cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Semaforo (alfabeto)
Semaforo estas interkonsentita grupo da signoj elsenditaj per du flagoj de unu persono, kiam al unu signo apartenas unu signalo.
La interkompreniĝaj sistemoj fonditaj en transdonado de informoj helpe de signaloj donitaj per brakoj, flagetoj aŭ flagoj estis prilaboritaj jam fine de la 17-a jarcento en mara transporto.
Por memorigi pli supre menciitajn signojn estas iam konvene imagi tabelon de signoj aranĝita per la jena maniero.
Noto: Alvoko de helikoptero
Malgraŭ tio, ke la jena noto havas tre malmultan komunan kun vera semaforo, estas konvene indiki, ke minimume en Alpoj estas dum savo de montogrimpantoj interkonsentitaj du bazaj signaloj, ĉu estas (YES) aŭ ne estas (NO) bezonata helpo de helikoptero fluganta ĉirkaŭe. Por facila memorigo tiuj ĉi signaloj rememorigas formon de literoj Y kaj N.
Townsend Cromwell
Townsend Cromwell, surfisto, naĝisto kaj oceanografo, malkovris la marfluon kiu nun portas lian nomon dum li esploris derive en la ekvatora regiono de la Pacifika Oceano. Li mortiĝis en 1958 kiam lia aviadilo kraŝis survoje al ekspedicio de oceanografio; tio okazis la 2an de Junio ĉe Meksiko. Lia laborfako temis pri la rilatoj de la emdio kun fiŝkaptejoj. Li estis privetera oficiro ĉe la Aerarmeo dum la Dua Mondmilito.
Burna-buriaŝ la 1-a
Burna-buriaŝ 1-a reĝis ekde ĉ. 1570 v. kiel kasita reĝo en Babilonio. Laŭ pli postaj fontoj li konkludis kontrakton kun Asirio. La tempo de lia reĝado estas necerta kaj ne multo estas konata de li. Eble li estis samtempulo de Šamšu-ditana.
Literaturo
Realleksikono de asiriologio kaj okcident-azia arkeologio
Haut-du-Them-Château-Lambert
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lure (france arrondissement de Lure), la orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Me
La literkombino havas plurajn signifojn:
8797 Duffard
Nomo
Ĝia nomo honoras René Duffard postdoktoran sciencan esploriston ĉe la Instituto de Astrofiziko de Andaluzio en Granado, Hispanio. Li plenumas fotometriajn kaj spektroskopiajn mezuradojn de, asteroidoj de la asteroida zono, centaŭroj kaj.
13849 Dunn
Nomo
Ĝia nomo honoras Deborah A. Dunn , mentorinon de unu finalisto en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Science Challenge. Dunn estis instruistino ĉe la Mesa Union Junior High School de Somis (Kalifornio, Usono).
John Drew Barrymore
John Drew Barrymore, origine: John Blythe BARRYMORE (naskiĝis la 4-an de junio 1932, mortis la 29-an de novembro 2004) estis usona aktoro.
Kiel filo de la geaktoroj John Barrymore kaj Dolores Costello li naskiĝis en Beverly Hills, Kalifornio. Liaj gepatroj disiĝis, kiam li estis infano, kaj al sia patro li poste apenaŭ havis kontaktojn.
Kiam li havis 17 jarojn, lia patrino volis instigi lin al studado, sed la ribelema junulo anstataŭe subskribis sian unuan filmkontrakton. Dum la sekvaj jaroj li ofte ribelis kontraŭ la leĝoj, kaj retrovis sin plurfoje en arestejo.
Ekde la fino de la 1950-aj jaroj li famiĝis pro kelkaj filmroloj, kiel ekz. "The Big Night", "While the City Sleeps" aŭ la Star-Trek-epizodo The Alternative Factor. Li tamen restis ribelema personeco: Dum la filmlaboroj li ofte alvenis tro malfrue aŭ li rifuzis daŭrigi laboron komencitan.
Sian lastan – ne tre gravan – rolon li ricevis en la jaro 1976, en la filmo "Baby Blue Marine".
Tri-foje li edziĝis. Troa alkoholo kaj aliaj drogoj, perfortemo kaj la fakto, ke li apenaŭ havis tempon por sia familio, detruis ankaŭ lian privatan vivon. La 29-an de novembro 2004 li mortis.
Liaj gefiloj Drew Barrymore kaj John Blyth Barrymore mem fariĝis famaj aktoroj.
Kotoso
Kotoso, latine Cottus) estas en la helena mitologio unu el teruraj kvindekkapaj, centmanaj gigantoj, kies patrino estis diino de la tero Gaja kaj patro dio de la ĉielo Urano.
Ili estis tri fratoj Hekatonkiroj (laŭvorte Centmanaj) nomataj Kotoso, Briareo kaj Gieso kaj estis senperaj gefratoj de Titanoj kaj antaŭuloj de Ciklopoj. Onidire ili estis arogantaj kaj tiel malbelaj, ke ilia patro eĉ ne povis rigardi ilin. Pro tio li ilin tuj post nasko ĵetis en profundojn de la tero kun rigora malpermeso eliradi eksteren.
Tio tre kolerigis ilian patrinon, do ŝi persvadis la plej junan el Titanoj, Kronon, ke li punu la patron kaj senigu lin de regado. Krono faris tion kaj proklamis sin reganto, sed la Kotoso, latine Cottus) estas en la helena mitologio unu el teruraj kvindekkapaj, centmanaj gigantoj, kies patrino estis diino de la tero Gaja kaj patro dio de la ĉielo Urano.
Tio tre kolerigis ilian patrinon, do ŝi persvadis la plej junan el Titanoj, Kronon, ke li punu la patron kaj senigu lin de regado. Krono faris tion kaj proklamis sin reganto, sed la Hekatonkirojn ne liberigis, ĉar li timis ilian forton.
Faris tion nur Zeŭso, kiu pli poste leviĝis kontraŭ la propra patro Krono. Hekatonkiroj pro tio helpis al li en batalo kontraŭ Titanoj kaj post ilia malvenko kaj ĵeto en profundojn de Tartaro fariĝis gardantoj de ilia prizono.
Pri preciza fiziognomio de Hekatonkiroj ne estas imagoj, nek en antikva tempo, nek en moderna arto estis nenie bildigitaj.
Konvencio de Unesko kontraŭ Diskriminacio en Eduko
La Konvencio de Unesko kontraŭ Diskriminacio en Eduko estas multflanka traktato kiu celas kontraŭbatali diskriminacion en eduko. Ĝi adoptiĝis je la 14-a de decembro 1960 en Parizo kaj efektiviĝis je la 22-a de majo 1962. La konvencio ankaŭ certigas la liberan elekton de religia eduko kaj de sendependa lernejo, kaj la rajton uzi aŭ instrui la proprajn lingvojn por naciaj malplimultaj grupoj. La konvencio malpermesas ian ajn rezervon. Ĝis decembro 2020, 106 ŝtatoj estas membriĝintoj de la konvencio. Ĝi estas la unua internacia ilo kiu aplikeblas al la rajto al eduko kaj havas devigan forton en internacia juro. Ĝi estas rekonita kiel fundamento de Plano de Eduko 2030 kaj reprezentas fortan ilon por antaŭeniri al la Celoj por Daŭripova Evoluigo (SDG4).
Ekzistas aldona Protokolo Stariganta Akordigon kaj Komisionon de Bonaj Oficoj, kiu adoptiĝis je la 10a de decembro 1962 kaj efektiviĝis je la 24a de oktobro 1968 en subskribintaj ŝtatoj. Je oktobro 2019, la protokolo havis 37 membrojn (inkluzive Vjetnamion; unuiĝinta Vjetnamio ne esprimis ĉu ĝi sekvas antaŭ-unuiĝan Sudvjetnamion kiel membro de la protokolo).
La konvencio estas ankaŭ menciita en la Antaŭklarigo de la Internacia Konvencio pri la Elimino de Ĉiuj Formoj de Rasa Diskriminacio kaj la Internacia Konvencio de la Unuiĝintaj Nacioj pri la Protekto de la Rajtoj de Ĉiuj Migraj Laboristoj kaj Iliaj Familianoj.
Enhavoj
Tamen, la artikolo indikas kelkajn situaciojn kiuj ne estas konsiderataj kiel konsistigantaj diskriminacion. Tio inkluzivas la kreon aŭ daŭrigon de apartaj edukaj sistemoj aŭ konstruaĵoj por lernantoj de ambaŭ seksoj, kiam ili havas facilan aliron al eduko, la starigon aŭ daŭrigon pro religiaj aŭ lingvaj kialoj, kaj la starigon aŭ daŭrigon de sendependaj edukaj organizoj, se la kialo de la organizoj ne estas por certigi ekskludon de iu grupo sed por aldoni al la edukaj ŝancoj havebligataj de la publikaj aŭtoritatoj.
Artikolo 3a devigas la ŝtatojn, ke ili eliminu kaj evitigu diskriminacion kaj Artikolo 5a asertas respekton por la libereco de gepatroj en la elekto de sendependaj lernejoj, kaj ke naciaj malplimultoj havu la rajton partopreni en propraj edukaj agadoj kaj la dungado aŭ instruado de la propra lingvo.
Artikolo 9a malpermesas iu ajn rezervon al la konvencio.
Muchow (Meklenburgo)
Muchow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Grabow. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Flava linio (metroo de Montrealo)
La flava linio (Yellow Line, Ligne jaune) (aŭ linio 4) estas unu el la kvar linioj de la Metroo de Montrealo. La linio havas tri staciojn kaj transiras la riveron inter la Insulo Montrealo kaj Longueuil, priservante Insulon Saint-Hélène. La flava linio estis parto de la originala reto de 1966 kaj restis senŝanĝa ĝis hodiaŭ, krom la nomoj de la stacioj, kiuj ĉiuj ŝanĝiĝis ekde ĝia inaŭguro.
Kenji Arima
Kenji Arima (有馬 賢二, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashiwa Reysol, Consadole Sapporo kaj Yokohama FC.
3999 Aristarko
3999 Aristarko estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takuo Kojima elde Ĉijoda (Gubernio Gunma, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la grekan astronomon kaj matematikiston Aristarko el Samoso (greke : Αρίσταρχος, -310 – -230).
Svoboda
Svoboda estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Transkarpatio, en Ukrainio. La loknomo signifas "libereco".
(19938) 1981 EN15
(19938) 1981 EN15 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, proksime de Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Vanioj
Pranorvege/praislande vanir.
En nord-ĝermana mitologio, la vanioj estis unu el la du ĉefaj difamilioj; la alia estis la azoj.
La vanioj estis ĉefe fekundecdioj, kaj ilia kulto eble estis pli antikva ol tiu de la azoj. La solaj vanioj, kies nomoj estas konataj, estas la vir-vanioj Njórdhr kaj Freyr (patro kaj filo), kaj la vaniino Freja (fratino de Freyr). Laŭ la mitologio, tiuj tri vivis inter la azoj kiel ostaĝoj post la fino de milito inter la du di-familioj - vidu ankaŭ Gullveig.
Tago de patrinoj
Historio
En Britio de la 13-a jarcento estis dimanĉo nomata "mothering sunday" (patrinumanta dimanĉo), dum kiu oni en kirko preĝis kaj dankis por la patrineco de la Sankta Virgulino. En la jaro 1644 estis tiu tago unuafoje dokumentita.
Krom tio venis influoj ankaŭ el aliaj praeŭropaj kutimoj de iu printempa parenca festo kun centra atento al patrina figuro.
En Usono la ideo naskiĝis kiel protesto kontraŭ milito. En 1872 Julia Ward Howe reagis al la hororo de la Usona Enlanda Milito per sia proklamo por tago de patrinoj (skribita en 1870) kaj propono ke estu tago de patrinoj, kiu eksplicite oponis militon. La propono ne akceptiĝis, sed inspiris Anna Jarvis, kiu varbis por la ideo. Post la morto de Jarvis, ŝia samnoma filino Anna Jarvis sukcesis finfine aranĝi la unuan usonan feston de la tago de patrinoj je la 10-a de majo 1907 (la dua datreveno de la morto de ŝia patrino). La evento estis en preĝejo (kie instruis ŝia patrino) en Grafton, Okcidenta Virginio. La iniciato kreskis rapide. Jam en 1909 oni festis la tagon de patrinoj en 45 ŝtatoj de Usono. En 1914 la usona kongreso akceptis, kaj prezidento Woodrow Wilson subskribis, proklamacion pri tago de patrinoj. Poste okazis ke la festo ekenkomerciĝis, tiel ke denaturigis ĝian sentimentalan originon. Tio motivis ke Anna prezentis postulon, en 1923, elimini la daton de la kalendaro de oficialaj festoj. Ŝia vasta reklamado kaŭzis, ke ŝi estis arestita pro tumultoj dum kunveno de patrinoj de soldatoj en batalo, kiu vendis blankajn diantojn, la simbolo kiun Jarvis impulsis por identigi la daton. Anna insiste batalis kontraŭ la ideo kiun ŝi mem impulsis, kaj perdis la tutan apogon de tiuj kiuj dekomence apogis ŝin.
Post kiam en Britio reviviĝis la mothering day, disvastiĝis la festotago en 1917 en Svisio, en 1918 en Norvegio, en 1919 en Svedio, en 1922 en Germanio kaj en 1924 en Aŭstrio.
Menciinda estas la Internacia tago de virinoj, festata la 8-an de marto (fondita en 1910), kiu havas proletan, emancipan tradicion.
Ekz. en Germana Demokratia Respubliko oni ĝis la germania reunuiĝo en 1989 festis dum la tago de la patrinoj la internacian tagon de virinoj.
Nuntempe la tago de patrinoj (same kiel la Sankt-Valentena tago) estas profita tago por tiuj, kiuj vendas dolĉaĵojn kaj florojn.
Nord-Siberia Malaltebenaĵo
La Nord-Siberia Malaltebenaĵo estas pejzaĝejo signife pli norde de la arkta cirklo en Siberio (Norda Rusio, Azio).
Geografio
La vasta Nord-Siberia Malaltebenaĵo ampleksas la areojn inter la Arkta Oceano norde kaj la Meze Siberia Montaro sude, respektive la norda parto de la Okcident-Siberia Malaltebenaĵo okcidente kaj la rivero Leno oriente. Centro de la malaltebenaĵo estas la Tajmira Ebenaĵo, kiu situas norde de la [Meze Siberia Montaro kaj sude de la Tajmira Duoninsulo kun ka Biranga Montaro.
Aparte en la okcidento la malaltebenaĵo ne havas ekzakte difinitan limon, ĉar la regiono senpere transiras en la Okcident-Siberian Malaltebenaĵon. La plej okcidenta limo tamen okcidente de la Golfo de Obo estas la plej nordaj partoj de la montaro Uralo. Okcidente antaŭ la Jamala Duoninsulo kaj la Gidana Duoninsulo borde de la Karska Maro, kaj la Golfoj de la riveroj Obo kaj Jenisejo apartenas al la Nord-Siberia Malaltebenaĵo. Ĝia plej orienta limo oriente de la granda delto de la rivero Leno estas la norda parto de la Montaro de Verĥojansk.
En la centro de la malaltebenaĵo ekzistas kelkaj mezaltaj montaroj, kies plej alta punkto troviĝas 754 metrojn super la marnivelo.
Flaŭro
La marĉan malaltebenaĵon karakterizas la plantaj biotopoj de la tundro. En tiuj nordaj regionoj pro la daŭra frosto kaj la malmulta akvo ne sukcesas kreski altaj plantoj kiel ekzemple arboj, sed regas musko, arbustoj kaj filikoj.
Riveroj
La tri pli grandaj riveroj de la ebenaĵo apartenas al la plej grandaj kaj plej longaj riveroj de la tero:
Pliaj riveroj estas:
Urboj
Ene de la Norde Siberia Malaltebenaĵo interalie troviĝas la sekvaj urboj:
1698 Christophe
1698 Christophe estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle (Belgio).
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "Christophe" en honoro de la pranevo ĉu de la franca astronomo Georges Roland, ĉu de la belga astronomino Ginette Roland.
Monto Laŭo
Lao Shan, 崂山 estas montaro situanta oriente de Qingdao en la orientĉina provinco Shandong. Ĝi estas grava loko de la religio Daoismo en Ĉinio.
DII
DII povas rilati al:
José Sarney
José Ribamar Ferreira de Araújo Costa, (pron. ), (n. en Pinheiro, Maranhão, Brazilo) estas brazila verkisto kaj politikisto. Li deĵoris kiel prezidento de Brazilo ekde ĝis.
Li estis la filo de Sarney de Araújo Costa kaj Kiola Ferreira de Araújo Costa. En 1965 li laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al José Sarney de Araújo Costa, ofte mallongita al José Sarney por elektada kialo, tiel li estis konata kiel  "Zé do Sarney" (José, filo de Sarney). Lia patro estis nomata Sarney ĉar li estis naskita sur terpeco propra de "Sir Ney", anglo por kiu lia avo laboris.
Bad Homburg
Bad Homburg, plennome Bad Homburg vor der Höhe, estas urbo en la sudo de la federacia lando Hesio en Germanio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. La urbo situas en la mezalta montaro Taunus, ĝi apartenas al la distrikto Hochtaunus kaj al la administra distriktaro Darmstadt.
Márton Kálmáncsehi Sánta
Márton Kálmáncsehi Sánta [kAlmAnĉehi ŝAnta], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kálmáncsehi Sánta Márton estis hungara katolika pastro, kanoniko, poste protestanta pastro, episkopo. Liaj nomvariantoj estis Kálmáncsey kaj Kálmánchelyi.
Bad Homburg
Multloke en la urbocentro oni vidas, ke la urbo estis tre ŝatata banloko por nobeloj kaj riĉuloj dum la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcento. Estas elegantaj hoteloj kaj kafejoj, tradicia kazino, granda parko kun ruse ortodoksa kapelo kaj tajlanda templo, aldone al kastelo kaj antaŭaj konstruaĵoj el la mezepoko.
Márton Kálmáncsehi Sánta
Márton Kálmáncsehi Sánta naskiĝis ĉirkaŭ 1500 en Kálmáncsa, li mortis antaŭ kelkaj tagoj de la en Debrecen.
Bad Homburg
Tre rekomendindas viziti la termobanejon Taunus-Therme, unu el la plej vizitataj tiaspecaj ripozejoj en la regiono: multaj saŭnoj, vaporbanejoj, naĝejoj kaj kromaj distrejoj troviĝas en loko dekorita laŭ ĉineca stilo ... nekutima dekoro por naĝejo.
Márton Kálmáncsehi Sánta
Biografio
Márton Kálmáncsehi Sánta studis en Krakovo ekde 1523. Li iĝis katolika pastro, en 1538 kanoniko kaj lernejestro de Gyulafehérvár. Iom poste la protestantismo influis lin kaj estis protestanta pastro en Beregszász, Munkács kaj Sátoraljaújhely. Ekde 1551 li estis kalvinana pastro de Debrecen, kie li forte agadis kontraŭ la katolikismo kaj luteranismo. Post 5 jaroj li estis nomumita kalvinana episkopo. Li ofte misiis en Transilvanio.
2629 Rudrao
2629 Rudrao estas marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la 13-an de septembro 1980 de la usona astronomo Charles T. Kowal elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la induisma diaĵo Rudra.
Bad Homburg
Urbopartnerecoj
Bad Homburg havas ĝemelecojn kun jenaj urboj:
Projektaj partnerecoj:
Provinco Medea
Medea (arabe: ولاية المدية ) estas la nomo de unu el la 48 provincoj de Alĝerio. Ĝia ĉefurbo estas Medea. Aliaj gravaj lokoj en la provinco estas Boghar, Berrouaghia kaj Ksar Boukhari. Medea havas 744 605 loĝantojn kaj 8 866 km².
DIK
La vorto havas plurajn signifojn:
Alfred Cumming
Alfred CUMMING (n. la 4-an de septembro 1802 – m. la 9-an de oktobro 1873) estis nomumita reganto de la Utaha Teritorio en 1858 anstataŭante Brigham Young post la Utaha Mormona Milito. Li naskiĝis en Augusta (Georgio).
Zug Schutzengel (stacidomo)
Zug Schutzengel estas fervoja stacidomo en Zug, Svislando.
Mh
La literkombino havas plurajn signifojn:
Riacho da Cruz
Riacho da Cruz estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1962, la municipo havas 3.165 loĝantojn.
Oszkár Becsey
Oszkár Becsey [oskAr beĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Becsey Oszkár estis hungara kuracisto.
Oszkár Becsey naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szabadka, li mortis la  en Békéscsaba.
Biografio
Oszkár Becsey akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1913. Post siaj studoj li estis asistanto en kliniko apud Ernő Jendrassik. En 1919 li estis nomumita ĉefkuracisto en hospitalo en Békéscsaba, kie li establis modernan laboratorion. Dum la nazia erao apud li ankaŭ judaj kuracistoj laboris. Inter 1946 kaj 1948 li estis forigita el la hospitalo, sed poste li estis rehabilitita. Li daŭris la kuracadon ankaŭ post la pensiuliĝo en la urba kuracejo.
Niuved
Niuved [njuved] (hungare: Nyüved) estas vilaĝo en Rumanio norde de Oradea. Administre ĝi apartenas al Biharia.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 608 loĝantojn (hungaroj), en 1992 490.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1208. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
Takashi Kojima
Takashi Kojima (小島 卓, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashiwa Reysol kaj Vissel Kobe.
Ruma sultanlando
La  Ruma sultanlando - perse سلجوقیان روم, Salĝūkijān-e Rūm - estis la daŭrigo de la Granda Selĝuka Imperio en Malgrandazio (Anatolio). La sultanlando ekzistis post la batalo de Manzikerto ekde la jaro 1077 ĝis la jaro 1307. Unua ĉefurbo estis İznik (Nicaea), poste la ĉefurban funkcion transprenis Konya (Iconium); sed ĉar la sultana kortumo estis tre moviĝema, dumtempe ankaŭ la urboj Kayseri kaj Sivas funkciis kiel ĉefurbo.
En sia plej vasta amplekso, la sultanlando etendiĝis tra centra Anatolio de la urboj Antalya kaj Alanya borde de la Mediteranea Maro ĝis Sinop ĉe la Nigra Maro. Oriente, la sultanlando absorbis aliajn tjurkajn ŝtatojn kaj atingis la lagon Van. La plej okcidenta limo estis proksime de Denizli kaj la pordegoj al la Egea Maro.
En Anatolio la selĝukoj prosperigis la komercon per sistemo de karavanaj ripozejoj, kiuj faciligis la transporton de varoj de Irano kaj Centra Azio al la mediteraneaj havenoj. Aparte bonajn komercajn rilatojn havis la Ĝenova Respubliko. La kreskiĝanta bonstato permesis al la sultanlando absorbi aliajn tjurkajn ŝtatojn en orienta Anatolio. La selĝukoj sukcese eltenis la brulojn de la eŭropanaj krucmilitoj, sed en 1243 malvenkis kontraŭ la atakanta Mongola Imperio. La sultanlando iĝis vasaloŝtato de la mongoloj, kaj malgraŭ provoj teni la ŝtatan integrecon, la potenco de la sultanlando iom post iom malaperis dum la dua duono de la 13-a jarcento kaj komplete forestis en 1307, kiam la Otomana Imperio konkeris ĝin.
Sorabistiko
Sorabistiko estas lingvoscienca fako, branĉo de slavistiko, kiu okupiĝas pri la du sorabaj lingvoj, ties literaturo kaj kulturo. La sola universitata instituto pri sorabistiko tutmonde troviĝas ĉe la universitato de Leipzig.
Eksteraj ligiloj
Sorabistiko ĉe la universitato Leipzig
DIL
La vorto havas plurajn signifojn:
Mg
La literkombino havas plurajn signifojn:
Zoltán Gera (futbalisto)
Zoltán Gera, laŭ hungarlingve kutima nomordo Gera Zoltán estas hungara futbalisto (mezulo), trejnisto.
Zoltán Gera naskiĝis la en Pécs.
Biografio
Zoltán Gera debutis en 1993 en loka junulara klubo. Li ludis en plenkreska teamo same en Pécs inter 1997-2000 71-foje kun 14 goloj. Pli poste li estis membro de prestiĝa ĉefurba teamo dufoje inter 2000-2004, respektive 2014-2018 resume 204-foje kun 47 goloj. Inter la du periodoj li ludis en britaj futbalaj teamoj. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2002–2017 97-foje kun 26 goloj. Li estis trejnisto ekde 2018, sed ĝis 2020 li ne ricevis signifajn taskojn. Li ricevis premiojn en 2002 kaj 2003.
Silvina Bullrich
Silvina BULLRICH (Bonaero, Argentino, 4a de oktobro 1915 - Ĝenevo, Svisio, 2a de julio 1990). Ŝi estis fama argentina romanisto, tradukisto, ĵurnalisto kaj scenaristino. Aŭtoro de furorlibroj, ŝi estis unu el plej vendistinoj de sia epoko. Ŝi apartenis al grupo de argentinaj verkistinoj de la generacio de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, kiel Marta Lynch kaj Beatriz Guido, kiuj ĝuis el famo kiu poste dekadencis kaj iliaj verkoj ĉesis esti legataj.
Literatura kariero
Ŝi aliĝis al la franca kulturo pere de Zola, Balzac, Flaubert, Corneille kaj Racine kaj ŝi estis unu el la sekvantinoj de Simone de Beauvoir. Ŝi instruis francan literaturon en la Nacia Universitato La Plata. Tradukis nombrajn librojn el la franca kaj eĉ verkis en tiu lingvo la teatraĵon Les Ombres (la ombroj).
En 1945 ŝi kunlaboris kun Jorge Luis Borges en kolekto de tekstoj kiu nomiĝis El compadrito. Ŝi estis tre amikino de Manuel Mujica Láinez kiu posrtis ŝin al la etoso de Borges, Adolfo Bioy Casares, Estela Canto kaj aliaj tiamaj verkistoj.
En 1961 ŝi ricevis la unuan Municipan Premion pro Un momento muy largo kaj El hechicero; en 1972, la duan Nacian Premion al la imagopova prozo de la jartriopo 1969-1971.
Dum jaroj ŝi estis unua en listo de furorlibroj (Los burgueses, de la eldonejo Sudamericana, vendis 60.000 ekzemplerojn). Ŝiaj libroj estis tradukitaj al diversaj lingvoj. Tradukis verkojn de Graham Greene, Simone de Beauvoir, Béatrix Beck kaj Louis Jouvet inter aliaj.
Verkoj
La kritikistoj dividas ilin en du tendencojn:
Parhida
Parhida (hungare: Pelbárthida) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Biharia.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 994 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 2011 532.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1216. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
Valsolda
Valsolda estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Roĥo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Claino con Osteno, Lanzo d'Intelvi, Porlezza, Ramponio Verna, Val Rezzo kaj Sonvico en Svislando.
14-a de septembro
La 14-a de septembro estas la 257-a tago de la jaro (la 258-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 108 tagoj restas.
Je la 14-a de septembro okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 14-a de septembro estas (laŭ gregoria kalendaro):
Equal Rights Amendment
La Amendo por Egalaj Rajtoj (Equal Rights Amendment) estis proponita amendo por egalaj rajtoj inter virinoj kaj viroj al la Usona Konstitucio. La Amendo estis originale redaktita de Alice Paul kaj, en 1923, ĝi estis lanĉita en la Kongreso por la unua fojo. En 1972, ĝi preterpasis ambaŭ domojn de kongreso, sed ne akiris ratifikon antaŭ ĝia templimo, la 30-an de junio 1982.
Ons
Ons estas insulareto en la provinco de Pontevedro en Galegio, Hispanio. Ĝi konsistas, kune kun Onzeta, Onza kaj aliaj insuletoj, el la arkipelago Ons. Kun la Insuloj Cioj, la arkipelago Salvoro kaj Kortegado, ili formas la Nacian Parkon de la Atlantikaj Insuloj de Galegio. En 2010 la censo raportis ke 78 personoj plentempe loĝis en la insulo.
Károly Makláry
Károly Makláry [kAroj maklAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Makláry Károly estis hungara kalvinana pastro, episkopo.
Károly Makláry naskiĝis la en Hejőpapi, li mortis la  en Debrecen.
5630 Billschaefer
5630 Billschaefer estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Jack B. Child elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio Usono).
Anonimeco
Anonimeco (de la malnovgreka ανώνυμος anonymos « sen nomo » : ἀν- an- + όνυμα onyma, malnova grekdialekta formo de όνομα onoma « nomo » aŭ « famo ») estas kvalito de io aŭ iu, kiu estas sen nomo aŭ sen famo, tio estas la stato de persono aŭ de io Konsekvence, anonima io aŭ persono povas esti konata sen esti identigita aŭ male esti identigita sen esti konata (kiel la pentristoj nomitaj « anonimaj majstroj » al kiuj atribuo de verkoj restas necerta komence de la 20-a jc).
5630 Billschaefer
Nomo
Ĝia nomo honoras William Schaefer, usonan amatoran astronomon kaj fabrikanton de teleskopoj.
Anonimeco
Kadre de diskonigo de iuj publikaj datumoj enhavantaj privatajn informojn, kaj aparte kadre de open data (apertaj datumoj), iuj datumoj devas esti « anonimigitaj » por ilia reuzo per krompartio, laŭ la validaj leĝoj.
Anonimigaj teknikoj
Anonimeco kaj protekto de privata vivo povas esti limigitaj aŭ preterpasitaj per surslipigaj teknikoj.
Por anonimigi ekzistas pluraj kialoj kaj metodoj :
Garantio de anonimeco
En elektronika komerco, iuj konsumantoj preferas ne doni informojn al vendistoj por ne ricevi poste reklamojn (por ekzemplo : hejma reklamado, vidi aldoma vendado).
En voĉdonado, kutime la balotiloj sur kiuj estas skribitaj la nomoj de kandidato (persono aŭ listo) estas la samaj por ĉiuj balotantoj. La balotantoj ne rajtas skribi, streki aŭ marki sian balotilon. La balotanto devas eniri balotbudon kun almenaŭ du balotiloj por enŝovi la elektitan balotilon en anoniman koverton (sen ia ajn aparta marko), tiel ke neniu povas vidi kiun balotilon la balotanto enŝovas en koverton. Poste la balotanto devas malaperigi la ne uzitajn balotilojn.
Leĝa postulo
En iuj landoj, la leĝaro postulas anonimecon por iuj agoj, por ekzemplo la anonima nasko aŭ la sangodonaco.
Mj
La literkombino havas plurajn signifojn:
Héricourt
La nomo Héricourt povas interalie aludi al
15621 Erikhovland
15621 Erikhovland estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Erik Hovland, kompuadan programiston ĉe Jet Propulsion Laboratory. Li disvolvis la programojn de operacioj de NEAT kiam tiu-ĉi ŝanĝis siajn teleskopojn por la "MSSS" de 1,2-m sur Maui kaj helpis disfaldi la unuan fazon de la interferometro de la Observatorio Keck. Li pasas sian raran liberan tempon kun sia edzino kaj sia filo.
Prisaĝaj libroj
Prisaĝaj libroj en la Malnova Testamento de la Biblio, kaj hebrea kaj kristana, estas didaktikaj libroj pri morala etiko. Ili celas instrui la Saĝon. Ili sin prezentas poemformaj kaj pro tio ili estas ankaŭ diritaj “Poeziaj libroj” pro la bildobrilo kaj frazaranĝo elaganta kaj muzika.
La hebrea Biblio enigas tiujn libojn en kolekton nomatan Ketuvim.
Listo de la libroj prisaĝaj
Tiaj libroj estas sep. Hebreaj kaj kristanaj: Nur kristanaj:
Origina epoko de la prisaĝaj libroj
La hebreaj prisaĝaj libroj redaktiĝis ĉiuj en epoko postekzila, escepte de la “Sentecoj de Salomono” kiu konservas erojn pli antikvajn kaj tiu de Ijob kiu utiligas kaj reskribas antaŭajn rakontojn. La du nuraj kristanaj estis kompilitaj en epoko pli proksima al la kristanaj eventoj.
La Saĝo en la antikva Oriento
La prisaĝa literaturo ĝuis riĉajn esprimojn en la antikva mediteranea oriento. Laŭlonge de tuta historio, Egiptio produktis la Sebayt (Instruaĵojn). En Mezopotamio, ekde la epoko de sumeroj estis atestitaj kompilaĵoj de proverboj, fabeloj, mitaj elpensoj, poemoj pri la sufero teme similaj al libro de Ijob.
La prisaĝa literatura ĝenro en orientaj literaturoj
La prisaĝa literatura ĝenro estas karakterizita per esprimaro propra, kiu disvolviĝas per kurtaj frazoj, simila al tiu de la proverboj. La aŭtoro, la saĝulo, kutime intencas instrui al la aliaj, aparte al junularo, la arton de vivo. Li havas antaŭ si la socion, kun strukturoj kiujn li taksas pli/malpli senŝanĝaj, kaj gvidas la homojn adheri al tiuj strukturoj, por ke ili atingu la plenplenan sukceson. Tiuj libroj estas, tial, kolektoj celantaj puŝi al bonagado por la bona vivo, la ĝojo, la sukceso. La intonacio de tiuj prisagaj verkoj estas plejfoje optimisma. Ili fundiĝas sur la antaŭsupozo ke tiu kiu praktikas la sugestitajn konsilojn aŭtomate atingos la sukceson aspiratan. Reale ne ĉio, en la verkoj, estas tiom simplema: ne forfuĝas al la saĝuloj ke la sukceso kaj la feliĉo ne ĉiam estas konstrueblaj per la aplikado de tiuj normoj: male, ofte la sukceso kaj la feliĉo estis ege foraj, kaj tio spite de la bona volo kaj la korekta aplikado de la kondutaj normoj. Tio puŝis al meditado pli profunda kaj malpli pretenda. Naskiĝis, tial, verkoj kiu surfacigis la probelemon de la “maljusteco” per kiu la dioj traktas la homojn. Tiu tipo de meditado, karakterizita per la fakto de koncentriĝo sur la homo kaj sur ties destino, transcendas la striktan prisaĝan litraturan ĝenron: pro tio estus grava eraro difini tiujn librojn nur laŭbaze de literura ĝenro, Se utilas ekzemplo, la libro de Ijob kun peno povas resti en tiu kategorio. La unuopaj prisaĝaj verkoj estas malafacile rekondukeblaj al tiuj skemoj: ĉiu havas sian individuecon. Tio veras por la verkoj egiptaj, sumeraj kaj hebreaj.
La Saĝo en la hebrea spiritualeco
La Saĝo en la hebrea spiritualeco, laŭ la hebrea Biblio, estas frukto de intelektula movado, religia kaj etika kiu ekzercas profundan influon sur la popolo hebrea kaj ne nur. Laŭ la hebrea popolo, la Saĝulo estis ne nur la “scianto”, li estis ankaŭ kiu kapablas adekvate sin konduti en la diversaj travivaĵoj, kiu sciis pri la leĝo kaj ĝin praktikadis, konformante al ĝi sian konduton kaj la tutan vivon kaj, fine, ĝin sciigas al la aliaj, ilin pesvadante imiti.
Tiun ideon de altega civilizo estas esprimata en la “Siraĥ” tiele: “Kaj mi mem, mi estas kvazaŭ fluejo, nutrata de rivero”, kaj kvazaŭ akvokondukilo eniranta ĝardenon". “Mi diris: Mi akvumos mian fruktoĝardenon, mi trinkigos mian legomĝardenon”. ”kaj jen mia fluejo fariĝis rivero”. "kaj mia rivero fariĝis maro". ”Mian doktrinon mi disradios kiel lumon”, “kaj mi ĝin montros ĝis malproksime.” “Mi elŝutos instruadon kiel profetajn vortojn”. ” "kaj mi postlasos ĝin al generacioj estontaj”.(24,28-31)
En la prisaĝaj libroj estas aludata ankaŭ alia tipo de Saĝo, “la Mistika Saĝo” aŭ “Eterna Saĝo, kiu koincidas kun la “Dia Saĝo”.
(19939) 1981 EG16
(19939) 1981 EG16 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, proksime de Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Prisaĝaj libroj
La Saĝo en la hebrea spiritualeco
En tiu transiro el la homa Saĝo al la dia Saĝo oni plenumas transcendan agon, pasante el pratika traktado de la Saĝo al filozofia kaj teologia traktado.
Tiu transcenda Saĝo aperas en la Sentencoj de Salomono (8,22-30): La Eternulo min formis en la komenco de Sia vojo,
Antaŭ Siaj kreitaĵoj, tre antikve. Antaŭ eterno mi estis firme fondita, en la komenco,
Antaŭ la kreo de la tero. Kiam ankoraŭ ne ekzistis la abismoj,
Mi estis jam naskita, Kiam ankoraŭ ne ekzistis fontoj, ŝprucigantaj akvon. Antaŭ ol la montoj estis starigitaj, Antaŭ la altaĵoj mi estis kreita;
Kiam la tero ankoraŭ ne estis farita, nek la kampoj, Nek la komencaj polveroj de la mondo. Dum Li firmigis la ĉielojn, mi jam estis tie; Dum Li desegnis limojn sur la supraĵo de la abismo,
Dum Li fortikigis la nubojn supre, Dum Li firmigis la fontojn de la abismo,
Dum Li donis Sian leĝon al la maro, Por ke la akvoj ne transpaŝu siajn bordojn,
Kaj dum Li difinis la fundamentojn de la tero:
Tiam mi estis ĉe Li kiel konstruanto; Mi estis la ĝojo de ĉiuj tagoj, Ludante antaŭ Li ĉiutempe.
La Saĝo en la Nova Testamento
Similaj konceptoj jam (jaro 62) esprimiĝis ankaŭ Sankta Paŭlo (Kol 1,16-17): “ĉar en li kreiĝis ĉio en la ĉielo kaj sur la tero, ĉio videbla kaj nevidebla, ĉu tronoj, ĉu regecoj, ĉu estrecoj, ĉu aŭtoritatoj; ĉio kreiĝis per li, kaj por li; 17 kaj li estas antaŭ ĉio, kaj en li ĉio ekzistas”.
Sublimigo
Sublimigo laŭ PIV estas
En psikologio, sublimig(ad)o estas ia elporta mekanismo. Ĝiaj radikoj estas en la Niĉea (Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844 –1900) & psikanaliza alproksimiĝoj, kaj estas ofte ankaŭ nomita kiel speco de defenda mekanismo. Sublimigado estas la reenfokusigado de psika energio (kiu laŭ Sigmund Freud estis limigita) for de negativaj ellas(ej)oj, al pozitivaj, aŭ la reenkanaligado de energioj, kiuj ne povas trovi ellasejon. Ekzemple, studento maltrankvila pro grava ekzameno povas reenkanaligi tiun energion en studadon, kaj furioza persono kiu estas alkutimiĝinta al fizikaj dolorigoj povas reenkanaligi sian pasion en introspekton kaj organizadon.
Laŭ Freud, ĉi tio estas speco de pozitiva defenda mekanismo, kiu indikas sanan, produktivan kaj kreivan traktadon. Ĉi tiu mekanismo permesas al homoj enkanaligi kaj esprimi laŭleĝe kaj psikologie kaj socie siajn naturajn instigojn, (precipe la seksan instigon - la Eroso), kaj instigas la personon al kreivo kaj artaj esprimoj. La avantaĝo de sublimigo kuŝas en tio, ke ĝi ne postulas konstantan investon de mensa energio por malhelpi la esprimon de la impulso (per mekanismoj kiel subpremo, neado aŭ delokiĝo (angle Displacement)), tial ĝi ne kondukas al la kreado de neŭrozo. sublimigo estas konsiderita pli adapta defenda mekanismo ĉar ĝi igas negativan angoron en pli pozitivan energion. Kiam la libido-energio aperas en la formo de impulsoj de ĝio, tiuj impulsoj estas limigitaj de la egoo kaj la superegoo. Kvankam ili estas subpremitaj, la energio malantaŭ ili restas. Anstataŭ konverti tiun energion en socie neakcepteblan konduton, persono povas uzi sublimigon por direkti tiun energion en pli akcepteblajn kaj produktivajn agojn (ekzemple arto aŭ sportoj).
Ekzemploj de sublimigo laŭ Freud:
8798 Tarantino
8798 Tarantino estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Frederick A. Tarantino, prezidanton de la Universities Space Research Association, kiu mastrumas, inter aliaj, la planedan radaron ĉe la observatorio Arecibo, la Lunar and Planetary Institute en Houston, kaj multnombrajn aliajn instalaĵojn por kosma esploro.
Tatsuma Yoshida
Tatsuma Yoshida (吉田 達磨, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashiwa Reysol, Kyoto Purple Sanga kaj Montedio Yamagata.
György Szennik
György Szennik [djordj senik], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szennik György estis hungara pentristo, grafikisto, afiŝisto. György Szennik naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
György Szennik aĝis 16, kiam li komencis pentradi en ateliero de Vilmos Aba-Novák, poste li studis grafikoteknikon en Industriarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Haranghy, Loránd Sárkány kaj Endre Domanovszky. En 1943 li lernis en Romo helpe de stipendio. En la sekva jaro li hejmenvenis kaj kreis kontraŭkomunismajn afiŝojn. En 1944 li edziĝis, tiutempe li apogis la naziojn, en la sekva jaro dum sieĝo de Budapeŝto li vundiĝis kaj li perdis unu el la okuloj. En 1945 li estis kondamnita 7 jarojn. Laŭ la membiografio en la malliberejo li pentradis portretojn pri Stalino por la ŝtataj instancoj. Post la liberiĝo li trude vivis en Sztálinváros, kie li denove edziĝis. En la jaroj 1957 kaj 1958 li plulernis helpe de stipendio en majstrolernejo de Akademio de Belartoj de Vieno, somere li lernis de Oskar Kokoschka en Salzburg. Li estis sekreta informisto, tial la vojaĝo al Vieno povis okazi (tiutempe ordinara hungaro ne povis vojaĝi al Aŭstrio). En 1990 li estis rehabilitita. En 2001 li vidviĝis.
Lia afiŝo (videbla dekstre) ricevis premion en Usono, kiun Szennik ricevis post jardekoj.
Referencoj
‎
Sergio Corazzini
Sergio Corazzini (1886-1907) estas itala poeto de la movado de Crepuscolarismo en la dua duono de la 19a jarcento.
Lia sperto pri vivo (aŭ, pli ĝuste, pri morto) klarigas kial li sentis sin “poeto pri la malgrandaj aĵoj”, uzante simplan lingvaĵon, kontraŭstare al la tiam reganta elverŝemo de D’Annunzio: lia poezio esprimas unuflanke melankolian viv-deziron, aliflanke la konscion ne havi estontecajn perspektivojn.
En Esperanto ekzistas la traduko de tri poeziaĵoj de Corazzini, ĉiuj prizorgitaj de Carlo Minnaja kaj publikigitaj (paĝoj 31-36) in “Enlumas min senlimo”, LF-Koop 1990, aĉetebla ĉe feilibri@esperanto.it (Desolazione del povero poeta sentimentale/ Afliktiĝo de la povra poeto sentimentala, L’organo di Barberia/ La gurdo kaj La morte di Tantalo/ La morto de Tantalo).
Kvena lingvo
Kontraŭe al populara kredo, la dialektoj parolataj de la kvenoj kaj kainuoj ne proksime rilatas. La kainua dialekto estas unu el la savoniaj dialektoj kiuj ekestis ekde la 16-a jarcento, kiam enmigrintoj de la historia provinco Savonio komencis ekloĝi en la norda, agrikulture nefekunda regiono Kainuu.
La kvena lingvo enprenis multajn pruntvortojn el la norvega lingvo, kiel ekzemple tyskäläinen (de la norvega vorto tysk, kiu signifas germana) anstataŭ la norma finna vorto saksalainen. La kvena lingvo ankaŭ uzas iujn malnovajn finnajn vortojn ne plu uzataj en Finnlando.
Oficiala statuso
Ekde la 1860-aj jaroj la registaro de Norvegio provis asimili la kvenojn. Ekzemple, la uzo de la kvena lingvo malpermesiĝis en lernejoj kaj registaraj oficejoj, kaj kvenlingvaj nomoj de urbetoj estis anstataŭitaj per norvegaj nomoj. Ekde 1970, la kvenoj kaj la sameoj en Norvegio malkaŝe rajtas uzi siajn originalajn denaskajn lingvojn, la kvenan kaj la samean, respektive, kaj la lingvoj estas instruataj al infanoj de tiulingvaj familioj en lernejoj. Malgraŭ tiu freŝa gajno de statuso kiel minoritata lingvo, estas ankoraŭ grava diskuto inter la kvenoj pri ĉu la finna ortografio estu aplikata al la lingvo aŭ ĉu nova ortografio devus esti kreata.
Valentín Letelier
Valentín LETELIER MADARIAGA (n. la 16-an de decembro 1852 en Linares - m. la 19-an de junio 1919 en Santiago de Ĉilio) estis ĉilia politikisto, intelektulo, pedagogo, diplomato, rektoro de la Universitato de Ĉilio (1906-1911).
Kvena lingvo
Oficiala statuso
Ekde 2006, eblas studi la kvenan kulturon kaj lingvon en la Universitato de Tromsø, kaj en 2007 la kvenlingva konsilio kreiĝis ĉe la kvena instituto (propralingve Kainun institutti), nacia centro pri la kvena lingvo kaj kulturo en Børselv, Norvegio. La konsilio subtenas skriban uzon de la kvena lingvo kaj ellaboras skriban normon por ĝi, sed uzas finnan ortografion por subteni la reciprokan komprenon inter finnoj kaj kvenoj.
Valentín Letelier
Vivovojo
Valentín Letelier naskiĝis en terkulturista familio. Post baza lernado en Talca, li studis en la Nacia Instituto de Santiago kaj poste juron en la Universitato de Ĉilio. Por gajni sian vivon kaj pagi siajn studojn, li instruis historion en la Amerika Instituto kaj estis inspektora anstataŭanto en la Nacia Instituto.
Kvena lingvo
Geografia distribuo
En nordorienta Norvegio, ĉefe ĉirkaŭ la Varanger-fjordo, la parolata lingvo tre similas al la norma finna lingvo, dum la kvena lingvo parolata okcidente de Alta, pro la en la areo proksimaj ligoj al la valo de la rivero Tornio ĉe la limo inter Finnlando kaj Svedio, estas pli proksime rilata al la tornival-finna lingvo parolata tie.
Valentín Letelier
Vivovojo
Li volontuliĝis en la fajrobrigado de Santiago. Li edziĝis kun Beatriz Matta, filino de unu el la fondintoj de la Radikala Partio, Guillermo Matta, kun kiu li havis filinon : Beatrice.
Kvena lingvo
Geografia distribuo
En registara raporto de 2005, la nombro de homoj parolantaj la kvenan lingvon en Norvegio estas taksita esti inter 2 000 kaj 8 000, depende de la kriterioj uzataj. Tamen, ekzistas tre malmultaj junuloj kiuj parolas ĝin, igante ĝin endanĝerigata lingvo.
Valentín Letelier
Vivovojo
Li fariĝis advokato en 1875 kaj instaliĝis en Copiapó, kie li ankaŭ instruis literaturon kaj filozofion en la liceo de Caldera kaj en la Lernejo de Minejoj de Copiapó. Samjare, li prezentis disertacion pri la municipa povo kaj la administra malcentralizo. En tiu periodo, li aliĝis al la Radikala Partio, kies proparolanto li fariĝis. Li revenis en 1878 en Santiagon, dediĉis sin al ĵurnalismo por diskonigi liberalajn ideojn, aparte en edukado, kaj pri la rimedoj por ĝin reformi. Li kontribuis al gazetoj "The News", "The Times" kaj "El Heraldo". Li poste, de 1881 ĝis 1891, fariĝis deputito de Copiapó kaj Caldera.
Kiel sekretario de la ĉilia ambasado en Germanio, en 1881, li povis tie observi la instrusistemon. Lia tiea restado inspiris kaj influis lian estontan reforman agadon en Ĉilio, kie li renovigis la sistemon de publika instruado.
Fine de la jaroj 1880, li envojigis interŝangojn de pedagogoj inter Ĉilio kaj Germanio. En 1889, li partoprenis, en la fondo de la Pedagogia Instituto de la Universitato de Ĉilio, la lernejo de instruado de mezlernejaj instruistoj, kies planon li jam prezentis en 1887, kaj li puŝis al la reformo de la Lernejo de Minejoj de Copiapó.
Kvena lingvo
Vokaloj
Kven havas 16 vokalojn, se oni inkluzivas la vokalolongecon:
Skribe la vokala longeco estas indikita per duobligo de la litero, ekzemple (yy) kaj (oo).
Valentín Letelier
Vivovojo
Rektoro de la Universitato de Ĉilio de 1906 ĝis 1911 (aliaj fontoj indikas 1913), li havigis al ĝi pli da aŭtonomeco kaj ebligis al ĝi disvolvadon de la scienca esplorado.
Kvena lingvo
Vokaloj
La grafemoj reprezentanta, kaj  estas (ö), (ä) kaj (a), respektive.
Valentín Letelier
Vivovojo
En 1906, kun lia subteno, fondiĝis la Federacio de Studentoj de la Universitato de Ĉilio (FECh), por reprezenti la interesojn de la studentoj antaŭ la administracio; kreiĝis Laboratorio de Eksperimenta Psikologio. Sekve de la granda tertremo de 1906, kiu detruis Valparaison kaj grandan parton el la centro de Ĉilio, li fondis en 1908 la Nacian Servon de Sismologio (ES ) kiu estis en tiu epoko la plej evoluinta el la mondo kaj kies unua direktoro estis la franco Ferdinand Montessus de Ballore.
Kvena lingvo
Konsonantoj
Kven havas 14 konsonantojn kiuj troviĝas en la denaska vortprovizo, kaj kvar konsonantoj kiuj troviĝas nur en pruntvortoj:
Valentín Letelier
Vivovojo
Influa figuro de la ĉilia penso, aŭtoro de multaj verkoj, li trovis inspiron el la eŭropa penso, ĉefe germana kaj franca, i.a. de Auguste Comte. Li enkondukis pozitivismon kaj sciencismon en Ĉilio.
Kvena lingvo
Konsonantoj
estas nur trovitaj en pruntvortoj.
kaj estas reprezentitaj en skribo per (v) kaj (S), respektive.
Valentín Letelier
Vivovojo
Lia pripensado pri la laboro kaj la laboristoj kondukis lin al kreo de leĝaro pri la laboro por ŝirmi la laboristojn kaj ebligi intevenon de la ŝtato en la rilatoj inter laboristoj kaj dungantoj. Li subtenis kontraŭklerikalan kaj sekularisman politikon, intervenon de la ŝtato por starigi la socian justecon en la lando kaj favori homan solidarecon kaj, iel analoge al Jules Ferry en Francio, ĝeneraligitan instruadon.
Kvena lingvo
Konsonantoj
estas reprezentita skribe per (đ).
Valentín Letelier
Vivovojo
Inter 1913 et 1918, li servis kiel prokuroro.
Kvena lingvo
Konsonantoj
estas reprezentita skribe per (n) se sekvata de /k/, kaj (ng) se aparte longa, ekzemple (nk) kaj (ng)
Valentín Letelier
Verkaro
Kelkaj el liaj multaj verkoj (listo pli detala aperas fine de artikolo pri Valentín Letelier ĉe la Biblioteko de la Nacia Kongreso de Ĉilio :
Hautevelle
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lure (france arrondissement de Lure), la orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Valentín Letelier
Verkaro
En kunlaboro kun Julio Bañados Espinosa:
Iniciato por Esperanto
En sia disertacio por medicina doktoriĝo “Utilité et possibilité de l’adoption d’une langue internationale auxiliaire en médecine“ (Utileco kaj ebleco de internacia helplingvo en medicino, 1908), Pierre Corret skribis : “La scienca panamerika kongreso okazonta en Santiago (Ĉilio) de la 25a de Decembro 1908 ĝis la 5a de Januaro 1909, enskribis Esperanton en sia tagordo laŭ iniciato de s-roj Valentin Letellier (nomo misortografiita), rektoro de la Ĉilia Universitato (...)“
Omaĝoj al Valentín Letelier
Kvankam jardekoj pasis, Ĉilio plue memoras pri Valentín Letelier. Ekzistas i.a.:
Fontoj
La esencaj elementoj de tiu ĉi artikolo fontas el hispanlingva materialo :
Stacio Otōbashi
Stacio Otōbashi (japane: 尾頭橋駅 [Otoobaŝi-eki], angle: Otōbashi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Nakagaŭa, Nagojo, Gubernio Ajĉi, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Centra: Linio Tōkaidō (ĉefa).
Rudolf Balló
Biografio
Rudolf Balló diplomitiĝis en Budapeŝto en 1906, poste li studis en la universitato de Vieno. Li agadis ankaŭ en Rondo Galilei. En 1917 li estis redaktoro de la revuo Magyar Chemiai Folyóirat kaj prezidanto de la Természettudományi Szövetség (Natursciena Unuiĝo). En 1920 oni eligis lin el lia posteno kaj oni elfermis lin el sciencaj unuiĝoj pro lia maldekstra politika konduto. En 1922 li fondis kemiuzinon (Isola Művek Rt.), en kiu oni unue fabrikis en Hungario plastikmateriojn. De 1952 li estis universitata profesoro en la teknikuniversitato kaj katedrestro ĝis 1960.
1851
1851 estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1851 post Kristo okazis, interalie:
Walchwil (stacidomo)
Walchwil estas fervoja stacidomo en Walchwil, Svislando.