cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aita Mare
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj ĝi havis gravan poteristindustrion. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Háromszék).
Rusko
Rusko (Ruscus) estas genro de asparagacoj (Asparagaceae) kun ses specioj.
Priskribo
La ruskospecioj estas dioikaj arbustoj; la veraj folioj reduktiĝis kaj estas sekhaŭtaj; la fotosintezo okazas per la foliaj, haŭtaj, pintaj filokladioj, ĉe kies akseloj elkreskas la veraj folioj. La filokladioj estas paralele nervitaj, longetaj-rondaj ĝis longetaj-lancetaj aŭ eliptaj.
La 1-6 verdblankaj floroj situas en mezo de la filokladioj kaj kreskas el la akseloj de la brakteoj. La perianteroj estas ne kunkreskintaj, la tri internaj estas pli sveltaj ol la eksteraj. La masklaj floroj havas tri stamenojn kun filamentoj kuniĝantaj en ŝvela tubo.
La fruktoj estas ruĝaj, venenaj beroj kaj entenas 1-2 semojn.
Kreskejo
La ruskoj kreskas en okcidenta Eŭropo, en Makaronezio, en la Mediteranea areo kaj de Kaŭkazo ĝis Irano.
Blankbrusta numido
La Blankbrusta numido aŭ Blankabrusta numido (Agelastes meleagrides) estas birdospecio de la familio de Numidedoj, kiu loĝas en Afriko.
Ne estas agnoskitaj subspecioj.
Tiu afrotropisa specio distribuiĝas en subtropikaj ĝangaloj de Okcidenta Afriko el Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio kaj Sieraleono. La dieto konsistas precipe el semoj, beroj, termitoj kaj malgrandaj animaloj.
Pro pliiĝanta habitatoperdo kaj ĉasado en kelkaj areoj, la Blankbrusta numido estis pritaksita kiel Vundebla ĉe la IUCN Ruĝa Listo.
Tinto
Tinto estas rivero de la baseno atlantika, en orienta Hispanio. Ĝi naskiĝas en la monto-ceno de Onubo kaj enfluas en la Atlantikon, kune kun la rivero Odiel.
Ĝi nomiĝas tiel (Tinto en la hispana signifas ruĝa) pro la koloro de sia akvo, kiu trairas terojn kun kupro. Pri la koncentrado de kupro en tiuj teroj, ili suferis grandan minan aktivecon.
Gawain
Gawain, nevo de Reĝo Arturo.
Tinto
La acideco de la akvoj ne permesas grandajn vivulojn. Tamen estas mikroorganismoj, kiu vivas tie. Pro tio NASA elektis ĝin por studi pri ĝia ebla simileco kun Marso.
lokoj, kiujn pasas la rivero
Le rivero trairas nun la provincon Onubo, kaj la ĉefaj lokoj, kiujn ĝi banas, estas:
Nagykeresztúr
Nagykeresztúr [nadjkerestUr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján. Nagykereszt signifas: granda kruco.
Gawain
Li estis filo de Reĝo Lot de Orkney kaj Morgause, kaj frato de Agravain, Gaheris kaj Gareth. Li estis ankaŭ frato aŭ duon-frato de Mordred.
Nagykeresztúr
Situo
Nagykeresztúr situas sub monto 456 m-ojn alta en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bátonyterenye kaj Salgótarján troviĝas po 14, Pásztó 15, Szécsény 17 km-ojn.
Gawain
Gawain aperas tre ofte en la Artura literaturo, kaj klare estis tre populara heroo. Multaj mezepokaj romancoj pritraktas liajn aventurojn. Ĝenerale li estas kuraĝa kavaliro, tamen viro kiu pli ŝatas mondajn aferojn ol religiajn. Li estas alloga al damoj, kaj ĝuas multajn am-aferojn, kiujn kelkaj romancoj burleske priskribas. Dum la serĉo por la Sankta Gralo, kvankam li havas purajn intencojn, li ne kapablas agnoski siajn kulpojn kaj estas tro memcerta. En The Wedding of Sir Gawain and Dame Ragnelle (La Geedziĝo de Kavaliro Gawain kaj Damo Ragnelle), liaj lerto, virto kaj respektemo al virinoj liberigas sian estontan edzinon de malbeno kiu malbeligis ŝin.
Nagykeresztúr
Historio
La unua mencio okazis en la 1330-aj jaroj, kiel vilaĝo havanta preĝejon. Supozeble dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis. La loko ĝis 1999 estis ekstera parto de Lucfalva, tiam nova municipo fondiĝis. La sporadaj loĝdomoj komencis formiĝi en la 1930-aj jaroj. Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, migra poŝto.
Gawain
En la grava aliteracia angla romanco Sir Gawain and the Green Knight (Kavaliro Gawain kaj la Verda Kavaliro), la mistera Verda Kavaliro venis al la Artura kortego, kie Gawain akceptis defion kaj senkapigis lin. La Verda Kavaliro trankvile enmanigis sian kapon kaj devigis Gawain renkonti lin post unu jaro kaj unu tago ĉe la Verda Ĉapelo, por esti li mem senkapigata. Gawain faris longan vojaĝon tien. Survoje li alvenis al la bela kastelo de Bertilak de Hautdesert kaj lia belega edzino, kiu malsukcese klopodis delogi lin. Fine li denove renkontis la Verdan Kavaliron, kiu nur vundetis la kolon de Gawain, kaj poste eksplikis ke li estas fakte Bertilak de Hautdesert kaj ke la tuta afero estas komploto de Feino Morgane, la malamiko de Arturo. Honte Gawain revenis al la kortego, portante verdan skarpon, kaj, por forigi lian honton, Arturo komandis ke ĉiu kavaliro portu verdan skarpon.
En Gesta Regum Anglorum (ĉ. 1120), Vilhelmo de Malmesbury diras ke la tombo de Gawain estis eltrovata en Pembrokeshire, ke, post la forpaso de Arturo, Gawain batalis kontraŭ la anglo-saksoj, ke la frato de Hengist forpelis lin de la angla regno, sed ke Gawain daŭre atakis la invadantojn.
Latorica
Latorica - en cirilaj literoj Латориця (latoricja), (Latorca) - estas unu el la 5 riveretoj de Bodrog en Ukrainio kaj en Slovakio.
La rivera longo estas 188 km, el tio en Slovakio 32 km. La akvokolekta areo estas 7700 km².
La plej granda urbo borde de Latorica nomiĝas Mukaĉevo.
La rivereto fontas en Ukrainio en la montaro Karpatoj, ne tro for ĉe la montpasejo Verecka montpasejo. En 895 la hungaroj tie atingis la Karpatan basenon.
Inicialoj dc
Inicialoj dc aŭ i.d.c. (inicialoj dc/initials dc) estas muzikprojekto fondita de Éric Languillat en 2003 kaj bazita en Frankfurto-ĉe-Majno (Germanio). Nutrata per alternativa popo kaj moderna elektronika muziko, inicialoj dc miksas tiujn influojn en sian buntan melankolian elektropopmuzikon, en kiu akustikaj gitaroj dancas kun spicaj drummaŝinoj kaj prasinteziloj el alia jarcento.
Post la unuaj koncertoj en 2003, pere de nuraj minidiskludilo, elektra gitaro, kaj memproduktita albumo (Popcorn for Diane, en la franca kaj la angla), la projekto rapide evoluis dank’ al sinkronizitaj videofilmoj kiuj estas koncerte projekciataj kun ĉiu kanto. Samtempe komencis aperi kantoj en Esperanto, kaj la koncertoj de Inicialoj dc fariĝis regulaj programeroj de Esperanto-aranĝoj.
Daŭre de la aktivaĵoj, kaj en loka arta sceno kaj en la Esperanto-komunumo, du albumetoj sekvis en 2007 (OK kaj 16), kaj la albumo Propaganda en 2009, en kiuj Esperanto jam ludas gravan rolon. Same, la prezento en la reto de pluraj videaĵoj enradikigis Inicialoj dc kiel muzikvidean artan projekton.
La albumo Urbano estis la unua tutesperanta albumo de Inicialoj dc, kaj estas mejlŝtono en la evoluo de tiu originala projekto.
14843 Tanna
14843 Tanna estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Yoshiaki Oshima elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de fervoja tunelo Tanna ĉe la ĉefa Linio Tōkaidō, kiu iras preter 7804 metroj inter Atami kaj Kannami. Tiu tunelo celebris sian 80-an datrevenon en 2014 kaj estis nomita laŭ la loko, kie la unua enketa misio estis bazita. Kelkaj partoj de la klasika Shichinin no Samurai (La Sep Samurajoj) de Kurosawa Akira estis filmitaj proksime.
Sankta Romia Imperiestro
La Imperiestro de la Sankta Romia Imperio, ankaŭ mallonge nomata Sankta Romia Imperiestro, (historie Romanorum Imperator "Imperiestro de Romanoj") estis la reganto de la Sankta Romia Imperio. El aŭtokratio en Karolida epoko la titolo evoluis al elektomonarkio kies estro estis elektita fare de la Princelektistoj. Ĝis la Reformacio la imperiestro elektita (imperator electus) postulis kronigon fare de la Papo antaŭ havigi al si la imperian titolon.
14843 Tanna
Nomo
Oni ne konfuzu ĝin kun la asteroido 1641 Tana.
Sankta Romia Imperiestro
La titolo estis tenita en kongruo kun la regado de la Reĝlando Germanio kaj la Reĝlando Italio (Imperia Norda Italio). Laŭ teorio, la Sankta Romia Imperiestro estis primus inter pares (unua inter samuloj) inter aliaj romkatolikaj monarkoj; praktike, Sankta Romia Imperiestro estis nur tiom forta kiom lia armeo kaj aliancoj faris lin.
Variaj reĝaj familioj de Eŭropo, je diferencaj epokoj, efektive iĝis heredaj tenantoj de la titolo, partikulare en postaj epokoj la Habsburgoj. Post la Reformacio multaj el la koncernaj ŝtatoj kaj plej el tiuj en Germanio estis Protestantaj dum la Imperiestro pluestis katoliko. La Sankta Romia Imperio esti dissolvita de la lasta imperiestro (kiu iĝis simple imperiestro de Aŭstrio) kiel rezulto de la falo de la politika ento dum la Napoleonaj Militoj.
Tutslavaj koloroj
La unua flago kun tielnomataj "tutslavaj koloroj" (bluo, blanko, ruĝo) estas tiu de Rusio, kiu probable kreatis iam dum la dua parto de la 17-a jarcento laŭ la tiame populara Nederlanda flago (tiu lasta devenas jam de 1572). Ĝi estis oficiale aprobita kiel komerca flago de caro Petro la Granda en 1705.
La koloroj estis akceptitaj de la 1-a tutslava kongreso en Prago en 1848 kaj simbolas komunan devenon de ĉiuj slavoj, diskonigatan de tutslavismo. Poste multaj slavaj nacioj prenis tiujn kolorojn por siaj flagoj.
Tanzac
Tanzac [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 311 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Tanzac situas en la centro de Charente-Maritime, sude de Saintes
Goirle
Goirle estas municipo en la nederlanda provinco Nord-Brabanto.
Arkado (ludo)
Arkado estas paga aparato por amuzaĵo (ludado) instalita en publikaj establejoj kiel restoracioj, drinkejoj aŭ lokoj kie ili estas la ĉefa allogaĵo, kiun estas ofte nomitaj arkadoj (angle: arcade venues). Arkadaj ludoj povas esti videoludoj, fliperoj, elektromekanikaj ludoj aŭ aliaj specoj.
Carl Theodor von Piloty
Carl Theodor von Piloty, ankaŭ literumata Karl (naskiĝis la 1-an de oktobro 1826 en Munkeno; mortis la 21-an de julio 1886 en Ambach am Starnberger See, nuntempe parto de la komunumo Münsing) estis germana pentristo.
Vivo
Piloty post la lernejaj jaroj iĝis pentristo kaj specialiĝis pentri grandformatajn realismajn scenojn de historiaj eventoj, kun plej detala bildigo de vestaĵoj, objektoj, vizaĝoj kaj fonoj de la scenoj. Li iĝis fama en tiu ĝenro de pentroarto, kaj en 1856 fariĝis profesoro de la Akademio de Bildaj Artoj en Munkeno. En 1874 li iĝis ties direktoro. Li estis ambicia kaj aprezata instruisto; inter liaj studentoj interalie estis la pentristoj Franz von Lenbach, Franz Defregger, Rudolf Epp kaj Hans Makart.
Lia monumenta pentraĵo „Allegorie Monachia“ ekde septembro 2004 denove publike videblas en la nova urbodomo de Munkeno. Ĝi grandas 15,30 oble 4,60 metrojn; en la pentraĵego bildiĝas 128 personoj el la urba historio de Munkeno, eksplicite malatentante membrojn de la nobela dinastio de Vitelsbaĥoj. La verko unuafoje ekprezentiĝis la 21-an de julio 1879 en la munkena urbodomo, sed en 1952 transportiĝis al arkivo. La restaŭrado daŭris inter la jaroj 2000 kaj 2004 kaj kostis duonmilionon da Eŭroj.
Ankaj lia patro Ferdinand Piloty (la pli maljuna, 1786-1844) kaj lia frato Ferdinand von Piloty (la pli juna, 1828-1895) estis pentristoj. Ferdinand von Piloty la pli juna kreis monumentajn murpentraĵojn en la Bavaria Nacia Muzeo (Bayerisches Nationalmuseum), en la munkena muzeo Maximilianeum, en la urbodomo de Landsberg am Lech kaj en la kastelo Neuschwanstein.
La filo de Carl von Piloty, Oskar Piloty, estis signifa kemiisto, kiu mortis soldatserve en la Unua Mondmilito.
Transporta bendo
La transporta bendo estas plej ofte fiksita transporta instalaĵo, kiu apartenas al grupo de fiksaj transportiloj. La transporta bendo estas la plej grava elemento de la instalaĵo kaj estas senfina bendo, turniĝanta sur port-ruliloj aŭ glitreloj.
Ĝi estas uzata en la industrio ofte por ŝutvaroj (ekz. ercoj, fosfato), unuopaj varoj (pakaĵoj, konservaj skatoloj ks.). La transportaj bendoj aperis en la karbonaj minejoj post inventado de Richard Sutcliffe en 1905. Poste okazis disvastiĝo tra aŭtoindustrio kaj aliaj industriaj branĉoj.
Dainik Gana Adhikar
Dainik Gana Adhikar (গণ অধিকাৰ) estas asama regiona taggazeto cirkulanta en la ŝtato Asamio, en nordorienta Barato. Ĝi estas eldonata de Guvahati. Gana Adhikar estas posedata de firmao Unity Media & Infrastructure Limited. La ĵurnalo estis starigita kiel duonmonata periodaĵo en 1994.
Transporta bendo
La hodiaŭ ekzistanta plej longa transporta bendo estas uzata por transporto de fosfato en Okcidenta Saharo, tra ĉirkaŭ 100 km, de Bou Craa al la Atlantika bordo.
Giulia Michelini
Giulia MICHELINI (naskiĝis la en Romo) estas itala aktorino.
Biografio
Rimarkita de la reĝisoro Gabriele Muccino, Giulia Michelini komencis sian artisman karieron per televido, dum ŝi ankoraŭ estis studentino, ludante, en 2002, en la tria sezono de Distretto di Polizia, en kiu ŝi interpretis la rolon de Sabina Corsi, fratino de Julia Corsi (Claudia Pandolfi).
La sekvantan jaron, en 2003, ŝi ludis sian unuan rolon en kino en Ricordati di me, filmo de Gabriele Muccino. En 2004, ŝi partoprenis al la televida mini-serio Paolo Borsellino kaj dum la sekvantaj jaroj ŝi ĉefe laboris por televido.
En 2007, ŝi revenis al kino per la rolo de Francesca en La ragazza del lago, de Andrea Molaioli, kun Toni Servillo kaj Valeria Golino.
En 2009, ŝi interpretis rolon de Marika, en la filmo Cado dalle nubi kun Checco Zalone. En 2011, ŝia kariero atingis novan kulminon, tial ke ŝi aperis en tri filmoj: Immaturi, de Paolo Genovese; Febbre da Fieno, de Laura Lucchetti kaj Cavalli, de Michele Rho en la rolo de Veronica.
En 2011, ŝi ankaŭ aperis en la televida mini-serio I soliti idioti en kiu ŝi ludis la rolon de Carmela.
En 2012, ŝi partoprenas al la 4-a epizodo de Squadra antimafia - Palermo oggi - televida serio programita en Canale 5.
Majaa bluo
Majaa bluo (hispane Azul Maya) estas unike brila blua (al verdet-blua) pigmento, produktita fare de la antaŭkolumbia Mezameriko, de la majaoj kaj aztekoj.
Pretigo
La pigmento de majaa bluo estas kunmetaĵo de organika kaj neorganikaj materialoj, precipe indigokoloro - ekstraktita el folioj de añil (Indigofera suffruticosa), paligorskito, natura argilo. Tiuj estas kunfanditaj per varmegigo de kopalo.
Spite al al krudaj veteraj cirkonstancoj, la pentraĵoj kun majaa bluo ne paliĝis. La koloro rezistis al kemiaj solvaĵoj, acidoj (nitroacidoj), alkaloj.
Historia uzo
La "Majaa bluo" unuafoje aperis en ĉ. 800 p.Kr. kaj estis uzata ĝis la 16-a jarcento. Post tio la scio perdiĝis en Mezameriko. Oni uzis ĝin ĉe murpentraĵoj, teksaĵoj, ofertoj ĉe Sankta Cenoto, kolorigante ties korpon.
Jaguarundio
Oni trovas tiun specion nuntempe i.a. en jenaj ekoregionoj : Cerado, la meksika-golfaj marbordaj herbejoj, la napaj humidaj arbaroj, la sud-andaj jungaoj kaj la verakrucaj humidaj arbaroj.
Němčovice
Němčovice (Niemtschowitz) estas municipo situanta en distrikto Rokycany en Ĉeĥio proksimume tri kilometrojn nordokcidente de Radnice. Al la municipo Němčovice apartenas anoraŭ vilaĝo Olešná. Vivas ĉi tie.
La municipo Němčovice situas parte sur teritorio de naturparko Horní Berounka, Němčovice mem situas ekster tiu ĉi parko. La municipo najbaras kun municipoj Lhotka u Radnic, Kamenec kaj Újezd u Svatého Kříže. Norde de la teritorio de municipo situas (sur la teritorio de Liblín) ruino de burgo Libštejn.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1240.
Urĝeca medicino
Urĝeca medicino estas specialiga subfako de medicino, kiu traktas la diagnozadon kaj terapion de urĝe traktendaj pacientoj. Ĝi ampleksas la "ĉenon pri savado" de la unua helpo (sukurado) ĝis ampleksa medicina trakto en intensaj stacioj kaj operaciejoj de hospitaloj. Temas pri inter-disciplina tereno de medicino, kiu kunlaborigas kuracistojn de la fakoj interna medicino, kirurgio, neŭrologio kaj anestezologio. Aparte per la termino oni nomumas la intensan medicinan trakton de vivdanĝerigitaj pacientoj antaŭ ilia alveno en hospitalo, do en la loko kie la fato trafis la homojn aŭ en medicina veturilo survoje al hospitalo. Povas temi pri individua akcidento, aŭ pri katastrofo kiu samtempe dangerigis la vivon de multaj homoj.
Historio de urĝeca medicino
Vivteno de homo dum la mezepoko pro juraj kaj religiaj leĝoj konsideriĝis sorĉaĵo, ĉar malhelpo al la disvolviĝo de la "volo de dio". Nur dum la epoko de renesanco tio ŝanĝiĝis. La medicinisto Andreas Vesalius dum la jaro 1543 sukcesis pri grava eksperimento, kiu pruvis la gravecon de spirado: pro artefarita spirigado pretervivis porko kun tranĉita traĥeo kaj torako. Tamen oni tiuepoke ne multe atentis liajn esplorojn. Unua mejloŝtono dum la jaro 1740 estis leĝo de la franca reĝo Ludoviko la 15-a pri "la neceso kaj la metodoj de revivigo kaj la respondeco pri la revivigo kaj la ekipo kun aparatoj por urĝeca medicino". Ene de malmultaj jaroj en preskaŭ ĉiuj eŭropaj ŝtatoj ekestis similaj leĝoj. Dum la jaro 1744 medicina societo en Britio propagandis la artefaritan spirigon de vivdanĝerigitaj pacientoj, kaj dum 1788 la brita Charles Kite († 1811) postulis aldonan elektran stimulon de la koro. La germana kuracisto Jacob Ackermann en 1804 ekkonis la fundamentan gravecon de oksigeno por la homa spirado. Dum 1908 kadre de la unua "internacia kongreso por urĝeca medicino" en Frankfurto-ĉe-Majno la medicina disciplino nomatis "speciala scienco", kiu necesigus apartan edukon de la kuracistoj. Dum 1947 kuracistoj unuafoje raportis pri la sukcesa revivigo de 14-jara knabo pere de elektra stimulo de ne plu batanta koro. Dum la dua duono de la 20-a jarcento ĉie en la industriaj ŝtatoj kreiĝis retoj de stacioj por urĝecaj medicinaj veturiloj, kaj ekfunkciis ankaŭ tiuspecaj helikopteroj.
Iława
Iława (germane: Deutsch Eylau; prapruse: Īlawa) estas urbo en Varmio-Mazurio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de samnoma distrikto Iława. En en la urbo vivis. Ĝis la jaro 1945 la urbo estis parto de historia Orienta Prusio kaj apartenis al Germanio. <!-- Bedaŭrinde estas multege tro da fotoj en tiu-ĉi teksto. Nepre necesus elekti!
eta|240px|dekstra|La teritorio de la [[Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en Deulino (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
]] -->
Historio de Iława en la Mezepoko
La plej frue setligita loko proksime de hodiaŭa Iława estis la slava burgo ĉe la Lago Silno apud la vilaĝo Kamionka, ĝi estis ĉe la vojo de Chełmno al la historia praprusa Pogezanio. La unuaj mencioj pri tiuj teritorioj, sur kiu estas Iława devenas de la jaro 1226, kiam pola princo Konrado la 1-a de Mazovio (1187-1247) leĝigis dekreton, en kiu li anoncis la alvenon de teŭtonoj sur tiujn terenojn. Celo de ilia alveno estis kristanigo de la paganoj, kiuj tiam regis sur la terenoj de la hodiaŭa Iława. Post la okupo de la Prusio en la jaro 1283, la tuta okupata tereno estis laŭ la planoj de Teŭtona Ordeno koloniigata fare de la invititaj germanaj koloniuloj. La urbon fondis la teŭtona komandoro el Christburg (prapruse Grewose, nun pole Dzierzgoń) Sieghard von Schwarzburg en la jaro 1305. En la sama jaro Eylau ricevis la urborajtojn. La geografia situo (la tereno ĉirkaŭita per akvo, do facila por defendo) kaj ĝia lokigo sur la loko de fiŝista setlejo de la praprusoj estis la kialoj por elekti tiun lokon. Dum la ribelo en la jaro 1454 la urbanoj de Eylau apogis la Prusia Konfederacion kies celo estis transpreni la regon de la Teŭtona Ordeno kaj transdoni ĝin al Krono de la Regno de Pollando. Post la batalo ĉe Chojnice la urbo ekestis en la limoj de la teŭtona ŝtato. Rezulte de la dektrijara milito dum la jaroj 1454-1466, la urbo dum iom da tempo estis en Duklando Prusio kiel feŭdo de la Krono de la Regno de Pollando.
Historio de Iława de la 16a ĝis la 18a jc
Komence de la jaro 1520 la urbo por mallonga tempo eniris Pollandon. Tamen la 30-an de septembro 1520 la loĝantoj apogantaj la teŭtonojn perfidis la polajn okupantojn kaj denove la Teŭtona Ordeno ekokupis la urbon. Post la krakova traktato inter Pollando kaj la ŝtato de Teŭtona Ordeno (en la jaro 1525) la urbo ekestis en la Duklando Prusio, kaj la duklando estis kiel feŭdo de Pollando ĝis la traktato de Bydgoszcz-Welawa en la jaro 1657. De tiam Eylau estis jam sendependa en Duklando Prusio, kaj kiu en la jaro 1701 kun Brandenburgio kunkreis la Reĝlando Prusio. De la mezo de 16a jc ĝis la mezo de 17a jc la nombro de la loĝantoj ne superis 600 personoj. Dum la 17a jc ĉefe okazadis la brulegoj (incendioj) kaj la detruoj pro la sveda armeo. En la jaro 1706 pli multo de la urbo estis ruinigita per la brulego, restis nur la Preĝejo de la Transfiguriĝo kaj kelkaj domoj. En la jaro 1758 por mallonga tempo la urbon okupadis rusoj.
Historio de Iława de la 19a jc ĝis la 20a jc
La 19a jc estis por la urbo bona tempo por rapida disvolviĝo. La urbo estis ĉe la komerca vojo de Gdansko ĝis Varsovio kaj de Grudziądz kaj Malbork, do pro tio venadis al ĝi pluraj setlantoj. La ekonomia vigligo okazis pro la fervoja ligo kun Toruno kaj la ŝoseoj (pavimita vojo). Same apogis tion la malfermo en la jaro 1860 de la branĉigo de la Elbląg-kanalo. Danke al la tio ke la urbo ekestis la komunikad-nodo okazis disvolviĝo de la urbo. La komenco de la 20a jc estis la daŭra prospero de la urbo: oni konstruis la gasfarejon (1901), la urban akvodukton (1903) kaj urbodomon (1912). Kiam eksplodis la Dua Mondmilito Eylau havis 13 000 enloĝantojn. La 22an de januaro 1945 la urbo estis ekokupita fare de Ruĝa Armeo. Rezulte de la milito la urbo estis grandparte detruita. Fine de la jaro 1945 ekkomencis venadi la polaj setlantoj. Laŭ la decidoj de la Potsdama konferenco ĝis la fino de la jaro 1948 oni translokiĝis la plimulton de la germana loĝantaro de Eylau al Germanio. La urbo oficiale ricevis polan nomon Iława, oni rapide ekkomencis rekonstruadi la ruinigitajn domojn kaj rapide la urbo ree disvolviĝadis.
Reijo Taipale
Reijo Toivo TAIPALE (naskiĝis la, mortis la ) estis finna furorkantisto. Lia unua albumo aperis en 1966. Konataj kantoj, kiujn li kantis, estas ekzemple Satumaa kaj Tähdet meren yllä. Li estis aktiva en 1952–2016. Taipale aktoris en filmoj. Taipale estis en geedzeco kaj havis tri infanojn. Li mortis je Alzheimer-malsano.
Capiatá
Capiatá [kapiata] estas urbego en Paragvajo. Ĝi apartenas al urbaro de Asunciono.
Geografio
Capiatá situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta parto de la lando. Ĝi estas la sola urbo, kiun limas sep aliaj urboj. San Lorenzo (Paragvajo) troviĝas 12, Luque (Paragvajo) 18, Asunciono 27, Pilar (Paragvajo) 194, Concepción (Paragvajo) 216 km.
Historio
Capiatá estis fondita en 1640. En 1761 estis konstruita kirko, kiu nun estas konsiderata unu el la gravaj kulturaj heredaĵoj de Paragvajo.
Trafiko
Grava aŭtovojo kuras al Asunciono, kiu estas tre grava por la landa transporto.
Klimato
En Capiatá tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) po 1494 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvokvanto kulminas en novembro kaj malkulminas en julio. La averaĝa temperaturo varias inter 19-27 °C, la varmo kulminas en januaro kaj decembro, malkulminas en junio kaj julio.
Jabłonowo Pomorskie
Jabłonowo Pomorskie estas urbo en Kujavio-Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Jabłonowo Pomorskie en distrikto Brodnicki.
Blankfiŝetoj
Blankfiŝetoj estas la komerca nomo atribuita al idoj de bluaj fiŝoj (sed ne nur), kaptitaj en Mediteranea Maro (precipe sardinoj kaj anĉovoj), dum aliaj specioj kiel la bramo (rozfiŝetoj) estas pli maloftaj. La plenkreskuloj de la specio Aphia minuta, ofte vendataj anstataŭ blankfiŝetoj, havas la komercan nomon de ruĝfiŝetoj.
Ĉi tiu speco de fiŝoj estas fiŝkaptita per specialaj retoj, nomataj en la liguria ĵargono sciabegottu (simila al la sejnreto, sed kun pli malgrandaj dimensioj), en la unuaj monatoj de la jaro.
Leĝaro
En Italio komerca fiŝkaptado estis reguligita per specifaj ministeriaj dekretoj, precipe la Ministeria Dekreto de la 1a de decembro 1989 kaj la posta Ministeria Dekreto de la 3a de oktobro 1994, kiuj permesis nur unujaran rikolton de la 1a de decembro ĝis la 30a de aprilo por periodo ne superanta du sinsekvajn monatojn. Aliflanke, profesia fiŝkaptado estis permesita, ankaŭ ĉiujare, en periodo inter la 15a de januaro kaj la 15a de marto. Ekde la ekvalido de la Eŭropa Reglamento EK n. 1967/2006 rilate al mastrumaj rimedoj por daŭripova ekspluatado de fiŝfarmaj rimedoj en Mediteranea Maro, surbaze de art. 15 (minimumaj grandecoj de maraj organismoj) fiŝkaptado, tenado surŝipe, surterigo, translokigo, stokado kaj vendo estas malpermesitaj.
Ŝnapjo
Ŝnapjo (Ŝnapul’), la eta krokodil’  (originale germane: Schnappi, das kleine Krokodil) estas kulta kanto en la germana lingvo. La infana kanto iĝis famega komence de la jaro 2005 en germanlingvaj landoj, eniĝanta la hitparadojn unuarange. La originalan version (el la jaro 2001) kantas la tiam sesjara knabino Joy Gruttmann. Ĝi aperis en la fama infana televida programo "Die Sendung mit der Maus" (La elsendo kun la muso). La kanto famiĝis en 2004 post kiam iu metis dosieron kun ĝi en la interreton. Multaj homoj elŝutis la datumaron kaj finfine radiostacioj (SWR3 estis la unua) ekis ludi ĝin. La sukceso ne plu eviteblis …
Blankfiŝetoj
Leĝaro
La menciita artikolo 15 antaŭvidas la eblon de derogo por junaj sardinoj surterigitaj por homa konsumo, kondiĉe ke tiaj fiŝidoj estas kaptitaj ekskluzive per boataj aŭ plaĝaj sejnoj kaj ke la rilataj fiŝkaptaj agadoj estas reguligitaj kadre de nacia administra plano aprobita de la EU.
Yale-transskribo
La termino Yale-transskribo (prononco de la unua silabo proksimume "Jejl") priskribas kvar transliterumajn sistemojn por la orientaziaj lingvoj ĉina, kantona, korea kaj japana, kiuj evoluiĝis dum la Dua Mondmilito por uzo unuavice de la usona armeo. La vorto aludas al la universitato Yale, kies sciencistoj gvide kunlaboris en la kreo de la sistemoj.
Aŭtoritatismo
Aŭtoritatismo estas reĝimo de regado, karakterizata per forta centra potenco kaj limigitaj politikaj liberoj. La influa priskribo de aŭtoritatismo en 1964 fare de Juan Linz karakterizis aŭtoritatismajn politikajn sistemojn per kvar kvalitoj:
Yale-transskribo
La kvar laŭsonaj latinliterigaj sistemoj tamen estas malsamaj laŭ la kvar lingvoj. Unu litero laŭ la koncerna latinliterigata lingvo povas reprezenti malsamajn sonojn. La Yale-transskriboj en Usono parte ankaŭ uziĝis por la instruo de la kvar orientaziaj lingvoj en lernejoj kaj universitatoj, tamen por la ĉina kaj korea nuntempe apenaŭ plu uziĝas. Por la instruo de la norma ĉina lingvo akceptiĝis la en Ĉinio uzata standardigita transskriba sistemo Hanyu Pinyin respektive "pinjino", por la korea lingvo la norma transskribo.
Transskribo de la ĉina
Kompare al pinjino, la Yale-transskribo havas la "avantaĝon" uzi la latinajn literojn kaj literokombinon en maniero aparte facile memorigeblan por anglalingvanoj. Ekzemple en la Yale-sistemo la literkombino ch reprezentas kaj la sonon [] kaj [], en pinjino tamen ch respektive q. La pinjinan literkombinon xi en Yale reprezentas la kombino "syi" kaj la pinjinan literkombinon "zh" en Yale la kombino "jr".
Transskribo de la kantona
Kontraŭe al Mandarin Yale, la sistemo Cantonese Yale ankoraŭ vaste uzatas por latinliterigo de la kantona. Ĉar ĉinaj karaktroj ofte korespondas al silabo, ili latinalfabete reprezenteblas kiel kombino de silabokomenco kaj silabofino per markigo de la tonalto per diakritaj signoj aŭ nombroj.
Tonaltaj formoj
Tri el la tonaltoj en la kantona estas tiel nomataj ru-tonaltoj (ruŝeng 入聲), kiuj uzatas nur en silaboj finiĝantaj per -p, -t aŭ -k. Cantonese Yale tial por priskribo uzas tri diakritajn signojn kaj la literon "h" aŭ alternative la nombrojn de 1 ĝis 6 laŭ sekva tabelo:
En la regiono de Honkongo la plej multaj parolantoj de la kantona ne plu diferencas inter la alta kaj la alta descenda tonaltoj. Tio respeguliĝas en la uzo de la nombroj kiel tonsigno, kie la sama nombro - 1 - uziĝas por ambaŭ tonaltoj.
Transskribo de la korea
La transskriban sistemon Korean Yale evoluigis la lingvisto Samuel Elmo Martin, same en la universitato Yale. Ĝi nuntempe ankoraŭ uzatas. Tamen en la oficiala ŝtata lingvouzo en Sud-Koreio ekde la jaro 2000 uzatas la latinliteriga transskribo de la korea lingvo baziĝanta je la pli malnova transskribo de McCune-Reischauer, kaj la norma transskribo ankaŭ en privataj publikaĵoj kaj en instruo de la korea lingvo pli kaj pli akceptiĝas.
Aŭtoritatismo
Precipe ekstrema formo de aŭtoritatismo estas totalismo.
Aŭtoritatismaj registaroj kaj ŝtatoj
Linz distingis novajn formojn de aŭtoritatismo disde personismaj diktaturoj kaj totalismaj ŝtatoj, uzante la diktaturon de Francisco Franco kiel ekzemplon. Malsame de personismaj diktaturoj, novaj formoj de aŭtoritatismo havas instituciigitan reprezentadon de diversaj aktoroj (en Hispanio tiuj inkludis la militistaron, la Katolikan Eklezion, la Falangon, monarkiistojn, teknokratojn kaj aliaj); malsame de totalismaj ŝtatoj, la reĝimo dependas de pasiva amasakcepto anstataŭ popola subteno.
Diversaj subspecoj de aŭtoritatismaj reĝimoj estas identigitaj de Linz kaj aliaj. Linz identis la du plej bazajn subspecojn kiel tradiciaj aŭtoritatismaj reĝimoj kaj burokrat-militaj aŭtoritatismaj reĝimoj:
Ekzemploj
Ekzistas neniu konsenta difino de aŭtoritatismo, sed oni provas plurajn jarajn mezuradojn, inkluzive de la jara raporto Freedom in the World de Freedom House. Iuj landoj kiel ekzemple Venezuelo, inter aliaj, kiuj estas nuntempe aŭ historie agnoskitaj kiel aŭtoritatemaj, ne fariĝis aŭtoritatemaj post la preno de la potenco aŭ ŝanĝis inter aŭtoritatema, mankhava aŭ neliberal-demokrata reĝimo. La tempoperiodo reflektas ilian tempon en potenco prefere ol la jaroj kiam ili estis aŭtoritatemaj registaroj. Iuj landoj kiel Ĉinio kaj faŝismaj reĝimoj ankaŭ estas karakterizitaj kiel totalismaj, kun iuj periodoj prezentitaj kiel pli aŭtoritatemaj aŭ totalismaj ol aliaj.
Aktualo
Sekvas ne-ĝisfunda listo de ekzemploj de ŝtatoj, kiuj nuntempe aŭ ofte estas karakterizitaj kiel aŭtoritatemaj. la listo estas ĝisdatigita je majo 2021.
Ŝnapjo
Jen provizora traduko (plibonigenda ĉi tie): Mi estas Ŝnapjo, la eta krokodil’, G                         D        G el Egiptio, tuj apud la Nil’. C    G           D En oveto mi ja troviĝis, C      D               G kaj ŝni- ŝna- ŝnape eliĝis. G     D     G
[refreno] Ŝni ŝna ŝnapi – ŝnapi ŝnapi ŝnap’ C     G     D        G Ŝni ŝna ŝnapi – ŝnapi ŝnapi ŝnap’ C     G     D        G
[interludo] C   G   D   G         C   G   D   G
Mi_estas Ŝnapjo, la eta krokodil’, kaj akrajn dentojn mi havas ĉirkaŭ mil. Mi ŝnapas, kion eble ajn, spertuleto, kiel neniu ajn
[refreno] [interludo]
Mi_estas Ŝnapjo, la eta krokodil’, amas ŝnapi, la prefera ludil’. Proskimiĝas al mia patrin’, montrante mian ŝnapetil’.
Mi estas Ŝnapjo, la eta krokodil’, la ŝnapbuŝo estas mia il’. Paĉjan piedon mi ŝnapetas, kaj poste tuj ekdormiĝas.
Blankfiŝetoj
Leĝaro
Poste per la artikolo 39 de la Leĝo n.154 de la 28a de julio 2016 (publikigita en la Oficiala Gazeto - Ĝenerala Serio, n.186 el la 10a de aŭgusto 2016) estas konstatite, ke la fiŝkaptado, merkatado kaj administrado de fiŝidoj estos punataj per administra sankcio inter 1.000 kaj 75.000 eŭroj dum, rilate sportan, distran kaj subakvan fiŝkaptadon, la punoj estos pli severaj en la kazo de ĉiutaga kaptado de produktoj superantaj 5 kilogramojn: la novaj sumoj komenciĝas de minimumo de 500 ĝis maksimumo de 50.000 eŭroj. La efektivaj kvantoj estos gradigitaj laŭ la kvanto de fiŝoj kontraŭleĝe kaptitaj.
Ŝnapjo
ŝnapi (gemane: schnappen) = buŝe (morde) kapti
Blankfiŝetoj
Leĝaro
La punoj estas duobligitaj en la kazo, ke la malobservo koncernas fiŝajn speciojn kiel ruĝa tinuso kaj spadfiŝo.
Ankaŭ estas antaŭvidita konfisko de fiŝoj kaj malpermesitaj fiŝkaptaj iloj.
Italio prezentis administran planon en 2010, kiun la Eŭropa Komisiono ne aprobis.
Afrika diasporo
Afrika diasporo oni nomas la tutan komunumon de ekster-Afrikaj Afrik-devenuloj, kiuj disvastiĝis divers-kontinenten, ĉefe Ameriken pro sklav-komerco depost 1492. Amerikaj landoj kun multaj afrikidoj inkluzivas Brazilon, Haition, Jamajkon, Kubon, Usonon. La termino estas iomete romantisma koncepto, kiu indikas historian mondrigardon kaj eventualan deziron iam unuigi ĉiujn afrik-diasporanojn por reveni Afriken.
Mirabelo
Mirabelo (Prunus domestica subsp. syriaca) estas subspeco de la pruno. La dolĉaj fruktoj estas malgrandaj, globaj, flavaj kaj pro la sunobrilo havas ruĝajn punktetojn.
Priskribo
Mirabelo estas arbo, kies fruktoj estas globetformaj, flavaj, ruĝaj aŭ verdaj. Ili facile deiĝas de la kerno. La frukta karno estas tre dolĉa.
Alegrete (Suda Rio-Grando)
Alegrete estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 77.653 loĝantojn en 2010. Ĝi situas en la mezoregiono Sudokcidento de Rio-Grando (portugale Sudoeste Rio-grandense).
Estas la pli granda municipo de Suda Rio-Grando.
Herbsleben
Herbsleben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unstrut-Hainich de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
(19013) 2000 RN76
(19013) 2000 RN76 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kombilo
La plej antikva kombilo estis trovita dum elfosado sur la teritorio de Romio. Ĝi estis farita el osto de besto kaj havis 8 dentojn.
La kombiloj povas esti faritaj el diversaj materialoj, ordinare oni faras ilin el ligno aŭ plasto. Iam kombiloj estis fabrikataj el eburo, sed nuntempe pro la antaŭtimo je konservado de la bestoj la fabrikado praktike estas ĉesigita. Se kombilojn oni faras el ligno, do ĝi estas, kiel regulo, ĉerizarbo aŭ pino. Bone farita ligna kombilo devas esti polurita.
Risle
La normandia rivero Risle troviĝas en la nordo de Francio.
Ĝia fonto troviĝas en Orne, proksime al L'Aigle.
Risle fluas tra la okcidento de la franca distrikto (departemento) Eure en direkto de sudo al nordo kaj pasas interalie L'Aigle, Rugles, Beaumont-le-Roger, Brionne, Montfort-sur-Risle kaj Pont-Audemer. Ĉe Berville-sur Mer ĝi enfluas en la estuaron de la riveron Sejno.
Nur unu rimarkinda rivero enfluas Risle, nome Charentonne.
Miglionico
Miglionico estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Matero. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Ferrandina, Grottole, Matera, Montescaglioso kaj Pomarico.
Huete
Huete [ŬEte] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas hueteño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 1,817 loĝantoj kaj la denseco estas de 4,81 loĝ/km². Ties domaroj estas la jenaj: Bonilla, Carrascosilla, Caracenilla, Huete, La Langa, Saceda del Río, Moncalvillo de Huete, Valdemoro del Rey, Verdelpino de Huete.
Situo
Huete estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Alkario en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 810 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 377,57 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°08′51″N 2°41′20″Ok. Ĝi situas je 69 km de la provinca ĉefurbo Kvenko kaj je 120 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo.
Historio
Aperis restaĵoj el Paleolitiko, Bronzepoko kaj Ferepoko. El romia epoko aperis minoj el gipso, vilaoj. En islama epoko oni fortifikis la muregojn kaj estis rilato kun la tajfo de Toledo, kies lasta araba reĝo rifuĝiĝis en Huete, ĝis la areo pasis al kristanoj, precize al Álvar Fáñez. Dum la 12a jarcento ankoraŭ estis lima teritorio kun sieĝo fare de almohadoj en 1172. En 1164 jam estis alia batalo, tiam inter kastilianoj mem. En venontaj jarcentoj estis disputoj inter diversaj nobelaj familioj.
En la 15a jarcento, la reĝo Johano la 2-a de Kastilio donis al ĝi la titolon de urbo, pro interveno de Pedro Carrillo de Huete, El Halconero (la falkisto), ties kronikisto. La Katolikaj Gereĝoj donis en 1477 la distingon de "Noble y Leal" (nobla kaj fidela).
En la 19a jarcento, la reĝo Fernando la 7-a, dum la somero de 1816, gastis kelkajn tagojn en la urbo.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Ĝis meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Huete kun pli ol 3,000 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Huete kie oni alvenis al la nunaj 1,817.
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis plej ofte lastatempe el dekstra partio PP.
Ekonomio
Agrikulturo (olivoj kaj cerealoj) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Vidindas murego, kastelo, episkopa palaco, konvento de jezuitoj, preĝejoj Atienza, Sankta Petro kaj Sankta Dominiko, horloĝa turo de fino de la 18a jarcento, monaĥejoj Merced kaj de Jesuo kaj Maria, ermitejoj Sankta Sebastiano kaj Sankta Gil, muzeoj de Nuntempa Arto, de Religia Arto, etnografia kaj pri forĝado.
Esperanto estas...
Esperanto estas... estas filmoprojekto de E@I. Temas pri informa filmo pri Esperanto, kiu dum 43 minutoj kaj dividita en 6 partojn informas pri la lingvo, ĝia historio, kulturo kaj movado. Unuopaj partoj estas spekteblaj aŭ prezenteblaj ankaŭ tute aparte, ĉiu de ili traktas Esperanton kaj la Esperanto-movadon per iom alia maniero kaj prezentas aliajn flankojn de ĝi. Ĉiuj partoj de la filmo estas nun jam spekteblaj (en malpli alta kvalito) ankaŭ en interreto – ĝis julio 2012 la tuta kvanto de unuopaj spektoj estis 773.778 – kaj tiaj ili aperis ankaŭ en la tria (2011) kaj kvara (2012) eldonoj de la DVD Esperanto Elektronike.
Historio
Kreado de la filmo daŭris 3 jarojn, ekde 2005 ĝis 2008. Celo de la filmo estas montri, ke Esperanto estas viva, uzata kaj tre ŝatata lingvo de multaj homoj. La espero estas, ke la filmo informos milojn da homoj pri la taŭgeco de Esperanto en internacia komunikado kaj ke la filmo donos tiom bonan impreson, ke multaj ankaŭ volos eklerni la lingvon. Frapfrazo de la filmo estas: ”Esperanto estas... lingvo lerninda!”.
Originala plano de la kreintoj estis produkti DVD-on de la filmo por la 93-a Universala Kongreso de Esperanto en Roterdamo (julio 2008), sed la lanĉo prokrastiĝis ĝis la 29-a de novembro kiam la DVD estis oficiale prezentita dum la Malferma tago de la Centra oficejo de UEA en Roterdamo.
Enhavo
La filmo konsistas el 6 partoj kaj ekstraĵoj (fotoj, intervjuoj kaj koncerteroj), tiel ke entute temas pri 60 minutoj da filma materialo.
Sekvas resumoj de ĉiuj 6 partoj de la filmo:
Parto 1: Esperanto estas taŭga por ĉio
Esperanto estas lingvo taŭga por Internacia komunikado, vojaĝoj, interreto, interkultura lernado, trovi novajn amikojn, internaciaj kongresoj, senpaga gastado en fremdaj landoj kaj multo pli.
Parto 2: Esperanto estas lingvo kun multaj trajtoj
Esperanto estas lingvo. Ĝi estas neŭtrala ĉar ĝi ne apartenas al iu aparta popolo aŭ lando. Ĝi estas internacia kaj ĉefe utila por komunikado inter homoj el pluraj landoj. Ĝi estas egaleca kaj pli facile lernebla ol naciaj lingvoj. Ĝi evoluas kaj vivas simile kiel aliaj lingvoj kaj per ĝi eblas esprimi ĉiujn apektojn de homa pensado kaj sentado. Ĝi estas relative juna, iniciata de Ludoviko Lazaro Zamenhof en 1887. Unika, riĉa kaj vivanta lingvo, ĝi estas tre ŝatata de multaj homoj tra la mondo. Esperanto estas ankoraŭ ne tre konata, jen la kialo de tiu ĉi filmo.
Parto 3: Esperanto estas lingvo uzata plurmaniere
Se oni simpligas iom eblas dividi la Esperanto-parolantojn en diversaj kategorioj: Kompreneble multaj apartenas al pluraj el tiuj kategorioj. Kiu kategorio plej allogas vin?
Parto 4: Esperanto estas lingvo lernebla kaj lerninda por ĉiuj
En tiu ĉi parto Esperanto-parolantoj el diversaj landoj respondas al la demandoj: Krome vi vidos prezenton de la lingvo kaj ankaŭ povos lerni kelkajn frazojn en Esperanto.
Parto 5: Esperanto estas lingvo kun bunta movado
E@I, TEJO, ILEI, EEU, UEA, AdE – jen kelkaj el la mallongigoj kiuj konsistigas la internacian Esperanto-movadon. Eksciu pli pri ili ĉi-parte.
Parto 6: Esperanto estas lingvo de la estonteco
Nur "frenezuloj" kredis ke la tero ĉirkaŭiras la sunon aŭ ke iam homoj povos flugi per aviadiloj. Nur "frenezuloj" kredas ke iam ĉiuj popoloj vivos en paco kaj havos komunan internacian lingvon krom siajn naciajn, regionajn kaj lokajn lingvojn. Sed kiom "freneza" estas tiuj ideoj? Kiom "freneza" estas vi? Ni estas tre "frenezaj" kaj fieras pri tio.
Voĉrakontistoj
Por la filmo ekzistas voĉa komentario en 10 diversaj lingvoj. Jen la lingvoj kaj la personoj kiuj registris la voĉojn:
Divido de la DVD
La filmo, danke al granda kunlaboro de volontulaj tradukantoj, reviziantoj kaj voĉlegantoj, havas 29 subtekstajn lingvojn kaj 10 voĉajn lingvoversiojn. Pro tiom granda nombro da lingvoj, necesis dividi la filmon je 2 DVD-diskoj, ĉar unusola disko ne sufiĉus por ĉiuj lingvoj. Jen la divido kun numeroj de la sontraktoj kaj subteksttrakoj:
{| cellpadding="20" style="border: 1px solid darkgray"
Grzegorz Turnau
Grzegorz Jerzy Turnau (naskiĝis la 31-an de julio 1967 en Krakovo) estas pola komponisto, pianisto, poeto kaj kantisto.
Jenő Balás
BALÁS Jenő (bala:ĵ) estis hungara inĝeniero pri minado. Li naskiĝis en Gyergyóremete decembro 1882 kaj mortis en Budapeŝto la 6-an de marto 1938.
Grzegorz Turnau
En 1984, kiel 17-jarulo, li gajnis la Unuan Premion (Grand Prix) dum la Festivalo de Studenta Kanto en Krakovo. Poste li aliĝis al la kabaredo Piwnica pod Baranami, komponante frapkanzonojn kiel "Znów wędrujemy", kaj en 1991 li eldonis sian unuan albumon Naprawdę nie dzieje się nic ("Vere, nenio okazas"). En 2004 li publikigis albumon Cafe Sułtan, kiu enhavis liajn proprajn versiojn de kantoj de Jeremi Przybora kaj Jerzy Wasowski.
3668 Ilfpetrov
3668 Ilfpetrov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Grzegorz Turnau
La karakteriza stilo de Tuwim konsistas el forta, klara kantoteksto kaj muziko komponita en specialaj tonaloj kaj kun tipaj por li harmonioj, uzante instrumentojn kiel ekzemple piano (ludata de li mem), saksofono, violono kaj diversaj kornoj. Influite de tiaj artistoj kiel Marek Grechuta kaj Jan Kanty Pawluśkiewicz, lia muzikstilo estis priskribita kiel "mallaŭta ĵazo".
3668 Ilfpetrov
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al ambaŭ sovetaj verkistoj Ilja Arnoldoviĉ Ilf (1897–1937) kaj Eŭgeno Petroviĉ Petrov (1903–1942) ; kunverkistoj de pluraj satiraj romanoj, notinde "Dek du seĝoj".
Grzegorz Turnau
Li partoprenis "Ellington po krakowsku" ("Ellington krakove") de Aleksander Glondys, koncerto de famaj komponistoj de Piwnica pod Baranami ludantaj iliajn interpretojn de la muziko de Duke Ellington.
Jenő Balás
Biografio
Jenő Balás havigis la diplomon en 1907 en Selmecbánya. En 1912 li malfemis en Kolozsvár privatinĝenieran oficejon kaj la malgrandajn ercminejojn de Transilvanujo li koncentrigis en kooperativon. Pli poste li havis propran minejentreprenon. Li havis grandajn meritojn en la malkovro de baŭksito de Vértes kaj Bakony. Li elaboris la aranĝplanon de Lago Velence. En 1936 li elaboris pli novajn planojn por ĉesigo de mortterenoj de Balaton kaj por fari ŝipebla Sió.
Regno de Kumarkaj
La regno de Kumarkaj (aŭ Q'umarkaj) estis suverena ŝtato fondita de la kiĉeoj en la 13-a jarcento en la altebenaĵoj de la nuna Gvatemalo. Ĝi ekzistis ĝis la 15-a jarcento kiam la hispana konkero sub gvidado de Pedro de Alvarado venkis ĝin en 1524.
São Caetano do Sul
São Caetano do Sul (loke sufiĉas São Caetano) estas municipo kaj universitata urbego de la brazila subŝtato San-Paŭlio. Ĝi apartenas al urbaro de San-Paŭlo (urbo), same al São Paulo (mikroregiono).
Geografio
São Caetano do Sul situas sur altebenaĵo en sudorienta parto de la lando. La najbaraj municipoj estas Santo André, São Bernardo do Campo kaj San-Paŭlo (urbo). Tiu ĉ lasta urbo troviĝas 9, la ĵus menciita São Bernardo do Campo 11, Guarulhos 15, Atlantiko 70, Campinas 94, Nova Iguaçu 332, Curitiba 338, Rio-de-Ĵanejro 349, Belo Horizonte 492, Goiânia 821, Porto Alegre 850, Braziljo 881, Campo Grande 901, Salvador de Bahio 1454, Maceió 1931, Teresina 2098, Recife 2130, Natalo (Brazilo) 2325, São Luís 2358, Belém 2472, Manaus 2699 km.
Historio
São Caetano do Sul estis fondita en 1631 fare de benediktanoj. La iama vilaĝo fariĝis sidejo de la komunumo en 1948. Dum la longa historio precipe alvenis italoj, hispanoj, portugaloj, germanoj kaj japanoj.
Ekonomio
São Caetano do Sul formas kun la najbaraj municipoj Santo André kaj São Bernardo do Campo industrian zonon "ABC" (aŭtoj, kamionoj, teksaĵoj, aparatoj, kemiaĵoj, farmaciaĵoj).
Klimato
São Caetano situas en humida subtropika klimato. Jare pluvas 1361 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter oktobro kaj marto pli ofte, ol en la ceteraj monatoj. La averaĝa jara temperaturo estas 18 °C, en januaro kaj februaro estas 21 °C, en junio kaj julio nur 15 °C.
Trafiko
En São Caetano aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn, sed funkcias ankaŭ navedotrajno. La plej proksima flughaveno funkcias en San-Paŭlo.
Achterhoek
La Achterhoek (malaltsakse: Achterhook) estas la plej orienta parto de la provinco Gelderland en Nederlando.
La Achterhoek etendiĝas de la rivero IJssel en la okcidento, la Oude IJssel en la sudokcidento ĝis la limo kun Germanio en la oriento, kaj la limo kun Overijssel en la nordo. Doetinchem, Winterswijk kaj Zutphen estas la plej konataj urboj en la Achterhoek. Doetinchem estas la plej granda urbo kun 56 000 loĝantoj.
Aita Medie
Aita Medie [ajta medije], hungare: Középajta (koeze:pajta) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Aita Mare.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 417 loĝantojn (hungaroj), en 1992 960 (96% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Középajta apartenis al Hungario (Háromszék).
Folligny (stacidomo)
Folligny estas franca stacidomo sur linio -  kaj linio  -, situanta en komunumo Folligny, en departemento Manche, regiono Normandio.
Malfermita en 1870, temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj Intercités Normandio kaj Normandio.
OK Boomer
"OK Boomer" (kelkfoje esperantigita per okej bumero) estas anglalingva frazo kaj memeo, kiu populariĝis inter junuloj en 2019. Ĝi estas uzata por moki la sintenojn stereotipe atribuitajn al la generacio de la bumeroj. La frazo unue ricevis vastan atenton en TikTok-filmeto de 2019, kiam ĝi estis uzata kiel respondo al maljuna viro, sed la frazo jam ekzistis antaŭ tio. Iuj konsideras ĝin aĝisma. Ĝi estis uzata de Chlöe Swarbrick, membro de la Parlamento de Nov-Zelando, kiel respondo al alia membro.
2244 Tesla
2244 Tesla estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la serba astronomo Milorad B. Protić elde la observatorio de Beogrado.
Nomo
Ĝia nomo honoras la serban fizikiston kaj inĝenieron Nikola Tesla.
Ĉinukoj
Sub la termino ĉinukoj oni komprenas kelkajn grupoj de la usonaj indianoj en la Pacifika Nordokcidento de Usono. En la frua parto de la 19-a jarcento, la ĉinukaj popoloj loĝis laŭ la malsupraj kaj mezaj bordoj de la rivero Kolumbio en terenoj nun troviĝantaj en Oregono kaj Vaŝingtonio. La ĉinukoj estis tiu popolo kiun renkontis la ekspedicio de Lewis kaj Clark en 1805 ĉe la malsupra Kolumbio.