Popoldomo_Zum_Mohren
1907 ĝis 1933: popoldomo por la laborista movado
En 1907 akiris la gotaa socialdemokrato Wilhelm Bock la fortimpresan konstruaĵon kun ĝardenego meze de la urbo kontraŭ pago de 140.000 markoj; inkluziĝis la iloj de la bierfaristo Grosch. Bock ordonis restaŭradon vendonte ĝin senprofite al la kompanio Volkshaus mit Herberge de la Socialdemokratia Partio de Germanio. La ideo fondi tiajn popoldomojn por la laborista movado originis en Usono kaj reprenitis unuafoje en Turingio per la konstruo de Popoldomo Jena. Ankaŭ alie en Eŭropo fonditis tiaj popoldomoj, ekz. en 1910 en Zuriko. Sur la grundo inter gastejo kaj fluegfoso starigitis laŭ la planoj de arkitekto Carl Stehmann pluretaĝa novkonstruaĵo por presejo kaj la sindikatanoj. En siaj en 1927 verkitaj rememoroj li kontente rezumis ke partianoj kaj sindikatanoj nun havu komunan hejmon kio ege helpus la movadon tutan. En la 22.9.1914 instalitis en la popoldomo milita lazareto. En decembro 1915 rifuzis 20 deputitoj de Reichstag, inter kiuj estis ankaŭ Bock, permesi novajn pormilitajn kreditojn. Poste ili tuj malmembrigitis el la partio laŭ la volo de la partia estrarano ĉirkaŭ Friedrich Ebert kaj Philipp Scheidemann. La forpelitoj fondis la laborgrupon Sozialdemokratische Arbeitsgemeinschaft. Invitis la frakcio de la menciita laborgrupo je la Regna konferenco de la socialdemokratia opozicio Gotaon, kiu okazis inter la 6a kaj 8a de aprilo 1917. Partoprenis delegitoj el ne malpli ol 91 socialdemokratiaj distriktorganizaĵoj kaj ankaŭ 15 reiĉstag-anoj, sume 143 uloj. Ili decidis fondi la partion USPD. Ĉefa intenco ilia estis kune kun la Ligo spartakisma kaj revoluciemaj laboristoj perforti la tujan finon de la Unua mondmilito. En la 31.10.1918 la USPD-anoj manifestacie kunvenis en la Mohren-gastejo. La domo iĝis renkontiĝloko kaj armildeponejo de la gotaa laborista kaj soldatara konsilioj kiel ankaŭ de la Konsilio de la porpopolaj komisiitoj de la Respubliko Gotao. La trion konsilian formis Bock, Emil Grabow kaj Adolf Schauder. En la 12.3.1920 havis lokon tie la efektivigkonsilio de Komunista Partio de Germanio por malhelpi la Kapp-puĉon. En la 12a de novembro USPD splitiĝis okaze de partitago en Halle (Saale). Dume Otto Geithner aliĝis je la komunistoj reiris en la gremion socialdemokratian Wilhelm Bock; pri tio kaj la malĝentileco de Geithner li pli malfrue kritike skribis memorojn. La radikiĝo kaj la kvereloj enpartiaj kaŭzis malŝaton kreskantan fare de la voĉdonintoj. En 1921 la arĥitekto Alfred Cramer dezajnis planojn por plialtigi la sudan alon kaj en 1923 tiucelen kolektis monon la loka komitato sindikata (ADGB). En la 20a kaj 29a de oktobro iĝis manifestacioj en la popoldoma ĝardeno dum kiuj parolis i.a. Ernst Thälmann kaj Walter Ulbricht. En 1928 Mohren-popoldomo alikonstruiĝis profunde laŭ planoj de Bruno Tamme. La fasadoj framskeletaj novigitis, la roroko-gablo kun la statueto de la afrikano plialtigitis je unu etaĝo kaj la tegmento renoviĝis laŭ novbaroka maniero per lukarnoj iĝonte mansarda tegmento. Tio kreis novan spacon ankaŭ; la historia afrikano-figuro integriĝis en al fasado kaj la gastejo alinomiĝis Café Volkshaus. En 1930 estis jenaj organizaĵoj ene: Arbeitersekretariat (buroo porlaborista), Arbeiter-Sportzentrale (sportklubaro porlaborista), Deutscher Metallarbeiter-Verband (metalurgiistoj), Deutscher Bauarbeiter-Verband (konstruistoj), Deutscher Eisenbahner-Verband (fervojistoj), Deutscher Maler-Verband (farbistoj), Fabrikarbeiterverband (fabriklaboristoj), Gewerkschaftsherberge (tranoktservoj), Internationaler Bund der Opfer des Krieges und der Arbeit (viktimoj militaj kaj dumlaboraj) kaj Mieterverein (luprenantoj). En 1932 ekposedis la tuton la komunutila hamburga asekurkompanio Volksfürsorge. Dum la balotbataloj je Reichstag (por marto 2013) estis kunveno komunisma ĉe Mohren-ejo kaj policistoj estis trafitaj per ĵetitaj seĝoj.