cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vortoj de Profesoro Cart
Nia Vivo estas Agado
Vere ! Estas strange, ke kelkaj protestas kaj eĉ koleras, ĉar ni rifuzas diskuti iliajn reform-proponojn, iliajn kripligaĵojn, iliajn eltrovojn. Laŭ tute « logistika » rezonado, ili eĉ kulpigas nin pri nelojaleco, tial ke ni ne akceptas en nian esperantistan gazetaron artikolojn pri aŭ en ilia mirinda lingvaĵo !
Permesu, sinjoroj, ke anstataŭ diskuti nian lingvon, ni ĝin uzu por nia kaj homara utilo. Por nia homara plezuro !
Ni ne « faras » lingvon ; ni « havas » lingvon !
Knabo ludas kun muelilo, ĝin riparas detruas rekonstruas. Sian ĝojon li trovas en tio, ke ĝi pli malpli rapide, kvankam vane, turniĝas antaŭ liaj okuloj.
Sed ni ?... Ne en la movado mem de pli malpli perfekta ilaro nian ĝojon ni serĉas, ne !... la bonan blankan farunon ni volas, liveratan de l’muelŝtono ; ĝin ni ŝatas, ĉar ĝi estas nutraĵo por la agado, nutraĵo por la vivo.
Ludu vian ludon, sinjoroj teoriistoj kaj ĉiu-specaj logistikistoj, kaj ne indignu, se viroj, por la agado ni volas vivi kaj per ĝi !
Tabelo de l’enhavo
(laŭ la datoj)
Dezső Polik
POLIK Dezső hungara filmkameraisto: Alvinc, 9-a de aprilo 1873 – Budapest, 11-a de julio 1925.
Biografio
Ekde la komenco de la 1900-aj jaroj ĝis 1912 li laboris en la filmfabriko Pathé de Parizo. En 1913 li turnis la unuan en Hungarujo faritan filmon en Transilvanujo (Sárga csikó). Post tiu li laboris en la studiejo de Jenő Janovics en Koloĵvaro, pli poste en Budapeŝto li fotografiis la filmojn de Filmfabriko Uher- kaj Corvin, kaj li gvidis la laboratorion de fabriko Radius.
Aleksandros Mavrokordatos
Aleksandros Mavrokordatos (Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος; 11a de Februaro, 1791 – 18a de Aŭgusto, 1865) estis greka ŝtatestro kaj membro de la familio Mavrokordatos de Fanari-anoj.
Ciudad Ixtepec
Ciudad Ixtepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Ciudad Ixtepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 014.
Aleksandros Mavrokordatos
En 1812, Mavrokordatos iris al la kortego de sia onklo Johano Georgo Karadja, Hospodaro de Valaĥio, kun kiu li vivis en ekzilo en la Aŭstra Imperio (1818), kaj li studis ĉe la Universitato de Padovo. Li estis membro de la asocio Filiki Eteria kaj estis inter la Fanari-aj Grekoj kiuj rapidiris al Moreo en la komenco de la Greka milito de sendependiĝo en 1821. Je la epoko de la komenco de la revolucio, Mavrokordatos estis loĝanta en Pisa kun la poeto Percy Bysshe Shelley kaj lia edzino Mary Shelley, kaj aŭdinte pri la revolucio, Mavrokordatos iris al Marsejlo por aĉeti armilojn kaj ŝipon por iri al Grekio. Mavrokordatos estis tre riĉa, bone edukita homo, flua en sep lingvoj, kies esperto en la regado de Valakio kondukis multajn rigardi lin kiel estonta estro de Grekio. Malkiel multaj el la Grekaj estroj, Mavrokordatos kiu estis loĝanta en Okcidento, preferis okcidentajn vestojn kaj rigarids Okcidenten kiel la politika modelo por Grekio.
Ciudad Ixtepec
Geografio
Ciudad Ixtepec apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono Istmo), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24181 loĝantojn. El tiuj estis 11423 viroj kaj 12758 virinoj. La komunumo havas surfacon de 229.65 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 40 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5546 indiĝenoj. El tiuj 4629 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4629 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Silikozo
La silikozo estas pulma malsano okazigita per inhalado de partikloj de silicia oksido, nome neŭmokoniozo precize okazigita de stokado de polvo en la pulmojn kun patologia reago antaŭ tio, speciale en fibroj. Ĝi estas unuaranga en la listoj de spiraj malsanoj de labora deveno en disvolviĝantaj landoj, kie ankoraŭ estas seriozaj formoj. La termino silikozo estis stampita de la neŭmólogo Achille Visconti (1836-1911) en 1870, kvankam el antikvo oni konis la toksan efikon de la aero poluita por la spirado. La silikozo estas fibro-pulma malsano de nekuracebla karaktero kaj konsiderata profesia malsano malkapabliga en multaj landoj. Ĝi estas tre ofta malsano ĉe ministoj kaj ŝtonministoj.
Onzonilla
Onzonilla [onzoNIlja] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Esla-Campos, en la sudoriento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Antimio de Abajo, Onzonilla, Sotico, Torneros del Bernesga, Vilecha kaj Viloria de la Jurisdicción, okupas totalan areon de 21,78 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 857 loĝantojn. Ĝi perdis nur ĉirkaŭ 440 loĝantojn el la 1960-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, sed pro tio mem kaj pro sia proksimeco al la provinca ĉefurbo ĝi tuj reakiris ilin poste kaj kalkulinte el la komenco de la 20-a jarcento ĝi akiris pli ol 500 loĝantojn.
Ĝi distas nur 10 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Villacedré, Armunia kaj Trobajo del Cerecedo norde, kun Vilecha nordoriente, kun Torneros del Bernesga oriente, kun Villadesoto kaj Grulleros sudoriente, kun Viloria de la Jurisdicción sude, kun Antimio de Abajo kaj Antimio de Arriba sudokcidente, kun Villanueva del Carnero okcidente kaj kun Santovenia de la Valdoncina kaj Ribaseca nordokcidente.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.
Ferenc Lantos-Léderer
LANTOS-LÉDERER Ferenc estis hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita en Nagyvárad la 31-an de marto 1881 kaj mortinta en Temeŝvaro la 17-an de decembro 1934.
Onzonilla
Historio
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). El la 1a de Marto 2008 oni establis en Onzonilla la Centron de Traktado de Aŭtomataj Monpunoj de la centra trafikservo DGT.
Ferenc Lantos-Léderer
Kariero
Lantos-Léderer Ferenc finis mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li debutis kiel ĵurnalisto en revuo Pásztortűz kaj en gazetoj de Nagyvárad. Li laboris en Arado en la redakcio de gazeto Erdélyi Hírlap, poste li fariĝis kunlaborinto de gazeto Reggel de Temeŝvaro. Li laboris ankaŭ ĉe la 6 Órai Újság. Li eldonis kaj redaktis la ŝtonpresitan ekonomikan gazeton Fórum.
7717 Tabeisshi
7717 Tabeisshi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Isshi Tabe, amatora astronomo, kiu observis Jupiteron kaj aliajn planedojn de pli ol 25 jaroj kaj publikigis multenombrajn artikolojn pri planedoj. En 1997 li ricevis la Premion Magelano de la Orienta Astronomia Asocio. Li ankaŭ estas konata produktanto de programoj por planetarioj.
Lagleygeolle
Lagleygeolle estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 236 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.
Geografio
Lagleygeolle etendiĝas sur 19,54 km², kaj havis 236 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 12 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Lagleygeolle antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Daniel Germane, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Lagleygeolle apartenas al la kantono de Meyssac, kies ĉefurbo estas Meyssac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
János Zsirkay
ZSIRKAY János (ĵirkai) estis hungara ĵurnalisto, politikisto, verkisto naskita en Nagyvárad la 4-an de septembro 1880 kaj mortinta en Rákospalota la 25-an de februaro 1940.
Kariero
Zsirkay estis en 1907 poŝtoficisto en Nyitraludány. Post la unua mondmilito li iĝis ĵurnalisto. En 1919 li redaktis en Segedo la gazetojn Szegedi Új Nemzedék kaj Tűz, en 1922 en Budapeŝto li estis helpredaktoro de gazeto Nép. Li apartenis al la ĉirkauaĵo de Gyula Gömbös.
Biłgoraj
Biłgoraj [biŭgOraj] estas urbo en Lublinio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Biłgoraj en distrikto Biłgorajski. Nombras preskaŭ 27 000 loĝantojn. Ĝi situas je ĉirkaŭ 60 km sude de urbo Lublin. La dua laŭ grandeco (post Zamość) urbo en la suda parto de Lublina provinco.
Dua mondmilito
Germana invado en Pollando en 1939 kaŭzis ruinigon de la urbo, kiu estis dofoje bombita (8-a kaj 14-a de septembro). Lignaj konstruaĵoj bruliĝis pro incendio kaŭzita de germanaj flankatakistoj (11-a de septembro)
2.11.1943: Du taĉmentoj de Kamparanaj Batalionoj el areo Biłgoraj frakasis en Lubliniec la bienon kontrolatan de germanoj, ankaŭ batalis kontraŭ Ukraina Ribela Armeo.
Bellingwedde
[[Media:Nl-Bellingwedde.ogg|Bellingwedde]] estas antaŭa municipo en Nederlando.
10573 Piani
10573 Piani estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio Santa Lucia de Stroncone (Umbrio, Italio).
Bellingwedde
Bazaj informoj
Areo: 11.007 ha
10573 Piani
Nomo
Ĝia nomo honoras la italan amatoran astronomon Franco Piani, plej sperta kaj afabla iniciatinto en astronomio ĉe la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo. Li prizorgas ĉiujn mekanismojn de la instrumentoj kaj partoprenis al la plejparto de la novaj malkovraĵoj elde tiu loko.
Bellingwedde
Bazaj informoj
Loĝantoj: 9.659
Vilaĝoj: Bellingwolde, Blijham, Oudeschans, Veelerveen, Vriescheloo, Wedde Kernen Klein-Ulsda, Rhederbrug, Rhederveld, Wedderveer
Karakterizo: La municipo Bellingwedde estas vast-area agrokultura municipo kies pejzaĝo estas jen malfermita jen fermita
Devizo: Rust Ruimte en Recreatie (Kvieto Spaco kaj Distro)
Partneraj municipoj: Rhede (Emso)
Situo: La municipo Bellingwedde troviĝas apud la germana-nederlanda limo, en la orienta parto de la provinco Groningen, sudoriente de Winschoten.
Zontuko
Zontuko aŭ lumbotuko estas tradicia vestaĵo, nuntempe ĉefe portata de indiĝenoj.
Zontuko estas aŭ pendigata de zono antaŭ la seksorganoj aŭ estas pasigata inter la kruroj kaj sub zono por pendi libere. Ĝi estas ofte longeca kaj farita el ledo aŭ ŝtofo.
Zontuko plej ofte ne servas por kaŝi seksorganojn, sed por montri apartenon al tribo aŭ grupo aŭ simple kiel ornamaĵo. Tiel ekzistas popoloj, kiuj pendigas nur kelkajn fadenojn de zono aŭ portas nur ŝnuron ĉirkaŭ la koksoj.
Deveno
La deveno de zontuko estas nekonata, sed ŝajne oni portis ĝin kiel vestaĵo, ornamaĵo aŭ aldonaĵo al aliaj vestaĵoj ekde tre longe kaj sur ĉiuj kontinentoj.
Uzo kaj kutimoj
Hodiaŭ zontuko estas ankoraŭ ĉiutaga vestaĵo en pluraj landoj de Afriko, tropika Ameriko kaj Oceanio.
Ekzistas centoj da specoj de zontukoj diversaj laŭ aĝo de la portanto kaj por diversaj agadoj aŭ intimeco.
Mortintzontukoj, aparte ornamitaj por akompani la mortinton al la transa mondo, estis preparitaj aŭ aĉetitaj en pluraj kulturoj de sud-orienta Azio, Afriko aŭ Madagaskaro. La motivoj de tiuj zontukoj rakontis ekzemple la vivon de la mortinto, priskribis ritojn kaj ceremoniojn vilaĝajn aŭ priskribis la entombigon de la mortinto. .
Afriko
Multaj diversaj zontukoj ekzistas en Afriko, faritaj el arbaraj materialoj. La pigmeoj de Kongo Kinŝasa preparis ilin el batitaj arboŝeloj kaj ornamis iin de motivoj. Masajoj portas kolorajn zontukojn kaj en la okcidenta parto de la kontinenta mallongaj zontukoj uzatas en intimeco.
Zontukoj el ŝtofoj printitaj, ĉefe en okcidenta Afriko laŭ java batiktekniko kaj realigitaj per hidrofobaj vaksoj nomiĝas ankaŭ vaksaj zontukoj. Fabrikado kaj tisado de tiuj zontukoj kreis veran industrion, ĉefe en Ebur-Bordo. Motivoj, foje humuraj aŭ popularaj (bildoj de televidherooj, frapfrazoj, ktp.) estas desegnitaj de artistoj burkinaj, maliaj kaj eburbordaj. En Ebur-Bordo kaj Ganao troveblas ankaŭ kita-zontukoj.
En Malio, la bogolan-zontuko estas desegnata kaj portata de virinoj. Ĝi kovras la korpon de la umbiliko ĝis la maleoloj. Tradicie ĝi konsistas el sep kunkudritaj kotonaj ŝtofstrioj. Oni volvas ĝin ĉirkaŭ la korpo, la dekstra flanko fiksita al la maldekstra. La kvinparta ornamaĵo havas simbolan sencon:
La motivoj sur la bogolan-zontukoj kaj iliaj pozicioj simbolas aŭ reprezentas eventojn realajn aŭ mitajn. La motivoj, kiuj povas havi plurajn sencojn, havas nomojn kaj protektas la virinon, kiu portas la zontukon. Temas ofte pri premsignoj de homoj aŭ bestoj. Homoj kredis, ke la surteraj premsignoj enhavis parton de la persono.
En la 1980-aj jaroj la ĝis tiam al Malio specifa bogolan-tekniko estis alprenita kaj transformita de artistoj maliaj, senegalaj kaj burkinaj (ekz. la malia grupo bogolan kasobane), kiu desegnas sur ŝtofstriojn.
Polinezio
Vestaĵoj en formo de zontukoj, priskribataj de eŭropaj navigaciantoj de la 19-a jarcento, faritaj el vegetalaj fibroj kaj uzitaj en Polinezio (suda Vanuatuo, Salomonoj, nordokcidenta Nov-Gvineo) nomiĝas ankaŭ tapa.
Pareo estas longa zontuko el ŝtofo malpeza portata kiel zontuko aŭ nodita super la mamoj, aŭ ankaŭ super ŝultro aŭ malantaŭ la kolo. La uzo de pareo disvastiĝis tra la mondo kiel hejma kaj feria vestaĵo. La motivoj (floroj, plantoj, ktp.) pensigas pri paradizecaj bildoj el Tahitio. Multajn vestaĵartajn kreistojn ili inspiris por krei ĉefe vesperajn robojn.
Iam en Tahitio nur virinoj portis pareon, viroj portis zontukon nomita maro, sed nuntempe kaj virinoj kaj viroj portas pareojn.
Japanio
En Japanio zontukoj estis kutimaj vestaĵoj ĝis la komenco de la 20-a jarcento. Fundoshi malaperis nur post la dua mondmilito pro usona influo, kiel malaperis ankaŭ la publikaj ambaŭseksaj banoj. Okcidentuloj alportis sian prudecon, kaj fundoshi cedis sian lokon al okcidentaj subvestoj. Tamen ankoraŭ nuntempe ĝi estas tre kutima dum tradiciaj japanaj festoj, portataj sola aŭ kun jako.
Nord-Ameriko
Ideala vesto por varma kaj malseketa vetero, zontukoj estis portataj de indianoj antaŭ la alveno de misiistoj kaj koloniistoj.
Dum pli malvarma vetero indianoj portis aldone al zontuko sendependaj krurumoj (krurmanikoj) fiksitaj je zono, kiuj kovris la krurojn de la femuro ĝis la maleolo. Zontukoj estis pli ofte simplaj strioj el antilopa aŭ cerva ledo.
Pueblo-indianoj iam anstataŭis ledajn zontukojn per kotonaj.
Sud-Ameriko
Malnovaj popoloj de Sud-Ameriko scipovis teksi tre fajnajn ŝtofojn el kotono, ofte riĉe ornamitaj. En tombejoj laŭ la perua malbordo oni trovis tiajn zontukojn, volvitajn ĉirkaŭ la mortintoj aŭ aldonitaj kiel donacoj.
Bildoj, kodeksoj kaj steleoj montras zontukojn tra la diversaj epokoj de la azteka, majaa kaj inkaa regnoj.
En multaj regionoj de Sud-Ameriko, ekzemple en Amazonio zontukoj estas ankoraŭ vaste portataj nuntempe.
Evoluo
Pareo supervivas kiel strandvestaĵo dum ferioj, sed la okcidenta vivmodelo malplioftiĝis la uzon de zontukoj en multaj landoj.
Tre ofte infanoj enmigrintaj en riĉajn landojn, forlasas tradiciajn vestojn de ilia devenlando kaj portas laŭmodan sportvestojn por viziti lernejon. Foje oni portas zontukojn en familia intemeco hejme.
En iuj landojkaj dum iuj epokoj zontukoj estis malpermesitaj en misiejoj, lernejoj, preĝejoj, laborejoj aŭ surstrate por devigi tradiciajn etnajn grupojn adaptiĝi al importitaj vestmodoj.
Kontraŭe, kelkaj artistoj aŭ modistoj provas de tempo al tempo atentigi pri la praktikaj kaj komfortaj aspektoj de diversaj zontukoj, foje kun helpo de lokaj aŭtoritatoj. Tiel ekzemple okazis en Dualao, Kameruno, en junio 2005 tritaga zontukfesto, kreita por remodigi porton de zontuko, "aktivigi la kreemon de modistoj kaj kudristoj", sed ankaŭ por "direkti la kreadon vers modeloj kaj spirito pli modernaj" por tradiciaj vestoj
Feld
Feld sigifas en la germana lingvo kampo.
La vorto havas diversajn signifojn:
Montacher-Villegardin
Montacher-Villegardin estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 597 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Montacher-Villegardin etendiĝas sur 29.2 km², kaj havis 597 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 20 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean Bord-Gérard, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Montacher-Villegardin apartenas al la kantono de Chéroy, kies ĉefurbo estas Chéroy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Super Mario 64
Super Mario 64 (スーパーマリオ64) estas platforma videoludo kreita kaj publikigita de Nintendo por la videoludilo Nintendo 64 en 1996. Ĝi estas la unua ludo de la serio Super Mario, kiu okazas en tridimensia mondo. Kun Pilotwings 64, ĝi estas unu el la unuaj videoludoj de Nintendo 64. Ĝi aperis en Japanio en la 23-a de Junio 1996, kaj poste en Nord-Ameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Per pli ol 11 milionoj da unuoj venditaj, ĝi estas unu el la plej venditaj ludoj de Nintendo 64. En 2004, La ludo estis refarita al plibonigita versio por Nintendo DS, nomita Super Mario 64 DS.
En la ludo, la ĉefrolulo Mario esploras la kastelon de la princino Peach, kaj devas savi ŝin el la ĉefa malamiko Bowser. Super Mario 64 estas unu el la unuaj tridimensiaj plataĵaj ludoj. Ĝi okazas en malfermita mondo, kiun la ludanto povas libere esplori laŭ la tri dimensioj. La ludo estas dividata en mondoj, en kiuj diversaj misioj estas disponeblaj por atingi stelon. Sufiĉe da steloj estas bezonataj por esplori novajn mondojn kaj fini la ludon.
Sea Shepherd
La Sea Shepherd Conservation Society estas medioprotekta organizo kun sidejo en Friday Harbor en usona federacia ŝtato Vaŝingtonio, kiu agadas precipe por protekto de maroj, kontraŭ balenĉasado, ĉasado de fokoj kaj senkontrola troa fiŝkaptado. Sea Shepherd estas neprofitcela fondaĵo kaj estas financata per donitaĵoj. Ĝi estis fondita en 1977 fare de Paul Watson kiu estis unu el la unuaj membroj de Greenpeace.
La organizo gvidas agadojn sur internaciaj akvoj kontraŭ ĉasistoj de balenoj, fokoj, delfenoj. La organizo – laŭ propraj eldiroj – sinkigis ekde 1979 dek balenkaptajn ŝipojn. Ĉar la organizo agadis kontraŭ leĝ-rompantoj, neniu juĝakuzis ĝin pro tiuj fakte nejuĝaj agadoj. Sea Shepherd Conservation Society akcentas, ke ĝiaj agadoj celis neniam homojn.
Sea Shepherd havas nun (2009) floton el tri ŝipoj. La Farley Mowat estis aĉetita en 1996 de norvega esplora instituto, ĝi longas 54 metrojn kaj havas registran tunon de 659. la dua ŝipo komece havis la nomon Robert Hunter, estis alinomita en 2007 al Steve Irwin, ĝi havas la longon de 53 m, estis konstruita en 1975, servis longtempe ĉe Scottish Fisheries Protection Agency.
La tria ŝipo Sirenian estis posedaĵo de la usona marborda gardistaro kaj estis konstruita en 1955. La ŝipo ricevis en 1979 pli fortan motoron kaj iĝis tiel pli rapida. Sea Shepherd akiris ĝin en 1991, ĝi estis alinomata en 2006 al Yoshka.
Ekde novembro de 2007, la ŝipoj Farley Mowat kaj Robert Hunter estas sub nederlanda flago.
-1984
Eventoj
Komenco de la regado de Ŝu-iliŝu, reĝo de Isin (ĝis -1975). Li prenis de Elamo la statuon de la dio de Ur, nome la lun-dio Nanna/Sîn.
Säget
Säget estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
21891 Andreabocelli
21891 Andreabocelli estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala amatora astronomo Sauro Donati elde la Observatorio de Monte Agliale en Borgo a Mozzano (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la itala tenoro Andrea Bocelli, tutmonde fama kiel kantisto de pop-muziko, opero kaj miksaĵo. Li vendis pli ol okdek milionojn da kaj en 2010 ricevis unu stelon ĉe la trotuaro de famo en Holivudo pro sia kontribuo al la vivanta teatro.
Karl Christian Gmelin
Karl Christian Gmelin (1762-1837) estis germana kuracisto, botanikisto, naturalisto, profesoro pri Naturhistorio en Karlsruhe, amiko de la poeto Johann Peter Hebel (1760-1826) kaj frato de la gravuristo Wilhelm Friedrich Gmelin (1760–1820). Li estis direktoro de la Botanika Ĝardeno en Karlsruhe kaj aŭtoro de trivoluma verko Flora Badensis Alsatica (1805–08).
Biografio
Li unue frekventis la Latinan Lernejon en Mülheim kaj ekde 1778 li studis medicinon kaj natursciencojn en la Universitato de Strasburgo. En 1784, li ricevis sian doktorecan diplomon en la Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo. Samepoke, li establiĝis en Karlsruhe kiel kuracisto. Dum kvindek jaroj li donis scienc-klasojn en renoma loka lernejo. En 1786, Gmelin iĝis direktoro de la Kabineto pri Naturhistorio de la margraflando (nuna Ŝtata Muzeo pri Naturhistorio en Karlsruhe) kaj de la Botanika Ĝardeno de Karlsruhe.
La hodiaŭa botanika ĝardeno de Karlsruhe estis origine de li kreita. En 1792, li estis elektita kiel membro de la Leopoldina Akademio. Inter 1794-1797, li iris al Ansbach pro la tumulto de la revolucio kaj protekti sian kolekton. Gmelin studis botanikon, zoologion, mineralogion, geologion kaj vulkanologion. Ekde 1803, Gmelin estis membro de la Sankomitato de la Granda Duklando Baden, kaj ekde 1814 li iĝis ano de la Minkomitato, tie kie li tenis la titolon kiel Privata Konsilisto.
Biglo
La biglo estas eta aŭ mezgranda raso de hundo. Ano de la Ĉashundo Grupo, li aspekte similas al la Vulphundo, sed havas malpligrandajn brakojn kaj plilongajn, molajn orelojn. Bigloj estas flarhundoj, plejparte originale bredite por spursekvi leporojn, kuniklojn, kaj aliajn ĉasaĵojn. Ili havas fortan flarpovon kaj spursekvan instinkton kiuj igas ilin esti uzataj tra la tuta mondo kiel eltrovhundojn pri nepermesitaj agrikulturaj kaj manĝaĵaj importaĵoj. Ili popularas kiel dorlotbestoj pro sia grandeco, bona humoro, kaj manko de heredaj sanproblemoj. Ĉi tiuj karakteristikoj bedaŭrinde ankaŭ popularigas ilin por uzo en 'besto-pruvoj'.
Malgranda pando
La malgranda aŭ ruĝa pando (Ailurus fulgens) estas specio el la ordo de karnovoruloj kaj familio de procionedoj. Ĝi vivas en Siĉŭano, Tibeto, Ĉinghajo kaj Junano de Ĉinio kaj en Hindio, Nepalo, Sikimo kaj Birmo.
Biglo
Malgraŭ tio ke bigloj ekzistas jam ekde jarmiloj, la nuna 'biglo-raso' estas bredita en Granda Britio dum la 1830aj jaroj. La sango venas de kelkaj rasoj, inkluzive la Talbot Ĉashundo, la Nordkampara Biglo, la Suda Ĉashundo, kaj povus-esti de la Hariero.
Bigloj aperas en popularkulturo ekde Elizabeta Epoko. Ili aperas en literaturo kaj pentraĵoj, kaj lastafoje en filmo, televidilprogramoj, kaj komikslibroj. Snoopy, rolulo de la komikso Peanuts estas reklamita kiel "la plej fama biglo de la mondo".
Malgranda pando
Disvastiĝo
Tiuj orientalisaj bestoj loĝas en ĝangaloj sur montoj je 2.000-3.000 metroj super la marnivelo, kie kreskas densaj bambuoj, betuloj kaj abioj. Ili vivas en lokoj, kie la tutjara temperatura diferenco estas tre malgranda; tial ĝi timas kaj varmegon kaj froston. Vintre ili transloĝiĝas al sunplenaj montodeklivoj.
Biglo
Aliaj vortuzoj
Biglo, angle "Beagle" (bi'-gol), povas esti la nomo de ŝipo. 'La H.M.S. Beagle' estis la nomo de la ŝipo, en kiu Darvino vojaĝis dum li verkis sian teorion de evoluo.
Malgranda pando
Vivmaniero
Ili vivas pare, aŭ 4-5-ope laŭ familio. Frumatene kaj vespere ili iras serĉi nutraĵojn, kaj tage dormas aŭ sunumas sur arboj. Nokte ili nestas en arbotruoj aŭ rokkavernoj. La malgranda pando ŝatas manĝi bambufoliojn, herbojn, rizomojn, fruktojn kaj glanojn, iam eĉ birdovojn kaj birdetojn. Ĝi estas facilmova kaj kapablas grimpi sur altajn arbobranĉojn. Se io danĝera gin minacas, ĝi tuj grimpas sur arbon por sin kaŝi. Ĝi estas milda, scivolema kaj facile bredebla. Ĝenerale ĝi ne blekas escepte en pariĝa tempo. Tiam gepandoj eligas grandan bruon kaj frotas siajn generajn organojn sur arbotrunkoj aŭ ŝtonegoj, kaj la virpando eĉ urinas dum la frotado. En la provinco Siĉŭano de Ĉinio la malgrandaj pandoj pariĝas en aprilo kaj majo kaj naskas en junio kaj julio. La pandino gravedas naŭ monatojn kaj naskas ĉiufoje 1-3 idojn. La ĵus naskita pandido longas 6 centimetrojn kaj pezas 100 gramojn. Ĝi povas vivi pli ol dek jarojn.
Komputiko
Malgranda pando, anglalingve firefox, estas la simbolo de la nova libera programo Fajrfokso eldonita de la projekto Mozilo.
Jalasjärvi (lago)
Jalasjärvi estas lago en Jalasjärvi, Suda Ostrobotnio, Finnlando. Ĝia areo estas, la plej granda profundo kaj la supermara alteco.
Babahoyo
Babahoyo (plennome, Santa Rita de Babahoyo) estas urbo de Ekvadoro. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Los Ríos. Ĝi estas la dua plej granda kaj loĝata urbo de la provinco, post Quevedo.
Mariann Falusi
Mariann Falusi [faluŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Falusi Mariann estis hungara ŝlagrokantisto (mezosoprano), aktoro. Ŝia origina familia nomo estis Falussy [faluŝi].
Mariann Falusssy naskiĝis la  en Barcs.
Biografio
Mariann Falusi maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, ŝi studis en konservatorio (1977–1980), poste ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1983. En la sama jaro ŝi estis la unua en ĵazkantista kategorio de televizia konkurso, poste ŝi estis ĵazkantisto en ĵazorkestro. Inter 1985-1988 ŝi havis rolojn en Gaja Teatro. En 1988 Gábor Presser iniciatis la konatiĝon kun Györgyi Lang, ili estis kvazaŭ ĝemeloj kaj kreis kantistan duopon "PA-DÖ-DŐ". Ili kantis ŝlagrojn kaj eldonis muzikdiskojn. Falusi ricevis premiojn inter 1983-2018. Ŝi neniam edziniĝis.
Makaso
Makaso aŭ Macas (hispana plennome, Nuestra Señora del Rosario de Macas) estas urbo de Ekvadoro. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Morona Santiago. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata de la provinco. Ĝi estas en la areo de la Amazonio.
Apateu (Culciu Mare)
Apateu (Culciu Mare) (Dobrácsapáti dobraĉapati) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Satu Mare. Administre Apateu apartenas al Culciu.
Loĝantaro
En 1910 Dobrácsapáti nombris 361 loĝantojn (hungaroj), en 1992 315 (rumanoj, 64% hungaroj.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1321. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Szatmár.
Odiseas Andrucos
Odiseas Andrucos aŭ alia literumado Odysseas Androutsos (ankaŭ Odysseus Androutsos; Greke: Οδυσσέας Ανδρούτσος; 1788–1825) estis heroo de la Greka milito de sendependiĝo.
Li aliĝis al la Turka armeo de Ali Paŝao kaj iĝis oficiro; tamen, en 1818 li aliĝis al la Amika Societo (Filiki Eteria) kiu estis planante la liberigon de Grekio el la Otomana Imperio.
En Majo 1821 li haltigis kun malmultaj homoj la antaŭeniron de otomana armeo de Omer Vrioni en gastejo ĉe Gravia. En Majo 1822, li trafis la politikan opozicion Ioannis Kolettis. Teorie senkomanda, li tamen plutenis la komandon en Orientcentra Grekio. Poste li kaptis la Akropolon de Ateno.
Discus patulus
Discus patulus estas specio de malgrandaj, surteraj, pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.
Ili loĝas en Usono, en la ŝtatoj, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , kaj en Kanado, en la provinco.
Johann Lippet
(naskiĝinta la 12-an de januaro 1951 en Wels, Supra Aŭstrio) estas rumania verkisto kaj tradukisto germanlingva. Li estis naskita kiel filo el familio de la ruman-germana malplimulto el Banato, kiu fine de la dua mondmilito estis fuĝinta al Aŭstrio, kaj kun la familio en 1956 kiel kvinjarulo revenis al Rumanio. Tie post la mezlernejaj jaroj li studis germanistikon en la Universitato de Timișoara, intertempe nomata Okcidenta Universitato. La verkisto estis membro de la germanlingva literaturista rondo Aktionsgruppe Banat kunfondita de li kaj de Rolf Bossert, kiu ekzistis inter 1972 kaj 1975. Poste li estis membro de la Müller-Guttenbrunn-grupo literatura de Timișoara al kiu membris i.a. Herta Müller, Rolf Bossert, Helmuth Frauendorfer kaj Roland Kirsch. De 1978 ĝis 1987 li laboris kiel dramaturgo ĉe la Germana Ŝtata Teatro en Timiŝoara. En 1987 Lippet rajtis translokiĝi al Germanio, kie li interalie laboris en la nacia teatro en Mannheim. Li vivas en Sandhausen apud Hajdelbergo.
Super Mario Sunshine
Super Mario Sunshine (スーパーマリオサンシャイン) estas platforma videoludo kreita kaj publikigita de Nintendo por la videoludilo GameCube en 2002. Ĝi unue aperis en Japanio en Julio 2002, kaj poste en Nord-Ameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Ĝi estas la dua ludo de la serio Super Mario kiu okazas en tridimensia mondo, post Super Mario 64 en 1996.
La ludo okazas en la tropika insulo Delfino, kie Mario, la princino Peach kaj kelkaj kunvojaĝantoj ferias. Malamiko, kiu similas al Mario, konata per la nomo Shadow Mario, malpurigas la insulon per peniko, kaj ŝtelas la sunojn, igante la insulon malluma. Mario estas erare kulpigata, kaj devas purigi la insulon uzante aparaton nomitan F.L.U.D.D. (Flash Liquidizer Ultra Dousing Device (angle)). Post iom da tempo, Shadow Mario kaptis la princinon Peach kaj Mario devas liberigi ŝin.
Post lanĉo, Super Mario Sunshine estis forte laŭdata. Recenzistoj laŭdis la grafikaĵojn de la ludo, kaj la diversecon kaj liberecon de movoj de Mario en tiu mondo. Tamen, kelkaj mallaŭdis la kameraon. La ludo estis komerce sukcesas. Pli ol 5,5 milionoj da unuoj vendiĝis je la jaro 2006. Ĝi estas la tria plej vendita ludo de GameCube.
Tirso de Molina
Tirso de Molina estis kaŝnomo de frato Gabriel Téllez, (Madrido, 1579 - Almazán, 12-a de marto 1648) unu el la plej konataj teatro-aŭtoroj de la 17-a jarcento en Hispanio en la nomata Hispana ora epoko.
Vivo
Iam oni asertis, ke li estis nelegitima filo de la Duko de Osuna, sed tio hodiaŭ ne defendeblas ĉar li estus bezoninta papan permeson por eniri en monaĥa Ordeno de la Merced. La Duko de Osuna estis tiam tro maljuna kaj krome li estis en Napolo. Aliflanke la naskiĝdokumento kiu pravigus tiun filecon estas ne facile legebla kaj naskigas Tirso de Molina en 1584, spite la plej akceptata naskiĝjaro 1579. Aliflanke neniu el liaj samtempaj malamikoj uzis tiun kritikkialon, kian aliaj kritikistoj uzus.
Li lernis el la teatro de Lope de Vega, kiun li konis estante studento en universitata urbo Alcalá de Henares, proksime de Madrido. Komence de 1601 li jam estis monaĥo en monaĥejo Sankta Antolino de Guadalajara [Gvadalaharo], kie li estis ĝis 1605. Li ekverkis en 1606 en Toledo; eble per El divino colmenero (La dia abelisto), religia dramo ludota dum la Difesto de 1607. Ĉirkaŭ tiu epoko li konis persone la famegan aŭtoron Lope de Vega kaj de tiam ĉiam li imitos lin, sed Lope neniam aprecis Tirson, kiu loĝos en Toledo ĝis 1614 krom vojaĝoj al Galegio, Salamanko, Lisbono, ktp.
Li verkis pri religiaj temoj, sed ankaŭ satirojn, teatraĵojn, kio problemigis lian rilaton kun ekleziaj aŭtoritatuloj; pro tio li retiriĝis el 1614 ĝis 1615 al monaĥejo de Estercuel [Esterkuel’] en Aragono. El 1616 ĝis 1618 li loĝis en Domingo (Karibo) kie li profesoris pri teologio dum tri jaroj en universitato kaj partoprenis en aferoj de sia monaĥordo. Tio ebligis, ke li konas historion pri la amerika konkero kion li uzos poste en sia verkaro.
Li revenis en 1618 en Madridon kie el 1624 ĝis 1633 publikigis la kvin Partoj de liaj komedioj; li estis denoncita kiel aŭtoro de kontraŭreligiaj tekstoj kaj oni malpermesis lin daŭre verki -per mallibero en la monaĥejo de Cuenca [kuenka] kaj minaco de ekzilo aŭ eĉ ekskomunikon-, sed li “inventis” nevon kiu eldonos lian verkaron kaj krome malgraviĝis la reformema politiko de la Reformiga Konsilantaro kreita de Grafo-Duko de Olivares. Antaŭe, en 1622 li partoprenis poezian konkurson honore al la sanktigado de Isidro Labrador. En 1626 li loĝas en Madrido kaj ricevas postenon de prelato en Trujillo [truĥijo] kie li loĝas ĝis 1629, kiam li revenas en Toledon kaj eble al Madrido.
El 1632 ĝis 1639 li estis en Katalunio kaj tie li ricevis postenon de difinisto kaj kronikisto de sia monaĥordo; tiele li verkis la Ĝeneralan Historion de la ordeno de la Merced, kiun ekas en 1632 kaj finas en 1639. En tiu lasta jaro la papo Urbano la 8-a majstrigis lin. Sed polemikoj kun liaj samordanoj denove ekziligas lin en Cuenca en 1640. Lastajn jarojn li loĝas en Soria [sorja] de kies monaĥejo li iĝis prelato en 1645; li mortiĝis en tiu provinco, en Almazán, en 1648.
Graveco
Oni akceptis ĉiam, ke dum la 17ª jarcento konstruis kaj popularigis hispanan teatron Lope de Vega kaj liaj imitantoj, inter ili krom Tirso estis Juan Ruiz de Alarcón (1581-1639), Luis Vélez de Guevara (1579-1644), Guillén de Castro (1569-1631), Antonio Mira de Amescua (1574-1644), ktp. El ili, krom Lope de Vega, la unua gravovico okupus ĉu Tirso ĉu Ruiz de Alarcón depende de la kritikistoj.
Tiu teatra skolo uzis hispanecajn temojn -ĉu historiajn ĉu religiajn ĉu amajn-, aktivegajn rakonterojn per liberega trouzo de strofo-, tempo- kaj lokoŝanĝoj. Tiu teatrotipo estis vere popola kaj pro tio ankaŭ la teatraĵoj de Tirso de Molina estis konataj kaj ŝatataj de la tiama publiko. Ene de tiu skolo la teatraĵoj de Tirso elstaras pro kelkaj ecoj, ekzemple la intereso kiun ricevas la inaj roloj kaj la aktivaj ludoj kiujn tiuj devas rolludi ekzemple per kaŝoj aŭ ĉefe per alivesti sin en viron, kion multaj aliaj aŭtoroj faris tiam -Lope de Vega en almenaŭ cento da teatraĵoj-, sed kio ŝokis tiujn kontraŭulojn kiuj vidis tion nedece en monaĥo.
Verkaro
Kvankam hodiaŭ estas konataj nur sesdeko da liaj teatraĵoj, oni diras, ke li verkis ĉirkaŭ tricent aŭ kvarcent; la atribuado de tiuj verkoj estas hodiaŭ malfacilega. Liaj rakontoj estas komplikaj, sed li sciis iste kiel allogi la spektantaron per uzo de intrigo. Liaj roloj -ĉefe de virinoj- estas pli homaj kaj interesaj ol aliaj de liaj samtempuloj.
Ni haltu ĉe tri el liaj verkoj. Kvankam unu el la komedioj ŝajne verkita de li -kaj dum multaj jaroj al li atribuita- influigis gravece la mondan kulturon kiel ĝermo de la mito de Don Juan [ĥuan’] El burlador de Sevilla y convidado de piedra (La sevila tromploganto kaj ŝtona invitito), nunaj kritikistoj kliniĝas akcepti tiun verkon kiel tasko de teatristo kaj aktoro Andrés de Claramonte [klaramonte], aŭtoro ankaŭ de La stelo sevila.
Alia fama verko lia estis la teologia dramo El condenado por desconfiado (Damnita pro malfido), kiu respegulas religian polemikon inter la destinpovo kaj la libera decido, preferata de ortodoksuloj katolikaj. En ĝi aperas la vivo de viro tre sankta kiu nur je la fino de sia vivo dubas, tio estas, pekas kaj pro tio damniĝas je infero.
Don Gil de las calzas verdes (Don Ĥil, la verdakulotulo) estas ero de la plej popola parto de lia verkaro. En ĝi aperas ina rolo tre moderna, ĉar ŝi post tromplogo farita de amanto ne dubas persekuti lin kaj alivesti je viro por tio. Tiele alivestita, ŝi igas ke aliaj virinoj enamiĝas je ŝi-li. Krome ankaŭ la persekutato alivestiĝas por eskapi. Tiu situacio komplikiĝas pli kaj pli je granda publikoŝato. Aldone la tiama publiko –ĉefe viroj– tre ŝatis vidon de aktorino ludanta virrolon –oni povis vidi ŝiajn krurojn nur enpantalonajn kaj ne enjupajn! – kaj krome ŝi-li enamigis aliajn virinojn, eĉ tro moderna laŭ la epoko.
Ĝiba baleno
La ĝiba baleno (Megaptera novaeangliae) estas specio en la ordo de cetacoj kaj familio de balenopteredoj. Ĝibaj balenoj plenkreskaj longas 14–17 m kaj pezas ĝis 40 t. Ili havas unikan korpoformon, kun longaj brustaj naĝiloj kaj buletoj sur la kapo. Ili faras saltojn kaj aliajn karakterajn surakvajn kondutojn, kio popularigas ilin inter balenspektantoj. La virbalenoj kantas malsimplan kanton, kutime 4-33 minutojn longan. Ili manĝas ĉefe krilojn kaj malgrandajn fiŝojn, kiujn ili kaptas per bobeloj. Iliaj ĉefaj naturaj predantoj estas orcinoj. Ambaŭ seksoj pariĝas promiskue.
Ĝibaj balenoj vivas vintre en la varmeta maro de la tropikaj zonoj kaj printempe migras suden kaj norden al la polusaj regionoj. En la Beringa Maro kaj Alaska Golfo ili vivas grandnombre. Vintre tiuj vivantaj en la Oĥotska Maro naĝas suden preter Saĥaleno, kaj la Kuriloj kaj laŭ Honŝuo al la Insularo Ogasava kaj Tajvano. La balenoj vivantaj en la Japana Maro do migras laŭ la orienta marbordo de Koreio al la ĉinaj maroj.
Kiel aliaj balenegoj, ĝibaj balenoj estis celo de la balenĉasa industrio. En la jardeko de 1960 kun tutmonda loĝantaro malkreskinta ĝis proksimume 5000 pro ĉasmortigado, la specio preskaŭ formortis. Nuntemmpe la nombro rekreskis ĝis proksimume 135 000, sed implikiĝoj en fiŝretoj, kolizioj kun ŝipoj, kaj brupoluo daŭre kaŭzas vundojn kaj mortojn.
Priskribo
La ĝiba baleno longas 11,5-15 metrojn kaj pezas 29 tunojn meznombre. Ĝi havas nigran koloron en la dorso kaj blankan en la gorĝo, brusto kaj ventro. Sur ĝiaj gorĝo kaj brusto estas 10-25 sulkoj, kiuj etendiĝas ĝis la umbiliko. Ĝia brusta kaj ventra naĝiloj estas tre longaj.
Kutimaro
La ĝibaj balenoj ofte grupiĝas. En la grupo troviĝas mamnutrantaj balenoj kaj novnaskitaj idoj. Antaŭ sia enmergiĝo en profundan akvon ili levas sian vostan naĝilon kaj eĉ grandan parton de la posta korpo ekster akvon. La profunda mergiĝado povas daŭri 15-20 minutojn. Ili ŝprucigas mallongan sed dikan akvan kolonon. Ili manĝas ĉefe krustacojn kaj ankaŭ fiŝetojn. Ili ŝatas ruliĝi en akvo kaj iam la tuta korpo elsaltas el la akvo. Falante, ili eligas grandan bruon. Seksumante, la femala kaj maskla balenoj paralele kuŝas sur la akva surfaco. Post 12-monata gravedeco la balenino naskas unu aŭ du idojn. La novnaskito longas 4-5 metrojn. La 11-monata baleno estas demamigita; tiam ĝia longeco jam duobliĝis. La 11,5-12,25 metrojn longa balenino jam sekse maturiĝas. Iuj baleninoj povas gravediĝi tuj post la akuŝo.
Ĉasado
Bobelreta ĉasado estas unika kaj kompleksa manĝokutimo uzata de la ĝiba baleno (Megaptera novaeangliae) kaj de la balenopteroj en la Golfo de Tosa, Japanio. Ĝi estas unu el malmultaj konataj surfacaj manĝokutimoj de la ĝiba baleno. Ĝi ofte estas kunlabora konduto de balenaro. La grupogrando povas gami el minimumo de du aŭ tri balenoj partoprenantaj ĝis sesdek samtempe. Sola baleno povas ankaŭ plenumi similan metodon de surfaca manĝado nomitan atakomanĝado.
La ĝiba baleno estas migranto kaj manĝas nur dum duono de la jaro. Ili kutime pasigas la somerajn monatojn (de Majo ĝis Septembro) en manĝareoj, kie la akvo estas pli malvarma kaj kien ili revenas ĉiujare. Oni dokumentis, ke ili manĝas, en areoj kiel Sudorienta Alasko kaj ĉe la bordo de Antarkto. La alian duonon de la jaro la ĝiba baleno pasigas en siaj reproduktejoj kie ili tute ne manĝas. Dum sia manĝosezono ĝibaj balenoj aktive manĝas dum ĝis 22 horojn tage. Ili faras tion por stoki sufiĉajn grasrezervojn en siaj korpoj por travivi la reproduktan sezonon.
Ĝibaj balenoj estis ĉasataj jam malfrue en la 16-a jarcento. En multaj areoj ili estis la unua specio atakata tial, ke ili vivis proksime al la marbordo. La nordatlantika loĝantaro malkreskis ĝis malpinto de nur 700 individuoj. Oni taksas, ke en la 20-a jarcento okazis 28 000 mortigoj en la norda Pacifiko kaj pli ol 200 000 en la suda duonsfero. En 1946 la Internacia Komisiono pri Balenĉaso (IKB) fondiĝis por kontroli la industrion. La IKB trudis regulojn kaj sezonlimojn, kaj en 1966 malpermesis ĉasadon de ĝibaj balenoj por ke ili ne formortu. Dum tiu tempo Sovetio intence maltroigis siajn ĉasregistrojn; ĝi raportis 2820 kaptojn inter 1947 kaj 1972, sed la vera nombro superis 48 000. En la tuta mondo, proksimume 5000 individuoj postvivis la buĉadon. En la 21-a jarcento, estas permesataj nur kelkaj mortigoj jare en tre malmultaj lokoj.
Konservostatuso
Sciencistoj en la atlantika bordo de Usono raportis, ke pli da balenoj surstrandiĝis kun signoj de ŝipkolizioj kaj fiŝkaptilaj implikiĝoj en lastaj jaroj ol iam ajn. La Nacia Oceana kaj Atmosfera Administracio registris 88 surstrandiĝintajn ĝibajn balenojn inter januaro de 2016 kaj februaro de 2019, pli ol duoble kiom inter 2013 kaj 2016, kaj deklaris nekutiman mortadon en aprilo de 2017.
Turismo
La eksukceso de komerca balena turismo konstruiĝis ĉefe sur ĝibaj balenoj. Ilia aktivega surakva konduto kaj kutimiĝemo al ŝipoj faras ilin facile spekteblaj, aparte por fotistoj. Turisma spektado de ĝibaj balenoj populariĝis post 1990, kaj estas praktikebla plurloke en ambaŭ bordoj de Ameriko kaj kelkaj atlantikaj insuloj.
Ukronio
Ukronio estas literatura, kaj kinarta ĝenro sed ankaŭ filozofia fako. Ukroniaj rakontoj okazas en realeca medio kiu daŭre fidelas la konitan Historion sed la aŭtoro arbitre almiksigas unu trafan ŝanĝon en la sinsekvo de la eventoj kies konsekvencoj tute modifos la rakonton. La verkisto do reskribas historion baze de vera historia fundamento. Kiel, kial kaj kiam la disiĝo inter vera historio kaj imaga rakonto (t.n. la «diverĝa punkto») okazas do determinas la tutan intrigon.
La epopea romano Tirant lo Blanc (Tiran, La blanka), kiu estis verkita kiam la memoro pri la falo de Konstantinopolo al la Otomana Imperio daŭre estis freŝa kaj traŭmata ĉe kristana Eŭropo, rakontas la rakonton de la kuraĝa kavaliro, La Blanka Tirano, kiu atingas la restaĵojn de la batalpreta Bizanca Imperio, iĝas supera duko kaj komandanto de ĝiaj armeoj, kaj sukcesas fuĝi de la invada otomana armeo de Mahmet la 2-a, tiel savante la grandurbon de islama konkero, kaj eĉ postkurante la turkojn profunde en landojn, kiujn ili antaŭe konkeris.
La unua verko plene ukronia certe estas romano de Louis Napoléon Geoffroy-Château, Napoléon et la conquête du monde, 1812-1832 (1836) (Napoleono kaj la militakirado de la mondo, 1812-1832) ankaŭ konita sub la titolo Napoléon apocryphe (Apokrifa Napoleono). En la libro, Geoffroy-Château postulas ke Napoleono fuĝis el Moskvo antaŭ la fama vintro 1812. Li tiel havis sufiĉe da militfortoj por invadi la mondon.
La ĝenro ukronio konservas firmajn rilatojn kun sciencfikcio, kvankam ĝi ne nepre okazas en la estonteco. Kiam ukronio ankaŭ alpaŝas temojn kiel tempovojaĝo en kiu, dank'al teknikaj rimedoj, eblas vojaĝi estintecen por modifi la sinsekvon de eventoj, ĝi definitive kunfandiĝas kun sciencfikcio.
Etimologio
Ukronio estas neologismo elfarita baze de la vorto Utopio (Loko kiu ne ekzistas). Ukronio (el la greka οὐ/u = ne, kaj χρόνος/chronos = tempo) do volas diri «tempo kiu ne ekzistas».
La vorton kreis la franca filozofo Charles Renouvier, en 1876, kun la libro Uchronie (l'utopie dans l'histoire) : esquisse historique apocryphe du développement de la civilisation européenne tel qu'il n'a pas été, tel qu'il aurait pu être (Ukronio (utopio en historio) : historia apokrifa skizo de l'evoluo de la eŭropa civilizacio tia kia ĝi ne estis, tia kia ĝi povus esti)..
Ankaŭ aŭditaj estas la esprimoj Alihistorio aŭ Alternativa historio rekte el la angla Alternate history. Fakte, Alternativa historio estas pli uzita en ĝermandevenaj lingvoj kaj ukronio en latindevenaj lingvoj. En esperanto, ambaŭ esprimoj estas akcepteblaj.
Agrișu de Sus
Agrișu de Sus [agriŝu de sus] (hungare: Felsőegres [felŝoegreŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 155 loĝantojn (rumanoj); en 1992 221 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1364. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Șieu-Odorhei.
3658 Feldman
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astrofizikisto Paul D. Feldman, profesoro pri fiziko kaj astronomio en la Johns Hopkins Universitato.
Tanejo
Tanejo estas laborejo, kie oni tanas felojn, tio estas, oni transformas felojn en ledon per uzado de tanino aŭ aliaj kemiaĵoj. Do, tanejo aŭ tanadejo estas la loko kie oni realigas la procezon kiu konvertas la felojn de animaloj en industriigebla ledo. La kvar etapoj de la procezo de tanado de la feloj estas la jenaj: purigado, vera tanado (hardado), retanado kaj finigado. Oni devas forigi la hararon, tani per taniloj kaj tinkturi, por produkti la finan ledon.
La celo de la procezo de tanado estas produkti materialon daŭran kaj ne suferanta malkomponeblon fare de fizikaj aŭ biologiaj mekanismoj. Antaŭ tanadi, necesas moligi la felojn per banado kaj alkala kaj sala, produktante akvojn kun alta enhavo de acidoj kaj saloj. La procezo de tanado fariĝas kemiigante la felojn per kromo, vegetala tanino, aluno, metalaj saloj kaj metanalo. Tiu operacio produktas grandan kvanton de poluita akvo. La solvaĵo el tanado per kromo, post uzi ĝin, montras malmultan oksigenon ĉu biokemian aŭ kemian, kaj ĝi havas malmultajn solidojn en suspensio. Tamen, ĝi povas enhavi gravajn koncentrojn el kromo, kiu estas toksa metalo. Aliflanke, la vegetala solvaĵo por tanado postulas grandan kvanton de biokemia oksigeno kaj ĝia koloro estas tre intensa.
Asylum (albumo Kiss)
Asylum estas muzikalbumo de KISS. Ĝi estis publikigita en 1985.
Loĝdenso
La nocio loĝdenso priskribas la densecon de loĝantoj en certa regiono, esprimante ĝin per la averaĝa (meznombra) nombro de loĝantoj sur area unuo [kutime kvadrata kilometro (plej ofte) aŭ hektaro (se temas pri pli malgrandaj areoj, kiel ekzemple kvartalo aŭ konstrutereno)]. La loĝdenson oni kalkulas dividante la loĝantaran nombron per areo.
Lando kun plej
Komparu kun: Germanio 231 loĝ./km²
Bílý Potok
Bílý Potok (Weißbach) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Liberec, 12 km oriente de Frýdlant, en valo de rivero Smědá en Jizera montaro. Tra la municipo fluas riveroj aŭ rojoj Smědá, Bílý potok, Černý potok kaj Hajní potok. En la municipo vivas.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1594.
Czarnków
Czarnków estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Czarnków en distrikto Czarnkowsko-Trzcianecki.
Situo
Czarnków troviĝas en la norda parto de Grandpollando, en distrikto Czarnkowsko-Trzcianecki. En la urbo situas administreja sidejo de la distrikto kaj komunumo. La urbon ĉirkaŭas kampa komunumo Czarnków. Czarnków troviĝas 35 km de Piła, 70 km de Poznano kaj 23 km de Trzcianka. Rivero Noteć trairas la urbon.
Historio
La unua mencio de Czarnków devenas de 1025 sed jam en prahistorio ekzistis setlejo ĉi tie. Poste konstruiĝis piasta kastelo, en 1107 konkerita de Boleslavo la 3-a (Pollando). En 1192 Mieszko Stary donis la kastelon al Dzierżykraj Nałęczowski, kiu komencis Czarnkowski familion. Ekde 13 jarcento Czarnków iĝis kasteldistrikto kaj ekhavis urbanrajtojn en 1397. La familio Czarnkowski regis la urbon ĝis 1727. En mezepoko okazis apudlimaj foiroj. En 1919 ribeluloj de Grandpollando batalis por liberigo de Czarnków.
En Czarnków naskiĝis Janko el Czarnków - pola kronikisto de la 14-a jarcento.
Kulturo
En Czarnków ekzistas la Urba Kultura Centro, kiu organizas la plejmulton de kulturaj aranĝoj. Krom tio ekzistas la Urba Publika Biblioteko, kinejo Światowid, Muzeo de la lando Czarnków. La urbo havas amfiteatron en la parko.
Semajnorevuo Nadnoteckie Echa, kiu temas pri arbaro Noteć, estas eldonata en Czarnków.