cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uchtdorf
Uchtdorf estas komunumoparto de la urbo Tangerhütte en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 la loĝloko havis 292 loĝantojn. La 31-an de majo 2010 la antaŭe sendependa komunumo kun aliaj komunumoj de la ĝis tiam ekzistinta komunumaro Tangerhütte-Land aliĝis al la urbo Tangerhütte.
NGC 6317
NGC 6317 (aliaj indikoj — MCG 11-21-9, PGC 59708) estas galaksio en konstelacio Drako.
Luter-kirko (Bad Kösen)
La Preĝejo Lutero (germane: Lutherkirche) estas protestantisma kirko en Bad Kösen, Germanujo.
Historio
Estis ĝis 1860 la komunumo Kösen submetita al la paroĥujo en Schulpforte. En la loko mem konsekritis en 1786 nur tombejo tie, kie poste starigitis la lernejo. La tombejo translokigitis en 1845 je la bordo dekstra de Saale kaj pligrandiĝis en 1873 kaj en 1895. Post la kresko de kuracbana turismo kaj sezona veno de kuraclokvizitantoj pligrandiĝis la volo havi propran kirkon. En 1853 sekve faritis la unua peto antaŭ la konsilioj ekleziaj kaj eĉ antaŭ la prusa reĝo Frederiko Vilhelmo la 4-a cedi mondonacojn por konstruo kirka. Sed tio rifuzitis kun atentigo ke jam estus kirko en Schulpforte; krome mankus la mono por aldonota animzorganto. Tamen instalitis fonduso kirkokonstrua. En 1855 planoj prezentitis por konstruo de kirko sur la grundo de la iama tombejo; denove la peto malakceptitis (nun fare de la distrika registaro de Merseburg). La sama fiasko estis rilate la peton konstrui kirkon apud la ŝakto saleja. Sekve nur po diservoj okazis por jaro ĉe Buchenhalle, liberaera spaco arbarrande. Ekde 1858 transprenis du pastoroj el Naumburg la zorgon pri dimanĉaj diservoj en la ĉarpentista ateliero de la salejo.
NGC 6317
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Luter-kirko (Bad Kösen)
Historio
Paŝo grava en la vojo al havigo de propra kirko estis la fortiriĝo de Kösen (kun kun Fränkenau, Kukulau kaj Saalhäusern) en la 5.5.1860 disde Pforta; komence oni ankoraŭ estis filio pforta-a, sed ekde 1867 oni formis propran, memstaran komunumo. Por diservoj servis eke ankoraŭ la saleja deponejo. Sed okaze de la definitiva emancipiĝo la pforta-anoj koncedis al la kösen-aj 9000 talerojn, paroĥestran domon (t.e. la iaman loĝejon de la saleja librotenisto), kapelon kaj la tombejon. La unua paroĥestro iĝis la helppredikisto Wilhelm Barthold (ĝis 1892). La provizora kapelo restis ĝis 1894. En 1873 donacis lia imperiestra moŝto Vilhelmo la 1-a sonorilaron tripartitan mulditan el la bronzo de kaptitaj francaj kanonoj.
Finfine estiĝis la Luterkirko kiel trinava sabloŝtonaĵo en novgotiko-stilo sur la grundo de la iama lernejo laŭ la planoj de la arĥitekto Friedrich Fahro el Halle (Saale) kaj sub la ĉefa observado de la reĝa konstrukonsilisto Werner (kiel fakulo dungita fare de la komunumkonsilio). La unua tranĉo per la ŝpato estis en la 19.9.1892 kaj la domsupro-festo en la 15.11.1893. La vitraloj kreitis fare de la Instituto pri vitroprentrado de Franke & Dusberger (el Naumburg).
Cetere, la planoj de Fahro uzitis ankoraŭfoje kvin jarojn poste por konstrui la Bonifaco-preĝejon en Altenbeichlingen, en 1917 pro kanonofarado forigitis la sonoriloj bronzaj kaj anstataŭigitis per ŝtalaĵo. Ne antaŭ 1924 revenis bronzaj sonoriloj; de ili en 1941 reoferitis pro militaj kialoj la plej granda. En 1958 aldonitis tria, nova bronaza sonorilo antaŭ provizora ŝtalaĵo veninta en la jaro 1951-a.Inter 1951/52 kaj 1987/90 iĝis alikonstruoj kaj restaŭradoj en la interno. La baptujo alilokigitis en la altarejojn kaj malaperigitis la tabuloj por la falintoj dum la Unua mondmilito, la bildoj de Felix Possart kaj la baldakeno supre de la ambono.
Orgeno
Konstruis la orgenon en 1894 Wilhelm Rühlmann el Zörbig. La romantike disponigita instrumento konserviĝis ĝis hoidaŭ originale; ĝi havas 25 registrojn sur du klavaroj kaj pedalon. Restaŭrado ĝia okazis en 1996/97.
József Stadler
Li suferis en la lastaj jaroj je pankreata karcinomo.
Ordenoj, premioj kaj medaloj de Francio
La ordenoj, premioj kaj medaloj de Francio estas sistemo per kiu la civitanoj, francaj civiluloj kaj militistoj, estas rekompencitaj pro sia kuraĝo, sukceso aŭ servo al la lando. Ĝi konsistas el la honoraj ordenoj, la civilaj kaj militaj premioj kaj la medaloj.
Kavakinjo
Kavakinjo (portugale: Cavaquinho) estas kordinstrumento el la familio de la plukinstrumentoj. Ĝi havas la formon de gitaro, sed pli malgrandajn mezurojn. La resonkorpo estas el ligno, la kvar kordoj estas el metalo. Origine la kavakinjo devenas el Portugalo kaj disvastiĝis ekde tie trans Madejro, la Acoroj, Kaboverdo ĝis Brazilo. La instrumento apartenas al la antaŭuloj de la pli konata havaja ukulelo.
Ĉefe uzataj estas du agordoj: la klasika (afinação tradicional, d'-g'-h'-d") kaj la moderna (afinação natural, d'-g'-h'-e"). Pli maloftas krome la kvinta agordo (g-d'-a'-e") kiel je mandolino. En Portugalujo oni ludas kavakinjon per kvar fingroj de la dekstra mano (la teĥniko nomiĝas portugale rasgado) aŭ nur per montrofingro kaj difingro. En Brazilo estas kutime ludi la instrumenton per plektro.
Niatempe kavakinjo tenas altan popularecon en brazila muziko, kiu ĝin uzas precipe en sambo kiel harmonio-instrumento same kiel en ĉoro kiel solisma instrumento.
Plej fama virtuozo de kavakinjo estis la brazilano Waldir Azevedo. Li verkis multajn komponaĵojn por kavakinjo, interalie la fama muzikaĵon Brasileirinho.
Varmegŝoko
Varmegŝoko estas termino el la ĉelbiologio kaj priskribas la staton de ĉeloj ĉe temperaturekstremoj, toksaj kemiaĵoj kaj forta priradiado. La ĉelproteinoj minacas denaturigi. La ĉelo reagas per produktado de tiel nomataj varmegŝokproteinoj.
Evolucio
La varmegŝokrespondo estas evolucie tre malnova kaj tre konservativa proceso, kiu estas konata en ĉiuj vivaĵoj inkluzive de bakterioj. .
László Sólyom
SÓLYOM László (* Pécs, 3-a de januaro  1942) juristo, koresponda ano de Hungara Scienca Akademio,  ekde la 5-a de aŭgusto de 2005 prezidento de la Hungara Respubliko, post Ferenc Mádl.
Prauloj
Lia patro venas el proleta familio: lia patro (avo de Sólyom) estis fervoja manovristo, la patrino (avino) estis ŝvaba. Lia patro studis komence folologion sed post tre jaroj ekstudi juron. Li laboris dum la studado kiel mueleja kontrolisto, poste eklaboris en Sopron kiel ĉefkonsislisto de la Financa Direktoraro.
La patrino de Sólyom venis bonhava metia-komerca, germandevena familio.
Kiam lia patro rifuzis alpaŝi la Komunistan Partion en 1945, perdis li la postenon. Li balotis en 1945 kaj poste por la Partio de Sendependaj Etbienuloj. La komunistoj ŝtatproprigis la familian vendejon, la domon de la geavoj malkonstruis por fari lokon por la larĝa Strato Stalin. La patro de Sólyom estis stiristo de aŭtomobilo, poste helpa manlaboristo, pli poste salajro-kalkulisto.
Studoj
Li volis iĝi pianisto, sed la troa ekzercado detruetis sian manon kaj li decidis ekstudi juron. Li diplomiĝis en jura fakultato de Scienca Universitato Janus Pannonius en 1964 kaj eĉ akiris bibliotekistan kvalifikon de Tutlanda Biblioteko Széchényi en 1965. Li studis per stipendio en multaj eksterlandaj universitatoj (Berkeley, Kolonjo, Frankfurt, Hamburg).
Profesia vivo
Li estis ĝis 1966 projuĝisto de la etpeŝta juĝejo, poste instruista helpanto ĉe la Universitato Friedrich Schiller en Jena, kie li doktoriĝis pri germana civitjuro. Inter 1969 kaj 1983 li laboris en la Ŝtat- kaj Jurscienca Instituto de la Hungara Scienca Akademio, same li estis inter 1970 kaj 1975 scienca esploristo de la parlamenta biblioteko.
Ekde 1983 li estas universitata instruisto ĉe ELTE JTK, ekde 1996 fakultatestra universitata instruisto ĉe la Katolika Universitato Pázmány Péter. Ekde 2002 li estas ankaŭ universitata instruisto ĉe Budapeŝta Germanlingva Universitato Andrássy Gyula.
Li estas ano ekde 1994 en Internacia Jurista Forumo. Inter 1999 kaj 2000 li estis gastprofesoro de la Kolonja Universitato. Oni elektis lin en 2001 koresponda ano de HSA.
Publika agado
Li estis ekde de la 1980-aj jaroj jura konsilisto de la neoficialaj medioprotektaj movadoj, partoprenanto de Danuba Rondo (Duna Kör). Inter 1988 kaj 1989 li estis afergvidanto de „Klubo de Publiko” (Nyilvánosság Klub).
Li partoprenis en la lakiteleka renkontiĝo, kie li estis kunfondinto de MDF en 1987. En 1989 li estis eĉ ties prezidentara ano. Li partoprenis en la traktadoj de la Opozicia Rondotablo kaj la Nacia Rondotablo.
Li estis ano de la – dum la traktadoj kreita - Konstitucia juĝejo en 1989. Tiam li abdikis pri ĉiu politika kaj socia ofico. Li estis komence vicprezidanto, poste inter 1990 kaj 1998 la unua prezidento de la Konstitucia Juĝejo.
Li estis ano de la gvidantaro en la publika kaj medioprotekta asocio Védegylet (~Protekta Asocio), kies organizo proponis lin kiel Prezidenton de la Hungara Resbubliko jam en 2000.
Sólyom László estas konata kiel forta, pragmatika persono, por kiu gravas la Konstitucio (kiun ankaŭ li kunlaboris).
Oni elektis lin en 2005 prezidento de Hungario. Lin apogis en la parlamenta balotado la dekstra opozicio. La kunregantaj liberuloj ne balotis, tiel ili kaŭzis la sieĝon de la opozicia propono. Dum la sekretaj elektoj, la opozicianoj kontrolis multfoje la balotojn de la sampartianoj, kio kaŭzis iomete skandalon.
Familio
Lia edzino laboras kiel instruisto pri la hungara lingvo kaj pri psikologio, ili havas du infanojn kaj naŭ nepojn.
Mötschwil
Mötschwil estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Burgdorf kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 137 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Mötschwil situas en la Svisa Mezlando sur la sudokcidenta flanke de la flotebenaĵo de la rivero Emme, proksimume 4 kilometrojn okcidente de la urbo Burgdorf. La komunumo Mötschwil konsistas el la vilaĝoj Mötschwil kaj Schleumen (sur alteco de 552 m s.m. en sudo de la komunumo oriente de la monteto Haselberg) kaj la setlejo Kreuzweg (en alemana lingvo Chrützweg, sur alteco de 548 m s.m. en oriento de la komunumo, kie situas la lernejo). La arbara monteto Haselberg estas kun alteco de 651 m s.m. la plej alta punkto de la komunumo.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,95 km², de kiuj 30,2% estas kovritaj de arbaro, 63,4% servas por agrikulturo kaj 5,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Mötschwil limas en nordo al Lyssach, en nordoriento al Rüti ĉe Lyssach, en sudoriento al Burgdorf, en sudo al Hettiswil, kaj en okcidento al Hindelbank.
Trafiko
Tra Mötschwil pasas la kantona ĉefvojo 245 de Burgdorf al Hindelbank, kie ĝi kuniĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 1. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 5 kilometrojn norde apud Kirchberg. Antaŭe ekzistis buslinio de Burgdorf al Hindelbank, kiu tamen ĉesis funkcii, kial la komunumo nuntempe ne plu disponas pri konekto al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Mötschwil datiĝas el la jaro 1294 Müschwile, en la jaro 1328 aperis mencio kiel Mötschwile. Sur la komunuma teritorio estis malkovrita tombejkampo el la La-Tène-epoko. Dum mezepoko la Grafoj de Kiburgo kaj diversaj monaĥejoj estis bienposedantoj kaj senjoroj de Mötschwil. Ek de 1471 Mötschwil apartenis al la Voktejo Burgdorf, kiu post la Helveta Revolucio fariĝis la distrikto Burgdorf, al kiu Mötschwil apartenis ĝis ties malfondo kaj integriĝo al la nova administra distrikto Emme-Valo je la 1-a de januaro 2010. Ĝis 1911 la komunumo nomiĝis Mötschwil-Schleumen.
Subĉiela rokmuzikfestivalo
En Mötschwil ek de 2005 regule okazas en somero subĉiela rokmuzikvestivalo kun konataj svisaj kaj alilandaj rokmuzikgrupoj.
Vedrovice
Vedrovice (Wedrowitz) estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Znojmo proksimume 6 km sudoriente de urbo Moravský Krumlov. La municipo ne membriĝas en partojn, sed ĝi havas du katastrajn teritoriojn, Vedrovice kaj Zábrdovice u Vedrovic. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1369.
Amonia kromiato
Amonia kromiato aŭ (NH4)2CrO4 estas kemia neorganika salo, kiu formas flavajn unuklinajn kristalojn, kaj rezultas el reakcio inter la amonia hidroksido kaj la amonia dukromiato. Ĝi uzatas en fotografio kiel sensivigilo por gelatenaj tavoloj, en tekstilaj presaĵoj, kiel fungicido, kaj kiel fiksanto por kromiataj tinkturoj de kotono.
Ĝi estas akvosolvebla, kaj, kiam aplikita, povas kaŭzi iriton al la mukoza membrano, okuloj, spirsistemo, haŭto, ktp. Ĝi povas kaŭzi sensivecon post longedaŭra kontakto. Ĝi estas agnoskata kiel kancerogena, kaj ĝi povas kaŭzi histoulceraĵojn kaj damaĝoj al la hepato kaj renoj. En laboratorio ĝi uzatas kiel kemia reakcianto.
Sintezo
Amonia kromiato estiĝas per reakcio inter la kromia (VI) oksido kaj amonia hidroksido:
Ĝi estigeblas per reakcio inter la kromia (III) hidroksido kaj amonia hidroksido:
Ĝi same estiĝas per reakcio inter la kromia (III) oksido, amonia hidroksido kaj amonia klorato:
Monterrubio (Segovia)
Monterrubio [monteRUbjo] estas municipo en la sudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Campiña Segoviana. La loknomo Monterrubio estas etimologie komprenebla kiel Hela Monto (aŭ flaveca aŭ ruĝeca).
Amonia kromiato
Reakcioj
Kiam varmigita, amonia kromiato malkomponiĝas al kromia (III) oksido, amoniako, nitrogeno kaj akvo.
Monterrubio (Segovia)
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 25,54 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 60 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 10 el la jaro 1991.
Ĝi distas 31 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Marugán, Lastras del Pozo, Villacastín, Segovia, Ituero y Lama kaj Zarzuela del Monte. La municipo estas birdoprotekta areo ZEPA.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado, plej verŝajne fare de rioĥanoj devenaj de Monterrubio de la Demanda (aktuale en la Provinco Burgoso). La plej certa mencio de Monterrubio estas de 1162.
Monterrubio apartenia al la Comunidad de Villa y Tierra de Segovia dependanta de la Sexmo de San Martín. Monterrubio, kun la nuna senhomej Tobar aŭ San Martín de Hayuela (2.3 km O en 40°51′21″N 4°22′40″O), estis senjorlando de la grafo de Molina Herrera.
Amonia kromiato
Reakcioj
Ĝi reakcias kun diluitaj acidoj, ekzemple sulfata acido, estigante amonian dukromiaton, amonian bisulfaton kaj akvon.
Monterrubio (Segovia)
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj kaj vitejoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj kiel la preĝejo de Sankta Petro, la palaco de la grafoj de Molina Herrera kaj aliaj.
Vřesovice
Nomon Vřesovice portas pluraj municipoj:
Völs am Schlern
Völs am Schlern - por kiu aldona itallingva nomo Fiè allo Sciliar estis elektita dum la unua duono de la 20-a jarcento - estas komunumo de Italio. Ĝi troviĝas en la sume plejparte germanlingva norda landoparto Aŭtonoma Provinco Sudtirolo, kiu post la Unua Mondmilito forpreniĝis de Aŭstrio kaj la norda parto de la kultura regiono Tirolo, kaj doniĝis al Italio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Kastelruth, Karneid, Ritten kaj Tiers.
Lingva distribuo
La plejmulto de la loĝantoj (95%) parolas la germanan kiel denaska lingvo, 4,4% parolas denaske la italan kaj 0,6% la ladinan.
Eŭropa Alianco por Libereco
La Eŭropa Alianco por Libereco (franclingve "Alliance européenne pour la liberté", anglalingve "European Alliance for Freedom" aŭ "EAL") estas eŭroskeptika eŭropa politika partio. Ĝi estis fondita fine de 2010 kaj agnoskita de la Eŭropa Parlamento en 2011.
Historio
La sidejo de la alianco situas en Birkirkara, en Malto. La aŭstro Franz Obermayr estas prezidanto de la organizaĵo de novembro 2012, post Godfrey Bloom, ĝia unua prezidanto. Ĝiaj vicprezidantoj estas la flandrano Philip Claeys kaj la francino Marine Le Pen. Ĝia ĉefsekretario estas la maltano Sharon Ellul-Bonici.
En 2011, EAL ricevis subvencion de la Eŭropa Parlamento de maksimume eŭroj. En 2012 tiu maksimumo estis eŭroj.
NGC 6318
NGC 6318 (aliaj indikoj — OCL 1004, ESO 333-SC1) estas malfermita stelamaso en konstelacio Skorpio.
Eŭropa Alianco por Libereco
8-a parlamenta periodo
La provo konsistigi eŭroskeptikisman frakcion en la Eŭropa Parlamento fiaskis. Nur la 5 nunaj membroj pretis kunlabori, kiam necesas depoutitoj el 7 landoj por konsistigi frakcion :
NGC 6318
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mesquita
Mesquita estas portugala vorto por "moskeo". Ĝi povas ankaŭ aludi al:
Imre Markója
Imre Markója, laŭ hungarlingve kutima nomordo Markója Imre estis hungara politikisto, ministro, juristo.
Imre Markója naskiĝis la  1931 en Hetes. Li mortis la 2008 en Budapeŝto.
Biografio
Imre Markója abiturientis en 1949 en Kaposvár, poste li akiris juran diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1953. Li aliĝis al la komunistoj jam en 1948. Post lernado komece li ricevis partiajn taskojn kun postenoj. Inter 1963 kaj 1978 li estis subministro, poste ĝis 1988 ministro pri justico. Ĝis fino de la socialismo li estis jura konsilisto de Kabineto Németh.
Kirkparko (Jyväskylä)
Kirkoparko (Kirkkopuisto) estas parko en la mezo de la plej nova loĝata areo de la urbo Jyväskylä, Finnlando. Tie estas k.a. la urba kirko de Jyväskylä. En la komenco de la urbo Jyväskylä la areo estis placo. La kirko tie pretiĝis en 1880. Baldaŭ la kirko ricevis ĉirkau si malgrandan parkon. Poste la placo estis movita kaj la parko vastiĝis. Tie estas ekzemple kiosko, statuo de la finna verkistino kaj socia aktivistino Minna Canth kaj memorŝtono, kiu honorigas la soldatojn de Meza Finnlando. En la ŝtono estas ankaŭ mapo pri lokoj en Karelia istmo, kie mezfinnlandaj soldatoj batalis. Estas teksto: Keski-Suomen sotilaille - kunnia, isänmaa (por la soldatoj de Meza Finnlando - honoras la gepatra lando). En la parko estas vivanta jula piceo: kreskanta piceo, kiu havas julan ornamentaron. La urbodomo de Jyväskylä estas apud Kirkoparko, kaj formale en la nokto komencanta la novan jaron la urbestro de Jyväskylä parolas publikan novjarparolon en la balkono de la urbodomo. Estas studenta tradicio de Jyväskylä, ke studentoj de universitato kaj universitato de aplikataj sciencoj kolektas ĉiun vesperon de majo en Kirkkopuisto kaj honorigas la statuon de Minna Canth same kiel Havis Amanda estas honorigata en Helsinko.
Üchtelhausen
Üchtelhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schweinfurt kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Gábor Kassay
Gábor KASSAY [kaŝai] rumania hungara matematikisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 24-an de decembro 1956 kaj mortis en Gheorghieni la 19-an de aprilo 2021.
Kariero
Gábor Kassay akiris diplomon pri matematiko en UBB de Kluĵo en 1980. De 1987 li instruis en la sama universitato. Li doktoriĝis en 1994.
Eisuke Fujishima
Eisuke Fujishima (藤嶋 栄介, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Sagan Tosu, JEF United Chiba, Matsumoto Yamaga FC, Renofa Yamaguchi FC kaj Kawasaki Frontale.
Vougy (Haute-Savoie)
Vougy estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Textus Receptus
Textus receptus (latina esprimo signifanta “teksto ricevita”, interkonsentite akceptita) estas nomo donita al sinsekvo de grekaj tekstoj de la Nova Testamento konstituinta la bazon por la germanligva versio de la Biblio efektivigita de Lutero, por la anglalingva Nova Testamento efektivigita de William Tyndale kaj por la plej granda parto de la Novaj Testamentoj vulgarlingve presitaj post la protestanta reformacio en Eŭropo. Tiu sinsekva serio startis kune kun la preso de la Nova Testamento, okazinta en Bazelo iniciate de la katolika nederlanda klerulo kaj humanisto Erasmo de Roterdamo en 1516, kiu baziĝis sur ses manuskriptoj entenantaj preskaŭ la tutan Novan Testamenton. Tiuj manuskriptoj, siristile kaj antiokistile skribitaj, kiuj estas la plej granda parto de la fontaj atestaĵoj ekde la 9-a jarcento, produktis variaĵojn, kvankam doktrine ne influajn, rilate la version de la Vulgato.
Historio de la Textus Receptus
La unua eldono de la greka Nova Testamento de Erasmo estis pretigita tuthaste, ĉar lia eldonisto, Johann Froben, volis ĝin presi antaŭ ol realiĝu la greka Nova Testamento pretiĝanta en Hispanio kiel parto de la projekto de la Poliglota Kompluta Biblio, volita kaj financita de la tiama ĉefepiskopo de Toledo Francisco Jiménez de Cisneros. Tiel la hasto lasis enŝteliĝi en la presitan version de Erasmo multaj presaj eraroj, ankaŭ pro tio ke al Erasmo mankis kopio de Apokalipso. Tial Erasmo por fini la tradukon estis devigita rekonstrui la grekan mankan tekston profitante de la tekstoj de la latina versio Vulgato aŭ el la pribibliaj citaĵoj ĉeestaj en la Patristiko. Tial, malgraŭ la textus receptus klasifikeblas ĉe fakuloj kiel malfrua bizanca teksto, ĝi diferencas laŭ ĉirkaŭ 2000 apartaĵoj de la standarta formo de la tekstoj de tiu familio, kiel aperas en la kompara plimulta teksto (Tekstoj de la plej granda familio). Sed, bonŝance, la eldono de la erasma “textus receptus”, kiu trafis grandan komercan sukceson, fariĝis reeldono en 1519 kun preskaŭ ĉiuj presaj kaj filologiaj eraroj korektitaj.
Uchtspringe
Uchtspringe estas parto de urbo Stendal en la distrikto Stendal de la germana federacia lando Saksio-Anhalto. La loĝloko precipe dominiĝas per granda psikiatria malsanulejo. Ĝis fine de 2009 Uchtspringe estis memstara komunumo. Fine de 2008 ĝi havis 1416 loĝantojn.
La rakonto de Þórhallur Knappur
La rakonto de Þórhallur Knappur (isl. Þórhalls þáttur knapps, malnovnor. Þórhalls þáttr knapps) estas islanda sagaeto, kiu estas konservita en la libro Flateyjarbók de la fino de la 14-a jarcento. Ĝi okazas en Fljót en norda Islando en la 10-a jarcento, ĝuste antaŭ la alveno de kristanismo al la insulo.La rakonto temas pri Þórhallur, nomata Knappur, kiu estas pagana kaj malsana je lepro. Unu nokton li sonĝas pri brila kavaliro, kiu diras al li ke li estos sana se li detruas la paganan templon en Fljót kaj konstruas kirkon anstataŭ. Þórhallur faras tion, kaj "tuj kiam li estis baptita, lia korpo estiĝis plene restarigita".
Fondo
Fondo povas esti:
18360 Sachs
18360 Sachs estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Masaya Matsumoto
Masaya Matsumoto (松本 昌也, n. ) estas japana futbalisto.
18360 Sachs
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana poeto Hans Sachs (1494–1576), majstrokantisto kaj majstro de la gildo de la ŝuistoj. Li estis senmortigita en la opero de Wagner Die Meistersinger von Nürnberg. Pli ol 6000 el liaj verkoj estis transdonitaj al la posteularo.
Fondo
Ekzemploj
Fonduso Thompson
Monda Fonduso de Solidareco Kontrau la Malsato (fr: Fonds Mondial de Solidarit contre la faim)
Noto
Ne konfuzu fonduso-n kun fondumo, kiu estas establo.
Ne konfuzu fondo-n kun fundo, kiu estas malsupra parto de objekto.
La rakonto de Þórhallur Knappur
La rakonto de Þórhallur Knappur estas tradukita en Esperanton de Joakim Lilljegren, kiu ankaŭ tradukis la tekston en la svedan.
Textus Receptus
Historio de la Textus Receptus
Kun la tria eldono de la greka erasma Nova Testamento (1522) estas inkludita ankaŭ la Comma Johanneum (Johana subparagrafo) ĉar ĝi troviĝis en almenaŭ unu el la ses manuskriptoj, kvankam Erasmo jam esprimis dubojn pri ĝia aŭtentikeco en siaj notoj.
De tiam preskaŭ ĉiu Novaj Testamentoj, vulgarlingvaj, permesitaj aŭ nepermesitaj, persiste inkluzivis tiun frazon, spite de aliaj ŝanĝoj.
Priteksta kritiko pri la Textus Receptus
Kvankam ĝenerale referencas al multego da grekaj eldonoj, la Textus Receptus pli specife ligiĝas al du referencoj de la priteksta kritiko de la Nova Testamento: la eldono elstarigita en Parizo de Robertus Stephanus 1550 kaj tiu de la fratoj Elsevir en Amsterdamo en 1624 (republikigita en 1633). La nomo mem “textus receptus” estas unuafoje entenata en la prefaco de tiu lasta eldono. Tiuj du, tamen, modifis ĉiam pli la Textus Teceptus, kiu, ankaŭ pro aliaj paralelaj eldonoj kaj paralelaj arkeologiaj malkovroj, hodiaŭ fariĝis eklektika teksto.
Hodiaŭ prikritikaj fakuloj estimas pli indaj je atento la manuskriptojn pli antikvajn ol tiujn bizancajn uzitajn por la Textus Receptus. La Textus Receptus estas hodiaŭ preferata de tiuj kiuj timas kaj kontraŭas al la interpetaj “enŝoviĝoj” de la “kritika metodo”, kiu limiĝante al pura scienco kaj ignorante la normon de la kristana tradicio, riskas ruinigi la tutan transcendan anoncon de la Biblio. Tiuj timuloj troviĝas ĉefe inter la “konservativaj”, kiuj havante kiel fonton de la kredo nur la Biblion, ekvidas sian fundamenton febligita.
Sensaca eraro
Parolante pri la Textus Receptus ne eblas rezigni evidentigi eraron (unu el la multaj) evidentajn al ĉiuj. Oni vidu:
Tamás Borbély
Tamás BORBÉLY [borbEj] rumania hungara ĵurnalisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș en 1982.
8374 Horohata
8374 Horohata estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al Horohata : malferma loko en la vilaĝo Iŝikaŭa (gubernio Fukuŝima) 250 km norde de Tokio. Granda "Festo de la Steloj" okazas tie ĉiuj aŭtunoj.
Kotono
Kotono estas mola, kuseneca planta fibro kiu kreskas en semoŝelo aŭ protektujo, kiu formiĝas ĉirkaŭ la semoj de kotonaj plantoj de la genro Gossypium en la familio Malvacoj. Tiu fibro estas preskaŭ pura celulozo. En naturaj kondiĉoj, la kotonaj semujoj tendencas pliigi la disigon de la semoj. Kotono estas tiu silkeca lanugo, kiu kovras la semon de kotonujo kaj el kiu oni teksas diversajn ŝtofojn (kardita, kombita kotono).
Textus Receptus
Sensaca eraro
Tekstus laŭ Westcott – Hort: “Sendube, granda estas la mistero de pieco: Li manifestiĝis en la karno...”
Tamás Borbély
Kariero
Tamás Kassay akiris diplomon pri ĵurnalismo en UBB de Kluĵo en 2004. Li publikigas regule en gazeto Szabadság de Kluĵo
Kotono
La planto estas arbusto indiĝena de tropikaj kaj subtropikaj regionoj ĉirkaŭ la mondo, inklude Amerikon, Afrikon kaj Baraton. La plej granda diverseco de specioj de natura kotono troviĝas en Meksiko, poste en Aŭstralio kaj Afriko. Kotono estis sendepende aldomigita kaj en la Malnova kaj en la Nova Mondoj. Ekologie la intensa agrikulturo de kotono estas la plej problema, ĉar ĝi uzas multe da irigacio kaj de agrotoksaĵoj kaj pesticidoj. De iom da jaroj kelkaj provoj pri komercado de kotonaĵoj ekologie kultivitaj estas faritaj.
Textus Receptus
Sensaca eraro
Kiu el la du tekstoj estas la ĝusta? Ne temas pri senvalora diferenco: en la unua (de la tekstus receptus) estas proklamita la dieco de la Filo, dum en la dua versio estas simple dirate ke la filo enkarniĝis (ne pensigante la problemon de la dieco)
Kotono
La fibra kotono estas plej ofte ŝpinita en fadeno kaj uzata por fari mildan, aertralasan tekstaĵon. La uzado de kotono por fabrikado estas konata el prahistoriaj tempoj; fragmentoj de kotonfabriko datitaj el 5000 a.K. estis elfositaj en Meksiko kaj en la Induso-civilizacio de Antikva Hindio (moderntempa Pakistano kaj kelkaj partoj de Barato). Kvankam la planto estas kultivata ekde antikveco, la invento de la kotonseparilo estis tio, kio malaltigis la koston de produktado, kio kondukis al ĝia disvastigita uzado, kaj ĝi estas la plej amplekse uzata natura vestofibro en la nuntempa vestaĵaro.
Textus Receptus
Sensaca eraro
Ĉu eblas la solvo? Fakuloj atentigas ke la “Sanktaj Nomoj” en manuskriptoj estis kutime mallongigitaj. Ekzemple, Theos (greke ΘΕΟΣ) povis esti reduktita al la solaj konsonantoj "Teto Sigmo" (ΘΣ) kun streketo supre de la du literoj indikanta ke temas pri mallongigo.
Kotono
Lastatempaj ĉirkaŭkalkuloj pri tutmonda kotonproduktado estas de ĉirkaŭ 25 milionoj da tunoj aŭ 110 milionoj da pakoj ĉiujare, kio estus kalkulo por 2.5% de la tutmonda plugebla tero. Ĉinio estas la plej granda produktanto de kotono de la mondo, sed plej el tiu estas uzata hejme. Usono estis la plej granda eksportisto de la mondo dum multaj jaroj. Dum la 19a jarcento la produktado de kotono estis malmultekosta pro la ĝenerala uzado de sklavoj en la laboroj de rikoltado en Sudorienta Usono, kio iel kondukis al la Usona Enlanda Milito. Ankoraŭ dum la unua duono de la 20a jarcento la laborkosto estis sufiĉe eltenebla pro la uzado de malmultekosta laborforto de la posteuloj de la iamaja sklavoj. En Usono kaj aliaj landoj, kotono estas kutime mezurata en pakoj, kio mezuras proksimume 0.48 kubajn metrojn (17 kubajn futojn) kaj pezas 226.8 kilogramojn (500 funtojn).
Textus Receptus
Sensaca eraro
Por kompreni la kaŭzon de la eraro, necesas memorigi ke Codex Alexandrinus estas skribita onciallitere (nome ĉiuj literoj majuskle). La litero "Omicrono", majuskla, skribiĝas kiel nia okcidenta “O” dum la “Teto” skribiĝas kiel majuskla O kun horizontala streketo en la ovalo, Θ. Praktike la du literoj estas preskaŭ egalaj.
Kotono
Tipoj
Estas kvar komerce kultivataj specioj de kotono, ĉiuj aldomigitaj en antikveco:
Textus Receptus
Sensaca eraro
Plej atente plue observinte, la esploristo ekvidis ke la streketo kuŝanta meze de la ovalo reale ne estis parto de la litero sed nu filtrita el alia flanko de la malnova pergameno.
Kotono
Tipoj
La dua amerikaj kotonspecioj responsas por la plej ampleksa majoritato de moderna kotonproduktado, sed la du malnovmondaj specioj estis amplekse uzataj antaŭ la 1900-aj jaroj. Kvankam la kotonaj fibroj aperas nature en koloroj de blanka, bruna, roza kaj verda, timoj el ebla poluado de la genetiko de blanka kotono kondukis al malpermeso en multaj koton-kultivaj lokoj de koloraj kotonvariaĵoj, kiuj restas nun kiel specialaĵa produkto.
Textus Receptus
Sensaca eraro
Praktike tiu vorto ne estis mallongigo de “Theos” (Dio) per la literoj Teto kaj Sigmo, nome ΘΣ, ili estas, male, vorto formita de omikrono kaj sigmo, nome ΟΣ, kiu signifas “kiu, tiu kiu”.
Kotono
Kotonaĵoj
Ĥadi aŭ Khadi (IAST: Khādī) estas man-teksita tolo de natura fibro originita el la orientaj regionoj de la Hindia subkontinento, ĉefe de Orienta Barato, Nordorienta Barato kaj Bangladeŝo, sed estas nune mallarĝe uzata en Pakistano kaj tra la tuta Barato. Tiu tekstilo estas farata ĉefe el kotono.
Textus Receptus
Sensaca eraro
Kial la posta skribisto enmetis tiun streketon? Eĉ li, sed bonafide, kredis ke la du literoj estis mallongigo de Theos (ΘΕΟΣ) en kiu estis forgesita la horizontala streketo. Lia eraro produktis la eraron en la Erasma Textus Receptus. Ktp.
Kotono
Historio
Plej malnova skribita mencio pri kotono estas el Hindio. Kotono kultivatis en Hindio ekde pli ol 3000 jaroj kaj priparolitas en la Rigvedo skribita proksimume en jaro -1500. De antikveco, kaj dum jarcentoj, ĝis la angla koloniado, Hindio estis ĉefa produktanto kaj eĉ eksportisto de kotonaĵoj. En antikvaj tempoj Romianoj importis per alta kosto la hindiajn muslinojn, kiujn ili nomis ventis textiles t. e. teksitaj ventoj. Modernhistorie kotonaj ŝtofoj ornamitaj per koloraj pentraĵoj presitaj el Hindio ekkonatis en Eŭropo nur en la 17-a jarcento kaj tiam nomitis "hindiaĵoj".
Kotono estis uzata en la Malnova Mondo almenaŭ antaŭ 7,000 jaroj (5a jarmilo a.K.). Pruvaro de kotonuzado troviĝis en la loko de Mehrgarh, kie fruaj kotonfadenoj estis konservitaj en kupraj bidoj. Kotonkultivado iĝis pli disvastigata dum la Indusa Civilizo, kiu kovris partojn de la teritorioj kie nun estas la modernaj orienta Pakistano kaj nortdokcidenta Barato. La Indusa kotonindustrio estis bone disvolvigita kaj kelkaj metodoj tiam uzitaj en kotonspinado kaj fabrikado estis plue uzataj ĝis la industriigo de Barato. Inter 2000 kaj 1000 a.K. kotono disvastiĝis tra multo de Hindio. Por ekzemplo, oni trovis ĉe la loko de Hallus en Karnatako datita el ĉirkaŭ 1000 a.K. Kotonfabriko malkovrita en kavo ĉe Tehuacán (Meksiko) estis datita el ĉirkaŭ 5800 a.K., kvanakm estas malfacile scii certe pro la fibra malkomponiĝo. Aliaj fontoj datis la aldomigon de kotono en Meksiko al proksimume 5000 al 3000 a.K.
La antikvaj grekoj kaj la araboj ne estis tre familiaraj kun kotono ĝis la militoj de Aleksandro la Granda, ĉar lia samtempulo Megasteno diris al Seleŭko la 1-a Nikatoro ke "estis arboj el kiuj kreskas lano" en "Indica". Tio povus aludi reference al la "arbokotono", Gossypium arboreum, kiu estas indiĝena de la Hindia subkontinento.
Laŭ la Columbia Encyclopedia:
En Irano (Persio), la historio de kotono datas reen al la epoko de Akemenidoj (5a jarcento a.K.); tamen, estas malmultaj fontoj pri la plantado de kotono en antaŭ-islama Irano. La plantado de kotono estis ofta en Merv, Raj kaj Fars de Irano. En persa poezio, ĉefe en la verko de Ferdousio nome Ŝahnameo, estas referencoj al la kotono ("panbe" en persa). Marco Polo (13a jarcento) referencas al la ĉefaj produktoj de Persio, kiaj la kotono. John Chardin, franca vojaĝisto de la 17a jarcento kiu vizitis la Safavidan Persion, parolis aprobe pri la etandaj kotonplantejoj de Persio.
Dum la Dinastio Han, kotono estis kultivata de neĉinaj popoloj en la sudĉina provinco Junano.
En Peruo, kultivado de la indiĝena kotonspecio Gossypium barbadense estis la vertebraro de la disvolvigo de marbordaj kulturoj kiaj la Norte Chico, Moĉe, kaj la Nazka. Kotono estis kultivata, konvertita en retoj, kaj komercita ĉe fiŝkaptaj vilaĝoj laŭlonge de la marbordo por grandaj kvantoj da fiŝoj. La hispanaj konkistadoroj kiuj venis al Meksiko kaj Peruo en la komenco de la 16a jarcento trovis, ke popoloj estis kultivantaj kotonon kaj vestanta tolaĵojn faritajn el ĝi.
Dum la fino de la mezepoko, kotono iĝis konata kiel grava fibro en norda Eŭropo, sen ajna kono pri kiel ĝi estis derivita, krom ke temas pri planto. Ĉar Herodoto estis verkinta en sia Historioj, Libro III, paĝo 106, ke en Hindio kreskiĝas arboj en naturo kiuj produktis lanon, oni estis supozinta ke tiu planto estas arbo, pli ol arbusto. Tio estis retenita en la nomo de kotono en kelkaj ĝermanaj lingvoj, kiaj en germana Baumwolle, kio estas tradukebla kiel "lanarbo" (Baum signifas "arbo"; Wolle signifas "lano"). Notinte ties similaĵojn al lano, popolo en la regiono povus nur imagi, ke kotono estu produktita el plantnaskitaj ŝafoj. John Mandeville, verkante en 1350, asertis kiel fakton la nuntempe ridinda kredo: "Kreskas tie [Hindio] mirinda arbo kiu havas fajnajn ŝafojn en la pintoj de ties branĉoj. Tiuj branĉoj estas tiom faldeblaj ke ili klinas por permesi al la ŝafoj manĝi kiam ili estas malsataj." Fine de la 16a jarcento, kotono estis kultivata tra la plej varmaj regionoj en Azio kaj Ameriko.
La koton-proceza sektoro de Hindio laŭgrade malpliiĝis dum la britia etendo en Hindio kaj la establado de la kolonia regado dum la fino de la 18a kaj komenco de la 19a jarcentoj. Tio okazis multe pro la agresema koloniisma komerca politiko de la Brita Orienthinda Kompanio, kiu faris la koton-procezaj kaj fabrikaj atelieroj en Hindio nekonkurencaj. Hindiaj merkatoj estis pli kaj pli devigitaj al liverado nur de kruda kotono kaj estis devigitaj ankaŭ fare de briti-truditaj leĝoj aĉeti fabrikitajn tekstilojn el Britio.
Industria Revolucio en Britio
La alveno de la Industria Revolucio en Brition havigis grandan stimulon al la kotonfabrikado, ĉar tekstiloj aperis kiel la ĉefa brita eksportaĵo de Britio. En 1738, Lewis Paul kaj John Wyatt, de Birmingham, Anglio, patentis la rulŝpinilon, same kiel la flugbobenan sistemon por elpreni kotonon al plia dikeco uzante du seriojn de rulaĵoj kiuj moviĝis je diferencaj rapidoj. Poste, la inventoj de James Hargreaves de ŝpinilo Jenny en 1764, de Richard Arkwright de ŝpinilkadro en 1769 kaj de Samuel Crompton de ŝpinilmulo en 1775 permesis al britaj ŝpinistoj produkti kotonfadenon je multe pli altaj indicoj. El la fino de la 18a jarcento antaŭen, la brita urbo Manĉestero akiris la kromnomon "Kotonopolo" pro la ĉieesto de la kotona industrio ene de la urbo, kaj pro la rolo de Manĉestero kiel koro de la tutmonda kotonkomerco.
Produktado de kotono en Britio kaj en Usono
Produktokapablo en Britio kaj en Usono estis plibonigita pro la invento de la kotonseparilo fare de la usonano Eli Whitney en 1793. Antaŭ la disvolviĝoj de kotonsepariloj, la kotonfibroj devis esti elpelitaj el la semoj pene permane. Ĉirkaŭ la fino de la 18-a jarcento disvolviĝis nombro de separiloj de kruda kotono. Tamen, produkti unu pakon da kotono postulis ĉirkaŭ 600 horojn de homa laboro, kio faris grand-skalan produktadon neutila al Usono, eĉ profite de la uzado de homoj kiel sklava laborforto. La kotonseparilo kiun Whitney fabrikis (nome dezajno Holmes) malpliigis la horojn ĝuste nur al dekduo aŭ io tia por pako. Kvankam Whitney patentis sian propran dezajnon por kotonseparilo, li estis fabrikante antaŭan dezajnon ĉe Henry Odgen Holmes, por kiu Holmes registris patenton en 1796. Plibonigado de la teknologio kaj pliigado de la kontrolo de la mondaj merkatoj permesis al la britaj komercistoj disvolvigi komercan ĉenon en kiu krudaj kotonfibroj estis (dekomence) aĉetitaj el la koloniaj plantejoj, procezitaj en kotontolaĵoj en la kotonfabrikoj de Lancashire, kaj poste eksportitaj per la brita ŝiparo al kaptivaj koloniaj merkatoj en Okcidenta Afriko, Hindio, kaj Ĉinio (tra Ŝanghajo kaj Hongkongo).
Ĉirkaŭ la 1840aj jaroj, Hindujo jam ne estis plu kapabla liveri la grandajn kvantojn de kotonfibroj necesaj por la mekanizitaj britiaj fabrikoj, dum enŝipigo de pogranda, malmultekosta kotono el Hindio al Britio estis temporaba kaj multekosta. Tio, kongrue kun la apero de la usona kotono kiel supera tipo (pro la pli longaj, fortaj fibroj de du aldomigitaj indiĝenaj usonaj specioj, nome Gossypium hirsutum kaj Gossypium barbadense), kuraĝigis la britajn komercistojn por aĉeti kotonon el plantejoj el Suda Usono kaj el Karibio. Ĉirkaŭ la mezo de la 19a jarcento la sociekonomia realaĵo "King Cotton" (Reĝa Kotono) estis iĝanta la vertebraro de la ekonomio de Suda Usono. En Usono kultivadi kaj rikoltadi kotono iĝis la ĉefa okupigo de sklavoj.
Dum tiu epoko, kotonkultivado en la Brita Imperio, ĉefe en Hindio, ege pliiĝis ĝis anstataŭi la perdita produktado de la Suda Usono. Pere de tarifoj kaj aliaj limigoj, la brita registaro malkuraĝigis la produktadon de kotontekstiloj en Hindio; male, la krudaj fibroj estis sendita al Anglio por esti procezata. La barata Mahatma Gandhi priskribis tiun procezon:
NGC 6319
NGC 6319 (aliaj indikoj — UGC 10744, MCG 11-21-10, ZWG 321.15, IRAS17092+6302, PGC 59717) estas galaksio en konstelacio Drako.
Kotono
Produktado de kotono en Britio kaj en Usono
En Usono, la suda kotono havigis kapitalon por la kontinua disvolvigo de la Nordo. La kotono produktita de sklavigitaj afrikusonanoj ne helpis nur la Sudon, sed ankaŭ pliriĉigis la nordusonajn komercistojn. Multo el la suda kotono estis trans-ŝipita el nordusonaj havenoj.
NGC 6319
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kotono
Produktado de kotono en Britio kaj en Usono
Kotono restis ŝlosila produktado en la sudusona ekonomio post la emancipigo kaj la fino de la Enlanda Milito en 1865. Laŭlonge de la tuta Suda Usono evoluis sistemo de duonparta lukultivado, per kiu senteraj blankaj aŭ nigraj farmistoj laboris la teron posedata de terposedantoj redonante porcentan parton de la profitoj. Kelkaj farmistoj aliflanke luprenis la teron kaj eltenis la produktadkostojn per si mem. Ĝis aperis la mekanikaj kotonplukiloj, kotonfarmistoj bezonis aldonan laborforton por man-pluki kotonon. Kotonplukado estis fonto de enspezoj por familioj tra la tuta Sudo. Ruraj kaj malgrandurbaj lernejoj havis disajn feriojn por permesi al infanoj labori en la kampoj dum la epoko de la "koton-plukado."
Nur en la 1950-aj jaroj estis enkondukita fidindaj rikoltila maŝinaro (antaŭ tio, koton-rikolta maŝinaro estis estinta tro fuŝa por povi pluki kotonon sen detrui la fibrojn). Dum la unua duono de la 20a jarcento, falis la dungado en la kotonindustrio, ĉar la maŝinoj ekanstataŭis laboristojn kaj ankaŭ la rura laborforto de Suda Usono malpliiĝis dum la Mondmilitoj.
Kotono pluestas ĉefa eksportaĵo de suda Usono, kaj granda parto de la tutmonda ĉiujara kotonproduktado estas de la granda ĉefa usona variaĵo.
Internacia komercado
La plej grandaj produktantoj de kotono, (je 2009), estas Ĉinio kaj Barato, kun ĉiujara produktado de ĉirkaŭ 34 milionoj da pakoj kaj 27 milionoj da pakoj, respektive; plej el tiu produktado estas konsumata de ties respektivaj tekstilaj industrioj. La plej grandaj eksportistoj de kruda kotono estas Usono, kun vendoj de 4.9 mil milionoj da dolaroj, kaj Afriko, kun vendoj de 2.1 mil milionoj. La totala internacia komerco estas ĉirkaŭkalkulita je 12 mil milionoj da dolaroj. La procento de la afrika kotonkomercado duobliĝis ekde 1980. Neniu el tiuj areoj havas gravan enlandan tekstilan industrion, ĉar tekstila fabrikado moviĝis al disvolviĝantaj landoj en Orienta kaj Suda Azio kiaj Barato, Bangladeŝo kaj Ĉinio. En Afriko, kotono estas kultivata fare de nombraj malgrandaj kamparanoj. Dunavant Enterprises, kun sidejo en Memphis (Tenesio), estas la ĉefa kotonaĉetanto en Afriko, kun centoj de aĉetagentoj. Ĝi funkciigas kotonseparilojn en Ugando, Mozambiko kaj Zambio. En Zambio, ĝi ofte proponas monpruntojn por semoj kaj elspezoj al 180,000 malgrandaj farmistoj kiuj kultivas kotonon por ĝi, same kiel konsilon por farmometodoj. Ankaŭ Cargill aĉetas kotonon en Afriko por eksportado.
La 25,000 kotonkultivistoj de Usono estas tre forte dependaj el subvencioj je indico de 2 mil milionoj da usonaj dolaroj jare kvankam Ĉinio nuntempe havigas la plej altan ĝeneralan nivelon de kotono al sektora subtenado. La futuro de tiuj subvencoj estas necerta kaj kondukis al antaŭvidita etendo de kotonaĉetado en Afriko. Dunavant etendiĝis en Afriko per aĉetado en surlokaj operacioj. Tio eblas nur en iamaj britaj kolonioj kaj Mozambiko; iamaj francaj kolonioj plue tenas fortajn monopolojn, hereditajn el ties iamaj koloniaj metropoloj, sur kotonaĉetado je malaltaj fiksitaj prezoj.
Ĉefaj produktantaj landoj
La kvin ĉefaj eksportantoj de kotono en 2011 estis (1) Usono, (2) Barato, (3) Brazilo, (4) Aŭstralio, kaj (5) Uzbekio. La plej grandaj neproduktantaj importantoj estas Sud-Koreio, Tajvano, Rusio, kaj Japanio.
En Barato, la subŝtatoj Maharaŝtro (26.63%), Guĝarato (17.96%) kaj Andhra-Pradeŝo (13.75%) kaj ankaŭ Madhja Pradeŝo estas la ĉefaj kotonproduktantaj ŝtatoj, tiuj ŝtatoj havas hegemonie tropikajn malsekan kaj sekan klimatojn.
En Pakistano, kotono estas kultivata ĉefe en la provincoj Panĝabo, kaj Sindh. La ĉefa areo de kotonproduktado estas suda Panĝabo, kio enhavas la areojn ĉirkaŭ Rahim Jar Ĥan, Bahawalpur, Bahaŭalnagar, Multan, Dera Gazi Ĥano, Muzafargaro, Vehario, kaj Ĥaniual. En Sindh Sanghar estas la plej grava kotonprodukta distrikto. Fajsalabad estas ĉefa en tekstiloj ene de Pakistano. Panĝabo havas tropikajn malsekan kaj sekan klimatojn la tutan jaron tiele plibonigante la kreskon de kotono.
En Usono, la ŝtato Teksaso hegemoniis en totala produktado en 2004, dum la ŝtato Kalifornio havis la plej altan produktadon por akreo.
Kultivado de kotonujo en Rusio respektive Sovetunio
En Sovetunio oni, cele provizi la tutan landon per kotono, grandskale kultivis la planton per irigacio el la Aral-lago kaj la riveroj en ĝi alfluantaj Amu-Darjo kaj Sir-Darjo, kio rezultis (kaj la akvouzado de la paperindustrio) la sekiĝon, ŝrumpiĝon de la lago, krome Uzbekio suferas pri serioza poluo pro la agrotoksaĵoj.
Kultivado de kotonujo en Hungario
Kvankam la geografia situo de Hungario ne estas konvena por kultivado de kotonujo, oni ofte provis ties kultivadon pro politikaj idealoj. La ideala kultiveja norda limo estas la latitudo de 45-46 gradoj, de kiuj Hungario situas pli norde. De la semado ĝis la rikolto, la kotonujo bezonas 6-8 monatojn (ĉe moder-klimataj specioj), tiel oni plurfoje provis la kultivadon en suda parto de la Granda Hungara Ebenaĵo. Tio signifis gravan riskon.
Laŭ fontoj, la unuaj eksperimenoj okazis dum regado de Jozefo la 2-a (1780-90), imperiestro de Aŭstrio-Hungario. Tiam la kultivadaj provoj okazis en Bánság (poste en Jugoslavio) kaj oni alportis kamparanojn el Turkio, kiuj konis la kultivadajn metodojn. La eksperimento fiaskis en 1782 kaj 1783 pro la aŭtunaj frostoj. Same okazis en 1785 ĉe Varsad kaj en 1795 denove en Bánság.
La postaj eksperimentoj okazis en kadro de la armeo (pro la kontinenta blokado kaj militoj altiĝis prezo de la kotono) kaj alportis bonajn rezultojn en 1807-08 en regionoj de Temesvár, Versec, Jankovác kaj Pancsova. La ekfolarantan kotonujan kultivadon sufokis la ĉesigita kontinenta blokado (tio signifas ke falis la prezo de la kotono). Pluajn provojn faris la hungara inĝeniero István Vedres ĉe Szeged en 1812, 1815 kaj 1818, sed tiujn neniigis la fruaj frostoj. Oni importis en 1846 kotonujajn semerojn el Suda Kalifornio. Oni sukcese eksperimentis ĉe Káposztásmegyer (nun parto de Budapeŝto) per en forcejo antaŭĝermitaj kotonujidoj.
La postaj provoj ĉiam fiaskis pro la nekonvena temperaturo. Danke al la pli konvena vetero en la komenco de la 20-a jarcento (foresto de malfruaj kaj fruaj frostoj), oni sukcese kultivis la planton ĉe Irig, Kaplony (1900), Pincehely (1902), Tárnokhát (1904). Sed en 1904-1905 alvenis denove pli malvarma vetero, kiu fiaskigis la projektojn.
La postaj provoj alportis ĉiam provizorajn sukcesojn nur tiam kiam la vetero estis konvena. La vegeta periodo de la planto estis 6-8 monatoj, dum la senfrosta vegetativa periodo en Hungario estis certa nur de majo ĝis septembro, kiu periodo (5 monatoj) ne sufiĉis por daŭra sukcesa enkonduko de la kultivado. La lastaj plej fifamaj eksperimentoj okazis en 1949-54 dum la plej akra stalinisma epoko. Tiam regis en la komunistaj landoj la ekonomia politiko de la aŭtarĥio kaj la regantoj volis en ĉiu lando produkti ĉion. Kvankam la temperaturo same ebligis provizorajn sukcesojn, la naturon oni ne sukcesis venki. (Oni kultivis en 1951 sur 50.000 arpentojn kun rikolto de 303 kg je arpento.)
Kuriozaĵoj
La papero el kiu oni fabrikas la monbiletojn de eŭro estas centprocente el kotono.
Gafur Gulom
Gafur GULOM (Gʻafur Gʻulom;, Taŝkento - , Taŝkento) estis uzbeka poeto, verkisto, kaj tradukisto.Gafur Gulom estas konsiderita kiel unu el la plej influaj uzbekaj verkistoj de la 20-a jarcento. Li ankaŭ estas rigardita kiel unu el la fondintoj de moderna uzbeka poezio kune kun Ĥamza Ĥakimzoda Nijazi.
Gafur Gulom estas plej bone memorita por siaj rakontoj "Shum bola" (La Maliceta knabo) kaj "Yodgor". Shum Bola estis adaptita por filmo en 1977. La filmo ricevis konsiderindan kritikistaplaŭdon.
Gafur Gulom tradukis la verkojn de multaj influaj eksterlandaj verkintoj, kiel ekzemple Aleksandr Puŝkin, Vladimir Majakovskij, kaj William Shakespeare. Li tradukis "La nupto de Figaro" de Pierre Beaumarchais, "Otelo" de William Shakespeare, kaj "Guistan" de Saadi Shirazi.