cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sopron
Historio
Post la menciita romia erao post jarcentoj sekvis la hungara dominado. En 1273 ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 2-a okupis la urbon pro perfido, tamen post 4 jaroj hungara reĝo Ladislao la 4-a (Hungario) reprenis ĝin, poste donacis titolon al Sopron: libera reĝa urbo. Inter 1297 kaj 1340 oni konstruis urbomuron 8-10 m altajn. Inter 1441 kaj 1463 la urbo estis hipotekita al la germana-romia imperio. En 1526 la judoj estis forpelitaj el la urbo. En 1529 la turkoj prirabis la loĝantojn. En 1553, 1622, 1625, 1635, 1681 la urbo estis hejmo de la hungara parlamento. En 1605 armeo de Stefano Bocskai prirabis la urbon. Pro pesto duono de la loĝantoj mortis en 1655, post 112 jaroj la plena urbo cindriĝis pro incendio. Sopron kontinue estis fidela al la Habsburgoj, en 1705 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a ne povis okupi la urbon, tamen ĝi sukcesis en la sekva jaro.
En 1716 en la urbo okazis la unua teatra spektaklo en Hungario germanlingve, en 1769 la urbo konstuis la unuan teatrejon en la lando. En 1753 en Brennbergbánya (nun jam apartenaĵo de Sopron) komencis minadi karbon en Hungario.
Post la unua mondmilito kaj la sekva redivido de Eŭropo fare de la usona prezidento Woodrow Wilson, Burgenlando estis donita al Aŭstrio, sed Hungario atingis plebisciton en 1921, kiu mirige donis al ĝi en la urbo preskaŭ du trionojn el la voĉoj (ekde tiu tempo Sopron havas titolon "Civitas Fidelissima" (latino) – plej fidela urbo). Tiu disigo de Sopron/Ödenburg el la resto de Burgenlando estis tre doloriga por la Aŭstroj kaj la Germanoj. Tiuj klarigas la elekton de Hungario fare de Germanlingvuloj per la fakto, ke oni timis komunismon, kaj Hungario regata de la tre konservativa admiralo Horthy ŝajnis pli sekuriga ol Aŭstrio, agitata de marksistaj movadoj. Oni decidis, do, ne laŭ sia lingvo aŭ etneco, sed laŭ sia politika sinteno.
Rezultis, ke Sopron fariĝas norde, okcidente kaj sude ĉirkaŭata de Aŭstrio. Inverse la aŭstria provinco Burgenland ne plu havis ĉefurbon. Pro tio necesis, ke la aŭstra urbo Eisenstadt (hungare Kismarton) iĝu ĉefurbo.
Pro la situo de Sopron ne estas mirige, ke Sopron ludis interesan rolon en la falo de la Fera Kurteno, kiam en 1989 pluraj centoj da GDR-anoj provis transiri la limon al Aŭstrio kaj sukcesis fari tion sen malhelpo de la hungariaj aŭtoritatoj. Pro tio poste okazis kelkaj vanaj protestoj de la mortanta GDR sed ankaŭ pluraj oficialaj dank-esprimoj de FRG al Hungario.
Datenoj
Iama kelta setlejo tiuloka havis la (probable latinan) nomon Scarbantia.
La proksima lago Fertő estas naturprotektejo, ankaŭ ĉe la aŭstria flanko de la lago.
Aliĝoj
Vilaĝoj Brennbergbánya kaj Balf aliĝis al Sopron. La unua estis ĝis 1956 grava karbonminejo, la lasta situas apud lago Fertő kaj havas gravan kuracbanejon kaj mineralakvo de Balf ricevis premion "Magyar Termék-Nagydíj 2005".
Bánfalva aŭ pli longe Sopronbánfalva estas pilgrimloko. Romkatolika preĝejo konstruiĝis en 1495, kiun la turkoj detruis. En 1827 la preĝejo estis renovigita. La turo estas 38 m-ojn alta.
Eduko
Ekde 1919 aŭ altlernejo aŭ kampuso aŭ universitato funkcias en Sopron.
Mary May Simon
Mary Jeannie May SIMON, pli konata kiel Mary May Simon (inuktitute: Ningiukudluk; naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1947) estas kanada ŝtatoficisto, diplomato kaj la 30-a ĝenerala guberniestro de Kanado (ekde 2021).
Mary Simon naskiĝis en Kangiqsualujjuaq, Nunaviko, Kebekio. Simon laboris dum mallonga tempo kiel produktisto kaj anoncisto por la Norda Servo de CBC en la 1970aj jaroj antaŭ ol poste eniri la registaron kiel estrarano de la Inuita Asocio de Norda Kebekio, kaj grave partoprenante en la intertraktado de la Interkonsento de Charlottetown. Simon estis unua ambasadoro de Kanado por ĉirkaŭpolusaj aferoj de 1994 ĝis 2004, kaj ankaŭ ĉefa intertraktanto pri la kreo de la Arkta Konsilio. Simon ankaŭ estis la kanada ambasadoro al Danio de 1999 ĝis 2002.
Je la 6-a de julio 2021, Ĉefministro Justin Trudeau anoncis, ke Reĝino Elizabeto la 2-a aprobis la nomumon de Mary Simon kiel la sekvanta ĝenerala guberniestro de Kanado.
Frua vivo
May Simon naskiĝis kun la nomo Mary Jeannie May je la 21-a de aŭgusto 1947, en Kangiqsualujjuaq, Kebekio. Ties gepatroj estis Bob May, kiu estis de Manitobo kaj de angla deveno, kaj Nancy, kiu estis inuito. Bob May translokiĝis al la nordo dum sia juneco kaj fariĝis manaĝero de loka vendejo Hudson's Bay Company dum la komenco de la 1950-aj jaroj. Bob estis la unua blankula dungito kiu geedziĝis kun inuito, kio tiutempe estis kontraŭ la reguloj de la firmao.
May Simon havis tradician inuitan vivstilon dum siaj junaj jaroj, inkluzive ĉasadon, fiŝkaptadon, kudradon de inuitaj vestaĵoj, kaj veturadon per hunda sledo. Ties patrino kaj patrina avino Jeannie Angnatuk donis al Simon inuitan parolan historion.
Majo Simon ĉeestis la lernejon Kuujjuaq Federal Day School en Kuujjuaq (antaŭe Fort Chimo).
Komenco
Simon instruis la inuktitutan lingvon ĉe Universitato McGill. De 1969 ĝis 1973, Simon laboris kiel produktisto kaj anoncisto por la Norda Servo de CBC.
May Simon komencis sian karieron en la registaro voĉdonite al la posteno de sekretario de la estraro de la Inuita Asocio de Norda Kebekio. En 1978, Simon voĉdoniĝis al vicprezidento kaj poste prezidento, de la Firmao Makivik. Simon tenis la postenon ĝis 1985.
Dum ĉi tiu tempo Simon ankaŭ okupiĝis kun Inuit Tapiriit Kanatami, la landa inuita organizaĵo de Kanado. May Simon estis unu el la altrangaj inuitaj intertraktantoj dum la repatrujigo de la Konstitucio de Kanado, la konferencoj de la Unuaj Ministroj kiuj okazis de 1982 ĝis 1992, kaj la diskutoj pri la Interkonsento de Charlottetown de 1992.
Simon estis membro de la Efektiviga Komisiono de Nunavut kaj Kun-Direktoro (Politiko) kaj Sekretario al la Reĝa Komisiono pri Indiĝenaj Popoloj.
Ĝenerala Guberniestro de Kanado
En 2010, May Simon estis sur la mallonga listo de kandidatoj por la posteno de Ĝenerala Guberniestro de Kanado. David Johnston estis fine nomumita.
La federala registaro komencis serĉi konstantan anstataŭulon por la Ĝenerala Guberniestro Julie Payette post ties eksiĝo en 2021. Oni raportis, ke May Simon frue estis bonŝanca kandidato por la posteno, pro la indiĝena heredaĵo kaj tiama politika konscio pri indiĝena repacigo. Je la 6-a de julio 2021, la ĉefministro Justin Trudeau anoncis, ke la Reĝino Elizabeto la 2-a aprobis la nomumon de Simon kiel la 30-a Ĝenerala Guberniestro de Kanado. Simon ricevis kutiman kunvenon kun la reĝino je la 22-a de julio, kvankam surrete pro la kronvirusa pandemio. Simon ricevis specialajn nomumojn kiel Kanceliero de la Ordo de Kanado, la Ordo de Militista Merito, la Ordo de Merito de la Policaj Fortoj, kaj la Ordo de Sankta Johano (ene de Kanado). Simon ankaŭ ricevis Ornamadon de la Kanadaj Fortoj. Simon formale enoficiĝis ĉe la Konstruaĵo de la Senato de Kanado je la 26-a de julio.
La nomumo de Simon estis iom nekutima pro tio, ke kvankam Simon parolas anglan kaj la inuktitutan, ŝi ne bone parolas la francan, kaj pri tio plendis kanadanoj franclingvaj.
Persona vivo
La 27-an de marto 1967 en Kuujjuaq, Simon edziniĝis kun Robert Otis. Ŝia dua edzo estis George Simon. En 1994 ŝi iĝis la edzino de ĵurnalisto kaj aŭtoro Whit Fraser. Ŝi havas tri gefilojn - du filojn kaj unu filinon.
Petro de Aspelto
Petro de Aspelto (1240-1320), ankaŭ konata kiel "Petro de Bazelo" aŭ "Petro de Majenco" estis kuracisto, episkopo, unu el la plej influaj politikaj figuroj de sia epoko kaj fondinto de la Kartuziana monaĥejo de Sankta Mikaelo, en Majenco. Li estis kapelano kaj persona kuracisto de Rudolfo la 1-a.
Biografio
Petro de Aspelto ne estis el nobela deveno kaj tial li ne estis inkludita en la katedralo-preĝejo de Treviro. En 1289, li eniris serve de la reĝo Venceslao la 2-a el Bohemio, kiel lia kanceliero kaj protonotario, kiun li servis inter 1296 kaj 1305. En 1304 li estis kaptita en tiu posteno de Alberto la 1-a (1255-1308) el Aŭstrio. En 1280, li iĝis pastro en Riolo kaj Birtlingen. En 1286, li ricevis prebendon en la Preĝejo de Sankta Marteno, en Bingen sur la Rejno, kiu estis aneksita al la kanonikejo el la Katedralo de Majenco.
En la sama jaro, li estis indikita kiel kapelano kaj persona kuracisto de Rudolfo la 1-a el Habsburgo, germana reĝo de la romanoj ekde 1273. Pli malfrue Petro de Aspelto iĝus oponanto de la Habsburgoj. Tiuepoke, la ĉefepiskopeco de Majenco havis fortajn ligilojn kun la reĝlando de Bohemio. Ne nur Bohemio estis parto de la eklezia provinco de Majenco, sed krom tio, Zigfredo la 2-a el Eppstein (1200-1230), ĉefepiskopo de Majenco, estis ricevinta en 1228 la rajton kroni la reĝon de Bohemio - iu rajto retenita de Majenco ĝis 1343.
Tiamaniere ke, post esti rifuzita kuniĝi al la kapitulo de la katedralo el la Ĉefepiskopeco de Treviro, Petro eniris serve de la Bohema reĝo Venceslao la 2-a, en 1289, servante lin kiel protonotario kaj kiel kanceliero ekde 1296. En marto 1297, Petro estis indikita kiel Episkopo de Bazelo de la papo Bonifaco la 8-a.
Li restis en tiu posteno ĝis 1306, kiam li iĝis Ĉefepiskopo de Majenco de la papo Klemento la 5-a, sukcedante al Gerardo la 2-a el Eppstein (1230-1305) kiu mortis en la antaŭa jaro. La Ĉefepiskopo de Majenco ne nur estis influa eklezia homo, kiel Princo-elektisto de Majenco kaj arkikanceliero de la Imperio. Li ankaŭ estis unu el la plej povaj sekularaj homoj en la tuta Sankta Romia Imperio. Sub Petro de Aspelto Majenco atingis la pinaklon de ĝia povo.
Petro ne nur apogis Balduenon de Luksemburgo, frato de Henriko la 7-a, Grafo de Luksemburgo, en lia elekto kiel Ĉefepiskopo-elektisto de Treviro, sed ankaŭ instigis la elekton de Henriko la 7-a kiel germana reĝo de la romanoj. Henriko estis elektita per ses balotiloj en Frankfurto, en la 27-a de novembro 1308. Li estis kronita estro de la Sankta Romia Imperio sub la titolo de Henriko la 7-a en 1312, sed li mortis en aŭgusto de la sekvanta jaro en Italio.
En 1310, konfronto kun la Templana Ordeno devigis la prenon de protekto-linion kontraŭ ili. Petro administris la Graflandon de Luksemburgo kaj la Boheman Reĝlandon dum la neplenaĝeco de Johano de Luksemburgo, filo de Henriko, poste ankaŭ konata kiel Johano la Blinda, al kiu li helpis iĝi Reĝo de Bohemio, kroninte lin en la 7-a de februaro 1311. Tamen, post la morto de la Sankta Romia Imperiestro, Henriko la 7-a, en 1313, la Luksemburga partio preterlasis la filon de Henriko, Johano de Bohemio, pro lia neplenaĝeco, kaj elektis Ludovikon la Bavaron el la Domo de la Vitelsbaĥoj, rivalo de Frederiko la Bela (1289-1330).
Ludoviko estis elektita en oktobro 1314 per instigo de Petro de Aspelto per kvin el la sep balotiloj. Tiam, Ludoviko estis rapide kronita reĝo de la romanoj far Petro de Aspelto en Aachen, dum Frederiko estis kronita en Bonno de la Princo-elektisto el Kolonjo. Sanganta konflikto eksplodis inter la du reĝoj, kiu daŭris dum jaroj, dum la papo Johano la 22-a provis resti neŭtrala en la unuaj jaroj.
Finfine, Frederiko estis decide malvenkita en la "Batalo de Mühldorf" en la 28-a de septembro 1322. Matthias von Buchegg (mortis 1328) sukcedis al Petro de Aspelto kiel ĉefepiskopo de Majenco, en 1321. En sia testamento, datita en la 25-a de aŭgusto 1319, Petro de Aspelto, Ĉefepiskopo de Majenco, heredigis propraĵojn al la membroj de sia vasta familio, inter ili Johano el Treviro, kanoniko en Majenco, al kiu li vokas "nepoti nostro" (nia nevo). Petro de Aspelto estis sepultita en la Katedralo de Majenco.
Catherine Sauvage
Catherine Sauvage (naskigita Janine Saunie en Nancy, Francio – ) estis franca kantistino, kiu kantis multajn kanzonoj de poetoj, kiel:
Inter ili eble la plej konata estas la fama "Kanzono en Bilbao" de Bertolt Brecht kaj Kurt Weill, en la franca versio de Boris Vian (1958).
Sándor Kacsó (agronomo)
KACSÓ Sándor (kaĉó:) estis hungara agronomo, laŭreato de Kossuth-premio naskita en Szentgerice la 18-an de marto 1896 kaj mortinta en Nádudvar la 14-an de marto 1962.
Kariero
Kacsó Sándor finis agrikulturan akademion en Koloĵvaro kaj Kassa (1919). Li laboris en la bienego de grafo Béla Teleki. En 1947 li loksidiĝis en Hercegszántó, kie li mastrumadis, de 1951 li fariĝis agronomo de Produktkooperativo Vörös Csillag de Nádudvar.
Trifingra potentilo
Trifingra potentilo (Potentilla erecta), ankaŭ nomata tormentilo, estas flavaflora herbo el la genro potentiloj el la familio rozacoj.
Oni ne konfuzu tiun planton kun similnoma parenca specio, rekta potentilo (Potentilla recta).
Disvastiĝo
Trifingra potentilo hejmas en la borealaj kaj modere malvarmaj zonoj de Eŭropo kaj okcidenta Azio; en suda Eŭropo ĝi troviĝas nur en montaraj regionoj. Ankaŭ en Ameriko troveblas ekzempleroj, sed ili supozeble estis enkondukitaj.
Ĝi kreskas sur humida kaj acideta grundo, kiel marĉoj, erikejoj kaj magraj herbejoj. La planto estas indikilo por magreco. Ĝi troveblas ĝis meza alteco en montaroj. En Alpoj ĝi kreskas ekzemple ĝis alteco de 2000 m.
Aspekto
Trifingra potentilo estas staŭda herbo, kreskanta ĝis alteco de 10 ĝis 30 cm, kelkfoje ĝis 50 cm. Ĝi posedas fortan rizomon kun diametro de 1-3 cm, kiu inklinas al ligniĝo kaj montras sangoruĝan tranĉofacon. La tigoj disbranĉiĝas; la eksteraj tigoj kuŝas kaj grimpas super la grundon, la interne kreskantaj tigoj estas pli rektaj. Ili portas foliojn kaj estas iomete harhavaj.
La folioj troviĝas en grupoj de po kvin (3 ĉefaj folioj kaj 2 kromaj) ĉirkaŭ la tigoj. Ili havas inverse lancetan formon kun denta rando.
Floro kaj reproduktado
La floroj grandas proks. 1 cm en diametro, la sepaloj estas proksimume samlongaj kiel la petaloj. La floroj konsistas el kutime 4 (kelkfoje ankaŭ 5 aŭ 6) flavaj, radiaj petaloj kun inverse kora formo. Per la nombro de petaloj oni povas distingi la trifingran potentilon de aliaj specioj el la potentiloj, ĉar la aliaj havas ĉiuj 5 petalojn. La florado daŭras inter majo kaj septembro. Kromosomoj estas 2n=28.
Uzo kiel kuracplanto
Trifingra potentilo estas uzata jam de longa tempo kiel kuracplanto. Ĝi enhavas kiel efikantojn tanaĵojn, flavonoidojn, saponinojn kaj volatilajn oleojn kaj la glikozidon tormentilino.
La efiko estas precipe adstringa. Pro tio la planto uzata kontraŭ diareo, stomakaj doloroj kaj inflamo de la intesto.
Tamen dum mezepoko oni uzis la planton ankaŭ por haltigi sangoverŝon (en la germana la popola nomo estas Blutwurz „sangoradiko“). Intertempe laboratoriaj esploroj pruvis, ke la suko de la planto efikas malhelpe al la reproduktado de bakterioj kaj virusoj kaj estas ankaŭ kontraŭinflama, pro tio la aplikado sur vundoj povas esti helpa. Same gargarado per dekoktaĵo de potentilo plibonigas inflamojn de la faringo aŭ de la buŝa mukozo. La sangohaltiga efiko tamen ne ekzistas laŭ tiuj modernaj esploroj.
Uzo kiel farbo
Trifingra potentilo enhavas kelkajn efikantojn, kiuj povas farbi, kaj ĝi estis uzata en antaŭaj tempojkiel farbo por lano aŭ ŝtofo. Precipe katekinoj kaj elaga acido povas per aldono de aliaj substancoj kiel aluno aŭ kuprosulfato farbi ŝtofojn flavbrune respektive ruĝbrune.
34083 Feretova
34083 Feretova estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Miriam Feretova, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2017 pro sia projekto en teamo pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Gramatika Lernejo de Sankta Nikolao de Prešov (Regiono Prešov, Slovakio).
Stacio Nirigahama
Stacio Nirigahama (japane: 二里ヶ浜駅 [Nirigahama-eki], angle: Nirigahama Station) estas fervoja stacio en Ŭakajama, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kada.
Furta
Furta estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Berettyóújfalu. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Berettyóújfalu-Szeghalom. Berettyóújfalu troviĝas je 14, Debrecen je 50, Budapeŝto je 220 km-oj.
Historio
La komunumo estis menciita unuafoje en 1552. La turkoj senhomigis la vilaĝon, kiu refondiĝis en la 18-a jarcento. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. En 2001 loĝis tie 1182 hungaroj, po 1 cigano kaj rumano.
Vidindaĵoj
La novromanika kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1827, la romkatolika en 1786.
Famuloj
En Furta naskiĝis ministro László Lakos.
Listo de la plej altaj montoj en Tasmanio
Jen estas listo de la plej altaj montoj de insulo Tasmanio. La listo enhavas montojn kun alteco pli ol 1400 metroj.
Taneček
Taneček (ĝis la jaro 1946 Lobetanz) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Stvolínky. Ĝi troviĝas proksimume 3 km norde de Stvolínky. Estas ĉi tie registritaj 8 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Dolní Město
Dolní Město (Unterstadt) estas municipo en Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Ĝi situas 10 km norde de urbo Humpolec. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1386.
Rezső Bokor
Rezső Bokor naskiĝis la  1898 en Sopron. Li mortis la 1959 en Sopron.
Biografio
Rezső Bokor post abituriento en 1916 soldatiĝis ĝis 1918, poste li akiris arbaristan diplomon en altlernejo de Sopron en 1924. Li komencis instrui en la altlernejo jam pli frue ekde 1923. Li ankaŭ plulernis en universitatoj de Vieno, Berlino, Göttingen kaj en arbarista altlernejo en Eberswalde. Li doktoriĝis en Göttingen en 1928. Li atingis la instruajn rangojn en la altlernejo (iom poste universitata kampuso) adjunkto en 1927, privata profesoro en 1935, ordinara profesoro en 1938. Li estis nomumita institutestro pri arbaroj en 1947, post 2 jaroj li akiris signifan postenon en arbarista instituto, sed en Budapeŝto. Li kandidatiĝis en 1952. La instituto translokiĝis al Sopron en 1958. Li okupiĝis pri arbaroj kaj pri ties grundoj.
1542
En la jaro 1542 post Kristo okazis, interalie:
19573 Cummings
19573 Cummings estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Preĝejo Sankta Ladislao (Szob)
La preĝejo Sankta Ladislao, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en Hungario, en mezo de urbo Szob.
19573 Cummings
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ian Douglas Cummings, finalisto en 2003 de la Discovery Channel Young Science Challenge, scienca konkurso de mezlernejoj, pro lia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la St. Olafs Catholic School de Bountiful (Utaho, Usono).
Preĝejo Sankta Ladislao (Szob)
Historio
Tiu preĝejo konstruiĝis en la 1770-aj jaroj, sed laŭ dokumento estis ankaŭ pli malnova preĝejo en Szob. La sonorilo kaj la orgeno alvenis el la malnova preĝejo. En 1838 la inundo atingis la preĝejon. La nova orgeno ekmuzikis en 1794, ĝi renoviĝis en 1856, 1955 kaj 1974. La horloĝo en la turo funkcias ekde 1898, tamen nuntempe jam helpe de kurento.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola. En mezo de la fasado estas la turo, sube la enirejo. La sanktejo iomete estas pli mallarĝa, ol la navo kaj ĝi situas en la orienta, la turo en la okcidenta parto. La navo havas flanke sakristion. Interne apud la altaro estas 2 skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Emeriko de Hungario. Ili estis faritaj en 1818 el lignoj. La altara bildo prezentas Sanktan Ladislaon pentritan en 1927. Kermeso okazas en la 27-an de junio.
Nidelva
Nidelva estas 30 kilometroj longa rivero en Sør-Trøndelag, Norvegio. Ĝi fluas el Selbusjøen en Brøttern, komunumo Klæbu; tra Tiller kaj la elektrostacioj akvofalaj en Leirfossene; al Trondheim kaj fine en Trondheimsfjorden-on.
Luma reakcio
Lumaj reakcioj aŭ lumreakcioj estas tiu parto de la fotosintezo, en kiu la sunenergio transformiĝas kaj rezerviĝas en ĝenerala, kemia formo kiel en ATP kaj poste iĝas eluzebla por la planta organismo. Krom tio estiĝas ankaŭ tielnomataj reduktaj ekvivalentoj (ekz. NADPH), kiuj necesas krom la ATP por okazo de la fotosintezo en mallumaj reakcioj.
La lumo (fotonoj) altigas energionivelon de elektrono, kiu kondukas al la skizita reakcio.
Jamuno
La rivero Hindon, alfluanto de la Jamuna, originas en la Saharanpura Distrikto, el Supra Ŝivalik en Malsupro de Himalajo.
Nepotilla serrata
Nepotilla serrata estas specio de mara heliko, mara gastropodo molusko en la familio Rafitomedoj (Raphitomidae). La specio estas trovita en Novsudkimrio.
Afrika nanofalko
La Afrika nanofalko (Polihierax semitorquatus) estas birdospecio de la familio de falkedoj kiu loĝas en orienta kaj suda Afriko, la plej malgranda rabobirdo de la kontinento. Ĝi estas nur 19 al 20 cm longa, kaj predas insektojn, malgrandajn reptiliojn kaj eĉ malgrandajn mamulojn.
Aspekto
Estas blankaj "okulpunktoj" en nuko. Junuloj havas brunan dorson, pli senkolorajn ol ĉe plenkreskaj inoj, kaj ruĝecan nuancon en la brusto. La flugilplumoj estas punktecaj blankanigraj (pli da nigro supre, pli da blanko sube); la vosto estas laŭ strioj blankanigra.
La flugo estas malrapida kaj ondeca. Laŭ grando, bildo kaj kutimo ripozi rekte sur elstara branĉo aŭ arbopinto, tiu specio similas al kelkaj lanioj.
La alvoko estas "altatona kikiKIK, ripete" (Kenjo) aŭ "ĉip-ĉip' kaj 'kik-kik-kik-kik'" (suda Afriko).
Teritorio, habitato kaj populacio
La Afrika nanofalko loĝas en seka arbustaro. La subspecio P. s. castanonotus loĝas el Sudano al Somalio kaj suden al Ugando kaj Tanzanio; P. s. semitorquatus loĝas el Angolo al norda Sudafriko. Tiuj teritorioj estas ĉirkaŭkalkulataj je areo de 2.7 milionoj da km2, kaj la totala populacio estas ĉirkaŭkalkulata inter 100,000 kaj 1 miliono da birdoj.
Reproduktado
En Kenjo, la Afrika nanofalko nestumas en nestoj de Blankakapa teksisto, kaj la teritorioj de ambaŭ birdospecioj koincidas. En suda Afriko, ili troviĝas ĉe nestoj de Ruĝbeka teksisto sed hegemonie nestumas en malplenaj lokoj de nestoj de Socia teksisto, kiuj estas grandaj kaj multeĉambraj —eĉ se la Sociaj teksistoj ankoraŭ havas aktivan kolonion en la nesto. Spite esti birdomanĝantoj kaj pli grandaj ol la Sociaj teksistoj, la Afrikaj nanofalkoj multaj respektas tiujn, sed foje kaptas kaj manĝas idojn kaj eĉ plenkreskulojn.
NGC 2623
NGC 2623 (aliaj indikoj — UGC 4509, MCG 4-21-9, ZWG 120.15, ARP 243, VV 79, IRAS08354+2555, PGC 24288) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Zoltán Nyárádi Szabó
NYÁRÁDI SZABÓ Zoltán (nja:ra:di) estas hungara poeto naskita en Szentgerice la 24-an de januaro 1930.
Kariero
Nyárádi Szabó Zoltán finis la altlernejon pri korpedukado en Bukareŝto inter 1956-60, poste li instruis ĝis 1964 en rumana ĉefurbo, pli poste en Târgu Mureș ĝis 1983, kiam li translokiĝis Hungarion.
Échirolles
Échirolles [eŝiROL] estas franca komunumo kaj ĉirkaŭurbo de Grenoblo, lokita en la departemento Isère kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi havas proksimume 35 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas Échirollois en la franca. Kune kun Saint-Martin-d'Hères, Échirolles estas do unu el la ĉefaj ĉirkaŭurboj de Grenoblo.
La urbo estis malnovtempe laborista vilaĝo, kie plimulto el la loĝantoj laboris en la fabrikoj de viskozo, mondfama vegetaĵa materialo inventita en Échirolles en 1884.
Geografio
Échirolles havas tre urban pejzaĝon. Ĝi viciĝas inter la sudaj ĉirkaŭurboj de Grenoblo, kaj estas alirebla per tri elirejoj de apuda aŭtovojo. Aliaj transportaĵoj inkludas aŭtobusojn kaj la grenoblan tramvojon A. Échirolles havas landlimojn kun la komunumoj Brié-et-Angonnes, Champagnier, Claix, Eybens, Grenoblo, Jarrie, Pont-de-Claix, Seyssins, Bresson kaj Livet-et-Gavet.
Historio
La deveno de la nomo Échirolles ŝajnas kontestebla. La plej akceptata hipotezo asocias ĝin kun la latina vorto por "sciuro", tiel klarigante la ĉeeston de sciuro sur la blazono de la urbo. Dua hipotezo ligas la nomon al la vorto laîche, tio estas planto tipa de malsekaj medioj.
Vidindaĵoj
La preĝejo Saint-Jacques, kore de la malnova vilaĝo, apartenas al la paroko Charles de Foucauld. Ekzistas cetere muzeo de la viskozo.
Arisgotas
Arisgotas estas submunicipo hispana, dependa de la municipo de Orgaz, de la provinco de Toledo en la regiona komunumo de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
En la toponimo Arisgotas, la sufikso "Gotas" devena de "Gotorum" povus signifi Kverkarbaro de la Gotoj (visigotoj).
Loĝantaro
Tiu submunicipo havis en 2006 70 loĝantojn.
Flago de Kanarioj
La flago de la hispana Aŭtonoma Regiono de la Kanariaj Insuloj estas vertikala trikoloro de tri egalaj grupoj de blanka, blua, kaj flava. La ŝtatflago inkludas la Blazonon de Kanarioj en la centra grupo. La civila flago forigas tion. La dizajnoj fariĝis oficialaj per la Statuto de Aŭtonomio de la Kanaria Aŭtonoma Regiono (Organika Juro 10/82) la 16-an de aŭgusto 1982.
La trikoloro havas siajn originojn en la movado Canarias Libre (Libera Kanario) de la 1960-aj jaroj. Ĝi estis dizajnita de Carmen Sarmiento kaj ŝiaj filoj Arturo kaj Jesus Cantero Sarmiento, kaj unue montrita (en paperoformo) la 8-an de septembro 1961. Ĝi kombinis la bluajn kaj blankajn kolorojn de provinco Santa Cruz de Tenerife kun la bluaj kaj flavaj koloroj de la provinco La Palmoj (Las Palmas).
Nigrabeka piprovireo
La Nigrabeka piprovireo (Cyclarhis nigrirostris) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj. Ĝi troviĝas en Andoj en Kolombio kaj norda Ekvadoro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
Tiu specio havas kiel plej parto de vireedoj olivverdecajn suprajn partojn kaj kiel la alia ununura samgenrano nome la Gujana piprovireo tre markatan brunan superokulan strion eĉ pli kontrastan ol tiu de la parenco kiu havas pli malhelan kronon, dum la krono de tiu specio estas pli helverdeca; tiele la nomo de Brunbrova piprovireo taŭgus ankaŭ por tiu ĉi specio. Tamen la plej klara distingilo estas tre fortika kaj nigra beko kompare kun tiuj aliaj de la familio, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie nigrirostris signifas precize “kun nigra beko”. Kiel la samgenrano, sed ne tiom markata, estas flaveca bando ĉirkaŭkole, dum la resto de subaj partoj estas sablokoloraj al helgrizecaj. Ankaŭ la kruroj esta grizecaj.
22944 Sarahmarzen
22944 Sarahmarzen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sarah Elizabeth Marzen, finalistino de la Intel Science Talent Search de 2007, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri kemio. Ŝi estis lernantino ĉe la Thomas Jefferson High School for Science and Technology de Alexandria (Virginio).
Invencio
La nocion invencio oni uzas kvazaŭ ĝi signifus muzikan formon, tamen invencio (de la latina invenire – inventi resp. inventio - ideo) ne estas klare difinita. Ĝi estas kutima ekde la mezo de la 16-a jarcento kaj havas jenajn signifojn:
Muzika aplikado
El unu muzika ideo (temo) komponisto evoluas la tutan muzikaĵon. Je tio li diversmaniere prilaboras la temon, ekz. laŭ la principo de la imitado (imitado de temo en alia voĉo), sekvenco (ripetado de temo sur alia tonŝtupo), transponado (temo aperas sur aliatonŝtupo en alia tonalo), invertado, aŭgmentado (pligrandigo de la notvaloroj), diminuado (plimalgrandigo de la notvaloroj), dispartigo (nur parto de la temo estas uzata). Antagonisme aperas kontraŭ la temo la t.n. kontrapunkto. Invencio kutime estas duvoĉa.
Ĉe Johann Sebastian Bach la invencio estas du- aŭ trivoĉa klavarila muzikaĵo, en kiu la komponisto prilaboras la muzikan ideon polifonie.
Gloria Steinem
Gloria Marie Steinem (n. la 25-an de marto 1934 en Toledo, Ohio, Usono) estas ĵurnalistino, verkistino kaj ikono de feminismo en usono kaj aktivisto por la rajtoj de virinoj.
Steinem karakterizas sin kiel radikala feministo sed estas ofte karakterizata de aliaj kiel liberala feministo. Ŝi konsideras kategoriojn "malkonstruaj" por feminismo.
1541
En la jaro 1541 post Kristo okazis, interalie:
Feŭdo
La koncepto de feŭdo tial tradukeblas al Esperanto per la nocioj "limigita posedo" aŭ "por-uza posedo" (la antaŭmezepoke aplikata koncepto de "vera posedo" laŭ mezepoka latina lingvo nomiĝis "Allodium", E-o: "alodo").
La politika kaj ekonomia rilato inter la feŭdodona nobela reganto kaj la feŭdoprena vasalo estis la bazo de la mezepoka socia strukturo de Eŭropo, aparte de la Sankta Romia Imperio de Meza Eŭropo.
Gómez Palacio
Gómez Palacio estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Gómez Palacio. Al Gómez Palacio apartenas entute 398 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10007.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 304515 loĝantojn. El tiuj estis 150085 viroj kaj 154430 virinoj. La komunumo havas surfacon de 990,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1150 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 200,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 17,0 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 226412 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 106 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,05 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
168284 de la loĝantoj de Gómez Palacio en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 6360 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 3,78 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 3,98 % (3443 el 86465), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 3,57 % (2917 el 81819).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 186119 personoj apartenis al la katolika religio kaj 9369 personoj al la protestantisma religio. 3135 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 4515 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Ferenc Farkas
Ferenc Farkas
Senluma reakcio
Senlumaj reakcioj (ankaŭ mallumaj, nelumaj, lumsendependaj reakcioj) estas tiu parto de la fotosintezo, ĉe kiu la karbona dioksido asimiliĝas, fiksiĝas en karbonhidratoj.
La ekvacio uzas la ATP-molekulojn kaj NADPH, kiuj estiĝis dum la [ lumreakcio, por konstruo de karbonhidratoj.
Flago de Ascension
Ekzistas nuntempe neniu unika flago por Ascension, parto de la brita transmara teritorio de Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha, tial la Union Jack de Britio estas uzita por oficialaj celoj.
Du skizitaj proponoj por la flago de Ascension estis prezentitaj al la insula konsilio ĉe ĝia kunveno la 30-an de julio 2010. Sekvanta publikan konsulton, la fina dezajno estos submetita al la Kolegio de Armiloj por aprobo.
NGC 2624
NGC 2624 (aliaj indikoj — UGC 4506, MCG 3-22-19, ZWG 89.55, ARAK 172, NPM1G +19.0183, PGC 24264) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Azia nanofalko
La Azia nanofalko (Polihierax insignis aŭ Neohierax insignis) estas birdospecio de la familio de falkedoj kiu loĝas en sudorienta Azio, unu el la plej malgrandaj rabobirdoj de la kontinento.
Ĝi troviĝas en Kamboĝo, Laoso, Birmo, Tajlando, kaj Vjetnamio. Ĝi estis foje lokigita en sia propra monotipa genro Neohierax. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj seka savano. Ĝi estas konsiderata preskaŭ minacata pro habitatoperdo pro lignoproduktado kaj arbarincendioj, kaj eble pro ĉasado.
Ĝi estas specio ege simila al sia samgenrano la Afrika nanofalko, tio estas blanka sube kaj en vizaĝo, griza supre (escepte pro blanka pugo), pli malhele ol ĉe la afrika parenco, escepte en krono kaj nuko, kie estas nur nuanco griza. La beko estas tre dika, mallarĝa kaj hokoforma; kolore estas pli nigreca ol tiu de la afrika parenco. Estas ruĝaj ĉirkaŭokula haŭtaĵo kaj brido kune kaj pli etendaj ol tiuj de la afrika parenco. La vosto estas laŭ strioj blankanigra, tio estas nigreca kun blankaj fina bordo kaj tri strioj en eksteraj vostoplumoj, sed ne centre.
American Guild of Organists
La American Guild of Organists (mallonge AGO) estas la nacia organizaĵo de ekleziaj kaj koncertaj orgenistoj en Usono kaj estis fondita en 1896. Ĝi havas preskaŭ 25 000 membrojn, kaj estas subdividita en regionajn suborganizaĵojn. Ĝi eldonas monatan revuon, nome „The American Organist“ (La usona orgenisto). Membriĝi rajtas ne nur profesiaj orgenistoj, sed ankaŭ ĉiu interesito pri orgenoj kaj orgena muziko. Kvankam ĝi estas usona organizaĵo, AGO havas membrojn ankaŭ en aliaj landoj, kaj eĉ organizitajn grupojn en Eŭropo, Aŭstralio, Koreujo, Singapuro kaj Bermudo.
Charles Louis L'Héritier de Brutelle
Charles Louis L'Héritier de Brutelle (naskiĝis en Parizo la 15-an de junio 1746, mortis murdite en Parizo la 16-an de aŭgusto 1800) estis franca ŝtata oficisto kaj botanikisto.
Vivo kaj signifo
Li estis reĝa prokuroro ĉe la Majstrejo de la akvoj kaj forstoj ( france : Maîtrise des eaux et forêts ), post tio konsilisto ĉe la Kortumo de la helprimedoj ( france : Cour des aides ). En 1790, L'Héritier de Brutelle membriĝis, kiel botanikisto-asociulo, en la Akademio de Sciencoj de Francujo, kie li partoprenis en la sekcio de botaniko kaj vegetala fiziko en 1795.
Liaj botanikaj verkoj, iomete mallaŭditaj de liaj samtempuloj, estis agnoskitaj kaj valorigitaj far Carl Ludwig Willdenow (1765-1812) kaj Augustin-Pyrame de Candolle (1778-1841).
Li postlasis herbarion de proksimume 8 000 speciojn kaj tre gravan botanikan bibliotekon. Nome, li pristudis la geraniacojn kaj publikigis en 1792 verkon titolitan Geraniologia. Li estas la aŭtoro de la diferencigo inter la tri genroj geranio (Geranium), pelargonio (Pelargonium)  kaj erodio (Erodium).
L'Héritier de Brutelle estas indikita kiel L'Hérit. por verkintomallongigo kiam oni citas sciencan botanikan nomon. La genro heritiero ( Heritiera ) estas nomita far William Aiton honore al li. Jenaj specioj rememorigas lian nomon : Monsonia lheritieri DC. kaj Sarcocaulon lheritieri Sweet  ( geraniacoj ), Eugenia lheritieriana DC. ( mirtacoj ).
Jan Lindblad
Jan Victor Armas LINDBLAD (19an de julio 1932 - 5an de aprilo 1987) estis sveda naturalisto, verkisto, fotisto, filmisto kaj fajfartisto kiu imitis animalojn.
Lindblad naskiĝis en Örebro, Svedio en 1932. Li ekkarieris komence de la 1950-aj jaroj, ludante en revuoj, kiel emnestrelo kaj fajfartisto. Tiu lasta talento faris lin unu el la la plej sukcesaj diskovendistoj de la 1970-aj jaroj en sia naska Svedio. Unu el lia plej granda sukceso estis lia fajfa ludado de la usona folklora kanto Oh Shenandoah, registrita en 1977.
Marie Noël
Marie ROUGET aŭ pseŭdonome kiel Marie NOËL (naskiĝis la 16-an de februaro 1883, mortis la 23-an de decembro 1933) estis franca verkisto kaj poetino. Ŝi naskigis kaj mortis en la komunumo Auxerre. Ŝiaj verkoj ofte temas Dion kaj la krizon de fido, kaj havas simplan, muzikan kaj aŭtentikan stilon. Ŝi tenis ŝian pseŭdonomon Noël por la francalingva vorto por Kristnasko, pro ŝia juna frato mortis mallonge post Kristnasko.
Itapagipe
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo, borde de la Verda Rivero (Rio Verde). Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono Frutal. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
István Dobai
István Dobai
Itapagipe
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Cistercio
La monaĥejo Cistercio (france: Cîteaux, elparolu si-TO, latine: cistercium) situas en komunumo Saint-Nicolas-lès-Cîteaux en regiono Burgonjo-Franĉkonteo, proksimume 25 km sude de Dijon, administrejo de departemento Côte-d'Or.
Cistercio estas la origina, la fonda monaĥejo de la ordeno de cistercianoj, kiu havis grandan influon dum la tuta eŭropa historio.
Historio
La abato Roberto de Molesme jam havis 70 jarojn, kiam li tiom malkontentis pri la benediktana ordeno, ke li en 1098 fondis novan ordenon. Li elektis la marĉecan regionon (malnovfrance: cistels = "kanejo") en la valo de Saône. Subtenis la fondadon de nova ordeno la duko de Burgundio Odo la 1-a. Dekomence vivis 29 monaĥoj kaj severe sekvis la (benediktanan) moton ora et labora (preĝu kaj laboru). Detalan regularon de la ordeno verkis Stephan Harding, kiu estis abato de la monaĥejo inter 1099 kaj 1133.
En la jaro 1111, sankta Bernardo membriĝis kun ĉirkaŭ 30 kunuloj en la ordeno de la Cistercianoj en Cistercio. La Cistercianoj ekfloris kaj disvastiĝis. Inter 1113 und 1115 fondiĝis kvar rektaj filioj de la monaĥejo: La Ferté, Pontigny, Morimond kaj Clairvaux. Poste sekvis multaj pliaj filioj.
Monaĥoj forlasis la abatejon en 1791, ili revenis en 1898. En 1998 la preĝejo estas rekonstruita.
Valo Noana
La Valo Noana situas en orienta Trentino, Italio. Ĝi estas entenata en tri komunumoj: Imèr, Mezzano kaj Transacqua.
En ĝi ne loĝas homoj, ĉar estas tre malvarma, ĉefe en la vintroj. La valo finiĝas en la valo de Primiero.
Monda Basbala-Molpilka Konfederacio
La Internacia Basbalo kaj Softbalo-Konfederacio aŭ Monda Konfederacio de Basbalo kaj Softbalo (World Baseball Softball Confederation, mallongigita‏ WBSC; Confédération internationale de baseball et softball) estas la internacia sportfederacio kiu administras basbalon kaj molbalon. Fondite en 2013 de la unio de la Internacia Basbalo-Federacio (IBAF) kaj la Internacia Softbalo-Federacio (ISF). Ĝia ĉefsidejo estas en Laŭzano, Svislando
Nikolaj Osipov
Nikolaj Petroviĉ OSIPOV (Николай Петрович Осипов) naskiĝis la 28-an de januaro 1901 en Sankt-Peterburgo, Rusia Imperio mortis la 9-an de majo 1945 en Moskvo, estis elstara rusa muzikisto perfekte ludinta balalajkon, gvidinto kaj direktisto de Osipov orkestro.
Biografio
Lia patro Pjotr Nikolajeviĉ Osipov (1871, Moskvo - 1927, Moskvo) estis juristo kaj okupis gravan postenon en la imperiestra administrejo. La patrino Osipova Tatiana Vasiljevna (1876, Odeso - 1937, Moskvo) estis dommastrino. La geedzoj havis krome tri gefilojn: Maria (1899, Sankt-Peterburgo - 1927), Sergej (1905, Sankt-Peterburgo - 1948, Moskvo) kaj Dmitrij (1909, Ufa - 1954, Moskvo).
Molekula horloĝo
Molekula horloĝo (bazite sur la molekulhorloĝa hipotezo (MH)) estas tekniko en molekula evoluo kiu uzas fosiliajn limigojn kaj indicojn de molekula ŝanĝo por dedukti la tempon en geologia historio kiam du specioj aŭ aliaj taksonoj diverĝis. Ĝi estas uzata por ĉirkaŭkalkuli la tempon de okazoj nome speciigo aŭ radiado. La molekula informo uzita por tiaj kalkuloj estas kutime nukleotidaj sekvencoj de DNA aŭ aminoacidaj sekvencoj de proteinoj. Ĝi estas foje nomata ankaŭ genhorloĝo aŭ evolua horloĝo.
Nikolaj Osipov
Biografio
Kiam kvarjaraĝa Niki (karesa derivaĵo de Nikolaj) malsanis je morbilo kaj suferis pro manko de kutimaj infanaj amuzoj la patro donacis etan balalajkon, kiu tre plaĉis al li. Li rapide ellernis bazan ludadon kaj laŭ rekomendoj de la gepatroj komencis lerni la muzikilon pli detale. Unu el liaj instruistoj estis Sokolov, eksa lernanto de Vasilij Andreev, virtuozo pri balalajko, fondinto de la unua orkestro de la rusaj naciaj muzikiloj en 1888. La majstro konatiĝis kun la knabo, donis al li kelkajn lecionojn kaj eĉ invitis tiun koncerti kune kun la orkestro. La debuto okazis en 1909, kiam Niki estis ankoraŭ okjaraĝa.
Molekula horloĝo
Oni konsideras kiel enkondukistojn de tiu koncepto la sciencistojn Emile Zuckerkandl kaj Linus Pauling.
Nikolaj Osipov
Biografio
Ekde 1922 la familio rezidis en Moskvo. Nikolaj multe koncertis kiel profesisto kaj instruis en moskva muzik-pedagogia altlernejo nome de Oktobra revolucio. Ekde 1928 li estis solulo de Moskva Filharmonio. Tiam li meritis honoran kromnomon - Paganini pri balalajko.
En 1940 lin oni nomumis kiel gvidanto kaj dirigento de "La Ŝtata Orkestro de Rusaj Popolmuzikiloj", kun kiu li laboris dum malfacila epoko de la Granda Patriota milito. Nikolaj Osipov malkovris la novan etapon en historio de la orkestro. Unue aperis en la koncerta praktiko: guzlio, akordiono, dueto kaj unisono de balalajkoj.
En 1946, pro la elstaraj meritoj de Nikolaj Osipov, kiu mortis la 9-an de majo 1945, kiam oni celebris la Venkotagon super la faŝisma Germanio, la orkestro estis atribuita laŭ lia nomo.
Li estis edzo de Natalia Vsevolodovna Osipova n. Peresvet (1902 - 1962).
Memoro
Ekde 1967 en Moskvo funkcias porinfana muzika lernejo nome de Nikolaj Osipov, en kiu estas muzeo.
Casazza
Casazza estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Albino, Gaverina Terme, Grone, Monasterolo del Castello, Spinone al Lago, Vigano San Martino. Kristana patrono estas la sanktulo Laŭrenco de Romo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Béla Szombathelyi
SZOMBATHELYI Béla (sombatheji); Theindl estis hungara aktoro naskita en Szombathely la 18-an de aŭgusto 1851 kaj mortinta en Kolozsvár la 24-an de aŭgusto 1881.
Kariero
Szombathelyi Béla komence ludis sub nomo Szombathelyi–Theindl Béla. Li debutis en trupo de Lajos Károlyi la 7-an de septembro 1869. En aprilo de 1876 li dungis sin al Koloĵvaro, kaj tie li ludis ĝis sia morto escepte mallongan tempon (en 1878 li elpaŝis en Népszínház de Peŝto). Lia lasta elpaŝo okazis la 4-an de aŭgusto 1881. Li mortis pro duelo.
Cikonioformaj birdoj
Cikonioformaj estas ordo de birdoj kies plej tipaj estas la cikonioj.
Taksonomio
Tradicie la ordo Cikonioformaj enhavis multnombrajn grandajn, longkrurajn, longbekajn birdojn: cikoniojn, ardeojn, egretojn, ibisojn, kulerbekulojn kaj aliajn. Tiuj cikonioformaj birdoj estas konataj kiel ekzistantaj de antaŭ la lasta eocena epoko.
Laŭ la disvolviĝo de la priserĉaj teknikoj pri molekula biologio je fino de 20a jarcento, nome metodoj studantaj hibridiĝon DNA-DNA, granda kvanto da informo subite aperis, ĉefe kiel sugesto, ke multaj birdoj spite malsimilŝajno estas fakte rilategaj unu la alian pli ol antaŭe pensate. Laŭ tiu nova informo la taksonomio Sibley-Ahlquist pligrandigas elstare la ordon de Cikonioformaj per aldono de multaj familioj kiel pingvenoj, kolimboj, greboj, albatrosoj, petreloj, mevoj, pelikanoj, suloj kaj tagaj rabobirdoj (Falkoformaj). La familio de fenikopteroj, pli rilata, estas ofte ordigata kiel vera parto de Cikonioformaj.
Tamen morfologia vidpunkto petas ne pligrandigon sed disigon de Cikonioformaj en du grupoj kaj tiele specioj ne tradicie konsiderataj Cikonioformaj povus eniri en ambaŭ grupoj.
La taksonomio Sibley-Ahlquist estis jam akceptataj de multaj sciencaj asocioj, sed pli komune ankoraŭ estas uzata la tradicia grupigo kiu povus esti modifata prefere anstataŭ ŝanĝata ĝis kiam kompleta sciigo estu decidata kaj ŝanĝiĝonta epoko finu.
Kultura vidpunkto
Certe unu el la kialoj de tiu atento povus esti la stranga irmaniero de tiuj birdoj, kio ĉu ĉarma ĉu ŝajne maltaŭga eĉ estas troigata dum komunaj ceremonioj. Multaj specioj estas ĉu tute ĉu parte mutaj: tiele ceremonioj kaj dancmontroj iĝas ĉefaj komunikiloj.
Tiu konduto ŝajnas genetika. Fakte oni ordigis la grupon de la cikonioj laŭ ties ceremonikonduto kvazaŭ morfologia eco kaj la taksonomia rezulto identiĝis kun la vera anatomia kaj biologia taksonomio.
La plej interesa parto de tiuj ceremonioj estas la virselektado, tio estas “virpropagando” pri nestoloko kaj interesmontro farata de la ino pri ĝi.
Gémenos
(jen france, okcitane Gèmas) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane Bocas de Ròse), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Cikonioformaj birdoj
Kultura vidpunkto
Kondutoj rilatantaj postajn okazaĵojn kiel seksumado, parkunkonfirmado, parigado, ĝenprotesto aŭ atako estas tre variaj kaj sufiĉe genetikaj. Tio malsimilas la kantan konduton de kantbirdoj kiuj plej parte kondutas tiel pro lernata kaj individua sperto.
Fizikaj karakteroj
Cikonioformaj havas nur unu paron de sternumotrakeaj muskoloj en la sirinkso, el 16 ĝis 20 nukajn vertebrojn kaj ili estas diastataksikaj (la kvina duaranga plumo mankas, sed la kvina duaranga kovroplumo ne mankas); la piedoj ne estas retmembranaj; la meza fingro estas flankengrandita; intesta kloako estas, kaj preskaŭ ĉiam tre eta.
Vivkutimoj
Cikonioformaj loĝas ĉe akvaj lokoj; ili ne filtras kaj plejparte manĝas fiŝojn, krustacojn, insektojn kaj eĉ etajn mamulojn aŭ kadavraĵojn. Ili ne naĝas por manĝado kaj la nordaj specioj migras suden. Ili estas fortaj flugantoj kiuj uzas larĝajn flugilojn. Plejparte ili nestas sur arboj, sed kelkaj konstruas nestojn en marĉoj aŭ surplanke. Idoj restas ennestaj. Multaj specioj estas koloniaj sed oni uzas malmulte sonon. Socia komuniko uzas montradon kaj ceremoniadon.
19574 Davidedwards
19574 Davidedwards estas nerapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de David Kitzmiller Edwards V, finalisto en 2003 de la Discovery Channel Young Science Challenge, scienca konkurso de mezlernejoj, pro lia projekto pri scienco de la medio. Li estis lernanto ĉe la Emily Gray Junior High School de Tucson (Arizono, Usono).
Stacio Isonoura
Stacio Isonoura (japane: 磯ノ浦駅 [Isonoura-eki], angle: Isonoura Station) estas fervoja stacio en Ŭakajama, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kada.
Franciŝak Skarina
Franciŝak Skarina (Францішак Скарына), naskiĝis ĉirkaŭ 1490 en Polack kaj mortis ĉirkaŭ 1551, estis kreinto de la moderna belorusa lingvo kaj belorusa presinto de la unua libro en tiu lingvo – la belorusa Psalmaro en 1517.
Li naskiĝis en Polack en la Granda Duklando Litva en la Pola-Litova unio. Li studis artojn ĉe Jagelona Universitato en Krakovo ĝis 1504 jaro. En Universitato de Padovo li ricevis doktorecon de medicino en 1512. En jaro 1517 li eldonis en Prago la unuan libron en la malnova belorusa lingvo. Poste li eldonis ankoraŭ 23 librojn. Li sekve daŭrigis presadon en Vilno. La plej grava atingo de li estis eldono de la belorusa Biblio.
Estas tre malfacile precizigi, ĉu la lingvo, per kiu Skarina presis librojn, estis vere la belorusa konata hodiaŭ. Skarina estis tamen grava fondanto de la lingvo poste disvolviĝinta al la hodiaŭa belorusa lingvo.