cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Umburatiba
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Mucuri (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono Nanuque. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Křičeň
Municipo Křičeň situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 5 km nordoriente de urbo Lázně Bohdaneč, 4 km de elveturejo n-ro 76 el aŭtostrado D11 (E67). Vivas ĉi tie.
Islamo
Islamo (الإسلام al-'islâm, "submeto [al Dio]") estas Monoteisma abrahama religio, kies doktrinoj kaj instruoj baziĝas sur Korano, kiu asertas, ke «Ne ekzistas alia Dio krom Alaho kaj Mohamedo estas ties mesaĝisto». La araba vorto Allah, esperantigita kiel Alaho, signifas ‘Dio’ kaj ĝia etimologio estas la sama kiel tiu de la ŝemida vorto El, per kiu Dio estas nomata en la Biblio. La islamaj erudiciuloj difinas islamon kiel: «La submetiĝo al Dio pere de unudiismo, obeo kaj forlaso de la idoladoro». La plej sankta libro de islamo estas Korano, diktita de Alaho al Mohamedo pere de Ĝibrilo (la anĝelo Gabrielo). La sekvantoj de islamo sin nomas islamanoj aŭ muslimoj (el la araba muslim مسلم, 'kiu submetiĝas'). Ili kredas ke Mahomedo estas la lasta el la profetoj senditaj de Dio.
La islama religio akceptas kiel profetojn (sed ne nur) Adamon, Noa-n, Abrahamon, Moseon, Salomonon kaj Jesuon. Krom Korano, la islamanoj el sunaa tradicio sekvas la haditojn kaj la sunaon de la profeto Mohamedo, kiuj kreas la Historian registraĵon de la agado kaj instruoj de la Profeto. Aliaj libroj ankaŭ estas akceptataj kiel sanktaj: la Torao (Malnova Testamento de la kristanoj), la Psalmoj kaj la Evangelioj (Nova Testamento).
Islamo ekiĝis per la predikado de Mohamedo en la jaro 622 en Mekko (en nuna Sauda Arabio). Sub la regado de Mohamedo kaj liaj posteuloj, islamo rapide etendiĝis al vasta regiono. Tamen, ne ekzistas interkonsento inter islamanoj kaj ne islamanoj pri la maniero kiel ĝi vastiĝis kaj islamanigis aliajn popolojn, ĉu tio estis altrudo aŭ libera elekto.
La plejmulto el islamanoj estas sunaistoj, t.e. ĉirkaŭ 75-90% el ĉiuj kredantoj. La dua granda branĉo, ŝijaismo, estas sekvata de 10-20% plejparte en Irano kaj Irako. Ĉirkaŭ 13% el ĉiuj islamanoj loĝas en Indonezio, islama lando kun pli da loĝantoj en la mondo, 25% en Sudazio, 20% en Mezoriento, 2% en Centrazio, 4% en la cetero de sudorientaj aziaj landoj, kaj 15% en subsahara Afriko. Gravaj komunumoj ankaŭ ekzistas en Ĉinio, Rusio, kaj en partoj de Eŭropo kie Albanio estas la ununura tute eŭropa lando kun islama plimulto. sekvita de Bosnio. Kun ĉirkaŭ 1.5 miliardoj da sekvantoj aŭ 22% de la tutmonda loĝantaro en 2009, Islamo estas la dua plej granda religio kaj unu el la plej rapide kreskantaj en la tuta mondo.
Etimologio kaj signifo
La vorto "islamo" estas transliterumo de la araba الإسلام, islām, kiu signifas: "submeto", "fidelo", subkomprenita "al Dio", estas verba substantivo kies origino estas la trilitera radiko s-l-m, kaj ĝi estas derivita de la araba verbo 'áslama, kio signifas "submetiĝi, subiĝi (al Dio)". Alia vorto veninta de la sama radiko estas salam (سلام) kiu signifas "Paco". Muslim estas la araba vorto por la sekvanto de Islamo. Ĝi estas la aktiva participo de la sama verbo el kiu Islām estas la infinitivo.
La kredantoj de Islamo montras submetadon al Dio per adorado de li, sekvante liajn ordonojn, kaj evitante politeismon. La vorto foje havas apartajn implicojn en malsamaj partoj de la Korano. En kelkaj versoj, ekzistas emfazo sur la kvalito de Islamo kiel interna konvinkiĝo. Aliaj versoj ligas islām kaj dīn (kutime tradukita kiel "religio"): "Hodiaŭ, mi perfektigis vian religion (dīn) por vi; Mi kompletigis mian benadon sur vin; Mi aprobis Islamon por via religio". Daŭre aliaj priskribas Islamon kiel agon de revenado al Dio - pli ol nur vorta aserto de kredo. Alia teknika signifo en islama penso estas kiel unu parto de triado de islamo, imān (kredo), kaj ihsān (plejboneco) kie ĝi reprezentas agojn de kultado ('ibādah) kaj islaman juron (ŝario).
Mohamedo (610-632)
La historio de Islamo komenciĝas en la vivo de Mohamedo, (ĉ. 570 - 8-an de junio 632). Li estis komercisto, kiu poste iĝis religia, politika, kaj milita gvidanto. Tamen, islamanoj ne konsideras Mohamedon kreinto de Islamo, sed rigardas lin kiel la lastan mesaĝiston de Dio, tra kiu la Korano estis revelaciita. Por islamanoj Mohamedo restaŭris la originalan, nekoruptitan unudiisman kredon de Adamo, Abrahamo, Moseo, Jesuo, kaj aliaj profetoj. En la islama tradicio, li estas akceptata kiel la lasta en serio da profetoj. Dum la lastaj 22 jaroj de la vivo de la profeto, ekiĝante en lia 40jariĝo (610 p.K.), Mohamedo ricevadis revelaciojn kiujn li kredis esti venintaj de Dio.
La enhavo de tiuj revelacioj, konataj kiel la nuna Korano, estis parkerigitaj kaj registritaj de liaj sekvantoj. Dum tiu tempo, Mohamedo predikis al la loĝantoj de Mekko, petegante ilin forlasi la politeismon kiu estis la ĉefa kredo inter liaj samgentanoj. Laŭdire, Mekko havis unu idolon por tago kaj ĝi estis grava pagana pilgrimejo ne nur por mekkanoj sed ankaŭ por multaj triboj venintaj el tuta Arabio. Kvankam kelkaj el tiuj homoj akceptis Islamon, Mohamedo kaj liaj malmultnombraj sekvantoj, malpli ol kvardek familioj, estis persekutitaj de la gvidantoj de Mekko por kiuj tiu prediko minacis la profitdonan negocadon pri la pilgrimadoj. Post 12 jaroj da predikado en Mekko, Mohamedo kaj la malgranda grupeto da islamanoj devis elmigri (vojaĝo fame konata kiel Heĝiro) al la urbo Medino (antaŭe Jatribo) en la jaro 622. Tie, kun la medinaj konvertitoj al Islamo kaj la elmigrintoj venintaj el Mekko, Mohamedo establis sian politikan kaj religian aŭtoritaton. Post kelkaj jaroj, du bataloj estiĝis kontraŭ la armitaj fortoj de Mekko : la Batalo de Badro en 624, kiu iĝis islama venko, kaj la Batalo de Uhudo en 625, kiu finiĝis sen evidenta venkinto. Ekzistis konflikto kun la judaj klanoj de Medino kiuj kontraŭstaris la islamanojn. Ĝi kondukis al la ekzilo, sklaviĝo, aŭ morto de la judoj, la juda enklavo Ĥajbaro estis submetita. En la sama tempo, la mekkaj komercvojoj estis fortranĉitaj kiam Mohamedo subigis ĉirkaŭajn dezert-tribojn. Ekde 629 Mohamedo venkis en la preskaŭ senperforta konkero de Mekko, kaj antaŭ sia morto en la jaro 632 (estinte 62jaraĝa) li sukcesis kunigi la tribojn de Arabio en unu religian komunumon.
Kaliflando kaj interna milito (632-750)
Post la morto de Mohamedo en 632, pluraj malkonsentoj pri la gvida posteuleco krevis ene de la islama komunumo. Umar ibn al-Ĥattab, eminenta sekvanto de Mohamedo, nomumis ĉefgvidanton Abu Bakr, kiu estis kunulo kaj proksima amiko de Mohamedo. Multaj aliaj ankaŭ subtenis tiun nomumon de Abu Bakr kaj li fariĝis la unua kalifo post la morto de la profeto. La tuja tasko kiun Abu Bakr ekplenumis dum sia regado estis la venĝo de la tiutempa malvenko kontraŭ la bizancaj fortoj, kvankam li unue devis malfari la ribelon de arabaj triboj en epizodo konata kiel la "Militoj pro Apostateco".
Post lia morto en 634 lin sekvis Umar, Uthman ibn Affan kaj Ali ibn Abi Talib. Tiuj unuaj kvar gvidantoj de la Islama Komunumo estas konataj kiel la Ortodoksaj Kalifoj. Sub ili, la teritorio sub islama regado disvastiĝis al persaj kaj bizancaj teritorioj.
Kiam Umar estis murdita en 644, la elekto de Uthman frontis kreskantan opozicion. En 656, ankaŭ Uthman estis mortigita, kaj Ali ibn Abi Talib iĝis kalifo. Post batalo de la opozicio en la unua interna milito, Ali ibn Abi Talib estis murdita de la ĥariĝanoj en 661. Post tio, Muawiya ibn Abi Sufyan, kiu estis reganto de Levantenio, prenis la povon kaj tiel naskiĝis la umajada dinastio kiu havis la ĉefurbon en Damasko. Tiuj disputoj pri religia kaj politika gvidado kreis skismon en la islama komunumo. La plimulto akceptis la legitimecon de la tri regantoj antaŭ Ali ibn Abi Talib, kaj iĝis konataj kiel sunaistoj. Tamen, multaj aliaj ankaŭ kontraŭis tion, kaj kredis ke Ali ibn Abi Talib estis la nura legitima posteulo pro la familiaj ligoj kun la profeto. Ili iĝis konataj kiel la ŝijaistoj. Post la morto de Muawiya en 680, la konflikto pro la sinsekvo krevis denove per interna milito konata kiel la "Dua Milito pro Apostateco". Poste, la umajada dinastio venkis dum sepdek jaroj, kaj povis konkeri Magrebon kaj Iberion, Gallia Narbonensis en la okcidento same kaj ĝi plivastiĝis en la teritorio Sindha kaj en partoj de Centrazio.
La umajada aristokrataro opiniis, ke Islamo estis religio fondita nur por la araboj. La ekonomio de la Umajada Imperio estis bazita sur supozo ke la neislama plimulto pagus la impostojn al la malplimulto de islamaj araboj. Laŭ tiu sistemo, ne-arabo kiu volus islamaniĝi unue devus esti kliento aŭ servisto de araba tribo por la posta akceptado. Eĉ post konvertiĝo, tiuj novaj islamanoj ne atingis socian kaj ekonomian egalecon samrange al la araboj. La posteuloj de la onklo de Mahomedo, ‘Abbas ibn ‘Abd al-Muttalib amasiĝis kune kun malkontentaj konvertitoj, malriĉaj araboj, kaj ŝijaistoj kaj batalis kontraŭ la Umajadoj kaj faligis ilin per la helpo de ilia generalo Abu Muslim, inaŭgurante la Abasidan dinastion en 750 kaj translokigante la ĉefurbon de la imperio al Bagdado.
Ora epoko (750-1258)
Sub la regado de la abasidoj, la islama civilizo prosperis ĝis atingo de la tiel nomata «Islama Orepoko», kun ĝia ĉefurbo en la kosmopolita Bagdado. La plej gravaj Hadito-kolektoj estis kompilitaj kaj la kvar sunaismaj juraj skoloj (hanafismo, hanbalismo. , malikismo kaj ŝafiismo ) estis establitaj surbaze de la instruoj de Abu Hanifah, Ahmad bin Hanbal, Malik ibn Anas kaj al-Shafi'i respektive. Al-Shafi'i kodigis metodon por establi la fidindecon de Hadito, temo kiu estis disputafero inter islamaj erudiciuloj. La filozofoj Ibn Sina (Aviceno) kaj Al-Tabari serĉis la vojojn por integri grekajn principojn en islaman teologion, dum la teologo Abu Hamid al-Ghazzali de la 11-a jarcento kverelis kontraŭ ili kaj finfine venkis. Sufiismo iĝis movado kiu kondukis al mistikismo kaj asketismo. Ĝi iom apartiĝis de Ŝijaismo pro malkonsentoj rilate al la sinsekvo de imamoj. Tiu rapida disvastiĝo de la islama regno ekigis malamikecon inter mezepokaj ekleziaj kristanaj verkintoj kiuj rigardis Islamon kiel malamikon. Tiu opozicio kondukis al polemikaj disertaĵoj kiuj prezentis Islamon kiel la religion de la Antikristo kaj islamanojn kiel malĉastulojn kaj malsuperulojn.
En tiu epoko, Kordovo, la plej granda islama mondurbo en la jaro 1000, estis hejmo de proksimume duonmiliono da homoj. Publikaj hospitaloj establiĝis tiutempe kaj estas konsideritaj «la unuaj hospitaloj» laŭ la nuna signifo de la vorto. Ankaŭ estis disdonitaj la unuaj diplomoj por la kuracistoj. La Guinness-libro rekonas la enton nomatan Universitato de Al-Karaŭino kiel la plej antikva universitato en la mondo, fondita en 859. La universitato disdonis diplomojn kiuj permesis la instruadon de juro en madrasoj. Ankaŭ la unuaj ejoj por prizorgado de la mensmalsanuloj estis establitaj en la islama mondo. Dum tiu epoko, normoj pri eksperimentoj kaj teknikoj estis enkondukitaj en la scienca procezo por distingi inter konkurantaj teorioj same kiel la tradicio de citado. Alhazen estas konsiderata kiel la patro de la moderna scienca metodo kaj ofte referata kiel la «unua vera sciencisto en la mondo». Laŭleĝaj institucioj prezentitaj en islama juro inkludas la fonduson Ŭakfo.
Fragmentiĝo kaj invadoj
En la fino de la 9-a jarcento, la Abasida Kaliflando fragmentiĝis en diversajn regionojn kiuj akiris kreskantajn nivelojn de aŭtonomeco. En tuta Nordafriko, la Proksima Oriento kaj Centrazio, emirlandoj formitaj kiel provincoj liberiĝis. La monolita araba imperio konvertiĝis en pli buntan kaj diversan islaman mondon kie la fatimidoj kontraŭis la religian aŭtoritaton de la kaliflando.
En la 10-a jarcento la potencaj gaznavidoj konkeris la afgan-persan regionon kaj grandan parton de la hinda subkontinento nome de Islamo. Ili estis anstataŭitaj de la Guridoj en la 12-a jarcento. En 836, la kalifo Al-Mutasim ŝanĝis la ĉefurbon de la kaliflando de Bagdado al la nova urbo Samaro, kiu estus la ĉefurbo ĝis 892 kiam ĝi estis retranslokigita al Bagdado fare de al-Mutamid. Antaŭ 1055 la selĝukoj eliminis la abasidojn kiel armea forto, tamen ili daŭre respektis la titolan aŭtoritaton de la kalifo. Dum tiu tempo, plivastiĝo de la islama mondo daŭris, ĉu per konkero ĉu per paca proselitismo. Same kiel Islamo kaj islamanoj, la komercaj retoj etendiĝis al la sub-sahara Okcidentafriko, Centrazio, Volgia Bulgario kaj la Malaja Insularo.
La Reconquista estis lanĉita kontraŭ islamaj princlandoj en Iberio, kaj la islamaj havaĵoj en Italio estis perditaj favore al la normandoj. Ekde la 11-a jarcento aliancoj de eŭropaj kristanaj regnoj komencis serion de la tiel nomataj Krucmilitoj, direktitaj kontraŭ islamaj armeaj konkeroj ene de la orienta parto de la antaŭa Romia Imperio, precipe en la Sankta Lando. Komence sukcesaj en tiu celo, kaj establantaj la krucmilitistajn ŝtatojn, tiuj akiroj poste estis inversigitaj de postaj islamaj generaloj kiel ekzemple Saladino, kiu rekaptis Jerusalemon en 1187.
En la oriento la Mongola Imperio metis finon al la Abasida dinastio per la Batalo de Bagdado en 1258, kiam ili invadis la islamajn teritoriojn. Dume en Egiptio, la mamelukoj prenis la potencon per ribelo en 1250 kaj per alianco kun la Ora Hordo estis haltigitaj la mongolaj armeoj ĉe la Batalo de Ajn Ĝalut. Dum la posta jarcento la mongolaj ĥanatoj konvertiĝis al Islamo kaj tiu kultura kaj religia adoptado enkondukis novan epokon de la mongol-islama sintezo kiu plivastigis Islamon en Centra Azio, Orienta Eŭropo kaj la hinda subkontinento. Ekde tiam havis gravan disvastigon Islamo en Barato.
La Krimea Ĥanlando estis unu el la plej fortaj potencoj en Orienta Eŭropo ĝis la fino de la 17-a jarcento. Grandan parton de la islama mondo en la duono de la 14-a jarcento forprenis la Nigra Morto, verŝajne alportita de komercistoj farantaj uzon de libera trairejo ofertita de la Mongola Paco.
Novaj dinastioj kaj koloniismo (1030-1918)
En la 13-a kaj 14-a jarcentoj naskiĝis la Otomana Imperio surbaze de la "Ghazi-emirlandoj" post serio de sinsekvaj konkeroj kiuj inkluzivis Balkanojn, partojn de Grekio, kaj okcidentan Anatolion. En 1453 sub Mehmedo la 2-a la otomanoj sieĝis Konstantinopolon, la ĉefurbon de la Bizanca Imperio kiu falis sub pli granda nombro da otomanaj trupoj. Post establado de la imperio, la otomanoj entreprenis militkampanjon en Eŭropo kiu atingis la pordojn de Vieno en 1529. Sub otomana regado, okazis grava islamiĝo de loĝantaro de Balkanoj.
De la 14-a ĝis la 16-a jarcento granda parto de la islama mondo travivis alian oran epokon sub la Timurida dinastio. En la 16-a jarcento, la Safavidoj prenis la regon en Irano kaj establis islaman ŝijaismon kiel oficialan religion tie. Malgraŭ periodaj malsukcesoj, la Safavidoj tenis la potencon dum du jarcentoj ĝis la uzurpado de la povo fare de la Hotaka dinastio en la 18-a jarcento.
Komence de la 13-a jarcento, la sufiisma movado spertis transformiĝon, plejparte kiel rezulto de la klopodoj de al-Ghazzali pravigi kaj reorganizi la movadon. Li evoluigis la modelon de la sufiisma ordeno kiel komunumo de spiritaj instruistoj kaj studentoj. Ankaŭ grava por la sufiismo estis la kreado de Masnavio, kolekto de mistikisma poezio de Rumi, persa poeto de la 13-a jarcento. Masnavio havis fortan influon en la filozofio kaj vivostilo de la sufiistaro kaj por ili ĝi estas la plej grava libro post Korano.
Post la invado al Irano kaj disrabado de Bagdado fare de la mongoloj en la duono de la 13-a jarcento, Delhio iĝis la plej grava kultura centro de la orienta islamo. Multaj islamaj dinastioj regis partojn de la hinda subkontinento ekde la Gaznavidoj en la 10-a jarcento. La plej elstaraj estis la Delhia Sultanlando (1206-1526) kaj la Mogola Imperio (1526-1857). Ĉi tiuj imperioj multe kontribuis por la disvastiĝo de Islamo en la sudo de Azio sed komence de la 18-a jarcento, la hindua Maratha Imperio konvertiĝis en la reganta potenco en la nordo de Barato ĝis malfortiĝo kaŭzita de la Durana Imperio meze de la 18-a jarcento.
Dum la 18-a jarcento la Vahabismo enradikiĝis en Sauda Arabio. Fondita de la predikisto Abd ibn al-Wahhab, Vahabismo estas fundamentisma ideologio kiu kondamnas praktikojn kiel Sufiismo kaj kultado de sanktuloj kiel neislamaj praktikoj. En la 19-a jarcento, aperis unuafoje Salafismo, Deobandismo kaj Barelvismo.
En la 19-a jarcento la Brita Imperio metis finon al la lasta mogola dinastio kaj faligis la islaman Misorion. En sama jarcento, la pliiĝo de naciismaj movadoj estigis en Grekio la batalon por la sendependeco, kiu venkis en 1829. Poste pluraj balkanaj ŝtatoj ekiris la saman vojon, kaj la otomanoj suferis malvenkon okaze de la Rusa-turka Milito (1877–1878). Dum tiu tempo, multaj islamanoj migris, laborante kiel servistoj, plejparte al Barato, Indonezio kaj Karibio, formante la plej grandan islaman loĝantaron en Ameriko. Plie, kiel rezulto de la urbiĝo kaj pliiĝo de la komerco en Afriko, islamanoj ekloĝis en novaj areoj kaj disvastigis la islaman kredon. Danke al tio, Islamo en subsahara Afriko verŝajne duobliĝis inter 1869 kaj 1914. La Otomana epoko finiĝis en la fino de la Unua Mondmilito kaj la Kaliflando estis nuligita en 1924.
Modernaj tempoj (1918 — nuntempo)
Ekde la fruaj jaroj de la 20-a jarcento, la plej granda parto de la islama mondo ekster la Otomana Imperio estis absorbita en la imperioj de ne-islamaj eŭropaj potencoj. Post la malvenko en la Unua Mondmilito, preskaŭ la tuta Otomana Imperio ankaŭ estis dispecigita en eŭropajn protektoratojn aŭ influkampojn. Dum la 20-a jarcento, la plejmulto el tiuj eŭrop-regataj teritorioj iĝis sendependaj, kaj la novaj aferoj kiel ekzemple naftoriĉo kaj rilatoj kun Israelo estis la ĉefaj protagonismaĵoj. La Organizaĵo de la Islama konferenco, konsistante el islamaj landoj, estis formale establita en septembro de 1969 post la forbruligo de la Moskeo Al-Aksa en Jerusalemo.
En la 20-a jarcento, la islama mondo estis tre proksima al la eksteraj kulturaj influoj, ĉefe de la okcidenta kulturo, alportante gravajn ŝanĝojn en la islamaj socioj. Kiel respondo, novaj movadoj entreprenis islaman revigliĝon kun la celo apartiĝi de la neislamaj ideoj. Aperis grupoj kiel ekzemple Jamaat-e-Islami en Pakistano kaj la Islama Frataro en Egiptio kiuj preferas kaj proponas totalisman kaj teokratian alternativon al sekularaj politikaj ideologioj.
En landoj kiel Irano, ribela movado anstataŭis laikajn reĝimojn per tiuj islamaj, dum internaciaj teroristoj kiel Usama bin Laden el Al-Kaido engaĝiĝis en terorisma agado por atingi tiajn celojn. Foje nomataj islamistoj, ili rigardas okcidentajn kulturajn valorojn kiel minacon. Ĉi organizoj asertas ke Islamo estas ampleksa solvo al ĉiu publika kaj privata afero de la socio. Kelkaj islamaj organizoj komencis uzi la amaskomunikilojn por antaŭenigi la mesaĝon de Islamo. La unua islama satelita reto kun 24-hora servo tutmonde estis MTA International, establita de la Ahmada Islama Komunumo en 1994. Zakir Naik, estro de la Islama Esplor-Fondaĵo, establis alian 24-horan islaman internacian televidkanalon (Peace TV) en 2006.
Kiel rezulto de la migrado, multaj islamanoj formis gravajn komunumojn en Usono kaj Eŭropo (precipe en Britio, Francio kaj Germanio). Defioj por islamanoj estis la konservado de la praktikado de la islama kredo, kaj reteno de la valoroj kaj identeco de la islama popolaro. Pliiĝo de islamofobio, laŭ Carl Ernst, kontribuis al la kreado de negativaj bildoj de Islamo kaj islamanoj en la Okcidento.
Islamo ofte falis sub la premado de la sekularaj povoj. Ruĝaj gardistoj de Ĉinio fermis multajn moskeojn kaj detruis ekzemplerojn de la Korano. Albanio dum la komunisma epoko iĝis la unua lando kiu malpermesis la praktikadon de ĉiuj religioj. En Turkio, la armeo okazigis ŝtatpuĉojn kontraŭ la islamismaj registaroj kaj la kaptukoj estis, same kiel en Tunizio, malpermesataj en registaraj ejoj. Ĉirkaŭ duonmiliono da islamanoj estis murditaj en Kamboĝo fare de la komunistoj, ĉar laŭ tiuj, ili estas la ĉefaj malamikoj.
Islamismaj grupoj kiel la Islama Frataro asertas, ke Islamo estas la solvo de ĉiuj problemoj de la tutmonda politiko, sed ĝi estis malpermesata. Jamal al-Din al-Afghani, kune kun sia sekvanto Muhammad Abduh, sin nomas antaŭantoj de la islama renesanco. En Turkio, la islama AKP demokratie restis en la povo dum jardeko, kaj islamismaj partioj estas la plej popularaj dum la balotoj post la Araba printempo. .
La ortodoksaj grupoj estas multfoje financataj kaj kreskas danke al la tradiciaj grupoj. En multaj lokoj, la uzado de la hiĝabo plimultiĝis kaj iĝis pli ofta kaj la procento de islamanoj favoraj al la leĝoj de la Ŝario konsiderinde altiĝis.
Sed ne estas islamanoj nur en islamaj landoj. En Okcidentaj landoj kreiĝas aparta islama kulturo; ekzemple, en Francio en 2017, unu el la plej gravaj eminentuloj, la D-ro Dalil Boubakeur, rektoro de la Granda Moskeo de Parizo, publikigis «Proklamon de la islamo en Francio» («Proclamation de l'islam en France» en la franca ) kiu provas justigi la francajn islamanojn kiuj praktikas islamon kiu respektas la leĝojn respublikajn, kaj kiu estis tradukita en Esperanton.
Dio
La baza koncepto de Islamo estas rigora monoteismo, nomata Tawhid (arabe توحيد). Dio estas priskribita en la ĉapitro 112 de la Korano kiel: «Diru: "Li estas Alaho, la Unueco, Alaho la Eterna, Li nek naskis nek estis naskita, kaj neniu estas simila al Li"». (112, 1-4). Islamanoj malakceptas la kristanan doktrinon pri la Triunuo kaj dieco de Jesuo, kaj komparas ĝin kun politeismo, sed ili akceptas Jesuon kiel profeton. En Islamo, Dio estas preter ĉiu kompreno kaj islamanoj ne bildigas Dion. Dio estas priskribita kaj referita pere de pluraj nomoj aŭ atributoj. La plej ofta inter ili estas Al-Rahmān t.e. "la Kompatema" kaj Al-Rahīm, t.e. "la Donema".
Islamanoj kredas ke la celo de la homa ekzistado estas la adorado al Dio. Li estas supozata kiel persona dio kiu ĉiam respondas al ajnulo kiu en malfeliĉo aŭ danĝero vokas Lin. Laŭ Islamo ekzistas neniuj perantoj, kiel ekzemple pastraro, inter Dio kaj la kreado ĉar laŭ Korano Dio diris «Ni estas pli proksimaj ol via jugola vejno» (Korano 2, 117).
Allāh estas la vorto sen pluralo aŭ sekso uzata de arablingvanoj (ne nur islamanoj, sed ankaŭ judoj kaj kristanoj) por Dio, dum ʾilāh estas por diaĵo aŭ gedioj ĝenerale. Aliaj ne-arabaj islamanoj ankaŭ uzas aliajn nomojn por Dio, ekzemple "Tanrı" en la turka aŭ "Khodā" en la persa.
Anĝeloj
Kredo je la anĝeloj estas fundamentaĵo en Islamo. Ili estas multfoje menciataj ne nur en la Korano sed ankaŭ en la Hadito. La araba vorto por anĝelo signifas «mesaĝisto» (ملاك‎ malak), kies ekvivalentoj estas en la hebrea (malaĥ) kaj greka (angelos). Laŭ la Korano, anĝeloj ne posedas liberan volon, kaj adoras Dion sub tuta obeemo. La devoj de la anĝeloj inkluzivas komuniki revelaciojn de Dio, glori lin, registri la agojn de ĉiu persono, kaj preni la animon de la homoj post la morto. Oni ankaŭ kredas, ke ili peras antaŭ Dio favore al la homoj. La Korano priskribas anĝelojn kiel mesaĝistojn kun flugiloj — du, aŭ tri, aŭ kvar paroj.
La baza kredo je anĝeloj konsistas el:
Revelaciitaj libroj
Islamanoj kredas je revelaciitaj libroj kiujn oni konsideras malsuprenigitaj kaj revelaciitaj de Dio. :
Tamen, malgraŭ tiu akcepto de la antaŭaj libroj kiel registraĵoj de la diktaĵoj de Dio al diversaj profetoj, laŭ islamanoj, parto el la antaŭaj revelaciaĵoj, t.e. la Torao kaj la Evangelioj, estis modifitaj aŭ misinterpretitaj, aŭ ambaŭ.
Korano
La Korano (laŭlitere "Deklamado") estas konsiderata de islamanoj la lasta revelacio kaj laŭlitera Vorto de Dio  kaj vaste akceptata kiel la plej bona literaturaĵo en la araba lingvo. Islamanoj kredas ke la versoj de la Korano estis revelaciitaj de Dio al Mohamedo tra la ĉefanĝelo Gabrielo dum multaj fojoj inter 610 kaj la morto de la profeto la 8-an de junio 632. La Korano estis laŭdire surpaperigita de la sekvantoj de Mohamedo dum li estis vivanta, kvankam la ĉefa metodo por diskonigado estis parola. Ĝi estis kompilita en la epoko de Abu Bakr, la unua kalifo, kaj estis normigita sub la administrado de Uthman-ibn al-Affan, la tria kalifo.
En la Korano aperas multaj roluloj de la sanktaj libroj de judismo kaj kristanismo (Torao kaj Evangelio) kaj de la apokrifaj libroj, kiuj prezentas ne agnoskatajn (de judismo kaj kristanismo) rakontojn pri ĉi tiuj roluloj. Figuroj kiel Adamo, Noa, Abrahamo, Moseo, Davido, Salomono, Johano la Baptisto kaj Jesuo estas konsiderataj islamaj profetoj. En ĝi ankaŭ aperas multaj citaĵoj pri la patrino de Jesuo, la Virgulino Maria, kiu portas la nomon de unu surao.
La Korano estas dividita en 114 suraojn, aŭ ĉapitrojn, kiuj entute havas 6,236 versojn. La kronologie pli fruaj suraoj, revelaciitaj en Mekko, temas ĉefe pri etikaj kaj spiritaj aferoj. La postaj suraoj registritaj en Medino plejparte diskutas sociajn kaj moralajn temojn kiuj estas gravaj por la islama komunumo. La Korano celas multe pli moralan konsiladon ol laŭleĝan instrukcion, kaj ĝi estas konsiderata la «fontlibro de islamaj principoj kaj valoroj». Islamaj juristoj konsultas la Haditon, t.e. la skriban registraĵon pri la vivo de Mohamedo, kiel suplementon de la Korano kiu helpas por ties interpreto. La scienco pri korana komentado kaj ekzegezo estas konata kiel Tafsir.
Kiam islamanoj diras «la Korano», ili kutime parolas pri la originala arablingva verko ol alilingvaj versioj. Laŭ ili, Korano estas perfekta nur en la origina araba lingvo; tradukoj estas nepre mankohavaj pro lingvaj diferencoj, eraroj de tradukistoj, kaj la neebleco konservi la originalan inspiran stilon. Tradukoj estas konsiderataj nuraj komentaĵoj de la Korano, aŭ «interpretoj de ĝia signifo», sed ne la Korano mem.
La plimulto de la islamanoj kultas la Koranon. Ili envolvas ĝin en puraj tukoj kaj lavas siajn manojn antaŭ la preĝoj aŭ legado. La eluzitaj ekzempleroj de la Korano ne estas detruataj kiel malnova papero, sed bruligataj aŭ metataj en «tombojn» por la Korano. En kelkaj librovendejoj kie oni proponas librojn, foje estas averto, ke nekredantoj ne tuŝu la ekzemplerojn de la Korano. Multaj islamanoj memorigas almenaŭ parton de ĝi en la originala lingvo. Tiuj kiuj sukcesas tute memorigi ĝin estas konataj per la nomo hāfiz. Nuntempe ekzistas pluraj milionoj da hafizoj en la tuta mondo.
Profetoj
Islamanoj identigas la profetojn de Islamo (arabe: نبي nabī) kiel tiuj homoj elektitaj de Dio por esti Liaj mesaĝistoj. . Laŭ la Korano, la posteuloj de Abrahamo kaj Imrano estis elektitaj de Dio por alporti la «Volon de Dio» al la popoloj de la mondo. Islamanoj kredas, ke profetoj estas homaj kaj ne diaj estaĵoj, kvankam kelkaj povas fari miraklojn por pruvi tian aserton. Islama teologio diras ke ĉiuj mesaĝistoj de Dio anoncis la mesaĝon de Islamo: submetado al la Volo de Dio. La Korano mencias nomojn de multaj personoj konsideritaj profetoj en Islamo, inkluzive de Adamo, Noa, Abrahamo , Moseo , Davido kaj Jesuo , inter aliaj.
Islamanoj kredas, ke Dio fine sendis Mohamedon por peri la dian mesaĝon al la tuta mondo (kiel resumo kaj por meti finon al tiu vorto Dio). En Islamo, la «normiga» ekzemplo de la vivo de Mohamedo estas nomata Sunao (laŭlitere "trairita vojo"). Tiu ekzemplo estas konservita en tradicioj konataj kiel Haditoj («raportoj»), kiuj rakontas liajn vortojn, liajn agojn, kaj liajn personajn karakterizaĵojn. La graveco de la Sunao estas emfazita en islama juro, kaj islamanoj estas instigataj sekvi la agojn de Mohamedo en siaj ĉiutagaj vivagadoj. La Sunao estas rigardata kiel nepraĵo por gvidi la interpretadon de la Korano. Ses el tiuj kolektoj, kompilitaj en la 3-a jarcento H. (9-a jarcento p.K.), estas konsiderataj kiel aŭtoritataj de la plej granda grupo en Islamo, la sunaistoj. Alia granda grupo, la ŝijaistoj, havas sian apartan Haditon kiu estas organizita en kvar kanonaj kolektoj.
Resurekto kaj juĝo
Kredo je la «Tago de Juĝo» kaj «Tago de Resurekto» (arabe Yawm al-Qiyāmah يوم القيامة kaj Yawm ad-Din يوم الدين) estas ankaŭ unu el la bazaj doktrinoj de Islamo. Islamanoj kredas ke la tempo estas antaŭdestinita de Dio sed nekonata por la homoj. La provoj kaj travivaĵoj antaŭ kaj dum la Tago de Juĝo estas priskribitaj en la Korano kaj en la Hadito, kaj ankaŭ en komentarioj de erudiciuloj. La Korano emfazas pri la korpa resurekto, kiu rompas ligojn kun la antaŭislama araba kompreno de la morto.
Antaŭdestino
Laŭ la islama kredo je antaŭdestinismo (arabe Qadar قدر), aŭ dia antaŭdiktado, Dio havas plenan scion kaj regon pri ĉio kio okazas. Tio estas klarigita en koranaj versoj kiel ekzemple: «Diru: "Nenio okazos al vi krom tio kion Dio dekretis por vi. Li estas nia protektanto...» Por islamanoj, ĉio okazanta en la mondo, ĉu bona aŭ malbona, estas antaŭdestinita kaj nenio povas okazi krom se permesite de Dio. Laŭ islamaj teologoj, kvankam okazaĵoj estas antaŭdestinitaj, homo posedas liberan volon kaj havas la kapablon elekti inter bono kaj malbono, kaj respondecas pri siaj agoj. Laŭ islama tradicio, ĉio kio estis dekretita de Dio estas skribita en al-Lawh al-Mahfūz, la «Preservita Tabulo».
Kvin Pilieroj
La Pilieroj de Islamo (arkan al-Islam; ankaŭ arkan ad-din, «pilieroj de religio») estas kvin bazaj agoj en Islamo. , devigaj por ĉiuj kredantoj. Korano prezentas ilin kiel kadron por kultado kaj signo de engaĝiĝo en la kredo. Ili estas la kredkonfeso, ĉiutagaj preĝoj, almozdonado, fastado dum Ramadano kaj la pilgrimado al Mekko (Haĝo) minimume unu fojon en la vivo. La ŝiĝaismaj kaj sunaismaj branĉoj konsentas pri la esencaj detaloj por la plenumo de tiuj agoj. Iom pli detale tiuj kvin agoj estas <ol>
<li> fidi: (la ŝahadah) «Mi konfidas, ke estas neniu dio krom Dio, kaj Mohamedo estas la profeto de Dio» (arabe: أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أنّ محمّدا رسول الله). Kvankam idolkulto nun estas rara, multaj faras diojn de mono, potenco, famo, ktp, kiujn oni metas super Dio. La mesaĝo de Mohamedo estas en la Korano.
<li>preĝi: (salat) po kvinfoje en tago, je tagiĝo, tagmezo, posttagmezo, sunsubiro kaj noktiĝo. La preĝo estas el la Korano kaj estas dirata en la araba, kvankam oni povas aldoni personan preĝon en la lingvo denaska. Oni preĝas frontante al Mekao. Vendrede islamanoj kutime iras al la moskeo, la islama preĝejo, kie ili preĝas kaj aŭskultas predikon. Vidu ankaŭ artikolon preĝotapiŝo. <li>doni almozon : (zakato, "purigado") ĉio apartenas al Dio. Nia havo estas purigita per donado kiel almozo, kiel arbo estas helpita de pritondado. Konvenas doni 2,5% de la enspezoj ĉiujare.
<li>fasti: (saŭm) unu monaton jare, dum la monato Ramadano. Oni detenas sin de tagiĝo ĝis sunsubiro for de manĝado, trinkado kaj seksumado. Graveduloj, malsanuloj kaj vojaĝantoj ne devas fasti dum Ramadano, sed devas fasti unu postan monaton en la jaro.
<li>pilgrimi al Mekko: (Haĝo) dum la dekdua monato, almenaŭ unufoje en la vivo, se oni povas. Du milionoj da homoj el ĉiu parto la mondo pilgrimas al Mekao ĉiujare, kaj portas tre simplan veston. La celo de la pilgrimado estas Kaabo.
Islamo havas multajn specialajn leĝojn, regulojn kaj morojn, kiuj ne estas substancaj sed kelkfoje pridisputataj. Substanca nur estas La Kvin Pilieroj de Islamo.
Juro kaj jurisprudenco
La Ŝario (laŭlitere «la vojo kiu kondukas al akvotrinkejo») estas islama juro formita de tradiciaj islamaj erudiciuloj, al kiu la plejmulto da islamaj grupoj aliĝas. En Islamo, Ŝario estas la esprimo de la dia volo, kaj estas difinita kiel «serio de devoj rilataj al islamanoj virte de sia religia kredo».
Islamaj leĝoj kovras ĉiujn aspektojn de la vivo, ŝtataferoj, kiel la administrado kaj eksterlandaj rilatoj, kaj la ĉiutagaĵoj. Korano difinas hududon kiel la punojn por kvin specifaj krimoj: kontraŭleĝa sekskuniĝo, malvera akuzo je kontraŭleĝa sekskuniĝo, alkoholtrinkado, ŝtelo, kaj vojrabo. La Korano kaj Sunao ankaŭ enhavas leĝojn rilate al la heredo, geedziĝo, kaj restituo por vundoj kaj murdo, same kiel regulojn por fastado, bonfarado, kaj preĝo. Tamen, tiuj ordonoj kaj malpermesoj povas esti larĝaj, tiel ke ilia apliko en praktiko varias. Islamaj akademiuloj (konataj kiel Ulemoj) ellaboris leĝsistemojn sur la bazo de tiuj reguloj kaj ties interpretoj. Tra la jaroj ekzistis variaj videbloj en islama juro.
Fikho, aŭ «jurisprudenco», estas difinita kiel la scio pri la praktikaj reguloj de la religio. La metodo per kiu islamaj juristoj derivas verdiktojn estas konata kiel usul al-fiqh («laŭleĝa teorio», aŭ «principoj de jurisprudenco»). Laŭ islama laŭleĝa teorio, juro havas kvar fundamentajn radikojn, kio estas antaŭfiksita prioritato en tiu sinsekvo: la Korano, la Sunao (agoj kaj diraĵoj de Mohamedo). , la interkonsento de la islamaj juristoj (ijma), kaj analoga rezonado (qiias). Por fruaj islamaj juristoj, teorio estis malpli grava ol pragmata apliko de la leĝo. En la 9-a jarcento, la juristo al-Shafi'i disponigis idean bazon por islama juro per kodigado de la principoj de jurisprudenco (inkluzive de la kvar fundamentaj radikoj) en sia libro ar-Risālah.
Tutislamismo
Tutislamismo (arabe: الوحدة الإسلامية) estas politika ideologio defendanta la unuecon de islamanoj sub unu islama lando aŭ ŝtato, ofte kaliflando, aŭ internacia organizo kun islamaj principoj. Kiel formo de internaciismo kaj kontraŭnaciismo, tutislamismo diferencas de tutnaciismaj ideologioj, ekzemple tutarabismo, vidante la ummaon (islama komunumo) kiel fokuso de fideleco kaj mobilizo, escepte de etneco kaj raso kiel primaraj unuigaj faktoroj. Ĝi portretas islamon kiel kontraŭ-rasisma kaj kontraŭ io ajn, kio dividas la homan rason pro etneco.
Juristoj
Ekzistas multaj esprimoj en Islamo rilate al religie sankciitaj pozicioj, sed «juristo» ĝenerale markas la kleran klason de islamaj laŭleĝaj akademiuloj kiuj okupiĝas pri la pluraj kampoj de la islamaj studoj. En pli larĝa senco, la esprimo Ulemo kutime priskribas la korpon de islama pastraro kiu dum multaj jaroj trejnadas kaj studas la islamajn sciencojn, kiel ekzemple muftio, kadio, fakih, aŭ muhadit. Kelkaj islamanoj inkluzivas sub tiu esprimo la vilaĝajn mulaojn, imamojn, kaj maŭlojn — kiuj atingis nur la plej malsuprajn ŝtupojn de la islama erudicio. Aliaj islamanoj diras ke klerikoj devas plenumi pli altajn normojn por esti konsideritaj Ulemo. Kelkaj islamanoj praktikas iĝtihad per kio ili ne akceptas la aŭtoritaton de pastraro.
Familia vivo
La baza nukleo de islama socio estas la familio, kaj Islamo difinas la devojn kaj laŭleĝajn rajtojn de familianoj. La patro rolas kiel vivtenanto de sia familio, kaj respondecas pri ĝia bonfarto. La dividado de heredo estas precizigita en la Korano, kiu diras, ke la plej granda parto el ĝi apartenas al la familio, dum alia parto estas por la pago de ŝuldoj kaj la kreado de testamentoj. Kun kelkaj esceptoj, virino heredas la duonon de tio kion viro heredas eĉ se ŝi havas la samajn heredrajtojn. Geedziĝo en Islamo estas civila kontrakto kiu konsistas el oferto kaj akcepto inter du taŭgaj partoj ĉeeste de du atestantoj. La edziĝanto estas postulata pagi nuptan donacon (mahr) al la novedzino, kiel kondiĉite en la kontrakto.
Viro povas havi ĝis kvar edzinojn se li povus trakti ilin egale, dum virino povas havi nur unu edzon. En la plej multaj islamaj landoj, la procezo de eksgeedziĝo en Islamo estas konata kiel talak, kiun la edzo iniciatas per prononcado de la vorto "eksgeedziĝo". Erudiciuloj malkonsentas ĉu islamaj sanktaj tekstoj pravigas tradiciajn islamajn praktikojn kiel ekzemple vualado kaj soleco (purda-kurteno). Komence en la 20-a jarcento, islamaj sociaj reformoj kverelis kontraŭ tiuj kaj aliaj praktikoj kiel ekzemple poligamio en Islamo, kun ŝanĝiĝanta sukceso. En la sama tempo, multaj islamaj virinoj provis unuigi tradicion kun moderneco per kombinado de aktiva vivo kun modesteco. Kelkaj islamaj grupoj kiel la talibanoj daŭre aplikas tradician juron por virinoj.
Virinoj
La islama juro estas la rezulto de koranaj gvidlinioj, komprenitaj laŭ islama jurisprudenco (Fikho), same kiel de la interpretoj de la tradicioj de la profeto Mohamedo (Hadito), pri kiuj konsentas la plimulto da islamaj erudiciuloj. Tiuj interpretoj kaj ilia aplikado estis formitaj ene de la historia kunteksto de la islama mondo kiam ili estis skribitaj. Multaj el la plej fruaj skribaĵoj estis faritaj dum triba militado kaj povus esti konsiderataj ne kongruaj por la 21-a jarcento. Tamen, la plejmulto da islamanoj sekvas ilin.
La marksista verkisto, Valentine M. Moghadam, argumentas, ke la pozicio de virinoj estas pli impresita de la amplekso de la urbigo, industriigo, proletarigado kaj politikaj ruzaĵoj de la ŝtat-administrantoj ol kulturo aŭ internaj trajtoj de Islamo. Islamo, laŭ Moghadam, estas nek pli nek malpli patriarka ol aliaj mondaj religioj, kiel hinduismo, kristanismo kaj judismo.
Sub islama juro, geedziĝo jam ne estis konsiderita kiel «statuso» sed prefere kiel «kontrakto», en kiu la konsento de la virino estis nerefutebla. «Virinoj estis antaŭfiksitaj heredorajtoj en patriarka socio kiu antaŭe restriktis heredon al masklaj parencoj kaj familianoj». Annemarie Schimmel asertas, ke «kompare al antaŭ-islama pozicio de virinoj, islama leĝaro signifis grandegan progreson. La virinoj havas rajtojn, minimume laŭ la leĝoj, por administri la riĉaĵon kiun ŝi alportis en la familion aŭ gajnis de ŝia laboro».
William Montgomery Watt deklaras, ke Mohamedo, en la historia kunteksto de sia tempo, povas esti rigardata kiel figuro kiu antaŭenigis la rajtojn de virinoj kaj plibonigis ilian statuson konsiderinde. Watt klarigas: «En la tempo kiam Islamo komenciĝis, vivkondiĉoj de virinoj estis teruraj, ili havis neniun rektan posedaĵon, laŭsupoze estis la posedaĵo de la viro, kaj se la viro mortus ĉio irus al liaj filoj». «Mohamedo, aliflanke, starigis rajtojn je prorietaĵoj, heredo, eduko kaj eksgeedziĝo, li donis al virinoj certajn bazajn sekurigaĵojn».
Dum sia vivo Mohamedo geedziĝis kun dek unu aŭ dek tri virinoj depende de la malsamaj klarigoj de kiuj estis liaj edzinoj. En araba kulturo, geedziĝo estis ĝenerale kontraktita laŭ la pli grandaj bezonoj de la tribo kaj estis bazita sur la bezono formi aliancojn ene de la tribo kaj kun aliaj triboj. Virgeco dum geedziĝo estis emfazita kiel triba honoro. Watt deklaras, ke ĉiuj geedziĝoj de Mohamedo havis la politikan aspekton de ĝentilaj rilatoj kaj estis bazitaj sur la araba kutimo. John Esposito substrekas ke kelkaj el la geedziĝoj de Mohamedo estis por la prizorgado de vidvinoj. Francis Edwards Peters diras ke oni ne povas ĝeneraligi la celon de la geedziĝoj de Mohamedo: laŭ li multaj el ili estis politikaj, kelkaj kompataj, kaj kelkaj eble koraferoj.
Samseksemo
Malgraŭ la formala malaprobo fare de la religia aŭtoritato, la apartigo de virinoj en islamaj socioj kaj la forta emfazo pri la vireco kondukas al junuloj kaj fraŭloj serĉi seksrilatojn kun virseksuloj pli junaj ol ili mem. . Laŭ esploro en Maroko, koncerne al knaboj inter 7 ĝis 13 jaroj aĝaj, islama kulturo permesas, aŭ minimume toleras, ke viroj seksumu kun aliaj virseksuloj kiam ili estas la penetrantoj kaj iliaj partneroj estas knaboj, aŭ en kelkaj kazoj inecaj viroj. Anusa seksumado ne estas konsiderata kiel fie nenatura, sed pro la allogeco de tiu plezuro «oni devas eviti la penetradon por ne havi plenan plezuron kaj tiel sklaviĝi». Similaj observaĵoj estas raportitaj el aliaj islamaj socioj de Nordafriko ĝis Pakistano kaj la Fora Oriento. Anusa seksumado ne limiĝas al samseksemaj rilatoj: maroka sociologiisto, en studo pri seksinstruado en sia hejmlando, rimarkis, ke por multaj junaj viroj aliseksema anusa seksumado estas konsiderata pli bona ol vagina penetro, kaj inaj amoristoj same raportas la postulon je anusa penetro de siaj (viraj) klientoj.
Raphael Patai en La Araba Menso, argumentis, ke inter kelkaj araboj kaj turkoj samseksemo povas esti pravigata kiel esprimo de potenco. La «aktiva samseksema ago estas konsiderita kiel agresema vira supereco, dum la akcepto de la pasiva rolo estas konsiderita ekstreme sendigniga kaj hontiga ĉar ĝi metas la viron aŭ junulon en submetiĝeman, virinecan rolon».
Samseksemaj rilatoj estas krimo kaj puno en kelkaj islamaj landoj kiel ekzemple Sauda Arabio kaj Afganio, aŭ islamaj respublikoj kiel ekzemple Irano. La mortopuno nuntempe ekzistas en Sauda Arabio, Irano, Maŭritanio, norda Niĝerio, Sudano, kaj Jemeno. Mortopuno antaŭe ekzistis en Afganio sub la reĝimo de Talibano, sed poste ŝanĝiĝis de elstara krimo al unugrada kiu estu punata per monpunoj kaj malliberigado. La laŭleĝa situacio en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj estas neklara. En multaj islamaj landoj, kiel ekzemple Barejno, Kataro, Alĝerio kaj la Maldivoj, samseksemo estas punata per prizontempo, monpunoj, aŭ batpuno.
En Egiptio, malkaŝe samseksemaj viroj estis procesigitaj sub ĝeneralaj publikaj moralaj leĝoj. Aliflanke, samseksemo, dum ne laŭleĝe, estas tolerata en Libano. En kelkaj islam-plimultaj landoj, kiel ekzemple Albanio, Turkio, Jordanio, Indonezio aŭ Malio, samseksa sekskuniĝo ne estas malpermesita statuto, kaj en Albanio ekzistis diskutoj pri leĝigado de samseksa edzeco.
Regado
Tradicia islama juro ne distingas inter «religiaj aferoj» kaj «ŝtataj aferoj». Erudiciuloj funkcias kiel juristoj kaj teologoj. En la praktiko, islamaj regantoj ofte ignoris la tribunalojn de la ŝario kun paralela sistemo nomata «Plendtribunaloj» super kiuj ili havis plenan regon. Ĉar la islama mondo havis kontakton kun okcidentaj sekularaj idealoj, islamaj socioj respondis laŭ malsamaj manieroj. Turkio estas regata kiel sekulara ŝtato ekde la reformoj de Mustafa Kemal Atatürk en 1923. En kontrasto, la Irana revolucio de 1979 anstataŭis plejparte laikan reĝimon pere de islama respubliko gvidita de la Ajatolo Ĥomejni.
Religiaj aferoj interplektiĝis kun politikaj okazaĵoj plej grave ekde la komenco de la 21-a jarcento, ekzemple ĉe la terorisma atako de la 11a de septembro, la Milito de Afganio, la Invado de Irako en 2003, la arabaj printempoj, la elpostenigo de Kadafi en Libio, la Enlanda Milito de Sirio, disvastigo de terorisma islamismo en Sahelo, konfliktoj en Persa Golfo, milito en Jemeno ktp., enkalkulante la jam de jarcentoj Arab-israela konflikto.
Sekulareco
La ideo pri sekulareco ene de Islamo favorigante modernan laikan demokration kun la apartigo de la religio kaj la ŝtato, estas rigardata multfoje kiel opozicio al Islamo kiel politika movado. Sekulareco en la islamaj landoj perceptiĝas kiel la sekulara ideologio kontraŭa al la religio. Kutime oni priskribas ĝin kiel la apartigo de civilaj/registaraj aferoj disde teokratio. Sekulareco ofte estas kondamnata de islamanoj kiuj ne kredas ke la religiaj valoroj devus esti forigitaj de la publika sfero, kvankam islamaj teologoj jam de antaŭlonge distingis la aferojn kiuj ekskluzive rilatas al religio kaj al la ŝtato.
«Sekularaj ŝtatoj ekzistis en la islama mondo ekde la Mezepoko. La serĉado de sekulareco inspiris kelkajn islamajn akademiulojn, kiuj argumentas, ke laika registaro estas la plej bona maniero observi ŝarion. Ili argumentas, ke fari tion per truda potenco de la ŝtato neas ĝian religian naturon, ĉar islamanoj observus la leĝon de la ŝtato kaj ne libere plenumus la religiajn devojn kiel islamanoj», Abdullahi Ahmed An-Na'im, profesoro de juro en la Universitato Emory kaj verkinto de libro pri la estonteco de la ŝario. Plimulto el islamaj landoj havas duoblan sistemon en kiu la registaro estas laika sed islamanoj povas elekti alporti familiajn kaj financajn disputojn al ŝariaj tribunaloj. La preciza jurisdikcio de tiuj tribunaloj varias de lando al lando, sed kutime inkluzivas geedziĝon, eksgeedziĝon, heredon, kaj kuratorecon. Tamen, ĝi akiris negativajn konotaciojn en kelkaj sudokcident-aziaj landoj kaj estas ofte kritikataj je kontraŭreligia kaj kolonia interveno.
Milito
Ĝihado signifas «batali aŭ lukti» (sur la vojo de Dio) kaj estas konsiderata la «Sesa Kolono de Islamo»  por malplimulto de sunaaj islamaj aŭtoritatoj. Ĝihado, en la plej larĝa signifo, estas tradicie difinita kiel la «farado de la plejebla potenco, fortostreĉoj, klopodoj, aŭ kapablo lukti kontraŭ la objektoj je malaprobo». Depende de la objekto kiu estas rigardata kiel malamiko: la diablo, kaj aspektoj de oni mem (kiel pekaj deziroj), malsamaj kategorioj de ĝihado povas esti difinitaj. Kiam oni uzas la vorton Ĝihado, sen ajna kvalifiko, ĝi estas komprenata laŭ milita senco. Ĝihado ankaŭ rilatas al personaj klopodoj plenumi la religian kaj moralan perfektecon. Kelkaj islamaj aŭtoritatoj, precipe inter la ŝijaistoj kaj sufiistoj, distingas inter la «plej granda ĝihado». , kiu apartenas al spirita mem-perfekteco, kaj la «plej malgranda ĝihado», difinita kiel militado.
Ene de islama jurisprudenco, ĝihado estas kutime interpretata kiel la militaj klopodoj kontraŭ la neislamanoj por la defendado aŭ disvastigado de la Ummao. La lasta celo de milita ĝihado estas diskutata, kaj ene kaj ekstere de la islama komunumo. Kelkaj diras, ke ĝi devas nur protekti la komunumon, sen ofensiva celo, dum aliaj argumentas, ke la celo de Ĝihado estas tutmonda konkero. Ĝihado estas la nura formo de militado permesata en la islama juro kaj povas esti deklarita kontraŭ teroristaj, krimaj grupoj, vojrabistoj, perfortaj grupoj, kaj gvidantoj aŭ ŝtatoj kiuj subpremas islamanojn aŭ malhelpas la predikadon. La plejmulto el la islamanoj hodiaŭ interpretas Ĝihadon kiel nur defensiva formo de militado: la ekstera Ĝihado inkluzivas la luktadon por ke islamaj socioj agu laŭ la koranaj normoj de justeco.
Sunaismo
Sunaaj islamanoj estas la plej granda grupo aŭ branĉo en Islamo, konsistigante vastan plimulton (75-90% ) el la 1.5 miliardoj da islamanoj en la tuta mondo. Ili ankaŭ estas konataj per la nomo Ahl as-Sunnah (popolo de la tradicio ). En la araba lingvo, as-Sunnah laŭlitere signifas «tradicio» aŭ «vojo». La Korano kaj la Sunao (la agoj de Mohamedo) registrita en Hadito estas la bazaj fundamentoj de la sunaa doktrino. Laŭ sunaismo, la «normiga» ekzemplo de la vivo de Mohamedo estas nomita Sunao. Tiu ekzemplo estas konservita en tradicioj konataj kiel Hadito («raportoj»), kiuj transdonas liajn vortojn, agojn, kaj personajn karakterizaĵojn. La klasika islama juristo al-Ŝafi'i (m. en 820) elstarigis la gravecon de Sunao en islama juro, kaj islamanoj estas instigataj imiti la agojn de Mohamedo en la ĉiutaga vivo. La Sunao estas konsiderata nepraĵo por la interpretado de la Korano. Du gravaj Hadito-kolektoj estas Sahih Buĥari kaj Sahih Muslim. Sunaistoj kredas ke la unuaj kvar kalifoj estis la legitimaj posteuloj de Mohamedo; ĉar Dio ne klarigis al la gvidantoj pri la sukcedo, kaj la gvidantoj devis esti elektitaj. Sunaistoj kredas, ke kalifo estu elektita de la tuta komunumo.
Ekzistas kvar agnoskataj skoloj ene de sunaismo: Hanafismo, Malikismo, Ŝafiismo, kaj Hanbalismo. Ĉiuj kvar akceptas la validecon de la aliaj kaj sunaisto povas elekti kiun li volas. Salafismo (ankaŭ konata kiel Ahl al-Hadith, aŭ Vahabismo de ĝiaj kontraŭuloj) estas ekstrem-ortodoksa islama movado kiu prenas la unuan generacion de islamanoj kiel modelo.