cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hluĉina lago
Akva reĝimo
Ĝi ne havas alfluantojn. La rezervujo estas ŝirmata kontraŭ inundoj. La rezervujo povas esti intence enfluigata el rivero Opava, kiu trafluas laŭlonge laŭ la suda bordo, aŭ el gruzminejo el Dolní Benešov helpe de betona tubaro, kiu estas en uzebla stato, sed oni ne uzas ĝin. La akvo el la lago nenien forfluas kaj perdiĝas nur danke al vaporado. La akvo estas alfluigata laŭcele el rivero Opava en tempo de plialtigita trafluo, kiam ties kvalito estas pli bona kaj malpuraĵoj estas ĉi tie pli maldensigitaj.
Uzado
La lago estas uzata precipe por refreŝigejaj celoj. Baniĝi eblas kaj rekte en la lago, kaj en du apudaj basenoj. La surfaco de la lago estas uzata por akvoskiado kaj tabulvelado. Funkcias ĉi tie ankaŭ pruntedonejo de ŝipetoj. Krom la refreŝigado oni uzas la lagon ankaŭ por fiŝkaptado. Somere estas ĉi tie aranĝataj ankaŭ kelkaj festivaloj kun artfajraĵoj.
Habighorst
Habighorst estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Celle de la federacia lando Malsupra Saksio. LFine de la urbo havis  loĝantojn.
Kőszeg
Kőszeg [kOseg] (Kiseg, Güns) estas limurbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg, kies administrejo estas.
Geografio
Kőszeg situas ĉe piedo de montaro laŭ landlimo de Aŭstrio. Szombathely troviĝas 18, Vieno 110, Budapeŝto 260 km.
Historio
Pri la ejo estas la fruaj mencioj pri fortikaĵo, kiu gardas la limon kontraŭ la aŭstroj. Familio Kőszegi fondis la urbon iomete for de la fortikaĵo. Poste ankaŭ en la urbo konstruiĝis aparta fortikaĵo. Dum la historio la urbo apartenis foje al Aŭstrio, foje al Hungario. En 1328 la urbo ricevas hungaran rangon reĝa urbo.
Fine de la 19-a jarcento la finkonstruita fervojo inter Szombathely kaj Sopron ne tuŝis la urbon, sed la riĉa Kőszeg konstruis rivalan fervojon trairintan la urbon. En 1920 la komunumo iĝis limpasejo al Aŭstrio. En 1945 la urbo ne ricevis bombatakon, ĉar angla pilotestro pli frue lernis en Kőszeg, tial li gvidis la atakon kontraŭ la najbara arbaro. Post la 2-a mondmilito la ĉirkaŭaĵo estis parto de ferkurteno. La komunumo dormis. Tiutempe Kőszeg estis la plej malgranda hungara urbo. En 1989 la ferkurteno malkonstruiĝis, la urbo iĝis turisma centro. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.
Retournac
Retournac estas franca situanta en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Prudnik
Prudnik (Prudnik; Neustadt in Oberschlesien, Neustadt an der Prudnik; Prudník) estas urbo en Opolio en Pollando, kiu laŭ la stato de havis loĝantaron de urbanoj, kio egalas al loĝdenso de  homoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo en ankaŭ samnoma distrikto Prudnik.
Historio
Spuroj de restado de la homo estis konfirmitaj per arkeologiaj esploroj kaj koncernas paleolitikon. La loka praslava loĝantaro ligis komercajn kontaktojn kun Romo, kion dokumentas trovitaj romiaj moneroj el la jaroj -700 – 1250.
Dum la Tria Silezia Ribelo la ribelantoj provis konkeri la urbon. Aŭguste kaj septembre 1939 Gestapo arestis la ribelantojn kaj aktivuloj de la Asocio de Poloj en Germanio direktante ilin al koncentrejo Buchenwald. Ĝis marto 1945 la urbeto estis parto de Germanio, havis germanlingvan loĝantaron kaj nomiĝis Neustadt. "Liberigita" de Ruĝa Armeo ektroviĝis sub la soveta okupado de Pollando. En 1946 ŝtata komisiono fiksis novan nomon de la urbo.
Esperanto en la urbo
En 1922 okazis kongreso de esperantistoj en la urbo. Wilhelm Herrmann, prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA) venis de la urbo.
Johann Heinrich Buttstedt
Johann Heinrich BUTTSTEDT - ankaŭ Buttstett, Buttstädt - (naskiĝinta la 25-an de aprilo 1666 en Erfurt-Bindersleben, mortinta la 1-an de decembro 1727 en Erfurto) estis germana muzikisto.
Vivo
Frekventante la Konsilantargimnazion en sia naskiĝurbo li iĝis adepto de Johann Pachelbel. Li iĝis en 1684 orgenisto ĉe la Regler-kirko kaj en 1687 ĉe la Kirko de la komercistoj. Samtempe li instruis en la lernejo tiea ĉi kun kvar aliaj kolegoj. En 1691 Buttstedt transprenis la orgenistan deĵoradon ĉe la Kirko de la predikantoj kaj iĝis tiel unu el la posteuloj de Pachelbel ĉe la fama Compenius-orgeno.
Krome li ludis la orgenon en unu el la ok katolikaj kirkoj. Inter liaj disĉiploj nombriĝis la kortega komponisto de Merseburg Georg Friedrich Kauffmann kaj la orgenisto, komponisto kaj leksikografo Johann Gottfried Walther.
National Trust
The National Trust (La Nacia Fondaĵo) estas organizaĵo kiu celas gardi kaj protekti la kamparon, marbordon kaj historiajn konstruaĵojn en Anglio, Kimrio kaj Norda Irlando.
Johann Heinrich Buttstedt
Graveco
Buttstedt malpli gravis kiel muzika kreinto ol kiel muzika teoriisto. Li tipis por reprezentanto de malfrua reprezentanto de barokaj muzikkonceptoj en kiuj unuiĝis malfrumezepoka pensado seninterrompe kun moderna "natura teologio". Sekve por Buttstedt, kiu orientiĝis ĉefe pri ideoj de Andreas Werckmeister], egalis la [[trisono porĉiaman harmonion kaj "perfektan respegulon de la Sankta Triunuo": maĵore (Ut, Mi, Sol) de la dia naturo de Jesuo Kristo, minore (Re, Fa, La) de la homa naturo de Jesuo.
Lia skribaĵo Ut, Mi, Sol, Re, Fa, La …  (1716) estis repliko al la verko Das neueröffnete Orchestre  (1713) de Johannes Mattheson per kiu tiu ĉi prezentis sin kvazaŭ multe pli lerta porparolanto de pli moderna, klerisma kaj sekularigita muzikteorio. La kverelo akriĝis je la - praktikade kaj instruade - jam delonge eksmoda sistemo de "solmisatio". Ĝin volis konservi Buttstedt por la kantvoĉa muziko; Mattheson finfine entombigis ĝin porĉiam en sia skribaĵo Das beschützte Orchestre (1717). Kontraŭ tio proteste faritis la buttstedt-a skribaĵo Öffentliche Erklärung (1718) - sed vane.
National Trust
Skotlando havas apartan organizaĵon – La Nacia Fondaĵo de Skotlando.
La Fondaĵo estis starigita en 1895 kaj estas sendependa organizaĵo. Ĝi havas pli ol 3 milionoj da subtenantoj.
En 2003 ĝi prizorgas pli ol 248000 hektarojn de bela kamparo, 1000 kilometrojn de marbordo kaj pli ol 200 elstarajn konstruaĵojn kaj ĝardenojn.
Edit Moravcsik
Edit Moravcsik [moravĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Moravcsik Edit Andrea Erika, en Usono Edith A. Moravcsik estas hungardevena lingvisto, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2019). Ŝia patro estis Gyula Moravcsik, ŝia frato estis M. Gyula Moravcsik. En la angla varianto A. estas Andrea.
Edit Moravcsik naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Edit Moravcsik maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1957, dum ŝi lernis lingvojn private. Ŝi akiris diplomon pri klasika filologio en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1962, en la sekva jaro ŝi doktoriĝis. En 1964 ŝi migris al Usono kaj ŝi estis asistanto en en:Vassar College 2 jarojn, poste ŝi instruis la hungaran lingvon en en:Indiana University Bloomington. Samloke ŝi ankaŭ studis kaj akiris usonajn diplomojn MA en 1968, Ph.D. en 1971. Inter 1968 kaj 1976 ŝi esploris en aliaj universitatoj, poste ŝi instruas en Universitato de Viskonsino-Milvokio (lektoro (1976-1981), docento (1981-1998), profesoro (1998-2009), poste emerita profesoro). En tiu instrua periodo ŝi estis gastinstruisto ekzemple en Germanio, Aŭstrio, Hungario. Ŝi okupiĝis precipe pri tipologio, sintakso kaj hungara lingvo. Ŝi ricevis premiojn inter 1979-2016.
Horní Morava
Horní Morava (Ober Mohrau) estas parto de municipo Dolní Morava en distrikto Ústí nad Orlicí en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas norde de Dolní Morava. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 29 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Horní Morava estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 11,1 km².
Swithun
Swithun (m. la 2-an de julio 862) estis anglosaksa sanktulo kaj episkopo de Winchester.
Estas multaj legendoj pri Swithun. Laŭ la plej konata, iam sur ponto laboristoj malice rompis korbon de ovoj: mirakle Swithun restaŭris la korbon kaj la ovojn.
Tuj antaŭ sia morto li komandis ke li entombiĝu ne en preĝejo sed ekstere en aĉa loko. Tamen en 971 oni translokigis liajn restaĵojn al la katedralo de Winchester.
Lia festotago estas la 15-a de julio.
Plej famas Swithun pro proverbo ke, se pluvas lian fest-tagon, pluvos 40 tagojn kaj 40 noktojn. Estas diversaj rimaj versioj de la proverbo. Tradicie se senpluvas, oni preĝu al Swithun por pluvo.
Berkel-Enschot
Berkel-Enschot estas vilaĝo en Nederlando, en la municipo Tilburg. Antaŭe, ĝi konsistis el du vilaĝoj, nome Berkel kaj Enschot.
Ĝis 1997, Berkel-Enschot estis memstara municipo.
Pruszków
Pruszków estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la distrikto Pruszków kaj estas parto de la Aglomeraĵo de Warszawa.
Historio
Aŭguste 1944 germanaj okupantoj organizis tranzitan koncentrejon por polaj civiluloj, konata laŭ la nomo Durchgangslager 121 (Dulag 121). Al ĝi alvenis loĝantoj de Varsovio kaj de apudaj lokoj, deportataj el siaj domoj dum kaj post la ribelo de Varsovio. Ĝin trapasis de 390 000 ĝis 410 000 personoj. La eventojn memorigas malfermita en 2010 Muzeo Dulag 121.
La 26-an de marto 1945 – 16 reprezentantoj de Pola Subtera Ŝtato, invititaj por interparolo kun sovetoj al vilao ĉe la nuna strato Armii Krajowej, estis arestitaj de NKVD kaj forveturigitaj al Moskvo.
10726 Elodie
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Elodie Bouteille, studantino en la Liceo Diderot, scienca sekcio en Langres, departemento Haute-Marne, Francio.
Donja Dubrava (Međimurje)
Donja Dubrava, hungare Alsódomború estas vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje en municipo Gornji Mihaljevec.
Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Dravo, proksime de kunfluejo de Muro (rivero) kaj Dravo, laŭ ĉefvojo Prelog-Koprivnica. Legrad tra ponto en la alia flanko troviĝas 5 km-ojn for, Ĉakovec situas 33 km-ojn for.
Historio
En la proksimeco Johano Hunyadi konstruis burgon, kiu baldaŭe neniiĝis. En 1660 poeto kaj militestro Miklós Zrínyi konstruis fortikaĵon, kiun la turkoj okupis kaj malkonstruis post 4 jaroj. Tertremoj okazis en 1827 kaj 1880. En 1910 loĝis en la komunumo 3734 da homoj (3364 kroatoj, 318 hungaroj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.
La Chaussade
La Chaussade estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 104 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
(9666) 1997 GM22
(9666) 1997 GM22 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono), en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research).
La Chaussade
Geografio
La Chaussade etendiĝas sur 7,19 km², kaj havis 104 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 14 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Chaussade apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Guy Vigneron, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
La Chaussade apartenas al la kantono de Bellegarde-en-Marche, kies ĉefurbo estas Bellegarde-en-Marche. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
KiVa (lernejo)
KiVa estas derivata de la finnaj vortoj "Kiusaamisen Vastainen" aŭ "Kiusaamista Vastustava" (kontraŭ ĉikanado). La vorto 'kiva' staru por 'amuza' aŭ 'bonetosa' KiVa-lernejoj estas lernejoj kiuj estas amuzaj kaj kie ĉiuj sentas sin hejme.
KiVa Koulu signifas en la finna lingvo 'lernejo kontraŭ ĉikanado' per esploro-bazitaj programoj por redukti kaj preventi ĉikanadon.
La kontraŭĉikanada programo estis efika en Finnlando kaj tial oni pristudas ĝin en Belgio, Nederlando, Italio, Nov-Zelando, Estonio kaj Kimrio kaj en iuj Eŭropaj Lernejoj i.a. tiu en Luksemburgo.
Polinago
Polinago estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Modena. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Lama Mocogno, Palagano, Pavullo nel Frignano, Prignano sulla Secchia kaj Serramazzoni.
Heřmanice (distrikto Havlíčkův Brod)
Heřmanice (Hermanitz) estas municipo de Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1281.
Two-Mix
Two-Mix - prononco - estas en Japanio nacie konata duopo de japana popmuziko (mallonge nomata J-Pop), konsistanta el la gemuzikistoj Takajama Minami kaj Nagano Ŝiina.
La unua aparte sukcesa muikaĵo de la duopo estis Just Communication, la titola kanto de la animea serio Gundam Wing, kiu la 29-an de aprilo 1995 en Japanio publikiĝis kiel unuopaĵo kaj markis la komencon de la komerce sukcesa kariero de la duopo. Ĝis la fino de la jaro 1998 en la muzikeldonejo King Records publikiĝis 12 unuopaĵoj kaj 9 muzikalbumoj. La 26-an de decembro 1998 la unuopaĵo Truth – A Great Detective of Love el la mangao "Detektivo Konan" publikiĝis en la muzikeldonejo Warner Music Japan, kie la duopo restis ekde januaro 1999, ĝis en 2003 ĝi ekkunlaboris kun la muzikeldonejo Little Station.
En 2008 Ŝiina Nagano je la nomo ShiinaTactix komencis soloan projekton kun la gastaj kantistinoj Kobajaŝi Sanae, Hikasa Jōko kaj Tamura Mutsumi.
En 2009 la du muzikistoj mallongtempe reunuiĝis kaj produktis la dublan unuopaĵon Lightning Evolution / I’m Yours, kiun ili mem eldonis, ekde la 28-a de junlio kiel reta elŝutaĵo kaj mallongtempe de la 20-a ĝis 24-a de aŭgusto 2009 ankaŭ sur sonkompaktdisko. La 1-an de majo 2012 ambaŭ anoncis denove plani pli longtempan kunlaboron.
Membroj
La kantistino Takajama Minami (artista nomo, pasporte Arai Izumi) naskiĝis la 5-an de majo 1964 en Tokio, Japanio. Krom esti kantistino, ŝi sukcese laboras kiel japana voĉoaktoro. En la duopo ŝi kantas, kaj krome aranĝas kaj komponas muzikaĵojn. La 5-an de majo ŝi edziniĝis al la desegnisto de la mangao detektivo Konan, Aojama Goŝo, en kies animeo ŝi parolas la samoman ĉefan rolon.
La muzikisto Nagano Ŝiina (same artista nomo, pasporte Makino Joŝiki) naskiĝis la 11-an de novembro 1964 en Kumamoto, Japanio. Liaj taskoj en la duopo estas, krom aranĝi kaj komponi muzikaĵojn, ludi klavarilon kaj verki la kantotekstojn.
New York World
La New York World (Novjorka Mondo) estis gazeto publikigita en Novjorko, Usono, el 1860 ĝis 1931. Tiu gazeto ludis gravan rolon en la historio de usona ĵurnalismo. Ĝi estis ĉefa nacia proparolanto de la Demokrata Partio. El 1883 al 1911 sub estreco de la publicisto Joseph Pulitzer, ĝi iĝis pioniro de la flava ĵurnalismo, kaptante la atenton de la legantoj kaj altigante sian ĉiutagan cirkuladon al cifero de unu milionoj.
Fondusrikoltado por la kosntruado de la projektita Statuo de Libereco montriĝis malfacila, ĉefe ĉe usonanoj, kaj ĉirkaŭ 1885 la laboro pri la piedestalo estis minacata pro manko de fonduso. Publicisto Joseph Pulitzer el New York World startigis kampanjon por donacoj por finkompletigi la projekton kiu allogis pli ol 120,000 kontribuantojn, plej el kiuj donacis malpli ol unu dolaro.
NGC 78A
NGC 78A (aliaj indikoj — PGC 1306, NGC 78-1, IRAS00178+0032, UGC 193, KCPG 6B, MCG 0-2-4, MK 547, ZWG 383.1) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sekureca meĥanismo
Komputiko> Komputika Sekureco
Sekureca meĥanismo estas realaĵo kiu ofertas sekurecajn funkciojn. Kutime, oni havas plurajn tiajn meĥanismojn por realigi la sekurecajn funkciojn, ĉiu el ili farante nur kelkajn.
Ekzemple, fajromuro (en:firewall) estas maŝino kun softvaro kiu protektas retojn unu kontraŭ la aliaj filtrante retajn paketojn moviĝante inter ili. Ĝi ĉefe ofertas atingajn regojn kun sekurecaj funkcioj.
Béla Angi
ANGI Béla estis rumanuja hungara aktoro naskita en Kolozsvár la 18-an de februaro 1912 kaj mortinta en Kluĵo la 7-an de julio 1975.
Ĉinio en la Vintra Olimpiko 2014
Kunordigis la teamon la Ĉina Olimpika Komitato, kiu reprezentas la Popolan Respublikon de Ĉinio.
Bom Despacho
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Central Mineira (do "Centro de Minas-Ĝerajso") kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Bom Despacho. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
En ĉi tiu municipo estas la germanaj kolonioj Álvaro da Silveira kaj David Campista.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Heřmanice u Oder
Heřmanice u Oder (Gross Hermsdorf) estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Nový Jičín, en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie.
Ralph A. Lewin
Ralph Arnold LEWIN (naskiĝis la 30-an de aprilo 1921, mortis la 30-an de novembro 2008 en La Jolla, Kalifornio) estis usona biologo, Esperanto-vortaristo kaj -tradukisto.
Heřmanice u Oder
Historio
La unua skribmencio pri municipo devenas el la jaro 1374.
Ralph A. Lewin
Profesia vivo
Lewin laboris precipe en la kampo de la genetiko de verdaj algoj, el kiu li fariĝis renoma specialisto. Li pasigis pli ol 48 jarojn en la Scripps Institution of Oceanography de la Universitato de Kalifornio en San-Diego. Li ankaŭ organizis kaj instruis kursojn por UNESKO en Finnlando, Singapuro kaj Ĉinio kaj publikigis pli ol 250 sciencajn artikolojn.
Esperanta agado
Lewin estis esperantisto, delegito kaj fakdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj membro de la Esperanto-Ligo por Nord-Ameriko (ELNA). Li estis redaktoro de la "Internacia Vortaro de Mikroba Genetiko" (1994) kaj ankaŭ verkis kelkajn sciencajn raportojn en Esperanto, kiu aperis i.a. en Scienca Revuo, Esperanto (UEA) k.a. (detalojn vd. en EBEA, ligilo malsupre).
Li kuntradukis la infan-libron "Winnie-la-Pu" en Esperanton
La "Internacia Vortaro de Mikroba Genetiko"
La terminaro aperis en 1994 en Pekino (Ĉinio) en formato A5 (116 p.). Jen kelkaj specimenaj artikoloj:
Hirschau
Hirschau (prononco, etimologia signifo "cerva herbejo") estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Amberg-Sulzbach de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aubonne (Doubs)
Aubonne estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Najtingalo (birdo)
''Por la esperantlingva songazeto "Najtingalo" bonvolu rigardi Najtingalo (songazeto). Por aliaj signifoj vidu: Najtingalo (apartigilo)''
La Najtingalo, Suda najtingalo aŭ ordinara najtingalo, Luscinia megarhyncos, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro Luscinia kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj.
Ĝi estas migrema insektomaĝanta specio vivanta en arbaroj en Eŭropo kaj sudokcidenta Azio. Ĝi troviĝas iom pli sude ol la tre proksima Norda najtingalo Luscinia luscinia. Ĝi nestas malalte ĉegrunde en densaj arbaroj. Ĝi vintras en suda Afriko.
Aspekto
Tiu palearktisa birdo similas laŭ grandeco al Rubekolo, tio estas 15-16,5 cm longa. Ĝi estas tute bruna supre krom la brunruĝeca larĝa vosto kun ruĝaj makuloj. Ĝi estas blankeca sube. Ambaŭ seksoj similas. La orientaj populacioj L. m. hafizi kaj L. m. africana havas suprajn partojn pli helajn kaj tre markitajn vizaĝojn per helaj supraokulaj strioj.
Distribuado, habitato kaj migrado
Tiu specio estas migranta insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en arbaroj kaj arbustaroj en Eŭropo kaj Palearkto, kaj vintrumas en Sub-Sahara Afriko. Ĝi ne troviĝas nature en Ameriko. La distribuado estas pli suda ol tiu de la tre rilata Norda najtingalo, Luscinia luscinia. Ĝi nestumas sur aŭ proksime de la grundo en densa vegetaĵaro.
Migrado kaj evoluo
Esplorteamo de la Universidad Complutense de Madrid malkovris, analizante informon devenan el birdoringado en du populacioj de najtingalo de centra Hispanio, ke laŭlonge de dudek jaroj, nome el 1995 ĝis 2014, la flugillongo proporcie al la korpogrando ege malpliiĝis iom post iom. Tio estis surprizo por la esploristoj en birdo kiu vintrumas trans Saharo, ĉar dispono de longaj kaj pintoformaj flugiloj estas trajto propra de longdistancaj migrobirdoj, same kiel granda ovodemetado. Estas hipotezo ke tiuj trajtoj estas kunaj ĉe migrobirdoj kaj modifo de unu el ili tuŝas aliajn; tiukadre eble tio rezultas el klimata ŝanĝo al pli mallongaj printempoj kaj pli seka vetero. Tial la najtingaloj demetas malpli da ovoj ol antaŭe, kio helpas la specion por pli tuja migrado, sed samtempe tio mallongigas iliajn flugilojn, kio absolute malhelpas ilin por la sama celo.
Voĉo
La fama kanto de la virnajtingalo ne estas la plej riĉa inter la birdkantoj, sed impresas, kiam ĝin oni aŭdas nokte, ĉar ĝi estas la ununura birdo kantanta eĉ tra la nokton, krom dumtage; pro tiu escepto la nomo de la najtingalo enhavas en kelkaj lingvoj, ekzemple ĝermanaj, la radikon signifantan “nokton”, tiele la nomo en Esperanto devenas el la angla Nightingale [najtingeil], kie Night [najt] signifas nokton; simile okazas en la dana nattergal, en la germana Nachtigall, en la nederlanda Nachtegaal kaj en la sveda Sydnäktergal. Tiu voĉo estas laŭta, kun impresa vario da fajfaj triloj kaj klukklukoj. La plej karakteriza trajto estas laŭta kresĉenda fajfo. Ĝi havas ransimilan alarmvokon. Ĵusaj studoj malkovris, ke tiu specio kantas eĉ pli laŭte ĉe urboj por superi la urbajn fonbruojn. Kutime estas la ne ankoraŭ pariĝantaj maskloj kiuj kantas nokte por allogi eventualan partnerinon; diference la mateniĝa kanto utilas por defendi la teritorion.
Metila 3,5-dumetilbenzoato
Metila 3,5-dumetilbenzoato aŭ metila 3,5-dumetilfenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 3,5-Dumetilbenzoata acido kaj metanolo. Metila 3,5-dumetilbenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila 3,5-dumetilbenzoato prezentas 3,5-Dumetilbenzoatan grupon ligitan al metila grupo. Ĝi konsistas je 10 karbonatomoj, 12 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
La Ŝpinistinoj
La Ŝpinistinoj (hispanlingve Las Hilanderas) estas fama, malfrua pentraĵo fare de la hispana majstro Diego Velázquez por lia patrono Pedro de Arce. Pro la privata destino de la verko, ĝi ĉiam restis sufiĉe mistera, ekzemple koncerne la daton de sia kreado. Stilaj elementoj kiel lumo, ŝparema uzado de farbo kaj klara influo de la itala baroko instigis kelkajn komentistojn proponi la jaron 1657. Aliaj hipotezoj fruas la daton, iam inter 1644 kaj 1650, ĉar la pentraĵo iomete similas al pli fruaj verkoj.
La dua malhelpaĵo koncernas la temon de la pentraĵo. Oni tradicie kredis, ke la verko bildigis laborantinojn en la tapeto-fabrikejo de Santa Isabel. En 1948, Diego Angula tamen rimarkis, ke la sceno rememorigas la ovidan legendon de Arakna, kiu alfrontis la diinon Atena dum ŝpinkonkurso kaj, ĉar ŝi gajnis ĝin, estis aliformita en araneon. Oni hodiaŭ ĝenerale akceptas tiun hipotezon kiel la korektan interpretadon de la pentraĵo.
Vicente Huidobro
Vicente Huidobro (Santiago, 10-an de januaro 1893 - Cartagena, 2-an de januaro 1948) estis ĉilia poeto, kreinto kaj ĉefe reprezentanto de la literatura movado nome kreadismo.
Unuaj jaroj
Vicente García-Huidobro Fernández naskiĝis en 1893 en Santiago de Ĉilio ene de riĉa kaj kulturmova familio, kie la patrino estis aktiva feministo. Post kelkaj jaroj en Eŭropo, li eniris la jezuitan lernejon en Santiago. Li studis literaturon en Ĉilia Universitato kaj aperigis Ecos del alma en Santiago, (Animaj eĥoj en Santiago, 1911) de modernisma stilo. Venontjare li edziĝis kaj redaktoris la revuon Musa Joven, (Juna muzo), kie aperis parto de lia posta libro Canciones en la noche (Kantoj en la nokto) kaj lia unua kaligramo, Triángulo armónico (Armonia triangulo).
En 1913 li redaktoris kun Carlos Díaz Loyola la tri numerojn de la revuo Azul (Blua) kaj publikigis Canciones en la noche kaj La gruta y el silencio (La groto kaj la silento).
En 1914 li prelegis per titolo Non serviam, kio respegulas lian estetikan kredon. En Pasando y pasando (Pasinte kaj pasante) li esprimis siajn religiajn dubojn kaj siajn kritikojn kontraŭ la jezuitaro, kion riproĉas lia familio. Samjare publikigis Las pagodas ocultas (La kaŝitaj pagodoj, 1916), kie li subskribas unuafoje per nomo Vicente Huidobro.
Estadoj en Argentinio, Francio kaj Hispanio
En 1916 li veturis al Bonaero kaj prelegis pri poezio en tiea Ateneo, kie skizis sian kreadisman teorion. Samjare enŝipiĝis al Eŭropo kun sia edzino kaj filoj; survoje tra Madrido li konis Rafael Cansinos-Asséns, kun kiu li estis korespondinta el 1914. Li ekloĝis en Parizo dum la Unua mondmilito kaj aperigis Adán (Adamo, 1916), verko kun kiu oni fermas la komencan edukan epokon. En Argentinio li estis publikinta El espejo de agua (La akva spegulo, 1916), mallonga verko konsistanta de naŭ poemoj per kiuj Huidobro, kvankam ankoraŭ komencante, ekas sian novan estetikan manieron.
En 1917 li kunlaboris en revuo Nord-Sud redaktorita de Pierre Reverdy kun Guillaume Apollinaire, Tristan Tzara, Jean Cocteau, André Breton, Louis Aragon, Max Jacob kaj aliaj, ĝis kiam kverelo kun ties redaktoro malproksimigis lin de tiu medio. Li rilatis la parizajn avangardistojn: Pablo Picasso, Juan Gris, Jacques Lipchitz, Francis Picabia, Joan Miró, Max Ernst, Paul Éluard kaj Blaise Cendrars, krom la antaŭe menciitaj. Li aperigis Horizon Carré (Kvadrata horizonto, 1917) kio enhavas poemojn kiuj antaŭe estis aperinitaj en El espejo de agua, tradukitaj france per helpo de Juan Gris kaj prezentita per tipografia kompono pli moderna.
Aŭtune de 1918 Huidobro veturis al Madrido, komencante serion de ĉiujaraj vojaĝoj al tiu urbo. Tie li kontaktis kun Robert kaj Sonia Delaunay, rifuĝintaj en Hispanio kaj reamikiĝis kun Rafael Cansinos-Assens. En kafejo Pombo rilatis al Guillermo de Torre, Isaac del Vando-Villar, Mauricio Bacarisse kaj Ramón Gómez de la Serna, inter aliaj kaj disvastigis la parizajn avangardojn kaj sian propran kreadisman movadon, kio krome naskos la ultraisman movadon aŭ Ultraismo. Li korespondis kun Tristan Tzara kaj kunlaboris en lia revuo Dada. En Madrido li publikigis samtempe kvar librojn en 1918, Hallali kaj Tour Eiffel en la franca; Poemas Árticos kaj Ecuatorial en la hispana kaj reeldonis El Espejo de Agua. En 1919, dum alia vojaĝo al Madrido kunportis, laŭ Rafael Cansinos-Asséns, la malneton de Voyage en parachute, (Paraŝuta vojaĝo), unua skizo de la posta libro Altazor (inventita hispana vorto per kunmetaĵo de vortoj “alto” kaj “azor”, tio estas altakcipitro, kio povus ebli esperante, se tute ne en la hispana). Li tiam studis pri sciencoj en diversaj universitatoj kaj interesiĝis krome pri esoterisma sciado: astrologio, alkemio, malnova kabalo kaj okultismo ĝenerale.
En 1920 daŭre li verkis en Parizo kaj kunlaboris kun Amedée Ozenfant kaj Le Corbusier en L' Esprit Nouveau, (La nova spirito), revuo redaktorita de Paul Dermée, krom en La Bataille Littéraire, (La literatura batalo), La Vie des Lettres (La beletra vivo), Le Coeur á Barbe (La barba koro) kaj Actino; krome li verkis ankaŭ por la hispanaj ultraismaj revuoj: Grecia (Grekio), Cervantes, Tableros (Tabuloj) kaj Ultra. En El Liberal de Madrido, Enrique Gómez-Carrillo publikigis intervuon al Pierre Reverdy, kiu atribuis al si la patrecon de la kreadismo kaj akuzis Huidobro je antaŭdatigi la eldonadon de El espejo de agua. Grecia solidarecis kun Huidobro kaj tiu ĉi vojaĝis al Madrido, inter aŭgusto kaj septembro por refuti kontraŭ Enrique Gómez-Carrillo.
La kreadismo kaj Altazor
En 1921 aperis en Madrido la unua numero de ''Creación. Revista Internacional de Arte'', fondita kaj redaktorita de Huidobro, kio enhavas bildojn de skulptaĵo de Jacques Lipchitz kaj pentraĵojn de Georges Braque, Pablo Picasso, Juan Gris kaj Albert Gleizes. La dua numero aperos en Parizo, novembre, laŭ franca titolo ''Création. Revue d'Art''. Decembre li prelegis faman prelegon pri poezio, kio iĝos enkonduko por la hispana eldono de Temblor de Cielo (Ĉieltremo). Li publikigis Saisons Choisies, (Elektitaj sezonoj, 1921).
En 1922 li prelegis en el Branche Studio de Parizo sian teorion pri la simpla kreado kaj pri la sama temo en Berlino kaj Stockholomo. Li publikis en la pola revuo Nowa Aztuka. Oni fermigis lian ekspozicion de pentritaj poemoj, prezentita en la Teatro Edouard VII de París, pro tro rompisma kaj ĉesis la projekto por publikado de tiuj laŭ titolo de Salle XIV (14a salono). Li kunlaboris kun Sonia Delaunay en la kreado de «Robes-poèmes» (Vestopoemoj, sed ankaŭ vortoludo anstataŭ Robespierre. Li amikiĝis kun muzikistoj Edgar Varèse, Erik Satie kaj Georges Auric. Li organizis kun aliaj homoj la maskobalon “Salle Bullier” en julio dum vigla sociaktiva epoko.
En 1923 Guillermo de Torre, en artikolo de revuo Alfar (Potfarejo) de julio, polemikis kun Huidobro per akuzo, ke tiu kopiis la kreadismon el urugvaja Julio Herrera y Reissig. Li verkis la kinan scenaron de Cagliostro, por la projekto de la rumana direktoro Mime Mtzu. Li aperigis Finis Britannia, kritikon kontraŭ la brita imperiismo kaj en 1924 estis supozeble forkaptita pro tiu kialo, interesigante la eŭropajn amaskomunikilojn. Li aliĝis en franca masonaro. Samjare li ekkonis Miguel de Unamuno, kiu estis ekziliita en Parizo kaj aperis la numero 3 de Création, kie aperigis sian «Manifeste peut-être» (Manifesto eble). En tiu revuo partoprenis Tristan Tzara, René Crevel, Juan Larrea kaj Erik Satie. Ĝi enhavas aldonaĵon «Al fin se descubre mi maestro» (Finfine oni malkaŝas mian majstron), kio respondas la akuzojn de Guillermo de Torre.
Li kunlaboris kun aliaj francaj revuoj kaj en 1925 li daŭrigas la polemikon kun Guillermo de Torre kiam tiu publikigis Literaturas europeas de Vanguardia (Eŭropaj avangardaj literaturoj), kie parolas kontraŭ Huidobro. Dum nasko de Surrealismo, li prelegis «L'inconscient et I'inspiration artistique» (La nekonscio kaj la arta inspiro). Li revenis al sia naskiĝlando aprile kaj eniris en politikon per fondo en aŭgusto de ''Acción. Diario de Purificación Nacional'' (Agado. Ĵurnalo de Nacia Purigado), sed li estis batita antaŭ sia hejmo pro esti denoncinta fifraŭdoj de politikaj kaj administraj gravuloj kaj la 21an de novembro sia ĵurnalo estis malpermesita. Huidobro daŭrigis sian politikan aktivecon per fondo de alia ĵurnalo La Reforma (Reformo). Li estis proklamita de progresema junularo simbola kandidato je Prezidanteco. Li suferis duan atencon kiam bombo eksplodis antaŭ sia hejmo. li kunlaboris en revuoj Andamios (Skafaldoj), Panorama (Panoramo) kaj Ariel kaj li publikigis Automne Régulier (Regula autumno) kaj Tout à coup (Subite) (ambaŭ en 1925), kiuj enhavas poemojn kontraŭstarantajn la surrealismon. Ankaŭ aperis Manifestes (Manifestoj, 1925) kie li kunigis serion da eseoj kaj proklamoj esprimantaj sian estetikan sintenon.
En 1926 li aperigis en la revuo Panorama de abril (Aprila panoramo) poemon kiu poste estos ero de la 4a kantaĵo de Altazor. En 1927 li vojaĝis al Novjorko kaj ekkonis pere de Varèse Charles Chaplin, Douglas Fairbanks kaj Gloria Swanson. Li planis kinigi sian romanon Cagliostro. Li verkis la «Canto to Lindbergh» (Kanto al Lindbergh), eposa poemo kiu elstarigas la heroaĵon de la aviadisto.
Loĝanta en Eŭropo redaktoris kun Tristan Tzara la literaturan sekcion «Feuille Volante» (Flugfolio) de Cahiers d'Art (Artaj kajeroj). Li ekverkis romanon Mío Cid Campeador (Mia Cido Batalanto) kaj malkaŝis, ke li estas heredanto de markiztitolo Casa Real (Reĝa Hejmo) kion lia patrino venontaj jarojn postulos. En 1929 daŭrigis la taskon de Altazor kaj ekis tiun de Temblor de Cielo. Ĉirkaŭ tiu epoko, okazas eta skandalo kiam li duafoje edziĝis kun Ximena, nun laŭ la islama ceremonio, por kio li devis eniri en tiu eklezio. Li aperigis Mío Cid Campeador (1929), kun bildoj de Santiago Ontañón.
En 1930 li verkis en italaj Alpoj la antaŭromanon La Próxima (La venonta), dum li pasas sezonon kun sia amiko Roberto Suárez Barros. Li publikigis en la Revue Européenne (La eŭropa revuo) lian poemon «Chanson de I'oeuf et de l'infini» (Kanton de l’ovo kaj de senfino), poste enigita hispane en Ver y Palpar, (Vidi kaj palpi,1941). Li publikigis pecon de Altazor, en la franca, en la revuo Transition (Transiro) de junio.
En 1931 li revenis al Madrido por aranĝi la publikadon de Altazor kaj Temblor de Cielo. Li ĉeestis la deklamadon de Poeta en Nueva York (Poeto en Novjorko) de Federico García Lorca. Ekis eta perletera kverelo kun kinisto Luis Buñuel pro politikaj kialoj. Feriante kun Hans Arp en Arcachón, ambaŭ verkis la tekstojn de Trois Nouvelles Exemplaires (Tri ekzemplaj noveloj). Li ekamikiĝis kun la urugvaja pentristo Joaquín Torres-García. Li aperigis Portrait of a Paladín, angla versio de Mío Cid Campeador, Temblor de Cielo kaj Altazor aŭ El Viaje en Paracaídas.
Lastaj jaroj
En 1944 li fondis Actual, lasta revuo kreita de Huidobro, kies ununura numero aperis en septembre. Survoje al Eŭropo novembre haltiĝis en Montevideo kie prelegis pri «Introducción a la poesía» (Enkonduko en poezio). Li alvenis al Parizo kiel ĵurnala korespondanto kaj en 1945 eksendis siajn kronikojn por La Voz de América (Amerika voĉo). Li ricevis leteron de sia edzino Ximena komunikante definitivan disiĝon. Li eniris kun la alianca armeo en Berlino. Li estis maldungita kaj revenis al Santiiago kun sia tria edzino, Raquel Señoret. Aperis la Antología de Vicente Huidobro, kompilita de Eduardo Anguita.
En 1946 ekloĝis en Cartagena, marborda banloko de centra regiono de la lando. Oni reeldonis la Trois Nouvelles Exemplaires, nur kun la tekstoj verkitaj de Hans Arp. En 1947 suferis en Cartagena cerban sangelfluon atribuita al la militvundoj. La 2an de januaro de 1948 li mortiĝis en sia hejmo de Cartagena kaj li estis entombigita laŭ sia volo en monteto antaŭ la maro. Lia pli aĝa filino, Manuela, kaj Eduardo Anguita verkis lian epitafon: «Aquí yace el poeta Vicente Huidobro / Abrid la tumba / Al fondo de esta tumba se ve el mar» (Ĉi tie kuŝas VH/ Malfermu la tombon/ Funde de tiu ĉi tombo oni vidas la maron). Manuela publikigis plukkolekton de tekstoj kaj neeldonitaj kaj disigitaj en revuoj en Últimos Poemas (Lastaj poemoj, 1948).
2272 Montezuma
2272 Montezuma estas asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon "Montezuma" : hispanan transskribon de la nomo de la azteka imperiestro Motekuhzoma la 2-a.
Jan Janda
Jan Janda (naskiĝis la 19-an de aprilo 1904 - mortis la 14-an de oktobro 1998) estis ĉeĥa esperantisto, Honora Membro de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.
Li estis esperantisto ekde 1928, unu el la fondintoj de EK Kolín kaj ĝia plurjara prezidanto. En 1935 la fonda kongreso de Esperanto-Asocio de Ĉeĥoslovaka Respubliko elektis lin kiel vickomitatanon. En la sama jaro li esperantigis flugfolion pri sia urbo.
Tradukoj
1935. Kolín, Ĉeĥoslovaka respubliko. [Verkis] Josef Štolba. Tradukis Jan Janda. Kolín, Esperantista Klubo 1935. [2] 16, [4] p. 15 x 10,5. - Esperanto-presejo A. Pražák, Jablonné n. 0.
Sporadoj
La Sporadoj (Σποράδες) estas arkipelago, kiu situas en la Egea Maro kaj apartenas al Grekio.
La Sporadoj historie estas dividitaj en Nordaj Sporadoj, Trakiaj Sporadoj, Orientaj Sporadoj kaj la Sudaj Sporadoj (Dodekanesoj).
Slipara Vortaro
Slipara Vortaro (SV) estas terminaro ellaborita de internacia skipo de Esperanto-terminaristoj sub la gvido de Rüdiger Eichholz de 1968 ĝis 1981.
SV konsistas el paperaj slipoj, sur kiuj estis kolektitaj (tiuepoke) mankantaj Esperantaj terminoj por 1440 nocioj. Ili estas difinitaj per vortoj aŭ klarigitaj per desegnaĵoj kaj tradukitaj al la germana, angla kaj franca. Estas aldonitaj klasifaj numeroj laŭ UDK kaj referencoj al trovlokoj en aliaj verkoj kaj vortaroj. Ĉiuj kunlaborantoj ricevis la slipojn en tri ekzempleroj kun la rekomendo ordigi ilin 1) laŭ la esperantlingva kapvorto, 2) laŭ la kapvorto en la gepatra lingvo de la uzanto, kaj 3) laŭ UDK. El la klasifado laŭ UDK rezultis, ke ĉiuj vortoj rilate la saman tempon troviĝis kunaj.
La interŝanĝo kaj kunlaboro okazis per poŝto. Multaj de la terminoj de SV poste eniris la ĝeneralan vortstokon de Esperanto, ĉu ĉar ili reaperis en la Suplemento al Plena Ilustrita Vortaro (PIV), ĉu ĉar ili estis publikigitaj en la Esperanta Bildvortaro.
La baza formo estis modelo por la posta "Perkomputora Termino-Kolekto" (Pekoteko), kiu anstataŭigis ĝin en 1981. Interŝanĝo inter la kunlaborintoj de tiam okazis per poŝta dissendo de komputilaj disketoj, ĉar e-poŝtaj servoj nur pli malfrue ĝenerale disvastiĝis.
Specimenoj
Jen kelkaj specimenoj el la indekso germana-Esperanto (vd. sekcion "eksteraj ligiloj"). La ordo-numeroj indikas registro-jaron kaj kurantan numeron (ekzemple 77/24a = 1977, n-ro 24a)
Zahlmarke f ĵetono 77/24a Zählrohr n (→ Geigerzähler) komputilo de Gajger 70/37a Zahnbein n dentino 69/17b zähnen (perforieren) perfori tr 75/22b Zahnschmelz m adamantino 69/17c Zange f (→ Schraubstock) vajco 81/12c Zapfensäge f bevel-segilo, vulpa vosto 71/37a Zaunrose, schottische eglanterio 71/46c Zeh<e> große<r> f,m halukso 69/45a Zehnkampf m dekatlono 73/27a
ktp.
NGC 78B
NGC 78B (aliaj indikoj — PGC 1309, NGC 78-2, KCPG 6A, UGC 194, KUG 0017+005, MCG 0-2-5, MK 547, ZWG 383.1) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Ponta Montaro
Ponta Montaro konstituas montaron en Norda Turkujo, ankaŭ konata kiel Parhar-Montaro en la loka turka kaj pont-greka lingvoj. La termino "Parhar" originas el la hitita lingvo kaj signifas "alta" aŭ "pinto".
Belorusio en la Vintra Olimpiko 2014
Kunordigis la teamon la Belorusa Olimpika Komitato.
Genisteino
Genisteino, prunetolo, (4',5,7-trihidrokso-izoflavono) aŭ  C15H10O5 estas fitokemiaĵo, blanka lumsensiva solidaĵo, abunde trovata en naturo. Ĝi estis unue izolita en 1899 de la angla kemiisto William Henry Perkin (1838-1907) el la Genista tinctoria. Sed ĝia strukturo estis finfine komprenita en 1926 de la kemiistoj anglaj Wilson Baker kaj Robert Robinson.
En 1931, Walz izolis la genistinon ekde 90% metanola ekstraktaĵo manĝaĵo surbaze de sojfabo. Li ankaŭ malkovris ke hidrolizo de "genistino" kun klorida acido donas genisteinon, iu palflava kristala solidaĵo. Genisteino estas varmostabila kaj malforte estrogena laŭ naturo.
Genisteino estas uzata en kelkaj traktadoj kontraŭ prostata kancero kaj Malsano de Alzheimer. kaj estis identigita kiel inhibaĵo de angiogenezo. Do ĝi estas efika nuligaĵo de la senkontrola kreskado de la kancerĉeloj. Genisteino posedas antihelmintajn proprecojn sed grandkvante oni malkovris ke ĝi posedas toksajn aktivecojn rilate al cerboĉeloj. Genisteino estas nesolvebla en malvarma akvo, iomete solvebla en varmaj akvo, etanolo, metanolo, acetono kaj piridino.
(66253) 1999 GT3
(66253) 1999 GT3 estas merkurrenkonta, venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia tre discentra kaj klinata orbito krucas tiujn de ĉiuj planedoj de la interna sunsistemo, tie estas Merkuro, Venuso, la Tero kaj Marso, sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de Marso. Ĝi estas en orbita resonanco 2:5 kun Venuso.
Estas suspekteble, ke ĝi estus unu el la de la meteorfluo Ĝemelidoj
Wilhelm Windelband
Wilhelm WINDELBAND [VILhelm VINdlband], naskita je la 11-a de majo 1848 en Potsdam, mortinta je la 22-a de oktobro 1915 en Heidelberg, estis germana filozofo.
Li instruis kiel profesoro en Zuriko, Freiburg, Strasburgo kaj Heidelberg kaj estas reprezentanto de nov-kantiismo. Lia mentoro kaj instruanto estis Hermann Lotze, ĉe kiu li doktoriĝis en 1870 pri "la filozofioj de hazardo" (Die Lehren vom Zufall), studinte medicinon, natursciencojn kaj filozofion. Li partoprenis kiel volontulo la germanan-francan militon en 1870/71. En 1873 li habilitiĝis per disertaĵo pri "la certeco de ekkono" (Über die Gewißheit der Erkenntnis). En 1876 li estis vokita kiel profesoro al la universitato de Zuriko, en 1877 li iris al la universitato de Freiburg kaj en 1882 al la universitato de Strasburgo. Ek de 1903 ĝis sia morto li laboris en la universitato de Heidelberg.
Windelband klopodis filozofie distingi kaj dislimi la natursciencojn disde la "spiritaj" aŭ "kulturaj" sciencoj kaj starigis jenan difinon:
La klasado de la sciencoj de Windelband estas unu el la bazoj de la fakultata sistemo de AIS San-Marino.
Pál Antal
ANTAL Pál, Herskovits estas rumanuja hungara pupaktoro, reĝisoro, teatrestro naskita en Lunca de Jos la 12-an de novembro 1925 kaj mortinta en Târgu Mureş ? majo 1999.
Rives (stacidomo)
Rives estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lyon-Perrache P1 - Marseille-St-Charles (tra Grenoble) (905000).
Abatejo Stična
Abatejo de Stična (latine: Abbatia B.M.V. de Sittico, slovene: Samostan Stična, germane: Zisterzienserabtei Sittich) estas cistercia abatejo en Stična, Slovenio. Fondite en 1136 ĝi malfonditis fare de imperiestro Jozefo la 2-a en la jaro 1784-a. Refunkcio klostra venis en 1898. Ĝi situas en la valo de la rojo Stiški potok kie la valo forlasas la Slovenajn antaŭalpojn ĉe la enfluo je Višnjica. Je 2 km pli sude troviĝas la vilaĝo Ivančna Gorica. La fondintoj venis el Konvento Rein; ĝi estas la plej malnova monaĥejo en Slovenujo.
Historio
Ĉirkaŭ en 1132 la patriarko de Akvilejo, Pellegrinus la 1-a, petis de la cistercianoj veni en la slavlingvajn partojn de sia diocezo. La monaĥoj el Rein el Stirio (tiam parto de la Dukujo de Karintio) sendis grupon da fratoj inter kiuj estis arĥitekto nome Miĥaelo. En la 8.7.1156 konsekritis la mezepoka kirko. Tamen la mezepoka preĝejo ne sekvis la tradician konstruplanon laŭ la modelo de la Abatejo de Fontenay. Kontraŭe, inspiro plia venis el Cluny kun tri navoj (unu ĉefa kaj du transeptoj) kaj kvin apsidoj. Tiutempe temis pri la plej granda preĝejo en la teritorio de hodiaŭa Slovenujo. Dum la dua duono de la 15-a jarcento atakoj fare de la turkoj faris multajn damaĝojn. Baldaŭ necesis fortikigi la abatejon.
En la 17-a jarcento la tuto estis rekonstruota laŭ baroka modo. Oni komencis per la preĝejo, kio okazis dum la abateco de Jakob Reinprecht (1603-1626). Tiam la ebena plafono ricevas volbon pli malsupran kaj okcidente alo forigitis. Alvenis riĉa ornamaĵo. Poste iĝis la barokiĝo de flankaj ejoj (ekz. de la priorejo sed ankaŭ de la turo). Sub la estrado de Candido Zulliani faritis la dekoracioj ĉeenirejaj, la novigo de la dormejo kaj de la abata kapelo. Post 1766 lanĉiĝis dua periodo de barokiĝo ene de la kirko sub la gvidado de la pentristo karniola Fortunat Bergant (ekz. li kreis la staciojn de la kruca vojo. Imperiestro Jozefo la 2-a, en 1784 en kuro de siaj religiaj reformoj ordonis la fermon de la abatejo de Stična.
En la 4.10.1898 cistercianoj el Mehrerau apud Bregenz komisiitis pri la novigo de la monaĥa vivo. Sub la gvido de Gerhard Maier venis ses cistercianoj ĉi-tien. Lia posteulo estis ekde 1912 Bernhard Widmann. Dum la Dua mondmilito enkonvente marodis la nazioj. Post 1945 diktatoro Tito ne ordonis la fermon sed restis daŭra malcerteco pri la estonteco, persekutado de monaĥoj kaj ŝtelo de meblaro. En la 1960-aj jaroj la tensioj kun la komunisma ŝtato malpli akris kaj denove eblis fari religiajn votojn. En 1963 ekabatis Rafael Ašič kiun posteulis en 1979 Anton Nadrah. De 2007 al 2019 abatis Janez Novak dum la nuna abato estas Maksimilijan File.
La restaŭradon de la abatejo gvidis la fama arĥitekto Jože Plečnik.
Jam en la 12-a jarcento la monaĥejo faris ilustritajn manuskriptojn. Famas slovenlingva manuskripto el la 15-a jarcento.
Institucioj hodiaŭa
En la eksa lernejo (ĝi funkciis ĝis 1984 antaŭ translokiĝo en ejojn pli grandajn) troviĝas muzeo pri sakraja heredo. Ĉiujare okazas kultura porjunula festivalo nome Stična mladih kun pli ol 8000 vizitantoj. Tradiciaj teknikoj (ekz. ĝardenadaj) nun prezentatas ankaŭ al laikuloj kaj turistoj. Ankaŭ estas komercado per naturaj nutraĵoj.
Seán Sabhat
Seán SABHAT (elparolata ŝaan saut) (1929–1957) estis oficisto en la IRA (Irlanda Respublika Armeo), kiu pereis la 1-an de januaro 1957 en atako en Nord-Irlando. La atako estas parto de la kampanjo de la IRA por forigi la landlimon ene de Irlando, kaj do por reunuigi la insulon kiel libera respubliko.
Kiam li pereis, pli ol 100,000 homoj venis al lia enterigo, por montri sian respekton por liaj kuraĝo kaj patriotismo. Venis ankaŭ homoj, kiuj ne konsentis, ke perforto estas la plej bona solvo de la problemo de Nord-Irlando.
Unu el la politikaj sekvoj estas, ke kvar membroj de la politika partio Sinn Féin ('Ni mem', elparolata ŝin-feen) elektiĝis al la irlanda parlamento en Dublino, Dáil Éireann (elparolata daal' eer-an). Ili neniam povis preni siajn seĝojn, ĉar la irlanda registaro malliberigis ilin dum la tuta periodo de tiu parlamento.
Kunurbano de Seán Sabhat, Seán Ó Coisealbha, verkis la anglalingvan kanton "Seán South of Garryowen", kiu poste fariĝis tre populara en tuta Irlando kaj inter irlandanoj tra la tuta mondo. Ekestis multaj aliaj kantoj kaj poemoj pri Seán Sabhat en la irlanda lingvo. Alia irlandano, Doiminic Ó Beacháin, verkis belan kanton pri la morto de Feargal Ó hAnluain, "The Patriot Game".
Flago de Norda Karolino
Supre troviĝas orkolora rubando kun la dato 20-a de majo 1775, kaj masupre simila rubando kun la dato 12-a de aprilo 1776. Ĉi tiuj datoj korespondas respektive al la deklaracio de sendependo de Mecklenburg kaj al la rezolucio de Halifakso, du okazaĵoj kiuj okazis en Norda Karolino kiel avangardaĵoj de la usona movado por sendependeco.
La parlamenta ŝtato ĝin adoptis en marto 1885 anstataŭante tiun de la 22-a de junio 1861, kiu estis tuj adoptita post la secesio de la Unio. La ruĝo de la antaŭa flago estis anstataŭita de la bluo memore al la Bonnie Blue flag.