cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anĵero-Sudĵensko
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).
En la urbo estas fervoja stacio Anĵerskaja (Анжерская).
En jaro 1959 la urbo havis 115.6 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 86.5 mil loĝantojn.
22754 Olimpo
22754 Olimpo estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Monto Olimpo, plej alta punkto de Grekio. Ties kulmino vualata de nuboj kaj la supera ĉielo, estis kreditaj de la antikvulo kiel la loĝejo de la gedioj.
NGC 2039
NGC 2039 estas grupo de steloj en konstelacio Oriono.
Heliodora
Heliodora estas urbo kaj municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Santa Rita do Sapucaí. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Gumieńce
Gumieńce (ĝis 1945 Scheune) - estas setlejo de la urbo Szczecin (ĝis 1945 germane Stettin) en nuntempa Pollando. Ĝi ekde la 28-a de novembro 1990 estas urba setlejo de Szczecin. Gumieńce lokitas en la kvartalo Śródmieście. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 2-an lokon en la urbo kaj la 2-an lokon en la kvartalo; la 24-an de majo 2015 ĝi havis 20 758 loĝantojn.
Ĝi najbaras al la urbaj setlejoj Krzekowo-Bezrzecze kaj Pogodno (norde), Świerczewo kaj Turzyn (oriente) kaj Pomorzany (sud-oriente). Urba setlejo Gumieńce havas 2 tombejojn: en okcidenta parto troviĝas Centra Tombejo (pole: Cmentarz Centralny) - la plej granda tombejo sur teritorio de Pollando, dum ĉe la Bronowicka strato lokitas Okcidenta Tombejo (pole: Cmentarz Zachodni).
Ĉelmuro
Ĉelmuro estas iom rigida tavolo ĉirkaŭanta la ĉelon. Ĝi estas ekster la ĉelmembrano, kaj ĝi subtenas kaj protektas la ĉelon, kaj agas kiel filtrilo. La ĉelmuro ankaŭ malpermesas trograndiĝon kiam akvo iras en la ĉelon. Ĉelmuroj troviĝas en plantoj, bakterioj, arkeoj, fungoj kaj algoj. Bestoj kaj protistoj ne havas ĉelmurojn.
Békésszentandrás
Situo
Békésszentandrás situas sur ebenaĵo, laŭ iama riverbranĉo de Triopa Körös, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Békéscsaba, Szarvas estas proksime.
Ĉelmuro
Ĉelmuro estas konstruata de malsamaj materialoj en malsamaj specioj. Je plantoj, la pli forta materialo estas la karbonhidrata polimero celulozo.
Békésszentandrás
Historio
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Apud la grandvilaĝo troviĝas kurgano, la plej alta en Hungario. La unua mencio devenis el 1297. La vilaĝo senhomiĝis plurfoje dum la tataroj en 1241 kaj poste dum la turkoj en la 17-a j.c. En 1705 taĉmento Francisko Rákóczi la 2-a venkis serbojn, kiuj apogis Habsburgojn. La komunumo enskribis sin en la historion en 1735, la lokaj servutuloj kune kun estro de serba ĉelima milita zono Péró Jovánovics Szegedinác [segedignAc] ribelis, kion sekvis terura venĝo. Akvobaraĵo konstruiĝis en 1942 sur Körös, kiu faris stabila la rivernivelon. Oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno en 1945, sed poste kolĥozoj formiĝis.
Vidindaĵoj estas katolika kaj kalvinana preĝejoj.
Famuloj
En Békésszentandrás naskiĝis: En Békésszentandrás mortis:
Gumieńce
La teritorio de la setlejo konsistas el la teritorio de eksa vilaĝo Gumieńce. Gumieńce apartenis al Szczecin ekde la 13-a jarcento.
Urba amasa transporto
Ĉefaj stratoj de la setlejo estas strato Ku Słońcu kaj Eŭropa strato. Sur teritorio de Gumieńce troviĝas la fina haltejo de tramoj "Gumieńce" (linioj 8 kaj 10) kaj aŭtobusoj (linio 88). Krome, en Gumieńce lokitas fervoja stacio Szczecin Gumieńce kaj eksaj fervojaj limpasejoj. En la jaroj 1899-1945 funkciis ankaŭ la mallarĝtraka fervoja haltejo Gumieńce Wąskotorowe.
Icapuí (Cearao)
Icapuí (" Ikapui' ") estas brazila municipo en subŝtato Cearao. Ĝia nomo havas indiĝenan originon kaj signifas "rapid-afero".
Éva Komáromy
Éva Komáromy [komAromi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Komáromy Éva estis hungara aktoro, operetkantisto, primadono, subreto.
Éva Komáromy naskiĝis la en Kisbér, ŝi mortis antaŭ ol la  en Miskolc.
Ĉasaviadilo
La ĉasaviadilo estas militaviadilo designata ĉefe por ataki malamikan aviadilon, do la ĉefa rolo de ĉasaviadiloj estas akiri aeran superecon.
La plej sukcesa ĉasa piloto estas germano Erich Hartmann. Dum la dua mondmilito germanaj ĉaspilotoj estis tre pli sukcesaj ol ĉaspilotoj de kontraŭhitlera alianco. Multas malpli sukcesaj, ol Erich Hartmann, germanaj ĉaspilotoj, kiuj estas pli sukcesaj ol ĉiu alianca ĉaspiloto, ekzemple, Schentke, Graf, ktp. La plej bona ĉaspiloto de alianco estis Koĵedub.
Dum la unua mondmilito la plej sukcesa ĉasisto estis ankaŭ germano, s-ro Manfred von Richthofen. Sed dum la unua mondmilito ĉasaj aviadiloj aperis ne tuj. La unuaj aviadiloj uzatis nur por bombi kaj por spioni. Pilotoj provis nur pafi per pistolo kontraŭantojn. La unua atako de aviadilo kontraŭ aviadilo estis farata de rusa piloto Petro Nesterov (per speciala, danĝera maniero). Nur poste oni instalis pafilojn al aviadiloj (mitralojn). Aperis problemo, kiel pafi tra helico. Oni eĉ instalis ŝtalajn pliseverigojn al helico por kugloj ne detruu helicon. Sed jam dum la unua mondmilito aperis ilo, kiu regulas mitralan pafon laŭ helicaj pozicioj.
La unua jeta ĉasaviadilo estis Messerschmitt Me 262.
Spertuloj opinias, ke la plej sukcesa ĉasaviadila modelo estis Phantom. Ĉi tiu modelo estas simbolo de Vjetnama milito kiel Sabre estas simbolo de Korea milito.
12275 Marcelgoffin
12275 Marcelgoffin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
10964 Degraaff
10964 Degraaff estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
12275 Marcelgoffin
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Marcel Goffin (1913–1999), plenumita amatora violonfaristo. Li tage perlaboris kiel humila de teknikisto de servo sed dediĉis grandan parton de sia libertempo al sia reala alvokiĝo, farado de violonoj. En tiu arto li estis tute memlernanto. Li konstruis entute 50 instrumentojn, la lasta, kiam li estis 85-jaraĝa.
10964 Degraaff
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Willem de Graaff (1923–2004), astronomia esploristo ĉe la Universitato Utrecht, kiu malkaŝis la mirindaĵojn de la universo al miloj da homoj per 625 lekcioj en 42 jaroj.
Mendado
Mendado (alia uzata termino postulado) estas kvanto da iu varo, kiun individuo (individua mendado) aŭ ĉiuj individuoj kiuj interesiĝas pri tiu varo (merkata mendado) deziras aĉeti ĉe difinita prezo. La mendado estas pagkapabla intenco ex ante.
Regna Banko
Regna Banko (germane: Reichsbank) estis la centra banko de la Germana Regno. Ĝi fondiĝis en 1876 kiel posteulo de la prusa banko. Komence ĝi submetiĝis rekte al la regna kanceliero, en 1924 ĝi fariĝis - konforme al la Dawes-plano sendependa de la registaro. Ekde 1937 la Regna Banko denove estis sub la kontrolo de la registaro. Post la dua mondmilito la Regna Banko ĉesis ekzisti.
Pozán de Vero
Pozán de Vero estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Somontano de Barbastro (kies ĉefurbo estas Barbastro) apartenanta al la centro de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko Somontano de Barbastro, sur la valo de la rivero Vero, je ties maldekstro. Ĝi limas okcidente kun Peraltilla kaj Azara, norde kun Santa María de Dulcis, kaj oriente kun Salas Altas kaj Castillazuelo.
La loĝloko Pozán de Vero mem (408 msm) estas je 62 km oriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la ŝoseo A-1232 kun Huerta de Vero norde, kaj kun Barbastro sude.
Historio
La plej frua dokumenta mencio estas de la jaro 1001 kiel unua certa setlejo. Tamen oni trovis restaĵojn de iberoj, romian ponton (poste reformitan) kaj araban azudo ankoraŭ uzata por irigacio. La areo ja estis loĝata de araboj, kiu lasis inter alia reton de irigacio kaj loknomojn. Pri la kristana mezepoka historio estas multaj dokumentoj.
Inter la 16-a kaj la 18-a jarcentoj oni konstruis gravajn domegojn. La granda baroka preĝejo estis konstruita en la 18-a jarcento.
Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Pozán de Vero kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 241 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdalarboj, olivarboj, vinproduktado) kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura kaj rura turismo.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejo kun rimarkinda kupolo kaj fortika sonorilturo, ermitejo kaj rigardejo, la azudoj kaj aliaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero kaj la ravinoj kaj rojoj, kiuj ĉirkaŭas la loĝlokon.
Pont-du-Casse
Pont-du-Casse estas franca situanta en departemento Lot-et-Garonne, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Cassipontins.
Surĉin
Surĉin (Сурчин, slave Surčin) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en distrikto Beogrado, sed geografie en Srem (regiono). Ankoraŭ 1 urbo kaj 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.
Historio
Surĉin estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, baldaŭe romianoj vivis tie, poste alvenis diversaj nomadaj triboj. Fine de la mezepoko la turkoj okupis la komunumon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 2002 loĝis en 14292 da homoj, (serboj 12358 (87 %), ciganoj 702 (5 %), kroatoj 377 (3 %) kaj aliaj).
Watson Senior
Watson SENIOR (sinjor), anglo, mezurilinspektoro en Edinburgo, Skotlando. Li naskiĝis la 7-an de februaro 1868 en Dewsbury, Jorkŝiro, Anglio. Li estis prezidanto de Unuigita Societo de Inspektistoj de Pesiloj kaj Mezuriloj. Watson Senior estis esperantisto de 1910, estis prezidanto de Esperanta Societo en Edinburgo kaj aktivis en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT).
Ĉareto
La termino ĉareto havas la du jenajn signifojn:
ĉareto estas malgranda ĉaro, kiun homoj puŝas aŭ tiras, eventuale motore pelata, sed destinita al mallongaj transportoj,
aǔ
ĉareto estas la movebla parto de skribmaŝino, konsistanta ĉefe el kaŭĉuka cilindro, ĉirkaŭ kiu volviĝas la papero, kaj el la ĝin portanta ĉasio. Ankaŭ ĉareto estas parto de printilo, en kiun estas muntata kartoĉo aŭ printa kapeto.
Hugo Ferdinand Boss
Hugo Ferdinand Boss (Metzingen, 8-an de julio 1885 – 9-an de aŭgusto 1948) estis germana modofasonisto kaj fondinto de la vestokompanio Hugo Boss.
Frua vivo
Boss naskiĝis kiel filo de Luise Boss. Post iom da tempo kiel lernanto kaj unu jaron kiel laboranto li mem fondis kompanion en Metzingen en la jaro 1923.
Subteno al la nacia socialismo
Boss fariĝis en 1931 membro de la Nacisocialisma Germana Laborista Partio, du jarojn antaŭ Hitler fariĝis potenculo.
Nombro de liaj laboristoj estis francaj kaj polaj militkaptitoj, kiuj devis fari punlaboron.
Post la Dua Mondmilito Boss estis monpunata pro la subteno de la nazismo kaj akiris voĉdonmalpermeson.
Hugo Boss mortis en 1948 pro dentabsceso.
Georges Kersaudy
Georges KERSAUDY (naskiĝis en 1921; mortis la 18-an de junio 2015) estis franca esperantisto.
Tre juna li eklernis plurajn latinidajn kaj ĝermanajn lingvojn kaj ekkonis en 1936 ke la scio de Esperanto malfermas privilegian aliron al la centr- kaj orient-eŭropaj lingvoj. De 1941 ĝis 1946, li diplomitiĝis en la Sorbono pri germana lingvo, usona literaturo kaj civilizo, skandinavaj lingvoj kaj literaturoj kaj rumana filologio. Samepoke li diplomitiĝis ĉe École Nationale des Langues Orientales Vivantes (Langues Zo') pri rusa rumana hungara finna kaj akiris bonan konon de multaj aliaj lingvoj.
Eklaborinte ĉe la Franca Prieksterlanda Ministerio, li poste fariĝis tradukisto ĉe Unuiĝintaj Nacioj, kaj ĉe la Konsilio de la Eŭropa Unio li plenumis oficojn en diversaj ĉefurboj sur kvar kontinentoj, dume partoprenante misiojn en la tuta mondo kaj agante kiel oficiala faka tradukisto ĉe la Apelacia Tribunalo de Parizo. Li tiamaniere verkis oficialajn tradukojn el kvindeko da lingvoj.
En junio 2004, li partoprenis por la Eŭropaj elektoj, kiel unua de la listo de la Pariza regiono de Eŭropo - Demokratio - Esperanto, Francilio. La listo ricevis 5789 voĉojn (0,21% de la voĉdonoj).
Preĝejo Patrono de Hungaroj (Zabar)
Historio
Supozeble tiu ĉi romanika kirko estis konstruita en la malfrua 13-a jarcento. Post 2 jarcentoj la navo estis pligrandigita jam laŭ gotiko. En 1725, 1835 kaj 1923 renovigaj laboroj okazis. En 1932 oni konstruis la turon, vestiblon kaj parton de la navo. La orgeno estis farita ĉirkaŭ 1800.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola sur flanko de monteto. Apud la preĝejo troviĝas ŝtona kruco kaj malnovaj gisitaj feraj krucoj. La fasado estas malsimetria, ĉe la dekstra angulo la turo altiĝas kun piramida svelta turopinto. La turo mem imitas la kutimajn preĝejturojn en Transilvanio. La enirejo funkcias tra la vestiblo. Ĉe flanko de la navo estas videbla enmurita pordo, kiu prezentas la mezepokon kun kelkaj fenestroj. La absido estas rektangula kaj sakristio aliĝas al la absido. La instalaĵoj estis faritaj en la 20-a jarcento.
Kermeso okazas la 8-an de oktobro.
NGC 2040
NGC 2040 (alia indiko — ESO 56-EN164) estas emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Meggyeskovácsi
Meggyeskovácsi [medjeŝkovaĉi] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo estas hungare: acidĉeriza-forĝista.
Historio
Pli frue romianoj loĝis tie. En la paseo estis tie 5 komunumoj, el ili restis Balozsameggyes [baloĵamedjeŝ] kaj Rábakovácsi, kiuj unuiĝis en 1970.
Komunumoj pri meggy (= acida ĉerizo) en Hungara reĝlando
(Kelkloke tio estas laŭ malnova ortografio medgy!)
Mikolajiv-Pasaĵirskij (stacidomo)
Mikolajiv-Pasaĵirskij (Миколаїв, neoficiale Миколаїв-Пасажирський) estas pasaĝera fervoja stacidomo en Mikolajivo, la naŭa plej granda urbo en Ukrainio.
Sisavang Vong
Sisavang Vong (1885-1959) estis reĝo de la reĝlando Luangprabango de 1904 al 1945. Li ankaŭ estis reĝo de Laoso, ekde 1946 al sia forpaso en 1959.
Mirabueno
Mirabueno estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo. Tra la municipo pasas la lanvojo Ruta de la Lana, nome inter Las Inviernas kaj Mandayona.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas mirabuenense. La censita loĝantaro en 2016 estis de 85 loĝantoj kaj la denseco estas de 4,37 loĝ/km².
Situo
Mirabueno situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la centro de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1067 m super marnivelo; je 54 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 19,46 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°56′38″N 2°43′30″Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 1950 al 85, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Mirabueno, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Mirabueno kie oni falis al la nunaj 85.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Johann Martin Schleyer
Johann Martin SCHLEYER (Esperantigite Johano Marteno Ŝlejero) (naskiĝis la 18-an de julio 1831 en Oberlauda, mortis la 16-an de aŭgusto 1912 en Konstanco) estis germana rom-katolika pastro, kreinto de la lingvo Volapuko (Volapük). Lia baptonomo estis nur Martin Schleyer, la unuan nomon "Johann", fakte la nomo de sia baptopatro, li aldonis neoficiale.
Post sia ordinado en 1856, Schleyer laboris kiel pastro en pluraj parokoj. En la periodo de Kulturkampf (konflikto inter Ŝtato kaj Eklezio), li estis arestita kaj pasigis kvar monatojn en la fortreso de Rastatt pro predika eldiro kontraŭ socialismo kiel paroĥestro de Krumbach. Inter la jaroj 1875 kaj 1885 li laboris en paroĥo Sanktaj Petro kaj Paŭlo en Litzelstetten apud la Konstanca Lago) (nun parto de la urbo Konstanco), kie li ekhavis la ideon krei lingvon por faciligi la rilatojn inter la popoloj: Volapuko. Li poste diris, ke Dio mem gvidis lin dum tiu laboro.
Fakte, antaŭ Volapuko, li provis fari pli fruan helplingvon, kiun li nomis Dolmetsch-Sprache (interpretlingvo). La unua ideo de Schleyer tial estis krei skriban lingvon (do pazigrafion), kiu ekzistu el la ĉefaj lingvoj eŭropaj; germana, angla, itala, hispana kaj rusa. Tial li en 1878 kreis universalan alfabeton, taŭgan por transskribo de ĉiuj sonoj en ĉiuj lingvoj. Pri tiu alfa­beto li opiniis, ke por la kristana Eŭropo unu alfabeto estas same bezona, kiel unu religio. Lia alfabeto havis sufice grandan sukceson, kaj pro tio li opiniis, ke li estas vokita por krei universalan ling­von por la homaro. Sed li forlasis la ideon pri lingvo konsistanta el la ĉefaj eŭropaj lingvoj. Li volis fari tute artefaritan lingvon kun abso­lute regula gramatiko. La sistemo de Volapuko enhavas en si la teori­ojn de antaŭaj projektoj, ĝi havas ecojn de sekreta lingvo, de kodo, de pazigrafio kaj de artefarita lingvo parola.
Schleyer estis fame konata pro sia bona scio de lingvoj. Li verkis poemojn en sep lingvoj kaj prozaĵojn en 25 lingvoj.
Schleyer estis ankaŭ eldonisto de revuo Sionsharfe (Ciona Harpo, Revuo por katolika poezio.). En 1885 li emeritiĝis pro malsano. En 1894 Papo Leono la 13-a igis lin papa prelato. Schleyer mortis en 1912 en Konstanco.
Hodiaŭ estas legeble ĉe la pastra domo en Litzelstetten sur memora tabulo Menade bal – püki bal ("Al unu homaro – unu lingvon"). Krom en Litzelstetten, estas memortabuloj ankaŭ en Konstanco kaj en Oberlauda, lia naskiĝloko, kiu nun estas parto de la komunumo Lauda-Königshofen - tie ankaŭ ekzistas gimnazio kiu havas lian nomon.
Verkoj
Schleyer, Johann Martin Volapük die Weltsprache - Entwurf einer Universalsprache... Sigmaringen: 1880 (136 p.) Hildesheim and New York: Olms, 1982 (reprint) reprint ISBN 3-487-07278-5
Schleyer, Johann M + Seret, W. A. [tradukisto] Grammar with vocabularies of Volapük (the language of the world) for all speakers of the English language. London, 1887 (420 p.) PM 8953.S35
Schleyer, Johann Martin Grosses Wörterbuch der Weltsprache - Vödasbuk Volapüka Konstanz.
László Gál (filozofo)
László GÁL [gAl] rumania hungara filozofo, universitata instruisto. Li naskiĝis en Huedin la 6-an de decembro 1954.
Kariero
László Gál akiris diplomon en UBB de Kluĵo en 1980, li doktoriĝis en 1998. De 1990 li instruas en la UBB de Kluĵo.
Ofertado
La teorio de mendado kaj ofertado montras, kiel kvantoj kaj prezoj estas determinataj de la merkato.
Vulkana kratero
Vulkana kratero estas konusforma, ofte eĉ ŝakteca profundego de vulkano, el kiu eliris la magmo. Ĉe tavolovulkanoj aŭ centraj vulkanoj la kratero situas ofte je la pinto de la vulkano.
Moctezuma
La nomo Moctezuma havas diversajn signifojn.
Vulkana kratero
Erupcio liberigas ne nur varmegajn likvajn materiojn, sed ankaŭ solidaĵojn aŭ gasojn, kiam kreskas la gaspremo pro la altega temperaturo de la likveta magmo, ĉar en la kratero mem la lafo malvarmiĝas kaj iom post iom fermas la ŝakton. La gasoj povos eliri nur per erupcio. Pro tio estas danĝere promeni laŭ rando de tia vulkana kratero por rigardi la internon.
Moctezuma
Interalie temas pri
La nomo aludas al la aztekaj reĝoj Moctezuma (tutorigine naŭatle Motēcuhzōma, prononco ) la 1-a kaj la 2-a, el kiuj la lasta famiĝis en sia batalo kontraŭ la hispanaj konkerantoj de la azteka imperio sub Hernán Cortés. En la hispana lingvo la nomo ankaŭ skribiĝas Montezuma (en Esperanto Montezumo), kaj estas pliaj loknomoj de tiu literumo.
Interalie en tiu ortografia formo temas pri
Krome en tiu ortografia formo temas pri du specioj de birdoj, nome
kaj aldone pri asteroido, 2272 Montezuma.
(129541) 1996 PQ9
(129541) 1996 PQ9 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso, sed pro sia granda orbita klineco ĝi restas malproksima de tiu ĉi planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,2189 astronomia unuo, tie estas 32,739 milionoj da km.
Nurmo
Nurmo estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Suda Ostrobotnio. Ĝi estas ligita al Seinäjoki la 1.1.2009. La areo estas, el kio estas tero kaj  estas akvo.
Arkta klimato
La klimato de Arkto estas karakterizita de longaj, malvarmaj vintroj kaj mallongaj, malvarmetaj someroj. Estas granda kvanto de variableco en klimato tra la Arkto, sed ĉiuj regionoj suferas ekstremojn de sunradiado kaj en somero kaj en vintro. Kelkaj partoj de Arkto estas kovritaj de glacio (flosglacio, glaĉera glacio, aŭ neĝo) la tutan jaron, kaj preskaŭ ĉiuj partoj de Arkto suferas longajn periodojn kun iu formo de glacio sur la surfaco. Averaĝaj temperaturoj de Januaro gamas el ĉirkaŭ −40 al 0°C (−40 al +32°F), kaj vintraj temperaturoj povas fali sub −50°C (−58°F) ĉe grandaj partoj de Arkto. Averaĝaj temperaturoj de Julio gamas el ĉirkaŭ −10 al +10°C (14 to 50°F), kaj kelkajn terareojn foje superas 30°C (86°F) en somero.
La Arkto konsistas el oceano kiu estas tre ĉirkaŭita de tero. Tiele, la klimato de multe el la Arkto estas moderata de la oceana akvo, kiu neniam povas havi temperaturon sub −2°C (28°F). En vintro, tiu relative varmeta akvo, kvankam kovrita de la polusa flosglacio, malebligas ke la Nordan poluson estu la plej malvarma loko en la Norda Hemisfero (kiu estas male en la interno de Siberio), kaj estas ankaŭ parto de la tialo ke Antarkto estas multe pli malvarma ol Arkto.
Paanajärvi
Paanajärvi (Паанаярви) estas lago en Rusio apuda al la landlimo de Finnlando. Antaŭ 1940 Paanajärvi apartenis al Finnlando al komunumo Kuusamo, kaj nun apartenas al la Respubliko Karelio. Ĝi estis la dua plej profunda lago de Finnlando. Ĝi estas ĝis 128 m profunda. Ĝi estas ĝis 24 km longa kaj maksimune 1,5 km larĝa.
R. L. Burnside
Robert Lee Burnside, konata kiel R. L. Burnside (23a de Novembro, 1926 – 1a de Septembro, 2005) estis usona kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo de bluso. Li ludis muzikon dum multo de sia vivo, sed ricevis malmulte da rekono antaŭ la koemnco de la 1990-aj jaroj. En la lasta duono de la jardeko, Burnside registris kaj turneis kun Jon Spencer, atingante sukcesan aliron al fuzia muziko kaj enkondukante sian muzikon al nova publiko en etosoj de punko kaj garaĝa roko.
(19435) 1998 FN75
(19435) 1998 FN75 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Abeloj de Malia
Abeloj de Malia estas nomata tiu ora pendaĵo el la minoa periodo, kiu estis malkovrita en la Palaco de Malia sur Kreto kaj hodiaŭ estas ekspoziciita en la Arĥeologia Muzeo de Iraklio.
La abeloj de Malio estis malkovrita en 1930 fare de la francaj arĥeologoj Fernand Chapouthier kaj Pierre Demargne en la Nekropolo de la tomb-konstruaĵo. La pendaĵohavas larĝon de 4,9 cm kaj alton de 4,6 cm. Ĝi figurigas du abelojn aŭ vespojn, kiuj suĉas mielguton. Laŭ alia interpretado, ili metas la mielguton en la mielĉelaron, kiu troviĝas inter ili. La korpoj de la insektoj estas kurbitaj ĉirkaŭ la mielĉelaro, tiel ili formas kune ringon. Super la kapoj de la abeloj troviĝas ora globo en drata kaĝo. Ĉe ambaŭ flugiloj kaj tie, kie iliaj pikoj kuntuŝas unu la alian, pendas disketoj kun granulitaj randoj. La oraj granuletoj sur la mielĉelaro kaj la abdomenoj de la insektoj estas pli fajnaj kaj havas diametron de ĉ. 0,4 mm. La juvelo estis produktita en ĉ. 1800 ĝis 1700 a.K., ĉe fino de la minoa malnova palasta epoko kaj validas kiel majstra verko de la minoa arto.
Čeperka
Municipo Čeperka situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo apud rivero Elbo 11 km norde de urbo Pardubice, ĉe ŝoseo n-ro 37 inter la urboj Pardubice kaj Hradec Králové. Vivas ĉi tie.
Fontanières
Fontanières estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 259 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Fontanières etendiĝas sur 15,91 km², kaj havis 259 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 16 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Fontanières situas je alteco de 575 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Fontanières apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Maryse Breschard, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Fontanières apartenas al la kantono de Évaux-les-Bains, kies ĉefurbo estas Évaux-les-Bains. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Aubusson, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
San Miguel Ahuehuetitlán
San Miguel Ahuehuetitlán estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Miguel Ahuehuetitlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 259.
Geografio
San Miguel Ahuehuetitlán apartenas al la distrikto Silacayoapam al kiuj apartenas entute 35 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 226 loĝantojn. La komunumo havas surfacon de 94,41 kvadratkilometroj.
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
4711 Kathy
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kathleen Garnette Moeller, filino de la malkovrinto.
Oni ne konfuzu ĝin kun 1113 Katja.
Hualahuises
Hualahuises estas unu el la 51 komunumoj de la meksika subŝtato Nuevo León, kiu situas en norda Meksiko, inter la subŝtatoj Coahuila kaj Tamaulipas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Hualahuises. Al Hualahuises apartenas entute 61 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 19029.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6631 loĝantojn. El tiuj estis 3236 viroj kaj 3395 virinoj. La komunumo havas surfacon de 243,0 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 400 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 760 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5651 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 0 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke - % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
NGC 2041
NGC 2041 (alia indiko — ESO 86-SC16) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Flago de Bretonio
Gwenn ha Du (aŭ « Gwenn-ha-Du ») estas la bretonlingva nomo de la ĉefa kaj oficiala flago de historia Bretonio kaj ankaŭ de la regiono Bretonio. Pli malofte, ĝi estas nomita laŭ ĝia galolingva nomo, «Blanc e Neirr» kaj signifas «blanko kaj nigro.»
Hodiaŭ, ĝi estas uzita sur la oficialaj ejoj aŭ konstruaĵoj bretone kaj nature multaj personaj domoj aŭ ejoj.
La moderna flago estis dezajnita en 1923 de Morvan Marchal, arkitekto kaj naciista bretona batalanto.
La 9 horizontalaj strioj aludas al la 9 landoj (aŭ diocezoj) de Bretonio; 4 por la landoj de okcidenta -bretonlingva- Bretonio: Bro-Dreger, Bro-Gerne, Bro Gwened kaj Bro-Leon; 5 por la landoj de orienta -galolingva- Bretonio: Bro-Sant-Brieg, Bro-Naoned, Bro-Roazhon, Bro-Sant-Maloù kaj Bro-Zol.
La 11 (ĝi foje varias al 14) simboloj ĉe la supre-maldekstra flanko estas nomitaj ermenoj kaj aludas al la samnoma besto kaj la kunligata devizo, t.e. «prefere morto ol malpuriĝo».
Tiu besta simbolo kaj devizo havas laŭlegende saman originon, kiam la duko de Bretonio Alan al Louarn batalis kontraŭ la normanoj en la 10-a jarcento. Alan kaj siaj soldatoj estis fuĝantaj for de la normanoj kaj pelataj al ŝvelita kaj kota rivero; ĉe l'riverbordo, Alan tiam vidis ermenon pelita de vulpo kiu prefere ol plonĝi riveren kaj malpuriĝi elektis kontraŭstari la vulpon. Alan al Louarn sekvis ĝian ekzemplon kaj alparolis sian roton per tiuj vortoj «kentoc'h mervel eget bezañ saotret» «preferu morton ol malpuriĝon».
Historio
La bretona kulturo estas tre malnova, en Bretonio staras megalitoj de la jaro 2000 a.K. Bretonio estas konsiderata kiel unu el la ses keltaj nacioj. Post la unua mondmilito aperis naciisma politika movado favore al la revivigo de la bretona kulturo, ĉefe rilate la lingvon. En 1927 fondiĝas la Bretona Aŭtonomista Partio, kelkajn jarojn antaŭe, en 1923, Morvan Marchal, unu el la ĉefaj bretonaj naciistoj, kreis la nuntempan bretonan ﬂagon, bazita sur tradiciaj nigra kaj blanka koloroj de la mezepoka bretona armeo. La aŭtoro de la ﬂago tiris inspiron el la flagoj de Usono kaj Grekio, konsiderataj de li kiel la luliloj de la libereco kaj la demokratio. La strioj reprezentas la bretonajn provincojn kaj sur la supra kantono aperas la simbolo de la bretona duk-lando.
Franca kolonia imperio
La Franca kolonia imperio estas la aro de teritorioj ekster Eŭropo kiu estis sub franca regado unuavice ekde la 1600-aj jaroj ĝis 1960-aj. En la 19-a kaj 20-a jarcentoj, la kolonia imperio de Francio estis la dua plej granda en la mondo malantaŭ la Brita Imperio. La franca kolonia imperio etendiĝis sur pli ol 13,500,000 km² je ĝia pinto en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj. Inkluzive de metropolo Francio, la tuta kvanto de la teritorio sub franca suvereneco atingis 13,500,000 km². Ĝia influo faris al la franca lingvo, la kvara plejmulte parolata kolonia eŭropa lingvo, malantaŭ la angla, hispana, kaj portugala. Francio establis koloniojn en Nordameriko, Karibio kaj Hindoĉinio, sekvante la hispanajn kaj portugalajn sukcesojn dum la Epoko de Malkovroj, en rivaleco kun Britio por la supereco. Serio de militoj kun Britio dum la 1700-aj jaroj kaj komenco de la 1800-aj, kiujn Francio perdis, metis finon al ĝiaj koloniaj ambicioj sur tiuj kontinentoj, kaj kun ĝi establiĝis tio kion kelkaj historiistoj nomas la "unua" franca kolonia imperio. En la 19-a jarcento, Francio establis novan imperion en Afriko kaj Sud-Orienta Azio. Kelkaj el tiuj kolonioj daŭris post la invado kaj okupo de Francio fare de Nazia Germanio dum la Dua Mondmilito.
Post la milito, kontraŭ-koloniaj movadoj komenciĝis defii francan aŭtoritaton. Francio malsukcese batalis amarajn militojn post la 1940-aj jaroj ĝis la fruaj 1960-aj jaroj en Vjetnamio kaj Alĝerio por reteni ĝian imperion sendifekta. Proksime de la fino de la 1960-aj jaroj, la plej multaj el la kolonioj de Francio akiris sendependecon, krom insuloj kaj insularoj kiuj estis integritaj en Francio kiel transmaraj departementoj kaj teritorioj. Tiuj estas entute 123,150 km², t.e. nur 1% el la areo de la imperio antaŭ 1939, kun 2,624,505 homoj vivantaj en ili en 2009. Ĉiuj ili ĝuas plenan politikan reprezentantaron ĉe la nacia nivelo, same kiel ŝanĝiĝantaj gradoj de leĝdona aŭtonomio.
Egina kaŝtrezoro
Egina kaŝtrezoro aŭ Egina trezoro estas grava minoa ora kaŝtrezoro, trovita sur la insulo de Egino, Grekio. Ekde 1892, ĝi estas parto de kolektaĵo de la Brita Muzeo.
Priskribo
La Egina kaŝtrezoro konsistas plejparte el oro-juvelaro, kiu estis datita - bazita je ties stilo kaj ikonografio-, je la greka bronza epoko inter 1850 kaj 1550 antaŭ Kristo. Ĝi inkludas du parojn de ornamitaj orelringoj, tri diademojn, unu brusto-pendaĵon, braceleton, oran tason, kvar ringojn, ornamitajn platojn kaj platajn striojn. Tie estas ankaŭ kvin ringegoj kaj multaj bidoj kaj ringoj faritaj de diversaj materialoj inkluzive de oro, lazurŝtono, ametisto, kvarco, karneolo kaj verda jaspo.
Pendaĵoj kaj orelringoj
La plej ellaboritaj aĵoj en la trezoro estas brusto-pendaĵoj kaj paro de orelringoj. La pendaĵo ŝajnas reprezenti Kretan diaĵon akompanata de du anseroj sur la kampo. La diaĵo estis nomita la "Majstro de la Bestoj" fare de arkeologoj. La paro de orelringoj estas desegnita en la formo de du-kapa serpento, kiu ĉirkaŭas du leporhundojn, starantaj unu al la alia.
Aniva
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 64208501.
La urbo estis fondita en jaro 1886.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
La interurba telefona kodo estas 42441, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas:.
La urbo estas en sudo de Saĥaleno, ĉe rivero Lutoga (Лютога).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 5.6 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 8.1 mil loĝantojn.
Tibor Machula
Tibor Machula [makula] (escepta prononco!), laŭ hungarlingve kutima nomordo Machula Tibor estis hungara violonĉelisto, altlerneja instruisto.
Tibor Machula naskiĝis la en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis la  en Abcoude (Nederlando).
Biografio
Tibor Machula en la aĝo de sep li komencis studi en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio kaj Teatra Akademio. Lia majstro estis Adolf Schiffer. Li debutis en koncerto en aĝo de 12 kun la Budapeŝta Filharmonia Orkestro, poste li turneis en Italio. Pro la sukcesoj li ricevis stipendion al en:Curtis Institute of Music. Li ricevis diplomon de en:Felix Salmond. En 1930 Machula revenis al Hungario kaj aliĝis al la budapeŝta triopo. Ili turneis longe ekzemple en Sudafriko, Skandinavio kaj nederlandaj kolonioj. Wilhelm Furtwängler invitis lin en 1936 por esti la primara violonĉelisto de la Berlina Filharmonia Orkestro. Li restis tie dek unu jarojn. De 1947 ĝis sia emeritiĝo en 1977 li same estis primara violonĉelisto de orkestro en Amsterdamo. Li ankaŭ instruis en nl:Conservatorium van Amsterdam.
Ermitejo de El Rocío
La Ermitejo de El Rocío estas ermitejo situa en Almonte (Huelva). En ĝi celebriĝas ĉiujare la fama Pilgrimado de El Rocío (en kiu oni veneras la Virgulinon de El Rocío), kaj kiu aktuale kunigas preskaŭ milionon de personoj. La projekto de la aktuala ermitejo estis de la arkitektoj Antonio Delgado y Roig kaj Alberto Balbontín de Orta, realigita ĉirkaŭ 1960.
Ene de la ermitejo troviĝas la Virgulino de la Roso, malgranda skulptaĵo tre venerata. Ĝia populareco estas granda en la lando, ĉar tiu adorado okazigas la plej gravan pilgrimadon de Hispanio, kiu nuntempe kunvenigas ĉiun jaron preskaŭ milionon de personoj.
Historio
Tiu unua ermitejo daŭris ĝis la tertremo de Lisbono, en 1755, kiu ĝin lasis en ruinoj, la Virgulino de la Roso estis portita al Almonte kaj estis tie dum du jaroj sekve, okazigante tie la Pilgrimadon de la Roso en la vilaĝo almontea; la reformoj de la ermita finiĝis en la jaro 1758.
Mariupol (stacidomo)
Mariupol (Маріуполь, Мариуполь) estas la ĉefa fervoja stacio en Mariupolo, la deka plej granda urbo en Ukrainio.
Nuklea akcidento de Ĉernobilo
La nuklea akcidento (kelkfoje ankaŭ nomata katastrofo) de Ĉernobilo okazis la 26-an de aprilo 1986 en la nuklea centralo Lenino en Ukraina SSR (Sovetunio). Iuj komparas ĝin kun la atombombaj eksplodoj en Hiroŝima aŭ Nagasako, eĉ asertas, ke ĝi estis "pli ol tricentoble pli forta" - sed tiu aserto estas senbaza, ja en Ĉernobilo okazis ne nuklea, sed vapora eksplodo pro varmigo pro nekontrolata nuklera reakcio, kun elĵeto de radioaktivaj substancoj. La kompleta vero pri tiu afero estas hodiaŭ ne jam konstatebla, kaj eble neniam estos.
Lokiĝo
La nuklea centralo situas en Ukrainio, ĉe komunumo Pripjatj, je 16 km nordokcidente de Ĉernobilo kaj je 104 km de Kievo, apud la belorusia landlimo. Ĝi konsistis el kvar reaktoroj, po 1000 megavattoj, kiujn oni ekfunkciigis inter 1977 kaj 1983.
Moneglia
Kristanisma patrono de la komunumo estas la Sankta kruco, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Nuklea akcidento de Ĉernobilo
Kaŭzoj
Laŭplane necesis registri karakterizojn de estingata reaktoro, sed la deĵoranto forgesis ĝustatempe ŝalti la registrilojn, kaj, timante punon pro neplenumo de eksperimento, li intence malŝaltis ĉiujn sekursistemojn por rapide plifortigi la reaktoron, por poste denove poiomete estingi ĝin, registrante la parametrojn. Tamen la ĉenreakcio iĝis nekontrolata.
Akcidento
La 26-an de aprilo iom post meznokto, je 01:23:58 (ukraina horo), okazis eksplodoj kaj grandega fajrobulo en la kvara reaktoro kaj ĝi forĵetis la malpezmetal- kaj betonkovraĵon (tegmenton) aeren, por poste refali sur la reaktorkernon, ĝin rompante. En kvin sekundoj, ĝia potenco pli ol miloble kreskis.
Du minutojn pli poste (01:26 h) fajra alarmo estis aktivigata, du pliajn minutojn poste (01:28 h) alvenas la centrala fajrobrigado kaj naŭ minutojn pli poste (01:35 h) aldone la publika fajrobrigado el la prokima urbo Pripjatj, kiu distancas je 3 kilometroj. La respondecaj teknikistoj ne tuje kaptis la akcidentan amplekson. Ankoraŭ je la kvara horo, Viktor Briuĥanov, la centrala estro, telefonis al la rusa ministro pri energio deklarante ke la reaktorkerno verŝajne ne suferis damaĝon. Tial fronte al la vigla fajro la centralaj kaj urbaj fajrobrigadanoj intervenis sen ajna protekto kontraŭ joniga radiado, kun nuraj kutimaj fajroprotektaj ekipaĵoj: katunaj vestoj kaj pantalonoj, gantoj, botoj kaj plastaj kaskoj. Nek dozometroj, nek kontraŭradiaj vestoj, ili ja neniel sciis pri radiadoj, kaj kiel sin protekti kontraŭ tiujn. La fajron oni rapide sufokis, sed ankaŭ hororan vidon oni konstatas: la reaktoro estas fendita kaj ĝia grafito miksita kun la reakcia nuklea brulaĵo formas magmon kiu haladzas atmosferen fumnubon saturita je radioaktivaj eroj (ĝis 1 kilometro alte).
Loĝantara transloĝigo
La komisionon pri likvidado de la sekvoj de la akcidento estris la vic-prezidanto de la Konsilio de ministroj de Sovetunio Boris Ŝĉerbina. En la unua telefona interparolo li provis konvinki la registarestron Nikolaj Riĵkov, ke la ministro pri energetiko kaj elektrigado Anatolij Majorec kiu jam troviĝis surloke sukcesos fari ĉion memstare, sed Riĵkov insistis, do li obeis. La li flugis el Moskvo per sia aviadilo Jakovlev Jak-40 al Kievo, de kie sekvis al la urbo Pripjat, al kiu li venis je la 19-a horo. Tie li ordonis evakuadon, komencitan sekvan tagon je la 2-a tage. Tiutempe en Pripjat loĝis pli ol 50 mil homoj, el kiuj duono estis kunlaborantoj de la nuklea centralo, ĝiaj konstruantoj kaj iliaj familianoj. La urbo estis komforta kaj prospera, tie estis registritaj ĉirkaŭ 12 mil personaj aŭtoj, salajroj estis duoble pli altaj ol averaĝe en la lando. Fakuloj raportis ke radiada fono ene de la urbo estis averaĝe 0,5 rentgenojn hore, do ĉiutage loĝantoj ricevis po 12 rentgenojn dum la akceptebla dumviva maksimumo por fakuloj en la atoma industrio estas 25 rentgenoj, post kio sekvas dumviva kuracado kaj observado. Tamen oni ne tuj informis la urbanojn, ĉar tio povintus estigi panikon kaj sekvigi ĥaosan amasan fuĝon en multnombraj personaj aŭtoj, per kiuj homoj forportus la aĵojn, jam kontaĝitajn de la radiado. Do la komisiono promesis al la loĝantoj ke ili revenos post kelkaj tagoj. La alparolo estis aŭdigita pere de loka radio je la 10-a matene la, dimanĉe kaj poste ripetiĝis ĉiuhore. Afiŝoj kun la sama teksto aperis tra la urbo. La evakuado komenciĝis je la 14-a kaj post 40 minutoj la urboj senhomiĝis.
Poste estis evakuitaj loĝantoj de la proksimaj areoj je radiuso unue 10, poste 30 km de la nuklea stacio. Li longan tempon restis surloke, gvidante estingadon de la stacio, konstruadon de ŝirmilo super la kvara energobloko, relanĉon de aliaj energoblokoj kaj konstruadon de la nova urbo Slavutiĉ.
Komence la oficistoj provis kaŝi la situon, sed la 28-an de aprilo, la svedaj observaj stacioj mezuris nenormale grand-radioaktivajn ventofluojn kaj ili postulis klarigon fare de la soveta registaro, kiu rekonis la fakton pri akcidento de la ĉernobila nuklea centralo. La danĝero de radioaktiva poluado kaŭzis internacian indignon. Nur la 4-an de majo oni povis bridi la radiantan varmon kaj radioaktivecon el la reaktora kerno. Sovetunio sciigis publike pri la akcidento nur la 6-an de majo. Dum la sama jaro, oni provis izoli la forte radiantan reaktoran kernon per betona sarkofago.
Laŭ registaraj fontoj, la ĉernobila akcidento kaŭzis tujan morton de pli ol 30 homoj. Du el ili mortis pro la eksplodo kaj la fajro, 29 mortis pro radioaktiva radiado. Suferis ĉ. 200 homoj je radi-malsano, multaj el ili pli poste mortis.
La aeron poluis 8 tunoj da radioaktiva materialo, kiu kaŭzis pli grandan radioaktivadon ol la atombomboj de Hiroŝimo kaj Nagasaki. Parton de la radiantaj materialoj la vento forportis super Belorusion kaj Ukrainion, en okcidentan direkton. Oni mezuris pligrandiĝantan radioaktivadon en Italio kaj Francio (kvankam la pariza registaro tute negis tion) kaj eĉ en Nord-Ameriko. Nuntempe en kelkaj areoj de Skotlando, ŝafaĵoj restas nemanĝeblaj pro la troa radioaktiva proporcio, konsekvenca de la ĉernobila nubo.
La efikoj je la medio estis treege gravegaj proksime al la ĉernobila bazo: la grundo kaj la grundakvo grave poluiĝis en areo de 32 km kaj oni devis forloĝigi ĉ. 135.000 loĝantojn el la 780 km2-a ĉirkaŭo.
En la sekvaj jaroj post la akcidento, naskiĝis multaj monstrenaskitoj (misformituloj), ekz. kun membro- kaj kranio-miskreskoj aŭ/kaj blinde. Oni devas alkalkuli plurmil da kanceraj mortoj pro la aerodisvastigitaj radioaktivaĵoj.
La akcidento de Ĉernobilo estis plago por la atomcentrala programo de Sovetunio kaj en multaj landoj de Eŭropo fortigis la reziston kontraŭ la nukleaj centraloj.
Viktimoj
Pluraj organizaĵoj (registaraj, ne-registaraj kaj UN-aj) eldonis kontraŭdirajn recenzojn pri la viktimkiomoj. La nuklea demando ankoraŭ estas tre tikla nuntempe, pro la venonta nova generacio de reaktoroj burĝonanta tutmonde. Kio certas, tio estas ke neniam iu scios la precizan veron.
Laŭ IAEO kaj MOS
La Internacia AtomEnergia Organizo, UN-a proparolanto pri nuklea energio, aperigis la 5-an de septembro 2005 raporton en kiu legeblas:
''Sume, eble 4.000 homoj mortos pro kontaktiĝo al la radiado depost la akcidento kaj 47 viktimoj tuje mortis. Tiu bilanco estas do multe malpli grava ol la antaŭaj konjektoj kiuj konsideris plurajn dekmilojn da eblaj mortoj.''
Krome, la referaĵo atentigas ke la popola emo estas atribui ĉiajn siajn malsanojn al la radioaktiva submetado kaj emfazas ke la psikan sanon de la lokaj loĝantoj ĉio-ĉi influis kaj konsekvence ili ne sufiĉe konfidis sian propran sanstaton kaj havis troajn timojn pri sia vivadtempo.
Michael Repacholi, delegito de l' Monda Organizaĵo pri Sano, deklaris ke La akcidentefektoj pri sano estis teruraj, sed finfine la efektoj ĉe homara sano estas fore malpli gravaj ol la tujaj konjektoj.
En aprilo 2006, oni eldonis definitivan version de tiu raporto kiu malakrigis la dirojn kaj indikis ke tiuj taksoj estas tre necertaj.
16755 Cayley
16755 Cayley estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nuklea akcidento de Ĉernobilo
Laŭ IAEO kaj MOS
Kofi Annan parolis pri sep milionoj da trafitaj homoj.
Laŭ Greenpeace kaj ceteraj NROj
Vladimir Tĉuprov, prezidento de la rusa sekcio de Greenpeace (Verda paco), deklaris ke tiu recenzo nur celis ideologie subteni la rusan baldaŭan konstruon de 30 novaj nukleaj reaktoroj dum po 75% da rusoj malakceptas tiajn enradikigojn apud siaj hejmoj.
16755 Cayley
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita matematikisto Arthur Cayley (1821–1895), kiu komencis kiel praktikantaj advokato sed en 1863 iĝis profesoro pri matematiko ĉe la universitato de Kembriĝo. Li eldonis artikolojn pri multaj temoj en algebro kaj geometrio kaj estis la fondinto, kune kun Sylvester, de la teorio de algebraj invariantoj.
Nuklea akcidento de Ĉernobilo
Laŭ Greenpeace kaj ceteraj NROj
Angelika Claussen, prezidento de la germana IPPNW (International Physicians for the Prevention of Nuclear Warfare - Internacia kuracistaro por evito de nuklea milito), deklaris ke tiuj ciferoj estas subtaksitaj kaj tute malpravaj.
Laŭ IPPNW ''Pli ol 10.000 viktimojn tiroidaj kanceroj trafis kaj 50.000 pliajn kazojn oni atendas. Tuteŭrope, oni konstatis proksimume 10.000 misformajn (monstrajn) bebojn kaj 5.000 suĉinfanajn forpasojn''. Cetere, ili klamas ke tre cinikas riproĉi al rusaj, belorusaj kaj ukrainaj popoloj viktiman pensmanieron kaj ilin konsili pli bone nutri kaj plisanigi iliajn vivmanierojn.
La ekologia kaj kontraŭatoma NRO Greenpeace forte kritikis tiun recenzon kaj ties metodon kaj prezentis bilancon kiu taksas proksimumajn 293.000 mortojn inter 1990 kaj 2004 en nuraj Ukrainio, Rusio kaj Belorusio. Ili ankaŭ deklaris, ke la plej horora aĵo kiu rezultis de la reaktora eksplodo de Ĉernobilo, tiu ne estis radioaktiveco, sed mensogo.