cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reakcianto
Ofte la produktoj de kemia reakcio siavice povas esti reakciantoj por aliaj reakcioj, ankaŭ samtempaj. Se kemia reakcio havas sagon, kiu indikas kaj maldekstren kaj dekstren, tiam substancoj ambaŭflanke de la sago estas reakciantoj same kiel produktoj (la reago okazas en ambaŭ direktoj samtempe).
Ekzemploj
En la abstrakta reakcio A kaj B estas la reakciantoj kaj C estas la produkto de la reakcio.
En fotosintezo kun simpligita reakcia formulo akvo kaj karbona dioksido estas la du reakciantoj.
Tamen ne bezonas esti pluraj reakciantoj. En malkompona reago kiel A estas la reakcianto, B kaj C estas la produktoj de la reakcio.
H2 (hidrogena gaso) kaj O2 (oksigena gaso) estas reakciantoj en la reago kiu formas likvan akvon:
Aktivigo
Por ke la reakcio startu, la molekuloj de la reakciantoj devas kolizii kun tia energio, dirita aktivada energio, sufiĉa por krei transiran staton kiu sekve evoluas al la reakcia produkto.
Perokso-dusulfata acido
Perokso-dusulfata acido, perokso-dusulfata acido aŭ H2S2O8 estas neorganika okso-acido de sulfuro, ankaŭ konata kiel acido de Marŝalo, potenca oksidiganto uzata en organikaj sintezoj. Perokso-sulfata acido estis studata de Berthelot, en 1878, kiu preparis ĝin per elektrolizo de solvaĵo da sulfata acido.
Proprecoj
Kiam persulfata acido produktiĝas per kombinado de koncentrita sulfata acido kaj hidrogena peroksido, la solvaĵo laŭgrade perdas ĝian oksidigan povon pro la mema malkomponiĝo. Kiel rezulto, daŭra provizo de solvaĵo da hidrogena peroksido necesas por kompensi la memmalkomponiĝon. Krom tio, la alta koncentriĝo de sulfata acido devas anstataŭiĝi ĉar la koncentriĝo de sulfata acido iomete malkreskas. Ĉar la miksaĵo da sulfata peroksido diluiĝas pro la akvoenhavo de la solvaĵo de hidrogena peroksido, estas malfacile teni la konstantan likvan komponaĵon.
11448 Miahajduková
11448 Miahajduková estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Naĝoveziko
La naĝoveziko estas organo por flosado kiun posedas multaj ostaj fiŝoj. Temas pri saketo de flekseblaj muretoj plena je gaso kaj ĝi troviĝas en la celomo, ĝuste sub la vertebraro. La ostaj fiŝoj havas specifan pezon iom super tiu de akvo. La naĝoveziko kontrolas la neŭtralan floseblon de la fiŝo en akvo, sen la neceso de muskola baraktado.
La majoritato de la ostaj fiŝoj havas naĝovezikon, tamen estas esceptoj kiel ĉe kelkaj bentonaj fiŝoj kiuj ne elhavus profiton de neŭtrala floseblo. Ankaŭ multaj predantaj fiŝoj ne havas ĝin, kio havigas al ili avantaĝon povi moviĝi rapide en diferencaj profundoj, dum fiŝoj kiuj havas naĝovezikon estas limigitaj je ia profundeco en akvo. Tipa ekzemplo de tiuj predantoj estas la Elasmobrankuloj (ŝarkoj kaj rajoj), kaj kelkaj Skombredoj.
La naĝoveziko estas iel ovalforma, sed varias sufiĉe en diversaj specioj. La volumo male restas preskaŭ ĉiam same, kaj varias inter nesala akvo kaj marakvo. En marfiŝoj la veziko okupas 5% de la totala volumo de la fiŝo, dum en fiŝoj de nesala akvo okupas 7%. Tio okazas ĉar la specifa gravito de fiŝo restas konstante inter la diversaj specioj, sed ĉar la nesala akvo havas pli malgrandan densecon ol la mara akvo, necesas pli grandan volumon por atingi neŭtralan floseblon.
Hermann Jónasson
Hermann Jónasson (naskiĝis la, mortis la ) estis islanda juristo, policestro kaj politikisto kaj multfoja ministro, kaj dufoja ĉefministro.
Pereira
Pereira estas urbo de Kolombio, ĉefurbo de la departamento de Risaraldo, lokigita en la kafrekolektista regiono de la lando (konita kiel "Kafa akso" aŭ "Eje Cafetero" je la hispana), kiu estas unu el la plej gravaj ekonomikaj profitoj en Kolombio. Ĝi estas la plej loĝantita urbo el Kafa Akso kaj formas, kune kun La virginia kaj Dosquebradas, la Areo Metropola de la Centrokcidento de Kolombio ("Área Metropolitana del Centro Occidente" je la hispana). Pereira lokiĝas en la regiono centra okcidenta de Kolombio, en la Valo de la rivero "Otún" el la centra fako de la montoĉeno konata kiel "Los andes" kolombianaj.
Origino de la nomo
La urbo estas nomita pro Francisco Pereira Martínez, kiu deziris agadon de urbo kie hodiaŭ, tiu ĉi loĝantaro troviĝas. La tiam ankoraŭ vilaĝo estis nomata kiel li iuj tagoj post lia mortiĝo.
Tiu ĉi urbo estas kromnomata "la querendona, trasnochadora y morena" y "La perla del Otún". Ĝi estas ankaŭ konata kiel la Senporda Urbo.
Geografio
La areo de la komunumo estas 702 km². Norde, limiĝas kun la urbetoj La Virginia, Marsella kaj Dosquebradas. Nordoriente, landlimas kun Santa Rosa de Cabal, je la oriento kun la departamento Tolima; Sude, kun la departementoj Quindío kaj Valle del Cauca kaj okcidente kun la urbeto Balboa kaj la departamento Valle del Cauca.
La hidrika sistemo de la loko enhavas la riverojn Cauca, Barbas, La Vieja, Otún kaj Consota kun iliaj pluaj afluantoj.
Vetero
Pro ĝia akcidentita tereno, Pereira havas multe da malsamajn veterojn, inkludante la jenajn termikajn etaĝojn: varma 60 km², meza 367 km², malvarma 70 km² kaj "páramo" 107 km². Ĝia averaĝa temperaturo estas 22 °C. Tiu ĉi donas al Pereira vegetalan kaj pejzaĝan variecon.
Historio
La konata historio de la urbo venas ĝis la pre-kolombina tempperiodo, kiam ĝiaj landoj estis loĝataj per triboj de la kulturoj Quimbaya kaj Pijao. En tiu regiono, la marŝalo Jorge Robledo fondis urbeton nomita Cartago je la 9-a aŭgusto 1540. Sed,verŝajne la frekvonta sieĝo de la aborigenoj kaj la ekonomika malfacileco devoligi, dum 1691, la movadon de la urbo al la loko kiun hodiaŭ okupas "cartago". Tiam, la antaŭa regiono (tiu de la nuntempa Pereira) iĝis pluvarbara kaj la oldaj kontruaĵoj malaperis.
Iu tempo poste, kaj kun la espero revivi tiun perditan urbeton, je la 24a aŭgusto 1863, la sacerdoto Remigio Antonio Cañarte kaj Jesús María Hormaza Niño, inter aliaj, reiris al la ruinoj de la antikva Cartago kaj establis iujn etajn ĥatojn.
Dum ses jaroj, ĝi daŭris nomata "Cartago Viejo" aŭ Olda Cartago, sed, dum 1869 ĝia nomo ŝanĝis al Pereira honore al la juristo Pereira Martines, kiu je 1816 rifuĝiĝis kun sia frato Manuel Pereira post la venko de la patriotaj trupoj de Simón Bolívar en la batalo de Cachirí. Li mortiĝis ses tagoj antaŭ la fondado de la urbo.
En la jardeko de la 50, dum la epoco de la perforto politika de la partioj kolombianaj, Pereira iĝis refuĝanta loko por miloj da kolombianoj kiuj kvarobligis ĝian loĝantnombron kaj ankaŭ diversigis ĝian kulturon.
Administra kaj Politika Organizo
Pereira kiel ĉiuj kolombianaj urboj havas enurbajn kaj kamparajn terzonoj.
Enurbe, la kolombianaj municipoj estas apartigitaj je "comunas". Do, Pereira enhavas 19 comunas: Ferrocarril, Olímpica, San Joaquín, Cuba, Del Café, El oso, Perla del Otún, Consota, El Rocío, El poblado, El jardín, San Nicolás, Centro, Río Otún, Boston, Universidad, Villavicencio, Oriente y Villasantana. Ĉiu, in tempo, distribuita en "barrios".
Kampare, same al la aliaj kolombianaj municipoj,ĝi estas disdonita je "corregimientos" kiuj estas: Altagracia, Arabia, Caimalito, Cerritos, La Florida, Puerto Caldas, Combia Alta, Combia Baja, La Bella, Estrella- La Palmilla, Morelia, Tribunas
Aborto kaj religioj
La rilatoj inter aborto kaj religioj estas abunde komplikaj:
Judismo
La Biblio kondamnas la hommortigon kaj do la mortigon de la feto, kiu estas konsiderita jam homa estulo post la 40 tagoj el ĝia koncipiĝo, kaj la aborto estas taksataj peko. Kvankam apogiĝantaj sur bibliaj tekstoj kontraŭaj al la aborto (precipe Eliro 21,22-25) kaj al kutimo jam atestita de Jozefo Flavio, hodiaŭ aperas kelke da konsento por la aborto efektigita en la unuaj kvar semajnoj, sed nur kaze de danĝero al la sano de la patrino. La terapeŭtikaj eliminoj de la homo nenaskita permeseblas nur post aŭtoritata kontrolo.
Katolika Eklezio
La Katolika Eklezio, surbaze de bibliaj kaj apostolaj Dokumentoj, deĉiam konsideris la vivon dia pruntaĵo aŭ donaco, ne do aŭtonomia posedaĵo),aŭ propraĵo disponebla laŭvole: sekvas ke la aborto, kiel vola elekto celanta malhelpi la kreskiĝon de la vivo, egalvaloras al hommortigo kaj konsiderendas gravega morta peko. La vivo de ĉiu homo estas riĉaĵo por la homaro nedisponebla por la homo. Samjuĝe la tieldiritaj kontraŭkoncipaj metodoj, kiuj malhelpas la ennestiĝon de la koncipito en patrina sino, estas taksata abortemaj ĉar eliminantaj la pluvivon de la naskiĝonto. Vidu: Evangelium Vitae de Johano Paŭlo la 2-a, aparte en la nn. 58-63 kaj 68-74.
Tiu peko, kiu ne kreskigas la dignecon de la virino, estas rezervita al la episkopoj, nome povas esti absolvita nur per speciala delego.
Ortodoksaj Eklezioj
La pozicio de la Bizanca ortodoksa eklezio, pro la samaj motivoj, bibliaj (Eliro 21,22-25), patristikaj kaj apostolaj, similas al tiu katolika; kaj al tiuj analogas la Orientaj ortodoksaj eklezioj.
Protestantaj Eklezioj
Tre varias la pozicioj de la protestantaj Eklezioj. Marteno Lutero kaj Kalvino subtenis ke la animo kaj la korpo ekzistas tuj en la momento de la koncipo, Dum Filipo Melanktono asertis ke la animo eniras la korpon kiam tiu ĉi estas formita, tezo akordiĝantaj kun iuj Patroj de la Eklezio kiel Sankta Hieronimo kaj Aŭgusteno de Hipono, reale jam aristotela. Tiuj Patroj tamen neniam akceptis la aborton. Hodiaŭ, tamen, iuj Eklezioj akcentas la gravecon de la unikaj cirkonstancoj kiujn ĉiu decido pri aborto havas sur laŭ respondecoj de tiu kiu devas decidi, aparte la virino, rekonante ke la morala konflikto okaze de aborto estas grava kaj ambigua. Pro tio iuj Eklezioj kondamnas la aborton aliaj aprobas.
Mormonismo taksas la homan vivon sankta kaj, do, oponas la utiligon de la laŭvola gravedeca interrompo por akiri individuajn kaj sociajn avantaĝojn; sed aprobas la aborton en iuj kazoj:
Ĉiukaze la fidelulo evitu personan decidon, sed provu spiritan gvidon ĉe la regantoj de la kulto kaj profitu de la individua preĝo.
Eklezio de Anglio
La Eklezio de Anglio ne difinis oficialan pozicion pri la momento en kiu la vivo kreskiĝanta en la virina ventro komenciĝas esti persono, kaj do sankta kaj tenanta la juron al vivo. Nur malplimulto samopinias kiel katolikismo (laŭ kiu la homo ĉeestas tuta el la komenca momento) dum la plejgranda parto aplikas la principojn de la kuntekstigo tipajn de la anglikana etiko kaze de konfliktoj inter la rajtoj de diversaj personoj; tial, inter la anglikanoj venkas la ideo ke en iuj kazoj, difinitaj laŭ supercititaj principoj, la aborto estas morale aprobebla. (vidu: Lambeth Conference Report, 1930, 16 & 1978, 10).
Atestantoj de Jehovo
La Atestantoj de Jehovo, rigore respektemaj pri la bibliaj ordonoj, restas kontraŭaj al la aborto, sed ili aprobas. malsame la katolika Eklezio, ĉiujn kontraŭkoncipilojn.
Asocioj proksimaj al la pozicio de la Katolika Eklezio
Aktivas en la socio organizaĵoj kiuj referencas al Kristanismo, kiel la Movimento per la Vita (Movado por la Vivo - en Italio) kaj la Moral Majority (Morala Plejmulto - Usono), kiu pripledas la aplikadon de la malpermeso de aborto ankaŭ pere de ŝtataj leĝoj.
Budhismo
En Budhismo la aborto estas malpermesita en ĉiuj tekstoj kaj tradicioj ĉar konsiderita perforto kontraŭ vivanta kaj "sensanta" estulo (krom iuj tekstoj kiuj ne taksas la embrion "sensanta"). la 14-a Dalai Lama, lastatempe deklaris ĝin praktikebla en certaj ciskonstancoj.
Islamo
En'Islamo, oni opinias ke la feto ricevas la animon 120 tagojn post la koncipiĝo, tamen la embrio ests taksata inda je respekto. Pro tio generale la aborto ne estas akcetata, sed iuj skoloj ĝin aprobas kaze de seksatenco kaj de minaco al la patrina sano: ĉiu-kaze la aborto post la kvara monato estas konsierata hommortigo [http://www.gianlucagatta.com/saggi/ab_libro/capitoli/4_3.pdf Aborto. Una storia dimenticata], ed. Pragma, 1997, ISBN 8886202342.
Hinduismo
En la centoj pensofluoj de Hinduismo la regulo estas por la neo. Tamen rimarkiĝas certan toleron por la malobservantoj.
Tucidido
Pri la nomo bv. legi en la diskuto
Turňa nad Bodvou
Turňa nad Bodvou, hungare Torna, germane Tornau estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.
Tucidido
Tucidido (Thucydides), helena historiisto kiu skribis historion de la peloponesa milito.
Turňa nad Bodvou
Situo
Turňa nad Bodvou situas en valo de rojo, laŭ la slovaka-hungara landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Rožňava-Košice. La lasta troviĝas 34 km.
Tucidido
Li naskiĝis ĉe Halimus en Atiko ĉirkaŭ 464 a.K. Lia familio estis aristokrata kaj riĉa. Li proprietis or-minojn en Trakio. En 424 a.K., dum la peloponesa milito, kiam li komandis atenan eskadron de sep ŝipoj ĉe la insulo Thasos, li malsukcesis savi la urbon Amphipolis de la Spartanoj, kaj sin ekzilis al Trakio, eble por eviti pli gravan punon. Tie li restis dudek jarojn, ĝis li revenis al Ateno en 404 a.K. post la deklaro de ĝenerala amnestio. Kiam kaj kiel li mortis estas necerta: iuj diris ke oni murdis lin aŭ en Ateno aŭ en Trakio; aliaj, ke li mortis en Thasos. Ĉiuokaze, la morto verŝajne okazis antaŭ 401 a.K..
Turňa nad Bodvou
Historio
La unua mencio devenis el 1263 en formo Torna pri la komunumo. Familio Tornai konstruis burgon en 1357, kiun la husanoj okupis en 1448. Johano Hunyadi reokupis ĝin en 1451, poste Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1556 okupis ĝin. En la sama jaro Georgo Bebek, en 1567 Gáspár Magócsy (magOĉi), en 1612 Gabrielo Bethlen sukcese sieĝis ĝin. Laŭ paco en Vieno la burgo apartenis al Ferdinando la 2-a en 1622. La turkoj detruis la komunumon en 1652. Hungara puĉo okazis en 1678, sed post 1 jaro la aŭstroj reokupis ĝin, poste tuj ili faris ruina ĝin. En 1683 la turkoj kune kun Emeriko Thököly okupis la komunumon. Ĝis 1881 la komunumo estis departementejo de Abaúj-Torna. En 1910 loĝis tie 1697 da homoj (1682 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Abaúj-Torna, al la distrikto de Torna, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. Tiutempe la slovaka oficiala nomo estis Turnianske Podhradie. En 2001 loĝis tie 3213 da homoj (1411 slovakoj, 1400 hungaroj, 259 ciganoj).
Allex
Allex estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 2497 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2009.
Tucidido
Dum sia ekzilo li kunigis informojn pri la peloponesa milito: tamen ŝajnas ke li komencis sian historion nur post sia reveno al Ateno. La verko klopodas senpartie kaj fidele rakonti la faktojn pri la milito, kaj montras profundan komprenon de homa psikologio. Tucidido ne vivis sufiĉe longe por fini la verkon, kiu finiĝas kun la eventoj de la jaro 411 a.K.. Ĝi enhavas longajn paroladojn atribuatajn al gravaj personoj: tiuj paroladoj havas tre literaturan stilon kaj preskaŭ certas ke per ili Tucidido klopodis prezenti, ne laŭvortan registron de tio kion la parolantoj diris, sed, bonstile, la senson de la paroladoj.
Allex
Geografio
Allex etendiĝas sur 20.17 km², kaj havis 2497 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 124 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.
Tucidido
Verkoj
La "Historio de la Peloponeza Milito" estas la nomo de la fama verko de Tucidido, priskribante la okazaĵojn de la milito furiozinta en la dua duono de la 5-a jarcento a.K. la Peloponeza Ligo gvidata de Sparto kaj la Atika-Delia Ligo gvidata de Ateno. Laŭ historia analizo de la verko, grandaj partoj estis dezajnitaj por montri la totalan karakteron de la Peloponeza milito kaj la senbridan invadon al la socia kaj familia vivo de la periodo.
Turňa nad Bodvou
Famuloj
En la iama Torna naskiĝis:
Miŝteka lingvaro
La miŝteka (memnomigo (tu'un savi, [tuʔũ saβi] laŭvorte "lingvo de la pluvo", hispane: mixteco) estas post la naŭatla kaj la jukatana maja lingvo, la tria plej grava indiĝena lingvo de Meksiko, parolata de 480 000 personoj en la meksikaj subŝtatoj Oaxaca, Puebla, Guerrero kaj Chiapas. La miŝteka estas parolata de la miŝtekoj, antaŭe unu el mezamerikaj civilizacioj. Ekde 2003 ĝi estas oficiala lingvo en Meksiko . Ĝi apartenas al grupo de parencaj lingvoj, parolataj de la miŝtekoj. Kune kun la lingvoj Cuicateco, Triqui kaj Amuzgo, ĝi apartenas al branĉo de la orientaj mangeaj lingvoj kiuj siavice apartenas al la otomi-mangea lingvaro (kune kun la lingvoj otomía, ĉinanteka, popoloka [ankaŭ konata kiel ngiwa], tlapaneka kaj la zapoteka).
Allex
Historio
La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Miŝteka lingvaro
Ĉirkaŭ 450 000 homoj, precipe en la ŝtatoj de Oaxaca kaj Guerrero parolas la miŝtekan lingvon. Pro la geografia dissplitiĝo de la lingva regiono ekzistas tre malsamaj regionaj variantoj. SIL Internacia subdividas la meŝtikan en pli ol 30 unuopajn lingvojn. La Nacia Instituto por Indiĝenaj Lingvoj (Instituto Nacional de Lenguas Indígenas, INALI) parolas pri 81 regionaj variantoj.
Allex
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Gérard Crozier, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Miŝteka lingvaro
Noto
Tiu ĉi estas traduko de la samtema artikolo Mixteeks en la afrikansa vikipedio, listo de aŭtoroj kaj Mixtekisch en la germana vikipedio, listo de aŭtoroj
Luogosanto
Luogosanto (gallure Locusantu, sarde Logusantu), estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj ekde aprilo 2021 estas parto de la nova provinco nordorienta Sardio, antaŭe ekde 2016 estis parto de la provinco Sassari kaj ekde 2001 de Olbia-Tempio. La komunumo situas 321 metrojn super marnivelo, en la koro de la historia regiono Gallura, ĉe la piedo de la monteto de Monti Ghjuanni (Monto Giovanni). Ĝi estas parto de la Unio de Komunumoj Alta Gallura. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Aglientu, Arzachena, Luras kaj Tempio Pausania.
Allex
Administrado
Allex apartenas al la kantono Crest-Nord, kies ĉefurbo estas Crest. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.
Monumentoj
La komunumo entenas "malnovan vilaĝon" tre interesan pro ĝia surmonteta situo kaj ĝiaj ŝtupar-stratetoj.
Chasseneuil-sur-Bonnieure (stacidomo)
Chasseneuil-sur-Bonnieure estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Chasseneuil-sur-Bonnieure, en departemento Charente, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Limoges-Bénédictins - Angoulême (610000).
Butila glikolato
Butila glikolato aŭ C6H12O3 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la glikolata acido kun butanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Butila glikolato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Konrad Heresbach
Konrado Heresbako aŭ Konradus Heresbachius (1496-1576) estis germana teologo, reformisto, humanisto, pedagogo, latinisto, helenisto, hebreisto, kiu apartenis al riĉa familio, tamen, nobelecosena. Li estis la plej juna filo el sep fratoj, studis unue en la Latina Eklezilernejo el la Benediktana monaĥejo en Werden kaj lernis la latinan lingvon recitante la biblian psalmaron. Post du jaroj li vizitadis la Latinan Lernejon el Hamm kiu havigis bonan edukon al la riĉa infanaro de la burĝoj rejna kaj Marka graflando.
Biografio
En 1517, li ricevis sian diplomon pri juro, en la sama jaro kiam Lutero fiksis surporde de la Universitato de Wittenberg la 95 tezojn. En 1519 li reiris al Kolonjo, kie en novembro 1520 li konatiĝis kun Erasmo de Roterdamo (1467-1536), kiu, post mallonga restado en Parizo kaj Orleano, havigis al Konrad prigrekan katedron en la Universitato de Frajburgo, kie, en 1522, li doktoriĝis pri juro. Lia inaŭgura leciono, De laudibus graecarum literarum estis pli malfrue publikigita kune kun la verko de Johannes Sturm (1507-1589): De educatione principum (Strasburgo, 1551).
En printempo 1522 kelkatempe, li fariĝis mentoro de la infanoj de Erasmus Frobenius (m. 1527) krom konatiĝi kun Udalrikus Zasius (1461-1536). Aŭtune de 1522, Heresbach foriris al Italio, kie li diplomiĝis pri juro en la Universitato de Ferrara en la 22-a de oktobro. El tie li vizitis Padovon kaj Venecion, reirinte poste al Frajburgo kie li plu instruis la grekan ĝis majo 1523, kiam la universitato rifuzis altigi lian salajron devigante lin rezigni. Dum tiu periodo li reviziis Strabonon (63 a.K. - 23 a.K.) - verkon kiun li dediĉis al Johann von Vlatten (1498-1562) - kaj tradukis sian kvaran libron pri la greka gramatiko de Theodorus Gaza (1410-1475), publikigita de Valentinus Curio, en Bazelo, inter marto kaj aŭgusto 1523.
Reirinte al Kleve, en la 1-a de septembro 1523 li fariĝis mentoro de la estonta Vilhelmo la 5-a, Duko de Kleve (1516-1592), Duko de Kleve. En la 25-a de junio 1535 li faris novan viziton al Italio kaj estis nomumita duka konsilisto, kaj sekve engaĝiĝis en grava diplomatia misio dum la periodo kiam la duko Vilhelmo fiaskis en la milito por retenado de Gelderland, kaj publikigis la pacopolitikon de Vlatten en pamfleto: Defensio iuris ... principis Wilhelmi (en la 14-a de februaro 1542). Li ankaŭ partoprenis en la intertraktado kun la ĉefepiskopo Hermann von Wied (1477-1552) - en la kastelo de Hambach, en la 19-a de julio 1543 - kaj en la duka sekvantaro al Bruselo por bonvenigi la estontan Filipon la 2-an.
Vidu ankaŭ
<Gallery> William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Homer_and_his_Guide_(1874).jpg| Homero (898 a.K. - 828 a.K.) Herodotus_Massimo_Inv124478.jpg| Herodoto (484 a.K.-420 a.K.) Thucydides-bust-cutout_ROM.jpg| Tucidido (464 a.K.-411 a.K.) Strabo.jpg| Strabono (63 a.K.-23 a.K.) Theodor Gaza - Imagines philologorum.jpg| Theodorus Gaza (1410-1475) Augustinus3Bd1556.JPG| Johannes Frobenius (1460-1527) Huldrichus_Zasius.jpg| Udalrikus Zasius (1461-1536) Holbein-erasmus.jpg| Erasmo de Roterdamo (1467-1536) Hermann-von-Wied.jpg| Hermann von Wied (1477-1552) Johannes_Murmellius_(1480-1517).jpg| Johannes Murmellius (1480-1517) OswaldMyconius.jpg| Oswald Myconius (1488-1552) Glarean-Holbein.jpg| Henricus Glareanus (1488-1563) Johann_III_von_Kleve-J%C3%BClich-Berg.jpg| Johano de Jülich (1490-1539) Einhard_1521.jpg| Hermann von Neuenahr (1492-1530) Petrus_Mosellanus_(1493-1524)_Tabulae_1540.jpg| Petrus Mosellanus (1493-1524) Sorbonne.jpg| Thomas Lupset (1495-1530) Fachhochschule_K%C3%B6ln_-_Campus_S%C3%BCdstadt,_GWZ-2984.jpg| Johann von Vlatten (1498-1562) Fachhochschule_K%C3%B6ln_-_Campus_S%C3%BCdstadt,_GWZ-2984.jpg| Johannes Gogravius (1499-1554) Julius-Pflug-Portrait.jpg| Julius von Pflug (1499-1564) Trier 1648 Merian(045).jpg| Simon Reichwein (1501-1559) Georg-Witzel.jpg| Georgo Ficelo (1501-1573) Caspar_Schober_4.JPG| Caspar Schober (1504-1532) Troisième Antipappus de Jean Sturm.jpg| Johannes Sturm (1507-1589) Georg-Cassander.jpg| Georgo Kasandro (1513-1566) Johannes_Weyer.JPG| Johann Weyer (1515-1588) Wilhelm_V_von_J%C3%BClich-Kleve.jpg| Vilhelmo la 5-a (1516-1592) Hermann-von-Weinsberg-1540.jpg| Hermann von Weinsberg (1518-1598) Wid_2.jpg| Nikolaus von Langenberg (1575-1627) K%C3%BCppers_Wolters_Bonn.jpg| Albrecht Wolters (1822-1878) </Gallery>
Mihály Boross
Mihály Boross [mihAj boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Boross Mihály estis hungara verkisto, ĵurnalisto, advokato. Lia plej konata infano estis Endre Boross.
Biografio
Mihály Boross maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝloko, poste li studis en Cegléd, Nagykőrös kaj Pápa, fine li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1842. Li komencis sian juran karieron en Székesfehérvár. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis partoprenanto, post fiasko de la revolucio (1849) li laboris en la familia bieno kaj estis kunlaboranto de revuo Hölgyfutár. En 1851 li ekinstruis en kalvinana gimnazio de Kecskemét, sed post 2 jaroj li estis kondamnita je dujara prizono pro la revolucio. Liberiĝanta li estis ĵurnalisto de Vasárnapi Ujság kaj Napkelet. En 1861 li estis oficisto de Fejér (historia departemento), iom poste advokato aŭ juĝisto. Li pensiuliĝis en 1876, sed li estis plu advokato ĝis 1882. Li edziĝis en 1860, lia edzino naskis 4 gefilojn inter 1861-1865.
NGC 5051
NGC 5051 (aliaj indikoj — ESO 444-1, MCG -5-31-42, AM 1312-280, IRAS13135-2801, PGC 46194) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Hugo de Sankta Viktoro
Hugo de Sankta Viktoro estis kristana teologo kaj filozofo vivinta ĉevale de la 12a kaj 13a jarcentoj. Naskiĝis en Saksio, eble 1096, monaĥiĝis kaj translokiĝis al Parizo ĉe la monaĥejo dediĉita al Sankta Viktoro, kie li instruis, verkis, leviĝis al kardinala stato kaj, ege honorita kaj ŝatata, mortis la 11-an de februaro 1141. La Katolika Eklezio lin kultas kiel beatulo.
Şalom
Şalom (hebrea: שָׁלוֹם, esperanto: Paco) estas turka-juda semajna gazeto. Ĝin fondis ĵurnalisto turka-juda Avram Leyon la 29-an de oktobro 1947 kaj ĝi estis la unua turka semajna gazeto en Interreto en 1995 turke kaj unua retejo en ladino. Ĝi enhavas informojn internaciajn, naciajn (Turkio), pri negocoj kaj aliaj aktualaĵoj.
Hugo de Sankta Viktoro
Por tuj enkadrigi la spiritualecon kaj la centrajn celpunktojn de la pensado de Hugo de Sankta Viktoro, valoras la peno citi jenajn iliajn skriberojn: «Homo kiu taksas dolĉa sian patrujon estas apenaŭ komencanto; tiu por kiu ĉiu lando estas kiel la sia jam taksiĝu homo forta; sed nur estas perfekta tiu por kiu la tuta mondo estas fremda lando» (Pier Luigi Crovetto en la prefaco al «La conquista dell'America» - Einaudi)
(14144) 1998 SQ22
(14144) 1998 SQ22 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Višnjan en Kroatio.
Şalom
Redakcio
Şalom estas sendependa Istanbulo-bazita ĵurnalo kun loka redakcio. Ĝia ĉefredaktoro estas Yakup Barokas.
Hugo de Sankta Viktoro
Biografio
Post forvelkiĝo de la hipotezo pri lia naskiĝo en Ipro, oni revenis al la unua hipotezo laŭ kiu lia naskiĝloko estis Saksio, eble en la familio de la grafaro de Blankenburg. Li studis ĉe la abatejo Sankta Pankracio en Hamersleben cirkaŭ la jaro 1116, lernanto de la prioro Tomaso, kie monaĥiĝis taskiĝinta pri instruo.
Hugo baldaŭ akiris grandan famon: el Anglio alkuris aŭskulti liajn lekciojn Rikardo de Sankta Viktoro, eble ankaŭ Andreo el Sankta Viktoro, el Italio Petro el Lombardio kaj korespondis kun Bernardo el Klarvalo, kun Gualtiero el Mortagne kaj kun la ĉefepiskopo Johano el Sevilo,
Esplora metodo de Hugo el Sankta Viktoro
Li kolektis kaj sisteme ensumis la doktrinojn ne sistemajn de la Ekleziaj Patroj, kio ankoraŭ ne ekzistis kaj por tion fari li intensigis la procezon de klarigo kaj raciigo de la skribitaj tekstoj, sugestante, kvankam ne tuj imitita, distancigi, en la kopiado, unu vorton de la sekva vorton prizorgante ankaŭ la interpunkcion, kaj enkondukante alfabetajn indeksojn kun indikoj kiuj embrie similis al la estonta dividado laŭ ĉapitroj. Tiel ke ĉiu unuopa vorto akiris sendependon kaj, aldonas literaturistoj, kreiĝis la kondiĉoj por la silenta individua legado kaj de la Biblio kaj de la klasikuloj.
Tiu sistemo de divido laŭĉapitre komplete realiĝos poste ĉe la angla episkopo Stefano Langton (forpasinta en 1228) rilate la Malnovan Testamenton, kiu restis neŝanĝa ĝis niaj tagoj; Langton laŭĉapitre dividis ankaŭ la librojn de la Nova Testamento, kiu poste alia kleruloj ŝanĝis. (Laŭversege dividos pliposte la dominikano Sante Pagnini komence de la 16a jarcento)
Lia famo disvastiĝis kaj pro ia saĝo-scienco kaj pro lia pieco kun mistikaj spertoj kiuj estis kronado de tiu saĝo. Papo Inocento la 3-a levis lin kardinalo.
Filozofio de Hugo el Sankta Viktoro
Hugo el Sankta Viktoro estis unu el ĉefaj personoj de la aŭgustena branĉo de la skolastika skolo, kaj liaj studoj liveris apogon al Sankta Tomaso el Akvino. En «De sacramentis» (Pri la sakramentoj) kaj en Didascalicon (Didaskalilo), Hugo subtenis la kongruon inter la racio kaj la kredo malkiel Bernardo el Klarvalo, ĉar scio kaj ĉiuj naturaj artoj «utilas al kono pri Dio». La serĉado pri la sankta kaj la profana sferoj devas, do, sin organizi sur paralelaj planoj: unu estas tiu de la revelacio kaj de la iluminiĝo kiu devenas el Dio, la alia estas tiu de la esploro propra de homo, nome koncernanta eksteraĵojn kaj sian animon. Tio kion, do, la racio ne kapablas ekspliki kaj tial devas esti allasita al la kredo, ne plu estu epitetata «nekredebla», sed «admirebla», kiu transcendas la racion sed ĝin ne negas.
Grandan zorgon li dediĉis, en sia verkoj (same kiel en la sekva skolo de Viktoranoj), al la esploro pri psikologio kaj antropologio: cele per menso travidi la internan ligilon inter la korpo kaj animo por ekspliki la kunagadon de la du kontraŭaj naturoj de la homo kaj kompreni laŭ kiu mezuro ĉiu el la du kontribuas en la elsaltiĝo de la kono. Hugo indikis tian internan punkton en la imagopovo, malpli alta ol la spirito kaj pli alta ol la sensoj. Kaj krome lanĉis la meditadon kiel ligilon inter scienco kaj pensado, ĝin taksante streĉon al la racia komprenado pri la mistero. Per la medito krome oni sin pretigas al la mistika kontemplado, adresita al Dio aŭ al la kreaĵaro. Plejvaloras la kontemplo direktita al la Kreinto, kiu postulas enprofundiĝon en la enan abismon de la animo.
En la la Didascalicon (didaskalilo, lernilo, instruilo) li difinas la naturon la «aŭtografo» de Dio ĉar de Li instalitan por manifesti lian senfinan saĝon. Tiu intuicio signas etapon de la longa teologia-filozofia marŝo konkludiĝonta en la ideon pri Naturo kiel esprimo de la Dia Penso. Tiu ideo estos la motoro, dum la 17a jarcento, de la priscienca revolucio, kvankam kun panteismaj spuroj certe ne intencitaj kaj antaŭviditaj de Hugo.
Hugo distingis anagogon disde alegorio - en alegorio, videbla fakto signifas alian videblan fakton. Aliflanke, kun anogogo, videbla fakto signifas nevideblan fakton.
Verkoj
Lia verko precipa estas De sacramentis christianae fidei, enpaperigita inter la jaroj 1141. En tiu unua granda mezepoka sumo, li estis la unua distinganto, inter la senfina diverseco de la ritaj agadoj benoj, ekzercosignoj, ekzorcismoj, ktp, de tiuj kiujn ni hodiaŭ nomas sakramentoj, dogmigitaj poste en la katolika eklezio dum la Kvara Laterana koncilio (1215). En tiu verko plue li insistas, liverante la taŭgan interpretan ŝlosilon, pri la distingo, en la Sanktaj Skriboj, inter la litera aŭ «historia» signifo el tiu «alegoria» legebla translinie. Tiu modo legi biblion ne estis nova, sed negelektita en kultura mondo kiu sentigos ĉiam pli trafe la grincaĵojn de la senskreda legado de la Biblio.
Ferenc Szabó (fizikisto)
Ferenc Szabó [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabó Ferenc estis hungara fizikisto, inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1982, ordinara en 1998) de Hungara Scienca Akademio.
Ferenc Szabó naskiĝis la  1926 en Gyoma (nun urboparto de Gyomaendrőd). Li mortis la 2002 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Szabó frekventis mezlernejon en Békéscsaba, poste teknikuniversitaton en Budapeŝto. Li akiris inĝenieran diplomon en 1950. Komence li laboris en fizika esplorinstituto, poste en ministerio, sed en 1957 li revenis al la instituto. Li longe okupiĝis pri atomenergio, eĉ pri atomenergiejo. Ekde 1977 li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto kiel titulara profesoro. Inter 1978 kaj 1989 li gvidis la instituton. Ekde la 1980-aj jaroj li okupiĝis pri kosmosondiloj. Li ricevis 10 premiojn inter 1954 kaj 1986.
Integra cirkvito
Integra cirkvito, aŭ integrita cirkvito , (mallongigo ico) estas elektronika cirkvito, kiu sekvas antaŭprogramitajn funkciojn ĉefe per duonkonduktila kristalo kun aktivaj elektronikaĵoj, kiel transistoroj, kaj pasivaj elementoj, kiel diodoj, kondensatoroj kaj rezistiloj. Ĉi tiuj partoj estas konektitaj sur maldika tavolo de duonkonduktila materialo, kiel silicio. En la jaro 2004 norma ico estas 1 cm2 aŭ malpli granda. Ĝi subtenas milionojn da konektoj, tamen pli grandaj icoj ankaŭ ekzistas.
La integra cirkvito estis inventita de Jack Kilby en 1958, kiu gajnis al li la Nobel-premion pri fiziko en 2000 kaj akcelis la elektronikan miniaturigan revolucion, kiu komenciĝis kun la apero de la transistoro ĉirkaŭ jardekon antaŭe. Integritaj cirkvitoj havas multajn avantaĝojn, kiel ekzemple la malgrandaj dimensioj, alta efikeco kaj la ebleco de amasproduktado. Nuntempe, post duona jarcento post ilia apero, la icoj penetris ĉiujn sociajn vivkampojn. Inter la plej kompleksaj integraj cirkvitoj estas mikroprocesoroj, kiuj kontrolas multajn elektronikaĵojn kiel poŝtelefonojn, komputilojn kaj mikroondajn fornojn. Icoj estas fundamentaj partoj de komputiloj, ekzemple: ĉefmemoro, procesoro, fleŝmemoro estas sole integraj cirkvitoj.
Simuliloj de homaj organoj sur icoj
En laboratorio scientistoj disvolviĝas eksperimento, kies celo estas malkovri kiel reagos la hepato al nova medikamento. Ĝenerale, tian eksperimenton oni faris sur hepataj ĉeloj kultivitaj en vico de laboratoriaj provtuboj aŭ, por obteni kiel kutime la permeson de la reguligistoj antaŭ la klinika testado de medikamento, oni faris la eksperimentojn sur mamuloj kiel musoj aŭ hundoj.
Tamen en tiu laboratorio oni uzas aparaton malpli grandan ol poŝtelefonon, kiu enhavas miniaturan hepaton kreitan sur ico per homaj ĉeloj kaj promesas rezultojn pli fidindajn. Temas pri unu el la unuaj komercaj versioj de bioaparato, kiun la bioinĝenieroj surnomas “organo sur ico”. Tiu ĉi hepata ico helpas al esploristoj malkovri medikamenton por la malsano “hepatito B”, virusa inflama afekcio de la hepato.
Aliloke oni jam produktas “pulmon sur ico” kaj ankaŭ icojn, kiuj simulas renon, inteston, muskolon, grason  kaj oston. Kompreneble ĉi tiuj icoj ne enhavas kompletajn organojn sed nur la plej malgrandajn grupojn de ĉeloj necesajn por simuli la funkciadon de tuta organo.
En la hepata ico oni uzas miniaturajn “skafaldojn” por forte teni ĉelojn el donacitaj hepatoj, kiuj iakiale ne taŭgis por transplanto. Tiajn ĉelojn oni povas frostigi por estonta uzado. La miniaturaj skafaldoj ene de miniaturaj basenetoj estas nutritaj per taŭga fluidaĵo ilin atinganta per kanaletoj. Post kelkaj tagoj de adaptiĝo la ĉeloj estas pretaj kaj tiam oni infektas ilin je hepatito B.
Ĉar oni povas simuli tiun specifan tipon de homa malsano nur ĉe la primatoj, t.e. ordo de mamuloj inkluzivanta prosimiulojn, simiojn kaj homojn, ĝis nun por ununura eksperimento estis necesaj dekoj da ĉimpanzoj. Krome, ĉar ĉiu hepata ico enhavas 12 miniaturajn hepatojn, sciencistoj povas per ĝi efektivigi samtempe nombron da eksperimentoj.
Ĉeloj de aliaj organoj postulas ne nur fluadon de nutra likvaĵo sed ankaŭ mekanikan agadon. Ekz., la pulma ico devas “spiri”. Helpe de aldona reto de kanaletoj por konduko de aero al la ĉeloj kaj per alterna kreado de vakuo ĉirkaŭe, oni alterne streĉetas kaj malstreĉas ilin, ĝuste kiel okazas en la homa brusto dum spirado.
Tiu noviga teknologio ĉiam pli pruvas sin tre efektiva aparte por testado de medikamentoj, do, espereble baldaŭ, ĝi povos ŝpari al amaso da kompatindaj mamuloj suferojn kaj torturojn.
Kastelo de Mosdós
La Kastelo de Mosdós (konata ankaŭ pri la iama posedanto-familio Kastelo de Pallavicini [palaviĉini]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Mosdós.
Historio
La markiza familio profitis la tiean bienon por ĉasadi. Ili spertis la klimaton bona kontraŭ astmo, tial kastelo estis konstruita en fino de la 19-a jarcento, sed kelkaj aliaj konstruaĵoj jam en la sekva jarcento. Interne oni kolektis bibliotekon kun 4000 volumoj kaj ankaŭ valorajn kornojn. En 1936 Somogy (historia departemento) aĉetis la kastelon por malsanulejo. Tamen en 1939 ĝi estis rifuĝa kampo de poloj, en fino de la 2-a mondmilito armea hospitalo, en 1947 rifuĝa kampo de grekoj. Nur en 1949 komencis funkcii hospitalo pri koro- kaj pulmomalsanoj. En 1979 oni instalis ankaŭ kuracejon. En 2002 la nova posedanto estis la kalvinana eklezio, sed la funkcio restis (kiel eklezia hospitalo).
Konstruaĵo
La unuetaĝa kastelo (kun iom da mansardo) imitas la skotlandajn kastelojn. Ĝi situas sola en bela parko. La kastelo konsistas el du aloj, kiuj renkontiĝas en ortangulo, sed la ekstera angulo estas trunkita, tie funkcias la ĉefenirejo kun teraso, kiun tenas kolonoj. Ĉe fino de unu el la aloj ankaŭ malalta turo reliefas. Interne menciindas la ŝtuparejo.
Parko
Ankaŭ la parko gardis la belecon, eĉ dum la hospitala erao oni plantis maloftajn arbojn. En la parko promenaj vojetoj kuras al senarbarejoj, skulptaĵoj, fontanoj.
156 Ksantipo
156 Ksantipo estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa la 22-an de novembro 1875 elde Pula, tiam en Aŭstrio-Hungario.
Don Elliott
Don Elliott (* 21-an de oktobro 1926 en Somerville, (Nov-Ĵerzejo) kiel Don Elliott Helfman; † 5-an de julio 1984 en Weston (Konektikuto) estis usona flugilkornisto, vibrafonisto, kantisto, melofonisto, komponisto, aranĝisto kaj muzikproduktisto de ĵazo.
Vivo kaj verkdo
Don Elliott lernis kiel infano ludi pianon kaj akordionon, ludis melofonon (instrumento simila al flugilkorno) en la gimnazia bando, poste trumpeton en la armeo. Li studis ĉe la konservatorio Juilliard kaj ĉe la Universitato je Miamo aranĝadon; sian profesian karieron li komencis kiel vibrafonisto. En 1948 li muzikis en la triopo de Jan Raye, estis en 1948/49 kantisto d la ensemblo Hi, Lo, Jack & The Dame kaj ludis trumpeton kaj vibrafonon ĉe radiostacio. En 1950/51 li laboris kun George Shearing, Teddy Wilson, Terry Gibbs kaj Buddy Rich; post tio li fondis propran bandon kaj faris la muzikalbumo Tenderly kun Bill Evans. Krom tio li kunverkis je surdiskigoj kun Paul Desmond, Urbie Green, Michel Legrand, Billy Eckstine kaj Miles Davis, Jackie McLean. Ekde 1953 ĝis 1960 li gajnis kiel melofonisto plurfoje la legantaran premion de Down Beat.
Krom siaj ĉefinstrumentoj trumpeto/flugilkorno, melofono kaj vibrafono Elliott ludis trombonon kaj perkutinstrumentojn, krom tio li estis kantisto. Elliott estis pioniro de la plurtraka sonregistrado (li miksis sian voĉon al multvoĉaj ĥoroj), komponis multajn reklamajn melodietojn, kunverkis filmscenarojn kaj je Teatrejo Broadway. La voĉon de Elliott estas aŭdebla en diversaj filmmuzikoj de la filmoj Getaway, Dollars/$, The Hot Rock kaj The Happy Hooker. Elliott posedis proprajn sonregistrajn studiojn en Novjorko kaj en Weston, Connecticut. Dumpase de sia kariero li sonregistris pli ol 60 muzikalbumojn kaj 5000 reklamajn melodietojn.
Yacouba Sawadogo
Yacouba Sawadogo, naskiĝinta 1946, estas farmisto de Burkina Faso. En pluraj landoj de Afriko, li sukcesis reverdigi dezertajn areojn helpe de indiĝena, tradicia agrikultura metodo nomata zaï, kiun li mem pluevoluigis, kaj li ricevis la Premion de ĝusta vivmaniero en 2018.
Zaï aŭ FMNR estas kamparane mastrumata natura regenerado de arboj en la sekaj regionoj de Afriko kiu ebligas rearbarigon el la restantaj radikoj (post faligo de arboj) en la Sahel-zono. Per tiu metodo li sukcesis krei novan arbaron de 30 hektaroj. Tiun indiĝenan sciaron li disvastiĝis inter kamparanoj en lia regiono helpe de tiel nomataj merkataj tagoj en kiuj kamparanoj el cento da vilaĝoj kunvenas por kundividi semojn kaj konsilojn. Lia metodo disvastiĝis en Malio kaj Niĝero, kie ĝi atingis rimarkindan sukceson.
Homo habilis
La Homo habilis (lerta homo) estis frua specio de la genro Homo, kiu vivis antaŭ ĉirkaŭ 2,5 ĝis 1,44 milionoj da jaroj en orienta Afriko.
La unuajn fosiliojn (kranikfragmentoj kaj malsupra makzelo) trovis Jonathan Leakey en 1960 en Olduvai, Tanzanio. Ilin priskribis en 1964 Louis Leakey komune kun Phillip Thomas kaj John Napier kiel Homo habilis. Kompare kun la pli fruaj Aŭstralopitekoj kaj Paranthropus li havis je 30% pli grandan cerbvolumenon, nome ĉirkaŭ 650 cm³ (Homo sapiens 1200–1400 cm³). Oni supozas, ke li kompletigis sian nutraĵon per viando. Tamen li ne estis ĉasisto, lia nutraĵo ĉefe estis plantoj kaj kadavroj. Unuafoje en historio homo uzis ŝtonajn ilojn. Li altis ĉirkaŭ 1,45 m, la viroj pezis inter 50–90 kg, la virinoj 30–40 kg.
Yacouba Sawadogo
En 2018, li ricevis la Premion de ĝusta vivmaniero, ankaŭ konata kiel la Alternativa Nobel-premio, kune kun la alia premiinto Toni Rinaudo de Aŭstralio.
Sawadogo estas invitata al internaciaj konferencoj por prezenti sian laboron. Pro la verdigo la grundakva nivelo altiĝis de proksimume kvin metroj. Ĉar la fekunda grundo fariĝis pli alloga, la provinca registaro enkorpigis la landon kaj ke parto de la arbaro estu forhakita cele al konstruado de domoj. La landa registaro tamen en 2021 ankaŭ erektis barilon por protekti la arbaro.
Homo habilis
Pro novaj malkovroj oni dubas, ke la tezo de Louis Leakey estas ĝusta, ke Homo habilis estas praulo de Homo erectus. Meave Leakey kaj Louis Leakey kaj ŝia teamo publikigis en 2007 malkovron de Homo habilis, kiu havas la aĝon de nur 1,44 milionoj da jaroj. Tio signifus, ke Homo habilis kaj Homo erectus vivis komune dum preskaŭ duonmiliono da jaroj. La sciencistoj supozas, ke ambaŭ specioj ne estis konkurenculoj kaj vivis en propraj niĉoj.
Jam pli frue aliaj sciencistoj diris, ke Homo habilis estas speco de Australopithecus.
Abu Gorab
La templo estis konstruita laŭ ordonoj de Njuserre Ini, nome sesa reĝo de la kvina dinastio de Egipto. Oni ne konas la ĝustajn datojn de lia regnado. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke li surtroniĝis inter 2450 a.K. kaj 2430 a.K.. Li estas konata ankaxu pro konstruo de piramido kaj funebrejo ĉe Abu Sir. Abu Gorab estis probable konstruita malfrue de la regno de Niuserre, post la 2420 a.K.. La templo estis konstruita nur cele honori Ra, kaj ne estis uzata kiel entombigejo.
25065 Lautakkin
25065 Lautakkin estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lau Tak Kin, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2008 pro sia projekto en teamo pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Maryknoll Fathers' School de Honkongo.
Bulnuar
Bulnuar (Boulenouar en la franca) estas vilaĝo en Maŭritanio, situanta apud la fervoja linio de Nouadhibou al Zuerato.
Ĝia ĉefa resurso estas la trinkakvo, kiu estas proksime al la surfaco. Oni enboteligas kaj vendas ĝin.
Laŭ censo de 2000, ĝia loĝantaro estis 1.268 homoj.
(12841) 1997 GD8
(12841) 1997 GD8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Anna Bergendahl
Anna Henrietta BERGENDAHL (naskiĝis la 11-an de decembro 1991) estas sveda kantistino.
Anna estis elektita por reprezenti Svedion ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010 kantante This is my life.
Esperanto (insulo)
Esperanto-Insulo estas la plej granda kaj la plej norda insulo el la Zed-grupo, norde de la Varna-Peninsulo, ĉe la Livingston-Insulo, parto de la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, Antarkto. La insulo estas senglacia kaj roka, ĝi altas 290 metrojn kaj etendiĝas 950 × 900 metrojn. La loko estis vizitata de fokoĉasistoj dum la frua 19-a jarcento.
La nomo rilatas al la internacia lingvo.
Hronské Kľačany
Hronské Kľačany, hungare Garamkelecsény estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zvolen-Levice. La lasta troviĝas 4 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1209 pri la vilaĝo en formo Chelecen. La komunumo estis atakita fare de tataroj en 1241, post jarcentoj la turkoj la samon faris. En 1910 loĝis tie 1072 da homoj (plejparte slovakoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al la distrikto de Léva. Poste la komunumo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 parto de Slovakio. Tiam la vilaĝo situis laŭ la nova ŝtatlimo. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1468 da homoj (1459 slovakoj).
Edisija
Edisija (Эдиссия) estas granda vilaĝo en la suda parto de la Stavropola regiono de Rusio, 45 kilometrojn norde de Mozdok, 5 kilometrojn oriente de la distrikta centro Kurskaja. Ĝi estas la dua plej granda loĝloko de Kurskij distrikto (Курской район). La vilaĝo staras ĉe la rivero Kura, kies akvo estas kolektata en akvorezervujo ĉe Kurskaja.
Historio
La vilaĝon fondis en la lasta duono de la 18-a jarcento armenaj fuĝintoj el Osmana Imperio. La nomo venas de la nomo de Edeso, urbo en Malgranda Azio, nun konata kiel Urfa (Turkio).
En la vilaĝo estas armena preĝejo, konstruita en 19-a jc.
NGC 5052
NGC 5052 (aliaj indikoj — UGC 8330, MCG 5-31-165, ZWG 160.171, PGC 46131) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Stacio Kawake
Stacio Kawake (japane: 河毛駅 [Kaŭake-eki], angle: Kawake Station) estas fervoja stacio en Nagahama, Gubernio Ŝiga, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hokuriku (ĉefa).
Suprasaksa germana dialekto
Suprasaksa germana dialekto (Obersächsisch) estas orienta centreja germana dialekto parolata en multo da la moderna germana Ŝtato Saksio kaj en la apudaj partoj de Saksio-Anhalto kaj Turingio. Kvankam ordinarlingve vokite "saksa" (Sächsisch), ĝi estas malsama al la malsupra-saksa dialektogrupo en Norda Germanio. Supra sakso estas proksime ligita al la turingia dialekto parolata en la apudaj lokoj en la okcidento.
Historio
Suprasaksa germana dialekto evoluis kiel nova diverseco en la kurso de la mezepoka germana Ostsiedlung (orienta setlejo) de proksimume 1100 pluen. Setlantoj descendante de la tigo duklando de Saksio parolante la Malnovsaksan, sed ankaŭ de Turingio, proponita en la Markgrafeco de Meissen preter la Elbo kaj Saale riveroj tiam loĝite fare de Polabiaj Slavoj. La graveco de la suprasaksa kancelaria kortumo la germana pliiĝis kun establado de la saksa balotantaro. En la kunteksto de la bibliotraduko de Martin Luther, ĝi ludis grandan rolon en la evoluo de la Fru-novoaltgermana lingvo kiel norma diverseco.
Parolate fare de gvidaj komunistoj descendantaj de la centra germana industriregiono kiel Walter Ulbricht, Sächseln estis ofte perceptita kiel la ĉiutaga lingvo de Germana Demokratia Respubliko fare de okcidentgermanaj civitanoj kaj ĝis hodiaŭ estas temo de multaj stereotipaj ŝercoj.
8254 Moskovitz
8254 Moskovitz estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nicholas A. Moskovitz, postdoktora esploristo ĉe la Carnegie Institution de Vaŝingtono. Liaj esploroj inkludas spektroskopiojn de diferencitaj asteroidoj kaj ties rilatoj kun meteorŝtonoj, kun aparta intereso pri la objektoj similaj al 4 Vesta kaj la meteorŝtonoj HED