cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anton Mauve
Rilato kun Vincent van Gogh
Oni supozas, ke Mauve estis aŭdinta pri tiu rilato (kvankam la letero de van Gogh ne diras tion klare) kaj rompis la asocion pro tio. Tamen, tiu rilato jam estis damaĝita fine de januaro. Tamen, van Gogh plue tenis Mauve en tre alta estimo kaj dediĉis unu el liaj plej ikonaj pentraĵoj al la memoro de Mauve tuj aŭdinte pri ŝia subita morto.
La patrino de Mauve nome Elisabeth Margaretha Hirschig estis kuzino de Anton Hirschig, juna nederlanda artisto kiu estis kunloĝanto de van Gogh en la loĝejo Auberge Ravoux en la momento de la morto de van Gogh.
Polenaktion
La deportado al Zbąszyń (Zvonŝin) okazis en oktobro 1938, kiam la nazia reĝimo komencis deporti el Germanio ĉiujn judojn kiuj ne estis civitanoj de la ŝtato, kaj precipe polojn. La germana kodo de la operacio estas Polenaktion, kaj en multaj lingvoj la okazaĵoj tiel nomiĝas.
En la lastaj tagoj de oktobro 1938, la nazioj rondigis pli ol 18 000 judojn kiuj vivis en Germanio, kaj kiuj iame posedis la polan civitanecon. Multaj el tiuj judoj vivis la plej multon el sia vivo en Germanio, kaj ili ankaŭ inkluzivis germanaj veteranoj de la Unua Mondmiliton. Ĉi tiuj judoj estis deportitaj el Germanio kaj metitaj en nenies tero apud la pola urbeto Zbąszyń ĉe la pola-germana landlimo. La pola registaro rifuzis akcepti ilin, laŭ la Civitaneco-Leĝo de marto 1938, en kiu la polaj aŭtoritatoj decidis elproprigi polan civitanecon de tiuj vivantaj ekster Pollando dum pli ol 5 jaroj.
La judoj restis en la limregiono, sen ŝirmejo kontraŭ la malvarmo, kaj suferis de malsano kaj malsato. La tendaro de la deportitoj enfokusigis la atenton de la tutmondaj amaskomunikiloj. Post mobilizado de la tutmonda publika opinio la deportitoj ricevis manĝaĵojn kaj medicinajn provizojn de Usonjuda Kundistribua Komitato (UJKK), la pola Ruĝa Kruco kaj de polaj judaj organizoj. Ĉe la fino de intertraktadoj inter la pola kaj germana registaroj estis interkonsentita ke la pola registaro enmetu la deportitojn.
Tilaberi
Tilaberi aŭ Tillabéri (literumita ankaŭ Tillabéry) estas loĝloko en la nordokcidente de Niĝero. Ĝi estas je 120 km nordokcidente de la ĉefurbo, Niameo, ĉe la rivero Niĝero. ​ Ĝi estas grava bazarurbo kaj administracia centro de la Distrikto Tilaberi kaj de la Regiono Tilaberi. La urbo havas loĝantaron super loĝantoj en la censo de 2001. ​
En la areo estis gravaj populacioj de ĝirafoj ĝis la 1980-aj jaroj.
Nuenen
Nuenen (nederlanda prononco: [ˈnynə(n)]) estas urbo en la municipo Nuenen, Gerwen en Nederwetten en Nederlando. El 1883 ĝis 1885, Vincent van Gogh loĝis kaj laboris en Nuenen. En 1944, la urbo estis loko de batalo dum la Operaco Market Garden de la Dua Mondmilito. La loka dialekto estas nomata Peellands. In 2009, Nuenen havis 22 437 loĝantojn.
Vidindaĵoj
La malnova centro de la vilaĝo Nuenen montras triangulan placon, nomitan “De Berg” (La Monto) kun fama tilio. De tie la “Bergstraat” (Montstrato), gvidas al pli granda triangula verdaĵo, “Het Park” (La Parko). Tiun ĉi oni konstruis en la 19a jarcento kaj ĉi tie oni trovas la muzikkioskon, statuon honore al Vincent van Gogh kaj monumenton kiu memorigas la Fratulinojn de l’ Amo.
Van Gogh Kerkje. La “Hervormde Waterstaatkerk”, (reformacia preĝejo) datiĝas de 1824. La eta preĝejo pitoreske troviĝas sub la arboj en la ombro de la Parko “Houtrijk”, malnova vilaoĝardeno. La patro de Vincent van Gogh estis pastoro ĉi tie. Vincent van Gogh plurfoje pentris la preĝejon. Nuntempe uzata por specialaj ceremonioj kaj kulturaj kunvenoj.
Sándor Sólymos
Sándor Sólymos [ŝAndor ŝOjmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sólymos Sándor estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto.
Sándor Sólymos naskiĝis la en Debrecen.
Biografio
Sándor Sólymos maturiĝis en arkitektura mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1970, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1976. Inter 1976-1978 li estis asistanto en Arkitektura Altlernejo de Pécs. Inter 1878-1987 li estis arkitekto en instituto en Budapeŝto, krome li daŭre instruis en la altlernejo, eĉ en la teknikuniversitato. Intertempe en 1983 li akiris filozofian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Inter 1984-1987 li estis esploristo en Hungara Belarta Altlernejo, poste li estis lektoro, inter 1991-1999 docento, fine katedrestro samloke ĝis la pensiuliĝo en 2017. Intertempe li habilitiĝis en 2005. Ekde 2006 li instruis ankaŭ en Arta Universitato Moholy-Nagy. Li ricevis arkitekturan premion en 2006. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn inter 1981-1988.
János Spáda
János Spáda, laŭ hungarlingve kutima nomordo Spáda János estis hungara arkitekto. Liaj nepoj estis Béla Orbán kaj László Orbán (geografo).
Biografio
János Spáda akiris arkitekturan diplomon en Budapeŝto, poste li malfermis atelieron en Kolozsvár. Ĝenerale li ne faris planojn, sed li konstruis plurajn konstruaĵojn laŭ alies planoj. Li mortis pro pulma infekto en sia aĝo 35, lia morto ŝokis la publikon. Liaj komenciĝantaj konstruaĵoj estis finfaritaj fare de alia arkitekto-majstro. Li postlasis edzinon kun tri idoj. Li estis entombigita en Tombejo de Házsongárd.
Grafena oksido
Grafena oksido (GO) estas karbono-bazita dudimensia nanomaterialo, kiu estas kutime produktita per la reago de grafito kun forta oksidiga ĥemiaĵo kaj posta akva prilaboro. Ĝi konsistas el ampleksa sesangula karbonskeleto, kiu havas varian kvanton da punktoj kaj ampleksajn truodifektojn ene de la karbona ebeno. Tiu ĉi karbona krado estas ornamita per oksigen-enhavantaj funkciaj grupoj ambaŭflanke kaj ĉe la rando. Ĉi tiu materialo estas promesplena komenca materialo por la amasproduktado de grafeno. La nomo "grafenoksido" estas la baza esprimo por ĉiuj monotavolaj grafen-derivaĵoj kun oksigen-enhavantaj funkciaj grupoj, dum plurtavola grafenoksido estas referita kiel "grafitoksido".
Parta ĝis kompleta redukto de la grafena oksido povas esti atingata en multaj malsamaj efikaj manieroj. Por kemia redukto estas uzataj natria borohidrido, glutationo, askorbata acido (vitamino C), hidrazino (24 horojn je 100°C) aŭ hidrogena jodido. Krome, redukto ankaŭ eblas per mallonga traktado kun plasmo el hidrogena gaso dum kelkaj sekundoj, forta lumpulso, kiel tiu de ksenona fulmlumo aŭ ultraviola radiado. La reduktanta efiko de ultraviola lumo povas esti grandege pliigita per 1- aŭ 2-procenta miksaĵo de acetono kaj izopropanolo en akvo. La metodo de "redukto" ofte priskribita en la literaturo per la ago de natria aŭ kalia hidroksida solvaĵo aŭ traktado ĉe altaj temperaturoj baziĝas sur misproporcia reago kaj la rilata parta detruo de la karbona krado per formado de CO/CO2.
Kompare kun la aliaj konvenciaj metodoj de produktado de grafeno, kiel ekzemple mekanika eksfoliado aŭ kemia vapordemetado, produktado je gram- aŭ kilograma skalo facile eblas kaj ne limigitas al individuaj karbonfilmoj.
Muerte de un ciclista
Muerte de un ciclista (Morto de biciklanto) estas hispan-itala filmo reĝisorita de Juan Antonio Bardem.
Josef Hörl
Josef HÖRL (naskiĝinta la en Saalfelden mortinta la  estis aŭstra kamparano, salcburgia parlamentano (1964-1984) kaj tria prezidanto de la landa parlamento de Salcburgio (1979-1984).
Hérmedes de Cerrato
Hérmedes de Cerrato [ERmedes dezeRAto] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio angule al provincoj Valadolido kaj Burgoso. Ĝi apartenas al la komarko El Cerrato. La loknomo Hérmedes de Cerrato estas etimologie komprenebla kiel Ermitoj de Cerrato, alude al la komarkonomo.
Josef Hörl
Vivo
Post fino de la deviga lernejtempo en Saalfelden li frekventis post la Dua mondmilito la agrikulturan faklernejon je Bruck an der Großglocknerstraße. Ekde 1957 li farmistece memstaris (Hanslbauer) en sia naskiĝurbo.
Sian politikan karieron li komencis sur lokala nivelo estante inter 1969 kaj 1977 ano de la urba konsilantaro saalfelden-a. Sed jam ekde 1959 li aktivis komunumpolitikiste. Inter 1977 kaj 1989 Hörl estis vicurbestro. Ekde la 19.6.1964 li ankaŭ membris ĉe la Landa parlamento salcburgia por Aŭstra Popola Partio (ÖVP). Inter 1977 kaj 1979 li estis partikluba vicestro kaj elektitis en la 15.5.1979 tria prezidanto parlamenta. Tiafunkcie li retiriĝis ekzakte kvin jarojn poste. Enpartie Hörl estis inter 1959 kaj 1972 partiĉefo por Pinzgau, krome inter 1963 kaj 1979 distrikta estro de la porfarmista unuiĝo Salzburger Bauernbund, unu el kvar klasaj organizaĵoj de ÖVP.
Hérmedes de Cerrato
Geografio
Ĝi limas kun Cevico Navero, Villaconancio, Castrillo de Don Juan, Vertavillo, Castroverde de Cerrato, Torre de Esgueva, Fombellida kaj Canillas de Esgueva, el kiuj la kvar lastaj apartenas al la provinco Valadolido.
Josef Hörl
Vivo
Hörl krome inter 1958 kaj 1998 agis kiel kontrolkomisionprezidanto de la disktrikta lakteja kooperativo Pinzgauer Molkereigenossenschaft estante inter 1970 kaj 1995 konsilisto de la Salcburgia agrikultura ĉambro. Inter 1983 kaj 1995 finfine li grivis la laborrondojn de la brutbredistoj ARGE Pinzgauer Rinderzüchter.
Hérmedes de Cerrato
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ne estas restaĵoj de iamaj muregoj, kio sugestas pli malfruan fondodaton, kompare kun aliaj proksimaj loĝlokoj. Ĉefa frua enspezofonto estis transmigra brutobredado.
En la 10-a jarcento oni konstruis la ermitejon de la Virgen de la Era, de mozaraba stilo, kaj en la 11-a jarcento estis fondita la Abatejo de Hérmedes kun propra abato en la Katedralo de Palencio. Tiam jam ekzistis la loĝloko San Sebastián, dependanta de la Abatejo de Husillos. En dokumento de la Katedralo de Burgoso datita en la 11-a jarcento oni citas la loĝlokon kiel “San Juan de Heremitas de Cerrato”.
En la 14-a jarcento la du loĝlokoj konstituis la municipon Hérmedes, sed en la 16-a jarcento San Sebastián senhomiĝis kaj nun estas neniu restaĵo. Fine de la 18-a jarcento Hérmedes estis reĝa urbo, kaj nesenjordependa.
Dum la Milito de Hispana Sendependigo (1808-1814) la loko estis rabita de la francaj trupoj. Tiukadre oni devis plugi naturajn terrenojn, kio ŝanĝis komplete la geografion de la teritorio.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la ermitejo, ikona kverkego, ktp., dum la vinkeloj, male al plej najbaraj lokoj, ne estas subteraj en naturaj ĉirkaŭaĵoj, sed sub la propraj hejmoj, pro kio ili ne estas publike viziteblaj, kvankam same konsistigas longegajn (ĝis kilometrajn) subterajn koridorojn kun apartaj ĉambroj.
Hannele Pokka
Hannele POKKA (naskiĝinta 25-a de majo 1952 en Ruovesi) estas finna politikisto kaj verkisto de nefikcio. Ŝia partio estas Finnlanda Centro. Ŝi apartenis al la parlamento en 1979–1994. En 1991–1994 Pokka estis ministro pri justico kaj en 1994–2008 guberniestro de Laponio. Ŝi estis la unua virina guberniestro de Finnlando.
Aviadila kraŝo
Aviadila kraŝo, aviadila frakaso aŭ aviadila katastrofo rilatas al malsamaj specoj de aviadilaj akcidentoj, depende de la uzokutimo. Kontraste al flugakcidento, la esprimo ne estas oficiale difinita. En oficialaj publikaĵoj, ekzemple de germanaj ŝtataj oficejoj pri aviadila trafiko, kraŝoj rilatas al flugakcidentoj en kiuj la maŝino perdas sian kapablon flugi kaj ne plu povas esti surterigita en kontrolita maniero. Perdi kontrolon dum la aviadillo ankoraŭ kapablas flugi ankaŭ povas kaŭzi kraŝon, ekzemple per operaciaj eraroj flanke de la pilotoj kiel en la kazo de la flugo Air France 447.
Male al tio, kion aviadilaj pasaĝeroj ofte timas, la paneo de ĉiuj motoroj, ekzemple pro manko de fuelo, ne nepre kondukas al kraŝo. Aviadiloj estas ĝenerale flugtaŭgaj eĉ sen la puŝo de la motoroj, sed tiam la piloto devas redukti altecon en glita flugo por konservi rapidecon de la aviadilo. Iuj grandaj aviadiloj havas specialan, faldeblan ventoradon por krizprovizo de la teknikaj sistemoj, kiu estas movita de la relativa vento.
Vidu ankaŭ
Kaj pli ĝenerale
Frakaso
Frakaso laŭ esperantaj vortaroj kiel la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) estas unue perforta kaj tre brua disrompo kaj dispecigo, kaj due en pli vasta sence tute detrui, komplete neniigi ion aŭ iun.
Aparte la vorto povas aludi al
Ĉe fervojaj akcidentoj, kiuj povas estis simile dramaj katastrofo, la vorto frakaso malpli ofte uzatas, probable ĉar trajnoj principe tiom robustas, ke dispeciĝo al multegaj partoj malpli facile imageblas. Tamen, se fervojo ekzemple per akcidento elreliĝas en alta montaro kaj falegas en abismon, tiam certe uzo de la vorto frakaso estus adekvata. Sed io tia ne tiom ofte okazas.
Fervoja akcidento
Fervoja akcidento - aŭ pli formale "incidento en trajnotransporto" - estas akcidento kiu estas kaŭzita rilate al la funkciado de fervojo kaj rezultigas personan vundo(j)n aŭ morto(j)n, aŭ signifan materian damaĝon. La svisa sekureca esplorkomisiono (germane Schweizerische Sicherheitsuntersuchungsstelle SUST, france Service suisse d’enquête de sécurité SESE, itale Servizio d’inchiesta svizzero sulla sicurezza SISI) difinas akcidentojn por ĝia areo kiel "okazaĵojn kiuj rezultigas mortigan aŭ gravan vundon al persono, materian damaĝon de pli ol 100 000 svisaj frankoj aŭ la liberigon de signifaj kvantoj de danĝeraj substancoj" en la medion.
Akcidentoj estas konataj ekde la fruaj tagoj de la fervojo. La plej malnova noto pri tio venas de brita minejo en la 17-a jarcento. En tiu tempo, la veturiloj estis movitaj kun muskolforto sur lignajn relojn. Tamen, la dokumentaj fontoj el la fruaj tagoj de la fervojo estas tre nekompletaj. Nur en Britio, kie ŝtata fervojista inspektoro estis establita jam en 1840, fervojaj akcidentoj jam ekde tiam estis sisteme dokumentitaj.
Kun la ekuzo de vapormaŝinoj por generi energion por fervojoj, do kun la invento de la vaporlokomotivo, ekaperis akcidentoj kiuj estis specife rilataj al vapormaŝinoj, kiel ekzemple krevoj de vaporkaldronoj aŭ fajroj, aliflanke tiuj rilataj al la granda maso, la rapideco kaj la malalta frotado de la rado-rela sistemo kaj la relative longaj bremsaj distancoj de trajno. Tria fonto de akcidentoj estas nefervojaj intervenoj en fervoja trafiko, ĉefe tra trafikakcidentoj kun aliaj veturiloj, homoj kaj evetuale grandaj bestoj ĉe traknivelaj pasejoj, memmortigoj kaj murdistoj.
Hirsjärvi
Hirsjärvi estas lago en Somero. Ĝia supermara alteco estas 81,2 m, longo de bordo 22,2 km, areo 2,522 km², meza profundo 5,75 m kaj la plej granda profundo 30,43 m. Ĝia akvo estas malluma. Ĝi havas riĉan fiŝaron. Al Hirsjärvi fluas ekzemple lago Painionjärvi, kaj Hirsjärvi elfluas al lago Kirkkojärvi.
Narteciacoj
La narteciacoj (Nartheciaceae) estas planta familio el angiospermoj (unukotiledonoj). Tiu familio apartenas al la ordo dioskorealoj (Dioscoreales). Ĝi enhavas 5 genrojn kaj 36 speciojn,. Ĝia tipa genro estas nartecio.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (7 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Piperidinosulfonila klorido
Piperidino-1-sulfonila klorido estas organika-sulfura funkcia grupo apartenanta al la familio de la sulfonilaj kloridoj. Ĝi estas senkolora aŭ bruna likvaĵo tre sensebla al akvo, bazoj, aminoj, fortaj oksidigagentoj. La sulfuro de la molekulo okupas la centron de la strukturo ĉirkaŭita de la kloro, du oksigenatomoj kaj la Piperidino. Sulfonilaj kloridoj hidroliziĝas al la ekvivalenta sulfonata acido. Kun amoniako ĝi donas sulfonamidon kaj kun hidroksidoj ĝi produktas la respektivan salon.
Leo Funtek
Leo Funtek (1885–1965) estis slovenia dirigento, kiu laboris speciale en Finnlando. Li laboris en urborkestrejoj de Viipuri kaj Helsinko. Li instruis en Sibelius-Akademio. Li estis profesoro.
Ildikó Rejtő
Ildikó Rejtő, laŭ hungarlingve kutima nomordo Rejtő Ildikó estis hungara skermisto (rapiristo), kvinfoja olimpiano, dufoja olimpika ĉampiono, monda ĉampiono, trejnisto, membro de la Sportisto de la nacio. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Ujlaky Jenőné kaj Sági Györgyné.
Biografio
Ildikó Rejtő devenis el juda familio. Ŝi naskiĝis preskaŭ surda. Pro skoliozo ŝi komencis skermi, ekde 1951 jam en sportkluboj. Inter 1961 kaj 1980 ŝi estis hungara ĉampiono 16-foje. Ŝi estis olimpiano daŭre inter Somera Olimpiko 1960 kaj Somera Olimpiko 1976 kun 2 oraj, 3 arĝentaj kaj 2 bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua kvinfoje. Ŝi akiris trejnistan diplomon en 1975 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ŝi edziĝis dufoje. Ŝi ricevis premiojn inter 1960-2021.
Jawaher bint Hamad Al Thani
Ŝejkino Jawaher bint Hamad Al Thani [Ĝaŭaher bint Hamad Al Thani], plennome Jawaher bint Hamad bin Suhaim Al Thani (جواهر بنت حمد بن سحيم) de Kataro (naskiĝis en 1984), apartenas al dinastio Al Thani per naskiĝo kaj geedziĝo. La, ŝia onklo, la emiro Hamad bin Ĥalifa Al Thani, sciigis antaŭ membroj de la reĝa familio kaj elstaraj personoj en la katara socio, sian volon abdiki favore al ŝia edzo kaj prakuzo Tamim.
Biografio
Jawaher bint Hamad Al Thani, naskita en Doho, Kataro, estas la filino de ŝejko Hamad bin Suhaim Al Thani (kiu estis senpostena ministro) kaj lia unua edzino, ŝejkino Hessa bint Ahmad Al Thani, filino siavice de ŝejko Ahmad bin Saif Al Thani.
Ŝia nomo, Jawaher [Ĝaŭaher], aŭ Jawahir, tradukiĝas kiel "Juvelo".
Ŝi edziniĝis kun sia prakuzo, ŝejko Tamim bin Hamad Al Thani (tiam Kronemiro de Kataro), en Palaco Al-Wajbah, Doho, la.
Ili estas gepatroj de kvar infanoj:
Kopaj (stacidomo)
Kopaj (Копай) estas fervoja stacio en Kopaj (Vinica provinco), loĝloketo en Ukrainio.
Kalvadoso (brando)
Kalvadoso (Calvados, familiare "Calva") estas alkohola trinkaĵo. Ĝi estas farita el distilita cidro en Normandio, unu el la plej malnovaj Provincoj de Francio (kreita en 911). Ĝi ricevis sian nomon de loko nomata Calvados, fama pro ties produktado (foje nomata «Pays d'Auge»). Ĝi ankaŭ estas farita en aliaj lokoj en Normandio inkluzive de Manche (Cotentin) kaj Orne.
Kiel Kalvadoso estas farita
La maniero fari Kalvadoson estas distili cidron dufoje. La unuan fojon, kiam tio efektiviĝas, la rezulto estas likvaĵo enhavanta 28% ĝis 30% da alkoholo. La duan fojon kiam tio efektiviĝas, la kvanto de alkoholo pliiĝas ĝis ĉirkaŭ 40%.
Ekde 1942 Kalvadoso havas sian propran Appellation d'Origine Contrôlée (AOC), kio signifas, ke ĝi devenas de unu loko. La reguloj estas:
Kiel Kalvadoso estas servata
Kalvadoso povas esti servata ĉu sola ĉu kun glacikuboj, kiel koktelo, aperitivo aŭ kiel digestigilo. Ĝi tre bone sidas kun fromaĝo, ĉokolado, deserto aŭ glaciaĵo. Oni ankaŭ povas manĝi krespojn kun Kalvadoso.
Kalvadoso ankaŭ povas esti aldonita al kafo. Homoj kutime faras tion fine de la vespermanĝo.
Oratorarto
Oratorarto aŭ retoriko estas la arto paroli per elokventeco. Duarange, la termino aludas ankaŭ al literatura ĝenro formita per teknikoj kiel la diskurso, la militinstigo, la disertacio, la prediko, la panegiro, inter aliaj.
Tiu dua signifo pli ampleksa estas aplikita al ĉiuj literaturaj procezoj kiuj estas planitaj aŭ esprimitaj per la sama celo de konvinkaj intencoj. Tiu celo konvinki la ricevanto estas tio kio diferencigas la oratorarton disde aliaj parolaj komunikaj procezoj. Same kiel la celo de la didaktiko estas instrui kaj la celo de la poetiko estas distri, la celo de la oratorarto estas konvinki pri io. La persvado konsistas en tio ke per la tialoj esprimitaj parole oni deduktas, movas, instigas, pelas, trudas, devigas aliulon kredi aŭ fari ion. Tamen, tiu ne estas ties nura celo. La intencaro de la publika oratorarto povas gami el transmitado de informaro al motivigo por ke la homoj iel ajn agadu, sed simple ankaŭ rakonti historion. La bonkvalitaj oratoroj devus esti kapablaj plifortigi aŭ ĉefe ŝanĝi la emociojn de la publiko kaj ne nur informi al ili. La oratorarto povas esti povega ilo uzebla por celoj kiaj motivigo, influo, persvado, informado, traduko aŭ simpla distro.
Vidu ankaŭ
English-Speaking Union (ESU)
Retoriko
Retoriko (libro)
Ekstera rilato
(en) Speaking resources - ESU
Kopaj
Kopaj (Копай) estas loĝloketo en Vinica provinco, Ukrainio. Ĝi havis loĝantojn en 2001.
Monreal de Ariza
Monreal de Ariza [monreAL deaRIza] estas municipo de Hispanio, en la okcidento de la komarko Comunidad de Calatayud kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La municipa teritorio enhavas submunicipon Granja de San Pedro (Bieno de Sankta Petro), je ĉirkaŭ 4 km de Monreal.
Verónica Forqué
Verónica FORQUÉ Vázquez-Vigo (Madrido, 1a de decembro 1955 - Madrido, 13a de decembro 2021) ​ estis hispana aktorino kaj reĝisorino, kiu ricevis kvar Goja-premiojn.
Monreal de Ariza
Geografio
Monreal de Ariza estas municipa teritorio en la okcidento de la komarko Comunidad de Calatayud, kie ĝi estas okcidente de Ariza.
Verónica Forqué
Ŝi elstaris pro sia partopreno en filmoj reĝisoritaj de Pedro Almodóvar kiel ¿Qué he hecho yo para merecer esto? kaj Kika kaj pro sia laboro kun famaj reĝisoroj, inter ili Carlos Saura, Luis García Berlanga kaj Fernando Trueba. Krome ŝi estis elektita de Stanley Kubrick por la dublado en hispanan de la rolulo de Shelley Duvall en The Shining. Ŝi ĉefe laboris por kino kaj televido, sed Forqué mem foje asertis, ke ŝi ĉefe preferis labori en teatro.
Monreal de Ariza
Geografio
La loĝloko Monreal de Ariza mem estas je 131 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 771 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la limo kun la provinco Sorio. Ĝi estas norde de Torrehermosa kaj inter Ariza oriente kaj Santa María de Huerta sudokcidente laŭ la aŭtoŝoseo A-2 laŭ la fluejo de la rivero Jalón. Monreal estas la unua loĝloko de Aragono ĉe la aŭtoŝoseo A-2 kiu venas el Madrido.
Verónica Forqué
Kariero
ŝi ekkarieris en filmoj reĝisoritaj de sia patro José María Forqué komence de la 1970-aj jaroj, kaj iĝis aktorino de komedio dum la 1980-aj jaroj, kiam ŝi ricevis kelkajn Goja-premio]jn. Ŝia granda elrompo en kinkariero okazis kiam Pedro Almodóvar faris ŝin la aminda Cristal de ¿Qué he hecho yo para merecer esto? (1984). Ŝi laboris por Fernando Trueba en Sé infiel y no mires con quién kaj [[El año de las luces, pro kiu oni atribuis al ŝi sian unuan Goja-premion kiel duaranga aktorino.
Ŝia amikeco kun Fernando Colomo rezultis en du sukcesaj komedioj nome Bajarse al moro kaj La vida alegre, pro kiu oni atribuis al ŝi sian unuan Goja-premion kiel ĉefa aktorino; kaj samjare, (1988) oni atribuis al ŝi duan Goja-premion kiel duaranga aktorino pro Moros y cristianos, de Luis García Berlanga.
Monreal de Ariza
Historio
La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a. Ĝia kastelo estis fondita de tiu reĝo en 1128, kaj en la mezepoka dokumentaro ĝi aperas kiel «Mont Real aldea Farizie». La fondo de tiu setlejo rilatis al la neceso krei defendejon kiu bremsu la avancon de Alfonso la 7-a de Kastilio. Tial ekde sia reloĝado Monreal de Ariza estis la plej okcidenta punkto kiun dominis Alfonso la 1-a en la baseno de Jalón. Oni komisiis ĝin al Gastono la 4-a de Bearne el Majo ĝis Decembro 1128, kaj al Lope Garcés de Urid en Januaro 1135.
Dum la Milito de la du Petroj, ĝi estis portempe okupita de kastilianoj en 1362, kaj en 1381 estis vendita de Petro la 4-a al Guillén de Palafox, kun Ariza kaj ĝiaj domaroj. En 1429 la loko estis denove kaptita de kastilianoj, kiuj okupis ĝin ĝis 1436. Post ties rekupero ĝi revenis al la familio Palafox, kiu havis ĝin ĝis la 17-a jarcento.​
Verónica Forqué
Kariero
Komence de la 1990-aj jaroj, ŝi eklaboris kun Manuel Gómez Pereira en la komedioj Salsa rosa kaj ¿Por qué lo llaman amor cuando quieren decir sexo?, kunlaboro kiu ripetiĝis en 2005 per Reinas. En 1993, oni atribuis al ŝi sian kvaran Goja-premion kiel ĉefa aktorino en Kika, de Pedro Almodóvar, kun kiu ŝi estis laborinta antaŭe en ¿Qué he hecho yo para merecer esto? kaj Matador.
Monreal de Ariza
Historio
Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Monreal de Ariza kie oni malaltiĝis el 996 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 193 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.
Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.
Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo Asunción (nun ne funkcianta), la kastelo, kaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la rivero.
Émile Bernard
Émile Henri BERNARD (28a de aprilo 1868 – 16a de aprilo 1941) estis franca post-impresionisma pentristo kaj verkisto, kiu havis artajn amikecojn kun Vincent van Gogh, Paul Gauguin kaj Eugène Boch, kaj poste, kun Paul Cézanne. Plej el lia plej elstara verkaro estis plenumita estante li ankoraŭ juna, en la jaroj 1886 al 1897. Li estiso asocia ankaŭ kun Klozoneismo kaj Sintezismo, nome du artaj movadoj de la fino de la 19-a jarcento. Malpli konata estas la literatura verkaro de Bernard, kio konsistas en teatraĵoj, poezio kaj arta kritikaro same kiel arthistoriaj tekstoj kiuj enhavas unua-manan informaron pri la ŝlosila periodo de la moderna arto al kiu Bernard mem kontribuis.
Biografio
Li naskiĝis en Lille, kie li estis edukita ĉefe de sia avino, kiu tie posedis vestolavejon kaj helpis lian karieron. La familio translokiĝis al Parizo en 1878, kie li studis en mezlernejo kaj poste en la École nationale supérieure des arts décoratifs. En 1884, li aliĝis al la Ateliero de Fernand Cormon kie li eksperimentis per impresionismo kaj punktismo kaj amikiĝis kun kolegaj artistoj kiel Louis Anquetin kaj Henri de Toulouse-Lautrec. Poste li piedveturis tra Bretonio, kie li enamiĝis el tradicioj kaj pejzaĝo.
Fine de la 1880-aj jaroj li multe amikiĝis kun Vincent van Gogh kaj Paul Gauguin, kun kiuj li interŝanĝis ideojn kaj artajn teknikojn kaj tendencojn.
En 1891 li aliĝis al grupo de simbolismaj pentristoj inter kiuj Odilon Redon kaj Ferdinand Hodler, patro de Hector Hodler (1887-1920), kiu estos kunfondinto de Universala Esperanto-Asocio (UEA). En 1893 li ekveturis, unue al Egipto, kaj poste al Hispanio kaj Italio kaj poste tio lia stilo iĝis pli eklektikisma. Li revenis al Parizo en 1904 kaj restis tie por la cetero de sia vivo. Li instruis en la École des Beaux-Arts ĝis antaŭ sia morto en 1941.
Guzel Jaĥina
Guzel Ŝamiljevna JAĤINA (Гузель Шамилевна Яхина, Гүзәл Шамил кызы Яхина; naskiĝis la en Kazano  ) estas rusia verkistino kaj scenaristino, la aŭtorino de la romano Zulejka malfermas la okulojn.
Vivresumo
Ŝi kreskis en tradicia familio tatara, kaj la rusan lingvon lernis nur en la malfrua infanaĝo, kiam ŝi komencis frekventi la elementan lernejon. Ŝi studis kaj diplomiĝis ĉe la Kazana ŝtata pedagogia instituto, en la fakultato de fremdlingvoj, kaj poste laboris kiel fakulino pri reklamo kaj merkatiko. En 1999 ŝi transloĝiĝis al Moskvo, kie ŝi daŭrigis la studojn en la scenara fakultato ĉe la Moskva Filma Altlernejo. En la ĉefurbo de Rusio ŝi loĝas ĝis nun.
Siajn unuajn rakontojn ŝi publikigis en la revuoj Нева (Nevo) kaj Октябрь (Oktobro). En la revuo Сибирские огни (Siberiaj Fajroj) aperis fragmentoj de ŝia debuta romano Zulejka malfermas la okulojn (Зулейха открывает глаза). Ili vekis grandan intereson ĉe la legantoj, sed la aŭtorino longe ne povis trovi eldonejon. Post la hazarda renkontiĝo kun la estrino kaj posedantino de la literatura agentejo Elkost – Jelena Kostjukoviĉ – la romano ekvidis la tagan lumon kaj tuj fariĝis unu el la plej sukcesaj debutaj verkoj de la rusa kaj monda literaturoj en la lastaj jaroj. Depost la premiero en 2015 ĝi vendiĝis en 120 mil ekzempleroj. La aŭtorino ricevis tre prestiĝajn premiojn: Bolŝaja Kniga kaj Jasnaja Poljana „Lev Tolstoj”. En 2021 Jegor Anaŝkin reĝisoris la filmserion sub la sama titolo. La romano Zulejka malfermas la okulojn estis tradukita en 16 lingvojn.
Jaĥina kontraŭis la invadon de Rusio en Ukrainion deklarante, ke "Kredo je paco estis neforigebla parto de la sovetia infanaĝo, ensorbigante tiun kredon je la identeco de ĉiu el ni. Tiu kredo ŝajnis neŝancelebla, kvazaŭ ĝi daŭrus ĝis la fino de la tempo... La novaĵoj la 24-an de februaro 2022 disbatis min. Mia mondo ne estis renversita, ĝi estis simple detruita", kaj aldonis: "Ĉi tio ne estas mia milito. Mi rifuzas konsideri ĝin la mia."
Agnes Avagyan
Agnes Avagyan (naskiĝis la 1-an de aprilo 1980 en Erevano) estas armena virina karikaturisto kaj ilustristo. Ŝi loĝas en Svislando ekde 2006 kaj laboras plentempe kiel viva karikaturisto, do karikaturisto publike desegnanta siajn portretojn. Kune kun sia edzo, ŝi krome eldonas bibliajn edukajn ludojn.
Infana kaj junulara sportlernejo (GDR)
Origino
Baldaŭ post la fondo de la GDR, la politika gvidado rekonis la interagojn inter konkurenca sporto kaj la sportumado de infanoj kaj junuloj kaj rigardis ĝin kiel la bazon de konkurenca sporto. La sperto de kolektiva sportado en Sovetunio kun ĝiaj Infanaj kaj Junularaj Sportlernejoj (ruse детские и юношеские спортивные школы) lanĉitaj en la 1930-aj jaroj formis la bazon por la enkonduko de la sportlernejoj en la GDR.
La unuaj sportlernejoj de GDR estis kreitaj en la lerneja jaro 1952/1953 fare de la Ministerio por Popola Eduko kunlabore kun la centra ŝtata amasorganizaĵo pri sportado, nomita Deutscher Turn- und Sportbund (DTSB). Ili situis en Berlino, Brandenburg an der Havel, Halberstadt kaj Leipzig, sed diferencis en siaj strukturoj de la sovetiaj modeloj. La teoria bazo estis metita de Günter Thieß, kiu estis skeptika pri la teorioj de Ivan Pavlov ĉar li neglektis la rolon de talento. Kiun oni akceptas en sportan lernejon, estu ankaŭ denaska talento.
Ĝis la lerneja jaro 1953/1954 estis ok lernejoj, en 1959/1960 jam estis 23. Komence, la sportlernejoj estis desegnitaj kiel lernejoj kun plilongigita fizika edukado, ambaŭ en la fako de korpa edukado sume tri ĝis kvar horoj semajne kaj aldone sportdisciplina trejnado de du horoj semajne. La fokuso estis sur la sportaj disciplinoj arta gimnastiko kaj gimnastiko, atletiko, naĝado kaj plonĝado same kiel la sportludoj. Estis registritaj
Tanzania kulturo
Tanzania kulturo estas karakterizita de la respekto, kiun tanzanianoj sentas al la komunumo, kio kondukas ilin al disvolvo de diversaj mekanismoj de reciproka subteno. Estas almenaŭ 120 etnaj grupoj, ĉiuj de kiuj konservas siajn tradiciojn en diversaj manieroj. Ene de ĉiu komunumo oni lernas zorgi infanojn, maljunulojn, junulojn, handikapulojn, ktp., tiel protekti siajn valorojn. La ĉefa agado de la loĝantaro estas kampara, bazita sur viveltena agrikultura ekonomio.
Oficialaj lingvoj
La du oficialaj lingvoj de Tanzanio estas la svahila (Kiswahili) kaj la angla, sed ekzistas aliaj veturilaj lingvoj kiel la araba aŭ la guĝarata, ĉi-lastaj parolataj de komunumoj devenantaj de la hinda subkontinento. La kiunguja, formo de la svahila, estas vaste parolata en Zanzibaro. Entute 128 lingvoj estas parolataj, la plej multaj el la bantua familio. Ankoraŭ la influo de la svahila kontribuis al malfortigado de la pezo de lokaj lingvoj. Ĉi tiu fakto estas precipe rimarkinda en urbaj areoj, kie multaj el la tanzanianoj nur majstras unu el la lingvoj de sia lando.
Etnaj kaj religiaj grupoj
La ĉefaj etnaj grupoj estas bantuoj, kvankam estas malgrandaj koncentriĝoj de nilotikaj etnoj, inkluzive masajoj kaj luoj, kaj ankaŭ malgrandaj grupoj, kiuj parolas la kojsanan, en la areo de la alkalaj lagoj. La plimulto de la loĝantaro de Zanzibaro devenas de interna Afriko, kvankam grupo, kiu nomas sin Afro-Ŝriazis, subtenas, ke ĝia sangofluo datiĝas al antikva persa okupado.
La plej vaste praktikata religio en Tanzanio estas kristanismo, sekvita de Islamo. Ankaŭ Hinduismo kaj animismo estas gravaj. La forta evoluado de pentekosta eklezio estas lastatempa evoluado. Plejpartoj de islamanoj estas koncentritaj laŭ la marbordo kaj sur la insuloj. En Zanzibaro, ekzemple, la granda plimulto de la loĝantaro estas islama. Estas malfacile scii precize, kiel distribuatas religiaj kredoj, ĉar statistikoj ne ekzistis ekde la 1960-aj jaroj. Hodiaŭ, multaj klanoj ne sekvas iun el la ĉefaj religioj kaj veneras la antikvan spiriton de sia kulto. La masajoj kredas je la dio Engai kaj en la mesio Kindong Oi.
Religia libereco estas virto, kiu kontribuis al la longa kaj relative paca historio de Tanzanio ekde la sendependiĝo de la nacio. Estas ne religia antaŭjuĝo en la civila kaj politika administracio de la lando.
Kuirarto
La multkulturismo de Tanzanio speguliĝas en ties ekstreme diversa kuirarto. La influo de araba kaj hinda kuirartoj manifestiĝas ĉefe en la marbordaj pladetoj bazitaj sur marmanĝaĵo, kaj riĉe spicaj gustoj. En Zanzibaro, kaj la marbordaj urboj abundas hindaj kaj tutafrikismaj restoracioj, en Zanzibaro ekzistas longa tradicio vendi manĝaĵojn ĉe surstrataj vendejoj.
Literaturo
Tanzania literaturo estas ĉefe parola. La ĉefaj parolaj literaturaj formoj inkluzivas popolajn fabelojn, poemojn, enigmojn, proverbojn kaj kantojn. La plej multaj el la registrita parola literaturo en Tanzanio estas en la svahila, kvankam ĉiu el la landaj lingvoj havas sian propran parolan tradicion. Nuntempe la parola literaturo de la lando malpliiĝas pro ŝanĝoj en familia strukturo, kiuj malhelpas la transdonon de parola tradicio kaj devalorigo de parola literaturo, kiu akompanis la disvolviĝon de Tanzanio.
La skriba literatura tradicio de Tanzanio ankoraŭ estas relative malmultevoluinta. La ĉefaj figuroj en tanzania skriba literaturo inkluzivas Shaaban Robert, Muhammed Said Abdulla, Abdulrazak Gurnah, kaj Penina Mlama.
Plastikaj artoj
Tanzania arto elstaras diversajn stilojn de pentrarto kaj skulptaĵo, inter aliaj la bunta Tinga Tinga kies pentraĵoj emas regi lokajn merkatojn. Iuj el la reprezentantoj de ĉi tiu arto estas Edward Saidi Tingatinga, John Kilaka aŭ George Lilanga. La plej bonaj skulptistoj en Tanzanio estas la makondoj, kiuj loĝas en la sudo de la lando kaj produktas fajnajn skulptaĵojn en lokaj malmolaj lignoj, precipe fetiĉaj figuroj kaj maskoj.
Reprezentaj artoj
Individuaj triboj karakterizatas parte per distingaj teatraj prezentadoj, dancoj kaj muziko, ekzemple, "Serpenta Danco" farita de la sukuma popolo en la nord-centra parto de la lando aŭ la "Baikoko Danco". Iuj el ĉi tiuj grupoj estas invititaj al Daresalamo por honori la prezidanton, ministrojn aŭ eksterlandaj dignuloj. Iafoje oni trovas privatajn aŭ ŝtatajn monrimedojn por sendi ilin al eksterlandaj ĉefurboj por agadi.
Ankaŭ Tanzania muziko havas grandan gravecon kaj propran personecon. Estas multaj tradiciaj popolaj instrumentoj, kiel trumpetoj, lamelofonoj, liutoj, violonoj, tamburoj, zitaroj, kornoj, ktp. Tradicia muziko tendencas esti specifa al apartaj etnoj, kiuj uzas ĉion el tiu vario de instrumentoj.
Bongoflavo estas la plej aktuala stilo de tanzania popolmuziko, miksante okcidentajn hip-hopajn ritmojn kun afrobitaj ritmoj kaj kombinante frazojn en la svahila kaj la angla. Multaj nunaj tanzaniaj muzikistoj estis internacie agnoskitaj kiel Diamond Platnumz, Ali Kiba, Siti binti Saad aŭ Hukwe Zawose. La plej konata muzikisto de tanzania deveno estis Freddie Mercury, naskiĝinte en Zanzibaro el persaj gepatroj.
Odilon Redon
Odilon REDON (denaske Bertrand Redon; franca prononco: [ʁədɔ̃]; 20a de aprilo, 1840 – 6a de julio, 1916) estis franca simbolisma pentristo, gravuristo, desegnisto kaj paŝtelisto.
Kariero
Frue en sia kariero, kaj antaŭ kaj post luktado en la Francia-Prusia Milito, li laboris preskaŭ nur per karbo kaj litografio, verkoj referencata kiel noirs (nigraĵoj). Li ekakiris rekonon post siaj desegnoj estis menciitaj en la romano de 1884 nome À rebours de Joris-Karl Huysmans. Dum la 1890-aj jaroj li eklaboris per paŝtelo kaj oleo, kio tuj iĝis lia preferata rimedo, kaj li abandonis sian antaŭan stilon de noirs komplete post 1900. Li ankaŭ disvolvigis fortan intereson en hinduismaj kaj budhismaj religioj kaj kulturoj, kio pli kaj pli aperis en lia verkaro.
Li estas eble plej bone konata nuntempe pro la "sonĝecaj" pentraĵoj kreitaj en la 1900-aj jaroj, kiuj estis tre forte inspiritaj de la japana arto kaj kiuj, pro kontinua inspirado el la naturo, ankaŭ tre forte inspiritaj de Abstraktismo. Lia verkaro estas konsiderata antaŭaĵo de kaj Dadaismo kaj Superrealismo.
Hermann Böhlau
Hermann BÖHLAU (nasikiĝinta la en Halle, mortinta la  en Vajmaro) estis germana librovendisto kaj eldonisto.
Vivo
Böhlau aĉetis en 1853 la Kortegan libropresejon en Vajmaro. La fondojaro de tiu ĉi respektinda institucio estis en 1624 kiam ĝi starigitis laŭ ordono de duko Johano Ernesto en domo proksime de la Urba kastelo. Antaŭ ĝi jam estis separita branĉo de la kune fare de la duklandoj Weimar kaj Anhalt en Köthen tenadita presejo.
En la 11.12.1623 dungitis la presisto kaj bindisto Johann Weischner kiel responsulo; du jarojn poste la preseja administrado ludonitis daŭre. La posteulo Kaspar Freyschmidt ekposedantis en la 16.2.1658. Ankoraŭ kelkaj restriktoj estis en tiu ĉi kunteksto: Freyschmidt devis promesi neniam alilokigi sian entreprenon eksteren de Vajmaro kaj presi ĉiujn patentojn, publikajn postenanoncojn kaj preĝojn senkoste (kontraŭ senkosta liverado de papero). Ĉiuj aliaj oficialaj princaj aferoj malmultekoste estus presotaj. Kontraŭe li gajnis la lukran rajton presi monopole ĉiujn lernolibrojn por Vajmaro. En 1667 la oficino venis en la manojn de lia bofilo Joachim Heinrich Schmidt. De li transprenis la tuton en 1657 Johann Andreas Müller. Tiu ĉi presisto estis la unua kiu presis vajmaron eklezikantolibron (1681) kaj en 1688 la unuan gramatikon de la malaja lingvo (de Johann Christoph Lorber von Störchen) en Germanujo. La verko estis skribita en la latina lingvo.
Sekve la oficinon havis Fr. Mumbach, C. J. Leonhard Glüsing kaj Friedrich Albrecht. Albrecht estis la rekta antauulo de Böhlau.
Graveco
Böhlau fondis krom la presejo ankaŭ eldonejon, kiu specialiĝis pri juraj temoj kaj lingvikaj kaj literaturaj. Tiam estis Vajmaro grava centro por la tiam ĵus komenciĝinta Goeta literatuaro el kio disponigias la eldonejo kelkajn altvalorajn leterinterŝanĝojn. Por tio Böhlau fondis ankaŭ la tri jarkolektojn pleniginta gazeto »Weimarische Sonntagsblatt« (1853-1855) kun granda gamo da memoroj pri Goehte. Monumenta verko estis la ekde 1883 aperinta tekstkritika eldono de la verkaro de Marteno Lutero en 40 volumoj. La kroniĝo de lia eldonista agado estis »Sophien-Ausgabe« (laŭ la komisiintino kaj granddukino Sophie) kiu ekis en 1887 kun ĉiuj goetaĵoj.
Ekde 1880 eldonitis tie ankaŭ la serio »Hebammen-Kalender« por akuŝistinoj, kiu ĝuis grandan renomon. Jen kelkaj aliaj gravaj verkistoj kies aferoj aperis ĉe Böhlau (ĝis 1902): Fratoj Grimm, August Schleicher, Joh. Schmidt, Rochus von Liliencron, R. Köhler, Hugo Böhlau, Richard Schröder.
Ekde 1737 presitis surloke ankaŭ la vajmara gazeto kiu estis sub la titolo »Weimarische Nachrichten und Anfragen« la unua siaspece en la regiono. En 1895 transdonis Böhlau la presejon kun la eldnejojn al Gerhard Demmering kaj Albert Hartung; ili dauriĝis la tradicion sub la firmao-nomo Hermann Böhlaus Nachfolger.
Privataĵoj
Böhlau anis ĉe la framasonisma loĝio Anna Amalia zu den drei Rosen. Li nuptis Therese Thon. Lia filino Helene Böhlau iĝis verkistino; post konvertiĝo ŝia al islamo post edziniĝo al la jam kunedza scienculo Friedrich Arnd la patro Hermann malpermesis al ŝi vizitojn en lia domo Vajmare. La patro ja ankoraŭfoje reknontis ŝin sed ne plu travivis ŝian verkistan famiĝon. Böhlau estis amiko de la landtribunalestro kaj landparlamentestro Julius Appelius kaj estis baptopatro de ties unua filo.
Fonto
Rudolf Schmidt: ''Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker''. Band 1. Berlin/Eberswalde 1902, p. 71-73 (tie ĉi interrete)
Luterana malnova preĝejo (Békéscsaba)
La Luterana malnova preĝejo (konata ankaŭ luterana malgranda preĝejo) estas eklezia historia monumento en urbo Békéscsaba (Hungario). Ĝi estas la plej malnova kirko de la urbego. Oni nomumas Békéscsaba la luterana Romo pro la forta luterana eklezio.
Dueñas
Dueñas [DŬEnjas] estas municipo en la sudoriento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko El Cerrato. La loknomo Dueñas estas etimologie komprenebla kiel Senjorinoj.
Luterana malnova preĝejo (Békéscsaba)
Historio
Post la turka erao en la apenaŭ loĝata Békéscsaba luteranaj slovakoj alvenis. Ili tuj konstruis kirketon el ligno kaj argilo por ne fanfaroni pro la kontraŭreformacio. En 1723 ili malkonstruis ĝin kaj en la sama loko konstruis pli bonan, jam el lomoj kaj brikoj. La altaro alvenis el Buda en 1728, la sonorilo en 1731 (funkcianta en sonorilostablo), la orgeno en 1733. Kiam la pastro estis Sámuel Tessedik (pastro, 1710–1749), estis konstruita pli granda sentura kirko el brikoj en 1745 dum kvin monatoj. Post 4 jaroj la menciita pastro estis entombigita ene de la preĝejo. En 1760 oni konstruis kampanilon anstataŭ la sonorilostablo. En 1733 oni konstruis krucnavon. Inter 1783–1785 turo estis konstruita, supre oni instalis hejtitan ĉambron por la fajrobrigado. Sub tiu ĉambro estis alia ĉambro, kie la sonorilisto loĝis. Tiutempe en Békéscsaba vivis la plej granda luterana grupo de Hungarlando. En 1858 interne okazis pluraj laboroj pri la establaĵoj. En 1896 pli nova orgeno alvenis, tiutempe oni kreis pli novajn predikejon kaj altaron. Tiu ĉi preĝejo jam ne sufiĉis por la urbo, tial oni konstruis kontraŭe alian kirkon inter 1807–1824. En 1975 la kirko estis restaŭrita.
Dueñas
Ĝi estis deklarita Histori-Arta Komplekso en la 6a de julio 1967.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 124,35 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 2 592 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 400 loĝantojn el la 1960-aj jaroj. Eĉ tiel ĝi estas la sesa plej loĝata municipo en la provinco.
Luterana malnova preĝejo (Békéscsaba)
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas en mezo de la urbo laŭ trotuaroj de stratangulo. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La ĉefenirejo funkcias tra la turo. Krom la enirejo po unu grandaj fenestroj troviĝas en la fasado. Interne estas galerioj, foje etaĝaj.
Dueñas
Geografio
Ĝi distas 17 km de Palencio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Palencio, Villamuriel de Cerrato, Venta de Baños, Santa Cecilia del Alcor, Quintanilla de Trigueros (Valladolid), Tariego de Cerrato, Cubillas de Santa María (Valladolid), Valoria la Buena (Valladolid) kaj Cevico de la Torre. Ties limo al la provinco Valadolido faras, ke ĝi estas inter ambaŭ ĉefurboj, nur je 17 km de Palencio kaj je 33 km de Valadolido.
Historio
Estas restaĵoj de antaŭromiaj (Bronzepoko, Ferepoko), romiaj (Villa Possidica, nomo eble derivita el la latinlingva nomo de Pisuerga (Pissoraca) kun termoj, mozaiko pri Oceano kaj Nereidoj nun en la Muzeo de Palencio) kaj visigotaj (tombejo kaj tomboŝtono) loĝadoj. Estas ankaŭ mencioj de monaĥejo de monaĥinoj (domnas) antaŭ la islama invado, identigita poste kun Santa María del Remolino, ĉe kie estas nun la Monaĥejo de Sankta Izidoro de Dueñas, tiam de Sankta Marteno. Tiu monaĥinejo estis detruita kaj abandonita pro islama atako "in castro Donna" en 854.
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fare de Alfonso la 3-a de Asturio fine de la 9-a jarcento kiel fortikaĵo ĉe vadejo de la rivero Pisuerga. Ĝi iĝis vojkrucejo en epoko de la vaganta kastilia kortego. Ĝi pintis en la 15-a jarcento kiam Johano la 2-a donis ĝin al la Grafoj de Buendía, kiuj establis tie sidejon.
Alfonso la 3-a establis defendurbojn Zamora, Simancas kaj Dueñas, plifortigitajn tuje per Toro en 900 kaj Tordesillas en 909. Li mem establis la monaĥejon de Sankta Isidro, por komunumo de mozarabaj monaĥoj el Kordovo de la ordeno de benediktanoj. En postaj dokumentoj de García la 1-a en 911 kaj Ordoño la 2-a en 915, reaperas menciita Dueñas, kun referenco al kastelo kaj monaĥejo tiam kun la nomo Domnas aŭ Donans. La teritorio alfoz de Dueñas suferis malpliigon en la 12-a jarcento, dum la regadoj de Alfonso la 7-a (1126-1157) kaj Alfonso la 8-a (1158-1214), pro la kresko de Palencio el la 11-a jarcento post la restaŭro de ties diocezo fare de Sanĉo la 3-a en 1034, kaj la interna sendependigo de la Monaĥejo de Sankta Isidro de Dueñas. Alfonso la 8-a en 1191 vendis la montojn de Dueñas al Palencio.
Post la venko de la kristanoj en la Batalo de Simanko (939) kaj la konkero de Toledo (1085), la defendlinio de la Doŭro kaj Dueñas mem malpliigis sian gravon strategian kiel landlimo sed ne malpliiĝis la gravo kiel komunikcentro, survoje al Burgoso. La grafino Toda de la familio Ansúrez regis el Dueñas ankoraŭ en la Regno Leono. Post la atakoj fare de Almanzor (981-984), Dueñas venis al la influsfero de la ĵus kreita graflando Kastilio ĉirkaŭ la jaro 990.
Kastilio
En 1078, Alfonso la 6-a (1065-1109) donas foruon al la loĝloko Santa María (plej verŝajne Santa María de Onecha, kies ermitejo aktuale estas ruina), domaro kiue dependis jurisdikcie de Dueñas. Tiu foruo permesas konfirmi, ke Dueñas jam en la 11-a jarcento estis reĝa kaj ne senjora. Tamen jam Alfonso la 6-a mem donis kelkajn loĝlokojn, inter kiuj Dueñas, al Rodrigo Díaz de Vivar, plej konata kiel Cid Campeador, en 1087-88 kiel simbolo de repacigo inter ambaŭ post lia unua ekzilo; Alfonso la 8-a donis ĝin kiel doto al sia edzino, Eleonora de Plantagenet en 1170; kaj en la 12-a kaj 13-a jarcentoj Dueñas oscila alterne inter la du ĉefaj nobelaj familioj de la regno: nome Lara kaj Castro, el kiuj elstaras Fernando Rodríguez de Castro, lia filo Pedro Fernández de Castro kaj lia nepo Álvaro Pérez de Castro.
Dueñas iĝis grava urbo en la 12-a kaj 13-a jarcentoj en la internaj militoj de Kastilio. Kaj en tiu situacio la urbo pasas ofte tra senjoraj posedoj kaj tra reĝa jurisdikcio. Dueñas restis fidela al la laŭleĝa reĝo Petro la 1-a (1350-1369), pro kio estis sieĝita dum unu monato fare de la trupoj de la infanto Henriko en 1367. Petro estis doninta la urbon al sia amantino Juana de Castro, al kiu estis edziĝinta en 1354 kaj abandoninta la venontan tagon, doninte al ŝi la urbon Dueñas, kien ŝi retiriĝis kun titolo de reĝino ĝis sia morto en 1374. Henriko la 2-a (1369-1379) same donis ĝin al sia amantino, Leonor Álvarez, patrino de Eleonora de Kastilio "de la leonoj", kaj Johano la 1-a en 1383 al sia fratino Eleonora de Trastámara, edzino de Karolo la 3-a de Navaro. Tiel oni vidas, ke kvankam la nomo de Dueñas (Senjorinoj) estis historia, ankaŭ en pli ĵusa epoko la loknomo pravis. En 1399 la lokanoj pagis altan monkvanton por rekuperi la reĝan kategorion, ekster posedo de senjoroj.
Komence de la 15-a jarcento Johano la 2-a donis ĝin kiel doto al sia edzino Maria de Aragono kaj de tio pasis al diversaj senjoroj, kio rezultis en forta kontraŭstaro de la lokanoj kiu eĉ plendis el 1504 ĝis 1786. Dume okazis aliaj kvereloj kaj paradokse la plej flora epoko de la urbo sub la regado de la grafoj de Buendía en la 15-a jarcento, kaj pere de la lanindustrio, la tekstila industrio kaj komerco.