cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mari Eibenschütz
Mari Eibenschütz [ejbenŝuc], laŭ hungarlingve kutima nomordo Eibenschütz Mari estis hungara aktoro. Ŝiaj nomoj estis post la geedziĝo laŭ hungara sistemo Ditrói Mórné aŭ Ditróiné Eibenschütz Mari, eĉ pli mallonge Ditróiné.
Mari Eibenschütz naskiĝis la  en Szekszárd, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Mari Eibenschütz debutis en sia aĝo 13 en sia naskiĝurbo kun granda sukceso, eĉ Ede Újházi financis la lernadon en aktora studio de Szekszárd. Baldaŭ ŝi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1874. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de de sia edzo Mór Ditrói en Kolozsvár. Post jaroj ŝi apartenis al trupo de Gerő Aradi en Szeged, poste en trupo de Ignác Krecsányi en Debrecen. Ili estis ankaŭ migrantaj trupoj, do ŝi ludis en pluraj urboj. En 1881 ŝi sekvis la trupon al Vieno, kie ŝi rifuĝis statuson de Burgoteatrejo. Inter 1887 kaj 1893 ŝi denove apartenis al trupo de sia edzo. Ŝi ricevis oran florkronon en Budapeŝto en 1883. Ŝi naskis 2 filojn.
Hangács
Hangács [hangAĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Edelény.
Historio
La unua mencio devenis el 1300 laŭ tiama ortografio "Hangach". Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hangács 1210 homoj (ĉiuj hungaroj). Vilaĝservoj estas infanĝardeno, poŝto.
Calixto García
Calixto García estis kuba generalo kiu batalis por la sendependeco de Kubo.
Granda Milito
Calixto García partoprenis en la "Milito de la 68a" aŭ "Granda Milito", ekribeliĝante sin en la regiono de Holgino en la unaj monatoj de la jaro 1869. Pro la konstantaj movadoj de la generaloj Thomas Jordan, Máximo Gómez kaj Modesto Díaz kaj antaŭ la neebleco etendi la batalojn de Vicente García (barikadita en la kamparo de Las Tunas)ĝis tiu regiono, estis necesa la prezenco de oficira organizanto. Tie li organizis la disigitajn trupojn sub fera disciplino kaj tenis sub konstanta minaco al la hispanaj trupoj en la proksimaj regionoj de Holguín, Banes, Gibara, Mayarí, poste etendante liajn agadojn ĝis Moa, en la epoko kiam Antonio Maceo efektivigis sian historian kampanjon al Guantánamo.
En 1874, kiam li intencis malhelpi konversaciojn pri paco inter hispanaj kaj kubaj oficiroj en la regiono inter Manzanillo kaj Bayamo, ne permesataj de la registaro de la Ĉemilita Respubliko, la 5an de septembro 1874,la generalo Calixto García estis surprizigita kun malmultaj homoj de malamika trupo en la loko hodiaŭ konata kiel San Antonio de Baja. En tiu malegala konfronto kaj antaŭ la ebleco esti enkarcerigita li preferis mortigi sin. Kvankam li grave vundis sin per lia pafilo li supervivis sen atingi la celon kaj estis prenita de la hispanaj trupoj. Unue estis kondukita al la vilaĝo Veguitas, kie la militistaj kuracistoj savis lian vivon kaj de tie estis portita al Manzanillo. Poste al Santiago de Cuba, kaj al Havano.
Malmultaj tagoj post lia kaptado, la hispanaj aŭtoritatoj informis al la patrino de Calixto García, Lucía Íñiguez, ke lia filo estis enprizonigita. Kion ŝi respondis:"Tiu ne estas mia filo!" sed kiam oni informis ŝin ke li intencis mortigi sin antaŭ la enprizonigo, tiam ŝi tremema sed konvinkita respondis: "Aĥ, tiu estas mia filo! Post mallonga rekuperado li estis translokita kiel politika prizonulo al Hispanio, kie estis ekzilita ĝis 1878, kiam rekuperis la liberecon sub amnistio dekretita de la hispana generalo Arsenio Martínez Campos. Tiam li vojaĝis al Usono, por renkontiĝi kun la kuba patriota elmigrado
La Necesa Milito
Calixto García restis dum 5 jaroj en Hispanio kaj poste vojaĝis al Usono por servi en la Necesa Milito, kiel nomis ĝin José Martí. Post kelkaj frustitaj intencoj pri enŝipiĝo, li sukcesas eniri en la insulon en marto 1896 kun la pulmoj damaĝitaj kaj malsana. Tamen, li realigis organizan kaj militan laboron kun la orientaj trupoj, speciale en la departementoj de Holguín kaj Santiago de Cuba. Kiel agnoskado al lia laboro, post la forpaso de Antonio Maceo, li estas nomumita de Máximo Gómez, kun akordo de la Registaro de la Ĉemilita Respubliko, Ĝeneralan Militestron de la Liberiga Kuba Armeo.
Forpaso
Calixto García estis vokita de Tomás Estrada Palma por prezenti sin kiel delegito de la Liberiga Kuba Armeo, dum la konversacioj inter la Registaro de la Ĉemilita Respubliko kaj la Usona registaro. Dum bufedo celebrita verŝajne je lia honoro, la 11an de decembro 1898, suferis fulman apopleksion kiu kaŭzis lian morton. Lia kadavro estis liverita al la kubaj aŭtoritatoj kaj malgraŭ la intensa malvarmo lia korpo estis enterigita en la tagiĝo de la sekva tago, ekzistas multaj suspektoj, neniam konfirmitaj, pri envenenado.
Per lia forpaso, malaperis la lasta el la plej gravaj generaloj kaj politikistoj. En tiu tempo jam estis forpasinta José Martí (19an de majo 1895) kaj Antonio Maceo (7an de decembro 1896).
Kastelo de Csákánydoroszló
La Kastelo de Csákánydoroszló (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Batthány [bathAnji]) estas historia monumento en Hungario, en meza parto de vilaĝo Csákánydoroszló.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas en mezo de parko kaj formas U-majusklon. En mezo de la fasado la turo altiĝas, meze estas la enirejo. En la malantaŭa fasado plurlatera turo situas, sed pli malalta, ol la alia. La korta parto (interno de "U" la aloj estas arkadaj.
Parko
La parko estas protektata. La arboj estas tiel signifaj, ke arbidoj estis senditaj al diversaj arboretoj kaj botanikaj ĝardenoj.
József Földvári
József Földvári [jOĵef foldvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Földvári József estis hungara juristo, profesoro, parlamentano.
József Földvári  naskiĝis la  en Attala. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
József Földvári frekventis mezlernejon en Kaposvár, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Pécs en 1951. Jam ekde 1950 li instruis en la universitato ĝis la emeritiĝo. Li atingis la instruan titolon docento en 1962, inter 1968 kaj 1996 universitata profesoro, poste emerita profesoro. Li kandidatiĝis en 1958, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1972. Li estis vicdekano inter 1971-1974, poste dekano kun rektorrajto en la sekva studjaro, rektoro inter 1975-1984. Li estis elektita parlamenta deputito inter 1975-1980. Li ricevis la plej gravan premion en 1995. Li okupiĝis plej ofte pri la puna juro.
Sumoo
Sumoo (相撲) estas japana luktarto.
La regulo estas tre simpla. La unua luktisto kiu tuŝas la grundon per alia parto de la korpo ol la piedplando, aŭ kiu eliras el la ronda luktloko, perdas. Ne estas permesite bati la kontraŭulon per malfermata mano nek ataki la fragilajn partojn de lia korpo (okuloj, hararo, seksaj organoj). La bataloj okazas dum turniroj sesfoje jare kiuj daŭras dek-kvin tagojn. Fakte, la sumoo ne estas nur sporto, sed ankaŭ kultura rito kun eĉ religia senco.
La sumoistoj membriĝas je sumolernejoj, kiuj nomiĝas japane heya, kaj ili estas klasifikataj en multaj kategorioj laŭ iliaj niveloj. Post prova periodo, la juna sumoisto eniras kiel Jonokuchi, la plej malalta kategorio, kaj poste supreniras la kategoriojn laŭ siaj rezultoj. La sekvontaj kategorioj estas Jonidan, Sandanme, kaj Makushita, se li daŭras sian supreniradon, li iĝos Juryo, kiu estas la unua profesia kategorio, kaj poste Makunouchi, la plej alta kategorio kiu enhavas dek-kvar sumoistojn kaj en kiu oni trovas ankaŭ variajn nivelojn: Maegashira por la plej multaj, kaj tri niveloj por la plej fortaj: Komusubi, Sekiwake kaj Ozeki. Se Ozekio plenumas specialajn kondiĉojn je siaj rezultoj kaj morala nivelo li povas iĝi jokozuno aŭ Yokozuna(横綱), kiu estas ne nur sumoista nivelo sed ankaŭ religia titolo.
Aliaj uzoj de la termino
Per la termino "Esperanto-Sumoo" oni nomas legadan defion pri Esperanto-literaturo. En Usono, oni nomas la citrusan frukton "dekopono" Sumo.
Medaltabelo de la Somera Olimpiko 1928
Jen la medaltabelo de la Somera Olimpiko 1928.
Ĵulebino (stacio de Moskva metroo)
Ĵulebino (Жулебино, "laŭ la teritorio Ĵulebino") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Tagansko-Krasnopresnenskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en sud-orienta parto de Moskvo.
Subiaco
Subiaco estas komunumo de Italio kie naskiĝis Gina Lollobrigida
Horní Habartice
Horní Habartice estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Ústí nad Labem, en distrikto Děčín. Vivas en ĝi.
Geografio
Municipo Horní Habartice etendiĝas en Bohemia mezmontaro en valo de rivereto Bystrá, proksimume 9,5 kilometroj oriente de Děčín kaj 3,5 kilometroj nordoriente de Benešov nad Ploučnicí.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1281.
Chinari
Chinari [kinarj] (Várhegy va:rhedj) estas komunumo en Rumanio norde de Târgu Mureș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 576 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj) kaj en 1992 567 (rumanoj, 43% hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda ).
27005 Dariaguidetti
27005 Dariaguidetti estas malgranda, malhela, malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso, malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Giuseppe Forti elde la observa stacio de Asiago Cima Ekar apud Asiago en Italio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la italan astrofizikistinon kaj sciencan popularigistinon Daria Guidetti, kiu faris gravajn esplorajnkontribuojn en la kampo de la ekstergalaksia radioastronomio. Ŝi estas aŭtorino de la nacia televida programo Cosmos pri astronomio kaj kosmoesploro.
Horný Kalník
Horný Kalník (hungare Felsőkálnok [alŝOkAlnok]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Horný Kalník situas laŭ traira flankovojo. Martin troviĝas je 7 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1255, post jarcento jam 2 apudaj vilaĝoj menciiĝis en latina formo "duo Kalnok" (=ambaŭ K.). La pli konkreta loknomo aperis hungare en 1598, kiel "Feseo Kelnyk" (=supra K.). En 1720 11 familioj pagis impostojn. En 1785 138 vilaĝanoj loĝis en 21 domoj, en 1828 151 vilaĝanoj loĝis en 15 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsókálnok 130 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Martin, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Horný Kalník 140 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Michael Rummenigge
Michael Rummenigge (n. ) estas germana futbalisto. Li de 1983 ĝis 1986 membris en la germana nacia teamo de futbalo.
Cambo-les-Bains (stacidomo)
Cambo-les-Bains (Kanbo Geltokia) estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Cambo-les-Bains, en departemento Pyrénées-Atlantiques, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Bayonne - St-Jean-Pied-de-Port (660000).
NGC 1813
NGC 1813 (alia indiko — ESO 56-SC50) estas malfermita stelamaso en konstelacio Tablomonto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gruni
Gruni (grunj) (hungare:Grúny) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 905 loĝantojn (rumanoj); en 1992 319 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1453. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Belinţ.
Aŭrinjaka kulturo
La aŭrinjaka kulturo (aŭ: Aŭrinjakejeno, foje: orinjaka kulturo, PIV: Aŭrignacio; france Aurignacien) estis grava frupaleotika industria kaj antaŭhistoria kulturŝtupo de la frua Homo sapiens sapiens. Ĝi estis nomata post la ĉefa trovejo, la kaverno de Aurignac (Aŭrinjako) en la franca departemento Haute-Garonne en la Pireneoj.
En la orinjaka kulturo aperis unuafoje en Mez-Eŭropo la anatomie modernaj homoj. Per tiu kulturo komenciĝis en Eŭropo la frupaleotiko. La antaŭa ŝtupo nomiĝas Musterio.
La aŭrinjaka kulturo komenciĝis antaŭ ĉirkaŭ 35 000 jaroj kaj daŭris ĉirkaŭ 10 000 ĝis 15 000 jarojn. Ĝi parte koincidas kun la kulturo Ĉatelperonio, en kiu regis la homo de Neandertalo. Posta ŝtupo estis la kulturoj de Gravetio, la Solutreo kaj la Magdalenio.
Tipaj iloj de la epoko estas la longaj, maldikaj klingoj (ĝis ĉirkaŭ 26 cm), kiuj estis pretigitaj per la teĥniko de ĉizilo-martelo. Se ili montras obtuzan dorson, oni povas paroli pri tranĉilo. En tiu periodo de la homa historio, oni ofte trovas ilojn el osto, korno kaj eburo.
La aŭrinjakanoj kreis la unuajn artaĵojn, ekzemple eburaĵojn, diinajn figuretojn, muzikilojn, kavernajn murpentraĵojn.
Flavverda vireo
La Flavverda vireo, Vireo flavoviridis, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Ameriko, de koloroj olivverdecaj al sablokoloraj. Tiu reproduktiĝas el suda Teksaso (ĉefe el la valo de Rio Grande) en Usono kaj la okcidentaj kaj orientaj montoteritorioj de norda Meksiko (nome Okcidenta Patrinmontaro kaj Orienta Patrinmontaro—ankaŭ la Sierra Nevada) suden al centra Panamo. Ĝi estas migranta, kiu vintras en nordaj kaj orientaj Andoj kaj okcidente de la Amazona baseno.
Plenkreskulo de Flavverda vireo estas 14–14.7 cm longa kaj pezas 18.5 g. Ĝi havas olivecverdecajn suprajn partojn kaj malhele borditan grizan kronon. Estas malhela linio el la beko al la ruĝbrunaj okuloj kaj blanka superokula strio. La subaj partoj estas blankaj kun brilflavaj brustobordoj kaj flankoj. Junuloj estas pli senkoloraj kun brunaj okuloj, bruna nuanco en dorso kaj malpli da flavo en subaj partoj. Plenkreskulo de Flavverda vireo diferenciĝas el la Ruĝokula vireo pro ties multe pli flavaj subaj partoj, manko de nigra bordo al pli senkolora griza krono, pli flavaj supraj partoj kaj diferenca okulkoloro.
Kelkaj individuoj estas malfacile separeblaj, eĉ en mano, el la tre simila Ruĝokula vireo, kun kiu ĝi estis foje konsiderata samspecifa. Ties preciza statuso kiel pasbirdo en landoj kiaj Venezuelo estas tamen necerta.
La Flavverda vireo havas nazecan alvokon njaaah, kaj la kanto estas ripeteca verii viar virii, fii’er vireo virii, pli mallonga kaj rapida ol tiu de la Ruĝokula vireo. Tiu specio rare kantas en siaj vintrejoj.
(13575) 1993 GN
(13575) 1993 GN estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Maristo
Maristo estas homo, kiu havas sian laborlokon sur ŝipo, kiu transportas pasaĝerojn kaj / aŭ varojn trans akvaj surfacoj de unu loko al alia.
Profesiaj rangoj
La plej altranga maristo sur ŝipo estas la kapitano, navigisto, kiu havas la rajton ordoni laborojn al la aliaj ŝipaj maristoj. La dua plej altranga maristo estas la gvida ŝipa inĝeniero (angle Chief Engineer, germane Maschineningenieur aŭ Leitender Ingenieur): Li aŭ ŝi respondecas por la motoroj kaj ĉiuj teknikaĵoj de la ŝipo. Maato estas ŝipano de rango varianta laŭ la epokoj kaj ŝtatoj, de ŝipsubestro ĝis ĉefmaristo.
La navigista oficiro (germane Nautischer Offizier) per ŝtata ekzameno atikis patenton pri la navigado de mara ŝipo. Dum la tempo, kiam li/ŝi stiras la ŝipon, li/ŝi respondecas pri la sekureco de la ŝipo kaj de la ĉirkaŭa mara trafiko.
Krome ekzistas simplaj maristoj, kiuj ne (jam) atingis pli altan rangon, faras la bazajn laborojn surŝipe kaj parte ankoraŭ estas metilernantoj.
Kromaj maristoj kun specifaj taskoj estas ekzemple
Brumado
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Bahio de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Centra sudo de Bahio kaj estas la administra centro de la samnoma mikroregiono  (mikroregiono). Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La subŝtata ĉefurbo Salvadoro de Bahio situas en distanco de 654 kilometroj.
Matora lingvo
Matora lingvo estas malaperinta lingvo el grupo samojedaj lingvoj de Urala lingvaro. Ĝi apartenis al sudsamojedaj lingvoj. La matora lingvo malaperis ĉirkaŭ jaro 1840. Ĝi estis parolata en suda Siberio, ĉe Sajana montaro. Pli frue ĝi estis parolata de Minusinsk ĝis Bajkalo. Tajgia kaj karagasa lingvoj estis dialektoj de matora lingvo. Matoroj asimiliĝis al turkaj popoloj (ĥakasoj kaj tuvoj).
NGC 1814
NGC 1814 (alia indiko — ESO 85-SC36) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ĝunĝunu
Ĝunĝunu, laŭ (झुन्झुनू) estas historia urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo. En tiu urbego vivas harmonie hinduoj kaj islamanoj kune dum jarcentoj.
Demografio
Ĝunĝunu havis populacion de en 2011 kun legopovo de 74%, kiu estas signife pli alta, ol la nacia averaĝo.
Geografio
Ĝunĝunu situas 323 metrojn super la marnivelo sur montetaro. Ĉuru (Raĝastano) troviĝas 45, Sikar 59, Narnaul 72, Biŭani 106, Hisar 121, Alŭaro 137, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 138 (voje 180), Nagaŭr 191, tutlanda ĉefurbo Delhio 190 (voje 240), Bikaner 202 (voje 220), Mumbajo 1049, Kolkato 1443 kilometrojn (aere).
Historio
En Ĝunĝunu pluraj dinastioj regis ekde 1045. La britoj regis ĝis 1947.
Lingvoj
En Ĝunĝunu la oficiala lingvo estas la hindia, sed oni parolas ankaŭ kelkajn dialektojn.
Religioj
En Ĝunĝunu vivas hinduoj (55%) kun islamanoj (44,5%), iomete aliaj.
Eduko
En Ĝunĝunu lastatempe estis establita sporta universitato. Pli malnovaj altnivelaj edukejoj estas alia universitato, kelkaj altlernejoj kaj akademio.
Klimato
En Ĝunĝunu pluvas jere nur ĉirkaŭ 400 mm, plejparte dum la musonsezono inter junio kaj septembro. En la ceteraj monatoj apenaŭ pluvas. La temperaturo varias averaĝe inter 18-34 °C.
Trafiko
Ĝunĝunu havas trairan fervojon, same trairan ĉefvojon, krome kuras al la urbego 5 aliaj vojoj. Loke ekzistas flughaveno por malgrandaj aviadiloj, sed internacia funkcias en Ĝajpuro. Alternativa flughaveno funkcias en Narnaul.
12257 Lassine
12257 Lassine estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de George Lassine (1953–2003), ano de la belga astronomia klubo Astronomie Centre Ardenne-Neufchâteau. Liaj observadoj de sunmakuloj estis regule senditaj al la Centro de Datumoj pri Sunmakula Indikilo. Brila observanto, li estis ŝatita pro sia granda koro kaj senso de humuro.
Belgaj eŭro-moneroj
La belgaj eŭro-moneroj ĉiuj portas la saman desegnaĵon: la portreton de reĝo Alberto la 2-a de Belgio, kaj lian reĝan unuliteraĵon. Dum 2005 Belgio kaj Luksemburgio eldonis komunan moneron de 2 eŭroj kun la bildo de la belga reĝo Alberto la 2-a kaj la luksemburgia grandduko Hendriko. La aperis 2-eŭra monero kun la bildo de Atomium en 5 milionoj da ekzempleroj.
Dum 2002, du polaj statistikistoj eksperimente trovis, ke la belga 1-eŭra monero, ĵetita hazarde, falas pli ofte nacia flanko supren, ol komuna flanko supren.
András Balogh (juristo)
BALOGH András (pro. balog) (naskiĝis la en Kluĵo, mortis en februaro 2013) estis hungara juristo.
Municipoj de San-Marino
La Respubliko San-Marino estas administre dividita al naŭ municipoj, kiuj itale nomiĝas castelli (kasteloj):
András Balogh (juristo)
Biografio
András Balogh finis juron en la Universitato Bolyai. De 1956 li estis asistanto, de 1960 jurkonsilanto, de 1968 scienca esploristo ĉe la Centro Sociscienca de Kluĵo. Li publikigis en Korunk kaj en fakrevuoj, en volumo Studia Napocensia (1974).
16718 Morikawa
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo Yoshiki Morikawa, popularigisto pri astronomio en Tokio. Li plezuras observi kaj foti nebulozojn kaj stelamasojn per sia teleskopo.
Monstranco
Ekde la 13-a jarcento ĝis hodiaŭ oraĵistoj kaj arĝentaĵistoj verkis artajn monstrancojn, ekzemple:
Oni bildigis sur monstrancoj ekzemple
Monstrancsimilaj estas foje ankaŭ relikvujoj.
Tidaholm
Tidaholm estas loĝloko en la moderna administra provinco Västra Götalands län kaj la historia provinco Västergötland (Okcidenta Gotlando). La loko situas inter la du lagoj Vänern kaj Vättern kaj kaj estas la centro de samloka komunumo.
Historio
Tidaholm situas borde de la rivero Tidan. En tiu loko la rivero kreas du insulojn, Turbinhusön („Turbinodoma insulo“) kaj Vulcanön („Vulkana insulo“). Tie jam komence de la 19-a jarcento konstruiĝis ferofandejo, poste stariĝis la alumeto-fabriko Vulcan, kiu ĉirkaŭ la jaro 1900 estis la plej granda de la mondo, kaj ekestis granda ĉarpentejo. Dum 1903 ĉi tie produktiĝis la unuaj aŭtoj de Svedio. Ĉirkaŭ la fabrikoj ekestis loĝloko, kiu kreskis kun la pligrandiĝanta ekonomia sukceso – dum la jaro 1985 ĝi ekhavis merkatajn rajtojn kaj dum la jaro 1910 urborajtojn.
Sur la insuloj en la riveroj nuntempe ne plu estas industriaj fabrikoj: Sur la Vulkana Insulo nune troviĝas gimnazio, industria kaj aŭta muzeo, kaj sur la Turbinodoma Insulo interalie arta halo.
Ekonomio
Tidaholm ankoraŭ hodiaŭ estas grava industria urbo. La posteulo de la firmao "Vulcan", la entrepreno "Swedish Match", vivtenas la daŭre plej granda alumeto-fabrikon de Svedio en Tidaholm, kaj pliaj industriaj entreprenoj de aliaj branĉoj estas inter Marbodal AB, Tidamek AB kaj Lear Corporation AB.
San Vicente de Arévalo
San Vicente de Arévalo [sanbiZENte deaREbalo] estas municipo en la nordo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Moraña aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco. San Vicente de Arévalo estas komprenebla kiel Sankta Vincento de Arévalo
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 16,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 172 loĝantojn. Ĝi perdis 250 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 47 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Lisberg
Lisberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bamberg kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Lisberg - al la komunumaro krome apartenas la najbara komunumo Priesendorf.
Catherine Parr
Catherine PARR (n. ĉirkaŭ 1512, m. la 5-a de septembro 1548) estis la sesa kaj fina edzino de Henriko la 8-a (Anglio).
Frua vivo
En 1529 ŝi edziĝis al Edward Borough (2-a Barono de Gainsborough), kiu mortis en 1532. En 1534 ŝi edziĝis al John Neville (3-a Barono Latimer). En 1536, dum la Pilgrimado de Gracio (ribelo kontraŭ Henriko la 8-a pro ties religia politiko), ŝi kaj ŝia du stif-filoj iĝis ostaĝoj de la ribelantoj. John Neville mortis en 1543.
Edzino de Henriko la 8-a
Catherine Parr tiam ekamis Thomas Seymour (1-a Barono Seymour de Sudeley), frato de Jane Seymour, la 3-a edzino de Henriko la 8-a, sed la reĝo ekamis ŝin kaj ŝi devis edziĝi al Henriko. La nupto okazis la 12-an de julio 1543 ĉe Hampton Court.
Pro la interveno de Catherine, Henrikon reamikiĝis al siaj filinoj per siaj unua kaj dua edziĝoj, Maria kaj Elizabeto, kaj Catherine mem ĝuis amikajn rilatojn kun Eduardo, filo de Henriko kaj Jane Seymour.
De julio al septembro 1544 Catherine servis kiel regentino de Anglio dum ŝia edzo militis en Francio.
Ŝi favoris protestantismon kaj pro tio altiris la malamikon de gravuloj kiuj klopodis persvadi Henrikon forpeli ŝin. En 1546 estis mandato por ŝia aresto, sed ŝi reamikiĝis al la reĝo.
Lastaj jaroj
Henriko la 8-a mortis la 28-an de januaro 1547, kaj Catherine Parr edziĝis al Thomas Seymour. Ŝi gravedis: tiuepoke oni malaprobis amoradon dum gravedeco kaj Thomas Seymour ŝajne eniris amrilatojn kun la estonta Elizabeto la 1-a, kiu loĝis en la domo de Catherine kaj Thomas. Onidire Catherine eltrovis Thomas kaj Elizabeton brakumantajn unu la alian: ĉiukaze Elizabeto estis forsendata en majo 1548.
En 1547 eldoniĝis ŝia verko Lamentacions of a synner (Lamentoj de pekulino) kiu subtenis protestantajn kredojn.
La 30-an de aŭgusto 1548 Catherine naskis filinon, Mary Seymour, sed ŝi mem postvivis nur malmultajn tagojn.
Admiralo
Admiralo estas estro de ŝtata mararmeo, do de milita ŝiparo, kaj la plej altranga maroficiro.
La vorto devenas de la araba amīr al-bahr امير البحر – „mara komandisto“ (komparu kun tio la vorton emiro).
En Germanio la unua admiralo skribe menciiĝis dum la jaro 983 post Kristo, kiam troniĝis la imperiestro Otto la 3-a. Dum la 10-a kaj 11-a jarcentoj estroj de ŝiparoj en Grekio havis la titolon Ameralios.
Dum la 12-a jarcento unue la estroj de la ŝiparoj de Ĝenovo kaj Sicilio ekhavis la titolon, dum la 13-a jarcento ankaŭ tiuj de Anglio kaj Francio, kaj la aliaj eŭropaj ŝtatoj sekvis pli poste.
Zingibro
La zingibro (latine: zingiber officinale), familio de la zingibracoj havas sian originon en Azio. Nuntempe ĝi ankaŭ estas kultivata en pluraj tropikaj regionoj de Afriko kaj Ameriko.
En la kuirarto uzatas la rizomo de la planto. Oni povas aĉeti la freŝan kaj la sekigitan rizomon (ĉi lastan ankaŭ en muelita stato) kaj pecojn de kandita zingibro. La spico fajnigas marmeladojn, legomojn, saŭcojn, bombonojn, bakaĵojn, likvorojn kaj eĉ specialan bieron: la tiel nomatan Ginger Ale. Ĝi estas ŝatata aldonaĵo en kareo.
1557 Roehla
1557 Roehla estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo, "Roehla", honoras la kuraciston Lars Ruehl, al kiu la malkovrinto estis dankema pro esti resanigita.
4624 Stefani
4624 Stefani estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, 80 km norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Sutri
Sutri estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
4624 Stefani
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Stefani Salazar, nepino de la malkovrintino (vidu asteroidon 2918 Salazar).
Orgeno Schoenstein ĉe la Konferenca Centro
La Orgeno Schoenstein ĉe la Konferenca Centro estas tuba orgeno konstruita de Schoenstein & Co., San-Francisko, Kalifornio. Ĝi troviĝas en la Centro de Konferencoj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj en Sallaga Urbo, Utaho. La orgeno estis kompletigita en 2003. Ĝi estas kunmetita el 160 parolantaj haltigoj disvastigita super kvin manlibroj kaj pedaloj.
Max Vogeler
Karl Max Richard VOGELER (naskiĝinta la en Berlino ; mortinta en 1962) estis germana arĥitekto kaj urboplanisto en Vajmaro.
Vivo
Post studado de arĥitekturo, verŝajne en Charlottenburg, li vivis ekde ĉ. 1901 en Halensee kaj ekde ĉ. 1904 en Wilmersdorf. Tie li projektis minimume unu loĝdomblokon. Ĉirkaŭ la jaro 1918-a li transloĝiĝis Vajmaron kie li iĝis en 1922/23 urboplanada ĉefkonstruisto (Stadtbaumeister). La sekvajn jarojn li partoprenis plurajn planadojn. Vajmarhalo estiĝis laŭ liaj planoj en 1930/32 kun helpo grava de filo lia Günther. Al anoj de Bauhaus li ne havas iujn intensajn kontaktojn. Laŭ liaj planoj realigis August Lehrmann en Vajmaro la verdan ripozumstriegon Asbach-Grünzug.
Vogeler mortis en 1962. Dokumentoj pri li troviĝas ekde 2020 en la Urba arĥivo vajmara.
Verkaro
Projektoj realigitaj
Projektoj nerealigitaj
Termohigrografo
Termohigrografo (greke: θερμός (termos) "varma", υγρός (higros) "humida", γραφειν (grafejn) "skribi") estas kombinita registradoaparato por samtempe mezuri kaj registri la aertemperaturon, la relativan aerhumidecon kaj la tempon. La unuopaj aparatoj estas la termografo kaj la higrografo. Termohigrografojn oni uzas precipe en la meteologio kiel parton de veterstacioj, sed ankaŭ en muzeoj, en la domtekniko, en stokejoj kaj en la transporto ili estas uzataj.
Aĥerono
Aĥerono (Αχέρων) estas rivero fluanta tra regiono Epiro en nordokcidento de la Grekio.
Fluo de la rivero
Rivero Aĥerono kaj lago nomata Aĥerousio, en kiun fluas la rivero Aĥerono, situas proksime de la urbo Parga sur la kontinento, kontraŭ la insularo Paxoi. Proksime de la rivero estas ruinoj de la templo Nekromanteiono.
Historio
En la antikva erao estis la vorto "aĥerono" interpretata "ho akhea reón", kio signifis "fluo de bedaŭro" kaj la homoj konsideris ĝin branĉo de la rivero Stikso trafluanta submondon. En antikva helena mitologio transveturigadis maljunulo Ĥarono animojn de mortintoj trans la rivero Stikso en la submondon. Plua branĉo de Aĥerono onidire elfluadis tersurfacen en Aĥerousia kabo (nun kabo Eregli en Turkio) kaj laŭ Apolonio el Rodiso ekvidis ĝin ĉi tie Argonaŭtoj. Grekoj, kiuj prisetlis Italion identigis la lagon Aĥerousion kun la lago Averno. Platono konsideris Aĥeronon la dua plej granda rivero en la mondo post Okeano. Li opiniis, ke Aĥerono fluas sub dezertoj en kontraŭa direkto ol Okeano. Laŭ pli malnova legendo Aĥerono estis filo de la dio Helioso kaj diino Gaja aŭ Demetra. Pro tio, ke li refreŝigis Titanojn dum ilia batalo kun Zeŭso, Aĥerono estis punita kaj ŝanĝita en subteran riveron. Onidire li kaj nimfo Orfno aŭ Gorgipo estis gepatroj de Askalfo.
Okaze estas la vorto Aĥerono uzata kiel sinonimo por dio Hadeso. Publio Vergilio Marono mencias Aĥeronon kune kun ceteraj inferaj riveroj en priskribo de la submondo en sia "Eneado". En Infero de Dante kreas la rivero Aĥerono limon de la Infero.
Los Balbases
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 64,366 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 321 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 920 el 1900-aj jaroj.
Ĝi distas 44 km de Burgoso, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Castrojeriz, Villaquirán de la Puebla, Iglesias, Tamarón, Villaquirán de los Infantes, Villazopeque, Vallejera, Revilla Vallejera kaj Villaverde-Mogina.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Ĝi estis rezidejo de nobeloj, el kio restas blazondomoj, preĝejoj kaj arkoj el la muregoj.
Arenillas de Riopisuerga formis parton de la partido de Castrojeriz en la kategorio de izolaj loĝlokoj, unu el dek kvar kiuj formis la komunumon Intendencia de Burgos, dum la periodo inter 1785 kaj 1833; en el Censo de Floridablanca de 1787, estis jurisdikcio de senjorlando estante la Markizo de Los Balbases ordinara urbestro.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.
Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejoj de Sankta Milano kaj de Sankta Stefano, Etnologia Muzeo kaj Religiarta Muzeo.
Lissendorf
Lissendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Little Valley (urboparto en Nov-Jorkio)
Little Valley estas loĝloko en orienta Usono, fakte urboparto ene de samnoma urbo Little Valley. La urboparto apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj estas la administra centro de la ĉirkaŭa kantono Cattaraugus. Laŭ la stato de la censo en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Nyomár
Nyomár [njomAr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. La loknomo ne havas sencon hungare.
Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, meze de longa sakovojo. La plej proksima fervoja linio troviĝas 10, Edelény 13, Miskolc 23, Budapeŝto 196 kilometrojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1267. Vilaĝservoj estas lernejo kaj migra poŝto.
Memuaro
Memuaro estas disertacio, aŭ faka teksto kun mallonga persona juĝo, prezentata al akademia aŭ faka publiko. Ĝi ankaŭ povas esti uzata pri skribaĵo kiu klarigas celon kaj procedon de projekto. Ĝi do estas kategorio aŭ ĝenro de nefikcia literaturo. Notu bone ke en neformala lingvouzado, ĝi ankaŭ ekuziĝis kiel sinonimo de memoraĵoj.
Laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV kaj Reta Vortaro, kaj laŭ la lingvouzo de L. L. Zamenhof, memuaro estas "disertacio prezentata al akademia societo" aŭ pli vastasence "faka teksto" kun relative mallonga persona juĝo de la verkinto, prezentata al "faka publiko". Zamenhof ekzemple skribis pri "memuaro verkita por la kongreso de rasoj". Temas pri kategorio aŭ ĝenro de nefikcia literaturo. En neformala lingvouzo – laŭ la apliko de la franclingva vorto mémoire (memoraĵo) en pluraj eŭropaj lingvoj – la termino esperantlingve ankaŭ ekuziĝis kiel sinonimaĵo de "romanstile libre publikigitaj memoraĵoj", subkategorio de aŭtobiografio, sed origine la signifo estas iom alia.
Laŭ Francisko Azorín memuaro estas Parto de projekto, kiu klarigas skribe ĝian celon k. procedon. Li indikas etimologion el la latina memoria (memoro), el memor (danko).
Junulara Esperanta Renkontiĝo
Junulara Esperanta Renkontiĝo (kelkfoje: Junulara Esperanto-Renkonto), mallongige JER estas junulara Esperanto-renkontiĝo kiu okazas ĉiujare printempe en Hungario kaj kiun organizas Hungara Esperanto-Junularo.
(13614) 1994 VF2
(13614) 1994 VF2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Fouras
Fouras [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 4,095 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
La teritorio de Fouras estas duoninsulo ĉe la Atlantika Oceano, fronte al la insuloj Aix kaj Oléron. La najbaraj komunumoj estas Yves, Saint-Laurent-de-la-Prée kaj Port-des-Barques.
Tago de la Kandeletoj
La Tago de la Kandeletoj aŭ La Kandeletoj (: Día de las Velitas aŭ Las Velitas) estas unu el plej tradiciaj festoj en Kolombio. Ĝi estas celebrata en la antaŭtagiĝo de la 8-a de decembro, aŭ eĉ jam ekde la antaŭa nokto (nomiĝis Nokto de la Kandeletoj). Tiu tago signas la komencon de la Kristnaskaj festoj en la lando.
En ĉi tiu tago, homoj kutimas meti kandelojn kaj paperajn lanternojn ĉe siaj fenestroj, balkonoj, porĉoj, trotuaroj, stratoj, parkoj, placoj kaj ĉie, kie ili povas esti vidataj honore al la Virgulino Maria kaj ŝia Senmakula Koncipiĝo.
Historio
La celebrado de ĉi tiu tago datumas de la 8-a de decembro 1854, kiam Papo Pio la 9-a promulgis la Senmakulan Koncipiĝon de la Virgulino Maria kiel dogmon en sia buleo Ineffabilis Deus (= ne [plene] komprenebla Dio). Anticipe al tiu ĉi papa decido, homoj lumigis kandelojn kaj paperajn lanternojn por montri sian subtenon kaj kredon. En Kolombio, samkiel en multaj lokoj ĉirkaŭ la mondo, tiun anoncon oni solenis per lumigado de kandeloj. La Katolika Eklezio de Kolombio pluvivigis la celebron kaj starigis kiel jaran tradicion la eklumigon de kandeloj dum la nokto de la 7-a de decembro.
Vera vanilo
La vera vanilo aŭ burbona vanilo  (Vanilla planifolia) estas specio de la genro genro Vanilla  de tropikaj kaj subtropikaj plantospecioj el la familio de la Orkidacoj (Orchidaceae).
Priskibo
La specio estas ĉiamverda, plurjara, grimpoplanto, kiu enradikiĝas en la tero aŭ vivas duonepifite. La dika, verda, kalva, unupieda trunko disbranĉiĝas de tempo al tempo kaj estas sukulenta. La griz-verdaj radikoj ekkreskas ĉe ĉiu nodo de la trunko. Ĝiaj folioj estas lede dikaj kaj karnecaj; ili povas esti grandaj kaj oblongaj aŭ skvamformaj.
La grapola floraro estas mallonga kaj dense ekipita de floroj. La mallongvivantaj floroj estas okulfrapaj. La sepaloj estas liberaj. La fruktoj estas botanike oblongaj kapsuloj aŭ ledaj beroj. En la komerco ili nomiĝas „vanilaj guŝoj“ kun tre multaj etaj semoj kiel ĉe ĉiuj Orkidacoj.
Disvastigo
La disvastigejo de la specio estas la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de la diversaj kontinentoj. Ekzistas arealoj, kie la genro kreskas en la suda Nordameriko, sur la Karibio, en Mezameriko, Sudameriko, Centrafriko, Madagaskaro, Sudorienta Azio kaj sur la okcidentaj pacifikaj insuloj. La origina disvastigo de la plej multaj specioj estas Sudameriko.
Uzado
La plej konata specio de la genro estas la vera vanilo (Vanilla planifolia). El la fermentitaj kapsuloj („vanilaj ĝuŝoj“) de tiu planto oni faras la spicaĵon vanilo. Ankaŭ aliaj vanilaj specioj, kiel la Tahitia-vanilo (Vanilla tahitensis kaj Vanilla pompona) estas uzataj komerce. Ankaŭ tiuj ĉi Vanilo-specioj povas esti uzataj en la kuirarto. La enhavosubstancoj estas iomete diversa kaj la aromo ne estas tiom frukta kiel ĉe la vera vanilo. La Tahitia vanilo ĉefe etas uzata por fari kosmetikaĵojn.
Connemara
Connemara aŭ Konemaro(en gaela irlanda Conamara) estas distrikto en la okcidento de Irlando, kies limoj ne estas bone difinitaj. Kelkaj difinas ĝin kiel la tereno enhavata en Killary Harbour, la valo Maam, Lough Corrib (tiom for kiom ĝis Moycullen); linio el tie al la maro ĉe Barna, kaj al la Atlantika Oceano. Aliaj markas la orientan limon kiel linio el Killary Harbour al la Golfo Kilkieran okcidente de la Graflando Galway.
Achères-Ville (stacidomo)
Achères-Ville estas franca stacidomo sur linio A de RER situanta en komunumo, en departemento Yvelines en Francilio.
Ĝi ankaŭ estas stacidomo sur linio L de Transilien.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Achères - Pontoise (338000).
Arondismentoj de Yvelines
La franca departemento Yvelines konsistas el '''4 arondismentoj.
Bărdești
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1567. En mezepoko ĝi estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Rekordoj de mamuloj
Rekordoj de Mamuloj rilatas al la bestotipo mamulo, jen klaso de vertebruloj, kovritaj de haroj, kies inoj havas mamojn (escepte de ekzemple la monotremoj, kies lakto estas rekte produktita en specifaj haŭt-lokoj) kaj lakto-nutras siajn idojn, almenaŭ en la komenca periodo post la naskiĝo de la ido. Evolue la mamuloj devenas el reptilioj.
La plej grandaj mamuloj
La plej granda mamulo de la hodiaŭa kaj verŝajne ankaŭ la plej granda mamulo de ĉiuj tempoj estas blua grandega baleno (Balaenoptera musculus). Rekordaj unuopuloj povas ĝiskreski ĝis 33,5 metroj kaj pezo ĝis 190 tunoj. Sed kutime ili kreskas ĝis longeco de "nur" 19 – 27,5 m kaj pezo 60 – 140 tunoj.
Ankaŭ aliaj cetacoj atingas grandegajn dimensiojn. Al la plej grandaj apartenas balenoptero finvalo (Balaenoptera physalus), kiu ĝiskreskas ĝis 18 – 23 (27,3) m kaj pezo 45 – 70 (100) t, plu balenoptera norda (Balaenoptera borealis) kun 12 – 15 (21) m kaj 20 – 30 (40) t, gronlanda baleno (Balaena mysticetus) kun 15 – 18 (20) m kaj 50 – 70 (100) t, ĝiba baleno (Megaptera novaeangliae) 11 – 19 m kaj 25 – 30 (40) tunoj.
El dentigitaj cetacoj la plej granda estas kaĉaloto (Physeter catodon) kun 8 – 20 (23,1) m kaj pezo 35 – 70 (85) tunoj. Mamuloj povas atingi tiujn ĉi grandecojn sole dank‘ al restado en akva medio, kiu superportas iliajn korpojn. Sur seka tero eĉ malpli grandaj cetacoj sufokiĝos pro la pezo de sia propra korpo.
El landaj mamuloj, kiuj hodiaŭ vivas, la plej granda estas afrika elefanto (Loxodonta africana). Afrikaj elefantoj pezas 2,7 – 6,3 (7,5) tunojn, ili mezuras 6 – 7,5 m en longecon kaj 1,6 ĝis 4 m en postkolo (mezproksime 3,2 m). La plej grandaj afrikaj elefantoj apartenas al sudafrika subspecio Loxodonta africana africana. El la jaro 1955 estas konata el Angolo nedokumentita okazo de elefanto mezuranta en postkolo 3,95 m kaj pezanta proksimume 12 tunojn. La plej granda dokumentita elefanto estis virseksulo ĉasita la 7-an de novembro 1974 en Mucusso en Angolo. Kiam ĝi kuŝis sur flanko, ĝi mezuris en postkolo 4,2 m, kio signifas, ke starante ĝi devis mezuri proksimume 4 m. Ĝi pezis 13,5 tunojn. Hodiaŭ tiu ĉi unuopulo estas ekspoziciata en Smithsonian Museum en Washington. La ekspoziciata preparitaĵo mezuras 4,01 m. La dua plej granda elefanto estis onidire unuopulo, kiu mezuris en postkolo 3,8 m havante pezon proksimume 10,8 tunojn. De la ekstremaĵo de rostro ĝis fino de la vosto ĝi mezuris 10 m.
La alia plej granda landa mamulo estas azia elefanto (Elephas maximus), kiu estadas ofte bredata en kaptiteco, tial ties mezurado kaj pezado estas pli facila. Sovaĝe vivantaj aziaj elefantoj atingas pezon 2,0 – 5,7 (6,7) tunojn kaj laŭlonge kaj en postkolo ili mezuras 2,5 – 3 (3,2) m. La maksimuma alteco de plejstocena mamuto (Mammuthus trogontherii) estis mezurita laŭ la skeleto je 4,5 m, la viva unuopulo tiel mezuris 4,74 m pezante proksimume 16 tunojn.
Sed entute la plej granda kaj la plej ega konata landa mamulo, kiu kiam vivis, estis Indricotherium transouralicum. Tio estis rinocero kun longa kolo kaj sen korno, kiu vivis antaŭ 35 milionoj da jaroj (oligoceno kaj frua mioceno) en la tuta okcidenta Azio kaj en Eŭropo. Trovaĵoj de ĝiaj ostoj devenas el la jaro 1907 – 1908 el Bugti Hills en Baluĉistano (Pakistano). Indricotherium mezuris de tero ĝis pinto de dorsa ĝibo 7,5 m. La longeco de ĝia korpo estis 11,3 m kaj la pezo ĉirkaŭ 11 tunojn. Ili povis maksimume atingi 16 – 22 tunojn, kio estas komparebla kun pereintaj plej grandaj rostruloj. Unu studo bazita je ekstrapolo de pezo sole el tri plej grandaj ostoj de reprezentantoj de genro de Indricotherium signas, ke tiuj ĉi mamuloj povis pezi eĉ 20 – 30 tunojn.
La plej granda aktive fluganta mamulo estas en hodiaŭa tempo pteropo flughundo (Pteropus vampyrus). Ido pezas preskaŭ 47 gramojn. Adoltoj ĝiskreskas ĝis longeco escepte eĉ 48 cm kun la pezo preskaŭ 1652 gramoj. Ĝi povas havi spanon de flugiloj eĉ 168 cm.
La plej malgrandaj mamuloj
Destini la plej malgrandan mamulon estas disputeble, ĉar dependas de maniero de mezurado. Problemo estas same en tio, ke eblas malbone kompari tute diferencajn formojn de mamuloj. Ĝenerale la plej bona destino estas la pezo, sed tiu ne estadas multfoje (precipe en tereno) konstatata. En tiaj kazoj estas preferata la mezurado de korpo. Esploroj bazitaj je mezurado de muzeaj materialoj denove plej ofte baziĝas je mezurado de longecoj de kranioj.
Verŝajne la plej malgranda mamulo de la mondo estas sunko plejeta (Suncus etruscus). Ĝi estas nepre la plej malgranda el eŭropaj mamuloj. Sen la vosto ĝi mezuras (3,35) 3,6 – 5,18 (5,3) cm. La vosto estas 2,4 – 2,9 cm longa. La suma mezproksima longeco (kun la vosteto) estas proksimume 6,5 cm. La sunko plejeta estas ankaŭ la plej malpeza mamulo de la mondo. Ĝia pezo moviĝas de (1,2) 1,42 ĝis 2,55 (2,7) gramoj. Ĝi troviĝas ĉirkaŭ Mediteraneo, en Azio ĝi estas disvastigita ĝis Ĉinio kaj Tajlando. Maloftaj trovaĵoj devenas el Afriko, kie ĝi troviĝas direkte al sudo ĝis Kaburbo. Dank‘ al sia grandeco (aŭ prefere malgrandeco) la sunko plejeta kapablas trairadi tra koridoretoj de grandaj specioj de lumbrikoj. Malgraŭ tio, ke ĝi vivtenas sin per malgrandaj specioj de lumbrikoj kaj per diversa insekto, estas neverŝajne, ke ĝi povu ĉasi grandan lumbrikon (pli longan ol 8 cm), same kiel en kaptiteco ĝi ne kapablis ĉasi mantojn (Mantis religiosa). En kaptiteco la sunko plejeta estas nutrita per larvoj de griloj kaj aliaj skaraboj.
Kun la sunko plejeta povas, rilate al la grandeco, konkursi ankaŭ aliaj insektovoruloj, kies mezproksima pezo estas nur iom pli alta. Tio estas malmulte konata soriko plejmalgranda (Sorex minutissimus), kiu vivas en norda Eŭropo kaj Azio kaj pezanta 1,5 – 4,0 gramojn kaj soriko nana (Sorex hoyi), kies pezo moviĝas inter 2 ĝis 4 gramoj.
NGC 1815
NGC 1815 (alia indiko — ESO 56-SC49) estas malfermita stelamaso en konstelacio Tablomonto.
Rekordoj de mamuloj
La plej malgrandaj mamuloj
En la jaro 1998 estis anoncita fosilia trovaĵo de 8 mm granda osto de makzelo, kio estas nova rekordo de la plej malgranda mamulo. La menciita makzelo apartenas al pereinta insektovorulo de familio Batodonoides. La fosilio estis trovita en trunko de granda tropika arbo, kiu estis enterigita en kretaceaj sedimentoj (la aĝo estas taksata je 65 milionoj da jaroj) en Wyoming. Laŭ tiu ĉi fosilia trovitaĵo eblas supozi, ke tiu ĉi primitiva mamulo povis pezi 1,3 gramojn. Ĝiaj dentoj estas pli malgrandaj ol unu milimetro.
Ciruelas
Ciruelas (Prunoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Rekordoj de mamuloj
La plej malgrandaj mamuloj
La formo de la dentoj de tiu ĉi animalo estas tre simila al dentoj de reprezentantoj de unu malnovepka familio, kiu estas tre malproksimas al sorikoj. Tiuj ĉi etaj kreituletoj vivis en okcidento de Norda Ameriko en subkreskaĵo de tropika praarbaro.
NGC 1815
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Rekordoj de mamuloj
La plej longaj mamuloj
La plej longa mamulo de la mondo estas blua grandega baleno (Balaenoptera musculus). La plej longa unuopulo de la mondo, kiu estis kiam registrita, estis ino de blua grandega baleno surbordigita en la jaro 1909 ĉe Grytviken (Suda Georgio, Falklandoj) en suda Atlantiko, kiu mezuris laŭlonge 33,6 m. En 1926 estis en la sama teritorio ĉasita unuopulo kun longeco 33,27 m. La adoltaj bluaj grandegaj balenoj povas do atingi longecon ĝis 34 m. Sed hodiaŭ estas bluaj grandegaj balenoj je rando de pereigo kaj en la maroj ni jam renkontiĝas nur kun malpli grandaj ĉirkaŭ 30 m. Tiuj povas pezi 130 – 160 tunojn. Tiajn pezojn atingis eĉ ne plej pezaj dinosaŭroj. La plej saŭropoida dinosaŭro estis braĥiosaŭro, kiu mezuris 22,5 m kaj pezis "sole" 78 tunojn. La kompleta skeleto estas deponita en berlina muzeo.
Ciruelas
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 97 loĝantoj kaj la denseco estas de 4,5 loĝ/km².
Rekordoj de mamuloj
La plej longaj mamuloj
La plej granda dentohava cetaco vivanta daŭre en akva medio estas kaĉaloto (Physeter catodon). Ĝia makzelo, kiu estas deponita en Britia naturscienca muzeo en Londono, mezuras iom pli ol 5 m. Tio signifas, ke la tuta unuopulo devis mezuri ĉirkaŭ 25 metrojn.
Ciruelas
Situo
Ciruelas situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la nordo de la sudokcidenta kvarono de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 817 m super marnivelo; je 20 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 21,57 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°45′14″N 3°05′17″Ok.
Rekordoj de mamuloj
La plej longaj mamuloj
Por kompari estas indikitaj ankaŭ dimensioj de aliaj grandaj cetacoj: Gronlanda baleno (Balaena mysticetus) kaj balenoptero norda (Balaenoptera borealis) mezuras 15 – 20 m, kaĉaloto (Physeter catodon) 11 – 20 m (la plej profunda mergiĝo 2000m), megaptero ĝibdorsa (Megaptera novaeangliae) 14 – 19 m, griza baleno (Eschrichtius robustus) 12 – 15 m, berardio granda (Berardius bairdii) 10 – 12 m, balenoptero nana (Balaenoptera acutorostrata) 8 – 10 m, hiperoodo bulfrunta (Hyperoodon ampullatus) 7 – 10 m (la plej longa tempo de mergiĝo – 2 horoj), orcino (Orcinus orca) 7 – 9 m (la pezo 6 t, la plej granda rabobesto en la mondo).