cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolonjo
Interesaĵoj
21.04.1945: Kampanjo de Italio: Dua Pola Korpuso de la Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento liberigis Bolonjon (ekde la 9-a de aprilo 300 polaj soldatoj pereis, 600 estis vunditaj) kaj Castel Maggiore-Corticella (entute en Italio mortfalis preskaŭ 2 500 polaj soldatoj) - lasta batalo de la korpuso pro politikaj kialoj, ĉar poloj povus marŝante direkte al Jugoslavio kunpuŝiĝi kun sovetiaj, komunistaj taĉmentoj kaj ektroviĝi tro proksime al Pollando.
Alianco de Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformistoj
La Alianco de Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformistoj (franclingve "Alliance des conservateurs et réformistes européens", anglalingve "Alliance of European Conservatives and Reformists" aŭ AEKR) estas dekstre centra kontraŭfederalista eŭropa politika partio. Ĝi estas ligita al la frakcio Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformemuloj (EKR) en la Eŭropa Parlamento kaj al la pensfabriko New Direction - Foundation for European Reform.
La partio estis fondita la 1-an de oktobro 2009, post la kreo de EKR sekve de la eŭropaj balotoj de 2009. Ĝi estis oficiala agnoskita de la Eŭropa Parlamento en januaro 2010. Ĝi konsistas el 46 membroj el 54 de EKR, ok elektis ne partopreni.
Okaze de ĝia unua kongreso en Varsovio, la 8-an de junio 2010, la Reformista Partio de Demokratio Alternativo de Luksemburgo aliĝis al ĝi.
Membroj
Plie, la eŭropaj deputitoj Anna Rosbach (Danio), Lajos Bokros (Hungario), Roberts Zīle (Latvio, eksa Por Patrio kaj Libereco (Latvio), malaperinta partio-membro), Adam Bielan kaj Michał Kamiński (Pollando) estas membroj de tiu partio. La Konservativa Partio de Kanado estas asociita membro ekde novembro 2012.
(18366) 1991 DG1
(18366) 1991 DG1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Stará Rudná
Stará Rudná (ĝis 1947 Starý Vogelzejf Alt Vogelseifen, 1869 Alt-Vogelseifen, 1900–1910 Altvogelseifen) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Rudná pod Pradědem en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas nordokcidente de Rudná pod Pradědem. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/450. Vivas ĉi tie.
Stará Rudná estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 16,33 km².
Loĝantaro
En Stará Rudná estas registritaj 123 adresoj: 122 objektoj por daŭra loĝado kaj 1 objekto por refreŝigado. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 103 domoj, el tio 84 daŭre loĝataj.
Lajen
Lajen - por kiu aldona itallingva literumo Laion estis elektita dum la unua duono de la 20-a jarcento (aldone historie ladine ĝi nomiĝas Laion aŭ Laiun) - estas komunumo de Italio. Ĝi troviĝas en la sume plejparte germanlingva norda landoparto Aŭtonoma Provinco Sudtirolo, kiu post la Unua Mondmilito forpreniĝis de Aŭstrio kaj la norda parto de la kultura regiono Tirolo, kaj doniĝis al Italio.
Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Barbian, Kastelruth, Klausen, St. Ulrich in Gröden, Villanders, Villnöß kaj Waidbruck.
Lingva distribuo
La plejmulto de la loĝantoj (99%) parolas la germanan kiel denaska lingvo, 4% parolas denaske la italan kaj 6% la ladinan.
25723 Shamascharak
25723 Shamascharak estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Shamik Mascharak, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la  Santa Cruz High School en Santa Cruz (Kalifornio, Usono).
Giovanni Gaspare Zuccalli
Giovanni Gaspare ZUCCALLI (naskiĝinta en 1629 en Roveredo GR, mortinta en la 15-a de aprilo 1678 en Munkeno) estis svisa arkitekto.
Vivo
Estante 19-jara li elmigris en Bavarion, kie li laboris kune kun la samlandanoj Antonio Riva kaj Lorenzo Sciascia kiel ankaŭ kun sia kuzo Cristoforo Zuccalli. Kun la laste menciita li faris en Gars am Inn la monakejan komplekson (abatejo, kirko, alkonstruaĵoj, Felikso-kapelo). En 1666 li faris la Kirkon Sankta Stefano en Hilgertshausen.
Poste Zuccalli responsis por diversaj sakralaj kaj nesakralaj konstruaĵoj komisiite de nobeloj. En 1668 li nomumitis Kortega ĉefarkitekto en Munkeno. Post la konstruo de la kapelanejo en Wang (1669) li verkis kun la bofrato Enrico en Altötting kaj rekomencis en 1671 la rekonstruon de la monakejo Andechs.
Inter 1675-77 li faris kun riva kaj Sciascia la Kirkon Sankta Oswald en Traunstein. En Salcburgo videblas liaj Kirko Sankta Erhard kaj la Kajetana kirko.
Literaturo
– A.M. Zendralli: I magistri grigioni, 1958, 158-159 – M. Pfister: Baumeister aus Graubünden, Wegbereiter des Barock, 1993, 296
Eksteraj ligiloj
Pri Zuccalli en la Historia Leksikono de Svislando
Tibeta lupo
La tibeta lupo (Canis lupus chanco), ankaŭ konata kiel lana lupo, estas griza lupa subspecio indiĝena de Centra Azio, de Turkestano ĉie en Tibeto ĝis Mongolio, norda Ĉinio kaj la hinda subkontinento. En Tibeto kaj Ladako ĝi estas konata kiel chánkú aŭ shanko.
Distrikto Jēkabpils
Distrikto Jēkabpils (Jēkabpils novads) estas distrikto en orienta Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Jēkabpils (Jēkabpils rajons, 1949-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 5 iamaj pli malgrandaj komunumoj kaj urbo Jēkabpils (Jēkabpils pilsēta, Jēkabpils novads, Aknīstes novads, Krustpils novads, Salas novads, Viesītes novads). La centro de la distrikto situas en ŝtata urbo Jēkabpils.
Tibeta lupo
Canis lupus estas relative ĝeneraligita kun stabila populaciotendenco kaj estis tial taksita kiel apenaŭ minacata fare de IUCN en 2004.
Distrikto Jēkabpils
Ĝiaj najbaraj distriktoj estas oriente distrikto Līvāni kaj distrikto Preiļi, sude distrikto Augšdaugava kaj Litovia distrikto Panevėžys, norde distrikto Madona kaj distrikto Varakļāni, kaj okcidente distrikto Aizkraukle.
Tibeta lupo
Canis lupus chanco estas rigardita kiel sinonimo de Canis lupus lupus, reflektante lastatempan emon nuliĝi pli maljunaj subspeciojn kaj por nomi pli malmultajn novajn.
Distrikto Jēkabpils
Historio
La teritorio de la distrikto estis loĝata ekde la 9-a jarmilo a.K. En la 1-a jarmilo a.K., fortikigitaj setlejoj estis en Asote, Dignāja, Sēlpils. Komence de nia epoko, la regiono estis loĝita fare de balta triboj, latgaloj kaj selonoj, la grava Daŭgavo akvovojo kaj lokaj komercvojoj pasis tra ĝi. En la 13-a jarcento, Sēlpils kaj Asote iĝis celoj de la krucistaj atakoj en la unuaj jardekoj. En la 1250-aj jaroj, ĝia parto de Selonio kaj Latgalio estis subigita. Post la kolapso de Livonio en 1560, la tero sur la maldekstra bordo de la Daŭgavo estis akirita fare de la Duklando Kuronio kaj Zemgalio, la dekstra bordo venis sub Polaj-Litovaj ŝtata regado, kaj ĝia norda parto apartenas al Svedio ekde la 1620-aj jaroj. En la 18-a jarcento, la teritorio de la regiono venis sub la kontrolon de la Rusia Imperio. En 1918-1920 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.
Geografio
En la orienta parto de la distrikto troviĝas la Vidusdaugava malaltebenaĵo, en la sudoriento la Aknīste levo, okcidente la Sēlija remparo (Ormaņu kalns 167 m, Taborkalns 139 m). Grundoj - gazonaj, podzolaj kaj marĉaj. Mineraloj: argilo (Auzāni, Skanstenieki), dolomito (Birži, Brodi), gruzo (Elkšņi, Spārniņi), torfo (marĉoj Baraukas, Nomaļu, Stridas).
Tibeta lupo
Karakterizaĵoj
La felo de la tibeta lupo estas flavbruna, sur la dorso pli longa, rigida kaj miksita kun nigraj kaj grizaj haroj. Ĝia gorĝo, brusto, ventro kaj interno de la gamboj estas pura blanka, ĝia kapo pale grizbrunaj, kaj la frunto ĝemetis kun fuŝkontakto nigrajn kaj grizajn harojn. Ĝia kranio estas simila al la eŭrazia lupo, sed la gamboj estas pli mallongaj.
Distrikto Jēkabpils
Geografio
Averaĝa temperaturo en januaro -6 - -6,5 °C, en julio +17 - +17,5 °C. Precipitaĵo 600-650 mm jare.
Tibeta lupo
Karakterizaĵoj
La koloro de la haŭto varias laŭsezone: sur la vintra surtuto, la dorso kaj vosto estas diverskoloraj per nigra kaj blanka aŭ poluras kountourharojn, kiuj estas plej difinitaj sur la dorso, kie ili formas nigran kaj blankan selon kurantan de la ŝultroj al la lumboj. La lano sub la konturhararo estas de hela sablokolora por malbari grizan koloron, dum la ventro kaj ekstera flanko de la gamboj estas ledkoloraj aŭ blankecaj. Foje, malhela strio de ŝanĝiĝanta intenseco povas ĉeesti sur la antaŭaj piedoj. La oreloj estas drabyogrizo aŭ riĉaj ocherozaj. La krono kaj muzelo estas proksime nuancigitajn kun nigra makuligas, kiuj etendas sub la okulon al supraj vangoj kaj oreloj, izolante blankan punkton. La mentono estas distingiĝas de nigreta por preskaŭ atesti. La konturharoj de la vintrofelo mezuras 100-120 mm (3.9-4.7 in) sur la ŝultroj, 70-80 mm (2.8-3.1 in) sur la dorso kaj 40-60 mm (1.6-2.4 in) sur la flankoj. Estas malgranda subspecio kiu malofte superas 45 kg (99 funt.).
La tibeta lupo estas pli granda ol la Hinda lupo kaj konata kiel kankodi de Kumaon. Nigraj lupoj en Tibeto estas konataj loke kiel kanknagpo, kaj estas konsideritaj pli aŭdacaj kaj pli agresemaj ol la pala kolora variaĵo.
Distrikto Jēkabpils
Geografio
Gravaj riveroj:
Tibeta lupo
Disdonado kaj vivejo
Inter 1847 kaj 1923, tibetaj lupoj estis priskribitaj sub diversaj sciencaj nomoj de ĉina tartara, Tibeto, Kaŝmiro, la Gobio, kaj de proksime de Seulo en Koreio. Ilia distribuiga intervalo etendas de la rusa Pamir, ĉina Turkestano, Tien Shan, Mongolio kaj norda Ĉinio. Ilia intervalo en Ĉinio inkludas Shensi, Siĉuanon, kaj Junanon. En la 20-a jarcento, lupoj ne estis registritaj sur la sudaj deklivoj de la Himalajo en Nepalo.
Distrikto Jēkabpils
Geografio
Grandaj lagoj: Saukas (7,7 km²), Viesītes (2,3 km²). Norde parto la Pļaviņu akvujo.
Tibeta lupo
Disdonado kaj vivejo
En la okcidenta Himalajo ili povas okazi en Kaŝmiro kaj Lahul, Himaĉal-Pradeŝo, kaj en la Cxitral Distrikto de Pakistano. Inter 2005 kaj 2008, ekvidoj kaj feko de tibetaj lupoj estis registritaj en la alpaj herbejoj super la arbarolimo nordoriente de la Nanda Devi Nacia Parko en Uttarakhand ,
En novembro 2013, tibeta lupo estis fotita per fotilkaptilo instalita en proksimume NaN alteco sur la Sunderdhunga glaĉero en Bageshwar distrikto, Uttarakhand.
Distrikto Jēkabpils
Loĝantaro
Distrikto Jēkabpils havas 40 576 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 15,6 loĝantoj por kvadratkilometro.
Urboj (pilsēta)
Jēkabpils valstspilsēta, Aknīstes pilsēta, Viesītes pilsēta.
Paroĥoj (pagasts)
Aknīstes pagasts, Asares pagasts, Atašienes pagasts, Ābeļu pagasts, Dignājas pagasts, Dunavas pagasts, Elkšņu pagasts, Gārsenes pagasts, Kalna pagasts, Krustpils pagasts, Kūku pagasts, Leimaņu pagasts, Mežāres pagasts, Rites pagasts, Rubenes pagasts, Salas pagasts, Saukas pagasts, Sēlpils pagasts, Variešu pagasts, Viesītes pagasts, Vīpes pagasts, Zasas pagasts.
Pouillac
Geografio
Pouillac situas en la sudo de Charente-Maritime, nordoriente de Bordeaux.
Thollon-les-Mémises
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Giovanni Conversini
Giovanni Conversini (1343-1408)  (n. en Buda, 🇭🇺 en 1343 - m. en Muggia, 🇮🇹, en la 27-a de septembro 1408) estis itala humanisto kaj juristo. Lia patro estis kuracisto de Ludoviko, la granda, reĝo de Hungario.
Chlumčany (distrikto Plzeň-sudo)
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1379.
Uffenheim
Uffenheim estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Uffenheim - administra ligo de la najbaraj komunumoj urbo Uffenheim, merkataj komunumoj Ippesheim kaj Nordheim, neurbaj komunumoj Ergersheim, Gollhofen, Hemmersheim, Oberickelsheim, Simmershofen kaj Weigenheim por komuna plenumo de pluraj centraj servoj.
Centesimus Annus
La encikliko Centesimus Annus (= la centa datreveno) (1991) estis pretigita kaj publikigita okaze de la centjara datreveno de la Rerum Novarum (1891), iniciate de papo Johano Paŭlo la 2-a.
Ĝeneralaj ideoj
La encickliko “Centesimus annus” reelvokas al la memoro la Katolikan socialan doktrinon de la Katolika Eklezio, kaj kritikasNovliberismon kaj la koncepton pri kapitalo kaj pri Profito zorge tenantajn nek la homon nek la rezursoj de la tero. Johano Paŭlo la 2-a rifuzas: “la superecon de la sfero materia sur la homo”, kaj, fakte, li insistas sur la neceso de etiko en la ekonomio.
La Katolika sociala doktrino rekonas la pozitivajn alportojn de la merkato kaj de la Profitocela organizaĵo kondiĉe ke ili estu fakte orientitaj al la Komuna bono.
Precipaj evoluoj de Cantesimus Annus
Tiuj konsideroj rilatas precipe al la titolo kvara, nome la privata posedo kaj la universala destinado de la bonoj kiu estis insista ĉevalo de la Patroj de la Eklezio.
Sumo de ĉio
La tuta senco de la Centesimus Annus resumeblas ankaŭ, laŭ esploristoj, en la moto: “La homo estas la vojo de la Eklezio”.
Enciklikoj de la papo
1. Redemptor hominis
2. Dives in misericordia
3. Laborem Exercens
4. Slavorum apostoli
5. Dominum et vivificantem
6. Redemptoris Mater
7. Sollicitudo rei socialis
8. Redemptor missio
12. Fides et Ratio
13. Ut unum sint
14. Ecclesia de Eucharistia
Ponto Alkonetaro
La Ponto Alkonetaro (en hispana: Puente de Alconétar), konata ankaŭ kiel Puente de Mantible, estis romia segmenta arkoponto en la regiono Ekstremaduro, Hispanio. La antikva strukturo, kiu montras ebenecajn arkojn kun proporcio de malfermo al leviĝo de 4–5:1, estas unu el plej fruaj en sia tipo. Pro ties dezajno, oni supozas, ke la ponto estis starigita komence de la 2a jarcento fare de la imperiestroj Trajano aŭ Hadriano, eble sub la gvidado de Apolodoro de Damasko, la plej fama arkitekto de la epoko.
La preskaŭ 300 m longa Ponto Alkonetaro utilis kiel trapasejo por la romia Via de la Plata, la plej grava nord-suda konekto en okcidenta Hispania, super la rivero Taĵo, nome la plej longa rivero de Iberio. Ĝi supozeble restis serve ĝis la Reconquista, post kio nombraj frumodernaj rekonstruadoj klopoditaj de hispanaj inĝenieroj malsukcesis. La ruinoj, kiu estis ĉefe sur la dekstra riverbordo, estis translokigitaj kelkajn kilometrojn norden el sia origina loko en 1970 kiam estis kreita la baraĵo de la Alkantara Akvorezervejo multajn kilometrojn sudokcidente. Kurioze tiu ponto havas la saman etimologion kiel la ponto Alkantaro, la samnoma vilaĝo kaj eĉ la akvobaraĵo kaj akvorezervejo, nome el la araba radiko al+k-n-t-r, kun la signifo ponto. Nun laŭ la rivero unue estas Alkonetaro, tuje la diglago, tre sudokcidente la baraĵo, apud la vilaĝo kaj iom pli sude (ĉ 1 km) la ponto Alkantaro. Multajn kilometrojn pli okcidente ĉe la sama rivero okcidente de la urbo Lisbono estas nuntempe kvartalo Alkantaro ankaŭ kun nomo rilata al iama ponto eble ne super la Taĵo sed super alfluanto.
Júnior Alves
Júnior Alves (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Thespakusatsu Gunma.
Zsolt Harnos
Zsolt Harnos naskiĝis la  1941 en Budapeŝto. Li mortis la 2009 en Budapeŝto.
Biografio
Zsolt Harnos frekventis universitaton en Budapeŝto. Li ricevis diplomon en 1966, poste li eklaboris samloke en la universitato. Baldaŭe li havis postenojn en diversaj institutoj aŭ universitatoj. En 1985 li doktoriĝis. Post 2 jaroj li iĝis katedrestro. Li okupiĝis precipe pri teoria matematiko, informado en la agrario kaj klimatoŝanĝo. Li ricevis premiojn en 2002 kaj 2006.
Cirklosalto
Cirklosalto aŭ transkapiĝo estas elemento en gunda gimnastiko kaj en sporta akrobatiko. Temas pri rapida transkapiĝo antaŭen, kio okazas en staranta pozicio aŭ ekkurante.
Se tio okazas tiel, ke kruroj ne tuŝas la grundon, temas pri gimnastika salto.
NGC 6342
NGC 6342 (aliaj indikoj — GCL 61, ESO 587-SC6) estas globa stelamaso en konstelacio Serpentisto.
Muhammad Siddiq Cheema
Muhammad SIDDIQ CHEEMA (naskiĝis en 1922, mortis la 22-an de februaro 2001 en Mekko) estis pakistana profesoro kaj esperantisto. Li estis UEA-fakdelegito pri edukado en Ravalpindio (Pakistano).
6031 Ryokan
6031 Ryokan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana zenbudhista monaĥo Ryokan (1758–1831), poeto kaj kaligrafo. Li estis instruita en la templo Encuĝi, proksima de la naskiĝloko de la unua malkovrinto (vidu asteroidon "4272 Encuĝio").
Kendi
Kendi:
Laives (Supra Adiĝo)
Laives []- por kiu aldona germana lingvo nomo Leifers [] estis elektita dum la unua duono de la 20-a jarcento - estas komunumo de Italio. Ĝi troviĝas en la sume plejparte germanlingva norda landoparto Aŭtonoma Provinco Supra Adiĝo, kiu post la Unua Mondmilito forpreniĝis de Aŭstrio kaj la norda parto de la kultura regiono Tirolo, kaj doniĝis al Italio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Bolzano-Bozen, Branzoll, Deutschnofen kaj Pfatten-Vadena.
Malgraŭ ke la tuta regiono estas je granda plimulto germanlingva, la komunumo Leifers respektive Laives post la najbara provinca ĉefurbo Bolzano nun estas la dua plej forte per itallingvanoj loĝata urbo de Supra Adiĝo. La nuna loĝantaro laŭ denaska lingvo kaj deveno divideblas al kvin grupoj:
Laŭ la censo de 2011, 71,50 procentaĵoj de la urbanoj kalkuliĝas denaske itallingvaj, 27,99 % kalkuliĝas denaske germanlingvaj kaj 0,51 % denaske ladinlingvaj.
Ederson Trinidad Lopes
Ederson Trinidad Lopes (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Thespakusatsu Gunma.
Thônes
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Vladimír Němec
Ing. Vladimír NĚMEC (naskiĝis la en Metylovice, mortis la  en Slovakujo) estis slovaka ĉeĥo, delegito kaj fakdelegito de UEA pri Esperanto-instruado kaj komputado en Žilina kaj komitatano A de 1988 ĝis 1992. Li multe aktivis en la sfero de faka lingvo kaj verkis ankaŭ konversacian libron.
Historio de Irako
Irako, konita en Klasika Antikveco kiel Mezopotamio, estis hejmo de kelkaj el la plej malnovaj civilizacioj en la mondo, kun kultura historio de pli ol 10.000 jaroj, kio estas la kialo de ĝia ofta nomo, la Lulilo de Civilizacio. Mezopotamio, kiel parto de la pli granda Fekunda duonluno, estis grava parto de la Antikva Proksima Oriento dum la Bronza Aĝo kaj la Fera Aĝo. Sinsekve regita de la Asiria, Medo-persa, Seleŭka kaj Partia imperioj dum la Fera Aĝo kaj Klasika Antikveco, Irako estis konkerita de la araboj kaj fariĝis centro de la Islama Ora Epoko dum la mezepoka Abasida Kaliflando. Post serio de invadoj kaj konkero de la mongoloj kaj turkmenoj, Irako falis sub Otomana dominado en la 16a jarcento.
Otomana dominado finiĝis post la unua mondmilito kaj Irako ekestis administrita de la brita Imperio ĝis la establo de la Regno Irako en 1932. La Respubliko de Irako estis establita en 1958 sekve de puĉo. La Respubliko estis kontrolita de Saddam Hussein de 1979 al 2003, periodo dum kiu okazis Iraka-irana milito kaj la unua Golfa milito. Saddam Hussein estis eloficigita en 2003 sekve de la uson-gvidita invado de la lando. Post la invado, Irako estis rande de stato de civila milito.
Antikvo
La aktuala areo de Irako estis antikve la loko de la grandaj civilizoj de Mezopotamio.
Alveno de Islamo
En 635 Mezopotamion konkeras islamaj Araboj.
En 680 en la batalo de Karbalo, umajadoj venkis ŝijaismajn anojn. En 750 la Abasida Kaliflando venkis en la batalo de la granda rivero Zab en Nordirako umajadojn.
En 763, Bagdado konstruiĝas por movi centron de Islama mondo de Damasko al Mezopotamia regiono. Tio kaŭzas komencon de la plej impona periodo de la regiono, kaj Mezopotam$io fariĝas centro en multaj kampoj.
La Hamdanida dinastio (arabe حمدانيون Ḥamdānyūn) estis ŝijaisma islama araba dinastio de norda Irako (al-Jazirah) kaj Sirio (890-1004).
Mongola konkero
En 1258, la mongoloj konkeris Bagdadon kaj neniigis la hegemonion de la Abasida Kaliflando. En 1401, la mongola ĉefulo Timur rabdetruis la landon.
Otomana Imperio
De 1534 ĝis 1918, Irako apartenis al Otomana Imperio. La Otomana Imperio ekkonstruis de 1902 ĝis 1918 la bagdadan fervojon.
Moderna epoko
Post la falo de la Otomana Imperio en la Unua Mondmilito, la imperio estis disdividita en pecojn donitajn al la venkintaj eŭropaj potencoj. Irako estis kreita kiel pseŭdoŝtato, kaj estis mandatita al Britio fare de la Ligo de Nacioj (ekde la 25-a de aprilo 1920).
Frua kronologio
La Regno Irako (المملكة العراقية al-Mamlakah al-‘Irākijjah) estis fondita la 23an de Aŭgusto 1921 sub brita administraciado sekve de la venko super la Otomana Imperio en la Militkampanjo en Mezopotamio de la Unua Mondmilito. Kvankam la Ligo de Nacioj atribuis al Britio mandaton en 1920, la Iraka ribelo de 1920 rezultis en la ruinigo de la origina mandatplano favore de brita administrata duon-sendependa regno, sub hegemonio de la Haŝemidoj, nome aliancanoj de Britio, pere de Angl-Iraka Traktaĵo. La regno Irako ricevis kompletan sendependon en 1932, sekve de la Angl-Iraka Traktaĵo de 1930. La sendependa Iraka Regno sub Haŝemidaj regantoj suferis periodon de tumultoj laŭlonge de sia tuta ekzistado. Establado de Sunaisma religia dominado en Irako estis sekvita de agitado kaj sekvaj masakroj de Asirianoj (Aŭgusto 1933), de Jezidoj (Oktobro 1935) kaj de Ŝijaistoj (1935–1936). En 1936, okazis la unua militista puĉo en la Regno Irako, kiam la kurda generalo Bakr Sidki sukcedis anstataŭante la funkciantan Ĉefministron pere de sia asociato. Multaj puĉoj sekvis en periodo de politika malstabileco, pinte en 1941.
Dum la Dua Mondmilito, la Iraka reĝimo de la Regento 'Abd al-Ilah estis forigita en 1941 per puĉo fare de oficiroj de la kvaropo de la Ora Kvaropo, estritaj de Raŝid Ali. La mallongdaŭra pro-Naziisma regado de Irako estis venkita en Majo 1941 fare de aliancanaj fortoj en la Angl-Iraka Milito. Irako estis poste uzata kiel bazo por aliancanaj atakoj kontraŭ la Mandato de Sirio regata de la Reĝimo de Vichy kaj kiel helpo al la Brit-Soveta invado de Irano. Samtempe, la Kurdestro Mustafa Barzani estris en 1943 ribelon kontraŭ la centra registaro en Bagdado. Post la malvenko de la ribelo, Barzani kaj liaj sekvantoj eliris al Sovetunio.
En 1945, dum la finaj stadioj de la Dua Mondmilito, Irako aliĝis al la Unuiĝintaj Nacioj kaj iĝis fonda membro de la Araba Ligo. En 1948, amasaj violentaj protestoj, konataj kiel Ribelo Al-Ŭatbaha eksplodis tra Bagdado kiel populara leviĝo kontraŭ la registara traktaĵo kun la Britoj, kaj kun la helpo de la komunisma partio. Pliaj protestoj sekvis en printempo, sed estis interrompitaj en Majo, pro milita juro, kiam Irako eniris en la Arab-Israela Milito de 1948 kun aliaj membroj de la Araba Ligo.
Regado de Saddam Hussein
En 1979 Saddam Hussein rezignigis la generalon Al-Bakr kaj transprenis la potencon. Ene de tagoj li ekzekutigis multajn rivalojn.
En septembro 1980 komenciĝis milito inter Irako kaj la najbaro Irano. Irakon subtenis diversaj okcidentaj potencoj, precipe Usono, por kontraŭstari disvastiĝon de irana islama revolucio. Militkrimoj per kemiaj armiloj kontraŭ kurdoj kaj irananoj estas malatentataj. Irako por venĝi la limvundigojn de Irano, okupis la naftoriĉan regionon Ĥuzestanon. Fine de la monato, Irako abrogaciis la kontrakton subskribitan kun Irano en 1975 kaj repostulis la akvovojon de Ŝatt al-Arab. Ambaŭ lando ekbombardis kaj ekkomenciĝis la 8-jara Iraka-irana milito.
Tiu milito okazis inter 1980 kaj 1988, kaj ĝi estis unu el la plej longaj kaj sangaj militoj de la dudeka jarcento. Oni ankaŭ kelk-foje nomas ĝin la Unua Golfa Milito, sed tamen nuntempe tiu nomo estas konfuza, ĉar por multaj homoj la Unua Golfa Milito estis la milito inter Irako kaj Usono en 1991. La milito komencis la 22-an de septembro 1980, kiam Irako senaverte atakis Iranon, post longa historio de disputoj pri la landlimoj kaj malamikeco inter la du landoj. Irako estis regata de la diktaturo de Saddam Hussein, kiu gvidis la partion Baazo, kiu difinis sin mem kiel laika kaj naciisma, dum Irano estis gvidata de la teokratia registaro de ajatolo Ruhollah Khomeini, kiu prenis la povon en 1979 post revolucio. Dum la jardekoj antaŭ la milito, la malamikeco inter Irako kaj Irano baziĝis parte sur la fakto ke Irako havis postulojn super la Irana provinco de Ĥuzestano, kie granda parto de la loĝantoj fakte estas etne arabaj (dum en Irano la plej granda etno estas la Persa). La Iraka registaro kuraĝigis separatismajn agojn en tiu regiono, kie estas multe da nafto. Plie, ambaŭ landoj kuraĝigis separatismon inter la kurdoj sur la alia flanko de la landlimo. Post la Irana revolucio de 1979, la nova Irana registaro denoncis la kvazaŭ-laikan registaron de Saddam Hussein kiel "kontraŭ-islama", kaj incitis Irakanoj ribeli kontraŭ ĝi. Pli ol duono da Irakanoj estas ŝijaitoj, same kiel preskaŭ ĉiuj Irananoj, dum la reganta klaso de Irako konsistis ĉefe el sunitoj, kaj do la iraka registaro timis ke la Irananoj povus havi influon super la irakaj Ŝijaitoj.
En 1981, Israelo bombardis la nuklean reaktoron de Bagdado.
En 1982, La okcidentaj landoj timis la fortiĝon de la radikala islama movado de Ajatolo Khomenei kaj ili ne volis venkon de Irano en la milito. Usono delistigis Irakon el la landoj apogantaj la terorismon. La ĉefa liveranto de armiloj al Irako estis la Sovetunio.
Je la, Irako kaj Irano subskribis militpaŭzon. Irako reorganizis la armeon per okcidentaj kreditoj kaj teknologioj. Oni uzis venengasojn kontraŭ la kurdoj, kio rezultis mortojn de plurmil civitanoj. Oni kalkulas, ke dum la milito mortis 400 000 homoj kaj pliaj 750 000 vundiĝis. La milito kaŭzis por la du landoj damaĝojn, profitperdojn (pro neeksporto de nafto) en valoro de 400 md dolaroj.
Golfa milito
Inter 1990-1991 Irako invadas kaj aneksas Kuvajton malprave kredante, ke Usono tion aprobos. Per aŭtoritato de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj, internacia koalicio (ĉefe Usono kaj Britio sed ankaŭ aliaj) forpelas la irakan armeon el Kuvajto. UNO postulas, ke Irako forlasu amasdetruajn armilojn, kaj ke ĝi nepre kunlaboru kun internaciaj inspektistoj. Ekonomiaj punoj estas starigitaj, kaj regionoj de flugmalpermeso en la nordo kaj sudo de la lando. Tie ne rajtas flugi la iraka aerarmeo, sed ja aliaj. Usono provas instigi irakanojn revolucii kontraŭ Saddam Hussein, sed ne subtenas la malsukcesontajn revoluciantojn.
117610 Keithmahoney
117610 Keithmahoney estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Historio de Irako
Golfa milito
En 2002 la usona prezidanto George W. Bush proklamas, ke Irako estas parto de la "akso de malbono", ke ĝi posedas armilojn amase detrupovajn, kaj ke ĝi estas danĝera al la mondo. Bush igas "ŝanĝon de reĝimo" en Irako la ĉefa prioritato de la usona eksterlanda politiko en la sekvaj monatoj. Rezolucio 1441 de la Konsilio de Sekureco reportigas UN-inspektistojn al Irako por eltrovi, ĉu la lando laŭleĝe senarmiliĝis.
117610 Keithmahoney
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Mount Lemmon Survey elde la Observatorio de Monto Lemmon en Summerhaven, norde de Tucson (Arizono, Usono).
Historio de Irako
Golfa milito
En 2003 Usono kaj Britio sendas kvaronon de miliono da soldatoj al Kuvajto kaj aliloken en la regiono por premi al Irako. Raportoj de ĉefinspektoro pri atomarmiloj Hans Blix estas miksitaj. Laŭ Blix, oni iom-post-iom progresis, kaj pli da tempo estas laŭ li bezonata.
117610 Keithmahoney
Nomo
Ĝia nomo honoras Keith Mahoney, inĝenieron pri flugaj sistemoj de Gvidado, Navigado kaj Lidara Regado ĉe Lockheed Martin por la Misio OSIRIS-REx.
Historio de Irako
Golfa milito
Registaroj de Usono, Britio, kaj Hispanio proponas en marto 2003 duan rezolucion al la Konsilio de Sekureco. Tiu rezolucio donus la aŭtoritaton kontraŭmiliti al Irako post mallonga periodo manke de konvinka pruvo de tuta plenumo de la antaŭaj rezolucioj. Francio, Rusio, Ĉinio, kaj aliaj nacioj kontraŭas la rezolucion, preferante doni pli da tempo al la inspektistoj. Post kelkaj tagoj de debato, la rezolucio estas forprenita sen voĉdonado.
Je la 18-a de marto, 2003, Bush deklaras ultimaton: Hussein eksiĝu kaj eliru el Irako en la sekvaj 48 horoj, alie Usonaj, Britaj, kaj aliancitaj fortoj invados por perforte eksigi lin kaj senarmiligi Irakon.
La 20-an de marto 2003, Dua Golfmilito komenciĝas.
Postmilita periodo
En junio 2004, suverenecon donas la okupanta aŭtoritato al nova iraka registaro, du tagojn antaŭ la planita tago, por eviti ke ceremonio fariĝu celo de terorisma agado. Nova iraka ĉefministro estas Ijad al-Alaŭi, iama kunlaboranto de CIA. Tiu usonamika prezidento provas per diktatorecaj agoj firmigi sian postenon (malpermeso por unu monato de Al-Ĝazira televidstacio, restarigo de mortpuno). Li permesas al Usono plu agadi en Irako.
En aŭgusto 2004 elektis la milana nacia konferenco la transiran nacian asembleon. Ili donis siajn voĉojn ne al personoj, sed al listoj enhavintaj ĉefe nur partiojn de la iamaj emigrintoj. La novaj partioj en Irako apenaŭ reprezantiĝis en la listoj. Pro tio la UN silente malagnoskis la rezultojn de la voĉdonado.
La du militoj kaj la malpermeso de importo de medikamentoj, mizeraj cirkonstancoj pro la blokado kaŭzis laŭ unuj morton de miliono da beboj. La ekonomia detruo estis laŭ kelkaj kalkuloj eĉ 400 miliardoj da dolaroj, dum la privatigo kaj aĉetigo kunportis por usonaj entreprenoj belan profiton (la ĉasflugilojn de Mirage oni sendis dismunti anstataŭ forvendi ilin).
En 2005 (la 30-an de januaro) okazis balotoj en Irako, en kiuj venkis per 48 % la koalicio de la ŝijaismaj partioj, la kurdaj partioj atingis 25 % kaj la usonamika Ijad Allaŭi ricevis nur 13,6 %. Balotis 8,55 milionoj (58%) da balotjuraj homoj, la baloton bojkotis la sunaitoj, tiel ili ne havos reprezentanton en la parlamento. Proponita ĉefministro iĝis Ibrahim al-Ĝaafari.
Novaj balotoj okazis en januaro 2010.
La nuna Ĉefministro de Irako estas Nuri al-Maliki, kiu tenas plejparton de la administra aŭtoritato kaj nomumas la Konsilion de Ministroj, kiu agas kiel ministraro kaj registaro. La nuna Prezidanteca Konsilio, transira anstataŭaĵo por la Prezidanto de Irako, kiu servas plejparte kiel reprezenta simbolo kun malabundaj povoj, estas kunmetita de Ĝalal Talabani, Tariq al-Hashimi kaj Adel Abdul Mehdi.
Briou
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Blois kaj al la kantono .
Uftrungen
Uftrungen estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la ampleksigita komunumo Südharz ("suda Harco") en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2008 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 1070 loĝantojn.
NGC 6343
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Keita Nozaki
Keita Nozaki (野崎 桂太, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Thespakusatsu Gunma.
Vex
Vex havas la sekvantajn signifojn:
(18367) 1991 FS1
(18367) 1991 FS1 estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Uhingen
Uhingen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Göppingen kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Árpád Szöllősi
Árpád SZÖLLÖSI [soeloeŝi] estas rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Glodeni la 18-an de decembro 1924.
Pierre-Jules Hetzel
Pierre-Jules Hetzel (naskiĝis en 1814, mortis en 1886) - franca verkisto kaj eldonisto, interalie de la verkoj de Julio Vern.
Interesaĵoj
Por protekti sin kontraŭ negativa reago flanke de rusoj devigis la verkiston ke li ŝanĝu naciecon de kapitano Nemo el polo (kiel volis Verne) al hinduo.
16120 Burnim
16120 Burnim estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jacob Samuels Burnim, finalisto en 2002 de Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estis lernanto ĉe la Montgomery Blair High School de Silver Spring (Marilando, Usono).
NGC 6344
NGC 6344 estas duopa stelo en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Homa ĉeno
Homa ĉeno estas formo de manifestacio en kiu homoj ligas brakojn aŭ manojn kiel rezulto de politika solidareco.
En 1983, sesdek mil britoj partoprenis en homa ĉeno, kiu celis protesti kontraŭ la lokigo de usonaj nukleaj misiloj en Okcidenta Germanujo.
En 1989, loĝantoj el Estonio, Latvio kaj Litovio formis homan ĉenon longan 600 kilometrojn, por esprimi sian deziron al politika sendependeco. Tio okazaĵo estas nomita la Baltia Vojo.
25725 McCormick
25725 McCormick estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lydia L McCormick, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Jefferson County International Baccalaureate en Birmingham (Alabamo, Usono).
Preĝejo de la Favoro (Arundo)
La Preĝejo de la Favoro aŭ en hispana Iglesia de la Merced de Arundo (provinco Malago, Hispanio), situanta ĉe la Promenejo de la Tranĉo ankoraŭ konservas la ĝardenon kaj sian unuan fundamenton datite en 1585. Ĝi estas komponita de tri navoj, el kiuj la centra ŝirmiĝas per volbo super pilieroj kaj duoncirklaj arkoj kiuj separas la centran navon el tiuj flankaj.
La fasado konsistas el tri eroj de ŝtona muro dividitaj per pilieroj el briko. La pordego estas el ŝtono kun duoncirkla arko super kiu estas kanalecaj ĥapiteloj finigitaj per piramidoj. Dekstre de la fasado estas okangula turo el briko imitanta ŝtonon.
El moveblaj havaĵoj menciindas relikvujo el orumita arĝento kun juveloj kiu enhavas laŭlegende la nekoruptitan manon de Sankta Teresa de Jesuo, el la 17a jarcento. Tiu akompanis la diiktatoron Francisco Franco dum jardekoj kaj estis redonita al la ordeno de la Karmelaninoj post lia morto. Estas ankaŭ aliaj gravaj pentraĵoj.
Dóra Beregi
, laŭ la hungarlingve kutima nomordo Beregi Dóra estis hungara-brita tablotenisisto, dufoja brita mondĉampiono. Ŝia origina nomo estis Dorothea Berger, baldaŭ ŝi portis la hungarecan nomon Beregi Dóra, ŝia geedziĝa nomo en Britio estis Dora Devenny, tamen ŝia sporta nomo restis Dora Berger.
Dorothea Berger naskiĝis la en Budapeŝto, ŝia morto ne estas konata.
Biografio
estis tablotenisisto en sia naskiĝurbo kaj estis hungara ĉampiono trifoje en 1937 kaj 1938 induope aŭ variduope. Same en 1938 ŝi estis la dua en mondĉampionumo induope ankoraŭ sub hungara flago. En 1939 ŝi translokiĝis al Britio, kie ŝi edziniĝis kaj en 1941 akiris britan civitanecon. Ŝi estis la unua en mondĉampionumoj dufoje en 1948 kaj 1950 induope sub brita flago. En 1950 ŝi translokiĝis al Aŭstralio, en la sekva jaro ŝi gajnis ĉiujn konkursojn en Adelajdo. En 1955 ŝi finis sian sportan karieron. Pli frue ŝi naskis filon en 1948.
Iron Bridge
Ĉefa mejloŝtono en pontoteknologio venis kun la starigo de la Iron Bridge (fera ponto) en Coalbrookdale kaj Telford, Anglio, en 1779. Ĝi uzis gisferon por la unua fojo kiel arkoj por trapasi super la rivero Severn.
La Iron Bridge estas ponto kiu trapasas super gorĝo de la rivero Severn en Shropshire, Anglio. Malfermita en 1781, ĝi estis la unua arkoponto en la mondo farita el forĝita fero, kaj estis famigita post konstruado pro ties uzado de la nova materialo.
En 1934 ĝi estis deklarita Monumento kaj fermita al vehikla trafiko. Piedirantoj devis pagi ĝis 1950, kiam la posedo venis al la Kantona Konsilio de Shropshire. Nuntempe ĝi apartenas al la Telford and Wrekin Borough Council. La ponto, la apuda setlejo samnoma Ironbridge kaj la samnoma kanjono Ironbridge formas nuntempe lokon de Monda heredaĵo de Unesko.
Schmerikon (stacidomo)
Schmerikon estas fervoja stacidomo en Schmerikon, Svislando.
The Bond
The Bond (en esperanto La Obligacio, aŭ Devontigo) estas propaganda filmo kreita fare de Charlie Chaplin sur siaj propraj elspezoj por la Liberty Loan Committee pro teatra prezentado por helpi vendi liberajn obligaciojn kaj formi sindevontigojn inter la civitanoj dum Unua Mondmilito.
Farite en 1918 kun Edna Purviance, Albert Austin kaj Sydney Chaplin, la filmo havas karakterizan vizualan ĉeftemon metitan en simplan nigran ebenaĵon metite kun tute kleraj simplaj teatrorekvizitoj kaj aranĝado. La rakonto estas serio de skeĉaĵoj humure ilustrantaj diversajn sindevontigojn kiel devontigo de la amikeco kaj de geedziĝo kaj, plej grava, la devontigo al libereco, al la imperiestro kion Charlie plenumas laŭlitere.
Ekzistis ankaŭ brita versio kun Onklo Sam anstataŭigita de John Bull, kiu antaŭenigas militajn devontigojn.
Brévainville
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vendôme kaj la kantono Le Perche.
Thusy
(historie latine Thusiacum) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Zoltán Rákosi
RÁKOSI Zoltán (pro. ra:koŝi) estis hungara verkisto, poeto naskita en Kézdivásárhely la 18-an de septembro 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de februaro 1970.
Biografio
Zoltán Rákosi instruis en Nagymihály, Breznóbánya. Inter 1912-1918 li redaktis la semajngazeton Garamvidék. Inter 1921-1948 li estis lernejestro en Újpest kaj studinspektisto. Li verkis, redaktis lernolibrojn, publikigis studojn pripedagogiajn.
6218 Mizushima
6218 Mizushima estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).
Ĝi a nomo aludas al Mizuŝima, pitoreska ejo en la urbo Kuraŝiki (gubernio Okajama), proksime de la naskiĝloko de la unua malkovrinto. Tie en 1183 okazis la batalo ĉe Muzuŝima kie la Taira-klano venkis la Minamoto-klanon. Ringa suna eklipso okazis dum tiu batalo.
Tiglatpilezero la 3-a
Tiglat-Pilezero la 3-a (en akada lingvo: Tukultī-Apil Ešarra) estis elstara reĝo de Asirio en la 8-a jarcento antaŭ nia erao. Li regis dum la jaroj 745 kaj 727 a.K. kaj li estis la fondinto de la Nov-asiria Imperio. Li estas konsiderata kiel unu el la plej sukcesaj komandantoj de la historio. Liaj konkeroj ampleksiĝis al la plejparto de la mondo konata de la antikvaj asirianoj.Krom plibonigi la situacion de la asirianoj post malmultaj jaroj de liaj konkeroj, Tiglatpilezero la 3-a ankaŭ kreis la strukturon de la asiria imperio. Li ŝanĝis la regad-manieron de la konkeritaj reĝlandoj pere de la anstataŭado de la suvereneco en kelkaj aneksitaj regionoj al asiria reganto. Tion li faris en Urarto en 740 a.K., en Unkio en 738 a.K., en Damasko en 732 a.K., kaj en Babilono en 729 a.K., kiel li proklamis sin reĝo, tiel ekigante jarcenton da asiria regado en tiu lando. Li ankaŭ dividis kelkajn provincojn por redukti la aŭtoritaton de la provincestro. Li akceptis vasalajn reĝlandojn nur se en tio li vidis administrajn kaj ekonomiajn avantaĝojn. La armeo estis reorganizita por pliefikigi ĝin.
Je lia morto, li lasis pli vastan regnon ol tiu kiun li ricevis, kun potenca armeo kaj modernigita, kaj administrado reformita. Ĉar la politiko pri konkeroj kaj aneksadoj povus esti pli ol la ebloj de la ŝtato vivteni ilin, li provis limigi ilin kaj ankaŭ kreis fortikaĵojn, garnizonoj, kaj la deportitoj kiuj povis utili kiel komplementaj trupoj.
Gundlaĉa akcipitro
La Gundlaĉa akcipitro aŭ Kuba akcipitro (Accipiter gundlachi) estas taga rabobirdo el familio de Akcipitredoj kiu inkludas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn kiel agloj, buteoj kaj cirkuoj. Ĝi estas endemia de Kubo.
Ties natura habitato estas kaj sekaj arbaroj kaj malaltateraj arbaroj. Ĝi estas minacata kaj endanĝerita je formorto pro habitatoperdo.
Aspekto
Temas pri bela rabobirdo, simila al Kupera akcipitro (Accipiter cooperii), kvankam iom pli granda, intermeza inter tiu kaj la Akcipitro (Accipiter gentilis). Ties malhelgrizaj flugiloj, relative mallongaj kaj rondoformaj, kaj ties longa vosto, kune kun duokula vidkapablo, permesas tiun rabobirdon manovri inter la vegetaĵaro ege lerte. La ino estas multe pli granda ol la masklo. La subaj partoj estas ruĝecbrunaj iom striecaj, sed la subpugo estas blanka. La beko estas malhelgriza kaj la kruroj flavecaj.
Natura historio
Ili predas ĉefe birdoj, sed ankaŭ grandan nombron de roduloj, multaj el kiuj kaŭzas enorman damaĝon al la kamparanoj, kaj tiele la akcipitro estas aprezata.
Ili pariĝas inter februaro kaj majo. La nesto ĝenerale estas konstruita ĉe la trunko kaj sub la pinto de granda arbo.
Subspecioj
Oni konas du subspeciojn de Accipiter gundlachi :
Ernesto Geleta
Ernesto GELETA (nacilingve GELETA Ernő) (naskiĝis la 25-an de decembro 1927 en Pribeta - mortis la 14-an de februaro 2003 en Nové Zámky) estis slovakia hungaro, dumviva UEA-membro, delegito kaj fakdelegito, estrarano de slovakiaj regionaj organizoj ESO kaj OSES, mezlerneja profesoro, E-instruisto, organizanto de Ĉedanubaj Renkontiĝoj, aŭtoro de ŝercaj aforismoj kaj poemoj.
Euricius Cordus
Eŭricius Cordus (naskiĝis 1486 en Simtshausen, proksima de Wetter, Germanio; mortis la 24-a de decembro 1535 en Bremeno) estis germana humanisto, kuracisto, botanikisto kaj poeto.
Daiki Tomii
Daiki Tomii (富居 大樹, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Thespakusatsu Gunma, Montedio Yamagata kaj Shonan Bellmare.
NGC 6345
NGC 6345 (aliaj indikoj — MCG 10-24-115, ZWG 299.65, PGC 59945) estas galaksio en konstelacio Drako.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
12974 Haliterso
12974 Haliterso estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis fotita la de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj malkovrita de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando), sur la  senditaj en Leiden.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Haliterso (malnovgreke Αλιθέρσης), aŭguristo en Itako. Li iris kune kun Telemako serĉi Odiseon. Li ankaŭ estis amiko de Odiseo mem.
Thyez
(historie latine Tiesium) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Opus Dei
Opus Dei (aŭ Praelatura Sanctae Crucis et Operis Dei, en Latino Prelataĵo de la Sankta Kruco kaj de la Verko de Dio) estas katolika persona prelataĵo, fondita la de la hispana sacerdoto Sankta Josemaría Escrivá. Ĝia ĉefcelo estas la sanktigo de siaj membroj kaj la proksimiĝo de ĉiuj personoj al Dio kaj la katolikaj instruadoj.
La Opus Dei havas ĉirkaŭ 90.000 membrojn en pli ol 70 landoj, inter kiuj personoj de ĉiaj kondiĉoj.
Organizo
La ĉefulo de la prelataĵo estas la Prelato, episkopo Javier Echevarría, kiu estras kun la asistado de la Ĝenerala Konsilo kaj la Centra Advizantaro. Estas dividata en du fakoj: la vira fako kaj la ina fako. Estas ankaŭ dividata en regionoj korespondantaj al teritorioj (landoj aŭ landaroj).
Persona Prelataĵo
La leĝa formo de Opus Dei estas Persona Prelataĵo. Personaj Prelataĵoj estis kreitaj dum la Dua Vatikana Koncilio. Persona Prelataĵo estas neteritoria organiza strukturo formata de laikuloj kaj sacerdotoj. La nova institucia figuro donas al ĝi sendependecon ĉar ĝi respondas nur al la Papo, same al diocezoj.
Historio
La Opus Dei estis fondita je la en Madrido, Hispanio. De la komenco trovis malkomprenojn, eĉ ene de la Eklezio, sed ankaŭ asistojn kaj komprenojn, ekzemple de la Madrida Episkopo, Leopoldo Eijo y Garay, kiu donis la unuan aprobon al la organizo la. Dum la komenco, sole la vira fako estis fondita: la Sankta Josemaría sentis ke Dio volis ankaŭ la inan fakon kaj fondis ĝin.
Dum la Hispana Enlanda Milito, en kiu la Eklezio suferis persekutadojn, Opus Dei ne evoluis multe, sed post la fino de tiu milito, komencis grandan kreskon.
La Sankta Josemaría fondis la Sacerdotan Societon de la Sankta Kruco, permesinta ke ankaŭ sacerdotoj apartenas al la Opus Dei. La unuaj sacerdotoj estis Álvaro del Portillo, José María Hernández de Garnica kaj José Luis Músquiz, el la (ĉiuj estis antaŭ laikaj anoj de Opus Dei).
En 1946 Sankta Josemaría vojaĝis al Romo por serĉi la mondan aprobon de la Eklezio por la Opus Dei, kiun la Papo Pio la 12-a unue donis la. La Papo donis la definitivan aprobon al Opus Dei per la dekreto Primus Inter, la.
En 1969 okazis ĝenerala kongreso por prepari la peton al la Sankta Seĝo por iĝi en Personan Prelataĵon.
De 1972 al 1975 Sankta Josemaría vojaĝis al Hispanio kaj Ameriko, instruante siajn pensojn kaj instruadojn pri la universala voko al la sankteco al membroj kaj amikoj de Opus Dei.
Je la, Johano Paŭlo la 2-a igas la asocion persona prelataĵo.
La Josemaría Escrivá estis beatigita en Romo de la Papo Johano Paŭlo la 2-a.
Lana
Lana  estas vilaĝo kaj komunumo en Sudtirolo, norda Italio. Ĝi situas en la valo de rivero Adiĝo sude de Merano, ĉe la enirejo al la Ulten-Valo.
Opus Dei
Historio
La Álvaro del Portillo forpasis, post vojaĝo al la Sankta Lando. En aprilo de ĉi tiu jaro, Javier Echevarría estis elektita por postei lin.
Lana
Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj [Tscherms]], Gargazon, Algund, Marling, Meran, Naturns, Partschins, Burgstall, [[St. Pankraz]] kaj Tisens.
Lingva distribuo
La plejmulto de la loĝantoj (92%) parolas la germanan kiel denaska lingvo, 8% parolas denaske la italan.