cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tiberio
Rajtoj kaj rolo de la Imperatoro
Kvankam multaj el imperiestraj povoj kaj funkcioj estis iniciatintaj jam de Aŭgusto, sub la regado de Tiberio la hereditaj ŝanĝoj kaj aliaj novaj entreprenitaj de li mem akiris ian konstitucian aŭ institucian karakteron, tio estas, fariĝis de tiam tipe imperatoraj roloj kaj funkcioj. La Imperator aŭ Princeps havis kaj kapablis disponi je tuta kompetenteco de iu tribunalo (Tribunicia potestas), tio estas Tribunusa povo. Por plenumi tiun funkcion en la provincoj la imperiestro nomumadis prokonsulojn. Laŭvole, la cezaro alprenis en kelkaj okazoj, laŭlonge de sia regado, la respublikan rolon de konsulo kune kun kolego (la romia respublika konstitucio disponis ke la konsuleco, same kiel aliaj aŭtoritatecaj funkcioj, estu plenumata de du kolegoj). Krom tio, la imperiestro estis ankaŭ Pontifex Maximus de ĉiuj religioj agnoskitaj de la ŝtato. Ĉiuj ĉi funkcioj estis esprimitaj per titoloj kiel Pater Patriae, Princeps Senatus, Imperator kaj Augustus.
La Imperator havis liaserve jenajn servistojn:
La persona havaĵo de la imperiestro estis hereditaj de la sukcedanto, ĉu ĉi tiu estus parenco lia aŭ ne. Por la kontrolo de la imposto-kolektado oni faris censadojn en la provincoj. La censadojn estis demarŝitaj de la romiaj aŭtoritatoj ĉu la funkciuloj de la Imperiestro ĉu tiuj de la Senato, dependante de la rango de ĉiu provinco: estis imperiaj provincoj, ekzemple Egiptio, kaj ankaŭ senataj provincoj. Sed dum la unua jarcento (ĝis la regado de Adriano) la enspezado de la impostoj ne estis realigita rekte de la ŝtato sed kontraktita al privataj personoj: riĉuloj ĉu romanaj aŭ provincanaj, kiuj anticipis la pagon ŝanĝe de makleraĵo. Kutime la koncesiuloj siavice subkontraktadis la imposto-enspezadon al siaj propraj klientoj.
Iu el la roloj kaj taskoj de la imperiestro estis la censado. Kiel plejalta censisto de la imperio, Tiberio faris kaj aplikis leĝojn por:
Prospero kaj defalo de Germaniko
Post la morto de Aŭgusto, baldaŭ estis militistaj problemoj por Tiberio. Ribelis la legioj de Germanio kaj Panonio tial ke ili ne ricevis la bonifikon kiu oni promesis al ili dum la regado de Oktavio. Julio Cezaro Germaniko kaj la filo de Tiberio, Julio Cezaro Druso estis komisiitaj de la imperiestro por sufoki la ribelon. Germaniko, kondamnis al mortpuno la ĉefajn incitintojn de la insurektoj kaj sekve kondukis la trupojn laŭlonge de la Rejno-rivero en teritorio subkontrole de la germanoj por iu mallongdaŭra kampanjo en kiu la romiaj trupoj cele de la farataj predoj akiru la promesitan al ili bonfikon. Transirinte la riveron, la armeo komandita de Germaniko okupis la tutan teritorion inter la riveroj Rejno kaj Elbo. Germaniko rekuperis la standardojn, kiuj estis falintaj en la manojn de la germanoj post la malvenko de tri romiaj legioj en la batalo de Teutoburgo. Germaniko estis sufokinta ribelon de trupoj, atingis gravan venkon sur la germanaj malamikoj de Romo kaj rekuperis la perditajn standardojn. Tial li atingis grandan famon inter siaj kuncivitanoj. Post tiu sukcesa kampanjo en Germanio, oni koncesiis al Germaniko la celebradon de triumfo en Romo en la jaro 17. Tiu solenaĵo estis la unua okazanta en la urbo ekde tiu de Aŭgusto en la jaro 29 a. K. Druso, la filo de Tiberio sukcesis sufoki la ribelon de trupoj en Panonio kun la helpo de Elio Sejano kiu estis prosperanta en sia influo sur la imperiestro.
Germaniko fariĝis la duaranga reganto en la imperio post Tiberio kaj ĉi ties plej verŝajna sukcedonto. En la jaro 18 oni asignis al li la orientajn provincojn, same kiel Aŭgusto estis farinta kun Agripo unue kaj kun Tiberio mem poste. La rilato de Germaniko kun Tiberio iome malboniĝis kiam li faris viziton al Egiptio ne konsultinte antaŭe kun la imperiestro. La kaŭzo estis iu dispono el la epoko de Aŭgusto malpermesante la vizitadon al tiu lando fare de altrangaj romanoj pro la danĝero ke la kontrolo de tiu teritorio, esenca por la romia ŝtato, falu for el la manoj de la Cezaro. La malkonfidema Tiberio komisiis la guberniestron de Sirio, Cneo Calpurnio Pisono por spioni kaj kontroli Germanikon. Ŝajnas ke Pisono translimiĝis en la plenumado de tiu komisio kaj poste oni akuzis lin esti kulpanto pri la morto de Germaniko, okazinta en stranga cirkonstancoj en la jaro 19. La familio de Pisono estis tre estimata de Livia, la patrino de Tiberio, kaj pro tio, antaŭ la popolo Tiberio fariĝis suspektinda pri la morto de sia nevo. Krome, en la juĝo kiun oni faris al Pisono en la Senato pri ĉi tiu afero, li minacis impliki Tiberion, La teniĝo kontraŭ Pisono estis malfavora en la Senato, en la popolo kaj fine ankaŭ en la imperiestra palaco. Fine li sin mortigis.
En la jaro 22 Tiberio komencis asigni regad-taskojn al sia filo Druso kaj pasadis longan tempon for el la ĉefurbo. La sekvan jaron lia filo mortis, ankaŭ li en strangaj cirkonstancoj kaj li decidis retiriĝi al la Kapri-insulo.
Tiberio en Kapri-insulo, Sejano en Romo
Lucio Elio Sejano estis dum multe da tempo servanto de Tiberio kaj la imperietra familio. En la jaro 15 li estis nomumita Prefekto de la pretora gvardio. Li estis la organizanto de la ŝanĝoj entreprenitaj de Tiberio en kio rilatas al la Pretora gvardio. En la jaro 18 Tiberio igis translokigi la disajn pretorgvardiajn kampadejojn al unusola fortikaĵo en la eksteraĵo de Romo. La graveco de tiu speciala gvardio estas komprenebla konsiderante ke la politika povo de la imperatoro, damaĝe al la institucioj de la Respubliko, estis atingita pere de militista forto jam ekde la epoko de la Unua Triumviraro, kaj la imperiestroj restis subriske de ribeloj de legioj garnizonantaj en la multaj limoj de la imperio. Do, post tiuj ŝanĝoj de la pretora gvardio far Tberio, Sejano fariĝis estro de pli ol 8.000 elitaj soldatoj, kio igis lin tre potenca en Romo kaj la imperio. Post la morto de Germaniko kaj Druso multaj en Romo vidis lin kiel la verŝajna sukcedonto de la imperiestro, kaj Sejano mem ambiciis tiun postenon. Tiberio montris grandan aprecon pri sia Prefekto de la Pretora Gvardio kaj kutime temis pri li kiel "mia kunulo" kaj ordonis starigi statuojn de Sejano en la ĉefurbo kaj iom-post-iom retiĝis el la povo asignante funkciojn al tiu favorato. En la jaro 26 la imperiestro fine retiriĝis al Kapri-insulo kaj Sejano restis en Romo kontrolante la imperian administracion. Tiberio konformiĝis resti informita pri la politika vivo de Romo, kaj regule ricevadis leterojn informante lin pri la diskutoj en la Senato, li mem, uzante la imperiestran poŝton povis esprimi opiniojn kaj sendi ordonojn al Romo. La foresto de Tiberio el Romo kondukis al progresiva malgravigo de la Senato, profite al la imperiestro mem kaj al Sejano.
La pretorgvardia prefekto, fakte, komencis persekuti siajn kontraŭulojn akuzante ilin pri perfido kaj forigi ilin el la politika sceno. En tiu etoso abundis kaj prosperis la informantoj, kiuj agadis kiel akuzantoj klopodante la kondamnon de la akuzitoj. Tiu situacio kondukis al la kreo de klimato de ĝenerala suspekto, kiu, siavice, nutris la publikan opinion pri la kunkulpeco de la imperiestro rilate al la multnombraj politikaj procezoj estigitaj de Sejano kaj ĉi ties kunlaborantoj. En la jaro 29, kiam Livia Drusila, kiu, kun sia aŭtoritata karaktero ĉiam influis la registaron kaj estis bremsilo kontraŭ Sejano, mortis je la aĝo de okdek ses jaroj, ŝia filo rifuzis reveni al Romo por la funebraĵo, kaj malpermesis ŝian diinigon. De tiam, do, Sejano povis procedi pli libere kaj agadis kontraŭ la familio de la estinta Germaniko. Agripina kaj ŝia plej aĝa filo, Nero, estis akuzitaj je konspirado kontraŭ la imperiestro; la knabo estis kondamnita al ekzilo en la insulo Ponza, kie li mortis en la jaro 30 pro malsato. Agripina, akuzita de adulto, estis deportitaj al la insulo Pandataria kie ŝi mortis en la jaro 33.
La projekto de Sejano celis ĝuste certigi al si la sukcedon la rolo de imperiestro. Eliminitaj la rektaj posteuloj de Tiberio, la prefekto ŝajnis tiam la sola kandidato por la heredo. Sed lia pozición ne estis ĝuste tiu de vera sukcedonto; li mendis, en 25, permeson por edziĝi al Livila, nevino de Tiberio kaj vidvino de ĉi ties filo Druso, kaj oni devigis lin retiri la peton. Poste li komencis aspiri al la koncesio de la tribunusa Povo, kiu povus iam certigi al si la nomumon kiel imperatoro. Dume li atingis esti nomumata konsulo havante Tiberion kiel kolega konsulo.
Antonia, vidvino de Druso, la frato de Tiberio, esprimante la sentojn de plejparto el la senatana sociklaso, perletere komunikis al Tiberio ĉiujn intrigojn kaj perfortajn agojn de Sejano, prezentante la aferon kiel konspiro kontraŭ la imperiestro mem. Tiberio, alarmita, decidis nuligi la potencan prefekton, kaj organizis ruzan manovron kun la helpo de Makrono, la alia prefekto de la pretora gvardio. Por eviti suspekton, la imperiestro nomumis Sejanon pontifikon, promesante asigni al li kiel eble plej baldaŭ la tribunusan povon. Tamen, samtempe, li demisiis kiel konsulo por devigi Sejanon fari la samon. La 17an de oktobro de la jaro 31, Tiberio sekrete enoficigis Makronon kiel Prefekto de Romo kaj estro de la urbaj pretorgvardiaj kohortoj kaj sendis lin al Romo kun ordonoj interakordi kun Grecinio Laco, prefekto de urba gvardio, kaj kun la nov-nomumita konsulo Publio Memmio Reguluso, la kunvokadon de la Senato por la sekvonta tago. Tiamaniere, Tiberio, certigante al si la apogon de la urbaj kohortoj kaj duono el la pretorgvardianoj sub kontrolo de Makrono, sin ŝirmis kontraŭ ian eventuala apogo de la ceteraj pretorgvardianoj al Sejano.
Kiam Sejano alvenis en la Senaton, li estis informita de Makrono pri la alveno de letero de Tiberio anoncante la asignadon al li de la tribunusa povo. Konfidante pri tio li sidis inter la senatanoj, kaj dume Makrono anstataŭigis la pretorajn gvardianojn per tiuj de Gracinio Laco. La konsulo legis la leteron de Tiberio en la Senato. La skribaĵo, intence, estis tre longa kaj malpreciza, kaj nur je ties finaĵo subite la prefekto estis akuzita pri perfido, kaj oni ordonis ĉi ties areston. . Sejano, konsternita de la neatendita sorto-renverso, estis tuj ĉatenita kaj forkondukita de la urbaj gvardistoj. Li estis mort-kondamnita kaj ekzekutita tiun nokton mem. Estis arestitaj kaj diversmaniere punitaj dum la sama semajno multaj el siaj partianoj, kaj oni dekretis kontraŭ li damnatio memoriaen. Kiel Prefekton de la pretora gvardio anstataŭis Sejanon Nevio Sutorio Makro. La multaj juĝoj okazintaj en Romo kiel reago al la afero Sejano kreis en la urbo klimaton de teroro Tacito priskribas tiele la aferon:
La morto de Tiberio
En Romo komencis aperi onidiroj pri la infamia vivmaniero de Tiberio en Kapri-insulo. Suetonio priskribas situaciojn de kompleta seksa perverseco, en kiuj ne mankis sadomasoĥismo kaj pedofilio. Kvankam eblas ke temis nur pri kalumnioj far liaj malamikoj, tiuj onidiros montras la malbonan opinion kiun la romanoj havis pri sia imperatoro dum lia 23-jara regado.
La teroro okazigita post la ekzekutado de Sejano kaj la juĝoj pro perfido damaĝis la prestiĝon de Tiberio kaj la popolan estimon al li. Post la eliminado de Sejano kaj ĉi ties partianoj, la retiriĝo de Tiberio estis kompleta; la demarŝado de la aferoj de la imperio estis plenumita de la burokrataro kreita de Aŭgusto. Tiberio estis atakita de paranojo kaj tre emis resti solece, jam ekde la morto de sia filo. En tiu epoko, laŭ Suetonio, la partoj entreprenis mallongdaŭran invadon kaj la triboj de la romia provinco de Dakio kaj tiuj germanaj de la [Rejno]] efektivigis raziojn en la romian teritorion.
Ŝajnas ke Tiberio disponis nenion konkretan rilate al la sukcedado al li en la gvido de la imperio. Estas konate ke persone li ne simpatiis al la imperiestra institucio. Post la morto de multaj viroj el la Julia-Klaŭdia familio, inter ili lia propra filo, kaj elstaraj verŝajnaj kadidatoj kiel Sejano, en la cezara familio restis vivaj nur lia nepo Tiberio Gemelo kaj la filo de Germaniko, Kaligulo. Spite al ĉio, Tiberio daŭre faris nenion por certigi pacan transiron al nova etapo en la regado de la imperio. Kaligulo estis nomumita, nur je la fino de la vivo de la imperatoro, honora kvestoro.
Tiberio mortis en Miseno la 16an de marto de la jaro 37 estante 77-jaraĝa. Laŭ Tacito la morto de la imperiestro estis entuziasme ricevita inter la romana popolo. La entuziasmo tuj ĉesis kiam oni sciis ke li estis ankoraŭ vivanta kaj resaniĝanta, sed poste la ĝojo reiĝis kiam Kaligulo kaj Makrono murdis lin. Tamen, eble la skribaĵoj de Tacito estas apokrifaj ĉar neniu alia antikva aŭtoro konfirmas tiun informon. La raporto de Tacito povas indiki la senton de plejparto el la senatanoj rilate al Tiberio en la momento de ĉi ties forpaso. En la testamento de Tiberio, la forpasinta imperiestro delegis en Kaligulo kaj Tiberio Gemelo la kunregadon de la imperio. La unaj faroj de Kaligulo estis alpreni la povojn kaj funkciojn de Tiberio kaj ordoni murdi Tiberion Gemelon.
Pri la persono kaj la regado de Tiberio estas malakordo ne nur inter la antikvaj historiistoj sed ankaŭ, kaj ĉefe, inter la modernaj aŭtoroj. Ĝenerale, estas sufiĉe da interkonsento pri tio ke pri ĉi tiu imperiestro oni povas pli temi pri rifuzo uzi la povon ol pri misuzo de lia aŭtoritato. Lia regad-etapo, pro lia apatio kaj indiderento, kontrastas kun tiu de lia antaŭanto. Dum la regado de Aŭgusto la funkciado de la Senato estis nur formala; la vera decidanto de ĉio estis la imperiestro. Iamaniere, Tiberio volis ke la Asembleo reprenu kaj uzu ĉi ties antikvajn funkciojn, sed la Senato ne sciis aŭ ne povis rehavi aŭtonomecan karakteron kaj ne kapablis agadi per si mem. Fiaskinte en tiu celo, Tiberio ŝajne perdis intereson pri sia aŭtokrata pozicio kaj pri sia imperiestra rolo.
Biografia skizo de la Cezaro
Laŭ la priskriboj kiujn oni faris pri Tiberio en lia epoko, li estis altestatura kaj havis atletan kompleksion, blankan haŭton kaj trofruan kalvecon. Al li restis hararo nur sur la nuko, kiun li lasis kreski laŭ la modo de la patricioj de la epoko. Li estis livuma kaj liaj okuloj havis malsaman koloron unu el la alia, verda kaj blua, kiel la katoj, kaj kvankam estis miopa, dumnokte li kapablis vidi eksterordinare bone. Lia sano estis bonega, kaj pri li oni scias ke malsaniĝis en nur du okazoj.
Timida kaj rezerviĝema homo, la honto-sento pro sia kalveco okazigis al li profundan deprimon, ĝis tia grado ke li kondamnis Lucion Cesianon tial ke ĉi tiu publike mokis pri li pro lia kalveco. Je sia maljunaĝo, li suferis ankaŭ iujn terurajn faciajn ulcerojn, kiuj malbeligis sian vizaĝon kaj devigis lin kovri ĝin per plastro; ĉi tiu haŭto-malsano igis ke Tiberio evitu aperi pubike. Sentante rankoron al la mondo, li havis amaran karakteron kaj kruelan temperamenton. Suetonio rakontas anekdoton laŭ kiu, iam en Kapri-insulo iu fiŝkaptisto eskalis klifon por oferi sian plej fajnan kaptaĵon al Tiberio, kiu troviĝis en la supro. Je la subita kaj neatendita apero de la homo ektimigis la Cezaron kaj ĉi tiu ordonis ke oni frotu la fiŝaĵon sur la vizaĝo de la fiŝkaptisto. La ulo esprimis kontenton pro tio ke li ne oferis al la imperiestro iun grandan languston kiun li estis kaptinta, Tiberio ordonis alporti la marestaĵon kaj ke oni frotu ankaŭ per ĝi sur la vizaĝo de la malfeliĉulo.
Historiografio
Tiberio, je sia morto en la jaro 37, povus esti memorita kiel ekzemplo de kiamaniere regadi.
Spite al la ĝenerala malamikeco kun kiu memoras lin la antikvaj kaj modernaj historiistoj, Tiberio lasis en la ŝtata tezorejo tri bilionoj da sestercoj. Anstataŭ entrepreni multekostajn eksterajn kampanjojn, Tiberio decidis plifortigi la Imperion per la konstruado de defendaj linioj, la uzado de la diplomatiko kaj subtenante pasivecan politikon en la disputoj de fremdaj monarĥoj. La rezulto de la politiko de Tiberio estis iu Imperio pli potenca kaj firmigita. El la aŭtoroj kies tekstoj pri ĉi tiu imperiestro konserviĝis ĝis nun, nur kvar priskribas tute detale ties regadon: Tacito, Suetonio, Dion Kasio kaj Velejo Paterkulo, krom malgrandaj fragmentoj verkitaj de Plinio la Maljuna, Estrabono kaj Marko Anneo Seneko. Tiberio mem verkis unu aŭtobiografion kiun Tacito prikribas kiel «mallonga kaj konciza»; tamen, ĉi tiu teksto perdiĝis.
Publio Kornelio Tacito
La historiisto Tacito ĝenerale priskribas la regadon de la Dinastio Julia-Klaŭdia kiel maljusta kaj kruela kaj la bonan agadon je la komenco li atribuas al nura hipokriteco. Tacito reliefigas ankaŭ la malekvilibron de la povo inter la imperiestroj kaj la Senato kaj insistas pri la koruptado kaj la tiraneco de la regantoj, dediĉante grandparton el sia raportado al la juĝoj kaj persekujtado faritaj aplikante la restarigitan leĝon de maiestas. La lasta deklaro de sia sesa libro estas la plej klara ekzemplo de sia opinio pri la imperiestro:
Suetonio Trankilo
Suetonio estis kavaliro de la ordo equester kiu laboris en la romia administracio dum lsa regado de Trajano kaj Adriano. Lia granda verko, titolita La vivo de la dekdu cezaroj estas unu biografio de Julio Cezaro kaj la unua dekunu imperiestroj de Romo, ekde la naskiĝo de Julio Cezaro ĝis la morto de Domiciano en la jaro 96. Same kiel Tacito, Suetonio ĝuis alirecon al la imperiestraj arkivoj, samkiel al la skribaĵoj de antikvaj historiistoj kiel Aufidio Baso, Kluvio Rufo, Fabio Rustiko kaj la leteroj de la imperiestro Cezaro Aŭgusto mem. La verko de Suetonio estas pli impresiga kaj anekdota ol tiu de lia samtempulo, reliefigante la partojn en kiuj oni priskribas la hipotezajn perversiojn de Tiberio en Kapri-insulo, kaj tamen laŭdante la agadon de la imperiestro komence de ĉi ties regado, substrekante ties modestecon.
Velejo Paterkulo
La historiisto Veleyo Paterkulo estas unu el la malmultaj fontoj samtempaj al Tiberio, kiu temas pri ĉi-ties persono kaj regado. Paterkulo estis soldato subordone de Tiberio dum ok jaroj en Germanio kaj Panonio en la rango je prefekto de kavalerio kaj legato. La verko de Paterkulo pritraktas la periodon inter la falo de Trojo kaj la morto de Livia (29), kaj faras tre favoran prezentadon de la imperiestro kaj de ĉi-ties Prefekto de la prefekta gvardio, Sejano. Kvankam oni ne scias certe ĉu tiu laŭda karaktero de la verko estis rezulto de vera admiro aŭ de timo pri reprezalioj, gravas koni la fakton ke Paterkulo estis murdita en la jaro 31 pro tio ke li estis amiko de Sejano, kio igas nin pensi ke ekzistis vera amikeco inter ambaŭ.
Evangelioj
La evangelio mencias ke dum la regado de Tiberio Jesuo de Nazareto estis krucumita laŭ ordonoj de la guberniestro de Judujo, Pontio Pilato. En la Biblio, la nomo de Tiberio estas menciata nur unufoje (Evangelio laŭ Luko), kiam oni mencias la komenciĝon de la publika agado de Johano la Baptisto, kvankam aperas multfoje la nomo Cezaro, sen la konkreta mencio de la nomo Tiberio.
Arkeologio
La palaco de Tiberio en Romo estis malkovrita en la Palatina Monto kaj ties ruinojn oni povas viziti nuntempe. Dum la regado de Tiberio oni ne faris en ĝi grandajn laboraĵojn krom la konstruado de unu templo dediĉita al Aŭgusto kaj la rekonstruado de la Teatrejo de Pompeo, kiu ne finiĝis ĝis la regado de la imperiestro Kaligulo.
Oni rekuperis kaj prezervas la restaĵojn de la vilao de Tiberio en Sperlongo, kie estis malkovrita iu groto ene de kiu oni rekuperis kelkajn statuojn. Oni opinias ke la loĝ-komplekso de Tiberio en Kapri-insulo ampleksis dekdu vilaojn, el kiuj la famkonata Villa Jovis estas la plej granda.
Tiberio rifuzis esti adorata kiel dio, kiel oni estis farinta kun Julio Cezaro kaj Cezaro Aŭgusto, kaj permesis nur la konstruadon de unu templo honore al li en Izmiro.
Herodo la tetrarĥo de Galileo asignis la nomon de la urbo Tiberiado, en okcidenta bordo de la Maro Kineret honore al Tiberio.
Moderna kaj nuntempa historiografio
Perceptiĝas inter la modernaj historiistoj ia tendenco rehabiliti la personon de Tiberio, misfamigita de la ĉefaj historioj verkitaj en lia epoko. Ne kontribuas liafavore lia diskreteco kaŭzita de lia timideco. Ŝajnas ke Aŭgusto elektis lin kiel sukcedonton nur kiam mankis aliajn alternativojn. Kaj kiam li fariĝis imperiestro, li ŝajnis elrevigita, seniluziigita kaj amara.
La historiaj verkoj pri Tiberio de la lastaj jarcentoj rekonas al li grandan kapablon. Ekde lia junaĝo serve de Aŭgusto, Tiberio montris grandan politikan inteligenton en la solvado de multaj konfliktoj kaj sukcesis en la atingo de multaj venkoj gvidante la legiojn, kio atestas pri lia superregado de la militista strategio. Estis tre trafaj ankaŭ multaj el liaj faroj kaj disponoj dum la unuaj jaroj de lia regado, ĝis la momento de lia foriro destine al Kapri kaj la morto de Sejano. Tiberio klopodis kaj kapablis eviti la uzadon de romiaj militistaj fortoj en la eksteraj militoj kun necerta rezulto, kaj preferis krei sistemon de vasalaj ŝtatoj kiuj garantius le sekurecon el la limoj de la imperio. En la tereno de la ekonomia politiko, li kapablis praktiki saĝan politikon de kontrolo de prezoj kio utilis por restarigi la ŝtatan politikon sennecese krei novajn impostojn. Laŭ tiu vidpunkto, Tiberio montriĝis kiel kompetenta administranto kun nedubebla organiz-kapablo plen-linie kun la politiko de lia antaŭanto. Malfeliĉe por li, li devis alpreni taskon kaj respondecojn kiujn li nek serĉis nek deziris.
La malkonsento de la modernaj kaj nuntempaj historiistoj konkretiĝas en polemiko en la analizado de la konduto de Tiberio dum lia restado en Kapri, kaj ankoraŭ ne ekzistas ĝenerala interkonsento pri la temo. Laŭ Spinosa, eblas ke la imperiestro lasis liberaj siajn pasiojn kaj malvirtojn dum lia restado en la insulo, sed estas ne-verŝajne ke, post lia modeta konduto, li sin lasus fali en la ekscesoj priskribitaj de la antikvaj historiistoj. Oni opinias ke la demonigo de Tiberio, prezentante la imperiestron kiel perversa kaj freneza far Tacito kaj Suetonio, estas rezulto de la manko de rilato de tiuj historiistoj kun la realo: ja, Suétone emis rakonti ĉiujn malmorale krudajn detalojn, kaj Tacito estis tro influita de sia emo al la respublikisma sistemo.
Inter la studintoj pri tiu ĉi temo, rehabilitis la karakteron de Tiberio Amedeo Maiuri, Santo Mazzarino, Antonio Espinosa, Axel Munthe, Paolo Monelli, Giovanni Papini kaj Maxime Du Camp. Ankaŭ Voltaire pozitive komentis la agadon de la Imperiestro.
Fred Bramley
Fred Bramley (1874 - 1925) estis la dua ĝenerala sekretaro de la brita Trade Union Congress (TUC).
Li naskiĝis en Pool proksime al Otley en West Riding of Yorkshire. Bramley laboris kiel lignaĵisto kaj membriĝis en Independent Labour Party. Li ankaŭ agadis en la Clarion-movado, iĝis oficisto de unio National Amalgamated Furnishing Trade, kaj kiel TUC-asistanta sekretaro en 1917 kaj ĝenerala sekretaro en 1923. Li partoprensi en la delegacio al la Sovetunio en 1924.
Guriezo
Historio
En la 19-a jarcento oni instalis tie, pere de kapitalo el Biskajo, altan fornon kiu estis de la unuaj en Iberio, ĝermo de posta grava hispana entrepreno nome Altos Hornos de Vizcaya.
Ekonomio
En ekonomio, la agrokulturo kaj brutobredado, kvankam perdis gravon, ankoraŭ restas super la kantabra averaĝo. La industrio kaj la konstruado, kiel okazis en proksimaj municipoj, pligis sian aktivecon kaj restis en la averaĝo de la regiono. Kaj kiel en tiu, ankaŭ la triaranga sektoro, tiu de servoj, kreskiĝis, superante la 50% de la labordediĉo, ĉefe favore al turismo de la somera epoko.
Heredo
De ĝia heredo elstaras du klasigitaj havaĵoj, nome:
Krome interesas la medio de la monto Pico de las Nieves, kun megalitaj restaĵoj (menhiro kaj tumulo) aŭ ĉe la Akvorezervejo del Juncal, sude, ĉe la masivo Los Jorrios. La municipo Guriezo formas parton de la Jakoba Vojo de la Marbordo, inkludita en 2015 de la Unesko en la ampleksigo de la Jakoba Vojo en Hispanio al «Caminos de Santiago de Compostela: Camino francés y Caminos del Norte de España».
Menciindas la preĝejoj de Sankta Sebastiano (de la 18a jarcento), en Landeral; de Sankta Johano (de la 17a jarcento), en Agüera; de La Magdalena (de la 17a jarcento), en La Magdalena. Krome estas kelkaj ermitejoj (de la 15a-18a jarcento), en la valo kaj en la montoj, kiel por ekzemplo tiu de Las Nieves (de la Neĝoj).
El civila heredo estis domegoj kaj turoj el kiuj ankoraŭ restas jeno:
La valo enhavas rimarkindajn ekzemplojn de popola arkitekturo, en diversaj lokoj, ĉu izose ĉu en kernoj, kun elementoj tradiciaj de Kantabrio kaj de Eŭskio. Menciindas pontoj, kiel tiu de Agüera super Gándara, en El Puente. Krome restas kelkaj antikvaj forĝejoj, kiel tiu de La Yseca (de la 13a-17a jarcento), restaŭrita en la 20a jarcento, ĉe la rivero, formanta komplekson kun la Domego de Marroquín.
CDATA
CDATA estas ŝlosil-vorto en la sintakso de XML-lingvoj. Ĝi estas mallongigo de la angla character data (signaj datenoj) kaj indikas, ke bloko de signoj ("sekcio") estas nuraj datenoj sen iu XML-sintaksa signifo.
Uzo
CDATA-sekcio en XML-dokumento komenciĝas per la naŭ signoj <tt><![CDATA[</tt> kaj finiĝas per la tri signoj <tt>]]></tt>. Ĉi tiuj signoj ne apartenas al la datenoj, nur la signoj inter ili. Ekzemple en la sekcio <tt><![CDATA[eĥoŝanĝo]]></tt> la vorto eĥoŝanĝo konsistigas la datenojn.
Ĉar la signotrio <tt>]]></tt> finas CDATA-sekcion, ĝi evidente ne povas esti parto de la datenoj.
Efiko
En CDATA-sekcio la specialaj funkcioj de la signoj < kaj & de XML estas nuligitaj. Kiam ĉi tiuj signoj estas parto de la datenoj, ne necesas kodi ilin en la formo &lt; kaj &amp;, kiel kutime en XML. Eĉ male, se oni tiel kodus ilin, la tuta kodo aperus en la datenoj.
CDATA do estas maniero komforte uzi la du specialajn signojn en XML-datenoj. Tio estas aparte bonvena, kiam XML-teksto aperu kiel XML-datenoj, ekzemple kiam <html> estu ne etikedo, sed vico el ses signoj, aŭ kiam &#265; estu ne la litero ĉ, sed vico el ses signoj.
Izosafrolo
Izosafrolo estas organika komponaĵo, senkolora likvaĵo uzata en la industrio pri odoraĵoj. Ĝi estas izomero de la safrolo kaj rilatas al fenilpropeno, grupo da aromataj organikaj kemiaĵoj. Ĝi odoro estas simila al anizo aŭ glicirizo.
CDATA
Efiko
La efiko de CDATA-sekcio estas identa al la menciita kodado de < kaj &. Jenaj du formoj de dateno-kodado do estas funkcie identaj:
Izosafrolo
Ĝi trovatas en etaj kvantoj en pluraj esencoleoj, sed estas pli ordinare estigita per alkala izomerigo de la safrololeo. Strukture ĝi ĉeestas laŭ du geometriaj izomeroj, cis-izosafrolo kaj trans-izosafrolo. Ĝi estas antaŭaĵo de la grava odoraĵo konata kiel piperonalo. Ĝi ankaŭ povas konvertiĝi en la psikedela drogo konata kiel ekstazilo.
CDATA
Kialoj por uzado
Kiel montras la ĉi-supra ekzemplo, la efiko de CDATA-sekcio estas atingebla ankaŭ per aliaj rimedoj. Kiam en CDATA-sekcio multfoje okazas la du specialaj signoj < kaj &, ĝi ŝparas iom da amplekso, sed kutime la ŝparo ne estas granda. La precipa motivo por uzi CDATA-sekcion estas, ke homoj pli facile povas legi la datenojn.
Ĉar CDATA-sekcio komenciĝas per la signo <, kiu jam estas speciala en XML, ĝi ne enkondukas pliajn restriktojn en XML.
Rikureco
CDATA-sekcioj ne povas aperi rikure; tia sekcio ne povas enhavi alian. Pli ĝenerale, la sekci-fina simbolo <tt>]]></tt> neniel povas aperi ene de CDATA-sekcio; ĝia unua apero finas la sekcion.
La signaro
Por noti en XML-dokumento signon, kiu ne estas en la uzata signaro, eblas meti la unikodan numeron nnnn de la signo en la formo <tt>&#nnnn;</tt> (kun nnnn en dekuma formo, aŭ kun <tt>&#x</tt> en deksesuma formo). En CDATA-sekcio tio ne eblas, ĉar <tt>&</tt> tie ne estas speciala. Tio signifas ke en CDATA-sekcio povas okazi nur signojn el la signaro uzata de la XML-dokumento. Se, ekzemple, tiu signaro estas ISO 8859-5, ĉar la dokumento uzas precipe cirilajn signojn, esperantaj ĉapelitaj literoj ne povas esti en CDATA-sekcioj.
Uzado de unikoda kodoprezento (UTF-8, UTF-16) evitigas tiajn problemojn.
CDATA kiel atribut-tipo
La uzo de CDATA-sekcioj estas distingenda de alia signifo, kiun CDATA havas ne en XML-dokumentoj, sed en DTD-dokumentoj, kiuj priskribas la strukturon de certaj XML-lingvoj. Tie CDATA signifas, ke iu atributo de iu etikedo estas datenoj sen difinita strukturo. Por noti ke la etikedo <mesagho> havas atributon temo sen difinita strukturo, oni skribas:
<!ATTLIST mesagho temo CDATA #IMPLIED>
La etikedo tiam estas uzebla en jena formo:
<mesagho temo="mesaĝo pri ĉio kaj nenio">Saluton, …<mesagho>
Ferenc Fodor (geografo)
FODOR Ferenc estis hungara geografo, kartografo-historiisto naskita en Tenke la 5-an de marto 1887 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de majo 1962.
Kariero
Ferenc Fodor doktoriĝis en Budapeŝto en 1910. De 1911 ĝis 1919 li estis instruisto de la ĉefgimnazio de Karánsebes. En 1920 li iĝis universitata privatprofesoro kaj adjunkto ĉe Pál Teleki en la universitato pri ekonomiko, en 1928 li estis titulara eksterordinara universitata profesoro, de 1940 ĝis 1946 lernejdistrikta ĉefdirektoro. Li estis kunlaboranto de Pál Teleki en redaktado de liaj mapoj etnografiaj kaj ekonomiaj.
Paŝoj al plena posedo
Paŝoj al Plena Posedo estas legolibro kun ekzercoj kaj antaŭparolo (nomata "Antaŭklarigo" en la libro) verkitaj de William Auld kaj publikigita de Heroldo de Esperanto en la jaro 1968.
La libro estas plurfoje reeldonita, plej laste en 2018.
Enhavo
La libro enhavas 30 legaĵojn sekvatajn de ekzercoj, plejparte demandoj pri la legaĵo sed ankaŭ pri gramatikaj punktoj. Vortoj estas klarigitaj per difinoj antaŭ la legaĵo. Laŭ la antaŭparolo, 1.682 vortoj estas tiel difinitaj, kaj s-ro Auld supozis ke la lernanto jam posedas facilecon kun 700 bazaj radikoj (tiuj en Esperanto—A New Approach). La legaĵoj estas noveloj, poemoj kaj eseoj, kaj "... estas aranĝitaj progresige..." laŭ malfacileco. Sume estas 180 ekzercoj kun solvoj por 7.
Marugame
Marugame (丸亀市 [marugame-ŝi], la nomo signifas "ronda testudo") estas urbo en Gubernio Kagaŭa, Japanio.
Nagasaki
Nagasaki povas esti
Weinburg
Weinburg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Amonia kaprilato
Amonia kaprilato, kaprilato de amonio aŭ C7H15COONH4 organika substanco rezultanta el reakcio inter la "oktanata acido" kaj amonia hidroksido. Ĝi estas unuklina kristalo, tre higroskopa uzata en fotografiaj emulsiiloj, insekticidoj kaj nematodocido kiel kelkaj grasacidoj.
Ĝi estas solvebla en etanolo kaj acetata acido, malpli solvebla en acetono kaj "etilacetato", praktike nesolvebla en kloroformo kaj benzeno. Ĝi malkomponiĝas sub aerekspozicio kun ioma odoro de "kaprilata acido". Ĝi uzatas ankaŭ en produktado de "zinka kaprilato".
Pankhurst
Pankhurst estas familinomo de:
9254 Shunkai
9254 Shunkai estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Shibukawa Shunkai (1639–1715), unua oficiala japana astronomo de la epoko de Edo. Konstatinte, ke la lunsuna kalendaro, origina de Ĉinio kaj uzita senŝanĝe de 800 jaroj, ne plu kongruis kun la observoj, li reformis la kalendaron surbaze de observoj de la suno kaj de la luno. Lia nova kalendaro estis adoptita de la registaro Tokugawa en 1684.
Mouy
Mouy estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Mouysards.
Friedrich Ebert
Vivo kaj komenciĝo de kariero
Ebert estis filo de kudristo, li mem lernis metion de selfaristo kaj kiel metiisto traveturis Germanion. Li aliĝis jam june al la socialdemokrata kaj sindikata movadoj kaj reprezantis la sindikatan, laŭpaŝan socialismon. Lian atenton kaptis ĉiam praktikaj problemoj, ne ideologiaj diskutoj.
Ebert iĝis en 1913 posteulo de August Bebel kiel partia prezidanto. Ebert insistis apogi la dummilitajn senproprigojn (aŭgusto 1914) kaj la patrujon.
Poĥvistnevo
Poĥvistnevo (ruse Похвистнево) estas urbo en Samara provinco en Rusio.
Friedrich Ebert
Vivo kaj komenciĝo de kariero
Dum la milito komenciĝis kunlaboro de la katolika Centra Partio, de la maldekstre-liberala partio kaj de la socialdemokratoj. La tri partioj kunlaboris sub gvido de princo Max von Baden en la nova registaro de oktobro 1918.
Poĥvistnevo
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 36427.
Friedrich Ebert
Oficoj
Klopodoj de Ebert kaj Hugo Preuß (profesoro pri konstitucia juro) pri unueca Germanio (Einheitsstaat) ne sukcesis, Prusio rezervis sian ŝtatecon kaj lanadon ŝiris internaj bataloj. Pro tio Ebert apogis sin je Freikorps (kontraŭkomunistaj iamaj oficiroj). Restis ankaŭ la bienegoj.
Poĥvistnevo
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1947.
Friedrich Ebert
Oficoj
La parlamentaj elektoj de 6-an de junio 1920 kondukis al malvenko de la tripartia alianco. La malvenkon kaŭzis la traktato de Versailles. Alia kaŭzo estis la Kapp-puĉo, kvankam ĝi kolapsis jam post kelkaj tagoj en marto 1920.
Poĥvistnevo
La interurba telefona kodo estas 84656, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Nodo de Salomono
Nodo de Salomono en heraldiko por indiki nodon similan al tiuj ĉisube desegnataj. Indikita ankaŭ kiel ⌘, ĝi estas kvadrato ansata ĉe la anguloj, kie ne eblas vidi la komencon kaj la finon; antikva simbolo hodiaŭ estas ofte uzata en norda Eŭropo.
Poĥvistnevo
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 1 horo (en jaro 2005).
Châteaubourg (stacidomo)
Châteaubourg estas franca stacidomo sur linio Paris-Montparnasse - Brest, situanta en, en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Poĥvistnevo
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Bolŝoj Kinel (Granda Kinel, Большой Кинель) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Samara (Самара)).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 23,1 mil loĝantojn - ĝis 2002 tiu nombro kreskis al 28 mil loĝantoj.
Villafranca de Córdoba
Villafranca de Córdoba estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Córdoba, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 58 km2 kie loĝas 4231 geloĝantoj, do loĝdenso estas 72.9 loĝ./km2. Villafranca de Córdoba situas je 27 km de la provinca ĉefurbo Córdoba.
Nodo de Salomono
Tiu nodo ofte videblas en la angla heraldiko kie estas konata kiel nodo de Bowen; kaj ankaŭ uzata kiel indikilo de kulturaj lokoj en la eŭropaj nordaj landoj.
Laborpruva sistemo
Laborpruva sistemo (aŭ protokolo aŭ funkcio) estas ekonomia antaŭrimedo por malinstigi atakojn pri senhavigo de servoj kaj aliaj servaj misuzoj kiel spamo per postulo, ke la petanto faru ian laboron, kutime signifante procesoran tempon de komputilo. La koncepto eble estis unue prezentita de Cynthia Dwork kaj Moni Naor en revua artikolo el 1993. La termino Proof of Work "Laborpruvo" estis unue elpensita kaj formaligita en referaĵo de Markus Jakobsson kaj Ari Juels.
Nodo de Salomono
En antikvaj tempoj
Tiu simbolo ekaperis sur objektoj de la 5-a kaj 5-a jarcentoj de la norda Eŭropo. Sed eĉ antaŭe ĝi aperis en la prakristana arto kie nur ŝajne juĝiĝas hazarda: oni vidu ĝin sur la pavimo de la prabaziliko de Akvileja (4-a jarcento) kaj en la elfosaĵoj de la sinagogo de Antikva Hostio. Ĝenerale ĝi en tiuj medioj simbolas la unuiĝon inter la dia kaj la homa, nome solidareco inter Dio la elaĉetita homaro.
Laborpruva sistemo
Kerna kvalito de tiaj sistemoj estas ilia nesimetrieco: la laboro devas esti sufiĉe malfacila (sed farebla) por la petanto de servo sed facile kontrolata de la provizanto. Ĉi tiu ideo estas ankaŭ konata kiel ĉefprocesora kosta funkcio, klienta enigmo, komputa enigmo aŭ ĉefprocesor-preza funkcio. Ĝi malsamas de CAPTCHA, kiu estas dezajnita por homo anstataŭ komputilo. Spacpruvaj proponoj aplikas la saman principon per pruvo de dediĉita kvanto da memoro aŭ diska spaco anstataŭ ĉefprocesora tempo. Oni diskutis la eblon de kapacitpruva sistemo kuntekste de ĉifromono. Posedopruvo celas pruvi, ke la petanto havas iujn datumojn.
Villafranca de Córdoba
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 4231 geloĝantoj de la municipo Villafranca de Córdoba estas 2062 inoj kaj 2169 viroj. En la 58-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 4014 geloĝantoj, kaj aliaj 217 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 60, 30 inoj kaj 30 viroj, kaj mortis 40, 19 inoj kaj 21 viroj. Tiel la natura kresko estis 20 (0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 1593 homoj (37.7%).
Châteaubourg (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Paris-Montparnasse - Brest (420000).
Nodo de Salomono
En antikvaj tempoj
Tiu aparta signo, reproduktita el mozaikoj aŭ el la zona ligilo de krucifiksoj, estas dirata “nodo de Salomono” ĉar ĝ aludas al la saĝo de la granda hebrea reĝo por kiu, laŭonidire, nenio estis sigelita kaj el kiu devenis enigmoj nesoveblaj. Tiel la nodo de Salomono tirata al unu direkto rapide malfermas, dum se tirata al kontraŭa direkto neripareble blokiĝas. Jen tiam ke Kristo, sur la kruco, estas la nova Salomono: la nodoj de la peko kaj de la morto, nesoveblaj ĉe la homo, trovas el Li respondon kaj la “eternan vivon”, neatingeblan per la homaj fortoj. Ankaŭ en la fama Krucifikso kiu en la preĝejo Sankta Damiano (Asizo, Italio) parolis al Francisko, oni renkontas tiun nodon. La vizaĝo serena kun la okuloj malfermitaj, tipaj de la Christus Triumfans (triumfanta Kristo) igas jam evidenta, sur la kruco, la resurekton, dum la sango spuriranta denuncas la kulpon kaj la suferojn...
Kuriozaĵoj
Hodiaŭ krom kelkaj uzoj rezervitaj en la landoj de norda Eŭropo, tiun simbolon la standardaj unikodaj dokumentoj nomis 'Place of Interest Sign" (Simbolon de la interesitaj lokoj). Sekve ĝi trovis aplikadon en internacia informadiko. Ekzemple, ĝi estas utiligata en la klavaroj de Makintoŝo kiel klavo modifanta kaj kutime difinita "poma klavo" aŭ "command" (ordona). Ĝia Unokoda kodo estas U+2318.sci.
En Italio ĝi estas uzata kiel simbolo ĉe la bankoj de la Kredita Unio.
Aliaj projektoj
KOMUNA:
Friedrich Ebert
Oficoj
En januaro de 1923, Francio deklaris, ke Germanio ne plenumis reparaciajn devojn (karboliverojn), Francio kaj Belgio okupis la Ruhr-regionon. Ebert apogis la pasivan nacian kontraŭstaron kaj la ĝeneralan strikon kontraŭ la militara okupo. La striko do kaŭzis damaĝojn al la germana popolo, milionoj restis sen laboro, la inflacio galopis, Adolf Hitler preskaŭ sukcese puĉis en Bavario. Ebert anstataŭ Wilhelm Cuno nomumis Gustav Stresemann kancelieron, kiu sukcese bridis la inflacion kaj atingis liberiĝon de la Ruhr-regiono.
Ekstremaj dekstruloj senpaŭze atakis Ebert-on. Eĉ lian fruan morton rapidigis decido de germana juĝejo, ke li – en jura senco - perfidis la patrion, kiam li apogis dum la milito strikojn de la municiproduktaj laboristoj. Post la dua mondomilito, en la Federacia Respubliko oni konsideras Ebert unu el la patroj de la germana demokratio. En la naskiĝdomo de Ebert, en Heidelberg, nun troviĝas muzeo.
Korpoterapioj
Korpo terapio (ofte uzata kiel sinonimo por korpa psikoterapio) traktas metodojn por la pliboniĝo de korpo-pozicioj pere de korpoekzercado, uzante teknikojn similajn al masaĝo aŭ fizioterapio, depende de la metodo. Preskaŭ ĉiuj metodoj de korpolaboro emfazas la gravecon de psikosomataj interagoj kaj supozas ke la korpoterapio kreas pozitivajn psikologiajn ŝanĝojn. En kontrasto al korpa psikoterapio, korpoterapiaj sesioj ne nepre estas envolvitaj en psikoterapia koncepto.
Longorela saltomuso
La longorela saltomuso (Euchoreutes naso) estas ronĝulo el familio de saltomusedoj (Dipodidae).
Karakterizaĵoj
Longorela saltomuso atingi korpolongon de 7-9 cm, al kio devas aldoni 15-16 centimetrojn de longa vosto. Ties felo estas kolorita je la supro flavece aŭ rozkolore, je la subo blanke. La longa vosto estas kovrita sur ĝia tuta longo kun mallongaj haroj, nur ĉe la pinto estas nigra-blanka kvasto. Kiel plimulton de la saltomusoj, ilin karakterizas longaj malantaŭaj kruroj, ebligante saltetan moviĝon. Inter la piedfingroj estas malgrandaj viloj, kiuj malhelpas ĝin enprofundiĝi en la sablon. Nom-donita trajto estas la grandaj oreloj - la plej granda el ĉiuj saltomusoj - estas je trione pli longa ol la kapo. Tiaj grandaj oreloj ofte karakterizas deserto-vivantajn bestojn, ĉi kiuj tio servas por malvarmigo.
Disvastiĝo kaj vivejo
La teritorio de tiu saltomuso etendiĝas sur suda Mongolio kaj la ĉina Ŝinĝango, kie interalie en la Taklamakan-dezerto kaj en diversaj montaj areoj en nordo de tiu provinco. Ilia vivejo estas dezertoj kaj duon-dezertoj, ofte kovrita per sablo; Ili kelkfoje ankaŭ vivas en stepaj kaj montaj regionoj.
Konduto
Oni scias tre malmulte pri kutimoj de ĉi tiu besto. Oni supozas, ke ili plejparte - kiel aliaj saltomusoj – nokte aktivaj kaj dumtage retiriĝas en mem-fositajn tunelojn kaj nestotruojn sub la tero. Iuj saltomusoj vintrodormas, ĉu tio validas ankaŭ por la longa-orela saltomuso, tio ne estas nekonata.
La nutrado de tiuj bestoj probable konsistas parte el insektoj, kiujn ili povas kapti eĉ per rapidaj, altaj saltoj. Iuj el ili estas ankaŭ verŝajna manĝas partojn de la plantoj.
Pri lia reprodukto nenio estas konata.
Ernő Kiss (literaturhistoriisto)
KISS Ernő (kiŝ) (pseŭdnimoj Marosi Oszkár, Sziniszter, Kiss Ida) estis hungara literaturhistoriisto, redaktoro naskita en Makó la 27-an de julio 1868 kaj mortinta Alag (aligita al Dunakeszi) la 9-an de novembro 1931.
Longorela saltomuso
Danĝerigo
Pro la homa ĝenado en ties habitato, IUCN en 1996 klasifikis la specion kiel endanĝerigitan. En 2008, ĝi estis en re-pritakso klasifikita al „nekritika” pro la vasta divastiĝo kaj granda populacio.
Ernő Kiss (literaturhistoriisto)
Kariero
Kiss Ernő diplomiĝis pri filologio en la Universitato de Budapeŝto kaj en 1900 li alvenis Koloĵvaron, kie li instruis en la Romkatolika Ĉefgimnazio, poste en la unitariisma kolegio. Inter 1910 kaj 1913 li redaktis kune kun Dezső Kovács la gazeton Erdélyi Lapok. Estis gravaj liaj legolibroj al la 1-a kaj 2-a klasoj de mezlernejoj (Kv. 1921). Li estis kunlaborinto de la revuoj Erdélyi Múzeum kaj Pásztortűz. Li eldonis la volumojn Petőfi összes költeményei (Dicsőszentmárton 1922) kaj la ĉefverkon Toldi de János Arany (Kv. 1924).
Nagasako
Post Hiroŝimo, ĝi estas la 2-a kaj la lasta urbo damaĝita de atombombado en 1945.
De 1640 por ĉirkaŭ 2 jarcentoj en Epoko de Edo la urbo estis la sola haven-urbo kun permeso komerci kun fremdaj landoj, i.a. Nederlando.
Geografio
La urbo estas ĉirkaŭita de montoj je tri flankoj. Sude ĝi havas internacian havenon. La urbo havas multe da deklivoj.
Vidindejoj
Glovera Ĝardeno
Pacoparko de Nagasako
Sur monteto norde de la muzeo pri atombombado troviĝas Parko de Paco.
Esperanto-movado
En 1902, franca instruisto Alphonse Mistler loĝanta en Nagasako aperigis artikolon pri Esperanto en loka ĵurnalo, kaj tio estas kredata kiel la unua mencio pri Esperanto en Japanio. Danke al la artikolo naskiĝis la unuaj japanaj esperantistoj kiel Kuroita Kacumi.
En 1934, la 22a Japana Esperanto-Kongreso okazis en la urbo. En 2010, la 97a Japana Esperanto-Kongreso okazis en la urbo.
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie. Ekzistas ankaŭ mondcivitana paco-deklaro de Nagasako en Esperanto.
Eksteraj ligiloj
Jasuo Hori: Japanio : Nagasako kaj pacoparko Monato (gazeto) (2008/03, p. 16)
Vastalto : Pacdeklaro de Nagasako en Esperanto
Festival of Lights
Festival of Lights (en esperanto Festivalo de lumoj) estas festivalo, kiu okazas ĉiam en oktobro en Berlino. Dum tiu ĉi festivalo estas lumigitaj diversaj domoj kaj stratoj en Berlino, ekzemple Brandenburga pordego, Televida turo de Berlino aŭ Berliner Dom. Festivalo okazis la unuan fojon en jaro 2005. En jaro 2011 la festivalo okazis de la 12-a de oktobro ĝis la 23-a de oktobro kaj vizitis ĝin ĉirkaŭ 1,5 miliono de homoj. En jaro 2012 okazos la festivalo de la 10-a de oktobro ĝis 21-a de oktobro 2012.
10442 Biezenzo
10442 Biezenzo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geezoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda fizikisto Cornelis B. Biezenzo (1888–1975), konata pro lia laboro en aplikata mekaniko kaj precipe por la kalkuloj, kiuj li faris por plibonigi la metodojn por testi materialojn submetitajn al grandaj internaj kaj eksteraj premoj.
(18714) 1998 HQ114
(18714) 1998 HQ114 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Poĉinok
Poĉinok (ruse Починок) estas urbo en Smolenska provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 66233501.
La urbo estis fondita en jaro 1868 kiel fervoja stacio.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1926.
La interurba telefona kodo estas 08149, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Ĥmara (Хмара) (baseno de rivero Dnepr (Днепр)).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 7,7 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 9,6 mil loĝantojn.
Albert Vári
Albert VÁRI estis hungara/rumania hungara unitariisma eklezia verkisto, redaktoro. Li naskiĝis en Firtosmartonos la 23-an de aprilo 1868 kaj mortis la 27-an de septembro 1953 en Kluĵo.
Bury (Oise)
Bury estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Burysiens.
Enzklösterle
Enzklösterle estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Calw kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Listo tutmonda de Endemibirdaj Areoj
Jena estas listo de Endemibirdaj Areoj en la mondo, kiel difinis ilin la Birdlife International - vidu ĉefan artikolon (Endemioj ĉe birdoj).
Listo de kodoj de ISO 639-1
Jen estas la listo de ISO 639-1.
<tt>aa ab af am an ar as ay az ba be bg bh bi bn bo bs ca co cy cs da de dz el en eo es et eu fa fi fj fo fr fy ga gd gl gn gu gv ha he hi ho hr ht hu hy hz ia id ie ig ii ik io is it iu ja jv ka kg kj kk kl km kn ko kr ks ku ky la lg ln lo lt lv mg mh mi mk mn mo mr ms mt my na nb nd ne ng nl nn no nr nv ny oc oj om or os pa pd pi pl ps pt qu rm rn ro ru rw sa sd sg sh si sk sl sm sn so sq sr ss st su sv sw ta te tg th ti tk tl tn to tr ts tt tw ug uk ur uz vi vo wa wo xh yi yo za zh zu</tt>
Guarani das Missões
Guarani das Missões, prononco: /gwa.ɾaˈni das.miˈsõj̃s/, en Esperanto (proponoj): Gvaranio-de-Misiejoj, estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Carazinho. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 8 115 loĝantoj.