cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Binger Loch
Fluego kondiĉoj ĉe la meza Rejno
Analoge malsamaj estas la fluegorapidecoj. Supre de Bingen la rapideco egalas ĉ. la rapidecon de piediranto dum mezakvo, dum malsupre la fluego fariĝas tiom granda, ke la ŝiptrafikaj signoj rande de la veturejo Fahrwasser kaŭzas ŝaŭmantan stevenan ondon.
La larĝeco de la rivero ŝanĝiĝas forte. En supra Rejngovio la maldekstra kaj la dekstra riverbordoj diferencas ĝis 1000 metroj. La rivero havas lokon por grandaj insuloj. Rivermalsupren sub la Lorelejo-roko ekzistas nur mallarĝa fluejo de ĉ. 160 m de larĝeco.
Ŝipirebligo
Jam la romianoj sensukcese pruvis trarompi la rifon de Bingen. Sed nur jam en la 17a jarcento Frankfurtaj komercistoj sukcesis krei larĝan traveturejon de kvar metroj. Konsekvence de tio la akvoburgo en Rejngovio terofariĝadis. De la iamaj 32 insuloj restis ĝis hodiaŭ nur ses. Tri insuloj estis forlavitaj, la resto fariĝis teron. En Majenco la terakva nivelo sub la katedralo komencis sinki, la 20.000 kverkaj trunkoj, sur kiuj la granda konstruaĵo kuŝas, komencis putriĝi kaj devis esti anstataŭigitaj per pli profunda ŝtona fundamento. Aliokaze la katedralo minacis enfali. Tiuj laboroj okazis en la jaroj 1909 ĝis 1928.
La prusaj eksplodoj de 1830 ĝis 1841 plibonigis la situacion por la ŝipveturado signife, plilarĝiigante la „truon de Bingen“ je 14 m. Kiam la larĝeco de naŭ metroj estis atingita sur la flanko de Bingerbrück estis konstruita monumenton el rompŝtonoj.
En la jaro 1860 estis komencita la eksplodado de 90-metro-larĝa truo en la kvarcita rifo por ricevi duan veturakvejon ĉe la maldekstra Rejna flanko. La nova veturakvejo estis disapartigita en la jaro 1867 per 1 km longa gviddigo de la ĉefa fluo. Inter 1925 kaj 1932 la larĝeco de tiu malfermejo estis malgrandigita je 60 m. Pro tio sep bazaj vejroj estis konstruitaj, por atingi la necesan profundecon de la akvo.
En la jaroj 1893–94 la „Binger Loch“ estis je 30 m plilarĝigita kaj 1966–74 ellaborigita je 120 m de hodiaŭ. Antaŭ la ellaboro de la „Binger Loch“ la Rejno nur estis veturigebla supren, la veturado malsupren uzis la „novan veturakvejon“. Post la lastaj konstrulaboroj en la 1990aj jaroj kaj la nova gviddigo la iama obstaklo ne plu estas obstaklo. La maldekstra veturejo estis fermita.
Monumento
La monumento de la jaro 1832 konstruita sur la teritorio de la komunumo Weiler bei Bingen por la plilarĝigado de la “Binger Lochs” havas la enskribaĵon:
Podolsk (stacio)
Podolsk (Подольск) estas haltejo sur la Linio MCD-2 Kursko–Riĵskij de la Moskvaj centraj diametroj en Podolsko.
Olodum
Olodum estas grupo de brazila muziko, kiu partoprenas la karnavalon de Salvador de Bahio kaj per pli granda ensemblo prezentas sursceneje. La nomo estas pruntaĵo el la religio de la Joruboj en Niĝerio. La bando sonregistris por pluraj sukcesaj lumdiskoj. Olodum estas krom tio kultura societo, kiu agas por la afrikobrazila kulturo kaj la sociajn postulojn de la nigrula loĝantaro de Salvador.
Olodum estas unu el la plej konataj grupoj de samboregeo kaj stampis ĉi tiun muzikstilon mezurdone. La muzikgrupo fondiĝis en 1979 kiel afrikanisma bloko [bloco = grupo de karnavalaj dancistoj kaj muzikistoj] laŭ la modelo de Ilê Aiyê kaj ligis la muzikon jam dekomence kun politikaj postuloj de egalrajtigo de la nigrula loĝantaro. La kulturdomo de Olodum situas rekte ĉe Pelourinho, la historia urbocentro de Salvador.
Omsko
Omsko estas ĉefurbo de la Omska provinco en Siberio (Rusio. Ĝi situas laŭ la Transsiberia fervojo.
Olodum
Krom multaj propraj (lum)diskoj Olodum surdiskigis en 1990 kun Paul Simon la pecon The Obvious Child sur ties albumon The Rhythm of the Saints, en 1995 Michael Jackson sonregistrigis la unuopaĵon They Don't Care About Us kun la grupo, kiu ankaŭ estas videbla en la vidbendo. Krom tio ĝi ludis la tamburritmon por sonregistraĵoj de Wayne Shorter kaj Herbie Hancock sur la kompilaĵo Bahia Black – Ritual Beating System de Bill Laswell. Michael Jackson sin vestis plurajn t-ĉemizojn de Olodum por la vidbendo de sia furoraĵo "They don't care about us". En 2014 Olodum kunmuzikis (krom Jennifer Lopez kaj Claudia Leitte) FIFA World Cup Song.
Omsko
Historio
Omsko estis fondita kiel fortikaĵo en 1716 de ekspedicia taĉmento gvidita de subkolonelo Ivan Buĥoljc. Tiun taĉmenton ekspedis Petro la Granda en Siberion por konstruado de novaj fortikaĵoj kaj por serĉado de novaj vojoj al Ĉinio kaj Barato.
La urbo havas la statuson de urbo ekde la jaro 1782. Somere 1832 al Omsk estis ekziligitaj ĉ. 2500 poloj, pro partopreno en la novembra ribelo kontraŭ la Rusa Imperio. Post laŭvica pola ribelo – la januara ribelo - al Okcidenta Siberio alvenis ĉ. 10 779 ekziligitoj. En la regiono de Omsk tiutempe jam estis 2 128 poloj. En 1895 fervoja ponto konstruiĝis. En 1941 multe da fabrikoj estis translokitaj tien.
Komence de la 19-a jarcento Omsko fariĝis centro pri komerco kaj agroscienco. Post la revolucio de 1917 Omsko estis politika centro de la sovetia partio en Siberio. Dum Rusia Enlanda milito poloj batalis ambaŭflanke, flanke de Blanka armeo kaj bolŝevikoj. Novembre 1919 Ruĝa Armeo eniris al la urbo, kiu estis ĉefurbo de la registaro de Aleksandr Kolĉak. Komence de la 50-aj jaroj Omsko iĝis centro de la naftreciklada kaj naftĥemia grandindustrio. Dum la 90-aj jaroj disvolviĝis malŝtata sektoro de merkato. Privataj entreprenoj kreitis, kaj nun produktaĵoj de la omskaj fabrikoj konkurencas sur la Rusiaj merkatoj.
Priskribo
Kodo de OKATO de la urbo (en la jaro 2005) estas 52401.
La interurba telefona kodo estas 3812, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en la jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (UTC + 7 horoj).
Geografio
Omsko estas industria urbo, bazo de naftoindustrio.
En la urbo estas Metroo, fervoja stacidomo (konstruita en jaroj 1894 - 1895) kaj haveno.
Esperanto en Omsko
En 1929, V. N. Engelhardt en Omsko, publikigis ruslingve stenan sistemon „Internacional Stenografio“ bazitan sur Esperanto. Li en 1929-35 instruis multajn rusojn laŭ tiu ĉi sistemo.
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.
Paul Sérusier
Paul Sérusier (naskiĝis en Parizo, mortis  en Morlaix) estis franca pentristo.
Li studis ĉe Académie Julian kaj aliĝis al la grupo de artistoj de Paul Gauguin en Pont-Aven en la somero de 1888. Li estis postimpresionisma pentristo kaj partoprenis en la grupo de kun Pierre Bonnard, Édouard Vuillard kaj Maurice Denis.
Li publikigis libron ABC de la peinture en 1921.
Pugningo
Pugningo estas batarmilo uzata en manenmana lukto, farita el malmola materialo (metalo, vitroplasto, osto) en formo de plato kun unu aŭ kvar aperturoj por la fingroj.
Jalpa
Jalpa estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Jalpa.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22909  enloĝantojn. El tiuj estas 10857 viroj kaj 12052 virinoj. La komunumo havas surfacon de 733 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,380 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 38′ norda latitudo kaj 102° 58′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 20582 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 8 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.04 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
14,861 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 13362 alfabetoj kaj 648 analfabetoj. Do 10.01 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Inter la virinoj estas 7,265 alfabetoj kaj 840 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.36%. Inter la viroj estas 6,097 alfabetoj kaj 648 analfabetoj, do 9.61% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32019a.htm
Borsec
Borsec [borsek] (hungare: Borszék borse:k, germane: Bad Borseck) estas urbo kuracbaneja kaj refreŝigeja sur la nordrando de la montaro Giurgeu norde de Gheorgheni.
Loĝantaro
1910: 1 862 (hungaroj, rumanoj), 1992: 3 074 (80 % da hungaroj).
Historio
Ĝis la 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Vorsec apartenis al Hungario (Csík vármegye). La 2-an de aŭgusto 2008 oni malfermis la akvomineralan muzeon de la urbo.
Vidiná
Vidiná, hungare Videfalva estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Vidiná situas laŭ ĉefvojo Zvolen-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 2 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1335 laŭ tiama hungara ortografio "Vydafalua". Laŭ la supozoj en la 15-a jarcento tie estis la plej suda fortikaĵo de la husanoj. En 1715 oni komputis tie 6 slovakajn kaj 3 hungarajn familiojn, post 5 jaroj 5 slovakajn, 4 hungarajn kaj 1 germanan familiojn. En 1740 pro incendio la plena vilaĝo cindriĝis. En 1828 loĝis tie 678 vilaĝanoj en 68 domoj. En 1860 uzino pri brikoj ekfunkciis, en 1873 epidemio pri ĥolero okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Videfalva 593 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Vidiná 1779 homoj, (1730 slovakoj).
Jenő Kovács
La informkesto kaj kategorio prezentas malverajn informojn!
Jenő Kovács [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kovács Jenő estas hungara skulptisto, restaŭristo.
Kalinovo
Kalinovo, hungare Kálnó, germane Kalnau estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Kalinovo situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Poltár-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 8 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1279. Inter 1562-1598 la loko apartenis al la Osmana Imperio. En 1731, 1866 kaj en 1873 epidemioj pri ĥolero okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kálnó 1015 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kalinovo 2344 homoj, (2298 slovakoj).
Jenő Kovács
Jenő Kovács naskiĝis en Szeged?.
Biografio
Pri biografio de Jenő Kovács mankas informoj, tamen menciindas liaj skulptaĵoj. En la 2010-aj jaroj li havas atelieron en Abony, pli frue en Veresegyház.
Salvator-Preĝejo (Nagykapornak)
Historio
La monaĥejo fondiĝis en nekonata tempo, kelkaj opinias, ke tio okazis en mezo de la 12-a jarcento. La monaĥejo estis signifa en Hungara reĝlando, la konstruaĵo mem estis ankaŭ arĥivo, la kirko havis 3 navojn. Benediktanoj vivis en la monaĥejo. El tiu tempo restis ekzemple fenestro. Antaŭ dominado de turkoj la monaĥejo-preĝejo estis trakonstruita al burgo. La turkoj sieĝis ĝin en 1546, fine okupis kaj detruis ĝin en 1664. Poste nur franciskanoj kaj jezuitoj okupiĝis pri la katolikoj. La preĝejo estis rekonstruita inter 1734 kaj 1779 laŭ baroko, sed restis la ĉefnavo, ambaŭ flankonavoj malaperis. Inter 1720-1725 ĉi tie estis nur filio, la paroĥo refondiĝis en 1735, inter 1911-1950 la jezuitoj servis. En 1862 interna, post 2 jardekoj ekstera renoviĝo okazis. La orgeno ekfunkciis en 1889.
Kirko
La kirko formas unuon sur pinto de monteto. La fasado estas simetria, flanke po unu turoj altiĝas. 3 niĉoj ornamas la fasadon, en la niĉoj situas statuoj pri Sankta Petro, Sankta Paŭlo kaj Pieta. La aktuala enirejo funkcias ĉe la navo. La absido estas duonronda, ankaŭ sakristio aliĝas al la navo. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1800.
Monaĥejo
Ambaŭ aloj de la monaĥejo aliĝas al la preĝejo. La aloj estas parte unuetaĝaj, parte teretaĝaj. Dum la socialismo gemaljunuloj loĝis en la monaĥejo.
Geoagiu
Geoagiu [ĝŭaĝu] (hungare: Algyógy [aldjo:dj], germane: Gergersdorf) estas urbo baneja en Rumanio norde de la rivero Mureș kaj Orăștie. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Aurel Vlaicu, Băcâia, Bozeș, Cigmău, Gelmar, Geoagiu-Băi, Homorod, Mermezeu-Văleni, Renghet kaj Văleni.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1291. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Oni aligis al ĝi en 1918 Geoagiul de Sus.
Montemayor
Montemayor estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Córdoba, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 57 km2 kie loĝas 3984 geloĝantoj, do loĝdenso estas 69.9 loĝ./km2. Montemayor situas je 32 km de la provinca ĉefurbo Córdoba.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 3984 geloĝantoj de la municipo Montemayor estas 1996 inoj kaj 1988 viroj. En la vilaĝo loĝas 3881 geloĝantoj, kaj aliaj 103 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 52, 23 inoj kaj 29 viroj, kaj mortis 24, 8 inoj kaj 16 viroj. Tiel la natura kresko estis 28 (0.7%). La laborkapabla loĝantaro estis 1835 homoj (46.1%).
István György (politikisto)
István György [iŝtvAn djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo György István estas hungara politikisto, urbestro, instruisto, parlamenta deputito.
István György naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
István György maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo Ho Chi Minh en 1984. Post la diplomo li ekinstruis en bazlernejo en Kőbánya, en 1988 li jam estis viclernejestro. Depost fino de la socialismo inter 1990 kaj 2002 li estis urbestro de Kőbánya. En 2005 li akiris juran diplomon en Universitato de Pécs. Inter 2006-2010 li estis urbestrarano de Budapeŝto, inter 2010-2014 parlamentano en frakcio de Fidesz, ankaŭ vicurbestro de Budapeŝto, pli poste li ricevis diversajn ŝtatajn postenojn. Ekde 2020 li estis subministro. Li ricevis premiojn en 2016 kaj 2019. Li edziĝis en 1982, lia edzino naskis 3 gefilojn. Pro eksedziĝo li denove edziĝis en 2017.
Jozef Lenárt
Jozef Lenárt (3a de aprilo 1923 en Liptovská Porúbka, Slovakio – 11a de februaro 2004 en Prago) estis slovaka kaj ĉeĥoslovaka politikisto.
Li gradiĝis el kemia altlernejo kaj laboris por la entrepreno Baťa. Li iĝis membro de la Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio (KSČ) kaj de la Komunista Partio de Slovakio (KSS).
Lenart estis membro de la federa parlamento (kies nomo ŝanĝis kelkajn fojojn) el 1960 al 1990, kaj estis proparolanto de la Slovaka parlamento 1962 - 1963. Kaj li estis ties membro ankaŭ el 1971 al (?)1990. Li postenis kiel Ĉefministro de Ĉeĥoslovakio inter 1963 kaj 1968.
Kvankam slovaka, li iĝis ĉeĥa civitano post kiam la lando trapasis disiĝon en 1993.
Sur bazo de nesufiĉa pruvaro, la 23an de septembro 2002 Lenárt estis senkulpigita pro perfidakuzo (kun lia kundefendanto Miloš Jakeš), rilate al sia interveno aŭ malinterveno dum la okazintaĵoj de la Praga Printempo en 1968. Li estis akuzita pro interveno en kunsido ĉe la soveta ambasado en Prago la tagon post la invado de 1968 fare de la trupoj de la Varsovia Kontrakto, planante establon de nova registaro de laboristoj kaj kamparanoj.
Jozef Lenárt estis unu el plej elstaraj figuroj en la komunista hierarkio de Ĉeĥoslovakio, okupante diversajn postenojn en la estraroj dum kvarono de jarcento. Tio rimarkindas ĉefe ĉar li trapasis multajn ŝanĝojn kaj sukcedojn de diversaj reĝimoj.
LH
LH estas digrafo de portugala lingvo kaj aliaj lingvoj. Ĝia pro en la portugala estas [lj] kiel en la vorto palha. Ĝi ne estas konsiderata memstara litero.
Vidu ankaŭ NH.
Estrées-Saint-Denis
Estrées-Saint-Denis estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Humpolec (Sušice)
Humpolec (Kumpatitz) estas malgranda vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Sušice en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 6 km sudoriente de Sušice. Estas ĉi tie registritaj 8 adresoj. En la jaro 2011 ĉi tie daŭre neniu vivis, la domaro havas refreŝigejan karakteron.
Humpolec situas en katastra teritorio Humpolec u Sušice kun areo 2,99 km².
La vilaĝo troviĝas en mallarĝa strio de herbejoj inter arbaroj kovrantaj ĉirkaŭaĵon de monteto Sedlo, sur teritorio de naturparko Kašperská vrchovina. Humpolec situas ekster ŝosea reto (ekde la plej proksima asfalta ŝoseo ĝi estas malproksima proksimume 2 kilometroj), en la vilaĝon kondukas sole gruzaj kaj argilaj vojoj en direkto oriento-okcidento. Da simile izolitaj domaroj inter Sušice kaj Kašperské Hory estas kelke. Inter lokaj memorindaĵoj apartenas rekonstruita kapelo kaj fontano en vilaĝplaco.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1319.
Büchel
Büchel havas diversajn signifojn:
Odolenovice
Nomon Odolenovice havas pluraj setlejoj:
Tiririca
Tiririca, kies vera nomo estas Francisco Everardo OLIVEIRA SILVA (naskiĝis en Itapipoca, Brazilo, la 1-an de majo 1965) estas brazila humuristo, kantisto kaj politikisto.
Biografio
Naskita ĉe Itapipoca la 1-an de majo 1965, li komencis labori kiel cirka artisto jam je la aĝo de 8 jaroj. Kiel klaŭno, li komencis precize ekde tiu ĉi epoko havi la kromnomon Tiririca, kiun unuafoje lia patrino donis al li.
En la knabaĝo li komencis prezentiĝi en la haloj kaj en pluraj vilaĝfestoj de la Nordorienta Brazilo. En ĉi epoko, lia famo kreskegis kaj Tiririca transpasis la rekordojn de televida spektantaro. Estas de tiu ĉi epoko lia unua KD, kiu entenis la kanzonon Veja os cabelos dela, kiu famiĝis pro esti kaŭzinta kontraston kaŭzitan de rasista interpreto de la teksto. Tial la KD estis retirita el la vendejoj kaj Tiririca akuzita, sed poste absolvita.
En 1997 li surdiskigis Tiririca, sian duan KD-n, kaj en 1999 Dança da Rapadura, la trian.
Politiko
En 2010 li kandidatiĝas kiel federacia deputito por la Partido da República kun la slogano: ''O que é que faz um deputado federal? Na realidade, eu não sei. Mas vote em mim que eu te conto'' (Kion faras federacia deputito? Vere mi ne scias, sed voĉdonu min kaj mi klarigos al vi).
Multaj, inter kiuj la Revista Época, akuzis lin pri analfabeteco, kaj do neelektebleco. Male, la 3-an de oktobro 2010, Tiririca estas elektata kiel deputito kun 1.348.295 voĉdonoj (6,35%). La jura defendo de Tiririca estus alportinta ke lia supozita analfabeteco estas disleksispeco, kiu malebligas al li la uzadon de la skribado. La Revista Época publikigigis videon portretantan lin subskribanta aŭtografojn. Trans tiuj polemikoj, Tiririca estas la unua stratartisto elektita al la Federacia Kongreso.
La Ponto
La Ponto estis organizaĵo, formiĝinta en Berno en 1910, kiu celis la starigon de unu sola plano por ĉiuj kulturaj entreprenoj de la nuntempo.
Inter aliaj tezoj de sia laboro, ĝi decidis praktike utiligi Esperanton kaj publikigis en Esperanto solidan verkon (1911), temantan pri la bazaj principoj de sia estonta agado. Wilhelm Ostwald ofertis al La Ponto 100.000 markojn kun kondiĉo, ke ĝi akceptu kaj uzu Idon. Ido do fariĝis la lingvo de La Ponto.
En 1913, post la ĉeso de la subvencio de Ostwald, La Ponton trafis bankrotiĝo kaj ĝia agado ankaŭ ĉesis.
Lomné
Lomné (hungare Lomna rutene Ломне [lomne]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Lomné situas laŭ dekstra bordo de Ondava, kie akvorezervujo komenciĝas, laŭ flankovojoj. Stropkov troviĝas je 11 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1347. La loknomo aperis en 1382 en formo "Lumpna". En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1715 oni komputis tie 6 domojn. En 1787 271 vilaĝanoj en 38 domoj, en 1828 432 vilaĝanoj en 58 domoj loĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lomna 287 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lomné 300 homoj, (259 slovakoj, 34 rutenoj).
Juan de Fuca
Juan de Fuca (prononco "Ĥŭan de Fuka", laŭ hispana ortografio, origine greke Ιωάννης Φωκάς, do Ioanis Fokas - ankaŭ konata sub la nomo Apostolos Valerianos estis grekia ŝipisto, kiu vivis dum la 16-a jarcento. Li naskiĝis dum la jaro 1536 en Valerianos sur la ionia insulo Kefalonio kaj mortis dum 1602 en sur la insulo Zakinto.
Kiel juna plenkreskulo li elmigris al Hispanio, kie li dum 40 jaroj estis ŝipista kapitano en la servo de la hispana reĝlando.
Dum 1592 li de la hispana reĝlando ricevis la mision trovi la nordokcidentan pasejon inter la Pacifika Oceano kaj la Atlantika Oceano. Li kun sia ŝipanaro samjare ekvelis de la haveno Akapulko en Meksiko kaj fakte kiel unua eŭropano malkovris la hodiaŭan markolon de Juan de Fuca en la nordokcidento de la Pacifika Oceano - okcidente de la hodiaŭaj ŝtatoj Vaŝingtonio de Usono kaj Brita Kolumbio de Kanado. La markolo dum la jaro 1788 ricevis lian nomon. Same laŭ li poste estis nomita la tektona plato plato Juan de Fuca, kiu situas en la nordoriento de la Pacifika Oceano proksime de la samnoma markolo, okcidente de la nordamerika kaj oriente de la pacifika platoj.
Alfoz de Lloredo
Alfoz de Lloredo estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (norda Hispanio).
Loknomo
Alfoz estas loknomo populariĝinta en la 10-a jarcento. Ĝi devenas de la araba al-hawk, kiu signifas distrikto. La kantabra vorto Lloredu (kiun oni hispanigis je Lloredo) signifas laŭro. La kompleta nomo de la municipo signifas do Distrikto de laŭroj.
Jenišovice (distrikto Jablonec nad Nisou)
Jenišovice (Jenschowitz) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Jablonec nad Nisou. Vivas ĉi tie. Jenišovice kreas du partojn - Jenišovice kaj Odolenovice, kiuj estis devene memstaraj setlejformacioj.
Alfoz de Lloredo
Situo
Alfoz de Lloredo situas ĉe la Kantabra Maro, en la komarko Costa Occidental. Ties limoj estas: la Kantabra Maro (norde), Santillana del Mar (oriente), Ruiloba kaj Comillas (sude) kaj Udías, Cabezón de la Sal kaj Reocín (okcidente).
Jenišovice (distrikto Jablonec nad Nisou)
La municipo troviĝas proksimume 4,5 km norde de urbo Turnov, kiu estas por ĝi administra municipo. Jenišovice najbaras oriente kun municipo Frýdštejn, sude kun urbo Turnov, okcidente kun municipoj Paceřice kaj Žďárek.
Alfoz de Lloredo
Vilaĝoj
Jen listo de loĝataj vilaĝoj en la municipo:
Strando
En la municipo estas nur unu strando: nome strando de Luaña.
Jenišovice (distrikto Jablonec nad Nisou)
Historio
La unua skribmencio pri ĝi devenas el la jaro 1147.
Alfoz de Lloredo
Historio
En la municipo ekzistas pluraj kavaĵoj kaj kavernoj, kiujn uzis homoj jam ekde Paleolitiko ĝis Mezepoko. En kelkaj kavernoj oni eltrovis diversajn prahomajn ilojn kaj pentraĵojn.
Jenišovice (distrikto Jablonec nad Nisou)
Geomorfologio
Geomorfologie la municipo falas en Jiĉinan montetaron kaj ĝi estas konsisto de Bohemia Paradizo. La plej malalta loko de la municipo estas Červený dvůr (318 m s. m.), la plej alta magmorokaĵo Zabolky (531 m s. m.) super Bezděčín. Subaĵon de la municipo kreas sabloj aŭ argilaj sabloj kun ŝtonoj, kiuj en pli grandaj produndaĵoj ŝanĝiĝas en rokon.
Alfoz de Lloredo
Historio
Ĉirkaŭ la jaro 1000, la teritorio de la nuna municipo apartenis al Asturio de Santillana, kaj ĝi ampleksis diversajn vilaĝarojn de la Valo de Alfoz, kies ena administra organizo estis tia, kia nun ĝi estas. Laŭ la libro de registroj Becerro de las Behetrías, en 1351 la vilaĝoj de la municipo estis parte dependaj de vica senjoro. Tio kontrastas al sendependenco elekti propran senjoron post nura aprobo de reĝo en justico. En 1444, la admiralo Diego Hurtado de Mendoza akiris ĉiujn apudajn terenojn kaj absolute administris.
Post longa konflikto inter la municipanoj kaj la senjoro, en 1581 la reĝo aprobis, ke la municipanoj elektu sian propran registaron. Poste, Alfoz de Lloredo aliĝis al la Provinco de Naŭ Valoj en 1759.
En la 19-a jarcento, la teritorio de la municipo disiĝis en tri entojn: Comillas, Udías kaj la nuna Alfoz de Lloredo, kiun oni nomis Novales (vilaĝo havantan la sidejon de la municipa registaro nun) dum iom da tempo. La municipo apartenis a la juĝo-distriko de San Vicente de la Barquera ĝis la komenco de la 19-a jarcento, kiam ĝi aliĝis al tiu de Torrelavega.
Arguenon
Arguenon estas franca borda rivero de departemento Côtes-d'Armor en regiono Bretonio, kiu enfluas en la Manikan Markolon.
Vahonzavod (stacidomo)
Vahonzavod (Вагонзавод) estas fervoja stacio en Kremenĉuk (Poltava provinco), urbo en Ukrainio.
Arguenon
Geografio
La longo de tiu rivero estas.
Ĝi naskiĝas sur la kantono de Collinée, sur la komunumo Le Gouray en departemento Côtes-d'Armor kaj enfluas en la maron proksime de Saint-Jacut-de-la-Mer, sur la komunumo Créhen, en la golfo de Arguenon.
Arguenon estas tre larĝa inter Dolo (Côtes-d'Armor) kaj Plorec-sur-Arguenon. Ĝi direktiĝas nordoriente de sia fonto ĝis Dolo (Côtes-d'Armor), norde inter Dolo (Côtes-d'Armor) kaj Plorec-sur-Arguenon, nordoriente denove inter Plorec-sur-Arguenon kaj Plancoët kaj norde-norde-oriente de Plancoët al sia buŝo.
Okaze de plej altaj tajdoj, eta tajda kurondo supreniras la riveron, ĝis la ponto de Guildo.
Trairataj urboj
Arguenon trairas 1 departementon, 12 komunumojn kaj 4 kantonojn :
Laŭ kantonoj, Arguenon fontas sur la kantono de Collinée, trairas la kantonon de Jugon-les-Lacs kaj la kantonon de Plélan-le-Petit por enflui en la Manikan Markolon sur la kantono de Plancoët.
Flankriveroj
La rivero Arguenon havas kvar flankriveretojn, unu riveron kaj 10 flankbrakojn sen nomo el kiuj :
Laŭ la Nacia Instituto pri arbara kaj geografia informo kaj Géoportail, kaj ĉar la rivero Guébriand ne estas vere sendependa rivero :
Kruciĝoj kun aliaj vojoj
Arguenon trairas la naciajn vojojn RN 176 kaj RN 12.
Jabberwocky
Jabberwocky estas poemo, kiu aperas en Trans la spegulo, verkita de Lewis Carroll. Ĝi estas ofte konsiderata kiel unu el la plej bonaj absurdaj poemoj en la angla lingvo.
Tradukoj
Estas multaj Esperantaj tradukoj de Jabberwocky:
La unua strofo de la verko, en la traduko de Marjorie Boulton, komenciĝas tiel ĉi:
Samegrelo-Zemo Svaneti
Samegrelo-Zemo Svaneti (სამეგრელო-ზემო სვანეთი) estas regiono situanta en la okcidento de Kartvelio. Ĝi havas 7.441 km² kaj ĉirkaŭ 330.761 loĝantoj (2014). Ĝia ĉefurbo estas Zugdidi. Alia grava urbo de la regiono estas Senaki.
Pully (stacidomo)
Pully estas fervoja stacidomo en Pully, Svislando.
Kossuth-premio
Kossuth-premio [KOŝut-PREmio] estas hungara ŝtata distingo pro elstaraj - internacie rekonitaj - rezultoj en la kulturo kaj arto. La premio estis nomita laŭ Lajos Kossuth, grava hungara politikisto. La premion iniciatis la Hungara Komunista Partio post la 1947-aj elektoj. La propono estis akceptita je la festa, centjara datreveno de la hungara revolucio kaj liberecbatalo, la 15-an de marto 1948 (leĝo XVIII.).
Komence oni distingis eĉ heroojn de la socialisma laboro sed ekde 1963 (kun fondo de la Ŝtata Premio) reduktiĝis al la nunaj branĉoj.
Oni disdonis 107 premiojn en 1953, en 1997 nur 14 unuopajn kaj 1 dividitan. La nomuma komisiono havas 23 membrojn kaj ilin nomumas la registaro por 5 jaroj. Ekde 1990 transdonas ĝin - la 15-an de marto - la hungara prezidento, laŭ propono de la ĉefministro. Komence ĝi havis du gradojn, ekde 1951 tri, ekde 1953 kvar, ekde 1977 denove du gradojn.
Antal Fetser
FETSER Antal (feĉer) estis hungara romia katolika episkopo naskita en Nagykároly la 14-an de januaro 1862 kaj mortinta en Győr la 6-an de oktobro 1933.
Kossuth-premio
La la nuna leĝo (XII. leĝo de 1990), la insigno de la premio havas la diametron de 22 mm, florkronosimila, du laŭraj branĉoj, kies tigojn interprenas nacikolora, emajlita rubando. Ĝi havas du gradojn: Grandan premion el oro kaj la arĝentan premion. La granda premio estas donebla nur pro unuopa rezulto kaj akompanas ĝin duobla monsumo.
Antal Fetser
Kariero
Antal Fetser studis teologion en Nagyvárad kaj Budapeŝto. Oni ordinis lin pastro en 1885, poste li estis studinspektisto de internulejo de Nagyvárad, de 1888 animdirektoro en porpastra instituto. En 1893 li estis asesoro de Sankta Seĝo, de 1895 li estis episkopa sekretario. En 1906 oni ordonis lin titulara episkopo de Paleopolis. Post la morto de episkopo Pál Szmrecsányi li direktis kiel loktenanto la diocezon. Li iĝis en decembro de 1914 episkopo de Győr. Li konstruigis en Nagykároly knabinternulejon, en Rábacsanak romanikstilan preĝejon.
Lago Miĉigano–Hurono
La Lago Miĉigano–Hurono (aŭ Hurono–Miĉigano) estas la kombinita akvaro de la Lago Miĉigano kaj de la Lago Hurono, kiuj estas kunigitaj tra 5-mejla (8.0 km) larĝa, 120 ft (37 m) produnda, malferma akvejo de la Koloj Mackinac. Hurono kaj Miĉigano estas teknike unusola lago ĉar la fluo de akvo tra la akvokoloj tenas siajn akvonivelojn en preskaŭ-ekvilibro. (Kvankam la fluo estas ĝenerale orienten, la akvo moviĝas en ajna direkto depende de lokaj kondiĉoj.) Kombine, lago Miĉigano–Hurono estus la kvara plej granda nesalakva lago laŭ volumeno kaj la plej granda nesalakva lago laŭ areo en la mondo. Se la Lago Hurono kaj la Lago Miĉigano estas konsiderataj du separataj lagoj, la lago Superior estas pli granda.
Nord
Nord [] estas la plej norda el la departementoj de Francio. Ĝi apartenas al la regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche). Ĝi etendiĝas sur kaj estas la plej loĝata departemento kun 2,587,128 loĝantoj. La ĉefurbo estas Lilo / Lille. La departemento entute enhavas 648 komunumojn.
Lago Miĉigano–Hurono
45.814°N, -84.754°W
Nord
Geografio
Nord havas landlimojn kun la departementoj Pas-de-Calais, Aisne kaj Somme, sed ankaŭ kun Belgio.
Esperanto-movado
La unua esperantisto en la regiono estis konjekteble Firmin Durieux en 1898. La unuaj E-kluboj estis fonditaj en 1902 (en Lilo, Bulonjo-ĉe-Maro kaj Saint-Omer).
Hodiaŭ ekzistas ekzemple asocio Lille Villeneuve Espéranto (retejo arkvigita laŭ stato de marto 2010, sed la asocio mem daŭre aktivas kaj interalie kungastigis la UKon de 2015).
Administrado
En la departemento Nord estas 648 komunumoj, 2 urbaj komunumoj (communautés urbaines), 5 kunurbaj komunumoj (communautés d'agglomération) kaj 13 komunumaj komunumoj (communautés de communes).
La departemento Nord estas administre dividita en ses arondismentojn, ĉiun kun subprefektejo.
Almendralejo
Almendralejo estas urbo en Hispanio. Ĝi situas proksimume 40 kilometrojn sudoriente de Badaĥozo, ĉe la ĉefa ŝoseo de Merido al Sevilo. La urbo estas konata kiel urbo de la romantismo, ĉar tie naskiĝis du elstaraj poetoj de tiu literatura skolo, nome José de Espronceda kaj Carolina Coronado.
Ties lokiĝo, en unu el la plej fruktodonaj teritorioj de regiono Ekstremaduro kaj trakroĉita de komunikejo Ruta de la Plata (Arĝenta Vojo), disvolvigis la urbon, kiu oferas povan industrion ĉiatipe, krom ekonomio bazita sur tradicia terkulturado kaj produktado de vino kaj olivoleo. Tiele danke al ties 30.731 loĝantoj, Almendralejo estas unu el la ekonomia pilieroj el Ekstremaduro kaj samtemple ekzemplo de tradicia kamparana vivo. Krome ĝi funkcias kiel ĉefa urbo de regioneto nomata tradicie Tierra de Barros (Kota Tero), kies terkultura kaj tradica vivo estas minacata de projekto de kapitalisto kaj regiona registaro kiu intencas starigi petrolrefinejon sude de Almendralejo kaj Villafranca de los Barros.
Granda Truo
Granda Truo estas minejo pri diamantoj en Sud-Afriko, en Kimberley.
Almendralejo
Fondo kaj sendependo
Jam en prahistoria epoko estis loĝantoj en tiu zono, nome estas restaĵoj en la Dolmeno de la Vega de Harnina, Los Villares kaj aliaj. Tamen nur ĉirkaŭ 1228 unuaj kamparanoj alvenintaj ekde proksima Mérida ekformigis vilaĝeton. Ties fondo okazis laŭ reloĝado de senhoma terirorio post la kristana konkero de antaŭa islama teritorio kio okazis iam en la 13a jarcento laŭ konkerado kaj ekposedo de Ordeno de Santiago. En dokumento donita al Mérida en 1327 oni menciis unuafoje Almendralejo. Tie oni parolas pri granda amigdalarbaro (almendral, en la hispana) de kie la nomo. Pro proksimeco kun Mérida estis unue Almendral de Mérida, poste nur Almendralejo (amigdalarbareto). Tamen nune estas alia vilaĝo en sama provinco Badajoz kun sama nomo Almendral.
En 1536, post longa disputado kun Mérida, Karolo la 1a jure kaj administre sendependigas la vilaĝon. Tamen en 1573 ĝi estis vendita al Sevilo kune kun Montemolín, Monesterio, Calzadilla de los Barros kaj Medina de las Torres, kontraŭ 45.000 dukatoj; poste ree apartenis al la Ordeno de Santiago post kvin jaroj. Definitive en 1665 oni aĉetis sendependon kaj juran proprecon kiel Senjorejo. En 1851, la reĝino Isabel la 2a donis al Almendralejo titolon de Urbo.
Deknaŭuajarcenta Brilo
En 1808 Almendralejo partoprenis en la Milito de Hispana Sendependeco kiam Don Juan Nieto, Grafo de Monsalud kaj Kolonelo de la Reĝa Armeo kunigis sub siaj ordonoj la loĝantaron de la urbo kaj najbaraj vilaĝoj por lukti en bataloj de Medellín kaj La Albuera. La 1an de aprilo de 1809 Almendralejo estis konkerita de la franca armeo kvankam ĝi estis liberigata de la Grafo de Monsalud post kelkaj monatoj kaj denove atakita de francoj en 1822.
En 1847 kamaparano Juan Aguilar malkaŝis el Disco de Plata de Teodosio (Arĝentan Diskon), belega restaĵo de romiana epoko nuntempe en Nacia Arĥeologia Muzeo. En 1900, la Grafo de Monsalud, Malkaŝis la Neolitikan Ejon de la Vega de Harnina, vera muzeo de praarto.
La Intercivitana Milito
La 7an de aŭgusto de 1936, eniris en la urbo la armeo de la Generalo Franko, sub ordonoj de Queipo de Llano kaj konkeris Almendralejo. Tuje la respublikaj kaj popolaj militistoj retroiris ĝis la preĝejo; la frankistoj bruligis la preĝejon kaj kanonadis la turon kie rezistis la respublikanoj ĝis la 15a de aŭgusto. La frankista armeo venĝis pro la fakto, ke la respublikanoj estis mortigintaj 28 personojn -kelkaj bruligitaj dumvive-, mortigante siafoje ĉirkaŭ 150 vilaĝanojn.
La urbo kaj skulptaĵoj
Inter la multaj skulptaĵoj de Almendralejo elstaras tiu dediĉita al Paco de la frankisma skulptisto Juan de Ávalos, kiu faris ankaŭ la skulptaĵojn de la Valle de los Caídos apud Madrido. Pli simbola por Almendralejo estas tiu nomata El Vendimiador (La vinberrikoltisto), realigita de la loka artisto Diego Garrido, kio respegulas fidele kaj emocie kamparanon alportante vinberujon kiel tiele faras miloj da laboristoj ĉirkaŭ la urbo dum monatoj aŭgusto kaj septembro. Alia skulptaĵo bildigas faman romantisman poeton naskitan tie, nome José Espronceda, kiu prezidas la allogan placon dediĉita al li mem kune mun skulptaĵo dediĉita al la alia ĉefa urbofilo, nome Carolina Coronado, ankaŭ romantisma poetino.
Ekologia premsigno
Ekologia premsigno, ekologia piedspuro aŭ ekologia piedsigno celas esprimi la konsekvencon de homa agado sur la ekosistemon kaj la planedon. Oni kutime indikas ĝin per areo (globa hektaro por individuo aŭ hektaroj necesaj al urbo aŭ lando por respondi al ties bezonoj). Tiu areo ebligas kalkulon de kvanto de rimedoj necesaj.
Granda Truo
Historio
En 1914 la minejo estis forlasita, sed ĝi iĝis unu el la plej gravaj vidindaĵoj de la lando. En 1960 oni komencis establi parte subĉielan muzeon prezentanta la tutan historion. Ĝi estas vizitebla ekde 1971.
Almendralejo
Monaĥejoj
Multaj monaĥejoj stariĝis en Almendralejo serĉante protektadon de Ordeno de Santiago. La monaĥejo de klarisaj monaĥinoj de Nia Sinjorino de Amparo estis fondita la jaron 1556 de Marina Escribana, vidvino de Francisco Ortíz de Paradas, Kapitano kaj Governatoro de la Urbo de Santa Marta. Tiuj monaĥinoj ĉiam dediĉis sin al preĝado kaj kuirado de manfaritaj dolĉaĵoj.
Ekologia premsigno
Tiel eblas kompari premsignojn laŭindividue, kompari la lokan premsignon al tiu disponebla planede aŭ kompari la evoluon de ies premsigno.
Almendralejo
Monaĥejoj
Malantaŭ tiu elstaras la franciskana monaĥejo de Sankta Antonio, fondita la jaron 1656 de Don Francisco Nieto Becerra, sia edzino Doña Juana de Alvarado y Mendoza kaj sia fratino Leonor. Ties preĝejo estis finkonstruita la jaron 1697. La planko enhavas 81 tombojn el granito, nombritaj, kie oni enterigis la restaĵojn de monaĥoj. La monaĥejon oni finkonstruis la jaron 1663 kaj post jaroj oni donacis al la monaĥoj grandan kampon por vivteni sin. La tutan konstruaĵaron renovigas lastatempe la regionaj aŭtoritatoj.
Ekologia premsigno
La ekologia premsigno ebligas al ĉiu realigi la parton de la planeda areo, utiligita por vivi aŭ supervivi. Ĝi tradukas kvalitan globan analizon de la konsekvencoj al kvanta indico facile komprenebla al ĉiu, kiu ajn estu ties lingvo, aĝo aŭ kulturo. Tiel ĉiu povas kalkuli sian propran ekologian premsignon kaj provi malpligrandigi ĝin.
Almendralejo
Monaĥejoj
Alia monaĥejo estas tiu klaretiano de Corazón de María (Koro de Virgulino) donacita de la Grafino de la Oliva de Plasencia, Doña Catalina Chumacero, kiu en 1889 donacis sian familian nobelan hejmon al tiu ordeno Corazón de María. Ties korto enhavas 36 dorikaj unupecaj kolonoj. La Preĝejon oni ekkonstruis en 1891 kaj oni finkonstruis en 1893. La donaco inkludis kondiĉon ke oni starigu bazan lernejon senpagan por malriĉuloj.
Parko kaj Ermitejo de Nia Sinjorino de la Piedad
La Ermitejo de Nia S-ino. de la Piedad, konstruita en la 16a jarcento kaj renovigita en 1725 kaj 1788. Temas pri eta templo blankigita popolstile. Apud la parko estas Taŭrludejo, de 19a jarcento kaj stilo novmudeĥaro aŭ arabecostila kaj kroma ununuraĵo ĉar enhavas en teretaĝo vicon da "konooj", tio estas grandegaj cilindraj ceramikaj vinujoj, kiel vinejo.
Ekologia premsigno
Kombine kun la koncepto de ekologia premsigno, oni parolas ofte pri "la nombro da teroj" kiuj estus bezonataj, se ĉiu homo surtera vivus laŭ ia sama vivnivelo (ekzemple malekologie kiel okcidentuloj).
Difino kaj limoj
La termino estis enkondukita en 1992 de la kanada ekologo William E. Rees kaj de Mathis Wackernagel.
Profesoro Colin Fudge proponas simplan difinon: "La ekologia piedapuro estas la geografia areo necesa por krei la produktojn bezonatajn de urbo kaj absorbi ties rubaĵojn".
William E. Rees, kreinto de la koncepto diris: "La ekologia piedspuro estas la areo koresponda de produktiva tero kaj akvaj ekosistemoj necesaj al la produktado de rimedoj uzataj kaj la asimilo de rubaĵoj produktitaj de difinita popolo je specifa vivonivelo, tie, kie troviĝas tiu tereno sur la planedo."
Laŭ Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo temas pri "la mezuro laŭ hektaroj de la areo biologie produktiva necesa por provizi homan popolon de indikita nombro je ties bezonoj."
Aliaj aŭtoroj proponas mezuri la kvanton, sed ankaŭ la kvaliton de necesaj ekologiaj rimedoj por provizi je rimedoj popolon donitan, je donita nivelo de konsumo kaj teknologio.
Oni povas kalkuli premsignon de objekto (komputilo, aŭto, meblo el ekzota ligno) konsiderante la averaĝan areon ligitan al necesaj rimedoj, eltiro kaj transporto de materioj, fabrikado, funkciado kaj neniigo. Tiel premsigno de poŝtelefono estis taksita en la jaro 2000 inter 0,6 (malnovaj modeloj) kaj 0,4 % (modernaj modeloj) de la tera bioproduktiva surfaco necesa por unu homo. Komputilo konsumis 9 %.
Tiu simpla indico, tuj uzebla kaj tre pedagogia tamen povas ne ĉion priskribi. Jen kelkaj konsekvencoj, kiujn ĝi subtaksas:
Historio
Tiu indico sukcesis pli kaj pli ekde la fino de la 1990-aj jaroj. WWF forte kontribuis al ĝia popularigo kun en Francio la asocio 4D, poste Agora 21, kelkaj organizaĵoj (regiona konsilio de Nordo-Kaleza Markolo, urbo de Parizo, konsilio ĝenerala de la franca regiono Nord, ktp). Ekde 1999 ĝi estas kalkulita kaj publikigita ĉiujare de la WWF. En 2002 la nocio de ekologia premsigno estis disvastigata de WWF dum la konferenco de Johannesburg. Tiu indikatoro estas ankaŭ komunikilo destinita al publiko.
Kalkulmaniero proponita de William Rees
Eblas plidetaligi la kalkulon, aldonante la areon biologie produktivan necesan por produkti nutraĵojn bestajn kaj plantajn, lignon kaj aliaj produktoj,
Pli poste la kalkulo povus integri certajn kontraŭekologiajn aŭ malsanigajn efektojn kiel ekzemple:
Alia kalkulmetodo
Ĝi kalkulas kiel produkto de la "utila" areo (bioproduktiva) de la planedo rilate al estimoj taksitaj laŭ elektitaj faktoroj de la rimedkonsumo de iu grupo kaj estimo same taksita de la maksimuma kapacito de la tero. La faktoroj elektitaj apartenas al jenaj tri grandaj familioj:
La relativa graveco de tiuj faktoroj varias laŭ la niveloj de evoluo kaj riĉeco kaj laŭ la klimata kunteksto, sed la centra ideo estas ĉi tie, ke ĉiu agado influas la evoluon de la ekosistemo. Evidentiĝas, ke por ke la homa vivo kaj evoluo esti daŭripova, necesas malpligrandigi la negativajn konsekvencojn de niaj agadoj (ekologia premsigno > 1) kaj pligrandigi la pozitivajn konsekvencojn al la medio (ekologia premsigno nula aŭ < 1).
Tiamaniere eblas enkonduki la nocion pri solidara repago de la ekologia ŝuldo aŭ pri eltenebla malkresko.
Energetika premsigno
La ekologia premsigno rilatas rekte kaj forte al la uzo de fosilaj energioj, sed ne nur.
Rilate al biobrulaĵoj, kelkaj, kiel ekzemple etanolo, havas tre fortan ekologian premsignon, aŭ rektan (malarbarigo en Brazilo, translokigo de nutroproduktado al aliaj landoj) aŭ malrektan (forta konsumado de naftproduktoj por produkti etanolon en malvarmetaj regionoj).
Fakuloj indikas taksadon de ekologiaj premsignaj laŭ energitipo.
Pri fosilaj energioj, kaj ĉefe nafto, studoj iniciitaj en Svedio antaŭ kelkaj jaroj evidentigas la maksimuman naftproduktadon (angle: "peak oil"), kiu okazos laŭ fakuloj inter 2015 kaj 2025.
Nuntempe elektro ankoraŭ ne eniras la kalkuladon, ĉar la fakuloj ne konsentas, sed pristudas la problemon.
Grandecordo
Ekologiaj premsignoj varias laŭ la nombro de popolo, evoluo kaj vivnivelo. Sed oni scias, ke kalkulante la tutan areon de la tero, kiam ĝi havis 6 miliardoj da loĝantoj, ĉiu disponis de 8,5 hektaroj, dividenda kun ĉiaj bestoj kaj plantoj, kiuj ankaŭ havas minimumajn bezonojn pro produkti ekzemple la vivnecesan oksigenon.
Necesas forpreni de tiu areo la neproduktivajn terenojn (glacimontoj, pintoj, dezertoj, ktp). Restas tiel nur ĉirkaŭ 2 hektaroj disponeblaj al ĉiu. Taksante la minimumajn bezonojn de aliaj specioj, restas ĉirkaŭ 1,5 hektaroj por ĉiu (kalkulante 6 miliardoj da homoj).
Sed nuntempe terano bezonas averaĝe 2,5 hektarojn. La monda ekologia premsigno superas do la biologan kapaciton de la tero produkti rimedojn kaj absorbi rubaĵojn, kaj tio jam de la mezo de la 1970-aj jaroj. Tio signifas, ke oni surkonsumadas la rezervojn, ekspluatante mediojn kaj uzante fosiliajn rimedojn. Tio samtempe pligrandigas la klimatan vamiĝon kaj la riskon, ke la nivelo de la oceanoj plialtiĝu kaj malpligrandigu la disponeblan tersurfacon. Pro la malfacilo ŝanĝi la konsum- kaj produktmanierojn ankoraŭ ne eblis inversi la tendencon, malgraŭ la engaĝiĝoj kaj celoj de la daŭripova evoluo starigitaj dum la UN-konferencoj en Rio de Janeiro en 1992 kaj Johannesburg en 2002.
WWF anoncis, ke la homa piedsigno estas pli granda ol la biokapacito (la disponeblaj naturaj rimedoj) de la planedo je 25 %.
Grandecordo laŭ geografiaj regionoj
Komence de la 2000-aj jaroj la grandeco de la ekologia premsigno montris la grandan diferencon inter okcidentaj kaj orientaj landoj. La averaĝa monda ekologia premsigno situis tiam je ĉirkaŭ 2,5 ha por ĉiu persono.
Kelkaj ekzemploj de premsignoj
Laŭ Living Planet Report
Civitaneca ilo
La ekologia premsigno, kondiĉe ke disponeblas la datumoj, ebligas al ĉiu rekte:
Ĉiu povas kaj devas mem agi por malpligrandigi sian ekologian premsignon. La belga franclingva gazeto Le Soir aperigis en januaro 2006 i.a. jenajn konsilojn por malpligrandigo de ĉies ekologia premsigno.
Jerez (Zacatecas)
Jerez estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo nomiĝas Jerez de García Salinas.
Jaro-Jaĥa minejo
Jaro-Jaĥa minejo estas la naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 30 km nord-oriente de la vilaĝo Urengojo kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1985 kaj ekspluatata ekde 2015.
Jerez (Zacatecas)
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 52 594 loĝantojn. El tiuj estas 24 957 viroj kaj 27 637 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,521 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,000 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 39′ norda latitudo kaj 102° 59′ okcidenta longitudo.
Jaro-Jaĥa minejo
Geologio
La minejo estas ligita al Jaro-Jaĥa levaĵo ene de la nord-okcidenta depresio de Ĥadir-Jaĥa monoklinalo. Ĉeesto de nafto kaj tergaso estas registritaj en la terigenaj sedimentaĵoj de malsupra kretaceo je la fundo 3070-3398 m. Estas registritaj 5 kuŝejoj, inkluzive de 2 gasokondensataj kaj 3 naftogasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT6/0, BT6, BT7-8, BT10 kaj BT11. La kuŝejoj estas tavolaj volbaj, litologie ekranitaj kaj havas komplikan geologian strukturon.
La naftogasokondensata tavola volba kuŝejo de la tavolo BT6 troviĝas je la fundo 3084-3152 m, ĝia grandeco estas 21,5 x 14,5 m, amplitudo 67,2 m. La gasosaturita dikeco estas 22,4-26,4 m, la naftosaturita dikeco varias de 2,0 ĝis 14,8 m, poreco 14%, gasosatureco 0,75, la komenca tavolpremo 30,77 MPa. Gasonafta kontakto estas registrita je la absoluta marko de -3076 ĝis -3085 m, akvonafta kontakto de -3084 ĝis -3102 m. Konsisto de la gaso: metano 88,4-86,9%, etano 7,6-9,6%, propano 2,96-3,33%, butanoj 1,06-1,19%. Enhavo de la gasokondensato estas 140 gramoj/m³.
Jerez (Zacatecas)
Sociogeografio
En la komunumo vivas 48 538 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 75 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,15 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
Jaro-Jaĥa minejo
Geologio
La naftogasokondensata tavola volba kuŝejo de la tavolo BT7-8 troviĝas je la fundo 3126-3206 m, ĝia grandeco estas 22 x 15,5 m, amplitudo 72 m. Gasosaturita dikeco estas 0,6-35,8 m, poreco 14%, naftosaturita dikeco 3,2-22,4 m, gasosatureco 0,76, la komenca tavolpremo 31,05 MPa. Gasonafta kontakto estas registrita je la absoluta marko de -3126 ĝis -3128 m, akvonafta kontakto de -3130 ĝis -3160 m.
Jerez (Zacatecas)
Sociogeografio
35 883 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 33 535 alfabetoj kaj 1 060 analfabetoj. Do 6,49 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Jaro-Jaĥa minejo
Geologio
La naftogasokondensata kuŝejo de la tavolo BT10 troviĝas je la fundo 2553-3303 m, ĝia grandeco estas 19,5 x 12 km, alteco 40 m. Gasosaturita dikeco estas 10,6 m, poreco 18%, la komenca tavolpremo 32,37 MPa. Enhavo de gasokondensato estas 173 gramoj/m³.
Jerez (Zacatecas)
Sociogeografio
Inter la virinoj estas 18 279 alfabetoj kaj 1 266 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 6,48%. Inter la viroj estas 15 256 alfabetoj kaj 1 060 analfabetoj, do 6,5 % el la viroj estas analfabetoj.
Jaro-Jaĥa minejo
Geologio
La gasokondensata tavola volba kuŝejo de la tavolo BT11 troviĝas je la fundo 3351-3398 m, ĝia grandeco estas 12,5 x 3,5 m, alteco 42 m. Gasosaturita dikeco estas 4,5 m, poreco 15%, la komenca tavolpremo 33,86 MPa. Enhavo de gasokondensato estas 173 gramoj/m³.
En 2002 la gaskapacito estis taksita je 180,6 miliardoj da kubaj metroj, la ekspluatado fare de Arktikgaz komenciĝis en 2015.
Jerez (Zacatecas)
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI