cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arĉinstrumento
Arĉinstrumentoj estas muzikiloj, je kiuj la mano, bastono, arĉo aŭ arĉrado kaŭzas la osciladojn je la frotetado per skuglitado. La plej multaj arĉinstrumentoj apartenas al la kordinstrumentoj.
Muzikistojn, kiuj ludas arĉinstrumentojn, oni nomas „arĉumistoj“. Je la nombrado de orkestra instrumentigo oni kunigas la norminstrumentigon de 1-aj kaj 2-aj violonoj, vjoloj, violonĉeloj kaj kontrabasoj kutime kiel „arĉumistoj“.
Funkcimaniero
La skuglitado je arĉinstrumento funkcias jene: pro la malglateco kaj glueco de la arĉo aŭ arĉrado la kordo algluas al ĝi kaj estas kuntirata per la arĉmovo, kio streĉas la kordon. Kiam la kreska streĉo de la kordo estas pli forta ol la gluado, la kordo malgluiĝas kaj rapide retiriĝas. La flekso, pro la streĉado ekestinta en la kordo, nun moviĝas regule tien kaj reen inter la finaĵoj de la oscilanta kordo, generante tiel la tonon.
Ĉi tiu fariĝo egalas principe la ekplukado de la kordo. Je la arĉumado tamen tiu ĉi proceso tuj ripetiĝas pro la daŭre preterfrapetanta arĉo aŭ arĉrado, kiam la kordo retiriĝis, ĝis plurcentfoje pro sekundo, kaj pro tio ekestas daŭra tono.
Por ricevi konvenan frotadon, oni uzas por la arĉo la aparte malglatan ĉevalvostajn harojn kaj ŝmiras sur arĉo aŭ arĉrado kolofonon, gluema arborezino. Por ekscii pli pri la arĉo vidu Arĉo.
Historio
Multaj arĉinstrumentoj ĝis hodiaŭ montras pli malpli sian devenon de la arko-armilo. Oni metis la arkon ĉe la buŝon, uzante la kapon kiel resonujo, por poste bati aŭ frapi la ĥordon per sago aŭ pluki ĝin perfingre. Foto sur argentina poŝtmarko montras la plej simplan formon de arĉumita kordinstrumento: oni enigas la finaĵon de mallonga arko en la buŝon kaj ŝanĝas la ĥordostreĉon premante la ĥordon per la fingroj. Oni ekosciligis ĉi tiun ĥordon, arĉumante ĝin per la ĥordo de dua mallonga arko.
La plej antikva priskribo de la ludado de instrumento nome rabab per arĉo devenas (ĉ. 900) el la libro Kitab al-Musiqa, de Abu Nasr Farabi (al-Farabi, Alpharabius, naskiĝinta ĉirkaŭ 872 en Farab/Irano, mortinta ĉirkaŭ 950 en Damasko).
Arĉinstrumento kiel Fiedel (antikva populara violono) kaj Rebec estas konata en Eŭropo almenaŭ ekde la 11-a jarcento. Almenaŭ ĉe la rebeco la araba deveno de la instrumento (Rebab) kuncerteco pruvebla. El fidlo kaj rebeco evoluis en la 15-a kaj 16-a jarcentoj la vjola kaj gambovjola familio. La vjelo estas dokumentita ekde la 10-a jarcento, kaj estis ŝatata ankaŭ dum la renesanco kaj en la 18-a jarcento. La nyckelharpa (klavoviolono) estis disvastigita ekde la 15-a jarcento en Germanio, Italio kaj Svedio. En publikaj kaj privataj kolektoj troviĝas instrumentoj de famaj violonkonstruistoj, de Antonio Stradivari kaj aliaj grandaj majstroj de la 18-a jarcento ĝis Jean Baptiste Vuillaume en la 19-a jarcento
Pli longan historion havas arĉinstrumentoj en Ĉinio, kiuj estas arigitaj sub la nocio Huqin. Ĉ. 800 oni ludis arĉinstrumentojn per mallarĝa bambuostrio. (Ĉirkaŭ samtempe en Koreio oni uzis por arĉumado lignan bastonon izita per rezino)
Instrumentotipoj
Nuntempe en la eŭropa klasika kaj nuntempa muziko uzataj arĉinstrumentoj estas: violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso. Unikaĵo estas la oktobaso, konstruita en 1855 en Francio.
Historiaj arĉinstrumentoj, kiujn oni pli kaj pli bezonas por prezenti malnovan eŭropan muzikon, estas precipe Fiedel, gambovjolo, Rebec (rubeba), martrumpeto, vjelo, nykkelharpa kaj amorvjolo. Por la koncertado de franca muziko el inter 1650 kaj 1750 oni intertempe reuzas kadre de la historiema koncertado la tiam kutiman instrumentadon per violonoj, haute-contre de violon (vjolo), taille de violon, quinte de violon, basse de violon. La taille kaj quinte de violon distingiĝas nur laŭ korpogrando de la haute-contre, la agordo egalas, sed la sonvolumeno estas pli granda adekvate la grandon. Simila validas por la basse de violon, instrumento 10 cm pli granda ol violonĉelo. Al la arĉinstrumentoj kun resonanckordoj apartenas baryton, amorvjolo, vjelo, nykkelharpa kaj foje martrumpeto. Kelkaj arĉinstrumentoj havas bordunkordojn. Al ili apartenas lira da gamba, lira da braccio, vjelo kaj kelkaj formoj de la nykkelharpa.
Arĉinstrumentoj uzataj en la popolmuziko kaj tradicia eŭropa muziko estas ĉefe violono (Geige, fiddle), kontra – specialformo de vjolo, violonĉelo, Bassettl, kontrabaso, vjelo, gudok en Rusio, gadulka en Bulgario. Precipe en la skandinava tradicia muziko al tio aliĝas ankaŭ nykkelharpa en siaj variaj formoj, Hardingfele (norvega violonspeco kun resonanckordoj), amorvjolo. En la 17-a, 18-a kaj 19-a jarcentoj oni ekuzis je danclecionoj la poŝviolonon (ŝipetforman) kaj la dancmajstran violonon (violono laŭ parte klasika formo, sed kun pli malgranda korpo). La instrumentoj havas helan kaj tre malfortikan sonon. Per klavoj ekipitaj mekanikaj arĉpianoj kaj duonmekanikaj nykkelharpa-j ankaŭ apartenas al la arĉinstrumentoj.
La ĉinaj arĉinstrumentoj – unu- kaj dukordaj violonoj, kiuj i.a. formas la apogilon de orkestro en la pekina opero – estas kunigita sub la nomo Huqin (ĉine 胡琴 húqín); temas pri erhu (ĉine 二胡 èrhú), gaohu (ĉine 高胡 gāohú), zhonghu (ĉine 中胡 zhōnghú), gehu (ĉine 革胡 géhú) kaj baso-gehu, kiuj tamen havas regione diferencajn signifojn. Pri Japanio menciendas la trikordan kokyū. La rebab estas arĉinstrumento en la araba kulturo. Ankaŭ en gamelanorkestroj en Indonezio oni uzas arĉinstrumentojn.
Kelkaj instrumentoj apartenal la idiofonoj, kvankam oni ludas ilin per arĉo:
Phonoliszt-violono estas muzikaŭtomato, je kiu ĉirkaŭ pluraj violonoj turniĝas cirkloforma arĉo. Dum la ludado de ĉi tiu instrumento fingroleviloj prenas la tonojn, dum kiam la violonoj estas premita al turniĝanta cirkloarĉo je varieblaj anguloj kaj premoj. Oni ludas la instrumenton per klavaro aŭ trukarta stirado. La cirkloarĉo estas rotacia ringo, en kiu estas multaj arĉoĥordoj estas streĉitaj (kiel tanĝanto ĉe cirklo), tiel ke ekestas ŝajne cirkloforma arĉo.
Miranda
Homoj
Miranda (Mirinda) estas familinomo en landoj en kiuj oni uzas la portugalan kaj la hispanan lingvon:
Arĉinstrumento
Instrumentotipoj
Pluaj violonspecoj estas la t.n. Stroh-violono kaj la Tiebel-violono. Ili estas sen korpo, tamen gramofono|gramofonfunelo amplifikas la osciladojn de la stego. Komence oni uzis la instrumentojn kiel laŭta alternativo por la violono, por generi sufiĉe fortan signalon por la produktado de gramofondiskoj
Miranda
Homoj
Miranda estas innomo en anglalingvaj landoj:
Miguel Ángel González Alfonso
Miguel Angel González Alfonso (naskiĝis la en Havano, Kubo) estas kuba esperantisto.
Deinfanece li havis la inklinon lerni fremdajn lingvojn facile, do li lernis la Anglan lingvon unue pro sia talento kaj persistemo. Li fariĝis instruisto de la Angla Lingvo dum la jaro 1988 de mezlernejoj.
Dum la sama jaro 1988, Miguel Angel konatiĝis kun Esperanto. Li fariĝis aktiva esperantisto tiam li fariĝis instruisto de la Esperanto dum la jaro 1990 kaj de tiam li harmonie instruas Esperanton regule atingante tre bonajn rezultojn.
Nuntempe li estas tradukisto de la Angla Lingvo kaj Instruisto de Esperanto. Krom tio, li estas Diplomigita de la Pedagogia Universitato “Enrique José Varona“, el Havano, je la Fakultato de Fremdaj Lingvoj, kiel instruisto de la Angla lingvo.
En Esperantujo:
Rusca Montană
Rusca Montană [ruska montanə] (germane: Ruskberg, hungare: Ruszkabánya) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Caransebeș. Ĝi estas la plej norda komunumo en la distrikto Caraș-Severin kaj konsistas el la sideja vilaĝo kaj el Rușchița (germane Ruschkitza, hungare Ruszkica).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 601 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 estis nur 1 820 (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis.
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1851. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la reĝa departemento Krassó-Szörény de Hungario, parto de la imperio Aŭstrio-Hungario.
Romia diktatoro
Inter la diktatoroj de Romio troviĝis Tito Larcio, Cincinato, Kamilo kaj Papirio, ĉiuj ili rezignis la postenon antaŭ ĝia finiĝo laŭ la leĝo. Lucio Kornelio Sulao modifis la maksimuman limdaton kaj sin nomumis diktaturo por nefinita periodo, kvankam post du jaroj volonte forlasis la postenon. Tamen, la posteno kiel diktatoro multe suferis post la misuzoj kiuj Sulao faris kontraŭ siaj pilitikaj kontraŭantoj. Julio Cezaro, post gajni la civilan militon, igis sin nomumi dumviva diktatoro, kaj la ĝeno okazinta en la respublika socio kondukis al lia murdado.
Amadeo Roldán
Roldán studis ĝis 1916 muzikteorion kaj violonludon ĉe la konservatorio de Madrido kaj sekvis privatajn lecionoj pri kompozicio de Conrado el Campo. En 1919 li iris al Havano, kie li estis lernanto de Pedro Sanjuán kapelmajstro. En 1932 li komencis estri la Simfoniorkestron de Havano. En 1927 li fondis arĉkvaropon, en 1931 la Nacia Muziklernejon. Krom tio li instruis harmonisciencon kaj kompozicion ĉe la Urba Konservatorio de Havano, kies direktoro li fariĝis en 1936, li ankaŭ organizis la Koncertojn de Nova Muziko.
Roldán validas kiel unu el la plej gravaj kubaj komponistoj de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj kaj kiel plej grava reprezentanto de la afrikokubanismo, muzikstilo, kiu ligis ritmaron kaj instrumentadon de afrika kaj kuba muziko kun okcidenteŭropa muziktradicio. Lia plej konata verko estis la baleto La Rebambaramba laŭ libreto de Alejo Carpentier, kiu estis grandsukcese prezentata ankaŭ en Berlino, Budapeŝtp, Losanĝeleso, Meksikurbo kaj Bogoto.
Romia diktatoro
Ĉar la diktaturo reprezentis la superan aŭtoritatecon de Romio, ĝi estis la natura mekanismo per kiu eblis fondi la monarkiojn. Kun la evidenta celo eviti tion, Marko Antonio promulgis leĝon forigante ĉi tiun regsistemon. Poste, Cezaro Aŭgusto, la heredanto de Cezaro atingis similan povon kvankam sen la oficiala titolo diktatoro, kiu neniam plu estis uzita.
Boston Herald
Boston Herald estas ĉiutaga usona gazeto, precipe vendata en Bostono kaj la ĉirkaŭaj areoj de Masaĉuseco. Ĝi estis fondita en 1846 kaj estas unu el la plej malnovaj ĉiutagaj gazetoj de Usono.
Ĝi entute ricevis kvar premiojn Pulitzer : la lasta datiĝas de la jaro 1954.
Juan Orlando Hernández
Juan Orlando HERNÁNDEZ Alvarado (naskiĝis la 28-an de oktobro 1968 en la urbeto Gracias, administra centro de la departemento Lempira), ofte mallongigita Joh, estas hondura politikisto kaj komercisto, prezidento de Honduro inter 2014 kaj 2022.
Biografio
Post provizora deĵoro post prezidenta puĉo, li ricevis plej multajn voĉojn en la nacia parlamenta baloto de novembro 2013, kaj proklamiĝis la nova prezidanto de la lando la 27-an de januaro 2014. Kiel membro de la konservativa Nacia Partio de Honduro li estis la efektiva prezidanto de la parlamento Nacia Kongreso de Honduro inter januaro 2010 kaj junio 2013, kiam li ricevis permeson de la Kongreso retiriĝi el ĉiuj respondecoj en la Kongreso por dediĉi sin al sia prezidanta balota kampanjo (formale li ankoraŭ oficus kiel parlamenta prezidanto ĝis la 25-a de januaro 2014).
Hernandez denove kandidatis kaj venkis en 2018, en kontestitaj balotoj. Li oficis ĝis januaro 2022.
La 14an de februaro 2022, la usona registaro petis lian ekstradikcion pro drogtrafiko. La honduraj aŭtoritatoj akceptis kaj li estis transdonita al Usono en aprilo, kaj tie atendas juĝadon.
Marparko Granda Barilrifo
La Marparko Granda Barilrifo kaj en angla Great Barrier Reef Marine Park estas marparko kiu protektas grandan parton de la Granda Barilrifo de Aŭstralio el eblaj damaĝaj aktivaĵoj. Ĝi estas ampleksa multuza marparko kiu utilas al ampleksa gamo de uzoj, kiaj la komerca mara turismo, fiŝkaptado, havenoj kaj ŝipnavigado, distro, scienca esplorado kaj indiĝena tradicia uzado. Fiŝkaptado kaj la forigo de artefaktoj aŭ naturo (fiŝoj, koralo, markonkoj, ktp.) estas strikte regulata, kaj komerca ŝiptrafiko devas limiĝi al kelkaj specifaj difinitaj ŝipvojoj kiuj evitas la plej sensivaj areoj de la parko. La Granda Barilrifo estas la plej granda kaj plej bone konata koralrifa ekosistemo en la mondo. Ties rifoj, preskaŭ 3000 totale, reprezentas ĉirkaŭ 10 % el la tutaj koralrifaj areoj en la mondo. Ĝi eltenas rimarkindan variecon de biodiverseco, havigante hejmon al centoj da koralaj specioj kaj de aliaj senvertebruloj, ostaj fiŝoj, ŝarkoj, rajoj, marmamuloj, martestudoj, marserpentoj, same kiel al algoj kaj al aliaj marplantoj.
Beffu-et-le-Morthomme
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vouziers (prononco [], ) kaj al la kantono .
UNESKO-kolekto de reprezentaj verkoj
Unesko-kolekto de reprezentaj verkoj (angle: UNESCO Collection of Representative Works) estas tradukprojekto de Unesko, kiu daŭris proksimume 57 jarojn inter 1948 ĝis 2005. Ĉi tiu projekto celis traduki tutmondaj literaturajn ĉefverkojn el diversaj lingvoj de la mondo, precipe el lingvoj kun malpli da parolantoj al pli parolataj lingvoj kiel la angla aŭ la franca. La projekto sukcesis kolekti 1060 verkojn el 65 diversaj literaturoj ĝis 2005, kiam Unesko haltigis la projekton pro manko de financoj. Unesko tamen ankoraŭ rete disponigas la katalogon de la tradukoj.
Tiuj literaturoj reprezentas ĉirkaŭ 50 aziajn lingvojn, 20 eŭropajn lingvojn samkiel nombron de literaturoj kaj lingvoj el Afriko kaj Oceanio. Estis ankaŭ tradukitaj kelkaj verkoj en malpli disvastigitaj lingvoj, kiel traduko de libro de la japana verkisto Yasunari Kawabata al la indonezia (krom al ok aliaj lingvoj) aŭ traduko de verko de la urdua poeto Faiz Ahmed Faiz al la hungara (krom al du aliaj lingvoj). UNESKO financis la tradukojn kaj eldonojn, sed UNESKO ne mem eldonis. Ĝi tiucele kunlaboris kun aliaj eldonejoj kiuj vendis la librojn sendepende.
Verkoj estis elektitaj surbaze de nombro da kriterioj. Ĝenerale, novaj versioj de tradukoj jam eldonitaj ne estis entreprenitaj kaj okazis malofte ke nuntempa aŭtoro kiu estas malmulte konata aŭ nur malmute verkis, estis konsiderata por inkluzivo.
Verkoj estis elektitaj laŭ la sekvanta procedo: Membro-ŝtatoj proponas listojn de verkoj kiun ili konsideras esti reprezenta por la valoroj de iliaj kulturoj. Internacie agnoskitajn kulturajn organizaĵojn, kiel la PEN-klubo internacia kaj la Internacia Konsilio por Filozofio kaj Humanismaj Studoj ankaŭ rajtis doni konsilon en la establo de la listoj. Krome, ankaŭ rajtis proponi eldonejoj kiuj volis entrepreni la tradukon de specifaj verkoj kiujn ili konsideras meritas lokon en la kolekto.
Statistikoj
Sekvas listo de la lingvoj en kiuj verkoj estis tradukitaj, kun la nombro de tradukitaj libroj en tiuj lingvoj:
Lingvoj kun signifa nombro da tradukotaj verkoj inkluzivas:
Signifaj grupoj de verkoj tradukitaj de unu lingvo al alia inkluzivas:
Aŭtoroj kun signifaj nombroj de tradukoj inkluzivas:
Vidu ankaŭ
Pascale Casanova
Unesko-Kuriero en Esperanto
Ekstera ligilo
(angla) UNESCO Kolekto de Reprezentaj Verkoj.
San Juan de Sabinas
San Juan de Sabinas estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Nueva Rosita. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05032.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 40115 loĝantojn. El tiuj estis 19703 viroj kaj 20412 virinoj. La komunumo havas surfacon de 735,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 380 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 36680 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 35 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,095 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 30071 personoj apartenis al la katolika religio kaj 3447 personoj al la protestantisma religio. 736 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 1380 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
79152 Abukumagawa
79152 Abukumagawa estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde la Observatorio de Geisei (gubernio Koĉi, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Abukuma (japane : 阿武隈川, Abukuma gawa), el la monto Kashi-Asahidake, kiu fluas de sudo al nordo tra la gubernioj Fukuŝima kaj Mijagi, serpentumante tra la ĉefaj urboj de la centro de la gubernio Fukuŝima, antaŭ alflui en Pacifikon.
Velika Dobronj
Velika Dobronj (Велика Добронь, Великая Добронь (velikaja dobronj), Nagydobrony) estas granda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. Velika, velikaja kaj nagy signifas: granda kaj faras diferencon de la proksima "Malgranda Dobronj".
Situo
Velika Dobronj situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, ĉefvojoj estas al Berehove, Uĵhorodo kaj Mukaĉeve. La lasta troviĝas 23, Uĵhorodo 42, fervojo 10 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1270 en formo Dobron. Post la mezepoko ĝi foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1910 loĝis en Nagydobrony 3033 da homoj, (3027 hungaroj). Ĝis 1920 Nagydobrony apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Mezőkaszony, poste al Ĉeĥoslovakio. Nagydobrony rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Velikaja Dobronj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Velika Dobronj 5607 da homoj, (5072 hungaroj). Vilaĝservoj estas baz- kaj mezlernejoj, biblioteko, poŝto, 20 vendejoj.
Ĝemelkomunumo
Nagydobrony Hivatalos Weboldala
Koncentrejo Ohrdruf
La Koncentrejo Ohrdruf estis Nazia koncentrejo por sklava laboro situa ĉe Ohrdruf, sude de Gotha, en Turingio, Germanio. Ĝi estis parto de la reto de Buchenwald kaj la unua Nazia koncentrejo liberigita de usonaj trupoj. Ĝiaj komencoj (ankoraŭ nekoncentreja) estis en la Armea Spaco Ohrdruf.
Fine de 1944, post responsectranspreno fare de Schutzstaffel, ĉirkaŭ 10 000 prizonuloj estis metitaj tien; tra marto 1945 la totala nombro sendita tien estis ĉirkaŭ 20 000, ĉefe rusoj, poloj, hungaraj judoj, kelkaj francoj, ĉeĥoj, italoj, belgoj, grekoj, jugoslavoj kaj germanoj. La vivkondiĉoj estis malhumanaj: en la kabanoj ne estis litoj, "nur sango-kovrita pajlo kaj pedikoj". Spite la sezonon, ne ĉiuj prizonuloj havis lokon en kabanoj, kelkaj "loĝis" en staloj, tendoj kaj malnovaj bunkroj. La labortagoj estis dekomence 10 al 11 horojn longaj, poste 14 horojn, por akrega fizika laboro konstruante ŝoseojn, fervojojn kaj tunelojn. Estis totala manko de sansistema ekipaĵo aŭ medicinaj instalaĵoj, nesufiĉaj manĝo kaj vestaĵaro.
Unuaj centroj de la Kristanismo
La Originoj de la unuaj centroj de kristanismo ĝenerale kovras la periodon kiu etendiĝas ĝis la unua koncilio de Niceo 325. Ĝi naskiĝis el la romia provinco de Judujo en la okcidenta Azio kaj disvastiĝis tra la tuta romia imperio, nome en la orienta Afriko kaj okcidenta Azio (ĝis atingi Hindion). Dekomence, tiu disvastiĝo estis strikte ligita al la centro de juda fido jam ekzistantaj, en la juda diasporo. La unuaj kristanoj, do, estis judoj aŭ prozelitoj, nomataj ankaŭ "Diotimantoj".
Iuj de tiuj centroj estis alestigitaj rekte de apostoloj kiuj foriĝis el Jerusalemo sekve de persekutoj flanke de la judaj aŭtoritatoj, kiel dirite en la Agoj de la Apostoloj. Entute la kristanaj komunumoj nombris almenaŭ 40 formitaj antaŭ la jaroj centaj. <
Jerusalemo
Jerusalemo estis la unua centro de la Eklezio, laŭ la Agoj de la Apostoloj. Fakte, neniu kristana loko estas pli venerata ol la kristanaj lokoj de Jerusalemo.
Jam en la jaroj 50, sed pro malsamaj motivoj, Barnabaso apostolo kaj Paŭlo de Tarso iris al Jerusalemo por renkonti la "kolonojn de la Eklezio"; Paŭlo reaperos en Jerusalemo, tri jaroj post lia konvertiĝo (37). Tie ili ricevis la mandaton evangelizi la paganojn kaj ilin liberigi el la judaj preceptoj (Galatoj 2, 9).
Rilate prozelitismon ĉe paganoj, la Jewish Encyclopedia: "Circumcision: In Apocryphal and Rabbinical Literature", rakontas:
"La kontakto kun la greka vivo, aparte kun la ludoj sur la areno, kiuj postulis la nudecon de la atletoj, la prozelitoj - cirkumciditaj - estis en ĝena situacio antaŭ la helenoj. Konsekvenco estis ke ili provis ŝajni grekoj pere de la “epispasmo” (plilongigo de la prepucio: ili “kaŝis la signon de la cirkumcido” (IMakabeoj 1, 15). Pri tiu prozelita sinteno informas ankaĉ Jozefo Flavio.”
Kun la detruo de Jerusalemo efektigita de la romia armeo dum la Unua Juda-Romia Milito, la kresko de la loka eklezio suferis malpliiĝon precipe pro la kontraŭkristanaj persekutoj de la Romia Imperio, sed reakiris gravon kun la pilgrimado de Helena (patrino de Konstantino la Granda) en la Sankta Lando ĉikaŭ la jaroj 326–28. Laŭ la historiisto de la Eklezio Sokrato de Konstantinopolo Helena (kune kun la kunlaboranta loka episkopo Makario de Jerusalemo), anoncas la trovon de la Vera Kruco (pro tio ŝi estis proklamita patronino de la arkeologoj]]).
Jerusalemo jam ricevis apartan "prestiĝon de antaŭeco" en la kanono 7-a de la unua koncilio de Niceo en 325. Malfacilas tamen scii kio estis tiu "antaŭeco". Sekve de la kristaniĝo de la romia imperio, Jerusalemo estis inkluzivita en la Pentarkio (la kvin patriarkatoj), kio tamen ne estis akceptita de la Latina Eklezio.
Antioĥio
Antioĥio, unu de la plej grandaj centroj de la helenisma Grekio kaj la tria urbo plej grava de la Romia Imperio, tiuepoke “romia provinco”, hodiaŭ ruiniĝanta proksime de Antakya, en Turkio kie la kristanoj estis nomata tiel: “kaj en Antioĥia la disĉiploj unue nomiĝis Kristanoj” (Agoj 11, 26). Okazis en Antioĥio la evento koncernanta Paŭlon. Antikva preĝejo. tradicie konsiderita fondita de Sankta Petro, fondinto de ties Eklezio, rememorigas ke tie prosperis la Patriarkato de Antioĥio. Esploristoj opinias ke la Evangelio laŭ Mateo kaj la Apostolaj konstitucioj eble estis verkitaj en tiu loko. La patro de la Eklezio Ignaco el Antioĥio estis la tria episkopo dum la katekisma skolo de Antioĥio, fondita en 270 estis unu el la du plej gravaj centroj de esploro kaj interpreto pri la Biblio.
La “siria kuretonana versio’’ kaj la “siria sinaja versio” estas du de la plej antikvaj manjuskriptoj de la Nova Testamento, kiu povus antaŭdatigi la Peshittan, la stantarta siria versio de la Biblio, kaj estas tekstoj asociataj al la “siria kristanismo”.
Antioĥio estis ankaŭ unu el la centroj kies episkopoj estis, de la unua koncilio de Niceo (325)), rajtigitaj praktiki jurisdikcion sur la apudaj teritorioj.
ref>La unuaj episkopoj kiuj praktikis tiun jurisdikcion sur najbaraj teritorioj estis tiuj de Romo (sur Italio), tiuj de Aleksandrio (sur Egiptio kaj Libio) kaj Antioĥio (sur granda parto de la “malgranda Azio”.
Aleksandrio
Aleksandrio, en la Nildelto, estis fondita de Aleksandro la Granda. Ĝiaj famaj bibliotekoj estis centroj de helenisma esploro. La traduko de Septuaginto de la Malnova Testamento komenciĝis en tiu urbo kaj la teksta aleksandria tipo estas rekonata kiel unua teksta esploro pri la Nova Testamento.
Aleksandrio nombris grandan judan popolon, inter kiuj Filo estas probable la aŭtoro pli konata. La loko produktis skribajn tekstojn kvalite altajn kiel ankaŭ elstarigis famajn Patrojn de la Eklezio, inter kiuj Klemento, Origeno kaj Atanazio. Kristanismo estis tie anoncita de la evangeliisto Marko. Baldaŭ la kristana centro fariĝis fama pro la lingvaĵo de erudiciaj doktoroj kiaj Panteno kaj la supre cititaj; ĝi estis sekve regata de serio de elstaraj episkopoj inter kiuj Atanazio kaj Cirilo de Aleksandrio.
Anatolio
La tradicio pri Sankta Johano la Evangeliisto estas multe radikata en Anatolio (parto de la moderan Turkio) dirita ankaŭ, tiam, Azia romia provinco. La redakto de la kvara evangelio estis hipoteze okazinta en Efezo ĉe la fino de la 1-a jarcento. Laŭ la Nova Testamento, Paŭlo devenis el Tarso de Turkio kaj ties misiai vojaĝoj disvolviĝis precipe en Anatolio kie li evangelizis la Galatojn al kiuj sendis la apostolan epistolon.
Kutime oni opinias ke la unua letero de Petro estis adresita al la eklezioj de Anatolio.: De la sep leteroj de Ignaco el Antioĥio, taksataj aŭtentaj, kvin estis adresitaj al eklezioj de Anatolio. En tiu zono kristaniĝis kaj teologie formiĝis Irenel de liono.
Ĉemara Cezareo
Ĉemara Cezareo, ĉemarborde nord-okcidente de Jerusalemo, kiu estis abunde priskribita de Jozefo Flavio en la libroj ”Juda milito” kaj “Judaj antikvecoj”, estis vizitita de la apostolo Petro, kie baptis la centrestron Kornelion, kiu estas konsiderata la unua episkopo de la urbo (Agoj, 10). Ĉe tiu urbo trovis rifuĝon kaj gastisPaŭlo apostolo, ĉe Filipo la Diakono. La Apostolaj konstitucioj (7.46) raportas ke la unua episkopo de la urbo estis Zakĥeo. En tiu diocezo konstituiĝis ankaŭ granda biblioteko vizitata ankaŭ de Sankta Bazilo (m. 379) kaj Sankta Hieronimo (m. 420), kiu tamen poste estis detruita eble dum la persa invado de 637. Eŭsebio de Cezareo kiu inter la multaj liaj verkoj kompilis ankaŭ la Prieklezian historion pritraktantan la disvastiĝon de kristanismo en la unuaj jarcento, estis episkopo de tiu urbo en la periodo 314–339 ĉirkaŭ.
Damasko
Damasko estis la ĉefurbo de Sirio, riĉa per historio kaj civilizo. Laŭ la Nova Testamento, la apostolo Paŭlo konvertiĝis laŭ longe de la vojoj al Damasko. Laŭ la tri raportoj de la Agoj (22, 1–22; 26, 1–24), blindigita de la lumo, Paŭlo estas kondukita al Damasko de tiuj kiuj lin akompanis kaj ricevis la vidpovon de disĉiplo Ananias de Damasko (Agoj 9, 10-19) kiu eble estis la unua episkopo de Damasko.
Kipro
Laŭtradicie, la alestigo de la Kipra Ortodoksa Eklezio reiras al la evangelizantoj Sankta Paŭlo kaj Sankta Barnabaso. Tiu lasta origina ĝuste de Kipro. (Agoj de la apostoloj 4, 36.). Barnabaso akompanis Paŭlon de la haveno de Salamis ĝis la haaveno de Pafo (Agoj 13, 4). En Kipro konvertiĝis la milita ĉefe generalo de la tiea romia armeo, Sergio Paŭlo Dum la koncilio de Efezo (431) la kipra eklezio deklaris sian propran aŭtonomion kiu estis oficiale starigita en 478.
Grekio
Tesaloniko, la precipa urbo de la okcidenta Grekio, kie Sankta Paŭlo semis kaj solidigis la unuan lokan kristanismon - kaj do ĉirkaŭaj regionoj de la Makedonio historia regiono, Trakio kaj Epiro kaj aliaj najbaraj landoj kiel Bulgario estis paleokristanaj centroj. Ili estis enorme influata de la Paŭlaj epistoloj, de la 1-a epistolo al la tesalonikanoj kaj Epistolo al la Filipianoj. Pri tio parolas ankaŭ la apostola patro Polikarpo de Izmiro en letero al la filipianoj (ĉirkaŭ 125).
Korinto krom per la apostolo Paŭlo, estis la unua centro de kristanismo en Grekio: Paŭlo tie predikis kaj travivis en la domo de la kristana paro Akvilo kaj Priscilo.
Ateno estis kristane fekundigita de Paŭlo. Paŭlo alvenis al Ateno el la tiama Makedonio en la jaro 63 kie vizitis la judan sinagogon kie spite de la fiasko de la Areopago (Agoj de la Apostoloj 17, 22-34), laŭtradicie gajnis al kristanismo Dionizion la Areopaganon kiu estos la unua episkopo de Ateno.
Gortina alianciĝis kun Romo kaj fariĝis ĉefurbo de la romia provinco Kreto kaj Kyreno, kie apostole agadis Sankta Tito disĉiplo de Paŭlo kaj eble estis la unua episkopo.
Kireno
Kireno kaj la ĉirkaŭa regiono Cyrenaica aŭ Pentapolio Estis loĝanta ankaŭ de granda juda popolo, almenaŭ ĝis la dua Juda-Romia Milito (115–117). Laŭ Marko 15. 21, Simono el Cireno portis la krucon de Jesuo. Krome la kirenanoj estas menciataj ĉe 6, 9 de la Agoj de la Apostoloj.
Krome kirenano, Lucio el Kireno (Loukios aŭ Kurenaios, Λούκιος aŭ Κυρηναῖος), estis, laŭ la Agoj, unu el la fondintoj de la Eklezio de Antioĥio, tiam urbo de Sirio. “Kaj en Antioĥia, en la tiea eklezio, estis profetoj kaj instruistoj, Barnabaso, kaj Simon, nomata Niger, kaj Lucio, la Kirenano, kaj Manaen, kunvartito de la tetrarĥo Herodo, kaj Saŭlo” (Agoj 13}.
Romo
Malfacilas establi kiam la unuaj kristanoj aperis en Romo. La Agoj de la Apostoloj asertas ke geedza juda-kristana paro “Aquila kaj Priscilla estis ĵuse venintaj el Romo al Korinto kiam, ĉrkaŭ la jaro 50, Paŭlo de Traso aitngis tiun urbon. Tio implicas ke jam Jesuo eniris Romon antaŭ ol Paŭlo. Ireneo de Liono indikas Sanktan Petron kaj Sanktan Paŭlon fondintoj de la roma Eklezio kaj opinias ke ili nomumis en Lino la unuan episkopon
Kiam Paŭlo skribas al la romanaj kristanoj la Epistolo al la Romanoj kaj pernome salutas ĉirkaŭ 50 personojn, eble ĉirkaŭ la jaro 57, sed ne Petron, kiun li certe konis en Jerusalemo kaj en Antioĥio. Ankaŭ dum la dujaraj restado de Paŭlo en la cefurbo (60–62) restas spuron pri la restado de Petro en Romo. Tamen, ĉiuloke historiistoj de la Eklezio konstante anoncas ke Petro kaj Paŭlo estis martirigitaj en Romo sub la regado de Nerono kiu laŭ Tacito, en 64 p.K., akuzis la kristanojn pri la Granda Incendio de Romo.
Historiistoj ne certas ĉu la romanaj regantoj distingus kristanojn el judoj antaŭ la modifo de la Fiscus iudaicus kiu okazis sub la imperiestro Nerva en 96. El tiu momento pagis specifan imposton observantaj judoj, ne la kristanoj.
La origina sidejo de la romia imperia povo fariĝis baldaŭ centro ankaŭ de la eklezia aŭtoritato, kiu laugrade kreskis ĝis esti rekonata gvido de la Eklezio dum la periodo de la Sep Ekumenaj Kooncilioj. Ne mankas agoj kiuj montras en la ekleziaj regantoj de Romo konscion pri sia parta aŭtoritato kiel videblas en la Letero de Klemento el Romo al la Korintanoj al la Eklezio de Korinto (eeprantigita teksto: ).
La unuaj episkopoj de Romo estis ĉiuj origine romanoj spite de la lingvo uzita en la liturgio: la greka. Longa estas la listo de martiroj kiujn la persekutantaj romiaj imperiestroj faris en Romo, kies memoro estas konservata kaj dokumentita.
Sirakuzo kaj Kalabrio
La Catholic Encyclopedia notas: "Sirakuzo asertas esti la dua Eklezio starigita de apostolo Petro, post tiu de Antioĥio. Oni aldonas ankaŭ ke Paŭlo de Tarso tie predikis. Epoke de Cipriano (duan duonon de la 3-a jarcento) aludas al tiu eklezio, kaj kristanismo certe floris jam antaŭe kiel estas atestate (2-a jarcento) de la sirakuzaj katakomboj. Krom Sirakuzo, ankaŭ Kalabrio estis unu el la unuaj centroj de kristanismo.
Aquileia
La antikva romana urbo Aquileia ĉe la adriatika maro – hodiaŭ unu el la arkeologiaj situoj de la norda Italio – estis unu el la unuaj centroj de kristanigo, kiun la tradicio asertas estinti starigita de Sankta Marko la evangeliisto antaŭ ol lia misio en Aleksandrio.
Hermagora estis, laŭ konstanta tradicio, la unua “akvileia” episkopo. La akvileia rito estas nature atribuita al Aquileia kaj estis utiligita – kun minimumaj variantoj – de la najbaraj landoj kaj urboj, aparte de Venecio ĝis la fino de la 16-a jarcento.
Milano
La tradicio volas ke la Eklezio de Milano, en norda Italio, estus fondita de la apostolo Barnabaso en la 1-a jarcento. Gervasio kaj Protasio estis martirigitaj kun aliaj kristanoj. La milana Eklezio konservas sian apartan riton nomatan ambrozia rito kies origino oni reirigas al ĝia episkopo (337–397) Ambrozio de Milano, kiu estis unu el la plej influaj ekleziuloj. Louis Duchesne asertas ke la gaŭla rito naskiĝis en Milano.
Raveno
Laŭ la Passio sancti Apollinaris (rakonto pri la martiriĝo de sanktulo, Apolinaro, origina de Antioĥio, estis episkope ordinita de Sankta Petro. Sinsekve li estis sendita al Klaso, kie suferis martiriĝon epoke de Vespasiano. Klaso estis centro najbare de Raveno, kie oni estis kontruinta la romian militan maran havenon por la orienta mediteranea floto. La daŭra alfluo de militistoj el Levantenio, kie kristanismo originis, determinis la unuan kristanigon de la pada ebenaĵo]].
Kartago
Kartago, romia provinco de Afriko, en Mediteraneo sude de Romo, sin honoris per la [latinaj Patro de la Eklezio Tertuliano kaj Cipriano (120–220 ĉirkaŭ) kaj Cipriano
En la 3-a jarcento okazis grava florado de martiroj inter kiuj elstaras la sanktulinoj Perpetua kaj Feliĉita. En tiu periodo Kartago estis la kristana sidejo plej grava de la tuta Afriko kaj la episkopo de Kartago estis konsiderata, laŭ kelke da tempo, la Primaso kaj metropilito de ĉiuj diocezoj de la Prokonsula Afriko. Foje oni atribuis al la episkopo de Kar5tago la titolon de Patriarko kiu tamen estis pure honora ĉar tiu sidejo fakte restis ĉiam subjekta al la aŭtoritato de Romo, kun signifa escepto okaze de la disputo pri la lapsi, dum kiu Kartago subtenis rigorismon.
En la 4-a jarcento la diocezo estis turmentita pro disvastiĝo de diversaj herezoj kiel donatismo, arianismo, manikeismo kaj pelagianismo. Donatistoj sukcesis ankaŭ krei, laŭlonge de certa tempo, paralelan jerarkion. Sinsekve la romiaj imperiestroj apogis la Monotelismon kaj ikonoklasmon kaj ekziligis la katolikajn episkopojn. Sed ĉio kristana ekmalaperis en 698 kun ka islama invado.
Malto
Laŭ la  Agoj de la Apostoloj, Paŭlo de Tarso ŝippereis kaj plenumis parton de sia evangelizado sur insulo kiun oni identigis kun [Malto]], sude de Sicilio, laŭlonge de tri monatoj (Agoj 27 kaj 28), evento ĝenerale datiĝanta je la 60 ĉirkaŭ. Laŭ loka tradicio, Publio, regestro de la insulo fariĝis la unua episkopo de tiu “Paŭla” Eklezio. Memoraĵoj de tiu “ŝippereo” estas montrataj en la landoj, kaj la katakomboj de Rabat (zono de Malto) informas pri paleokristana komunumo en Malto. Post la episkopa regado de Publio historiaj informoj preskaŭ ne ekzistas. Sed komunumo reaperas epoke de Konstantino la 1-a.
Salona
Salona, en la Dalmatia, romia provinco, borde de la orienta adriatika maro, estis paleokristana centro, kies hodiaŭ restas ruinoj en la moderna Kroatio. Laŭ la Catholic Encyclopedia, ĝi estis la loko kie Tito disĉiplo de Paŭlo predikis kaj kie la sekvantaro de Kristo estis martirigita, kaj kie gravegaj ekzemploj de kristanaj arkitekturoj estis malkovritaj. En Panonio Androniko, jam salutita de Paŭlo en la Epistolo al la Romanoj 16, 7, laŭ orienta tradicio, starigis la diocezon de Sirmio (la nuna Sremska Mitrovica en Serbio), kaj aliaj en samaj landoj. Kvirino, episkopo de Sisak, mortis martirigite 303. Tiuj kristanaj centroj estis la naskiĝa nesto de Sankta Hieronimo, ĝuste en Stridono romia Historio.
Sevilo
Sevilo estis ĉefurbo de la Baetica aŭ romia provinco de suda Hispanio. Laŭ la Catholic Encyclopedia: "... la originoj de la diocezo reiras al la apostola epoko, aŭ ĉiukaze al la 1-a jarcento. Geronzio, episkopo de la najbara Italiko, predikis en Baetika dum la apostola epoko kaj sendube allasis paŝtiston el Sevilo. Certas, krome, ke en 303, kiam Justa kaj Rufina, potfaristinoj, suferis martiriĝon pro rifuzo adori al la idolo Salambo, ĉeestis la episkopo de Sevilo, certa Sabino kiu partoprenis en la koncilio de Elvira (287). Kiam Konstantino la 1-a proklamis la egalecojn kaj la toleron por ĉiuj religioj, Evodio episkopo de Sevilo komencis rekonstrui la preĝejojn antaŭe allasitajn al ruiniĝo pro la persekuto; kaj ankaŭ la unuan katedralon de Sevilo.
Suda Gaŭlio
La mediteranea marbordo de Francio kaj Valo de Rodano, tiuepoke eroj de la Gallia Narbonensis de la Romia Imperio, estis inter la unuaj centroj de la paleokrista kristanismo La precipaj urboj estis Arles, Avinjono, Vieno, Liono kaj Marsejlo. La persekuto en Liono okazis en 177 kaj multaj lokaj kristanoj estis martitirigitaj en la areno dum la regno de Marko Aŭrelio (161-180). La rakonto pri tiu persekuto estis dikumentita en letero konservita en la Prieklezia historio de Eŭsebio de Cezareo (libro 5-a, ĉirkaŭ. 1).
La Patro de la Eklezio Sankta Ireneo, origina de Izmiro, estis episkopo de Liono ĉirkaŭ la fino de la 2-a jarcento: tiu asertas ke Potino estis sia antaŭulo. La koncilio de Arles de 314 estas konsiderata la pioniro de la Ekumenaj koncilioj.
La liona rito daŭrigas esti uzata en apartaj cirkonstancoj.
Romia Britannia
Kristanismo atingis Romian Britannian jam dum la 3-a jarcento, kiel evidentigas la martiroj Albano de Anglio de Verulamium, kaj Julio kaj Aaron de Caerleon, dum la regno de Diokleciano (284–305). Laŭ la skota abato kaj historiisto Gildas, kristanismo atingis la zonon jam dum la regno de Tiberio (14–37). Restituto, episkopo de Londono estas registrita kiel unu el la partoprenantoj en la koncilio de Arles de 314, kune kun la episkopo de Lincoln kaj tiu de York.
La kristaniĝo intensiĝis dum la la kelta periodo.
Ekstere de la Romia Imperio
Kristanismo ne restis certe enfermita en la limoj de la Romia Imperio dum la komenca periodo, sed disvastiĝis trans ĝiaj limoj.
Armenio
Armenio estis la unua nacio kiu igis kristanismon ŝtata religio, nome la unika laŭlega oficiala religio en 301, kiam ĝi estis ankoraŭ kontraŭleĝa en la Romia Imperio. Oni asertas ke la Armena Apostola Eklezio estis fondita de Sankta Gregorio la Iluminanto (257 ĉirkaŭ – 332 ĉirkaŭ), sed oni spuras originon el la supozita misio de Apostolo Bartolomeo kaj apostolo Judaso de la 1-a jarcento.
Kartvelio
La kristana religio en Kartvelio (antikva Reĝlando de Iberio) komenciĝis en la 4-a jarcento, se ne antaŭe La iberia reĝo, Mirian la 3-a (kartvelie: მირიან la 3-a) samtempulo de Konstantino la 1-a de la Romia Imperio, konvertiĝis al kristanismo eble en 326.
Mezopotamio kaj Parta Imperio
La regno Edeso, kiu fariĝis romia imperia teritorio ekde 116 ĝis 118 kaj ekde 212 ĝis 214, sed kiu estis precipe vasala regno asociita foje kun Romio foje kun Persio, estis grava kristana urbo. Nemulte post 201, aŭ ankaŭ antaŭe, ĝia reĝa dinastio fariĝis kristana.
La urbo, nune nomata Şanlıurfa) en nord-okcidenta Mezopotamio ekde la apostola epoko estis la precipa centro de la sirilingva kristanismo, Situinta en strategia pozicio inter komercaj itineroj meze de la Fekunda duonluno; ĝi antaŭe havis intensajn rilatojn kun la hebrea mondo ankaŭ per prozelitoj en la reĝa familio.
Dum la kontrauukriatanaj persekutoj en Judio, iuj kristanoj trovis rifuĝon en Edessa. Tiel ĝia Eklezio povas reririgi sian originon al la apostola epoko. Tie kristanismo fariĝis ankaŭ ŝtata religio. eta|maldekstra|upright=0.7|Teksto de la [[Peshitta (Eliro 13.14-16). En tiu zono prosperis ankaŭ la dualisma religio de Zaratuŝtrismo. Kiu, laŭkelke da tempo, fariĝis ankaŭ ŝtata religio anstataŭante tiun kristanan.
Post la islama konkero, la kaliflando toleris aliajn kredojn, malpermesante proselitismon, kaj submetis kristanojn al peza taksado.
Antikva legendo raportita de Eŭsebio de Cezareo (260–340), ĉeesta ankaŭ en la Doktrino de Adai (400 ĉirkaŭ) (eltirita el informoj entenataj en la reĝaj arkivoj de Edesa) priskribas kiel reĝo Abgar la 5-a de Edessa kontaktis Jesuon, lin invitante por lin sanigi, invito kiu ricevis respondon. Oni diras ke post la resurekto de Jesuo, Tomaso apostolo sendis Adain, aŭ Tadeon, al la reĝo, kun la rezulto de la konvertiĝo al kristanismo. Per tiu missio komenciĝas la aventuro de Tomaso al Hindio. Adai la unua episkopo de Edesa havis posteuloj Agai kaj Palut. Ie naskiĝis la Peshitta kaj la Diatessaron. Atillâtiâ, episkopo de Edessa partoprenis en la unua koncilio de Niceo (325).
Persio kaj centra Azio
Kun la dua duono de la 2-a jarcento, la kristanismo estis jam duisvastigita en la direkto de oriento, la Media, Partia Imperio kaj Batrio. La 20 episkopoj kaj multaj presbiteroj estis migrantaj misiistoj, translokiĝante de unu loko al alia kiel jam Paŭlo kaj sin vivtenante per komerca kaj metia interprenoj. Jam en 280 la Tigrisa mezopotamia metropolo Seleŭkio ŝanĝis la nomon al “Catholicos” kaj en 424 la unua koncilio en tiu urbo elektis la unuan patriarkon kun jurisdikcio sur la tuta oriento inkluzive de Hindio ktp.
Nova juridikcia organizo fiksis la eklezian aŭtoritaton, el urbo Edessa, kiu en 216 estis fariĝinta tributpaganta al Romo, al tiu de la patriarka sidejo. La kreo de tiu sendependa patriakato kun naŭ zonoj subordigitaj, kontribuis al malpliiĝo de nefidemo flanke de la persa potenco, kiu do ne plu timis eklezian aliancon kun la komuna malamiko Romo.
Bardesano,verkante en 196 ĉirkaŭ, admire parolas pri kristanoj de la Batrio (la nuna Afganio).
Kiam Konstantino la 1-a de la Romia Imperio konvertiĝis al Kristanismo kaj lia imperio ankaŭ kristianiĝis, la Persa Imperio, timante internan malamikon, fariĝis kontraŭkristana kaj persekutis la Eklezion mortigante Mar Shimun, la Catholicos de diversaj urboj; Ŝapur la 2-a (309–379) mortigis en la Sankta Vendredo 344, kvin episkopojn kaj 100 presbiterojn post kiam kristanoj rifuzis pagi duoblan imposton por financi la militon kontraŭ Romo.
Araba duoninsulo
Por kompreni la penetradon de kristanismo en la araban duninsulon, utilas distingi inter beduenoj (nomadaj paŝtistoj) de la interna zono, kiuj estis aparte oponemaj al la fremdaj influoj, kaj la loĝantoj de la marbordaj areoj kaj oazoj, kiuj estis komercistoj aŭ terkultturistoj kiuj estis akceptemaj rilate la fremdajn novaĵojn. Kristanismo praktikis sian influon en suda-uesta Saudio aŭ Jemeno (konata ankaŭ kiel Reĝlando Ŝeba, kies reĝino estis vizitinta Salomonon. Pro la geografia proksimiĝo, la kulturiĝo kun la Etiopio estis ĉiam forta, kaj la posta reĝa familio proklamis sian devenon el tiu reĝino.
La ĉeesto de araboj dum la Pentekosto kaj la restado de Paŭlo en Arabio laŭlonge de tri jaroj sugestas tre fruan malfermiĝon al kristanismo. En la eklezia historio de la 4-a jarcento oni asertas ke la apostolo Bartolomeo predikis en Arabio kaj ke Himjaritoj estis inter la unuaj konvertiĝintoj, eble iniciate de la apostolo Mateo al kiu estus asiggnita tiu lando. Eŭsebio de Cezareo asertas ke "certa Panteno (190 ĉirkaŭ) estis sendita de Aleksandrio kiel misiisto al la orientaj nacioj", inter kiuj la Arabio, en la direkto al Hindio.
Etiopio
Laŭ atestaĵoj skribita en la Geeza lingvo, la regiono hodiaŭ konata kiel Etiopio konvertiĝis al judismo epoke de la Reĝino de Ŝeba kaj de Salomono. Laŭ la okcidenta historiisto de la 4-a jarcento Tiranio Rufino, estis Frumencio de Etiopio kiu disvastgis kritanismon en Etiopio (en Aksumo) kaj fariĝis la unua episkopo, eble ne multepost 325.
Nubio
Nubion kristanismo frue atnigis. En la Nova Testamento oni parolas pri eŭnuko trezoristo de la reĝino Kandake: “Sed anĝelo de la Eternulo parolis al Filipo, dirante: Leviĝu, kaj iru suden ĝis la vojo, kiu kondukas de Jerusalem al Gaza; tio estas dezerto. 27 Kaj li leviĝis, kaj ekiris; kaj jen viro, Etiopo, eŭnuko, potenculo sub Kandake, reĝino de la Etiopoj, kaj kiu estis super ŝia tuta trezoro, jam venis al Jerusalem, por adorkliniĝ” (8, 26.27).
Etiopio tiam indikis la regionon de la Alta Nilo. En la 4-a jarcento, la episkopo Atanazio de Aleksandrio konsekris Arkon kiel episkopon de la zono de la templo de Isizo (373). Johano el Efezo raportas ke sacerdoto monofizita konvertigis najbarajn regnojn; tiel estas dirate ĉe aliaj fontoj. La kristana komunumo estis tie organizita kaj fidela ke ĝi povis, dekomence, rezisti al la invadantaj islamaj militistoj. La lasta aludo al loka episkopo de tiu regiono estas indikata ĉe la sudo de Asuano (1372).
Hindio
Laŭ la Prieklezia historio de Eŭsebio de Cezareo, la apostoloj Tomaso kaj Bartolomeo estis asignitaj al la Partoj kaj al la Hindio. La Didakeo (fino de la 1-a jarcento) asertas: “Hindio kaj kaj ĉiuj ĉirkaŭaj landoj, ĝis al la plej foraj maroj… ricevas la apostolajn instruaĵojn de Tomaso, kiu estis gvido kaj ĉefo de la Eklezio kiun li estis fondinta.” (Efektive tiuepke la komerkaj vojoj estis ĉiuj pratikeblaj kaj pratikataj. Kuniginte ĉiujn tradiciojn oni povas konkludi ke Tomaso forlasis la nord-orientan Hindion kiam ekminacis la invado kaj tiam vojaĝis tra la marbordo de Malabar, vizitante eble la Arabion kaj aliajn najbarajn landojn. Sume la voĉoj de lia prediko en Hindio estas tiom diversaj kaj multaj ke historiistoj jam akceptas por historie konstanta la tradicio. La Agoj de Tomaso, unu el la Apokrifoj de la Nova Testamento de la 3-a jarcento inspire gnostika, asertas ke Tomaso vizitis Hindion dufoje, kaj en la dua li estis martirigita.
Aliaj projektoj
KOMUNEJO:
Govaert Flinck
En la jaro 1629 Flinck ricevis unuajn lecionojn de Lambert Jacobsz en Leeuwarden. Proksimume en 1632 li iris al Amsterdamo, kie li ĝis 1635 ricevis desegno- kaj pentrolecionojn de Rembrandt van Rijn kaj laboris por Hendrick van Uylenburgh. Ties stilon li treege proprigis al si, tiel ke liaj bildoj el inter tiuj de ĉiuj lernantoj de Rembrandt, escepte tiujn de Eeckhout, estas la plej similaj al tiu de la majstro. Poste li verkis memstare.
Flinck jam dumvive estis altrespektata artisto. Liaj portretoj trovis en la amsterdama altburĝaro same kiel ĉe la reĝa kortego altan renomon. La elektoprinco Frederiko Vilhelmo de Brandenburgio kaj princo Moritz von Nassau pentrigis lin multajn bildojn, prefere portretojn. En la jaro 1652 li ricevis civitanajn rajtojn en Amsterdamo.
Li pentris historiojn: Isaak benas Jakobon (1638, en Rijksmuseum en Amsterdamo); Abraham, forpuŝante Hagar-an (en Berlino); la anĝelo, anoncante la naskiĝon de Kristo (en Louvre je Parizo, k. a.), ankaŭ ĝenrobildojn, ekz. la gardoĉambro (en Munkeno); lia ĉefa agado tamen estis la pentrado de portretoj.