cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Argil-animacio
Argil-animacio, aŭ animacio per modlopasto (ofte nomata claymation el clay, argilo, kaj animation, kio, tamen, estas registrita nomo), uzas figuroj faritaj el argilo aŭ simila maleebla materialo por krei haltomovan animacion. La figuroj povas havi skeleton aŭ dratkadron ene, simile al la rilata pupanimacio, kiuj povas esti manipulitaj por pozigi la figurojn. Alternative, la figuroj povas esti tute faritaj el argilo, en la filmoj de Bruce Bickford, en kiuj argilaj kreaĵoj havas varion de diferencaj formoj. Ekzemploj de argil-animaciitaj verkoj estas The Gumby Show (Usono, 1957–1967) Morph (UR, 1977–2000), Wallace and Gromit (Britio, 1989), kaj la verko de Jan Švankmajer nome Možnosti dialogu (Ĉeĥoslovakio, 1982), The Trap Door (Britio, 1984). Pliaj filmoj inkludas Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit, Chicken Run, The Adventures of Mark Twain kaj Batalha, a Guerra do Vinil.
Gerbershausen
Gerbershausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Hanstein-Rusteberg, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj.
Elektronika muzikilo
Elektronika muzikilo estas muzikilo kiu uzas unu aŭ plurajn elektronikajn cirkvitojn por produkti sonojn. Tia muzikilo uzas unu aŭ plurajn frekvencgeneratorojn por generi kontroleblajn, difinitajn malaltfrekvencajn alternajn kurentojn, kiuj povas esti plifortigitaj kaj aŭdeblaj per laŭtparoliloj. Kontraste al elektromekanikaj muzikiloj kun sonpreniloj (ekz. elektraj gitaroj), elektronikaj muzikiloj (ekz. klavaroj) elektronika muzikilo ne havas iujn ajn meĥanike moviĝantajn aŭ vibrajn elementojn por songenerado.
Elektro-mekanikaj muzikiloj
Ekzemploj:
Ĉiferecaj muzikiloj
Ekzemploj:
Komputilaj muzikiloj
Diversaj
Ĝiloro
Ĝiloro estas urbeto, situanta en okcidenta Senegalo je 7 metroj alte. Ĝi havas pli ol 1,990 loĝantojn.
Ekonomiaj aktivecoj
La ĉefaj ekonomiaj aktivecoj estas la agrikulturo, la bredado kaj la fiŝkaptado. La naturaj logaĵoj de Ĝiloro estas ŝatata de la turistoj.
Famuloj
La patrina familio de Léopold Sédar Senghor venas el Ĝiloro. Li mem pasis unu parton de sia infanaĝo tie. Kelkaj fontoj diras ke Senghor naskiĝis en Ĝiloro.
Mende (Hungario)
Mende estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykáta. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykáta inter Gyömrő kaj Sülysáp.
Historio
En la komunumo oni trovis restaĵojn de terfortikaĵoj el la bronzepoko kaj el la komenco de la hungara erao. La unua mencio devenas el 1411. En la turka erao la komunumo senhomiĝis, poste slovakoj refondis ĝin en 1724.
Muzeo de Pola Radioteatro
Muzeo de Pola Radioteatro (Muzeum Teatru Polskiego Radia) estas muzeo en Baranów Sandomierski, en Komunumo Baranów Sandomierski, en Distrikto Tarnobrzeg, en Ĉekarpata provinco en sud-orienta Pollando. La muzeo kolektas kaj ekspozicias objektojn kun radio-teatro karaktero.
Opfikon (stacidomo)
Opfikon estas fervoja stacidomo en Opfikon-Glattbrugg, Svislando.
Hiper-rapideco-stelo
Hiper-rapideco-stelo estas tre rapida stelo.
Eksteraj ligiloj
(La paĝo estas traduko de germana vikipedio.)
Rusa ruleto
Rusa ruleto estas hazardludo, dum kiu oni ŝargas per unu kuglo sespafan revolveron kaj poste oni turnas (ruligas) la ŝargilon. Oni metas la paftubon al la kapo kaj premas la ĉanon. La ŝanco de morto estas 1 al 6. Gajninto estas tiu, kiu pli longe travivas aŭ se alia ne plu kuraĝas. Tiun "ludon" povas "ludi" multaj homoj. Tio aperas en filmoj kaj beletro.
Ekzistas ankaŭ versio de tiu ludo, kiam la ŝarĝilo ne estas ruligata post ĉiu iteracio de la ludo, tiel pligradigante la ŝancon de pafo en ĉiu iteracio (1/6, 1/5 kaj tiel plu).
Krom pafado en la kapon oni ankaŭ foje praktikis aliajn regulojn (pafado en sian manon, ekzemple).
Tamen se la revolvero estas bona kaj ĝia ŝarĝujo sufiĉe facile turniĝas, probableco de sinpafo (de la unua ludanto) estas malpli ol 1/6, ĉar pro sia pezo la kartoĉo estos post turniĝo en suba parto de la ŝarĝujo, sed la pafado okazas de la supra parto. Ekzistas tamen kontrasta opinio, ke temas pri tipa "urba legendo": ŝarĝujo kutime ne tiel libere ruliĝas por ke pezo de la kuglo povu influi ĝian halton.
La unua skriba mencio de "rusa ruleto" estas eble artikolo de Georges Surdez "Rusa ruleto" publikigita la en usona revuo "Collier’s Weekly". Intervjuito de Surdez, franca militisto servinta en rusa armeo, rememoris la ludon, kiun rusaj oficiroj ludis en 1917, depremitaj de okazaĵoj en la Rusio.
Kiel nocio, la vortkombino "rusa ruleto" estas uzata por tre riskaj, danĝeraj aferoj.
9286 Patricktaylor
Nomo
Ĝia nomo honoras Patrick Alan Taylor, sciencan esploriston ĉe la Arecibo-radio-observatorio, kiu studas la. Liaj esploroj inkludas la efikojn de la ne-gravitaj fortoj sur la rotacio de la asteroidoj kaj la procezojn kiuj influas ties formojn
Kantono Apencelo Ekstera
En la oficialaj lingvoj de Svislando ĝi havas la sekvajn nomojn: La regiono estas germanlingva.
La nomo Appenzell (latine abbatis cella) signifas "posedaĵo abata". Tio aludas al la abatejo St. Gallen, kiu dum la mezepoko havis grandan influon sur la regionon. Dum 1411 la kantono Apencelo kontrakte ligiĝis al la Svisa Konfederacio kaj dum 1513 iĝis plenmembro. La konfliktoj inter katolikoj kaj protestantoj post la Reformacio gvidis al dispartiĝo de la kantono dum 1597: la katolika parto eknomiĝis Apencelo Interna, kaj la protestanta parto Apencelo Ekstera. Ĝis 1997 Apencelo Ekstera estis administrita per la landkomunumo, kiu kunvenis alterne en Herisau, Hundwil kaj Trogen AR.
Statuoj de Gudea
Ĝis nun dudek sep statuoj de Gudea, nome reganto (ensi) de la stato Lagaŝ en Suda Mezopotamio kiu regis ĉ. 2144-2124 a.K., estis trovitaj, kaj numeritajn A-AA. A-K estis trovitaj dum la elfosadoj fare de Ernest de Sarzec en la korto de la palaco de Adad-nadin-ahhe en Telloh (antikva Girsu). Statuoj M-Q venas de kontraŭleĝaj elfosadoj en Telloh faritaj en 1924; la resto venas de la arta komerco, kun nekonataj devenoj kaj foje de dubinda aŭtenteco. Figuroj L kaj R ne reprezentas Gudea kun akceptebla certeco. La statuoj devis reprezenti la reganton en temploj, por oferti konstantan preĝon en lia loko; proponoj (oferoj) estis faritaj al tiuj. La plej multaj el la statuoj portas surskribitan dediĉoklarigadon al kiu dio ĝi estis dediĉita. Gudea aŭ sidas aŭ staras; en unu kazo (N), li tenas akvo-kruĉon. Li normale eluzas mallarĝajn kaŭnake, eble el ŝafa felo, kaj longan robon. Nur en unu ekzemplo (M, Soclet-statuo) li portas malsaman robon, rememorigan pri la Akada reĝa kostumo (torso de Maniŝtuŝu). Sur la rondiro de unu el ili (statuo B) estas la plano de lia palaco, kun la skalo de mezurado alkroĉita. Statuo F estas simila al statuo B; ambaŭ perdis siajn kapojn, kaj havas sur ilia sino tabelon kun mezuranta skalo kaj grifelo, nur statuo F ne havas bazan planon.
Ŝajnas ke la fruaj statuoj estas malgrandaj kaj faritaj de pli lokaj ŝtonoj (kalkŝtono, steatito kaj alabastro); poste, kiam vastaj komerco-ligoj estis establitaj, la pli multekosta ekzota diorito estis uzita. Diorito jam estis uzita fare de malnovaj sumeraj regantoj (Statuo de Entemena). Laŭ la surskriboj, la diorito (aŭ gabro, na4esi) venis de Magan.
La dediĉo de la dioritaj statuoj normale rakontas pri kiel ensi Gudea havis dioriton alportitan el la montoj de Magan, formis ĝin kiel statuo de li mem, nomita sub nomo honori dion/diinon (x) kaj havis la statuon alportita en la templon (y). La plej multaj el la grandaj (preskaŭ naturgrandaj, D estas eĉ pli granda ol nature) statuoj estas dediĉitaj al la ĉefaj dioj de Lagaŝ: Ningirsu, lia edzino Ba'u, la diinoj Gatumdu kaj Inano kaj Ninhursanga kiel la "Patrino de la dioj". Q estas dediĉita al Ningiszida, la persona protekta diaĵo de Gudea pli konvene ligita al Fara kaj Abu Salabiĥ, la pli malgranda M, N kaj O al lia "edzino" Gestinanna. La ligo inter Ningiszida kaj Gestinanna estis verŝajne inventita fare de Gudea por realigi pli proksiman ligon al Lagaŝ.
7596 Yumi
7596 Yumi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Shigeru Yumi, dua direktoro de la centra oficejo de la Internacia Servo pri la Polusa Movo. De 1962 ĝis 1980, li direktis kaj gvidis ĝis plenumado kompletan tutaĵon da observadoj pri latitudoj.
Demigny
Demigny estas franca komunumo kiu situas en la departemento Saono-Luario (Département de la Saône-et-Loire) en la regiono Burgonjo (Région Bourgogne), proksime de Chagny.
Historio
. Théodore de Foudras vivis en la kastelo.
La hospicoj de Bono posedis en la komunumo gravajn bienojn. Ĝi posedas ankaŭ forstojn.
Javel - André Citroën (pariza metrostacio)
Javel - André Citroën [ʒavɛl ɑ̃dʁe sitʁoɛn] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 10, en la 15-a arondismento de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita en 1913. Ĝi omaĝas al André Citroën kaj ankaŭ al kvartalo de Javel kiu formiĝis en la 15-a jarcento per haveneto kaj ŝirmejo por ŝipoj, konata en 1485 sub la nomo Javetz. En 1777 konstruiĝis fabriko de ĥemiaĵoj. El tiu fabriko eliris natria hipoklorito, kiun oni nomis "Akvo de Javel" (Hipoklorita akvo).
Clarke Abel
Clarke Abel (1789-1826) (* Bungay, Suffolk, en la 5-a de septembro 1789 - Kanpur, en la 24-a de novembro 1826) estis angla kuracisto, botanikisto kaj naturesploranto. Li vojaĝis tra Ĉinujo de 1816 ĝis 1817.
Taksono
La genro abelio (Abelia) estas nomata laŭ li.
Federacia Buroo de Enketado
La Federacia Buroo de Enketado ( Federal Bureau of Investigation, FBI) estas enketa institucio de Usono kaj la ĉefa enketa kaj ekzekutiva ilo de la Usona Departmento de Justico.
Ĝia situacio estas speciala, ĉar la ŝtatoj de Usono havas proprajn policojn kaj propran jurisdikcion. Tial ĝiaj rajtoj estas limigitaj; ili koncernas interalie faktojn, kiuj koncernas pli ol unu subŝtaton aŭ kontraŭas federacian leĝon.
Seatlo
🇵🇷
Federacia Buroo de Enketado
Historio
FBI estis kreita je la 26-a de julio 1908 de ministro pri justico (usone "ĝenerala advokato") Charles Joseph Bonaparte; ĝia nomo tiam estis simple Bureau of Investigation (oficejo pri enketado). En 1932 la nomo ricevis la precizigon "usona" (United States Bureau of Investigation). La aldono "federacia" venis nur en 1935.
Seatlo
Seatlo (Seattle ; ) estas havenurbo en la nordokcidenta angulo de Usono, en la ŝtato Vaŝingtonio, 164km (102mejloj) alsude de la kanada landlimo.
La 20‑a plej granda usona urbo en 2014, Seatlo prisetliĝis en 1851 sub la nomo New York Alki ("Estonta Novjorko" en ĉinuka piĝino), kaj ludis grandan rolon en la Alaska orimpetego en 1897. La nomo Seattle devenas de la Ĉefo Seattle, tribestro de la indianoj duwamish kaj suquamish.
Federacia Buroo de Enketado
Historio
Sendube la plej influa FBI-ano estis ties direktoro John Edgar Hoover, kiu oficis de 1924 ĝis sia morto en 1972, preskaŭ kvin jarcentojn. Same sendube pluraj prezidentoj deziris anstataŭigi lin per alia persono, sed li estis tiom potenca, ke tio ne eblis. Post lia eksiĝo oni decidis limigi la ofic-periodon de FBI-direktoroj al dek jaroj.
Seatlo
Seatlo estas la plej multnombre loĝata urbo en nordokcidenta Usono, kaj la administra sidejo de Kantono King.
Federacia Buroo de Enketado
Historio
Eksterdube FBI uzis sian aparaton por enketi ne nur pri krimuloj kaj suspektatoj, sed ankaŭ pri politike neŝatataj personoj, ekzemple Martin Luther King, ne suspektata pro krimo, sed tamen esplorata kaj subaŭskultata de FBI. Prezidento John F. Kennedy, kiu provis regi FBI pere de sia frato Bobby, ministro pri justico, eble timis, ke FBI malkaŝu detalojn pri liaj eksteredzecaj aventuroj, kaj tial ĝentile traktis FBI, kiu krome helpis al li en lia batalo kontraŭ certaj mafianoj. Lyndon B. Johnson, viculo kaj posteulo de Kennedy, nomumis Hoover dumviva direktoro.
Seatlo
Kromnomata la “smeralda urbo”, Seatlo estas la sidejo de mondfamaj kompanioj kiel Starbucks kaj Amazon.com (kaj, ĝis 2001, Boeing). Cetere, la sidejo de Microsoft estas en Redmond apud Seatlo. Seatlo estas ankaŭ konata kiel hejmo de alternativa muziko kaj bona kafo. La plej rekonebla konstruaĵo de Seatlo estas la Spacnadlo (Space Needle), konstruita pro la Internacia ekspozicio de 1962, Ekspozicio Jarcento21. La profesiaj sportteamoj estas la Mariners (bazpilko), Seahawks (usona futbalo), Storm (korbopilko (ina)), kaj Sounders (asocia futbalo).
Federacia Buroo de Enketado
Historio
Post la atencoj de la 11-a de septembro 2001 FBI en 2002 ricevis pliajn povojn esplori kontraŭ eblaj teroristoj, subaŭskultante telefonadon kaj interretan komunikadon kaj traserĉante loĝejojn sen sciigi la forestantajn loĝantojn.
Seatlo
Prahistorio
Estis homoj en la loko de la nuna urbo ekde almenaŭ 4000jaroj.
Federacia Buroo de Enketado
Interpafado en Miami en 1986
La 11-an de Aprilo 1986 en Miami okazis la plej fifama interpafado en moderna usona polic-historio, dum kiu mortis du specialaj agentoj (Jerry L. Dove kaj Benjamin P. Grogan) kaj du krimsuspektatoj (William Russell Matix kaj Michael Lee Platt), kaj kvin agentoj estis vunditaj. Inter la dek partoprenantoj nur unu homo ne estis vundita.
Seatlo
Fondiĝo
En aprilo 1851, grupo de homoj nun nomata The Denny Party ekvojaĝis okcidenten el Ilinojso, celante la regionon tiam nomatan "Oregono". La grupo fondis setlejon ĉe Alki, sed, post malfacila vintro, moviĝis al nova setlejo nomata Duwamps ĉe la nuntempa Pioneer Square. En 1853, oni ŝanĝis la nomon al Seattle, nomita laŭ Ĉefo Seattle de la indianaj triboj Suquamish kaj Duwamish.
MOK 1999 kaj Alimondismo
En decembro 1999, la tie okazanta kunveno de Monda Organizaĵo Komerca (M.O.K.) fiaskis pro kontraŭeco inter la "nordaj" kaj "sudaj" landoj kaj pro amasaj manifestacioj. En tiu okazo kelkaj alternativaj ĵurnalistoj fondis la tutteran movadon Indymedia; ankaŭ kelkaj aktivuloj, kiel ekzemple la franca José Bové, iĝis monde konataj. Oni ĝenerale taksas, ke tiuj eventoj (je la "mateniĝo" de la 21-a jarcento) markis la komencon de tutmonda ondo da manifestacioj, movadoj, luktoj kontraŭ la ĝis nun regantaj tendencoj ĉe kapitalismo kaj registaroj, kaj de alternativaj pripensoj, nun konataj sub la nomo Alimondismo. Tial tiu nomo iĝis de tiam ia simbolo.
Topografio
Seatlo estas monteta istmo inter dolĉakva lago kaj salakva maro.
Ĉirkaŭaj municipoj
Shoreline estas la plej proksima norda antaŭurbo de Seatlo, en la norda parto de Kantono King. Preskaŭ la tuta norda limo de Seatlo estas ankaŭ la suda limo de Shoreline.
Kvartaloj
Seattle (Seatlo) estas urbo kiu enhavas multajn diversajn subpartojn, kiujn oni povas nomi "kvartaloj" (en la usonangla la plej ofta termino estas "neighborhood", t.e. najbarejo, kaj oni uzas ankaŭ "-town", "district", "area", ktp.).
Green Lake (esperantigita kiel "Verda Lago") estas kvartalo en la norda parto de la urbo Seatlo, en la usona subŝtato Vaŝingtonio. Ĝi ricevis sian nomon pro la lago (kaj parko), kio konsistigas grandan parton de la areo de la kvartalo.
Komunumo Porumbeni (Harghita)
Ĉe la censo de 2002 pli ol 99 % de la loĝantaro deklaris sin etnaj hungaroj kaj la hungaran sia precipa lingvo.
Rilato de Tully-Fisher
La orbitaj rapidecoj de la galaksiaj steloj estas mezureblaj per efiko de Doppler, la rilato permesas kalkuli la absolutan magnitudon de spirala galaksio, kaj sekve ties malproksimecon.
Nová Červená Voda
Nová Červená Voda (Neu Rothwasser, Neu-Rothwasser, Nowa Czerwona Woda) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Stará Červená Voda. Ĝi ligas al Stará Červená Voda al ties suda fino kaj daŭrigas kontraŭ fluo de rojo Červený potok direkte al monteto Sokolí vrch en la plej suda parto de katastro. Vivas ĉi tie.
Rilato de Tully-Fisher
Teorie, la galaksia lumeco, kiun donas la rilato de Tully-Fisher ne estas standarda kandelo, tie estas ekzakte konata lumeco de iu kosma objekto, sed tiu rilato estas sufiĉe ekzakta por esti rigardita kiel « duaranga standarda kandelo ».
Seatlo
Kvartaloj
North Seattle (Esperante, Norda Seatlo) estas nomo uzata por la partoj de la urbo Seatlo situantaj norde de la elfluejo de Lago Vaŝingtono en Puĝetan Fjordon.
Komunumo Porumbeni (Harghita)
Porumbeni situas ĉe rivero Târnava Mare, inter Odorheiu Secuiesc kaj Cristuru Secuiesc.
Seatlo
Kvartaloj
Broadview estas loĝkvartalo kiu situas en la nordokcidenta angulo de la urbo sur altaĵo apud la bordo de Puĝeta Fjordo, kiu situas okcidente.
Nová Červená Voda
Historio
Nová Červená Voda estis fondita mallongtempe antaŭ la jaro 1560 pro iniciato de vroclava episkopujo sude de Stará Červená Voda en ĝis nun arbarkovrita pejzaĝo sur supra fluo de Červený potok. Pase de la 15-a jarcento nome vilaĝo Červená Voda, kiel vico da pluaj vilaĝoj en la ĉirkaŭaĵo, parte dezertiĝis kaj la episkopoj klopodis loĝigon iom post iom renovigi.
Rilato de Tully-Fisher
La rilato de Tully-Fisher ne estas aplikebla al la elipsaj galaksioj; sed pri tiuj aliaj samtipaj metodoj ekzistas, kiel la rilato de de Faber-Jackson kaj la fundamenta ebeno pri la elipsaj galaksioj.
Seatlo
Kvartaloj
Bitter Lake (t.e. "Amara Lago") estas la nomo de loĝkvartalo en norda Seatlo. Ĝia nomo devenas de la samnoma lago, kies indiĝena (laŝucida) nomo estis cHálqWadee, "rubusetoj ĉe la flankoj", pro la iam abundaj rubusetoj tie.
Nová Červená Voda
Historio
Nová Červená Voda estis nur iom malpli granda ol Stará Červená Voda. En la jaro 1779 ĝi akiris propran lernejon. Post nuligo de patrimonia administrado kaj enkonduko de municipa establo en la jaro 1850 ĝi estis kunigita kun Stará Červená Voda kaj la rezulta municipo portis unue logike nomon Červená Voda (Rothwasser), sed fine de la 19- jarcento superis nomo de ties pli granda parto – Stará Červená Voda.
Seatlo
Kvartaloj
Crown Hill estas kvartalo en Seatlo, kies limoj estas la stratoj NW 105th St (norde), NW 85th St (sude), 8th Ave NW (oriente), kaj 15th Ave NW (okcidente). Ĝi estis nemunicipiĝinta parto de kantono King ĝis la 4-an de januaro 1954, kiam Seatlo alprenis ĝin. La kvartalo konsistas plejparte el loĝejoj, kaj en ĝi troviĝas samnoma tombejo, Crown Hill Cemetery.
Nová Červená Voda
Historio
Ĝi poste portis kun Stará Červená Voda ankaŭ pluajn sortojn.
Seatlo
Kvartaloj
Blue Ridge (t.e. Blua Kresto), ankaŭ nomata North Beach (t.e. Norda Plaĝo) estas kvartalo en Seatlo. Ĝi situas tre nordokcidente en la urbo. Ĝi havas luksan etoson, kaj konsistas plejparte el unufamiliaj hejmoj.
Nová Červená Voda
Loĝantaro
En Nová Červená Voda estas registritaj 103 adresoj, 101 dauraj objektoj kaj 2 refreŝigejaj aŭ dumtempaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 95 domoj, 71 daŭre loĝigitaj.
Quickborn
Quickborn havas diversajn signifojn:
Seatlo
Kvartaloj
Capitol Hill (esperante Kapitola Monteto) estas monteto kaj kvartalo en Seatlo. La urbo aneksis ĝin en 1886.
Hillman City estas plejparte loĝa kvartalo en la sudorienta parto de Seatlo. Ĝi situas en la Rajnera Valo, kun centro iom pli ol kilometron sude de la centro de sia pli konata apudkvartalo, Columbia City. La proksimumaj limoj de la kvartalo estas S Dawson St (norde), S Graham St (sude), Martin Luther King Jr. Way (okcidente) kaj 48th Ave S (oriente).
Fremont (en Esperanto, Fremonto) estas kvartalo situanta ĉe la suda flanko de la norda parto de Seatlo. La kvartalo troviĝas ĉe la nordokcidenta ekstremaĵo de Lago Unia, kie elfluas la Vaŝingtonlaga Ŝipa Kanalo, kaj etendiĝas norden sur la suda deklivo de la kresteto Phinney Ridge.
Greenwood estas kvartalo en la norda parto de Seatlo. Ĝiaj ĝenerale akceptataj (tamen neoficialaj) limoj estas jenaj: oriente, Aurora Avenue North apartigas ĝin disde la kvartalo Licton Springs; norde, North 105th Street kaj Holman Road apartigas ĝin disde Broadview kaj Bitter Lake; okcidente, 8th Avenue Northwest apartigas ĝin disde Crown Hill; kaj sude North/Northwest 80th Street apartigas ĝin disde Phinney Ridge.
Haller Lake estas malgranda lago kaj ĉirkaŭanta kvartalo en la norda parto de Seatlo.
Bryant estas malgranda, ĉefe loĝa kvartalo en la nordorienta parto de Seatlo.
Ravenna-Bryant estas kvartalo, aŭ paro da kvartaloj, en Seatlo.
Komunikiloj
The Seattle Times estas ĉiutaga ĵurnalo eldonata en Seatlo. Fondita en 1891, ĝi estas la sola granda taggazeto en Seatlo, la plej abonata/vendata en Vaŝingtonio, kaj la dimanĉa eldono estas la plej vendata en nordokcidenta Usono. La konkurencinta Seattle Post-Intelligencer estas ekde 2009 nur reta eldonaĵo. Seattle Post-Intelligencer (ofte mallongigita kiel "P-I") estas novaĵretejo (retĵurnalo) en Seatlo. Ĝis 2009 ĝi estis unu el la du ĉefaj, kaj la plej malnova, tagĵurnalo (papera) en la urbo.
Esperanto en Seatlo
La plej frua Esperanto-grupo en la urbo ŝajne estis Seattle Philatelic Esperanto Society, kiu fondiĝis en 1905 kaj daŭris ĉ. 20 jarojn. En 2006 fondiĝis la ankoraŭ ekzistanta Seatla Esperanto-Societo, aŭ Societo Esperantista de Seattle; inter ĝiaj fondaj membroj estis William G. Adams kaj Richard H. Geoghegan. Poste aktivis en la Seatla Esperanto-movado interalie Wayne Jackson, Ferd Carlson, Sidney kaj Ruth Culbert, k.m.a.
Ekonomio
Recreational Equipment, Inc. (aŭ REI Co-op, mallonge REI [arijaj']) estas privata kooperativa firmao, kiu vendas ilojn kaj aĵojn por montgrimpado, tendumado, kaj aliaj subĉielaj ŝatokupoj. Lloyd kaj Mary Anderson fondis ĝin en 1938 en Seatlo, Vaŝingtonio, Usono, kaj la ĉefoficejo situas en la urbo Kent, suda antaŭurbo de Seatlo. Aliaj apudaj firmaoj inkluzivas Microsoft en Redmond kaj Costco en Issaquah.
Loĝantaro (2000)
563.374 (3,5 milionoj en la urba regiono).
Transporto
Sound Transit, oficiale la Central Puget Sound Regional Transit Authority, estas regiona sistemo de publika transporto servanta la Seatlan aglomeraĵon depost la 19-a de septembro 1999. Ĝin formis en 1996 la kantonaj registaroj de kantonoj King, Snohomish, kaj Pierce. Ĝi funkciigas pendolajn servojn de aŭtobusoj, interurbaj trajnoj, kaj malpezaj trajnoj en sia regiono kaj konstruas projektojn por subteni kaj ekspansii tiujn servojn.
La Flosponto Evergreen Point (angle, Evergreen Point Floating Bridge; oficiale Governor Albert D. Rosellini Bridge), kiu ligas la urbojn Seattle kaj Medina en Vaŝingtonio trans Lago Vaŝingtono, estas la nomo de la plej longaj flospontoj en la mondo.
Partneraj urboj
Seatlo havas 21 ĝemelurbojn, aŭ partnerajn urbojn. Jen la listo:
Berŝeba, Israelo
Bergen, Norvegio
Cebuo, Filipinio
Ĉongĉingo, Ĉinio
Kristkirko, Novzelando
Deĝon, Koreio
Galivo, Irlando
Gdinio, Pollando
Hải Phòng, Vjetnamio
Kaoŝiung, Tajvano
Kobeo, Japanio
Limbe, Kamerunio
Mazatlán, Meksiko
Mombasa, Kenjo
Nanto, Francio
Pécs, Hungario
Peruĝo, Italio
Rejkjaviko, Islando
Sianukurbo, Kamboĝo
Surabajo, Indonezio
Taŝkento, Uzbekio
Pacfostoj
En 2007, okaze de la 18‑a Ekumena Esperanto‑Kongreso en Pelplino, Pollando, oni inaŭguris pacfoston (kun la teksto “paco regu sur la tero” en pli ol dek lingvoj) donacitan de seatlaj esperantistoj en la esperantista "Parko de la Mondo", en Malborko, kiu situas proksime de partnerurbo de Seatlo, la urbo Gdinio en norda Pollando, en la regiono Pomerio. La inaŭguron faris esperantisto el Usono, prof. Georgo (Jerzy) Dobrzyński; tio okazis la 24‑an de julio 2007 en ĉeesto de 240 esperantistoj el 20 landoj.
Plua legado
Bréville, Benoît. Grandaj urboj kaj bonaj intencoj 'Le Monde Diplomatique', novembro 2017.
Kanada interuniversitata sporto
U Sports (stiligita kiel U SPORTS) estas la nacia sporta estraro de universitata sporto en Kanado, konsistante el la plimulto de diplom-donantaj universitatoj en la lando.
Kanada interuniversitata sporto aŭ CIS (Canadian Interuniversity Sport) estas la kanada nacia organizaĵo, kiu regas universitatan sporton en Kanado. Ĝi estis fondita en 1906 sub la nomo Canadian Interuniversity Athletics Union (CIAU). La nomo estis ŝanĝita al CIS en junio 2001. De tiam ĝis la 20-an de oktobro 2016, ĝi estis konata kiel Canadian Interuniversitaire Sport (CIS; france: Sport interuniversitaire canadien, SIC). En tiu dato, la organizo remarkis kiel "U Sports" en ambaŭ oficialaj lingvoj.
Yuji Yoshida
Yuji Yoshida (吉田 有志, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Cerezo Osaka.
(107004) 2000 YC112
(107004) 2000 YC112 estas troja asteroido de Jupitero malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas ano de la grupo da korpoj, kiuj orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata «Greka Tendaro».
Sarlanda Esperanto-Ligo
Sarlanda Esperanto-Ligo (SEL) estas Esperanto-asocio en la germana federacia lando Sarlando.
Tepecoacuilco de Trujano
Tepecoacuilco de Trujano estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tepecoacuilco de Trujano. Tepecoacuilco de Trujano apartenas al la regiono Norte, kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordoriento de Guerrero. Al ĝi ankaŭ apartenas dek-kvin aliaj komunumoj. Al Tepecoacuilco de Trujano apartenas entute 61 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12059.
11779 Zernike
11779 Zernike estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (angle : Third Trojan Survey).
Sarlanda Esperanto-Ligo
Post la eventoj de la Universala Kongreso 1974 en Hamburgo kaj la sekva "malgranda skismo" inter Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj Neŭtrala Esperanto-Movado (NEM), SEL eksiĝis el la landa asocio de UEA en Germanio, Germana Esperanto-Asocio (GEA), kies regiona asocio ĝi ĝis tiam estis. Ekde la 1-a de januaro 2018 SEL estas denove ligita al GEA.
11779 Zernike
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda fizikisto Frits Zernike (1888 – 1966), laŭreato de la Nobel-premio pri fiziko 1953. Li estis rektoro de la Regna Universitato de Groningen kaj iama helpanto de Jacobus Kapteyn. Per invento de la mikroskopo kun kontrasto de fazo, li faris gravan kontribuon al la "teleskopo" de la medicina esploro kaj de la biologio.
Tepecoacuilco de Trujano
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28989 loĝantojn. El tiuj estis 13736 viroj kaj 15253 virinoj. La komunumo havas surfacon de 984.00 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 820 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 1100 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 27,5 °C.
Sarlanda Esperanto-Ligo
Dum multaj jaroj Sarlanda Esperanto-Ligo okazigis dufoje jare Kulturan Semajnfinon, kies celo estis diversnivela lingvo-instruado kaj -aplikado. En la 1990-aj jaroj, la seminarioj havis foje pli ol 100 partoprenantojn. De 1999, la Kulturaj Semajnfinoj okazas nur unufoje jare, kutime en oktobro, novembro aŭ decembro, plej ofte kun 30-50 partoprenantoj.
Tepecoacuilco de Trujano
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 26766 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 5827 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 21,77 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
18655 de la loĝantoj de Tepecoacuilco de Trujano en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 4751 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 25,47 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 29,52 % (3025 el 10249 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 20,53 (1726 el 8406 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.
El la 26766 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 23686 apartenis al la katolika religio. 3080 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Skribisteto
La skribisteto ankaŭ nomata gir-skarabeto (Gyrinus natator) estas koleoptero el la familio de la Girinedoj, nome Akvinsektoj.
Priskribo
Ĉi tiuj 5 ĝis 7 mm longaj, brilaj blunigraj koleopteroj ofte amase troviĝas en malgrandaj akvoj kiel fosaĵoj kaj (marĉ)lagoj, en fluanta akvo ĝi ne troviĝas. La elitroj havas multajn etajn vicojn da pli helaj punktoj, la piedoj estas ruĝecaj ĝis flavaj, kaj la mezaj kaj plej malantaŭaj piedoj estas padelformaj por pli bona naĝkapableco. La antaŭaj piedoj estas longaj kaj servas kiel preniloj. Rimarkindaj estas la dupartaj okuloj, la koleoptero nome havas kvar; la supra parto rigardas super la akvo kaj serĉas predojn kaj atentas malamikojn kiel birdoj, la malsupra parto rigardas sub la akvo kaj servas por vidi alvenatajn malsatajn fiŝojn.
Vivomaniero
La skribisteto povas tre bone naĝi, kaj sur la akvosurfaco kaj sub la akvo, la koleoptero faras turniĝantajn bantformajn zigzagmovojn. Ĝi ankaŭ povas subakve kroĉiĝi al subakvaj objektoj por momente sin kaŝi. La skribisteto kunprenas bobelon sub la akvo. En kazo de danĝero ĝi ankaŭ povas flugi sed tio okazas nur tre malofte. La nutraĵo estas kaptata kaj elsuĉata nur sur la akvosurfaco, kaj konsistas el ĉiaj bestetoj kiuj falas en la akvo kaj ne povas naĝi. Ĝi ankaŭ kaptas predojn kiuj pendas tuj sub la akvosurfaco, kiel ekzemple kulolarvoj. Ĉar la skribisteto kelkfoje troviĝas en aroj de cent ekzempleroj ĝi rapide formanĝas la predojn.
Reproduktado
En la printempo la koleoptero metas la ovojn en longaj ovofadenoj kiuj estas fiksataj al objektoj kiel akvoplantoj. La larvo estas vermoforma kaj vivas en la koto de organaj materialoj. Tuj antaŭ la krizalidiĝo la larvo rampas al plantoj kiuj estas super la akvo kaj tie ŝpinas kokonon kaj elkokoniĝas ĉirkaŭ la aŭtuno. Dum ĉi tiu tempo la skribistetoj plej multe vidiĝas kaj ili havas sufiĉe por manĝi ĉar multaj insektoj, kiel la libeloj, mortas en la aŭtuno. La imagino travintras kaj en la sekva pintempo ĝi denove komencas novan ciklon.
Fromaĝetoj de Olomouc
Fromaĝetoj de Olomouc (ĉeĥe: Olomoucké tvarůžky, ankaŭ olomoucaj fromaĝetoj aŭ "tvargle" el la germana lingvo Olmützer Quargel) estas moravia maturiĝanta fromaĝo, kiu estas produktata el sendikiĝinta lakto. La produktado tradicie koncentriĝis en regionon Hanakio, nome jam ekde la 15-a jarcento. Hodiaŭ la produktado de olomoucaj fromaĝetoj estas kunigita urbo Loštice, kie produktas la fromaĝetojn ekde la jaro 1876 firmao A. W.
Erwitte
Erwitte estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Soest de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la jaro la urbo havis  loĝantojn.
Miraumont
Miraumont estas franca situanta en departemento Somme, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Miraumontois.
Amura provinco
Amura provinco (Амурская область) — provinco de Rusio en baseno de riveroj Amur kaj Zeja. La provinco havas limon kun Jakutio norde, Ĥabarovska regiono kaj Juda Aŭtonoma Provinco oriente, Ĉinio sude kaj Transbajkala regiono okcidente.
Geografio
Ĉefurbo de la provinco estas Blagoveŝĉensk, la plej malnova urbo de rusia Fora Oriento, fondita en 1856.
Historio
La provinco estis fondita en 1932.
Győző Kabók
Győző Kabók [djOzO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kabók Győző estis hungara aktoro.
Reguligita lingvo
reguligita lingvo estas uzata ĉefe en teknikaj dokumentoj kaj ofertas jenajn avantaĝojn: Por faciligo de verkado en reguligita lingvo ekzistas komputilaj lingvaĵkontroliloj.
GMO
La vorto havas plurajn signifojn:
Reguligita lingvo
Unuopaj reguligitaj lingvoj
Reguligitaj lingvoj utiliĝas ĉefe de grandaj entreprenoj. La unua estis Caterpillar Tractor Company (Usono), kiu enkondukis reguligitan lingvon Caterpillar Fundamental English en la 1960aj jaroj. (Pli nova nomo: Caterpillar Technical English.)
Győző Kabók
Biografio
Győző Kabók frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li laboris en banko. En 1905 Ede Újházi aprezis lin talenta en amatora spektaklo, tial Kabók akiris aktoran diplomon en Tutlanda Teatra Lernejo en 1907. Post siaj studoj li havis rolojn en kabaredoj aŭ teatroj. Li batalis dum la 1-a mondmilito, poste li estis membro de pluraj ĉefurbaj teatroj (Teatro Madách (1918–1920), Teatro Városi (1926), Teatro Magyar (1927)). Inter 1928–1932 li ne havis kontraktojn, nur poste (ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto). Post la 2-a mondmilito la aktora-politika komisiono malpermesis la aktoradon, ĉar li apartenis al ŝovinistoj, tial li plene malaperis.
Reguligita lingvo
Unuopaj reguligitaj lingvoj
La plej vaste uzata estas AECMA Simplified English, enkondukita de Association Européenne des Constructeurs de Matériel Aérospatial en la 1980aj jaroj. (Pli nova nomo: ASD Simplified Technical English)
Scaniasvenska estas reguligita sveda lingvo.
Literaturo kaj eksteraj ligiloj
En: Sabine Fiedler, Liu Haitao (Red.): ''Studoj pri interlingvistiko / Studien zur Interlinguistik. Festschrift für Detlev Blanke zum 60. Geburtstag. Festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke.'' Dobřichovice (Praha): Kava-Pech, pp. 172-183.
Hazardludo
Hazardludoj estas ludoj, kies rezulton oni ne povas diveni, tion kaŭzas, influas nur la hazardo kaj ne la sorto, decido de la ludanto. La diversaj hazardludoj diferencas je la probableco de la ludantoj kiel la rilato inter la gajnoelpago al ludo-enpago. La ludreguloj kaj la gajnoeblecoj estas tiel agorditaj, ke la ludanto predas monon dum longa, ofta tempo (la ĝenerale perdita mono servas por la funkciado de la ludejoj, por ŝtataj impostoj ktp.).
Hanna Chrzanowska
Hanna Helena Chrzanowska (blazono Korab; naskiĝis la 7-an de oktobro 1902 en Varsovio, mortis la 29-an de aprilo 1973 en Krakovo) – pola flegistino, bonfaranta aktivulino, verkistino, pedagogino, instruktoro kaj antaŭulo de la familia, doma kaj paroĥa flegarto, viceprezidantino kaj membrino de la Ĉefa Estraro de Pola Asocio de Profesiaj Flegistinoj, ĉefredaktorino de la revuo "Pielęgniarka Polska" (Pola Flegistino), kunorganizantino de Pola Flegad-Asocio, beatigita de la Katolika Eklezio.
Hazardludo
Hazardludoj, per kiuj eblas gajni monon, estas tiel nomitaj vetludoj.
Hanna Chrzanowska
Vivo
Jaroj de la infaneco
Hazardludo
Hazardludoj estas
Hanna Chrzanowska
Publikaĵoj
Junece komencis skribi versaĵojn, kaj poste sub la pseŭdonomo Agnieszka Osiecka tri romanojn: Blua ŝlosilo (1934), Kruco sur sabloj (1938) kaj Flamanta neĝo. Krome ŝi estas aŭtorino de kelkaj libroj pri flegarto:
Civita Unuiĝo Horní Mlýn
Civita Unuiĝo Horní Mlýn (Supra Muelejo) estis fondita en 2002. Ĝia sidloko estas en vilaĝo Křtiny en Moravio en konstruaĝo de estinta muelejo. Grupo de homoj, kiu klopodas disvastigadi informojn pri vivstilo ŝparema al naturo.
Quirnbach
Quirnbach havas diversajn signifojn:
Sinkopo (muziko)
En muziko, sinkopo (el greka συγχοπὴ (συνκοπὴ), laŭvorte "forhakigo", "malpligrandigo") estas ŝovo de la ritma akcento for de la forta pulso de la takto en la malfortan pulson. Alivorte ĝi estas malkoincido de la ritma akcento kaj mezura akcento.
Sinkopo estas grava elemento de iuj muzikaj stiloj, inter ili bluso, ĵazo, iuj specoj de rok-muziko kaj la derivitaj stiloj.
En nota skribo super la sinkopitaj notoj oni desegnas la signon ">".
Pjotr Nesterov
Pjotr Nesterov estis rusa heroo dum la unua mondmilito. La unua piloto, kiu faris unu el akrobatikaj aviadilaj movoj. La unua piloto, kiu batis malamikan aviadilon per sia aviadilo (Nesterov mortis dum la ago, kaj ankaŭ la germana malamiko mortis). Tiel Nesterov iĝis la unua ĉasa piloto.
Kvankam poste ĉe aviadiloj aperis iloj por ataki malamikajn aviadilojn sen rompi sian aviadilon, la manieron de Nesterov uzis multaj pilotoj poste pro iuj kaŭzoj:
Lemingo
La lemingoj (Lemmini) apartenas al la ronĝuloj kaj estas holarktisa biologia tribo de la fosmusoj (Arvicolinae) kun tri genroj kiel veraj lemingoj (Lemmus), marĉaj lemingoj (Synaptomys) kaj arbaraj lemingoj (Myopus), kiuj entenas 6 speciojn. Ili vivas en la malvarma parto de la norda hemisfero. Ili grandas 7–15 cm. Ili travintrumas subtere, sed ili ne havas vintran dormon.
La lemingoj estas konataj pro siaj regule ripetiĝantaj amasaj plimultiĝoj kaj migradoj. Ili povas eĉ tranaĝi akvajn baraĵojn.
Legendo pri amasa sinmortigo
Tiun malveraĵon disvastigis la filmo de „White Wilderness“ de Walt Disney el 1958.
Pietro Vinci
Pietro Vinci (Nicosia, 1535 - Nicosia, junio 1584) estis itala komponisto kaj madrigalisto.
Siciliano el Nicosia, ŝajnas, ke li havis sian unuan erudicion kun muzikistoj laborantaj ĉe la kortego Moncada, grafoj de Kaltaniseto. Ĉirkaŭ 1560 li forlasis Sicilion por serĉi riĉecon sur la kontinento. Li loĝis en Napolo, Livorno kaj Milano, tiam ekloĝis en Bergamo, kie li estis kapelmajstro en Santa Maria Maggiore; ĉi tie li edziniĝis kaj havis familion. Reveninte en Sicilion ĉirkaŭ 1581, li unue loĝis en sia hejmurbo, tiam li estis vokita, en la lastaj jaroj de sia vivo, por gvidi ĥorojn en Piazza, la urbo de Antonio il Verso, lia plej eminenta disĉiplo, kaj en Caltagirone. Li mortis en Nikozio aŭ eble en Piazza Armerina baldaŭ post 15-a junio 1584.
Pietro Vinci nun estas konsiderata unu el la fondintoj de la Sicilia Polifonia Lernejo.
Glattbrugg (stacidomo)
Glattbrugg estas fervoja stacidomo en Opfikon-Glattbrugg, Svislando.
33553 Nagai
33553 Nagai estas tre malgranda tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Nagai (japane : 長井市, Nagai-shi) en gubernio Jamagata, proksime de kiu falis meteorŝtono de 1,8 kg la.
Gyula Molnár (aktoro)
Gyula Molnár [djula molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo Molnár Gyula estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis Mandl.
Gyula Mandl naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Eger.
Biografio
Gyula Molnár devenis el juda familio. Li akiris aktoran diplomon en Reĝa Aktorakademio de Budapeŝto en 1898, poste li debutis en Arad (urbo) en teatra kompanio de András Leszkay. Liaj sekvaj teatraj stacioj aŭ kompanioj estis Sándor Csóka (1899), Székesfehérvár (1900), Pécs (1901), Budapeŝto (1902). Inter 1907–1912 li estis teatrestro province, en 1914 li denove estis aktoro en Pécs, iom poste li estis soldato dum la 1-a mondmilito. Li pensiuliĝis en 1926. Li edziĝis en 1928.
Pensado
Pensado estas ĉiu ajn mensa aktivado, kiun la subjekto povas rekte regi. Ĝi konsistas ĉefe el la kombinado, malkombinado kaj ŝanĝado de ideoj en la menso, tiel ke novaj ideoj estiĝas. Tiu ĉi mensa proceso ebligas al vivuloj modeligi la mondon kaj tiel alfronti ĝin taŭge por siaj celoj, planoj kaj deziroj. Formoj de penso estas interalie la imago, la memoro kaj la konceptado. Multaj supozas, ke pensado estas specifa kapablo de la homa menso. Aliaj kredas, ke ankaŭ kelkaj aliaj bestoj povas fari same kaj nur la grado de kreiveco kaj celkonformeco de la homa pensado diferencigas ĝin de la besta.
Pensado povas rilati al la ideoj aŭ aranĝoj de ideoj kiuj rezultiĝas el cerbumado, al la agado produktadi pensojn, aŭ al la procezo de produktado de pensoj. Malgraŭ la fakto ke penso estas fundamenta homa aktiveco konata al ĉiu, ekzistas neniu ĝenerale akceptita interkonsento pri kio penso estas aŭ pri kiel ĝi estas kreita. Pensoj estas la rezulto aŭ produkto de spontanea ago de pensado.
Ĉar penso subestas multajn homajn agojn kaj interagojn, kompreni ĝiajn fizikajn kaj metafizikajn originojn, procezojn, kaj efikoj estis delonga celo de multaj akademiaj disciplinoj inkluzive de artefarita intelekto, biologio, filozofio, psikologio, kaj sociologio.
Pensado permesas al homoj fari sencon racie, interpreti, reprezenti aŭ modeligi la mondon kiun ili travivas, kaj por fari prognozojn pri tiu mondo. Ĝi estas tial helpema al organismo kun bezonoj, celoj, kaj deziroj ke ĝi elpensas planojn aŭ alirilatajn provojn plenumi tiujn celojn. Pensoj estas la ŝlosiloj kiuj determinas onian celon.
Etimologio
Pensi devenas al malalta latino «pensare» (en klasika latino: pesi, juĝi), nome frekventativo de la verbo «pendere»: peso.
Uzokutimo
La vorto "penso" povas signifi: ,:
Difinoj povas postuli aŭ eble ne postulas ke penso
Difinoj de penso ankaŭ povas esti derivitaj rekte aŭ nerekte de teorioj de penso.
Teorioj
Variaj pensoteorioj estis proponitaj. Ili celas kapti la karakterajn trajtojn de pensado. La teorioj sube listigitaj ne estas ekskluziva: eble oni povas kombini kelkajn sen veni al kontraŭdiro.
Platonismo
Laŭ Platonismo, pensado estas spirita aktiveco en kiu platonaj formoj kaj iliaj interrilatoj estas elpensitaj kaj inspektitaj. Tiu aktiveco estas komprenata kiel formo de silenta interna parolado en kiu la animo parolas al si mem. Platonaj formoj estas konsiderataj kiel universalaj kiuj ekzistas en senŝanĝa regno diferenca el sentebla mondo. Ekzemploj estas la formoj de boneco, beleco, unueco, kaj sameco. Tiukadre, la malfacileco pensi konsistas en esti kapabla kapti la platonajn formojn kaj distingi ilin kiel la originalo el la simplaj imitaĵoj troveblaj en la sentebla mondo. Tio signifas, por ekzemplo, distingi belecon mem el derivataj bildoj de beleco. Unu problemo por tiu konsidero estas klarigi kiel homoj povas lerni kaj pensi pri platonaj formoj kiel apartenantaj al diferenca regno. Plato mem klopodas solvi tiun problemon pere de sia teorio de kolektado, laŭ kiu la animo jam estis en kontakto kun la Platonaj formoj antaŭe kaj estas kapabla rememori kiaj ili estas. Sed tiu klarigo dependas el variaj komprenoj kutime ne akceptitaj en nuntempa pensaro.
Aristotelismo kaj konceptismo
Aristotelistoj subtenas, ke la menso estas kapabla pensi pri io per ekzempligo de la esenco de la pensocelo. Tiele pensante pri arboj, la menso ekzempligas arbecon. Tiu ekzempligo ne okazas en materio, kies estas por veraj arboj, sed en la menso, kvankam la universala esenco ekzempligita en ambaŭ okazoj estas la sama. Kontraste al Platonismo, tiuj universalaĵoj ne estas komprenataj kiel Platonaj formoj ekzistantaj en senŝanĝa komprenebla mondo. Anstatataŭe, ili ekzistas nur je la etendo ke ili estas ekzempligitaj. La menso lernas diskrimini universalaĵojn pere de abstrakto el spertaro. Tiu klarigo evitas kelkajn el la objektoj levitaj kontraŭ Platonismo.
Konceptismo estas tre rilata al Aristotelismo. Ĝi subtenas, ke pensado konsistas en mense alvoki konceptojn. Kelkaj el tiuj konceptoj povas esti denaskaj, sed plej el ili devas esti lernitaj pere de abstrakteco el sensa spertaro antaŭ ili povas esti uzataj en la pensaro.
Oni argumentis kontraŭ tiuj konsideroj, ke ili havas problemojn por klarigi la logikan formon de pensado. Por ekzemplo, por pensi ĉu pluvos aŭ neĝos, ne sufiĉas ekzempligi la esencojn de pluvo kaj neĝo aŭ elvoki la korespondajn konceptojn. La tialo por tio estas ke disiga rilato inter la pluvo kaj la neĝo ne estas kaptita tiumaniere. Alia problemo kunhavata de tiuj sintenoj estas la malfacilo havigi kontentigan komprenon de kiaj esencoj aŭ konceptoj estas lernataj de la menso pere de la abstrakteco.
Teorio de interna parolado
Teorioj de interna parolado postulas, ke pensado estas formo de interna parolado. Tiu konsidero estas foje termigita kiel psikologia nominalismo. Ĝi asertas, ke pensado inkludas silentan elvokadon de vortoj kaj konektadon ilin por formi mensajn frazojn. La sciaro kiun persono havas pri siaj propraj pensoj povas esti klarigita kiel formo superaŭdi la propran silentan monologon. Tri centraj aspektoj estas ofte atribuitaj al interna parolado: ĝi estas grava senco simila al aŭskulti sonojn, ĝi inkludas la uzadon de lingvo kaj ĝi konstituas motoran planon kiu povas esti uzata por vera parolado. Tiu konekto al lingvo estas subtenita de la fakto, ke pensado estas ofte akompanata de muskola aktiveco en la parolorganoj. Tiu aktiveco povas faciligi pensadon en kelkaj okazoj, sed ne estas necesa por tio ĝenerale. Laŭ kelkaj komprenoj, pensado ne okazas per regula lingvo, kiel angla aŭ franca, sed havas sian propran tipon de lingvo kun la korespondaj simboloj kaj sintakso. Tiu teorio estas konata kiel la hipotezo pri pensolingvo.
La teorio de interna parolado havas fortan dekomencan kredindecon ĉar enrigardo sugestas, ke ja multaj pensoj estas akompanataj de interna parolado. Sed ties opoziciantoj kutime opozicias, ke tio malpravas por ĉiaj tipoj de pensado. Oni argumentas, por ekzemplo, ke formoj de sendormaj revoj konstituas ne-lingvan pensaron. Tiu afero gravas por la demando ĉu animaloj havas la kapablon pensi. Se pensado estas necese ligita al lingvo tiam tio sugestus, ke estas grava vakuo inter homoj kaj animaloj ĉar nur homoj havas sufiĉan kompleksan lingvokapablon. Sed la ekzistado de nelingva pensado sugestas, ke tiu vakuo povas ne esti granda kaj ke kelkaj animaloj ja pensas.
Hipotezo pri pensolingvo
Estas variaj teorioj pri la rilato inter lingvo kaj penso. Unu elstara versio en la nuntempa filozofio estas nomata hipotezo pri pensolingvo. Ĝi asertas, ke pensado okazas en la medio de mensa lingvo. Tiu lingvo, ofte referencata kiel Menslingvo, estas simila al regulaj lingvoj en variaj aferoj: ĝi estas komponita de vortoj kiuj estas konektataj unu kun alia en sintaksaj manieroj por formi frazojn. Tiu postulo ne kuŝas nur sur intuicia analogio inter lingvo kaj pensaro. Anstataŭe, ĝi havigas klaran difinon de la trajtoj kiujn reprezenta sistemo havas por ekzempligi por havi lingvan strukturon. Sur la nivelo de sintakso, la reprezenta sistemo devas posedi du tipojn de reprezentoj: nome atoma kaj kompona reprezentoj. Atomaj reprezentoj estas bazaj dum komponaj reprezentoj estas konstituitaj ĉu de aliaj komponaj reprezentoj ĉu de atomaj reprezentoj. Sur la nivelo de semantiko, la semantika enhavo aŭ la signifo de la komponaj reprezentoj dependus el la semantikaj enhavoj de siaj konstituantoj. Reprezenta sistemo estas lingve strukturita se plenumas tiujn du postulojn.