cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malesita-Pasamakvodja lingvo
La Malesita-Pasamakvodja lingvo estas endanĝera Algonkena lingvo parolata de la Volastokvijikoj. La lingvo konsistas el du ĉefaj dialektoj: la malesita kiu estas ĉefe parolata en Nov-Brunsviko, Kanado, kaj la pasamakvodja en Majno, Usono. Ambaŭ en Usono kaj Kanado, la parolantoj de la lingvo estas ĉefe pliaĝuloj.
Kazuhiko Tanabe
Kazuhiko Tanabe (田辺 和彦, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shonan Bellmare kaj Yokogawa Musashino.
Karola Muelejo (Vajmaro)
Am Brühl 28, 28a en la Jakoba antaŭurbo de Vajmaro, Germanujo, troviĝas Karola Muelejo (germane: Carlsmühle aŭ Karlsmühle).
Historio
Ĝi menciitis ĉ. la jaro 1375 kiel Nydirstin mul; en 1430 kiel Nedirnmoel respektive Nydermoel. Tiu ĉi versio pri Malsupra muelejo uzitis ĝis 1845 antaŭ alinomiĝo. En 1577 akiris ĝin la municipo. Alikonstruoj fariĝis ĝis 1936. La materialo kvazaŭ tute konsistas el travertino. Dum la t.n. Diluvo turingia de 1613 nur tie ĉi dek kvar personoj mortis. Laŭfunkcie estis ĝi grenomuelejo sed ankaŭ en 1705 olemulelejo kaj en 1741 hordea. Dum jarcentoj ĝi movigitis per akvoforto el la rivero Ilm aŭ el Asbach-rojo tra mulejfoso. Vaporforta tekniko enstalitis en 1885. Temis pri la plej granda kaj moderna muelejo ĉe Ilm-rivero kaj ĝi estas bonega ekzemplo pri sukcesa modernigo en la tempo de industriigo. La malfunkciigo okazis en 1958 respektive en 1971. Dum bombado en la 5.2.1945 ĝi trafitis plurfoje, post kiam la meza parto rekonstruitis. La kamentubo de la turbinejo ankoraŭ staras.
La ejoj rilataj, la mueleja foso kaj la Ilm-kluzo troviĝas sur la listo de la unuopaj monumentoj protektotaj de Vajmaro kaj inter la protektotaj ensembloj (en la kunteksto kun ĉirkaŭanta Brühl). La stato de la deponejoj estas teman kaduka. Koncerne la Ilm-kluzon temas pri la lasta postlasitaĵo de la en 1882 brulkonsumiĝinta Burgomuelejo.
Homrajtprotekta Partio
La Homrajtprotekta Partio aŭ en angla Human Rights Protection Party (HRPP) estas politika partio de Samoo. Ĝi estis la dominanta partio en la samoa politiko ekde 1982.
La partio estis kunfondita en majo de 1979 de Va'ai Kolone kaj de Tofilau Eti Alesana en opozicio al la regado de Tupuola Efi. Ĝi regis la landon ekde sia unua povovenko en 1982, escepte dum mallonga periodo en 1986 kaj 1987 kiam internaj malkonsentoj devigis ilin al koalicio.
La du fondintoj de la komenca partio, Kolone kaj Alesana, iĝis ĉefministroj de Samoo.
La nuna partistro estas ĉefministro Tuila'epa Sailele Malielegaoi.
En la ĝenerala elekto de la 4a de marto de 2001, la partio atingis 45.1% el popolaj voĉdonoj kaj 23 el 49 sidlokoj. Dum la elekto de la 2a de aprilo 2006 ĝi atingis 35 el la 49 sidlokoj. En la ĝenerala elekto de 2011, la partio atingis 36 el 49 sidlokoj, tiele retenante majoritaton.
31503 Jessicahong
31503 Jessicahong estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Jessica Hong, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2014 pro sia projekto en teamo pri kemio. Ŝi estis lernantino ĉe la Plano Senior High School de Plano (Teksaso, Usono).
John George Haigh
John George HAIGH (naskita la 24-an de julio 1909 en Stamford; mortinta la 10-an de aŭgusto 1949) estis seria murdisto en Britio en la 1940-aj jaroj. Li iĝis konata kiel la "acidbaneja murdisto" aŭ kiel "vampiro de Londono".
Li murdis pro avideco ses homojn kaj li solvis la kadavrojn en ujego kun sulfura acido.
Li laboris kiel vendisto, ŝoforo, poste oni juĝis lin je kvarjara prizono pro trompoj. Ĉe komenco de la dua mondmilito li estis amnestiita en 1940 kaj daŭris la ŝteletojn. Li povis en 1943 eĉ ekloĝis en Onslow Court Hotel, Londono.
Li komencis murdi en 1944, lia unua viktimo estis Donald McSwan (filo de pli frua dunganto), kies posedojn li alproprigis per falsigita dokumento. La kadavron li solvis en sulfura acido, la restaĵojn li verŝis en la kloakon de la kelo kaj sur grundon malantaŭ la domo. Li trankviligis la gepatrojn, ke McSwan nur kaŝas sin por eviti la soldatservon. John Haigh murdis la gepatrojn en 1945 kiel la filojn. Li perdis la akiritajn posedaĵojn en hazardludo, pro tio li bezonis pluajn sumojn.
Liaj sekvaj viktimoj estis Dr. Archibald kaj Rosalie Henderson en 1948. Li same perdis la akiritajn posedaĵojn en hazardludo.
Lia lasta viktimo estis la vidvino Henrietta Helen Olivia Robarts Durand-Deacon en 1949.
La amikino de Durand-Deacon (Constance Lane) loĝis en la sama hotelo (Onslow Court Hotel) kiel Haigh. Ŝi akuzis John Haigh, ke li iris kun Henrietta Durand-Deacon en lian laborĉambron. John Haigh rifuzis tion, sekvatage ili kune iris al la polico.
En la polico, la plia furaj krimagoj de John Haigh igis lin suspektinda kaj oni arestis lin la 28-an de februaro 1949. La polico traserĉis lian labor- kaj hotelĉambrojn. Oni malkovris en la laborĉambro terurajn restaĵojn de Henrietta Durand-Deacon, kiuj sufiĉis por identigo. Oni trovis ankaŭ aliajn restaĵojn (mansako, protezo, galŝtono, osto) kaj eĉ ŝtelitaĵojn, kiuj ĉiuj pruvis lian kulpecon.
John Haigh konfesis komence nur murdon de Henrietta Durand-Deacon kaj esperis, ke manke de kadavro, la polico ne povas pruvi lian kulpecon.
Dum la juĝproceso de 1949, John Haigh provis montri spiritan malsanon por eviti la prizonon (li asertis trinki sangon de la viktimoj ks.). Tio estis sensukcesa, ĉar oni juĝis lin je ekzekuto.
Dum atendo je ekzekuto, li verkis memoaron en kiu li kulpigis fervoran religiecon de la gepatroj.
Aliaj
Danke al la afero, la gazetoj atingis vendajn rekordojn.
Oni ofte komparas John Haigh kun la franca seria murdisto Marcel Petiot kaj franca Georges "Sarret" Sarrejani, kiu lasta provis malaperigi la kadavron per similaj metodoj kiel Haigh.
Semjon Raiĉ
Semjon Jegoroviĉ Raiĉ (Семён Егорович Раич, naskiĝis la 15-an (26-an) de septembro 1792, mortis la 28-an de oktobro (9-an de novembro) 1855) estis rusia poeto, pedagogo kaj tradukisto.
Raiĉ estis instruisto de Miĥail Lermontov kaj Fjodor Tjutĉev.
Moesia
Moesia (Мизия, Μοισία, Moesia, Мезија) estis antikva lando en sudorienta Eŭropo, sude de la rivero Danubo, en kiu origine loĝis la trakoj. Dum la jaroj 29 respektive 15 antaŭ Kristo la Romia Imperio konkeris ĝin kaj en la jaro 6 deklaris ĝin romia provinco: origine unu provinco, dum la imperiestro Domiciano en la jaro 87 la teritorio estis dividita en dividitan de la rivero Cebrus (la moderna Cibirica respektive Zibru).
Ambaŭ provincoj kune ampleksis grandajn partojn de la hodiaŭaj ŝtatoj Serbio, Bulgario kaj Rumanio.
Dum la epoko de la imperiestro Tiberio ambaŭ provincoj estis ofte atakitaj de la nordaj triboj de dakoj kaj sarmatoj: Kiam la Romia Imperio konkeris Dakion en la jaro 106, la atakoj ĉesis, ĝis en la jaro 271 la gotoj devigis la romian imperiestron Aŭrelianon lasi al ili Dakion. La imperiestro Valens en la jaro 375 permesis al la okcidentaj gotoj, kiuj estis premitaj de la hunoj, ekloĝi en Moesia. Inter la 5-a kaj 7-a jarcentoj sekvis la slavoj. Ekde la jaro 679 aldone la prabulgaroj venis al la regiono kaj iom post iom miksiĝis kun la traka, romia kaj slava loĝantaro: Ekde la jaro 681 ekzistis la Bulgara Imperio.
Neumark (apud Vajmaro)
Neumark estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio. La Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Nordkreis Weimar, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas en la komunumo Berlstedt.
Anta Gorda
Anta Gorda estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordoriento de Rio-Grando (portugale Nordeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Guaporé. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Karel Gott
Karel GOTT (naskiĝis la 14-an de julio 1939 en Plzeň – 1-an de oktobro 2019 en Prago ) estis ĉeĥa kantisto de populara muziko, tenorulo, nomata "ora voĉo el Prago". Liaj furoraĵoj (Lady Carneval, Paganini, Babička, Abelino Maja) popularigis lin ankaŭ en Germanio. Li kantis same bone popolajn kantojn (Santa Lucia, El condor pasa) kiel klasikan operetan repertuaron aŭ kantojn de eksterlandaj popularaj kantistoj (Tom Jones, Beatles, ABBA k.a.).
Gottland
Karel Gott havas ankaŭ sian muzeon - Gottland (vidu la suban foton). Gottland estas konstruita en spacoj de vilao en vilaĝo Jevany, kies posedanto Karel Gott fariĝis jam en la jaro 1969.
Jean-Léon Gérôme
Jean-Léon GÉRÔME (11a de Majo 1824 – 10a de Januaro 1904) estis franca pentristo kaj skulptisto en la stilo nune konata kiel akademiismo. La gamo de lia verkaro inkludis historiajn pentraĵojn, grekan mitologion, orientismon, portretojn, kaj aliajn temojn, portante la akademian pentrartan tradicion al arta pinto. Li estas konsiderita unu el la plej gravaj pentristoj el tiu akademia periodo. Li estis ankaŭ instruisto kun longa listo de studentoj. Lia pentraĵo, La kokolukto (1846), estas akademia ekzerco, kiu prezentas nudan junulon kaj apenaŭ vestita junulino kun du luktokokoj, kaj la Golfo de Napolo fone. Li sendis tiun pentraĵon al la Salono de 1847, kie ĝi akiris tria-klasan medalon.
Li veturis en 1853 al Konstantinopolo, kio estos lia unua veturo el multaj al Oriento (Grekio, Turkio, Danubo, Egipto), kies temojn li pentros.
12631 Mariekebaan
12631 Mariekebaan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Nomo
Ĝia nomo honoras Marieke Baan, oficistinon pri publika informo. En 2005 ŝi iĝis oficistino pri gazetaro de la Nederlanda Esplora Lernejo pri Astronomio. Estante tiel, ŝi promociis astronomion per gazetaj artikoloj, komunikaj eventoj, edukaj agadoj kaj aliaj formoj de dissciigo.
Taverny (stacidomo)
Taverny estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Taverny, departemento Val-d'Oise, regiono Francilio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio H de Transilien.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Ermont-Eaubonne - Valmondois (328000).
Castellar Guidobono
Castellar Guidobono estas komunumo de Italio.
20141 Markidger
20141 Markidger estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la hispana astronomo Manolo Blasco elde la Astronomia Observatorio de Majorko en Costitx (Majorko, Balearoj, Hispanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la britdevenan astrofizikiston Mark Richard Kidger, de la Instituto de Astrofiziko de la Kanarioj. Li estas konata pro sia kontribuo al la hispania astronomio per dediĉiĝo al la studo pri la naturo de la kometoj, meteoroj kaj asteroidoj, kaj pro la subteno kaj la amikeco, kiuj ligas lin al la Astronomia Observatorio de Majorko.
Margival (stacidomo)
Margival estas franca stacidomo sur linio La Plaine - -  (landlimo), situanta en  Margival, en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio La Plaine - Hirson - Anor (frontière) (229000).
(52747) 1998 HM151
(52747) 1998 HM151 estas granda transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj, tie estas, objektoj, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno.
Malkovro
Ĝi estas malkovrita la elde la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii (Usono).
4075 Sviridov
4075 Sviridov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo (tiam en Sovetunio, poste en Ukrainio, nun en Rusio ...).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa-soveta komponisto Georgij Vasiljeviĉ Sviridov (cirile: Георгий Васильевич Свиридов, 1915–1998).
Bimboland (filmo)
Bimboland (Bimbolando) estas franca filmo de Ariel Zeitoun aperinta en 1998.
Temo
Cécile, tre serioza studentino de etnologio, finas sian tezon pri la lasta primitiva popolo ekzistanta nuntempe. Tamen ŝia tezo estas rifuzita, ĉar ĝi ne prenas en kalkulon la rapidan moderniĝon de tiu popolo. Por forigi tiun malsukceson, ŝi elektas alian studobjekton pri Maorioj.
La juna studentino sekrete enamiĝas al sia nova tez-direktoro, Laurent Gaspard, granda amatoro de belaj knabinoj. Tamen li tute ignoras la junulinon. Tiam Cécile renkontas Alex, virinon kiu pli uzas sian korpon ol sian kapon. Kun Alex, Cécile malkovras la tribon de Bimboj: virinoj kiuj por allogi virojn, ludas per siaj fizikaj avantaĝoj. Tio estos la subjekto de ŝia tezo...
Sint-Laurenskerk, Bocholt
Sint-Laurenskerk aŭ St. Laurentiuskerk, estas la paroka preĝejo de Bocholt, Belgio, dediĉita al Sankta Laŭrenco.
Historio
La preĝejo estas konstruita sur la punkto de pli frua romia preĝejo kiu estis detruita en 1360, kiam la Princepiskopujo de Lieĝo estis batalinta kontraŭ la Gubernio de Loon.
La Jus patronatus estis en la manoj de la potenca Herkenrode Abatejo. Konstruo de la preĝejo estis komencita en la 14-a jarcento kaj la turo, kiu estis konstruita el marno, estis kompletigita en 1411. La navo estis kompletigita en 1476. En 1585 la preĝejo estis prirabita de la trupoj de Vilhelmo la Silenta kaj la tegmento kaj supro de la turo estis severe difektita pro ŝtormo en 1608. Riparoj ne estis kompletigitaj antaŭ 1720.
En 1910 la preĝejo estis vastigita kun du golfetoj kaj por atingi tion ĉi la turo estis movita proksimume 10 metrojn sub la direkto de la german-usona inĝeniero de Budapeŝto, Henry Weiss. La 13an de septembro 1944 la preĝejo bruliĝis dum la retiriĝo de la germanaj okupantaj fortoj kaj multaj trezoroj estis perditaj. La preĝejo estis rekonstruita en 1950 sub la direkto de la arkitekto Van den Dael.
Hodiaŭ, la Sint-Laurentiuskerk estas malfrugotika kun nov-gotika ĉefa altaro kun retabla datado de ĉirkaŭ 1500, prezentanta ses scenojn de la Vivo de Maria. La ŝutroj prezentas scenojn de la vivo de Sankta Laŭrenco. La preĝejo enhavas tabernaklon de la dua duono de la 16a jarcento kaj du konfesejojn en baroka stilo. La preĝejo ankaŭ havas naŭ skulptaĵojn de sanktuloj kaj 3 metran altan statuon de Sankta Kristoforo.
Fontenay-près-Chablis
Fontenay-près-Chablis estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 132 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.
Geografio
Fontenay-près-Chablis etendiĝas sur 5.05 km², kaj havis 132 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 27 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Administrado
Fontenay-près-Chablis apartenas al la kantono de Chablis, kies ĉefurbo estas Chablis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Auxerre, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
13962 Delambre
13962 Delambre estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto kaj astronomo Jean Baptiste Joseph Delambre (1749–1822), kiu observis en 1796 la pasadon de Merkuro, kvankam siaj kolegoj estis rezigninta la taskon pro nuba vetero. En junio 1792 li komencis la mezuron de la sektoro Dunkerque-Rodezo de la meridiano al Barcelono uzante punktojn de triangulado ĉirkaŭ Parizo.
Christine Nöstlinger
Christine NÖSTLINGER (naskiĝinta en la 13-a de oktobro 1936 en Vieno - mortis la ) estis bonkonata aŭstra verkistino. Ekde la komenco de la 1970-aj jaroj ŝi nombriĝas inter la plej gravaj porinfanaj kaj porjunularaj verkistoj de Germanlingvio.
Karakterizaĵoj de ŝia kreado
En siaj ofte eĉ socikritikozaj libroj, kies stilo adaptiĝas al la infana kaj junulara esprimmaniero, ŝi precipe okupiĝas pri la problemo de aŭtoritato kaj emancipiĝo. Ŝi ricevis multajn premiojn, i.a. Deutscher Jugendbuchpreis por Wir pfeifen auf den Gurkenkönig (de 1972) aŭ Hans-Christian-Andersen-Preis (en 1984) por sia kompleta verkaro.
Krom tiajn librojn ŝi verkis ankaŭ lirikaĵojn en la dialekto viena kaj tekstojn por gazetoj, radio kaj televido. La verkistino edziniĝis al la verkisto Ernst Nöstlinger.
VBK-Raduga
VBK-Raduga estas la nomo de reenira kapsulo kiu estis uzata por revenigi materialojn al la Tero el la kosmostacio Mir. La Raduga (ĉielarko en la rusa) estis portita al la stacio en la kupeo por la seka ŝarĝo de la kosmoŝipo Progress M. Post la kupliĝo, la Raduga estis malŝarĝita el Progress kaj plenigita per la materialo kiun ni volas revenigi. Poste la kuplosistemo de la kosmoŝipo Progress estis demetita kaj metita en tiu loko la kapsulo. Post la malkupliĝo de la Progress, kaj je alto de 120 km, la Raduga estis liberigita en la kosmo por la reeniro, dum la kosmoŝipo Progress furbrulis en la atmosferon. Fine la kapsulo alteriĝis trankvile en Rusio per grandaj paraŝutoj.
La Eŭropa Kosma Agentejo studis la eblecon uzi similan sistemon, nomita PARES, por ĝia uzado kun la kosmoŝipo ATV.
= Vidu ankaŭ =
Guy Sircello
Guy Sircello (1936–1992) estis usona filozofo plej bone konata pro sia analiza alproksimiĝo al la filozofia estetiko.
Sircello estis Profesoro de Filozofio en la Universitato de Kalifornio ĉe Irvine el 1966 ĝis sia morto en 1992 je la aĝo de 55. Li estis atinginta sian gradiĝon el la Universitato Kolumbio en 1965.
La verko de Sircello nome Love and Beauty (Amo kaj belo, 1989) havigas skizon de lia teoriaro, kiu enhavas temojn kiel ekscito, etendo, sublimo, kaj satigo. Li konsideris la implicojn de sia teorio pri estetiko kaj etiko. Li disvolvigis ankaŭ teoriojn pri plezuro, kvalito, belo kaj amo.
Vektora kampo
En matematiko vektora kampo estas funkcio, argumento de kiu estas vektoro kaj rezulto de kiu estas vektoro de la sama spaco (kutime estas konsiderata eŭklida spaco).
Vektoraj kampoj estas ofte uzitaj en fiziko por priskribi iun vektoran valoron en ĉiuj punktoj de iu volumeno. Ekzemple por priskribi rapidon kaj direkton de fluo de likvaĵo, aŭ por priskribi fortecon kaj direkton de magneta aŭ gravita forto.
En matematiko, vektoraj kampoj estas difinitaj sur sternaĵoj.
Krom vektoraj kampoj estadas skalaraj kampoj, kiuj asociigas nombron aŭ skalaron al ĉiu punkto de la spaco (aŭ ĉiu punkto de sternaĵo).
La diferenco inter skalara kaj vektora kampoj estas ne nur tio ke skalaro estas nur unu nombro kaj vektoro estas kelkaj nombroj. La diferenco estas ankaŭ en tio kiel la valoroj de la kampoj reagas al transformoj de koordinatosistemo. Skalaro estas nombro kaj vektoro nur povas esti priskribita per koordinatoj, sed ĝi ne estas la kolekto de ĝia koordinatoj. Do, dum turno de la koordinatosistemo, nombraj valoroj de vektora kampo devas esti rekalkulitaj.
Ekzemple, estu 2-dimensia spaco kaj tie estu konstanta vektora kampo egala al (1,0) en ĉiu punkto. Se turni la koordinatosistemon je 90 gradoj laŭhorloĝnadle, en la nova koordinatosistemo la kampo estos egala al (0,1) en ĉiu punkto.
La diverĝenco kaj kirlo estas du operacioj sur vektora kampo kies rezultoj estas skalara kampo kaj la alia vektora kampo respektive. Diverĝenco estas difinita en ĉiu kvanto de dimensioj. Frizo estas difinita nur por 3 dimensioj, sed ĝi povas esti ĝeneraligita al ajna dimensio per uzo de la ekstera produto kaj eksteraĵa derivaĵo.
Gradienta kampo
Vektora kampo povas esti konstruita el skalara kampo kiel gradiento.
Vektora kampo V estas gradienta kampo aŭ konservativa kampo se ekzistas tia skalara kampo f ke V estas gradiento de f:
La voja integralo laŭ ĉiu fermita kurbo γ (γ(0) = γ(1)) en gradienta kampo estas nulo.
Kurba integralo
Estadas uzata integralado de vektora kampo laŭ kurbo, ĉi tio estas voja integralo. Por donita partiklo en gravita vektora kampo, kie ĉiu vektoro prezentas la forton agantan sur la partiklo je ĉi tiu punkto en spaco, la kurba integralo estas la laboro farata sur la partiklo kiam ĝi vojaĝas laŭ la vojo.
La kurba integralo estas konstruita analoge al la rimana integralo kaj ĝi ekzistas se la kurbo estas rektifebla (havas finian longon) kaj la vektora kampo estas kontinua.
Por donita vektora kampo V kaj kurbo γ parametrigita per ''[t0, t1] la kurba integralo estas difinita kiel
Margival
Margival estas franca situanta en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.
Petersaurach
Petersaurach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ansbach kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Baletaj ŝuoj
Baletaj ŝuoj estas malpezaj ŝuoj dizajnitaj speciale por baleta dancado. Ili estas farita el mola ledo, kanvaso aŭ atlaso, kaj havas flekseblajn maldikajn plandumojn. Baletaj ŝuoj estas tipe haveblaj en rozkolora, nigra, griza kaj blanka koloroj. Tradicie, virinoj vestas rozkolorajn ŝuojn kaj viroj vestas blankajn. En la alia tradicio, viroj vestas nigrajn ŝuojn kaj virinoj vestas blankajn aŭ nigrajn ŝuojn. Karne aŭ flavo-brune kolorigita ŝuoj, estas modestaj kaj tial donas aspekton de dancado nudpiede, ili estas uzataj de ambaŭ viroj kaj virinoj.
Komencantaj baletistinoj, kaj baletistinoj pli junaj ol proksimume dek du jaroj de aĝo, vestas nur baletajn ŝuojn dum trejnado kaj plenumado, dum kiam pli plibonigitaj inaj dancistoj povas vesti baletajn ŝuojn aŭ surfingrebligajn ŝuojn depende de la situacio. Junaj dancistoj estas tipe limigitaj al baletaj ŝuoj ĝis kiam iliaj ostoj estas ostiĝintaj kaj iliaj muskoloj estas sufiĉe fortaj por dancado surfingre. Virdancistoj preskaŭ ĉiam vestas molajn baletajn ŝuoj, ĉar ili malofte dancas surfingre.
Baletaj lernejoj tipe gvidas teknikajn klasojn, en kiuj dancistoj vestas nur baletajn ŝuojn, kaj surfingrajn klasojn en kiuj dancistoj unue vestas baletajn ŝuojn por varmiĝi je la manrelo, kaj poste ŝanĝas ilin al surfingrebligajn ŝuojn por la centraj ekzercoj. Multaj baletaj lernejoj postulas minimume kvin jarojn de trejnado antaŭ permeso al iliaj dancistoj al iri surfingre.
Konstruo
Simile al multaj aliaj specoj de dancaj ŝuoj, baletaj ŝuoj povas havi fendo-planduman aŭ pleno-planduman konstruon. La fendita plandumo konsistas el du apartaj partoj, unu sub fingroj kaj la alia sub kalkano, por pli granda fleksebleco. La pleno-planduma konstruo estas pli simila al tiu de la kutimaj, ne-dancaj ŝuoj.
Baletaj ŝuoj estas kutime farataj el mola ledo, kanvaso aŭ atlaso:
Elastaj rubandoj estas uzataj por helpi fiksi baletajn ŝuojn al la piedoj. Ĉiu ŝuo povas esti fiksita per sola rubando trans la arko de la piedo, aŭ per du rubandoj kiuj kruciĝas je "X" formo je la supro de la arko. Fendo-plandumaj ŝuoj tipe havas du rubandoj, dum kiam pleno-plandumaj ŝuoj kutime havas nur unu rubandon. Ĉe solo-rubandaj ŝuoj, plejparto de fabrikantoj de baletaj ŝuoj alfiksas la rubandojn al la ŝuoj dum la fabrikada procezo. Ĉe duopo-rubandaj ŝuoj, fabrikantoj tipe alfiksas unu finon de ĉiu rubando al la ŝuo kaj lasas al la aĉetanto alfiksi la liberajn finojn de la rubandoj por optimala adapto.
NGC 3666
NGC 3666 (aliaj indikoj — UGC 6420, MCG 2-29-25, ZWG 67.71, IRAS11218+1137, PGC 35043) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Cuautla (Morelos)
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 160285 loĝantojn. El tiuj estis 76171 viroj kaj 84114 virinoj. La komunumo havas surfacon de 181,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1300 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 895 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 132264 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 4878 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 3,69 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fisibach
Pri la komunumo
Fisibach estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Cuautla (Morelos)
Sociogeografio
102861 de la loĝantoj de Cuautla en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 8476 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 8,24 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 9,79 % el 56713 virinoj, kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj estis 6,34 % el 46148 viroj.
Fisibach
Geografio
La komunumo Fisibach situas ĉe la bordo de la samnoma rivereto, kiu trafluas ĝin de sudo al nordo kaj alfluas la riveron Rejno, kiu formas la nordan limon de la komunumo. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la setlejoj Burenmüli, Hägelen kaj Waldhausen.
Cuautla (Morelos)
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Fisibach
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,77 km², de kiuj 2,65 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,49 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sura alteco de 601 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 334 m s.m. ĉe la bordo de Rejno.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Fisibach situas en nordo al Hohentengen aliflanke de Rejno en Germanio, en nordoriento al Kaiserstuhl, en oriento al Weiach (Kantono Zuriko), en sudoriento al Bachs (Kantono Zuriko), en sudokcidento al Siglistorf, en okcidento al Wislikofen, kaj en nordokcidento al Rümikon.
Trafiko
Kvankam la fervojlinio de Koblenz al Kaiserstuhl pasas tra la teritorio de la komunumo, ĝi ne disponas pri propra stacidomo. La plej proksima stacidomo troviĝas en distanco de 1 km de la vilaĝocentro en Kaiserstuhl. La komunumo mem estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Kaiserstuhl al Niederweningen kaj Baden.
Tra la komunumo pasas la trafikoriĉa kantona ĉefvojo n-ro 7 de Vinterturo al Bazelo. La vilaĝo mem tamen situas flanke de la ĉefvojo kaj tial ĝuas trankvilecon.
Historio
La unua dokumenta mencio de Fisibach datiĝas el la jaro 1050 kiel Fusibach.
En mezepoko en Waldhausen ekzistis kastelo, kiu estis la sidejo de la nobela familio de Waldhausen. Tamen jam en la 15-a jarcento tiu kastelo estis menciita nur kiel ruino, kaj hodiaŭ ne troveblas spuroj de ĝi. La alta jurisdikcio apartenis al la princepiskopo de Konstanco, dum la malaltan jurisdikcion posedis la loĝantoj de la Kastelo Schwarzwasserstelz, kiu situis sur insulo en Rejno, sed kies ruinoj estis malkonstruitaj en la jaro 1875.
Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Fisibach estis atribuita al la Grafejo Baden.
Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Fisibach fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.
Studentoj de Universitato de Pécs
Jen listo de elektitaj studentoj en Universitato de Pécs (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj al la aliĝintaj altlernejoj):
Eŭrovido-Kantokonkurso 1961
La 6-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 25-an de februaro 1961 en Cannes (Francio). La datumo estis eksterordinara: Antaŭe la konkursoj okazis preskaŭ ĉiam en marto, hodiaŭ nur en majo. Cetere la konkurso de 1961 okazis la unuan fojon sabaton – poste ĉi tio devenis tradicio.
Kvar landoj kantis de monatoj aŭ sezonoj : Belgio (septembro), Svedio (aprilo), Norvegio (somero) kaj Francio (printempo).
Nikolaj Milovskij
Nikolaj Miĥajloviĉ Milovskij (Николай Михайлович Миловский; naskiĝis la, mortis la ) estis rusia ortodoksisma religiulo kaj verkisto.
Biografio
Nikolaj Milovskij naskiĝis la en Ŝuja, Rusia Imperio en pastra familio. Li studis en Vladimir kaj en Moskvo. Dum 1892 — 1922 li estis pastro en moskvaj kirkoj.
En aprilo 1922 li estis arestita pro kontraŭstaro al ŝtatigo de ekleziaj valoraĵoj, sed pro amnestio esis malliberigita en Moskvo dum nur unu jaro. Dum sia malliberiĝo li serioze ekmalsanis, kaj la mortis.
Aleksej Abrikosov
Aleksej Abrikosov (Алексей Абрикосов) estas teoria fizikisto, kies ĉefa kontribuo estis al la kampo de la fiziko de kondensita materio. Pli detale, Abrikosov malkovris la maniero laŭ kiu magneta flukso povas penetri superkonduktaĵon. La fenomeno sciiĝas kiel tipa II superkonduktiveco kaj la akompananta aranĝo de magnete fluksaj linioj sciĝas kiel Abrikosova vorteksa latiso.
Li estas membro de la Fako pri Materia Scienco ĉe Argona Nacia Laboratio.
Li estas kun-ricevinto de la 2003-a Nobel-premio pri fiziko kun Vitalij Ginzburg kaj Anthony Leggett.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Atentomanka-hiperaktiva perturbo (AHP) (angle: ADHD, attention deficit hyperactivity disorder) estas cerba perturbo. Ĝi influas la pensmanieron kaj konduton de persono. Ofte, AHP-uloj malfacile koncentriĝas.
Per "antentomanko" oni ne celas ke persono ricevas ne sufiĉe multe da atento. AHP-uloj ja povas nesufiĉe doni atenton al sia ĉirkaŭaĵo. Tial ne facilas doni atenton al unu afero samtempe (manko de koncentriĝo). AHP-uloj facile estas distritaj. Hiperaktiveco povas montriĝi per korpa netrankvilo, sed ankaŭ tra interna maltrankvilo kaj impulsiveco. Hiperaktiveco povas ankaŭ esti akompanata de troa moviĝemo. Tiun ĉi moviĝemon AHP-uloj povas malfacile subpremi. Kelkaj AHP-uloj ŝajnas esti (iom) malkonsciaj de sia moviĝemo ĝis kiam oni ilin pri tio atentigas. La ofteco kaj maniero de moviĝemo por ĉiu AHP-ulo malsamas. Kelkaj ĉefe movas gambojn aŭ brakojn, dum aliaj fuŝpalpas (fingrumas) per fingroj kaj manoj. La moviĝemo povas varii laŭ la situacio. Ĝenerale temas pri situacioj kun streso aŭ multe da homoj.
Impulsiveco ekestas ĉar tro da impresoj estas sekvataj de akompana agado. La agadoj devas tuj okazi kaj ne povas esti prokrastitaj. Agadoj kiuj estas ekigitaj ne povas esti ĉesigitaj kaj devas unue esti finitaj. Ofte AHP-uloj ne povas bone distingi inter gravaj kaj malpli gravaj aferoj. Dum taskoj malĝustaj prioritatoj estas elektitaj. La konstanta reagado al la ĉirkaŭaĵo kaj la sekvado de impulsoj kaŭzas la rekonan maltrankvilan agadon de AHP-uloj.
Nutrado havus laŭ certaj kuracistoj kaj terapiistoj gravan influon je la simptomoj de Atentomanka-hiperaktiva perturbo (AHP, angle ADHD). Interalie senglutena, senlaktaĵa kaj sensukera dieto estas de ili konsilitaj.
Laŭ iuj opinioj, AHP ne estas malsano aŭ malkapablo, sed simptomo de variaj kuracaj problemoj, ekzemple starvado, alergio, venenado, parazitoj, do oni devus kuraci tiujn prie.
BNO-10 kodoj
Ĝiaj BNO-10 kodoj estas F98.8, F90.0 kaj F90.9; la kodo F98.8 montras emocian kaj kondutan perurbon komencita en infanaĝo aŭ en adoleskantaĝo. Tiu enhavas perturbon de atento sen hiperaktiveco. Al alia kodo F90.0 apartenas perturbon de aktiveco kaj atento. Ekscepto estas hiperkineta perturbo kun perturbo de konduto. F90.9 estas maldetala priskribo.
Kaŭzoj
Oni ne konas, kial atentomanka-hiperaktiva perturbo iĝas. Oni sugestas genetikajn kialojn, sed pensas, ke gravas ankaŭ vivmodo de la patrino (fumado, drinkado, tro multa plumbo en ŝia sango) aŭ iuj cirkonŝtancoj dum naskado (nasko kun malgranda pezo aŭ krajna lezio en prefrontala krusto).
Inuksuko
La vorto Inuksuk (alia literumo Inukshuk respektive Inukŝuk, pluralo Inuksuit) el la inuita lingvo, en Esperanto nomebla "inuksuko", havas la signifon „samkiel homo“. Inuite ĝi ankaŭ skribiĝas "ᐃᓄᒃᓱᒃ". La inuitoj je tiu vorto komprenas „aĵon, kiu anstataŭ homo povas transpreni taskojn“ (ankaŭ ne-inuitoj konas aĵojn kun tia anstataŭa funkcio, ekzemple trafiklumo, kiu transprenas la funkcion de policisto regulanta la trafikon ĉe vojkruciĝo, vojmontrilo aŭ birdotimigilo). Por la inuitoj, kiuj ĝis antaŭ mallonge ne uzis skribon, la inuksukoj iĝis identigaj monumentoj en la pejzaĝo. Kiel la rakonte pludonitaj mitoj kaj legendoj ankaŭ la inuksukoj konservas kulturan scion kaj pludonas ĝin de generacio al sekva generacio.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Kaŭzoj
Cerbo kun atentomanka-hiperaktiva perturbo diferencas de aliaj. Plej gravas diferencoj en bazalaj ganglionoj (ĉefe nucleus caudatus kaj globus pallidus), kaloza korpo kaj prefrontala lobo. En knaboj, volumeno de nucleus caudatus kaj globus pallidus estas sama ambaŭflanke, do ili estas pli malgrandaj dekstre ol en sanaj knaboj, en kiuj ili estas pli grandaj dekstre per 3%. Tiuj efikas desegnadon, observon de mema agado, ŝanĝon de perspektivo, fleksan adaptiĝoj, kaj plej grave, malakcelon dum respondo (per pli oftaj pendoj).
Inuksuko
Historio
Inuksukoj estas figuroj el pluraj grandaj ŝtonoj, grupigitaj unu apud respektive sur la alia, kaj plejparte surkreskitaj per malnovegaj likenoj, kiuj atestas pri la aĝo de la figuroj. Ne malofte la figuroj aĝas plurajn jarcentojn kaj tiam estas adorataj de la inuitoj kiel hereditaj simboloj de la prauloj. Sciaj maljunaj inuitoj raportas, ke multaj inuksukoj estis starigitaj de inuitaj prauloj (do homoj de la inuita tiel nomata Tulea kulturo, pli-malpli 1000 ĝis 1800 p.K.), ke iuj inuksukoj tamen multe pli maljunas kaj fontas de "la homoj kiuj preparis la landon por la inuitaj prauloj", nomataj la "Tunitoj" (tiel la inuitoj nomas la homojn de la Kabo-Dorset-kulturo, ĉ. 500 a.K. ĝis 1000 p.K.), sed ke ankaŭ la hodiaŭaj inuitoj ankoraŭ starigas inksukojn en pejzaĝaj lokoj, kiujn ili volas signi el plej diversaj kialoj.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Kaŭzoj
Tiuj regionoj havas tre kompleksan rilatojn, en tiu inter aliaj basalaj ganglionoj portas informon. Kaloza korpo ligas la du flankojn. En atentomanka-hiperaktiva perturbo ĝi estas maldika; kial ĝi estas pli dika en knabinoj ol en knaboj, iĝis teorio, ke maldiko de kalozo korpo kaŭzas la perturbon; kaj tiu efikas, ke pli knaboj havas atentomanka-hiperaktiva perturbon ol knabinoj. Laŭ alia teorio estas hormonalaj kialoj.
Inuksuko
Historio
Ne eblas kontentige fidinde fiksi la aĝon de la unuopaj inuksukoj. La klimataj ĉirkonstancoj kaj la lokaj veteraj kondiĉoj de la Arkto tro diversas. Iuj inuksukoj krome faratas el ŝtonoj je kiuj likenoj apenaŭ kreskas, kaj tial ili aspektas multe pli junaj ol ili estas.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Modeloj
Estas kvin modeloj por ADHD:
Inuksuko
Taskoj de inuksukoj
La kialoj kiuj gvidis al konstruo de inuksukoj, tra la jarcentoj ĝis hodiaŭ apenaŭ ŝanĝiĝis: La inuksukoj servas kiel vojmontriloj, estis markiloj por pli facila retrovo de manĝostokejoj, avertiloj pri danĝeraj lokoj kaj memorejoj en lokoj en kiuj okazis nekutimaj eventoj. Kiam la inuitoj ankoraŭ ĉasis per arĉo kaj sagoj, la inuksukoj dum la ĉaso de kariboj havis gravan funkcion: La bestoj evitis la homsimilajn figurojn kaj direktiĝis tien kie la ĉasistoj kaŝite atendis ilin. La figuroj do el tute praktikaj kialoj estis utilaj por la pretervivo de la lokaj inuitoj. Tamen unuopaj inuksukoj ŝajne delonge havis spiritismajn signifojn, kvankam malmulto estas konservita pri la mita signifo en la "malnovaj tagoj". Klaras tamen ke inuksukoj estas monumentoj por la sciado, pensado kaj agado de inuitoj de pasintaj epokoj.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Modeloj
Neniu modelo priskribas atentomankan-hiperaktivan perturbon perfekte. Modelo pri kognitiva energio estas la plej vasta pri hiperaktiveco. Gravas incitado de premianta centralo, malfortigita malfruado kaj malhelpo. Ĉe altnivelaj funkcioj estas deficito de labormemoro trovebla. Kaj spaca kaj vorta labormemorio povas esti perturbita. Labormemoro estas ne nur por memori, sed ankaŭ por manipulado. Tiu estas mezurebla per inversa nombra amplekso. La labormemoro komparas stumladon kun longtempa memoro. Ĝia monitora funkcio estas altinivela, longdistanca ekzekuta funkcio. (Sergeant et al., 2003) Adultoj kun atentomanka-hiperaktiva perturbo faras pli erarojn en spacaj-vidaj skizbokaj stop signal taskoj. (Luke et al., 2007)
Inuksuko
Inuksuko kiel emblemo de la Vintra Olimpiko 2010
Inuksuko estas la emblemo de la Vintra Olimpiko 2010 en la kanada urbo Vankuvero. La en 2005 dezajnita emblemo havas la nomon "Ilaanaq" (inuite por "amiko"). Similaj inuksukoj ekde la Monda Ekspozicio 1986 en Vankuvero situas ĉe la plaĝo de la "angla golfeto" (English Bay) de la urbo, kaj ekde antaŭ la Olimpiko ankaŭ sur la monto Whistler 115 km norde de Vankuvero, kie okazis la sportaj eventoj pri alpa skiado. Kvankam distance de la inuita vivoteritorio, tiuj simboloj tamen akcentas la kulturan heredaĵon de la inuitoj ene de la kanada socio.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo
Modeloj
Laŭ kritikoj komence ne estas tiuj diferencoj en cerboj de hiperaktivaj infanoj; tiuj ekas per drogoj.
Oni ne havas unusencajn pruvaĵojn por fizikaj aŭ ĥemiaj perturbojn, kiuj okazas atentomankan-hiperaktivan perturbon; sed ni ankaŭ ne havas similajn pruvaĵojn por psikopato, skizofrenio, mania deprimo, aŭ por aliaj. Ni ne konas, kiel funkcionas la cerbo, do ni ne povas respondi, kiu malfunkcionas, se iĝas iu perturbo.
Perturbo de atento
Plej grava simptomo de atentomanka-hiperaktiva perturbo estas perturbo de atento. La atento estas malintensa, kurta kaj falcile maldirektebla. Ĝi evolvas malfruite; la infano ne povas tial atenti kiel samaĝaj infanoj. Li ne memoras taskojn, aŭ ne finas ilin; eble li memoras ilin, sed ne volas fari ilin. Li ne auskultas liajn gepatrojn plene.
Movemo
Alia ofta simptomo estas konstanta movemo. Oni povas frue vidi, ke li estas alia. Li tre multe kuras, rampas ĉie, kaj kial li mankas ĉiun sensadon de danĝero, li ofte vundiĝas. Li iras ankaŭ dum instruado. Se li lernis remani en unu loko, li moviĝemas en lia loko.
Impulsemo
Oftas impulsemo, kiu signifikas ankaŭ esti tre senpacienca. La infano kondutas kiel li estus pli juna. Li volas eki tuj, kiun li volas, aŭ fari, kiun li volas. Li mankas antaŭrigardon, eĉ certaj aŭ probablaj evidentaj sekvoj ne estas por li evidentaj.
Li vundiĝas ofte, aŭ faras iun, kiu estas malpermesata, ekzemple ŝtelas, aŭ mistraktas aliajn infanojn, se ili ne ludas, kial li volas.
Aliaj simptomoj
Li volas havi ĉiun atenton de adultoj. Por tiu li faras, kiu ne estas permeseata, ekzemple mistrakto, iritado; aŭ per bufonado.
Atentomanka-hiperaktiva perturbo ne efikas inteligencon. Tamen ofte estas disleksio kaj diskalkulio akompanaj, kiuj donas aliajn problemojn. Riskoj por drogkonsumado kaj krimado estas pligrandigitaj.
Kunordigaj problemoj ekigas en duono de tiuj infanoj. Eble estas mana kundordigo malbona, do li lernas ligi laĉojn malfacile, aŭ li skribas nelegeble. Eblas, ke ankaŭ okula-mana kunordigo estas malbona, kiu montriĝas ekzemple dum pilko-ludoj.
Li rezistas kontraŭ petoj de adultoj. Li ne faras liajn taskojn, aŭ faras, kiu estas malpermesita. Eble ne konscie, sed li forgesas tiujn.
Li ne lernas el liaj eraroj aŭ el punoj (eĉ puno estas premio al li, ĉar li havas tutan atenton de adolto). Eble malgrandaj infanoj vagas tre distance, aŭ gluas al adoltoj, kaj ne eblas lasi lin en infanĝardeno.
Li ĉikanas la plenkreskulojn, kaj volas regi la malgrandajn. Infanaj grupoj ne lasas tiujn, kaj izolas lin.
Tiuj kondutoj dependas de gepatroj. Mistrakto kaj batado malhelpas iĝi pli sociala.
Infanoj kun atentomanka-hiperaktiva perturbo ofte havas tre fortajn emociojn, aŭ ne havas emociojn. Pli granda estas danĝero de deprimo, aŭ plifortiganta izolado.
Nematureco signifikas, ke ili kondutas kiel pli junaj infanoj.
Estas rekonitaj knaboj kaj knabinoj en 3:1 rato. Eble multaj knabinoj ne estis diagnozitaj, ĉar ili havas mildajn simptomojn.
Dum adulteco
Tiu sekcio bazas sur paĝoj de Children and Adults with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder http://www.chadd.org kaj National Institute of Mental Health http://www.nimh.nih.gov/.
3-5% de infanoj havas ADHD. Dum longa tempo oni pensis, ke ĝi ĉiam malaperas. En lastaj jardekoj oni trovas, ke ĝi ofte (CAADD: 67%, NIMH: 30-70%) remanas. La simptomoj povas esti gravaj ankaŭ en adulteco, kaj kaŭzi problemojn en multa partoj de vivo. La uloj pleje ne konas, kial ili ne povas organizi, trovi bonajn rilatojn aŭ laboron, aŭ fari iun ĝis limdato. Ankaŭ ĉiutagaj taskoj povas esti malfacilaj, kiel vekiĝi, lavi sin, vestiĝi, pakiĝi, iri al laborejo kaj fari taskojn dum laboro. Ili memoras al multa malsukcesoj: konfliktoj kun kolegoj, nefinitaj kursoj, oftaj akcidentoj. Ili pli ofte malgajnas laboron. Ĝi estas dufoje ofta en viroj ol en virinoj. La simptomoj similas al simptomoj en infaneco.
Laŭ (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders – DSM-IV) simptomoj dum adulteco enhavas:
Akompanaj povas esti:
La simptomoj povas esti severaj aŭ mildaj.
Kiam adulta atentomanka-hiperaktiva perturbo estis nekonita, kuracistoj povis okupi nur iuj problemoj, ekzemple uzado de drogoj, anksioj, deprimo, kaj sintenaj problemoj. Iuj komprenis ilian perturbon nur tiam, kiam ĝi estis rekonita ĉe ilia infano. Por fari diagnozon, la ulo devas paroli pri lia vivo kaj pri lia kariero. Lakuracisto demandas aliujn en ĉirkaŭaĵo de la ulo. Ankaŭ korpaj ekzamenoj kaj psiĥologiaj testoj estas necesaj. Pleje mem la diagnozo estas granda rekonado por la ulo, ĉar li ekkonas kialon de liaj konfliktoj kaj malsukcesoj.
Rilato de skizofrenio estas ĉe 1%. Laŭ estimadoj, rilato de atentomanka-hiperaktiva perturbo estas minimume la sama, kaj maksimume pli ol 3,5%.
Kritikoj
Laŭ la scientologio mankas sciencaj rezultoj, kiuj aprobus, ke atentomanka-hiperaktiva perturbo estus malsano, do pravigus doni fortajn drogojn al infanoj.
Lawrence Diller, kiu estas kuracista doktoro de San Franciska Kalifornia Universitato, povis trovi neniun artikolon pri fizikaj aŭ ĥemiaj malordojn en atentomanka-hiperaktiva perturbo por lia prelego en konferenco DEA 1996.
Laŭ neŭrologo Fred A. Baughman (Junior) kaj infanneŭrologo estas tiu malsano malsincere rekonebla.
Oni uzas Ritalin por kuraci atentomanka-hiperaktiva perturbon malgraŭ, ke ĝi havas ekscitecon inter ĝiaj kromefikoj.
Oni ne havas evidentaj kriterion por rekoni atentomankan-hiperaktivan perturbon. Oni estimis per sama metodo en la Usono rilaton de atentomanka-hiperaktiva perturbo por 5%-7%, kaj en Unuiĝinta Reĝlando 1%. Laŭ kritikoj, oni uzas tre multe tiun diagnozon, kaj donas tro multan drogojn, por pligrandigi profiton de farmacia industro.
Pri kritikoj
Povas varii laŭ tempo kaj kulturo, kiuj statoj estas konsideritaj kiel malsanoj kaj kiuj ne. En kulturoj, kiuj ne konas skribon, kaj ne devas ĉiu nepre paroli fremdajn lingvojn, oni ne konas disleksion. En tiu ĉirkaŭaĵo, homoj, kiuj povus esti disleksiaj en aliaj kulturoj, havas tre bonan bildan imagon, kreativecon, kaj senvortan pensadon, kiuj povas esti avantaĝoj. En iuj kulturoj, skizofreniuloj estas konsideritaj havi ligon kun spiritoj. Tie ne estas skizofreniuloj konsideritaj kiel malsanuloj aŭ malkapabluloj, kiuj povas esti danĝeraj por socio kaj ankaŭ kontraŭ mem, sed eminentaj membroj de tribo, kiuj estas respektitaj, kiuj estas demanditaj por ratoj, kaj por tiu oni pagas per diversaj objektoj kaj manĝaĵo. Ankaŭ nia socio havas akordon, kiu estas malsano, kaj kiu ne. Se oni tro malsamas de la plimulto, kaj tiu malfaciligas lian vivon, estas pli bona por helpi al li, ol ne helpi al li por vivi pli bonan vivon.
Ankaŭ kategorizado de psikaj drogoj estas demanda. Korpo de diferencaj homoj reagas alie al psikaj drogoj; kuracistoj kaj apotekistoj ne povas dozi ilin al oni. Psiĥiatroj bezonas semajnojn por eksperimentoj kun la malsanuloj, dum ili povas determini la bonan dozon. Kaj eblas, ke malfrue montriĝas, ke ili eraris. Eblas, ke la drogo ne estas por la malsanulo. Se la ulo havas normalan konsciencon, spikaj drogoj ne plibonas lian konsciencon, sed deprimas lin. Psikaj drogoj havas diferencan efikon al uloj kun atentomanka-hiperaktva perturbo: trankvilantoj stimulas, kaj stimuliloj trankvilas. Se stimuliloj estas bone dozitaj, ili ne konfuzas la ulon, sed eblas normalan lernon, laboron kaj konduton.
Pri rekonado de la perturbo, ekspertoj povas mezuri psikajn, mentalajn kaj kognitivajn kapablojn; al tiu apartenas kapablo de atento. Ili konas kaj rekonas ankaŭ ĉefajn kaj sekondarajn simptomojn. Eblas opiniojn, ke la perturbo ne estas malsano; sed, se oni povas plibonigi vivkvalitojn de la uloj, lasu fari tiun.
Pri kromvirkoj, drogoj povas efiki alie por diferencaj homoj. Eblas, ke iu drogo havas kontraŭan efikon, kaj plifortas simptomon, kiun ĝi elimini devas. Kromvirkoj estas maloftaj, kaj ankaŭ por tiuj eksperimentas kuracistoj kun la uloj.
Terapio
Neniu terapio povas kuraci kraniajn leziojn kaj ŝanĝi prilaboron de informacio, sed oni povas multe plibonigi vivkvaliton, plibonigi memdisciplinon, kaj aprobi atenton. La ADHD remanas, sed per bona terapio, ĝi malofte okazas grandan problemon.
Estas, kiuj pensas, ke variaj malsanoj okazas atentomankan-hiperaktivan perturbon, kaj se oni faras propran terapion (ekzemple dieton) kontraŭ tiuj malsanoj, ankaŭ la perturbo malaperas. Ili montras spertajn rezultojn, sed ekspertoj ne kredas tiujn, kaj ankaŭ ne kontrolas ilin.
Oni sugestas luktosportojn, kiuj helpas uzi agreson pro sociale, plibonigas atenton, memestimon.
Dum infanaĝo
Dum infanaĝo pleje oni uzas kuracilojn. Eble estas ankaŭ psiĥologia kaj pedagogia helpo necesa; en tiu kazo, dozoj estas pli malgrandaj. Se oni bezonis kuracilojn dum infanaĝo, estas 80%, ke ankaŭ dum adoleskaĝo bezonas ilin. Oftas trodiagnozo kaj trokuracado per kuraciloj.
Pli novaj metodoj uzas kuracilojn malpli. Ili estas nur helpiloj komence, aŭ plenigiloj dum aliaj terapioj. La kuraciloj povas helpi nur, se estas kraniaj diferencoj.