cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ignacy Daszyński
Aktiveco en PPSD
Poste, li partoprenis la Trian Kongreson de Aŭstraj Socialistoj. Li strebis fari PPSD sendependa de la aŭstra organizo, emfazante la postulatojn de sendependeco en la programo de la partio. Finfine tamen la ligo konserviĝis. La platformo de PPSD baziĝis sur marksisma ideologio, postulante la enkondukon de socialismo per nuligo de privata posedo de produktado-rimedoj. La mallongperspektivaj celoj estis interalie enkonduki 8-horan labortagon kaj demokratiigi la voĉdonan procezon (forigi la privilegiojn de la burĝaro).
En tiu periodo Daszyński ekkonis kaj enamiĝis al Felicja Nossig-Próchnik. La frukto de ĉi tiu rilato estis filo, Adam Próchnik. Inter 1892 kaj 1893 li loĝis en Karpatoj, kie li ripozis. Poste li transloĝiĝis al Krakovo. Tie li fariĝis ĉefredaktoro de la socialista periodaĵo "Naprzód" (Antaŭen). En marto 1893 li partoprenis la Duan Socialistan Kongreson en Krakovo. La aranĝo estis dispremita de la polico, kaj Daszyński mem estis arestita por 5 tagoj. En la sama jaro lia fratino Zofia mortis pro tuberkulozo. En oktobro 1893 li transloĝiĝis al Lvovo, kie li eldonis en 1894 la libron Mallonga historio de la disvolviĝo de la Socialista Partio en Galicio (de majo 1890 ĝis la 1-a de majo 1894). Samtempe li denove transloĝiĝis al Krakovo, kie li denove fariĝis estro de "Naprzód". Poste li partoprenis la Trian Socialistan Kongreson de Galicio kaj Silezio. Alia broŝuro de Daszyński, titolita Bankroto de galicia demokratio, aperis en tiu pediodo. Ĝi estas akra kritiko pri la burĝaro.
En 1895 mortis la patrino de Ignacy Daszyński. La socialista aktivulo partoprenis interalie en internacia kongreso en Londono en 1896. Aŭtune de tiu jaro, polo, kiu estis la ĉefministro de Aŭstrio, grafo Kazimierz Badeni, enkondukis partan reformon de la voĉdona leĝo. Rezulte, 72 deputitoj estis elektotaj per ĝenerala balotado. Ignacy Daszyński, same kiel aliaj socialistoj, vidis tio ŝanco por pliigi la popularecon de sia ideologio, kaj ankaŭ por garantii la eblecon batali por la efektivigo de socialismaj idealoj sur la parlamenta nivelo. Voĉdonaj distriktoj estis markitaj tiel, ke ili inkluzivis urbojn kaj vilaĝojn. Daszyński estis kandidatigita por la Krakova distrikto (konsistanta el 2 urboj kaj 157 kamparaj komunumoj), do lia kampanjo devis atingi ankaŭ kamparanojn. Finfine li ricevis pli ol 75% de ĉiuj voĉoj - krom la laboristoj, parto de kamparanoj kaj studentoj, multaj judoj ankaŭ voĉdonis por lia kandidatiĝo. En 1897 Ignacy Daszyński iĝis parlamentano, sed ĉi tiu periodo ankaŭ estis ligita kun grava evento en lia persona vivo. La 6-an de julio 1897 li edziĝis al aktorino Maria Paszkowska. La geedza ceremonio okazis en Vieno.
En la aŭstria parlamento
Kiel nova deputito, Daszyński iĝis estro de parlamenta klubo de Asocio de Social-Demokrataj Deputitoj. Ĝi konsistis el 15 homoj.
En 1898, la aŭtoritatoj enkondukis staton de krizon en parto de Okcidenta Galicio. Ĝi laŭsupoze devis malfortigi la laboristan movadon. Dum ĝi, plejparto de liberecoj, kiel la rajto je kunvenoj, estis limigitaj. Daszyński gvidis batalon en la parlamento kontraŭ tiaj agoj de la registaro, ekz. la 22-an de novembro li faris faman paroladon, en kiu li protestis kontraŭ la agoj de la ŝtato. Li poste subtenis laboristajn strikojn, sed ankaŭ argumentis, ke tia agado povas okazi nur kadre de la leĝo. Li okupiĝis pri la lukto por demokratiigo de la voĉdona leĝo al la parlamento (li postulis, interalie, forigon de la laŭklasa voĉdonado).
Li estis elstara oratoro kaj liaj paroladoj allogis multajn aŭskultantojn. Li atakis konservativulojn kaj ĉefministron Badeni. Daszyński partoprenis ekz. en manifestacio de multaj miloj da homoj, kiuj trapasis la stratojn de Vieno en 1898. Rezulte la imperiestro forigis Badeni de la posteno de ĉefministro.
En decembro 1900 li estis reelektita al la Ŝtata Konsilantaro de la 10-a oficperiodo (1901-1907). En sia agado li penis eviti cenzuron – kiel publicisto li estis submetita al ĉi tiu limigo de parol-libereco, sed kiel parlamentano – ne. Tial gazetartikoloj konfiskitaj de cenzuristoj povis esti prezentitaj al la parlamenta forumo kiel interpelacioj, kaj tiam la gazetaro rajtis presi ilin sen limigoj.
En la elektoj al la 11-a oficperiodo (1907-1911) en majo 1907, malgraŭ ke la socialdemokratia partio akiris 80 lokojn, Daszyński mem komence ne fariĝis deputito, sed tiam la estraro de la partio partio persvadis Tadeusz Reger por malakcepti la mandaton, kaj en kromaj elektoj en la distrikto Frysztat-Bohumin la 16-an Decembro de 1907 Daszyński gajnis la balotadon kaj fariĝis membro de la parlamento.
Urba konsiliano de Krakovo
La 12-an de majo 1902 Daszyński fariĝis membro de la urba konsilio de Krakovo. En sia agado li celis la batalon kontraŭ konservativaj kaj lojalistaj rondoj. En la unua kunveno de la Konsilio, li alparolis siajn politikajn kontraŭulojn per jenaj vortoj: "Akcia kompanio de balotaj hienoj! La dormetado finiĝis!" Daszyński okupiĝis ankaŭ pri socialaj temoj kaj aferoj rilataj al la infrastrukturo de Krakovo. Li estis membro de la komitatoj de la urbo pri industrio, karbo kaj floskanaloj. Post kiam eksplodis la revolucio en 1905, li partoprenis manifestacion sur la ĉefa placo de Krakovo, kiu okazis la 2-an de februaro 1905. Tiam Daszyński bruligis la portreton de la caro. La polico provanta dispeli la manifestacion malsukcesis kapti la konsilianon.
En 1907 la parlamento aprobis novan balotan leĝon. De tiam ĉiuj viroj pli ol 24-jaraj povis voĉdoni en elektoj al la Ŝtata Konsilantaro. En majo de tiu jaro la socialistoj akiris konsiderindan elektan sukceson. Samtempe la parlamenta reprezentantaro de la konservativuloj signife malpliiĝis.
Inter 1910 kaj 1911 Daszyński subtenis strikantajn studentojn de la Jagelona Universitato.
La jaroj 1912–1918
Tuj antaŭ la eksplodo de la unua mondmilito PPSD interkonsentis kun Revolucia Frakcio de Pola Partio Socialista (PPS) de Józef Piłsudski. Oni decidis, ke la poloj en la venonta konflikto devas subteni la centrajn ŝtatojn, danke al kio eble establiĝos la aŭstra-hungara-pola monarkio estonte. Daszyński estis unu el la aŭtoroj de la rezolucio de PPSD, en kiu li deklaris interalie: "Kiel laŭleĝaj deputitoj de la pola nacio, ni esprimas la konvinkon, ke en ebla konflikto de Aŭstrio-Hungario kun Rusio – kies eksplodo estas tute forigita de sub nia influo – ĉiuj fortoj de la pola nacio devas turni sin kontraŭ la rusa carisma reĝimo, kiu estas nepacigebla kaj kruela premanto de la granda plejmulto de nia nacio." Daszyński alvokis al membroj de la socialista partio, ke ili aliĝu al polaj kvazaŭarmeaj trupoj, ĉefe "Strzelec" (Pafisto). Interalie danke al liaj streboj ĉi tiuj organizaĵoj estis rekonitaj de la aŭstriaj aŭtoritatoj kiel laŭleĝe funkciantaj. En novembro 1912 Revolucia Frakcio de PPS kaj PPSD aliĝis al la Provizora Komisiono de Konfederaciaj Sendependismaj Partioj. Galiciaj socialistoj esperis eksplodigi ribelon en Pola Reĝlando post la milito.
En aŭgusto 1914, post kiam la konflikto eksplodis, Daszyński surmetis pafistan uniformon. Por kelkaj tagoj (8-14 aŭgusto) li estis armea vickomisaro en Miechów kaj en la sama jaro – komisaro de Pola Nacia Organizo. Sensukcese li provis kuraĝigi la popolon por kontraŭbatali carisman Rusion. Tamen li tuj revenis al politiko. Post la kreo de la parlamenta Pola Rondo de la Supera Nacia Komitato, Daszyński fariĝis membro de ĝia plenum-sekcio. Ĉi tiu organo decidis krei la Polajn Volontulajn Armitajn Fortojn, t.e. Polajn Legiojn. En 1914, kiel reprezentanto de la socialdemokratoj, li estis membro de la okcidenta sekcio de la Supera Nacia Komitato.
Kiam temas pri lia vidpunkto, li subtenis la ideon, ke la sendependecon de Pollando apogu Aŭstrio-Hungario. La Akto de la 5-a de novembro, kiu garantiis al poloj starigi sendependan Reĝlandon de Pollando, estis ambigua laŭ li. Daszyński esprimis kontenton pri la proklamo de pola ŝtateco, sed ankaŭ ĉagrenon, ĉar la Akto disigis la iaman rusan parton disde Galicio. Malgraŭ tio li estis unu el la homoj laborantaj pri la estonta konstitucio de tiu ŝtata unuo. La 28-an de majo 1917 li voĉdonis en la aŭstria parlamento por mocio de Pola Popola Partio (PSL) "Piast", en kiu la Pola Sejma Rondo deklaras, ke la sola aspiro de la pola nacio estas regajni sendependan kaj unuiĝintan Pollandon kun aliro al la maro. Sub la influo de legia krizo kaj la malliberigo de Piłsudski en Magdeburgo en julio 1917, Daszyński transiris al ĉiam pli radikala opozicio kontraŭ la aŭstra-hungara monarkio. En la parlamento la 22-an de januaro 1918 li deklaris, ke Galicio volas eniri unuiĝintan kaj sendependan Pollandon.
Fine de septembro 1918 laŭ iniciato de Daszyński oni ellaboris kaj interkonkonsentis kun Nacia Demokratio mocion, kiu estis prezentita al la aŭstria parlamento la 2-an de oktobro 1918. En ĝi oni postulis restarigi sendependan polan ŝtaton, kiun konsistigus la terenoj de la tri disigitaj partoj, propra marbordo kaj Silezio. La pola afero estis agnoskita internacia kaj oni postulis, ke Pollando partoprenu pacan kongreson "por solvi la polan demandon". Daszyński donis sian lastan paroladon la 3-an de oktobro 1918. Tiam li deklaris, ke: "ĉiuj poloj unuanime deklaras, ke ili volas nacian rajton por ĉiuj tri partoj, kiuj estiĝis post la perforta dispartigo de Pollando: ĉiuj tri devas esti kunigitaj kaj deklaritaj sendependa ŝtato, kaj ĉi tiu unuiĝo kaj sendependeco devas esti atingita surbaze de la internacia juro, ĉe internacia monda kongreso de paco."
Ĉefministro
La 15-an de oktobro Daszyński kune kun aliaj poloj en la aŭstria parlamento alprenis dokumenton, per kiu la membroj de la ĉambro faris deklaron, ke ili nun konsideras sin civitanoj de Pollando. Fine de oktobro la unuaj simptomoj de la disiĝo de Aŭstrio-Hungario aperis. La 28-an de oktobro Daszyński aliĝis al la prezidantaro de Pola Likvida Komisiono (estrita de Wincenty Witos), kiu havis sian sidejon en Krakovo, kaj poste en Lvovo. Kvankam Regenta Konsilio, nomumita de la aŭstraj kaj germanaj okupantoj, provis obeigi la Konsilion, Witos kaj Daszyński sukcesis malebligi ĉi tiun planon.
En la nokto inter la 6-a kaj 7-a de novembro 1918 en Lublino, sur la teritorio de Kongresa Pollando antaŭe okupita de Aŭstrio, fondiĝis la Provizora Popola Registaro de Pola Respubliko, kun Ignacy Daszyński kiel ĝia ĉefministro. En la registaro troviĝis ankaŭ interalie Wincenty Witos, Tomasz Arciszewski, Jędrzej Moraczewski kaj Stanisław Thugutt. La programo de la registaro estis prezentita en Manifesto, kiu, uzante revolucian frazeologion, alvokis la popolon, laboristojn kaj kamparanojn, preni la potencon en siajn proprajn manojn kaj konstrui la domon de sendependa kaj unuiĝinta Popola Respubliko de Pollando. Laŭ la manifesto ĉiuj civitanoj devis ricevis egalajn rajtojn koncerne politikon kaj civitanecon, kaj temis pri la libereco de konscienco, presado, parolado, grupiĝo, marŝado, kreado de asocioj kaj strikado. Kadre de penoj por plibonigi socialajn kondiĉojn, ok-hora labortago en industrio, komerco kaj metioj estis anoncita. Oni postulis ŝtatigon de minejoj kaj grandaj terposedaĵoj. La formon de la estonta pola ŝtato oni prezentis demokratia parlamenta respubliko.
Finfine la registaro de Lublin, gvidata de Daszyński, submetiĝis al Józef Piłsudski la 14-an de novembro. En la sama tago Piłsudski ordonis al Daszyński formi registaron, tamen emfazante, ke li plifortigu la efikecon de la laboro de sia registaro per partopreno de elstaraj fortoj en ĝi, sendepende de politikaj konvinkoj, kaj malpermesis radikalajn sociajn reformojn, ĉar leĝdonado apartenas al la Leĝdona Sejmo. Tamen pro rezisto de la dekstruloj, la misio de Daszyński malsukcesis. Tri tagojn poste li demisiis. La sekvan tagon, la 18-an de novembro, aperis en la gazetaro letero de Józef Piłsudski, en kiu li esprimis dankon al Daszyński pro la vere civitana laboro, kiun li faris por faciligi la formadon de la unua pola registaro. Piłsudski emfazis, ke Daszyński ne hezitis oferi sian personon por la bono de la afero, agante por konkordo de malsamaj fortoj.
Deputito de la Leĝdona Sejmo
Daszyński kandidatiĝis en la unuaj postmilitaj balotoj al pola Sejmo, uzante la voĉdonan sloganon ''La Unua Leĝdona Sejmo estas la Unua Mastro de la Patrujo, ĝi estas ĝia konstruanto, la fonto de ĝia leĝo kaj potenco. Sejmo estas Libera, Sendependa kaj Unuiĝinta Pollando''. Entute 36 membroj de PPSD kaj PPS eniris en la Leĝdonan Sejmon. Ili kreis parlamentan klubon nomitan Unio de Polaj Socialistaj Deputitoj. Baldaŭ poste Daszyński fariĝis ĝia prezidanto. Li ankaŭ ekmembris en la sejma konsilio.
Dum la oficperiodo de la Leĝdona Sejmo li ĉefe celis antaŭenigi la socialisman programon. Li estis por ŝtatigo de parto de la industrio – kreo de ŝtataj monopoloj, ekz. karba aŭ alkohola. Li postulis plibonigon de laborkondiĉoj kaj defendis la rajtojn de laboristoj, ankaŭ la disvolvon de kooperativoj kaj la edukadon de kamparanoj kaj laboristoj.
La 26an de aprilo 1919 la partioj PPSD, PPS kaj PPS el Reĝlando Prusio unuiĝis. Rezulte kreiĝis unueca Pola Partio Socialista (PPS). Daszyński aliĝis al la Ĝenerala Konsilio de la partio kaj fariĝis unu el ĝiaj prezidantoj. Tiutempe li estis unu el la redaktoroj de la franclingva Bulteno de PPS Official du Parti Socialiste Polonaise kaj de la semajngazeto Trybuna (Tribuno). Post la eksplodo de la Pola-Soveta Milito, Daszyński agis por laŭeble baldaŭa paco. Li estis unu el la kontraŭuloj de starigo de la Konsilio de Ŝtatdefendo, priskribante ĝin reduktita Sejmo. La 24-an de julio 1920 tamen li aliĝis al la Registaron de Nacia Defendo kiel vicĉefministro (Witos fariĝis la ĉefo la registaro). Li tiam opiniis, ke danke al ĉi tiu paŝo (t.e. inkluzivigo de kamparanaj kaj socialistaj estroj en la registaro), la nombro de rekrutoj pliiĝos. Post la pola venko en la batalo ĉe Niemen komencis kreski konflikto inter Daszyński kaj la cetero de la registaro, precipe la Ministerio pri Eksteraj Aferoj. La socialista gvidanto kritikis la elektadon de laboristoj en diplomatiaj misioj kaj la polan politikon en la oriento (inkluzive de la planoj por ofensivo de generalo Tadeusz Rozwadowski). La 15-an de decembro 1920 la Supera Konsilio de PPS petis la ĉefministron retiri Daszyński el la kabineto. Ĉi-lasta eksiĝis la 18-an de decembro. Ĉefministro Witos akceptis la dimision sen entuziasmo la 4-an de januaro 1921.
Forlasinte la registaron Daszyński koncentriĝis pri laboro por alpreni novan konstitucion. La Marta Konstitucio estis alprenita la 17-an de marto 1921, kaj la kontribuo de la socialista gvidanto estis, inter aliaj, ĝia demokratia karaktero (ekzemple la konservativuloj proponis, ke oni iĝu senatano laŭ la okupata posteno, ne laŭ demokratia baloto, kion PPS oponis). Post la adopto de la konstitucio, la Leĝdona Sejmo estis likvidita.
Vicsejmmarŝalo (1922–1927)
Rezulte de la elektoj el la 5-a de novembro 1922, Daszyński denove fariĝis sejma deputito. En la distrikto Krakovo, Chrzanów, Oświęcim, Olkusz kaj Miechów li akiris 52874 voĉojn. La 9-an de decembro, li estis nomumita de sia partio kiel kandidato por la ŝtatprezidanteco. Li akiris nur 49 voĉojn. Gabriel Narutowicz fariĝis la prezidanto, kio kaŭzis malkontenton de la dekstrularo (Narutowicz estis elektita per la voĉdonoj de, inter aliaj, deputitoj reprezentantaj naciajn minoritatojn). En la tago de ĵuro de la prezidanto, Daszyński kaj Bolesław Limanowski, kiuj iris al la ceremonio, estis atakitaj de dekstra milico kaj devigitaj barikadi sin en la pordego de unu el la domoj. Poste Daszyński postulis klarigi ĉi tiun incidenton. Li skribis: "La politika vivo de Pollando ne povas esti afrika ĝangalo, en kiu diboĉas dekkelko da klas-friponoj (…) Via faŝismo aŭ mortos en Pollando, rompos sian kapon sur demokratio, aŭ Pollando brulos per civila milito." Post la murdo de prezidanto Narutowicz, farita de subtenanto de la Nacia Demokratio Eligiusz Niewiadomski, la socialistoj planis reprezalian agon kontraŭ la dekstruloj. Daszyński kontraŭstaris tian rezonadon kaj malpermesis plian intensiĝon de perforto.
La 21-an de decembro 1922, en kunveno de la Supera Konsilio de PPS, li prezentis mocion por fondi tutpollandan laboristan edukan organizon – la Societon de Laborista Universitato (TUR). La 21-an de januaro 1923, la Ĉefa Estraro de TUR estis formita, estrata de Daszyński. Li okupis ĉi tiun oficon ĝis sia morto. Establi TUR estis unu el la plej gravaj personaj atingoj de Daszyński. Kiel Daszyński poste priskribis: "En la momento, kiam Pollando iĝis sendependa, aperis misproporcio inter la preparoj de la homamasoj por civita vivo kaj la kapablo ĝuste uzi la leĝojn kiujn alportis la unuaj semajnoj de la sendependeco de Pollando. Ĉi tiu disonanco rezultigis tragedion de la murdo de la unua Prezidanto de la Respubliko (…) En tiu tempo kreiĝis TUR (…) – tio estas ligita kun la ideo, ke la laborista klaso devas atingi tian nivelon de disvolviĝo, por povi alfronti malklerecon. Ni ne okupiĝas pri partia agitado (en TUR), gardante nin de io ajn, kio malhelpus al niaj membroj pace akiradi la scion ." En februaro 1923 dum parlamenta parolado Daszyński svenis, pro kio li retiriĝis de siaj aktualaj agadoj (li denove parolis ĉe Sejmo en septembro 1926). Malgraŭ sia restado en sanatorioj, li dediĉis sin al ĵurnalismo kaj taglibroj.
Malgraŭ sia sanstato, en la 19-a Kongreso de PPS (30-a de decembro 1923 – 1-a de januaro 1924) li estis reelektita prezidanto de la Supera Konsilio de PPS. La elekto ankaŭ ripetiĝis en la 20-a Kongreso de PPS (31-a de decembro 1925 – 3-a de januaro 1926).
Post kiam Jędrzej Moraczewski eniris la registaron de Aleksander Skrzyński, Daszyński estis elektita vicsejmmarŝalo la 26-an de novembro 1925 anstataŭ Moraczewski. Komence Daszyński subtenis la partoprenon de PPS en la registaro de Skrzyński, sed lia politiko (kreskanta senlaboreco, hiperinflacio) kaj liaj planoj rezultigis abruptan kritikon. La 20-an de aprilo 1926 PPS retiriĝis de la registaro, kio baldaŭ rezultigis ĝian falon. Anstataŭ la registaro de Skrzyński, la 10-an de majo 1926 oni kreis dekstran registaron de Wincenty Witos, kontraŭ kiu PPS estis en opozicio.
La 12-an de majo 1926 Józef Piłsudski okazigis perfortan armitan elpaŝon, poste nomatan maja puĉo. Jam unu monaton post la puĉo Daszyński atakis la novan registaron, precipe li estis indignigita per la projekto de nova konstitucio celanta redukti la rolon de la leĝdona povo. En poste eldonita broŝuro Daszyński deklaris: "La ĉiopovo de la Leĝdona Sejmo kondukis post kelkaj jaroj al la kolapso de Sejmo kaj kontribuis al la ĉiopovo de la registaro (…) La majaj tagoj fariĝis la deirpunkto de la kreskanta forto kaj potenco de la registaro, kun la samtempa malfortiĝo de la leĝdona faktoro: la parlamento (…) La ŝtato ŝanceliĝas inter du eksternormaj kaj damaĝaj statoj. Jam estas la tempo por iri al ekvilibra kaj harmonia kunlaboro inter la legislativo kaj ekzekutivo." Laŭ peto de Daszyński, la Centra Komitato de PPS, la 10-an de novembro 1926 prenis "objektive kontraŭan" pozicion al la registaro de Józef Piłsudski. La 20-an de decembro 1926 simila sinteno – post malkvieta diskuto – estis prenita de la Supera Konsilio de PPS, notante tamen, ke ''la opozicio de PPS ne celas forigi el la ofico de ĉefministro marŝalon Piłsudski, sed rekonstrui lian registaron forigante monarkiistajn kaj reakciajn elementojn, por ŝanĝi la ekonomian politikon konforme al la postuloj de la laborista klaso, kaj ŝanĝi enlandan politikon, precipe pri naciaj minoritatoj. La ŝanĝo de la registara pozicio estonte estos indulge taksita de PPS''. PPS aparte kontraŭis la akcepton en la registaro de vilnaj konservativuloj ("bizonoj"): Aleksander Meysztowicz kaj Karol Niezabytowski. Samtempe Daszyński fariĝis la ĉefredaktisto de la nova PPS-revuo "Pobudka" (Veko).
La jaroj 1927–1936
En la parlamentaj balotoj en marto 1928, PPS akiris 14% de la voĉoj kaj 64 sidlokojn en Sejmo. Daszyński en sia balotdistrikto (Krakovo, Chrzanów, Oświęcim, Olkusz, Miechów) akiris 77470 voĉojn, kio estis kresko je 50% kompare kun 1922.
En la unua kunsido de Sejmo la 27-an de marto 1928, en la elektado de sejmmarŝalo li venkis reprezentantojn de Senpartia Bloko de Kunlaborado kun la Registaro (BBWR) Kazimierz Bartel kaj de Popola-Nacia Unio Aleksander Zwierzyński, akirante 177 voĉojn en la unua vico de elektado, kaj 206 voĉojn en la dua (54,4%). Post la elekto Daszyński eksiĝis el la partiaj funkcioj: de prezidanto de la Supera Konsilio de PPS kaj redaktoro de "Pobudka", sed li restis prezidanto de la Ĉefa Estraro de Societo de Laborista Universitato.
La elekto de Daszyński kiel sejmmarŝalo pliseverigis rilatojn inter la registaro kaj la parlamento. La konflikto akriĝis pro la tiel nomata "kazo de Czechowicz", kiam la parlamenta opozicio kulpigis la ministron de la fisko Gabriel Czechowicz por superi la ŝtatan buĝeton por 1928. La kvoto, kiun oni pritraktis, estis por dispono de la ĉefministro, sed estis uzita de BBWR dum la elekta kampanjo. Sejmo decidis pri proceso kontraŭ Czechowicz ĉe la Ŝtata Tribunalo, sed ne kuraĝis fari Piłsudski respondeca. Malgraŭ tio, en junio 1928 Daszyński renkontiĝis kun Piłsudski, proponante kreon de koalicio de de BBWR, PPS kaj PSL "Wyzwolenie". Piłsudski tamen malakceptis ĉi tiun oferton. Rezulte de tio, meze de septembro 1929 estis kreita Centrolew (Centra Maldekstrularo) – bloko de ses parlamentaj grupoj kontraŭantaj Sanacion.
La 31-an de oktobro 1929, en kunsido de la buĝeta sesio de Sejmo, okazis malferma konflikto inter Józef Piłsudski kaj la parlamento. Anstataŭ ĉefministro Świtalski venis la ministro pri militaj aferoj Józef Piłsudski kune kun pli ol cent oficiroj. La deputitoj opiniis, ke la soldatoj estis senditaj de li por aresti la membrojn de la parlamento. Post la kunveno de la sejma konsilio, sejmmarŝalo Daszyński rifuzis komenci la kunvenon en tia etoso. Tiam okazis akra interparolo inter Piłsudski kaj Daszyński, kiu laŭ la versio de generalo Felicjan Sławoj Składkowski estis jena: – Piłsudski: Do mi petas, ke vi retenu viajn lipojn (batante la tablon per la mano) kaj mi demandas vin, ĉu vi intencas malfermi la sesion?
– Daszyński: Sub bajonetoj, revolveroj kaj sabroj mi ne malfermos ĝin.
– Piłsudski: Ĉu tio estas via lasta vorto?
– Daszyński: Jes..
– Daszyński: Jes.
''Sinjoro marŝalo Piłsudski riverencas iomete kaj, sen adiaŭi manpreme, forlasas la oficejon de sinjoro marŝalo Daszyński. Irante tra la sidoĉambro de sinjoro sejmmarŝalo, li diras laŭte: Li estas stultulo''. En diversaj fontoj estas malsamaj versioj de ĉi tiu konversacio. Tamen en vespero de la 31-a de oktobro la sejmmarŝalo faris la deklaron al ĉiuj deputitoj: "sub sabroj de s-roj oficiroj mi nuligas la hodiaŭan kunsidon ." La novembra sesio de Sejmo estis prokrastita de prezidanto Ignacy Mościcki, kaj ĉe la kunsido de la 5-a de decembro 1929 la deputitoj de la nove formita Centrolew voĉdonis, per plimulto 243 kontraŭ 119 voĉoj, pri malkonfido kontraŭ la registaro de ĉefministro Świtalski.
Daszynski tamen, ne volante akceli la konflikton kun Józef Piłsudski, la 29-an de marto 1930 sub premo de deputitoj de BBWR retiris el la tagordo la skandalon de Czechowicz.
La 29-an de junio 1930 okazis en Krakovo la Kongreso por Defendo de Popola Leĝo kaj Libereco. Daszyński sendis telegramon al la Kongreso kiel sejmmarŝalo devigita al neaktiveco. Dume la 29-an de aŭgusto 1930 prezidanto Ignacy Mościcki finis la oficperiodon de Sejmo kaj anoncis novajn elektojn. Antaŭ la parlamentaj balotoj en 1930 okazis multnombraj arestoj de deputitoj kaj timigado. Daszynski defendis la arestitojn, sendis malferman leteron al eksa sejmanino Irena Kosmowska el PSL "Wyzwolenie", malliberigitan en la kastelo de Lublin.
Daszyński estis kandidato en la balotdistriktoj la urbo Krakovo kaj Krakovo-Chrzanów-Oświęcim-Miechów. Krome, li estis prezentita ĉe la supro de la ŝtata listo de Centrolew. Malgraŭ la akiro de 80 mil voĉoj, la listo en la distrikto de Krakovo estas malvalidigita. Daszyński estis do elektita parlamentano el la tutlanda listo. Post la elekto reaperis liaj sanproblemoj. Post partopreno el la kunveno de la Supera Konsilio de PPS, la 18-an de januaro 1931, li iris al la Sancentro en Bystra Śląska. Malgraŭ sia portempa retiriĝo de agado, ĉe la 22-a Kongreso de PPS (23-25 de majo 1931) en Krakovo li estis elektita prezidanto de la Supera Konsilio de PPS, kaj ĉe la 23-a Kongreso de PPS (2–5 de februaro 1934) en Varsovio li estis elektita honora prezidanto de Pola Socialista Partio. Malgraŭ sia restado en sanatorio, li organizis "fonduson por kontraŭbatali konfiskadon" por la gazeto "Robotnik".
Daszyński mortis en la Sancentro en Bystra Śląska nokte inter la 30-a kaj 31-a de oktobro 1936. La 3-an de novembro 1936 okazis funebra ceremonio en Krakovo kun partopreno de multaj miloj da homoj. Speciala trajno iris el Varsovio, kaj la Ministerio pri Komunikado donis senpagajn revenajn biletojn al funebraj partoprenantoj. En la tago de la entombigo ĉiuj laboroj en la urbo estis haltigitaj por 5 minutoj. Li estis entombigita ĉe la tombejo Rakowicki (ĉefa aleo inter la vojoj 43 kaj 45).
La 22-an de novembro estis eldonita la lasta letero de Daszyński, transdonita de lia edzino: "Mi laboris mian tutan vivon kun laboristoj. Mi ŝuldas al ili, ke mia laboro ne estis vana, mi turnas min al ili per mia lasta penso, adiaŭante ilin. Mi esperas konstante, ke ilia vivo fariĝos pli malpeza, ke ili estos fortaj kaj morale sanaj, ke ili realigos siajn komunajn idealojn. Mi adiaŭas miajn kamaradojn kaj amikojn kun kiuj mi kunlaboris tiel multe kaj mi petas ilin afable memori ĉi tiujn komunajn klopodojn. Mi petas pardonon al ĉiuj pro miaj eraroj kaj por ne memori la suferon, kiun mi kaŭzis en mia vivo. La penso pri morto jam delonge estas por mi la komenco de liberiĝo. — Ignacy Daszyński."
Privata vivo
Lia frato estis Feliks Daszyński (1863-1890), ĵurnalisto kaj socialisma aktivisto, edziĝinta al Zofia Daszyńska-Golińska, aktivulino por virinaj rajtoj kaj senatanino.
En la intermilita periodo estis populara, oficiale ne konfirmita opinio, ke Adam Próchnik estis filo de Ignacy Daszyński kaj Felicja Nossig.
En 1897 li edziĝis al aktorino Maria Paszkowska. El ĉi tiu geedzeco li havis filojn:
kaj filinojn:
En 1935 li edziĝis al Cecylia (Celina) Kempner, kiu estis murdita de la germanoj en la dua mondmilito.
Red Hot Chili Peppers
Red Hot Chili Peppers estas kalifornia rokbando, kiu kombinas la diversajn stilojn de funko kaj hiphopo kun la stilo de alternativa roko, tiel ili estas pioniroj de la funkmetalo. La bando komencis muzikumi en 1983. Ilia trarompo okazis per la albumo Blood Sugar Sex Magik.
Ili famiĝis-misfamiĝis, ke la grupanoj aperis en koncerto sur la sceno, vestita nur per ŝtrumpeto, kaj tio estis ne sur la piedo.
Baixio (Cearao)
Baixio ("Bajŝio") estas brazila municipo en subŝtato Cearao.
Ipaumirim (Cearao)
Ipaumirim ("Ipaŭmirim' ") estas brazila municipo en subŝtato Cearao. Ĝia nomo havas tupian originon kaj signifas malgranda lageto.
Eŭropa lonicero
La eŭropa lonicero (Lonicera periclymenum) estas grimpanta lonicero kiu atingas altecon de 10 m. Ĝi troveblas indiĝene en la plejparto de Eŭropo, norde ĝis suda Norvegio kaj Svedio. Oni ofte trovas ĝin en arbaroj aŭ heĝoj. La floroj estas blankaj aŭ flavecaj, trompet-formaj kaj tre dolĉ-odoraj. Oni ofte kreskigas ĝin en ĝardenoj kaj oni kultivis diversajn variaĵojn tiucele. La planto kutime disvastigas polenon per noktaj papilioj aŭ long-langaj abeloj, kaj ĝi kreskigas ruĝajn berojn.
Åsa Westlund
Åsa WESTLUND (naskiĝinta je la 19-a de majo, 1976) estas sveda politikisto kaj ano de la Eŭropa Parlamento por la Sveda socialdemokratia partio, parto de la Partio de Eŭropaj Socialistoj.
Strato de la romaniko
La Strato de la romaniko estas kulturturisma strataro en Saksio-Anhalto (Germanio). Ĝi formas okon, en kies centro troviĝas la landa ĉefurbo Magdeburg. La Strato de la romaniko ligas la katedralojn, monaĥejojn, preĝejojn, burgojn kaj kastelojn konstruitajn inter la 10-a ĝis meze de la 13-a jarcento kiel signojn de la kristanigo. Ĝi partas ĉe la tuteŭropa projekto Transromanica. Partoprenantaj ŝtatoj estas Aŭstrujo, Franclando, Germanujo, Hispanujo, Italujo, Rumanujo, Serbujo kaj Slovakujo. En 2006 Konsilio de Eŭropo deklaris Transromanica kultura itinero.
Live Killers
Live Killers estas la oka muzikalbumo (unua koncerta) de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi estis surbendigata de januaro al marto 1979 kaj lanĉata en junio de tiu sama jaro. Ĝi estas la dua albumo produktita sole de Queen mem. En 1980, en usona radioprogramo, Brian May kaj Roger Taylor konfesis, ke la rezulto ne plaĉas al ili.
Lavras da Mangabeira (Cearao)
Lavras da Mangabeira estas brazila municipo en subŝtato Cearao.
Lars Lilja
Lars LILJA, naskiĝinta je 1954, estas sveda socialdemokrata politikisto, kiu estis ano de la Riksdag inter 1995 kaj 1998, kaj ekde 2001.
Johann Christoph Bach la pli maljuna
Johann Christoph Bach (*22-a de februaro 1645 en Erfurto, † 25-a de aŭgusto 1693 en Arnstadt) estis la ĝemelo de Johann Ambrosius Bach, la patro de Johann Sebastian Bach. Lia patro estis la urbomuzikisto Christoph Bach la pli maljuna
Asaio
Asaio estas la frukto de la palmo Euterpe oleracea Mart., en la familio de Arekacoj (eks. Palmacoj), planto tipa de la ebena kamparo. Ĝi estas indiĝena en Amazonio, kie homoj manĝas ĝin jam de la antaŭkolumba epoko.
La nomo venas el la portugala Açaí, kiu siavice ricevis la nomon de indiĝena lingvo, la tupia. La planto nomiĝas en la portugala "açaizeiro" [asaizejro].
Utiligado
La frukto de la palmo estas manĝebla, kaj estas konsumata kiel trinkaĵo, dolĉaĵo aŭ glaciaĵo.
Vénus beauté (institut) (filmo)
Vénus beauté (institut) estas franca-benina filmo de Tonie Marshall en 1998.
Temo
En "Instituto Venus Beleco", oni vendas falsan sunon, verajn plibeligajn prizorgojn, maskojn, eliksirojn por vidi la vivon per rozaj koloroj. Estetikistinoj, geklientoj venas serĉi rimedojn por amo kaj kontraŭ tempo kiu pasas.
Zielonka
Zielonka estas urbo kaj urba komunumo en la Distrikto Wołomiński, en la Mazovia Provinco de Pollando.
Geografio
Zielonka troviĝas 13 km nordoriente de centro de Varsovio ĉe rivero Długa (Longa). Areo de la urbo egalas 79,23 km². 53% de la areo estas arbaroj kaj 5% – kamparoj.
Apudaj komunumoj estas Dębe Wielkie, Halinów, Kobyłka, Marki, Poświętne, Stanisławów, Sulejówek, Varsovio, Wołomin kaj Ząbki.
Marĉotringo
La Marĉotringo (Tringa stagnatilis) estas malgranda vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj.
Aspekto
Ĝi ŝajnas kvazaŭ eta eleganta Griza tringo, Tringa nebularia, kun longa maldikega beko kaj tre longaj flavecaj kruroj. Kiel la Griza tringo, ĝi estas grizbruna dum breda plumaro, pli pala vintre, kaj havas blankan pugon vertikale sur la dorso, tre videbla dumfluge -kune kun blanka vosto- inter resto de dorso kaj flugiloj malhelbrunaj; kruroj sufiĉe elpendas fine. Blankaj strio superokula, fronto, vizaĝo ĉirkaŭbeka kaj ĉirkaŭokula ringo. Ili estas inter 22 kaj 25 cm longaj kaj havas enverguron de 39 ĝis 44 cm.
Tamen, ĝi estas pli parenca kun la Ruĝkrura tringo, Tringa totanus kaj la Brovtringo, Tringa glareola, (Pereira & Baker, 2005). Kune, ili formas grupon de etaj tringoj kiuj havas ruĝajn aŭ ruĝecajn krurojn kaj laŭ breda plumaro ili estas helbrunaj supre kun kelkaj malhelaj puntoj dorse kaj pli malhelaj ĉe brusto kaj ĉefe ĉe kolo.
Disvastiĝo
Ĝi reproduktiĝas en malferma herba stepo kaj humida tajgo el plej orienta Eŭropo -Ukrainio- ĝis centra Azio kaj Mongolio. Ĝi estas migranta birdo kun plej granda parto de ekzempleroj vintrantaj en subsahara Afriko kaj Barato kaj malmultaj migrantaj al sudorienta Azio kaj Aŭstralio. Ili preferas vintrumi ĉe humidejoj de fluanta akvo kiel marĉoj kaj lagoj kaj estas plej ofte vidataj solaj aŭ laŭ etaj grupoj.
Kutimoj
Ili nestumas surplanke, en truo kovrita de folioj aŭ herberoj. La ino demetas 2 ĝis 5 ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas dum ĉirkaŭ 3 semajnoj kaj zorgas la idojn.
Tiuj birdoj manĝas per tuŝoprobado en neprofunda akvo aŭ malseka koto. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj similajn etajn predojn.
La Marĉotringo estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).
Senelflua baseno
En geografio, senelflua baseno, ankaŭ nomata fermita baseno, estas akvokolekta areo, de kiu ne estas elfluo de akvo, nek sur la surfaco kiel riveroj, nek subtere per fluo aŭ difuzo tra roko aŭ grundo. Senelfluaj basenoj estas ankaŭ nomata "sistemoj de ena elfluo". Ofte en senelfluaj basenoj ekzistas salakvaj lagoj.
Kvankam senelfluaj basenoj povas ekzisti en ĉiu klimato, praktike ili estas plej kutimaj en varmaj dezertoj. En lokoj kun pli alta kvanto de pluvo, la erozio de la akva fluo kutime faras kanalojn (precipe dum inundoj), rompante barojn al la pli granda ĉirkaŭanta akva sistemo, do rompante la akvodisliman barilon inter la senelflua sistemo kaj la ĉirkaŭbaranta tereno. La Nigra Maro iam estis tia lago, havante sendependan akvan sistemon antaŭ kiam la Mediteraneo rompis la terenon apartigantan ilin du.
En varma dezertoj, enfluo estas malgranda kaj malpligrandigata pro suna vaporigo, ege malplirapidigante la formiĝadon de elfluaj sistemoj. La fermita naturo de ĉi tiu akvofluo ofte kondukas al la kolektiĝo de saloj kaj alia mineraloj en la lago. Mineraloj alportitaj el la ĉirkaŭbarantaj rokoj estas deponitaj en la senelflua baseno, kaj restas, kiam la akvo, kiu portis ilin tien, forvaporiĝas. Tial senelfluaj basenoj ofte enhavi (mult)ampleksajn salajn areojn (ankaŭ nomataj salaj platoj). Ĉi tiuj areoj, kiuj povas havi grandan, malmolan kaj platan surfacon, estas iam uzataj por aviado.
Kaj konstantaj kaj sezonaj senelfluaj lagoj povas formiĝi en senelfluaj basenoj.
Rimarkindaj senelfluaj basenoj kaj lagoj
Estas nur 5 alto-dezertaj fermitaj lagoj en la mondo, tri el la kvin estas en la mezoriento, la aliaj du estas en Nevado en Usono – lago Walker kaj Piramida Lago.
Antikvaj senelfluaj basenoj
Iuj el antikvaj senelfluaj sistemoj:
Miroslav (nomo)
Miroslav estas ĉeĥa kaj slovaka vira persona nomo. Similaj nomoj ekzistas en aliaj slavaj lingvoj, ekzemple la pola Mirosław kaj la rusa Мирослав. Ĝi signifas proksimume "pac(em)ulo", "famulo pro paco".
La ina formo estas "Miroslava". La nomo havas multajn karesformojn; eble la alilande plej konataj estas Mirko, Mirek kaj Miro.
Wasmes
Wasmes estas vilaĝo en la municipo Colfontaine en Belgio.
Vincent van Gogh vivis tie dum iom da tempo en 1880.
Dieu est grand, je suis toute petite (filmo)
Dieu est grand, je suis toute petite (Dio estas granda, mi estas malgrandega) estas franca filmo de Pascale Bailly en 2001.
Temo
"Mi estas 20-jara kaj mi fuŝis mian vivon" skribas Michèle (Audrey Tautou) en sian taglibron. Abortinte kaj disiĝinte de Bertrand (Mathieu Demy), ŝi ĵetiĝas en sensencan mistikan priserĉadon por esti helpata de Dio. Senrezulte, ŝi turnas sin al Budho. Tiam, ŝi renkontas 32-jaran judan ĥirurgon nomitan François (Edouard Baer)...
Gam-COVID-Vac
Gam-COVID-Vac (Гам-КОВИД-Вак), ankaŭ konata kiel Sputnik V, estas vakcino kontraŭ COVID-19. Ĝi estas kreita de la Esplora Centro de Epidemiologio kaj Mikrobiologio de N. F. Gamaleja. La vakcino ricevis la unuan, provizoran kaj limigitan registriĝon la de la Ministerio pri sano de Rusio. La aŭtoritatoj asertas ke pli ol 20 landoj jam esprimis interesiĝon pri uzado de la vakcino, kies produktado devos okazi tutmonde.
Priskribo
Oni injektas la vakcinon en du etapoj — unue unu vektoron, poste — alian. Denis Logunov diras ke tio estas klasika kaj plej efika skemo, kiun oni foje rifuzas pro pure ekonomiaj kialoj. Li diras ke se oni injektas unu vektoron kaj ĝi ne reproduktiĝas, necesas injekti la duan fojon, sed la saman vektoron oni injekti ne povos — la imuna respondo al ĝi troviĝas en akuta fazo. "Tre ofte en tiu kazo oni povas ricevi bonan imunan respondon, sed por tio ĝin necesas fortigi kaj enigi la duan injekton" diris la sciencisto.
Li agnoskas ke ne eblas nun ekzakte prognozi, kiom longe daŭros la kreota imuneco kaj tion li konsideras la ĉefa nerespondita demando.
Li asertas ke la vakcinoj, kreataj samtempe en Ĉinio, la Oksforda Universitato kaj de la firmao Johnson & Johnson, sekvas la saman vojon, inkluzive rilate la testadon.
Estis kreita ankaŭ testilo, ebliganta rapide eltrovi RNA de la incitilo de la viruso. Tio helpas pri protektado de medicina personaro, kontaktanta la kronviruson kaj aliajn incitilojn.
Kreado kaj testado
La esplorado komenciĝis en februaro 2020. La vakcino mem estis kreita en du semajnoj. Oni faris plurajn antaŭklinikajn testojn je simietoj, oraj hamstroj, musoj. Sekureco estis aldone kontrolita ĉe ratoj, kunikloj kaj du specoj de simioj — rezusoj kaj kalitriksoj.
La esploran teamon gvidas Denis Logunov, vic-direktoro pri scienca laboro de la Esplora Centro de Epidemiologio kaj Mikrobiologio de N. F. Gamaleja, ano-korespondanto de la Rusia Akademio de Sciencoj. Li neniam estis publika persono kaj sian unuan grandan intervjuon donis en julio 2020, kiam li rakontis pri la kreata vakcino. En la scienca literaturo rezultoj de la laboro ankoraŭ ne estas publikigitaj.
La 21-an de julio la unua rusia vic-ministro pri defendo Ruslan Calikov diris, ke la vakcino jam pretas kaj pruvis sian efikecon. Tamen la Ministerio pri sano respondis, ke ankoraŭ estas tro frue paroli pri tio, ĉar la esplorado ankoraŭ daŭras kaj la vakcino ne estas oficiale aprobita.
La testado okazis ekde la 18-a de junio en la Ĉefa Milita Klinika Hospitalo de Burdenko (Moskvo) ĉe militistoj-volontuloj. La testadon plenumis fakuloj de la 48-a Centra Scienc-Esplora Instituto de la Trupoj de la Radiado-Kemio-Bakteriologia Protektado de la Ministerio pri defendo de Rusio kaj la Esplora Centro de Epidemiologio kaj Mikrobiologio de N. F. Gamaleja.
Militkuracistoj en Rusio tradicie partoprenas kreadon de kuraciloj, aplikeblaj en ekstremaj situacioj. En 2015 kune kun fakuloj de la Esplora Centro de Epidemiologio kaj Mikrobiologio de N. F. Gamaleja ili kreis vakcinon kontraŭ ebolo. Fakuloj de la 48-a Centra Scienc-Esplora Instituto partoprenis likvidadon de eksplodoj de la hemoragia febro Krimeo-Kongo en vilaĝo Oblivskaja (Rostova provinco, 1999), SARS (2003), birda gripo (2005), antrakso (Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto, 2016), febro de Okcidenta Nilo, rabio, dengo kaj aliaj.
La vakcinon oni injektis al 76 volontuloj: ĉiu el ili verkis "taglibron de volontulo", en kiu estis registrataj flankefikoj — altiĝinta temperaturo, erupcio, ruĝiĝo en la loko de la injekto. Ili estis skrupule kontrolitaj pri manko de eĉ plej etaj signoj de la kronviruso kaj baritaj de la kontaktoj kun la ekstera mondo. Denis Logunov mem estis volontulo.
Observado de la stato de la volontuloj daŭras. Kontrolajn datumojn oni kolektos 42 tagojn post la enigo de la vakcino, poste post tri monatoj, plu — post duonjaro.
Registrado
La vakcino havas oficialan nomon Gam-COVID-Vac kaj la neoficialan Sputnik V — omaĝe al la samnoma kosmoŝipo, lanĉita la, do preskaŭ ekzakte antaŭ 60 jaroj. En la kosmoŝipo troviĝis pluraj bestoj, testataj por kompreni kiel vivaĵoj fartos en kosmo. Inter ili estis la famaj hundoj Belka kaj Strelka. Ĉiuj bestoj bonstate revenis al la Tero. Baldaŭ post la alteriĝo la hundino Strelka naskis ses sanajn hundidojn, unu el kiuj la sovetia ŝtatestro Nikita Ĥruŝĉov donacis al Caroline Kennedy, filino de la usona prezidanto John F. Kennedy.
Vladimir Putin detaligis, ke post la vakcinado lia filino spertis febron ĝis 38 gradoj, kiu sekvan tagon malaltiĝis ĝis 37 gradoj. "Kaj jen ĉio. Post la dua injekto, la dua vakcinado denove temperaturo iom altiĝis, sed poste ĉio ĉesis, ŝi fartas bone" rakontis la prezidanto. Li ne klarigis pri kiu el du liaj filinoj temas. Direktoro de la Aleksandr Gincburg diris ke li ne scias kiamaniere filino de la prezidanto trapasis la vakcinadon. La 20-an de julio novaĵagentejo Bloomberg sciigis, ke rusiaj komercaj kaj politikaj elituloj ekde aprilo havis aliron al la ankoraŭ testata vakcino kaj iuj estis vakcinitaj. Antaŭ kelkaj tagoj la ĉefa redaktoro de la radiostacio Eĥo de Moskvo Aleksej Venediktov publike agnoskis, ke li ricevis proponon trapasi vakcinadon, sed rifuzis ĝin pro sekurecaj konsideroj. Li ankaŭ konfirmis, ke li konas homojn, kiuj faris tion.
La registriĝo malvalidiĝos la se la testado ne trapasos la trian fazon kiel tio estas postulata de ĉiuj novaj vakcinoj. Limigita registriĝo permesas vakcino nur riskogrupojn (instruistoj, medicinistoj ktp), sed malpermesas vakcini infanojn, aĝulojn ktp.
Denis Logunov diris en la intervjuo, ke li celas ne avanci kolegojn el Usono, Britio aŭ Ĉinio, sed precipe protekti siajn poksimulojn, ĉar ankaŭ inter geamikoj kaj parencoj jam estis infektitoj.
Ekfunkciis la oficiala plurlingva retejo de la vakcino www.sputnikvaccine.com.
Produktado
La estro de la Rusia Fonduso de Rektaj Investoj Kirill Dmitrijev diris, ke ĝis fino de la jaro Rusio povos produkti kaj liveri al diversaj landoj pli ol 200 milionojn da dozoj, el kiuj 30 milionoj estos produktitaj en Rusio kaj aliaj — de eksterlandaj partneroj. Ĝis la fino de 2021 eblos produkti pli ol 3 miliardojn da dozoj. La vakcino estos liverata kun testilo pri antikorpoj.
Vladimir Putin diris ke la vakcinado en Rusio estos propravola kaj senpaga. La ministro pri sano Miĥail Muraŝko klarigis ke la vakcinon produktos la Centro de N. F. Gamaleja kaj kompanio Binnofarm, kaj poste ankaŭ aliaj organizaĵoj. Vic-ĉefministro Tatjana Golikova diris, ke fine de aŭgusto — komence de septembro komenciĝos vakcinado de la medicinistoj kaj ke oni esperas, ke la kreota imuneco daŭros ĝis du jaroj. Ankaŭ instruistoj estos amase vakcinataj, kiel endanĝerigataj pro abundo da interhomaj kontaktoj. Vasta aplikado de la vakcino komenciĝos nur post la fino de la tria etapo de ĝia testado, kiu ankoraŭ ne komenciĝis, do jam sekvan jaron. Oni diris, ke la tria fazo de la testado okazos en kelkaj landoj, inter kuj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Saud-Arabio, Filipinoj kaj eble Brazilo.
Estro de la Rusia Fonduso de la Rektaj Investoj Kirill Dmitrijev diris ke lia organizaĵo jam ricevis mendojn por unu miliardo da dozoj el pli ol 20 landoj kaj nun intertraktas pri uzado de la vakcino en Azio, Sudameriko kaj Proksima Oriento. La unuaj dozoj de la vakcino jam estas fabrikitaj kaj sendataj al rusiaj regionoj. Oni planas starti fabrikadon en Barato, Sud-Koreio kaj Brazilo. Eble ĝi okazos ankaŭ en Saud-Arabio, Turkio kaj Kubo.
Uzado
La vakcino jam venas al regionoj de Rusio post komenci vakcinadon de medicinistoj kaj instruistoj. Amasa vakcinado de aliaj grupoj komenciĝos en oktobro aŭ iom poste. La vakcinado en Rusio estas propravola kaj senpaga. Pluraj altranguloj jam sciigis ke ili trapasis ĝin, iuj faris tion publike antaŭ televidkameraoj. Inter la vakcinitoj: urbestro de Moskvo Sergej Sobjanin, estro de la Liberal-demokratia Partio de Rusio Vladimir Ĵirinovskij, ministro pri defendo Sergej Ŝojgu, ministro pri komerco kaj industrio Denis Manturov.
Reago
The New York Times rimarkigis ke strategio de "tranĉado de anguloj" forme de mallongigo de la testado kaj burokrataj proceduroj, jam ebligis al la sovetiaj sciencistoj krei en la 1950-aj jaroj efikan vakcinon kontraŭ poliomjelito, kiun ili testis je siaj propraj infanoj.
Asista direktoro de la Tutamerika Organizo pri Sano, la regiona branĉo de la Monda Organizo pri Sano (MOS) Jarbas Barbosa diris, ke MOS ankoraŭ ne havas sufiĉan informon pri la rusia vakcino por fari konkludojn. Proparolanto de MOS Tarik Jasarevic diris ke ĝi jam pritraktas la antaŭkvalifikon de la vakcino. "Ni estas en proksima kontakto kun la rusiaj sanaŭtoritatoj kaj diskutoj daŭras pri la eventuala antaŭkvalifiko de la vakcino fare de MOS... La antaŭkvalifiko de ajna vakcino inkludas rigoran recenzadon kaj aliron al ĉiuj petitaj datumoj pri sekureco kaj efikeco" komentis ŝi.
La Parana Teknologia Instituto en la brazila ŝtato Paranao komencis intertraktojn pri produktado de la rusia vakcino.
Prezidanto de Filipinoj Rodrigo Duterte laŭdis klopodojn de Rusio pri la kreado de la vakcino kaj diris ke li pretas persone partopreni en la testado. Li esprimis esperon ke Rusio liveros la vakcinon al lia lando senpage, ja Filipinoj estas inter la plej forte trafitaj de COVID-19 aziaj landoj.
Scienca publikaĵo
La unua scienca publikaĵo pri Gam-COVID-Vac estis publikigita en la prestiĝa medicina gazeto The Lancet. Aleksandr Gincburg, direktoro de la Centro de N. F. Gamaleja, diris ke la artikolon pri la rusia vakcino reviziis kvin fakuloj, ĉiu el kiuj prezentis po unu paĝo aŭ pli da demandoj, respondoj al kiuj komplete kontentigis ilin.
Denis Logunov kun kunaŭtoroj prezentis detalojn pri la kreado kaj testado de la vakcino. Ili diras ke ĝi estis kreita surbaze de du komponantoj: rekombinita adenovirusa vektoro de la tipo 26 (rAd26) kaj tiu de la tipo 5 (rAd5). Ambaŭ vektoroj portis la genon de SARS-CoV-2, kiu kodas S-glikoproteinon (rAd26-S kaj rAd5-S). Okazis du malfermaj nehazardigitaj fazoj de la esploro en du rusiaj hospitaloj, kiujn partoprenis sanaj plenkreskaj volontuloj de ambaŭ genroj 18 ĝis 60 jarojn aĝaj. La unua fazo daŭris 28 tagojn kaj celis pruvi sekurecon de la vakcino rAd26-S aŭ rAd5-S, injektita unufoje al muskoloj de la volontuloj. La dua fazo komenciĝis almenaŭ kvin tagojn post la fino de la unua kaj dum ĝi okazis du injektoj — rAd26-S en la unua tago kaj rAd5-S en la 21-a tago.
La esplorado daŭris de la 18-a de junio ĝis la 3-a de aŭgusto 2020 kun partopreno de 76 homoj (po 38 en ĉiu fazo). En la unua fazo po naŭ volontuloj ricevis injekton de rAd26-S kaj rAd5-S, en la dua fazo 20 estis injektitaj per rAd26-S kaj rAd5-S. La esploroj, registritaj ĉe ClinicalTrials.gov, NCT04436471 kaj NCT04437875, konfirmis ke ĉiuj ricevintoj de la vakcino ellaboris imunecon al la COVIM-19. La partoprenantoj bone eltenis la vakcinadon kaj reagoj de iliaj organismoj estis akcepteblaj. La ĉefaj flankefikoj estis: doloro ĉe la loko de la injekto (44 [58%]), ruĝiĝo (38 [50%]), kapdoloro (32 [42%]), astenio (21 [28%]), muskola kaj artika doloroj (18 [24%]). Neniuj gravaj flankefikoj estis registritaj. Ĉiuj partoprenantoj ellaboris antikorpojn al glikoproteino de SARS-CoV-2. Sekvos la tria fazo de la esploro, kiun partoprenos 40 mil volontuloj en diversaj landoj aĝaj ĝis 90 jarojn kaj pli. 5000 volontuloj jam estas rekrutitaj.
Ĝermolisto de ĉinaj esperantistoj
Han Zhuwu
Han Zhuwu (naskiĝinta en 1942) estas ĉina esperantisto,nun loĝas en Tianjin.
Hang Jun
HANG Jun (1943-2003) estis redaktorino de Esperanto-elsendoj de Ĉina Radio Internacia (1972- 2003), volontulo en la Centra Oficejo de UEA (1989), mortis la 25-an de junio.