cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
7835 Myroncope
7835 Myroncope estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Timothy B. Spahr elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Jean-Jacques Goldman
Jean-Jacques Goldman estas franca kantaŭtoro kaj komponisto naskiĝinta la 11-an de oktobro 1951 en Parizo. Li partoprenis en la muzika grupo Taï Phong kaj la triopo Fredericks Goldman Jones, sed estas fama ankaŭ pro sia unuopa kariero.
7835 Myroncope
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona sporta ĵurnalisto kaj komentisto Myron Cope (1929–2008).
Jean-Jacques Goldman
Li komponas siajn kantojn, sed ankaŭ kantojn por multe da aliaj kantistoj, ekzemple Céline Dion kaj Johnny Hallyday. Li komponis ankaŭ muzikojn de filmoj kaj televidaj elsendoj. Li multe partoprenas en homhelpaj organizaĵoj kiel la Restoracioj de l' koro.
Li studentiĝis ĉe EDHEC Business School.
Inter 2013 kaj 2022 li ĉiujare estis elektata kiel "la famulo plej ŝatata de la francoj" laŭ opinsondado, malgraŭ lia ĉesinta kariero kaj lia evitemo al amaskomunikiloj.
Flago de Sovetunio
La flago de Sovetunio konsistis el ruĝa flago, kun la simbolo de la rikoltilo kaj martelo kaj ruĝa stelo en la supra kantono. La rikoltilo kaj martelo simbolis la laboristojn de la nacio kaj kamparanojn dum la ruĝa stelo reprezentis la regadon de la Komunista Partio de Sovetunio.
La unua flago kun la ruĝa stelo, rikoltilo kaj martelo estis adoptita la 12-an de novembro 1923. En 1955, leĝo pri la flago estis adoptita kiu kondukis al ŝanĝo de la longeco de la tenilo de la martelo kaj la formo de la rikoltilo. Fina modifo al la flago estis adoptita en 1980 en kiu la koloro estis heligita. La flago daŭre estis nacia flago ĝis la kolapso de Sovetunio.
Simboleco kaj dizajno
La koloro ruĝa ĉiam estis pozitiva en la rusa kulturo. La vorto ruĝa (ruse: красный, krasnij) estas etimologie rilata kun la rusaj vortoj por plentaŭga kaj plejbona, same kiel la vorto por bela. Tio ankaŭ povas esti vidata en la Ruĝa Placo de Moskvo kaj la rusa ortodoksa festado, Ruĝa Pasko.
La martelo simbolas la industriajn laboristojn de la nacio (proletoj) dum la rikoltilo simbolas la agrikulturajn laboristojn (kamparanoj), kiuj kune formis la ŝtaton. La ruĝa stelo reprezentis la regulon de la Komunista Partio. La malantaŭflanko de la flago estas oficiale ruĝa, sen la simboloj. Tamen, en praktiko, la flago estis kutime produktita kun la simboloj ambaŭflanke.
La fina dizajno de la flago estis adoptita en 1980. La dizajno estis daŭre la sama krom ke la fonkoloro estis ŝanĝita. La koloro estis heligita.
Historio
La unua oficiala flago estis adoptita en decembro 1922 ĉe la Unua Kongreso de Sovetoj de Sovetunio. Estis interkonsentita ke la ruĝa standardo "estu transformita de la simbolo de la partio al la simbolo de ŝtato, kaj ĉirkaŭ tiu flago kolektiĝu homoj de la sovetaj respublikoj unuiĝi en unu ŝtato: Sovetunio". La 30-an de decembro 1922, la kongreso adoptis Deklaracion kaj Interkonsenton pri la establado de Sovetunio. Artikolo 22 de la Interkonsento: "Sovetunio havas flagon, blazonon kaj sigelon". La priskribo de la unua flago estis donita en la soveta konstitucio de 1924, akceptita en la dua sesio de la ĉefestraro de Sovetunio la 6-an de julio 1923. La teksto de la artikolo 71. Tiu flago estis la oficiala flago dum kvar monatoj, kaj estis anstataŭita kiel la oficiala flago per la pli konata dizajno de la rikoltilo kaj martelo dum la tria sesio de la ĉefestraro de Sovetunio la 12-an de novembro 1923.
En la tria sesio de la ĉefestraro de Sovetunio, la priskribo de soveta flago en la konstitucio estis ŝanĝita, kaj artikolo 71 suferis modifojn. "Statuto pri la Flago de la Sovetunio" estis adoptita per decido de la Prezidantaro de la Supera Soveto de Sovetunio. Tio kondukis al ŝanĝo de la longo de la tenilo de la martelo kaj la formo de la rikoltilo. Fina modifo al la flago estis adoptita la 15-an de aŭgusto 1980, kiu ŝanĝis la flagokampon en brilan ruĝon. Tiuj modifoj restis en uzo ĝis la disrompiĝo de Sovetunio la 25-an de decembro 1991, en kiu la flago ĉesis esti nacia flago.
Simileco kun aliaj flagoj
Sovetunio estis la unua lando kiu formi komunistan registaron, kaj ĝia estis inspiro kaj modelo de estontaj socialismaj ŝtatoj. Tio ankaŭ kondukis al la inspiro por la flagoj de Angolo, de Ĉinio, Nord-Koreio, Vjetnamio (Norda Vjetnamio) kaj la Socialisma federacia respubliko Jugoslavio.
La flagoj de la sovetaj respublikoj kiuj konstituis Sovetunion estis ĉiuj modifitaj versioj de la sovetia flago.
La 15-an de aprilo 1996 Boris Jelcin subskribis prezidentan dekreton donanta al la sovetia flago (nomita la Standardo de la Venko, post kiam la standardo estis hisita sur Reichstag la 1-an de majo 1945) statuson simila al tiu de la nacia flago. La diferenco estas ke la rikoltilo kaj martelo estis forigita de la flago. Dum certaj ferioj, la standardo estas hisita kun la rusa flago. Sub ĝenerala direktoro Putin, la Standardo estis adoptita kiel la oficiala flago de la rusa armeo.
Solingen
Solingen estas eksterdistrikta urbo en la norda parto de la industria Ruhr-regiono. Ĝi situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Duseldorfo. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Rajon
Rajon (ruse, ukraine kaj bulgare район, beloruse раён, latve rajons, litove rajonas, kartvele რაიონი [ɾa.i.ɔ.ni], azere rayon; de la franca rayon = distrikto) estas la nomo de administracia unuo en Rusio, Ukrainio, Belorusio, Azerbajĝano, Moldavio, Latvio, Litovio kaj aliaj landoj. En la administra hierarkio rajono troviĝas sub la pli grandaj regionoj aŭ provincoj, nomataj oblast aŭ similforme, regionoj (kraj) aŭ aŭtonomaj distriktoj resp. aŭtonomaj respublikoj.
Solingen
Ĝi situas norde de Kolonjo en la regiono Bergisches Land, origine monteta pejzaĝo plena je densaj arbaroj, kiu nur pro la industriigo de la 19-a jarcento iĝis karakterizita de pluraj grandaj urboj. El la kvar plej grandaj nur Wuppertal pli grandas ol Solingen, sekvas Remscheid kaj Bergisch Gladbach.
Rajon
Ankaŭ en urbegoj, urbokvartaloj estas dividitaj en "rajonoj".
Esperanta Teknika Medicina Vortaro
Esperanta Teknika Medicina Vortaro. Verkis Maurice Briquet. Bruxelles: Internacia Medicina Revuo, 1932, [2], 359 p. 16x11 cm (presejo Imprimerie Médicale et Scientifique, S.A., Bruxelles)
Solingen
Unuafoje la urbo skribe menciiĝis dum la jaro 1067. Dum la mezepoko Solingen estas la centro pro produktado de metalaj iloj, kaj tiel restis. Tranĉiloj ĉiam estis multe produktataj, dum la mezepoko kompreneble fariĝis pli da glavoj, aliflanke dum la pasintaj jarcentoj aldoniĝis multaj tondiloj. La klingoj de tiuj metalaj iloj el Solingen estas renomaj pro sia akreco, dum la 11-a jarcento samkiel nun. Dum la mezepokaj jarcentoj, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso, kaj estis inter ties plej sudaj urboj.
Rajon
En kelkaj respublikoj de Rusio la administraj distriktoj de nomo rajon oficiale estas nomataj en la lokaj lingvoj, ekzemple Ulus (улус) en Jakutio aŭ Koĵuun (кожуун) en Tuvio. Tiuj administraj unuoj tamen havas la saman statuson kiel "rajonoj".
En 1982 ekzistis ekzemple en Ukrainio 479 "rajonoj" kaj 121 "urbaj rajonoj".
Esperanta Teknika Medicina Vortaro
Ĝi enhavas 3675 radikojn kun difinoj en Esperanto, kun derivaĵoj kaj kelkaj tradukoj en la lingvoj latina, angla, franca, germana, itala kaj hispana. De 1926 Briquet regule publikigis la terminojn en Internacia Medicina Revuo, tiel ke diskuto pri ili inter medicinaj fakuloj eblis, antaŭ ili estis kunigitaj libroforme.
Ĝia terminara materialo poste eniris en la modernan terminaron "Esperanta Medicina Vortaro" de Josef Hradil (precipa kompilinto), 1979.
Preskaŭ ĉie
En mezurteorio (branĉo de analitiko), oni diras, ke eco validas preskaŭ ĉie, se la aro de elementoj, por kiuj tiu eco ne validas, estas nula aro, kio estas aro kun mezuro nulo, aŭ en okazoj, kiam la mezuro ne estas plena, enestas en aro de mezuro nulo. Se la frazo estas uzata por ecoj de reelaj nombroj, la lebega mezuro estas alprenata, se alie ne estas skribite.
Aro kun plena mezuro estas tiu kies komplemento estas de mezuro nulo.
Jen estas iuj teoremoj kiuj engaĝas la terminon "preskaŭ ĉie":
En probablo-teorio, la frazoj preskaŭ certe aŭ preskaŭ ĉiam, respektivas al probablo egala al 1.
Maßtheorie ほとんど (数学)
Ferenc Balogh (inĝeniero)
BALOGH Ferenc (pro. balog) estas rumania hungara inĝeniero pri konstruaĵo naskita en Kolozsvár la 9-an de marto 1941. Li estas filo de verkisto Edgár Balogh kaj pli juna frato de reĝisoro András Balogh.
Biografio
Ferenc Balogh diplomiĝis en Kluĵo kaj de 1966 li estis ĉefinĝeniero pri projektado de la Esplora kaj Projekta Instituto de Kluĵo. Li debutis kun lia studo en Korunk (1967), poste li publikigis en Utunk, A Hét pri urbanistikaj kaj arkitekhistoriaj artikoloj. Li kunmetis la volumon Betekintés korunk építőművészetébe en serio Korunk Könyvek (1975). En Korunk Évkönyv 1980 li aperigis la studon Eklektika, szecesszió és kezdeti modern.
Dolní Újezd (distrikto Svitavy)
Municipo Dolní Újezd troviĝas en Ĉeĥio en regiono Pardubice, distrikto Svitavy, 8 km sudokcidente de urbo Litomyšl en valo de rivereto Desná, apud ŝoseo n-ro 359 el Litomyšl al Proseč. Vivas ĉi tie. En historiaj fontoj ĝi estas unue menciita en la jaro 1167 en dokumento de la reĝo Vladislao la 2-a, kie ĝi estis nomata Újezd na Lubném. La plej malgranda alto estas 370 m s.m., la plej granda 436 m s.m. La vilaĝo ekestis per kuniĝo de vico da domaroj, post kiuj restis konservitaj lokaj nomoj, kiel Rovinka, Malvařice, Praha, Pazucha, Víska, Ždár, Přibiňoves, Kabatoves, Záves, Bořkov kaj Dolečka. Nuntempaj partoj de la komunumo estas domaroj Jiříkov kaj Václavky.
Historio
Sekulara socia vivo komenciĝis per fondoj de etindustriista societo en la jaro 1863 kaj de Societo de teatraj amatoroj.
Preĝejo de Sankta Marteno
Pri longa historio de la vilaĝo atestas origine romia preĝejo de Sankta Marteno el la jaro 1230. En la 14-a jarcento estis al la preĝejo alkonstruita gotika presbiterejo kaj okaze de pluaj aranĝoj en la jaro 1553 ankaŭ la renesanca portalo. Novgotika aranĝo de la preĝejo estis farita en la jaro 1909. La preĝejo estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo kun apogpilieroj, oblongforma sakristio estas sur norda flanko, prisma turo en la okcidenta fronto. La presbiterejo estas plafonita per dukampa krucforma volbo, en la navo estas kaseda plafono. La ĉefaltaro havas rokajan dekoron de V. Hendrych el Litomyšl el la jaro 1785, la bildo de Sankta Marteno de J. Umlauf estas el la dua duono de la 19-a jarcento. La flanka altaro de Virgulino Maria estas klasikisma kun bildo de J. Umlauf el la jaro 1875, la predikejo estas empira el la jaro 1809, baroka orgeno havas akantfoliajn lignoskulptaĵojn kun rozetoj, ŝtona baptujo estas el la jaro 1774.
Tombejo kaj sonorilejo
Apud la preĝejo estas tombejo en kiun oni eniras tra frubaroka sonorilejo el la 17-a jarcento. Tiu havas la unuan etaĝon masonitan, la dua etaĝo estas ligna. Antaŭ la preĝejo estas du kapeletoj. Sur la tombejo estas lokita moderna plastikaĵo de Olbram Zoubek.
Monumento de servutula leviĝo
En centro de la vilaĝo staras monumento al la viktimoj de servutula leviĝo kontraŭ litomyšla aŭtoritato, kiu ĉi tie okazis en la jaro 1680. La monumenton en la jaro 1914 faris skulptisto O. Velinský laŭ propono de Jan Štursa. Karaktera signo de la monumento estas, ke ne temas pri "portreto" de ĉeĥa terkulturisto el la 17-a jarcento. La kapoj de ekzekutitaj ribeluloj - Matěj Abrahám, Lukáš Pakosta kaj pliaj estas malsupre apud la piedoj de alegoria figuro, kiu estas pli verŝajne optimisma glorigo de simpla homo, kreanto de realaj valoroj.
Statuo de Virgulino Maria
Proksime de la monumento troviĝas statuo de Virgulino Maria, majstra verko de skulptisto Václav František Pacák el la jaro 1737.
Praga ponto
Valora memorindaĵo estas ankaŭ ŝtona t.n. praga ponto, konstruita en la jaro 1868, el kiu estis pro rekonstruado dumtempe forigitaj statuoj de Sankta Adalberto, Sankta Venceslao, Sankta Jozefo kaj Sankta Johano Nepomuka.
Popola arĥitekturo
En la komunumo estas konservitaj tipaj terkulturistaj bienetoj el la 19-a jarcento, fermitaj en kvadrata kvar-ala situo kaj lignaj ĉarpentitaj domoj.
Preĝejo Ĉieliro de Jesuo (Apácatorna)
La Preĝejo Ĉieliro de Jesuo estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Apácatorna.
Historio
En la iama Torna romanika kirko estis konstruita en la 13-a jarcento. El tio restis nur la duonronda sanktejo. En 1492 la preĝejo estis pligrandigita kaj trakonstruita. En 1596 la turkoj detruis la vilaĝon, tamen la kirko postrestis. En la sekvaj jarcentoj la preĝejo estis trakonstruita aŭ renovigita, fine en 1940 plena rekonstruo okazis.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola. La fasado estas pli larĝa, ol la navo, ĉar tie kuŝas arkado kun tri aperturoj laŭ la fasado. Tiu arkado havas po 2 aperturojn flanke. Inter la arkado kaj la navo enŝoviĝis kvadrata turo. Sub la arkado skulptaĵoj estas videblaj. La absido estas kvarlatera, sed la mezepoka absido estas duonronda kaj tio estas parto de sakristio. Interne estas malofta solvo, ke ne ekzistas altara bildo, sed belega granda vitralo.
Kermeso okazas en la dimanĉo de Pasko.
Cepelinoj
Cepelinoj (litove cepelinai por „zepelinoj“, singularo cepelinas) aŭ didžkukuliai („grandaj knedlikoj“) estas terpomaj knedlikoj de la litova kuirarto, farĉitaj per viandhaketaĵo aŭ per kazeo. En Litovio ili apartenas al la nacie tipaj pladoj. Tradicie ili manĝiĝas je festotagoj kaj dum la sezono de la terpomrikolto, sed krome ĉiusezone ili haveblas en multaj restoracioj kaj ankaŭ stratorande en apartaj "zepelinaj" rapidmanĝejoj.
Preparo
En la preparo unue terpomoj estas raspitaj kaj malpliakvigitaj en kruda stato. Poste aliaj terpomoj estas kuiritaj kaj kaĉigitaj. La kruda terpomlikvaĵo staras en ujo ĝis la amelo kolektiĝis funde. Por la farĉo aŭ miksiĝas kruda porka viandhaketaĵo kun rostitaj ceperoj, salo, pipro kaj majorano (laŭguste ankaŭ kun kuirita rizo), aŭ miksiĝas kazeo, ovaĵo kaj butero, spicite kun salo kaj ajlo aŭ mento. Fine el la kruda kaj kuirita terpomaĵoj kun la amelo de la terpomlikvaĵo miksiĝas pasto. Tiu pasto estas porciigita kaj formigita je malalta rondaĵo. En la mezo de tiu porcio doniĝas iom da farĉo kaj kreiĝas longecaj knedlikoj (laŭforme similaj al zepelino) kun vianda farĉo respektive globaj knedlikoj kun kazea farĉo. En bolanta salakvo la knedlikoj kuiriĝas plimalpli 30 minutojn.
Nguyễn Công Phượng
Nguyễn Công Phượng (n. ) estas vjetnama futbalisto. Ekde la jaro 2015 li membras en la vjetnama nacia teamo de futbalo.
Cepelinoj
Preparo
Cepelinoj tradicie serviĝas kun saŭco el rostita larderoj, ceperoj kaj acida kremo (en moderna, vegetara variaĵo simple forfalas la larderoj).
Pliaj variaĵoj
Krom la tipaj viandhaketaĵaj kaj kazeaj cepelinoj ankaŭ ekzistas variaĵoj plenigitaj per fungoj, blanka brasiko, ŝinko aŭ per fiŝaĵo.
NGC 1825
NGC 1825 (alia indiko — ESO 56-SC53) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Vizslás)
La preĝejo Senmakula Koncipiĝo estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Vizslás (Hungario).
Historio
Laŭ arkeologoj tiu ĉi kirko estis konstruita laŭ gotiko dum la mezepoko. En 1680 la loka bienulo rekonstruigis ĝin, sed ĉefe la fundamento kaj kelkaj partoj restis originaj. En 1731 trakonstruo, en 1745 renovigo okazis. La turo estis konstruita en 1814, supozeble tiam konstruiĝis interne la galerio el ligno. La kirko plene renoviĝis en 2014.
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 8-an de decembro.
Escorca
(jen katalune) estas municipo de la mediteranea insulo Majorko, en la aŭtonoma komunumo de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La municipo estas formata de kvar loĝlokoj nome Escorca, Lluc kaj Cala Tuent - Sa Calobra.
20-a arondismento de Parizo
La 20-a arondismento (XXe arrondissement) estas la lasta el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de la Sejno, havas proksimume 185000 loĝantojn kaj kovras 5,98 km².
Tie situas la tre diverskolora kvartaloj Ménilmontant kaj Belleville, kiu gastigis plurajn alvenojn da enmigruloj depost la mezo de la 19-a jarcento. Hodiaŭ, Belleville fariĝas la dua plej grava ĉina kvartalo de Parizo.
Sed la 20-a arondismento estas ankaŭ internacie famkonata pro la tombejo Père-Lachaise, kie oni povas trovi la tombojn de multnombraj famuloj (komponistoj kiel Frédéric Chopin, verkistoj kiel Oscar Wilde, Marcel Proust, pentristoj kiel Pissarro, David, aŭ eĉ popularaj kantistoj kiel Jim Morrison).
Tomara dinastio
La Tomara dinastio estis dinastio de Hindio kiu regis partojn de nuntempa Delhio kaj Harjano dum la 9a al la 12a jarcentoj. Ties regado super tiu regiono estis atestita per multaj surskriboj kaj moneroj. Aldone, multa informaro pri ili venas el mezepokaj bardaj legendoj, kiuj estas historie nefidindaj. Ili estis anstataŭigitaj de la Ĉahamanoj de Ŝakambhari en la 12a jarcento.
Löbnitz (Antaŭpomerio)
Löbnitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Administre ĝi apartenas la la komunumaro Amt Barth de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko Löbnitz, la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Buchenhorst, Kindshagen, Redebas kaj Saatel.
Tolfa
Tolfa estas komunumo de Italio.
Partnerkomunumo
Partnerkomunumo de Tolfa estas la komunumo Għajnsielem, kiu situas sur la insuloj Gozo kaj Comino en Malto.
(13547) 1992 DJ8
(13547) 1992 DJ8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Fontainebleau-Forêt (stacidomo)
Fontainebleau-Forêt estas franca haltejo sen konstruaĵo sur linio Paris Gare de Lyon -, situanta en komunumo Fontainebleau, departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio. Kiel indikas ĝia nomo (Fontainebleau-Arbaro), ĝi priservas la Arbaron de Fontainebleau.
Temas pri haltejo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata matene de kelkaj trajnoj, semajnfine kaj dum feriaj tagoj, veturantaj sur linio R de Transilien.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
Durón
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas duronero. La censita loĝantaro en 2016 estis de 120 loĝantoj kaj la denseco estas de 5,15 loĝ/km².
Geografio
La vilaĝo kuŝas sur la kunfluo de variaj akvofluejoj tre enŝovitaj en ravinoj (kun formoj de erozio karsta, elstare la nomita Zangosta aŭ Hoz Angosta (mallarĝa) kaj la Granillo de Sal (salero)), en la limo intr Alkario (subkomprenita kiel topografie, kiel altebenaĵo, krom la nomigo por la tuta komarko entera) kaj la bordo de la rivero Taĵo, en la aktualo kovrita de la Akvorezervejo de Entrepeñas kiu konstruata inundis la antikvan ponton kaj la Ermitejon de Nia Sinjorino de la Espero, kiu estis translokigita al la Olla Espesa, nome proksima insulmonto (1953).
La vegetaĵaro kaj la kultivoj estas la propraj de la kontinenta-mediteranea klimato, modera aŭ ekstrema depende de la dispono antaŭ suna (suda) aŭ malantaŭsuna (norda) de la deklivoj aŭ de la proksimeco al la rivero, kie estas kelkaj fruktarboj (ĉefe ĉerizarboj). Estas ankaŭ abandonita ateliera instalaĵo por fabrikado de puco.
Situo
Durón situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la nordo de la sudokcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 747 m super marnivelo; je 52,4 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, je 171 km el Toledo, regiona ĉefurbo, je 109 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo, je 556 km el Barcelono kaj je 303 km el Valencio. La areo de ties teritorio estas de 23,32 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok.
Historio
El la reconquista de la setlejo, komence de la 12-a jarcento, la domaro de Durón apartenis al la teritorio alfoz de Atienza kaj ĝi estis ĉefurbo de unu el ties teritorioj sexmo, al kiu apartenis aliaj setlejojnuntempe pli loĝtaj, kiel la najbara Budia. La reĝo Johano la 2-a de Kastilio rompis tiun jurisdikcion la 24-an de aprilo 1437 por doni ĝin al sia konsilisto Gómez Carrillo kaj al lia edzino María, nepino de la reĝo Pedro la Kruela.
Oni konservas kelkajn blazonhavajn domojn de la 16-a al la 18-a jarcentoj, inter tiuj de Baquero de Lirueña, familio de skribistoj kiuj okupis altajn postenojn en la Santo Oficio (Inkvizicio) kaj en la juĝaj tribunaloj Audiencias, situa en la strato Mesones, 13.
Estas tradicio ke ekzistis konvento de templanoj kie nun estas la ruinoj de la Ermitejo de Sankta Domingo de Guzmán. Aliaj tradicioj aludas al supozita mirakla apero de la Dipatrino sur anzino antaŭ la lokano Fernando Villafaña en 1350, kiuo estis tialo por la konstruo de la menciita ermitejo. La aktuala ermitejo estas verko de Juan García Ochaíta (1629) kaj Pedro Villa Monchalian (1700). La paroĥa preĝejo estas ankaŭ de la 17-a jarcento kaj de stilo baroko (estas surskribaĵo en la turo de la jaro 1693 ). Estas ankaŭ fontano kun bronzaĵo. EStas konservata ankaŭ pilorio de la 16-a jarcento.
La respondoj de la villa de Durón al la enketo nome Catastro de Ensenada (fare de la pastro José Marcos de Utrilla, Juan Tamayo, nobela urbestro, Juan Antonio Alameda, komuna urbestro kaj aliaj registoj de la municipo) konfirmas ke je 31a de julio 1752 la loĝantaro estis tre supera al tiu de la 20-a jarcento.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 460 loĝantoj en 1930 al 120, tio estis oni perdis pli ol 300 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Durón, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Durón kie oni falis al la nunaj 120.
Demografio
La demografia evoluo el la 19-a jarcento estas la jena:
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Legazpio (Albajo)
Legazpio - Lungsod ng Legazpi - estas kvaraklasa, universitata, komponenta urbego, ankaŭ diocezo en Filipinoj, en Luzono, en Bikola Regiono, en provinco Albajo, kie ĝi estas ĉefurbo de Albajo. La loknomo Legazpi ricevis la nomon de Miguel López de Legazpi, la eŭska hispana konkistadoro, kiu oficiale aneksis Filipinojn al la Hispana Imperio en 1565.
Geografio
Legazpio situas en suda duoninsulo de Luzono sur ebenaĵo kaj montetoj laŭ golfo. Lucena (Filipinoj) troviĝas 247, Kezonurbo 338, ĉefurbo Manilo 340 kilometrojn (aere). Ankaŭ la Monto Majono (vulkano) situas apud Legazpi.
Historio
La areo, kiu nun estas Albajo, havis floran civilizon antaŭ ol la hispanoj alvenis. La hispanaj esploristoj trovis dense loĝitajn setlejojn kun abundo da oro kaj provizaĵoj. La loĝantoj kultivis rizojn, faris belajn orajn juvelaĵojn kaj posedis silkojn el Ĉinio. La loko estis origine fiŝkaptista haveno nomita Savangan ĉe la mangrovaj marĉoj. En 1569 alvenis la unuaj hispanoj, alia grupo trovis la golfon en 1573. Fondo de Legazpio okazis en 1616, jam kiel administracia centro fare de misiistoj. Franciskanoj kristanigis la indiĝenojn en 1587, la loko ricevis paroĥan rangon. En 1814 la najbara vulkano erupciis. La loknomo fariĝis Legazpi en 1856, estis deklarita urbo unuafoje en 1892. Usonaj trupoj en 1900 okupis Legazpi spite la bravan reziston. La usonanoj nuligis la statuson de urbo kaj dividis 2 apartajn komunumojn. Inter 1941-1945 dominado de japanoj okazis, poste finfine en 1959 Legazpio denove urbiĝis kaj en 1972 iĝis provinca ĉefurbo. Legazpi en 1981 atingis la internacian klasifikadon grandurbo.
Ekonomio
Legazpio estas centro de la regiono pri turismo, edukado, komerco kaj transporto. La ĉirkaŭaj grundoj estas taŭgaj por kultivado de rizoj.
Trafiko
Legazpio estas alireblaj voje, fervoje (tie estas la suda finstacio), flughavene, ŝipe.
Religio kaj eduko
La katolika religio estas la plej ĝenerala en Legazpio, sed ekzistas ankaŭ sektoj, ortodoksismo, protestantismo, eĉ Islamo. La urbo estas eklezia sidejo de diocezo de Legazpi. Ankaŭ universitato funkcias ĉi tie.
Klimato
La klimato de Legazpio estas klasifikita kiel tropika pluvarbara klimato kun abunda pluvokvanto tutjare. Jare pluvas po 3432 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C, ĝi varias inter 24-31 °C. Ne estas gravaj diferencoj inter la monatoj.
István Balogh (verkisto)
BALOGH István (pro. balog), estis rumania hungara dramverkisto naskiĝinta en Kézdivásárhely la 19-an de julio 1876 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de decembro 1958.
Biografio
István Balogh estis notario de Csíkszentsimon kaj Csatószeg, poste devigpensiigite li vivis en Tusnádfürdő. Liajn sikultemajn rakontojn publikigis la gazeto Vasárnap de Arado.
Chacaltaya
Chacaltaya aŭ Ĉakaltajo (Ajmara por malvarma vojo) estas monto en la bolivia Reĝa Kordilero kun pinto de 5421 m kaj videbleco al lago Titikako en la foro. La glaĉero de Ĉakaltajo degelis kaj malaperis en frua 2009. La glaĉero estis la plej alte situanta skiejo de la mondo, en Suda Ameriko kaj situante ĉ. 30 km de La Paz, proksime al montaro Huayna Potosí. La glaĉero estis 18.000 jarojn aĝa, 80% de ties kvanto degelis inter 1987 kaj 2007.
Skiejo
La glaĉero estis la sola skiejo de Bolivio kaj la plej alte sitanta lift-servita skiejo en la mondo.
Observatorio
Sur la monta alto de 5.220 m situas la Astrofizika Observatorio de Ĉakaltajo (Observatorio de Fisica Cosmica), kiun funkciigas la bolivia Universitato San Andres kun aliaj alilandaj universitatoj. Tio estas unu el la plej alte situantaj astronomiaj observatorioj kaj pro la ties maldensa aero grava loko de la gamaastronomio.
(10926) 1998 BF41
(10926) 1998 BF41 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la United States Air Force sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
7885 Levine
7885 Levine estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Timothy B. Spahr elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Batavia (Nov-Jorkio)
Batavio - angle Batavia - estas urbo en orienta Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj estas la administra centro de la ĉirkaŭa kantono Ĝenesio. Laŭ la stato de la censo en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La nomo Batavio aludas al antikva regiono kaj ties ĝermanaj gentanoj, la batavoj, en nuna Nederlando kaj celas honorigi fruajn nederlandajn setlantojn de la kantona teritorio.
7885 Levine
Nomo
Ĝia nomo honoras Joanna L. Levine, baletan dancistinon, instruistinon pri jogo kaj astrofizikistinon ; ŝi estas inspiro al tiuj ĉirkaŭ si. Ŝi lernis baleton ĉe Walnut Hill School, ricevis sian Ph.D. en la Universitato de Florido, interesiĝas pri la formiĝo de steloj en la Nebulozo de Oriono kaj estas profesorino ĉe Mount Holyoke College.
Andor Papp
PAPP Andor estis hungara ĵurnalisto, verkisto, redaktoro naskita en ? la 16-an de decembro 1870 kaj mortinta en Arado ?.
Kariero
Papp Andor alvenis Aradon je komenco de la 20-a jarcento.
Puli
Puli povas esti nomo de:
Ketoprak
Ketoprak estas vegetara manĝaĵo el Ĝakarto, Indonezio. Ĝi konsistas el tofuo, legomoj kaj lontongo (rizokuko), riznudeloj surtabligata en arakidosaŭco.
Ingrediencoj
Ketoprak konsistas el tranĉaĵoj da fritita tofuo, vaporkuirita rizokuko (lontong aŭ ketupat), Tranĉaĵoj da brasiko kaj kukumo, bihun (maldikaj riznudeloj), mungidoj en arakidosaŭco, surŝutita per krupuko (= ne ċiam vegetara!) aŭ empingo kaj frititaj ŝalotoj. La fritita tofuo povas esti konsiderata kiel la centropeco de la manĝaĵo, ĉar ĝi estas freŝe fritita tuj post la kliento mendis la manĝaĵon, por certigi ĝian freŝecon kaj varmegecon.
La arakidosaŭco estas farita el muelitaj arakidoj kaj palmosukero, miksita kun ajlo, kapsiketoj, salo kaj kecap manis (dolĉa sojsaŭco).
Fortnightly Review
The Fortnightly Review estis unu el plej gravaj kaj influaj gazetoj en Anglio en la dua duono de la 19a jarcento. Ĝi estis fondita en 1865 de Anthony Trollope, Frederic Harrison, Edward Spencer Beesly, kaj ses aliaj per investado de 9,000 pundoj; la unua eldono aperis la 15an de majo 1865. George Henry Lewes, la partnero de George Eliot, estis ties unua eldonisto, sekve de John Morley. En tiu gazeto oni publikigis materialojn inter aliaj de Dante Gabriel Rossetti, James Joyce, W. B. Yeats, Ezra Pound, Oscar Wilde, George Orwell kaj aliaj.
Brough of Deerness
La Brough of Deerness situas sur la insulo Mainland, la ĉefa insulo de la insularo Orkadoj, sur la nordorienta flanko de la duoninsulo Deerness. Ĝi similas al la multe pli granda Brough of Birsay, kaj estas kiel tajdoinsulo, kiu estas alirebla nur dum alta tajdo.
Priskribo
Sur la 80 × 30 m granda brough troviĝas restaĵoj de setlejoj kaj kapelo. Geologiaj esploroj konfirmas, ke la iama tera ligo al la nuna insulo disrompis longe antaŭ ol la piktoj setlis tie.
Ekzistas sur la brough remparo, kiu separas la tajdinsulon de la tera flanko. La restaĵoj povus esti ankaŭ monaĥejo.
Enla proksimeco
Ĉe la orienta marbordo de la duoninsulo Deerness, en la paroĥo St. Andrews situas la ĉ. 40,0 m longa kaj 25 m larĝa enfalita markaverno "The Gloup".
(16722) 1995 WG7
(16722) 1995 WG7 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde Observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).
San Giuliano
San Giuliano (sankta Juliano) estas la nomo de pluraj lokoj en Italio:
Krome ekzistas la municipo kaj
Kratera lago
Kratera lago estas lago, formiĝinta rezulte de pleniĝo per akvo de vulkana kratero, kaldero, maaro aŭ alfrapa kratero.
Ĉar krateroj plej ofte havas rondan formon kaj altajn murojn, kratera lago havas malmultajn alfluojn kaj preskaŭ neniujn elfluojn. Kutime kratero pleniĝas per pluva akvo (maaroj per ) kaj la lago atingas ekvilibron per enfiltriĝo kaj vaporado). Post paso de tempo erozio povas estigi surteran elfluejon aŭ eĉ trafluejon, ekzemplo de kio estas la novzelanda lago Taupo, tra kiu fluas la rivero Waikato.
Akvo en vulkana kratero foje havas tian kemian konsiston, kiu igas vivon neebla. Ekzemploj de tiaj ofte koloraj acidaj lagoj estas Rincón de la Vieja kaj Irazú en Kostariko. Ankaŭ kvanto de karbona dioksido povas esti tre alta kaj kaŭzi limnologian katastrofon, kiel ĉe la lago Nyos en Kameruno.
Grava rimarko
Estas ankaŭ vulkanaj lagoj kiuj ne estas krateraj.
Ekzemple, la lagon Tana-n en Etiopio estigis lafo el pluraj erupcioj, kiu blokis la fluon de la praa Blua Nilo kaj de aliaj riveroj.
Willem Barentsz
Willem BARENTSZ [BArenc] (ĉ. 1550 - 20-a de junio 1597, mallongigo de "Barentszoon", = filo de Barent) estis nederlanda esploristo. Li faris tri vojaĝojn en 1594, 1595 kaj 1596–1597 dum li serĉis la nord-orientan trairejon al Azio. Li atingis Novazemlon dum la unuaj du ekspedicioj. Dum la tria li akcidente eltrovis Spicbergon, ĉirkaŭveturis la nordan punkton de Novazemlo, kaj estis kaptita en la glacio. Barentz mortis survoje. La etendo de liaj esploradoj kaj la precizeco de liaj mapoj faris lin unu el la plej gravaj de ĉiuj arktaj esploristoj. La meteologiaj donitaĵoj kiujn Barentsz kolektis ankoraŭ estas konsultitaj en la nuna epoko.
Pianego
Pianego estas konstruformo de piano. Ĝia korpo konsistas i.a. el kadro tenanta la kordojn kaj resonancplanko kaj kuŝas horizontale sur tri gamboj. Per ĉi tiuj li atingas totalan altecon de ĉirkaŭ 1,4 metroj.
La formo de la korpo similas al birdoflugilo, pro kio la germanoj nomas ĝin „Flügel“ (flugilo). Ĉi tiu formo jam estis normo ĉe klaviceno. Ĉe la rekta finaĵo de la korpo troviĝas klavaro, mekaniko kaj agordotrabo. La kesto estas fermita per kovrilo, kiu estas malfermebla por pli bone ellasi la sonon. La konstruaĵo, ĉe kiu estas aligitaj la pedaloj, nomiĝas „liro“, ĉar ĝi ĉe pli antikvaj instrumentoj estas laŭforme konstruita kiel la samnoma greka kordinstrumento
Dum kiam la rekta formo de piano, la pianeto, pro spaco- kaj kostoŝparo prefere staras en privataj hejmoj kaj lernejoj, la pli forte sona pianego estas la instrumento por profesiuloj kaj por koncertoj.
Nomigo
La nomo pianego (memkonstruita vorto de la aŭtoro) laŭas la anglan nomon grand piano, laŭ PIV: koncertpiano. Aliaj nomoj estas vostpiano (laŭ la franca piano à queue) aŭ fortepiano. Ĉilasta nomo devenas de la itala kaj signifas, ke per la instrumento oni povas ludi en ĉiu ajn laŭteco. Ĉar ankaŭ en Esperanto ekzistas la radikoj fort- kaj pian-, la uzado de fortepiano estas malkonsilinda.
Korpo
La mallarĝiĝanta malantaŭa finaĵo de la korpo estas kialo por la nomo vostpiano. La korpo estas la portanta elemento de ĉiuj eroj de pianego. La kovrilo de pianego estas malfermebla kaj laŭbezone forprenebla, kio prosperigas la disradiadon de la sono en la spacon. La videblaj partoj de la korpo estas tegataj aŭ per poliesterlako (plejparte nigra, malpli ofte blanka aŭ kolora) aŭ per tavolligno.
La surigo de la lako en pluraj tavoloj kaj precipe la polurado ĝis brilego tipa por pianego estas laboro de specialistoj: ĝi estas danĝera pro la flamiĝemaj polurpolvoj kaj oni povas fari ĝin nur en speciale ekipitaj metiejoj.
Gisferoplato
La gisferoplato estas la subtena elemento en la interno de pianego. Ĝi eltenas tirforton pezantan sur ĝi pro la kordoj de 150.000 ĝis 250.000 neŭtonoj. Pli frue oni gisis ĝin nure en sabloformujoj, ekde kelkaj jaroj oni ankaŭ produktas ĝin per vakuoprocedo.
Agordotrabo
La agordotrabo troviĝas en la antaŭa parto de la korpo kaj tenas la agordokejlojn, per kiuj oni agordas la kordojn. Ĝi estas farita el tabule fermgluita malmola ligno (de sangofago, acero). Ĉe modernaj pianegoj gisfera plato tegas la agordotrabon. Tio plibonigas la tenadon de la agordo.
Klavaro
Ĉiu oktavo havas po 7 ĉeftonojn kaj po 12 duontonajn paŝojn. Por ĉiu ĉeftono (C-D-E-F-G-A-H, do la tonoj de la C-maĵora gamo) ekzistas blanka malsuproklavo (pli frue tegita per eburo, nuntempe per plasto), por la kromtonoj ekzistas kvin pli mallongaj nigraj suproklavoj (ankaŭ nuntempe ĉe laŭkvalite pli valoraj ekzempleroj ankoraŭ el ebono). Pianegoj kutime havas 88 klavojn, (7¼ oktavojn).
Ludmekaniko
La ludmekaniko de pianego transmisias la forton de la klavo sur martelo, kiu ekfrapas la kordojn. La marteloj konsistas el ligna kerno kaj sub streĉo muntita sur tiu presita feltotavolo el longfibraj lanfadenoj; ili ekfrapas la kordojn ekde malsupre. La dampiloj estas forlevitaj de la kordoj mallonge antaŭ la ekfrapo. Post malprenado de la klavoj ili revenas en la elirpozicion kaj per tio dampas la tonon. La partoj de la pianegomekaniko estas faritaj el karpeno, acero, betulo, tavolligno kaj parte ankaŭ el plasto. Unuan fojon en la historio ĉirkaŭ 1700 Cristofori enkonstruis en klavicenmekanikon ledotegitajn marteletojn anstataŭ plumtubaj plukiloj, tiel ke oni povis ludi mallaŭte (it.: piano) kaj laŭte (it.: forte): Jen naskiĝis la fortepiano. Poste nur en 1825 Sébastien Érard faris pluan evolupaŝon en la pianomekaniko kaj konstruis la t. n. ripetmekanikon, je kiu ĉe la „martelruleto“ samtempe alkuŝis la „puŝlameno“ kaj la „latero“, kio ebligis rapidan tonripetadon kun minimuma klavomovo. Ĉi tiun econ ne havas mekanikoj de starpianoj, sed nur vostpianoj. Ekde Erard ja okazis unuopaj plibonigoj de la mekaniko, sed neniu grava evolupaŝo.
Kordoj
Pianego havas ĉirkaŭ 230 ŝtalkordojn: en diskanta kaj meza pozicio po tri kordojn por tono (kordoĥoro), en baspozicio po 1, 2 aŭ 3 kordojn ĉirkaŭvolvitan per kuprodrato (pli frue ankaŭ per latuna aŭ fera drato) por tono. Ĉe konstruado de pianego kalkulado de la kordomezuroj (longeco, dikeco, streĉo ktp.) estas grava laboro por la sonkaraktero de instrumento (malharmoneco).
Liro kaj pedaloj
La konstruero, en kiu estas muntitaj la pedaloj, nomiĝas faklingve „liro“, ĉar ĝi ĉe pli antikvaj instrumentoj estas laŭforme konstruita kiel la samnoma greka kordinstrumento. La pedaloj influas la sonon de tono:
Konstrutipoj
Pianegojn oni konstruas en multaj diversaj grandecoj. Jen malnorma kategoriigo:
La etmezura pianego aperis en la 19-a jarcento, kiam muzikado kutimiĝis ankaŭ en la burĝaro kaj ekestis granda bezono pri instrumentoj. En la kasteloj de la nobeloj estis sufiĉe da spaco por prapianoj longaj ĝis 3 m, sed ne en la pli malvastaj loĝoĉambroj de la burĝoj. Pro tio oni senhezite mallongigis malnovajn longajn instrumentojn. Tio kompreneble necesigis ankaŭ ŝanĝo de la kordigo – pli mallongaj, sed pli dikaj kordoj - en la malsupra meza pozicio kaj en la basa pozicioj. Unuan etmezuran pianegon konstruis firmao Ernst Kaps Klavierfabrik AG en la jaro 1865. Ĝenerale la larĝeco de pianegoj estas ĉirkaŭ 150 cm.
Famaj produktantoj
Famaj produktantoj de pianegoj estas (laŭ alfabeta vico): Bechstein, Blüthner, Bösendorfer, Fazioli, Feurich, August Förster, Grotrian-Steinweg, Ibach, Kaps, Kawai, Petrof, Pfeiffer, Sauter, Schiedmayer, Schimmel, Seiler, Steingraeber & Söhne, Steinway & Sons, Yamaha, Young Chang.
Eksteraj ligiloj
Piano Piano
9749 Van den Eijnde
9749 Van den Eijnde estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras Peter Van den Eijnde, universitate diplomitan pri germana filologio kaj administradoscienco. Li ĉiam estis aktiva en astronomio; dum la 1980-aj jaroj li helpis la malkovrinton en ties laboro de astrometrio. Li estas direktoro de la parko de la Zoo de Antverpeno.
Lucía Etxebarria
Lucía ETXEBARRIA DE ASTEINZA (Valencio, 7-a de decembro 1966) estas hispana aŭtorino.
Ŝia familio venas de Euskadi kaj ŝi laboris kiel tradukistino, kelnerino, ktp; kaj ŝi studis anglan filologion.
Ŝi eldonis sian unuan libron en 1996, "Aguanta Esto", biografion de Courteney Cox kaj danke al Ana María Matute, ŝi redaktis sian unuan romanon Beatriz y los cuerpos celestes.
William John Coffee
William John COFFEE (n. en 1774 - m. en 1846) estis internacie renoma angla artisto kaj skulptisto, kiu ĉefe uzis porcelanon, gipson kaj terakoton. Li ankaŭ provis oleo-pentradon, kvankam siajn plej famajn verkojn li ne plenumis per tiu tekniko. Li komencis sian karieron kiel modelisto en la fajenca fabriko de Nottingham Road en Derby (Anglio). Li pasis la lastan parton de sia vivo en Usono.
Granda Barilrifo
La Granda Barilrifo (ankaŭ Granda rifa bariero) estas la plej granda korala rifo de la mondo. komponita de ĉirkaŭ 2,900 unuopaj rifoj kaj 900 insuloj kiuj etendas tra ĉirkaŭ 2300 km sur areo de proksimume 344 400 km². Ĝi etendas laŭlonge de la Korala Maro laŭ marbordo de Kvinslando, Aŭstralio. Ĝi estas pli ol 2000 km longa kaj ties granda parto estas ŝirmata kiel Marparko Granda Barilrifo.
William John Coffee
Biografio
Dum la unua periodo de sia vivo en Derby, Coffee verkis bustojn de kelkaj el la lokaj oficialuloj kaj historiaj figuroj, inkluzive de realmezura busto de Erasmus Darwin. Tiu verko estas bona ekzemplo de la modelista talento de Coffee, kaj ĝi nun videblas en la Muzeo kaj artgalerio de Derby. Coffee ankaŭ kreis terakotan kopion de la Florenca Apro (1807), kaj plurajn terakotajn statuojn de grekaj figuroj por simboli medicinon kaj resanigon en la ĝardeno de Joseph Strutt. La ĝardeno kun ĉiuj ĝiaj statuoj estis donita al la arboreto de Derby en 1840: hodiaŭ tamen mankas aŭ perdiĝis la statuoj de la grekaj figuroj. Coffee ankaŭ plenumis 3-metrojn altan terakotan statuon de Asklepio por la Flegejo Derbyshire, inaŭgurita en 1810.
Granda Barilrifo
La Granda Barilrifo povas esti vidata el la ekstera spaco kaj estas la plej granda unuopa strukturo en la mondo farita el vivantaj organismoj. Tiu rifa strukturo estas komponita el kaj konstruita de miloj da milionoj de etaj organismoj, konataj kiel koralaj polipoj. Ĝi eltenas ampleksan diversecon de vivo kaj la tuta rifo estis elektita kiel Monda heredaĵo de Unesko en 1981. CNN etiketis ĝin kiel unu el la sep naturaj mirindaĵoj de la mondo. La Queensland National Trust nomumis ĝin kiel ŝtata ikono de Kvinslando.
William John Coffee
Biografio
Coffee elmigris el Anglio al Novjorko en 1816, kie li famiĝis kiel skulptisto de usonaj historiaj gravuloj kiel James Madison kaj Thomas Jefferson. Coffee ankaŭ verkis kelkajn ornamajn, gipsajn muldaĵojn en la domo de Jefferson kaj en la Universitato de Virginio.
Granda Barilrifo
Granda parto de la rifo estas protektata de la Marparko Granda Barilrifo, kiu helpas limigi la efikon de homa uzado pro fiŝkaptado kaj turismo. Aliaj kontraŭmediaj premoj (minacoj) en la rifo kaj ties ekosistemo estas alfluo de fluaĵoj, klimata ŝanĝo akompanata de amasa koralblankigado, kaj ciklaj eksplodoj de la populacioj de dornokronaj marsteloj. Laŭ studo publikigita en Oktobro 2012 fare de Proceedings of the National Academy of Sciences, la rifo estis perdinta pli ol duono de sia korala kovro ekde 1985.
La Granda Barilrifo estis dumlonge konata kaj uzata de la popoloj de Indiĝenaj aŭstralianoj kaj de Insulanoj de Toresa Markolo, kaj estas grava parto de la kulturo kaj spirita vivo de lokaj grupoj. La rifo estas tre populara destinejo por turistoj, speciale en la regionoj de la insuloj Whitsunday kaj Cairns. Turismo estas grava ekonomia aktiveco por la regiono, generante ĉirkaŭ 3 mil milionoj da aŭstraliaj dolaroj jare.
En Novembro 2014, Google lanĉis la Gugla Subakva Stratvidaĵo en 3D de la Granda Barilrifo.
Geografio kaj geologio
La Granda Barilrifo estas distinga trajto de dividaĵo de la Granda Disiganta Montaro. Ĝi inkludas la pli malgrandajn insulojn Murray. Ĝi atingas el la Toresa Markolo (inter Bramble Cay, ties plej norda insulo, kaj la sudan marbordon de Papuo-Nov-Gvineo) en la nordo de nenomita marpasejo inter la Insulo Lady Elliot (ties plej suda insulo) kaj Fraser-insulo en la sudo. La Insulo Lady Elliot estas situanta je 1 915 km sudoriente de Bramble Cay en rekta linio.
La teorio de Platotektoniko indikas, ke Aŭstralio havas kontinentan drivon, tio estas moviĝas norden laŭ rapideco de 7 cm jare, startinte dum la Kenozoiko. Orienta Aŭstralio suferas periodon de tektona levo, kiu movis la akvodislimon en Kvinslando 400 km interne. Ankaŭ dum tiu tempo, Kvinslando suferis vulkanajn erupciojn kiuj kondukis al bazaltaj fluaĵoj de centraj kaj ŝildaj vulkanoj. Kelkaj el tiuj iĝis vulkaninsuloj. Post la Koralmara Baseno, koralrifoj ekkreskiĝis en la Baseno, sed ĝis antaŭ ĉirkaŭ 25 milionoj da jaroj, norda Kvinslando estis ankoraŭ en moderklimataj akvoj sude de tropikoj — tro malvarmaj por elteni koralan kreskon. La historio de la disvolviĝo de la Granda Barilrifo estas kompleksa; post Kvinslando derivis en tropikajn akvojn, ĝi estis ege influita de rifaj kreskoj kaj malkreskoj kiam la marnivelo ŝanĝis.
Rifoj povas pliiĝi en diametro ĉirkaŭ 1 ĝis 3 centimetrojn jare, kaj kreskas vertikale ie ajn el 1 ĝis 25 cm jare; tamen, ili kreskas nur super profundo de 150 metroj pro sia neceso de sunlumo, kaj ne povas kreski super la marnivelo. Kiam Kvinslando estis rande al tropikaj akvoj antaŭ 24 milionoj da jaroj, kelkaj koraloj kreskis, sed la modelo de sedimentado tuj disvolviĝis en erozio fare de la Granda Disiganta Montaro; kio kreis riverdeltojn, marsedimentojn kaj malheligon, kiuj estas maltaŭgaj kondiĉoj por la koralkresko. Antaŭ 10 milionoj da jaroj, la marnivele ege malaltiĝis, kio poste ebligis sedimentadon. La subtavolaro de la rifo eble bezonis konstruiĝi el la sedimentoj ĝis sia bordo estis sufiĉe for por ke la venantaj sedimentoj ne malhelpu la koralkreskon. Aldone, proksimume antaŭ 400 000 jaroj estis partikulare varma periodo interglaciala kun pli altaj marniveloj kaj akvotemperatura ŝanĝo de 4 °C.
La tero kiu formis la substraton de la nuna Granda Barilrifo estis marborda ebenaĵo formita el eroziitaj sedimentoj de la Granda Disiganta Montaro kun kelkaj pli grandaj montetoj (plej el kiuj estis mem restaĵoj de pli malnovaj rifoj aŭ, en pli raraj okazoj, vulkanoj ). La Reef Research Centre (Rifa Esplorcentro), nome Kooperativa Esplorcentro, trovis koralan 'skeleton' kiel kuŝaejo kiu datas el duono da milionoj da jaroj. La aŭtoritato de la Marparko Granda Barilrifo (GBRMPA) konsideras, ke la plej frua pruvaro de la kompletaj rifostructuroj estas de antaŭ 600 000 jaroj. Laŭ la GBRMPA, oni supozas, ke la nuna, vivanta rifostrukturo ekkreskiĝis sur la pli malnova platformo antaŭ ĉirkaŭ 20 000 jaroj. La "Australian Institute of Marine Science" konsentas, metante la komencon de la kresko de la nuna rifo en la tempo de la Lasta glacimaksimumo. En tiu epoko, la marnivelo estis 120 m pli malalta ol nuntempe.
El antaŭ 20 000 jaroj ĝis antaŭ 6 000 jaroj, la marnivelo leviĝis konstante tra la tuta mondo. Dum ĝi plialtiĝis, la koraloj povis tiam kreski pli alte sur la ĵus enakvigitaj marbordoj de la montetoj de la marborda ebenaĵo. Ĉirkaŭ antaŭ 13 000 jaroj la marnivelo estis nur 60 m pli malalta ol tiu nuna, kaj koraloj komencis ĉirkaŭi la montetojn de la marborda ebenaĵo, kiuj estis tiam fakte kontinentaj insuloj. Dum la marnivelo plialtiĝis, plej el la kontinentaj insuloj estis mergitaj. La koraloj povis tiam superkreski la mergitajn montetojn, por formi la nunajn rifojn kaj rifinsuletojn. La marnivelo de tiu areo ne multe plialtiĝis en la lastaj 6 000 jaroj. La CRC Reef Research Centre ĉirkaŭkalkulas la aĝon de la nuna, vivanta rifostrukturon je 6 000 ĝis 8 000 jaroj. La neprofundakvaj rifoj kiuj videblas en elaer-fotoj kaj en saelitaj bildoj kovras areon de 20 679 km2, plej (ĉirkaŭ 80%) el kiuj estis kreskinta sur la pinto de kalkoŝtonaj platformoj kiuj estas restaĵoj de pasintaj (Pleistoceno) fazoj de rifokresko.
La restaĵoj de iama barilrifo simila al tiu de la Granda Barilrifo estas en Kimberley, Okcidenta Aŭstralio.
Tamen bordorifoj estas distribuataj amplekse, sed estas plej oftaj ĉe la suda parto de la Granda Barilrifo, ligitaj al altaj insuloj, por ekzemplo, ĉe la Insuloj Whitsunday. Lagunhavaj rifoj estas oftaj en la sudo de la Granda Barilrifo, kaj pli norde, ĉe la marbordo de la Golfeto Princino Karloto. Rifoj kun formo de duonluno estas la plej oftaj en la mezo de la sistemo, por ekzemplo la rifoj ĉirkaŭ la Lacertinsulo. Duonluna rifoj estas troveblaj en la fora nodo de la Marparko de la Granda Barilrifo, kaj en la Rifoj Swain (inter la 20a kaj la 22a paraleloj sudaj). Ebenaj rifoj estas troveblaj kaj en la nordaj kaj en la sudaj partoj, proksime de la Kabjorka Duoninsulo, de la Golfeto Princino Karloto, kaj ĉe Cairns. Plej el la insuloj de la rifoj estas sur ebenaj rifoj.
Nesalakvaj elfluejoj povas havi surlokan efikon al la rifo, havigante liveradon de nesala akvo, foje riĉa en nutraĵoj kio kontribuas al eŭtrofikado.