cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vorotan (rivero)
Provante la pliiĝon de la akvokvanto de la lago Sevan, estis konstruita 22-km tunelo por preni akvon de la rivero Vorotan ĝis la lago. Komencinte en la 1980-aj jaroj, la laboro devis esti ĉesigita en 1988, kiam nur 18 km estis kompletigita, pro la armita konflikto inter Azerbajĝano kaj Armenio pro la regiono Montara Karabaĥo. La armena registaro fine kompletigis la Vorotan-tunelon en 2003, sed akvo ankoraŭ ne komencis flui en la lagon.
Richárd Wagner (geografo)
Richárd Wagner [riĥArd vAgner], laŭ hungarlingve kutima nomordo Wagner Richárd estis hungara geografo, klimatologo, altlerneja instruisto.
Richárd Wagner naskiĝis la en Kecskemét, li mortis la  en Szeged.
Biografio
Richárd Wagner akiris geografian diplomon en Scienca Universitato Francisko Jozefo en Szeged en 1929, poste li plustudis en Munkeno. En 1931 li doktoriĝis en la Universitato Francisko Jozefo. Iom poste li estis samloke asistanto, ekde 1938 lektoro. En 1946 pro la habilitiĝo li iĝis privata profesoro pri meteologio, en la sekva jaro pri geografio. Inter 1953-1972 li estis katedrestro, en la jaroj 1957 kaj 1958 dekano. Intertempe en 1967 li doktoriĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn en 1955 kaj 1956.
Flandra Movado
La Flandra Movado (ankaŭ: 'Flandrema Movado') estas la tuto de personoj kaj asocioj kiuj celas la emancipiĝon de la Flandra popolo, en rilato kun la ŝtato Belgio.
Kunteksto
La nova ŝtato Belgio, kreita en 1830 kiam la sudaj provincoj de Nederlando proklamis sian sendependecon, estis preskaŭ nur franclingva, ĉar la reganta burĝa klaso, same en Flandrio kaj Valonio, parolis tiun lingvon. La francigo de la publika vivo en Flandrio, jam ekzistanta dum la franca regado, sed bremsita dum la nederlanda regado inter 1815 kaj 1830, plu progresis.
Ekesto de la Flandra Movado
Unua reago al la francigo venis el artistaj rondoj, verkistoj kaj poetoj kiel Conscience, Rodenbach kaj Gezelle. Poste la movado disvastiĝis al aliaj kulturaj sferoj. Estante intelektuloj, la aktivuloj plejparte apartenis al la franclingve instruita burĝaro.
Ekde 1870 la Flandra Movado, stimulata de flandraj studentoj, akiris pli larĝan bazon. Postuloj estis, inter aliaj, la nederlandigo de la instruado kaj de la publika vivo.
Mondmilitoj
Dum la Unua Mondmilito en la Flandra Movado estis tri grupoj: la 'aktivuloj', kiuj kunlaboris kun la germanaj okupantoj por atingi siajn celojn, la 'pasivuloj', kiuj rifuzis kunlaboron kun la okupantoj, kaj la 'Fronta Movado' kiu agadis kontraŭ la francema politiko de la belga armeo en la eta neokupita parto de la lando. Ĝi esprimis sian malkontenton metante sur la tombojn de flandraj militmortinoj krucon kun la literoj AVV-VVK (Alles voor Vlaanderen-Vlaanderen voor Kristus - Ĉio por Flandrio-Flandrio por Kristo).
Ankaŭ dum la Dua Mondmilito konsiderinda parto de la Flandra Movado kunlaboris kun la germanoj.
Post ambaŭ militoj sekvis severa reprezalio, konsiderata nejusta, kaŭzanta la detruon de la strukturoj de la movado, sed samtempe metanta la bazon por nova kresko.
Politika povo
Ekde la 1960-aj jaroj la Flandra Movado denove iĝis influhava. Okazis manifestacioj kun dekmiloj da partoprenantoj. Pluraj postuloj estis realigitaj, ekzemple la nur-nederlandigo de la ĝis tiam dulingva Universitato de Loveno.
La dekstrema Vlaams Blok en sinsekvaj balotoj akiris bonegajn rezultojn, sed neniam membris en registaro. Ĝi ŝanĝis sian nomon al Vlaams Belang (Flandra Intereso). La Volksunie disfalis en diversaj frakcioj. Unu el la frakcioj pluvivas kiel N-VA (Nieuw-Vlaamse Alliantie, Nov-Flandra Alianco) kaj dum la lastaj balotoj akiris mirindajn rezultojn. Ĝi nun membras en la flandra kaj la belga registaroj.
Vejvanov
Vejvanov (Wejwanow) estas municipo situanta en distrikto Rokycany en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie. La municipon kreas bazaj setlejunuoj Vejvanov kaj Pajzov.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1379.
Ministerio pri eksteraj aferoj (Francio)
La ministerio pri eksteraj aferoj estas la ministerio responsa pri la efektivigo de la ekstera politiko de Francio kaj pri la rilatoj en eŭropa unio.
Ekde la, la ministro pri eksteraj aferoj estas Laurent Fabius en la unua registaro de Jean-Marc Ayrault kaj en la dua registaro de Jean-Marc Ayrault. Ĝi disponas pri kvar delegitaj ministroj : Thierry Repentin pri eŭropaj aferoj, Hélène Conway pri eksteraj francoj, Yamina Benguigui pri frankofonio, Pascal Canfin pri evoluigo.
Komisioj kaj atribuoj
La komisioj de la ministerio pri eksterlandaj aferoj estas :
Tiuj atribuoj restis sufiĉe stabile tra la tempo ĉar diplomatio estas de ĉiam objekto de aparta ministerio.
Tamen, la kreo en 2007 de ministerio pri enmigrado, integro, nacia identeco kaj solidara evoluigo, integrita en 2010 al la ministerio pri internaj aferoj, transdonis iujn kompetentecojn tradicie en la kampo de la ministerio pri eksteraj aferoj al tiu ministerio.
Strukturo
La ministerio pri eksteraj aferoj estas partigita en centra administracio en Parizo kaj malcentraj servoj en Nantes (Civila registro de la eksterlandaj francoj), La Courneuve (diplomatiaj arkivoj), kaj teritoria administracio ĉie en la mondo.
Centra administracio
La centra administracio de la ministerio pri eksteraj kaj eŭropaj aferoj enhavas, :
Diplomatiaj kaj konsulaj postenoj
Por plenumi siajn komisiojn, la ministerio pri eksteraj aferoj disponas pri la tuto de la franca diplomatia kaj konsula reto, kiu enhavas preskaŭ 400 diplomatiajn reprezentadojn de Francio (163 ambasadejoj kaj 92 ĝeneralaj konsulejoj kaj konsulejoj ). Tiu reto estas la tria plej granda, laŭ la nombro da reprezentejoj, post tiu de Usono kaj Ĉinio.
Dungitaro
La dungitaro de la ministerio pri eksteraj aferoj (ŝtatoficistoj kaj kontraktuloj je franca juro kaj je ekstera loka juro) estas, du trionoj postenas eksterlande.
Barczewo
Barczewo estas urbo en la provinco Varmio-Mazurio de Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Barczewo en distrikto Olsztyński. Ĝis la jaro 1945 la loĝloko, kiu ricevis urborajtojn en 1397, havis germanlingvan loĝantaron, apartenis al la regiono Orienta Prusio, ekde 1871 parto de la Germana Regno, kaj germanlingve nomiĝis Wartenburg in Ostpreußen.
Sicilia ĉaro
La sicilia ĉaro (itale: carretto siciliano, sicilie: carrettu sicilianu) estas ĉevalĉaro uzata por la trnasportado de varoj kiu uziĝis ekde la 19-a jarcento ĝis la dua duono de la 20-a jarcento en Sicilio. Ĝi iĝis malaktuala pro la kreskanta uzado de motormaŝinoj por la kamparaj laboradoj. Konstruita kun malsamaj kvalitoj de ligno, ofte ornamitaj per bukolaj ĉizadoj kaj krudaj bildaj ornamaĵoj, nuntempe ĝi fariĝis objekto de metiista manfaritaĵo, kaj ankaŭ unu el la simboloj de la populara ikonografio de Sicilio.
La malnovaj grekoj enkondukis la ĉarojn en la insulon. Ĉaroj atingis la pinton de populareco en la 1920-aj jaroj, kiam multaj miloj estis sur la insulo. Miniaturaj ĉaroj, aŭ Carrettini Siciliani, ofte vendiĝas en Sicilio (aŭ en italaj butikoj kaj restoracioj en aliaj landoj) kiel memoraĵoj. La Muzeo de la Sicilia Ĉaro, en Terrasini, en la provinco Palermo, estas muzeo dediĉita al la ĉaroj.
En nuntempa Sicilio, la tradicio daŭras sed per malgrandaj veturiloj kun tri radoj (nomitaj Simio), kiuj povas esti trovitaj pentritaj kaj ornamitaj laŭ la tradicia maniero kaj ĉefe celas allogi turistojn.
Dani Suba
SUBA Dani [ŝuba] estis rumania hungara ĵurnalisto, grafikisto. Li naskiĝis en Zsilyvajdejvulkán la 13-an de januaro 1911 kaj mortis en Baia Mare la 18-an de septembro 1974.
Lecce
Lecce (latine: Lupiae, greke: Luppìu, malnovgreke: Ἀλήσιον) estas urba komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Apulio (itale Puglia) kaj al la provinco Leĉo (itale Lecce). Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Orontius, laŭdire la unua episkopo de l aurbo (22 ĝis 68), kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Dani Suba
Biografio
Dani Suba de 1934 estis disĉiplo de Artistkolonio de Nagybánya, tie ĉi li lernis en libera pentristskolo. De 1932 li komencis publiki (Petrozsényi Újság, Zsilvölgyi Napló, Erdélyi Napló de Deva, Mi Megyénk, Új Cimbora, Jó Estét). Inter 1940–42 kiel sudtransilvania rifuĝinto li laboris en Salgótarján, Budapest kaj Felsőderna, en 1943 en Nagybánya. Inter 1948–55 li estis kunlaboranto de diversaj gazetoj, poste interna kunlaboranto de Dolgozó Nép de Satmaro kaj de Bányavidéki Fáklya (1955–57), samloke direktoro de Regiona Muzeo (1957–58).
Lecce
Najbaraj komunumoj estas Arnesano, Cavallino, Lequile, Lizzanello, Monteroni di Lecce, Novoli, San Cesario di Lecce, Melendugno, Squinzano, Surbo, San Pietro in Lama, Trepuzzi kaj Vernole.
Esperanto
Fondiĝis loka Esperanto-grupo tie ĉi en 1923.
Iván Sándor
Iván SÁNDOR [ŝAndor], hungare Sándor Iván estas hungara verkisto kaj literaturisto.
Iván Sándor naskiĝis la 11-an de marto 1930 en Budapeŝto.
Biografio
Iván Sándor jam frue, en 1952 estis arestita pro politikaĵo, sed post unu jaro li debutis verkisto. En 1955 li edziĝis, baldaŭe havanta filinon. Post la revolucio li redaktadis. Inter 1961–1964 frekventis universitaton en Budapeŝto. Poste li havis diversajn postenojn en periodaĵoj. Li ricevis premion Kossuth en 2005, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
Koahuiltekoj
Koahuiltekoj estas ĝenerala nomo por difini indianan tribaron, kiu malnovtempe vivis en la suda parto de Teksaso, proksime al la Rio Grande del Norte. La plej fruaj hispanaj esploristoj priskribis prosperan kaj amikan popolon. Oni tamen plejofte priskribis ilian kondiĉon post la unua kontakto kun eŭropanoj, kio similis por ili al katastrofo : postaj raportoj asertis, ke koahuiltekoj vivis en malpuregaj kaj malbonodoraj domaĉoj, manĝadis putran viandon, polvon kaj insektojn.
Multaj historiistoj nun opinias, ke eble 90 procentoj de la koahuilteka loĝantaro mortis pro eŭropaj malsanoj. La koahuiltekaj lingvo kaj kulturo hodiaŭ estas estintaj, kaj iliaj idoj poste miksiĝis en la hispana loĝantaro de suda Teksaso.
Magiaj formuloj de Merseburg
La magiaj formuloj de Merseburg – germane Merseburger Zaubersprüche – estas historia dokumento trovita dum la jaro 1841 en la katedralofondaĵa biblioteko de la germana urbo Merseburg. Ili troviĝas en teologia manuskripto el la 9-a aŭ 10-a jarcento (kodekso 136, paĝo 85r), kiu verkiĝis en la urbo Fulda. Unuafoje publikigis ilin dum la jaro 1842 la germanisto kaj lingvisto Jacob Grimm, kiu por nesciencistoj pli konatiĝis kiel kolektisto de popolaj fabeloj kune kun lia samfakula frato. La du magiaj formuloj estas la solaj konservitaj atestaĵoj pri ĝermana nekristana religieco en la malnovaltgermana lingvo.
Formo kaj deveno
Ambaŭ formuloj estas dupartaj. Post epika enkonduko (historiale), kiu priskribas antaŭan okazaĵon, sekvas la kerna magia formulo (incantatio) en formo de analogia sorĉo ("tiel kiel tiutempe okazis … do ankaŭ nun okazu …"). Laŭ la poezia formo la magiaj formuloj estas el transira fazo de la prakristana ĝermana apliko de aliteracio al la kristana mezepoka apliko de rimoj.
La formuloj dum la 10-a jarcento manskribe notiĝis en libera paĝo de latinlingva kristana liturgia libro iom pli frue manuskripte verkita. Ilin notis klerulo, eble monaĥo de la monaĥejo Fulda, sed malklaras je kiu celo okazis la noto ĝuste tiuloke. Unike pri la formuloj el lingvistika kaj etnohistoria vidpunkto estas, ke klare rekoneblas ilia prakristana origino de antaŭ la jaro 750.
La magiaj formuloj vaste konatiĝis, post kiam publikigis ilin kaj atentigis pri ili la fratoj Grimm.
József Pápay (lingvisto)
József Pápay [jOĵef pApai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pápay József estis hungara lingvisto, bibliotekisto, vojaĝisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1908).
József Pápay naskiĝis la  1873 en Nagyigmánd. Li mortis la 1931 en Debrecen.
Biografio
József Pápay frekventis mezlernejon en Pápa, universitaton en Budapeŝto. Inter 1897-1899 li partoprenis en vojaĝo de Jenő Zichy (kune kun Béla Pósta kaj János Jankó) al la tiama Rusio, kie li esploris lingvojn kaj etnografion. Li sukcese tradukis tiujn tekstojn, kiujn pli frue notis Antal Reguly. En 1901 li laboris en la akademia biblioteko. Inter 1908-1914 li instruis en kolegio de Debrecen. Li konstante okupiĝis pri finnugristiko.
Stacio Nakayama-kannon
Stacio Nakayama-kannon (japane: 中山観音駅 [Nakajama-kannon-eki], angle: Nakayama-kannon Station) estas fervoja stacio en Takarazuka, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Takarazuka (ĉefa).
Haus Zum Regenbogen (Erfurt)
La domo Zum Regenbogen (Johannis-strato nr. 55) estas ĉ. en 1900 konstruita loĝada-komerca domo en Erfurto kaj estis de 1925-33 la sidejo de erfurtaj sindikatoj.
29776 Radzhabov
29776 Radzhabov estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Haus Zum Regenbogen (Erfurt)
Historio
En 1925 la domon alikonstruis funkciuloj de la sindikato Allgemeiner Deutscher Gewerkschaftsbund, por ke ĝi uzeblu kiel popoldomo. En la 1-a de majo 1933 la partio NSDAP komencis nuligi la sendependajn sindikatojn ĉie en Germanujo, organizante ankaŭ en Erfurto grandstilan manifestacion sur la Katedralplaco kun ĉ. 50.000 partoprenantoj. Jam en la 2-a de majo policistoj kaj anoj de Sturmabteilung okupis ankaŭ la domon en la Johannis-strato: tie ĉi kaj alie en la urbo arestitis 44 gvidantoj sindikatismaj kaj oni pelis ilin ĉe la malliberejon de sur Petersberg.
29776 Radzhabov
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maxim Ruslanovich Radzhabov, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2013 pro sia projekto en teamo pri kemio. Li estis lernanto en la Moskova Kemia Liceo n° 1303 de Moskvo (Rusio)
Haus Zum Regenbogen (Erfurt)
Historio
En 2003 oni muntis memortabulon sur la domomuro kiu neforgesigu tiun eventaĉon. Poste la domo ekrestaŭritis por esti taŭga por sia nunaj funkcioj.
Eksteraj ligiloj
Pri la konstrustilo Heimatschutz.
Leporano
Leporano estas komunumo en la itala provinco Taranto (regiono Apulio) kaj havis 8 120 loĝantojn (31-05-2019). La areo estas 15,1 km², la popoldenseco estas 529,68 loĝantoj sur km².
Gersweiler
Gersweiler estas urboparto de Saarbrücken en la germana federacia lando Saarland (Sarlando).
Gersweiler situas supre de la larĝa valo kreita de la rivero Saro (Saar). La iam sendependa komunumo en 1974 fariĝis urboparto de la ĉefurbo de Sarlando, Saarbrücken.
En Gersweiler naskiĝis la sarlanda esperantisto Jakob Schenkel
Bârla
Bârla [bırla] (hungare: Berlád) estas vilaĝo en Rumanio sude de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Mărişelu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 437 loĝantojn (rumanoj); en 1956 429, en 1992 422 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1319. En 1600 oni menciis ankoraŭ kiel saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód).
Mândra (Loamneș)
Mândra [mındra] (hungare: Széptelep, germane: Kledendorf) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sibiu. Administre ĝi aparternas al Loamneș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 217 loĝantojn (rumanoj); en 1992 252.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1750. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).
Krimo kaj puno
Krimo kaj puno (Преступление и наказание) estas romano verkita de rusa verkisto Fjodor Dostojevskij. Unue eldonita en revuo nomita La Rusa Mesaĝisto, ĝi aperis en dek du monataj felietonoj en 1866 kaj poste eldoniĝis kiel libro. Kune kun Milito kaj paco de Lev Tolstoj, la romanon oni konsideras unu el la plej bone konataj kaj plej influaj rusaj romanoj.
Krimo kaj Puno fokusiĝas sur Raskolnikov, senmoniĝinta studento, kiu ellaboras planon mortigi kaj rabi malamatan lombardistinon, por solvi tiel siajn financajn problemojn kaj samtempe por senigi la mondon je ŝia malbonegeco. Iom simptomante megalomanion, Raskolnikov kredas sin aparte lerta homo, simila al Napoleono. Kiel eksterordinarulo, li sentas sin pravigita je sia decido murdi, ĉar li ekzistas ekster moralaj limoj kiuj efikas por "ordinaraj" homoj ("Ĉu mi estas homo aŭ bestaĉo tremanta? Ĉu bestaĉo tremanta aŭ ĉu mi havas rajton?", – demandas li sin mem, kuraĝige). Tamen, tuj post sia krimo, Raskolnikov malsaniĝas kaj ĉagreniĝas de la memoro pri siaj agoj. Krimo kaj Puno bildigas la iom-post-ioman konsciiĝadon de Raskolnikov pri sia krimo kaj lian kreskantan deziron konfesi. Plie, la provoj de Raskolnikov protekti sian fratinon, Dunja, de malsimpatiaj amindumantoj, kaj ankaŭ lia neatendita amo al senmona prostituitino elmontras, ke Raskolnikov sopiras je saviĝo.
Fono
Dostojevskij komencis labori pri la romano Krimo kaj Puno somere de 1865. Li tiam spertadis gravajn financajn problemojn pro vetludado, kaj ankaŭ pro siaj klopodoj helpi la familion de sia frato, Miĥail, kiu mortis frue en la jaro 1864; la aŭtoro ŝuldis grandajn sumojn al pruntedonintoj. Li subskribis interkonsenton kun la redaktoro Katkov klariginte al li, ke en la romano temos pri junulo kiu malvarmsange mortigas lombardiston, kaj tiam klopodas kaj eskapi kaj pravigi sian agon, sed finfine konfesas.
Dostojevskij havis, tiupunkte, du ideojn por romanoj: unu, nomota La Ebriemuloj, kroniku "la problemon de ebriemo", kaj la alia baziĝu je la nocio "psiĥologia historio de krimo". Tamen, la du verkoj baldaŭ unuiĝis; ja, la familio Marmeladov en Krimo kaj Puno unue konceptiĝis kun la celo esti roluloj en La Ebriemuloj.
Strukturo
Krimo kaj Puno dividiĝas en ses partojn, kun epilogo. Pri la ideo dualeco en Krimo kaj Puno oni komentis, kun la sugesto, ke iomon da simetrio havas la verko. La romano havas ses ĉapitrojn, kaj "certaj ŝlosilaj episodoj" distribuiĝas en la unua duono de la romano, kaj poste denove en la alia duono. Edward Wasiolek komparis la strukturon de Krimo kaj Puno al "platigita X", dirante: Partoj I-III [de Krimo kaj Puno] prezentas la plejparte racian kaj fieran Raskolnikovon; Partoj IV-VI, la elfoniĝanta "malracia" kaj humila Raskolnikov. La unua duono montras la iom-post-ioman morton de la unua rega principo de lia karaktero; la fina duono, la iom-post-ioman naskiĝon de la nova rega principo. La ŝanĝpunkto venas en la tuja mezo de la romano. Krimo kaj Puno estas verkita el triapersona ĉioscia perspektivo. Ĝi estas rakontata ĉefe el la vidpunkto de Raskolnikov, tamen ĝi ja ŝaltas al la vidpunktoj de Svidrigajlov, Razumiĥin kaj Dunja dise tra la romano.
Vortludoj
Dostojevskij enplektis diversajn vortludojn, aŭ duoblajn signifojn, en la tekston de Krimo kaj Puno.
En la originala rusa teksto, la nomoj de la ĉefaj roluloj havas kvazaŭ duoblajn signifojn. Sed tiuj kutime ne evidentas en tradukoj en aliajn lingvojn.
Intriga resumo
La romano bildigas la murdon de avara maljuna lombardistino kaj ties pli juna fratino fare de senmona studento en Sankt-Peterburgo nomita Raskolnikov, kaj la emociajn, mensajn, kaj fizikajn rezultojn, kiuj sekvas.
Malsaniĝinte je febro kaj lite kuŝinte por tagoj, Raskolnikov venkiĝas de paranojo kaj komencas imagi, ke ĉiuj, kiujn li renkontas, suspektas lin pri la murdo; la scio pri la murdo iamfine igas lin freneza. Sed, li dume enamiĝas kun prostituitino. Dostojevskij uzas tiun rilaton kiel alegorion pri la amo de Dio al la falinta homaro — kaj por la sava povo de tiu amo — sed nur post kiam Raskolnikov konfesas la murdon kaj estas sendita al enprizonigo en Siberio.
Krom la fatalo de Raskolnikov, la romano, kun ĝia longa kaj diversa aro da roluloj, traktas temojn inkluzivantajn karitaton, familian vivon, ateismon, alkoholismon kaj revolucian agadon, kun alta kritikado fare de Dostojevskij pri siatempa rusa socio. Kvankam Dostojevskij malakceptis socialismon, la romano ankaŭ verŝajne kritikas la kapitalismon, kiu tiutempe penetradis Rusian Imperion.
Raskolnikov kredis, ke li estas "super-viro", ke li povas juste fari agon konsiderata fare de la socio malaminda — la mortigon de lombardisto — se tio kondukus al tio, ke li rezultigos pli da bono per la ago. Dise tra la romano estas ekzemploj: li multfoje mencias Napoleonon, pensante, ke per la multa sango, kiun tiu verŝis, li bonon faris. Raskolnikov kredis, ke li povos transiri tiun moralan limon per tio, mortigi la lombardistinon, preni ŝian monon, kaj uzadi tion por fari bonon. Li argumentis, ke se Isaac Newton aŭ Johannes Kepler devis mortigi unu aŭ eĉ cent homojn por klerigi la homaron, la rezulto pravigus la agon. Do faligis lin en moralan ekzistadisman konfuzon la morto de la fratino de la lombardistino. Neniam ajn en la romano bedaŭras li la morton de la lombardistino mem.
La vera puno por Raskolnikov ne estas la trudlaborejo, al kiu oni lin kondamnas, sed la turmento kiun li suferas tra la romano. Tiu turmento sin manifestas en la jam menciita paranojo, aldone al lia iom-post-ioma konsciiĝo, ke li ne estas "super-homa", ĉar li ne sukcesas elteni tion, kion li faris. Lia konfeso al la prostituitino, cedante sin al la polico, estas rimedo haltigi sian suferadon.
Rodion Romanoviĉ Raskolnikov
Rodion Romanoviĉ Raskolnikov (ruse: Родион Романович Раскольников) — fojfoje nomata Rodja aŭ Rodka, estas la protagonisto de kies perspektivo ĉefe rakontiĝas la historio. La leganto informiĝas, ke li estis studento, nun eksa, kiu loĝas absolute malriĉe en plejsupretaĝa apartamento en la kvartalaĉoj de Sankt-Peterburgo. Malgraŭ la nomo de la romano ĝi traktas ne lian krimon kaj oficialan punon, sed jes la internan baraktadon kaj malsukcesadantan pravigon de Raskolnikov pri liaj agoj. La murdon li faris kredante, ke li sufiĉe fortas por ĝin elteni (bazita sur lia verkita tezo, Pri Krimo, ke li estas iu Napoleono), sed lia paranojo kaj kulposento baldaŭ lin englutas. Estas nur en la epilogo, ke lia oficiala puno realiĝas, post kiam li decidas konfesi kaj meti finon al sia alieneco. Lia nomo devenas de la Rusa vorto raskolnik, signifanta sĥismulo aŭ dividito, aludo al la memtrudita skismo de Raskolnikov disde la rusa socio, aldone al lia propra fendita personeco kaj konstante ŝanĝiĝanta emocia stato.
Sofja Semjonovna Marmeladova
Sofja Semjonovna Marmeladova (ruse: Софья Семёновна Мармеладова) — ankaŭ nomata Sonja aŭ Soneĉka, esta la filino de drinkemulo Semjon Zaĥaroviĉ Marmeladov, kiun Raskolnikov renkontas en taverno ĉe la komenco de la romano. Nur post la morto de Semjon, kaj la dankoj de Sonja pro la donacemo de Raskolnikov, komencas sin renkontiĝadi la du roluloj. Ŝin pelis en prostituadecon la kutimoj de ŝia patro, tamen ŝi ankoraŭ restas forte religiema. Rodion trovas sin al ŝi tirata tiom, ke ŝi estas la unua al kiu li konfesas sian krimon. Ŝi subtenas lin eĉ kvankam ŝi estis amikino de unu el la viktimoj (Lizaveta). Ŝi kuraĝigas lin fidantuliĝi kaj konfesi. Tion li faras, kaj post lia konfeso ŝi sekvas lin al Siberio, kie tiam ŝi loĝas en la sama urbeto, kie estas la prizono; estas tie, ke Raskolnikov komencas sian spiritan renaskiĝon.
Analizo
La konduto de Raskolnikov tra la romano troveblas ankaŭ en aliaj verkoj de Dostojevskij, kiaj Leteroj el la Subterejo kaj La fratoj Karamazov, (lia konduto plej similas al tiu de Ivan Karamazov el La Fratoj Karamazov). Li kaŭzas suferadon al si per tio, ke li mortigis la lombardistinon, kaj per vivado tiel malriĉaĉa spite al sia povo trafi bonan laboron. Razumiĥin estas en la sama situacio kiel Raskolnikov kaj vivadis multgrade pli bone, kaj kiam Razumiĥin proponis trovi por li laboron, Raskolknikov tion rifuzis; li sciigis la policon, ke li estas la murdinto, eĉ kvankam la polico havis nenian atestaĵon pri tio. Li konstante provadas atingi kaj spiti la limojn pri tio, kion li povas kaj kion li ne povas fari (trae tra la libro li ĉiam mezuradas la propran timon, mense klopodante ĝin forargumenti), kaj li ofte interpretas sian malmoralecon (aludante al sia malracieco kaj paranojo) sinpravige kiel transcenda konscienco kaj rifuzo de racieco kaj logiko.
Ĉi tio estas temo ordinara en ekzistadismo; estas sufiĉe interese ke Friedrich Nietzsche, en Krepusko de la Idoloj laŭdis la verkojn de Dostojevskij spite al la teismo enestanta ĝin: Dostojevskij, la sola psiĥologo, temotuŝe, de kiu mi havis ion ajn por lerni; li estis unu el la plej feliĉaj hazardaĵoj de mia vivo, eĉ plia ol mia malkovro de Stendhal... Walter Kaufmann konsideris la verkojn de Dostojevskij la inspiraĵo por La Metamorfozo de Franz Kafka. Dostojevskij ankaŭ uzas Sofjan por montri tion, kiel nur la kredo je Dio povas kuraci la depravacion de la homo, kio estas kie Dostojevskij diferencas disde multaj aliaj ekzistadistoj. Kvankam ĉi-aparta filozofio unikas al Dostojevskij, pro ĝia emfazo de kristanismo kaj ekzistadismo (ĉu Dostojevskij estis vera ekzistadisto estas debatata), similaj temoj videblas en la verkoj de Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Hermann Hesse kaj Franz Kafka.
La romano faras aludojn al rakontoj de la Nova Testamento, inkluzive de la historio pri Lazaro, kies morto kaj reviviĝo paralelas la spiritan morton kaj renaskiĝon de Raskolnikov; kaj la libro Apokalipso, speguliĝas en sonĝo, kiun Raskolnikov spertas pri nihilisma plago, kiu fariĝas mondampleksa epidemio.
Savo per suferado
Krimo kaj Puno ilustras la temon atingi savon per suferado, ordinara trajto de la verkoj de Dostojevskij. Tio estas la (ĉefe kristanisma) ideo, ke la ago suferadi efikas purige al la homa spirito allasante savon en Dion. Rolulo kiu enkorpigas tiun temon estas Sonja, kiu vivtenas sufiĉan fidon por gvidi kaj subteni Raskolnikovon malgraŭ sia propra suferegado. Kvankam eble ŝajnas senĝoja, estas relative optimisma nocio en la regno de kristana moralo. Ekzemple, eĉ la origine malbonvola Svidrigajlov povas plenumi ekstreme karitatajn agojn sekve de la suferado kaŭzita de la kompleta rifuzo de Dunja. Dostojevskij lojalas al la ideo, ke savo estas ebla por ĉiuj homoj, eĉ tiuj, kiuj dolorige pekegis. Konsciiĝo de tiu fakto estas kio kondukas al la konfeso de Raskolnikov. Kvankam Dunja neniam povus ami Svidrigajlov-on, Sonja amas Raskolnikov-on kaj ekzemplas la trajton, ideala kristana suferado, allasante al Raskolnikov alfronti sian krimon kaj akcepti sian punon.
Kristana ekzistadismo
Centra ideo en kristanisma ekzistadismo estas difini la moralajn limojn de homa agado en de Dio regata mondo. Raskolnikov ekzamenas la donitajn limojn kaj decidas, ke pretendate malmorala ago estas pravigebla kondiĉe, ke ĝi kondukas al io nekredeble bonega, karakteriza signo de utilismo. Tio estas motivo skizita en la unua parto de la romano, sed poste, kiam Raskolnikov konfesas al Sonja kaj provas klarigi la pravigojn de sia ago, li nun malamas sin; li disvolvas la ideon, ke li volis pruvi sian sendependon de ĉia ajn moralo per tio, plenumi murdon kaj certigi, ke lia konscienco ne lin ĝenos: se tio pruviĝus farebla, li povus rigardi sin unu el la malmultaj viroj naskitaj por regi, starante alte super la stulta amaso. Tiu penso kondukas rekte al la "superhomo" de Nietzsche, kaj siavice, ĝin antaŭombreĥas la parolo de Vautrin al Rastignac en Le Père Goriot de Balzac (verkita tridek jarojn antaŭ Krimo kaj Puno). Jam tie, Vautrin igas klara la ideon, ke iu kiel Napoleono povas flanken balai moralon, kaj ke forta viro devas tion fari, sen moveti brovon. Tamen, Dostojevskij malpermesas tian ambician pensadon per tio, verki diseriĝon kaj malsukceson de Raskolnikov sekve de ties krimo.
La sonĝoj
La sonĝoj de Rodja ĉiam havas simbolan signifon, kio sugestas psiĥologia vido. En la sonĝo pri ĉevalo, la ĉevalino devas sin oferi por la viroj kiuj tro hastas por atendi. Tio povus simboli virinojn sin oferantajn por viroj, tutkiel la kredo de Rodja, ke Dunja sin oferas por Rodja per tio, ke ŝi edziniĝas al Luĵin. Iuj kritikistoj iam sugestis, ke tiu sonĝo estas la plej plena unuopa esprimo de la tuta romano , entenanta la nihilisman detruon de inocenta kreitaĵo kaj la subpremitan kompaton de Rodion (kvankam Rodion en la sonĝo kuras al la ĉevalo, li ankoraŭ murdas la lombardistinon baldaŭ post veki). Tiu sonĝo menciiĝas ankaŭ kiam Rodja parolas kun Marmeladov. Li diras, ke ties filino, Sonja, devas vendi sian korpon por perlabore vivteni ilian familion. La sonĝo ankaŭ estas evidenta averto pri la baldaŭa murdo.
En la finaj paĝoj, Raskolnikov, kiu nun estas en la prizona flegejo, havas febran sonĝon pri pesto de nihilismo kiu envenas Rusion de la oriento, kaj kiu ĉieniĝas kaj disvastigas sensencan malkonsenton (kiel supre dirite, la nomo de Raskolnikov aludas al raskol, malkonsento) kaj fanatikan dediĉon al "novaj ideoj"; ĝi iamfine englutas la tutan homaron. Kvankam ni nenion lernas pri la enhavo de tiuj ideoj, ili klare disrompas la socion por ĉiam kaj estas rigardataj krizaj atencoj al ordinara pensado. Estas klare, ke Dostojevskij estis vidiganta la novajn, "politike" kaj kulture nihilismajn ideojn kiuj eniradis Rusan literaturon kaj socion dum tiu akvodislima jardeko, kaj kontraŭ kiuj Dostojevskij debatos por la resto de sia vivo (kp. Kion Fari? (romano de Ĉerniŝevskij), la abrazia ĵurnalismo de Nikolaj Dobrolubov, Patroj kaj Filoj de Ivan Turgenev, kaj Demonoj (romano) de Dostojevskij mem. Tutkiel la romano montras kaj argumentas la konvinkiĝon de Dostojevskij, ke se Dio ne ekzistas (aŭ ne estas rekonata), tiam ĉio permesatas, la sonĝo resumas lian timon, ke se la homoj ne kontrolas sian pensadon per la realaĵoj de vivo kaj naturo, kaj se ili malvolas aŭskulti racion aŭ aŭtoritaton, tiam neniaj ideoj aŭ kulturaj instituciojn daŭros kaj nur sovaĝa barbarismo povos rezulti. Janko Lavrin, kiu partoprenis la revoluciojn de la erao de Unua mondmilito, konis Lenin-on kaj Trockij-on kaj multajn aliajn, kaj poste pasigos multajn jarojn verkante kaj esplorante la klasikaĵojn de Dostojevskij kaj de aliaj, nomis tiun lastan sonĝon profeta en sia simbolismo.
La kruco
Sonja donas al Rodja krucon, kiam li iras por sin cedi. La kruco reprezentas suferadon. Sur sin li surprenas sian doloron per tio portadi la krucon traurbe, kiel Jesuo; aludeta al la rakonto pri la krucumado, li falas surgenuen en la urboplaco survoje al la konfeso. Ĝis tiam Sonja portis la krucon, kio indikas, ke, kiel laŭvorte menciita en la libro, ŝi suferas por li duon-Kristeske. Sonja kaj Lizaveta jam antaŭe interŝanĝis krucojn kaj fariĝis laŭspiritaj fratinoj; komence la kruco estis de Lizaveta — do Rodja portas krucon de Lizaveta, kruco de inocenta viktimo, kiun li ne intencis mortigi. Ankaŭe, Rodja rimarkas, ke la kruco faritis el cipreso, kio estas kruco kio simbolas la ordinaran kaj simplan homaron; per tio, ke li prenis tiun apartan krucon, li agnoskas, ke li estas ordinara homestaĵo, ne ia Nietzsche-a übermensch (kvankam tiu specifa koncepto ankoraŭ restis ellaborota de Nietzsche).
Sankt-Peterburgo
Tio povus esti simbolo por la menso aŭ mensostato de Rodja. Ĝi estas tre konfuza, malpura, naŭza. Eĉ Rodja naŭziĝas per vido de ĝi. La urbo pleniĝas per ge(?)prostituitoj, simbolantaj ĝian senliman dekadencon. Sidney Monas komparis ĝian aspekton al bildigaĵoj trovataj en La RubLando (The Waste Land) fare de T. S. Eliot, denova ekzemplo de ĝia groteska mieno. Ja, la urbo ludas tian gravan rolon en la romano, ke ĝi preskaŭ estas rolulo en si mem.
Multaj roluloj en la romano konsidereblas kiel simbolaj duobluloj de Raskolnikov; ili partoprenas iajn liajn personajn trajtojn aŭ ion en la situacio: lia fiero aŭ sento de ambicio (Dunja), lia aktualada morala kadukiĝo (Svidrigajlov), la minaciĝo sinki en sengroŝecon kaj paneon (Marmeladov), la lojaleco al sia familio (Sonja; tiun senton subfosas en li lia krimo, sed la malferma sceno kiam Rodion legas la leteron dehejman igas klara, ke la ligo inter li kaj lia patrino kaj, aparte, lia fratino, de ĉiam estas forta ligo, kaj Dunja estas, post Sonja, la dua persono al kiu li konfesas sian krimon).
Anglen
Ekzistas pluraj tradukoj de Krimo kaj Puno en la angla.
Filmaj versioj
Ekzistas dekoj da filmaj adaptaĵoj de la romano. Plej bone konataj estas:
La Vijanera
La Vijanera estas vintra maskofesto en la vilaĝo Silió, en Kantabrio (norda Hispanio). Ĝi okazas ĉiun unuan dimanĉon de januaro.
Historio
Oni celebris tiun ĉi feston en la valoj de Iguña, Toranzo, Trasmiera, Campoo kaj Polaciones, sed nuntempe ĝi okazas nur en Silió, en la municipo Molledo. Ĝi okazas ĉiun unuan dimanĉon de januaro; tamen, se ĝi estas la 1-a de januaro, oni prokrastas ĝin al la 8-a. La festo estis malpermesita dum la Frankisma reĝimo.
Festo
Dum la festo, cento da viroj de Silió prenas la rolon de ĉirkaŭ 75 roluloj. Ĉiu rolulo havas proprajn vestaĵojn, funkcion, simbolojn, ktp. La plej konata rolulo estas zamarraco, kiu vestas sin per felo el ŝafo (lano), portas konusan ĉapelon, nigran vizaĝon kaj forpelas malbonajn animojn sonigante sonorilon pendantan de sia kolo. En la unua parto de la festo, ties misio estas forpeli malbonajn animojn eksteren de la limoj de la vilaĝo. En la dua parto de la festo oni kritikas la pasintan jaron. La partoprenantoj ariĝas en la ĉefa placo de la vilaĝo kaj sprite kantas koplojn, mokante kaj kritikante okazintaĵojn de la vilaĝo, la lando aŭ la mondo. En la fina kaj tria parto de la festo estas du okazaĵoj: nasko (preñá) de la nova jaro kaj mortigo de urso (rolulo), kio estas simbolo de venko de bono kontraŭ malbono, por favori la novan jaron. Ekzistas konkurso de fotografio kaj ankaŭ malgranda etnografia muzeo pri la festo, kiun promocias loka organizo Amigos de La Vijanera.
Trobriand-insularo
Trobriand-insularo estas insularo de koralatoloj oriente de Nov-Gvineo kaj ĝi estas parto de ŝtato Papuo-Nov-Gvineo. Plejmulto de la 12 000 indiĝenaj loĝantoj loĝas sur la ĉefa insulo Kiriwina, kie troviĝas ankaŭ sidejo de registara stacio Losuia. Aliaj gravaj insuloj estas Kaileuna, Vakuta kaj Kitava.
Truto
Truto estas populara nomo por kelkaj specioj de nesalakvaj fiŝoj de la salmoneda familio.
Njangboj
La njangboj (alia nomo: Tutrugbu) estas etno en Ganao. La njangboj vivas en la sudoriento de Ganao en la Regiono Voltao (Volta Region). Kun la avatimeoj kaj la tafioj ili apartenas al la avatime-njangba lingvogrupo.
Truto
Oni kutime trovas trutojn en malvarmaj, klarakvaj riveretoj kaj lagoj, kvankam iuj ankaŭ migras al la maro. Oni trovas ilin nature en la tuta Nordameriko, norda Azio kaj Eŭropo. Amatoraj fiŝkaptistoj enkondukis kelkajn trutospeciojn al Aŭstralio kaj Novzelando, anstataŭigante kelkajn indiĝenajn trutospeciojn. Inter la enkondukitaj specioj estis la bruna truto de Anglio kaj la ĉielarka truto de Kalifornio. La ĉielarkaj trutoj estis variaĵo plenkreskianta en la maro kiu originis en Rivereto Sonoma, kaj la ĉielarkaj trutoj de Novzelando daŭre havas emon reveni al la riveroj de la maro por fraji.
La lagotrutoj (Salvelinus namaycush), same kiel la fontotrutoj, apartenas al la salvenina genro. Lagotrutoj vivas en multaj el la pli grandaj lagoj de Nordameriko kaj ili vivas multe pli longe ol la ĉielarkaj trutoj, kiuj havas mezan vivlongon de 7 jaroj. Lagotrutoj povas vivi multajn jardekojn kaj atingi pezon de pli ol 30 kilogramoj.
Trutoj kutime manĝas molkorpajn akvosenvertebrulojn kiel muŝoj, efemeroj, triĥopteroj, plekopteroj kaj libeloj. En lagoj la diversaj specoj de zooplanktonoj ofte konsistigas grandan parton de la dieto de trutoj. La pli grandaj trutoj (tiuj pli ol 30 cm longaj) ĝenerale nutras sin preskaŭ sole per fiŝetoj, se haveblaj.
Ĝenerale la trutoj estas iom ostecaj, sed ilia viando estas bongusta. Krome ili bone batalas kaptitaj per hoko sur linio, kaj ili estas populara predo de sport-fiŝkaptistoj. Pro tio ĉi oni ofte kultivas trutojn en fiŝ-farmoj kaj liberigas ilin en riveroj kaj lagoj por kontraŭbilanci la efikojn de troa fiŝkaptado. Oni povas kapti trutojn per simpla fiŝkapta kano, sed oni ankaŭ evoluigis la metodon de muŝoĵetado unuavice por kapti trutojn (kaj poste uzis ĝin en la kaptado de aliaj fiŝospecioj). Oni ankaŭ vendas kultivitajn trutojn komerce por manĝaĵo.
Trutoj vivantaj en diversaj medioj povas havi draste diversan aspekton. Plejparte la diversaj koloroj kaj desegnaĵoj servas por kamufli la fiŝojn surbaze de ilia ĉirkaŭaĵo, kaj ili ŝanĝiĝas dum la fiŝoj translokiĝas de unu vivregiono al alia. Trutoj en aŭ ĵus revenintaj de la maro ofte aspektas arĝentecaj, dum la genetike samaj trutoj havas striojn kaj pli frapantajn kolorojn kiam ili vivas en rivereto aŭ montara lago. Estas preskaŭ neeble difini la kolorojn de specifa specio, kvankam ja eblas diri ke sovaĝaj fiŝoj ĝenerale estas pli buntaj ol kultivitaj fiŝoj.
Morschwiller
(jen france kaj alemane, origine germane Morschweiler, prononco - Weiler estas vilaĝeto) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Radblokilo
Radblokilo estas aparato, kiu ebligas senmovigi radon de aŭtomobilo aŭ buso.
Neopreno
Historio
Neopreno estis inventita de la Dupont Kompanio en la 17-a de aprilo 1930 post kiam Elmer Keiser Bolton (1886-1968) vizitadis lecionon de Julius Arthur Nieuwland (1878-1936), profesoro pri kemio en la Universitato de Nia Sinjorino de la Lago, en South Bend, Indianao. La esploroj de Nieuwland fokusiĝis sur la kemio de la acetileno kaj dum la plenumado de siaj klopodoj li produktis la duvinilan acetilenon, ia gelatino kiu firmiĝas en elasta komponaĵo simila al kaŭĉuko kiam en la ĉeesto de sulfura duklorido. Post kiam DuPont aĉetis la patentajn rajtojn el la universitato, Wallace Hume Carothers (1896-1937) ekprenis la komercan disvolvon de la malkovro de Nieuwland kunlabore kun Nieuwland ĝustadire. Arnold Miller Collins fokusiĝis sur la unuvinila acetileno kaj reakciis la substancon kun la gaso klorida acido, manufakturante la kloroprenon.
Radblokilo
La aparato estas uzata de policanoj, kiam aŭtisto parkas en malĝusta loko aŭ faris alian delikton, pro kiu ili volas malebligi la forveturon. Post pago de punmono ili malŝlosas la aparaton kaj liberigas la veturilon.
La aparaton oni komencis uzi unuafoje en la usona urbo Denvero, tial ĝi ricevis nomon Denvera boto (angle: Denver boot, france sabot de Denver).
La radblokilon inventis en 1944 kaj en 1953 patentis Denvera violonisto Frank Marugg, amiko de policanoj.
18948 Hinkle
18948 Hinkle estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Athena Leah Hinkle, kiu gajnis la kvaran rangon de la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la Hillsboro High School de Hillsboro (Oregono Usono).
Friedrich Karl Arnold Schwassmann
. Post lernadoj en Leipzig, Berlino kaj Göttingen, li dungiĝis en 1897 en la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl, kie li restis ĝis sia emeritiĝo en 1934.
Kun Arthur Arno Wachmann, li malkovris la 29P/Schwassmann-Wachmann, 31P/Schwassmann-Wachmann kaj 73P/Schwassmann-Wachmann.
Apogeo
Apogeo laŭ PIV estas: esti ĉe la apogeo de sia famo, de la sukceso.
Fülöp Láng
Biografio
Fülöp Láng ricevis kantolecionojn en Vieno de de:Richard Lewy. Li debutis en Lemberg, poste li havis rolojn en Hamburgo, Hanovro, Berlino, Roterdamo kaj Vieno, Munkeno kaj Nurenbergo. Lia hungara debuto okazis en 1869 en Nacia Teatro (Pest). Li estis kantisto de la teatro jardekon, post malfermo de la Reĝa Operejo de Budapeŝto li estis fondinta membro ĝis sia emeritiĝo en 1892. Li edziĝis en 1874.
Roger Léger
Roger Léger (naskiĝis en 1895 en Périgueux, mortis en 1983 en La Tour-Blanche (Dordogne, Francio) estis franca esperantisto.
Roger Léger brile karieradis kiel militisto, kaj fariĝis kolonelo.
Kunlabore kun Doktoro André Albault, li verkis vortaron Dictionnaire Français-Espéranto (Vortaro Franca-Esperanto) (1961), kiu fariĝis referenco en Francio dum pli ol trideko da jaroj.
Ágoston Fischer-Colbrie
Ágoston Fischer-Colbrie [Agoŝton fiŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fischer-Colbrie Ágoston estis hungara-slovaka, pastro, episkopo, kanoniko, profesoro.
Ágoston Fischer-Colbrie naskiĝis la  1863 en Hungara reĝlando en Zselíz (nuntempa Želiezovce en Slovakio). Li mortis la 1925 en Košice en Ĉeĥoslovakio.
Biografio
Ágoston Fischer-Colbrie post la gimnazio li lernis teologion en Vieno (ankaŭ en Pázmáneum), li doktoriĝis en 1888. Pli frue li pastriĝis en 1886. Komence li estis pastro, poste eklezia arkivisto en Budapeŝto, poste en Esztergom. En 1890 li revenis al Vieno, kie li estis direktoro de la eklezia altlernejo. Liaj baldaŭaj postenoj aŭ titoloj estis: Li ricevis premiojn en 1909 kaj 1925. En 1919 li deklaris sin fidelulo de Ĉeĥoslovakio, tial li restis plu episkopo.
Pastiĉo
Pastiĉo (de la itala pasticcio, «pasteĉo») estas imito de la stilo de aŭtoro aŭ artisto kiu ne celas la plagiaton. Oni povas malkovri pastiĉojn en ĉiuj literaturaj kaj artaj kampoj. Pastiĉo ne estas la sama ol parodio aŭ karikaturo, kvankam la vorto «pastiĉo» foje estas uzata kiel sinonimo de «parodio».
Pastiĉo en muziko
Pastiĉoj en muziko estis realigitaj de Frank Zappa en tute sia verkaro.
Pastiĉo en arkitekturo
Ekzistas ekzemple multnombraj replikoj de la kastelo de Versailles en la mondo.
David Šimek
Mgr. David Šimek (naskiĝis en 1977 ) estas iama instruisto kaj nuntempa urbestro de Svitavy.
En la Naturscienca fakultato de la Universitato Palacký en Olomouc li finstudis la fakojn geografio, biologio kaj geologio kaj poste en la Filozofia fakultato samloke la fakon Lerneja manaĝerado.
Ekde la jaro 2002 li laboris kiel instruisto kaj ekde 2005 direktoro en la bazlernejo Sokolovská en Svitavy. En la posteno de direktoro li restis ĝis 2010, kiam li elektiĝis urbestro de Svitavy. En la baloto li kandidatis kiel nepartiano sur la balotlisto de Sdružení pro město Svitavy (SPMS, Asocio por la urbo Svitavy). . Antaŭe jam ekde la jaro 2006 li estis membro de la urba parlamento.
Setubinha
Setubinha (prononco: setubija, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Mucuri (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono Teófilo Otoni (prononco Teofilŭ Otoni). Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun Novo Cruzeiro, Minas Novas, Malacacheta, Angelândia kaj Capelinha.
David Šimek
David Šimek havas du infanojn.
Esperanto
Okaze de la Esperanta Vikimanio okazinta en Svitavy fine de oktobro 2011, David Šimek kiel urbestro akceptis la 27-an de oktobro la partoprenantojn en la urbodomo kaj la 28-an ĉeestis unuan parton de la (plej parte esperantlingva, sed komence kun ĉeĥa interpretado) solena programo omaĝe al la 10-jariĝo de Vikipedio en Esperanto, okazanta kadre de tiu aranĝo. Kadre de sia parolo dum la urbodoma akcepto, li promesis al la partoprenantoj ne ellerni esperanton, sed almenaŭ saluti ilin en esperanto dum la sekva fojo kiam li alparolos esperantistojn.
Setubinha
Eksteraj ligiloj
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Viesly
Viesly estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 350 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Viesly situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.
Viesly etendiĝas sur 10,67 km².
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jacques Ladeuille, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Lokaj famuloj
Édouard Depreux, franca politikisto, naskiĝis en Viesly en 1898.
Administrado
Viesly apartenas al la kantono de Solesmes, kies ĉefurbo estas Solesmes. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Kastelo de Csobánka
La Kastelo de Csobánka (konata ankaŭ Kastelo Margit-liget) estas historia monumento en Hungario, en ekstera parto de Csobánka.
Historio
En tiu pitoreska valo kuracisto konstruis sanatorion en la jaroj 1897 kaj 1898. Li nomumis la lokon pri jam mortinta edzino Margit. En 1909 alia kuracisto aĉetis la kastelon kaj trakonstruis ĝin al sanatorio pri pulmomalsanuloj. Ekde 1917 la pli novaj gastoj estis orfoj, kies iamaj patroj estis falintoj dum la 1-a mondmilito. La edukistoj estis katolikaj monaĥinoj. En 1950 ili estis forpelitaj, samtempe la pli nova funkcio estis kuracpedagogio. Ekde 2007 ia ina monaĥa ordeno ricevis la kastelon por cent jaroj.
Domecy-sur-Cure
Domecy-sur-Cure estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 450 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Domecy-sur-Cure etendiĝas sur 20.57 km², kaj havis 450 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 22 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Kastelo de Csobánka
Konstruaĵo
En la kastelo mortis aktoro Gyula Vízvári.
Domecy-sur-Cure
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Noëlle Rauscent, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Domecy-sur-Cure apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Comlăușa
Comlăușa [komləuŝa] (Ugocsakomlós) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Negrești-Oaș. En 1910 ĝi nombris 944 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 852 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1378. Ĝis la 19-a jarcento ĝi estis rusina-hungara vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bătarci.
San Francisco Esperantista Regiona Organizo
San Francisco Esperantista Regiona Organizo (SFERO) estas la regiona Esperanto-grupo por la urbo San-Francisko kaj la ĉirkaŭa regiono de la sanfranciska golfo. Ĝi membras en la landa asocio Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (ELNA), kaj estas inter la pli motoraj Esperanto-grupoj en la nordamerika kontinento, kie en multaj aliaj lokoj la unuopaj esperantistoj loĝas tro distance por efektive realigi grupan kunlaboron. Sekretario kaj kastisto de SFERO de multaj jaroj estas William R. Harmon.
La asocio kunsidas unu fojon en monato (la unuan sabaton) krom en julio kaj aŭgusto. Dum la somero, oni kutime okazigas piknikojn je diversaj datoj. Krome, interalie en 2011 la regiona grupo gastigis la Landa Kongreso de ELNA, kiu okazis en la proksima urbeto Emeryville (Kalifornio), kie ankaŭ situas la Centra Oficejo de la landa asocio.
Christian Darbellay
Christian DARBELLAY (naskiĝis la 9-an de majo 1952 en Liddes, Svisio) estas svis-devena inĝeniero kaj esperantisto ekde 1976, vivanta ekde 1977 en Germanio.
Darbellay estis ĝenerala sekretario de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE) 1981-1987 kaj en 1981 eldonis leksikonon kun biografioj kaj bibliografioj de Esperant-lingvaj sciencistoj.