cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preĝejo Sankta Maŭrico (Berno)
Historio kaj komunuma strukturo
Laŭ dekreto de la kantonparlamento berna de la 8.3.1939 ricevis la tri urbaj fidelularkolektiĝujoj de Berno (t.e. de Sankta Triunuo, Santa Antonio kaj Sankta Mario) la statuson de ŝtata agnoskita eklezikomunumoj; tiukuntekste la tuto eknomitis Romkatolika centrala komunumaro de la urbo Bern kaj de la al ĝi apartenanta kantona areo. La tre ampleksa Antonio-komunumo de Bümpliz ekde tiam pli ofte separitis. En 1965 ekis la unuaj paŝoj krei apartan animzorgadejon en la urbokvartalo Betlehem kaj jen en la 1969-a jaro fonditis la Maŭrico-komunumo kun - provizora - preĝejo en la stilo de la t.n. "fastadoferaj kirkoj". Antaŭe sanktaj mesoj, renkontiĝoj kaj aliaj eventetoj okazis en la restoracio Tscharnergut. Kaŭzo de novfondo paroĥuja estis memkompreneble la demografia evoluo de Bethlehem kun ĝia multo da modernaj loĝdomblokoj. Intertempe la konstrua provizoraĵo ne plu ekzistas kaj cedis la lokon al malprovizora kirko; pro malkresko fidelulara estas nuntempe denove kunlaborado inter la Antonia kaj la Maŭrica komunumoj.
Apartenas al la Maŭrico-paroĥujo krom la bethlehemanoj ankaŭ la anoj de Ferenbalm, Frauenkappelen, Golaten, Gurbrü, Mühleberg, Wileroltigen kaj Wohlen ĉe Berno sen la komunumoj Uettligen kaj Oberdettigen.
La unua kirko
La en 1968 konstruita fastadofera kirko estis provizoraĵo kreita fare de la arkitekto Hanns Anton Brütsch. Pro troaj elspezoj necesaj por ripari la kadukdamaĝojn oni decidis en la 1980-aj jaroj konstruigi komplete novan kirkon; unue oni ankoraŭ volis recikligi kelkajn partojn de la antaŭula domo per vendo al interesatoj (kio fiaskis pro manko de aĉetemuloj).
Kirka novkonstruo
En la jaroj inter 1987 kaj 1989 konstruis la pri urba planado renomita arĥitekto zurika Willi Egli la novan kirkan centron. Ĉe la tramlinio al la najbara Westside kaj ĉe Waldmann-strato, inter unufamiliaj domoj kaj la apudanta hejmo Acherli kaj la altaj konstruaĵoj de ĉe la kontraŭa stratbordo, la kirko - ankaŭ danke al sia modesteco - prenis la rolon de kvartala emblemo identeciga. Kiel arkeo la kirko garantiu al la vizitantoj protekton kaj rifuĝejon. La konstruaĵo realigitis per antaŭfabrikitaj vitrobetonaĵoj kaj Bredero-betonŝtonoj kiel skeletaĵo kun pupitraj tegmentoj de diversa dekliveco. La tegmentajn eron oni kovris per lado titana-zinka. Ueste troviĝas la paroĥestrejo kun fenestroj spektantaj ĝardenen. Ĉirkaŭas la areon parte altaj heĝoj kaj arbustoj. Disde la malnova Murten-strato oni atingas la parkumejon kaj la alirejon al la apuda kirkokorto. Ĝi estas malfermita de ambaŭ partoj kaj de tie alireblas kaj la paroĥestrejo kaj la sekretariejo. Unuigas ambaŭflankaj irejoj la preĝejon kun la konstruaĵoj malpli eminentaj.
Interno kaj artaĵoj
Apudas la vestiblon, la plej malaltan eron, la komunuma salonego kun sonobtuziga vando movebla (laŭnecese ankaŭ preĝejen). La kirko mem finiĝas per ĥorejo eosten. Tra la vitraloj ĉe la plej alta muroparto de la jubeo la tuto bele lumigitas dumtage. La tegmento plialtiĝanta klarigas la malsamon de la hierarkio interna. Ĉirkaŭ la plialtigita altaro staras la benkoj en duonrondo. Sur betonaj murapogiloj kuŝas la ligna tegmentaro super kvadrata navaro. La materialo de altaro, ambono, baptujo kaj tabernaklo estas entute naturŝtona. Ĉe la dekstra flanko almuntitis la orgeno. En la niĉoza jubeo-muro post la altaro troviĝas la tabernaklo kiun malantaŭas ankoraŭ alia edifa ĉambro.
Sonoriloj kaj orgeno
La sonorilo de la antaŭula konstruaĵo (kun Labe-minora-agordo) transprenitis post fakula kontrolo; estis muldinta ĝin en la 1968-a aro la firmao H. Rüetschi A.K. La orgeno datumas de 1990 kaj liveritis fare de Orgelbau Lifart A.K., Emmen havante 19 registrojn sur du klavaroj kaj pedalon.
NGC 4987
NGC 4987 (aliaj indikoj — UGC 8216, MCG 9-22-15, ZWG 271.13, PGC 45502) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Karl Barthel
Karl BARTHEL aŭ Carl BARTHEL (naskiĝis ĉ. 1875; mortis la ) estis germana esperantisto. Li loĝis en Frankfurto ĉe Majno. En 1906 li estis vicprezidanto de la tiea Esperanto-grupo. En 1956 li estis nomumita honora membro de Germana Esperanto-Asocio. Krome li estis honora prezidanto de la Esperanto-Societo en Frankfurto. En la frankfurta kvartalo Sachsenhausen strato (Carl-Barthel-Weg, 60598 Frankfurt am Main) estas nomata laŭ li, proksime de pliaj stratoj nomataj laŭ Esperanto mem kaj laŭ Ludoviko Zamenhofo.
Junki Koike
Junki Koike (小池 純輝, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Urawa Reds, Thespa Kusatsu, Mito HollyHock, Tokyo Verdy, Yokohama FC, JEF United Chiba kaj Ehime FC.
Hajnalka Szakács
Hajnalka Szakács [sakAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szakács Hajnalka estas hungara aktoro.
Hajnalka Szakács naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Hajnalka Szakács maturiĝis en muzika mezlernejo en sia naskiĝurbo, poste ŝi studis en aktorstudio de Nova Teatro (Budapeŝto). Ŝi akiris aktoran diplomon en Universitato de Kaposvár en 2014. Ŝia ĉefinstruisto estis József Kelemen (aktoro). Ŝi estis membro de Teatro Csokonai (Debrecen) (2014-2018), poste de Teatro en Tatabánya. Ŝi ricevis premiojn en 2016 kaj 2018.
2846 Ylppö
2846 Ylppö estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝia nomo honoras la finnan pediatron Arvo Ylppö (1887 – 1992).
Genuri
Genuri - jen itale, sarde Giaùni aŭ Jaùni - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma regiono Sardio, situas en la suda parto de la insulo kaj ekde aprilo 2021 estas parto de la refondita administra unuo provinco Mez-Kampidano (Medio Campidano, Campidanu de Mesu). Antaŭe ĝi kvin jarojn estis parto de la provinco Sud-Sardio kaj antaŭ 2016 apartenis al la tiam malfondita sama provinco Mez-Kampidano. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaraj komunumoj estas [Baradili]] (OR), Genoni (OR), Setzu, Sini (OR) kaj Turri.
Kristana patrono de la komunumo estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Lajos Virág(h)
VIRÁG(H) Lajos [pr. vira:g] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Temeŝvaro la ? kaj mortinta samloke en 1952.
Kariero
Lajos Virág(h) debutis en trupo de sia naskiĝurbo en sezono de 1919–20-a. Ekde 1926 li ludis interalie en la trupo de Mihály Fekete, poste en 1949–50 en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. En 1951 li forlasis la teatron, li iris en Temeŝvaron kaj en la sekvanta jaro li memmortigis.
József Vértes
Kariero
József Vértes ludis ekde 1962 en la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro.
(12829) 1997 AB13
(12829) 1997 AB13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Rosenthal (Hesio)
Rosenthal estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Waldeck-Frankenberg de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
TiHKAL
TiHKAL aŭ TIHKAL: The Continuation estas titolo de libro skribita de Alexander Shulgin kaj Ann Shulgin. Ĝi temas pri familio de psikoaktivaj drogoj nome triptaminoj. TIHKAL estas akronimo el "Tryptamines I Have Known and Loved" (angle triptaminoj kiujn mi konis kaj amis).
Iel tiu ĉi libro estas sekvo de PIHKAL: A Chemical Love Story. Kiel ĉe PIHKAL, la aŭtoroj ŝajne celis publikigi sintezan informaron kiel vojo al protekto de la publika aliro al informaro pri psiĥedelaj komponaĵoj, celo kiun Alexander Shulgin notis ofte. Sekve al interveno en lia laboratorio en 1994 fare de la usona DEA, Richard Meyer, parolanto de la DEAa Sanfranciska Divizio, asertis ke "Estas nia opinio ke tiuj libroj [reference al la antaŭa verko, PIHKAL] estas multe kvazaŭ receptaj libroj pri kiel fari kontraŭleĝajn drogojn. Agentoj diris al mi ke en kontraŭleĝaj laboratorioj priserĉitaj, ili trovis kopiojn de tiu libroj."
Patrick Cohen
Patrick Cohen, naskiĝinta en 1962, estas franca ĵurnalisto de radio.
Lützow (Meklenburgo)
Lützow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordokcidenta Meklenburgo de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj estas la administra centro de la komunumaro Amt Lützow-Lübstorf, al kiu krome apartenas 15 pliaj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Patrick Cohen
Biografio
Diplomita de la supera Lernejo de ĵurnalismo de Lilo, Patrick Cohen komencas sian karieron en la 1980-aj jaroj en la publika servo.
En septembro 2010, li anstataŭas Nicolas Demorand la mateno sur France Inter.
Ekde aŭgusto 2011 li laboras ankaŭ ĉe publika kanalo de televido France 5.
Meunet-sur-Vatan
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Issoudun kaj al la kantono .
32057 Ethannovek
32057 Ethannovek estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Ethan Novek, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2015 pro sia projekto pri energio. Li estis lernanto ĉe la Greenwich High School de Greenwich (Konektikuto, Usono).
Columbia (SkyTrain Vankuvero)
Columbia estas subtera stacio sur Expo Linio de metroo SkyTrain (Vankuvero). La stacio situas en, Brita Kolumbio. Expo Linio disbranĉiĝas ĉe tiu stacio, unu branĉo iras al stacio ' en kaj la alia iras al stacio ' en Burnaby. Ĝi estis malfermita la.
18090 Kevinkuo
18090 Kevinkuo estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kevin Chester Kuo, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Stuyvesant High School en Novjorko (Usono).
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Tata)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola sur malalta monteto. La fasado havas meze la ĉefenirejon flanke 2 turojn. Ekstere kaj interne la copfa (malfrubaroka), ornamriĉa stilo karakterizas ĝin.
Kazuya Sakamoto
Li futbalis ĉe Urawa Reds, Fagiano Okayama, Kamatamare Sanuki, Vonds Ichihara kaj Verspah Oita.
Sámuel Deáki Filep (pastro)
DEÁKI FILEP Sámuel estis hungara pastro, reformita eklezia verkisto naskita en Dés en 1713 kaj mortinta en Koloĵvaro 1767. Li estis la filo de pastro József Deáki Filep kaj frato de pastro Pál Deáki Filep.
Kariero
Deáki Filep studis en Koloĵvaro, en 1738-39 en Lejdeno kaj Utrecht. Unue li estis helppastro apud sia patro, poste de 1748 pastro en Koloĵvaro. Li verkis salutpoemojn, nekrologojn.
Talpa grilo
La talpa grilo (Gryllotalpa gryllotalpa) estas insekto el la familia grilotalpedoj (Gryllotalpidae latine gryllus = grilo, talpa = talpo). Griloj kaj talpaj griloj ne apartenas al la sama familio. Tamen ambaŭ apartenas al la sama subordo, la Ensiferoj.
Jenő Zamaróczy
Jenő Zamaróczy [zamarOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Zamaróczy Jenő (naskiĝis la en Hungara reĝlando en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio), mortis la  en Budapeŝto) estis hungara inĝeniero.
Biografio
Jenő Zamaróczy akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1913. Li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920 kaj 1926 li estis ĉefinĝeniero en fabriko en Miskolc, poste li studvojaĝis al Usono, kie li lernis la modernan teknologion de produktadon de aŭtoj. Hejmenveninta en 1928 li ricevis altan postenon en fabriko en Budapeŝto. Li enkondukis (unua en Hungario) produktadon de la muntopecoj laŭ usona sistemo. Post jaroj de la 2-a mondmilito li estis fabrikestro. Inter 1951-1954 li laboris en instituto, poste en fabriko.
Kvaronigo
La pendigo, senviscerigo kaj kvaronigo estis parto de punado en Anglio pro ŝtatperfido. Ĝi estis uzebla ĝis 1870 kaj konsistis el la sekvaj: oni trenis la kondamniton al la ekzekutejo, kie oni pendigis lin (tiel ke li ne mortu), kaj senviscerigis, dum li vivis ankoraŭ. Oni forbruligis la viscerojn, dum li ankoraŭ vivis, poste oni senkapigis lin kaj kvaronigis la korpon.
Tiun punadon oni uzis unuafoje je la kimria princo Davido (1283) poste je skota patrioto Siro William Wallace (1305). Oni uzis la punadon je la komplotintoj de Edward Marcus Despard kaj liaj ses kunuloj (1803) pro komploto kontraŭ reĝo Georgo la 3-a. Lastfoje oni juĝis per tiu penado du membrojn de Sinn Féin (1867), sed oni ne efektivigis la ekzekutadon.
Kvaronigo
La kvaronigo estis ŝatata ekzekuta metodo en la mezepoka Eŭropo. Tio estis gravigita per turmentado de la vivanta punito: oni detranĉis langon, manojn, pinĉado per ardantaj tenajloj, trenado per ĉevaloj ks.
La plej fama kvaronigo en la hungara historio estis la kvaronigo de Koppány, kiu ribelis kontraŭ Stefano la 1-a de Hungario. La kvar korpopartoj estis fiksita sur urbaj enirpordoj de Esztergom, Veszprém, Győr kaj ie en Transsilvanio.
Senhaŭtigo
La senhaŭtigo estis ekzekuta metodo de la antikvo ĝis la mezepoko. Dum tia ekzekuto oni detranĉis per specifa tranĉilo la homan haŭton. Tio kaŭzis enormajn suferojn, grandan sangumadon, kolapson de la sangocirkula sistemo, temperaturo- kaj akvoreguligo.
Specifa formo de tiu ekzekuto estas la skalpado, okazinte ĉefe post murdo de la malamiko. Herodoto skribis pri tio ĉe la skitoj, aliflanke praktikis ĝin la nordamerikaj indianoj ĝis la 19-a jarcento.
Apostolo Bartolomeo suferis tiun martiran morton.
Mizuno Tadakuni
Mizuno Tadakuni (naskiĝis la 19-an de julio 1794, mortis la 12-an de marto 1851) estis daimio dum la malfrua Edo-periodo de Japanio, kiu pli poste agadis kiel ĉefa maljuna konsilisto en servo al la Ŝoguna reĝimo de Tokugawa. Li estas rememorigita kiel establinto de la Tenpo-reformoj.
Biografio
Mizuno Tadakuni estis la dua filo de Mizuno Tadaaki, daimio de Karacu-domo. Post kiam lia pli maljuna frato mortis fruaĝe, Tadakuni iĝis posteulo en 1805 kaj estis prezentita al ŝoguno Tokugava Ienari kaj estonta ŝoguno Tokugava Iejoŝi en formala aŭdienco en 1807. En 1812, pro retiriĝo de lia patro, li iĝis gvidanto de la Mizuno-klano kaj damimio de Karacu. Li ekis servadon de ŝoguna reĝimo Tokugava kiel Sōshaban (Majstro de la ceremonioj) ĉe la Edo-kastelo en 1816. Do, rimarkante la kreskantajn problemojn pri la eksterlandana komerca haveno de Nagasaki, en 1817, Tadakuni petis sian transigon de la Karacu-domo al la pli malgranda Hamamacu-domo en Provinco Tōtōmi. Kvankam ambaŭ domoj havis oficiale la enspezon de 70.000 kokuoj, Karatsu-domo havis fakte 253.000 kokuoj male al nura 153.000 kokuoj de Hamamatsu. Kiel sekvo, lia translokiĝo kaŭzis malbonfaron kaj malplaĉon al liaj maljunaj servantoj, rezultante en seppuku de la maljuna konsilanto, sed Tadakuni ne ŝanceliĝis. La saman jaron, li ricevis la postenon Jisha-bugyō (Komissito de Sanktejoj kaj Temploj) en la ŝoguna registaro.
En 1825, Tadakuni recevis la postenon de Osaka jōdai (kapitano de la kastelo Osaka), la sekvan jaron (1826), li iĝis Kjoto Ŝoŝidai, oficiala reprezentanto de la ŝoguna reĝimo al la kortego en Kyoto. Lia kortega titolo estis ŝanĝita de Izumi-no-kami al Echizen-no-kami. En 1828, Tadakuni iĝis Rōju (gvidanta pozicio en la ŝoguna registaro). Li iĝis el simpla Rōjū al maljuna Rōjū en 1839.
Kiel Rōjū, Mizuno Tadakuni havis gravan politikan potencon kaj klopodis trapaŝi la financajn kaj sociajn kontrolojn de la ŝoguna reĝimo, ellasante multajn „luksajn leĝojn” post la Granda Tempo-Malsatego de 1832-36. Tiuj leĝoj estis konataj kiel Tenpo-reformoj. The reformo celis stabilizi la ekonomion per realveno al modereco, simpleco, kaj disciplino, kio estis karakteriza ekde la frua Edo-periodo per malpermeso de multaj amuzaĵoj kaj paradigo de la riĉeco.
La ĝenerala malpopulareco de la reformoj kondukis al perdo de influo, reputacio de Tadakuni. Por kompliki la situacion, la en majo de 1844, la Edo-kastelo brulis ĝisgrunde. La 22-an de februaro, 1845, li estis forigita el sia registara pozicio kaj la 2-an de septembro 1845, li estis ekzilita al Jamagata-domo en Provinco Deva, kie li restis en ekzilo ĝis lia morto en 1851. Li mortis la 12-an de marto 1851, kvin tagojn antaŭ ol atingintus lin vortoj pri mal-ekziligo. Lin posteulis lia filo Mizuno Tadakijo, kiu estis same grava persono en la Tokugawa-regado.
Mizuno Tadakuni geedziĝis kun filino de Sakai Tadajuki, wakadoshiyori (juna maljunulo) kaj daimio de la Obama-domo.
Gergei
Gergei - jen itale, prononco laŭ sistemo IFA, pli simple , sarde Grerxèi aŭ Xrexrei - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma regiono Sardio, situas en la suda parto de la insulo kaj ekde aprilo 2021 estas parto de la administra unuo metropola urbo Kaljaro. Antaŭe ĝi kvin jarojn estis parto de la provinco Sud-Sardio kaj antaŭ 2016 apartenis al la provinco Kaljaro, kiu malfondiĝis en februaro 2016. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaraj komunumoj estas Barumini (MD), Escolca, Gesturi (MD), Isili, Mandas (CA) kaj Serri.
Kristana patrono estas la sankta Vito, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Gironde (stacidomo)
Gironde, plennome Gironde-sur-Dropt, estas franca stacidomo sur linio - Sète-Ville, situanta en  Gironde-sur-Dropt, en departemento Gironde, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Michael Geffert
. Oni ne konfuzu lin kun la germana amatora astronomo Martin Geffert. Li laboris en la Instituto Argelander por Astronomio de la Rejnlanda Universitato Friedrich-Wilhelms de Bonn. Post lia emeritiĝo, li fondis la Observatorion Birtzberg en Bornheim, ne-profitcela organizaĵo kiu celas popularigi la pervidan astronomian observadon per publikadoj ĉe YouTube kaj Instagram.
En 1989, laǔ Minor Planet Center, li malkovris 5 asteroidojn elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
La asteroido 12747 Michageffert estis nomita en lia honoro.
Johann Franck
Johann FRANCK, ankaŭ FRANK, (* 1-an de junio 1618 en Guben; † 18-an de junio 1677 samloke) estis germana juristo kaj poeto de famaj ekleziaj himnoj, sed ankaŭ de profanaj poemoj.
Vivo
Johann Franck estis filo de advokato, kiu mortis jam en 1620. Lia onklo, urba juĝisto Adam Tielckau, poste zorgis pri li. Post la vizito de la latinlernejo en Guben li vizitis la lernejojn en Cottbus kaj Stettin same kiel la gimnazion en Thorn. Ekde la 28-a de junio 1638 li studis juron en Kenigsbergo. Tie li estis influata de la populara kantopoeto Simon Dach. Laŭ deziro de sia patrino li revenis Paskon 1640 al Guben, kiu tiam dum la Tridekjara Milito forte suferis pro la sveda armeo. Post la reveno de vojaĝo al Prago majon 1645 li laboris kiel advokato. En 1648 li fariĝis magistratano kaj en 1661 urbestro en Guben. Ekde 1671 li reprezentis sian hejmurbon en la Landtagejo de Malalt-Luzacio.
Johann Franck verkis 110 ĉefe sakralajn kantojn, kiuj eniris en la plejmultajn evangelajn ekleziajn kantarojn. La plej multaj el liaj verkoj perdis sian gravecon; en Evangelisches Gesangbuch troviĝas nur du el liaj kantoj. Ankaŭ en la aktualaj ekleziaj kantaroj de Svedujo kaj de svedlingva Finnlando enestas almenaŭ 4 el liaj kantoj. Al liaj plej bonaj kantoj ekzemple apartenas Schmücke dich, o liebe Seele, Jesu, meine Freude, Du, o schönes Weltgebäude kaj aliaj, kelkajn el ili ankaŭ muzikigis Johann Crüger. En lia verkado li surmontras parencecon kun Paul Gerhardt. Liaj profanaj poemoj plejparte estas laŭokazaj poeziaĵoj, sed ankaŭ ampoemoj kaj versoj temantaj pri naturo kaj hejmlando.
Tepari-fazeolo
La Tepari-fazeolo aŭ pintfolia fazeolo (Phaseolus acutifolius) estas planto el la familio fabacoj (Fabaceae). Tiu kulturplanto estas proksime parenca al aliaj „fazeoloj“.
La tepari-fazeolo estas indiĝena en la sekaj regionoj de Meksiko, kie oni kultivas ĝin jam de 5000 jaroj. Ĝia kultivado neniam estis larĝe disvastiĝanta, sed la interesiĝo pri ĝi kreskas pro ties sekorezisto. Ĝi gravas ankaŭ por protekto kontraŭ erodo.
Priskribo
La sovaĝaj formoj de la tepari-fazeolo ofte kuŝas sur la grundo kaj rampas. La tigo longas ĝis 3 metroj. La kultivataj formoj de la fazeolo kreskas kiel kurt-vivaj, starantaj herboj, kiuj altas ĉirkaŭ 30 cm, dum kelkaj subspecioj grimpas kaj havas tigon de 2 metroj.
La plej subaj folioj havas tenilon de ĉirkaŭ 5 cm, la folioj mem estas simplaj, long-ovalaj, 5 ĝis 6 cm longaj kaj 3 ĝis 4 cm larĝaj. Ĉiuj aliaj laŭbaj folioj estas kunmetitaj el tri folieroj kaj havas ĝis 15 cm longan tenilon. La tri pint-ovalaj folieroj longas 4 ĝis 8 cm kaj larĝon de 2 ĝis 3 cm.
La aksaj infloreskoj entenas du ĝis kvin florojn. La ambaŭseksaj floroj estas zigomorfaj. Plej ofte okazas mempolenado.
La guŝo estas kovrita per silkofajnaj haroj, la guŝoj longas 5 ĝis 8, maksimume ĝis 15 cm kaj dikas ĉirkaŭ 1 cm. Ĉiu guŝo entenas ĝis sep grajnojn, grandajn 5 ĝis 10 mm × 6 mm. La milgrajna maso varias de 125 ĝis 175 gr.
Uzebleco
Oni uzas la junajn guŝojn kiel legomojn, la sekigitajn grajnojn en supoj.
Denseco de Planck
En fiziko, la denseco de Planck ρP estas la mezurunuo de denseco en sistemo de naturaj unuoj unuoj de Planck.
NGC 4988
NGC 4988 (aliaj indikoj — ESO 269-55, MCG -7-27-37, DCL 516, IRAS13070-4250, PGC 45671) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Denseco de Planck
Ĝi egalas al
kie c estas lumrapideco en vakuo;
Ĝia valoro estas
La ĉeferarujo de la pritaksita valoro estas metita en krampoj.
Necerteco de la valoro estas ĉefe pro necerteco de la gravita konstanto G. Relativa necerteco de ρP preskaŭ egalas al tiu de G multiplikita je 2. Vidu plu en unuoj de Planck.
Ĉi tiu unuo estas tre granda, proksimume ekvivalenta al 1023 sunaj masoj premis en la amplekson de atomkerno. Je tempo de 1 tempo de Planck post la praeksplodo, la denseco de la universo estas pensita al estis proksimume 1 denseco de Planck (??? En tiu tempo volumeno de universo estis proksimume kubo de 1 longo de Planck, sed maso de universo nun estas 1060 masoj de Planck. Se la maso de universo ne ŝanĝiĝas, do en tiu tempo la denseco estis proksimume 1060 densecoj de Planck. Ĉu la maso kreskis je 1060 fojoj post tiu tempo ĝis nun?)
La denseco de Planck estas proksimume denseco de malgrandega nigra truo kun maso de 1 maso de Planck. Pli pezaj nigraj truoj havas pli malgrandan densecon.
Gvajulo
Gvajulo (Parthenium argentatum) estas planto el familio de asteracoj (Asteraceae). Ĝi estas staŭdo kaj plurjara planto, kiu estas uzata pro ties granda enteno je laktosuko kiel kaŭĉuka planto.
Karakterizaĵoj
Gvajalo estas malalta arbusto, kiu akumulas grandan kvanton da laktosuko en la parenĥimaj ĉeloj de la stango, radiko kaj folioj.
Disvastiĝo
Gvajalo kreskas en dezertaj regionoj de Meksiko, tiel en federaciaj ŝtatoj Zacatecas, Coahuila, Chihuahua, San Luis Potosí, Nuevo Leon kaj Tamaulipas, same en la usonaj ŝtatoj Teksaso kaj Nov-Meksiko.
Uzebleco kiel kaŭĉuka planto
La kaŭĉuka enteno de la planto estas 5 ĝis 7 % de la tuta maso. La gvajala kaŭĉuko - male al tiu de la kaŭĉukarbo - ne havas alergian efikon, la interesiĝo pri tio kreskas en la lasta tempo. Oni produktas el ĝi varojn, ĉe kiuj la homo havas rektan haŭtan kontakton al ĝi tiel matracojn, gumajn gantojn kaj aliajn higieniajn produktojn.
Ĝi gravis dum la dua mondmilito, kiam Usono ne povis importi sufiĉon da kaŭĉuko el sudorienta Azio. Tiutempe oni ekkultivis ankaŭ en la Sovetunio.
Gajno de la kaŭĉuko
Por gajni kaŭĉukon el la planto, oni devas rikolti la tutan planton kaj mueli ĝin, poste ellavi la laktosukon. La (vulkanizado) gumigo okazas per sulfuro.
Ödön von Horváth
Vivo
La filo de patro slavonia kaj patrino hungardevena translokiĝis en 1902 al Belgrado, en 1908 al Budapeŝto, kie al Ödön estis hejme lernigata la hungara lingvo. Kiam la patro ekdeĵoris en Munĥeno Ödön restis en Hungarlando frekvente la ĉefepiskopa gimnazia internulejo. En 1913 li sekvis la gepatrojn kaj nur tiam li eklernis la germanan. Poste li estos en Bratislavo, denove en Budapeŝto kaj finfine en Vieno ĉe sia onklo. Tie en 1919 li trapasis la abiturientan ekzamenon por ekstudi ankoraŭ la saman jaron en Munĥeno. Ĉe la Universitato de Munkeno li partoprenis ĝis 1921/22 prelegojn pri psikologio, literaturo, teatro kaj arto. En marto 1938 li veturis i.a. al Budapeŝto kaj Rijeka por atingi la finon de majo Parizon. La 1-an de junio li estis batmortigita de branĉego falinta de sur arbo.
Kreiva agado
Li ekverkis en 1920 kaj vivis alterne en Berlino, Salcburgo kaj ĉe la gepatroj en Murnau. Li skribis ironiajn kaj satirajn pecojn kaj analizis sagace kaj spirite penetreme la etburĝan socion kaj ĝian malicemon.
László Veress (aktoro)
VERESS László [pr. vereŝ] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Kluĵo la 13-an de marto 1945 li mortis en Sfântu Gheorghe la 8-a de novembro 2019.
Kariero
László Veress finis en la aktorfako de Teatroarta Universitato sekcio Szentgyörgyi István de Târgu Mureș. Li estis ekde 1971 ano de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe.
Kvar noblaj veroj
La kvar noblaj veroj (sanskrito: catvary āryasatyāni, pali: cattari āriya saccani japana lingvo: shisotai) estas rigardata kiel la centra kaj fundamenta instruo de Budho. Ĝi enhavas la plej gravajn konceptojn de budhismo kiel filozofio kaj kiel religio. La instruo de la kvar noblaj veroj troviĝas en multaj partoj de la Palia Kanono, sed la diskurso, kiu verŝajne registris la unuan fojon de la parolado de ĉi tiu diskurso fare de Budho estas la diskurso nomita Unua Prediko de Varanasi, aŭ la Darmo-rada Ekmova Diskurso (Dhamma-cakka-ppavatthana-sutta en palio).
En la Palia Kanono la kvar noblaj veroj estas menciitaj aŭ priskribitaj en multaj lokoj, ekzemple en Digha Nikaya 16, Majjhima Nikaya 18 kaj Samyutta Nikaya 56.11.
Parabolo de kuracisto
La kvar noblaj veroj estas ofte komparataj kun la instruado de iu kuracisto. Budho sanigas la homaron de ĝiaj malsanoj. Li unue diras la diagnozon, poste serĉas la kaŭzon, poste rigardas ĉu la malsano estas sanigebla, kaj finfine proponas la rimedon.
La unua sutta
La sermo (aŭ sutta) kiu enhavas la unuan instruon de la Buddho estas konita laŭ la palia nomo Dhamma-cakka-ppavatthana-sutta, aŭ La instruo kiu enmoviĝas la radon de la dharmo, kaj troveblas en la sekcio Samyutta-nikaya de la kolekto Sutta-pitaka.
Nimfiko
Nimfiko aŭ holanda nimfiko (Nymphicus hollandicus) estas specio de papagoj el familio kakatuedoj. En naturo nimfikoj estas endemiaj en Aŭstralio, sed multaj de ili estas dombestoj kaj vivas en kapteco tra tuta la mondo. Nimfiko estas la due plej populara doma birdo post la onda papago.
Nimfiko estas la sola specio en genro Nymphicus. Modernaj molekulaj esploroj montras ke ĝi estas sufiĉe malproksima de aliaj kakatuoj por meriti kreon de ĝia propra subfamilio Nimfikenoj (Nymphicinae).
Taksonomio
Nimfikoj estis unue priskribitaj far skota verkisto kaj naturalisto Robert Kerr en 1793 kiel specio Psittacus hollandicus. En tiu epoko estis kutima maniero meti ĉiun malkovritan papagon en genron Psittacus Spp., t.e. laŭlitere "papago". En 1832 germana naturalisto Johann Georg Wagler movis la specion en ĝian propran genron Nymphicus. La nomo de la genro montras, ke eŭropaj koloniistoj trovis la birdojn tiom belaj ke nomis ilin post mitologiaj nimfoj. La specia nomo hollandicus referencas Novan Holandon, kio estas historia nomo de Aŭstralio.
La taksonomia pozicio de la genro estis dum longaj tempoj necerta. Antaŭe oni metis nimfikojn en familio Platycercinae (larĝvostaj papagoj), kiu nun estas parto de superfamilio de veraj papagoj. Sed molekulaj esploroj solvis la problemon. En 1984 esploro de proteinaj aloenzimoj pruvis ke ili pli parencas al kakatuoj ol veraj papagoj, kaj datumoj el studo de mitoĥondria 12S rRNA metis ilin en subfamilio Calyptorhynchinae (nigraj kakatuoj). Nimfikaj pli longaj vostoj kaj malgrandeco estas atribuitaj al evoluo en malsama ekologia niĉo ol aliaj kakatuoj.
Posta analizo de sekvenco de la 7-a introno de nuklea fibrinogena geno montris, ke la specio estas sufiĉe aparta por konsideri ĝin aparta monofiletika subfamilio Nymphicinae.
Klasikaj biologiaj metodoj de klasado (t.e. la morfologiaj, fiziologiaj, biokemiaj ktp.) ankaŭ montras nimfikojn normalaj membroj de familio kakatuedoj, ĉar ili havas ĉiujn la familiajn klasadajn ecojn kiel: moviva plumtufo, gala veziko, polvaj lanugoj, manko de teksturo de Dyck (kiu ebligas aperon de verda kaj blua koloroj en plumaroj de veraj papagoj), vizaĝaj plumoj kovrantaj flankojn de beko ktp. Tiuj ĉi ecoj preskaŭ neniam aperis ekster kakatua familio. Krome, ekzisto de almenaŭ unu vivanta hibrido inter nimfiko kaj alia kakatua specio, la galaho, montras ilian genetikan proksimecon.
Priskribo
La distinga erektiva kresto de nimfiko esprimas emocian staton de la birdo: ĝi iĝas vertikala kiam la nimfiko estas ŝokita aŭ ekscitita, diagonala en malstreĉa kaj neŭtrala stato kaj plata kaj preskaŭ nevidebla kiam la birdo timas aŭ agresemas. En pli flirtaj momentoj de birda vivo la kresto ankaŭ estas plata, sed pli protrudas malantaŭen.
La "normala" aŭ "natura" plumaro de nimfiko estas plejparte griza, kun rimarkeblaj blankaj strekoj ĉe la flankoj de la flugiloj. La kapo de iĉo estas plej ofte flava aŭ blanka, dum kapo de la ino estas griza aŭ hele griza. Ambaŭ seksoj havas tre distingajn ruĝajn aŭ oranĝkolorajn makulojn apud oreloj, iam nomatajn "klaŭnaj vangoj". Ilia koloro estas tre brila ĉe plenkreskaj iĉoj kaj malpli kontrasta ĉe inoj kaj junuloj, do kun tiu ĉi natura koloraro oni ofte povas determini la sekson de birdo laŭ ŝlia aspekto. En kapteco, tamen, ekzistas multaj koloraj variantoj de nimfikoj, kio komplikigas la aferon.
Nimfikoj estas relative voĉemaj birdoj, kaj blekoj de iĉoj estas ĝenerale pli variaj ol tiuj de inoj. En kapteco nimfikoj povas lerni kaj kanti melodiojn kaj prononci homajn vortojn kaj frazojn.
Seksa duformismo
Nimfikoj de naturaj koloroj havas, sufiĉe noteblan kompare kun plimulto de aliaj papagoj, kvankam ne tiom grandan kompare kun multaj aliaj birdoj. La duformismo nur aperas en sufiĉe plenkreskaj birdoj, post ilia unua mudo. Idoj kaj adoleskuloj de nimfikoj ĉiuj aspektas kiel inoj: ili havas flavajn strekojn sur malsupraj flankok de iliaj vostaj plumoj, flavajn makulojn sur malsupraj flankoj de la flugilaj flugplumoj, grizan koloron de korpo kaj kapo kaj malhele oranĝkolorajn "vangojn".
Post la unua mudo, kiu kutime okazas inter ses kaj naŭ monatojn post eloviĝo, la iĉoj iĝas distingeblaj. La grizaj plumoj de iliaj kapoj anstataŭiĝas per la brile flavaj kaj la oranĝkoloraj "vangoj" iĝas pli brilaj kaj ruĝecaj. La iĉoj ankaŭ perdas ĉiujn blankajn aŭ flavajn makulojn sur la malsupraj flankoj de iliaj plumoj, kiuj nun iĝas monokrome grizaj. La inoj, aliflanke, plej ofte konservas iliajn kolorojn kaj la makulojn dum tuta la vivo.
La kolorojn de nimfikoj difinas du pigmentoj: melanino, kiu kreas grizajn kaj nigrajn kolorojn en iliaj plumoj, okuloj, bekoj, ungoj kaj haŭto, kaj lipoĥromoj, de kiuj devenas flava koloro de la plumoj kaj ruĝa/oranĝa koloro de la "vangoj". Kiam ambaŭ pigmentoj kunestas, la griza koloro de melanino dominas la flavajn kaj ruĝajn kolorojn de lipoĥromoj. Ĉe iĉoj enhavo de melanino en kapaj plumoj malkreskas kiam ili atingas fekundan aĝon, tial iliaj flavaj kapoj kun ruĝecaj vangoj iĝas videblaj. Samtempe, melanino kreskas en iliaj flugilaj kaj vostaj plumoj, kaŭzante malaperon de blankaj kaj flavaj makuloj tie..
Krom la diferencoj en la koloro, oni ankaŭ povas rimarki diferencojn en konduto. Ekzemple, plej ofte voĉaj signaloj de iĉoj estas notinde pli laŭtaj, kompleksaj kaj diversaj ol tiuj de inoj.
Koloraj varioj
Nuntempe ekzistas 22 koloraj mutacioj de nimfikoj konataj en birdobredado, ok el kiuj nur troveblas en Aŭstralio. Natura koloro de nimfikoj estas griza kun tre notebla diferenco inter seksoj. Iĉaj nimfikoj havas flavajn kapojn kaj inoj grizajn kapojn, junuloj antaŭ unua molto aspektas kiel inoj kun iom pli rozkoloraj bekoj. En kapteco aperas kolormutacioj tre malsamaj de la naturaj koloroj.
La plej frua konata nimfika kolormutacio estis "bunta" mutacio, unue priskribita en Kalifornio en 1949. Tiu ĉi mutacio kondukas al apero de makulo de iu alia koloro sur solidkolora (plej ofte griza) plumaro de la birdo.
Alia tre konata mutacio estas tiel nomata "lutina" koloro, priskribita en 1958. Ĉe "lutinaj" birdoj preskaŭ tute mankas melanino, do ili ne havas grizan koloron kaj tuta la plumaro de tia nimfiko estas de tre hele flava koloro, iam komparata kun molaĵo de banano. Tiu ĉi kolorvario estas tre populara, kaj birdobredistoj jam longe strebis prefere bredi "lutinajn" nimfikojn. Nun plimulto de nimfikoj en kapteco havas tian koloron. "Lutinaj" nimfikoj havas averaĝe na malpli da plumoj ol la natura formo kaj ofte en tia birdo oni povas vidi kalvan parton de haŭto sub ŝlia plumtufo.
En la 1950-aj jaroj priskribitas "cinama" mutacio. Kun ĝi birdoj tre similas al la natura formo, sed anstataŭ la griza ili havas hele-brunan aŭ kakaan koloron.
István Ferenczy (skulptisto)
István Ferenczy [iŝtvAn ferenci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ferenczy István estis hungara skulptisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio.
Nimfiko
Koloraj varioj
"Perla" mutacio estas priskribita en 1967. Ĝi afektas individuajn plumojn, kiuj pro ĝi havas alian, plej ofte pli helan kaj kutime tre kontrastan, koloron ĉe la bordo de la plumo ol ĉe ĝia centro (ekzemple, grizaj plumoj havas blankajn aŭ flavajn eĝojn). "Perlaj" plumoj plej ofte troveblas sur la dorso, la flugiloj kaj la vosto de la birdo.
István Ferenczy (skulptisto)
István Ferenczy naskiĝis la  1792 en Hungara reĝlando, en Rimaszombat (nuntempa Rimavská Sobota en Slovakio). Li mortis la 1856 en sia naskiĝurbo.
Nimfiko
Koloraj varioj
"Novala" mutacio, priskribita en la 1970-aj jaroj, estas simila al la "cinama", sed ĝi estas miksita kun areoj de flavaj plumoj, kaj do la birda plumaro aspektas iom simile al novala kampo.
István Ferenczy (skulptisto)
Biografio
István Ferenczy lernis skulptadon en Vieno, poste en 1818 perpiede iris al Romo. Tie li studis la marmoran skulptoarton dum 6 jaroj. Hejmenveninta en 1824 li kunportis etan skulptaĵon, pri kio oni konstatis post jarcento, ke tio estas unusola senduba skulptaĵo de Leonardo da Vinci. Li fondis malgrandan lernejon por skulptistoj. Spite la sukcesojn li vivis ĝismorte en malriĉeco.
Nimfiko
Koloraj varioj
Albinismo, t.e. tuta manko de pigmentoj, ankaŭ okazas en nimfikoj. La albinaj birdoj estas pure blankaj kun ruĝaj okuloj. Ilia plumaroj estas pli maldensa ol tiuj de aliaj nimfikoj, kaj ofte ili havas problemojn kun sano.
Aliaj, pli raraj, mutacioj, estas "smeralda" (verdece bruna), "arĝenta" kaj kelkaj mutacioj nur troveblaj en Aŭstralio: "Aŭstralia novala", "pala arĝenta", "pastela arĝenta", "arĝenta brila", "platena", "Aŭstralia oliva" kaj "peltra". Ekzistas ankaŭ mutacioj kiuj nur influas koloron de la kapo: "blankavizaĝa", "pastelvizaĝa", "flavavizaĝa", "flavavanga", "seks-specifa flavavanga", "oravanga", "kremavizaĝa" kaj "Aŭstralia flavavizaĝa".
Iuj el tiuj ĉi mutacioj povas kunekzisti kun aliaj mutacioj en la sama birdo. Ekzemple, "lutina" nimfiko povas ankaŭ havi "perlan" mutacion, do tiu ĉi birdo havas duopan mutacion. La "cinama bunta perla flavavizaĝa" nimfiko estas ekzemplo de kvaropa mutacio.
Distribuo kaj habitato
En naturo nimfikoj habitatas en Aŭstralio kie ili troveblas en aridaj aŭ duonaridaj areoj, sed ĉiam proksime al akvo. Ili estas plej kutime nomadaj kaj migras tien, kie troveblas pli da akvo kaj manĝaĵoj, plej ofte aŭ popare aŭ en malgrandaj grupoj. Kiam estas manko de akvo, tamen, grandaj grupoj de kelkcent birdoj ofte amasiĝas ĉirkaŭ unu akvejo. Pro sia emo manĝi kulturajn plantojn nimfikoj konsideratas agrokulturaj damaĝbestoj inter aŭstraliaj farmistoj kaj kamparanoj.
Nimfikoj troveblas tra tuta Aŭstralio krom la plej sudeosta kaj la plej suduesta anguloj de kontinento, plej profundaj partoj de uestaŭstraliaj dezertoj kaj la Kabjorka Duoninsulo. Ili estas pli malgrandaj ol aliaj kakatuoj kaj maturiĝas pli rapide, en iuj okazoj iĝante sekse fekundaj en la fino de ilia unua jaro.
Kutima vivdaŭro de nimfiko en kapteco estas inter 16 kaj 25 jaroj, kvankam iam ili povas vivi 30 jarojn aŭ pli, depende de vivkondiĉoj, nutrado, fizika aktiveco, nivelo de streso ktp. La konfirmite plej olda nimfiko aĝis 36 jarojn.
Raduň
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1320, kiam estas dokumentita burgaro. En la paso de la 16-a jarcento Tworkowskidoj el Kravaře alikonstruis ĝin en kastelon, al kiu apartenis bierfarejo kaj mastrumkorto. En la jaroj 1816–1822 familio de grafoj Larisch-Mönnich-idoj lasis alikonstrui ĝin en trialan empiran kastelon laŭ projekto de la opava arkitekto Karel Englisch. Samtempe estis apud la kastelo fondita unu el la plej ampleksaj naturparkoj en Silezio kun kelkaj fiŝlagoj. En la empira stilo estis konstruitaj pluaj konstruaĵoj – oranĝerio, grenejo, ŝafejo kaj oficista domo. En la jaro 1849 la kastelo estis plenigita per mansarda etaĝo kun frontono kaj ŝtona burga muro. En la jaro 1912 estis farita plua romantikanta alikonstruo.
László Csíky (kuracisto)
D-ro László Csíky [lAslO ĉIki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csíky László estas hungara kuracisto pri internaj malsanoj, skulptisto, sportisto. László Csíky naskiĝis la en Szeged.
Biografio
László Csíky kreis skulptaĵon hejme jam en 1947. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1966. Post la diplomo li eklaboris komence en hospitalo de Szentes, poste ekster hospitalo en la sama urbo. Li estis ankaŭ martelĵetisto, poste trejnisto. Liaj skulptaĵoj plej ofte estas groteskaj karikaturoj. Li ricevis premiojn ekde 1993 (ankaŭ eksterlandajn).
Raduň
Historio
La kastelo estis alibreligita en la jaro 1984. Ĝi estas ekipita per kolektaĵoj pruntedonitaj el kastelo el urbeto Hradec nad Moravicí. Vizitantoj iradas tra princaj ĉambroj, tra ĉambregoj de kastela biblioteko kun 15 000 volumenoj kaj tra armilejo.
Sude de la vilaĝo estas naturparko Moravice. Norde de la vilaĝo estas sistemo de fiŝlagoj; onidire la plej maljuna arbo en regiono de Opava – 400 jarojn maljuna kverko, kies trunko havas perimetron 6 m, estas ĉe digo de unu el ili.
Sefferweich
Sefferweich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Ĉempedako
Priskribo
Ĉempedakujoj estas grandaj, ĉiamverdaj arboj. Ili povas kreski ĝis alteco de 20 m, kvankam plej multaj atingas nur dekduon da metroj. La arboj estas monoikaj, kun viraj kaj inaj floroj kreskantaj sur la sama arbo. Estas multaj specoj, kvankam malmultaj nomiĝas. La vigle kreskanta arbo povas porti pezajn fruktojn unu aŭ dufoje jare.
Frukto
La sinkarpo povas esti cilindra ĝis sfera formo, kaj varias de 10 ĝis 15 cm laŭlarĝe kaj 20 ĝis 35 cm en longo. La maldika kaj ledeca ŝelo estas verdeta, flaveca ĝis bruneca, kaj strukturizita per kvinlateroj, kiuj estas aŭ levitaj elstaraĵoj aŭ plataj okulaj aspektoj.
La karnaj manĝeblaj ariloj ĉirkaŭas la grandajn semojn en dika tavolo. Ĉi tiuj ariloj estas manĝeblaj krudaj, aŭ ili povas esti preparitaj per multaj manieroj. Ariloj estas flavblankaj ĝis oranĝkoloraj, dolĉaj kaj bonodoraj, molaj, glitaj kaj mukaj sur la lango kaj iom fibrecaj. Matura ĉempedako havas akran odoron, kiu estis priskribita kiel malmilda kaj penetra kiel tiu de durio. La gusto de la frukto similas al la rilataj jakvo kaj panfrukto kun nuanco de durio. La semoj, kiuj ankaŭ estas manĝeblaj, estas plataj sferoj aŭ longformaj, ĉirkaŭ 2–3 cm longaj.
Ĉempedakoj similas al jakvo en multaj manieroj, tamen estas pli malgrandaj ol ĝi, kaj la pedunklo estas pli maldika. La maskla infloresko de ĉempedako estas palverda ĝis flava kompare kun la malhelverda de jakvo. Ĝia karno estas pli malhelflava kaj pli suka kiam maturiĝas.
Kondiĉoj
Kempedakarboj estas kutime plantitaj en ne-eroziitaj kaj bone drenitaj grundoj, kvankam ili povas toleri mallongtempan inundadon. Ĝi povas esti kreskigita de marnivelo ĝis 1,200 metroj (3,900 futoj) alteco ĉe temperaturoj inter 13-47 °C (55-117 °F) kaj kun jarpluvo de 1,250-2,500 milimetroj (49-98 coloj). [Citaĵo bezona]
Propagado
En Malajzio, ĉempedakarbo estas kutime kultivata kun aliaj fruktarboj en miksitaj fruktoĝardenaj sistemoj de malgrandaj kamparanoj kaj foje en grandaj fruktarbejoj. La arboj kutime disvastiĝas per burĝona greftado por konservi deziratajn genetikajn trajtojn. Plantoj ankaŭ disvastiĝas per semo, sed la semoj rapide ruinigas post forigo de la frukto, do ili devas esti plantitaj tuj post purigado.
Florado kaj fruktiĝo
Arboj komencas frukti je 3–6 jaroj kiam plantitaj de semoj kaj je 2–4 jaroj por klonaj arboj. Floroj oftas de februaro ĝis aprilo kaj poste denove en aŭgusto ĝis oktobro en suda Malajzio, kontraste al en okcidenta Javo, kie ĉempedakujo emas flori en julio kaj aŭgusto. De florado ĝis maturiĝanta frukto daŭras ĉirkaŭ 2–4 monatoj.
Rikolto
Tempigo de rikolto estas kritika por certigi fruktokvaliton. Unu el la plej fidindaj manieroj determini maturecon de ĉempedako estas frapi la frukton kaj aŭskulti obtuzan kavan sonon. Ŝelkoloro ankaŭ povas esti indikilo de matureco, ĉar maturigitaj ŝelo fariĝas de verdaj al pli flavaj. [Citaĵo bezonata] La disvolviĝo de karakteriza odoro simila al tiu de durio ankaŭ povas marki maturecon de la frukto, krom platiĝo de la pikiloj sur la fruktŝelo. Fruktoj estas rikoltitaj ideale antaŭ falado por eviti damaĝon, perdon je konserveblo kaj antaŭtempan maturiĝon. La rikoltita frukto produktas lateksan eksudaĵon, kaj estas lasita elflui sur la kampo antaŭ ol esti forportita de la fruktoplantejo. La frukto havas mallongan konservan tempon de 2-3 tagoj.
Uzoj
Ĉempedako estas serĉata pro sia manĝebla karpeca karno tipe flava / oranĝa kaj riĉa je betakaroteno. Ĉempedako havas dolĉe unikan guston similan al tiu de durio kaj mango. La frukto estas kutime konsumata en la lokoj kie ĝi estas kultivata kaj povas esti manĝata freŝa aŭ kuirita. La grandaj fruktoj ofte estas malfermita per tranĉo kaj post distranĉita en pecojn por vendado. La semoj povas esti frititaj, boligitaj aŭ rostitaj, poste senŝeligitaj kaj manĝitaj kun salo. La gusto de la semoj similas al akvokaŝtanoj. La juna frukto, kiel juna jakvo, povas esti uzata kiel legomo. Kiel legomo, la juna frukto estas senŝeligita, distranĉita kaj boligita, tiam foje spicita aŭ aldonita kiel ingredienco al aliaj manĝaĵoj, kiel ekzemple kareoj. En Borneo, la ŝelo de la ĉempedako povas esti prilaborita en manĝaĵon nomitan mandai farita per senŝeligado de la frukto ĝis ĝi aspektu blanka, tiam trempante ĝin en sala akvo por konservi kaj moligi la teksturon. Mandai estas kutime konsumata post fritado.
La ligno estas bonkvalita, forta kaj fortika, kaj uzata kiel konstrumaterialo por hejmaj mebloj aŭ boatoj. La fibreca ŝelo povas esti uzata por fari ŝnurojn. Flava tinkturfarbo ankaŭ povas esti produktita de la ligno.
Görz
Görz (germane), Gorizia (itale) aŭ Gorica (slovene) estas la nomo de:
Jeanne Tripplehorn
Jeanne Marie TRIPPLEHORN (10-an de junio 1963 en Tulsa, Oklahoma) estas usona aktorino.
Halič
Halič, hungare Gács estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Lučenec.
Jeanne Tripplehorn
Biografio
Post fino de la mezlernejo, Jeanne Tripplehorn laboris sub nomo „Jeanie Summers“ kiel DĴ ĉe la radiostacio KMOD en Tulsa. Ekde la 1990-aj jaroj, ŝi ludis en televidaj kaj kinejaj filmoj. Pli gravajn rolojn havis ŝi en la filmoj Basic Instinct (1992), en kiu ŝi ludis kun Michael Douglas kaj Sharon Stone, kaj The Firm (1993), en kiu ŝi ludis kun Michael Douglas, Gene Hackman kaj Tom Cruise. Ŝi ricevis la virinan ĉefrolon apud Kevin Costner en 1995 en la ĝis tiam plej multekosta filmo Waterworld (1995). Oni nomumis ŝin pro la ĉefrolo en la drama serio Big Love, en 2006 kaj 2007 je Satellite Award. En 2009, ŝia figurigo de Jacqueline Kennedy Onassis en la televida filmo Grey Gardens estis honorita je nomumo de Emmy.
Halič
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Lučenec-Veľký Krtíš. Lučenec troviĝas 7 km.
Jeanne Tripplehorn
Biografio
Tripplehorn vivas geedzeco ekde 2000 kun aktora kolego Leland Orser, kun kiu ŝi havas filon.
Halič
Historio
La unua mencio pri Gács devenis el 1299. Familio Losonci konstruis burgon en la 13-a jarcento, kiu ruiniĝis pro la bataloj kontraŭ Mateo Csák. La fortikaĵo rekonstruiĝis en 1386, kiun la husanoj okupis en 1451. Reĝo Matiaso la 1-a reokupis ĝin. En 1612 la tiam ruina fortikaĵo trakonstruiĝis burgo havanta 6 turojn, kiun Emeriko Thököly vane sieĝis. En 1703 Francisko Rákóczi la 2-a akiris ĝin, sed la Habsburgoj reokupis ĝin en 1709. La vilaĝo urbiĝis en 1765. Posedanto de tiama burgo grafo Johano Forgách (forgAĉ) fondis drapofabrikon en 1767, la unua en Hungario. Katolika lernejo en 1816 ekfunkciis. En 1910 loĝis tie 1251 da homoj (637 hungaroj kaj 560 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al la distrikto de Gács, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo estis aligita al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.
Jacques-Henri Lartigue (Tramtransporto en Parizo)
Jacques-Henri Lartigue estas haltejo de Tramvojo T2 situanta en komunumo Issy-les-Moulineaux, departemento Hauts-de-Seine, regiono Francilio.
La nomo Jacques-Henri Lartigue devenas de apuda samnoma strato, omaĝe al Jacques-Henri Lartigue, franca fotisto kaj pentristo (1894-1986).
Akcidento
La vespere, tramo veturanta sur la linio koliziis kun alia stacianta apud la haltejo Jacques-Henri Lartigue en la urbo Issy-les-Moulineaux. En tiu impresa akcidento unu homo estis grave vundita dum aliaj 11 homoj estis malgrave vunditaj. ,
Meiringen
Meiringen estas komunumo de Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la distrikto Oberhasli, kies ĉefloko ĝi estis. Ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nove kreita administra distrikto Interlaken-Oberhasli. La komunumo havis 4533 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Meringen situas en la Haslivalo en la Berna Oberlando ĉe la okcidenta fino de la Aroravino ambauflanke de la rivero Aro. La plej malalta punkto de la komunumo situas ĉe la rivero Aro je 600 m s.m. dum ĝia plej alta punkto situas sub la monto Wellhorn je alteco de 2961 m s.m..
La komunumo konsistas el la lokoj Meiringen, Balm, Unterheid, Unterbach, Hausen, Brünigen, Brünigpass, Zaun, Wilerli, Prasti, Brünigerälpeli, kaj la alppaŝtejoj Breitenboden, Isetwald, Wandel und Wirzen, Schönbühl kaj Schwarzwaldalp.
Trafiko
Meiringen situas ĉe la Brünig-Fervojo, kiu ligas Interlaken kun Lucerno kaj estas la unusola dentorado-fervojlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. Aparta trajnlinio de Meiringen kondukas orienten al Innertkirchen.