kaj Georgi Dimov (441 p.). En 1971 aperis lia verko pri la historio de la bulgara Esperanto-movado.
Golfeto Milne
La Golfeto Milne (Milne Bay) estas granda golfeto en la Provinco Golfeto Milne, en sudoriento de Papuo-Nov-Gvineo. Pli ol 35 kilometrojn longa kaj ĉirkaŭ 15 kilometrojn larĝa, Golfeto Milne estas ŝirmita profund-akva haveno atingebla tra la Markolo Ward Hunt. Ĝi estas ĉirkaŭata de tre arbara Montaro Stirling norde kaj sude, kaj je la norda bordo, mallarĝa marborda zono, humida pro marĉoj el saguo kaj mangrovo. La golfeto estis nomita laŭ Sir Alexander Milne.
Tie okazis la Batalo de Golfeto Milne en 1944 dum la Dua Mondmilito.
Dolní Světlá
Nomon Dolní Světlá havas du setlejoj:
Ilmar Tammelo
Ilmar TAMMELO (naskiĝis 1917 - forpasis la 7-an de februaro 1982) estis profesoro pri juro en la Universitatoj de Salzburg (Aŭstrio) kaj Strasburgo (Francio). Tammelo estis kompetenta esperantologo, kiu i.a. kunlaboris kelkfoje en la revuo Esperanto.
Tirena maro
La Tirena Maro (Mar Tirreno, Mer Tyrrhénienne) estas parto de la okcidenta Mediteraneo. Ĝi situas okcidente de Italio, inter tiu kaj la insuloj Elbo, Korsiko, Sardio kaj Sicilio. Sudoriente la Markolo de Mesino ĝin ligas al la Ionia Maro.
Ĝia plej profunda loko profundas pli ol 3.700 metrojn, laŭ iuj eĉ 3.785; ĝi situas proksimume en ĝia centro kaj formas regulan triangulon kun Napolo kaj Romo. Ĉe ĝia suda rando, antaŭ la bordo de Sicilio, situas ĉeno da vulkanaj insuloj, Liparoj.
Ĝia nomo deriviĝas de la helena nomo de antika popolo, la "tirenoj", nomataj ankaŭ etruskoj.
Ĉarto de Nov-Delhio
Ĉarto de Nov-Delhio estas dokumento de Unesko pri arkeologio subskribita en la 5-a de novembro de 1956.
Ĝi deklaras ke la ŝtatoj rajtas krei leĝojn pri arkeologio kaj arkeologiaj restaĵoj en sia teritorio, pro tio, la ĉarto estas rekomendo.
La ŝtatoj devus esti rigoraj pri arkeologio kaj krei centraligitan departementon por pririgardi la aferon. Pri la arkeologiaj eltrovoj, oni rekomendas al ĉiuj ŝtatoj krei leĝojn kiuj devigas al serĉantoj la deklaron de ĉiuj eltrovaĵoj. Oni rekomendas ke la ŝtatoj kreas leĝojn kiuj devigas al arkeologoj peti aŭtorizon antaŭ komenci la serĉadon. La ŝtatoj devus ankaŭ puni la arkeologojn kiuj ne deklaris la eltrovaĵojn en leĝa limtempo kaj konfiski tiujn eltrovaĵojn. Tiu prizorgo ne signifu malpermeson de eniro de fremdaj arkeologoj; la leĝoj ne devus distingi inter fremduloj kaj naciuloj tiurilate.
La dokumento ankaŭ rekomendas la kreadon de naciajn, regionajn kaj lokajn muzeojn por eviti la disperson de objektoj tra multaj kolektoj.
Oni rekomendas ankaŭ la edukadon de publiko kiu vizitas la arkeologiajn sieĝojn, kaj la stimulon de vizito al tiuj lokoj.
La ĉarto rekomendas internacian kunlaboron kaj helpon inter la ŝtatoj pri arkeologio. En tiu senco, oni stimulu la vizitadon de fremdaj arkeologoj al sieĝoj kaj la provizoran pruntdonon de objektoj por ekspozicioj en aliaj landoj.
La leĝoj devus pritrakti la komercon de antikvaĵoj kaj reguli la akiron de objektojn de fremdaj muzeoj. Oni rekomendas la estigo de internaciajn traktatojn por reavigo de arkeologiaj objektoj senditaj kontraŭleĝe al eksterlando.
Dum militaj okupoj, oni rekomendas ke la okupantaj ŝtatoj ne faru arkeologiajn serĉojn en la okupita teritorio.
Nacia Konsilio (Aŭstrio)
La Nacia Konsilio - germane Nationalrat - estas la unua ĉambro de la parlamento de Aŭstrio. Ĝi konsistas el 183 parlamentanoj. La dua parlamenta ĉambro estas la Federacia Konsilio - germane Bundesrat - kun 62 parlamentanoj. Ambaŭ konsilioj estas memstaraj institucioj. Komune ili kunsidas en specialaj kazoj kaj tiam kune nomiĝas "Federacia Kunveno" (germane Bundesversammlung). La Federacia Kunveno havas kelkajn gravajn konstituciajn rajtojn, ekzemple la nomumon de la ŝtata prezidento aŭ la rajton deklari militon al alia nacio. Ekde la jaro 2008 la membroj de la Nacia Konsilio havas oficperiodon de kvin jaroj, antaŭe temis pri kvar jaroj.
Historio
Mallonge antaŭ la fino de la Unua Mondmilito, kiam la popoloj de la monarkio Aŭstrio-Hungario tendencis disiĝi kaj unuope sendependiĝi, la 21-an de oktobro 1918 la germanlingvaj parlamentanoj de la malnova "Imperia Konsilio" ("Reichsrat") sub la prezido de Karl Seitz kunvenis sub la nomo "Provisorische Nationalversammlung für Deutschösterreich" ("provizora nacia kunveno por germanlingva Aŭstrio").
Ili la 30-an de oktobro inter si elektis ekzekutivan komitaton, kiu donis al si la nomon "Deutschösterreichischer Staatsrat" ("german-aŭstria ŝtata konsilio"). En ĝi Karl Seitz estis prezidanto, Karl Renner ŝtata kanceliero kaj la konsilio nomumis la unuan registaron de la nova ŝtato. La 12-an de novembro, post kiam la lasta habsburga imperiestro Karl la 1-a rezignis pri "ĉiaspeca partopreno en la ŝtata regado", la Nacia Konsilio decidis pri "leĝo pri ŝtata kaj registara reformo de germanlingva Aŭstrio". Artikolo 1 tekstis "Germanlingva Aŭstrio estas demokratia respubliko. Ĉiuj publikaj instancoj estas instalataj de la popolo.". Artikolo 2 komenciĝis per la frazo: "Germanlingva Aŭstrio estas parto de la Germana Respubliko". Nur poste iĝis klare, ke ne realiĝos komuna germanlingva respubliko, konsistanta el la teritorio de la Germana Regno kaj el germanlingva Aŭstrio.
La balotoj por la unua Nacia Kunveno la 16-an de februaro 1919 nur povis okazi en la teritorio de germanlingva Aŭstrio fiksata en la Traktato de Saint-Germain-en-Laye, do en la tereno de la hodiaŭa aŭstrio minus la federacia lando Burgenlando. Tiun baloton rajtis partoprenis ĉiuj civitanoj, kiuj du la balota momento troviĝis sur la ŝtata teritorio. Post legitimiĝo fare de la popolo, la unua Nacia Kunveno preparis kaj diskutis la novan ŝtatan konstitucion - la "Bundes-Verfassungsgesetz" (federacia konstitucia leĝo).
La 21-an de oktobro 1919 la Nacia Kunveno ratifigis la Traktaton de Saint-Germain, kies enhavon la aŭstra respublika delegacio praktike ne rajtis influi kaj kiu tial en Aŭstrio konsideriĝis "diktaĵo". Post tiu momento la parlamento definitive ne plu respondecis pri la germanlingvaj teritorioj de la eksa monarkio Aŭstrio-Hungario, sed nur pri la teritorio fiksita en la Traktato. Aliĝo de la nova aŭstra ŝtato al Germanio estis definitive malpermesita. Tamen dum 1921 la ŝtato ankoraŭ ricevis la federacian landon Burgenlando, kiu post la disfalo de la antaŭa monarkio por mallonga tempo apartenis al Hungario.
La Nacia Konsilio, kiu dum 1920 transprenis la taskojn de la antaŭa Nacia Kunveno, jam tiam same kiel nun havis 183 parlamentanojn. Dum 1925 la nombro reduktiĝis ĝis 165. Inter la du mondmilitoj la Nacia Konsilio estis scenejo por aktaj vortaj bataloj inter la regantaj konservativuloj kaj la opoziciaj socialdemokratoj. Malgraŭ tiuj kvereloj du 1929 oni interkonsentiĝis pri konstitucia reformo, kiu laŭ deziro de la konservativuloj fortigis la rajtojn de la ŝtata prezidento. La kompromiso kun la socialdemokratoj estis, ke la prezidento rajtis kaj ankoraŭ hodiaŭ rajtas plenumi multajn el la novaj rajtoj nur laŭ propono de la federarcia registaro.
Administra krizo ekestis la 4-an de marto 1933, kiam ĉiuj tri prezidantoj de la Nacia Konsilio (Karl Renner, Rudolf Ramek kaj Sepp Straffner) unu post la alia demisiis kaj kunsido ne povis esti finita, ĉar ne estis antaŭvidata regulo por tiu ĉi kazo. La tiama federacia kanceliero Engelbert Dollfuß uzis tiun krizon, por malŝalti la parlamentismon en Aŭstrio. Per polico li malebligis re-kunvenon de la parlamentanoj. Li misuzis militan leĝon de la jaro 1917, kiun oni post la mondmilito erare ne malvalidigis, kaj la 1-an de marto 1934 transformigis la respublikon en aŭtoritatan ŝtaton. Kvar pliajn jarojn konservativa partio sen parlamento regis la ŝtaton, ĝis Aŭstrio la 12-an de marto 1938 aliĝis al nazia Germanio, kaj komenciĝis sep faŝismaj jaroj.
22410 Grinspoon
22410 Grinspoon estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astrobiologiisto David Grinspoon de la Southwest Research Institute, kiu gajnis la Medalon Sagan 2006 kaj verkis la premiitan libron Lonely Planets.
Batalo de Golfeto Milne
La Batalo de Golfeto Milne (25a de aŭgusto – 7a de septembro 1942), konata ankaŭ kiel Operaco RE aŭ la Batalo de Rabi (ラビの戦い) inter japanoj, estis batalo de la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. Elitaj japanaj ŝiparmeaj trupoj, konataj kiel Kaigun Tokubecu Rikusentai (Specialaj Ŝiparmeaj Terfortoj), kun du malgrandaj tankoj atakantaj la aerodromojn de la Aliancanoj ĉe la Golfeto Milne kiuj estis establitaj en la orienta pinto de Nov-Gvineo. Pro malbona spiona servo, la japanoj miskalkulis la grandon de la ĉefa aŭstralia soldataro kaj, kredante ke la aerodromoj estas defenditaj nur de du aŭ tri rotoj, dekomence surterigis forton pli malpli similan laŭ grando al unu bataliono la 25an de aŭgusto 1942. La Aliancanoj, avertitaj de spionado pere de la senĉifrilo Ultra, jam estis plifortigintaj la soldataron.
Spite suferi gravan frapon en la komenco, kiam parto de la malgranda invadoforto estis detruita de aliancana aviadilaro dum ili klopodis surteriĝi sur la marbordo antaŭ la aŭstraliaj defendantoj, la japanoj rapide entrudiĝis internen kaj ekantaŭeniris al la aerodromoj. Sekvis akra luktado kiam ili trafis la aŭstraliajn milicajn trupojn kiuj formis la unuan linion de defendo. Tiuj trupoj estis konstante repelitaj, sed la aŭstralianoj metis veteranajn unuojn de la Dua Aŭstralia Imperia Forto kiujn la japanoj tute ne atendis. Aliancana aersupereco helpis suriri la ekvilibron, havigante fortan apogon al luktantaj trupoj kaj cele al la japana logistiko. Vidante sin forte nombrosuperitaj, sentante mankojn de liveraĵoj kaj suferante fortajn perdojn, la japanoj retiris siajn fortojn, kaj lukto finis la 7an de septembro 1942.
NGC 925
NGC 925 (aliaj indikoj — PGC 9332, UGC 1913, IRAS02243+3321, MCG 5-6-45, KARA 105, ZWG 504.85, KUG 0224+333) estas galaksio en konstelacio Triangulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Medellín (Hispanio)
Medellín estas vilaĝo situanta en la nordo de provinco Badajoz, regiono Ekstremaduro, en Hispanio. Ĝi lokiĝas en la valo de rivero Gvadiano, precize apud ponto kiu anstataŭigis antikvan romianan ponton super tiu rivero. La vilaĝo enhavas 2.348 loĝantojn.
La nomo de la vilaĝo devenas de Quinto Cecilio Metelo, ĝia fondinto. Nuntempe estas skulptaĵo de tiu romiano en la orienta enirejo de la vilaĝo.
Medellín estas fama pro tio, ke tie naskiĝis Hernán Cortés, la konkerinto de Meksiko. De tiu epoko estas kastelo, kiu konserviĝas sur norda monteto. Estas vizitindaj ankaŭ la mezepoka ponto, la restaĵoj de la romiana ponto, la restaĵoj de la romiana teatro, la restaĵoj de la antaŭromiana murego, la preĝejoj de Sankta Jakobo kaj Sankta Cecilia.
Komence de la 19a jarcento dum la milito kontraŭ Napoleono okazis batalo inter Medellín kaj Don Benito, kie mortis pli da 10,000 hispanoj, kaj parizanoj kaj parizovizitantoj povas serĉi la nomon Medelin sub la Arko de la Triumfo en Parizo. Ankaŭ dum la intercivitana milito (1936-39) Medellín estis batalejo inter la du flankoj. Nuntempe estas grupo da esperantistoj en tiu vilaĝo.
Dum la dua duono de la 20-a jarcento la agrikulturo tute ŝanĝiĝis en Medellín kaj ties kampoj danke al Plan Badajoz. La akvuumaj produktoj anstataŭigis la tradiciajn. Dum kelkaj jardekoj oni produktis tabakon, sed tiu produkto nune ne estas kultivata, sed tomato, papriko, maizo kaj rizo, depende de la akvokvanto disponebla ĉiun jaron.
Johannes Ghiselin
Johannes Ghiselin kromnome Verbonnet (ankaŭ Verbonetto, Barboneto) (Pikardio, 1455 – verŝajne en Flandrio, inter 1507 kaj 1511) estis Nederlanda polifoniisto kaj kantisto.
Vivo
Ghiselin verŝajne naskiĝis ĉ. 1455 en Pikardio. Eble lia kromnomo Verbonnet aludas lian ĝis nun ne identigitan naskiĝlokon.
Pri liaj edukojaroj nenio estas konata. Eble li estis iamaniere ligita al la Burgonja kortegokapelo. Tion ŝajnas indiki la kanzono "Je l’ay empris", ĉar ĝi citas la devizon de Karlo la Brava. Ĉi tiun kanzonon Ghiselin prilaboris en la parto “ Christe eleison” de sia "Missa De les armes".
En arkivoj Ghiselin estas menciita nur, kiam li troviĝis en Ferrara. Tie li deĵoris en la kortegokapelo de la muzikŝatanta duko Ercole d'Este (1505). En letero verkita la 10-an de julio 1491 en Reggio nell'Emilia Ghiselin, kiu sendube jam kelkajn jarojn estis parto de la duka korteganaro, sin direktis al la duko kun la provo, ricevi prebendojn en Rubiera por sia fileto Hercules:
... ĉar mi, estanta feliĉe geedziĝinta, ne povas pretendi tian prebendon, mi petas per ĉi tiu letero, ke Vi engaĝiĝus por favorigi mian fileton Hercules tiamaniere, ke li danke al Via interveno sekvus la vojon de la virto.
Ne estas klare, ĉu la peto de Ghiselins havus ioman favoran sekvon. Samjare Isabella d'Este sendis lin al Francio kun la tasko, akiri du junajn kantistojn por la kortegokapelo. Mallonge post sia reveno tamen Ghiselin denove forlasis Ferrara-n.
Ekde oktobro 1492 Ghiselin estis kantisto en Florenco. Li kantis ĉe Baptejo Sankta Johano, ĉe la katedralo kaj ĉe Santa Annunziata. Kiam en marto 1493 la kapelo estis malfondita, Ghiselin perdis sian postenon. Ĉar li ne povis repagi siajn ŝuldojn al iu Bonaventura di Mostro el Ferrara, li estis arestita kaj liberigita nur danke al la propeto de Ercole en aprilo 1493.
En la posta periodo li devus fariĝi membro de la franca kortegokapelo. Indico por tio estas, ke Ghiselin muzikigis poemon de Octavianus van Saint-Gelais, ekestinta en 1493 okaze de la devigita reveno de Margaretha de Aŭstrio de Parizo al Bruselo. Tion pruvas ankaŭ la plendokanto de Crétin pri la morto de Johannes Ockeghem (1497), en kiu Ghiselin estas menciita kune kun Alexander Agricola kaj Johannes Prioris – ambaŭ komponistoj de la franca kortegokapelo -, kaj finfine la antaŭ nelonge malkovrita fakto, ke Ghiselin kaj Alexander Agricola, kiuj estis dokumenteble en Francio, en februaro kaj marto 1494 kune troviĝis en Napolo ĉe la kortego de Alfonso la 2-a, kies regado ekiĝis komence de la jaro.
En letero de la 21-a de julio 1501 la ambasado de Ferrara ĉe la franca kortego, de Cavalieri, nomis Ghiselin kantisto de la franca reĝo. Samtempe Ghiselin tenis ĝis sia morto sian bonan postenon ĉe la kortego de Ercole en Ferrara kaj aktivadis por la duko kiel muzikagento en Francio. Li enmanigis al la ambasado de Ferrara en 1501 ekz. diversajn komponaĵojn (i.a. de Josquin Desprez), kiujn la ambasdo sendis per letero de la 25-a de septembro 1501 al Ferrara. Kiam Josquin Desprez akceptis la oferton de la duko, direkti la kortegan kapelon en Ferrara, Ghiselin ricevis la taskon akompani Josquin ekde Francio al Ferrara. La 12-an de aprilo 1503 la ambasado de la duklando Mantuo ĉe la franca kortego raportis, ke Josquin kaj Ghiselin, ekveturis en luksa kaleŝo ekde Parizo, atingis Lionon kaj tie tranoktis en lia domo. El antaŭ nelonge aperintaj arkivaĵoj tamen evidentiĝas, ke Ghiselin ne akompanis Ĵoskenon al Ferrara.
En 1503 aperis la mesoj de Ghiselin en Italio kiel presaĵo de Ottaviano Petrucci. Ĉi tiun honoron Ghiselin ĝuis kiel dua komponisto post Josquin Desprez.
Kiam Josquin Desprez jaron antaŭ 1504 forlasis Ferrara-n kaj Jacob Obrecht estis varbita por la posteno de kapelmajstro, verŝajne denove estis Ghiselin, kiu akompanis Obreĥton aŭtune 1504 je lia vojaĝo el la nordo, kiom estas elprenebla el leterkomunikado. Kiom longe Ghiselin restis en Ferrara, ne estas konata. Verŝajne li fuĝis pro la pesto al Nederlando. Obrecht tamen restis en Ferrara kaj mortis tie.
En la arkivoj je 1507 Ghiselin estas dokumenteble aktiva je la Gildo de Onze-Lieve-Vrouwe en Bergen op Zoom. Li restus tie almenaŭ unu jaron. Ke la fakturoj de la sekvaj jaroj ne estas konservitaj kaj li ne plu aperas en fakturoj el 1511, supozeble indikas, ke li inter 1507 kaj 1511 mortintus.
Komponaĵoj
Samkiel je Josquin la intereso de Ghiselin celis trovi solvojn por la muzikaj problemoj, kaŭzitaj pro la vertikale kaj horizontale moviĝanta komponado de plurpartaj mesoj. La mesoj de Ghiselin estis konataj kaj ŝatataj, kio evidentiĝas el la fakto, ke ĝi estis por la itala eldonisto kaj pioniro de la muzikpresado Petrucci la dua libro en sia programo, kiun li dediĉis komplete al verko de ununura komponisto (1503). Plejparto de la mesoj de Ghiselin estas parodimesoj baziĝantaj sur kanzonoj, inter ili kanzonoj de Antoine Busnois, Alexander Agricola, Guillaume Dufay, Loyset Compère kaj Ghiselin mem.
Ghiselin verkis motetojn, kanzonojn kaj nederlandajn profanajn kantojn. Ankoraŭ en 1551 la antverpena eldonisto Tielman Susato enprenis en sian "musyck boexkens" (komencita kiel serio kun muziko sur nederlandaj tekstoj) de la komponisto, tiam verŝajne jam kvar jadekojn morta, unu nederlandan kanton, "Ghij sijt die wertse boven al", kiu ankoraŭ cetere aperis en neniu alia fonto. De la malmultaj instrumentaj pecoj Ghiselin lia kvarvoĉa komponaĵoj de "La Spagna" estas verŝajne unu el la unuaj plurvoĉaj prilaboraĵoj de ĉi tiu fama bassadanza-melodio, sed pri la datigo de la peco ne ekzistas informo.
Black Lion Records
Black Lion estis angla diskeldonejo priĵazo, kiun fondis Alan Bates en 1968. Ĝi publikigis usonajn ĵazmuzikistojn, kiuj precipe muzikis ĉeftendencan ĵazon, ekz. Ben Webster, Buck Clayton, Thelonious Monk (liaj lastaj sonregistraĵoj kiel bandestro, „The London Collection“ 1971), Earl Hines, Teddy Wilson, Dexter Gordon, Barney Kessel aŭ Oscar Pettiford, sed ankaŭ Sun Ra. Krome ĝi ankaŭ eldonis anglajn ĵazmuzikistojn kiel Humphrey Lyttelton, Alex Welsh kaj Chris Barber same kiel Stéphane Grappelli kaj Abdullah Ibrahim. La subeldonejo Freedom publikigis pli pionirajn ĵazmuzikistojn kiel Cecil Taylor, Albert Ayler, Archie Shepp, Julius Hemphill aŭ la Artan Ensemblon de Ĉikago. Freedom poste estis transprenata de Arista. En la 1990-aj jaroj DA Music (Deutsche Austrophon, parto de Pallas Group, Diepholz) noveldonis kelkajn titolojn.
Alan Bates transprenis en la 1980-aj jaroj diskeldonejon Candid Records.
27709 Orenburgo
27709 Orenburgo estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Georgij Korotkeviĉ
Georgij Korotkeviĉ (Георгий Короткевич) estis rusa kaj sovetunia esperantisto. Li esperantistiĝis komence de la 1930-aj jaroj, sukcesis travivi la Grandan Purigon en la dua duono de la 1930-aj jaroj, en kiu murdiĝis la plej gravaj gvidantoj de la tiutempa sovetunia Esperanto-movado, kaj en la fina fazo de Sovetunio en la 1980-aj jaroj en Moskvo estis inter la lastaj estraranoj de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj, kaj en 1989-1900 en la redakta teamo de la Informbulteno de la en januaro 1989 refondita Sovetrespublikara Esperantista Unio.
27709 Orenburgo
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rusa urbo Orenburgo establita en 1743 ĉe la rivero Uralo, kiu servis kiel landlima fortikaĵo inter Rusio kaj Kazaĥio.
Georgij Korotkeviĉ
En la retejo de Sennacieca Asocio Tutmonda publikiĝis parto de intervjuo, kiu donas iom da informo pri lia esperantistiĝo:
15050 Heddal
15050 Heddal estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la venezuela astronomo Orlando A. Naranjo elde la Nacia Astronomia Observatorio de Llano del Hato en Merido (Venezuelo)
Kun sia orbito de granda duonakso de 3,19872616, ĝi orbitas ĉ. 190 600 km cis la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.