cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amo
Psikologia bazo
Psikologio prezentas amon kiel kognan kaj socian fenomenon. Psikologo Robert Sternberg formulis triangulan teorion de amo kaj argumentis ke amo havas tri malsamajn komponentojn: intimeco, engaĝiĝon, kaj pasio. Intimeco estas formo en kiu du homoj partumas fidojn kaj diversajn detalojn de siaj propraj vivoj, kaj estas kutime montritaj en amikecoj kaj romantikaj amaferoj. Engaĝiĝo, aliflanke, estas la atendo ke la rilato estu permanenta. La lasta kaj plej multe de la komuna formo de amo estas seksa altiro kaj pasio. Pasia amo estas montrita en pasio same kiel romantika amo. Ĉiuj formoj de amo estas rigarditaj kiel ŝanĝiĝantaj kombinaĵoj de tiuj tri komponentoj. Ne-amo ne inkludas iujn ajn da tiuj komponentoj. Simpatio nur inkludas intimecon. Blindpasia amo nur inkludas pasion. Malplena amo nur inkludas engaĝiĝon. Romantika amo inkludas kaj intimecon kaj pasion. Kompana amo inkludas intimecon kaj engaĝiĝon. Neserioza amo inkludas pasion kaj engaĝiĝon. Finfine, lertega amo inkludas ĉiujn tri. Usona psikologo Zick Rubin serĉis difini amon pere de psikometriko en la 1970-aj jaroj. Lia laboro deklaras ke tri faktoroj konstituas amon: alligitemo, zorgado, kaj intimeco.
Post evoluoj en elektraj teorioj kiel ekzemple la kulomba leĝo, kiu montris ke pozitivaj kaj negativaj ŝarĝoj altiras sin, analogaĵoj en homa vivo estis evoluigitaj, kiel ekzemple "kontraŭoj altiras." Dum la lasta jarcento, esplorado pri la naturo de homa sekspariĝo ĝenerale eltrovis ke tio ne estas vera kiam ĝi venas al karaktero kaj personeco - homoj emas ŝati homojn similajn al ili mem. Tamen, en kelkaj nekutimaj kaj specifaj domajnoj, kiel ekzemple imunsistemoj, ŝajnas ke homoj preferas aliajn kiuj estas diferencaj al ili mem (ekz., kun ortogonala imunsistemo), ĉar tio kondukos al bebo kiu havas la plej bonan de ambaŭ mondoj. En la lastaj jaroj, diversaj homligaj teorioj estis evoluigitaj, priskribitaj kiel ligoj, rilatoj, devigoj, kaj afinecoj. Kelkaj okcidentaj fakuloj disigas tion en du ĉefajn komponentojn, la altruisman kaj la narcisisman. Tiu vido estas reprezentita en la verkoj da Scott Peck, kies laboro en la kampo de aplika psikologio esploris la difinojn de amo kaj malico. Peck asertas ke amo estas kombinaĵo de la "koncerno por la spirita kresko de alia", kaj simpla narcisismo. Kombine, amo estas agado, ne simple sento.
Psikologo Erich Fromm asertas en sia libro The Art of Loving ke ami estas ne simple sento sed ankaŭ estas agoj, kaj ke fakte, la "sento" de amo estas supraĵa en komparo al onia engaĝiĝo ami per serio de amaaj agoj laŭlonge de la tempo. En tiu senco, Fromm tenas ke amo estas finfine ne sento entute, sed prefere estas engaĝiĝo ĝis, kaj krome, amaj agoj direkte al alia, al si mem, aŭ al multaj aliaj, dum daŭranta tempodaŭro. Fromm ankaŭ priskribis amon kiel konscian elekton kiu de siaj fruaj stadioj eble originiĝis kiel kontraŭvola sento, sed kiu poste jam ne dependas de tiuj sentoj, sed prefere dependas nur de konscia engaĝiĝo.
Evolua bazo
Evolua psikologio provis disponigi diversajn kialojn por konsideri amon kiel supervivilo. Homoj estas dependaj de gepatra helpo por granda parto de siaj vivotempoj komparite kun aliaj mamuloj. Amo estis tial vidita kiel mekanismo antaŭenigi gepatran subtenon de infanoj por tiu plilongigita periodo. Alia faktoro povas esti ke venereaj malsanoj povas kaŭzi, inter aliaj efikoj, permanente reduktitan fekundecon, vundon al la feto, kaj pliigi komplikaĵojn dum akuŝo. Tio favorus monogamajn rilatojn super poligamio.
Komparo de sciencaj modeloj
Biologiaj modeloj de amo emas vidi ĝin kiel mamula tendenco, simila al malsato aŭ soifo. Psikologio vidas amon ĉefe kiel socia kaj kultura fenomeno. Certe amo estas influita per hormonoj (kiel ekzemple oksitocino), neŭrotrofinoj (kiel ekzemple NGF), kaj feromonoj, kaj kiel homoj pensas kaj kondutas en amo estas influita per siaj konceptoj de amo. La konvencia projekcio en biologio estas ke ekzistas du gravaj tendencoj en amo: seksa altiro kaj alligitaĵo. Alligitaĵo inter plenkreskuloj estas supozita labori pri la samaj principoj kiuj igas bebon iĝi ligita al ĝia patrino. La tradicia psikologia koncepto vidas amon kiel kombinaĵo de trienhava amo kaj pasia amo. Pasia amo estas intensa sopiro, kaj ofte estas akompanita per fiziologia ekscitiĝo (spirmanko, rapida korfrekvenco); trienhava amo estas amo kaj sento de intimeco ne akompanita per fiziologia ekscitiĝo.
Antikva Grekio
Agape (ἀγάπη agápē) signifas amo en nuntempa greka. La esprimo s'agapo signifas Mi amas vin en greka. La vorto agapo estas la verbo mi amas. Ĝi ĝenerale aludas al "pura," ideala tipo de amo, pli ol al fizika altiro sugestita de eros. Tamen, estas kelkaj ekzemploj de agape uzita por signifi same kiel eros. Ĝi estis tradukita ankaŭ kiel "amo de animo."
Eros (ἔρως érōs) (el la greka dio Eroso) estas pasia amo, kun senta deziro kaj allogo. La greka vorto erota signifas en amo. Platono rafinis sian propran difinon. Kvankam eros estas dekomence sentita por persono, pere de kontemplado ĝi iĝas aprezon de beleco ene de tiu persono, aŭ eĉ iĝas aprezo de beleco mem. Eros helpas la animon fari konscion de beleco kaj kontribuas al kompreno de spirita vero. Amantoj kaj filozofoj estas ĉiuj inspiritaj por serĉi veron pere de eros. Kelkaj tradukoj listigas ĝin kiel "amo de la korpo."
Filia (φιλία philía), nome senpasia virta amo, estis koncepto direktita kaj disvolvigita de Aristotelo. Ĝi inkludas fidelecon al amikoj, familio, kaj komunumo, kaj postulas virton, egalecon, kaj familiecon. Filia estas okazigita de praktikaj tialoj; unu aŭ ambaŭ partioj profitas el la rilato. Ĝi povas ankaŭ signifi "amo de la menso."
Storge (στοργή storgē) estas natura korinklino, kiel tiu sentita de gepatroj por idoj.
Ksenia (ξενία xenía), gastemo, estis tre grava praktiko en antikva Grekio. Ĝi estis preskaŭ rita amikeco formita inter gasto kaj gastiganto, kiuj antaŭ povus esti fremduloj. La gastiganto nutras kaj havigas loĝejon por la gasto, kiu espereble korespondas per nur dankemo. La gravo de tio povas vidiĝi tra epizodoj de la Greka mitologio — partikulare, en la verkoj de Homero nome Iliado kaj Odiseado.
Antikva Romio
La Latina lingvo havas kelkajn diversajn verbojn koresponde kun la vorto "amo." amō estas la baza verbo kiu signifas mi amas, kun la infinitivo amare (“ami”) kiel estas ankoraŭ en la Itala nuntempe. La Romianoj uzis ambaŭ en korinklina senco same kiel en romantika aŭ seksa sencoj. El tiu verbo venas la esperanta vorto ami kaj ankaŭ amans — nome amanto, "profesia amanto," ofte kun la aldona koncepto de volupto. La koresponda substantivo estas amo (la signifo de tiu termino por la Romianoj estas bone bildigita per la fakto, ke la nomo de la urbo, Romo — en Latina: Roma — povas esti vidita kiel anagramo de amor (amo en latina), kiu estis uzata kiel sekreta nomo de la urbo en larĝaj cirkloj en antikvaj tempoj), kiu estis ankaŭ uzita en la plurala formo por indiki amaferojn aŭ seksajn aventurojn. Tiu sama radiko ankaŭ produktas amicus — "amiko" — kaj amicitia, "amikeco" (ofte bazita sur reciproka avantaĝo, kaj koresponda foje pli proksime de "ŝuldo" aŭ "influo"). Cicero verkis traktaĵon nomita Pri amikeco (de Amicitia), kiu studas la nocion iome. Ovidio verkis gvidilon por rendevuoj nome Ars Amatoria (Arto ami), kiu temas, profunde, pri ĉio el ekstergeedzaj aferoj ĝis superprotektemaj gepatroj.
Latino foje uzas amāre kiam aliaj lingvoj simple uzas ŝati. Tiu nocio, tamen, estas multe pli ĝenerale esprimita en Latino pere de placere aŭ delectāre, kio estas uzata pli kolokve, tiu lasta uzata ofte en la ama poezio de Katulo. Diligere ofte havas la nocion "esti korinklina," "estimi," kaj rare se ĝi estas uzata por romantika amo. Tiu vorto estu taŭga por priskribi amikecon de du viroj. La koresponda nomo diligentia, tamen, havas la signifon de "diligenteco" aŭ "zorgemo," kaj havas malmulte semantikan koincidon kun la verbo. Observare estas sinonimo por diligere; spite la falsamikecon, tiu verbo kaj ties koresponda nomo, observantia, ofte signifas "estimon" aŭ "koninklinon." Karitato estas uzata en Latinaj tradukoj de la kristana Biblio por signifi "karitata amo"; tiu signifo, tamen, ne troviĝas en klasika pagana Romia literaturo.
Ĉinio
Du filozofiaj pilieroj de amo ekzistas en la ĉina tradicio, unu el Konfuceismo kiu emfazis agadon kaj devon dum la alia venas el Mohismo kiu defendis universalan amon. Kerna koncepto de Konfuceismo estas ren (nome "bonvola amo", 仁), kiu fokusas al devo, agado kaj sinteno en rilato pli ol al amo mem. En Konfuceismo, oni montras bonvolan amon per plenumado de agoj kiaj filpieco el filoj, afableco el gepatroj, fidelo al la reĝo kaj tiel plu.
La koncepto Ai (愛) estis disvolvigita de la ĉina filozofo Mozi en la 4a jarcento a.K. kiel reago al la konfuceisma bonvola amo. Mozi klopodis anstataŭi tion kion li konsideris la delonge fiksitan ĉinan super-ligitecon al la familio kaj al klanstrukturoj pere de la koncepto de "universala amo" (jiān'ài, 兼愛). Je tio, li argumentis rekte kontraŭ konfucianoj kiuj kredis ke estas natura kaj ĝusta por la homoj zorgi pri diferencaj personoj en diferencaj gradoj. Mozi, kontraste, kredis ke la personoj principe zorgu de ĉiuj personoj egale. Mohismo fokusis ke pli ol adopti diferencajn sintenojn al diferencaj personoj, amo estu senkondiĉa kaj proponis ĝin al ĉiu senkonsidere al reciprokeco, ne nur al amikoj, familioj kaj aliaj konfuceaj rilatoj. Poste en Ĉina budhismo, la termino Ai (愛) estis adoptita por referenci al pasia zorga amo kaj estis konsiderata fundamenta deziro. En Budhismo, Ai estis vidata kiel kapabla esti ĉu egoisma aŭ altruisma, tiu lasta tamen ŝlosila elemento al lumigo.
En nuntempa ĉina, Ai (愛) estas ofte uzata kiel ekvivalento de la okcidenta koncepto de amo. Ai estas uzata kaj kiel verbo (ekz. wo ai ni 我愛你, aŭ "mi amas vin") kaj kiel substantivo (kiel aiking 愛情, aŭ "romantika amo"). Tamen, pro la influo de konfucea Ren, la frazo 'vo ai ni' (mi amas vin) kunportas tre specifan sencon de respondeco, engaĝiĝo kaj fidelo. Anstataŭ ofte diri "mi amas vin" kiel ĉe kelkaj okcidentaj socioj, la ĉinoj plej ofte esprimas senton de korinklino en pli neformala vojo. Sekve, "mi amas vin" (ŭo ksihuan ni, 我喜欢你) estas pl ofta maniero esprimi korinklinon en ĉina; ĝi estas pli ŝerca kaj malpli serioza. Tio veras ankaŭ en Japana (suki da, 好きだ). La ĉinoj tamen diras multe "I love you" en angla aŭ en aliaj eksterlandaj lingvoj pli ol en sia propra gepatra lingvo.
Japanio
La Japana lingvo uzas tri vortojn por esprimi la ekvivalenton de "amo". Ĉar "amo" kovras ampleksan gamon de emocioj kaj kondutaj fenomenoj, estas nuancoj kiuj distingas la tri terminojn. La termino ai (愛), kiu estas ofte asocia kun patrina amo aŭ altruisma amo, origine aludita per belo kaj estis ofte uzata en religia kunteksto. Post la Mejĝi-reformo de 1868, la termino iĝis asocia kun "amo" por traduki okcidentan literaturon. Antaŭ la okcidenta influo, la termino koi (恋) ĝenerale reprezentas romantikan amon, kaj estis ofte temo de populara japanlingva poezikolekto Manjoŝu. Koi priskribas allogitecon por membro de la mala sekso kaj estas tipe interpretata kiel egoisma kaj dezira. La originoj de la termino venas el la koncepto de soleco kiel rezulto de separo el la amato. Kvankam la moderna uzado de koi fokusas al seksa amo kaj pasio, la Manyō uzas la terminon por kovri ampleksan gamon de situacioj, inklude tenerecon, bonvolemon, kaj materian deziron. La tria termino, ren'ai (恋愛), estas pli moderna konstruaĵo kiu kombinas la kanji karaktroj kaj por ai kaj koi, kvankam ties uzado ĉefe similas al tiu de koi en la formo de romantika amo.
Persio
Rumi, Hafiz kaj Sadio estas ikonoj de pasio kaj amo kiujn la Persaj kulturo kaj lingvo prezentas. La persa vorto por amo estas iŝk, kiu derivas el la araba lingvo, tamen ĝi estas konsiderata de plej kiel tro ĝusta termino por interpersona amo kaj estas plej ofte anstataŭitaj per 'doost daŝtan' ('ŝato'). En la persa kulturo, ĉio estas enhavata de amo kaj ĉio estas por amo, starte el amantaj amikoj kaj familio, edzoj kaj edzinoj, kaj eventuale atingante la dian amon kiu estas la lasta celo en la vivo.
Turkio
En turka, la vorto "amo" havas kelkajn signifojn. Persono povas ami dion, personon, gepatrojn, aŭ familion. Sed tiu persono povas "ami" ĝuste unu specialan personon, kio kongruas kun la vorto "aşk." Aşk (vorto de araba origino) estas sento por ami, aŭ esti "enamiĝinta" (Aşık), keil ĝi estas en turka ankoraŭ nuntempe. La turkoj uzas tiun vorton ĝuste por ties amoj ĉu en romantika aŭ seksa senco. Se turko diras ke li estas enamiĝinta (Aşık) je iu, ĝi ne estas amo kiun persono povas senti por liaj aŭ ŝiaj gepatroj; ĝi estas ĝuste por unu persono, kaj ĝi indikas fortan pasion. La vorto estas ankaŭ komuna ĉe la Tjurka lingvaro, kiaj ĉe la azerbajĝana (eşq) kaj la Kazaĥa (ғашық).
Religiaj vidoj
La kristana kompreno estas ke amo venas el Dio. La amo de viro kaj virino —eros en greka— kaj la altruisma amo al aliaj (agape), estas ofte kontrastaj kun "ascenda" kaj "descende" amo, respektive, sed ili estas laste la sama afero.
Amo enhavas la islaman vidon de vivo kiel universala frateco kiu aplikiĝas al ĉiuj kiuj tenas fidon. Inter la 99 nomoj de Dio (Allaho), estas la nomo Al-Ŭadud, aŭ "la amanto," kiu troviĝas en la surah 11:90 same kiel en la surah 85:14. Dio estas ankaŭ referencata je la komenco de ĉiu ĉapitro en la Korano kiel Ar-Rahman kaj Ar-Rahim, aŭ la "Plej pasia" kaj la "Plej kompata", indikante ke neniu estas pli amanta, pasia kaj bonvola ol Dio. La Korano referencas al Dio kiel "plena de ama afableco." La Korano instigas la islamajn kredantojn trakti ĉiujn personojn, tiujn kiuj ne estis persekutintaj ilin, per birr aŭ "profunda afableco" kiel asertite en la surah 6:8-9. Birr estas ankaŭ uzata de la Korano por priskribi la amon kaj afablecon kiujn gefiloj devas montri al siaj gepatroj.
En Budhismo, Kāma estas sentema, seksa amo. Ĝi estas barilo en la vojo al la klerismo, ĉar ĝi estas egoisma. Karuṇā estas kompato, kiu malpliigas la suferon de aliaj. Ĝi estas komplementa al saĝeco kaj estas necesa por klereco. Adveṣa kaj mettā estas bonvola amo. Tiu amo estas senkondiĉa kaj postulas konsiderindan mem-akcepton. Tio estas tre diferenca el la ordinara amo, kiu estas kutime pri ligiteco kaj sekso kaj kiu rare okazas sen mem-intereso. Anstataŭe, en Budhismo ĝi referencas al la ligiteco kaj al altruisma intereso por la bonfarto de aliaj.
En Hinduismo, kāma estas plezura, seksa amo, personigita de la dio Kamadevo. Por multaj Hinduismaj skoloj, ĝi estas la tria fino de (Kama) la vivo. Kamadevo estas ofte priskribita tenanta arkon de sukerkano kaj sagon de floroj; Li povas rajdi sur granda papago. Li estas kutime akompanata de sia kunulino Rati kaj de sia kompano Vasanta, senjoro de printempo. Ŝtonaj bildoj de Kamadevo kaj Rati povas esti vidataj ĉe la pordo de la Templo Ĉennakeŝava ĉe Belur, en Karnatako, Barato. Maara estas alia nomo por kāma.
Politikaj vidoj
La libera amo difinas seksumadon kiel naturan korpobezonon, kiu estu elvivata libere de sociaj premo kaj trudoj. Tio implicas, ke seksaj rilatoj estu difinitaj ekskluzive de la partoprenantoj en ili kaj ke tiuj rilatoj ne estu submetitaj al kromaj preskriboj, ekzemple pri la daŭro, la nombro da partoprenantoj kaj la forto. Tiuj postuloj de libera amo konverĝis kun samtempe okazantaj liberaliĝoj de la socia realeco, kiuj esprimiĝis per la seksondo, do per la seksiĝo de iom grandaj vivosferoj kaj per la komercigo de seksaj kaj korpaj bezonoj kaj kiuj nur parte harmoniis kun la origina postulo pri libera amo kiel esprimo de la tuta personeco kaj pri libera amo kiel protesto kontraŭ seksaj kaj sociaj limigoj.
Amo kiel morala nocio
Amo en morala senco ne estas tiu amo, kiu estas la ĉeftemo de amromanoj. Amo en morala senco ĉefe estas virto; nome la virto de bonvolemo. Ĝi realiĝas per bonfarado kaj evitado de malbonfarado. "Amo ne faras malbonon al proksimulo; amo do estas la plenumado de la leĝo." (Romanoj 13.10) Ĝi povas havi emocian komponanton, sed ne nepre ĝi havas tre altan emocian temperaturon. Tion atendi, tion postuli estas misinterpreto de la biblia teksto.
Por normala homo, sub normalaj cirkonstancoj, ne estas eble, emocie ami la tutan homaron. Sed ami ĝin en morala senco, bonvoleme, bonfareme, tio tute eblas. En tiu senco eblas ankaŭ, ami la malamikon. Tio ne signifas, ke oni dolĉemocie, kiel en amromano, rilatu al malamikoj, sed ke oni ĉiukaze traktu ilin kun certa minimumo da bonvolemo. (Ekz. la reguloj de la internacia militojuro estas konkretiĝoj de morala amo al malamiko.)
La malfidelo aŭ malfideleco referencas, populare, al amaferaj rilatoj, ĉu longdaŭraj ĉu mallongdaŭraj, establitaj kun personoj aliaj disde la oficiala ligo kiu ofte restas sekrete kiel konsiderita minaco al la institucio de la familio. Kvankam laŭ la DRAE la termino (devena el latina infidelĭtas, -ātis) indikas malplenumon de la kompromiso de fidel(ec)o aŭ la manko de tiu. Sekve, la termino povas aludi al manko de lojal(ec)o aŭ rompo de tiu rilate al ajna kompromiso de moralo kiel la religio, la amikeco, la geedzeco (situacio konata kiel adolto) aŭ ajna alia rilato amafera aŭ erota. Tamen, populare la esprimo venis al aludo nur al amrilatoj por antonomazio, rezervante aliajn similajn esprimojn por aliaj rilatoj, kiel la apostateco por aludi al perfido en la religio aŭ la dizerto por aludi al perfido en politiko aŭ milito.
Amo kiel metafizika nocio
"Anstataŭ, ke antaŭ esti amataj, ni maltrankviliĝis pri tiu nepravigebla, nepraviginda ĝibo tia, kia estis nia esteco, anstataŭ ol senti nin kiel troaĵojn, ni nun sentas, ke tiu estado nia estas kunprenita, kaj volata, kune kun ĝiaj plej malgrandaj detaloj, de absoluta libereco, kiun ĝi samtempe kaŭzas, kaj kiun ni propramense volas per nia propra liberpovo. Tio estas la fundamento de la amĝojo, kiam ĝi ekzistas : nin senti ekzisti prave." (Jean-Paul Sartre)
En psikologio
La arto de amo (en angla: The Art of Loving; en germana: Die Kunst des Liebens) estas libro de la juda-germana psikanalizisto kaj filozofo Erich Fromm, publikigita en 1956 dekomence en la angla. En tiu ĉi verko Fromm prezentas amon kiel arton, aktivecon, lertecon, kapablon instrueblan, lerneblan, evoluigitan kaj disvolviĝantan, malakceptante la ideon de amo kiel io magia kaj mistera sento, kiu ne povas esti analizita kaj klarigita. Li distingas inter amo kaj enamiĝo per fokusado al amo kiel permanenta stato de estaĵo, kontraste al la mallongdaŭra travivaĵo de "enamiĝo" aŭ esti senhelpa spite al amo.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri amo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Albrecht Dürer (pli aĝa)
Albrecht Dürer (pli aĝa) aŭ Albrecht Dürer (patro), laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio Dürer Albert estis hungardevena germana oraĵisto. Lia origina nomo estis Ajtósi Albert, lia filo estis la mondfama pentristo Albrecht Dürer.
Albert Ajtósi naskiĝis ĉirkaŭ 1427 en hu:Ajtós (Hungara reĝlando), li mortis en 1502 en Nurenbergo (Sankta Romia Imperio).
Biografio
Albert Ajtósi naskiĝis en vilaĝo ĉe Gyula (la vilaĝo jam malaperis). Albert lernis la metion unue hejme en la familio. Laŭ la kutimoj li vagadis en Eŭropo, en 1444 li alvenis en Nurenbergon, kie li konatiĝis kun Hieronymus Holper. Li prenis la familian nomon al Dürer, kiu derivas de sia hungara naskiĝloko (ajtó = pordo). Baldaŭ li migris plu al Nederlando, kie li kontaktiĝis kun multaj gravaj nederlandaj oraĵistoj. Ĉirkaŭ en 1455 li finis la vagadon kaj revenis al Nurenbergo. Li estis asistanto de Hieronymus Holper. En 1467 li edziĝis al Barbara Holper, en la sekva jaro li majstriĝis. Li establis propran atelieron. En la sekvaj jaroj 18 infanoj naskiĝis, sed 15 el ili mortis frue. Mem Dürer mortis pro disenterio.
Fumigacio
Fumigacio estas laŭ PIV, Terapicela produktado de medikamentaj fumoj aŭ vaporoj, ordinare en fermita spaco por inhalo.
Fumigacio estas ankaŭ la fumigado, inundo de ĉambro per venena gaso por kontraŭbatali damaĝbestojn. Ĉar la gasoj estas plejparte venenaj, necesas specialaj sekurecaj rimedoj.
Fumigadoj oftas dum stokado de organikaj materialoj (ekz. grenstokado en havenaj magazenoj, turstokejoj, muelejoj) kaj ankaŭ en preĝejoj, muzeoj, arkivoj kaj bibliotekoj por kontraŭbatali lignajn vermojn kaj aliajn materialajn plagojn. En la 1970-aj jaroj, ankaŭ ruĝvulpaj nest-kavernoj estis fumigitaj en Germanio por bremsi rabion.
Idron
Idron estas franca situanta en departemento Pyrénées-Atlantiques, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Idronnais.
Kazuhiro Suzuki
Kazuhiro Suzuki (鈴木 和裕, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe JEF United Ichihara, Kyoto Purple Sanga kaj Mito HollyHock.
László Bíró
László Bíró
Ŝambaoj
La ŝambaa lingvo estas interkomprenebla kun la bondeja kaj zigula lingvoj. La tri etnoj havas konsiderindajn komunajn teritoriopartojn kaj longan historion de intergeedziĝo. La simileco inter ili instigis kelkajn el ili paroli pri si kiel "boŝazioj" ("Boshazi", la po unua silabo de ĉiu el la tri etnoj).
La ŝambaa lingvo apartenas al la nordorientaj ĉebordaj bantuaj lingvoj. Tiu grupo inkluzivas la svahilan lingvon, sed la svahila kaj la ŝambaa lingvoj ne estas interkompreneblaj.
La regiono Usambara estis la elirareo por la germanaj koloniistoj en Germana Orientafriko. Tanganjiko (Tanganyika), la nomo de la germana kolonio kaj poste de la sendependa respubliko kaj ankoraŭ nun por la neinsula parto de Tanzanio, venas el la ŝambaa lingvo: tanga signifas agrikultura areo kaj nyika estas nekultivita areo.
Alphistian
Alphistian estas arta lingvo kreita de usonano Tony Skaggs en 1974 kaj estas unu el la plej disvolvitaj el artaj lingvoj. Ĝi estas oficiala lingvo de fikcia lando "Alphistia".
Alphistian havas tre simplan gramatikon, tute regulan. Ĝi uzas latinan alfabeton kaj la prononco estas fonetika, kvankam tre influita de angla parolmaniero.
Ekzemploj:
Eksteraj ligiloj
http://www.alphistia.com/lingua1.html
http://www.alphistia.com/alpha1.html
Seberi
Seberi estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Frederico Westphalen. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 10 897 loĝantoj.
Porto do Mangue
Porto do Mangue estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1997, la municipo havas 5.033 loĝantojn.
William Lamport
William LAMPORT (1615-1659) estis fama ribelanto, batalanto en Meksiko.
Oni arestis lin jam en 1627 (aĝo de 12 j.) pro disvastigo de katolikaj pamfletoj kaj pro tio fuĝis el Anglio. Li estis kaptita fare de piratoj, poste iris al Hispanio kaj batalis en la hispana armeo. Oni distingis lin pro kuraĝo kaj venis eĉ en la hispanan kortegon. Tiam li uzis sian nomon jam hispane kiel Guillén Lombardo. Li devis foriri pro amrilato al nobla virino el la hispana kortego. Li estis sendita al Meksiko, kie vivis duoblan vivon. Li aperis en la plej altaj sociaj rondoj kiel hispana nobelo (kun multaj amrilatoj) kaj samtempe spionis inter la praloĝantoj por la hispana ministro Olivares. Lampert dum la tempofluo amikiĝis kun la indianoj kaj ekagadis por ilia libereco kaj liberigo de la nigraj sklavoj. Li iĝis gvidanto de la komenciĝanta liberecbatalo, sed la inkvizicio ekatentis pri li kiaj oni arestis lin en 1642. Li sukcese fuĝis el la prizono (1650) kaj afiŝis pamfletojn kontraŭ la inkvizicio kaj la Hispanoj. Li subskribis kiel El Zorro. Tiun nomon donis al li la indianoj pro eble ties ruĝa barbo, hararo aŭ noktaj ruzaj agadoj.
Oni arestis lin denove post 2 jaroj. Post 7-jara prizono, la inkvizicio kondamnis lin je morto sur brulŝtiparo. La efektivigo de la kondamno okazis en 1659 en Meksikurbo. Lampert pendigis sin per alliga ŝnurego kaj sufokiĝis antaŭ ol brulmorti.
Lia memoro konserviĝis en Meksiko. En 1872 aperis pri li aventura libro, en kiu aperis la tipaj Zorro-motivoj. Lia skulptaĵo aperas en la panteono de la meksikaj herooj.
12566 Derichardson
12566 Derichardson estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Por la epoko de la, ĝia orbita granda duonakso estis 3,20284756 , ĝi do tiam orbitis ĉirkaŭ 426 000 km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Derek C. Richardson, de la Universitato de Maryland, spertulo pri komputado, kiu faris gravajn kontribuojn al la studo de la rubamasoj, ĉefe pri ties deformoj pro kaj ties kolizioj. Li ankaŭ aplikis siajn programojn al la formiĝo de planedoj.
Plévenon
(jen france, prononco, bretone Plevenon) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Historio
La komunumo estis kunligita de 1972 ĝis fino de 2004 kun tiu de Pléhérel. Ili kune nomiĝis Fréhel. Post la fino de asociiĝo inter la du komunumoj, la komunumo Pléhérel konservis la nomon Fréhel, kvankam Kabo Fréhel situas sur la teritorio de komunumo Plévenon.
József Eötvös (gitaristo)
József Eötvös [jOĵef otvoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Eötvös József estis hungara klasika gitaristo, komponisto, altlerneja instruisto.
Biografio
József Eötvös komencis lerni muzikon en sia naskiĝurbo, poste en muziklernejo en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo de Vajmaro. Liaj plej gravaj instruistoj estis Roland Zimmer kaj Franz Just. Li gajnis plurajn internaciajn konkursojn inter 1985 kaj 1988, poste li faris koncertojn en Eŭropo kaj Azio. En 1987 li fondis gitaran branĉon en muziklernejo kaj filia altlernejo ambaŭ en Pécs. En 2002 li ekinstruis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, kie same fondis gitaran katedron. En 2016 li estis nomumita katedrestro. Dum la instrua periodo li gvidis ankaŭ majstrokursojn kaj aranĝis gitarfestivalojn. Li ricevis 3 premiojn en la 2010-aj jaroj.
Akva ekosistemo
Akva ekosistemo estas ekosistemo en akvejo. Komunumoj de organismoj kiuj estas dependaj unu de la alia kaj de sia medio vivas en akvaj ekosistemoj. La du ĉefaj tipoj de akvaj ekosistemoj estas maraj ekosistemoj kaj nesalakvaj ekosistemoj.
Maraj
Maraj ekosistemoj kovras ĉirkaŭ 71% de la surfaco de la Tero kaj enhavas ĉirkaŭ 97% de la akvo de la planedo. Ili generas 32% de la neta unuaranga produktado de la mondo. Ili estas distingitaj de nesalakvaj ekosistemoj per la ĉeesto de dissolvitaj kunmetaĵoj, aparte salaj, en la akvo. Ĉirkaŭ 85% de la dissolvitaj materialoj en mara akvo estas natrio kaj kloro. Marakvo havas mezan salecon de 35 partoj por milo (pt) de akvo. Fakta saleco varias inter malsamaj maraj ekosistemoj.
Péter Valló
Péter VALLÓ, laŭ hungarlingve kutima nomordo Valló Péter estas hungara reĝisoro, altlerneja instruisto.
Péter Valló naskiĝis la 1950 en Budapeŝto.
Biografio
Péter Valló akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1972. Li komencis sian reĝisoran karieron en Teatro Petőfi (Veszprém). Poste li reĝisoradis inter 1975-1976 en Teatro Szigligeti (Szolnok), baldaŭe en Teatro József Attila. Inter 1978 kaj 1984 li estis ĉefreĝisoro en Teatro Gárdonyi Géza kaj li havis taskojn aŭ postenojn ankaŭ en Teatro Radnóti kaj Teatro Petőfi (Sopron). Li ricevis premion Kossuth en 2005, pli frue ankaŭ aliajn premiojn. Li ankaŭ instruis en la altlernejo.
Kantono Montbarrey
La kantono de Montbarrey (prononcu " Monbare") (france canton de Montbarrey) estas franca kantono, kiu situas en la departemento Jura kaj en la regiono Franĉ-Konteo. Ĝi estas unu el la 10 kantonoj de la arondismento de Dole. Ĝia ĉefurbo estas Montbarrey.
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Montbarrey la jenaj 13 francaj komunumoj :
Heksila trikloroacetato
Heksila trikloroacetato aŭ C8H13Cl3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la trikloroacetata acido kun heksanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heksila trikloroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Deutsch-Verzeichnis (verkaro de Schubert)
Deutsch-Verzeichnis estas tema registro de la verkoj de komponisto Franz Schubert laŭ tempa sinsekvo. Ĝin verkis Otto Erich Deutsch.
Ĉar nur ono de la verkoj de Franz Schubert dum ties vivotempo estis publikigita kun verknumeroj, la muzikscienca esploro bezonis fidindan registron de ĉiuj verkoj de Schubert.
Ĉi tiun taskon plenumis muziksciencisto Otto Erich Deutsch (1883–1967). Lia Franz Schubert – Thematic Catalogue of all his works in chronological order aperis unuafoje en 1951 anglalinve. Dua, aktualigita eldono aperis en 1978 germanlingve kadre de la Neue Schubert-Ausgabe en Bärenreiter-Verlag. La Deutsch-Verzeichnis estas ekipita per notokomencoj de ĉiuj verkoj kaj movimentoj same kiel per ĉiuj disponeblaj indikoj pri ekesto, fontoj, eldonoj kaj literaturo.
La numerado de la ŝubertaj verkoj laŭ Deutsch-Verzeichnis estas indikata per la mallongigo D. Ekzemple D 795 indikas la lidociklon Die schöne Müllerin, pli malfrue ankaŭ konata kiel op. 25, kaj D 944 la granda simfonio en C-maĵoro.
Hotelo de la Teyssonnière
La hotelo de la Teyssonnière estas enurba luksa konstruaĵo lokita al la 23 strato Bourgmayer en Bourg-en-Bresse, en Francio.
Antaŭe nomita hotelo de la Gabelle, la konstruaĵo estas lokita en la franca departemento Ain, en la komunumo Bourg-en-Bresse. La konstruaĵo estis enskribata en la listo de la historiaj monumentoj en 1947. Posedaĵo de la familio de La Teyssonnière.
3303 Merta
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉeĥa instruisto kaj ĵurnalisto František Merta (1872 - 1953), avo de la malkovrinto.
Nădar
Nădar [nədar] (hungare Nadántelek) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 293 loĝantojn (rumanoj), en 1992 266. Ĝia unua skriba mencio estis en 1400. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Spinuş.
Preĝejo Anunciacio (Alsószölnök)
Preĝejo de Anunciacio estas romkatolika preĝejo en Hungario, en vilaĝo Alsószölnök.
Historio
En 1764 oni konstruis kapelan niĉon, kie estis skulptaĵo de Sankta Maria. Alsószölnök ricevis preĝejon en 1815, kie la menciita skulptaĵo trovis tie lokon unue en la ĉefaltaro, baldaŭe en la korto. En 1881 oni donacis al la preĝejo 2 bildojn. La orgeno funkciis ekde 1724, la pli nova ekde 1901. En 1912, 1950 kaj en 2001 la preĝejo estis renovigita. Longe estis germanlingva meso, sed post la 2-a mondmilito nur hungara meso okazas.
Konstruaĵo
Interne 2 predikejoj (malnova kaj nova) estas. La ĉefa fresko estas dediĉita al Ave Maria. La 2 fenestraj bildoj prezentas 2 sanktulojn. Apud la preĝejo longe tombejo funkciis.
Kermeso okazas en la 25-an de marto.
Lažany (distrikto Prešov)
Lažany [laĵani], (hungare Lászka [lAska]) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Lažany situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas je 12 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1243, poste en 1320 en formo "Laz". En 1427 2 familioj pagis impostojn. En 1787 47 vilaĝanoj loĝis en 7 domoj, en 1828 100 vilaĝanoj en 12 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lászka 104 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Šariš, al distrikto Prešov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lažany 141 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Frostiĝo
Frostiĝo estas tiu damaĝiĝo de la histoj, kiun kaŭzas malvarmo. En ekstrema okazo ĝi povas kaŭzi amputadon de kruroj aŭ eĉ morton de la frostiĝulo. Frostomorto tuŝas plej ofte senhejmulojn kaj ofte alkoholistojn.
Pli ĝenerale, frostiĝo ne rilatas nur al histoj kaj pri malmoliĝo, rigidiĝo aŭ difekto pro la malvarmo (Vd en PIV) ekzemple pri rivereto, tero, floroj ktp.
Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo
Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo (Rock and Roll Hall of Fame) estas muzeo kaj institucio en Klevlando, Ohio, Usono, dediĉita, kiel sugestas ĝia nomo, registri la historion de iuj el la plej konataj kaj influaj artistoj, produktistoj kaj aliaj homoj kiuj kaŭzis grandan sukceson en la industrio de rock kaj popo.
Irouléguy
Irouléguy (Irulegi) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Atlantiques, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Irulegitar.
Ordinara fenkolo
Ordinara fenkolo (Foeniculum vulgare) estas la plej konata specio de genro fenkolo, en familio apiacoj (Apiaceae, pli frue Umbelliferae). La planto estas samtempe spicaĵo kaj kuracplanto.
Priskribo
Ĝi estas plurjara, malofte dujara planto. Ĝia ĉefradiko longas 30–40 cm, havas malpur-blankan koloron ekstere kaj neĝoblankan koloron interne. Ĝi havas forte disbranĉiĝantan, cilindran, fajne sulkan, kalvan, bluverdan tigon, altan ĝis 1–2 m. La folioj estas plurfoje kunmetitaj, dise starantaj. La baza parto de la folitigo estas veziksimile ŝveliĝanta, iomete destaranta guŝosimilaĵo, ĉe kies supra fino troviĝas du mallongaj, kapuĉsimilaj pintoj, simila al oreleto. La fajne dividitaj, glatrandaj, kalvaj kaj dis-starantaj foliaĵoj estas fadenaj. La subaj folioj longas 20–25 cm, ilia grando kaj dividiteco malpliiĝas supren sur la tigo. La plata, duoble kunmetita umbela infloresko kreskas ĉiam sur fino de la tigoj, sub ĝi ne formiĝas koluma folieto.
La kvin verdaj sepaloj reduktiĝis al sensignifa, mallarĝa rando. La kvin etaj, flavaj petaloj staras libere, la same kvin stamenoj leviĝas super la petalara nivelo.
Ĝia frukto similas al tiu de aneto, sed pli granda ol ĝi. La frukto estas cilindra, neflugila; ĝi estiĝis per kunfandiĝo de du karpeloj, el sube staranta ovario. La frukto longas 5–8 mm, havas verd-brunan aŭ verd-flavan koloron; ĝia pinto maldikiĝas. La frukto estas facile disigebla je du, plate konveksaj fruktopartoj: ili havas po kvin ripetojn sur la ventra flanko, el kiuj du forte elstaras. La plurtavola fruktomuro kunkreskis kun la grajnoŝelo. En la interna nutrohisto de la grajno (endospermio), la ĝermo nutras sin el grasaj oleoj kaj aleuronaj aĵoj. La frukto de ordinara fenkolo estas pika kaj iomete dolĉa, ĝi estas plej bona kiel spicaĵo. La frukto de romia fenkolo estas pli dolĉa; ĝi tute ne havas akran guston.
Disvastiĝo, kreskejo
Tiu palearktisa specio venas origine el Mediteraneo, oni konis kaj uzis ĝin jam en antikvaj tempoj. Dum la longa kultiva periodo, elformiĝis multaj subspecioj, kulturvarioj. Ĉefaj subspecioj estas ''F. vulgare var. vulgare (ordinara fenkolo), F. vulgare var. dulce (dolĉa fenkolo) kaj F. vulgare var. azoricum'' (itala fenkolo) – oni plantas tiun lastan sensecepte pro ties tigtubero, ĉar ties frukto havas malagrablan guston. La plej grava vario de ordinara fenkolo estas ''F. vulgare ssp. capillaceum'', la t.n. „harareca fenkolo”.
Hodiaŭ, oni kultivas ĝin ĉie en moderaj aŭ varmaj klimatoj, plej grandkvante en Francio kaj Bulgario.
Ĝi ŝatas varman klimaton, sed alkutimiĝis sufiĉe bone al kontinenta klimato en la lastaj jarmiloj. Ĝiaj grajnoj ekĝermas je 6-7 °C, sed la optimuma temperaturo estas 18-20 °C. Dum la florado kaj la fruktoelformiĝo, ĝi bezonas ĉ. 25 °C. Ĝi estas meze frosto-sensa: ordinara fenkolo travivas malvarmon de −8-10 °C eĉ sen neĝo, pli malvarmajn temperaturojn nur sub neĝo. Romia fenkolo estas malpli frosto-tolera.
Ĝi bezonas lumon, ĝia infloresko apenaŭ evoluas en malforta lumo, ombro; povas okazi, ke la floroj velkas sen fruktoevoluo. En duonombro aŭ en difuza lumo ĝi produkas malpli da grajno ol en lumo. Ĝia legoma speco estas itala fenkolo, kiu kontentiĝas kun iomete malpli da lumo.
Ĝi estas kultivebla plej efike sur mezkompakta grundo, sed ĝi povas vivi sur preskaŭ ĉiu grundotipo. Ĝi preferas pli kompaktajn grundojn ol lozajn, sed nur se estas bona akvomastrumado. Ĝi formortas sur malvarmaj, akvaj, akvokovritaj grundoj.
Kvankam ĝi kreskigas abundan foliaron, por tio necesas nur mezkvanta materialo. Sur freŝ-sterkitaj grundoj, ĝiaj radikoj povas forputriĝi. Tromulto da nitrogeno malhelpas la grajnoestiĝon kaj malpliigas la vintrotoleron. Ĝi bezonas multe da fosforo.
Efikaĵoj
En la fruktoj troviĝas 2–5% da volatila oleo, krom tio multaj grasaj oleoj, proteino kaj sukero. La ĉefa komponento de la volatila oleo estas dolĉa transanetolo (50–70%) kaj la amara, kamforgusta alfa-fenkono (< 50%). Enestas safrolo kaj iom da metilkavikolo. Romia fenkolo havas je 10–30% pli da anetolo, ol ordinara fenkolo. Ĝian odoron donas aniza aldehido, pro kio tio tre similas al la odoro de anizo.
Kelkaj hindiaj specoj (varioj) havas karakterizan konsiston je volatila oleo; ili ne enhavas anetolon. Ne nur la frukto enhavas volatilan oleon, sed la tuta planto: la radiko je 0,6%, la tigo kaj la folio 1–1,5%.
Aplikado
Oni devas konservi nur kompletajn grajnojn, ĉar tiuokaze pli malrapide malpliiĝas la enhavo je volatila oleo.
Nutrado
La frukto de romia fenkolo estas – krom blanka artemizio (absinto) kaj anizo – la plej grava gustigaĵo de absintaĵo.
Medicino
Ĝi havas apetit-plibonigan, furzigan, malspasmigan, lakto-plimultigan efikon. Ĝi estas grava fermento-obstakla kaj puf-obstakla kuracplanto. Oni ofte vendas kun laksigaj medikamentoj, por malhelpi aŭ mildigi la spasmojn kaŭzitajn de laksigaĵo.
Ĝi estas uzebla ankaŭ por traktado de malfrua, neordinara menstruo. Ĝi aktivigas la inajn hormonojn kaj tiel mildigas simptomojn de la klimakso. Oni povas atingi pli bonan efikon, se oni miksas ordinaran fenkolon kun akileo kaj lupolo. Okaze de malfrua menstruo, oni devas ektrinkadi teon de fenkolo 10 tagojn antaŭ ties kalkulita tempo. Oni devas konsumi ĝin poste ĉiutage.
Pokémon Go
Pokémon Go estas videoludo por man-tenataj elektronikaj iloj, precipe inteligentaj telefonoj kaj tabulkomputiloj. En la ludo ludantoj povas kapti virtualajn fantaziajn estaĵojn ("Pokémon"-ojn el la serio de Pokémon-ludoj), evoluigi ilin kaj bataligi ilin en virtualaj konkursoj.
La ludo mem estas senpaga, sed ebligas aĉeti luderojn ene de la ludo, ĉu per virtuala ludmono, ĉu per vera mono. Ekde 2018 eblas interagoj rekte inter ludantoj, ekz-e reciproka interŝanĝo de pokémon-oj aŭ de donacoj.
Regiono Koulikoro
Koulikoro estas administra regiono de Malio kun ĉ. 1.868.000 loĝantoj (2007). Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Koulikoro.
Etnoj de la regiono estas la bambaraoj, la malinkeoj kaj la somonoj.
Geografio
La regiono Koulikoro sizuas en sudokcidenta Malio kaj limas sude al Gvineo, norde al Maŭritanio. Ĝi ĉirkaŭas la ĉefurban distrikton Bamako. La regionon trafluas la riveroj Niger, Baoulé, Sankarani, Baogé, Bani kaj Bafing. La plej suda parto de Koulikoros estas relative humida, pli norde regas la klimato de la Sahelzono.
Koulikoro estas dividita al 7 distriktoj Banamba, Dioïla, Kangaba, Koulikoro, Kolokani, Kati kaj Nara.
DBF
La vorto havas plurajn signifojn:
Hirokazu Goshi
Hirokazu Goshi (郷司 弘和, n. ) estas japana futbalisto.
György Székely Sebestyén
SZÉKELY SEBESTYÉN György (se:kej sebeŝtje:n) estas rumania hungara arthistoriisto, artkritikisto naskita en Kluĵo en 1978.
Kariero
Li finis arthistorion en UBB de Kluĵo. Li estas la direktoro de Quadro Galéria de Kluĵo, instruas en la Partiumi Keresztény Egyetem de Nadjvarado la arthistorion de la 20-a jarcento. Li estas doktoriĝonto en la ELTE.
Cramchaban
Cramchaban estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 631 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Cramchaban situas en la nordoriento de Charente-Maritime, sudokcidente de Niort.
Koĉi (Barato)
Geografio
Koĉi etendiĝas en la suda parto de la lando laŭ la Araba Maro.
Historio
Koĉi estis la centro de hinda spicokomerco dum multaj jarcentoj. La grekoj, romianoj, judoj, araboj kaj ĉinoj komercadis jam ekde la antikvaj tempoj. La plej frua skriba mencio okazis en ĉina dokumento en la 15-a jarcento. En 1500 la alvenintaj portugaloj fondis komercejon kaj konstruis fortikaĵon. La portugaloj regis ĝis 1663, poste nederlandanoj alvenis, baldaŭ poste britoj ekde 1814.
Trafiko
Koĉi havas internacian flughavenon, havenon, aŭtovojojn kaj 2 stacidomojn. En la urbo aŭtobusoj kaj aŭtorikiŝoj liveras la pasaĝerojn.
Klimato
Koĉi havas tropikan klimaton kun musono. La averaĝa temperaturo varias inter 23-31 °C. Jare pluvas 3228 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter majo-oktobro.
Mötzing
Mötzing estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regensburg kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Dina Rubina
Dina Iljiniĉna Rubina (Дина Ильи́нична Ру́бина, דינה רובינה, n. la 19-an de septembro 1953 en Taŝkento) estas rusa-israela verkistino kiu verkis ĉirkaŭ 50 verkaĵojn en la [[rusa lingvo], kaj ĉi tiuj estis tradukitaj en pli ol 30 lingvojn. Inter ŝiaj sukcesaj libroj de la lastaj jaroj estas Вот идет Мессия ("Jen venas Mesio!") kaj Syndicat ("Sindikato"). En 1977, ŝi famiĝis post la eldono de sia novelo "Kiam finfine neĝos?" rakontanta la historion de juna knabino, kiu renkontis sian amon la tagon antaŭ tre danĝera operacio. Ĝia teksto estis adaptita por filmo, radio kaj televido.
Ŝia libro Белая голубка Кордовы estis tradukita al Esperanto (La blanka kolombino de Kordovo).
Biografio
Ŝi finstudis en speciala lernejo por talentaj infanoj kaj poste studis muzikon ĉe la lernejo Viktor Ouspenski de la konservatorio de Taŝkento, ĉefurbo de Uzbekio. Ŝi havis nur 16 jarojn kiam ŝi verkis sian tutunuan rakonton, kiu aperis en la plej grava sovetia junulara revuo “Junostj” (Juneco) kun la eldonkvanto de 3 milionoj da ekzempleroj. Meze de la 1980-aj jaroj, post kiam ŝi verkis teatraĵojn dum pluraj jaroj, ŝi transloĝiĝis al Moskvo. En 1990 ŝi elmigris al Israelo kaj iĝis membro de PEN-Klubo, apartenanta al la ruslingvaj israelaj verkistoj.
Literatura kariero
Dina Rubina estas unu el la plej eminentaj ruslingvaj israelaj verkistoj. Ŝiaj libroj estis tradukitaj en tridek lingvojn.
Ŝiaj plej gravaj temoj estas juda kaj israela historioj, migrado, nomadismo kaj la nova popularigo de indiĝenaj kulturoj, mesianismo kaj metafiziko, teatro, aŭtobiografio kaj la interagado inter la judaj kulturoj israela kaj rusa kaj inter la hebrea kaj la rusa lingvoj.
Verkaro
Ŝi verkis romanojn, amason da noveloj kaj eseoj. La verkistino havas specialan talenton ĝisfunde penetri la temon, kiun ŝi prezentas – ĉu temas pri persekutado de la kuracistoj-judoj (“Ljubka”), aŭ pri la pupfarantoj (“Sindromo de Petruŝka”), aŭ pri cirkaj aktoroj (“Skribmaniero de Leonardo”) aŭ la Taŝkenton de la jaroj 1940–1960 ("Suna flanko de la strato"), ktp.
Traduko en Esperanto
“La blanka kolombino de Kordovo” (ru: Белая голубка Кордовы), trad. Mikaelo Bronŝtejn. Bjalistoko, Świdnik, Tiĥvin, Lublin: Ars-Libri, Libro-Mondo, Bjalistoka Esperanto-Societo, 2020, 475 p., (ISBN 9788363698560)
Filmoj
Surbaze de ŝiaj verkoj en Rusio estis kreitaj ok kinofilmoj (i.a. Duobla familia nomo (Двойная фамилия) kaj seriaroj, du el tiuj ricevis premiojn en gravaj festivaloj.
Premioj
Ŝi estis honorigita per multaj literaturaj premioj, du el inter tiuj premioj estis aljuĝitaj en Israelo: la premio Arie Dulĉin kaj la premio de la Unio de Israelaj Verkistoj.
En 2007, Rubina gajnis la rusan literaturan premion Большая Книга (Granda Libro) pro la libro "Suna flanko de la strato" (На солнечной стороне улицы).
Konotop
Konotop (Конотоп) estas urbo en Sumia provinco, Ukrainio. Ĝi funkcias kiel administra centro de rajono Konotop. Ĝi situas proksimume 129 km de Sumio, administra centro de Sumia provinco. Ĝi havis loĝantojn en 2021.
Diamantmuseum
La Diamantmuseum (Diamantmuzeo) en Bruĝo, Belgio, estis fondita en 1999 laŭ iniciato de John Rosenhøj, dano loĝanta en Bruĝo. En ĝi montriĝas du facetoj apenaŭ konataj de la bruĝa historio: ĝia rolo kiel plej frua diamantcentro en Eŭropo, kaj kiel diamantprilaborejo en la 20-a jarcento.
Komerco dum la 14-a jarcento
Ekde la 14-a jarcento Bruĝo estis la plej grava urbo de la Malaltaj Landoj por komerco kaj prilaboro de diamantoj. Unu kialo estis la kortego de la Duklando Burgonjo, kiu dumtempe rezidis en Bruĝo. Kiam Antverpeno komence de la 16-a jarcento iĝis pli grava, ankaŭ la diamantsektoro migris tien. Laŭ legendo kiu eble havas historian bazon, iu Lodewijk van Berken (la nomo estas skribita diversmaniere, ankaŭ Louis de Berquen), de bruĝa origino, en 1456 en Antverpeno inventis metodon por prilabori diamantojn kiu unuafoje ebligis montri la plenan briladon.
Prilaboro dum la 20-a jarcento
En 1909 la diamantindustrio en Bruĝo denove ekvivis. Alfons Thys (1874-1916) el Borgerhout fondis prilaborejon en Assebroek apud Bruĝo, verŝajne pro la salajroj kiuj estis malpli altaj ol en Antverpeno. Pluraj laboristoj liaj komencis propran entreprenon kaj en iu momento estis 15 diamantprilaborejoj en kaj ĉirkaŭ Bruĝo. La lasta estis fermita en 1970.
Ekspozicio kaj libro
En 1993 Ludo Vandamme kaj John A. Rosenhøj aperigis libron pri la diamantindustrio en Bruĝo en la 14-a kaj 20-a jarcentoj. Al tio sekvis ekspozicio en 1995. Ekestis la ideo por krei muzeon kiu montros al la publiko la historiajn kaj la industriajn aspektojn.
Muzeo
La muzeo malfermiĝis en 1999. La daŭra ekspozicio montras la historion de la uzo de diamantoj, ne nur kiel luksa objekto, sed ankaŭ en industrio. Vizitantoj povas rigardi diamantojn kaj ĉeesti demonstracion de prilaboro. Krome estas dumtempaj ekspozicioj. La muzeo ankaŭ posedas arĥivon pri la diamantsektoro.
Literaturo
Brugge diamantstad: diamanthandel en diamantnijverheid in Brugge in de 15de en de 20ste eeuw (Bruĝo Diamanturbo: diamantkomerco kaj diamantindustrio en Bruĝo en la 15-a kaj 20-a jarcentoj). Ludo Vandamme kaj John A. Rosenhøj, 1993.
József Pölöskei
József Pölöskei [jOĵef poloŝkei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pölöskei József estis hungara oraĵisto, altlerneja instruisto.
József Pölöskei naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Pölöskei estis faklaboristo pri artforĝisto kaj reliefisto ekde 1956, post jaroj li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1967. Post siaj studoj li estis sendependa artisto kaj kreis artaĵojn el pluraj metaloj. Li studvojaĝis al Sovetunio, Orienta Germanio, Barato. Li instruis en la Industriarta Altlernejo inter 1969 kaj 1988. Li ricevis premiojn en 1979 kaj 1980.
DBM
La vorto havas plurajn signifojn:
38641 Philpott
38641 Philpott estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lydia Philpott, planeda terfizikistino ĉe la Universitato de Brita Kolumbio. Lydia estas anino de la misio OSIRIS-REx al la asteroido 101955 Bennu, kies ŝi estas grava parto de la teamo, kiu disvolvis modelojn de formo.