cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meindert DeJong
Vivo
Post la milito, DeJong sukcesis reveni al la statuso de plej elstara porinfana verkisto en Usono. Dum kelka tempo li vivis en Meksiko kaj provis ekloĝi en Norda Karolino, sed finfine li revenis al Miĉigano kie li daŭre verkis. Ses el liaj romanoj estis ilustritaj fare de la verkisto kaj ilustristo Maurice Sendak. En 1986 li publikigis sian lastan romanon.
La libroj de DeJong estis inspiritaj per lia infanaĝo en la malgranda nederlanda vilaĝo de Frislando. Lia libro "Domo de la Sesdek Patroj" estis desegnita de lia sperto dum Dua Mondmilito en Ĉinio.
Montiano
Montiano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Forlì-Cesena. En 2005 la komunumo havis 1589 loĝantojn.
Nobelaro de la Unua Franca Imperio
Napoleono la 1-a kreis titolojn de nobelaro de la Unua Franca Imperio al instituto stabila elito, post la malstabileco rezultiĝanta el la Franca Revolucio.
Kiel multaj aliaj, kaj antaŭ ol kaj poste, Napoleono trovis ke la kapablo transigi titolojn estis ankaŭ utila ilo de patroneco kiuj kostas al la ŝtato malgrandan trezoron. En ĉio, proksimume 2200 titoloj estis kreitaj fare de Napoleono :
Napoleono ankaŭ establis novan kavalirecan ordon en 1802, la Honora Legio, kiu daŭre estas en ekzisto hodiaŭ. La Grandioza Dignitarioj de la Empiro vicis, nekonsiderante nobla titolo, tuj malantaŭ la Princoj de Francio.
2-Metilbenzoata anhidrido
2-Metilbenzoata anhidrido aŭ o-metilfenilmetanata anhidrido estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la organikaj anhidridoj, rezultantaj el senhidratigado de la 2-Metilbenzoata acido aŭ hidrolizo de la 2-metilbenzoila klorido. 2-Metilbenzoata anhidrido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 2-Metilbenzoata anhidrido prezentas anhidridan grupon ligitan al 2-metilbenzoata grupo. Ĝi konsistas je 16 karbonatomoj, 14 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
William Lambe
William Lambe, (26-an de februaro 1765 - 11-an de junio 1847) estis angla kuracisto kaj pioniro de vegetarismo.
Li naskiĝis en Warwick, filo de Lacon Lambe, advokato ĉe Hereford. Li estis edukita en Hereford Grammar School, kie li estis ĉefinfano, kaj St John's College, Cambridge, diplomiĝante en 1786, 1789, kaj 1802. Li estis membro de la kolegio la 11-an de marto 1788.
En 1790 li transprenis la praktikon de amiko lia de Warwick kaj en la sama jaro publikigis siajn "Analyses of the Leamington Water". Moviĝante al Londono ĉirkaŭ 1800, Lambe estis akceptita kiel membro ĉe la Kolegio de Kuracistoj en 1804, iĝante cenzuristo (ekzamenisto).
Multaj el liaj pacientoj estis malriĉuloj, de kiuj li ne akceptis pagon. Lambe estis konsiderata ekscentra de liaj samtempuloj, ĉefe pro tio, ke li estis strikta, sed ne fanatika vegetarano, kaj ke lia plej ŝatata preskribo estis filtrita akvo. Li retiriĝis de kuracista praktiko ĉirkaŭ 1840.
Li mortis ĉe Dilwyn, Herefordshire la 11-an de junio 1847 kaj estis entombigita en la familio tombo. Lia filo, William Lacon Lambe, ankaŭ studis medicinon kaj diplomiĝis en 1820 de Caius College, Kembriĝo.
DJ Kool Herc
Campbell izolis la instrumentan parton de la disko kiu emfazis la drum-frapon — nome "break" aŭ breĉo — kaj ŝanĝis el unu breĉo al alia. Uzante la saman dudisko-turnilon de la diskoaj DĴoj, li uzis du kopiojn de la sama disko por plilongigi la breĉon. Tiu breĉista diskĵokeo, uzante funkajn drumsolojn, formis la bazon de hiphopo. La anoncoj kaj alvokoj de Campbell al dancistoj helpis konduki al sinkopa, ritme parolata akompanado nune konata kiel repo.
La stilo de DJ Kool Herc estis tuj adoptita de figuroj kiel Afrika Bambaataa kaj Grandmaster Flash. Sed malkiel ili, li neniam eniris al komerce registrita hiphopo en sij dekomencaj jaroj.
Komunumoj de distrikto Mureș
Ĉi tiu listo enhavas ne nur komunumojn en la jura senco de Rumanio, sed ankaŭ vilaĝojn, kiuj estas parto de iu komunumo.
Berberis ×frikartii
La  berberiso de Frikart aŭ (Berberis ×frikartii) estas hibrido el Berberis candidula  kaj Berberis verruculosa.
Priskribo
Tiu hibrido estas ĉiamverda, ĝis 1,5 m alta, densa arbusto, kies branĉoj estas brune flavaj kaj kovritaj per verukoj. La elipsaj ĝis 3,5 cm grandaj folioj estas brile malhelverdaj je la supraj surfacoj kaj grize blankaj je la malsupraj surfacoj. La helflavaj floroj aperas en majo. La beroj estas verdaj kaj blublanke prujnaj.
Uzado
Kiel multaj aliaj Berberisoj, ankaŭ tiu specio estas plantita ofte kiel ornamarbusto en la ĝardeno.
Bredoformoj
Ekzistas diversaj formoj:
Kembriĝo (Masaĉuseco)
Kembriĝo [kejmbreĝ] (Cambridge, esperantigo: Kembriĝo) estas urbo en Masaĉuseco, Usono, apartigita de Bostono per la Rivero Charles. En 2000, loĝis 101.355 homoj en Kembriĝo. Kiel Kembriĝo (Britio), ĝi estas universitata urbo. Ĝi estas la hejmo de Harvard kaj MIT, inter aliaj.
Kembriĝo estis fondita de elmigrintoj kiuj eliris Brition en 1630. Ĝi havis la nomon Newtowne ("nova urbo") ĝis 1638 kiam la nomo iĝis Kembriĝo. En 1846 ĝi iĝis urbo, kuniginte tri vilaĝojn: Malnova Kembriĝo, «Cambridgeport,» kaj Orienta Kembriĝo.
La ŝtato Masaĉuseco estas politike interesa loko nuntempe. Estas du signifaj politikaj partioj en Usono kaj oni malofte aŭdas pri aliaj. Sed en Kembriĝo, en la voĉdonado por prezidento de Usono en 2000, la kandidato por la Verda Partio de Usono gajnis la duan lokon, kaj George W. Bush (kiu fine gajnis la postenon) estis la tria laŭ kvanto de voĉdonoj.
Famuloj
En Kembriĝo mortis:
Ĝemelaj urboj
Inter la ĝemelaj urboj de Kembriĝo estas Coimbra, Portugalio; Gaeta, Italio; Galway, Irlando; San Jose Las Flores, Salvadoro; Cukubo, Japanio; kaj Jerevano, Armenio.
NGC 44
NGC 44 estas duopa stelo en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
B. H. Liddell Hart
Sir Basil Henry Liddell Hart (31a de Oktobro 1895 – 29a de Januaro 1970), ofte konata dum plej el sia kariero kiel kapitano B. H. Liddell Hart, estis Brita militisto, milit-historiisto kaj milit-teoriulo. Post la Dua Mondmilito li estis defendanto de la rekreo de la Bundeswehr kiel rearmado de Okcidenta Germanio kaj de la morala rehabilitigo de la Germana Wehrmacht. Kiel parto de tiuj du interkonektitaj iniciatoj, Liddell Hart ŝlosile kontribuis al la kreado de la mito pri Erwin Rommel.
Biografio
Li volovntulis por la Unua Mondmilito kaj estis kelkajn fojojn vundita en la Okcidenta Fronto, la lastajn fojojn en la Batalo ĉe la Somme. Li estis sendita hejmen kaj en Britio li dediĉis sin por la cetero al trejnado kaj verkado pri milito.
Louis Saha
Louis Saha (naskiĝis la 8-an de aŭgusto de 1978) estas franca futbalisto. Li partoprenis en Futbala Mondpokalo 2006.
Dénes Laczkfi
LACZKFI Dénes (pro. lackfi), estis hungara soldato, vojvodo de Transilvanio naskita ? kaj mortinta poat 1366.
Biografio
Dénes Lackfi estis inter 1343 kaj 1359 ĉefĉevalistmajstro, en 1355–56 bano de Szörény, de 1359 ĝis 1366 vojvodo de Transilvanio, en 1365 – 66kroata bano (kune kun Imre Laczkfi), kapitano de Vidin. Li partoprenis en la militmarŝo dua de Napolo kaj tiu bulgara en 1365.
Himmighofen
Himmighofen - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
apartenas al la mezalta montaro Taunus, kaj ankaŭ administre apartenas al la komunumaro Nastätten, kiu grupigas plurajn etajn komunumojn, por komune plenumi difinitajn taskojn. La lokuloj nomas la teritorion de la komunumaro Blaues Ländchen ("blua landeto"), kaj regule aperanta informilo de la administrejo same portas tiun nomon.
Kojlorektuma kirurgio
Kojlorektuma kirurgio, nomita ankaŭ kojloproktologio kaj proktologio, estas la fako de medicino derivata de la ĝenerala kirurgio kiu havigas diagnozon kaj kirurgan kaj nekirurgan traktadon de la malsanoj de la kojlo, rektumo kaj anuso. ​ Depende de la lando, ĝi estas nomita kojlorektuma kirurgio aŭ kirurgio de kojlo, rektumo kaj anuso. La gamo de la praktiko de la kojloproktologio inkludas la uzadon de ostomioj, kojloskopioj, laparoskopia kirurgio, anusmanometrio, disfunkcio de la pelvogrundo kaj fekografio, inter aliaj.
Kojlorektuma kancero estas kancero de la cekumo kun la apendico, la kojlo kaj la rektumo, do de la plejgrandparto de la dika intesto. Kanceroj de tiuj partoj de la intestaro ampleksas pli ol 95 procentaĵojn de ĉiuj kanceraj malsanoj de la intesto. En la plej multaj industrie altevoluigitaj ŝtatoj, ekzemple en Okcidenta Eŭropo kaj Nordameriko, inter kaj viroj kaj virinoj temas pri la dua plej ofta speco de kancero. Plej ofta traktado estas la kojlorektuma kirurgio.
Central (Bahio)
Central estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 17.013 loĝantojn en 2010.
Tieso
Tieso (Cees, Tièse) estas la kvina granda urbo de Senegalio kun loĝantaro de 237,849 (nombrado de 2002). Ĝi situas oriente de Dakaro ĉe la nacia strato N2 kaj ĉe la fervoja nodo de la linio Niĝero-Dakaro (konstruita inter 1906 kaj 1923) kiu kondukas orienten al Dakaro, okcidente al Bamako kaj norde al Saint-Louis. Thiès estas konektita al la internacia aertransporta reto per la flughaveno Dakar-Blaise Diagne, troviĝante je ĉ. 20 km de Tieso.
Tieso estas la ĉefurbo de la samnoma regiono Tieso.
La urbo krome estas fama pro sia tapiŝa industrio. Aparte pro tio oni establis en la jaro 1966 unu el la plej grandaj fabrikoj de la lando. Krome la urbo estas centro de la brutokomerco kaj viandoproduktado. Tieso disponas pri avenuoj kun arboj.
En la regiono oni plejparte produktas rizon, maniokon, arakidojn, milion kaj fruktojn. En la proksima Palo oni ekspluatas aluminio-fosfaton, grava eksportaĵo por la lando.
Historio
En 1863 fondita kiel fortikaĵo, la urbo loĝigas nuntempe i.a. politeknikan altlernejon, muzeon kaj unu el la plej malnovaj, ankoraŭ funkciantaj kinejoj de Senegalio.
En 1937 kaj denove en 1947 okazis ripetaj strikoj de fervojistoj celantaj akiri sendependecon de Francio. Inter 1947 kaj 1948 ĉi tie senegalaj fervojlaboristoj ribelis kontraŭ rasismaj laborkondiĉoj.
Tieso aliĝis al la reto de la Internacia Asocio de franclingvaj urbestroj ('Association internationale des maires francophones - AMF).
Laŭ censo en 2013, Tieso havis 317 763 loĝantojn, dum la regiono de Tieso laŭ censo en 2020 havis 2 162 800 loĝantojn.
En kaj ĉirkaŭ Thieso loĝas la popolon Serer-Noon, kiu parolas la nonan lingvon ('Noon-lingvo'), canginan lingvon.
Péter Halász (dirigento)
Péter Halász [halAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Halász Péter estas hungara dirigento.
Tieso
Klimato
La averaĝa temperaturo en la apudeco de Dakaro estas mimimume 21 gradoj de celsio, la maksimumo 27 gradoj C (81 gradoj F). Pluvo atendata en unu tago de la monato estas ĉ. 1 mm.
Péter Halász (dirigento)
Péter Halász naskiĝis la en Budapeŝto.
Tieso
Edukado kaj kulturo
La oficiala lingvo estas la franca (ĉ. 20% de la popolo iel parolus ĝin), sed kiel en tuta Afriko ekzistas ankaŭ multaj aliaj lingvoj, la ĉefa origina lingvo estas la volofa lingvo (Wolof), kiun parolas ĉ. 80 de la popolo. Cees (volofa nomo de Tieso) signifas fakte skatolo en la volofa lingvo. Kiam la francoj alvenis, ili alportis multajn skatolojn, sed la indiĝenoj de Senegalo ne sciis prononci caisse, la francan vorton por kesto kaj prononcis ĝin volofe Khes.
Péter Halász (dirigento)
Biografio
Post studado de pianado kaj komponado en sia hejmurbo Péter Halász akiris diplomon en muzika universitato de Vieno de en:Leopold Hager. Li partoprenis en majstrokurso de Bernard Haitink en Lucerno, krome li estis asistanto de Ádám Fischer en Eisenstadt. En la teatra jaro 2001 Halász estis helpekzercisto en studio de operejo de Zuriko. En la sekva teatra jaro li ricevis dirigentan statuson en en:Staatstheater Mainz. Inter 2011-2013 li havis altan postenon en simila teatro en Aachen. Li debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 2010. Ekde tiam li sisteme dirigentas en sia naskiĝurbo, eĉ li estis muzika direktoro de la Budapeŝta Operejo inter 2013-2016. Li ricevis hungaran ŝtatan premion en 2017.
Tieso
Edukado
La plej gravaj lernejoj en Tieso estas la politeknika lernejo, la lernejo Daniel Brottier, konstruita en 1950 fare de katolikoj kaj la kolegio Bassirou Mbacke kiu alstrebas esti ĉe la avangardo de cifereca edukado en Senegalo.
Monumentoj kaj interesaj lokoj
Ekzistas nun malmultaj restaĵoj de antikvaj koloniaj fortikaĵoj.
Ekonomio
Thieso estas fakte ankaŭ granda industria urbo.. Granda parto de la loĝantaro laboras ĉe la fervojoj, metiejoj, lokaj entreprenoj aŭ en la minejoj de aluminio kaj fosfato en la proksimeco de Palo.
La ĉefaj agrikulturaj produktoj de la ĉirkaŭaj regionoj estas: rizo, arakidoj, manioko, milio, samkiel fruktoj.
Ĝemelurboj
Tieso ĝemelurbis kun
Esperanto
En 2011 Mireille Grosjean deĵoris en Dakaro en la 11-a Monda Socia Forumo kaj poste restadis en Tieso. En 2013 ŝi instruis Esperanton en Rufisko kaj vizitis en Tieso la planitan kongresejon por la 8-a Afrika Kongreso de Esperanto. Blogo de Mireille Grosjean kun fotoj de la urbo Tieso kaj de la planita kongresejo, kies nomo estas CCDD aŭ TOSTAN.
En Tieso okazis la 8-a Afrika Esperanto-kongreso de la 26-a ĝis la 30-a de decembro 2022, kiu estis prokrastita pro la kronvirusa pandemio. La kongreson partoprenis pli ol cent homoj, okazis interalie asocia ekzameno de SEA pri Esperanto (ĝin trapasis 21 personoj) kaj kunsidoj de SEA kaj SEJ.
Kvaŝiorkoro
Kvaŝiorkoro - angle Kwashiorkor - estas formo de proteinomanka subnutrado. Ĝi nuntempe precipe koncernas infanojn de neindustriiĝintaj ŝtatoj, sed en antaŭaj jarcentoj ĝi ankaŭ ekzistis en nun kompare prosperaj mondpartoj kiel ekzemple Mezeŭropo.
Krajná Porúbka
Situo
Krajná Porúbka situas en valo, fine de sakovojo el Medvedie, laŭ la pola landlimo. Svidník troviĝas je 18 km.
Lando Revermont
Lando Revermont estas lando (franca teritorio), en la départemento Jura en Francio. Ĝi arigas 3 komunumaroj Arbois, Poligny (Jura) kaj Salins-les-Bains : Komunumaro Arbois, Vignes kaj Villages - Lando de Louis Pasteur, de Communauté de communes du Comté de Grimont kaj Komunumaro Salins-les-Bains.
Kvaŝiorkoro
La nomon en 1935 enkondukis la jamajka infankuracistino Cicely D. Williams kadre de faka artikolo en la anglalingva medicina magazino Lancet en 1935. La termino signifas en la ganaa gaa lingvo „la malsano, kiun ricevas infano kiam naskiĝas nova infano".
Kaŭzoj
La malsano kutime ekaperas tiam kiam eta infano ne plu estas mamnutrata, do ne plu nutriĝas per patrina lakto sed anstataŭe per nutraĵo en kiu mankas proteinoj. Eblas precizigi ke la malsanon kaŭzas manko de iuj esencaj aminacidoj, ekzemple de tiuj kiuj ne ekzistas en maizo. Pro tiu manko en la infana sango ekestiĝas manko de albumino kaj sekve malaltigo de la koloidosmoza aŭ onkota premo kun la sekvo ke hista likvo - aparte en la ventro - ne absorbeblas en vejnaj kapilaroj, kaj sekve ŝveliĝas la korpo, aparte ties ventra parto. Fakuloj krome ankoraŭ diskutas pri ebla ligo inter la ekapero de la malsanaj simptomoj kaj la nutra enkorpigo de aflatoksinoj.
Krajná Porúbka
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1582 en formo "Porubka". En 1787 104 vilaĝanoj loĝis en 104 domoj, en 1828 200 vilaĝanoj en 26 domoj. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. Ĝis 1907 la oficiala hungara loknomo estis Krajnó-Porubka, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Végortovány 162 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Svidník, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum ambaŭ mondomilitoj gravaj bataloj estis tie. En 2001 vivis en Krajná Porúbka 58 homoj, (40 rutenoj, 17 slovakoj).
Kvaŝiorkoro
Patologio
Histopatologie aparte klaras ŝanĝoj de la hepataj ĉeloj. Mikroskope videblas ke ili pli ol kuzime stokas grason. Tion kaŭzas la fakto ke mankas apoproteinoj necesaj por transporti la grason el la hepato en grasohistajn ĉelojn. Tiuj patologiaj ŝanĝoj de la hepataj ĉeloj komplete malaperas post resaniĝo. Ne ekzistas pligrandiĝinta risko pri daŭra hepata difektiĝo.
Terapio
La komenca stabiliga terapio konsistas en nutrado en kiu abundas proteinoj, kiu ofertatas al la etaj pacientoj en malgrandaj, sed oftaj porcioj. Tiu stabiliga fazo garantiu la plufunkcion de la bazaj korpaj sistemoj kaj ne superŝarĝu la malfortiĝintan metabolon de la pacientoj. Aparte tro multaj proteinoj povas superŝarĝi la infanan metabolan sistemon: Aparte bonas lakto aplikebla per trinkado, sed ankaŭ per fleksebla tubeto trabuŝe aŭ tranaze enigita en la infanan stomakon. Post proksimume semajno rekomendeblas aldoni pliajn proteinojn al la lakto. Post proksimume 2 ĝis 3 semajnoj eblas anstataŭigi la lakton per grajna kaĉo al kiu aldoniĝis pliaj vitaminoj kaj esencaj mineraloj. Tiu dieto daŭru ĝis la korpa pezo reatingas almenaŭ 80 procentaĵojn de la normala pezo. Tiam eblas plunutri per tradiciaj nutraĵoj. Paciento estas konsiderata "kuracita", kiam la korpa pezo resuperas 85 procentaĵojn de la normala pezo.
Guthmannshausen
Guthmannshausen - prononco - estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Sömmerda de la federacia lando Turingio, kaj ekde januaro 2019 estas parto de la urbo kaj „landa“ komunumo Buttstädt. Fine de la jaro la loĝloko havis  loĝantojn.
(120414) 4880 P-L
(120414) 4880 P-L estas marsrenkonta asteroido malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando), en la kadro de la "Enketo elde Palomar kaj Leiden" (Palomar–Leiden survey).
Por tiu astronomia kampanjo, Tom Gehrels estis fotinta la noktan ĉielon per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar kaj sendis la en la Observatorion de Leiden, kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj por trovi novajn asteroidojn.
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,323482 astronomia unuo, tie estas 48,392 milionoj da km.
Radiuso de van der Waals
Radiuso de Van-der-Waals ĉe la atomoj signifas la radiuson de elpensita dura globo, kiu konvenas kiel modelo por prezenti la atomajn kondutojn. La Van der Waals-radiusoj estas determinataj per la distancoj de la neligitaj atomparoj en kristaloj.
La Van der Waals-radiuso estas nomita post Johannes Diderik van der Waals, kiu en 1910 estis distingita per Nobel-premio pri fiziko.
vidu: atoma radiuso, kovalenta radiuso, viriala evoluo
Kernburgo
La kernburgo (ankaŭ nomata ĉefa burgo, alta burgo aŭ interna burgo) estas ĉe grandaj burgoj, tiu parto de la burgo, kiu, estas speciale protektita de antaŭburgo, ĉirkaŭfermejo, fosaĵoj, ringmuro kaj pliaj defendaj konstruaĵoj kaj tiel estas la kerno de mezepoka fortikaĵo.
Ĝi konsistas el gravaj loĝkonstruaĵoj kaj defendkonstruaĵoj kiel ekzemple la halo, la palaco, la loĝturo kaj la burgfrido. Ofte tie troviĝas ankaŭ burgputo aŭ cisterno, ĉar akvorezervejoj estis tre gravaj dum la sieĝo de la burgo.
Ofte la kernburgo estas la plej malnova parto de burgo. Ofte ĝi havas flankajn turojn. Ĉe kompleksaj burgaj konstruaĵoj la konstruaĵoj staras ringforme ĉirkaŭ la burga korto, servas kiel centra ejo de burgo kaj, se sufiĉe granda ankaŭ kiel turnira placo.
Geografia Muzeo Tiszazug
Geografia Muzeo de Tiszazug (hungare Tiszazugi Földrajzi Múzeum) ) estas malgranda muzeo en urbo Tiszaföldvár, proksime al la ĉefplaco.
Kernburgo
La nomo “alta burgo” ekzistas, ĉar la kernburgo ĉe montburgoj kaj ĉe akvoburgo estas pli alta ol la antaŭburgo.
Geografia Muzeo Tiszazug
Tiszazug estas hungare nomo de regiono preskaŭ tute ĉirkaŭita de enfluantaj riveroj Körös kaj Tiso. Dum la historio rivero Tiso puŝis borden ŝtonigitajn ostojn de mamuto kaj aliaj bestoj. Ili estas prezentitaj kune kun kelke da nunaj birdoj remburitaj. Sekvas riĉa kolekto de ceramikaĵoj farintaj en la regiono. Fine estas videblaj iloj faritaj el ligno. Sur la muroj estas malnovaj fotoj.
Apud la muzeo estas malnova domo, kie konsilis stabo de la hungara armeo en printempo de 1849.
Onkologia kirurgio
Onkologia kirurgio, ankaŭ kancerscienca kirurgio kaj kirurgia onkologio, estas la branĉo de la kirurgio aplikita al la onkologio; ĝi fokusas al la kirurgia traktado de tumoroj, speciale de kanceraj tumoroj.
Bengala Delto
La Gango-Bramaputro Delto (konata ankaŭ kiel Bramaputra Delto, la Sunderbana Delto, Ganga Delto aŭ la Bengala Delto ) estas riverdelto en Suda Azio, nome en la regiono Bengalo, konsistantaj el Bangladeŝo kaj la subŝtato Okcidenta Bengalo, Barato. Ĝi estas la plej granda delto de la mondo, kaj elfluigas en la Golfo de Bengalo. Ĝi estas ankaŭ unu el la plej fekundaj regionoj en la mondo, kio havigas al ĝi la kromnomon La Verda Delto. Tiu delto etendas el la rivero Hooghly okcidente de la rivero Meghna oriente. Ĝi estas proksimume 354 km (220 mi) tra la Golfo de Bengalo. Kolkato (iam Kalkuto) kaj Haldia en Barato kaj Mongla kaj Ĉitagongo en Bangladeŝo estas la ĉefaj marhavenoj de la delto.
Nombraj grandaj riveroj fluas tra la Bramaputra Delto, kiaj la Padmo (ĉefa alfluanto de Gango) kaj la Jamuno (ĉefa alfluanto de Bramaputro), kiuj kuniĝas inter si kaj poste kuniĝas kun la Meghna antaŭ eniri en la maro.
Preĝejo de Santiago (Ciudad Real)
La Preĝejo de Santiago Apostolo de Ciudad Real (Hispanio) estas religia konstruaĵo de la malfrua romaniko kaj de la komenca gotiko de fino de la 13a jarcento kaj komenco de la 14a jarcento. Ĝi estas deklarita kiel Havaĵo de Kultura Intereso el 1982 (RI-51-0004594-00000). Kvankam ĝi estas konsiderita gotika preĝejo trinava kun ogivaj arkoj, ties grando kaj fermita ekstera aspekto krom aleraj ornamoj kaj mudeĥara tegmenta ornamaĵaro, montras romanikan tradicion kaj iome da islama influo.
Priskribo
Temas pri preĝejo de fino de la 13a jarcento kaj ĝi estas la plej antikva kiu konserviĝas en Ciudad Real. En ĝia interno, vera trezoro de la rura malfrua romaniko, oni trovas en ĝia centra navo mudeĥaran plafonornamadon de la 14a jarcento kun interligaĵoj kaj oklateraj steloj konstruigita de la "Maestre de Calatrava" (Kalatrava Superulo) Don Pedro Muñiz de Godoy, fine de kiu super la gotika absido en la centro, nome super la volbofermilo super la ĉefaltaro estas rimarkinda kaj malkutima fresko kun ok drakoj aŭ okkapa drako; en flanka kapelo, nome tiu de la Kristo de la Pieco estas la blazono de la Ordeno de Santiago de la 16a jarcento. Rimarkindas gotika murpentraĵo en la navo de la Epistolo kun sceno de la Pasio de Kristo, same kiel diversaj kapiteloj kun diabloj kaj figuroj de pilgrimantoj kaj konkoj de Santiago en la flankaj navoj.
La preĝejo estas dediĉita al Santiago, patrono de Hispanio kaj legenda mita heroa helpanto en la "Reconquista".
Amalia Núñez Dubús
La hispanino Amalia NÚÑEZ DUBÚS (elp. amalja nunjez dubus') - ŝi naskiĝis 1889 en Pamplono, strato Nagusia/Mayor, mortis  1977 - estis telegrafistino kaj help-profesorino pri sciencoj. Ŝi lernis esperanton en 1911 kaj kontribuis al pluraj revuoj, interalie al Literatura Mondo, kaj al la esperantlingva Poemantologio "Dekdu Poetoj" aperinta en 1934 ĉe la eldonejo Literatura Mondo sub redakto de Kálmán Kalocsay, kiu komentas ŝian poezion tiel: "Kelkaj poemoj, kun sia senpova melankolio, aŭ ĉarma, mildvoĉa amrevemo, malkaŝas la poetinon. sed en la ceteraj nin surprizas filozofia profundo, morne subpentrita kosma meditado, severe bremsita humoro. Altaj temoj estas ellaboritaj kun la sugestio de alte serioza arto. Jen ekzemple la "rivero", en kies majeste ondantaj aleksandraj versoj disvolviĝas antaŭ ni la tuta homsorto en ĝisfine perfekte kondukita metaforo. Ĝi estas vere "granda" poemo. Sed ankaŭ la "virinaj" pecoj estas altklasaj. Ankaŭ ili estas konstruitaj sur ideo, sed la freŝa tono, sincereco, facileco de esprimo donas al ili sentan subpentron varman kaj senpere efektantan."
Komparu kun: Esperanto-verkistoj
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der WAALS (naskiĝis la 23-an de novembro 1837 en Leiden; mortis la 8-an de marto 1923 en Amsterdamo) estis nederlanda fizikisto.
Vivo
Post sia studado, li estis instruisto en lia hejma urbo Leiden. Sen akiro de abiturienta ekzameno (necesa por studado), li vizitis (1862 ĝis 1865) en la Universitato Leiden prelegojn kaj seminariojn. Tie li akiris plivastigon de la instrua atestilo pri fakoj de matematiko kaj fiziko. Ekde 1864 li estis instruisto en Deventer. En 1866 li transprenis postenon ĉe la gvidanta lernejo en Den Haag, kie li estis pli poste lerneja direktoro. La instruadon natursciencoj ebligis por li ŝanĝiĝo de leĝo, kiu permesis instrui tiujn sen abiturienta ekzameno. Van der Waals finis 1873 sian studadon kun disertacio en fiziko. Li aktivis kiel profesoro de fiziko ekde 1877 ĉe la Universitato de Amsterdamo.
Laboro
Van der Waals esploris i. a. la rilaton inter la molekuloj kaj okupiĝis pri teorioj de la materia stato. Li malkovris en 1869 la interefikon de fortoj inter molekuloj – la pli poste post li nomumita forton de Van-der-Waals. Li ellaboris en 1873 kadre de lia doktoriĝa laboro, modelon pri kontinueco de gasformaj kaj likvidaj statoj de la materio. El tio skizis li stat-ekvacion, kiu montris ke la agrego-statoj de gasoj kaj likvaĵoj transformiĝas ne nur unu en la alian, sed tiuj agrego-statoj baziĝas je la sama fizikaj bazprincipoj.
Por lia laboraĵo ricevas van der Waals en 1910 Nobel-premion pri fiziko "por siaj laboraĵoj pri la statoekvacio de gasoj kaj likvaĵoj".
Monticelli d'Ongina
Monticelli d'Ongina estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Emilio-Romanjo kaj la provinco Piaĉenco.
Horní Hedeč
Horní Hedeč situas en katastra teritorio de Červený Potok kun areo 5,05 km².
Varma Neptuno
Varma Neptuno estas teoria tipo de planedo kiu orbitas sian stelon tre proksime (normale je malpli ol 1 AU). La maso de varma Neptuno similas al la maso de Urano kaj Neptuno. Lastatempaj observoj rivelis ke povas ekzisti pli granda nombro de varmaj Neptunoj ol antaŭe pensite.
NGC 45
NGC 45 (aliaj indikoj — PGC 930, ESO 473-1, IRAS00115-2327, MCG -4-1-21, DDO 223, UGCA 4, AM 0011-232) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Adam-lès-Vercel
(jen france, en loka dialekto Odan lâ Vaché) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Bambi
Bambi estas usona animacia filmo produktita de Walt Disney kaj publikigita en 1942. Ĝi estis bazita en la rakonto Bambi, vivo en la arbaro ("Bambi, ein Leben im Walde" laŭ la germana originalo), publikita en 1923 de la aŭstria verkisto Felix Salten. La produktado okazis dum la Dua Mondmilito kaj tio iamaniere influis la ideologion kaj nuancojn de la filmo.
Temas pri la vivo de kapreolo kaj liaj amikoj, la cervedoj, la kuniklo, la mefito ktp. Ĝi iĝis tre populara tutmonde.
Intrigo
Bambi estas la historio de malgranda kapreolo, rakontita el lia perspektivo, kiu portas la spektanton al liaj mondo kaj vivo. Kun liaj amikoj, ekzemple Frapulo la kuniklo, Floro la mefitino kaj lia estonta parulino Falena, ĝi spertas saĝajn lecionojn pri amo kaj vivo. Pri la danĝero, kiun reprezentas la homo, li lernas de la Princo de la Arbaro, kaj el propraj spertoj kiel la perdo de lia patrino.
Ora Hordo
Oni opinias fondinto de la ŝtato la ĥanon Batu (nepo de Ĝingis-Ĥano). Plenan suverenecon disde la Mongola Imperio la Ora Hordo ricevis en la jaro 1266 sub regado de Mengu-Timur. La pli grandan parton de la nomada loĝantaro de la Ora Hordo konsistigis kipĉakoj; la fikslokan loĝantaron konsistigis ĉefe bolgaroj, mordovoj, marioj, ĥorezmanoj kaj aliaj.
La nomo de la ŝtato
Diverslingvaj transskriboj de la nomo estas: mongole: Алтан Ордын улс, tatare: Altın Urda; Золотая Орда. La vorto Ora kiel parto de la nomo kredeble venas pro la flava (ora) koloro de la stepoj, kiuj konsistigis la pli grandan parton de la ŝtato.
Laŭ la alia versio la mongola nomo Altan Orda signifas ora kampadejo aŭ ora tendo (subkomprenatas la plej luksa tendo de la ĥano).
Iuj sciencaj skoloj preferas nomi la ŝtaton Kipĉaka Ĥanlando (laŭ la nomo de la dominanta etno).
La origino de la ŝtato
Ĉe sia morto Ĝingis-Ĥano dividis la tutan Mongolan Imperion inter siaj kvar filoj. Lia plej aĝa filo, Ĝuĉi, ricevis la plej okcidentan parton de la Imperio, la t.n. Ĝuĉi-uluson (uluso – el la mongola ulus – estas administra teritorio, apartenanta al certa familio kaj regata de iu el la membroj de tiu familio). Post morto de Ĝuĉi la tuta okcidenta parto de la eksa Mongola Imperio estis dividita inter la filoj de Ĝuĉi – la Batuo-Ĥano (Batu – li ekregis la t.n. "Bluan Hordon", kiu troviĝis pli oriente) kaj Ordao-Ĥano (Orda – li ekregis la t.n. "Blanka Hordon", kiu troviĝis pli okcidente).
Danke al siaj militistaj kapabloj Batuo-Ĥano baldaŭ sukcesis akiri pli da teritorio okcidente. Komence li konkeris la nordajn bordojn de la Nigra maro; en 1230–40 li sukcesas pri militiroj kontraŭ la Volgian Bulgarion kaj ankaŭ kontraŭ Kieva Rusujo. Batu-Ĥano almilitis ankaŭ Pollandon kaj Hungarion, tamen en 1241 post morto de la Granda Ĥano Odegejo li decidas reveni por partopreni la decidadon pri ties heredanto.
En 1242 Batuo fondas la ĉefurbon de sia ŝtato en la urbo Sarajo, ĉe la malsupra fluo de Volgo. Baldaŭ post tio la Blua Hordo dissplitiĝis, ĉar la pli juna frato de Batuo (Ŝiban) lasis la Hordon por fondi sian propran ŝtaton oriente de Uralo, laŭlonge de la rivero Obo.
La kulmino de la ŝtato
La loĝantaro de la Ora Hordo estis miksaĵo de mongoloj kaj diversaj tjurkaj popoloj. Iom post iom la ŝtato estis tjurkigata kaj perdis sian mongolan identecon. Tamen la mongol-devenaj posteuloj de Batuo-Ĥano daŭre formis la superan klason de la socio.
Dum sia kulmino la Ora Hordo kovris la signifan teritorion de moderna Rusio (krom Orientan Siberion, Foran Orienton kaj Ekstreman Nordon), nordan kaj okcidentan partojn de moderna Kazaĥio, Ukrainion, Moldavion, partojn de Uzbekio kaj Turkmenio.
Interna strukturo
La plej supera reganto de la Hordo estis ĥano, iu el la posteuloj de Batuo. La ĉefministro (same etna mongolo) respondecis pri ĉiuj administraj demandoj; oni nomis lin beklare-bek, t.e. "princo super princoj". La ministroj estis nomataj veziroj. En la urboj kaj ĉirkaŭaj teritorioj regis la t.n. darugoj, kies ĉefa tasko estis imposto-kolektado. Ofte al la darugoj helpis la t.n. baskakoj – militestroj, respondecaj ankaŭ pri la administrado. Pro tio, ke la ŝtato havis duon-armean formon, la militaj kaj administraj postenoj ofte ne estis disapartigitaj.
Jam dum sia ekesto la Hordo estis dividita je 14 partoj – la t.n. ulusoj – kiuj apartenis respektive al ĉiu el la 14 filoj de Ĝuĉi-Ĥano. Batuo, kiu havis ankaŭ sian propran uluson, havis superan potencon super ĉiuj aliaj ulus-regantoj.
Iom post iom por la Hordo pli karakteriza iĝis la fiksloĝa, ol la nomada viv-maniero. La ĉefurbo komence troviĝis en la urbo Sarajo aŭ Saraj-Batuo ĉe la malsupra fluo de Volgo, poste (en la unua duono de la 14a jarcento) ĝi estis translokita iom pli supren – ĉe la nuntempan Volgogradon. La nova ĉefurbo – Saraj-Berke – estis unu el la plej grandaj urboj de la mezepoka mondo, kun ĉirkaŭ 600 mil loĝantoj.
Dum relative longa tempo la mongol-devena loĝantaro de la Hordo konservis la tradiciajn animismajn kaj ŝamanismajn kredojn. Nur en la jaro 1312 Uzbek-Ĥano oficiale adoptis islamon kiel ŝtatan religion. Malgraŭ tio, ke kelkaj rusaj princoj estis, onidire, murditaj pro tio, ke ili rifuzis adori la paganajn idolojn, ĝenerale la ĥanoj tolereme rilatis al kristanismo kaj eĉ ne impostis la Rusan Ortodoksan Eklezion.
Vasaloj kaj aliancanoj
La administracianoj de la Hordo regule kolektis tributojn disde la subigitaj popoloj – rusoj, armenoj, kartveloj, alanoj kaj aliaj. La teritorioj, kie regis kristanismo (unuavice la rusaj teritorioj) estis rigardataj kiel periferiaj, tial ofte la rusaj princoj mem respondecis pri la imposto-kolektado. Por certigi sian regadon super la rusaj teritorioj (kaj ankaŭ rabocele) la Hordaj taĉmentoj regule militiris al Rusujo (la plej danĝeraj militiroj okazis i.a., en 1252, 1293 kaj 1382).
Ekzistas tamen la vidpunkto (ĉefe subtenata de Lev Gumilev kaj ankoraŭ ne agnoskita de la oficiala rusa historio), ke la Hordo kaj la rusaj princoj interkonsentis pri iu defenda alianco kontraŭ la Teŭtonaj kavaliroj kaj paganoj-litovoj. Tiun vidpunkton subtenas la fakto, ke la rusaj princoj ofte vizitis la mongolan kortumon (precipe Fedor Jaroslavla la Nigra kaj Aleksandro Nevskij el Novgorodo, kiu – laŭ la opinio de apartaj historiistoj, i.a. Lev Gumilev, estis nomita frato de Sartak-Ĥano). Plie, malgraŭ la fakto, ke Novgorodo neniam agnoskis la regadon de la Hordo, la mongolaj milittrupoj helpis al la novgorodanoj en la Glacia batalo.
La Hordo subtenis komercajn rilatojn kun ĝenovanoj, kies krimeaj urboj (Soldaja, Kaffa) estis uzataj por vigla komerco. Ankaŭ la mezepoka Egiptio estis la komerca partnero kaj aliancano de la Hordo.
La evoluo de la ŝtato
En la 14-a jarcento la plifortiĝo de Litovio endanĝerigis la Hordan regadon super la rusaj teritorioj. Ne sen la helpo de Uzbeko-Ĥano Moskvo iĝas la plej pinta inter la rusaj ŝtatetoj. Ivano la Unua (Kalita) ricevis la titolon "granda princo" kaj ricevis la rajton kolekti la tributon disde la aliaj rusaj ŝtatoj.
La Nigra morto (1340-aj jaroj) estas konsiderata kiel unu el la eblaj kialoj de la Horda malprogreso. Post la murdo de ĥano Ĝani Beg (1357) en la imperio komenciĝis longa interna milito. Inter la jaroj 1357 kaj 1380 sur la Horda trono ŝanĝiĝis 25 ĥanoj. Tamen la fakta reganto de la Hordo en tiu tempo estis la militestro Mamajo. Komence de la 1360-aj jaroj la Ora Hordo perdis la subŝtaton Ĥorezmo, kiu sendependiĝis. En la jaro 1362 Litovio okupis la terojn apud Dnepro. Mamajo penis organizi novan grandan militiron kontraŭ Rusujo, sed en la jaro 1380 lia armeo estis venkita fare de la moskva princo Dmitrij Donskoj, dum la t.n. Kulikova Batalo.
Post la malvenko de Mamajo la centran potencon en la Hordo ekkontrolis la ĥano Toĥtamiŝo. Li sukcesis ĉesigi la malordojn kaj plifortigi la regandon super la Hordo. En la jaro 1382 li sieĝis Moskvon kaj per trompo (liaj aliancanoj – la filoj de la princo Dmitrij el Suzdalo persvadis la moskvanojn malfermi la pordegon, promesinte, ke per tio la mongolaj militfortoj ne damaĝos la urbon) okupis ĝin. Rezulte Moskvo estis forbruligita.
La disfalo de la Hordo kaj ĝiaj restaĵoj
La fatala bato sur la Oran Hordon estis farita de Tamerlano, kiu neniigis la armeon de Toĥtamiŝo, okupis kaj detruis la ĉevolgajn urbojn, prirabis la krimeajn urbojn kaj forprenis la plej bonajn Hordajn armilistojn en sian ĉefurbon, Samarkando.
Proksimume en 1440-aj jaroj en la Ora Hordo komenciĝis nova interna milito. Samtempe ĝi disfalis je kelkaj apartaj ĥanlandoj: Siberia, Kazana, Krimea, Kazaĥa, Uzbeka, Astraĥana. Ĉiuj ili formale estis regataj de la t.n. Granda Hordo (la lasta restaĵo de la Ora Hordo).
Neniu el la novaj ĥanlandoj estis pli forta, ol la Moskva ŝtato. La penoj de Aĥmat-Ĥano rekonkeri Rusujon estis malsukcesaj – en la jaro 1480 Rusujo definitive liberiĝis de la Horda regado. Iom post iom ĉiu el la posteulaj ĥanlandoj de la Ora Hordo estis konkerita de Rusujo. Fine de la 15-a jarcento nur la Krimea Ĥanlando ankoraŭ posedis la relativan aŭtonomecon. Ekde 1475 ĝi iĝis vasalo de la Otomana Imperio. Dum kelkaj jarcentoj la militaj taĉmentoj de la Krimea Ĥanlando regule militiris kontraŭ la sudaj partoj de Rusio kaj Ukrainio. La Krimea Ĥanlando ĉesis ekzisti la 8-an de aprilo 1783, kiam Krimeo estis aneksita al Rusio.
(19088) 1978 VW4
(19088) 1978 VW4 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Ahmed Urabi
La kolonelo Ahmed Urabi (en egipta araba: أحمد عرابى, prononco [ˈæħmæd ʕouˈɾɑːbi] en egipta araba; 31a de marto 1841 – 21a de septembro 1911), amplekse konara ankaŭ kiel Ahmad Urabi, estis egipta naciisto, revoluciulo kaj oficiro de la Egipta armeo. La unua politika kaj militista estro en Egipto kiu ribelis inter felahoj, Urabi partoprenis en 1879 en ribelo kiu resultis en ĝenerala ribelo kontraŭ la Brit-Franca dominita administracio de la Ĥediva Mohamed Teŭfik Paŝao. Li estis promociita al la kabineto de Teŭfik kaj komencis reformojn de la egiptaj militista kaj civila administracioj, sed manifestacioj en Aleksandrio de 1882 pelis al Brita bombardado kaj invado kiu rezultis en la elpostenigo de Urabi kaj de liaj aliancanoj favore al Brita okupacio.
Kozly (distrikto Louny)
Kozly estas municipo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Louny. Vivas ĉi tie. En distanco 10 km norde situas urbo Bílina, 11 km sude urbo Louny, 11 km nordokcidente statuta urbo Most kaj 17 km norde urbo Duchcov. Okcidente de la municipo troviĝas naturmemorindaĵo Tobiášův vrch, oriente poste naturrezervejo Číčov.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352.
István Laczkfi (palatino)
LACZKFI István, (naskita ? ; mortinta en Körös -Udvarhely la 27-an de februaro 1397) estis hungara palatino.
Biografio
István Lackfi estis de 1367 ĝis 1370 sikula distriktestro, en 1371–72 kroata banuso, de 1372 ĝis 1376 vojvodo de Transilvanio, inter 1383–84 denove kroata banuso.
Karwin-Freistadt
La germana duurbo Karwin-Freistadt (ĉeĥe Karvinná-Fryštát) estas hodiaŭa Karviná en la tempo de la dua mondmilito.
Tempo de estiĝo
Temis pri duurbo estiĝinta per kunigo de Distrikta urbo Fryštát (hodiaŭa urbo Karviná), minista urbo Karvinná (ĝi jam ne plu ekzistas), municipoj Ráj, Staré Město kaj Lázně Darkov en unu urba tutaĵo. La kunigo okazis surbaze de decido de germana registaro en la jaro 1939. La duurbo dum tempo de ekzistado Protektorato Bohemio kaj Moravio fariĝis la germana administra centrejo en Fryštát. En la jaro 1938 la teritorion aneksis Pollando, kiu ĉi tie kaŭzis grandajn ekonomiajn damaĝojn, tial la anekso de hodiaŭa Karviná sub la germana administrado signifis denovan ekonomian stabilecon. Tamen la tempo de la germana okupado ne estis tempo favora, malgraŭ tio ke en Fryštát vivis 70% da loĝantoj anoncanta sin al la germana nacieco. Sed la germana registaro optimisme kalkulis kun evoluo de la urbo. En parto Karvinná troviĝis minejoj, en parto Darkov konata kaj ŝatata známé banloko kaj en Fryštát estis metalurgia industrio. Ĉiujn ĉi partojn pli tre avantaĝe kunigis fervojlinio, ĉiujn ĉi farantojn germanoj kapablis bone eluzi, precipe, se en la kasteloj en Karvinná, Ráj kaj en Fryštát havis sidejon tre influema kaj riĉa nobela dinastio de grafoj Larisch-Mönnich, simpatiganta kun germanoj. Tial estis prilaborita projekto por konstruado de nova antaŭurbo, kiu devis esti situanta en nordorienta direkto de la historia parto de Fryštát, al kiu ĝi devis rekte ligi. Estis necese loĝigi laborfortojn por la kreskanta ekonomiko de urbo Karwin-Freistadt. Ĉio ĉi estis okazonta post venko en la milito gvidita fare de la nazia Germanio. Sed en majo de 1945 germana armeo estis malvenkita fare de la antaŭenpaŝanta Ruĝa Armeo. Decida batalo pri Karwin-Freistadt okazis sur kampoj inter Jakl kaj Marklovice (hodiaŭa Dolní Marklovice kaj Marklowice Górne) proksime de akvodistribueja turo en parto de Hranice. Germanoj sur Loka fervojo elŝiris relojn helpe de speciala trajno tirita de vaporlokomotivo.
Antaŭ la 2-a mondmilito
Jam ĉirkaŭ la jato 1936 estis klopodo kunigi urbon Fryštát (hodiaŭa Karviná) kun Marklovice, Darkov, Staré Město kaj Ráj. Tiam temis pri motivoj pli noblaj ol en la tempo de Protektorato. La kaŭzo estis neekzistado de pli granda preĝejo en la ĉirkaŭaj municipoj kaj do la loĝantoj de tiuj ĉi municipoj devis viziti preĝejojn en Fryštát. Sed la kunigo ne okazis.
Post la 2-a mondmilito
Post fino de la dua mondmilito en la jaro 1945 kaj do ankaŭ post disfalo de la protektorata registaro okazis ankaŭ disfalo de duurbo Karwin-Freistadt. Tamen la ideo por la denova kunigo ne pereis, eĉ male, jam en la jaro 1946 la kunigo de la urboj kaj municipoj renoviĝis. Sed la nomo de "nova" urbo estis ŝanĝenda. La nomo Karviná-Fryštát, eĉ en la ĉeĥa aspekto, ne estis prikonsiderinda pro la nazia pasinteco. Tiama ĉeĥoslovaka registaro konsentis eĉ ne kun la historia nomo Fryštát, kiu havas la ĝermanan devenon - Fryštát, germane Freistadt, ja en traduko en la ĉeĥan signifas "libera urbo", sed la postmilita atmosfero ne estis klinita al la germanaj nomoj. La nomo Fryštát estis eĉ ĝis la jaro 1971 tute neuzenda. Ankaŭ nomo de najbara Karvinná havis ĝermanan nuancon, precipe tiu sufikso -ná (du "n"), tiu estis nome al la devena slava nomo Karvín artefarite aldonita. Venkis nomo Karviná, ĉar ĝuste tiu ĉi nomo estas pure malnovslava, kio tre taŭgis en tiama postmilita tempo. Karviná en traduko en la ĉeĥan signifas ion kiel "Kravín" (esperante: "Bovinejo"), aŭ "Býkov" (esperante: "Virbovujo aŭ "Taŭrujo""). "Karv" signifas "kráva" ("bovino") aŭ "býk" (virbovo, taŭro), finaĵo "-iná" estas malnovslava finaĵo, kiun oni aldonis post la nomo kaj ĝi emfazis lokon rilatanta al tiu aŭ alia aĵo, ĉeĥe tio estas finaĵo -ov, ekz. "havíř" "-ov", do Havířov. ("havíř" estas esperante "ministo")
Karwin-Freistadt hodiaŭ
Post la dua mondmilito estis kunigo de Fryštát kun la ĉirkaŭaj municipoj renovigita sub la nomo Karviná. La antaŭa Karvinná ja baldaŭ post tio pereis, sed la historia Fryštát fariĝis turisma centro. Lázně Darkov restis konservita kaj ĝi bone prosperas kaj el Ráj fariĝis antaŭurbo. Ĉio ĉi okazis en la hodiaŭa sesdekmila Karviná, kiu grandparte situas sur katastra teritorio Fryštát. La fervoja Loka fervojo estas ekde la stacidomo Karviná-město (antaŭe stacio Fryštát) ĝis ĉefa stacidomo tute nuligita. Sed sur la tuta fervojo estas konservitaj objektoj, kiuj la sortojn de la urbo kaj trafikon sur la fervojo rememorigas. Ankaŭ tramtransporto estis en Karviná anstataŭigita per urba aŭtobusa transporto.
Kay Sage
Katherine Linn SAGE (naskiĝinta je la 25-a de junio, 1898 - mortinta je la 26-a de junio, 1963), kutime konata kiel Kay Sage, estis superrealista artistino kaj poetino. Ŝi naskiĝis en Albany, Nov-Jorkio, la dua filino de prospera supra mezklasa familio. Multe da sia juneco pasis ŝi vojaĝante tra Eŭropo kun sia patrino, libera animo kies sufiĉega kvanto da mono permesis ŝin indulgi nesatigeblan vagemecon.
Sage setlis en Rapallo, Italio por alcecli artajn studojn en Romo dum la fruaj 1920-aj jaroj. En 1924, ŝi konatiĝis kun la Princo Ranieri di San Faustino, itala noblulo kiu estiĝis ŝia unua edzo. Sed la vivo de la senfaraj riĉuloj ne satigis ŝin; post dek jaroj en la sociala cirkvito, kiun ŝi poste nomus "senmova marĉo," ŝi apartiĝis de sia edzo kaj vere ekalcelis siajn artajn aspirojn.
Sage gravitiĝis al Parizo kaj kuniĝis kun la superrealisma movado. Unue ŝi ne estis rigardita tute varme per la superrealistoj, verŝajne malpli pro sia virineco (kvankam ili ja estis iom da "knabo-klubo") ol pro sia aristokrata, privilegia fono kiel la "Princino San Faustina." Ĉirkaŭ 1937 ŝi estis prezentita al kunpentristo Yves Tanguy fare de sia amiko Heinz Henghes kaj komencis longdaŭran interrilaton kun li.
Sage kaj Tanguy geedziĝis en Reno, Nevado, je la 17-a de aŭgusto, 1940. Post la milito, la geedzoj aĉetis maljunan biendomon en Woodbury, Konetikuto kaj konvertis ĝin al artista ateliero. Ili pasus la ceteron de iliaj vivoj pentrante tie.
Kiam Tanguy mortis en 1955, Sage estis profunde kortuŝita. Ŝi pentris malpli kaj malpli, ŝia foje sprita poezio ironiiĝis kaj cinikiĝis, kaj ŝi estiĝis preskaŭa ermitino. La malgranda kvanto da energio, kiun ŝi povis elvoki estis elspezita plejparte por defendi la laboron de Tanguy kontraŭ kritikistoj.
Unua provo de sinmortigo malsukcesis en 1959. La dua sukcesis je la 9-a de junio, 1963, tri tagojn post ŝia naskiĝtago. Ŝi estis dekses-kvar-jaraĝa. Ŝiaj cindroj estis ŝutitaj sur la marbordo de Bretonio, kun tiuj de ŝia edzo.
Eble neeviteble, kritikistoj havas inklinon konsideri la pentraĵojn de Sage en la ombro de tiuj de ŝia edzo Yves Tanguy. Veras, ke la pentraĵoj de Sage, kiel tiuj de ŝia edzo, montras grandajn, superrealajn pejzaĝojn, sed la strangaj formoj, kiuj travagas ŝiajn mondojn, estas tiel similaj al tiuj de Giorgio de Chirico kiel ili estas al tiuj de Tanguy.
Kopmare de, ekzemple, Morgaŭ estas Neniam de Sage, kun ĝia drapiritaj figuroj leviĝante el la nebulo enhavita per skafoldo, kun Multiplication des Arcs de Tanguy, kun ĝiaj miksiĝantaj amasoj de ŝtonetoj ŝlimumantaj ĉirkaŭ spendantaj, akraj blokoj de lumo, montras du tre eksterterajn, sed tre malsamajn, universojn.
Citoplasmo
Citoplasmo (en PIV 2005 la vorto estis anstataŭita per pli esperanta ĉelplasmo) estas la akveca likvaĵo interne de ĉeloj. Ĝi enhavas mineralojn, proteinojn, mikrotubetojn, organetoj, kaj tiel plu, sed ne la ĉelkerno (la materialo interne de la ĉelkerno nomiĝas nukleoplasmo). La likvaĵo de la citoplasmo, kie troviĝas la organetojn, estas la citosolo (do, la citosolo estas la citoplasmo sen la organetoj).
Partoj
Distingeblas du partoj en la citplasmo:
Sámuel Diószegi
Sámuel DIÓSZEGI [ŝAmuel diOsegi], hungare Diószegi Sámuel, aŭ Diószeghi Sámuel, estis hungara verkisto, botanikisto, pastro kaj profesoro. Sámuel Diószegi naskiĝis la 5-an de januaro 1761 en Debrecen. Li mortis la 2-an de aŭgusto 1813 en Debrecen.
Biografio
Sámuel Diószegi frekventis lernejojn en Debrecen. Li komencis instrui samloke, poste en Kecskemét. Baldaŭe li plulernis en universitato en Germanio, post la hejmenveno li eklaboris, kiel pastro, havanta diversajn postenojn. Li kunlaboris kun Mihály Fazekas.
Hindenburg (Altmark)
Hindenburg ĝis fino de 2008 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 31-a de decembro 2008 ĝi apartenas al la komunumo Hohenberg-Krusemark. La loĝloko troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2007 la loĝloko havis 424 loĝantojn.
Nuntempaj rakontoj
Nuntempaj Rakontoj estas 80-paĝa libro aperinta en 1922, kiu enhavas rakontojn de Georgi Stamatov, kiujn el la bulgara tradukis Ivan Krestanov. Ferdinand Hirt & Sohn eldonis la verkon kiel volumon 8 de la serio Internacia Mondliteraturo.
Le Compas
Le Compas estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 197 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Le Compas etendiĝas sur 16,54 km², kaj havis 197 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 11 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Le Compas situas je alteco de 688 metroj.