cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bezděkov (distrikto Rokycany)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1234.
29528 Kaplinski
29528 Kaplinski estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomino elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la estona verkisto, filozofo kaj kultura kritikisto Jaan Kaplinski, kiu publikigis multenombrajn kolektojn da poeziaĵoj, prozoj kaj eseoj. Li ankaŭ estas amatora astronomo kaj verkis popularan astronomian libron.
Nacia Parko Kejimkujik
Nacia Parko Kejimkujik estas unu el la Naciaj Parkoj de Kanado, situanta en la provinco de Nova Skotujo. La parko konsistas el du disaj partoj. La precipa parto troviĝas en la altaĵa landinterno de Novskota Duoninsulo limtuŝante la kantonojn Kvins kaj Anapolis; kaj la pli malgranda marborda parto, situante je la atlantikoceana marbordo de Kantono Kvins. La parko kovras 404 da kvadrataj kilometroj.
Turbulento
La fluo okazas ne nur unudirekte (kiel okazas pri flulinia movo) sed ankaŭ tien-reen; tiel la diversaj flutavoloj miksiĝas, kirliĝas.
La rekono de la turbulenta fluo plej gravas en la fluiddinamiko.
En la atmosfero ne ekzistas paralelaj fludirektoj; ĉiuj aerfluoj estas turbulentaj, ilin karakterizas konstantaj interŝanĝoj laŭ direkto kaj rapideco.
Lancey (stacidomo)
Lancey estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Villard-Bonnot, en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Sur nejŝaburaj aleoj
Sur nejŝaburaj aleoj
Sur nejŝaburaj aleoj' (perse: در کوچه باغ های نیشابور) aŭ Dar kuĉe-bag-haje nejŝabur estas nomo de persa poemlibro de d-ro Mohammad Reza Ŝafii Kadkani.
Jen detaloj de ties originala eldono:
ŜAFII KADKANI, M.R. Dar kuĉe-baghaje Nejŝabur (Sur nejŝaburaj aleoj), Teherano: Tus, 1978 (7-a eld.), (1-a eld. 1971), 83 p.
Por Esperanta traduko de poemo el ĝi, bv. vd. al Mohammad Reza Ŝafii Kadkani.
Popola Ortodoksa Alarmo
La Popola Ortodoksa Alarmo (greke Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός, mallonge ΛΑ.Ο.Σ. aŭ LA.O.S. kun akcento de la "o" kiel la vorto λαός laós - ‚popolo‘, foje ankaŭ tradukata "Popola Ortodoksa Kunvenigo" aŭ "…Kunveno", "…Kolektiĝo" aŭ "…Kunvokiĝo") estas konservativisma popolisma ĝis dekstre ekstremisma politika partio en Grekio. Ĝi kiel politika partio ekzistas ekde septembro 2000. En la parlamenta baloto de septembro 2007 la partio ricevis 26 parlamentajn seĝojn en la Grekia Parlamento, kaj en la sekva baloto de 2009 eĉ 15 parlamentajn seĝojn. En la balotoj de majo 2012 kaj de junio 2012 la partio havis malpli ol tri procentaĵojn de la balotaj voĉoj kaj sekve ne ricevis parlamentan seĝon.
Crazy Frog
Crazy Frog (angle "Freneza rano") estas animea komerca figuro de sonorigado en telefonoj surbaze de The Annoying Thing, komputila animeo kreita de Erik Wernquist.
Popola Ortodoksa Alarmo
Partiestro laŭ la stato de somero 2012 estas Georgios Karatsaferis. La oficiala partia politiko difiniĝas per etna naciismo, kontraŭbatalo de kultura kaj ekonomia tutmondiĝo kaj la defendo de valoroj de ortodoksisma kristanismo.
Água Boa
Água Boa (portugale por "bona akvo") havas diversajn signifojn:
Água Boa Água Boa  Água Boa  Água Boa
Popola Ortodoksa Alarmo
Pluraj partianoj publike elstaris per neado de la holokaŭsto kaj per faŝismaj kaj forte kontraŭjudismaj eldiroj, kvankam oficiale la partia programo ne esprimas tiom ekstremajn poziciojn.
Glasehausen
Glasehausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Leinetal, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj.
Minyeva
Minyeva aŭ Malat estas apriora lingvo proponita de Garrett Jones en 1997 sub kopirajto. Ĝi estas filozofia logikema lingvo.
Specimeno (Babela Turo, Gen. 11:1-9)
1. kwa a qo leca sao zike fevla fwa cla cuva vekacu fwa. 2. pao a gla lo jilopa jebma sao u jago sao, zufito tce u zwepa da a fenda sao o cinar cai cla jiloto a qe. 3. pao tce loge i zye, u "zyo tcalose, zyo kai qaco i glepuni cla kaji i jai e mulo e zeja." so tce savo u glepuqa o dwai bwaziqa, cla u pcecka neja o dwai kwazlo. 4. pao tce loge, u "zyo tcalose, zyo kai tegu i dote da i zwai zo, cla i qezwa da o lo vali keda sao u navi sao, i vao zemu kai i vao mye tige a qo bleja sao o leca sao." 5. pao zole zedju sao pai vamo u dote te cla qezwa te o lo jebma te tegu. 6. pao zedgu sao loge, "vamo, jebmajase tce cla veka u fevla fwa i zya vyotuto zo u time te i pro flicece u zo time gru o lo bole tce. 7. zyo tcalose, zyo zole kai pai beja i vekacu o tce i vao mye deja nye u vekacu o pla." 8. pao zedju sao tige i tce a pa qe a to qo bleja sao o leca sao, so i tce tegumoi i dote te. 9. so foje fu u babel cai, vye so a qe zedju sao beja i fevla sao o qo leca sao, cla a pa qe tige i tce a qo bleja sao o leca sao.
Eksteraj ligiloj
http://minyeva.alkaline.org/
Cancionero de Upsala
La Cancionero de Upsala (aŭ Kanzonaro de Upsalo) pro la sveda urbo de Upsalo, antaŭ al 1906), ankaŭ konata kiel Kanzonaro de la Duko de Kalabrio aŭ Kanzonaro de Venecio, estas libro kiu enhavas klasikajn kantojn hispanajn de la epoko renesanca.
Gottfried August Bürger
Gottfried August BÜRGER (naskiĝis la 31-an de decembro 1747 en Molmerswende - mortis la 8-an de junio 1794 en Göttingen) estis germana verkisto.
Cancionero de Upsala
La libro
La kompleta nomo laŭ kiu la libro estis presita estas: "Villancicos de diversos autores, a dos, y a tres, y a quatro, y a cinco bozes, agora nuevamente corregidos. Ay mas ocho tonos de Canto llano, y ocho tonos de Canto de Organo para que puedam aprovechar los que a cantar començaren."
Gottfried August Bürger
Li studis juron, sed laboris kiel oficisto, ekde 1789 li estis profesoro de estetiko en Göttingen, multe li tradukis kaj redaktis gazeton Deutsche Musenalmanach (Germana Almanako de Muzoj, 1779-1794). Li estas konsiderata kiel kreinto de germana balado, bazita sur la folklora tradicio. Mondan famon certigis al li la plej bona prilaboro de aventuroj de barono Münchhausen.
Cancionero de Upsala
La libro
Ĝi estis rekolektita en la kortego de Fernando de Aragón, duko de Kalabrio, en Valencio, kaj publikita en 1556, en Venecio, de Jerónimo Scotto, unu de la presistoj plej konataj de tiu epoko.
Gottfried August Bürger
Vivo
Bürger frekventis la urban lernejon en Aschersleben (1759 ĝis 1760), poste la seminarion pedagogikan ĉe Halle (Saale) (1760–1763), kaj komencis, kontraŭvole kaj sekvante la volegon avan, en 1764 la studon de teologio samloke. Sed baldaŭ li, sub la influo de profesoro Christian Adolph Klotz, ekokupiĝis pri aliaj sciencoj pli belsciencaj. Post fino de siaj ofte interompitaj studoj li ricevis, danke al la perado de Heinrich Christian Boie, en 1772 la postenon de oficejo en Altengleichen apud Göttingen. Li ekkontaktis la rondon de junaj poetoj en Göttingen (Hölty, Voß, Miller, Cramer, la grafoj Stolberg i.a.) kaj nuptis en aŭtuno 1774 filinon de la justiculo Leonhart zu Niedeck, antaŭ translokiĝo al Wölmershausen, je vilaĝo de ties administrejo. Baldaŭ poste li enamiĝis je la pli juna fratino de la edzo, je la en la kantoj sub la nomo Molly celebrita Auguste. Post la morto patra (1777) ŝi ja vivis kelkajn jarojn en lia loĝejo. La duobla rilato al ambaŭ fratinoj tre malfaciligis liajn vivon kaj konsciencon. Aldoniĝis diversaj domaj zorgoj.
Cancionero de Upsala
La libro
La ununura konata ekzemplero de la tiu kantaro troviĝis ĉirkaŭ 1907, fafe de la muzikologo kaj diplomatikisto Rafael Mitjana y Gordón, en Carolina Rediviva, biblioteko de la Universitato de Upsalo, en Svedio. Post du jaroj, en 1909, Mitjana publikigis studon pri la libro titole "Cincuenta y cuatro canciones españolas del siglo XVI" (54 hispanaj kantoj de la 16a jarcento), kie komentas kaj transkribas la tekston de la kantoj. Mitjana atribuis la devenon de la verkoj al hispanaj komponistoj, kiaj Juan del Encina, Cristóbal de Morales, Francisco de Peñalosa ktp., kiu loĝis en Italio dum la unua duono de la 16a jarcento.
Gottfried August Bürger
Vivo
Akuzite de la superuloj pro tro neglektema afergvidado li liberigitis antaŭtribunale sed ja decidis libervole demisii. Post la morto de la edzino en 1784 li translokiĝis al Göttingen por perlabori la vivon per privataj prelegoj pri estetiko kaj germana arto. En 1785 li finfine edzinigis la amatan Molly. Ŝia frua morto en januaro 1786 trudis lin denove en depresiojn kaj malebligis kelktempe eĉ poetan kreivon. Okaze de sia 50a datreveno fondiĝo la universitato doktorigis lin kaj peris en novembro 1789 la nomumon de li je orda profesoreco (honorofica). La volo je normalaj vivkondiĉoj hejme igis Bürge edziĝi denove, plej malfeliĉe. En oktobro 1790 li nuptis la ŝvabinon Elise Hahn; post kelkaj semajnoj jam la feliĉo finiĝis kaj divorco sekvis jam en marto 1792. Sed tio kaŭzis al li kuraĝon kaj esperon ĉiajn! Li postlasis du filinojn kaj du filojn. En 1895 oni starigis por li monumenton en Göttingen. Bürger estis malgranda kaj svelta kun vizaĝaj trajtoj tro imponaj. Tra la okuloj liaj videblis klare lia poeta talento. Socia sento mankis kiel ankaŭ engaĝiiĝemo malgraŭ lia ne kontestebla bonkoreco.
Graveco
La poeta talento de Bürger evoluis malrapide apogite per la kritika severeco de la amiko Boie kaj la imito de popularaj modeloj. La varmeco de la sentoj, la senperaj kaj fascinantaj naturaj tonoj de interna sentemo, molo kaj esprimpovo, la riĉeco forma ankaŭ, igis lin sendube unu el la plej grandaj germanaj lirikistoj. Tamen konsiderindas ankaŭ la riproĉoj de Friedrich Schiller ke mankus al li la ideala ideo pri amo kaj beleco. Krom liaj lirika poemoj furoris ankaŭ la rakontantaj poemoj en populara stilo. Liaj unuaj kreaĵoj tiaj imitis Johann Wilhelm Ludwig Gleim kaj ties burleskaĵojn parodiajn. La veran tonon decan por populara balado li trovis nur danke al la popularkanta kolekto de Thomas Percy, al la eseoj de Herder kaj al la fruaj skribitaĵoj de Johann Wolfgang von Goethe. En »Musenalmanach« por la jaro 1774 aperis lia plej fama balado »Lenore«. Lia opinio ke populareco de poeta vero estus la sigelo de sia perfekteco legeblas en 1776 en la eseo »Aus Daniel Wunderlichs Buch«. En 1778 li transprenis anstataŭ Leopold Friedrich Günther von Goeckingk la redaktadon de »Göttinger Musenalmanachs« eldonante la unuan kolekton de »Gedichte« (en nova eldono en 1789, 2 volumoj). Liaj tradukoj estas ofte fuŝitaj (de Homero, de Ŝekspiro ekz.).
Ĉambro de Deputitoj (Brazilo)
La brazila ĉambro de deputitoj ( Câmara dos Deputados) havas kiel tipan konstitucian funkcion tiun leĝodonadon, kiu koncernas la eldonadon de normigaj aktoj, kies fundamento devenas rekte de la federacia konstitucio. En Brazilo, la federacian leĝodonan povon ekzercas la Nacia Kongreso, kiu konsistas el du leĝodonaj ĉambroj (duĉambreco): la Ĉambro de Deputitoj kaj la Senato.
La Ĉambro de Deputitoj estis kreita per la unua brazila konstitucio, la Konstitucio de la Imperio, trudita en 1824 de la imperiestro Petro la 1-a, estigante la Ĝeneralan Leĝodonan Asembleon, kunmetitan de la Ĉambro de Deputitoj, kun 102 membroj el nerektaj elektoj, kaj la Ĉambro de Senatanoj, kun 50 dumvivaj membroj - el la nobelaro, juĝistaro kaj pastraro. Tiel, la brazila parlamento naskiĝis kun la duĉambra sistemo, kiu validas ĝis hodiaŭ.
La konstitucio de 1988, la sepa en Brazilo, difinis la nombron de deputitoj je 513, kun kvarjara mandato.
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de la brazila ĉambro de deputitoj
Listo de svisaj aŭtovojoj
En la listo de la sivsaj aŭtovojoj estas listigitaj la naciaj aŭtovojoj kaj ekspresŝoseoj unuflanke kaj gravaj kantonaj aŭtovojoj kaj ekspresŝoseoj aliflanke. La svisa aŭtovojreto estas unu el la plej densaj de la mondo. Granda parto de la loĝantaro loĝas en distanco de malpli ol 10 km de la plej proksima aŭtovojaliro.
Naciaj aŭtovojoj
(Por la uzado de la naciaj aŭtovojoj la akiro respektive posedo de vinjeto estas devigo.)
4399 Ashizuri
4399 Ashizuri estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la kabo Ashizuri, turisma loko en la sud-okcidento de la insulo Ŝikoku.
Mariannina Coffa
La poeziaj sukcesoj de la knabineto estis esprimitaj en la tre aprezitaj improvizoj en "Accademia dei Trasformati" de Noto, al kiu ŝi apartenis ekde 1857 kun la nomo "Inspirita" - kaj ŝi ankaŭ estis membro de la "Accademia Dafnica" kaj de la "Zelanti"  de Katanio - eldonante en 1855 la kolekton Poemoj en malsamaj metroj, kaj poste la Novaj kantoj en 1859. En 1863 kun la sama titolo Nuovi Canti aperis en alia eldono en Torino.
Maŭritanio en la Olimpikoj
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon.
Kunordigas la teamon la Maŭritania Olimpika Komitato.
(16320) 4078 T-1
(16320) 4078 T-1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Kosmoŝipo
Kosmoŝipo aŭ homporta veturilo estas uzebla kosmoveturilo, plejfoje kun propra vivtena sistemo, kiuj povas liveri homojn. La unua homporta kosmoŝipo estis la Vostok 1, per kiu Jurij Gagarin flugis en la kosmon - la 12-an de aprilo 1961- kiel unua homo. En la 1970-aj jaroj aperis la ŝarĝoportaj kosmoŝipoj, kiuj liveris reprovizon al la ĉirkaŭtere rondirantaj kosmostacioj.
Kelkfoje oni ĉikalkulas eĉ la kosmopramojn, kiuj vere estas - parte- plurfoje uzeblaj kosmoveturiloj.
La kosmoŝipoj, laŭ lando, estas la sekvaj:
Adam Jerzy Czartoryski
Adam Jerzy princo CZARTORYSKI (naskiĝis la 14-an de januaro 1770 en Varsovio, mortis la 15-an de julio 1861) estis pola politikisto, verkisto, mecenato de la pola arto kaj savanto de pola lingvo kaj kulturo. Nomata nekronita reĝo de Pollando.
Li estis filo de Adam Kazimierz Czartoryski kaj Izabela Czartoryska. Li estis frato de princino de Vinterbergo Maria Anna Czartoryska kaj patro de Władysław Czartoryski.
Li estis precize kaj bone edukita en lia nobela domo. Sian edukon li plenumis per vojaĝoj eksterlandaj.
Li partoprenis en la polan-rusan militon en 1792 kaj dum la insurekcio de Kościuszko en 1794 li estis ekster la lando.
Post la eksplodo de la Novembra Ribelo, nokte de la 29 al la 30-a de novembro en 1831, princo Czartoryski membriĝis en la Administracia Konsilantaro kaj sekve li estiĝis la prezidanto de la Intertempa Registaro kaj poste Nacia Registaro. Li esperis konsenton kun caro Nikolao la 1-a, sed poste li esperis intervenon de okcidentaj landoj. Post la falo de la ribelo li eskapis al Parizo aĉetante la Hôtel Lambert. Tuj li komencis organizi la elmigrintajn polojn fondante la kulturan centron de Pollando kaj same komplotan asocion. Li multe apogis la kontraŭ-rusian politikon kaj ankaŭ la emojn revoluciajn kaj naciajn en Eŭropo. Dum la krimea milito 1853-1856 li fariĝis la patrono de polaj soldatoj en Turkio. Post la paco en Parizo en 1856 li rezignis pri la politika vivo.
Li estis ankaŭ apoganto de la pola literaturo kaj arto. Ekzemple li estis kunkreanto de la Historia-Literatura Asocio fariĝante la ĉefo de ĝi. Li kunkreis ankaŭ Asocion de la Eduka Scienco kaj li kreis Polan Bibliotekon en Parizo.
Li ankaŭ verkis multe pri politiko kaj kreis multajn poemarojn kaj poemojn. Li verkis ankaŭ pri la verko de Franciszek Dionizy Kniaźnin, Jan Ursyn Niemcewicz kaj Immanuel Kant. Li tradukis Horacon, Sofoklon kaj Pindaron.
Rheinfelden (stacidomo)
Rheinfelden estas fervoja stacidomo en Rheinfelden, Svislando.
Adam Jerzy Czartoryski
Czartoryski estas persono en la dramoj Kordian de Juliusz Słowacki kaj Lelewel de Stanisław Wyspiański.
Li mortis en sia rezidejo Montfermeil apud Meaux kaj estis entombigita en Montmorency. Aŭguste 1865 lia korpo estis venigita al Sieniawy.
Li estis la idealo kaj majstro al la princo Jerzy Giedroyc.
Platiĉevo
Platiĉevo, serbe Платичево, aŭ Platičevo estas granda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ruma.
Geografio
Platiĉevo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ruma-Savo. Ruma kaj Sremska Mitrovica troviĝas po 10, Novi Sad 60 km.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1366 en formo "Fenberek". Dum fino de la mezepoko la regiono estis sub turka kontrolo, kiun sekvis limgarda zono de Habsburgoj. Ĝis fino de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Platiĉevo 2007 serboj (73 %), 361 kroatoj, 174 hungaroj, 81 jugoslavianoj, 57 ciganoj kaj aliaj.
Ŭaskar
Ŭaskar (Waskhar, Huáscar) estis reĝo (inkao) de la Inkaa imperio en Peruo, dum la hispana konkero. Li estis mortigita de sia duonfrato Ataw wallpa.
Dilato termika
Dilato termika estas la pligrandiĝo de volumeno de korpoj, kaŭzita per la plialtiĝo de temperaturo. Kiam iu substanco estas varmigata, la movo de ĝiaj partikloj fariĝas pli rapida. Pro tio ĝenerale la distanco inter la partikloj pligrandiĝas kaj sekve ankaŭ ĝia volumeno pligrandiĝas. La karakteriza valoro de dilato termika estas la dilatkoeficiento.
Linia dilato de solidaj korpoj
Ĉe solidaj korpoj gravas precipe la ŝanĝiĝo de ilia longo depende de la temperaturo, la tiel nomata linia dilato. Ĝi estas grava aspekto por la elekto de materialoj en la konstruaĵoj kaj por la plenumado de la konstruaĵoj mem. Ofte estas bezonataj apartaj iloj, por eviti ke la dilato termika kaŭzu damaĝojn al la konstruaĵo.
Por kalkuli la plilongiĝon oni uzas la sekvan formulon, kie α estas la linia dilatkoeficiento.
Volumena dilato
Kiam ŝanĝiĝas la temperaturo, ne nur la longo, sed ankaŭ la alto kaj la larĝo de la korpoj ŝanĝiĝas. Do okazas la ŝanĝo de la volumeno ΔV.
Por kalkuli la pligrandiĝon de volumeno oni uzas la sekvan formulon, kie γ estas la volumena dilatkoeficiento.
Se ĉe la temperaturo de θ0 la volumeno egalas al V0, tiam ĉe la temperaturo θ1 ĝi estas
Por solidaj korpoj oni povas matematike pruvi, ke γ=3α.
Tiun econ oni utiligas ekzemple en likvo-termometroj, kie la likvo dilatiĝas pli ol la reservujo kaj eniras la glasan kapilaron des pli, ju pli la temperaturo pligrandiĝas.
Termika dilato de likvo (akvo) devas esti konsiderata ankaŭ en hejtinstalaĵoj, kie necesas sekurecvalvo aŭ aparta dilatujo kiu enprenas la pligrandiĝintan volumenon.
Volumena dilato de gasoj
Ĉar la ligo inter la partikloj de gasoj estas preskaŭ nula, ilia distanco ege pligrandiĝas, kiam pliiĝas la rapido de ilia hazarda movado. Kompreneble tio eblas nur, se la gaso troviĝas en ujo, kies volumeno povas ŝanĝiĝi (ekzemple cilindro kun piŝto). Alikaze la pligrandiĝo de la partikla rapido produktas nur pligrandiĝon de la premo. Se gaso povas dilati je konstanta premo, la koeficiento de volumena dilato γ estas la sama por ĉiuj idealaj gasoj.
Ĉe konstanta premo, je pligrandiĝo de la temperaturo de unu kelvino (1 K). ĉiu ideala gaso pligrandiĝas ĝian volumenon po 1/273,15 (3,66.10−3) de la volumeno kiun ĝi havas ĉe la temperaturo de 0 °C.
El tio sekvas, ke se la volumeno de gaso ĉe 0 °C egalas al V0, tiam ĉe la absoluta temperaturo T la volumeno estas:
Pli ĝenerale, la volumeno de gasoj ege dependas kaj de la temperaturo kaj de la premo::
kie
Kontraŭe al idealaj gasoj, pri realaj gasoj γ dependas ne nur de la temperaturo sen ankaŭ iomete de la premo.
Joachim Werdin
Joachim WERDIN (n. 1963) estas pola Esperanto-parolanto, kiu en 1989 kaj 1992 faris plurmonatajn vojaĝojn tra Azio, dum kiuj li vaste informis pri Esperanto kaj instruis en multaj lokoj. Interalie li instruis ĉirkaŭ ducent homojn en Nepalo, kie lia aktiveco kondukis al la fondiĝo de Nepala Esperanto-Asocio. Werdin instruis ankaŭ en Singapuro, Tajvano kaj Papuo, Tajlando, Israelo, Malajzio, Barato, Honkongo. Liaj filmoj faritaj dum tiu tempo estas en http://filmoj.info.
9319 Hartzell
9319 Hartzell estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Dmitrij Petrov
Dmitrij PETROV (Петров, Дмитрий Юрьевич; la en Novomoskovsk, Tula Regiono) estas rusa tradukisto, prelegisto, radioelsendisto, instruisto kaj poligloto. Li estas gasto de real-programo "Poliglot" en la televida kanalo "Russia-K". Li estis interpretisto por Miĥail Gorbaĉov, Boris Jelcin, kaj Vladimir Putin.
Sándor Csoóri (muzikisto)
Sándor Csoóri [ŝAndor ĉOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csoóri Sándor estas hungara komponisto, violonisto, gitaristo, sakŝalmisto. Lia patro estis la samnoma poeto Sándor Csoóri. Sándor Csoóri n%C3%A9sz,_1956) naskiĝis la en Budapeŝto.
Hârtibaciu
Koordinatoj de la riverfino:
La valo de Hârtibaciu estas kultur-historie speciala, ĉar tie eksetlis la unuaj transilvaniaj saksoj en la 12-a jarcento. La urb(et)oj Agnita, Alțâna, Iacobeni, Hosman, Cașolț kaj Nocrich estis centroj de la saksa kulturo.
Alĝero
Alĝero (arabe مدينة الجزائر, madInat al-ĜazAir) estas la ĉefurbo de Alĝerio situanta en la okcidenta parto de golfo ĉe la Mediteraneo, ĉe la montoj de Sahelo, plilongiĝo de la montaro Atlaso. Ĝi estas la plej granda urbo kun 1.661.000 loĝantoj (stato 1-a de januaro 2004). La urbo estas grava trafikpunkto (vojoj, fervojo, haveno kaj flughaveno), industria urbo (ledo- kaj teksaĵindustrio) kaj kulturcentro kun universitatoj, multaj institutoj, galerioj kaj muzeoj.
Historio
Ĝi estis fondita dum la Antikva Grekio kiel Icosium. Post kiam Alĝero iĝis vasaloŝtato de la Osmanida imperio, la urbo estis la sidejo de la sultana komisiito.
La provoj de eŭropaj potencoj pri okupado de la urbo malsukcesis. En 1541 sendis Karlo la 5-a (1500-1558) siajn trupojn kontraŭ Alĝero. Li same malvenkis kiel Danio en jaro 1770, Hispanio en 1775, Grand-Britio en 1816. En 1830 francaj trupoj okupis la urbon.
Post la okupo, aperis la franca kapitalo kaj fondis tie uzinojn, fabrikojn. Tiu industria ekfloro kreskigis la loĝantaron. Oni establis kvartalojn por la eŭropanoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ karakterizas la urbopejzaĝon (2 km longabulvardo en la havena kvartalo).
Dum la dua mondmilito, la urbo apartenis al la francaj teritorioj, kiujn ne okupis Germanio. La urbo funkciis sub registaro de Philippe Pétain (1856-1951). Aŭtune de 1942, usonaj kaj britaj trupoj okupis la landon. Alĝero estis ĝis liberiĝo de Parizo, ĉefurbo de la libera Francio. Ekde 1962, la urbo estas sidejo de la registaro de la sendependa Alĝerio.
Réde
Réde (rEde) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Kisbér.
Alĝero
Historio
La pejzaĝon de la malnova kvartalo donas la Kasbah, fortikaĵo el la 16-a jarcento, la granda moskeo el la 11-a jarcento kaj la moskeo konstruita en 1660 kaj aliaj konstruaĵoj de la franca kolonia epoko (1830-1962).
Réde
Situo
Réde situas ĉe monto Bakony, laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Pannonhalma troviĝas 22, Kisbér 15, Bakonybánk 5 km-ojn for.
Alĝero
Kulturo
Ĉaabi estas tradicia muziko de Alĝero, formaligita de El Hadj M'Hamed El Anka.
Réde
Historio
Pli frue la romianoj loĝis tie. Komence de la hungara erao la kampoj apartenis al fortikaĵo Csesznek. La unua mencio devenis el 1234 en formo Ráde. La turkoj faris ruina la malgrandan vilaĝon en 1529. Okazis pesto en 1554. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis. La loĝantaro okupiĝas pri forstrumado kaj agrikulturo.
Famuloj
En Réde naskiĝis::
Belleau
Belleau povas esti:
Harold Shipman
Dr. Harold Frederick SHIPMAN (naskiĝis la 14-an de januaro 1946, mortis la 13-an de januaro 2004) estis brita internisto, kiun oni povas nomi la plej sukcesa seria murdisto de la historio.
Raporto (julio 2002) pri la aktiveco de Shipman konkludis, ke li murdis minimume 215 el siaj pacientoj inter 1975 kaj 1998, dum li praktikis en Todmorden, West Yorkshire (1974-1975) kaj Hyde, Greater Manchester (1977-1998). Dame Janet Smith fakspertulo - kiu menciis la raporton -, agnoskis ke multaj aliaj suspektindaj mortoj ne estas kalkuleblaj tutcerte je lia konto.
Tutsume verŝajne mortis 459 homoj pro injektado lia. Multaj kazoj kaŝiĝas en la malcerteco, ĉar ofte Shipman estis la sola persono, kiu verigis la morton. La plej multaj viktimoj estis maljunaj virinoj en bona sanstato.
Shipman senvualiĝis, post ke li provis neniigi la pruvon (kadavron) de unu sia viktimo, kies eltombigita korpo enhavis kvanteton de diamorfino (tio estas la farmacia nomo de la heroino, kiu estas laŭleĝe uzebla en Britio por doloro). Li estis en preventa aresto ĉe la polico, sed ili ne kapablis trovi iun ajn konkretan pruvon kontraŭ li. La gvidado de la proceso estis tiutempe vaste kritikata.
Shipman estis kondamnita en januaro 2000 pro la murdado de 15 pacientoj per mortiga injekto de diamorfino. Oni diris al li ke li neniam forlasos la prizonon.
Oni trovis lin pendigite en lia ĉelo ĉe la Wakefield Prizono, West Yorkshire, je la 6:20 matene la 13-an de januaro, 2004 kaj lia morto estis konstatita je la 8:10 matene. La deklaro de la Prizona Servo indikis, ke Shipman memmortigis sin, uzante littukon por pendigi sin sur ferstango de la karcero.
Shipman obstine neis la krimagojn kaj neniam donis deklaron pri siaj agadoj, tiel restas liaj motivoj en nebulo.
Eksteraj ligiloj
en la angla
Ceutí
Ceutí estas hispana municipo lokanta en Murcia Regiono. Ĝia areo konsistas el 10,20 km2. La municipo limas al Lorquí en ĝia oriento, Archena en ĝia nordo, Villanueva del Río Segura en ĝia okcidento kaj Alguazas en ĝia sudo. En la jaro 2019 dekunu mil sepcent okdek sep personoj rezidis en Ceutí.
Ceutí formas parton de la Metropola areo de Murcio. La municipa teritorio estas trapasata de la rivero Segura.
Ties submunicipoj estas Los Torraos kaj Vistalegre.
Toponimio
La etimologia deveno de Ceutí estas de la islama epoko de Al Andalus. En la lasta etapo de la Tajfo de Murcio, aperis la unuaj referencoj dokumentaj pri la setlejo: Benahabiai de Çepti. La vorto Çepti signifas «ano de Sebto» (Sebtano) pro la ebla deveno de la unuaj setlantoj de la malgranda kampardomaro kiu estis kie aktuale estas la antikva kvartalo de la urbo.
Laŭlonge de la jarcentoj, la nomo evoluis kaj oni dokumentis diferencajn variantojn (Çebtin, Septi, Zepti, Zeuty...) ĝis alveni al la nuna toponimo.
Benzinaĉeto en grupo
Benzinaĉeto en grupo povas esti pli favorpreza, al tiu ĉi ideo kondukis la penso, ke unuopaj konsumantoj ne povas influi la benzinprezojn de la grandaj petrol-konzernoj. Alie aspektas la afero, se multaj klientoj kuniĝas je komunumo.
Ekzemple en Germanio interesiĝantoj registras sin sub la retadreso gemeinsam-tanken.de kaj informas kiom da benzino ili konsumas en unu monato. Se sufiĉa sumo estas atingita (ĉirkaŭ 20 milionoj da litroj), la retejestroj kontaktas al la petrolkompanioj, por trakti pri rabatkuponoj. La rabatkuponojn oni sendas al la membroj. Tiu ĉi servo estas senkosta. Sed ĉio ĉi funkcias nur se sufiĉe da homoj partoprenas. (Ĝis meze de septembro 2004 registriĝis jam 34.000 partoprenantoj kun monata bezono de pli ol kvar milionoj da litroj.)
18782 Joanrho
18782 Joanrho estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
43998 Nanyoshino
Ĝi ricevis la nomn de la rivero Joŝino-gaŭa (japane : 吉野川, Yoshinogawa, kiu fluas tra la centro de Nan'jo kaj alfluas la riveron Mogami-gaŭa (最上川, Mogamigawa). Longa de 31 km, tiu rivero estas grava fonto da akvo por agrokulturo.
18782 Joanrho
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Joan Young Rho, kiu gajnis la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la Wheatley School en Old Westbury (Nov-Jorkio Usono).
Eŭraziano
Eŭraziano povas esti:
Anarkista Federacio (Britio kaj Irlando)
La Anarkista Federacio, en angla Anarchist Federation (AF), estas federacio de anarkikomunistoj en Granda Britio kaj Irlando. Ĝi ne estas politika partio, sed organizo por rekta agado, agitado kaj propagando.
Originoj
La Federacio estis fondita kiel Anarkikomunista Federacio en Marto de 1986 fare de la Anarchist Communist Discussion Group (anarkikomunista studgrupo), kiu kreiĝis ĉirkaŭ du anarkikomunistoj kiuj estis revenintaj el Francio kaj ekvendis la broŝurojn de la iama tendenco Libertarian Communist Group (libereckomunista grupo), kaj membroj de Syndicalist Fight. La grupo celis havigi anarkistan intervenon en la luktoj de la laborista klaso kiaj la striko de la britaj karboministoj (1984-1985), kaj estis tute enmetita en la civitana lukto kontraŭtaksa "Anti-Poll Tax" fine de la 1980-aj jaroj kaj luktoj de sendungitoj. Estis ankaŭ grava studenta membraro kiuj estis aktivaj en okupado de universitatoj komence de 2009 kontraŭ la Konflikto de la Gaza Sektoro (2008-2009) kaj en 2010 kontraŭ la reformoj en la eduksistemo.
Oni ŝanĝis sian nomon al Anarchist Federation fine de la 1990-aj jaroj.
Organise!
Organise! estas la gazeto de Anarchist Federation.
Membreco en IAF-IFA
La Anarchist Federation estas membra organizo de la Anarkiisma Internacio de Anarkiistaj Federacioj (IAF-IFA), sed ĝi havas ankaŭ sian propran sekretariaron respondecan pri mondoregionoj kie ne estas membroj de IAF-IFA.
Preston Brown
Preston BROWN (1872–1948) estis usona armea oficiro, naskiĝinta en Lexington, Kentucky. Li diplomitiĝis en Universitato Yale en 1892 kaj enpaŝis la armeon kiel ordinara soldato. Li iĝis majoro en 1916, vic-kolonelo en 1917, en 1918 kolonelo de la nacia armeo, en aŭgusto samjara brigada generalo. Li partoprenis kaj komandis batalojn de la 3-a divizio ĉe Ofensivo Meuse-Argonne. Poste li laboris por la stabo en la okupita Germanio. En 1921, li iĝis komandanta generalo de la tria infanteria brigado.
Negro
Negro (de hispana aŭ portugala negro "nigra, nigrahaŭtulo", siavice de Latina niger "nigra") estas Esperanta vorto kelkfoje uzata anstataŭ nigrulo. Kelkaj konsideras la vorton negro pli rasisma ol la vorton nigrulo, sed multaj uzas la vorton negro, ĉar por ili nigrulo ne estas nigra, sed kolorhaŭta.
Eŭropa Popola Partio kaj Eŭropaj Demokratoj
La grupo Eŭropa Popola Partio kaj Eŭropaj Demokratoj estas frakcio de parlamentanoj en la Eŭropa Parlamento. La frakcio konsistas el la parlamentanaj grupoj de la kristandemokratia-konservativa Eŭropa Popola Partio (EPP) kaj la Eŭropa Demokratia Partio (ED), eŭropa ligo de pliaj konservativaj partioj.
Prezidanto de la frakcio ekde la 9-a de januaro 2007 estas la franca politikisto Joseph Daul (UMP). Li transprenis la postenon de la germana politikisto Hans-Gert Pöttering (CDU), kiu elektiĝis prezidanto de la Eŭropa Parlamento. Unua vicprezidanto kaj kasisto de la frakcio estas la aŭstro Othmar Karas.
Ekde la eŭropa baloto 2004 la frakcio konsistas el 268 parlamentantoj - el ili 231 apartenas al la EPP kaj 27 al la EDP.
Historio
Post la eŭropa baloto 1994 la parlamentanaj grupoj EPP kaj ED kune kreis frakcion en la Eŭropa Parlamento. Ili kune ricevis 28,9 procentojn de la voĉoj kaj reprezentiĝis en la parlamento per 181 - do post la Partio de Eŭropaj Socialdemokratoj estis la dua plej forta parlamenta frakcio. Post la eŭropa baloto 1999 la frakcio EPP-ED reprezentiĝis en la parlamento per 233 el la en tute 626 parlamentanoj kaj iĝis la plej forta frakcio. Tiun pozicion de plej forta frakcio ĝi tenis dum la eŭropa baloto 2004.
Variașu Mare
Variașu Mare [varjaŝu mare] (hungare: Nagyvarjas) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Arad. En 1910 ĝi havis 1 755 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 584 (rumanoj, 74 % da hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1333. Ĝia hungara loĝantaro dum la turka submetiĝo pereis. Venis serboj kaj en 1822 denove hungaroj. La vilaĝo apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Administre ĝi apartenas al Iratoșu.
Fonto
Variașu Mare situas ĉe la landlimo al Hungario kaj je 15 km de la distrikta ĉefurbo Arad.
Nacia Parko Kluane
Nacia Parko Kluane (Kluane National Park and Reserve of Canada, Parc national et réserve de parc national du Canada Kluane) situas en la sudokcidento de la kanada provinco Jukonio. La nomo de la parko signifas "multfiŝejo"n en la lingvo de la tie vivintaj indianoj.
Cimbasso
Cimbasso nuntempe nomiĝas kontrabas-valvotrombono kun 4 ĝis 5 valvocilindroj en E♭, F, C aŭ B♭. Cimbasso havas proksimume la saman tonamplekson de bastubjo, konvenas tamen laŭsone pli bone al la trombonoj. Ĝi originas el la instrumentaro de la itala blovmuzika bando.
La vorto cimbasso unuafoje aperas en operpartituroj de Bellini (Norma, 1831) kaj Verdi. Verdi uzis ĉi tiun nomon, kiu origine signifas c. in basso (corno in Basso, corno inglese di basso), kiel arnomo por la kutimaj malaltaj konusaj blovinstrumentoj tiutempaj kiel baskorno („rusa fagoto“), serpento aŭ la pli moderna ofikleido. Moderna cimbasso tamen havas cilindran diametron, apartenas do al la trumpetinstrumentoj.
Indiko pri tio, ke tiutempe ekzistis instrumento nome cimbasso, ne ekzistas. Estas celata simple la plej malalta voĉo de la latunaj blovinstrumentoj, dum kiam la konkreta instrumento ŝanĝiĝis. Nuntempe tubjistoj ludas la „cimbasso“-voĉojn de tiuj operoj sur la moderna instrumento cimbasso, kio historie ne nepre pravigeblas, ĉar ĝin evoluigis la germana instrumentkonstruisto Hans Kunitz nur en la 1950-aj jaroj. Hector Berlioz en sia Instrumentad-Instruo (1844) ankoraŭ ne mencias bastrombonon kun valvoj.
Kiam Verdi dum sia milana tempo pripensis sian idealan imagon pri orkestro-instrumentaro, li deziris krom la du tenortrombonoj bastrombonon kaj kontrabastrombonon en B♭, kiun li konstruigis fare de la milana firmao Pelitti. Ĉi tian trombonsekcion Verdi preskribas en siaj operoj Otello, Falstaff kaj en la Sacri Pezzi. Je tio li nomas la kvaran voĉon „trombone basso“.
6313 Tsurutani
6313 Tsurutani estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1990 de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Ĝia absoluta magnitudo permesas krude taksi ĝian diametron inter 3 kaj 6 kilometrojn.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Bruce T. Tsurutani kiu faris gravajn kontribuojn, originalajn esplorojn kaj teknikajn gvidadojn en kosmosciencaj agadoj por multenombraj misioj de NASA, NASA-EKA kaj JAXA. Liaj esploroj inkludas malstabilecon kaj turbulenton en kosmaj plasmoj, kaj astrofizikajn plasmojn.
Bratislava burgo
Bratislava burgo estas la plej grava burgo en Bratislava, ĉefurbo de Slovakio. Ĝi troviĝas sur suda terlango de Malgrandaj Karpatoj, sur la terlango elstaranta sur la maldekstra bordo 85 metroj super Danubo sur vojkruciĝo de eŭropaj longdistancaj vojoj.
FELDA Lok Heng
FELDA Lok Heng estas rezideja vilaĝo en Ĝohoro, Malajzio, 50 km for de la historia urbeto Kota Tinggi.
Bratislava burgo
Historio
La burga altaĵo estis loĝigita ekde eneolitiko. Estis ĉi tie kelta opidumo, apogpunkto de antikva romia limo, fortikigita sidejo de slavoj - mastruma, politika kaj soldata centro de Grandmoravia regno. La ŝtona burgo estis konstruita en la 10-a jarcento, kiam la regiono estis parto de Hungara reĝlando, rekonstruita en la 15-a jarcento en gotika, en la 16-a jarcento en renesanca kaj en la 17-a jarcento en baroka stiloj. En tempo de regado de Maria Teresia la burgo estis sidejo en la hungara parto de Habsburga dinastio. En la jaro 1811 la burgo forbrulis ĝis la fundamentoj kaj restis en ruinoj ĝis la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam ĝi estis en la jaroj 1953-1968 rekonstruita plimulte en la baroka stilo. Pri ties savo meritis signifa ĉeĥa arkitekto Alfréd Piffl. En la jaro 1961 la burgo estis proklamita kiel ĉeĥoslovaka nacia kultura memorigaĵo, nuntempe ĝi estas nacia kultura memorigaĵo de Slovakio.
Nuntempo
Ekde la jaro 2008 okazas rekonstruo de la burgo, kiu estas finigota en la jaro 2013. Ties celo estas redoni al la objekto la aspekton el la 18-a jarcento. Dum la tempoj de riparoj estis transloĝigita ekspozicio de Slovaka nacia muzeo. Somere de la 2009 estis finita riparo de tegmento, eksteraj fasadoj kaj instalita nova lumigo inkluzive de subburgejo.
Pereiras
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Itapetininga kaj en la mikroregiono Tatuí. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Gyula Ladomérszky
Gyula Ladomérszky [djula ladomErski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ladomérszky Gyula estis hungara ĵurnalisto. Lia nobela antaŭnomo estis ladoméri.
Gyula Ladomérszky naskiĝis la  en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la  en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
Creil (stacidomo)
Creil estas franca stacidomo sur linio Paris-Nord - Lille, situanta en komunumo Creil, en departemento, en regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de Hauts-de-France, Intercités, linio D de RER kaj linio H de Transilien.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Nord - Lille (272000).
(7617) 1996 VF30
(7617) 1996 VF30 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Fahrdorf
Fahrdorf (dane: Fartorp) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Haddeby, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Busdorf.
72447 Polińska
72447 Polińska estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥaj geastronomoj Lenka Kotková kaj Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Ondřejov, Prago-oriento, Ĉeĥa Respubliko).
Nomo
Ĝia nomo honoras Magdalena Polińska, helpantan esploristinon ĉe la Universitato Adam Mickiewicz de Poznano (Pollando). Ŝi fakiĝis en fotometriaj observoj de malgrandaj korpoj de la sunsistemo. Ŝi ankaŭ interesiĝas pri stela spektroskopio kaj analizo de la elementa abundeco.
Untersiggenthal
Pri la komunumo
Untersiggenthal estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 6424 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Untersiggenthal situas nordorienta bordo de la rivero Limato ĉe la alfuejo de Limato al Aro, kaj post la alfluo de Limato al Aro en la nordo ĉe la okcidenta bordo de ĉi-lasta. En sudo la komunumon limas la monto Siggerberg.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Untersiggenthal limas en nordo al Würenlingen en oriento al Obersiggenthalen sudo al Turgi, en sudokcidento al Gebenstorf, en okcidento al Brugg, kaj en nordokcidento al Villigen.
Trafiko
Untersiggental situas ĉe la kantona ĉefvojo de Baden al Koblenz. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per du buslinioj de la regiono Baden. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas sudoriente en Dättwil apud Baden kaj tiu al la svisa aŭtovojo A3 en Brugg sudokcidente ambaŭ en distanco de proksimume 8 kilometroj.
Historio
La unua dokumenta mencio de Siggenthal datiĝas el la jaro 1303 kiel Sikental.
En mezepoko Siggenthal estis posedaĵo de la Grafoj de Kiburgo kaj apartenis al la voktejo Baden. Post la formorto de la Kiburgoj en la jaro 1273 ĝi fariĝis posedaĵoj de la Habsburgoj, kiuj atribuis ĝin al nove kreita voktejo Siggenthal, el kiu sub la okupado de la Svisa Ĵurkomunumo de 1415 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 fariĝis la voktejo Siggamt. Dum la tempo de la Helveta Respubliko inter 1798 ĝis 1803 la komunumo Siggenthal apartenis al la tiama Kantono Baden. En la jaro 1803 la komunumo Sittenthal estis dividita en la du komunumoj Obersiggenthal kaj Untersiggenthal, kiuj estis atribuitaj al la distrikto Baden de la nove kreita Kantono Argovio.
Ksawery Tartakower
Ksawery Tartakower (Savielly, Xavier Tartacover, naskiĝis la 22-an de februaro 1887 en Rostov-na-Donu — mortis la 4-an de februaro 1956 en Parizo) estis eminenta ŝakisto de Pollando kaj Francio en la unua duono de la 20-a jarcento.
Tartakower estis vigla persono. Li ŝatis agreseman, riskan kaj inventeman ludon. Gajnis neniun de la plej altaj ŝakaj premioj, sed fine de la 20-a jc havus ŝancon batali pri mondĉampioneco. Ŝakon traktis pli kiel arton kaj intelektan ludon ol kampo de konkurado. Li estis societema kaj ŝatata pro humuro kaj akraj spritaĵoj. Aŭtoro de multaj aforismoj pri ŝako, originale nomataj "tartakoverismoj".
Kastelo de Blandy-les-Tours
La kastelo de Blandy-les-Tours (Blandi-la-Turoj) estas mezepoka kastelo. Ĝi estis restaŭrigita tiujn lastajn jarojn sed respektante planojn de la 17-a jarcento. Oni havas do, proksime de Parizo, belan ekzemplon de la militista arkitekturo de la Mezepoko. Tiu kastelo estas tute apud la kastelo de Vaux-le-Vicomte.
Historio
Laŭ tekstoj, la historio de la kastelo komencas en 1216. Ĝi apartenis tiam al vicgrafo de Melun, Adamo la 2-a de Ŝahi, kaj estas nur nobeldomo. Dum la 14-a jarcento, la kastelo estas pligrandigita per fortikaĵoj kaj defensaĵoj : fosaĵo estas fosita ĉirkaŭ la kastelo, nova turopordo kun levponto estas tratruita en la ĉirkaŭremparo. Alta ĉefturo protektita de du levpontoj estas starigita. La ĉirkaŭremparo estas modifita per aldono de turoj kaj novaj kurtinoj. Tiuj laboroj estas financitaj de reĝoj Karlo la 5-a (de 1364 ĝis 1380) kaj Karlo la 6-a (de 1380 ĝis 1422). Tiuj modifoj okazas dum Centjara milito.
La kastelo estas pligrandigita dum la 16-a jarcento de Francisko la 2-a. La kastelo iĝas kampara domo. Tie ĉi, la 10-an de aŭgusto 1572, Maria de Klevo edziniĝis kun Henriko de Burbono. Sed la proprietuloj de la kastelo ofte ŝanĝiĝas kaj la kastelo malpliboniĝas iompostiome. En 1707, Marŝalo de Villar, proprietulo de la kastelo de Vaux-le-Vicomte, aĉetas la kastelon de Blandy-les-Tours kiu, fakte, iĝas fermo de Vaux-le-Vicomte. Jen la momento de ruiniĝado por la kastelo. La tegmentoj kaj la cirkaŭremparo detruiĝas, la turo-pordo estas distruita.
Ekde la 1970-aj jaroj, diversaj asocioj instigas laborojn de renovado. En 1992, la Ĝenerala Konsilio zorgas pri la kastelo kaj kompleta programo de restaŭrado estas lanĉita. Septembre 2007, post du jaroj de laboro kaj renovado, la kastelo malfermiĝas al publika vizito.
Arkitekturo de la kastelo
Tiu kastelo estas tipa ekzemplo de regionaj fortikaĵoj de la 13-a jarcento.
La kastelo estis konstruita per ĉirkaŭremparo de formo seslatera flankita de rondaj turoj kun ĉefturo 35m-a alta. La norda parto de la ĉirkaŭremparo, ankoraŭ videbla nuntempe, datiĝas de jaroj 1220.
La restaŭrado atentis la realon de la kastelo mezepoke. Oni respektis la murojn, la tegmentojn, eĉ la ŝmiraĵon tiaj kiaj ili estas je tiu epoko. Priserĉadoj montris bazojn de konstruoj kiuj ankaŭ estis restaŭrigitaj.
La ĉirkaŭremparo komponas el :
Katalin Kováts
Ŝi estas redaktoro de la paĝaro edukado.net kie ŝi respondecas pri KER-ekzamenoj de Esperanto nome de UEA. Ŝi proklamiĝis esperantisto de la jaro (en 2010) pro la «diversmaniera antaŭenigo de profesieca instruado de Esperanto» kaj «pro la popularigo kaj okazigo de la ekzamenoj laŭ la Komuna Eŭropa Referenckadro» ; ŝi servis kiel ano de la Akademio de Esperanto (2007-2022).
Renkontiĝo kun Esperanto
Kováts naskiĝis en Budapeŝto, en 1957. Si studentis en la bazlernejo en Pilisszentlászló (1964 -1970) kaj en Szentendre (1970-1972), ambaŭ en norda Hungario. Poste, ŝi aliĝis al gimnazioj en Szentendre (1972-1974) kaj en Budapeŝto (1974-1976).
Kastelo de Blandy-les-Tours
Arkitekturo de la kastelo
Bazoj de la tri lastaj turoj estis el grejso de Fontainebleau. La superaj etaĝoj estis el muelŝtonoj. La ĉefturo ekhavis tri elirejojn tio kio estis rara en la arto mezepoka. La herso de tiu ĉi ĉefturo datiĝas de 1381.
Katalin Kováts
Renkontiĝo kun Esperanto
Kováts ekkonis pri la ekzisto de Esperanto unuafoje kiam ŝi estis ankoraŭ infano, âgante pli-malpli dek jarojn, ĉar onklino posedis Esperanto-libron. Ŝi ankoraŭ aŭdis pri la lingvo en lernejo, ĉar unu el siaj instruistoj kapablis paroli Esperante. En 1976, en la pedagogia altlernejo en Szombathely, ŝia instruisto pri la rusa, nome Blazio Wacha, okazigis lekcionojn pri Esperanto tre frue matene; ŝi sekvis lekciojn dum unu monato, sed poste lasis la kurson pro aliaj okupoj. En la sama altlernejo ŝi akiris diplomon por instrui la rusan lingvon kaj matematikon (1980); en 1981, kuŝante graveda longe en hospitalo pro sia unua filo, reprenis ŝi la lingvolernadon de Esperanto aŭtodidakte, per la hungarlingva kurso 30 nap alatt esperantóul, de Jozefo Horváth. «Ekde tiam, mi amegas ĝin kaj instruas ĝin, kaj faras ĉion: mia vivo estas Esperanto, vere.» — ŝi asertis.
Universitato
Kováts poste studis interlingvistikon, Esperanton, lingvon kaj literaturon, ĉe la Universitato ELTE de Budapeŝto (1987-90). Krom doni teoriajn lekciojn, ŝi ankaŭ trejnis lingvoinstruistojn pri metodologio.
Kastelo de Blandy-les-Tours
Strategia graveco de la kastelo
Tiu kastelo datiĝas de la epoko kiam Francio ne estis unuigita lando. Tiuregione staris limo inter la reĝolando de Francio kaj duklando de Ĉampano. Sed ĝi ne tro servis kiel defensejo tiucele ĉar Ĉampano kaj Francio estis unuigita post la edzigo de Johana de Ĉampano kaj Filipo la 4-a en 1284.
Katalin Kováts
Universitato
eta|Katalin Kováts (la kvara de maldekstre) kun aliaj anoj de la [[Akademio de Esperanto, okaze de la UK 2017 en Seulo.
En la bildo: D. Charters, H. Tonkin, A. Wandel, K. Kováts, B. Moon (staras), P. Dasgupta, B. Pietrzak, O. Raola, H. Usui, A.G. Rao, F. Lo Jacomo.]] En 1992 partoprenis ŝi por la unua fojo Universalan Kongreson de Esperanto, kiu tiun jaron okazis en Vieno. «Kiam mi eniris, mi vidis milojn da homoj. Mi estis relative nova.» — ŝi memoris dum intervjuo — «Mia koro batis, kaj kiam ĉiuj homoj kune komencis en unu lingvo kanti la Esperantan himnon, mi ploris. Estis tiom emocia momento.» Post Vieno, ŝi partoprenis la UK-on en 1993, 1997, 1998, 1999 kaj seninterrompe inter 2004 kaj 2023.
Denove en la pedagogia altlernejo de Szombathely, ŝi obtenis en 1994 diplomon pri la itala lingvo.