cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kind of Blue
Albumtegilo
Kiam la albumo en 1986 aperis kiel lumdisko en la serio „Columbia Jazz Masterpieces“, ĝi ricevis tegilofoton klare pli malfrue faritan, io facile ekkoneblas je la vestaĵoj de Davis. Krome oni spegulis ĝin, tiel ke Davis ludas trumpeton kiel maldekstrulo.
Graveco
La solooj sur Kind of Blue estas klare pli malrapidaj kun longe eltiritaj tonoj, distingiloj de tiam sufiĉe nova modala ĵazo. Dum kiam ekzempe je bibopo preskaŭ post ĉiu takto ŝanĝiĝas la harmonio kaj per tio la gamo por instrumentisto, modala ĵazo uzas nepre trans 16 aŭ pli da taktoj la saman harmonion, kio donis al la muzikistoj tute novajn eblecojn.
La albumo ricevis de la revuo Rolling Stone, de Penguin Guide to Jazz kaj de Allmusic la plej altajn taksadojn (kvin stelojn)
Publikaĵoj
La vera publikigo de la albumo okazis la 17-an de aŭgusto 1959. Sekvis sennombraj novpublikigoj. Al la pli gravaj inter ili apartenas la unua publikigo kiel lumdisko en la jaro 1984 kaj la remastrumita versio el 1997, kiu reludas la unuajn tri titolojn laŭ korektita rapideco kaj enhavas la aldonan sonregistraĵon de „Flamenco Sketches“. En 2005 Kind of Blue aperis kiel duuma disko: sur unu faco troviĝas la tutnormala lumdisko de la publikaĵo el 1997, sur la alia lumdiskego, kiu enhavas la albumon laŭ 5.1 ĉirkaŭsono kaj IKM-stereofonio, 25-minutan dokumentaĵon kaj intervjuojn.
Fine de 2008 okaze de la kvindekjara jubileo de la albumo aperis luksa eldono, kiu enhavas krom la praalbumo du lumdiskojn kun la tuta materialo de la du registradkunsidoj kaj kromaj sonregistraĵoj de la sesopo. Tion kompletiga ampleksa, grandformata akompankajero kun traktaĵoj de Francis Davis kaj Gerald Early pri la akceptiĝo de la albumo kaj la figuro Miles Davis dum ĝia ekestotempo same kiel analizo de la estraj kvalitoj pere de la studiokonversacioj fare de Ashley Kahn.
Albumeroj
La akompanteksto de la disko nomas ĉiujn titolojn kiel komponaĵoj de Miles Davis. Intertempe oni ĝenerale konsentas, ke Bill Evans verkis la pecon „Blue in Green”, kaj Gil Evans la enkondukon por „So What”. Ankaŭ la peco „Flamenco Sketches” ekestis el priverkado de la peco „Peace Piece” de Bill Evans.
Eŭropanoj
La Eŭropanoj estas la originaj popoloj kiuj loĝas aŭ loĝis en Eŭropo. Ili povas, pli simple, esti aluditaj per sia haŭtkoloro, tio estas kiel blankuloj. Ekde la koloniigo kaj elmigrado fare de eŭropanoj dum pasintaj jarcentoj, nombraj eŭropanoj abandonis Eŭropon, kaj tiele la nuna mondo karakteras pro ia eŭropana diasporo al nombraj landoj (Nordameriko, Aŭstralio, Novzelando, Sudameriko…), kiuj formas la okcidentan mondon.
Oni notu, ke tiu laŭloka nomo povas ankaŭ aludi, laŭ koncepto pli strikte geografia, la loĝantojn de la exuropa kontinento; kaj pli rare oni nomas Eŭropanoj la civitanojn de la Eŭropo (kvankam ne tuta eŭropano estas necese civitano de la Eŭropa Unio).
(134957) 2001 DN18
(134957) 2001 DN18 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun ioma orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata «Greka Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Kapelo Sankta Ciriako (Erfurto)
Priskribo
Ĝi estas t.n. diaspora kapelo de la arkitekto Otto Bartning. Konstruite en 1950, ĝi apartenas al la dua serikirka programo de la arkitekto (Serienkirchen-Folgeprogramm der Bartning-Notkirchen). Pro pli ol 150 konstruitaj kirkoj Bartning estas la plej grava protestanta kirko-arkitekto de la 20-a jarcento. Ĝi estas en la sud-uesta parto de la Brühler-antaŭurbo kaj apartenas al la komunumo de la Dominikana preĝejo. Unu kialo por la konstruo estis ankaŭ la tro longa distanco al la patrina Dominikana kirko en la urbocentro, kiam tramoj ankoraŭ ne funkciis tiulinie.
Ĉirkaŭ 30 kirkoj faritis same kiel la erfurta en la tuta lando, tamen la erfurta ĝis hodiaŭ konservis ĉion originala. Pro tio en 2001 ĝi estis deklarita monumento protektinda.
Apartaĵoj
Kun la konsento de la arkitekto oni rezignis jam de la komenco enkonstrui por tia serio tipan altarniĉon. Anstataŭe oni kreis el la sakristio, la kuirejeto kaj la vestibleto malgrandan loĝejon por domzorgistino.
Post la plilarĝigo de la loĝejo en 1963 iĝis ankaŭ ŝanĝiĝo de la ekstera formo de la kapelo. Normale por tiaj Bartning-kirkoj estas nesimetria tegmento, kiu falis vertikalen je unua flanko, sed estas per rompofendeto nefalanta je la alia flanko. Ĉi tiu kapelo kontraŭe havas tian rompofendeton je ambaŭ flankoj.
Pli ĵusaj eventoj
La Ciriako-kirko estas krome ekskursocelo por infanĝardenoj, renkontiĝloko por babiladaj rondoj ktp. Danke al sindoneco de multaj engaĝiĝantoj la kapelo kaj la granda fruktarbo-ĝardeno flegatas. En 2009 okazis ekpozicio kun la titolo: Otto Bartning und das (andere) Bauhaus.
Pli ol 25 jaroj (ĝis la retiriĝo en 1975) Hertha Meyer prizorgis la kapelon kaj la vizitantojn.
NGC 5763
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jacques Gabriel
Jacques Gabriel – ankaŭ nomata Jacques V Gabriel – estis franca arkitekto naskita en Paris en 1667 kaj mortinta en la en la sama urbo.
Lernanto kaj parenco de Jules Hardouin-Mansart, patro de la arkitekto Ange-Jacques Gabriel, estis unua arkitekto de la reĝo en 1735 kaj direktoro de la reĝa Akademio pri Arkitekturo.
Erich Ohser
Vivo
Post la trejnado kiel seruristo li frekventis la Akademion pri Grafikaj Artoj kaj Librometioj en Leipzig. Lia posta amiko Erich Kästner peris por li la unuajn mendojn por ilustraĵoj en la gazeto Plauener Volkszeitung. Ekde 1927 li vivis en Berlino, kie li deĵoris kiel desegnisto por la socialdemokrate orientita libroklubo Büchergilde Gutenberg kaj por pluraj berlinaj revuoj.
Jacques Gabriel
Ĉefaj verkoj
Li desegnis la projektojn de la preĝejoj de Hôtel-Dieu en Orléans, de la Oratorio en Parizo, kaj de la katedralo Saint-Louis de La Rochelle. Li estas ankaŭ la aŭtoro de la ponto de Blois.
Erich Ohser
Vivo
Post la potencakiro de la nazioj en 1933 la komunaj kreitaĵoj de Ohser kaj Kästner nuligitis okaze de la librobruligado de la nazia kanajlaro en 1933. Krome oni fakte malpermesis al li labori per la neakcepto al la Regna Asocio de Germanaj Gazetaraj Ilustristoj (germane: Reichsverband der deutschen Pressezeichner). Nur kiam la gazeto Berliner Illustrierte por nova bildoserio ne trovis taŭgan ulon li rajtis esceptokaze denove labori.
Sub la pseŭdonimo e. o. plauen (elektita laŭ la urbo kie li pasigis la junulecon) li desegnis ekde la fino de 1934 la serion Patro kaj filo (germane: Vater und Sohn), unu el la plej sukcesaj germanaj bildoserioj. En 1942 li kreis kune kun Manfred Schmidt la unuan veran desegnitan trukfilmon el Germanio kun la titolo Armer Hansi.
Sub premo li kunlaboretis kontraŭvole en la propagando nazia kaj komencis desegni por la gazeto Das Reich karikaturojn de la malamikaj soldatoj.
Pro kritikoj pri la reĝimo en malaproba maniero li estis malliberigita. En la antaŭvespero de sia apero antaŭ la juĝistoj de la Popola Tribunalo li mortigis sin en la ĉelo.
Bombinatoredoj
La Bombinatoredoj (Bombinatoridae) estas ofte referencataj kiel fajrventraj bufoj pro ties brilkoloraj ventraj flankoj, kiuj montras ke ili estas tre venenaj. Tiu familio inkludas du genrojn, Barbourula kaj Bombina, ambaŭ el kiuj havas ebenecajn korpojn.
La specioj de Bombina estas verukecaj, akvoloĝantaj bufoj ĉirkaŭ 7 cm longaj, kaj notitaj ĉefe pro siaj brilaj ventroj. Ili ofte montras la ventran reflekson okaze de ĝenado; la animalo arkigas siajn dorson kaj membrojn por eksponi sian brilan ventron, kaj povas eĉ kuŝi surdorse. Tio utilas kiel averto al predantoj. La voĉa kutimaro de kelkaj specioj de la genro Bombina estas malkutima je tio ke la alvoko estas produktita dum la enspiron pli ol per la elspiro kiel okazas en aliaj ranoj. Ili demetas pigmentajn ovojn en flakojn.
La specioj de Barbourula loĝas en Filipinoj kaj Borneo, dum tiuj de Bombina troviĝas tra Eŭrazio. Ili estas iome malpli koloraj ol Bombina, kaj posedas membranajn antaŭajn fingrojn aldone al membranaj malantaŭaj fingroj. Karakteroj de ranidoj de Barbourula estas nekonataj.
Barbourula estis konsiderata situa intermeze inter Discoglossus kaj Bombina, sed pli proksima al tiu lasta, kaj tiele ili estis aldonitaj al Bombinatoredoj kiam tiu familio disiĝis el la Diskoglosedoj.
Fosiliaj specimenoj de Bombina estas konataj el Plioceno al Plejstoceno.
Specioj
Familio Bombinatoridae
Campana
La gloso Campana povas signifi la jenajn:
32571 Brayton
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona aŭtosportisto Scott Brayton (1959–1996), kiu tragike perdis la vivon en akcidento sur la Indianapolis Motor Speedway ses tagoj post esti drame kaptinte sian duan sinsekvan pole-postition por la Indianapolis 500. Oni memoros pri li pro lia forta karaktero, lia optimismo kaj lia kontaĝa rideto.
Timbo (muzikinstrumento)
Timbo (portugale: timba, pli malofte ankaŭ: timbal oder timbau) estas mantamburo de brazila muziko. La konusa korpo de timbo konsistas el lakita premligno kaj altas proksimume 70 ĝis 90 centimetrojn. La frapofelo el plasto diametras de 12 ĝis 14 colojn. La tamburon oni portas plejparte per ŝultrozono kaj pendantan antaŭ la ventro, pli malofte la instrumento staras en starigilo.
Kutimaj frapoj estas la malferma tono kaj la aparte laŭta frapo. La baso en la mezo de la felo ludas malpli gravan rolon ol je kompareblaj mantamburoj kiel ĝembeo aŭ kongao.
Ĝis fine de la 1980-aj jaroj timbo aperis precipe en pagoda sambo. Je ĉi tiu muzikspeco oni ludas ĝin kiel „mansurdon“ (surdo de mão) kuŝantan transverse sur la genuoj. Aliaj mansurdoj estas rebolo, repique de mão kaj tantan. Carlinhos Brown estis la unua, kiu en la 1980-aj jaroj uzis la timbon kiel mantamburon en sia muzikistaro Timbalada kaj per tio ekigis muzikan revolucion en Salvador de Bahio. La timbo fariĝis stampa instrumento de samboregeo kaj de blocos afros. Ĝis tiam atabako estis la superreganta brazila mantamburo, kiu tamen estas tro peza por portado kaj tial ne estis ludata en la karnavalaj bandoj. Ĝis nun timbo ne eniris en la samboprezentadojn de la grandaj sambolernejoj de Rio-de-Ĵanejro, ludas tamen en grupoj, kiuj ligas tradician kun modernan muzikon, gravan rolon.
Arlekeno
Arlekeno aŭ Arlecchino en itala, Arlequin en franca, kaj Arlequín en hispana estas la plej populara de la zanni aŭ servista rolulo de la itala Commedia dell'arte kaj de ties sekvanto, la "Harlequinade".Laŭ PIV estas gaja burleskulo, origine rolulo de la itala komedio, konebla per sia multpeca bunta vesto. Fakte tiu "multpeca bunta vesto" (rigardu bildon de Sand) specialiĝas en vesto kie alternas romboj kaj helaj kaj malhelaj (rigardu pentraĵon de Cézanne) kaj poste blankaj kaj nigraj.
Laŭ PIV "arlekenaĵo" estas ridinda, intence mallerta diro aŭ ago.
Gavignano
La nomo Gavignano povas signifi la jenajn:
Innertkirchen Unterwasser (stacidomo)
Innertkirchen Unterwasser estas fervoja stacidomo en Innertkirchen, Svislando.
Ferenc Sümeghy
Ferenc Sümeghy [ŝumegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plennome Sümeghy Ferenc Imre estis hungara nobela juĝisto, parlamenta deputito, bienulo. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis lovászi [lovAsi] kaj szentmargitai [sentmargitai]. Ferenc Sümeghy naskiĝis la en Söjtör, li mortis la  en Söjtör.
Biografio
Ferenc Sümeghy maturiĝis en gimnazio en Nagykanizsa, poste li studis en Szombathely, fine li akiris juran diplomon en Jura Akademio (Győr) en 1838. Post siaj studoj li estis nobela juĝisto en Nagykanizsa, ekde 1844 jam en pli alta rango. Dum la hungara revolucio de 1848 li gvidis armean taĉmenton. Post fiasko de la revolucio-liberecbatalo (1849) li daŭre apogis politikon de Ferenc Deák. Li estis parlamentano dum la mallonga sesio en 1861, poste inter 1865-1869. Li edziĝis en 1848, lia edzino naskis 3 filinojn inter 1849-1957.
Hannut
Hannut (france: [aNY], Hannuit) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1985. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Abolens, Avernas-le-Bauduin, Avin (Belgio), Bertrée, Blehen, Cras-Avernas, Crehen, Grand-Hallet, Lens-Saint-Remy, Merdorp, Moxhe, Petit-Hallet, Poucet, Thisnes, Trognée, Villers-le-Peuplier kaj Wansin apartenas al Hannut, la ĉefa municipo.
Frederick Dickens
Frederick William DICKENS (4a de julio 1820 – 20a de oktobro 1868 ) estis filo de John kaj Elizabeth Dickens kaj estis la plej juna frato de Charles Dickens, kiu loĝis kun Charles kiam li translokiĝis al Furnival's Inn en 1834. Li estis inspiro por du diferencaj roluloj nome Fred en la libroj de lia frato: nome la gaja nevo de Ebenezer Scrooge en A Christmas Carol kaj la diboĉema frato de Little Nell en The Old Curiosity Shop.
Kiam Charles kaj Catherine Dickens vizitis Usonon en 1842, Fred Dickens restis en Londono kaj zorgis pri siaj junaj genevoj. Charles Dickens ankaŭ helpis Fred trovi laborpostenon, unue ĉe publikigisto kaj poste en 1839 kiel funkciulo de la Brita Trezoro.
Poste la vivo apartigis ilin, dum Fred ĉiam deziris profiti esti frato de Charles por vivteni sian diboĉemon. Frederick estis enprizonigita pro ŝuldoj, same kiel okazis al lia patro. En siaj lastaj jaroj li estis malriĉa kaj alkoholigita.
Vescovato
Vescovato havas plurajn signifojn, inter aliaj:
San Vito Lo Capo
San Vito Lo Capo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Trapanio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Castellammare del Golfo kaj Custonaci.
Lilli Promet
Lilli Linda PROMET (la 16-an de‏ februaro 1922, tiama Pecri (nuntempe Peĉori) - la 16-an de februaro 2007, Talino) estis estona verkisto kaj ĵurnalisto. Ŝi estis precipe konata kiel la verkinto de noveloj kaj pluraj romanoj.
Vivo
Lilli Promet naskiĝis en 1922 en Fesri, en la sudorienta Pserima distrikto de sendependa Estonio antaŭ la Dua Mondmilito, nuntempe parto de Rusio, kiel la filino de la estona pentristo Alexander Promet (1879-1938) kaj lia unua edzino, Olga. Post diplomiĝo de la elementa lernejo n-ro 18, en 1935 ŝi enskribiĝis en la lernejon de aplikata arto, fako de ceramikaĵoj, kiun ŝi diplomiĝis printempe de 1940. En junio 1940 ŝia patrujo estis okupita de Sovetunio, kiu establis komunisman reĝimon. En la aŭtuno de 1940, ŝi estis akceptita labori en la gazeto Noorte Hääl. Post kiam Nazia Germanio invadis Sovetunion, inkluzive de Estonio, Lilli Promet kaj ŝia familio estis evakuitaj fare de la sovetinstancoj en la oriento de Tatarstano. Dum la sieĝo de Leningrado, en la somero de 1943, ŝi estis akceptita labori ĉe la Eston-lingva radiostacio. Reveninte al sia patrujo, inter la jaroj 1944 ĝis 1951, Promet laboris kiel ĵurnalisto. Dum la tagoj da sovetia rego, Lilli Promet estis membro de la Komunista Partio de Estonio.
Lilli Promet mortis en 2007 en la aĝo de 85 en Talino. Ŝi estis alportita al entombigo en tombejo Metsakalmistu en Talino.
Ŝi estis edziĝinta al verkisto Ralph Parva (1919-2011). Ilia filo, Ralph R. Parva (1946-1998) estis ĵurnalisto kaj politikisto, membro de la Parlamento de Estonio (Riigikogu) en 1992-1995.
Verkaro
La sekvo estas parta listo de verkaĵoj eldonita de Lilli Promet
Steiningen
Steiningen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Miklós Melocco
Miklós Melocco [miklOŝ meloko], laŭ hungarlingve kutima nomordo Melocco Miklós estas hungara skulptisto kaj profesoro. Miklós Melocco naskiĝis la 1935 en Romo.
2893 Peiroo
2893 Peiroo estas meze granda, malhela troja asteroido, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Nomo
Ĉar la asteroidoj de la punkto L5, anoj de la « Troja Tendaro », ricevu nomojn de trojaj batalintoj de la Iliado; ĝi ricevis la nomon de Peiroo, traka militestro ententa kun Priamo.
8324 Juliadeleón
8324 Juliadeleón estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la hispana astronomino Julia de León Cruz de la Instituto de Astrofísica de Andalucía de Granado (Hispanio). Ŝi estas fakulino pri la spektroskopiaj kaj mineralogiaj ecoj de la asteroidoj.
NGC 5764
NGC 5764 (aliaj indikoj — OCL 934, ESO 223-SC4) estas malfermita stelamaso en konstelacio Lupo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
16067 Brandonfan
16067 Brandonfan estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Brandon Xu Fan, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2019 pro sia projekto pri sistema programaro. Li estis lernanto ĉe la Blacksburg High School de Blacksburg (Virginio, Usono).
Eliŝeva Biĥovski
Eliŝeva BIĤOVSKI (Элишева Быховски) — naskiĝis Elizaveta Ivanovna ĴIRKOV (Елизавета Ивановна Жирков) la 20-an de septembro 1888 en Spassk-Rjazanskij, Rjazano, Rusio; mortis la 27-an de marto 1949 en Tiberiado, Israelo — estis rusa-hebrea poeto, verkisto, literatura kritikisto kaj tradukisto, ofte konata simple laŭ ŝia adoptita antaŭmoderna hebrea nomo Eliŝéva (אֱלִישֶׁבַע). Ŝia Rusa Ortodoksa patro, Ivan ĴIRKOV, estis vilaĝa instruisto, kiu poste iĝis librovendisto kaj eldonisto de lernolibroj; ŝia patrino estis posteulo de irlandaj katolikoj kiuj ekloĝis en Rusio post la Napoleonaj Militoj (1803-1815). Eliŝeva skribis la plejparto de siaj verkoj en la hebrea, kaj ankaŭ rusigis anglan kaj hebrean poezion.
Post la morto de sia patrino en 1891, ŝi translokiĝis al Moskvo kun sia onklino, pli aĝa fratino de sia patrino, kie ŝi loĝis meze de la angla lingvo kaj kulturo. Kvankam ne estinte kulture juda, ŝi iĝis samklasano de judaj knabinoj, kiuj prezentis ŝin al ilia tradicia kulturo, kaj ŝi komencis skribi poezion en 1907. Unue ne malkonfuziginte la hebrean de la jida kiel la "lingvo de la judoj", ŝi ekstudis la jidan — kiun, ŝi skribis, pro ĝia parenceco al aliaj eŭropaj lingvoj, precipe la germana, ŝi facile komprenis. Ŝi lernis la hebrean alfabeton per hebrea gramatiklibro, kiun posedis ŝia frato, la filologo kaj esperantisto Lev ĴIRKOV ( 1885-1963), specialisto en persa kaj kaŭkazaj lingvoj. Studinte kaj la rusan kaj la anglalingvan literaturon ĉe liceo por knabinoj, en 1910 ŝi iĝis diplomita instruisto ĉe progresema lernejo de Asocio pri Infanlaboro kaj Infanludo, kiun faris Stanislavo Ŝatskij kaj Aleksandro Zelenko per kursaroj, kiuj trejnis infanvartejaj kaj bazlernejaj instruistoj laŭ la sistemo de la pionira germana edukisto, Friedrich Fröbel (1782-1852).
Hebrea edukado
Eliŝeva skribas en sia memoraĵo, ke jam en elementa lernejo ŝi ekkonis nomojn de lokoj, kiuj aperis en aventuraj libroj por junuloj, inkluzive de iuj latinamerikaj urboj kaj Galveston, Teksaso. Ŝia intereso pri la hebrea ekflamis post kiam ŝi hazarde trovis hebrelingvan ĵurnalon kaj vidis reklamon pri vaporŝipa kompanio rekomendita kiel facila, oportuna maniero transiri la Atlantikon. Tiutempe Galveston estis ĉefa enirhaveno al Usono por eŭropaj elmigrantoj, kaj kun la helpo de germanlingva lernolibro por erudiciuloj pri biblia hebrea, ŝi povis elpensi unue la nomon de Galveston kaj poste la nomojn de aliaj geografiaj lokoj, de kiuj telegramoj estis senditaj por gazeta eldono, ekzemple Londono, Sankt-Peterburgo kaj Berlino. Tamen krom la datlinioj de la apartaj novaĵeroj, ŝi ne povis kompreni ion ajn de tiu ĵurnalo. Poste, ŝi skribas, iu klarigis, ke estas du apartaj "judaj" lingvoj, ambaŭ skribitaj per la samaj literoj sed tre, tre malsamaj laŭ ilia vortprovizo kaj gramatiko.
Tiel en 1913 ŝi komencis studi la hebrean per vesperaj kursoj ĉe la "Общество распространения правильных сведений о евреях и еврействе", Obŝĉestvo prjevjev rasprostranenija pravil'niĥ svedenij o jevrejaĥ i jevrejstve ("Societo por disvastigado de ĝustaj informoj pri judoj kaj judismo"), kiun fondis en 1906 moskva grupo de eminentaj judoj, kiu inkluzivis Uri Nissan Gnessin (1879-1913), Josef Ĥaim Brenner (1881-1921), Jeĥiel Ĉlenow (1864-1918) kaj ŝia estonta edzo, Simeon Biĥovski (1880-1932), kiu ankaŭ komencis la eldonejon Nisjonot ("Eksperimentoj") en tiu jaro. Dum la unuaj tri monatoj ŝi havis junan instruiston, kiun ŝi karakterizis kiel "nekredeble talenta kaj senlime sindona al sia afero." La lecionoj estis per la rekta metodo de "la hebrea tra la hebrea", ĉefe per parola instruado kaj sen lernolibro.
Kvankam tiu instruisto estis populara ĉe siaj lernantoj, li vekis suspekton pri irado en Moskvo kun malpeza somera surtuto kaj sen galoŝoj. Li invitis iujn el siaj studentoj, kiuj ne sciis sufiĉe da hebreo por povi memstari studi, por lerni ruslingvajn lecionojn en Tanaĥo aŭ judaj skribaĵoj. La lecionoj, sporadaj kaj faritaj ĉe hejmoj de diversaj studentoj, kondukis al percepto de la grupo kiel nova kaj eble danĝera revolucia grupo, kaj arestoj kaj enketo sekvis. Malhavante la bezonatan "право жительства", pravo zhitel'stva (loĝrajto) en la ĉefurbo, la instruisto estis rigardata kiel loĝanta tie kontraŭleĝe kaj estis devigita forlasi Moskvon, sed Eliŝeva daŭre lernis la hebrean plu kaj plu dum la venontaj du jaroj.
Saint-Gervais-du-Perron
Saint-Gervais-du-Perron estas franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Perronnais.
3533 Toyota
3533 Toyota estas duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki (astronomo) kaj Takeŝi Urata elde la "JCPM Oi Stacio", nemalproksime de Tojota.
Ĝi estas en orbita resonanco 4:7 kun Marso.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Tojota, en Gubernio Aiĉi, proksima de la observatorio kaj loĝloko de Kenzo Suzuki.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de B. D. Warner kaj R. D. Stephens, per observoj de  elde la Centro por Sun-Sistemaj Studoj de Landers, anoncita en decembro 2022
Tiu satelito havas orbitan estimata je 13 km kaj  de 0,6696 ± 0,0001 tago (16,0704 ± 0,0024 horoj). Ĝia diametro kaj rotacia periodo estas ankoraŭ nekonataj.
Preĝejo Sankta Georgo (Ichtershausen)
La Preĝejo Sankta Georgo (germane: Klosterkirche St. Georg) preĝejo protestantisma estas en Ichtershausen, Germanio.
Historio
La cisterciana monakejo en la jaro 1147 fare de Frideruna de Grumbach kaj ties filo fonditis. Kiam la monakinoj alvenis, preĝejo (de 1133) jam finfarita estis. La frokulinoj rekte estis sub la hegemonio de la ĉefepiskopo de Majenco, ĉar la virseksa ordensekcio rifuzis bonvenon de la monakinoj ene de konventaro regiona. Sekve tie ĉi dum longa tempo ekzistis la unusola cistercianina instituto en norda Germanio. En la jaro 1525, dum la Kamparanaj ribeloj, la monakejo ne nur priŝtelitis sed - post la de superuloj organizita enkonduko de Reformacio - malfonditis laŭ ordono de la prnlektisto de Saksio.
En la jaro 1546 la aliancanoj de la Ŝmalkalda Ligo renkontiĝis surloke por strategiumi kontraŭ la katolika imperiestro. La monakejo profanita rezidejo princa iĝis en la jaroj 1813 kaj en 1814 malsanulejo. De la fino de la 19-a jarcento ĝis 2014 ĝi servis kiel prizono. En la jaro 2000 la aloj nordaj, kiujn incendio en la 17-a jarcento ruinigis, restaŭriĝis.
Muzeo kaj monumento
Ĉe la preĝejo monumento en honoro de Wilhelm Hey starigitis; en apuda eksa paroĥejo instalitis ankaŭ muzeo pri regionhistoriaĵoj.
Evroptalo
Evroptal, aŭ Vroptal estas internacia planlingvo proponita de franca aktuariisto Yves Le Masson en la fino de 20-a jarcento.
Gramatiko
Evroptala gramatiko
Prononco
La forta silabo estas ĉiam la unua silabo de la vorto.
Leiopelmatedoj
La Leiopelmatedoj (Leiopelmatidae) estas la familio de Novzelandaj praranoj, kiuj apartenas al la subordo Arkeobatrakoj. La relative primitiva formo de Leiopelmatedoj indikas ke ili havas antikvan stirpon. Kvankam kelkaj taksonomiistoj sugestis kombini la nordamerikajn ranojn de la genro Ascaphus en la familio Askafedoj kun la novzelandaj ranoj de la genro Leiopelma en la familio de Leiopelmatedoj, la nuna konsento estas ke tiu du grupoj konstituas du separatajn familiojn. La kvar nunaj specioj de Leiopelmatedoj troviĝas nur en Novzelando.
Specioj
Familio LEIOPELMATIDAE
Ferenc Csomafáy
CSOMAFÁY Ferenc (pr. ĉomafa:i) estis rumanihungara fotisto naskita en Kluĵo la kaj mortis la 6-a de oktobro 2021.
Biografio
Csomafáy diplomiĝis en 1962 en UBB de Kluĵo kaj inter 1964-1974 li estis fotoraportisto de gazeto Igazság de Kluĵo, inter 1980-1985 fotisto de Historia Muzeo de Transilvanio.
Stacio Hyōtan-yama (Osaka)
Stacio Hyōtan-yama (japane: 瓢箪山駅 [Hjōtan-jama-eki], angle: Hyōtan-yama Station) estas fervoja stacio en Higaŝiosaka, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Nara.
Pierre Pincemaille
Pierre Pincemaille (8-an de decembro 1956 en Parizo; 12-an de januaro 2018 en Suresnes) estis franca orgenisto, improvizisto, komponisto kaj muzikpedagogo.
Vivo
En 1971 − en la aĝo de 14 jaroj – Pierre Pincemaille ekstudis ĉe Pariza Konservatorio. Pierre Pincemaille studis ĉe Rolande Falcinelli, Henri Challan, Jean-Claude Raynaud, Jacques Castérède kaj Marcel Bitsch; en 1979 li finis sian edukadon tie, ricevinte interalie la unuajn premiojn pri harmonio (1977), kontrapunkto (1978), fugoj (1978), improvizisto (1979), kaj orgeno (1979). Ekde 1987 li estis orgenisto ĉe la granda orgeno de Aristide Cavaillé-Coll en la Baziliko de Saint-Denis. En 2005 li fariĝis profesoro pri kontrapunkto ĉe la Pariza Konservatorio. Pierre Pincemaille mortis en 2018 en Suresnes. Kiel brilanta koncertorgenisto kaj improvizisto Pierre Pincemaille entreprenis multajn mondvastajn koncertturneojn. La orgenisto estis tutmonde konata kiel konĉertorgenisto kaj precipe kiel talenta improvizisto.
Arkeobatrakoj
La Arkeobatrakoj (Archaeobatrachia) estas subordo de Anura kiu enhavas variajn primitivajn ranojn kaj bufojn. Kiel la nomo laŭvorte sugestas, tiuj estas la plej primitivaj ranoj. Multaj el la specioj (28 totale) montras certajn fiziologiajn karakterojn kiuj forestas en aliaj ranoj kaj bufoj, tiele okazigante tiun grupon. Ili troviĝas amplekse en Eŭrazio, Novzelando, Filipinoj, kaj Borneo, kaj estas karaktere malgrandaj. Aldone, la familio Askafedoj troviĝas en la Pacifika Nordokcidento kaj norda Roka Montaro de Usono, kaj estas reprezentata nur de du specioj.
Eric Kandel
Eric Richard Kandel (* en Vieno) estas usona neŭrosciencisto aŭstridevena kaj nobelpremiito pri fiziologio (2000).
Vivo
Eric Kandel naskiĝis 1929 kiel dua filo de ludilkomercisto Hermann Kandel kaj edzino Charlotte, naskiĝinta Zimels. Lia pli aĝa frato estis Lewis Kandel (1924–1979). En 1939 lia familio juddevena devis elmigri. La 10-jarulo veturis sola kun la frato al Usono, la gepatroj alvenis nur kelkajn monatojn poste. Ili loĝis en Novjorko, kie la knaboj iris en lernejon. Eric Kandel ricevis stipendion por studi en Harvard University en Cambridge, Massachusetts (kiel unu de 2 elektitaj inter 1400 kandidatoj).
Verko
Li ekinteresiĝis pri neŭroscienco kaj eklernis psikoanalizon. Lin okupis la demando, kio fiziologie okazas en la cerbo, kiam ni lernas, kiam ni ŝanĝas niajn kutimojn. Post la studado li laboris en la teamo de Harry Grundfest, kie li eklernis la metodojn de elektrofiziologio. Dum la aliaj neŭrosciencistoj studis la cerbojn de vertebruloj (kun tre malgrandaj neŭronoj), li ekinteresiĝis pri enmaraj senvertebruloj aparte pri la marheliko Aplysia kiel studobjekto pro iliaj grandegaj nervoĉeloj. Depost 1959 li ekstudis la hipokampon, sed ne trovis iun indikon ke tiu iel ligiĝas al la memoro.
Aplysia californica
En 1962 Kandel pluesploris en Parizo, nun unuafoje pri la „kalifornia marleporo“ (Aplysia californica), kiu jam montras simplajn formojn de lernado, kondiĉiigo, kiuj manifestiĝas en unuopaj ganglioj. Elektrofiziologiaj ŝanĝiĝoj pro la stimulado povus esti respuritaj al unuopaj sinapsoj. Li publikigis la rezultojn en 1965.
Distingoj
Krome Kandel portas la francan ordenon Pour le Mérite kaj la aŭstran honorsignon por scienco kaj arto. En 2008 li ricevis la honorpremion de Viktor-Frankel-Instituto de la urbo Vieno kaj en 2009 li estis nomumita honora civitano de Vieno.
Solido
Solido estas fazo de materio, kiu havas formon kaj volumenon. La atomoj aŭ molekuloj estas relative proksimaj kaj fiksaj; tamen solidon ankoraŭ eblas deformi aŭ kunpremi. Korpo solida (de la latina "solĭdus") estas unu de la kvar statoj de agregado de la materio plej konataj kaj observeblaj, el kiuj la aliaj estas gaso, likvo, kaj plasmo. Ĝi estas karakterizita ĉar ĝi metas rezistadon al ŝanĝoj de formo kaj de volumeno. Ties partikoloj estas kunaj kaj ankaŭ ĝuste ordigitaj. ​ La molekuloj de solido montras grandan koheron kaj adoptas formojn tre bone difinitajn. Ekzistas kelkaj fakoj kiuj studas la solidojn nome la jenaj:
La plej malpeza solido konata estas artefarita materialo, nome la aeroĝelo kun denseco de 3 mg/cm³ aŭ 3 kg/m³, la vitro, kiu havas densecon de 1,9 g/cm³, dum la plej densa estas metalo, nome la osmio (Os), kiu havas densecon de 22,6 g/cm³.
Mikroskopa priskribo
La atomoj, molekuloj aŭ jonoj kiuj formas solidojn povas esti aranĝitaj en tre ordigita ripetmodelo, aŭ tute neregule. Materialoj kies konstituantoj estas aranĝitaj laŭ regula modelo estas konataj kiel kristaloj. En kelkaj okazoj, la regula ordigo povas plui nerompita je granda skalo, por ekzemplo en diamantoj, en kiuj ĉiu diamanto estas unusola kristalo. Solidaj objektoj kiuj estas sufiĉe grandaj por esti vidataj kaj manipulataj estas tre rare komponitaj de unusola kristalo, male ili estas faritaj el granda nombro de unusolaj kristaloj, konata kiel kristalitoj, kies grando povas varii el kelkaj nanometroj al kelkaj metroj. Tiaj materialoj estas nomataj plurkristalenoj. Preskaŭ ĉiuj oftaj metaloj, kaj multa ceramiko, estas plurkristalenoj.
En aliaj materialoj, ne estas klara ordo en la pozicio de la atomoj. Tiuj solidoj estas konataj kiel amorfaj solidoj; ekzemploj estas polistireno kaj vitro.
Ĉu solido estas kristala aŭ amorfa dependas el la koncerna materialo, kaj el la kondiĉoj en kiu ĝi estis formita. Solidoj estas formataj per malrapida malvarmigo tendencas esti kristalaj, dum solidoj kiuj estas frostitaj rapide estas pli verŝajne amorfaj. Same, la specifa kristala strukturo adoptita de kristala solido dependas el la koncerna materialo kaj el kiel ĝi estis formita.
Dum multaj oftaj objektoj, kiel glacikubo aŭ monero, estas kemie identaj ene de la tuto, multaj aliaj oftaj materialoj enhavas nombrajn diversajn substancojn kunarigitajn. Por ekzemplo, tipa rokaĵo estas agregaĵo de kelkaj diversaj mineraloj kaj "mineraloidoj" (mineralecaj substancoj kiuj ne montras kristalecon), sen specifa kemia kompono. Ligno estas natura organika materialo konsistanta ĉefe el fibroj da celulozo trempitaj en miksaĵo de organika lignino. En scienco de materialoj, kompozitoj de pli ol unu konstituanta materialo povas esti dezajnita por akiri deziritajn proprecojn.
Klasoj de solidoj
La fortoj inter la atomoj en solido povas montri varion de formoj. Por ekzemplo, kristalo de natria klorido (komuna salo) estas formita de jona natrio kaj kloro, kiuj estas kunigitaj pere de jonaj ligiloj. En diamantoj aŭ silicio, la atomoj kunhavas elektronojn kaj formas kovalentajn ligojn. En metaloj, elektronoj estas kunhavataj en jonaj ligoj. Kelkaj solidoj, partikulare plej organikaj kompozitoj, estas kunigitaj pere de la forto de Van-der-Waals kio rezultas el la polusigo de la elektrona ŝarĝonubo de ĉiu molekulo. La dissimileco inter la tipoj de solidoj rezultas el la diferencoj inter ties ligoj.
Metaloj
Metaloj tipe estas fortaj, densaj kaj bonaj kondukiloj de kaj elektro kaj de varmo. La kerno de elementoj de la perioda tabelo, tiuj maldekstre de diagonalo el boro ĝis polonio, estas metaloj. Miksoj de du aŭ pliaj elementoj en kiuj la ĉefa komponanto estas metalo estas konataj kiel alojoj.
La homoj estis uzantaj metalojn por vario de celoj ekde prahistoraj epokoj. La forto kaj fidindeco de metaloj kondukis al ties disvastigita uzado en konstruado kaj de konstruaĵoj kaj de aliaj strukturoj, same kiel por plej vehikloj, multaj aparatoj kaj iloj, tuboj, ŝosesignaloj kaj fervojoj. Fero kaj aluminio estas la du plej ofte uzataj strukturaj metaloj. Ili estas ankaŭ la plej abundaj metaloj en la terkrusto. Fero estas plej ofte uzata en la formo de alojo, nome ŝtalo, kiu enhavas ĝis 2.1% da karbono, kio faras ĝin multe pli forta ol pura fero.
Ĉar metaloj estas bonaj kondukiloj de elektro, ili estas valoraj en elektraj aplikoj kaj por porti elektrajn kurentojn sur longaj distancoj pere de malmulta energiperdo aŭ vanuigo. Tiel, elektra reto dependas el metalaj kabloj por distribui elektron. Hejmaj elektraj sistemoj, por ekzemplo, estas kabligitaj per kupro pro sia bonkvalitaj kondukproprecoj kaj facila maŝineblo. La alta termika konduktivo de plej metaloj faras ilin ankaŭ utilaj por kuiriloj.
La studo de metalaj elementoj kaj iliaj alojoj formas gravan parton de la kampoj de solid-stata kemio, fiziko, scienco de materialoj kaj inĝenierado.
Metalaj solidoj estas arigitaj kune pro siaj alta denseco de kunhavitaj, delokigitaj elektronoj, konataj kiel "metala ligo". En metalo, atomoj pretas perdi siajn eksterajn ("valento") elektronojn, formante pozitivajn jonojn. La liberaj elektronoj estas disvastigitaj super la tuta solido, kiuj estas kuntenitaj firme per elektrostataj interagadoj inter la jonoj kaj la elektron-nubo. La granda nombro de liberaj elektronoj havigas al la metaloj ties altajn valorojn de elektra kaj termika konduktiveco. La liberaj elektronoj ankaŭ evitas transmision de videbla lumo, kio faras metalojn opakaj kaj brilaj.
Plej antaŭeniritaj modeloj de metalaj proprecoj konsideras la efikon de pozitivaj jon-kernoj sur la delokigitaj elektronoj. Ĉar plej metaloj havas kristalan strukturon, tiuj jonoj estas kutime aranĝitaj en perioda krado. Matematike, la potencialo de la jon-kernoj povas esti traktita per variaj modeloj, el kiuj la plej simpla estas la modelo de preskaŭ liberaj elektronoj.
Mineraloj
Mineraloj ekzistas nature kiel solidoj formitaj tra variaj geologiaj procezoj sub altaj premoj. Por esti klasita kiel vera mineralo, substanco devas havi kristalan strukturon kun unuformaj fizikaj proprecoj en la tuto. Mineraloj gamas en kompono el puraj elementoj kaj simplaj saloj ĝis tre kompleksaj silikatoj kun miloj da konataj formoj. Kontraste, roka samplo estas hazarda agregaĵo de mineraloj kaj/aŭ "mineraloidoj", kaj ne havas specifan kemian komponon. La vasta majoritato de rokoj de la terkrusto konsistas el kvarco (kristala SiO2), feldspato, glimo, klorito, kaolino, kalcito, epidoto, olivino, aŭgito, hornblendo, magnetito, hematito, limonito kaj kelkaj aliaj mineraloj. Kelkaj mineraloj, kiel kvarco, glimo aŭ feldspato estas oftaj, dum aliaj estas troveblaj en nur kelkaj lokoj en la tuta mondo. La plej granda grupo de mineraloj pro multo estas la silikatoj (plej rokoj estas ≥95% silikatoj), kiuj estas komponitaj ĉefe el silicio kaj oksigeno, kun la aldono de jonoj de aluminio, magnezio, fero, kalcio kaj aliaj metaloj.
Ceramiko
Ceramikaj solidoj estas komponitaj de neorganikaj komponantoj, kutima oksidoj de kemiaj elementoj. Ili estas kemie inertaj, kaj ofte estas kapablaj rezisti kemiajn erodojn kiuj okazas en acideca aŭ kaŭsteca medio. Ceramiko ĝenerale povas rezisti altajn temperaturojn game el 1000 ĝis 1600 °C (1800 ĝis 3000 °F). Esceptoj estas ne-oksidaj neorganikaj materialoj, kiel nitridoj, boridoj kaj karbonidoj.
Tradiciaj ceramikaj krudaj materialoj estas argilaj mineraloj kiel kaolinito, kaj pli ĵusaj materialoj estas la aluminia oksido. La modernaj ceramikaj materialoj, kiuj estas klasitaj kiel modernaj ceramikaĵoj, estas silicia karbonido kaj volframa karbonido. Ambaŭ estas valoraj pro sia rezisto al abrazio, kaj pro tio ili trovas uzadon en tiaj aplikoj kiel la ĉerpolamenoj de detruekiparo en minlaboroj.
Plej ceramikaj materialoj, kiaj aluminia oksido kaj ties komponaĵoj, estas formitaj el fajnaj polvoj, kiuj enhavas fajngrajnajn plurkristalajn mikrostrukturojn kiuj estas plenaj je lumdisigaj centroj kompareblaj al la ondolongo de la videbla lumo. Tiel, ili estas ĝenerale opakaj materialoj, kontraste kun travideblaj materialoj. Ĵusa nanoskala (ekz. "sol-gel" solvo-ĝelo) teknologio ebligis la produktadon de plurkristala travidebla ceramiko kiel travideblaj aluminia oksido kaj ties komponaĵoj por aplikoj kiel povegaj laseroj. Tia moderna ceramiko estas uzata ankaŭ en industrioj de medicino, elektro kaj elektroniko.
Ceramika inĝenierado estas la scienco kaj teknologio por kreadi solid-statajn ceramikajn materialojn, partojn kaj aparatojn. Tio estas farata ĉu per la agado de varmo, ĉu je pli malaltaj temperaturoj, uzante precipitajn reakciojn el kemiaj solvoj. La termino inkludas la purigon de krudaj materialoj, la studon kaj produktadon de koncernaj kemiaj komponaĵoj, ties formadon en komponaĵoj, kaj la studon de ties strukturo, kompono kaj proprecoj.
Pri mekaniko, ceramikaj materialoj estas rompeblaj, fortaj, sed fortaj por kunpremado kaj malfortaj por borado kaj tensio. Rompeblaj materialoj povas montri gravan tensian forton subtenante statan ŝarĝon. Tenaceco indikas kiom multe da energio materialo povas absorbi antaŭ mekanika rompo, dum fraktura (pri-rompa) tenaceco (notita kiel KIc) priskribas la kapablon de materialo kun esencaj mikrostrukturaj mankoj rezisti rompon pere de frapokresko kaj propagado. Se materialo havas grandan valoron de rompotenaceco, la bazaj principoj de la rompomekaniko sugestas, ke ĝi plej verŝajne eltenos duktilan rompon. Rompo estas tre karaktera de plej el la ceramikaj kaj vitroceramikaj materialoj kiuj tipe montras malaltajn (kaj nekonsistantajn) valorojn de KIc.
Por ekzemplo de aplikoj de ceramiko, la ekstrema dureco de zirkonia dioksido estas uzata en la fabrikado de tranĉilaj klingoj, same kiel de aliaj tranĉaj industriaj laboriloj. Ceramikaĵoj kiel la aluminia oksido, la bora karbonido kaj la silicia karbonido estis uzitaj por fabrikado de kuglorezistaj veŝtoj por forpeli alt-kalibran riflopafadon. Partoj de silicia nitrido estas uzataj por ceramikaj lagroj, en kiuj ties alta forteco faras ilin tre rezistantaj. Ĝenerale, ceramiko estas ankaŭ kemie rezistanta kaj povas esti uzata en malsekaj medioj kie ŝtalo povus esti eventuale klina al oksidigo (aŭ rusto).
Kiel alia ekzemplo de ceramikaj aplikaĵoj, komence de la 1980-aj jaroj, Toyota esploris produktadon de adiabata ceramika motoro je funkcianta temperaturo de ĉirkaŭ 3300 °C. Ceramikaj motoroj ne postulas malvarmigan sistemon kaj pro tio ebligas pli grandan pezoredukton kaj tial pli grandan energiefikon. En konvencia metala motoro, multo de la energio liberigita el la brulaĵo devas esti elĉerpita kiel varmorubo por eviti fandigon de la metalaj partoj. Oni laboras ankaŭ por disvolvigi ceramikajn partojn por gasturbinaj motoroj. Turbinmotoroj faritaj el ceramiko povus funkcii pli efike, havigante al aviado pli grandan atingon kaj ŝparon de la necesa kvanto de brulaĵo. Tiaj motoroj ne estas produktataj, tamen, ĉar la fabrikado de ceramikaj partoj kun sufiĉaj precizeco kaj daŭreblo estas malfacila kaj multekosta. Procezmetodoj ofte rezultas en ampleksa distribuado de mikroskopaj mankoj kiuj ofte ludas damaĝan rolon en la varm-ariga procezo, rezulte en la pliigego de fendoj, kaj finfine de mekanika malsukceso.
Vitroceramiko
Vitroceramikaj materialoj kunhavas multajn proprecojn kaj kun nekristalaj vitroj kaj kun kristala ceramiko. Ili estas formitaj kiel vitro, kaj tiel parte kristaligitaj per varmotraktado, produktante kaj amorfajn kaj kristalajn fazojn tiel ke kristalgrajnoj estas trempitaj ene de nekristala intergrajna fazo.
Vitroceramiko estas uzata por fabriki kuirujojn (origine konataj per la markonomo "CorningWare") kaj kuirmaŝinojn kiuj havas kaj altan reziston al la varmofrapo kaj ekstreme malaltan permeablecon al likvaĵoj. La negativa koeficiento de varmodilato de la kristalceramika fazo povas esti ekvilibrita per la pozitiva koeficiento de la vitra fazo. Je ia punkto (~70% kristala) la vitroceramiko havas koeficienton de termika dilato proksiman al nulo. Tiu tipo de vitroceramiko montras elstarajn mekanikajn proprecojn kaj povas elteni ripetitajn kaj rapidajn temperaturŝanĝojn ĝis 1000 °C.
Vitroceramiko povas aperi ankaŭ nature kiam fulmo frapas la kristalajn grajnojn (ekz. el kvarco) kiuj troviĝas en plej el la sablo de strandoj. Tiuokaze, la ekstrema kaj tuja varmo de la fulmo (~2500 °C) kreas malplenajn, branĉecajn, radikformajn strukturojn nomitajn fulgurito pere de fuzio.
Organikaj solidoj
Organika kemio studas la strukturon, proprecojn, komponon, reakciojn kaj preparadon per sintezo (aŭ aliaj rimedoj) de kemiaj komponoj de karbono kaj hidrogeno, kiuj povas enhavi nombrajn aliajn elementojn kiel nitrogeno, oksigeno kaj la halogenojn: fluoro, kloro, bromo kaj jodo. Kelkaj organikaj komponaĵoj povas enhavi ankaŭ elementojn fosforo aŭ sulfuro. Ekzemploj de organikaj solidoj estas ligno, parafina vakso, naftaleno kaj ampleksa vario de polimeroj kaj plastoj.
Ligno
Ligno estas natura organika materialo konsistanta ĉefe el fibroj de celulozo enmetitaj en mikso de lignino. Pri ties mekanikaj proprecoj, la fibroj estas fortaj en tensio, kaj la lignina arigilo rezistas la kunpremadon. Tiel ligno estis grava konstrumaterialo ekde kiam homoj ekkonstruis ŝirmejojn kaj ekuzis boatojn. En konstruado, ligno estas ne nur struktura materialo, sed ĝi estas uzata ankaŭ por formi la muldilon por la cemento.
Ligno-bazaj materialoj estas ankaŭ etende uzataj por pakado (ekz. por kartono) kaj papero, kiuj estas ambaŭ kreitaj el rafinita lignopulpo. La kemia pulpigaj procezoj uzas kombinon de alta temperaturo kaj alkalaj (pakopapero) aŭ acidajn (sulfito) kemiaĵojn por rompi la kemiajn ligilojn de la lignino antaŭ dispecigi la lignon.
Polimeroj
Monomeroj povas havi variajn kemiajn surogatojn, aŭ funkciajn grupojn, kio povas efiki super la kemiajn proprecojn de la organikaj komponoj, kiel la solvebleco kaj la kemia reaktiveco, same kiel la fizikajn fizikajn proprecojn, kiel la dureco, denseco, mekanika aŭ tensia forto, abrazirezistado, varmorezistado, travidebleco, koloro ktp. En proteinoj, tiuj diferencoj havigas al la polimero la kapablon adopti biologie aktivan kongruon en la prefero al aliaj.
La homoj estis uzantaj naturajn organikajn polimerojn dum jarcentoj en la formo de vaksoj kaj ŝelako, kiu estas klasita kiel termoplasta polimero. Planta polimero nomita celulozo havigis la tensian forton por naturaj fibroj kaj ŝnuroj, kaj komence de la 19-a jarcento natura gumo estis tre disvastigite uzata. Polimeroj estas la krudaj materialoj (nome rezinoj) uzitaj por fari tion kio estas komune nomata plasto. Plastoj estas la fina produkto, kreita post unu aŭ pliaj polimeroj aŭ aldonaĵoj estis aldonitaj al rezino dum la procezado, kio estas poste metita en fina formo. Polimeroj kiuj estis kaj estas aktuale en nuntempa disvastigita uzado estas karbon-bazitaj polietileno, polipropileno, polivinil-klorido, polistireno, nilonoj, poliesteroj, akrilikoj, poliuretano, kaj polikarbonatoj, kaj silici-bazitaj silikonoj. Plastoj estas ĝenerale klasitaj kiel "varaj", "specialaj" kaj "inĝenieraj" plastoj.
Komponitaj materialoj
Komponitaj materialoj enhavas du aŭ pliajn makroskopajn fazojn, el kiuj unu estas ofte ceramika. Por ekzemplo, kontinua arigilo, kaj disigita fazo de ceramikaj partikloj aŭ fibroj.
Aplikebloj de komponitaj materialoj gamas el strukturaj elementoj kiel ŝtal-plifortigita cemento, ĝis la varmizolaj kaheloj kiuj ludas ŝlosilan kaj integran rolon en la varmoprotekta sistemo en la kosmoŝipo Space Shuttle, kio estas uzata por protekti la surfacon de la kosmoŝipo el la varmo de la re-eniro en la atmosferon de la Tero. Unu ekzemplo estas la Karbonfibre Plifortigita Karbono (KPK), nome la helgriza materialo kiu rezistas eeenirajn temperaturojn ĝis 1510 °C kaj protektas la bekon kaj ĉefajn bordojn de la flugiloj de la "Space Shuttle". KPK estas lamenigita komponmaterialo farita el tolo de grafita rajono kaj trempita el fenol-formaldehida rezino. Traktita je alta temperaturo en aŭtoklavo, la lamenigitaĵo estas pirolizita ĝis konverto de la rezino en karbono, trempita per furfurala alkoholo en vakuejo, kaj traktita/pirolizita ĝis konverti la furfuralan alkoholon en karbono. Por havigi reziston al oksidiĝo por reuzkapablo, la eksteraj tavoloj de la KPK estas konvertitaj en silicia karbido.
Hejmaj ekzemploj de komponitaj materialoj povas esti vidataj en la "plastaj" skatoloj de la televidaparatoj, de la poŝtelefonoj kaj tiel plu. Tiuj plastaj ujoj estas kutime el komponita materialo formita de varmoplasta arigilo kiel akrilonitrilbutadiena stireno (ABS) en kiu la kreto el kalcia karbonato, talko, vitrofibroj aŭ karbonfibroj estis aldonitaj por plifortigo kaj por la elektro-stata disigo. Tiuj aldonoj povas esti referencataj kiel plifortigaj aŭ disigaj fibroj, depende de siaj celoj.
Tiel, la ariga materialo ĉirkaŭas kaj subtenas la plifortigajn materialojn eltenante ties relativajn poziciojn. La plifortigaĵoj havigas siajn specialajn mekanikajn kaj fizikajn proprecojn por plibonigi la proprecojn de la ariga materialo. Sinergio okazigas, ke la materialaj proprecoj estas nedisponeblaj el la unuopaj konstituantaj materialoj, dum la ampleksa vario de la ariga materialo kaj la plifortigaj materialoj havigas la dezajniston per la elekteblo por optimuma kombino.
Duonkonduktantoj
Duonkonduktantoj estas materialoj kiuj havas elektran rezisteblon (kaj kondukeblon) inter tiu de metalaj konduktantoj kaj ne-metalaj izoliloj. Ili estas troveblaj en la perioda tabelo irante diagonale malsupren rekten el boro. Ili separas la elektrajn konduktantojn (aŭ metaloj, maldekstre) el la izoliloj (dekstre).
Aparatoj faritaj el duonkonduktantaj materialoj estas la fundamento de la moderna elektroniko, kiel la radio, komputiloj, telefonoj ktp. Duonkonduktantaj aparatoj estas la transistoro, la sunĉeloj, la diodoj kaj integritaj cirkvitoj. Sunaj fotovoltaikaj paneloj estas grandaj duonkonduktantaj aparatoj kiuuj rekte konvertas lumon en elektra energio.
En metala konduktanto, la kurento estas portita per la "fluo de elektronoj", sed en duonkonduktantoj, la kurento povas esti portata ĉu per elektronoj ĉu per la pozitive ŝarĝitaj "truoj" en la elektronika bendostrukturo de la materialo. Oftaj duonkonduktantaj materialoj estas la silicio, la germaniumo kaj la galiuma arsenido.