cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paŝo
Rapideco de paŝo kaj marŝo
Permesante iri pli rapide ol paŝo estas kuro. Dum kuro, oni povas iri nur pli mallongtempe ol paso, oni povas kuri senpaŭze. Do dum la mezproksima rapideco de la paŝo estas 5km/horo, rapideco de la kuro povas esti eĉ 24,5 km/horo (vidu kenja kuristo Ngany en olimpiko en Sidnejo 2000, kiu distancon 1500 m pasis per kuro kontraŭ 3 minutoj kaj 32 sekundoj).
Abatopreĝejo Sankta Oveno
Historio
La unuan benedikanan monaĥejon fondis en la 7-a jarcento Sankta Aŭdoeno (Oveno; france: Ouen). Li estis gravulo ĉe la kortego de la Merovidoj kaj konsilisto de reĝo Dagoberto. Samtempe la sanktuloj Vandregislo kaj Filiberto fondis la du monaĥejojn Fontenelle kaj Jumièges. La relikvojn de Sankta Aŭdoeno oni reportis el Parizo, kie li mortis, en la abatopreĝejon. En la 9-a jarcento la Vikingoj detruis tiujn ĉi abatejojn. La normanaj dukoj, mem vikingidoj, volis restarigi la monaĥejojn post sia sinturno al katolikismo.
Arĥitekturo
La nunan preĝejon oni konstruis ekde 1318, interrompate de la Centjara Milito, kaj nur finkonstruis en la 16-a jarcento laŭ flamgotika stilo.
Ĉar la urbo disponis nur pri malmulta mono, en la 19-a jarcento ĝi konstruigis la okcidentan fasadon per alia speco de kalkoŝtono. Ĝi elektis la plej malmultkostan projekton de arĥitekto Henry Grégoire el inter la konkurantoj. Li estis klopodinta fari ion "veran" kaj alprenis la fasadon de la katedralo de Kolonjo kiel modelo. La du turoj, la tri portaloj kaj la figuroj devenas el ĉi tiu tempo, sed ne la bela fenestrorozo, kiu estas originalaĵo el la 16-a jarcento.
Vitraloj
Sankta Oveno loĝigas la plej grandan kolekton de vitraloj el la 14-a jarcento en Francujo, kiuj troviĝas en la ĥorkapeloj. Ĉe aliaj lokoj en ĥorejo kaj ĉefa navo la supraj kaj malsupraj fenestroj havas vitralojn el la 15-a kaj 16-a jarcentoj. Kiel ĉie en la urbo Rouen oni forportis la malnovajn vitralojn jam en la jaro 1939, por eviti iliajn militan detruiĝon. Mankas nur du historiaj vitraloj de ĉi tiu preĝejo: en la centra suprofenestro de la ĥorejo la vitralo estas moderna verko de vitralisto Max Ingrand kun bildigo de la Krucumado, ĉar la iaman verkon detruis negocisto dum la epoko de la franca revolucio de 1789. En la fenestrorozo la blua abstrakta vitralo ankaŭ estas modernaĵo.
Norderfriedrichskoog
Norderfriedrichskoog estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordfriesland de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la duoninsulo kaj historia pejzaĝo Eiderstedt borde de la Norda Maro. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Eiderstedt, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Selberg (distrikto Kusel)
Selberg estas la nomo de 546 m alta monto en la distrikto Kusel. Ĝi apartenas al la Nordpalatinata montolando. Ĝi estas la suda etendiĝoj de la Königsberg. La monto Selberg situas inter la rojoj Breitenbach kaj Lauter. Ĉirkaŭantaj vilaĝoj estas Eßweiler, Rutsweiler an der Lauter kaj Rothselberg.
En la jaro 1914 la Selberg-asocio el Rothselberg konstruis sur la pinto lignan elrigardoturon kaj blokan kabanon. La turo estis anstataŭanta en 1969 per ŝtala turo. La kabano estis kelkfoje ŝanĝkonstruita kaj pligrandigita.
Komence de la 20a jarcento estis malkovrataj je la okcidenta deklivo inter Eßweiler kaj Rothselberg en la valo de la rojo Breitenbach romia vilao el la dua jarcento, la fundamento de tombo kaj pluaj setladspuro.
Walsall
Walsall  estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono West Midlands. En 1997 loĝantoj vivis en Walsall, kaj la areo kovras.
(19825) 2000 SN179
(19825) 2000 SN179 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Junulara Esperantista Franca Organizo
Junulara Esperantista Franca Organizo (mallongigo: JEFO) aŭ Espéranto-Jeunes (en la franca) estas la junulara faka asocio de UFE-Espéranto-France, Unuiĝo Franca por Esperanto kaj la nacia faka asocio de TEJO, Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.
Chapadão do Céu
Chapadão do Céu estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 7.001 loĝantojn en 2010.
Junulara Esperantista Franca Organizo
La asocio aktivas en Francio al disvastigo de Esperanto inter la junuloj kaj al organizo de eventoj uzantaj Esperanton. JEFO havas membrojn en tuta Francio sed havas pli fortajn grupojn en kelkaj urboj: ĉefe Parizo kie estas la sidejo de la asocio kaj Liono kie estas la KoToPo internacia kafejo, administrata de ligata loka asocio Mille et une langues (Mil kaj unu lingvoj).
Ĉiun trian monaton JEFO eldonas dulingvan revuon JI, "JEFO-informas". JEFO tre aktivas per Interreto, ĉefe per administrado de interreta kurso de Esperanto en la franca (kun 77 korektantoj en januaro 2010 ). JEFO havas reton de diversaj TTT-ejoj administrataj de diversaj membroj kaj interligitaj per la ĉefa TTT-ejo de JEFO, kiu tiel disponigas informadon, kursojn, kalendarojn, dissendo-listojn, fotoalbumojn, kaj filmojn pri Esperantaj eventoj en Francio kaj en la mondo. En aprilo 2002 estis kreita JEFO-Vikio por utili kiel plia TTT-laborejo de JEFO.
Ĝi partoprenas en diversaj inter-asociaj eventoj en Francio kun UFE kaj SAT-Amikaro franclingva faka asocio ligata al SAT. JEFO ankaŭ partoprenas en diversaj budoj, interalie en "Expolangues", internacia ekspozicio pri lingvoj kiu okazas ĉiu-jare en Parizo.
La lasta granda internacia evento organizita de JEFO estis la Internacia Junulara Kongreso IJK 2001 kiu okazis en Strasburgo dum la somero 2001. Kutime JEFO organizas du specojn de aranĝoj: kuiradaj semajnfinoj, antaŭe nomitaj "gastronomiaj semajnfinoj", ĉefe cele al franca publiko por fortigi la lokan situacion diversloke en Francio, kaj JEFO ankaŭ kutime organizas internacian aranĝon dum la somero, nomitan FESTO.
Estraro
2017-2019
2019-2020
8958 Stargazer
8958 Stargazer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Queensland, Aŭstralio).
Nomo
Ĝia nomo Stargazer ("stela rigardanto" en la angla) honoras tiujn, kiuj de nememorebla tempo, levis miran rigardon al la nokta ĉielo. Ĝi precipe honoras la noblan esploron de la amatoraj astronomoj.
Kruoj
La kruoj estas okcidentafrika etno, kiu vivas en Liberio, Ganao, Sieraleono kaj Gvineo. En Liberio vivas proksimume 244.000 kruoj, en Ganao proksimume 21.000, en Sieraleono proksimume 11.000 kaj en Gvineo 3.800.
La kruoj parolas propran lingvon, kiu apartenas al la grupo de la kruaj lingvoj en la lingvofamilio de la niĝerkonga lingvaro. La kruoj estas nomdonantoj de la grupo de la kruaj lingvoj.
Ritzing
Ritzing, hungare Récény, kroate Ricinja estas malgranda vilaĝo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberpullendorf. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Situo
Ritzing situas sur malebenaĵo laŭ rojo, laŭ la hungara landolimo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Sopron-Kőszeg. Oberpullendorf troviĝas 18 km-ojn.
Fuentepinilla
Fuentepinilla [fŭentepiNIlja] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko Komarko de Sorio en la centro de la provinco. La loknomo Fuentepinilla estas etimologie komprenebla kiel Fonto de la Roketo ("peñilla").
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 52,52 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 82 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 65700 loĝantojn el la 1910-aj jaroj.
Ĝi distas 38 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Fuentepinilla, Osona kaj Valderrueda.
Zoltán Steinhübel
STEINHÜBEL Zoltán (stajnhybel) estas rumania hungara ceramikisto, paperartisto naskita en Arado en 16-an de februaro 1952.
Fuentepinilla
Historio
Estas restaĵoj de romiaj vilaoj kaj de gvatoturoj.
Zoltán Steinhübel
Kariero
Zoltán Steinhübel diplomiĝis en 1980 en Kluĵo en la fakoj de ceramiko kaj vitrodizajno. Li instruas de 2000 en la Arta Liceo de Arado
Fuentepinilla
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.
Meze de la 19-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Valderrueda.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, blazondomo, pilorio.
Fitosanitaraj produktoj
Fitosanitara produkto,  plantprotektilo, plantprotekta preparaĵo aŭ plantprotektanco estas produkto uzata por flegi kaj antaŭeviti malsanojn de la vegetalaj organismoj.
Temas pri aktiva substanco aŭ asocio de pluraj kemiaj substancoj aŭ mikroorganismoj, kunligilo kaj eble solvilo eventuale kunigita de adjuvantoj aŭ de aktiva surfacagento.
Perlovice
Perlovice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Prachatice en distrikto Prachatice. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sudokcidente de Prachatice. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 15 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Perlovice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,89 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1456.
Fitosanitaraj produktoj
La aktivaj substancoj estas mineralaj (ekz.: kupra sulfato) aŭ organikaj (ekz.: karbamatoj).
Ilia origino estas natura (ekz.: Bt), aŭ el la sinteza kemio (ekz.: glifosato).
En tiu okazo, povas temi pri reproduktado fare de la kemia industrio de molekuloj nature ekocidaj izolitaj en la naturo (ekz.: la sintezaj piretrinoj, inspiritaj de molekuloj produktataj de plantoj de la familio de krizantemoj kaj prezentantaj akaricidajn, paraziticidajn, helmiticidajn kaj precipe insekticidajn virtojn).
Ĝi agas mortigante aŭ forpelante iliajn patogenojn (bestoj, vegetaloj, bakterioj, virusoj...), parazitojn, konkurencajn plantojn (vegetaloj aŭ partoj de vegetaloj konsiderataj nedezirindaj), aŭ konsumantajn bestojn, kiujn oni nomas ruinigantoj aŭ kelkfoje malutilaj organismoj,
Ĝi estas aprobita kaj permesita por unu aŭ pluraj uzoj, kiuj povas varii laŭ la sezonoj aŭ la landoj.
Ĝi estas uzata ankaŭ por la kontrolo de vivantaj organismoj ne dezirataj sur nekultivataj surfacoj. Tiukaze, la vorto "fitosanitara" ne ŝajnas adekvata. Tiam oni povas preferi la vorton pesticido).
Ĝi povas limigi la kreskon de iuj vegetaloj (inhibiciantoj de kresko aŭ mallongigiloj de tigoj ebligas malpli oftan prizorgon aŭ limigon de la kuŝiĝo),
Fine, ĝi povas certigi pli bonan konservadon de la semoj kaj de la fruktoj.
Fitosanitaraj kategorioj
Distingeblas:
La termino fitosanitara ekskluzivigas la nutrajn substancojn kiaj sterkoj aŭ oligoelementoj, krom kiam temas pri miksaĵo de sterko kaj de fitosanitara produkto.
Konsisto de pesticido
Pesticido konsistas el aro da molekuloj inter kiuj :
En la mondo ekzistas proksimume 100,000 produktoj permesitaj por vendo, konsistantaj el 800 malsamaj aktivaj materialoj. 15 ĝis 20 novaj aktivaj materialoj aldoniĝas ĉiujare.
La proprecoj de pesticido venas precipe de la strukturo de ties aktiva materialo. Tiu ĉi konsistas el 3 partoj (tiu partigo estas artefarita, fakte neniu parto povas esti apartigita):
Tiu nocio de solvebleco estas grava ĉar estas tiu interagemo de pesticido kun akvo aŭ grasaj korpoj, kiu ebligos ĝian eniĝon en la celatan organismon.
La aliaj komponantoj : la formulado de pesticido
La formulado de pesticido celas prezenti la aktivan materialon laŭ formo ebliganta ties aplikon, aldonante substancojn por plibonigi kaj faciligi ĝian efikon, jen la rolo de la adjuvantoj. Inter ili estas aktivaj surfacagentoj, adheriloj, emulsiigiloj, stabiligiloj, kontraŭŝvitiloj, koloriloj, forpeliloj, vomigiloj kaj kelkfoje antidotoj.
La formulado de pesticido devas respondi al 3 ĉefaj celoj :
Ankaŭ la formulado povas plibonigi la biologian efikecon de la aktiva molekulo per sinergiaj efektoj, aldonaĵoj, kiuj prokrastas ĝian difektiĝon, plilongigante tiel ĝian agdaŭron. Male, iuj aldonaĵoj povas akceli ĝian forigon por la ŝirmotaj plantoj aŭ en la grundo.
Internacia kodo kun du majusklaj literoj, lokita post la komerca nomo indikas la formuladtipon. La ĉefaj formuladtipoj estas la sekvantaj :
La solidaj prezentiĝoj :
La likvaj prezentiĝoj :
Tokseco de fitosanitaraj produktoj
Ekzistas pluraj tipoj de fitosanitaraj produktoj, iuj estas sintezaj kemiaj produktoj, aliaj estas naturaj (mikroorganismoj, makroorganismoj, feromonoj, naturaj substancoj). La unuaj estas ĝenerale aparte elpensitaj por mortigi la organismojn, kiuj konkuras kun la kultivataj plantoj aŭ malutilas al ilia kresko aŭ al ilia reproduktado (muskoj, fungoj, bakterioj, konkuraj vegetaloj, insektoj, ronĝuloj, akaroj, moluskoj, vermoj, nematodoj, virusoj, ktp.). La duaj agas ĝenerale malsame: per konkuro, per predado, per mimetismo, per stimulado de naturaj defendoj, ...
Ĝenerale, la unuaj estas toksaj por la tuta aŭ parto de la ĉirkaxuo, kun efekto pli malpli vasta kaj restanta laŭkaze. La duaj estas ĝenerale nedanĝeraj por la ĉirkaŭo.
La produktoj juĝitaj kiel la plej danĝeraj estas etikeditaj tiaj.
Uzatentigoj
Transporto, preparado kaj apliko de fitosanitaraj produktoj ofte prezentas riskojn por la uzanto, se tiu ne obeas iujn regulojn kaj antaŭzorgojn. Necesas :
Kvantoj
Post atingo de 120 000 t kaj poste 100 000 t, Francio konsumus nun ĉirkaŭ 76 000 t da fitosanitaraj produktoj, kio lokigas ĝin je la tria rango de la mondaj uzantoj post Usono en absoluta kvanto. Se kalkulita laŭ la kultivata hektaro (5kg/ha/jare) sen la herbejoj, Francio estus je la kvara rango en Eŭropo (laŭ la raporto de INRA "pesticidoj, agrikulturo kaj ĉirkaŭo, surbaze de la nombroj donitaj de la fabrikistoj, kiuj ne enkalkulas la uzon de eventualaj stokoj de la antaŭaj jaroj).
Aprobo
La fitosanitara produkto estas ĝenerale alĝustigita de la agro-farmaciaj firmaoj.
En plej multaj landoj, ĝia surmerkatigo kaj uzo estas submetendaj al antaŭa permeso (la aprobo aŭ la permeso de surmerkatigo de la kompetenta nacia aŭtoritato (en Francio ANSES, kaj en Belgio la Comité d'agréation).
Por esti aprobita, produkto devas trairi diversajn testojn por montri ĝian sendanĝerecon (malesto de tokseco) por :
Fitosanitaraj produktoj forigitaj de la merkato kaj disputoj
Kvankam la aproba procezo estas longa kaj kompleksa, iuj antaŭe permesitaj produktoj estas nun malpermesitaj pro ilia danĝereco poste pruvita (restanta akvopoluo, apero de rezisto de stamoj, longtempa metabola influo...)
En Francio, de antaŭ kelkaj jaroj, multaj fitosanitaraj produktoj ĝis tiam permesitaj (kaj do konsideritaj efikaj kaj sen neakceptebla risko) estis malpermesitaj por surmerkatigo kaj uzo. Tiuj produktoj estas nomataj « Produits Phytosanitaires Non Utilisables » (PPNU).
La uzo de fitosanitaraj produktoj malpermesitaj de surmerkatigo estas malpermesita kaj submetata al kontrolo. La artikolo L.253-17 de kampara kodo antaŭvidas punojn, kiuj povas atingi 30 000 eŭrojn kaj ses monatojn da mallibereco.
La ekzemplo de atrazino
Bona ekzemplo de klasifika ŝanĝo estas tiu de atrazino, amase uzita en Francio kaj en multaj aliaj landoj kiel ege efika herbicido por la senherbigo de maizo. Atrazino (kiel la tuta familio de la triazinoj estas nun agnoskita kiel la kaŭzo de la ĉefaj poluoj de la subteraj akvotavoloj kaj de la surfacaj akvoj, kiuj estas poluitaj je 50% en Francio (kompare al la normoj dekretitaj por triazinoj). Por ekzemplo, en Bretonio, kiel en la okcidenta sudo kaj en pariza regiono, oftas trovi en la specimenoj de trinkebla akvo, kvantojn da triazino dekoble pli altajn ol la permesita sojlo de 0,1 mikrogramo en litro <!-- Jusqu'en 2002, la famille des triazines constituait les produits phytosanitaires les plus employé s en France, utilisés à 80 % en termes de surface par les producteurs de maïs conventionnel. Ils avaient été introduits en 1962 et étaient caractérisés par une excellente efficacité et un faible coût. Protégé des UV solaires dans le sol, ils se sont avérés moins dégradables que ce qu'avait annoncé le fabricant. 9 ans après son interdiction en Allemagne, l'atrazine était encore le pesticide quantitativement le plus présent dans la pluie, et ses produits de dégradation (ex : désisopropyl--atrazine, déséthyl-atrazine) sont encore très présentes alors que la molécule-mère commence à disparaître.
En raison de sa toxicité et de sa pollution rémanente dans les eaŭ (molécule peu biodégradable), l'atrazine a été bannie en Allemagne puis après quelques années en France en 2001, comme le reste de la famille des triazines (mise en application en juin 2003 pour la France) après des années d'utilisation (1962-2003).
Ce revirement pourrait être lié à une prise de conscience progressive de la dangerosité de certains produits phytosanitaires, ou éventuellement aŭ deux condamnations de la France par la cour de Justice européenne pour avoir manqué à ses obligations en matière de qualité de l'eau. De nombreŭ autres produits sont en discussion, tel l'arsénite de soude (produit cancérigène très utilisé en viticulture). Le programme européen global de réforme écologique de l'agriculture prévoit d'interdire d'ici 2008 près de 400 produits jugés dangereŭ pour la santé de l'homme qui avaient été cependant agréés par la directive de 1991.  L'arsénite de soude est dorénavant inutilisable en viticulture. Tous les résidus (bidons vides ou partiellement vides)ont été récupérés lors de collectes spécifiques organisées par les autorités compétentes. Des contrôles du Service Régional de la Protection des Végétaŭ (SRPV) peuvent être réalisés dans toutes les exploitations agricoles et des sanctions sont prévues en cas de détention de produits phytosanitaires interdits (=PPNU:Produits Phytosanitaires Non-Utilisables). -->
Gaucho
Ekzemplo tre debatita komence de la 21-a jarcento estas Gaucho, akuzita de la abelistoj kiel la kaŭzo de grava malpliiĝo de iuj insektaj populacioj (abelo). Vidi la artikolon pri Gaucho por pliaj informoj.
Diklor-difenil-trikloretano (DDT)
Kvankam delonge malpermesita en la okcidentaj landoj, oni trovas ankoraŭ ĝiajn spurojn en la besta graso, sed ankaŭ en niaj nutraĵoj. Tamen la monda sanorganizo opinias ke la Diklor-difenil-trikloretano (DDT) estas nemalhavebla por la batalo kontraŭ moskitoj, trafikantoj de malario, kaj plu konsilas ĝian uzon, nur interne de la domoj. .
Normoj kaj kvalito
La produktoj, kiuj vendiĝas komence de la 21-a jarcento, estas opiniataj malpli persistaj ol siaj antaŭuloj, sed ili ofte estas multe pli aktivaj je dozoj kelkfoje multe pli etaj (0,6 mg de aktiva materialo/kv.m por sulfonilureo uzata por la senherbigo de tritiko). Estas same por multaj ekocidoj. En Eŭropo, la kvalito de la akvo destinita al la homa konsumado permesas maksimuman koncentriĝon de fitosanitaraj produktoj (insekticidoj, fungicidoj, herbicidoj) de 0,1 mikrogramo/l por ĉiu substanco aŭ de 0,5 mikrogramo/l por ĉiuj substancoj kune (eŭropa direktivo 80/778/CEE, dekreto de la 3-a de Januaro 1989).
La rezistado per mutacio de celo
Kaze de celomutacio, natura anomalio modifis la genetikan kodon de la enzimo celita de la herbicido. Tiu lasta ne plu efikas al la planto. Ĉiuj herbicidoj, kiuj sammaniere agas estas tiam koncernataj kaj tio kondukas al submeto de la plantoj al ekstremaj dozoj. Por tiu rezista tipo, la rezista nivelo estas tre alta (esprimata per la divido R/S) kaj povas atingi 1000. Tio signifas, ke la dozo de herbicido necesa por detrui rezistan planton estas 1000-oble supera al la dozo, kiu detruas sentivan planton.
Nekonataj mekanismoj
Ekzistas mekanismoj ankoraŭ nekonataj nun. Iuj plantoj fariĝis rezistaj sed neniu sukcesis klarigi kial ili kapablas rezisti, cetere, pruviĝis ke iuj plantoj kapablas aktivigi plurajn rezistajn mekanismojn.
47862 Nancyramos
47862 Nancyramos estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward proksime de Tucson (Arizono, Usono).
(13784) 1998 UN20
(13784) 1998 UN20 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan en Višnjan (Kroatio).
47862 Nancyramos
Nomo
Ĝia nomo honoras Nancy L. Ramos, usonan administantinon Plenumantan Helpantino en la Ofico de la Ĉefa Esploristo por la specimen-alveniga misio OSIRIS-REx de la NASA. Ŝi alportas administran, loĝistikan kaj teknikan apogon al la teamo de misio.
Messerich
Messerich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
28167 Andrewkim
28167 Andrewkim estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Andrew Wooyoung Kim, kiu estis "Plej bona en sia Kategorio" kaj gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2011 pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Li ricevis ankaŭ la Premion Dudley R. Herschbach de la Stockholm International Youth Science Seminar. Li estis lernanto ĉe la Cedar Shoals High School en Athens (Georgio, Usono).
Elektra telegrafo
Elektra telegrafo estis punkt-al-punkta tekstomesaĝa sistemo, uzita el la 1840-aj jaroj ĝis pli bonaj sistemoj estis disvastigitaj. Ĝi uzis kodigitajn taktojn de elektra kurento tra dediĉitaj kabloj por transsendi informon super longaj distancoj. Ĝi estis la unua elektra sistemo por telekomunikado, el kiuj plej amplekse uzata de nombraj fruaj mesaĝosistemoj nome telegrafoj, dezajnitaj por sendi tekstomesaĝojn plej rapide ol verkitaj mesaĝoj povis estis senditaj.
La Kvarobla telegrafo, en angla Quadruplex telegraph, estas tipo de elektra telegrafo kiu ebligas transsendi totalon de kvar apartaj signaloj kaj ricevi sur unusolan kablon samtempe (po du signalojn en ĉiu direkto). La kvarobla telegrafo tiel plibonigis formon de multiplexer.
Mihály Ráday
Mihály RÁDAY [mihAj rAdai], hungare Ráday Mihály, Esperante Mikaelo Ráday estis hungara kameraisto, verkisto kaj reĝisoro. Lia patro estis aktoro Imre Ráday.
Mihály Ráday naskiĝis la 1942 en Budapeŝto, mortis la 16-an de julio 2021.
Biografio
Mihály Ráday frekventis aktoran ĉeflernejon kaj ankaŭ universitaton pri arthistorio en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en Hungara Televizio en 1968. En la sekva jaro li anonciĝis kun programo Unokáink sem fogják látni (Nek niaj nepoj vidos ilin), kiu tuj faris tutlande. Tiu serio estis videbla dum jardekoj kaj li defendis la malnovajn konstruaĵojn kaj monumentojn historiajn en Budapeŝto, poste ankaŭ province, eĉ eksterlande. Li fondis societon en 1982, kiu agis same. Li estis parlamentano inter 1990-1994, poste li politikadis en la ĉefurba parlamenteto. La televizia programo ĉesis en 2010, sed la titolo vivos eterne inter la hungaroj. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filojn. Li ricevis premion Kossuth en 1996, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
(17500) 1992 EQ10
(17500) 1992 EQ10 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC") elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Károly Vadnai
Károly VADNAI [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vadnai Károly (malofte Vadnay Károly) estis hungara verkisto, redaktoro, ĵurnalisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.
Károly Vadnai naskiĝis la 1832 en Miskolc. Li mortis la 1902 en Budapeŝto.
Biografio
Károly Vadnai renkontiĝis kun Sándor Petőfi en 1847, kiu instigis li poemadi. Li finbatalis la hungaran liberecbatalon. Li komencis sian literaturan karieron en 1852 en revuo Hölgyfutár, poste li partoprenis ankaŭ en la redaktado. En 1857 li vojaĝis al Prusio, en 1862 li vizitis Parizon, Londonn, Stambulon. En 1864 li redaktis Fővárosi Lapok-on kaj tiutempe ofte metis artikolojn al A Hon. Inter 1884-1893 li estis deputito parlamenta. Li ofte verkis amajn novelojn, tial oni nomis lin "verkisto de la fraŭlinoj 16 aĝaj".
Fenila dukloroacetato
Fenila dukloroacetato aŭ C8H6Cl2O2 estas kemia kombinaĵo kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la dukloroacetata acido kun fenolo, senkolora aŭ blanka solidaĵo kun malalta fandopunkto, uzata en kemiaj sintezoj. Fenila dukloroacetato ne estas solvebla en akvo sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Fenila dukloroacetato estas uzata kiel peraĵo en la produktado de farmaciaĵoj.
Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
La ekologia klasifiko de la tersupraĵoj estas difinata kiel kartografia limigo de malsamaj ekologiaj areoj, identigitaj laŭ iliaj geologio, topografio, grundoj, vegetaĵaro, klimataj cirkonstancoj, sovaĝaj specioj, laŭ iliaj helprimedoj je akvo kaj laŭ iliaj homaj faktoroj.
Multaj klopodoj de klasifiko jam estis proponataj, precipe celante la kreadon de sistemoj de la naturprotektado. Parto de la listo prezentata ĉi-sube estas inspirata de la sistemo biogeografia proponita de Miklos Udvardy kadre la UNESKO-programo "Homo kaj biosfero", publikigita en 1975 kaj aktualigita en 1982.
Klasifiko de la ekologiaj unuoj
La sistemo de klasifiko de la tersupraĵoj povas esti uzata por plani ilian estontan uzadon, same kiel por antaŭvidi ilian konservadon. Estas eble apliki tiun ĉi klasifikon de la tersupraĵoj je diferencaj skaloj laŭ holisma aliro.
Burgo Giebichenstein
Burgo Giebichenstein (germane: Burg Giebichenstein) estas parte ruina kastelo en Halle (Saale), Germanujo.
Historio
Estis estinta antaŭ 1900 Giebichenstein memstara komunumo. La sur dekliva roko tuj ĉe Saale staranta montokastelo (la ĉeriverborda promenejo datumas nur el la 19-a jarcento) havis sian unuan mencion jam en la 961-a jaro. Ĝia ĉefa rolo estis prizona kie estis enkarcerigitaj pluraj gravaj uloj, ekz. en 1027 duko Ernesto la 2-a (Ŝvabio). Ankaŭ Ludoviko la Saltanto estis (eble) malliberula tie ĉi. Sed lia memelprizonigo danke al kuraĝa saltego en Saale-riveron certe estas nura legendo.
Jam en 980 posedis la tutan komplekson la ĉefepiskopoj de Magdeburg kiu ĝis 1467, alterne al Halle, kortege gastadis ĉi tie. Ekde la detruo fare de la sveda generalo Johan Banér (1636, dum la Tridekjara milito) la supra kastelo ruinas.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 7. Leipzig 1907, p. 829 (tie ĉi interrete)
Sorĉistinoj de Zugarramurdi
Sorĉistinoj de Zugarramurdi estas la nomo per kiu estas konata la plej fama kazo en la historio de la eŭska sorĉado kaj eble de la sorĉado en Hispanio. La sorĉ-fokuso troviĝis en la pirenea navara loĝloko nomata Zugarramurdi kaj la proceso estis plenumita de la tribunalo de la Hispana Inkvizicio de Logronjo. En la aŭtodafeo okazinta en tiu urbo la tagojn 7-a kaj 8-a de novembro 1610 dek ok personoj estis reakordigitaj ĉar ili konfesis siajn kulpojn kaj petegis la mizerikordon de la tribunalo, sed la ses personoj kiuj rezistis estis vive bruligataj kaj kvin postmorte.
Antaŭaĵoj: ĉasado de sorĉistinoj en Lapurdo (1609)
La persekutado de sorĉistinoj en Lapurdo, en Nord-Eŭskio, estis afero de la juĝisto de la parlement de Bordozo Pierre de Lancre, komisiito de la reĝo Henriko la 4-a (Francio) kiel respondo al la peticio farita de la senjoroj D'Amou kaj D'Uturbie por meti finon al la "plago" de gesorĉistoj kiu laŭ ili minacis la landon. Oni scias pri la agado de De Lance danke al du libroj kiujn li poste publikigis kaj kiuj estis tre sukcesaj: Tableau de l'inconstance des mauvais anges et demons (1612) kaj L'incrédulité et mescréance du sortilege plainement convaincue (1622).
La alveno de Lancre kaj ties subuloj en Lapurdo okazigis panikon kaj multaj familioj direktiĝis al Navaro amasiĝante ĉe la landlimo. En siaj du libroj, Lancre rakontas tion kion li kredis esplori: en ajna tago de la semajno estis celebrataj kunvenoj de sorĉistoj kaj de sorĉistinoj, kiujn oni nomas lane de Akelarre, en kiuj estis adorata virkapro, kvankam la demono povus adopti plurajn formojn — en la Tableau aperis lamento pri sabatorgio kiu kaŭzis grandan impakton, kaj kiu estis forprenita el multaj ekzempleroj de la libro — ke la katastrofoj falintaj sur Lapurdon, kiel la grandaj ŝtormoj kiuj kaŭzis la ŝiprompiĝojn, estis ago de la sorĉistinoj; ke la gesorĉistoj uzis ungventojn por ĉeesti la sabatorgiojn flugante, transformiĝante en bestojn aŭ fari aliajn miraklojn kaj malbonajn efektojn; ke ili celebris nigrajn mesojn dum kiuj estis konsekritaj nigraj hostioj kaj satanaj kultoj, kopiitaj de la kristanoj kaj kelkfoje gvidataj de sakrilegiaj pastroj (pro kio Lancre ordonis la areston kaj torturon de pluraj klerikoj de la regiono, sen plia pruvo krom vortoj de kelkaj atestantoj, kiel tiu de tre aĝa kaj freneza pastro kiu konfesis kulti la diablon kaj ke li estus ekzekutita pro tio por servi kiel ekzemplo — kelkaj el la malliberigitaj pastroj sukcesis eskapi ekzekutoj.
Tio kion Lancre kredis esplori, estis akirita pere de deklaroj de infanoj, maljunuloj kaj plenkreskuloj submetitaj al torturoj. Krome, li devis uzi tradukistojn, ĉar li ne komprenis la eŭskan, kaj kiel diris Caro Baroja, "kelkfoje ili malbone transliterumas la nomojn" kaj pri kelkaj vortoj en la eŭska verŝajne ili ne komprenis la ampleksan signifon en ampleksa deklaro. Tiel Lancre atingis la konkludon ke en Lapurdo estis pli ol tri mil personoj kiuj portis la markon je sorĉado.
Pierre de Lancre ordonis la bruligadon de 80 supozeblaj sorĉistinoj kaj la paniko translokiĝis al la valoj de la nordo de Navaro. Ĝuste la fundamenta kerno de la nova florado de sorĉado situis en la ĉelima regiono kun Lapuerdo, en la nordokcidento de Navaro, pli konkrete Zugarramurdi.
La denunco
Komence de la 17-a jarcento Zugarramurdi estis malgranda vilaĝo de la navara montĉeno apud la landlimo kun Lapurdo en la franca Eŭskio. Ĝi havis ĉirkaŭ 200 loĝantoj kiuj okupiĝs pri la agrikulturo kaj la brutaro-bredado. Ĝia paroĥo dependis de la premonstrata monaĥejo de Urdax en kiu vivis inter monaĥoj kaj servantoj ĉirkaŭ cent personoj.
Tio okazanta en Zugarramurdi atingis la tribunalon de la Inkvizicio de Logronjo, kiu havis la jurisdikcion super Navaro, kiu sendis en la unuaj tagoj de januaro 1609 komisaron de la Inkvizicio por ke li informu pri la afero. La 12-an de januaro atingis Logronjon la skribaĵo de la komisaro kaj la du inkvizitoroj de la tribunalo, kiuj kredis je la sorĉado, ordonis la arestadon de kvar el la sorĉistinoj kiuj konfesis. Ili estis sekrete enkarcerigitaj en la malliberejo de la inkvizicio en Logronjo kaj per helpo de interpretisto ili estis submetitaj al akra esplordemandado ĝis la kvar konfesis esti sorĉistinoj. La 13-an de februaro ili sendis leteron al la Konsilio de la Supera Inkvizicio en Madrido en kiu rakontis iliamaniere tion kion ili esploris, krom peti instrukciojn pri la agomaniero ekde tiu momento. La respondo venis la 11-an de marto kaj en ĝi, la Supera Inkvizicio, sekvante ĝian rigoran regularon pri determinado de la vero de la fenomenoj je sorĉado kiun ĝi aplikis ĝis tiu momento, ordonis la inkvizitorojn esti certaj pri la diraĵoj de la sorĉistinoj, por la Supera Inkvizicio sendis detalan demandaron el dek kvar demandoj. Sed la kredo de la du inkvizitoroj pri la realo de la sorĉado kaj pri la faktoj kiujn oni rakontis al ili estis tiel forta ke ili ne atentis pri la informo, kiun la inkvizicia karceristo kiu aŭdis la kvar virinojn diri ke ili sin deklaris sorĉistinoj, kvankam ili ne estis, ĉar tiel ili kredis povi pli facile forlasi la karceron kaj reveni al siaj domoj.
La 9-an de februaro 1609, kvar tagojn antaŭ la sendo de la letero al la Supera Inkvizicio fare de la logronjaj inkvizitoroj, prezentiĝis antaŭ la tribunalo pluraj loĝantoj de Zugarramurdi, kiuj venis tien akompanitaj de gvidanto por ekspliki al la tribunalo tion, kio vere okazis. Kiel diris Carmelo Lisón, "la grupeto kaŭzis sensacion en Logronjo; alvenis montaranoj kun strangaj vestoj, parolante nekompreneblan lingvon, lacaj kaj mistraktitaj kaj por plia strangaĵo, ili vokis ĉe la pordoj de la timata Inkvizicio!". La grupo konsisitis el Graciana de Yriart (pli konata kiel Graciana de Barrenechea, edzino de Miguel de Goyburn) kaj de ŝiaj filinoj (Estevania de Yriart kaj María de Yriart). Post prezentiĝis antaŭ la tribunalo ili diris ke ili ne estis sorĉistoj kaj ke tion ili deklaris al la vikario de Zugarramurdi, "ĉar ili estis subpremitaj kaj minacitaj se tion ili ne dirus". La problemo estis ke la gvidanto kiu akompanis ilin al Logronjo atestis ke ili ja estis sorĉistoj kaj la Inkvizicio decidis enkarcerigi ilin.
La inkvizicia proceso
La du inkvizitoroj ne atentis pri la ricevitaj instrukcioj de la Supera Inkvizicio kaj elpensis ke la proklamado de nekulpeco de la akuzitoj estis artifiko de la familianoj aŭ de la demono kiu volis savi ilin de la puno. Post kvin monatoj kaj reaj pridemandadoj ili sukcesis iom post iom ke la akuzitoj konfesu, pri kio, ekde la perspektivo de la kredemaj inkvizitoroj, ili venkis la demonon kiu timigis ilin ne paroli. La memkulpiĝintoj ankaŭ denuncis aliajn gesorĉistojn, kiuj ankoraŭ restis en la montoj kaj donis liston de geinfanoj malpli ol 14-jaraĝaj kiuj paroprenis la sabatorgiojn.
Kun la akirita informo, unu el la inkvizitoroj ekiris en aŭgusto 1609 al la nordo de Navaro kaj ekde tie estis sendita al Logronjo al la supozeblaj komplicoj de la gesorĉistoj. La inkvizitoro, kies nomo estis Juan Valle Alvarado, laŭ Caro Baroja, "pasigis plurajn monatojn en Zugarramurdi kaj kompilis multajn denuncojn, laŭ kiuj estis kulpigitaj ĉirkaŭ tri cent personoj pro sorĉado, krom la infanoj. El tiuj ĉi personoj estis enkarcerigitaj kaj senditaj al Logronjo ĝis kvardek el tiuj kiuj plej ŝajnis kulpaj".
Valle unue sin direktis al la monaĥejo de Urdax kie estis solene akceptita de la abato, kiu konfirmis ke la regiono estas infektita je sorĉistinoj kaj ke la popolo kutimis krii ¡sorgiñak, sorgiñak! por esti ŝirmitaj de ili. Poste li vizitis la navarajn loĝlokojn Vera de Bidasoa kaj Lesaca, kie li kalkulis je la entuziasma kunlaboro de la lokaj paroĥestroj kiuj enfermis virinojn kaj infanojn ĝis ili konfesos kaj denuncos aliajn gesorĉistojn, kaj poste De Vera metis la infanojn sub sian ŝirmon por "savi ilin de la grandaj damaĝoj... kiujn la sorĉistinoj okazigas portante ilin al la sabatorgio" — kaj iris al la gipuskaj Tolosa kaj San Sebastián. Ankaŭ en tiuj datoj vizitis la regionon la episkopo de Pamplono, alarmita pro la rakontoj pri aferoj okazintaj en sia diocezo, kaj venis al la mala konkludo ol tiu de la logronja inkvizitoro: ke tie estis sekto de sorĉistinoj kiu eĉ atingis Francion, kaj ke multaj najbaroj transiris la landlimojn por ĉeesti la bruligadon de sorĉistinoj en Lapurdo, kie ili aŭdis la akuzojn kaj lernis tion kion oni diris pri ili kaj pri la sabatorgioj.
En la raporto de Mongastón la "prado del Cabrón" — Herbejo de la Virkapro — (aŭ aquelarre en la eŭska lingvo) kie supozeble kunvenis la gesorĉistoj de Zugarramurdi situis, laŭ Caro Baroja, "apud kaverno aŭ subtera tunelo el grandaj proporcioj, vera katedralo por la satana aŭ pagana kultado, kiu estas transirata de la rivero aŭ rojo de la Infero, Infernukoerreka, kaj kiu havas parton kie tradicie situis la trono de la Diablo". Laŭ la raporto, tie aperis la Demono, "sidanta sur seĝo, kiu kelkfoje ŝajnas el oro kaj aliaj el nigra ligno, kun granda trono, majesteco kaj graveco… kaj kun malgaja vizaĝo, malbela kaj furioza".
Tiel resumiĝas la sabatorgio laŭ Joseph Pérez:
Sekve, laŭ Caro Baroja, "la komencanto estas markita de ungo de la Demono mem, elprenante sangon en ujo. Ankaŭ lin markas en la pupilo: la konata bildo de la bufo". Laŭ la raporto de Mongastón, "ĵus farinte la malkonfeso, la Demono kaj la malnovaj sorĉistoj kiuj ĉeestas, avertas la komencanton ke li ne devos mencii la nomon de Jesuo, nek de la Virgulino Maria, ne povos krucosigni sin nek beni".
En la raporto de Mongastón estis detale eksplikita tio, kion la gesorĉistoj estis kapablaj fari. Unue la metamorfozo :
Ili ankaŭ okazigis ŝtormojn kiuj kaŭzis la rompiĝon de la ŝipoj kaj kiuj detruis la rikoltojn aŭ eldiris sorĉaĵojn kontraŭ kamparoj kaj bestoj pere de polvoj kaj venenoj dirante samtempe ĉio forperdiĝu kaj nur saviĝu la mia. La procedo ellabori tiujn polvojn estis priskribitaj kun grandaj detaloj:
Alia el la povoj atribuita al la gesorĉistoj estis ilia kapablo okazigi malsanojn kaj eĉ la morton pere de polvoj kaj ungventoj dum ili diris: "La sinjoro donu al vi la mortmalsanon" (aŭ ian malsanon dum kelka tempo). La raporto ankaŭ rakontas la terurajn kazojn pri vampirismo, precipe kun rilato al infanoj, kiuj estis prenitaj el siaj hejmoj fare de la gesorĉistoj laŭ ordono de la Demono.
En junio 1610 la inkvizitoroj de la tribunalo de Logronjo interkonsentis pri la verdikto je kulpeco de dudek naŭ el la akuzitoj. Tamen, la ikvizitoro Alonso de Salazar y Frías, veninta al la tribunalo nur en julio de la antaŭa jaro, pro kio li ne povis partopreni en la esplordemandadoj de la ĉefaj kulpigitoj, voĉdonis kontraŭ la kondamno al la ŝtipo de María de Arburu pro manko de sufiĉaj pruvaĵoj. Post la celebro de la aŭtodafeo en novembro de la sekva jaro, la inkvizitoro Salazar ankaŭ dubis pri la kulpeco de la aliaj kaj, post reviziado ĝisfunda de la kazo, ordonita de la Konsilio de la Supera Inkvizicio, kiu inkluzivis detalan esploradon en la scenejo de la okazintaĵoj pridemandante la supozeblajn gesorĉistojn kaj atestantojn, li tute pentis pro la verdikto kiun li mem subskribis konsiderante ke li faris "teruran maljustaĵon". Salazar skribis al la Konsilio jenon:
Kaj petis ke "en ĉiuj partoj" publike manifestiĝu pere de la komisaroj de la Sankta Inkvizicio
Carmelo Lisón Tolosana komentis :
La aŭtodafeo
Dimanĉon, la 7-an de novembro 1610 kungregiĝis en Logronjo "granda homamaso" veninta ankaŭ el Francio por ĉeesti la aŭtodafeon — oni kalkulas ke ĉirkaŭ tridek mil homoj ĝin ĉeestis. Ĝi ekiĝis per procesio enkapigita de la standardo de la Sankta Inkvizicio kiun sekvis mil familianoj, komisaroj kaj notarioj de la Inkvizicio — kiuj portis orajn orelringojn kaj krucojn surbruste — kaj plurcentoj da anoj de la religiaj ordenoj. Sekvis la verda Sankta Kruco, emblemo de la Inkvizicio, kiu estis starigita sur la plej alta parto de granda eŝafodo. Poste aperis dudek unu pentofarantoj kun kandelo en la mano — kaj ses el ili kun ŝnuro ĉe la kolo por indiki ke ili estis vipotaj — kaj dudek unu personoj kun sanbenitoj kaj grandaj konusformaj ĉapoj kun iksoformaj krucoj, kandeloj kaj ŝnuroj, kio indikis ke ili estas pardonitaj. Sekve aperis kvin personoj portante statuojn de mortintoj kun sanbenitoj, akompanataj de kvin ĉerkoj kiuj enhavis elterigitajn ostojn — temis pri du virinoj kaj du viroj kiuj neis esti gesorĉistoj, kaj de alia kiu ja jesis sed kiu estos bruligata ĉar ŝi estis unu el la instigantoj de la sekto. Tuj aperis kvar virinoj kaj du viroj, ankaŭ kun la sanbenitoj, kiu estis liverotaj al la sekulara branĉo por esti vive bruligataj ĉar ili rifuzis akcepti ke ili estis gesorĉistoj. La procesio estis fermita de kvar sekretarioj de la Inkvizicio surĉevalaj, akompanataj de azeno kiu portis kofron garnita per veluro kiu atendis la verdikton, kaj la tri inkvizitoroj de la tribunalo de Logronjo, ankaŭ sur ĉevaloj.
La akuzitoj stariĝis ĉe la eŝafodo kaj fronte al ili la inkvizitoroj, kun la eklezia reprezento dekstre kaj la civilaj aŭtoritatoj maldekstre. Dominika inkvizitoro predikis kaj sekve ekigis la legadon de la verdiktoj fare de la inkviziciaj sekretarioj. La legado daŭris tiom da tempo ke la aŭtodafeo estis ŝanĝita al la lundo, la 8-an de novembro. La anonima aŭtoro de la raporto de Mongastón skribis :
Dek ok personoj estis reakordigitaj ĉar ili konfesis siajn kulpojn kaj petegis la mizerikordon de la tribunalo. La ses rezistantoj estis vive bruligataj. Kvin aliaj estis bruligataj post ilia morto alikaŭza.
Pro la akreco de la punoj aplikitaj, la kazo pri la sorĉistinoj de Zugarramurdi konvertiĝis en la plej grava proceso de la Hispana Inkvizicio kontraŭ la sorĉado. Laŭ la brita hispanisto Henry Kamen, tiu ĉi escepto en la relative milda pozicio de la Inkvizicio rilate al la sorĉado eksplikiĝas pro la influo kiun havis la ĉasado de la sorĉistinoj entreprenita en 1609 transe de la landlimo de la juĝisto Pierre de Lancre, ĉar la paniko pri la sorĉistinoj translokiĝis al la valoj de norda Navaro.
La hispana antropologo Carmelo Lisón Tolosana opiniis ke la verdikto estis "sufiĉe mola. Nur ses homoj kaj pro restado en ilia herezo, plus la «fama» María de Zoraya, estis kondamnitaj al la supera ofero, kio ankaŭ, kvankam hodiaŭ tion ni ne aprobas, estis normalaĵo kaj eĉ pli malbone en tiuj jarcentoj se ni komparas tiujn punojn kun tiuj altruditaj en Okcidenta Eŭropo. Du jarojn pli malfrue, en 1612, el dudek personoj akuzitaj je sorĉado, dek estis mortkondamnitaj (inkluzive de 11-jara knabino) en Lancashire, kaj la tre fama ĉasisto de sorĉistoj Matthew Hopkins metis sur la ŝtipon ĝis tricento da gesorĉistoj, kiel rezulto de sia inkvizicio en malmultaj provincoj de la oriento de Anglio".
Siaflanke la franca hispanisto Joseph Pérez asertas: "se ni komparas ĝin kun la centoj da ekzekutoj kiuj okazas samtempe en franca teritorio, trans la Pireneoj, ĉi tiu verdikto povas ŝajni indulga. En Hispanio ĝi estas skandala".
La informo de Pedro de Valencia
La informo de Pedro de Valencia titoliĝis Dikurso de Pedro de Valencia pri la rakontoj pri sorĉistinoj kaj aferoj rilataj al la magio kaj en ĝi li donis klaran kaj objektivan eksplikon pri la kunvenoj de gesorĉistoj: homoj blindaj pro la fikutimoj, "kun la emo fiamoradi, adulti aŭ havi sodomian seksumadon, inventis tiujn kunvenojn kaj misterojn pri malbonaĵoj en kiu kelkaj vokas Satanon". Por subteni sian interpreton pri sabatorgio li komparas ĝin kun la bakanaloj de Romio, konkludante: "tuta mia sento kaj afekto emas kompreni ke tiuj estis kaj estu kunvenoj de viroj kaj virinoj kun la celo kiujn ĝi havis kaj havos en ĉiuj jarcentoj, kio estas karna nedeco".
La esploro kaj raporto de la inkvizitoro Alonso de Salazar y Frías
La Konsilio de la Supera Inkvizicio ĝuste taskigis la inkvizitoron Alonso de Salazar y Frías viziti la subdistriktojn de la nordo de Navaro kaj ke li skribu kaj sendu kompletan informraporton. Por faciligi lian laboron, la ordono estis akompanata de edikto de gracio en kiu estis invitataj la supozeblaj gesorĉistoj al senpuna pento de iliaj eraroj.
Kun la edikto de gracio enmane kaj akompanata de du interpretistoj, Salazar entreprenis sian mision dum kiu li estis ok monatojn — dekde majo ĝis decembro 1611 — en la nordo de Navaro, de Gipusko kaj Biskajo. "Dum li observadis la kazojn, pridemandante la akuzitojn kaj paroligante la homojn tute simple kaj plate, lia kriterio akiris formon, ĝis konsidero ke la agoj atribuitaj al la supozataj gesorĉistoj estis malveraj kaj falsaj en tiu konkreta kazo", asertas Julio Caro Baroja. En marto 1612 Salazar redaktis la unuan memorando-libron, poste alian li verkis kiun li sendis al la Supera Inkvizicio la 3-an de oktobro 1613. En tiuj informoj Salazar asertas absolvi ad cautelam 1384 infanojn (knabojn aĝajn de ses ĝis dek kvar jaroj, kaj la knabinojn aĝajn de ses ĝis dekdu jarojn) kaj 41 plenkreskulojn kaj reakordigante 290 homojn. El ĉiuj ĉi personoj 81 revokis siajn antaŭajn konfesojn.
Salazar speciale atentis pri la atestantoj konstatante ke multaj el ili "nomumis multajn pri kiuj kun certeco ili sciis ke ili estis senkulpaj" pro "subaĉetoj aŭ najbaraj kvereloj". La inkvizitoro rakontas, ekzemple, la kazon de virino reakordigita en la aŭtodafeo de Logronjo kiu false akuzis aliajn je praktikado de sorĉado kaj kiu poste pentis, sed, la komisaro de la Sankta Inkvizicio, ne akceptis la revokadon de ŝia antaŭa deklaro nomante ŝin mensogema kaj minacis ŝin je viva bruligado, ŝi sin mortigis forĵetante sin al rivero. Ankaŭ en kelkaj okazoj li mencias tiujn kiuj denuncas la supozeblajn gesorĉistoj kiel amikoj aŭ familianoj kiuj estas premataj por ke ili konfesu kaj tiel ricevu la pardonon. Tiu estis la kazo de multaj infanoj kiuj akceptis ke ili mensogis.
La konkludo de la memorando-libro de Salazar estas ke la sorĉo-fenomenoj esploritaj estas historioj neverŝajnaj kaj ridindaj kaj "ĉio kion la raporto de Logronjo certigas, ĉio kion De Lancre komentas kun graveco, iĝas mensogo kaj trompo antaŭ la spertaj metodoj de Don Alonso. La kazoj prezentiĝas kun tro peza ŝarĝo" (kaj "el ĝi nenio estas pruvata", laŭ Salazar ). Ekzemple, pri la maniero iri kaj reveni al la sabatorgioj pere de ungventoj kaj polvoj kiuj permesis al la gesorĉistoj flugi, Salazar diras ke "oni konfirmis ke iliaj deklaroj mem aŭ per aliaj inkluzive de deklaroj de kuracistoj kaj palpeblaj spertoj, ĉiuj ĉi rakontoj estis mensoge kaj fikcie faritaj, per iloj kaj manieroj ridigaj".
Salazar ankaŭ demonstris al la supozataj gesorĉistoj ke la aferoj kiujn ili rakontis ne okazis, kiel la kazo de junulinoj kiuj asertis esti amatinoj de la demono sed post ekzameno de matronoj ĉi tiuj pruvis ke ili ankoraŭ estas virgaj.