cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mariam
Mariam estas la aramea formo de la biblia nomo Miriam (nome de la profetino Miriam, fratino de Moseo). Tiu nomo estas ĉefe de Maria, la patrino de Jesuo. La literumado el la aramea skribo estas mrym (Hebrea מרים, Aramea ܡܪܝܡ, Araba مريم), kio povas esti literumita laŭ nombraj vojoj (Miryam, Miriyam, Mirijam, Maryam, Mariyam, Marijam, Meryem, Merjeme, ktp.)
5772 Johnlambert
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de V. Benishek kaj P. Pravec per observoj de  elde la Observatorio de Sopot (Serbio), anoncita la 19-an de septembro 2021.
Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,72 km, ĝia duona grandakso estas taksita al 12 km kaj ĝia orbita periodo estas 0,7492 ± 0,0004 tago (17,98 ± 0,01 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Mariam
Ekzistas en Vikipedio pluraj artikoloj kiuj temas pri Mariam:
Mezameriko
Komunaj ecoj
Paul Kirchoff, kiam li geografie skizis la mezamerikan areon, samtempe proponis karakteraron komunan al ĉiuj tiuregionaj kulturaj, kiu difinas ilin. Inter tiuj karakteroj li rimarkigis la uzon de du kalendaroj, ritan de 260 tagoj, kaj alian de 365 tagoj; la dudekuman nombrosistemon kaj la bildohieroglifan skribosistemon, homoferadon, la adoro al iuj gedioj (inter kiuj elstaras la gedioj de akvo, fajro, kaj la Plumhava Serpento), kaj kelkajn aliajn.
Hauterive
Hauterive estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Mezameriko
Komunaj ecoj
Christian Duverger argumentas ke la meŝika kulturo estis la ĉefesprimo de la mezamerika civilizo. Tiun perspektivon tamen kontraŭbatalis aliaj aŭtoroj (kiel López Austin, López Luján kaj Florescano), kiuj asertas, ke la mezamerika civilizo estas rezulto de interagado de diversaj popoloj. Krom etna diverso rilate iujn aferojn, Mezameriko fariĝis relative homogena rilate aliajn pro daŭraj komercaj kaj militaj kontaktoj inter siaj regionoj.
Homa buĉoferado
La ofera ago havis grandan religi-politikan signifon kiel renovigon de la dia energio de la kosmo. La dioj donis vivon al la homo oferante sian propran. La homo devis kompense fordoni sian vivon por teni la ordon starigitan de la dioj.
La sango signifikas vivon laŭ mezamerika kredo. Homa sango estingas la soifon de la dioj (aparte la Suno) kaj enhavas parton de la sango de la dioj. Sango revigligas la diojn, la teron, la plantojn kaj la bestojn (ekzemple la aglon kaj la jaguaron). La devo faradi tiun revigligon estis esprimata en mezamerika kulturo per bildoj pri oferado: agloj kaj jaguaroj vorantaj homajn korojn; cirkloj el jado (chalchihuites) kiuj reprezentas korojn; bildoj kiuj entenas samtempe peton de pluvo kaj de sango, kun la sama celo, t.e. redoni la dian energion; bildoj de plantoj kaj floroj kiuj simbolas samtempe la naturon kaj la vivnaskan sangon.
Buĉoferado havis plurajn funkciojn en mezamerika religio. Unue, ĝi ĉeestigis la diigitan morton. Morto estis sekvo de la homa oferado, sed ne fino, sed daŭrigo de la kosma ciklo. Ĝi renaskis vivon, liberigante dian energion kaj reirigante ĝin al la dioj por ke ili generu novan vivon. Due, buĉoferado pravigis militon, ĉar en milito oni akiris la plej valorajn oferotojn, militistojn havantajn la energion bezonatan por fortiga la diojn en ilia konstanta agado. La milito kaj la kaptado de kontraŭuloj samtempe fariĝis rimedo de supreniĝo en la socia ŝtuparo, kaj dia ludo. Trie, buĉoferado pravigis la reĝan potencon kaj tiun de la pastroj, kiuj regis la religian idearon, kaj de la militistoj, kiuj liveradis la oferotojn.
Duumeca pensado
Mezamerikaj kulturoj evoluigis tendencon kompreni paron de malajn konceptoj kiel paron de aspektoj de unu fundamentaĵo. Tiu duuma koncepta stilo markis publikan religion kaj politikon kiel ankaŭ popolajn kredojn kaj ĉiutagan konduton. Ĝi naskiĝis de kultura kunfandiĝo inter navatloj kaj aŭtoktonoj. La plej reprezentaj ekzemploj estas la kredoj je nahual kaj la mezamerika pilkludo.
Nahual
La vorto nahual rilatas al la kapablo ke homo alikorpiĝe prenu la aspekton de alia besto. Ĝi nomas kaj la nehoman korpon kaj la homon kiu kapablas alikorpiĝi en tiun beston, sed la bazo de la koncepto estas kredo, ke oni povas esti kaj homo kaj alispeca besto samtempe. La rilato de nahual estas strikte individua, malsame de totemismo, kiu estas kolektiva rilato. Iuj nahual estis tre famaj, ekzemple la jaguaro kaj la aglo; aliaj estis pli modestaj, ekzemple la hundo, la dazipo, la didelfo, ktp.
En mezamerika arto, nahual estis diverse interpretataj. La unua speco estas malfacile komprenebla por modernuloj, ĉar ĝi impresas kiel dazipo aŭ jaguaro, ekzemple, sed vere la artaĵo celas reprezenti nahual de dio aŭ reĝo. La dua, pli rekta maniero bildigas la homon kaj ties duan formon kune kiel unu duon-antropomorfan vivulon, kun homa kapo aŭ brakoj kaj nehomaj kruroj, beko, vosto, aŭ simile.
Pilkludo
La mezamerika pilkludo ne estis sporto en la kutima senco, sed rito, kaj la "ludejo" ĉiam situis inter ceremoniejoj. Ĝi havis esence kosman signifon, rilatantan kun la moviĝoj de la suno kaj de la universo. Tiuj moviĝoj reprezentiĝis en la pilko, kiu estis fabrikita el malmoligita kaŭĉuko farita el karikfikusa sevo; la materialo elektiĝis pro sia resaltemo.
La pilkludo havis multajn regulojn, kiuj ŝanĝiĝis de regiono al regiono. En unu versio oni povis ludi nur per la manoj, en alia oni uzis la koksojn kaj kubutojn, kaj en alia nur bastonforman frapilon. Por ĉiu tipo ekzistis propraspecaj ludejoj: unu havanta benketojn por resaltigi la pilkon je koksa alto, alia senigita je sia grundo. Ĝenerale ĉiaj pilkludejoj estis I-formaj. Ĉe la ekstremoj povis troviĝi birdajn kapojn kiel en Copán aŭ grandaj ringoj tra kiuj oni devis irigi la pilkon, kiel en Ŝoĉikalko. La ludo finiĝis per homa buĉofero, sed oni ne scias, ĉu la oferoto estis la kapitano de la venkinta teamo aŭ la venkita.
Skribado
La uzocelo de skribado en Mezameriko estis diversa. Foje ĝi servis por interpretado de la signoj senditaj de la astroj rilate la nomon kaj destinon de homoj. Alia uzo estis klarigado de la mitoj kaj historioj de la popoloj, kiuj estis registrataj per hieroglifoj sur ŝtono kaj papero. Tiun laboron faris la pastroj, kiuj estis la solaj homoj kapablaj kompreni la signojn. Alia gravega uzo estis la legitimigo de la potenco de la regantoj. La skribaĵoj estis faritaj sur publikaj monumentaj, murpentraĵoj, steleoj, kaj piramidaj strukturoj, kiuj klarigis propagande al ĉiuj homoj la potencon de iliaj reĝoj.
Blua molinio
La blua molinio (Molinia caerulea) estas holarktisa herbo indiĝena en Eŭropo, okcidenta Azio, Nordafriko kaj la oriento de Nordameriko. Ĝi troviĝas en ejoj de la malaltebenaĵoj ĝis en alteco de 2300m en la Alpoj. Kiel la plimulto de la herboj, ĝi plej bone kreskas en acidaj grundoj, ideale je pH-valoroj inter 3,5 kaj 5, tamen ĝi povas resti vivanta ĉe pli ekstremaj cirkonstancoj, kelkfoje ĉe pH-valoro malalta ol 2.
Ĝi estas staŭdo, konstituanta herbotufojn, kiuj atingas grandecon de 90 cm. Pro la kompakta tufoj ĝi estas tre rezista kontraŭ la fajroj de la erikejoj. Ĝia ligulo estas ringo de haroj. La longaj mallarĝaj purpuraj spiketoj estas grava rekonilo.
La blua molinio floras en aŭgusto kaj septembro, pli malfrue ol la plejmulto de la aliaj specioj. La floroj estas protoandrinaj.
La raŭpoj de kelkaj specioj de papilioj uzas ĝin kiel nutraĵplanto, ekzemple la multkolora dikkapulo (Carterocephalus palaemon).
Claviceps purpurea estas askofungo kiu proliferas sur la semoj de la blua molinio. Sporoj de Claviceps purpurea povas esti transportataj per insektoj kiel Mythimna l-album.
NGC 4302
NGC 4302 (aliaj indikoj — UGC 7418, MCG 3-32-9, ZWG 99.27, VCC 497, KCPG 332B, PGC 39974) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lídia Agricola
AGRICOLA Lídia (agrikola) estis hungara pentristino naskita en Nagybánya la 9-an de julio 1914 kaj mortinta en Baia Mare la 22-an de aprilo 1994.
Biografio
Inter 1929-32 Lídia Agricola lernis en Libera Pentristlernejo Baia Mare ĉe János Krizsán, András Mikola, Sándor Ziffer. Ŝi finis en 1935 la Belartan Lernejon de Bukareŝto. En 1954 ŝi ricevis Ŝtatan Premion.
Adolfo Suárez
Adolfo Suárez González (naskiĝis 25-a de septembro, 1932, en Cebreros, provinco Avilo, mortis la 23-an de marto 2014 en Madrido) estis hispana politikisto.Li komencis sian politikan karieron dum la reĝimo de Francisco Franco, kiel lojala frankisto, kaj li atingis la postenon de ministro-ĝenerala sekretario de la Movimiento Nacional, la partio formita el la Hispana Falango. Li ankaŭ estis direktoro de la ŝtata televido.
Por ĝenerala surprizo, li estis elektita de la reĝo Johano Karlo la 1-a kiel ĉefministro en julio 1976, kaj baldaŭ pruvis sian lertecon per la eko de reformoj kiuj kondukis al la starigo de demokratio en la lando. La procezo estis sufiĉe riska, pro la opono de la tradiciistoj (inter kiuj ĉefe la militistoj, multaj el kiuj estis partoprenintaj la civilan militon), kaj pro la premo de la opoziciaj fortoj, kiuj deziris pli rapidan kaj profundan reformon, kun rompo de la tradicio.
Li formis moderan partion (UCD, Unuiĝo de la Demokrata Centro), kun junaj teknokratoj de la malnova reĝimo kaj moderaj opoziciuloj, kiu venkis la unuajn postmilitajn balotojn, la, kaj li fariĝis la unua demokratie elektita ĉefministro post la Dua Hispana Respubliko.
La nova Parlamento redaktis novan demokratan konstitucion. Novaj balotoj okazis en 1979, kaj Suárez venkis denove.
Tamen, la malforteco de la partio kondukis lin al la demisio komence de 1981. Dum la parlamenta elekto de lia posteulo Leopoldo Calvo-Sotelo, okazis intento de puĉo, kun invado de la Parlamento. Dum la invado Suárez montris evidentan kuraĝon.
Li forlasis la partion, kaj ankoraŭ klopodis por la novaj elektoj en 1982, sed li fiaskis. Post diversaj balotaj partoprenoj, li definitive forlasis aktivan politikon en 1991.
La reĝo nomumis lin Duko de Avilo.
N!Xau
N!Xau (la nomo aperis pro tajperaro, lia naskiĝa nomo estis Cgau Coma, ĝuste dum la filma epoko G!kau) estis boŝmana aktoro (li naskiĝis la en la dezerto Kalaharo, mortis la  kaj estis entombigita en Tsumkwe, Namibio) el Namibio. Li rolludis kiel "Xixo" en la 80-aj jaroj de la lasta jarcento en frenezaj komedioj Dioj devas esti frenezaj kaj ties daŭrigoj.
Post la filma kariero, N!xau kultivis maizon, kukurbon kaj fabon kaj bredis kelkajn bovojn.
La preciza mortodato ne estas konata. N!xau ekiris serĉi lignon aŭ ĉasi perlokokon 1-an de julio 2003 kaj lia familio trovis lin morta. La polico firmigis la morton je la 5-a de julio 2003. Li verŝajne mortis je tuberkulozo, pro kiu li jam pli frue suferis.
Barro (Charente)
Barro estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
Venustiano Carranza
José Venustiano CARRANZA GARZA (naskiĝis la 29-an de decembro, 1859, mortis la 21-an de majo, 1920) estis meksika politikisto kaj prezidento de tiu lando.
Li naskiĝis en Cuatro Ciénegas, ŝtato Koaŭilo, Meksiko. Dekunua filo de kolonelo Jesús Carranza Neira, dediĉita al agrikulturo, post esti kombatinta en la Trijara milito kaj kontraŭ la imperio de Maksimiliano.
Venustiano ĉeestis la bazan lernejon en sia hejmurbo, kaj poste transloĝiĝis al Saltillo, por tie daŭrigi la studojn. Kaŭze de malsano en la okuloj, li ne povis studi medicinon, kio estis sia intenco, do li revenis en sian hejmurbon, por labori ĉe la gepatra bieno.
En 1892 li edziĝis al Virginia SALINAS, kun kiu havis du filinojn. Lia politika kariero komenciĝis kiam li estis elektita urbestro de Cuatro Ciénagas; poste li estis loka deputito, federala deputito anstataŭanto, senatano anstataŭanto kaj fine senatano. Li ankaŭ estis provizora guberniestro de Koaŭilo dum unu jaro. Kiel membro de la Demokrata Meksika Partio, Carranza aktivis por ŝanĝi la jam kadukan reĝimon de Porfirio Díaz, kiu praktike seninterrompe regis diktatorece la landon de 1876.
Literatura Foiro
Literatura Foiro estas grava kultura revuo, la plej longe kaj senpaŭze aperanta en la historio de la Esperanto-literaturo. La revuo gastigas precipe beletron, sed ankaŭ muzikon, teatron, kinon, sociologion, lingvistikon, kulturpolitikon.
Martiněves
Martiněves u Libochovic (Martjinjeves) estas vilaĝo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice, troviĝanta proksimume 11 km sudokcidente de Roudnice nad Labem. En la vilaĝo loĝas.
Andrej Tupolev
Dum lia kariero, li konceptigis kaj konstruigis pli ol 100 specojn de aviadiloj, iuj el ili atingis 78 mondajn rekordojn. En rekono de lia laboro, li fariĝis honora membro de la brita Reĝa Aeronaŭtika Societo (angle Royal Aeronautical Society kaj la Usona Instituto de Aeronaŭtiko kaj Kosmonaŭtiko (angle American Institute of Aeronautics and Astronautics)
Literatura Foiro
Enhavo
En la revuo troviĝas kelkaj kutimaj rubrikoj, i.a.:
Venustiano Carranza
La situacio, tamen, estis tiom ŝanĝiĝinta, ke la nova teksto fakte estis tute nova konstitucio. Ĝi estis promulgita la 5-an de februaro de 1917. La sekvantan tagon, Carranza kunvokis al balotado por elekti prezidanton, senatanojn kaj federajn deputitojn. Carranza estis elektita, kiel kandidato de la Liberala Konstitucia Partio, kaj la 1-an de majo, 1917, fariĝis la unua prezidanto laŭ la nova konstitucio.
Literatura Foiro
Enhavo
Krom tiuj rubrikoj aperas ankaŭ informoj pri bildliteraturo, teatro, filozofio, kino, sciencfikcio, esperantologio, leksikografio, literaturo el partoj de la mondo ktp.
Venustiano Carranza
Mallonge antaŭ la fino de sia periodo, Carranza ne deziris ke militisto estu sia posteulo en la prezidanteco, kaj intencis nomumi al Ignacio Bonilla. Tio ĉagrenis la militistaron, kies elito, sub la ordonoj de Álvaro Obregón, ribelis kontraŭ la prezidanto (aprilo de 1920). Carranza sendis trupojn por subpremi la ribelintajn generalojn, sed estis malvenkitaj kaj la prezidanto devis fuĝi el Meksikurbo. En la vojo al Verakruco, en la vilaĝo Tlaxcalantongo, Carranza estis murdita de sia propra persona gvardio, la 21-an de majo, 1920, sub ordonoj de Obregón kaj la ceteraj generaloj.
Martiněves
La vilaĝo konsistas el 3 partoj: Martiněves, Charvatce u Martiněvsi (Ĥarvatce) kaj Radešín u Martiněvsi (Radeŝin).
Literatura Foiro
Historio
Literarura Foiro estis fondita en 1970 de la literatura rondo La Patrolo en Milano. De tiam ĝi aperas regule ĉiun duan monaton (en 1987 eĉ pli ofte), kaj atingis la 317-an numeron (64-paĝan) en Junio 2022 (53-a jarkolekto).
Martiněves
Historio
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1226.
Andrej Tupolev
En Sovetunio li estis honorita interalie per membriĝo en la Rusia Akademio de Sciencoj (1953), atribuo de la Lenin-premio (1957), kaj trifoja atribuo de la ordeno Heroo de Socialisma Laboro (1945, 1957, 1972).
Literatura Foiro
Historio
Literatura Foiro estas delonge la plej kontinua kaj fakte la plej influa kultura revuo en esperanto: ĝi estas ankaŭ la plej longdaŭra, ĉar neniu literatura aŭ kultura revuo superis tridek jarkolektojn senpaŭze.
La ĉefredaktoroj de LF estas:
Ekde 1980 la revuo apartenas al la eldonejo LF-koop.
Kiel organo de Esperanta PEN-Centro ekde 1991, ĝi arigas ĉirkaŭ si plurajn verkistojn kaj publicistojn. Samtempe ĝi estiĝis la centro de la opinimovado “Raŭmismo„ kiu kondukis ĝis la Pakto por la Esperanta Civito.
Eksteraj ligiloj
, retejo de Literatura Foiro
Mencio pri Literatura Foiro, YouTube
Recenzo pri Literatura Foiro, YouTube
Andrej Tupolev
Multaj civilaj aviadilaj kompanioj tutmonde nun ankoraŭ uzas aviadilojn de la marko Tupolev. Lia filo, Aleksej Andrejeviĉ Tupolev, daŭrigas la inĝenieran karieron de sia patro.
Jenő Vángel
Jenő Vángel, laŭ hungarlingve kutima nomordo Vángel Jenő estis hungara zoologo, instruisto, profesoro.
Jenő Vángel naskiĝis la  en Perkáta, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Jenő Vángel frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1886. Post siaj studoj li estis samloke asistanto de Tivadar Margó. Kelkfoje li studvojaĝis (ĉefe proprakoste) al institutoj, muzeoj de okcidenta Eŭropo. En 1892 li estis nomumita privata profesoro, post 4 jaroj vickatedrestro. En 1900 li ekinstruis en lernejo, post jardeko li estis lernejestro. Li okupiĝis komence pri papilioj, poste sponguloj.
Reĝlando Nepalo
La Reĝlando Nepalo (en nepale ) estis ŝtato formita en 1768 per la unuiĝo de Nepalo fare de la reĝo Prithvi Narajan kaj kiu ekzistis dum 240 jaroj ĝis la abolo de la monarkio en 2008.
Kampo (algebro)
En matematiko kaj, pli specife, en abstrakta algebro kampo estas komuta korpo. Tio estas unu el la plej gravaj nocioj de multaj fakoj de abstrakta algebro kaj nombro-teorio.
Pli detale, oni povas karakterizi la nocion kampo K per ĉi-subaj aksiomoj.
Aksiomoj de distribueco
(distribueco)
Hermin Rónai
Hermin Rónai, laŭ hungarlingve kutima nomordo Rónai Hermin estis hungara aktoro, operetkantisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Rosenberg Hermina, ŝia frato estis Mihály Rónai.
Biografio
Hermin Rónai devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplometon en aktorlernejo de Gaja Teatro. Ŝi plej longe apartenis al teatra trupo de Géza Sebestyén en Nacia Teatro (Miskolc) kaj en Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár). En la lasta ŝi ricevis la titolon "eterna mebro de la testro". Ŝi tre frue mortis.
József Képessy
KÉPESSY József (ke:peŝi jo:ĵef) estis hungara inĝeniero pri akvokostruado (hidrologo) naskita en Orosháza la 25-an de februaro 1818 kaj mortinta en Temeŝvaro la 25-an de oktobro 1876. Lia filo estis la samnoma József Képessy (bilardisto).
Biografio
József Képessy studis en Institutum Geometricum akirinta diplomon en 1839 kaj li finis en la teknikuniversitato de Vieno en 1842. Ekde la sekva jaro li laboris en grafa bieno. En 1847 oni nomumis lin inĝeniero-direktoro de la reguligo de Tisa. Li apogis la hungaran revolucion, tial post la fiasko li povis labori en malalta posteno ĝis 1853. De 1866 li estis gvidanto de la reguligo de Temes kaj Bega, de 1868 kiel akvoafera direktoro. Kelkfoje li studvojaĝis en Eŭropo.
Edmilson Carlos Abel
Edmilson Carlos Abel (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel mezkampulo.
Li futbalis en la Japana Ligo ĉe Kawasaki Frontale. Aliaj teamoj liaj estis Nacional, Paraguaçuense, Juventus, Mirassol, Rio Branco, Avaí, Santo André, 15 de Novembro, Internacional, Marília, Grêmio, Criciúma, Caxias do Sul, Linense kaj Veranópolis de Brazilo.
Károly Keresztes
KERESZTES Károly (keresteŝ ka:roj) estis hungara/rumania hungara komponisto, gazetredaktoro naskita en Lécfalva la 20-an de junio 1891 kaj mortinta en Gyergyószentmiklós la 9-an de septembro 1944.
Biografio
Károly Keresztes studis juron en Debreceno kaj Koloĵvaro; muzikkomponadon en la muzikakademio de Budapeŝto ĉe la László Toldy. Li redaktis en Sfântu Gheorghe la gazeton Székely Nép (1920-22). Li publikis ankaŭ en Keleti Újság. Lin interesis la instrumentmuziko kaj muzikteatro. En 1916 li publikis violinfantaziaĵon en Lepsiko (Früling im Kriege). Li havis rilatojn kun Bartók, Kodály, sub iliaj influo li uzis en liaj komponaĵoj la sikulajn popolmuzikon. Li kolektis polpolmzikon por Kodály, organizis la koncerton de Bartók ;a 2-a de marto 1927 en la Székely Nemzeti Múzeum.
Mondkoncepto
Mondkoncepto, mondorigardo aŭ mondbildo (en la germana Weltanschauung, en la angla worldview, hispane Cosmovisión. japane 世界観) estas relative daŭra grupo de opinioj temantaj pri ĉirkaŭa mondo, inspirintaj diversajn sferojn de kulturo, ĉefe scienco, arto, religio kaj filozofio.
La mondokoncepto ĉefe diferencas civilizojn unujn disde aliaj. Laŭlonge de la historio la mondokonceptoj variis ĉefe pro influo de la progresoj en scienco.
Trajtoj
Dum la belga filozofo Leo Apostel kaj liaj sekvantoj asertas, ke individuoj povas konstrui mondkoncepton, aliaj verkistoj rigardas mondkoncepton kiel ion, kio funkcias je komunuma nivelo aŭ senkonscie. Ekzemple, se ies mondkoncepto estas determinata de ties lingvo, laŭ la hipotezo Sapir-Whorf, oni devus lerni aŭ elpensi novan lingvon por konstrui novan mondkoncepton.
Klasifiko de kulturaj mondkonceptoj
Roland Muller sugestis, ke el ĉiuj kulturoj tra la mondo la kultura mondkoncepto povas esti dividita en tri apartajn mondkonceptojn (kulpeco-senkupeco, honoro-malhonoro, timo-maltimo)
Lingva mondkoncepto
La kreinto de la ideo, ke lingvo kaj mondkoncepto estas neapartigeblaj, estas la prusa filologo Wilhelm von Humboldt (1767-1835). Von Humboldt argumentis, ke lingvo estas parto de la kreiva aventuro de la homaro. Kulturaj kaj lingvaj komunumoj disvolviĝas samtempe kaj ne povas disvolvi unu sen la alia. Kontraste al lingva determinismo, kiu rigardas lingvon kiel limon, kadron aŭ malliberejon, Humboldt diris, ke parolado estas eneca kaj implicite kreema. Homoj okupas sian lokon en parolado kaj daŭre ŝanĝas lingvon kaj pensadon per siaj kreivaj konversacioj.
Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)
Ludoviko la 4-a aŭ Ludoviko la Bavaro, Ludwig der Bayer (naskiĝis ĉirkaŭ 1282, mortis la  en Puch ĉe Fürstenfeldbruck) estis el la dinastio Vitelsbaĥoj. De 1294 li estis duko de Bavario kaj palatinata grafo ĉe Rejno (Pfalzgraf bei Rhein). En 1314 li prezentis sin kiel kandidato de la luksemburga partio al la elekto de la romi-germana reĝo; la elekto ne donis klaran rezulton, kaj nur post la batalo ĉe Mühldorf (1322) Ludoviko povis pretendi la reĝecon. Papo Johano la 22-a, kiu deziris, ke ne estu forta germana imperiestro, rifuzis agnoski Ludovikon kaj atakis lin kiel herezulon. Pro tio Ludoviko en 1328 aranĝis, ke la roma civitanaro elektu lin imperiestro de la Sankta Romia Imperio kaj instalis kontraŭpapon, la franciskanon Pietro Rainalducci (papa nomo: Nikolao la 5-a).
La vivon kaj regadon de Ludoviko karakterizas la ŝanĝoj de la finiĝanta mezepoko, precipe la konflikto inter la du universalaj potencoj de la Okcidento (papo kaj imperiestro) kaj lia strebado pligrandigi sian personan potencon por instali heredan imperiestrecon de vitelsbaĥoj. Batalante kontraŭ la papaj pretendoj decidi pri aprobo de la reĝ-elektoj li metis la bazon por nova, sen-papa koncepto pri la esenco de regno kaj regado. Krome li antaŭenigis precipe la franciskanan ordenon kaj la senpere regnajn urbojn, kiuj iĝis decida apogilo de lia regado.
Sian malvastan teritorian bazon, la duklandon Supra Bavario, li laŭpaŝe plivastigis, akirante grandajn terenojn por sia familio. Lia maldelikateco kaj la malamikeco de la papo kondukis al la elekto de kontraŭ-reĝo, Karolo la 4-a.
Ludoviko mortis en 1347 dum la ĉasado de urso. Ĝis sia morto li estis sub la eklezia anatemo (proskribo), nuligita nur 300 jarojn poste.
Bezouce
(jen france, prononco, okcitane Besoça, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
Fervojlinio Crossen-Porstendorf
La Fervojlinio Crossen-Porstendorf unuigis la valojn de Blanka Elster kaj Saale kaj la intere situantaj komunumoj de Bürgel kaj Eisenberg kelkajn kilometrojn norde de la fervojlinio inter Vajmaro kaj Gera tra Jena. En Crossen an der Elster (ĝis 1991 Krossen/Elster) estis koneksa trako je la fervojlinio inter Lepsiko kaj Probstzella tra Gera, en Neuengönna-Porstendorf je la fervojlinio inter Großheringen kaj Saalfeld (Saale).
Antaŭaĵoj
Jam en la 1850-aj jaroj estis unuaj planoj por fervojlini-faro en tiu ĉi regiono kio tamen ne realiĝis pro financaj kialoj kiel ankaŭ la en 1865 starigita porjketo fari linion inter Vajmaro kaj Crossen.
Societo Eisenberg–Crossener Eisenbahn-Gesellschaft
La parte en Rauda-valo kondukanta linio Crossen–Eisenberg malfermitis en la 1.4.1880 fare de anoj de la societo Eisenberg–Crossener Eisenbahn-Gesellschaft kion subtenis kaj la Duklando Saksio-Altenburg kaj la municipo Eisenberg. Liniigo fariĝis unue tre ŝpareme tiel ke inter Kursdorf kaj Crossen kunutiligitis la ŝtata ŝoseo.
Ŝtatigoj
Post kiam la entrepreni transiĝis en la 1.4.1903 al la Prusiaj ŝtataj fervojoj kontinuigitis linikonstruo okcidenten en teritorie pli postula regiono. Tiu ĉi liniparto situanta parte en la Gleise-valo (la lokuloj nomis ĝin azeno) ekfunkciis en la 2.10.1905. Poste venis la novaj reloj laŭŝoseaj kaj en la 1.10.1906 komenciĝis la vojaĝado.
La fervojlinio plurfoje kruciĝis kun al nuna federacia ŝoseo B7. La plej alta punkto de la fervolinio estis ĉe Serba kun 282,3 metroj, la plej malalta ĉe Porstendorf kun 139,3 metroj. En 1945 Saale-ponto apud Porstendorf barbare eksplodigitis fare de Wehrmacht. Sed post rekonstruo ĝi denove ekfunkctiis en la 30.4.1945.
Malekfloro
en la 1.4.1969 la malvara trafiko inter Eisenberg kaj Bürgel ĉesis, en la 1.8.1969 same malaltrangiĝis la liniero inter Bürgel kaj Porstendorf. Neniigo de la vartransporto inter Eisenberg kaj Porstendorf fariĝis finfine en la 24.11.1969.
En 1998 ankaŭ la servoj ĉe la eosta parto inter Crossen kaj Eisenberg finiĝis: en la 24-a de majo ĉesis la persona kaj en la 31-a de decembro la vara transporto. Jure iĝis la komenco de la trista maliĝo en la 4.5.1999. Sekve Eisenberg, administradejo de Distrikto Saale-Holzland kaj la fare de migrantoj ege ŝatata valo Mühltal (ties komenciĝo apudas la komunumon Kursdorf inter Rauda kaj Eisenberg) havas la plorendan sorton de nefervojlinihavo. La sekcioj inter Crossen kaj Mühltal-valo (kiun tuŝas ankaŭ la ciklovojego Thüringer Städtekette]]) kaj Serba-Trotz kaj Golmsdorf-Beutnitz estas hodiaŭ ciklovojaj.
Postlasitaĵoj
Disde Porstendorf videblas ankoraŭ multo de iamaj fervojaĵoj. La stacidomoj en Eisenberg perfektas ĝis nun. Dum konstruo de la federacia aŭtoŝoseo A9 en la 1990-aj jaroj la iama transirejo ĉe la stratego povis konserviĝi. En la stacidomo de Crossen la iama elstareco koneksstacidoma ankaŭ bone videblas. Ĉar tiu ĉi stacidomo estis relative pompa. La ne malmulte pli norde situinta fervojlinio inter Zeitz kaj Camburg]] tra Osterfeld suferis tre similan sorton. Tute maldifekta ĝi ankaŭ detruitis post la Turniĝo.
17951 Fenska
17951 Fenska estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kristen Elaine Fenska, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Miami High School de Miamo (Oklahomo Usono).
Pinerolo
Pinerolo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Cumiana, Pinasca, Frossasco, San Pietro Val Lemina, Roletto, Piscina, Scalenghe, Porte, Buriasco, San Secondo di Pinerolo, Osasco, Macello kaj Garzigliana.
5773 Hopper
5773 Hopper estas malgranda, treege hela malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).
Aílton de Oliveira Modesto
Aílton de Oliveira Modesto (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel Mezkampulo.
Li futbalis en la Japana Ligo ĉe Kawasaki Frontale. Aliaj teamoj liaj estis Portimonense de Portugalio, Santos kaj Juventus de Brazilo, Panaĉaiki, Apollon Kalamarias FC kaj PAS Giannina de Grekio.
Metila dufluoroacetato
Metila dufluoroacetato aŭ C3H4F2O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la dufluoroacetata acido kun metanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Metila dufluoroacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la dufluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan fluoron, fluoroformon kaj karbonan duoksidon.
Blazono de Ekvadoro
La blazono de Ekvadoro en sia nuna formo validas ekde la jaro 1900, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1845.
La blazonŝildo havas la formon de ovalo. En ĝi bildiĝas fone la monto Ĉimborazo, kaj la de tie fontanta rivero estas simboligo de la Rivero Guajaso (hispane  Rio Guayas) - ambaŭ simboligu la pitoreskon kaj naturan riĉecon kaj de la montara kaj de la marbora partoj de Ekvadoro. La en la rivero naĝanta vaporŝipo same havas la nomon Guayas; ĝi en 1841 konstruiĝis kiel unua oceanvojaĝe taŭga vaporŝipo de la sudamerika pacifika marbordo en la urbo Guajakilo. Anstataŭ masto, la ŝipo havas bastonon de la greka dio Hermeso - simbolo de komerco kaj ekonomio. La suno super la monto Ĉimborazo estas ĉirkaŭata de la stelaj konstelacioj ŝafo, taŭro,  ĝemeloj kaj  kankro, reprezente de la monatoj marto ĝis junio, simbole por la daŭro de la ekvadora liberala revolucio de 1845. Ĉiuj historiaj emblemoj de Ekvadoro havis ovalan formon heraldika. La escepto estis la flago adoptita en 1843 - estis la hispana ŝildo heraldika formo.
Super la blazonŝildon sternas siajn flugilojn granda kondoro, simbolo de forto kaj grando de la ŝtato Ekvadoro. Flanke videblas po du naciaj flagoj de Ekvadoro. Maldekstre inter la du flagoj videblas branĉo de laŭro, simbolo por honoro de la respubliko, kaj dekstre inter la du flagoj percepteblas branĉo de palmo, simbolo de paco.
La bastonfasko sub la ŝildo, en antikva Romio simbolo de la liktoroj, same reprezentu la respublikan staton de la lando.
Torak
Torak, serbe Торак, rumane Torac, hungare Bégatárnok estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Meza Banato, en municipo de Ĵitiŝte. La historia serba loknomo estis Бегејци [Begejci].
Situo
Torak situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Kanalo Bega. Rumanio troviĝas 15 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1334. En 1767 du apudaj vilaĝoj formiĝis: Granda kaj Malgranda Torak/Tárnok, kiuj baldaŭe unuiĝis. La vilaĝo apartenas ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Torak 2850 homoj, (1780 rumanoj (/3 %), 569 serboj (20 %), 203 ciganoj, 89 hungaroj, 83 jugoslavianoj kaj aliaj).
Ginjolo
Ginjolo, laŭ PIV (Guignol en franca), estas la gantopupo de pupteatro ofte prezentata per manpupoj kaj ene de teatraĵo naskiĝinta en Liono komence de la 19-a jarcento. Ĝi estas konsiderita la plej populara gantopupo de Francio kaj ties famo invadis areon kaj identecon de marionetoj multe pli antikvaj ol tiu, ĝis punkto ke en populara parolo, la teatro de pupoj kaj marionetoj estas ofte nomita "ginjolteatro", ĉefe en Latinameriko. Fine de la 20-a jarcento, kelkaj televidkanaloj, denove el Francio, popularigis version de ginjoloj ĉefe rilate al gravuloj, politikistoj ktp.
Maŭrico Arnold de Forest
Maŭrico Arnold de Forest, konata ankaŭ kiel Maŭrico Arnold barono de Forest-Bischofsheim (la 9-an de januaro 1879, Parizo – la 6-an de oktobro 1968, Biarritz), estis aŭtomobila konkursanto, brita politikisto kaj deputito por Brita Liberala Partio (Liberal Party), lasta privata posedanto de moravia senjorujo Veveří (kun burgo Veveří) kaj Rosice, kontraŭanto de parcela reformo en Ĉeĥoslovakio kaj poste liĥtenŝtejna diplomato.
Familiaj rilatoj
Maŭrico Arnold de Forest fermis du nuptojn. La unua lia edzino estis Mathilde Madeleine Menier, naskiĝinta Letellien, vidvino post ĉokolada magnato Albert Menier kaj filino de la franca eldonisto de ĵurnaloj. La geedziĝo estis fermita en la jaro 1901 kaj el tiu ĉi geedziĝo devenis filino Mabel Béatrix Clara Mary Magdalen de Forest (* 1902). Tiu ĉi geedzeco estis nuligita per dekreto de papo en la jaro 1902.
La dua lia edzino fariĝis Ethel Gerard, filino de William Cansfield Gerard, la dua barono Gerard. La geedziĝo okazis en la jaro 1904. El tiu ĉi geedzeco naskiĝis du filoj, Alaric de Forest (* 1905) kaj John Gerald de Forest (* 1907), kiuj pli poste akceptis titolojn de grafoj el Bendern. Ankaŭ tiu ĉi geedzeco finiĝis per divorco, nome en la jaro 1911 pro malfideleco de baronino kun pli juna viro jam en januaro de 1910.
Lia nepino Caroline de Bendern fariĝs viaĝo de pariza printempo de 1968, kiam ŝi estis sub la nomo Marianne de majo de 68 publikigita fotografio, sur kiu ŝi sidante sur la ŝultroj de pentristo Jean-Jacques Lebel svingas per vjetnama flago. Pro tiu ĉi fotografio ŝi estis fare de Maŭrico Arnold de Forest senheredigita. Ŝia edzo estis saksofonisto Barney Wilen.
Al eksteredzeca deveno de Maŭrico Arnold de Forest anonciĝis dana kantistino Emmelie de Forest, sed ĉar ŝi ne kapablis al sia aserto montri neniajn dokumentojn, ŝi ĉesis en sia merkatiko indiki tiun ĉi rakonton.
Blazono de Kolombio
La blazono de Kolombio en sia nuna formo validas ekde la jaro 1924, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1834.
La blazonŝildo estas dividata al supra helblua, meza blanka kaj suba helblua partoj. En la supra parto centre videblas granato kaj flanke po unu korno de abundo: el la dekstra fluas oraj moneroj, kaj el la maldekstra fruktoj, ĉuj simboloj de prospero kaj abundo. Meze videblas ruĝa friga ĉapo sur ora bastono, simbolo de la respublika stato de la lando. Kaj sube videblas du trimastaj velŝipoj sur du maroj dividitaj per mallarĝa terlango - la du maroj estu la Pacifika Oceano kaj la Karibia Maro reprezente de la Atlantika Oceano.
Super la blazonŝildon (simile kiel en la blazono de Ekvadoro) sternas siajn flugilojn granda kondoro, simbolo de forto kaj grando de la ŝtato. Li en la beko tenas verdan ŝnuron, kiu mem tenas la blazonŝildon. En la ungoj li havas heraldike orkoloran (fakte flavan) rubandon kun la ŝtata devizo "libertad y orden", do "libero kaj ordo".
Elektrona kapto
En fiziko, elektrona kapto (iam nomata kiel inversa beto-disfalo) estas speco de radioaktiveco kutima por izotopoj, kiuj enhavas tro multajn protonojn en la atomkerno.
Dum elektrona kapto, unu el la orbitaj elektronoj de la atomo estas enkaptita per protono en la kerno, formante neŭtronon kaj eligon de elektrona neŭtrino. Pro tio ke la protono estas ŝanĝita al neŭtrono, la kvanto de neŭtronoj pligrandiĝas per 1, kaj la kvanto de protonoj malpligrandiĝas per 1. La atompeza nombro restas neŝanĝita. Pro ŝanĝo de la kvanto de protonoj, elektrona kapto konvertas la atomon en izotopon de la alia kemia elemento, ĝuste la elemento kun numero pli malgranda je 1.
La alia disfala maniero kiu estadas ĉe ĉi tiaj protonriĉaj izotopoj estas pozitrona eligo. Tamen, nur la elektrona kapto estas ebla se la atomkerno ne enhavas sufiĉan energion por disradii pozitronon. Se la energia diferenco inter la fonta atomo kaj la filina atomo estas malpli ol 1,022 MeV (duobla maso de elektrono), pozitrona eligo estas malpermesita. Tamen, la elektrona kapto eblas ankaŭ se estas sufiĉa energio por la pozitrona eligo.
Ekzemple, rubidio-83 disfalas al kriptono-83 sole per elektrona kapto ĉar la energia diferenco estas proksimume 0,9 MeV. natrio-22 disfalas al neono-22 per ambaŭ pozitrona eligo kaj elektrona kapto la energia diferenco estas proksimume 2,8 MeV.
Noto ke ĉi tiuj rezonadoj pri sufiĉeco de energio ne rilatas al tio ĉu por la donita izotopo eblas la aliaj disfalaj manieroj, kiel beto-minus-disfalo kaj alfo-disfalo.
Neŭtrinoj aperantaj en elektrona kapto de ia izotopa havas preskaŭ la saman energion, malsimile al neŭtrinoj aperantaj en disfalo kun eligo de elektrono aŭ pozitrono. Ĉi tio estas ĉar la liberigata energio iĝas kinetan energion de du partikloj: neŭtrino kaj la kerno. Movokvantoj de la partikloj en sistemo de centro de maso de ili estas egalaj, sed la kerno estas multe pli peza ol neŭtrino, do preskaŭ la tuta energio doniĝas al. Tipa kineta energio de kerno post la disfalo estas nur kelkaj eV (kelkdek eV por malpezaj kerno), tipa rapido - kelkaj kilometroj dum sekundo. Ĉi tio estas malsimila al disfalo kun eligo de elektrono aŭ pozitrono, ĉar en ĝi estas ne du sed tri rezultantaj partikloj kaj energio povas esti disdividita inter ili diverse, kaj la energio de neŭtrino havas tiam kontinuan distribuon.
En maloftaj okazoj elektrona kapto okazas kun eligo de gamo-kvantumo de ena bremsa radiado. Ankaŭ tiam la energio estas disdividata inter tri partikloj, kaj la energioj de la gamo-kvanto kaj neŭtrino havas tiam kontinuajn distribuojn.
53468 Varros
53468 Varros estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la svisa amatora astronomo Stefano Sposetti elde la Observatorio de Gnosca (Svislando).
Elektrona kapto
Ankoraŭ unu malsama varianto de elektrona kapto estas kun tio ke la rezultanta kerno estas ekscitita stato. En iuj okazoj apero de la rezultanta kerno en ekscitita stato estas eĉ pli probable ol en la tera stato, se trairo senpere al la tera stato estas subpremita laŭ spino aŭ pareco.
53468 Varros
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona amatora astronomo George Varros, kiu helpis la Oficejon pri Meteoroida Medio de la NASA por popularigi la lunan meteoroidan alfrapan superigardon  far'de amatoraj astronomoj, celante taksi la danĝerojn por estontaj kosmonaŭtoj dum longdaŭraj restadoj sur la luna surfaco.
Elektrona kapto
La elektrona ŝelo de atomo trairas en ekscititan staton, en kiu en la ena elektrona ŝelo forestas elektrono. Dum trairo al la tera stato, la atomo disradias ikso-radian fotonon (speco de elektromagneta ondo) aŭ elektronojn de Auger.
Elektrono estas enkaptata per la atomkerno kutime de la pli proksima al ĝi elektronkovraĵo en ordo K, L, M, N, ... (tiel ĝi estas nomata kiel K-elektrona kapto, ankaŭ K-kapto, aŭ L-elektrona kapto, L-kapto, ...). Ĉe ceteraj egalaj kondiĉoj, pli granda estas probablo de kapto de s-elektrono. Ĉi tio estas ĉar denseco de la onda funkcio en kerno estas maksimuma por la pli proksimaj al ĝi elektronkovraĵoj. Por s-elektrono (kun la kvantuma nombro l=0) la denseco havas maksimumon ĉe radiuso r=0, sed por p, d, f ... elektronoj (l=1, 2, 3, ...) la denseco en la kerno (pli ĝuste en centro de la kerno) estas nula. Krome, denseco de elektronoj en la kerno pligrandiĝas kun pligrandiĝo de elektra ŝargo de la kerno, do elektrona kapto estas pli probabla por kemiaj elementoj kun granda numero.
Por radioaktivaj izotopoj kiuj disfalas nur per elektrona kapto, eblas halto de la radiaktiveco se ili estas plene jonigita. Estas hipotezo ke ĉi tiaj atomkernoj, formita per la r-procezo en eksplodantaj supernovaoj, estas elĵetitaj plene jonigitaj kaj tiel ne spertas radiaktivan disfalon ĝis kiam ili ne renkontas elektronojn en kosma spaco. Anomalioj en elementaj distribuoj estas opiniataj kiel parte rezultantaj de ĉi tiu efiko sur elektrona kapto.
Estado en kemiaj kombinaĵoj povas influi la kurzon de elektrona kapto je malgranda grado (ĝenerale malpli ol 1%), ĉar kemiaj ligoj ŝanĝas densecon de elektronoj en la kerno. Malgranda influo al la kurzon estas ankaŭ de temperaturo kaj premo, same per ŝanĝo de denseco de elektronoj en la kerno. Ĉi tiu influemeco de rapido de elektrona kapto per ĉi tiaj faktoroj estas malsameco de elektrona kapto de la aliaj specoj de radioaktiveco.
Por elemento en meza parto de la perioda tabelo, izotopoj kiuj estas pli malpeza ol stabilaj izotopoj de la sama elemento emas disfali per elektrona kapto, kaj izotopoj pli pezaj ol la stabilaj disfalas per beto-minus-disfalo.
Reakcio
Dum elektrona kapto, ĉe unu el protonoj de la atomkerno okazas reakcio
Por la tuta atomo ĉi tiu reakcio estas ofte skribata kiel (ekzemple por 26Al):
Ĉi tio estas fakte malbona skribmaniero, ĉar laŭ la skribaĵo la elektra ŝargo ne estas konservata, kio ne estas la vero. Pli ĝuste estas skribi la reakcion por la atomkernoj kun iliaj ŝargoj
aŭ se skribi por atomoj, necesus agnoski ke la elektrono en la maldekstra parto de skribaĵo estas fakte parto de la fonta atomo kaj pro tio ne devus esti skribita aparte:
Konkurenco de diversaj disfalaj manieroj
Povas okazi ke iu izotopo havas diversajn disfalajn manierojn, kiuj tiam estas karakterizitaj per iliaj probabloj. Ekzemple por 40K:
Historio
K-kapto estis unue antaŭdirita de Yukawa Hideki. K-elektrona kapto estis poste esplorita per Luis Alvarez, kiu demonstraciis ĝin en 1937 kaj raportita ĝin en La Fizika Recenzo en letero de aprilo de 1938, "Elektrona konvertiĝo kaj ena kapto en galiumo 67".
Monumento de eŭropa bizono en Zambrovo
Priskribo de la monumento
Monumento en la formo de eŭropa bizona statuo sur skalo 1:1. Ĝi havas dimensiojn: alteco 160 - 180 cm kaj longo 220 - 240 cm. Ĝi estas farita el bronzo. Montras rekte starantan beston ĉirkaŭ 3-jaraĝa. Ĝi estas fiksita sur rondo de ŝtonetoj, en kiuj estas enmetitaj du plakoj, datitaj al la jaro de ĝia malkaŝo kaj nomado: kun indiko de la originantoj kaj fondintoj kaj kun la nomo. La bizono staras en la centra punkto de la placeto. La skulptaĵo frontas al la zambrova akvejo. Ĉirkaŭ la monumento estas benkoj, kaskadaj florbedoj kaj arboj, inkluzive de piceo ornamita ĉiujare por Kristnasko.
Signifo
La monumento estas simbolo de Zambrów. Ĝi emfazas la genezon de la urbo kaj ĝian rilaton kun la naturo. La eŭropa bizono aperas en la blazono de la urbo, kiu estas la kapo de la eŭropa bizono sur ruĝa fono kaj sur la flago de la urbo. La monumento rememorigas la etimologion de la nomo de la urbo. Ĝi devenas de la malnova pola substantivo "ząbr" kaj signifas la lokon de la eŭropa bizono. Ankaŭ ekzistas legendo klariganta la komencojn de Zambrovo asociita kun renkontiĝo kun la eŭropa bizono de princo Konrado de Mazovio. Per plebiscito, la zambrovanoj donis al li la nomon "Zambruś" (esperante "Zambrovaneto"). La nomo-plato estas metita sur la pavimon antaŭ la monumento. Ĉi tiu nomo emfazas, ke la eŭropa bizono estis la unua loĝanto de Zambrovo.
Malkaŝo
La figurodizajnisto estas la artisto Jerzy Piechnik. La statuo estis farita de la Arta Metala Faldilo ART-ODLEW en Opole. La monumento estis malkaŝita la 6-an de aŭgusto 2008 kun partopreno de urbestro Kazimierz Jan Dąbrowski, urbaj aŭtoritatoj kaj loĝantoj. La ceremonio estis muzike gracia kun la loka muzikesemblo. La skulptaĵo de eŭropa bizono estis ornamita per blanka kaj ruĝa skarpo. Okaze de la malkaŝo de la monumento, poemo de loka poeto estis verkita pri la rilato inter la bizono kaj Zambrovo. La nomiga ceremonio okazis la 28-an de septembro 2008, kaj la baptopatrino estis Krystyna Rzodkiewicz - emerita instruistino.
Najbaraĵo
La eŭropa bizona skulptaĵo situas en la urbocentro sur la placeto ĉe la intersekciĝo de Tadeusz Kościuszko, Świętokrzyska, Józef Piłsudski stratoj antaŭ la trafikcirklo de Roman Dmowski antaŭ la verdaj areoj super la akvujo sur Jabłonka rivero kaj la parko "Pastra Arbareto". Ĝi estas distraj kaj marŝantaj areoj. La monumento situas sur historia loko de la fondo de Zambrów, situanta inter la zambrova urboplaco situanta sur la nuna placo de Władysław Sikorski kaj la areo de la Paroĥo de la Sankta Triunuo. De la placo, kie situas la monumento, estas vido de la zambrova rezervejo kaj la preĝeja fasado. En la tuja najbareco direkte al la lageto estas flora trafikcirklo de Roman Dmowski, sekvita per instalado de luma fontano kaj floraj turoj.
Zambrova eŭropa bizono en kulturo
Krom la poemo okaze de la malkaŝo de la monumento, la zambrova legendo pri la genezo de la urbo kaj la etimologio de la nomo, estas jenaj referencoj al ĝi en la kulturo:
Referencoj
Polaj artikoloj
József Varga (inĝeniero)
József Varga [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Varga József estis hungara inĝeniero, profesoro.
Biografio
József Varga frekventis gimnazion en Újpest, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1925. Post siaj studoj li havis postenon en signifa fabriko pri Ganz, kie li partoprenis en kreado de dizelaj lokomotivoj al Egipto kaj Argentino. En 1955 li estis nomumita ĉefinĝeniero, en la sekva jaro teknologia fabrikestro. En 1959 li forlasis la fabrikon.
En 1952 li kandidatiĝis, en 1958 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Jam ekde 1953 li instruis en la menciita universitato, ekde 1957 li estis katedrestro, inter 1965-1973 li estis dekano, poste li emeritiĝis. Li ricevis 5 premiojn inter 1958-1973.
József Keresztesi
KERESZTESI József (keresteŝi jo:ĵef) estis hungara reformita pastro, eklezia muzikkomponisto, taglibristo naskita en Veszprém la 29-an de decembro 1748 kaj mortinta en Szalacs la 15-an de majo 1812.
Biografio
József Keresztesi studis de 1769 en la kolegio de Debreceno, en 1779–80 en universitatoj de Nederlando. De 1780 li vivis en Debreceno. Li estis reformita pastro de 1783 en Vértes, de 1784 en Nadjvarado, de 1787 en Szalacs.
3417 Tamblyn
3417 Tamblyn estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona amatora astronomo Peter Tamblyn, helpanto en la Minor Planet Center dum la somero 1987.
Úhřetická Lhota
Vilaĝo Úhřetická Lhota situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, sur deklivo apud valo de la rivero Novohradka, 10 km sudoriente de la urbo Pardubice kaj 8 km nordoriente de la urbo Chrudim. Vivas ĉi tie.
La vilaĝo sternas sur milda deklivo sur dekstra flanko de la rivero Novohradka, kiu kelkcent metroj sub Úhřetická Lhota enfluas en riveron Chrudimka. Nordoriente de la vilaĝo situas domaro Háje, kiu havas ses domojn kaj apartenas al Úhřetická Lhota. Laŭlonge de kanalo Zmínka situas malgranda inundarbaro, en kiu aperas raraj kreskaĵoj.
Gohrisch (monto)
La nordokcidentan angulon de la plataĵo markas ventoflago. al la migranto prezentiĝas vasta panoramo. Videblaj estas (interalie) en norda direkto Kurort Gohrisch kaj malantaŭ ĝi Lilienstein, okcidente Pfaffenstein kaj Königstein, sude Děčínský Sněžník.
Projekto Laramie
Projekto Laramie (orginale en angla The Laramie Project) – usona filma dramo reĝisore Moisés Kaufman farita en 2002 jaro.
Fabelo de filmo temas pri vera historio de murdo per samaĝuloj 22-aĝan studenton Matthew Shepard motive malamo por samseksemuloj.
Scenaro komence estis teatra scenaro skribita per Kaufman por Tectonic Theater Project en Novjorko. Ambaŭ scenaroj bazas pli ol 200 konversaciojn kun loĝantoj de urbo Laramie, kiu fonas tragiaj eventoj el 1998.
Agah Efendi
Çapanzade aŭ Çapanoğlu Agah Efendi (1832–1885) estis otomana civila funkciulo, verkisto kaj ĉefredaktoro de gazeto kiu, kun sia kolego İbrahim Şinasi, publikigis Tercüman-ı Ahvâl ("Interpreto de Okazaĵoj"), nome unua gazeto de privatuloj fare de turkaj ĵurnalistoj, kaj enkondukis poŝtmarkojn en la Otomana Imperio.