cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa Cruz (Kalifornio)
Industrio kaj komerco
Tradiciaj industriaj entreprenoj pro la altaj kostoj plejparte translokiĝis al aliaj partoj de Usono aŭ al aliaj naciaj ŝtatoj. Lige al la alternativa vivstilo de multaj urbanoj kaj pro longa tradicio de ondorajdado ĉe la urbaj plaĝoj, pri kio entuziasmas ne nur multaj el la urbaj studentoj, en Santa Cruz ekestis konataj produktejoj de sportaj iloj, ekzemple la firmaoj O'Neill, kiu produktas ilon por breta velado, aŭ Osprey, kiu fabrikas dorsosakojn. Sed ankaŭ entreprenetoj, kiuj koncentriĝas pri alternativaj formoj de energiproduktado, ekzistas pli ol proporcie.
Krome multaj pli etaj teknologiaj firmaoj lige al la komputila industrio en la proksima Silicia Valo fiksis sian sidejon en la urbo. Konata ekzemplo estas la nuna firmao Fullpower de la multobla milionulo Philippe Kahn, antaŭa fondinto de la firmao Borland.
Turismo
En Santa Cruz, kiu havas la kromnomon surf city, urbo de ondorajdado, dum la jaro 1885 unuafoje en Kalifornio praktikiĝis la sporto de ondorajdado, veninta el Havajo. Ĝis la nuntempo multaj internaciaj konkursoj de ondorajdado kaj breta velado okazas en la Pacifika Oceano proksime de la urbaj plaĝoj.
La Santa Cruz Beach Boardwalk, la plej malnova amuzparko de Kalifornio, en kiu vidindas ekzemple la atrakcio Giant Dipper de 1924, situas ĉe plaĝa promenejo de la urbo kaj ĝis la nuntempo aldone altiras multajn turistojn.
La urbo havas jaĥtan havenon, kiu gastigas multajn sportajn velboatojn – ne ekzistas haveno por komercaj kargoŝipoj.
Saint-Piat
Saint-Piat estas franca situanta en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Aŭklanda Regiono
La Aŭklanda Regiono (Tāmaki Makaurau) estas unu el la 16 novzelandaj regionoj, nomita laŭ la ĉefurbo Aŭklando, kiu estas la plej granda urba areo de Novzelando. La regiono enhavas la urban regionon de Aŭklando, pli malgrandajn urbojn kaj antaŭurbojn, kamparan areon, kaj la insulojn de la Golfo Hauraki. Enhavante 33% de la tutlandaj loĝantoj, ĝi havas la plej grandajn loĝantaron kaj ekonomion en la lando, sed la dua plej malgrandan tersurfacon.
Je la 1-a de novembro 2010, la Aŭklanda Regiono iĝis Unueca Aŭtoritato, administrita per la Aŭklanda Konsilio, anstataŭigante la ĝis tiamajn regionan konsilion kaj sep lokajn konsiliojn.
Geografio
Situas en la Norda Insulo, la regiono etendiĝas norde el la buŝo de la Golfo Kaipara, trans suda parto de la Duoninsulo Nordlanda, preter la Montoĉeno Waitakere kaj la Aŭklanda Istmo, kaj trans la malalta tero ĉirkau la golfo Manukau. Finas la regiono proksime al la buŝo da la rivero Waikato. Norde, ĝi estas regionlime kun la Regiono Nordlanda, kaj sude kun la Regiono Waikato. Ankaŭ enhavataj estas la insuloj de la Golfo Hauraki (tiuj insuloj nomiĝas: Browns, Granda Bariero, Kavaŭ, Malgranda Bariero, Motuihe, Motutapu, Pakatoa, Pakihi, Ponui, Rakino, Rangitoto, Rotoroa, Tarahiki, Tiritiri Matangi, Waiheke, Whanganui kaj la Insuloj Motukawao-j).
Historie, la Montaro Hunua kaj la apuda marbordo de la Marbranĉo Thames estis konsideritaj kiel parto de Aŭklando, sed translokiĝis al la najbara Regiono Waikato je la komenco de la unueca aŭtoritato en 2010.
Tersurface, krome de la Regiono Nelson, ĝi estas malpli granda ol la aliaj 15 regionoj kaj unuecaj aŭtoritatoj. La plej alta loko en la regiono estas la 722 metraj pinto de Monto Hauturu, sur Insulo Malgranda Bariero.
Gutenstetten
Gutenstetten estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Manuel Álvares
Biografio
Li estis filo de Sebastião Gonçalves kaj Beatriz Álvares, el humilaj devenoj. En la 11-a de aŭgusto 1538, li estis ordenita monaĥo en la Preĝejo de São Bento da Ribeira Brava, kune kun sia frato Francisko, okaze de la veno de Dom Ambrosio Brandão, helpepiskopo de Lisbono.
Ĉirkaŭ 1545, li konatiĝis kun ano de la ĵus-fondita ordeno de Sankta Ignaco Lojola, la Societo de Jesuo, kiu venis por esti traktita pri malsano en la Madejra Insulo, kiam li sin direktis al Hindioj. Ĉi-renkontiĝo estis sufiĉe instiga por ke Manuel Álvares iru al Lisbono kaj eniru kiel novico en tiu ordeno. Li estis bonvenigita en la instalaĵoj kiuj apartenus al la Kolegio de Sankta Antonio la Granda sub la direktado de la Pastro Simão Rodrigues. En la 4-a de julio 1546 li enmatrikuliĝis en la Kolegio de Koimbro kie li sin dediĉis al la studado de filozofio, la latina kaj de la hebrea. Per supera ordo kaj kontraŭvole, li studis teologion, aludante ke li temis la perdon de sia idealo pri simpleco kaj pureco de karaktero. En 1553, li eniris en la docenta grupo en la Kolegio de Sankta Antonio la Granda, en Lisbono. La sukceso de liaj lecionoj estis tiel bonaj ke la membroj de la Societo de Jesuo lin komisiis pri kreado de latina gramatiko kiu estus uzata de la tuta ordeno.
Pli malfrue li iĝis rektoro en la kolegioj pri artoj de Koimbro (1561-1566) kaj Évora (1573). La Kolegio pri Artoj de Koimbro estis fondita de la portugala reĝo Johano la 3-a, kun spirito de liberala malfermado al Eŭropo: altrangaj erudiciuloj estis dungitaj el Francio kaj Skotlando. Tamen, ĉi-ora epoko ne longe daŭris.
En 1550, la profesoroj estis persekutitaj pri herezio kaj la Kolegio estis transdonita al kelkaj Cerberoj de la ortodoksio, la jesuitoj, unu el kiuj estis Alvares. Sed Alvares prosperis en tempoj pli malfruaj. Stephen Dedalus, persono kreita en la libro de James Joyce, deklaris "tion, ke li scipovis la leĝojn de la latinaj versoj pere de ĉifona libro skribita de Portugala sacerdoto". Tio montras la internacian kvaliton de la latina lingvo en la moderna periodo. Neniu laŭŝajne maltrankviliĝis ke Alvares estis jesuito: konado estas konado, sendepende de la vazo kiun ĝi entenas. Espereble tio ne estu tro antaŭjuĝema.
Inter la pli da tri centoj da jesuitoj kiu skribis tekstolibrojn pri malsamaj lingvoj, li okupas la plej altan rangon. Lia latina gramatiko estis adoptita kiel norma laboro de la Ratio studiorum aŭ Studplanoj regita de la jesuitoj. Eble ne ekzistis alia gramatika libro kiu estis presita tiom da fojoj. La franca erudiciulo Carlos Sommervogel (1834-1902), en lia "Biblioteko de la societo de Jesuo", dediĉis dudekkvin kolumnojn al listo de ĉirkaŭ kvarcent eldonoj de la tuta verko, aŭ parto de ĝi, publikigita en Eŭropo, Azio kaj Ameriko.
Ekzistis sennombraj tradukoj en diversaj lingvoj. Eldono kun ĉina tradukaĵo aperis en Ŝanhajo, en 1869. Tre interesa eldono estis publikigita en Japanio, en 1594, kun parta traduko en la japana. Angla eldono, ""An Introduction to the Latin Tongue, or First Book of Grammar" aperis en 1686. En multaj eldonoj, la tekstoj de Álvares estis konsiderinde ŝanĝita, aliaj estis resumitaj. La originala verko enhavis multe da altvaloraj sugestoj por la instruistoj. Pro tio, ĝi estas konsiderata pli ol gramatiko. Ĝi estas verko pri metodo kiel instrui la latinan, kaj proponas principon pri la sistemo uzata en la antikvaj jesuitaj fakultatoj.
La libro estis objekto de pluraj polemikoj. Eĉ la jesuitoj, en la "Studio de la Takso-tribunalo" de 1586, levis ses demandojn, kaj aparte deziris pli bonan aranĝon de kelkaj partoj kaj pli bonan klarecon. Post publikigo de la latinaj gramatikoj far "Charles de Condren (1588-1641), la Oratoriano, kaj Claude Lancelot (1615-1695), el Port-Royal, ambaŭ en la franca, la verko de Álvares estis ofte cenzurita, ĉar ĝi estis skribita en la latina, kaj "tio supozis la objekton kiu devas esti lernata".
Sendube, estis avantaĝoj en la kurso kreita de Álvares. Fakte, al komencantoj ĉio estis klarigita en la regiona lingvo, sed la deviga uzo de la gramatiko verkita en la latina alkutimigis la lernantojn paroli kaj skribi en tiu lingvo. Sen kelka praktiko tiurilate, malfacile oni povas akiri profundan konadon pri iu lingvo, kaj en la antaŭaj jarcentoj, la facileco paroli kaj skribi en la latina, kiu estis la universala lingvo de la erudicia mondo, estis pli granda.
Pastro Manuel Álvares estis ankaŭ elegia poeto, kaj dediĉis plurajn versojn al Johano la 3-a kaj al la sankta reĝino Izabela, kies tekstoj ornamis la kolumnojn de la Kolegio pri Artoj, en Koimbro. Same li estis sperta oratoro, aŭtoro de preĝo pri la saĝeco titolita "Oratio de Laudibus Regis Ioannis Tertii" ("Laŭda preĝo al la Reĝo Johano la 3-a", 1556), kaj publikigis kritikan eldonon pri la Epigramoj de Marcialo. Oni ankaŭ atribuas al li eldonon de leteroj far la pastroj de la Societo de Jesuo en misio al Hindioj. xxx
Ostrów Mazowiecka
Ostrów Mazowiecka estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la distrikto Ostrowski (Mazowiecki).
Historio
La unuaj informoj pri Ostrów Mazowiecka devenas de la jaro 1410. En la jaro 1434 la mazovia princo Bolesław la 4-a donis al la ĝisnuna vilaĝo urbajn rajtojn.
Ĉilio
Ĉilio (Chile), oficiale la Respubliko Ĉilio (República de Chile), estas lando en Sudameriko.
Laktuko
Laktuko (Lactuca) estas genro de folia planto en la familio de asteracoj.
Ĉilio
Historio
La teritorio nun okupata de Ĉilio estis okupata de antaŭ 12 000 jaroj, sed la suda parto estis malmulte loĝata. La norda parto formis parton de la Inkaa imperio, dum la centra parto estis okupita de la mapuĉoj.
En 1535 alvenis al la valo de Ĉilio la unuaj el la hispanaj conquistadores, Diego de Almagro kaj ĉefe Pedro de Valdivia, kiu fondis la urbon de Santiago de Chile.
Laktuko
Iuj specioj estas manĝeblaj kiel legomoj, ĉefe kultiva laktuko (Lactuca sativa). En okcidenta kulturo ĝi estas ofte manĝata malvarme kaj krude en salatoj, burgeroj, takoj, kaj multaj aliaj pladoj. En iuj lokoj, kiel en Ĉinio, laktuko estas ofte manĝata kuirata, kaj ankaŭ la trunketo estas manĝata.
Ostrów Mazowiecka
Historio
En la jaro 1514 princino Anna donis al la urbo rajton organizi 4 foirojn jare kaj unu bazaron semajne, kio kaŭzis rapidan disvolviĝon de la urbo. La plua disvolviĝo de komerco kaj kulturo okazis post la jaro 1526, kiam la reĝo Zygmunt la 1-a alligis la urbon al la Pola Reĝlando.
Ĉilio
Historio
En 1810, komenciĝas la luktoj de sendependeco, sub la komandeco de José de San Martín kaj Bernardo O'Higgins, kiu fariĝos la unua prezidento.
Ostrów Mazowiecka
Historio
En la 16a jarcento Ostrów Mazowiecka iĝis sidejo de distrikto.
En la 17-a jarcento militoj haltigis dinamikan disvolviĝon de la urbo.
Ĉilio
Historio
En la finaj jardekoj de la 19-a jarcento okazis Pacifika Milito kun Peruo kaj Bolivio, kio kondukos al la aldono de diversaj nordaj teritorioj.
La Respubliko de Ĉilio estis relative stabila, dum la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento.
Ostrów Mazowiecka
Historio
En la tereno de la distrikto agis soldatoj de Pola Enlanda Armeo (Armia Krajowa, grupo „Opocznik”). Ili organizis en la urbocentro sukcesan atencon kontraŭ la distrikta estro Gruppenführer Reinhard Ekert.
Nova Sento (romano)
Nova Sento estas utopia-filozofia  romano originale Esperantlingve verkita de "Tagulo", pseŭdonomo de H. B. Hyams. Ĝi eldoniĝis en la jaroj 1915 kaj 1925 ĉe Brita Esperanto-Asocio.
Entute la ismoj ŝajnas fantazie miksitaj en lia romano, sed aparte ili prezentas multon pripensindan. La animo de londona senlaborulo teozofie reenkorpiĝas sur Marson, kie Tagulo imagis sian utopion. Memorante la mizerojn, kiuj malbeligas la homan "civilizon", la reenkorpigito povas kontrastigi ilin kun la feliĉa socio, kiun la marsanoj konstruis per racia ekonomio kaj simpligita vivmaniero.
Ĉilio
Historio
En 1970 estas elektita prezidento Salvador Allende, kiu komencis grandajn reformojn en socia sfero. En 1973 estas organizita milita renverso, sub la komando de generalo Augusto Pinochet, kiu organizos militistan diktaturon. En 1988 oni organizis referendumon, kiu estis malgajnita de la militistaj organizantoj, kiuj tiel estis devigataj forlasi sian postenon.
Sistro
Sistro (aŭ sistrumo) estas idiofona instrumento, kiun oni uzis ĉefe en la antikva Egiptujo kaj Irako. Ĝi konsistas el U-forma kupra aŭ bronza kadro, je kiu oni fiksas metalajn stangetojn, kiuj tintas dum skuado de la instrumento. Ĝia nomo venas el la greka σείω, seio, 'skui' kaj σείστρον, seistron, 'kiun oni skuas' vortoj.
Ostrów Mazowiecka
Historio
Post la dua mondmilito, la urbo estis rekonstruita. Aperis multaj entreprenoj.
Sistro
Egiptujo
Sistro en la antikva Egiptujo estas taksata kiel sankta instrumento, kiun oni uzis ofte dum templaj diservoj. Oni ofte figurigas basteton, diinon de la gajeco kaj danco, kun sistro, sed oni ligas la instrumenton plej ofte al kulto de Hatoro; ties U-formo memorigis la egiptujanojn pri kornoj de la diino, ofte simbolizita en formo de bovino. Oni skuis la sistron por forpeli dion de la ĥaoso, Sethon. Iziso estis ofte figurigita per sistro en unu mano, en la alia kun sitelo, simbolo de inundo de Nilo.
Sek-Butanolo
Sek-butanolo aŭ 2-butanolo estas estas organika kombinaĵo, sekundara alkoholo, brulema, senkolora likvaĵo solvebla en tri partoj de akvo kaj tute solvebla en polaraj organikaj solvantoj tiaj kial duetila etero kaj aliaj alkoholoj. Ĝi estas larĝaskale produktata ĉefe kiel antaŭanto al la industria solvanto MEK.
Ostrów Mazowiecka
Turismaĵoj
- Urbodomo konstruita en 1927 laŭ novbaroka stilo.
Sek-Butanolo
2-butanolo estas ĥiralo kaj do ĝi estiĝas kiel unu el la du stereoizomeroj desegnitaj kiel (R)-(−)-2-butanolo kaj (S)-(+)-2-butanolo. Ordine ĝi trovatas kiel egala miksaĵo de la du stereoizomeroj, konata kiel racema miksaĵo.
Ostrów Mazowiecka
Turismaĵoj
- La preĝejo de Ĉieliro de Maria el la 19-a jarcento.
Sek-Butanolo
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> </Gallery>
Ostrów Mazowiecka
Turismaĵoj
- Ligna kapelo el la 19-a jarcento.
Ĉilio
Historio
En 1990, komenciĝis la transiro al demokrata reĝimo, sub la prezidenteco de Patricio Aylwin. En 1994 estis elektita prezidento kristandemokrato Eduardo Frei Ruiz-Tagle. En 2000 estis elektita prezidento socialisto Ricardo Lagos kaj en 2006 lin sukcedas sampartia Michelle Bachelet.
Ostrów Mazowiecka
Turismaĵoj
- Konstruaĵo de banko nomita „Popola Banko”, konstruita en 1926.
- Muzeo – Domo de Pilecki-Familio
Ĉilio
Historio
En 2010 la dekstra kandidato Sebastián Piñera estis balotata presidento. Li alfrontiĝis, en 2011, grandajn movadojn studentajn kiuj depostulis plibonigon de la ĉilia edukado.
Ostrów Mazowiecka
Turismaĵoj
- Bicikla Itinero
Internacia kunlaboro
Urboj kaj partneraj komunumoj
Ĉilio
Geografio
Ĉilia maro estas la aro de maraj spacoj super kiuj Ĉilio plenumas suverenecon, ekskludajn rajtojn kaj diversgradajn postulojn, inklude ofte en tiu difino la ekonomian ekskludan zonon kaj la apudan internacian maron, konata kiel ĉeesta maro, sur kiu Ĉilio ne reklamas suverenecon. La Ĉiia maro ne estas propee maro laŭ la geografia koncepto de la Internacia Hidrografia Organizo, sed maro en sencoj kaj jura kaj politika.
Loĝantaro
La nuna loĝantaro de Ĉilio estas la rezulto de granda ondo de enmigradaj laboristoj kiuj eniris inter 1850-1940, plejmulte hispanoj (eŭskoj). La loĝantaro havas gravajn komunumojn de araboj, ciganoj, britoj , francoj , germanoj , rusoj, kroatoj , italoj kaj tiel plu.
La loĝantaro estis de 16.800 mil (2009), inter ili 64% - 90% ĉilianoj  (plimulto hispandevenaj (eŭskoj) kaj italdevenaj), 3,2% Indianoj (araukanoj).
La ĉefurbo estas Santiago de Chile (6.676 mil). Kaj aliaj gravaj urboj estas la jenaj: Viña del Mar (312 mil), Valparaíso (267 mil), Concepción (215 mil). Vidu: Listo de urboj de Ĉilio.
Kulturo
La ŝtata lingvo estas la hispana lingvo. La kredantoj estas ĉefe katolikoj (62,8%).
Huaso estas kamparano de Ĉilio kaj lerta ĉevalisto, simila al la usona vakero aŭ la meksika charro, la gaŭĉo de Argentino, Urugvajo kaj Rio Grande do Sul kaj la aŭstralia stockman. Ino de huaso estas huasa, kvankam la termino china [ĈIna] estas multe pli ofte uzata por lia edzino aŭ koramikino, kies vestoj videblas en dancado de cueca. Huasoj troviĝas tra tuta Centra kaj Suda Ĉilio kvankam la ŝafbredistoj de Magalana Regiono estas gaŭĉoj. La ĉefa diferenco inter huaso kaj gaŭĉo estas ke huasoj dediĉas sin ankaŭ al agrikulturo same kiel al brutobredado.
Edukado en Ĉilio estas dividita en kvar fazoj —Infanĝardeno, Elementa lernejo, Mezlernejo kaj Supera lernejo—, el kiuj la tri unuaj estas devigaj. Edukado en Ĉilio estas regita de la Ĝenerala Leĝo de Edukado (Ley General de Educación, LGE) de 2009, posteulo de la Organika Konstitucia Leĝo de Instruado (Ley Orgánica Constitucional de Enseñanza, LOCE).
Ekonomio
Ĉefaj eksportoj estas de mineraloj, nome de kupro (la plej granda eksportanto en la mondo), fero, molibdeno, nitratoj, ŝtala produktaĵo, kaj ankaŭ fiŝoj, fruktoj, celulozo. La Malneta Nacia Produkto totala estas de 70 mil milionoj da usonaj dolaroj; pokapa - 4.160 usonaj dolaroj.
La Projekto Synco (aŭ Projekto Cybersyn) estis ĉilia projekto de 1971-1973 (dum la registaro de prezidanto Salvador Allende) celante konstrui distribuitan decidhelpsistemon por helpi administradi la nacian ekonomion kaj solvi la problemon de la ekonomia kalkulo en socialismo. La projekto konsistis el kvar moduloj: ekonomia simulilo, specialadaptita programaro por kontroli fabrikefikecon, operacioĉambron, kaj nacian reton de teleksomaŝinoj kiuj estis ligitaj al unu ĉefkomputilo.
Politiko
En Ĉilio la politika sistemo estas respubliko. La nuna ŝtatestro estas la prezidento Michelle Bachelet (de marto 2014). Kaj la ĉefurbo estas Santiago de Chile (6.676 mil).
Administrado
La administracia divido konsistas el 15 regionoj; vidu: Regionoj de Ĉilio.
Esperanto-movado
EdE-Ĉ
Bozeni
Bozeni (hungare: Székelybós [sekejboŝ]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Corunca; ĝis 2004 ĝi apartenis al Livezeni.
Ĉilio
Esperanto-movado
En Ĉilio la Esperanto-movado ekĝermis en 1901. La unuaj Esperantistoj estis Luis E. Sepúlveda Cuadra kaj la katolika pastro E. Fabres. En 1902 Sepúlveda faris longan paroladon en la Scienca Societo de Ĉilio (aperis ankaŭ en broŝuro) kaj presigis artikolojn en "El Diario Ilustrado", "El Mercurio", "El Porvenir", "El Chileno" kaj aliaj gazetoj. La 17-an de julio 1903 li fondis la "Societon E-istan de Ĉilio" kaj en septembro komencis redakti kvarpaĝan gazeton en Esperanto kaj la hispana lingvoj, Ĉilio E-ista, kiu estis dissendata senpage. En 1904 li instruis Esperanton en la instituto por blinduloj. Poste oni instruis la lingvon en Komerca Instituto de Santiago, en Liceo de Valparaíso. La 8-a Scienca Kongreso, okazinta en 1913, en Santiago, rekomendis al la registaro enkonduki Esperanton en la programoj de la komercaj, militaj kaj maristaj lernejoj (Poste okazis ankoraŭ aliaj similaj rekomendoj). La 24-an de novembro 1907 estis fondita Ĉilia Esperantista Asocio, kiu grandparte unuigis la landan esperantistaron. En 1910 oni aranĝis la unuan landan kongreson en Santiago. Malgraŭ ĉiuj penadoj, malgraŭ la klopodo starigi en 1927 Societon Esperantistan de Ĉilio kaj la 14-an de marto 1928 la Ĉilian Ligon Esperantistan, la movado havis malgrandan progreson pro indiferenteco. Komence de la 1930-aj jaroj la movado en la lando denove ekvivis kaj la 30-an de julio 1932 Sepúlveda invitis diversajn junulojn de liceoj kaj oni fondis la societon "Esperantista Junularo de ilio". En septembro de tiu jaro Sepúlveda fondis per propraj rimedoj en sia loĝdomo Esperantistan Informejon. Esperanto estis oficiale instruita en la Pedagogia Instituto de la Ĉilia Universitato ĝis la putĉo en 1973, kiam kelkaj esperantistoj estis arestitaj pro politikaj kaǔzoj. La movado sekvis vivante iomete kaŝite sed en la jaro 1977 grupo de esperantistoj en Santiago komencis labori por starigi novan Asocion.
Bozeni
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 251 loĝantojn (hungaroj ), en 1992 126 (98 % da hungaroj).
Ĉilio
Esperanto-movado
Ĉilia Esperanto-Asocio (ĈEspA), fondita en 1978, aliĝis kiel landa asocio al UEA en 1979. Ĝi havas sian sidejon en la urbo Curicó, 190 kilometrojn sude de la nacia ĉefurbo Santiago de Chile. La saman adreson uzas la Ĉilia Esperantista Junulara Organizo (ĈEJO), kiu tamen laŭ la stato de 2012 ne havas oficialan statuson de landa sekcio de TEJO. ĈEspA organizis laŭokaze landan kongresojn en Valdivio (1984), Santiago (1987, 1990, 2001, 2002, 2007, 2012), Temuko (2000), Kuriko' (1999), Kilikuro (2014), kaj lastatempe okazas ĉiun trian semajnfinon de februaro, la Someran Esperanto-Tendaron.
Bozeni
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1566. Ĝi estis sikula komunumo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Kardinalaj virtoj
Laŭ Platono kaj morala doktrino de kristanismo, ekzistas kvar kardinalaj virtoj. Ili originas de la antikva periodo kaj havas gravegan (“kardinalan”) rolon por homa agado.
Priskribo
Ili naskiĝis el la amo, krom al la aliaj, al si mem. Amo al si mem kutime ne juĝiĝas, unuavide, simpatie ĉar facile ĝi estas identigata kun memindulgo, dum male amo kaj indulgo estas malsamaj kaj foje eĉ kontraŭaj. La aŭtenta amo ne estas indulga aŭ komplezema, male postulema ĉar ĝi volas la bonon – kaj do volas ankaŭ la moralan bonon – al kelka, estu tiu si mem aŭ alia. La amo al si mem respektas la amon portata al mi de la personoj min amantaj (kaj por Dikredantoj, la amon de Dio al mi). Tia amo generas la kvar kardinalajn virtojn kiuj estas:
Kiel oni vidas, la motoro de ĉio estas la amo. Se aludi al la kristana amo, tiu estas bazita sur la fakto ke ĉiu homo, kaj ankaŭ mi mem, estas persona objekto de la amo de Dio kaj persone serĉata de Jesuo Kristo kun kiu ĉiuj homoj devas meriti kunloĝi en la eterna vivo.
Tiuj penskondutaj sintenoj nomiĝas virtoj ĉar ili estas kiel vestoj (el la latina: habitus), nome inklinoj stabilaj kaj perfektecstatoj de la inteligento kaj volo kiuj disciplinas la agadon regante la pasiojn kaj gvidante la konduton. Ili liveras facilon, lertecon kaj ĝojon en la vivo morale bona. Fakte, la virta homo estas kiu senpene praktikas la bonon.
Tiu grupo de kvar virtoj estis, eĉ se ne tieldistinge, celebritaj de Pitagoro reveninta el proksima oriento; ili estis reprenitaj de Sokrato en pritraktadoj de Platono, rekonsideritai de Aristotelo kaj sekvaj filozofoj stoikaj. Ĝi estas prezenta en (Filo de Aleksandrio kaj en la helenisma judismo (en la kvar libroj de Makabeoj), kaj des pli abunde ĉe la Ekleziaj Patroj
Tradicio en la Nova Testamento
La mencio pri tradicio “en la Nova Testamento” aperas en la epistoloj de Paŭlo en tiuj tekstoj: En tiuj du pasaĵoj la termino "tradicio" aludas, laŭkuntekste, al "transdonitaj instruaĵoj" aŭ "ricevita instruaĵo", nome al specifaj instruaĵoj de la Apostoloj de Kristo kiel ili estas registritaj en la Sanktaj inspiritaj Skriboj: do ili enkadriĝas en la Apostola Tradicio.
En tiu du pasaĵoj, la kunteksto travidigas doktrinon, sentojn aŭ kutimojn kiuj ne povas esti deduktitaj el la Biblio, sed kiuj estas buŝe transdonitaj de generacio al generacio pere de aŭtoritato kiu sin prezentas inspirita. Laŭ la apostoloj, por esti konsideritaj validaj, devas esti kapablaj montriĝi en harmonio kun tio aŭtoritate transdonita de la apostoloj kaj registrita en la Nova Testamento. La sama sinteno estis kutimaj en la profetoj de la Malnova Testamento kiel aperas, ekzemple en Jesaja 8,20: " Tiam al la instruo kaj al la atesto! se ili ne diros konforme al tio, ili ne havos matenan ĉielruĝon.!"
Ŝi, la tria
Ŝi, la tria (pole: Ta trzecia) estas humura novelo de Henryk Sienkiewicz, unue publikigita en Varsovio en la gazeto Kurier Codzienny en 1888, kaj libroforme en la 19-a volumo de Pisma Henryka Sienkiewicza.
La novelo estis verkita rememore al spertoj de Sienkiewicz pri la artista medio de Varsovio, koncentriĝinta ĉirkaŭ Helena Modrzejewska (kun Józef Chełmoński, Stanisław Witkiewicz kaj la aŭtoro mem, kiu mokis sian unuan fianĉecon). La verko de Sienkiewicz estas satiro pri hipokriteco de la varsovia burĝaro, ĝi mokas tiuepokajn ĵurnalistojn kaj artistojn. Ŝi, la tria estis tradukita en 15 lingvojn.
La Esperanto-traduko de Antoni Grabowski aperis kiel literatura aldono de Pola Esperantisto en la jaro 1913 en la eldonejo de Jan Günther kun la subtitolo Humora rakonto el la vivo de artistoj.
Intrigo
La ĉefroluloj estas du malriĉaj pentristoj, Magorski kaj Svjatecki. La unua el ili, antaŭe rifuzita de la riĉaj gepatroj de sia amatino, estas akceptata de ili kiel fianĉo post kiam evidentiĝas, ke lia pentraĵo Judoj apud Vistulo (en la artgalerio alinomita Hebreoj super riveroj de Babilono) estis premiita. Fine li tamen trovas la feliĉon kiel edzo de Eva, enamiĝinta je li aktorino.
Arĥiloĥo
Vivo
Nur iom malmulte konserviĝas el lia poezio, nur fragmentoj de lia, kaj el ĝi aperas la figuro de Arĥiloĥo kiel kombinaĵo de la spirito de la batalanto kaj la spirito de la poeto. Li eĉ atestas pri si mem en unu el siaj poemoj, ke, kvankam li estas servisto de Areso, li ankaŭ konas la arton de la muzoj (t.e. poezio).
Konserviĝas nur malmultaj faktaj informoj pri lia vivo. Arĥiloĥo invadis kun koloniistoj al la insulo Thasos, kiun li baldaŭ forlasis: parte pro povreco sed parte ankaŭ pro malamikeco ŝuldiĝanta al lia senbrida sarkasma atakemo. Ĝenerale li havis agoplenan kaj maltrankvilan vivon. Li mortis en batalo kontraŭ la naksosanoj.
Fragmentoj de biografiaj informoj estas donitaj de antikvaj aŭtoroj tiel diversaj kiel Taciano, Proklo, Klemento de Aleksandrio, Cicerono, Aeliano, Plutarko, Galeno de Pergamo, Diono Krizostomo, Aelius Aristides kaj pluraj anonimaj aŭtoroj en la Palatina Antologio.
Verkista agado
Ĝis Arĥiloĥo nur du formoj estis uzataj en greka poezio: la epopea (la daktila heksametro), kaj la elegia, derivita de ĝi. La malrapida epopea pezo ŝajnas netaŭga por la facilmovaj batoj de la satiro. Arĥiloĥo verŝis la iambon en la trijamban ŝablonon, kaj la trokeon en la kvartrokeon.
Li inventis multe da novaj metrikaĵoj kiujn li majstre uzis. Speciale la jambaj kaj troĥeaj versoj reklamitis de li. Li ankaŭ kreis la ĝenron epodan. La lingvon li perfekte uzis por tre variaj esprimoj kaj tre leĝere.
Liaj skribaĵoj inkludis alegoriojn, himnojn, laŭ metrikoj kaj jambajn kaj trokeajn. En antikvaj tempoj ĝi estis atribuita al li la invento de Jamabia poezio kaj ĝia uzo por satiro. Konatis de li himnoj, peanoj, ditiramboj, elegioj, epigramoj kaj jambaĵoj en kiuj li kritikis la homaron primokege.
Liaj kantoj estis dotitaj de potenco, fleksebleco, impeto kaj aŭdaco.
Li eĉ ne forgesis kritikadon de amikoj. La furiozaj satiroj komponitaj de Arĥiloĥo kontraŭ viro nomata Likambo, kiu promesis al li sian filinon Neubola sed poste ŝanĝis sian opinion, estis la ora mino de nomadaj kantistoj en arkaika Grekio, kune kun la epopeoj de Homero kaj Heziodo, je festoj en aristokrataj domoj. Tiu Likambo laŭdire pendumiĝis pro la atakoj de Arĥiloĥo.
Aprezo
Horacio estis definitiva admiranto de li, imitante liajn metrikojn kaj la strukturon de liaj versoj.
Ĉiuj fontoj el la pratempa mondo estas unuiĝintaj laŭ aparte pozitiva opinio pri Arĥiloĥo, kaj li estas ege laŭdinda.
La greka dialekto, kiu aperas en liaj poemoj, estas antikva iono. Apud Semonides de Amorgos li estas konsiderata la plej elstara poeto de lia periodo. Pro lia genieco iuj grekoj komparis lin jam frue al Homero mem!
Adelfo
Adelfo, en hispana origine Adelfas (nerioj, oleandroj), estas kvartalo de la distrikto madrida Retiro. Ĝi troviĝas en la suda pinto de la distrikto, pro kio limas kun 3 el la 5 kvartaloj de la distrikto: Pacifiko okcidente, Infano Jesuo nordoriente kaj Stelo nordoriente.
Demografio
Ĝi havas populacion de 12.105 je la 1-a de januaro de 2006. La evoluo de la demografio en la kvartalo eksperimentis gravan pliiĝon laŭlonge de la lastaj 20 jaroj. Tiele en 1986 la populacio de la kvartalo estis de 12.105, en 1991 de 13.068, en 1996 de 12.629 kaj en 2001 de 14.453. Tiele, konsiderinte la populacion de 1986, tiu pliiĝis je 38%, dum la totala populacio de la urbo Madrido, en tiu sama periodo, kreskis nur 4,8%.
Estas multaj enmigrintoj, ĉefe el Ekvadoro, Kolombio kaj Rumanio.
Regno (biologio)
Regno estas taksonomia rango inter domanio kaj filumo (laŭ zoologio) aŭ divizio (laŭ zoologio).
Historio
En Systema Naturae, unue publikigita en 1735, Carolus Linnaeus distingis du regnojn: animaloj (Animalia) kaj vegetaloj (Vegetabilia).
La ekscio de tio, ke bakterioj havas ĉelstrukturon ege malsaman ol tiu de aliaj organoj, kaŭzis, ke Chatton proponis du imperiojn: prokariotoj (Prokaryota, organoj sen ĉelkernoj) kaj eŭkariotoj (Eukaryota, organoj kun ĉelkernoj).
Tiu propono tamen ne tuj ĝenerale akceptiĝis; pli kutime uzata sistemo estis tiu de Herbert Copeland, kiu kreis por prokariotoj apartan regnon, kiu unue estis nomata Mychota, sed poste nomiĝis Monera. Tiu sistemo klasis ĉiujn eŭkariotojn, krom vegetalojn kaj animalojn, protistoj (Protoctista).
Iom post iom la distingo inter prokariotoj kaj eŭkariotoj montriĝis pli grava, kaj la sistemon de Chatton popularigis Stanier kaj van Niel en la 1960aj jaroj.
Nuna arbo
En la nuna arbo tri domanioj estas sed sed ne estas regnoj.
Barra do Mendes
Barra do Mendes estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 13.987 enloĝantojn en 2010.
14925 Naoko
14925 Naoko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
La Terura Vero
La Terura Vero (angle: The Awfull Truth) estas usona freneza komedifilmo de 1937 reĝisorita fare de Leo McCarey, kun Cary Grant kaj Irene Dunne en la gvidroloj.
14925 Naoko
Nomo
Ĝia nomo honoras la japanan kosmonaŭtinon Naoko Yamazaki (japane 山崎 直子 Yamazaki Naoko, naskiĝintan Sumino Naoko), elektitan en 1999 por reprezenti la Nacian Agentejon de Kosma Disvolviĝo de Japanio en la mastrumado kaj la apliko de la Internacia Kosmostacio. Aparte, ŝi estis engaĝita en la integrado de la sistemo de la Japana Eksperimenta Modulo.
La Terura Vero
La scenaro estas bazita sur la teatraĵo "The Awful Truth" de Arthur Richman (1923). La intrigo temas pri paro kiu estas en la procezo de divorco kaj ĉiu sabotas la alies provojn trovi partnerojn ĝis ili malkovras la "teruran veron" ke ili daŭre estas nove enamiĝinte.
La filmo ricevis bonajn recenzojn kaj estis komerce sukcesa.
En 1996, la filmo estis selektita por konservado en la Nacia Filmarkivo de Usono fare de la Biblioteko de Kongreso por esti de kultura, historia kaj estetika graveco.
Intriga resumo
Jerry Warriner ( Kerry Grant ) kaj Lucy Warriner ( Irene Dunne ) estas riĉa geedza paro kiuj mensogas unu al la alia la tutan tempon. Jerry rakontas al Lucy ke li estas ĉe ferio en Florido dum li estas ĉe la trejnsalono en New York kaj Lucy mensogas al li pri ŝia muzikinstruisto/amanto, Armand Duvall (Alexander D'Acre). Ĉiuj mensogoj estas rivelitaj kaj ili decidas divorci. En tribunalo ŝi ricevas gepatrorajton de la hundo "Mr. Smith" kaj Jerry ricevas permeson viziti lin fojfoje.
Ĝis la eksgeedziĝo ekvalidas, Lucy vivas en la loĝejo de sia onklino Patsy ( Cecil Cunningham). Ŝi renkontas altan kaj allogan viron nomitan Dan Leeson ( Ralph Bellamy ) kiu venis de Oklahomo kun sia patrino (Esther Dale). Dan estas riĉa fraŭlo kiu enamiĝas al Lucy. Jerry interrompas tiun rilaton kiam li foje venas por renkonti la hundon. Kiam ili estas en noktoklubo li alvenas tie "hazarde" kun sia nova amatino la kantisto Dixie Belle Lee ( Joyce Compton ) kiu kantas kanton My dreams are gone with the wind (Miaj revoj foritas kun la vento) kun erotika signifo kiam la vento blovas ŝian robon al la stilo de Marilyn Monroe.
Dan estas timema kaj milda tipo. Li estas enamiĝinte kun Lucy, skribas al ŝi amkantojn kaj kantas kune kun ŝi. Li sugestas ke Lucy geedziĝu kaj moviĝu al lia bieno en Oklahomo kaj vivu trankvilan vivon tie. Lucy hezitas, malgraŭ la tenta oferto ŝi daŭre estas enamiĝinte kun Jerry, malgraŭ ke li estas la malstabila ulo.
Jerry estas ĵaluza pri la rilato inter Lucy kaj Duvall. Kaj unu fojon li eksplodas en la domon de Duvall kie Lucy kantis akompanita de Duvall sur la piano kaj embarasas ŝin.
Alian fojon Duvall venas al Lucy sekvita fare de Jerry. Kiam Dan eniras, ili kaŝas en proksima ĉambro kaj komencas batali kaj forkuri el la loĝejo antaŭ la rigardo de Dan kiu, en interkonsento kun sia patrino, fortranĉas la rilaton kun Lucy.
Nun Jerry komencas romantikan rilaton kun riĉa monduma sociemulino kaj heredantino nomita Barbara Vance (Molly Lamont). Ilia afero estas publikigita en la klaĉejoj de ĉiuj gazetoj. Kiam Lucy respondas la telefonon de Barbara anstataŭe de Jerry, li rakontas al ŝi ke Lucy estas lia fratino. Barbara postulas vidi "sian fratinon" kaj Lucy alvenas en la Vance-domon kaj kondutas tie kiel simpla kaj malĉasta kantisto kiam ŝi kantas ŝian faman kanton. Tio okazaĵo detruas la rilaton de Barbara kaj Jerry.
La eksedziĝo efektiviĝos je noktomezo. Jerry veturigas Lucy al ŝia domo kaj ŝi sabotas la aŭton. Policistoj veturas ilin per motorcikloj al proksima domo apartenanta al ŝia onklino. Ili ne povas endormiĝi kaj iom antaŭ noktomezo ili malkaŝas unu al la alia, ke ili ankoraŭ estas enamiĝintaj.
Premioj
La filmo estis nomumita por kvin Oskaroj :
Efiko
Laŭ la filozofo Stanley Cobble, la filmo estas unu el la plej elstaraj ekzemploj de la kinematografia subĝenro, kiun li nomas " The Comedy of Marriage" (La Komedio de Regeedziĝo), kiel deklarite en lia libro Pursuits of Happiness: The Hollywood Comedy of Marriage from 1981. En ĉi tiu ĝenro, kiu estis tre populara en Holivudo de la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, paroj eksedziĝas, havas amaferojn kun aliaj homoj, sed fine reedziĝas - intriga aparato por diskuti ekstergeedzajn rilatojn kaj eviti la cenzuron kiu estis praktikita dum tiuj jaroj en usona kinejo.
Eŭropa observejo pri plurlingveco
Eŭropa observejo pri plurlingveco (fr: Observatoire européen du Plurilinguisme – OEP) fondiĝis kiel asocio de juraj kaj naturaj personoj.
Fondintaj membroj, organizantoj de la unua eŭropa konferenco pri plurlingveco estas : ASEDIFRES (Association Européenne d’Études et de DIFfusion sur la REcherche, l'Europe et la Société), GE21 (Génération Europe 21), FDEI (Fondation pour le développement de l'Enseignement International), APLV (Association des Professeurs de Langues Vivantes), Forum des Instituts culturels enseignant les langues européennes à Paris, Université de l'Europe.
La observejo akceptis novajn partnerojn kaj pretas akcepti ĉiuj organizojn kiuj kundividas la celojn kaj akceptas sen ekceptoj la eŭropan ĉarton de plurlingveco. Inter la novaj partneroj: DLF (Défense de la langue française), VDS (Verein Deutsche Sprache), ASSODILIT (Associazione per la diffusione della lingua e cultura italiana), FIPF (Fédération internationale des professeurs de français).
Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo
Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo, ankaŭ konata kiel Triunua-Sergius Lavra (ruse Тро́ице-Се́ргиева ла́вра) estas la plej grava lavro (monaĥejo) en Rusio kaj la spirita centro de la Rusa Ortodoksa Eklezio. La monaĥejo situas en la urbo Sergijev Posad, ĉirkaŭ 70 km nordoriente de Moskvo sur la vojo al Jaroslavl. Hodiaŭ (2020) ĉirkaŭ 300 monaĥoj loĝas en la monaĥejo. La monaĥejo troviĝas en monda heredaĵo de UNESKO,
Eŭropa observejo pri plurlingveco
La observejo ankaŭ profitas de la subteno de la speciala reprezentanto de la rumana registaro, moŝto Radu, princo de Hohenzoller-Veringen.
Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo
La monaĥejo estis fondita en 1345 fare de Sergio de Radoneĵo, unu el la plej respektataj rusaj sanktuloj, kiu konstruis lignan preĝejon por la Sankta Triunuo. La ĉefa konstruaĵo de la lavro estas la katedralo kun la oraj kupoloj en kiu troviĝas murfreskoj de Chernyi kaj de Andreo Rublev. La plej fama ikono de Rublev estas juvelo kiu nun toviĝas en la Tretjakov-galerio en Moskvo, sed estis origine pentrita por la monaĥejo Sankta Triunuo.
Eŭropa observejo pri plurlingveco
Laŭstatute la observejo enhavas estraran komitaton kaj sciencan komitaton.
Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo
En 1355, Sergio verkis memorandon, kiu postulis la konstruadon de pluraj konstruaĵoj, kiel refektorio, kuirejo kaj bakejo. Ĉi tiu memorando estis la modelo por multaj posteuloj de Sergio, kiuj fondis pli ol 70 pliajn monaĥejojn tra tuta Rusio, inkluzive de la famaj monaĥejoj Soloveckij, Kirillo-Belozersky kaj Simonov. Dum la mezepoko tiuj monaĥejoj estis gravaj centroj de klereco.
Eŭropa observejo pri plurlingveco
Logotipo
La logotipon de la observejo kreis la rumana artistino pri plastiko Cristina Botez.
NGC 37
NGC 37 (aliaj indikoj — PGC 801, ESO 149-22, AM 0007-571) estas galaksio en konstelacio Fenikso.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Triunia monaĥejo de Sergio el Radoneĵo
Vidu ankaŭ
Ortodoksismo
Ortodoksa Kristana Eklezio
Vincent Niclo kaj koruso de ortodoksaj monaĥoj (albumo 'Esperanto')
Eksteraj ligiloj
(en) Oficiala retejo de la monaĥejo Triunio Sankta Sergio
(angla + en 7 aliaj lingvoj) Retejo de UNESKO pri monda heredaĵo (bildaro)
(en) [https://www.google.com/culturalinstitute/beta/partner/trinity-lavra-of-st-sergius The Holy Trinity-St. Sergius Lavra ĉe Google Cultural Institute]
Nacia himno de Sud-Koreio
Aegukga (en la korea 애국가 - 愛國歌,  La Patriota Kanto) estas la nacia himno de Sud-Koreio. Aegukga signifas "kanzono por ami nacion". La muziko estis komponita en 1935 fare de Ahn Eak-tai kaj adoptita en 1948 kiel oficiala nacia himno.
Purismo (arto)
Malvastasence purismo estas tendenco en arto kaj arĥitekturo de la 20-a jarcento. Ĝin kreis Amédée Ozenfant kaj Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier) en 1918 per la manifesto Après le cubisme (Post la kubismo).
4462 Vaughan
4462 Vaughan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio McDonald apud Fort Davis (Teksaso, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan amatoran astronomon Curtis T. Vaughan Jr. (1927–2014), aferiston kaj estron de la komunumo de San Antonio (Teksaso). Interisita de la sciencoj, li kolektis malnovajn astronomiajn instrumentojn kaj konstruigis sian privatan observatorion.
Montefiore Conca
Montefiore Conca estas komunumo de Italio.
Poi (manĝaĵo)
Poi aŭ esperante pojo estas tradicia manĝaĵo en Polinezio el kaĉigita taro, kuirbanano, aŭ panfrukto. Ekzistas variaj viskozecoj: "unufingra", "dufingra", kaj "trifingra". Ju pli viskoza estas la pojo, des malpli da fingroj manĝanto bezonas uzi por plenbuŝo.
Frostoĉeno
Malvarma liverĉeno aŭ liverĉeno por frostigendaj varoj aŭ, eventuale, se ne eblas miskompreno, ĉeno de malvarmo estas temperatur-kontrolita provizoĉeno. Nerompita malvarma ĉeno estas senĉesa serio de stokad- kaj distribu-agadoj kiuj konservas antaŭfiksitan temperaturintervalon. Ĝi estas uzata por helpi etendi kaj certigi la komsumlimdaton (bretovivo) de produktoj kiel ekzemple freŝa agrikultura produkto, marfruktoj, frostmanĝaĵo, fotografia filmo, kemiaĵoj, kaj kuraciloj. Tiaj produktoj, dum transporto kaj dum stokado, estas nomitaj malvarma kargo. Male al aliaj varoj, malvarmĉenaj varoj estas efemeraj kaj ĉiam survoje direkte al fino aŭ celloko, eĉ kiam ĝi estis tenita provizore en frostejoj kaj tial ofte referita kiel kargo dum ĝia tuta loĝistika ciklo.
Oni uzas la manĝaĵ-frostigon en malvarmaj regionoj ekde jarcentoj. La frostigo disvastiĝis nur post apero de la meĥanikaj frostigaj metodoj, kaj aparatoj. En 1880 - hazarde - frostis ŝipkargo da viando, kiun oni liveris de Aŭstralio al Britio. La konservado sukcesis tiel bone, ke oni tuj ekuzis la metodon por la longdistancaj transportoj.
Oni eksperimentis la frostigan metodon por pluraj manĝaĵoj. Plej avantaĝa temperaturo estas la –18 °C aŭ malpli, kio okazas en hejmaj frostigujoj. Oni "frostigas" la frukton ofte en siropon aŭ per solida sukerkovraĵo, por fermi de la aero kaj tiel protekti ĝin for de la oksidado kaj de la sekiĝo.
Richard Trevithick
Richard TREVITHICK (13a de aprilo 1771 – 22a de aprilo 1833) estis brita inventisto kaj mininĝeniero el Kornvalo, Anglio. Naskiĝinta en la minkerno de Kornvalo, Trevithick estis enmetita en minado kaj inĝenierado el frua aĝo. Filo de minestro, li malbone plenumis en lernejo, sed pluis ĝis iĝi pioniro de vapormaŝinaj ŝosea kaj fervoja transportoj. Lia plej grava kontribuo estis la disvolvigo de la unua alt-prema vapormaŝino. Li konstruis ankaŭ la unua plen-skalan funkciantan fervojan vaporlokomotivon. La 21an de februaro 1804 la unua en la mondo lokomotiv-tirata fervoja veturo okazis kiam la sennoma vaporlokomotivo de Trevithick tiris trajnon laŭ la trajnvojo de Penydarren Ironworks, en Merthyr Tydfil, Kimrio.
Li inventis ankaŭ fiksan vapormotoron.
Irante eksterlanden, Trevithick laboris ankaŭ minkonsultisto en Peruo kaj poste esploris partojn de Kostariko. Laŭlonge de sia profesia kariero, li trapasis ŝanĝojn kaj iam frontis financan ruinon, kaj ankaŭ suferis fortan rivalecon de multaj min- kaj vapor-inĝenieroj tiamaj. Dum la pinto de sia kariero, li estis bone-respektata kaj konata figuro en minado kaj inĝenierado, sed ĉe la fino de sia vivo li forfalis el la publika konsidero.
Urban Kreutzbach
Urban Kreutzbach (n. 28-an de aŭgusto 1796 en Kopenhago; m. 22-an de aŭgusto 1868 en Borna) estis orgenkonstruisto, kiu aktivis en meza Germanio.
Instruo
Urban Kreutzbach unue sekvis metiinstruadon kiel lignaĵisto en Helsingør. Dum sia metimigrado tra Francio, Svisio kaj Germanio en 1821 li alvenis al Pegau ĉe la orgenkonstrua majstro Carl Gottlob Häcker. Li i.a. kunlaboris tie ĉe la konstruado de la orgenoj en Schönau kaj Prießnitz. En 1822 Urban Kreutzbach iris al Borna kun Häcker, kiu tien translokigis sian metiejon. En Borna Kreutzbach akiris sian majstrodiplomon.
Propra metiejo
En la jaro 1828 Urban Kreutzbach establiĝis en Borna. Sian unuan orgenon li konstruis por la preĝejo en Dittmannsdorf, sian lastan pro la urbopreĝejo en Borna, kies inaŭguradon en 1969 li tamen ne plu travivis. Al liaj submajstroj poste apartenis ankaŭ la poste mondfama orgenkonstruisto Friedrich Ladegast kaj ties frato Christlieb, kiuj en 1842 kunlaboris ĉe la unua granda orgeno de Kreutzbach por la urbopreĝejo St. Nikolai en Waldheim. Krom la novkonstruado de orgenoj Kreutzbach ankaŭ restaŭradis ekz. la Silbermann-orgenon en Rötha kaj la Hildebrand-orgeno en Störmthal. Krome li laboris plue kiel lignaĵisto kaj i.a. produktis ekz. en 1829 por la knabolernejo (nuna urba biblioteko) en Borna.
Novkonstruitaj orgenoj
Urban Kreutzbach kreis ĉ. 130 novajn orgenojn, inter ili:
Sekvantoj
Post la morto de Urban Kreutzbach liaj du filoj Richard kaj Bernhard tranprenis la firmaon. Bernhard tamen rapide retiriĝis el la firmao post malkonsento. Ĝis sia morto en la jaro 1903 Richard konstruis ĝuste laŭ la tracidio de sia patro pluajn elstarajn orgenojn, kiel ekz. por la Lutero-preĝejo en Lepsiko. Du iamaj kunlaborantoj de Richard Kreutzbach - Wilhelm Schmidt (1867 - 1945) kaj Wilhelm Berger (1863 - 1929) – daŭrigis la entreprenon sub la nomo "Schmidt & Berger".
Sociala ekonomio
Oni grupigas sub la termino socia ekonomio tutan faskon da ekonomiaj aktivecoj kiuj estas
Oni parolas do pri tria vojo aŭ tria sektoro: ĉe kio la unua sektoro estas la kapitalisma sektoro kun la celo rentigi investojn per strebo al maksimuma profito, kaj la dua sektoro la publika, kies aktiveco strebas kontentigi tion kion ĝi juĝas esti la ĝenerala intereso. La nomo tria sektoro igas konsideri la socialan ekonomion kiel formon por "entrepreni alie".
Oni parolas ankaŭ pri sociala kaj solidara ekonomio, en kiu estas inkluditaj novaj aktiveco-formoj, interalie nome la integrado per ekonomia aktiveco.
La 2-a Internacia Renkontiĝo pri tutmondigo de la solidareco (Kebeko, oktobro 2001) difinis la socialan ekonomion tiel: "La sociala kaj solidara ekonomio signas tutaĵon de ekonomiaj iniciatoj kun sociala celo kiuj partoprenas en la konstruado de nova maniero sperti kaj pensi la ekonomion tra dekmiloj da projektoj en la Nordaj kiel Sudaj landoj. Ĝi metas la homon en la centron de la ekonomia kaj socia disvolvado. La solidareco en ekonomio baziĝas sur projekto samtempe ekonomia, politika kaj sociala, kiu sekvigas novan manieron fari politikon kaj starigi homojn rilatojn surbaze de interkonsento kaj de civitana agado."
La 4 familioj de la sociala ekonomio
En praktiko, la sociala ekonomio respondas al tipoj de organizo kun precizaj juraj statutoj:
Fonto: Eŭropa Komisiono (4-a de marto 1993).
Sudameriko, Kanado kaj Orienteŭropo ĝuas ankaŭ grandan parton de sociala ekonomio.
Principoj
La sociala ekonomio konsistas en ekonomiaj aktivecoj de societoj, precipe de kooperativaj kaj mutualaj, kiel de asocioj. Ĝi havas sian propran etikon, kiu montriĝas per la sekvaj principoj:
Iuj komparas la socialan ekonomion kun la komunumoj de liberaj programoj.
Historio de la kooperativa kaj mutuala movado
Vidu historio de la sociala ekonomio.
En la institucioj de la Eŭropa Unio
La Eŭropa Ekomimia kaj Socia Komitato, unu el la institucioj de la Eŭropa Unio tradicie plej aktivaj pri subteno al la sociala ekonomio aperigis studaĵon pri la sociala ekonomio en la 25 membroŝtatoj de la Unio. Aliro al la studaĵo (franclingva):
En la Eŭropa Parlamento ekzistas "parlamenta internacia grupo pri sociala ekonomio".
En Belgio
En Flandrio, laŭ la VOSEC, "la sociala ekonomio konsistas en diversaj entreprenoj kaj iniciatoj kiuj antaŭenigas en siaj celoj la realigon de certaj socialaj plusvaloroj kaj kiuj respektas la sekvajn principojn: prioritato de laboro super kapitalo, procezo de demokratia decido, socia integriĝo, travideblo, kvalito, daŭrivo. Aparta atento estas farata por la kvalito de la internaj kaj eksteraj rilatoj. Tiuj organismoj ofertas havaĵojn kaj servojn sur la merkato kaj engaĝas siajn ekonomiajn rimedojn efike kun la celo certigi iliajn kontinuecon kaj rentabilitaton."
En Valonio, la Valona Konsilio pri Sociala Ekonomio (CWES) adoptis en 1990 formulon devenan el tiu speco de agado en kiu la koncepto de sociala ekonomio konstruiĝas (1) identigante la precipajn organizo-formojn troveblajn - apriore - en la tria sektoro kaj (2) certigante specifan etikon al tiuj organizoj.
Difino de sociala ekonomio "La sociala ekonomio konsistas en ekonomiaj aktivecoj plenuamtaj de societoj, precipe kooperativaj, de mutualaj organizoj kaj de asocioj kies etiko montriĝas per la sekvaj principoj:
1. La celo de servo al la membroj aŭ al la kolektiveco prefere ol de profito, kiu insistas pri la fakto ke la sociala ekonomia aktiveco estas servo farataj al la membroj aŭ al aliaj personoj kaj ne instrumento por financa enspezo[5]. La profitoj estas rimedo por pli bone realigi tiun servon, sed ne la ĉefa motivo de la agado.
Rudolf Novák
EdE-N