cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnaut Daniel
Arnaut Daniel kaj Dante Alighieri
tempe memoru Vi doloron mian.
La itala laŭvorta nerima traduko tekstas jene : Tante me piace la vostra cortese domanda, che io non posso nè voglio coprirmi a voi. Io sono Arnaldo, che piango e vado cantando; pensieroso vedo la passata follia, e giubilante vedo la gioia che spero, davanti a me. Ora vi prego, per quel valore che vi guida al sommo della scal (Dio), che vi recordate a tempo del mio dolore.
Omaĝe al ĉi tiu diraĵo kiun Dante donis al Daniel, T. S. Eliot nomis sian duan kolekton de poezio Ara Vos Prec.
Betten
Betten estas ĝis fino de decembro 2013 komunumo kaj ek de la 1-a de januaro 2014 parto de la komunumo Bettmeralp en la distrikto Orienta Rarono en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 420 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Betten situas en Supra Valezo ĉe la suda deklivo de la Bernaj Alpoj alte super la valdo de la rivero Rodano. La komunumo konsistas el la tri seltejoj Betten, Egga kaj Bettmeralp, kaj diversaj alpopaŝtejoj kaj izolitaj bienoj. Tra la komunuma teritorio fluas en nordo la giganta lango de la Aleĉ-Glaĉero.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 26,35 km², de kiuj 11,0% estas kovritaj de arbaro, 15,7% servas por agrikulturo kaj 1,4% por setlado. Pli ol 70% de la komunuma teritorio estas altmontara dezerto parte kovrita de glaĉeroj.
Trafiko
Betten situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al Betten kondukas nur malgranda kurboriĉa veturebla vojo de Mörel-Filet. Bettmeralp atingeblas nur pere de aertelfero kaj ankaŭ al Betten la ĉefa alvetureblo estas la aertelfero de stacidomo Betten, kiu situas en la valfundo sur la teritorio de la najbara komunumo Grengiols. De Bettmeralp tri aertelferoj kondukas al la ĉirkaŭaj montopintoj el inter kiuj Bettmerhorn.
Monda naturheredaĵo
Granda parto de la komunuma teritorio apartenas al la regiono Jungfrau-Aleĉ-Bieĉhorno (germane: Jungrau-Aletsch-Bietschhorn), kiu estis la 13-a de decembro 2001 akceptita kiel unua alpa areo kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.
Historio
La unua dokumenta mencio de Betten datiĝas el la jaro 1243 Bettan. En la jaro 1343 estis menciita komunumo de vilaĝanoj. Ĝis la Helveta Revolucio Betten formis kune kun Goppisberg kvartalon de la Dekono Orienta Rarono. En la 17-a jarcento en Betten ekzistis plumbominejo. Ek de 1930 kaj precipe per la konstruo de la aertelfero en la jaro 1950la ĉefa ekonomia enspezofonto de Betten fariĝis la turismo. Kun efiko de la 1-a de januaro 2014 Betten estis kunigita kun Martisberg al la nova komunumo Bettmeralp.
633
En la jaro 633 post Kristo okazis, interalie:
Sankt Peter in der Au
Sankt Peter in der Au estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Amstetten. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Kongresedzino
Kongresedzino aŭ kongresa edzino estas ŝerca esprimo por amatino en Esperanto-aranĝo. Temas pri ebla koncepto en sociologio rilata al kutimo inter esperantistoj kunveni en aranĝoj por praktiki la lingvojn, interŝanĝi spertojn, kaj havi komunuman vivon: ofte okazas, ke la esperantisteco koncernas nur edzon kaj ne la propran edzinon, tiel ke li povus serĉi kunulinon inter kongresanoj. Foje okazas, ke tiu paro havas multajn konatojn en la esperantaj medioj, tiom ke ili supozas, ke ili estas geedzoj, kvankam fakte temas nur pri kongresparo. Aliflanke tiu aparta kutimo serĉi kunul(in)on inter kongresanoj - ĉu rezulte en kromedzino ĉu ne - povas rezulti en formado de nova paro, rezulte en alia ŝerca esprimo por Esperanto, nome "edz-peranto".
La esprimo aperas ekzemple en la kabaredo La Verda Banano de Georgo Handzlik kaj Saŝa Pilipoviĉ, laŭ kiu esperantistoj estas tiel toleremaj, ke en esperanta kongreso oni ne devas ekskursi kun kongresa edzino, sed povas ekskursi eĉ kun propra edzino.
La vira ekvivalento kongresedzo estas malpli uzata. Laŭ komuniko de la Esperanta Civito, la esprimo kongresedzino estas masklisma.
Margita
Margita, serbe Маргита, rumane Mărghita, hungare Nagymargita [nadjmargita] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Banato, en municipo de Plandiŝte.
Situo
Margita situas sur ebenaĵo ĉe la rumana landlimo, laŭ ĉefvojo Plandiŝte-Versec.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Margita 1047 homoj, (462 serboj (44 %), 303 rumanoj (29 %), 107 ciganoj, 100 hungaroj, 37 jugoslavianoj kaj aliaj).
Ignaz von Döllinger
Johann Joseph Ignaz DÖLLINGER (naskiĝinta la en Bamberg, mortinta la  en Munkeno) estis germana teologo katolika kaj eklezihistoriisto. Li pretigis la vojon al la fondo de la Prakatolika Eklezio al kiu li tamen neniam membriĝis.
Vivo
La filo de la fama anatomo Ignaz Döllinger (1770-1841) iĝis en 1822 kaplano en la Diocezo de Bamberg kaj en 1823 instruisto ĉe la Liceo de Aschaffenburg. En 1826 li fariĝis eksterordinara, unu jaron poste ordinara profesoro pri eklezihistorio kaj eklezia juro en Munkeno. Krome li iĝis membro de la Akademio de la sciencoj (1838), ĉefpastro de la Kirko Sankta Kajetano (1847) kaj Regna konsiliano (1868). Ekster tio li estis deputito de la bavaria parlamentĉambro laukasta (ekde 1845; poste denove ekde 1849). En 1848 kaj en 1849 li apartenis al la deputitaro de la frankfurta parlamento.
Por lia ŝatego de ultramontanismo tipis i.a. jenaj skribitaĵoj: »Lehrbuch der Kirchengeschichte« (Regensburg 1836); »Die Reformation, ihre innere Entwickelung und ihre Wirkungen« (1846–48) kaj »Luther, eine Skizze« (Freiburg 1851).
Advokato kontraŭvola de la separiĝemuloj
Nova paŝo kritikista tamen iĝis en 1863, kiam li faris prelegon dum kunveno de katolikaj scienculoj en 1863 en Munkeno pri »Vergangenheit und Gegenwart der katholischen Theologie« (pasinteco kaj estanteco de katolika teologio; Regensburg 1863) kaj kiam li mallonge post tio publikigis »Die Papstfabeln des Mittelalters« (München 1863). Akra kritiko de la t.n. Sillabo kaj de la iam antaŭvidebla proklamo de la papa neeraripovo entenis la de li kaj lia kolegoj Johann Friedrich von Schulte kaj Huber ellaborita libro: »Janus« (Leipzig 1869). Dum la menciita koncilio li vane avertadis disde Munkeno antaŭ la proklamo de la neeraripovo kaj donis signalon por la fondo de la prakatolika eklezio. Persone li tamen ne engaĝiĝis pri tio konkrete. Li mem eĉ ne favoris ian skismon kiel montris lia prelego de 1872 kun la titoloj »Die Wiedervereinigung der christlichen Kirche«, kies ideoj bonege povus repacigi ĉiujn flankojn. La rolo de Döllinger tiam iĝis iel tragika, al kiu samtempe aljuĝitis honoraj doktorecoj pri jurscienco kaj filozofio fare de la universitatoj de Vieno, Marburg, Oxford kaj Edinburgo. En Munkeno li fariĝis rektoro.
Aliaj verkoj
Fruktoj de liaj eksterdeĵoraj tempopasigadoj estis ankoraŭ: »Ungedruckte Berichte und Tagebücher« (Nördlingen 1876) kun la daŭrigo de »Briefe und Erklärungen über die vatikanischen Dekrete« (München 1890); »Akademische Vorträge« (Nördlingen 1888–91); »Geschichte der Moralstreitigkeiten in der römisch-katholischen Kirche seit dem 16. Jahrhundert« (kune kun Franz Heinrich Reusch, 1888); »Beiträge zur Sektengeschichte« (München 1889); »Selbstbiographie des Kardinals Bellarmin« (kune kun Reusch, Bonn 1886). Kolekto pri malgrandaĵoj de Döllinger eldonis Reusch en 1890 sub la titolo »Kleinere Schriften«.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 5. Leipzig 1906, p. 91-92, kio legeblas tie ĉi interrete.
PSE
La vorto havas plurajn signifojn:
Nc
La literkombino havas plurajn signifojn:
Fasti
Fasti aŭ plilatine dies fasti (favoraj tagoj), estis la jaraj tagoj en kiuj, en la antikva Romo estis permiesite pritrakti publikajn kaj privatajn aferojn; al ili estis oponataj la “tagoj nefaŭstaj”, (latine: dies nefasti) dum kiuj ne licis negoci aŭ politiki en Senato ktp. Iom post iom la vorto transiris al la signifo de kalendaro kaj ankaŭ de kroniko.
La fasti en la antikva Romo estis dekomence jaraj kalendaroj (fasti jaraj), pretigitaj kaj publikigitaj de pontifex maximus, kiuj regulis la vivon de la romianoj sciigante pli ol la kalendarajn Iduojn ktp, la tagojn en kiuj oni devis konsideri lica aŭ nelica la pritraktadon de ĉiuspecaj negocoj. La neliceco perceptiĝis pro la fakto ke tiuj tagoj estis konsekritaj al la dioj.
Sinsekve la fasti (kalendaroj) fariĝis fasti consulares, fasti annales, inter kiuj menciendaj Fasti Anziati kaj Fasti Kapitolaj ktp.
Etimologio
Fasti (fastoj) estas pluralo de la latina adjektivo “faustus”, plej kutime uzata kiel substantivo. Tiu vorto siavice devenas de “fas”, kiu signifas “kio permesita”, nome “kio estas bona antaŭ la okuloj de la dioj.”
Kalendaroj
La Fasti Diurni (tagaj fasti), urbaj kaj rustikaj, estis speco de jarlibroj, enhavantaj la datojn kaj indikojn por la religiaj ceremonioj, memorigantaj la tagojn por la tribunalaj diskutoj, por la merkato, por divido de la monato, kaj tiel pli. Ĉar la roma popolo, kiu devis konfidi en tiuj informoj, estis profunde analfabeta, tiuj kalendaroj estis ekspoziciitaj en Forumo komence de ĉiu monato. Tiu tago estis nomata Calenda (kalenda) tago pro ĝia derivado el “calare” (kalare), nome “alvoki, kunvoki”. Tiuj kalendaroj estis en la ekskluziva kompetento de la Pontifika Kolegio
La kampara popolo celebradis malpli ol urbanoj festojn, oferojn, ceremoniojn, kaj pro tio ĝi havis sian propran kalendaron kun indikataj apenaŭ datoj de la kalendoj, naŭoj, iduoj, foiroj, zodiakaj signoj kaj memorigiloj pri kamparaj laboroj de la monato
Romaj oficialaj kronikoj
La Fasti Magistrales (Aŭtoritataj), la Annales [analaj, jaraj] aŭ la Historici (historiaj) pritraktis la festojn kaj ĉion kio koncernis diaĵojn, kaj la romiajn oficialaĵojn; okupiĝis pri la imperiestroj, ŝarĝoj kaj tagoj al ili dediĉitaj... Pro tio ili estos nomata “magni” (kalendaroj precipaj). Precipe pro tio iom post iom fasti akiris la signifon de kronikoj aŭ aŭ analoj kiel ekzemple, “fasti consulares”.
Fasti konsulaj
La “Fasti konsulares” estis praktike oficialaj kronikoj en kiuj, ĉiujare, oni indikis la nomon de la romiaj konsuloj kaj de aliaj regantoj, foje kun aldonaĵoj pri gravaj eventoj okazintaj dum la jaro.
Aliaj projektoj
en Vikimedia Komuna
Bergamasco
Bergamasco estas komunumo de Italio.
Distrikto Turčianske Teplice
Distrikto Turčianske Teplice estas suda distrikto en Regiono Žilina. Ĉefa urbo de distrikto estas Turčianske Teplice. La distrikto najbaras kun distrikto Prievidza (okcidente), distrikto Žiar nad Hronom (sude), distrikto Banská Bystrica(oriente) kaj distrikto Martin (norde). La distrikto apartenas al nuntempa regiono Turiec.
Taroko
Por aliaj uzoj de la termino, vidu Taroko (kartoj). Taroko estas malnovdevena kartludo ludata de kvar ludantoj. Tamen, ekzistas versioj por tri kaj por kvin ludantoj. Pluraj formoj da tarokokartoj kaj ludoj ekzistas en Italio, Germanio, Franĉ-Konteo, kaj ĝi disvastiĝis antaŭnelonge en tuta Francio. Ĝi uzas malnovdevenajn kartojn, kies plej malnova formo estis en Venecio dum 14-a jarcento, eble eĉ pli antaŭe, kaj kiuj, ĉefe per la figuroj de la tiel nomita "Marsejla taroko", estas ankaŭ tre uzata de Ciganoj kaj aliuloj por antaŭdiri estontecon.
La kartoj
La taroka ludkartaro konsistas el 78 kartoj:
La dudekunuo, la malgrando, kaj la senkulpigo estas la tri udleroj. La strategio sin organizas ĉirkaŭ ĉi tiuj tri kartoj, ĉar se oni havas la tri, oni bezonas ricevi nur 36 poentojn por venki, kun du, oni bezonas 41 poentojn, kun unu, 51 poentojn, kaj kun neniu udlero, 56.
La kartoj estas pli longaj ol ordinaraj kartoj (plej ofte 61×112 mm). La kartoj unue disdonataj al ĉiu ludanto nombras 18 (foje eĉ pli), do la longo faciligas la mantenon.
La valoro de ĉiu karto
Fakte oni kalkulas duope (ekzemple: 1 Damo + 1 ordinara karto = 4 poentoj).
La tuta kartaro valoras 91 poentojn.
Nd
La literkombino havas plurajn signifojn:
Karikacoj
La karikacoj (Caricaceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo brasikaloj (Brassicales). Ĝi enhavas 5 ĝis 6 genrojn kaj ĉirkaŭ 50 speciojn,. Ĝia tipa genro estas kariko.
La plantoj de tiu neotropisa kaj afrotropisa familio kreskas nature en tropikaj regionoj de Centra kaj Sudameriko kaj Afriko. Ili estas mallongavivaj arbustoj aŭ arbetoj inter 5 kaj 10m altaj kaj iliaj fruktoj estas ofte manĝeblaj.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (3 jun. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
(15725) 1990 TX4
(15725) 1990 TX4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Baixas
Baixas (Baixàs) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Baixanencs.
4086 Podalirio
4086 Podalirio estas meze granda, malhela troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
En la Helena mitologio, Podalirio estis filo de Asklepio. Kun sia frato Makaono, li estis kuracisto de la grekaj trupoj dum la troja milito.
Tsu
Tsu, foje ankaŭ latinliterigata Cu (japane 津市 [Tsu-ŝi]; Hepburn: Tsu-shi), estas urbo de Japanio. La urbo situas sur la insulo Honŝuo, proksimume 60 kilometrojn sude de la urbo Nagojo. Ĝi estas administra centro de la gubernio Mie. Laŭ la stato de la censo en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Ötzingen
Ötzingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Ne
La literkombino havas plurajn signifojn:
Saarlouis
Hodiaŭe, la plej grava entrepreno de Saarlouis estas Ford. Tie estas konstruataj la Ford Focus, aŭ aliaj veturoj. Necesas nur ĉirkaŭ 20 minutojn por atingi Francion el Saarlouis, kaj 45 minutojn por atingi Luksemburgion.
Oporto (metroo de Madrido)
Oporto estas stacio sur la linioj 5 kaj 6 de la Metroo de Madrido, situanta sub la trafikcirklo de la Valle del Oro, en la kvartalo Opanjelo de Madrido (Karabanĉelo).
Saarlouis
Dum la reĝimo de Adolf Hitler, ekde 1936 ĝis 1945, la urbo estis oficiale renomita Saarlautern, ĉar la nazia registaro volis germanigi la antaŭan, francdevenan nomon.
La vorto louis aludas la francan reĝon Ludovikon la 14-a, kiu ekkonstruis la forton de Saarlouis en 1680 por protekti la novajn limojn de sia reĝlando.
Oporto (metroo de Madrido)
La stacio de linio 5 malfermiĝis al la publiko la kun la unua sekcio de la linio inter  kaj, ĝi estis reformita inter 2003 kaj 2004 kun la investo de novaj volbo kaj ornamaĵoj. La, la stacio de linio 6 estis malfermita pli profunde, kiu fariĝis la kapo de tiu linio ĝis junio 1983, kiam linio 6 estis etendita al stacio.
Sorne
Sorne estas rivero en Kantono Ĵuraso kaj Kantono Berno. Ĝi estas unu el la ĉefaj alfluantoj de Birs kaj apartenas al la riversistemo de Rejno.
Fonto
La rivereto Sorne fontas sur alteco de 1035 m s.m. oriente de la vilaĝocentro de Les Genevez ĉe la koordinatoj en Kantono Ĵuraso.
Fluvojo
Post ĝia fonto la rivero fluas unue tra la Valo de Bellelay en Kantono Berno, tiam trans la Ravino de Pichoux sur la teritorio de Sornetan al la teritorio de la ĵurasa komunumo Haute-Sorne, kiu ricevis sian nomon de la rivero, kun la vilaĝoj Undervelier, Glovelier kaj Courfaivre, por fine alveni en la kantonĉefurbo Delemonto. Antaŭ Undervelier la rivereto fluas tra mallarĝa valo, kie al ĝi alfluas la rojo Ruisseau de Soulce kaj kie troviĝas la pilgrima Groto de Sankta Kolombino.
Alfluejo
Nordoriento de Delemonto sur alteco de 409 m s.m. Sorne alfluas al Birs.
Akvoenergio
La akovenergio de la rivero estis uzata pere de metalverkoj kaj diversaj muelejoj en Undervelier.
Duetila fosfonato
Etila fosfonato aŭ duetila fosfito estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la etila alkoholo kaj fosfonata acido. Ĝi estas senkolora likvaĵo, solvebla en akvo kaj etanolo. Etila fosfonato posedas 4 karbonatomojn, 10 hidrogenatomojn, 1 fosforatomon kaj 3 oksigenatomojn. Etila fosfonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de fosfitaj derivaĵoj.
Stacio Minami-Tatsumi
Stacio Minami-Tatsumi (japane: 南巽駅 [Minami-Tacumi-eki], angle: Minami-Tatsumi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Ikuno, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de la metroa reto Osaka Urba Subtera Fervojo: Linio Sennichimae.
(7044) 1971 UK
(7044) 1971 UK estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo-Bergedorf (Germanio).
O-hoko (cirila alfabeto)
O-hoko (Ҩ ҩ; kursive: Ҩ ҩ) estas la sesdeka litero de la abĥaza cirila alfabeto. Ҩ signifas la senvoĉan labial-palatalan alproksimanton.
Danilo Dolci
Danilo DOLCI [DOLĉi] (28 junio 1924, 30 decembro 1997) estis itala sociologo, poeto, instruisto kaj kontraŭperforta politika aktivulo. Li estas ĉefe konata pro sia kontraŭstaro al malriĉeco, socia ekskludado kaj Mafio en Sicilio, kaj oni lin konsideras unu el la ĉefaj agantoj de la kontraŭperforta movado en Italio. Li iĝis konata kiel la "Gandhi de Sicilio".
Junaĝo
Danilo Dolci naskiĝis en Sesana (tiam en teritorio de la Provinco de Triesto - Italio), la nuntempa Sežana (en Slovenio. Lia patro Enrico estis agnostika sicilia fervojisto, dum lia patrino, Meli Kontelj, estis tre religia loka slovena virino.
La juna Danilo kreskis dum la faŝisma reĝimo de Mussolini. Li estis deksesjara kiam Italio eniris en la dua mondmilito kaj li kutimis iri en la stratoj deŝirante la afiŝojn de la faŝisma militpropagando.
"Mi neniam aŭdis antaŭe la terminon 'militrifuzanto'," Dolci rakontis poste, "kaj mi ne havis ideon ke tiaj personoj ekzistus en la mondo, sed mi forte sentis ke estis eraro murdi homojn kaj mi certis ke mi ne volis fari tion.
Li provis eskapi de la polico kiu suspektis lin pro la deŝiritaj militafiŝoj, sed li estis kaptita dum li provis iri al Romo kaj li estis enkarcerigita dum mallonga tempo. Li poste rifuzis eniri en la armeo de la Respubliko de Salò, la marioneta ŝtato de Mussolini kreita de la germanoj en la nordo de Italio post la armistico inter la Itala reĝolando kaj la Aliancanoj kiuj estis invadintaj la sudon de italio en 1943.
Don Zeno estis suspektita de la aŭtoritatuloj kiel komunisto, kaj eĉ la Vatikano komencis diri ke Don Zeno estis "freneza pastro." Je la fino la aŭtoritatoj decidis fermi ambaŭ Nomadelphia-n kaj Ceffarello-n. Tamen en 1952, Dolci estis preta rekomenci sian laboron en alia loko.
En Sicilio
En Trappeto Dolci starigis orfanejon. Poste, en Partinico, li provis krei kooperativojn. Dolci komencis uzi malsatstrikojn, senperfortajn stratprotestojn kiel metodojn por puŝi la regionan registaron plibonigi la lokajn kondiĉojn. Je la fino, oni nomis lin la "Gandhi de Sicilio".
Kontraŭ mafio
Dolci komprenis la pezon kiun Mafia estis sur la malriĉuloj en Sicilio. Li ne atakis Mafion tuj sed komencis kontraŭstari ĝin pro la monopolo pri la akvofontoj per la projekto konstrui digon sur la rivero Jato. Komence tio alportis al li la minacojn de Mafio kaj la malaprobon de la aŭtoritatoj.
Li do komencis sian batalon kontraŭ Mafio deklarante ke la politikistoj estas helpataj de Mafio poe esti elektitaj. Li portis sian proteston al Romo ĉe la Kontraŭmafia Komisiono.
Kontrastaj vidpunktoj
Dolci ofte estis en kontraŭstaro kun la aŭtoritatoj. Ankaŭ multaj lokanoj ne estis feliĉaj pri la konstruo de la digo. La laboroj de la digo je la fino estis faritaj de firmaoj ligitaj al Mafio, kiu evidente decidis ŝanĝi malutilon por ĝi al utilo por ĝi.
En 1964, la arkiepiskopo de Palermo Kardinalo Ernesto Ruffini publike denuncis Dolci kaj Giuseppe Tomasi di Lampedusa, aŭtoro de Il Gattopardo, kiuj kiel Mafio, "misfamigas" ĉiujn sicilianojn.
Je la fino la ĉiuflankaj akuzoj puŝis Dolci for de la scenejo. En la lastaj 20 jaroj de sia vivo li malaperis de la publika atento en Italio, kvankam eksterlande li ricevis ankoraŭ premiojn pri sia kultura laboro.
En Esperanto
La volumo de Carlo Minnaja “Luigi Pirandello kaj aliaj siciliaj aŭtoroj”, FEI 2012 entenas priskribon de lia eventoplena vivo kaj la tradukon al Esperanto (paĝoj 302-305) de ĉapitro el la kolekto “Racconti siciliani - Siciliaj rakontoj”.
Operaco Tempesto
Operaco Tempesto (pole: akcja „Burza”) – militara operaco organizita kaj komencita de taĉmentoj de Pola Enlanda Armeo kontraŭ germana armeo fine de la germana okupado, senpere antaŭ eniro de Ruĝa Armeo, gvidata lime de la Dua Pola Respubliko. Ĝi daŭris de la 4-a de januaro 1944, kiam soveta soldataro transpaŝis en Volinio la polan-sovetan landlimon el 1939, ĝis januaro 1945.
Arrival (filmo)
Produktado
La filmo komenciĝis la 7-an de junio 2015 en Montrealo, Kebekio, Kanado. La 15-an de junio 2016 la origina titolo Rakonto de via vivo estis ŝanĝita en Arrival (eo :  Alveno ).
Operaco Tempesto
Post transpaŝo fare de Ruĝa Armeo de la orienta landlimo de Pollando kaj forigo de la proponita de polaj regopovoj en ekzilo oferto de militara kunlaboro kun Sovetunio, la 12-an de januaro 1944 la ĉefkomandanto de Landa Armeo donis ordonon n-ro 126, antaŭvidanta apogon de la Ruĝa Armeo en batalo kun germanoj laŭpove de siaj fortoj kaj ŝtataj interesoj. La 26-an de oktobro 1944 lia sekvanta generalo Leopold Okulicki donis ordonon de la operacfino.
Arrival (filmo)
Filmo sur HD, DVD kaj BLU-RAJ
Arrival estis eldonita kiel cifereca reta distribuaĵo la 31-an januaro 2017 kaj kiel DVD kaj Blu-radia disko la 14-an februaro 2017.
Operaco Tempesto
Al la operaco Tempesto oni mobilizis sume ĉ. 100 mil soldatojn kaj oficirojn de la Pola Enlanda Armeo.
Arrival (filmo)
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi traduko estas preskaŭ komplete bazita sur la samtitola artikolo en la anglalingva vikipedio, versio de la 12-a julio 2017.
Operaco Tempesto
Rilato de polaj regopovoj al Sovetunio
Generalo Władysław Sikorski opiniis, ke sovetojn oni devas saluti kiel aliancanojn, sed se la rilato de rusoj al poloj fariĝos malkaŝe malamika, oni devas montri nur la civilan administracion, kaj la taĉmentojn de Landa Armeo retirigi en profundo de la lando, por ilin savi de tuta likvido. Ĉefkomandanto de Landa Armeo generalo Stefan Rowecki estis konvinkita pri la malamika sinteno de sovetoj kaj volis konsenton por ekpreparo al rezisto de iliaj armeoj.
Křižanova montetaro
Křižanova montetaro (ĉeĥe: Křižanovská vrchovina, germane:  Krischanauer Bergland , pollingve: Wyżyna Krzyżanowska) estas geomorfologia tutaĵo en la meza parto de Ĉeĥio en Bohemiamoravia montetaro. Ĝia plej granda monto estas Harusův kopec (743 m). Tra profundaj valoj trafluas ekzemple riveroj Oslava kaj Jihlava.
Jakab Kandra
KANDRA Jakab, Kabos estis hungara historia kaj etnografia esploristo naskita en Félsőbánya la 29-an de aprilo 1843 kaj mortinta en Eger la 1-an de junio 1905.
Křižanova montetaro
La montetaro ricevis sian nomon laŭ kampurbo Křižanov.
Jakab Kandra
Biografio
Jakab Kandra finis teologion en Eger kaj li estis pastro en pluraj vilaĝoj de la ĉirkauaĵo. De 1881 li estis helppastro en Eger, de 1886 arkivisto de la kanonikaro. Igis grandan disputon lia verko Magyar mythologia (Eger, 1897). En 1885 li aperigis la revuon Adalékok az egri egyházmegye történetéhez.
Křižanova montetaro
Geografio
Sudoriente estas Boskovica sulko en meza moravia parto de Brna monteraro kaj sude Jeviŝovica montetaro. La montaro estas 47% arbarkovrita.
Operaco Tempesto
Memorigo
Bataloj de la soldatoj de Pola Enlanda Armeo en operaco Tempesto estis memorigitaj sur la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio per surskribo sur unu el tabuloj post 1990 „OPERACJA „BURZA” CZERWIEC – WRZESIEŃ 1944” (Operaco Tempesto junio-septembro 1944).
Giuseppe Valadier
Giuseppe VALADIER, (Romo, 14a de aprilo 1762 - Romo, 1 de februaro 1839) estis itala arkitekto, urbanizisto, arkeologo kaj oraĵisto. Li estis kun Giovanni Battista Piranesi la ĉefa eksponanto de la novklasikismo en la urbo Romo. Lia plej grava verko estis la rekonstruado de la placo Piazza del Popolo.
Valadier laboris ĉefe en Romo kaj en la Papa Ŝtato, sed la plej parto de liaj verkoj restis nur projektoj. Li estis nomumita architetto camerale de la Papa Ŝtato fare de Pio la 6-a en 1786.
Li estis instruisto en la akademio Accademia di San Luca kaj estis unu de la ĉefaj arkitektoj kiuj interesiĝis por arkeologio kaj la restaŭrado. Liaj plej famaj verkoj estis realigitaj dum la napoleona okupado, kiam li realigis la Piazza del Popolo de Romo.
Solanum aethiopicum
La Etiopia solano (Solanum aethiopicum) estas plantospecio en la  genro Solano (Solanum) en la  familio de la Solanacoj (Solanaceae). Ĝiaj kultivaroj estas kultivataj kiel fruktlegomo.
Vegetativaj aspektoj
La Etiopia solano estas unujara, herba planto, kiu kreskas ĝis 70 cm. Ĝi havas stelformajn triĥomojn. La tigo havas 2 ĝis 5 mm longajn pikilojn. La plej altaj folioj staras ofte en neegalaj paroj. La folitigeto havas longecon de 2 ĝis 7 cm. La foliplato estas ovoforma ĝis oblong-ovforma kaj longas 10 ĝis 20 cm, kaj larĝas de 6 ĝis 14 cm. La foliplato estas neregule onda, la fino de la folio estas pinta aŭ nepinta.
Floraro kaj floroj
La floroj staras en grapoloj po kelkaj. La flortigeto longas 5 ĝis 12 cm, kaj havas 0,2 ĝis 2 mm longajn pikilojn.
La floroj estas kvinnombraj. Ekzistas ankaŭ kultivataj formoj, kiuj estas ses- aŭ naŭ-nombraj. La kaliko estas sonorilforma, 5 ĝis 7 mm longa kaj 3 ĝis 4 mm larĝa. La petaloj estas blankaj aŭ malforte violkoloraj.
Fruktoj kaj semoj
La fruktoj estas oranĝaj ĝis ruĝaj beroj kun diametro de 1,5 ĝis 3 cm, malofte ili estas ĝis 5 cm. Ili havas interne renformajn semojn kun diametro de 2 ĝis 3,5 mm.
Kromosmnombro
La kromosomnombro estas 2n = 24.
Uzado
La maturaj etiopiaj solanoj povas esti manĝataj krudaj aŭ kuiritaj. Ili ankaŭ estas kuracaĵoj, kaj uzataj kontraŭ kolikoj kaj furzoj. Ankaŭ eblas manĝi la foliojn. sed kutime ili estas kuirataj. Studoj montris, ke la folioj havas iomete kontraŭspasman efikon.
Guerrero (Tamaulipas)
Guerrero estas unu el la 43 komunumoj de la meksika subŝtato Tamaulipas, kiu situas en la norda Meksiko kun limo al Usono kaj la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas Nueva Ciudad Guerrero. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10014.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3861 loĝantojn. El tiuj estis 2008 viroj kaj 1853 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2199,7 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 100 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 440 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 11 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3803 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 9 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,237 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
2890 de la loĝantoj de Guerrero en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 176 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 6,09 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 6,9 % (71 el 1368), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 5,19 % (105 el 1522).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 3088 personoj apartenis al la katolika religio kaj 355 personoj al la protestantisma religio. 142 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 218 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)
Sankt Valentin estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Amstetten. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Kontinento
Kontinento estas granda masivo de la tera ŝelo, kiun la oceanoj disigas de aliaj kontinentoj kaj kiun oni povas trapasi, ne transirante maron. Rimarko: la termino “Kontinento” devenas de “Terre Continente”, t.e. seninterrompa tero. Ne ekzistas oficiala decido pri tio, kiom granda devas esti insulo por esti rigardata "kontinento", kaj inverse (t.e. kiom malgranda devas esti kontinento por esti rigardata "insulo"); sed ĝenerale, oni taksas Groenlandon (2.175.600 km2) la plej granda insulo kaj Aŭstralion (7.686.589 km2) la plej malgranda kontinento.
Kontinentoj grandparte altiĝas super la marnivelo, dum periferioj (kontinentbretoj) troviĝas sub ĝi. Kontinentojn karakterizas t.n. kontinenta tipo de terkrustaranĝo je profundo de 35–70 km kun granito-metamorfa tavolo.
Kontinentoj ĝenerale identiĝis per konvencio pli ol per iuj ajn striktaj kriterioj, kaj tiele ĝis sep mondoregionoj estas komune konsiderataj kontinentoj. Tiuj estas (el plej grandaj al plej malgrandaj): Azio, Afriko, Norda Ameriko, Suda Ameriko, Antarkto, Eŭropo, kaj Aŭstralio.
En geologio, kontinentoj estas priskribitaj kiel tektonaj platoj. Platotektoniko estas la procezo kaj studo de la movado, kolizio kaj divido de kontinentoj. Resume, laŭlonge de la historio de la Tero la kontinentoj ne estis ĉiam la samaj kaj evoluis, moviĝis kaj ŝanĝiĝis dum milionoj da jaroj.
Priskribo kaj nombro
En la nuntempa geologia epoko ekzistas 6 kontinentoj:
Ne miksu la kontinentojn kun la mondo-partoj:
Malgraŭ la ĝusta difino de la termino “kontinento”, en multaj landoj oni konsideras ilian nombron diverse: nome 5, 6, kaj 7. Iuj pensas, ke Eŭropo kaj Azio estas apartaj kontinentoj, kaj iuj du aliajn kontinentojn Nord-Ameriko kaj Sud-Ameriko traktas kiel unu kontinenton. Kutime, tion kaŭzis konfuzo inter la du vortoj "kontinento" kaj "mondoparto": Dum Aŭstralio estas kontinento, Oceanio estas la mondoparto, en kiu troviĝas kaj Aŭstralio, kaj insulego Nov-Gvineo, kaj insularoj Melanezio, Mikronezio kaj Polinezio.
Jen komparaj ampleksoj de ĉiuj mondopartoj laŭ la surfaco (mln kv. km):
En diversaj lokoj de la mondo, homoj lernas malsame pri la nombro da kontinentoj. En Nord-Ameriko homoj pensas, ke ekzistas 7 kontinentoj: Nord-Ameriko, Sud-Ameriko, Afriko, Eŭropo, Azio, Aŭstralio kaj Antarkto. En Sud-Ameriko kaj Eŭropo ili pensas, ke ekzistas 6 kontinentoj: Nord-Ameriko kaj Sud-Ameriko estas nur unu (Ameriko). En Azio oni pensas, ke ekzistas 5: oni ne konsideras, ke Antarkto estas kontinento. La konfuzo komplikiĝas pro la ŝovinisma uzado de la termino "Ameriko" en Usono, kie tiu estas uzata ĝenerale kaj populare kiel sinonimo de Usono. Tiele ĝi iĝas nevalida por aludi al la kontinento, ne gravas ĉu temas nur pri Nordameriko aŭ por la tuta Ameriko. Sekve en Usono oni uzas la pluralon Amerikoj por aludi al la tuta kontinento, konsolidante la ideon, ke temas pri du Amerikoj, kaj Norda kaj Suda, kvankam ekde socia kaj kultura vidpunktoj multaj landoj, popoloj kaj socioj konsideras eĉ tri mondoregionojn, inkludante Centran Amerikon, absolute diferenca al Nordameriko.
Difinoj kaj aplikiĝo
Per konvencio, "kontinentoj estas komprenitaj kiel grandaj, kontinuaj, diskretaj masoj de tero, ideale apartigitaj per vastaĵoj de akvo (La plej grandega akvejo oni nomas oceano, kaj la malpli grandega, maro)." Multaj el la sep plej ofte agnoskitaj kontinentoj identigitaj per konvencio ne estas diskretaj termasoj apartigitaj per akvo. La kriterio "granda" kondukas al arbitra klasifiko: Gronlando, kun surfaca areo de 2,166,086 kvadrataj kilometroj (836,330 kv. mejl.) estas konsiderita la plej granda insulo de la mondo, dum Aŭstralio, je 7,617,930 kvadrataj kilometroj (2,941,300 kv. mejl.) estas rigardita kiel kontinento. Same, la ideala kriterio esti kontinua termaso ofte estas ignorita per la inkludo de la kontinenta deklivo kaj oceanaj insuloj, kaj kontraŭdirita klasifikante nordan kaj sudan Amerikon kiel du kontinentojn; kaj/aŭ Eŭrazio kaj Afriko kiel du kontinentoj, kun neniu natura apartigo de akvo. Tiu anomalio atingas sian ekstremaĵon se la kontinua termaso de Eŭropo kaj Azio estas konsiderita kiel du kontinentojn. La plej gravaj termasoj de la Tero estas lavitaj per ununura, kontinua mondoceano, kiu estas dividita en kelkajn ĉefajn oceanajn komponentojn proksime de la kontinentoj kaj diversaj geografiaj kriterioj. Kontinentoj foje estas etenditaj preter la plej gravaj termasoj, en maniero kiel tiel ĉiu peceto da tero sur la tero estas inkludita en kontinento.
Etendo de kontinentoj
La plej mallarĝa signifo de kontinento estas tiu de kontinua areo de tero aŭ kontinento, kun la marbordo kaj ajnaj terlimoj formantaj la limon de la kontinento. En tiu signifo la esprimo kontinenta Eŭropo (foje "la Kontinento") estas uzita rilate al kontinenta Eŭropo, ekskludante insulojn kiaj ekzemple Britio, Irlando, Malto kaj Islando, kaj la esprimo kontinento de Aŭstralio povas rilati al la kontinento de Aŭstralio, ekskludante Tasmanion kaj Nov-Gvineon. Simile, la kontinenta Usono rilatas al la 48 apudaj ŝtatoj en centra Nordameriko kaj povas inkluzivi Alaskon en la nordokcidento de la kontinento (la du estante apartigita fare de Kanado), ekskludante Havajon en la mezo de la Pacifiko.
De la perspektivo de geologio aŭ fizika geografio, kontinento povas esti etendita preter la limigoj de kontinua seka tero por inkludi la malprofundan, submaran apudan areon (la kontinenta deklivaro) kaj la insulojn sur la breto (kontinentaj insuloj), ĉar ili estas strukture parto de la kontinento. De tiu perspektivo la limo de la kontinenta deklivaro estas la vera limo de la kontinento, ĉar marbordoj varias laŭ ŝanĝoj en marnivelo. En tiu signifo la insuloj Britio kaj Irlando estas parto de Eŭropo, dum Aŭstralio kaj la insulo Nov-Gvineo kune formas kontinenton.
Kiel kultura konsidero, la koncepto de kontinento povas iri preter la kontinenta deklivaro por inkludi oceanajn insulojn kaj kontinentajn fragmentojn. Laŭ tiu maniero, Islando estas konsiderita parto de Eŭropo kaj Madagaskaro parto de Afriko. Eksterpolante la koncepton al ĝia ekstremaĵo, kelkaj geografoj grupigas la Aŭtralazian kontinentan platon kun aliaj insuloj en la Pacifiko en unu kontinenton nomitan Oceanio. Tio disigas la tutan tersurfacon de la Tero en kontinentojn, subkontinentojn aŭ kvazaŭ-kontinentojn.
Kontinentbretoj
La kontinentbreto aŭ kontinenta breto estas la pligrandigita areo de ĉiu kontinento kaj rilata marborda ebenaĵo. Multo de la breto estis eksponita dum glacialoj, sed estas nun submara sub relative malprofundaj maroj (konataj kiel kontinentsoklaj maroj) kaj golfoj, kaj estis simile enakvigita dum aliaj interglaciepokoj.
La kontinenta marĝeno, inter la kontinentbreto kaj la profundoceana ebenaĵo, konsistas el la kruta kontinentdeklivo sekvita de la pli plata kontinenta leviĝo. Sedimento de la kontinento super kaskadoj sube de la deklivo kaj akumulas kiel stako de sedimento ĉe la bazo de la deklivo, nomita la kontinenta leviĝo. Etendante ĝis 500 km de la deklivo, ĝi konsistas el dikaj sedimentoj deponitaj per malklarecofluoj de la breto kaj deklivo. La gradiento de la kontinenta leviĝo estas meza inter tiuj de la deklivo kaj de la breto, je la ordo de 0,5-1°.
Dum la agadoj de la Konvencio de Unuiĝintaj Nacioj pri Marjuro de 1982, la nomo kontinentbreto estis laŭleĝe difinita kiel la peco de la marfundo najbara al la marbordoj de specifa lando al kiu ĝi apartenas. Tiaj marbordoj ankaŭ estas konataj kiel maraj teritorioj.
Kontinenta drivo
Kontinenta drivo estas la moviĝo de la kontinentoj relative al la reciproka situo. La hipotezo, ke kontinentoj ne estas fiksaj, sed „drivas“ sur la surfaco de la tero, estis unuafoje proponita de Abraham Ortelius en 1596 kaj plene evoluigita de Alfred Wegener en 1912. La teorioj de Wegener siatempe ne estis akceptitaj, ĉar je tiu tempo neniu povis vidi ian „motoron“ por peli tiel gigantajn amasojn. Tiu ideo venis nur en la 1960-aj jaroj, kiam Harry Hess proponis la teorion de platotektoniko: la oceana grundo mem moviĝas: la mezoceanaj sojloj „naskas“ novan kontinentan materialon kaj tiel disŝovas la kontinentajn platojn.
La konturoj de la kontinentoj ambaŭflanke de la atlantika oceano okulfrape suplementas sin reciproke. Do, tuj post kiam estis eble havi taŭgajn mapojn de la kontinentoj, tion rimarkis Abraham Ortelius (1596, li estis mapodesegnisto), Francis Bacon (1620), Benjamin Franklin, Antonio Snider-Pellegrini (1858) kaj aliaj. Plian paŝon faris teologiprofesoro Theodor Christoph Lilienthal (1756) supozante ke la kontinentoj iam situis apude kaj estis disŝiritaj per la katastrofo de la biblia diluvo. Snider-Pellegrini cent jarojn poste publikigis bildon apogante la saman supozon. Fine de la 19-a jarcento estiĝis la hipotezo, ke la luno dispartiĝis de la tero, nome de la regiono de la pacifika oceano. Alia subteno venis el paleontologio: evidentiĝis simileco de fosiliaj bestaro kaj plantaro sur diversaj kontinentoj. La aŭstra geologo Eduard Suess (1831–1914) pro tio postulis la iaman ekziston de du grandaj pra-kontinentoj, la sudan li nomis Gondvano kaj asertis, ke ĉiuj sudhemisferaj kontinentoj plus Hindio konsistigis ununuran kontinenton ĝis la mezozoiko, kaj ke nur komence de la kenozoiko grandaj partoj de kontinento dronis kaj fariĝis oceanoj.
Kontinentego
Krom la nuntempaj kontinentaroj Afrik-Eŭrazio kaj Ameriko kaj eblaj estontaj kontinentegoj (Pangaea Ultima aŭ Amasia en inter 250 kaj 400 milionoj da jaroj), sur la tero ekzistis pluraj – pli aŭ malpli esplore certigitaj – kontinentegoj:
Homa ŝanĝo de kontinentoj
Laŭ la ĉi-supra difino, antaŭ du jarcentoj ekzistis teorie nur 4 kontinentoj: Ameriko, Aŭstralio, Antarkto kaj Afrik-Eŭrazio. Ĉar antaŭ la fosado de la Sueza kanalo (preta en 1869) kaj la Panama kanalo (preta en 1914), ja eblis sekŝue piediri de Afriko al Azio, kaj de Norda al Suda Amerikoj. Tiel, oni ne malpravas asertante, ke ĝis 1869 ekzistis 4 kontinentoj, dum 1869–1914 kvin, kaj poste ses kaj ke homoj pli efike ol geologio ŝanĝis la aspekton de la mondo. Tiukadre ne nur kanaloj povas ŝanĝi la konsideron de kontinentoj, sed foje eĉ ankaŭ tuneloj kaj pontoj. Malfermo de submara tunelo, kun ĉiutaga enorma surtera nemara trafiko inter Francio kaj Anglio, iel ŝanĝis la konsideron de Britio kiel insulo aparta de la kontinento, kaj konsekvence la konsideron de tiu kontinento. Simile tre ofte pontoj kaj artefaritaj terkoloj modifas la esencon de insuloj kiuj iĝas duoninsuloj, ŝanĝante malgrandmezure tiel la ampleksojn de areoj de kontinentoj.
Vidu ankaŭ artikolojn Nomoj de Kontinentoj, La limo inter Eŭropo kaj Azio, Malnova Mondo, Nova Mondo.
La unuaj difinoj
La plej antikva historie registrita distingo simila al la nuntempa koncepto de kontinento estis farita de la antikvgrekaj navigistoj, kiuj havigis la nomojn de Eŭropo kaj Azio al la teroj troviĝantaj ambaŭflanke de la etendo de marakvo formata de la Egea maro, la markolo de Dardaneloj, la Marmara Maro, la Bosforo kaj la Nigra Maro. Tiuj nomoj estis uzataj dekomence por aludi al la teroj apudaj al la marbordoj, kaj nur poste oni etendis ties uzadon al la teroj de la interno de la landoj. La pensuloj de la Antikva Grekio debatis poste ĉu Afriko (tiam nomata Libio en greka, latina kaj aliaj eŭropaj lingvoj) devs esti konsiderata kiel parto de Azio aŭ kiel tria sendependa parto de la mondo kaj finfine hegemoniis la dividon de la Tero (tiam konaata logike) en tri partoj. Ekde la antikvgreka perspektivo, la Egea maro estis la centro de la mondo, kun Azio oriente, Eŭropo okcidente kaj norde, kaj Afriko sude.
La limoj inter la kontinentoj ne estis fiksitaj. Dekomence, la limo de Eŭropo kun Azio estis pli malpli markita el la Nigra Maro laŭlonge de la rivero Rioni (konata tiam kiel Fasis) en teritorioj de la nuna Kartvelio. Poste, oni konsideris, ke la limo iras el la Nigra Maro tra la Kerĉa Markolo, la Azova Maro kaj la rivero Don (nomata tiam Tanais), en Rusio.
La rivero Nilo estis tiam konsiderata ĝenerale ekde la Antikveco kiel la limo inter Azio kaj Afriko. Herodoto tamen, en la 5-a jarcento a.K., jam kontraŭis tiun sintenon, kiu estis metinta Egiption ĉevale inter du kontinentoj, kaj estis koincidiginta la limon inter Azio kaj Afriko kun la okcidenta limo de Egiptio, lasante Egiption en Azion. Li ankaŭ pridubis la dividon en tri partoj de tio kio estis reale unusola tero kontinua, starigante debaton kiu pluas post preskaŭ du jarmiloj kaj duono.
Eratosteno, en la 3-a jarcento a.K., notis, ke kelkaj geografoj dividis la kontinentojn sekvante la riverojn (nome Nilo kaj Don), konsiderante ilin tial kvazaŭ «insuloj», dum aliaj dividis ilin per istmoj, kaj tiel ili estus nur kvazaŭ «duoninsuloj». Tiuj geografoj fiksis la limon inter Eŭropo kaj Azio en la istmo inter la Nigra Maro kaj la Kaspia Maro kaj la limon inter Azio kaj Afriko, en la istmo inter la Ruĝa Maro kaj la elfluejo de la lago Bardaŭil en la Mediteranea Maro.
En la epoko de la Romia Imperio kaj en la Mezepoko, kelkaj verkistoj komprenis la istmon de la Sueza Terkolo kiel limo inter Azio kaj Afriko, sed plej verkistoj plue konsideris, ke la rivero Nilo, aŭ la okcidenta limo de Egiptio, estas la limo inter kontinentoj. En la Mezepoko, la mondo estis ofte reprezentata per mapo de T en O, el kio la O (unua litero de la latina vorto por mondo, nome "orbis") representis la cirklon de la mondo kaj la T (ĉu hazarde unua litero de la latina vorto por tero, nome "terra") aludis al akvoj de la divido de la tri kontinentoj.
La eŭropanaj ekspedicioj en la Epoko de Malkovroj
Kristoforo Kolumbo trapasis la Atlantikon ĝis alveni al Antiloj la 12an de Oktobro 1492, kio malfermis la vojon por la esplorado kaj koloniigo de nova kontinento fare de eŭropanoj. Spite siajn kvar vojaĝojn okcidenten, Kolumbo neniam eksciis, ke li estis alveninta al nova kontinento kaj pensis, ke li estis atinginta la marbordojn de Azio. En 1501 Amerigo Vespucci veturis al Ameriko kiel piloto de ekspedicio kiu navigis laŭlonge de la marbordo de la nuna Brazilo. La membroj de la ekspedicio trairis longan vojon suden laŭlonge de la marbordo de Sudameriko, kio konfirmis, ke la tero laŭbordita havas kontinentan grandon. Reveninte en Eŭropon, Vespucco publikigis rakonton de sia vojaĝo titolita Mundus Novus (Nova Mondo) en 1502 aŭ 1503, sed ŝajnas, ke estis aldonoj aŭ modifoj fare de alia verkisto. Ne gravas kiu estis la aŭtoro de tiuj vortoj en Mundus Novus tradukeblaj al «Mi malkovris kontinenton en tiuj sudaj regionoj kiu estas loĝataj de pli multnombraj popoloj kaj animaloj ol nia Eŭropo, aŭ Azio aŭ Afriko» temas pri la unua klara identigo de Ameriko, kiel kontinento diferenca de la aliaj tri ĝistiam priskribitaj.
Ekde kiam Vespucci anoncis la trovon de la nova kontinento, tiu estis ricevinta variajn nomojn, kies aplikon kaj akcepton estis ĝenerale regiona. Tiel, la kastilianoj nomis ĝin «Hindioj» aŭ «La granda Tero de la Sudo»; la portugaloj, «Vera Kruco» aŭ «Tero de Sankta Kruco». Kelkaj kartografoj uzis la nomon «Tero de Brazilo» (kiu tamen aludis al imaga insulo), «Tero de Papagoj», «Nova Hindio», aŭ simple «Nova Mondo». Post kelkaj jaroj, la nomo de Nova Mondo ekaperis kiel nomo por Sudameriko en la mapoj kaj leteroj, kiel en la Oliveriana (Pesaro) kiu datas de iom post 1503. La tiamaj mapoj, kiel la mondomapoj de Kantino kaj de Kaveri, montras klare Nordamerikon konektitan kun Azio kaj Sudamerikon kiel neesplorita tero, el kiu nur la norda kaj orienta marbordoj de Brazilo estas desegnitaj, aŭ kiel en la mondomapo de Silvano en formo de granda sendependa insulo.
En 1507, Martin Waldseemüller publikigis mondomapon, Cosmographia Universalis, kiu estis la unua kiu montris, ke Norda kaj Suda Ameriko estis fakte separitaj disde Azio kaj ĉirkaŭitaj de akvo. Malgranda noto pri la ĉefa mapo, diras, por la unua fojo, ke Ameriko estas oriente de Azio kaj estas separataj per oceano, noto metita por eviti konfuzon ĉar Ameriko estas metita en la maldekstra pinto de la mapo kaj Azio en la dekstra pinto. En la akompana libro, Cosmographiae Introductio, Waldseemüller notis, ke la tero estas dividita en kvar partojn, nome Eŭropo, Azio, Afriko kaj la kvara parto kies nomo formiĝis el la nomo de Amerigo Vespucci. En la mapp, la vorto «Ameriko» estis metita en parto de Sudameriko.
Béla Erdőssy
Béla Erdőssy [erdOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erdőssy Béla estis hungara pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto. Béla Erdőssy naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Ekel (nuntempa Okoličná na Ostrove en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Kontinento
La eŭropanaj ekspedicioj en la Epoko de Malkovroj
La vorto belsonis kaj montris similsonon kun la vortoj «Azio» kaj «Afriko» tiel ke tuje ĝi enradikiĝis en eŭropaj lingvoj, ĉefe en Norda Eŭropo. Kontraste, tiu termino ne tuj estis adoptita en Iberio kaj ties kolonioj, en kiuj la nomo majoritate uzita plue estis dumlonge tiu de «Okcidentaj Hindioj».
Béla Erdőssy
Biografio
Béla Erdőssy akiris diplomon en Reĝa Desegnista Edukejo en 1894. Li lernis precipe de Bertalan Székely. Post la diplomo li plulernis jaron en privata lernejo de Károly Lotz, poste li estis asistanto en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Inter 1897 kaj 1925 li instruis en la menciita Desegnista Edukejo, poste li pensiuliĝis. Ekde 1894 li ofte ekspoziciis en Arthalo Budapeŝto aŭ en similaj ekspoziciejoj. Liaj pluraj pentraĵoj estas videblaj en Hungara Nacia Galerio. Li ŝatis pentri pejzaĝojn, ĝenropentraĵojn, krome menciindas liaj akvafortoj kaj grafikaĵoj.
Kontinento
Trans la kvar kontinentoj
Ekde finoj de la 18-a jarcento kelkaj geografoj ekkonsideris, ke Nordameriko kaj Sudameriko estas du mondopartoj, kio faris totalon de kvin partoj. Tamen, la divido en kvar partoj estis ĝenerale la hegemonia en la 19-a jarcento. La eŭropanoj venis en Aŭstralion por la unua fojo en 1606, sed dum ioma tempo, ĝi estis vidata kiel parto de Azio. Fine de la 18-a jarcento kelkaj geografoj konsideris ĝin kiel kontinento per si mem, pro kio ĝi iĝis la kvina (aŭ sesa kontinento por tiuj kiuj kredas, ke Ameriko estas du kontinentoj). En 1813, Samuel Butler (1774-1839) skribis en rilato al Aŭstralio, ke «New Holland, an immense island, which some geographers dignify with the appellation of another continent» [Nova Holando, enorma insulo, kiun kelkaj geografoj dignigas pe la nomigo de alia kontinento] kaj la Oxford English Dictionary same komprenis tion kiel senerara termino kelkajn jardekojn poste.