cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
151590 Fan
151590 Fan estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Sloan Digital Sky Survey, elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Kanado en la Somera Olimpiko 1996
Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Kanado en la Somera Olimpiko 1992
Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Villecelin
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Amand-Montrond kaj al la kantono .
Villalcón
Villalcón [biljalKON] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Tierra de Campos.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 61 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 470 loĝantojn el la jaro 1900. Ĝi distas 45 km de Palencio, provinca ĉefurbo.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi estis citita de Sebastián Miñano komence de la 19-a jarcento kiel parto de la senjorlando de Carrión, en la episkopo de Leono, kun 243 loĝantoj.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, luzerno kaj sunfloroj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Maria de la Kastelo, kolombejoj ktp.
Verscio (stacidomo)
Verscio estas fervoja stacidomo en Verscio, Svislando.
Kanado en la Somera Olimpiko 1988
Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Červená Řečice
Červená Řečice (Roth Retschitz, ankaŭ Rothrecitz) estas urbo en Ĉeĥio, situanta en Regiono Vysočina, distrikto Pelhřimov. Vivas ĉi tie.
Partoj de urbo
Ekde la 1-a de januaro 1975 ĝis la 31-a de decembro 1991 apartenis al la urbo ankaŭ Bácovice.
Inès Cagnati
, naskiĝis la 21-an de februaro 1937 en Monclar, departemento Lot-et-Garonne, mortis la 9-an de oktobro 2007, 70-jara, en Orsay, estis italdevena franca verkistino. En 1977 ŝi honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano Génie la folle ("Génie la malserioza" aŭ "freneza feino").
François Coupry
, naskiĝis la 19-an de julio 1947 en la historia regiono Provenco en suda Francio, do nun -jara, estas franca verkisto. En 1976 li honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano Mille pattes sans tête ("senkapa milpiedulo").
Budho Akŝobjo
Lia semo estas hūṃ, lia mantro estas auṃ akṣobhya hūṃ kaj lia sekreta nomo en la budhisma skolo Ŝingono estas fudōkongō (不動金剛).
En tekstoj
Tekstoj en la gandara lingvo estis trovitaj en Pakistano en la kolekto Bajaur kun fragmentoj de antikva mahajana sutro mencianta la budhon Akŝobjon, verŝajne datiĝante de ĉ. la 1-a aŭ 2-a jarcentoj.
La Akṣobhyavyūhasūtra (AV) estas unu el la plej antikvaj tekstoj kiuj detale priskribas la vivon de la budho Akŝobjo kaj la meritojn de lia purlando Abiratio.
Kapelo de Paca Nokt'
Preĝetejo de Paca Nokt' (germane: Stille-Nacht-Kapelle) troviĝas en Oberndorf, Aŭstrujo, starigite je memoro de la tiea premiero de la kristnaska kanto Stille Nacht. Apudas eta muzeo.
Fono
Samgrunde estis ekde la 12-a jarcento preĝejo estanta sub patroneco de Sankta Nikolao kies lasta novkonstruiĝo datumis de la 1770-a jaroj. Post kiam la rivero Salzach estiĝis nova landlimo inter Salcburgio kaj Bavarujo en 1816 dividante fie la urbon Laufen tiu ĉi preĝejo iĝis paroĥa. Ĝi funkciis nur ĝis la fino de la 19-a jarcento pro daŭraj inundaj minacoj. Ĝi famiĝis kiel premierejo de la mondfama kanto Stille Nacht en la 24-a de decembro 1818 fare de la komponisto Franz Xaver Gruber kaj la romkatolika helppastro Joseph Mohr.
Arĥitekturo
Jam malpost la fino de la malkonstrulaboroj de la malnova Nikolao-preĝejo oni pensis pri ia memoro de la iama premierejo sed la plano uzi la romanikan turon el la 12-a jarcento por tio ne estis laŭ la ŝato de ĉiuj. En 1913 ekzistis projekto starigi almenaŭ moderan, vojrandan soklon kun bildo.
La datreveno 100-a de la kantokompono estis dum la unua paca vintro 1918/19 kiam multaj malsatas: tio eĉ pli instigis la anojn de Oberndorf ekagi kaj meti fundamenton por tutmonda, kristnaska pacosigno. Decido politika de 1924 havigi al Oberndorf memorkapelon pro politika kaj financa krizoj iel lamis en la realiĝo. Finfine estiĝis ĝis 1936 kapelo en formo okangula kun spajreto kaj lanterno. Ĉeportale troviĝas antaŭtegmento gropa. En 1933 la lignoskulptisto Max Domenig el Hallein komisiiĝis aranĝi la altarejon. Li proponis plibeligi ja jam ekzistantan Hutter-reliefon per lumkrono kaj predelo kaj krei de Gruber kaj Mohr du statuojn de natura grandeco metotajn flanken. Koncerne ĉi-lastan ideon la monumentprotektada oficejo insistis pri nura bildigo de la du uloj sur vitraloj. Ĝin faris la firmao Tiroler Glasmalerei- und Mosaikanstalt en 1935. La du predelaj reliefoj de Domenig montras la adoradon de la saĝuloj kaj la fuĝon al Egiptio; kromas la lumokrono kiel rondarko kun la stelo de Bet-Leĥem. La meza predelreliefo pri la krucumado estas verko de Franz Budig.
Maketoj kaj poŝtmarkoj
Maketaĵoj kapelaj ekzistas en la ripozumparko Minimundus apud Klagenfurt (skalo de 1:25) kaj en parko je Mönichkirchen. Je Frankenmuth en Usono admireblas maketo eĉ laŭ la skalo 1:1. La makettrajn-fabriko Vollmer en Stutgarto liveras memfar-maketerojn por amatoraj etmetiistoj. Ĉiujare eblas stampiĝo de poŝtmarkoj per speciala oberndorf-a stampilo. La kristnaskan poŝtmarkon de la aŭstria poŝto de 2018 kreis Günther Oberngruber pri la enkapela artaĵo de la adorado de la saĝuloj.
Sébastien Japrisot
, naskiĝis je la nomo Jean-Baptiste Rossi-Marcel la 5-an de julio 1931 en Marsejlo, mortis la 4-an de marto 2003, 71-jara, en Vichy, estis franca verkisto, scenaristo, filmreĝisoro, ĵurnalisto kaj tradukisto. En 1978 li honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano L'Eté meurtrier ("la murda somero").
Geneviève Dormann
, naskiĝis la 24-an de septembro 1933 en la 14-a arondismento de Parizo, mortis la 13-an de februaro 2015, 81-jara, en Neuilly-sur-Seine, estis franca verkistino, ĵurnalistino kaj scenaristino. En 1971 ŝi honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano Le Bateau du courrier ("la poŝtŝipo").
Kanado en la Somera Olimpiko 1976
Kunordigis la teamon kaj la tutan eventon la Kanada Olimpika Komitato.
Villalcázar de Sirga
Geografio
La municipa teritorio limas kun la municipoj San Mamés de Campos, Arconada, Carrión de los Condes, Villovieco, Villoldo, Lomas de Campos kaj Villarmentero de Campos.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Maria la Blanka, la Palaco de la Grafoj de Villasirga, restaĵoj de la Hospitalo, la ermitejo, kolombejoj ktp.
Hříběcí
Hříběcí (Hribitsch) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Horní Cerekev en distrikto Pelhřimov. Ĝi troviĝas proksimume 2 km okcidente de Horní Cerekev kaj 27 km sudokcidente de Jihlava. Estas ĉi tie registritaj 85 adresoj. Vivas ĉi tie. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Tábor - Horní Cerekev.
Hříběcí estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,05 km².
Kanado en la Somera Olimpiko 1972
Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Ponte Brolla (stacidomo)
Ponte Brolla estas fervoja stacidomo en Tegna, Svislando.
Catherine Rihoit
(naskiĝis en 1950 en Caen, do nun -jara) estas franca verkistino, scenaristino kaj biografino.
Portrait de Gabriel ("portreto de Gabrielo"), ŝia debuta romano, aperis en 1977. En 1979 ŝi honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano Le bal des débutantes ("la balo de la debutantoj"). Ŝia romano  La Nuit de Varennes ou l'Impossible est pas français ("la nokto de Varennes" aŭ - "neeblo ne estas franceca") de 1982 estis transformita en filmon, la Nokto en Varennes, la saman jaron.
Ŝiaj verkaĵoj ofte temas pri katolikismo. Ŝi skribis biografiojn de Tereza de Lisieux (Plon, 1992), Brigitte Bardot (1986), Dalida, kaj Bernadeta de Lourdes (2009).
James L. Elliot
. Li partoprenis al la teamo, kiu malkovris la ringojn de Urano. Li ankaŭ partoprenis al la teamo, kiu observis sezonan plivarmiĝo ĉe Tritono, ĉefa luno de Neptuno.
Li ricevis sian sciencan bakalaŭron de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio en 1965 kaj sian Ph.D. de la Universitato Harvard en 1972. Li tenis postdoktoran postenon en la Laboratorio de Planedaj Studoj ĉe la Universitato Cornell kaj aniĝis al la Departemento de la fakultato de Astronomio de Cornell en 1977. Post la malkovro de la ringoj de Urano kun Edward Dunham kaj Douglas Mink ĉe Cornell, li reiris ĉe la MIT en 1978 kie li servis kiel profesoro pri fiziko, pri terscienco, atmosfera scienco kaj planedoscienco ; kaj direktoro de la Astrofizika Observatorio George R. Wallace Jr. ĝis sia morto en 2011.
Estas disputo, pri ĉu Elliot kaj aliaj malkovris la ringojn de Urano, ĉu William Herschel estis observinta ilin en 1797, Tamen, la scienca interkonsento estas favora al James Elliot.
James L. Elliot estas kreditita de la malkovro de la objekto (95625) 2002 GX32 kun Marc W. Buie kaj Amy B. Jordan.
La asteroido 3193 Elliot kaj la alfrapa kratero Elliot sur Plutono estis nomitaj en lia honoro.
József Báthory
József Báthory [jOĵef bAtori], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Báthory József estis hungara kemiisto, altlerneja instruisto. Lia filo estis Gábor Báthory (televidparolisto).
Dlouhá Ves (Rychnov nad Kněžnou)
Dlouhá Ves (Langendorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rychnov nad Kněžnou. Ĝi troviĝas 2,5 km sudoriente de Rychnov nad Kněžnou. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 154 adresoj. En la jaro ĉi tie vivis.
József Báthory
naskiĝis la en Battonya, li mortis la  en Zirc.
Biografio
maturiĝis en gimnazio en Kispest, poste li akiris kemiistan diplomon en Universitato Bolyai de Kluĵo jam en Rumanio en 1946. Dum studado inter 1944-1946 li laboris en uzino de Kolozsvár (komence dum hungara dominado), poste en sukerfabriko en Târgu Mureș. Intertempe li doktoriĝis en la universitato en 1948. Post 2 jaroj li revenis al Hungario kaj li havis postenojn en kemia instituto en Veszprém (urbo). Kelkajn jarojn li instruis en Kemia Universitato (Veszprém). En 1968 li kandidatiĝis kaj doktoriĝis. Lia edzino naskis du gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1953-1985.
Dlouhá Ves (Rychnov nad Kněžnou)
Dlouhá Ves situas en katastra teritorio Dlouhá Ves u Rychnova nad Kněžnou kun areo 5,68 km².
En la vilaĝo la 9-an de februaro 1931 naskiĝis ĉeĥa skulptisto Mojmír Preclík.
Michel del Castillo
, naskiĝis je la nomo Miguel Janicot del Castillo la 2-an de aŭgusto 1933 en Madrido, estas hispandevena franca verkisto. En 1973 li honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la romano Le Vent de la nuit ("la vento de la nokto").
Biografio
Michel del Castillo estis naskita en Madrido. Lia patro, Michel Janicot, estis franca kaj lia patrino, Cándida Isabel del Castillo, hispana.
Internigita en la koncentrejo Rieucros en Mende kun sia patrino dum la dua mondmilito, li disvolvis senton pri aparteno al tiu ĉi urbo, kiu honoris lin nomigante lernejon laŭ li.
Li unue studis politikon kaj psikologion, poste turnis sin al literaturo. Influate de Miguel de Unamuno kaj Fjodor Dostojevskij, liaj libroj ricevis multajn literaturajn premiojn, interalie premio Chateaubriand pro Le silence des pierres (1975); premio Renaudot por La nuit du décret (1981) kaj premio Maurice Genevoix por Rue des Archives (1994).
En 1997 li iĝis membro de la Reĝa Akademio de Belgio, sukcesante al Georges Duby.
Krom vojaĝado, li estas tre fervora pri klasika muziko, kaj iam konsideris fari karieron kiel pianisto.
Kanado en la Somera Olimpiko 1968
Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Daroka Kamparo
Daroka Kamparo, kaj en hispana Campo de Daroca [KAmpo dedaROka], estas komarko de komunumo Aragono, en Hispanio, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo. Ĝi lokiĝas en la Ebra baseno kaj ĝia ĉefurbo estas Daroko.
Municipoj
La komarko ampleksas jenajn 35 municipojn:
Geografio
Daroka Kamparo limas norde kun la Comunidad de Calatayud kaj Campo de Cariñena, sudoriente kun la komarko Señorío de Molina (en la provinco Gvadalaĥaro), sude kun la komarko Jiloca kaj oriente kun Campo de Belchite.
Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Lageto Gallocanta.
La Natura Rezervejo Lageto Gallocanta estas natura rezervejo de Aragono (Hispanio), inter la komarkoj Daroka Kamparo kaj Jiloca [ĥiLOka], formante parton de la municipaj teritorioj de Santed, Gallocanta, Berrueco, Las Cuerlas, Tornos kaj Bello; tio estas, inter la provincoj Zaragozo kaj Teruelo. Ĝi estas en la zono de la Iberia Sistemo. La loĝlokoj kiuj ĉirkaŭas la lageton estas Gallocanta, Berrueco, Tornos, Bello kaj Las Cuerlas.
La loknomo Gallocanta [galjoKANta] laŭvorte signifas "kantas virkoko", sed alude al abundo de grandaj birdoj kiel gruoj.
Hovimäki
Hovimäki estas finna historia televida dramserio, kiu estis prezentita en kanalo Yle TV2 ekde la jaro 1999 ĝis la jaro 2003. Ĝiaj kvar sezonoj okazas inter 1798 kaj 1907. Ĝi rakontas pri la vivoj de la fikcia nobela familio Lindhof kaj la fikcia kamparfamilio Seppä dum signifaj stadioj de finna historio. La okazaĵoj de la serio okazas plejparte en la fikcia Hovimäki-grandbieno en la fikcia loko Hirvikoski ("alkorapidfluo") en Origina Finnlando.
Daroka Kamparo
Geografio
La lageto Gallocanta enhavas areon de 1924 ha krom pliaj 4553 ha de protektita periferia zono. Ĝi havas maksimuman longon de 7 km kaj maksimuman larĝon de 2 km. Ĝi havas averaĝan profundon de 70 cm kaj maksimuman profundon de 2 m. La altitudo gamas inter 995 kaj 1 085 msnm. La senelflua baseno estas ĉirkaŭita de la montaroj Santa Cruz kaj Pardos norde, Sierra Menera sude kaj Caldereros oriente.
Hovimäki
Unu el la mallogikecoj de Hovimäki estas la lingvo: eĉ la nobeloj parolas la finnan, kvankam reale, dum la tempo en kiu okazas la serio, finnaj nobeloj parolis ĉefe la svedan kaj iom la germanan. Eĉ se libera vapaaherra/friherr kaj lia familio parolas la finnan. Certe ne estas realisma ideo, ke la 'vapaaherra/friherr' Lindhof en la 19-a jarcento estus flue interparolinta en la finna, kvankam jam tiam estis ofte ke la nobeloj de Finnlando studis la finnan. Sed, ekzemple, Moseo ne parolis la anglan kaj tamen la filmo pri Moseo estis farita en la angla.
Daroka Kamparo
Ekonomio kaj kulturo
La agrikulturo estas la ĉefa ekonomia rimedo, ĉefe per kultivado de cerealoj, furaĝo kaj vitejoj. De la arta heredo menciendas la urbo Daroca, kiu konservas siajn mezepokajn muregojn. Inter la naturaj lokoj elstaras la lageto de Gallocanta, kie koncentriĝas grandaj kvantoj de migrobirdoj.
Kanado en la Somera Olimpiko 1964
La kanada teamo aktiva en la Somera Olimpiko 1964 en Tokio havis 115 sportistojn. Ili partoprenis en 16 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis . La sportistoj atingis 1 oran, 2 arĝentajn kaj 1 bronzan medalojn. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 32-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Jámy (Rychnov nad Kněžnou)
Jámy (Gruben) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rychnov nad Kněžnou. Ĝi troviĝas sude de Rychnov nad Kněžnou. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 8 adresoj. En la jaro ĉi tie vivis.
Jámy situas en katastra teritorio Jámy u Rychnova nad Kněžnou kun areo 0,96 km².
Sankta Irena
Sankta Irena povas plu-gvidi al:
Magda Maros
Magda Maros [maroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Maros Magda estas hungara skermisto (rapiristo), dufoja olimpiano, mondĉampiono.
Magda Maros naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Magda Maros skermis inter 1966-1984 en sportklubo de fervojistoj, poste ŝi forlasis la skermon. Dum la aktiva periodo ŝia majstro estis komence Judit Ágoston, poste Béla Bay. Ŝi estis mondĉampiono en 1973, poste en la sama konkurso kvarfoje la dua. Ŝi estis olimpiano en Somera Olimpiko 1976 kaj Somera Olimpiko 1980 kun arĝenta kaj du bronzaj medaloj. Ŝi estis ankaŭ hungara ĉampiono naŭfoje. Depost 1986 ŝi vivis en Stokholmo, sed ŝi ofte hejmenvenas. Ŝi havis edzon.
André Hardellet
, naskiĝis la 13-an de februaro 1911 en Vincennes, Val-de-Marne, mortis la 24-an de julio 1974, 63-jara, en la 3-a arondismento de Parizo, estis franca verkisto, scenaristo kaj juvelisto. En 1974 li honoriĝis per la literatura premio Deux Magots, prononco [], pro la poemaro Les Chasseurs deux ("la du ĉasistoj").
Biografio
Hardellet naskiĝis ĉe Vincennes. Li komencis studi medicinon, sed forlasis siajn studojn por gvidi la komercon de sia familio, juvelaĵ-fabrikadbutiko en la historia pariza kvartalo Le Marais. Li poste evoluis en verkiston, vaste publikigante poemojn, novelojn, eseojn, kantotekstojn, romanojn kaj rakontojn. Li publikigis Lourdes, Lentes (1969) uzante la pseŭdonimon Stève Masson. La erotika etoso de tiu verkaĵo estis ŝoko por Raymond Marcellin, la franca ministro de la interno. En 1973 Hardellet estis kondamnita fare de la pariza juĝejo pro "indikoj kontraŭ bona moralo". Hardellet estis tre trafita per tiu deklaro, kaj mortis la sekvan jaron.
La jaro de la morto de Hardellet estis iom ironie kronita kiel lia literatura pinto, kiam al li estis premiita (postmorte) la premio Deux Magots de 1974 pro lia kolektita poemaro, Les Chasseurs deux (la du ĉasistoj). En 1975 estis eldonita kolekto de poemoj de Hardellet, "Hodiaŭaj poetoj", redaktita de Hubert Juin. En 1990 Guy Darol publikigis eseon, André Hardellet ou le Don de double vie ("Andre Hardellet, aŭ la Dono de la Duobla Vivo"). La eseo estis reeldonita en 1998.
Kanado en la Somera Olimpiko 1960
La kanada teamo aktiva en la Somera Olimpiko 1960 en Romo havis 85 sportistojn. Ili partoprenis en 14 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis . La sportistoj atingis 1 arĝentan medalon, kompare al aliaj landoj relative malmulte. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 32-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Villar de los Navarros
Villar de los Navarros [biLJAR delosnaBAros] estas municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudo de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo Villar de los Navarros estas etimologie komprenebla kiel Vilaĝo de la Navaranoj, alude al reloĝantoj.
Geografio
Villar de los Navarros estas municipa teritorio en la oriento de la komarko Daroka Kamparo sude de tiu de Herrera de los Navarros, kie ambaŭ okupas la orientan pinton de la komarko. Ĝi estas sur la maldekstra bordo de la rivero Cámaras (alfluanto de la rivero Aguasvivas, kiu siavice estas alfluanto de Ebro), mezvoje inter Daroca kaj Belchite.
Post krucmonumento Peirón de San Antonio, survoje al Plenas kaj Moyuela, estas granda dolino ĉirkaŭ 100 m de diametro kaj ĉirkaŭ 30 de profundeco.
La loĝloko Villar de los Navarros mem estas je 78 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 799 msm. Ĝi estas tute inter Herrera de los Navarros norde kaj Nogueras sude laŭ la regiona ŝoseo A-220.
Historio
La konkero de la areo el islamanoj estis farita en la 12-a jarcento.
Kadre de la Unua Karlisma Milito, la 24an de Aŭgusto 1837, okazis la Batalo de Villar de los Navarros, nome grava venko de la karlistoj, kiuj perdis ĉirkaŭ 400 homojn, sed perdigis samkvante al la isabel-isma flanko, kaj faris plu pli ol 400 vunditojn kaj pli ol 2 000 militprizonulojn. En la karlisma tendaro estris la armeon la tronpretendanto Carlos María Isidro de Borbón kun Vicente González Moreno, kiuj gastis en la propra Villar de los Navarros. Charles Lewis Gruneisen, ĵurnalisto de Morning Post, ĉe la karlisma tendaro sendis dupaĝan reportaĵon kiu estis publikigitaj post kelkaj tagoj, kaj nun foje konsiderata de historiistoj kiel la unua batalo de la historio rakontita de militĵurnalisto. Nuntempe lokanoj kaj fakuloj rekreas la batalon.
Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Villar de los Navarros kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 130 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. Evidente elmigrado foriris al Zaragozo kaj Cariñena.
Aktualo
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj migdalarboj sed ĉefe vitejoj) kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la tre mudeĥara preĝejo de Sankta Petro, du ermitejoj, krucmonumentoj (peirones), unuarka mezepoka ponto, neĝujo, arkeologia kuŝejo de setlejo de iberoj kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero Cámaras.
Clémence de Grandval
Clémence de Grandval (la 21an de januaro 1828 – la 15an de januaro 1907), naskiĝinta kiel Marie Félicie Clémence de Reiset kaj ankaŭ konata kiel Vicomtesse de Grandval kaj Marie Grandval, estis franca kantisto, pianisto kaj komponisto de la romantisma epoko.
Ŝi estis persono kaj komponisto de staturo dum ŝia vivo, kvankam malpli memorita poste. Multaj de ŝiaj verkaĵoj estis eldonita sub pseŭdonimoj.
Vivo
Ŝi naskiĝis en riĉa kaj klera familio. Ŝia patro estis talenta pianisto kaj ŝia patrino estis romanverkistino. La juna Clemence de Reiset profitis de artaj agadoj organizitaj en sia hejmo fare de siaj gepatroj. Tie ŝi konatiĝis kun figuroj kiel la germana komponisto Flotow ĉe kiu ŝi komencis siajn muzikajn studojn infanaĝe, kaj Frédéric Chopin, kiu estis konstanta fonto de inspiro por ŝi.
La unuaj komponaĵoj de Clemence originas de ŝiaj fruaj adoleskaj jaroj: antaŭ la aĝo de dudek ŝi jam publikigis plurajn ĉambrajn verkojn. Ŝiaj ludado kaj komponaĵoj estis altgrade laŭditaj, kaj rapide Clemence establis sin sur la pariza muzika scenejo. Ŝi premieris sian unuan simfonion en la Granda Filharmonia Societo de Parizo kiun dirigentis Hector Berlioz (1851). La programo inkludis la unuajn kvar partojn de ŝia ‘Drameca Simfonio', ‘Romeo kaj Julieta’, kaj plurajn ariojn kantitajn fare de Pauline Viardot (V. en m. 157).
Ĉar la juna Clemence ne finis iujn muzikajn studojn, ŝi estis konsiderata amatoro, tamen, multaj kolegoj laŭdis ĝuste ŝian "komponan stilon netuŝitan de la skolastika pedanteco". Antaŭ ol Clemence de Reiset geedziĝis kun Charles-Grégoire de Grandval (1851), ŝi estis jam amata interpretisto kaj komponistino en la parizaj salonmuzikoj. Sed estis nur post la geedziĝo kiam ŝi vere studis komponadon, farante tion ĉe Camille Saint-Saëns. Ŝi iĝis unu el la plej sukcesaj komponistinoj en Francio kaj ŝia muzika produktiveco feliĉe ne malpliiĝis post la geedziĝo kiel estis ofte. Tamen, pro sia elstara socia pozicio Clemence komencis publikigi multajn el siaj verkoj sub diversaj pseŭdonimoj, kiel Caroline Blangy, Clémence Valgrand, Maria Felicita de Reiset kaj Maria Reiset de Tesier.
Ŝi komponis en preskaŭ ĉiuj ĝenroj: operoj, korusoj, kantoj por voĉo kaj piano, orkestraj verkoj, kaj instrumenta ĉambra muziko. Clemence de Grandval pritraktis la larĝan gamon de siaj muzikĝenroj per "nekontestebla vigleco... rimarkindaj kapabloj kaj rara kreivo", kiel komentas François-Joseph Fétis.
Precipe ŝi estis fama pro siaj scenejaj verkoj. Ŝia unua opero ‘Le sou de Lise’ premieris kiam ŝi estis 31-jaraĝa, kaj ŝia naŭa kaj lasta opero premieris kiam ŝi estis 64-jaraĝa. Verŝajne ŝia plej granda sukceso, kun la plej granda nombro da prezentoj tra la jaroj, estis Stabat mater (1871) kiu eniris la repertuaron de multaj preĝejoj.
Clemence de Grandval fariĝis grava figuro en la Nacia Societo de Muziko, kaj dum la 1870aj kaj 1880aj jaroj ŝi estis ĝia plej ludita komponisto. Ŝi gajnis la inaŭguran Concours Rossini de la Belarta Akademio por sia oratorio ‘La filino de Jairo’ (1880), kaj dek jarojn poste la Pariza Konservatorio aljuĝis al ŝi la ‘Premion Cartier’ por sia tuta ĉambra muzikproduktado.
Ŝia influo en parizaj muzikaj cirkloj, en koncertaj societoj aŭ aristokrataj salonoj, atingis sian pinton dum la 70-aj jaroj. La prezento de ŝia “Konĉerto por hobojo op.7” ĉe la Konservatoria Koncerta Societo povas esti konsiderata simbolo de tiu sukceso. La lasta, bonega el ŝiaj komponaĵoj estis la opero Mazeppa, premierita en Bordeaux en 1892.
Clemence de Grandval postlasis konsiderindan kaj varian verkaron, multe el kiuj estas de la plej alta kvalito kaj meritas esti aŭdataj pli ofte.
Notindaj komponaĵoj
Malkiel multaj de ŝiaj samtempuloj, Grandval verkis multajn pecojn por hobojo kaj malkiel ŝiaj virinaj samtempuloj, ŝi verkis plurajn operojn. Elektita verkaĵojn inkluzivas:
Friedrich Moritz Stapff
Friedrich Moritz STAPFF (naskiĝinta la en Gerstungen, mortinta la  en Tanga) estis germana geologo. Danke al la de li projektita kaj realigita geologia profilo eblis sukcese kaj sekure konstrui la Gotard-tunelon en Svislando.
Vivo
Estante filo de la en Gerstungen deĵoranta oficejkomisaro Georg Caspar Stapff kaj vivante poste en Tiefenort li studis inter 1854 kaj 1856 ĉe Minakademio Freiberg. Post studofino Stapff iris Svedujon kaj laboris ekz. kiel monta inĝeniero en Falun. Poste li aktivis en Usono. En 1873 li dungitis fare de la svisa Gotard-fervojlinio por solvi diversajn geologiajn problemojn. Tiuokaze li faris sukcesan geologian profilon de la borota vojgalerio kolektante referencekzemplerojn de ĉiuj tieaj ŝtontavoloj. Tiu ĉi kolektro pri ne tute 150 ŝtonspecoj troviĝas ekz. ĉe Verkehrshaus der Schweiz.
Post finfaro de la tunelo laŭ siaj planoj Stapff venis Berlinon estonte mineja ekspertizulo en multaj eŭropaj ŝtatoj. En 1893 li habilitiĝis ĉe la Teknika altlernejo pri dinamika geologio. Tiam li ekloĝis en Weißensee (Pankow). En aŭgusto 1895 Stapff vojaĝis laŭ komisio de Deutsch-Ostafrikanische Gesellschaft al Germana Orient-Afriko por esplori orovejnojn en la tanzania Usamabara-valo. Dum tiu ĉi ekspedicio, kies finiĝo planitis por decembro 1895, li ekmalsanis grave kaj mortis. Mallonge antaŭmorte li trovis ankoraŭ oran kvarcofonton. De la brita inĝeniero Martin, kiu kontinuigis la laborojn de Stapff, taksitis ekspluatinda la de la germano priskribita orkvarcgango (kun longeco de kvin kilometroj).
Al sia akademio en Freiberg Stapff restis fidela ankaŭ studintece kaj donis al ĝi donacojn.
Honoroj
Inter 1883 kaj 1886 Stapff membris ĉe la prusia geologisocieto Preußische Geologische Landesanstalt (PGLA). Ĉe Muzeo Werratal (Gerstungen) oni estime informas pri la agadoj la urbofilo Stapff.
Dániel Magay
Dániel Magay [magai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Magay Dániel estas hungara-usona skermisto (sabristo), olimpiano, olimpika ĉampiono, mondĉampiono, kemiisto.
Dániel Magay naskiĝis la en Szeged.
Biografio
Dániel Magay maturiĝis en piarista gimnazio en Szeged, dum li skermis. Inter 1950-1956 li skermis en sportklubo en Budapeŝto, inter 1953-1956 li apartenis al la hungara nacia teamo. En 1955 li ekstudis farmacion en Medicina Universitato de Budapeŝto. Tiutempe li estis hungara ĉampiono individue en 1956, mondĉampiono en 1954. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo teame. Depost la Olimpiko li disidis al Usono, kie same skermis, eĉ trifoje li estis usona ĉampiono individue en 1957, 1958 kaj 1961. Li akiris kemiistan diplomon en Universitato de Kalifornio konata ankaŭ Berkeley, poste li estis kemiisto. Li revizitis Hungarion ekde 1964 kaj en 2017 li rericevis la hungaran ŝtatanecon. Lia edzino naskis filon. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 1996.
(162926) 2001 OB36
(162926) 2001 OB36 estas marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la en la kadro de la kampanjo NEAT (Near Earth Asteroid Tracking) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Villalobón
Villalobón [biljaloBON] estas municipo en la sudo de la provinco Palencio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Tierra de Campos.
(162926) 2001 OB36
Orbito
Ĝi estas proksima de la 1:5 kun la Tero, 3:9 kun Marso kaj 7:3 kun Jupitero.
Ĝia tre discentra, tre klinata orbito krucas tiujn de Marso kaj de la Tero. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝin fore de la tera orbito, sed ĝia suprenira nodo estas proksima de la orbito de Marso.
Villalobón
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado. Alfonso la 8-a aldonis Villalobón al la senjorlando de la episkopo palencia, kaj en 1202 havigis foruon. En la 14-a jarcento, la registra libro Becerro de Behetrías konfirmis, ke Villalobón estas de la episkopo de Palencio, kiel Villamuriel, Magaz, Villaumbrales, ktp., kaj poste en la 15-a jarcento kun Grijota, Villajimena, Villamartín, Mazariego kaj Santa Cecilia. Fine de la 16-a jarcento, Villalobón estis ene de la pastrarlando de Cerrato ĉefpastrarlando de Astudillo.
(162926) 2001 OB36
Orbito
• Ĝia marsa MOID estas 0,06988 astronomia unuo, tie estas 10,454 milionoj da km,
• ĝia tera MOID estas 0,4177 astronomia unuo, tie estas 62,487 milionoj da km.
Villalobón
Historio
Villalobón kaj la menciitaj loĝlokoj estis disligitaj ĉirkaŭ 1580 el episkopeco fare de Filipo la 2-a, kaj ekde tiam ĝi restis ero de reĝeca senjorlando, ekzemple ankoraŭ meze de la 18-a jarcento.
(162926) 2001 OB36
Orbito
• La ĝi pasis al 0,47623 astronomia unuo (71,243 milionoj da km) de la Tero,
• la ĝi pasos al 0,49437 astronomia unuo (73,957 milionoj da km) de nia planedo.
Villalobón
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kolombejoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo, la subteraj vinkeloj ktp.
Kanado en la Somera Olimpiko 1956
La kanada teamo aktiva en la Somera Olimpiko 1956 en Melburno havis 92 sportistojn. Ili partoprenis en 14 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis . La sportistoj atingis 2 orajn, 1 arĝentan kaj 3 bronzajn medalojn. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 15-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Kanado en la Somera Olimpiko 1952
La kanada teamo aktiva en la Somera Olimpiko 1952 en Helsinko havis 107 sportistojn. Ili partoprenis en 13 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis . La sportistoj atingis 1 orajn kaj 2 arĝentajn medalojn. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 21-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Alisa (virtuala asistanto)
Alisa (Алиса) estas virtuala asistanto de la rusia konzerno Yandex, lanĉita la. Ŝi parolas la rusan kaj turkan kaj uzeblas en pluraj aplikaĵoj de Yandex.
2017
La Alisa aperis en la testa versio de Yandex Retumilo.
La prezidanto Vladimir Putin vizitis la ĉefsidejon de Yandex kaj konatiĝis kun Alisa, ankoraŭ ne lanĉita oficiale. Li demandis: "Ĉu oni ne mistraktas vin ĉi tie?" Alisa respondis: "Okej, mi konsideros". Al la demando de Putin "Kiel vi fartas?" Alisa respondis ke ŝi rigardas fotojn de katoj en Yandex kiuj estas la plej bona afero en la mondo kaj esprimis esperon ke ankaŭ ŝia kunparolanto fartas bone.
Alisa estis lanĉita la kaj iĝis la unua virtuala asistanto kiu ne limiĝas je aro de preparitaj respondoj. Ŝi povas subteni konversacion, kompreni nekompletajn frazojn, serĉi informojn en Interreto kaj uzi la aliajn servojn de Yandex. Tiel por trovi kafejon apude ne necesas skribi en serĉilo "strato N kafejo", sufiĉas simple demandi "Alisa, kie apude oni povas trinki kafon" kaj Alisa difinos situon de la demandinto, trovos apudan kafejon en Yandex Manlibroj kaj proponos itineron en Yandex Mapoj. Danke al artefarita neŭra reto (ANR) Alisa konstante lernas kaj perfektiĝas. Testilo Word error rate konkludis ke Alisa rekonas la homan voĉon kun precizeco komparebla kun tiu homa.
La voĉrekono kaj voĉsintezo okazas surbaze de la parolteknologio Yandex SpeechKit. Ŝi parolas per la voĉo de aktorino Tatjana Ŝitova, konata kiel dublantino de Scarlett Johansson en la ruse voĉigitaj filmoj. Per ŝia voĉo parolas ankaŭ la operaciumo Samanta en la ruslingva versio de la filmo Ŝi de Spike Jonze.
2018
La komenciĝis malfermita beta-testado de la platformo Yandex Dialogoj, helpe de kiu iu ajn kodisto povis instrui al Alisa novajn scipovojn.
La Alisa aperis en Yandex Retumilo por Vindozo, kiu iĝis la unua retumilo kun virtuala asistanto.
La Alisa aperis en Yandex Navigilo — ŝi kreas itineron, serĉas plej proksiman benzinstacion aŭ parkumejon, respondas al demandoj, ludas, sugestas la vojon ktp. Antaŭe la navigilo estis komprenanta nur limigitan nombron de frazoj.
La Alisa akiris kapablojn rekoni bildojn kaj melodiojn. Ŝi komprenas kio estas bildigita, ekzemple modelon kaj markon de la aŭto, rason de hundo aŭ kato, artaĵon, konstruaĵon, proponos traduki tekston per Yandex Tradukilo aŭ serĉi similan varon per Yandex Market. Ŝi rekonas muzikon kaj kantiston danke al teknologio de Yandex Muziko.
La rusia kompanio Elari kune kun Yandex prezentis porinfanan saĝhorloĝon Elari KidPhone 3G kun Alisa. La dezajnistoj konsideris specifaĵojn de la infana parolo. En la aparato funkcias filtrilo, kiu enlasas nur porinfanan enhavon. Danke al ena videokamerao KidPhone 3G eblos telefoni ne nur voĉe, sed ankaŭ kun bildoj. Haveblas ankaŭ bazaj funkcioj de la saĝhorloĝoj: GPS-spurilo, kiu ebligas al la gepatroj spuri trovlokon de la bebo, SOS-butono kaj reĝimo "Ĉe lecionoj", kiu haltigas ĉiujn funkciojn krom SOS, GPS kaj horloĝo.
La oni raportis pri planoj de Alisa lerni la belorusan, ukrainan, kazaĥan kaj poste aliajn lingvojn de eks-sovetiaj respublikoj.
La estis prezentitaj kompaktaj aparatoj de IRBIS A kaj DEXP Smartbox, kreitaj surbaze de la platformo Yandex.IO kaj kun integrita Alisa.
2019
La Alisa ekfunkciis en inteligenta aŭdigilo LG XBOOM AI ThinQ WK7Y.
La estis prezentita inteligenta hejmo de Yandex, regata de Alisa, kiu manipulis dekojn da aparatoj de Philips, Redmond, Rubetek, Samsung, Xiaomi aŭ Yandex.
La Alisa lernis fari ripetajn aĉetojn en retvendejo Beru — sufiĉas nomi necesan varon kaj mendi ĝin "kiel kutime" (как обычно), post kio Alisa aranĝas la mendon kiun restas nur konfirmi. Tio estas la unua retvendejo kie eblas uzi Alisa. Antaŭe jam eblis serĉi varojn kun ŝia helpo.
La oni raportis ke kodistoj rajtas alŝuti al Alisa proprajn sonregistraĵojn uzotajn kiel respondoj al la uzantoj. La alŝuto okazas per platformo Yandex Dialogoj. La registraĵo devas esti ne pli ol du minutojn longa. Sume eblas alŝuti ĝis 1 Gb.
La oni raportis ke Alisa eklernis rekoni parolanton laŭ voĉo por kio necesas diri al ŝi "Alisa, ekmemoru mian voĉon" (Алиса, запомни мой голос) aŭ "Ni interkonatiĝu" (Давай познакомимся). La rekonitan personon Alisa alparolos per nomo, memoros liajn muzikajn preferojn. Oni diris ke en testa versio ŝi povas rekoni nur unu homon, sed poste aperos ebleco rekoni plurajn personojn.
Arturo Mélida
Arturo MÉLIDA y Alinari (Madrido, 24a de julio 1849 - 15a de decembro 1902) estis hispana arkitekto, skulptisto, militisto kaj pentristo, frato de la pentristo Enrique Mélida kaj de la arkeologo José Ramón Mélida.
Alisa (virtuala asistanto)
2019
La Alisa ekparolis en la turka, kiu iĝis la unua eksterlanda lingvo parolata de ŝi. Ĝi estas uzata ankaŭ en la turka versio de Yandex Navigilo. Alisa parolas per la voĉo de profesia voĉaktorino Selyay Taşdoğen, kiu aŭdeblas interalie en la televidserio Muhteşem Yüzyıl.
Arturo Mélida
En 1873 li finkompletigis studojn de arkitekturo en la Supera Teknika Lernejo de Arkitekturo de Madrido, ​ kie li estis poste profesoro de la fako Modelado. Li estis ankaŭ elstara pentristo de nombraj palacetoj de Madrid de la alta burĝaro.
Alisa (virtuala asistanto)
2020
La inteligentaj aŭdigiloj kun Alesa lernis voki taksion kaj informi pri ĝia alveno.
Arturo Mélida
Li estis membro de la Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando ekde 1899, tri jarojn antaŭ sia morto. Li ricevis la ormedalon de la Franca Akademio kaj la Grandan Krucon de la Honora legio pro sia laboro kiel arkitekto en la hispana paviliono de la Universala Ekspozicio de Parizo de 1889. Li estis pioniro de la hispana afiŝarto.
Alisa (virtuala asistanto)
2020
La en inteligenta kamerao de Alisa aperis eblecoj skani dokumentojn kaj voĉlegi tekston de sur la foto, pliboniĝis rekonado de la vestoj. Tio utilas se la teksto estas je tre etaj literoj aŭ bezonas tradukon, aŭ se necesas serĉi vestojn en Yandex Market.
Arturo Mélida
Arkitekturo
En Toledo, li konstruis en stilo novmudeĥara la edifico de la Escuela de Artes y Oficios kaj restaŭris (kaj foje rekonstruis) la konventon Sankta Johano de la Reĝoj, kies du klostroj estis detruitaj ekde la Milito de Hispana Sendependigo.
Corcapolo (stacidomo)
Corcapolo estas fervoja stacidomo en Centovalli, Svislando.
Alisa (virtuala asistanto)
2020
La en inteligentaj aŭdigiloj kun Alisa aperis infana parolekzercilo "Facilas diri" (Легко сказать) per kiu infanoj povas ekzerci elparoladon de komplikaj sonoj kun amuzaj personoj, kiuj kantas kaj taskigas la infanojn elparoli ion kaj tion. La ekzercilo celas la infanojn 5 ĝis 7 jarojn aĝajn kaj sonojn з, ц, ш, ч, р, л.
La Alisa komencis voĉlegi tekstojn en Yandex Retumilo, origine nur en la rusa, en aparatoj surbaze de Android kaj komputiloj kun Vindozo.
La aperis personigita matena prezentaĵo de Alisa, lanĉebla laŭpete kaj konsistanta el muziko, novaĵoj, interesaj historioj kaj utilaj informoj kolektitaj laŭe al la preferoj de la uzanto.
La Alisa lernis fari bildojn laŭpete, elŝuteblajn en bona kvalito.
La Alisa aperis en aŭdigiloj JBL, kiuj iĝis regeblaj per voĉo.
La Alisa aperis en televidiloj surbaze de Yandex-platformo. Ŝi konas nomojn de pluraj televidkanaloj, povas transiri de unu al alia, serĉi filmojn, inkluzive en Yandex Video, Kinopoisk kaj YouTube, montri priskribon de la filmo, proponi kelkajn filmojn elektitajn laŭ petita kriterio. Samtempe ŝi realigas ĉiujn aliajn funkciojn rilatajn al serĉado en Interreto, konsultado, regado de inteligenta hejmo por kio ne necesas haltigi la spektadon.
2021
Ĝis marto 2021 estis venditaj 1,3 milionoj da aparatoj kun Alisa.
La estis prezentita versio Light de Yandex Stacio, en kiu estas integrita Alisa. Karakteroj de Alisa varias depende de unu el 6 elekteblaj koloroj de la stacio: turkisa por trankvilaj romantikuloj, ruĝa por aŭdacaj kuraĝuloj, roza por revuloj ktp.
En oktobro 2021 aperis ebleco peti Alisa montri QR-kodon pri Kovim-vakcinado. Ricevinte tian peton ŝi proponas eniri retejon Gosuslugi, post kio ŝi konservas la informon kaj laŭpete montras ĝin. Yandex atentigis ke ĝi konservas ne la kodon mem, sed nur ĉifritan ligilon al ĝi.
La Alisa ekfunkciis en Yandex Mapoj.
En novembro 2021 ekfunkciis scipovo ebliganta al Alisa kolekti plendojn pri la ŝtataj servoj. Ili estas sendataj al la sistemo "Incidento-administrado" (Инцидент менеджмент), de kie ili aŭtomate sekvas al respektiva institucio kiu devas respondi. Plendi eblas per iu ajn aparato aŭ aplikaĵo kun Alisa.
La Alisa lernis voĉigi librojn el Legilo (Читалка) de Yandex Retumilo: necesas nur diri "Alisa, malfermu la legilon" (Алиса, открой Читалку), elekti verkon kaj premi signon de kapaŭskultiloj. Alisa legos la tekston ekde loko, kie haltis la homo. Ŝi povos legi libron ankaŭ por endormigota infano. La uzanto povas elekti rapidecon de legado kaj viran aŭ inan voĉon.
La Alisa lernis flustri responde al flustra alparolo kio konvenas se apude iu dormas aŭ okazas kunsido ks. Tiucele ŝi lernis unue distingi spektron de la sonoj de normala kaj flustra paroloj. Poste ŝi lernis distingi la flustradon kaj siblan voĉon, kies sonspektroj proksimas. Fine oni registris flustradon de Tatjana Ŝitova kaj per ANR lernigis Alisa paroli tiel.
La Alisa lernis telefonvoki el aplikaĵoj Yandex Retumilo kaj Yandex Mapoj. Oni povas voĉe peti ŝin telefoni al iu el la listo de kontaktoj, voki ambulancon ktp. Se en la listo estas du samnomaj kontaktoj Alisa demandos kiun voki nun, same se la kontakto havas kelkajn telefonnumerojn. Ŝi rekonas nomojn skribitajn ruse kaj latinlitere. Oni povas laŭplaĉe (mal)permesi al Alisa aliron al la kontaktoj.
2022
La Alisa lernis serĉi plej oportunajn prezojn de la varoj en retvendejoj kaj prezenti ilin je unu loko forme de slipo aŭtomate aktualiĝonta kelkfoje tage.
La aperis movtelefona aplikaĵo "Hejmo kun Alisa" (Дом с Алисой), kiu ebligas per voĉo regi plurajn aparatojn — manipuli ilin kaj uzi en scenaroj. Ekzemple oni povas krei scenaron, laŭ kiu reage al frazo "Alisa, vekiĝu" la sistemo ŝaltos radion, bolilon kaj lumon en banejo. Ĉiujn instalaĵojn eblas regi ankaŭ distance, ekzemple ŝalti hejtadon aŭ klimatizadon antaŭ reveno hejmen. La aplikaĵo estas senpaga kaj funkcias en saĝtelefonoj surbaze de iOS kaj Android.
La Yandex anoncis ke partoprenintoj de la tutlanda reta olimpiko de Yandex Lernolibro pri informadiko kreis 275 novajn scipovojn por Alisa, el kiuj 199 estis aprobitaj kaj eniris ĝian katologon.
En decembro 2022 Alisa aperis sur la ĉefa paĝo de Yandex, aktivigebla per klako.
2023
La en Alisa ekfunkciis artefarita neŭroreto de la nova generacio YandexGPT (YaGPT), ebliganta verki tekstojn kaj proponi ideojn. Por aktivigi la opcion necesas diri "Alisa, ni elpensu!" (Алиса, давай придумаем!), post kio eblas taskigi ĝin. Malsame ol la antaŭaj modeloj, YandexGPT estis instruita surbaze de kelkcent mil enhavriĉaj kaj bone verkitaj respondoj.
Semantiko
Post kiam uzanto diris ion, la frazo transformiĝas je teksto kaj sekvas al klasifikilo de intencoj, kies tasko estas difini intencon de la uzanto. Ekzemple la uzanto demandas: "Alisa, kio pri vetero morgaŭ?" kaj la klasifikilo konkludas ke li deziras ekscii veterprognozon. Ĉiu intenco havas modelon nomatan semantika kradvortilo, kies tasko estas analizi la frazon kaj transformi la ĉerpitajn informojn je strukturita prezentaĵo aŭ kadro. Ĉi-foje la kradvortilo konkludas ke "morgaŭ" estas "hodiaŭ + 1 tago", sed ĝi ne scias pri kiu loko temas. La informoj sekvas al dialoga manaĝero, kiu konas kuntekston de la dialogo. Ĉi-foje ĝi povas surbaze de loktrovo de la uzanto difini ke temas pri Moskvo kaj konsulti API pri vetero sekvan tagon en Moskvo, poste generi tekston kun ĝia priskribo kaj sendi ĝin al voĉsintezilo.
La dialoga manaĝero konsistas el agordoj, scenaroj kaj reguloj; ĝi evoluas per ili, ne per maŝinlernado. Uzanto parolante kvazaŭ plenigas virtualan formularon, kio ebligas kompreni kaj kontentigi liajn bezonojn. Ĝi funkcias surbaze de Python, uzante ŝablonigilon Jinja2 al kiu estis aldonitaj lingvistikaj iloj ebligintaj modifi vortojn laŭ bezonoj kaj gramatikaj reguloj, altigante variecon de la parolo de Alisa.
La klasifikilo de intencoj estas bazita sur plej proksimaj najbaroj en ekzerca datumbazo. Danke al tio se aperis novaj frazoj ne necesas adapti la tutan modelon, sufiĉas doni plej multe da ekzemploj de tiuj ĉi novaj frazoj.
La semantika kradvortilo funkcias surbaze de dudirektitaj LSTM kun attention, kaj state-of-the-art por kradvortigado. Por kreado de hipotezoj estas uzata N-best, ĉar foje necesas ne la plej probabla hipotezo sed tiu kongrua kun kunteksto el la dialoga manaĝero, kiu havas prioritaton.
Por trakti anaforojn estas uzataj du sistemoj. Ĝenerala supozado uzas iujn ajn frazojn, serĉante uzitan pronomon en antaŭaj frazoj kaj provante uzi ĝin ĉi-foje. Plenigado de formularoj analizas intencojn kaj ekzemple se ĝi vidas geografian objekton en antaŭa frazo kaj malplenan sekcion por ĝi en kuranta frazo, ĝi lokas ĝin tien, speciale se oni venis de la unua frazo al la dua per vorto "kien". Iuj intencoj estas traktataj per unu sistemo, aliaj per ambaŭ.
Elipsoj estas traktataj kiel apartaj intencoj. Ekzemple intenco get_weather instruita surbaze de frazoj "rakontu pri vetero" kaj "kia estas vetero hodiaŭ" havas intencon-parulon get_weather_ellipsis, kiu konas diversajn konkretigilojn rilatajn al vetero kiel "kaj por morgaŭ", "kio dimanĉe" ks. En la klasifikilo de intencoj, la elipsaj intencoj egale konkuras kun siaj patro-intencoj. Do se diri "kio pri Moskvo?" la klasifikilo de intencoj diros ke kun probableco 0,5 temas pri konkretigilo rilata al intenco "vetero" kaj kun la sama probableco temas pri intenco "serĉado de organizoj". La dialoga interpretilo retaksos iliajn poentojn, donitajn de la klasifikilo, konsiderante la aktualan dialogon kaj faros la definitivan konkludon. Tio ebligas al la sistemo lerni kaj uzi la elipsojn sen havi kuntekston — sufiĉas kolekti ekzemplojn de elipsaj frazoj.
La parolilo funkcias surbaze de artefarita neŭra reto (ANR) kaj uzas du klasifikilojn. Se la klasifikilo de intencoj ne povas kun certeco difini la intencon, la binara klasifikilo demandas ĉu temas pri serĉopeto aŭ ne. Se la respondo estas jesa, ĝi sendas al retserĉilo, se nea — la parolilo ricevas kuntekston de la dialogo kaj generas konvenan respondon. La parolilo estas DSSM-simila (Deep Structured Semantic Model) ANR kun du kodilo-turoj, unu el kiuj kodas la aktualan kuntekston de la dialogo, alia kodas eventualan respondon. Formiĝas du enkorpigo-vektoroj por respondo kaj kunteksto kaj ANR lernas fari kosinusan distancon inter ili depende de konveneco de la respondo en la aktuala kunteksto.
Voĉo
En 2016, kiam komenciĝis la kreado de Alisa, oni alfrontis elekton inter du aliroj. Kadre de la neŭroparametra aliro taskojn de voĉkodilo plenumas komplika neŭroreta modelo. Sed oni rifuzis ĝin, ĉar generado de unu sekundo de la parolo daŭris ĝis 5 minutoj dum necesis malpli ol unu sekundo. Do oni elektis la kunkroĉan sintezon, kiu kreas frazojn el etaj fragmentoj de la natura parolo. Unue oni estis sintezantaj per neŭroreta teknologio parolon kiu servis kiel referenco laŭ enhavo. Poste alia neŭroreto plukis el registritaj fragmentoj de la natura parolo tiujn konvenajn por krei frazon proksiman al frazo generita de la neŭroreta teknologio. Ĉe tio estis uzataj du ŝlosilaj indicoj: laŭceleco (target-cost), do grado de kongrueco de la trovita fragmento al hipotezo (la generita fragmento) kaj proksimeco (join-cost), do kiom la du trovitaj najbaraj fragmentoj kongruas unu al alia. Necesis elekti varianton kun minimumaj indicoj por ambaŭ parametroj. Laŭcelecon oni kalkulis helpe de neŭroreto surbaze de Reto de Profunda Simileco (Deep Similarity Network) kaj por proksimeco oni kalkulis distancon ĝis hipotezo, generita de la neŭroparametra sistemo. Sumo de ambaŭ parametroj estis optimumigata per dinamika programado. Simila aliro estis uzata dum kreado de Siri 2.0.