cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarah Bernhardt
Mondaj turneoj (1886–1892)
En ĉiu urbo, kiun ŝi vizitis, ŝin prifestis kaj aplaŭdis spektantaroj. Edouard Angelo kaj Philippe Garnier estis ŝiaj ĉefaktoroj. La imperiestro Petro la 2-a de Brazilo ĉeestis ĉiujn ŝiajn prezentojn en Rio-de-Ĵanejro kaj donacis al ŝi oran braceleton kun diamantoj, kiu estis preskaŭ tuj ŝtelita el ŝia hotelo. La du ĉefaktoroj malsaniĝis pro flava febro, kaj ŝia longtempa impresario, Edward Jarrett, mortis pro koratako. Bernhardt tamen ne senkuraĝiĝis, kaj iris krokodilĉasi ĉe Guayaquil, kaj ankaŭ aĉetis pli da bestoj por sia kolekto. En ĉiu urbo ŝiaj prezentoj en ĉiu urbo estis elvenditaj, kaj je la fino de la turneo ŝi estis enspezinta pli ol milionon da frankoj. La turneo permesis al ŝi aĉeti sian lastan hejmon, domegon ĉe 56, boulevard Pereire en Parizo, kiun ŝi plenigis per siaj pentraĵoj, plantoj, suveniroj, kaj bestoj.
Ekde tiam, kiam ajn ŝi havis malabundon de mono (kio ĝenerale okazis ĉiun trian aŭ kvaran jaron), ŝi faris turneojn, prezentante kaj siajn klasikaĵojn kaj novajn teatraĵojn. En 1888, ŝi turneis en Italio, Egiptio, Turkio, Svedio, Norvegio kaj Rusio. Ŝi revenis al Parizo komence de 1889 kun enorma gufo, kiun donacis al ŝi la Grandduko Aleksis Aleksandroviĉ, frato de la caro. Ŝia turneo de 1891–92 estis ŝia plej vasta, inkludante grandajn partojn de Eŭropo, Rusio, Norda kaj Sudameriko, Aŭstralio, Novzelando, Havajo, kaj Samoo. Ŝia persona valizaro konsistis el 45 kostumujoj por ŝiaj 15 diversaj prezentoj kaj 75 kestoj por ŝia ekster-sceneja vestaĵaro, inklude ŝiajn 250 parojn de ŝuoj. Ŝi kunportis kofron por siaj parfumoj, kosmetikaĵoj kaj ŝminkaĵoj, kaj alian por lito- kaj tablo-tukoj kaj ŝiaj kvin kapkusenoj. Post la turneo, ŝi kunportis hejmen keston kun frankoj, sed ŝi ankaŭ suferis doloran vundon en la genuo kiam ŝi saltis el parapeto de Castello Sant' Angelo en La Tosca. La matraco sur kiun ŝi devis fali estis mislokita, kaj ŝi falis sur la tabulojn de la scenejo.
De La Tosca ĝis Cléopatra (1887–1893)
Kiam Bernhardt revenis el sia turneo de 1886–87, ŝi ricevis novan inviton por reveni al Comédie Française. La gvidantaro de la teatro deziris forgesi la konflikton de ŝiaj du antaŭaj periodoj tie, kaj proponis pagon de frankoj jare. La mono allogis ŝin, kaj ŝi ektraktis. Tamen, la veteranaj membroj de la kompanio protestis pro la alta salajro proponata, kaj ankaŭ konservemaj defendantoj de pli tradicia teatro plendis; kontraŭ-Bernhardt-a kritikisto, Albert Delpit de Le Gaulois, skribis: "Sinjorino Sarah Bernhardt estas kvardek-tri-jara; ŝi ne plu povas esti utila al Comédie Française. Krome, kiajn rolojn ŝi povus havi? Mi povas imagi nur, ke ŝi povus ludi patrinojn..." Bernhardt tre ofendiĝis kaj tuj rompis la traktadojn. Ŝi turnis sin denove al Sardou, kiu estis verkinta novan teatraĵon por ŝi, La Tosca, kiu havis longdaŭran kaj tre dramecan mortoscenon en la fino. La teatraĵo premieris en la teatro Porte Saint-Martin la 24an de novembro 1887. Ĝi estis tre populara, kaj ĝin laŭdis la kritikistoj. Bernhardt ludis la rolon dum 29 sinsekvaj elvenditaj prezentoj. La sukceso de la teatraĵo permesis al Bernhardt aĉeti novan maskotleonon por sia hejma bestaro. Ŝi nomis lin Scarpia, laŭ la maliculo de La Tosca. La teatraĵo inspiris Giacomo Puccini por verki unu el siaj plej famaj operoj, Tosca (1900).
Post tiu sukceso, ŝi aktoris en pluraj renovigoj kaj klasikaĵoj, kaj multaj francaj verkistoj proponis al ŝi novajn teatraĵojn. En 1887, ŝi aktoris en teatra versio de la pridisputata dramo Thérèse Raquin de Émile Zola. Zola estis jam atakita pro la konflikta enhavo de la libro. Demandite kial ŝi elektis tiun teatraĵon, ŝi deklaris al ĵurnalistoj, "Mia vera lando estas la libera aero, kaj mia alvokiĝo estas arto sen limoj." Tiu teatraĵo estis malsukcesa; ĝi daŭris nur 38 prezentojn. Ŝi poste rolis en 1888 en alia tradicia melodramo, Francillon de Alexandre Dumas, filo. Mallonga dramo kiun ŝi mem verkis, L'Aveu (La konfeso), desapontis kaj kritikistojn kaj la publikon kaj daŭris nur 12 prezentojn. Ŝi havis konsiderinde pli grandan sukceson per Jeanne d'Arc (Johana de Arko) de la poeto Jules Barbier, en kiu la 45-jaraĝa aktorino ludis la rolon de Johana de Arko, 19-jaraĝa martiro. Barbier antaŭe verkis la tekstojn de kelkaj el la plej famaj francaj operoj de la periodo, kiel Faust de Charles Gounod kaj Les contes d’Hoffmann de Jacques Offenbach. Ŝia sekva sukceso estis alia melodramo de Sardou, Cléopatre, kiu ebligis al ŝi vesti ellaboritajn kostumojn kaj finiĝis per memorinda mortosceno. Por tiu sceno, ŝi tenis du vivantajn striserpentojn, kiuj rolis kiel la aspido kiu mordis Kleopatron. Por montri realismon, ŝi pentris la polmojn de siaj manoj ruĝe, kvankam ilin apenaŭ povus vidi la publiko. "Mi vidos ilin," ŝi klarigis. "Se mi vidos mian manon, ĝi estos la mano de Kleopatro."
Théâtre de la Renaissance (1893–1899)
Bernhardt faris dujaran mondo-turneon (1891–1893) por replenigi siajn financojn. Reveninte al Parizo, ŝi pagis frankojn por aĉeti Théâtre de la Renaissance, kaj de 1893 ĝis 1899, ŝi estis ties arta direktoro kaj ĉefa aktorino. Ŝi administris ĉiun aspekton de la teatro, de la financoj ĝis la lumigoj, scenaĵoj kaj kostumoj, kaj samtempe ŝi aperis en ok prezentoj ĉiusemajne. Ŝi trudis regulon, ke virinoj en la publiko, sendepende de sia riĉeco aŭ famo, devas formetis siajn ĉapelojn dum la prezentoj, por ke la cetero de la publiko povu bone vidi, kaj forigis la suflor-keston el la scenejo, deklarante ke aktoroj devas parkeri siajn tekstojn. Ŝi abolis en sia teatro la oftan praktikon dungi aplaŭdistaron en la publiko por aplaŭdi stelulojn. Ŝi uzis la novan teknologion litografion por produkti intenskolorajn afiŝojn, kaj en 1894 ŝi dungis la ĉeĥan artiston Alfons Mucha por desegni la unuan el serio da afiŝoj por ŝia teatraĵo Gismonda. Li plu faris afiŝojn por ŝi dum ses jaroj.
Dum kvin jaroj Bernhardt produktis naŭ teatraĵojn, el kiuj tri estis finance sukcesaj. La unua estis revivigo de ŝia prezento de Phèdre, kiun ŝi turneigis tra la mondo. En 1898 ŝi havis alian sukceson, per la teatraĵo Lorenzaccio, kie ŝi ludis la viran ĉefrolon en renesanca venĝodramo verkita en 1834 de Alfred de Musset, sed kiu fakte estis neniam antaŭe enscenigita. Kiel skribis ŝia biografiisto Cornelia Otis Skinner, ŝi ne klopodis esti tro maskleca kiam ŝi ludis virajn rolojn: "Ŝiaj viraj imitoj havis la senseksan gracion de la voĉoj de ĥorknaboj, aŭ la ne plene realan patoson de Pierrot." Anatole France skribis pri ŝia aktorado en Lorenzaccio: "Ŝi faris el si mem junulon melankolian, plenan je poezio kaj je vero." Tion sekvis alia sukcesa melodramo de Sardou, Gismonda, unu el malmultaj teatraĵoj de Bernhardt kiuj ne finiĝas per drameca mortosceno. Ŝia kun-stelulo estis Lucien Guitry, kiu aktoris kiel ŝia ĉefrolulo ĝis la fino de ŝia kariero. Krom Guitry, ŝi kunrolis sur scenejo kun Edouard de Max, ŝia ĉefrolulo en 20 teatraĵoj, kaj kun Constant Coquelin, kiu ofte turneis kun ŝi.
En aprilo 1895 ŝi ludis la ĉefrolon en romantika kaj poezia fantazio Princesse Lointaine de tiam malmulte konata 27-jaraĝa poeto Edmond Rostand. Ĝi ne estis ekonomia sukceso kaj ŝi perdis frankojn, sed ĝi komencis longan teatran rilaton inter Bernhardt kaj Rostand. Rostand poste verkis Cyrano de Bergerac kiu iĝis unu el la plej popularaj francaj teatraĵoj de tiu periodo.
En 1898 ŝi ludis la inan ĉefrolon en la disputiga teatraĵo La ville morte de la itala poeto kaj dramaturgo Gabriele D'Annunzio; la teatraĵon akre atakis kritikistoj pro ĝia temo pri incesto inter frato kaj fratino. Kun Émile Zola kaj Victorien Sardou, Bernhardt iĝis ankaŭ arda defendanto de Alfred Dreyfus, la juda armea oficiro false akuzita je perfido kontraŭ Francio. La afero dividis la parizan socion: konservisma gazeto titolis "Sarah Bernhardt aliĝis al la judoj kontraŭ la Armeo", kaj la propra filo de Bernhardt, Maurice, kondamnis Dreyfus; li rifuzis alparoli ŝin dum unu jaro.
Ĉe Théâtre de la Renaissance Bernhardt reĝisoris kaj ludis en kelkaj modernaj teatraĵoj, sed ŝi ne estis adepto de la pli natura skolo de aktorado kiu modiĝis fine de la 19a jarcento, preferante pli dramecan esprimon de emocioj. "En teatro," ŝi deklaris, "io natura estas bona, sed io sublima estas eĉ pli bona."
Théâtre Sarah Bernhardt (1899–1900)
Malgraŭ ŝiaj sukcesoj, ŝiaj ŝuldoj plu pligrandiĝis, atingante du milionojn da oraj frankoj je la fino de 1898. Bernhardt estis devigita forlasi la teatron Renaissance (Renesanco), kaj preparis sin por iri al plia monda turneo kiam ŝi eksciis, ke multe pli granda pariza teatro, Théâtre des Nations ĉe la placo Châtelet, estas luota. Tiu teatro havis sidlokojn, duoble pli ol la teatro Renaissance, kio ebligis al ŝi forpagi la koston de prezentoj pli rapide; ĝi havis enormajn scenejon kaj kulisaron, kio ebligis al ŝi prezenti kelkajn malsamajn teatraĵojn ĉiusemajne; kaj ĉar ĝi estis origine konceptita kiel koncertejo, ĝi havis elstaran akustikon. La 1an de januaro 1899, ŝi subskribis 25-jaran luprenon kun la urbo Parizo, kvankam ŝi estis jam 55-jara.
Ŝi renomis ĝin Théâtre Sarah Bernhardt, kaj ekrenovigis ĝin por kongruigi kun ŝiaj bezonoj. La fasadon lumigis elektraj lampoj, 17 arkolumiloj, kaj 11 projekciiloj. Ŝi komplete redekoris ĝin interne, anstataŭigante ruĝan pluŝon kaj orumadon per flava veluro, brokaĵo kaj blanka lignaĵo. La akceptejon ornamis natur-grandaj portretoj pri ŝiaj plej famaj roloj, pentritaj de Mucha, Louise Abbéma, kaj Georges Clairin. Ŝia vestejo estis kvinĉambra ejo, kiu, post la sukceso de ŝia napoleona teatraĵo L'Aiglon, estis dekorita laŭ Empira stilo, kun marmora kameno en kiu Bernhardt bruligis fajron dum la tuta jaro, granda banujo kiun plenigis la floroj kiujn ŝi ricevis post ĉiu prezento, kaj manĝejo por 12 personoj, kie ŝi invitis gastojn post la fina kurtenfalo.
Bernhardt malfermis la teatron la 21an de januaro 1899 per revivigo de la verko de Sardou La Tosca, kiun ŝi jam prezentis en 1887. Tion sekvis revivigoj de ŝiaj aliaj ĉefaj sukcesoj, kiel Phèdre, Théodora, Gismonda, kaj La Dame aux Camélias, plus Dalila de Octave Feuillet, Patron Bénic de Gaston de Wailly, kaj La Samaritaine de Rostand, poezia rerakonto de la parabolo de la bona samariano. La 20an de majo ŝi premierigis unu el siaj plej famaj roloj, ludante la titolan rolon de Hamleto en proza adaptaĵo kiun ŝi mendis de Eugène Morand kaj Marcel Schwob. Ŝi ludis Hamleton laŭ maniero rekta, natura kaj tre ineca. Ŝia ludado ricevis tre pozitivajn recenzojn en Parizo, sed mezbonajn en Londono. La brita kritikisto Max Beerbohm skribis: "la sola komplimento, kiun oni povas konscience fari al ŝi, estas ke ŝia Hamleto estis, de komenco ĝis fino, vere granda damo."
En 1900 Bernhardt prezentis L'Aiglon, novan teatraĵon de Rostand. Ŝi ludis la rolon de la Duko de Reichstadt, filo de Napoleono Bonaparte, kiun enkarcerigis liaj neamantaj patrino kaj familio ĝis lia melankolia morto en Palaco Schönbrunn en Vieno. L'Aiglon estis versa dramo, sesakta. La 56-jara aktorino studis la irmanieron kaj sintenon de junaj kavaleriaj oficiroj kaj mallongigis sian hararon por imiti la junan dukon. La scenejan patrinon de la Duko, Maria Luiza, ludis Maria Legault, aktorino 14 jarojn pli juna ol Berhnardt. La teatraĵo finiĝis per memorinda mortosceno; laŭ kritikisto, ŝi mortis "kiel mortus mortantaj anĝeloj, se ili povus tion fari." La teatraĵo estis tre sukcesa; ĝi estis speciale populara ĉe vizitantoj de la Universala Ekspozicio de Parizo de 1900. Ĝi estis prezentata dum preskaŭ unu jaro, kaj starlokoj estis vendataj eĉ ĝis 600 oraj frankoj. La teatraĵo inspiris la kreadon de suveniroj pri Bernhardt, nome statuetoj, medalionoj, ventumiloj, parfumoj, poŝtkartoj pri ŝi en la rolo, uniformoj kaj kartonaj glavoj por infanoj, kaj dolĉaĵoj kaj kukoj; la fama kuiristo Escoffier aldonis "aglidan persikon kun ŝaŭmkremo" al sia repertuaro de desertoj.
Adiaŭaj turneoj (1901–1913)
Post sia sezono en Parizo, Bernhardt prezentis L'Aiglon en Londono, kaj poste ŝi faris sian sesan turneon en Usono. Dum tiu turneo ŝi vojaĝis kun Constant Coquelin, tiam la plej populara ĉefrolulo en Francio. Bernhardt ludis la duarangan rolon de Roxanne kontraŭ lia Cyrano de Bergerac, rolon en kiu li premieris, kaj li kun-stelulis kun ŝi kiel Flambeau en L'Aiglon kaj kiel la unua tombofosisto en Hamleto.
Ŝi ankaŭ ŝanĝis, unuafoje, sian principon ne aktori en Germanio aŭ la "okupitaj teritorioj" de Alzaco kaj Loreno. En 1902, je invito de la franca ministerio pri kulturo, ŝi partoprenis en la unua kultura interŝanĝo inter Germanio kaj Francio post la milito de la jaro 1870. Ŝi ludis L'Aiglon 14 fojojn en Germanio; la kajzero Vilhelmo la 2-a ĉeestis du prezentojn kaj eĉ prezidis vespermanĝon je ŝia honoro en Potsdam.
Dum sia turneo en Germanio, ŝi eksuferis akregan doloron en sia dekstra genuo, probable lige kun falo sur scenejo kiu suferigis ŝin dum ŝia turneo en Sudameriko. Ŝi devis redukti siajn movojn en L'Aiglon. Germana kuracisto rekomendis, ke ŝi tuj ĉesigu la turneon kaj havu kirurgian operacion, kion sekvu ses monatoj de kompleta senmovigo de la kruro. Bernhardt promesis viziti kuraciston kiam ŝi revenos al Parizo, sed daŭrigis la turneon.
En 1903, ŝi havis alian nesukcesan rolon ludante alian masklan rolulon en la opero Werther, tristeca adaptaĵo de la historio de la germana verkisto Johann Wolfgang von Goethe. Tamen, ŝi tuj revenis per alia sukcesego, La sorcière de Sardou. Ŝi ludis la rolon de maŭra sorĉistino enamiĝinta al kristana hispano, kio kondukis al ŝia persekutado fare de la katolika eklezio. Tiu historio de toleremo, venante tuj post la afero Dreyfus, estis finance sukcesa, kaj Bernhardt ofte faris kaj matenan kaj vesperan prezentojn.
Inter 1904 kaj 1906 ŝi aperis en ampleksa gamo da roloj, inter kiuj Francesca di Rimini de Francis Marion Crawford, Fanny en Sappho de Alphonse Daudet, la magiistino Circe en teatraĵo de Charles Richet, Marie Antoinette en la historia dramo Varennes de Henri Lavedan kaj Gustave Lenôtre, la princo-poeto Landry en versio de La dormanta belulino de Richepin kaj Henri Cain, kaj nova versio de la teatraĵo Pelléas et Mélisande de la simbolisma poeto Maurice Maeterlinck, en kiu ŝi ludis la masklan rolon de Pelléas, kun la brita aktorino Beatrice Campbell kiel Melissande. Ŝi stelulis ankaŭ en nova versio de Adrienne Lecouvreur, kiun ŝi mem verkis, alia oll pli frua versio kiun verkis por ŝi Scribe. Dum tiu tempo ŝi verkis dramon, Un coeur d'homme, en kiu ŝi ne ludis rolon, kiu estis ludita en Théâtre des Arts, sed daŭris nur tri prezentojn. Ŝi ankaŭ instruis aktoradon dum mallonga tempo en la Konservatorio, sed ŝi trovis la sistemon tie tro rigida kaj tradicia. Anstataŭe, ŝi akceptis aspirantajn geaktorojn en sia kompanio, trejnis ilin, kaj uzis ilin kiel nepagatajn figurantojn kaj pormomentajn ludantojn.
Bernhardt faris sian unuan amerikan Adiaŭan Turneon dum 1905–1906, la unuan el kvar adiaŭaj turneoj kiujn ŝi faris en Usono, Kanado, kaj Latinameriko, kun siaj novaj manaĝeroj, la fratoj Shubert. Ŝi vekis disputojn kaj gazetaran atenton kiam, dum ŝia vizito al Montrealo en 1905, la romkatolika episkopo instigis siajn sekvantojn lanĉi ovojn al Bernhardt, ĉar ŝi prezentis prostituitinojn kiel simpatiajn rolulojn. La usona parto de la turneo komplikiĝis pro la konkurenco inter la fratoj Shubert kaj la potencega asocio de teatroposedantoj kiu regis preskaŭ ĉiujn el la ĉefaj teatroj kaj operejoj en Usono. Tiu asocio ne permesis al eksterlandaj impresarioj uzi ĝiajn scenejojn. Kiel rezulto, en Teksaso kaj Kansas-Urbo, Bernhardt kaj ŝia kompanio devis ludi sub enorma cirkotendo, kun sidlokoj por 4,500 spektantoj, kaj en Atlanta, Savannah, Tampa, kaj aliaj urboj en sketejoj. Ŝia privata trajno portis ŝin al Knoxville, Dallas, Denver, Tampa, Chattanooga, kaj Salt Lake City, poste al la Okcidenta Marbordo. Ŝi ne povis fari prezenton en San Francisco pro la ĵusa tertremo de 1906, sed ŝi prezentiĝis trans la golfo en la Greka Teatro de la Universitato de Kalifornio en Berkeley, kaj faris deklamadon titolitan A Christmas Night during the Terror (Kristnaska nokto dum la Teroro) por malliberuloj de la prizono San Quentin. Ŝia turneo pluiris al Sudameriko, kie ĝin perturbis pli grava okazaĵo: ĉe la fino de "La Tosca" en Rio de Janeiro ŝi saltis, kiel ĉiam, de la muro de la fortikaĵo por trafi morton en la rivero Tibero. Tiam, tamen, la matraco sur kiun ŝi devis fali estis mislokita. Ŝi falis sur sian dekstran genuon, kiu jam difektiĝis en antaŭaj turneoj. Ŝi svenis kaj estis forportita el la teatro sur brankardo, sed ŝi rifuzis esti traktita en loka hospitalo. Ŝi poste veturis ŝipe de Rio al Novjorko. Kiam ŝi alvenis, ŝia kruro estis ŝvelinta, kaj ŝi devis resti senmova en sia hotelo dum 15 tagoj antaŭ reveni en Francion.
En 1906–1907, la franca registaro finfine atribuis al Bernhardt la Legion de Honoro, sed nur pro ŝia rolo kiel teatra direktoro, ne kiel aktorino. Tamen, la atribuo tiutempe postulis pritakson de la morala nivelo de la premiito, kaj la konduto de Bernhardt estis ankoraŭ konsiderata skandala. Bernhardt malatentis la ofendon kaj plu ludis kaj banalajn kaj disputigajn rolojn. En novembro 1906, ŝi stelulis en La Vierge d'Avila, ou la Courtisane de Dieu, de Catulle Mendes, ludante la rolon de Sankta Tereza, kion sekvis la 27an de januaro 1907 Les Bouffons de Miguel Zamocois, en kiu ŝi ludis la rolon de juna kaj amema mezepoka senjoro. En 1909, ŝi denove ludis la rolon de la 19-jaraĝa Johana de Arko en Le procès de Jeanne d'Arc de Émile Moreau. Francaj gazetoj instigis lernejanojn vidi ŝian personigon de francia patriotismo.
Spite la vundon en sia kruro, ŝi plu turneis ĉiusomere, kiam ŝia propra teatro en Parizo fermiĝis. En junio 1908, ŝi faris 20-tagan turneon en Britio kaj Irlando, prezentiĝante en 16 diversaj urboj. Dum 1908–1909, ŝi turneis en Rusio kaj Pollando. Ŝia dua usona adiaŭa turneo (ŝia oka turneo en Usono) komenciĝis fine de 1910. Ŝi kunportis novan ĉefaktoron, la nederlanddevenan Lou Tellegen, tre bela aktoro kiu modelis por la skulptaĵo L’Éternel Printemps de Auguste Rodin, kaj kiu iĝis ŝia kun-stelulo dum la sekvaj du jaroj kaj ankaŭ ŝia akompananto al ĉiaj okazaĵoj, akceptoj kaj festoj. Li ne estis speciale bona aktoro kaj havis fortan nederlandan akĉenton, sed li estis sukcesa en roloj kiel Hipolito en Phèdre, kie li povis demeti sian ĉemizon kaj montri sian korpon. En Novjorko ŝi kreis plian skandalon kiam ŝi aperis en la rolo de Judaso Iskarioto en Judas de la usona dramaturgo John Wesley de Kay. Ĝi prezentiĝis en la novjorka Globe Theater dum nur unu nokto en decembro 1910 antaŭ ol ĝin malpermesis la lokaj instancoj. Ĝi estis malpermesita ankaŭ en Bostono kaj Filadelfio. La turneo irigis ŝin de Bostono al Jacksonville, tra Misisipio, Arkansaso, Tenesio, Kentukio, Okcidenta Virginio, kaj Pensilvanio, al Kanado kaj Minesoto, kutime laŭ takto de unu nova urbo kaj unu nova prezento ĉiutage.
En Aprilo 1912, Bernhardt prezentis en sia teatro novan produktaĵon Les amours de la reine Élisabeth, romantisman ĝenrisman dramon de Émile Moreau pri la amaferoj de la reĝino Elizabeto la 1-a de Anglio kun Robert Dudley kaj Robert Devereux. Ĝi estis luksa kaj multekosta, sed ĝi estis ekonomia sukceso, kiu daŭris tamen nur 12 prezentojn. Feliĉe por Bernhardt, ŝi kapablis forpagi siajn ŝuldojn per la mono kiun ŝi ricevis el la usona impresario Adolph Zukor por filma versio de la teatraĵo.
Amputo de kruro kaj milittempaj prezentoj (1914–1918)
En decembro 1913, Bernhardt atingis plian sukceson per la dramo Jeanne Doré. La 16an de marto 1914 oni faris ŝin Kavaliro de la Legio de Honoro. Spite ŝiajn sukcesojn, al ŝi ankoraŭ mankis mono. Ŝi estis farinta sian filon Maurice direktoro de sia nova teatro, kaj permesis al li uzi la enspezojn de la teatro por pagi siajn hazardludajn ŝuldojn, kio fine devigis ŝin lombardi kelkajn el siaj juveloj por pagi siajn fakturojn.
En 1914 ŝi iris kiel kutime al feritempa ripozado en Belle-Île kun sia familio kaj proksimaj amikoj. Tie, ŝi ricevis la novaĵojn pri la murdo de Arkiduko Franz Ferdinand kaj la komenco de la Unua Mondmilito. Ŝi urĝis reen al Parizo, kiu estis minacata de proksimiĝanta germana armeo. En septembro, Bernhardt ricevis peton de la Ministro pri Milito, ke ŝi translokiĝu al pli sekura loko. Ŝi iris al vilao ĉe la Golfo de Arcachon, kie ŝia kuracisto malkovris ke disvolviĝis gangreno en ŝia vundita kruro. Oni transportis ŝin al Bordozo, kie la 22an de februaro 1915 kirurgo amputis ŝian kruron preskaŭ ĝis la kokso. Ŝi malakceptis la ideon de artefarita kruro, lam-bastonoj aŭ rulseĝo, kaj anstataŭe ŝi estis kutime portata en palankeno laŭ ŝia propra koncepto, kun du longaj teniloj, kiun portis du viroj. Ŝi dekoraciigis la portoseĝon laŭ la stilo Ludoviko la 15-a, kun blankaj flankoj kaj orumitaj ornamaĵoj.
Ŝi revenis al Parizo la 15an de oktobro kaj, spite la perdon de sia kruro, ŝi plu iris sur la scenejon de sia teatro; scenoj estis aranĝitaj tiel, ke ŝi povu resti sidanta aŭ apogata de subtenilo kiu kaŝis ŝian kruron. Ŝi tiel partoprenis en patriota "sceneja poemo" de Eugène Morand nomata Les Cathédrales (La katedraloj), ludante la rolon de la Strasburga katedralo: unue, side, ŝi deklamis poemon; poste, leviĝante sur sia sola kruro, ŝi apogis sin sur la brako de la seĝo kaj deklamis "Ploru, ploru, Germanio! La germana aglo falis en Rejnon!"
Bernhardt aliĝis al trupo de famaj francaj aktoroj kaj veturis al la batalo de Verdun kaj al la batalo de Argonne, kie ŝi ludis por soldatoj ĵus revenintaj el la batalo aŭ irontaj tien. Apogate de kusenoj sur brakseĝo, ŝi deklamis sian patriotan paroladon kiel la Strasburga Katedralo. Alia aktorino ĉeestinta la eventon, Beatrix Dussanne, priskribis ŝian prezenton: "La miraklo denove okazis; Sarah, maljuna, kripla, ankoraŭ unu fojon prilumis homamason per la radioj de sia genio. Tiu malforta kreitaĵo, malsana, vundita kaj senmova, povis ankoraŭ, per la magio de la parolo, re-instigi heroecon en tiuj soldatoj batalllacegaj."
Ŝi revenis al Parizo en 1916 kaj faris du kurtfilmojn pri patriotaj temoj, unu bazitan sur la historio de Johana de Arko kaj alian titolitan Mères françaises (Francaj patrinoj). Poste ŝi enŝipiĝis al sia lasta adiaŭa turneo en Usono. Malgraŭ la minaco de la germanaj submarŝipoj, ŝi trapasis Atlantikon kaj turneis en Usono, prezentante sin en ĉefaj urboj kiel Novjorko kaj San-Francisko. Bernhardt ricevis diagnozon de uremio kaj devis suferi urĝan ren-operacion. Ŝi konvaleskis en Long Beach, Kalifornio, dum kelkaj monatoj, verkante mallongajn rakontojn kaj novelojn por publikigo en francaj gazetoj. En 1918, ŝi revenis al Novjorko kaj enŝipiĝis al Francio; ŝi elŝipiĝis en Bordozo la 11an de Novembro 1918, la tagon kiam estis subskribita la armistico kiu finis la Unuan Mondmiliton.
Finaj jaroj (1919–1923)
En 1920 ŝi rekomencis aktori en sia teatro, kutime ludante unuopajn aktojn de klasikaĵoj kiel Athelée de Racine, kiu ne postulis multe da moviĝo. Por la finaj aplaŭdoj ŝi staris, ekvilibre sur unu kruro kaj gestante per unu brako. Ŝi stelulis ankaŭ en nova teatraĵo, Daniel, kiun verkis ŝia bo-nepo, dramaturgo Louis Verneuil. Ŝi ludis la ĉefan masklan rolon, sed aperis en nur du aktoj. Ŝi prenis tiun teatraĵon kaj aliajn famajn scenojn el sia repertuaro por eŭropa turneo kaj poste por sia lasta turneo en Anglio, kie ŝi faris speciale menditan prezenton por la reĝino Mary, antaŭ turneo tra la britaj provincoj.
En 1921 Bernhardt faris sian lastan turneon tra la francaj provincoj, prelegis pri teatro kaj deklamis poeziaĵojn de Rostand. Poste en tiu jaro,ŝi enscenigis novan teatraĵon de Rostand, La Gloire, kaj en 1922 plian teatraĵon de Verneuil, Régine Arnaud. Ŝi plu ricevis gastojn hejme. Unu el tiaj gastoj, la franca aŭtoro Colette, priskribis kiel al ŝi Bernhardt servis kafon: "La delikata kaj velka mano proponanta la plenigitan tason, la flora azuro de ŝiaj okuloj, tiom junaj ankoraŭ en sia reto de fajnaj linioj, la postula kaj primoka koketemo de la klinita kapo, kaj tiu nepriskribebla deziro ĉarmi, ĉarmi ankoraŭ, ĉarmi ĝis la pordoj de la morto mem."
En 1922 ŝi komencis provludi novan teatraĵon de Sacha Guitry, Un sujet de roman. La nokton de la ĝenerala provludo, ŝi falis kaj komatiĝis dum unu horo, poste vekiĝis kaj diris: "Kiam mi ensceniĝu?" Ŝi konvaleskis dum kelkaj monatoj, kaj ŝia sano pliboniĝis; ŝi ekpreparis novan rolon kiel Kleopatra en Rodogune de Corneille, kaj konsentis fari novan filmon de Sacha Guitry, La Voyante, kontraŭ pago de frankoj tage. Ŝi estis tro malforta por vojaĝi, kaj do ĉambro en ŝia domo ĉe Boulevard Pereire estis preparita kiel kina studio, kun scenejo, lumiloj, kaj kameraoj. Tamen, la 21an de marto 1923 ŝi falis denove, kaj neniam refortiĝis. Ŝi mortis pro uremio vespere de la 26a de marto 1923. Laŭ gazetaraj informoj ŝi mortis "pace, sen sufero, en la brakoj de sia filo". La sekvan tagon, personoj ĉeestis la funebran ceremonion por omaĝi ŝin, kaj enorma homamaso sekvis ŝian ĉerkon de la preĝejo Saint-François-de-Sales al la tombejo Père-Lachaise, haltante por unu minuto de silento ĉe ŝia teatro. La surskribo sur ŝia tomboŝtono estas la nomo "Bernhardt".
Kariero
Ŝi estis ne nur unu el la plej famaj aktoroj aŭ entute la plej fama aktoro de Okcidenta Eŭropo. Ŝi estis ankaŭ tre konata kaj populara famulino en Parizo. Ŝi supreniris el la malaltaj tavoloj de la profesio al la plej altaj niveloj inter intelektuloj kaj gravaj potenculoj de tuta Eŭropo de Britio ĝis Rusio. Kiam la unuaj mutaj filmoj aperis, ŝi ankaŭ elprovis sin en tiu medio, sed ŝia mondo ĉiam restis la teatro.
En la jaro 1905 ŝi serioze vundis sian kruron, kiu dek jarojn poste devis esti amputita. Malgraŭ ĉio, ŝi ne interrompis sian karieron, kaj ŝi eĉ ne finis ĝin kiam oni devis porti ŝin sur la scenejon, ĉar ŝi ne plu povis memstare iri. Lastfoje ŝi aperis sur scenejo en 1922.
Stelulino
‎ Intertempe Sarah Bernhardt iĝis stelulino, adorata en tuta Eŭropo kaj en Ameriko. Oni taksis ŝin ekscentra, trostreĉita kaj kaprica virino. Ŝi havis multajn amantojn, inter kiuj estis Charles Haas (priskribita de Marcel Proust en sia romano À la recherche du temps perdu), la aktoro Mounet-Sully kaj la pentristo Gustave Doré.
Bernardt kreis al si per sia ekscentreco publikan bildon: per varmaerbalono ŝi supreniris en la ĉielo de Francio kaj vendigis fotojn sur kiuj ŝi kuŝas en ĉerko studante siajn rolojn aŭ dormante. Ŝia loĝejo estis hejmo al tuta menaĝerio de eŭropaj kaj ekzotaj bestoj.
Sarah Bernhardt dividis sian labortempon inter Parizo kaj longaj turneoj. Ŝia talento pri emociiga aktorado ebligis al ŝi esti konvinka kiel granda tragedia aktorino en klasikaj francaj dramoj, sed ankaŭ en modernaj teatraĵoj, kaj eĉ en viraj roloj, kiel ekzemple Hamleto. En sia hejmurbo ŝi gvidis sinsekve plurajn teatrojn, en kiuj ŝi ankaŭ sursceniĝis, kiel ekzemple Théâtre des Nations (la nuna Théâtre de la Ville) ĉe placo Châtelet, kiun ŝi alinomis Théâtre Sarah Bernhardt.
Krom aktorado Sarah Bernhardt verkis memorlibron (Mia duobla vivo) en 1907 kaj per ĝi inspiris multajn aliajn verkistojn, kiel ekzemple Marcel Proust en À la recherche du temps perdu (Serĉante la perditan tempon). Ŝi ankaŭ havis talenton pri pentrarto kaj skulptado.
Vundiĝo
Dum aktorado Bernhardt ofte devis fari saltojn kaj plurfoje falis sur la genuojn. En 1905 en Rio-de-Ĵanejro, dum prezentado de La Tosca de Victorien Sardou ŝi devis salti sursceneje de muro, falis sur najlon kaj grave vundis sian dekstran genuon. Sekve dum multaj jaroj ŝi suferis pro doloroj; evoluis osta tuberkulozo kaj gangreno, kaj fine en 1915 oni devis amputi ŝian dekstran gambon sub la kokso. Sed eĉ post tio ŝi ne forlasis sian laboron kaj aktoris side; ŝi rifuzis porti protezan gambon.
(132868) 2002 RO95
(132868) 2002 RO95 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Sarah Bernhardt
Vundiĝo
En 1906 ŝi iĝis profesorino ĉe la pariza konservatorio kaj en 1914 membro de la franca Honora Legio.
(132868) 2002 RO95
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 5-an de septembro 2002 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Sarah Bernhardt
Signifo
Sarah Bernhardt estis multflanka aktorino, sukcesa kaj en klasikaj kaj en modernaj - plej ofte francaj - dramoj. Ŝi triumfis kiel Fedra en Phèdre et Hippolyte de Jean Racine, sed ankaŭ en la romantika dramo Ruy Blas kaj kiel Doña Sol en Hernani de Victor Hugo. Oni admiris kaj miris pri ŝi en viraj roloj. En 1899 ŝi ludis Hamleton en la tragedio de Ŝekspiro, en 1901 la dukon de Reichstadt en L’Aiglon ("La Aglido"); Edmond Rostand verkis tiun teatraĵon pri la filo de Napoleono aparte por ŝi.
La centra rolo de ŝia vivo estis tamen La sinjorino de kamelioj – rakonto laŭ gusto de la 19-a jarcento: amo inter amoristino kaj nobela filo de riĉaj burĝoj; la patro ne eltenas la ligon, sekvas disigo, ŝi fine mortas pro ftizo. Aŭtoro de la samnoma romano estis Alexandre Dumas; sursceneje Sarah Bernhardt ludis kaj reludadis ekde 1880 la titolrolon, ĝis maljunego.
En siaj memoraĵoj Sacha Guitry skribis pri ŝi:
Diversaĵoj
Dum sia tuta vivo Sarah Bernhardt estis tre bone pagata aktorino. Tamen ankoraŭ pli ol ŝi gajnis Joseph Pujol, furzanta artisto. Tiel jam komence de la 20-a jarcento pezis pli popolkulturo ol arto.
KHZ
La vorto havas plurajn signifojn:
Pedro Henríquez Ureña
Post studado en mezlernejo, li veturis al Usono kaj tiel komencis vivon kiu preskaŭ ĉiam apartigis lin el Domingo. Tiele li loĝis en Kubo, Meksiko, denove Usono, Hispanio, denove al Meksiko, kaj en 1925 al Argentino, kie li vivis la lastajn dudek jarojn de sia vivo. Tie li ligiĝis al la revuo Sur, de Victoria Ocampo, estis instruisto en la Colegio Nacional de La Plata kaj kulaboranto en la Instituto de Filologio de la Universitato de Bonaero. Inter aliaj temoj, li dediĉis sin al studo kaj disvastigo de la verkaro de Jorge Luis Borges.
Petrovaradin
Petrovaradin (Петроварадин, Pétervárad, Peterwardein) estas urbo, samtempe urboparto de Novi Sad kaj municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Suda Baĉka. La nomo devenas de banuso "Petúr" (Petro), murdinta reĝinon Gertruda, tial li mortis en 1213. Várad hungare: fortikaĵo. Ankoraŭ 1 urbo kaj 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.
Situo
La urbo situas en ambaŭ bordoj de Danubo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Beogrado-Novi Sad. La urbo kontaktiĝas kun la lasta.
Historio
Pli frue la romianoj havis urbeton nomata Cusum, poste Acumincum. La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En 1237 oni trovis la nomon Peturwarod inter la dokumentoj. Iam la fortikaĵo apartenanta al abatoj konstruiĝis, kiun familio Garai akiris en 1439. En 1463 okazis alianco inter hungara reĝo Matiaso kaj Venecio kontraŭ la turkoj, tamen la turkoj okupis la urbon kaj la fortikaĵon en 1526. La Habsburgoj venkis la turkojn en 1716, poste tuj konstruiĝis kapelo kaj iĝis kermeso. Tiutempe la fortikaĵo ricevis la kromnomon "Ĝibraltaro de Danubo". En 1849 la hungaroj longe tenis sin en la fortikaĵo. En 1910 la urbeto havis 5727 da loĝantoj (3266 kroatoj, 894 germanoj, 730 serboj, 521 hungaroj, 159 slovakoj). Ĝi apartenis al Szerém ĝis 1920.
En 2002 la urbeto havis 13 974 da loĝantoj (9708 serboj, 1364 kroatoj, 779 jugoslavianoj, 396 hungaroj, 228 montenegranoj, 141 rutenoj).
Kastelo Almerswind
Kastelo Almerswind (Schloss Almerswind) situas en Schalkau-Almerswind en Germanujo.
Historio
La ne tute kvadrata trietaĝa konstruaĵo kun groptegmento, plurangula ŝtuparoturo ĉe la suda flanko endokumente menciitis jam en la 13-a jarcento.
En al 3-a kaj 4-a de julio 1635 marodis imperiestraj regimentoj kaj en la kastelo kaj en ties ĉirkaŭaĵo. En la 16-a jarcento la senjoroj de Schaumburg zu Rauenstein ekposedantis. Ĉirkaŭ la jaro 1700 la kastelo novkonstruitis kun uzo de pli malnovaj eroj. Sekvis posedantece en 1787 la familio Uttenhoven, en 1891 grafino von Enkevorth kaj ĝis 1945 la baronino von Erffa und von Bergmann-Korn. Ŝi eksproprietigits fare de la komunistoj.
Inter 1945 kaj 2001 utiligis la tuton la komunumo kiel oficejon kaj infanĝardenon; la politikistoj komunumaj ege engaĝiĝis pri la konservo de la domo: riparitis la ŝtuparo kaj plibeligitis la kultura salono. En 2001 akiris ĝin barono von Hoyningen-Huene. La komplekso restaŭritis inter 1990 kaj 1991.
Dua Berbera Milito
Post la fino de la milito, Usono kaj la eŭropaj landoj ĉesis sian praktikon pagi tributon al la pirataj ŝtatoj por eviti atakojn kontraŭ siaj ŝipoj. Ĝi helpis marki la komencon de la fino de pirateco en la regiono, kiu estis pinta en la epoko de la Otomana hegemonio (16a–18a jarcentoj). Dum jardekoj, eŭropaj povoj konstruis eĉ pli prilaboritajn kaj multekostajn ŝipojn kiujn la Berbereskaj piratoj povis egali nek laŭ nombroj nek laŭ teknologio.
Statuto de Romo
Statuto de Romo (angle: Rome Statute of the International Criminal Court) estas traktato de juro internacia, kiu estas aŭtoritata fonto por la agadoj de la Internacia Puna Kortumo situanta en Hago. La traktato ekvalidis la 1an de julio 2002. La traktato estas subskribita de 154 ŝtatoj, devigitaj de la Viena Konvencio sindeteni de "agoj kontraŭaj al la celo kaj enhavo de la Konvencio" kondiĉe ke ili subskribis ĝin.
En novembro 2019, 123 landoj ratifis ĝin kaj tiel fariĝis membroj de la Konvencio.
Principoj
La diversaj artikoloj de la traktato determinas la povojn de la Internacia Krima Kortumo kaj difinas kiuj estas la agoj juĝotaj antaŭ ĝi kiel krimoj. Ĉi tiuj inkluzivas kvar specojn:
La unuaj tri specoj de krimoj estis detaligitaj kaj klarigitaj en la originala traktato, sed nur en 2010 speciala komitato kunvenis en Kampalo kaj difinis la jenajn agojn kiel agreso:
Diversaj proponoj por pligrandigi la traktadajn areojn de la traktato atendas pliaj decidoj. Ekzemple, Meksiko proponis difini la uzon de nukleaj armiloj kiel militan krimon kaj ankaŭ la minacon de uzado de tiaj armiloj, kaj kelkaj landoj proponis aldoni narkotrafikon al la listo de krimoj en la traktato.
La jurisdikcio de la Kortumo rilatas al la internaciaj krimoj listigitaj en la Roma Statuto, kiuj estis faritaj post la dato en kiu la traktato ekvalidis (la 1-an de julio 2002), kaj kiuj apartenas al unu el la jenaj tri kategorioj:
(1) La krimo estis farita sur la teritorio de ŝtato kiu estas partio al la traktato de Romo aŭ de civitano de tiu ŝtato.
(2) La krimo estis farita sur la teritorio de ŝtato aŭ de civitano de ŝtato, ne membro de la Roma traktato, kiu prezentis al la kortumo deklaron laŭ la sekcio 12 (3) de la Roma statuto, kiu donas la kortumo ad hoc jurisdikcio pri kazo aŭ dato, inkluzive la krimon. Tia deklaro estis ricevita en la tribunalo per Ebura Bordo, post kiu enketo estis malfermita. La Palestina Aŭtoritato provis registri tian deklaron en 2009.
Ratifiko
En oktobro 2017, 123 landoj ratifis la traktato, inkluzive ĉiujn sudamerikajn landojn kaj preskaŭ ĉiujn eŭropajn landojn, Oceanion kaj ĉirkaŭ duonon de la afrikaj landoj. Pliaj 31 landoj subskribis la traktaton sed ne ratifis ĝin. Kvar el la subskribintoj de la traktato - Israelo, Sudano, Usono kaj Rusio - informis la ĝeneralan sekretarion de UN, ke ili ne plu intencas agi por ratifi la traktaton kaj ne plu konsideras sin ligitaj per ĝiaj dispozicioj. 41 ŝtatoĵ eĉ ne subskribis ĝin kaj eĉ ne anoncis sian sindediĉon al ĝiaj  direktivoj, inkluzive de Ĉinio kaj Barato.
Toledo (Ohio)
Toledo estas urbego en Usono, en subŝtato Ohio, en Kantono Lucas. Ĝi estas administra centro de la kantono.
Geografio
Toledo situas sur ebenaĵo ĉe buŝo de rivero kaj ĉe Lago Erie en la nordorienta landparto de Usono, en la norda parto de la subŝtato, en la nordokcidenta parto de la kantono. Ĝi estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.
Historio
Tiu areo estis unuafoje loĝata de blankuloj en 1794, ili konstruis fortikaĵon. En 1812 pro milito inter britoj kaj usonanoj la urbeto preskaŭ senhomiĝis, tial oni refondis ĝin havanta la nomon Port Lawrence en 1817, apude urbeto Vistula formiĝis. Ili unuiĝis havanta la nomon Toledo. Oni konstruis kanalojn inter 1830-1843. En 1835 malgranda interna militado okazis. Toledo kreskis tre malrapide post la fondo. En la dua duono de la 19-a jarcento la trajno malrapide transprenis la rolon de la kanaloj kaj aperis la industrio. En 1880 Toledo iĝis la plej granda urbo en Ohio, samtempe tre grava industria urbo. En la 20-a jarcento la urbo daŭre kreskis, escepte la lastajn 2 jardekojn.
Klimato
En Toledo la temperaturo averaĝe varias inter 5-16 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 29 °C, rekorde 41 °C, la malvarmo kulminas en januaro averaĝe -8 °C, rekorde -29 °C. Jare la precipitaĵo estas po 869 mm. En ĉiuj monatoj pluvas (vintre ankaŭ neĝas). La precipitaĵo kulminas en majo.
Trafiko
El Toledo ĉefvojoj kuras al Dayton (Ohio), Klevlando, Miĉigano, Indianao, fervojoj kuras same, krome ankaŭ al Columbus (Ohio).
Kampilorinko
Campylorhynchus estas genro de birdoj de la familio de trogloditedoj kiuj loĝas en Ameriko. Ili havas longajn maldikajn bekojn kaj ĝenerale kolormarkitajn kapojn nome brunan kronon, pli helan superokulan strion kaj pli malhelan traokulan strion, kvankam ekzemple la Blankakapa kampilorinko havas, kiel la nomo indikas, tute blankan kapon. Kiel ĉe aliaj trogloditedoj temas pri ĝenerale brunaj birdoj, pli malhele supre, sed malkiel ĉe aliaj genroj, plej parto de la membroj de tiu genro estas tre punktitaj kaj supre kaj sube.
Wittinsburg
Wittinsburg  estas komunumo en la distrikto Sissach en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 422 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Wittinsburg situas ĉe la okcidenta flanko de la valo de Homburg. La rivereto Homburgerbach, alfluanto de Ergolz, formas ĝian okcidentan limon. La kerno de la vilaĝo situas en plata kaldrono inter la valoj de Homburg kaj Diegten.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wittinsburg limas en nordo al Diepflingen, en nordoriento al Gelterkinden, en oriento al Rümlingen, en sudoriento al Buckten, en sudo al Känerkinden, en sudokcidento al Diegten, en okcidento al Tenniken, kaj en nordokcidento en unu punkto al Thürnen.
Historio
La unua dokumenta mencio de Wittinsburg datiĝas el la jaro 1358 kiel Witerberg.
Wittinsburg apartenis en mezepoko al la senjorujo Homburg, kiu en la jaro 1305 fariĝis posedaĵo de la episkopo de Bazelo. La episkopo vendis la senjorujon en la jaro 1400 al la urbo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo restis parto de la voktejo Homburg, kaj tiam fariĝis parto de la distrikto Sissach. Kun la distrikto Sissach la vilaĝo post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1833 fariĝis parto de la nove fondita Kantono Bazelo Kampara.
Jogananda
Jogananda (nagario: परमहंस योगानन्‍द, angle: Paramahansa Yogananda) (naskiĝis la 5-an de januaro 1893 en Gorakhpur, mortis la 7-n de marto 1952 en Los-Anĝeleso) – barata jogano, svamio. Lia plej granda atingo estis popularigo de krijajogo en la okcidenta civilizo. Verkis i.a. aŭtobiografion sub la titolo Aŭtobiografio de jogano. Lia spirita majstro estis Juktesvar Giri.
Vivo
Paramahansa Jogananda naskiĝis en bramana familio kiel Mukunda Lal Ghosh en Gorakhpur, subŝtato Utar-Pradeŝo, en Barato. Lia patro estis Bhagabati Ĉaran Ghoŝ, kaj la patrino Gurru Ghoŝ. La gepatroj adoris joganon Lahiri Mahasaja. Li havis sep gefratojn – tri fratojn kaj kvar fratinojn. En sia aŭtobiografio skribas, ke jam de la plej fruaj jaroj ekinteresiĝis pri religio. Li ofte ĉeesti kun joganoj, kies mirakloj ege lin impresis.
En la aĝo de 17 jaroj, en 1910 renkontis sian spiritan majstron (guruon) – Sri Juktesvar Giri. Post fino de studoj, en 1915 eniris la ordenon Giri kaj akceptis la nomon Jogananda, kio signifas "feliĉigita pro unuiĝo kun la Dio". De tiam estis konata kiel Svamio Jogananda.
En 1917 Jogananda establis malgrandan lernejon por knaboj en vilaĝo Dihika, en Bengalio. En 1918 translokiĝia al urbo Ranĉi. En tiu ĉi lernejo kutima instruado estis ligita kun lernado de jogo kaj meditado. Ĝia eduka programo enhavis multe da elementoj de antikva sistemo gurukula, kiel ekz. instruado en freŝa aero. En 1920 Jogananda vojaĝis al Usono por partopreni Mondan Kongreson de Religioj en Bostono. Samjare fondis tie faman Self-Realization Fellowship.
En 1935 Jogananda revenis al Barato, kie kontribuis al fondo de Yogoda Satsanga Society of India. Dum la restado renkontiĝis kun Mahatmo Gandhi, Anandamaji Ma, Giri Bala. Dum tiu ĉi periodo en Purio, subŝtato Oriso foriris en mahasamadhio la guruo de Jogananda – Sri Juktesvar Giri.
En 1936 Jogananda forlasis sian landon kaj iris lekcii al Londono.
La 7-an de marto 1952 en Los-Anĝeleso Jogananda atingis la staton de mahasamadhio.
23757 Jonmunoz
23757 Jonmunoz estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Runet (apartigilo)
Runet (Руне́т) estas ruslingva termino kun kelkaj signifoj:
23757 Jonmunoz
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jonathan Munoz, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2007 pro sia projekto en teamo pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto ĉe la Weslaco High School de Weslaco (Teksaso, Usono).
Socia respondeco de entreprenoj
CSR estas disvastiĝinta mallongigo de la angla Corporate Social Responsibility kiu estas tradukebla kiel socia respondeco de entreprenoj.
Rayones
Rayones estas unu el la 51 komunumoj de la meksika subŝtato Nuevo León, kiu situas en norda Meksiko, inter la subŝtatoj Coahuila kaj Tamaulipas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Rayones. Al Rayones apartenas entute 83 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 19043.
Socia respondeco de entreprenoj
La nocio
Ĝi esprimas la socian kaj median konscion de iu entrepreno. Ĝi entenas medioprotekton, komercan etikon, sanprotekton, la homajn kaj laboristajn rajtojn kaj kontraŭ-koruptecon.
Rayones
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2576 loĝantojn. El tiuj estis 1337 viroj kaj 1239 virinoj. La komunumo havas surfacon de 905,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 840 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 693 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 21 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 2237 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke - % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
En Rayones loĝis en la jaro 2000 1688 personoj, kiuj aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1448 scipovis legi kaj skribi, sed 247 personoj estis analfabetoj. Laŭ procentoj 14,56 % de la personoj pli aĝaj ol 15 ne scipovis legi kaj skrbi. Inter la viroj 12,22 % ne scipovis legi kaj skribi kaj inter la virinoj estis 17,19 %.
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 1878 personoj apartenis al la katolika religio kaj 212 personoj al la protestantisma religio. Neniu apartenis al la judisma relegio kaj 147 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Houdilcourt
- prononco laŭ sistemo IFA [], do pli-malpli - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj al la kantono .
Ferenc Somhegyi
Ferenc Somhegyi naskiĝis la  1813 en Bánd. Li mortis la 1879 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Somhegyi frekventis gimnazion en Veszprém (urbo), poste li aliĝis al piaristoj en 1832. Li ekinstruis en Nagykanizsa en 1835, baldaŭe li plulernis en Vác kaj Pest (urbo), fine li pastriĝis. En 1840 li instruis jam en diversaj gimnazioj, post 2 jardekoj li iĝis gimnazia direktoro. Li strebis por la hungarlingva instruado. Ekde 1866 li instruis jam en universitato de urbo Pest. En la sekva jaro li estis elektita ordenestro.
Wolfsbarge
Wolfsbarge (kelkfoje: Wolfsbergen) estas vilaĝeto en la municipo Midden-Groningen en la provinco Groningen en Nederlando. Wolfsbarge situas ĉe la vojo N386, sude de Kropswolde kaj oriente de la Zuidlaardermeer. La Semslinio estas la suda limo de la areo. Estas nur kelkaj domoj en la vilaĝeto.
Wolfsbarge havas tombejon de 14 aroj, kiu fondiĝis en la Mezepoko.
Stratvido
Benediktana monaĥejo Rajhrad
Benediktana monaĥejo Rajhrad estas konvento de benediktanoj fondita laŭ tradicio en la jaro 1045, kiu estas ekde la jaro 1813 memstara abatejo. Ĝi troviĝas en katastro de urbo Rajhrad en distrikto Brno-provinco, sur la dekstra bordo de rivero Svratka (antaŭ ĝia reguligo en la 19-a jarcento sur la bordo maldekstra), fakte sur la insulo ĉirkaŭfluigata de Vojkovický náhon (la devena nereguligita Svratka) kaj la hodiaŭa Svratka. La tuta areo kun preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo ĝi estas protektata kiel kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.
Ĉi tiea biblioteko en la jaro 2005 fariĝis bazo de nove fondita Monumento de skribarto en Moravio.
Porte des Lilas - Cinéma (pariza metrostacio)
Porte des Lilas - Cinéma (Pordo de Les Lilas - Kino) estas fermita stacio de la Metroo de Parizo, kiu kuŝas sur interkonekto de Linio 3bis al Voie navette kaj Voie des Fêtes, kaj estas unu el la fantomaj metrostacioj de Parizo. Nun ĝi servas kiel loko de filmado por filmoj.
Vidu ankaŭ
Estación de Porte des Lilas Porte des Lilas (métro de Paris)
KIA
La vorto havas plurajn signifojn:
Kastelo de Monmouth
La Kastelo de Monmouth (Monmouth Castle) estas kastelo en la urbo de Monmouth, ĉefurbo de Monmouthshire, sud-orienta Kimrio. Ĝi estas konstruaĵo listigita Grado I.
La Kastelo de Monmouth situas proksime al la centro de Monmouth sur monteto superrigardanta la Riveron Monnow, malantaŭ butikoj kaj la ĉefaj skvaro kaj stratoj. Iam grava landlima kastelo, kaj naskiĝloko de Henriko la 5-a, ĝi staris ĝis la Angla enlanda milito kiam ĝi estis difektita kaj ŝanĝiĝis trifoje de posedantoj antaŭ ol esti detruita por malebligi ke ĝi estu denove fortikigita. Post parta disfalo en 1647, la loko estis reuzita kaj superkonstruita de Granda Kasteldomo, kiu fariĝis la stabejo kaj regimenta muzeo de la "Royal Monmouthshire Royal Engineers".
841
En la jaro 841 post Kristo okazis, interalie:
Vallotti-agordo
La Vallotti-agordo estas malegale ŝvebanta temperado de klavarinstrumento, nomata laŭ Francesco Antonio Vallotti. Nuntempe ĝi estas la plej disvastigita agordo sur la kampo de la historiema koncertado.