cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Aesticampianus
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Lipsius_manuscript.jpg| Gaius Korneliuso Tacito (55-117) Lucas_van_Leyden_019.jpg| Sankta Hieronimo (347-420) Pope_Julius_II.jpg| Julio la 2-a (1443-1513) Cranach_il_vecchio,_ritratto_di_rudolph_agricola,_1532_ca.JPG| Rudolf Agricola (1443-1485) Murner_und_Wimpfeling.jpg| Jakobo Vimfelingo (1450-1528) Filippo Beroaldo, il vecchio (1453-1505).png| Filippo Beroaldo (1453-1505) Johannes_Reuchlin_-_Imagines_philologorum.jpg| Johannes Reuchlin (1455-1522) Conrad-Celtis.jpg| Konrado Seltis (1459-1508) Wimpina.jpg| Konrad Wimpina (1465-1531) Johannes_Caesarius_(1468-1550)_Diomedis_gramatici.jpg| Johannes Caesarius (1468-1550) Hermannus_Trebelius_(1475-1515).png| Hermano Trebelo (1475-1515) Thomas_Murner.jpg| Thomas Murner (1475-1537) Lucas_Cranach_I_-_Georg-Spalatin.jpg| Georgo Spalatino (1484-1545) Cornelius_agrippa.png| Kornelio Agripo (1486-1535) Ulrich_von_Hutten.png| Ulriko de Huteno (1488-1523) Petrus_Mosellanus_(1493-1524)_Tabulae_1540.jpg| Petrus Mosellanus (1493-1524) </Gallery> </Center>
San Giovanni a Piro
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj Camerota, Roccagloriosa, Santa Marina kaj Torre Orsaia.
Cornellà-Riera (Metroo de Barcelono)
Cornellà-Riera estas stacio sur linio 8 de la Metroo de Barcelono, situanta en Cornellà de Llobregat.
Postpunko
Postpunko (angle: Post-Punk) estas nomo por muzika stilo, kiu eliris precipe kaj unue en Britujo fine de la 1970-aj kaj komence de la 1980-aj jaroj el la punko. Plivastasence sub ĉi tiu termino estas arigeblaj tamen ankaŭ ĉiuj tendencoj de alternativa rokmuziko tiutempaj, kiuj komencis distanciĝi stile de la ĝis tiam superreganta punko, sen rezigni ĉian ligitecon al punko aŭ plene rompi la tradicion.
Karkoj
La karkoj (alia nomformo:Garko) vivas en la Nuba-montoj en Sudano kaj apartenas al tiuj afrikaj etnoj, kiuj estas kunprenataj sub la nomo "nubaoj". En 1984 la karkoj estis 12.986 homoj, el kiuj la plej multaj estas muslimoj kaj multaj arabiĝintaj.
Fortikaĵo de Győr
Fortikaĵo de Győr estis tre grava fortikaĵo dum la kontraŭturkaj bataloj. Nuntempe restis preskaŭ nenio el la fortikaĵo.
Historio
Jam la romianoj havis tie fortikaĵmuron. La hungaroj konstruis nur preĝejon apude. Post la mezepoko la turkoj jam minacis ankaŭ Győr-on. La fortikaĵo graviĝis. En 1529 la alvenintaj turkoj trovis nur bruldetruitan fortikaĵon, ĉar la italaj kaj germanaj defendistoj faris tiun solvon kaj poste ili rifuĝis. Post 4 jaroj la aŭstroj kaj hungaroj sukcese reokupis ĝin. Inter 1537-1566 pli modernaj muroj estis konstruitaj, la turkoj jam rezignis pri la reokupo. En 1577 tiu fortikaĵo estis la plej granda en la tiama Hungara reĝlando. Inter 1661–1664 la fortikaĵo denove estis pligrandigita. En 1809 Napoleono venkis la hungarojn apud Győr kaj li jam senbatale ekhavis la fortikaĵon, kies grandan parton li eksplodis. Poste la loĝantaro opiniis superflua la fortikaĵon, tial ili malkonstruis ĝin, nur hazarde restis iom da partoj. Nun oni profitas ĝin muzeo pri ŝtonoj.
Stacio Yoshinoguchi
Stacio Yoshinoguchi (japane: 吉野口駅 [Joŝinoguĉi-eki], angle: Yoshinoguchi Station) estas fervoja stacio en Gose, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Wakayama kaj 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Yoshino.
Ateliers Germain
Société Anonyme des Ateliers Germain estis belga produktanto de aŭtomobiloj en Monceau-sur-Sambre, urboparto de Charleroi. La marko estis Germain.
Historio
La kompanio ekis en 1897. Produktado de aŭtomobiloj ekis 1898. Oni komencis fabriki veturilojn kun helpo kaj licenco de Daimler kaj Panhard & Levassor. Ekde 1905 propraj konstruoj sekvis. 1914 finiĝis la produktado.
Tionila tetrafluorido
Tionila tetrafluorido aŭ SOF4 estas neorganika fluora komponaĵo de sulfuro kaj oksigeno, senkolora, toksa gaso uzata kiel pesticido kaj reakcianto en kemiaj sintezoj. Tionila tetrafluorido forte reakcias kun akvo formante fluoridan acidon, fluorosulfonatan acidon kaj tionilan fluoridon. SOF4 estis unue sintezita en 1902 de la francaj kemiistoj Henri Moissan (1852-1907) kaj Paul Lebeau (1868-1959). La substanco estis preparita kaj studita en laboratorio en 1937 de la germana kemiisto Otto Ruff (1871-1939) sed la malkovro nur estis publikigita post la 2-a Mondmilito.
David Henry Lewis
David Henry Lewis, (1917 - 23a de oktobro 2002) estis maristo, aventuristo, doktoro, kaj fakulo pri Polinezio. Li estis plej bone konata pro siaj studoj pri la tradiciaj sistemoj de navigado uzita de la pacifikaj insulanoj. Liaj studoj, publikigitaj en la libro We, The Navigators, faris tiujn navigadadajn metodojn konatajn al ampleksa legantaro kaj helpis inspiri revivadon de tradiciaj vojaĝaj metodoj en la Suda Pacifiko.
Charles Brown (muzikisto)
Tony Russell "Charles" Brown (13a de Septembro, 1922 – 21a de Januaro, 1999) estis usona kantisto kaj pianisto de bluso, kies mild-tona, trankvilema blus-klubeca stilo influis la blus-muzikon en la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj. Li faris kelkajn sukcesajn registraĵojn, kiel "Driftin' Blues" kaj "Merry Christmas Baby".
Kariero
En Los Angeles, alveno de afrik-usonanoj el la Suda Usono dum la Dua Mondmilito kreis etendan noktokluban aktivadon en kiuj nigrulaj muzikistoj tendencis malpliigi la plej akrajn bluselementojn de sia stilo. La blus-kluba stilo de malpeza ritmobaso, dekstra-mana tintosonado de piano kaj mildaj voĉoj iĝis populara, reprazentita ekzemple de la ĵaza piano de Nat King Cole. Kiam Cole lasis Los Angeles por turnei tralande, lia loko estis okupita de la bando de Johnny Moore nome Three Blazers, kie aperis Brown ĉe piano kaj voĉo.
The Three Blazers kontraktis ĉe Exclusive Records, kaj ilia registro de 1945 de "Drifting Blues", kun Brown ĉe la piano kaj voĉoj, restis en la usona sukcesa listo de la gazeto Billboard dum ses monatoj, metante Brown ĉe la pinto de la muzika evoluo kiu ŝanĝis la usonan muzikan panoramon. Brown estris la grupo en serio de pluaj sukcesoj ĉe Aladdin dum la venontaj tri jaroj, kiel "New Orleans Blues" kaj la origina versio de "Merry Christmas Baby" (ambaŭ en 1947) kaj "More Than You Know" (1948). La stilo de Brown dominis en la influa klubaro de Suda Kalifornio en Central Avenue, en Los Angeles, dum tiu periodo. Li influis super muzikistoj kaj kantistoj kiel Floyd Dixon, Cecil Gant, Ivory Joe Hunter, Percy Mayfield, Johnny Ace kaj Ray Charles.
Originalaj 10" shellac (78-rpm) kaj 7" vinilaj (45-rpm) publikigaĵoj
Jen listo de 10" shellac (78-rpm) kaj 7" vinilaj (45-rpm) publikigaĵoj registritaj de Brown kiel membro de Johnny Moore's Three Blazers.
Treycovagnes
Treycovagnes estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 469 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Treycovagnes situas sur la norda flanko de la Orbe-Ebenaĵo. La sudan komunumolimon formas la kanaligita rivero Thielle, kiel la suba parto de la rivero Orbe antaŭ al alfluo al la Lago de Neŭŝatelo nomiĝas. La komunumo situas rekte okcidente de la distriktĉefurbo Yverdon-les-Bains. La komunumo konsistas el la vilaĝo Treycovagnes, la setlejoj Champ Muraz kaj Le Châtelard, kaj diversaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,08 km², de kiuj 0,0% estas kovritaj de arbaro, 83,7% servas por agrikulturo kaj 13,5% por setlado.
Trafiko
Treycovagnes situas flanke de la gravaj trafikvojoj, tamen pere de konekta vojo estas bone atingebla de la najbara urbo Yverdon-les-Bains. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 estas Yverdon-Okcidento, kiu situas proksimume 2 kilometrojn nordoriente de la komunumo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Treycovagnes datiĝas el la jaro 1228 kiel Trescovanes. Sur la teritorio de Treycovagnes estis trovita mejloŝtono de Septimus Severus, kiu regis de 197 ĝis 211. Tiu ŝtono origine staris inter Mathod kaj Boscéaz. Dum mezepoko Treycovagnes apartenis al Senjorujo Grandson. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Treycovagnes apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la Helveta Revolucio ĝi estis atribuita al la Distrikto Yverdon, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.
Okcidenta Germanio
Okcidenta Germanio estis neoficiala, sed ofte kaj en multaj lingvoj uzata nomo por Federacia Respubliko Germanio (FRG; Bundesrepublik Deutschland, prononco laŭ sistemo IFA [] aŭ pli simple, , BRD) en la tempo inter ĝia fondo laŭ la konstitucio akceptita post la Dua mondmilito, je la 23-a de majo 1949, kaj la reunuiĝo de Germanio (1990).
Ĝi konsistis el la teritorio de la eksaj okupaciaj zonoj brita, franca kaj usona kaj civile administris ankaŭ la respondajn sektorojn de Berlino. Ĝia ĉefurbo estis Bonn. Germana Demokratia Respubliko, kreita el la sovetia zono, analoge havis la neformalan nomon "Orienta Germanio"
La populareco de la nomo kompare al la oficiala verŝajne ŝuldiĝas al ĝia mallongeco (nur tri silaboj anstataŭ sep en la germana lingvo, en Esperanto iomete pli longe ok silaboj anstataŭ dek tri, sed ankaŭ tie ŝparo de kvin silaboj en ĉiu mencio estas signifa simpligo), sed ankaŭ al la fakto, ke multaj homoj en aliaj landoj ne povis memori la oficialajn nomojn de la du Germanioj.
Koncerne ĝian teritorion necesas do distingi inter du periodoj en la historio de Federacia Respubliko Germanio:
La nomo de la ŝtato foje estas mallongigita al FRG (germane: BRD); multaj federacigermanoj precipe antaŭ la unuiĝo malaprobis tiun mallongigon en germanlingvaj tekstoj, kiu estis sentata kiel ĵargono de GDR - en esperantlingvaj tekstoj kaj ĉiutagaj interparoloj la mallongigon sen iuj negativaj kromsentoj uzis ankaŭ okcidentaj germanoj.
Jiftaĥo
Jiftaĥo (foje Jefte, aŭ Jefta; el la hebrea יפתח Jiftaĥ / Jifta) estas biblia persono de la tribo de Manase menciita en la libro de Juĝistoj, kiu deĵoris kiel “juĝisto” de Izraelo por periodo de ses jaroj (Libro de la Juĝistoj 12,7).
Observatorio Lick
Historio
La Observatorio Lick estas unu el la unuaj astronomiaj observatorioj konstruitaj sur la supro de monto. Li estis konstruita inter 1876 kaj 1887 monhelpe de donaco de James Lick, kies mortaj restaĵoj estis entombigitaj sub la onta granda refraktoro kun latuna plato kie estas skribita "Here lies the body of James Lick" (Tie kuŝas la korpo de James Lick).
Jiftaĥo
Jiftaĥ estas biblia persono konata pro tio ke li votis, senrezerve, al Dio: voto kiu fine kuntrenis lian unikan filinon.
Observatorio Lick
Historio
Antaŭ konstrui la observatorion mem, necesis krei ŝoseon al la konstruejon. Ĉar la konstru-materialoj devis esti alportitaj per ĉaregoj tirataj de ĉevaloj aŭ muloj, la ŝoseo estis tre sinua tiamaniere, ke ties deklivo estu malpli ol 6,5%, maksimumo por la ĉevaloj. La moderna ŝoseo ĉiam sekvas tion spuron.
De ĝia « unua lumo » la, la granda refraktoro de 36 coloj (91 cm) "James Lick Telescope" estis la plej granda en la mondo, ĝis la konstruo de la Observatorio Yerkes. En aprilo 1888, la observatorio pasis sub la respondecon de la Universitato de Kalifornio kaj iĝis la unua monta observatorio konstante okupata ; ĝia unua direktoro estis Edward Singleton Holden. La situo de la observatorio donis bonegajn kondiĉojn de observoj dank'al la foresto de luma poluo kaj la fakto, ke la supro de la Monto Hamilton troviĝas super la nebulo, kiu ofte kovras la Golfon de San-Francisko.
Jiftaĥo
Antaŭ ol milite ataki la paganojn Amonidojn, Jiftaĥ sin devigis per la sekva voto al Dio: “Se vi transdonos la Amonidojn en miajn manojn, tiam tiu, kiu eliros el la pordo de mia domo renkonten al mi, kiam mi feliĉe revenos de la Amonidoj – tiu apartenu al la Eternulo, kaj mi oferos lin kiel bruloferon.» (Juĝ 11,30-31)".
Observatorio Lick
Aviadila akcidento de 1939
La, dum nokto kiam la nubo kovris la kulminon de la Monto Hamilton, duseĝa aviadilo Northrop A-17 de la United States Army Air Forces (Usona Aerarmeo) kraŝis sur la ĉefan konstruaĵon. Ambaŭ viroj en la aviadilo (la leŭtenanto Richard F. Lorenz kaj la soldato W. E. Scott) mortis. La observatorio mem suferis nur malgrandajn damaĝojn kaj neniu el la observatoria teamo estis vundita.
Jiftaĥo
Jiftaĥ batalis kaj venkis. Reveninte al Mizpa, la unua de lia domo kiu al li iris renkonten, dancante kun tamburino por festi la patron kaj ties venkon, estis lia unika filino, kies la Biblio ne konigas la nomon.
Observatorio Lick
Ĉefaj malkovroj
Kelkaj el la malkovroj elde la Observatorio Lick
Instrumentoj
Nunaj instrumentoj de la observatorio.
Jiftaĥo
La filino trankvile konsentis kun sia sorto, nur petis ke al ŝi estu konceditaj du monatoj por sur montoj plori sian virgecon kun siaj kunulinoj.
Mellecey
Mellecey estas franca komunumo kiu situas dek kilometroj nordokcidente de Chalon-sur-Saône en Francio, regiono Burgonjo, departemento Saono-Luaro.
Jiftaĥo
Bibliistoj, ofte, sin demandis kio estis tiu voto kaj tiu ofero.
Papa ĉambrohelpanto
La papa ĉambrohelpanto estas membro de la pontifika familio.
Jiftaĥo
Jiftaĥ
Filo de prostituitino, Jiftaĥ estis juĝisto en la montara regiono oriente de Jordano, Galaad, regiono menciita plurfoje en la Biblio.
Mellecey
Geografio
La komunumo enhavas la vilaĝon de Mellecey kaj la vilaĝeton de Germolles.
Papa ĉambrohelpanto
Funkcio kaj skiza historio
La ĉambrohelpanto plenumas la funkciojn de privata asistanto de la papo, lin helpas en la ĉiutagaj personaj bezonoj plenumante la funkciojn proprajn de tiuj kiuj en la komunaj kortegoj estas nomataj majordomoj. Tiu ŝarĝo lin igas la laikan personon plej proksima al la papo.
Jiftaĥo
Jiftaĥ
Jiftaĥ, laŭ la biblia teksto, “juĝistis” en epoko en kiu la izraelidoj forgesis adori Javeon por adori paganajn diojn kiel Baalon kaj Astarton, kaj pro tio, laŭ la sama libro, la Eternulo ilin forlasis al la manoj de malamikoj, nome Amonidoj kaj Filiŝtoj (Juĝ 10, 6). Forigite el siaj fratoj, Jiftaĥ translokiĝis al Galaad.
Papa ĉambrohelpanto
Funkcio kaj skiza historio
Per la reformo entenata en la apostola letero ‘Pontificalis Domus’, promulgita de papo Paŭlo la 6-a en 1968, ŝanĝiĝas la oficiala nomado el majordomo al tiu nuna de “papa ĉambrohelpanto”. Tiu ĉamrbohelpanto utilgas la kunlaboron de la sekretaj balaiistoj kaj de la papaj seĝoportistoj koordinataj siavice de la ĉambrosubdekano. La ĉambrohelpanto krome akompanas la papon dum ties eliroj al la Placo Sankta Petro por la ĝeneralaj aŭdiencoj.
Mellecey
Historio kaj vidindajoj
La unua skriba mencio de la vilaĝo datiĝas de 621 kiel Meleciacum En 1380, Filipo Sentima konfiske akiris la kastelon de Germolles kaj li donacis ĝin al sia edzino, la dukino. De 1380 ĝis 1390 ŝi konstruigas plezuran kastelon.
Jiftaĥo
Jiftaĥ
La tieaj loĝantoj vidis en li la helponton kaj liberigonton el la rabadoj kaj sklavigoj de Amonidoj kaj lin ŝarĝis pri tiu tasko ĉar al iliaj okuloj li aperis homo justa kaj devota al la ilia Dio; kaj samtempe ili revenis adori sian Eternulon.
En la antaŭdiskutoj kun la Amonidoj, tiuj ĉi pravigis siajn rabaĵojn en teritorio de hebreoj per la argumento ke tiuj teritorioj estis origine amonidaj posedoj. Refutinte tiun argumenton ĉar nur tiam, post 300 jaroj enkampigitan (Juĝ 11, 19-27), Jiftaĥ komencis batali kaj sukcesis venki kaj detrui la amonidan potencon.
Papa ĉambrohelpanto
Funkcio kaj skiza historio
Nuna ĉambrohelpanto de papo Francisko, ekde 2013, estas Sandro Mariotti, jam ĉambrohelpanto de Benedikto la 16-a
Kuriozaĵo
La plej fama el la ĉambrohelpantoj estis Gaetano Moroni, erudiciulo bibliografo kaj hektografo roma aŭtoro de la Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica, kaj ĉambrohelpanto de Gregorio la 16-a kaj Pio la 9-a.
Jiftaĥo
Jiftaĥ
(La libro de juĝistoj informas ke li devis batali ankaŭ kontraŭ la izraelida tribo de Efraim, kies mortigus 42.000 homojn.)
En la rakonto de la Samuelo oni laŭdas Jiftaĥon kiel "la liberiganton" senditan de Dio, dum en la Epistolo al la Hebreoj Paŭlo lin listigas inter «...la vasta nombro de la fidelaj atestantoj de la antikveco».
En Nova Testamento
Citaĵo. [....]”32 Kaj kion mi diru plu? ĉar mankus al mi tempo por rakonti pri Gideon kaj Barak kaj Ŝimŝon kaj Jiftaĥ kaj David kaj Samuel kaj la profetoj; 33 kiuj pere de fido venkis regnojn, plenumis justecon, atingis promesojn, fermis la buŝojn de leonoj, 34 estingis la forton de fajro, forsaviĝis de la tranĉrando de glavo, el malforteco refortiĝis, fariĝis potencaj en militado, forkurigis armeojn de fremduloj”. Epistolo al la Hebreoj (11, 32-34) parolanta pri kredofidelaj homoj de la antikveco.
NGC 1463
NGC 1463 (aliaj indikoj — PGC 13807, ESO 117-9, IRAS03453-5957) estas galaksio en konstelacio Reteto.
Jiftaĥo
La voto de Jiftaĥ, ĉu ofero aŭ dediĉo al Dio?
Bibliistoj, apologetistoj kaj akademianoj allasas malsamajn interpretojn pri la termino "ofero" promesita de la juĝisto Jiftaĥ, kaj do ankaŭ rilate al la sorto suferita de lia filino.
NGC 1463
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jiftaĥo
La voto de Jiftaĥ, ĉu ofero aŭ dediĉo al Dio?
Aliaj supozas ke Jiftaĥ intencis oferi la unuan beston renkontontan. Sed tio malkongruas kun la teksto kaj kun la reaga gesto de Jiftaĥ kaj kun la ploro de la filino. Krome izraelidoj ne kutimis teni oferotajn bestojn en la domo.
Aliaj supozas ke temis pri momenta konsento kun la pagana kutimo de kiu, kiel en diversaj religiaj oferoj, hebreoj estis fascinitaj.
La komparo kun la ofero de Isaak kiun la patro Abrahamo pretas efektivigi, ne multe valoras pro la fakto ke tie ĉi–kaze pli elstaras la obeo de la patro kaj lia ekstrema fido je Dio.
Erstfeld
Erstfeld estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 3764 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Erstfeld situas ĉe la bordo de la rivero Reuss en la centro de Kantono Urio. La malnova vilaĝocentro situas oriente de la rivero kaj la komunuma teritroio en oriento etendiĝas tra la Erstfeldvalo ĝis la Schlossberg-Glaĉero en la alta montaro de la Alpoj. Oriente de la rivero situas la nova vilaĝocentro kun la stacidomo. Krom la ĉefvilaĝo la komunumo konsistas el diversaj vilaĝetoj kaj setlejoj. Okicdente de Reuss tio estas Taubach, Niderhofen, Leitschach kaj Seewadi, kaj oriente de la rivero Bitzi, Rüti kaj Lussi.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Erstfeld limas en nordo al Schattdorf, en oriento al Silenen, en sudo al Gurtnellen, en sudokcidento al Wassen, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Attinghausen.
Trafiko
Per la malfermo de la Gotardo-Fervojo la stacidomo de Erstfeld fariĝis la plej grava loko por lokomotivoŝanĝo. Ĉar la grimpado de longaj kaj pezaj vartrajnoj postulis aldonajn ŝovolokomotivojn kaj Erstfeld estis la lasta haltejo antaŭ la norda ramplo de Gotardo, Erstfeld estis kvazaŭ natura haltejo ĉe la grava nord-sud-linio.
En estonto en Erstfeld situas la norda portalo de la nuntempe konstruata Gotardo-Bazotunelo.
Tra Erstfeld pasas ankaŭ la kantona vojo al la Gotardo-Pasejo kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A2, al kiu la komunumo disponas ankaŭ pri alveturejo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Erstfeld datiĝas el la jaro 1258 kiel Ourzcvelt.
En la jaro 1962 supre de Erstfeld estis sub la restaĵoj de montofalo trovita trezoro konsistanta el kvar kol- kaj tri brakoringo el 95-elcenta oro el la malfrua bronzoepoko. La ringoj estis majstroverkoj de kelta arto.
Ĝis la malfermo de la Gotardo-Fervojo en la jaro 1882 Erstfeld estis tute sensignifa kaj trankvila loko. Per la alveno de la fervojo tio de unu tago al la alia ŝanĝiĝis. Erstfeld fariĝis subite la ekonomia centro de Kantono Urio.
Rika Masuya
Rika Masuya (増矢 理花 n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2014 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Toma Ajolov
Toma AJOLOV estas aŭtoro de la esperantlingva poezia verko Sur la vojoj de la vivo, kiu publikiĝis en 1994.
Robert de Flers
Robert Pellevé de La Motte-Ango, markizo de Flers (25a de Novembro 1872, Pont-l'Évêque (Calvados) – 30a de Julio 1927, Vittel) estis franca dramaturgo, oper-libretisto, kaj ĵurnalisto.
Li ekstudis juron, sed amikeco kun Marcel Proust kondukis Flers al arto, literaturo kaj muziko kaj liaj interesoj tuj ŝanĝiĝis el juro al verkado, ĵurnalismo kaj literaturo. Ambaŭ viroj eltenis dumvivan amikecon. Li veturis tra Azio meze de la 1890-aj jaroj. Tiu okazaĵo inspiris siajn plej fruajn verkojn: la romano La Courtisane Taïa et son singe vert (1896), la novelon Ilsée, princesse de Tripoli (1896), kaj la veturrakonto Vers l’Orient (1897). Reveninte al Parizo, la komponisto Edmond Audran petis al li verki la libreton por lia opereto La reine des reines, kiu premieris en Oktobro 1896 ĉe la Théâtre de l'Eldorado en Strasburgo. Lia venonta libreto estis por la vodevila opereto de Gaston Serpette nome Shakspeare! kiu premieris en la Théâtre des Bouffes Parisiens la 23an de Novembro 1899.
En 1901 de Flers edziĝis al Geneviève Sardou, filino de Victorien Sardou. Lia tria opera libreto, Les travaux d'Hercule (1901), per kiu li ekkunlaboris kun Gaston Arman de Caillavet kaj la komponisto Claude Terrasse. Plej el liaj ceteraj libretoj estis verkitaj por Caillavet, ofte por Terrasse. Aliaj komponistoj por kiuj ambaŭ verkistoj verkis libretojn estas André Messager, kaj Gabriel Pierné.
Latenta varmo
Latenta varmo signifas la varmokvanton akceptitan kaj fordonitan ĉe faztransiro. Latenta estas, ĉar la akcepto kaj la fordono de tiu varmo ne kondukas al temperatura ŝanĝiĝo. Specialaj ekzemploj estas:
La specifa latenta varmo por faztransiro estas tabeligita – por la elementoj, legu periodan sistemon de elementoj. Dum la faztransiro ekzistas al- aŭ forkondukita varmo, kiu ne ŝanĝas la temperaturon de la materialo.
Nordhausen
Ĉi tiu artikolo ne rilatas al Koncentrejo Mittelbau-Dora (Nordhausen).
Nordhausen [NORThaŭzn] estas urbo en la federacia lando Turingio de Germanio. Ĝi estas la plej granda urbo kaj administra centro de la samnoma distrikto Nordhausen. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
La urbo situas ĉe la suda rando de la Harco, ĉe la Zorge-rivero. Ĉi tie komenciĝas la Harcaj etŝpuraj fervojoj de trajnoj movataj per tradiciaj vaporlokomotivoj, kiuj veturas tra Schierke al la monto Brocken kaj al Wernigerode en Saksio-Anhalto. Ĉefaj industriaj branĉoj de tiu ĉi urbo estas tekstiloj, maŝinoj, kemiaj produktoj kaj vitro.
Historio
La urbo estiĝis ĉirkaŭ burgo fondita ĉirkaŭ la jaro 910. Post 1220 ĝi ricevis la urbajn rajtojn. De la mezo de la 13-a jarcento ĝis 1803 - kiam ĝi venis sub prusan regadon - la urbo estis memstara regna urbo.
Dum la Dua mondmilito troviĝas ĉe la urborando la Koncentrejo Mittelbau-Dora kun sia tre granda fabriko subtera por la sekreta raketarmilo V-2. Post grandegaj damaĝoj perbombadaj oni rekonstruis diversajn ejojn (i.a. la katedralon katolikan kaj la evangelian paroĥan preĝejon). La plej granda aŭtoritato sur la kampo de nordhausen-a regionhistorio estis Karl Meyer.
Itambaracá
Itambaracá estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 6.759 loĝantojn en 2010.
Unuel
Unuel estis pseŭdonimo de Ludoviko Zamenhof. Ĝi estis mallongigo de Unu el la popolo. Zamenhof uzis ĝin ĉefe kiel aŭtoro de cionismaj aŭ homaranismaj verkoj.
Aparte konata estas la traktaĵo de „Unuel”, titolita Esenco kaj estonteco de la ideo de lingvo internacia. Ĝi aperis diversloke, origine en Esperanto (unuafoje en la Fundamenta Krestomatio de 1903) kaj en la franca, komence de la dudeka jarcento, en periodo de la historio de Esperanto, kiun oni kutimas nomi la "franca". Poste ĝi estis tradukita en multajn naciajn lingvojn, kaj ankaŭ aktuale estas en sciencaj verkaĵoj diskutata, komence de la 21-a jarcento interalie per publikaĵoj de Mark Fettes (2001), Horst Vogt (2008) kaj Marc Bavant (2009).
Kantono Buchanan (Iovao)
La kantono Buchanan - angle Buchanan county - estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas . La kantono estis fondita la.
Trovu diferencojn
Trovu diferencojn estas enigmo, kie du versioj de bildo vidiĝas flanke unu de la alia. Kutime, la originala bildo estas maldekstre, kaj la ŝanĝita bildo dekstre. Tiu ekzercado utilas kiel lernilo por plibonigi la vid- aŭ atentokapablon. Fojfoje anstataŭ bildoj oni uzas fotojn, nuntempe facile manipuleblaj per komputilaj programoj.
Kelkaj homoj kapablas samtempe rigardi ambaŭ bildojn per po unu okulo kaj tiel rapide trovi la diferencojn.
Palaco de Ekspozicioj kaj Kongresoj de Santandero
La Palaco de Ekspozicioj kaj Kongresoj de Santandero estas ekspoziciejo kaj kongresejo en la urbo Santandero (norda Hispanio). Ĝi situas en la kvartalo El Sardinero. Oni inaŭguris ĝin en 2002, laŭ projekto de la arĥitekturistoj Gabriel Gallegos kaj Juan Carlos Sanz.
Ties surfaca areo estas 6400 m². La fasado estas el briko kaj kupro kaj la suporta muro estas el ŝtalbetono.
Ĝi esta proksima al sportejoj Palaco de Sportoj de Santandero kaj la Stadiono El Sardinero (ludejo de la loka futbalteamo Racing de Santander).
Luigi Lucheni
Luigi Lucheni (Parizo, 22-an de aprilo 1873 – Ĝenevo, 19-an de oktobro 1910) estis itala anarĥiisto, murdisto de reĝino Elizabeto de Aŭstrio-Hungario.
Lucheni naskiĝis ekster geedzeco de itala laboristino, plenkreskis en orfejo kaj ĉe diversaj edukaj gepatroj. Li devis labori jam ekde aĝo de 10 jaroj. Li servis en la kavalerio 3,5 jarojn, partoprenis en la Abesinia militiro de 1896. Poste setlis en Svislando, kie li vivtenis sin el provizoraj laboroj.
Pro siaj daŭre mizeraj cirkonstancoj li fariĝis anarĥiisto. Post kiam la itala reĝo Umberto la 1-a sange subpremis laboristan ribelon en Milano, Lucheni ĵuris venĝon, sed ne havis monon por veturi al Italio.
Li volis murdi membron de aristokrataro. Komence li planis atencon kontraŭ la princo de Orléans, sed ŝanĝis la planon ĉar la princo ne vojaĝis al Ĝenevo. Poste li elektis la malpli forte garditan Elizabeta. Li studis en anatomia libro, kie troviĝas la koro kaj aĉetis raspilon, kiun li akrigis.
Kvankam Elizabeta alvenis en inkognito, iu gazeto skribis pri la alveno. Lucheni atendis la reĝinon antaŭ la hotelo (antaŭtagmeze de la 10-a de septembro 1898) kaj korpikis ŝin. Ĉar la raspilo estis dika je 1 cm, la koro malrapide enfiltris la internajn kavojn, la reĝino povis iomete piediri.
Luigi Lucheni fieris pri la murdo. Li estis juĝita je ĝismorta enprizonigo. Post dek jaroj, li pendumis sin en 1910 per la pantalona zono.
Lia kapo estis alportita al Vieno la 24-an de decembro 1985 kaj estas rezervita en la Turo de Frenezuloj de la viena Publika Hospitalo.
Canavieiras
Canavieiras estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 32.336 loĝantojn en 2010.
Canavieiras signifas en la portugala "Kanejoj".
Serĝo la 1-a
Sankta Serĝo la 1-a, latine  Sergius , naskiĝis en Panormus, hodiaŭ Palermo, nekonatan daton kaj mortis 701. Li estis papo de 687 ĝis sia morto. La familio de Serĝo venis el Antiokio, Sirio al Palermo antaŭ sia naskiĝo. Kiam papo Konono mortis post mallonga papperiodo septembre 687, Teodoro la 2-a, kiu post la morto de Johano la 5-a jam estis kontraŭpapo, denove pretendis sin papo. La arkidiakono Paskalo ankaŭ fariĝis kontraŭpapo. Teodoro okupis la Bazilikon de Sankta Johano en Laterano kaj Paskalo sieĝis la bazilikon. Ambaŭ akordigis kaj elektis Serĝion papo. Teodoro rezignis la papecon, sed Paskalo iris al Raveno kaj neniam rezignis kaj restis kontraŭpapo.
Kastelo de Seregélyes
La Kastelo de Seregélyes (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj Kastelo de Zichy-Hadik [ziĉi]) estas impona historia monumento en Hungario, en Seregélyes.
156879 Eloïs
156879 Eloïs estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de Saint-Véran sur la Pic de Château Renard en Saint-Véran (Hautes-Alpes, Francio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Eloïs Hernandez, filon de Anne Véronique kaj Michel Hernandez, tiu ĉi lasta estas unu el la malkovrintoj de la malgranda planedo.
Kastelo de Seregélyes
Konstruaĵo
La unuetaĝa klasikisma konstruaĵo situas sola en granda parko. Ĝi estas simetria kaj formas U-majusklon. En mezo de la fasado troviĝas la kvarkolona portiko kun la ĉefenirejo. Pli supre timpano estas videbla, en la timpano blazono estas.
Künzing
Künzing estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Deggendorf kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario, kaj je malgranda parto de sia teritorio limas je la rivero Danubo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La loĝloko fondiĝis de la romianoj, kaj loka historia muzeo informas pri la antikva parto de la komunuma pasinteco.
Kastelo de Seregélyes
Parko
Ankaŭ la parko estas protektata historia monumento.
Dumakula alaŭdo
La dumakula alaŭdo, Melanocorypha bimaculata, estas specio de birdo de la familio de Alaŭdedoj, kiu reproduktiĝas en varmaj kaj mezvarmaj landoj oriente el Turkio al Centra Azio. Ĝi estas la orienta similulo de sia proksima parenco, la stepalaŭdo.
Ĝi estas ĉefe migranta birdo, kiu vintrumas en nordorienta Afriko, amplekse el la Mezoriento al Pakistano, Barato kaj Tibeto. Tiu palearktisa birdo estas tre rara vaganto al okcidenta Eŭropo.
Temas pri granda, fortika alaŭdo, 16-18 cm longa, iomete pli malgranda ol la Stepalaŭdo. Ĝi esta nedistingebla specio surgrunde ĉefe striita brunece supre kaj blanke sube, kun nigra makulo ambaŭflanke de la kolo, kiel ĉe la parenca Stepalaŭdo, sed ne tiom markita nek larĝa kaj dividita en du diversaj horizontalaj linioj malantaŭen, kio nomigas la specion kaj en naciaj lingvoj kaj en Esperanto kaj en la scienca nomo, ĉar bimaculata signifas en la latina “kun du makuloj”. Krome ĝi havas blankan superokulan strion tre videbla inter la ruĝbruna krono kaj la bruneca vango, ankaŭ pli markita ĉe tiu ĉi specio ol ĉe tiuj de aliaj samfamilianoj. Estas ankaŭ du brunecaj strioj, unu el la beko al la okulo kaj alia sub la okulon, pli markita ol ĉe la Stepalaŭdo.
Dumfluge ĝi montras mallongajn mallarĝajn flugilojn, kiuj estas grizbrunaj sube, kaj mallongan voston kun blanka pinto, sed ne blankaj bordoj. La bildo de flugiloj kaj de vosto estas distingiloj de tiu ĉi specio disde la pli okcidentaj samfamilianoj.
La kanto estas kiel iom pli akra versio de tiu de la Stepalaŭdo.
Unikso
Unix (la angla elparolo:, varmarko: UNIX), en Esperanto kutime nomata Unikso estas portebla komputila operaciumo origine verkita de grupo de AT&T Bell Labs, inter aliaj de Ken Thompson kaj Dennis Ritchie.
Arminio Rothstein
Arminio ROTHSTEIN (naskiĝinta la en Vieno, mortinta la  samloke) estis aŭstra pentristo, pupfaristo, pupludisto, verkisto, scenariisto, magiisto kaj muzikisto. Inter 1968 kaj 1994 li deĵoris ĉe la porinfanprograma sekcio de ORF kie li elpensis elsendojn kaj mem prenis la rolon de la klaŭno Habakuk.
Unikso
La ĉefaj formoj konataj de Unix estas:
Arminio Rothstein
Vivo
Estante filo de juda advokato li ne pli rajtis frekventi gimnazion post Anschluss en 1938. Kontraŭ persekuto kaŝis sin la patro kaj li mem en kelo de Vieno. Post la Dua mondmilito li trapasis la abiturientan ekzamenon kaj laboris kiel magiisto Selim Arminian. Inter 1948 kaj 1953 li studis kune kun Arik Brauer, Friedensreich Hundertwasser kaj Ernst Fuchs ĉe Albert Paris Gütersloh.
Unikso
Historio
Thompson kaj Ritchie estis eltirataj el la devena kunlaborado MULTICS, post kiam la aparatoj de 1966 kaj 1967 malsukcesis subteni ĝin. Inspirite de sia laborado pri la projekto MULTICS (angle: MULTiplexed Information and Computing Service; Multipleksorita Informaĵa kaj Komputila Servo) je 1969 Ken Thompson verkis la unuan Uniksan sistemon en asembla lingvo por la komputilo Digital PDP-7.
Arminio Rothstein
Vivo
En 1955 li edzinigis la artstudentinon Ingrid Grundler-Klauhsecker (kiu pli malfrue famiĝis sub la artista nomo Ingrid Picca) kun kiu li kreis la unuajn marionetojn. Kiam en 1956 ekis pupa kabaredo por adoltoj ĉe ORF kun la teatraĵojn kiel Salome, Elis und Isabel, Bergwerk von Falun, Don Camillo und Peppone kaj Prominenz am Zwirn Picca kaj Rothestein kune ludis kun propre kreitaj marionetoj. Pri la pupeta produkto ankaŭ faritis dokumentato kiu ricevis premion.
Unikso
Historio
La nomo UNIX estis elektata kiel vortludo pri MULTICS, kiu implicas la anglan etendaĵojn "UNified Information and Computing Service" (Unuigita Informaĵa kaj Komputila Servo). Kiam Thompson kaj Ritchie ricevis atingon al PDP-11/20, ili reverkis la Uniksan sistemon en PDP-11-a asembla lingvo. Post ĉi tiuj unuaj versioj ili ricevis la sciadon de aliaj sciencistoj ĉe Bell Labs, ili kunlaboris (en 1972 ?) por reverki la operaciumon uzante la novan programlingvon C de Dennis Ritchie. Interese, AT&T provizis monon por la unua verkado pri la C-lingva versio por krei sistemon por elektronika dokumentado, ĉar operaciumo ne havis ĝian propran intereson por tiu, kiu posedis tiam la telefonan monopolon. Je 1973 kaj 1974 la Uniksa teamo sukcesis oferti bendojn, kiuj enhavis la novan operaciumon, al universitatoj por esploradaj celoj ĝis la Sepa Eldono. La Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley estis notenda pro uzo de Unikso kiel la centro de sia esplorado por operaciumoj kaj pro portado al ĉiuj el siaj minikomputiloj, inkluzive de la DEC PDP-11. Malgraŭ ke AT&T ĉesis disdoni la fonton por la Uniksa sistemo post la Sepa Eldono, Berkeley daŭre verkis tion, kio ekestis konata kiel "Berkeley Unix". Ĝi ofte egalis aŭ superis la kapablojn verkitajn de la teamo ĉe Bell Labs. Kiam Berkeley Unix iĝis sufiĉe matura, ĝi estis pakata kiel la Berkeley Software Distribution aŭ BSD (Berkeley-a Softvar-Disdonaĵo), kaj proksimume samtempe, kiam Bell Labs komencis paki la AT&T-an Uniksan sistemon kiel Sistemon V (kvin).
Arminio Rothstein
Vivo
En 1967 fondis Arminio Rothstein kun la dua edzino Lena Rothstein la teatron Arlequin-Theater ene de Mozart-kafejo apud Ŝtata Operejo de Vieno (strateto Maysedergasse).
Unikso
Historio
Ekde proksimume 1980, diversaj firmaoj komencis vendi komercajn disdonaĵojn de la Uniksa sistemo por siaj mini-komputiloj kaj laborstacioj. Kvankam iuj firmaoj elektis bazi siajn disdonaĵojn je AT&T-a Sistemo V, multaj el tiuj firmaoj dekomence uzis la BSD-version de Berkeley, ĉar ĝi havis interesajn pliboniĝojn.
Arminio Rothstein
Vivo
En 1971 elpensitis la koncepto por ginjola elsendo de ORF, Habakuks Kasperltheater. La unua pupteatraĵo Die verschwundenen Schuhe videblis en la 29.9.1971; Poste la serio alinomiĝis je Clown Habakuks Puppenzirkus. Ĉiun elsendon malfermis desegnaĵo de Winnie Jakob. Du el la tiamaj marionetludistoj estis la furorverkisto Thomas Brezina kaj la seksologo Walter Hoffmann. Fine Rothstein, en vestoj de klaŭno Habakuk, venigis la ginjolon antaŭ la scenejon por babaladi kun la publiko; la voĉo de ginjolo estis ventroparola.
Unikso
Historio
Ĉirkaŭ 1987 la AT&T-teamo decidis, ke ili normigos la Uniksan sistemon verkante Sistemon V Versio 4 (SVR4), kiu enhavis kaj normigis la ideojn uzitajn en ĉiuj el la diversaj disdonaĵoj. Spite de divido en la normiga laboro, kiu rezultis en la kreado de OSF/1, kiu estis uzata nur de unu firmao, la AT&T-teamo disdonis SVR4 je 1989. Data General estis la unua firmao, kiu uzis la novan operaciumon ĉe siaj AViiON-serviloj je 1990.
Arminio Rothstein
Vivo
Rothstein ofte uzis la magiformulon summ summ kaj kapablis ludi pli ol 30 muzikinstrumentoj (ofte nur po unu pecon). Kun la magiisto Bobby Lugano produktitis en 1979 de la infanlitenakompananta televidserio Betthupferl 40 numerojn sub la titolo Der Zauberkasten mit Bobby und Habakuk.
En la kuro de la tempo centoj da Betthupferl-oj elfaritis, por kiuj Rothstein skribis la scencariojn kaj liveris la necesajn pupojn.
Unikso
Historio
Ne longe post kiam Sun formaligis SVR4, AT&T vendis sian restantan intereson en la Uniksa sistemo kune kun la Uniksa Laboratorio al Novell. Tiutempe, Novell ektimis pro la eniro de Microsoft en la vendado de retaj komputiloj; firmaestroj kredis, ke la Uniksa sistemo estis ŝanco por malhelpi Microsoft. La Uniksa sistemo ne progresis ĉe Novell pro financaj problemoj de la firmao, ĉar la vendokresko estis limigita. Post kelka tempo Novell devis disvendi multe da siaj posedaĵoj inkluzive de la Uniksa sistemo por labori pri sia centra softvaro.
Arminio Rothstein
Vivo
En 1977 kreitis kune kun la aŭtoŝofora helporganizo ARBÖ la unusolan trafiklernteatron de Aŭstrio konsitante el homoj kaj pupoj. En la tuta lando estis miloj da didaktikaj enscenigoj ekz. en bazlernejoj. Sekvis gastludo en Bonn okaze de internacia trafikplisekurigada konferenco. En 2018 festis Das Puppomobil/Theater Arlequin kaj ARBÖ kune kun Allgemeine Unfallversicherungsanstalt (AUVA) la 40-an datrevenon fondiĝan.
Unikso
Historio
Unikso estis dividita en tri partojn, post kiam ĝi eliris el Novell. Post kelka tempo la restantaj laborantoj iĝis parto de la pli ampleksa firmao HP.
Arminio Rothstein
Vivo
Pli ol tri jardekoj instruis Rothstein en la lernejo Bundesgymnasiun XX ĉe Unterbergergasse (hodiaŭ nomiĝis tiu ĉi strato Karajangasse) je Vieno.
Inter 1955 kaj 1969 Rothstein estis ano de la framasonisma loĝio Freundschaft.
Famaj pupoj
Specialaĵo de Rothstein estis la faro de portretaj pupoj kiuj similegis al siaj vivantaj modeloj: ekz de. Bruno Kreisky, Josef Taus, Niki Lauda, Helmut Zilk, Ernst Wolfram Marboe, Anton Benya, Helmut Qualtinger, Fred Sinowatz, Karl Farkas, Ernst Waldbrunn.
Suvajk
Suvajk, laŭ aliaj literumoj as-Suwayq, as-Suwaiq, arabe: لسويق‎‎ estas marborda urbego kaj gubernia ĉefurbo en Omano. La loknomo arebe estas proksimume: bazarejo, ĉar longe tiu loko estas signifa loko por vendistoj. Nemirinde, la emblemo de la urbo estas dromedaro.
Geografio
Suvajk situas en nordorienta parto de la lando laŭ Persa Golfo. Sib (urbo) troviĝas 78, Suhar 91, Baŭŝar 103, Ibri 117, Maskato 120, Salala (Omano) 836 km.
Historio kaj ekonomio
Suvajk estis longe centro de merkato. Nuntempe oni okupiĝas ankaŭ pri terkultivo, helpe de irigacioj, de (bananoj, citronoj, mangoj, karotoj, ajloj, hordeoj, sorgoj, maizoj eĉ tritikoj). La urbego havas longan plaĝon.
Trafiko
Suvajk situas laŭ la marborda ŝoseo inter Maskato kaj Suhar.
Klimato
La klimato de Suvajk estas varma-dezerta. La temperaturo varias inter 14-45 °C. Inter marto kaj oktobro kulminas la varmo. Jare pluvas po 199 mm. La plej ofte en aprilo pluvas, en januaro ne pluvas aŭ apenaŭ pluvas iomete.
Arkeo de Noa
La arkeo de Noa estis laŭ la Genezo, malnova testamento de la Biblio, ĉapitroj 6 ĝis 9, floskapabla grandega "kesto" konstruita fare de la patriarko Noa por savi la homaron kaj la bestaron de la tutmonda diluvo. La vorto arkeo devenas de la latina arca (kesto).
Laŭ moderna skolo de la dokumenta hipotezo, tiu parto de la Genezo baziĝas je du malnovaj kvazaŭ sendependaj fontoj kaj atingis sian nunan formon nur dum la 5-a jarcento a.K.. Tiel klarigeblas konfuzaĵoj kaj ripetoj de la teksto, sed multaj ortodoksaj judoj kaj literalistaj kristanoj aŭ islamanoj malakceptas tiun analizon, afirmante ke ĉiu ŝajna strangaĵo racie klarigeblas.
La biblia rakonto de la arkeo de Noa similas multe al sumera mito de Gilgameŝ, kiu rakontas pri reĝo invitita de sia dio konstrui ŝipon por eskapi diluvon senditan de la dioj. Multaj aliaj kulturoj tra la mondo havas similajn legendojn.
Ekde la komenco de 18-a jarcento, evoluo de la biogeografio kiel naturscienco malpligrandigis iom post iom la nombron de subtenantoj de la litera interpretado de la aventuro de Noa. Tamen bibliaj literalistoj daŭre traveturas la regionon de la monto Ararato en nord-orienta Turkio, tie, kie la Biblio situas la surteriĝon de la arkeo.
La rakonto
Laŭ la ĉapitroj 6 ĝis 9 de la Genezo la rakonto de la arkeo de Noa ekas, kiam Dio observas la malbonecon kaj perversecon de la homoj kaj decidas faligi diluvon sur la teron por neniigi ĉian vivon " de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, kaj ĝis la birdoj de la ĉielo". Unu homo, Noa, tamen ŝajnas al Dio "virta kaj senmakula en sia generacio". Li estas elektita por supervivi kaj havi posteulojn. Dio do diras al Noa konstrui arkeon kaj donas jenajn detalojn: "Faru al vi arkeon el ligno gofera; apartaĵojn faru en la arkeo, kaj ŝmiru ĝin per peĉo interne kaj ekstere. Kaj faru ĝin tiamaniere: tricent ulnoj estu la longo de la arkeo, kvindek ulnoj ĝia larĝo, kaj tridek ulnoj ĝia alto. Fenestron faru en la arkeo, supre, kun la alto de unu ulno, kaj la pordon de la arkeo vi faros en la flanko; malsupran spacon, duan spacon, kaj trian spacon faru en ĝi."
En la sekvaj frazoj Dio diras al Noa ŝarĝi nutraĵojn en la arkeon kaj venigi kun si, siajn edzinon, filojn kaj bofilinojn, sen forgesi specimenojn de ĉiuj bestoj:
"Kaj la Eternulo diris al Noa: Eniru vi kaj via tuta familio en la arkeon, ĉar vin Mi vidis, ke vi estas virtulo antaŭ Mi en ĉi tiu generacio. El ĉiuj brutoj puraj prenu al vi po sep paroj, virbestojn kaj iliajn inojn; kaj el la brutoj, kiuj ne estas puraj, po du, virbeston kaj ĝian inon. Ankaŭ el la birdoj de la ĉielo po sep paroj, virbestojn kaj virinbestojn, por ke semo restu sur la tuta tero. Ĉar post sep tagoj Mi pluvigos sur la teron dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj, kaj Mi ekstermos de sur la tero ĉiujn ekzistaĵojn, kiujn Mi kreis."
Ĥatlon
Ĥatlon (taĝike Хатлон, en persa alfabeto ختلان) estas unu el la sume kvar provincoj (vilojat) de Taĝikio. La regiono situas en la sudokcidento de la ŝtato kaj ampleksas proksimume 24.800 km². Fine de la jaro 2006 2 519 600 loĝantoj vivis en la provinco, dum en 1989 estis nur 1 704 000 kaj en 2000 jam 2 151 000.
Arkeo de Noa
La rakonto
Kiam pretis la arkeo, Noe enarkeiĝis kun sia tuta familio kaj la bestoj kaj "en tiu tago disfendiĝis ĉiuj fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo malfermiĝis". La pluvo daŭre falis senĉese sur la teron dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj. Subakviĝis eĉ la plej altaj montaroj de pli ol dek kvin ulnoj. Ĉiuj vivuloj pereis, nur Noa kaj la arkeanoj supervivis.
Fine, post ĉirkaŭ 220-taga navigacio la arkeo surteriĝis sur la montoj Ararato kaj a akvoj refluis ankoraŭ dum kvardek aliaj tagoj antaŭ ol aperis la pintoj de la montoj. Noa tiam decidis sendi korvon, kiu "elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis forsekiĝis la akvo sur la tero". Poste Noa flugigis kolombon, kiu trovis nenian lokon por sidiĝi kaj revenis al li. Post sep aliaj tagoj oni provis denove kaj ĉifoje "revenis al li la kolombo en tempo vespera, kaj jen ĝi havis en sia buŝo deŝiritan folion de olivarbo" », kio montris al Noa, ke la akvonivelo fine malaltiĝis. Post semajno li denove flugigis la kolombon, kiu ne revenis. Tiu signo anoncis la finon de la elprovo: "Kaj Dio diris al Noa jene: Eliru el la arkeo, vi kaj via edzino kaj viaj filoj kaj la edzinoj de viaj filoj kune kun vi; ĉiujn bestojn, kiuj estas kun vi, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiuj rampaĵoj, kiuj rampas sur la tero, elirigu kune kun vi; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. Kaj eliris Noa kaj liaj filoj kaj lia edzino kaj la edzinoj de liaj filoj kune kun li. Ĉiuj bestoj, ĉiuj rampaĵoj, kaj ĉiuj birdoj, ĉio, kio moviĝas sur la tero, laŭ siaj familioj, eliris el la arkeo.".
Ĥatlon
La provinco sude limiĝas fare de la rivero Pjanĝ, kiu konsistigas la limon al Afganio. Okcidente la provinco limas al Uzbekio. En novembro 1992 la provinxo Ĥatlon reiĝis per kunigo de la du antaŭe sovetuniaj regionoj Kurgontepa Oblast kaj Kulob Oblast.
La loĝantaro precipe laboras en ŝtataj produktejoj - aparte en kotonokultivejoj kaj en bovobredejoj.
Arkeo de Noa
La rakonto
Noa multajn oferaĵojn prezentis al dio sur altaro konstruita tiucele. Kontenta pri tia agado, Dio decidis neniam plu malbeni la teron pro homoj, kaj neniam plu neniigi ĉian vivon tiel. Kiel simbolo de tiu promeso, Dio metis ĉielarkon en la nubojn kaj deklaris "kiam Mi venigos nubon super la teron, montriĝos la arko en la nubo; kaj Mi rememoros Mian interligon, kiu ekzistas inter Mi kaj vi kaj ĉiu viva ekzistaĵo el ĉiu karno.".
Materialo
La ligno uzata por konstrui la arkeon nomiĝas hebree גפר, gopher aŭ gofer, tradukita en la esperanta versio per ligno gofera. Neniu tia ligno aŭ arbo estas konata nuntempe.
La juda enciklopedio mencias, ke tiu esprimo estas tre verŝajne traduko de la babilona gushure iş erini, traboj de cedro, aŭ de la asira giparu, kanoj. La latina Vulgato tradukis en la 5-a jarcento kiel lignis levigatis, polurita ligno. La greka Septuaginto tute ne mencias specifan lignon, sed nur grandan ortangulan konstruaĵon, gudrita ene kaj ekstere. Malnovaj anglaj tradukoj, kiel la Versio Rajtigita de la Reĝo Jakobo, en la 17-a jarcento, tutsimple ne tradukas la esprimon.
Modernaj tradukoj ofte citas cipreson. Ties ligno rezistas akvon kaj estas tre longviva, kaj fenicoj kaj Aleksandro la Granda preferis ĝin por ŝipkonstruado. Sed la etimologa pravigo pro similaj fonemoj ne validas, ĉar la hebrea vorto por indiki cipreson, erez ja troviĝas en la Biblio.
Aliaj nuntempaj versioj proponas pinon. Eblas ankaŭ, ke tia ligno malaperis nun, aŭ ke la originala vorto perdiĝis tra la jarcentoj. Povas esti ke transskriberaro ŝanĝis originalan ligno kopher (ligno konifera) al ligno gopher. Neniu versio estas unuvoĉe adaptita ĝis nun.
Grandeco
Laŭ biblia raporto la arkeo estis 300 ulnojn longa, 50 ulnojn larĝa kaj 30 ulnojn altaj. Ulno reprezentas la distancon inter la kubuto kaj la ekstremaĵo de la fingroj. Se oni supozas ulnon je 44,5 centrimetroj (iuj opinias ke la antikva ulno mezuris 56 cm aŭ eĉ 61 cm), tiam la arkeo estis 133,5 metrojn longa, 22,3 metrojn larĝa kaj 13,4 metrojn alta. Ĝi mezuris do preskaŭ duonon de la oceana ŝipego Queen Elizabeth 2. Tia ŝipo estus la plej granda iam ajn konstruita ligna ŝipo. Laŭ iuj fontoj la ĉina admiralo Zheng He disponis komence de la 15-a jarcento ĝonkojn 122 metrojn longan, sed tio verŝajne estas troigo. La skuno Wyoming surakvigita en 1909 longis "nur" 107 metrojn kaj estas la plej granda ligna ŝipo iam konstruita kies ekzisto ne pridubeblas. Tiu ŝipo tamen bezonis ferajn trabojn por malhelpi misformadon kaj vapormaŝinajn pumpilojn por elĵeti la akvon enirintan en la ŝipon. Por klarigi la prodaĵon de Noa, iuj ne hezitas diri, ke li posedis teknikojn ankoraŭ ne konatajn en la 19-a jarcento.
La rilato inter longeco kaj larĝeco (6 al 1) estas ankoraŭ nuntempe uzata dum ŝipkonstruo. Tiel la arkeo havis kuntaran enan volumenon de 40.000 kubaj metroj. Tia ŝipo havus ĉirkaŭ la saman akvodelokigon kiel la 269 metrojn longa Titanic de la 20-a jarcento. Nenia ŝarĝŝipo de la antikvo estis komparebla al la arkeo laŭ grandeco. Laŭ la Biblio ĝi estis plifortigita ene de du aldonaj plankoj, disponis do de tri ferdekoj kun entuta areo inter 8.900 kaj 9.300 kvadrataj metroj. Fenestroj, kiuj altis 1 ulnon (tio estas ĉirkaŭ 0,45-0,60 m), estis faritaj supre kaj ĉeflanke troviĝis pordego.
Multaj debatoj ekzistas pri la afero, ĉu tia arkeo havis sufiĉe da spaco por ĉiu bestspecio kaj aldone por la nutraĵoj kaj dolĉa akvo. Iuj subtenas, ke ĝi estis sufiĉe granda por ĉiuj specioj, aliaj ke necesas kompreni "specion" kiel "familion", t.e. nur unu vira kaj unu ina besto de la "familio" felisedoj, kaj ne katojn kaj tigrojn kaj leonojn kaj panterojn ktp.
Loĝistiko
Laŭ biblia tradicio Noa estis elektita de Javeo kaj antaŭavertita. Li tiel savis per la memkonstruita arkeo sian okkapan familion - siajn edzinon, tri filojn (Ŝem, Ham kaj Jafet), ties edzinojn kaj sin mem, kaj ankaŭ multajn bestparojn el la diluvo. Post la diluvo la arkeo surteriĝis sur la monto Ararato.
Ankaŭ la solvo de la aventuro kaŭzas debatojn: kion manĝis la bestoj tuj post eliro el la arkeo? Kiel ili migris al siaj nunaj loĝlokoj? Interretaj paĝaroj, afirmante ke nenia ĉi problemo estas nesolvebla, proponas la plej diversajn respondojn..