cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spock's Brain
Intrigo
La USS Enterprise (NCC-1701), sub la komando de Kapitano Kirk, renkontas fremdan komoŝipon. Alproksimiĝinte, mistera virino aperas sur la komandejo. Ŝi sufokas la tutan anaron, tiam ekzamenas ĉiun el ili, kun speciala intereso pri Spock. Kiam la kosmonaŭtoj vekas, ĉefkuracisto Leonard McCoy trovas Spockon en malsanulejo sen lia cerbo, kiu estis kirurgie forigita. Pro lia nekutima Vulkana fiziologio, la korpo de Spock povas vivi en ĉi tiu stato dum dudek kvar horoj, donante al Kapitano Kirk tempon por rekuperi lian ŝtelitan cerbon.
La "Enterprise" sekvas la fremdan kosmoŝipon al la sesa planedo de la sistemo Sigma Draconis. La planedo estas mondo en la mezo de glacia aĝo kaj primitivaj loĝantoj atakas ilin. Kaptita atakanto Morg (James Daris) avertas Kirkon pri la "aliaj", ankaŭ konata kiel "la donantoj de doloro kaj ĝojo". Kirk demandas pri la inoj de sia speco, sed nur renkontas la insultadon de la homo.
Alvenas planedon Doktoro McCoy, akompanita de la korpo de Spock, kontrolita de mekanismo, kiun McCoy kreis. La teamo iras profundan subteraĵon kaj renkontas virinon nomatan Luma (Sheila Leighton), kiu havas la penson de infano. La voĉo de Spock estas aŭdita per komunikilo, sed antaŭ ol la konversacio plu iras, Kirk kaj sia kunularo estas kaptitaj. Ili estas alportitaj antaŭ la gvidanto de la virinoj, Kara (Marj Dusay), kiu estas la sama virino, kiu aperis en la kontrolejo de la Enterprise. Kirk postulas scii, kion ili faris kun la cerbo de Spock, sed Kara asertas ne kompreni, kio estas cerbo. Dum ili provas klarigi la funkcion de cerbo, ŝi rimarkas, ke tio, kion ili serĉas, estas la "Kontrolilo", de kiu la subtera civilizo tute dependas.
Sen ilia reganto, Kara timas la ekziston de la virinoj. Kirk certigas Kara ke la viroj kaj virinoj povas lerni pluvivi kune sur la surfaco.
Kritiko
La epizodo estas ĝenerale konsiderata kiel la plej malbona epizodo de la originala serio. William Shatner metas ĉi tiun el la plej malbonaj epizodoj de la serio, nomante la argumenton de la epizodo "tributon" al la ekzekutivoj de NBC, kiuj disigis la buĝeton de la spektaklo kaj metis ĝin en malbonan tempon. Leonard Nimoy skribis ke dum la tuta farado de tiu epizodo, li estis embarasata. En libro ''What Were They Thinking? The 100 Dumbest Events in Television History'', David Hofstede listigis la epizodon en la 71-a loko de "la plej idotaj eventoj de televida historio".
Influo
La epizodo estis referencita en "Modern Principles: Microeconomics" [Modernaj Principoj: Microeconomiko] de Tyler Cowen kaj Alex Tabarrok de George Mason University kiel ekzemplo de kiel estas preskaŭ neeble havi ekonomian regadon.
En unu el la epizodoj de la televidprogramo "The Wonder Years", tiu epizodo estas parodiita.
Yusuke Inuzuka
Yusuke Inuzuka (犬塚 友輔, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Júbilo Iwata, Ventforet Kofu kaj Sagan Tosu.
João de Deus Pinheiro
Poste, li inter la jaroj 1993 kaj 1999 estis komisaro de la Eŭropa Komisiono. Dum la tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Union inter la jaroj 1993 kaj 1995, li prezidis la fakojn rilatoj al la EP, kulturo kaj informsocio. Sekve, en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999, li respondecis pri la fako rilatoj kun la AKP-ŝtatoj.
Dum la jaro 2004 li por la partio PSD elektiĝis membro de la Eŭropa Parlamento. Tie li estas vicprezidanto de la grupo de Eŭropaj Popolaj Partioj, membras en la komisiono pri eksteraj rilatoj kaj vicmembro de la komisiono pri industrio, esploro kaj energio.
Cadi
Cadi estas la dekoka litero de pluraj ŝemidaj abĝadoj, inkludante la fenican Ṣādē 𐤑, hebrean Ṣādi(q) צ, aramean Ṣāḏē 𐡑, sirian Ṣādē ܨ, geezan Ṣädäy ጸ, kaj araban Ṣād ص. Ties plej malnova sona valoro estis verŝajne, kvankam ekzistas vario de prononcoj en diversaj modernaj ŝemidaj lingvoj kaj iliaj dialektoj.
João de Deus Pinheiro
João de Deus Pinheiro estas membro de la partioj PSD respektive PP.
Cadi
En la kanaanaj lingvoj por kiu la litero kreiĝis, cadi reprezentas la kunfandiĝo de tri praŝemidaj "emfazaj konsonantoj." La araba lingvo, kiu konservis la fonemojn apartaj, enkondukis variantojn de ṣād kaj ṭāʾ por esprimi tiujn tri sonojn (vidu ḍād kaj ẓāʾ). En la aramea, ĉi tiuj emfazaj konsonantoj kunfandiĝis anstataŭe kun ain kaj tet, respektive, kaj tial la hebrea ereṣ ארץ (tero) estas araʿ ארע en la aramea.
La fenica litero pluderiviĝis en la grekan Sanon (Ϻ) kaj eble Sampion (Ϡ), kaj en la etruskan 𐌑 Ś. Ĝi eble inspiris la formon de la letero Ce en la glagolican kaj cirilan alfabetojn.
Pola landvojo n-ro 4
Pola landvojo nr-o 4 (DK4) - landvojo kunigas landliman traveturejon en Korczowa (🇺🇦) kun vojnodo "Szarów" (sekve laŭlonge A4 al landlima traveturejo en Jędrzychowice 🇩🇪). En segmento Zgorzelec-Radymno, alivorte en pli granda parto, ĝi estas parto de eŭropa ŝoseo.
Cadi
La responda letero de la ugarita alfabeto estas 𐎕 ṣade.
La litero estas nomita "cadek" en la jida, kaj modernaj hebrelingvanoj ofte donas al ĝi similan nomon. Ĉi tiu nomo por la letero verŝajne devenis de rapida recitado de la alfabeto (t.e., "cadi, kof" → "cadik, kof"), influita de la hebrea/jida vorto cadik, kiu signifas "justulo"n.
Lindau ZH
Geografio
Lindau situas inter la urboj Vinterturo kaj Zuriko sur la akvodislimo inter la valoj de la riveroj Glatt kaj Kempt. La komunumo Lindau konsistas el la vilaĝoj Lindau mem, Tagelswangen, Winterberg, Grafstal kaj Kemptthal.
Neues Deutschland
Neues Deutschland (traduko: Nova Germanujo) mallongigo ND, estas bonkvalita komunisma taggazeto germana. Ĝi aperas en Berlino.
Lindau ZH
Trafiko
La municipo Kemptthal disponas pri stacidomo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, sur kies linio cirkulas la regiona trajno S7 de la Zurika Trafik-Unio. La ceteraj municipoj estas atingebla per aŭtobuso, kiu cirkulas en duonhora kadenco inter la stacidomoj de kaj de.
Neues Deutschland
Historio
En la 23.4.1946 aperis ĝia unua numero, unu tagon post la komandita unuiĝo inter la socialdemokratoj kaj la komunistoj je SED. Ties centra organo la ĵurnalo restis ĝis decembro 1989. La nomo de la ĵurnalo ŝuldas al komunisma ekzilgazeto en Meksiko kiu aperis en 1942/43 unue kiel Alemania Libre kaj ekde januaro novtitolite Nueva Alemania. Same kiel la establinta partio ankaŭ la gazeto egalparte regitis komence: la unuaj ĉefredaktoroj estis la socialdemokrato Max Nierich kaj la komunisto Sepp Schwab. La unua domicilo estis Pfefferberg ĉe la aleo Schönhauser Allee, kaj la unuaj numeroj presitis en la presejo Druckerei des Magistrats von Groß-Berlin en la strato Linienstraße en la kerno de la urbo. La sovetia administrado permesis eldonon de 400.000 ekzempleroj kun 4 paĝoj, tamen havis la unua numero jam 6 paĝojn.
Lindau ZH
Historio
La unuaj dokumentaj mencioj de la municipoj de Lindau datiĝas el la jaro 745 post Kristo. En la postaj jarcentoj la posedantoj de la lokoj plurfoje ŝanĝiĝis de la Monaĥejo Sankt-Galo al la Grafoj de Kiburgo, al la Habsburgoj kaj aliaj monaĥejoj kaj finfine en la jaro 1464 al la urbo Zuriko. En la jaro 1711 la vilaĝoj kaj municipoj unuiĝis al la preĝeja komunumo Lindau, kio fariĝis la bazo de la formiĝo de la hodiaŭ politika komunumo.
Neues Deutschland
Historio
La ĵurnalo evoluiĝis al centprocente subiĝinta propagandilo por la GDR-reĝimo zorganta pri pozitiva bildo de la partio. La ĉefredaktoroj Lex Ende (ekde aŭgusto 1946) aŭ Rudolf Herrnstadt (majo 1949 ĝis julio 1953), ne plene obeante al la linio de la estrarano de SED, eksmembrigitis fare de la kamaradoj. La kontraŭnazia elano de la unuaj jaroj pli kaj pli kovritis de la tasko esti laŭtparolilo de la registraro de GDR. Tamen ĉiam ŝatatis la kulturaj paĝoj kaj la ĉiutagaj informoj (pri spektakloj, publikaj agadoj, malfermhoroj de institucioj ktp.) en ĝi. La eldonokvanto de 1,1 milionoj en 1989 igis Neues Deutschland la dua plej granda gazeto de GDR (post Junge Welt kun 1,5 milionoj). Ekde 1972 laboris pli ol 500 ĵurnalistoj kaj kunlaborantoj en moderna ejo de ĉe Franz-Mehring-placo. La tiea presejo nombriĝis inter la plej modernaj de tuta Eŭropo.
Lindau ZH
Industrihistorio
En la jaro 1872 Julius Maggi tansprenis de sia patro la muelejon en Kemptthal kaj transformis ĝis al gvida entrepreno en la nutraĵindustrio. Li kreis la Maggi-supokubojn kaj la Maggi-spicpolveron, kiuj hodiaŭ estas konataj en la tuta mondo. Lia Maggi AG disvolviĝis al la Allgemeine MAGGI-Gesellschaft, kaj finfine al Alimentana AG. La entrepreno en la jaro 1947 kuniĝis kun la Nestlé-grupo el kiu naskiĝis Nestlé Alimentana AG, kiu estas la hodiaŭa Nestlé AG, kiu hodiaŭ estas la plej granda entrepreno en la tuta mondo.
Neues Deutschland
Post la Turniĝo
Post la politikaj ŝanĝoj de 1989 ankaŭ ND ŝanĝitis, kvankam ne tute libervole je la komenco. En decembro 1989 ĝi eknomis sin socialisma taggazeto restante la posedo de la partio La Maldekstro (ĝis 2007). Influo politika rekta ĉesis en 1990. Malgraŭ redukto grandega de la eldonkvanto kaj de la ĵurnalista stabo kiel ankaŭ malgraŭ kvereloj kun Treuhandanstalt la ĵurnalo postvivis. Kun ĉiutage 30.000 venditaj ekzempleroj kaj ĉ. 180.000 legantoj ND estas ankaŭ hodiaŭ en Orienta Germanio la plej granda ĵurnalo transregiona. Ekde la fino de 2005 ĝi rezidas denove en "sia" ejo de sur Franz-Mehring-placo, sur ununura etaĝo.
En 2011 la aspekto de la ĵurnalo tute ŝanĝiĝis, en 2013 sekvis ŝanĝo de la presliteroj. Krom la ĵurnalista informperado en la konkreta senco la gazeto ofertas ankaŭ kromajn servojn (vojaĝoj, vendo de libroj kaj filmoj ktp.). Ĝi taksas sin vera alternativo en la pritrakto de diversaj prisociaj kaj politikaj temoj.
Fonto
Informoj sur la hejmpaĝo gazeta
Édith Cresson
Édith CRESSON (naskiĝis la 27-an de januaro 1934 en Boulogne-Billancourt apud Parizo) estas franca politikistino. Ŝi estis urbestro de Châtellerault de 1983 ĝis 1997. Kaj interalie inter majo 1991 kaj marto 1992 estis dum apenaŭ 11 monatoj la ĉefministro de Francio kun ĝis nun plej mallonga oficperiodo, kaj poste estis komisaro en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakojn esploro, scienco kaj teknologio. La raportoj pri korupteco, kiuj fine gvidis al antaŭa demisio de la tuta komisiono, temis grandparte pri ŝi. Édith Cresson estas membro de la Socialista Partio (PS) de Francio.
Marseille-Saint-Charles (stacidomo)
Marseille-Saint-Charles estas la ĉefa stacidomo por vojaĝantoj en Marsejlo. Tiun finan stacidomon konstruis la inĝeniero Paulin Talabot. Ĝi situas sur rando de altebenaĵo proksime de la urbocentro, kie antaŭe situis kamparaj bienoj. Provizoraj konstruaĵoj estis inaŭguritaj la por la fervoja kompanio de Avinjono al Marsejlo; oni finis la definitivan stacidomon nur plurajn jarojn poste.
Konkordato de Melfi
La Konkordato de Melfi estas oficiala akordo interkonsentita la 23-an de aŭgusto 1059, preskaŭ ĉe la fino de la unua koncilio de Melfi, inter la papo Nikolao la 2-a, Roberto la Guiskardo kaj Rikardo la 1-a de Aversa, konfirme de la antaŭa Traktato de Melfi.
Marseille-Saint-Charles (stacidomo)
Oni atingas ĝin per ŝtuparego konstruita en 1928 kaj registrita kiel historia konstruaĵo.
Konkordato de Melfi
La legitimado de la dinastioj de Altavilla kaj Drengot
La konkordato de Melfi oficiale legitimis la posedaĵojn de Normandoj en la itala duoninsulo kaj startigis la praktikon de la akordoj starigitaj inter la du traktantoj, okaze de la traktado de Melfi: al la papo restis la urbo Benevento kun la dekmejlaj ĉirkaŭurbaj teritorioj dum al la dinastio Altavilla estis asignitaj la restanta ero de la Dukato de Benevento.
Trouzinte sian povon kaj ignorinte ke la Normandoj estis origine solduloj de la germana imperiesto siavice flebigita pro la enaj konfliktoj, la papo konfidis la sudan teritorion de Italio al la Normandoj al kiuj proponis la okazon liberiĝi el la kondiĉo de solduloj kaj fariĝi papaj feŭduloj.
M9
Pri la aliaj signifoj de "M9" vidu artikolon M kun nombro.
Unuaj nacioj
Unuaj nacioj (angle: First Nations; france: Premières nations) estas etnisma termino por ĉiuj indiĝenaj popoloj en Kanado, krom la inuitoj kaj metisoj (miksrasa posteuloj de krioj kaj eŭropanoj). Por inkluzi tiujn oni foje uzas la terminojn unuaj popoloj (angle: First Peoples) aŭ indiĝenaj popoloj (angle: Aboriginal Peoples).
Konkordato de Melfi
La feŭda investo de Roberto la Guiskardon kaj de Rikardo de Averso
Nikolao la 2-a rekonis la rajton posedi la teritoriojn okupitajn de Rikardo la 1-a Drengot en la princlando de Capua kaj lin proklamis vasalon de la Eklezio, al li konfidante la feŭdon de Capua kaj Aversa, kiel jam rekonate de la papa delegito Ildebrando de Soano: la princo solene ĵuris kaj, do, la princolando transiris el la Longobardoj al la Normandoj.
Dégagnac (stacidomo)
Dégagnac estas franca stacidomo sur linio Les Aubrais-Orléans -, situanta en Dégagnac, en departemento Lot, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
Konkordato de Melfi
La feŭda investo de Roberto la Guiskardon kaj de Rikardo de Averso
Nikolao la 2-a akceptis kiel vasalojn de la Eklezio ankaŭ la fratojn de Roberto kaj Ruĝiero la 1-a de Altavilla kaj rekonis ilian rajton sur la teritoriojn de Grafejo de Apulio ĝin levante al Dukato de Apulio kaj Kalabrio kaj investante Roberton la Guiskarlon per la titolo de duko. La Altavilla sin deklaris liaj vasaloj kaj prezentis feŭdan omaĝon kaj ĵuris fidelecon, submetiĝon kaj amikecon. La titoloj ankoraŭ parte estis provizoraj: Apulio, fakte, enhavis ankaŭ teritorojn ankoraŭ bizancajn (en Basilikato) kaj Kalabrio estis parte regata de bizancaj politikistoj, iuj zonoj de la Kampanio apartenis al la Longobardoj, dum Sicilio estis ankoraŭ en la manoj de araboj.
Unuaj nacioj
Ofte la esprimo rilatas ne al etna klasigo, sed al politika, tio estas ke foje oni celas la registaron de la koresponda etno. Sed oni ankaŭ foje uzas ĝin por individuoj en la formo First Nations People, kvankam indianoj estas pli ofte uzata, sed ankaŭ diskutata.
Konkordato de Melfi
La feŭda investo de Roberto la Guiskardon kaj de Rikardo de Averso
Jen skiza sinsekvo de la eventoj de la akordoj:
Unuaj nacioj
La termino unuaj nacioj verŝajne estiĝis komence de la 1980-aj jaroj. Tiel estiĝis termino, kiu estis esence malsama de la en Kanado uzata termino Indian Tribe (indiana tribo) aŭ Band (bando). Tio malpli rilatas al la ĉiutaga uzo ol al la jura kaj politika. Nacio estas protektita de la internacia juro, etno nur de protekto de malplimultoj.
Marseille-Saint-Charles (stacidomo)
La stacidomo Marseille-Saint-Charles longtempe estis la deviga trairejo por vojaĝantoj kiuj celas Afrikon kaj Mezorienton. Tie ili haltis nokton antaŭ ol enŝipiĝi la morgaŭon. De tiu epoko restas ŝildoj de pluraj hoteloj sur la bulvardo de Ateno.
Seinsheim
Seinsheim estas merkata komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kitzingen kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 5018
NGC 5018 (aliaj indikoj — ESO 576-10, MCG -3-34-17, UGCA 335, IRAS13103-1915, PGC 45908) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Konkordato de Melfi
La legitimado de la roma rito en la Sudo de Italio
Roberto Altavilla sin devigis revenigi la lokajn ekleziojn al la apostola seĝo de Romo. Per la koncilio de Melfi kaj per la akordoj kun la Normandoj, komenciĝis la procezo de latinigo de la kristana rito en la sudo de Italio en ĉiuj diocezoj de la okupitaj bizancaj teritorioj, kie la normandoj puŝis por ke estu forlasita la bizanca rito.
Unuaj nacioj
El la ĉirkaŭ 700.000 homoj, kiuj konsideras sin indiĝenoj ĉirkaŭ 565.000 apartenas al la 615 de la kanada ŝtato agnoskitaj triboj, el kiuj vivas ĉirkaŭ 200 en Brita Kolumbio. Nur ili estas laŭ la rilata ministrejo, la Department of Indian Affairs jure indianoj. Ĉirkaŭ 133.000 ne apartenas al tribo, do estas anoj de la unuaj nacioj, sed laŭleĝe ne indianoj. Estas do la ŝtato, kiu decidas, ĉu iu grupo estas tribo, kaj ĉu ano de unu el la unuaj nacioj estas indiano aŭ ne. Tiun decidpovon kontraŭas la termino de unuaj nacioj per la memdecido de la indiĝenoj. Krome la ŝtata uzo eksterjura estas ne preciza.
Lastatempe la indianoj de Usono, nomataj American Indians (amerikaj indianoj) aŭ Native Americans (denaskaj amerikanoj), en Alasko Alaska Natives (denaskaj alaskanoj), foje nomataj ankaŭ Locals (lokuloj) koresponde al First Nations (unuaj nacioj) estas nomataj First Americans (unuaj amerikanoj).
Superrigardo
En Kanado eblas disigi la indianajn kulturojn en kvin kulturejoj kun tre diversaj naturaj kondiĉoj. Tiuj bezonis adaptiĝon, kiu influis la kulturojn ĝis hodiaŭ. Dum en la nordo kaj sur la herbejoj de la centro regis longatempe nomadaj grupoj, en la okcidento kaj oriento homoj setlis kaj vivis per agrikulturo, fiŝkaptado aŭ en la nordo fokĉasado. Krome en la okcidento ekzistis balenĉasistoj. Al tiuj vivmaniero adaptiĝis ankaŭ la loĝejo: tipio kaj vigvamo estas la plej konataj, sed laŭ la Grandaj Lagoj kaj en la okcidento ekzistis vilaĝegoj kun longdomoj. Ekzistis multaj tribaj konfederacioj, ekzemple la Haudenosaunee, kaj ŝamanoj havis grandan influon.
Ene de la unuaj nacioj ekzistas ofte la tradicia, antaŭeŭropa regsistemo per heredebla estreco, kiu konkurencas tiun de Kanado iniciatan sistemon de elektitaj ĉefoj kaj ties konsilistoj. Dum la unuaj nacioj referencas al Traktatoj kaj postulas pli kaj pli kvazaŭ ŝtatan aŭtoritaton en fiksitaj teritorioj, la kanada registaro rigardas indianojn grupojn de individuoj kaj iuj provincoj provas privatigi la landon, kiu ĝis nun apartenis al tribo entute.
Iuj unuaj nacioj atingis relativan bonstaton, sed multaj suferas pro malriĉeco kaj gravaj sociaj problemoj. Tio veras ĉefe por kamparanaj grupoj, kies natura medio estis detruita de la ekspluatado de krudmaterialoj (uranio, nafto, ĉefe en Saskaĉevano, Ontario, Kebekio kaj Alberto, de militistaj bazoj (Cold Lake, Goose Bay ) kaj de arboforhakado (ĉefe en Brita Kolumbio, sed ankaŭ en aliaj provincoj). Malgraŭ tio evoluas superregionaj kulturaj kaj ekonomiaj aliancoj, kiuj inkluzivas nun eĉ tre malproksimajn indiĝenajn popolojn.
Edukado kaj klerigo estas gravegaj. Ekde 2003 eblas diplomiĝi je nivelo de altlernejo en First Nations University of Canada en Saskaĉevano. Multaj el la malgrandaj lingvoj estas minacitaj je estingo, sed triboj kaj iuj ŝtataj institucioj provas konservi ilin. La lingvo kun la plej multaj parolantoj estas la kria lingvo.
Popolo kaj rezervejoj
En julio 2009 la departemento pri indianaj aferoj kaj norda evoluo listis sur sia TTT-ejo 632 tribojn, el kiuj laŭ la kanada indiana leĝo 615 estas agnoskitaj triboj de la ministrejo. La plej multaj triboj posedas plurajn rezervejojn, tiel ke nur laŭ la kunteksto scieblas, ĉu temas pri la tuta triba teritorio aŭ nur unu rezervejo. La tribaj teritorioj estas diversmaniere diserigitaj.
La rilaton inter la 632 indikitaj unuaj nacioj kaj la provincoj aŭ teritorioj montras la sekva tabelo :
{|
El la preskaŭ ĝuste 3000 rezervejoj, ĉirkaŭ 57 % situas en Brita Kolumbio, kie ankaŭ vivas ĉiu tria tribo.
Dum en la okcidento de Kanado troveblas la plej multaj unuaj nacioj, vivas la plej grandaj en la oriento. Inter ili la Krioj, kies triboj vivas disigitaj sur grandega teritorio, estas la plej multnombraj.
La Haudenosaunee, nomataj ankaŭ la ses nacioj de la granda rivero, nombris en decembro 2008 entute 19.600 registritajn membrojn.
La dek plej grandaj triboj estas (julie 2009) la
La popolnombrado de 2006 nombris 1.172.790 indiĝenojn, do 3,8 % de la tuta popolo. Sed en 1996 ili ankoraŭ estis malpli ol 800.000. En la popolnombrado de 2006 el la indiĝenoj indikis 698.025, ke ili apartenis al unu el la unuaj nacioj. El la preskaŭ 700.000 indianoj tamen nur 564.870 registriĝis, 133.155 ne. Entute la nombro de anoj de la unuaj nacioj kreskis inter 1996 kaj 2006 je 29 %. Ĉirkaŭ 1,3 milionoj da kanadanoj indikis, ke ili havis indianajn praulojn.
M9
M9 (Messier 9, aliaj indikoj — NGC 6333, GCL 60, ESO 587-SC5) estas globa stelamaso en konstelacio Serpentisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
3485 Barucci
3485 Barucci estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Ipacsfa
Ipacsfa [ipaĉfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
Situo
Ipacsfa situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo. Harkány troviĝas 4, Siklós 10, Beremend 23, Villány 24, Kozármisleny 28, Pécs 30, Budapeŝto 225 km.
Historio
En Ipacsfa migra poŝto servas.
3485 Barucci
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la itala astronomino Maria Antonella Barucci kiu laboras ĉe la Observatorio de Parizo.
Patosfa
Patosfa [patoŝfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Barcs.
Historio
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1486 laŭ tiama hungara ortografio "Pathosfalwa". Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, kuracejo, migra poŝto.
Forsitio
Forsitio (Forsythia el oleacoj) estas arbusto abunde populara en ĝardenoj, pro ties brilflavaj floroj, kiuj aperas antaŭ la folioj, kaj antaŭ preskaŭ ĉiuj aliaj surarbaj floroj, en printempo. En Aŭstrio ĝi estas nomata ankaŭ Orosiringo (germane Goldflieder / Goldflider).
Iglesias
Iglesias (jen itale, sarde Igrèsias) estas komunumo je 27 438 loĝantoj. La urbo situas en la sudokcidenta parto de la mediteranea insulo Sardio, nomata Iglesiente. Ĝi apartenas al la administra regiono Sardio kaj ekde aprilo 2021 al la provinco Sulcis Iglesiente, estante unu el du ĉefurboj de la provinco. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Buggerru, Carbonia, Domusnovas, Fluminimaggiore, Gonnesa, Musei, Narcao, Siliqua (CA), Vallermosa (CA), Villacidro (MD) kaj Villamassargia.
La komunumo inter 2005 kaj 2015 apartenis al tiam malfondita provinco Carbonia-Iglesias kaj post tio de januaro 2016 ĝis aprilo 2021 apartenis al la provinco Sud-Sardio. Tiam tamen la malnova provinco reestiĝis, nur ricevis la novan nomon provinco Sulcis Iglesiente. Tiu provinco kovras kompare malgrandan teritorion en la sudokcidenta angulo de la insulo Sardio.
Bordoj kaj plaĝoj
De nordo al sudo, ĉi tiuj estas la bordoj kaj plaĝoj plej konataj:
Prahistorio kaj antikva historio
Iglesias staras en zono jam loĝita dum antikvaj tempoj: fakte la unuaj establiĝoj reiras al la neolitika kulturo de San Michele de Ozieri kun la tomboj Domus de Janas en la monta areo de San Benedetto. Krom tio, la arkeologoj malkovris multnombrajn nuragojn kaj fenicajn-punikajn ceramikaĵojn. En la Romana Epoko, danke al la argentaj minejoj, asiduaj homaj ĉeestoj estis.
Mezepoka historio
En la Alta Mezepoko, la homaj signoj malaperis, sed reaperis en la 8-a jarcento post Kristo, kun la bizanca preĝejo de San Salvatore, antaŭ nelonge restaŭrata. Post la forlaso de Bizancoj, la teritorio estis en la juĝo de Cagliari ĝis la 13-a jarcento. En 1258, la juĝo estis subdividita kaj la okcidenta porcio rajtas al la piza familio Della Gherardesca. Ĉi tiu porcio ankoraŭ estis subdividita en du "sesajn": la unua kun du sudaj bienoj kaj Decimo al Gherardo della Gherardesca, dume la dua kun la posedeĵo de Cixerri al la grafo Ugolino della Gherardesca. Apud la preĝejo de San Salvatore estis pravigita la nova urbo de Villa di Chiesa (latine Villae Ecclesiae, esperanto Vilao de Preĝejo). Della Gherardesca konstruis la kastelon de Salvaterra aû de San Guantino, kaj antaûenpuŝis la konstruadon de preĝejoj kiel la preĝejo de Santa Chiara (1284-1288) kaj Nia Sinjorino de Valverde (1285-1290). Post la morto de grafo Ugolino en marto 1289, enkarcerigita en la Turo de la Malsato de Pizo pro ribelo kaj ŝtatperfido, la filo Guelfo della Gherardesca heredis la sardajn posedeĵojn de Cixerri. Guelfo provis okupi la "sesan" kun Sulcis, Nora kaj Decimo (ekde 1282 enmane de Gherardo), sed la Pizanoj de la malamika onklo Ranieri della Gherardesca kaj Lupo Villani, sustenitaj de Mariano la 2-a de Arborea, atakis Villa di Chiesa kaj en 1301-1302 estis subigita al la regadon de la komunumo de Pizo.
Villa di Chiesa iĝis unun el plej grava kaj dense loĝata urbo el Sardio per la evoluo de la ekstraktado de arĝento, karbo kaj galeno. La pinto estis la Breve de Villa di Chiesa, la plej antikva leĝkodo el la urbo, kun kopio de 1327 konservita apud Historia Komunuma Arkivo. La 7-a de februaro 1324, la Aragonanoj konkeris Villa di Chiesa post sieĝo de sep monatoj: Villa di Chiesa iĝis la unua urbo de la ĵusnaskita Regno de Sardio rekonita kiel reĝa urbo en junio 1327. Kvar jarcentoj de aragona regado disvastigis la katalunan kaj kastilian. De Kastilia rezultas la nuna nomo "Iglesias".
Rito de la Sankta Semajno
La ritoj de la paska semajno estas organizataj de la antikva Arkifratularo de Santo Monte (ekde 1616 post Kristo) kiu komence helpis malsanulojn kaj mortkondamnitojn. Dum la ritojm la ensemblo de la kunfratoj surmetas longajn kaj blankajn vestojn kun kapuĉo kaj du truoj por la okuloj. En la Santa Mardo okazas la procesio "de la misteroj" en kiu estas portata sep statuojn pri pasiono (ili prezentas Jesuon preĝanta en la Olivarba Monto, la lian areston, la skurĝadon, "Jen la Homo", la supreniron al Golgoto, la Krucumadon kaj la Afliktitan Marian). La statuoj estas portataj surŝultre de "Babballottis", tipa figuro de Iglesias. En la Sankta Merkredo estas benataj kaj distribuataj al la fideluloj la branĉojn de olivarbo, kiuj ornamis la statuojn de Kristo. En la Sankta Ĵaŭdo vespere, la tre sankta eŭkaristio estas eksponata. Infanoj kaj adoltoj partoprenas a la procesio, vestitaj kiel "Babballottis". La "Babballottis" elvokas la antikvajn skurĝantojn ekde la 13-a jarcento. Ili eskortas la figuron de la Afliktita Virgulino, akompanata de la tamburoj kaj la "matraccas". La Sankta Vendredo estas la plej sugestia tago el la sankta semajno: la "Germani" demetas la Krucifikson je la dekkvina; poste komenciĝas la preparoj por la procesio de la "descensio" vespere, laûlonge de la historia urbocentro. La procesio startas kun "Is Vexillas", poste Sankta Johano, la Magdalena kaj du infanoj vestitaj orientsimilaj kun la "Obrieri de la Descenso" por la dekrucigo. Malantaue "Is Varonis" kun figuroj de Johano de Arimatea kaj Nicodemo kaj du servistoj. Fine fluas la baldakeno de la morta Kristo (laǔ fakta dimensio), la statuo de la Afliktita kaj la ligneca kruco, portata de la "Pentantoj".
Mezepoka historia procesio
La procesio okazas la 13-an de aǔgusto, laǔ la historia strato de la centro. La Mezepoka Historia Procesio naskiĝis en 1995 kaj estis organizis de la kvartato "Castello": la procesio inspiriĝas el la piza administracio en la Villa di Chiesa de la 14-a jarcento kaj reconstruas la kutimojn kaj morojn de la tiutempa burĝaro. La figurantoj estas 500 kaj apartenas a la kvin Historiaj Kvartaloj de la urbo (Castello, Santa Chiara, Fontana, Quartiere di Mezo), al la asocioj, korporacioj kaj urbanaj grupoj (Gruppo Storico Ghibellina, Società Balestrieri Villa Ecclesiae, Associazione Balestrieri Iglesias, Gruppo Storico Musici Porta Sant'Antonio, Compagnia dell'Arco, Gruppo Storico Antiche Porte, Corporazione Vignaiuoli Contadini e Tavernari, Sbandieratori Aquile Ghibelline, Corporazione Lavoratori di Fosse , Saggitarii Vagantes, Sbandieratori di S.Guantino del Quartiere Castello) kun la toskanaj kvartaloj kiel Pizo, Lucca, San Sepolcro, Castiglion fiorentino, Massa Marittima.
Illorai
Illorai estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Gavino, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas Bolotana (NU), Bonorva, Bottidda, Burgos, Esporlatu, Orani (NU) kaj Orotelli (NU).
Regiona politiko de la Eŭropa Unio
Regiona politiko de la Eŭropa Unio (EU) (iam nomata ligoforta politiko), estas politiko, kies celo estas altigado de komuna kaj ekonomia kohereco. En la programperiodo 2007 - 2013 estis tri celoj: Konverĝado, Regiona konkurenc-kapablo kaj dungateco, Eŭropa teritoria kunlaboro. Regiona politiko estas plej ofte uzata en regionoj NUTS 2, sume ekzistas en EŬ 271 regionoj NUTS 2.
Celoj
[[Dosiero:EU Regional Policy.svg|eta|500px|
]]
Konverĝado
Plej multe da mono iras al tiu ĉi celo - 81.9 % (283 mld €). Tiu ĉi celo estas financata de tri fondusoj: Kadre de tiu ĉi fonduso estas subtenataj diversajn aktivaĵojn, ekzemple:
Eŭropa teritoria kunlaboro
Tiu ĉi celo estas desegnita por harmonia kaj ekvilibra integriĝado de teritorioj de Eŭropa Unio, kiu subtenas kunlaboron por solvado de problemoj. Subtenataj estas tri formoj de kunlaboro: Tiu ĉi celo uzas nur 2.4 % de buĝeto (8.72 mld €), kiu estas uzata por regiona politiko de EU. Mono por projektoj estas de Eŭropa fonduso de regiona evoluo.
Principo de koncentriĝo
Laŭ tiu ĉi principo monoj de fondusoj devas esti uzitaj por regionoj kun plej grandaj problemoj, prefereble por projektoj, kiuj donas laŭeble maksimuman efikon kaj valoron.
Principo de partnereco
Laŭ tiu ĉi principo devas esti kunlaboro inter Eŭropa Komisiono kaj landaj aparatoj. Do, je divido de mono kunlaboras ne nur eŭropaj institutoj, sed ankaŭ regionoj, urboj, vilaĝoj kaj privataj subjektoj.
Principo de programado
Laŭ tiu ĉi principo devas esti uzata ampleksa metodo por solvado de problemaj regionoj. Monoj el fondusoj estas disdonataj baze de plurjaraj programoj, ne baze de unuopaj programoj.
Principo de suplementeco
Monoj de eŭropaj fondusoj nur suplementas elspezojn de membraj ŝtatoj. Ne eblas do pro tio malaltigi kvanton de mono por ekzemple trafika infrastrukturo de ŝtata buĝeto.
Principo de monitorado kaj evaluado
Laŭ tiu ĉi principo devas esti antaŭ akceptiĝo de projekto detala evaluo de sinsekvoj, sekvas monitorado de realigado projekto kaj poste fina evaluo de realaj sinsekvoj.
Krome, ekzistas ankaŭ principo de solidareco (ekonomie pli matura ŝtatoj per iliaj kontribuoj al komuna buĝeto financas evoluon de ŝtatoj ekonomie malpli maturaj) kaj principo de tio, ke unuopaj celoj estu realigitaj je laŭeble plej alta nivelo por decidado, se tiel eblas fari.
Periodo 1994 - 1999
Samaj celoj kiel en periodo 1989 - 1993, sed aldonita nova, sesa celo: Evoluo kaj strukturaj ŝanĝoj de regionoj kun ekstreme malalta denseco de la loĝantaro (tio estis por regionoj en Svedio kaj Finnlando).
(7297) 1992 UG
(7297) 1992 UG estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.
25050 Michmadsen
25050 Michmadsen estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Michael Kaergaard Madsen, kiu gajnis la duan rangon en 2008 en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto en teamo pri sciencoj de la medio. Li estis lernanto ĉe la Teknika Liceo de Vejle, Danio.
Hilton Worldwide
Hilton estas internacia hotelĉeno kun sidejo en Usono, unu el la plej grandaj en la mondo.
La enteprena ĉeno estis fondita de Conrad Hilton en Cisco, Teksaso. La ĉeno posedas 2,700 hotelojn tutmonde kaj estas en komercaj rilatoj kun multaj flugkompanioj kaj aŭtoluaj kompanioj. La ĉefsidejo de la firmao estas en Los-Anĝeleso / Beverly Hills, Kalifornio. La mondkoncepto de Hilton estas, ke la usona turisto ricevos la saman nivelon de komforto kaj normon de servo al kiuj li kutimas en Usono, kien ajn li iras. Jen kiel Hilton-hoteloj akiris bildon de komforto kaj bonega servo, flanke de soleco kaj malkonekto de la lando en kiu ili funkcias.
En julio 2007, estis raportite en la amaskomunikilaro ke la Hilton-familio vendis sian proprieton en la korporacio por 26 miliardoj da dolaroj.
Unu el la plej famaj hoteloj de la ĉeno estas la Hotelo Waldorf-Astoria, Novjorko, kiu ankaŭ estas unu el la plej famaj hoteloj en la mondo pro esti la plej prestiĝa hotelo en Novjorko kaj la plej prestiĝa en la mondo tiutempe. Tra la jaroj, kelkaj el la plej gravaj homoj en la mondo loĝis en la hotelo, kiel prezidantoj, ĉefministroj, famuloj, kaj similaj. Ĝis hodiaŭ ĝi estas unu el la plej ŝatataj kaj famaj hoteloj en Novjorko.
Ebola malsano
Ebola hemoragia febro aŭ Ebola virusa malsano estas malsano de homoj kaj aliaj primatoj kaŭzita de la Ebolo. Simptomoj montriĝas de du tagoj ĝis tri semajnoj post infektiĝo. Tipaj simptomoj inkluzivas febron, gorĝo-doloron, muskolan doloron, kaj kapdoloron. Vomado, erupcioj, kaj diareo sekvas, kune kun difektiĝo de la hepato kaj renoj. Proksimume samtempe, infektataj homoj komencos sangi, kaj interne kaj ekstere.
Infektiĝo povas okazi post kontakto kun sango aŭ korpaj fluidoj de infektita besto. Ĝis nun, neniu pruvo ekzistas pri la ebleco, ke la viruso disvastiĝus tra la aero en natura medio. Oni supozas,ke grandkiropteroj (frukto-vespertoj) povas transdoni la viruson sen mem infektiĝi. Post homa infektiĝo, la viruso povas transiri ankaŭ de homo al homo. Viroj, kiuj travivis la malsanon, eble transdonos la viruson en ilia semo dum du monatoj post resaniĝo. Por certiĝi, ke iu havas la malsanon, oni ĝenerale devas determini, ke ne temas pri aliaj malsanoj kun similaj simptomoj, ekzemple malario, ĥolero, kaj aliaj virusaj hemoragiaj febroj. Sekve oni testas sango-specimenon pri la ĉeesto de virusaj antikorpoj, virusa RNA, aŭ la viruso mem.
Post ekapero, oni limigas la disvastiĝon de la malsano per komunuma agado, ĝusta traktado de unuopaj malsanuloj, atenta observado kaj identigo de homoj, kiuj estis en la ĉeesto de malsanulo, bona laboratoria servo, kaj ĝusta enterigo de korpoj de mortintoj. Oni povas malebligi la infektiĝon per malhelpo de transiĝo de la viruso de bestoj al homoj. Tion oni faras per la kontrolado de la bestoj pri la viruso, kaj mortigado kaj ĝusta traktado de la korpoj de infektitaj. Helpas ankaŭ korekta kuirado de viandoj. La portado de protektaj vestoj dum la ĉeesto de malsanuloj kaj la ofta mano-lavado estas aliaj protektaj rimedoj.
Neniu specifa traktado por la malsano estas ankoraŭ disponebla. Oni helpas malsanulojn per subtenaj rimedoj, ekzemple trinkaĵoj de iomete dolĉa kaj sala akvo, aŭ envejnigataj fluidoj. Ĉi-tiu subtena terapio atingas pli bonan rezulton. La malsano mortigas inter 25% kaj 90% de tiuj, kiuj infektiĝas per la viruso (meznombre 50%).
Signoj kaj Simptomoj
La signoj kaj simptomoj de la Ebola malsano plej ofte komenciĝas per Gripo-simila stadio, kun laceco, febro, kapdoloroj, kaj doloro en la artikoj, muskoloj, kaj ventro. Oftaj estas ankaŭ vomado, diareo, kaj apetito-manko. Inter la malpli oftaj simptomoj estas gorĝo-doloro, torako-doloro, singultoj, malfacila spirado, kaj malfacila glutado. La meznombra tempo inter la infektiĝo kaj la ekapero de simptomoj estas inter 8 ĝis 10 tagoj, sed ĝi povas esti inter 2 kaj 21 tagoj. Haŭta erupcio aperas en ĉ. 50% de kazoj. Fruaj simptomoj de Ebola malsano povas esti similaj al tiuj de malario, dengo, kaj aliaj tropikaj febroj, antaŭ ol la malsano progresas ĝis la sangiga stadio.
En 40 ĝis 50% el la kazoj, oni notas sangadon de punkciitaj lokoj kaj mukozaj membranoj, kiel ekzemple la nazo, gingivoj, gorĝo, stomako, intestoj, vagino kaj tiel plu. Dum la sangada stadio, kiu tipe komenciĝas inter kvin kaj sep tagoj post la komencaj simptomoj, interna kaj subhaŭta sangado povas manifestiĝi en ruĝaj okuloj kaj sanga vomado. Sangado en la haŭton eble kreos makulojn, precipe ĉirkaŭ lokoj, kie io estis injektita per nadlo. Suferantoj eble eltusas sangon, aŭ vomas ĝin, aŭ ekskrecias ĝin en la fekaĵo.
Forta sangado estas malofta, kaj ĝenerale aperas nur en la digesta sistemo. Ĝenerale, la apero de sangadaj simptomoj indikas malbonan progreson de la malsano, kaj la perdo de sango povas rezulti morton. Ĉiuj infektatoj montras signojn de involviĝo de la kardiovaskula sistemo, kiuj inkluzivas malhelpatan koaguladon de sango. Se la infektito ne resaniĝas, morto pro mult-organa misfunkcia sindromo okazas post inter 7 kaj 16 tagoj, kaj ĝenerale inter tagoj 8 kaj 9, post la ekapero de simptomoj.
Kaŭzo
Ebola malsano kaŭziĝas de kvar el kvin virusoj en la genro Ebolavirus, familio Filoviridaae, ordo Mononegavirales. La kvar virusoj, kiuj kaŭzas malsanon, estas Bundibugyo-viruso, Sudano-viruso, Taï (Taji) Arbara-viruso, kaj alia nomata simple Ebola viruso (antaŭe Zairo-viruso). La Ebola viruso estas la sola membro de la specio Zaire ebolavirus, kaj la plej danĝera el la konataj virusoj, kiuj kaŭzas la Ebola-malsanon. Ĝi kaŭzis la plej grandan nombron da epidemioj. Oni opinias, ke la kvina viruso, Reston-viruso, ne kaŭzas malsanon en homoj. Ĉi tiuj kvin virusoj tre proksime rilatas al marburgvirusoj. Oni opinias, ke la Ebola malsano aperis en grandkiropteroj (frukto-vespertoj), kaj unue infektis homojn kiuj konsumis de ĉi tiuj vespertoj.
Transdono
Transdono de unu homo al alia okazas, nur per rekta kontakto kun sango aŭ korpaj fluaĵoj de infektita persono, inkluzive la mumiigon de kadavroj, aŭ per kontakto kun aĵoj, kiuj estis en kontakto kun tiaj fluaĵoj, precipe injektiloj. Salivo, mukozo, vomaĵo, fekaĵo, ŝvito, larmoj, mamlakto, urino, kaj ejakulaĵo. Enirejoj povas esti la nazo, buŝo, okuloj, aŭ malkovritaj vundoj. Transdono de aliaj bestoj al homoj okazas nur per kontakto kun, aŭ konsumo de infektita mamulo, kiel ekzemple frukto-vesperto aŭ simio. Oni konsideras vastan epidemion en Usono neverŝajna, ĉar la malsano transiĝas nur per kontakto kun la fluaĵoj de iu, kiu montras simptomojn. La simptomoj limas la eblecon por malsanulo disvastigi la malsanon, ĉar malsanulo estas ofte tro malsana por vojaĝi. Ankaŭ kavavro povas transdoni la malsanon, do tradiciaj enterigo-ritoj povas disvastigi la malsanon. Oni supozas, ke preskaŭ du trionoj de la infektadoj en Gvineo dum la 2014-a epidemio okazis pro neprotektata (aŭ malsufiĉe protektata) kontakto kun korpoj de mortintoj dum certaj "Gvineaj enterigo-ritoj". Viroj, kiuj travivas la malsanon, povas transdoni la viruson en ilia ejakulaĵo ĝis sep semajnoj post la resaniĝo. Ne estas tute klare, kiel ekaperas epidemio. Supozeble, epidemio komenciĝas kiam la viruso transiras al homo per kontakto kun la korpaj fluaĵoj de infektita besto.
Unu el la ĉefaj kialoj por la disvastiĝo de la malsano estas, ke sanprotektaj sistemoj en regionoj de Afriko, kie la malsano aperas, funkcias malbone. Medicinaj kaj kuracaj laboristoj, kiuj ne portas taŭgajn protektajn vestojn, povas malsaniĝi. Enhospitala infektiĝo okazas en landoj, kie oni reuzas injektilojn, kaj kie mankas universalaj protektaj rimedoj. En kelkaj sanigaj centroj eĉ akvo ne disponeblas per tubaro.
Ĝis nun oni ne dokumentis, ke la viruso transdoneblas per la aero. Montriĝis, tamen, ke enspireblaj gutetoj farataj en laboratorio povas infekti. Oni montris, ke la viruso transiras senkontakte de porkoj al simioj, sed la sama eksperimento ne montris transiĝon inter non-homaj primatoj.
Frukto-vespertoj ofte lasas parte-manĝatajn fruktojn, kaj teraj mamuloj kiel goriloj kaj antilopoj manĝas tiujn lasitajn fruktojn. Ĉi tiu serio da okazoj formas eblan nerektan vojon laŭ kiu la viruso povus transiri de besto, en kiu ĝi loĝas seninfekte, al aliaj bestoj, kaj oni nun esploras la eblecon de virusa transiro en la salivo de frukto-vespertoj. La produktado de fruktoj, konduto de bestoj, kaj aliaj faktoroj ŝanĝiĝas laŭ tempo kaj loko, kaj povas rezulti epidemiojn inter bestaroj.
Virusujo
Oni konsideras vespertojn la plej verŝajna natura ujo por la viruso. Oni konsideris ankaŭ plantojn, artropodojn, kaj birdojn. En natura medio, transdono de la viruso povas okazi, kiam infektitaj frukto-vespertoj lasas fali parte-manĝitajn fruktojn aŭ fruktan pulpon. Teraj mamuloj, kiel goriloj kaj antilopoj poste manĝas la falintajn fruktojn. Ĉi tiu okazo-ĉeno estas ebla malrekta vojo por la transdono de la viruso de la natura virusuja specio al aliaj besto-specioj. Pro tio oni esploras la eblecon, ke la vespertoj disdonas la viruson per ilia salivo. La produkto de fruktoj, la konduto de bestoj, kaj aliaj faktoroj, kiu ŝanĝas laŭ tempo kaj loko povas konduki al epidemioj inter bestoj.
Oni sciis, ke vespertoj loĝis en la koton-fabrikoj, kie la unuaj kazoj en la epidemioj de 1976 kaj 1979 observiĝis, kaj vespertoj ankaŭ ludis rolon en la epidemioj de la Marbug-viruso en 1975 kaj 1980. El 24 planto-specioj kaj 19 vertebrulo-specioj, inokulitaj kun la ebola viruso dum provoj, nur vespertoj infektiĝis. La manko de simptomoj en ĉi-tiuj vespertoj estas unu el la signoj de virusuja specio. Dum 2000-2003 esploro de 1,030 bestoj, inkluzive 679 vespertoj el Gabono kaj la Respubliko Kongo, oni trovis 13 vespertojn, kiuj enhavis RNA de la Ebola viruso. Ĝis 2005, tri specioj de vespertoj (Hypsignathus monstrosus, Epomops franqueti, kaj Myonycteris torquata) troviĝis, kiuj havis kontakton kun la Ebola viruso. Oni suspektas, ke ili estas la enhavantoj de la viruso. Antikorpoj kontraŭ la Zairaj kaj Reston virusoj troviĝis en vespertoj de Bangladeŝo, kiu montras, ke estas eblaj virusujaj specioj kaj signoj de la filovirusoj en Azio. En partoj de Okcidentafriko oni manĝas frukto-vespertojn, kie oni ilin fumaĵas, kradrostas, aŭ faras el ili spicatan supon.
Inter 1976 kaj 1998, en 30,000 mamuloj, birdoj, reptilioj, amfibioj, kaj artropodoj, el la epidemiaj regionoj ekzameniĝis, kaj neniu signo de la Ebola viruso troviĝis, krom kelkaj genetikaj postrestaĵoj, trovitaj en ses ronĝuloj (Mus setulosus kaj Praomys) kaj unu megero (Sylvisorex ollula), kiuj kolektiĝis en la Centr-Afrika Respubliko. Fragmentoj de la Ebola viruso detektiĝis en la kadavroj de goriloj kaj ĉimpanzoj dum la epidemioj de 2001 kaj 2003, kiuj poste iĝis la fonto de homaj infektiĝoj. Tamen, ĉar infektiĝoj en ĉi tiuj specioj tre ofte rezultas morton, estas neverŝajne, ke ili estas natura ujo de la viruso. Transdono de la viruso inter virusuja specio kaj homoj estas malofta, kaj epidemioj ĝenerale sekvas de unu kazo de unuopa homo, kiu tuŝis la kadavron de gorilo, ĉimpanzo, aŭ antilopo.
Virusologio
Unuoj de la Ebola viruso enhavas unu-fadenaj, ne-infektaj RNA Genaroj. La genaroj de la Ebola viruso havas longon de proksimume 19 kilobazoparoj, kaj enhavas sep genojn laŭ la ordo 3'-UTR-NP-VP35-VP40-GP-VP30-VP24-L-5'-UTR. La genaroj de la kvin malsamaj Ebola virusoj (BDBV, EBOV, RESTV, SUDV, and TAFV) havas malsamajn sekvencojn, kaj malsamajn nombrojn kaj lokojn de kunpartataj sekvencoj. Kiel ĉiuj filovirusoj, unuoj de la Ebola viruso estas fadenaj eroj, kiuj povas havi aŭ hokan formon, aŭ formon similan al la litero "U" aŭ la numero "6". Ili povas havi kirlaĵan formon aŭ ringan formon, kaj povas havi branĉojn. Ĝenerale, unuoj de la Ebola viruso havas larĝon de 80 nm. Ilia longo troviĝas meznombre inter 974 kaj 1,086 nm (malsimile al unuoj de la marburg-viruso, kies meznombra ero-longo estas inter 795 kaj 828 nm), sed unuoj ĝis 14,000 nm detektiĝis en laboratoriaj ĉelaroj.
Ilia vivo-ciklo komenciĝas kiam virusa unuo ligiĝas al receptejoj en la surfaco de la ĉelo. Poste, la ekstero de la virusa unuo unuiĝas kun la ĉelaj membranoj, kaj la proteina viruso-ŝelo eniris la internon de la ĉelo. La struktura glicoproteino de la Ebola viruso (nomata GP1,2) respondecas por la kapablo de la viruso por alkroĉi kaj infekti celatajn ĉelojn. La virusa RNA-polimerazo, enkodigata de la L-geno, parte senŝeligas la internon de la viruso, kaj transskribas la genojn al pozitiv-fadena mRNA-oj, kiuj poste tradukiĝas al strukturaj kaj nestrukturaj proteinoj. La plej abunde produktata proteino estas nukleoproteino. La kvanto da nukleoproteino en la ĉelo determinas, kiam L ĉesas la geno-transskribadon kaj komencas la reproduktadon de la genaro. La reproduktado kreas plen-longajn, pozitiv-fadenajn antigenarojn, kiuj laŭvice transkribiĝas al negativ-fadenaj virusidaj kopioj. Nove kunigataj strukturaj proteino kaj genaroj kunmetas sin, kaj akumuliĝas ĉe la interno de la ĉela membrano. Virusaj unuoj apartiĝas de la ĉelo, kaj prenas iliajn ŝelojn de la membrano de la ĉelo, de kiu ili devenas. La maturaj idaj virus-unuoj poste infektas aliajn ĉelo por ripeti la ciklon. La genoj de la Ebola viruso estas malfacile studeblaj pro la granda infektigemo de la viruso.
Patofiziologio
La viruso ĉefe celas la endoteliajn ĉelojn (kiuj kovras la internon de la sangaj vaskuloj), makrofagojn, monocitojn, kaj hepatajn ĉelojn. Post infekto, glikoproteino, nomata malgranda solvebla glikoproteino (sGP) aŭ Ebola-virusa glikoproteino (GP), sinteziĝas. La reproduktado de la Ebola viruso superas la proteinan sintezadon de la infektitaj ĉeloj, kaj la inmun-sistemajn defendojn de la infektito. La GP formas trimeron, kiu bindas la viruson al la endoteliajn ĉelojn. La sGP formas dumeron, kiu malhelpas la signaladon de neŭtrofiloj, specoj de blankaj sango-ĉeloj, kiu permesas, ke la viruso evitu la imunan sistemon per la malebligo de la aktiviĝo de la neŭtrofiloj. Ĉi tiuj leŭkocitoj servas ankaŭ kiel portiloj, por transporti la viruson tra la tutan korpon, al la limfajn gangliojn, hepaton, pulmojn, kaj lienon. La ĉeesto de virusaj unuoj kaj la damaĝo al la ĉeloj, kiujn rezultas la virusa burĝoniĝo el la ĉelo, kaŭzas la ellason de ĥemiaj signaloj (kiel ekzemple TNF-α, IL-6, kaj IL-8), kiuj estas la molekulaj signaloj de febro kaj inflamo. La damaĝo al homaj ĉeloj pro la inflamiĝo de la endoteliaj ĉeloj, malplifortigas la sangajn vaskulojn. La perdo de struktura unueco de la sangaj vaskuloj pliiĝas pro la sintezo de GP, kiu reduktas specifajn "integrin"-ojn, kiuj respondecas pri la alkroĉado de unu ĉelo al la interĉela strukturo. La hepato domaĝiĝas, kaj sekve la sango malbone koaguliĝas.