cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boris Akunin
Verkado
Akunin metis sian heroon Erast Fandorin (Эраст Петрович Фандорин) en Caran Rusion, fine de la 19-a jarcento, specialan periodon de krepusko kaj maltrankvilo, inter la fino de la cara regado kaj la komenco de la komunista revolucio, kiam novaj ventoj de ŝanĝo kaj optimismo blovis en la aero kune kun teruro, ekzisteca angoro kaj malklareco pri la estonteco. Laŭ Akunin, li elektis ĉi tiun periodon, preter ĝia allogeco kiel pitoreska fono por sia rakonto, ĉar tiam la homoj de Rusio alfrontis problemojn similajn al tiuj, kiujn ili alfrontas nuntempe.
La heroo de la romanoj "La Nova Detektivo", Erast Fandorin, klera junulo el bona familio, aliĝas al la Moskva detektiva polico kiel juniora oficisto, post kiam lia familio perdis siajn havaĵojn kaj li estis devigita retiriĝi de liaj studoj. Li tre rapide supreniras la rangojn, post kiam li averte malimplikis la internacian konspiron, kiun li esploras en la unua romano "Azazel". Ĉe la fino de la unua romano, li estas poziciigita, kiel liaj antaŭuloj en la ĝenro, Hercule Poirot, Sherlock Holmes kaj similaĵo, kiel ĉiopova detektivo kiu havas neniun misteron kio li ne povas solvi. Sed male al ili, li estas modesta, iom timema, kaj lia identeco kaj kapabloj estas kutime kaŝitaj de lia tuja medio, krom liaj komandantoj.
La romanoj ĉiuj okazas fine de la 19-a jarcento, kiu estas rekonstruita en tre konvinka maniero, sed ĉiu el ili havas malsaman lokon kaj fonon, kaj tiel Akunin sukcesas ne fali en la kaptilon en kiu falas multaj detektivaj romanoj - la ŝablono kiu ripetiĝas. Azazel okazas en Moskvo, de kie Fandorin vojaĝas al Anglio, sekvante internaciajn krimulojn; Turka Gambito estas historia spionadromano kiu okazas sur la batalkampo de la rusa-turka milito, kaj estas rakontita el virina vidpunkto. La intrigo de Baleno okazas tute sur ŝipo dum vojaĝo al Barato (referenco al la romanoj de Agatha Christie) kaj pli.
La dramoj kaj enigmoj uzitaj fare de Akunin en formado de lia mistera aspekto sur la scenejo de literaturo ankaŭ estas karakterizaj por liaj romanoj kaj ilia stilo.
La detektivaj misteroj, kiuj estas humuraj kaj bone konstruitaj, estas nur unu tavolo de la rakontoj. Akunin ligas kaj estas influita en liaj romanoj de rusa kaj monda literaturo kaj kun rusa historio. La romanoj estas interplektitaj kun literaturaj aludoj kaj referencoj al la verkaĵoj de Dostojevskij, Turgenev, Ĉeĥov, Bulgakov, Agatha Christie kaj aliaj. Turka Gambito, ekzemple, legeblas kiel ŝlosila historia romano, ĉar malantaŭ preskaŭ ĉiu rolulo en la romano, estas vera figuro en la rusa historio.
La takso de Akunin pri la neceso de modelo de inteligenta suspensromano, kiu havigus al la meza klaso legindan kaj amuzan literaturon, samtempe flatante la inteligentecon de la leganto, montriĝis ĝusta. La romanoj iĝis furorlibroj en Rusio, kie ili vendis pli ol 10 milionojn da kopioj kaj estis filmitaj por kino kaj televido. Aktuale en 2018, Akunin verkis 15 romanojn en la serio Fandorin kaj aliaj historiaj serioj: La Aventuroj de la Majstro kaj La Aventuroj de Fratino Pelagia kaj pli - entute pli ol 25 romanoj.
Tamen, lia dua romano, Turka Gambito, estis negative kritikita. Alia ĝenerala negativa kritiko estas ke la intrigoj en liaj romanoj estas similaj unu de la alia, la motivoj ne estas ĉiam klaraj kaj la ĉeffiguro estas unudimensia.
Kvankam liaj romanoj estis destinitaj por la rusa publiko, ili ankaŭ estis tre sukcesaj ekster Rusio kaj estis tradukitaj en 36 lingvojn. Akunin estis komparita de kritikistoj kun Umberto Eco, verkinto Il nome della rosa (La Nomo de la Rozo), kaj lia romano Azazel venis en la unua loko en enketo farita de Newsweek en 2005 pri la demando "Kiun romanon vi prenos ferie?".
En 2000, aperis retejo kiu ofertas senpagan retan aliron al la plej multaj el la romanoj de "La Nova Detektivo" (vidu ligilon), kun la permeso de la aŭtoro. Nekutima ago en mondo, kie libera aliro al la verkaĵoj en la Interreto estas kutime por la verkaĵoj de mortintaj verkistoj, kies rajtoj jam eksvalidiĝis.
Boris Akunin samtempe verkas 5 detektivajn seriojn, kaj eĉ publikigas nefikciajn romanojn sub sia reala nomo, Grigorij Ĉĥartiŝvili. Aktuale en 2022, en la serio "La Nova Detektivo" 15 romanoj estis publikigitaj.
Aldone al tio, en 2020 alia romanoserio de kvin romanoj nomita Simpla Masa komencis esti publikigita, kiu disvolvas la intrigojn de la japana servisto de Fandorin kiu revenas al sia patrujo. La intrigo de la romanoj, laŭ Akunin mem, disvolvas la okazaĵojn de Masahiro (Masa), la asistanto de la renoma detektivo, sed sen Fandorin, kiu revenas al Japanio. Mirindaj eventoj, mirindaj aventuroj kaj mirindaj virinoj atendas Masa.
Verkaro
Libroserio "La Nova Detektivo" kies ĉefrolulo estas Erast Fandorin (eldondatoj en krampoj). Ĉiu historia mistera romano estas asignita ties propran subĝenron de detektiva fikcio (konspiro, politika, ktp.):
Libroserio Fratino Pelagia (pri krimo-solvanta monaĥinon en la turno de la 20a-jarcenta provinca Rusio):
Nikolao Fandorin serio (pri Erast lanepo de Fandorin, moderna-tago brita historiisto):
La ĝenraj projektaj romanoj (skribita en malsamaj fikciaj ĝenroj, la titolo de ĉiu verkaĵo plu-gvidas al la aparta ĝenro):
Brüderschaft kun Morto (kinematografia "romano", verkita kiel kolekto de dek noveloj ("filmoj") pri la rivaleco inter rusa kaj germana spionaro dum la unua mondmilito. Ĉiu "filmo" estas verkita en malsama kinematografia ĝenro. Estas du ĉefaj roluloj en la serio: Alexei Romanov kaj Sepp von Theofels). La sekvantaj filmoj estis liberigita en la rusa:
Historio de la rusa ŝtato (История Российского государства). Serio de ne-fikciaj verkaĵoj dokumentantaj la historion de Rusio de la 9a jarcento ĝis 1917, kompletigita de serio de fikciaj verkaĵoj.
Ne-seriaj verkaĵoj:
Kiel Grigory Ĉĥartiŝvili:
Kiel Boris Akunin-Ĉĥartiŝvili:
Gabriel Rodrigues
Gabriel Rodrigues (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Ventforet Kofu.
Mikronovelo
Mikronovelo (ankaŭ mikrorakonto aŭ pli arte fulmofikcio) estas fikcia mallonga rakonto. La rakonteto povas estis tiom malgranda kiom nur je unu alineo, aŭ eĉ unu frazo. Temas pri la arto rakonti tutan historion per kiel eble plej malmultaj vortoj. La ĝenro povas esti konsiderita ene de iaspeca minimumisma movado.
La defio estas uzi fantazion de la legantoj, kiuj mem kompletigas la “nediritan” laŭ sia gusto. En tiu senco, ĝi iom similas poezion. Tute ne temas pri simplaj anekdotoj - kvankam ili povas ja esti humuraj. Ilia sekreto kuŝas en la surprizo, ĉe la fino de la teksto, kiu aldoniĝas al neordinaraj situacioj, tiel ke post la lasta vorto leganto sin demandu: - Kion pensi pri tio? Mikrorakontoj estas ĉiam provokaj kaj malbanalaj.
La diferenco inter fulmofikcio kaj novelo aŭ mallonga romano estas ke, kvankam fulmofikcio inkluzivas la klasikajn elementojn de rakonto - ĉeffiguro, konflikto, malhelpoj, komplikaĵoj kaj fino - la limigita nombro da vortoj en ĝi ofte devigas la verkiston lasi kelkajn el ĉi tiuj elementoj neskribitaj – kaŝitaj aŭ enkonstruitaj en la rakonto mem.
Fulmofikcio komencis sian evoluon jam en la fabloj de Ezopo. La famaj aŭtoroj de fulmofikcio estas Anton Ĉeĥov, Kafka, H.P. Lovecraft, Ernest Hemingway, Fredric Brown, Arthur C. Clarke, Kurt Vonnegut, Juan José Arreola, Leopoldo Lugones, Augusto Monterroso, Jorge Luis Borges kaj Julio Cortázar kaj pli. Fulmo-fikcio virtuale eksplodis en la postmoderna epoko ĉefe pro la unua generacio de la interreto kaj ĝia postulo je mallongaj kaj koncizaj tekstoj. La Mikropremio, kreita por la unua fojo en 2007, estas la unua premio dediĉita sole al fulmfikcio.
Multaj mikrorakontoj estas rimarkindaj pro sia poezia ŝarĝo kaj tial ofte la limo inter la poezio kaj la prozo estas malfacile determinebla. Tio okazas ĉe multaj tekstoj de Julio Cortázar, Antonin Artaud, Oliverio Girondo, Giannina Braschi kaj Rafael Chaparro Madiedo en kies verkoj la poezia valoro de la verkoj hegemonias sur la intenco rakonti.
Oni povas publiki la verketon, kaj komplete kaj en disigitajn partojn, pere de mikroblogo aŭ uzante sociajn retejojn ekzemple Twitter aŭ la Fejsbuka statusfenestro. En la 2010-aj jaroj la fenomeno populariĝis ĉefe en Japanio, Usono kaj Britio. La ideo malantaŭ la mikrorakonto estas arte komuniki rakonteton verkita en konciza formo aŭ eble kontinue evoluigi la rakonton skribante mallongajn, densigitajn afiŝojn.
Komparita al tradiciaj romanoj aŭ noveloj, mikroromano povas esti skribita en mallonga, interligita liniojn aŭ komunikaĵojn. Ekzemple, Twitteraj romanoj povas esti serio de tvitaĵoj, ene de 140 karakteroj por afiŝo, dum Facebook-a afiŝo povas esti afiŝita ene de 300 karakteroj.
Historia fono
Mallongaj skribaj aŭ parolaj tekstoj aperas tra ĉiuj tempoj: sumeraj kaj egiptaj instrukcioj, fabeloj, enigmoj, paraboloj, surskriboj, grafitio, ktp. La mikrorakonto kiel skribfenomeno devas esti vidita el historia perspektivo kiel unu el la plej freŝaj (re)konfiguracioj de fragmenta kaj/aŭ mallonga skribo. Elstaraj ekzemploj kiuj prezerviĝis ĝis nuntempo estas la paraboloj enhavitaj en la Biblio (kaj specife la libro Sentencoj de Salomono), sed ankaŭ de aliaj civilizacioj kiel la miljaraj sumeraĵoj (ekzemple, la Instrukcioj de Ŝurupak) kaj egiptaj instrukcioj devas esti metitaj sur kontinuo de minimuma verkado.
En la Mezepoko en la tiel nomataj bestarlibroj kaj poste en la rakontoj de El conde Lucanor, sed eĉ pli antaŭen estas precedencoj en la paraboloj de Jesuo, vidataj individue, apartigitaj de la teksto, kiel kompletaj kaj mallongaj rakontaj strukturoj, antaŭulo de la nuna mikrorakonto. En la okcidenta mondo, aldone al la menciita fablo, kelkaj paradigmatikaj kazoj de mallonga skribo en la antikva greko-latina mondo inkluzivas aforismon, epigramon, aŭ surskribon.
Mallonga verkado estas do praktikata ekde la komenco de la literaturo. En antikvaj neokcidentaj kulturoj, krom la kazoj en Sumero, oni povas mencii tiun de Hindio (ekzemple la Panĉatantra), la egiptaj ĉerkaj tekstoj, la japanaj hajko, inter aliaj.
En Esperanto
La ĝenro ŝajnas tre taŭĝa en Esperantujo, ankaŭ kiel populara literatura ekzercado. Ĉar multaj esperantlingvaj verkistoj kiuj ne ricevis rigoran edukadon en la lingvo kaj verkas en lingvo kiu efektive estas fremda al ili, do tio ĉi formo de verkado estas precipe taŭga por novaj komencantaj kaj eksterlingvaj verkistoj.
La Belartaj Konkursoj de Universala Esperanto-Asocio decidis inkluzivi ĉi tiun ĝenron inter siajn premiobranĉojn. Kaj ŝajne la publiko varme akceptis la ideon. Dum la lastaj konkursoj, amaseto da aŭtoroj provis sur tiu kampo [fonto bezonata]. Kaj la rezulto estas tiel bona, ke la organizantoj konsideras la eblecon atribui pli da premioj en ĉi tiu branco (ĝis nun oni estigis nur unu premion al mikrorakonto en ĉiu konkurso).
Oni sufiĉe ofte aperigas mikronoveloj libroforme en antologion.
(14485) 1994 RK11
(14485) 1994 RK11 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Junior Barros
Junior Barros (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalas ĉe Ventforet Kofu.
(9050) 1991 RF29
(9050) 1991 RF29 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Sood-Oberleimbach (stacidomo)
Sood-Oberleimbach estas fervoja stacidomo en Adliswil, Svislando.
Vandimeniacoj
La vandimeniacoj (Vandiemeniaceae) estas planta familio el briofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo mecgerialoj (Metzgeriales). Ĝi enhavas ununuran genron (vandimenio) kaj ununuran specion.
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (13 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (13 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Safe Haven
Intrigo
Juna virino (Julianne Hough) forlasas sian hejmon post hejmabatalo kun viro. Ŝi poste vidiĝas aĉetanta busbileton, ŝia hararo tranĉita kaj blankigita, haltigante nur ĉe urbeto nomita Southport, Norda Karolino. Ĉe loka butiko, ŝi prezentas sin kiel Katie. Post ricevo de tasko kiel kelnerino kaj luado de dometo ĉe la urborando, Katie amikiĝas kun izolema najbarino Jo (Cobie Smulders), kaj renkontas Alex Wheatley (Josh Duhamel), la manaĝeron de loka lbutiko, kaj liajn du infanojn Lexie kaj Josh. La edzino de Alex mortis pro kancero kelkajn jarojn antaŭe.
Alex tuj ŝatas Katie, tiel ke li lasas al ŝi malnovan biciklon ĉe sia domo. Post kelkaj bonaj tempoj kune, ili enamiĝas. Lexie tuj akceptas Katie, dum Josh komence rezistas, sed poste ankaŭ akceptas ŝin. Dume Kevin Tierney, bostona policisto serĉas Katie, li uzas sian aŭtoritaton kiel policisto por dissendi raportojn dirante ke ŝi estas serĉata pro murdo. Vidante ŝian bildon ĉe la policejo, Alex alfrontas Katie kaj iĝas kolera pro tio ke ŝi ne fidis je li sufiĉe por diri al li sian realan nomon, Erin. La estro de Kevin prenas lian insignon pro malobeo de pluraj reguloj, substrekante ke li ĉiam portas akvobotelon, kiu montriĝas plena de vodko, kaj riveliĝas ke Erin estis la edzino de Kevin.
Tuj poste, Katie pakas, parolante kolere al Jo, ŝia stranga najbaro kiu donas konsilojn al ŝi. Alex iras al la domo de Katie por paroli kun ŝi kaj malkovras ke ŝi jam foriris. Li veturas al la plej proksima pramo kaj konfesas ke li estas enamiĝinta, ĵurante protekti ŝin. Komence Katie volas forkuri sed tiam ŝi decidas resti. Poste Katie rakontas al Alex ke Kevin estas ŝia edzo, kiun ŝi ponardis per kuireja tranĉilo por protekti sin kontraŭ lia ebria atako, sed ke li ne estas morta. Dume, Kevin eniras en la domon de la eksnajbarino de Katie en Bostono, esplorante kie Katie eble estos, kaj trovas la telefonnumeron de la restoracio kie Katie laboras kaj iras tien. Li alvenas ĝuste por la 4-a el julia parado kaj komencas serĉi Katie tra la homamaso.
La venontan tagon, Alex donas al Katie leteron kun la vortoj "To Her" ("Por ŝi") sur la koverto. La letero diras ke se ŝi ricevas tiun leteron estas ĉar Alex amas ŝin kaj estas dankema pro tio ke Alex sentiĝas juna kaj reenamiĝinta. Je la fino, estas rivelita ke Jo, la soleca virino, kiu supozeble forlasis la urbon momentojn antaŭe, estis fakte la fantomo de la forpasinta edzino de Alex.
Billy Konstantinidis
Billy Konstantinidis (n. ) estas aŭstralia futbalisto.
Akvoturo sur la monteto Steeler Berg
La Turakvujo sur la monteto Steeler Berg staras ĉe Diether-Krebs-Placo (antaŭe Ostpark; ooŝtadreso: Kurfürsten-Strato 1) en la Sudorienta Kvartalo de la urbo Essen, Germanujo. En 1985 ĝi estis enigita en la monumentoregistron de la urbo Essen.
Historio
La turakvujo estis konstruata ekde 1883 ĝis 1884 laŭ planoj de la akena inĝeniero Otto Intze laŭ historiisma stilo ĉe la strato Steeler Straße. La tiam pli granda Orienta Parko (Ostpark) estis je la komenco de la 20-a jarcento okazejo de koncertoj. En la subkonstruaĵo de la akvoturo tuitempe troviĝis restoracio.
Popolleviĝo en la Ruhr-Regiono
Nur la okupantaro de la akvoturo, konsista el 24 viroj de dekstrema militbando kaj 22 viroj de la sekurpolico tenis sian pozicion kontraŭ la laboristoj. Pro la malfido de ĉi tiu turokupantaro fiaskis la telefona provo de polickonsulantaro Exner, motivigi ilin al rezigno. Proksimume je la 17 horo la okupantoj de la teretaĝo montris la blankan flagon, kion tamen tiuj en la supra etaĝo ne rimarkis. La alproksimiĝantaj laboristoj interpretis la blankan flagon kiel rezigno kaj suriris la peronon de la akvoturo. Sekve la okupantoj de la supra etaĝo pafis kaj ĵetis mangrenadojn kontraŭ la laboristoj. Tamen finfine tiuj ĉi sukcesis post du provoj atakakiri la turon. Dek unu defendantoj de la akvoturo mortis parte dum ĉi tiu batalo kaj parte post tiu. Laŭ eldiroj de atestantoj laboristoj individuakaze protektis la kaptitajn okupintojn kontraŭ perfortaĵoj.
Dum proceso antaŭ la asiza tribunalo de Essen de la 10-a de februaro ĝis 11-a de marto 1921 estis malkondemnataj 15 akuzitoj el la anoj de la iama Ruĝa Ruhr-Armeo. Ekzemple la tiama ĉefurbestro de Essen, Hans Luther, nomis la okazintaĵojn ĉe la akvoturo tragedia miskompreno.
En la apudan Orientan Parkon la venkintoj starigis dum la epoko de la Vajmara Respubliko memorŝtonon. Ĝi nomas ĉiujn 40 mortigitajn serkorpolicistojn kaj dekstrembandanojn mortigitajn en 1920 je Essen, do ankaŭ la dek unu mortintojn de la akvoturo. Male la nombro kaj la nomoj de la laboristoj, mortintaj je la batalo, restis ĝis nun nekonata. Per tio ĉi tiu memorŝtono celis politike kaj morale malfidindigi la laboristaron kaj akcenti la atingaĵon de la Reichswehr post rekonkero de la Ruhr-Regiono aprilon de 1920.
Nuna stato
Post konsiderindaj militdetruoj la akvoturo estis post la Dua Mondmilito klare pli simple rekonstruita. Post reuzo en 1949 ĝi estas ĝis nun uzata kiel unu el ok akvotenujoj de la publika trinkakvoprovizado. La forĝita fera turakvujo de volumeno da 2.000 kubaj metroj troviĝas sur 20 metrojn alta subkonstruaĵo kaj estas uzata por konsumsuproj matene kaj tagmeze. Nokte la tenujo repleniĝas trans alfluo.
Ekde la mezo de 2012 la Stadtwerke Essen resanigis la akvoturon, kiu pretertempe do estis ekster uzo. Precipe oni riparis la fasadon de la muroj dikaj ĝis tri metroj.
Sidejo de la Essener Tafel
Nun la asocio Essener Tafel havas sian sidejon kaj varostokejon en la akvoturo. Tiu ĉi nutraĵdisdonejo fondita la 4-an de januaro 1995 en Essen kolektas nutraĵojn ne plu vendeblajn, tamen bonajn kaj uzeblajn, kaj disdonas ilin al malriĉuloj.
NGC 7318B
NGC 7318B (aliaj indikoj — NGC 7318-2, ZWG 514.62, UGC 12100, ARP 319, MCG 6-49-40, VV 288, NPM1G +33.0465, HCG 92B, PGC 69263) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
La galaksio estas ero de la Stephan-a Kvinopo.
NGC 7320A
NGC 7320A estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Keita Irumagawa
Keita Irumagawa (入間川 景太, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalas ĉe Ventforet Kofu.
Stacio Yoshitomi (Kioto)
Stacio Yoshitomi (japane: 吉富駅 [Joŝitomi-eki], angle: Yoshitomi Station) estas fervoja stacio en Nantan, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio San'in (ĉefa).
NGC 7320
NGC 7320 (aliaj indikoj — UGC 12101, VV 288, MCG 6-49-42, ARP 319, ZWG 514.63, HCG 92A, PGC 69270) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
La galaksio estas ero de la Stephan-a Kvinopo.
8454 Micheleferrero
8454 Micheleferrero estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la sukcesa itala entreprenisto en ĉokolado Michele Ferrero (1925–2015), kiu monhelpis fondaĵon aktivan en la kampoj de la socia helpo, kulturo kaj arto.
NGC 7319
NGC 7319 (aliaj indikoj — UGC 12102, IRAS22337+3342, MCG 6-49-41, NPM1G +33.0466, ZWG 514.64, HCG 92C, VV 288, ARP 319, PGC 69269) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jean Patrick
Jean Patrick (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Albirex Niigata.
Universitato de Santiago (apartigilo)
Universitato de Santiago aŭ en hispana origine Universidad de Santiago povas aludi al jeno:
Wermelskirchen
Wermelskirchen estas urbo en Germanio. Ĝi apartenas al la distrikto Rhein-Berg (Rheinisch-Bergischer Kreis) kaj la distriktaro Kolonjo de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de 2020 la urba komunumo havis 35 262 loĝantojn.
Famuloj
En la urbo naskiĝis la kinoreĝisoro Uwe Boll kaj Stephan Audel, produktoro de la televida programo Rote Rosen.
Pleŭrozialoj
La pleŭrozialoj (Pleuroziales) estas planta ordo el briofitoj. Tiu ordo enhavas ununuran familion, 2 genrojn kaj 14 speciojn,. Ĝia tipa genro estas pleŭrozio.
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (13 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (13 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Ronielson da Silva Barbosa
Ronielson da Silva Barbosa (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Albirex Niigata.
Lajos Parlagi
Lajos Parlagi [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Parlagi Lajos estis hungara aktoro, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis Parlaghy [parlagi].
Lajos Parlagi, naskiĝis la  en Szentes, li mortis en 1944 en la nazia koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico), (Nazia Germanio).
Mária Maksay
Mária MAKSAY [makŝai], Zs. Maksay, estas rumania hungara vortaristino. Ŝi naskiĝis la 28-an de majo 1935 en Kluĵo. Ŝi estas la filino de Albert Maksay kaj la edzino de Kristóf Zsizsmann.
Kariero
Mária Maksay diplomitiĝis en la Universitato Bolyai de Kluĵo pri hungara lingvo kaj literaturo (1956), poste en UBB pri franca-rumana lingvoj (1971). Ŝi instruis kaj poste ŝi estis korektorino de libroeldonejo (1960-82). Ŝi estis kunlaborantino de Instituto pri Lingvistiko por vortarredaktado.
Ágnes Gagyi
GAGYI Ágnes [gadji] estas hungara prisocia eploristino, tradukistino, universitata instruistino. Ŝi naskiĝis en Miercurea Ciuc en 1980. Ŝi estas la filino de sociesploristo József Gagyi kaj de instruistino Katalin Bara.
Biografio
Ágnes Gagyi finis en 2003 en la fakoj pri hermeneutiko kaj filozofio de kulturo, pri hungara-angla lingvoj en UBB de Kluĵo, ŝi doktoriĝis pri socia komunikado en Peĉo en 2011. Inter marto 2008 kaj aprilo 2009 ŝi estis esploristino de Rumana Instituto por Esploro de Naciminoritatoj, de septembo 2010 ĝis majo 2011 szi estis lekciistino de ELTE de Budapeŝto pri studoj de artteorio kaj amaskomunikiloj, kaj aktuale en la Universitato de Arto Moholy Nagy. Ŝiaj esplorkampoj estas: la sociaj movadoj, ideologioj kaj praktikoj en civila socio en la erao de tutmondiĝado.
Uetliberg (stacidomo)
Uetliberg estas fervoja stacidomo en Stallikon, Svislando.
Wernberg-Köblitz
Wernberg-Köblitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwandorf kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ilona Zsizsmann
Ilona ZSIZSMANN [ĵiĵman] estas rumania hungara folkloristino. Ŝi naskiĝis la 16-an de novembro 1936 en Kluĵo. Ŝi estas la frato de Kristóf Zsizsmann kiu edzino estas Mária Maksay.
NGC 7320B
NGC 7320B (aliaj indikoj — ZWG 514.72, PGC 69346) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ilona Zsizsmann
Kariero
Zsizsmann Ilona diplomitiĝis en la Muzika Altlenejo Gh. Dima de Kluĵo (1959). De 1960 ĝis ŝia pensiuliĝo ŝi estis en 1990 muzikinstruistino en la Liceo de Muziko de Kluĵo.
NGC 7320C
NGC 7320C (aliaj indikoj — MCG 6-49-43, NPM1G +33.0467, PGC 69279) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Stacio Sonobe
Stacio Sonobe (japane: 園部駅 [Sonobe-eki], angle: Sonobe Station) estas fervoja stacio en Nantan, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio San'in (ĉefa).
Pikilo (apartigilo)
Pikilo estas ilo por piki aŭ aĵo kun pikkapablo; tiu termino havas plurajn signifojn.
NGC 7320B
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Pikilo (apartigilo)
En botaniko kaj zoologio, pikilo estas organo de insektoj aŭ plantoj, per kiu ili pike vundas.
En medicino kaj gastronomio, dentopikilo estas ilo por purigi inter la dentoj.
Thiago Galhardo
Li futbalis ĉe Albirex Niigata.
Pleŭroziacoj
La pleŭroziacoj (Pleuroziaceae) estas planta familio el briofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo pleŭrozialoj (Pleuroziales). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj 14 speciojn. Ĝia tipa genro estas pleŭrozio.
Shunsuke Mori (1994)
Shunsuke Mori (森 俊介, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Albirex Niigata kaj Tokyo Verdy.
Borobuduro
Borobuduro estas Mahajana templo de la 9-a jarcento en Magelango, Centra Javo, Indonezio, kaj ĝi estas la plej granda budhisma templo en la mondo. Ĝi situas proksimume 40 kilometrojn nordokcidente de la urbo Jogjakarto, unu el centroj de tradicia Java kulturo. Nuntempe ĝi estas la plej populara turisma allogaĵo en Indonezio.
Ĝi estis konstruita en la 8-a jarcento, origine kiel hinduisma templo. Poste, ĝi estis plukonstruita de budhistoj, kaj tiel iĝis budhista stupao. Post la alveno de islamo al Javo, oni ĉesis uzi ĝin, kaj ĝi dum pluraj jarcentoj kaŝiĝis sub kreskaĵoj. Nur en la 19-a jarcento ĝi estis retrovita de koloniistoj.
Historio
La historio de tiu ĉi konstruaĵo estas en certa mezuro ĉirkaŭigita per neklaraĵoj. Sciencistoj okupiĝantaj pri la plej malnova historio de la indonezia insularo devas dum sia esplorado ofte fidi al malfacile solveblaj surskriboj gravuritaj en ŝtonon. Tamen, pri la konstruaĵo de Borobuduro konserviĝis nenia surskribo, kiu klarigus la tempon kaj la kaŭzojn de estiĝo, do ĝis nun oni ne eltrovis la precizan jaron, kiam oni komencis kun la konstruado aŭ kiam ĝi estis finita.
Konstruado
Oni konsideras la 8-an jarcenton la tempo de la estiĝo de la tempo, kiam en la meza Javo regis la tre potenca kaj riĉa dinastio Ŝajlendro.
La konstruadon de Borobuduro komencis regantoj de hinduisma dinastio Sanjaja, sed pli poste ili ĉesis la konstruadon. En la jaro 780 reĝoj de la budhisma dinastio Ŝajlendro ekregis super tiu ĉi regiono, kaj poste daŭrigis en la konstruado. Sed ili adaptis la komplekson al sia mondkoncepto. Tio signifas, ke origine hinduisman konstruaĵon ili ŝanĝis en grandiozan monumenton de budhismo.
La grandiozeco de Borobuduro donas ateston pri la potenco de la regintoj de la dinastio Ŝajlendro. Sciencistoj klopodis elspuri la fonton de tiu ĉi riĉeco. Ekzistas hipotezo, ke java reĝo edzigis sian filon kun filino de reĝo de sumatra Ŝrivijajo, la fama ĉemara regno, kiu priregis surmarajn vojojn kaj komercon en Sumatro kaj Malaja Markolo. Pro la geedziĝo okazis kuniĝo de la dinastioj, kiu kaŭzis grandan la riĉecon de la reĝa familio.
Por la konstruaĵo estis uzita 60.000 m3 da andezito (fajnegrajna vulkana materio) akiritaj el ĉirkaŭaj riveroj. Ŝtonaj brikoj estis kunmetitaj sen mortero eluzante la sistemon de entranĉoj kaj dentigado, kiu certigis al la konstruaĵo certan elastecon kaj firmecon kontraŭ moderaj tremoj de ĉirkaŭa tero. Tiujn ĉi ŝtonojn prilaboris proksimume 200 – 300 laboristoj kaj multe da metiistoj, kies tasko estis haki en la ŝtonojn reliefojn kaj statuojn. Ŝajnas, ke tiuj ĉi homoj ne ricevis salajron – tiutempe oni laboris en la konstruaĵoj de sanktejoj propravole, por ke oni tiel ricevu meritojn.
Dum la konstrulaboroj minimume dufoje okazis ŝanĝoj en la origina projekto, kiujn kaŭzis nefirma konstruskeleto de la tuta konstruaĵo. Borobuduro estas parte konstruita en artefarita monteto (amasigita argilo). Ĉirkaŭ la jaro 800 tiu ĉi fundamento ne eltenis la pezon de la konstruaĵo kaj la tuta norda parto falis. La konstruintoj estis pro tiu ĉi cirkonstanco devigitaj al certe neĝoja paŝo: ili devis la tutan suban parton de la konstruaĵo (kun la reliefoj bildigantaj surteran vivon, inferon kaj ĉielon) kovri per tavolo de ŝtono. La bazplano de la konstruaĵo pro tio plilarĝiĝis. Tial ankaŭ ŝanĝiĝis la origina koncepto de la konstruaĵo – konstrui sanktejon de piramida formo.
Povoŝanĝo
En la 9-a jarcento regintoj de la meza Javo denove fariĝis reĝoj el dinastio Sanjajo. En la jaro 928 (do proksimume 70 jaroj post finigo de la konstruaĵo de Borobuduro) okazis pli granda vulkana erupcio. Estas verŝajne, ke dum tiu ĉi erupcio estis difektitaj aŭ pereitaj ankaŭ kelkaj sanktaj lokoj de la regiono. Javanoj kredas, ke tia evento prezentas signon pri perdo de aŭro de la donita loko. En tiu periodo ankaŭ komenciĝis evoluo de ĉemaraj regionoj dank‘ al komercaj kontaktoj kun Molukoj kaj, en pli posta tempo, kun kontinentaj aziaj landoj. La centro de la potenco eble ankaŭ tial transŝoviĝis en la orientan Javon, kie la regantoj povis pli facile kontroli la prosperantan komercon.
Ekde la jaro 919 ĝis la 13-a jarcento ekzistas en la meza Javo neniaj surskriboj nek temploj. Sed Borobuduro dum tiu tempo ankoraŭ ne estis perdita en la menso de javaj loĝantoj. Arkeologia esploro konfirmas, ke ankaŭ post tiu ĉi ŝovo de la potenco direkte al la oriento vivis en la ĉirkaŭaĵo de Borobuduro homoj, kiuj plu eluzis la konstruaĵon kiel sian sanktejon. En la regiono estis trovita ĉina ceramiko devenanta nur el la 13-a jarcento, kio signas ankaŭ kontakton kun la ĉirkaŭa mondo.
Alveno de islamo
Pli granda vundo por la sanktejo Borobuduro estis alveno de islamo en la insularon en la 14-a jarcento. La regantoj kaj la servutula popolo akceptis novan religion relative komplezeme. La egalrajta islamo prezentis por stratifika socio pli bonan kaj pli justan socian sistemon. En pli postaj jaroj la nova religio servis kiel unuiganta elemento en batalo kontraŭ eŭropaj kolonigantoj. Oni forlasis la malnovajn diojn kaj dismuntis la tiam malmulte uzatajn templojn pro konstrumaterialo.
Borobuduro feliĉe eskapis al tiu ĉi malĝoja sorto. Liaj admirantoj verŝajne superŝutis ĝin per sablo kaj argilo. Ceteran kamufladon jam aranĝis rapide kreskanta tropika vegetaĵaro. Kiam en la 19-a jarcento Borobuduro estis malkovrita, kreskis sur ties terasoj altaj arboj.
Koloniismo
Nova etapo en la historio de Borobuduro komenciĝas kun alveno de angloj en la insularon. Angloj administris la kolonion en la jaroj 1811 – 1815. Ĝenerala guberniestro de Javo estis Sir Thomas Stamford Raffles, tre progreseme pripensanta kaj ambiciema juna viro, kiu kredis, ke Javo povos esti hejmo de progresiĝinta civilizo.
Raffles komisiis la nederlandan oficiston H. C. Cornelius, por ke li traesploru lokon, en kiu (kiel li ekaŭdis) estis sub kreskaĵaro de la ĝangalo kaŝita grandega konstruaĵo. Dank‘ al li Raffles ekvidis tiun ĉi imponan konstruaĵon sen interna spaco. Du cent homoj tuj komencis malkovrigadon kaj simplan restaŭradon. Tamen la planojn de Raffles malebligis la fino de napoleonaj militoj kaj redonigo de la kolonio sub administradon de nederlandanoj, kiuj estis pli indiferentaj al historio kaj kulturo de la indonezaj insuloj. Raffles portis tiun ĉi transporton de la potenco tre malfacile kaj longe li batalis kontraŭ ĝi.
Dum la 19-a jarcento okazis kelkaj tre neŝparemaj intervenoj en la strukturo de Borobuduro. En la jaro 1882 nederlandanoj prikonsideris eĉ proponon, por ke oni malkonstruu la tutan Borobuduron kaj unuopajn partojn oni ekspoziciu en muzeo. En la jaro 1896 siama reĝo Chulalongkorn ricevis laŭ sia deziro kiel donaco grandan ŝarĝon de budhoj, leonoj kaj demonoj. Sed ŝipo, eknavigaciinte el java haveno, baldaŭ droniĝis kun la raraj donacoj kaj ties restaĵoj estis neniam trovitaj. Borobuduro tiel neredoneble perdis kelkaj el siaj plastikaĵoj.
Feliĉe superis tendencoj konservi la memorigaĵon en ties malnovepoka aspekto. En la jaro 1845 Schaefer ne tro sukcese fotografie dokumentis la konstruaĵon. Multe pli bonajn fotografiojn de la reliefoj kaj strukturo de la konstruaĵo faris Wilsen en la jaro 1849. Monografio de Laemans pri Borobuduro el la jaro 1873 alirebligis tiun ĉi unikan dokumenton pri la vivo de la malnovepokaj javaj reĝlandoj al vasta monda publiko. De la komenco de la 20-a jarcento datiĝas klopodoj pri la tuta rekonstruo de la objekto, kiu estis dum la tutaj jarcentoj ekspoziciata al nefavoraj influoj de klimato.
Situo
Borobuduro troviĝas en regiono de oftaj tertremoj, densaj pluvoj kaj grandaj diferencoj de temperaturoj. La origina drenilarsistemo ne sufiĉis por forkonduki pluvakvon. Tiu poste enpenetris inter la ŝtonojn en la monteton, malsekigis la grundon, kaj la monteto komencis deŝoviĝi kaj nudigi la fundamentojn de la konstruaĵo. Dum abruptaj sinkoj de temperaturo dumtage kaj dumnokte la andezito krevis. Influite de la naturaj kondiĉoj kaj dum longa neintereso dum jarcentoj la stato de Borobuduro komencis esti kritika.
En la jaro 1973 komenciĝis la dekjara kompleta rekonstruo de Borobuduro sub patronado de UNESKO. La konstruaĵo estis tute malkonstruita, unuopaj ŝtonoj markitaj, perkemie flegitaj kaj purigitaj kaj denove rekonstruitaj en la originan aspekton. La "kuracado" postulis 25 milionojn da usonaj dolaroj (parto de kostoj estis pagita el kolekto).
Kiam ajn vi nun alveturos al Borobuduro, vi renkontiĝos kun amasoj da turistoj el ĉiuj mondanguloj, kiuj alveturis por admiri la unikan konstruaĵon. Sed la premo de vizitantoj ne alportas bonon al la konstruaĵo. Kelkaj fakuloj do pro timo al difektiĝo de tiu ĉi plej granda indonezia turisma atrakto proponis solvon: konstrui ĉirkaŭ Borobuduro vitran konstruon. Vizitantoj ne promenus tiel sur unuopaj terasoj de Borobuduro, sed ili rigardus budhisman stupaon de malproksime tra vitraj tabuletoj. Sed la plano postulas multe da financaj rimedoj, kaj tiel ne estas verŝajne, ke la registaro en la sekvontaj jaroj realigus ĝin.
Nokte, kun la okuloj fermitaj kaj ankoraŭ kun la manoj sur la okuloj, malantaŭ triobla mallumo, mi aŭskultis vortojn, kiujn mi ne komprenis lasante min dum la tutaj horoj ekscitiĝi per ilia muziko, tiom malgajiga: BURUBUDUR. Ĉu ne estas ĉiu ĉi "U" niĉo por unu statuo de Budho?'' — Konstantin Biebl
La nomo de konstruaĵo, per kiu eĉ Konstantin Biebl lasis sin ravi dum sia vojaĝo al Javo jam en la jaro 1927, ne estis ĝis hodiaŭ unusignife klarigita. Profesoro Poerbatcaraka konjektas, ke la nomo devenas el du vortoj – bara kaj budur. Bara estas derivita de malnovhindia vihara, kiu signifas en malpli vasta vorto de senco monaĥejon, en pli vasta sanktan lokon. Budur estas nomo de vilaĝo situanta proksime de kunfluejo de riveroj Elo kaj Progo. Borobudur (Borobuduro) tiel signifas "monaĥejo de Budur".
Iom alian opinion konservas nederlanda sciencisto Stutterheim. Tiu ja konsentas kun etimologio de la vorto boro, sed la vorto budur havas liaopinie signifon elstaranta monteto. Borobuduro estas do en traduko "monaĥejo sur monteto".
Aspekto de Borobuduro
Borobuduro havas formon de stupao. Tiu ĉi formo devenas el Barato, kie la stupao estis destinita por konservado de korprestaĵoj de Budho. Sed en Javo ne estas metitaj la korprestaĵoj de Budho; tial la stupao havas ĉi tie prefere simbolan signifon.
La unua parto
La bazo de la piramido estas kvadrato, kiu transiran en tri rondformajn terasojn kun diametroj de 51, 38 kaj 26 metroj. En la centro de la lasta teraso estas ĉefa stupao kun diametro de 16 metroj.
Horizontale Borobuduro dividiĝas en tri partojn, kiuj reprezentas budhisman vojon al atingo de nirvano. La unuan parton kreas la propra bazo de Borobuduro kaj ĉirkaŭirejo ĉirkaŭ la tuta konstruaĵo. Tiu ĉi parto de la konstruaĵo aspektigas la t.n. kamadhaton, t.e. stadion, en kiu oni estas ankoraŭ katenita kun la mondo de sopiroj kaj deziroj. Sur 160 paneloj de reliefoj hakitaj en ŝtono estas bildigitaj scenoj el ĉiutaga vivo el infero kaj edeno. La reliefoj tiel prezentas moralan lecionon pri kaŭzo kaj sekvo, t.e. atentigas pilgrimanton, ke ĉiu homa traktado havas sian sekvon. Tiuj ĉi reliefoj estas hodiaŭ kovritaj per ŝtonoj, por ke ili ne estu videblaj (en la suda parto ili estas senĉese parte videblaj).
La dua parto
La dua parto konsistas el kvar kvadrataj galerioj prezentante la t.n. rupadhaton, t.e. stadion, en kiu oni kapablas dekateni de pasioj, sed senĉese oni estas ankoraŭ katenita kun la formo. La pilgrimanto dank‘ al la detale prilaboritaj reliefoj ekscios pri Budho en liaj antaŭaj vivoj kaj pri lia vivo kaj faroj en la mondo. La okazintaĵo de Budho estas preparonta la pilgrimanton al konstato pri pasanteco de la surtera vivo.
Sur la reliefoj estas videbla provo je eksperimentado kun la perspektivo. La staturoj sur la reliefoj estas neniam statikaj, ĉiu havas individuan esprimon kaj sintenon. Ankaŭ en tio konsistas la unikeco de Borobuduro (tiutempe estis la arto en la mondo dudimensia).
La tria kaj la kvara partoj
La tria kaj la kvara terasoj estas dediĉitaj al tiuj, kiuj estas destinitaj fariĝi Budho (al bodhisatvoj) kaj al estonta Budho, kiu estas Maitrejo. En niĉoj de terasaj balustradoj estas lokigitaj centoj da statuoj de Budho en ĉiuj mudroj, t.e. pozicioj de la manoj.
La lasta parto
La lastan parton kreas tri rondformaj terasoj, kiuj diference de ĉiuj antaŭaj terasoj ne estas limigitaj per balustradoj. En tiu ĉi fazo, la t.n. arupjadhato, oni jam atingis perfektecon kaj oni dekatenis de la mondo de sopiroj de deziroj, de la materia mondo. La rondformaj terasoj tute kontrastas kun la antaŭaj: ni trovos ĉi tie eĉ ne unu reliefon aŭ ornamaĵojn. Anstataŭ tio tie ĉi staras 72 malgrandaj, sonorilsimilaj stupaoj, kiuj antaŭ la okuloj de pilgrimantoj kaŝas la statuojn de Budho aŭ bodhisatvojn.
La plej alta parto
Al la tuta konstruaĵo dominas la plej alta teraso kun unusola grandega stupao, kiu per sia malpleneco estas simboligonta tion, ke Budho estas la komenco, la mezo kaj ankaŭ la fino de la vivo. Sed ekzistas ankaŭ malpli verŝajna teorio, ke en tiu ĉi plej alta stupao estis foje metitaj ritaj objektoj. Tiun ĉi eblecon subtenas ankaŭ la fakto, ke ankaŭ en aliaj budhismaj stupaoj en la mondo, ekz. en Tajlando kaj Birmo, estas en stupaoj metitaj relikvoj. Sed en alia flanko estis trovita nenia surskribo pri tio, ke la korprestaĵoj de Budho estus transveturigitaj en Indonezion.
Hodiaŭ
Kelkaj sciencistoj eĉ spekulacias pri koloreco de Borobuduro. Sed por tiu ĉi spekulacio ekzistas nenia konkreta pruvo – en la konstruaĵo oni trovis nenian pigmenton. Sed ni devas konscii, ke tropikaj pluvoj povis forlavi ĉian koloron el Borobuduro, tial tiu ĉi demando restos por ĉiam nesolvita.
Borobuduro fariĝis en hodiaŭa tempo precipe turisma atrakcio. Sole unufoje dum la jaro dum plenluno de Waisak en Borobuduro okazas budhisma rito, kiun partoprenas budhistoj el la tuta mondo.
Borobuduro kaj Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras Borobuduron:
Wernburg
Wernburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Orla de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Oppurg. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 7321
NGC 7321 (aliaj indikoj — UGC 12103, MCG 3-57-21, ZWG 452.31, KAZ 227, IRAS22340+2121, PGC 69287) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Uitikon Waldegg (stacidomo)
Uitikon Waldegg estas fervoja stacidomo en Uitikon, Svislando.
Ringlikon (stacidomo)
Ringlikon estas fervoja stacidomo en Uitikon, Svislando.
Atsushi Kawata
Atsushi Kawata (河田 篤秀, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Albirex Niigata.
Kristóf Zsizsmann
Kristóf ZSIZSMANN [ĵiĵman] estas rumania hungara faktradukisto pri natursciencoj, lernolibroredaktisto. Li naskiĝis la 31-an de majo 1933 en Kluĵo. Li estas la fratino de Ilona Zsizsmann kaj la edzino de Mária Maksay.
Kariero
Kristóf Zsizsmann diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en la Universitato Bolyai de Kluĵo(1954). Komence li instruis (1954–55), poste li estis redaktoro de libroeldonejo inter 1955–87. Li tradukis aŭ estis kunultradukisto de lernolibroj pri matematiko de 1958.
Sudlando Regiono (Nov-Zelando)
La Sudlando Regiono (Southland, Murihiku) estas la plej suda regiono de Nov-Zelando. Ĝi konsistas de la tri distriktoj de Invercargill, Gore, kaj Southland, kaj ĝi kovras Rakiuran Insulon kaj la sudokcidentan parton de la Suda Insulo. La regiono havas pli ol tridek miliardojn da kvadrataj metroj da tero kaj pli ol kilometroj da marbordo.
Geografio
La terbordo de Sudlando etendas el la okcidenta marbordo ĉe Fjordlando sude al la orienta marbordo ĉe la Catlins-Marbordo. Multo da la okcidenta parto de la regiono estas ene de la Fjordlanda Nacia Parko, kiu establiĝis dum 1905 kaj estas la plej granda nacia parko en Nov-Zelando. La parko estas tre arbara kaj havas multajn belajn fjordojn, kiel ekzemple Piopiotahi-Fjordo kaj Patea Fjordo. En la centro de la regiono, la Sudlanda Ebenaĵo inter la Waiau-Rivero kaj la Mataura-Rivero estas abunda agrikultura areo. La plej granda urbo, Invercargill, kaj la dua plej granda urbo, Gore, situas tie. Ĉe la sudorienta angulo de la regiono estas la Catlins-Marbordo, konata pro sia bela pejzaĝo kaj malmilda vetero. Pli sude situas Rakiura Insulo, kiu estas apartigita de la Suda Insulo per la Foveaux-Markolo.
Homa geografio
La ĉefurbo de Sudlando estas Invercargill, kiu havas loĝantojn. Ĉi tiu estas proksimume duono da la tuta loĝantaro de la regiono. La regiono estas tre maldense loĝata, kaj Fjordlando havas preskaŭ neniom da daŭra homa loĝado.
(14488) 1994 TF15
(14488) 1994 TF15 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
György Rába
György Rába [djordj], hungare Rába György estis hungara poeto, verkisto, tradukisto, literaturhistoriisto, instruisto kaj kritikisto.
Preĝejo Sankta Kruco (Szany)
Preĝejo de Trovo de Sankta Kruco estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Szany.
György Rába
Biografio
Poemoj de György Rába debutis en Nyugat. Li ricevis diplomon en universitato en Budapeŝto en 1948, sed pli frue li apartenis al fondintoj de nova literatura revuo. Inter 1949-1957 li instruis en Budapeŝto, poste li havis postenon en filio de Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion Kossuth en 2008, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.
Preĝejo Sankta Kruco (Szany)
Historio
En Szany kirko funkciis jam dum la mezepoko. En Szany ekde 1740 la bienoj apartenis al la diocezo, la terkultivado okazis moderne. La vilaĝo riĉiĝis kaj en 1747 oni konstruis kapelon de Sankta Vendelo, en 1753 kapelon de Sankta Anna, kiu baldaŭe iĝis pilgrimloko. En 1783 episkopa palaco, en 1767 impona baroka preĝejo konstruiĝis. En 1867 oni alkonstruis ankaŭ 2 navojn kun 2 turoj, la malnova turo iĝis pli longa. La nuna orgeno muzikas ekde 1924, sed ekde 1970 ĝi funkcias helpe de kurento. La freskoj estis pentritaj en 1963.
Vas
Komunumoj de la departemento
Szombathely apartenas al la plej grandaj hungaraj urboj, krome estas malgrandaj urboj, nur 2 grandvilaĝoj, fine estas multe da malgrandaj vilaĝoj. En la okcidenta flanko la hungaroj fondis reton de farmoj (hungare szer), kies tasko estis defendi la limon. Poste foje el ili formiĝis malgrandaj vilaĝoj.
Abelardo
Petro Abelardo (Pierre, Petrus; naskiĝis en 1079, mortis la ) estis franca filozofo, teologo kaj poeto. Li kelkfoje ricevis malaprobon flanke de la katolika eklezio pro siaj - laŭdire - herezaj ideoj.
Junaĝo
Abelardo naskiĝis en 1079 en la vilaĝo Le Pallet, kuŝanta 16 kilometrojn norde de Nanto, en Francio. Devena el nobela familio, li rezignis pri siaj rajtoj de unuenaskito por dediĉi sin al kariero klerika - por havi la eblon daŭre studadi.
Unue li studis ĉe fama ano de nominalismo, Roscelino de Compiègne, poste - ekde 1100 - ĉe ano de realismo, Guillaume de Champeaux en Parizo, kie en mallonga tempo li fariĝis magistro. La datoj de lia studo pri matematiko ne certas. Li malfermis unu post la alia du lernejojn pri dialektiko, en Melun, poste en Corbeil. Sed jam baldaŭ, en 1102, malsana, li retiriĝis al siaj parencoj en Bretonio. En 1108, resaniĝinte, li reiris al Parizo, kie sur la monteto de Sankta Geneviève li malfermis sian trian lernejon. En sia instruado filozofia li sin montris sufiĉe kritika kontraŭ siaj profesoroj.
Teruki Hara
Teruki Hara (原 輝綺, n. ) estas japana futbalisto.
Abelardo
Junaĝo
En 1113 ambaŭ liaj gepatroj eniris la monaĥan vivon. Samjare li mallonge restis en Laon por sekvi la teologiajn kursojn de Anselmo de Laon; baldaŭ pro envio de la kunkursanoj, li foriris, kaj en 1114 li ricevis la katedron pri teologio kaj dialektiko ĉe Notre Dame en Parizo.
Teruki Hara
Li futbalis ĉe Albirex Niigata.
Shion Homma
Shion Homma (本間 至恩, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalas ĉe Albirex Niigata.
Abelardo
Renkontiĝo kun Heloiza
En 1117, dum plena sukceso en sia vivo, li renkontis Heloizan. El ilia amrilato, post kaŝa geedziĝo, naskiĝis filo nomata Astrolabo (Astrolabius), laŭ la scienca instrumento astrolabo). Fakte, ĉar Abelardo estis nek monaĥo nek pastro, estis nenia malhelpo kontraŭ plenpublika geedziĝo, sed Heloiza tion ne volis, ĉar ŝi timis ke tio povus noci lian karieron universitatan.
Ilia rilato finiĝis tragedie: en 1118 li estis kastrita de senditoj de Fulbert, la onklo de Heloiza. La juna virino retiris sin en la monaĥinejon de Argenteuil, Abelardo en la monaĥejon de Saint-Denis.
Posta vivo
En la koncilio de Soissons (1121) oni kondamnis lian grandan verkon Kristana Teologio, specife la paragrafon pri raciisma interpreto de la Triunuo. Post tio li ekloĝis en Quincey, esperante vivi kiel ermito, sed la granda alfluado de studentoj tion malhelpis. Li do konstruigis tie preĝejon kaj plurajn loĝejojn nomitajn Oratorio de la Parakleto (Oratoire du Paraclet).
Sekvis problemoj kun Bernardo de Clairvaux; Abelardo, laŭ propraj vortoj jam pripensis ekiri en paganan landon, kiam oni proponis al li fariĝi abato de monaĥejo, kiu travivis problemojn. Li akceptis, sed baldaŭ la tieaj monaĥoj eĉ provis veneni lin.
Pri la lastaj jaroj de lia vivo ekzistas nur malmulte da informoj: li instruis plurloke, havis ankoraŭ famajn lernantojn - ekzemple Johano de Salisbury kaj Arnoldo de Brescia. Li verkis multe, precipe pri filozofiaj temoj.
Denunco kaj morto
Post denunco de Guillaume de Saint-Thierry, la fama monaĥo Bernardo de Clairvaux estigis kampanjon por kondamnigi Abelardon; tio funkciis, kaj lin kondamnis la koncilio de Sens en 1141. Poste li ekiris al Romo por apelacii al la papo. Survoje, en la fama monaĥejo de Cluny la tiea abato Petro la Venerinda konvinkis lin repaciĝi kun Bernardo de Clairvaux.
Abelardo mortis en 1142 en Saint Marcel apud Chalon-sur-Saône.
Verkoj pri amo
Al literaturhistorio aparte gravas la tragika historio pri la amo de Abelardo kaj Heloiza. Konserviĝis pluraj leteroj de la amantoj, kvankam iuj opinias, ke ĉiujn leterojn verkis Abelardo mem. Precipe fama estas lia aŭtobiografio.
Filozofiaj-teologiaj verkoj
Jen liaj verkoj pri filozofio kaj teologio, ĉiuj en latino:
Idearo
En la 19-a jarcento kelkaj anoj de raciismo, ekzemple Renan, provis kvazaŭ akapari Abelardon por ilia filozofia skolo. Ili vidis en li 12a-jarcentan heroldon de klerismo aŭ Jarcento de la Lumoj.
Sed oni ne forgesu, ke Abelardo estis filo de sia propra epoko. Li neniam estis ekzemple kontraŭ-eklezia, kontraŭ-religia. Tio, kion li serĉis, estis ia scienca metodiko, uzebla ankaŭ por teologiaj demandoj. En sia Sic et Non (Jes kaj ne) per kontraŭmetado de kontrastaj citaĵoj el ekleziaj saĝuloj, kiujn efektive li alte taksis, li nur klopodis trovi, kie estas la limoj, inter kiuj eblas rezonadi. Li ne estis "klerigita" agnostikulo aŭ simile.
Abelardo instigis al diskutado kiel eble plej malferma.