cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Károly Palczer
Biografio
Károly Palczer akiris diplomon pri franca lingvo en Universitato Bolyai de Kluĵo. En 1958 oni arestis lin en Miercurea Ciuc kaj kondamnis lin al 15 jara deviglaboro, ĉar li kiel klasestro ne denuncis siajn lernantojn, kiuj legis al li siajn poemojn. Li liberiĝis en 1964 laŭ amnestio. Oni ne lasis lin instrui longtempe. Inter 1970–1972 li instruis en Sânmartin (Harghita), inter 1972–1974 Leghia, de 1974 ĝis 1989 en Aghireșu.
Leno-Tungusa naftogasa provinco
Naftogasaj minejoj
Elminigado de gaso okazas malgrandskale en Irkutska provinco kaj Jakutio.
Soportújar
El la 1950-aj jaroj ekis amasa elmigrado al Barcelono, Bilbao, Germanio kaj Francio, esence, pro kio la loĝantaro forte malpliiĝis: en 1950 estis 837 loĝantoj, sed en 1975 apenaŭ 200 (Fonto: INE). Inter 1950 kaj 1980, Soportújar perdis du trionojn el la loĝantaro. El la 1980-aj jaroj Soportújar plibonigis la vivkondiĉojn kaj ekrevenis kelkajn elmigrantojn. Ekde tiam, la loĝantaro, kvankam maljuniĝinta, restas stabila aŭ malpli malaltiĝinta. Aktuale oni promocias la progreson de la rura turismo pere de la Projekto Embrujo, kaj de la piedirado. En la lastaj jardekoj setliĝis en la municipo britoj kaj germanoj —inter aliaj—, pro kio stabiliĝis la loĝantaro. Krom la belaj pejzaĝoj, estas centro de budhismo.
La urbestroj estas maldekstraj.
Maurepas (lago)
Maurepas (Lake Maurepas, Lac Maurepas) estas saleta lago en sudorienta Luiziano. Ĝi konektiĝas kun Pontchartrain tra la pasejo Manchac, mallarĝa akva filmo. Urbo Manchac, Luiziano estas laŭ la orienta rando de la lago ĉe pasejo Manchac.
La lago estas nomita pro Jean-Frédéric Phélypeaux, comte de Maurepas, franca ŝtatisto.
Doug Casey
Douglas R. Casey, mallonge Doug Casey, estas usona investoro, financa analizisto kaj verkisto. Li estas la fondinto kaj prezidanto de la firmao Casey Research, provizanto de per abonoj pagitaj informilaj servoj, en kiuj adoptas liberecanan aŭ libertarianisman vidpunktojn kiel la pravigo por la aĉeto de alte spekulativaj akcioj de relative malgrandaj entreprenoj (angle microcap stocks), valoraj metaloj kaj aliaj investoj. Casey eldonas la monatajn investajn informilojn The International Speculator kaj The Casey Report.
Casey kontribuas siajn opiniojn al diversaj retejoj kiel WorldNetDaily, LewRockwell.com kaj en la usona liberecana publikaĵo Libery ("Libereco").
En 1968 li diplomiĝis en Universitato Georgetown, altlernejo en la samnoma centra kvartalo de Vaŝingtono.
NGC 1589
NGC 1589 (aliaj indikoj — PGC 15342, UGC 3065, MCG 0-12-38, ZWG 393.30) estas galaksio en konstelacio Taŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sant Martí (Metroo de Barcelono)
Sant Martí estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Serpentkukumo
La serpentkukumo estas frukto, kiu estas manĝata krude kiel salato. La planto estas speciala kultivargrupo de la ordinara kukumo  Cucumis sativus, kiu estas kultivita jam pli ol 3000 jaroj. Kompare al la ordinara kukumo la serpentkukumo estas multe pli longa kaj granda. la hodiaŭ kultivitaj serpentkukumoj nur havas inan floron. Por la kresko de la frukto ne necesas polonigadon kaj fekundadon. La flavaj kaj blankaj kukumoj ja havas virajn kaj inajn florojn.
La genaro de la kukuma planto estas dokumentita kaj ampleksas  25.000 genoj.
Kultivado
La planto estas grimpoplanto kun ĉiroj, sed ĝi povas kreski ankaŭ horizontale kaj povas esti kultivata surgrunde. Ofte la plantoj estas kultivataj en plantdomoj. Tie la plantoj povas grimpi ĉe ŝnuroj. Post la florado la fruktoj bezonas ĉirkaŭ 10 ĝis 14 tagoj por ricevi la rikoltpezon de 400 ĝis 450 gramoj. Dum la tuta jaro oni povas rikolti serpentkukumoj el vitrodomoj. Oni plantas kaj rikoltas tri kulturojn po jaro.
La frukto estas rikoltata kiam ĝi estas abkorau melhelverda. Maturaj fruktoj fariĝas flavverdaj kaj ne plu estas vendeblaj..
Utiligado
La serpentkukumoj estas manĝatajen salatoj. Ili ankaŭ povas esti brezita kaj farĉita kun Viandhaketaĵo. La greka dzadziko enhavas kukumoj. Ĝi konsistas el dika greka aŭ bulgara jogurto, ajlo, salo kaj kukomoj.
Enhavosubstancoj
La serpentkukumo enhavas antaŭ ĉio akvo kaj malmulte da nutraj elementoj. 100 gamoj de freŝa kaj nesenŝeligita frukto enhavas:
Akira Yoshida
Akira Yoshida (吉田 晃, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Nagoya Grampus.
Saint-Marcel-lès-Valence
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane Droma, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes, okcitane Auvèrnhe Ròse Aups). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la.
Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Ĝiaj loĝantoj franclingve nomiĝas saint-marcelois.
Hue de Rotelande
Hue de ROTELANDE estis grava kimra-normanda poeto verkanta en la Malnovfranca lingvo en la fino de la 12-a jarcento.
Vivo
Li estis kleriko kaj naskiĝinto de Rhuddlan. Li verkis en Credenhill, Herefordshire. Gilbert de Monmouth Fitz Baderon, nepo de Gilbert Fitz Richard, estis lia patrono.
Verkoj
Liaj verkoj estas Ipomedon kaj Protheselaus, du longaj metrikaj romancoj el la 1180-aj jaroj de pli ol 10,000 linioj, en oksilaboj. La nomoj, fine, estis el la mez-jarcenta Le Roman de Thèbes; la romancoj estas lokitaj en Italio. Protheselaus estis konsiderita malbona pro ĝia manko de rakonto. La rakonto priskribas la vojaĝojn de la heroo post kiam li aŭdis, ke Medea forĵetis lin kiel admiranton. Li riskas morton, servas en la kortego de Medea kaj estas enkarcerita, sed li finfine estas rekunigita kun Medea kaj ili geedziĝas.
Torchiara
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaras la komunumoj Agropoli, Laureana Cilento, Lustra, Prignano Cilento kaj Rutino.
Hue de Rotelande
Verkoj
Pluraj mez-anglalingvaj tradukoj (Ipomadon, citita kiel Ippomedon en The History of English Poetry de Thomas Warton) estis faritaj
16-jarcenta traduko The Life of Ipomydon estis farita de Robert Copland kaj presita de Wynkyn de Worde.
Langenlonsheim
Langenlonsheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Kalvinana preĝejo (Tarpa)
La Kalvinana kirko estas religia Monumento historia en Hungario, en grandvilaĝo Tarpa.
Historio
Dokumento mencias jam katolikan preĝejon dediĉitan al Sankta [[Andreo en 1332. En la 16-a jarcento la loĝantoj prenis la kalvinismon, samtempe li akiris la kirkon. En 1782 estis farita la ligna plafono, sed la pentrado okazis nur en 1903. En la 1790-aj jaroj la konstruaĵo kaj la fenestroj estis pligrandigitaj, ankaŭ granda kvadrata turo estis konstruita. Inter la navo kaj la sanktejo oni kreis unuecan ĉambron. En 1881 fulmo trafis la turon. La sekva trakonstruo okazis en 1812. La turo estis videbla laŭ la nuna formo ekde 1943. Arkeologoj trovis freskojn en 1981 el la 15-a jarcento.
Konstruaĵo
La kirko situas sola en korto. En la fasado meze la turo reliefas. La pordo estis farita el kverko, kiu restis origina kaj ĝi estas la sola restinta pordo en la Granda Hungara Ebenaĵo. Interne la baroka galerio estis faritra en la 18-a jarcento.
Fu Linguo
Fu Linguo (符林国) estas estinta generalmajoro en la Popola Liberiga Armeo de Ĉinio. Li iĝis membro de la armeo je 1981 kaj atingis la rangon de generalmajoro je Julio 2010. En Majo 2014 li estis metita sub enketo per la armea kontraŭkorupta agentejo. Li antaŭe servis kiel vicstabestro de la PLA-a departemento de ĝenerala loĝistiko. Li foje funkciis kiel la sekretario de Liao Xilong, dum Liao estis ĉefo de la departemento.
17140 Yangkevin
17140 Yangkevin estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Eduard Capdevila i Buil
Eduard CAPDEVILA I BUIL, kataluno, presisto. Nask 9-a de junio 1906 en Barcelona. Esperantisto de 1921. Prezidanto de loka EG. Kas. kaj sekr. de KEF, afergvidinto de K-a Antologio, red. de K-a Esperantisto depost 1931. Ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio.
17140 Yangkevin
Nomo
Ĝia nomo honoras Kevin G. Yang, finaliston en 2020 de la Regeneron Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri materiala scienco. Li estis lernanto ĉe la Fairview High School, Boulder (Koloradio).
Kantono Cortland
La kantono Cortland - angle Cortland County - estas kantono de Usono en la subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi fondiĝis en la jaro. Laŭ la stato de la censo en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kantona ĉefurbo estas Cortland.
Uragano Agnes
Uragano Agnes estis la unua nomita ŝtormo kaj unua uragano de la uragana sezono en 1972. Ĝi trapasis Jukatanon kaj poste malrapide iris orienten kaj aperis en la okcidento de la Kariba Maro la 15an de junio. Post iri norden kaj pasis ĝuste okcidente de Kubo la 17an de junio. La venontan tagon la ŝtormo intensiĝis sufiĉe por esti suprengradigita la Uragano Agnes. Post iri norden, la uragani finfine venis al tero ĉe Panama City, Florido, fine de la 19a de junio. Post moviĝi internen, Agnes rapide malfortiĝis kaj estis nur tropika depresio kiam ĝi eniris en Georgio.
Marstelo
Marsteloj (Asteroidea) estas plataj kaj multfoje stelformaj (5-pintaj) bestoj. Ili grandas de kelkaj cm al kelkdek cm. Ilia korpo konstruiĝas el centra disko kaj brakoj. La disko kaj brakoj tre varias je grando. Ili havas kalkajn skeletojn. La buŝaperturo situas ventre. Sur la ventra flanko troviĝas ankaŭ a t.n. ambulakraj piedetoj kun adheraj disketoj en 2 aŭ 4 vicoj. Ili estas unuseksaj bestoj kun ekstera fekundigo.
Ili aperis unuafoje en la ordovicio.
Pomorie
Pomorie (en bulgara Поморие, "ĉe la maro") estas urbo kaj ĉe marbordo feriejo kaj banloko en sudorienta Bulgario, situanta sur mallarĝa rokeca duoninsulo en la Golfo de Burgas Bay en la sudo de la Bulgara Nigramara Marbordo.
Ĝi situantas en la provinco Burgas, 20 km el la urbo Burgas kaj 18 km el la feriejo Slanĉev Brjag. La salenhava laguno lago Pomorie, nome la plej norda el la lagoj de Burgas, kuŝas en la tuja proksimeco. La urbo estas la administra centro de la samnoma municipo Pomorie.
Pomorie estas antikva loĝloko kaj nune grava turisma alirejo. En en la urbo vivis. Ĝi kuŝas ĉe.
Bluebird
BLUEBIRD estas kriptonimo por la mensokontrola programo de CIA, kontinuanta de 1951 ĝis 1953. Dum tiu tempo, la CIA kondukis eksperimentojn per psiĥiatroj. La eksperimentoj havis diversajn celojn ekz. kreo de nova idento, imito de amnezio, apliko de hipnozo, kreado de falsaj memorioj, multoblaj personecoj.
La esploroj entenis ankaŭ uzon de cerboelektrodoj en personoj kaj kontrolon de ilia konduto dum la eksperimentoj.
Orientita grafeo de de Bruijn
La orientita grafeo de de Bruijn B(n, m) estas orientita grafeo kies verticoj estas ĉiuj eblaj vortoj de longo m-1 de alfabeto de amplekso n.
B(n, m) havas n^{m} laterojn respektivaj al ĉiu eblaj vortoj de longo m de alfabeto de amplekso n. La latero konektas la verticon  al la vertico.
Itala konkero de Brita Somalilando
La Itala konkero de Brita Somalilando estis parto de la Orientafrika Kampanjo (1940–1941), kiu okazis en aŭgusto 1940 inter la metropolaj fortoj de Italio, Eritreo kaj Somalio de Faŝisma Italio kaj de britaj, komunumaj kaj Somaliaj neregulaj fortoj. La Itala ekspedicio al Brita Somalilando intencis ekspluati la movebleon kaj rapidon sed tio estis malhelpata de la malfacila somalia tereno, pluva vetero kaj de la brita defendo de la kolonio, partikulare en la Batalo de Tug Argan (11a–15a de aŭgusto).
Italaj atakoj havis la avantaĝon de artilerio kaj la nombrosuperitaj britaj, komunumaj kaj imperiaj fortoj estis laŭgrade elĉeritaj kaj malrapide flankigitaj ĝis la restantaj fortifikitaj altaĵoj estis vundeblaj kaj kaptitaj iompostiome. Post la malvenko de kontraŭatako al la Mirgo Trapasejo, la loka komandanto, Major-Generalo Reade Godwin-Austen havis malmultajn homojn por elteni la situacion kaj defendi eskapejon; tiel li ricevis permeson retiriĝi al Berbera.
La Britoj klopodis ariergardan agadon en Barkasan la 17an de aŭgusto kaj poste retiriĝis post malheliĝo, sed la improvizita evakuadorezultis pli bone ol atendite kaj ankaŭ la dua blokadpozicio en Nasijeh estis abandonita. La Itala antaŭeniro estis bremsita ĉar la ŝoseoj estis enkotigitaj pro pluvoj kaj la aerodromo ĉe Berbera estis neatendite protektita de soldataro, kio malebligis atakon. La Brita malvenko estis polemika kaj okazigis malbonigon de la rilatoj inter Generalo Archibald Wavell, la area komandanto, liaj subuloj kaj la ĉefministro Winston Churchill.
La Italia konkero de Brita Somalio estis la ununura italia venko kontraŭ la aliancanoj sen helpo de germanaj trupoj en la Dua Mondmilito. Marte de 1941, Brita Somalilando estis rekaptita de Britio kaj de la komunumaj fortoj dum la "Operation Appearance" (Operaco Apero). La fina restaĵo de italia gerila movado pludaŭris reziston en Brita Somalio ĝis somere de 1942.
Universitato de Oklahomo
La Universitato de Oklahomo, (University of Oklahoma), estas publika universitato situanta en Norman, en la usona ŝtato de Oklahomo. Estas ĉirkaŭ 30,000 studentoj kaj ĉirkaŭ 3,000 dungitoj. Fondita en 1890, ĝi estis jam ekzistinta en la Oklahoma Teritorio ĉe Indiana Teritorio dum 17 jaroj antaŭ ambaŭ iĝis la ŝtato de Oklahomo.
Halliburton
Kapitalismo > Listo de firmaoj
Vidu ankaŭ Richard HalliburtonHalliburton Energy Services estas internacia firmao (korporacio), lokita en Houston (Teksaso), en la Usono kaj ĝi estas la 2-a plej granda naftokampa priserva firmao post Schlumberger Limited. Ĝi fondiĝis en 1919, la firmao unuavice okupiĝis pri energia kaj nafta industrioj, sed ankaŭ en aliaj kampoj. Ties ĉefbazo estis tiam en Dallas (Teksaso), sed ĝi translokiĝis en 2003 al Houston. Halliburton havas pli ol 115,000 laboristojn en pli ol 100 landoj.
Gvidanto de la firmao estis usona vic-prezidento Dick Cheney inter 1995-2000.
McQueeney
McQueeney estas rezervujo sur rivero Guadalupe je 5 mejloj (8 km) okcidente de urbo Seguin en departemento Guadalupe en Teksaso en Usono. La rezervujo estis formita en 1928 per konstruado de akvobaraĵo por provizi akvoelektron al la areo.
4611 Vulkaneifel
4611 Vulkaneifel estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Michael Geffert elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la distrikto Vulkaneifel, en regiono de Germanio karakterizata de freŝdata vulkana aktivo.
Flugpilkada Federacio de Ĉilio
La Flugpilkada Federacio de Ĉilio (Federación de Voleibol de Chile) estas la nacia organizaĵo pri flugpilkado en Ĉilio. La asocio reprezentas kaj la viran nacian teamon de flugpilkado kaj la virinan nacian teamon de flugpilkado.
Esperanto en nacilingvaj tekstoj
Aparte interesaj estas unuflanke subtenaj kaj laŭdaj mencioj de Esperanto kaj aliflanke malveraj asertoj pri Esperanto kaj misfamigoj. Malpli gravaj estas simplaj priskriboj de konataj faktoj. Ĉiuokaze, tiuj mencioj atestas pri ĝenerala kono (almenaŭ pro la ekzisto) de Esperanto, kaj kio ne mankas estas la plej bazaj ideoj: ke temas pri artefarita internacia lingvo kun elementoj de aliaj.(Ordigo laŭ originalaj lingvoj kaj jaroj de eldonado)
Verkoj en la ĉina
Esperanto estas menciita en libro de Xiao Hong: 马伯 乐 (Ma Bole, en angla traduko Ma Bole’s Second Life) el la jaro 1940
La libro estis ankaŭ jam tradukita en jenaj lingvoj:
Pliaj kolektoj
Laŭdire en CDELI en La Chaux-de-Fonds ekzistas kolekto pri tiaj tekstoj.
Claude Nourmont proksimume en la okdekaj aŭ naŭdekaj jaroj kompilis liston pri mencioj de Esperanto ĉefe en romanoj.
Artikolon pri veraj kaj malveraj asertoj de lingvistoj pri Esperanto publikigis Lu Wunsch-Rolshoven en la jarlibro 2018 de la germana Gesellschaft für Interlinguistik; germana originalo, angla traduko.
Vidu ankaŭ
(angla) Esperanto en populara kulturo (ankaŭ ligilo al versio en la belorusa, rusa kaj korea)
Esperanto-kulturo
Esperanto (ligiloj)
Kontraŭesperantisto
Eksteraj ligiloj
Por trovi menciojn de Esperanto en libroj: Libroserĉo de Google, disponebla ekz. en la angla, franca, germana, hispana, itala, rusa
Pep Ventura (Metroo de Barcelono)
Pep Ventura estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Barcelono, situanta en Badalona.
Ĉkalovskaja (metrostacio en Jekaterinburgo)
Ĉkalovskaja (Чкаловская) estas stacio de la Metroo de Jekaterinburgo sur la 1-a linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Jekaterinburgo.
Sorvilán
Sorvilán estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la orienta parto de la marborda komarko Costa Granadina. Borde de la Mediteranea Maro, tiu municipo limas kun Polopos, Torvizcón, Albondón kaj Albuñol. En 2016 estis 555 loĝantoj.
La municipo sorvilana enhavas la domarkernojn Sorvilán, Alfornón, Melicena kaj Los Yesos.
Post la forpelo de la moriskoj, la reloĝigo estis farita de malnovaj kristanoj el la nordo, kiu forigis la kverkarojn por la kultivo de vitoj.
Nun la urbestroj estas maldekstraj.
Theodor Baillet von Latour
Theodor Graf Baillet de LATOUR (15-an de junio 1780 en Linz - 6-an de oktobro 1848 en Vieno) estis aŭstra oficiro kaj politikisto.
Stefan Dymiter
Stefan Dymiter, pseŭdonomo Cororo (naskiĝis la 5-an de majo 1938 en Płonna (distrikto Sanok), mortis la 26-an de oktobro 2002 en Krakovo) estis cigana violonisto-virtuozo, memlernanto.
Theodor Baillet von Latour
Latour devenis el malnova nobla familio kaj estis filo de Maximilian Graf Baillet von Latour (1737-1806), marŝal-leŭtenanto kaj pezidanto de la kortega milita konsilio. Li elstaris dum la liberiga milito, en 1815 iĝis generalmajoro. Li estis kavaliro de la ordeno Maria Terezia. Ekde aprilo de 1848, li estis milita ministro en la konstitucia registaro de Aŭstrio.
Stefan Dymiter
Vivo
Kiel infano Dymiter perdis vidkapablon, oni devis ankaŭ amputi al li piedojn. Unu el la plej famaj strataj muzikistoj. Kunlaboris kun Krakova kabaredo Piwnica pod Baranami. Honorigo de lia talento estis invito al koncerto en Krakova Filharmonio, kie ravis kritikistojn pri sia ludo. La muzikisto estis entombigita en Kowary.
Nomon de la virtuozo havas festivalo de etna muziko „CORORO – Festiwal Etno im. Stefana Dymitera”, kiu de 2012 okazas en Kowary.
Theodor Baillet von Latour
Latour volis apogi la taĉmentajn militirojn de la kroata nobelo kaj aŭstra generalo Joseph Jellačić kaj sendi al li Vienan batalionon, kiu devis batali kontraŭ la Hungara revolucio de 1848. Ribelaj grupoj de la viena loĝantaro volis tion obstakli kaj sturmis la militan ministerion, kie Latour estis linĉita kaj poste pendigita je strata lanterno.
La atako de la 6-a de oktobro kondukis al foriro de la imperiestra kortego el Vieno kaj signis komencon de la Viena oktobra revolucio de 1848.
Unu jaron post lia linĉado okazis la ekzekuto de la 13 martiroj de Arad kaj la hungara ĉefministro Lajos Batthyány, intence datumita je la 6-a de oktobro.
Giorgio Canuto
Giorgio CANUTO [kanuto] (naskiĝis la en Torino, mortis la ) estis itala esperantisto, d-ro med. kaj jura, universitata profesoro de jurmedicino en Torino. Prezidanto de UEA 1956 ĝis 1960, mortis dum la ofico. Laŭ li estas nomita la Fondaĵo Canuto de UEA, kiu ebligas membrecon al homoj en ekonomie malfortaj landoj.
Canuto interesiĝis pri Esperanto ekde 1925 kaj komencis sian agadon per instruado kaj prezidanto de la loka grupo. De 1928 li estis vicprezidanto de Itala Esperanto-Federacio (IEF). Li akcelis la kunlaboradon de gvidantaj italaj Esperantistoj. En 1929-30 li instruis per radia kurso (Torino). Li estis membro de la reorganiza komitato de Universala Esperanto-Asocio (UEA), Parizo, 1932.
Dum la Universala Kongreso (UK) en Kopenhago (1956) li estis elektita prezidanto de UEA kaj konfirmita dum la UK 1959 en Varsovio.
Canuto verkis propagandajn artikolojn kaj sciencajn studojn en Internacia Medicina Revuo kaj Scienca Revuo. De 1929 (UK en Budapeŝto) li regule prelegis pri sia fako en la Someraj Universitatoj de la kongresoj.
Anna Báthy
Anna Báthy naskiĝis, kiel Stampf Anette la 1901 en hugara urbo Beregszász (nuntempa Berehove en Ukrainio). Ŝi mortis la 1962 en Budapeŝto.
Biografio
Anna Báthy frekventis muzikan ĉeflernejon en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian karieron en 1927 en Teatro Erkel. Post 2 jaroj ŝi aliĝis al Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi ofte gastroladis ekzemple en Vieno, Barcelono, Hamburgo, Salzburg, Parizo, Bruselo, Munkeno, Florenco, Bayreuth. Ŝi dufoje edziniĝis. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1954, en 1950 alian premion.
Prajo
Prajo, en aliaj lingvoj Praia (esperante "Plaĝo") estas ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Kabo-Verdo.
Situo
La ĉefurbo situas sur la plej granda insulo Santiago de la lando. Ĝi havas 2 partojn: marbordo kaj altebenaĵo nomata Plato.
Historio
La komunumo Praia de Santa Maria fondiĝis en 1615. Tiutempe ĝi estis nur haveno, kie la komercistoj kaj ŝipistoj evitis pagon de la doganoj. Tial la loko tre prosperis. Ĝi iĝis ĉefurbo ekde 1770, ricevinta rangon urbo nur en 1858.
Pita kormorano
La Pita kormorano (Phalacrocorax featherstoni), konata ankaŭ kiel Pitinsula kormorano aŭ Pita tufkormorano estas birdospecio de la familio de kormoranoj nome Falakrokorakedoj. Ĝi estas endemia de Novzelando nome el la Pitt-insulo el la Chatham-insularo. Ties natura habitato estas malferma maro kaj rokaj bordoj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.
Tiu reprezentanto de la tufkormoranoj de la Ĉathama Grupo estis malkovrita de H.H. Travers en 1871. Buller dediĉis la specion al Dro. Featherston, Superintendanto de la Provinco Velingtono tiam, kio aperas en la latina scienca nomo.
Ŝajne ĝi estis neniam komuna specio, kaj estis klasita kiel Preskaŭ Formortinta en 1905. La Departamento de Konservado havas Rekuperan Planon por tiu birdo.
Membroj de la kormorana familio apartenas al tri grupoj, baze sur la koloro de ties piedoj: nigraj, flavaj aŭ rozkolorecaj. For de Novzelando, la nigrapieduloj estas pli bone konataj kiel kormoranoj. La Pita kormorano apartenas al la flavpieda grupo.
Distrikto Lubartów
Distrikto Lubartów - pole powiat lubartowski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Lublinio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Lubartów. Fine de en la distrikto vivis.
Dua mondmilito
La 25-an de oktobro 1942 germanaj ĝendarmoj pendumis en Przypisówka, proksime al Lubartów, 5 personojn suspektitaj pri partizana agado.
László Horváth (moderna pentatlonisto)
László Horváth [lAslO horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Horváth László estas hungara moderna pentatlonisto, olimpiano, trejnisto.
László Horváth naskiĝis la en Csorna.
Biografio
Edzino de Horváth naskis dufoje, baldaŭ Horváth vidviĝis.
Sporta kariero
László Horváth ekde 1957 estis naĝisto en ĉefurba sportklubo, ekde 1964 moderna pentatlonisto en alia sportklubo. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1968-1977 individue aŭ teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun arĝenta medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1979 li estis la dua same teame. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1980, poste li estis trejnisto.
Kerkopoj
Kerkopoj  (helene Κέρκωπες', latine Cercopes) ) estas figuroj en la helena mitologio. En iuj mitoj ili estas prezentataj kiel du fratoj nomataj Olo kaj Eŭribalo, iam Dilo kaj Tribalo. Iliaj gepatroj estas sciigataj Tejo kaj Okeano. Ili aperis kutime en Eŭbeo aŭ en Termopiloj.
Tiuj ĉi arbaraj kreaĵoj onidire provis trompi Zeŭson kaj tiu metamorfis ilin en ŝtonojn, laŭ aliaj versioj en pigmeojn aŭ simiojn.
Kerkopoj ne estis mavaj estaĵoj, pli eble malicaj, trudemaj kaj arogantaj gnomoj. Kiam ili renkontiĝis kun heroo Heraklo, ŝtelis dum lia dormo de li batalilojn. Kiam li pretiĝis puni ilin, tiuj grimacis sin tiel longe, ke li fine ne povis koleri kontraŭ ili kaj ilian kuraĝon prenis ridante.
NGC 1590
NGC 1590 (aliaj indikoj — PGC 15368, UGC 3071, IRAS04284+0731, MCG 1-12-8, 2ZW 13, ZWG 419.14, KUG 0428+075) estas galaksio en konstelacio Taŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Opština Debar
Opština Debar estas unu el la 80 komunumoj de Norda Makedonio. En 2002 loĝis ĉi tie 19 542 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas la urbo Debar.
Loko, priskribo
Opština Debar situas en la Sudokcidenta regiono. Ĝia suma areo estas 145,67 km².
La rivero Crni Drim fluas tra la teritorio de sudo al nordo. La rivero Radika, kiu fluas de la nordoriento, enfluas ĝin proksime al la urbo Debar. Digo estas konstruita ĉe la rivero Crni Drim, super kiu kuŝas la lago Debar.
La orienta kaj sudorienta parto de la komunumo situas en la montoj Stogovo. La alteco de la areo estas ĉirkaŭ 450 m en la nordokcidento ĝis pli ol 2200 m en la oriento.
La vojoj R1201 kaj R 1202 pasas tra la komunumo.
La komunumo konsistas el la urbo Debar kaj aliaj 17 vilaĝoj: Banište, Bomovo, Gari, Gornji Kosovrasti, Donji Kosovrasti, Konjari, Krivci, Mogorče, Osoj, Otišani, Rajčica, Selokuće, Spas, Tatar Elevci, Trnjanić, Hame, Džepište.
Najbaraj komunumoj estas:
Opština Mavrovo kaj Rostuša en la nordoriento, Opština Drugovo en la sudoriento, Opština Centar Župa en la sudo. Okcidente estas la ŝtata limo kun Albanio.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 19 542 homoj.
El tiuj: 2.684 turkoj (11,0%), 3.911 makedonoj (18,8%), 11.348 albanoj (62,2%), 1.080 ciganoj (6,3%) kaj aliaj.
Laŭ religio: La plimulto islamanoj.
Referenco
Statistikoj: https://www.citypopulation.de/php/northmacedonia-admin.php
http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
Yuki Yamamoto
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Gamba Osaka.
Patrino Tero
Ekzemplo de tiu kultado troviĝas en la kulturoj de Sud-Ameriko, kie indiĝenaj popoloj parencaj aŭ samepokaj de la keĉuoj kaj ajmaroj, daŭre kultas la grandan diinon Paĉamama; grava kulto ekzistanta en Ekvadoro, Peruo, Bolivio, la nordokcidento de Argentino, nordo de Ĉilio kaj kelkaj regionoj de Kolombio. La kulto al Paĉamama estas amasa en la kamparo kaj malgrandaj vilaĝoj kaj urboj. Alia simila ekzemplo troveblas en la kulturo de la mapuĉoj, tra la Ñuke Mapu (‘Patrino Tero’ en la mapuĉa lingvo); kvankam ĝi ne estas la ekzakta ekvivalento al la «diino patrino », ĝi estas malsama koncepto kaj eĉ pli ampleksa, ĝi estas la «Mapuĉa Mondo» en la kosmografio kaj la interreago de la mapuĉo en ĝi.
Mezzano (lago)
La lago havas cirklan geometrian formon, tipan por krateraj lagoj. Ĝia surfaca areo estas 475000 m², la alto de ĝia surfaco estas 452 m kaj ĝi havas perimetron de 2516 m.
Ordovicio
Ordovicio estas la 2-a epoko de la paleozoika erao, kiam aperis la senmakzelaj fiŝoj (prafiŝoj), cefalopodoj (naŭtiloj). Ĝi daŭris de 488 ĝis 444 milionoj da jaroj. Ĝi entenas tri sinsekvajn periodojn : Frua Ordovicio, poste Meza Ordovicio kaj fine Malfrua Ordovicio. Ĝin sekvis silurio.
Karbeno
Karbeno estas molekulo enhavanta neŭtran karbon-atomon kun valento du kaj du neligitaj valentelektronoj. Karbenoj estas tre reakciemaj specoj en organika kemio kaj povas esti ekstreme malstabilaj. La alta reakcieco de la molekulo estas atribuita al la fakto, ke la komponaĵo prezentas specon mankantan elektronojn kun du nekonektitaj elektronoj en la karbono. La ĝenerala formulo estas R-(C:)-R' aŭ R=C:, kie R estas alkilo aŭ hidrogenatomoj. La termino "karbeno" povas ankaŭ referi al la plej simpla kaj plej ofta kombinaĵo H2C:, ankaŭ nomita metileno, la antaŭaĵa hidrido el kiu ĉiuj aliaj karbenaj kombinaĵoj estas formale derivitaj. Ankaŭ ekzistas reakciemaj neorganikaj specoj kun granda simileco al karbenoj.
Formaldehido povas esti konsiderata aŭ kiel karbeno (kun sia hidrogenaj ligoj) aŭ kiel aldehido (kun sia duobla ligo al oksigeno).
Iaj karbenoj estas stabilaj kaj nomitaj persistaj karbenoj, kiel tiuj formitaj el derivaĵoj de imidazolino.
Komora lingvo
La komora ekde jarcentoj skribiĝas per la araba alfabeto. Dum la lastaj jardekoj ekzistas streboj interkonsenti pri unueca transskribo al la latina alfabeto.
La komora proksime parencas al la svahila lingvo kaj kompare al tiu estas multe pli forte influita de la araba lingvo. Ĉar la Komoroj tra multaj jarcentoj estis ripete vizitataj de maristoj el multaj nacioj, krome ekzistas multaj vortoj prenitaj el la persa, portugala, malagasa, angla kaj franca lingvoj.
Ĉiu insulo havas sian propran dialekton:
La komora ankaŭ estas la lingvo de la nacia himno de la Komoroj - Udzima wa ya Masiwa.
Joaquín Guzmán
Joaquín Archivaldo Guzmán Loera konata kiel Chapo Guzmán [ĈApo guzMAN] (naskiĝinta la en Sinaloa, Meksiko) estas meksika narkotaĵtrafikisto. En 1993 li estis arestita en Gvatemalurbo, kaj ekstersendita al Meksiko, sed ok jarojn poste li fuĝis el la prizono de Puente Grande, Jalisco. La 22an de februaro de 2014 oni anoncis ke Guzmán Loera estis kaptita. Fine, la 11an de julio de 2015 fuĝis denove, tiam el la prizono de El Altiplano, en Almoloya.
Balado
Balado estas poemo aŭ muzikaĵo komprenata diference en unuopaj literaturoj kaj epokoj.
En la romidaj literaturoj ĝi estas fiksforma lirika poemo. La franca balado konsistas el tri strofoj kaj duonstrofo, kun unu sama verso ripetita fine de ĉiu el ili; laŭ PIV la plej ofta strofo estas el ok kvarjambaj versoj kun tri rimoj (ababbcbc). Pro tiuj nur 3 rimoj estas la formo tre malfacila. La itala balado uzas 14 versojn kiel soneto, sed estas nur du strofoj, kvarversa kaj dekversa, kies lastaj versoj devas rimiĝi.
En la ĝermanaj literaturoj ĝi estas poemo kun morna enhavo, koncentrita al tragedia konflikto inter la heroo kaj demoneca aŭ socia-morala forto - en la konflikto la heroo kutime pereas. Feroaj baladoj heroaj danciĝas de antaŭ jarcentoj ĝis nuntempo. Metafore estas kiel baladoj nomataj ankaŭ poetismaj filmoj kun tragedia fino. Fama balado estas La elfreĝo de Goethe, kiun muzikigis Franz Schubert kaj esperantigis Antoni Grabowski kaj Kolomano Kalocsay. Eminenta kolekto de baladoj estas Bukedo el ĉeĥaj naciaj mitoj de Karel Jaromír Erben (esperantigita komplete de Tomáš Pumpr, parte de Miloš Lukáš kaj Josef Rumler).
En la muziko estis kiel baladoj nomataj komponaĵoj diversaj laŭ la epokoj, ekz. danckanzonoj, kanzonoj kun malrapida ritmo kaj romantika enhavo aŭ muzika akompano de baladoj kun tragedia morna enhavo.
Etimologie la vorto devenas de la latinida verbo ballare (danci) kaj parencas kun balo (portugallingve ankoraŭ Balada signifas tipo de poemo, de muziko kaj balo por junuloj), ĉar origine baladoj estis popolaj dancaj kantoj pri geamantoj. Tiel ilin kulturis Danto, Petrarca, Villon. En Anglio kaj Skotlando kantis baladojn vagantaj kantistoj (menestreloj), rakontante pri militoj kaj antikvaj nordiaj mitoj. La ĝenro transiris al Germanio kaj forte impresis poetojn Herder, Bürger, Goethe, Schiller, poste poetojn ĉeĥajn Čelakovský, Erben, Neruda, Wolker, Bezruč. Al baladoj kun tragikaj finiĝoj inklinas ankaŭ la folklora poezio.
Fernando Redondo Ituarte
Fernando REDONDO ITUARTE (naskiĝis la 2-an de novembro 1882 en Maó, Balearoj, mortis en Meksiko en 1949) estis hispana militisto kaj esperantisto.
Li estis kunlaboranto de respublikanaj kaj socialistaj gazetoj pri temoj Esperanta, teozofia kaj politika. Li fondis du gazetojn, gvidis multajn kursojn, kunlaboris al kelkaj E-revuoj.
Granda amiko de Julio Mangada Rosenörn, kun kiu li kunlaboris en la redaktado de gazetoj, gvidado de Hispana Esperanto-Asocio kaj organizado de kursoj.
Li multe verkis kaj tradukis el la hispana; li ankaŭ kunlaboris en la Enciklopedio de Esperanto (1934).
Dum la hispana interna milito, li restis fidela al la respubliko, kaj batalis en la ĉirkaŭaĵoj de Madrido kaj en sia naskiĝinsulo Minorko (Balearoj).
Li ekziliĝis al Meksiko, kie li forpasis en 1949
Amerika reao
La Amerika reao (Rhea americana), ankaŭ Amerika nanduo aŭ simple Nanduo (aŭ njanduo ), estas la plej granda neotropisa birdo (ĝis maksimume 30 kg). Ĝi apartenas al la familio de la Reaedoj en la ordo de la Strutoformaj, kie ĝi estas unu el la du specioj de la genro Rhea. Temas pri Nefluga birdo endemia de Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo. Ĝi loĝas en vario de malfermaj areoj, kiaj herbejoj, savanoj aŭ herbejaj humidejoj. Kun pezo de 23–25 kg, tiu Nanduo estas la plej granda birdo en Sudameriko. En naturo ĝi havas vivesperon de ĝis 10.5 jaroj. Ĝi rimarkindas ankaŭ pro sia reprodukta kutimaro, kaj pro la fakto ke ia grupo setlis en Germanio lastajn jarojn (precipe ĉe la lago Schaalsee).
Taksonomio kaj sistematiko
La Amerika reao derivas sian sciencan nomon el Rea, nome greka diino, kaj el la latinigita formo de Ameriko. Ĝi estis origine priskribita de Carolus Linnaeus en sia verko de la 18a jarcento, nome Systema Naturae laŭ la nomo Struthio camelus americanus. Li identigis specimenojn el Serĝipo, kaj el Rio Grande do Norte, Brazilo, en 1758. Ili estas el la familio Reaedoj, kaj el la ordo Strutoformaj. Estas en tiu ordo ankaŭ emuoj, strutoj, kazuaroj, kaj kivioj, kun la formortintaj formoj de moaoj, kaj elefantbirdoj.
Subspecioj
Estas kvin agnoskitaj subspecioj de la Amerika reao; ties teritorioj gamas ĉirkaŭ la Tropiko de Kaprikorno:
Ĉefaj subspecifaj diferencoj estas la etendo de la nigra kolore de la gorĝo kaj la alto. Tamen, la subspecioj de la Amerika reao diferencas tiom malmulte tra ties teritorio ke, sen scio de la devenloko, estas esence neeble identigi kaptivajn birdojn laŭ la subspecio.
Aspekto
La Reaoj estas grandaj birdoj kun longaj senplumaj koloj kaj kruroj. Ĝi ne flugas kaj multe kuras, kiel strutoj, similaj birdoj eĉ laŭ poligamiaj kutimoj, sed estas diferencoj:
Plenkreskulo havas averaĝe pezon de 20-27 kg kaj ofte estas 127 al 140 cm longa el beko al vosto; ili kutime staras 1.5 m alte al kapopinto. Maskloj estas ĝenerale pli grandaj ol inoj. Grandaj maskloj povas pezi ĝis 40 kg, staras preskaŭ 1.83 m alte kaj estas ĉirkaŭ 150 cm longa, kvankam tio estas rara.
La kapo kaj la beko estas tre malgrandaj, tiu lasta 8-10.4 cm longa. La kruroj estas longaj, kun la tarso inter 33.5 kaj 37 cm, kaj forta kaj havas 22 horizontalajn platojn ĉe antaŭo de tarso. Ili havas tri fingrojn, kaj la kvara forestas. La flugiloj de la Amerika reao estas sufiĉe longaj; la birdoj uzas ilin dum kurado por teni ekvilibron dum la turniĝoj, kaj ankaŭ por la pariĝadaj ceremonioj.
La Amerika reao havas kuzenecan, tolaĉecan plumaron, kiu estas griza aŭ malhelbruna, kun tre fortaj individuaj varioj. La kapo, kolo, pugo kaj femuroj estas kunplumaj. Ĝenerale, maskloj estas pli malhelaj ol ioj. Eĉ en naturo—partikulare en Argentino—estas leŭcismaj individuoj (kun blanka plumaro kaj bluaj okuloj) same kiel albinoj. Idoj de Amerika reaoj estas grizaj kun malhelaj longecaj strioj.
Vračovice
Vračovice (Wratschowitz) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Vračovice-Orlov en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas nordokcidente de Vračovice-Orlov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/317. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 26 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Amerika reao
Disvastiĝo kaj vivejo
Nanduoj vivas en ebenaĵoj, malfermaj arbaroj kaj eĉ dezertoj de sudorientaj regionoj de Sudameriko, eĉ en Brazilo. Ili okupas pli grandan teritorion ol la alia familiano, la Malgranda reao, kiu vivas pli sude kaj oriente.
La Amerika reao estas endemia de Argentino, Bolivio, Brazilo, Paragvajo, kaj Urugvajo. Tiu specio loĝas en herbejoj kie hegemonias plantospecioj kiaj imperatoj (Imperata) kaj paspaloj (Paspalum), same kiel ĉe savanoj, arbustaroj, ĉaparaloj, kaj eĉ dezertoj kaj areoj kun humidejoj, kvnakam ĝi preferas areojn kun almenaŭ iome da alta vegetaĵaro. Ili forestas el humidaj tropikaj arbaroj de la altaj teroj de la Atlantikaj arbaroj kaj planalto laŭlonge de la marbordo de Brazilo kaj etendas sude ĝis la suda paralelo de 40° latitude. Ili preferas malaltaj lokojn kaj rare iras super 1200 m. Dum la reprodukta sezono (printempo kaj somero), ili restas ĉe akvo.
Vračovice
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1349.
Amerika reao
Disvastiĝo kaj vivejo
Malgranda populacio de Amerika reao setlis en Germanio. Tri paroj fuĝis el farmo en Groß Grönau, Ŝlesvigo-Holstinio, en aŭgusto de 2000. Tiuj birdoj survivis la vintron kaj sukcesis reproduktiĝi en habitato sufiĉe simila al tiu de sia indiĝena sudamerika teritorio. Ili eventuale trapasis la riveron Wakenitz kaj setlis en Meklenburgo-Antaŭpomerio en la ĉirkaŭa areo kaj partikulare norde de la vilaĝo Thandorf. Ĉe 2000 la populacio estis ĉirkaŭkalkulita je sep birdoj kaj en 2001 je dekok birdoj. En oktobro 2008 la populacio estis ĉirkaŭkalkulita de du germanaj fakuloj je ĉirkaŭ 100 birdoj.
Dum 2012 estis vidaĵoj de unu ekzemplero de Amerika reao loĝanta nature en Essex ĉe Greenstead & Toot Hill, Anglio.
Individua kaj ara kutimaro
La Amerika reao estas silentema birdo escepte dum la pariĝada sezono, kiam ili faras mallaŭtajn zumecajn bruojn, kaj idoj, kiam ili elsendas ĝemecan fajfon. For de la reprodukta sezono ili formas arojn de inter 10 kaj 100 birdoj. Are ili tendencas esti malpli priatentemaj, sed maskloj povas iĝi agresemaj al aliaj maskloj. Kaze de ĉasado ili fuĝas laŭ zigzaga modelo, alterne levante unu flugilon kaj poste la alian. Tiuj aroj disiĝas vintre por la reprodukta sezono.
Manĝo kaj dieto
La reaa dieto ĉefe konsistas el larĝa foliaro, partikulare semoj kaj frukto kiam estas sezono, sed ankaŭ insektoj, skorpioj, malgrandaj roduloj, reptilioj, kaj malgrandaj birdoj. Preferataj manĝoplantoj estas kaj indiĝenaj kaj enmetitaj specioj el ĉiuj specoj de familioj de Dukotiledonaj plantoj, kiaj Amarantacoj, Asteracoj, Bignoniacoj, Brasikacoj, Fabacoj, Lamiacoj, Mirtacoj aŭ Solanacoj. Fruktoj de Magnoliedoj, ekzemple de Duguetia furfuracea (Anonacoj) aŭ avokadoj (Persea americana, Laŭracoj) povas esti laŭsezone gravaj. Ili kutime ne manĝas grenon el cerealoj, aŭ de unukotiledonaj plantoj ĝenerale. Tamen, la folioj de partikularaj herbospecioj kiaj Brachiaria brizantha povas esti manĝataj en grandaj kvantoj, kaj ankaŭ Liliacoj (ekzemple la Smilax brasiliensis) estis registritaj kiel manĝoplantoj. Eĉ akra as foodplants. Even aspra kaj dorneca vegetala materialo kiel tuberoj aŭ kardoj estas ĝue manĝata. Kiel ĉe multaj birdoj kiuj manĝas asprajn plantomaterialon, ankaŭ la Amerika reao englutas ŝtoneterojn kiuj helpas mueli la manĝon por faciligi digestadon. Ili estas multe allogataj de brilaj aĵoj kaj foje akcidente englutas ankaŭ metalajn aŭ brilajn objektojn.
En kampoj kaj plantejoj ili ne emas manĝi ekzemple cerealojn aŭ eŭkaliptojn, kaj tiele la Amerika reao povas esti tre profitiga specio por agrikulturistoj. Ili manĝas ĉiun ajn grandajn senvertebrulojn kiujn ili povas kapti; ties manĝo inkludas lokustojn kaj saltulojn, hemipterojn, blatojn, kaj aliajn plagajn insektojn. Junuloj povas manĝi pli da animala materialo ol plenkreskuloj. En miksita cerado kaj en agrikulturaj teroj de Minas Gerais (Brazilo), R. a. americana ŝajne emas koleopterojn. Ĝi ne estas klare ĉu tio aplikiĝas al la specio ĝenerale sed ekzemple en habitatoj de pampo, konsumado de skaraboj estas probable malalta simple pro disponeblo dum tiu de ortopteroj povus esti pli grava. La Amerika reao estas kapabla manĝi Himenopterojn en granda kvanto. Tiuj insektoj enhavas inter ili multajn kiuj povas havi dolorajn pikilojn, kvankam tiuj birdoj ŝajne ne atentas pri tio. Foje, la Amerika reao ariĝas ĉe kadavraĵoj por manĝi muŝojn; ili ankaŭ manĝas mortintajn aŭ mortantajn fiŝojn en la seka sezono, sed vertebrulan predadon ĝenerale ne en grandaj kvantoj.
Reproduktado
Post la grandaj reaaroj disiĝas vintre, ili formas tri izolajn grupojn: solaj maskloj, aroj de 2 al 15 inoj, kaj grandan aron de idoj. Dum venas la tempo, maskloj iĝas pli agresemaj unu kontraŭ alia. Poste ili ekallogas inojn per alvokado kaj levado de la frunto dum tenas sian kolon rekte kaj ŝvelas sian plumaron. Ili malfermas siajn flugilojn kaj povas kuri iomajn distancojn tieel, foje frapante siajn flugilojn laŭmetode. Post fari tion kaj allogi inojn, ili plu alvokas specifan inon, kaj startas ĉu piedire ĉe ŝi aŭ antaŭ ŝi dum etendo de flugiloj kaj mallevado de kapo. Dum la ceremonia memmontrado pluas, li ekscitiĝas kaj ekskuas sian kolon laŭ bildoj de okoj. Post allogo de la unua partnero li kopulacias kun ŝi kaj poste kondukas ŝin al sia nesto.
Je la ovodemetado, la masklo tipe estas jam ĉe la nesto kaj agadas agreseme kaze de alproksimiĝo fare de la ino, kovrante sian neston per siaj flugiloj. Li laŭgrade trankviliĝas kaj permesas ŝin kaŭri kaj ovodemeti ĉe la bordo de la nesto. La masklo ruligas la ovon en sian neston. Maskloj estas samtempre poliginiaj, dum la inoj estas laŭserie poliandriaj. Praktike, tio signifas ke la inoj moviĝas dum la reprodukta sezono, pariĝas kun unu masklo kaj demetas liajn ovojn antaŭ lasi lin kaj pariĝi kun alia masklo. Maskloj siaflanke estas sedentaj, atentas la nestojn kaj zorgas pri la ekkovas kaj de la ovoj kaj de la idoj. Tamen ĵusa pruvaro sugestas, ke dominantaj maskloj povas “dungi” subulan masklon por respondeci anstataŭ li dum li startas duan neston kun dua haremo. La nestoj estas tiele kolektive uzataj de kelkaj inoj kaj povas enhavi ĝis 80 ovojn demetitajn de dekduoj da inoj; ĉiu ino individue demetas ĉirkaŭ 5–10 ovojn. Tamen, la averaĝa ovarkvanto estas de 26 ovoj el 7 diferencaj inoj.
Reaaj ovoj estas ĉirkaŭ 130 x 90 mm kaj pezas 600 g averaĝe; tiele ili estas malpli ol duono de la grando de ovo de struto. Ties ŝelo estas verdecflavaj se freŝaj sed tuj nuanciĝas al malhele kremokoloraj post ekspono al la lumo. La nesto estas simpla neprofunda kaj ampleksa skrapaĵo en kaŝita loko; maskloj trenas bastonetojn, herbon kaj foliojn en la areo ĉirkaŭ la nesto.
Eloviĝo okazas post 34 tagoj averaĝe, sed kovado povas dauri 29–43 tagojn. Ĉiuj ovoj eloviĝas ene de 36 horoj unu de alia kvankam la ovoj de unu nesto estis demetitaj dum tiom multe eble kiom ĝis du semajnoj aparte. Ŝjne, kiam la unua junulo pretas eloviĝi ekalvokas simile al botelmalfremo aŭ eĉ al piroteknikaĵo, eĉ dum ankoraŭ estas ene de la ovo, tiele la eloviĝa tempo estas kunordigata.
La masklo idozorgas kaj alvokas la idaron per milda krio, post kio la idaro respondas per pepado. Li ankaŭ defendas ilin, akre batalante eventualajn malamikojn. La Amerika reao estas duonkreskaj jam post ĉirkaŭ tri monatoj post eloviĝo, kaj sekse maturaj post la 14a monato.
Predantoj
La naturaj predantoj de plenkreskuloj de Amerika reao limiĝas al la pumo (Puma concolor) kaj al la jaguaro (Panthera onca). Sovaĝiĝintaj hundoj mortigas plej junajn birdojn, kaj oni suspektas, ke la Suda karakaro (Caracara plancus) predas idojn. Dazipoj foje manĝas ovojn de Amerika reao; oni trovis nestojn detruitaj de Seszona dazipo (Euphractus sexcinctus) aŭ de Harardazipo (Chaetophractus villosus) kaj la ovoj de reaoj estis rompitaj aparte.
Konserva statuso kaj konservado
Temas pri tre endanĝerigita specio pro multaj kialoj. Unue kampuloj ofte mortigas ilin, ĉar la nanduoj foje damaĝas iliajn kampojn. Krome okazas ovorabado kaj plie kaj plie vivlokoj mankas. Krome la idoj suferas multe pro kemiaĵoj, kiujn kampuloj uzas por plibonigi siajn rikoltojn.
La Amerika reao estas konsiderata Preskaŭ Minacata laŭ la IUCN, kaj ties teritorio estas malpliiĝanta de ĉirkaŭ 6,540,000 km². Oni supozas ke ties malpliiĝo estas okazigita de pliiĝanta ĉasado kaj la konverto de herbejoj de centra Sudameriko en agrikulturaj terenoj. Ĉefe la populacioj de Argentino kajd Urugvajo estas plej draste tuŝitaj de la malpliiĝo.
Farmistoj foje konsideras la Amerikan reaon kiel plago, ĉar ili manĝas rikoltojn, kiaj blankaj brasikoj, folibetoj kaj ĉinaj brasikoj. Kiam ili estas konsiderataj plago, farmistoj tendencas ĉasado kaj mortigi la reaojn. Ankaŭ incendioj de rikoltoj en Sudameriko kontribuis al ties malpliiĝo.
Internacia komerco de reaoj kaptitaj en naturo estas limigita per la apendico II de CITES.
La reaoj en Germanio estas laŭleĝe protektita laŭ simila atingo kiel indiĝenaj specioj. En ties nova hejmo, la Amerika reao estas konsiderata ĝenerale profitiga ĉar ties ekzisto helpas teni la diversecon de habitato de dise loĝataj herbejoj borde de la biologia rezervejo de Schaalsee.
Reaoj kaj homoj
En Sudameriko la plumoj de la reao estas ege uzataj, ekzemple por fari lanajn litkovrilojn, molajn brosojn aŭ ornamiloj en ĉapo aŭ vestoj. Indiĝenoj de Bolivio uzas ilin por tradiciaj dancoj kaj festotagaj ceremonioj.
Tiu specio estas bredata en Nordameriko kaj Eŭropo simile al la Emuo kaj la Struto. La ĉefaj produktoj estas viando kaj ovoj, sed ankaŭ oleo el reaoj estas uzata por kosmetikaĵoj kaj sapoj kaj ankaŭ reaa ledo estas komercita en kvanto. Maskloj de reaoj estas tre teritoriemaj dum la reprodukta sezono. La idoj suferas altan mortindicon en tipa ferma etoso de farmaj situacioj, sed laŭ bonaj liberecaj kondiĉoj la idoj atingas plenkreskulan grandon je sia kvina monato.
Nacia Stacidomo de Havano
La Nacia Stacidomo de Havano Estación Central de Ferrocarriles ("La Habana Central"), estas la ĉefa fervoja stacidomo de Havano, kaj de tuta Kubo, ĝi estas la neŭralgia centro de la trajnosistemo en la lando, al kie alvenas la plimulto de la trajnoj. Ĝi estas konsiderata kiel nacia monumento pro la grandaj historiaj kaj arkitekturaj valoroj. En ĝia interno troviĝas pluraj fervojaj entreprenoj tamen la sektoro fervoja transporto en Kubo estas malmoderna kaj nesufiĉa. La konstruaĵo estas de eklektika stilo; ĝi havas kvar etaĝojn kaj interetaĝon. En la ĉefa fasado, en la strato Egido, elstaras du turoj kiuj portas la blazonŝildojn de Kubo kaj Havano, respektive. La ĉefa arkitekto de la verkaĵo estis la usonano Kenneth McKenzie Murchizon, kiu inspiriĝis en dokoracia stilo de la hispana plateresko, kiu estas aprezata en la elementoj de la blazonŝildoj kaj la konkoj de la fasado.
NGC 1591
NGC 1591 (aliaj indikoj — PGC 15276, ESO 484-25, MCG -4-11-15, IRAS04274-2649) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ekvadora Federacio de Flugpilkado
La Ekvadora Federacio de Flugpilkado (Federación Ecuatoriana de Voleibol) estas la nacia organizaĵo pri flugpilkado en Ekvadoro. La asocio reprezentas kaj la viran nacian teamon de flugpilkado kaj la virinan nacian teamon de flugpilkado.
Barna Magyari
Biografio
Barna Magyari publikigas de 1985.