cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kolombia Esperanto-Ligo
Tria epoko, 1950-1975 (artikoloj en ĵurnaloj)
En 1950 komenciĝis la intensa poresperanta aktivado de D-ro Gonzalo González (verkante sub pseŭdonimo “GOG“), unu el la samideanoj kiuj plej multe kontribuis al diskonigo de Esperanto en Kolombio. Li estis klera kaj nobla juristo, profesoro kaj ĵurnalisto, GOG, en sia ĵurnalkolumno “Demandoj kaj Respondoj” en ĵurnalo El Espectador, pritraktis multegajn fojojn, precipe en 1950 kaj 1959, Esperantajn temojn. La 22-an de aprilo de 1950, GOG publikigis malajan poemon en Esperanto: “Malaja Pantumo” laŭ traduko de la elstara intelektulo Otto de Greiff Haeusler (inĝeniero, matematikisto kaj ekspertulo pri muziko), kiu tiam estis prezidanto de la “Esperantista Societo”. En la eldono de la 27-a de majo de 1950, GOG rakontas iomete pri la unuaj jaroj de Esperanto en Kolombio. En tiu jaro aperis pluraj leteroj pri Esperanto en la sama ĵurnalo.
Dum la sama jaro, 1950, oni agadas iom forte pri kursoj en Bogoto: sinjoro Jesus A. Vélez Rojas, gvidis du kursojn pri Esperanto: unu en privata oficejo kaj alia en la lernejo “República Argentina”, kie ankaŭ instruis sinjoro Anton Tomic. Ankaŭ la pentristo Rafael Tavera gvidis kurson. Kaj en la sama epoko estas aktiva s-ro Feliz Diez Mateo. Tiujare, Anton Tomic fariĝis delegito en Bogoto de “Universala Ligo”.
En la jaro 1951 mortas advokato Joaquín Ospina, pioniro de la unuaj jaroj de Esperanto en kolombio.
La 11an de decembro de 1955, la literatura sekcio de medellina ĵurnalo El Colombiano publikigis en sia dua paĝo tradukon “Kompatinda Maljunileto” farita de Anton Tomic (el populara fabelo de verkisto Rafael Pombo. “La Pobre Viejecita”).
En 1957 mortis Rafael Tavera, esperantisto aktiva proksimume ekde 1950.
En 1959 estis tre aktiva en Medellín la “Sociedad Antioqueña de Esperanto”. ĝi organizis gravan ekspozicion de Esperantaĵoj, kaj publikigis bultenon. ĝiaj membroj estis i.a.: Sergio Angulo B., Eliseo García, Julián Gutierez, Fabio Heredia Cano, Rogelio Nieto, Rosa Adela Noreña Suarez, Aura Pava Alvarado, Gloria Upegi, kaj katolika sacerdoto Nestor Giraldo. Proksimume en la sama epoko rimarkindas en Medellín la poresperanta laboro de Tirso Castrillón (konata ŝakludanto), Arturo Agudelo G., Gustavo Jaramillo Zuloaga kaj Hebert Jiménez Gallo; ĉi lasta sendas kelkajn priesperantajn leretojn al ĵurnalistoj.
De 1959 ĝis 1962 la delegito de UEA en Bogoto estis Jesús Antonio Vélez Rojas.
En marto de 1965, licenciulino pri Diplomatiko kaj Eksterlandaj Aferoj, Leonor Calvo y Feijóo, kunvokas al sia domo plurajn esperantistojn por pritrakti la fondon de la Kolombia Esperanto-Ligo(K.E.L.). Post la fondo, K.E.L. funkciis sub prezidanteco de S-ino Leonor Calvo y Feijóo, kun regulaj ĉiusemajnaj kunsidoj. La tri sekvantaj prezidantoj de K.E.L. estis: Advokato Miguel Pérez González, inĝeniero Diego Hoyos Escobar kaj profesoro Augusto Ochoa P.
Ankaŭ en la jaro 1965, en Bogoto, Usonano Neal Parker, profesoro pri biologio kaj matematiko en la lernejo “Nueva Granada” gvidis kursojn pri La Internacia Lingvo en Instituto Colombo-Americano (kolombia-usona kulturinstituto) kaj en la Nacia Universitato. Aliaj aktivuloj ekde la sesdeka jardeko estis: Henry Ordoñez Potes, Roberto Cadavid, kaj la hispano José Vilaró, kiu organizadis gajajn ekskursojn kun esperantistoj.
En a urbo Cartagena fondiĝis la 13an de majo 1966, “Verda Stelo Klubo”, kiel estraro estis tiel-ĉi: prezidanto: pastro Luis Eduardo Palacios Toral, vicprezidanto: advokato Luis Alberto Martínez Morales, sekretariino: María Luisa Rodríguez Juliao, kasisto: Raul Pardo Castilla, fiskalo: Fernando Saladén, konsilantoj: Pablo Ribón kaj Luis Rafael Dices kaj bibliotekistinio: Zoila del Río. Tiu societo atingis juran personecon la 24-an de majo de 1968 kaj sukcesis aktivigi pli ol 25 grupanojn. En tiu epoko, pastro Palacios Toral estis paroĥestro kaj, en la mezlernejo de urbeto San Estanislao (proksime al Cartagena), rektoro kaj profesoro. En la sama epoko, en urbo Barranquilla estis aktiva esperantisto sinjoro J. M. Gómez Ochoa.
De 1966 ĝis 1972 la delegito en Bogoto estis Miguel Pérez González, kaj de 1968 ĝis 1970 Gonzalo Ramírez Almanza estis fakdelegito pri elektrortekniko. Fine de la 60-aj jaroj vizitis Bogoton germana esperantisto kaj verkisto Wilhelm Theodor Oeste. En 1968 ekzistis iom organizita junulara movado “KolombEJO” (vidu libron “Esperanto en Perspektivo” fare de Ivo Lapenna k.a., paĝo 495).
La 21-an de decembro de 1969, profesoro Luis Jorge Santos Morales publikigis artikolon pri Zamenhof en ĵurnalo Vanguardia Liberal, en urbo Bucaramanga. Tiutempe en Medellín, rimarkindas la grava plurjara disvastiga kaj instrua agado de Profesoro Manuel Angel, kiu prifitis sian postenon kiel direktoro de la lingva fako kaj profesoro de Universitato Pontifika Bolivarjana, por diskonigi Esperanton al multegaj homoj, kaj eĉ enkonduki tien La Lingvon kiel oficiala studobjekto.
La 24-an de septembro de 1970, en Medellín, fondiĝas “Esperanto-Klubo Medeĝina” iniciato de profesoro Manuel Angel, kiu ĝin prezidis; sinjoro Nestor Alfredo Gómez estis al sekretario. Pri la okazintaĵo aperis raporto en ĵurnaloj: La Nueva Mañana (31-an de oktobro 1970), El Tiempo kaj El Espectador.
De 1970 ĝis 1972 UEA havis du reprezentantojn en Cartageno: pastro Luis E. Palacios Toral (delegito) kaj profesorino María Luisa Rodríguez Juliao (fak-delegitino pri turismo).
De 1971 ĝis 1975, studentoj Luis Guillermo Restrepo Rivas, Jorge Enrique Arango M. kaj Jairo Del Río konsistigis neformalan grupon nomata “Esperanto Dialoga Asocio”. Pri tiu evento aperis letero la 1-an de oktobro de 1971, en la dua paĝo de la sekcio “Magazín Dominical” de ĵurnalo El Espectador. La grupeto presis modestan bultenon sub la nomo “K.T.P.”, kaj instruis la Internacian Lingvon enloke kaj eĉ per koresponda kurso, kio helpis disvastigi la Internacian Lingvon en iom apartaj kaj disaj urbetoj.
En 1972, en Medellín, lernis Esperanton, laŭ instruo de Manuel Angel, s-ro Jorge Velásquez G. Kiu fariĝis poste unu el la plej gravaj disvastigantoj de La Lingvo per sia daŭra laboro kiel Esperanto-instruisto. Li verŝajne estis unu el la plej konstantaj instruistoj de Esperanto en Kolombio. Kelkajn jarojn poste s-ro Velásquez eldonadis bultenon “Laboro” kaj fondis humanisman movadon kun nomo “Universala Familio” kies slogano estas: “Per amo kaj Esperanto, ni estos Universala Familio”. S-ro Velásquez estis fakdelegito de UEA pri Katolikismo.
La tiama prezidanto de la Akademio de Esperanto, D-ro Poul Neergaard vizitis nian landon ankaŭ en 1972. Krom grava esperantisto, li estis fama sciencisto, aŭtoro de “La Vivo de la Plantoj”. Esperantistoj de Medellín atingis ke okaze de la 7-a Internacia Kongreso de Orkideologio, okazinta en tiu-ĉi urbo, en aprilo de 1972, radiostacioj: “Sutatenza”, “Ritmos” kaj la “Voz de la Universidad” (ĉi-lasta de la Universitato de Antjokio) inkludu Esperanton, inter la plurlingvaj salutoj al partoprenantoj, periode disaŭdigitaj radie.
En la 57-a Universala Kongreso de la sama jaro, en Portland (Usono), partoprenis s-ino Leonor Calvo y Feijóo kaj s-ro Libardo Vargas Cuellar. Ĉi lasta, fondinto de la lingvo-lernejo “AVC”, kiu ofertis Esperanton inter siaj instruaĵoj. S-ro Vargas agadis por Esperanto dum multaj jaroj.
Bedaŭrinde, krom la bonaj disvojviĝoj, la jaro 1972 alportis ankaŭ malbonaĵon: la morto de la grava esperanto-aktivulo Jesús Antonio Vélez Rojas.
En julio de 1973, nederlanda esperantisto Oene Hoekstra, kun sia Edzino Johana kaj ilia filo Johanovizitis Kolombion, kaj prelegis en la Universitato Pontifika Bolivarjana de Medellín. Pri la vizito kaj la prelego aperis artikolo en la 4-a paĝo de la ĵurnalo El Colombiano de la sama urbo, la merkredon 25-an de julio de 1973.
La saman jaron, s-ro Tirso Castrillón, publikigis duteman libron: “Esperanto / Ajedrez Práctico” en Eldonejo “Bedout”, kie li laboris. Duono de la libro temas nur pri Esperanto kaj duono nur pri ŝako. Estas du apartaj libroj unuece binditaj.
En la 58-a Universala Kongreso de Esperanto de la sama jaro, en Boegrado (Jugoslavio), partoprenis s-ro Lope-Hugo Ortegón Espinel.
EKkomencis aperigi periodajn bultenojn
De 1973 ĝis 1975 inĝeniero Diego Hoyos Esbobar estis peranto de UEA kaj fakdelegito pri sporto, dum Lope-Hugo Ortegón daŭris kiel fakdelegito pri inĝenierado kaj pri lingvoj.
S-ro Jairo Del Río loĝadis en 1974 en urbeto Segovio (departamento Antjokio), kaj tie instruis La Internacian Lingvon. Inter la lernantoj troviĝis junulo Luis Felipe Saldarriaga, kiu multe agadis poste por Esperanto.
En la 59-a Universala Kongreso de Esperanto (1974), en Hamburgo (Germanio), partoprenis s-ro Augusto Ochoa P. (Jarojn poste li vojaĝis eksterlanden, por loĝi en Svislando kaj poste en Israelo).
En 1975 en Medeĝino, kun 40 ĉeestantoj, fondiĝis Antjokia Esperanto-Ligo (A.E.L.); prezidanto estis Miguel Angel, kaj sekretario estis Luis Guilermo Restrepo Rivas. La novaĵo aperis en la ĵurnalo El Colombiano la 5-an de majo. La Ligo atingis Juran Personecon laŭ Rezolucio 9889 de la jaro 1975 en al Registaro de Antjokio. Poste Miguel Cano Estrada estis la dua prezidanto de la Ligo. Tiutempe A.E.L. komencis prelegserion sub la nomo “verdaj vendredoj”, kiuj kunigis la lokajn esperantistojn ĉiusemajne.
Tiujare, en la 60-a Universala Kongreso, okazinta en Kopenhago (Danlando), partoprenis inĝeniero Libardo Mejía. S-ro Mejía estis delegito de UEA, kaj fakdelegito pri vegetarismo dum pluraj jaroj.
En 1975 Luis Fernado Martínez Solís publikigis artikolon ìZamenhof no ha esperado en vanoî(“Zamenhof ne esperis vane”) publikigita en la revuo de la Antjokia Universitato (N-ro 50 (145) paĝoj 345-350, jun-sep. 1975).
En la 60-aj kaj 70-aj jaroj, grava esperanto-aktivulo en urbo Rionegro, proksima al Medellín, estis advokato Francisko Ochoa P., radioamatoro. Li publikigadis bultenon “Stelo de Rionegro”.
En la 70-aj jaroj profesoro Luis Jorge Santos Morales, ekde sia Lingva Instituto Winston-Salem (unue fondita en Bukaramango kaj poste kun aliaj sidejoj en Bogotá, Cali kaj Medellín), starigis perkorespondan Esperanto-kurson.
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
Ekkomencis landajn renkontigxojn En tiu epoko la kolombiaj esperantistoj entuziasmiĝis sufiĉe por organizi tutlandan kongreson. La ideo maturiĝis, kaj la 19-an de marto de 1976 kunsidis en Bogotá 38 samideanoj en Antaŭkongreso, kaj de la 10a ĝis la 12a de decembro okazis en urbo Medellín la Unua Kolombia Kongreso de Esperanto, kun partopreno de pluraj kolombiaj urboj, kaj eĉ kelkaj aktivuloj de najbara lando Venezuelo, kiel geedzoj Bachrich. La sidejo de la kongreso estis la Universitato Pontifika Bolivarjana, kies direktoro de la Lingva Fako estis Manuel Angel.
Tiujare, inĝeniero Libardo Mejía partoprenis en la 61-a Universala Kongreso de Esperanto, en Ateno (Greklando).
La 11an de aŭgusto de 1977 ĵurnalisto Germán Roy Yances publikigis okulfrapan artikolon pri La Internacia Lingvo en la 6-a kaj 7-a paĝoj de la “Revista del Jueves” de ĵurnalo El Espectador”.
En urbo Buenaventura, estis poresperanta agado de profesoro José Joaquín Osorio, almenaŭ ekde 1975, dum multaj jaroj ĝis sia morto.
Kio verŝajne estis la unua intenco redakti Historion de Esperanto en Kolombio, estis komencita de Anton Tomicen decembro de 1977.
Ekde la 70-aj jaroj, aktiva grupo de Esperasntistoj kuniĝis ĉirkaŭ la daŭra agado de sinjoro Ismael López, amikece konata kiel “Mayo López“, Lia laboro centriĝas en la praktika uzado de La Lingvo en konversacio, teatraĵoj, tradukado kaj kantado de kanzonoj. Mayo López eĉ produktis kasedon kun sia voĉinterpreto de kanzonoj propraj kaj tradukitaj. Sinteze: ege utila por la “vivanta” Esperantujo en Bogotá estas la agado de la tiel nomata “Mayo Klubo”.
Elstara longedaŭra aktivado por Esperanto estis tiu de lingvoinstruisto Gonzalo Bermudez, en pluraj fakoj kiel: Esperanto-instruado, universitata agado, kaj tradukado. Li estis fakdelegito de UEA pri filmado, lingvoj kaj sugestopedio. Li vojaĝis plurfoje al eksternado (Britio kaj Usono), kaj tie daurigis sian poresperantan agadon.
Antjokja Esperanto-Ligo publikigadis kulturan kaj primovadan revueton “Avangardo”, kun redakto de Jairo Del Río kaj Luis Guillermo Restrepo Rivas. La lasta kaj iom ambicia numero (kun 20 paĝoj kaj 5 pagitaj reklamoj de entreprenoj) estis la 5-a, presita en septembro de 1979. La subtenon pere de pagataj reklamoj oni atingis danke al la diligenta strebo de s-ro Miguel Cano Estrada.
En la jaro 1981 Luis Guillermo Restrepo Rivas eldonis kaj publikigis en Medellín ilustritan Esperanto-Kurson kiu rapide elĉerpiĝis. Iomete poste, en Bogotá, sinjoro Ismael López represis la tekston aldonante plian materialon. La saman jaron, la 19an de majo mortis en Medellín S-ro José María Solís Moncada, 89-jaraĝa, pioniro de la movado en Kolombio kaj avo de Luis Fernando Martínez Solís. Ankaŭ tiujare S-ro Martínez Solís verkis  “Historio de la Esperanto-Movado en Kolombio”, kiu post la unuaj skribaĵoj de Anton Tomic, estas la dua konata klopodo por sisteme kompili kaj konservi memoron pri la okazintaĵoj rilataj al la historio de nia kara lingvo en Kolombio.
Ekde la 80-aj jaroj daŭre agadas en Bogotá sinjoro Santiago Alvarez Gutierrez. Lia laboro estadas tre grava en pluraj kampoj, precipe: kiel reprezentanto de “Monda Turismo”, kiel organizanto aŭ komitatano de pluraj Esperantaj eventoj kaj societoj, kiel funkciiganto de libroservo, kiel redaktoro de bultenoj, kiel gastiganto de eksterlandaj esperantistoj en sia hejmo, kiel gastiganto en sia domo ankaŭ de Esperanto-kursoj kaj oficialaj kunsidoj de Esperanto-organizaĵoj, kaj kiel peranto de UEA ĝis 1997.
Kalibrilo
Vernierlongmezurilo (aŭ simple kalibrilo) estas ŝovmezurilo por mezuri longon, kiu mezuras pli precize per uzado de verniero.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
Bedaŭrinde, en 1984, la 78a jaraĝa jugoslavo Anton Tomic mortis en Medellin. Li estis homo absolute influa en la divastigo kaj intelekta prestiĝo de Esperanto en nia lando, en Medellin kaj en Bogoto. Lia malrapida parolado estis ĉiam preciza kaj ege klara, plezurige bona lingvaĵo.
Kalibrilo
Por mezuri eksterajn dimensiojn (ekzemple diko, diametro) oni uzas suprajn aŭ subajn (laŭ la unua foto) makzelojn, lokigante la mezuratan aĵon inter la makzeloj kaj kunenmovante ilin.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
En 1986 profesoro Luis Jorge Santos Morales publikigis en Bogoto la elstaran kurson “Esperanto: Unu Mondo Unu Lingvo”, kun 335-paĝa lernolibro, poŝvortaro kaj 6 kasedoj, ĉio en eleganta plasta skatolo.
Kalibrilo
Por mezuri enajn dimensiojn oni uzas subajn (laŭ la unua foto) makzelojn, lokigante la makzelojn en la mezuratan aĵon inter la makzeloj kaj kunemovante la makzelojn. Tiam de valoro de la montroplato necesas subtrahi larĝon de la makzeloj.
Precizeco de mezurado kutime estadas 0,05, 0,1, 0,2 mm. Ĝenerale pli grandaj mezuriloj mezuras malpli precize.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
La saman jaron Luis Guillermo Restrepo Rivas publikigis en Medeĝino 20-paĝan broŝuron “Poezie kaj Kante”, kie li kompilis 14 tradukitajn verketojn, kelkaj el ili neniam antaŭe presitaj, kaj aliaj (kiel “Malaja Pantumo” de Otto de Greiff) preskaŭ jam perdita.
Kalibrilo
Vernierlongmezurilo povas havi profundmezurilon. Ĝi estas maldika fusto (montrita dekstre en la dua foto). Ĝi ebligas mezuri profundon de netraaj truoj.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
En julio de 1987, sub la direkto de Luis Jorge Santos Morales aperis en Bogoto bonkvalita 20-paĝa revuo kun la nomo “Andaj Ondoj”.
Kalibrilo
Elektronika ŝovmezurilo
Elektronikaj ŝovmezuriloj havas ciferecan indikon kaj tial ne bezonas vernieron. Kutimaj tiaj mezuriloj atingas precizecon de 0,02 mm.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvara epoko, 1976-1991.(bultenoj kal landaj renkontiĝoj)
Dum multaj jaroj, en la urbo Neiva, departemento Huila,  la ĉefa esperantisto estis la radio-teknikisto Roberto Ibañez, kiu eĉ fariĝis delegito de UEA.
Kalibrilo
Rilataj konceptoj
Laŭ Francisko Azorín kalibri estas Mezuri la diametron de cilndra aŭ sfera korpo, aŭ la internan diametron de tubo. Do li koincidas tute kun PIV. Li indikas etimologion el araba kalib (kerno, modlilo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj kalibro, por diametro de cilindra aŭ sfera korpo kaj kalibrigi, por fari ke iu korpo havu ian precizan kalibron.
Kolombia Esperanto-Ligo
Kvina epoko, 1992-2001 (revigligo de la movado, landaj kongresoj kaj la unua internacia)
En 1992, en Medellín Luis Felipe Saldarriaga kaj profesoro Guillermo Taborda publikigis pakaĵon de 18 bonkvalitaj poŝkartoj sub la nomo “Mirinda Kolombio”, en eldonejo “Hola Colina”. Samjare, Jorge Velásquez G. publikigis “Katolikan Preĝareton”.
Ankaŭ en 1992 komenciĝis serio de naciaj kunvenoj. Serio kiun ni ŝuldas grandparte al persista iniciato de Peter Preminger de Bogoto, kiu kuraĝigis la medeĝinan esperantistaron fari la unuan eventon. Ĉiun eventon oni nomis “Kolombia Esperanto Tago” (sed reale daŭris du aŭ tri tagoj dum semajnfino). La kvinan kunvenon oni decidis konsideri “kongreso” do ĝi fariĝis la Dua Kolombia Kongreso.
La datoj kaj lokoj estas jenaj:
Post tiu lernolibro publikigita en 1986 Esperanto, unu mondo unu lingvo (kun 6 kasedoj), duan bonan Esperanto-Kurson ricevas la mondo en 1993 de profesoro Luis Jorge Santos Morales. Temas pri “Esperanto, un idioma para Hacer Amigos” (“E-o, Lingvo por fari al si Amikojn”), kiu konsistas el eta lernolibro plus kasedoj.
En junio de 1995, en Cali, oficiale komencis labori nova organizaĵo: Kolombia Fondaĵo por la Lingvo Esperanto. Grava karakterizo estas ke laŭstatute la Fondaĵo rajtas funkcii en aliaj urboj, kaj eĉ eksterlande. La unua estraro de la Fondaĵo konsistis el: Profesoro Rafael A. Mejía O., Prezidanto; Doktoro Elís Bechara, Vicprezidanto; Profesorino Graciela de Bejarano, Sekretariino; S-ino Ligia Barragán, Kasistino; S-ro Hernando Maya, Komitatano; kaj kiel Anstatŭantoj: Advokatino Consuelo Polanco, Gildardo Tabares kaj José Manuel Correa. La Fondaĵo publikigas neregulan bultenon “Tropikaĵoj”, en kies redaktado ankaŭ kunlaboras Maximilano Ramírez, profesoro en urbeto Buenos Aires (departamento Cauca) kaj te aktiva disvastiganto de La Lingvo.
Bedaŭrindaĵo por la Movado estis la morto en 1997 de pastro Luis E. Palacios Toral, granda altivulo ekde la 60-aj jaroj en urbo Kartageno kaj ĉirkaŭajoj, kiel menciite antaŭe. Tiujare, en novembro, okaze de la 3-a Kolombia Kongreso de Esperanto, en Medellín, Luis Guillermo Restrepo R. publikigas broŝuron “Kolombia Adresaro”, kie li kompilis adresojn de proksimume 120 esperantistoj.
Ĉirkaŭ tiu epoko, la ĵurnalisto, historiisto kaj verkisto Luis Fernando Martínez Solis, fondis Apartadó Esperanto-Grupon, en urbo Apartadó, departemento Chocó, nordokcidente de Kolombio.
En 1998, post la rezigno el la peranteco por UEA de s-ro Santiago Alvarez, el Bogoto, La Kolombia Fondaĵo por la Lingvo Esperanto estas la oficiala peranto de UEA en Kolombio.
En tiu-ĉi periodo, alia grava aktivado estis tiu de junulo Francisco Javier Gómez, lingvo-tradukisto kaj dinamisma organizanto de eventoj, kiel la Kvara Tutamerika Kongreso. Li fariĝis ĉefdelegito de UEA en Kolombio, kaj fakdelegito pri mormonismo en la jaro 1999. Poste li vojaĝis al eksterlando.
De la 27-a de januaro ĝis la 3-a de februaro de 1999 la kolombia ĉefurbo, Bogotá, gastigis la Kvaran Tutamerikan Kongreson de Esperanto, ( vidu detalan raporton pri la kongreso de Bill Maxey -Usono) kies Loka Kongresa Komitato estis jene: S-ino Leonor Calvo, Honora Prezidantino; Prof. Luis Jorge Santos, Alta Konsilanto kaj respondeculo pri la akademia fako; D-ro Rodrigo Ramírez, Prezidanto; S-ro Santiago Alvarez, Sekretario; sekretariino, Alfonso Gutierrez, komisiito por turisma agado; brazila s-ro Silvestre Bego, komisiito por sudamerikaj rilatoj kaj strategiaj aranĝoj; kaj s-rino Stella Uribe komisiito por financaj aferoj, kune kun la prezidanto kaj la sekretario. Aliaj komitatanoj estis: Horacio Hernández, Francisco Javier Gómez, Diana Carolina Marín, Yolanda de Hernández, Elsa Gutierrez, Rosmari Medina, Ricardo carrillo kaj J. Edwin Vargas R.
La organizanta komitato havis bonan iniciaton, kiel pretiga laboro, viziti la tiaman, informi lin pri Esperanto kaj pri la okazonta evento internacia, kaj nomi lin kiel “Alta Protektanto” de la 4-TAKE-99
La 18an de septembro de 1999, je la aĝo de 73 jaroj, mortis esperantisto kaj ŝakisto Tirso Castrillón, kiu lasis por la movado sian etan lernolibron, aperinta en 1973. Li persone ne estis vanta pri siaj konoj, preferis vivi iom aparte de la publika scenejo, kvankam en la kolombiaj ŝakludaj rondoj estis konata kiel unu el niaj elstaraj ludantoj kaj konantoj pri ŝako. Omaĝe al lia memoro ekzistas ŝak-turniro kiu portas lian nomon, organizata de la Antjokia Ligo de Ŝako.
La jaro 1999 ankaŭ alportis alian malbonan novaĵon: la 12-an de marto, en Schoorl, Nederlando, mortis Oene Hoekstra kiu vizitis Kolombion en 1973 kun sia familio. Li estis honora membro de UEA ekde 1988 (vidu revuon Esperanto, majo 1999, paĝo 100).
Sekcioj
Kolombia Esperantista Junulara Organizo - Kolombejo
Bogoto
Medeĝino
Kalio
Nejvo Ibageo
Guillaume de Machaut
Vivo
Machaut verŝajne estis naskita kaj edukata en Reims. Li estis dungita kiel sekretario por Johano, grafo de Luksemburgo kaj reĝo de Bohemio, de 1323 ĝis 1346; krome li fariĝis pastro iam dum tiu ĉi periodo. Probable li akompanis reĝon Johanon dum ties diversaj vojaĝoj, inkluzive de multaj militekspedicioj, tra Eŭropo. Li estis nomumita kiel la kanoniko de Verdun en 1330, Arras en 1332, kaj Rheims en 1333. Ĝis 1340 Machaut translokiĝis al Rheims, lasinte siajn aliajn kanonikajn postenojn laŭ peto de papo Benedikto la 12-a. En 1346, reĝo Johano estis mortigita batalante en la Batalo de Crécy, kaj Machaut, kiu estis fama kaj tre dezirata, ekservis diversajn aliajn nobelojn kaj registojn inkluzive de la estonta reĝo Karlo la 5-a.
Machaut travivis la peston, kiu ruinigis Eŭropon, kaj pasigis siajn malfruajn jarojn loĝante en Rheims komponante kaj rekopiante siajn manuskriptojn. Ŝajne li havis malfruan amrilaton kun 19-jara knabino, Péronne d'ARMENTIÈRES, kiun li eternigis en sia aŭtibiografia poemo Le Voir Dit (probable 1361–1365). Kiam li mortis en 1377, aliaj komponistoj kiel François Andrieu verkis elegiojn, kiuj lamentis lian morton.
Poezio
Lia poezia verkado inkluzivas du grandajn ciklojn, Le Remède de Fortune (La rimedo por malbona sorto) kaj Le Veoir Dit (Vera historio).
Muziko
Machaut ankaŭ verkis la unuan meson, kiun oni povas atribui al unuopa komponisto, sian Messe de Notre Dame (Meson de Nia Sinjorino).
Itala Koncesio de Tiancin
La Itala koncesio de Tiencin aŭ Tiancin (en ĉina 意式风情区 Yì Shì Fēngqíng Qū) estis malgranda teritorio (koncesio) en Tjanĝino, Ĉinio, oficiale kontrolita de la Reĝlando de Italio inter 1901 kaj 1947. La 7an de Septembro 1901, Italio ricevis koncesion en Tiencin el la ĉina registaro. La 7an de Junio 1902, la italoj ekkontrolis la koncesion, kiu estis administrata de itala konsulo. Post la Unua Mondmilito la iama Aŭstra-Hungara koncesio estis aldonita al la itala koncesio, duoblante ties grandon. Ĝi iĝis la sidejo de la itala legio Redenta kiu luktis en 1919 kontraŭ la sovetaj trupoj en Siberio kaj Manĉurio. En 1935, la itala koncesio de Tiencin havis loĝantaron de ĉirkaŭ 6,261, inklude ĉirkaŭ 536 eksterlandanojn. La itala reĝa ŝiparmeo staciis kelkajn ŝipojn ĉe Tiencin.
Chêne-Bernard
Chêne-Bernard estas franca komunumo lokita en kantono Chaussin, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Anteuil
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Stacio Iwata (Jamaguĉi)
Stacio Iwata (japane: 岩田駅 [Iŭata-eki], angle: Iwata Station) estas fervoja stacio en Hikari, Gubernio Jamaguĉi, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Jindřichův Hradec (kastelo)
Kastelo Jindřichův Hradec troviĝas en samnoma historia urbo en Ĉeĥio, Sudbohemia regiono.
Ĉ. trihektara konstruarealo kun 320 ĉambroj, post Kastelo de Prago kaj kastelo Český Krumlov la plej ampleksa en la tuta lando, entenas proksimume 10 mil artaĵojn kaj similan nombron da historiaj libroj.
Historio
Origine gotika burgo, rekonstruita je ampleksa renesanca rezidejo kaj grave damaĝita de incendio en 1773, estis renovigita komence de la 20-a jarcento kaj rekonstruita en 1976-1994.
Vidindaĵoj
La kastelo estas alirebla ekde aprilo ĝis oktobro en kvar ĉiĉeronataj linioj:
La kastelo estas ĉirkaŭita de priflegata renesanca ĝardeno.
En la turima sezono en ĝi okazas multaj kulturaj aranĝoj kaj specialaj noktaj trarigardoj kun la Blanka fantomsinjorino.
Sanpedroepaula rokinsularo
La Sanpedroepaula rokinsularo (Penedos de São Pedro e São Paulo) estas deko da insuletoj vulkandevenaj en distanco de 950 km nordoriente de Natal.
Darwin vizitis la insularon en februaro 1832 dum sia ekspedicio per Beagle.
Geografio
La plej proksima tero estas la insulo Fernando de Noronha (630 km sud-okcidente). La insuloj apartenas al la brazila subŝtato Pernambuko.
La insularo estas parto de la mezatlantika sojlo, nord-suda plejparte subakva montoĉeno, kiu atingas la oceanan surfacon en nur kelkaj lokoj (Jan Mayen, Islando, Acoroj, Ascension, Tristan da Cunha, Gough-Insulo, Buvet-Insulo). La ekzakta situo estas:.
La rokaro troviĝas en arealo de 10.000 m², kiu etendiĝas 350 m nord-sude kaj 200 m okcident-oriente. Estas kvin pli grandaj insuletoj: Ilha Belmonte (Sudoeste, 5380 m²), Ilha Challenger (São Paulo, Sudeste, 3000 m²), Ilha Nordeste (São Pedro, 1440 m²), Ilhota Cabral (Noroeste, 1170 m²) kaj Ilhota South (943 m²). La plej alta el la rokoj atingas 22,5 m.
Italaj Egeaj Insuloj
La Itala Dodekaneso, formale konata kiel Italaj Egeaj Insuloj aŭ Italaj Insuloj de la Egeo (en itala Isole italiane dell'Egeo, en greka Ιταλικά νησιά του Αιγαίου), estis grupo de dekdu ĉefaj insuloj en sudorienta Egea Maro, kiu apartenis al la Itala reĝlando el 1912 al 1947.
Sanpedroepaula rokinsularo
Geografio
La insularo ne estas loĝata. Ĝi disponas pri lumturo 6 m alta sur la pinto de Ilha Belmonte kaj pri kabano por deĵorantaj armeanoj kaj sciencistoj.
Italaj Egeaj Insuloj
Kunteksto
La Dodekanesoj estis okupitaj de Italio dum Itala-Turka Milito de 1912 escepte Kastelorizo. Italio estis akceptinta revenigi la insulojn al la Otomana Imperio laŭ la Traktato de Ouchy en 1912; tamen la malprecizeco de la teksto permesis provizoran italan administradon de la insuloj, kaj Turkio eventuale rezignis pri postuloj de Dodekanesoj laŭ la Artikolo 15 de la Traktato de Laŭzano en 1923. Kastelorizo estis provizore okupita de Francio en la Unua Mondmilito kaj estis aneksita de Italio el la Otomana Imperio en 1919. Dodekaneso estis formale aneksita de la Fascisma Italio, kiel Possedimenti Italiani dell'Egeo.
Italaj interesoj en la Dodekanesoj baziĝis sur strategiaj celoj, kaj la insuloj kongruis kun la intencoj por la imperia politiko. La insuloj de Leros kaj Patmos estis uzitaj kiel bazo por la Reĝa Itala Ŝiparmeo.
Sanpedroepaula rokinsularo
Biologio
Kelkaj birdospecioj nestas sur la insularo: bruna naivulo Sula leucogaster, Bruna ŝterno Anous stolidus, Malhelbruna ŝterno Anous minutus. Krome vivas kelkaj kraboj (Ruĝaj klipkrabo Grapsus grapsus), insektoj kaj araneoj.
Historio
La matenon de la la rokinsularo estis vizitata de Charles Darwin dum ties vojaĝo ĉirkaŭ la mondo per HMS Beagle.
En 1942 la arkipelago estis integrita en la brazila tereno kiel teritorio rekte dependa de la Ministerio pri milito. Laŭ la brazila konstitucio de 1988 ĝi estis integrita en la ŝtaton Pernambuko.
Panipat
Panipat (पानीपत) estas antikva kaj historia urbo en Harjano, Barato. Ĝi estas 90 km norde de Delhio kaj 169 km sude de Ĉandigaro laŭ la Aŭtoŝoseo NH-1. La bataloj luktitaj ĉe la urbo en 1526, 1556 kaj 1761 iĝis gravaj mejloŝtonoj de la hindia historio. La urbo estas fama en Barato laŭ la nomo "Urbo de Teksisto". La unua verso de la Bagavadgito eble aludas al Panipato kiel 'Darmakŝetra'. En 2011 la loĝantaro estis de 442,277 personoj. Oficialaj lingvoj estas la hindia kaj la harjanvia. Panipato situantas ĉe 29.39°N 76.97°E. Ĝi havas averaĝan alton de 219 metroj (718 futoj).
Verjacja
Verjacja (Веряця, Veréce) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.
Situo
Verjacja situas en valo de Tiso laŭ fervoja linio.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. En 1910 vivis en Veréce 961 homoj, (682 rutenoj, 152 germanoj, 81 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Veréce apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj aranĝis aŭtonomion por rutenoj. Ekde 1945 Verjacja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Vyšný Orlík
Vyšný Orlík [viŝnI orlIk], (hungare Felsőodor [felŝOodor], rutene Вышнїй Верліх [viŝnjij verliĥ], germane Oberorlich) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Denis Diderot
Denis DIDEROT (naskiĝis la 5-an de oktobro 1713 en Langres (Ĉampanjo-Ardenoj), mortis la 31-an de julio 1784 en Parizo) estis franca verkisto kaj filozofo.
Vyšný Orlík
Situo
Vyšný Orlík situas en valo de Ondava, laŭ ĉefvojo Bardejov-Svidník. La lasta urbo troviĝas je 6 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1414 en formoj "Orly, Orlyh". En 1787 534 vilaĝanoj loĝis en 76 domoj, en 1828 710 vilaĝanoj en 96 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőodor 463 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Svidník, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum ambaŭ mondomilitoj la vilaĝanoj suferis multe. En 2001 vivis en Vyšný Orlík 385 homoj, (266 slovakoj, 64 rutenoj, 24 ukrainoj, 22 ciganoj).
Denis Diderot
Biografio
Post gimnaziaj studadoj ĉe la Societo de Jesuo, li vivis malrektan kaj malriĉan vivon dum kelkaj jaroj. Poste li trankviliĝis kaj vivis pli ordinaran vivon. Frue, li turnis sin for de katolikismo, kaj eĉ fariĝis kontraŭulo de tiu religio, verkante kompletan kritikon. Post mallonga diista periodo, li fariĝis ateisto kaj pli precize praktika ateisto, kaj ekhavis materiisman vidon de la mondo. Tial Diderot disvolvis tezojn proksimajn de Fatalismo: ekzemple, ke voleco estas meĥanika, kaj nia sento de libereco nur iluzio. Liaj ideoj aperis en 1749, en la "Letero pri la blinduloj por tiuj kiuj vidas" (france "Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient"). Pro tiu verko, li estis enkarcerigita en la fortikaĵo de Vincennes, apud Parizo, dum tri monatoj.
Li fariĝis unu el la plej gravaj filozofoj de la Jarcento de la Lumoj, tiu kiu realigos la enciklopedian idealon de la Klerismo. Li inventis la kritikon pri artoj ("Salonoj", france "Salons", inter 1759 kaj 1781), kaj li proksimigis sciencon kaj metafizikon (Letero pri la blinduloj). Lia famo plejparte rilatas al la Enciklopedio, kies redaktadon li gvidis kun Jean d'Alembert.
Lia korpo ripozas en la preĝejo Saint-Roch.
Senvalorigo de la verko de Diderot dum la 19-a jarcento
La graveco de la verko de Diderot ne ĉiam ĝuste valoris, ekzemple en la 19-a jarcento. Tio rilatas unue al grava miskompreno de lia verko, kiu ŝajnas fuŝa al iuj. Fakte, tio estis intenco de Diderot mem: li ne volis verki kiel la klasikaj verkistoj. Lia verko estas aŭdaca kaj havas sian propran koherecon.
Due, multe da liaj tekstoj ne estis eldonitaj dum lia vivo ; kelkaj el ili estis eĉ nur eldonitaj en la 20-a jarcento. Nur ekde tiu jarcento oni povas havi kompletan ideon pri Diderot. Liaj kunvivantoj konis lin ĉefe pro lia laboro en la Enciklopedio, ĉar li inventis novan teatran stilon ("dramo") kaj verkis romanon (La maldiskretaj juveloj, france Les bijoux indiscrets), kaj pro kelkaj filozofiaj skribaĵoj. Kelkaj el liaj plej gravaj verkoj, ekzemple Jacques le Fataliste kaj Le neveu de Rameau, estos konitaj de la publiko nur multe da jaroj post lia morto, ĉar ili ne estis eldonitaj dum lia vivo. Eble li decidis tion li mem.
Nuntempe, nia scio pri la verko de Diderot estas pli kompleta danke al la malkovro de multe da liaj manuskriptoj en Sankt-Peterburgo, kie Diderot serĉis kunlabori kun Katarino la 2-a de Rusio (la reĝino aĉetis liajn manuskriptojn).
Nelson
Homoj
La familinomo Nelson estas tiu de multenombraj homoj, inter kiuj:
Geografiaĵoj
La nomo Nelson estas tiu de pluraj lokoj, el kiuj:
19135 Takashionaka
19135 Takashionaka estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Takashi Onaka, profesoron pri infraruĝa astronomio ĉe la Universitato de Tokio. Li estas konata pro sia ampleksa studo pri la interplaneda, ĉirkaŭstela kaj interstela polvo bazita sur observoj elde grundo kaj elde kosmo, teoria alpaŝo kaj laboratoriaj eksperimentoj.
Nordoriento de Vjetnamio
La regiono Nordoriento (Đông Bắc) de Vjetnamio, kiel facile diveneblas, estas la plej nordorienta el la regionoj de Vjetnamio. Ĝi enhavas dek unu provincojn norde de la dense loĝata malaltebenaĵo de la Ruĝa Rivero. Multaj de tiuj dek unu provincoj estas montaraj, kaj kvin havas limon al Ĉinio. La teritorio sume ampleksas proksimume kvadratajn kilometrojn. Foje la plej okcidentaj el tiuj provincoj, Lào Cai kaj Yên Bái, ankaŭ kalkuliĝas kiel parto de la regiono Nordokcidento de Vjetnamio.
Provincoj
Bắc Giang
Bắc Kạn
Ha Giang
Lao Cai
Quang Ninh
Thái Nguyên
Tuyen Quang
Yen Bai
Georg Arnhold
Profesie bankisto, sekreta komerca konsilisto, Württemberg-a konsulo. Unu el la gvidaj ekonomiaj fakuloj de Germanio. Eminenta pacifisto kune kun sia frato Max (1854-1908).
Precipe pro pacifistaj motivoj li lernis kaj propagandis Esperanton, grave helpis la movadon idee kaj materie kiel unu el la ĉefaj mecenatoj de la pacifisma movado en Germanio. Li kunfondis la Saksan Esperanto-Instituton kaj estis ano de ties patrona societo.
Kravmagao
Krav-Magao (hebree קרב מגע "tuŝ-batal(ad)o") estas la oficiala sindefenda sistemo de la Israela armeo. Oni instruas kravmagaon ankaŭ al multaj policaj organizoj kaj civitanoj en diversaj landoj.
Kravmagao traktas pri instinktaj movoj, praktikaj teĥnikoj kaj realismaj trejnscenaroj. Ĝi instruas taktikojn kaj por eviti, pritrakti kaj venki ĉiajn atakojn kaj perfortaĵojn. Ĝi celas, ke oni povu facile lerni kaj memori ĝin, ke oni ekzercu ĝin nature kaj intuicie, eĉ sub streĉaj kondiĉoj.
En kravmagao oni instruas:
Katzenelnbogen
Historie ĝi estis ĉefurbo de la iama graflando Katzenelnbogen.
Barbosa Ferraz
Barbosa Ferraz estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 12.653 enloĝantojn en 2010.
Arne Arnessen
Arne ARNESSEN (naskiĝis la 11-an de novembro 1884) estis norvega telegrafisto, librotenisto, kontorĉefo kaj revizoro en Bøndernes Bank en Oslo.
Bueno Brandão
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Pouso Alegre. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Zsuzsa Csergő
CSERGŐ Zsuzsa (ĉergoe:) estas rumanuja hungardevena usona universitata asistantino pri politikaj sciencoj naskita en Miercurea Ciuc la 17-an de novembro 1964.
Kannenberg
Kannenberg estas la nomo de kelkaj lokoj:
Portugala Angolo
Angolo (ankaŭ Portugala Angolo; iam Portugala Okcidenta Afriko, ekde 1951 Transmara Provinco de Angolo, kaj finfine Ŝtato de Angolo el 1972 al sendependeco) estas la komuna nomo per kiu la portugala kolonio en sudokcidenta Afriko estis konata tra diferencaj periodoj de tempo. La iama kolonio iĝis sendependa lando en 1975 kaj nune formas la Respublikon Angolo.
Historio
La historio de la portugala estado en la teritorio de nuntempa Angolo daŭris el la fondado de portugala setlejo en la teritorio kie nune estas Sojo, en la 16a jarcento, ĝis la malkoloniigo de la teritorio en 1975. Dum tiuj kvar jarcentoj, okazis kelkaj tute diferencaj situacioj.
Ruĝecbruna najtingalturdo
Kiel plej granda parto de turdoj, ankaŭ tiu estas ĉefe bruna en supraj partoj kaj grizecaj en subaj partoj, pli blankeca ĉe ventro kaj kun bruneca punktado en brusto. La okulo estas nigra kaj estas blanka ĉirkaŭokula ringo. La kruroj estas helaj kaj la beko malhela. La nomo de la specio devenas de la ruĝeca nuanco de la bruna koloro de supraj partoj ĉefe en krono, nuko kaj flugiloj.
Ili manĝas ĉefe insektojn kaj berojn.
3718 Dunbar
3718 Dunbar estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono)
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo R. Scott Dunbar.
Cuciulat
Cuciulat [kuĉulat] (hungare: Kocsoládfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Jibou. Administre ĝi apartenas al Letca.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 330 loĝantojn (rumanoj); en 1992 278 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka).
Lowell Fulson
Lowell FULSON (31a de Marto, 1921 – 7a de Marto, 1999) estis usona kantoverkisto kaj gitaristo de bluso en la tradicio de Bluso de Okcidenta Marbordo. Li registris ankaŭ pro kontraktaj tialoj kiel Lowell Fullsom kaj kiel Lowell Fulsom. Post T-Bone Walker, li estis la plej grava figuro en la Bluso de Okcidenta Marbordo en la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj.
Ciula
Ciula [ĉula] (hungare: Gyulaszeg) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al Letca.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szilágy ).
Świebodzice
Świebodzice, ĝis 1945 germane Freiburg in Schlesien, estas urbo en la nuna provinco Malsupra Silezio de Pollando. Fine de en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Świdnica (ĝis 1945 germane Schweidnitz).
Esperanto en Freiburg
Loka Grupo de Germana Esperanto-Asocio (GEA) estis fondita en Freiburg en 1924 kun propaganda teatraĵo „Eile mit Weile”, verkita de Karl Kliem, Striegau, ekspozicio kaj parolado. Oni organizis tuj poste 2 novajn kursojn kun 18 partoprenantoj.
Viktor Frankl
Viktor FRANKL, aŭ Viktor Emil FRANKL, la aranĝisto de la “logoterapio”, naskiĝis el juda familio en Vieno la kaj forpasis en Vieno la 2-an de septembro 1997. Li profesiis kiel neŭrologo kaj psikiatro.
La unuaj jaroj kaj universitata formiĝo
Viktor Frankl montris ek de siaj junaj jaroj dispozicion por la studo pri la homa psiko. Fininte la liceon li enregistriĝis por la Popola Universitato de Vieno, kie ekkontaktas kun Paul Schilder, lernanto de Sigmund Freud.
Lia pasio por la psikoanalizo lin enkondukas korespondi kun Freud, kiu travidas en li rimarkindan inklinon por tiaj studoj; li decidis sendi sian eseon pri la mimiko de la jeso kaj maljeso al la Internationale Zeitschrift fur Psychoanalyse, kiu ĝin publikigas en 1924. Frankl verkas ankaŭ en la revuo de Alfred Adler, alia disĉiplo de Freud; sed kun tiu lasta komenciĝas kontrastojn pro malsamaj interpretoj de la fenomenoj de la homa psiko, kaj do pro malsamaj terapiaj alproksimiĝoj (tiu interrompo de rilatoj aliiĝis iom post iom al kontrasto ne nur priscienca). Li fondis asocion en kiu la unuan fojon li uzis la vorton kaj koncepton logoterapio.
Frankl montris ankaŭ intereson pri la praktikaj sekvoj de siaj studoj: en tiuj jaroj, fakte, li kreis ses junularcentrojn por konsultado. Sinmortigo estis elekto triste vasta inter la tiuepokaj junuloj, kaj do tiuj centroj akiris grandan sukceson. Li, ankoraŭ studento pri medicino, en tiuj jaroj jam instruis ĉe Supera Popola Lernejo, prelegis al la socialista juna laboristaro, kaj laboris ĉe la universitata psikiatria kliniko. Lia rapida ascendo estis helpata de Otto Potzl, konsiderita mentoro de Frankl mem.
Milito kaj deportado
Post magistriĝo li pliprofundigis sian neŭrologian preparon, estris la “pavilonon de la sinmortigemuloj” ĉe la psikiatrejo Am Steinhof, kaj fundis privatan studion. La aneksado de Aŭstrio al Germanio 1938 determinis radikalan vojturnon de lia vivo: en la neŭrologia pavilono de Rothschildspital li sukcesis obstakli, kune kun Potzl, la Aktion T4 (programo por eŭtanaziigi mensmalsanulojn) fare de Hitler. En 1941 li obtenis la tiom deziritan elirvizon; sed lastamomente decidis ne elmigri al Usono tute sola, nome lasante siajn gepatrojn en Aŭstrio.
En tiuj jaroj li edzinigis flegistinon Tilly Grosser, sed tuj post Frankl estis deportita, kune kun siaj familianoj, antaŭe al koncentrejo de Theresienstadt kaj sekve en tiu de Auschwitz kaj sekve al Kaufering III, kaj fine Turkeim. Malgraŭ liaj provoj li ne sukcesis savi siajn manuskriptojn pri siaj memoraĵoj koncernantaj siajn spertojn rilate sian profesian praktikon kaj spertojn en la koncentrejoj.
Liaj koncentrejaj travivaĵoj estis teruraj: li estis trafita de ekzantema tifo, kiu al li riskigis la vivon. Ĝuste dum tiu sperto, naskiĝis lia plej matura intuicio: la graveco de la “serĉo de signifo” en sia propra travivado. Li difinis la koncepton de “memtranscendo”, kaj atribuis al intrinseka inklino de la homo la kapablon de iuj deportitoj, inter kiuj li mem, objektivigi la fizikan doloron kaj superi la suferojn antaŭvide de pli bona estonto. Lia plej granda deziro, en tiuj jaroj, estis brakumi sian edzinon Tilly, kiu estis decidinta lin sekvi en tiun kiun ŝi kredis laborkampo eksplicite petante esti deportita kun la edzo. Lia patro mortis asistata de li, dum li ricevos informojn pri la edzino kaj patrino nur duone de la jaro 1945, ĉar ili estis deportitaj aliloken. Post la sufero en la infero de koncentrejoj, liberigite de la usona armeo, revenis hejmen, sed jen kion li trovis:
Reveno al Vieno kaj la unuaj publikigaĵoj
Post la liberiĝo, Frankl revenis al Vieno, kaj fariĝis ĉefkuracisto en neŭrolgia hospitalo, kie li ekpraktikis kaj ekspertis la efikecon de atenta kaj oportuna psikoterapio de psikiatraj malsanoj ĝis tiam taksataj neefikaj aŭ ignorataj. Ĝuste tia efikeco li jam konstatis en koncentrejoj: spertoj pri kiuj li registris kazojn kaj deduktaĵojn. Bedaŭrinde li ne sukcesis rekuperi siajn manuskriptojn: pro tio li rekomencis ĉion el novo kaj reviziis la antaŭmilitajn sian publikigaĵojn... La sukceso ĉe kuracistoj estis tuja.