cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
15077 Edyalge
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la svisa amatora astronomo Edy Alge, kiu konstruis multenombraj hejme faritajn teleskopojn de diversaj grandoj kaj pasis plejparte el sia tempo por eldiri sian entuziasmon por la astronomio.
Vasilevo (distrikto Klin)
Vasilevo (Василево) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 45 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
József Bokor (aktoro)
Kariero
József Bokor debutis en 1853. Li havis bonan baskantvoĉon, li estis ankaŭ kapelestro kaj reĝisoro.
Sarrià (Metroo de Barcelono)
Sarrià estas estonta stacio sur linio 9 kaj linio 10 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Gennes (Doubs)
Gennes estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
12173 Lansbergen
12173 Lansbergen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la belga astronomo kaj matematikisto Philippus Lansbergen (1561–1632), kalvinista ministro en Middelburg (Nederlando). En 1629, li skribis la unuan popularan libron pri astronomio en nederlanda lingvo. La libro promociis la kopernikan sistemon kaj iĝis furorlibro.
Robert-geranio
La Robert-geranio (Geranium robertianum, sinonimo Robertiella robertiana) estas komuna specio en Eŭropo, Azio kaj Nordafriko.
Priskribo
Ĝi kreskas kiel unujara aŭ dujara planto, produktante malgrandajn, rozkolorajn, kvinpetalajn florojn ( proksimume 1 cm je diametro ) ekde aprilo ĝis la aŭtuno. La folioj estas filik-similaj, kaj la tigoj ofte ruĝetaj; la folioj ankaŭ montriĝas ruĝaj ĉe la fino de la florsezono. La planto havas malmulte da radikostrukturo.
Disvastiĝo
Tiu palearktisa specio vegetas ĉe altitudoj ekde marnivelo al 1 500 metroj.
En Britujo ĝi komune troviĝas en heĝoj. Ĝi estis enmetita en multaj mezvarmaj partoj de la mondo, verŝajne kaŭze de sia uzado kiel ornama planto, kiel en la region de Golfo de San-Francisko en Kalifornio. En la subŝtato Vaŝingtonio, ĝi estas konata kiel stinky Bob (fetora Robert) kaj klasifikita kiel fiherbo.
Uzado
En tradicia herbokuracado, la Robert-geranio estis utiligata kiel kuracilo por dentodoloro kaj epistakso. Infuzaĵo produktita de la tuta planto, sen la radiko, estis utiligata por ĝia diureziga kaj fortiga efikoj kaj kiel kuracilo por disenterio.
Ĝi ankaŭ estis uzata sur vundoj por kuracado kaj por helpi cikatrigadon, havante kaj antisepsan kaj koagulan efikojn. Ĵus rikoltitaj folioj havas odoron kiu similas bruligitajn pneŭojn se dispremite, kaj se ili estas frotitaj sur la korpo la odoro laŭdire forpuŝus moskitojn.
La farmakoj estas taninoj, spicitaj alkoholaĵoj, kaj volatilaj oleoj.
Parag
Parag, (ankaŭ hungare) estas ne memstara freŝa vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Nedelišće.
Historio
Parag fondiĝis en 2005. Pli frue ĝi estis ekstera parto de Trnovec (Nedelišće), pli precize domaro de ciganoj. Ankaŭ nun nur ciganoj vivas en Parag.
Povârgina
Povârgina [povırĝina] (hungare: Porzson porĵon) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Făget (Timiș).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 449 loĝantojn (rumanoj); en 1992 203 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1472. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény).
Bach-societo
La Bach-Gesellschaft zu Leipzig estas societo kiu estis iniciita en 1850 okaze de la 100-a mortdatreveno de komponisto kaj Thomas-kantoro Johann Sebastian Bach en Leipzig interalie fare de la komponistoj Robert Schumann, Franz Liszt, Ignaz Moscheles kaj Louis Spohr, la biografiisto pri Mozart, Otto Jahn, muziksciencisto Carl von Winterfeld, muzikteoriisto Siegfried Wilhelm Dehn, la instruisto ĉe Reĝa Konservatorio de Muziko je Lepsiko Carl Ferdinand Becker kaj Thomas-kantoro Moritz Hauptmann. Ĝia fondado servis nure al la celo de la publikigo de la riĉa verkaro de Bach en kompleta eldono.
La disvastigo kaj akceptado de la verkoj de Bach komencis je la Bach-Renesanco de la 19-a jarcento, kaŭzita per la reprezentado de la Mateo-pasiono de Johann Sebastian Bach 1829 fare de Felix Mendelssohn Bartholdy kaj Sing-Akademie zu Berlin de Carl Friedrich Zelter, per kio la preskaŭ forgesita komponisto, ankoraŭ nur konata en fakulaj rondoj, denove eniris la konscion de vasta publiko.
Meritojn je la ekesto de la Bach-Gesamtausgabe (eldono de la kompleta verkaro de Bach) akiris - krom la fondintoj - la Bach-spertulo kaj posta Thomas-kantoro Wilhelm Rust, kiu aniĝis en la Bach-Societo en la fondojaro 1850. Ekde 1853 kunlaboranto ĉe la eldonado de la Bach-Gesamtausgabe, li transprenis ekde 1858 ties gvidadon kaj verkis antaŭparolojn pri la unuopaj volumoj de la eldono. En 1851 aperis la unua volumo de Bach-Gesamtausgabe.
Malgraŭ aro da eraroj, arbitra selekto de certaj verkoversioj, mankoj en ĝia fontokritika parto kaj plie hazardaj numeradoj la volumoj estis vojrompa atingaĵo kaj kontribuis esence al studado kaj estimado de la muziko de Bach. Ili restis en la normo-eldonejo de la Bach-Gesamtausgabe ĝis la publikigo de la historikritika eldono de la kompleta verkaro de Bach en Neue Bach-Ausgabe (NBA) ĉe Bärenreiter en la jaro 2007, kies ekesto ricevis la decidan impulson en 1950 okaze de la 200-a datrevenode la mortotago de Bach en Göttingen kaj Lepsiko kaj komencis en la jaro 1954.
Kiam en la jaro 1899 la celo estis atingita per publikigo de la (malnova) Bach-eldono en 50 volumoj - 46 (47) jarkolektoj kaj suplemento - la (malnova) Bach-Societo malfondiĝis laŭstatute en la jaro 1900. Samtempe fondiĝis la Neue Bachgesellschaft la 27-an de januaro 1900 en Lepsiko. Ĝi ne staras en la sukcedo, sed ja en la tradicio de la malnova Bach-Gesellschaft.
Lev Vigockij
Lev Semjonoviĉ Vigockij (Лев Семёнович Выготский; Леў Выгоцкі; Orsja, 17-a de novembro, 1896 - Moskvo, 11-a de junio, 1934) estis judodevena rusa psikologo kaj nuntempe konsiderata kiel unu el la plej gravaj psikologoj en la historio. Li estis forte influata de la ideoj de Karl Marx.
Vigotskij restas rimarkinda pro siaj esploroj kaj teorioj pri la evoluo kaj strukturo de la homa konscio. Plej konata verŝajne estas lia teorio de signoj, klariganta kiel infanoj internigas lingvon dum sia kultura evoluo. Lian karieron abrupte tranĉis frua morto pro tuberkulozo. Lia vivoverko longe restis apenaŭ konata: en Sovetunio pro la stalinisma sciencpolitiko, okcidente pro la superrego de 'behaviorismaj' skoloj. Agnosko venas nur post la anglalingva publikigo de liaj libroj Pensado kaj lingvo (1962), Menso en socio kaj La psikologio de arto (ambaŭ 1978).
En 1978, Stephen Toulmin, okaze de recenzo de lia libro Menso en socio, nomis lin "La Mozarto de psikologio" deklarante ke lia verkaro havis grandegan nuntempan gravecon.
Vygotski kaj Esperanto
Dum junaĝo li interesiĝis interalie pri ŝako kaj lernis Esperanton kiun li uzis por interŝanĝi poŝtmarkojn, ĉar li estis pasia pri filatelo kaj decidas skribi sian nomon Vygotsky, anstataŭ Vygodski.
Vidu ankaŭ
Aliaj renomaj esperantistaj psikologoj : Pierre Bovet, John Carl Fluge l kaj Charles Baudouin
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas traduko bazita sur la angla versio de Vikipedio.
André Ribot
André RIBOT (naskiĝis 1917 - mortis la 10-an de aprilo 1987 en Marmande, Francio) estis UEA-delegito, dumviva membro de UEA, prizorgis la entreprenon Esperantaj Francaj Eldonoj, danke al kiu aperis tiaj klasikaĵoj kiaj Fundamento de Esperanto (1963), Hamleto kaj Marta de Zamenhof, Sen Eliro de Sartre en la traduko de Roger Bernard, kaj Dictionnaire Français-Esperanto de Roger Léger kaj André Albault (1961). Li ankaŭ tradukis en Esperanton.
NGC 1209
NGC 1209 (aliaj indikoj — PGC 11638, MCG -3-8-73) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Verbandsgemeinde Kirchen (Sieg)
La Verbandsgemeinde Kirchen estas komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la urbo Kirchen borde de la rivero Sieg. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, en ties nordorienta parto relative proksime de la najbara federacia lando Nordrejn-Vestfalio. La teritorio apartenas al la arbaroriĉa mezalta montaro Westerwald.
Fine de la jaro la komunumaro havis 0 loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Komunumaro Kröv-Bausendorf (ĝis junio 2014)
La komunumaro Kröv-Bausendorf - germane Verbandsgemeinde Kröv-Bausendorf, mallonge VG Kröv-Bausendorf - estis administra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la centraj komunumoj Kröv, la administra centro, kaj Bausendorf, kiuj kune donis siajn nomojn al la komunumaro. Ĝi troviĝis en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, borde de la rivero Mozelo, kaj ampleksis plejparton el la areo de la historia malgranda propra regno, kiu havis la nomon "Kröver Reich". Fine de 2012 la komunumaro entute havis loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumis iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia. Komence de julio 2014 la administra unuo malfondiĝis kaj la membraj komunumoj doniĝis al la komunumaro Traben-Trarbach.
Verbandsgemeinde Kirchen (Sieg)
{|
Komunumaro Kröv-Bausendorf (ĝis junio 2014)
Kiel preskaŭ ĉie en la regiono borde de la rivero Mozelo en la komunumaro ekonomie gravas la vinkultivado.
Goloring
Goloring aŭ Goloringo, nomata ankaŭ Eifel-a Stonehenge, situas ĉe Wolken (Rejnlando-Palatinato, Germanujo) estas prahistoria teraĵo protektata kiel kulturmemoraĵo. Ĝin oni taksas unu el la plej gravaj prahistoriaj trovejoj en Rejnlando-Palatinato.
Nomo
La nomo devenas verŝajne el la 19-a aŭ 20-a jarcento kaj rilatas al la legendo de Genoveva de Brabant, kiun oni kultis en la proksima Fraukirch. Laŭdire estis ekzekutita ĉi tie la misfaranto Golo.
Christopher Smart
Christopher SMART (n. la 11-an de aprilo 1722 – m. la 21-an de majo 1771), konata ankaŭ kiel "Kit Smart", "Kitty Smart", "Jack Smart", aŭ laŭ siaj plumnomoj "Mrs. Mary Midnight" ("S-ino Maria Akuŝistino") kaj Ebenezer Pentweazle ("Eben-ecer Mustelkaptita") estis angla poeto, kiu gajnis reputacion kiel frenezulo kiam lia bopatro, la eldonisto John Newbery, enkarcerigis lin en mensmalsanulejo (St. Luke's) dum pluraj jaroj. Li estis amiko i.a. de Samuel Johnson kaj Henry Fielding.
6596 Bittner
6596 Bittner estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).
Daniel Schmidt
Daniel Schmidt (シュミット・ダニエル n. ) estas japana futbalisto. Naskita en Usono al german-usona patro kaj japana patrino, Schmidt translokiĝis al Sendajo en la aĝo de du jaroj. Li frekventis Ĉuo-Universitaton. Ekde la jaro 2018 li membras en la japana nacia teamo de futbalo.
6596 Bittner
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Adam Bittner (1777–1844), kvina direktoro de la Observatorio de Clementinum en Prago. Li instalis en Prago, kiu ĉiutage falis je tagmezon.
Komunumaro Kröv-Bausendorf (ĝis junio 2014)
{|
Brazila Renkontiĝo de Esperanto-Spiritistoj
Historio
La 1-a BRES, unue planita por okazi la 21-an, 22-an kaj 23-an de julio, okazis prokraste de la 13-a ĝis la 15-a de oktobro 2006 en Ribeirão Preto, Brazilo, kun la ĉeftemo "La Spiritisma Domo kaj Esperanto". Ĝin organizis Spiritisma Centro Batuíra. Aliĝis 140 homoj el 33 brazilaj urboj el 9 subŝtatoj. Partoprenis 110. La organiza komitato konsistis el la sinjorinoj Gracinda Maria Artioli Firmino, Neusa Priscotin Mendes (MiMa) kaj Paula Cristina Medve Zulques.Uberlando prenis la respondecon realigi la laŭvican BRES en 2007.
La neĝoj de Kilimanĝaro
La neĝoj de Kilimanĝaro, "The Snows of Kilimanjaro", estas mallonga novelo de Ernest Hemingway por la unua fojo publikigita en Aŭgusto, 1936, en la gazeto Esquire. Ĝi estis republikigita en The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories en 1938, The Snows of Kilimanjaro and Other Stories en 1961, kaj estis inkludita en The Complete Short Stories of Ernest Hemingway: The Finca Vigía Edition (1987).
La historio estis adaptita en la filmo "The Snows of Kilimanjaro" (1952).
Gubernio Sulajmanija
La gubernio Sulajmanija aŭ kun gramatika artikolo gubernio as-Sulajmanija (محافظة السليمانية, latinliterigo laŭ DMG Muḥāfaẓat as-Sulaymānīya) estas unu el sume 18 gubernioj de la ŝtato Irako. Laŭ takso pri la jaro 2010 ĝi havis proksimume 3,679,307 loĝantojn - tio povas ŝanĝiĝi, kaze ke aplikiĝus la artikolo 136 de la iraka konstitucio: tiam la distriktoj Kelar kaj Ĝamĝamal devus esti redonataj al la gubernio Kirkuk. Administra centro estas la samnoma urbo Sulajmanija. La teritorio kovras areon de kvadrataj kilometroj. Ĝi situas en la nordoriento de la ŝtato, lime al Irano, kaj estas parto de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano.
Distriktoj
La gubernio konsistas el la sekvaj 10 distriktoj:
Gopło
Gopło estas lago en Pollando proksime de urbo Gniezno. Rivero Noteć fluas tra la lago.
La Goplanie (pola gento) faris sian hejmon sur bordoj de lago Gopło. Je norda fino de la lago estas lokigita Kruszwica kaj la Musa Turo de Kruszwica (Mysia Wieża). Legendo persistas ke ĝi estis nomita pro princo Popiel, kiu malakceptis sian popolon kaj estis vorita per muso en la turo.
Tarn
Tarn [], okcitanlingve Tarn [], estas unu el la departementoj de la franca regiono Okcitanio. Ĝia nomo devenas el la samnoma rivero kiu alfluas al Garono. Ĝi etendiĝas sur surfaco de kaj havas 393,872 loĝantojn. La ĉefurbo de Tarn estas Albi. Aliaj notindaj urboj estas: Castres, Gaillac, Carmaux, Graulhet, Mazamet, Lavaur.
Moiano
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Benevento. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Tarn
La departemento tute enhavas 320 komunumojn.
Moiano
Najbaras la komunumoj Airola, Arienzo (CE), Bucciano, Forchia, Sant'Agata de' Goti kaj Tocco Caudio.
Tarn
Geografio
Valoj de diversaj riveroj, montetoj, altebenaĵoj (1200 metrojn) konsistigas la pejzaĝon de la departemento.
Ekonomio
Agrikulturo restas grava aktiveco : bredado, cerealoj, fruktoj kaj vinoj. La vinoj farataj ĉirkaŭ la urbo Gaillac estas konataj per ilia bongusta kvalito. La tradicia industrio de Tarn estis longtempe la minejoj, sed tiuj konas de kelkaj jaroj gravan krizon. Nun disvolviĝas novaj industrioj pli modernaj en la plej dinamismaj urboj kiel Albi aŭ Castres. Tarn nun ĝuas bonegan ligon per modernaj vojoj al Tuluzo, ĉefurbo de la regiono kaj plej granda urbo en sudokcidenta Francio.
Turismo
Turismo estas ankaŭ grava ekonomia sektoro, dank'al riĉa historia heredaĵo (mezepokaj vilaĝoj kaj kasteloj, malnova urbo Albi). La "verda turismo" nun ankaŭ rapide disvolviĝas : regiona natura parko de Alta Langvedoko, grotoj, gastronomia turismo.
Tarn-et-Garonne
Tarn-et-Garonne, [tarn-e-garon], okcitanlingve Tarn e Garona [tar e garuno], estas unu el la departementoj de la sudfranca regiono Okcitanio. Ĝi ŝuldas sian nomon al la du grandaj riveroj kiuj trafluas sian teritorion, kaj kiuj kuniĝas en ĝi.
La departemento tute enhavas 195 komunumojn.
Geografio
Ĝi estas malgranda departemento kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Montauban.
La norda parto konsistas el montetoj, la suda el vasta kaj fruktodona valo kie fluas la riveroj Garonne kaj Tarn.
Ekonomio
Agrikulturo estas la ĉefa ekonomia enspezofonto de Tarn-et-Garonne (cerealoj kaj precipe fruktoj kaj legomoj). Oni ankaŭ trovas gravan nutraĵ-industrion kaj la unikan atomelektrejon de sudokcidenta Francio en tiu ĉi departemento.
Vidindaĵoj
Samkiel en la aliaj departementoj de la regiono troviĝas en Tarn-et-Garonne multnombraj mezepokaj vilaĝoj kaj urbetoj, monaĥejoj (tiu de Moissac kalkulas inter la plej belaj ekzempleroj de romanika arto en Eŭropo). La ĉefurbo Montauban estas ankaŭ vidinda "rozkolora" urbo.
Bauvin
Bauvin (jen france, Balvin ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Nord de la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille, la centra parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas bauvinois.
Temerești
Temerești [temereŝtj] (hungare: Temeres) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Făget (Timiș).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 886 loĝantojn (rumanoj); en 1992 614 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1514. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény).
Sótony
Sótony [ŝotonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.
Situo
La vilaĝo situas laŭ flankovojoj inter Vasvár kaj Sárvár. La lasta urbo troviĝas 8, Celldömölk 20, Vasvár 24, Szombathely 30 km-ojn.
Vidindaĵoj
La romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo konstruiĝis en 1874. Skulptaĵo pri Sankta Triunuo pretiĝis en 1906.
Famuloj
En Sótony naskiĝis János Varga (arkivisto).
Plougras
(jen france, bretone Plougraz) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Fourg
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kalcia fosfato
Kalcia fosfato aŭ kalcia ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la kalcia hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas blanka, sendora, senforma, ne brulema solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en fortaj acidoj. Kalcia fosfato posedas 3 kalciatomojn, 2 fosforatomojn kaj 8 oksigenatomojn. Kalcia fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de kalciaj derivaĵoj.
Mátyás Hajnal
Mátyás Hajnal [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hajnal Mátyás estis hungara katolika pastro, jezuita monaĥo, predikisto, instruisto.
Mátyás Hajnal naskiĝis la en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis la  en Vieno (Habsburga Imperio).
Biografio
Mátyás Hajnal aliĝis al la jezuitoj en Olmütz en 1598. Inter 1601-1607 li estis disĉiplo de Péter Pázmány en Graz, poste li pastriĝis. Li predikis kaj instruis en Olmütz (1610-1611), en Zagrebo (1612 kaj 1621), en Graz (1612-1615), Homonna (1618), Nagyszombat (1619), Vieno (1620). Li iĝis persona pastro de Miklós Esterházy (palatino) inter 1622 kaj 1643.
Takamaru Sasaki
TAKAMARU Sasaki (naskiĝis 1898- mortis la 28-an de decembro 1986 en Tokio, preskaŭ 89jara.) estis konata japana dramverkisto, reĝisoro kaj aktoro.
Li kunfondis en 1921 pioniran revuon de maldekstremaj literaturistoj kaj donis al ĝi la Esperantan subtitolon La Semanto. Krome, li tradukis japanen el Esperanto kaj la franca. Aŭtobiografioj aperis en la japana (1959) kaj en Esperanto (Mia kaŝita vivo, Mallonga aŭtobiografio de iu neortodoksa esperanlisto, 1978). La nekrologoj, kiuj aperis en la japana gazetaro, menciis ankaŭ lian aktivadon en la Esperanto-movado, kiu fakte daŭris dum sep jardekoj.
Gustavo Dudamel
Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez (* en Barquisimeto, Venezuelo) estas venezuela violonisto kaj dirigento kaj „simbola figuro de la nekomparebla entuziasmo pri klasika muziko en sia lando.“
Vivo kaj verko
La muzika instruado de Dudamel komenciĝis frue per „El Sistema“, la venezuela muzikprogramo por subteni malavantaĝigitajn infanojn kaj junulojn. Aĝante 10 jarojn Dudamel eklernis la violinludadon, poste ankaŭ komponadon. Kiam li – aĝante 12 – unuafoje anstataŭis la dirigenton de la junulara orkestro de sia urbo, lia talento evidentiĝis kaj oni kuraĝigis lin studi. Aĝante 18 jarojn li fariĝis en 1999 ĉefdirigento de la Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar, la landa venezuela junulara orkestro.
Ankaŭ spertaj dirigentokolegoj kiel Sir Simon Rattle, Claudio Abbado aŭ Daniel Barenboim estis impresitaj de la talento de Dudamel kaj pretis kunlabori kun la Simón-Bolívar-orkestro.
En 2004 Dudamel gajnis la unuan „dirigento-konkurson Gustav Mahler“ de la Bambergaj simfonianoj. En 2006 Dudamel registris sian unuan lumdiskon por Deutsche Grammophon. Ekde 2007/08 Dudamel estas ĉefdirigento de la Gotenburgaj simfonianoj, por 2009/10 li estas destinita kiel ĉefdirigento de la Filharmonio Los Angeles.
La li dirigentis en Vatikano koncerton kun la Radiofonia Simfonia Orkestro Ŝtutgarto okaze de la 80-a jubileo de papo Benedikto la 16-a. Ili ludis verkojn de Antonín Dvořák, Giovanni Gabrieli kaj Wolfgang Amadeus Mozart.
En 2008 Dudamel unuafoje dirigentis - kun granda sukceso - la Berlinajn filharmonianojn dum la ĉiujara somera koncerto en Waldbühne. Per tiu koncerto Dudamel konatiĝis al granda publiko en Germanio.
En 2006 Gustavo Dudamel edziĝis al sia multjara amikino Eloisa.
Literaturo
"Sinfonie der Straße. Die venezolanische Jugendorchesterbewegung" (Simfonio de la strato. La venezuela movado de junularaj orkestroj), en: Matices (Ĵurnalo pri Latinameriko, Hispanio, Portugalio), Nr. 39/2003
Granda Ĉina Muro
La Granda Ĉina Muro (en tradicia ĉina: 長城 aŭ en simpligita ĉina: 长城, en pinjino: Chángchéng), ankaŭ konata en Ĉinio kiel la Murego de dekmil Lioj (万里长城, en pinjino: Wànlĭ Chángchéng), estas kolektiva nomo de serio de antikvaj ĉinaj fortikaĵoj, konstruita ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis la komenco de la 16-a, dum la dinastio Ming ĉe la nordaj landlimoj de Ĉinio por protekti kaj plifirmigi la teritoriojn de ĉinaj ŝtatoj kaj la imperio kontraŭ variaj nomadaj grupoj de stepoj.
La muregon konstruis la ĉinoj, por ŝirmi Ĉinion kontraŭ la Mongoloj kaj aliaj diversaj nordaj popoloj. Ĝin antaŭis kelkaj muroj konstruitaj tiom frue kiom ekde la 7-a jarcento a.K., kontraŭ triboj el nuntempaj Mongolio kaj Manĉurio; tiuj fragmentoj estis poste kunigitaj de Qin Shihuangdi (220–206 a.n.e.), nome unua imperiestro de Ĉinio. Malmulto el la frua murego restas. Poste, multaj sinsekvaj dinastioj konstruis kaj eltenis multajn partojn de la landlima murego. La plej bone konataj partoj de la murego estis konstruitaj de la dinastio Ming (1368–1644).
Krom defendo, aliaj celoj de la Granda Muro estis la landlima kontrolo, kio ebligis la meton de impostaj pagodevoj pro varoj transportitaj laŭlonge de la Silka Vojo, regulado aŭ kuraĝigo de komerco kaj kontrolo de enmigrado kaj elmigrado. Krome, la defendaj karakteroj de la Granda Muro estis plibonigitaj per la konstruado de gvatoturoj, trupbarakoj, kantonmentoj, signalejoj pere de fumo aŭ fajro, kaj la fakto ke la vojo de la Granda Muro servis ankaŭ kiel transporta koridoro.
Dihok
Dihok-o estas provinco de Irako, grandan parton de kies loĝantaro konsistigas kurdoj. Ĝi situas en nordo de la lando.
Granda Ĉina Muro
La murego laŭ tradiciaj kalkuloj longas 6 700 km, de Shanhaiguan (山海关) oriente, ĉe, al Jiayuguan (嘉峪关) okcidente, ĉe. Sed la landlimaj muregoj konstruitaj de diversaj dinastioj havis multajn diversajn murejojn. Kolektive konsideritaj, ili etendiĝas el la Liaodongo oriente ĝis la lago Lop okcidente, el la nuntempa Ĉini–Rusia landlimo en la nordo al la rivero Taohe en la sudo; laŭlonge de arko kiu iel markas la bordon de la Mongolia stepo. Kompletklopoda arkeologia esplorado, uzante modernajn teknologiojn, konkludis, ke la muregoj konstruitaj de la dinastio Ming estas 8 850 km longaj. Tio estas formata de ĝis 6 259 km de sekcioj de la nuntempa murego, 359 km de tranĉeoj kaj de 2 232 km de naturaj defendobarieroj kiel montetoj kaj riveroj. Alia arkeologia esploro trovis, ke la tuta murego kun ĉiuj siaj branĉoj estas 21 196 km. Hodiaŭ, la defendosistemo de la Granda Murego estas ĝenerale agnoskita kiel unu el la plej impresaj arkitekturaj vorkoj kaj faritegoj en la historio de la homaro.
Komencoj de la muro
Proksimume antaŭ 3000 jaroj en la norda Ĉinio la regantoj de multaj konkerantaj reĝlandoj komencis konstrui ĉirkaŭ siaj teritorioj defendajn murojn. La ĉinoj estis jam familiarigitaj kun la teknikoj de mureg-konstruado en la epoko de la Periodo de Printempo kaj Aŭtuno inter la 8a kaj la 5a jarcentoj a.n.e. Dum tiu tempo kaj dum la posta Militŝtata periodo, la ŝtatoj Qin, Wei, Ĵao, Qi, Han, Ĝan kaj Ĵongŝan ĉiuj konstruis etendajn fortikaĵojn por defendi siajn landlimojn. Konstruitaj por rezisiti la atakon de malgrandaj armiloj kiel glavoj kaj lancoj, tiuj muregoj estis faritaj ĉefe el ŝtono aŭ el premita tero kaj gruzo inter la murpartoj.
Dihok
La Batalo de Gaŭgamelo estis grava batalo dum la invado fare de Aleksandro la Granda de la persa Akemenida Imperio. En 331 a.K. la armeo estrita de Aleksandro de la Helena Ligo kontraŭis la persian armeon de Dario la 3-a ĉe Gaŭgamelo, proksime de la nuntempa urbo Dahuk ĉe Mosulo (Iraka Kurdistano).
Granda Ĉina Muro
Devigaj laboroj kaj brilaj konstruistoj
Generalo Meng Tian, kiun Ĉjin Ŝiĥŭangdi komisiis gvidi la konstruadon de la muro, havis je sia dispono 300 000 soldatojn. Pri unuopaj sektoroj de la konstruejo respondecis apartenantaj komandanto j. Ĉie validis ordono konstrui el lokaj materialoj. Ili finis la konstruaĵon post naŭ jaroj.
Eĉ kiam Meng Tĥieng lasis konstrui fare de la homekipo kaj laboristoj provizigan ŝoseon, nutraĵoj ofte ne venis en la forajn finejojn: portantoj aŭ vendis la manĝaĵon aŭ ili survoje manĝis ĝin. En la paso de la konstruado ĉi tie pereis miloj da viroj - iliajn korpojn oni enterigis apud la muro. Popolaj baladoj kaj kantoj kantas pri la laboristoj rakontante iliajn suferojn kromnomas la muron la plej longa tombejo en la mondo.
Kvankam sur ebenejoj aŭ mildaj montetaroj estis uzeblaj bovtiraj jungilaroj aŭ duradaj veturiletoj, tamen en montaraj regionoj, kie oni konstruis la muron sur pintoj de krudaj rokoj, direkte ĉe la bazroko, kaj ili devis suprenporti la ŝtonojn surdorse aŭ en korboj pendigitaj sur stango. Laŭtaske, unu laboristo portis preskaŭ kvindekkilograman ŝarĝon. Sur mallarĝaj padoj la laboristoj kreis homajn ĉenojn donante la ŝtonojn el antaŭa en postan manon. Grandajn ŝtonegojn transportis labortrupoj, kies membroj ruligis ilin sur hakitaj arbotrunkoj aŭ ili ŝovis ilin per leviloj post tre malgrandaj eroj de vojo en deklivon ĝis la pinto.
En regionoj, kie oni trovis nenian fonton de konstruŝtono, oni konstruis la muron el tavoloj de piedtretita argilo, kiun la laboristoj metis inter la lignaj tabuloj apogitaj per lignostangoj. Kontraŭe, en sablaj regionoj, kiel ekzemple de dezerto Gobi, la muro konsistis el dudekcentimetraj tavoloj de sablo kaj ŝtonetoj, kiujn oni trametis per kvincentimetra tavolo de dezerta herbo kaj branĉetoj de tamariko, kunligitaj en longajn nodojn.
La malfacilaĵoj transporti nutraĵojn devigis Ĉĥin Ŝ'-Ĥuang-ti-on ordoni la kulturado de grenon sur neuzita tero apud kaj ĉirkaŭ la muro. Tiun ĉi politikon subtenis ankaŭ la regantoj de postaj dinastioj, je kies epoko okazis amasaj vorkoj por ripari aŭ alkonstrui la muron. Ĉirkaŭ la muroj ekloĝis kamparanoj, kiuj regule laboris en la kampoj kaj samtempe ili funkciis kiel lokajn defendtrupojn, ili gardostaris kaj laŭbezone ili eĉ batalis. La soldatoj el garnizonoj ankaŭ ricevis malgrandajn kampetojn.
Parto de irigacia sistemo estis kanalo Ĥan-ĉĥü, en kiun proksime de Jin-ĉĥuan en meza parto de la muro alfluis akvo el Flava rivero.
La kamparanoj kaj la soldatoj same havis taskon kulturi ne nur grenon, sed ankaŭ enplanti fruktoarbojn, por ke unu kultivaĵo povu esti havebla okaze de nesukcesa rikolto de alia, tiele anstataŭigita unu per la alia.
Muro de Mingoj
Granda parto de ĝis nun konservita Granda Muro estis konstruita antaŭ 300 ĝis 600 jaroj dum regado de dinastio Ming, plimulte kiel defendremparo kontraŭ la armeoj de mongola dinastio Juan, kiuj post detronigo de tiu ĉi dinastio fuĝis norden. La plej efikajn partojn de la grandega ŝtona kaj brika muro oni trovos inter montpasejoj Jiaĝuguan norde de Pekino kaj Ŝanhaiguan ĉe la orienta bordo.
Konstruadon de ĉiu sektoro gvidis unu el dek unu fortresoj, de Liao-tung oriente ĝis Ĉang-jie en provinco Gansuo okcidente. La suma nombro de soldatoj en garnizonoj atingis preskaŭ unu milionon da viroj; da laboristoj en devigaj laboroj estis ankoraŭ pli. La soldatoj, gardintaj la muron, havis rangan markigon. La ordonoj skribitaj sur tabuletoj aŭ tabuloj portis kuristoj, kiuj enmanigis la informojn al unuopaj lokaj komandantoj.
Por la konstruado de la muro estis uzataj ankaŭ grandegaj ŝtontabuloj, kelkaj pezis tutan tunon. Ĝis hodiaŭ neniu scias, kiel oni transportis ilin supren. Iam laboristoj suprentiris ilin eble per vinĉo, per ŝnurego ĉirkaŭvolvita ĉirkaŭ bobeno kun kurbigita kranko. La angulaj ŝtonoj de la konstruaĵo estis ofte fiksitaj per feraj stiftoj tiel, ke ardigita fero estis verŝita en aperturojn hakitaj en la ŝtonoj.
La orienta portalo kaj la okcidenta fortikaĵo
La montpasejo Ŝanhaiguan estas enireja pordego el la nordorienta Ĉinio en la centrajn ebenejojn. La trietaĝa muro de la Granda Ĉina Muro, tra kies pordego oni trairadas, estas pli ol 9 metrojn alta. Tabuleto alfiksita super la enirejo diras: "La unua trairejo sub firmamento." Tiu ĉi skribaĵo estas kopiaĵo de originalo metita en la turo. Skribis ĝin en la jaro 1472 Siao Sien, kiu estis tiujare proklamita la plej bona klerulo ĉe pretendemaj imperiestraj ekzamenoj.
La montpasejo Jiaĝuguan priregas koridoron kondukanta tra provinco Gansuo en la nordokcidento. Ĝi plimulte kondukas tra sekega leŭso kaj dezerto. En la jaro 1372 oni konstruis el piedtretita argilo fortikaĵon, kies muroj estas 9 metrojn altaj. Ĉe la piedo la muro estas larĝa 6,7 metrojn, kaj sur la pinto 1,8 metrojn.
La alteco kaj la larĝeco de la muro ne ŝanĝiĝas. En la sektoro Pa-ta-ling norde de Pekino la muro elstaras en altecon de preskaŭ 8 metroj. En la suba parto ĝi estas 6,7 metrojn dika, en la supra ĝi mezuras proksimume 6 metrojn. Ĝi estas do sufiĉe larĝa por kvin apud si ĉevalrajdantaj rajdistoj aŭ por taĉmento da soldatoj marŝantaj po dekope. En la montopasejo Tjiao-ŝan-kuan en montaro Jen-ŝan, de kie estas videbla Flava maro, la muro ne estas en kelkaj lokoj pli larĝa ol 40 centimetroj.
Eksterlandanaj rakontoj
La nordafrika esplorvojaĝisto Ibn Battuta, kiu vizitis ankaŭ Ĉinion dum la dinastio Yuan ĉirkaŭ 1346, estis aŭdinta pri la Granda Ĉina Muro, eble antaŭ sia alveno en Ĉinion. Li verkis, ke la murego estas je "sesdektaga veturo" el Zeitun (nuntempa Quanzhou) en sia veturlibro "rihla" nome Donaco el tiuj kiuj kontemplas la mirindaĵojn de urboj kaj la mirindaĵojn de la veturado. Li asociis ĝin kun la legendo de la muro menciita en la Korano, kiu laŭ diraĵoj al Zu al-Karnajn (ofte asocia kun Aleksandro la Granda) estis starigita por protekti la popolojn apud la lando de la sunapero el la sovaĝuloj de Gog kaj Magog. Tamen, Ibn Battuta ne povis trovi iun kiu estus vidinta aŭ sciu pri iu kiu estus vidinta ĝin, kio sugestas, ke kvankam estis tiam restaĵoj de la murego, ili ne estis tiom gravaj.
Tuj post eŭropanoj alvenis al la Ming-a Ĉinio perŝipe komence de la 16a jarcento, rakontoj pri la Granda Muro ekcirkulis en Eŭropo, kvankam neniu eŭropano vidos ĝin dum plia jarcento. Eble unu el la plej fruaj eŭropanaj priskriboj de la murego kaj de ties gravo por la defendo de la lando kontraŭ la "Tartaroj" (t.e. Mongoloj) povus esti tiu enhavita en la verko de João de Barros de 1563 nome Asia. Aliaj fruaj rakontoj en okcidentanaj fontoj estis tiuj de Gaspar da Cruz, Bento de Goes, Matteo Ricci, kaj la episkopo Juan González de Mendoza,, el kiuj la lasta en 1585 priskribis ĝin kiel "superba kaj povega vorko" de arkitekturo, kvankam li mem ne estis vidinta ĝin. En 1559, en sia verko "Traktaĵo pri Ĉinio kaj la apudaj regionoj", Gaspar da Cruz havigis fruan diskuton pri la Granda Muro. Eble la unua registrita ekzemplo de eŭropano fakte enirante en Ĉinio tra la Granda Muro okazis en 1605, kiam la portugala jezuito Bento de Góis atingis la nordorientan pasejon de Jiaĝuguan veninte el Barato. La plej fruaj eŭropanaj rakontoj estis plej ofte malriĉaj je detaloj kaj neĝustaj en siaj empirio, respegulante la tiutempan ĉinan komprenon de la Murego, kvankam poste ili falis en troigoj, inkludante la eraran sed ĉiean postulon, ke la Ming-muroj estis la samaj kiuj estis konstruitaj de la Unua Imperiestro en la 3a jarcento a.n.e.
Kiam Ĉinio malfermis siajn limojn al la eksterlandaj komercistoj kaj vizitantoj post sia malvenko en la Unua kaj Dua Opiaj militoj, la Granda Muro iĝis ĉefa altiraĵo por turistoj. La veturlibroj de la fino de la 19a jarcento plue pligrandigis la reputacion kaj la mitologion de la Granda Muro.
Konsisto
Antaŭ la uzado de brikoj, la Granda Ĉina Muro estis konstruita ĉefe el premita tero, ŝtonoj kaj ligno. Dum la Ming-epoko, tamen, brikoj estis ege multe uzataj en multaj areoj de la murego, same kiel materialoj kiel kaheloj, kalkoŝtono kaj ŝtonoj. La grando kaj pezo de la brikoj faciligis la laboron el tiuj pli ol el tero kaj ŝtono, kaj tiel la konstruado rapidiĝis. Aldone, brikoj povas elteni pli da pezo kaj daŭri pli bone ol la premita tero.
Ŝtono povas elteni pli da pezo ol briko, sed ĝi estas pli malfacile uzebla. Sekve, ŝtonoj eltranĉitaj ortangule estis uzitaj por la fundamento, internaj kaj eksteraj bordoj kaj pordegoj de la murego. Kreneloj markas la suprajn partojn de la plej majoritato de la murego, kun defendaj truoj iom ĉirkaŭ 30 cm altaj, kaj ĉirkaŭ 23 cm larĝaj.
El la remparoj, gvatistoj povis kontroli la ĉirkaŭan areon. Komunikado inter la armerotoj laŭlonge de la Granda Ĉina Muro, inklude la kapablon alvoki plifortigaĵojn kaj averti garnizonojn pri movado de malamikoj, estis de granda gravo. Signalturoj estis konstruitaj sur montetopintoj aŭ aliaj altaj punktoj laŭlonge de la murego por profiti el ties videbleco. Lignaj pordegoj estis uzitaj kiel kaptiloj kontraŭ entrudantoj. Barakoj, staloj, kaj armilejoj estis konstruitaj ĉe la interna flanko de la murego.
Aktuale
La Granda Ĉina Muro estas unu el la monumentoj plej vizitataj (kaj plej konataj) en la mondo kaj kompreneble en Ĉinio. Badalingo (simpligita ĉina skribo 八达岭; tradicia ĉina skribo 八達嶺; pinjino Bādálǐng) estas la unua malfermita al turistoj kaj plej vizitata parto de la Granda Ĉina Muro. Ĝi troviĝas 80 km norde de Pekino.
Kvankam partoj de la Murego norde de Pekino kaj proksime al la turismaj centroj estis bone konservitaj kaj eĉ tre etende plinovigitaj, en multaj aliaj lokoj la Murego estas riparenda. La murego foje havigis fonton de ŝtonoj por konstruado de domoj kaj ŝoseoj. Sekcioj de la murego estis ankaŭ celo de grafitio kaj vandalismo, kaj gravuritaj brikoj estis ŝtelitaj kaj venditaj kontraŭ ĝis 50 renminbioj (ĉirkaŭ 6 eŭroj aŭ 7 usonaj dolaroj en junio 2020). Partoj estis detruitaj por fari vojon al konstruado aŭ minado. Informo de 2012 fare de la Nacia Kulturhereda Administra Servo asertas, ke 22% el la Ming-a Murego estis malaperinta, kaj tio signifas ke 1 961 km de la murego forvaporiĝis.
Pli ol 60 km de la murego en la provinco Gansuo povos malaperi en la venontaj 20 jaroj, pro erozio fare de sabloŝtormoj. En kelkaj lokoj, la alto de la murego estis malpliigita el pli ol 5 m ĝis malpli ol 2 m. Variaj kvadrataj gvatoturoj kiu estas karaktera trajto en la plej famaj bildoj de la murego estas malaperintaj. Multaj okcidentaj partoj de la murego estis konstruitaj el kotobrikoj, pli ol el brikoj kaj ŝtonoj, kaj tiel estis pli damaĝeblaj pro erozio. En 2014 parto de la murego proksima al la limo inter la provincoj Liaoning kaj Hebejo estis riparita per cemento. Tiu laboro ricevis fortajn kritikojn.
Macinec
Macinec, hungare Miksavár [mikŝavAr] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Nedelišće.
Granda Ĉina Muro
Diskutado pri ĝia videbleco de kosmo
Iuj pensas, ke ĝi estas la sola homa faraĵo videbla de super la atmosfero, sed, diskuteble, tio estas malvera, ĉar ĝi estas tro mallarĝa.
Michel Bouchez
Michel Bouchez (naskiĝis la, mortis la en Lens) estis franca politikisto, mezlerneja instruisto kaj esperantisto.
Macinec
Loknomo
La historia hungara loknomo estis Macinec. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis pli hungaran fantazian nomon.
Michel Bouchez
Bouchez estis la urbestro de Fouquières-les-Lens (Pas-de-Calais) inter 1989 kaj 2018. Li fondis kaj prezidis la klubon Léo Lagrange de Fouquières-lès-Lens. Li prezidis la kongreson de SAT-Amikaro en 2000.
Macinec
Historio
La unua mencio okazis en 1077. En 1860 Budapeŝto-Maribor fervojo ekfunkciis ĉe la vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon Miksavár apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Karono
Karono aŭ Ĥarono povas esti:
Granda Ĉina Muro
El la Luno
La nocio ke la Ĉina Murego estas videbla el la Luno, (385 000 km) estas bone konata sed nepruvita mito.
Kingstono (Norfolkinsulo)
Kingstono, angle Kingston estas havenurbo, ĉefurbo de Norfolkinsulo.
Granda Ĉina Muro
El la Luno
Unu el la plej fruaj konataj referencoj al la mito ke la Murego povas esti vidata el la Luno aperas en letero verkita en 1754 de la angla antikvaĵisto William Stukeley. Stukeley verkis, ke "Tiu forta muro (Muro de Hadriano) kvar markitajn mejlojn [130 km] longa estas superita nur de la Ĉina Murego, kiu faras konsiderindan figuron sur la tera globuso, kaj povas esti vidita el la Luno." Tiu postulo estis menciita ankaŭ de Henry Norman en 1895 kie li asertas "spite sian aĝon, ĝi ĝuas la reputacion esti la nura vorko de homaj manoj sur la tero videbla el la Luno." La temo de "kanaloj" sur Maro estis pritraktinda en la fino de la 19a jarcento kaj povis konduki al la populara kredo ke longaj, fajnaj objektoj estas videblaj el la kosma spaco. La postulo ke la Granda Murego estas videbla el la Luno aperas ankaŭ en la bildostrio de 1932 nome Ripley's Believe It or Not!.
La postulo ke la Granda Murego estas videbla el la Luno estis malpravigita multajn fojojn (La ŝajna larĝo de la Granda Murego el la Luno estus same kiel tiu de homa haro vidita el 3 km for), sed tio restas ankoraŭ enradikigita en la popola kulturo.
Senné (distrikto Veľký Krtíš)
Senné (hungare Nógrádszenna [nOgrAdsena]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Kingstono (Norfolkinsulo)
Historio
La urbo fondiĝis la 6-an de marto 1788. Tiam alvenis leŭtenanto Philip Gidley King. 22 gearestitoj estis la unuaj loĝantoj. Post 2 monatoj la insulo iĝis brita kolonio.
Senné (distrikto Veľký Krtíš)
Situo
Senné situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas je 20 km.
Granda Ĉina Muro
El malalta orbito de la Tero
Pli polemika demando estas ĉu la Murego estas videbla el la malalta orbito de la Tero (altitudo tiom malmulta kiom ĝis 160 km). NASA postulas, ke ĝi estas apenaŭ videbla, kaj nur sub preskaŭ perfektaj kondiĉoj; ĝi ne estas pli videbla ol multaj aliaj hom-faritaj objektoj.
Veterana usona astronaŭto Gene Cernan asertis: "Je Tera orbito 100 ĝis 200 mejlojn [160 ĝis 320 km] alta, la Granda Ĉina Muro estas, ja, videbla al la nuda okulo." Ed Lu, scienca oficiro de la 7a Ekspedicio sur la Internacia Kosmostacio, aldonis ke, "ĝi estas malpli videbla ol multaj aliaj objektoj; kaj vi devas scii kien rigardi."
Senné (distrikto Veľký Krtíš)
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1249 en formo "Seyna". La setlejo estis kampurbo inter la 13-a jarcento kaj 1554. Inter 1554-1593 ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En 1828 loĝis tie 359 vilaĝanoj en 47 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nógrádszenna 314 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Halič, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Senné 263 homoj, (249 slovakoj).
Granda Ĉina Muro
El malalta orbito de la Tero
En oktobro 2003, la ĉina astronaŭto Yang Liwei asertis, ke li ne estis kapabla vidi la Grandan Ĉinan Muron. Reage, la Eŭropa Kosma Agentejo (EKA) publikigis presitan informon ke el orbito inter 160 kaj 320 km, la Granda Murego estas videbla al la nuda okulo.
Leroy Chiao, ĉin-usona astronaŭto, prenis foton el la Internacia Kosmostacio kiu montras la muregon. Ĝi estis tiom nedistingebla ke la fotisto ne estis certa ke li fakte kaptis ĝin.
Bazite sur tiu foto, la gazeto China Daily poste informis, ke la Granda Muro povas esti vidata el la 'spaco' per la nuda okulo, sub favoraj vidkondiĉoj, se oni konas precize kien rigardi.
La Granda Ĉina Muro kaj Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras la Ĉinan Muregon:
Tomáš Garrigue Masaryk
Tomáš Garrigue MASARYK (li naskiĝis la 7-an de marto 1850 – mortis la 14-an de septembro 1937), ĉeĥoslovaka prezidento en la jaroj 1918 – 1935, konata ankaŭ sub siglo TGM.
Lia tuta vivo estis plenigita per ambicia laboro. La eminenta profesoro kaj filozofo enpaŝis en politikon en matura aĝo kaj preskaŭ kiel maljunulo li foriris en ekzilon, por ke li batalakiru liberecon por la ĉeĥa kaj la slovaka nacioj. En la aĝo de sesdek ok jaroj li poste surtroniĝis sur la prezidentan tronon, kiu en Praga burgo alternigis la tronon reĝan kaj la imperiestran. Kaj li eltenis sur ĝi estimindajn dek sep jarojn. Li fariĝis unu el la plej grandaj eŭropanoj kaj li havis leonan kvoton en tio, ke la antaŭmilita Ĉeĥoslovakio apartenis al la plej demokratiaj kaj al la plej respektindaj landoj de la mondo.
Problemoj kun la ĉeĥa lingvo
Li naskiĝis en Hodonín kiel filo de sinjora koĉero, sed la familio ofte ŝanĝis lokon de restado kaj Masaryk elkreskis tuj en kelke da vilaĝoj de la karakteriza Moravia Slovakio. Tre influis al la malgranda knabo katolika pastro, kiu alkondukis lin al ŝato al libroj kaj klereco kaj samtempe al studado. La gepatroj ja volis, por ke Masaryk ellernu per ia metio – aŭ per seruristo aŭ per forĝisto – sed fine venkis gimnazio en Brno. Ĉi tie tre karakterize influis la maturiĝantan junulon polica prezidanto Anton Le Monnier, la plej potenca viro en Brno, kies filon la talenta Masaryk ekzercigis. Le Monnier tenis super Masaryk ŝirman manon, kaj kiam li pli malfrue foriris avancigita en Vienon, Masaryk, studinta tie en universitato, loĝis ĉe Monnieroj dum kvar jaroj. Kaj la polica direktoro ebligis al li eniron en la plej superajn sociajn rondojn.
En Vieno li estis prezidanto de ĉeĥa akademia societo kaj li subskribis sin tiam kiel Tomáš Vlastimil, sed ekde la naskiĝo li havis problemojn kun la ĉeĥa lingvo. En lia ĉirkaŭaĵo oni parolis senĉese germane, la germana estis ankaŭ instrua lingvo. En la gimnazio li eklernis greke kaj latine kaj apud tiuj ĉi klasikaj lingvoj li eklernis estri la anglan kaj la francan. Sole kontraŭ la ĉeĥa li longe luktis.
En la jaro 1876 Masaryk finigis la studadon akirante doktorecon el filozofio, pleje li baldaŭ trovis brilan fonton de vivtenado. Li fariĝis edukanto de filo de bankiero, por kio li prenis salajron en alteco de 100 florenoj pomonate. Fine li estis sendependa en ĉiuj direktoj. Li decidiĝis por universitata kariero kaj atendis lin vivo de sciencisto. Li estos dediĉanta al sia unusola ŝatokupo. Al la filozofio.
Malbenitaj virinoj
Kiam li estis la dekokjara, li senkape enamiĝis al parenco de sia dommastrino. Ŝia nomo estis Antonie kaj Masaryk estis decidiĝinta, ke li edziĝos al ŝi. Li estis eĉ eliminita pro tiu ĉi junulino el la gimnazio en Brno, sed baldaŭ li konstatis al sia hororigo, ke ŝia amo estas nur ŝajnigata kaj kalkulema. „Simple li devis esti peligita,“ jam li scias tion ŝanĝante al rea rapidumo. Pli malfrue li skribos: „Mizera pasio senekvilibrigis min, mi volis kateni mian plenan ekzistadon al la persono ne inda.“
Sed interrilatoj de Masaryk daŭrigos. Je du jaroj pli malfrue estas aperanta Anna Chotěnovská. Li skribis al ŝi romantikajn leterojn, el kiuj kelkaj konserviĝis. Li plendas pro soleco petante ŝin, ke ŝi skribu al li. Je kelke da monatoj pli malfrue Anna alveturis Vienon, kie ili povis kunvenadi. Sed la komenciĝantan interrilaton neniigis frato de la junulino, kiu volis pruntepreni de Masaryk monon kaj por reciproki li proponis al li sian fratinon. Tio ofendigis Masarykon kaj li disiĝis kun Anna.
Trie, ĉi tie estas Zdenka Šemberová. Masaryk interkonatiĝis kun ŝi en la jaro 1874. Ŝia patro „gvidis“ salonon, en kiu ili ekkonis unu la alian. Zdenka estis klera kaj edukita, tio imponis al li. Sed ŝi estis ankaŭ je naŭ jaroj pli aĝa ol Masaryk. Li parolis pri amikeco, ŝi serĉis amon. Malgraŭ tio li skribis al ŝi romantikajn poemojn. Ili interŝanĝis inter si multe da leteroj, sed ilia amikeco disrompis en la momento, kiam la enamiĝinta Masaryk entuziasme referis al ŝi pri Charlotta. La nereciprokita amantino ne kapablis elteni tion.
Reĝino Charlotta
Masaryk forveturis Leipzigon, kie li daŭrigis en studado. En leipziga pensiono li interkonatiĝis kun inteligenta junulino el malnova hugenota familio, en kiu estis ankoraŭ guto de franca reĝa sango. Ŝi estis svelta, eleganta, kun riĉa kolhararo de blondaj haroj. Li malkovris junulinon, kiun li elrevis en siaj sonĝoj. La saĝa, libera intelekto, kun kiu lia pensado perfekte rezonas. Tio estis sorta renkontiĝo, li ja koketis kun ideo, ke li restos senedziĝinta junulo.