cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Festivalo
Festivalo laŭ la formulo de Libera Loko
Festivalo laŭ la formulo de Libera Loko (open space festival en la angla) signifas ke la gepartoprenantoj havas liberan spacon por kunkontribui al la programo, kutime ekster la komunaj aktivecoj por la tuta ĉeestantaro. Konkrete ĉiu ajn rajtas aldoni al la aktivecokalendaro aktivecojn kiujn li volas/povas prezenti al aliaj kunfestivalanoj. Pluraj aktivecoj povas okazi samtempe kaj ĉiu ajn decidas libere al kiuj aktivecoj partopreni.
17429 Ianhowarth
17429 Ianhowarth estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
NGC 3213
NGC 3213 (aliaj indikoj — UGC 5590, MCG 3-27-4, ZWG 94.8, PGC 30283) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mercal
Misiono Mercal (oficiale lanĉita la 24-an de aprilo, 2003) estas venezuela ŝtata programo por helpi la malriĉulojn helpe de naftomono. Ĝi estas reto de magazenoj, kie oni povas aĉeti relative malmultekostajn (ŝtate apogitajn) nutraĵojn. En ĝi partoprenas ĉ. 14.000 vendejoj kiuj vendas ĉiutage ĉ. 4500 metrajn tunojn da nutraĵo. Mercal donas 25-50 % avantaĝon je prezo.
Isaac Newton
Sir Isaac NEWTON, ofte esperantigita kiel Siro Isaako Neŭtono (naskiĝis la en Woolsthorpe-by-Colsterworth, Anglio, mortis la  en Londono - la julia kalendaro tiam ankoraŭ estis oficiala en Anglio ) estis grava brita matematikisto, fizikisto, astronomo kaj alĥemiisto, numerologo, la plej elstara sciencisto de sia epoko.
Lia laboro Principia Mathematica (Matematikaj Principoj de la Filozofio de Naturo), publikigita en 1687, inkludis priskribon de liaj fizikaj studoj, kiel ekzemple: Kinematiko kaj la tri leĝoj de moviĝo kaj gravito, kaj starigis la fundamenton por klasika mekaniko, kiu regis la sciencan vizion de monda fiziko dum ĉirkaŭ tricent jaroj, kaj formis la bazon por moderna inĝenierarto.
En optiko li inventis kaj konstruis la unuan lumreflektan teleskopon, disvolvis novan koloran teorion bazitan sur prisma observado, kiu dividas blankan lumon en la kolorojn de la videbla spektro, kaj elpensis la atomisman teorion de lumo, kiu konsistas el fluo de eroj. Li formulis la empirian leĝon de malvarmigo, esploris la unuan matematikan teorion de sono kaj enkondukis la koncepton de Newtonia fluado.
En matematiko Neŭtono kontribuis same signifan al la disvolviĝo de la infinitezima kalkulo kaj ĝiaj matematikaj uzoj kvankam en liaj libroj li aliĝis al geometria formuliĝo. Li ankaŭ multe kontribuis en aliaj matematikaj disciplinoj kiel ekzemple la studo de eksponencialaj serioj, la inkludo de la binoma teoremo por nekompletaj potencoj, la disvolviĝo de metodo por aproksimado de la radikoj de funkcio, la klasifiko de plej multaj triagradaj kurboj, geometriaj pruvoj, kaj pli.
Neŭtono estis diplomiĝinto de Trinity College kaj tenis la katedron pri matematiko ĉe la Universitato de Kembriĝo. Li estis devota kristano, sed ne akceptis la dogmojn de la anglikana eklezio, kaj escepte en tiuj epoko rifuzis akcepti ordinan pastrecon en la eklezio, ŝajne ĉar li malakceptis la doktrinon de la Sankta Triunuo kaj fakte estis ariana kristano. Preter siaj esploroj pri matematiko kaj natursciencoj, li dediĉis multon da sia tempo al la studado de biblia kronologio kaj alkemio, sed la plej granda parto de lia laboro en ĉi tiuj kampoj ne estis publikigita dum lia vivo, sed nur longe post sia morto. Poste en la vivo li estis nomumita prezidanto de la Reĝa Societo, de 1703 ĝis 1727. Newton ankaŭ servis la britan registaron dum ĉi tiuj jaroj kiel juĝisto kaj respondeculo de la Reĝa Monfarejo kaj eĉ kiel parlamentano ene de la Ĉambro de Lordoj.
Junaĝo
Anglujo ankoraŭ ne akceptis la gregorian kalendaron, tial la naskiĝo de Isaac Newton estis registrita la en la bieno de Woolsthorpe proksime de Grantham, en Lincolnshire (Anglujo). Liaj gepatroj estis kamparanoj. Lia patro, senalfabeta, mortis tri monatojn antaŭ la nasko de Newton. Lia patrino, Hannah Ayscough reedziniĝis al la bienestro, kiam Isaac estis 3-jara. Tiam li ekloĝis ĉe sia avino sub la prizorgado de sia onklo. Lia infanaĝo ŝajne ne estis feliĉa. 5-jaraĝa li vizitis la bazlernejon de Skillington, 12-jaraĝa la mezlernejon de Grantham.
Tie li restis dum kvar jaroj, ĝis kiam lia patrino revokis lin al Woolsthorpe por ke li iĝu fermisto kaj lernu administri bienon. Tamen kiam lia patrino rimarkis, ke li havas pli da talento por mekaniko ol por brutaro, ŝi permesis, ke li reiru al lernejo kaj eble iam poste al universitato. La 17-jaraĝa Newton enamiĝis al samklasanino, fraŭlino Storey. Oni permesis tiun rilaton kaj eĉ fianĉiĝon, sed li nepre finstudu antaŭ ol edziĝi. Fine la rilato rompiĝis kaj Newton restis ne-edziĝinta dum sia tuta vivo.
Studanto en Kembriĝo
La 18-jara Newton eniris la en la Triunuan Kolegion (Trinity College) de la Universitato de Kembriĝo, kie li restis dum sep jaroj, de 1661 ĝis 1668. Li plejparte malagnoskis siajn kursojn kaj studis la problemojn, kiuj interesis lin. Rimarkis lin lia majstro, Isaac Barrow. Li studis aritmetikon, geometrion en la Elementoj de Eŭklido kaj trigonometrion, sed interesiĝis ĉefe pri astronomio, alkemio kaj teologio. Estante 24-jaraĝa li iĝis bakalaŭranto de artoj, sed estis devigita haltigi siajn studojn dum du jaroj pro fermo de la universitato pro la pesto de 1665 ĝis 1666. Newton revenis tiam al la familia bieno. Dum tiu epoko Newton progresegis pri matematiko, fiziko kaj ĉefe optiko. Tiel li evidentigis, ke lumo ne estas blanka, sed ke ĝi konsistas el kolora spektro. Ĉiuj grandaj malkovroj, kiujn li klarigis dum la sekvaj jaroj trovis sian originon en tiu periodo de du jaroj.
Estas ankaŭ dum tiu epoko, ke okazis la okazaĵo (verŝajne legenda) de la pomo, kiu falis de la arbo sur lian kapon, malkovrante al li la leĝojn pri universala gravito. Jen atesto de posta epoko (1752) de lia amiko William Stukeley citante renkontiĝon en aprilo 1726 kun Newton.
En 1669, Isaac Newton fariĝis lukasa profesoro de matematiko en la Triunua Kolegio de Kembriĝo.
Kalkulo
Oni konsideris, ke la verkaro de Newton "distinge antaŭenigis ĉiun branĉon de matematikoj tiam studitaj". Liaj laboroj pri la subjekto, kutime referencata kiel fluksioj aŭ kalkulo, viditaj jam en manuskripto de Oktobro 1666, estas nune publikigita inter la matematikaj dokumentoj de Newton. Lia verko De analysi per aequationes numero terminorum infinitas, sendita de Isaac Barrow al John Collins en Junio 1669, estis identigita de Barrow en letero sendita al Collins en Aŭgusto kiel la verko "de eksterordinara genio kaj kompetenteco en tiuj aferoj".
Newton poste eniris en disputo kun Leibniz pri la prioritato en la disvolvigo de kalkulo (nome "kalkul-polemiko de Leibniz–Newton"). Plej modernaj historiistoj kredas, ke Newton kaj Leibniz disvolvigis kalkulon sendepende, kvankam uzante tre diferencajn matematikajn notaciojn. Foje oni sugestis, ke Newton publikigis preskaŭ nenion prie ĝis 1693, kaj ne faris kompletan rakonton ĝis 1704, kiam Leibniz ekpublikigis kompletan rakonton de siaj metodoj en 1684. La notacio kaj "diferenciala metodo" de Leibniz, nuntempe estas agnoskitaj kiel multe pli konvenaj notacioj, estis adoptitaj de kontinenteŭropaj matematikistoj, kaj post 1820 aŭ tiel, ankaŭ de fare de britaj matematikistoj.
Lia verkaro etende uzas kalkulon en geometria formo bazita sur limigitaj valoroj de proporcioj de vanuaj malgrandaj kvantoj: en Principia mem, Newton faris demonstradon de tio sub la nomo de "la metodo de la unua kaj lasta proporcioj" kaj klarigis kial li metis siajn eksponojn en tiu formo, rimarkinta ankaŭ ke "tiel la sama afero estas plenumita pere de la metodo de nedivideblaĵoj."
Pro tio, la Principia estis nomita "densa libro kun la teorio kaj aplikado de la infinitesima kalkulo" en modernaj tempoj kaj en la tempo de Newton "preskaŭ ĉio el tio estas kalkulo." Lia uzado de metodoj inkludante "unu aŭ pliajn ordojn de infinitesima malgrando" estas en sia De motu corporum in gyrum de 1684 and in his papers on motion "during the two decades preceding 1684".
Newton ne estis interesataj por publikigi sian kalkulon ĉar li timis polemikon kaj kritikaron. Li estis proksima al la svisa matematikisto Nicolas Fatio de Duillier. En 1691, Duillier ekverkis novan version de la verko de Newton nome Principia, kaj korespondis kun Leibniz. En 1693, la rilato inter Duillier kaj Newton malboniĝis kaj la libro neniam estis kompletigita.
Starte en 1699, aliaj membroj de la Reĝa Societo akuzis Leibniz pro plagiato. La disputo poste eksplodis komplete en 1711 kiam la Reĝa Societo proklamis en studo, ke estis Newton kiu estis la vera malkovrinto kaj konsideris Leibniz kiel fraŭdo; oni trovis poste, ke Newton verkis la konkludajn rimarkojn de la studo sobre Leibniz. Tiel startis la akra polemiko kiu ruinigis la vivojn kaj de Newton kaj de Leibniz ĝis la morto de tiu lasta en 1716.
Newton estas ĝenerale konsiderata kiel kreinto de la ĝeneraligita binoma teoremo, valida por ajna eksponento. Li malkovris la identecojn de Newton, la Neŭtonan metodon, klasigis kubajn ebenkurbojn (nome polinomoj de tria grado en du variabloj), faris ŝlosilajn kontribuojn al la teori de finitaj diferencoj, kaj estis la unua kiu uzis frakciajn indiccojn kaj kiu uzis koordinatan geometrion kiu derivas solvojn por la Diofantaj ekvacioj. Li alproksimigis partajn sumojn de harmonaj serioj de logaritmoj (pioniro de la Eulera sumformulo) kaj estis la unua kiu uzis potencajn seriojn fidinde kaj revertis potencajn seriojn. La verkaro de Newton pri infinitaj serioj estis inspirita de la decimaloj de Simon Stevin.
Kiam Newton ricevis sian MA kaj iĝis Membro de la "Kolegio de la Sankta kaj Nedividita Triunuo" en 1667, li faris tiun aserton: "Mi faros ĉu Teologion kiel la celo de miaj studoj kiu kondukos al ordojn kiam la tempo preskribita de tiuj statutoj [7 jaroj] alvenas, aŭ mi rezignos el la kolegio." Ĝis tiu punkto li ne estis pensanta multe pri religio kaj dufoje subskribis interkonsenton al la 39 artikoloj, nome bazo de la doktrino de la Eklezio de Anglio.
Li estis nomita Lukasa profesoro pri Matematiko en 1669, pro rekomendo de Barrow. Dum tiu tempo, oni postulis de ĉiu membro de la kolegioj de Kembriĝo aŭ Oksfordo ricevon de ordinacio kaj iĝi ordenita anglikana pastro. Tamen, la terminoj de la Lukasa profesoreco postulis, ke la tenanto estu "ne" aktiva en la preĝejo – supozeble, por ke tiu havu pli da tempo por la scienco. Newton argumentis, ke tio esceptigu lin el la ordinacia postulo, kaj Karlo la 2-a, kies permeso estis necesa, akceptis tiun argumenton. Tiel konflikto inter la religiaj kredoj kaj la anglikana ortodokseco estis evitita.
Optiko
En 1666, Newton observis, ke la spektro de koloroj kiuj eliras el prismo en la pozicio de minimuma deviiĝo estas oblonga, eĉ se la lumradioj enirintaj en la prismon estas cirklaj, kio estas kiel diri, la prismo refraktas diferencajn kolorojn je diferencaj anguloj. Tio kondukis lin al la konkludo, ke koloro estas propre esenca al la lumo – temo kiu ekde tiam estis celo de forta debato.
El 1670 ĝis 1672, Newton instruis optikon. Dum tiu periodo li esploris pri la refrakto de lumo, kaj demonstris, ke la multkolora bildo produktita tra prismo, kion li nomis spektro, povus esti rekomponita en blanka lumo pere de lenso kaj de dua prismo. Modernaj fakuloj malkovris, ke la analizo kaj resintezigo fare de Newton de la blanka lumo havas ŝuldon kun la teorio de korpetisma alkemio.
Li montris, ke tiu kolora lumo ne ŝanĝas siajn proprecojn forseparante la koloran trunkon kaj briligante ĝin sur variaj objektoj, kaj tio senrilate ĉu refraktita, disigita aŭ transigita, la lumo restas en sama koloro. Tiel, li observis, ke koloro estas rezulto de objektoj interagantaj kun jam-kolorigita lumo pli ol de objektoj generantaj kolorojn ili mem. Tio estas konata kiel la "teorio de la koloro" de Newton.
El tiu verko, li konkludis, ke la lensoj de ajna refrakta teleskopo suferas pro disperso de lumo en koloroj (kolora aberacio). Kiel pruvo de tiu koncepto, li konstruis teleskopon uzante refraktajn spegulojn de lensoj kiel la objektivo por preterpasi tiun problemon. Konstrui la desegnon, la unua konata funkcia refrakta teleskopo, nuntempe konata kiel Neŭtona teleskopo, inkludis solvi la problemon de taŭga spegula materialo kaj formadtekniko. Newton konstruis siajn proprajn spegulojn el kutima kompono de tre alta refrakta spegulmetalo, uzante Neŭtonajn ringojn por taksi la kvaliton de optiko por siaj teleskopoj. Fine de 1668, li kapablis produkti sian unuan refraktan teleskopon. Ĝi estis ĉirkaŭ ok colojn longa kaj havigis pli klaran kaj pli grandan bildon. En 1671, la Royal Society petis demonstracion de lia refrakta teleskopo. Ilia intereso kuraĝigis lin publikigi siajn notojn, Pri koloroj, kion li poste etendis en la verkon Opticks. Kiam Robert Hooke kritikis kelkajn el la ideoj de Newton, Newton estis tiom ofendita ke li retiriĝis el la publika debato. Newton kaj Hooke havis mallongajn interŝanĝojn en 1679–80, kiam Hooke, nomumita por administri la korespondadon de la Royal Society, malfermis korespondadon intencita por akiri kontribuojn el Newton al la transakcioj de la Royal Society, kio havis la efikon stimuli Newton por pruvi, ke la elipsa formo de planedaj orbitoj rezultas el centripeta forto inverse proporcia al la kvadrato de la radiusa vektoro. Sed ambaŭ homoj restis ĝenerale en malbona stato ĝis la morto de Hooke.
Newton argumentis, ke la lumo estas komponita de partikloj aŭ korpetoj, kiuj estis refraktitaj per akcelo en pli densan medion. Li kalkulis pri sonsimilaj ondoj por klarigi la ripetitan modelon de refrakto kaj transmisio pere de fajnaj filmoj (Opticks Bk. II, Prop. 12), sed ankoraŭ retenis sian teorion kiu disponis korpusklojn por esti refraktitaj aŭ transmisiitaj (Prop. 13). Tamen, poste la fizikistoj favoris pure ondosimilan klarigon de la lumo priskribita atentante pri la modeloj de interfero kaj pri la ĝenerala fenomeno de la difrakto. La nuntempaj konceptoj de kvantuma mekaniko, fotonoj, kaj la ideo de la dueco ondo–partiklo montras nur malgrandan similecon al la kompreno de Newton pri lumo.
In 1704, Newton publikigis Opticks, en kiu li eksponis sian lumteorion pri korpetoj. Li konsideris lumon kiel formita de tre subtilaj korpetoj, nome ke la ordinara materialo estas formita de pli dikaj korpetoj kaj spekulativis, ke pere de tipo de alkemia transmutacio "Ĉu ne estas grandaj korpoj kaj lumo konverteblaj unu en alia... kaj ĉu korpoj ne ricevas multon de ilia aktiveco el partikloj de lumo kiuj eniras en sia kompono?" Newton konstruis ankaŭ praan formon de frota elektrostatika generatoro, uzante vitran globon.
En sia libro Opticks, Newton estis la unua kiu montris diagramon uzante prismon kiel ekspansiigilo de lumradioj, kaj ankaŭ la uzadon de mult-prismaj radioj. Ĉirkaŭ 278 jarojn post la studo de Newton, mult-prismaj ekspansiigiloj de lumradioj iĝis centra al la disvolvigo de mallarĝaj sinkronigeblaj laseroj. Ankaŭ, la uzado de tiuj prismaj ekspansiigiloj kondukis al la mult-prisma dispersoteorio.
Post Newton, multo estis amendita. Young kaj Fresnel kombinis la partiklajn teorion de Newton kun la ondoteorio de Huygens pon montri, ke koloro estas la videbla manifestado de ondolongoj de lumo. Scienco malrapide ekkonstatis la diferencon inter percepto de koloro kaj matematikebla optiko. La germana poeto kaj sciencisto, Goethe, eble ne skuis la Neŭtonan fundamenton sed "unu truo kiun Goethe trovis en la armaĵo de Newton... Newton estis aliĝinta al la doktrino ke refrakto sen koloro estas malebla. Li, tamen, pensis, ke la objektivaj vitraĵoj de teleskopoj devas porĉiame restas neperfektaj, senkoloreco kaj refrakcio estas enkongruebla. Tiu inferenco estis pruvita de Dollond kiel erara."
Gravito
En 1679, Newton revenis al sia laboro en ĉiela mekaniko konsiderante gravitadon kaj ties efikon pri la orbitoj de planedoj kun referenco al la Leĝoj de Kepler de planeda movo. Al tio sekvis stimulado per mallonga interŝanĝo de leteroj en 1679–80 kun Hooke, kiu estis nomumita por administri la korespondadon de la Royal Society, kaj kiu malfermis korespondadon intencitan por akiri kontribuojn el Newton al la transakcioj de la Royal Society. La revekigita intereso de Newton en astronomiaj aferoj ricevis pliajn stimulojn el la apero de kometo en la vintro de 1680–1681, pri kio li korespondis kun John Flamsteed. Post la interŝanĝoj kun Hooke, Newton prilaboris pruvojn ke la elipsa formo de planedaj orbitoj rezultas el centripeta forto inverse proporcia al la kvadrato de radiusa vektoro. Newton komunikis siajn rezultojn al Edmond Halley kaj al la Royal Society en De motu corporum in gyrum, traktato verkita en ĉirkaŭ naŭ folioj kiuj estis kopiita en la Libroregistro de la Royal Society en Decembro 1684. Tiu traktato enhavis la kernon kiun Newton disvolvigis kaj etendis por formi la Principia.
En la sama verko, Newton prezentis kalkul-similan metodon de geometria analizo uzante 'unua kaj lasta proporcioj', faris la analizan determinadon (bazitan sur la Leĝo de Boyle) de la rapido de sono en aero, inferencis la senpintecon de la sferoida figuro de la Tero, kalkulis la precesion de la ekvinoksoj kiel rezulto de la gravita altiro de la Luno sal la senpinteco de la Tero, iniciatis la gravitan studon de la neregulaĵoj en la movado de la Luno, havigis teorion por la determinado de la orbitoj de kometoj, kaj multe plie.
Newton lasis klara sian suncentrisman vidon de la Sunsistemo en iom moderna maniero ĉar jam en la mezo de la 1680-aj jaroj li agnoskis la "deviadon de la Suno" el la centro de gravito de la Sunsistemo. Por Newton, precize ne estas la centro de la Suno aŭ alia korpo kio povas esti konsiderata ripozanta, sed plie "la komuna centro de gravito de la Tero, la Suno kaj ĉiuj Planetoj estas komprenita kiel la Centro de la Mondo", kaj tiu centro de gravito "ĉu estas en ripozo ĉu moviĝas uniforme laŭ rekta linio" (Newton adoptis la "ripozan" alternativon en rigardo de komuna konsento ke la centro, ie ajn kie ĝi estu, estas en ripozo).
Kun la Principia, Newton iĝis internacie agnoskita. Li akiris cirklon de admirantoj, kiel la svis-devena matematikisto Nicolas Fatio de Duillier.
En 1705, Newton estis nobeligita, malpli pro siaj sciencaj verkoj ol pro la baldaŭaj balotoj. .
En 1710, Newton trovis 72 el la 78 "specioj" de kubikaj kurboj kaj kategoriigis ilin en kvar tipojn. En 1717, kaj probable kun helpo de Newton, James Stirling pruvis, ke ĉiu kubo estas unu el tiuj kvar tipoj. Newton ankaŭ postulis, ke la kvar tipoj estu atingitaj pere de ebena projekcio el unu el ili, kaj tio pruviĝis en 1731, kvar jarojn post lia morto.
Lastaj jaroj
En 1717, Newton kontrolis monerojn kaj deduktis rilaton inter oro kaj arĝento. Tiu rilato estis oficialigita de leĝo de la reĝino Anna.
Isaac Newton malsaniĝis en 1724. Tri jarojn poste li ĵus trapasis krizon de podagro, kiam li iris al Londono por estri kunvenon de la Royal Society. Tiu vojaĝo ege lacigis lin.
Ree en Kensington, Newton ne plu forlasis sian liton kaj mortis la, 84-jaraĝa.
Lia korpo estis portita dum granda ceremonio al la abatejo de Westminster kaj entombigita en la preĝejo apud la reĝoj de Anglujo.
Kontribuoj
Li eltrovis la tri leĝojn de fizika movo, la leĝon de universala gravito kaj infiniteziman kalkulon (Leibniz sendepende ankaŭ eltrovis la infiniteziman kalkulon) kaj inventis la reflektantan teleskopon. Sed, super ĉio, la fiziko de Newton klarigis la astronomion de Koperniko kaj Keplero, kiu metis la Sunon, ne la Teron, ĉe la centro de la universo. Nek la tradicia fiziko de Aristotelo, nek la eltrovoj de Galileo povis klarigi la kopernikan sistemon. Per tio, Newton firmigis modernan sciencon en la mondbildon de la Okcidento kaj instigis la iluminecon de la 18-a jarcento.
La fiziko de Newton, la klasika mekaniko, staris sen defio ĝis la 20-a jarcento, kiam alvenis la fiziko de Albert Einstein kaj la kvantuma mekaniko.
Aparte de liaj elegantaj, sintezantaj formuloj, Newton enkondukis al fiziko la ideon de forto, kiu povas agi trans distanco, kiel ekzemple gravito. La ideo verŝajne devenas de la esploroj de Keplero pri planeda moviĝo kaj de tiuj de Gilberto pri magnetismo. La fiziko de Galileo, kompare, estis tute mekanika.
Verko
Newton klarigis sian fizikon en sia majstra verko, la Principia (1687).
La tri leĝoj de movado
La unua leĝo devenas de la ideo de Galileo pri inercio kaj priskribas korpon ne movatan de forto. La dua leĝo priskribas la korpon movatan de forto (dinamiko); kune kun la tria leĝo, tiu ĉi dua leĝo de Newton pri movado implicas la leĝon de konservado de movokvanto.
La tria leĝo de Newton estas la leĝo de reciproka agado: kiam ekzistas forto aganta sur korpon A, pro alia korpo B, ekzistas ankaŭ reciproka forto aganta sur korpon B pro la ekzisto de korpo A.
La leĝo de universala gravito
Laŭ legendo, iam kiam Newton sidis sub pomarbo, pensante pri la movado de la luno, li estis frapita de pomo falinta sur lian kapon kaj en tiu momento ekvidis la unuecon de planeda movado kaj korpa movado. Aplikinte la tri leĝojn de movo al la tri leĝoj de Keplero pri planeda moviĝo, Newton malkovris la leĝon de universala gravito. Laŭ tiu leĝo, ĉiu maso allogas ĉiun alian mason per la potenco de gravito, kiu agas ne mekanike, sed trans distancon kiel kampo de forto. La grandeco de la forto estas proporcia al la maso de la du korpoj kaj inverse proporcia al la distanco inter la du.
Pli precize:
kie m1 estas la maso de la unua objekto, m2 la maso de la dua objekto, r la distanco inter la centroj de la du objektoj kaj G estas universala gravita konstanto.
Ekzemple, la gravito de objekto duoble pli peza estas duoble forta, kaj la gravito de objekto duoble pli malproksima estas kvaroble pli malforta.
Religia koncepto
Religie Newton estis publike anglikana, sed private li ne kredis je la triunuo kaj kredis, ke arianismo estis la vera formo de primitiva kristanismo. Sur sia mortolito, li rifuzis la anglikanajn sakramentojn.
Kvankam neŭtona fiziko poste estis uzita por subteni la materialisman kosmologion (ekzemple, tiun de Laplaco), Newton mem ne vidis la mondon tiele, lia mondbildo inkluzivis ne nur arianismon, sed ankaŭ sorĉon, numerologion, astrologion kaj alĥemion. Kvankam Newton helpis fondi modernismon, tio estas la moderna mondbildo de la Okcidento, li mem pensis antaŭmoderne.
Newton kaj alkemio
La ekonomisciencisto John Maynard Keynes akiris aŭkcie en la jaro 1936 grandan parton de la alkemiaj manuskriptoj de Isaac Newton por la King´s College en Kembriĝo. 369 el la libroj de la persona biblioteko de Newton estis sciencaj, 17 kontraŭe estas verkoj de rozkrucismo, kabalo kaj alkemio. Tial Keynes nomis Newton unu el la lastaj grandaj renesancaj magiistoj.
Newton verkis por si mem alkemian indekson kun 100 aŭtoroj, 150 verkoj kaj 5000 paĝindikoj sub 900 memorvortoj. Jan Golinski supozas, ke Newton faris tion ĉar li esperis dedukti el ĝi tuton unuiĝintan kaj kongruan instruadon. Betty T. Dobbs opinias, ke Newton studis tre diligente la alkemian literaturon ĝis la 17-a jarcento, dum 30 jaroj seninterrompe. Richard Westfall, biografo de Newton skribis pri tio: "Newton perdis sian unuan amon [tio estas la alkemio] neniam el siaj okuloj." Westfall supozis, ke alkemiaj pripensoj eniris ankaŭ la verkon Hypothesis of Light (1675), kaj ke transformiĝis la ideo de Newton pri orbita mekaniko pro alkemio.
La heredaĵo de Newton
La skribajn verkojn de Newton heredis ŝia nevino Catherine Barton kaj ties edzo John Conduitt. Ilia filino edziniĝis en 1740 kun ano de nobela familio el Portsmouth en kies bienejo estis konservita la heredaĵo, kiu tial estis nomata ankaŭ Portsmouth Collection (kolektaĵo de Portsmouth). En 1872 la Earl of Portsmouth transdonis la sciencan parton de la heredaĵo al la biblioteko de la universitato de Kembriĝo. La cetero estis katalogigita en 1888 en Kembriĝo. Ĝi estis aŭkciita en 1936 ĉe Sotheby’s, sed atingis nur 9000 pundojn. La plej grandan parton de la alkemistaj manuskriptaj aĉetis John Maynard Keynes, kiu ilin transdonis al la King´s College en Kembriĝo. Multaj el la teologiaj manuskriptoj estis aŭkcie akiritaj de Abraham Yahuda, per kiu la pli multaj atingis la nacian judan bibliotekon aŭ la universitatan bibliotekon en Jerusalemo. La cetera parto troviĝas disigita tutmonde.
Neŭtona pendolo
La Neŭtona pendolo, nomite laŭ Sir Isaac Newton, estas aparato kiu pruvas la konservadon de movokvanto kaj energio tra serio de svingantaj sferoj. Kiam unu pilko en unu pinto estas levita kaj liberigita, ĝi frapas la apudan sferon; tiu forto estas transmitita tra la apudaj sferoj kaj pelas la lastan supren; ĉio poste ripetiĝas sen apenaŭ energiperdo. Tiu aparato estas konata ankaŭ kiel Neŭtonaj pilkoj.
Okcidenta Kablando
Okcidenta Kablando estas provinco en la suda regiono de Sud-Afriko. Ĝia ĉefurbo estas Kaburbo. Antaŭ 1994, la regiono, el kiu nun konsistas Okcidenta Kablando, estis parto de granda (ne plu ekzistanta) Kabprovinco. Antaŭ la formiĝo de Unuiĝinta Sud-Afriko en 1910, ĝi estis nomata Kabkolonio.
Ordinara pulsatilo
La ordinara pulsatilo (Pulsatilla vulgaris, sinonimo kiam ĝi estas rigardata kiel subspecio: Pulsatilla vulgaris subsp. vulgaris), estas plantspecio en la  familio de la  Ranunkolacoj (Ranunculaceae). Ĝi hejmiĝas en okcident- kaj Mezeŭropo.
Habitato kaj folio
Laorinra pulsatilo estas multjara, herba planto, kun kreskoalto de ĝis 15 centimetroj, dum la fruktmaturiĝo ĝis 40 centmetroj. Ĝi estas profundradikulo kaj enpenetras la teron por pli ol unu metro.
La folioj staras baze en roseto kaj aperas kune kun la floroj. La foliplato estas duoble pinata kun (du ĝis ) tri ĝis kvin (ĝis ses) paroj da pinataj folietoj. La ĉefa foliplato konsistas el ĉ. 100 ĝis 150 linealaj, ofte 2 ĝis 4 (1 ĝis 6) mm larĝaj partoj,  tion ĝi distingas de la  granda pulsatilo, kies folioj nur konsistas el ĉ. 40 ĝis 90 linealaj-lancetaj, plej ofte  4 ĝis 7 (2 ĝis 12) mm larĝaj partoj kaj kies folioj nur elkreskas fine de la flortempo.
Floro
La floroj staras unuope ĉe la fino de la tigo. en la supra parto de la tigo troviĝas verticilo el tri reduktitaj kaj kunkreskintaj hirtharaj brakteoj. Tiu verticilo protektas la floron, ĉar mankas kalikon.
La komence klinaj florojaperas en marto ĝis majo. La dusksaj floroj estas radiosimetriaj. La malhelflavaj stamenoj aspektas agrable kontrative al la purpura aŭ violeta florinvolukro, kaŭzita pro antocianoj. La simpla, ne en sepaloj kaj sepaloj dividita involukroplivastiĝas dum la florado ŝlosilforme.
Ekologio
La ordinara pulsatilo estas tipa sekplanto.
Florekologie ĝi estas inigita sonorilfloro, kiu havas multe la poleno kaj nektaro kaj ofte estas vizitata de burdoj kaj abeloj. La nektaro estas manĝata ankaŭ de formikoj, kiuj nur estas nektarrabistoj. La involukro estas hirte hara, ankaŭ por malhelpi la forvaporiĝon.
Kiel multaj florplantoj ankaŭ la ordinara pulsatilo posedas kelkajn disvastigmeĥanismojn por kreski en la ĉirkaŭo.
En la infloresko evoluiĝas el ĉiu karpelo unu nuseto kun plumvosto el la stigmo. Dum la evoluo de la frukto plilongiĝas la tigo de la floro je preskaŭ la duobla longeco. La fruktoj, nomataj plumvosta flugantoj, staras tiam super la ĉirkaŭon. Dum seka vetero la vento forblovas la semon (meteoroĥio).
La fruktoj ankaŭ povas disvastigi „memstare“ rampante sur la tero (herpoĥrio).
La ordinara pulsatilo estas atakata de la rustofungo Coleosporium pulsatillae.
Kromozomnombro
La kromozomnombro estas 2n = 32.
Disvastigo
La ordinara pulsatilo preferas kalkhavan grundon. La planto hejmiĝas en Okcident- kaj Mezeŭropo, sed tie ĝi estas malofta specio. Ĝi kreskas nature de Francujo trans Germanujo norden ĝis  Danujo kaj  suda Svedujo. Izolita arealo troviĝas en meza Anglujo. En oriento ĝi troviĝas malofte en okcidenta Polujo kaj Malsupra Aŭstrio. La iama kreskejo en suda Suomujo ne plu ekzistas. Orienten de Malsupra Aŭstrio ĝis Ukrainio la ordinara pulsatilo estas anstataŭata de la granda pulsatilo (Pulsatilla grandis), kiu troviĝas en kelkaj lokoj ankaŭ en Bavario kaj Turingio.
Sistematiko
La specionomo Pulsatilla vulgaris estis publikigita en 1768 fare de Philip Miller en The Gardeners Dictionary, oka eldono.
La nomo Anemone pulsatilla estis publikigita en 1753 fare de Carl von Linné en Species Plantarum, 1, p. 539. De la genro Anemone la genro Pulsatilla distingiĝas pro la plumvostaj nusetoj.
sur la sveda insulo Gotlando kreskas propra subspecio kun la nomo Pulsatilla vulgaris subsp. gotlandica ZÄMELIS & PAEGLE. Alia izolita subgrupo estas Pulsatilla vulgaris subsp. oenipontana, kiu kreskas ĉirkaŭ la aŭstra Insbruko).
Ordinara pulsatilo kiel venena planto
Ĉiuj parto de la ordinara pulsatilo estas tre venenaj. Ĝi entenas interalie protoanemonino, kiu estas eksterordinara iritanco por haŭto kaj mukozo. Jam la manipulado de la planto povas kaŭzi gravajn iritojn. enkorpigante la planton kaŭzas gravajn sanproblemojn kiel renajn inflamojn, stomakaj kaj intestaj problemoj kaj paralizo de la centra nerva sistemo. Protoanemonino transformiĝas dum sekigado al la malpli venena anemonino. La plant ankaŭ enhavas saponino, rezinoj kaj taninoj.
Toksigado pro manĝado de la planto estas kuracebla per  aktivkarbo kaj stimulado de vomado. Elpumpado de la stomako, elektrolita traktsado kaj eventuale artefarita spirado estas pliaj terapieblecoj.
Uzado en la medicino
Pulsatiloj jam estis uzata en la Antikveco kiel kuracplanto.
Afrikusona muziko
Afrikusona muziko estas la vasta aro de muzikaj ĝenroj plejparte kreitaj de Afrikusonanoj. Ĵazo, bluso, gospelo, soulo kaj hiphopo estas la principaj modernaj ĝenroj de afrikusona muziko.
Listo de flughavenoj de Gabono
Jen listo de flughavenoj de Gabono, laŭ geografia situo.
Afrikusona muziko
Muziko de Afrikusonanoj povas esti en la afrikusona, la angla, la hispana aŭ alia lingvo.
Tigreoj
La tigreoj (ne intermiksu ilin kun la tigrajoj) estas etno en Eritreo. Ili konsistigas tie proksimume 31 % de la loĝantaro.
La tigra lingvo apartenas samkiel la tigraja al la ŝemidaj lingvoj kaj estas skribata per la etiopa alfabeto.
Paŭlanoj
Paŭlanoj (Monaĥa ordeno de Sankta Paŭlo): la sola monaĥa ordeno, kiu estis fondita en Hungario. La oficiala latina nomo estas: Ordo sancti Pauli primi eremitae (OSPPE).
La ordeno ricevis la nomon pri Ermita Sankta Paŭlo de Tebo (228–341), pri la unua konata ermito.
Historio
La ordenon fondis en 1250 (aŭ 1246) Beata Eŭsebio (ĉ. 1200–1270) kanoniko de Esztergom. La unu klostro estis konstruita en la montaro Pilis, ĉe Pilisszántó, nomita Sankta Kruco. Post la finkonstruo de la preĝejo en 1262, Oĵeb pilgrimis al la Papo por akiri agnoskon de la ordeno.
La ordeno disvastiĝis dum la mezepoko en Eŭropo kaj plej forte floradis en la 14-a jarcento, kiam la reĝo Ludoviko la Granda en 1381 akiris la restaĵojn de la Ermito Sankta Paŭlo. Dum la Habsburga regado en Hungario, en 1786 ĝin malpermesis – ankaŭ aliajn monaĥajn ordenojn - kaj imperiestro Jozefo la 2-a konfiskis ties posedaĵojn.
La ordeno pluvivis ekster la habsburga imperio kaj en 1934 reaperis en Hungario (el Pollando), ĝis kiam la komunisma reĝimŝanĝo malpermesis ĝin denove en 1949. En 1951 (en paska lundo) la stalinisma sekretservo kaptis la lastajn paŭlanojn en la t.n. Sziklatemplom (Roka Preĝejo en la Gellért-monto). La fermita preĝejo malfermiĝis en 1989 kaj la ordeno refondiĝis kun centro de Pécs.
Pianokonĉerto n-ro 2 (Chopin)
La Pianokonĉerto kaj Orkestro n-ro 2, en B-minoro, Op. 21 estis verkita de Frederic Chopin en 1829, en la aĝo de 20 jaroj, eĉ antaŭ ol li diplomiĝis. Fakte ĝi estis la unua el la du pianokonĉertoj verkitaj de Chopin, sed ĝi estis publikigita dua kaj tial estas konata kiel Konĉerto n-ro 2. La konĉerto estis prezentita unue la 17-an de marto 1830 en Varsovio, kun Chopin kiel sola pianisto.
La verko enhavas tri ĉapitrojn, en la strukturo tipa de solokonĉerto tiutempe:
La unua moviento de la konĉerto estas konstruita kiel tradicia malferma movimento en sonato. En la provluddivido la unua numero estas senigita favore al la dua numero. La dua ĉapitro malfermas dek du taktojn da arĉinstrumentoj anoncantaj la eniron de la sola piano, kiu montras la unuan temon. La lasta epizodo estas vigla rondelo (en iu punkto de la finalo estas instrukcio por ke violonoj ludu novan voĉon (sur la malantaŭa arko).
Simile al Pianokonĉerto n-ro 1, ankaŭ en tiu ĉi konĉerto la rolo de la orkestro estas sekundara al la rolo de la piano, kiu postulas troan virtuozecon.
Antaŭaj efikoj
La brilo, kiu karakterizas ĉi tiun konĉerton (same kiel n-ro 1) asocias ĝin al la konĉerta formato de Hummel, Field kaj Weber, sed ĝi ankaŭ havas revenon al frua modelo de Mozart. Kiel la konata aserto de Schumann: "Se geniulo kiel Mozart aperus hodiaŭ, li verkus konĉerton de Chopin kaj ne tiujn de Mozart". - Cornell Mihalalovskij kaj Jim Samson, "Frederic Chopin" 6 en New Grove Dictionary of Music and Musicians Alivorte, la konĉerto peras inter la klasika kaj la post-klasika, inter Mozart kaj la brilo, kiu karakterizis la postan stilon. Ĉi tio evidentiĝas en la strukturo de la konĉerto en F-minoro. Rilate la rilaton inter la rolo de solo kaj akompanado, ĝi estas pli proksima al Hummel ol al Mozart, kaj la samo validas pri la dueco de la lirikaj kaj formalaj elementoj ene de ĉiu el la tonaj sferoj, kiuj jam estas iom malproksimaj de la delikata ekvilibro kreita de Mozart inter la diversaj elementoj de sia verkado. Tamen jam en la malfermo de la unua ĉapitro la influo de Mozart estas evidenta, kaj rekte kaj per Hummel. Ĉi tiu influo evidentiĝas ankaŭ en la malrapida ĉapitro, kiu ankaŭ estas enkarniĝo de Mozart ne malpli ol la kontinueco de Field.
Les Hôpitaux-Neufs
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Joseph Evrot
Joseph Evrot [evro] estis (ps. Verto) franca esperantisto, licea prof. Nask. 13 apr 1859 en Chambéry, mortis 3 marto 1920 en Bonneville. Gvidis unu el la unuaj kursoj en liceo pri Esperanto (Grenoble 1902). Prez. de grupoj (Grenoble, Chambéry). Faris kursojn, paroladojn, artikolojn en francaj kaj E-aj gazetoj, prop. broŝurojn. Tradukis: Brueys kaj Palaprat: Advokato Patelin, 1904. Postlasis kelkajn nepresitajn manuskriptojn (Georges Dandin, de Molière). L. K 1909.
Aleksandro la 4-a
Aleksandro la 4-a, sekulare Rinaldo el Jenne, eble estis filo de fratino de papo Gregorio la 9-a kaj de Filipo la 2-a, sinjoro de Jenne. Tiel li estis do patrinflanke parenca kun la gento Grafoj de Segni. Al la familio de la Grafoj de Segni apartenas antaŭ li la du famaj papoj Inocento la 3-a kaj Gregorio la 9-a kaj, kelkajn jarcentojn poste, papo Inocento la 13-a.
De la Komenco ĝis la kardinala purpuro
Membro de familio riĉa kaj potenca, li estis dekomence laŭlonge de diversaj jaroj kanoniko ĉe la katedralo de Sankta Maria en Anagni kaj poste, certe antaŭ 1221, li kompletis siajn studojn ĉe la universitato de Parizo kie li gajnis la titolon de magister (Majstro). En 1221 li partoprenis kun la onklo Ugolino el Anagni en grava ambasadora misio en Milano. Kiam Ugolino, en 1227, fariĝis papo (Gregorio la 9-a), levis Rinaldon al la rango de kardinalo diakono, asignante al li la diakonion de Sankta Eŭstakio, kiu estas kardinala titolo kaj kiun li plutenis ĝis 1231 (aŭ 1232), kiam li estis promociita al la kardinalo-episkopo de Ostia kaj de Segni-Velletri. Li estis konsekrita katolika episkopo en 1235. La papo lin sendis plurfoje kiel sian legaton al Anagni, Peruĝo, Viterbo kaj en Lombardio; li renkontis en tiuj jaroj Frederikon la 2-an kun kiu li praktikis amikecajn rilatojn.
En 1244 li ascendis al la ofico de dekano de la kardinala kolegio. La nura grava ŝarĝo oficigita sub la papo Inocento la 4-a estis tiu de “kardinalo protektanto de la franciskana ordeno”.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Fót)
Preĝejo de Senmakula Koncipiĝo estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Fót.
Aleksandro la 4-a
Konklavoj
Kardinalo Rinaldo el Jenne partoprenis en tri elektadoj de la papo:
Lia papado
Post la morto de Inocento la 4-a, la kardinalo de Jenne, malgraŭ sia antaŭeco kun la aĝo, estis unuanime elektita en Napolo la 12-an de decembro 1254.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Fót)
Historio
En Fót dum la mezepoko jam funkciis kirko de Sankta Georgo, kiu estis trakonstruita en 1752 kaj 1860. En 1829 oni pligrandigis ĝin. La nun videbla "nova" preĝejo konstruiĝis inter 1845-1855 por la loka bienulo István Károlyi. La orgeno ekfunkciis en 1854, poste ĝi renoviĝis en 1933 kaj 1973.
Hipotalamo
La hipotalamo (latine: hypothalamus) estas glando, kiu situas ĉe la bazo de la cerbo. Ĝi kunigas la al la nerva sistemo. La vorto "hipotalamo" estas greka vorto kun la signifo "sub la talamo"; ĝi estas uzata ĉar la hipotalamo situas sub la talamo, kaj super la cerba trunko.
Aleksandro la 4-a
Lia papado
Li estis kronita la 20-an de decembro elektante la nomon de “Aleksandro la 4-a”.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Fót)
Konstruaĵo
La ĉefaltaro prezentas la Senmakulan Koncipiĝon. Apud la ĉefaltaro estas freskoj pri vivo de Jesuo. La predikejo estis farita en Romo en 1850. Fine de la dekstra flankonavo oni konstruis kapeleton pri Sankta Lucentius.
Aleksandro la 4-a
Lia papado
Aleksandro estas priskribita kiel viro robusta, bona, ĝojema, sed ne multe brila: en la politika kaj kuria agado li probablege profitis de la sperto de la plurdotita kardinalo Riccardo Annibaldi, nepo de Gregorio la 9-a kaj do lia samsanga. Li posteulis Inocenton la 4-an kiel protektanto de Corradino, la lasta de Hohenstaufen, al li certigante sian bonkoran protekton; li havis, male, rilatojn de akra kaj malfacila kontraŭpozicio kun la onklo de Corradino (Koradino) Manfredo el Sicilio. Tia sinteno kontraŭis al tiu bonkora de li uzita kun Frederiko la 2-a Hohenstaufen kiam Rinaldo estis kardinalo.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Fót)
Konstruaĵo
Kermeso okazas en 20-an de aŭgusto kaj en la 8-an de decembro.
Aleksandro la 4-a
Lia papado
Aleksandro la 4-a, por rompi la reziston de Manfredo, ekskomunikis kun interdikto Manfredon kaj lian partion, sed senrezulte. Des malpli li povis rekluti la reĝojn de Anglio kaj Norvegio kontraŭ Hohenstaufen. Romo mem fariĝis gibelina intervene de Senatano Brancaleone degli Andalò: la papo estis devigata (1257) translokigi la la pontifikan sidejon al Viterbo, kie li mortis en 1261, kaj tie oni lin entombigis en la Katedralo de Sankta Laŭrenco; lia tombo bedaŭrinde perdiĝis, eble pro la impona restrukturado de la 16-a jarcento.
Lia papado distingiĝis pro la klopodoj reunuigi la du Eklezion,nome la katolika kaj la ortodoksa kiuj havis gravan sukceson kun la Maronita eklezio; pro la institucio de la inkvizicio en Francio; pro la favoro montrata al la Ordenoj almozantaj; kaj pro la provo organizi krucmiliton kontraŭ la Tataroj.
Aktiveco ene de la Eklezio
Aleksandro la 4-a levis al la onoro de la altaroj 1255 Sanktan Klaran el Asizo (1193 ĉirkaŭ – 1253); en 1256, li, interkonsentinte kun la kardinalo Riccardo Annibaldi, per la buleo Licet Ecclesiae catholicae (licas al la Katolika Eklezio) konfirmis la unuigon de la Ermitoj de Sankta Johano Bono (Aŭgustenana regulo - 1225), kun la Ermitoj de la Tuscia, kaj la Ermitoj de Sankta Vilhemo kaj aliaj kun diversaj reguloj; li krome akceptis la komenciĝon de la kanoniza procezo de Sankta Roza el Viterbo.
Kuriozaĵo. Laŭ serio de la pseŭdaj Profetioj de Malakio li portas la titolon Signum Ostiense (Signo de Ostia).
(19737) 2000 AQ51
(19737) 2000 AQ51 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Katalin Fogel Simon
FOGEL SIMON Katalin (Katalin Simon) estas rumanuja hungara kantistino (mezosoprano) naskita en Szecseleváros la 7-an de decembro 1941.
Kariero
Ekde 1966 ĝis 1989 ŝi estis solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. Ŝi elpaŝis ankaŭ en operetoj kaj prezentis ankaŭ popolkantojn. Inter 1979 kaj 1981 ŝi dungiĝis al operejo de Freiburg. Ekde 1989 estis solistino de la Teatro Csokonai de Debrecen.
Hatrize (stacidomo)
Hatrize estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Hatrize, en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio St-Hilaire-au-Temple - Hagondange (085000).
Monto Ŝasta
Monto Ŝasta aŭ angle Mount Shasta - en la karuka lingvo Úytaahkoo aŭ "Blanka Monto" - estas potenciale aktiva tavola vulkano en la norda parto de la subŝtato Kalifornio en Usono. Ĝi altas 4322 metrojn super la marnivelo kaj apartenas al la plej suda parto de la Kaskada Montaro. La lasta vulkana erupcio estis en 1786.
Marolterode
Marolterode estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unstrut-Hainich de la federacia lando Turingio, kaj apartenas al administra komunumaro Schlotheim. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Matth. Hohner AG
Hohner Musikinstrumente GmbH & Co. KG estas firmaoj en Trossingen (Germanujo), kiu produktas muzikinstrumentojn. Fondita en 1857 fare de Matthias Hohner (1833-1902), la entrepreno havis sian plej sukcesan epokon en la unua duono de la 20-a jarcento. Hohner estas aparte konata pro anĉinstrumentoj kiel buŝharmonikoj, sed ankaŭ akordionoj, bekflutoj, gitaroj kaj blovklavaroj inventintaj de Hohner en 1957. Krome la firmao produktis aliajn muzikinstrumentojn kaj inter 1968 kaj 1976 dumtempe ankaŭ komputilojn. Dum la 60-aj kaj 70-dekaj jaroj Hohner ankaŭ produktis elektronikajn orgenojn; tiujn ankaŭ uzis profesiaj bandoj, ekz. John Paul Jones (basisto de Led Zeppelin, respondeca por uzado de klavarinstrumentoj).
(30771) 1986 PO2
(30771) 1986 PO2 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).
Hibridospeciiĝo
Hibridospeciiĝo estas la procezo per kiu hibridiĝo inter du diversaj parencaj specioj kondukas al klara fenotipo, nome nova specio, reprodukte izolata el la gepatraj specioj. Tiu fenotipo ĉe tre maloftaj kazoj ankaŭ povas esti aparta el la gepatra gentolinio (stirpo) kaj tiam la natura selektado povas preferi tiujn individuojn. Poste, se genera izoliteco estas atingita, ĝi povas konduki al aparta specio. Tamen, genera izoliteco inter hibridoj kaj iliaj gepatroj estas precipe malfacile atingebla kaj tiel hibridospeciiĝo estas konsiderita ekstreme malofta okazaĵo.
Hibridigo sen ŝanĝo en kromosoma nombro estas nomita homoploida hibridospeciiĝo. Ĝi estas konsiderita tre malofta sed estis montrita ekzemple ĉe papilioj Heliconius kaj ĉe sunfloroj. Poliploida speciiĝo, kiu implikas ŝanĝojn en kromosoma nombro, estas pli ofta fenomeno, precipe en vegetaĵaj specioj.
Aurél Follinus
FOLLINUS Aurél [folinuŝ] estis hungara aktoro, reĝisoro naskita en Brassó la 29-an de junio 1854 kaj mortinta en Újpest la 13-an de aprilo 1922.
Kariero
Li ludis kiel infanaktoro en la trupo de sia patro, János Follinus inter 1860 kaj 1972 sub nomo Brassai Titusz. Ekde 1188 estris teatrojn. Li verkis plurajn teatraĵojn kaj tradukis. Lia edzino estis Etel Csigaházy.
Hariso (armena plado)
Hariso (armene: Հարիսա "Harisa") estas tradicia plado de la armena kuirarto tre simila al kaŝkeg, ia homogena kaĉo antaŭe ellaborita kun kokidaĵo sen ostoj kun tritiko. La plado estas manĝata varme.
La plado ekde antikvaj tempoj estis transdonata de generacio al generacio kaj en la nuntempo la hariso tradicie estas servata en la celebradoj dum la Sankta Semajno, tum tiuj ĉi celebroj nur la viroj preparas ĝin. Antikve estis uzata viando el ŝafo anstataŭ kokidaĵo por la ellaborado. Ĝi estis servata en festoj kaj estas kutimo regali la gastojn per ĝi. La hariso ne nur apartenas al la kuirarta tradicio en Armenio sed en la tuta mondo la armena diasporo konservas ĝin.
NGC 3214
NGC 3214 (aliaj indikoj — MCG 10-15-71, ZWG 290.32, PGC 30419) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Flavpuga parulio
Kvar proksime rilataj birdoformoj de Nordameriko — la orienta Mirtoparulio (ssp coronata), ties okcidenta ekvivalento, Aŭdubona parulio (ssp grupo auduboni), la de Nordokcidenta Meksiko Nigrafrunta parulio (ssp nigrifrons), kaj la de Gvatemalo Goldmana parulio (ssp goldmani)— estas kutime arigitaj kiel specio Flavpuga parulio (Dendroica coronata).
Klasifikado
Ekde 1973, la American Ornithological Union decidis arigi tiujn paserinajn birdojn kiel ununura specio. La Mirta kaj Aŭdubona formoj estis ŝajne separataj pro glaciaĵo dum la lasta glaciepoko, kaj disvolvigis distingajn fizikajn karakterojn. Kiam oni montris tamen ke ili povas interreproduktiĝi, ne estis plu konsiderataj kiel separataj specioj. La du mezamerikaj subspecioj, nome goldmani kaj nigrifrons estas loĝantaj birdoj kaj diverĝis el la norda migranta subspecio en la Plejstoceno, kaj tiele probable reprezentas separatajn speciojn.
Distribuado
La Flavpuga parulio reproduktiĝas el orienta Nordameriko okcidenten al la Pacifiko, kaj suden el tie al Okcidenta Meksiko. Flavpuga parulio de "Goldman" estas endemia de altaj teroj de Gvatemalo. Ĝi estas migranta birdo kiu veturas al Centrameriko kaj Karibio por vintrumado. Inter paruliedoj ĝi estas unu el la lastaj elirantaj el Nordameriko aŭtune, kaj inter la unuaj kiuj revenas. Ĝi estas eventuala vaganto en la Brita Insularo kaj Islando.
Aspekto
Someraj maskloj de ambaŭ formoj havas striecajn dorsojn je nigro super ardezblueca fono (nigraj plumoj kun helaj bordoj), blankajn flugilmakulojn, striecajn brustojn, kaj rimarkindajn flavajn makulojn en krono, flankoj kaj pugo, el kiuj la lasta ege kontrastas kun la senkolora fono kaj nomigas la specion, dum la latina scienca nomo aludas al la makulo en krono, malpli rimarkinda. La Flavpuga parulio de Aŭdubono montras ankaŭ flavan makulon en gorĝo, dum la Mirta parulio havas blankajn gorĝon kaj okulstrion, kaj tre kontrastan nigran vangomakulon. Inoj de ambaŭ formoj estas pli senkoloraj, kun brunstriecaj frunto kaj dorso, sed havas ankaŭ rimarkindajn flavajn pugojn. La Goldmana parulio de Gvatemalo similas al tiu Aŭdubona sed havas blankan suban bordon en la flava gorĝo kaj krome pli malhelan plumaron; maskloj anstataŭas la ardezbluecon de Aŭdubona al nigro.
Kutimoj
Tiuj birdoj estas ĉefe insektovoraj, kvankam cimoj malabundas, la Mirta parulio manĝas ankaŭ la berojn de mirikomirto el kio ricevas sian nomon. Ili ofte ekflugetas, kvazaŭ muŝkaptuledoj, for el siaj ripozejoj per mallongaj akrobatecaj ekflugeroj serĉe de insektoj.
La Flavpuga parulio havas trilecan kanton de 4-7 silaboj (tiŭ-tiŭ-tiŭ-tiŭ, tiŭ-tiŭ-tiŭ) kaj eventuale notalvokon ĉek aŭ ĉip.