cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moravia Ostrava
Giseja kaj maŝina industrioj
La plej granda industria entrepreno en Moravia Ostrava estis Ferfabriko Vítkovice, kiu kapablis superi falojn de la ekonomia krizo rapide kaj sen pli grandaj perdoj. Krom kutima sortimento ĝi komencis produkti ankaŭ produktojn por armigaj celoj. Krom Ferfabriko Vítkovice agadis sur la teritorio de urbo ankaŭ aliaj entreprenoj kun simila celigo, sed tiuj en la merkato prenis esence malpli grandan kvoton.
Kemia industrio
Krom jam enfunkciantaj kemiaj entreprenoj estiĝis en Ostrava ankaŭ aliaj kemiaj entreprenoj. Nomi eblas ekz. Moraviaostravaj kemiaj uzinoj, Přívoz-aj uzinoj de mineralaj oleoj aŭ Societo por kemia kaj giseja fabrikado. Sed la plej granda inteveno en la evoluo de la kemia industrio estis fondo de Ĉeĥoslovakaj fabrikoj por nitrogenidaj materioj en Mariánské Hory.
Konstrua industrio
Dum konstruado de loĝejoj kaj aliaj loĝspacoj pli suferis, la komerca konstruado spertis veran kreskon. Komercistoj grandmaniere rekonstruis kaj alkonstruadis, pli riĉaj eĉ komencis konstruadon de propraj magazenoj, el kiuj kelkaj apartenis siatempe al la plej grandaj de sia speco en meza Eŭropo. En la jaro 1928 estis finita alkonstruado de vendejdomo Rix, je unu jaro pli poste estis konstruita magazeno Brouk kaj Babka. Vigla komerca vivo allogis atentemon de bankoj, kiuj ĉi tie komencis konstrui reprezentigajn sidejojn. Elkreskis ankaŭ nombro de nove konstruitaj administraj konstruaĵoj, el kiuj la plej signifa estis Nova urbodomo.
Periodo de protektorato
La 10-an de oktobro 1938 konkeris germanaj taĉmentoj la t.n. kvinan zonon, per kio ili ŝovis la limon de Germanio ĝis Moravia Ostrava. Pro tio ili kaŭzis grandajn liverigajn kaj vendproblemojn. La germana okupacio poste kulminis la 14-an de marto 1939, kiam de la 17-a ĝis la 20-a horoj okazis okupo de la resto de urbo. La germana minoritato entuasmiĝinte bonvenigis siajn "liberigintojn" kaj fervore helpis enkonduki la germanan ordon. Tiu krom alia realiĝis per enpraktikigo de veturado sur la dekstra flanko, do jam la 15-an de marto 1939 je la kvara horo matene la unua ostrava tramo ekveturis sur la dekstraj reloj.
Ĉiuj ostravaj entreprenoj en la ĉeĥa proprumado estis manturne transigitaj al germanaj komapnioj. La plej signifan pozicion en Ostrava-regiono tiel akiris uzinoj de Göring. La nazioj dediĉis la plej grandan atentemon al la minado de karbo kaj la produktado de koakso, kiujn ili bezonis por disvastigo de armiga produktado. La minadon de karbo ili senĉese plialtigis eĉ ne zorginte pri ruinigaj sekvoj de la nepripensita ekspluatado.
La milita ekonomiko de Ostrava kulminis en la jaro 1943, poste kun proksimiĝanta kolapso de la germana regno sinkis la produktado, bremsiĝis liveroj kaj vendoj, plinombriĝis sabotadoj.
Unu el malmultaj pozitivaj sekvoj de la okupacio estis aligo de Silezia Ostrava (kaj pluaj sileziaj municipoj) al Moravia Ostrava, per kio pleniĝis la origina ideo de Granda Ostrava.
Max Weber (federacia konsilanto)
Max WEBER naksiĝis la 2-an de aŭgusto 1897 kaj mortis la 2-an de decembro 1974. Li estis sivsa politikisto kaj membro de la Socialdemokrata Partio de Svislando.
Li elektiĝis 1951 al la Federacia Konsilio de Svislando. Lia longe pretigita financreformo malsukcesis en popola baloto. Tial li anoncis la 8-an de decembro 1953 post nur 3 jaroj en la ofico sian demision kaj transdonis sian postenon je la 31-a de januaro 1954. Dum sia oficperiodo li gvidis la federacian financ- kaj dogandepartementon kontraŭ la volo de lia partio.
Chezelles (Indre)
Chezelles estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono .
Gen-silentigo
Historio de malkovro
La uzado de transgenaj plantoj ebligis malkovron, komence de la 90aj jaroj, de ne antaŭsuspektitaj mekanismoj (kaj tiam ne klarigitaj) pri genesprim-estingiĝo. Fakte, tiu senesprimiĝo observiĝis uzante transgenan konstruaĵon kiu celis super-esprimon de interesa geno!! Kiel super-esprimo prov-atingota povas finatingi estingon de la transgena esprimiĝo kaj de la homologa gen-kopio jam ĉeestanta en la ĉelo? Aŭ, pli triviale, kiel 1+1=0? Tiam ŝajnis ke la artefarita aldono en ĉelon de pliaj gen-kopioj blokis ĉiajn esprimojn de la malsamaj kopioj de tiu geno. Poste, estis demonstrita ke tiuj fenomenoj okazis je posttransskriba nivelo kaj devenis de la specifa difekto de homologaj mRNA devenantaj el ĉel-devena geno kaj el la transgeno. La studado de tiuj fenomenoj, nomitaj PTGS (Post-Transskriba GenSilentigo) demonstris la implikon de dufadena RNA (dfRNA). Ties formiĝo rezultas, laŭkaze, el la ĉeesto de inversitaj ripetiĝoj ĉe la transgena lokuso kondukantaj al la transskribado de mRNA « signif-direkta/sensignif-direkta », aŭ de la forta produktado de transskribitoj « signif-direktaj » per mekanismoj ankoraŭ ne klarigitaj. Krome, en 1998, estis demonstrita ĉe la nematodo Caenorhabditis elegans ke la injekto de dfRNA induktis senaktivigon de ĉel-devenaj homologaj genoj. Tiu fenomeno, nomita RNA interfero (kaj la RNA respondecantaj pri tio estas nomitaj interfera RNA aŭ iRNA), tre rapide montris multe da similaĵoj kompare kun PTGS:
Kiel funkcias gen-silentigo?
La implikataj mekanismoj en la PTGS- kaj iRNA- fenomenoj havas komune nombrajn etapojn. Tiuj fenomenoj pri PTGS/iRNA ŝajnas ankaŭ ekzisti ĉe filamentaj fungoj (kiel Neurospora crassa), ĉe la insektoj (drozofilo) kaj mamuloj. Ekfunkciigo de PTGS estas provokita de ĉeesto de dfRNA farita laŭ la sinsekvo de la interesa geno. Tiuj dufadenaj molekuloj estas produktataj ekde transgeno aŭ direkte injektitaj en la ĉelon. Tiuj dfRNA tiam estas digestataj en oligonukleotidojn je 20 nukleotid-paroj, nomitaj eiRNA (etaj interferaj RNA, angle siRNA ), de RNazo specifa por dufadenaj RNA (nomita dajcero ĉe animaloj). La sensignif-direktaj eiRNAoj el tiu tranĉado servas kiel gvidilo al enzima komplekso (RNA-Induktita Silentiga Komplekso aŭ RISK) kiu difektas la mRNA devenantan el la ĉel-devena geno. Tiu transskribitoj-malaperigo blokas tiam la tradukadon de la korespondanta proteino. Krome, ĉe C. Elegans, estis demonstrita ke sensignif-direkta eiRNA povas servi kiel prajmiloj al RNA-dependa RNA-polimerazo (RdRP) por la sintezo de komplementaj RNA ekde la mRNA de la originala geno, pliriĉigante tiel la ĉelon je dfRNA kaj amplifante tiel la iRNA-signalon.
Coulommiers
Coulommiers estas franca komunumo lokita en la departemento Seine-et-Marne kaj en la regiono Francilio. Coulommiers havas proksimume 14 700 loĝantojn.
Gen-silentigo
PTGS-fenomeno uzata kiel gen-esprim-malŝaltilo
Oni povas uzi la iRNA-fenomenon kiel gen-silentigan teknikon relative facile uzebla, bona alternativo al gen-senaktivigo per homologa rekombiniĝo kiu daŭre validas sed nur ĉe tre malmultaj specioj. Ĉe C. Elegans, sufiĉas nutri tiujn bestojn per bakterioj enhavantaj dfRNA el interesa geno por bloki, portempe kaj preskaŭ ĉiufoje, la esprimiĝon de tiu geno en preskaŭ ĉiuj ĉeloj de la vermo. Ĉe la mamuloj, ĉeesto de dfRNA en la ĉelo induktas kutime kontraŭvirusajn respondojn sekvigantaj ĝeneralan inhibadon de tradukado en la ĉeloj. Tial unuaj uz-provoj de iRNA ĝenerale fiaskis. Nur la ĉeloj aŭ histoj sen tiaj reagoj (unuĉelaj zigotoj, kulturo de ne-diferenciĝintaj ĉeloj) reagis pozitive al iRNA. Tamen, antaŭ ne longe, oni sukcesis ĉirkaŭiri tiun obstaklon limigante la dfRNA-longecon je 21 nukleotidoj kun bone determinintaj strukturoj kiuj kapablas provoki iRNA-fenomenon sen indukti kontraŭvirusan reagon.
Coulommiers
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Columériens.
Gen-silentigo
Helpo kiun ofertas gen-silentigaj teknikoj en esplorado
Nune, la uzado de PTGS/iRNA-fenomenoj troviĝas strategi-meze de gravaj disvolvaj esploradoj. Ĉe iuj bestoj (precipe C. Elegans kaj drozofilo), simpleco de la dfRNA-injekta metodo ebligis ties aplikadon en genomaj studoj, celantaj samptempe kaj geno-post-gene, funkci-komprenon de genoj portitaj de tuta kromosomo (ĉirkaŭ 2500 genoj). Ĉe mamuloj, samtipaj studoj estas nun antaŭviditaj per ĉelkulturo.
Ĉe plantoj, oni disvolvis transgenajn organismojn fabrikitajn tiel ke iuj genoj transskribiĝu rekte en dfRNAon (vidu figuron 2). Tiuj transgenaj konstruaĵoj estas tre efikaj por senaktivigi la homologajn ĉel-devenajn genojn kaj tiel produkti transgenajn plantojn kun modifitaj fenotipoj kiuj povas havi agrikulturan intereson. Krome, la plej alta transform-efikeco observita ĉe la planto Arabidopsis thaliana permesas antaŭvidi aplikeblon de tiuj strategioj al genomikaj studoj.
Frederick Muhlenberg
Frederick Augustus Conrad MUHLENBERG, naskita la en Trappe (Pensilvanio, Usono), mortinta la  en Lancaster (Pensilvanio), estis usona politikisto kaj pastro german-etna. En 1789 li estis la unua estro de la usona deputitaro.
Muhlenberg estis filo de Henry Melchior Mühlenberg, germana enmigrinto, konsiderata fondinto de la luteranaj eklezioj en Usono.
Kiel junulo Muhlenberg iris al Halle (Germanio) por studi teologion. Fininte siajn studojn li revenis al Usono; la la pensilvania luterana eklezio ordinis lin pastro. Li estis elektita al la Kontinenta Kongreso kaj poste al la deputitaro, kies membro li estis dum kvar periodoj (1789–1797). La deputitaro elektis lin kiel sian unuan parol-portanton (prezidanton). Ankaŭ en la tria periodo de la deputitaro li estis elektita al tiu ofico.
En 1789 li estis la unua subskribanto de la Ĉarto de Rajtoj.
Kuriozaĵoj
Pri li ekestis la legendo pri Muhlenberg.
Pedro Escobedo
Pedro Escobedo estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Querétaro, kiu situas en la centro parto de Meksiko, ĉirkaŭ 200 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Pedro Escobedo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 22012.
Frank Lobos
Frank Lobos (n. ) estas ĉilia futbalisto.
Li futbalis ĉe Mito HollyHock.
Pedro Escobedo
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 56553 loĝantojn. El tiuj estis 27664 viroj kaj 28889 virinoj. La komunumo havas surfacon de 290,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1910 metroj super la marnivelo.
Nirgua
Nirgua estas urbo de la ŝtato Yaracuy situa en la Cordillera del Interior en Venezuelo, fondita en 1624, estas la ĉefurbo de la samnoma municipo. Ĉe 2015, al la civila paroĥejo Nirgua oni ĉirkaŭkalkulis 66.589 loĝantojn baze sur la censo farita en 2011.
Pedro Escobedo
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Nirgua
Temas pri la municipo plej granda el la ŝtato Yaracuy, granda produktanto en agrikulturo (tre konata ekstee pro siaj oranĝoj kaj kafo) kaj ĝi posedas grandajn eblojn kiel destino turisma kaj nacie kaj internacie.
Nirgua ĝuas varmajn temperaturojn dum la tuta jaro de ĉirkaŭ 22,5 °C, belajn tropikajn pejzaĝojn ĉefe de montaro kiuj allogas multajn vizitantojn ĉiujare.
Andrzej Szczypiorski
Andrzej SZCZYPIORSKI (naskiĝinta en la 3-a de februaro 1924 en Varsovio, mortinta samloke en la 9-a de majo 2000) estis pola verkisto. Li estis unu el la plej konataj reprezentantoj de pollingva literaturo. Lia ampleksa verkaro dediĉis sin antaŭ ĉio al la rilato pola-germana kiel ankaŭ al la pola-juda problemaro dummilite kaj postmilite.
Vivo
En 1944 li partoprenis la Ribelon de Varsovio kaj estis arestita kaj poste ĝis la fino de la milito en la koncentrejo de Sachsenhausen. Poste li laboris kiel ĵurnalisto radifonia kaj de 1956-58 kiel kulturkonsilisto che la pola ambasado de Kopenhago. Ekde tiam li laboris verkiste kaj publiciste.
Li famiĝis per la historia romano Msza za miasto Arras (1971) kiu rakontas paralele pri la pogromo en la franca urbo Arras de 1458 kaj pri similaj krimoj en Eŭropo de la 20-a jc.
Meze de la 1970-aj jaroj li distanciĝis de la komunisma politiko en Pollando kaj engaĝiĝis en la disidenta movado; rezultas de tiu malpermeso labori kaj arestigo en 1981/82 por kvin monatoj.
Pri la verkaro
En 1986 aperis furorromano ludanta en la varsovia geto: Początek. Ĝi temas same kiel la rakontoj en Amerykańska whisky i inne opowiadania (1987) kaj la romano Noc, dzień i noc (1991) kun la destinoj de unuopuloj en totalismaj reĝimoj.
La vivokondiĉojn de post la turniĝoj de 1989 la eksa kandidato de la pola sindikataro Solidarność por la pola parlamento montris per sia romano Autoportret z kobieta (1994). En lia lasta verko Gra z ogniem (1999) li denove rakontis pri Nazia Germanio.
Roland Petit
Roland PETIT (Villemomble, Francio, 13-a de januaro 1924 - Ĝenevo, Svisio, 10a de julio 2011) estis franca dancisto, koregrafo, instruisto de baleto kaj direktoro de kompanio. Li estis disĉiplo de la lernejo de baleto de la Opero de Parizo (1933-1944), kreinto de la Baletoj de la Elizeaj Kampoj (1945-1947) kaj de la Baletoj de Parizo (1948-1956). Li reĝisoris kaj koregrafiis nombrajn spektaklojn por kino kaj televido, akiris kaj direktoris la Kazinon de Parizo (1970-1975) kaj fondis kaj direktis la Nacian Baleton de Marsejlo (1972-1998). Li estas konsiderata kiel unu de la plej grandaj reprezentantoj de la baleto de la dua duono de la 20a jarcento.
Baletoj
Dum sia kariero, Petit koregrafiis 176 verkojn, kiel la jenaj:
Proporcia kanono
Voĉoj povas komenci aŭ sukcede aŭ samtempe. Proporciaj kanonoj estas tre malfacile verkeblaj kaj tiel maloftas en la repertuaro, kvankam ili estis ege kutimaj dum la frurenesanco kaj ekde la 20-a jarcento ĝis nuntempe.
Ekzemploj de proporciaj kanonoj el diversaj epokoj inkludas Le Ray Au Soleyl de Johannes Ciconia (malfrua 14-a jarcento), la tuta Missa prolationum de Johannes Ockeghem (meza15-a jarcento), en kiu ĉiu aparta alineo de la meso esploras diferencan proporcion (aŭ diferencan spacon inter komenco kaj relativa rapideco de ĉiu voĉo), la Agnus Dei el la Missa L'homme armé super voces musicales de Josquin Desprez (malfrua 15-a jarcento), la Canon a 4 per Augmentationem et Diminutionem, la lasta en serio de 14 kanonoj verkita kiel apendico al la Goldberg-variacioj de Johann Sebastian Bach kaj en la 20-a jarcento la Cantus In Memoriam Benjamin Britten de Arvo Pärt (1976) uzota en la filmo de Michael Moore Fahrenheit 9/11 el 2004. Larry Polansky skribis multnombrajn kvarvoĉajn proporciajn kanonojn, kies melodioj estas permuto de limigita nombro da elementoj. En la ekzemplo la unuaj 12 taktoj de la Agnus Dei II de la pli frua el la du mesoj Josquin verkis melodion surbaze de la L'homme armé, ĉiu voĉo kantas la saman muzikon, sed je diferencaj rapidecoj. La supra voĉo kantas en tri kvarona takto. La plej malrapida voĉo estas tiu ĉi en la mezo. La plej malrapida voĉo (meza voĉo) kantas la saman melodion duonrapide kompare kun la mezrapida (basvoĉo) kaj la plej alta voĉo kantas la saman muziko trioble rapide kiel la plej malrapida. En la originala partituro nur unu voĉo estas notita: nortado super la ununura muziklinio indikas la tri proporciojn uzendajn kaj dua notado super la linio indikas, kie ĉiu voĉo finiĝu korekta. <br style="clear:both">
Damaska rozo
La gupo damaska rozo, damasko-rozo, Rosa × damascena estas bredidita rozo kun peza odoro el Malgrandazio, kiu jam estas kultivita ekde la Antiko. La krucmilitisto portis ĝin en la 13a jarcento al Francio kaj la cetera Eŭropo.
La damaskaj rozoj apartenas al la malnovaj rozoj. Apud la somerflorantaj kultivaroj, kiuj supozeble devenas de Rosa gallica kaj Rosa phoenicia, ekzistas dufoje jare florantaj damaskaj rozoj. Tiuj verŝajne originis el la krucigco de Rosa gallica kun Rosa moschata. La esplorado de la genaro de Rose de Resht pobable montras, ke la aŭtuna damaska rozo kapablo flori dufoje la damaska rozo heredis de Rosa fedtschenkoana.
Oni uzas la damaskan rozoj por fari rozoleon kaj rozakvo. La kultivaro 'Trigintipetala', sinonimo 'Kazanlik' (laŭ la urbo Kazanlak en la bulgara Roza Valo), ĝia nomo estas ankaŭ „Bulgara oleorozo“ (bulg. Трендафил / Trendafil) estas menciita en la jaro 1689. Ĝiaj terenfleksantaj floroj estas roseaj, plenaj kaj forte odorantaj. Ĝi apartena la la somerfllorantah damaskaj rozoj, forte kreskas kaj fariĝas ĝis tri metrojn altaj.
'York kaj Lancaster', blanka-ruĝa kultivaroj rememoras pri fino de la ti nomata roza milito pro la angla reĝa domo. En la blazono oni metis la blankan rozon (blanka rozo 'Maxima'), sur la blazono de la domo York, kaj la ruĝa rozo (Rosa gallica 'Officinalis') sur la domo Lancaster.. Tiel ekestis la hodiaŭa blazonrozo se la angla domo, la Tudor-rozo.
La plej grand kultura areo de la damaska rozo situas en Bulgario. Tie en la Roza Valo ĉ. 1,5 tunoj da rozoleo jare estas destilitaj.
Medicina efiko
La damaska rozo estas kuracrozo de la jaro 2013. La indiko de la socio NHV, la planto efikas kontraŭ inflamo, elkramfiga kaj reduktas febron. La aromterapio uzas la volativan olleon k.s. por malstresiĝo. .
Moerbrugge
Moerbrugge estas vilaĝo en la belga provinco Okcidenta Flandrio. Ĝi estas kvartalo de la komunumo Oostkamp, situanta je iom pli ol unu kilometro nordoriente de la centro de Oostkamp. Inter ambaŭ estas la rivereto Rivierbeek (el kiu parte fontas la Bruĝaj kanaloj) kaj la fervojo inter Gento kaj Bruĝo. Tra Moerbrugge fluas la kanalo de Gento al Bruĝo. La ponto trans tiu kanalo klarigas la nomon de la vilaĝo: "moer" (malaltaĵo) kaj "brugge" (ponto).
1944
Je la fino de la Dua Mondmilito, en septembro 1944, apud la kanalponto de Moerbrugge okazis la "Batalo de Moerbrugge" inter la germana kaj la aliancanaj armeoj. Multaj, ĉefe kanadaj militistoj pereis. Monumento apud la ponto memorigas tiun batalon.
Saint-Romain-le-Puy (stacidomo)
Saint-Romain-le-Puy estas franca stacidomo sur linio - Saint-Just-sur-Loire, situanta en  Saint-Romain-le-Puy, en departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Clermont-Ferrand - St-Just-sur-Loire (784000).
115 Thyra
115 Thyra estas iom granda kaj tre hela asteroido de la asteroida zono.
Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.
Malkovro
Malkovris ĝin la usona astronomo James Craig Watson, la elde la observejo de Ann Arbor en la usona ŝtato de Miĉigano.
Nomo
Ĝia nomo honoras Thyra Danebod, edzinon de la reĝo Gorm "la Maljuna", de Danio.
Stroppiana
Stroppiana estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Verĉelo de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo ĉefanĝelo Miĥaelo, kiu memoriĝas en plena festosemajno de la 14-a ĝis 20-a de aŭgusto.
Najbaras la komunumoj Asigliano Vercellese, Caresana, Pertengo, Pezzana, Rive kaj Villanova Monferrato (AL).
Schrobenhausen
Schrobenhausen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuburg-Schrobenhausen kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Schrobenhausen, al kiu apartenas la teritorioj de la ĉirkaŭaj komunumoj Berg im Gau, Brunnen, Gachenbach, Langenmosen kaj Waidhofen, sed ne mem la urba teritorio de Schrobenhausen.
En Schrobenhausen naskiĝis la pentristo Franz von Lenbach. Lia naskiĝdomo nun estas muzeo.
La kerno de Schrobenhausen havas grandparte konservitan fortikaĵ-muraron kun pluraj turoj. Oriente de la urbokerno, inter ĝi kaj kvartalo Mühlried, trafluas rivero Paar.
Yonne
Yonne [], estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur kaj enhavis 341,902 loĝantojn en 2012. La prefektejo de la departemento estas Auxerre.
Yonne havas landlimojn kun la departementoj Aube, Côte-d'Or, Nièvre, Loiret kaj Seine-et-Marne. Ĝi estas trafluita de la samnoma rivero.
La departemento tute enhavas 434 komunumojn.
Kvinkolora kapito
La Kvinkolora kapito (Capito quinticolor) estas specio de birdoj de la familio de Ramfastedoj aŭ de propra familio de Kapitonedoj, laŭ kelkaj fakuloj, sed ĉiukaze parencoj de tukanoj, tukanetoj, Sudamerikaj barbuloj ktp.
Tiu specio havas ruĝan kronon, nigran vizaĝon kaj helgrizan fortikan bekon. La dorso estas nigre, sed tie videblas flavaj markoj en ŝultro, centro de flugiloj kaj vostobazo, anstataŭ blankaj kiel ĉe la Nigrozona kapito. Subvizaĝo kaj gorĝo estas blankecaj kaj la subaj partoj estas flavaj sen diferenco inter brusto kaj ventro.
Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata de perdo de habitato.
Uzdin
Uzdin, serbe Уздин, hungare Újozora estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Banato, en municipo de Kovaĉica.
Situo
Uzdin situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş.
Historio
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Antalfalva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Uzdin 2498 homoj, (1909 rumanoj (76 %), 349 serboj, 76 ciganoj, 30 slovakoj, 22 jugoslavianoj, 17 hungaroj kaj aliaj).
Famuloj
En la iama Újozora naskiĝis hungara baletisto Aurél Milloss.
Herera
La herera arkitekturo, herera stilo aŭ eskoriala stilo disvolviĝis en Hispanio dum la lasta triono de la 16a jarcento, koincide kun la regado de Filipo la 2-a (r. 1556–1598), kaj pluis valida en la 17a jarcento, kvankam transformita de la barokaj tiamaj tendencoj. Ĝi korespondas kun la tria kaj lasta etapo de la renesanca arkitekturo hispana, kiu evoluis al iompostioma ornama purigo, el komenca plateresko al la purismo klasikisma de la dua triono de la 16a jarcento kaj la absoluta nudeco ornama kiun enmetis la stilo herera.
Ĝi originiĝis pro la konstruo de la Monaĥejo de El Escorial (San Lorenzo de El Escorial, Madrido) kaj pli precize pro la reorganizado de la projekto realigata de la arkitekto el Kantabrio Juan de Herrera (1530–1597, el kiu la nomo "herera"), post la morto de Juan Bautista de Toledo (1515–1567), aŭtoro de la unua desegno.
Amonia duuraniato
Amonia duuraniato, duuraniato de amonio aŭ (NH4)2U2O7 estas neorganika kemia kombinaĵo de uranio kaj amonio, kune kun natria duuraniato, ĝi estas pera substanco de uranio rezultata el la produktado de urania flava torto, ia miksaĵo da uraniaj oksidoj.
Ĉi-substanco precipitiĝas dum produktado per aldono de akva amonia hidroksido post urania ekstraktado pere de terciaraj aminoj en keroseno, iu organika solvaĵo. La precipitaĵo tiam densiĝas kaj centrifugiĝas antaŭ ol kalcinigo al urania oksido. Kanada metodo preferas produkti uranian oksidon elde amonia duuraniato, anstataŭ elde uranila nitrato, kiel en aliaj partoj de la mondo. Iam amonia duuraniato uzatis por produktado de kolorigitaj emajloj en ceramikaĵoj.
Herera
Karakteroj
La herera arkitekturo, aŭ la herera stilo, karakteras pro geometria hegemonio, matematika rilato inter la diversaj arkitekturaj elementoj, la puraj volumenoj, la hegemonio de muro super vakuo (pordoj kaj fenestroj) kaj pro absoluta manko de ornamo, kaj tial ĝi estis nomita siaepoke stilo senornama.
La hereraj konstruaĵoj elstaras pro sia drasta horizontaleco, akirita danke al ekvilibro de formoj, prefere kubaj, kiuj disponiĝas simetrie en la strukturo. Ĝenerale, prezentas kovraĵojn el ligno kovritajn ekstere el ardezo kaj flankajn turojn, fine per piramidaj spajroj fine per pinto, kiuj enmetas elementon de vertikaleco, kaj samtempe kontribuas plifortigi la senton de simetrio.
Foje oni ne serĉas tiom la horizontalecon kiom la voluminecon, kion oni akiras pere de geometria rilato de la diversaj arkitekturaj elementoj. Estas kazo de la modelo uzata en la konstruado de paroĥaj preĝejoj, kun grandaj fasadoj, turoj de kvadrangula plano kaj pezaj abutmentoj.
Temas plejparte de grandaj konstruaĵoj, kiuj elstaras en sia medio kaj impresas pro sia simpleco kaj monumenta aspekto.
Pri dekoraj uzoj, tiuj limiĝas al bazaj geometriaj formoj, kiaj sferoj kaj piramidoj. El sociologia vidpunkto, tia simpleco aperas kiel reago al la protestantismo, kongrue kun la markataj reguloj el la Koncilio de Trento (1545–1563).
Nanotubo
Nanotuboj estas tuboj, kies diametro pli malgranda estas ol 100 nanometroj; tipe ili grandas nur malmultajn nanometrojn. Tiel ili estas je 10.000-oble pli maldikaj ol homa haro. Por ke oni povu paroli pri tubo, la longo devas superi la diametron; ĉe karbona nanotubo oni jam atigis la longon de 20 centimetroj. La tipaj nanotuboj estas malpli longaj ol kelkaj mikrometroj.
Oni tre funde ekzamenis la karbonajn nanotubojn (KNT'). Krome, ekzistas ankaŭ nanotuboj el bornitrido, sulfidoj (molibden- kaj volframdisulfido, kuprosulfido) kaj halogenidoj (nikelklorido, kadmiumklorido, kadmiumjodido). Ĉiu menciita materialo estas konata pro iliaj tavola strukturo, precipe la varianto de karbono, la grafito. Oni supozas, ke ĉiu materialo, kiu havas similan tavolan strukturon, ĉe konvenaj produktaj kondiĉoj formas tubojn.
Nanotuboj povas esti unu aŭ plurmuraj (unuvanda nanotubo UVNT mult-vanda nanotubo MVNT), kaj la muro povas formi fermitan ringon aŭ spiralan strukturon. La fino de la tuboj povas esti fermita aŭ malfermita kaj la interno estas plena aŭ malplena.
La produkto kaj ebla uzo de nanotuboj estas aktive esplorata en kadroj de nanoteknologio: en 2002 aperis ĉ. 3000 sciencaj publikaĵoj pri nanotuboj.
Karbonaj nanotuboj
Iliaj muroj konsistas kiel la fulereno aŭ la ebenoj de grafitoj nur el karbonoj, kiam la karbonoj formas strukturon similan al abelĉelaro, en formo de sesangulo kaj je 3 ligaj najbaroj.
La diametro de la tuboj grandas inter 1-50 nanometroj (nm), sed oni produktis ankaŭ tubojn kun diametro de 0,4 nm kaj longo de ĝis 20 centimetroj. .
Ecoj
Laŭ diversa strukturo ekzistas tuboj elektre kondukantaj aŭ duonkondukantaj; estas eĉ konataj nanotuboj superkondukaj ĉe malaltega temperaturo.
mekanikaj ecoj:
KNT-oj havas denson de 1,3-1,4 kaj tirrezisteco de 45 miliardoj da paskaloj. Kompare: la ŝtalo havas la denson de 7,8 kaj tireblecon de 2 miliardoj da paskalo. Do, oni povas kalkuli por unuopaj KNToj minimume 135-oble pli bonan tirrezistecon kompare je denso de ŝtalo.
Por la elektronika industrio gravas antaŭ ĉio la kurenta denso kaj la varmokondukeco: la unua estas ĉ. 1000-oble pli granda ol tiu de la kuprodratoj, la alia estas duobla ĉe ĉambrotemperaturo kun 6000 W/m*K kompare al tiu de diamanto (3320 W/m*K). Ĉar la KNToj uzeblaj kiel duonkonduktantoj, tiel oni povas produkti el ili elstarajn transistorojn, kiuj eltenas pli grandajn tensiojn kaj temperaturojn – kaj tiel pli grandajn taktajn frekvencojn – kiel siliciaj transistoroj.
Oni ekzamenis la sanajn efikojn de nanotuboj, ĉar ili iom similas al asbesto (kiel neorganikaj fadenoj), sed oni ne povis analizi dum la eksperimentoj malsanigajn efikojn.
Uzmanieroj de nanotuboj
Oni ankoraŭ ne produktas industrie, serie la nanotubojn, sed jam ekzistas eksperimentoj pri la uzeblecoj:
Malkovro kaj produkto
La plurvandaj karbonaj nanotuboj estis hazarde malkovritaj fare de profesoro Sumio Iijima en 1991 per elektrona mikroskopo. Li produktis lumarkomalŝargon inter karbonelektrodoj. En 1993, oni malkovris la unuvandajn karbonajn nanotubojn. Ili estas produkteblaj ankaŭ en lumarko, se oni aplikas katalizatorojn. La nobelpremiita Richard E. Smalley publikis en 1996 laseran proceson por produkto de unumuraj karbonaj nanotuboj. Tiukaze, grafito estas forportita (vaporigita) per lasero. Krom tio, estiĝas karbonaj nanotuboj ĉe katalita disfalo de karbonhidrogenoj; per tiu proceso, oni povas konstrui paralelajn tubojn. La menciita 3 procesoj estas jam tiel bone ellaborita, praktikita, ke oni povas per tiuj produkti samgrandajn KNT-ojn.
Politikaj partioj en Svislando
Politikaj partioj reprezentataj en la Federacia Asembleo
(Sigloj germanlingvaj/franclingvaj. Fortoj de la partioj en %, 2011) •	Burĝ-Demokrata Partio (BDP/PBD 5,4 %) : burĝa, ekonomiliberala, konservativa, dekstre de la mezo
•	Evangelia Popolpartio (EVP 2,0 %) : evangelia, valorkonservativa, ekologiema, mezo
•	Kristandemokrata Popolpartio (CVP/PDC 12,3 %) : kristandemokrata, burĝa, vasta spektro de iom maldekstre de la mezo ĝis klare dekstra
•	Kristansociala Partio (CSP 0,3 %) : kristandemokrata, mezo (Kantono Obwalden)
•	La Liberaluloj (FDP/PLR 15,1 %) : burĝa, ekonomiliberala, sociliberala, dekstre de la mezo (iama Radikal-Demokrata Partio de Svislando)
•	Ligo de la Tiĉinanoj (Lega 0,8 %) : izolisma, konservativa, forte dekstra (Kantono Tiĉino)
•	Movado de Romandaj/Ĝenevaj Civitanoj (MCR/MCG 0,4 %) : protestpartio, populisma, kontraŭ limregionaj pendolantoj (signifa nur en la Kantono Ĝenevo)
•	Socialisma Partio de Svislando (SPS/PSS 18,7 %) : socialdemokrata, por forta sociala ŝtato, ekologiema, sociliberala, maldekstra
•	Svisa Popolpartio (SVP/UDC 26,6 %) : dekstre popolisma, nacikonservativa, parte ekonomiliberala, izolisma
•	Verda Partio de Svislando (GPS/PES 8,4 %) : ekologia, pacisma, feminisma, sociliberala, maldekstra
•	Verdliberala Partio de Svislando (GLP/PVL 5,4 %) : ekologia, ekonomiliberala, sociliberala, mezo
(11391) 1998 VA35
(11391) 1998 VA35 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Lajos György
Lajos György
14147 Wenlingshuguang
14147 Wenlingshuguang estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Nomo
Wenlingshuguang estas la evento de la unua suna lumo (Shuguang en norma ĉina lingvo) de la nova jarmilo, kiu prilumis Wenling (Ĝeĝjango), la unua geografia punkto sur la ĉina ĉefa teritorio.
Ján Vajs
Ján Vajs (naskiĝis la 21-an de junio 1953 en Palúdzka, mortis la en Liptovská Porúbka) estis slovaka esperantisto, speleologo kaj vojaĝanto. Li agadis en la Esperanto-movado precipe en Slovakio (Liptova Esperanto-klubo) kaj praktike uzis la lingvon en sia profesia vivo kaj siaj hobioj.
Speleologio
Vajs apartenis al internacia fakgrupo de speleologoj praktike uzantaj la lingvon. Kadre de la fakagado li iniciatis organizadon de Speleotendaroj. Li kunorganizis kaj partoprenis kvin speleotendarojn en Slovakio (trifoje en la montaro Malaltaj Tatroj, unufoje en la montaro Altaj Tatroj) kaj Hungario (en la montaro Mecsek). Li partoprenis speleologiajn ekspediciojn, dum kiuj estis kunigitaj Esperanto kaj speleologio:
Vajs kontribuis al farado de speleologia fakvortaro kaj al la faka bulteno Vesperto.
Pri speleologio li prelegis inter aliaj dum KAEST (2010, 2012, 2014).
Kooperativismo
Vajs estis membro de Internacia Kooperativa Esperanto-Organizo (IKEO). Li partoprenis kelkajn konferencojn kaj renkontiĝojn de IKEO kaj gvidis ĝian nacian branĉon. Li kontribuadis al oficiala eldonaĵo de IKEO.
Vojaĝado kaj turismo
Baze de uzo de Esperanto Ján Vajs iniciatis, organizis kaj partoprenis kelkajn vojaĝajn kaj turismajn projektojn: Kune kun aliaj esperantistoj li elportis verdan flagon al multaj montopintoj, i.a. sur Fuĵi-monton (3776 m, Japanio) dum la 92-a UK en Jokohamo (2007), Ararato (5137 m, Turkio) kaj Damavando (5671 m, Irano) en 2008, Jebel Toubkal (4176 m, Maroko). Ján Vajs praktike uzis Esperanton dum vizito de 73 landoj en 6 kontinentoj. Li partoprenis 11 UK-ojn.
Subtatrano
Esperanto-klubo en Liptovský Mikuláš eldonadis en la jaroj 1984–1989 kluban informilon Subtatrano en eldonkavnto 80 ekzempleroj. Ĝi estis la komuna informilo por 6 kluboj kaj rondetoj de Liptov-regiono. Vajs estis ĝia kunredaktoro en la unua periodo kun Alojz Lutonský kaj Miloslav Rybín, kaj en la dua periodo kun Elena Beňová kaj Anna Fullová. Poste li priskribis ĝian historion kaj bibliografion.
Aliaj Esperantaj periodaĵoj
Vajs estis membro de redaktejo de Kooperativa Stelo, oficiala eldonaĵo de IKEO eldonata en Esperanto inter 1981 kaj 1994 kaj de la redaktejo de Vesperto, oficiala bulteno de speleologia fakgrupo eldonata dum 1988–1991.
Josef Hála
Li ludis precipe kiel akompananto kaj kiel kamerludanto (kun ensembloj Smetanovo trio, České trio, Ars rediviva kaj aliaj). Li regule koncertis kaj registris komponaĵojn kun mondfamaj solistoj (ekz. Christian Ferrase, Henryk Szeryng, Wanda Wilkomirska, Josef Suk mladší, Shizuki Ishikava) kaj multaj orkestroj en Eŭropo kaj Japanio (registraĵoj por eldonejoj Supraphon, RCA Victor, Nippon Columbia, Panton, Opus kaj ankaŭ por ĉeĥaj kaj eksterlandaj radio- kaj televidofirmaoj). Li koncertis en multaj landoj de Eŭropo, en Usono, Afriko kaj Azio (precipe en Japanio, kie li longdaŭre agis kiel pedagogo) Por sia interpreta majstreco li akiris multajn prestiĝajn apremiojn, ekz. premion de francaj kritikistoj por kompleta registraĵo de klavicenaj koncertoj de Jiří Antonín Benda.
Alexandre Finazzi
Alexandre Finazzi (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Omiya Ardija.
Saint-Romain-le-Puy
Saint-Romain-le-Puy estas franca situanta en departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Romanais.
Nova Mamoré
Nova Mamoré estas municipo en la brazila subŝtato Rondonio, kiu havis 22.546 loĝantojn en 2010.
Eŭlera karakterizo
En algebra topologio, la eŭlera karakterizo estas topologia invarianto, entjero kiu priskribas unu aspekton de topologia spaca formo aŭ strukturo.
La du okazoj estas interligitaj. La eŭlera karakterizo estas kutime skribata kiel χ (ĥio).
Por pluredro
kie V, L, kaj E estas respektive la kvantoj de verticoj, lateroj kaj edroj en la donita pluredro. Konveksa pluredro estas homeomorfa al sfero, ĝia eŭlera karakterizo egalas al 2. Ĉi tio estas la eŭlera formulo. Ĝi povas esti aplikita ne nur al pluredroj sed ankaŭ al ebenaj grafeoj, ĉe ili eŭlera karakterizo egalas al 1 (vidu sube).
Pruvo
Ĉi tio estas la unua rigora pruvo de la eŭlera formulo, donita de Augustin Louis Cauchy.
Se estas edroj kun pli ol tri lateroj desegnu diagonalojn (ne nepre rektajn) ĝis kiam ĉiuj edroj estas trianguloj. Ĉiu tiel desegnita diagonalo aldonas unu lateron kaj unu edron kaj ne ŝanĝas la kvanton de verticoj, kaj tiel konservas valoron V-L+E
Apliku multfoje du jenajn transformoj (en ajna ordo) ĝis kiam nur unu triangulo restas:
Kiam nur unu triangulo restas, V=3, L=3 kaj E=1, kaj V-L+E=1. Pro tio ke la transformoj de la ebena grafeo ne ŝanĝas valoron V-L+E, por la fonta ebena grafeo V-L+E=1. Tiel ĉe la fonta pluredro V-L+E=2.
Por hiperpluredro
Por hiperpluredro la eŭlera karakterizo estas difinita kiel sumo kun alternaj signoj
kie km estas la kvanto de hiperĉeloj de dimensio m, por 0≤m<n, tiel la hiperpluredro mem ne estas enkalkulata.
Por topologia spaco
Por ĉiu topologia spaco, la m-a nombro de Betti bm estas la rango de la m-ona homologeca grupo. La eŭlera karakterizo estas difinita kiel sumo kun alternaj signoj
M59
Pri la aliaj signifoj de "M59" vidu artikolon M kun nombro.
Eŭlera karakterizo
Por topologia spaco
χ estas bone difinita se ĉiuj nombroj de Betti estas finiaj kaj se ili estas nuloj ekde certa indekso n.
M59
M59 (Messier 59, aliaj indikoj — NGC 4621, UGC 7858, MCG 2-32-183, ZWG 70.223, VCC 1903, PGC 42628) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Eŭlera karakterizo
Por topologia spaco
La difino por topologia spaco respektivas al la difino por hiperpluredro se konsideri kiel la topologia spaco la randon de la hiperpluredro. La rando estas tiel kahelaro de la topologia spaco. Tiel ekzemple ĉiu konveksa pluredro povas esti konsiderata kiel kahelaro de sfero.
M59
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Eŭlera karakterizo
Produto
La eŭlera karakterizo de produta spaco M × N estas
Disa unio
Se M kaj N estas du topologiaj spacoj, tiam la eŭlera karakterizo de ilia disa unio estas sumo de iliaj eŭleraj karakterizoj, ĉar homologeco estas alsuma sub disa unio:
Nepara dimensio
Kiel konsekvenco de la dualeco de Poincaré, la eŭlera karakterizo de ĉiu fermita sternaĵo de nepara dimensio estas nulo. Ĉi tiu aplikas pli ĝenerale al ĉiu kompakta topologie tavoliĝita spaco kies ĉiuj tavoloj estas de nepara dimensio.
Tiel, ĉar rando de plurĉelo estas 3-dimensia, la eŭlera karakterizo de ĉiu konveksa plurĉelo estas nulo.
Rilatoj al aliaj invariantoj
La eŭlera karakterizo de fermita orientebla surfaco povas esti kalkulita de ĝia genro g (la kvanto de toroj en koneksa suma malkomponaĵo de la surfaco; intuicie, la kvanto de ansoj) kiel
La eŭlera karakterizo de fermita ne-orientebla surfaco povas esti kalkulita de ĝia ne-orientebla genro k (la kvanto de reelaj projekciaj ebenoj en koneksa suma malkomponaĵo de la surfaco kiel
La "tuteca difekto" de pluredro, mezurita en plenaj cirkloj (plena cirklo estas 2π radianoj), estas la eŭlera karakterizo de la pluredro. Vidu plu en angula difekto.
Por fermita rimana sternaĵo, la eŭlera karakterizo povas ankaŭ troviĝi per integraligo de la kurbeco. Vidu plu en la teoremo de Gauss-Bonnet por la 2-dimensia okazo kaj en la ĝeneraligita Gaŭso-Kufa teoremo por la ĝenerala okazo.
Por fermita glata sternaĵo, la eŭlera karakterizo koincidas kun la eŭlera nombro, kiu estas la eŭlera klaso de ĝia tanĝanta pakaĵo komputita sur la fundamenta klaso de la sternaĵo. La eŭlera klaso, laŭvice, rilatas al ĉiuj aliaj karakterizaj klasoj de vektoraj pakaĵoj.
Ĉiu punktigebla spaco (spaco kiu estas homotopece ekvivalenta al punkto) havas bagatelan homologecon, la 0-a nombro de Betti estas 1 kaj ĉiuj la aliaj estas 0. Pro tia ĝia eŭlera karakterizo estas 1. Ĉi tiu okazo inkluzivas eŭklidan spacon de ĉiu dimensio, kaj ankaŭ la solida unua pilko en ĉiu eŭklida spaco - la unu-dimensia intervalo, la du-dimensia disko, la tri-dimensia pilko, kaj tiel plu.
Federacia Konsilio de Rusio
Kontraŭe al la unua parlamenta ĉambro, la Dumao, la Federacia Konsilio ne povas esti malfondata de la ŝtata prezidento. La Konsilio pludecidas pri leĝoj, per tio ke ĝi aŭ plugvidas la leĝojn deciditajn de la Dumao al la ŝtata prezidento por ties subskribo, aŭ resendas ilin al la Dumao.
Ekde la 5-a de decembro 2001 la politikisto Sergej Miĥailoviĉ Mironov estas prezidanto de la Federacia Konsilio.
Ekde la 21-a de septembro 2011 la politikisto Valentina Matviyenko estas prezidanto de la Federacia Konsilio.
Terrasse-Vaudreuil
Terrasse-Vaudreuil estas kanada urbo situanta en regiona kantono Vaudreuil-Soulanges en administra regiono Montereĝio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Terrasse-Vaudreuillois aŭ Terro-Vaudreuillois.
28794 Crowley
28794 Crowley estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Leo Crowley, longtempa ano de la Konsulta Konsilantaro de la Observatorio Lowell. Leo servis en la Plenumanta Komitato de Lowell kaj kiel Prezidento de la Aŭdita Komitato de Lowell.
Decembrista revolucio
Antaŭaj eventoj
Kiam la rusaj soldatoj postpelintaj la armeon de Napoleono atingis pli evoluintajn landojn (1815), ili konsterniĝis abrupte pri la rusa vero. Kiam tiuj soldatoj hejmenvenis, ĉio restis kiel antaŭe, kio ne kontentigis ilin. Ekde 1815 okazis dum dek jaroj ĉ. 280 tumultoj, soldataj ribeloj en diversaj partoj de Rusio. En 1820 ekbrulis preskaŭ kamparana milito: la ribelantaj kamparanoj apud la rivero Don postulis la abolicion de la servutula sistemo.
En tiu ĉi epoko fondiĝis sekretaj societoj: en Sankt-Peterburgo la Defenda Asocio kaj la Norda Sekreta Asocio, sude la Suda Sekreta Asocio. Fondiĝis ankaŭ la literatura asocio Verda Lampo, kies ano estis Aleksandr Puŝkin.
Tiuj asocioj konsistis plej ofte el oficiroj, kiuj estis nobeloj kun grandaj bienoj kaj alta socia rango.
Komenco
Ŝajnis, ke mankas nur la konfirmo de la senato kaj Sankta Sinodo por la kronado, sed oni rezervis en la sekreta dokumentarejo de la Ŝtatkonsilio kaj en la preĝejo de Kremlo (nomata "Ĉieliro de Maria") car-sigelitan fermitan dokumenton, kiu ekskludis Konstantinon el la tronheredo pro ties geedziĝo kun ne reĝdevena, pola grafino. Tiu dokumento nomis tronheredanto alian fraton - Nikolaon (onta caro Nikolao la 1-a), kiun malamis la armeo, popolo. Sed Nikolao havis situan avantaĝon, ĉar li povis ordoni el la rezidejo de la caroj, dum la konkuranto rezidis en Varsovio kiel komisiita guberniestro.
"Am(atin)o de Konstantin faris caron el Nikolao" - diris poeto Kondratij Rilejev, spirita gvidanto de la Norda Sekreta Asocio, - "sed se ni derompas la plej freŝan ŝoson de la familiarbo de Romanov-dinastio, la carismo kun siaj jarcentaj radikoj elradikiĝas el la (rusa) historio!"
La burĝonantan revolucion perfidis suboficiro Ŝervud. Pri la perfido eksciis ankaŭ la poeto Rilejev, tial li invitis la komplotantojn la 13-an de decembro al sia loĝejo. Ĝis aŭroro ili ellaboris la ribelan planon: ili volis antaŭ ĉio obstakli la enoficigon far la senato, tiel ke Nikolao ne ricevu carajn rajtojn. Ili volis disigi la vojon inter la cara palaco kaj la senato kaj ili elektis la Senatan Placon por kunvenejo de neĵurontaj regimentoj (je Nikolao). La lasta komplota priparolo elektis princon Trubeckoj al plenpotenca diktaturo. Ili komisiis kapitanon Jakuboviĉ por okupi la Vintran Palacon, kapti la caran familion. Kolonelo Bulatov surprenis la konkeron de Petro-Paŭla fortikaĵo.
Emerita oficiro Kahovskij preparis sin por la plej danĝera tasko: murdi Nikolaon!
Sed ili ne volis altiri la koleron de la popolo je la ribelantoj, tiel Kahovskij devis agadi kiel sola atencanto. Puŝĉin kaj Rilejev ricevis la sekvajn taskojn: ellaboron de la Revolucia Manifesto, ties aprobon far la Senato kaj ties proklamon por la popolo.
En la Manifesto oni skizis la renverson de la cara registaro, abolon de la servuta sistemo, egalajn leĝajn rajtojn, gazetar-liberecon, elektitajn oficistojn kaj mallongigon de la 25-jara soldatservo. Oni ne decidis pri la onta ŝtatformo de Rusio. La plimulto apogis la respublikon, sed ankaŭ multaj apogis la konstitucian monarĥion.
Ili havis plenan interkonsenton en la plej grava afero: sekvatage, matene, la armeaj komandantoj direktas siajn centuriojn (rotojn) al la Senata Placo kaj malhelpas la surtroniĝon de Nikolao.
Ribelantoj sur la Senata Placo
Okazis en la, lunde en nuba, malvarma vintra tago, kiam de la maro ventis akra vento, pluvis plumba pluvo.
La ribelantaj centurioj kolektiĝis sur Senata Placo - kie staris skulptaĵo de Petro la Granda, vid-al-vide al la konstruaĵo de la Senato -, ili forpelis la kontraŭstarantajn ĉefoficirojn per glavo. Ĝis aŭroro kolektiĝis ĉ. 3000 soldatoj, kiuj kun ŝargitaj pafiloj gardis la vakan konstruaĵon. Nikolao, eksciinte pri la ribelo, tuj konvokis la senatanojn kaj kiam la soldatoj estis alvenantaj, li estis jam Reganto de Ĉiuj Rusoj, la konstruaĵo jam estis malplena.
Trubeckoj ne iris al la placo, li rigardis la hezitemajn kaj senfarajn soldatojn. Li ne donis ordonon, finfine la car-fidelaj kozakoj eksturmis per ĉevaloj. Okazis vigla ridado, kiam ili forfalis sur la glacia grundo kaj kunplektiĝis kun la ĉevaloj. La fiasko de la kozakoj solvis la streĉitecon kaŭzitan de malvarmo, malsato kaj nenifaro. Tiu humoro ne daŭris longe, ĉar sekvis novaj batoj. Jakuboviĉ rezignis pri okupo de la Vintra Palaco kaj kapto de la cara familio. Kaĥovskij mortvundis ne la caron, sed generalon Miloradoviĉ.
Estas grimaco de la historio, ke ĝuste en tiu momento povintus akiri la venkon la ribelantoj. El iu fora kazerno de Sankt-Peterburgo, la soldatoj povis nur malrapide marŝi sur glita vojo al la Senata Placo kaj ili ankaŭ devis uzi flankajn stratojn pro la gardantaj car-fidelaj trupoj. Ili atingis la proksimon de la Vintra Palaco nur malfrue antaŭtagmeze. La komandanto de la centurio, ĉefleŭtenanto Panov supozis, ke la kunribelantoj jam okupis la caran rezidejon, tiel li gvidis la soldatojn direkte al la palaca korto. Li spertis neniun kontraŭstaron, sed oni pensis, ke alvenis la ŝanĝo de la palaca gardistaro, tiel la gardistaro ĝojege bonvenigis ilin kaj ili mem foriris. La Vintra palaco kaj la cara familio restis sen defendo fakte en manoj de la ribelantoj. Kiam Panov konsternis pri la donaca fakto, li cedis sub premo de la respondeco kaj decidis plej malbone: li foriris kun sia trupo al la placo.
La caro estis tre aktiva: tagmeze ĉirkaŭis la placon jam pli ol 29 000 soldatoj kaj fru-posttagmeze alvenis la decidaj kanonoj. Iu atestinto skribis en sia memorlibro: "Nikolao, la kelkhora caro mem kontrolis la ŝargon de la kanonoj per mitrajlo. La ordonan vorton eldiris ankaŭ li mem persone: Fajron! La kanonistoj staris senmove, kun brulanta meĉo en la mano. Bakunin, la kanonista komandanto, konsterniĝis. Ribelo eĉ ĉi tie? Ĉu vi rifuzas ordonon de la caro? Kial vi ne pafas, fiuloj? - Sed tie staras ankaŭ la niaj! -respondis mallaŭta, sed forta voĉo. Bakunin elprenis la meĉon el lia mano kaj pafis. Salvo okazis kvarfoje...
La soldatoj, kiujn ne faligis la mitrajlo, kuris al la najbaraj stratoj, sed la plimulto volis fuĝi tra la glacikovrita Neva al insulo. Tiam oni direktis la kanonojn al la glacio...
Nikolao volis komenci la sangajn purigojn jam nokte, sed la konatuloj konvinkis lin pri prokrasto de la tuja reprezalio, venĝo: li ne komencu sian regadon per subskribo de mortpunoj – diris oni.
La reprezalio, ekzekutoj
La granda juĝ-proceso daŭris duonjaron. La suboficiroj kaj soldatoj estis juĝitaj je bastonumo (bastonbatado), kio signifis ofte mortopunon aŭ eternan kriplecon. Dum la bastonumo staris 1000 soldatoj unu kontraŭ la alia (en du vicoj) kaj oni trud-tiris la kondamniton inter la spaliro 12-foje. La manoj de kondamnito estis kunligitaj, lin batis ĉiu soldato plenforte. Eĉ la plej fortaj eltenis nur 7-8 trairojn. Kiu pro kompato batis malforte, mem estis bastonumita. Tio okazis plurfoje. Se la kondamnito terenfalis, oni fintiris lin per ŝnurego.