cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justin Chin
Biografio
Chin naskiĝis en Malajzio kaj kreskiĝis en Singapuro fare de liaj gepatroj. Lia patro estis kristana kuracisto, kiu antaŭvidis imponan karierojn por sia filo. Post diplomiĝo de lernejo en Singapuro, li lasis la hejmon kaj registriĝis ĉe la Universitato de Havajo ĉe Mānoa.
Dum la unua universitata jaro, li registriĝis por kurso Enkonduko al Arta Verkado (Creative Writing). Ĉi tiu estis grava evento por lia verkista disvolviĝo.
Faye Kicknosway, kiu estas poeto kaj kreanto en la vidaj artoj, instruis ĉi tiun klason, kaj ŝi fariĝis grava figuro en la frua kariero de Chin. Ŝi instigis lin al verkado, kaj prezentis lin al R. Zamora Linmark kaj Lisa Asagi, kiuj restis gravaj subtenantoj de lia arto dum lia vivo. En 1990, Justin Chin ĉeestis la unuan Outwrite Konferencon en San-Francisko kun financa subteno de la fakultata konsilanto al la geja kaj lesba grupo de la universitato.
Pri ĉi tiu sperto Justin Chin skribis: "Ĉeestado ĉe tiu konferenco montris al mi, kio estis ebla, ke mi povus lokigi min en serio, tradicio, kiu estis granda kaj beletra, kiu bezonis neniun klarigon aŭ defendon, nek pravigon nek pardonpeton."
Post la konferenco, en 1991, li transloĝiĝis al San-Francisko, kie li loĝis dum la resto de sia vivo. Li transiris al la ĵurnalista kursaro ĉe San-Franciska Ŝtata Universitato. Tuj post kiam li transloĝis al San-Francisko, li komencis verki poemojn, esejojn, fikciajn rakontojn, kaj teatrajn pecojn por esprimi siajn opiniojn per malpli limigitaj rimedoj. En 1995 kaj 1996, li fariĝis membro de la San-Franciska Nacia Poezi-Slama Teamo. En 1996 li ricevis premion "Goldie" de la San Francisco Bay Guardian "pro la elstaro de liaj parolaj spektakloj".
En 1997, li eldonis sian unuan poemaron, Bite Hard (Mordu Forte) de la eldonejo Manic D Press. Bite Hard estis sekvata de la du poemaroj Harmless Medicine (Sendanĝera Medikamento) (Manic D Press en 2001), kaj Gutted (Senintestigita) (Manic D Press, 2006), kiu gajnis la 2007-an Thom Gunn Premion, kaj atingis la finan stadion de la konkurenco por la Lambda Literary Award.
Krom ĉi tiuj poemaroj, li ankaŭ verkis kvar librojn de kvazaŭ-membiografia prozo, el kiu la unua estis Mongrel: Essays, Diatribes + Pranks (Hundaĉo: Eseoj, Denuncoj, kaj Petoloj) (St. Martin's Griffin, 1999). sekvita de Burden of Ashes (Alyson Books, 2002).
Dum 2005 li publikigis aron da teatraj tekstoj, kiuj dokumentis siajn teatraĵojn de 1993 ĝis 2001, sub la titolo Attack of the Man-Eating Lotus Blossoms (Atako de la Vir-Manĝantaj Lotus-Floroj) (Suspect Thoughts Press). En 2011, lia unua fikcia rakontaro eldoniĝis: 98 Wounds (98 Vundoj) (Manic D Press, 2011). "Krom lia eldonitaj verkoj, Chin kreis ok plenskalajn unuaktorajn teatrajn verkojn, kaj plurajn pli mallongajn verkojn, kiujn li prezentis tra tuta Usono."
Lia vivo tragike finis je la 24a de decembro 2015 per infarkto, kiu rilatiĝis al komplikaĵoj de Aidoso.
Temoj
En lia verkado, Justin Chin traktis kategoriojn de persona identeco, kiel azia-usona, geja verkisto, kaj kviro. En Bite Hard (Mordu Forte), ekzemple, li "esploras sian identecon kiel azia viro, geja viero, artisto, kaj amanto. Ĉi tiuj kategorioj 'de radikaligita deziro', kaj iliaj interkonektiĝoj, estas kategorioj, kiuj ankaŭ influis lian propran vivon (vidu en Biografio). Liaj "teatraĵoj kaj verkaĵoj vortigas plurajn dolorojn kaj kolerojn je kiel kviraj azioj estas malvidebligitaj de gejaj blankaj viroj kaj malestimataj de negejaj aziaj rondoj kaj komunumoj", kaj lia verko estas ofte "sentima, kaj ofte morda, komentario pri rasaj antaŭjuĝoj, rasaj malpaciĝoj, Azia-Usona identeco, usona konsumismo, seksa sinesprimo, kaj kvira identeco"
Simile al multaj aliaj GLAT-aj verkistoj, Chin inkluzivis spertojn el sia propra vivo kaj ĉiutagaj spertoj en siaj verkoj. Li verkis ne nur pri aĵoj kaj okazoj el la vera mondo, en kiu Chin vivis, sed ankaŭ pri "sintenoj, valoroj, kaj deziroj". En la libro Mongrel: Essays, Diatribes + Pranks (Hundaĉo: Eseoj, Denuncoj, kaj Petoloj), Chin zorge priskribas la identecan vojserĉon ĉe la lernejo: "La stigmo de ligiĝo al la gejoj, kiuj estis tiom forte pririditaj kaj mokitaj kaj turmentitaj, instigis min ripozi en mia komforta kaŝejo: mi estis ano de la naĝ-ekipo, mi partoprenis sportojn - aktivojn, pri kiuj la gejaĉoj eĉ ne sonĝis."
Per siaj verkoj, Justin Chin klopodis doni voĉon al flankenpuŝitaj grupoj de rasaj, naciaj aŭ seksaj malplimultoj. Li pridemandis la utilon de kategorioj kaj lingvo agnoskante, ke "viroj kaj virinoj, blankuloj kaj alilokuloj, negejaj kaj GLAT-aj homoj, lesboj, gejaj viroj, ambaŭseksemuloj, kaj transgenruloj ne sonas simile. Ni ne estas homogenecaj". En Mongrel: Essays, Diatribes + Pranks, li ankaŭ pridemandas identecojn, verkante: "Mi rezignis pri la revo de la Kvira Nacio. Raso, klaso, genro, ideologioj, kaj valoroj ĉiam nin dividos... Mi tiom lacas esti kvira lastatempe, kaj al mi ne gravas, kion mi nomas min lastatempe aŭ kion iu ajn alia homo min nomas; ĉio estas afero de konveno lastatempe." Ĉi tiel, li utilis siajn verkojn por problemigi la dominantan lingvon kaj nomigon, ne simple akceptante ĝin, sed nomante ĝin "afero de konveno". Problemigo kaj kritiko estis inter la ĉefaj celoj de liaj verkoj.
Dum intervjuo kiun Gerry Gomez Pearlberg por Frigate gazeteto, Chin diris, "Ĉiu verko arta, kiu funkcias kiel arto, estas kritiko".
William Main Page
William Main PAGE [pejĝ] (naskiĝis la en Londono, mortis la  ) estis brita esperantisto kaj solicitoro en la supera kortumo de Skotlando, vickonsulo de Ĉeĥoslovakujo en orienta Skotlando.
Esperantisto de 1905. Sekretario de la Esperanto-Societo de Edinburgo 1906-1914, prezidanto 1914-1915, 1920-1921. Redaktoro de „Esperanto Monthly“, 1914-1919 kaj de „The British Esperantist“ 1920. Aŭtoro de „Pitman‘s Commercial Esperanto“, 1919. Prezidento de Skota Esperanto-Federacio, 1927. Prezidanto de UK en Edinburgh. Konsilanto de ICK, 1923-1926, vicprezidanto de BEA. Ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.
Rockefeller
Rockefeller povas referenci al:
Zonai kaj kompano
Zonai kaj kompano estis hungara kompanio en Baja, kiu en mezo de 1990-aj jaroj intencis uzi Esperanton kiel ekonomian ilon. La firmao havis esperantistajn reprezentantojn en 23 landoj kaj eldonis en 1993 bultenon 1001. Ĝi aperis ĉiumarde en formato A4, kaj publikigis tre koncize plej diversajn ofertojn kaj serĉojn pri diversaj varoj. La ofertoj kaj serĉoj havis kodojn, per kiuj eblis peti pliajn informojn ĉe la firmao "Zojai".
Hortalezo
Hortalezo aŭ Hortaleza estas unu el la 21 distriktoj (en la nordoriento) de la municipo Madrido, Hispanio. Ĝi konsistas el la la teritorio de Hortalezo kaj parto de Kaniljo (Canillas), aneksitaj al la ĉefurbo per dekreto en la jaro 1949. Ĝi havas 153.848 loĝantojn en areo de 2.801 hektaroj.
John Atta-Mills
John Evans Fifii ATTA-MILLS (naskiĝis la 21-an de julio 1944, mortis la 24-an de julio 2012; ofte ankaŭ sen ligostreko inter la du eroj de la familia nomo, do "Atta Mills") estis ganaa politikisto. Li estis vic-prezidanto ekde 1997 ĝis 2001 sub prezidanto Jerry Rawlings, kaj staris sensukcese en la 2000 kaj 2004 prezidantelektoj kiel kandidato de la Nacia Demokrata Kongreso (nomata kiel la angla mallongo NDC). Post li venkis la regantopartian kandidaton Lulkanto Akufo-Addo en la 2008 elekto, ekde la 7-a de januaro 2009 Atta-Mills estis la ŝtata prezidanto de Ganao. Li mortis 68-jaraĝa, la 24-an de julio 2012, en la Tridek-sepa Milita Hospitalo en Akrao, pro gorĝa kancero.
Frua vivo
Atta-Mills estis ano de Fante, etna subgrupo de la Akanoj el Ekumfi Otuam; la Fanteoj vivas plejparte en la Centra Regiono de Ganao. Lia meznomo Fifii estas fantelingva vorto kiu signifas "vendredon", la semajntagon de sia naskiĝo.
Kiam li naskiĝis, la 21-an de julio 1944, lia familio vivis en Tarkovio (Tarkwa), Ganao, en la Okcidenta Regiono. Li edukis ĉe Achimota Lernejo, kie li ricevis la progresinto-nivela diplomo en 1963, kaj la Universitato de Ganao en Legono, antaŭurbo de Akrao, kie li jurdiplomiĝis en 1967. Ekde 1968 Atta-Mills studis ĉe la Londona Skolo de Ekonomiko kaj Politika Scienco, kaj doktoriĝis en juro ĉe la Skolo pri Orientaj kaj Afrikaj Studoj de la Universitato de Londono (1971), post li kompletigis sian doktoran tezon en impostado kaj ekonomia disvolviĝo.
Biografio
Atta-Mills komencis formale instruadi kiel docento ĉe la Fakultato de Juro ĉe la Universitato de Ganao en Legono. Li instruis preskaŭ dudek kvin jaroj en Legono kaj aliaj universitatoj, kaj li vojaĝis monde kiel vizitanta preleganto en edukaj institucioj kiel la LSE kaj prezentis esploraĵojn en simpozioj kaj konferencoj. En 1971 la programo Fulbright selektis lin kiel vizitanta stipendiulo ĉe la jurskolo ĉe Universitato Stanford en Usono.
Atta-Mills revenis al Ganao post la Jura Doktoreco por instrui dum 25 jaroj en la ĉeesta Universitato de Ganao. Li estis vizitanta profesoro kaj ĉe Jurskolo de Templea Universitato en Filadelfio, Usono, dum du skipoj (1978–1979; 1986–1987) kaj ĉe Universitato de Lejdeno en Nederlando (1985–1986). Li verkis plurajn eldonaĵojn pri impostado dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.
Krom akademiaj okupoj, Profesoro Atta-Mills estis anstataŭa komisiito de Ganaa Enlandimposta Servo ekde 1986 ĝis 1993 sub prezidanto Jerry Rawlings, kaj komisiito ekde 1993 ĝis 1996. En 1992, li fariĝis vicprofesoro de juro ĉe la Universitato de Ganao.
Eldonaĵoj
Profesoro Mills verkis pli ol unu dekduon de eldonaĵoj, kiuj inkluzivis:
Gjumri
Gjumri (Գիումրի) estas la historia urbo (en Armenio) Kumajri, hodiaŭ nomata Gjumri. Dum la regado de la Rusia Imperio ĝi estis nomata Aleksandropolo kaj dum la sovetia periodo Leninakan. Ĝi estas la dua plej grava urbo de Armenio post Erevano, la landa ĉefurbo. Ĝi troviĝas proksime de la landlimo kun Turkio. La nuna nomo, Gjumri aŭ Gumru venas de la unua armena respubliko.
En tiu ĉi urbo estis subskribita la Traktato de Aleksandropolo, interkonsento inter Armenio kaj Turkio kiu metis finon al la milito inter ambaŭ ŝtatoj kaj per ĝi ankaŭ finiĝis la revo pri la Granda Armenio kiun projektis la Traktato de Sevres en (1920).
La urbo estis severe damaĝita pro la tertremo de la 7-a de decembro 1988 en la areo de Spitak; tiu ĉi katastrofo detruis la duonon de la konstruaĵoj de la urbo, kaŭzinte la morton de pli ol personoj. Nuntempe la loĝantaro estas ĉirkaŭ -persona. Ĝi estas la provinca ĉefurbo de Ŝirako.
Etimologio
La areo de nuntempa Gjumri estis konata kiel Kumajri dum la periodo de la reĝlando Urarto. Estas probable, ke la nomo devenis de la cimeroj, kiuj konkeris la regionon kaj probable fondis setlejon. Sub la dominado de la tjurkaj triboj, la nomo Kumajri estis turkigita kiel Gümrü. En 1837, Kumajri estis renomita Aleksandropolo omaĝe al la edzino de caro Nikolao la 1-a, princino Aleksandra Fjodorovna. Inter 1924 kaj 1990, la urbo estis konata kiel Leninakan ĵonore al la revoluciulo kaj fondinto de Sovetunio, Vladimir Lenin. Post la sendependeco disde Sovetunio, la origina nomo Kumajri estis mallonge uzita ĝis 1992, kiam Gjumri estis elektita kiel la nomo de la urbo.
Simboloj de la urbo
La urbaj blazono kaj flago de Gjumri estas relative novaj. La blazono estis aprobita en 2001. La bildoj sur la emblemo havas la jenan signifon: La libro kaj la liro estas simboloj de edukado kaj scienco, arto kaj kulturo. La blazono de Aleksandrapolo estis malsama, ĉe la fundo estis la krucoj kaj luno, kiuj estis disigitaj unu de la alia per ŝtupetaro. La ŝtuparo simbolas la eblon de ajna kresko en la socia kresko de Aleksandropolo. La kruco simbolas orientan Armenion kaj la luno, okcidentan Armenion, memorigante la devenon de multaj gjumrianoj kiuj devenas el okcidenta Armenio. La bildo de la emblemo povas vidiĝi en la Muzeo de Populara Arkitekturo kaj Urba Vivo de Gjumri.
La nuna flago de la urbo estis aprobita de la urbodomo en 2011. Temas pri blanka flago, kun ora rubando. En la centro de la flago estas ruĝa kruco, kun ora portiko de la leopardo. La rilato inter la larĝo kaj la longo de la flago estas 1: 2. La elementoj sur la flago havas la jenajn signifojn:
Antikveco kaj Armena reĝlando
Arkeologiaj elfosadoj faritaj dum la soveta periodo montris ke la areo de nuntempa Gjumri estis loĝita ekde almenaŭ la 3-a jarmilo a.K. La areo estis menciita kiel Kumajri en la historiaj Urartaj surskriboj ekde la 8-a jarcento a.K. Ĉi tiu nomo estas fonetike asociita kun la cimeroj, kiuj migris al la okcidentaj bordoj de la regiono de Nigra Maro de eŭropaj malaltaj teroj. Historiistoj kredas, ke Ksenofono pasis tra Kumajri dum lia reveno al Nigra Maro, vojaĝo senmortigita en sia Anabazo.
Ĉe la malpliiĝo de la reĝlando Urarto, ekde la dua duono de la 6-a jarcento a.K, Kumajri iĝis parto de la Aĥemenida Imperio. La restaĵoj de reĝa setlejo troviĝinta ĝuste sude de Gjumri proksime al la vilaĝo Beniamin ekde la 5-a ĝis la 2-a jarcentoj a.K., estas bonega ekzemplo de la Aĥemenida influo en la regiono. Tamen, komence de la 5-a jarcento a.K., Kumajri iĝis parto de la satrapio de Armenio sub la regado de la Orontidoj. Alternativa teorio sugestas, ke Kumajri formiĝis kiel urba setlejo en la malfrua 5-a jarcento a.K., ĉ. 401 a.K., de grekaj koloniantoj.
Poste en 331 a.K., la tuta teritorio estis inkluzivita en la provinco Ajrarato de Antikva Armena Reĝlando kiel parto de la Ŝirak-kantono. Inter 190 a.K. kaj 1 a.K. Kumajri estis sub la regado de la Artaksia dinastio de Armenio. Dum la 1-a jarcento p.K., Ŝirako estis donita al la familio Kamsarakan, kiu regis super Kumajri dum la arsakida Armenio.
Mezepoka periodo
Post la dispartigo de Armenio en 387 p.K. inter la bizancanoj kaj la persoj, kaj kiel rezulto de la falo de la arsakida dinastio en 428, Ŝirako inkluzive de Kumajri iĝis parto de la Sasanida Imperio de Persio. En 658 p.K., ĉe la pinto de la arabaj islamaj invadoj, Kumajri estis konkerita dum la islama konkero de Persio por iĝi parto de la Armena emirlando sub la umajada kaliflando.
Kumajri estis signifa kaj tre evoluinta urba setlejo dum la Mezepoko. Laŭ la armena akademiano, Ghevond la historiisto, la urbo estis centro de la armena ribelo gvidita de Artavazd Mamikonjan kontraŭ la islama araba kalifo, inter 733 kaj 755. Post 2 jarcentoj da islama regado super Armenio, la Bagratidoj deklaris sendependecon en 885 establante la Bagratidan Reĝlandon de Armenio. Kumajri eniris en novan periodon de kreskado kaj progreso, precipe kiam la apuda urbo Ani iĝis la ĉefurbo de la regno en 961. En la dua duono de la 10-a jarcento, Kumajri estis sub la influo de la armena familio Pahlavuni, kiu estis posteuloj de la Kamsarakan-oj. La Pahlavuni-oj havis grandan kontribuon en la progreso de Ŝirako kun la fundamento de multaj fortikaĵoj, monaĥaj kompleksoj, edukaj institucioj, ktp.
En la lasta kvarono de la 14-a jarcento, la tjurka tribo ak-kojunlo, sunaisma tribo de la branĉo de tjurkaj oguzoj, transprenis Armenion, inkluzive de Ŝirako. En 1400, Timur invadis Armenion kaj Kartvelion, kaj kaptis pli ol 60.000 el la postvivintaj lokaj homoj kiel sklavojn. Multaj distriktoj inkluzive de Ŝirako estis senhomigitaj. En 1410, Armenio falis sub la regado de la tjurka tribo kara-kojunlo (ŝijaismaj oguzoj). Laŭ la armena historiisto Tomaso de Mecop, kvankam la kara-kojunloj altrudis severajn impostojn kontraŭ la armenoj, la fruaj jaroj de ilia regado estis relative pacaj kaj rekonstruo de kelkaj urboj okazis.
Sub la regado de la tjurkaj triboj, Kumajri estis konata de la tjurkoj kiel Gümrü..
Persa kaj rusa regadoj
En 1501, la plej multaj el la orientaj armenaj teritorioj inkluzive de Kumajri estis konkeritaj de la aperanta safavida dinastio de Irano gviditaj de Ŝaho Ismail la 1-a. Baldaŭ post kiam en 1502, Kumajri iĝis parto de la lastatempe formita Erivan Beglarbegi, nova administra teritorio de Irano formita de la Safavidoj. Dum la unua duono de la 18-a jarcento, Kumajri iĝis parto de la Erevana Ĥanato sub la regado de la afŝarida dinastio kaj poste sub la kaĝar-dinastio de Persio.
En junio de la jaro 1804, la rusaj fortoj regis la regionon Ŝirako je la komenco de la rusa-persa milito de 1804 kaj 1813. Kumajri eniris oficiale en la Rusan Imperion pere de la Traktato de Gulistano subskribita la 1-an de januaro 1813 inter la Imperia Rusio kaj la Kaĝara Persio..
Dum la periodo de la rusa regado, Gjumri iĝis unu el la plej evoluantaj urboj en Transkaŭkazio. En 1829, post la rusa-turka milito, okazis granda fluo de armena loĝantaro, kiel ĉirkaŭ 3.000 familioj, kiuj migris el teritorioj en la Otomana Imperio, precipe el la urboj Kars, Erzurum kaj Doğubeyazıt en kaj ĉirkaŭ Gjumri. La rusa poeto Aleksandr Puŝkin vizitis Gjumri dum sia vojaĝo al Erzurum en 1829..
En 1837 rusa caro Nikolao la 1-a alvenis en Gjumri kaj ŝanĝis la nomon al Aleksandropolo. La nomo estis elektita honore al la edzino de Caro Nikolao, princino Karlota de Prusio, kiu ŝanĝis sian nomon al Aleksandra Fjodorovna post konvertiĝo al ortodoksa kristanismo.
Grava rusa fortikaĵo estis konstruita sur la loko en 1837. Aleksandropolo estis finfine formita kiel urbo en 1840 por iĝi la centro de la lastatempe establita Aleksandropola Ujezdo, spertanta rapidan kreskon dum la unua jardeko. En 1849, la Aleksandropola ujezdo iĝis parto de la Erevana Gubernio. La urbo estis grava antaŭaĵo por la imperiaj rusaj armitaj fortoj en Transkaŭazio, kie iliaj armeaj kazernoj estis establitaj (ekz. ĉe Poligons, Severskij, Kazaĉi Post). La rusoj konstruis la fortikaĵon Sev Berd ĉe la okcidenta rando de la urbo dum la 1830-aj jaroj kiel respondo al la rusa-turka milito de 1828-1829.
Aleksandropolo estis rapide transformita por iĝi unu el la plej gravaj centroj de la rusaj trupoj dum la rusa-turka milito de 1877-1878. Post la establado de la stacidomo en 1899, Aleksandropol travivis gravan kreskon kaj fariĝis la plej granda urbo en Orienta Armenio. Antaŭ la fino de la 19-a jarcento, Aleksandropolo gastigis 430 butikumajn vendejojn, kaj ankaŭ plurajn atelierojn kaj kulturajn instituciojn.
La batalo Gharakilisa komenciĝis kun la unua rusa-persa milito (1804 - 1813). La 12-an de junio 1804, la ĉefaj fortoj de la rusa korpo gviditaj de generalo Cicianov eniris Ŝirakon, kampadis en Gjumri kaj prepariĝis por Erevano. La 15-an de junio, rusaj trupoj iris al Gjumri, trans Aparano, al Erevano. La 2-an de julio, la rusoj sieĝis la fortikaĵon de Erevano, sed ĝi ne sukcesis. Gjumri, la tuta orienta Ŝirako, re-okupis la persan dominadon, submetita al la sultanlando de la urbo Ŝardaghli.
En januaro 1805, la rusa armeo gvidita de la generalo Nesvetaev denove invadis orientan Armenion, eniris en Ŝirakon kaj la 30-an de marto kaptis la centron de la ŝardaglia sultanlando, Artik. La okupado de Ŝirako fariĝis la bazo por la kapto de la provinco Erevano. Sed la minaco al Gjumri ne finiĝis. Sekve, en 1805, La 15-an de junio, raporto sciigis, ke necesas disfaldi batalionon en Gjumri por fermi la vojon al Kars kaj Talin. Gjumri estis minacita kaj de la persoj kaj de la turkoj maltrankviligita pri ebla invado de turkaj trupoj en 1805. En alia raporto de Cician la 19-an de junio, Nestaev esperas, ke la rusa milita divizio de Gjumri fermos la turkan vojon al Ŝirako. Samtempe li certigas, ke la rusa bataliono en Gjumri povas malhelpi la eblan atakon de la persoj.
Post la inaŭguro de la fervojo en Aleksandropolo, en 1899, ĝi iĝis fama kaj prospera grava fervoja centro, komerca (en la 19-a jc. ĝi havis 430 vendejojn kaj kioskojn), metiista, milit-strategia kaj kultura centro. La urbo estis konata de popola trubadoroj kaj muzikistoj, popolaj kantistoj (Ĝivan, Ŝeram, Fahraz, Hajat kaj aliaj), kaj ankaŭ preĝejoj. En la urbo estis pluraj por-knabinaj (mez)lernejoj, komercejoj, ekleziaj kaj privataj lernejoj, eldonejoj, teatroj. En Gjumri eldoniĝis gazetoj, magazinoj, revuoj ktp.
Moderna epoko
Post la februara revolucio en 1917, aliaj sovetuniaj industriaj centroj estis establitaj en Aleksandrapolo, Sovetunio, kie la bolŝevikoj ludis elstaran rolon. En julio 1917, en la urbodomo, la bolŝevikoj organizis sin mem aparte de la menĉevikoj kaj kreis sendependan organizon. En majo 1920, la bolŝevikoj de Aleksandropolo organizis la unuan ribelon por la establado de sovetia potenco en Armenio kun la subteno de la armenoj kaj azeroj. Krom la turka okupado (novembro 1920 - marto 1921), la organizo forte batis. Malgraŭ tio, ĝi daŭre funkciigis ĝis la establado de sovetia potenco.
La lastatempe establita Armenia Respubliko proklamita la 28-an de majo 1918, inkludis la urbon Aleksandropolo. La 10-an de majo 1920, la lokaj bolŝevikaj armenoj helpitaj de la islama loĝantaro, provis puĉon en Aleksandropolo kontraŭ la daŝnaka registaro de Armenio. La ribelo estis subpremita de la armena registaro la 14-an de majo kaj ĝiaj estroj estis ekzekutitaj. Tamen, dum alia turka invado, turkaj trupoj atakis Aleksandropolon kaj okupis la urbon la 7-an de novembro 1920. Armenio estis devigita subskribi la Traktaton de Aleksandropolo la 3-an de decembro por haltigi la turkan antaŭeniron al Erevano, tamen samtempa sovetia invado kondukis al la falo de la armena registaro la 2-an de decembro. La turkaj trupoj retiriĝis de Aleksandropolo post kiam la Traktato de Kars estis subskribita en oktobro 1921 fare de la neagnoskataj sovetiaj kaj turkaj registaroj.
Estante sub la sovetia regado, la nomo de la urbo estis ŝanĝita en 1924 al Leninakan post la forpaso de la sovetia gvidanto Vladimir Lenin. La urbo suferis tertremon en 1926, kiam multaj el ĝiaj gravaj konstruaĵoj estis detruitaj inkluzive de la greka preĝejo Sankta Georgo. Leninakan fariĝis grava industria centro en la Armena Soveta Socialisma Respubliko kaj ĝia dua plej granda urbo, post la ĉefurbo Erevano. La urbo suferis grandajn damaĝojn dum la tertremo de 1988, kiu detruis multajn partojn de la lando. La tertremo okazis laŭ konata antaŭenpuŝo kun longo de 60 kilometroj. Ĝia strio estis paralela al Kaŭkazio kaj malleviĝis nord-nordorienten. Bruce Bolt, sismologo kaj profesoro pri tero kaj planeda scienco ĉe la Universitato de Kalifornio en Berkeley, marŝis sur la fendo en 1992 kaj trovis, ke la vertikala movo mezuris 1 metron laŭ la plejparto de la longo kun la sudokcidento.
La tertremo havis katastrofan efikon en la urbo, ĉar multaj konstruaĵoj ankoraŭ ne resaniĝis. En la 21-a jarcento ankoraŭ, inter 4,000 kaj 5,000 loĝantoj de Gjumri restas senhejmaj, kvankam ekzistas neniuj oficialaj ciferoj disponigitaj fare de la lokaj aŭtoritatoj de la ĉefurbo. La katastrofo estis neatendita kaj subite surprizis organizojn kaj servojn vokitajn funkcii en ekstremaj situacioj. La organizitaj operacoj okazis nur 2-3 tagojn poste. La loĝantaro provis savi la reston de la ruinoj, sed manko de bazaj konoj pri siaj spertoj kaj ofte en ekstremaj situacioj negative efikis je savlaboro, kiu foje kaŭzis nenecesajn viktimojn. Estis manko de helpaj skipoj. Entute pli ol 45.000 homoj estis forigitaj el la ruinoj, mortaj aŭ vivaj pro la klopodoj de la loĝantaro kaj savistoj tra la tuta Armenio, el kiuj 12500 estis enhospitaligitaj.
Dum la disiĝo de Sovetunio, la urbo estis renomita inter Kumajri en 1990 ĝis 1992 kiam ĝi fine ricevis la nomon Gjumri. La Rusa 102-a Milit-Bazo situas en la urbo.
Mădăraș (Mureș)
Mădăraș [mədəraŝ] (hungare: Mezőmadaras [mezomadaraŝ]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenis al Band, sed en 2004 ĝi memstariĝis kaj de tiam estas komunumo.
Gjumri
Moderna epoko
Gjumri estis festita kiel la Ĉefurbo de Kulturo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj por 2013. Gravaj okazaĵoj okazis en la urbo la 30-an de junio 2013.
Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro
La Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro estas ripete, kvankam laŭ intervalo iom malregule organizitaj internaciaj junularaj kunvenoj, kiun okazigas la socialisme orientita Monda Federacio de Demokratia Junularo. La partoprenantaj junularaj kaj studentaj organizoj grandparte estas komunisme aŭ socialisme orientitaj respektive reprezentas naciajn aŭ kontraŭkoloniismajn liberigajn movadojn. Celo de la evento estas la renkontigo de junuloj el ĉiuj partoj de la mondo por interŝanĝo de opinioj kaj spertoj, por diskuto kaj komuna lukto kontraŭ rasismo, faŝismo kaj militismo, kaj por paco kaj interŝtata solidareco.
Avatar: The Last Airbender
Avataro: la lasta aermagiisto (angle: Avatar: The Last Airbender) estas usona animacia filmoserio. Ĝi estis produktita de la televidkanalo Nickelodeon en ĝia animaci-studio en Burbank, Kalifornio. La serio premieris la 21-an de februaro 2005, kun specialaĵo daŭranta unu horon. Ĝi finiĝis per televidfilmo la 19-an de julio 2008.
Avataro: la lasta Aermagiisto prezentas ĉiun sezonon kiel "libron", kaj ĉiu epizodo estas "ĉapitro". Ĉiu "libro" prenas sian nomon de unu el la elementoj, kiujn la ĉefpersono Aang devas regi: akvo, tero kaj fajro.
Gjumri
Moderna epoko
La 12-an de januaro 2015, Valerij Permjakov, militisto de la rusa 102-a Milit-Bazo, murdis sep membrojn de armena familio en Gjumri.
Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro
La unua tiaspeca festivalo okazis dum la jaro 1947 en Prago. Okaze de la 60-jara jubileo en Karakaso organiziĝis granda festo.
Gjumri
Moderna epoko
La 25-an de junio 2016, Papo Francisko celebris Sanktan Meson ĉe la Placo Vartananc de Gjumri. La Katolikoso de ĉiuj armenoj Garegino la 2-a ankaŭ partoprenis la ceremonion.
Didim
Didim estas distrikto kaj urbo en Turkio. Ĝi apartenas al la provinco Aydın kaj al la Egea regiono de Turkio, la sudokcidenta parto de la lando.
Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro
La Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro kaj ankaŭ la gastiganta internacia federacio aparte gravis dum la tempo de la Malvarma Milito inter la jaroj 1945 kaj 1989 respektive 1991, kiam la federacio grupigis la ŝtatajn junularajn organizojn el la landoj de la Orienta Bloko kaj iujn kromajn komunismajn asociojn el okcidentaj landoj, kaj estis prestiĝa internacia politika instrumento de Sovetunio. La junularaj Esperanto-asocioj en la ŝtatoj de la Orienta Bloko, malgraŭ sia ne komunista orientiĝo, provis atingi videblecon en la Mondaj Festivaloj, ĉar iusenca internacia komunista rekono de la laboro por Esperanto (kiu post la persekutoj flanke de Nazia Germanio estis klare rekonita kiel kontraŭfaŝisma) signifis mildigon de la ŝtata malpermeso aŭ limigo de por-esperanta agado en la sovetunie ligitaj landoj kaj ligiĝis al la espero eĉ de iusenca ŝtata subteno de la agado.
Gjumri
Geografio kaj klimato
Gjumri, la dua plej granda urbo de la lando, troviĝas je 126 kilometroj norde de la ĉefurbo de la lando, Erevano, ĉe la centra parto de la altebenaĵo de Ŝirako. Ĝi havas proksimuman altecon de 1.550 metroj super la marnivelo, kaj la alta alteca linio estas 1.500 metroj. La rivero Aĥurjan kuras tra la okcidentaj antaŭurboj. La Ŝirak-altebenaĵo estas ĉirkaŭita de la Pambakaj montoj de la oriento kaj la vulkana teritorio Aragaco de la sudo. La urbo Gjumri estas je 196 kilometroj for de la Nigra Maro. La ĉirkaŭaj teroj proksime al la urbo estas riĉaj je kalka ŝtono, bazalto kaj argilo.
Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro
Kroniko de la Mondaj Festivaloj
La Monda Federacio de Demokratia Junularo, kiu mem fondiĝis la 10-an de novembro de la jaro 1945, duonjaron post la fino de la Dua Mondmilito, dekomence havis inter siaj bazaj celoj organizi Mondajn Festivalojn de Junularo kaj Studentaro. Tiuj eventoj havis la celon "evoluigi kaj plifortigi la internacian amikecon kaj interkomprenon de la junuloj el la diversaj ŝtatoj, doni gravan kontribuon al la rekonstruo de la mondo kaj al la konservo de internacia paco kaj per ĉiuj taŭgaj rimedoj montri la vivon, la agadon kaj strebadon de la junularo el la diversaj landoj".
Mădăraș (Mureș)
Ekde 2011 ĝi administras ankaŭ la vilaĝon Fânațele Mădărașului, kiu ĝis tiam apartenis al Band. La censo de 2011 kalkulis la 301 loĝantojn de Fânațele Mădărașului ankoraŭ al Band.
Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro
Kroniko de la Mondaj Festivaloj
Sed ankaŭ por la Festivalo mem la disfalo de Sovetunio kaj la sovetunie kontrolita Orienta Bloko inter la jaroj 1989 kaj 1991 estis skua: La Monda Federacio de Demokratia Junularo perdis la ŝtatan subtenon de tiuj landoj kaj la multajn membrojn de la amasaj ŝtataj junularaj organizaĵoj en tiuj landoj, sed kontraste al Sovetunio ĝi ne malfondiĝis, sed pluagadas kun malpli da membroj kaj sen la premo plu esti konsiderata sovetunia politika instrumento. Post la kolapso de Sovetunio kaj la komunismaj reĝimoj en pluraj najbaraj ŝtatoj dum 1990 kaj 1991 estis nekutime granda paŭzo en la organizado de la Festivaloj, ĝis dum la jaro 1997 unuafoje okaziĝis plia tiaspeca evento en la socialisma respubliko Kubo.
Unuopaj Mondaj Festivaloj de Junularo kaj Studentaro:
La mondaj festivaloj en GDR
Dufoje la Mondaj Festivaloj okazis en GDR, la post la Dua Mondmilito sovetunie dominita socialisma orienta parto de Germanio. Tie, rekte ĉe la limo inter la okcidenta kaj orienta blokoj de la Malvarma Milito, la streboj pri ŝtate "sukcesa" memprezento de la socialismaj reĝimoj estis aparte fortaj.
1951
La unua Monda Festivalo de Junularo kaj Studentaro en GDR okazis dum la jaro 1951 - al ĝi oficiale venis 26.000 partoprenantoj el 104 landoj. La juna ŝtato GDR intense uzis la Festivalon por ekhavi bonan internacian reputacion. La festivala himno "Im August blüh'n die Rosen" ("aŭguste floras la rozoj") iĝis dum pluraj postaj jardekoj populara kanzono kaj ankaŭ en okcidenta Germanio estis konata kanto.
Pro organizaj problemoj nutri la festivalanojn en Orienta Berlino, la okcident-berlina urbestro Ernst Reuter invitis la partoprenantojn al varmaj manĝoj en la okcidenta parto de la urbo. La prezidanto de al ŝtata junularo de GDR, Erich Honecker, sekve sendis membrojn de sia organizo al okcidenta Berlino, kiuj malevitu ke partoprenantoj akceptu tiun "oferton de la malamiko", kaj ekestis surstrataj pugnobataloj inter orient-berlinaj komunistoj kaj la okcident-berlina polico en Okcidenta Berlino.
1973
Plian fojon dum la jaro 1973 la Monda Festivalo okazis en GDR. Tie dum naŭ tagoj proksimume ok milionoj da civitanoj de GDR kunvenis kun 26.500 eksterlandaj gastoj el 140 landoj, interalie kun 800 gastoj el okcidenta Germanio. Sur 95 scenejoj estis prezentoj de rokmuziko kaj politikaj kanzonistoj. Pro la etoso de ŝanĝiĝemo inter la junuloj de GDR komence de la 1970-aj jaroj kaj la samjara muzika festivalo Woodstock [prononco "Ŭudstok"] en Usono, oni ofte atribuis al la Festivalo la titolon "Woodstock de la oriento".
La ŝtata sekreta servo de GDR ĝis la 28-a de junio 1973 malebligis la vojaĝon de 2.720 tiel nomataj "negativaj personoj" al Orienta Berlino kaj 2.073 personoj dumtempe malliberiĝis. Por garantii la superecon de orientgermanaj junuloj en politike gravaj disputoj, la ŝtato GDR kamufligis retorike aparte trejnitajn membrojn de la ŝtata sekreta servo kiel festivalaj partoprenantoj. Tiuj profesiuloj en diskutoj pozitive elstarigu la politikon de la ŝtatoj GDR kaj Sovetunio, kaj laŭteme defendu la ŝtatajn socialismajn poziciojn. Samtempe ili kolektu "danĝerajn" flugfoliojn kaj provu trovi ties disdonantojn, kaj regule liveru detalajn raportojn pri ĉiuj observoj de la partoprenantoj. Krome ankaŭ la GDR-aj junuloj, kiuj kadre de la ŝtata junulara asocio rajtis partopreni la Festivalon, antaŭ la evento estis intense ideologie trejnitaj.
Esperanto dum la monda festivalo en Moskvo (1957)
En La Ondo de Esperanto, 1997, No. 1(32), Aleksandr Ĥarkovskij verkis pri la "restarigo" de la Esperanto-movado post ĝia malapero dum la persekutado kontraŭ esperantistoj (1936). En 1957, kiel membro de la komsomola komitato por studaj aferoj, li estis devigata organizi renkontiĝon de diverslandaj esperantistoj. Tiam li sciis nenion pri Esperanto, sed finfine renkontis la vicdirektoron de la Lingvosciencan Instituton, profesoron Jevgenij Aleksejevich Bokarev, kiu scipovis Esperanton sed ne povis (aŭ timis) esti instruisto.
« Kiam la instruisto, estono Sij Tamm, venis al Moskvo, li pensis, ke oni lin denove malliberigos. Sed li baldaŭ komprenis, ke la tempo ŝanĝiĝis. Nesciante la rusan lingvon, li uzis la rektan metodon. [...] Post tri monatoj ni ekparolis la lingvon kaj partoprenis la esperantistan renkontiĝon en la Moskva ŝak-klubo en bulvardo Tverskoj. [...] Post la festivalo la grupoj kreis organizon "Fajrero". Tamen ĉiuj gvidantoj estis vokitaj al la unuaj departementoj (oficejaj branĉoj de Ŝtata Sekureca Komitato) kaj subskribis promeson ne uzi Esperanton kaj ne kontakti alilandanojn. Post kiam la movado reviviĝis, Giŝpling, Sergejeva, Korĉagin kaj aliaj gvidantoj de "Fajrero" timis ech montri la nazon en nia klubo. Sed la fajrero jam flamiĝis. »
Mădăraș (Mureș)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 935 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 613 (81 % da hungaroj).
Avatar: The Last Airbender
Intrigo
En la universo de Avatar, ekzistas homoj kapablaj regi la kvar elementojn: aero, akvo, tero kaj fajro. Kune kun la kvar elementoj ekzistas kvar nacioj korespondaj. Ne ĉiu povas regi elementon kaj kiu povas, ne povas regi pli ol unu.
Mădăraș (Mureș)
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Avatar: The Last Airbender
Intrigo
Tamen, Avataro estas estaĵo kapabla uzi la kvar elementoj kaj komunikiĝi kun spiritoj. La Avataro naskiĝas en unu nacio kaj post sia morto, ĝi reenkarniĝas en alia nacio sekvante la jenan sinsekvon: akvo, tero, fajro, aero. La intrigo de la serio okazas cent jarojn post tio ke la Fajra Nacio deklaras militon al la aliaj nacioj. La Fajra Nacio okupiĝis pri la mortigo de ĉiuj akvomagiistoj serĉe de la Avataro, kiu reenkarniĝis en aermagiiston nome Aang.
Aang estas junulo kiu nenion scias pri la milito, pro ke li estis kaptita en glacia dum la lastaj cent jaroj. La serio komenciĝas kiam Aang estas liberigita de Katara, akvomagiisto. La serio sekvas la aventurojn de Aang kaj liaj akompanantoj Sokka, Katara, Toph dum la protagonisto provas regi la kvar elementojn kaj venki la Fajran Nacion.
Mădăraș (Mureș)
Nomportantoj de Madaras en Hungara reĝlando
Tiuj komunumoj ĉiujare aranĝas renkontiĝojn.
Avatar: The Last Airbender
Videoludoj
Oni anoncis por aŭtuno 2006 la videoludon Avatar: The Last Airbender por Nintendo DS, Game Boy Advance, PlayStation Portable, Nintendo GameCube, Nintendo Wii, PlayStation 2, Xbox kaj PC. THQ debitos la ludojn.
Gjumri
Geografio kaj klimato
Gjumri havas humidan kontinentan klimaton (Köppen-klasifiko), karakterizita per malvarmaj kaj neĝaj vintroj, kie la minimuma temperaturo en ekstremaj kazoj falas ĝis −41 °C. Aliflanke, somero en Gjumri estas relative varma kun temperaturoj atingantaj ĝis 36 °C. La jara pluvado averaĝas 486 milimetrojn.
Malgranda Magelana Nubo
Malgranda Magelana Nubo (aliaj indikoj — NGC 292, PGC 3085, ESO 29-21, A 0051-73, IRAS00510-7306, MMN, SMC) estas unu el Magelanaj Nuboj, galaksio en konstelacio Tukano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gjumri
Loĝantaro
La loĝantaro de Gjumri iom post iom kreskis ekde 1840 post gajnado de la statuso de urbo. Granda malpliiĝo de la loĝantaro ŝuldiĝis al la katastrofa tertremo de 1988. La loĝantoj ĉi tie havas distingan aspekton kaj stilon, kaj senliman fieron pri sia urbo. La armena dialekto de Gjumri estas varianto de Karina dialekto, proksime rilata al okcidenta armena lingvo..
Malgranda Magelana Nubo
En Malgranda Magelana Nubo meznombra kvanto de pezaj elemetoj estas nur 10% de tiu de Lakta vojo.
Gjumri
Religio
La plejparto el la loĝantaro de Gjumri apartenas al la Armena Apostola Eklezio. La Katedralo de la Dipatrino de Gjumri, ankaŭ konata kiel la Katedralo de la Sep Vundoj de la Sankta Patrino de Dio, estas la sidejo de la Diocezo de Ŝirako de la Armena Eklezio.
La Armena Katolika Eklezio estas malplimulto en Armenio kaj estas sub la jurisdikcio de la Ordinariato de Armenio, Kartvelio, Rusio kaj Orienta Eŭropo, kun sidejo en Gjumri. Estas ĉirkaŭ 16.000 armenaj katolikoj en la provinco Ŝirako. La sidejo de la Ordinariato por Armenio, Kartvelio, Rusio, kaj Orienta Eŭropo por la Armena Katolika Eklezio estas la Katedralo de la Sanktaj Martiroj de Gjumri.
La ĉeesto de la malgranda rusa ortodoksa komunumo kune kun la rusa armea bazo estas markata per la preĝejo Sankta Aleksandro de la Martiroj (ene de la rusa bazo), la Eklezio de Sankta Mikaelo la Ĉefanĝelo kaj la Eklezio de Sankta Arsenio. Tamen, multaj historiaj preĝejoj en Gjumri estis ruinigitaj aŭ detruitaj.
Preĝejoj
Gjumri estas riĉa je preĝejoj, multaj el kiuj estas proksimaj unuj de la aliaj. Entute, 16 preĝejoj estis konstruitaj en Gjumri laŭlonge de la historio kaj katolika preĝejo estis konstruita en 2013. Ekde ĉi tiu dato, kvin el ĉi tiuj preĝejoj estas rusaj militaj preĝejoj, unu estas armena katolika kaj la alia greka.
La unua preĝejo menciita en Gjumri, Drepevank, estis arkitektura monumento de armena arkitekturo de la 7-a jarcento. Drepevank estis unu el la unuaj preĝejoj, kies arkitektura strukturo pasis el la bazilika kupolo al la centra kupolo de la ŝtona preĝejo. Ĝi estas konsiderata unu el la plej bonaj ekzemploj de la primitiva kristana pinta baziliko. En la kirko konserviĝis la fama kruco, per kiu estis resanigita la edzino de la kartvela reĝo Demetri la 1-a (1125-1156). La kruco estis translokita al la monaĥinejo Lara en Kartvelio. La kirko estis disfaligita pro la konstruado de rusa kastelo.
La konstruado de preĝejoj en Gjumri pliigis konsiderinde en la 19-a jarcento kaj la plej multaj el ili atingis la nuntempon. Ĉiuj estas vivaj ekzemploj de la konstruado de la armenaj kirkoj laŭ tradicia arkitekturo.
La ĉefa preĝejo estas Preĝejo de la Sep Vundoj, kiu estis konstruita en 1874 - 1886 kaj situas en la centro, nun ĉe la Placo Puŝkin. La vera nomo de la kirko estas Sankta Patrino de Dio, sed ĝi estis renomita de la Sep Vundoj honore al la infero travivita de la Virgulino Maria. La bildo, pentrita de Luko la Evangeliisto kaj portita al Armenio de Grigor Magistros, montras la Dipatrinon kun sep vundoj. La preĝejo estas farita el nigra ŝtono. En la antaŭa loko de la preĝejo estis ligna kapelo, kaj kun la tempo la bildo estis trovita. La Katedralo de la Sep Vundoj estas nesimetria. Dum Sovetunio ĝi daŭre funkciis. Antaŭ multaj jaroj, kiam ĉiuj preĝejoj fermiĝis en Armenio, escepte de du. La dua preĝejo estis la Patrina Katedralo de Eĉmiadzin. Ĝi suferis ne gravan damaĝon dum la detrua tertremo. La du malgrandaj kupoloj estis tute malkonstruitaj kaj falis sur la teron. Ĉi tiuj kupoloj nun estas metitaj en la kortode la preĝejo.
Kristo Savinto estis konstruita en la periodo 1869 - 1874. Ĝi ankaŭ situas sur la placo Vardananc, kontraŭ la Preĝejo de la Sankta Kruco. La preĝejo estas kopio de la katedralo de Ani. Kun ĝia grandeco kaj strukturo, ĝi plene plenumas la originalon, sed laŭ modeloj, la kopio de Gjumri estas pli riĉa. La preĝejo estis konstruita per donacoj de la urbo. La arkitekto de la kirko estis Tadevos Antikjan. Dum la konstruado, la arkitekto de tempo al tempo iris al Anio por fari la kirkon kiel eble plej proksime al la originalo. Dum la sovetia epoko estis planoj malkonstrui ĝin. Tamn, ĝi estis konvertita en koncerta salono. En 1988 la strukturo kolapsis kaj nur la orienta flanko kaj la sonorilturo restis starantaj pro la detrua tertremo. Ĝi estis rekonstruita per la iniciato de iama urbestro Vardan Ghukasjan.
Ekonomio
Antaŭ la sovetia erao, Aleksandropolo estis konsiderata la tria plej granda komerca centro kaj kultura en Suda Kaŭkazio post Tbiliso kaj Bakuo (Erevano ne atingis tian progreson ĝis estis proklamita kiel la ĉefurbo de sendependa Armenio en 1918 kaj Armenia SSR en 1920. Fine de la 19-a jarcento, la loĝantaro de Aleksandropolo kreskis ĝis 32.100 loĝantoj, kun plimulto de armenoj.
La ekonomio de Gjumri baziĝas ĉefe sur industrio kaj konstruado. Tamen, turismo kaj bankaj servoj ankaŭ estas inter la evoluintaj sektoroj en la urbo. La industria sektoro en la provinca centro Gjumri inkluzivas la produktadon de konstru-materialoj (kalkŝtono kaj bazalto), tolaĵoj kaj tekstilaj fabrikoj, manĝaĵoj kaj laktaĵoj, alkoholaj trinkaĵoj, elektronikaj maŝinoj, ktp. La plej granda industria ejo en Gjumri estas la Gyumri-Beer. Bierfarejo kiu malfermiĝis en 1972. La fabriko produktas varion biero sub la markoj Gyumri, Ararat kaj Aleksandrapol. La urbo ankaŭ gastigas la "Fabrikon de Kurbiĝaj Maŝinoj" malfermita en 1912, la "Arshaluys" tolaĵ-fabrikadfirmao establita en 1926, la "Karhat" maŝin-fabrikejo malfermiĝis en 1959. Aliaj industriaj firmaoj de la urbo inkludas la fabriko por laktaĵoj kaj alia por konstru-materialoj.
La apuda vilaĝo Aĥurjan estas la hejmo de la fabriko "Lusastgh-Sugar" (malfermita en 2010), la plej grandaj sukerproduktantoj en la suda Kaŭkazio.
Kulturo
La loka kulturo de la urbo Gjumri estas tre forta kaj bunta. Ekde antikvaj tempoj, Gjumri estas urbo konata pro siaj artoj kaj metioj. La mastroj de la urbo konstruis multajn gravajn civilajn konstruaĵojn kaj preĝejojn, multaj el kiuj travivis kaj atingis la nuntempon malgraŭ la du pasintjarcentajn katastrofajn tertremojn. La urbo estas plena de statuoj kaj monumentoj kaj verdaj parkoj. Gjumri estas unu el la malmultaj urboj en kiuj arkitektoj konservis la unikan lokan arkitekturon, bazita sur la arkitekturaj stiloj de Ani kaj Kars.
Muzeoj kaj artoj
Gjumri estas hejmo de multaj elstaraj muzeoj de Armenio, inkluzive de la domo-muzeoj de skulptisto Sergej Merkurov, poetoj Avetik Isahakjan kaj Hovhannes Ŝiraz, kaj aktoro Mher Mkrtĉjan. La domo-muzeo de fatinoj Aslamazjan, konstruita en la 1880-aj jaroj, gastigas pli ol 700 desegnojn, pentraĵojn kaj aliajn verkojn de la Aslamazjan-fratinoj, kiuj estis sovetunaj artistoj. La Muzeo de Socia Vivo kaj Nacia Arkitekturo de Gjumri estas malnova domego, kiu gastigas valorajn kolektojn ligitajn kaj al historio kaj la ĉiutaga vivo de Gjumri, same kiel pentraĵojn kaj aliajn artaĵojn.
Laŭlonge de jarcentoj, Kumajri-Gjumri estis etikedita kiel la "urbo de metioj kaj artoj", estante fama pro lernejoj, teatroj kaj gusanoj.
La unua pres-eldonejo de Gjumri estis fondita en 1876 de G. Sanojan kaj funkciis ĝis 1918. Ĝi publikigis literaturajn verkojn (inkluzive de la unua libro de Avetik Isahakjan), kalendarojn, lernolibrojn. Alia presejo, Ajg (fondita en 1892), publikigis historiajn librojn kaj la unuan gazeton de Gjumri, Aĥurjan.
Gjumri estas hejmo de la  Bienalo Gjumri, organizita de la artisto Azat Sargsjan kaj la Centro de Nuntempa Arto Gjumri. Gjumri estis oficiale deklarita kultura ĉefurbo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj en 2013.
Kasteloj
Gjumri hava tri fortikaĵojn: La Nigra Fortikaĵo, la Ruĝa Fortikaĵo kaj Ligna Fortikaĵo. La "Nigra Fortikaĵo" estis konstruita en 1834. Kiel la subteraj strukturoj de Ani, ili konstruis subterajn vojojn por la Nigra Fortikaĵo, kaj la vojo de la fortikaĵo al la monumento de la Patrino Armenio kaj la "Ruĝa" fortikaĵo.
Muziko
Gjumri multe kontribuis en la armena popola muziko. Laŭlonge de la 19-a jarcento, Aleksandrapolo estis konsiderita la centro de la tradicia kaj populara muziko armenia. La muzika kulturo de Aleksandrapolo multe influis la arton de Ĝivan, kiu estas konsiderata la fondinto de moderna armena muziko dum la 19-a jarcento. Alia aŝiko, Ŝeram de la 19-a jarcento, naskita en Aleksandropolo, estas unu el la plej fruaj gusanoj de tradicia armena muziko en la moderna historio de Armenio. Li estas unu el la plej famaj armenaj komponistoj de popolmuziko.
La mistika filozofo de Aleksandropolo Georgij Gurĝijev produktis multajn influajn muzikajn verkojn dum la 20-a jarcento.
En 1986 fondiĝis la Orkestro de Ŝtataj Muzikaj Instrumentoj Gjumri, sekvata de la Ŝtata Simfonia Orkestro de Gjumri, fondita en 1993. En 1997 fondiĝis en Gyumri la KOHAR-Simfonia Orkestro per la klopodoj de la liban-armena filantropo Harut Ĥaĉaturjan. Baldaŭ, KOHAR iĝis unu el la plej famaj ĥoroj en Armenio same kiel ĉie en la armena diasporo.
Influita de Gurĝijev, la armena muzikisto Levon Eskenjan fondis The Gurdjieff Ensemble en 2008. La premiita aro kolektas multajn el la ĉefaj ludantoj de armena tradicia muziko, kiuj ludas per duduko, sringo, kamanĉo, al-udo, unukordilo, santuro, taro, sazo, dafo. , dholo, kaj tombako.
La renesanca internacia muzika festivalo de Gjumri okazas ĉiujare ekde 2009.
Filmoj
Sona Simonyan, "Great expectations", (60 min), 2019, dokumenta filmo pri urbanoj kiuj preferas vivi en nostalgia pasinteco prefere ol en la nuno.
Arkitekturo
Gjumri estas fama pro sia unika arkitekturo. La arkitekturo de Gjumri prenis sian stilon de Kars, kaj similaj konstruaĵoj troviĝas inter ĉi tiuj du urboj. Multaj el la konstruaĵoj en Gjumri estas skulptitaj, havas fenestrojn kaj enirojn kun arkoj. La konstruaĵoj estis konstruitaj ĉefe per nigra kaj ruĝa tufo.
La antikva arkitektura monumento de Gjumri estas Deprevank, el la 7-a jarcento, preĝejo kun kvar-dimensia kupolo, kiu havas planon pri kaheloj. La ĉefa altaro estas rektangula kun du flankoj, la orienta fronto estas ornamita per "armenaj truoj", la sola enirejo de la sudo. Ĉirkaŭ la preĝejo estis la malnova Kumajri-setlejo, kun malregulaj stratoj, duon-pavimaj kaj unu-etaĝaj domoj.
La establado de la soveta reĝimo en Armenio estis decida por la disvolviĝo de la urbo kaj la evoluo de loka arkitekturo. La urbo akiris alian nomon, Leninakano kaj komencis rekonstrui la principojn de socialisma urba disvolviĝo. En 1925 Aleksandr Tamanjan faris la ĉefan planon de Leninakano, kiu, en 1926, Post loĝado, la urbo estis rekonstruita baldaŭ, en 1927. Renoma elstara arkitekto de la urbo, David Ĉisljan kreis projekton por la konstruado de la centro ĉirkaŭ la jaro 1930. Tri specoj de du-etaĝaj loĝdomoj estis evoluigitaj, respondaj al tertremaj kondiĉoj, sociaj bezonoj de la tempo, kiuj havas unikan karakteron (emblemoj kaj malfermaj ŝtupoj, klinitaj arkoj). Tipaj dizajnoj estis uzataj en konstruado de loĝejoj (konstruaĵoj de la tekstila fabriko, K. Sargsjan).
Lokaj kutimoj
La loĝantoj de Gjumri estas vaste konataj kiel konservismaj homoj. Tradicioj kaj lokaj kutimoj estas vaste konservitaj de la lokaj civitanoj. La urbo estas konata kiel "ridada kaj humura ĉefurbo de Armenio". La ŝercoj kaj anekdotoj de famaj lokaj humuristoj kiel Ĝgher Ĥaĉik kaj Poloz Mukuĉ estas vaste konataj de la lokaj civitanoj. Multaj verkoj estis publikigitaj por rakonti pri la heredaĵo de la humuro tipa de la urbo.
La urbo festas la "Tago Gjumri" ĉiujare la unuan dimanĉon de oktobro. Ĝi estas markita per multaj kulturaj kaj distraj aktivaĵoj.
Amaskomunikiloj
Gjumri havas 4 regionajn televidajn staciojn:
Edukado
Meze de la 19-a jarcento, ekzistis dek lernejoj kaj edukaj infanvartejoj en la urbo, presejo (ekde 1870). Fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a jarcento, Aleksandropolo havis komercajn kaj spiritajn lokajn lernejojn kaj gimnaziojn por knabinoj. Tamen la loĝantaro multe kreskis post la Oktobra Revolucio. Dum la lerneja jaro 1977/78 Gjumri havis 68 antaŭlernejojn (7860 infanoj), 36 infanĝardenojn (31684 studentoj), 7 noktajn lernejojn (1870 lernantoj), 6 internulejojn (810 lernantoj) kaj edukan instalaĵon. Preskaŭ 2,000 instruistoj (plejparte universitataj studentoj) estis dungitaj. Estis 14 profesiaj teknikaj altlernejoj (5.200 studentoj).
Gjumri havis filian sidejon de la Unuiĝo de Sovetaj Verkistoj de Armenio (1928). En la 1980-aj jaroj la departemento inkludis 7 membrojn de la Unuiĝo de Verkistoj de Sovetunio kaj pli ol 30 junajn artistojn.