cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Barthélémy (stacidomo)
Saint-Barthélémy estas fermita franca stacidomo sur linio Paris-Lyon -, situanta en Marsejlo (14-a arondismento), en departemento Bouches-du-Rhône, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
Fleurieux-sur-l'Arbresle (stacidomo)
Depost septembro 2012, la stacidomo estas priservata de Tramtrajno de Liono.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lyon-St-Paul - Montbrison (782000).
3363 Bowen
3363 Bowen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la Indiania Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al la usona astronomo Ira Sprague Bowen (1898–1973).
Mastabo
Mastabo estas tombo de aristokrataj antikvaj egiptoj.
Ĝi havis piramidan bazon, sed sen la piramida pinto. Ĝi konsistis el tri ĉambroj: kapelo, statuejo, ĉerkejo. La kapelo havis riĉe ornamitajn murojn, en ĝi okazis oferoj por la mortinto. La statuo staris en mallarĝa alta ejo, kunigita kun la kapelo nur per mallarĝa fendo. La ĉerkejo estis sub la tero, kondukis al ĝi ŝakta vertikala koridoro elhakita en roko. La ĉerkejo ne estis ornamita, estis tie nur ĉerko kun mumio kaj pecoj de oferita bruto aŭ gazelo. Poste enirejo estis masonita kaj la koridoro plenigita per miksaĵo de ŝtonoj, sablo kaj argilo, surverŝita per akvo kaj tiel la mortinto estis firme enfermita.
Laŭ Francisko Azorín mastabo estas Tipa egipta tombo, kiu similas benkegon. Li indikas etimologion el la araba mastaba (benko).
Robledo
Robledo (Kverkejo, pro kio estas kverkoj en la dekstra duono de la blazono) estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Sierra de Alcaraz kaj Campo de Montiel en la okcidento de la provinco, kaj en la parto Sierra de Alcaraz. Estas areo de 120,08 km² je 1000 msm kaj je 70 km de Albacete, nome provinca ĉefurbo.
Robledo havas 367 loĝantojn (2019) kun denseco nur de 3,05. Estas inkluditaj la submunicipoj El Cubillo kaj Los Chospes.
Geografio
Robledo limas kun la municipaj teritorioj de Alcaraz kaj Masegoso oriente, Alcaraz kaj Peñascosa sude, Viveros kaj El Ballestero norde kaj kun la provinco Ĥaeno okcidente. Robledo estas natura limo inter la unuaj deklivoj de la montaro Sierra de Alcaraz kaj la ebenaĵoj Kamparoj de Montiel, nome inter ebeno kaj montaro. Ties tri domarkernoj (nome Robledo, El Cubillo kaj Los Chospes) staras ĝuste borde de la nacia ŝoseo N-322. Estas centro de ŝoseretoj al la kvar kompasdirektoj: al Madrido tra El Ballestero, al Ciudad Real tra Viveros, al Andaluczio tra Ĥaeno kaj al Valencilando tra Albacete.
Historio
] Oni trovis restaĵojn de Paleolitiko kaj ĉefe de Neolitiko. En El Arquillo [arKIljo] oni trovis majstrajn rokpentraĵojn, unukolorajn, nome ruĝajn. Rimarkindas fiŝo kaj granda cervo, tiu lasta kun impresa kornaro en kiu kalkuleblas 16 kornopintoj, kio havigas sensacion de majesteco kaj forto. Oni dokumentus ankaŭ setlejojn de la Bronzepoko.
Ekde la Hispana Transiro al la demokratio la urbestro estis plej ofte socialisto kaj partikulare David Cuerda García sesfoje (kvarono da jarcento).
En 2017 estis 366 loĝantoj. Tio estas 81,6 % malpli ol en 1900, kun descendo simila al tiu de granda parto de la sierra de Alcaraz. En 1991 estis 502 loĝantoj, do oni perdis ĉirkaŭ 125 loĝantojn en la lastaj 25 jaroj.
31512 Koyyalagunta
31512 Koyyalagunta estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Divya Koyyalagunta, kiu gajnis en 2014 la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la Clear Lake High School de Houston (Teksaso, Usono).
Eduarda periodo
La Eduarda periodo aǔ Eduarda epoko de la Historio de Unuiĝinta Reĝlando enhavas la mallongan epokon de la regado de la reĝo Eduardo la 7-a, nome de 1901 ĝis 1910, kaj foje etendita en ambaǔ direktoj por enhavi pli longajn tendencojn de la 1890-aj jaroj ĝis la Unua Mondmilito. La morto de la reĝino Viktoria en Januaro 1901 markis la finon de la Viktoriana epoko. La nova reĝo Eduardo estis jam la estro de pli enmoda elito kiu tendencis al stilo influita de arto kaj modoj de la kontinenta Eǔropo. Samuel Hynes priskribis la Eduardan periodon kiel "plezura epoko kiam virinoj vestis Florencajn ĉapelojn kaj ne voĉdonis, kiam la riĉuloj ne hontis vivi rimarkinde, kaj la suno vere neniam foriris el la Brita flago'". La Liberaluloj revenia al la povo en tiu kunteksto en 1906 kaj faris gravajn reformojn. Krom pro la supra klaso, tiu epoko estis markita de gravaj ŝanĝoj en politiko inter sekcioj de socio kiuj estis delonge ekskluditaj ed la plenumo de la povo en la pasinto, kiel la laboristoj. Virinoj iĝis pli kaj pli politikigitaj.
La Eduarda periodo estas foje portretita kiel romantika ora epoko de longaj someraj vesperoj kaj ĝardenaj festoj, ĝuegante sub suno kiu neniam foriris el la Brita Imperio. Tiu percepto estis kreita en la 1920-aj jaroj kaj poste fare de tiuj kiuj memoris la Eduardan periodon nostalgie, rigardante reen al siaj infanaĝoj trans la abismo de la Granda Milito. La Eduarda periodo estis ankaŭ vidita kiel mezgrava periodo de plezuro inter la grandaj atingoj de la antaǔa Viktoria epoko kaj la katastrofo de la posta milito. Ekde la komenco de la 21a jarcento la historiografio emfazas la grandajn diferencojn inter riĉuloj kaj malriĉuloj dum tiu periodo kaj priskribas la epokon kiel anonco de grandaj ŝanĝoj en la politika kaj socia vivo. La historiisto Lawrence James asertis, ke la estroj sentis sin pli kaj pli minacataj de rivalaj potencoj kiel Germanio, Rusio, kaj Usono. La subita alveno de tutmonda milito en somero 1914 estis tre neatendita; nur la Reĝa mararmeo estis preparita por la milito.
Grunwalda Monumento
Monumento de Grunwald en Krakovo estas la monumento al la pola reĝo kaj grandduko de Litovio Ladislao la 2-a, kiu troviĝas en Krakovo sur la placo de Jan Matejko.
Historio
La monumento estis starigita en 1910 por memorigo de 500-a jardatreveno de la batalo de Grunwald kontraŭ la teŭtona ordeno. Ĝin fondis eminenta pola komponisto kaj politikisto Ignacy Jan Paderewski kun dediĉo Gloron al la prapatroj – kuraĝon al la fratoj, legebla sur la monumenta soklo.
Solena malfermo de la monumento okazis la 15an de julio 1910 je la 12.00 tagmeze. La solenaĵon partoprenis 150 miloj de alvenintaj gastoj kaj krakovanoj. Interalie parolis marŝalo de Regna Konsilio Stanisław Badeni, la Urbestro de Krakovo Juliusz Leo kaj la fondinto Ignacy Jan Paderewski, kiu diris i.a.:
''La kreaĵo, kiun ni rigardas ne fariĝis pro malamo. Naskis ĝin profunda amo al la Patrolando ne nur dum ties pasinta grandeco kaj nuntempa senforto, sed ankaŭ en ties klara, forta estonto. Naskis ĝin amo kaj dankemo por tiuj niaj prauloj, kiuj ne por akiraĵo, ne por predo iris batali, sed por defendo de la bona, ĝusta afero ekprenis la venkan armilon (...). Ni fortege deziras, ke ĉiu polo kaj ĉiu litovo de malnovaj partoj de la Patrio aŭ de trans la Oceano rigardu la monumenton kiel la signon de nia komuna pasinto, atesto de nia komuna gloro, antaŭdiro de pli bonaj tempoj, kiel la eron de nia propra kredoforta animo (...). Al la praa, amata ĉefurbo ni transdonas ĉi tiun kreaĵon por eterna regado.'' Dum la ceremonio de la malkovro de la Grunwalda Monumento oni kantis la patriotan kanton kun la teksto de Rota ("La Ĵuro") de Maria Konopnicka kaj laŭ la muziko de Feliks Nowowiejski.
Dum la 2-a mondmilito la monumento estis konstante detruata de novembro 1939 ĝis aprilo 1940. La soklon de ĝi oni eksplodigis per dinamito kaj malmuntitajn figurojn forveturigis profunden al Germanio.
La 28-an de januaro 1945 oni spontane decidis rekonstrui la monumenton. Sur la sama loko ekstaris granitaj blokoj savitaj de la originala soklo kun la plato memoriganta ekziston de la monumento.
En 1972 ekestis Komitato de Rekonstruo de la Grunwalda Monumento. Helpe de ekzistanta miniatura modelo, gardata en Historia Muzeo de la Urbo Krakovo kaj antaŭmilitaj fotoj Feliks Konieczny rekonstruis la monumenton.
La 16-an de oktobro 1976 ĝi denove retroviĝis sur la malnova loko. Ĉi foje la soklon de la monumento oni faris el granito alveturigita el ĉirkaŭaĵoj de Szklarska Poręba. Muldaĵoj de la figuroj estis faritaj en Gliwice.
Protásio Alves
Protásio Alves estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordoriento de Rio-Grando (portugale Nordeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Guaporé. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Bibione
Bibione, Bibione en veneta lingvo kaj Bibion en friula lingvo, estas parto de la komunumo de San Michele al Tagliamento. Ĝi estas la dua marborda areo de Italio laŭ la nombro de vizitantoj (ĉ. 6 milionoj en 2009).
En 1956 oni faris la unuajn laborojn por igi Bibione turisma loko. 50 jarojn poste ĝi estis grava turisma loko por familioj.
Nuntempe estas ĉ. 3000 konstantaj loĝantoj.
Geografio
Bibione estas insulo, kun rivero Tagliamento oriente, la kanalo de Lugugnana en nordo kaj Litoranea Veneta okcidente, kaj sude la Adriatika maro.
Historio
De la jaroj 1000, la terenoj kaj lokoj de la insulo Bibione apartenis al la loka episkopa distrikto. Dum la epoko de la Venecia Respubliko, Bibione iĝis zono por fiŝkaptistoj kaj naturaj bestoj. De 1866 al 1930 la Itala Regno lanĉis grandajn laborojn por resanigi la terenojn, kontroli la akvojn per kanalizado, fortigi la bordojn de la riverego Tagliamento. En la jaroj 1950 komenciĝis la unuaj konstruoj por turistoj.
La Varma Banloko (Le terme)
En 1996 la Ministerio pri Sano aprobis la kreadon de Banloko 'le Terme'. Je profundeco de 400 metroj ekfluas akvo minerala hipertermala alkala bikarbonata sodiuma fluorata je varmeco de 52 °C.
La haveno 'Porto Baseleghe'
Porto Baseleghe estas la haveno de Bibione. Ĝi troviĝas okcidente kaj de tie oni povas ŝipe iri al Venecio aŭ Monfalcone.
Urba geografio
Estas kvar partoj en Bibione. Multaj stratoj havas nomojn de planedoj aŭ stelaj konstelacioj.
Transportoj
La plej proksima stacidomo estas Latisana (atingebla per buso).
247
En la jaro 247 post Kristo okazis, interalie:
Bibione
Por turistoj
Bibione ricevis ekologian atestilon la Blua flago, kiu estas ekologia atesto pri respekto de la medio destinita al turistoj. La sablobordo de Bibione estas longe je 11,5 km, kaj larĝe je 120 metroj. Ĝi entenas 21.000 sunombrelojn. Tute oriente estas speciala marbordo por bestoj, specife hundoj, nomita spiaggia Pluto.
Compostela
Compostela estas unu el la 20 komunumoj de la meksika subŝtato Nayarit, kiu situas en la okcidenta, centra parto de Meksiko, ĉe la pacifika oceano. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas Compostela. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 18004.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 62925 loĝantojn. El tiuj estis 31109 viroj kaj 31816 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1848 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 860 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 969 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 56307 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 97 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,17 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Hibisko
Hibisko (Hibiscus) estas genro (biologio) el malvacoj. Hibiskoj estas unujaraj aŭ staŭdaj herboj, daŭrfoliaj aŭ falfoliaj arbustoj. Ili havas grandajn, okulfrape kolorajn florojn, havantaj ĉebaze kuniĝintajn kaj malhelmakulajn petalojn po 5. Multaj hibiskoj estas Ornamplantoj.
Specioj
Estas ĉirkaŭ 300 specioj el la mezvarmaj kaj tropikaj regionoj. Ekz.:
24130 Alexhuang
24130 Alexhuang estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la fare de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
(88213) 2001 AF2
(88213) AF2 estas tre malgranda, malhela merkurrenkonta, venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta atona asteroido.
24130 Alexhuang
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Alexander Chi-Jan Huang, finalisto en 2008 de la Intel Science Talent Search (STS), scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio. Li lernis ĉe la Plano Senior High School de Plano (Teksaso).
(88213) 2001 AF2
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Venuso kaj 2:1 kun Marso.
Ĝia discentra orbito krucas tiujn de Merkuro, de Venuso, de la Tero kaj malproksime tanĝas tiun de Marso, ĝia orbita klineco tenas ĝin iom malproksima de Venuso kaj de la Tero.
Horákov
Horákov estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mokrá-Horákov en distrikto Brno-provinco. Ĝi troviĝas en Drahana montetaro. En la jaro ĉi tie daŭre vivis. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 198 adresoj.
Horákov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 7,69 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1371. En la jaro 1976 Horákov estis kunigita kun la proksima Mokrá en municipon Mokrá-Horákov.
Triesto
La urbo funkciis kiel ĉefurbo de la aŭtonoma provinco Friuli-Venecio Julia ekde 1963, kaj kiel ĉefurbo de la provinco Triesto. Ĝi situas en strio 35 km longa kaj nur 3–7 km larĝa de itala teritorio inter la maro kaj Slovenio. Tiu strio konsistigas la tutan provincon Triesto, kiu estas la malplej granda de Italio (212 km², ses komunumoj).
Historio
En la dua jarcento antaŭ la epoko Triesto estis fondita kiel romia kolonio Tergeste. Prosperinte sub romia regado ĝi estis konkerita unue de la longobardoj kaj poste (en la 8-a jarcento) de Karolo la Granda. En la 13-a jarcento ĝi iĝis libera komunumo, batalinte dum kelkaj jarcentoj kun la rivala urbo Venecio ĉe la kontraŭa bordo de Adriatiko. En 1382 Triesto submetiĝis al la protekto de la Duko de Aŭstrio, tamen konservante certan aŭtonomecon ĝis la 18-a jarcento.
En 1719 ĝi iĝis libera haveno kaj estis kun adriatika haveno de la Aŭstria Imperio. Triesto floris kaj en 1867 iĝis ĉefurbo de la aŭstria adriatika bordolando (germane Küstenland [KIStenland], slovene Primorska). Danke al sia privilegia pozicio kiel sola ĉemara urbo de la Aŭstria-Hungaria Imperio, Triesto ĉiam konservis siajn multajn etnajn, kulturajn kaj lingvajn radikojn. Oficiala lingvo estis la lingvo germana, sed ankaŭ itala kaj slovena lingvoj estis parolataj kaj ĝis la fino de la 18-a jarcento ankaŭ la lingvo friulana. Fine de la 18-a jarcento la friulanoj forperdiĝis en la italiana popola grupo. La friulanoj kun italoj formiĝis la regionan triestan dialekton.
Triesto estis kune kun Trento centro de iredentismo, movado, kiu celis aneksadon al Italio de ĉiuj teritorioj, "loĝataj dum jarcentoj de ital-kultura loĝantaro", kiuj ankoraŭ ne estis partoj de Italio (tiel nomitaj terre irredente = "landoj ankoraŭ ne elaĉetitaj/savitaj"). Oni komencis italigi la alian popolon, precipe la slovenan loĝantaron de Triesto. En 1919, post la unua mondmilito, Triesto kaj ĝia provinco aneksiĝis al Italio, eĉ se samtempe perdiĝis la graveco de dua plej grava urbo kaj plej grava haveno de imperio, tiel ke Triesto subite estis nur mezgrava urbo de Italio. Depost 1918 ĝis la liberiĝo la loĝantaro neitala estis gravege subpremata.
En la periodo inter la armistico (8-a de septembro 1943) kaj la fino de la dua mondmilito Triesto estis centro de serio da incidentoj, kiuj profunde markis la historion de la urbo kaj de la ĉirkaŭa regiono kaj ankoraŭ nun kaŭzas ardajn disputojn. Dum la nazia okupado la "Risiera di San Sabba" estis uzita kiel malliberejo kaj klasigejo por deportotoj al Germanio kaj Pollando kaj kiel prizono kaj ekstermejo por partizanoj, politikaj malliberuloj kaj judoj. Ĝi estis la sola ekstermejo en Italio, kiu havis kremacian fornon, ekfunkciigita je la 4-a de aprilo 1944. La nombro de personoj tie perdintaj la vivon estas taksata je 5.000.
La urbo estis ankaŭ implikita en la fenomeno de la foibe (laŭvorte dolinoj, karstaj terfuneloj).
La urbo estis okupita de trupoj de Josip Broz Tito kaj, kun kelkhora diferenco, de aliancanoj (novzelandanoj kaj britoj). Tio kondukis en 1947, sub aŭspicio de UNO, al la kreo de "Libera Teritorio de Triesto", speco de propra ŝtato dividita en du influ-zonojn: Zono A, okupita de aliancanoj, kaj zono B, okupita de jugoslavoj. Tiu situacio daŭris ĝis 1954, kiam la problemo estis solvita simple per disigo de libera Triestio laŭ la du zonoj. Tiel la jugoslavia teritorio atingis la montojn ĉe la rando de la urbo.
Kun la eniro de Slovenio en Eŭropan Union en 2004, kaj la adopto de la Konvencio Schengen fine de 2007, la urbo estis savita de sia geografia kaj ekonomia izolado pro sia situo. La limo inter Slovenio kaj Italio, kiu ĉirkaŭas la urbon de preskaŭ ĉiuj flankoj, preskaŭ ĉesis ekzisti, permesante facilan kaj glatan movadon de homoj kaj varoj inter Triesto kaj Slovenio.
Rimarko
Tiu ĉi historia teksto estis plejparte tradukita el la itala vikipedio. Tial ĝi eble tendencas al italaj interpretoj.
Administra subdividaĵo
Hodiaŭ la Komunumo de Triesto estas subdividita en la sekvajn sep distriktojn (itale circoscrizioni, sing. circoscrizione) aŭ distriktajn konsiliojn (slovene rajonski sveti, sing. rajonski svet). Zahodni Kras (Okcidenta Karsto) Vzhodni Kras (Orienta Karsto) Gretta/Greta Barcola/Barkovlje Cologna/Kolonja Scorcola/Škorklja Barriera Nuova e San Vito/Mitnica in Sveti Vid (Nova Bariero/Doganejo kaj Sankta Vito) Città Vecchia/Staro mesto (Malnovurbo) Chiadino/Kjadin Rozzol/Rocol Chiarbola/Čarbola Valmaura (la samo en la itala kaj en la slovena) Borgo San Sergio/Naselje Svetaga Sergija (Vilaĝo Sankta Sergio)
La tradiciaj kvartaloj kaj vilaĝoj estas disdonitaj inter la sep distriktoj en la sekvan manieron.
Prosecco/Prosek Contovello/Kontovel Banne/Bani Trebiciano/Trebče Padriciano/Padriče Gropada (la samo en la itala kaj en la slovena) Basovizza/Bazovica Grignano/Grljan Barcola/Barkovlje Gretta/Greta Roiano/Rojan Scorcola/Skorklja Cologna (ne ekzistas slovena nomo) Guardiella/Vrdela (parte) Malnovurbo (Città Vecchia/Staro mesto) Nova Bariero (Barriera Nuova) aŭ Nova Doganejo (Nova Mitnica) Jozefa Kvartalo (Borgo Giuseppino/Jožefinska Četrt) San Vito/Sveti Vid San Giacomo/Sveti Jakob Chiarbola/Čarbola (parte) Santa Maria Maddalena Superiore/Sveta Marija Magdalena Zgornja (parte) Chiadino/Kjadin Guardiella/Vrdela Longera/Lonjer Santa Maria Maddalena Inferiore/Sveta Marija Magdalena Spodnja Chiarbola/Čarbola (parte) Servola/Škedenj
Ekonomio
La firmao Fincantieri (plena nomo Fincantieri – Cantieri Navali Italiani S.p.A.) estas granda ŝipfarejo en la urbo Triesto de Italio, fakte la plej granda ŝipkonstrua entrepreno en Italio kaj tuta Eŭropo.
Esperanto en Triesto
La Triesta Esperanto-Asocio (TEA) estis fondita en 1906, kiam Triesto ankoraŭ apartenis al Aŭstrio-Hungario. Ĝi estas hodiaŭ unu el la plej malnovaj lokaj asocioj en Italio.
La 7-a Nacia Kongreso de Esperanto okazis en Triesto de la 20-a ĝis 22-a de septembro 1922. En 1982 la 6-a Internacia Junulara Festivalo de Itala Esperantista Junularo okazis ĉi tie.
Pri la urbo, la Triesta Esperanto-Asocio (TEA) publikigis en 2013 la ilustritan gvidlibron ''Triesto, inter Karsto kaj Maro. Magiaj itineroj''.
TEA ankaŭ eldonas dumonatan bultenon, TEA-Bulteno.
Nudeco (arto)
La nudeco estas arta ĝenro, kiu konsistas el la reprezentado en diversaj artaj komunikiloj, pentrarto, skulptaĵoj aŭ, pli ĵuse, kino kaj fotarto, de la nuda homa korpo. Ĝi estas konsiderata unu el la akademiaj klasifikoj de artaĵoj. La nudeco en arto ĝenerale reflektis la sociajn normojn pri estetiko kaj moraleco de la periodo en kiu la artaĵo estis farita. Multaj kulturoj toleras nudecon en arto pli multe ol nudeco en reala vivo, kun malsamaj parametroj pri kio estas akceptebla:. ekzemple, eĉ en muzeo kie nudaj verkoj estas montritaj, nudeco ĝenerale ne estas akceptita de la vizitanto. Kiel ĝenro, la nudeco estas kompleksa temo por trakti siajn multajn variantojn, kaj formalajn kaj estetikajn kaj ikonografiajn, kaj estas artaj historiistoj, kiuj konsideras ĝin la plej grava temo en la historio de okcidenta arto.
Kvankam ĝi kutime rilatas al erotiko, la nudeco povas havi malsamajn interpretojn kaj signifojn, el mitologio al religio, per anatomia studo, aŭ kiel reprezentado de beleco kaj estetika idealo de perfekteco, kiel en Antikva Grekio. Arto ĉiam estis reprezento de la mondo kaj de la homo, reflektado de la vivo. Sekve, la nudeco ne ĉesis aperi en arto, precipe en tempoj antaŭ la invento de teknikaj proceduroj por kapti bildojn de naturo (foto, filmo), kiam pentrado kaj skulptaĵo estis la ĉefaj rimedoj por reprezenti la vivon. Tamen, ĝia reprezentado variis laŭ la sociaj kaj kulturaj valoroj de ĉiu epoko kaj ĉiu popolo, kaj koncerne la grekojn la korpo estis fonto de fiero, ĉar la judoj, kaj tial por la kristanismo, estis kialo honta, ĝi estis la kondiĉo de la sklavoj kaj la mizeruloj.
La studado kaj arta reprezentado de la homa korpo estis konstanta tra la tuta historio de arto, el antaŭhistorio (Venuso de Willendorf) ĝis hodiaŭ. La homo sentis ekde la pasinteco la neceson enprofundiĝi en sia esenco, koni sin mem, kaj en la ekstera kaj interna aspekto. La korpo donas plezurojn kaj dolorojn, malgajon kaj ĝojon, sed ĝi estas akompananto ĉe ĉiuj aspektoj de la vivo, per kiuj la homo transiras la mondon, kaj por kiu li sentas la bezonon esplori sian scion, siajn detalojn, fizike kaj kiel ujo de sia "interna memo". El ĝia pli sekulara flanko, ligita al erotiko, al la plej spirita, kiel idealo de beleco, la nudeco estis ripeta temo en arta produktado en preskaŭ ĉiuj kulturoj, kiuj okazis en la mondo tra la tempo.
Historio
Nudaj inaj figuroj nomataj figuroj de Venuso troviĝas en la arto de la Malfrua Paleolitiko, kaj en historiaj tempoj, similaj bildoj reprezentas fekundecajn diaĵojn. Reprezentoj de dioj kaj diinoj en Babilono kaj Antikva Egipta arto estas la antaŭuloj de la verkoj de Okcidento ekde antikva tempo. Aliaj signifaj ne-okcidentaj tradicioj pri nudaj bildoj devenas de Barato kaj Japanio, sed la nudeco ne gravas en la ĉina arto. Templaj skulptaĵoj kaj surrokaj pentraĵoj, iuj tre klaraj, estas parto de la hindua tradicio de la valoro de sekseco, kaj, ĉar en multaj varmaj klimatoj parta aŭ kompleta nudeco estis ofta en la ĉiutaga vivo. Japanio havis tradicion de miksita komunuma banado kiu ekzistis ĝis antaŭ nelonge, kaj ofte estis portretita per ksilografio.
Antikva Grekio
La plej frua greka skulptaĵo, de la frua Bronzepoko, Cikladaj civilizoj konsistas ĉefe el stiligitaj viraj figuroj kiuj supozeble estas nudaj. Ĉi tio certe estas la kazo de kuroso, granda staranta figuro de maskla nudulo, kiu estis la kolono de arkaika greka skulptaĵo. La unuaj realismaj skulptaĵoj de nudaj maskloj, la kurosoj, priskribas nudajn junulojn kiuj staras rigide kun unu piedo antaŭen. Ekde la 5-a jarcento a.K., la majstreco de grekaj skulptistoj rezultigis pli grandan naturecon kaj pli diversajn sintenojn. Grava novaĵo estis kontraposto - la nesimetria sinteno de figuro staranta kun unu kruro kun la korpopezo kaj la alia malstreĉita. Frua ekzemplo de ĉi tio estas la skulptaĵo Doriforo de Polikleto (ĉ. 440 a.K).
En la kunveno de heroa nudeco, dioj kaj herooj estis montritaj nude, dum ordinaraj mortuloj estis malpli verŝajne, kvankam atletoj kaj militistoj en batalo ofte estis priskribitaj nudaj.
En Antikva Grekio, kie la milda klimato favoris esti malpeze vestita aŭ nuda kiam ajn oportune, kaj viraj atletoj konkuris ĉe religiaj festoj tute nudaj, kaj festis la homan korpon, estis tute nature ke la grekoj asociis la viran nudan formon kun triumfo, gloro, kaj eĉ morala perfekteco. La greka diino Afrodito estis diaĵo kiun la grekoj preferis vidi vestita. Meze de la 4-a jarcento a.K., la skulptisto Praksitelo faris nudan Afroditon, kiu nomiĝis Knidia, kiu establis novan tradicion por la ina nudeco, havante idealajn proporciojn bazitaj sur matematikaj kvocientoj kiel la nudaj viraj statuoj. La nuduloj de grek-romia arto estas koncepte perfektigitaj idealaj personoj, ĉiu unu vizio de sano, juneco, geometria klareco kaj organika ekvilibro. Kenneth Clark konsideris idealigon la karakterizaĵo de veraj nuduloj, male al pli priskribaj kaj malpli artifikaj figuroj, kiujn li konsideris simple nuda. Lia emfazo sur idealigo montras esencan aferon: altira kaj alloga kiel nuduloj en arto, ili celas movi la menson same kiel la pasiojn.
Mezepoko kaj Renesanco
Kristanaj sintenoj dubas pri la valoro de la homa korpo, kaj la kristana emfazo pri ĉasteco kaj fraŭleco plue malinstigis bildigojn de nudeco, eĉ en la malmultaj postvivantaj fruaj Mezepokaj postvivaĵoj de laika arto. Tute nudaj figuroj estas raraj en mezepoka arto, la rimarkindaj esceptoj estas Adamo kaj Evo kaj la kondamnitoj en la sceno de la Lasta juĝo, kaj la idealaj formoj de grek-romiaj nuduloj estas tute perditaj, transformitaj en simbolojn de honto kaj peko, malforto kaj sendefendo. Ĉi tio estis vera ne nur en Okcidenta Eŭropo, sed ankaŭ en bizanca arto. Ĉiam pli Kristo estis montrita nude en scenoj de sia Pasiono, precipe la Krucumado,, kaj eĉ glorata en la ĉielo, por permesi al li montri la vundojn, kiujn implikis liaj suferoj. La Virgulino mamnutranta kaj nuda "Pentanta Maria Magdala", same kiel la infano Jesuo, kies peniso estis foje emfazita pro teologiaj kialoj, estas aliaj esceptoj kun elementoj de nudeco en mezepoka religia arto.
Je la malfrua mezepoka periodo inoj nudaj celis esti allogaj kaj iĝis arto, precipe en la relative privata rimedo de la prilumita manuskripto, kaj en klasikaj kuntekstoj kiel la Signoj de la Zodiako kaj ilustraĵoj de Ovidio. La formo de la "gotika nuda" ino estis tre malsama de la klasika idealo, kun longa korpo formita per mildaj kurboj, mallarĝa brusto kaj alta talio, malgrandaj rondaj mamoj kaj elstara ŝvelaĵo ĉe la stomako (kiel tiu de Hugo van der Goes). Viraj nuduloj tendencis esti maldikaj kaj ne tro altaj, verŝajne utiligante metilernantojn uzitaj kiel modeloj, sed estis pli kaj pli precize observitaj.
La remalkovro de klasika kulturo en la Renesanco restarigis la nudecon al arto. Donatello faris du statuojn de la biblia heroo Davido, simbolo por la Respubliko Florenco: lia unua (sur marmoro, 1408-1409) montras vestitan figuron, sed lia dua, probable de la 1440-aj jaroj, estas la unua sendependa statuo de nudulo ekde antikva tempo, plurajn jardekojn antaŭ la konata Davido de Mikelanĝelo (1501-04). Nude en la plafono de la Siksta Kapelo de Mikelanĝelo reestablis tradicion de viraj nuduloj en bildigoj de bibliaj rakontoj; la temo de la martiriĝo de la preskaŭ nuda sankta Sebastiano jam fariĝis tre populara. La monumenta ina nudulo revenis al okcidenta arto en 1486 per La naskiĝo de Venuso de Sandro Botticelli por la familio Mediĉoj, kiu ankaŭ posedis la klasikan Venuso de Mediĉoj, kies proponon Botticelli adaptis.
La dormanta Venuso en Dresdeno de Giorgione (ĉ. 1510), ankaŭ uzante klasikajn modelojn, montris sin kuŝanta en pejzaĝo, komencante longan linion de famaj pentraĵoj inkluzive de la Venuso de Urbino (Ticiano, 1538), la Venuso ĉe ŝia spegulo (Diego Velázquez) (1650), La maja desnuda de Goya (ĉ. 1798) kaj Olympia de Manet (1863). Kvankam ili reflektas la proporciojn de praa statuaro, figuroj kiel Venuso kaj muzikisto de Ticiano kaj Venuso de Urbino reliefigas la seksecon de la ina korpo anstataŭ sia ideala geometrio. Aldone al plenkreskaj viraj kaj inaj figuroj, la klasika bildigo de Eroso fariĝis la modelo por la nuda infano Jesuo.
Rafaelo en siaj lastaj jaroj estas kutime kredita kiel la unua artisto kiu konsekvence uzis inajn modelojn por la desegnaĵoj de inaj figuroj, prefere ol studaj metilernantoj aŭ aliaj knaboj kun brustoj aldonitaj, kiuj antaŭe estis uzitaj. La suspektema studo de Mikelanĝelo pri studo de surgenua nuda knabino por entombigo (Luvro, ĉ. 1500), kiu kutime diras, ke ĝi estas la unua nuda ina figuro, antaŭas kaj estas ekzemplo de kiel eĉ figuroj, kiuj estos montritaj vestitaj per la fina laboro ofte estis prilaborita en nudaj studoj, tiel ke la formo sub la vestoj estis komprenita. La desegnaĵo de nudaj figuroj aŭ studo de figuroj de viva modelo rapide fariĝis grava parto de arta praktiko kaj trejnado, kaj restis tiel ĝis la 20-a jarcento.
El Baroko al Modernismo
En baroka arto, la daŭra fascino de klasika antikvaĵo influis artistojn por renovigi sian aliron al la nudeco, sed kun pli naturecaj, malpli idealigitaj bildoj, eble pli ofte laborante kun vivaj modeloj. Ambaŭ genroj estas reprezentitaj; la masklo en la formo de herooj kiel Herkulo kaj Ŝimŝono, kaj ino en la formo de Venuso kaj la Tri Gracioj. Petro Paŭlo Rubens, kiu kun evidenta ĝojo pentris virinojn kun malavara figuro kaj radianta karno, donis sian nomon al la adjektivo rubenesko.
En la pli posta baroko aŭ rokoko, aperis pli ornama kaj ludema stilo, ekzempligita ĉe Venuso konsolas la amon de François Boucher, verŝajne komisiita de Madame Pompadour.
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, klasikaj temoj restis popularaj, kune kun nuduloj en historiaj pentraĵoj. En la malfrua 19-a jarcento, akademiaj pentristoj daŭrigis kun klasikaj temoj, sed estis defiitaj de la impresionistoj. Eduard Manet ŝokis publikon de sia tempo pentrante nudajn virinojn en ĉiutagaj situacioj en sia La tagmanĝo sur la herbo (1863) kaj Olympia (1865), kaj Gustave Courbet kritikis per portretado en sia Virino kun papago nuda prostituitino sen spuroj de diino aŭ nimfo. Edgar Degas pentris multajn nudajn virinojn en ordinaraj cirkonstancoj, kiel ekzemple banante sin. Auguste Rodin defiis klasikajn regulojn pri idealigo en sia esprimive distordita Adamo. Kun la invento de fotado, artistoj komencis uzi la novan medion kiel fonton por pentraĵoj, Eugène Delacroix estis inter la unuaj.
Modernismo
Kvankam ambaŭ, kaj la akademia tradicio kaj la impresionistoj perdis sian kulturan superecon ĉe la komenco de la 20-a jarcento, la nudeco restis kvankam transformita ĉirkaŭ la ideoj de modernismo. La idealigita Venuso estis anstataŭita de la virino intime priskribita en privataj scenejoj, kiel en la verko de Egon Schiele. La simpligitaj modernaj formoj de Jean Metzinger, Amedeo Modigliani, Gaston Lachaise kaj Aristide Maillol memoras la originajn diinojn de fekundeco pli ol grekajn diinojn. En fruaj abstraktaj pentraĵoj, la korpo povus esti fragmentita aŭ malmuntita, kiel ĉe Les Demoiselles d'Avignon de Picasso, sed ankaŭ estas abstraktaj versioj de klasikaj temoj, kiel ekzemple la dancistoj kaj banistoj de Henri Matisse.
En la postmilita erao, Abstrakta ekspresionismo movis la centron de okcidenta arto de Parizo al Novjorko. Unu el la ĉefaj influoj en la pliiĝo de abstraktado, la kritikisto Clement Greenberg, subtenis la fruan abstraktan laboron de Kooning. Malgraŭ la konsiloj de Greenberg, la artisto, kiu komencis kiel metafora pentristo, revenis al la homa formo komence de 1950 per sia serio Virino III. Kvankam havante iujn referencojn al la tradicioj de ununuraj inaj figuroj, la virinoj estis portretitaj kiel voremaj, distorditaj kaj duon-abstraktaj. Laŭ la artisto, li volis "krei la koleran humuron de tragedio"; havante la furiozan aspekton de la atoma epoko, mondo en tumulto, mondo bezonanta komikan trankviliĝon. Poste li diris "Eble ... mi pentris la virinon en mi. Arto ne estas tute vira okupo, vi scias. Mi konscias, ke kelkaj kritikistoj prenos ĉi tion kiel agnoskon de latenta samseksemo ... Se mi pentris belajn virinojn, ĉu tio farus min ne-geja? Mi ŝatas belajn virinojn. En la karno - eĉ la modeloj en revuoj. Virinoj kelkfoje incitas min. Mi pentris tiun koleron en la Virina serio. Tiaj ideoj ne povis esti esprimitaj nur de pura abstraktado. Iuj kritikistoj tamen vidas la virinajn seriojn kiel mizogineco.
Aliaj novjorkaj artistoj de ĉi tiu periodo retenis la figuron kiel sian ĉefan temon. Alice Neel pentris nudulojn, inkluzive de sia propra memportreto, en la sama simpla stilo kiel vestitaj homoj, estanta ĉefe koncernita kun koloro kaj emocia enhavo. Philip Pearlstein uzas unikan plantadon kaj perspektivon por esplori la abstraktajn kvalitojn de nuduloj. Kiel juna artisto en la 1950-aj jaroj, Pearlstein elmontris kaj abstraktaĵojn kaj figurojn, sed estis Kooning kiu konsilis al li daŭrigi la figuran laboron.
Ĉirkaŭ 1970, el feminismaj principoj, Sylvia Sleigh pentris serion de verkoj inversigantaj stereotipajn artajn temojn prezentante nudajn virojn en pozojn kutime asociitajn kun virinoj.
Nuntempo
Lucien Freud estis unu el malgranda grupo de pentristoj, inkluzive de Francis Bacon, kiu estis konata kiel "La Skolo de Londono"; kreante metaforan laboron en la 1970-aj jaroj kiam ĝi estis ne modifita. Tamen, antaŭ la fino de sia vivo liaj verkoj fariĝis ikonoj de la Postmoderna epoko, prezentante la homan korpon sen spuro de idealigo, kiel en lia serio laboranta kun trodika modelo. Unu el la verkoj de Freud estas titolita "Nuda Portreto", kiu implicas realisman bildon de aparta senvestita virino anstataŭ konvencia nudeco. En la nekrologo de Freud en The New York Times, estas dirite: Liaj "malglataj kaj malkaŝaj pentraĵoj de amikoj kaj intimuloj, kiuj nudiĝis en sia studio, refaras la arton de portretado kaj proponis novan aliron al figuraj artoj".
La pentraĵoj de Jenny Saville inkluzivas familiojn kaj mem-portretojn inter aliaj nuduloj; ofte farita en ekstremaj perspektivoj, provante ekvilibrigi realismon kun abstraktaĵo; ĉio esprimante kiel virino sentas sin rilate al ina nudeco. La nudaj figuroj de Lisa Yuskavage pentritaj preskaŭ akademie konstituas "parodion de art-historia nudeco kaj la maskla obsedo pri la ina formo kiel objekto". John Currin estas alia pentristo kies laboro ofte intertraktas historiajn nudecojn. La pentraĵoj de Cecily Brown kombinas figurajn elementojn kaj abstrakton en stilo memoriga pri De Kooning. Marlene Dumas pentras emocie malfacilajn bildojn derivitajn de siaj propraj bildoj aŭ de fotoj trovitaj en novaĵaj gazetoj. Dumas diras pri ŝiaj pentraĵoj pri nudaj figuroj, ke "ĝi ne estis la nudeco, kiun mi serĉis, nek la pozitivan figuron, sed la erotikajn vivkondiĉojn ... Du "subjektoj" alfrontitaj."
La fino de la 20-a jarcento vidis la kreskadon de novaj komunikiloj kaj aliroj al arto, kvankam ili komencis multe pli frue. Specife instalado-arto ofte inkluzivas bildojn de la homa korpo, kaj spektakla arto ofte inkluzivas nudecon. "Cut Piece" de Yoko Ono unue estis prezentita en 1964 (tiam konata kiel "okazaĵo"). Oni petis, ke membroj de la aŭdienco venu al la scenejo kaj komencu tranĉi sian veston ĝis ŝi estis nuda. Pluraj nuntempaj artistoj kiel Marina Abramović, Vanessa Beecroft kaj Carolee Schneemann uzas siajn proprajn nudajn korpojn aŭ aliajn interpretistojn en sia laboro.
Desegno
En arto, la desegno estas studo de la homa formo en ĝiaj diversaj formoj kaj korpaj pozicioj, kun linio, formo kaj kunmetaĵo kiel la ĉefa celo, anstataŭ la subjekto. Viva desegnaĵo estas verko desegnita per observado de viva modelo. Studado de la homa figuro tradicie estis konsiderata la plej bona maniero lerni kiel desegni, komencante en la malfrua Renesanco kaj daŭranta ĝis la nuntempo.
Gravurado
Japanaj presaĵoj estas unu el la malmultaj neokcidentaj tradicioj, kiujn oni povas nomi nudaj, sed ili tute diferencas. La agado de komunuma banado en Japanio estas portretita kiel nur alia socia aktiveco, sen la signifo akcentita ĉe la vestomanko kiu ekzistas en la Okcidento.
Pentrado
Oleopentrado historie estis la ideala rimedo por prezenti la nudecon. Per miksado kaj aplikado de pentraj tavoloj, la surfaco povas iĝi pli kiel haŭto. "Ĝia malrapida sekigado kaj diversaj gradoj de viskozeco ebligas al la artisto atingi riĉajn kaj subtilajn miksaĵojn de koloro kaj teksturo, kio povas sugesti transformojn de unu homa substanco al alia."
Skulptarto
Pro ĝia fortikeco, estas ĉe la skulptaĵoj, kie ni vidas la plenan, preskaŭ nerompitan historion de la nudeco el la Ŝtonepoko ĝis nun. Figuroj, kutime de la nuda ino, estis eltrovitaj en la balkanaj regionoj ekde 7000 a.K. kaj daŭras ĝis hodiaŭ. En la barataj kaj sudorientaj aziaj skulptartaj tradicioj ofte estis ornamitaj per brakringoj kaj juveloj, kiuj emis "signifi siajn ĉarmojn kaj limigi la malsamajn partojn de iliaj korpoj kiel faras la evoluigitaj muskoloj de la viroj".
Fotarto
La nudeco estis foto-temo preskaŭ ekde ĝia invento en la 19-a jarcento. Fruaj fotistoj ofte elektis sintenojn, kiuj imitis la klasikajn nudecojn de la pasinteco. Fotografio suferas pro la problemo esti tro reala, kaj dum multaj jaroj ne estis akceptita de tiuj, kiuj estis faritaj laŭ tradiciaj belartoj. Tamen, la laboro de multaj fotistoj estis establita kiel belartaj artistoj inkluzive de Ruth Bernhard, Imogen Cunningham, Anne Brigman, Edward Weston kaj Alfred Stieglitz.
Ekde la unuaj tagoj de fotado, la nudeco estis fonto de inspiro por tiuj, kiuj adoptis la novan rimedon. La plej multaj fruaj bildoj estis proksime gardataj aŭ kaŝe cirkulataj kiel malobservoj de la sociaj normoj de la epoko, ĉar la foto kaptas realan nudecon. Multaj kulturoj, akceptante nudecon en arto, evitas realan nudecon. Ekzemple, eĉ arta galerio kiu elmontras nudajn pentraĵojn tipe ne akceptas nudecon de vizitanto. Alfred Cheney Johnston (1885 - 1971) estis profesia usona fotisto kiu ofte fotis Ziegfeld Follies. Li ankaŭ konservis sian propran komercan fotan studon, produktante revuajn anoncojn por ampleksa gamo de luksaj komercaj produktoj - plejparte viroj kaj virinaj modoj - kaj ankaŭ fotis kelkcent artistojn kaj elmontristojn, inkluzive nudajn fotojn de iuj. La plej multaj el liaj nudaj bildoj (iuj nomitaj, plejparte anonimaj) estis efektive junulinoj el la Ziegfeld Follies, sed tiaj aŭdacaj, nerigardeblaj plenaj bildoj certe ne estus malkaŝe publikigeblaj en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, do oni supozas ke ĉi tiuj estis aŭ simple lia propra arta laboro, kaj / aŭ farita laŭ peto de Ziegfeld por la persona ĝuo de la spektanto. Viraj nudaj korpoj ne estis bildigitaj tiom ofte tiutempe. Escepto estas la foto de la korpokulturisto Eugen Sandow, modelanta la statuon La falanta gaŭlo, ilustranta la Grekan Idealon, kiun li enkondukis en korpokulturadon.
Novaj amaskomunikiloj
En la malfrua 20-a jarcento multaj novaj artaj formoj aperis, inkluzive instaladojn, spektaklojn kaj vidbildojn, kiuj ĉiuj estis uzitaj por krei verkojn, kiuj inkluzivas nudecon.
La nudeco natura kaj nudeco artisma
Kvankam ne ekzistas ununura difino de belarto, estas iuj ĝenerale akceptitaj ecoj de la plej multaj difinoj. En la belartoj, la subjekto ne nur estas kopiita de la naturo, sed transformita de la artisto en estetikan objekton, kutime sen signifaj utilismaj, komercaj (reklamado, ilustraĵoj) aŭ simple nur ornamaj celoj. Ekzistas ankaŭ juĝo pri gusto; la belarta nudulo estas parto de alta kulturo anstataŭ meza aŭ malalta kulturo. Tamen, juĝoj pri gusto en arto ne estas tute subjektivaj, sed inkluzivas kriteriojn de lerteco kaj manfariteco en la kreado de objektoj, komunikado de kompleksaj kaj ne-bagatelaj mesaĝoj, kaj kreemo. verkoj akceptitaj kiel alta kulturo de la pasinteco, inkluzive multe da Akademia arto, estas nun vidataj kiel imitema aŭ sentimentala aliie konata kiel kiĉa.
Unu ofte citita libro pri la nudeco en arta historio estas La nudulo: Studo en ideala formo de Lordo Kenneth Clark, unue publikigita en 1956. La enkonduka ĉapitro faras (kvankam ne originas) la ofte-cititan distingon inter la nuda korpo kaj la arta nudeco. Clark asertas, ke esti nuda signifas esti senigita de vesto, kaj implicas embarason kaj honton, dum nudeco, kiel arta verko, ne havas tiajn konotaciojn. Ĉi tiu disigo de la arta formo disde la sociaj kaj kulturaj temoj restas plejparte neekzamenita de klasikaj artaj historiistoj.
Unu el la difinaj trajtoj de la moderna epoko en arto estas la malklarigo de la linio inter la nudeco natura kaj la nudeco artisma. Ĉi tio verŝajne unue okazis kun la pentraĵo La maja desnuda (1797) de Goya, kiu en 1815 kaptis la atenton de la Hispana Inkvizicio. La ŝokaj elementoj estis, ke ĝi montris apartan modelon en nuntempa medio, kun puba vizaĝo anstataŭ la glata perfekteco de diinoj kaj nimfoj, kiuj redonis la rigardon de la spektanto anstataŭ rigardi for. (Goya tiam pentris alian version, kun vestoj.) Kelkaj el la samaj karakterizaĵoj ŝokis preskaŭ 70 jarojn poste kiam Manet elmontris sian Olympian, ne pro religiaj temoj, sed pro ĝia moderneco. Prefere ol esti sentempa Odalisko kiu povus esti certe vidita kun indiferento, la bildo de Manet estis de prostituitino de tiu tempo, eble referencante la proprajn seksajn praktikojn de la viraj spektantoj.
Sekseco
Kenneth Clark rimarkis, ke sekseco estas parto de la allogo al la nudeco kiel arta temo, "asertante ke, sen nudeco, kvankam abstrakta, ĝi ne povus veki en la spektanto iom da erotika sento, eĉ se ĝi estas nur la plej svelta ombro - kaj se ĝi ne faras tion, ĝi estas malbona arto kaj falsa moralo". Laŭ Clark, la eksplicitaj templaj skulptaĵoj de la 10-a jarcento en Barato "estas bonegaj artaĵoj ĉar ilia erotiko estas parto de ilia tuta filozofio." Granda arto povas enhavi signifan seksan enhavon sen obsceneco. Tamen seksaj eksplicitaj verkoj de belartoj produktitaj en Eŭropo antaŭ la moderna epoko, kiel La origino de la mondo de Gustav Courbet, ne estis destinitaj al publika spektaklo. La juĝo, ĉu specifa verko estas arta aŭ pornografia, finfine estas subjektiva kaj ŝanĝiĝis tra historio kaj de kulturo al alia. Kelkaj individuoj juĝas, ke iu ajn publika elmontrado de la senvestigita korpo estas neakceptebla, dum aliaj eble trovos artan meriton eksplicite seksajn bildojn. Publikaj recenzoj pri arto povas aŭ ne trakti la problemon.
Publika reago antaŭ la arta mondo
La nudeco, precipe la ina korpo, ĉiam estis unu el la pli evidentaj laboraj temoj en muzeoj. Tamen, en Usono, nudeco en arto estas polemikaĵo kiam publika financado kaj montrado en certaj ejoj alportas la laboron al la atento de la ĝenerala publiko. La historio de puritanismo daŭre influas la selektadon de artaĵoj montritaj en muzeoj kaj galerioj. Samtempe, ajna nudeco povas esti suspektata laŭ multaj opinioj kaj publiko, artaj kritikistoj eble rifuzas laboron, kiu ne estas aŭ ironia aŭ fetiĉa, kaj sekve avangarda. "Artistoj, kiuj rifuzas ataki la korpon per stilaj perversaj psikologiaj aŭ fizikaj misformoj, estas kutime malpermesitaj kiel senespere agordaj kun la hodiaŭa arta mondo." Verkoj kiuj festas la homan korpon verŝajne estos konsiderataj tro erotikaj de unu grupo, kaj kiĉa de la alia. Laŭ Bram Dijkstra, allogaj nudecoj de usonaj artistoj estis formetitaj al konservado de muzeoj, kun nur raraj specialaj ekspozicioj aŭ publikaĵoj en la lastaj jardekoj. Relative mildaj nudecoj tendencas esti montritaj en muzeoj, dum verkoj kun ŝokvaloro kiel tiuj de Jeff Koons estas montritaj en avangardaj galerioj. Dijkstra diras, ke la arta mondo devaluigis simplan belecon kaj plezuron, kvankam ĉi tiuj valoroj ĉeestas en arto de la pasinteco kaj en multaj nuntempaj verkoj.
Klarigado de nudeco en arto al studentoj
Kiam lernejaj grupoj vizitas muzeojn, estas neeviteblaj demandoj, ke instruistoj aŭ gvidantoj devas esti pretaj respondi. La baza konsilo estas doni realecajn respondojn emfazante la diferencojn inter arto kaj aliaj bildoj, la universaleco de la homa korpo, kaj la valoroj kaj emocioj esprimitaj en la verkoj. Tamen, la problemoj, kiuj eble okazos, faras multajn instruistojn eviti la temon.
Genraj diferencoj
Viroj kaj virinoj ne ricevis egalajn ŝancojn en nuda trejnado dum la Renesanco. Virinaj artistoj ne rajtis aliri al nudaj modeloj kaj ne povis partopreni ĉi tiun parton de la arta edukado. Dum ĉi tiu periodo la studado de la nuda figuro estis io, kion ĉiuj viraj artistoj atendus fariĝi artisto de valoro kaj povi krei Historion.
Vira nudeco: dioj kaj militistoj
Akademia arthistorio emas ignori la seksecon de la maskla nudulo, parolante anstataŭ formo kaj komponado.
Dum granda parto el la historio, nudaj viroj reprezentis martirojn kaj batalantojn, emfazante aktivan rolon pli ol pasivan atribuitan al virinoj en arto. Alice Neel kaj Lucien Freud pentris la modernan viran nudecon en la klasika klinita sinteno, kun genitaloj elstare montrataj. Sylvia Slike pentris versiojn de klasikaj verkoj kun la seksoj renversitaj.
Virina nudeco: la Venuso kaj la Odaliskoj
La grekaj diinoj estis komence skulptitaj per tolaĵoj anstataŭ nudaj. La unua memstaranta, nature granda skulptaĵo de tute nuda virino estis la Afrodito de Knido kreita ĉ. 360-340 a.K. fare de Praksitelo. La ina nudulo fariĝis multe pli komuna en la posta helenisma periodo.
Malofte vidata dum la Mezepoko, la ina nudulo reaperis en Italio en la 15-a jarcento. Poste, erotiko fariĝis pli emfaza en pentraĵoj kiel la La dormanta Venuso de Giorgione (ĉ. 1510), kiu situis la ripozantan nudulinon en idilia pejzaĝo, kaj la serio Danaa de Ticiano (ĉ. 1553-1556). Ĉi tiuj verkoj inspiris sennombrajn naĝajn nudajn nudulojn dum jarcentoj poste. La jara troaĵo de pentraĵoj de idealigitaj nudaj virinoj en la 19a-jarcenta Pentrosalono de Parizo estis satirigita de Honoré Daumier en 1864 kiel litografio..
En la 19-a jarcento la orienta movado aldonis alian ripozantan inan nudulinon al la eblaj temoj de eŭropaj pentraĵoj, la odalisko, sklavo aŭ harema knabino. Unu el la plej famaj estis "La granda odalisko" farita de Ingres en 1814.
Modernaj reinterpretoj
Ĝis la 1960-aj jaroj, historio de arto kaj kritiko malofte reflektis ion alian ol la vira vidpunkto. La feminisma arta movado komencis ŝanĝi ĉi tion, sed unu el la unuaj vaste konataj asertoj pri la politikaj mesaĝoj en nudeco estis farita en 1972 de la arta kritikisto John Berger. Ĉe Ways of Seeing, li argumentis, ke inaj nudecoj reflektis kaj plifortigis la regantan potencrilaton inter inoj portretitaj en arto kaj la superregante vira publiko. Unu jaron poste Laura Mulvey skribis "Vida plezuro kaj rakonta kinarto" deklarante la koncepton de la maskla rigardo, kiu asertas, ke ĉiuj nuduloj estas esence rigardemaj.