cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Safuno
Xaphoon (Esperante : Safuno), estas kromnomata "Bambua saksofono" aŭ unuobla-anĉa instrumento. Ĝi havas cilindran tubon kun cilindran boraĵon kaj iomete ekflamitan sonon. La Safuno ludeblas plene je kromata skalo iom preter 2 oktavo j kaj preterblovado ĉe la 12a, kiel klarneto.
La unua Safuno, elfariĝis el bambuo en la jaro 1972, estis spontanea faro de Brian Wittman (Havaja saksofonisto kaj plurmuzikisto) krei instrumenton por juna infano kiu ŝatis la sonon de la saksofono. Wittman impresis la sonon de la simpla instrumento kaj laŭ postulo de aliaj li komnencis fabriki kaj vendi ĝin.
Maria Arredondo
Maria Arredondo (naskiĝis la 1985 en Vennesla, Norvegio) estas norvega popmuzika kantistino. La familinomo Arredondo devenas el duonpatro el Ĉilio.
Marte 2003, Arredondo publikigis sian unuan albumon, mem-titolita Maria Arredondo fare de Universal Music Norway. Tiu albumo estis sukceso en Norvegio, kaj atingis la plej altajn poentojn fare de norvega gazeto, VG.
Novembre 2004, Arredondo publikigis sian duan albumon, Not Going Under.
Granda Kanjono
La Granda Kanjono (Grand Canyon; en la Hopia: Ongtupqa en Javapai: Wi: kaʼi: la; en la navaha: Tsékooh Hatsoh kaj Gran Cañón) estas tre kolorplena, profunda kaj kruta kanjono, karvita de la rivero Kolorado, en norda Arizono. Plej multo el ĝi situas ene de la samnoma nacia parko, unu el la unuaj tiaspecaj parkoj en Usono.
La longo de la Granda Kanjono estas 446 kilometroj, ĝia larĝo ĝis 28,8 kilometroj kaj ĝia maksimuma profundo estas 1 857 metroj. Preskaŭ du miliardoj da jaroj da geologia historio estis malkovritaj kiam la Kolorada Rivero kaj ĝiaj alfluantoj ĉizis siajn kanalojn.
Estas diskutado inter geologoj kaj pri la historio de la malkresko de la kanjono, kaj pri la aĝo de la kanjono. Plej multaj studoj subtenas la hipotezon, ke la nuna kurso de la Kolorada Rivero tra la regiono estis determinita antaŭ 5 ĝis 6 milionoj da jaroj. Dum miloj da jaroj la areo estis loĝata de la indiĝenaj triboj, kiuj konstruis setlejojn ene de la kanjono kaj ĝiaj multaj kavernoj. Por la hopioj, la kanjono estis sankta loko, kaj ili kutimis pilgrimi al ĝi.
La unuaj eŭropanoj kiuj observis la Grandan Kanjonon estis la hispanoj sub la komando de Garcia Lopez de Cardenas en 1540, parto de la delegacio de Francisko Vázquez de Coronado.
Iniciatoj por konservi la kanjonon komenciĝis fine de la 19a jarcento kiam la usona prezidanto Theodore Roosevelt estis ĉefa subtenanto de la areo de Granda Kanjono. Prezidento Theodore Roosevelt estis fervora ŝatanto de la areo, kaj vizitis ĝin multfoje por ĉasi kaj ĝui la mirindan pejzaĝon. Roosevelt anoncis la konstruadon de nacia monumento en la centra parto de la loko en 1908, kiel la unua paŝo sur la vojo al ĝia deklaro kiel nacia parko en 1919.
La nomo "Granda Kanjono" estis kreita de usona oficiro kaj esploristo majoro John Wesley Powell en 1871 post sia unua vojaĝo al la kanjono.
En 1979, Unesko deklaris la Nacian Parkon Granda Kanjono Monda Heredaĵo, kaj sekve ĝi estas listigita kiel Monda Naturheredaĵo de Unesko.
Superjaro komenciĝanta lunde
Superjaro komenciĝanta lunde.
Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro):
1596 1624 1652 1680 1720 1748 1776 1816 1844 1872 1912 1940 1968 1996 2024 2052 2080 2120 2148 2176
La sekvanta jaro komenciĝas merkrede.
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo
Roland Levreaud
Roland LEVREAUD [Rolando LEVRO] (naskiĝis en 1919 - mortis la en Cenon, Francio), kiu ofte subskribis per la simpla Rol', estis franca esperantisto aktiva en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) kaj kiel Esperanto-vortaristo.
Vivo
Ekde 1945, li ekaktivis sur diversaj kampoj, i.a. internaciaj laborkampoj de Civilservo, pacismo, popolklerigado, sindikatismo kaj Esperanto. Li klopodis plekti ligojn inter tiuj diversaj movadoj, ekzemple starigante Esperanto-kurson en 1951 en Poitiers, kie laboris cento da volontuloj de la civilservo. Pli poste li ankaŭ implikiĝis en la cikloturista, ekologiista kaj kinokluba movadoj. Sian partoprenon en la helpa laboro de Internacia Urĝa Agado okaze de naturaj katastrofoj en diversaj mondopartoj li priskribis en kelkaj artikoloj.
Esperanta agado
De 1952 ĝis 1992 li zorgis pri la kleriga fako de SAT-Amikaro, la franclingva LEA de SAT, kaj respondecis pri la perfektigaj perkorespondaj kursoj. Li verkis artikolojn por Sennaciulo kaj Sennacieca Revuo, kaj kunlaboris al multaj lingvaj projektoj, interalie al reverkado de la Racia Kurso ("Cours Rationnel"). De 1962 li estis unu el la reprezentantoj de SAT-Amikaro ĉe Franca Esperanto-Instituto (komuna lingva instanco de Esperanto-asocioj en Francio), prezidis ĝin en 1987 kaj dum periodo ĝia vic-prezidanto.
Anekdote, menciindas ke li estis dum ties junaĝo instruisto de Kribo (Christian Baudé), kiu jarojn poste interesiĝinte pri Esperanto studis la lingvon farante la perkorespondan kurson kun Rolando kaj poste fariĝis zorganto de la impona Broŝurservo de SAT.
Vortara agado
Kun Edmond Dazun, Félicien Baronnet k.a. li kunredaktis inter 1953 kaj 1959 la dudirektan vortaron "Dictionnaire Pratique d'Esperanto" (tri eldonoj 1959, 1974 kaj 2000). Al Plena Ilustrita Vortaro (PIV) de 1970 li kontribuis en la fako "muziko". Por la "Suplemento al la Plena Ilustrita Vortaro" (PIVS, 1987) li prilaboris la fakojn geografio, historio, kinarto, muziko kaj politiko kaj krome kompilis, redaktis kaj prespretigis la Suplementon.
Kvankam grave malsana ekde 1989, li forlasis siajn asociajn respondecojn nur kelkajn monatojn antaŭ sia morto. Li mortis en la maljunulejo de Cenon, en la nokto inter la 29a kaj la 30a de novembro 1992.
Manabu Shimano
Li futbalis ĉe Vissel Kobe.
Kantono Wayne (Utaho)
Kantono Wayne aŭ angle Wayne County estas kantono en la usona ŝtato Utaho. Ĝia administra centro estas la urbo Loa.
La rivero Green River, kiu pasas tra la kanjonoj de la nacia parko Canyonlands, formas la orientan bordon. La dezerto San Rafael okupas la centron de la areo. La montoj Thousand Lake kaj Boulder flankigas la kuniklan valon (Rabbit Valley) je la okcidenta ekstremo de la distrikto, kie preskaŭ ĉiuj de la entute malmultaj enloĝantoj kaj kiel belaj arbaroj kontrastas kun la orientaj dezertoj.
Dum la jaro 2000 la kantono havis 2 509 enloĝantojn.
Civilization VI
Sid Meier's Civilization VI estas 4X ludo de la serio Civilization programita de Firaxis Games. La ludo estis publikigita por Windows en, por Linux la kaj por OS X la.
Simile al antaŭaj ludoj de la serio, la celo de Civilization VI estas kulturi pracivilizacion al forta nacio kaj kompletigi venkan kondiĉon. Ekzemple, oni povas venki je scienco, milita potenco, aŭ kulturo. Tio povas esti atingita per esplorado de la mondo, fondo kaj plibonigo de urboj, kreskigo kaj uzado de militaj trupoj, esplorado de teknologio kaj kultura civitismo, kaj negocado kun aliaj naciestroj.
Wright
Wright (el la malnovangla "wryhta" aŭ "wyrhta" : laboristo aŭ lignaĵisto) estas tre ofta familinomo en Britio kaj anglalingvaj landoj.
Kelkaj homoj nomitaj Wright:
von Wright estas sveda kaj finna nobela familio devenanta de elmigrinta skoto.
József Lőrincz (arkitekto)
József Lőrincz [jOĵef lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lőrincz József estis hungara arkitekto, profesoro.
József Lőrincz naskiĝis la  en Csönge. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
József Lőrincz frekventis gimnaziojn en Szombathely kaj Celldömölk, poste li akiris diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1955. Lia unua laborejo estis ŝtata arkitekta firmao. Inter 1960 kaj 1962 li plulernis, kie li atingis la majstran titolon, poste li laboris en firmao en Győr. En 1980 li revenis al Budapeŝto, kie li okupiĝis du jarojn pri historiaj monumentoj, poste denove pri novaj konstruaĵoj. En 1989 li estis nomumita titulara docento en la jam menciita universitato. En 1967 kaj 1974 li ricevis premiojn.
Moroleón
Moroleón estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Moroleón.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 46751 enloĝantojn. El tiuj estas 21765 viroj kaj 24986 virinoj. La komunumo havas surfacon de 156,97 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1810 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas ND milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 8′ norda latitudo kaj 101° 11′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 42204 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 107 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,25 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
32690 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 29469 alfabetoj kaj  3198 analfabetoj. Do 9,78% de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Divido
Krom la ĉefurbo estas jenaj aliaj vilaĝoj aŭ urboj: Los Amoles, Caricheo, Cepio, Cuanamuco, El Salto, La Barranca, La Ordeña, La Soledad, Piñicuaro, Quiauyo, La Loma, El Terrero, El Planchon, El Ranchito, Rancho Nuevo, Santa Gertrudis, Las Peñas, Ojo de Agua de en Medio Pamaceo, San Lucas y El Terrero.
Alonso Sánchez de Huelva
Alonso Sánchez estas la nomo kiun oni atribuas al maristo kaj komercisto, kies reala ekzisto ne estas pruvita, pri kiu oni diras, ke li estus naskiĝinta en Huelva (Hispanio) meze de la 15a jarcento kaj ke estus aleninta al Ameriko antaŭ Kristoforo Kolumbo en 1492, pro kio li estas konata ankaŭ kiel el Prenauta (la Antaŭnavigisto). Tiu maristo estus renkontinta indianojn antaŭ 1492 kaj reveninte estus rakontinte ĉion al Kolumbo en insulo. Tiele tiu ĉi estus havinta pli rektan konon pri la kariba areo kaj manieroj atingi ĝin kaj reveni. Tiuj onidiroj estus trapasataj al postaj kronikistoj kiaj Inca Garcilaso de la Vega kaj Bartolomé de las Casas.
Moroleón
Divido
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Uganda filoskopo
Ĝi troviĝas en centrafrika zono el Kenjo okcidenten tra Ugando al Kameruno, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo kaj Gabono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
Ĝi estas specio brunverdeca supre kaj pli hela sube, tipe inter filoskopoj, kun tre markata hela superokula strio kaj malhela traokula strio.
Guynemer (Tramtransporto en Parizo)
Guynemer estas haltejo de Tramvojo T5 situanta en komunumo.
La nomo Guynemer omaĝas al franca aviadisto Georges Guynemer, kies nomo estis donita al apuda strato.
Parolado pri memvola servuto
La Parolado pri memvola servuto (franclingve: Discours sur la servitude volontaire) estas fama teksto verkita de la dekokjara humanisto Etienne de la Boetie en 1549, kaj publikigita unuafoje en 1576. En tiu verko la aŭtoro klarigas, ke ĉiuj sklavoj mem kulpas pri sia situacio, ĉar ili ŝatas ĝin, kaj tute ne klopodas por forpeli sian subpremanton, kaj ili provizas mem la obeigistojn de la tirano kaj civila obeo.
Ĝi estis esperantigita de Roland Levreaud, kaj publikigita de SAT-Amikaro en 1994
WOMAD
WOMAD estas sigloj kiuj korespondas al "World Of Music, Arts & Dance" (Mondo de Muziko, arto kaj Danco): festivalo organizita de la tutmonda organizaĵo WOMAD kiu inkludas popolan muzikon, etnan muzikon, metiarton kaj aliajn distrajn aktivaĵojn. Oni celebras en la urboj de Cáceres ekde 1992 kaj de Las Palmas de Gran Canaria ekde 1994 en Hispanio, en Taormina en Italio, en Charlton Park en Britio, krom en Aŭstralio kaj Novzelando; ĝi ankaŭ funkciis en aliaj landoj laŭ la jaroj. La ideo de tiu festivalo kiu celas kunfandigon de la muzikoj kaj artoj de la plej diversaj kulturoj kaj kontinentoj devenas el la agado de la brita kantisto Peter Gabriel kaj ties foondaĵo kreiĝis en 1983. Krom la organizado de festivaloj, la fondaĵo eldonas muzikon, librojn, entreprenas kontraŭrasisman agadon.
Bács-Bodrog
Bács-Bodrog (reĝa departemento) (bAĉ-) estis departemento en suda parto de la Hungara Reĝlando. Germane: Batsch-Bodrog, serbe: Baĉka-Bodrog, krome hungaroj uzas la esprimon Bácska (bAĉka).
Demografio
En 1880
En 1910:
La departemento estas ĉirkauita oriente de Tiso, norde kaj okcidente de Danubo. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena pro ebenaĵo, paŝtejo, riveroj. Post la mezepoko en la turka erao sekvis regiono kun departementejo Szeged. Inter 1848-1860 formiĝis Unuiĝinta Vojevodio apartenanta al Aŭstrio el departementoj Bács-Bodrog, Szerém, Torontál, Temes kaj Krassó-Szörény. En 1848 okazis bataloj inter hungara armeo kaj serbaj memservantoj.
En 1918 soldatoj de SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) prenis grandan parton. La malgranda hungara parto pluvivis kun departementejo Baja. Dum la 2-a mondmilito Hungario reokupis la departementon. Tiam okazis fifama razio en Újvidék. Tiutempe serbaj partizanoj torturis ankaŭ la loĝantaron. La hungara armeo rebatis kaj grandnombrajn suspektitojn mortpafis kaj ĵetis en Danubon. En 1944 la partizanoj rebatis. Provizore ne la jugoslava armeo, sed partizanoj reokupis la vilaĝojn. Ili murdis hungarojn sen kontrolo. Tiutempe malaperis 40 mil da hungaroj. Ekde 1945 la departemento iĝis Vojvodino aŭtonoma regiono en Jugoslavio.
Trafiko
Riveroj Danubo kaj Tiso estis navigeblaj. Laŭ la malnova komerca vojo inter Budapeŝto kaj Beogrado ekfunkciis fervojo. Grava trapasejo estis Újvidék. Poste ekfunkciis fervojo Debrecen-Fiume, kiu krucis la alian fervojon.
Georges-Vanier (metroo de Montrealo)
Georges-Vanier estas stacio de la Metroo de Montrealo sur oranĝa linio, situanta en arondismento Le Sud-Ouest de Montrealo. Ĝi estis malfermita la.
Laplaca operatoro
En matematiko, laplaca operatoro aŭ operatoro de Laplace, skribata kiel \Delta, aŭ \nabla^2, estas diferenciala operatoro de dua ordo en la n-dimensia eŭklida spaco Rn.
Ĝi estas difinita kiel la diverĝenco de la gradiento (matematiko) (\nabla f), kie f estas dufoje diferencialebla reelo-valora funkcio
Ekvivalente, la laplaca operatoro de f estas la sumo de ĉiuj nemiksitaj duaj partaj derivaĵoj laŭ la karteziaj koordinatoj ''xi:
tiel, en tri-dimensia kazo kie x, y, z estas la karteziaj koordinatoj, laplaca operatoro estas
Proprecoj
Pro tio ke laplaca operatoro estas diferenciala operatoro de dua ordo, ĝi bildigas k-foje kontinue diferencialeblajn funkciojn Ck al (k-2)-foje kontinue diferencialeblajn funkciojn Ck-2 por k≥2. Tiel povas esti skribite
aŭ pli ĝenerale
Funkcio kies laplaca operatoro egalas al nulo estas nomata kiel harmonia funkcio.
Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino (Damasko)
La Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino (en araba: كاتدرائية سيدة النياح للروم الملكيين في دمشق), nomita ankaŭ kiel la Grek-Melkita Patriarka Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino, estas la katedralo de la Katolika Grek-Melkita Eklezio en la urbo Damasko, Sirio. Ĝi estas la sidejo de la Grek-Melkita Arĥeparĥio de Damasko (en Latino: Archieparchia Damascena Graecorum Melkitarum) dependa el la Melkita Katolika Patriarĥio de Antioĥio, kiu inkludas ĉirkaŭ 150,000 baptitajn aligitojn kaj dudek paroĥoj kun kvindek pastroj. Ties eklezio, atribuita el la 18a jarcento al la Apostola Seĝo en Romo, uzas la araban lingvon kaj la Bizancan riton.
Laplaca operatoro
Proprecoj
Laplaca operatoro de funkcio egalas al spuro de la matrico de Hessian de la funkcio:
Laplaca operatoro de produto de funkcioj f kaj g estas
Esprimo per angula kaj radiusa partoj
Estu konsiderata (kiel okazas en multaj fizikaj modeloj) laplaca operatoro de produto de funkcioj f kiu estas funkcio dependa nur de radiuso f(r) kaj sfera harmonia funkcio Ylm(θ, φ). Tiam gradiento de f(r) estas paralela al la radiusa vektoro kaj la gradiento de angula funkcio Ylm(θ, φ) estas orta al la radiusa vektoro, pro tio la dua termo en la formulo por laplaca operatoro de la produto nuliĝas:
Aldone, la sfera harmonia funkcio havas specialan propraĵon ke ĝi estas propra funkcio de la angula parto de la Laplaca operatoro en sferaj koordinatoj.
Pro tio,
En la alia okazo, estas prezentita en sferaj koordinatoj en n dimensioj kiel x=rθ kie  (radiusa distanco) kaj  do laplaca operatoro de f(x) estas
Sekve de tio, la sfera laplaca operatoro de funkcio difinita sur povas esti komputita kiel la ordinara laplaca operatoro de la funkcio etendita al  tiel ke ĝi estas konstanto laŭ radioj el la punkto (0, ..., 0).
Du dimensioj
Laplaca operatoro en du-dimensiaj polusaj koordinatoj estas
Tri dimensioj
Laplaca operatoro en tri-dimensiaj cilindraj koordinatoj estas
Laplaca operatoro en tri-dimensiaj sferaj koordinatoj estas
La ero povas esti anstataŭigita per ĝia ekvivalento. Vidu ankaŭ la artikolon nabla operatoro en cilindraj kaj sferaj koordinatoj.
Uzoj
En fiziko, laplaca operatoro estas uzata en onda ekvacio (onda disvastigo), varma ekvacio (varma fluo), ekvacio de Helmholtz, elektrostatiko, fluida mekaniko tiel ke ĝi aperas en laplaca ekvacio kaj ekvacio de Poisson. En kvantummekaniko, ĝi prezentas termon de la kineta energio en la ekvacio de Schrödinger.
Difuzo
- En priskribo de ekvilibro de difuzo la laplaca operatoro aperas en laplaca ekvacio. Estu u denseco de iu difuzanta kvanto, kutime varmo aŭ koncentriteco de substanco, tiam la fluo de u estas k grad u kie k estas koeficiento kiu priskribas rapidon de difuzo. La fluo de u tra rando de iu glata regiono V estas nulo, se ne estas fonto aŭ malfonto de la difuzanta kvanto en V:
kie n estas la unuobla normala vektoro al la rando de V. Laŭ la diverĝenca teoremo,
aŭ skribante per la laplaca operatoro
Integralado kaj diferencialado je malsamaj sendependaj variabloj povas esti interŝanĝitaj:
Tiel laŭ la diverĝenca teoremo:
Pro tio ke ĉi tio veras por ĉiu glata regiono V
Vektora laplaca operatoro
Vektora laplaca operatoro estas ĝeneraligo de la laplaca operatoro al vektoraj kampoj, ĝi agas je la vektora kampo laŭkomponante, do sendepende prilaboras ĉiun komponanton de la fonta vektora kampo. Se la vektora kampo  A(x) de vektora argumento x estas
tiam
Sen uzo de karteziaj koordinatoj en tri dimensioj ĝi povas esti esprimita kiel
Diskreta laplaca operatoro
Diskreta laplaca operatoro estas analogo de la kontinua laplaca operatoro, difinita sur grafeoj kaj kradoj.
Operatoro de d'Alembert
En la spaco de Minkowski laplaca operatoro konvertiĝas al operatoro de d'Alembert
La signo de la kvara ero estas negativa, malsimile al laplaca operatoro en 4-dimensia eŭklida spaco. La aldona faktoro de 1/c2 estas postulita ĉar spaco kaj tempo estas kutime mezurataj en malsamaj mezurunuoj. Simila faktoro devus esti postulita en eŭklida spaco se, ekzemple, la x kaj y direktoj estis mezuritaj en metroj kaj la z direkto estis mezurita en milimetroj. Se estas uzataj naturaj mezurunuoj do c=1 kaj la formulo plisimpliĝas.
La operatoro de d'Alembert estas hiperbola operatoro sur pseŭdo-rimanaj sternaĵoj.
La operatoro de d'Alembert estas uzata en ekvacio de Klein-Gordon kaj 4-dimensia onda ekvacio.
Operatoro de Laplaco-Beltrami
Alia maniero ĝeneraligi laplacan operatoron al pseŭdo-rimanaj sternaĵoj estas kiel la operatoro de Laplaco-de Rham kiu operacias sur diferencialaj formoj. Ĝi estas rilatanta al la operatoro de Laplaco-Beltrami per idento de Weitzenböck.
17683 Kanagawa
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la gubernio Kanagaŭa kie troviĝas la urbo Hadano. Industrioj en Jokohamo kaj Kaŭasaki en la oriento de tiu gubernio revivigis la japanan ekonomion. La okcidento kaj nordo havas belajn naturaj pejzaĝojn. En Jokohamo estas la Universitato de Kanagaŭa, ĉe kiu la malkovrinto diplomiĝis.
Moval
Moval estas malaperinta franca situanta en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Movalois.
Ĝi nun formas parton de Meroux-Moval.
Ĥadiĝa Ismajilova
Ĥadiĝa Rovŝan kizi Ismajilova aŭ mallonge Ĥadiĝa Ismajilova (azere Xədicə Rövşən qızı İsmayılova, mallonge Xədicə İsmayılova, prononcata laŭ sistemo IFA, ruse Хадиджа Ровшан кызы Исмаилова, angle Khadija Rovshan kyzy Ismayilova) estas estas azerlingva enketema esplorĵurnalisto kaj radiogastiganto en Azerbajĝano, kiu nuntempe laboras por la azera servo de la multlingva stacio Radio Free Europe/Radio Liberty, ĝis antaŭ nelonge kiel la gastiganto de la ĉiutaga debatspektaklo İşdən Sonra ("post laboro"). Ŝi estas membro de la Projekto pri Raportado pri Organizita Krimo kaj Korupto.
Osburg
Osburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Jakobeno
En la kunteksto de la Franca revolucio de 1789, Jakobeno estis membro de politika grupo de la Nacia Asembleo nomita Klubo de la Jakobenoj aŭ Société des Amis de la Constitution. Ĝi nomiĝis tiele ĉar ĝi kunsidis en la ejo de eksa monaĥejo ĉe la strato de Saint-Jacques (Sankta Jakobo) aŭ strato kies anoj ricevis tiun nomon pro la iama monaĥejo. Eĉ kiam la grupo ankoraŭ ekzistis, la nomo jakobeno aplikiĝis al tiuj radikaluloj kiuj apogas ekstremajn revoluciajn opiniojn. En la nuntempa Francio tamen oni uzas la terminon jakobenismo por aludi al centralisma koncepto de la Respubliko, respektive de la ŝtato.
Historio de la Klubo de la Jakobenoj
Tiu klubo estis fondita la jaron 1789 kaj enhavis 85 deputitojn el la 749 kiuj konsistigis la Asembleon de la Konvencio kaj regis ekde junio de 1793 ĝis julio de 1794. Krom la nomon de jakobenoj ili ricevis alian nomon nome montaranoj ĉar ili okupis la plej altan parton de la maldekstra flanko de la Nacia Asembleo (ankaŭ la konceptoj de politika maldekstro kaj politika dekstro devenas el tiuj lokoj okupitaj de la diversaj grupoj de la Nacia Asembleo.
La klubo havis nur tri mil membrojn en Parizo, sed ties influo atingis nacian gravecon danke al ĉirkaŭ 1.200 frataj asocioj disigitaj tra la tuta Francio. Ties enorma politika povo devenis de la strukturo kreita de tiuj multnombraj grupoj kaj de la lerteco de iliaj estroj por regi la publikan opiniaron. La Grafo de Mirabeau kaj Robespiero, revoluciaj estroj, tuj membriĝis en tiu organizaĵo; tiu ĉi lasta sukcesis estis ties prezidanto.
La klubo favoris la starigon de konstitucia monarkio dekomence, sed kiam Ludoviko la 16-a klopodis fuĝi el la lando en 1791, la jakobenoj malakceptis iun ajn sistemon de monarkia reĝimo. La hegemonio de la jakobena povo koincidis kun la formigo de la Konvencio, la franca asembleo de reprezentantoj ekde 1792 ĝis 1795: la Konvencio ne entreprenis agon antaŭ antaŭdiskuto en la kunsidoj de la jakobenoj. La plej ekstremaj sektoroj kontrolis la grupon dum tiu periodo. La lando eniris en la reĝimo de la Teroro per senfina perforto en la Komitato de Publika Savo, kaj subpremis ĉiun kontraŭantojn. La jakobenoj postulegis la ekzekuton de la Reĝo, nuligis la ĝirondanojn, intermeza sektoro, kaj sendis al la gilotino milojn da opoziciantoj. Tiu organizo perdis grandan parton de sia povo je la falo de Robespiero, kaj la 11an de novembro de 1794 la Konvencio deklaris ĝin kontraŭleĝa. Ĝi estis definitive fermita de Joseph Fouché, ministro de Polico.
Politika idearo de la Jakobenoj en 1793
La demokratio kiun defendis la jakobenoj estis rekta heredanto de la modelo de demokratio de Jean Jacques Rousseau, en siaj aspektoj pri komunumismo kaj kontraŭ la individuo kaj la politika pluralismo. La malakcepto de Rousseau kontraŭ la reprezenta sistemo ne estis, tamen, kunhavita entute de la jakobenoj, kiuj, spite lian kontraŭon, konsideris ĝin nepra malgranda malbonaĵo, pro teknika maleblo, ke la nacio entute esprimu sian volon de rekta formo.
Post tiuj kontraŭaĵoj, la jakobenismo disvolvis sian propran modelon de politika reprezentado. Laŭ tiu, la parlamentanoj devus esti konstante kontrolataj kaj perfortataj de la popola povo (organizaĵoj jakobenecaj kiel kluboj, la armeo,...) por eviti disvojigojn en direkto kontraŭa al la revolucio. Tiele, al la povo de la parlamento, elstariĝas la popola povo, la strata povo, kio en la praktiko kialis la naskiĝon de duobla povo: unu el la parlamento, kiu posedis la nacian suverenecon, kaj alia de fizika karaktero kaj perforta en la jakobenaj aktivuloj. Tiu duoblaĵo alportis ian kontraŭdiron inter la koncepto de politika reprezentado kaj la surstrata aktivismo, per kio la aktivuloj kiuj reprezentus parton de la loĝantaro povis regi sur la popola volo per la subpremado.
Pro ties politiko de kontraŭo al popola povo laŭ la reprezenta sistemo, la jakobenoj havis je la fino nur 60 deputitojn de la Asembleo. La malamikeco kontraŭ tiu sistemo malfortigis ĝin ĝis kiam ĝi kriziĝis. La jakobenaj teknikoj de perforto kaj nuligo de la opozicio portis kelkajn voĉdonintojn al sindeteno.
Eksteraj ligiloj
La jakobenoj : Fernando Prieto, de la libro La Revolución Francesa. Eld. Istmo.
Piedras Negras
Piedras Negras estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Piedras Negras. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05025.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 143915 loĝantojn. El tiuj estis 71489 viroj kaj 72426 virinoj. La komunumo havas surfacon de 914,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 250 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 101056 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 115 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,114 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Hajkista Klubo
La Hajkista Klubo estis grupo de japanaj Esperantistoj, kiu verkis kaj tradukis hajkojn. Ĝi estis fondita en 1967 kun la membroj Miyamoto Masao, Murata Keinosuke, Tanaka Sadami, TOMITA Tomu, Ueyama Masao, YAMADA Tempu kaj poste HAJASI Ken. En periodo inter 1967 kaj 1981, ili verkis ok librojn de hajkoj: du librojn de japanaj hajkoj tradukitaj esperanten, kaj ses de originaloj.
Hajkaroj de la Hajkista Klubo
Suito '67. Oosaka, 1967. (originaloj)
Etudo '68. Oosaka, 1968. (tradukoj de modernaj japanaj hajkoj)
Kvinteto '69. Oosaka, 1969. (originaloj)
Kapriĉo '70. Oosaka, 1970. (originaloj)
Nokturno '71. Oosaka, 1971. (originaloj)
Sonato '72. Oosaka, 1972. (originaloj)
Hajka Antologio. Kioto, 1981. (tradukitaj hajkoj el la tuta japana historio de la formo)
7052 Octaviabutler
7052 Octaviabutler estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la afrik-usona verkistino Octavia E. Butler (1947–2006). Ŝia laboro gajnis multenombrajn premiojn Hugo kaj Nebulozo kaj estas laŭdata pro ŝia penetrema socia kritikismo.
Fossalto
Fossalto estas komunumo de Italio.
Siegfried-Idyll
Siegfried-Idyll por ĉambrorkestro, esperante: Siegfried-Idilio, en la praa versio ''„Idilio de Tribschen kun Fidi-birdkantado kaj oranĝkolora sunleviĝo, kiel simfonia naskiĝdatrevena saluto. Dediĉita al sia Cosima fare de ŝia Richard.“'', estas simfonia poemo de Richard Wagner. Ĝi apartenas al ties plej famaj orkestraj verkoj.
Historio
Richard Wagner komponis la proksimume dudekminutan orkestroverkon kaŝe en la jaro 1870. Li skribis ĝin por sia edzino Cosima memore al la naskiĝo de ilia unua filo Siegfried, ankaŭ nomata „Fidi“. Li unuafoje prezentis ĝin en la plej intima familia rondo dum la kristnaskotago de 1870, kiu samtempe estis la 33-a naskiĝdatreveno de Cosima, kun orkestranoj de la koncertejo Tonhalle je Zuriko. La unua prezentado okazis sur ŝtuparo de la domo de Wagner, Vilao Tribschen ĉe Luzerno, je kio la malvasta spaco igis necesa redukton sur ĉambrorkestro. Ĉar la komponaĵo estis celata kiel donaco por Cosima, ŝi longtempe rifuzis la publikigon de la verko.
Muziko
La nomo de la simfonia poemo ne nur estas ligita kun la filo de Wagner, sed ankaŭ kun ties muzikdramo Siegfried, kiu konstituas la trian parton de la Der Ring des Nibelungen. Wagner uzis precipe gvidmotivojn el ĉi tiu muzikdramo. Temas pli lia ununura kontribuaĵo al la kategorio simfonia poemo, en kiu ĉefe elstaris lia plej grava kunulo ene de la novgermana skolo kaj patro de Cosima, Franz Liszt. Wagner nomis la komponaĵon sia unua orkestroverko, por kiu li povas prezenti kompletan programon.
Endre Lőrinczy
Endre Lőrinczy naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Siegfried-Idyll
Muziko
Siegfried-Idyll ravas per idilie transfiguritaj sonkoloroj. Ĝi staras en E-maĵoro kaj havas la verknumeron WWV 103.
Endre Lőrinczy
Biografio
Endre Lőrinczy akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1918. Post siaj studoj li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, kie li atingis la rangojn ĉefinĝeniero en 1935, teknika konsilisto en 1939. Post 3 jaroj li havis postenon en ministerio pri komerco en rango teknika ĉefkonsilisto. Post la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruoj de detruaj fervojoj kaj pontoj. Ekde 1951 li instruis en la jam menciita universitato. Post 2 jaroj li partoprenis en establo de firmao pri planado de fervojoj, poste li tie laboris. Li ricevis premion Kossuth en 1953. Li pensiuliĝis en 1957.
Zumbo
Zumbo (Zumba) estas disciplino de fizika taŭgeco kreita meze de la 90-aj jaroj de la kolombiano Alberto "Beto" Pérez, enfokusigita unuflanke por konservi sanan korpon kaj aliflanke por disvolvi, fortigi kaj doni flekseblecon al la korpo per movadoj de danco kombinitaj kun serio de aerobiaj rutinoj.
Zumbo uzas en siaj rutinoj la ĉefajn latin-amerikajn ritmojn, kiel salso, merengo, kumbjo, baĉato kaj regetono.
Originoj de zumbo
La nomo en la hispana lingvo devenas el la verbo "zumbar" (zumi aŭ vibri), tiamaniere aludante al la vibroj kiujn spertas la tuta korpo realiginte la koncernajn movadojn.
Zumbo estas registrita komerca nomo por tiu aerobia aktiveco, por klasoj direktitaj, uzante paŝojn, stilon kaj muzikon similan al la latin-amerikaj ritmoj. Sesio de Zumbo konsistu en gamo de kantoj dum la 60 minutojn de la klaso. Por disvolvi la ekzercojn, oni profitas de la strukturo de la kanto (verso, refreno, instrumenta parto, ktp.), Ĝi tiel donas koherecon al la "danco" kaj faras ĝin pli amuza. Ĉiu strukturo ripetas sin dum sama sekvenco de la kanto, alternante kun aliaj sekvencoj kaj denove ripetas sin kiam ĉi tiuj estas egalaj.
Karakterizaĵoj
La esenco de zumba estas danci sen partnero, kun la tuta grupo sub la gvido de instruisto dum unu horo, ne kun fortostreĉo, sed agrable laciĝante.
Oni kapablas danci zumba sendepende de sekso, aĝo kaj korpopezo. Konforme al malsamaj postuloj ekzistas kelkaj specoj de ĝi. En ĉiu sesio de Zumbo, oni povas eĉ bruligi de 50 ĝis 300 kaloriojn.
Zumba-dancantoj aktivas internacie. En pluraj retpaĝoj troviĝas prezentoj de zumba-grupoj en diversaj landoj, kiuj helpas disvastigi la dancon tutmonde.
Difeomorfio
En diferenciala geometrio, difeomorfio estas izomorfio inter glataj sternaĵoj: ĝi estas homeomorfio (izomorfio inter topologiaj spacoj) kiu plie konservas la glatan strukturon (t.e. etas glata, kaj havas glatan inverson).
MNT
La vorto havas plurajn signifojn:
Difeomorfio
Difino
Se M kaj N estas glataj sternaĵoj, difeomorfio de M al N estas glata bildigo, kiu estas bijekcio, kies inverso estas ankaŭ glata bildigo.
Du glataj sternaĵoj estas difeomorfaj (aŭ, unu estas difeomorfa al la alia) se difeomorfio ekzistas de unu al la alia. Tio estas ekvivalentrilato, kaj tial oni povas difini difeomorfklason de glataj sternaĵoj.
Kvalitoj
La inverso de difeomorfio estas difeomorfio. Ankaŭ, la komponaĵo de du (aŭ finia vico de) difeomorfioj estas difeomorfio. La identa bildigo sur glata sternaĵo estas triviale difeomorfio.
Jabiruo
Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en Ameriko, de Meksiko (ĉefe Jukatano) ĝis Argentino, escepte de okcidento de Andoj. Ĝi estas plej komuna en la regiono Pantanalo de Brazilo, en Venezuelo kaj en oriento de la regiono Ĉako de Paragvajo. Ĝi foje videblis kiel vaganto en disaj lokoj de Suda Usono, ĉefe en suda Teksaso.
Etimologio kaj origino
La nomo Jabiruo estis uzata ankaŭ por du aliaj birdospecioj de alia genro: nome la azia Nigrakola selbekulo (Ephippiorhynchus asiaticus), komune nomata ankaŭ "Jabiruo" en Aŭstralio; kaj foje ankaŭ por la Selbekulo (Ephippiorhynchus senegalensis) de subsahara Afriko. Pli precize la listo de egiptaj hieroglifoj fare de Gardiner nome G29, priskribas E. senegalensis, foje etikede "Jabiruo". La genro Ephippiorhynchus supozeble estas la plej proksimaj vivantaj kuzoj de Jabiruo, indike malnovmondan originon por la specio.
En hispana la nomoj estas jabirú kaj tuyuyú, dum en portugala, la birdo estas nomata jabiru, jaburu, tuiuiu, tuim-de-papo-vermelho ("ruĝkola tuim", en Mato Grosso) kaj cauauá (en Amazono). La nomo tuiuiu estas uzata ankaŭ en suda Brazilo por la cikonio Amerika mikterio (Mycteria americana).
Aspekto
La Jabiruo estas la plej alta fluganta birdo troviĝanta en Sudameriko kaj Centrameriko, ofte stare ĉirkaŭ samalta kiel la nefluga kaj multe pli fortika Amerika reao, kaj havas la duan plej grandan enverguron, post la Anda kondoro. Plenkreskulo de Jabiruo estas 120–140 cm longa, 2.3–2.8 m traflugile, kaj povas pezi 4.3-9 kg. Grandaj maskloj povas stari tiom alte kiom ĝis 1.53 m. La beko, kiu estas 25-35 cm longa, estas nigra kaj tre larĝa, iom subenkurba, finanta en akra pinto. Inter aliaj standardaj mezuroj, la vosto mezuras 20-25 cm, la tarso mezuras 28.5-39 cm longe kaj la flugilmalfermo mezuras 58.5-73 cm. La plumaro estas ĉefe blanka, sed la kapo kaj supra kolo estas senplumaj kaj nigraj, kun senpluma ruĝa etendebla gorĝosako ĉebaze. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto sed la masklo estas pli granda, kio povas esti rimarkebla kiam ambaŭ seksoj estas kune. Ne estas konfuzebla kun alia specio en la sama teritorio: la tri koloroj (nigra kapo, ruĝa sako kaj blanka korpo) helpas.
Kvankam ĝi povas doni impreson esti iom plumpakorpa birdo surgrunde, la Jabiruo estas povega kaj gracia fluganto.
Ili estas silentemaj: oni aŭdas nur foje ian fajfon aŭ bekofrapadon.
Ekologio
Ili estas sociemaj, sed ne aperas en tre grandaj grupoj, nur en malgrandaj por manĝado. Ili estas specio de loĝantaj birdoj, nemigrantaj.
Manĝo
La Jabiruo vivas en grandaj grupoj ĉe riveroj kaj flakoj, kaj manĝas enormajn kvantojn de fiŝoj, krustuloj, moluskoj, kaj amfibioj. Ili eventuale manĝas reptiliojn, malgrandajn birdojn, ovojn kaj malgrandajn mamulojn. Ili manĝas eĉ freŝajn kadavraĵojn kaj mortintajn fiŝojn, kiaj tiuj kiuj mortiĝas dum sekegoj, kaj tiele helpas la kvaliton de izolataj akvejoj. Ili manĝas en aroj kaj kutime vadante en neprofunda akvo. Jabiruoj detektas predojn pli pere de tuŝa sento ol vida. Ili manĝas metante siajn bekojn malferme je angulo de 45 gradoj en akvo. Kiam oni kontaktas kun predo, tiu cikonio fermas sian bekon, elirigas ĝin el akvo kaj skuas sian kapon reen por engluti. Ĝi estas oportunema manĝanto. Iam kiam musoj kaŭzis populacieksplodon en agrikultura areo, oni povis vidi kelkajn centojn de Jabiruoj en ĉiu kampo manĝantaj la rodulojn (malkutime ĉe birdo kiu rare estas vidata en grandaj nombroj ie ajn). En raraj kazoj, oni vidis Jabiruojn klopodantajn kleptoparaziti la du pli malgrandajn cikonioj kun kiuj ili kunvivas, nome la Amerika mikterio kaj la Magvaria cikonio.
Reproduktado
La paroj estas porvive. La nesto el bastonetoj estas konstruita de ambaŭ gepatroj ĉirkaŭ aŭgusto kaj septembro (en la suda hemisfero) en altaj arboj, kaj estas pligrandigita ĉiun sukcesan reproduktan sezonon kreskante ĝis kelkaj metroj diametre. Nestoj estas ofte pli profundaj ol larĝas, ili povas esti ĝis 1 m larĝa kaj ĝis 1.8 m profunda. Oni povas konstrui ĝis seson da nestoj en proksimeco, foje inter nestoj de ardeoj kaj de aliaj birdoj. La gepatroj vice kovas ovaron de 2 al 5 blankaj ovoj kaj la birdoj estas pli teritoriemaj ol kutime kontraŭ aliaj Jabiruoj dum la kovada periodo. Foje lavursoj kaj aliaj cikonioj (inklude sian propran specion) estas predantoj de jabiruaj ovoj, sed plej nestopredantoj ŝajne evitas tiujn grandbekulojn kaj ne estas konataj predantoj de sanaj plenkreskaj Jabiruoj. Kvankam elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 110 tagoj, ili ofte vivas ĉirkaŭ pliajn 3 monatojn zorge de siaj gepatroj. Pro tiu tiom longa reprodukta tempo, paroj malfacile reproduktas en venontaj jaroj. Malpli da duono de la aktivaj paroj en unu sezono estas aktiva la venontan sezonon. Nur 25% de sukcesaj paroj estas sukcesa la venontan sezonon. La vivodaŭro averaĝe estas 36 jaroj.
Konservado
Jabiruoj estas disvastigataj sed ne abundaj en ĉiu ajn areo. Ili estas konsiderata specio Malplej Zorgiga fare de la IUCN, plibonigite el statuso de Preskaŭ Minacata en 1988. Jabiruo akiris protektan statuson en Belizo en 1973. Ekde tiam, ties nombroj en tiu areo malrapide kreskis. Ili akiris protektan statuson ankaŭ de la U.S. Migratory Bird Act.
Ryuji Ishikawa
Ryuji Ishikawa (石川 隆司, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vissel Kobe.
Im Tal
Im Tal signifas en la germana lingvo en la valo. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
10025 Rauer
10025 Rauer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Bulvardo de la Pireneoj
''"Paŭo estas la plej bela detera vidaĵo, kiel Napolo estas la plej bela demara"
György Tarr
György Tarr [djordj tar], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tarr György estas hungara restaŭristo. Lia frato estas Béla Tarr.
Bulvardo de la Pireneoj
La bulvardo de la Pireneoj estas vojo kaj promenejo situanta en la urbo Paŭo (Atlantikaj-Pireneoj, sud-okcidente de Francio).
10025 Rauer
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan astronominon Heike Rauer, konatan pro ŝia observoj de kometaj hararoj, precipe de la kometo Hale-Bopp. Ŝi laboras ĉe la Instituto pri Teknikoj de Kosma Sensilo kaj Planeda Esploro en Berlino, pri projekto de serĉo de ekstersunsistemaj planedaj sistemoj.
5676 Voltaire
5676 Voltaire (aŭ 5676 Voltero) estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukrainaastronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en (en tiama Sovetunio, nun en (de facto rusa) Krimeo).
Kutná Hora
Unike konservita historia urbocentro de Kutná Hora estas konsiderata kiel arkitektura juvelo de tuteŭropa signifo. En 1995 ĝi estis enskribita en Liston de monda kulturheredaĵo de UNESKO.
György Tarr
György Tarr naskiĝis la en Budapeŝto.
Colin Gonsalves
En 2017 al li estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.
5676 Voltaire
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca filozofo kaj verkisto François Marie Arouet, de plumnomo Voltaire (1694 –  1778).
Kutná Hora
Historio
Historio de la urbo estas ligita kun minado de riĉaj trovejoj de arĝento. Laŭ mito la arĝento trovis en teritorio de hodiaŭa urbo monaĥo de cisterciana monaĥejo (hodiaŭ ĝi staras en antaŭurbo, fondita en la jaro 1142), kiu dormante sonĝis, ke li promenas en la ĉirkaŭaĵo de la monaĥejo kaj la arĝento elkreskas kvazaŭ herbo el la tero kaj kiam li estis vekiĝinta, li vere trovis ĝin apud si. La minado estis en spaco de hodiaŭa urbo komencita en la 13-a jarcento kaj „arĝenta febro“ allogis multe da loĝantoj el vico da lokoj de Eŭropo. Ĉirkaŭ unuopaj minejoj ili fondis vilaĝojn, kiuj kunkreskis en urban tutaĵon. Tial Kutná Hora havas kompare kun laŭplane fonditaj urboj neregulan bazplanon kaj reton de stratoj, laŭ kiuj estas videble, ke ili devenas el kelke da devenaj vilaĝoj. En la jaro 1300 reĝo Venceslao la 2-a eldonas novan superan leĝaron Ius Regale Montanorum, kiu regulis regulojn de la mineja entreprenado kaj samtempe ĝi reformis monsistemon. Ĝisnunaj 17 monerstampejoj disŝutitaj en la tuta lando estis malfondita kaj en Kutná Hora estis fondita nova, la centra monerstampejo de Reĝlando ĉeĥa. Estis komencita stampado de nova, pli kvalita arĝenta monero nomata praga groŝo. La urbo fariĝas en mezepoko dank‘ al sia riĉeco la dua plej granda kaj plej grava urbo de la reĝlando. Pluan periodon de ekfloro la urbo travivas dum regado de reĝo Venceslao la 4-a, kiu en Kutná Hora ofte restadis havante ĉi tie pli grandan trankvilon de la ĉeĥa sinjoraro, kiu senĉese batalis kontraŭ li pro divido de potenco. En la jaro 1409 la reĝo eldonis ĉi tie la tn. Dekreton kutnohoran, per kiu li regulis rilatojn en Praga universitato. Kunkreinto de la dekreto estis ankaŭ Magistro Jan Hus. Periodo de nova disvolviĝo estas okazanta dum regado de Vladislao la 2-a Jagello, kiu estis ĉi tie surtronigita en landa koncilio en la jaro 1471 sur la ĉeĥan tronon. En la jaro 1485 ĉi tie kunvenas Kutnohora koncilio traktanta pri repaciĝo inter katolikoj kaj utrakvistoj. Ekde la 16-a jarcento profitig-kapableco de la minejoj en Kutná Hora sinkas kaj kun ĝi falas eĉ gloro de la urbo. En la jaro 1547 oni ĉi tie stampis la pragajn groŝojn lastfoje kaj en la jaro 1726 la monerstampejo estis plene fermita. Ĉefaj trafikvojoj en la 19-a jarcento evitis al Kutná Hora kaj la urbo tial dank‘ al malforta industriigo konserviĝis en malmulte difektita stato. Nuntempe en la urbo agadas filio de fabriko ČKD, filio de aŭtomobilfabriko de marko AVIA. En la jaro 1995 estis la urbo enskribita en Liston de monda kultura kaj natura heredaĵo de UNESCO.
Famaj personoj
En Kutná Hora naskiĝis:
23812 Jannuzi
23812 Jannuzi estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Brigg Lowell Jannuzi, finalisto en 2007, de la Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC), scienca konkurso por mezlernejoj, pro lia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Li estis lernanto ĉe la Doolen Middle School de Tucson (Arizono).
Bulvardo de la Pireneoj
Kreita laŭ sugesto de Napoleono la 1a, la bulvardo, 1800 metrojn longa, ligas la Parkon Beaumont kun la Kastelo de Paŭo. Nur la norda flanko estas konstruita, dum la tuta suda flanko konsistas en kruta teraso, kiu superas la valon de Gave de Pau.
Johannes Posselius la Maljuna
Johannes Posselius (1528-1591) estis germana humanisto, poeto, helenisto, profesoro pri la greka, literaturo kaj rektoro de la Universitato de Rostock. Li estis profesoro de la matematikisto Johannes Praetorius (1537-1616). Li estis meritoplena pro la disvastigo de la greka kulturo kaj ricevis influon de Philipp Melanchthon (1497-1560), kiu rekomendis la uzon de la grekaj lingvo kaj literaturo favore al la ekzegezo de la Nova Testamento. Lia verko "Syntax graeca" (Vitenbergo, 1602) estis tre populara.
Bulvardo de la Pireneoj
Kiam la vetero estas hela, precipe frumatene aŭ vespere, kaj vintre, la promenantoj povas spekti la montoĉenon Pireneoj, kiu etendiĝas ek de la Pic du Midi de Bigorre ĝis la Pic d'Anie, kun la Pic du Midi d'Ossau fone staranta. Laŭlonge de la balustrado estas klarigaj tabuloj, kiuj celdirektas al ĉiu monto.
Johannes Posselius la Maljuna
Biografio
Li enmatrikuliĝis en la Universitato de Rostock en la 25-a de majo 1542, kie Arnold Burenius (1485-1566) estis lia profesoro pri la grekaj lingvo kaj literaturo. En 1545 li iĝis kunrektoro en Wismar, kaj en la sekvanta jaro rektoro en Burg auf Fehmarn, Ŝlesvigo-Holstinio. En 1550, Posselius instruis kiel dua profesoro en la Preĝejo de Sankta Maria, en Rostoko, kaj en majo de la sevanta jaro li ree enmatrikuliĝis en la Universitato de Rostoko, kie, en 1552, li bakalaŭriĝis kaj poste li ricevis sian diplomon pri Majstreco.
Bulvardo de la Pireneoj
Mezvoje, fronte al la place Royale, kie situas la urbodomo, kaj apud la Fontano de Vigny, kiu emblemiĝas la urbon Paŭo, situas la Kablotramo de Paŭo (funikularo). Ĝi malsuprenire ligas la urbocentron kun la fervoja stacidomo.
Johannes Posselius la Maljuna
Biografio
En 1553, li iĝis profesoro pri la greka lingvo. En 1566, li estis nomumita rektoro en la universitato, posteno kiun li okupis plurfoje. En 1568, li akompanis David Chyträus (1530-1600) en vojaĝo al Aŭstrio, kaj revene li estis ree elektita rektoro de la Universitato. Pro siaj altaj konoj, li plurfoje estis invitita por instrui en la Latinaj Lernejoj de Bremeno, Lübeck kaj Hamburgo, tamen li malakceptis ĉiujn invitojn.
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Biblia_moralizada_de_N%C3%A1poles_cropped.png| Arnold Burenius (1485-1566) PhilippMelanchthon.jpg| Philipp Melanchthon (1497-1560) Johannes-Honterus.jpg| Johannes Honterus (1498-1549) Leucorea-Innenhof-WB01.jpg| Johannes Stigelius (1515-1562) DEU Porta Westfalica COA.svg| Johannes Bocerus (1523-1565) Chytr%C3%A4us,-David-2.jpg| David Chyträus (1530-1600) Heinrich Brucæus (1530-1593).jpeg| Heinrich Brucæus (1530-1593) Jacobus Lucius der Ältere (1530-1597).png| Jacobus Lucius (1530-1597) Caselius.48.49.jpg| Johannes Caselius (1533-1613) Simon_Pauli_der_%C3%84ltere_Custom.gif| Simon Pauli, la maljuna (1534-1591) JohannesPraetorius.jpg| Johannes Praetorius (1537-1616) Der_Alte_Todtendantz_S%C3%A4chsisch_-_1597.jpg| Nathan Chyträus (1543-1598) Ubbo_Emmius_(1547-1625).jpg| Ubbo Emmius (1547-1625) Treble_a.svg| Joachim Burmeister (1564-1629) Maximilian_II_HRR_MATEO.jpg| Maksimiliano la 2-a (1564-1576) Johannes_Posselius_(1565-1623).jpg| Johann Posselius la juna (1565-1623) Nuvola apps bookcase.svg| Ludwig Bachmann (1792-1881) Open_book_nae_02.svg| Hans von Arnim (1859-1931) Schulpforta_1900.jpg| Otto Kern (1863-1942) </Gallery> </Center>
Blackburn
Blackburn estas grandurbo en Unuiĝinta Reĝlando, en Lankaŝiro, Anglio.
Geografio
Blackburn etendiĝas sur mildaj deklivoj en nord-okcidenta parto de Anglio.
Historio
L romianoj havis tie vojon. Oni menciis preĝejon de Sankta Maria de 1086, sed oni konjektas, ke la unua preĝejo konstruiĝis jam en 596. Ekde 1750 pro teksaĵa industrio loĝis tie tre multe, kiel en urbo. En 1816 kanalo, post 3 jardekoj la fervojo ekfunkciis. En la 20-a jarcento graveco de la teksaĵindustrio malpliiĝis, sed ekzemple oni okupiĝis pri elektroniko. Dum la 2-a mondmilito rifuĝintoj alvenis. En 1997 aŭtovojo atingis la urbon.
Francesco di Giorgio Martini
Francesco di Giorgo Martini (1439–1501) estis itala arkitekto, pentristo, verkisto, kaj skulptisto. Li apartenis al la Siena Skolo kaj estis laŭ vortoj de Nikolaus Pevsner: "unu el la plej interesaj malfruaj arkitektoj de Quattrocento" kaj viziema arkitektura teoriulo; kiel milita inĝeniero li plenumis arkitekturajn dezajnojn kaj skulptartajn projektojn kaj konstruis preskaŭ sepdek fortikaĵojn por Federico da Montefeltro, Grafo (kaj poste Duko) de Urbino, por kiu li estis laborante en la 1470-aj jaroj, konstruante urbajn muregojn kiel tiu de Iesi kaj fruajn ekzemplojn de stel-formaj fortikaĵoj.