cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĝermolisto de germanaj esperantistoj
Annsybill Kamphausen
Annsybill KAMPHAUSEN, filino de patro el Germanio kaj de patrino el la itallingva svisa kantono Tiĉino, estas librovendistino kaj esperantistino en Darmstadt. Komence de la 1990-aj jaroj ŝi plurajn jarojn estis estraranino de Germana Esperanto-Asocio, aktivis en la esperantista por-UNESKO-asocio Monda Kunagado kaj de 1992 ĝis 1995 reprezentis ĝin en la komitato de UEA, interalie subtenis Esperanto-klubon en la benina vilaĝo Ĉaĉu kaj komencis ĝardenkulturan projekton, por kiu ŝi trovis financan kaj teknikan helpon pere de internacia virina organizaĵo. Ankaŭ en la Asocio de Verduloj Esperantistaj (AVE), en kiu ŝia same membras, ŝi organizis helpon por tiu projekto. Nun ŝi aktivas precipe en projektoj de la loka urba politiko, kaj laŭ la stato de 2016 daŭre partoprenas en lokaj esperantistaj kunvenoj.
Gerhard Klingenhöfer
Gerhard KLINGENHÖFER (naskiĝis la 21-an de majo 1932 en Leverkusen, mortis la 21-an de majo 2017 en Erlangen, ekzakte je la 85-a naskiĝtaga reveno) estis germana inĝeniero en la firmao Siemens AG kaj ekde 1994 estis esperantisto. Multajn jarojn li funkciis kiel prezidanto de la Esperanto-grupo en Erlangen kaj aparte flegis intensajn rilatojn kun esperantistoj kaj Esperanto-grupoj en Pollando.
Linde Knöschke
Linde KNÖSCHKE (naskiĝis en 1936, mortis la 10-an de decembro 2001) estis multjara estrarano de Esperanto-Asocio de GDR, aganto por la scienc-teknika apliko de la lingvo kaj aŭtoro de sociologiaj studoj.
Josef König
Josef KÖNIG (1887 - 1978) estis instruisto kaj esperantisto en Stockum (Sundern). Dum sia vivo, li certigis, ke la universala lingvo Esperanto postlasis spurojn en Stockum. Nur danke al li, la militmonumento, unu el la preĝejaj sonoriloj, kaj lia tombo havas surskribojn en Esperanto. Kaj kompreneble la Esperantostrato - en kiu ankaŭ la hejmo de Josef König troviĝas.
Franz Körbing
Franz Körbing  estis esperantisto en Göttingen dum mezo de 20-a jarcento.
Paul Köster
Paul KÖSTER (mortis la ) dum multaj jaroj prezidis la Esperanto-grupon en Rostock. Paul vojaĝis tra Eŭropo de 1931 ĝis 1933. Pri lia vojaĝo ekzistas lumdisko de la 2-a de decembro 2001, aranĝita de la Ŝverina esperantisto Ralf Kuse.
Karl Kratt
Karl KRATT (naskiĝis la, mortis en 2004) estis germana esperantisto en Villingen. Li revivigis la Esperanto-grupon tie post la Dua Mondmilito. Pri siaj malfacilaj travivaĵoj en- kaj post-militaj li estis intervjuata de Konrad Grammelspacher enkadre de la projekto Rettet die Erinnerung - Sekurigu la rememoron. Troviĝas memortabulo pri li sur la domo en la urbocentro, kiun li posedis (''Zinsergasse 14'). Ĝi inaŭguriĝis la. )''
Franz Kreutzberg
Franz KREUTZBERG (mortis la 10-an de majo 1959, 65-jara) estis germana esperantisto, industria komercisto, multjara UEA-delegito de Kolonjo.
Fervora esperantisto-propagandisto dum 48 jaroj, li estis fondinto de loka grupo, kies konstanta prezidanto kaj kursestro li estis pli ol 25 jarojn.
Elisabeth Kuhl-Kruse
Elisabeth KUHL-KRUSE (naskiĝis, do nun -jara, denaska nomo Elisabeth Kuhl), estas germana esperantistino. Ŝi pasigis siajn lernejajn jarojn en Lohne, Malsupra Saksio, kie ŝi kun la posta edzo Franz Kruse kaj iuj amikoj en tute malurba regiono starigis reton da junularaj esperantistaj kursoj kaj renkontiĝoj ĝis nun antaŭe kaj poste ne ripetitan en Germanio. La loka aktivado daŭriĝis ankaŭ post kiam Elisabeth kaj Franz iris studi en Darmstadt kaj loĝis proksime de la studurbo en Roßdorf (Elisabeth studis socian pedagogion en la urba fakaltlernejo). Dum longa periodo de la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ŝi estis la motoro de la organiza komitato de la Internaciaj Seminarioj, kaj servis kiel estrarano pri renkontiĝoj de GEJ. Post la studaj jaroj la paro retranslokiĝis al norda Germanio, al Bremeno, kaj poste al la apuda loĝloko Lemwerder, kie ili kreskigis filon kaj pli junajn filinajn ĝemelojn.
Ralf Kuse
Ralf KUSE (naskiĝis la ) estas esperantisto en Schwerin. Aktiva jam en Esperanto-Asocio de GDR, li aparte kolektis meritojn kiel kronikisto de la Esperanto-grupoj en la urboj Schwerin kaj Rostock, kaj de la Esperanto-movado en la tuta teritorio nun kovrata per la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio.
Siegfried Liebeck
Siegfried LIEBECK (libek) estis germana d-ro jura, advokato kaj notario. Li naskiĝis la 12-an de februaro 1885 en Konigsbergo, kaj aparte propagandas inter juristoj. Siegfried Liebeck en 1931 verkis Jurista Terminaro Germanan-Esperantlingvan.
Willi Machleidt
Willi MACHLEIDT (naskiĝis en 1934; mortis la en Berlino) estis germana esperantisto. En la 1950-aj jaroj li apartenis al la tiam aktiva junulara Esperanto-grupo de Berlino.
Ferdinand Maly
Ferdinand MALY (mali) estis germana esperantisto kaj policadministranto. Li naskiĝis la 1-an de junio 1867 en Leitmeritz (ĉeĥe Litoměřice en Bohemio), kaj estis esperantisto ekde 1903. Ferdinand Maly fondis 11 Esperanto-grupojn kaj gvidis 26 kursojn. Li elektiĝis honora membro de la Esperanto-grupoj en Görlitz kaj Eisleben (Germanio). En 1910 li verkis gramatikon de la internacia lingvo.
Wilhelm Marienfeld
Wilhelm Marienfeld estis esperantisto en Hannover dum mezo de 20-a jarcento.
Martin Markarian
Martin MARKARIAN (naskiĝis, do nun -jara, antaŭ sia edziĝo en la 1990-aj jaroj Martin Burkert) estas germana esperantisto, aktoro kaj kuracisto pri infana kaj adoleskula psikiatrio kaj psikoterapio, nun vivanta apud Ĝenevo. Li en la 1990-aj jaroj plurajn jarojn estis membro de la komisiono de Germana Esperanto-Junularo pri renkontiĝoj. Pli konata li tamen estas kiel verkisto de la dulingve japan- kaj esperantlingva porinfana bildlibro La arbo kiu forkuris, kiu ekestis en Japanio dum mondvojaĝo inter la abitura ekzameno kaj la komenciĝo de medicina studado, kaj en 1990 en kunlaboro kun Kitagawa Hisasi, kiu verkis la japanan tekston, publikiĝis fare de la eldonejo Libroteko Tokio.
Julius Mathes
Julius Mathes estis esperantisto en Freiburg dum mezo de 20-a jarcento.
Hans Moder
Hans MODER estis germano ĉeĥoslovaka. Li estis longjara sekretario de la Esperanto-unuiĝo „Verda Stelo“ en Prago, kaj estis instruisto pri Esperanto en blindulejo. En Esperanto li verkis aron da humoraj skizoj.
Hans Moser
Estis longjara organizanto de Esperanto-grupo en la berlina kvartalo Lietzensee.
Marieta Moschner
Marieta MOSCHNER (naskiĝis en 1914, mortis la 8-an de oktobro 1999 en Aŭgsburgo) estis germana esperantistino. Ŝi estis regula membro de Germana Esperanto-Asocio, de UEA kaj de Societo Zamenhof, sindona movadano kaj gastiganto.
Walter Mutschler
Walter MUTSCHLER (mortis en marto 1987 en Freudenstadt, Germanio) estis dumviva membro de UEA.
Franz Och
Franz OCH (naskiĝis la 5-an de septembro 1930 en Pretzfeld) estas ĵurnalisto kaj esperantisto, kiu interalie de 1956 ĝis 1966 estis komunuma konsilanto kaj ekde 1966 ĝis 1984 komunumestro en sia naskiĝloko Pretzfeld, komunumo en la distrikto Forchheim kaj en la distriktaro Supra Frankonio. Interalie dokumentiĝas ke li komence de la 1990-aj jaroj varbis por Esperanto Evi Geist, kiu poste ekde 1994 almenaŭ 20 jarojn organizis regulajn Esperanto-kursojn kaj monatajn esperantistajn kunvenojn en la distrikta centro Forchheim.
Karl-Ernst Paech
Karl-Ernst PAECH, naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1922 kaj mortis la 16-an de aprilo 2013, estis germana esperantisto kaj eksa bankisto en Gräfelfing, suda antaŭurbo de Munkeno en Bavario, kiu internacie plej elstaris kiel estrarano de la Eŭropa Federacio pri Goo, kies honora prezidanto li estis, kaj de la Esperantista Go-Ligo Internacia. Krome li estis motoro de la Germana Go-Asocio kaj ties regiona sekcio Bavara Go-klubo, kiun li mem fondis en 1964. Laŭ la Germana Go-Asocio, li dum sia vivo estis konsiderita "la plej fama pioniro, arkitekto, ludanto kaj patrono de Goo en Eŭropo". Li ricevis multajn premiojn tra sia vivo, inkluzive de la Diplomo 2 Dan de la japana asocio Nihon Kiin en 1965 kaj de diplomo de la Korea Baduk-Asocio en 1982. En 1988 li gajnis la japanan Premion Okura. Laŭ la Germana Go-Asocio, sen li "ne ekzistus Goo en ĝia nuna formo en Eŭropo".
Johanna Pagenstecher
Johanna PAGENSTECHER (mortis la 1-an de februaro 1959) estis sekretariino de la Esperanto-grupo en Bonn.
Josef Pontz
Josef PONTZ (ponc), germano, doktoro jura kaj notario en Jablonec a. N. (germane Gablonz, Ĉeĥoslovakio). Naskiĝis la 5-an de julio 1895 en Haslau (ĉeĥe Hazlov) apud Aŝ. Esperantisto ekde 1909. Aktive kunlaboris en la landa organizo, prezidis la organizaĵon Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio (GEL).
Birgit Prien
Birgit PRIEN - naskiĝis la 4-an de marto 1970, do nun -jara (ĝis 1999 Birgit Pusch) - estas germana esperantistino kaj informadika ekonomikistino vivanta en Kelkheim, Hesio. Lerninta Esperanton en 1982, 12-jara, post kiam ŝi vidis la multajn internaciajn vojaĝojn de la frato Thomas Pusch, ŝi aktivis en la komisionoj pri renkontiĝoj kaj pri amaskomunikila agado de Germana Esperanto-Junularo. Post studado en la Teknologia Universitato de Berlino kun po unu jaro da lernado en Fort Lauderdale, Florido, kaj Nantes, Francio, ŝi laboris en bankoj de Londono kaj Frankfurto ĉe Majno, kaj en 1999 fondis esperantistan familion kun filino nun -jara kaj filo nun -jara. De 2011 ĝis 2015 la familio vivis en Wezembeek-Oppem en la Brusela Ĉefurba Regiono kaj ankaŭ tie havis esperantistajn gastojn.
Wieland Pusch
Wieland PUSCH - naskiĝis, do nun -jara - estas germana esperantisto kaj informadikisto vivanta en Langen, Hesio. Post la esperantistiĝo en 1983, 15-jara, sekve de antaŭaj aktiviĝoj de la frato Thomas kaj la fratino Birgit, li en Germana Esperanto-Junularo plurajn jarojn gvidis la komputilan komisionon, kiu provizis teknikajn solvojn por administrado de partoprenantoj en internaciaj renkontiĝoj, de la asocia membraro kaj por esperantlingva enpaĝigo de tekstoj de informiloj kaj periodaĵoj. Samkiel la fratino li studis en la Teknologia Universitato de Berlino, kaj en 1996 li edziĝis al tiam 22-jara aktivulino de Bulgara Esperanto-Junularo. La paro intertempe havas tri infanojn, kiuj ĉiuj partoprenis tutan vicon da familiaj Esperanto-renkontiĝoj kaj apud la familiaj lingvoj germana kaj bulgara parolas Esperanton.
Uli Rau
Uli RAU (naskiĝis, do nun -jara) estas germana esperantisto. Li en la 1990-aj jaroj plurajn jarojn estis komisionano de Germana Esperanto-Junularo pri renkontiĝoj, dum li estis lernejano en Rheinsheim kaj Philippsburg, civilservanto en 1994 kaj 1995 kaj poste ĝis 2001 estis studento en la Teknologia universitato Dresdeno. . Poste li kompletigis siajn studojn pri ekonomio kaj komerco en la universitato de Trento, kaj ekde la gino de la 2000-aj jaroj laboras en Oslo, Norvegio.
Max Reichelt
Max Reichelt estis germana libroeldonisto, kiu ĝis la fino de la Dua Mondmilito vivis en Friedland in Niederschlesien kaj en 1931 tie kun aliaj urbaj esperantistoj fondis la klubon Ĉiam antaŭen. Kiam en 1946 ĉiuj loĝantoj de la orienta parto de Germanio estis amase forpelitaj, li kun sia familio sukcesis trovi novan vivlokon en Villingen-Schwenningen kaj plu eldonis librojn tie, interalie en 1948 ankaŭ koloran murkalendaron de lia nova urbo Villingen kun germanlingvaj klarigoj pri la gramatiko de Esperanto sur ĉiu kalendara folio. German- kaj franclingvaj libroj aperis almenaŭ ĝis la jaro 1955 je la eldoneja nomo Edition Max Reichelt.
Matthias Reimann
Matthias REIMANN estas esperantisto el Nordhausen, urbo en la federacia lando Turingio de Germanio, kiu interalie aktivas en la regiona Esperanto-Societo Sudharco, sed internacia plej elstaras kiel estrarano de de Esperantista Go-Ligo Internacia kaj kiel organizanto de retaj Goo-turniroj sur interreta KISEIDO Go-Servilo, kiun partoprenas interesatoj pri goo kaj Esperanto el la tuta mondo uzante komputilojn.
Hermann Remers
Hermann REMERS estas germana tornisto kaj historia esperantisto, kiu naskiĝis en 1891 en Duseldorfo (Düsseldorf) kaj mortis la 14-an de oktobro 1928. Li estis aktivulo en la loka laborista grupo, kunfondinto de la eldon-kooperativo de SAT kaj la kasisto ĝis 1924. Kunlaboris al SAT-gazetoj. EdE-R
Ursula Richter
Ursula RICHTER (naskiĝis en 1919, mortis la 7-an de majo 2001) estis longe aktiva en la Esperanto-grupo Frankfurta, kiu organizis kursojn en sia hejmo.
Johann Riedl
Johann RIEDL (naskiĝis en 1913, mortis en 1999) estis germana esperantisto kaj iama delegito de UEA en Esslingen (Germanio).
Gerald Roemer
Gerald ROEMER (naskiĝis, do nun -jara) estas germana esperantisto kaj inĝeniero. Fine de la 1970-aj kaj komence de la 1980-aj jaroj li estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo respondeca pri financoj kaj havigo de ŝtataj subvencioj aparte por la Internacia Seminario. Poste li plurajn jarojn ankaŭ funkciis kiel kasisto de Hamburga Esperanto-Societo. En pluraj IS-oj li estis altestimata preleganto kaj tema konstribuanto. Li daŭre loĝas en Hamburgo kaj estas fakulo pri urboplanado en la urba administradejo.
Georg Chr. Sack
'''Georg Chr. SACK' (naskiĝis en 1912, mortis la 4-an de januaro 1975 en Heidelberg, Germanio) estis altlerneja muzikinstruisto, unu el la plej agemaj komitatanoj de Muzika Esperanto-Ligo kaj de 1963 ĝis 1975 la sekretario de la liga Muzika Terminara Komisiono''.
Gustav Schattat
Gustav SCHATTAT estis germana esperantisto kaj revizoro. Li naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1885 en Königsberg. Verkis: „Esperanto-Führer“, lernolibro, 1926; „Einführung in die deutsche Sprachlehre“ (kursa helplibro kun ideoj por Esperanta teorio), 1927 en Hamburgo.
Heinz Schindler
Heinz SCHINDLER estas germana esperantisto vivanta en la urbeto Schwelm de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio.
Eksteraj ligiloj:
Julie Schindler
Julie SCHINDLER estis esperantistino aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento en Görlitz. Interalie, en 1913 ŝi elektiĝis kasistino de la urba Esperanto-Societo Zamenhof. Julie Schindler estas ŝia naskiĝnomo, kiun ŝi havis kiel fraŭlino. Ĝis nun mankas informoj, ĉu ŝi poste edziniĝis kaj eble ŝanĝis la familian nomon.
Hans Schiebl
Hans SCHIEBL komence de la 20-a jarcento estis germandevena aŭstra poŝtdirektoro en Vieno, laŭ la stato de la jaro 1934 jam pensiiĝinta. Li speciale laboris en katolikaj rondoj por Esperanto, kaj multajn jarojn estis kasisto de katolika Esperanto-unuiĝo en Vieno.
Bodo Schneider
Bodo SCHNEIDER (naskiĝis en 1931 kaj mortis la 24-an de januaro 2000 en Porvoo, prononco ) estis fakdelegito pri fiziko.
Josef Schneider
Josef SCHNEIDER estis germana esperantisto kaj inĝenieria profesoro ĉe la germana komerca akademio en Karlovy Vary (Karlsbad, Ĉeĥoslovakio). Li naskiĝis en la 13-a de majo 1895 en Moravská Ostrava, kaj estis esperantisto de 1924. Josef Schneider fondis Esperanto-grupon en Karlovy Vary, kaj oficiale instruis Esperanton kiel laŭvolan fakon en sia lernejo.
Hermann Schröder
Hermann SCHRÖDER (naskita en 1920; mortinta komence de 1999) estis prezidanto de Budhana Ligo Esperantista kaj inter la jaroj 1974 kaj 1979 redaktoro de ties Budhana Kuriero, iama delegito de UEA pri budhismo, kaj aŭtoro de la libreto Budho kaj la moderna homo (1979).
Nathalie Schuchert
Nathalie SCHUCHERT (naskiĝis, do nun -jara) estas germana esperantistino. Ŝi en la 1990-aj jaroj plurajn jarojn estis komisionanino kaj ekde 1995 estraranino de Germana Esperanto-Junularo pri kulturo, dum ŝi estis lernantino en Germersheim kaj poste ekde 1995 studento de romanistiko en Majenco. .
Edmund Schulz
Edmund SCHULZ, kalkulkonsilanto, estis germana esperantisto en la urbo Schweidnitz de Silezio. En 1909 li lernis Esperanton en la unua urba kurso de Esperanto, gvidita fare de Julie Wolfson el Breslau; sekve de tiu kurso fondiĝas vigla urba Esperanto-grupo, kies prezidanto iĝas Edmund Schulz. Jam en la sekva jaro, 1910, li en la najbara urbo Liegnitz okazigas publikan paroladon pri Esperanto kaj sekvan Esperanto-kurson, sekve de kio tie fondiĝas propra urba Esperanto-grupo. Post la unua Mondmilito li vivis en Überlingen ĉe la Bodenlago.
Steffen Schüssler
Steffen PIETSCH, ekde la edziĝo Steffen SCHÜSSLER [ŝisler] (naskita , do nun -jara) estas germana esperantisto kaj informadikisto. Li en la 1990-aj jaroj, dum studado de ekonomika matematiko en la Teknologia Universitato Berlino, estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo kaj gvidis ties oficejon en Berlino.
Hans Schütt
Hans SCHÜTT [ŝit] (naskiĝis en 1908, mortis la 2-an de decembro 1993 en Hamburgo, Germanio) estis tra 37 jaroj UEA-fakdelegito pri komerco kaj regula membro de Societo Zamenhof.
Karl Simon
Karl SIMON (naskiĝis en 1896, mortis la 12-an de aŭgusto 1989 en Munkeno, Germanio) estis UEA-fakdelegito pri fervojoj dum trideko da jaroj. Ne konfuzu lin kun la forst-sciencisto Karl-Hermann Simon.
Rudolf Skoruppa
Rudolf SKORUPPA (naskiĝis en 1930, mortis en 2003) estis delegito kaj fakdelegito pri fotografio, katolikismo kaj naturkuracado (1995-2002), mortis la 2-an de novembro 2003 en Bad Wörishofen (Germanio).
Erwin Stolpe
Erwin STOLPE (naskiĝis en 1894, mortis la 13-an de aprilo 1970) estis germana esperantisto, vic-prezidanto de Internacia Esperanto-Asocio de Juristoj. Li partoprenis la organizitan Esperanto-movadon jam de 1913. Inter 1947 kaj 1960 li deĵoris kiel juĝisto ĉe la supera tribunalo de Berlino.
Luise Tressel
Luise TRESSEL (naskiĝis en 1888, mortis la 9-an de julio 1975), vidvino de la iama delegito de UEA en Munkeno, Germanio (kiu sian delegitan funkcion plenumis dum 53 jaroj). Ankaŭ s-ino Tressel estis dum multaj jaroj aktiva en la Movado kaj mem estis membro de UEA.
Claude Trésorier
Claude TRÉSORIER naskiĝis la, do nun -aĝa, estas franca esperantisto vivanta en la germana urbo Göttingen. Li estas la filo de Jacqueline Trésorier. Claude Trésorier laboras kiel docento en la instituto pri romanistiko de la universitato de Göttingen, kaj movade interalie estas delegito de UEA.
Adam Uebags
Adam UEBAGS (naskiĝis en 1914, mortis en 1993 en Aĥeno, Germanio) estis dum trideko da jaroj UEA-delegito kaj fakdelegito pri komerco. Jam tuj post la Dua Mondmilito li serĉis kontaktojn kun eksterlandanoj kaj revigligis la Esperanto-laboron en la trilanda angulo de Belgio, Germanio kaj Nederlando. Interalie, li denove organizis la "trilandajn renkontiĝojn", kiuj jam ekzistis antaŭ la mondmilito sed ne plu eblis en sia origina formo post kiam la registaro de Nazia Germanio en 1935 malpermesis ĉian Esperanto-agadon en Germanio. Ĝis 1984 li prezidis la klubon de Akeno kaj poste li estis honora prezidanto.
Gerhard Vogel
Gerhard VOGEL (naskiĝis en 1910, mortis post longa malsano la 30-an de marto 1979) estis esperantisto kaj multjara fakdelegito de UEA pri turismo en Kolonjo, Germanio.
Hermann Wagner
Hermann WAGNER (naskiĝis en 1898, mortis la 17-an de julio 1975 en Fürth, Germanio) estis membro de UEA ekde 1947, dum la lastaj 20 jaroj de sia vivo regule en la kategorio de membro-subtenanto. Li estis ankaŭ delegito kaj fakdelegito. Pli konata estas lia samnomulo Hermann Wagner.
Susanne Warmuth
Susanne WARMUTH, naskiĝinta en 1959, estas libroeldona redaktistino, profesia tradukistino, esperantistino kaj verkistino de pluraj popularaj nefikciaj libroj pri nutrado. Post studado de biologio kaj pluraj jaroj en Ŝtutgarto ŝi kun la same esperantista edzo Detlef Haußner, engaĝita socia helpisto de rifuĝintoj, ekde komenco de la 2000-aj jaroj vivas en Darmstadt, kie ŝi aktivas en la loka Esperanto-movado. Kune kun aliaj engaĝitaj lokuloj kiel la lingvoinstruistino Maria Merla aŭ la studento Leo Sakaguchi la paro aranĝas informstandojn urbocentrajn, invitas internaciajn gastojn al kunvenoj de la loka Esperanto-grupo kaj penas ke laŭeble ĉiuj Esperanto-grupoj en la oficialaj partneraj urboj de Darmstadt havu regulajn kontaktojn al la urba Esperanto-grupo. Aparte bone tio funkcias rilate al la grupoj en Troyes (Francio), Alkmaar (Nederlando), Brescia (Italio) kaj Tata (Hungario).
Eksteraj ligiloj:
Josef Weidacher
Josef WEIDACHER (naskiĝis en 1920, mortis la ) estis germana esperantisto kaj fervojista aktivulo. Li estis honora membro de la Esperanto-Klubo Munkeno.
Heinz Weißflog
Heinz WEISSFLOG (mortis la 17-an de junio 1993) estis germana esperantisto vivanta en la komunumo Bergen auf Rügen. Laŭ nekrologo en la revuo Esperanto aktuell, n-ro 8/1993 (paĝo 7), li estis ekde novembro 1987 vigla esperantisto, seninterrompe agis por la humanisma ideo kaj fondis en 1988 subdistriktan ligon de GDREA de la insulo Rügen.
Henryk Wenzel
Henryk WENZEL (naskiĝis, do nun -jara) estas germana konstruinĝeniero kaj esperantisto. De 1991 ĝis 1993 li estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo kaj gvidis la berlinan oficejon de la asocio. Daŭre li aktivas en la la Esperanto-Ligo Berlino. En la vikipedia paĝo pri la germana poeto Joseph von Eichendorff legeblas versa esperantigo de ties poemo "Melankolio", nur specimena ekzemplo de la poezia kreado de Henryk Wenzel.
Agnes Wermke
Agnes WERMKE estis germana instruistino. Ŝi deĵoris kiel parolintino por Esperanto ĉe la unua radio-sendstacio en Königsberg de 1927, ĝis la detruo de la demokratio en 1933. Ŝi verkis: „La konsonant-kombinoj de Esperanto kaj la demando de l' silabo-disigo“ (1910, 62 paĝoj).
Walter Wichmann
Walter WICHMANN (naskiĝis la 23-an de februaro 1929 en Perkuhnen*, Orienta Prusio, hodiaŭ Перекрёстное (Perekrjostnoje), Kaliningrada provinco, mortis la 11-an de aŭgusto 2021 en Wiesbaden) estis germana esperantisto. Li lernis la lingvon ĉirkaŭ la jaro 1950 kaj estis dum preskaŭ dudek jaroj prezidanto de Esperanto-Grupo Wiesbaden.
Heinrich Wieners
Heinrich WIENERS (naskiĝis en 1900; mortis la 30-an de aprilo 1988 en Lahr) estis germana esperantisto kaj dumviva membro de UEA.
Yvonne Winkler von Mohrenfels
Yvonne WINKLER von MOHRENFELS (naskiĝis, do nun -jara) estas denaske germana juristino, ekonomistino kaj esperantistino, vivanta ekde 2005 en Usono. Ŝi en la 1990-aj jaroj plurajn jarojn estis komisionano de Germana Esperanto-Junularo pri internaciaj rilatoj. . Ŝia patro estas jura profesoro, kaj subtenis ŝin bone kunordigi honoroficajn taskojn kun la duobla studo en Saarbrücken. Ekde 2005 ŝi laboras ĉe la internacia firmao Ashland en Bridgewater (Nov-Ĵerzejo).
Eksteraj ligiloj
Julie Winter
Julie WINTER (naskiĝis en 1906, mortis en 2004 en Wolfhagen, Germanio) estis konstanta membrino de Societo Zamenhof ekde 1969. De 1969 ĝis 1992 ŝi estis respondeculo de Veterana Esperantista Klubo.
Julie Wolfson
Julie WOLFSON estis esperantistino el Breslau, ĉefurbo de la tiutempe germania provinco Silezio. En la oficiala protokolo de la 7-a Universala kongreso de Esperanto en 1912 indikiĝas ke laŭ profesio ŝi estis verkistino. En la regiona Esperanto-movado precipe gravis ŝia agado kiel lingvoinstruisto: tiel ekzemple en 1909 ŝi sukceses gvidis la unuan Esperanto-kurson en Schweidnitz, sekve de kio fondiĝas vigla urba Esperanto-grupo. Samjare ŝi en Breslau gvidis la unuan el multaj Esperanto-kursoj en la prestiĝa asocio Humboldt-Verein für Volksbildung. En La Revuo, internacia monata literatura gazeto, paĝo 254 de la jarokolekto 1910, aperas vojaĝraporto "Tra la lando de Mirejo", esperantigita fare de ŝi.
Alfred Wollbacher
Alfred WOLLBACHER (naskiĝis en 1912, mortis komence de novembro 1996) estis multjara UEA-delegito pri fervojoj kaj turismo en Bamberg (Germanio).
Nigraflugila neĝopasero
La Nigraflugila neĝopasero, Adamsa neĝopasero aŭ Tibeta neĝopasero (Montifringilla adamsi) estas malgranda paserina birdo de la familio de Paseredoj. Spite la scienca nomo, ĝi estas pasero kaj ne vera fringo.
Ĝi troviĝas en Ĉinio, Barato, Nepalo kaj Pakistano. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj. Ĝi estas komuna loĝanto de la Tibeta altebena regiono de Nordokcidenta Nepalo; somere je 4200 – 5100 m, vintre 2530 – 3445 m, en malfermaj ŝtonecaj montetoj, ebenaĵoj kaj ĉe altateraj vilaĝoj.
La Nigraflugila neĝopasero estas granda fortika pasero. Ĝi havas brunajn suprajn partojn (kapo senmarka kaj dorso strieca), blankecajn al sablokolorajn subajn partojn. Estas longa mallarĝa blanka flugilareo, kiu transformiĝas fluge ĉar montras nigrajn flugilojn (kio nomigas la specion en la komuna nomo) kun grandaj blankaj areoj; la vosto estas nigra kun blankaj bordoj. Somere la flaveca beko iĝas nigra. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ĝi estas specio tre simila al la parenca Neĝopasero, sed diferenciĝas ĉar tiu havas grizan kapon dum la Nigraflugila neĝopasero havas brunan.
(14642) 1998 WF24
(14642) 1998 WF24 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Nobuhiro Kawasato elde la observatorio de Uenohara (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
R. H. Bruce Lockhart
Siro Robert Hamilton Bruce Lockhart, (2-an de septembro 1887 - 27-an de februaro 1970), Bruce Lockhart, estis ĵurnalisto, aŭtoro, sekreta agento, brita diplomato en Moskvo kaj futbalisto.
Lockhart naskiĝis en Anstruther, Fife, Skotlando kiel filo de prepara lerneja majstro.
Post malsukcesa agado en Azio, li estis sendita al Moskvo kiel vic-konsulo. Li futbalis, agadis tie, sed antaŭ la Oktobra revolucio forlasis la landon. Li revenis en januaro de 1918 je peto de ĉefministro Lloyd George kaj Lord Milner por bilanci la germanan influon.
En 1918, Lockhart kaj la brita agento Sidney Reilly estis grave envolviĝintaj en komploto pri murdatako kontraŭ la bolŝevika gvidanto Lenin. Li estis arestita kaj juĝita je morto. Lian vivon savis ŝanĝo je rusa diplomato Maksim Litvinov.
Li poste verkis pri travivaĵoj en la libro "Memoirs of a British Agent" (1934).
Li poste plu laboris por la brita registaro.
21522 Entwisle
21522 Entwisle estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Richard William Entwisle, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Canford School en Canford Magna (Dorset, Britio).
Yoshito Usui
USUI Yoshito (japane 臼井 儀人 [Usui Joŝito]; — ) estis manga-verkisto el Shizuoka, Japanio. Li loĝis en Saitama. Li estis neaperema mangaliteraturisto. Kiu konas lin, diras, ke li estis ordinarulo.
En la animeo Creyon Shin-chan, li malofte ludis karaokee.
Statistisches Bundesamt (Germanio)
Statistisches Bundesamt estas la federacia statistika institucio de Germanio, kun centra oficejo en Wiesbaden. Ĝi havigas, kolektas, prilaboras kaj prezentas informojn pri preskaŭ ĉiuj temoj de la civitana vivo en Germanio. Kiel federacia institucio ĝi estas subordigita sub la federacia ministerio pri internaj aferoj.
Ĉiujare ĝi publikigas statistikan jarlibron.
Spagetoj
Spagetoj estas nudeloj el durum-tritiko kiuj havas rondan transversan sekcon, diametron de ĉirkaŭ 2mm kaj longon de cirkaŭ 30cm.
La nomo spagetoj (ital. spaghetti: de spago = ŝnuro, malgrandiga formo spaghetto, pluralo spaghetti) kaj la manĝaĵo mem devenas de Italio.
Ne disrompu spagetojn antaŭ la kuirado. En Italio oni kutime miksas la spagetojn kun la saŭco jam antaŭ surtabligi ilin, plej ofte en la pato en kiu oni ankaŭ preparis la saŭcon.
Historio
Atestoj pri pastaĵoj abundas jam en la romia aĝo. La plej antikva atesto de pastaĵoj tre similaj al nuntempaj spagetoj venas de araba vojaĝanto, Idrisi, kiu en 1154 estis en Sicilio kaj vidis en la vilaĝo de Trabia apud Palermo "manĝaĵon el faruno kun la formo de fadenoj".
Estas tamen atestoj de manĝaĵoj similaj al spagetoj ankaŭ en Azio, ekzemple riŝta aŭ raŝta en la 13-a jarcento, kvankam la preparo havas etajn diferencojn.
Kenta Nishizawa
Kenta Nishizawa (西澤 健太, n. ) estas japana futbalisto.
Kadeto
La kadeto estas militistara esprimo, rango pri estonta oficiro. Oni komence nomis kadeto junajn filojn de aristokratoj en Francio, studantaj en oficira lernejo.
Kenta Nishizawa
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Kadeto
Kadetoj estis rusa historia politika partio (Konstitucia Demokrata partio).
Vortfarado
Vortfarado estas regularo, kiel en konkreta lingvo krei novajn vortojn per finaĵoj, afiksoj, kunmetado kaj vortgrupigo.
En Esperanto
La vortfarado estas tre grava en ĉiu lingvo, sed en Esperanto ĝi havas signifon eksterordinaran. Ĝi ebligas al la uzantoj de Esperanto - por kiuj Esperanto ne estas gepatra lingvo - ekregi grandan parton de la vortprovizo kaj elaste adapti la lingvon al la novaj bezonoj de komunikado. En Esperanto estas novaj vortoj farataj per ŝanĝo de la vortkategorio (tablo - tabla), per kunmetado (patrolingvo), per derivado (patrino), per farado de vortgrupoj (unu-direkta konvertilo), per mallongigoj kaj akronimoj (UEA, Usono, zoo), per signifotransporto (kapo - kapo de ŝraŭbo) kaj per akceptado de vortoj el fremdaj lingvoj (sputniko, rogallo). Por korekta vortfarado necesas scii analizi la vortojn kaj ĉiun vorteron ĝuste pritaksi.
Se du radikoj kondutas en la vortfarado tute analoge kaj paralele, ili prefere estu prezentataj kun la sama bazforma finaĵo. Ekzemploj:
La radikoj TERUR kaj ĈAGREN ne estas samsignifaj, sed iliaj formoj en ĉiuj okazoj plene paralelas: teruri kaj ĉagreni montras similajn agojn; teruro kaj ĉagreno havas tute paralelajn rilatojn al tiuj agoj; terura kaj ĉagrena same paralelas. TERUR kaj ĈAGREN do estu prezentataj samamaniere en la vortaro, ĉar ili sekvas identajn vortfarajn skemojn.
Ofte ekzistas praktike nur unu aŭ kelkaj formoj de radiko, kaj tiam ne eblas objektive konstati, al kiu vortfara modelo la radiko aliĝas. En tiaj okazoj necesas elekti por tiu radiko bazformon tian, ke ĉiuj diversaj formoj sugestataj de tiu elekto (de la respondaj vortfaraj modeloj), havas signifojn, kiuj ŝajnas aprobindaj kaj akcepteblaj, kaj kiuj supozeble ne ŝokus la lingvosenton de la Esperantistaro. En tiaj okazoj oni do esploru, kiajn vortfarajn sekvojn havas diversaj eblaj bazformoj, kaj oni elektu tian bazformon, kies sekvoj ŝajnas plej aprobindaj kaj akcepteblaj. Ekzemploj:
KOĤ aperas en PIV nur en la A-formo Koĥa difinita kiel "nomepiteto de bacilo". Nek O-formo, nek I-formo menciiĝas, kaj estas supozeble apenaŭ uzataj. Prezentado de KOĤ en A-formo sugestus, ke ĝi sekvu en derivado la modelojn por A-karakteraj radikoj. Tio signifus, ke Koĥo estu nomo de la sama eco/kvalito, kiun montras la A-formo Koĥa. Tiam Koĥo estus proksimume samsignifa kiel Koĥeco. La efektiva signifo de la nomepiteto Koĥa tamen ne estas ia vera eco aŭ kvalito, sed aludas tion, ke tiujn bacilojn malkovris kaj studis la Germana kuracisto Robert Koch. Tial ŝajnas evidente, ke Koĥo estu Esperantigita formo de lia nomo, ne nomo de ia eco aŭ kvalito. La formoj de la radiko KOĤ sugestataj de la elektinda bazformo estu do tiaj, kiajn indikas la modelo de O-karakteraj radikoj, kaj la prezentoformo estu Koĥo, el kiu simple kaj rekte deriviĝas la A-formo Koĥa. Oni povas alternative uzi kiel kapvorton la senfinaĵan formon Koĥ, kiu estas praktike egala al O-finaĵa formo. Tiajn proprajn nomojn oni ofte uzas O-ece senfinaĵe, en nur duone Esperantigita formo.
En dubaj kaj neklaraj okazoj, kaj en okazoj, en kiuj pli ol unu bazformo estas pravigebla laŭ la ĉi-antaŭaj modeloj, la elekton povas influi ankaŭ la sekvaj kromaj konsideraĵoj:
Tradicio
Por multaj radikoj jam ekzistas firma tradicio, kiu difinas bazformon, kaj povas esti konvene sekvi tiun tradicion.
Ofteco
Povas esti pli konvene kiel bazformon uzi vortformon ofte aperantan ol formon maloftan. Oportuneco en difinado: Se por iu radiko estas pli facile verki la ĉefan difinon por certa vortformo, povas esti konvene elekti tiun formon kiel bazformon. Kiam radiko aperas praktike nur en unu sola formo, kaj kiam apenaŭ povus aktualiĝi uzado de aliaj formoj, ekz. ĉar oni apenaŭ multe uzas la radikon entute, povas esti superflue analizi ĝian apartenon al la ĉi-antaŭaj modeloj. Anstataŭe oni povas simple uzi tiun solan formon kiel bazformon sen pliaj konsideroj
Palmeiras do Tocantins
Palmeiras do Tocantins estas municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 5.740 loĝantojn en 2010.
Tófű
Tófű, kroate Tofij estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló. La loknomo signifas hungare: lagoherbo.
Vortfarado
Historio de vortfarado en Esperanto
La bazo de la E-a vortfarado estas:
Tófű
Situo
Tófű situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1382 laŭ tiama hungara ortografio "Thofew". Post la mezepoko dum erao de la turkoj la komunumo senhomiĝis. Baldaŭe unue serboj, poste germanoj alvenis. En 1910 vivis en Tófű 295 homoj, (6 hungaroj, 289 germanoj). Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.
Vortfarado
Historio de vortfarado en Esperanto
La kontraŭuloj de la sistemo postulas la senkarakterecon de la radikoj. Sed tio estas kontraŭ la Fundamento, kiu klare fiksas la radikkarakterojn (broso: ilo; kombo: ago aŭ ag- rezulto). Oni kontraŭmetis, ke la radiko tajlor funkcias jen substantive (tajloro), jen verbe (tajlori). Sed ĉi tiu kontraŭdiro estas facile refutebla. En tajlori ne la radiko funkcias verbe, sed la finaĵo i. Se ne estus tiel, tajloro povus signifi jen personon, jen agon. Kaj evidente ĝi neniam havas la lastan signifon, kiun oni signas per tajlorado (anstataŭigante la elfalintan i-finaĵon per la ag-signifa sufikso ad).
La supra sistemo estas parte akceptita de la Akademio (punktoj 1 kaj 2), parte ankoraŭ ne (punkto 3). Cetere tio ŝajnas mallogika, ĉar sen la gramatika karakterfikso de la radikoj la principo de Neceso kaj Sufiĉo havas nenian sencon.
Eksteraj ligiloj
Pri vortfarado en Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko
Philippe Planchon: Diakronio kaj evolu-fazoj de la leksiko kaj de la vort-farado en Esperanto, Researchgate, januaro 2021.
Kantono Adams (Idaho)
Kantono Adams (angle Adams County [Ædəmz kAŭnti]) estas kantono en la usona subŝtato Idaho. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas . La kantono estis fondita la. Ĝi havas sian nomon honore al John Quincy Adams, la sesa ŝtata prezidanto de Usono.
Asperhofen
Asperhofen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Wojciech Bobilewicz
Wojciech Bobilewicz (naskiĝis la 27-an de februaro 1967) – pola vojaĝisto, verkisto, tradukisto. Interesiĝas pri Salomonoj kaj iliaj legendoj. Dufoje (2008 kaj 2011) por kelkaj semajnoj vizitis la arkipelagon.
Verkoj
Aŭtoro de la libro titolita Trzy filiżanki Etiopii (Tri glasoj da Etiopio), en kiu priskribas sian vojaĝon al Suda Etiopio. Li ankaŭ okupiĝas pri traduko al la pola lingvo de la libro de Lloyd Pye, esploristo de paranormaleco - La plej enigma kranio, rakontanta pri la mistera kranio, retrovita en Meksiko, kiu estis ŝajne apartenanta al reprezentanto de fremda ekstertera civilizo.
Aramea skribo
La aramea skribo estas konsonanta alfabeto kreita por la aramea lingvo, aperinta komence de la 1-a jarmilo a.K. surbaze de fenica skribo ĉe arameoj. En la dua duono de 1-a jarmilo, la aramea skribo disvastiĝis tra la vasta teritorio de sud-okcidenta Azio. Dokumentoj verkitaj en la aramea skribo estis trovitaj en Palestino, Asirio, Irano, Suda Kaŭkazio, Kapadokio, Lidio, Kilikio, Norda Arabio, Egiptio, Hindio kaj Afganio.
Antikvaj skribfontoj apartenas al la 10-a kaj 9-a jarcentoj antaŭ Kristo. En la evoluo de la aramea skribo, oni distingas du ĉefperiodojn: frua periodo ĝis la 7-a jarcento a.K.; kaj la sekva "ora periodo", kiam la aramea lingvo fariĝis interetna kaj oficiala lingvo en la landoj de Okcidenta Azio kaj la aramea skribo iĝis la oficiala skribo de la Persa Imperio.
De la aramea skribo originas la siria, hebrea, araba, pahlava, ujgura kaj mongola alfabetoj. Oni supozas, ke ankaŭ la kartvela kaj armena skriboj devenas de la aramea, sed kun granda influo de la greka skribo.
Netolereco de laktozo
Netolerateco de laktozo (aŭ netolero (netolerado) de laktozo, laktosukero) estas digesta problemo, en kiu oni ne povas digesti la laktosukeron pro manko aŭ apenaŭ produktado de la malkombina enzimo, la laktazo.
En Azio kaj Afriko la netolero de la laktosukero trafas plimulton de la loĝantaro (90% aŭ pli), dum en okcidenta Eŭropo, Aŭstralio kaj Norda Ameriko nur 5 ĝis 15% (ĉe blankuloj).
La netolero de laktosukero estas ne miksebla kun laktosentemo, en kiu lakto kaŭzas alergion.
La netoleratecon de laktozo povas kaŭzi enzima manko pro genetika heredo aŭ ĝi elformiĝas post kelkaj malsanoj (provizore post uzo de antibiotikoj).
The Secret of NIMH
La Sekreto de NIMH (angle : The Secret of NIMH) estas usona desegnita filmo de 1982. Ĝi estis la unua filmo reĝisorita de Don Bluth.
La porinfana libro "Sinjorino Frisby kaj la Ratoj de NIMH" (angla :Mrs Frisby and the Rats of NIMH) de Robert C. O'Brien estis eldonita en 1971 kaj gajnis la prestiĝan Newbery Medal en 1972. Oni represis ĝin multfoje kaj adaptis ĝin por la filmo La Sekreto de NIMH. ("NIMH" estas anglalingva mallongigo por National Institute of Mental Health = Nacia Instituto pri Mensa Sano".)
Kiam la lastenaskita de ŝiaj gemusidoj estas tre malsana, sinjorino Brisby, vidvino de Jonathan Brisby, devas rapide aliloĝigi sian familion por eviti la plugilon de agrokulturisto. <!-- !!maŝina traduko!!
Intrigo
La S-rino. Brisby, alia muso de timema kampo, ĝi vivas en bloko de konkreta kun liaj filoj en la farm-obieno de la Fitzgibbons. ĝi preparas la kopion de lia familio estis de la kampo kiun ili vivas en ilin enfokusigas kiel la labranza en tempo, tamen, lia filo Timothy malsaniĝis. Ŝi vizitas la S-ro. Aĝo, alia muso kaj malnova amiko de lia forpasinto edzo, kiu al li havigas kuracilon de lia laboratorio. Aĝoj S-ro. Timoteo Lin avertas ke ne povas eliri almenaŭ tri semajnoj, aŭ ĝi mortos. En lia vojo de revenita al domo trovas kun Jeremy, mallerta korvo sed compasivo.
La proksima tago komencas la printempon plugante, kaj kvankam la sinjorino Brisby estas kapabla de deteni la traktoro, ĝi scias ke debeto pensi en alia plano. Kun la helpo de Jeremy kiu vizitas la Búho Granda, racia infanino kiun ili vivas en la proksimaj arbaroj, por peti helpo. Li lin diras al viziti al mistera grupo de ratoj, kiu vivas por sub rozujo en la farm-obieno kaj peti Nicodemo.
La S-rino. Brisby Iras al domon de la ratoj ", ĝi kie surprizis al la vidi al lia uzo de la elektro kaj la homa teknologio. Ŝi trovas kun Nicodemo, la saĝa ĉefo kaj místico de la ratoj, kaj Justin, tre afabla kaj amika rato kiu estas la kapitanon de la Gvardio. ĝi ekscias ke lia forpasinto edzo, kune kun la ratoj kaj de la Aĝo S-ro., Estis parto de serio de eksperimentoj en loko konita kiel NIMH (kiu reprezentas la Nacian Mezlernejon de Mensa Sano). La eksperimentoj pliigis lian inteligentecon al homa nivelo, kion ilin permesas eskapi facile. Tamen, la ratoj elpensis "La Planon", kiu estas eliri de la farm-obieno kaj vivi sen ŝteli electiricity de la homoj. Nicodemo Donas tiam la sinjorino Brisby amuleto kiu al li donas magian povon kiam lia portanto estas kuraĝa.
Tonlingvo
En lingvistiko (fonologio, fonetiko) tonlingvo aŭ tona lingvo estas lingvo, en kiu la tono havas leksike distingivan funkcion. En tiaj lingvoj ekzistas malsamsignifaj vortoj (aŭ morfemoj), kiuj distingiĝas unu de la alia nur per sia tono. En tonlingvoj la tono nedisigeble apartenas al la vorto aŭ morfemo. Ekzistas tonemoj, kiuj funkcias kiel fonemoj. Tipe, la signifodistingo estas ligita al ŝanĝo de la tonalto aŭ de la konturo de la tono, sed ankaŭ aliaj tonrilataj ecoj povas esti distingivaj. La plej multaj el la nuntempe tutmonde parolataj lingvoj estas tonlingvoj, sed ilia parolantaro (malgraŭ la multaj parolantoj de la ĉinaj lingvoj) ne ampleksas la plimulton de ĉiuj homoj.
The Secret of NIMH
Intrigo
Pro la antaŭa rilato de lia edzo kun la ratoj, ili kompromitas al helpi al la sinjorino Brisby movi de lia domo ekstere de la trajektorio de la plugilo. La S-rino. Brisby Propra-volaj de drogoj la kato de la Fitzgibbon, la Drako, tiel ke ili povas kompletigi la movadon de sekura formo. Nur la musoj estas lin sufiĉe malgrandaj por havi por la truo de la muso kiu stiras al la domo, kaj Jonathan estis murdita kiam klopodis Dragon.
Poste tiu nokto, ŝi metas la sukceson de drogoj en la telero de manĝo de kato, sed la filo de la Fitzgibbon Billy kaptas de ŝi kaj ĝi konvinkas al lia patrino kiu al li permesis subteni ŝin kiel maskoto. Kvankam kaptita en kaĝo, ŝi aŭskultas telefonan konversacion inter la S-ro. Fitzgibbon Kaj NIMH NIMH kaj ĝi ekscias ke ĝi havas intencon de veni al la farm-obieno de elmortigi al la ratoj al la sekva tago. Ĝi sukcesas eskapi de la kaĝo kaj ĝi eliras kurante por averti al Justin. Dume, la ratoj kompletigas la movadon dum ŝtormo. Tamen, Jenner kaj lia hezita komplico Sullivan, kiu deziras resti en la rozujo, mortigi al Nicodemo, prpers farante ke ĝi similas akcidenton. La S-rino. Brisby Alvenas kaj, kvankam malĝoja al la ekscii de la morto de Nicodemo kaj maltrankviligitaj de liaj filoj, ĝi klopodas konvinki al la ratoj kiuj NIMH venas kaj kiu devas eliri tuj. Jenner ĉagrenas kaj ĝi batas ŝin al sube. Justin precipita al la helpoj de la sinjorino Brisby, kaj lukto al glavo inter li kaj ĝi produktas Jenner, kiu finas kun Sullivan, li sama vundita de morto, mortigante al Jenner kaj savi la vivo de Justin.
Tonlingvo
Lingvoj kiuj uzas tonon nur por distingoj sur la nivelo de frazoj kaj konversaciaj parolturnoj, ofte por indiki finon aŭ nefinon de parolturno kaj por distingi demandon disde konstato, estas nomataj ne tonaj lingvoj sed intonaciaj lingvoj. Multaj tonlingvoj tamen ankaŭ utiligas tonon por distingoj je fraza kaj parolturna niveloj. Oni do povas diri, ke tiuj estas kaj tonaj kaj intonaciaj lingvoj. Tio validas ekzemple por la ĉinaj lingvoj.
Kaŭterizo
Kaŭterizo (aŭ kaŭterado) estas medicina tekniko bazita sur la uzo de varmo aŭ kemiaĵo por detrui nenormalan histon (tumoron) aŭ obturi sangajn vaskulojn en kazo, inter alia, de kronika epistakso.
Termokaŭterizo
Varmo estas plej uzata, kaj de pratempo. Ĝi kaj haltigas la hemoragiojn kaj preventas la infektojn.
La kauterizo estas ĝenerale farita per kaŭtero, (aŭ kaŭterizilo) kies ĉefa parto estas platena drato aŭ plato varmigita per flamo, aŭ rezistanco varmigata per elektra kurento. Elekra kaŭtero estas nomata elektrokaŭtero aŭ galvanokaŭtero.
Kemia kaŭterizo
Kaŭstikaĵoj povas detrui la histojn; pli uzataj estas
Tonlingvo
Disvastiĝo
Inter la tonaj lingvoj estas multaj lingvoj
Pelmenoj
Pelmenoj (пельмени, пельнянь, пельнянь ) estas pastaĵoj farĉitaj per viandhaketaĵo (porka, ŝafa, bova, fiŝa aŭ alia) apartenanta al la rusa, komia, umurta kuirartoj kaj la nombro de aliaj kuirartoj de la popoloj de Siberio kaj Uralo. La nomo venas el la Komia aŭ Udmurta lingvoj: пельнянь "pano orelo": пель "orelo" + нянь "pano".
Tonlingvo
Disvastiĝo
en Orienta ĝis Sud-Orienta Azio:
Kaŭterizo
Frosta kaŭterizo
Likva azoto (-195,79 °C) « brulas » la histojn kiel varmo. (Frostiĝo). Tiu terapio, nomata krioterapio efikas kontraŭ verukoj kaj aliaj hautaj tumoretoj.
Aliaj kaŭterizaj metodoj
Oni ankaŭ povas uzi:
Tonlingvo
Disvastiĝo
en Afriko sude de Saharo:
en Ameriko:
kun malpli da funkcia ŝarĝo (angle functional load) iuj hindeŭropaj lingvoj:
Rimarkindas almenaŭ du vastaj koheraj geografiaj regionoj en kiuj distingiva uzo de tono estas komuna al multaj lingvoj kiuj apartenas al pluraj malsamaj lingvofamilioj. La unua estas kontinenta Azio sude de la Granda Muro, kie la menciitaj lingvogrupoj kaj unuopaj lingvoj formas lingvoligon (germane Sprachbund). La dua estas Afriko sude de Saharo. Ankaŭ tie temas pri "area" (lingvoliga) fenomeno.
The Secret of NIMH
Intrigo
La S-rino. Brisby rimarkas ke la domo enprofundigas en la koto kiu surteriĝis in pesi de la penadoj de la ratoj, ne estas kapablaj de treni li de la balaas. Tamen, la sinjorino Brisby la volo de savi al liaj filoj donas povi al la amuletoj, kiu uzas por levi la domo kun la balaas kaj movi ĝin al la sekureco de la plugilo. Al la sekva mateno, la ratoj jam iris al Thorn Valley kun Justin kiel lia nova ĉefo kaj Timothy komencis rekuperi. Jeremy Ankaŭ trovas "Miss Right", egala linio de mallerta, kaj la du flugas kune.
-->
Tonlingvo
Tipologio laŭ distingivaj trajtoj
En tonlingvoj povas uziĝi pluraj malsamaj distingivaj tonaj trajtoj. Tiuj povas esti la nivelo, konturo, komenco, finigo kaj sinkronigo de la tono, kaj ties ebla kombino kun malsamaj voĉregistroj.
Tonnivelo, tonkonturo, tonkomenco
En la plej simplaj tonsistemoj, la distingiva tono de silabo estas aŭ malalta aŭ alta kaj preskaŭ nivela en ĉiu silabo. Tiaj sistemoj estas oftaj en Subsahara Afriko. En kelkaj lingvoj de tiu areo ekzistas kroma, meznivela tono, kaj troviĝas ankaŭ pli komplikaj sistemoj.
En Orienta Azio, plej multaj tonsistemoj estas pli komplikaj. Tie ekzistas krom nivelaj tonoj ankaŭ distingivaj tonoj kiuj karakteriziĝas per sia konturo. Tiu povas esti leviĝanta, falanta aŭ pli komplika.
En kelkaj tonlingvoj ekziztas nivelaj, leviĝantaj kaj falantaj tonoj en la parolo, sed distingiva estas nur la tonalto komence de la silaba kerno, plej ofte reprezentata de vokalo.