cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tadornenoj
Sistematiko
La disponebla informo indikas, ke la Tadornenoj estas, kiel ties aspekto sugestas, iome intermezaj inter anseroj kaj plaŭdanasoj, sed la molekula informaro sugestas, ke ili ne estas la ununura stirpo kiu evoluis al pli anaseca morfologio, kun la plonĝanasoj kaj la maranasoj pli malproksimaj.
FAMILIO ANASEDOJ
Subfamilio Tadornenoj
Besedice
Besedice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Koberovy en distrikto Jablonec nad Nisou. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km okcidente de Koberovy. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 42 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Besedice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,29 km². En la katastra teritorio Besedice situas ankaŭ Michovka kaj Zbirohy.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1454.
Randen
Randen estas montaro en Kantono Ŝafhaŭzo en la nordo de Svislando kaj en Baden-Virtembergo en la sudo de Germanio.
Geografio
Randen situas inter la Rejno kaj la fontregiono de Danubo. Ĝia plej alta punkto estas la monto Hoher Randen en Blumberg en Baden-Virtembergo. Ĝia plej alta punkto en Svislando estas la Monto Hagen en Merishausen. En pli vasta kunteksto la montaro de Randen apartenas kune kun la Svaba Albo al la ĵurasaj montarĉenoj.
Geologia historio
Antaŭ 190 milionoj da jaroj la regiono de la hodiaŭa Randen formis la fundon de la Jurasa Maro. La montaro estiĝis kiel sekundara faldiĝo reage al la estiĝo de la Alpoj pro la kolizio de la eurazia kaj afrika kontinetaj platoj.
Klimato
Randen situas en la pluvombro de Nigra Arbaro en nordo kaj de la Alpoj en sudo. Tial ĝi estas unu el la plej sekaj regionoj de Svislando kaj suda Germanio.
Homa historio
Jam en la junŝtonepoko en la regiono de Randen ekzistis homaj setlejoj. Arkeologiaj trovaĵoj en Gächlingen montris, ke en Randen fakte ekzistis la unuaj agrikulturaj setlejoj en Svislando. Dum la romia epoko la regiono de Randen formis parton de la romia limfortikaĵo Limeso. Inter la 4-a kaj 7-a jarcento la alemanoj invadis la regionon. En mezepoko iom post iom la plej granda parto de la regiono venis sub la regado de la kreskanta urboŝtato Ŝafhaŭzo.
Turismo
Randen estas ŝatata regiono por migrado. En diversaj lokoj troviĝas belvidturoj, kiuj ofertas dum bela vetero vastan panoramon al la Alpoj en sudo kaj Nigra Arbaro en nordo.
Pakto
Pakto estas formala interkonsento, kutime inter du aŭ pli nacioj.
vidu:
Oriolus
Orioloj estas koloraj paserinaj birdoj de la Malnova Mondo kaj de la familio de Orioledoj kaj genro Oriolus. Ili ne estas rilataj al la Amerikaj orioloj, kiuj estas de la familio de Ikteredoj.
La orioloj estas ĉefe tropika grupo de la Malnova Mondo, kvankam unu specio reproduktiĝas en pli mezvarmaj regionoj.
Oni proponis, ke aliaj genroj eliru el Oriolus. Ekzemple, La specioj de Afrikaj nigrokapuloj estas foje lokitaj en la genro Baruffius. La familio distribuiĝas tra Afriko, Eŭropo, Azio suben ĝis Aŭstralio. La malmultaj specioj nestumantaj en mezvarmaj regionoj estas migrantaj, kaj kelkaj tropikaj specioj faras ankaŭ sezonajn movojn.
Aspekto
La orioloj estas mezgrandaj paserinoj, ĉirkaŭ 20–30 cm longaj, kaj la inoj estas iomete pli malgrandaj ol la maskloj. La beko estas iomete kurba kaj hokoforma, kaj, escepte ĉe la Figbirdo, tiom longa kiom la kapo. La plumaro de plej parto de specioj estas brila kaj bombasta, kvankam la inoj ofte havas pli senkolorajn plumarojn ol la maskloj. La plumaro de multaj aŭstralaziaj orioloj mimetismas tiujn de la friarbirdoj (genro de grandaj mielmanĝuloj), probable por malpliigi agreson kontraŭ la plej malgrandaj orioloj. La koloroj de ties plumaro estas nigra, flava kaj verda ĉefe, sed kelkaj specioj montras iom da purpuro aŭ avelkoloro; krome inoj estas ĝenerale iom pli senkoloraj kaj striaj.
Kutimoj
Orioloj estas arboremaj kaj kutime manĝas en la folikupolo. Multaj specioj povas survivi en malferma arbaro, kvankam kelkaj loĝas en fermaj arbaroj. Ili estas oportunemaj ĉiomanĝantoj, kaj la ĉefaj komponantoj de ilia dieto estas fruktoj, beroj kaj artropodoj.
Orioloj estas monogamaj, kiuj reproduktiĝas per teritoriaj paroj (kvankam la Figbirdo reproduktiĝas en izolitaj kolonioj). Nestolokojn povas elekti ĉe agresemaj specioj kiel drongoj, laniedoj aŭ friarbirdoj, kiuj havigas iom da protektado. La nesto estas profunda pokalo hokita kiel hamako el branĉo. La ino demetas kutime 2 aŭ 3 ovojn, sed foje eĉ ĝis ses.
Aosto
Aosto (Aosta; Aoste) estas la ĉefurbo de la regiono Aosta Valo, en la nord-okcidenta Italio. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo Grato de Aosto.
Najbaras la komunumoj Charvensod, Gignod, Gressan, Pollein, Roisan, Saint-Christophe kaj Sarre.
La dialekto Valdôtain estis celo de detala studo fare de la Bureau régional pour l'ethnologie et la linguistique (BREL) en Aosta kaj fare de la Centre d'études francoprovençales en Saint-Nicolas.
Paveleckaja (Kolcevaja linio)
Paveleckaja (Павелецкая, "de (urbo) Pavelec") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' centre de Moskvo.
La stacio havas unu rektan kajon kaj du trakojn.
Historio
La stacio estis malfermita la en konsisto de linio " - ".
Interkonektoj
De tie ekzistas transirejoj al:
Ĉe la stacio lokiĝas fervoja stacidomo Paveleckij.
Ahuehuete-arbo
La Ahuehuete-arbo (Taxodium mucronatum) estas ekde 1921 la meksika nacia arbo. La nomo signifas "praa arbo proksime de la akvo" en la naŭatla lingvo. Temas pri taksodiospecio (Taxodium macronatum). Unu ekzemplero en Santa Maria de Tule en federacia ŝtato Oaĥako (Meksiko) havas la trunkan perimetron de 36 m, pro kio ĝi estas la arbo kun plej dika trunko en la tuta mondo. Ĝi aĝas 1200-3000 jarojn, havas la diametron de 14 m kaj alton de 41 m.
La arbo estas ankaŭe nomata aŭ konata kiel "Meksika Cipreso" au Cipreso de Moktezumo"
En Meksiko troviĝas multaj famaj arboj el tiu specio. Interaliaj, "la arbo de la trista nokto", ĉe meksiko-urba kvartalo Takubo, estas la arbo kie konkerinto Hernano Korteso ploris pro esti venkita dum batalo kontraŭ aztekoj (meksikaj). Tra la lando troviĝas aliaj famaj arboj.
En multaj regionoj de Meksiko, la arbo estas konata laŭ la nomo "sabino" kaj are kiel "sabinal". En la centrmeksika ŝtato Agvaskaljento, troviĝas belega apudrivera regiono nomata "El Sabinal" (la sabinaro), kie, laŭlonge de la riverbordo, kreskas tiuj ĉi miljaraĝaj arboj.
Marles-les-Mines
Marles-les-Mines estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Marlésiens.
Fingrado
La fingrado grave influas la sonajn eblecojn de la interpretisto precipe je malfacilaj pasaĝoj.
piedumado
Je la orgenludado oni povas ludi la pedalaron kaj per la piedpinto kaj ankaŭ per la kalkanumo. La piedumadosignojn povas skribi en la notojn, tamen ne ĉiuj orgenistoj uzas la samajn signojn. Jen la plej konata signosistemo por la piedumado:
Se la tonoj estas ludendaj per la dekstra piedo, oni skirbas la signojn super la notojn. La piedumsignojn por la maldekstra piedo oni skribas sub la notojn.
Gretz-Armainvilliers
Gretz-Armainvilliers [gʁɛ.t͡s‿aʁ.mɛ̃.vi.ˈlje] estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Gretzois.
Pligrandigita seslatera prismo
En geometrio, la pligrandigita seslatera prismo estas unu el la solidoj de Johnson (J54). Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per pligrandigo de seslatera prismo per aldono de kvadrata piramido (J1) al unu el ĝiaj flankaj edroj.
Termesivy
Termesivy (Termeshof) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Havlíčkův Brod, en distrikto Havlíčkův Brod. Ĝi troviĝas proksimume 3 km oriente de Havlíčkův Brod. Estas ĉi tie registritaj 98 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Suna lumeco
La suna lumeco L_\odot estas unuo de heleco (povumo disradiata en formo de fotonoj) kutime uzata per astronomiistoj por priskribi la helecojn de steloj.
La aktuala akceptita heleco de la Suno, kiu estas 3,839 × 1026 W, aŭ 3,839 × 1033ergo/s. La lumeco de steloj estas esprimataj per oblo de tiu de la Suno; ekzemple la heleco de Vego varias inter 34 kaj 40 L🇮🇳. Notindas, ke Suno estas iomete varianta stelo kaj ĝia heleco pro tio ne estas konstanto: vidu la apudan bildon.
Rainer Maria Rilke
Rainer Maria RILKE, vera nomo: René Karl Wilhelm Johann Josef Maria RILKE (naskiĝis la 4-an de decembro 1875 en Prago, mortis la 29-an de decembro 1926 en Val-Mont apud Montreux, Svislando) estis aŭstra modernisma poeto.
Vivo
Lia junaĝo en Prago ne estis tre feliĉa. La patro, Josef Rilke, post fiaskinta militista kariero laboris kiel fervoja oficisto. Lia patrino, Sophie Entz estis filino de riĉaj Pragaj fabrikposedantoj. En la jaro 1884 la geedzoj disiĝis. La rilato inter la patrino kaj la sola filo estis malfacila, ĉar la patrino ne eltenis la fruan morton de sia unua filino kaj la filo nomita René franca nomo signifikanta Renaskito!) estis destinita por kompensi tiun ĉi perdon.
Konforme al la deziro de la gepatroj la poezie kaj desegne talenta knabo ekde 1886 vizitis militistan lernejon, kiun li pro malsano forlasis en la jaro 1891. Ekde 1892 li per privataj lecionoj preparis la abiturientan ekzamenon, kiun li sukcese trapasis en 1895. Ĝis 1896 li studis literaturon, arthistorion kaj filozofion en Prago kaj Munkeno. Forlasinte Pragon li ŝanĝis sian antaŭnomon René al Rainer, dokumentante per tio sian provon, kritike analizi la malfeliĉan rilaton al sia familio.
En la jaro 1897 Rilke en Munkeno renkontis la verkistinon Lou Andreas-Salomé (1861-1937) kaj enamiĝis al ŝi. La intensa rilato kun tiu ĉi edziniĝinta virino daŭris ĝis 1899 kaj eĉ post la oficiala disiĝo Lou Andreas-Salomé estis por la poeto la plej grava amantino, subtenantino kaj patrineca konsilantino.
En 1898 Rilke pasigis plurajn semajnojn en Italio. Dum la du sekvaj jaroj li plurfoje vizitis Rusion : En 1899 li kune kun la geedzoj Andreas-Salomé renkontis Lev Tolstoj en Moskvo kaj en la posta jaro (de majo ĝis aŭgusto) li vojaĝis sole kun Lou al Moskvo kaj Peterburgo.
En aŭtuno 1900 Rilke restadis en la nordgermana artista vilaĝo Worpswede, kie li renkontis la skulptistinon Clara Westhoff (1878-1954). La du artistoj geedziĝis sekvajare printempe kaj en decembro naskiĝis ilia filino Ruth. Sed jam en somero 1902 Rilke forlasis la komunan loĝejon kaj akceptis la taskon verki libron pri la franca artisto Auguste Rodin (1840-1917). La edzeco inter Rilke kaj Clara Westhoff ja daŭris ĝis lia morto, sed Rilke ne ŝatis la burĝan familian vivon. Krome lin premis financaj zorgoj, kiuj nur per la vendo de menditaj verkoj malrapide malpliiĝis.
La sekvajn jarojn (1907-1912) karakterizis intensa verkista laboro. Nun estiĝis la poemkolektoj Novaj poemoj (1907) kaj Novaj poemoj dua parto (1908) kaj Requiem (1908). En la jaro 1910 Rilke finis sian solan romanon kiu priskribis la malgajan junaĝon de la aŭtoro.
Post la publikigo de la romano la verkiston trafis profunda krizo, kiu daŭris ĝis 1922 kaj interrompiĝis nur per la verkado de la DuinajElegioj. Tiu ĉi poemciklo ŝuldas sian nomon al la restado de Rilke en la kastelo Duino ( apud Triesto) de grafino Marie von Thurn und Taxis de oktobro 1911 ĝis majo 1912.
La Unuan Mondmiliton Rilke trapasis sendamaĝe, ĉar li finfine ne devis komenci la planitan militservon kaj laboris en la Viena militarkivo. En la jaro 1916 li post duonjara militservo povis forlasi la armeon. La tempon poste li pasigis ĉefe en Munkeno kaj en la Vestfalia bieno Möckel, apartenanta al Hertha König. Tiujn jarojn karakterizis granda maltrankvilo kaj denove montriĝis la nekapablo de Rilke, vivteni proksimajn kaj konstantajn (am-)rilatojn.
En la jaroj 1919 kaj 1920 Rilke entreprenis plurajn prelegvojaĝojn al Svislando. Per l helpo de mecenato li finfine trovis konstantan loĝadejon en la kastelo de Muzot, en Veyras apud Sierre en la kantono Wallis. Ĉi tie dum lasta intensa verkadoperiodo en la printempo de 1922 estiĝis la kvina ĝis deka de la Duinaj Elegioj, kaj krome la poemciklo Sonetoj alOrfeo.
''Rose, oh reiner Widerspruch, Lust,
Niemandes Schlaf zu sein unter soviel
Lidern.''
(=Rozo, ho pura kontraŭdiro, deziro, esti nenies dormo sub tiom da palpebroj)
Hindia gipo
La Hindia gipo aŭ Hindia vulturo (Gyps indicus) estas granda taga rabobirdo de la familio de Akcipitredoj, kiu enhavas ankaŭ aliajn tagajn rabobirdojn kiel milvoj, agloj, cirkuoj kaj akcipitroj, el kiuj gipoj estas sufiĉe malsimilaj, sed ne tiom disde aliaj similaj rabobirdoj, nome malnovmondaj vulturoj. Ĝi estas proksime rilata al la Gipo, G. fulvus. Ĝi reproduktiĝas ĉefe en rokaj montetoj de centra kaj duoninsula Barato. La birdoj de la norda parto de ties teritorio kiuj estis iam konsiderataj subspecio estas nune konsiderataj separata specio, nome Fajnbeka gipo Gyps tenuirostris. Tiuj estis kunigitaj antaŭe laŭ la nomo Longbeka vulturo.
Tiu specio reproduktiĝas ĉefe en klifoj, sed oni konas ke ili uzas arbojn por nestumi en Raĝastano. Kiel ĉe aliaj vulturoj ankaŭ ĝi estas kadavromanĝanto, kiu manĝas ĉefe el kadavraĵoj de mortintaj animaloj kiujn ili trovas per ŝvebado super savano kaj ĉirkaŭ homaj setlejoj. Ili ofte moviĝas en aroj.
La Hindia gipo estas tipa vulturo, kun senpluma kapo, tre larĝaj flugiloj kaj mallongaj vostoplumoj. Ĝi estas pli malgranda kaj malpli fortika ol la Eŭrazia grifo, kutime peza inter 5.5 kaj 6.3 kg kaj 80 – 103 cm longa kaj kun enverguro de 1.96 al 2.38 m. Ĝi distingiĝas el tiu specio pro malpli sablokolora korpo kaj flugilkovriloj. Ĝi ne havas ankaŭ la blankecan mezan kovrilstrion montratan de la Grifo.
Kaptivbredaj programoj
Kaptivbredaj programoj por kelkaj specioj de Hindia gipo komencis. La vulturoj estas longvivaj kaj malrapidaj por reproduktado, kaj tiele oni atendas, ke la programoj pluos dum jardekoj. Vulturoj atingas reproduktan aĝon kiam ili estas ĉirkaŭ 5jaraĝaj. Oni esperas, ke la kaptivbredataj birdoj estu liberigitaj al naturo kiam la medio estu libera el diklofenako.
Ŝprucfenestra varbanonco
Ŝprucfenestra varbanonco devenas de la angla termino Pop-up ad por formo de reta varbado por komercaj celoj en la TutTeraTeksaĵo. Temas pri reklam-anonca fenestro kiu suprensaltas la ekran-areon de la grafika uzantinterfaco (GUI), kutime malgranda fenestro, en la plej alta tavolo de la vid-interfaco, (supre de la aktiva fenestro). La ekaperanta fenestro entenanta varbanoncon estas kutime kreita per JavaScript kiu uzas cross-site scripting (XSS), kelkfoje kun malĉefa ŝarĝo kiu uzas Adobe Flash. Ili ankaŭ povas esti generitaj de aliaj vundeblecoj/sekurecaj truoj en retumila sekureco.
Variaĵo de la supren ek-aperanta ŝprucfenestro ('pop-up window'), estas la suben ek-aperanta fenestro ('pop-under window)', kiu malfermas novan retumilan fenestron sub la aktiva fenestro. Suben ekaperanta fenestro ne tuj interrompas la uzanton, sed aperas kiam la uzanto fermas la supran fenestron, kio igas pli malfacile scii kiu retejo kreis ilin.
Blokadi ĝenajn ŝprucfenestrojn
Opera estis la unua el la ĉefaj retumiloj kiuj disponigis iloj por bloki ekaperantajn fenestrojn; la retumilo Mozilla poste plibonigis tion blokante nur ĝen-fenestrojn generitaj dum la ŝarĝo de la paĝo. En la unuaj 2000aj jaroj, ĉiuj ĉefaj retumiloj escepte de Internet Explorer permesis al la uzantoj bloki nedeziritaj ĝen-fenestroj preskaŭ tute. En 2004, Microsoft eldonis Windows XP SP2, kiu aldonis la ĝenfenestroj-blokadon al Internet Explorer. Modernaj retumiloj aldonas ankaŭ aliajn ilojn kiel  reklam-filtriloj.
Falsaj ferm-butonoj
Uzante retumilojn. ofte okazas ke premante "fermi" aŭ "forviŝi" en anoncfenestro, anstataŭ fermiĝi, la ĝenaĵo restas kaj ekaperas alia. En ĉi tiuj okazoj  "fermi" aŭ "forviŝi" estas "falsaj opcioj" kaj la butono faras neatenditan agon.
Ricardo Joaquín Alfaro Jované
Ricardo Joaquín Alfaro Jované (Panamurbo, 20-a de aŭgusto 1882- ibidem, 23-a de februaro 1971) estis politikisto, diplomato, ŝtatisto kaj verkisto de Panamo.
Roissy-en-Brie
Roissy-en-Brie estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Roisséens.
Malto (bierfarejo)
Malto estas greno ĝermigita kaj poste sekigita. Ĝi estas uzata por produkti bieron kaj viskion kaj diversajn nutraĵojn, ekz. anstataŭaĵon por kafo.
(137120) 1999 BJ8
(137120) 1999 BJ8 estas venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido rigardita kiel potence danĝera objekto.
Malto (bierfarejo)
La ĝermado produktas en la greno certajn enzimojn, kiuj ŝanĝas la kemian konsiston de la greneroj. Por ĝermigi la grenon oni trempas ĝin en akvo, altigante la akvan enhavon al ĉirkaŭ 40 %. La trempita greno ĝermas dum kelkaj tagoj en konstanta temperaturo de ĉirkaŭ 15 °C, tiam la ĝermadon oni haltigas per varmigo al 80 °C. La kreskintaj ĝermaĵoj estas forigitaj kaj povas servi kiel besta nutraĵo; la restanta malto kutime estas muelata aŭ pistata.
(137120) 1999 BJ8
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, observado plenumata elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.
Malto (bierfarejo)
Pli alta temperaturo dum sekigo ŝanĝas la guston de la malto kaj igas ĝin malhela, tiel ke el ĝi rezultas malhela biero.
(137120) 1999 BJ8
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 5:7 kun Marso.
Malto (bierfarejo)
Enhavo de hordea maltofaruno:
(137120) 1999 BJ8
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Venuso kaj krucas tiujn de la Tero kaj de Marso.
Fides et Ratio
Fides et Ratio, esperante "Fido kaj Racio", estas encikliko verkita de la papo Johano Paŭlo la 2-a la 14an de oktobro 1998, kaj publikigita la postan tagon
Precipa Enhavo de la Fides et Ratio
La encickliko komenciĝas per la metaforo de la du aloj – la kredo kaj la racio – per kiu la homo, bone ekipita, povas engaĝiĝi en la serĉado kaj esploro de la vero. Per tiu metafora figuro, sed reala apudiĝo de la du aloj, la papo celas montri ke, kredo kaj racio ne ekskludas unu la alian, sed male ili sin kompletigas kaj subtenas reciproke.
La encikliko daŭrigas pruvante ke, la kredo postulas ja jes esti akceptita sed post racia pensado ĉar ĝi estas ankaŭ ago de racio. Neniu kredo rajtas esti akceptita se ne ankaŭ pensita de la intelekto, per kiu Dio sin revelacias kaj komunikas sian amon: fakte, ĝi revelaciiĝas al la homo, kiu siavice devas koni la Revelacion, kaj kompreni la procedon de la kogno pasas tra racio ĉar ne ekzistas alia vojo por ĝin atingi.
La aŭskulto de Dia Vorto ĉiukaze ne trovas tujan akceptiĝon: ofte la racieco bezonas esploron, kiu sin blokus tuj se ĝi estus nur analiza; tial, por ke la racieco daŭrigu sian kontrolon necesas ke, la kredo ne estu flankelasata ankaŭ kiam la racio ne donu respondojn. La racio, por daŭrigi la esploron kaj atingi respondojn, ofte bezonas ricevi la stimulan provizoran respondon de la kredo.
Homo kompreneble havas naturan alvokon al la vero atingebla per la serĉado pri la vero; sed ofte uzas nur unu alon (aŭ la kredo aŭ la racio) kaj tiel ĝi trovas grandajn malfacilaĵojn ĉar unuope ĉiu tiuj “fortoj” estas nekompletaj. Fakte, se la racio procedas sole kaj fariĝas spekulativado ene de si mem kaj enfirmiĝas tordiĝante sur propraj ideoj, la kredo mem iom post iom aridiĝas sen la intereso por la malkovro kaj vero kiu sin rivelas. Nur la eterna dialektiko de ambaŭ donas dignon kaj noblecon al la vivo de la homo en sia esenco de estulo kreita.
La plej granda insido estas ne gvidi la racion, apogite sur ne klara religia relativismo en kiu la racio elektas ignori la dian revelacion ankaŭ se pruvate okazintan. El tia konstato, papo Wojtyła senmaskigas la du kontraŭreligiajn malsanojn de niaj tempoj: la religia indiferenteco, unuflake, kaj kreiĝo al si de religio kaj dio laŭplaĉa al siaj gustoj.
Ofte oni sentas neceson kredi ĉar tielen pelas la homa bezono, eĉ la racio, kaj la samon postulas la kredo, sed manko de idealoj en dominanta neniismo kaj senpensa indiferenteco forturnas de la necesa zorgo pri la postuloj de la racio kaj kredo. Laŭ la papo, tia ĉiotrapenetranta neniismo, foje kaŭzo de memplaĉiĝo, povas esti superita nur per la kredo “en estiĝo”, kaj “en kreskiĝo”: kredo, do, kiu sin nutras kaj kontentigas per la uzo de la racio.
Emociemo ofte liveras al la homo "etikon pormomentan”, kiu ignorigas la veron revelaciitan kaj kondukas al maljustecon inter la homoj.
La racio plenumas sian necesan taskon en du momentoj: dum la serĉado pri la okazinta revelacio (oni ne rajtas kredi se tio ne estas akordiĝebla kun la racio), kaj ene de la kredo mem por montri ke la dogmoj mem ne kontraŭas la racion mem.
Ceteraj enhavoj
La papo, krome, demonstras la eblecon kaj la raciecon de la Revelacio, la damaĝojn de la separado de la du elementoj, la historion de la kombino de la du elementoj, la respekton kaj admiron al homa racio konfesitajn en la dokumentoj de la kristana kaj katolika tradicio. Kaj precipe asertas la ĉiam malfermiĝo de la kredo al la esploro de la filozofioj de la sciencoj.
Boršov nad Vltavou
Boršov nad Vltavou (Payreschau) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 6,5 km sudokcidente de České Budějovice. Vivas ĉi tie. En Boršov nad Vltavou ankaŭ finiĝas akvumiste plej frekventata sektoro de Vultavo.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1261.
3028 Zhangguoxi
3028 Zhangguoxi estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉinan industriestron Zhang Guoxi.
32-a jarcento a.K.
La 32-a jarcento antaŭ Kristo komenciĝis la 1-an de januaro 3200 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3201 antaŭ nia erao.
Oriolo
La Oriolo, Ororiolo aŭ Ora oriolo, Oriolus oriolus, estas la ununura membro de la familio de orioledoj en la ordo de Paseroformaj birdoj kiu reproduktiĝas en mezvarmaj regionoj de norda hemisfero. Ĝi estas somera migranto en Eŭropo kaj okcidenta Azio, kaj vintras en tropikoj. La vorto "oriolo" taŭgas kaj por tiu ĉi specifa specio (ĉar estas unu el la plej konataj kaj disvastigataj) kaj por ĉiu birdo en la familio de Orioledoj (28 specioj).
Aspekto
Temas pri mezgranda birdo ĉirkaŭ 22 ĝis 25 cm longa. La masklo estas rimarkinde flavnigra, sed la ino estas iomete pli verda. Pli precize la distribuo de la plumaro en masklo estas flava ĝenerale, sed nigra en flugilo (krom eta makulo en duaj kovriloj), vosto (kiu estas flava en anguloj) kaj eta brido inter la okulo kaj la ruĝeca beko; la kontrasto inter la flavo kaj la nigro kaj ĉefe la brilo flava estas facilaj indikiloj pri tiu ĉi specio; por multaj la specio aspektas kvazaŭ ekzota. La beko estas malhelruĝroza kaj longa kaj la kruroj malhelaj. Ĉe inoj verdaj estas la kapo kaj la dorso, la beko ne tiom ruĝa, la brido nur iomete griza, la flugiloj pli malhelaj kaj la subaj partoj helaj aŭ flavaj kun grizaj strioj; ne ĉiuj inoj estas same senkoloraj kaj kelkaj estas sufiĉe flavaj kaj malfacile diferenceblaj de la maskloj, eble ĉefe en Iberia Duoninsulo. La bridoj kontrastas kun la ruĝecaj okuloj. Junuloj estas similaj al inoj.
Subspecioj kaj disvastiĝo
Apenaŭ ekzistas tiu ĉi palearktisa specio en Britio, Skandinavio (nur en la plej sudaj regionoj) aŭ la baltaj landoj, sed ja estas sufiĉe komuna en la resto de Eŭropo kaj okcidenta Azio, nome ekde Turkio, tra norda Irano ĝis Barato. La okcidenta raso reproduktiĝas en Eŭropo kaj migras vintre al Afriko inkludante la plej sudan kaj Madagaskaron kaj la orienta raso reproduktiĝas en Turkmenio, Afganio kaj Himalajo kaj vintras en centra kaj suda Barato.
Kutimoj
Ĝi estas birdo kiu loĝas en altaj arboj en arbaroj, ĝardenoj aŭ parkoj. La malmultnombra loĝantaro en Britio reproduktiĝas en arbaroj de Tabriza poplo, ĉefe ĉe natura rezervejo RSPB Lakenheath Fen, kie funkcias rigardejo dum la reproduktado.
Ili venas printempe en Eŭropon; la maskloj migras unuaj kaj poste la inoj. Okazas ceremonioj de pariĝado konsistantaj je persekutado de la ino farita de la masklo, kiu preskaŭ tuŝas ŝian voston per sia beko. La nesto estas konstruita kaj tre prilaborita de la ino (per materialo alportita de la masklo) inter branĉoj en arbo (ĉefe poploj, salikoj, kverkoj, eŭkaliptoj, pinoj, fraksenoj, alnoj, figarboj, olivarboj kaj migdalujoj) kaj enhavas 3-6 ovojn, sed plej ofte 3 aŭ 4. Ambaŭ gepatroj kovas dum ĉirkaŭ 2 semajnoj kaj tiam ili estas pli silentemaj. La idoj estas manĝigataj de ambaŭ gepatroj per vomado dum pliaj 2 semajnoj kaj poste tiuj elnestiĝas. La manĝo estas ĉefe insektoj (ĉefe printempe) kaj fruktoj (ĉefe aŭtune), ekzemple beroj aŭ ĉerizoj (multaj tradicioj aludas al tiu emo) kaj ankaŭ figoj, trovata en la arbaroj kie la orioloj pasas grandan parton de la tempo. La migrado al Afriko okazas ĉirkaŭ fino de aŭgusto aŭ septembre, dumnokte.
La voĉo de la masklo estas krio kvazaŭ de garolo, sed multe pli melodia kaj varia kaj tradicie ties notojn oni komparas al vorto "oriolo", "gvilu-gviu" aŭ "dideliu". Vere la melodio estas tre facile rekonebla post kiam oni aŭdas la unuan fojon. Ofte aŭdeblas eĉ dumnokte kiam la aliaj kantobirdoj jam silentas.
Ili povas vivi ĝis 8 jarojn.
Aliaj
La nomo "oriolo" estis unue uzata (en la latina formo oriolus) de Alberto la Granda ĉirkaŭ 1250, kaj jam li mem certigis ĝin kiel Onomatopeo de la kanto de la specio.
La Novmondaj orioloj estas similaj laŭ aspekto al la Orioledoj, sed ili estas ikteredoj kaj ne rilataj al malnovmondaj birdoj.
Bildaro
<br style="clear:both;">
(10537) 1991 RY16
(10537) 1991 RY16 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Ivano la 6-a
Ivano la 6-a (Иван VI (Иоанн Антонович)) naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1740 en Sankt Peterburgo kaj pereis la 16-an de julio 1764 en Ŝliselburgo. Li estis imperiestro de la Rusia Imperio ekde novembro 1740 ĝis decembro 1741.
Origino
Ivano la 6-a apartenis al tiu branĉo de monarka dinastio Romanov, kiu originis de Ivano la 5-a, filo de caro Aleksej Miĥajloviĉ kaj carino Maria Iljiniĉna. Lia praavo Ivano la 5-a tiam regis kune kun Petro la 1-a.
Lia praonklino, imperiestrino Anna Ivanovna havis neniujn idojn, tial ŝi heredigis la rusian tronon al li, ĉar ŝi tute ne volis surtronigi idojn de la alia branĉo de dinastio Romanov, kiu originis de Petro la 1-a. Liaj gepatroj estis Anna Leopoldovna, princino de Mecklenburg-Schwerin kaj duko Anton Ulrich de Braunschweig-Wolfenbüttel.
Surtroniĝo
Dum reĝado (1730-1740) de imperiestrino Anna Ivanovna (1693-1740) realan potencon havis regento Ernst Johann von Biron, kiu adultis kun ŝi kaj ŝajne havis kunan idon.
Post morto de la imperiestrino okazinta la 28-an de oktobro 1740 li baldaŭ estis arestita kaj regentino iĝis Anna, patrino de dumonata bebo Ivano.
Virtuala reĝado
En la rusia historio estis kelkaj sufiĉe junaj reĝoj, kiuj reale estis infanoj aŭ almenaŭ adoleskoj: Mikaelo la 1-a (17 j), Aleksio la 1-a (16 j), Teodoro la 3-a (15 j), Ivano la 5-a (16 j), Petro la 1-a (10 j), Petro la 2-a (12 j). Tamen trimonata Ivano la 6-a restis en kronikoj kiel plej juna reĝo de Ruslando.
Tamen oni povus mencii du pli-malpli gravajn eventojn okazintajn dum lia virtuala reĝado: komencis en 1741 la rusia-svedia milito kaj efektiviĝis plibonigo de interrilatoj kun Otomana imperio (nun Turkio).
Ŝtata renverso
Tiama partio de Elizabeta Petrovna, filino de Petro la Unua, estis tre malkontenta pri regado de fremduloj, ĉefe venintaj el germanaj princlandoj. Tial ŝi (kiu, origine estis duongermanino) apelaciis al la gvardio, kiu okazigis la 6-an de decembro 1741 ŝtatan renverson kaj arestis tutan regentaron, inkluzive imperiestron Ivanon la 6-an kaj lian patrinon Anna, regentinon de Ruslando.
Izolado
Komence Elizabeta Petrovna ekzilis tutan malamindan “Braunschweig”-an familion eksterlanden, sed poste ŝi ŝanĝis sian decidon kaj ordonis malliberigi ĉiujn. La malliberejo situis en fora vilaĝo Ĥolmogori, Arĥangelska provinco. Tie suĉinfanon Ivanon oni plene separis de liaj gepatroj. Malfavora norda klimato malbonigis sanon de Anna, kiu mortis en 1746.
Ŝliselburgo
Imperiestrino de Rusio Elizaveta Petrovna ne estis formala edzino kaj do havis neniun idon. Tial ŝi tre timis novan renverson, kiu povus redoni potencon al Ivano la 6-a. En 1756 ŝi ordonis kvazaŭ proksimigi la arestiton al sia rezidejo en St.Peterburgo kaj translokigi lin en Ŝliselburgon situantan ĉe la suda bordo de Ladoga lago, kie estis granda fortreso.
En ĝi la gardintaro ne konis lian realan nomon kaj sciis nur tion, ke li estas "grava persono". La adolesko, laŭ speciala ukazo de la imperiestrino, vidis neniun ĝis sia morto. Tamen li supozis sian caran originon, scipovis alfabeton kaj revis pri monaka vivo. Laŭ iuj informoj ekde 1759 oni komencis rimarki simptomojn de lia frenezo.
Pereo
Dum lia aresto okazis kelkaj provoj de lia liberigo kaj resurtronigo. En 1764, kiam reĝis Katerina la 2-a subleŭtenanto Miroviĉ kune kun parto de ŝliselburga garnizono provis lin liberigi, sed fiaskis. Gardintoj laŭ instrukcio tuj buĉis per bajoneto la malfeliĉan malliberulon. Li tiam ne atingis ankoraŭ 24 jarojn.
Miroviĉ estis baldaŭ arestita kaj poste senkapigita.
Iuj fontoj informas deziron de la imperiestrino mem pri mortigo de Ivano la 6-a tiamaniere.
Ivano la 6-a en arto
"Ivan la Sesa" estas kvinakta historia esperantlingva teatraĵo de Geraldo Mattos.
Kantono Nolay
La kantono Nolay (france canton Nolay) estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la 10 kantonoj de la arondismento de Beaune. Ĝia ĉefurbo estas Nolay. La tuta kantono partoprenas en la Interkomunumreto : "Communauté d'agglomération Beaune-Chagny-Nolay".
Komunumoj
Apartenas al la kantono Nolay la jenaj 17 francaj komunumoj :
Pál Felsőbüki Nagy
FELSŐBÜKI NAGY Pál  [pAl felŝObuki nadj], hungare Felsőbüki Nagy Pál, Esperante Paŭlo Felsőbüki Nagy estis politikisto kaj lingvisto naskiĝinta en Fertőszentmiklós, la 7-an de oktobro 1777 kaj mortinta en Vieno la 26-an de marto 1857.
Grafenwiesen
Grafenwiesen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cham kaj en la distriktaro Supra Palatinato (Oberpfalz) de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Tra-du-dupligrandigita seslatera prismo
En geometrio, la tra-du-dupligrandigita seslatera prismo estas unu el la solidoj de Johnson (J55).
Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per pligrandigo de seslatera prismo per aldono de du kvadrataj piramidoj (J1) al du ĝiaj flankaj edroj, lasante 2 flankajn edrojn inter ili.
La pluredro rezultanta per aldono de du piramidoj al najbaraj flankaj edroj estas ne konveksa, kaj tial ne estas solido de Johnson.
La pluredro rezultanta per aldono de du piramidoj al flankaj edroj lasante 1 flankan edron inter ili estas tra-unu-dupligrandigita seslatera prismo (J56).
5406 Jonjoseph
5406 Jonjoseph estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Vyšné Nemecké
Situo
Vyšné Nemecké situas laŭ la ukraina landlimo kun limotrapasejo, laŭ ĉefvojo Uĵhorodo-Michalovce. La lasta troviĝas 30 km.
5406 Jonjoseph
Nomo
Ĝia nomo honora la usonan komputan programiston Jonathan Joseph de la Universitato Cornell, kiu laboris por pluraj kosmaj misioj de la NASA.
Vyšné Nemecké
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1372. En 1910 loĝis en Felsőnémeti 379 da homoj, (357 slovakoj, 12 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Felsőnémeti apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Vyšné Nemecké 249 da homoj, (233 slovakoj kaj aliaj).
Gvineo-Bisaŭo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1996 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis gvineo-bisaŭaj partoprenantoj.
Krispa pelikano
La Krispa pelikano (Pelecanus crispus) estas birdospecio kaj fortika membro el la familio de Pelikanedoj. Ĝi reproduktiĝas el sudorienta Eŭropo al Barato kaj Ĉinio en marĉoj kaj neprofundaj lagoj. La nesto estas nelaborita amaso de vegetaĵaro.
Gvineo-Bisaŭo en la Olimpikoj
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon.
Komunumaro Baumholder
Membraj komunumoj de la komunumaro estas (nombroj de loĝantoj laŭ stato de inter krampoj):
Krispa pelikano
Oni ne konas subspeciojn spite ties ampleksa teritorio, sed baze sur laŭgrandaj diferencoj, oni priskribis paleosubspecion el la Pleistoceno nome Pelecanus crispus palaeocrispus el fosilioj malkovrita el Binagadi, Azerbajĝano.
Aspekto
Tiu fortika birdo estas la plej granda el la pelikanoj kaj unu el la plej grandaj vivantaj birdospecioj. Ĝi estas 160 al 183 cm longa, 9–15 kg peza kaj kun enverguro de 290–351 cm. Kun pezo de ĉirkaŭ 11.5 kg averaĝe, ĝi estas la plej fortika fluganta birdospecio en la mondo averaĝe kvankam grandaj maskloj de otidoj aŭ cignoj povas superi tiun pelikanon en maksimuma pezo. Ĝi ŝajne havas ankaŭ unu el la plej grandaj enverguroj el la vivantaj birdoj, rivale kun tiu de la grandaj albatrosoj.
Vladslo
Vladslo estas vilaĝo en la belga provinco Okcidenta Flandrio. Ekde 1977 ĝi estas parto de la urbo Diksmuide. Ĝi havas areon de 17,33 km² kaj loĝantaron de ĉirkaŭ 1200 personoj.
Krispa pelikano
Aspekto
La iome similaspekta Blanka pelikano estas tipe iome pli malgranda sed la plej grandaj masklaj individuoj povas esti esence de la sama grando kiel la tipa Krispa pelikano. Tamen, la Krispa diferencas el la alia ankaŭ granda specio je tio ke ĝi havas krispajn plumojn en la nuko (kio nomigas la specion kaj en la latina scienca nomo kaj en la komuna nomo), grizajn krurojn kaj arĝentoblankan (pli ol pure blanka) plumaron. Vintre, plenkreskaj pelikanoj de tiu specio iĝas el arĝento-griza al pli eluzita brunecgriza kremokoloro. Nematuraj birdoj estas grizaj kaj ne havas la rozkoloran vizaĝan makulon de la nematuraj Blankaj pelikanoj. Disaj plumoj ĉe la frunto de la Krispa pelikano povas formi tufon kun formo de litero W en la vizaĝo super la beko.
Vladslo
Historio
Fine de la deka jarcento jam estas mencio de paroĥo kun romanika kapelo, patronita de la genta Sankta Petro-monaĥejo.
Krispa pelikano
Aspekto
En la reprodukta sezono ĝi havas oranĝec-ruĝajn suban makzelon kaj bekosakon kontraste kun la griza al flaveca supra makzelo. Vintre, la tuta beko estas iome pli senkolora (grize) flaveca. La beko, 36 al 45 cm longa, estas la dua plej granda inter ĉiuj birdoj, post la Aŭstralia pelikano. La nuda haŭtaĵo ĉirkaŭ la okulo povas varii el flava al purpureca.
Vladslo
Historio
Ekde 1119 la paroĥoj Beerst, Leke, Keiem (Diksmuide), Schore (Middelkerke) kaj Vladslo kune estis la distrikto Vladslo-Ambacht. La kvin turoj en la blazono de Vladslo memorigas tion.
Krispa pelikano
Aspekto
Inter standardaj mezuroj, kompare kun la Blanka pelikano, la tarso de la Krispa estas iome pli mallonga, nome 11.6 al 12.2 cm, sed ties vosto kaj flugillongo estas klare pli grandaj, je 22 al 24 cm kaj 68 al 80 cm, respektive. Kiam la Krispa pelikano estas dumfluge, malkiel aliaj pelikanoj, la flugiloj estas tute grizec-blankaj escepte la nigraj flugilpintoj. Pri la flugo, ĝi estas eleganta ŝvebanta birdo kaj, are, ĉiuj membroj moviĝas laŭ gracia sinkronio. La kolo estas tenita ene kiel ĉe ardeoj dumfluge. Ĝi estas la plej granda vivanta fluganta besto.
La Krispa pelikano estas ofte silentema, kiel plej pelikanoj, kvankam ĝi povas iĝi voĉema dum la pariĝada sezono. Tiam la birdoj povas engaĝiĝi en ampleksa gamo de gorĝaj, profundaj voĉoj inklude bojojn, fajfojn kaj gruntadojn.
Vladslo
Unua Mondmilito
Vladslo dum la Unua Mondmilito komplete detruiĝis. Ĝi troviĝis apud la fronto, je la germana flanko. En loko sufiĉe for de la fronto (nomita Praetbos) estis milithospitalo kaj ripozejo por soldatoj. Tie nun estas germana milittombejo kun la bildaro La afliktitaj gepatroj de Käthe Kollwitz.
Krispa pelikano
Vivejo
La Krispa pelikano troviĝas en lagoj, riveroj, deltoj kaj estuaroj. Kompare al la Blanka pelikano, la Krispa pelikano ne estas tiom ligata al areoj de malaltaj teroj kaj nestumas en taŭgaj humidejoj de diversaj altoj. Ĝi estas malpli oportunema pri selektado de reprodukta biotopo ol la Blanka pelikano, kaj kutime revenas al tradiciaj reproduktejoj jaron post jaro se ili ne iĝas tute netaŭgaj. Dum vintro, la Krispaj pelikanoj kutime restas ĉe senfrostaj lagoj de Eŭropo aŭ ĉe sezonaj lagoj en Barato. Ili vizitas ankaŭ, tipe dum vintro, ĉebordajn areojn laŭlonge de ŝirmaj marbordoj por manĝi.
Movoj
Tiu pelikano kutime migras mallongajn distancojn. Ĝi disiĝemas en Eŭropo, baze sur manĝoportunoj, kaj plej okcidentaj birdoj restas la tutan vintron en la regionoj de la Mediteraneo. Ĉe la Danuba Delto, la Krispaj pelikanoj alvenas en marto kaj foriras fine de aŭgusto. Ĝi estas pli aktive migranta en Azio, kie plej birdoj kiuj reproduktiĝas en Rusio flugas vintre suden al centra Mezoriento, ĉefe al Irano tra la Hindia Subkontinento, el Nepalo al centra Barato. La pelikanoj kiuj reproduktiĝas en Mongolio vintrumas laŭlonge de la orienta marbordo de Ĉinio, inklude la areon de Hongkongo.
Manĝo
La Krispa pelikano manĝas preskaŭ nur fiŝojn. Preferataj predospecioj povas esti la Karpo, la Eŭropa perko, la Ruĝokula skardinio, angiloj, katfiŝo (ĉefe siluredoj dum vintro), mugiloj kaj la Ezoko, tiu lasta mezuranta ĝis 50 cm dumkapte. Ĉe la plej granda resta kolonio, situanta en Grekio, la preferata predo estas laŭ informoj la indiĝena Alburnus belvica. La Krispa pelikano postulas ĉirkaŭ 1,200 g el fiŝo ĉiutage kaj povas preni surloke abundajn pli malgrandajn fiŝojn kiaj gobioj, sed kutime malatentas ilin se estas iom pli grandaj fiŝoj. Ili kutime manĝas sole aŭ en grupoj de nur du aŭ tri. Ĝi normale naĝas laŭlonge, trankvile kaj malrapide, ĝis ĝi rapide metas sian kapon enakven kaj elkaptas la fiŝon, kun grandaj kvantoj de akvo. La akvo estas forigita tra la flankoj de la bekosako kaj la fiŝo estas englutata. Foje ĝi povas manĝi kooperative kun aliaj pelikanoj per ĉirkaŭado de fiŝoj en neprofundaj akvoj kaj povas eĉ simile kunlabori dum fiŝkaptado kun kormoranoj en Grekio. Foje, la pelikano povas ne tuje manĝi la fiŝon enhavata en sia bekosako, kaj tiele konservi la predon por posta konsumo. Aliaj malgrandaj loĝantoj de humidejoj povas esti suplemento por la dieto, kiaj krustuloj, vermoj, skaraboj kaj malgrandaj akvobirdoj, kutime idoj kaj ovoj.
Reproduktado
Ene de tre socia familio ĝenerale, la Krispaj pelikanoj povas havi la malplej sociajn inklinojn. Tiu specio nature nestumas en relative malgrandaj grupoj kompare al plej aliaj pelikanaj specioj kaj foje paro povas eĉ nestumi sola. Tamen, malgrandaj kolonioj estas kutime formataj, kiuj regule inkludas ĝis 250 parojn (ĉefe historie). Foje la Krispaj pelikanoj povas miksiĝi kun kolonioj de Blankaj pelikanoj. Nestolokoj selektataj estas kutime ĉu insuloj en grandaj akvejoj (tipe lagunoj aŭ riverdeltoj ) aŭ densaj bedoj de akva vegetaĵaro, kiaj de etendaj kareksejoj de Phragmites aŭ Typha. Pro ties grando, tiuj pelikanoj ofte piedpremegas la vegetaĵaron en la areo ĉirkaŭa al siaj nestoj metante ĝin en la koteca subtavolo kaj tiele la nestolokoj povas iĝi maltaŭge kotecaj post ĉirkaŭ tri jaroj de uzado.
Statuso
Same aŭ pli ol la Blanka pelikano, tiu palearktisa specio ege malpliiĝis tra sia tura teritorio. Iam milionoj de Krispaj pelikanoj troviĝis nur en Rumanio. Tra la 20a jarcento, la specio suferis drastan malpliiĝon, kies tialoj ne estas tute komprenitaj. Plej verŝajna kulpo estas habitatoperdo, konekte al sekigado de humidejoj kaj disvolviĝo. La kolonioj estis regule ĝenataj de la homa aktiveco kaj, kiel ĉe ĉiuj pelikanoj, la gepatroj povas portempe lasi sian neston se estas minacataj, kio siavice endanĝerigas la idojn al predado. Foje la Krispa pelikano povas esti pafata de fiŝkaptistoj, pro miskomprenata sento de konkurenco pri la resursoj. Nuntempe, tiaj mortigoj estas ĝenerale je malgranda skalo sed loka tro-espluatado de fiŝkaptaj stokoj estas konstanta zorgo.
Tiuj pelikanoj estas mortigataj de lokanoj en Mongolio, pro la uzado de pelikanaj bekosakoj kiel poruzadaj sakoj. Spite la kontraŭleĝa naturo de la ŝtelĉasado en Mongolio por pelikanaj kapoj, oni trovis 50 pelikanajn bekojn en komerca merkato tie kaj oni scias (pro la specia rareco) ke unusola pelikano estas konsiderata justa prezo por 10 ĉevaloj kaj 30 ŝafoj. Krispaj pelikanoj ankaŭ flugas kontraŭ kaj estas mortigataj de elektraj linioj iom regule. En Grekio, la pelikanoj estas ofte ĝenataj de motoraj boatoj, kutime tiuj de turistoj, tiom multe ke ili praktike ne kapablas manĝi la kvanton de fiŝoj necesa. En 1994, en Eŭropo estis ĉirkaŭ milo de reproduktaj paroj, plej el ili en Grekio, sed ankaŭ en Ukrainio, Nord-Makedonio, Rumanio, Bulgario kaj Albanio (Laguno Karavasta). Ili estis konsiderataj formortintaj en Kroatio ekde la 1950-aj jaroj (kvankam iam la specio estis konata ankaŭ kiel Dalmatia pelikano), sed oni observis unusolan Krispan pelikanon tie en 2011. La plej granda sola restanta kolonio estas ĉe la Lago Mikri en Grekio, kun ĉirkaŭ 1,400 paroj, kaj proksimume 450 paroj en la Danuba Delto. La lando kun la plej granda reprodukta populacio nune, inklude ĉirkaŭ 70% el paroj aŭ eble ĉirkaŭ 3,000 paroj, estas Rusio. Tutmonde estas ĉirkaŭkalkulate 3,000–5,000 reproduktaj paroj. Pro espluatado je ĉiuj aĝoj de la vivociklo, la specio estas draste endanĝerita en sia teritorio de Mongolio, kun totala populacio de malpli ol 130 individuaj birdoj. Eble ekzistas ĝis 10,000–20,000 pelikanoj je specinivelo. Informo pri proksimume 8,000 Krispaj pelikanoj en Barato rezultis kongrego de misidentigitaj Blankaj pelikanoj.
La Krispa pelikano estas unu el la specioj al kiu aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA). Konservoklopodoj estis inciataj en profito de la specio, ĉefe en Eŭropo. Kvankam ili normale nestumas surgrunde, Krispaj pelikanoj estis nestumantaj sur platformoj en Turkio, Grekio, Bulgario kaj Rumanio por enkuraĝigi ilin al reproduktado. Oni disponis ankaŭ flosaĵojn super akvo por uzado de tiu specio en Grekio kaj Bulgario. Elektraj linioj estis markataj aŭ malmuntitaj en areoj apudaj al kolonioj en tiuj landoj. Aldone ankaŭ administrado de la akvoniveloj kaj edukoprogramoj povas esti helpo je loka nivelo. Kvankam oni iniciatis klopodojn en Azio, estas multe pli alta indico de ŝtelĉasado, pafado kaj habitata detruado, kaj pro tio la plibonigo fare de konservoklopodoj estas pli malfacila. En 2012, malkutimaj malvarmegaj vintrokondiĉoj okazigis ke la Kaspia Maro frostis, kio rezultis en la morto pro malsatego de almenaŭ 20 el la Krispaj pelikanoj kiuj estis travintrantaj tie. Spite la komencaj klopodoj de la lokaj aŭtoritatoj por eviti tion, multaj lokanoj venis kun fiŝoj kaj permane nutris la birdojn, ŝajne helpante la grandajn pelikanojn survivi la vintron.
Émerainville
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Émerainvillois.
2072
2072 estos superjaro komenciĝanta vendrede (vidu ĉi tie kalendaron).
Naskiĝoj
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Mortoj
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Žampach (distrikto Ústí nad Orlicí)
Municipo Žampach situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, en submontaro de Orlické hory, 9 km sude de la urbo Žamberk, 7 km oriente de la urbo Letohrad kaj 12 km de nordoriente de Ústí nad Orlicí. Žampach estas pentrinda vilaĝo en cismontaro de Orlica montaro. La plej alta loko estas eruptiĝinta monto de Žampach, sur kiu troviĝas burga ruino. Vivas ĉi tie.
Historio
La frua historio de Žampach estas priskribita sur paĝo pri burgo Žampach. En la jaro 1574 aĉetis la sinjorejon Žampach Adam Bukovský el Hustířany. Li forlasis la malkomfortan burgon kaj konstruigis sub ĝi novan fortikaĵeton. Tiu estas skribe atestita antaŭ la jaro 1600.
La hodiaŭa vilaĝo Žampach ligas al eksa subburgejo - antaŭe vilaĝo Budy. La plej proksima vilaĝo estas Hlavná - disparceligita superulara korto.
En la jaro 1633 akiris la fortikaĵeton jezuitoj, kiuj administris ĝin ĝis nuligo de la ordeno en la jaro 1773 de imperiestro Jozefo la 2-a. Post nuligo de jezuita ordeno posedantoj de la sinjorejo denove rapide ŝanĝiĝis. En la jaro 1848 estis feŭdaj devoj de subuloj nuligitaj, sed ili devis el feŭdaj rilatoj elligiĝi, do pagi sumojn egalajn al dekdujara profito.
Žampach estis sidejo de administrado de la ĉirkaŭa sinjorujo, do ties natura centrejo. Post malvalidigo de superularaj oficejoj en 1848 ĝi iom post iom perdis socian kaj ekonomian gravecojn.
Sub la burgo Žampach okazas muzikaj festivaloj.
Memorindaĵoj
Žampach estas riĉa je memorigaĵoj. Ni trovos ĉi tie krom aliaj domoj el konstrua ligno, sonorileton, pilorion, aeran ponton, burgon Žampach kaj kastelon kun ties kastela parko.
Kastelo
De la jaro 1673 oni rekonstruadis la fortikaĵeton en frubarokan rezidejon de jezuitoj el Hradec Králové. Temas pri vasta, duetaĝa konstruaĵo sur plano de la litero E, kun kapelo ĉe la norda alo. La teretaĝo estas volbita barele kun segmentoj, la dua etaĝo estas platplafona.
Kapelo
Kastela kapelo de Sankta Bartolomeo estas frubaroka el la jaroj 1672 - 1701. Ĝi estas ununava, oblonga kun trilatere fermita presbiterejo. La presbiterejo estas volbita barele, la navo estas platplafona kun duoncirkle volbitaj fenestroj.
Baroka ĉefaltaro el la jaro 1700, rozvilina kun bildo de Sankta Bartolomeo el la jaro 1678, sur flankaj altaroj estas bildoj de Sankta Jozefo kaj Sankta Maria, verŝajne de J. Umlauf el la jaroj 1845 - 1846 kaj statueto de Madono.
Statuo
En kastela ĝardeno troviĝas valora statuo de Sankta Jozefo el la 19-a jarcento.
Kampanilo
En la vilaĝo estis malnova kampanilo. Ĝi estis en la jaro 1882 faligita de ventego sed en la jaro 1886 nove starigita kaj en 1887 konsekrita. En la jaro 1895 ĝi estis alilokigita. En la unua mondmilito estis unu el du sonoriloj rekviziciita. En la jaro 1920 estis la kampanileto riparita, sed en sekvanta nokto ĝi estis bruligita de nekonata kanajlo. La sonorilo per incendio disfandiĝis. La kampanileto, rekonstruita en originan formon estas protektata kultura memorindaĵo.
Pilorio
En la vilaĝo estas konservita baroka ŝtona kolono de malhonoro el la jaro 1693. Origine ĝi estis ĉe komunuma vojo al Hejnice.