cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Medino (Malto)
Trafiko
La urbocentro de Medino estas senaŭtomobila. Nur la loĝantoj de la urbo mem kun speciala permeso rajtas aŭtomobile veturi en la urbon. En la urbo cirkulas multnombraj ĉevalkaleŝoj, per kiuj la turistoj povas vizitadi ĝin. La urbo atingeblas ekde Buġibba, La Valeto aŭ la flughaveno per aŭtbusoj, kiuj haltas sur la placo antaŭ la ĉefa urboportalo en la najbara urbo Rabat.
Historio
La estiĝo de la urbo datiĝas el la bronza epoko, kiam la fenicianoj sur la loko de la hodiaŭa urbo konstruis unuan fortikaĵon. Sub la fenicianoj la loko nomiĝis Malet, kio signifis rifuĝejo. Dum la romia epoko la nomo transformiĝis al Melita. La romianoj konstruis fortan muron ĉirkaŭ la urbo. En tiu tempo en la urbo vivis pli ol 1000 homoj. Kiam en la jaro 870 la araboj konkeris Malton, la urbo ricevis sian hodiaŭan nomon Mdina, kio signifas per muro ĉirkaŭita urbo. La normanoj en la 12-a jarcento ankoraŭ foje plifortigis la murojn de Medino, tiel ke ĝi en la jaro 1422 sukcese kontraŭstaris turkan atakon kaj ricevis tiam la honoran titolon "Città Notabile" (rimarkinda urbo). Kiam la Johanitoj en la jaro 1530 ricevis Malton, ili unue deklaris Medinon kiel ĝian ĉefurbon. Kiam ili konstatis, ke necesas havi la sidejon apud la marbordo, Malto devis cedi tiun statuson al la urbo Birgu, ĝis finfine en la jaro 1571 La Valeto fariĝis definitive la ĉefurbo. En la jaro 1693 tertremo detruis la katedralon. Sub la gvido de la arkitekto Lorenzo Gafà estis konstruita tiam la nova hodiaŭa Sankta-Paŭlo-Katedralo, kiu estis konsekrita la jaron 1702.
L'Oréal
L'Oréal estas franca industria grupo de kosmetikaj produktoj. La kompanio, kreita de Eugène Schueller la 30-an de julio 1909, fariĝis nuntempe internacia grupo, monda numero unu en la kosmetika industrio.
Françoise Bettencourt kaj ŝiaj infanoj posedas preskaŭ 33,2% de la grupo kaj ilia riĉo kalkulas en 2020 pli ol 75 miliardojn da usonaj dolaroj.
Boloĥovo
Boloĥovo (Болохово) estas urbo en Tula provinco en Rusio.
La urbo estis fondita en la dua duono de la 16-a jarcento. Ĝis 1943 oni ŝanĝis la nomon de Boloĥovskij (Болоховский) al Boloĥovo. Ekde tiu jaro Boloĥovo havas statuson de urbo. En la jaro 1959 la urbo havis 8300 loĝantojn, en 2002 estis 10400.
3170 Dzhanibekov
3170 Dzhanibekov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1979 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (nun en Rusio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la sovetan kosmonaŭton Vladimir Aleksandroviĉ Dĵanibekov (cirile Владимир Александрович Джанибеков) dufoje heroo de Sovetunio.
1747
1747 estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1747 post Kristo okazis, interalie:
Saint-Marcouf (Manche)
Saint-Marcouf estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Marculfiens.
Bad Gleichenberg
Bad Gleichenberg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Sudorienta Stirio (germane Südoststeiermark). Fine de en la komunumo vivis.
Hochkopf
Hochkopf (la nomo signifas alta kapo) estas la nomo de jenaj montoj en Germanio:
en Aŭstrio
Schlossrued
Pri la komunumo
Schlossrued estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 874 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Templo de Seulo
La Templo de Seulo, Sud-Koreio, estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 37 konstruita de la Eklezio kaj la unua de Sud-Koreio, lokita en Shinchon, ene de la distrikto (gu) Seodaemun-gu, universitata komunumo, 5 km-ojn nordokcidente de Seulo.
Schlossrued
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,25 km², el kiuj 2,26 km² konsitas el arbaro, kaj 0,57 km² estas kovritaj de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 680 m s.m. sur la altebenaĵo Rötler kaj la plej malalta punkto sur alteco de 475 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Ruederche ĉe la limo kun la komunumo Schöftland.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Schlossrued limas en nordokcidento al Schöftland, en nordo al Unterkulm, en oriento al Oberkulm, en sudoriento al Schmiedrued, en sudo al Kirchleerau, kaj en okcidento al Staffelbach.
Trafiko
Schlossrued situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de Schöftland al Schmiedrued. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento, kiu situas proksimume 14 kilometrojn norde.
Historio
La Senjoroj de Ruoda, kiuj en mezepoko estis la mastroj de la Valo de Rued, menciiĝis la unuan fojon en la tiel nomita Acta Murensia de la Monaĥejo Muri en la jaro 1160. La Senjoroj de Ruoda estis vasaloj de la Grafoj de Kiburgo kaj ek de la jaro 1264 de ties heredantoj la Habsburgoj. La Kastelo de Rued, kiu donis al Schlossrued la nomon kaj estis la sidejo de la Senjoroj de Ruoda, estis detruita de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1386 okaze de la Milito de Sempach. Per la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 la valo de Rued venis sub berna servuteco. Sub la berna regado membroj de la berna nobela familio von May fariĝis la novaj senjoroj de la Valo de Rued. Kiam okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 francaj trupoj liberigis Argovion de la berna servuteco, la Valo de Rued estis atribuita al la distrikto Kulm de la nove fondita Kantono Argovio. En la jaro 1816, kiam la familio von May perdis siajn privilegiojn en la valo, ĝi estis disigita en la du aktualajn komunumojn Schlossrued kaj Schmiedrued.
Hufofera arko
Hufofera arko aŭ pli simple hufa arko aŭ hufarko, estas arko pluduoncirkla aŭ plupasata (kies kurbo estas pli ampleksa ol duoncirklo) kaj kiu havas formon de hufofero. Estas probable ke temas pri kreado de la praloĝantoj antaŭromiaj de Iberio, de tie pasis, tra la romianoj, al la arto de visigotoj (7a jarcento), kiuj ĉefe disvastigis ĝin. De la visigotoj pasis al la arto hispanislama kaj, de tie, al arto de mozaraboj kaj al la mudeĥara.
La arko de visigotoj estas malpli fermita ol la islama.
Sveriges Riksbank
Sveriges riksbank, aŭ simple Riksbanken, estas la centra banko de Svedio. Ĝi estas la plej malnova centra banko de la mondo kaj la 4a plej malnova banko de la mondo ankoraŭ funkcianta. Ĝi estas foje nomata la Sveda Nacia Banko aŭ la Banko de Svedio (distingenda el Swedbank, nome privata banko). Ĝi estis fondita en 1668. La nuna guberniestro estas Stefan Ingves.
John D. Liu
Kariero
Liu naskiĝis en Nashville, Tenesio, Usono, kiel la filo de ĉina patro kaj usona patrino. Li elspezis plejparto de sia junaĝo en Bloomington, Indianao. Liu studis ĵurnalismon. Li laboris por CBS dum pli ol dek jaroj. Li ankaŭ laboris por eŭropaj amaskomunikiloj kiel RAI, Svisa Radio Internacia kaj ZDF. Por RAI, ZDF, BBC World News kaj la kanalo Nacia Geografia Societo li produktis naturo-rilatajn dokumentofilmojn. En 1995 li filmis la Leŭsan Altebenaĵon en Ĉinio, kiu estis transformita de dezerta kaj erozita tero en oazon fare de la registaro. Ĉe tiu ĉi punkto Liu rimarkis la eblecon de homoj restarigi ekosistemojn prefere ol nur detrui ilin.
Ekologia agado
Post emeritiĝo en 1997, Liu fariĝis la direktoro de la Ekologia Edukada Amaskomunikilara Projekto (EEMP). Kun la EEMP Liu uzas televidon por provizi informojn pri ekologio, daŭrebla evoluo, publika sano en Ĉinio kaj aliaj landoj.
Liu verkis pri ekosistema restarigo por la revuo Kosmos, samkiel por la kristana Science Monitor kaj la revuo Verda Estonteco eldonita de la Forumo por la Estonteco. Li ankaŭ verkis pri la spirita flanko de ekologio kaj ekosistema restaŭro.
NGC 2304
NGC 2304 (alia indiko — OCL 484) estas malfermita stelamaso en konstelacio Ĝemeloj.
John D. Liu
Ekosistema mono-derivado kontraŭ la ekosistemo mem
Liu emfazas ke la danĝera efiko de homaj aktivecoj sur la mondo ne estas sole kaŭzataj de forcejaj gasoj, sed estas grandparte kaŭzata de la detruo de la biomaso kaj de la biodiverseco. Liu asertas ke la malpliiĝo en ĉi tiuj faktoroj gvidis al pli altaj temperaturoj kaj perdo de kultivebla grundo kondukante finfine al dezertiĝo.
NGC 2304
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
John D. Liu
Filmo "Hope in a Changing Climate”
"Hope in a Changing Climate” (Espero en ŝanĝiĝanta klimato) estis unue prezentita en Kopenhago dum la UN-Konferenco pri klimata ŝanĝo (COP 15) kaj en BBC World News . Ekde ties lanĉo, "Hope in a Changing Climate” estis tradukita en la la ĉinan, la francan, la germanan, la hispanan, la polan, la rusan kaj la vjetnaman, La filmo estis oficiale elektita por memorfesti la Internacian Jaron de la Arbaro en 2011.
"Hope in a Changing Climate” gajnis la premion de la plej bona dokumenta mallonga filmo ĉe Green Screen (Verda Ekrano)  en Vancouver, Kanado en 2011. La Internacia Festo de Ekologia Filmo kaj Video akceptis la filmon en ties tre konkurencema tutmonda kunveno en junio 2010.
"Hope in a Changing Climate” haveblas en iTunes kiel libere uzebla materialo (malfermita fonto) kun raportado fare de Open University faculty (Malfermita Universitata fakultato).
Filmo "Green Gold"
Kune kun nederlanda publika elsendo-kompanio VPRO kaj ĝia dokumentofilma programo Backlight, la filmo Green Gold (verda oro) sekvas kiel Liu vojaĝas tra la mondo por dokumenti kaj inspiri al grandskalaj projektoj en Ĉinio, Etiopio kaj Ruando. Green Gold uzas iun filmaĵon de "Hope in a Changing Climate” , sed ĝi gravas ankoraŭ pli pro la vizito al Jordanio je la invito de Princino Basma bint Talal: en Jordanio Liu kunlaboras kun la permakultura dezajnisto Geoff Lawton ĉe la Permakultura Esplora Instituto de Jordanio . Krom Princino Basma bint Talal kaj la pensoj kaj projektoj de Geoff Lawton, la dokumentofilmo ankaŭ prezentas pli da konsideroj de Liu pri la regionoj kiujn li vizitis.
Beaumotte-Aubertans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Lomnice (distrikto Sokolov)
Municipo Lomnice (Lanz) troviĝas en Ĉeĥio, regiono Karlovy Vary, distrikto Sokolov. En ĉi tie vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1339. Ĉirkaŭaĵo de la municipo estas tuŝita pro historia kaj antaŭ nelonga minado.
Naturrilatoj
La municipo troviĝas en forte trafita supraĵa minado de karbo kaj akompanaj mineraloj. Feliĉe la ĉirkaŭa pejzaĝo rekonsciiĝas dank' al rekultivadoj kaj sukcesio. Trafluas ĉi tie eta rojo Lomnický potok.
Minado
Norde de la municipo troviĝas granda tutaĵo kaj dominaĵo Granda cisercmontara ŝutmonto. Sudoriente de la municipo troviĝas eksa minejo Lomnice, kiu hodiaŭ pezigas pli grandan kaj pli egan minejon Georgo. En la sama regiono, kie la minado alproksimiĝas sudoriente, troviĝas ankaŭ Lomnické pinky, kiu ricevis sian nomon laŭ tiu ĉi municipo.
Arktika (glacirompilo)
Atomŝipo Arktika (en rusa: «Арктика») estas retirita atompelita glacirompilo de Sovetunio (nune de Rusio). Ĝi funkciis de 1975 ĝis 2008, kaj estis la unua surfaca ŝhipo kiu atingis la punkton de la Norda Poluso, nome la.
En 1982 la ŝipo estis renomita Leonid Breĵnev honore de Leonid Breĵnev, nome Ĝenerala Sekretario de la Centra Komitato de la Komunisma Partio de Sovetunio el 1964 ĝis sia morto en 1982. En 1986 la nomo revenis al Arktika, laŭ kelkaj rakontoj ĉar la ŝipanaro malamis la novan nomon kaj malakceptis respondi al radiomesaĝoj se la ŝipo ne estis referencata kiel Arktika. Post unu semajno de striko, la nomo estis reŝanĝita. Alia klarigo estas ke la origina nomoŝanĝo estis okazigita de administra konfuzo, kaj la nomo Leonid Breĵnev ne estis aplikota al Arktika, sed ĝi estis intencita por alia ŝipo.
Beĝaa lingvo
La Beĝaa Lingvo (ankaŭ nomata Bedawi) estas Afriko-azia lingvo de la suda bordo de la Ruĝa Maro, parolatata de ĉirkaŭ du milionoj da nomadoj, la Beĝaoj, en partoj de Egiptio, Sudano (951 000), kaj Eritreo (150 000).
Ĝi estas kutime konsiderata kiel Kuŝida, sed kelkaj erudiciuloj, rimarkinde Robert Hetzron (1980), takŝis ĝin sendependa branĉo de la Afriko-azia.
Haploido
Haploidaj (malofte haplojdaj) ĉeloj havas nur unu serion da kromosomoj. Plimulto de la fungoj kaj kelkaj algoj ekzistas kiel haploidaj organismoj. Plantoj kaj aliaj algoj ekzistas en diversaj vivofazoj kiel haploidoj, diploidoj aŭ poliploidoj. Tio nomiĝas alternado de la generacioj. La animaloj estas diploidaj sed ili produktas haploidajn gametojn.
Ĉiu organismo produktas haploidajn seksajn ĉelojn, kiuj kombiniĝas al diploida zigoto. La zigoto havas la genetikan informon de ambaŭ ĉeloj kaj kreskas al embrio.
Vidu:
Principea serino
La Principea serino (Serinus rufobrunneus) estas malgranda paserina birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de Serinoj kiu enhavas la faman specion de la Kanario kaj aliajn similajn speciojn.
Ĝi troviĝas nur en Santomeo kaj Principeo, de kie venas la komuna nomo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
Temas pri bruneca serino, pli malhela en supraj partoj kaj plie en flugiloj kaj kvadratfina vosto, dum estas pli hela en subaj partoj kaj ĉefe en gorĝo (sablokolora) kaj suba ventro. En brusto estas iom da ruĝecbruna nuanco, kio pravigas la latinan sciencan nomon. La beko estas tre dika baze. Estas iom svaga hela superokula strio.
Bargeno
Bargeno aŭ en hispana bargueño [barGEnjo] estas meblo el ligno de hispana deveno, fabrikita inter la 16-a al la 18-a jarcentoj, planita por skribi supre (skribotablo) aŭ arkivi paperaĵojn aŭ aliajn malgrandajn aĵojn, kaj preta por povi esti transportita rajde de mulo aŭ azeno. Luksaj ekzempleroj povas esti prilaboritaj pere de orfolio kaj esti ornamitaj el eburo, konko aŭ aliaj verkoj de marketro. La nomo estas de necerta deveno, koincide kun la laŭloka nomo de la loĝantoj de la urbeto Bargas en la provinco Toledo (Hispanio). En aliaj eŭropaj lingvoj, tiaj mebloj aŭ imitaĵoj estas nomitaj "cabinet" (en franca, angla, germana, portugala kaj itala) kaj tiuj formas aron kun la skribotabloj.
Laŭ Francisko Azorín bargeno estas Tipa paralelipeda kofro, konstruita de artemaj meblistoj k. por tio famigita en k. ekster Hispanio. Kaj li indikas etimologion el Bargas, propra nomo de hispana urbo.
La Sentinelle (Nordo)
estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france Hainaut respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento Nord [] (okcidentflandre Noorderdepartement), en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Valenciennes (france Arrondissement de Valenciennes, okcidentflandre Arroundissement Valencyn), kaj al la kantono . La teritorio havas komunan limon kun.
San Pedro Coxcaltepec Cántaros
San Pedro Coxcaltepec Cántaros estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Pedro Coxcaltepec Cántaros. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 304.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 103 indiĝenoj. El tiuj 82 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Plesná (Ostrava)
Historio
La loĝantoj dediĉis sin al agrikulturo kaj tiu ĉi maniero de la vivtenado neniel principe influis nek industria prospero en Ostrava-regiono. Kvankam plimulto de la loĝantoj trovis laboron en la industrio, la agrikultura karaktero de la municipo restis konservita. La municipo havis la propran paroĥon ekde la 15-a jarcento. Verŝajne en la jaro 1607 transprenis ĝin protestantoj. En la jaro 1654 la municipo estis alparoĥigita al Hlučín; la memstaran pastran administracion ĝi akiris reen nur en la jaro 1780, kia estis alparoĥigitaj al ĝi ankaŭ la ĉirkaŭaj municipoj Děhylov, Dobroslavice, Jilešovice, Martinov kaj Pustkovec.
Memorindaĵoj
La devena plesna filia ligna preĝejo estis verŝajne konstruita en la 13-a jarcento, skriba mencio pri ĝi estas nur el la 15-a jarcento. La preĝejo situis sur nuntempa lerneja ĝardeno, proksimume sur loko de hodiaŭa kapelo. Fundamenta ŝtono de la nova preĝejo estis metita en la jaro 1787. Konstrui lasis ĝin tiama posedanto de dobroslavica senjorujo, grafo Wengerski el Ungarschutz kun granda helpo de civitanoj de ĉiuj municipoj de la paroĥo.
Ĝi devenas el la unua duono de la 19-a jarcento, pordego poste el la dua duono de la 19-a jarcento.
Kulturo kaj sporto
Agadas ĉi tie Korpuso de propravolaj fajroestingistoj kaj TJ Sokol Plesná. La municipo aranĝas ĉiujare folkloran festivalon Maja Plesná kaj ĝi gastigas Sanktvenceslaan muzikan festivalon.
TJ Sokol Plesná aranĝas aŭtunan biciklistan konkurson Plesna pado kaj ĝi trafikas plurcelan ludejon en loka parto Žižkov kaj en plesna gimnastikejo ĝi trejnas badmintonan trupon.
Bolĥovo
Bolĥovo (Болхов) estas urbo en Orjola provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 54204501.
La urbo estis fondita en la 13-a jarcento.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.
La interurba telefona kodo estas 08640, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 53°27' norde, longitudo 36°00' oriente.
La urbo estas ĉe rivero Nugrj (Нугрь) (kiu enenfluas en riveron Oka (Ока)).
Filitelnic
Filitelnic [filitelnik] (hungare: Fületelke, germane:Felldorf) estas vilaĝo en Rumanio norde de Sighişoara. En 1910 ĝi havis 582 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 270 (rumanoj, 18% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1347. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kis-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Bălăuşeri.
Clement Juglar
Joseph Clément JUGLAR (Parizo, 15a de oktobro 1819 - 28a de februaro 1905) estis franca kuracisto kaj ekonomikisto. Li publikigis faman verkon Des Crises commerciales et de leur retour périodique en France, en Angleterre et aux États-Unis (1861), per kiu li sugestis, ke la ekonomiaj krizoj ne estas hazardaj okazoj aŭ okazigitaj de eventualaĵoj, sed male parto de cikla fluktuo de la komerca, industria kaj financa agadoj kaj ke la periodoj de prospero kaj krizo sekvas sin unuj al aliaj, pro kio oni konsideras lin malkovrinto de la ekonomiaj cikloj. Kiel rekono al lia statistika verkaro, oni donis lian nomon alla meza ciklo, de ok jaroj kaj duono averaĝe, nome la ciklo de Juglar, la baza por la ekonomia agado en kapitalismo.
La ekonomiaj cikloj estis observataj tiom frue kiom en 1861, kiam Clement Juglar rimarkindigis periodecon de inter 7 kaj 10 jaroj en la movado de la negocoj. Tiuj fluktuoj eniras per si mem en cikloj pli longaj, de daŭro de duono da jarcento kaj enhavas po unu fazon de prospero kaj po unu de malprospero, notitaj poste fare de Nikolai Kondratiev.
Juglar estis membro de la Internacia Instituto de Statistiko kaj de la Akademio de Moralaj kaj Politikaj Sciencoj. Krom sia verko pri la ekonomiaj cikloj, li verkis du aliajn librojn: nome Du Change et de la liberté d'émission (1868) kaj Les Banques de dépôt, d'escompte et d'émission (1884). Li publikigis gazetan jarlibron pri politika ekonomio.
Pseŭdovorto
Pseŭdovorto estas parto de parolado aŭ teksto kiu ŝajnas esti efektiva vorto en ia lingvo (almenaŭ supraĵe), dum fakte ĝi mankas en la leksiko. En lingvistiko, pseŭdovorto estas difinita kiel respektanta ĉiujn fonetikajn limojn de la lingvo. Tio estas, ĝi ne inkludas sonojn aŭ sonvicojn kiuj ne eblas en tiu lingvo kaj tial estas facile pronocebla por la parolantoj. Krome, skribita pseŭdovorto ne inkluzivas signovicojn kiuj ne estas akcepteblaj en la ortografio de la lingvo. Ekzemple, "ĉojko" estas pseŭdovorto en Esperanto (komparu la son- kaj liter-vicojn kun "ĉokolado", "bojkoti" kaj "hajko"), dum "dfhnksd" ne konsideriĝas pseŭdovorto (interalie ĉar h ne uzeblas antaŭ konsonantoj kaj ĉiu vorto en Esperanto devas enhavi vokalojn). Tiaj son- kaj litervicoj, kiel la ĉi-lasta, estas simple rigardataj kiel nevortoj. Kaj pseŭdovortoj, kaj nevortoj povas rezulti el mistajpoj kaj misdiroj. Aldone, pseŭdovortoj uzeblas kiel propraj nomoj por realaj aŭ fikciaj personoj, ili povas aperi en kalemburoj kaj oni povas krei tiajn vortojn por lingvistikaj eksperimentoj. Ili estas nemalhavebla parto de pseŭdofrazoj kaj pseŭdotekstoj.
Liliuokalani
Lili‘uokalani (2-a de septembro 1838- 11-a de novembro 1917) estis la lasta regantino (kaj sola reganta reĝino) de la reĝlando Havajo. Ŝi surtroniĝis en 1891 kaj reĝis du jarojn ĝis kiam en 1893 usondevenaj havajanoj kun subteno de la usona mararmeo detronigis ŝin.
Ŝi estis lerta verkistino, kiu interalie verkis dekojn da popularaj kantoj (kaj la tekstojn kaj la ariojn), inkluzive de la religia O kou aloha no (verkita en karcero post la puĉo).
El la serio Virinoj en Muziko
Reĝino Liliʻuokalani estis la lasta monarko de la Regno de Havajo. Ŝi heredis la tronon de sia frato Kalākaua kiam ŝi estis 53 jaraĝa (1891). Tamen ŝia regado estis mallonga, ĉar nur du jarojn poste puĉo gvidata de Usono forigis ŝin de la trono.
Mariehamn
Mariehamn [marieHAMN] estas la ĉefurbo de Alando, aŭtonoma provinco de Finnlando. Fine de 2015 tie loĝis 11 461 homoj, preskaŭ duono de la loĝantoj de Alando.
Liliuokalani
El la serio Virinoj en Muziko
Dum sia regado Lili’uokalani antaŭenigis leĝojn por protekti havajajn ŝtatajn kaj popolajn interesojn, kiel malpermesi plu privatigon de publikaj terenoj, deklari publikajn ĉiujn vojojn kaj pontojn, fondi bankon kaj lernejojn por virinoj, por ke ili havu monsendependecon kaj altan edukon.
Ŝi provis nuligi la “Konstitucion de Bajonetoj” (Bayonet Constitution) (1887), nomita tiel pro la minacoj uzataj por devigi la monarkon resti kiel ornam-figuro. Lili’uokalani volis redakti novan Konstitucion kiu restarigu la povon al la monarko kaj sendependigu la havajan ŝtaton. La usonaj kaj eŭropaj loĝantoj de Havajo antaŭ la minaco ĉesigi siajn privilegiojn (kiel la voĉdonrajto, kiu permesis nur al ili voĉdoni, kaj la komercaj interesoj en la suker-merkato), planis renversi ŝin.
Mariehamn
En la haveno de Mariehamn haltas grandaj pasaĝeraj ŝipoj regule trafikantaj inter Helsinko, Turku, Talino kaj Stokholmo, pluraj ĉiutage. Tia trafiko fariĝis grava por la ŝipkompanioj post julio 1999, kiam finiĝis senimposta vendado en ŝipoj inter havenoj ene de la Eŭropa Unio. Kvankam Alando estas parto de EU, ĝi konservis statuson de ekstera lando, kiam temas pri impostoj.
Liliuokalani
El la serio Virinoj en Muziko
La usona ambasadoro en Havajo petis trupojn por protekti usonajn entreprenojn kaj posedaĵojn.
Mariehamn
Ĝemelurboj
Liliuokalani
El la serio Virinoj en Muziko
Lili'uokalani kaj la indiĝenaj havajanoj (Kānaka Maoli) mobiliziĝis kontraŭ la usona aneksado per artikoloj en gazetoj, peticioj kaj denuncoj de la rasismaj agadoj de la eksterlandanoj. Tamen post multaj klopodoj de pacema rezistado la reĝino estis senpovigita kaj arestita. La regno estis aneksita al Usono.
Liliʻuokalani estis senliberigita kaj izolita; al ŝi oni malpermesis iun ajn kontakton kun la ekstero. Sen publikaĵoj kaj gazetoj, kaj esence sen kontakto kun siaj proksimuloj kaj sia popolo ŝi rifuĝis sin en la verkado kaj la muzika komponado. Lili’uokalani, talenta verkantino, kronikis la historion de sia lando kaj de sia demisiigo en sia libro “Historio de Havajo de la Havaja Reĝino” (Hawaii's Story by Hawaii's Queen) (1898).
De ĉiam ŝi estis pasia muzikanto kaj komponistino, ŝi kantis kaj ludis plurajn instrumentojn. Precipe ŝi estis produktiva komponistino de havaja muziko. Dum sia vivo ŝi kreis pli ol 160 verkojn, kiujn ŝi uzis por rezisti kontraŭ la kultura nuligo de sia popolo. Inter tiuj estis “Adiaŭ al vi” (Aloha Oe) kaj “Havaja populara kanto” (He Mele Lāhui Hawaiʻi), peco kiu estis la himno de ĉi tiu lando de 1866 ĝis 1874.
Lili’uokalani helpis konservi ŝlosilajn elementojn de la tradicia havaja poetiko. Ekzemplo de tio estas ŝia traduko de la Kumulipo, la havaja kread-ĉanto transdonita buŝe fare de ŝia praavino. Liliʻuokalani timis ke ŝi neniam eliros vivanta de sia malliberejo, tiel ŝi tradukis la Kumulipon en la espero ke la historio kaj kulturo de ŝiaj homoj neniam estu perditaj.
Imre Tóth Bruti
Imre Tóth Bruti [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tóth Imre aŭ laŭ pseŭdonimo Bruti estas hungara humuristo, prezentisto, komponisto, gitaristo, kantisto, tekstopoeto.
Imre Tóth naskiĝis la en Debrecen.
Biografio
Imre Tóth post lernado iĝis faklaboristo, sed dum lernado li interesiĝis pri humuro kaj muziko. Li gitarludis en pluraj ŝlagrorkestroj inter 1987-1995. Ekde 2003 li prezentis programojn en la loka radio de Debrecen. Li debutis sur scenejo en somera aranĝaĵo en Nagyvázsony. En la sekvaj jaroj li estis prezentisto de pluraj radioj kaj televizioj. Ekde 2014 li estas profesia prezentisto.
Timon
Timon estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Maranjo. Ĝi apartenas al urbaro de Teresina.
Geografio
Timon situas en nordorienta parto laŭ maldekstra banko de la Rivero Parnaíba. La najbaraj municipoj estas Teresina, Caxias, Matões kaj Nazária. Teresina troviĝas 2, São Luís (subŝtata ĉefurbo) 329, Belém 749, Natalo (Brazilo) 845, Maceió 933, Recife 934, Salvador de Bahio 996, Braziljo 1312, Goiânia 1466, Belo Horizonte 1652, Manaus 1922, Nova Iguaçu 1965, Rio-de-Ĵanejro 1980, Campinas 2032, Guarulhos 2081, San-Paŭlo (urbo) 2090, Campo Grande 2131, Curitiba 2362, Porto Alegre 2909 km.
Historio
Historio de la portugala erao okazis en la 18-a jarcento. Dum instalado de Teresina la haveno de São José do Parnaíba (poste de Cajazeiras) graviĝis. En 1855 la loko iĝis vilaĝo kiel Sãaŭ Jozefo do Parnaíba. En 1864 la nova loknomo estis St. Joseph de Cajazeiras. La oficiala fondo okazis en 1890, la urbiĝo okazis en 1924. En 1924 la urbo prenis la nomon Timon.
Ekonomio
En Timon nur malgrandaj entreprenoj funkcias, krome estas komerco, servoj, turismo, agrikulturo. La loĝantoj laboras precipe en Teresina, kiu situas transe de la rivero.
Trafiko
Timon havas flughavenon. La voja kontakto al Teresina esas bona.
Klimato
La klimato de Timon estas tropika. La averaĝa temperaturo varias en la monatoj inter 22-40 °C. La plej malseka monato estas aprilo, la plej seka periodo estas inter junio-septembro. La plej seka monato estas aŭgusto, pluvas nur ĉirkaŭ 13 mm.
Al-Azhar-moskeo
Post ĝia dediĉo en 972 kaj post la enpostenigo de 35 kleruloj en 989, la moskeo malrapide evoluis al la nuna Al-Azhar-Universitato, kiu estas delonge konsiderata la plej eminenta institucio en la islama mondo por la studo de sunaima teologio kaj ŝario aŭ islama juro. La universitato, ekde la komenco integrigita ene de la moskeo kiel parto de madraso, estis ŝtatigita kaj oficiale deklarita sendependa universitato en 1961, sekve de la Egiptia Revolucio de 1952.
Dum ĝia historio de pli ol jarmilo, la moskeo estis alterne neglektita kaj alte taksata. Ĉar ĝi estis fondita kiel ŝijaisma, sepimamisma institucio, Saladino kaj la sunaisma Ajubida dinastio kiun li fondis evitadis al-Azhar, proprenante de ĝi la statuson kiel moskeo kaj malagnoskante salajrojn al studentoj kaj instruistoj en la altlernejo. Tiuj movoj renversiĝis en la mameluka Sultanlando, sub kies regado la moskeo kaj madraso forte ekspansiis kaj renoviĝis. La postaj regantoj de Egiptio montris malsamajn gradojn de cedemo al la moskeo kaj havigis vaste variantajn nivelojn de financa helpo, ambaŭ al la lernejo kaj al la moskeo. Hodiaŭ, al-Azhar restas profunde influa institucio en la egipta socio kiu estas forte aprezata en la sunaisma islama mondo kaj konsideratas simbolo de islama Egiptio.
Baranzate
Baranzate estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Kabineto Kállay
''Ne konfuzu kun Kabineto Kállai! ''Kabineto Kállay estis la deka kabineto, kiun nomumis la hungara guberniestro Miklós Horthy. Ĝi gvidis la landon inter 1942 kaj 1944 2 jarojn. Tiu kabineto sensukcese provis forlasi la aliancon kun Germana Regno. La hungara historio prezentas tiun eraon kiel "baskulpolitiko".
János Pentelei Molnár
János Pentelei Molnár [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pentelei Molnár János estis hungara pentristo, unua prezidanto de Societo Benczúr. Lia nobela antaŭnomo estis pentelei. János Pentelei Molnár naskiĝis la  en Dunapentele (nuntempa Dunaújváros), li mortis la  en Gyula.
Biografio
János Pentelei Molnár post lernado estis simpla oficisto. Li edziĝis, poste li havis sufiĉan monon por lerni pentradon unue private duonjaron en Munkeno de Simon Hollósy, poste en Parizo en Akademio Julian en 1903 de Jean-Paul Laurens. Post 2 jaroj li pentradis en ateliero de Gyula Benczúr. Liaj pentraĵoj havis sukcesojn en Berlino kaj Vieno. Li vivis en Budapeŝto, aŭ Dunapentele aŭ Orosháza. En 1908 li studvojaĝis al Nederlando por studi teknikon de Rembrandt. Li ricevis stipendiojn aŭ premiojn inter 1905-1915. Li pentradis pejzaĝojn, aĵpentraĵojn, ĝenrojn, Bibliajn temojn.
La Portreto de Dorian Gray
Intriga resumo
La verko komenciĝas priskibante belan someran tagon. Lordo Henry Wotton, viro kun fortaj kaj nekutimaj opinioj, rimarkas kiel la sentema pentristo Basil Hallward faras portreton de la ĉarma junulo Dorian Gray, amiko de Hallward. Lordo Henry kredas je hedonismo, kaj baldaŭ ekas priskribi siajn vidpunktojn al Dorian. La junulo, aŭskultante, ekpensas ke beleco estas la sola grava parto de vivo. Li volas ke la portreto de Basil maljuniĝu anstataŭ li mem. Iel lia deziro plenumiĝas, kvankam Dorian ankoraŭ tion ne scias.
Sub la senmorala influo de Henry, Dorian komencas esplori ĉiajn sentojn. Li eltrovas la mirindan aktorinon Sibyl Vane, kiu ludas Ŝekspiron ĉe malnova, malriĉa teatro. Dorian alproskimiĝas al ŝi kaj baldaŭ proponas ke ili geedziĝu. Sibyl, kiu alparolas lin nur kiel "la ĉarma princo", enamiĝas; sed ŝia gardema frato James avertas, ke se Dorian iel ajn vundas Sibyl-on, li certe lin mortigos.
Do Dorian invitas Basil-on kaj Henry-on por rigardi Ŝekspiron ĉe la teatro; tamen ĉi-okaze Sibyl ludas malbone, kaj Dorian malakceptas kaj forlasas ŝin, dirante ke ŝi estis alloga nur pro sia teatra talento. Reirinte hejmen Dorian ekkonscias, ke lia iama deziro realiĝis: lia portreto ŝanĝiĝis kaj nun ridetas moke. La junulo post nelonge decidas reiri al Sibyl, sed Henry sciigas lin ke Sibyl sin mortigis per hidrogena cianido.
Dorian panike forigas la portreton en malproksiman, neuzatan ĉambron de sia domo por ke neniu vidu la aĉajn ŝanĝojn kiuj iom post iom okazas. Li ekkomprenas ke li en sia vivo bezonos nur belecon, ĉarmecon kaj avidecon. Dum la sekvantaj 18 jaroj li eksperimentas kun ĉiaj malvirtoj, plejparte per la influo de "venena" franca libro. Lia mieno dume neniel ŝanĝiĝas; la portreto fare de Basil anstataŭe plimalbeliĝas.
Unufoje, dum nokto antaŭ ol Dorian intencas veturi Parizen, Basil alvenas al sia amiko kaj demandas Dorian pri la onidiroj de lia malvirtaj agadoj. Dorian ne neas sian diboĉon; li kondukas Basil-on al la malnova portreto, kiu nun aspektas absolute aĉege, simile al la malboneco de ĉiuj liaj pekoj. Kolerante, Dorian plendas, ke Basil estas kulpa pri ĉiuj liaj problemoj; li mortigas lin per tranĉilo kaj kaŝas la malvivulon. Per ĉantaĝo li igas la ĥemiiston Alan Campbell detrui la korpon. Volante eskapi la kulpecon de sia ago, Dorian iras al opiejo. James Vane, la frato de Sibyl, tie ĉeestas kaj penas pafi Dorian-on kiam li aŭdas, ke iu lin alparolas kiel la "ĉarma princo". Tamen kiam James ekrigardas Dorian-on, li pensas, ke tiu ne povas esti la sama viro, ĉar li aspektas tro juna. Kiam iu sciigas James-on, ke Dorian dum 18 jaroj tute ne maljuniĝis, James klopodas la junulon kapti, sed li jam eskapis.
Dum la sekvataga ĉefmanĝo Dorian rimarkas James-on apud la domo; li ektimas ke li longe ne restos viva. Tamen kelkaj tagoj poste, la kolera frato estas akcidente mortigita per ies pafilo dum ĉasado kaj la danĝero forpasas.
Reveninte Londonen poste, la protagonisto diras al Henry ke li finos sian malbonegan manieron de vivo kaj penos agadi bone. Li kuraĝas sufiĉe por ekrigardi la portreton denove, esperante ke eble ĝi ete pliboniĝis pro tiu decido. Tamen la pentraĵo estas eĉ pli aĉa ol antaŭe.
Nun decidante ke nur plena konfesio kapablas lin tute senpekigi, Dorian decidas detrui la lastan parton de sia konscienco: li prenas tranĉilon (la saman tranĉilon per kiu li mortigis Basil-on) kaj ĵetas ĝin en la portreton. Ĉi tiam la domservistoj aŭdas teruran kriegon el la ŝlosita ĉambro. Ili alvokas la policon; baldaŭ ili ĉiuj eniras la ĉambron. Sur la planko kuŝas treege malbela korpo, morte vundita per tranĉilo tra la koro. Apude staras la pentraĵo, kiu reiĝas je sia originala ĉarma mieno.
Roluloj
La ĉefaj roluloj enverke estas:
Aliaj malpli gravaj personaĵoj estas interalie:
Analizo
Unufoje Wilde skribis en letero ke la ĉefaj roluloj estis partoj de si mem, dirante: "Basil Hallward estas kiel mi pensas pri mi mem; Lordo Henry estas kiel la mondo min konsideras; Dorian estas kiel mi volus esti - eble en alia epoko."
Leganto vigla rimarkos, ke pluraj filozofiaj temoj ĉeestas tra la verko, inklude stetikismon, respondecon, kaj influon. Ekzemple, Dorian neniam akceptas respondecon pri siaj agadoj, pravigante ilin per la filozofio de nova hedonismo. Dorian konsideras la sinmortigon de Sibyl nur kiel tragedia arta dramo. La protagonisto, pli kaj pli volante formovi kulpon el si al aliaj homoj, trovas Basil-on kulpa pri la rezulto de sia vivo kaj uzas tion kiel kialo por lin murdi. La aŭtoro, priskribante la scenon de mortigo, eĉ klopodas ŝajnigi, ke la tranĉilo ĉiun respondecon pri la murdo tenas, ne Dorian.
Ankaŭ oni eltrovos faŭstan influon en la intrigo: Kiel Faŭst, Dorian estas tentata per la promeso de eterna beleco; li indulgas je tiu tento. En ambaŭ verkoj la ĉefrolulo allogas inon enamiĝi en ili, kaj poste ŝin mortigas iel. Wilde eksplikis, ke la ĉefideo de La Portreto de Dorian Gray estas "malnova en la historio de literaturo", sed li "donis al ĝi novan formon." Sed malsame je Faŭst, Dorian neniam interkonsenton faras kun la diablo. Tamen la cinikismaj vidpunktoj kaj hedonisma naturo de Lordo Henry eble anstataŭigas la rolon de Satano.
Multaj kredas, ke la citata "venena franca libro" kiu helpas la moralan detruon de Dorian estas la romano À rebours fare de Joris-Karl Huysmans.
Historio
Je la 30-a de aŭgusto, 1889, J. M. Stoddart, redaktoro de la ĉiumonata ĵurnalo Lippincott, manĝis kun Oscar Wilde kaj Arthur Conan Doyle (la kreinto de la famega Ŝerloko Holmso), kaj komisiis mallongajn verkojn de ili. Post nelonge Doyle donis al la redaktoro La signo de la kvaro, sed Wilde ne tiom rapide respondis al la peto, finfine prezentante la unuan version de La Portreto de Dorian Gray je la 7-a de aprilo, 1890. Stoddart imponiĝis je la verko, sed samtempe diris al la ĉefeldonisto Lippincott ke "en ĝia nuna stato ekzistas kelkaj partoj kiujn senkulpa virino ne ŝatus." Do Stoddard kaj siaj kolegoj ekis fari multajn ŝanĝojn al la verko, forigante (interalie) plurajn frazojn kiuj aludis al samseksemo kaj samseksa deziro, kaj la menciojn pri la libro fiktiva Le Secret de Raoul (La sekreto de Raul) kaj ties fiktiva aŭtoro Catulle Sarrazin. Ili eldonis la verkon je la 20-a de junio de 1890. Eĉ post la ŝanĝoj, multaj kritikistoj forte mallaŭdis ĝin pro malmoraleco.
La aŭtoro ankaŭ plivastigis la libron al dudek ĉapitroj (komence ĝi havis nur dek tri). Wilde ankaŭ enkondukis la rolulon James Vane kaj penadis profundigi la karakteron de Dorian, montrante pli detale kiel la protagonisto falis en diboĉon.
Blümlisalp
Blüemlisalp signifas en la germana lingvo floreta alpopaŝtejo.
Ĝi havas sekvantajn signifojn:
Adomas Jakštas
eta|Adomas Jakštas-Dambrauskas – prelato de Ĵemajtoj
Adomas JAKŠTAS (reala nomo Aleksandras DAMBRAUSKAS, esperante Aleksandro DOMBROVSKI, alia transskribo Dombrowski, naskiĝis la estis unu el la ĉefaj eminentuloj de sia tempo en Litovio – romkatolika prelato, filozofo, teologo, poeto, literatura kritikisto, matematikisto, sciencisto, historiisto, redaktoro, socia aganto, esperantisto, terminologo, poligloto.
Biografio
Li naskiĝis en vilaĝo Kuroniai de nuntempa komunumo Kėdainiai, mortis la en Kaunas, estas enterigita ĉe muro de la Kaŭna Arkikatedralo ) estis katolika pastro, socia aganto, filozofo, literatura esploristo, prelato (1914) kaj la unua esperantisto en Litovio.
Barasso
Barasso estas komunumo de Italio.
Adomas Jakštas
Biografio
Adomas Jakštas studis en Matematika kaj Naturscienca fakultato de la Sankt-Peterburga Universitato (1880-1881) kaj en katolika pastra seminario en Kaŭno (1881-1884). En 1888 li finis la Teologian Akademion en Sankt-Peterburgo kaj estis konsekrita je pastro. En 1889 li estis ekzilita al Rusio por 5 jaroj, ĉar li kontraŭstaris ordonon de rusa cara reĝimo, ke katolikaj litovaj gimnazianoj preĝu ruslingve en ortodoksa preĝejo. Dum 1898-1900 li profesoris en Kaǔna pastra seminario kaj dum 1900-1905 en Peterburga Teologia Akademio. Kun aliaj li en 1905 preparis programon de Litova Kristandemokrata Unio. Ekde 1906 Adomas Jakštas loĝis en Kaǔno kaj redaktis la litovajn revuojn Draugija (Societo), Ateitis (Estonteco) kaj Garnys (Ardeo). Ekde 1906 li estis prezidanto de Societo de Sankta Kazimiro, unu el fondintoj de organizo Ateitininkai (1911). Kun aliaj li fondis Litovan Katolikan Sciencan Akademion 1922, estis ĝia prezidanto (ekde 1922) kaj akademiano (ekde 1933). Li verkadis litove, pole, ruse, latine kaj Esperante. Li scipovis ankoraŭ la lingvojn germanan, francan, grekan, hebrean. Verkis artikolojn kaj studaĵojn pri literaturaj, artaj, filizofiaj, teologiaj, matematikaj, lingvistikaj, politikaj problemoj, biografiajn eseojn, lernolibrojn de trigonometrio, logiko, Esperanto, poemojn, satirojn, kreadis litovan terminaron pri logiko kaj filozofio.
Esperantista agado
Laŭ atesto de Antanas Poška A. Dambrauskas estis la unua persono en Litovio, kiu ellernis Esperanton. Studante en Peterburga Pastra Akademio en 1887 li eksciis pri la apero de Esperanto kaj tuj sendis al L.L. Zamenhof poŝtkarton kun promeso lerni Esperanton. En lia arkivo konserviĝis 21 poŝtkartoj, propramane skribitaj de L. Zamenhof. A. Dambrauskas preparis kaj eldonis lernolibron de Esperanto por litovoj ''Lingvo Internacia de D-ro Esperanto. Eldono litova'' (1890). La lernolibro estis presita en Tilsit (tiama Germanio, Orienta Prusio). Ĝi estis reeldonita en 1908. Ekde fondo de Kovna Esperantista Societo (1910) li eniris ĝian estraron. Kun aliaj li fondis Litovan Esperanto-Asocion (1919) kaj estis ties prezidanto (1919-1934), redaktis revuon Litova Stelo (1922-1926). Eldonis kolekton de originalaj versaĵoj Versaĵareto (1905), du librojn pri matematikaj problemoj (1905,1906), filozofajn eseojn Malgrandaj pensoj pri grandaj demandoj (1908), eseon pri L. L. Zamenhof (en kolekto de biografioj Užgesę žiburiai / "Estigiĝintaj lumiloj"), tradukis multajn popolkantojn (en la libroj El litova poezio, 1938, Litovaj popolkantoj, 1939), preĝkantojn (en Litova Almanako, 1923). Lia redaktata literatura, scienca kaj politika revuo Draugija (Societo, n-roj 24, 25 kaj 28) publikigis artikolon Pagelbinė tarptautiškoji kalba (Helpa internacia lingvo) de prof. J. Baudouin de Courtenay. Li estis membro de la Lingva Komitato, multjara prezidanto de Litova Esperanto-Asocio, direktoro de Internacio Katolika por Litovio
Homaranismo
Kiel katolika pastro, Dombrovski kontraŭstaris Homaranismon (ankoraŭ nomata Hilelismo) kiel religian doktrinon per artikolo publikita en Ruslanda Esperantisto je marto 1906. Li agnoskis ke ĝi povas esti ankoraŭ utila al homoj havintaj antaŭe neniajn principojn religiajn aŭ filozofiajn, sed ke hilelismo havas ja nur unu celon—el ĉiuj homoj kaj nacioj fari unu grandan, „neutrale-homan“ formikejon, en kiu ekzistus nenia diferenco.
Al tiu artikolo, respondis alia, verkita de iu, kiu subskribiĝis Homarano, tre eble Zamenhof mem, en la numero 5 de Ruslanda Esperantisto.
G.114
G.114 estas rekomendo de ITU kiu traktas akcepteblajn prokrastojn por voĉaplikoj, estas orientita ĝis naciaj telekomunikadoj kaj estas pli rigora ol tio kio estas normale uzita en privataj voĉoretoj.
Unu el la aĵoj kiujn ĝi traktas estas voĉoprokrasto. Ĝi donas ke < 150 milisekundojn estas akcepteblaj, > 400 milisekundoj estas neakcepteblaj kaj interaĵo inter homoj devus esti farita konsciate la aferon de kvalito.
Centdekjaruloj de Kanado
Jen en ĉi tiu artikolo kelkaj el la 34 konfimataj scentdekjaruloj de Kanado (uloj kiuj aĝas almenaŭ 110 jarojn). La plej maljuna ulo en Kanado estis Marie-Louise Meilleur, mortinta en 1998, 117-jaraĝa. Nun, estas 2 konfirmataj vivaj supercentjaruloj kaj 2 nekonfirmataj.
NGC 2305
NGC 2305 (aliaj indikoj — ESO 87-44, AM 0648-641, PGC 19641) estas galaksio en konstelacio Flugfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Axa
AXA estas asekura grupo celita al individuoj kaj entreprenoj, plenumante siajn servajn bezonojn en la sekurecaj planoj, ŝparado kaj transdono de aktivaĵoj. En iuj landoj ĝi havas bankajn agadojn. Ĝi estas establita en pli ol 64 landoj por helpaj agadoj.
Cyprian Tansi
Cyprian Michael Iwene TANSI (naskiĝinta en septembro 1903 en Aguleri, subŝtato de Anambra, mortinta la en Leicester) estis romkatolika pastro el la tribo de la Igboj kaj poste ano de la ordeno de la trapistoj. Li beatuligitis fare de papo Johano Paŭlo la 2-a en la 22.3.1998.
Vivo
Iwene Tansi baptitis en la aĝo de 9 jaroj; li ŝokis la gepatrojn detruante baldaŭ post la baptiĝo idolon kiun li estis ricevinta kiel ĉiuj knaboj de la tribo. Mortis lia patro frue kaj la patrino memmortigis sin post instigo fare de la vilaĝa medicinisto kiu responsigis ŝin pri granda beba mortaleckvoto.
Tansi iĝis unue instruisto kaj kateĥisto. Kun 22 jaroj li decidis iĝi sacerdoto. Tansi ekstudentis en la porpastra Seminario Sankta Paŭlo en Igbariam; post ses jaroj senditis li al Eke por misia laboro. Kun du kolegoj li fondis tie grandan seminarion kies financinspektisto iĝis li mem en 1932. Post ordinacio en la 19.12.1937 en la katedralo de Onitsha fare de Charles Heerey li agadis dum 13 jaroj diligente kaj engaĝiĝeme en la eosto de Niĝerio: iĝis li helpkapelano en Nnewi; liaj paroĥestraj deĵorlokoj estis ekde 1940 Dunukofia, ekde 1945 Akpu/Ajalli kaj ekde 1949 Aguleri. Paroĥestre li sukcese entuziasmigis junajn virojn por la profesio pastra. Li permesis homojn loĝi ene de la paroĥa domo kaj preparis ilin por la eniro al porpastra seminario.
La britia klostro planis mision en Kameruno kie Tansi estu ĉefo de la novicoj. Sed en januaro 1964 li malsaniĝis kaj mortis mallonge poste. En 1986 liaj ostoj elfositis kaj transportitis al Niĝerio; reentombigo faritis sur la porpastra tombejo de la Katedralo de Onitsha. Helppetantaj vizitintoj de la tombo raportis pri sanigaj mirakloj.
Tansi iĝis modelo kaj instruisto de gravaj ekleziuloj, i.a. de la pli malfrua kardinalo Francis Arinze, kiun li estis baptinta kiel juna pastro.
Okaze de la beatuligo lia papa moŝto Johano Paŭlo la 2-a atentigis ke Tansi estas luma ekzemplo por la fruktoj de kristana kredo ene de la niĝeria enloĝantaro. Ili ekde la unuaj misioj pli kaj pli videblus en tiu ĉi afrika lando.
La festotago liturgikalendara estas la 20-a de januaro.
Centdekjaruloj de Francio
Jen en la artikoloj kelkaj el la 129 konfirmitaj centdekjaruloj de Francio (uloj kiuj aĝas almenaŭ 110 jarojn). La plej maljuna ulo de Francio estis Jeanne Calment, mortinta en 1997, 122-jaraĝa. Nun, estas 10 centdekjaruloj vivaj konfirmitaj, 3 atendante konfirmon kaj 2 nekonfirmitaj en Francio. La plej maljuna el ili estas Paule Bronzini, 112-jaraĝa.
Brita signolingvo
La brita signolingvo (angle British Sign Language, BSL) estas signolingvo uzata en la Unuiĝinta Reĝlando (UK), kaj estas la unua aŭ preferata lingvo de nekonata nombro de surdaj homoj en la UK (publikaĵoj pritaksas la kvanton 30 000 ĝis 250 000, sed estas verŝajne, ke la malpli alta nombro estas la pli ĝusta). La lingvo utiligas spacon kaj engaĝas movojn kaj aranĝojn de la manoj, korpo, vizaĝo, kaj kapo. Multaj miloj da homoj kiuj estas ne surdaj ankaŭ uzas BSL, kiel parencoj de surdaj homoj, signolingvaj interpretistoj kaj tiuj, kiuj havas alian kontakton kun la brita surda komunumo.
Interrilatoj kun aliaj signolingvoj
Kvankam la Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono komunhavas la anglan kiel la plej vaste buŝe parolata lingvo, la brita signolingvo estas tute malsimila usona signolingvo (ASL). BSL estas ankaŭ malsimila al irlanda signolingvo (ISL) (ISG en la normo ISO) kiu estas pli proksime parenca al franca signolingvo (LSF) kaj al ASL. La nord-irlanda signolingvo (NISL) havas BSL kiel unu de siaj du patrinaj lingvoj. Kaj NISL kaj ISL estas uzataj en Nord-Irlando.
Ĝi estas ankaŭ distinga de la mane signata angla lingvo, mane signanta maniero uzata por prezenti la anglan lingvon. La fingra literumado de BSL estas ankaŭ malsama de tiu de ASL ĉar ĝi uzas du manojn, dumke ASL uzas nur unu.
La signolingvoj uzataj en Aŭstralio kaj Nov-Zelando, Auslan kaj novzelanda signolingvo, respektive, evoluis grande de la BSL de la 19-a jarcento, kaj ĉiuj retenas la saman manlibran alfabeton, gramatikon, kaj similan vortprovizon. BSL, Auslan kaj NZSL kune povas nomiĝi BANZSL. Komuniksistemo por homoj kun kognitivaj handikapoj aŭ aliaj komunikadaj malfacilaĵoj, nomata Makaton, estis originale ellaborita uzante signojn pruntitajn de la brita signa lingvo.
Uzantoj de BSL kampanjis ke BSL estu oficiale agnoskata laŭ simila nivelo al la kimra lingvo, la skotgaela lingvo, kaj la irlanda. BSL iĝis agnoskita kiel lingvo proprarajta de la registaro de la UK la 18-an de marto 2003, sed ĝi havas nenian juran egidon, do pro tio estas neoficiala lingvo de la Unuiĝinta Reĝlando. En Nov-Zelando, la novzelanda signolingvo nun, post la angla kaj la maoria lingvoj fariĝis la tria oficiala lingvo de tiu lando.
Uzado
BSL havas multajn regionajn dialektojn. Signoj uzataj en Skotlando, ekzemple, povas esti ne ĉiam komprenataj en suda Anglio, kaj inverse. Iuj signoj estas eĉ pli lokaj, okazantaj nur en certa urbo (ekzemple signoj por numeroj uzataj en Manĉestro). Simile, iuj povas laŭmodiĝi aŭ eksmodiĝi, aŭ evolui, ĝuste kiel vortoj en buŝe parolataj lingvoj.
Multaj Britaj televidaj kanaloj dissendas programojn kun surekrana interpretado, uzante BSL, aldone al speciale faritaj programoj celitaj ĉefe al la surda komunumo kiaj la progamoj See Hear (Vidu Aŭdu) de BBC kaj VEE-TV de Kanalo 4.