cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bairda ammodramo
Priskribo
Tiu birdo havas grandan bekon, grandan ebenan kapon, kaj mallongan forkoforman voston. Ili havas brunajn suprajn partojn kaj blankajn subajn partojn, kun strieco en dorso, brusto kaj flankoj. La vizaĝo, nuko kaj kronostrio estas flavecaj. La kruroj estas rozkolorecaj.
Ties reprodukta habitato estas prerio de altaj herboj en suda centra Kanado kaj nordokcidenta Usono. La nesto estas malferma tasformo en bone kaŝita herba situo surgrunda.
Morgause
Morgause, duonfratino (aŭ, laŭ iuj verkistoj, fratino) de Reĝo Arturo. Ŝi estis aŭ la filino de Igraine kaj ŝia unua edzo Gorlois, aŭ la tiu de Igraine kaj Uther Pendragon, la patro de Arturo.
Bairda ammodramo
Priskribo
Tiuj birdoj migras al sudokcidenta Usono kaj norda Meksiko.
Morgause
Ŝi edziĝis al Reĝo Lot de Orkney, kaj iliaj infanoj estis Gawain, Agravain, Gaheris kaj Gareth. Alia filo estis la perfidulo Mordred: iuj legendoj diras ke Mordred estis la legitima filo de Morgause kaj Lot; aliaj, ke lia patro estis Arturo, aŭ per seksatenco aŭ per amafero dum kiu Arturo kaj Morgause ne konsciis ke ili partoprenis la saman patron.
Bairda ammodramo
Priskribo
Ili manĝas sur grundo ĉefe insektojn somere kaj semojn vintre.
Morgause
La fratinoj de Morgause estis Elaine kaj Feino Morgane.
Bairda ammodramo
Priskribo
La nombroj de tiu birdo malpliiĝis pro perdo de taŭga habitato.
Tiu birdo ricevis nomon laŭ Spencer Fullerton Baird, usona naturalisto.
Stacio Rinkanden-entoshi
Stacio Rinkanden-entoshi (japane: 林間田園都市駅 [Rinkanden-entoŝi-eki], angle: Rinkanden-entoshi Station) estas fervoja stacio en Haŝimoto, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kōya.
Stichtse Vecht
Stichtse Vecht estas municipo en la nederlanda provinco Utrecht. Ĝi novkreiĝis la 1-an de januaro 2011 per kunigo de la antaŭe sendependaj municipoj Breukelen en la okcidento, Maarssen en la oriento kaj Loenen en la nordo.
Igraine
Igraine, patrino de Reĝo Arturo, foje nomata Anna.
Bully-les-Mines
Bully-les-Mines estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Brač
Brač (Brazza) estas kroata insulo situanta en Adriatiko, inter la insuloj Hvar la ĉeftero. Ĝi estas la tria plej granda insulo de Kroatio, post Krk kaj Korčula. Ĝi havas flughavenon kaj estas atingebla per pramo interalie de Split. Ĝia plej granda urbo estas Supetar.
Károly Fekete
FEKETE Károly estis rumanuja hungara pentristo naskita en Érmihályfalva la 29-an de julio 1898 kaj mortinta en la sama loko Valea lui Mihai la 5-an de decembro 1981.
Biografio
En jaroj 1921-25 Fekete lernis kaj laboris en Artistkolonio de Baia Mare, poste inter 1924-30 en Magyar Képzőművészeti Főiskola (Hungara Belarta Altlernejo) de Budapeŝto. Liaj signifaj instruistoj estis István Réti kaj János Vaszary (pentristo). Li studvojaĝis en Parizo, Romo kaj Florenco. Kune kun János Pirk li pentris la murbildojn de la loka preĝejo. En jaroj 1958-64 li estis politika malliberulo.
Porto Cesareo
Porto Cesareo estas komunumo de Italio.
Andaluzo
Andaluzo estas homo loĝanta en aŭ naskita en Andaluzio'''.
Estas ankaŭ andaluza dialekto, kiu rilatas al ĉiuj elparoloj de la hispana en Andaluzio.
Groß Niendorf (Meklenburgo)
Groß Niendorf ekde la 1-a de januaro 2012 estas parto de la komunumo Zölkow en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de 2019 la tiam ankoraŭ sendependa komunumoparto havis 229 loĝantojn.
Buriŝoj
Etnografio > Etno > Buriŝoj
BURIŜOJ
Llangadwaladr
Llangadwaladr estas malgranda vilaĝo, ĉe la okcidenta marbordo de la insulo Môn, Kimrio. Ĝi lokiĝas sur la vojo A4080, iom okcidente de la vilaĝo Hermon kaj oriente de Aberffraw.
Estas iuj aliaj interesaĵoj en la preĝejo, inter ili la kolorvitra fenestro kiu datiĝas de la fino de la 15-a jarcento, donacita de Meurig ap Llywelyn al sia edzino por danki pro la sekura reveno de ilia filo Owain de la batalo de Bosworth. Unu el la du kapeloj estas ankaŭ donaco de la familio Meyrick de Bodorgan.
Famuloj
Owen Lewis, (28 dec. 1533 - 14 okt. 1594) episkopo Cassano all'Jonio, en Italio.
Himno de ciganoj
Kutime oni konsideras, ke ŝtatoj havas kaj uzas himnojn. Tamen ankaŭ ciganoj havas internacian himnon. Krome la hungaraj ciganoj havas propran himnon:
http://www.youtube.com/watch?v=FvT9hKpAo0k
Teksto
Zöld az erdő, zöld a hegy is A szerencse jön is, megy is Gondok kése husunkba vág Képmutató lett a világ
Egész világ ellenünk Űzött tolvajokként élünk Nem loptunk mi csak egy szöget Krisztus vérző tenyeréből
Esperante
Verdas arbaro kaj monto, Venas, iras la bonŝanco. Zorgojn jam ni tranĉa sentas, Hipokrita mond' turmentas.
Persekutas nin la mondo, Tiel vivas rifuĝanto, Elŝtelis ni najlon unu, El Dia man', do pardonu!
Sanga man' de Kristo Sankta Ne lasu nin suferanta, Nin punitajn, malbenitajn, je vagado kondamnitajn!
Dunaföldvár
Historio
Dunaföldvár estis loĝata dum la romianoj ĉe limes, havanta la nomon Annamatia. En 1132 abatejo fondiĝis. Antaŭ la turkoj fortikaĵoturo konstruiĝis, kion la turkoj plukonstruis. La hajdukoj forrabis la fortikaĵon, sed ili ne tenis ĝin.
Komunumoj pri földvár en Hungara reĝlando
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon földvár.
Étienne Gilson
Étienne Gilson - Parizo l3an de junio – Auxerre, 19-an de septembro 1978 – estis filozofo kaj historiisto kiu interesiĝis precipe pri historio kaj filozofio de la Mezepoko. Kune kun Jacques Maritain kaj Réginald Garrigou-Lagrange estas konsiderita inter la precipaj esploristoj kiuj naskis novtomismon.
Biografio
La junulo Étienne Gilson, membro de familio de katolikaj tradicioj, studis en la seminario Notre-Dame-des-Champs kaj finis la studojn ĉe la Lycée Henri-IV.
Gilson estis disĉiplo de Henri Bergson ĉe la Kolegio de Francio en 1905 kaj profesoro pri historio de la filozofio en la Sorbono ekde 1921 ĝis 1932 kaj ĉe la Kolegio de Francio. Li instruis, laŭlonge de tri jaroj, ankaŭ en Harvard.
Latinida Unuiĝo
La Latinida Unuiĝo estas internacia organizo de landoj kies oficialaj lingvoj estas latinidaj. Ĝi celas divastigi la ideon de kultura bazo de latinida mondo.
Étienne Gilson
Biografio
Li estis asociita al la Franca Akademio en 1947.
21853 Kelseykay
21853 Kelseykay estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kelsey Kay Burnham, finalistino de la The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) de 2005, scienca konkurso por mezlernejoj ; pro ŝia projekto pri plantoscienco kaj bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la  Yearling Middle School de Okeechobee (Florido, Usono).
Latinida Unuiĝo
La organizo nun havas 35 landojn, sia sidejo kaj sekretarejo estas en Parizo. Oficialaj lingvoj de Latinida Unuiĝo estas la hispana, la franca, la itala, la portugala kaj la rumena.
Étienne Gilson
Biografio
Li sin dediĉis precipe al la studo de la mezepoka filozofio kontribuante al la renaskiĝo de tomismo per sennombraj vaste tradukitaj kritikaj studoj.
Latinida Unuiĝo
Membroj
La Latinida Unuiĝo havas la membrojn:
Étienne Gilson
Kristana filozofio
Dum la jaroj tridekaj de la pasinta jarcento agitiĝis diskuto inter katolikaj intelektulo: ĉu penseblas “kristana filozofio”. En sino de la debato, aparte Gilson sin demandas ĉu tiu esprimo ne estas kontraŭdira en si mem kaj ĉu religio kaj filozofio sin distingas, metode kaj science, senrimede. Lia opinio: “kvankam ne ekzistas kristana racio, eblas kristana ekzercado de la racio” . Li montras ke la problemoj pri la ekzisto de Dio, pri la kreo de la mondo el nenio, de la senmorteco de la animo kaj de la libera volo eniris la filozofion danke al kristanismo. Li, tial, dedutkas ke la konstanta influo de kristanismo sur la filozofio estas realo. Sed la kristana filozofio, en la realo, estas esprimo sensenca. Nu, kiel por la kristano «la raison seule ne suffit pas à la raison» (la racio tute sola ne sufiĉas al la racio), la karakterizo de la kristana filozofio konsistas en la transformo de la vero kredata en la vero konata. Laŭ Gilson, «la enhavo de la kristana filozofio estas korpuso de raciaj veroj kiuj etis malkovritaj, plipronfundigitaj aŭ simple inokuligitaj danke al la helpo kiun la Revelacio alportis al la racio.”
Post la redakto de L'Être et l'essence (1948), Gilson plisubstrekis la identigon de la kristana filozofio kun tomismo: “Kiel kristana filozofio ni sentas la manieron filozofi kiun Leono la 13-a priskribas en la encikliko Aeterni Patris kaj sugestas kiel modelon la doktrinon de Sankta Tomaso " . En tiu epoko (1960) la problemo pri la kristana filozofio'' estis jam malaperinta en la debatoj de katolikaj intelektuloj.
(137206) 1999 LJ25
(137206) 1999 LJ25 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso, ĝia marsa MOID estas 0,184094 astronomia unuo, tie estas 27,540 milionoj da km.
Miklós Fekete
Kariero
Fekete studis inter 1983-88 en la Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kaj poste li estis desegninstruisto en Miercurea Ciuc. Li vivas en Segedo, (Hungario).
Ferenc Nyáry
Ferenc Nyáry [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nyáry Ferenc estis hungara kemiisto, instruisto, akademia instruisto, inventisto. Lia familia nomo ofte aperis en formo Nyári, lia nobela antaŭnomo estis nyáregyházi [njAredjhAzi].
Ferenc Nyáry naskiĝis la  en Nagykőrös, li mortis la  en Hungara reĝlando en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio).
Biografio
Ferenc Nyáry akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1866. Inter 1868-1869 li instruis en ekonomia instituto en Debrecen. En 1869 li akiris ankaŭ kemian-pedagogian diplomon, poste li estis asistanto en Akademio de Selmec apud István Schenek kaj Ottó Schwartz. Tie li konatiĝis pri la akumulatoroj de István Schenek. Ekde 1876 li instruis en piarista gimnazio de Nagybecskerek, kie li ankaŭ okupiĝis jam sola pri la akumulatoroj. En 1887 li prezentis sian novan akumulatoron kun patento.
Keplera triangulo
Keplera triangulo estas speciala orta triangulo kun longoj de lateroj en geometria vico. La rilatumo de longoj de lateroj de keplera triangulo estas (kateto : kateto : hipotenuzo):
Urarto
Urarto aŭ Urartu (asirie māt Urarṭu ; Uraŝtu babilone; Ուրարտու, Վանի թագավորություն armene) estis malnova reĝlando de la Ferepoko, ankaŭ konata kiel reĝlando Ararat aŭ reĝlando Van (Biaj aŭ Biainili en la urarta lingvo ), situinta en montara regiono inter la sudoriento de la Nigra Maro kaj la sudokcidento de Kaspio, nuntempe dividata de la sendependaj modernaj ŝtatoj Armenio, Irano kaj Turkio, kaj kiu formiĝis post la falo de la Hitita imperio. La teritorio inkluzivas la grandajn lagon de Van en Turkio (kie troviĝas la antikva ĉefurbo Tuŝpo), la lagon Urmia en Irano kaj Sevan en Armenio. El tiu regiono devenas la originoj de la armenoj.
Keplera triangulo
kie estas la ora proporcio.
Urarto
Pli specife, Urarto estas asiria termino por la geografia regiono, dum «Urarta reĝlando» aŭ «Biajnilaj teritorioj» estas termino uzata en la moderna historiografio por la ferepoka ŝtato kiu troviĝis en tiu regiono. La distingado inter la geografia kaj la politika entoj estis farita de König (1955). La ŝtato troviĝis sur la altebenaĵo inter Malgranda Azio, Mezopotamio, kaj Kaŭkazio, poste nomata Armena Altebenaĵo. La reĝlando akiris potencon en la dua duono de la 9-a jarcento a.K., sed estis konkerita de la Medoj komence de la 6-a jarcento a.K.
Keplera triangulo
La fakto ke triangulo kun longoj de lateroj 1, kaj \varphi estas orta sekvas rekte el reskribo de la difinanta kvadrata polinomo de la ora proporcio \varphi:
en formon de formulo de teoremo de Pitagoro:
Konstruo de keplera triangulo
Keplera triangulo povas esti konstruita kun nur per cirkelo kaj liniilo per unue kreo de ora ortangulo:
Urarto
Nomo
Akademiuloj kiel ekzemple Carl Friedrich Lehmann-Haupt (1910) kredis ke la popolo de Urarto nomis sin Ĥaldini pro ilia dio Ĥaldo. . Nairi, ferepoka popolo de la Van-areo, foje estas konsiderita rilata aŭ identa al ĝi.
En la komencoj de la 6-a jarcento a.K., la Urarta regno estis anstataŭigita per la armena dinastio de la Orontidoj. En la trilingva Behistun-surskribo, ĉizita en 521/0 a.K. pro ordono de Dario la Granda de Persio, la lando aludita kiel Urartu en asira, estas nomata Arminija en malnovpersa kaj Harminuia en elama.
Stacio Asahi (Mie)
Stacio Asahi (japane: 朝日 [Asahi-eki], angle: Asahi Station) estas fervoja stacio en Asahi, Gubernio Mie, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Centra: Linio Kansai (ĉefa).
Urarto
Nomo
Ŝubrio estis parto de la Urarta konfederacio. Poste, ekzistas referenco pri distrikto en la areo nomita Arme aŭ Urme, kiujn kelkaj akademiuloj ligis al la nomo Armenio.
Geografio
Urarto konsistis el areo de ĉirkaŭ 520.000 kvadrataj kilometroj, etendiĝante ekde la rivero Kura en la nordo, ĝis la nordaj promontoroj de la riveroj Taŭruso en la sudo kaj Eŭfrato en la okcidento kaj proksime de la Kaspia maro en la oriento.
En sia pleja potenca pinto, Urarto etendiĝis de la limoj de pli norda Mezopotamio al la suda Kaŭkazio, inkluzive de la nuna Armenio kaj suda Kartvelio ĝis la rivero Kura. Arkeologiaj lokoj ene de ĝiaj limoj inkluzivas Altintepe, Toprakkale, Patnos kaj Cavustepe. Urartaj fortikaĵoj inkluzivis Erebunon (nuntempe en la urbocentro de Erevano), fortikaĵon de Van, Argiŝtihinili, Anzaf, Cavustepe kaj Başkale, same kiel Tejŝebano kaj aliajn.
Eltrovo
Inspirite de la verkoj de la mezepoka armena historiisto Moseo de Ĥoreno (kiu priskribis urartaĵojn en Van kaj atribuis ilin al la legenda reĝino Semiramiso), la franca akademiulo Jean Saint-Martin proponis ke lia registaro sendu Friedrich Eduard Schulz, germanan profesoron, al la Van-areo en 1827 nome de la Franca Orienta Societo. Schulz malkovris kaj kopiis multajn kojnoformajn skribaĵojn, parte en la asiria, kaj parte en, ĝis tiu epoko, nekonata lingvo. Schulz ankaŭ remalkovris la Keliŝin-steleon, portante asirian-urartan dulingvan surskribon, situanta sur la koridoro Keliŝin ĉe la nuna Irak-Irana landlimo. Resumoklarigo de liaj komencaj eltrovaĵoj estis publikigita en 1828. Schulz kaj kvar el liaj servistoj estis murditaj de la kurdoj en 1829 proksime de Başkale. Liaj notoj poste estis retrovitaj kaj publikigitaj en Parizo en 1840. En 1828, la brita asiriologo Henry Creswicke Rawlinson provis kopii la surskribon sur la Keliŝin-steleo, sed malsukcesis pro la glacio sur la frontoflanko de la steleo. La germana akademiulo R. Rosch same provis kelkajn jarojn poste, sed li kaj lia grupo estis atakitaj kaj mortigitaj. En la fino de la 1840-aj jaroj, Austen Henry Layard ekzamenis kaj priskribis la urartajn rok-tranĉitajn tombojn de la fortikaĵo de Van, inkluzive de la kamero de Argiŝto la 1-a. Ekde la 1870-aj jaroj, lokanoj ekrabis en la ruinoj de Toprakkale, vendante ĝiajn aĵojn al eŭropaj kolektistoj. En la 1880-aj jaroj ĉi tiu loko estis malbone esplorita per organizita elfosado de Hormuzd Rassam nome de la Brita Muzeo. Preskaŭ nenio estis konvene dokumentita.
La unua sistema kolektado de urartaj surskriboj, kaj tiel, la naskiĝo de Urartologio kiel fako, venas de la 1870-aj jaroj, per la kampanjo de Archibald Henry Sayce. La germana inĝeniero Karl Sester estis eltrovinto de la Nemrut-monto, kaj kolektis pli da surskriboj en 1890-1891.
Waldemar Belck vizitis la areon en 1891, malkovrante la Rusaa-steleon. Plia ekspedicio estis planita por 1893 sed ĝi estis malhelpita de la turk-armenaj konfliktoj. Belck kune kun Lehmann-Haupt vizitis la areon denove en 1898/9, elfosante Toprakkale. En tiu ekspedicio, Belck atingis la Keliŝin-steleon, sed li estis atakita de la kurdoj kaj apenaŭ eskapis vivanta. Belck kaj Lehmann-Haupt atingis la steleon denove en la dua provo, sed estis denove malhelpita la kopiado de la surskribo pro la veterkondiĉoj. Plia atako kontraŭ Belck okazigis diplomatian intervenon de Vilhelmo la 2-a, antaŭ la otomana sultano Abd-ul-Hamid la 2-a, kiu akceptis pagi al Belck sumon de 80,000 oraj markoj kiel damaĝkompencon. Dum la Unua Mondmilito, la Van-regiono nelonge troviĝis sub rusia regado. En 1916, la rusiaj akademiuloj Nikolaj Jakovleviĉ Marr kaj Iosif Abgaroviĉ Orbeli, fosumante ĉe la fortikaĵo de Van, malkovris kvar-vizaĝan steleon portante jarajn raportojn de Sarduro la 2-a. En 1939 Boris Borisoviĉ Pjotrovskij elfosis Karmir-Blur, malkovrante Tejŝebanon, la urbo de la militdio, Tejŝebo. En 1938-1940, elfosadoj de la usonaj akademiuloj Kirsopp kaj Silva Lake estis haltitaj pro la Dua Mondmilito, kaj la plej multaj el iliaj trovaĵoj kaj registraĵoj estis perditaj kiam germana submarŝipo torpedis ilian ŝipon, la SS Athenian. Iliaj plurestintaj dokumentoj estis publikigitaj de Manfred Korfmann en 1977.
En la fino de la 1960-aj jaroj, urartaĵoj en nordokcidenta Irano estis elfositaj. En 1976, itala teamo gvidita de Mirjo Salvini finfine atingis la Keliŝin-steleon, akompanita de peza armea skorto. La Golfa Milito fermis tiujn ejojn al arkeologia esplorado. Oktay Belli rekomencis elfosadon de urartaĵoj en turka teritorio: en 1989 Ajanis, fortikaĵo de la 7-a jarcento a.K.,konstruita de Rusao la 2-a, estis malkovrita 35 kilometrojn norde de Van. Malgraŭ elfosadoj, nur triono al duono de la 300 konataj urartaĵoj en Turkio, Irano, Irako, kaj Armenio estis ekzamenitaj de arkeologoj (Wartke 1993). Sen protekto, multaj ejoj estis disrabitaj de lokanoj serĉantaj trezoron kaj aliajn vendeblajn antikvaĵojn.
Originoj
Asiriaj surskriboj de Ŝulmanu-aŝared la 1-a (ĉ. 1274 a.K.) unuafoje mencias Uruartri kiel unu el ŝtatoj de Nairi, konfederacio de malgrandaj regnoj kaj tribaj ŝtatoj en la Armena Altebenaĵo de la 13-a ĝis la 11-a jarcento a.K. kiun li konkeris. Uruartri mem estis en la regiono ĉirkaŭ la lago Van. La Nairi-ŝtatoj estis plurfoje submetitaj al pluraj atakoj kaj invadoj de la asirianoj, precipe sub la reganto Tukulti-Ninurta la 1-a (ĉ. 1240 a.K.), Tiglatpilezero la 1-a (ĉ. 1100 a.K.), Aŝur-bel-kala (ĉ. 1070 a.K.), Adad-nirari la 2-a (ĉ. 900 a.K.), Tukulti-Ninurta la 2-a (ĉ. 890 a.K.), kaj Aŝur-nasir-apli la 2-a (883-859 a.K.).
Urarto reaperis en asiriaj surskriboj en la 9-a jarcento a.K. kiel potenca norda rivalo de Asirio. La Nairi-ŝtatoj kaj triboj unuiiĝis sub la reĝo Arame (ĉ. 860-843 a.K.) en unu regno, kies ĉefurbo, Arzaŝkuno, estis prenita de la asirianoj sub Ŝalmanu-aŝared la 3-a. Samtempuloj de Uruartri, kiuj loĝis tuj okcidente laŭ la suda marbordo de la Nigra Maro, estis la kaŝkanoj, konataj per hititaj fontoj.
Kresko
La portempa malfortiĝo de Asirio dum la unua duono de la 8-a jarcento a.K., helpis la kreskadon de Urarto ĝis konvertiĝo en la plej granda kaj potenca ŝtato en Proksima Oriento, ĉio ĉi dum mallonga tempo.
Sarduro la 1-a (ĉ. 832-820 a.K.), filo de Lutipri, sukcese rezistis la asiriajn atakojn de la sudo, gviditajn de Ŝalmanu-aŝared la 3-a. Li plifirmigis la armean forton de la ŝtato kaj translokigis la ĉefurbon al Tuŝpo (nuna Van, ĉe la marbordo de la lago Van). Lia filo, Ispuini (ĉ. 820-810 a.K.) aneksis la najbaran ŝtaton Musasir kaj nomumis sian filon Sarduro la 2-a vicreĝo; Ispuini estis atakita de Ŝamŝi-Adad la 5-a. Lia posteulo Menuao (810-785 a.K.) ankaŭ pligrandigis la regnon kaj lasis surskribojn en vasta areo. Urarto atingis plej altan pinton de milita potenco sub la filo de Menuao, Argiŝto la 1-a (785-763 a.K.), iĝante unu el la plej potencaj regnoj de antikva Proksima Oriento. Argiŝto la 1-a aldonis pli da teritorioj laŭlonge de la rivero Araks kaj lago Sevan, kaj malsukcesigis la militkampanjojn de Ŝalmanu-aŝared la 4-a kontraŭ li. Argiŝto ankaŭ fondis plurajn novajn urbojn, precipe Erebunon en 782 a.K., kiu nuntempe estas la armena ĉefurbo Erevano.
En la pleja pinto, la Urarta regno eble etendiĝis norden preter la rivero Araks kaj lago Sevan, ampleksiĝante al nuna Armenio kaj eĉ al la suda parto de Kartvelio kaj al la marbordoj de Nigra Maro; okcidente al la fontoj de Eŭfrato; oriente al nuna Tabrizo kaj Urmia; kaj sude al la fontoj de Tigriso.
Tiglatpilezero la 3-a de Asirio konkeris Urarton en la unua jaro de sia regado (745 a.K.). Tie la asirianoj kunigis rajdantojn kaj ĉevalojn, malsovaĝigis la ĉevalidojn por rajdado, kio estis unika afero en la sudo, kie ili estis uzataj por la asiriaj milit-armeaj ĉaroj.
Malkresko kaj revigliĝo
En la jaro 714 a.K., la Urarta regno peze suferis la cimerajn atakojn kaj militkampanjojn de Sargono la 2-a. La ĉefa templo de Musasir estis disrabita, kaj la urarta reĝo Rusao la 1-a estis trete venkita de Sargono la 2-a ĉe Urmia. Li poste sinmortigis pro la honto.
La filo de Rusao, Argiŝto la 2-a (714-685 a.K.) restarigis la pozicion de Urarto kontraŭ la cimeroj, kaj aliflanke, Asirio ne plu vidis minacon veninta de Urarto, kaj la packontrakto estis farita kun la nova asiria reĝo Sanĥerib en 705 a.K. Danke al tio, Urarto ĝuis longan evoluperiodon kaj prosperon, kiuj daŭris ĝis la regado de la filo de Argiŝto, Rusao la 2-a (685-645 a.K.).
Post Rusao la 2-a, Urarto malfortiĝis pro konstantaj atakoj de cimeraj kaj skitaj invadantoj. Kiel rezulto ĝi iĝis dependa de Asirio, kiel pruvas Sarduro la 3-a, filo de Rusao la 2-a, nomante la asirian reĝon Asurbanipal sia «patro».
Falo
Laŭ urarta epigrafo, Sarduro la 3-a estis sukcedita de tri reĝoj — Erimeno (635-620 a.K.), lia filo Rusao la 3-a (620-609 a.K.), kaj lia lasta filo Rusao la 4-a (609-590 aŭ 585 a.K.). Fine de la jaro 600 a.K. (dum aŭ post la regado de Sarduro la 3-a), Urarto estis invadita de la skitoj kaj ties aliancitoj, la medoj. En 612 a.K., la meda reĝo Kjaksaro kune kun Nabopolasaro de Babilono kaj la skitoj, konkeris Asirion post kiam ĝi estis malfortigita de interna milito. Multaj urartaj ruinoj montras signojn de la detruado per fajro. Tio donas du eblajn scenarojn pri la okazintaĵoj: aŭ la medoj poste konkeris Urarton, kaŭzante ĝian postan malaperon, aŭ Urarto konservis sian sendependecon kaj potencon, spertante nuran dinastian ŝanĝon, kiam la loka armena dinastio (Orontidoj) senpotencigis la regantan familion kun la helpo de la meda armeo. Antikvaj fontoj subtenas ĉi-lastan version: Ksenofono, ekzemple, asertas ke Armenio, regata de orontida reĝo, ne estis konkerita ĝis la regado de la meda reĝo Astjago (585-550 a.K.) — iom post la meda invado en la fino de la 7-a jarcento a.K. Simile, Strabono (1-a jc. a.K. - 1-a jc. p.K) skribis ke «En antikvaj tempoj Granda Armenio regis la tutaĵon de malgranda Azio, post kiam ĝi detruis la imperion de la asirianoj, sed poste, dum la epoko de Astjago, ĝi estis senigita de tiu granda aŭtoritato...».
Mezepokaj armenaj kronikoj konfirmas la grekajn kaj hebreajn fontojn. Precipe, Moseo de Ĥoreno kiu skribis ke armena princo Parujr Skajordi helpis la medan reĝon Kjaksaro kaj liajn aliancanojn konkeri Asirion, pro kio Kjaksaro rekonis lin la reĝo de Armenio, dum medoj konkeris Armenion nur multe poste sub Astjago. Ankaŭ eblas ke la lasta urarta reĝo, Rusao la 4-a, havis ligojn kun la armena nobela familio Orontidoj.
Urarto estis detruita ĉirkaŭ la jaro 590 a.K. aŭ 585 a.K. Jam en la 6-a jarcento a.K ĝi estis anstataŭigita per Armenio.
Heredaĵo
Malmulte oni scias pri la sorto de la regiono Urarto sub la regado de fremduloj post ĝia falo. La plej vaste akceptata teorio estas ke setlejanoj havis rilatojn kun la frigoj, aŭ pli specife temis pri triboj kiuj parolis la praarmenan lingvon kutime nomata armen-friga. Oni diras ke tiuj armen-frigaj triboj jam loĝis en la okcidentaj partoj de la regiono antaŭ la establado de Urarto, kiu fariĝis la reganta elito sub la medoj, sekvitaj de la aĥemenidaj persoj. Tiuj armen-frigoj, ekde nun nomataj nur Armenoj, intermiksiĝis kun la malsamaj popoloj de Urarto, okazigante fuzion de lingvoj kaj kulturoj.
La armenoj plimultiĝis kaj disvastigis sian lingvon tra la tuta teritorio de Urarto. La urartanoj, dum ilia regado, amalgamis malsamajn tribojn, ĉiu el ili kun sia propra kulturo kaj tradicioj. Tiel, kiam la politika strukturo estis detruita, restis malmultaj kulturaĵoj de la antikva indiĝena urarta kulturo. La regiono antaŭe konata kiel Urarto iĝis aĥemenida satrapio nomata Armina, kiu poste iĝis la memstara Armena reĝlando. La urartanoj en la satrapio estis asimilitaj kadre de la armena etnogenezo. Tamen, aliaj urartanoj eble konservis sian iaman identecon. Laŭ Herodoto, la alarodianoj — supozataj heredantoj de la urartanoj — estis parto de la 18-a Satrapio de la Aĥemenida dinastio kaj formis specialan kontingenton en la armeo de Kserkso la 1-a. Kelkaj urartaj tradicioj, ekzemple arkitekturo kaj digokonstruoj, estis absorbitaj en la postaj persigitaj socioj, kaj plej verŝajne daŭris en la Armena satrapio. Urarto ne naskis rektan posteulon, tamen, la Armena satrapio, kiel unuo tuj aperinta post ĝia falo, heredis la urartajn kulturajn, tradiciajn, geografiajn kaj kelkajn lingvajn aspektojn. Dario la Granda, en sia fama Behistun-surskribo, nomis la regionon Armina (Armenio) en malnovpersa kaj Uraŝtu (Urartu) en babilona, klare egaligante la du, sugestante ke ambaŭ iomete estas parto de sama kontinua unuo. Ĉar la armena identeco forte evoluis en la regiono, memoro pri Urarto fadis kaj finfine malaperis.
La lingvo parolita en Urarto nun estas formortinta. Malmulte oni scias pri la lingvo kiun oni vaste parolis en la regiono ekde la falo de Urarto en la 6-a jarcento a.K. ĝis la kreado de la armena alfabeto en la 4-a jarcento p.K. En antikvaj persaj surskriboj, referencoj al Armina (Armenujo) indikas ke la urarta estis daŭre parolata, aŭ troviĝis en transira periodo al la armena lingvo. Fakte, la etnonimo «Armina» mem kaj ĉiuj aliaj nomoj atestitaj rilate la ribelojn kontraŭ Dario en Armina (la nomoj Araksa, Haldita, kaj Dādṛšiš, la loknomoj Zūzahya, Tigra, kaj Uyamā, kaj la distriktonomo Autiyāra) ne estas ligitaj kun armena lingva kaj onomastia materialo poste atestita en armenaj fontoj. Ili ankaŭ ne estas iranaj, sed ŝajnas havi rilatojn kun la urarta.
La nomo de la historia provinco Ajrarato de la Armena reĝlando estas supozata kontinuumo de la urarta loknomo (aŭ biblia Ararato ). La nuna nomo Ararato estas derivita de la biblia Montoj de Ararato (aŭ Montoj de Urarto), kaj la provinco Ararato de la nuna Respubliko Armenio ricevas la nomon de la monto.
Ekonomio kaj politiko
La ekonomia strukturo de Urarto estis simila al tiu de la aliaj ŝtatoj de la Antikva Mondo, precipe Asirio. La ŝtato multe dependis de la terkultivado, kiu postulis centralizitan fortostreĉon por la irigacio. Tiuj laboroj rekte administritaj de la reĝoj, estis libere faritaj de la loĝantoj, kaj eble ankaŭ la militkaptitoj laboris kiel sklavoj en la kamparo. La nobeloj, provincaj regantoj, influhomoj kaj eble liberaj homoj, havis siajn proprajn terenojn. Individuaj teritorioj ene de la ŝtato devis pagi impostojn al la centra administracio per grenoj, ĉevaloj, bovoj, ktp. En pacaj tempoj, Urarto verŝajne havis aktivan komercon kun Asirio, disponigante tie brutaron, ĉevalojn, feron kaj vinon.
Agrikulturo kaj hortikulturo
Laŭ arkeologiaj datumoj, la terkultivado sur teritorio de Urarto komencis evolui ekde la Neolitiko, jam en la 3-a jarmilo a.K. En tiu epoko, la urarta terkultivado estis amplekse disvolvigita kaj en proksimaj rilatoj kun la asiria surbaze de la selektado de kultivaĵoj kaj pretigmanieroj. Pere de kojnoskriboj oni scias ke en Urarto estis kultuvitaj tritiko, hordeo, sezamo, milio kaj amelo, kaj ankaŭ estis prizorgata la kultivado de ĝardenoj kaj vitejoj. Multaj regionoj de Urarto bezonis artefaritan irigacion, kiu estis sukcese organizita de la regantoj de Urarto dum la gloraj epokoj de la ŝtato. En pluraj regionoj restas antikvaj irigacikanaloj, konstruitaj tiutempe, plejparte dum la regado de Argiŝto la 1-a kaj Menuao, kelkaj el ili daŭre estas uzataj por irigacio.
La fortikaĵoj
La plej videbla rimedo de la centra potenco de Urarto estis la fortikaĵoj kun la palacoj, kiuj estis konstruitaj en diversaj regionoj tra la tuta regno. Ili estas la plej bonaj ekzemploj pri la etendiĝo de la ŝtato, ĉar oni trovas ilin en la nuna Armenio norde, okcidente ĝis la valo de alta Eŭfrato en oritenta Turkio, en Irano oriente, ĉirkaŭ la lago Van kiu okupas la centran pozicion. Ili ankaŭ estas la plej bona atesto pri la altkvalitaj homrimedoj je dispono de la urartaj reĝoj por la kreado de tiom majstraj verkoj. La influo de la hitita/anatolia tradicio ne estas bone determinata, sed eble ili rolis, ĉar oni ne trovas lokajn antaŭaĵojn. Tamen, la kreemo kaj la kapablo al adaptado de la konstruaĵoj al novaj lokoj estis sendube forta.
Tiu arkitektura tradicio plej verŝajne estis kreita de unu sola skolo dependanta de la centra ŝtato, ĉar ĉiuj urartaj fortikaĵoj estas tre similaj. La neŝtataj konstruaĵoj, malbone konataj ĝis nun, eble estis konstruitaj sekvante malsamajn praktikojn. Oni malkovris plurajn fortikaĵojn dise tra la tuta teritorio regata de Urarto: Tuŝpo, la citadelo de Van Kalesi, estas la plej antikva el la urartaj fortikaĵoj kaj ĝi estis uzata kiel modelo. La postaj suverenoj konstruis ilin tre malproksime de la lago Van, geografia centro de la ŝtato. Argiŝto la 1-a konstruis la fortikaĵojn Erebuno (Arin Berd) kaj Argiŝtihinili (la « Urbo de Argiŝto ») en Armenio, lia sukcedinto Sarduro la 1-a konstruis Sardurihinili (Çavuştepe) ĉe la bordoj de la lago Van. Altintepe en orienta Anatolio, proksime de Erzincan estis konstruita sub Argiŝto la 2-a. La lasta konstruado datiĝas dum regado de Rusao la 2-a, kiam estis konstruitaj Tejŝebano, du Rusahinili (Toprakkale kaj Ajanis), kaj Bastam.
Hidraŭlika disvolviĝo
Gravan parton de la disvolvigado de la teritorio fare de la urartaj reĝoj konsistigis pluraj sistemoj de hidaŭlikaĵoj. Ĉar la akvo de la lago Van ne estis taŭga por trinkado kaj la natura disponigebla akvo estis nesufiĉa, ili devis krei irigacian reton por kovri akvobezonojn de la grandaj urboj kiel Tuŝpo kaj Toprakkale. Menuao konstruigis grandan kanalon je 56 km por preni akvon el fonto situinta sude de Tuŝpo, pro kio li bezonis konstrui akvedukton, kaj en kelkaj lokoj estis elfositaj retenmuroj de pli ol 20 metroj altaj. Pluraj surskriboj memorigas tiun grandan konstruadon, laŭlonge de ĝia trairo. Tiu kanalo de Menuao restis aktiva ĝis la 1950-aj jaroj, kiam ĝia priservado iĝis tro komplika kaj nova kanalo estis konstruita.
Alia granda hidraŭlikaĵo estis farita sub unu el la du reĝoj nomataj Rusao, dum la konstruado de Toprakkale, pro kio oni konstruis artefaritan lagon (la « lago de Rusao », nuna Kesis Gölü), por disponigi akvon al la nova urbo kaj al la ĝardenoj de la ĉirkaŭa kampo. La akvoj de la artefarita lago estis retenitaj per du akvorezervujoj, sistemo kiu estis daŭre uzata ĝis 1891, kiam unu el ili rompiĝis kaj devis esti tuj rekonstruita. La antikveco de tiuj du hidraŭlikaj verkoj estis eksterordinara. La ebenaĵo de Van dum la epoko de Urarto kalkulis je aliaj diversaj iloj samstpecaj (lagoj, akvorezervujoj, kanaloj), sed pli malgrandaj. Oni ankaŭ scias pere de surskriboj ke samspecaj konstruaĵoj estis faritaj en la valo de la rivero Araks. La urarta monarkio laŭlonge de sia historio kreis la kondiĉojn por la disvolvigado de la produktiva agrikulturo. La konstruado de kanaloj estis uzata por la zonoj de intensa agrikulturo.
Religio
Kun la ampleksiĝo de la urarta teritorio, multaj el la dioj adoritaj de specifaj, lokaj popoloj, estis aldonitaj al la urarta diaro, kiel rimedo por firmigi la aneksadon de teritorioj kaj antaŭenigi politikan stabilecon. Tamen, kvankam la urartanoj aldonis multajn gediojn al sia diaro, ili ŝajnis esti selektemaj. Kvankam multaj urartaj reĝoj konkeris en la nordo, kiel ekzemple la regiono Sevan, multaj el la dioj de tiea loĝantaro restis for de la urarta diaro. Plej verŝajne tio okazis ĉar urartanoj konsideris la homojn de la nordo barbaroj kaj pro tio malŝatis iliajn diojn. Bonaj ekzemploj de asimilado estas la diinoj Bagvarti (Bagmaŝtu) kaj Selardi. En Mheri-Dur, aŭ Meher-Tur (la «Pordego de Mehr»), proksime de la nuna urbo Van, troviĝis surskribo kun listo enhavanta 79 gediojn, kaj la specon de oferoj realigotaj por ĉiu el ili; kaproj, ŝafoj, brutaro, kaj aliaj bestoj estis uzataj por la oferadoj. Urartanoj ne praktikis homoferon.
La diaro estis gvidita de triopo konsistanta el Ĥaldo (la supera dio), Tejŝebo (dio de tondroj kaj ŝtormoj, kaj foje milito), kaj Ŝivini (sundio). Ilia reĝo ankaŭ estis la ĉef-pastro aŭ sendito de Ĥaldo. Kelkaj temploj dediĉitaj al Ĥaldo estis parto de la reĝa palacokomplekso dum aliaj estis sendependaj strukturoj.
Kelkaj ĉefdioj kaj diinoj inkluzivas: Ĥaldo, Tejŝebo, Ŝivino, Arubani,Tuŝpuea, Bagvarti kaj Selardi.
Skulptaĵoj
La urarta skulptarto estas konata ĉefe pro la verkado sur basa reliefo. Oni trovis kelkajn ekzemplojn sur rondaĵoj, precipe eroj de leonoj kiuj verŝajne gardis la eniron de la konstruaĵoj. Multnombraj steleoj estas konataj, venantaj el diversaj lokoj. Ili memorigis heroaĵojn de la reĝoj, aŭ kultis iun dion. Adilcevaz kaj ties fortikaĵo (Kef Kalesi), kiu datiĝas de la 7-a jc. a.K., lasis rimarkindajn ekzemplojn de basreliefaj skulptaĵoj. Du ortostataj fragmentoj restarigitaj reprezentis simetriajn flugilhavajn ĝeniojn aŭ gediojn starantaj sur bovo, plenumantaj ceremonion konsistanta el verŝado per pinkonuso. Kubforma bloko el bazalto de la sama loko reprezentas similan scenon en kiu aperas ĝenioj aŭ gedioj (kelkfoje Ĥaldo kaj Tejŝebo) okupantaj la saman pozicion, sur la leonoj. La sola roka reliefo konata troviĝas en Eski Dogubayazit, proksime de la monto Ararato, sur la fasado de tombo, kiu verŝajne bildigas gravulojn plenumante funebran ceremonion.
Metalarto
La urarta arto estas ĉefe konata pro multaj metalaj verkoj faritaj de la metiistoj de tiu granda regno. Multaj el tiuj objektoj estas trovitaj el kaŝaj elfosaĵoj, do oni ne povas determini la daton kaj kuntekston de ilia disvolviĝo, kaj ankoraŭ ne estas tute taksataj atingoj de tiu metio, kiu verŝajne influis homojn en rekta rilato kun la ŝtato. Multaj iloj kaj armiloj el bronzo kaj fero estis malkovritaj en kelkaj lokoj (Toprakkale kaj Karmir Blur), kie ili estis garditaj por la uzo de laboristoj dependantaj de la reĝo. La luksaj objektoj estis el bronzo, kampo en kiu la urartaj metiistoj elstaris, estante kapablaj produkti ampleksan varion de arto. La statuoj ekzistantaj nuntempe estis ne tro grandaj. La plej grandaj statuoj ne postvivis la pason de la tempo aŭ probable estis rabitaj kaj fanditaj. En diversaj lokoj estis trovitaj statuoj pri fantaziaj bestoj, hibridoj, aliaj montras gediojn. Statueto de Teishebani probable reprezentas la dion de la urbo, la ŝtormodion Tejŝebo dum en alia statueto veninta el Van, verŝajne aperas la diino Bagbartu.
Microsoft Edge
Microsoft Edge estas interreta TTT-legilo evoluigita de Microsoft. Komence lanĉita por Windows 10 kaj Xbox One, ĝi ankaŭ havas versiojn lanĉitajn por Android kaj iOS. Ĝi estas la posteulo de Internet Explorer, funkciante kiel la nova implicita interreta TTT-legilo de Microsoft.
Serba Respubliko
Atentu: Ne konfuzenda kun Serbio La Serba Respubliko, nomata ankaŭ Respubliko Serba (serbe Република Српска/Republika Srpska), estas unu el la du partoj de Bosnio kaj Hercegovino, kiuj ekestis per la Interkonsento de Dayton (la alia estas la Federacio Bosnio kaj Hercegovino). Ĝi ampleksas preskaŭ unu duonon de la tuta Bosnio kaj Hercegovino. Ĝia ĉefurbo kaj administra centro estas Banja Luka.
Microsoft Edge
Oficiale anoncita de Microsoft la, ĝia antaŭvida versio estis publikigita la.
Serba Respubliko
La areo de la Serba Respubliko estas 25.053 km², tio estas precize 49 % de la teritorio de Bosnio kaj Hercegovino. Ĝi konsistas el du partoj, unu en la nordo kaj unu en la oriento de la lando. La du partojn ligas la koridoro de Brčko, kiu apartenas al la du landopartoj komune kaj estas administrata rekte de la ŝtato Bosnio kaj Hercegovino. Eksteraj limoj estas kun Kroatio, Serbio kaj Montenegro.
Laŭ takso de 2006 la respubliko havis 1,5 milionojn da loĝantoj. Ĉar granda parto de la bosnianoj kaj kroatoj foriris, nun 92 % de la loĝantaro estas serboj.
Oficialaj lingvoj estas la bosna, kroata kaj serba lingvoj; la serba foje estas skribata ne per cirilaj, sed per latinaj literoj.
Microsoft Edge
Rimedoj
Microsoft Edge estas la implicita retumilo por Windows 10 (versioj por labortablo, konzolo Xbox One, kaj Windows 10 Mobile), anstataŭigante Internet Explorer 11 kaj Internet Explorer Mobile. Edge ankaŭ uzas novan aranĝan motoron konatan kiel EdgeHTML, kiu devenas de Trident. Ĉi tiu nova motoro estis "dezajnita por interagadebleco kun la moderna reto".
Serba Respubliko
La flago montras la tut-slavajn kolorojn ruĝan, bluan kaj blankan, kiel la flago de Serbio, sed sen ties enmetita blazono.
Grenay (Pas-de-Calais)
Grenay estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Microsoft Edge
Rimedoj
La retumilo inkluzivas la enkonstruitan Adobe Flash Player, PDF-legilon, kaj subtenon por asm.js.
EdgeHTML
EdgeHTML estas proprieta enpaĝiga motoro evoluigita por Edge. Ĝi estas diverĝo de Trident, kiu forigis ĉiujn heredajn kodojn el antaŭaj versioj de Internet Explorer kaj plejparton de ties reskribita fontkodo kun retejaj normoj kaj interagadebleco kun aliaj modernaj retumiloj.
(18966) 2000 QO145
(18966) 2000 QO145 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Grenay (Pas-de-Calais)
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Grenaysiens.
Urarto
Gliptiko
La urartanoj uzis cilindrajn sigelojn, kiuj estis ĉizitaj precipe sur malmolaj ŝtonoj (steatito, kalcedono, onikso, ktp.). Malmultaj ekzemploj de tiuj objektoj aŭ de iliaj spuroj estis malkovritaj nur en la lokoj Karmir Blur kaj Bastam kiuj havigis rimarkindan kvanton. Rusao la 2-a havis du malsamstilajn sigelojn, konataj pro multaj sigelitaĵoj: en unu sigelo aperas bildo de la reĝo sekvata de servisto kun sunombrelo, kaj malantaŭ li troviĝas leono kaj tridento, simbolo de la reĝeco. Aliaj altrangaj sigeloj enhavas bildojn de ĝenioj aŭ aliaj hibridoj, el mitologia aŭ ceremonia naturo. Ili apartenas al grupo priskribita kiel korteganoj, dum alia grupo malpli ĝuste determinata estas priskribita kiel popola, kies sigeloj enhavas pli limigitajn bildojn (precipe bestoj aŭ vegetaĵoj) kaj malofte havas surskribojn.
Verda trionikso
La verda trionikso (Pelochelys bibroni) el la ordo de testuduloj kaj familio de trioniksedoj troviĝas en Junnan, Ĝjangsu, Ĝeĝjang, Fuĝjan, Gŭangdong kaj Gŭangŝji de Ĉinio. Ĝi longas 26-72 cm kaj eĉ pli ol unu metron. Ĝia ronda karapaco kun dissemitaj verukoj estas nigreverda kaj la brusto blanka. Ĝi havas platajn membrojn kun membrano inter la fingroj. La eksteraj randoj de la antaŭaj membroj kaj la membrano estas blankaj. Mallonga estas ĝia rostro, duone longa kiel la diametro de ĝia okulo. Ĝi havas larĝan buŝon. La kornecaj elstarajoj sur ĝiaj makzeloj funkcias kiel dentoj. La kornecaj kirasoj sur la dorso kaj la ventro estas kunligitaj per ligamento, en kiujn povas esti entiritaj la kapo kaj kolo. La bestoj vivas en klaraj kaj profundaj riveroj de suda Ĉinio. Ĉar ilia kiraso surhavas protektan koloron, ili estas malfacile troveblaj de aliaj bestoj en akvo. Ili nutras sin per malgrandaj fiŝoj, salikokoj kaj moluskoj. Pro malrapida metabolo ili povas resti sen manĝi dum pluraj monatoj aŭ eĉ pli longa tempo. Ili estas sentivaj al media temperaturo. Kiam la temperaturo tro malaltiĝas aŭ tro altiĝas, ĝi sin kaŝas en sablon por travintri aŭ serĉas kavernon por somerumi. Kiam al ĝi mankas nutraĵo, ĝi dormadas kelkajn monatojn nenion manĝante. Ĝi ŝatas loĝi en akvofundo. La dika kuniga histo ĉe la kirasrando faciligas al ĝi enŝlimiĝi. De majo ĝis aŭgusto ili fekundiĝas, demetante kelke, eĉ dekojn da ovoj ĉiufoje sur plaĝo. Post ovodemetado ili plenigas la kavon per sablo. Post du-monata natura kovado la idoj eloviĝas kaj mem rampas en akvon. Estas interese: se la bestoj demetas ovojn en tre alta loko, do la venonta superakvo nepre estos granda, se male, do la superakvo estos ne granda. Ili ĉiuj ellasas ovojn en lokoj de la sama nivelo.
Urarto
Lingvo
La urarta estas aglutina lingvo kiu apartenis nek al la ŝemidoj nek al la hindeŭropa familio sed al la huro-urarta familio. Ekzistas multaj skribaĵoj trovitaj en la regiono de Urarto, en la asiria kojnoforma skribsistemo. Kvankam pluraj fakuloj asertas ke la urarta lingvo havis siajn proprajn hieroglifojn, tio ankoraŭ ne demonstreblas pro manko de sufiĉaj pruvoj.
La urarta estas mallarĝe parenca lingvo kun la huria lingvo, malgraŭ tio ke ili ne apartenas al la sama familio. Kvankam la urarta kaj la huria multe similias unu la alian, en la nuntempo estas konate ke ambaŭ lingvoj sendepende evoluis ekde la 3-a jarmilo a.K..
En 1963 estis publikigita urarta gramatiko de G.A. Melikiŝvili en la rusa lingvo, poste tradukita al la germana en 1971. Ĉirkaŭ ducent skribaĵoj en la urarta lingvo estis malkovritaj ĝis la nuntempo.
Armena etnogenezo
La ferepoka ŝtato Urarto estis la posteulo de la malfrua bronzepoka huria ŝtato Mitano, kaj la urarta lingvo parolita de la reganta klaso, estis la posteulo de la huria lingvo (vidu Huri-urata lingvo). Siavice, Urarto estis sukcedita en la 6-a jarcento a.K. de la Orontida Armena regno,. La ĉeesto de praarmena loĝantaro en la areo dum regado de Urarto estas kelkfoje pridubata: Ĝenerale oni akceptas ke praarmenlingvanoj eniris en Anatolion ĉirkaŭ la jaro 1200 a.K, verŝajne el la Paleo-Balkanoj, kaj dum la sekvaj jarcentoj ili dissetlis sur la Armena Altebenaĵo. Konkuranta teorio proponita de Thomas Gamkrelidze kaj Vjaĉeslav V. Ivanov en 1984 asertas ke ili loĝis en prahindeŭropa patrio en la Armena Plataĵo, (vidu la armenan hipotezon), laŭ kiu praarmenoj loĝas en la areo dum la tuta ekzisto de la Urarta ŝtato.
Dum la urarta lingvo estis parolata de la reĝa elito, la loĝantaro estis multetna kun pluraj lingvoj, kaj en la lastaj jaroj de la ŝtato la praarmena lingvo disvastiĝis inter la loĝantaro. Laŭ tiu ĉi teorio, la armenlingvanoj estis devenantoj de la praarmenoj kiuj migiris al la Armena Plataĵo en la 7-a jarcento a.K., miksiĝante kun la hurilingvaj loĝantoj (t.e. la «Friga teorio», unuafoje sugestita de Herodoto).
Minoritata vidpunkto, precipe subtenata de la oficiala historiografio de Armenio, sed ankaŭ de fakuloj pri asiriaj kaj urartaj studoj kiel Igor Diakonov, Giorgi Melikiŝvili, Miĥail Nikolskij Ivan Mesĉaninov, sugestas ke la urarta estis la sola skribita lingvo de la ŝtato, dum ties loĝantoj, inkluzive de la reĝa familio, parolis la armenan. La teorio baziĝas sur la kojnoformaj surskriboj en la urarta lingvo kun ripetataj vortoj kaj malriĉa vortporvizo (350–400 radikoj). Aliflanke, pli ol 250 jarojn da uzado, ne montras ian evoluon, pro kio verŝajne la lingvo ne plu estis uzata dum la epoko de la surskriboj aŭ nur por oficialaj aferoj. Ĉi vidpunkto estas kongrua kun la «armena hipotezo» sugestita de Vjaĉeslav Ivanov kaj Tamaz Gamkrelidze (1984), kiuj asertas ke la armena lingvo estas surloka evoluo de la prahindeŭropa lingvo ekde la 3-a jarmilo a.K.
Urarto ludis gravan rolon en la armena naciismo dum la 19a- kaj 20-a jarcentoj.
Microsoft Edge
Edge Chromium
En junio 2019 Microsoft publikigis la unuan beta-version de Edge Chromium por pli fruaj versioj de Windows kiaj Windows 7, Windows 8 kaj 8.1.
Presicce
Presicce estas komunumo de Italio.
Gyula Barabás
BARABÁS Gyula [pr. baraba:ŝ] estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskiĝinta en Marosvásárhely la 4-an de novembro 1894 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de majo 1973.
Kariero
Barabás estis ekde 1920 kunlaboranto de Népszava dum 20 jaroj. Post 1945 li estis rubrikestro de la tagĵurnalo Szabad Szó ĝis 1950.
Energia planto
Energia planto estas larĝa plantokulturo, plantita en agrikultura grando ĉefe por la biomaso-produktado kaj la energiprodukta uzo.
Energi-popla plantaĵo
La energi-poploj estas selektitaj poplospecioj, kiuj jam estas detranĉeblaj en aĝo de 2-3 jaroj, per specifa rikolta maŝino. Tiuj poploj rekreskas de la ŝtipo. La rikoltita produkto estas vergo kun diametro de maks. 2–3 cm kaj longo de 2–3 m, kun 5-10 branĉetoj. Dum la rikolto, la maŝino plej ofte dispecigas la lignomaterialon.
Energi-fragmito aŭ -kano
Tiuj fragmitoj, kanoj kreskas rapide, atingas alton de 3–5 m kaj povas kreski sur malfavoraj grundoj ekz. marĉo, kie ili atingas grandan biomaso-produkton.
Aliaj
Ekzistas ankaŭ aliaj kultivitaj plantoj, kiuj aŭ kies fruktoj estas uzeblaj por energiprodukta celo, sed la homa nutraĵcelo estas preferata. Tiuj estas la tritiko, maizo (bioetanolo, biomaso), kolzo, helianto, olivarbo (biodizelo, biomaso), arbospecioj (biomaso) ktp.
Heinrichsruh
Heinrichsruh estas eksa administra komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de 2012 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 259 loĝantojn. Ekde la 25-a de majo 2014 la teritorio estas parto de la komunumo Torgelow.
Tridek Tri Orientanoj
La Tridek Tri Orientanoj, Orientaj Tridektriuloj aŭ en hispana Treinta y Tres Orientales estas la nomo per kiu historie oni konas la grupon kiu estre de Juan Antonio Lavalleja kaj Manuel Oribe en 1825 insurekciis ekde kio estas nune Argentino, por rekuperi la sendependecon de la Orienta Provinco (teritorio kiu enhavis kio estas nune Urugvajo kaj parto de la aktuala ŝtato brazila de Suda Rio-Grando), tiam sub dominado de Brazilo.
Lad (vilaĝo)
Lad, germane Lott estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Barcs.
Tridek Tri Orientanoj
La invado
Lavalleja estis la elektita por estro de la danĝera entrepreno, rekomendita pro sia sentima kuraĝo. La agado okazis la 19an de aprilo de 1825, kiam elŝipiĝis borde de la Rivero Urugvajo, ĉe la strando de Agraciada, kun kelkaj armiloj kaj nedifinita grupo de orientanoj kaj anoj de aliaj argentinaj provincoj, kiu la tradicio nomigos kiel Tridek Tri Orientanoj, ĉefe oficiroj.
Lad (vilaĝo)
Situo
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 16, Barcs 30, Kaposvár 35 km-ojn.
Historio
La unueca Lad disiĝis je Magyarlad [madjarlad] (=Hungara Lad) kaj Németlad (=Germana Lad) inter 1745-1950, ĉar en la 18-a jarcento germanoj alvenis. En 1875 incendio okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, poŝto, 2 vendejoj.
Tridek Tri Orientanoj
La invado
La 24an ili sukcesis eniri en Santo Domingo de Soriano kaj poste sekvis serĉe de la kolonelo Rivera, kiun ili trafis ĉe Monzón la 29an. Post interkonsento, Rivera aliĝis al la patriotoj kun siaj soldatoj. Estis polemiko ĉu Rivera estis surprizita kaj arestita de Lavalleja en Monzón, kiel tiu leteris al sia edzino el San José la 2an de majo, aŭ Rivera akceptis la sintenon de la invadantoj, aŭ ĉio estis konsekvenco de antaŭplano, kiel ŝajnas natura, sed ĉiukaze Rivera bezonis ŝajnigi.
Poste la grupo kaptis la vilaĝojn San José kaj Canelones, kaj la 14a de junio estis starigita en Florida Provizora Registaro sub la prezidenteco de Manuel Calleros kaj tie, la 25an de aŭgusto de 1825, la Reprezentantoj proklamis la sendependecon de la provinco kaj tuje oni deklaris ties unuigon al la aliaj de Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata. Rivera venkis super siaj kontraŭuloj en Rincón de Haedo la 24a de septembro kaj la 12an de oktobro Lavalleja venkis en Sarandí Grande.
Nad Aŝŝeba
Nad Aŝŝeba aŭ Nad Al Ŝeba (en araba: ند الشبا) estas distrikto en okcidenta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Bur Dubajo. Tiu estas komunumo kiu estas sude de la Dubaja Kanalo.
Ĝi havas 680 loĝantojn.
Nad Aŝŝeba estas plej bone konata pro sia kurkonkurencejo, nome Nadaŝŝeba Kurejo, kiu estas hejmo de la Dubaja Mondopokalo ĉiujare ĝis 2009.
Nad Aŝŝeba estas komponita el kvar sub-komunumoj, nome la jenaj:
La palaco de Hamdan bin Mohammed bin Raŝid Al Maktum estas en Nad Aŝŝeba Unua.