cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dentrado
La partoj de dentoj
Perpendikla sekcaĵo estas perpendikla sekcaĵo de dento al la dentodirekto. La perpendikla sekcaĵo de rekta dento estas identa kun la fronta sekcaĵo. Geometria interpreto de perpendikla sekcaĵo de oblikva aŭ arka dentaĵo: se oni imagas helico-linion perpendikle al direktolinio de dento sur la dividsupraĵo, kaj sur tiu helico-linio oni starigas normalajn rektojn, kiuj generas helicosupraĵon, tiam la sekcaĵo de dento fare de ĉi tiu helicosupraĵo estos la perpendikla sekaĵo de dento. Do la perpendikla sekcaĵo de oblikva aŭ arka dentaĵo ne estas ambaŭflanke limata per evolventaj kurboj, sed per spacaj kurboj.Pri perpendikla sekcaĵo de oblikva aŭ arka dentaĵo ofte kompreniĝas en la praktiko la ebena sekcaĵo perpendikla al la direktolinio de dento laŭ la dividsupraĵo, kiu estas alproksimiĝo de la spaca kurbo. En tiu kazo oni devas ĉiam marki, ke temas pri alproksimiĝa perpendikla sekcaĵo.
Aksa sekcaĵo estas la sekcaĵo de la dento per la aksoebeno de la dentrado. Ĉi tiu nocio estas uzata ĉefe konekse kun ŝnekoj.
Uzebla dentosupraĵo estas tiu parto de la dentosupraĵo, kiu estas taŭga interkroĉadi kun la dentosupraĵo de la kontraŭrado, do kiu interkroĉante kun la kontraŭrado ebligas glatan movotransporton.
Uzebla dentoprofilo estas sekcolinio de la uzebla dentosupraĵo kun la fronta ebeno.La uzebla dentoprofilo de evolventa dentaĵo estas ordinara (pinta) evolvent-kurbo.La figuro montras la uzeblan dentoprofilon de evolventa dentaĵo. (kroĉlinio de malvolvigo, angulo de baza profilo, limcirklo, kaplinio de malvolviga profilo)
Supraĵo de dentradiko estas la parto de dentosupraĵo inter la uzebla dentosupraĵo kaj la fundbendo, kiu do ne permesas kroĉiĝi kun la dento de kontraŭrado.
Kurbo de dentradiko estas la sekcolinio de supraĵo de dentradiko kun la frontebeno.La kurbo de dentradiko de dentaĵo sekcita per latprofila ilo estas maŝa evolvento (aŭ simila kurbo) kaj tio de dentaĵo dentita per tranĉilrado estas maŝa cikloido. (La figuro montras la kurbon de dentradiko de evolventa dentaĵo.)
Limpunkto (L) estas tiu punkto de la dentoprofilo, kiu disigas la uzeblan dentoprofilon de la kurbo de de dentradiko.
Limcirklo estas tiu cirklo de la dentaĵo, sur kiu ligas la limpunktoj.
Interkontaktado, endentaĝo estas kontinua kontakto de la dentosupraĵoj de dentradparoj dum la turnado de radoj, kiu realiĝas per ruliĝo kaj glito, kaj kiu ebligas la egalmezura transporton de movo.
Kontaktsupraĵo estas supraĵo generita en la spaco per la momenta tanganta linioj de paritaj dentradoj.
Kontaktlinio estas la sekcolinio de la komuna frontebeno kaj kontaktsupraĵo de dentrado-paro, do la geometria loko de tiaj punktoj, en kiuj la dentprofiloj de ambaŭ radoj interkontaktiĝas.
Punktodentaĵo estas tia dentaĵo, dum kies endentaĵo la dentosupraĵo de unua rado kontaktiĝas kontinue nur kun la sama linio, do sen ruliĝo kun glito.
Funkcianta dentsupraĵo (dentprofilo) estas tiu parto de dentsupraĵo (dentoprofilo) de dento, kiu endentiĝas kun la kun dentsupraĵo (dentprofilo) de la kontraŭrado je donita aksosituo.La funkcianta dentsupraĵo ne povas esti pli granda, ol la uzebla dentsupraĵo, do la funkcianta dentprofilo ne povas esti pli longa, ol la uzebla dentprofilo.
Kontaktiĝanta, endentiĝanta dentsupraĵo (dentprofilo) estas tiu unua el inter la ambaŭ dentsupraĵoj (dentprofiloj) de dento, kiu je donita turndirekto kontaktiĝas kun la dento de kontraŭrado, se samtempe estas donita, kiu estas la moviga rado.
Unuflankaj dentsupraĵoj (dentprofiloj) estas dentsupraĵoj (dentprofiloj) de dentoj de la dentrado klinantaj al sama direkto. La unuflankaj dentsupraĵoj (dentprofiloj) estas kovreblaj unu per la alia per la turnigo de la dentrado.
Kontraŭflankaj dentsupraĵoj (dentprofiloj) estas du tiaj dentsupraĵoj (dentprofiloj) de dentrado, kiuj klinas al kontraŭa direkto, do ili ne povas esti kovreblaj unu per la alia.
Portbildo estas tiu parto de funkcianta dentosupraĵo, kiu kontaktas kun la dentosupraĵo de la kontraŭrado je donita aksosituo kaj donita ŝarĝosituo.Kompleta estas la portbildo, se ĝi disvastigas sur la tutan dentsupraĵon.Je kazo de dentokonveksigo, ĉefe ĉe dentradoj kun arkita dentaĵo, doniĝas limigita portbildo, kiu ne disvastigas sur la tutan dentsupraĵon. La dentsubtranĉaĵo aliparte rezultas limigitan portbildon en la direkton de la dentkapo.La amplekso de limigita portbildo dependas krom de la fabrikmaniero kaj precizeco kaj ankaŭ de la lagraĵo de la dentradoj kaj de la mezuro de la ŝarĝo, eĉ de la eco de konstrumaterialo de radoj.
Piedsupraĵo (piedprofilo) estas parto de dentsupraĵo (dentprofilo) inter la ruliĝsupraĵo (aŭ dividsupraĵo) kaj kapbendo (ĉe cilindra rado la ruliĝcilindro aŭ dividcilindro kaj kapcilindro). La kapsupraĵo (kapoprofilo) ĝenerale kompreniĝas de la ruliĝsupraĵo. Se oni volas kompreni ĝin de la dividsupraĵo, tiam tion devas laŭokaze doni.
Dentpiedo estas tiu parto de la dento (de la korpo de dento), kiu entenas la piedsupraĵojn. Dentradiko estas tiu parto de la dentpiedo, kiu entenas la supraĵojn de dentradiko.
Baza profilo
Baza profilo de dentaĵo estas profilo dentita stango, identa je dentrado kun rekta aŭ oblikva dentaĵo kaj senlima dentnombro, kiu entenas la bazaj datumojn de perpendikularan sekcaĵon de dentaĵo.La figuro montras la bazan profilon de evolventa dentaĵo.La baza profilo de certaj neevolventaj dentaĵoj estas determineblaj ankaŭ en frontsekcaĵo, sed tiam ĉi tion cirkonstancon oni devas ĉiam indiki.
Fabrikila baza profilo estas perpendikla projekto de frontaj akraĵoj de dentita stangoforma dentiga fabrikilo (de la tranĉ-akraĵoj kaj la piedlinioj) sur la ebenon perpendikla al la direkto de splitado.
Mezlinio de fabrikilo estas tiu imagita rekta linio de baza profilo de fabrikilo laŭlonge de dentita stango, sur kiu la dentodikeco de baza profilo de glatiga fabrikilo egalas kun la duono de paŝo.
Kaplinio de fabrikilo estas tiu paralela linio de fabrikilprofilo kun la mezlinio de fabrikilo, kiu entenas la projekciaĵon de kaplinio de fabrikilo.
Malvolva profilo de fabrikilo estas tiu streko de baza profili de fabrikilo, kiun limigas du linioj paralelaj kun la mezlinio de fabrikilo, ligantaj de tio ambaŭflanka egaldistance f0. Ĉi tie estas f0 la alteco de baza profilo de dentaĵo. La malvolva profilo de dentaĵo sen subtranĉo konsistas el rektaj linioj.
Kaplinio de malvolva profilo estas tiu linio de baza profilo de fabrikilo paralela kun la mezlinio de fabrikilo, kies distanco de la kaplinio de fabrikilo egalas elementa dentspaco c0, kaj malantaŭ kiu rondiĝas la anguloj de kaprandoj de fabrikilo. La kaplinio de malvolva profilo estas en distanco f0 de la mezlinio de fabrikilo.
Dividlinio de fabrikilo estas tiu linio de baza profilo de fabrikilo paralela kun la mezlinio de fabrikilo, kiu dum prifabrikado de dentrado senglite ruliĝas sur la dividcirklo de la rado. Pri dentado de elementa rado identas la dividlinio de fabrikilo kun la mezlinio de la fabrikilo.Je kazo de evolventa dentaĵo kun profiloŝovo ne identas la dividlinio de fabrikilo kun la mezlinio de la fabrikilo.
Prilaborado de dentaĵo
Dentado estas la prilaborado, t. e. prifabrikado de dentaĵo de dentrado.
Malvolvado estas tia dentiga procedo, kiam la fabrikilo kaj la fabrikata peco (krom la splitada movo) subruliĝas unu sur la alia, kaj la dentsupraĵon (dentprofilon) generas ĉi tiu subrulado.
Profildono estas tia dentiga procedo, kiam la fabrikilo kaj la prifabrikata peco faras nur splitadan movon, do ne subruliĝas unu sur la alia, kaj la formon de dentsupraĵo determinas la profilo de fabrikilo.
Splitanta dentado estas prilaborado prifabrikado de dentaĵo de dentradoj per splitado.
Dentofrezado estas elfabrikado de dentkavo per frezado (malvolvado aŭ profildono). La malvolvado realiĝas per malvolva frezilo, ŝnekrada frezilo, battranĉilo aŭ per frezildisko (tranĉilkapo), kaj la profildono per trua aŭ tenila profilfrezilo.
Dentrabotado estas elfabrikado de dentkavo per dentiza rabotado (per malvolvado aŭ profildono). La malvolvado realiĝas per kambiltranĉilo aŭ per rabotiltranĉilo (per rabotiltranĉilo-paro) kaj la profildono per ĉizilo.
Dentotranĉado estas elfabrikado de dentkavo de cilindraj radoj sur dentiza tranĉmaŝino per malvolvado aŭ profildono.
Dentkavigado estas elfabrikado de dentkavo per tirmandreno aŭ per tajl-kaviga disko, do per profildono.
Dentoŝlifado estas plulaborado de dentaĵoj, kiuj estis antaŭe jam per frezado, rabotado aŭ eble per alezado prilaborita –, por pliigo de precizeco de dentaĵoj, ĉefe por korektado de hardadaj deformiĝoj.
Dentopolurado (preparfunkciigo) estas la reduktado de malglatecon de surfaco de dentrado dum irigado (ŝarĝite) kun kontraŭrado helpe de ŝmirmaterialo.
Sensplita dentado estas sensplita prilaborado t. e. prifabrikado de dentaĵo de dentrado.
Dento-laminatado estas profildona elformado de dentaĵo de dentrado per dentita fabrikilo, pere de laminado varme aŭ malvarme.
Dentotirado estas malvarma elformigado de dentaĵo per dentita tirfabrikilo fare de tiro.
Frontosenakrigo estas la detranĉo en 45o aŭ rondigo de kantoj generite de frontosupraĵo kaj dentosupraĵo. La deziritan mezuron de detranĉo kaj rondigo oni devas preskribi sur la desegno.
Senbavurigo de kapbendo estas la senbavurigo de tranĉlinio de kapbendo kaj dentsupraĵoj per malgranda rondiga radio, kies mezuron estas proponita preskribi sur la desegno. Rondigo de dentopinto estas la rondigo de tranĉlinio generite de kapbendo kaj frontsupraĵo. La radion de rondigo oni devas indiki sur la desegno.
Dentosferigo estas konveksa prilaborado de dento de ŝaltilrado por faciligi la ŝaltadon.
Unuflanka dento-malanguligo estas unuflanka delaborado en oblikva ebeno de frontsupraĵo de ŝaltilrado.
Ambaŭflanka dento-malanguligo estas ambaŭflanka, simetra delaborado en du oblikvaj ebenoj de frontsupraĵo de ŝaltilrado.
Modifikado estas intenca aliigo de dentsupraĵoj kompare de teoretika formo, por bonigi la funkciadon de dentrad-paro.
Destuco de dento estas tia modifado, kiam la uzebla dentosupraĵo fabrikiĝas iomete modifite de la teoretike ĝusta dentprofilo, ke ĉe la dentkapo kaj en la proksimo de dentpiedo la dentodikeco elirante de ruliĝsupraĵo al la dentkapo aŭ al la dentpiedo aŭ aŭ en al ambaŭ direkto kompare kun la teoretika dentodikeco iomete reduktiĝas por bonigi la funkciadon de la dentradparo.
Interfereco
Fabrikada interfereco estas nedezirita detranĉo de parto de ĝusta dentprofilo fare de fabrikilo. Tio okaziĝas ĉefe dum la prilaborado per malvolvado.
Subtranĉado estas tia speco de fabrikada interfereco, kiu maldikigas la dentradikon, kaj plimallongigas la uzeblan dentprofilon.
Funkcia interfereco estas tia aberacio, kiu montriĝas dum la funkciado de dentrad-paro devene de malĝusta dimensiado kaj kaŭzas neegalmezuran transporton de movo, do la rilato de angulrapidecoj ŝanceliĝas dum turnado.
Evolventa interfereco estas tia funkcia interfereco de la evolventa dentaĵo, kiu montriĝas tiam, se la dentkapo de rado tiel profunde eniĝas en la dentkavon de la kontraŭrado, ke ĝi devus endentiĝi sur la profilparto ene de bazcirklo de kontraŭrado. Se tiu rado estus fabrikilo, ĝi subtranĉus la kontraŭradon.
Interfereco de la radiko de dento estas tia funkcia interfereco, kiu montriĝas tiam, se la uzebla dentprofilo de la rado estas pli longa ol tio necesa, tiel devus la dentkapo de kontraŭrado endentiĝi kun la radikokurbo de dento de rado.
Interfereco de dentkapo estas tia funkcia interfereco, kiu montriĝas tiam, se la dentkapo de rado batadas sur la dentkapo de kontraŭrado je la komenco aŭ fino de interkontakto. Tio povas okazi nur ĉe la interndentaĵa meĥanismo.
Turnado de dentradoj
Angula rapido (ω) estas la angulturno de brako de dentrado aŭ planedrad-meĥanismo dum unu sekundo:
ω = nπ/30
Dimensio: 1/sek
Rivoluo-nombro (n) estas la nombro de kompletaj rivoluoj de brako de dentrado aŭ planedrad-meĥanismo dum unu sekundo:
n = 30/π
Dimensio: 1/min
Perimetra rapido (v) estas la turna rapido de punktoj de ruliĝsupraĵoj de dentrad-paro. Pri konusrado kaj globoida ŝneko oni devas doni pri kia punto de ruliĝsupraĵo kompreniĝas la perimetra rapido.Ĝi estas kalkulebla de la rivulo-nombro kaj de la diametro de demandita punkto de koneksa ruliĝsupraĵo.
v = dr πn/60
Dimensio: m/s
Conselheiro Pena
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Dentrado
Turnado de dentradoj
Modifio de dentrada meĥanismo (i) estas rilato (kvociento) de rivulonombroj de pelanta kaj pelita akso:
i = ωpelanta /ωpelita = npelanta /npelita
Se la akso je la pli granda rivulonobro pelas, do la meĥanismo estas reduktanta, tiam i > 1.
Se la akso je la pli malgranda rivulonombro pelas, do la meĥanismo estas multiplikanta, tiam i < 1.
Je unustupa meĥanismo: i = z pelanta / z pelita
Rilato de dentnombroj de dentrad-paro (u) estas la rilato (kvociento) de dentoj je pli granda kaj pli malgranada dentnombro:
u = z2/z1 = ω1/ω2 = n1/n2
Fortefikoj
Perifera forto (F) estas imaga forto kalkulita de la torda momento de moviga akso de dentrad-paro je la ruliĝcirklo de moviga dentrado.
F = Mpelanta / Rg pelanta
La perifera forto ne identas kun la forto ŝarĝanta la dentojn – la dentpremo Fn. La perifera forto kalkuliĝas ĉe la cilindraj radoj en la frontebeno, kaj ĉe la konusaj radoj en la mezo de dentlarĝo, en la komuna tangenta ebeno de ruliĝkonusoj, perpendikle al la tangenta generanto.
Ff = F / cos αr
Dentpremo (Fn) estas tiu forto kalkulita de perimetra forto en ties bazpunkto en la direkto perpendikla (normala) sur la dentsupraĵon, kiu ŝarĝas la dentojn. Ĉe dentradoj kun rektaj dentoj tio estas:
Fn = F / cos αr
Ĉe cilindraj radoj kun oblikva, evolventa dentaĵo tio estas:
Aksiala forto (Faks) estas la komponento de dentpremo en la direkto de akso de dentrado. Ĝi estas kalkulebla el la gemetriaj interrilatoj. Ĉe dentradoj kun rektaj dentoj tio estas:
Radiala forto (Fr) estas la komponento de dentpremo en radia direkto Ĝi estas kalkulebla el la geometriaj interrilatoj.
Lineoŝarĝo (p) estas la perimetra forto kalkulita sur 1 cm de la dentlarĝo.
p = F / b
Lineopremo (pn) estas la dentpremo kalkulita sur 1 cm de la dentlarĝo. Ĉe rekta dentaĵo:
pn = Fn / b = F / b cos αr
Kontaktlinio
La kontakto de ambaŭ dentosupraĵo, kiuj estas en deviga kontakto, ne povas okazi ĉiam laŭ la ruliĝcirklo. Je la cilindraj radoj oni povas ekzameni la kontakton en la ebena sekcaĵo normala laŭ la aksolinio.
Sur la figuro la maldekstra estas la pelanta, la dekstra estas la pelata rado. La kontakto de dentoj komencas, kiam punkto sur la piedparto de maldekstra rado tusas la punkton sur la kapcirklo de la dekstra rado. Kiam la radoj pluturniĝas, la tuŝpunkto plupuŝigas de unua punkto al alia punkto. Interesa momento estas, kiam la kontakto estas en la pozicio, kie la du ruliĝantaj cirkloj tuŝas unu la alian, do, en la ĉefa punkto. Pluirante la kontakto finiĝas, kiam la kontakto atingas la punkton sur la kapcirklo de pelanta rado, kaj la dentoj disiĝas unu de la alia. Se oni kunligas la kontaktpuntojn de ambaŭ dentoj dum la forturno, doniĝas linio, kion oni nomas kontaktlinio. La kontaktlinio trairas la ĉefpunkton, kaj sia komencpunkto ligas sur la kapcirklo de la pelata rado, kaj sia fina punkto ligas sur la kaplinio de la pelanta rado. La ĉefa punkto dividas la kontaktlinion al du strekoj: komenca kaj finanta streko. Dum la kontakto de radparo ĉiam kontaktiĝas la piedparto de unua rado kun la kapa parto de dua rado, kaj ĉi tiu kroĉo ŝanĝas en la ĉefa punkto.
La kontaktlinio de evolventa dentaĵo estas rekta linio.
La longo de la kontaktlinio estas la streko de kontaktlinio inter la ambaŭ kapcirkloj.
La Revuo Orienta
La Revuo Orienta (japane: [エスペラント] Esuperanto) estas monata organo de Japana Esperanto-Instituto (JEI) fondita en 1920, unu jaron post la fondo de JEI en 1919.
Historio
En 1944-1945 ĝi ne eliris pro la premo de la Dua Mondmilito. Jubilea numero 1000 aperis en junio 2004. De 1926 ĝis 1929 kaj de 1933 ĝis minimume 1934 Okamoto Joŝicugu estis redaktoro de La Revuo Orienta. Verkita kaj Esperante kaj Japane ĝi nun aperas monate escepte de septembro.
Enhavo
Estas kutimaj rubrikoj en la revuo:
Krom tiuj rubrikoj estas eseoj, libro-recenzoj, “Novaĵoj Hokitaj de Okita”, krucvorto, leterkesto, pli malofte nekrologo.
Ekde 2010, membroj de la Asocioj povas ricevi la revuo PDF-formate. La enhavo de la ĉefaj artikoloj estas ankaŭ mendebla MP3-formate en KD-R kaj ekzistas brajlo-versio.
Ptuj
Ptuj (jen slovene, historie ankaŭ germane Pettau kaj latine Poetovium) estas urbo de Slovenio kaj centro de Ptujsko polje (kampo) kaj Slovenske gorice (vinberejoj). Urbo Ptuj estis en mezepoko inter la plej gravaj eŭropaj urboj. Sur strategia punkto ĉe maldekstra bordo de la rivero Drava evoluis urbo en kiu dum multaj jarcentoj kolektiĝis kulturhistoriaj riĉaĵoj. Ptuj estas unu el la plej antikvaj slovenaj urboj.
Anĝeluso
Anĝeluso estas preĝo de la romkatolika eklezio, kiun oni preĝas matene, tagmeze kaj vespere. Ĝi estas rememorigo de la Anunciacio kaj Enkarniĝo de La Verbo. Ĝi prenas prenas sian nomon de la unua vortoj de la anĝela saluto en la latina versio, Angelus Domini nuntiavit Mariæ. Ĝi havas tri tekstojn kiuj resumas la misteron. Ĝi estas recitata alternante verson kaj respondon. Inter ĉiu el la tri tekstoj estas recitata la Ave Maria. Ĉi tiu preĝo estas ĉiutage recitata en la Katolika Eklezio.
La redaktado de la Anĝeluso estas atribuata, de kelkaj, al la papo Urbano la 2-a kaj de aliaj al Johano la 22-a. La ekzistanta kutimo pri ĝia recitado trifoje tage estas atribuita al la franca reĝo Ludoviko la 11-a, kiu en 1472 ordonis ĝin trifoje tage.
La Anĝeluso ankaŭ estas konata kiel la horo de la ave maria.La festo de la Enkarniĝo estas celebrata la 25-a de marto, naŭ monatojn antaŭ la Kristnasko.Dum la paska tempo, do inter la paska dimanĉo kaj pentekosto, oni preĝas anstataŭ Anĝeluson la Regina Coeli.
Kontraŭe al la difino en PIV, la preĝo ne estas identa kun la Anĝela Saluto; ĝi nur entenas ĝin.
Conselheiro Lafaiete
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono Conselheiro Lafaiete (en esperanta prononco: Konseljejro Lafajete). Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Edifico
Edifico estas domkaraktera grava konstruaĵo, kies skalo superas bezonojn de individuo, diference de inĝenieraj konstruaĵoj apartenantaj al infrastrukturo de civilizita homa medio: ponto, ŝoseo, tunelo, energetika lineo aŭ dukto k.a. Konstruaĵo povas esti ĉio ajn ankoraŭ konstruata, dum edifico estas preta konstruaĵo de doma tipo.
La terminon enkondukis en Esperanton Francisco Azorín Izquierdo en 1932 en sia Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruarto kaj metio) kun 2000 desegnoj. Azorin difinas edificon: Konstruaĵo havanta internan spacon por loĝa, religia, milita, amuza celo. Edifici = konstrui edificon. – La terminon tie akompanas bildo kaj ekvivalentoj: (es) edificio; (po) edificio; (it) edifizio; (fr) édifice, bâtiment; (en) edifice, building; (de) Gebäude, (oediculum). Kaj li indikas etimologion el la latina oedificium el aedes + fadere (konstruaĵo fari). Kaj li aldonas teknikan terminon Edifici por konstrui edificon.
Konstruaĵo de teatro estas plivere nur konstruata teatro, kie laboras masonistoj, edifico de teatro estas jam preta domo, en kiu oni jam prezentas spektaklojn.
Consolação
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Itajubá. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Lago de Bohinj
Lago de Bohinj (Bohinjsko jezero) estas la plej granda daŭra kaj natura lago en Slovenio. Laga akvonivelo estas sur alto de ~525 m super maro. Longa ĝi estas 4350 (la plej longa diagonalo), larĝa 1250 m (N-S) kaj profunda 45 m. Areo de la lago estas 318 ha. La laga bordo estas longa 10.900 m. Deveno de la lago estas glaĉer-tektona: la unua kavo ekestis pro intensa erozia efiko de glaĉero al surfaco. Glaĉero elfosis kavon kaj inkrustis ĝian fundon per fruntaj morenoj ĉe orienta parto de la lago. La ĉefa alflua rivero estas Savica, kiu en la okcidenta parto de la kavo penetras morenojn kun traboj kaj ĉe Ukanc enfluas la lagon. La lago estas trafluebla – el ĝi elfluas rivero Jezernica, kiu post 100 m, kun de maldekstre alfluanta Mostnica (alvenas el Voje) konsistigas riveron Sava Bohinjka. Ĉe norda rando de la lago estas pluraj subakvaj karstaj fontoj, la plej konata el ili estas Govic. Kuriozaĵo: nivelo de la lago ĉe la fino de la lasta glacia epoko estis 16 m pli alta ol nun, kaj tiam la lago etendiĝis ĝis nuna Stare Fužine, kion pruvas tieaj fosiliaj lagaj terasoj.
La lago de Bohinj estis en la jaro 1981 enmetita al regiono de Nacia parko Triglav. Bela rigardo al la lago estas de supro de rokoj Mirnjak (1540 m).
Esperanto Nederland
Misio
La kultura celo de la organizo estas faciligi la lingvan komunikadon en internaciaj rilatoj per pli facile lernebla kaj pli justa, transnacia lingvo. La idealo tradicie estis tiu de multlingva kaj plurforma eŭropa socio, kun egala traktado de ĉies lingvo kaj kulturo. La organizo subtenas la dotitan katedron pri Interlingvistiko kaj Esperanto ĉe la Universitato de Amsterdamo. La asocia revuo Fenikso (antaŭe FEN'X) estas eldonata ĉiun duan monaton.
Historio
Esperanto Nederland estiĝis en 1994, unue per formala nomo Federacio Esperantista de Nederlando (FEN), el fuzio de Nederlanda Esperanto-Asocio "La Estonto Estas Nia" kaj Federacio de Laboristaj Esperantistoj.
Komence de la 2000-aj jaroj la nomo estis ŝanĝita al Esperanto Nederland, en deziro havi ne du malsamajn nomojn en la nederlanda kaj en Esperanton, sed komunan nomon kompreneblan en ambaŭ lingvoj.
Estraro
En la jaro 2020, la estraro de Esperanto Nederland estas:
Aliaj funkcioj:
Conquista (Brazilo)
Conquista (oficiale Município de Conquista) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono Uberaba. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Strombolo
Strombolo (itale: Stromboli ) estas eta vulkaninsulo en la Tirena Maro kaj parto de la Liparaj insuloj, vulkana arkipelago norde de Sicilio, Italio. La insulo havas areon de 12,6 kvadrataj kilometroj, kaj altecon de 924 metroj.
La insulo estas (mezurata ekde la marfundo) fakte vulkano kun alto de trimil metroj, de kiu ĉirkaŭ triono superas la akvosurfacon. Sur la insulo loĝas ĉirkaŭ 450 homoj (2002).
Contagem
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono Belo Horizonte. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Strombolo
Nomo
La insulo estis menciita jam de Strabono sub la nomo Στρογγύλη, kiu en la antikva greka signifis "ronda".
Geografio
La insulo Strombolo situas en la Tirena Maro, parto de la Mediteraneo, norde de Sicilio.
Geologio
La vulkano ekaperis super la mara surfaco antaŭ 200mil jaroj (Strombolicchio), sed la ĉefa kratero plurfoje ŝanĝis sian precizan lokon (Paleostromboli I, II, III, Neostromboli). La nuntempa kratero (Sciara del Fuoco) ekestis nur antaŭ ĉ.5000 jaroj.
Historio
Homoj ekloĝis en la Lipara Insularo jam antaŭ pluraj jarmiloj. Ili estis en Strombolo almenaŭ dum la 4-a jarmilo a.K. (Ĥalkolitiko).
Loĝantoj estis tamen neniam multnombraj. Nuntempe ili estas kelkaj centoj.
Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio
Ĉeĥoslovakio havis grandan germanlingvan minoritaton (3,3 mln. aŭ 23,4 procentoj de la tuta loĝantaro), kiu deziris aliĝi al Germanio en 1918/19. La germanlingvaj esperantistoj ne deziris kunlabori en Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista (ĈAE, de slavoj kaj hungaroj) kaj tial havis propran asocion, fonditan en 1924, post la reorganizo de la asocioj en eksa Aŭstrio-Hungario.
Estis plurfoje riproĉoj de ĉeĥaj esperantistoj kontraŭ germanlingvaj urbonomoj en la UEA-Jarlibro: Laŭ ili ankaŭ la germanlingvaj ĉeĥoslovakiaj urboj (kiel Reichenberg) estu nur en la "ĉeĥoslovaka lingvo". En 1930 UEA-direktoro Hans Jakob respondis al ili, ke li sekvas la indikon de la koncerna delegito, kaj ke ankaŭ la ĉeĥoslovaka ŝtato uzas foje la germanan.
GEL estis same granda kiel ĈAE (proks. po 400 membroj). En la Konstanta Reprezentantaro de la Naciaj Societoj ili ambaŭ kunlaboris, sed ĈAE-protesto malhelpis la aliĝon de GEL al UEA en 1934.
Sarah Siddons
Sarah SIDDONS (naskiĝis la 5-an de julio 1755 - mortis la 8-an de junio 1831) estis brita aktorino. Ĝi estas sendube la plej fama tragedia rolantino de la 18-a jarcento.
Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio
La organo de la ligo nomiĝis Informilo de Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio / Mitteilungen des Bundes deutscher Esperantisten in der tschechoslowakischen Republik, aperanta en Reichenberg. Ekzemple en 1934 la redaktoroj estis Josef Pontz kaj Bruno Gahler.
Sarah Siddons
Ŝi naskiĝis kiel Sarah KEMBLE en Brecon, Brecknockshire (Kimrio) kaj estis la plejaĝa filino de Roger Kemble, aktordirektoro kies vojaĝanta kompanio entenis plejparte membrojn de la sama familio. Ŝia plej juna fratino, Ann Hatton, fariĝis romanverkistino.
Teatro tiam nur ekiĝis respektinda profesio por virino, kaj la gepatroj de Sarah unue reĵetis la volon de sia filino. Sarah edziĝis en 1773 kun William Siddons, alia membro de la kompanio. Danke al William, Sarah povis komenci veran karieron en la teatrejo Drury Lane du jarojn poste. Ŝi, dum dudek jaroj, restis la « reĝino » de Drury Lane pro sia grandega talento. Sarah Siddons mortis en 1831 en Londono, kaj estis entombigita tie, en la tombejo Saint Mary en Paddington Green.
En Usono ekzistas hodiaŭ « premio Sarah Siddons » (Sarah Siddons Award) por teatra grandfaro, por honoro al la aktorino.
Antaŭkava kastelo
Proksimume 12 km nordokcidente de Postojna, Slovenio, situas kastelo Jama (slovene Predjamski grad). Kastela konstruaĵo plenigas altan konzolan rokon kaj ebligas belegan vidaĵon al ĝi. Promeno tra la kastelo estas unika travivaĵo – fantazie starigitaj (tre realaj) pupoj ilustras vivpulson de iama mezepoka kastelo. En la kastelo estas aranĝita muzea kolektaĵo kaj mezepoka arsenalo. Sub la kastelo estas Jama pod Predjamskim gradom (Kavo sub antaŭkava kastelo) kun iamaj ĉevalejoj. En la supra parto – en la interno de la roka kaverno super kastelo estas restaĵoj de legenda kastelo de Erasmo. La kastelo estis menciita unuafoje en la jaro 1274. En la jaro 1483 triesta ĉefulo Gašper Ravbar per ruzo venkis rabkavaliron Erasmon.
Lingvolisto/1/Indekso
<ZA>aa ab af am an ar as ay az ba be bg bh bi bn bo bs ca co cy cz da de dz el en eo es et eu fa fi fj fo fr fy ga gd gl gn gu gv ha he hi ho hr ht hu hy hz ia id ie ig ii ik io is it iu ja jv ka kg kj kk kl km kn ko kr ks ku ky la lg ln lo lt lv mg mh mi mk mn mo mr ms mt my na nb nd ne ng nl nn no nr nv ny oc oj om or os pa pd pi pl ps pt qu rm rn ro ru rw sa sd sg sh si sk sl sm sn so sq sr ss st su sv sw ta te tg th ti tk tl tn to tr ts tt tw ug uk ur uz vi vo wa wo xh yi yo za zh zu</tt>
Lenart
Lenart v Slovenskih Goricah (germane Sankt Leonhard in Windisch-Büheln) estas urbeto en Slovenio, oriente de Maribor, situanta sur teraso inter la riveretoj Globovnica kaj Velka, 256 metrojn super la maro.
La urbo estis menciita jam en la jaro 1196. Tie iam kondukis malnova vojo inter Vieno kaj Ptuj (Pettau). La plej rimarkinda kultura kuriozaĵo de Lenart estas preĝejo de sankta Lenart. Estas interese, ke la preĝejo dum la turkaj konkeroj estis ĉirkaŭita per muroj, poste la muroj estis forigitaj. En la ĉirkaŭaĵo estas multaj tiuregione konataj vinberejoj.
Ludoviko Sforza
Ludoviko SFORZA kromnomita la Maŭro (itale Ludovico Sforza il Moro; naskiĝis la 27-an de julio 1452 en Vigevano, Italio, inter Milano kaj Pavio; mortis la 27-an de majo 1508 en Loches, Francio) estis itala nobelo kaj duko de Milano.
Li estis mecenato de Leonardo da Vinci, Luca Pacioli (1446-1517), Bramante kaj aliaj artistoj kaj sciencistoj.
Li edziĝis al Beatrice d'Este kaj estis patro de Maksimiliano Sforza.
Kamniška Bistrica
Kamniška Bistrica estas per glaĉero formita alpa valo norde de Kamnik. Atingas koron de Kamnikaj Alpoj. Estas favorata ekskursloko kaj startloko por marŝoj al apudaj montaroj. Kamniška Bistrica estas ankaŭ nomo de rivereto kiu fluas tra la valo.
Velika planina
Granda montaro (slovene Velika planina) estas ebenaĵo sur la suda parto de meza parto de Kamnikaj Alpoj. Ebenaĵo kun multaj karstaj fenomenoj havas tre varian surfacon kun supermara alto inter 1400 m (Šimnovec) kaj 1666 m (Gradišče). Arkitektura aparteco de regiono estas paŝtistaj kolonioj kun karakterizaj lignaj paŝtistaj staloj kiuj hodiaŭ estas ordigitaj kiel ripozdomoj. Tegmentoj de tiuj domoj estas rondformaj, kovritaj per lignaj tabuletoj kaj atingas la fundon. Ebenaĵo estas alirebla el direkto de Kamnik, preter Sankta Primož aŭ per gondola ŝnurvagonaro el Kamniška Bistrica. El orienta flanko preter Gojška kaj Mala planina (malgranda montaro) gvidas ŝoseo. Velika planina estas alirebla en ĉiuj sezonoj. Vintre estas tie ordigita skicentro. Dum vintro estas sur Velika planina ordigita ripoza skicentro. Belega estas vintra vidaĵo de sunradiata Velika planina kaj Kamnik-Savinjaj Alpoj en la fono. Iam longaj vicoj de skiemaj vizitantoj malaperis kaj nun raraj skiantoj uzas eblecon ĝui tiun belecon.
Solkan
Solkano (Solkan, Salcano, Salicanum) estis iam kvartalo de Gorico (Italio), nun estas parto de Nov-Gorico en Slovenio. Kuriozaĵo de Solkano estas la Solkan-ponto super la rivero Soĉo, nome malnova ŝtona fervoja ponto. Unua ŝtona fervoja ponto estis konstruita en la jaro 1906 kun spano de 85 m. Tiam estis ĝi la dua plej longa ŝtona ponto en la mondo. La nuna ponto estas el la jaro 1927 kaj estas kopio de la eksa, kiu estis detruita en la unua mondmilito.
Supre de Solkano lokiĝas "Sankta Monto" (Sveta Gora nad Solkanom, Monte Santo di Gorizia), kiu estas ĉefa dia vojo en parokejoj de Gorico kaj de Kapodistrio. Unua preĝejo sur 681 m alta monto estis konstruita en la 14a jarcento. En la unua mondmilito estis ĝi detruita kaj denove konstruita en la jaro 1924.
Glitkalkulilo
Glitkalkulilo (aŭ kalkulbastono) estas meĥanika kalkulilo, havanta minimume du skalojn kiujn oni povas movi relative unu je la alia, kaj glitigeblan indikilon. (Preskaŭ ĉiuj glitkalkuliloj havas ne nur du skalojn sed multajn.) Oni uzas glitkalkulilon plejparte por multipliki kaj dividi nombrojn; oni ankaŭ povas uzi ĝin por kalkuli radikojn, logaritmojn, kaj trigonometriajn funkciojn. Ĝenerale oni ne per ĝi adicias aŭ subtrahas nombrojn, sed per iuj glitkalkuliloj oni ja povas fari tiujn operaciojn.
Antaŭ la tempo de la elektronika kalkulilo, la glitkalkulilo estis la plej uzata ilo de sciencistoj kaj inĝenieroj; sed, ĉirkaŭ 1970, tiuj homoj plejparte akiris pli fortajn sciencajn kalkulilojn kaj forlasis iliajn glitkalkulilojn.
Principo de funkciado
La du skaloj kiuj aperas sur ĉiu glitkalkulilo estas logaritmaj. Uzanta ĝin oni utiligas la fakton ke oni povas multipliki nombrojn per adicii iliajn logaritmojn:
.
Tiel uzi du logaritmajn skalojn permesas onin rapide multipliki aŭ dividi per vide adicii aŭ subtrahi la "longecojn" de partoj de la du skaloj.
Uzado
Oni ĝenerale kalkulas per gliti unu markon de skalo sur la glitigebla parto (glitilo) apud alian markon de skalo sur la neglitigebla parto de la ilo. Oni tiam rigardas la poziciojn de du aliaj markoj sur la du skaloj, ofte uzanta la indikilon por pli facile vidi kiuj markoj estas apudaj. Tiuj markoj indikas la dekumajn ciferojn de la kalkulrezulto.
Glitkalkulilo ne diras la tutan rezulton al la uzanto. Oni devas mense aŭ perpapere kalkuli la lokon de la onkomo. Se oni uzas glitkalkulilon por kalkuli logaritmojn, ĝi fakte indikas nur la malantaŭ-onkoman parton de la nombro, kaj oni devas mense kalkuli la antaŭ-onkoman parton. Plue, ĉar glitkalkulilo estas analoga aparato, ĝi donas nur malekzaktajn solvaĵojn, dum ciferecaj elektronikaj kalkuliloj povas ekzakte fari multajn kalkulojn.
multiplikado
Bildo 2 montras glitkalkulilon en pozicio por kalkuli la ekvacion
1,3 x  2  =  2,6
Sur skalo D estas la cifero 1,3. Super ĝi oni ŝovas la komencon, do la ciferon 1 de la glitilo, kiu estas en la skalo C. Nun oni ŝovas la indikilon al la cifero 2 sur skalo C. Sur skalo D nun oni trovas la rezulton 2,6. Kiel klarigita supre, sur skaloj D kaj C oni adiciis la ciferojn 1,3 kaj 2.
Postojna
Historio
Kiel transira regiono la urbo fieras pro la varia historio. Tra la »pordo de Postojna« gvidis gravaj romiaj vojoj Emona-Akvileo kaj Emona-Triesto. En skribaj fontoj estis Postojna unuafoje menciita en la jaro 1136, kiel Adlersberg. En la 13a jarcento fariĝis tiu regiono la plej grava transirejo de kontinento al la maro. Kiel merkata urbo estas Postojna menciita ĉe la fino de la 15a jarcento. Tiam la urbo ricevis sian blazonon sur kiu estas vidata aglo - Postojna estas malnova nomo por la aglo.
Turismo en Postojna ekfloris post la jaro 1918, kiam estis malkovrita internaj partoj de la Kavo de Postojna, kie vivas eksterordinara besteto nome Proteo. Postojna fariĝis urbo en la jaro 1909. Proksime al Postojna lokiĝas "Antaŭkava kastelo" (slovene Predjamski grad).
Teksilo
Teksilo aŭ teksmaŝino estas ilo por dense interkrucigi fadenojn por fari ŝtofon.
La varpo estas la teksbazo, la paralelaj fadenoj fiksitaj sur la teksilo, inter kiujn la teksisto intermetas la vefterojn.
Historio
Teksiloj estas inter la unuaj homaj iloj, oni trovis teksilojn neolitikajn.
Leonardo da Vinci desegnis modelon de teksilo.
La unuaj teksmaŝinoj ekzistis dum la 16-a jarcento por teksi rubandojn.
Jacques de Vaucanson funkciigis teksilojn per azeno aŭ ĉevalo.
En 1785 Edmond Cartwright inventis mekanikan teksilon nomitan Power Loom. Pro tia tekniko multaj homoj estis maldungitaj. Ekis ribeloj kaj multaj teksiloj estis detruitaj. Ĉefe la silezia teksistribelo de 1844 vidigas la socian mizeron pro la perdo de la familia metio.
Kamnik
Kamnik estas urbo en norda parto de Slovenio, kun varia kaj interesa pasinteco. Kulturaj kaj historiaj kuriozaĵoj kaj malonova urba kerno atribuas al ĝi agrablan hejmecon. Kiel urbo estis ĝi menciita jam en la jaro 1229. Por tiamaj cirkonstancoj estis ĝi mondeca ĉar en ĝi gastis kaj restadis famaj nobelaj familioj. Pri la urba pasinteco memorigas ruinoj de la Malnova kaj Malgranda urboj, malnova urbokerno kun mallarĝaj stratoj kaj multaj aliaj detaloj. Estas interesa legendo pri ensorĉigita grafino Veronika, duonknabino-duonserpento. Ŝi devus gardi la kaŝitan trezoron en la ĉirkaŭaĵo de la Malgranda urbo. Hodiaŭ Kamnik estas ankaŭ interesa turisma loko. Krom la historiaj kaj kulturaj kuriozaĵoj, ĝi estas perfekta startoloko por eksursoj kaj montgrimpado al ĉirkaŭaj Kamnikaj Alpoj. Skiterenoj sur Granda montaro(slovene Velika planina) ebligas al ĝi evoluiĝi al granda skicentro. Apude Kamnik kuŝiĝas interesa botanika parko Volčji potok (Lupa rivereto)
Piran
Piran estas malnova mediteranea kaj havena urbo en Slovena Istrio, kiu situas sur la kabo mem de Pirana duoninsulo.
Kamnik
Partnerkomunumo
Kamink havas komunuman partnerecon kun la komunumo Kerns en Kantono Obvaldo en Svislando.
Piran
La urbo fakte estas unu granda muzeo ĉar ĝi havas konservitan mezepokan koncepton kun interesa arkitekturo, kaj riĉan kulturan heredaĵon. Mallarĝaj stratoj kaj interpremitaj domoj donas al la urbo apartan ĉarmon. Hodiaŭ Pirano estas administra centro kaj grava slovena turisma centro.
Kiel kuriozaĵo: Pirano estis inter la jaroj 1909-1953 ligita per elektra fervojo.
Kvartaloj de Piran
Dragonja (Dragogna), Lucija, Nova vas nad Dragonjo (Villanova), Padna (Padena), Parecag (Parezzago), Piran (Pirano), Portorož (Portorose), Seča (Sezza), Sečovlje (Sicciole), Strunjan (Strugnano) et Sveti Peter (San Pietro dell'Amata).
Coqueiral
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Varginha. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1949.
Esperanto-Asocio de GDR
Antaŭ GDREA ekzistis en GDR tiel nomata Centra Laborrondo Esperanto (CLE, ekde 1965), ankaŭ ĝi interne de la Kulturligo de GDR. Esperantistoj rajtis organiziĝi en GDR nur pere de CLE/GDREA. Laŭ oficialaj gvidlinioj ili devis propagandi la "progreson" de GDR kaj "senmaskigi la okcidentgermanan revenĝpolitikon".
Laborgrupo por esploro de la historio de GDREA
Aro da membroj de Esperanto-Ligo Berlin antaŭ 1990 apartenis al la Esperanto-Asocio en Kulturligo de GDR (GDREA). Kelkaj historie interesitaj esperantistoj la unuan de marto 1997 kunvenis en la sidejo de Kulturring Berlin e.V. (Giselastraße, Berlin-Lichtenberg), fakte parto de la ŝanĝiĝinta sed ja pluekzistanta Kulturligo. Ili fondis la Laborgrupon por esploro de la historio de GDREA (Arbeitsgruppe Geschichte von GDREA, AGG). Tiu ĉi grupo ĝis aŭtuno de 2003 okazigis 10 kunvenojn, kiuj traktis diversajn aspektojn de la historio de GDREA. Dum la kunvenoj oni prezentis analizojn, skizojn, vidbendojn kaj multkomunikilajn kompaktdiskojn, rilatantajn al la historio de GDREA aŭ al la vivo de iamaj aktivuloj. Aperis 13 informbroŝuroj kun historiaj materialoj („AGG-Rundbrief“) kun entute 290 paĝoj. Rekte aŭ nerekte la laborgrupo iniciatis resp. realigis la aperon de multaj studoj, kiuj entute sumiĝas je ĉirkaŭ 3300 paĝoj.
Personaj memoraĵoj de Detlev Blanke
La klopodoj de esperantistoj de GDR havigi al si organizan tegmenton por kontinua esperanto-agado daŭris longe. La 31-an de marto 1965 fondiĝis Centra Laborrondo de Esperanto-Amikoj en Germana Kulturligo (CLE), el kiu - post kelkaj pluaj nomŝanĝoj - en la jaro 1981 fariĝis la „Esperanto-Asocio en Kulturligo de GDR“, internacie konatiĝinta kiel GDREA (= GDR-Esperanto-Asocio). Pri la historio de GDREA oni legu la artikolojn i. a. en „der esperantist“ 6/1990 kaj „Esperanto aktuell“, Sonderheft (speciala eldono) 20 (2001), p. 18-19.
Berlino ludis tre gravan rolon por GDREA.
Kranjo
Kranjo (Kranj) estas la plej granda urbo en provinco Gorenjska, en norda parto de Slovenio. Laŭ grandeco ĝi estas la kvara plej granda urbo en la lando. Malnova urbokerno, kiel duoninsulo krute elstaras el kunfluejo de riveroj Kokra kaj Sava. Pro sia strategia situo estis Kranjo en pasinteco grava komerca loko kaj tiun statuson konservis ĝis nun.
En urbo Kranjo loĝis kaj laboris France Prešeren, slovena poeto, kiu tie ankaŭ mortis en la 8-a de februaro 1849.
Ĉakrono
Ĉakrono (Psychotria viridis) ankaŭ nomata, en Brazilo reĝina planto, estas arbedo, 3-4-metraj, de familio Rubiaceae (kiel la kafarbo) kies ŝelo similetas al haŭto de serpento. Oni uzas ĝin por produkti ajaŭaskon kune kaapio. Ĝiaj floroj, fruktoj, folioj kaj semoj tre similas al de kafarbo.
Koněprusy
Koněprusy (legu Konjeprusi) estas malgranda municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Beroun. En ĉi tie vivis. Al la vilaĝo apartenas ankaŭ proksima vilaĝo Bítov.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1391. Laŭ legendo la radikoj de la vilaĝo tuŝas ĝis pagana epoko. Laŭ ĝi sur monteto nomata Zlatý kůň estis sanktejo, kie estis adorata dio Svantovín. En tempo de vintra kaj somera solstico ĉi tie okazis ceremonioj de bruligado de fajroj, al kiuj oni paŝadis el la ĉirkaŭaĵo. Sub Ora ĉevalo, en la nuna Koněprusy, situis vilaĝeto. El pruvitaj fontoj ni scias, ke en la jaro 1393 prelegis en Praga Universitato Majstro Petro el Koněprusy. Fine de la 15-a jarcento havis sidejon en fortikaĵaro de Koněprusy la lasta el tiu ĉi familio, post kies morto pereas ankaŭ la fortikaĵaro. Poste Koněprusy estis dividita kaj ĝis la jaro 1848 ĝi apartenis al tri superularoj. Dum periodo de husanaj militoj kelkaj viroj el la vilaĝo partoprenis en fama batalo ĉe Domažlice kaj subgvide de Prokop Holý ili ĉi tie en aŭgusto de 1431 solenis venkon. Dum la tridekjara milito la vilaĝo estis dufoje prirabita. Unuafoje dum invado de saksoj en la jaro 1634 kaj duafoje dum invado de svedoj en la jaro 1639. En la jaro 1900 la vilaĝo havis sole 51 domojn kaj 279 loĝantojn. Antaŭ la unua mondmilito vivis en la sama nombro da domoj pli ol 300 homoj.
Kaapio
La Kaapio (el tupia caapi "komuna veĝetaĵo") (Banisteriopsis caapi) estas speco de liano trovata ĉefe en Amazonio kaj uzata por produkti ajaŭaskon kune Psychotria viridis . Estas kelkaj subspecoj, ĉefe caupuri kaj tucunacá.
Tiu liano havas substancojn kiel harmino kaj harmalino, kies ago malfaciligas la produktado de monoaminoksidaso, kio permesas la absorbo de DMT (dimetiltriptamino) de ĉakrono.
Aluŝta municipo
Aluŝta municipo estas unu el la administraj partoj de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, la teritorio, regata de la Aluŝta urba konsilantaro (foje oni uzas ankaŭ la nomon "Granda Aluŝto"). La regiono situas sur la Suda Bordo de Krimeo kaj estas fama kurac- kaj ripoz-regiono. Okcidente ĝi limas la Jaltan municipon, nord-okcidente - la Baĥĉisarajan distrikton, norde - la Simferopolan distrikton, nord-oriente - la Belogorskan distrikton, oriente - la Sudakan municipon; la suda parto estas lavata de la Nigra Maro. La administra centro de la regiono estas la urbo Aluŝto.
Konsisto de la regiono
En la regiono estas 1 urbo (Aluŝto) kaj 6 komunumoj, kiuj sume enhavas 1 urbotipan loĝlokon (Parteniton) - kaj 24 vilaĝ(et)ojn.
Sube estas prezentita la listo de la loĝ-lokoj de la regiono (estas esperantigitaj nur la nomoj de tiuj loĝlokoj, kiuj estas centroj de la komunumoj, la nomoj de la ceteraj loĝlokoj estas simple transskribitaj). Parenteze estas menciitaj la historiaj krime-tataraj nomoj, kiuj estis ŝanĝitaj en la jaroj 1945-49, sed sporade estas uzataj ankaŭ nun.
Ekonomio
La ĉefaj branĉoj de la ekonomio de la regiono estas kurac- kaj ripoz-industrio kaj ankaŭ la agrikulturo (tabak- kaj vinber-kultivado, vinfarado).
Transporto
La plej proksima flughaveno estas en Simferopolo. Fervojaj linioj mankas, la plej proksima fervoja stacio troviĝas en Simferopolo. Tra la regiono pasas la internacie grava aŭtovojo <BIG style="color:black; background:#0000FF; padding-left:.3em; padding-right:.3em;"> М 18 </BIG> (Ĥarkovo-Simferopolo-Aluŝto-Jalto). La loĝlokoj de la regiono estas interligitaj per busa trafiko. Aluŝto estas ligita al Jalto kaj Simferopolo ankaŭ per la interurba trolebusa linio.
Prilaborhorizonto
La prilaborhorizonto estas nocio el la agrokultivado. Ĝi estas la plej supera tavolo de la grundo (proksimume 40 cm, ankaŭ nomata plugsulkejo), kiu kongruas kun la A-horizonto - simbolo: Ap (p staras por plugilo). Tiu tavolo ordinare estas tre humoriĉa kaj facile traradikebla. Krome la akvo- kaj oksigenkondiĉoj estas bonaj.
La grundprilaborado intencas optimumigi la kreskokondiĉojn por la kulturplantoj. La celo estas plej eble stabila strukturo el agregaĵoj (partetoj), kiun formas la grundvivaĵoj.
Malsuprarande de la prilaborhorizonto kuŝas la plugadfundo. Sub tio situas la pli solidaj horizontoj, ekzemple de la primarpetro. Tie ofte ekestas subfundodensiĝo kun negativaj efikoj por la traradikado, aer- kaj akvokondukado de la grundostrukturo.
Pro tio la prilaborhorizonto, ankaŭ se disponeblas pli kaj pli alta maŝinefiko, ne estu tro profunda. En pezaj grundoj la ekestantaj damaĝoj alikaze preskaŭ ne plu estas forigeblaj. En pli malpezaj grundoj kontraŭe pli profunda prilaborhorizonto estas avantaĝa.
Distrikto Bardejov
Distrikto Bardejov (slovake Okres Bardejov) estas norda distrikto en Regiono Prešov. Ĉefa urbo de distrikto estas Bardejov. Distrikto najbaras kun distrikto Svidník (oriente), distrikto Prešov kaj distrikto Vranov nad Topľou (sude), distrikto Sabinov (sudokcidente), kaj distrikto Stará Ľubovňa (okcidente). Ĉi-distrikto norde najbaras kun Pollando.
Kavo de Postojna
La kavo de Postojna (slovene Postojnska jama) estas 20.570 m longa karsta kavsistemo proksime de Postojna, la plej granda en Slovenio. Al tiu sistemo apartenas ankaŭ Otoška jama (insulkavo), Magdalena jama, Črna jama (nigra kavo) kaj Pivka jama. La kavon formis sinkrivero Pivka, kiu el karsta kampo de Postojna sinkas sub monto Sobič. Pivka daŭrigas sian subteran fluon al subtera kunfluo kun rivero Rak en la kavo de Postojna kaj denove elfontas kiel rivereto Unica. Subtera fluo de la rivero Pivka dum du milionoj da jaroj laŭgrade mallevadis sian fluejon kaj formis diversajn etaĝojn de la kavo.
Estas grava afero, ke en tiu ĉi kavo vivas eksterordinara besteto nome proteo, grava endemismo de nordokcidenta Balkanio. Ties malkovro markis la naskon de nova scienco nome biospeleologio.
Konstanta temperaturo: ~ 8˚ C Profundo: -115 m