cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Infanlaboro
Laborkondiĉoj kaj efikoj al laborantaj infanoj
IOL raportas, ke la laborkondiĉoj de infanoj estas kutime malfacilegaj. Ili havas nek feriojn, nek libertempon, laborlokoj estas plej ofte malbonstataj, infanoj ofte estas mistraktitaj, ricevas punojn kaj la postulata laborkvanto estas ofte tro alta; iuj infanoj laboras ekde 5 aŭ 6-jaraĝaj, kiam ilia korpo ankoraŭ ne kapablas subteni plurhoran laboron ĉiutage, kiu ne kongruas al iliaj psikaj kaj fizologiaj bezonoj. Kelkaj fiziologiaj efikoj troveblas ĉe la plej multaj laborantaj infanoj: misnutrado kaj sekve mankoj kaj kreska malfruo, sufero de riskoj kaj pena laboro. 70 % de la akcidentoj kaj malsaniĝoj de laborantaj infanoj okazas en agrikulturo, kie infanoj same kiel plenkreskuloj riskas ekspozon al kemiaĵoj, tranĉemaj objektoj, pezaj ŝarĝoj kaj mediaj danĝeroj (bestmordado, varmego, ktp.). Industrio ekspozas laborantajn infanojn al toksaj produktoj kaj danĝeraj maŝinoj, ke temas pri tanejoj kaj ties amoniakujoj, pri uzinoj kun bruligemaj fornoj aŭ eksplodoj kaj venenigoj en alumetfabrikoj kaj tiuj, kiuj produktas artfajraĵojn. Konstruejoj ekspozas al faloj, minejoj al polvoj kaj la kaŭranta pozicio (ofta en Azio) kaŭzas artikproblemojn. En la neformala sektoro, laboro surstrata ekspozas al perfortoj far bandoj kaj polico, al trafikakcidentoj, sen mencii laboron sur rubejoj. La plej teruraj laborkondiĉoj ekzistas en teksaĵ-metiejoj kaj en minoj. En la metiejoj oni trovas la samajn kondiĉojn, kiel ili ekzistis en Eŭropo dum la 19-a jarcento, kie malhelo kaj fajnegaj fadenoj malplibonigis vidon kaj lano aŭ silko estigis pulmajn malsanojn. En minoj okazas la plejmulto de la mortigaj akcidentoj (32 tiaj akcidentoj por 100.000 laborantaj infanoj en 1994 ), kaŭzitaj de eksplodoj, gasoj, polvoj kaj malsanoj kiel tuberkulozo kaj silikozo. Fine, infansoldatoj kaj infanoj ekspluatataj sekse eltenas ankoraŭ multe pli grandan parforton.
Ekonomia rolo
Laborantaj infanoj partoprenas ekonomion. Granda parto de tia laboro estas "nevidebla", ĉar ĝi ja estas atestita, sed ne kalkulita: ekzemple en la familia rondo, kie ankaŭ multaj virinoj, sen profesia okupado, zorgas pri sia familio. Infanoj laborantaj eksterfamilie alportas rektan financan subtenon al la familia buĝeto kaj malrektan, ĉar ili zorgas pri si mem kaj ne estas nutrataj de la familio. IOL taksas, ke laboranta infano alportas inter 20 kaj 25 % de la familia gajno al malriĉa familio. .
La malplimulto de salajritaj infanoj pezas iel en landa ekonomio: IOL taksas, ke infanoj reprezentas preskaŭ 5 % de la aktiva popolo en Latin-Ameriko, sed 14 % en Kenjo. Reprezentado per sektoroj estas nur taksadoj: tiel en Pakistano la tapiŝindustrio gajnus 109 milionojn da dolaroj eksportante en 1995-96 laŭ la estroj; laŭ SACCS 500.000 infanoj laborus (el entute 1,5 milionoj da salajruloj) – tiu nombro estas pridiskutata, sed donas ideon pri la grandeco.
La infanoj laborantaj en komerco, ĉefe en neformala vendado surstrata, estas plej ofte la lasta ĉenero de la produktĉeno, kiam ili vendas trinkaĵojn de grandaj markoj, ĵurnaloj, dolĉaĵoj, ktp. kaj foje konkurencas lokajn vendejojn. Same la kolekto de rubaĵoj estas parto de neformala recikligo, kiam la infanoj alportas rubaĵojn al profesiaj kolektantoj. Fakte la ĉefa motivo por dungi infanojn estas ekonomia: infano estas malpli multekosta kaj pli obeema ol plenkreskulo, kiu ricevas salajron du- ĝis sesoble pli altan, kaj tiel eblas malpligrandigi elspezon por salajroj.
Kostoj kaj beneficoj
Unu el la argumentoj kontraŭ abolo de infanlaboro estas la fakto, ke tiu ĉi, pliboniginta la entreprenan profitdonon, kontribuas al industriiĝo kaj do al ekonomia kreskiĝo de la lando. La IOL esploris en 2004 la kostojn kaj beneficojn ligatajn al abolo de infanlaboro. La konkludo estis klara: "'Kvankam iaj grandaj avantaĝoj, kiel plifortigo de persona evolueblo, estas malfacile mezureblaj mone, niaj kalkuloj klare ebligas konkludi, ke la abolo de infanlaboro reprezentas tre profitdonan globalan investon.'"
Pli precize, tiu esploro temis pri realigo de la programo IPAI en evoluiĝantaj landoj. Kostoj de la projekto estas la plibonigo de edukado (infrastrukturo, instruistoj, materialoj ktp.), transigo de gajnoj (t.e. programoj por kompensi la monan perdon al familioj per monhelpo), eventoj nelernejanaj (celantaj la plej aĉajn laborformojn, tre malriĉajn infanojn aŭ tiujn el malsuperaj kastoj, kulturajn faktorojn, kiel seksdiferencoj) kaj la oportuneckosto (perditaj gajnoj pro forpreno de la infanoj el ilia laboro). Atenditaj ekonomiaj beneficoj estas pligranda produktivo danke al pli bona edukado, malpligrandigo de la sankostoj ktp.
Uzante naciajn datenojn kaj spertoj el jam ekzistaj programoj, la esploro taksis jene la sumon de kostoj kaj beneficoj:
Pro tiu esploro IOL konkludis, ke la abolo de infanlaboro, kutime farita pro etikaj kialoj estas same valida el ekonomia aŭ financa vidpunkto: la beneficoj superus la kostojn 6 aŭ 7-oble. Tiu esploro kongruas kun tiuj de la Monda Banko, kiuj montras, ke investado en edukado estas profitgajna operacio longskale por la koncernitaj landoj. En subsahara Afriko la netaj financaj profitoj superus je duono la malnetan ĉiujaran nacian gajnon. Tamen la esploro estas nur taksado bazita je teoria programo 20-jara; kaj la kostoj restos superaj al beneficoj dum la 15 unuaj jaroj, ili kreskegos ekde la 16-a jaro. Tial IOL nomas tiun projekton "transgeneracian investon".
Rajtevoluo
500px|eta|maldekstra|Landoj subskribintaj la konvencioj 138 kaj 182 de IOL, en [[2006 :
verde: subskriboj de la konvencioj 138 kaj 182
flave: subskriboj de la konvencio 182, sed ne 138
oranĝe: subskriboj de la konvencio 138, sed ne 182
ruĝe: neniu subskribo
Je internacia nivelo leĝo iom post iom altigas la minimuman aĝon (la konvencio 138 akceptis pli grandajn marĝojn por malpezaj laboroj en envoluiĝantaj landoj. La minimuma aĝo varias tiel de 14 ĝis 16 jaroj en tiaj landoj, tamen ekzistas kelkaj esceptoj kiel en Bangladeŝo, kie 12-jarulo rajtas labori en vendejo aŭ sur teplantejo, aŭ ankaŭ en Haitio, kie infanoj povas esti servistoj ekde 12 jaroj (malgraŭ ke tiun taskon oni ne povas nomi "malpeza"). Tamen ne ĉiuj landoj subskribis la konvenciojn de IOL kaj punoj estas malfortaj : evoluiĝintaj landoj kutime disponas laborinspekton, kies rimedoj estas tamen malsamaj; tiaj inspektoj tute ne ekzistas en multaj malriĉaj landoj. IOL povas doni rekomendon, kiam lando ne agas, laŭ la konvencioj.
Sed la estiĝo de abolo renkontas obstaklojn. La amplekso de la fenomeno estas tiom granda, ke kelkaj agoj disvastigitaj de amasmedioj (kiel forpreno de centoj da infanoj el mino) estas neniom rilate al centoj da miloj da metiejoj, agrikulturaj bienoj ktp. Ne-registaraj organizoj, kaj internaciaj, kaj lokaj, raportadas pri korupto kaj inerto politika, kiu konservas la ekzistan sistemon, sed la premoj de industriestroj estas granda.
Debato pri abolo
Leĝoj neniam sufiĉas: ĉiuj koncernitaj partoprenantoj konkordas, ke nur sociekonomiaj modifoj povos daŭre influi infanlaboron, inter ili unuavice la batalo kontraŭ malriĉeco. La konvencio 182 de IOL klare difinis la "plej aĉajn laborojn" kiel prioritato, sklaveco kaj seksa ekspluatado de infanoj estas unuavoĉe kondamnitaj, sed oni daŭre debatas pri formoj "akcepteblaj" aŭ "tolereblaj" de infanlaboro.
Unuflanke la "abolemuloj" - kaj ĉefe la internacia konfederacio de liberaj sindikatoj - postulas kompletan malpermeson de infanlaboro, postulante ke infanoj vizitu lernejon. La argumentoj similas al tiuj de la abolemuloj eŭropaj fine de la 19-a jarcento, kiuj iiom post iom sukcesis devigantaj lernejon.
Iaj argumentoj ekzistas, sed ne rezistas analizon. Estroj de la 19-a jarcento sugestis, ke la malalta statuo de infanoj ebligas ilin fari taskojn tro malfacilaj al plenkreskuloj: tia ideo ankoraŭ ekzistas nuntempe. Dungo de infanoj estis ankaŭ klarigita kiel faktoro de "socipaco", malhelpante al malriĉaj infanoj eksterleĝuliĝi. Sed pli granda lernejaniĝo montris ke tiaj eksterleĝaj agadoj estas mem ligitaj al laborsfero: neleĝaj agadoj kiel drogkomerco, prostituo kaj ŝtelo estas plej ofte organizataj per rilato dungito-dunginto.
Agadoj
Agadoj kontraŭ infanlaboro inkluzivas vekon de la publika opinio, agadoj celantaj entreprenojn kiel "civitana konsumado" kaj bojkoto, lokajn agadojn kaj sindikatigon de infanoj.
En evoluintaj landoj
Ekde la 1980-aj jaroj NRO, sindikatoj kaj aliaj asocioj agadis por riveli kaj denunci laborkondiĉojn de infanoj, ĉefe en vestaĵo kaj ludilfabrikoj en Azio. Diversaj iloj helpis altiri amaskomunikilojn: petskriboj, opinikampanjoj, afiŝoj, interreto ekde la 1990-aj jaroj. La pinto certe estis la monda marŝo kontraŭ infanlaboro en 1998.
Pro la premo de tiuj organizaĵoj iuj entreprenoj alprenis "etikan ĉarton". Iaj tiaj agadoj estas honestaj, ekzemple la certigo SA 8000, kreita laŭ konvencioj de IOL. Tamen La multobligo de kontraktoj inter fabrikantoj malhelpas efikan kontrolon de la produktmaniero. Aliflanke la "civitana konsumado" progresis: ekzistas nun justa komerco por certigi, ke la produktoj aĉetataj estis fabrikitaj sub kondiĉoj respektantaj la rajton de la laboristoj, kaj bojkoto ebligas premi la entreprenojn. Ambaŭ agadoj tamen estas limigitaj: labeloj "justa komerco" ne ĉiam havas samajn kriterojn kaj estas foje kontestataj ; bojkoto povas kaŭzi amasajn maldungojn de infanaj laboristoj. La plej konata estas tiu de Bangladeŝo en 1992: la leĝpropono de la usona senatoro Tom Harkin por malpermesi importon de varoj produktitaj de infanoj maldungigis "antaŭzorge" preskaŭ 50.000 infanojn en Bangladeŝo, de kie la plimulto de la produktaĵoj foriras al Usono kaj kie 1000.000 infanoj laboris tiam en la teksaĵindustrio. Tamen tiuj agadoj atestas pri publika konsciiĝo.
En evoluantaj landoj
Agadoj en okcidentaj landoj tamen havas nur malgrandan efikon, kaj nur al la infanoj laborantaj en internacia komerco, t.e. malplimulto (laŭ IOL 8 % de la laborantaj infanoj laboras en manufakturoj), kaj inter ili nur parto laboras en manufakturo kiu komercas kun internaciaj firmaoj; aliaj fontoj taksas ke nur 5 % de laborantaj infanoj laboras por eksportado mondskale ). Loke pluraj miloj da NRO-oj kaj aliaj asocioj agas pri infanlaboro. Iliaj agadoj inkluzivas lukton kontraŭ malriĉeco, loĝigo de stratinfanoj en centroj, konstruo de lernejoj kaj ankaŭ edukcelaj agadaj aŭ profesia edukado. Iuj pli novaj programoj, ofte financataj de UNICEF, elprovas edukadon per vojaĝantaj instruistoj, enhejman aŭ surboatan , aŭ monsubteno ligita al lernejĉeesto en Brazilo.
En 1992 IOL starigis la programon IPEC (International Programme on the Elimination of Child Labour, internacia programo por abolo de infanlaboro (IPAI), por aboli prioritate la plej aĉajn laborformojn por knabinoj malpli ol 12-jaraj. Aldone al la supre cititaj tutteraj taksadoj, la programo kunordigas agantojn ĉirkaŭ agadplanoj kaj provas trovi ekonomiajn solvojn kun dungantoj. En la raporto de 2006 IPAI taksas, ke la "atingoj gajnitaj tra la mondo por batali kontraŭ tiu plago donis grandajn rezultojn", sed necesas daŭra atento kaj agado.
NGC 6038
NGC 6038 (aliaj indikoj — UGC 10149, MCG 6-35-26, ZWG 195.8, IRAS16008+3729, PGC 56812) estas galaksio en konstelacio Boreala Krono.
127870 Vigo
127870 Vigo estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la venezuelaj astronomoj Ignacio Ramón Ferrín Vázquez kaj Carlos Leal elde la Nacia Astronomia Observatorio de Llano del Hato en Merido (Venezuelo).
NGC 6038
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
127870 Vigo
Ĝi ŝuldas sian nomo al Vigo, unu el la plej grandaj kaj plej viglaj urboj de Galegio, aktiva marhaveno de la hispana atlantika marbordo kun bela golfo kaj granda fiŝkapta ŝiparo. La unua malkovrinto de la asteroido naskiĝis en Vigo kaj iĝis interesita pri astronomio, rigardante ties noktan ĉielon.
Infanlaboro
En evoluantaj landoj
En Barato, ĝuste 20 jarojn post leĝo, kiu malpermesis kaj punis laborigon de infanoj je "danĝeraj laborlokoj", validiĝis en 2006 nova leĝo, kiu temas ankaŭ pri laboro de infanoj malpliaĝaj ol 14 en restoracioj kaj fremdaj hejmoj. Skeptikemuloj timas, ke tiu leĝo, kiel la antaŭa ne estos respektata. Ili postulas kunlaboron inter dungantoj, ne-registaraj organizaĵoj kaj registaro, kaj programojn, kiuj ebligos al familioj sendi la infanojn lernejen.
90140 Gómezdonet
90140 Gómezdonet estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la hispana amatora astronomo Rafael Ferrando elde la Observatorio Pla d'Arguines en Algimia de Alfara (Valencio, Hispanio).
Radikopiceo
La naturmonumento Wurzelfichte (radikopiceo) estis ĉirkaŭ 35 m alta piceo en la Naturparko Märkische Schweiz kaj la rekonilo de Buckow.
La ĉirkaŭ 180 jaraĝa arbo estis faligita je la 18a/19a de januaro 2007 de la uragano Kyrill. Ĝia granda kaj de la akvo de la rivereto Sophienfließ lavita radikaro ankoraŭ estas impona bildo. La kroteska radikaro estas ŝatata fotomotivo.
Krucfloro
Krucfloro (ankaŭ finialo, se ne temas pri sama bildo) estas florsimila ornamaĵo el naturaj ŝtonoj ĉe gotikaj aŭ novgotikaj konstruaĵoj. Vidate desupre ĝi estas kvadrata kaj deflanke krucforma.
Ĝi troveblas kiel pinto- aŭ gablofloro ĉe ornamgabloj, ĉe mallarĝaj turetoj (pinakloj) aŭ ankaŭ piramidaj turoj. La krucforma kaj stiligita formitaĵo el folioformoj ne nur ekzistas sole, sed ankaŭ duoble – unu super la alia.
Krucoflorojn ĉe gotikaj konstruaĵoj ŝtontajlistoj martelas plejparte el mola ŝtono kaj formas ilin kun pluroblaj trarompitaĵoj inter la burĝonoj. La delikatmembra konstruparto estas aparte minacata de veterdisfalo kaj en stato de progresinta disfalo ĝi povas plejofte nur esti rekonstruata kaj nove skulptata en ŝtonon.
La du krucofloroj sur la du ĉefturoj de la katedralo de Kolonjo havas diametron de 4,58 kaj altecon de proksimume ok metroj.
Education for Death
Education for Death: The Making of the Nazi ("Eduko por morto: Farado de Nazioj") estas usona animacia kontraŭ-Naziisma propaganda kurta filmo de 1943 produktita de Walt Disney Productions kaj publikigita ankaŭ en 1943 fare de RKO Radio Pictures. Ĝi estis reĝisorita de Clyde Geronimi kaj animaciita ĉefe de Ward Kimball. Tiu kurto estis bazita sur la ne-fikcia libro samnoma de la usona verkisto Gregor Ziemer. La filmo prezentas la historion de Hans, nome knabo naskiĝinta kaj edukita en Nazia Germanio, lian endoktrinigon en la Hitlera Junularo, kaj lian finfinan sendon al milito.
Albert Bereczky
Albert Bereczky [berecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bereczky Albert estis hungara pastro, kalvinana episkopo, politikisto. Albert Bereczky naskiĝis la  1893 en Budapeŝto. Li mortis la 1966 en Budapeŝto.
Biografio
Albert Bereczky lernis teologion en sia naskiĝurbo, Pápa kaj Basel. Li estis pastro komence en provinco, ekde 1930 jam en Budapeŝto. Li konatiĝis kun Zoltán Tildy, ili kune fondis eldonejon. Li establis kalvinanan kirkon en Angyalföld. Dum la 2-a mondmilito li savis persekutitajn homojn, tial li devis kaŝiĝi kaj labori sekrete. Post la milito li tuj estis parlamenta deputito. Li estis elektita episkopo en 1948. Baldaŭe li trovis komunan voĉon kun la komunistoj. Pro malsano li abdikis en 1958.
Amazono
Amazono povas esti:
El tiu ĉi lasta signifo, ekzistas aliaj konceptoj nomataj ankaŭ Amazono aŭ Amazonio:
Emblemo de Sudano
La blazono aŭ formale Emblemo de Sudano estis adoptita en 1969. Ĝi centre montras sekretaribirdon kiu apogas blazonŝildon el la tempo de Muhammad Ahmad, la memnomita Mahdo kiu en la 19-a jarcento mallonge regis Sudanon. La regione tipa birdo elektiĝis por distingiĝi de la heraldika "aglo de Saladino" (kiun montras la blazonoj de Egiptio, Irako, Jordanio, Palestino, Jemeno, Somalilando kaj de 1970-1972 ankaŭ Libio) kaj la Falko de la Kurajŝoj (kiun montras la blazonoj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kun Abu-Dabio kaj Dubajo, Sirio kaj de 1977-2011 ankaŭ Libio). La emblemo havas du arabajn tekstobanderolojn: supra montras la ŝtatan sloganon النصر لنا, en sistemo DMG an-naṣr lanā (do ‚La venko estas nia‘), la suba la ŝtatan nomon جمهورية السودان, en sistemo DMG ǧumhūrīyat as-sūdān (do ‚Respubliko Sudano‘).
18294 Rudenko
18294 Rudenko estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥelde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la sovetunia akademiano Anatolij Afanasjeviĉh Rudenko (cirile : Анатолий Афанасьевич Руденко), plena ano de la Rusa Akademio de Ciolkovskij por kosmonaŭtiko kaj aŭtoritato pri sistema analitiko kaj alta teknologio. Li estis ano de la teamo kiu kreis aerospacajn sistemojn kaj disvolvis potencajn raketojn kun likva brulaĵo.
Volbo
Laŭ Francisko Azorín volbo estas Arka masonaĵo por kovri spacon. Li indikas etimologion el la latina voluta (envolvita). Kaj li aldonas liston de terminoj por volbotipoj, unue laŭ la formo kaj fine laŭ la uzita materialo: nome plata, cilindra, konusa, revolua, sfera, elipsoida, paraboloida, tora, helica, pavilona, nervura, panelita, ŝtona, brika, betona, metala.
Retovolbo kaj ventumilvolbo
Ventumilvolbo, ankaŭ palmovolbo, disradia volbo ekestas, se de la abutmentoj ĉe la muro deiras pli ol tri ripoj, pro kio po navero ne plu formiĝas la krucformo de la krucripovolbo, sed du ventumiloj, radioforme strebantaj unu kontraŭ la alia. Anglaj ventumilvolboj konsistas el konusformaj masonitaj ŝeloj supriĝaj de la ripokomencoj. Iliajn interspacojn oni kovris volbomeze per horizontaj platoj.
Polio
La vorto Polio povas esti:
Virgulino de Rimedoj
La Virgulino de Rimedoj, en hispana Virgen de los Remedios, estas imago de Maria Dipatrino kiu estis disvastigata de la Ordeno de la Sanktega Triunuo, nome Triunuanoj, ordeno fondita de Sankta Johano el Matha kaj de Sankta Felikso de Valois, kaj aprobita de la Papo Inocento la 3-a; ĝi etendiĝis el la 14a jarcento tra Eŭropo kaj Ameriko.
Katolikoj de nombraj urboj adoptis ĝin kiel patronino, kaj multaj preĝejoj kaj temploj estas dediĉataj al ties nomo, kiaj ĉe Fregenal de la Sierra, Ocaña (Toledo), Chiclana de la Frontera, La Laguna, Los Realejos, Aljaraque, La Roda, Fuensanta, Vélez-Málaga, Naucalpan (Meksiko) ktp.
Kentaro Moriya
Kentaro Moriya (森谷 賢太郎, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos, Kawasaki Frontale kaj Júbilo Iwata.
Renkontiĝo Xi–Ma 2015
La Renkontiĝo Ma–Xi 2015 estis okazaĵo historie senprecedenca, kiam la ŝtatestroj de Tajvano (propratermine la Respubliko de Ĉinio) kaj de Ĉinio (Popola Respubliko de Ĉinio, kiu asertas suverenecon super Tajvano). Tio okazis en Singapuro je la. La renkontiĝo de prezidento Xi Jinping de la Popola Ĉinio kaj prezidento Ma Ying-jeou de la Respubliko de Ĉinio estis la unua kunsido de la gvidantoj de tiuj du partioj/ŝtatoj depost la finiĝo de la Ĉina Enlanda Milito en 1949, kiam la antaŭa ĉina registaro sub Ĉiang Kai-ŝek kaj la partio Kuomintango fuĝis al Tajvano kaj establis sin tie.
Antal Radics
RADICS Antal (pro. ra:c) hungara jezuito, fizikisto naskita en Érkeserű la 12-an de novembro 1726 kaj mortinta en Cseklész la 15-an de septembro 1773.
Biografio
Antal Radics instruis filozofion en Buda, poste matematikon, eklezi- kaj mondhistorion en Nagyszombat. De 1769 li estis parokestro en Cseklész. Li estis grava lernolibro-aŭtoro, kune kun Pál Makó frua altnivela reprezentanto de fiziko de Newton, resp. de fiziko de Boŝkoviĉ.
Le Mouret
Le Mouret estas komunumo en la distrikto Sarino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2919 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Le Mouret situas en la transirzono de la Friburga Mezlando al la Friburgaj Antaŭalpoj, proksimume 6 kilometrojn sude de la kantonĉefurbo Friburgo, al kies aglomeraĵo la komunumo apartenas. La komunan teritorion senakvigas la rojo Nesslera kun siaj diversaj fontrojoj. Ĝi fluas norden al la rivero Ĝerino (en la germana Aegera kaj en la franca Gérine). La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1530 m s.m. sur la kulmino de la monto Petit Cousimbert. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Bonnefontaine (sur alteco de 766 m s.m.), Essert (sur alteco de 818 m s.m.), Le Mouret (sur alteco de 754 m m s.m., la nomdoma vilaĝo de la komunumo, kies okcidenta parto tamen apartenas al la najbara komunumo Ferpicloz), Le Pafuet (sur alteco de 741 m s.m.), Montécu (sur alteco de 765 m s.m.), Montembloud (sur alteco de 797 m s.m.), Montévraz-Dessous (sur alteco de 871 m s.m.), Montévraz-Dessus (sur alteco de 908 m s.m.), Moulin à Bentz (sur alteco de 740 m s.m., Oberried (sur alteco de 807 m s.m.), Praroman (sur alteco de 779 m s.m., kiu kun pli ol 1100 loĝantoj estas la plej granda setlejo de la komunumo), Zénauva (sur alteco de 798 m s.m.).
Najbaraj komunumoj
La komunumo Le Mouret limas en nordo al Villarsel ĉe Marly, en nordorienton al Tentlingen, en oriento al Sankt Silvestro, en sudoriento al Plasselb, en sudo al La Roche, en sudokcidento al Treyvaux, en okcidento al Senèdes, en nordokcidento al Ferpicloz, kaj en nordnordokcidento al Ependes.
Trafiko
Tra la komunumo pasas lan kantona ĉefvojo n-ro 180 de Friburgo al Grejerco kaj la vojo n-ro 1210 de Le Mouret al Giffers. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 8 kilometrojn sudokcidente de la komunumo sude de Friburgo. Per la buslinio de Friburgo al Bulle kaj Friburgo al Jaun la komunumo estas konektita al la publika tranpsortreto. La vilaĝoj Essert, Montévraz, Oberried kaj Zénauva tamen ne disponas pri propra konekto al la buslinioj.
Historio
La komunumo Le Mouret estis kreita kun efiko de la 1-a de januaro 2003 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Bonnefontaine, Essert, Montévraz, Oberried, Praroman kaj Zénauva.
La unua dokumenta mencio de Essert datiĝas el la jaro 1180 kiel Esserz. Kiel ĉiuj vilaĝoj de la nuna komunumo Le Mouret ek de la 15-a jarcento apartenis al la Malnova Kamparo de Friburgo, tiam dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 al la distrikto La Roche kaj poste ĝis 1848 al la distrikto Friburgo, kaj estis tiam surbaze de la nova kantona konstitucio integrita al la distrikto Sarino.
NGC 6040A
NGC 6040A (aliaj indikoj — UGC 10165, MCG 3-41-74, ZWG 108.96, DRCG 34-67, ARP 122, VV 212, PGC 56932) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Policbrutaleco
Policbrutaleco estas termino uzita por priskribi la troan uzadon de fizika forto, batado, parolaj atakoj kaj minacoj fare de policanoj kaj membroj de ajna korpuso de subpremaj fortoj. La termino povas estis aplikata al simila konduto fare de la funkciuloj de prizonoj. Ĝi estas tre disvastigita en multaj landoj, eĉ en tiuj kiuj teorie estas kontraŭ tiu praktiko. ​ La brutaleco estas unu de la formoj de malbona konduto polica, kiu inkludas ankaŭ falsajn arestojn, timigon, politikan subpremadon, rasismon, troan gardadon, seksan perforton kaj polican korupton.
NGC 6040A
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Policbrutaleco
Se la polica brutaleco okazas en prizonoj, arestejoj, policejoj ktp., estas malfacile denonci kaj eviti ĝin. Se tio okazas surstrate en landoj kie la homaj rajtoj estas respektataj, ekzistas mekanismoj por eviti tion, ekzemple klara montro de la matrikulo de policanoj, filmaj registroj de la agado ktp. Krome la universala funkciado de poŝtelefonoj povas kontribui al registro de tiaj kondutoj. En landoj kie la homaj rajtoj ne estas tiom respektataj, la justica strukturo povas protekti la fian konduton de policanoj, ekzemple kaŝante la identigilojn de olicanoj, malpermesante la registradon de ilia konduto ktp.
La disvastigitaj okazoj de polica brutaleco povas influi politikan vivon de la landoj. Ekzemple en Usono konataj kazoj de policbrutaleco estis tiuj de Rodney King kaj George Floyd, kiu rezultis en la akrigo de la movado Black Lives Matter.
Vera Rózsa
Vera Rózsa naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Londono.
Biografio
Vera Rózsa devenis el juda familio. Ŝi komencis sian muzikedukadon en la aĝo de kvin. Ŝi studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en sia naskiĝurbo inter 1932-1938. Post siaj studoj ŝi kantadis ĉefe en la juda kultura asocio. Ŝi oficiale debutis en La geedziĝo de Figaro en rolo de Cherubino en 1943. Post nelonge komenciĝis la nazia erao, tiam ŝi kaŝiĝis sed ŝia edzo estis murdita. Post la 2-a mondmilito ŝi ricevis rolojn en Budapeŝta Ŝtata Operejo, inter 1946-1951 en Viena Ŝtata Operejo, sed ŝi havis rolojn ankaŭ en Romo kaj Bruselo. Tiutempe ŝi denove edziniĝis kaj ŝi vivis plej ofte en Londono. Depost 1951 pro malsano ŝi ne kantadis, tial ŝi private instruis kantadon plej ofte hejme, sed foje-foje en diversaj landoj. Ŝi naskis filon, en 1991 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis valoran britan premion en 1991, hungaran en la sekva jaro.
Airbus A330
La Airbus A330 estas pasaĝeraviadilo de Airbus, ellaborita en 1992.
Historio
La projekto de A340 komenciĝis dum la prilaboro de A300. Originale kiam Airbus dezajnis A300, Airbus dezajnis dek variantojn de A300. A300B9, kiu poste iĝos prototipo de A330 estis pligrandigita modelo de A330.
Nuntempe A330 konkuras en aviadmerkato, kune kun Boeing 767 kaj Boeing 777.
Vidu ankaŭ
Konkurantaj aviadiloj
Trnava (distrikto Třebíč)
Trnava (Trnawa, Tirnau, pli malnovaj nomoj Trnawa, Trnavá) estas municipo en distrikto Třebíč en Regiono Vysočina, Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1101.
Victory Through Air Power
Victory Through Air Power ("Venko pere de aerpovo") estas usona animacia kontraŭ-Naziisma propaganda longa filmo de 1943 produktita de Walt Disney Productions kaj publikigita ankaŭ en 1943 fare de United Artists. Ĝi estis bazita sur la samnoma verko de 1942 nome Victory Through Air Power de Alexander P. de Seversky. La propra De Seversky mem aperis en la filmo, kio estis tute malkutima komenco en la Disney filmoj de la epoko.
Edward H. Plumb, Paul J. Smith kaj Oliver Wallace estis nomumitaj por Oskar-premio por la Plej Bonkvalita Muziko de Drama aŭ Komedia Filmo.
Sho Matsumoto
Sho Matsumoto (松本 翔, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos, Ehime FC, Renofa Yamaguchi FC, Saurcos Fukui, Gainare Tottori kaj Kochi United SC.
Spondias dulcis
Spondias dulcis aŭ ambarelo estas plantgenro el la familio de Anakardiacoj. Ĝi estas ĉefe disvastigata en Polinezio. La frukto nomiĝas ankaŭ ora pruno.
Disvastigo
La natura disvastigo estas en Polinezio, de Nov-Gvineo en okcidento trans Fiĝio kaj Samoo ĝis la Societ-insuloj en la oriento. Ĝi estas kultivata en la tropikoj kaj subtropikoj de la Malnova Mondo: Malajzio, Hindio, Indonezio, Srilanko), malpli ofte en Ameriko (Jamaiko, Karibio, Venezuelo, Brazilo).
La ambarelo bone kreskas sur freŝa grundo kun alta humideco.
Utiligado
Plej gravas la produktado de la fruktoj. La verdaj fruktoj falas de la arbo kaj estas stokataj ĝis la matureco (klimakteraj fruktoj). La dolĉe acidaj drupfruktoj estas freŝe konsumataj aŭ prilaborataj al suko kaj marmelado. El nematuraj fruktoj oni faras gelatenaĵon. La pektino-enhavo estas ĉ. 9,8 %. En sudorienta Azio ankaŭ la junaj folioj estas manĝataj pro ilia acida gusto.
La ligno bone taŭgas por fari furniraĵon, tavollignon kaj ŝindojn.
Ventoflago
Ventoflago (ankaŭ ventomontrilo, aŭ ventokoko) estas turnebla mekanismo kiu konsistas el plato kiu turniĝas libere, montrilo kiu indikas la direkto de la vento kaj horizontala kruco kiu indikas la kompasdirektojn. Ĝi situantas ĝenerale en altaj lokoj kaj ties dezajno povas esti ege varia (figuroj de homoj, aliaj bestoj, ktp).
De tiu ingenia ideo devenas sendube la nunaj Ventoflagoj kun formo de kometo, de koko, ktp. Antikve ili havis formon de statuoj dediĉataj al diskonigo de la direkto de la hegemonia vento.
Kolumbio (rivero)
La Rivero Kolumbio estas la plej granda rivero laŭ volumeno enfluanta la Pacifikon el Nordameriko. Ĝiaj fontoj estas en la Rok-Montaro en Brita Kolumbio, kaj ĝi trafluas la orientan parton de Vaŝingtonio. La lastaj 480 km konsistigas la ŝtatlimon inter Vaŝingtonio kaj Oregono. Ĝi enfluas la Pacifikon ĉe Astoria (Oregono).
Ofioglosaloj
La ofioglosaloj (Ophioglossales) estas planta ordo el pteridofitoj. Tiu ordo entenas ununuran familion (ofioglosacoj), kaj ĉirkaŭ 100 speciojn. Ĝia tipa genro estas ofiogloso.
Kolumbio (rivero)
La Kolumbio estas granda fonto de hidroelektra povumo, kun multaj digoj.
La Multnoma popolo (angle, Multnomah) estis la indiĝenaj loĝantoj de la regiono laŭ la bordoj de la rivero Kolumbio, kie nun situas la grandurbo Portlando (Oregono) kaj ĝiaj transrivera antaŭurbo Vancouver (Vaŝingtonio). Ili parolis dialekton de la supra ĉinuka lingvo.
Ofioglosaloj
Taksonomio
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (3 apr. 2020), , de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
* genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn. ** genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.
Ferenc Tessedik
Ferenc Tessedik [teŝedik], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tessedik Ferenc estis hungara advokato, vojaĝisto, membro (korespondanta en 1932) de Hungara Scienca Akademio.
Ferenc Tessedik naskiĝis la  1800 en Szarvas. Li mortis la 1844 en Vieno.
Salinas
Salinas estas hispandevena vorto kun signifo salejo kiu povas esti:
Ben Stiller
Benjamin Edward STILLER (30-an de novembro 1965, Novjorko – ) estas usona aktoro, scenaristo, scenlibra verkisto kaj filma produktisto.
Biografio
Liaj judaj gepatroj - Jerry Stiller kaj Anne Meara - estas same aktoroj, tiel ne estas surprize, ke li ekiris sur la sama vojo. Li jam junaĝe ludis rolojn kun sia pli aĝa fratino (Amy Stiller). Li komencis studadon en 1983 en universitato UCLA, sed post naŭ monatoj, li rompis la studadon, reiris al Novjorko kaj filmis parodion de filmo The color of Money, en kiu li transprenis rolon de Tom Cruise. La filmon prezentis en 1987 la Saturday Night Live, kio alportis por Stiller nacian koantecon kaj unuan gravan rolon en filmo de Steven Spielberg.
Li ludis en diversaj filmoj, ricevis en 1992 propran spektaklon, la The Ben Stiller Show. Tiu programo baldaŭ ĉesis pro malgranda spektanta nombro. Li poste ludis ĉefe en sukcesaj komedioj. Li apartenas al la t.n. Frat Pack, konsistante el usonaj komediistoj i.a. Luke Wilson, Owen Wilson kaj Vince Vaughn.
Li geedziĝis en 2001 kun Christine Taylor, kun kiu ili havas unu filinon (2002, Ella Olivia) kaj unu filon (2005). Ili divorcis en 2017.
Château-Arnoux - Volonne (stacidomo)
Château-Arnoux - Volonne estas fermita franca stacidomo sur linio -, situanta en  Château-Arnoux-Saint-Auban, apud Volonne, en departemento Alpes-de-Haute-Provence, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Lyon-Perrache P1 - Marseille-St-Charles (tra Grenoble) (905000).
József Lenhossék
József Lenhossék [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lenhossék József estis hungara kuracisto, anatomo, kirurgo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1873). Lia patro estis Mihály Ignác Lenhossék, lia filo estis kuracisto Mihály Lenhossék, lia nepo estis Nobel-premiito Albert Szent-Györgyi.
József Lenhossék naskiĝis la  1818 en Buda. Li mortis la 1888 en Budapeŝto.
Biografio
József Lenhossék apartenis al la germana minoritato. Li frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo, poste en Vác, kie li lernis hungare. Li lernis en universitato de Pest (urbo) ekde 1833. Li doktoriĝis kiel akuŝisto kaj okulkuracisto en 1841, sed poste li plulernis en universitato de Vieno. Li ricevis diplomon ankaŭ pri kirurgio. Li parte surdiĝis, tial li ne kuracadis, sed esploris. En 1842 li ekinstruis en universitato de Pest, kiun li interrompis por esplori en Vieno. En 1854 li instruis en Universitato Kolozsvár, poste li studvojaĝis al Germanio, Anglio kaj Francio. En 1859 li revenis al Pest por instrui, kie li baldaŭe iĝis rektoro. En 1871 li ricevis la titolon reĝa konsilanto. En Hungario li pionere faris esplorojn helpe de mikroskopo, krome li ofte okupiĝis pri kranioj. Li ricevis premion en 1878, sed li ricevis ankaŭ francan, portugalan, hispanan, italan, svedan, germanan turkan premiojn.
Henri Paul Vatré
Vatré laboris en 1933-1934 du jarojn en Budapeŝto ĉe la eldonejo Literatura Mondo. Inter 1959 kaj 1962 liaj recenzoj, poemoj kaj rememoroj aperadis en Nica Literatura Revuo; eĉ novelo, La Kimra Biblio (kiun Kalocsay tradukis en la hungaran). Por Stafeto li kuntradukis (1958) La Floroj de l' Malbono de Baudelaire kaj verkis, pseŭdonime kiel "Henri Beaupierre", la pastiĉaron Specimene (1962), kies stilparodioj pri kvardeko (!) da Esperanto-verkistoj pruvis la jaman maturecon de literaturo kun tiom da distingeble propraj voĉoj.
Bonnefontaine
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Jura, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lons-le-Saunier kaj al la kantono Poligny.
La teritorio havas komunan limon kun.
Geografio
Bonnefontaine situas sur unua altebenaĵo de Ĵuraso ĉe la monteto Côte de l'Heute. Krom la vilaĝ-centro, le vilaĝo enhavas ankaŭ vilaĝeron: nome le Patouillet.
Demografio
fonto :Insee
Historio
Dum la mezepoko, la vilaĝo estis posedaĵo de la senjorio de Mirebel. Ĝis 1897 la vilaĝo nomiĝis Les Faisses, tiun nomon en la franca lingvo oni prononcas kiel "fesse" (postaĵo). Pro tio oni anstataŭis la nomon per "Bonnefontaine" (bona fonto) memore al la tri fontoj kiuj fontas en la vilaĝo.
Rudnei da Rosa
Rudnei da Rosa (n. ) estas brazila futbalisto.
Mutianus Rufus
Mutianus Rufus, ankaŭ: Konrad Mutian aŭ Konrad Muth, (naskiĝinta en la 15-a de oktobro 1470 en Homberg, mortinta en la 30-a de marto 1526 en Gotha) estis germana humanisto.
Liaj latinlingvaj leterinterŝanĝo (ekz. kun Erasmo de Roterdamo) brilas per perfekta stilo, elstara kono de antikva literaturo kaj filozofia profundeco. Sekve li estis - post Erasmo kaj Johannes Reuchlin la tria plej grava reprezentanto de germana floranta Renesanco.
Trejnado
En Mainz li renkontiĝis en 1496 - dum vojaĝo en Italion - kun Dietrich Gresemund, Jakob Wimpfeling kaj Tritemo. La laste menciita familiarigis lin kun librotraktado kaj entuziasmigis lin legi kaj kolekti librojn.
En Italio li studis juron. Li promociiĝis en 1498 en Ferrara (Doctor decretorum) kaj pliprofundigis sian konojn jurajn en Padovo, Florenco, Venecio kaj Romo. Dum sia studo en Italio li aŭskultis la fakulojn bulonjajn Philipp Beroald kaj Urceus Codrus.
Inspirite de novplatonismo kaj imitante Marsilio Ficino kaj Pico della Mirandola li kreis propran sistemon filozofian.
Scienculo
Reveninte Germanion en 1502, li dediĉis sin al siaj pensoj pri spirita aristokratio. Post mallonga deĵoro en la landgrafa kancelario de Kassel oni ofertis al li kapitulan kanonikecon en Gotha. Tiamaniere li povis iĝi vere sendependa. Malgraŭ eklezia dunganto li kontinuigis kritiki ekleziulojn.
Ekde 1505 li formis kun la humanistoj Herbord von der Marthen, Georgo Spalatino, Heinrich Urban kaj Ulrich von Hutten rondon amikaran en Gotha. Eobanus Hessus kaj Johano Kroto Rubiano profitis de liaj konoj de la antikva literaturo kaj ofte venis tien. La multfoja gasto Euricius Cordus priskribis en sia poemo Vizitante Mutianon la idiliecon de la poeta dometo. Pro la perado de Georgo Spalatino li iĝis en 1503 sekvanto de Nicolaus Marschalk kiel gvidisto de la humanisma movado en Erfurto. La posteulo de Mutianus Rufus estis Eobanus Hessus (ekde 1516).
Post 1516 Mutianus distanciĝis de la pensoj de Martin Luther; tamen li antaŭenpuŝis modernigon de kredo kaj estis akuŝanta modernajn ideojn en Germanujo. Pro la sukcesego de Erasmo oni baldaŭ forgesis - jam dum ties vivotempo - la grandecon de Mutianus. Mutianus ankaŭ atestis skribe la ĉeeston de Georgo Faŭsto en Erfurto kaj taksis lin kiel ĉarlatanon kaj fanfaronon.
Sânmartin
Sânmartin estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio
Muskato
La muskato estas la semo de la muskatarbo, ĉiamverda arbo el sudorienta Azio, inkluzive Nov-Gvineo kaj Barato, kies botanika nomo estas bonodora miristiko (Myristica fragrans).
La fruktoj de muskatarboj estas uzataj por du spicoj, la muskato kaj la maciso (ankaŭ nomata, kvankam evitinde, "muskatfloro").
La semo muskato estas pli malpli ovoforma kaj proksimume 20-30 mm longa kaj 15-18 mm larĝa, kaj pezas inter 5 kaj 10 gramojn seke.
Muskatfloro estas la ruĝa kovrilo de la semo.
80808 Billmason
80808 Billmason estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:4 kun la Tero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la Catalina Sky Survey : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono). Ĝi estas en orbita resonanco 1:4 kun la Tero.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Bill Mason, kemiisto pri gluoj kaj korodo. Lia esploro riĉigis profesiajn kaj amatorajn geologojn kaj konservis multenombrajn specimenoj de meteorŝtonoj, mineraloj kaj fosilioj. Li ricevis la Medalon Charles H. Sternberg pro dumviva plenumado en paleontologio. La Premio William H. Mason estis kreita en lia honoro.
Rideto de Duchenne
La rideto de Duchenne, nomita tiel honore al la esplorkuracisto franca nome Guillaume Duchenne, estas tipo de rideto kiu enhavas la kuntirigon de la muskoloj nomitaj granda kaj malgranda cigomatikoj proksime de la buŝo, kiuj levas la komisuron de la lipoj, kaj la orbikula muskolo proksime de la okuloj, kies kuntirigo levas la vangojn kaj produktas faldojn ĉirkaŭ la okuloj.
Duchenne, dum realigis esplorojn pri la fiziologio de la vizaĝaj esprimoj en la 19a jarcento, priskribis tiun tipon de rideto. Multaj esploristoj sugestis, ke la rideto de Duchenne indikas emocion kaj spontanean kaj aŭtentan ĉar la plej parto de la personoj ne povas kuntiri laŭvole la muskolojn necesajn por la vizaĝa esprimo de tia rideto, nome la orbikula muskolo.
Fritz Platten
Fritz PLATTEN (naskiĝis la 8-an de Julio 1883 en Tablat SG (hodiaŭ parto de la urbo St. Gallen), Svislando; mortis la 22-an de Aprilo 1942 en Lipovo ĉe Njandoma, Sovetio) estis komunisto el Svislando.
Juneco kaj politika engaĝiĝo
Fritz Platten naskiĝis kiel filo de la lignaĵisto Peter Platten. En la jaro1892 li venis al Zuriko, kie li finstudis en duagrada lernejo kaj poste komencis metilernadon en seruristejo ĉe la zurika maŝinfabriko Escher Wyss, kiun li ne povis fini pro akcidento.
En 1904 li aliĝis 21-jara al la laborista ligo Eintracht. Dum la tempo de la Rusia Revolucio 1905 ĝis 1907 li elmigris al la Rusa Imperio. En 1906 li partoprenis ribelon en Riga (Latvio), estis kondamnita al plurmonata aresto kaj fuĝis en 1908 al Svislando. En 1911 li aliĝis al la Socialdemokrata Partio de Svislando kaj estis membro de la strikkomitato dum la Zurika Ĝenerala striko en 1912.
Kune kun la svisa socialdemokrato Karl Manz (1856-1917) kaj la germana SPD-politikisto Richard Fischer li respondecis en Aŭgusto 1913 pri la planado kaj realigo de la funebra ceremonio por August Bebel in Zuriko.
Platten iĝas komunisto
Post la fiasko de la Dua Internacio Platten renkontiĝis kun la movado de Zimmerwald (Manifesto de Zimmerwald) kaj iĝis komunisto. Li sieĝis kiel deputito de la Socialdemokrata Partio kaj poste de la Komunista Partio de Svislando (KPS 1921-1943) de 1917 ĝis 1922 en la Nacia Konsilio de Svislando kaj poste ĝis 1923 en la Granda Urba Konsilio de Zuriko. Dum la fondo de la Komunista Internacio en Moskvo en 1919 li estis membro de la prezidantaro. En 1920 li trasuferis arestopunon en Svislando pro sia partopreno al la Svisa Ĝenerala striko en 1918. En 1921 li apartenis al la fondintoj de la KPS kaj funkciis kiel ties sekretario.
Fritz Platten precipe konatiĝis, ĉar li organizis la hejmenvojaĝon de Lenin post la rusa Februara revolucio en 1917 el lia ekzilo en Svislando al Rusio. Dum la Unua mondmilito Lenin kaj sia akompanantaro vojaĝis per plombita trajnvagono tra Germanio. Platten gvidis komisiite de Lenin la intertraktadon kun la germana ambasadoro en Berno, Gisbert Freiherr von Romberg. El Sassnitz ili atingis per pramŝipo Svedion, kie salutis ilin en Stokholmo la svedaj laboristgvidantoj Otto Grimlund, Ture Nerman, Carl Lindhagen kaj Fredrik Ström. Tra norda Svedio kaj Finnlando ili atingis pertrajne Petrogradon.
Platten sidis kun Lenin en la veturilo, kiu estis alpafita la 14-an de Januaro post publika apero de Lenin. Li povis puŝi Lenin en ŝirman pozicion, sed vundiĝis ĉe la mano, kaj tiel povis savi la vivon de Lenin.
Elmigrado
Fritz Platten elmigris en 1923 Sovetien. Li fondis kun laboristaj elmigrantoj svisaj agrikulturan kooperativon en la vilaĝo Novaja Lava en la hodiaŭa Uljanovska provinco (tiam Ujesd Sysran). Platten vivis ekde 1926 en Moskvo. Post sia lasta vojaĝo al Svislando li aktivis de 1931 ĝis 1937 kiel instruisto kaj scienca kunlaboranto en la Internacia Instituto pri Agronomio.
En la jaro 1937 lia edzino Berta Zimmermann iĝis viktimo de la stalinaj purigoj. Lin mem oni arestis en 1938, kondamnis en1939 kaj deportis al la lagro Lipovo proksime de Njandoma. Post kvar jaroj en la lagro, li estis mortpafita la 22-an de Aprilo 1942 – la naskiĝtago de Lenin.
Postefikoj
Fritz Platten kaj Berta Zimmermann rehibilitiĝis la 15-an de Majo 1956 kadre de la senstalinigoj en Sovetio. Oni honorigis lin multfoje en Sovetio, speciale strato en Njandoma ricevis lian nomon.
Fritz Nicolaus Platten, lia filo, komunikis en la jaro 1988 en Moskvo, dum memorfesto pri la 105-a naskiĝtago de sia patro, ke tiu skribis en letero, ke li estu mortpafita, ĉar lia punaresto en la lagro finiĝos. Ĝis tiam oni indikis en la oficiala mortatesto, ke li mortis pro kormalsano.
Familio
La unua edzino de Fritz Platten, la rusino Olga Nikolajevna Korslinski, mortis la 31-an de Decembero 1918 en Zuriko pro sinmortigo. El chi tiu geedzeco devenis la filo Fritz Nicolaus Platten (1918-2004). La dua edzino de Fritz Platten estis la litovino Lisa Rosovsky. Lia tria edzino, la zurika komunistino Berta Zimmermann, kiu iris kun li Sovetien, tie same estis mortpafita.
4217 Engelhardt
4217 Engelhardt estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan geologon kaj mineralogon Wolf von Engelhardt (1910–2008), profesoron pri mineralogio kaj direktoron de la instituto de Mineralogio kaj Petrologio en la Eberhard-Karls-Universitato en Tübingen de 1957 al 1977.
NGC 6040B
NGC 6040B (aliaj indikoj — UGC 10165, MCG 3-41-73, ZWG 108.96, DRCG 34-68, ARP 122, VV 212, PGC 56942) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Sovaĝaj fragoj
Sovaĝaj fragoj aŭ Fragejo estas sveda drama filmo de 1957 verkita kaj reĝisorita de Ingmar Bergman. La origina svedlingva titolo estas Smultronstället, kiu laŭvorte signifas "La loko de sovaĝaj fragoj" sed kiel idiomo ĝi signifas subvalorigita juvela loko, ofte kun persona aŭ sentimentala valoro. En la aktoraro elstaras Victor Sjöström en sia fina ekrana apero kiel maljunulo kiu alvokas sian pasintecon, same kiel la oftaj aktoroj de Bergman nome Bibi Andersson, Ingrid Thulin kaj Gunnar Björnstrand. Ankaŭ Max von Sydow aperas en malgranda rolo. Bergman verkis la scenaron de tiu filmo kiam li estis enhospitaligita. Esplorante filozofiajn temojn kiaj enrigardo kaj homa ekzistado, Sovaĝaj fragoj estas ofte konsiderata kiel unu el la plej grandaj filmoj de Bergman kaj el liaj plej kortuŝaj.
Flirta oscilado (aviado)
Flirta oscilado (flutter) estas kombino de memekscitaj neamortizataj fleksantaj kaj tordantaj memosciladoj de partoj de aviadilo, precipe flugilo de aeroplano aŭ portanta helico de helikoptero. Flirta oscilado riveliĝas precipe ĉe atingo de iu kriza rapideco dependanta de ecoj de koncerna flugaparato; estiĝanta resonanco povas rezulti en ĝia detruiĝo. Transiro al supersonaj rapidecoj estis malfaciligata per danĝeroj de flirta oscilado.
Preĝejo Sankta Jozefo (Pécs-Málom)
Kirko Laboristo Sankta Jozefo estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Pécs, en la iama vilaĝo Málom.
Flirta oscilado (aviado)
Kaŭzo de flirta oscilado
Flirtan osciladon precipe kaŭzas malkoincido de centro de rigideco kun centro de premo kaj nesufiĉa rigideco de flugila konstruo.
Preĝejo Sankta Jozefo (Pécs-Málom)
Historio
La romanika duonronda absido kaj parto de la navo devenis el la 12-a jarcento. Dum la gotiko en la 15-a jarcento la navo estis pligrandigita, krome nova pordo konstruiĝis. Dum dominado de turkoj la preĝejo restis netuŝata, nedetruita. Detruetoj okazis pro sismo en la 1750-aj jaroj. Oni pligrandigis la kirkon denove en la 18-a jarcento. En la frua 19-a jarcento oni konstruis sakristion kaj turon. En la 1970-aj jaroj la kirko estis plene renovigita, baldaŭe parte.
Stacio Asakusa
Stacio Asakusa aŭ Asaksa (japane: 浅草駅 [Asakusa-eki], angle: Asakusa Station) estas fervoja stacio en Asakusa en Kvartalo Tajto de Tokio, Japanio. Surtera parto de la stacio servas Linion Tobu-Skajtri de Fervojo Tobu. Subteraj stacioj servas Linion Ginza de la metroa reto Tokjo Metro kaj Linion Asakusa de Metroo Toej.
Preĝejo Sankta Jozefo (Pécs-Málom)
Konstruaĵo
La kirko situas sola sur monteto apud jam neuzita tombejo. En mezo de la fasado estas la enirejo, pli supre la turo altiĝas. Interne troviĝas la altvaloraj freskoj, kiuj prezentas ekzemple Kriston kaj apostolojn. Restis ankaŭ partoj de skulptaĵoj.
Stacio Asakusa
Stacio Asakusa de Ekspreso Cukuba situas 600 metrojn okcidenten.
Preĝejo Sankta Jozefo (Pécs-Málom)
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 1-an de majo.
Stacio Asakusa
Tobu
Surtera stacio de Fervojo Tobu okupiĝas grandan parton de domo de ĉiovendejo Macuja kaj servas Linio Tobu-Skajtri. Numero de stacio estas TS-01.
Metroo
Metroaj subteraj stacioj:
Flirta oscilado (aviado)
Historio
En 1930-aj jaroj sovetia aviado alfrontis problemon: dum plirapidiĝo, ĉe iu kriza rapideco, aeroplanoj estis ekvibrantaj kaj detruiĝadis kelkajn sekundojn post tio. Por solvo laboris en 1934—1941 multaj sovetiaj matematikistoj, ege kontribuis Jevgenij Grossman kaj.
Sankta Paŭlo la Ermito
Sankta Paŭlo la Ermito  aŭ Paŭlo de Tebo (Egiptio 230 ĉirkaŭ – Tebajdo 335 ĉirkaŭ), estas konsiderita de la kristana tradicio la unua ermita monaĥo: li estas venerata kiel sanktulo de la Katolika Eklezio,de la Ortodoksa Kristana Eklezio kaj ĉe la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio .
ISO 3166-2:KY
ISO 3166-2:KY estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Kajmanan Insularon. La subaro ISO 3166-2:AI estas malplena. Kajmana Insularo estas Brita transmara teritorio. Ĝia dulitera (alpha-2) kodo laŭ la normo ISO 3166-1 estas KY, kaj neniu ĝia sub-unuo havas kodon laŭ la normo ISO 3166-2.
Rolf Hochhuth
Rolf Hochhuth (esperante: Rolfo Hoĥhuto; naskiĝis la 1-an de aprilo 1931 en Eschwege, Pollando, mortis la 13-an de majo 2020) estis germana dramaturgo kaj verkisto. Andreo Vajdao reĝisoris unu el lia romano: Amo en Germanio.
Sankta Paŭlo la Ermito
Hagiografio
La fonto pri la vivo de Paŭlo la Ermito estas Sankta Hieronimo, aŭtoro de la Vita Sancti Pauli primi eremitae (Vivo de Sankta Paŭlo la Ermito), reiranta al la duono de la 4-a jarcento, verkita de Hieronimo dum lia restado en la dezerto de Kalkido (Sirio). La unua kritika eldono de la Vita Sancti Pauli estis publikigita de Bazyli Degórski.