cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tombo de Ciro
Kvankam ekzistas neniu firma indico identigi la tombon kiel tiu de Ciro, laŭ helenaj historiistoj Aleksandro la Granda estis konvinkita ke ĝi estas lia tombo. En modernaj tempoj unue James Morier konfirmis ĝin kiel la tombo de Ciro, kiu komparis la monumenton kun tio priskribita en la verkadoj de greka historiisto Ariano de Nikomedio.
La maŭzoleo estas signifa historia ekzemplo de tertrema inĝeniera arto ĉar ĝi laŭdire estas la plej malnova bazizolita strukturo en la mondo, permesante al ĝi grandan rezistecon kontraŭ sisma danĝero. Ĝi estas unu el la plej gravaj Iranaj kulturaj heredaĵoj.
10087 Dechesne
10087 Dechesne estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 18-an de septembro 1990 de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Roland George Dechesne, iama prezidento de la Centro de Kalgario de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado. Li gvidis la ĉiujaran Star-B-Q de Kalgario dum multenombraj jaroj kaj regule donis prelegojn en la Astrofizika Observatorio Rothney de la Universitato de Kalgario. Li estis unu el la gvidintoj de la Komitato por la Limigo de la luma poluo ĉe la RASC
Johano la 12-a
Johano la 12-a estis papo de la katolika eklezio.
Lia vivo antaŭ la papeco
Johano la 12-a bapte havis nomon "Oktaviano" kaj naskiĝis ĉirkaŭ 937, filo de Alberico la 2-a el Spoleto, la homo kiu en 932 okupis Romon kaj eloficigis la papon de ties ŝtata suvereneco. Alberico, antaŭ morti, estis deviginta la roman nobelaron kaj klerikularon ĵuri ke ili elektu Oktavianon al papado post la morto de la tiama papo Agapito la 2-a tiel elpostenigita.
En 954 mortis Alberico kaj Oktaviano ŝarĝiĝis, per komuna konsento, je la tasko de "Princeps atque senator omnium Romanorum" (princo kaj senatano de ĉiuj romanoj), do tenanto de la politika povo (la antaŭa tera povo de la papo) dum la titolo “senatano” estis pure honora.
La leviĝo al papado realiĝis unu jaron poste, kiam Oktaviano estis ankoraŭ dekokjaraĝa. Probablas ke li ĝis tiam “studis nur por prince vivi” kaj ke ankoraŭ ne ricevis ekleziajn ordinojn. Tamen imagindas ke, antaŭvidinte sian enpapigon, li rapidege trakuris kelkajn ekleziajn etapojn por la certa kariero, almenaŭ ĝis la titolo de diakono aŭ pastro, gradoj opiniataj necesaj.
Kiel iam deziris la patro, kun Johano la 12-a la povo tera kaj tiu spirita reunuiĝis en la samaj manoj, do en unusola persono.
Spirita povo
Kiel persono Johano la 12-a sin montris tute neadekvata por la tasko. Li eĉ ne pormomente hezitis vivkonduti en la lukso kaj mondumeco de sia princa vivo; eĉ li daŭrigis travivi meze de senbridaj plezuroj kaj la palaco de Laterano fariĝis vera kaj propra voluptdomo: li emis sin ĉirkaŭi per belaj virinoj kaj samtipaj junuloj kondutante tute kontraŭe al siaj pastoralaj devoj.
Tera povo
Krom malŝpari la havaĵojn de “Sankta Petro” por vivteni siajn protektatojn kaj konkubinojn, Johano la 12-a entreprenis militajn kampanjon por reakiri kaj rekonstrui la eklezian ŝtaton. Li antaŭe provis rekonkeri la teritoriojn de la Patrimonium S. Petri (la unua nukleo de la papa ŝtato) ). Li atakis la potencajn “senjorojn”de Benevento kaj Capua, sed liaj milicoj estis repuŝitaj. Johano estis devigita pakti pacon malavantaĝan.
Tiam la papo direktis sian provon konkeri al la Romandiola (la norda parto restinta bizanca ĝis la fino de 751). Certe li sciis ke en tiu kazo startus kolizio kun la reĝo de Italio (tiuepoke, Berengaro) jam aktivinta agresan politikon kaj, probable, ankaŭ kun la roma patriciaro kiu malakceptus novan reversadon en diplomatiaj ekvilibroj en la duoninsulo.
Tiam la papo serĉis ekstere de Italio eblan aliancanon. Li direktiĝis (960) al la reĝo de Germanio Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio) al li ofertante la imperian kronon. Oto akceptis kaj promesis elstariĝi kiel defendanto de la Eklezio laŭ la antikvaj paktoj inter la karolidaj imperiestroj kaj la papoj. Kaj la kronado okazis la 2-a de februaro de 962 en Sankta Petro. Kaj tiel post 38 jaroj la imperio restaŭriĝis kaj komenciĝis la imperiestra regado de la dinastio de Otoj.
Okaze de kronado en Romo la du potencoj paktis originate la faman Privilegium Othonis (Privilegio de Oto), per kiu la imperiestro promesis revenigi al la papo la teritoriojn kiujn antaŭ du jarcentojn Pipino la 3-a kaj Karolo la Granda iam donacis al la papo kaj kiujn la reĝoj de Italio forprenis. Ankaŭ la roma nobelaro kaj la popolo ĵuris fidelecon al Oto.
Johano la 12-a ekagadis suspektigante imperiestron Oton: fakte li decidis trakti ankaŭ kun reĝo Berengaro. La plej fidelaj uloj al Oto, kiuj senĉese kontroladis la papon, sciigis al la imperiestro pri interŝanĝo de leteroj inter ambaŭ. La imperiestro rapidegis malsupreniri (someron de 963) al Italio por ataki Berangaron, kiu malvenkita estis enprizonigita. Kaj poste, en sekvanta aŭtuno, decidis descendi al Romo por finaranĝi la aferojn kun la papo. Antaŭ la milicoj de la imperiestro, la papaj armitoj forfuĝis kaj al Johano nenion restis ol forfuĝi al la kamparo. Li rifuĝis en la kastelo de Tivoli kaj de tie, pro timata manko de sekureco, rifuĝis en Korsiko. Estis la 2-a de novembro de 963. Oto rege okupis la urbon.
Elnestiĝo
Elnestiĝo estas la momento en la vivo de juna birdo kiam la plumoj kaj la flugilmuskoloj estas jam sufiĉe disvolvigitaj por flugi. Ĝi priskribas ankaŭ la fakton kreski idojn ĝis la plena stato fare de la gepatroj.
En ornitologio, la signifo de elnestiĝo estas varia, depende de la specioj. Birdoj estas konsiderataj elnestiĝantaj kiam fakte abandonas la neston, eĉ se ili ne povas ankoraŭ flugi; pro tio alia koncepto estas ekflugo. Kelkaj difinoj de elnestiĝo rilatas la sendependecon de la ido disde la plenkreskuloj, kvankam plenkreskuloj plue manĝigas la idon eĉ post la elnestiĝo kaj povas ekflugi.
Rimarkinda specio, la Malnova urieto, elnestiĝas nur du tagojn post eloviĝo, kaj kuras el la nestotruo al oceano kaj al siaj alvokintaj gepatroj. Kiam ĝi atingas la oceanon, ĝi estas zorgota dum kelkaj semajnoj de siaj gepatroj. Aliaj specioj, kiel la urioj kaj kelkaj kormoranoj, forlasas la nestolokon antaŭ ili kapablas flugi. La elnestiĝa kutimaro de la urioj estas spektakla; la plenkreskulo alportas la idon tra la tuta kolonio al grandaj deklivoj kiel klifoj, ĝi flugos malsupren kaj alvokos la idon. La ido elsaltos el la klifo, klopodonta flugi tiom malproksimen eble, frape surterigas surgrunde antaxu plusekvi la kuron al oceano.
Johano la 12-a
Oficialaj dokumentoj
Privilegium Othonis (962).
Osamu Matsumoto (1977)
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
Johano la 12-a
Lia vivo post la eloficigo
Sed la 14-an de majo de 964 subite venis la morto, eble pro infarkto, eble pro venĝo de ofendiĝinto... Oni lin entombigis en la Laterano.
Oni diris pri li
Oto el Saksio, veninte al Romo por la kronado kaj informita pri la malmorala konduto de Johano la 12-a, oni diras ke li tiel komentis: “La papo estas ankoraŭ knabo kaj moderiĝos nur per ekzemploj de noblaj homoj”.
La Patrologia Latina de Jacques Paul Migne registras multegon da akuzantaj tekstoj elbuŝigitaj de santempaj atestantoj, sed temas precipe pri materialo enfokusigita dum la procesoj celantaj eloficigon.
Bibliografio
Kronikoj de Liutprandus Cremonensis:
Andrzej Pisowicz
Andrzej Stanisław PISOWICZ (naskiĝis la en Siedliska, proksime al Miechów) estas pola armenisto kaj iranologo.
Biografio
Diplomito de la 1-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo al Adam Mickiewicz en Słupsk. Post abiturientiĝo en 1957 komencis studi iranologion en Katedralo de Orienta Filologio ĉe Jagelona Universitato, frekventante ankaŭ kurson de la armena lingvo. Tiutempe gastiganta en Krakovo profesoro Waĉe Nalbandian el Armenio ekinteresiĝis pri la juna studento kaj helpis ricevi invitilon al Erevano, kie Andrzej Pisowicz studis armenan filologion en la jaroj 1961–1963. Post reveno al Krakowo en 1963 li defendis magistran tezon pri armena dialekto en la vilaĝo Pharpi.
Post la studoj laboris en Jagelona Biblioteko, krakova filio de eldonejo Ossolineum kaj en Aparato-Buroo de Nuklea Tekniko kiel bibliotekisto, tradukisto kaj korektisto. Li zorgis pri daŭra kontakto kun la Universitato. En la jaroj 1966–1967 kompletigis armenan kaj iranan scion ĉe postdiplomaj studoj en École des Langues Orientales Vivante pri okcidentarmena kaj persa lingvoj kaj en Institut Catholique pri malnovarmena lingvo.
En 1970 eklaboris ĉe Jagelona Universitato. Baldaŭ forveturis kiel stipendiulo al Teherano (1972–1973). En 1974 akiris gradon de doktoro surbaze lde laboraĵo pri armenaj konsonantoj, kaj en 1985 akiris gradon de habilitiĝo pri homa scienco koncerne irana kaj armena lingvoscienco surbaze de disertaĵo pri komencoj de nov- kaj mezpersa fonologia sistemo.
Pro negativa opinio de Faka Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio – rezultanta de lia engaĝo en opozicia agado kaj publikado en subtera gazetaro – ne ricevis profesian avancon. Nur en 1988 li ricevis postenon de docento. Samtempe en la jaroj 1976–1994 li plenumis funkciojn de gvidanto de Iranistika Fako, kaj en la jaroj 1989–1994 vicedirektoro de Instituto pri Orienta Filologio.
En la jaroj 1988–1991 forveturis al stipendio de la Fondaĵo Pax Christi al Vieno, kaj en universitata jaro 1992–1993 instruis en Universitato de Lejdeno pri armena dialektologio. En la jaroj 1994–1995 laboris kiel jura konsilisto de la pola ambasadejo en Tehrano. En 2002 akiris laŭvice postenon de eksterordinara profesoro, poste la titolon de profesoro. Membro de Collegium Invisibile.
5688 Kleewyck
5688 Kleewyck estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
La nomo "Kli Vik" (aŭ "Kli Ŭik"), signifiante "La Ridetantino" en lingvo nuu ĉah nulth, estis la nomo donita fare de la indianoj de la Vankuvera Insulo al la kanada pentristino Emily Carr (1871–1945), dum unu el ŝiaj pentraj ekspedicioj en la orientan kanadan marbordon je la 1900-aj jaroj. Ŝi poste verkis libron pri sia sperto ĉe la indianoj sub la (angligita) titolo "Klee Wyck".
Kumatori
Kumatori (熊取町 [kumatori-ĉoo], laŭ Transskribado Hepburn/Kunrej: Kumatori) estas urbeto en Gubernio Osaka en Japanio.
This Side of Paradise
"This Side of Paradise"	[Ĉi tiu flanko de paradizo] estas la dudek-kvara epizodo de la Star Trek: The Original Series|. Verkita de D. C. Fontana kaj Jerry Sohl (uzante la pseŭdonimon Nathan Butler) kaj reĝisorita fare de Ralph Senensky. Ĝi estis unue elsendita la 2-an de marto 1967.
Jerry Sohl uzis plumnomon, ĉar li kontraŭis la ŝanĝojn faritaj de Fontana en sia origina rakonto.
Ĉi tiu epizodo estis la lasta agado de aktoro Frank Overton antaŭ sia morto la 24-an de aprilo 1967, malpli ol du monatojn post kiam la epizodo unue elsendiĝis.
Intrigo
En la epizodo, la USS 'USS Enterprise (NCC-1701) vizitas planedon Omicron Ceti III, kies loĝantoj estas sub la influo de stranga planta vivo.
La kolonio estis fondita kelkajn jarojn antaŭe, sed oni malkrovis ke la planedo estas batata de Berthold-radioj, mortiga formo de radiado. La kolonianoj nun estas supozataj mortintoj. Ili estas surprizitaj trovi ĉiujn vivantajn kaj bonsanaj. Kolonia gvidanto, Elias Sandoval (Frank Overton), bonvenigas ilin kun Leila Kalomi (Jill Ireland), konata de Spock. Teamo rimarkas la mankon de bestoj. Sandoval kaj aliaj kolonianoj permesas al Dr. McCoy ekzameni ilin. McCoy trovas neniun malsanon aŭ vundo en iu ajn el ili: eĉ Sandoval, kiu suferis apendicektomion, mistere nun havas novan apendicon.
Kalomi proponas montri al Spock kiel la kolonianoj povis postvivi, kaj kondukas lin al kampo de strangaj floroj. La floroj forpelas sporojn, kiuj kovras Spockon, post kiam li proklamas sian amon por Kalomi, kaj malkaŝe nepre ordigas la evakuadon de la kolonio. La resto de la surplanetiĝa teamo ankaŭ estas elmontrita al la sporoj kaj, krom Kirk, montras la saman specon de konduto. Oni fine rivelas, ke la sporoj, krom ĉi tiu trankviligan efikon, ankaŭ havigas perfektan sanan protekton kontraŭ Berthold-radioj.
Kirk kaj Spock komencas labori per rimedo por indukti similan efikon sur la planedo malsupre per elsendado de kolera subsonika frekvenco al la komunikiloj de la anaro. La subsonika elsendo sukcesas, provokante batalojn inter la kolonianoj kaj kosmoŝipanoj. Tio resanigas ilin.
Dum ili lasas orbiton kun la kolonianoj enŝipe, Kirk demandas Spockon pri siaj spertoj sur la planedo - Spock respondas, ke por la unua fojo en sia vivo, li estis feliĉa.
8891 Irokawa
8891 Irokawa estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Hiroshi Irokawa, ĉefredaktoro de Gekkan Tenmon Guide (japane: 天文ガイド) : "Monata Astronomio Gvidlibro" de 1972 ĝis 1974. Li ankaŭ eldonis multajn librojn pri astronomio.
Tablas de Daimiel
Historio kaj karakteroj
Jam en 1325 Don Juan Manuel en sia Libro de la caza (Ĉaslibro) evidentiĝis la kvalitoj de la bordoj de la rivero Cigüela por falkado. En 1575, la reĝo Filipo la 2-a redaktigis traktaton Relaciones Topográficas, kie oni ordonas laŭlitere, ke "oni gardu tre bone" ilin. La Tablas de Daimiel, kaj aliaj humidejoj de la ĉirkaŭaĵo, ĝuis longan tradicion kiel ĉasejo de akvobirdoj: ekzemple, Generalo Prim en 1870 kaj la reĝo Alfonso la 12-a en 1875 ĉasis tie.
Ankaŭ Franco ĉasis anasojn tie, en 1956 oni proklamis leĝon por la Sekigo de la humidejoj kaj en 1966 la areo iĝis ĉasrezervejo. Samtempe ege kreskxis la kanaligo de la alfluantaj riveroj, kiel Cigüela, kaj la laborado por akvumi la regionon, kio okazigis drastan malpliigon de la akvokvanto. Spite la defendon faritan de ekologiistoj la nuligo de la humidejoj daŭris, ĝis kiam la ĉefa rivero Gvadiano fakte jam ne fluas tie.
Atenceroj kontraŭ la Parko
Diversaj fiagoj mapliigis la bonajn kondiĉojn de la ekologia areo, inter ili jenaj:
Biologia heredaĵo
Tablas de Daimiel estas la lasta ekzemplo de ekosistemo nomita tablas fluviales (riveraj tabuloj) kiuj formiĝis pro elfluo de riveroj en siaj mezaj partoj, favore de duonendoreismo kaj malabundo de deklivoj.
La parko enhavas humidejojn formitajn pro la kunfluo de riveroj Gvadiano kaj ties alfluanto Cigüela kaj estas unu de la akvaj ekosistemoj plej gravaj de Hispanio pro ties faŭno kaj flaŭro. Gravas ankaŭ la granda nombro de migrantaj birdoj kiuj trapasas (trapasis) la zonon kiel anasoj kaj anseroj.
Tablas de Daimiel povas esti konsideritaj, ene de hidrologia-struktura klasigo de humidejoj, kiel "hidrohumidejo de reŝarĝo"; teorie, kun ĉiujara dispono de surfaca akvo, kiu reŝarĝiĝas konstante la suban akvofluon. Kvankam aktuale, foje estas plie "higrohumidejo", de portempa reŝargĝo.
Tablas de Daimiel estas formataj de du diversaj akvotipoj de du diversaj riveroj, kio igas ilin privilegia ekosistemo: akvo de la rivero Cigüela kiu devenas el la montaro de la provinco de Kuenko alportas salecajn akvojn,dum la rivero Gvadiano alportas nesalajn akvojn kiuj devenas el la ojos (okuloj) proksimume je dekkvin km norde de la nacia parko.
Flaŭro
La nesala akvo de la rivero Gvadiano favoras la kreskon de herbejoj de fragmitoj (Phragmites australis, Phragmites communis),dum la saleca akvo de la rivero Cigüela favoras la kreskon de la marĉa aŭ ĉelaga vegetalaro, ĉefe la masiega, planto de la familio de Ciperacoj (Cladium mariscus). La hegemonia vegetalaro estas marĉa. La masiegalejo abundas eksterordinare, kaj estas la plej ampleksa kiu ankoraŭ restas en Okcidenta Eŭropo.
En la malpli profundaj areoj oni trovas ampleksajn altherbejojn de Tifao, skirpo (Scirpus lacustris kaj Scirpus maritimus) kaj Junko.
Unu el la plej karakteraj plantejoj de la Nacia Parko estas la herbejoj de Ĥarofitoj, enhavantaj diversajn speciojn de la genro Chara (Chara hispida, Chara major kaj Chara canescens) konataj surloke kiel ovas (ovoj), kaj kiuj povas formi tapison preskaŭ konstanta en la inunditaj ebenaĵoj. Sporade, en la bordoj de iu el ties insuletoj, kreskiĝas la taraje aŭ Tamariko Tamarix gallica), ununura arbospecio de la nacia parko.
Faŭno
En la migranta faŭno elstaras la Purpura ardeo (Ardea purpurea), la Griza ardeo (Ardea cinerea), kun la Malgranda egretardeo (Egretta garzetta), la Noktardeo (Nycticorax nycticorax), la Granda botaŭro (Botaurus stellaris), la Ruĝkapa anaso (Netta rufina), la Kuleranaso (Anas clypeata), la Fajfanaso (Anas penelope), la Pintvostanaso (Anas acuta), la Kreko (Anas crecca), la Alaŭdfalko (Falco subbuteo), la Orelgrebo (Podiceps auritus), la Nigrakola grebo (Podiceps nigricollis), la Himantopo (Himantopus himantopus), la cistikolo (Cisticola juncidis), la Panurus biarmicus, ktp. Inter la loĝantaj specioj menciindas la Kankro (Austropotamobius pallipes), iame tre abunda kaj grava enspezofonto por la homaj loĝantoj de Daimiel, nuntempe preskaŭ malaperinta tie. Post la enmeto de specioj kiel terura predanto, nome la Ezoko (Esox lucius) oni endanĝerigis indiĝenajn speciojn kiel la barbio (Barbus barbus), la karpo (Cyprinus carpio) kaj la cachuelo [kaĈŬElo] (Leuciscus cephalus), kiuj estas korme minacataj je malapero.
NGC 3756
NGC 3756 (aliaj indikoj — UGC 6579, MCG 9-19-134, ZWG 268.63, KUG 1134+545, IRAS11340+5434, PGC 35931) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Tablas de Daimiel
Faŭno
Printempe kaj somere troveblas amfibioj kaj reptilioj kiel Ranoj (Hyla arborea, Rana ridibunda), la bufo (Bufo bufo), la salamandro (Salamandra salamandra), kaj la akvoserpentoj (Natrix natrix kaj Natrix maura).
Inter mamuloj elstaras la Putoro (Mustela putorius), la Vulpo (Vulpes vulpes), la Lutro (Lutra lutra), la akvorato (Arvicola amphibius), kaj tiuj najbaraj bestoj kiel la Kuniklo (Oryctolagus cuniculus), Leporoj (Lepus capensis), Vizelo aŭ mustelo (Mustela nivalis) Aproj (Sus scrofa), ktp.
NGC 3756
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tablas de Daimiel
Faŭno
Menciindas same la Cirkuo (Circus aeruginosus), la Nigra fuliko (Fulica atra), la Verdkrura galinolo (Gallinula chloropus), la Platbeka anaso (Anas platyrhynchos), la Knaranaso (Anas strepera), la Alciono (Alcedo atthis), la Blankokula anaso (Aythya nyroca) kaj la Tufanaso (Aythya fuligula).
Troekspluatado de akvokvanto
La tuta areo suferis draste enorman malpliigon de la akvokvanto (fakte, oni transformis 100,000 hektarojn de senirigacie kultivata kampo en irigacie kultivata kampo dum la lstaj jardekoj), kio kaŭzis praktikan nuligon de la akvejo kaj kiel ĉefa konsekvenco la sekigon de la naturaj akvofontoj kiuj iam fluis al la areoj Ojos del Guadiana (Okuloj de Gvadiano) kaj Tablas de Daimiel".
La transsendo de akvo ekde la rivero Taĵo tra la rivero Cigüela ne solvis la sekigon de la areo kaj la ekologiistaj organizoj alertas pri la danĝero perdi la statuson de protektado kiel Rezervo de la Biosfero. La Scienca Konsilantaro de Unesco pristudis la temon la 13-an de junio de 2008.
Mkwawa
Mkwawa, propre Mkwavinyika Munyigumba Mwamuyinga (naskiĝis en 1855, mortis la 19-an de julio 1898) – tribestro de la popolo hehoj, gvidanto de la ribelo en Germana Orient-Afriko en la jaroj 1891-1898. Post komencaj sukcesoj liaj taĉmentoj komencis malgajni, germana armeo helpe de favorantaj al ili tribaj estroj alkondukis al preskaŭ tuta ekstermo de liaj taĉmentoj. Li sinmortiĝis ĉirkaŭita de germanoj. Lia kranio troviĝas nun en la memor-muzeo en Kalenga (Regiono Iringa).
Tablas de Daimiel
Troekspluatado de akvokvanto
El la iamaj 200 hektaroj de protektitaj lagunoj, lastatempe restas nur 18, kaj tio okazas artefarite per enmeto de akvo elfosita urĝe. Tra la resto de la areo, kie iam vivtenis sin per fiŝkapatdo 300 familioj, nun eblas veturi per aŭto.
Diraka ekvacio
Diraka ekvacio estas relativisma kvantummekanika onda ekvacio formulita far Dirako en 1928. Ĝi provizas priskribon de elementaj partikloj (fermionoj) kun spino 1/2, kiel elektronoj konforme kun ambaŭ principoj de kvantummekaniko kaj speciala teorio de relativeco. La ekvacio postulas la ekziston de kontraŭpartikloj kaj vere prediktis ilian eksperimentan malkovron. Malkovro de pozitrono, la kontraŭpartiklo de elektrono, iĝis unu el la plej gravaj triumfoj de moderna teoria fiziko.
Ĉar la Diraka ekvacio estis originale inventita por priskribo de elektronoj, oni plej ofte aplikas ĝin al elektronoj. Reale, tamen, la ekvacio ankaŭ aplikeblas al kvarkoj, kiuj ankaŭ estas ankaŭ elementaj partikloj kun spino-½. Kun etaj ŝanĝoj, Diraka ekvacio povas sufiĉe ekzakte priskribi protonojn kaj neŭtronojn, kiuj ne estas elementaj partikloj (ili konsistas de kvarkoj). Alia varianto de Diraka ekvacio, nomita la Ekvacio de Majoran, povas priskribi neŭtrinojn.
Matematika formulado
La Diraka ekvacio aspektas tiel:
kie m estas kvietmaso de la elektrono, c estas lumrapideco, p estas la momanta operatoro, \hbar estas la reduktita konstanto de Planck, x kaj t estas, respektive, la spaca kaj tempa koordinatoj, kaj ψ(x, t) estas kvar-komponanta ondfunkcio.
La α-oj estas linearaj operatoroj kiuj agas en la ondfunkcio. Ilia plej fundamenta eco estas ke ili estu kontraŭkomutaj. En aliaj vortoj, kie i\ne j, kaj i kaj j estas inter nulo kaj tri. La plej simpla maniero por ricevi tiajn ecojn estas per 4×4 matricoj. Ne ekzistas aro de matricoj kun pli malgranda dimensio kiu verigus la postulon de kontraŭkomuteco. Tiuj kvar-dimensiaj matricoj nomiĝas α-matricoj de Dirako:
Oportuna (sed ne unika) elekto de \alpha-matricoj estas
La Diraka ekvacio priskribas la probablecajn amplitudojn por sola elektrono. Ĝi estas sola-partikla teorio, en aliaj vortoj, ĝi ne aplikas la kreado kaj detruado de la partikloj. Ĝi donas bonan antaŭdiron por la magneta momanto de elektrono kaj klarigas fajnan strukturon observeblan en atomaj. Ĝi ankaŭ eksplikas la spinon de la elektrono. Du de la kvar solvoj de la ekvacio konformas al du spinaj ŝtatoj de elektrono. La aliaj du solvoj sugestas ke ekzistas malfinia aro de kvantumaj statoj, en kiuj la elektrono havas negativan energion. Ĉi tiu stranga rezulto gvidis Dirakon al konkludo, tra rimarkinda hipotezo sciata kiel "trua teorio", ke ekzistas pozitive ŝargitaj "elektronoj". Ĉi tiu antaŭdiro estis pruvita per malkovro de pozitronoj en 1932.
Malgraŭ ĉiuj sukcesoj, la teorio estas krevita pro ĝia neglekto na ebleco de kreo kaj detruo partiklojn, unu el la bazaj konsekvencoj de relativeco. Oni tamen povas eviti kolizion per uzo de la ekvacion en kvantuma kampa teorio. Ankaŭ la ekvacio ne donas efikan kalkulon por partikloj kun negativa energio.
<--Vikipedio:Projekto_matematiko/Diraka_ekvacio-->
Sendependeco (apartigilo)
La vorto havas diversajn signifojn:
Masero
Masero estas aparato, kiu produktas koheran mikroondon amplifitan per stimulita emisio.
Historio
La unuan maseron konstruis la Usonaj fizikistoj Charles H. Townes, James P. Gordon, kaj Herbert J. Zeiger en Universitato Columbia en 1953. Gordon Gould inventis la nomon masero (maser) kiel akronimo de mikroonda amplifiko per stimulita emisio de radioj en 1957.
Pro la invento de la masero, Townes ricevis la fizikan Nobel-premion en 1964.
Uzoj
Maseroj estas uzataj en atomaj horloĝoj por precize mezuri tempon. Maseroj estas ankaŭ komponantoj de radioteleskopoj kaj kosmosondilaj komunikstacioj, por senbrue amplifi la malfortan mikroondan komunikan signalo.
Karl Friedrich von Dacheröden
Karl Friedrich von Dacheröden (naskiĝinta la en Halberstadt, mortinta la  en Erfurto) estis germana juristo.
Vivo
Imitante la patron li iĝis prusia administracia oficisto kaj iĝis je la aĝo de 21 jaroj landa deputito en la magdeburga parto de la Duklando Mansfeld. En la 23.6.1763 li nomumitis ĉambra prezidanto en Minden salajrite per 1600 regnaj taleroj. Li daŭre kritikitis pro la neliverado de materialoj por la adresa kalendaro de la Duklando Minden. En 1765 oni akuzis lin de malbona trakto de anglaj kambioj dum la Sepjara milito. Dachröden plendadis pri la la ekonomion malhelpanta praktiko de t.n. akcizoj (nedirektaj, enlandaj impostoj) kaj modernigis la justicon kio ne plaĉis al ĉiuj. Liaj jarraportoj ofte kritikitis ankaŭ.
Kiam la reĝo Frederiko la 2-a (Prusio) maldungis la ĉambrestron Dacheröden en Minden - ŝajne pro malprecizaj finkalkuladoj - farante lin direktoro de la ĉambro de la Nova Markio (nuntempe Nowa Marchia en Pollando), Dacheröden simple rifuzis ekdeĵori ĉe la nova laborloko. Li prefere retiriĝis al siaj bienoj proksime de Erfurto, estante en ŝuldoj. Li alvenis en Erfurto la saman tempon kiel lia amiko Karl Theodor von Dalberg. En Erfurto respondecis pri la edukado de la infanoj de Dacheröden la ĵurnalisto kaj pedagogo Rudolph Zacharias Becker kaj certa franca guvernistino. Poste Becker iris al la lernejo Philanthropinum al Dessau varbite fare de la lernejestro Johann Bernhard Basedow.
Akademiano erfurta
Dacheröden do eksetlis kun la edzino Ernestina Friderica von Hopffgarten kaj la infanoj en la centro de la urbo en la nuna Kulturforumo Dacheröden. Li ŝatis ofte kaj ade gastigi eminentulojn ĉe si, ekz. Goethe, la fratojn Humboldt, Schiller, Wieland, Herder.
Li estis heredinta de la avino la kavalirbienon Langensalza-Grumbach. Tiun li vendis en la 16.3.1785 en Burgörner al Johann Gottlob von Dachröden.
Literaturo
Ilse Foerst-Crato: "Karl Friedrich von Dacheröden", en: Mitteilungen des Mindener Geschichtsvereins, Jahrgang 49 (1977), p. 131–136.
Magda Dobos B.
Magda DOBOS B. [doboŝ], familinomo Brauch (de tie la litero B fine de la familia nomo), estas rumania filologino. Ŝi naskiĝis en Temeŝvaro la 28-an de februaro 1937.
Mia Martini
Domenica Bertè, (Bagnara Calabra, Reggio di Calabria, 20-a de septembro 1947 - Cardano al Campo, Varese, 12-a de majo 1995), plej ofte konata per sia artistnomo Mia Martini, estis itala kantistino. Ŝi estis fratino de la ankaŭ kantistino Loredana Bertè. Ili loĝis infanaĝe kaj adoleske ĉe la haveno de Recanati en centrorienta Italio.
Magda Dobos B.
Kariero
Magda Dobos B. akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo. Ŝi instruis, poste estis ĵurnalistino de Vörös Lobogó de Arad, pli poste de 1975 ŝi estis denove instruistino en la Pedagogia Liceo de Arad.
Mia Martini
Kariero
Ŝi debutis kiel profesia kantistino en 1971, per sia unua disko, Oltre la collina (Trans la monteto), unu de la diskoj plej gravaj en sia arta kariero el kiu ŝi vendis milojn da ekzempleroj.
Philippsheim
Philippsheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Venuso de Mediĉoj
La Venuso de Mediĉoj (itale Venus de' Medici) estas helenisma marmora skulptaĵo prezentanta la grekan diinon de amo Afrodito. Ĝi estas marmora kopio el la 1-a jarcento a.K., eble farita en Ateno, el bronza origina greka skulptaĵo, sekvante la specon de la Afrodito de Knido, kiu estus farita de skulptisto en la tuja praksitela tradicio, eble ĉe la fino de la jarcento. Ĝi fariĝis unu el la navigadaj punktoj per kiuj la progreso de la okcidenta klasika tradicio estas spurita, la referencoj al ĝi priskribas la ŝanĝojn de gusto kaj la procezo de klasika esplorado. Ĝi troviĝas en la Galerio Uffizi, Florenco, Italio.
Nagygyimót
Nagygyimót (nadjimOt) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Pápa. Nagy hungare signifas: granda.
Geografio
Nagygyimót situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Tatabánya-Pápa. La lasta urbo troviĝas 6, Győr 51, Veszprém (urbo) 53, Tatabánya 84, Budapeŝto 140 km.
Historio
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1232 en formo Giumolt. Dum la mezepoko la kampoj apartenis al diversaj familioj aŭ al la eklezio. La vilaĝo suferis pro la turkoj inter 1531-1638. En 1863 kaj en 1868 incendioj okazis. Inter 1902-2007 fervojo trafikis.
Distrikto Iraf
La distrikto Iraf  - osete Æрæфы район [erefi rajon], ruse Ира́фский райо́н [irafskij rajon] - estas unu el ok distriktoj aŭ rajonoj de la respubliko Nord-Osetio, parto de la Rusia Federacio.
Ĝi situas en la pleja okcidento de la respubliko, borde de Kartvelio. La areo de la distrikto estas 1 376 kvadrataj kilometroj. Ĝia administra centro estas la kampara loko Ĉikola (osete Цыкола, ruse Чикола). La nombro de loĝantoj laŭ la censo de 2010 estis 15 766. La loĝantaro de la administra centro Ĉikola konsistigas 44,5 % de la tuta distrikta loĝantaro.
NGC 3757
NGC 3757 (aliaj indikoj — UGC 6584, MCG 10-17-26, ZWG 292.10, PGC 35955) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Eksterĉela matrico
Eksterĉela matrico estas substanco, kiu plenigas spacon inter ĉelojn. Ĝi ligas ĉelojn en histojn kaj organojn. Eksterĉela matrico estas reta strukturo konstruita de molekuloj (proteinoj, polisakaridoj) sekreciitaj per ĉeloj.
Patty Pravo
Patty PRAVO (Venecio, 9a de aprilo 1948) estas itala kantistino.
Biografio
En 1965 ŝi registris sian unuan kinaperon Passeggiando per Subiaco, reĝisorita kaj produktorita de Tullio Piacentini; inter aliaj kantaŭtoroj estas partoprenanta ankaŭ juna Lucio Dalla per la kanto "Il cielo".
En 1966 ŝi registris sian unuan diskon ĉe la diskeldonejo ARC, "Ragazzo triste" (Trista knabo, itala versio de "But You're Mine" (sed vi estas mia) de Sonny Bono) kaj tiu estis nur la unua de serio de sukcesoj per famaj kantoj, survoje inter beat kaj melodia kanto: en 1967 "Qui e là", "Se perdo te" kaj speciale en 1968 "La bambola", disko de 45 revoluoj de tutmonda sukceso kaj kelkaj milionoj de diskoj venditaj.
Poste ŝi kantis "Sentimento", "Gli occhi dell'amore", "Tripoli'69", "Il paradiso" (de Lucio Battisti) kaj "Nel giardino dell'amore" ("Rain" de José Feliciano).
Distrikto Sennan
Distrikto Sennan (泉南郡 [sen-nan-gun]) estas distrikto en Gubernio Osaka en Japanio.
Ĝi enhavas:
4098 Thraen
4098 Thraen estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana sacerdoto kaj astronomo Anton Karl Thraen (1843–1902).
Blazono de Montenegro
La ŝtata blazono de Montenegro jam en 1993 akceptiĝis fare de la nacia parlamento. La blazono ankaŭ estas parto de la flago de Montenegro.
Priskribo
La blazono bildigas la oran dukapan aglon kun ruĝa lango kaj ora krono de la montenegra nobela dinastio Petrović. En siaj ungoj la aglo havas la signojn de reĝeco: unuflanke oran sceptron kaj aliflanke bluan kaj ore dekoritan regnoglobon.
5735 Loripaul
5735 Loripaul estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Blazono de Montenegro
Priskribo
Anstataŭ la reĝaj inicialoj N.I. (laŭ la cirila alfabeto H.I.) de la reĝo Nikola la 1-a de Montenegro sur la blazonŝildo tamen bildiĝas ora paŝanta leono antaŭ blua fono kaj sur verda grundo.
5735 Loripaul
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la bestkuracistino kaj naturprotektistino Lori L. Paul, okaze de ties fianĉiniĝo kun la kosmonaŭtika inĝeniero Robert Staehle de JPL
Taishi Endo
Taishi Endo (遠藤 大志, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo, Montedio Yamagata kaj Sony Sendai.
Jemenaj judoj
Jemenaj judoj, ankaŭ nomataj Teimanim (el la hebrea: יהודי תימן Yehudey Teman; اليهود اليمنيون) estas tiuj judoj kiuj vivas aŭ iam vivis en Jemeno. Ili estas subgrupo de mizraĥoj, judoj, kies diasporaj komunumoj troviĝas en la Mez-Oriento kaj Nord-Afriko. La esprimo ankaŭ povas rilati al la posteuloj de la jemena juda komunumo. Inter junio 1949 kaj septembro 1950, dekmiloj da judaj loĝantoj de Jemeno estis transportitaj al Israelo dum kaj post la tiel nomata Operaco Magia Tapiŝo (hebrea: כנפי נשרים, Kanfei Nesharim). Post pluraj ondoj de persekuto ĉie en Jemeno, la plej multaj jemenaj judoj nun vivas en Israelo, dum pli malgrandaj komunumoj vivas en Usono kaj aliloke. Nur manpleno restis en Jemeno. La malmultaj judoj kiuj restis en Jemeno spertas intense kaj foje perforte antisemitismon sur ĉiutaga bazo.
24144 Philipmocz
24144 Philipmocz estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la fare de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Philip Mocz, finalisto de la Intel Science Talent Search (STS) de 2008, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kosma scienco. Li estis lernanto ĉe la Mililani High School de Mililani (Havajo).
Oetwil ĉe Limato
Oetwil ĉe Limato estas komunumo en la distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2222 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Oetwil situas en la Limatvalo je la nordorienta flanko de la rivero Limato norde de la urbo Dietikon. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Oberoetwil kaj Unteroetwil.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Oetwil ĉe Limato limas en nordo al Dänikon, en nordoriento al Dällikon, en oriento de Weiningen, en sudoriento al Geroldswil, en sudokcidento al Dietikon, en okcidento al Spreitenbach (AG), en nordokcidento al Würenlos (AG), kaj en nordnordokcidento al Hüttikon.
La Cumbre (Cáceres)
La Cumbre (Montopinto) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas cumbreños. La censita populacio en 2007 estis de 988 loĝantoj.
Situo
La Cumbre estas situa en la orienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Trujillo, je altitudo de 480 m. La surfaco de ties teritorio estas de 113.52 km². Ĝi situas sur pinto (de kie devenas la nomo) de malalta ebenaĵo kiu dividas la valetojn de la rojoj Gibranzos kaj Magasquilla.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Mira Anonen
Mira ANONEN estas finna esperantisto. En 2007 ŝi estis prezidanto de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo (FEJO), komitatano A de TEJO , vicprezidanto de EsperHe (Esperanto en Universitato de Helsinko) kaj vicestrarano de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF).
Mira Anonen loĝas en Helsinko kaj studas ĝeneralan lingvistikon en la homscienca fakultato de la Universitato.
Simplaĵo (geometrio)
En geometrio, simplaĵo aŭ n-simplaĵo estas hiperpluredro, n-dimensia analogo de triangulo. Aparte, simplaĵo estas la konveksa koverto de aro de (n + 1) afine sendependaj punktoj en iu eŭklida spaco de dimensio n aŭ pli granda (do aro de punktoj tiaj ke m-dimensia ebeno enhavas ne pli ol (m + 1) de ilin; tiaj punktoj estas en ĝenerala pozicio).
Regula simplaĵo estas simplaĵo kiu estas ankaŭ regula hiperpluredro. Regula n-simplaĵo povas esti konstruita de regula (n − 1)-simplaĵo per aldono de la nova vertico al ĉiuj originalaj verticoj tiel ke longo de la lateroj estu la sama. Simbolo de Schläfli de regula n-simplaĵo estas {3,3, ... ,3} kie kvanto de "3" estas n-1.
Verticoj kaj lateroj de n-simplaĵo formas plenan grafeon de n+1 verticoj.
La norma simplaĵo
La norma n-simplaĵo estas subaro de Rn+1 donita per
Verticoj de la norma n-simplaĵo estas punktoj
Geometriaj propraĵoj
La volumeno de n-simplaĵo en n-dimensia spaco kun verticoj (v0, ..., vn) estas
kie ĉiu kolumno de la n × n determinanto estas la diferenco inter du verticoj. Ĉiu determinanto kiu enhavas diferencojn inter paroj de verticoj, kie la paroj interkonektas la verticojn kiel simple koneksa grafeo donas la saman volumenon. Sen koeficiento 1/n! la formulo donas volumenon de n-paralelepipedo.
Volumeno sub norma n-simplaĵo estas
ĉi tio estas volumeno de n+1-simplaĵo, kiu rezultiĝas de aldono de vertico (0, 0, …, 0) al norma n-simplaĵo.
Volumeno de regula n-simplaĵo kun randoj de longo 1 estas
Topologio
Topologie, n-simplaĵo estas ekvivalento de n-pilko. Ĉiu n-simplaĵo estas pro tio n-dimensia dukto kun rando. <!-- En algebra topologio, _simplices_ estas uzitaj kiel konstruaĵo (baras, ŝtipoj, ŝtipas, kojnoj, kojnas, blokoj, blokas) al konstrui (interezanta, interesanta) klaso de topologiaj spacoj (nomita, vokis) simplecaj kompleksoj. Ĉi tiuj (spacoj, kosmoj, spacetoj) estas konstruita de _simplices_ gluis kune en kombina (modo, maniero). Simplecaj kompleksoj estas uzitaj al difini certa speco de homologeco (nomita, vokis) simpleca homologeco.
Finia aro de k-_simplexes_ enigita en (malfermi, malfermita) subaro de Rn estas (nomita, vokis) afina k-ĉeno. La _simplexes_ en ĉeno (bezoni, bezono, necesa) ne esti unika; ili (majo, povas) okazi kun obleco. Iom ol uzanta norma ara skribmaniero al signifi afina ĉeno, ĝi estas anstataŭe la norma praktiko al uzi plusoj al apartigi ĉiu membro en la aro. Se iu de la _simplexes_ havi la kontraŭa orientiĝo, ĉi tiuj estas prefiksita per minuso. Se iu de la _simplexes_ okazi en la aro pli ol iam, ĉi tiuj estas prefiksita kun entjera grafo. Tial, afina ĉeno prenas la signa (formo, formi) de (sumo, sumi) kun entjeraj koeficientoj.
kun la v_j signifanta la verticoj, tiam la rando de σ estas la ĉeno
Pli ĝenerale, simpleca (kaj ĉeno) povas esti enigita enen (dukto (matematiko), dukto) per glata, diferencialebla mapo. En ĉi tiu (kesto, okazo), ambaŭ la sumada konvencio por signifanta la aro, kaj la randa operacio komutiĝi kun la enigo. Tio estas,
kie la a_i estas la (entjeroj, entjeras) signifanta orientiĝo kaj obleco. Por la randa operatoro \partial, unu havas:
kie φ estas ĉeno. La randa operacio komutiĝas kun la surĵeto ĉar, en la fino, la ĉeno estas difinita kiel aro kaj malgranda pli, kaj la ara operacio ĉiam komutiĝas kun la mapa operacio (per difino de mapo).
Kontinua mapo al topologia spaco X estas ofte referita al kiel singularo n-simpleca.
-->
Cikloheksila tribromoacetato
Cikloheksila tribromoacetato aŭ C8H11Br3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la tribromoacetata acido kun cikloheksanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Cikloheksila tribromoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la tribromoacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan bromon, bromoformon kaj karbonan duoksidon.
Totala ordo
En matematiko, totala ordo, tuteca ordo, linia ordo aŭ simpla ordo sur aro X estas ordorilato, kiu kapablas ordigi ajnan paron da elementoj, tiel ke inter ajnaj du elementoj, unu estas pli granda ol la alia.
Difino
Sur aro X, totala ordo \le estas parta ordo kiu estas totala. Alivorte, ĝi estas duargumenta rilato sur X, kiu estas antisimetria, transitiva, kaj tuteca. Tio signifas ke se ni nomos iun tian rilaton per ≤, tiam jenaj propozicioj veros por ĉiuj a, b kaj c en X:
Aro parigita kun asociita totala ordo sur ĝi nomiĝas totale ordita aro, linie ordita aro, simple ordita aro, aŭ ĉeno.
Rilata propraĵo de tuteco povas esti priskribita tiamaniere: ke ĉiu paro de eroj en la aro estas reciproke komparebla sub la rilato.
Rimarku ke la kondiĉo de totaleco implicas refleksivecon, tio estas a ≤ a. Tial totala ordo estas ankaŭ parta ordo, tio estas, duargumenta rilato kiu estas refleksiva, antisimetria kaj transitiva. Totala ordo povas ankaŭ esti difinita kiel parta ordo kiu estas totala.
Alternative, oni povas difini totale ordan aron kiel aparta speco de latiso, nome unu en kiu ni havas
Ni tiam skribas a ≤ b se kaj nur se a = a ∧ b. Sekvas, ke totale ordita aro estas distribueca latiso.
Se a kaj b estas membroj de aro kiu estas totale ordigita per ≤, tiam ni povas difini duargumentan rilaton a < b kiel: a ≤ b kaj a ≠ b. Ĉi tiu rilato estas transitiva (a < b kaj b < c implicas ke a < c) kaj, malkiel ≤, triĥotoma (t.e., ekzakte unu de a < b, b < a kaj a = b veras). Ni povas procedi laŭ la alia vojo kaj starti per ekelekti < kiel transitivan triĥotoman duargumentan rilaton; tiam se ni difinas a ≤ b signifi a < b aŭ a = b, tiam ≤ povas esti montrita esti totala ordo.
Totale ordaj aroj formas plena subkategorio de la kategorio de parte ordaj aroj, kun la strukturkonservantaj transformoj estante mapoj kiuj respektas la ordojn, t.e. mapojn f tiaj ke se a ≤ b tiam f(a) ≤ f(b).
Reciproke unuvalora surĵeto inter du totale ordaj aroj kiu respektas la du ordojn estas izomorfio en ĉi tiu kategorio.
Topologio de ordo
Por ĉiu totale ordita aro X ni povas difini la malfermitajn intervalojn (a, b) = {x : a < x kaj x < b}, (−∞, b) = {x : x < b}, (a, ∞) = {x : a < x} kaj (−∞, ∞) = X. Ni povas uzi malfermitajn intervalojn por difini topologion sur ĉiu totale ordita aro, la ordan topologion.
La ordotopologio povas esti montrita herede normala.
Kompleteco
Totale ordita aro estas kompleta, se ĉiu subaro kiu havas superan limon, ankaŭ havas malplejan superan limon. Estas nombro de rezultoj rilatantaj propraĵojn de la ordotopologio al la kompleteco de X:
Ĉenoj
La emo uzi la vorton ĉeno por nomi totale orditan subaron de parta ordo verŝajne estas pro la grava rolo kiun tiaj totale orditaj subaroj ludas en la Lemo de Zorn.
Finia totala ordo
Simpla argumento per nombrado konfirmos, ke kiu ajn finia totala ordo (kaj tial kiu ajn subaro de tiu) havas plej malgrandan eron. Tial ĉiu finia totala ordo estas fakte bona ordo. Ĉu per rekta pruvo, ĉu per observado, ke ĉiu bona ordo estas orde izomorfia al orda numero, oni povas montri, ke ĉiu finia totala ordo estas orde izomorfia al komenca segmento de la naturaj nombroj ordita per <. Alivorte, totala ordo kun k eroj produktas reciproke unuvalora surĵeto per la unuaj k naturaj numeroj. Tial estas ordinare indeksi finiajn totalajn ordojn aŭ nombreblajn bonajn ordojn per naturaj numeroj per maniero kiu respektas la ordon.
Komparu kun parta ordo, al kiu mankas la tria kondiĉo. Ekzemplo de parta ordo estas la rilato okazis-antaŭe.
Hester Jonas
Hester JONAS (naskiĝis ĉ. 1570 en Monheim am Rhein; mortis la 24-an de decembro 1635 en Neuss, Germanio) estis la tiel nomata sorĉistino de Neuss.
Post sia edziniĝo al la muelisto Peter Meurer, Hester translokiĝis al la muelejo de Neuss. Tie ŝi multe suferis epilepsion. Ŝi agis kiel akuŝistino kaj sciis pri la sanigaj efikoj de plantoj, inter kiuj ankaŭ de la mandragoro.
En novembro de la jaro 1635 ŝi estis arestita, sesdekkvarjara, pro sorĉoj, kaj torturita. La urbestra tribunalo akuzis ŝin pri damaĝigaj sorĉoj, forfalo de dio, pakto kun la diablo, ktp. Jam jarojn antaŭe oni rakontis, ke Hester estis sorĉistino, sed pro la pligrandiĝo de la rumoroj, la altranguloj sentis sin devigataj agi.
Dum la du unuaj pridemandadoj la 15-an kaj 22-an de novembro, Hester kontestis la riproĉojn. La 19-an kaj 20-an de decembro ŝi estis sidigata dum po 3 horoj sur sorĉistinan seĝon, torturseĝon kun feraj najloj. Post tio ŝi konfesis laŭ atendo de la akuzantoj. Ŝi konfesis, ke ŝi armoris plurfoje kun nigra viro nomita "Hans Beelzebub" kaj ke ŝi malhelpis homojn kaj bestojn per sorĉoj. Ŝi diris ankaŭ, ke la diablo estis en ŝi. Dum la sama nokto ŝi sukcesis eskapi el la malliberejo, sed iom pli poste ŝi estis rekaptita kaj malliberigita en la muelejturon. Tie ŝi malagnoskis sian "konfeson", sed post vipado per "akraj vergoj" la sekvan tagon ŝia rezisto rompiĝis kaj ŝi konfesis ĉion, pri kio oni akuzis ŝin. La tribunalo kondamnis ŝin al morto. La 24-an de decembro 1635 Hester Jonas estis senkapigita per glavo, post kio ŝia korpo estis forbruligita. La saman tagon ŝiaj cindroj estis disŝutitaj en la venton.
28-a de junio
La 28-a de junio estas la 179-a tago de la jaro (la 180-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 186 tagoj restas.
Je la 28-a de junio okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 28-a de junio estas (laŭ gregoria kalendaro):
Preĝejo Vizito de Maria (Tarnaszentmária)
La preĝejo Vizito de Maria estas romkatolika monumento historia, la plej malnova kaj malgranda hungara kirko funkcianta senĉese en Hungario, en vilaĝo Tarnaszentmária.
Historio
Laŭ kelkaj arkeologoj la absido estis konstruita kiel maŭzoleo aŭ konferencejo por duko en la malfrua 10-a jarcento. Ĝi havas bizancan efikon. Kelkaj ligas la preĝejeton al Samuel Aba. Aliaj supozas, ke la konstrujaro estis en la 11-a, 12-a aŭ 13-a jarcentoj. Estas ankaŭ opinio, ke la ornamaĵoj havas kaukazan-armenan stilojn. La vilaĝo mem ĉiam estis malriĉa, neniam estis mono por pligrandigi aŭ rekonstrui la kirkon, tial pli ol la duono restis plene origina. Tamen en la 15-a jarcento la kirko iomete gotikiĝis, en la 18-a jarcento iomete barokiĝis, inter 1869-1892 la navo estis plilongigita kaj turo estis konstruita. La orgeno kaj la predikejo estis faritaj en 1892. En la 1980-aj jaroj pli nova tegmento estis konstruita.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto en mezo de la vilaĝeto. La mezepoka kaj la 19-a jarcenta konstruaĵoparto estas videble apartigebla. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. La absido estas duonronda, la sanktejo estas hufoforma. La tegmento estas kovrita per ŝindoj. En mezo de la navo oni trovis familian tombon supozeble el la 15-a jarcento. En la navo ŝtonaj benkoj borderas la murojn. La sanktejo estas pli alte, ol la navo, tial oni konstruis 7 ŝtupojn.
Kermeso okazas en la 2-an de julio aŭ en la plej proksima dimanĉo.
Flaŭro de Maroko
Maroko konstituas rifuĝejon por riĉa kaj diversa flaŭro kun ĉirkaŭ 4 500 taksonoj, el kiuj 600 ĝis 650 estas endemiaj. La fitogeografiaj partoj de Maroko ampleksas ok zonojn: la mediteranean zonon (centra 0–500m, meza 500-1 000m kaj alta 1 100-1 500m), la cedran zonon (1 000-2 000m), la sub-alt-montaran zonon (2 000-2 500 m), la alt-montaran zonon (2 500m+), la duondezertan kserofitaran zonon, la Reg-zonon (ŝtoneca dezerto), la sablan dezertan zonon kaj la oazojn.
La zonoj estis difinitaj de la Internacia Fitogeografia Ekskurso de 1936.