cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imer
Lingvo
En Imèr la dialekto de Primiero estas parolata, kiel en tuta la valo de Primiero.
Religio
La popolo de Imèr estas tradicie katolika, sed lastatempe ĝi estas iĝanta pli varia.
Tradicio
La popolo havas similajn tradiciojn al la Tirola popolo, ĉefe koncerne vestadon.
Valentin Haüy
Valentin HAÜY (naskiĝis la 13-an de novembro 1745 en Saint-Just-en-Chaussée, mortis la 19-an de marto 1822 en Parizo) estis franca pedagogo.
Li estas la frato de René Just Haüy. Li estis unu el la unuaj kiuj interesiĝis pri socia kaj kultura vivo de blinduloj. Li fondis en Parizo la unuan lernejon por blinduloj, kiu poste iĝis Institut national des jeunes aveugles. Li kreis legadan materialon kaj serĉis dum sia tuta vivo manieron por enirigi blindulojn en la labormedio.
Laŭ la franca vikio la nomo estas prononcita aui, sen komenca h.
Josephus Nicolaus Laurenti
Josephus Nicolaus Laurenti (4a Decembro 1735, Vieno – 17a Februaro 1805, Vieno) estis aŭstria naturalisto de itala deveno.
Laurenti estas konsiderata aŭtoro de la klaso Reptilia (reptilioj) tra sia aŭtoreco de la verko Specimen Medicum, Exhibens Synopsin Reptilium Emendatam cum Experimentis circa Venena (1768) pri la venenaj funkcioj de reptilioj kaj amfibioj. Tiu estis grava libro por herpetologio, difinante 30 genrojn de reptilioj; la verko de Carl Linnaeus nome 10a eldono de Systema Naturae en 1758 difinis nur dek genrojn. Specimen Medicum enhavas priskribon de la blinda salamandro (amfibio): Proteus anguinus, supozeble kolektita el grotaj akvoj en Slovenio (aŭ eble okcidenta Kroatio); tiu priskribo reprezentis unu el la unuaj publikigitaj priskriboj de grota animalaro en la okcidenta mondo, kvankam la Proteus anguinus ne estis agnoskita kiel grota animalo je la epoko.
Takaki Soga
Takaki Soga (曽我 敬紀, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Mito HollyHock.
Uenglingen
Uenglingen ĝis fino de 2009 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la urba komunumo Stendal. La loĝloko troviĝas en la samnoma distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 la loĝloko havis 948 loĝantojn.
Uersfeld
Uersfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
J. S. Douma
J. S. DOUMA (naskita en 1914; mortinta la en Deventer, Nederlando) estis dumviva membrino, grandanima mecenato kaj longtempa delegitino de Universala Esperanto-Asocio.
Binas
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Blois kaj al la kantono .
NGC 6337
NGC 6337 (aliaj indikoj — PK 349-1.1, ESO 333-PN5, AM 1718-382) estas planeduma nebulozo en konstelacio Skorpio.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Distrikto Talsi
Distrikto Talsi (Talsu novads) estas distrikto en nordokcidenta Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Talsi (Talsu rajons, 1950-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 4 iamaj pli malgrandaj komunumoj (Talsu novads, Dundagas novads, Mērsraga novads, Rojas novads). La centro de la distrikto situas en Talsi.
Ĝiaj najbaraj distriktoj estas sudoriente distrikto Tukums, sudokcidente distrikto Kuldīga kaj okcidente distrikto Ventspils. Norde estas Balta Maro, kaj oriente Golfo de Rigo.
Historio
La loĝantito de la distrikto estas konata ekde ŝtonepoko en la 3-a jarmilo a.K. En la 9.-10.-aj jarcentoj, la teritorio de la distrikto estis loĝita ĉefe de livonoj, en la suda parto miksita kun la kuronoj. Ekde la 13-a jarcento kuronoj penetris pli profunde en la regionon de la okcidento kaj sudo, kreante miksitan loĝantaron de tero Vanema. Kiel rezulto de la invado de la krucistoj en la 13-a jarcento Vanema iĝis parto de Livonio, la suda parto de la hodiaŭa distrikto Talsi apartenis al la Livonia Ordeno, sed la nordo unue al la Diocezo de Rigo, tiam al la Diocezo de Kuronia. Post la kolapso de Livonio, la antaŭa parto de la ordeno estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio, sed parto de la diocezo venis al aŭtonoma distrikto Piltene. La evoluo de la areo estis interrompita per la Dua Nordia Milito (1655-1660) kaj la posta pesto. La areo estis malbone difektita kaj la ekonomio kolapsis. La rezultinta Granda Nordia Milito (1700-1721) kaŭzis eĉ pli da damaĝo; En 1710, nur 10 loĝantoj restis en Talsi. En 1795 la regiono inkludita en la Rusia Imperio, en 1797 - en la Rusia provinco Kuronio (Kurlando). Dum la Unua Mondmilito la teritorio estis okupita de Germanio ekde la mezo de 1915. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.
Příchovice
Příchovice (Prichowitz) estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Plzeň-sudo, en Regiono Plzeň. Vivas ĉi tie.
Distrikto Talsi
Geografio
La plej granda parto de la distrikto situas en la norda parto de la Orienta Kuronia altebenaĵo (Austrumkurzemes augstiene). Marborde - Marborda malaltebenaĵo. Arbaroj ĉirkaŭ 55% de la teritorio, okcidente multaj marĉoj. Mineraloj - sablo kaj gruzo (Kurzeme, Vīdale), dolĉakva kalkoŝtono, dolomito, argilo, torfo. En paroĥo Valdgale estis trovita urania erco. La plej multaj el la mineralenpagoj en la distrikto ne estas evoluigitaj.
Příchovice
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1328. El la municipo devenis nobela familio Příchovští z Příchovic.
La Laigne
La Laigne [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 437 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
La Laigne estas vilaĝo en la nordoriento de Charente-Maritime, sudokcidente de Niort.
Distrikto Talsi
Geografio
La distrikto situas en la basenoj de Venta kaj pluraj marbordaj riveroj. Gravaj riveroj: Abava kun alfluanto Virbupe, Roja, Stende kun Silupe, Vidusupe, Šķēde, Dursupe, Dzedrupe, Pāce.
Distrikto Berchtesgadener Land
La distrikto Berchtesgadener Land (germane: Landkreis) situas en la sudoriento de la federacia lando Bavario de Germanio. La urbo Bad Reichenhall estas la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 840 km² fine de loĝis  homoj; do meznombre 119 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Berchtesgadener Land estas signita per 11.
Distrikto Talsi
Geografio
Grandaj lagoj estas nur parte inkluditaj en la distrikto - la norda parto de lago Engure kaj la nordorienta parto de lago Usma. El la aliaj lagoj, la plej rimarkindaj estas Sasmakas, Spāres, Laidzes, Gulbju, Pāces, Plunču, Lubezers kaj Mordanga.
Distrikto Berchtesgadener Land
Norde kaj nordokcidente najbaras la distrikto Traunstein, oriente, sude kaj sudokcidente limas la aŭstra federacia lando Salzburg.
Distrikto Talsi
Loĝantaro
Distrikto Talsi havas 35 699 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 13 loĝantoj por kvadratkilometro.
Etna konsisto: 92% latvoj, 3% rusoj, 5% aliaj naciecoj.
Urboj (pilsēta)
Sabiles pilsēta, Stendes pilsēta, Talsu pilsēta, Valdemārpils pilsēta.
Paroĥoj (pagasts)
Abavas pagasts, Ārlavas pagasts, Balgales pagasts, Dundagas pagasts, Ģibuļu pagasts, Īves pagasts, Kolkas pagasts, Ķūļciema pagasts, Laidzes pagasts, Laucienes pagasts, Lībagu pagasts, Lubes pagasts, Mērsraga pagasts, Rojas pagasts, Strazdes pagasts, Valdgales pagasts, Vandzenes pagasts, Virbu pagasts.
Vetkuro rata
Rat race (laŭvorte tradukita: "vetkuro rata") estas anglalingva esprimo. Vetkuro rata estas senfina, memvenkanta, aŭ sencela celado. Ĝi elvokas bildon de la vanaj penoj de rato laboratoria penante eskapi dum ĝi kuras ĉirkaŭ labirinto aŭ en rado.
(14299) 3162 T-2
(14299) 3162 T-2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Malmö
Svede Malmö, dane Malmø, latine Malmogia aŭ Ellebogium: urbo ĝis 1658 en Danio, ekde tiu jaro en Svedio (la tria laŭ grandeco, kaj la plej granda en ĝia plej suda provinco Skanio). Ĝi havis 267 171 loĝantojn komence de 2004.
Polidoro Foscari
Polidoro FOSCARI  (n. en Venecio, 1410 - m. en Sieno, la 22-an de junio 1450) estis itala nobelo kaj episkopo de Bergamo.
Malmö
Malmö gastigis la 33-an Universalan Kongreson de Esperanto en 1948, kaj la 40-an kongreson de SAT en 1967.
Trafiko
En Malmö ĉefsidejas la flugkompanio Amapola Flyg. Fondita en 2004, ĝi komence disponigis nur frajton transportadon, sed de 2018 ĝi komencis efektivigi pasaĝerflugojn.
Ŝerce
Martin Weichert verkis limerikon uzante la nomon de la urbo: Parolis turisto en Malmö "Prefere ol kapti la salmö, aŭ naĝi en fjordo  en malvarma nordo mi ludas kun ŝalmö sub palmö!"
Ĝemelaj urboj
Inter la partnerurboj estas:
8417 Lancetaylor
8417 Lancetaylor estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lance Taylor, instruisto pri sciencoj en alta lernejo kaj kolegio de Okcidenta Aŭstralio. Li estas gvidanta ano de la Observatorio de Ĉiro, establita kaj kune operaciita de aŭstraliaj kaj japanaj amatoraj astronomoj.
Akihisa Okada
Akihisa Okada (岡田 明久, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Mito HollyHock (水戸ホーリーホック) en la urbo Mito.
René-Just Haüy
.
Li estas la frato de Valentin Haüy. Li fondis kun Jean-Baptiste Romé de L'Isle la kristalografion geometrian. Li estis profesoro en Faculté des sciences de Paris kaj Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo.
La ducentjariĝo de lia morto estas festata en 2022 okaze de la Internacia Jaro de Mineralogio 2022 organizita en partnereco kun Unesko.
August von Hofmann
August Wilhelm von HOFMANN (1818-1892) estis germana kemiisto, lernanto de Justo de Libiko en la Universitato de Gießen, unua direktoro de la Reĝa Kolegio pri Kemio en Londono, profesoro en la Universitato de Berlino kaj esploristo. En Londono kaj Berlino, Hofmann rekreis la modelon de laboratoriaj instruoj establitan de Libiko, en Gießen, per fondo de kemia lernejo centrita sur la eksperimenta organika kemio kaj ties industria uzado. Li esploris plurajn kemiajn substancojn, inter ili, la benzeno, tolueno, aminoj, formaldehido, hidrazobenzeno, izonitriloj kaj alilaj alkoholoj. Lia nomo asociiĝas al la voltametro de Hofmann kaj al serio da procezoj kiujn li esploris, inklude de la Rearanĝo de Hofmann-Martius, la eliminado de Hofmann kaj la reakcio Hofmann-Löffler.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Carl_Friedrich_Philipp_von_Martius00.jpg| Carl von Martius (1794-1868) Justus_von_Liebig_NIH.jpg| Justo de Libiko (1803-1873) Nikolay Zinin (1812-1880).png| Nikolay Zinin (1812-1880) Frederick_Augustus_Abel2.jpg| Frederick Abel (1827-1902) </Gallery> <Gallery> Sir_William_Crookes_1906.jpg| William Crookes (1832-1919) Adolf_von_Baeyer_(1905).jpg| Adolf von Baeyer (1835-1917) William_Henry_Perkin.jpg| William Henry Perkin (1838-1907) </Gallery>
Barry Farber
Barry M. FARBER (naskiĝis la 5-a de majo 1930, mortis la 6-an de majo 2020) estis usona radio-parola gastiganto, aŭtoro kaj lingvo-lernada entuziasmulo. En 2002, la industrio revuo Talkers magazine klasifikis lin kiel la 9-an plej gravan radio-parolan gastiganton de ĉiuj tempoj. Li ankaŭ skribis artikolojn aperantajn en New York Times, Reader's Digest, Washington Post, kaj en Saturday Review. Li estas la patro de ĵurnalisto Celia Farber kaj de la kantisto-komponisto Bibi Farber.
László Geréb (episkopo)
László GERÉB [lAslO gerEb], laŭ hungarlingve kutima nomordo Geréb László estis hungara pastro, ĉefepiskopo, episkopo, preposto. Lia nobela antaŭnomo estis wingarti aŭ vingárti. Lia kuzo estis Matiaso la 1-a (Hungario).
László Geréb naskiĝis en 1452, li mortis la  1502.
Biografio
László Geréb frekventis altlernejon en la renesanca Italio. Hejmenveninta li estis preposto kaj subkanceliero en Buda. En la reĝa kortumo li helpis la artojn, ekzemple li invitis András Hess por fondi presejon. En 1475 li estis elektita episkopo de Transilvanio. Tiun postenon ankaŭ la papo aprobis en la sekva jaro. En 1484 Inocento la 8-a nomumis lin diplomato, kiu respondecis por la plena Hungara reĝlando. Nur en 1489 li pastriĝis. Geréb ricevis la ĉefepiskopan seĝon en Kalocsa de Vladislao la 2-a Jogajlido en 1501. Lia morto ne permesis oficiale okupi la episkopan seĝon.
Harlemo (Nederlando)
Harlemo ( Haarlem) estas urbo kaj municipo en Nederlando kaj la ĉefurbo de la provinco Nord-Holando (Noord-Holland), en la okcidenta parto de la lando. Komence de en la municipo vivis.
Harlemo situas ĉe rivero Spaarne ( Sparno) kaj pro tio havas la kromnomon Spaarnestad ( Sparno-Urbo). Ekde 1853 ĝi estas sidejo de samnoma romkatolika episkopejo.
Nomo
La urbo donis sian nomon al la kolonia setlejo Nieuw Haarlem ( Nova Harlemo) en Norda Ameriko, kiun en 1658 fondis la nederlandano Peter Stuyvesant. Ĝi nun estas la subkvartalo Harlemo de Novjorko en Manhatano.
Distrikto Bayreuth
Najbaraj distriktoj estas (de nordo laŭ la iro de horloĝo) Kulmbach, Hof, Wunsiedel, Tirschenreuth, Neustadt an der Waldnaab, Amberg-Sulzbach, Nürnberger Land, Forchheim kaj Bamberg. La distrikto Bayreuth komplete ĉirkaŭas la samnoman urbon, sed ne inkluzivas ĝin.
Harlemo (Nederlando)
Historio
La Haarlems Dagblad estas regiona gazeto en Haarlem. Ĝi postulas esti la gazeto kun la plej antikva publikiga historio en la mondo, kvankam tiu postulo estas bazita sur ties (deviga) kunigo kun alia titolo. Fakte Opregte Haarlemsche Courant estis devigita kuniĝi kun la gazeto Haarlems Dagblad en 1942 kiam Nazia Germanio okupaciis Nederlandon. Ekde tiam la Haarlems Dagblad estis aperinta kun la subtitolo Oprechte Haerlemse Courant 1656.
Esperanto
En 1954 okazis la 39-a Universala Kongreso de Esperanto en Harlemo.
Konvento Reichersberg
Fondo
Fondis la monaĥejon inter 1080 kaj 1084 Wernher von Reichersberg el la familio Hemma-Askuin kaj lia edzino Dietbirga, fratino de la salcburga ĉefepiskopo Gebhard. Ili ankaŭ elektis Sanktan Miĥaelon patrono. Dokumento fonda ne ekzistas pri tiu ĉi konvento nek faritis iam poste pli malfrua (kio ne malofte okazis alie). La unuaj aktoj prikonventaj komenciĝas je la mezo de la 12-a jarcento.
La ununura filo de la fondintoj Gebhard mortis frue per drono en la rivero Inn ĉasakcidente. La sekve seninfana paro ŝanĝis la burgon en monaĥejon kio ege kolerigis la fraton de Wernher kaj la nevon Albuin. Pro tiaj kvereloj ekdanĝerigitis la ekzistado klostra. Apartenis al ĝi ankaŭ teritorioj eksteraj, ekz. vitejo en Aschach (Distrikto Eferding) kaj bienoj ĉe la lago Millstätter See.
Tiam troviĝis la konvento sur la teritorio de la princepiskopoj de Passau sed ankaŭ ene de influzono de la salcburga ĉefepiskoplando. La fondinto Wernher havis bofratecon kun la (tiam ekzilita) arkiepiskopo Gebhard von Helfenstein petante lin pri protektado. Metita estu la monaĥejo rekte sub la kontrolon de la vokto salcburga - kaj ne nur de subvokto. Aparte dum la 12-a jarcento la nobelaro pli kaj pli potencis pere de heredaj voktejoj kaj pro tio tiom gravis tiu ĉi interkonsento pridependa.
Dum la 12-a jarcento
Nur preposto Gerhoch von Reichersberg (1132–1169) ekflorigis la konventon. Li jam antaŭ la ekpreposteco estis radika teoriisto pri reformado de la regulaj klerikoj kaj konis lin eĉ lia papa moŝto Inocento la 2-a. Gerhoch verkis ankaŭ kelkajn tiutempe gravajn verkojn. Vokis lin en 1132 la salcburga arkiepiskopo Konrad von Abensberg por savi la minacatan konventon. Malgraŭ malmikaj najbaroj Gerhoch donis al la tuto solidan ekonomian fundamenton. Li ekz. malfermis monaĥinejon (Congregatio Beatae Mariae Virginis) kiu ekzistis ĝis la 15-a jarcento kaj hospitalon. Dum vojaĝo Romon en 1142 li sukcese postulis papan protektadon por la dusekcia konvento kaj ties posedaĵoj. Ĝis 1144 ĉiuj malharmoniaĵoj kun la passau-anoj ankaŭ pacigitaj estis.
De ĉefepiskopo Konrad ricevis la konvento en 1144 la dekono-rajton pri la teritorio de la paroĥoj de Pitten kaj Bromberg kio ĝis 1149 alportis la necesan monsumon por starigi propran kapelon por la regulaj kanonikoj. En 1154 la posedaĵoj pligrandigitis je la bieno Münsteuer kaj tri jarojn polste la episkopo de Passau transdonis al Konrad ankaŭ la tiean paroĥon por animzorgado. La kverelo kun Erchenbert von Stein de la proksima Burgo Stein tamen solvitis nur en marto 1176 danke al decido de Henriko la Leono.
Imperiestran protektoleteron ricevitis en 1162 ankaŭ de imperiestro Frederiko la 1-a kies graco tamen baldaŭ perdiĝis pro ke Gerhoch apogis ĉe investitura kontroverso kiel la salcburga ĉefepiskopo la papan pozicon. Post meto de regna proskribo kontraŭ Salcburgo elbrabis marode Heinrich von Baumgarten, filo de Erchenbert la feŭdaĵon diskutitan Münsteuer dufoje kaj bruligis la konventon en 1167. Reveno de Gerhoch eblis nur en 1168; en 1169 li mortis en damaĝita sed tamen por estonteco bone preparita konvento.
Jarcentoj 17-a ĝis 20-a
La ne tro granda romanika-gotika monaĥeja areo kune kun la mezepoka biblioteko kvazaŭ komplete pro fajro detruitis. Novstarigo laŭ baroka stilo finiĝis en 1695: en ĝi la ĉeloj ekestis porunuopulaj kontraŭ la frua loĝado komuna en salonoj. Ekde 1709 konservatas ĉe flanka altaro de la paroĥa kaj konventa kirko la korpo de la katakombsanktulo Klaŭdio en kesto. Eltombigo faritis en 1668 en la romaj Kaliksto-katakomboj. kaj venis finfine sub la posedon de la tiama helpepiskopo passau-a en Vieno, Johann Joachim Ignaz Grafen von Aham. Post ties morto la relikvoj donacitis fare de la heredo Johann Joseph Franz von Aham por la Aham-kriptokapelo enkonventkirka.
En 1779 venis la ĝistiama bavara konvento post cedado de Innviertel laŭ la aktoj de la Paco de Teŝino al Aŭstrio kaj saviĝis tiumaniere antaŭ sekularigo. Inter 1839 kaj 1928 posedis la kanonikoj ankaŭ Kastelon Hackledt en Eggerding (Distrikto Schärding). Dum la nacisocialisma reĝimo oni devis gastigi inter 1940 kaj 1945 lernejon por pilotoj; abolicio ne iĝis. La ĉefa orgeno kirka konstruitis en 1981 fare de la entrepreno Metzler Orgelbau en Dietikon.
Nuntempo
En niaj tagoj havas la konvento 15 membrojn. , kiuj aktivis animzorgade, lerneje, ekonome kaj turisme aŭ studade. Gravegis por la regulaj kanonikoj la komuna preĝado de la liturgio de la horoj. Merkrede kaj dimanĉe eblis partopreni publikan rondgvidadon tra kirko kaj muzeo. La granda ĝardeno nome Herrengarten invitas je ripozumo.
La areo konventa situas ĉirkaŭ de du kortoj kaj la tuto ĝis hodiaŭ treege uzatas fare de la monaĥoj: gastejo ofertas regionajn specialaĵojn kaj en vendejo aĉeteblas specialaĵoj devenantaj ankaŭ el aliaj aŭstraj klostroj. La Reichersberg-konvento mem produktas vinon el diversaj vitaj specoj, likvoroj kaj brandvinon. brando. En la konvento estas ankaŭ (plu)klerigejo, ekde 2004 eĉ kongresejo kaj okazigcentro kaj gasta tranoktejo. Ĉiujare okazas la koncerta festivalo Festmusik im Stift (antaŭe Reichersberger Sommer).
La Val
La Val - en la ladina lingvo, Wengen germane, La Valle itale - estas komunumo de Italio. Ĝi troviĝas en la sume plejparte germanlingva norda landoparto Aŭtonoma Provinco Sudtirolo, kiu post la Unua Mondmilito forpreniĝis de Aŭstrio kaj la norda parto de la kultura regiono Tirolo, kaj doniĝis al Italio.
Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Abtei, Mareo kaj San Martin de Tor. La komunumo geografie kaj kulture estas parto de la Gardena Valo.
Lingva distribuo
La plejmulto de la loĝantoj (pli ol 97%) parolas la ladinan kiel denaska lingvo, nur eta malplimulto la germanan kaj ankoraŭ malpli la italan.
Esperanto-movado en Bolivio
La Esperanto-movado en Bolivio havas fragmentan historion, kun periodoj de pli da agado kaj malpli da agado. Dum sia ekzisto, la movado staris parte sur la ŝultroj de najbaraj landoj, interalie la Esperanto-movadoj de Argentino, Brazilo kaj Ĉilio.
NGC 6338
NGC 6338 (aliaj indikoj — UGC 10784, MCG 10-24-116, ZWG 299.66, PGC 59947) estas galaksio en konstelacio Drako.
Esperanto-movado en Bolivio
Unua periodo (1905-1945)
En la Enciklopedio de Esperanto de 1933 troviĝas ke la unuaj pioniroj estis Víctor Muñoz y Reyer kaj Daniel Canedo, kiuj presis artikolojn en la ĵurnaloj de La-Pazo La Verdad, La Integridad kaj El Comercio kaj en 1905 fondis societon. En 1906 Agostin Aspiazu aperigis artikolon pri Esperanto en ĵurnalo El Comercio.
NGC 6338
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Esperanto-movado en Bolivio
Unua periodo (1905-1945)
Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 esperantistoj troviĝis en tri lokoj. En 1933 la Universala Esperanto-Asocio ne havis delegiton en Bolivio.
Dua periodo (1945-1950)
En 1948 la Bolivia Revueto implicite kontrastas tiun historion de bolivia movadkomenco per la anonco ke en 1947, post kiam Tibor Sekelj vizitis kaj prelegis en La-Pazo, "kreiĝis la unua grupeto da personoj dezirantaj eklerni la internacian lingvon, unue en La Paz kaj poste en aliaj sep urboj boliviaj". Tibor Sekelj, José Roberto Arze kaj Roberto Olmos fondis la Bolivian Esperanto-Asocion (BEA) en tiu jaro, sen agnosko de antaŭuloj. En 1948 okazis laŭ la revueto la unua landa kunveno dum la 18-a kaj 19-a de oktobro.
Signo de kontinueco inter la societo menciita en la Enciklopedio de Esperanto kaj en la Bolivia Revueto ne troviĝas. Dum la vizito de Tibor Sekelj al Bolivio li kune kun diversaj bolivianoj helpis fondi lokajn organizojn tra Bolivio, kaj Sekelj menciis en raporto ke li trovis nur unu jam fonditan asocion, en Oruro. La asocion fondis en 1945 Julio Espinoza kaj refondis en 1948 Gregoio Kuŝner. Sekelj finas la artikolon kun la vortoj: "La Bolivia Esperanto-Movado estas iniciatita kaj la vojo irota estas montrita. Nun mi transdonas ĝin en la manoj de la boliviaj samideanoj, kun miaj plej sinceraj bondeziroj: Ĝi kresku kaj progresu!"
Frua esperantlingva periodaĵo estis la Bolivia Revueto, eldonita unue en La-Pazo kaj poste en Oruro inter 1948 kaj 1950. Ekde 1949 ĝi nomiĝis Bolivia Revuo. Keĉuo Enrique Alcócer Hurtado eldonis la revuon, antaŭ ol li forlasis la landon pro politika subpreno.
Oruraj organizoj
En artikolo verkita de Johano Montiroga (pseŭdonimo de Juan Montaño Quiroga) estas priskribitaj tri oruraj Esperanto-centroj.
Tria periodo (1965-nuno)
En 1965 Magín Zubieta verkis la unuan bolivian lernolibron pri Esperanto, per kiu li kaj lia frato Guillermo Zubieta instruis kursojn, interalie en Cochabamba.
Dudek ses jaroj post la lasta numero de Bolivia Revueto aperis en 1976 la Bolivia Esperantisto. La 12-an de julio 1976 anoj de nova generacio fondis la Novan Bolivian Esperanto-Ligon (NBEL). En Bolivia Esperantisto la NBEL-fondintoj skribas ke ili ne scias la kaŭzojn de la malapero de la organizoj de la dua periodo kaj ankaŭ ne konas la pionirojn el tiu periodo.
Literaturo
En 2004 estis (re)eldonita la dulingva libro Malgranda Bolivia Antologio de boliviano José Roberto Arze. La libro enhavas kontribuojn de Rudolfo Espinoza Aliaga, Enrique Alcocer Hurtado, Guillermo Tarifa, Magín Zubieta kaj Jose Roberto Arze mem kaj traktas interalie la Esperanto-movadon en Oruro, pionirajn Esperanto-agadojn en Bolivio kaj la ekorganizon de Esperanto-movado en La-Pazo.
Caiabu
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Presidente Prudente kaj en la samnoma mikroregiono Presidente Prudente. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Distrikto Tukums
Distrikto Tukums (Tukuma novads) estas distrikto en nordokcidenta Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la limoj de iama distrikto Tukums (Tukuma rajons, 1950-1996), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 4 iamaj pli malgrandaj komunumoj (Tukuma novads, Engures novads, Jaunpils novads, Kandavas novads). La centro de la distrikto situas en Tukums. Laŭ la stato de la jaro en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Ĝiaj najbaraj distriktoj estas sudoriente ŝtata urbo Jūrmala, distrikto Mārupe kaj distrikto Jelgava, sude distrikto Dobele, sudokcidente distrikto Saldus, okcidente distrikto Kuldīga kaj nordokcidente distrikto Talsi. Oriente estas Golfo de Rigo de Balta Maro.
Historio
La loĝantito de la distrikto estas konata ekde ŝtonepoko en la 3-a jarmilo a.K. (setlejo apud rivereto Siliņupīte proksime de Lapmežciems). En la 13.-a jarcento, la teritorio de la distrikto estis loĝita ĉefe de kuronoj, proksime de maro loĝis livonoj, en la suda parto zemgaloj. Kiel rezulto de la invado de la krucistoj en la 13-a jarcento distrikto iĝis parto de Livonio kaj apartenis al la Livonia Ordeno. Post la kolapso de Livonio en la 16-a jarcento, la teritorio estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio. La evoluo de la areo estis interrompita per la Dua Nordia Milito (1655-1660) kaj la posta pesto. Eta parto ĉirkaŭ lago Kaņieris estis aneksita al Rusio en 1783 kaj inkludita en Vidzeme provinco, en 1795 la tuta regiono estis inkludita en la Rusia Imperio, en 1797 - en la Rusia provinco Kuronio (Kurlando). Dum la Unua Mondmilito la teritorio estis okupita de Germanio ekde la mezo de 1915. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.
Geografio
La plej granda parto de la distrikto situas en Orienta Kuronia altebenaĵo (Austrumkurzemes augstiene). Marborde - Marborda malaltebenaĵo, oriente Meza Latvia malaltebenaĵo. La plej altaj punktoj - en la orienta parto Milzukalns apud Tukums (119 m), sudokcidente Smiltiņkalns 156 m. Arbaroj ĉirkaŭ 45% de la teritorio, marĉoj ĉirkaŭ 5%. Mineraloj - sablo kaj gruzo (Jaunsāti, Kažoki, Cēre, Zvāre, Praviņas), dolĉakva kalkoŝtono, dolomito (Lēpeni), argilo (Kandava, Smārde), torfo (la plej grandaj torfomarĉoj - Vānes, Lestenes-Ēnavas, Sīļu, Praviņu). Medicina koto en lago Kaņieris, mineralfontoj proksime de Kandava.
Averaĝa temperaturo: -4 - -5°C en januaro, +16 - +17°C en julio. Precipitaĵo 600-700 mm jare.
Grandaj lagoj: la suda parto de lago Engure (19,1 km²), Kaņieris (11,2 km²), Valguma (0,6 km²), Sēmes (0,5 km²).
Loĝantaro
Distrikto Tukums havas 44 411 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 18 loĝantoj por kvadratkilometro.
Etna konsisto: 86% latvoj, 7% rusoj, 2% belorusoj, 5% aliaj naciecoj.
Urboj (pilsēta)
Tukuma pilsēta, Kandavas pilsēta.
Paroĥoj (pagasts)
Cēres pagasts, Degoles pagasts, Džūkstes pagasts, Engures pagasts, Irlavas pagasts, Jaunpils pagasts, Jaunsātu pagasts, Kandavas pagasts, Lapmežciema pagasts, Lestenes pagasts, Matkules pagasts, Pūres pagasts, Sēmes pagasts, Slampes pagasts, Smārdes pagasts, Tumes pagasts, Vānes pagasts, Viesatu pagasts, Zantes pagasts, Zemītes pagasts, Zentenes pagasts.
Hugó Gregersen
Hugó Gregersen, laŭ hungarlingve kutima nomordo Gregersen Hugó estis hungara arkitekto. Lia edzino estis Alice Lux.
Hugó Gregersen naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Ueß
Ueß estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Latsch
Latsch - por kiu aldona itallingva literumo Laces estis elektita dum la unua duono de la 20-a jarcento - estas komunumo de Italio. Ĝi troviĝas en la sume plejparte germanlingva norda landoparto Aŭtonoma Provinco Sudtirolo, kiu post la Unua Mondmilito forpreniĝis de Aŭstrio kaj la norda parto de la kultura regiono Tirolo, kaj doniĝis al Italio.
Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Kastelbell-Tschars, Martell, Schnals, Schlanders kaj Ulten.
Lingva distribuo
La plejmulto de la loĝantoj (98%) parolas la germanan kiel denaska lingvo, 2% parolas denaske la italan.
Usinens
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
12973 Melantio
12973 Melantio estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la 19-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando).
Tom Gehrels fotis ĝin elde la Monto Palomar, kaj la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten malkovris ĝin sur la senditaj en Leiden.
Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la asteroida grupo tiel nomata "Greka Tendaro"; kaj ĝi ricevis la nomon de Melantio (malnovgreke Μελάνθιος), gardisto de kaproj de Odiseo. Li mokis Odiseon kiam tiu-ĉi venis al Eŭmajo alivestita kiel almozulo. Pli malfue, Odiseo mortigis Melantion.
Boisseau
- prononco - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Blois kaj al la kantono .
Geografio
La komunumo limas en la nordokcidento al Oucques La Nouvelle, en la nordo al Villeneuve-Frouville, en la oriento al Maves, en la sudo al Conan kaj en la sudokcidento ĉe Rhodon.
Clauder-muelejo
Clauder-muelejo (germane: Clauder-Mühle) troviĝas je Karl-Marx-strato 2 en Denstedt, Germanujo. Temas pri akvomuelejo.
Historio
La muelejo menciitis en la 20.5.1170 kune kun la laŭststrata vilaĝo en dokumento la unuan fojon. En la jaro 1613 dum la Diluvo turingia ĝi ege damaĝitis kaj la tuta grenaro kun ĉiuj arboj kaj bestoj perdiĝis pro la akvego. La hodiaŭ videbla ejo finitis en 1751.
Notego el la jaro 1782 portas la subsignojn kaj de duko Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) kaj de Johann Wolfgang von Goethe. Temas pri skriba averto de la tiama muelejestro, supera forstisto Johann Friedrich Carl Albert grafo de Lyncker kaj Lützenwick (1773–1844) pro tro alta impostoŝarĝo.
La muelejo nomiĝas laŭ unu sia posedinto, d-ro Rudolf Clauder kiu akiris ĝin en 1935. La grenomuleje ankoraŭ funkcias kaj apud ĝi estas kluzego. Oni neniam ne faris necesajn modernigojn. Hodiaŭ la tria generacio de la Clauder-oj tenadas tiun ĉi entreprenon.
Tiu ĉi muelejo staras sur listo de kulturaj monumentoj de Ilmtal-Weinstraße.
Bonneveau
- prononco - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vendôme kaj la kantono Le Perche.
(135061) 2001 PG1
(135061) 2001 PG1 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).
Ĉandragupto la 1-a
Ĉandragupta aŭ Ĉandragupto estis ĉefa reĝo en la Gupta Imperio ĉirkaŭ la jaro 320 kaj estas ĝenerale konsiderata kiel fondinto de la dinastio Gupta. Kiel reganto de la Gupta Imperio, li estis konata ĉar forĝis aliancojn kun multaj povegaj familioj en la regiono de Gango. Sukcedis lin lia filo Samudragupto.
(135061) 2001 PG1
Orbito
Ĝi estas ankaŭ rigardita kiel asteroido de la hungaria familio.
Ĝia discentra klinata orbito tanĝas tiun de Marso proksime de sia malsuprenira nodo. Ĝia marsa MOID estas 0,30428 AU, tie estas 45,520 milionoj da km.
Ĉandragupto la 1-a
Ĉandragupto estis la filo de Gatotkaĉa kaj nepo de Sri Gupta. Li edziĝis al la Likĉavia princino Kumaradevi kio ŝajne kondukis al la "politika grandeco" de la Gupta dinastio.
La precizaj limoj de lia imperio restas nekonataj sed oni kredas amplekse ke ĝi etendis okcidenten tiom for kiom ĝis Prajago.
Treviro (distrikto)
Al la distrikto Treviro en la kolegiato Treviro kun sidejo en la urbo Treviro apartenis en la tempo de la elektoepiskopujo Treviro krom la urbo Treviro 8 lokoj.
La najbaraj distrikto estis la Amt St. Paulin, la Amt St. Maximin kaj la das Amt Pfalzel. La sidejoj de tiuj distriktoj estas Treviro. La Amt Grimburg havis la sidejon en la hodiaŭa distrikto Trier-Saarburg.
Hugó Szolcsányi
Hugó Szolcsányi [solĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szolcsányi Hugó estis hungara statistikisto, akademia instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis szolcsányi.
Hugó Szolcsányi naskiĝis la en Lubochna (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Ľubochňa en Slovakio), li mortis la  en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Oradea en Rumanio).
Biografio
Hugó Szolcsányi studis juron en Reĝa Universitato de Pest kaj Scienca Universitato Ferenc József. Li iĝis jura doktoro en 1875, post 2 jaroj privata universitata instruisto pri statistiko. Jam ekde 1873 li instruis en Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger), ekde 1893 ĝismorte en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad). Li mortis pro kormalsano.
Cristiano da Silva
Cristiano da Silva (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Tochigi SC, Ventforet Kofu kaj Kashiwa Reysol.
Auguste Cahours
Auguste André Thomas Cahours (1813-1891) estis franca organika kemiisto, sukcedis al Jean-Baptiste Dumas kiel profesoro en la Centra Lernejo de Parizo kaj al Michel-Eugène Chevreul kiel ekzamenisto en la Politeknika Lernejo. Li tenis kontaktojn kun multaj francaj kaj eksterlandaj kemiistoj. Liaj laboroj pri la interrilatoj kun la vapordensecoj, la radikaloj kaj la organometalaj kombinaĵoj estis konkludigaj por la akcepto de la Leĝo de Avogadro kaj la kreado pri la valenta koncepto por la kemiistoj en la jardeko 1860. Li laboris en la kampo pri la seka lignodistilado, esencaj oleoj kaj malkovris la toluenon en 1850 inter la lignodistilaĵoj.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Benzene_balls.png| Benzeno Ortho-Xylol_-_ortho-xylene_2.svg| Ksileno Michel_Eug%C3%A8ne_Chevreul.jpg| Michel-Eugène Chevreul (1786-1889) Jean_Baptiste_Andr%C3%A9_Dumas.jpg| Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) Auguste_Laurent2.JPG| Auguste Laurent (1807-1853) Henri_Victor_Regnault.jpg| Henri Regnault (1810-1878) Gerhardt_Charles.jpg| Charles Gerhardt (1816-1856) Stanislao Cannizzaro 01 (cropped).jpg| Stanislao Kanicaro (1826-1910) Methyl_2-hydroxybenzoate_200.svg| Metila salikato </Gallery>
Ildikó Szondi
Ildikó Szondi [sondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szondi Ildikó aŭ kun plena nomo Hekáné Szondi Etelka Ildikó estas hungara statistikisto, politikisto, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estas László Heka.
Ildikó Szondi naskiĝis la en Nyírmeggyes.
Biografio
Ildikó Szondi maturiĝis en gimnazio de Mátészalka en 1974, poste ŝi akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1980. Post siaj studoj ŝi instruas samloke (asistanto (1982-1985), lektoro (1985-2007), poste docento). En la jaro 1997 ŝi havis stipendion. En 2007 ŝi akiris sciencan gradon Ph.D.. Intertempe ŝi estis fondinta membro de Hungara Socialista Partio kaj ŝi politikadas en Szeged. Ŝi ricevis premiojn inter 1996-2016. Ŝi naskis 2 gefilojn (1990, 1993).
117596 Richardkuhns
117596 Richardkuhns estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 2:5 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Mount Lemmon Survey elde la Observatorio de Monto Lemmon sur la Monto Lemmon, en Summerhaven, norde de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Richard Kuhns, Manaĝero de la Programo OSIRIS-REx por la firmao Lockheed Martin Kosma Sistemo. Antaŭ OSIRIS-REx, li estis Aviadika Manaĝero por la satelito GeoEye-2w kaj manaĝero por Lockheed Martin Kohera Teknologioj. Lia sperto inkludas laboron pri maŝina vidkapablo kaj adaptiĝema optiko.
Anji Ponto
La Ponto Ĵaoĵu aŭ Anji (en ĉina 安济桥 aŭ 安濟橋 Ānjì Qiáo, Sekurtrapasa ponto) estas la plej aĝa ponto en la mondo kiu havas segmentajn malfermajn apudarkaĵojn, nome kiel arkoponto de ŝtona konstruado. Ŝajne laŭ dezajno de metiisto nome Li Ĉun, la ponto estis konstruita en la jaroj 595-605 dum la dinastio Sui (581–618). Lokigita en la suda parto de Hebejo Ĉinio, ĝi estas la plej aĝa ponto ankoraŭ staranta en la lando.
(14300) 3336 T-2
(14300) 3336 T-2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Champagne-Ardenne TGV (stacidomo)
Champagne-Ardenne TGV estas franca stacidomo sur linio Paris - Strasbourg, situanta en Bezannes, en departemento Marne, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV inOui, Ouigo kaj.
Esperanta Retradio
Esperanta Retradio estas sinsekvaj podkastoj establitaj de aŭstria eksa eksportkomercisto Anton Oberndorfer en 1998 por subteni Polan Radion. Ekde fine de februaro 2011 ĉiutage estas elsendata po unu sondosiero. La podkasto funkcias per Blogspot kaj Archive.org por la sonregistraĵoj.
Vi trovas la kompletan programliston sub http://aldone.de/retradio
Kunlaboro en la Retradio
Nun post kiam Pola Radio ne plu elsendas en Esperanto, ekestis granda breĉo kiu estas iel ŝtopenda. Estas klare ke ne eblas per privataj rimedoj produkti ion similan al la programoj de Pola Radio, ĉar tie oni disponis pri granda aparato en la fono. Precipe se temas pri la enhavo de la programoj la E-redakcio povis uzi la servojn de iu centra redakcio kaj do elekti la aktualajn temojn, kaj prepari ilin postulis ĉefe traduklaboron kaj produktadon en la studio. Privatulo ne havas redakcion en la fono, nek studion. Kaj almenaŭ nun komence estas nur unu parolanto. Tiun malfacilon eblas venki per internacia kunlaboro. Eblas ke la temoproponoj venas el alia lando kaj ke alia parolanto resp. parolantino registras programon hejme aŭ en studio. Kaj ekzistas Skajpo per kio oni povas interparoli en la interreto kaj registri tiajn interparolojn por disponigi ilin poste al la publiko. Tia laboro nek postulas grandan investon por komputilaj instalaĵoj aŭ programoj, nek postulas monon por pagi salajron. Do ĉio ĉi povas esti pli-malpli senkosta. Kio ja estas ege bezonata estas entuziasmo por Esperanto kaj la kapablo pritrakti temojn kaj prezenti ilin en interreta disaŭdigo. La Esperanta Retradio evoluos. Jen kaj jen aperos novaj parolantoj kaj venos kontribuaĵoj de aliaj aŭtoroj. Mi povas diri ke la laboro estas tre kontentiga kaj pro tio mi kredas ke tiu laboro povus ĝojigi ankaŭ aliajn esperantistojn. Kutime oni diras ke "ĉiu homo preferas aŭdi sin mem" kaj tio verŝajne validas ankaŭ por esperantistoj. Necesas nur iom da kuraĝo. Kaj la risko ne estas granda: Oni povas prilabori ĉion antaŭ ol disponigi ĝin al la publiko. Do ne hezitu, se vi interesiĝas. Skribu al mi sub aldone (ĉe) hotmail.com.
Kiel mi produktas programojn
Por produkti novan ĉiutagan elsendaĵon por la Retradio mi unue devas trovi taŭgan temon. Ĉu ĝi estu ekonomia, politika, ĉu socia aŭ kultura, aŭ ĉu eĉ movada? Nu, ne ektimu: Movadajn temojn mi apenaŭ pritraktos, nur se vere montriĝos bezono.
Mi rimarkis ke tiaj programaĵoj kiuj promesas havi utilajn informojn estas tre multe aŭskultataj, ekz. pri la dolĉigilo Stevia aŭ ĵus pri la vojkostoj por aŭtoŝoseoj. Kompreneble mi ŝatus laŭeble ofte doni al vi tiajn informojn, sed bedaŭrinde mi ne povas "suĉi ilin el miaj fingroj" kaj do devas ankaŭ pritrakti aliajn temarojn. Sed mi kompreneble plej volonte akceptos viajn tiurilatajn proponojn, se vi povas raporti ion interesan el via lando. Mi povus enkonduki rubrikon: "Aŭskultantoj raportas". Skribu al mi sub aldone (ĉe) hotmail.com.
Post kiam mi estas trovinta temon por artikolo, mi verkas manuskripton. Hodiaŭ matene mi estas ankoraŭ iom laca, ĉar mi hieraŭ 2 horojn marŝis tra la arbaro kaj pro tio mi ne sidas ĉe la skribotablo, sed kuŝas sur sofo kio faciligas la fluon de la ideoj. Verki artikolon daŭras ĉirkaŭ 30 minutojn. Tiam mi devas entajpi la manuskripton en la komputilon kio daŭras 20-25 minutojn. Ja ne estas nur entajpado sed ankaŭ ioma plua redaktado de la manuskripto.
Post la entajpado venas la plej agrabla laboro, nome la parolado. Mi parolas la tekston sen faripaŭzon, nur en kazo de malbona elparolo mi devas ripeti frazeron. Pro tio tiu laboro ne daŭras pli ol 5 minutojn. Mi uzas por tio la liberan programon Aŭdaco. Nun sekvas sufiĉe delikata sed tamen agrabla laboro: Mi eltranĉas ĉiujn erarojn kaj ĝenajn bruaĵojn, ĉu estu miaj spiroj, ĉu estu la fona muĝetado dum la parolpaŭzoj. Mi faras tiun laboron tre detale por laŭeble agrabligi la aŭskultadon. Do tiu laboro daŭras 25 minutojn.
La cirkonstancoj por mia laboro estas favoraj kaj do mi antaŭvidas ankoraŭ longe daŭrigi ĝin. Kaj vian helpon mi volonte akceptos por plibonigi la servon.
Kion mi volas atingi?
Kiam mi rimarkis ke la eĥo estis tre bona mi daŭrigis produkti similajn sondokumentojn. Kaj ĉar mi ja havis la tekston mi aldonis ĝin por samtempa legado. Mi eltrovis ke daŭro de 3 - 4 minutoj por sondokumento estas taŭga por mi kaj mi pensis ke ankaŭ por aŭskultantoj. Tiu mallonga daŭro krome havas la avantaĝon ke mi ne bezonas miksadon de sonmaterialoj, nek muzikon, sed nur prilaboron de la registraĵo rilate forigon de ĝenaj bruaĵoj. Kaj se nur estas parolado sen akompana muziko sufiĉas por la mp3-dosiero ankaŭ 48 kbs kun unu sonkanalo. Tio ŝparas enorme retspacon kaj do mia kontingento de 1 GB ĉe Posteruso tiel sufiĉos ankoraŭ 2 jarojn se mi elsendos ĉiutage.
Kaj ĝuste la ĉiutaga elsendado estas tre grava. Se oni povas aŭskulti ĉiutage oni alkutimiĝas al la lingvo kaj la voĉo de la parolanto fariĝas konata, ĝi malfremdiĝas. Senkonscie oni komencas pensi en la lingvo kaj la sonoj engravuriĝas tiel ke oni iom post iom komencas imiti la paroladon kiun oni aŭdis. Oni rimarkas ke oni fariĝas pli kaj pli sekura kaj do la ĝojo pri la lingvo kreskas.
La afero havas por mi ankaŭ alian gravan aspekton: Mi volas allogi al Esperanto homojn kiuj ŝatas praktiki ĝin ne pro manko de persona kapablo paroli alian fremdan lingvon sed estu homoj kiuj sentas ĝojon pri tio ke Esperanto ofertas tiom da eblecoj por bone esprimi sin. Tiaj homoj troviĝas precipe en Norda Ameriko ĉar tie ne estas neceso lerni fremdan lingvon kaj pro tio la homoj apenaŭ konas tiun frustriĝon kiun oni sentas se oni rimarkas post longa lernado de la angla ke oni sukcesas paroli ĝin je nur tre malalta nivelo. Se ne estas frustriĝo restas la intereso lerni fremdajn lingvojn ĝuste ĉe homoj kiuj estas sufiĉe kapablaj por lingvolernado. Se pli kaj pli da tiaj homoj eniras la Esperanto-komunumon, tiam la etoso tie fariĝas pli pozitiva kaj pli optimisma kaj tiel la lingvo fariĝas pli alloga.
Mi volas atingi ke pli da homoj estu feliĉaj pri Esperanto kaj ke pli da homoj kapablu disvastigi Esperanton per publika parolado.
Veki simpation por la lingvo
Mia celo estas ja disvastigi Esperanton per parolado en la Retradio. La disvastigado hodiaŭ ja ne funkcias ĉefe per la sistemo informado - instruado - praktikado laŭ la doktrino de Corsetti, sed decidas la rekta kontakto kun la lingvo kiu estu nepre la aŭdado. Necesas pro tio alproksimigi la lingvon al la homoj per persona alproksimiĝo.
La kutimaj radioelsendoj venas aŭ venis ĉefe de ŝtataj radiostacioj kaj ilia tono do estis ĉefe oficialeca, distancita, kvankam lastatempe oni alparolas ekz. en Ĉina Radio la homojn kiel "karaj geamikoj". Radio Vatikana ĉiam estis escepto ĉar tie la alparolo estas "karaj gefratoj". Sed se oni ne havas elsendojn en kiuj la parolado alproksimiĝas emocie al la aŭskultanto, tiam restas emocia distanco ne nur al la koncerna programo, sed finfine al la lingvo mem. La lingvo bezonas simpatiportantojn resp. paroladon en radio-elsendoj kiu vekas simpation, simpation ne nepre por la koncerna parolanto, sed por la voĉo kaj por la lingvo.
Pro tio mi pritraktas ĉiujn temojn laŭ tre persona maniero kaj klopodas laŭeble variigi mian tonon, do entrepreni ĉion ke la parolado ne fariĝu monotona. Por veki simpation por la lingvo gravas ankaŭ alia faktoro, nome la kompreno. Se oni facile komprenas ĉion, tiam alvenas tiu "Aha-sensacio", oni ĝojas ke oni kapablas kompreni kaj estas fiera pri si mem. Tiel ankaŭ la ĝojo pri la lingvo kreskas. Klara parolado, malkomplika formulado kaj samtempe legebla teksto faciligas tion. Kaj la aŭskultanto ne sentu streĉiĝon post la aŭskultado, do la elsendaĵo estu laŭeble mallonga, sed aliflanke sufiĉe longa por doni sufiĉe fortan impreson.
Mi esperas ke ĉion ĉi mi bone atingas per mia agado. Mi bonvenigas viajn opiniojn pri tio.
Gravas trovi taŭgajn temojn
Por la ĉiutaga funkciado de la Esperanta Retradio necesas verki ĉiutage artikolon. Ĉu tiu artikolo estis jam verkita en alia lingvo ol Esperanto, tio ne vere gravas, ĉar la traduklaboro hodiaŭ ne plu estas granda problemo. Oni ja povas uzi la aŭtomatan tradukilon de Guglo kaj oni povas sendi la artikolon al alia esperantisto kiu korektos malglataĵojn de la traduko.
Se oni havas pretan korektitan tekston en la mano, tiam ankaŭ la voĉregistrado estas sufiĉe facile farebla, ĉar por tio oni bezonas nur kompufonon aŭ tabuletan komputilon kiun oni povas uzi tiucele. Nun sekvas la voĉregistrado kiu ja postulas de la parolanto ĝenerale bonan parolkapablon kaj precipe bonan prononcon de Esperanto.
Do tiun taskon povas plenumi homo kun sufiĉe bela voĉo kaj kun regado de la esperanta prononco. Tio signifas ke la parolanto ne bezonas regi la lingvon koncerne grandan vortostokon aŭ koncerne gramatikon, sed sufiĉas ke la parolanto komprenu kion ŝi aŭ li laŭtlegas por ke la teksto ricevu la animon de la homo kiu laŭtlegas ĝin.
La priskribita laboro nun okazas de pli ol dek jaroj ĉiutage. Kunlaboras pluraj homoj el pluraj kontinentoj kaj la kunlaboro funkcias perfekte helpe de la interreto.
Sed estas unu afero kiu postulas ĉiutagan fortostreĉon por atingi tiun belan rezulton de ĉiutaga sonartikolo. Temas pri la trovado de temo. Ĝi estu laŭeble politike kaj ideologie neŭtrala kaj ĝi prezentu ĉefe aferojn el la nuntempo. Temoj ja principe abundas, sed ni ja ne estas ĵurnalistoj, sed legantoj de artikoloj en nia koncerna gazetaro. Ni do devas ĉerpi nian temon el tiu gazetaro kaj verki nian artikolon laŭ artikolo kiun ni trovis tie. La artikolo estu nek tro longa, nek tro mallonga, ĉar sonartikolo daŭru averaĝe kvin minutojn. Tio estas bone digestebla porcio da informoj helpe de Esperanto.
Ĉiu aldona kunlaboranto plifaciligas la taskon pri trovo de temo. Ĉie en la mondo aperas novaj aferoj, solviĝas problemoj, okazas progreso socia, kultura, ekonomia. Pri tio indas raporti. Do sendepende en kiu lando vi vivas, se vi disponas pri informoj kiujn vi povas komuniki al la mondo, tiam vi povas kiel daŭra aŭskultanto de la Esperanta Retradio subteni nian agadon per via kunlaboro.