cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Temisa familio
Ĝiaj anoj estas C-tipaj asteroidoj kies ĥemia komponiĝo estas supoze simila al tiu de la karbonecaj ĥondritoj.
La centra grupo entenas la asteroidon 24 Temison, kiu donis ĝian nomon al la familio.
la orbitaj elementoj de la Temisa familio estas:
Nun estas 535 identigitaj asteroidoj anoj de tiu familio. La ĉefaj anoj estas:
Les Martres-de-Veyre
Les Martres-de-Veyre estas franca situanta en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Martrois.
Shinya Sakoi
Shinya Sakoi (迫井 深也, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo, Yokohama FC kaj Montedio Yamagata.
El Fuerte
El Fuerte estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Sinaloa, kiu situas en la nordokcidenta parto de Meksiko (ĉe la pacifika oceano). La ĉefurbo de la komunumo estas El Fuerte. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 25010.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 92585 loĝantojn. El tiuj estis 46725 viroj kaj 45860 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3 843,02 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 80 metroj super la marnivelo.
Poiana Răchițelii
Poiana Răchițelii [pojana rəkicelij] estas vilaĝo en la rumana distrikto Hunedoara. Administre ĝi apartenas al la komunumo Cerbăl.
La vilaĝo estis unuafoje dokumente menciita en 1506, sub la nomo Pojánarekiceli. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la hungara reĝlando, departemento Hunyad.
Poiana Răchițelii situas en alto de pli ol mil metroj, ĉirkaŭ 15 km sud-okcidente de la komunuma centro, kaj estas atingebla tra Socet.
4.25 Sports Club
4.25 Sporta Teamo (koree:4.25체육단) aŭ Aprilo 25 estas futbalteamo fondita en Julio,1949 en Nampho, Nord-Koreio.
Ludantoj
8-an de Septembro 2008
Pluvneĝo
Pluvneĝo aŭ pluv-neĝo estas precipitaĵo komponita el pluvo kaj parte fandita neĝo. Tia precipitaĵo povas okazi kie kaj kiam la temperaturo en la plej subaj partoj de la atmosfero estas iom sub la fandopunkto (0 °C, 32 °F).
Tia precipitaĵo estas milda (malkiel neĝoflokoj) kaj travidebla, sed ĝi povas enhavi iom da glacieroj, pro parte fanditaj neĝoflokoj. Ĝi estas kutime transira fazo el pluvo al neĝo aŭ inverse.
Kapibaro
Kapibaro (el la tupia lingvo kaapiwara [kaapiŭara] t. e. herbmanĝanto) (Hydrochoerus hydrochaerus) estas mamulo el la ordo ronĝuloj (Rodentia), familio hufungaj ronĝuloj (Caviidae). Tiu specio vivas en Sudameriko de la Orinoko ĝis la Rio de la Plata apud akvoj.
Priskribo
La hararo estas maldensa kaj kruda. La koloro estas nekarakterize bruna kun iom da ruĝa aŭ brunflava nuanco. La tuta longo povas superi eĉ 1 m, ŝultroalto estas 50 cm, pezo 50 kg averaĝe sed ĝis 65 kg.
Vivmaniero
Ĝi estas neagresema besto, kiu rapide moviĝas surtere, atingante rapidon simile ol ĉevalo. Ĝi ankaŭ bone kaj rapide naĝas en akvo, restante tute enakve dum ĝis kvin minutoj, kiel strategio por eviti predantojn.
Tiu neotropisa specio manĝas akvajn plantojn kaj arboŝelon, sed damaĝas eĉ plantejojn.
La femalo naskas unufoje en jaro 5–6 idojn. Maskloj povas vundi aŭ eĉ mortigi idojn de alia paro, verŝajne por certigi la vivon de sia propra posteularo.
En Sudameriko ĝia viando, kiu similas al porkviando, estas tre ŝatata kaj, pro tio, oni tro ĉasas ĝin.
Pelecanus odessanus
Pelecanus odessanus estas malgranda fosilia pelikano priskribita de Widhalm el materialo (poste perdita) troviĝanta en Novaja Slobodka, nome kuŝejoj de fina Mioceno ĉe Odeso, Ukrainio.
Sheffield F.C.
Sheffield Football Club estas angla futbala klubo el Sheffield, South Yorkshire, kvankam nune kun sidejo en Dronfield, Derbyshire. Ili nune konkurencas en la Norda Unualiga Divizio de Unu Sudoriento. Fondita en 1857, la klubo estas oficiale agnoskita kiel la plej antikva ekzistanta futbala klubo en la mondo. Sheffield FC dekomence ludis laŭ la reguloj de Sheffield kaj oficiale ne adoptis la regulojn de FA ĝis 1878.
La klubo konkurencas en derby kun preskaŭ najbaroj de Hallam F.C. En 2004 ili ricevis la Ordenon de Merito de la FIFA – premio kiu estis stribuita ankaŭ nur al unu alia klubo: nome Real Madrid – kaj en 2007 ili estis enkondukitaj en la Angla Futbala Fam-Salono, por memorigi ilian 150an jarigon.
La pinto de la klubo okazis en 1904 kiam ili venkis en la FA Amatora Pokalo, nome konkurenco planita laŭ sugesto de Sheffield. Ili ankaŭ finis kiel finalistoj de la FA Vase en 1977.
(17843) 1998 HD99
(17843) 1998 HD99 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Pockau
Pockau ĝis la fino de 2013 estis administre memstara komunumo en Germanio. Tiam ĝi kun la najbara urbo Lengefeld unuiĝis al nova urba komunumo Pockau-Lengefeld. Kaj la malnova kaj la nova komunumoj troviĝas en la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro 2013 la komunumo Pockau havis loĝantojn, fine de la nova komunumo Pockau-Lengefeld  loĝantojn. La regiono tradicie estas grava loko de minado de arĝento.
(11279) 1989 TC
(11279) 1989 TC estas asteroido de la interna asteroida zono (aŭ Hungaria familio) malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Jeff T. Alu elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Docteur Petiot (filmo)
Docteur Petiot (Doktoro Petiot) estas franca filmo de Christian de Chalonge, aperinta en 1990. Temas pri kina adapto de unu el la plej grandaj postmilitaj krimaj aferoj okazintaj en Francio.
Temo
Tiu filmo rakontas la vivon de Doktoro Petiot, franca kuracisto akuzita pro murdoj post la malkovro en lia pariza loĝejo de restaĵoj de 27 personoj tuj post la dua mondmilito.
Sutjeska
Sutjeska, serbe Сутјеска, rumana Sărcia hungare Szárcsa [sArĉa] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Meza Banato, en municipo de Seĉanj.
Situo
Sutjeska situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ dekstra bordo de Timiş kun ponto al la kontraŭa Neuzina.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Sutjeska 1737 homoj, (1046 serboj (60 %), 491 rumanoj, 58 hungaroj, 31 jugoslavianoj, 24 ciganoj kaj aliaj).
Chieșd
Chieșd [kieŝd] (hungare: Szilágykövesd [siladjkøveĵd]) estas komunumo en Rumanio okcidente de Cehu Silvaniei. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Colonia Sighetu Silvaniei kaj Sighetu Silvaniei.
La plej proksima fervoja stacio estas en Șărmășag, kien iras la distrikta vojo DJ108F.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1494 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 2038 (rumanoj, 7 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1461. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy vármegye).
1590-aj jaroj
La 1590-aj jaroj estas la jardeko de jaroj 1590 al 1599.
The Football Association
The Football Association (FA, Futbala Asocio) estas la reganta institucio de futbalo en Anglio kaj en la Krondependaĵoj Ĵerzejo, Gernezejo kaj Manksinsulo. Formita en 1863, ĝi estas la plej antikva futbala asocio en la mondo kaj estas responsa por la superrigardo de ĉiaj aspektoj de kaj amatora kaj profesia ludado en sia teritorio. La FA regas ĉiujn konkurencajn futbalmatĉojn ene de sia fako je tutlanda nivelo, kaj nerekte ankaŭ je loka nivelo tra la graflandaj futbalasocioj. Ĝi regas nombrajn konkurencojn, el kiuj la plej fama estas la FA-Pokalo. Ĝi estas responsa ankaŭ por la nomumo de ludontoj en la vira, virina kaj la junula naciaj teamoj de futbalo.
La FA estas membro kaj de UEFA kaj de FIFA kaj tenas permanentan sidlokon en la "International Football Association Board" (IFAB, Internacia Futbala Stabanaro) kiu estas responsa pri la Reguloj de futbalo. Kiel la unua futbalasocio, ĝi ne uzas la landan nomon "English" (angla) en sia titolo. La FA havas sidejon en la Wembley Stadiono, Londono. La FA estas membro de la Brita Olimpika Asocio, kio signifas, ke la FA havas kontrolon super kaj la vira kaj la virina olimpikaj futbalteamoj de Granda Britio.
Union Station (Metroo de Vaŝingtono)
Union Station estas stacio de la metroo de Vaŝingtono. Ĝi estis inter la unuaj stacioj, kiuj ekservis la. Ĝi estas la plej uzata stacio de la reto; en 2006 ĝi havis 11,9 milionojn da pasaĝeroj.
Rackith
Rackith ĝis fino de la jaro 2009 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la urba komunumo Kemberg. La loĝloko troviĝas en la distrikto Wittenberg de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 ĝi havis 659 loĝantojn.
Union Station (Metroo de Vaŝingtono)
En Union Station trafikas la ruĝa linio. La kajo estas insula (intertraka) kaj havas du en-/elirejojn: unu, centra, iras al strato Massachusetts Avenue kaj al la ĉefa parto de la stacidomo; la alia, je la norda fino, al la 1-a strato nord-orienta (1st Street NE) kaj al la ĉefa ekira stacidoma halo.
La nomparto Station rilatas ne al la metroa stacio, sed al la fervoja stacio Union Station, sub kiu ĝi trovigas. Granda parto de la pasaĝeroj tie ŝangas inter metroo kaj fervojo (kompanioj Amtrak, Virginia Railway Express, MARC Train). Origine la metroa stacio nomiĝis Union Station-Visitor Center (= Unia Stacio – turisma centro), sed la tiea turisma centro devis esti fermita en 1978 pro nesufiĉa intereso. Do oni forprenis ĝian nomon el la nomo de la stacio; ĝi tamen restas sur kelkaj malnovaj ŝildoj.
La 10-an de marto 2016 la distrikta polico detruis tendaron, kie senhejmuloj dormis apud la stacio. Tiuj, kiuj rezistis, perdis siajn malmultajn havaĵojn, inkluzive siajn tendojn.
Nacia parko Šumava
Nacia parko Šumava estas la plej granda nacia parko de Ĉeĥio, kun areo de 690,3 km². Ĝi estas parto de la biosfera Protektejo Šumava, 979,7 km² granda, kiu estas sub protekto de UNESKO.
La parko situas sud-okcidente en Ĉeĥio en montaro Šumava, ĉe la landlimo al Germanio kaj Aŭstrio. Translime en Bavario situas la germana nacia parko "Bayerischer Wald". La du parkoj kune konsistigas la plej grandan koheran arbaran areon de centra Eŭropo.
La parko longas, de nord-okcidento al sud-oriento, ĉirkaŭ 100 km kaj larĝas ĉirkaŭ 20 km. Ĝia plej alta loko estas monto Plechý, 1.378 m alta; ĝia plej malalta loko estas la elfluejo de rivero Otava, je alto de 570 metroj super marnivelo. Alia rivero, kiu trafluas la parkon, estas Vultavo.
Satisfakcio
Satisfakcio estas
Pro nacilingva influo de la pola falsa amiko "satysfacja", multaj polaj Esperantistoj misuzas "satisfakcio" por "kontento", "kontenteco". Tiu uzo aperas en iuj lastatempaj polaj/Esperantaj vortaroj, sed ne en multaj aliaj vortaroj, ekzemple PIV (nek en anglaj/Esperantaj vortaroj, malgraŭ la falsamika angla vorto "satisfaction").
63440 Rożek
63440 Rożek estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono, en orbita resonanco 7:10 kun Marso.
Gambasca
Gambasca estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Brossasco, Martiniana Po, Revello, Rifreddo kaj Sanfront.
63440 Rożek
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Agata Rożek,, Esplora Asociatino ĉe la Universitato de Kent, kiu plenumas optikajn kaj radarajn observojn de apudteraj asteroidoj por determini ties formojn kaj rotaciojn kaj serĉi pruvon de ne-gravitaj fortoj agantaj sur ili.
Gambasca
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Odeso
Odeso aŭ Odessa aŭ Odesa (Одеса, Одесса, אָדעסאַ) estas ukrainia havena urbo ĉe la Nigra Maro kaj la administra centro de la Odesa provinco. Neoficialaj nomoj de la urbo estas: perlo de Nigra Maro, Odeso-panjo (Одесса-мама [odesa-mama]), Suda Palmira.
Situo
Odeso situas ĉe norda bordo de la Nigra Maro. Apud la urbo troviĝas tri estuaroj: Kujalnik, Haĝibejskij, Suhoj.
Klimato
La klimato de Odeso estas kontinenta kun milda vintro kaj varma somero. Mezjara temperaturo estas 10,3 °C.
Historio
La urbo fondiĝis en 1794 per reskripto de Katerina la 2-a. Post centjaro Odeso transformiĝis el modesta urbeto en la kvaran plej grandan urbon de la Rusa Imperio.
En 1920 komencis soveta potenco en la urbo.
Dum la Dua Mondmilito en Odeso la soveta armeo batalis kontraŭ pli forta malamiko dum 73 tagoj de la 5-a de aŭgusto ĝis la german-rumana venko je la 16-a de oktobro 1941. La soveta armeo liberigis Odeson la 10-an de aprilo 1944. En 1945 Josif Stalin donis al la urbo la titolon Urbo-Heroo.
Ekonomio
La Haveno de Odeso (Одеський морський торговельний порт) estas la plej grandaj havenoj en Ukrainio kaj unu el la plej gravaj havenoj en la baseno de Nigra Maro, kun kapacito de totala ĉiujara trafiko de 40 milionoj da toneloj (15 milionoj da toneloj de solida kargo kaj 25 milionoj da toneloj de likva kargo). La haveno havas tujan aliron al fervojoj kiuj permesas rapidan transporton de kargo de maraj itineroj al surtera transporto.
Religio
Ekzistas ankaŭ rimarkeblaj komunumoj de katolikoj, judistoj kaj islamanoj, kiuj, tamen, antaŭe estis pli nombraj ol nuntempe.
Esperanto-renkontiĝoj
La ĉefa ĉiujara esperanta aranĝo en Odeso estas Esperanto Humurino.
ZEO-oj
En Odeso estas du Zamenhof/Esperanto-Objektoj :
Martinice u Onšova
Martinice u Onšova (Martininitz bei Wonoschau) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Regiono Vysočina en distrikto Pelhřimov. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1362.
1834 Palach
1834 Palach estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).
Nomo
Ĝi estis tiel nomita en omaĝo al Jan Palach, kiu membruligis en protesto kontraŭ la invado en Ĉeĥoslovakion.
Flavio Biondo
Flavio Biondo (1392-1463) estis humanisto, historiisto, arkeologo, filologo, antikvaĵisto, erudiciulo kaj unu el la unuaj historiistoj kiu dividis la historion en tri periodojn: Antikva, Mezepoka kaj Moderna, kaj li estas agnoskata unu el la unuaj arkeologoj. Li studis retorikon, gramatikon kaj poetikarton kun Giovanni Ballistario le Kremono, kaj dum mallonga restado en Milano apud la familio Sforza, li malkovris la solan kodekson entenanta la dialogon "Brutus" far Cicerono. En 1433, li translokiĝis al Romo kaj en 144 estis nomumita sekretario en la kancelerieco de la papo Eŭgeno la 4-a (1383-1447).
Okaze de la nomiĝo de Amadeo la 8-a el Savojo (1383-1451) kiel papo, li akompanis Eŭgeno la 4-a en la ekzilon al Ferrara kaj Florenco. Kiam lia protektanto mortis, en 1447, li estis nomumita en la samaj oficoj de liaj sukcedintoj Nikolao la 5-a (1397-1455), Kaliksto la 3-a (1378-1458) kaj Enea Silvjo Pikolomini (1405-1464), kiu estis granda humanisto tiel kiel li. Bjondo publikigis tri enciklopediajn verkojn, dokumentante la ruinojn kaj la topografion de la antikva Romo, kies klopodoj starigitaj de Flavjo estis uzitaj de alia klera samtempulo Poggio Bracciolini (1380-1459).
En lia epoko la ruinaĵoj de la antikva Romo estis kovritaj kaj neesploritaj. En 1420, kiam li supreniris la Kapitolon, li trovis nur dezertigitajn kampojn. La Forumo, entombigita de la erodita sojlo, estis uzita por bovobredistoj - kaj pro tio konata kiel Campo Vaccino - kaj porkoj traserĉadis ties vegetaĵaron plenplenan je fiplantoj. Flavjo kaj lia kolego kaj humanisto Leon Battista Alberti (1404-1472) ekesploris kaj dokumentis la arkitekturon, topografion kaj la historion pri Romo, kaj tiu procezo revivigis la belaĵojn de la antikva roma gloro.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Thucydides-bust-cutout_ROM.jpg| Tucidido (464 a.K.-411 a.K.) Strabo.jpg| Strabono (63 a.K.-23 a.K.) Leonardo_Bruni_2.jpg| Leonardo Bruni (1369-1444) Calixtus_III.jpg| Kaliksto la 3-a (1378-1458) Gianfrancesco Poggio Bracciolini - Imagines philologorum.jpg| Poggio Bracciolini (1380-1459) Portrait_du_pape_Eug%C3%A8ne_IV.jpg| Eŭgeno la 4-a (1383-1447) Nuremberg_chronicles_f_242v_2_(Felix_V).jpg| Amadeo la 8-a (1383-1451) Nicholas_V.jpg| Nikolao la 5-a (1397-1455) Francesco_Filelfo_-_Imagines_philologorum.jpg| Francesco Filelfo (1398-1481) Leon_Battista_Alberti_2.jpg| Leon Battista Alberti (1404-1472) Pintoricchio_012.jpg| Enea Silvio Piccolomini (1405-1464) Paulus Iovius - Serie Gioviana.jpg| Paulus Giovius (1483-1552) Hippocrates_title_page_Froben.jpg| Hieronymus Frobenius (1501-1563) Georgius_Fabricius_(1516-1571).png| Georgius Fabricius (1516-1571) Laurentius Schraderus (1538-1606).png| Laurentius Schraderus (1538-1606) Gerardus_Johannes_Vossius_(1577-1649),_by_Anonymous.jpg| Gerhard Vossius (1577-1649) Tobias Magirus (1586-1652).png| Tobias Magirus (1586-1652) Philippe Labbe (1607-1667).png| Philippe Labbe (1607-1667) Christopher_Sandius_(1644-1680).png| Christopher Sandius (1644-1680) Azeno.jpg| Apostolo Zeno (1669-1750) Lodovico_Antonio_Muratori.jpg| Lodoviko Antonio Muratori (1672-1750) Girolamo_Tiraboschi.png| Girolamo Tiraboschi (1731-1794) </Gallery>
Mitsuhiro Toda
Mitsuhiro Toda (戸田 光洋, n. ) estas japana futbalisto.
Agatono
Sankta Agatono fariĝis papo la 27-an de junio 678 kaj mortis la 10-an de januaro 681 en Romo. Lia festotago estas la 10-a de januaro en la okcidento; ĉe la ortodoksuloj kontraŭe estas la 20-a de februaro.
Vivo
Li estis grekdevena siciliano. Lia pontifikeco fokusiĝis ĉefe pri la kvereloj kun la monotelitismo. Ĝin malpermesis kaj kondamnis sinodo de papo kunvokita dum pasko en 680. Tuj poste li sendis legaton al la Tria koncilio de Konstantinopolo.
Rolo en la historio
Post la sukcesa haltigo de la Araboj fare de la bizanca imperiestro, Agatono estis varbita kiel aliancito. Kelkaj partiaj historiistoj interpretis tion kiel ateston por la akcepto de la aŭtoriteco de la papo fare la ortodoksuloj. Pri tio parolis multe pli malfrue la Unua Vatikana Koncilio.
Eklezia politiko
La subteno de Agatono por la jorka episkopo Wilfrid enkonduki la roman version de la meso en Anglio, ege alproksimigis tiun landon al la kontinento. Baldaŭ poste misiistoj de la Britaj insuloj venis por kristanigi grandajn partojn de Eŭropo laŭ invito de Karolo la granda. El kiuj la agado de Sankta Bonifaco, la t.n. misiisto de Germanlando, estis deklarita eĉ modelo fare de Gregorio la 2-a.
Soweto Kinch
Soweto Kinch (esperante Soŭeto Kinĉ) estas muzikisto el Britio. Li ludas ĵazan saksofonon kaj ankaŭ repas.
NGC 3921
NGC 3921 (aliaj indikoj — UGC 6823, IRAS11484+5521, MCG 9-20-9, KUG 1148+553, MK 430, 1ZW 28, ZWG 268.95, ZWG 269.7, VV 31, ARP 224, PGC 37063) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Guasave
Guasave estas unu el la 18 komunumoj de la meksika subŝtato Sinaloa, kiu situas en la nordokcidenta parto de Meksiko (ĉe la pacifika oceano). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Guasave. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 25011.
Gia etimologio signifas "heredaĵo en la akvo", en la indiĝena lingvo de la regiono.
Lia ĉefa aktiveco estas agrikulturo kaj brutaro, tial ĝi nomiĝis la "Terkultura koro de Meksiko".
Vilma Kondorosi
Vilma KONDOROSI [kondoroŝi] rumania hungara pentristino. Ŝi naskiĝis en la -an de. Ŝi estis la eksedzino de pentristo Gábor Miklóssy kaj la patrino de fotisto Gyula Miklóssy.
Paralelepipedo de Fresnel
Paralelepipedo de Fresnel estas prismo, kiu polarizadas lumon ĝis cirkla polarizado.
Priskribo
Kiam lumo respegulas, respegula radio konsistas el du ortaj komponantoj de la ondo: el la s- kaj el la p-polarizada. La franca fizikisto Fresnel trovis, ke ĉe respegulo de parieto de spegulo sub de angulo pli-malpli de sesdek gradoj (dependas de la refrakta indico de la paralelepipedo) la polarizado ŝanĝas. Se post la unua reflekto la ŝanĝo de fazo egalas al (kie \lambda estas la ondolongo de la ondo),  evidente, post la dua respegulo la radio estos havi ŝanĝon de fazo egalan  al, tio signifas, ke tial la lumo polarizadas cirkle.
Taddeo Alderotti
Tadeo Alderoto (1210-1303) (ankaŭ konata kiel Thaddäus Florentinus kaj Taddeo degli Alderoni) estis itala kemiisto, anatomo, kuracisto kaj profesoro pri medicino kaj kunfondinto de la Medicina Lernejo en Bolonjo. dum malsano de la papo Honorio la 4-a li estis vokata por kontribui kun siaj konoj. Li estis unu el la unuaj kiuj organizis la medicinan instruon en iu universitato.
Li same kontribuis por la renaskiĝo de la scienca medicino en Eŭropo post ĝia preskaŭa malapero dum la Malfrua mezepoko. Li estis sekvanto de Hipokrato kaj tio estis la forlaso de la tradicia traktado kiu adoptis la religiajn konceptojn anstataŭ la naturajn praktikojn surbaze de la eksperimenta medicino. Kiel adepto de Hipokrato, li enkondukis la medicinajn instruojn ĉe la kaploko de la pacientoj.
Vivo
Alia tiama skolastikisto estis la filozofo, kuracisto kaj primedicina aŭtoritato Petro de Abano (1250-1316). Li aktivis kiel profesoro pri medicino en la Universitatoj de Padovo kaj Parizo. Padovo estis grava mezepoka medicina centro, kiun li helpis organizi. Samkiel Alderoto, Petro kreis teorion pri la aŭdo- kaj parolo-perturboj. Li identigis ke iu cerbo-centro lokigas specialan organon inter la 5-a, 6-a kaj 7-a kraniaj nervoj, kiun li konsideris kiel la parolcentron. Li same identigis la parolo- kaj aŭdo-centrojn kiel apartajn funkciojn.
Instruante dum pli ol trideko da jaroj, li havis studentojn kiuj fariĝis prestiĝohavaj kuracistoj kaj profesoroj en la venonta generacio, samkiel la logikisto Gentile da Cingoli, Bartolomeo da Varigna (kiu estis kuracisto de la papo Inocento la 3-a, Dino del Garbo (kuracisto kaj komentisto de Aviceno), Galieno Turisanus kaj la anatomo Mondino dei Liuzzi (1275-1326).
Elektrorompo
Elektrorompo (konata ankaŭ kiel Elektrotranĉo, Elektropaneo, Elektroperdo, aŭ Elektromanko) estas mallong- aŭ long-daŭra perdo de elektro en difinita areo.
Esta multaj kaŭzoj por Elektrorompo en elektra reto. Ekzemploj de tiuj kaŭzoj estas: paneoj ĉe la elektrostacioj, damaĝo ĉe la elektrolinioj, substacioj aŭ ĉe aliaj partoj de la sistemo de distribuado, kurta cirkvito, aŭ troa peto de elektro.
39645 Davelharris
39645 Davelharris estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la usona astronomo Robert Weber elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de David Lowell Harris (1950–2001), kiu naskiĝis en Utaho, adoltiĝis en Koloradio kaj ricevis diplomon de laUniversitato Rice. Li estis entuziasma membro de la observanta teamo « pra-LINEAR » ĉe Socorro dum 1995-1996.
David J. Asher
David J. ASHER (naskiĝis en 1966 en Edinburgo) estas brita astronomo, lia ĉefa intereso estas la orbitoj kaj dinamikoj de la kometoj kaj meteoroidoj.
Li studis matematikon en la Universitato de Kembriĝo kaj ricevis doktorecon pri astrofiziko de la Universitato de Oksfordo en 1992. Li poste ricevis magistron de la departemento pri artefarita intelekto de la Universitato de Edinburgo (1993)
Li tiam iris en Aŭstralion por laboris dum du jaroj en la Angla-Aŭstralia Observatorio (1993 - 1995) kaj poste en la Nacia Observatorio de Japanio kaj en la Observatorio Kiso (1996-1997). Li daŭris labori en Japanio ĝis 1998.
De 1998 li laboras en la Observatorio de Armagh (IAU kodo 981) en Nord-Irlando.
Li estas konata pro sia esploro pri meteoroj, kiun li kondukis kun Robert H. McNaught. En 1999 kaj 2000, ili precize taksis la momenton, kiam la meteorfluo Leonidoj atingas sian maksimumon kaj la intenson de ĉi-tiu maksimumo.
Siberiaj akvovojoj
La Siberiaj akvovojoj aŭ Siberiaj rivervojoj estis la ĉefa komunikilo en la rusia Siberio ĝis la 1730-aj jaroj, kiam landaj vojoj estis konstruitaj. Riveroj havis grandan gravecon en la esplorado kaj koloniigo de la vastaj rusaj siberiaj teritorioj. La tri "grandaj Siberiaj riveroj"- Obo, Jenisejo kaj Lena - ĉiuj fluas en la Arktan Oceanon, la ĉefa problemo estis trovi partojn aŭ branĉojn de ĉi tiuj riveroj, kiuj fluas ĉirkaŭ de oriento al okcidento kaj trovi mallongajn intervalojn inter ili, kiun oni povas pasi per transporto de veturilo. Pro tio, ke Siberio estas relative ebena teritorio, la inter-riveraj vojoj estas ĝenerale mallongaj. Pro tio, kaj ankaŭ pro la malforteco de la Siberiaj triboj, rusaj Kozakoj povis pligrandigi la teritorion de Uralo al la Pacifiko dum nur 60 jaroj (1582 - 1643).
Suda akvovojo
En la teksto, la distancoj estas kalkulitaj je rektaj linioj kaj nur proksimaj. Siberiaj riveroj povas esti tre kurbaj. La datoj informas pri la fondodato de la unua rusa setlejo/fortikaĵo.
Tra la Uralo: de la Volgo, supren sur la Kama ĝis Perm (1472), de tie supren la Ĉusovaja rivero, aŭ la Viŝera rivero (vidu artikolon Ĉerdinja vojo). Ĉi tie la Uralo altas nur ĉirkaŭ 350 metrojn, ĉirkaŭ 150 metrojn super la ĉirkaŭaj malaltaj ebenaĵoj. De tie la vojo estas suben al la rivero Tavda aŭ Tura kaj mallonge supren sur la Tobol ĝis al ties kunfluo kun la Irtiŝo ĉe Tobolsk (1582). Ĉi tiu estis la proksimuma vojo uzata de Jermak. Tobolsk situas proksimume 700 km oriente de Perm kaj 1800 km oriente de Moskvo.
La Babinova vojo estis la unua translanda vojo tra la Uralo. Ĝi estis establita fare de Artemij Babinov en la malfruaj 1590-aj jaroj. En 1598 Verĥoturje estis fondita ĉe ĉi tiu vojo kiel pordejo al Siberio.
Ob-baseno: Proksime de Tobolsk estis la ĉefurbo de la Ĥanlando de Siberio, kiu estis konkerita en 1582. Norde, la vojo iras malsupren la Irtiŝon ĝis ĝia kunfluo kun la Obo, tiam 750 km supren sur Obo al Narim (1594), kaj supren sur la Ketj-rivero (1602) proksimume 300 km longe ĝis ĝia fonto-areo.
Ĉi tie port-vojo kondukas al la Jenisejo ĉe Jenisejsk (1619). Jenisejsk estas ĉirkaŭ 1400 km de Tobolsk kaj 3200 km de Moskvo.
Alternativa akvovojo kondukis de la Irtiŝ-Ob-kunfluo, 450 km sur la Obo ĝis la Vaĥ, 500 km supren la Vaĥ, tiam port-vojo al Sim, malsupren al la Jenisejo, ĝis la rivero ĉe Jenisejsk.
Jeniseja kaj Lena basenoj: Jenisejsk estas ĉe la Jenisejo nur norde de ĝia kunfluo kun la Angaro. La vojo kondukas de Jenisejsk oriente ĝis la Angaro ĝis la rivero Ilim, supren ĝis Ilimsk (1630), port-vojo al Kuta rivero, mallonga vojo malsupren al Ust-Kut (1631) sur la rivero Lena. De tie nordoriente malsupren sur la Lena ĉirkaŭ 1400 km al Jakutsk, kiu estas 4900 km oriente de Moskvo. Jakutsk estas grava haltejo kaj administra centro. Tiam 125 km malsupren sur la Lena al Aldan, supren sur Aldan al Ust-Maja, tiam supren sur la Maja rivero aŭ sur ĝia dekstra branĉo, la Judoma rivero.
Al Oĥotsko: De ĉiu el la du lastaj, tie estas ĉirkaŭ 150 km larĝe montoj al la Pacifiko (Bordo Oĥotsk, 1639), urbo Oĥotsk, 1647). Ĉi tie oni uzis port-ĉevalojn. Oĥotsk estas 800 km oriente sudoriente de Jakutsk kaj 5600 km oriente de Moskvo. Post 1715 estis ŝip-konstruadoj en Oĥotsk, kiuj permesis maran vojaĝon al Kamĉatko, la Kuril-insuloj, la Aleutiaj Insuloj kaj Alasko.
Al la Amuro: De 1643 ĝis 1689 la rusoj provis penetri de la Lena sude al la regiono de Amur sed estis repelitaj de la Manĉuoj. De 1689 ĝis 1859 la rusa-ĉina limo estis la Arguno kaj la Stanovoj-Montaro. En 1859 Rusio aneksis la Amur-regionon. De la okcidento, la rusoj penetris al Ulan-Ude (1666), Ĉita (1653) kaj Nerĉinsko (1654) al la Argun. De 1727 multe da rusa-ĉina komerco moviĝis al Kjaĥta proksime de kie la Selenge transiras la nunan rus-mongolan limon.
Nordari akvovojo
De almenaŭ la 12-a jarcento, rusaj pomoroj navigis sur la Blankaj kaj Barentaj Maroj. Iam, ili eniris la Oban golfon aŭ port-vojis tra la Duoninsulo Jamalo. La akvovojo kondukas pli de la Golfo de Ob al la Taz-golfo, ĝis la rivero Taz, pasinta Mangazejan (1601), port-voje al Janov Stan ĉe la rivero Turuĥan, kondukante al Turuĥansk (1607) sur la Jenisejo ĉe ĝia kunfluo kun la Suba Tunguska. Plie, oriente supren sur la Suba Tunguska. Kie ĝi turnas suden, portado al la Ĥona rivero, alfluanto de la Viljuj-rivero - la kunfluo de ĉi tiuj du riveroj nun estas inundata, formanta la Viljujan Akvorezervejon. Plie oriente laŭ la Viljuj ĝis la rivero Lena, kaj tiam supren sur la Lena al Jakutsk. Ankaŭ estis eble daŭrigi la Suban Tunguskon proksime al Kirensk (1630) (175 km nordoriente de Ust-Kut) kaj post mallonga portado al Lena kaj malsupren de Lena al Jakutsk. Jakutsk estas ĉirkaŭ 2400 km de la Taz-golfo. Post ĉirkaŭ 1700, plimulto de la komerco moviĝis suden kaj la akvovojo okcidente de Turuĥansk estis plejparte forlasita.
Nordoriento
Ebla akvovojo eblas de la alfluo de la rivero Lena, laŭlonge de la marbordo ĝis la alfluo de la rivero Kolima, ĝis la rivero Bolŝoj Anjuj, port-vojo, malsupren la Anadir-riveron al Anadirsk (1650). Oni povus daŭrigi sur Anadir al la Pacifiko, sed la areo estas tro senviva por intereso. La areo nordoriente de ĉi tiu vojo estis evitita pro la militaj ĉukĉoj. Ĉirkaŭ 1700 rusoj eniris la Kamĉatkon de Anadirsk kaj poste navigis tie de Oĥotsk. Ĝi estas 1800 km de Jakutsk ĝis la Beringa Markolo.
Malgraviĝo de la riveraj akvovojoj
La suda limo de Siberio respondas al la arbara limo. Rusa penetrado en Azion estis limigita al la arbara zono ĉar la kozakoj havis la kapablojn vojaĝi tra rivero kaj arbaro, ĉar la denaskaj popoloj estis malmultaj kaj malfortaj kaj ĉar ilia ekspansio estis pagita fare kaj por de la komerco de peltoj. Kontraste, estis malmultaj provoj penetri la stepon. La Siberia Vojo estis konstruita en la 1730-aj jaroj. Kvankam tie ĉiam estis kelkaj kamparanoj, amasa kamparana koloniigo ne komenciĝis ĝis la 1860-aj jaroj. La Transsiberia fervojo komencis en 1891. En la dudeka jarcento oni konstruis ŝoseojn, sed la etendo norde de la Amur ankoraŭ ne estas kompleta. Ĉi tiu tuta evoluo okazis tiel sude kiel ebla. La rezulto estas ŝablono, en kiu la rusoj formas longan mallarĝan zonon laŭ la suda limo kun iuj etendoj norden, ĉefe ĝis kie troviĝas mineraloj. La riveroj ankoraŭ estas uzataj, sed plejparte por norda-suda transporto al kaj de la Trans-Siberia Fervojo.
Gerald Holtom
Gerald HOLTOM ( – ) estis brita aspektigisto kaj artisto, kiu diplomiĝis ĉe la universitato Royal College of Art en Londono.
Funĝoj
La funĝoj estas etno en Sudano. Ilia origino ne estas klara, sed estas konate, ke ili migris al Nubio for de la saharaj inunditaj herbejoj (la regiono Sudd) suden en la frua 16-a jarcento, fuĝante antaŭ la premo de la ĉoloj (ŝilukoj). Alveninte en Nubio, la funĝoj absorbis la regnon konstruitan de Abdallah Jamma kaj fondis la Funĝan Sultanlandon de Sinnar, kiu regis la regionon dum pluraj jarcentoj.
La funĝia monarkio estis arabigita ĝis kiam ĝi kolapsis en 1821, la araba lingvo estis adoptita kiel komuna lingvo.
Spiralinsulo kaj Ĝojksi-Insulo
Spiralinsulo (angle: Spiral Island) estas la nomo de homfarita flosanta insulo konstruita en Meksiko fare de la brita artisto Richart "Reishee" Sowa. Ĝi detruiĝis de uragano Emily en 2005. Anstataŭaĵo, Ĝojksi-Insulo (Joyxee Island), estas malfermita por vizitoj ekde 2008.
Spiralinsulo
La unua insulo situis en laguno proksime de Puerto Aventuras, sur la Karibia marbordo de Meksiko sude de Kankuno. Sowa komencis konstrui ĝin en 1998. Li plenigis retojn kun malplenaj plastoboteloj apogantaj strukturon de tavolligno kaj bambuo (20 m × 16 m), sur kiun li verŝis sablon kaj plantis multajn plantojn, inkludante mangloarbojn. La insulo surhavis duetaĝan domon, sunfornon, kompoŝtiga necesejon kaj tri strandojn. Uzatis ĉirkaŭ 250.000 boteloj por la konstruaĵo. La mangloarboj utilis por teni la insulon malvarmeta, iuj el ili kreskis 4.6 m altaj.
La Spiralinsulo detruiĝis de uragano Emily en 2005. Ĝi ĵetiĝis al la strando unupece, malgranda parto de la sakoj de boteloj disloke. La radikoj de la 7-jaraj, 7 m altaj mangloarboj estis interplektitaj kun la insula bazo, kaj la forta reto ĉirkaŭvolvita sube de la insulo tenis ĝin kune.
Ĝojksi-Insulo
En 2007 kaj 2008 Sowa konstruis ĉi-nomatan anstataŭaĵon por Spiralinsulo en la akvoj de Insulo Virinoj (Isla Mujeres), ankaŭ proksime de Kankuno, malfermitan por rondiroj en aŭgusto 2008. La nova insulo komence havis 20 metrojn de diametro, poste pligrandigita al 25m. Jam kreskas sur ĝi plantoj kaj mangloarboj. Apogate de ĉirkaŭ 100.000 malplenaj boteloj, tiu ĉi insulo havas tri strandojn, domon, du fiŝlagojn, sunpelitan akvofalon kaj riveron, ondopelitan lavmaŝinon, kaj sunpanelojn. Volontuloj helpis ĉe la projekto. Sowa daŭrigas fari plibonigojn al la insulo.
Garbagna
Garbagna estas komunumo de Italio.
Jan Jacobs
Jan Jacobs [jakops] (naskiĝis la 2-an de januaro 1885, mortis la 23-an de oktobro 1971 ) estis flandra Esperantisto el Antverpeno. En 1911 dum la sepa Universala Kongreso, li havis la privilegion paroli kun L.L. Zamenhof.
Laŭprofesie profesoro de lingvoj, Jan Jacobs estis prezidanto de la "Antverpena Esperanto Propaganda Komitato"; antaŭe li estis prezidanto de la iama tre aktiva grupo "La Suda Lumo", "Geinstruistoj-Esperantistoj" kaj "Flandrema Grupo Esperantista". En kunlaboro kun tri gekolegoj li verkis kurson por memlernado de Esperanto. Krom tio li faris multajn kursojn kaj paroladojn pri kaj en Esperanto. Gesinjoroj Jacobs partoprenis en dek Universalaj Kongresoj. Jan Jacobs ludis gravan rolon en la loka kaj internacia movado por bestprotektado, kaj estante la unua vicprezidanto de tiu organizaĵo, li preterlasis neniun okazon por akceli la uzadon de Esperanto en la internaciaj kunvenoj.
Jan Jacobs estis membro kaj fakdelegito de Universala Esperanto-Asocio.
Ankaŭ lia edzino, kiu mortis en 1968, estis vigla esperantistino.
Bildaro
<Gallery> Dosiero:Manĝokarto Suda Lumo (1912).jpg Dosiero:1912 Vermandel 1.jpeg Dosiero:1928 Bulteno (8)27.jpeg|Bulteno redaktita de Jan Jacobs. Dosiero:1962 Gesinjoroj Jan Jacobs.jpg|Ora geedziĝo de gesinjoroj Jan Jacobs en majo 1962. Dosiero:Slipo pri Jan Jacobs 1.jpg|Slipo el la FelixArchief, Antverpeno Dosiero:Slipo pri Jan Jacobs 2.jpg|Slipo el la FelixArchief Dosiero:1911 Antverpeno kaj la Sepa UK.jpeg|Subskribo de Jan Jacobs Dosiero:1909 proks El la Biblio (Jan Jacobs).jpg|Libro el la libraro de Jan Jacobs Dosiero:1920 proks Antverpeno.jpg|Libro el la libraro de Jan Jacobs </Gallery>
Gábor Szarvas
Gábor Szarvas [sarvaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szarvas Gábor estis hungara lingvisto, instruisto, membro korespondanta en 1871, ordinara en 1884) de Hungara Scienca Akademio. Lia pseŭdonimo estis Pap Rika. Gábor Szarvas naskiĝis la  1832 en Hungara reĝlando en Ada (nuntempa Ada (Serbio)). Li mortis la  1895 en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Szarvas akiris abiturienton en 1852, poste kelkajn jarojn li frekventis universitaton. En 1858 li ekinstruis en Eger, en la sama jaro li komencis verkadi. Baldaŭe li instruis en Baja kaj Pozsony, sed dum instruado li faris ekzamenon el instruado. Inter 1869-1881 li instruis en gimnazio en Pest (urbo). En 1872 li fondis gravan lingvistan revuon, krome li helpis vortaran laboradon de la akademio. Li frue pensiuliĝis en 1881 pro blindiĝo. Li ricevis akademiajn premiojn.
Ripozo
Ripozo, ŝatokupo aŭ libera tempo estas periodo de tempo uzata ekster laboro kaj baza hejma aktivado. Ĝi estas ankaŭ periodo de laŭvole disponebla tempo antaŭ aŭ post bezonaj agoj kiel manĝo kaj dormo, iro al laboro, laboro mem, edukado kaj plenumado de hejmtaskoj, mastrumado kaj ĉiutaga streso. La diferenco inter ripozo (plezuro) kaj bezona ago estas nuance aplikita, ekzemple foje homoj faras diversajn taskojn pro plezuro kaj pro longdaŭra utileco.
Pri sperto konsiderinda kiel ŝatokupo, ĝi devas plenumi tri kondiĉojn:
1) Tiu sperto respondas al preciza mensostato.
2) Ĝi devas esti entreprenita laŭvole.
3) Ĝi devas esti interne motivita de si mem. (Neulinger, 1981)
Ne konfuzu liberan tempon kun libertempo, kiu signifas ĉiujaran ripozon de laboro dum kelkaj semajnoj.
Historio
La konceptoj de ripozo, ŝatokupo aŭ libera tempo estas supozataj kiel eliritaj el viktoria Britio fine de la 19a jarcento, malfrue de la Industria Revolucio. Pli fruaj fabrikoj dungis laboristojn por plenumo de longaj laborperiodoj, ofte ĝis la dekokhoraj ĉiutage, kun nur liberaj dimanĉoj. Ĉirkaŭ la 1870aj jaroj, pli efikaj maŝinaroj kaj apero de sindikatoj kaŭzis malpliigon de laborhoroj por tago kaj permesis la industriistojn havigi al siaj laboristoj kromajn liberajn sabatojn.
Plibonigo de transportoj ĉe fervojoj permesis al urbaj laboristoj forveturi dum siaj libertempoj, en la unuaj tagoj de ferioj ĉefe al marbordaj turistaj ejoj en la 1870aj jaroj, modo, kiu disvolviĝos al industriaj landoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Dum laboristoj uzis sian monon por libertempa agado, ekis la moderna industrio de plezuro en industriitaj landoj. Tiu viktoria koncepto - la semajnfino - antaŭvidis la komencon de la plezurtempo, kiel ĝi estas konata nuntempe.
Kompreneble al aliaj socihistoriaj realaĵoj, ekzemple inter indiĝenoj de Ameriko, Afriko aŭ Aŭstralio, la disigo inter bezona aŭ deviga agado (kiel laboro) kaj libertempa agado ne estas tiom klara kaj pro tio la apero de la koncepto de libera tempo estas diferenca. Alimaniere dirite ĉe kelkaj kulturoj ĉiu tempo estas libera.
Ekzemploj de ŝatokupoj
Homoj kiuj laboras eksterhejme kaj pasigas multe da tempo sidante kaj farante sidajn oficejajn taskojn povas kromporti fizikan aktivadon al siaj vivoj per faro de sportoj dum sia libera tempo, kiel ludi pilkon, kampadi, promeni, aŭ fiŝkapti. Aliflanke, homoj kies laborpostenoj postulas multe da fizka aktivado povas preferi pasigi sian liberan tempon farante trankvilajn, malstreĉigantajn aktivaĵojn, kiel legi librojn aŭ gazetojn aŭ spekti televidon. Kelkaj homoj ĝuas kiel ŝatokupon kolekti poŝtmarkojn, poŝtkartojn, ladaĵojn, modelojn de aŭtoj aŭ ŝipoj, botelojn aŭ antikvaĵojn.
Liberan tempon oni organizas en multaj lernejoj kaj institucioj. Lernejoj preferas multajn eksterfakajn aktivaĵojn inkludante hobigrupojn, sportajn aktivaĵojn, ĥorojn. Aliaj institucioj kiel aziloj aŭ malsanulejoj preferas ankaŭ aktivaĵojn kiel kluboj aŭ kunsidoj por ludi.
Multe da homoj ŝatas sociigi kun geamikoj por vespermanĝo aŭ trinkado post labortago. Por multaj junuloj havi regulan fornokton por semajno estas normala parto de sia libera tempo, ĉu ili renkontas geamikojn por drinki en iu drinkejo, vespermanĝi en restoracio, spekti filmon, ludi videoludojn aŭ danci en noktodancejo.
Kelkaj homoj faras ripozajn aktivaĵojn, kiuj havas ankaŭ longdaŭran celon. En kelkaj kazoj homoj faras ripozajn aktivaĵojn, pri kiuj ili esperas, ke tiuj iĝu plentempa aktivaĵo (ekz., volontuloj, kiuj faras sansisteman helpon intence por eventuale fariĝi profesia flegisto aŭ kuracisto). Multaj homoj studas provizore en vesperaj universitatoj aŭ altlernejoj, kaj pro lernoŝato kaj por helpi siajn karierplanojn.
Kulturaj diferencoj
La tempokvanto dediĉita al ripozo varias de socia al najbara, kvankam antropologoj opinias, ke Ĉasistoj-kolektistoj kutimas ripozi multe pli longe ol homoj de pli kompleksaj socioj. Kiel rezulto, triboj kiel Ŝoŝonoj de la Granda Baseno aspektis tute mallaboremaj al la unuaj eŭropaj koloniistoj.
Kapitalistaj socioj ofte pririgardas aktivajn ripozaktivaĵojn pozitive, ĉar aktivaj ripozaktivaĵoj postulas la akiron de ilaro aŭ servoj, kio enkuraĝigas ekonomion. Kapitalistaj socioj ofte samopinias pri atribui pli gravan statuson al membroj, kiuj havas pli da riĉaĵoj.
Proverboj
Ekzistas pluraj proverboj pri ripozo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Testerep
Testerep (popoletimologie transformita al Ter Streep, = en la strio) estis longa insulo laŭlonge de la flandra marbordo. Estis sur la insulo kvar fiŝkaptistaj vilaĝoj: Westende (= la okcidenta fino (de la insulo)), Middelkerke (= la preĝejo en la mezo (de la insulo)) kaj Oostende (= la orienta fino (de la insulo)) kaj Obekinsdijk. Poste, la ternivelo altiĝis kaj la insulo fariĝis konektita al marbordo.
Historio
La nomon Testereph oni renkontas unue en la jaro 922. Ĝi estis 15 kilometrojn longa terpeco laŭlonge de la flandra marbordo. En la jaro 1214 pro ŝtormo parto de Westende estas detruita, kaj la insulo komencas dispeciĝi. En 1334 denove alta fluso inundas la insulon, kaj la preĝejo de Oostende estas detruita. Oni konstruas ĝin denove sur iom pli alta tereno. Dum la "Fluso de Sankta Vincento" en 1393 duono de Oostende troviĝas en la akvo. Pro tiuj daŭraj atakoj de la maro, la sablo de la norda parto de la insulo iom post iom malaperas. Male, sude de la insulo ekestas terra nova, nova tero. Ĉirkaŭ 1600 Testerepvliet komplete malaperas, kaj Testerep iĝas parto de la kontinento.
Latianoj
La antikva etno de latianoj – latine latini – estis ĉefa popolo de la italika etnaro, proksime parenca al la faliskoj. Ili enmigris en ne klare fiskebla momento, eble komence de la 1-a jarmilo a.K., en la teritorion de la nuntempa Italio, aparte en la regionon Latio, kiu estis nomata laŭ ili. Ilia lingvo, la latina, pro la giganta ampleksiĝo de la Romia Imperio iĝis monda lingvo. Ĉar la lingvo en Esperanto foje nomiĝas Latino en substantiva formo, eviteblus nomi la popolon simple "latinoj", tial la formo "anoj de la regiono Latio" aŭ mallonge "latianoj".
Historio
La setloregiono de la latianoj troviĝis borde de la rivero Tibero. La ĉirkaŭa regiono ricevis sian nomon Latio de la popolo. Laŭ romia legendo la nomo devenis de la reĝo Latinus de la mitaj indiĝenoj de Italio.
Ekestis ligo de latianaj urboj sub la gvido de Alba Longa, kies kunliga kultura elemento estis la kulto de la dio Jupitero. Pliaj latianaj urboj estis Aricia, Astura, Bovillae, Circei, Gabii, Lanuvium, Lavinium, Praeneste, Terracina, Tivoli kaj Tusculum. En Latio troviĝis krome la urboj Antium kaj Velitrae de la volskoj, Ardea de la rutuloj) kaj pli poste la romia kolonio Ostia.
La urbo Romo principe konsistis el latianoj, kaj do en Romo paroliĝis la latina lingvo, sed tamen la urbano mem konsideris sian urbon ne parto, sed najbaro de Latio. Dum la 6-a jarcento a.K. la latianoj ankoraŭ estis signife pli potencaj ol la romanoj, sed en la pli postaj kronikoj la romanoj antaŭdatigis la romian detruon de la urbo Alba Longa al la 7-a jarcento a.K. kaj tiel substrekis sian regopretendon pri Latio. En la du Latiaj militoj la romanoj batale atingis la regon super la regiono: dum la 4-a jarcento a.K. ĝi iĝis plejpotenca kaj diktis regulon, laŭ kiu la komerco nur okazu "tra Romo". La venko de Romo en la dua Latia milito (340 ĝis 338 a.K.) markigis gravan paŝon en la ampleksigo de roma potenco ekster la limoj de la urba teritorio – fakte temis pri la transiro de la urboŝtato Romo al la regno Romio, kiu poste nur pli kaj pli ampleksigis sian areon ĝis monda potenco.
Latia juro
La latiaj komunumoj en la senpera proksimeco de Romo inter la italikaj aliancanoj de Romo havis aparte priveligigian rolon. Laŭ la tielnomata "latia juro" iliaj civitanoj estis jure samrangaj al la civitanoj de la urbo Romo kaj rajtis voĉdoni en la urba asembleo. Kiam ili translokiĝis al Romo, ili aŭtomate ricevis la urbajn civitanajn rajtojn.
Krome estis dua grupo de komunumoj de latia juro: temis pri la setlejoj, kiujn la kreskanta regno Romio kreis kiel kolonioj. La civitanoj de tiuj romiaj kolonioj ĝuis pli-malpli la samajn rajtojn kiel la latianoj. Tiaj kolonioj sub latia juro ekzistis precipe en Iberio, norda Afriko kaj la nuntempa suda Francio.
Inico
Inico (el la latina: initiatio) estas la rito, kiu transirigas eksterulon en grupon aŭ komunumon. Ekzemplo de inico estas la kristana bapto, kiu igas la baptaton membron de la eklezio, la komunumo de kredantoj. La inicito estas akceptita partopreni specifajn agadojn de socio aŭ asocio aŭ aliron al sekretaj scioj. Inico estis uzitaj de pratempoj por anigi membrojn al misteraj kultoj aŭ skoloj. La inico al religiaj funkcioj estas nomita ordinacio.
Judismo
Inicoj en judismo estas Bar-Micvo por 13-jaraj knaboj kaj Bat-Micvo por knabinoj. Ili devas publike kanti el la torao.
Hinduismo
Junaj viroj el la altaj kastoj devas sperti la Upanayana-inicon (inicorito por knaboj). Tiu kulta ago igas homon laŭ kredo de hindoj „Dvijati“, t.e. "dufojonaskiton".
Budhismo
En budhismo, knaboj kiuj eniras monaĥejon estas unue bonege nutritaj, vestitaj kaj rajtas multe ludi. Nur poste venas la inico, kiam oni fortondas ĉiujn iliajn harojn, forprenas la veston kaj donas al ili la monaĥan veston, kiu simbolas la estontecon, ĉar ili disiĝas de mondumaj ĝojoj.
Bandoj
Bandoj de junuloj ofte havas inicojn, kiuj postulas kuraĝpruvon de la petanto, ekzemple ŝtelon. Ofte novuloj devas submeti sin al naŭzigaj kaj potenctestoj. En Francio tiaj humiligaj ritualoj nomiĝas „bizutage“, en Brazilo „Trote“.
Sekretaj socioj
Ankaŭ sekretaj socioj kiel tiuj de framasonismo kaj rozkrucismo estas inicaj socioj.
Placo de Herooj
La Placo de Herooj (Hősök tere) estas la plej fama placo de Budapeŝto. Ĝi troviĝas fine de la same fama Avenuo Andrássy kaj formas pordon al Urbobosko (hungare Városliget), kiu estas tre populara promenejo.
La imponan aspekton de la Placo de Herooj donas tri artaj konstruaĵoj: Miljarjubilea Memorpalaco, Belarta Muzeo kaj Arthalo Budapeŝto. Ĝin najbaras la Marŝa Placo, sur kiu oni ofte festas, faras programojn.
Ilin oni konstruis en la jaro 1896 okaze de la miljara datreveno de patrujokupo laŭ la planoj de skulptistoj György Zala kaj arkitektoj Albert Schickedanz kaj Fülöp Ferenc Herzog. Meze sur 36 metrojn alta kolono staras Ĉefanĝelo Gabrielo kun flugiloj. Sur la kvadrata altaĵo staras la statuoj de sep veziroj de patrujokupantoj. Antaŭ ili troviĝas memortabulo por herooj, kiuj oferis siajn vivojn por la libereco kaj la nacia sendependeco. Malantaŭ la artaĵoj en duonrondo inter ornamitaj kolonoj — kvazaŭ hungara panteono — viciĝas la statuoj de elstaraj hungaraj personoj de la reĝo Stefano la 1-a (Hungario) ĝis Lajos Kossuth la gvidanto de liberecbatalo kontraŭ Habsburgoj en 1848-1849.
Sub krusto de la placo metroo trafikas.
Christabel Pankhurst
Dame Christabel Harriette Pankhurst, (22-a de septembro 1880 – 13-a de februaro 1958) estis aktivega sufrageto kiu kunestablis organizon "Women's Social and Political Union" (WSPU) (Socia kaj Politika Unio de Virinoj).
Christabel naskiĝis en Manchester, Britio en grava sufrageta familo. Ŝia patrino estis Emmeline Pankhurst kaj ŝiaj fratinoj estis Adele Pankhurst kaj Sylvia Pankhurst. La patro, Doktoro Richard Pankhurst ankaŭ estis feministo kaj praktikis juron.
2733 Hamina
2733 Hamina estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finna urbo Hamina.
Malvarma Vultavo
La Malvarma Vultavo (Studená Vltava, Kalte Moldau) estas unu el la fontaj riveroj de Vultavo. Ĝi ekestas en la Bavaria arbaro norde de la montoj Bramandlberg kaj Hirschberg per kunfluo de la rivereroj Altwasser, Goldgrubenbach kaj Rothbach.
Malvarma Vultavo fluas orienten, transirante la limon al Ĉeĥio, al Nové Údolí; ĉe Chlum ĝi kuniĝas kun la Varma Vultavo kaj formas la Vultavon.
Skombro
La skombro (Scomber scombrus) estas specio de fiŝo brila kaj malhela kun nigraj strioj en la dorso. La skombro estas teleostea fiŝospecio apartenanta al la familio de la skombredoj, ordo de la perkoformaj. Ĝi abundas en la Atlantiko kaj en la Mediteraneo kie ĝi suferas fortan fiŝkaptadon pro sia bongusta viando. Por la landoj mediteraneaj estas grava en ties kuirarto.
Arata Kasagi
Arata Kasagi (笠木 新, n. ) estas japana futbalisto.