cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urbodomo de Arnstadt
Vidindaĵoj ene de la urbodomo
De tempo al tempo okazas specialaj rondgvidadoj dum kiuj eblas vidi tiujn kaŝitajn trezorojn.
Radiogloto
La projekto ricevas bibliotekan klasifiko 417.951 “1956” de Biblioteko Butler.
Urbodomo de Arnstadt
Vidindaĵoj ene de la urbodomo
Dum la lasta restaŭrado oni strebis restaŭri la originan staton sur ĉiu etaĝo. La granda salono kiu servas ne nur por kunsidoj de la konsiliistoj sed ankaŭ por koncertoj, en historiisma stilo laŭ fotoj rekonstruitis. Ĝiaj originaj, nur parte konservitaj formoj datumas de 1826/27.
14468 Ottostern
14468 Ottostern estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana juda eksperimenta fizikisto Otto Stern (1888–1969), kiu kontribuis, kun la germana fizikisto Walther Gerlach (1889–1979) al la malkovro de la kantumado de la spino. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziko de 1943.
Porto Tolle
Porto Tolle estas komunumo de Italio.
NGC 7016
NGC 7016 (aliaj indikoj — ESO 529-25, MCG -4-49-13, AM 2104-254, PRC C-58, PGC 66136) estas galaksio en konstelacio Kaprikorno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Stelobservejo kaj planetario Brno
Stelobservejo kaj planetario Brno estas publik-utila organizo de la urbo Brno, kies historio atingas reen al la 1950-aj jaroj. La kultur-kleriga institucio, kiu kunigas stelobservejon kaj planetarion havas sidejon en parko sur monteto nomata "Bovina monto" (Kraví hora) nordokcidente de la urboparto Brno-centro en alto 318 m super la maro. Direktoro estas ekde 2008 astronomo Jiří Dušek.
Libera Religio (Movado)
La Libera Religio estas tendenco de religiuma kredado, kiu rezignas formalajn instruojn kaj konfesojn. Homaj rajtoj, toleremo inter la homoj kaj valoroj de la humanismo estas apogataj.
Historio
La libera'religia movado estiĝis meze de la 19a jarcento en la periodo de la politika Antaŭmarto el la Germankatolikismo (germane: Deutschkatholizismus) kaj el la origine protestantaj Lumamikoj (germane: Lichtfreunde). La fina ekigilo estis malferma letero en 1844 de la katolika pastro Johannes Ronge (Johannes Ronge)al Wilhelm Arnoldi (Wilhelm Arnoldi), la episkopo de Treviro, kontraŭ la ekspozicio de la relikvo "Sankta Tuniko de Kristo", kiun li denuncis kiel festo pri idolaĉo. Tiu malferma letero (germane: offener Brief) estis ofte represata kaj legata. Sekve de tio kritikemaj klerikoj de la katolika kaj protestanta eklezioj fondis novajn, liberajn komunumojn, ja laŭ la spiritio de la burĝa emancipiĝa (germane: Emanzipation) movado en la tempo de la Marta Revolucio.
Stelobservejo kaj planetario Brno
Historio
La nuntempan pozicion la stelobservejo havas jam ekde sia estiĝo. La konstruado estis inaŭgurita per la unua fosado la 30-an de aŭgusto 1948. La plej malnovaj partoj de la komplekso estas duopo de memstaraj kupoloj kun diamatro de sep metroj, kiuj estis finitaj en 1953 kaj la publiko povis ilin viziti ekde la 16-a de oktobro 1954. La nordan kupolon posedas Masaryk-universitato. Aŭtune 1959 estis malfermita edifico kun prelegejo kaj malgranda projekcia planetario ZKP-1. Oktobre 1991 ekfunkciis granda projekcia planetario Spacemaster. Lastatempe la la stelobservejon ĉiujare vizitas pli ol 100 mil vizitantoj, dum la 60-jara historio pli ol tri milionoj.
En la jaroj 2010-2011 la komplekso estis rekonstruita kaj vastigita laŭ planoj de arkitekto Martin Rudiš enkadre de projekto „Naturscienca esploratorio“.
Evoluo de la nomo
Antaŭ la inaŭguro la stelobservejo estis nomata Popola Gottwald-stelobservejo en Brno, en la jaroj 1954–1965 ĝi portis nomon Regiona popola stelobservejo en Brno, inter 1965–1970 Popola stelobservejo kaj planetario en Brno, inter 1970–1973 Stelobservejo kaj planetario en Brno kaj ekde la 19-a de aprilo ĝis fino de novembro 2010 Stelobservejo kaj planetario de Nikolao Koperniko en Brno''.
La 5-an de oktobro 2010 aprobis la Deputitaro de Brno rilate kun modernigo de la stelobservejo novan nomon uzotan ekde la 1-a de decembro 2010: Stelobservejo kaj planetario Brno. La direktoro pravigis la forigon de la nomo de la glora pola atronomo per tio, ke Koperniko neniam vizitis la urbon diference de multaj aliaj sciencistoj.
Ekipaĵo
La ĉefa allogaĵo de la stelobservejo inter la jaroj 1991 ĝis 2013 estis granda planetario de firmao Carl Zeiss Jena de tipo Spacemaster el la jaro 1991 lokita en kupolo kun diametro de 17,5 metroj, sur kiun oni projekciis naŭ mil stelojn, dudek nebulozojn kaj stelamasojn kaj vicon da korpoj de nia sunsistemo. Kompletigis ĝin speciala datum-projekciilo kaj son- kaj lumaparataro. La aparato de la projekcia planetario estis netradicie lokita sur hidraŭla platformo, kiu ebligis ŝovi ĝin laŭbezone en subterejon. Tiu planetario finis sian funkciadon fine de marto 2013, sekvis rekonstruo de la granda kupolo, en kiu estis instalita hibrida planetario en formo de malgranda analoga projekciilo meze de la salono kaj ciferecaj projekciiloj sur la periferio (t.n. digitario). Temas pri kombino de teknologioj liveritaj el Usono, Francio kaj Japanio. Spektakloj de la granda planetario estas klerigaj programoj por lernejoj aŭ por la publiko dediĉitaj al moderna vidpunkro pri la Tero, sunsistemo kaj ankaŭ pli malproksima universo. Kapacito de la granda planetario kun senbariera enirejo estas 180 sidlokoj (ĝis 2013 estis 200 lokoj). Okazas tie ankaŭ fakaj prelegoj, koncertoj, seminarioj kaj komercaj aranĝoj.
En la stelobservejo disponeblaj vico da astronomiaj lornoj, ekde porteblaj ĝis refraktaj 150/2250, 200/3000 kaj 400/1725, kiuj servas por regula observado de la Suno kaj interesaĵoj de la vespera ĉielo kun asisto de la laborulo de la stelobservejo. La observejo disponas per malgranda planetario de firmao Carl Zeiss Jena (tipo ZKP-1 el 1959 kun kapacito de 35 sidlokoj) lokita en kupolo kun diametro de 8 metroj, kiu funkcias vespere dum malfavora vetero.
Libera Religio (Movado)
Historio
El tiu gamo evoluiĝis pozicioj, kiuj kovras grandajn terenojn de religiaj, mondkonceptaj kaj filosofiaj konvinkoj. La nocioj "religio" tiel etendiĝas de prakristanaj tra panteismaj ĝis ateismaj pozicioj.
La 17an de junio 1859 sin unuiĝis 40.000 kredantoj de 53 – do de la plej multaj – komunumoj al la "Ligo de Libera'religiaj Komunumoj de Germanio" (germane: Bund Freireligiöser Gemeinden Deutschlands BFGD). Tiu ligo pli poste estis renomita al "Ligo de Liberaj Religiaj Komunumoj de Germanio".
Krome fariĝis pliaj unuiĝoj de liberaj komunumoj, ekzemple la jam en 1845 fondita "Asocio de Germankatolikaj kaj Libera'religiaj Komunumoj de Suda Germanio" (germane:Verband Freireligiöser Gemeinden Süd- und Westdeutschlands ), kiu pli ol aliaj ankaŭ akceptis tradiciajn kristanojn.
Krom komunumaro, kiu pli emfazis liberan religion, fariĝis libera'religiaj komunumoj en Berlino, Vroclavo, Chemnitz, Lepsiko, Nurenbergo, kiuj estis pli de liberpenseca karaktero. La naturalisme orientita Vroclava komunumo de la predikisto Gustav Tschirn estis unuarange orientita je la materiismo kaj la religikrititko de Ludwig Feuerbach. El tiu direkto pli poste naskiĝis la organizita movado de la liberpensuloj, antaŭ ĉio pere de la fondo de la "Ligo de Germanaj Liberpensuloj" (germane: Deutscher Freidenker-Verband, sed vidu ankaŭ ekz. https://www.ibka.org/artikel/miz90/kommentar.html), la 10an de aprilo 1881 en Frankfurto ĉe la Majno.
Al la Kartelo de Weimar (germane: Weimarer Kartell), aperinta en 1907, la "Ligo de Libera'religiaj komunumoj de Germanio" (BFGD) ne aliĝis, tamen ĝi estis parenca al tiu. Komune kun la Kartelo de Weimar, la Libera'religiuloj apogis antaŭ ĉio la apartigon de lernejaro kaj eklezioj (vidu germane: Trennung von Kirche und Staat ) kaj ĝenerale por la sekularigo de la ŝtato. Unuopaj libera'religiuloj ofte estis ankaŭ membroj en aliaj liberspiritaj (germane: freigeistig) kaj liberpensaj unuiĝoj, kiel ekz. en la en 1906 fonditan "Germanan Ligon de Monistoj" aŭ en la en 1908 fonditan centran marksisman "Ligon de Proletaj Liberpensuloj" (germane: Zentralverband proletarischer Freidenker"), kiel elirpunkto por la  proleta movado de liberpensuloj.
En 1922 la "Ligo de Libera'religiaj Komunumoj de Germanio" (BFGD) kaj la burĝa "Liberpensula Ligo" kunfandiĝis al la "Popolunuiĝo por Spirita Libereco) (germane: Volksbund für Geistesfreiheit). Al la popolunuiĝo ne aliĝis la "Ligo de Libera'religiaj Komunumoj de Sud- kaj Orientgermanio", kiu ne volis ligi sin kun la liberpensuloj, sed male emfazis pli la religiecan aspekton. La popolunuiĝo en 1927 havis 156 lokajn komunumojn kaj partoprenis en la "imperia laborkomuno de la liberspiritaj unuiĝoj de la germana republiko" (germane: Reichsarbeitsgemeinschaft freigeistiger Verbände der deutschen Republik), kiu laŭ sia funkcio konformis la Kartelon de Weimar antaŭ la unua mondmilito.
Dum la tempo de la nazisocialismo multaj libera'religiaj komunumoj estis malpermesataj ekde 1933 aŭ ili sin mem malfondis. Pluse estis multfoje malpermesataj la libera'religiaj instruadoj de religio (favore al la ekleziaj instruadoj) aŭ la okazigon de gejunulaj konsekroj (germane: Jugendweihe). Kelkaj membroj estis arestataj. La "Popolunuiĝo de Liberaj Spiritoj", kiuj tiam havis membrokomunumojn kun entute 60.000 ĝis 90.000 membroj, provis per alinomiĝo malhelpi la malpermeson. Unue okazis la alinomigo al "Germana Libera'religia Ligo", la 4an de junio 1933 fine al " Ligo de Libera'religiaj komunumoj de Germanio". Tiu aliĝis en 1934 kiel subtenanta membro la "Laborkomuno Germana Movado Kredada" (ADG), el kiu fontis la "Germana Kredada Movado" (germane: Deutsche Glaubensbewegung). La "Ligo de Liberaj religiaj komunumoj de Germanujo" (BFGD) estis malpermesata la 20an de novembro 1934 fare de Hermann Göring, publikigis tion la 27an de novembro 1934 ĉeVölkischer Beobachter). Plia malpermeso, trairinta la korektan administracian padon, sekvis la 20an de majo 1935, pro kio nun sekvis la malfondo. La "Libera Religikomuno de Germanio", al kiu apartenis antaŭ ĉio sudokcidentaj liber'religiaj komunumoj, restis ekzistanta, tamen devis adaptiĝi al la NS-reĝimo (germane: NS-Regime). Kontraŭe al la "Popolunuiĝo de Liberaj Spriritoj" ĝi estis pli religiece orientita ekde la komenco.
Hodiaŭaj libera'religiuloj ofte sin nomis "Humanistoj" kaj kelkaj komunumoj "Liberaj Humanistoj" (ekz. en Hamburg).
Mondkoncepto
Pro la emfazo de valoroj kiel libereco, racieco kaj toleremo la libera'relgiuloj starigas kritikan demandaron al la kristanaj eklezioj. Sub la moto "Libera estu la spirito kaj sen devigo la kredo" malakceptas la libera'religiuloj ian dogman ligitecon kaj hierarkion. Konforme al tio validas la de la eklezihistoriisto Earl Morse Wilbur evoluigitaj principoj:
Se ja la liberareligiuloj sin malligis de ekzleziaj dogmoj kaj konfesoj, la plej multaj tamen ne malligis sin de la religio. En ilia kompreno de religio ili sekvis Friedrich Schleiermacher-on, laŭ kiu ili difinas religion kiel "io, kio movas la homon en lia plej interna, kio estas esenca al li" (vidu la "fundamentaj pensoj de la Liberareligia Komunumo Mainz (Freireligiöse Gemeinde Mainz). Libera'religio tiel estas komprenata kiel interneca afero de la homo, kiu – laŭ la religifilosofo Arthur Drews – "ne estas ligata al difina mondkoncepto aŭ revelacio, al sanktaj libroj aŭ fondintoj de religioj, sed kiu okazas en la individuo mem kiel la plej interna, kiun imagi eblas".
Kiel religio sen eklezio kaj sen preciza imago pri iu dio, la libera'religiuloj vidas la mondon kiel unuo, sen splitigi ĝin en transejo kaj maltransejo (monismo). Ili neas la postulon je valideco de sanktaj libroj kaj same de la multaj religioj, sin po komprenantaj kiel unikaj. Tamen la dokumentoj de la mondaj religioj estas respektataj kiel atestaĵoj de la religiumaj bezonoj de la homo.
Ekzistas libera'religiuloj, kiuj sin komprenas "liberaj en la religio - do sen ligiteco al dogmoj - kaj tiaj, kiuj sin komprenas liberaj de la religio kaj konfesas humanistajn kaj liberspiritajn konvinkojn" (vidu ankaŭ sub "Weblinks": Quellenbuch).
Saarijärvi (lago)
Saarijärvi estas lago en Finnlando en provinco Meza Finnlando en urbo Saarijärvi. Ĝia longo estas ĉirkaŭ 9 km, areo 14,1471 kvadrokilometroj kaj la maksimuma profundo 24,6 m.
Libera Religio (Movado)
Konataj personoj de la libera'religia movado
Ludwig Ankenbrand, Eduard Baltzer, Karl Theodor Bayrhoffer, Walter A. Berendsohn, Robert Blum, Wilhelm Bölsche, Lily Braun, Lorenz Diefenbach, Louise Dittmar, Arthur Drews, Eduard Duller, Julius Fröbel, Georg Gottfried Gervinus, Ernst Haeckel, Friedrich Hecker, Hermann Heimerich, Wilhelm Hieronymi, Käthe Kollwitz, Ludwig Marum, Max Maurenbrecher,  Malwida von Meysenbug, Martin Mohr, Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck, Louise Otto-Peters, Bertha Ronge, Johannes Ronge, Emil Adolf Roßmäßler, Carl Scholl, Carl Schurz, Amalie Struve, Gustav von Struve, Leberecht Uhlich, Bruno Wille
Junya Ito (1998)
Junya Ito (伊藤 純也, n. ) estas japana futbalisto.
Libera Religio (Movado)
Atentigo
Ĉi tiu artikolo uzas tradukojn el la artikolo "Freireligiöse Bewegung" el la Germana Vikipedio.
Junya Ito (1998)
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
Porto Viro
Porto Viro estas komunumo de Italio.
Reguligita Angla lingvo
Reguligita Angla lingvo, Regular English aŭ Nugotic estas unu el projektoj de planlingvo proponitaj de Elias Molee. Ĝi estas unu el pra-formoj de Tutonish.
Machado (Minas-Ĝerajso)
Machado estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Alfenas. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
La ĉefa ekonomia aktiveco estas la terkulturo, plantado de kafo. La distanco de la plej konataj urboj de la regiono (proksimume): 270 kilometroj de San Paŭlo, 33 km de Alfenas, 83 km de Pouso Alegre, 87 km de Poços de Caldas kaj 69 km de Varginha kaj 280km de Ribeirão Preto.
Origino de la nomo
Ekzistas pluraj versioj pri la nomo Machado "Hakilo", la plej konata rakontas la historion de hakisto, kiuj laboris apud la rivero kaj faligis sian hakilon en ĝi. De tie la rivero konita kiel Rio Machado, kiu frue donis la nomon de la urbo. Alia versio diras ke la unua familio, nomita Machado fondis malgrandan vilaĝon en la regiono. La Machado familio havis pecon da grundo kiu devis gastigi la urbo de Caldas, unu el la plej malnovaj urboj en la stato de Minas-Ĝerajso.
Bürglen TG (stacidomo)
Bürglen TG estas fervoja stacidomo en Bürglen, Svislando.
Manato Shinada
Manato Shinada (品田 愛斗, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
NGC 7017
NGC 7017 (aliaj indikoj — ESO 529-26, MCG -4-49-14, AM 2104-254, PGC 66137) estas galaksio en konstelacio Kaprikorno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Takuya Uchida
Takuya Uchida (内田 宅哉, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
NGC 7018
NGC 7018 (aliaj indikoj — ESO 529-27, MCG -4-49-15, VV 764, AM 2104-253, PGC 66141) estas galaksio en konstelacio Kaprikorno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Périgny (Val-de-Marne)
Périgny [], kelkfoje nomata ankaŭ Périgny-sur-Yerres, estas franca komunumo en la departemento Val-de-Marne, en la regiono Francilio. Ĝi havis 2,311 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Périgny estas la plej suda komunumo de Val-de-Marne, ĉe la rivero Yerres, sudoriente de la centro de Parizo.
Lofoziacoj
La lofoziacoj (Lophoziaceae) estas planta familio el briofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo jungermanialoj (Jungermanniales). Ĝi enhavas 3 genrojn kaj 4 speciojn.
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (12 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (12 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Saint-Saviol
Saint-Saviol estas franca situanta en departemento, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Saviolais.
Saint-Saviol (stacidomo)
Saint-Saviol estas franca stacidomo sur linioj Paris-Austerlitz - kaj  - Saint-Saviol, situanta en  Saint-Saviol, en departemento, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Pentadekilamino
Pentadekilamino aŭ C15H33N estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la  tadekanolo kun amoniako en ĉeesto de katalizilo. Pentadekilamino estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Pentadekilamino ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj.
Duetila karbonato
Duetila karbonato, kun formulo (C2H5)2O 3, estas organika estero de la karbonata acido kaj etanolo, senkolora likvaĵo kun agrabla etera odoro kaj malalta ekflama temperaturo. Ĝi uzatas kiel solvanto en intramuskolaj injekciiloj de eritromicino kaj kiel komponaĵo de elektrolitoj en litiaj baterioj.
Sulgen (stacidomo)
Sulgen estas fervoja stacidomo en Sulgen, Svislando.
Theophilus Aenetius
Theophilus Aenetius (1574-1631) estis fizikisto, mineralogo, pedagogo, eldonisto, profesoro pri Fiziko en la Universitato de Jena, kaj aŭtoro de sennombraj verkoj pri kemio, fiziko, astronomio kaj mineralogio. Li ankaŭ estis aŭtoro de la verko "De Mineralibus seu Corporibus Subterraneis", 1620.
Posina
Posina estas komunumo de Italio.
Weitersbach
Weitersbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
NGC 7019
NGC 7019 (aliaj indikoj — ESO 529-22, AM 2103-243, IRAS21035-2436, PGC 66107) estas galaksio en konstelacio Kaprikorno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Xiaoliewu
Imperiestrino Xiaoliewu [孝烈武皇后] (1590 – 1626), persona nomo Wula Nala Abahai [乌拉那拉·阿巴亥], estis partnero de Nurhaci. Ŝi estis 31 jarojn pli juna lia.
Abahai estis erare identigita kun Huang Taiji, la oka filo kaj posteulo de Nurhaci, en pli fruaj fontoj.
En novembro aŭ decembron 1601, lordino Wula Nala Abahai geedziĝis kun Nurhaci, iĝante unu el liaj multoblaj edzinoj. Sekvante la morton de imperiestrino Xiaocigao la 31an de oktobro 1603, lordino Wula Nala Abahai estis levita al la primara partnero de Nurhaci. Ŝi naskis la 28an de aŭgusto 1605 la 12-an filon de Nurhaci, Ajige, la 17an de novembro 1612 sian 14-an filon, Dorgon, kaj la 2an de aprilo 1614 sian 15-an filon, Duoduo.
Wula Nala Abahai estis devigita fari memmortigon la 1an de oktobro 1626 fare de ŝiaj vicfiloj (inkluzive de Huang Taiji) ĉar ili timis ke ŝi eble estos bariero al la sinsekvo de Huang Taiji.
Mastigoforacoj
La mastigoforacoj (Mastigophoraceae) estas planta familio el briofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo jungermanialoj (Jungermanniales). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj 5 speciojn. Ĝia tipa genro estas mastigoforo.
Nová Dědina (Konice)
Nová Dědina estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Konice en distrikto Prostějov. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km oriente de Konice. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 80 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Mastigoforacoj
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (12 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (12 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Nová Dědina (Konice)
Nová Dědina situas en katastra teritorio Nová Dědina u Konice kun areo 2,05 km².
Loĝantaro
Evoluo de nombro de loĝantoj por la tuta municipo; por la ties unuopaj partoj indikas tabeleto malpli supre, en kiu bildiĝas ankaŭ aparteneco de unuopaj partoj al la municipo aŭ sekva forŝiro.
Taŭrludado
Taŭrludado aŭ Toreo estas antaŭpublika spektaklo, en kiu homo batalas kontraŭ virbovo sur areno. La vorto povas aŭ signifi ĝenerale la arton torei, aŭ unu konkretan torean spektaklon.
Tipoj de taŭrludado
Ekzistas diversaj specoj de taŭroludoj. La plej konata estas la hispana corrida. En ĝi, toreisto piede alfrontas la taŭron kaj ĝin gvidas per simpla drapo. Post maksimume 20 minutoj la spektaklo finiĝas per la mortigo de la taŭro per glavo. En kutimaj eventoj en Hispanio aperas ses virbovoj unu post la alia. Ĝi estas ludata en Hispanio, diversaj landoj de Hispanameriko (ĉefe Meksiko, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo) kaj la sudo kaj okcidento de Francio. La apero de taŭrobatalo en Francio devenas de la decido de Eugenia de Montijo, edzino de Napoleono la 3-a; ŝi estis hispanino kaj volis vidi tiajn spektaklojn en Francio.
En Portugalio ekzistas simila spektaklo, sed en ĝi oni ne mortigas la taŭrojn. En Brazilo tiu speco ekzistis ĝis la 20-a jarcento, sed malaperis.
Alia speco estas la rejoneo, (reĥon) en kiu la toreisto rajdas surĉevale, kaj enmetas lancetpikojn al la taŭro.
En Portugalio famas la spektaklo de forçados, en kiu grupo de homoj kuntenas la taŭron kaj ĝin regas per nur siaj korpoj.
Alia spektaklo estas la encierro aŭ taŭrkurado, en kiu la homoj kuras antaŭ la taŭroj, por montri al ĝi la vojon al la enfermitejo. La plej konataj estas tiuj de Pamplono, en la tagoj ĉirkaŭ la 7-a de julio.
En sudo de Brazilo estas ankaŭ la farra do boi, en kiu homoj kuras antaŭ la taŭro por konduki ĝin al maro, kaj poste mortigas ĝin per ŝtonĵetado. Oni pensas, ke tiu tipo de toreo evoluis el portugala forcados. Tiu moro estas forte kontraŭbatalata.
Klasika hispana taŭrludo (laŭetapa evoluo)
La taŭrludo ĝuste kaj akurate (rare en Hispanio) je la kvina posttagmeze. Duono el la publiko sidas subsune kaj duono subombre (pli koste). Kutime oni uzas ses taŭrojn, po du por ĉiu toreadoro, ne sinsekve. La spektaklo komenciĝas per la parado de la toreadoraro kaj helpantaro, malantaŭ pedeloj, ĉiuj solene vestitaj kaj antaŭ la muloj, kiuj tiros la mortitajn taŭrojn. Dume sonas muziko. Poste venas ĉies foriro, silento, klarionosono kaj komenco de la unuopaĵoj. Ĉiu daŭras ĉirkaŭ dudek minutojn.
La taŭro eliras impete kaj laŭ tiu impeto la publiko klasigas ĝin kiel pli aŭ malpli brava. La ludisto faras paŝmovojn, kio estas konsiderata la plej arta parto de la spektaklo, nome movi la tolon artisme, iĝi proksima de la besto, sed eviti ĉian kontakton, ĝis du apartaj manovroj, nome la laboro de pikadoroj kaj banderileroj, tio estas tikli la beston per pikstangoj kaj poste alkroĉado de diverskoloraj pikstangetoj. Tio utilas por malfortigi la taŭron, kvankam oni diras, ke temas pri evito de sangokolapso, fare de defendantoj de la afero. Ĉiam paŝo de paŝmovado al venonta etapo estas markita de klariono laŭ decido de la prezidanto, kiu kutime estas la urbestro. Poste venas la momento de la mortigo. Antaŭe, la ludisto tostoferas la faron al famulo, al la tuta publiko aŭ al io ajn, demetas la ĉapon kaj forĵetas ĝin sursablen kaj prepariĝas por fina ludado kaj la mortigo. La tolo estas ŝanĝita kaj ankaŭ la tolsubteninta glavo, antaŭe falsa, estas anstataŭata de vera mortiga glavo. Kiam la lacigita taŭro mallevis sian kapon, kvietiĝis kaj montris la lokon, tra kiu la ludisto devas penetri per sia glavo, tiu forte kaj subite plenumas la faron. Spadpiko povas sufiĉi, sed oni povas bezoni plian glavatakon aŭ kroman tranukmortigon. Ju pli rapide ĉio okazas, des pli valora oni konsideras la faradon de la toreadoro. Kaj inverse, atingunte eĉ monpunon aŭ eĉ areston kaze de malsukceso. Se li sukcesas, la prezidanto (foje laŭ peto de la publiko, kiu svingos naztukojn por tion indiki, donos al li trofeon: unua aŭ du orelojn kaj eĉ la voston, kiuj estos fortranĉitaj surloke kaj montritaj triumfe ĉirkaŭ la areno. Se la taŭro "brave" kondutis, ankaŭ tiu estos plaŭdita de la publiko, kiam la muloj trenos ĝin al buĉejo. Okazas, ke tre bravaj virbovoj forlasas vive la ludejon kaj plu vivas en bredejoj por naski pliajn bravajn bovojn.
La polemiko
Toreo estas tre polemika afero.
La defendantoj argumentas, ke la morto de la taŭro okazas meze de lukto, en kiu ankaŭ toreistoj riskas sian vivon. Ili defendas ĝin kiel kulturan eventon, tradicion, tre antikvan, kiel restaĵon de pratempaj mitoj. Oni ankaŭ argumentas, ke la taŭroj ĝuas tre komfortan vivon antaŭ la spektaklo, en malfermaj spacoj, kompare al aliaj domaj bestoj, kaj ke la subspeco mem nur havas eblon pluvivi kiel rezulto de la taŭrobatalo. Soldatoj, kiuj travivis batalon kaj ricevis vundojn asertas, ke tiaj vundoj, kiel tiuj ricevitaj de la bovo, kaŭzas dolorojn nur post 45 minutoj ĝis unu horo. Virbovo tutcerte estas mortigita post maksimume 20 minutoj. Do iuj asertas, ke la besto ne suferas.
La kontraŭantoj emfazas la sangan karakteron de la spektaklo, ne nur en la momento de la morto, sed ankaŭ en antaŭaj fazoj, kie la besto suferas grandegan doloron pro la pikado de lancetoj kaj banderiloj.
Vidu kontraŭan artikolon en jena paĝo
Kopta lingvo
La kopta lingvo (aŭ egipta-kopta lingvo) ϯⲁⲥⲡⲓ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ estas iu el la Afrika-Azia lingvaro. Ĝi estas la fina fazo kaj la skribsistemo de la egipta lingvo. Ĝi estas skribita per la grekaj alfabetaj signoj plus sep kromaj grafemoj reprenitaj el la demotiko por transskribi samkvanton da fonemoj neekzistantaj en la greka alfabeto. ⲁ, ⲃ, ⲅ, ⲇ, ⲉ, ⲍ, ⲏ, ⲑ, ⲓ, ⲕ, ⲗ, ⲙ, ⲛ, ⲝ, ⲟ, ⲡ, ⲣ, ⲥ, ⲧ, ⲩ, ⲫ, ⲭ, ⲯ, ⲱ, ϣ, ϥ, ϧ, ⳉ, ϩ, ϫ, ϭ, ϯ La Kopta skribsistemo ekis ĉirkaŭ la 2-a jarcento a.K. La Kopta lingvo daŭris ĝis la 17-a jarcento poste la Kopta mortiĝis sed en la Kopta Ortodoksa Eklezio la preĝoj estas kantitaj en la kopta ĝis nun. La kopta ne estas religia lingvo, ĝi estas la lingvo de egiptoj antaŭe.
Erlen (stacidomo)
Erlen estas fervoja stacidomo en Erlen, Svislando.
Taŭrludado
La polemiko
Partido Animalista Contra el Maltrato Animal (PACMA) (Partio Animalisma kontraŭ mistrakto de bestoj) PACMA estas hispana politika partio fondita en 2003, kiu celas protektadon de bestaj rajtoj. Ĝis 2011, la una "A" en ĝia siglo signifis "antitaurino" (kontraŭ-torea). Inter iliaj ĉefaj proponoj estas fino de toreado kaj aliaj popolaj festoj kiuj uzas bestojn.
Kopta lingvo
La nomo de la Kopta
La nomo kopta alvenis el la araba vorto kipt (Qybt) tiu alvenas el la antivka greka vorto Αἰγύπτιος tiu alvenis el la Egipta nomo Ha-Ka-Ptah (La lando de la Spirito de Ptah). La indiĝeno Kopta nomo por la lingvo estas ϯⲙⲉⲧⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ /di-məd-rəm-ən-kə-mi/ en la Boairika (Delto) dialekto, ⲧⲙⲛ̄ⲧⲣⲙ̄ⲛ̄ⲕⲏⲙⲉ /t-mənt-rəm-ən-kiː-mə/ en la Saidiko dialekto. La partiklo prefikso mi(n)t - de la verbo ⲙⲟⲩϯ moudi; multaj formoj abstraktaj substantivoj en Kopta ( ne nur tiuj rilatanta al "lingvo"). La termino remenkhēmi/remenkēme signifo Egipta, laŭvorte Persono de Egiptio ⲭⲏⲙⲓ, kiu estas la konstrua stato de la Kopta substantivo ⲣⲱⲙⲓ/ⲣⲱⲙⲉ, viro, aŭ homo, la genitivo prepozicio (e)n - de la vorto por Egiptio, ⲭⲏⲙⲓ/ⲕⲏⲙⲉ khēmi/kēme (kp.. Kemet). Sekve, la tuta esprimo laŭvorte signifas lingvon de la popolo de Egiptio, aŭ simple Egipta lingvo. Alia nomo per kiu la lingvo  estas nomita estas ⲧⲙⲛ̄ⲧⲕⲩⲡⲧⲁⲓⲟⲛ /timentkuptaion/  de la Greka formo ⲧⲙⲛ̄ⲧⲁⲓⲅⲩⲡⲧⲓⲟⲛ /timentaiguption/ (Egipta lingvo). En la liturgio de la Kopta Ortodoksa eklezio de Aleksandrio, la nomo estas pli oficiale ϯⲁⲥⲡⲓ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ diasbi ənrəmənkēmi, la Egipta lingvo.
Historio
Per la utiligo de la greka lingvo estis, unua fojon, skribitaj ankaŭ la vokaloj, neuzataj en skribo de la egipta lingvo; la skribmaniero de la antikva egipta lingvo iras de dekstre al maldekstre, horizonta-line sen la disigo inter la vortoj. Tamen, la skribmaniero de la kopta iras maldekstre al dekstre tiel la greka kaj la latina lingvoj.
La kopta estas klasifikite je 4 etapojn.
La pra-kopta lingvoj estis skribita per la alfabetaj grekaj signoj, poste, la pra-kopta estis skribita per la greka alfabeto signoj plus pli da literoj el la demotika lingvo ⲳ ⲵ ⳙ ⲹ ⲻ  ϣ ⳃ ⳅ ⲿ ⳣ ϥ ⳋ ⳍ ⳏ ⳑ ⳓ ⳕ ϧ ϩ ⳉ ⳗ ϫ ϭ ⳝ ⳛ ϯ   ⳡ ⳟ Tamen, ĉirkaŭ la 2-a jarcento, nur 7 literoj el la Demotika estis uzata kaj la propra kopta lingvo aperis.
La kopta estas la lingvo parolata en Egiptio ekde la duono, ĉirkaŭ, de la 2-a jarcento, nome en la periodo en kiu la popolo konvertiĝis al kristanismo; la kopta lingvo estas, do, la esprimilo de la religia literaturo de la egiptaj kristanoj. Jen opinio kiu kredas, ke Pontinos disvastigis la koptan. La religia literaturo helpis disvastiĝi la skribmanieron de la lingvo. La apero de la kopta lingvo rilatas al la ŝanĝo de la socia-kultura etoso de Egiputjo. Novaj religioj aperis kiel Kristanismo, Gnostikismo kaj Maniĥeismo kaj la movado de monaĥismo. Dum al 6-a jarcento, la kopta estiĝis la simbolo de malsameco inter la kopta ortodoksa eklizio kaj la Melkita eklezio. La kopta nomiĝis 'La skripto de protesto'.
Kun la invado de islamanoj je la 7-a jarcento per Amr Ibn Al-As, la kopta estis preskaŭ forlasigita favore de la araba-islama kaj malfavore de tiu kopta-kristana. En la 8-jarcento (precize dum la jaro 706) La gvidanto Abd El-Malik Ibn Maraŭan maldaŭrigis la koptan kaj grekan en la registaro tial la egiptoj eklernis la araba. Lia filo la gvidanto Abdullah Ibn Abdl El-Malik Ibn Maravan ankaŭ malpermesis ajnan lingvon krom la araban en la registaro. La Greko-Melkitoj ekuzas la arban pli frue ol aliaj organizaĵoj. Iuj Egiptoj ekskribis la araban en la kopta-alfabeto (Kaŝruni). La legaj dosieroj de Kora Ibn Ŝarik estis skribita en la araba, la greka, kaj la kopta. Vaticinium ex eventu (Vatikanum eks eventu) estas skribaĵo de nekonata verkisto kiu lamentis la forlason de la kopta. En la 9-a jarcento la gvidanto Al-Ma'mun vizitis Egiptujo kaj li bezonis tradukistojn, ĉar la kopta estis uzata. La boairika dialekto venkis sur saidika fariĝante la oficiala lingvo de la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio kaj egipta literatura lingvo. Je la 9-a jarcento la kopta legaj dokumentoj estiĝis tre malkutime. En la vilaĝo de Tamris kaj islamanoj kaj kristanoj paroli kune en la kopta. La kopta estis preleĝita anstataŭ la araba kaj rezistis nur kiel paroldialekta lingvo. Dum la sama 9-a jarcento, la kuracistoj Nastas Ibn Ĵurajĵ kaj Eŭtiĥius de Aleksandrio verkis medicinajn librojn en la araba. Ankaŭ a episkopo Severus El-Aŝmunin skribis la historio de la patriarĥoj en la araba lingvo اللغة العربية. Sed en la 10-a jarcento, la patro de la episkopo Miĥail de Tinis parolis kun vi en la kopta flue, la episkopo de Tinis verkis  'la vivoj de patriarĥoj'  en la kopta. Al-Mukadisi en la 10-a jarcento kaj Al-Bakri ja la 11-a jarcento skribis, ke la Egiptanoj parolis la koptan. Samtempe, nur arabaj legaj dokumentoj estis permesitaj. La nekonata verkisto de 'Kitab Al-Idah' (La libro de montro), lamentis la perdon de la kopta. Dum la tempo de Papo Ĥristodolos (1047-1077) en la 11-a jarcento; li ordonis al la patrojn de la eklezio preĝi en la boarika dialekto. La unua kopta-araba dulingva skribaĵo aperis en la 11-a jarcento. Islamanoj ankaŭ verkis leterojn en la kopta unu la alian. En leteroj la kopta termino 'Estu paco kun vi', anstatuiĝis per la araba termino ' via servisto, Dio pardonu lin'. Dum la tempo de Papo Gabrielo bin Toreko (1131-1146 KE) en la 12-a jarcento; li ordonis al la kristanojn ke legi la evangelion en la lingvo tiu la egiptanoj komprenis ĝin. La preĝejoj eklegis la evangelion, la prediko kaj la teksto de la kredo en la araba; eble ĉar multaj kristanoj ne komprenis la koptan tiam. Papo Kirilos II (1078-1092) proponis la uzado de la araba lingvo anstataŭ la kopta. Iuj verkistoj kerdas, ke la ordonoj de Papo Gabrielo Bin Toreko, kaj la proponoj de Papo Kirilos II ne helpis la koptan. La traduko de Koptaj preĝoj kaj traduko el la kopta al la araba (arabigo) komencis antaŭ kristanoj islamiĝis. Ankaŭ, la araba estis skribita en koptaj literojn, do Egiptanoj povas legi la araban, la sistemo nomiĝas karŝuni.
Je la 13-a jarcento, la pasio de Juhano Faniĝojt montris multajn vortajn kaj gramatikajn malĝustecon. Ibn Kabar ابن كبر, El-Samanudi السمنودي kaj Ibn El-Asal ابن العسال kaj aliaj skribis librojn ke lernigi la lingvon por la Egiptioj. Ili skribi librojn (al-mokademat & al-salalem المقدمات والسلالم: la endokondoj kaj ŝtuparoj) por la gramatiko kaj la tema-vortaro de la Kopta. En la sama jarcento la apokalipso de sanktulo Samuel de Kalamoun aperis. Ĝi estis skribita en la araba. La mesaĝo petas la kristanojn ke lerni kaj paroli la koptan. La mesaĝo nomiĝas la koptan ke  'la lingvo de la praavo' kaj  'la bela Kopta lingvo en kiu La Sankta Spirito estis ofte esprimis de la buŝo de la Spiritaj patroj '  En la 14-a jarcento, la himno 'psali de la 3 junuloj' estis verkita per Sarkis montris  gramatikan malĝustecon kiu rilatas al la influo de la araba. La episkopo de Kus Atanasio en sia libro Bulgat Al-Talibin (la atingo de la petantoj) raportis kaj lamentis, ke kristanoj ne ankoraŭ povas kompreni ilian lingvon la kopta. La religia poemo la Triadon estis skribita en la Sahidika dialekto de la Kopta. Multaj koptistoj supozas ke ĝi estas la kanto de malvivo de la Kopta ĉar neniu trovis grandan skribaĵo poste. La Egiptioj de la suda daŭris paroli la koptan ĝis la 17-a jarcento laŭ la atesto de la historiisto Al-Makrizio. Laŭ la atesto de Vansleb, li vizitis Egiption dum la sama jarcento, kaj renkontiĝis S-ro Atanasios tiu povis kompreni kaj paroli sian denaskan lingvon la kopta. Vansleb kredis ke tiam Atanasios mortus la kopta ankaŭ malvivus.
Jean-François Champollion (Ĉampoljono) (1790 – 1832) estis profunda konanto de tiu lingvo ĝis punkte ĝin paroli tra si mem; kaj estis konvinkita, ke la kopta fine permesos la dekritadon de la hieroglifoj kaj la komprenon de la meĥanismoj de la skribo kaj de la hieroglifa fonetiko; fakte la kopta al li permesis esplori kaj la prononcon kaj gramatikon de la egipta lingvo. La sukceso de Ĉampoliono en la komprenado de la antikva egipta lingvo per la kopta lingvo, montris, ke le kopta estis uzita je la 19-a jarcento. Ankaŭ, Quibell (Kvibello) raportis, ke la kopta estis ankoraŭ uzata.
Je la 20-a jarcento, aliaj lamentis la perdon de la kopta. S-ro G. Sidhom skribis en sia artikolo 'la perdata naciismo' '' 'Ĉu ni pensus revivigi la koptan lingvon, kaj disvastiĝi ĝin kaj estu ĝentilaj per sia literaturoj, kaj kulturiĝi per sia kulturo? Ĉu ni scius, ke la nacioj ne estas juĝata, ke ili ekzistas krom ili konservus ilian lingvon ĝuste, for el ĉiu malĝuseco, for al ĉiu akcento? ... Nu, ĉi tiu estas nia kopta lingvo en sia vojo el la eterno, kie ĝi ne revenos kaj ni estus perdontaj sekvontaj ĝin. Do, ĉu ni pensus revivigi ĝin, pri la timo, ke estus parolata pri nin post iom da tempo, ke estis etno kiu nomiĝis la kopta nacio; tiel ni estus pasintempo; tiel ni fruigus la tagojn por perdigi nin kaj ni – por tiu juĝo – estas submetiĝemaj kaj por tiu rezulto ni estas submetiĝemegaj?''. Worell & Vicychl (Vorelo kaj Viciĉlo) trovis la vilaĝon de Zinija apud Tebo. Ili trovis homojn tiujn parolas kaj preĝas en la kopta. La prononco tie estis malsamas la Grek-boarikan prononcon. Ili malkovris ke estas pli originala ol la prononco de la eklezio tiam.
La Gramatiko de la Kopta
G ramatike, la Kopta sekvas la antaŭa Demotika Egipta kaj la Kopta gramatiko malsamas la Grekan. la Kopta havas viran, virinan kaj maloftajn pluralajn nomojn. La subjekto ŝanĝas signifi la tempon aŭ la tipon de la verbo sed la verbo malkutime ŝanĝas. La kopta havas ununombran kaj multnombrajn nedifinajn artikolojn.
ⲟⲩ: ununombro nedifina artikolo
ϩⲁⲛ, ϩⲛ : multenombro nedifina artikolo
Ankoraŭ, la kopta havas viran, virinan ununombran definitajn artikolojn kaj multe-nombrojn definitajn artikolojn. La personaj pronomoj estas la parolanto, la parolanto kaj alia(j) persono(j), la vira alparolato, la virina alparolato, la alparolatoj, la priparolata vira persono, la priparolata virina persono, la priparolataj homoj, aĵoj aŭ bestoj. La sama nombro ekzistas pri la posedaj pronomoj. Jen senobjektaj verboj aj objektaj verboj je la kopta. Kutime, oni skribas linioj sur la mallongigitaj vortoj. La vortordo kutime estas subjekto-verbo-objekto, sed jen verboj tiuj aperas antaŭ la subjekto do la vortordo estiĝas verbo-subjekto-objekto. Jen prefikso tiu signifas la rekte kontraŭa ideo.
En la 17-a jarcento (1643) Athansios Kircher (Atanasio Kirĉero) afiŝis la unuan koptan gramatikan libron en okcidenta lingvo. En la 18-a jarcento Raphael Tuki (Rafaelo Tuĥi)روفائيل الطوخي, David Wilkins (Davido Vilkinzo), Henry Tattam (Herni Tatamo), kaj Amadeo Peyron (Amadeo Pejrono) skribis multajn librojn pri la koptan gramatikon. En la 19-a jarcento, Ludwig Stern (Ludvigo Sterno) afiŝis librojn pri la sama afero. Jen skribaĵo el Damanhour (1809) de la preĝoj kiu estas skribita en la kopta, la araba, kaj la kopta en arabaj literoj. Poste, multaj presis la preĝoj en la kopta en arabaj literoj. En la 20-a jarcento, Alexis Mallon (Aleksiso Malono), Hans-Jacob Polotsky (Hans Jakobo Polotski), Walter Till (Valtar Tilo), Ariel Shisha-Halevy אריאל שישא-הלוי (Ariel Ŝiŝa-Halevi), Layton (Laiton) skribis multajn librojn pri la gramatiko kaj la skribmaniero de la kopta. La kopta enciklopedio de Aziz S. Atija عزيز سوريال عطية aperis dum la sama jarcento.
La Dialektoj de la Kopta
La lingvo dividiĝas en ses dialektoj en la samkvantaj regionoj. La du precipaj estis la saidika, parolata en la Valo de Nilo ĝis la antikva Memfiso, kaj la boairika, de la regiono de la Nildelto, kaj multaj dialektoj ekz. fajumika, aĥmimika, baŝmurika, sub-aĥmimika. La baŝmurika dialeko (dialekto G) estas skribita en la greka alfabeto signoj nur. Laŭ Kramo (Crum) kaj poste s-ro Gaŭdat Gabra (1947 -    ) ĉirckaŭ 20%-25% de la vortaro de la kopta lingvo estas greka vortoj; kaj laŭ aliaj koptistoj ĉirakaŭ 40% de la vortaro de la kopta lingvo en la ekleziaj verkaĵoj venas el la greka. laŭ S-ro Etian Grossman, jen ĉirkaŭ 5000 alprunita el la Grekaj vortoj en la kopta. Jen multaj vortoj tiuj alpruntita el la Hebrea, la Latina, la Siria, kaj la Akada.
La Provoj de Reviveco de la Kopta
Dum la 19-a jarcento, Papo Kirillos IV (1854-1861) de la Kopta Ortodoksa Eklezio kaj Papo Kallinikos (1858-1861) de la Greka Ortodoksa Eklezio provis unuigi la du eklezion. S-ro Irjan Girgis Moftah (1826-1886) proponis ŝanĝi la prononcon de la Kopta ke estu la sama tiel la Novgreka lingvo. En la 20-a jarcento Kramo ( W E Crum) (1865 - 1944) skribis la unuan vortaron pri la Kopta en la angla (kopta/angla vortaro). S-ro Ĉerni (Jaroslav Černý) (1898–1970) skribis alian vortaron pri la etimologio de la vortoj en la vortaro de Kramo (Crum).
Ankaŭ s-ro Klaŭdios Labib (1868-1918) skribis la unuan vortaron en la Kopta (Kopta/Araba vortaro) sed li mortis antaŭ li finis ĝin. Klaŭdios Labib parolis la koptan en sia hejmo. Ankaŭ li pli preferas uzi Koptajn vortojn ol Grekajn vortojn. Tamen, la pastro AbdelMesih El-Masoudi El-Baramousi القمص عبد المسيح المسعودي البراموسي skribis libron ϯⲥⲉⲛϯ ⲉⲧⲧⲁϫⲣⲏⲟⲩⲧ ϧⲉⲛ ⲡⲁⲙⲟⲛⲓ ⲛϯϫⲓⲛⲥⲁϫⲓ ⲛϯⲁⲥⲡⲓ ⲛⲣⲉⲙⲛⲭⲏⲙⲓ (La forta bazo en la kontrolo de la prononco de la lingvo de la Egiptoj) tiun kritikis la maluzon de Grekajn vortojn en la kopta. Li estis proponanto de la nova Greka-Boairika prononco kiu S-ro Moftah kreis. Ankaŭ li aĉetis koptan presilon, presis kaj eldonis la librojn de la Kristana Kopta Ortodoksa Eklezio en la kopta. En la 20-a jarcento s-ro Picenti Rizkalla (1910-1981) ekparolis la koptan kun sia familio, kaj presis librojn pri la gramatiko de la lingvo. Li skribis Araban/Koptan vortaron. S-ro Jacques van der Vliet supozas ke la movadoj de la orientalismo, naciismo, historismo, kaj faraonismo tiuj alvenis el la okcidento dum la 19-a jarcento iĝis la filozofioj tiuj movigas la provojn de reviveco de la kopta. بيومي قنديل Βaijumi Kandil (1942-2009) egipta lingvisto kaj egiptologo supozis, ke la moderna egipta-araba dialekto, ne estas vere araba-dialekto. Li esploris tion, kion li nomas la "moderna egipta lingvo" pro naciismaj motivoj, kiuj igis lin deklari, ke ĝi 'ne rilatas' al la araba. Li asertis, ke ĝi estas la kvara fazo de la antikva egipta lingvo, kiu estas ido de la kopta lingvo, kun kiu ĝi intime rilatas sintakse, morfologie kaj fonologie. S-ro Hani Takla propnis planon de reviveco de la kopta lingvo, li elektis prononcon kiu pli similas al malnovboarika prononco ol la greka-boarika prononcon, kaj li proponis ŝangoin de la ortografion. La kuracisto Kamal Farid Ishak skribis, ke jen 5 problemoj kiuj kontraŭas reviveco de la kopta.
La malnov-boarika prononco
Dr-o Ĝ. Sobhi transskribis preĝojn en la malnov-boarika prononcon. Vorelo kaj Viciĉlo serĉis pri la la malov-boarikan prononcon en la sudo de Egiptio. Post 40 jaroj, D-ro Emile Maher Ishak serĉis pri la prononco de la boarika dialekto kaj malkovris la malnovan prononcon de la boarika dialekto de la kopta. Li lernigis la malnovan prononcon de la boarika dialekto sed multaj proponantoj de la nova prononco malŝatis tiun laboron kaj si skribis leteron kondamnante la malnovan prononcon. D-ro Emile Maher Ishak iris al la Anglio tie li lernis en Oksfordo kaj li estis premiita la doktorado em 1975 en la prononco de la kopta lingvo. Malantaŭe, li revenis al la Egiptio kaj fondis la mezlernejo de la kopta lingvo de la malnova prononco de la boarika dialekto ⲡⲓⲙⲁⲛϯⲥⲃⲱ ⲛ̀ϯⲁⲥⲡⲓ ⲛ̀ⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ ⲡⲓⲫⲱϣ ⲛ̀ⲧⲉ ϯϫⲓⲛⲥⲁϫⲓ ⲛ̀ⲁⲡⲁⲥ. Li skribis multajn kursojn por la edukado de la kopta ekz. Kami (Egiptio) ⲭⲏⲙⲓ, Saĝi ⲥⲁϫⲓ (parolu), Smu abnudi ⲥⲙⲟⲩ ⲉⲫϯ (laŭdu Dion), kaj bisaĝi emmani ⲡⲓⲥⲁϫⲓ ⲙⲙⲏⲛⲓ (la daŭra parolado). Tamen, La malsamopinio inter D-ro Emile Maher kaj aliaj pro la prononco daŭras en libroj, diskutioj en la reto. La kopta eklizio pli malpli uzas la prononcojn de Moftah kaj Labib ĝis nun.
La Kopta je la komputilo kaj la reto
Kiam la homoj ekuzas la reto ; estis malfacila skribata de la kopta je la komputilo. En la jaro 1992, Copt-Net kreis latina-alfabeton transliterumojn por la kopta. Ĉi tiu la latina-alfabeto transliterumoj a, B, 5, d, E, e, Z, H, 8, I, K, ^, M, N, 3, O, n, P, C, T, Y, Q, X, +, W, y, q, J, 2, G, 6, t; ekz. taCnI 'NPEM'NXHMI OYaCnI 'NanaC TE NIPEM'NXHMI AYCaGI 'MMOC. Multaj homoj provis krei aliajn latina-altfabeton transliterumojn aŭ transskribojn aŭ hibridojn skribsistemojn.
Poste, la fontoj koptaj aperas je la reto, D-ro Wisam Michael (Visamo Miĥailo) وسام ميخائيل faris la fonton Antionious, Antonious jencom, kaj Antonious overline en 1993 Poste, li kreis na Pishoi (piŝoj) fonton anstataŭ la tri Antonious fontojn. Peter J. Gentry, faris na Koptos fonton en (1992-1993), En Usono La Kopta Ortodoksa Patriakejo en Nov-ĵerzejo faris na Avva Shenouda (Ava Ŝenuda) kaj Avva Markos (Ava Markos) fontojn. La Socio de Biblia Literaturo pubilikis sian SPAchmim fonton ankaŭ. Aliaj homoj kreis aliajn fontojn ekz., Koptos, Nopher, Mena, Kopto, Copt, Coptonew. La tuta fontoj uzas la klavaron de la angla tial la komputilo komprenis la fontojn kvazaŭ la angla, sed la fonto aperas en la kopta. En la 21-a jarcento, Michael Sleman de la eklezio de Sankta Marko en Nov-ĵerzejo kaj aliaj memberoj de RemEnKimi@yahoogroups.com provis unuformigas la pozicion de la literoj sur la klavaro kaj nomigas la novajn fontojn ke CS (Coptic Standard) dum la jaro 2002. Tiam la socia medio aperas, la sama problemo revenis ĉar estas malfacila elekti fontoj por uzata en sociaj amas-komunikiloj. Michael Everson kaj Stephen Emmel proponis aldoni la koptan blokon en la unikodo. En 2010, Michael Everson publikis na Antinoou koptan fonton en unikodo senpage. Ĉirkaŭ la sama tempo New Athena fonto aperas en unikodo. Tamen, tiam la Unikodo aperas, homoj povis skribi la koptan en komputiloj, poŝtelefonoj kaj je sociaj amas-komunikiloj. Moheb Mikhael محب ميخائيل kreis retpaĝo por ŝanĝi el CS al Unikodo. Hodiaŭ la kopta lingvo estas utiliĝita nur en la liturgio de la kristana kopta eklezio kaj inter homoj kiuj ŝatas ĝin je la reto.
La kopta afekcis la egipt-araban ĉar multaj vortoj iris el la kopta. S-ro Biŝaj supozas ke malpli de 200 vortoj (precize 109 vortoj) venis el la Egipt-araba el la kopta ekz. temsah (krokodilo), tarabeza (tablo), korsi (seĝo), kamis (ĉemizo), kobaja (taso), tuba (briko), antori (fortika), futa (viŝilo), hantur (ĉaro), galabija (vestaĵo), awwal senno (senno = 2), hagas (babilema), aĝb (horo), amandi (ŝeolo), ktp. Ankaŭ, la bienetuloj daŭras uzi la koptajn monatojn (Tut, Baba, Hatur, Kiahk, Tuba, Amŝir, Baramhat, Barmuda, Baŝans, Bauna, Abib, Misra, Nasie) kaj la koptan kalendaron por terkultivo. Dum la 20-a jarcento la malnovaj manuskriptoj de Nag-Hamado aperis kaj homoj eklernis pri gnostikismo per la kopta; ĝi estis la unua fojo tiam homoj eklegis la gnostikajn evangeliojn.
Gramatikoj kaj vortaroj
Gramatikoj de saidika dialekto
Literaturo
Sodai Hasukawa
Sodai Hasukawa (蓮川 壮大, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
6071 Sakitama
6071 Sakitama estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (gubernio Tokio).
Ĝia spektra klaso "S" signifas, ke ĝia surfaco estas riĉa je silikatoj de fero kaj de magnezio.
Kiichi Yajima
Kiichi Yajima (矢島 輝一, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo.
Weitersborn
Weitersborn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Portogruaro
Portogruaro estas urba komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Veneto kaj al la provinco Venecio, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Venecio. Najbaraj komunumoj estas Annone Veneto, Caorle, Cinto Caomaggiore, Concordia Sagittaria, Fossalta di Portogruaro, Gruaro, Pramaggiore, San Michele al Tagliamento, Santo Stino di Livenza kaj Teglio Veneto.
Masayuki Yamada
Masayuki Yamada (山田 将之, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo kaj FC Machida Zelvia.
Lussac-les-Châteaux (stacidomo)
Lussac-les-Châteaux estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Lussac-les-Châteaux, en departemento , regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
6094 Hisako
6094 Hisako estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (gubernio Tokio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Hisako Hioki, patrino de la unua malkovrinto.
NGC 7020
NGC 7020 (aliaj indikoj — NGC 7021, ESO 107-13, PGC 66291) estas galaksio en konstelacio Pavo.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 7020, NGC 7021.
Lussac-les-Châteaux
Lussac-les-Châteaux estas franca situanta en departemento, regiono Nova Akvitanio.
NGC 7020
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lussac-les-Châteaux
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Lussacois.
NGC 7022
NGC 7022 (aliaj indikoj — ESO 235-65, FAIR 952, PGC 66224) estas galaksio en konstelacio Indiano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pove del Grappa
Pove del Grappa estas komunumo de Italio.
Romanizat
Romanizat estas esperantido proponita de Roman Brandt en 1908. Ŝajne ĝi estas unua propono de reformo de Ido kaj eble estas provo de kompromiso inter tiu lingvo kaj Esperanto. Jam en 1910, Brandt rezignis tion kaj fariĝis unu el la plej aktivaj partoprenantoj de la rusa Esperanto-movado.