cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jan Stanisław Jankowski
Dua mondmilito
Marte 1945 kun aliaj gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato estis arestita de NKVD, transportita per aviadilo al Moskvo kaj tie malliberigita en Lubjanka. En t.n. proceso de dekses prokuroro akuzis Jan Stanisław Jankowski, Leopold Okulicki, Stanisław Jasiukowicz kaj Adam Aleksander Bień pri tio, ke ili estis organizantoj kaj gvidantoj de pola subtera organizaĵo aganta en malfronto de Ruĝa Armeo sur teritorioj de okcidentaj partoj de Belorusio kaj Ukrainio, en Litovio kaj en Pollando kaj agantaj laŭ instrukcio de t.n. emigracia registaro gvidis revolucian laboron direktitan kontraŭ la Ruĝa Armeo kaj Sovetunio, aktivis kiel teroristoj kontraŭ oficiroj kaj soldatoj de la Ruĝa Armeo, aranĝis atencojn kaj atakojn de subteraj armitaj taĉmentoj kaj gvidis malamikan propagandon kontraŭ Sovetunio kaj la Ruĝa Armeo. Laŭ verdikto de moskva juĝejo li estis kondamnita al 8 jaroj de malliberejo malgraŭ tio, ke estis reprezentanto de alia ŝtato. Regopovoj de Okcidento ne protestis pri tiu malkaŝa perforto de la internacia juro. Li estis plej verŝajne murdita du semajnojn antaŭ fino de la puno. Li ripozas en komuna tombo i.a. kune kun ĉefkomandanto de Estona Armeo Johan Laidoner, sur apudmallibereja tombejo.
(7765) 1991 AD
(7765) 1991 AD estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Barriopedro
Barriopedro (Kvartalo de Petro) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo. Estas du domaroj nome Barriopedro kaj Cívica.
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 18 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,7 loĝ/km².
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 18, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Barriopedro, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Barriopedro kie oni falis al la nunaj 18.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Grabrovnik
Grabrovnik (hungare Gáborvölgy ) estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Štrigova.
Loknomo
La historia hungara loknomo estis preskaŭ la sama: Grabovnak. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran nomon.
Situo
Štrigova troviĝas je 2, Čakovec je 16 km-oj.
Historio
La kampoj de la vilaĝo longe apartenis al estroj de Csáktornya. En 1910 vivis tie 691 homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Gáborvölgy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Augustin Keller
Vivo
Post studado de filologio, historio, pedagogio, filozofio kaj literaturo en Munkeno kaj Vroclavo, Keller unue laboris kiel instruisto en Lucerno kaj estis la direktoro de la porinstruista seminario de Argovio de 1834 ĝis 1856. En tiu ĉi pozicio li tre meritis konstruante la edukan sistemon en la kantono de Argovio.
Li estis, aliflanke, pli bone konata kiel radikala liberala politikisto kaj severa kritikisto de la Eklezio romkatolika, kvankam li mem estis katoliko. En 1835 li estis elektita en la parlamenton de la kantono de Argovio, kies ano li estis ĝis 1856. Post konfliktoj similaj al civita milito inter registartrupoj kaj katolikaj ribelantoj en januaro 1841, Keller nomis la monaĥejojn antagonismaj al progreso kaj igis ilin respondecaj por la ribelo dum parolado en parlamento. Konsekvence la registaro aboliciis ĉiujn monaĥejojn en Argovio. La t.n. Monakejan kverelon (germane: Aargauer Klosterstreit) kaŭzis internacian krizon kaj finiĝis en la interna Sonderbund-milito de novembro 1847, kiu estis sekvita per la fondo de la svisa federacia respubliko en 1848.
De 1848 ĝis 1881, Keller estis saĝe aktiva sur nacia nivelo kaj preskaŭ estis konstante membro aŭ de la Nacia Konsilio aŭ la Ŝtataj konsilioj. En 1871 kaj 1872 li estis prezidanto de ĉi-lasta. De 1856 ĝis 1881 li estis registara konsiliano de la kantono Argovio. Li parolis honeste por la kompleta egaleco por judoj.
Kiel prezidanto de la Argovio konsistorio, Keller kondamnis la dogmon de neeraripovo de Pio la 9-a en 1870 kaj postulis la establadon de sendependa svisa nacia eklezio dum la Kulturbatalo. Li estis unu el la fondintoj de "Christkatholische Kirche", kiel nomis sin la prakatolikoj en Svisujo estis elektita prezidanto de la sinodkonsilio en 1875.
Mundolingvo
Mundolingvo, Mundolingue, ankaŭ nomata MundoLingue, Mundo Lingue kaj Mondolingue, estas internacia planlingvo proponita en 1890 de aŭstra eksvolapukisto Julius Lott (1848-1905). Mundolingue estas la unua projekto de naturalisma planlingvo, kiu kombinu plej grandan naturecon kun plej granda reguleco, kaj kune kun Latino sen fleksio ĝi estas unu el la fontoj de Okcidentalo kaj Interlingvao. La projekto do klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.
Reperkutoj
Eble neniu, krom la aŭtoro, subtenis la projekton, sed ĝi havis reperkuton en interlingvistikaj medioj.
Lott ekis labori en sia projekto en 1888, do li plej eble ne konis Esperanton tiam, sed post, li eĉ publikigis leteron en La Esperantisto. L.L. Zamenhof konis la projekton kaj komentis pri ĝi. Konservativaj Volapukistoj reagis kontraŭ la projekto, kiun unu ano de Kadem Volapuka moknomis "bufolingvo", sed la projekto eble influis la projekton Idiom-Neutral de Waldemar Rosenberger. Finfine, interlingvaistoj rigardas Mundolingvo kiel unu el pra-fontoj de sia propra lingvo.
=Morfologio=
Specimenoj
La projekto tre ŝanĝis dum la tempo, estas kelkaj ekzemploj laŭ epoko:
(1891):
(1893): Ele esse un fakt, qe l italianik, frankogallik. . . lingue se formé ex le latin in un temp (intr a pos le migration del poples) qui ni estimé le sciences ni le kultur, et le derivation de un nove regular latinik dialekt esse possibil anke nos’) si not vole.
(1899): In brevi tempor esseré cognit et usat ist lingue il tot le mund et ele obtener un perfection qua neun lingue del terre. Ingenios dames ha un grand influence, ergo ha Vo le bonitá intrar in le mundolingual societá.»
Murego de Lugo
La Romia Murego de Lugo ĉirkaŭas la historian urboparton de la galega urbo Lugo en Hispanio. La antikva romia urbo Lucus Augusti, fondata de Paŭlo Fabio Maksimo nome de la imperiestro Aŭgusto en al jaro 13 a.K. Kun la celo definitive aneksiĝi la nordorienton de la Iberia duoninsulo al la Romia Imperio en la urbo estis konstruata la defendmurego kiu ekzistas, kun malmultaj reformoj, ĝis la nuntempo.
La murego, kun pli ol 2 km longe, kreas la limojn de la historia urboparto de tiu ĉi galega urbo kaj ĝi transiras de obstaklo por ĝia evoluo kaj kreskado al elstara monumento en la urba strukturo kaj turisma allogaĵo.
Konstruita kiel divido kaj defendado de la urbo ĝi transformiĝis en grava elemento inter la antikva Lucus (nuna Lugo) kaj tiu kiu disvolviĝis ĉirkaŭe. Ĝiaj dek pordoj realigas la funkcion kunigi parton de la urbo kun alia kaj ĝia promenejo fariĝis plia strato trairata kaj de la luganoj kaj de la allogataj turistoj kiuj vizitas ĝin.
La Romia Murego de Lugo estis deklarata Monda heredaĵo de UNESKO en 2000.
La Partio Protektanta la Popolon kontraŭ NHK
La Partio Protektanta la Popolon kontraŭ NHK (: NHKから国民を守る党 [enu-etĉi-keː kara kokumin ŭo mamoru toː], ankaŭ sciata kiel Ｎ国 [enu-koku], estas unu de japanaj politikaj partioj, fondita la 17-an de junio 2013 fare de aktivisto Taĉibana Takaŝi, eksa dungito de japana elsendada organizo NHK, membro de la urba asembleo de Funabaŝi en Ĉiba kaj la kvartala asembleo de Kacuŝika en Tokio, kaj poste senatano de la japana Ĉambro de Konsilistoj. Li eksiĝis la kontadan pozicion en NHK en 2005, post kiam li rivelis internan korupton.
Flanke de tio, suferojn li reale sentis kaŭzata de NHK-aj komisio-entreprenistoj, kiuj petas aŭ minacas onin pri kontraktoj kaj monkolektado. Pro malaperi la suferojn la partio disdonas specialajn sigelafiŝetojn, ke tio elpelu ilin. La ĉefo apogas la mikskrucan disvidigadilon de NHK, kion la popolo plejmulte volus en demokratismo, ke nur tiuj necesas pagi televidadan koston por NHK kaj povas vidi ĝiajn programojn, kiuj volas vidi ilin, kio estus juste kiel publika servo. La frapa slogano de la partio estas "Ni rompu NHK'n!" kiel diras ili tiel, "NHKをぶっ壊す！ [enu-etĉi-kee ŭo bukkoŭasu]"
22587 McKennon
22587 McKennon estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Blanche McKennon, mentorino de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2006, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estas instruistino ĉe la Moscow High School de Moscow (Idaho).
Monterrubio de la Serena
Monterrubio de la Serena estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Monterrubio signifas en la hispana "Blonda monto".
La loĝantoj nomiĝas Monterrubianos. La censita populacio en 2007 estis de 2.795 loĝantoj.
Situo
Monterrubio estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 557 m; je 177 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 314,9 km².
Ĝi estas je ĉirkaŭ 20 km oriente de Esparragosa de la Serena ĉe la limo de la Serena kun la kordova teritorio de Belalcázar. Inter ambaŭ lokoj staras la montetoĉeno Sierra del Oro kaj la eta enklava vilaĝeto de Puerto Hurraco. Norde ĝi limas kun Helechal, Benquerencia kaj La Nava. Sude limas kun Peraleda del Zaucejo.
Historio
Monterrubio, laŭ la tradicio, havas originon en la antikva Alcantarilla, transloĝigita en la 12-a jarcento post ties detruo fare de lar eĝo Alfonso la 9-a de Kastilio. Ĝi troviĝas enklave en la orienta pinto de la Provinco de Badajoz ĉe la montarbranĉoj de Sierra Morena, tre proksime de la kordova distrikto de los Pedroches. La vilaĝo apartenis al la ordeno de Alcántara, kiel loko dependa de la Priorato de Magacela, kiel vilaĝeto de Benquerencia.
Pro ties strukturo kaj morfologio temas pri tipe kamparana setlejo kie la arkitekturo populara reprezenta de la zono estas el kotobriko.
Monumentoj
La konstruaĵoj de la vilaĝo montras tipajn ekzemplojn de la popola arkitekturo propra de la distrikto, kun blanke kalkofarbitaj domoj, de rimarkindaj fasadoj kun granitaj komponaĵoj kaj ŝtonaj blazonoj. plej fama ekzemplo estas la domo nomita "del Cordón" (de la kordono) ĉe la Placo antaŭ la preĝejo. Fakte la kvartalo ĉirkaŭ la preĝejo estas la plej tipa. La preĝejo Nuestra Señora de la Consolación estas gotika konstruaĵo de la 16-a jarcento, el ŝtono kaj granito, kun belaj prilaboritaj pordoj, turo kaj volbo en la interno. Gravas ankaŭ la ermitejo de los Cuarenta Mártires (40 martiroj), konstruita en la 18-a jarcento eksterurbe, danke pro forigo de terura plago de lokusto. Aliaj interesaj elementoj estas la kruco ĉe la ŝoseo de Belalcázar kaj ties soklo; la baseno de la Rivera, kaj la fonto de la Fontanica.
István Barta
István Barta [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Barta István estis hungara inĝeniero pri elektro, profesoro, membro (korespondanta en 1949, ordinara en 1976) de Hungara Scienca Akademio, membro (ekstera en 1968) de Pola Scienca Akademio.
Monterrubio de la Serena
Turismo
Ĉiulunde okazas surstrata merkato, kie eblas akiri produktojn ĉu kamparajn ĉu manfaritajn.
István Barta
István Barta naskiĝis la  1910 en Budapeŝto. Li mortis la 1978 en Budapeŝto.
Monterrubio de la Serena
Turismo
La 2-a de februaro oni celebras la Feston de las Candelas aŭ Candelaria (Fajraĵoj), per kampara manĝado. Poste venas la Karnavaloj (februaro) kaj Sankta Isidro Kamparano (15-a de majo), du festoj ege popularaj. En la Sankta Semajno oni miksas religion kun popolaj tradicioj.
István Barta
Biografio
István Barta frekventis universitatojn en Vieno, Brno, Karlsruhe ricevinta diplomon en 1933. Li eklaboris en sia naskiĝurbo en firmao Ericsson, kie li faris novajn radioricevilojn, baldaŭe li laboris en alia elstara firmao Tungsram. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en eksperimento pri radiado de Luno, post jaroj li fondis telekomunikadan instituton. Ekde 1949 li estis katedrestro en la teknika universitato, inter 1957-1960 li estis dekano, inter 1960-1963 vicrektoro. Li okupiĝis precipe pri radioj, televizioj, elektronikaj mezuriloj. Li ricevis premion Kossuth en 1957, poste ankaŭ aliajn premiojn.
Monterrubio de la Serena
Turismo
Komence de septembre oni celebras la festojn honore de la Patronino Nuestra Señora de la Consolación. En tiuj datoj, krome oni celebras la Foiron de la Olivoleo, kie la vizitantoj povas aĉeti kaj pruvi la olivoleon produktitan laŭ tradiciaj metodoj en tiuj teroj. Kristnaske la tradicio estas la vivantaj kripoj.
Komence de aŭgusto, oni celebras la prestiĝan festivalon OlivaRock, kun la partopreno de diversaj muzikaj grupoj kaj stiloj, tiom naciaj kiom internaciaj, ekde funkio ĝis metala.
Gastronomio
Korme estas famaj la hejmaj dolĉaĵoj faritaj ĉefe en Karnavaloj, nome pestiños, floroj, ringodolĉoj, ktp., korm la paneroj, caldereta el ŝafo, fromaĝo el ŝafo, gazpaĉo kaj porkaĵoj.
La municipo formas parton de la zono de produktado de kvar produktoj elstaraj pro ties kvalito: la fromaĝo, la vino, la ŝinko kaj la olivoleo virga eksterordinara.
Oni komercas per la etiketoj de kvalito de:
Magliano Romano
Magliano Romano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Latio kaj en la provinco Romo. Kristana patrono de la komunumo estas Johano la Baptisto.
Gièvres
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Romorantin-Lanthenay kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Giévrois.
Ballesteros de Calatrava
Ballesteros de Calatrava [bajestEros de kalatrAva] (Arbalestistoj de Kalatrava) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Ciudad Real, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas ballesteranos. La censita populacio en 2010 estis de 491 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,49 loĝ/km².
Situo
Ballesteros de Calatrava estas situa en la suda parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kamparo de Kalatrava en la centra parto de la provinco de Ciudad Real, je altitudo de 610 m; je 20 km el Ciudad Real, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 57.83 km². La geografiaj koordinatoj estas 38°50′14″ N 3°56′36″ Ok.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Servoj, dormurbo por ĉefurbo.
Historio
En ĝia municipa teritorio estas oftaj la arkeologiaj spuroj kiuj akreditas la loĝadon de ties teroj de la bronzepoko. Pluraj estas la detektitaj kaj konitaj kuŝejoj kvankam neniam oni procedis al metodaj elfosaĵoj kiujn ties intereso postulas.
De romia epoko oni trovis monerojn de diversaj municipoj hispan-romiaj, multaj el kiuj kiam oni elfosis la fundamentojn de la ermitejo de San Bartolomé, situa malantaŭ la aktuala tombejo. Inter la plej legeblaj estas de Clunia kaj de Calagurris (Calahorra). ALiaj troviĝis en la loko nome Halconera (falkejo) kaj ekstermurega de la vilaĝo ĉe Paluzar. Estas restoj ankaŭ en Castillejo (kasteleto), monteto Lucero, roko Miradero (rigardejo), kaj Hituro.
En la Rilatoj Topografiaj de Filipo la 2-a de 1575 oni faras mencion de la malnovaj konstruaĵoj kiuj en la teritorio estas: nome Castillar, Roko la Rigardejo kaj Hituro, kiuj havas signalojn ke en aliaj tempoj estis gvatejoj. Ballesteros, kiel la tuta zono de Kalatrava, apartenis al la Kalifejo de Kordovo, pasante poste al dependo en la 11a jarcento de Toledo, Kaj kristaniĝo okazis en la 12a jarcento kun la rekonkero. Eble tie estis ne nur la Ordeno de Kalatrava sed ankaŭ aliaj militaj fortoj, al kiuj aludus la nomo de la vilaĝo kaj la simboloj de arbarlestoj kaj en la blazono kaj en la flago apud la kruco de Kalatrava.
Chabé-Aban
Chabé-Aban, Chabé-Abane, Chabe Abane aŭ Shabé Aban estas apriora projekto de internacia planlingvo kreita de 1886 de inĝeniero Eugène Maldant. Maldant, diris ke li pruvis krei internacian lingvon bazita sur naturaj lingvoj, sed, pro la mallogikeco de ili, decidis krei tutnovan aprioran lingvon. Malgraŭ ĝia nomo signifas "Natura Lingvo", ĝi estas malnatura, arbitra kaj skema. Mankas logiko al la gramatiko kiu estas iom bazita en uzo de naturaj lingvoj.
Post, Chancerel en 1889, kiu kunlaboris kun Maldant, kreis Oidapa, sian version de Chabé.
Alfabeto
La lingvo havas 5 vokalojn: a, e, i, o, u; kaj 16 konsonantojn: b, c (ŝ), d, f, g, j (ĵ), k, l, m, n, p, r, s, t, v, z.
Krom latina alfabeto de 21 literoj, provizore uzita, la projekto ankaŭ proponas alian kun literoj formitaj per rektoj (konsonantoj) kaj kurboj (vokaloj). Krom tiuj "literojn", la projekto ankaŭ uzas kelkajn diakritikoj por modifi la vokalojn.
Morfologio
Tiu estas pli unu apriora lingvo kun preformaj elementoj en kiu ĉiu litero havas unu signifon modifiita de la sekva: ba = dio, be = religio; za = arbo, ze = floro. Ŝajnas ke propraj nomoj restas kiel en la origina lingvo kun ŝanĝo en grafio.
La substantivo estas neŝanĝebla, sed oni deklinacias la artikolon kiu devas ĉiam antaŭigi la substantivon.
Oni uzas prefiksojn por modifi la vortojn, ekzemple:
imi = trinki; iomi = retrinki; youmi = maltrinki (vomi).
La substantivoj estas ĉiam viraj.
La artikoloj montras la genron, la nombron kaj la kazon:
La akuzativo estas simila al nominativo, la genitivo de artikolo imitas nelogike la partitivan artikolon de la franca lingvo. La artikolo estas samtempe difina kaj maldefina, ĉar ĉiam devas akompani la substantivon.
La adjektivoj estas simplaj aŭ derivataj. Ili estas neŝanĝeblaj. Oni markas la gradojn per prepozicioj: ai= pli; ia = malpli; a ai = la plej; a ia = la malplej kaj o = tre. Oni povas formi adjektivoj aldonante la prefikson e- al substantivo.
Nura konjugaciita verbo estas i (esti), ĉiuj aliaj verbojn oni faras aldonante ĝin al infinitivo:
La prepozicioj estas formitaj de unu aŭ du vokaloj: a = al; ai = pli.
La simplaj adverboj estas formitaj per du vokaloj: aa= hodiaŭ. La derivitaj adverboj estas formita de prepozicio o- aldonita al adjektivo.
La konjunkcioj estas formitaj per unu vokalo kaj unu konsonanto: om = kaj, on = aŭ.
La derivacio estas farita sur 80 unusilabaj radikaloj, de ba ĝis zu.
Prefiksoj:
Sintakso
La substantivoj estas antastaŭitaj de artikolo kaj determinanto, kaj sekvata de adjektivoj. La subjekto venas antaŭ verbo, ekscepte en demando, kiam verbo antaŭigas la subjekton.
Ekzemploj
Ekzempleto: peme ad Jenev om peme ad Konstans ib as ob ai agig peme ad Süis.
Traduko: "La lako de Ĝenevo kaj la lako de Konstanco estas la du plej grandaj lakoj en Svisio".
Bibliografio
Maldant, Eugene Chabe Abane -- la langue naturelle Paris: Jouve, 1886 (136 p.)
Rónai, Paulo. Babel & Antibabel. São Paulo: Perspectiva. 1970, pag. 31-32
Pointe-Lebel
estas komunumo de Kanado. Ĝi situas en la grandparte franclingva provinco Kebekio kaj kadre de ĝi en la regiono Nord-Bordio. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Elsa von Freytag-Loringhoven
Baronino Else (Elsa) von Freytag-Loringhoven (foje ankaŭ nomita Else von Freytag-von Loringhoven) (1874-1927) estis Germane-naskiĝinta avangarda, Dadaista artisto kaj poeto, kiu pasisigis la plejparton de ŝia vivo en Greenwich Village, Novjorko.
Frua vivo
Else naskiĝis en Swinemünde en Germanio (kiu hodiaŭ estas Świnoujście en Pollando), tiame nomita Elsa Hildegard Plötz, kun germana patro kaj pola patrino. Ŝia patro, masonisto, sekse kaj fizike turmentegis ŝin dum ŝia infaneco, kiu eble kontribuis al ŝia dumviva multseksada konduto, prostituado, veneraj malsanoj kaj multnombraj mallojaloj kun viroj kaj ankaŭ virinoj en la tuta vivo.
Dum tempo ŝi estis studento de arto en Munkeno, antaŭ ŝi geedziĝis en 1901 kun Berlinana arkitekto, August Endell, kiam ŝi fariĝis Else Endell. En 1902 ŝi engaĝiĝis (kun la scio de sia edzo) en seksafero kun amiko de Endell, Frederick Philip Grove, kaj la tri iris al Palermo en 1903. Ili transloĝiĝis al diversaj lokoj, enhavante Svision kaj Francion. La tri iris al Nordameriko, kie Grove iris al Manitobo kaj Else iris al Cincinnati. Nun eksedziĝinta, kaj la seksafero kun Grove finita, ŝi veturis al Filadelfio antaŭ geedziĝi kun Germano, Leopold Freiherr von Freytag-Loringhoven, en Novjorko, eknomiĝinte “la dadaista Baronino von Freytag-Loringhoven.”
Reiro al la artoj
En Novjorko, Else havis tre malmulte da mono, kaj iris tien kaj reen inter kelkaj laboroj, antaŭ fariĝi pozistino por artistoj kiel Marcel Duchamp. Ŝi eklaboris en arto denove, kreinte skulptaĵojn kaj pentraĵojn. Influita per la pretfaritaĵoj de Marcel Duchamp, Else kreis arton de la forĵetaĵoj de aliuloj. Remalkovrita per la Whitney Muzeo en Novjorko en 1996, ‘’Portreto de Marcel Duchamp’’ estas ekzemplo de unu el ŝiaj pretaritaĵoj. Ŝi ankaŭ kontribuis al Manhatano Dada per krei ‘’Dion’’ (skulptaĵo) Kelke da ŝiaj superrealistaj poemoj aperis en la magazinoj ‘’La Revueto’’ kaj ‘’transition’’. Ŝi kaj sia edzo apartiĝis dum tiu periodo.
En 1923, ŝi reiris al Berlino, atendante pli bonajn okazojn por mono, sed anstataŭ trovante ekonomike detruitan post-Unua-Mondmilitan Germanion. Ŝi engaĝiĝis dum tiu tempo en ambaŭseksema seksafero kun romanistino Djuna Barnes, kaj ŝi idoligis Barnes-on por la cetero de sia vivo. Sendistinge de ŝia malfeliĉo en Germanio, ŝi restis tie, senpenca kaj sur la bermo de frenezeco. Kelkaj geamikoj en la artista kaj verkista komunumoj, kiel Barnes, Bryher, Peggy Guggenheim kaj Natalie Barney, provizis ŝin kun mono por aĉeti apartamento en Parizo.
Dum la venintaj kelkaj monatoj ŝia mensa stabileco neŝanĝiĝeme pliboniĝis en Parizo. Tamen, ŝi mortis la 14-an decembro, 1927 de gasa nerespirebligo post la gaso ne estis malfunkciigita en ŝia apartamento. Else eble forgesis malfunckiigi la gason, aŭ eble iu ekfunciigis ĝin; la cirkonstancoj neniam klaris.
(76812) 2000 QQ84
(76812) 2000 QQ84 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi orbitas, kun iom granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Pola landvojo n-ro 48
La pola landvojo n-ro 48 (DK48) estas landvojo, kiu kunigas la eŭropan ŝoseon  en Tomaszów Mazowiecki kaj la polan landvojon nr-o  en Kock.
West Side Story (filmo)
West Side Story ("Okcidentflanka Rakonto") estas muzika kaj dancada drama filmo el la jaro 1961, bazita je dramo de Broadway kun la sama nomo. Ĝi ankaŭ estas libere bazita je Romeo kaj Julieto de William Shakespeare. La muziko de Leonard Bernstein (komponado) kaj Stephen Sondheim (liriko) rapide iĝis klasikaĵo de popmuziko. La filmo estis reĝisorita de Jerome Robbins kaj Robert Wise, kaj gajnis 10 Akademiajn Premiojn. La filmo estis elektita de la Usona Kongresa Biblioteko kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.
Aperas en la filmo gesteluloj Natalie Wood, Richard Beymer, Russ Tamblyn, Rita Moreno, George Chakiris kaj multaj aliaj.
János Vidéky
János Vidéky [jAnoŝ vidEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vidéky János estis hungara pentristo, instruisto.
János Vidéky naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
János Vidéky estis edukita de sia patro. La juna János interesiĝis kaj pri pentrado kaj pri muziko. Dum la Hungara revolucio de 1848 li kreis politikajn karikaturojn, baldaŭ eĉ li soldatiĝis. Post falo de la liberecbatalo li kaŝiĝis enlande kaj eksterlande. Ekde 1852 li studis en akademio de Venecio, Post 5 jaroj li jam havis propran atelieron en la sama urbo. En 1863 helpe de stipendio li iris al Romo. Intertempe li studvojaĝis al aliaj italaj urboj kaj al Grekio, krome en 1866 li edziĝis. Li pentradis aŭ religiajn temojn, aŭ pejzaĝojn. Li revenis al Hungarlando, kie unue li instruis en eklezia lernejo en Esztergom, poste en la ĉefurbo. Li fondis la unuan lernejon por farbi-pentri ceramikaĵojn (1880), poste lernejon por inaj pentristoj. Li iniciatis industriartan lernejon, post la fondo li estis ties unua lernejestro ĝismorte.
Bachy
- prononco laŭ sistemo IFA - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Huníkov
Huníkov (ĝis la jaro 1946 Henne) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Česká Kamenice. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sude de Česká Kamenice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/263. Estas ĉi tie registritaj 51 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Tiradentes (Minas-Ĝerajso)
Tiradentes (prononcata "ĉiradenĉis" [tʃiɾɐˈdẽtʃis], oficiale Município de Tiradentes) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Campo das Vertentes kaj en la mikroregiono São João del-Rei. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun Prados, Barroso, Dores de Campos, São João del-Rei, Santa Cruz de Minas kaj Coronel Xavier Chaves.
Huníkov
Huníkov situas en katastra teritorio Dolní Kamenice kun areo 5,08 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1460.
Cheșa
Cheșa [keŝa] (Kisháza [kiŝha:za]) estas vilaĝo en Rumanio 40 km sude de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cociuba Mare.
2 km norde de la vilaĝo preterfluas rivero Crișul Negru. La komunuma sidejo Cociuba Mare situas 2 km sud-okcidente.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 1 609 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 818 (rumanoj, 3 % da hungaroj).
László Békeffi
László Békeffi [lAslO bEkefi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Békeffi László estis hungara komikisto, kabareda aktoro, verkisto pri skeĉoj. Lia patro estis Antal Békefi (verkisto), lia nevo estis István Békeffi.
Galbárruli
Galbárruli [galBAruli] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Haro. ​
Ĝi limas norde kun urbo Miranda de Ebro (Burgoso), okcidente kaj sude kun Sajazarra, sudoriente kun El Ternero (Burgoso), sudokcidente kun Fonzaleche kaj la bieno Sajuela (Burgoso) kaj okcidente kun Cellorigo. Estas du domaroj, nome Galbárruli kaj Castilseco.
László Békeffi
László Békeffi naskiĝis la  en Szeged. Li mortis la en Zuriko.
Galbárruli
Pri etimologio menciindas la deveno de la loknomo Galbárruli. Ĝi estas eŭska toponimo kiu devenas el Galba kun signifo de mezepoka antroponomo, kaj (h)uri sufikso ofta en la eŭskdevena toponimio kun signifo “vilaĝo aŭ loĝloko”. Tial la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo de Galba"; alia hipotezo estas deveno el galba kun signifo de "kalva", kaj (h)uri kun signifo “vilaĝo aŭ loĝloko”; tiuokaze la kompleta signifo de la toponimo estus "vilaĝo senarba". Tiu nomo aperas dokumentita laŭ variaj mezepokaj citaĵoj kun diversa literumado kiel por ekzemplo: Galvarruli 1151, Galvarruri 1173-1194, 1257, 1285, 1294, kaj 1299, Galuarruli 1229, Galbarruli 1278, Galbarruri 1298. ​
La loko aperas jam en dokumento de 1146, nome en la Foruo de Cerezo. En 1360, kun Cellorigo, estis donita al la urbo Vitoria fare de la reĝo Pedro la 1-a de Kastilio. Post 11 jaroj (1371) estis nuligita tio fare de la frato de Pedro nome Henriko la 2-a de Kastilio, en la kadro de enlanda kaj interfrata milito. Dokumentoj de 1737 kaj 1739 registris, ke la loko faris plendojn kontraŭ la lokanoj de apuda Villaseca pro la profito de la paŝtejoj kaj montoj.
László Békeffi
Biografio
László Békeffi devenis el juda familio. Li frekventis aktoran lernejon, tamen li komencis kontribui en gazetoj. Li debutis kiel komikisto en 1912, poste li estis ano de diversaj teatretoj. En 1924 li estis unu el la fondintoj de komika teatreto, sed en la sekva jaro li prezentis sin denove en aliaj similaj teatretoj. Inter 1927 kaj 1929 li daŭris la roladojn en Vieno, poste denove en Budapeŝto. En 1937 li havis rolon en kineja filmo. En 1941 la politiko malpermesis liajn roladojn. Post 2 jaroj li estis deportita komence enlande, poste al Dachau. Depost la 2-a mondmilito li ne hejmenvenis, sed li vivis laŭvice en Britio, Usono, Svislando.
Galbárruli
Ĝi apartenis jurisdikcie al Miranda de Ebro (Burgoso) ĝis 1743, kiam sendependiĝis Bugedo, Orón, Cellorigo, Ircio, Suzana, Villalba kaj Villaseca.
La submunicipo Castilseco havis gravan historion, en la 11-a jarcento kiel Castrum sicum, en 1194 kiel Castellum sicum, en 1146 kiel Castrilseco. ​
15228 Ronmiller
15228 Ronmiller estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Romiaj ĝardenoj
Romiaj ĝardenoj (horti en la latina) estis inspiritaj per grekaj ĝardenoj. Ornama hortikulturo alte evoluis dum la evoluado de romia civilizacio. La administrantoj de la Romia Imperio (ĉ. -100 - 500) aktive interŝanĝis informojn pri agrikulturo, hortikulturo, bredado, hidraŭliko kaj botaniko. Semoj kaj plantoj estis vaste dividataj. La Ĝardenoj de Lukulo (Horti Lucullani) sur la Pincia Monteto rande de Romo enplektis la persan ĝardenon al Eŭropo, ĉirkaŭ -60. La ĝardeno estis loko de paco kaj trankvileco, rifuĝo el urba vivo, kaj estis plene de religiaj kaj simbolaj signifoj.
15228 Ronmiller
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ron Miller, forstisto por la Buroo de Indianaj Aferoj. Li prizorgas la arbarajn areojn kaj kulturajn resursojn por la indianoj. Li kurigas sledhundojn en Alasko, Kolorado kaj Arizono; kaj estas instruisto kaj mentoro por tiuj, kiuj komencas la sporton de hundosledo.
Atsushi Sugie
Atsushi SUGIE (japane : 杉江淳, Sugie Atsushi) estas japana astronomo.
Li laboras en la Observatorio Dynic, elde kie li malkovris 120 asteroidojn inter 1988 kaj 2000.
La astroido 3957 Sugie estis nomita en lia honoro.
Sándor Rejtő
Sándor Rejtő [ŝAndor rejtO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rejtő Sándor estas hungara inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1923).
Sándor Rejtő naskiĝis la  1853 en Hungara reĝlando en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio). Li mortis la 1928 en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Rejtő laboris jam kiel infano en drapouzino de lia patro. Li akiris diplomon en teknikuniversitato en Budapeŝto en 1877, poste li studvojaĝis 2 jarojn al Germanio, Francio, Anglio. Hejmenveninta li estis nomita inspektoro pri industrio. Li profesoriĝis en 1886, en la studjaro 1901 li estis dekano, en 1920 rektoro. Li instalis instituton, kie li laboris kun János Csonka. Li pensiuliĝis en 1924. Li okupiĝis plej ofte pri ekzamenado de materioj kaj pri la teksaĵindustrio. Li ricevis premiojn inter 1897-1927.
Cărănzel
Cărănzel [kǝrǝnzel] (Kiskáránd) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 190 loĝantojn (rumanoj), en 1992 145. Ĝi estis unue menciita skribe en 1552. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăzăreni.
Enivaldo Alves Silva
Enivaldo ALVES SILVA naskiĝis en Brazilo. Li estas esperantisto kaj radioamatoro. Studis ĉe Faculdade de Engenharia, UFAL. Li eklernis Esperanton en la jaro 1972.
Radioamatoro
Enivaldo estas radioamatoro ekde 1972, lia unua voksigno estis PY7CAC, tiam en Alagoas, Nordoriento de Brazilo. Li translokiĝis al la brazila ĉefurbo Brazilio, en la Federacia Distrikto en 1975, li ricevis la voksignon PT2GYS kaj poste PT2CA. Membro de Internacia Ligo de Esperantistaj Radio-Amatoroj (ILERA) kaj estrarano dum pluraj periodoj. . Redaktis plurajn numerojn de la ILERA-bulteno.
Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando
La Reĝa Akademio de Beletroj de Sankta Fernando aŭ en hispana origine kaj oficiale Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, citita ofte per sia siglo, R.A.B.A.S.F., estas institucio integrita en la Instituto de España, kiu estis kreita en 1752 kaj kies sidejo estas en Madrido (Hispanio).
Historio
Ties origino rilatas al la epoko de la Klerismo. En 1744 oni konstituis Preparkomitaton en la ĉambroj kiujn en la Nova Palaco havis la reĝa skulptisto nome Juan Domingo Olivieri, ĉefa iniciatinto de ties fondo. ekde 1741 Olivieri subtenis akademion de skulptarto en siaj ĉambroj kaj iĝis ĝenerala direktoro kiam kreiĝis la nova institucio. Ties unua regularo estis aprobitaj en 1747, kun privilegioj por la nobelularo. Samjare, la reĝo Fernando la 6-a, kiu estis estinta for de ties kreado, nomumis sian personan skulptiston, Felipe de Castro, ĵus reveninta el Italio, kiel «majstro direktoro eksterordinara pri skulptarto en la Akademio», tiele ke la nova institucio iĝis dependa el la reĝo. La oficiala kreado de 12a de aprilo de 1752 okazis jam sub ŝirmo de la reĝo Fernando la 6-a, kiu nomigis ĝin: Real Academia de las Tres Nobles Artes de San Fernando (reĝa akademio de la tri nobelaj artoj de Sankta Ferdinando). En 1753 tri italaj artistoj kunrespondecis: nome Olivieri, Corrado Giaquinto kaj Juan Bautista Sachetti. La definitiv aregularo estis aprobita en 1757. Ties ĉefa redaktinto estis Felipe de Castro, kiu nuligis la aristokratan karakeron de la unua regularo, fidante la direktorecon de la Akademio al la artistoj.
Dekomence la agado baziĝis sur Pentrarto, Arkitekturo, Skulptarto kaj Gravurado. Tieso celo estis konverti la artan materialon en studfako laŭ regularo, superante la antaŭan modelon de metilernado. Por tio la Akademio ĝuos el «profesoroj» de la diversaj fakoj kaj ĉiatipaj modeloj, iloj, verkaoj kaj homoj por kopiado. La kreo estos helpata de premioj kaj stipendioj por studi en Romo por la plej elstaraj artistoj. En 1873 ĝi ricevis sian aktualan nomon kaj oni malfermis novan fakon de Muziko.
Okazis du reformoj: per la unua (1987) oni ampleksigis al 51 la nombron de pagitaj akademianoj kaj oni integris fakojn de televido, fotografio, video kaj kinarto al la iama sekcio de Skulptarto, kiu eknomiĝis Sekcio de Skulptarto kaj Bildartoj; la dua reformo (1996) empleksigis al 52 la nombron de pagitaj akademianoj.
Laŭlonge de sia historio la Reĝa Akademio de Beletroj de Sankta Fernando okupiĝis en Madrid tri diversajn sidejojn. Ekde 1773 ĝi troviĝas en la Palaco Gojeneĉe (strato Alkalao, 13), verko de la arkitekto José de Churriguera (1665-1725). La konstruaĵo estis transformita de Diego de Villanueva (1715-1774), kiu nuligis la elementojn de la baroko el la origina dezajno, adapte al la novaj karakteroj de la tiama novklasikismo. La arkitekto Fernando Chueca Goitia okazigis en 1972 novan renovigon.
Muzeo
Krom ties instrua kaj konservada agado, la Reĝa Akademio famas pro siaj gravaj artokolektoj, kiuj montriĝas (kun limigoj) en sia sidejo de la strato Alkalao. Ĝi enhavas pli ol kvar jarcentojn, ekde Luis de Morales al Juan Gris kaj eĉ pli postajn aŭtorojn. Kvankam ne tiom fama kiel la Prado aŭ la Muzeo Thyssen-Bornemisza, pro la abundo, riĉo kaj graveco de la verkoj konservitaj ĝi estas konsiderata la dua pinakoteko de la lando.
Kun akademiaj ekzercoj kaj verkoj rekuperitaj el la hispana heredaĵo, montriĝas verkoj de tre diversa deveno. Parto el ili el la iama kolekto de Manuel Godoy, el la kolekto de madrida urbestro Manuel de la Prada, dum aliaj rekte el artistoj kiuj formis parton de la institucio, kaj aliaj poste pere de aĉetoj kaj donacoj.
Elstaras la donacaro Guitarte, kiu sumis nombrajn verkojn kaj fondusojn por la aĉeto de aliaj. En 2011 oni prezentis publike la donacaron de la galeriistino Juana Mordó (donacaro Mordó-Alvear): 57 ekzemploj de nuntempa arto kiuj kovras gravajn truojn en la kolekto.
Oni ĵus aldonis la konstruerojn de la supraj etaĝoj, antaŭe okupitaj de la Ministerio de Ekonomio, kie oni preparis 22 novajn ĉambrojn de la Muzeo laŭ projekto de la artisto Gustavo Torner, kiu estis ankaŭ preparinta novajn ĉambrojn por la Muzeo Prado. Krome estis ĝenerala repreparado de la tuta konstruaĵo, estre de la arkitektino Emanuela Gambini.
Inter aliaj interesaj pecoj la muzeo ekspozicias raran pentraĵon El cardenal Borja (la kardinalo Borja) de Velázquez.
Dötk
Ne miskomprenu kun Detk!
Dötk estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót.
Situo
Dötk situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Zala (rivero), fine de sakovojo, laŭ fervojo Ukk-Zalaszentiván. Zalaszentgrót troviĝas 7, Zalaegerszeg 22, Vasvár 24, Hévíz kaj Sümeg 26 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio okazis en 1332 en formo Dutk. Kelkaj opinias, ke la romianoj havis jam tie vilaĝon Mestrianum. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la vilaĝo multe suferis. En la 1970-aj jaroj la lernejo ne plu funkcias, la vilaĝo velkas.
Dötk ne senhomiĝos, ĉar alvenas ripozantoj por ferii. Vilaĝservoj estas turisma gastejo kaj migra poŝto.
Baziliko Katedralo de la Plej Sankta Savanto (Mazara del Vallo)
La Baziliko Katedralo de la Plej Sankta Savanto de Mazara del Vallo konstruiĝis en 1093 de Roĝero la 1-a, post voto farita dum batalo en 1072 kontraŭ saracenoj.
Ĉirkaŭ la fino de la 17-a jarcento ĝi radikale transformiĝis, pere de pastro Pietro Castro, en baroka katedralo je bazilika plano, latinkruce, tiom ke el origina konstruado oni povas vidi nur la murojn de la transepto kaj de la absido.
Ene, la katedralo havas tri navojn, kie oni povas admiri multajn artaĵojn, el kiuj estas ligna kruco de la 13-a jarcento, tri romanaj sarkofagoj, marmora portalo de la jaro 1525, la marmora ciborio, la Transfiguriĝo (Trasfigurazione ) -- kiu estas komponaĵo de 6 marmoraj statuoj -- de Antonello Gagini, kaj kelkaj freskoj de Gianbecchina.
En la jaro 1980 la papo Johano Paŭlo la 2-a rangaltigis la katedralon al pontifika malgranda baziliko.
Sonderbund
Sonderbund estis defendo-ligo farita inter la konservemaj svisaj kantonoj Lucerno, Friburgo, Zugo kaj la t.n. prakantonoj Ŝvico, Urio, Nidvaldo.
La ligo estiĝis en aŭtuno 1843 ĉe konferenco en la kuracloko Rothen. En septembro 1845 aliĝis ankaŭ la Kantono Valezo. Celo estis sekurigi la liberecon en decidoj koncerne religion kontraŭ ebla enmiksiĝo de aliaj kantonoj. Post la malvenko kontraŭ la federaciaj trupoj en novembro 1847 tiu ĉi defendoligo malfondiĝis. En tiu monato iĝis eĉ interna apartfederacia milito (Sonderbund-milito).
Fonoj
Post konstituciaj reformoj de 1830-31 dekunu kantonoj havis modernan liberalan konstitucion. La sekvontajn jarojn oni volis modernigi la federacian kontrakton de 1815. Konfliktoj inter radikaluloj liberalismaj kaj konservemuloj estigis du ligojn (kie religiaĵoj komence ne gravis): la "Siebner-konkordato" (majo 1832) de sep liberalaj kantonoj kaj la konservativa kontraŭalianco de "Sarnerbund". Tiun ĉi malpermesis la Svisa Dieto jam en aŭgusto 1833 pro ties kontraŭleĝeco. La en 1843/45 fondita "Sonderbund" (=laŭtraduko: speciala ligo) konsideritis de la liberaluloj komence simple kiel nova ligo. Tamen la nomo Sonderbund nominte ne iun ajn specialan ligon poste iĝis propra nomo.
Fonto
Pierer's Universal-Lexikon, Band 16. Altenburg 1863, p. 279, kio legeblas tie ĉi.
Fenikso (mitologio)
Fenikso (helene φοῖνιξ, FojNIKS, "purpura", latine Phoenix) estis en la helena mitologio nomo de du herooj kaj unu mita estaĵo.
Fenikso, filo de cidona reĝo Agenoro
Krom Fenikso la reĝo Agenoro havis ankoraŭ tiujn ĉi posteulojn:
Fenikso, edukanto de Aĥilo
En la legendoj li estas jam maljuna viro, instruisto kaj edukisto de la granda heroo de Troja milito. Li rekomendis al Aĥilo, ke li repaciĝu al Agamemno. Li estis ankaŭ la konsolanto de Aĥilo post morto de lia plej bona amiko, Patroklo.
Fenikso - mita birdo
En mitoj li venis el Egiptio, kie la homoj opiniis, ke li naskiĝis mem el akvo, kiel deĉiama elemento. Ĝi aperadis ĉiam en tempo de inundoj. Pli malfrue ĝi estis konsiderata surtera formo de la Suno, ĉiam denove aperanta hele brilanta. Fine, ĉe grekoj kaj romianoj ĝi estis konsiderata birdo kun mirakla eco. Ĉiujn kvin jarojn ĝi forbruligas sin kaj releviĝas rejuniĝinta el cindro.
Port-Cartier
estas komunumo de Kanado. Ĝi situas en la grandparte franclingva provinco Kebekio kaj kadre de ĝi en la regiono Nord-Bordio. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Magliano Sabina
Magliano Sabina estas komunumo de Italio.
Spelin
Spelin estas planlingvo proponita de Juraj (Georg) Bauer, kroata instruisto el Zagrebo. , sed neniam akiris veran uzon.
En la jaroj 1885–1886 Bauer estis aktiva volapukisto, la aŭtoro de kroata gramatiko de Volapuko (1886). En la jaroj 1886–1887 li okupiĝis pri la tiel nomata Lingvistika Kombinatoriko (Sprachwissenschaftliche Kombinatorik) kaj reformo de Volapuko. En 1888 li eldonis la unuan libron de la lingvo Spelin, iom modifitan en 1891.
Fokas
Fokas (m. 610) estis trakia centurio, kiu estis estro de la Bizanca Imperio de 602 ĝis 610.
Li estis sendita en 602 al Konstantinopolo kiel porparolanto de la ribelantaj soldatoj kontraŭ imperiestro Maurikios. Li eluzis la tumultojn en la ĉefurbo kaj elektigis sin al imperiestro, anstataŭ Maurikios, kiun li ekzekutigis kun la filo. Tiel li iĝis la unua sukcesa uzurpanto en la historio de la Bizanca Imperio.
Fokas havis bonajn kontaktojn al Romio: li rekonis en religiaj aferoj la papan primaton, akirante tiel bonintencon de Gregorio la 1-a. Li packontraktis kun la avaroj, ke li pagas pli da jara imposto, sed tuj alfrontis lin ataka armeo de Hosrau la 2-a (iama aliancano de Maurikios) kaj la persoj militiris en Malgrand-Azion kaj en 608 atingis la Bosporon.
Fokas persekutis la kristanan sekton de la monofizitoj, tiel oni tre malamis la judojn en la orientaj provincoj. Lia regado iĝis pli kaj pli subprema. La timo pro la persoj kaj al ĝenerala ribelemo kondukis al tio, ke la kartaga eksarĥo en 610 – kun gvido de lia filo, Herakleios – militiris al Konstantinapolo. Herakleios ekzekutigis Fokas, sin mem deklaris imperiestro, la 5-an de oktobro 610.
Opština Bitola
Loko, priskribo
Opština situas en la sudokcidenta parto de la Respubliko. Ĝia areo estas 787,95 km². Sudorienta parto de la komunumo traflui de multaj riveroj - Šemnice, Dragør, Lažečka Reka kaj Veluška Reka.
La alteco ĉi tie estas ĉirkaŭ 600 m. En la nordokcidento de la areo estas ĉirkaŭ 1650 m.
Ĉe la okcidenta rando, en la Nacia Parko Pelister, troviĝas Monto Pelister kun alteco de 2601 metroj super marnivelo.
Trans la komunumo de Bitola kaj la urbon de norde trai aŭtovojo A3 / E 65, alsuda al Grekio.
La municipon konsistigas la urbo de Bitola kaj aliaj 65 vilaĝoj. Ili estas:
Barešani, Bistrica, Bratin Dol, Brusnik, Bukovo, Velušina, Gabalavci, Gopeš, Gorno Egri, Gorno Orizari, Graešnica, Dihovo, Dolenci, Dolno Egri, Dolno Orizari, Dragarino, Dragožani, Dragoš, Drevenik, Gjavato, Žabeni, Zlokukjani, Kaĵani, Kanino, Karamani, Kišava, Kravari, Kremenica, Krklino, Krstoar, Kukurečani, Maloviŝte, Medgitlija, Nižepole, Novo Zmirnovo, Oblakovo, Oleveni, Optičari, Orehovo, Ostrec, Poeševo, Porodin, Ramna, Raštani, Rotino, Svinište, Sekirani, Snegovo, Sredno Egri, Srpci, Staro Zmirnovo, Streževo, Trn, Trnovo, Capari, Crnobuki, Crnovec.
Najbaraj municipoj estas:
Opština Demir Hisar en la nordo, Opština Mogila en la nordoriento, Opština Novaci en la oriento kaj Opština Resen en la okcidento. En la suda limo tra la landlimo kun Grekio.
Referencoj
Statistikoj: https://www.citypopulation.de/php/northmacedonia-admin.php
Roderick MacKinnon
Roderick MacKinnon [rodrik mak-kinon], (naskiĝinta la ) estas usona biologo. En 2003 li partigis kune kun Peter Agre [ejg'r] la Nobelpremion pri kemio, pro sia laboro pri "strukturaj kaj mekanikecaj studioj de jonotuboj (poroformantaj proteinoj kiuj helpas establi la malgrandan tension trans la membrano de ĉiuj vivaj ĉeloj)"
MacKinnon naskiĝis en Burlington, Masaĉuseco, Usono en 1956. Li bakalaŭriĝis en 1978 de Universitato Brandeis (Waltham, Masaĉuseco), kaj doktoriĝis en medicino en 1982 de Universitato Tufts (Bedford, Masaĉuseco).
En 1989, MacKinnon aniĝis Universiton Harvard, kie li profesoriĝis. Poste, en 1996 li forlasis sian postenon ĉe Harvard, kaj aniĝis Universitaton Rockefeller, Novjorko kiel profesoro kaj estro de la laboratorio de molekula neŭrobiologio kaj biofiziko ĉe la Howard Hughes Medicina Instituto (HHMI). Tie, en 1988 li eldonis la unua tri-dimensian strukturon de proteino, la kalia jonotubo. En 2003 li partigis la Nobelpremion pro sia laboro.
Nuntempe, li ankoraŭ estas ĉe HMMI (filiigito de Universitato Rockefeller). (2005)
Dénes Bartha
Dénes Bartha naskiĝis la  1908 en Budapeŝto. Li mortis la 1993 en Budapeŝto.
Biografio
Dénes Bartha frekventis universitaton en Berlino, kie li ricevis diplomojn en 1930 kaj 1935. Li laboris inter 1930-1942 en Tutlanda Biblioteko Széchényi, krome li instruis en Muzikakademio Franz Liszt inter 1935-1941. Li instruis ankaŭ en Universitato Pázmány Péter inter 1935-1951. Post la 2-a mondmilito li instruis en la Muzikakademio ĝis 1979, kie li estis ekde 1952. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1952, li doktoriĝis en 1958 antaŭ la akademio. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956. Li estis gastoprofesoro kelkfoje en Usono. Li ricevis 4 premiojn inter 1961-1988.