cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ottoshöhe
La Ottoshöhe (Altaĵo de Otto) estas 28,5 m alta, tegmentita, el ligno konstruita belvidejo. Ĝi troviĝas en la suda parto de la Montoj de Melle (Meller Berge) en la holmolando de Osnabruko. La belvideja platformo troviĝas je alto de 24,3 metroj (224,3 m super marnivelo).
Georg Kustosz
Li revenis en Danion en 1945, kaj poste en Germanion en 1946-48, kiam li dunĝiĝis kiel cenzuristo ĉe la usonanoj en Munkeno.
Ottoshöhe
La turo troviĝas en la kvartalo Eicken-Bruche en Melle. Dum bela vetero oni povas vidi lokojn je distanco de pli ol 20 km. Ĝi estas la kvara sur la sama loko. Post 1895, 1924 kaj 1967 oni rekonstruis la turon en 2008 por la kvara fojo.
Georg Kustosz
En 1950 li refoje moviĝis al Danio, kie en 1959, ĉe la Instruista Altlernejo en Skive, li iĝis instruisto. Dumtempe, en 1950, li esperantiĝis.
Dum la 1960-aj jaroj li laboris kiel instruisto en Qutdligssat, en Gronlando. Li poste translokiĝis al Jutlando, en Bjerringbron, kie li daŭre loĝas.
Kustosz eldonis plurajn danajn kaj Esperantajn artikolojn pri siaj vojaĝoj per Esperanto kaj per biciklo; interalie, li rakontis pri siaj du vojaĝoj tra Polio. Inter 1967 kaj 1972 li estis redakciano de Norda Prismo.
Lia lasta eldonaĵo estis sia danlingva membiografio.
Igarka
Igarka (Игарка) estas havenurbo en Krasnojarska regiono en Rusio, ĉe la Jenisej, 163 km norde de la polusa cirklo. Ĝi akiris fifamon kiel orienta finstacio de la Poluscirkla fervojo, kiun volis konstruigi Josef Stalin. Hodiaŭ la urbo havas ankoraŭ 8.045 loĝantojn (2005).
Igarka estis fondita en 1927 kiel seguzino kaj haveno por lignoeksporto. Ĝi estas urbo ekde 1931.
Oni volis konstrui fervojan linion de Saleĥard ĝis Igarka dum 1200 km. La konstruado daŭris de 1949 ĝis 1953 kaj ne estis finita.
Igarka estis granda lignoeksporta urbo, oni malkovris en 1988 naftokampojn ĉe Vankor, 130 km okcidente de Igarka.
Vanessa L. Williams
Vanessa L. WILLIAMS (naskiĝis la 18-an de marto 1963) estas usona R&B/popkantistino, aktorino.
Biografio
Ŝiaj gepatroj estis muzikaj instruistoj, ŝi mem studis pianoludon en la Sirakuza Universitato. Ŝi iĝis en 1983 Miss New York kaj unuafoje afro-usonano elektita al Miss America. En 1984 oni minacis aperigi en la magazino Penthouse nudajn fotojn pri Williams, kiuj estus montrontaj ŝin en lesba pozicio kun alia virino. Pro tio ŝi sentis sin devigita meze de 1984 rezigni pri la titolo de Miss America. Ŝi rajtis reteni la juvelitan kronon, stipendian monpremion kaj ŝi estas plu oficiale rekonita fare de Miss America Organization kiel "Miss America 1984 - A" kaj Suzette Charles kiel "Miss America 1984 - B."; la fotoj aperis en la septembra eldono de Penthouse.
Ŝia albumo The Right Stuff en 1988 alportis al ŝi tri nomumojn je Grammy-premio. Ŝia disketo Save the Best for Last de 1992 dum semajnoj pintis sur la ŝlagrolistoj, pro kiu oni nomumis ŝin denove je Grammy-premio. La kanto Colors of the Wind de 1995 iĝis filma kanto en desegna filmo Pocahontas de Disney.
Kiel aktorino, ŝi debutis meze de la 1980-aj jaroj. Ŝi iĝis precipe konata pro ludo en filmo Eraser (1996), en kiu ŝi ludis kun Arnold Schwarzenegger. Pro ŝia ludo en filmo Soul Food (1997), ŝi venkis Image Award kaj estis nomumita je Black Film Award de Acapulco Black Film Festival. Pro ŝia ludo en la agfilmo Shaft (2000), en kiu ŝi ludis kun Samuel L. Jackson, ŝi estis nomumita je Blockbuster Entertainment Award kaj Image Award. Pro ŝia ĉefrolo en komedio Johnson Family Vacation (2004) ŝi estis nomumita je BET Comedy Award.
De 2006 ĝis 2010, ŝi ludis „Wilhelmina Slater“ en la ABC-produktaĵo Uggly Betty. De 2010 ĝis 2012, ŝi ludis Renee Perry en la fama televida serio Desperate Housewives.
Persona vivo
Ŝi unuafoje geedziĝis kun Ramon Hervey (1987–1996), ili havas tri infanojn. Ŝia dua edzo estis NBA-stelulo Rick Fox en 1999, ili havas komunan filinon (2000). Ili divorcis en 2004.
Lajos Kuthy
KUTHY Lajos (kuti) estis hungara roman- kaj dramverkisto, ano de MTA naskita en Érmihályfalva la 9-an de januaro 1813 kaj mortinta en Nadjvarado la 27-an de aŭgusto 1864.
Sportoklubo
Sportoklubo, aŭ sporta klubo aŭ atletika klubo, estas klubo dediĉita al la praktiko de sporto. Kelkaj kluboj posedas teamojn kiuj konkurencas en oficialaj eventoj, dum aliaj kluboj limiĝas al distraj aktivecoj. Klubo plej ofte posedas instalaĵojn kun la celo ebligi la praktikon de la koncerna sporto. Oni nomas multsporta klubo kiam tiu havas kiel celo la praktiko de diversaj sportoj.
Lajos Kuthy
Biografio
Lajos Kuthy pristudis teologion, sed li iĝis guvernisto, jurpraktikanto, poste vicnotario en departemento Bihar. En 1836–37 li estis malliberigita por unu jaro pro partopreno en la junulara universitata movado. Post la liberiĝo li vivis en Nadjvarado, poste en Koloĵvaro li radektis la landkunvenan ĵurnalon. En 1838 li tranlokiĝis en Peŝton. En 1843 li estis sekretario de Lajos Batthyány. En 1848 oni nomumis lin oficejestro de ministeriprezidenta oficejo. En 1849 li estis ministeria sekcikonsilanto. Ekde 1845 li estis membro de Societo Kisfaludy. Post la senarmiĝo en Világos li mallonge kaŝis sin, poste li submetis sin al absolutismo.
Garganta del Villar
Garganta del Villar [garGANta delbiLJAR] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo Garganta del Villar estas komprenebla etimologie kiel Torentejo de la Vilaĝo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,57 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 42 loĝantojn. Ĝi perdis preskaŭ 300 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 52 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Sportoklubo
Sporta teamo aŭ klubo estas grupo de personoj kiuj konkurencas en sporto. Tradicie oni asociigas la terminon al la teamaj sportoj, kies partoprenantaroj konkurencas kiel tio. Tamen, estas ankaŭ teamoj en individuaj sportoj. Por ekzemplo, en aŭtosporto, motorcikla sporto kaj biciklado, la teamo inkludas personojn kiuj zorgas pri la muntado kaj riparado de la vehikloj.
Ĝenerale, la sportaj kluboj populare agnoskitaj estas tio pro unu el la sportoj kiujn ili praktikas, ne pro la kombino de ĉiuj el ili. Tamen, ekzistas multsportaj kluboj kiuj elstaras en diversaj konkurencoj, kiel ĉe la FC Barcelona, Real Madrid, River Plate, Boca Juniors, Vélez Sarsfield, inter aliaj.
Ne ĉiuj la sportaj kluboj aŭ teamoj estas societaj kluboj. Je amatora nivelo estas neformalaj teamoj, tio estas, sen jura enteco. En la profesia sporto, kelkaj kluboj estas fakte fransaj netreprenoj kun enspezaj celoj. Aliflanke, la sportaj federacioj kutime organizas sportajn teamojn, kiuj disponas el la ĉefaj sportistoj.
Garganta del Villar
Geografio
Ĝi limas kun Navacepedilla de Corneja, Villafranca de la Sierra, Cepeda la Mora, San Martín de la Vega del Alberche kaj Navadijos. La teritorion trafluas la rivero Alberche; parto estas medie protektita.
Gujana blankorela didelfo
Gujana blankorela didelfo (latine Didelphis imperfecta) estas biologia specio el la genro de didelfoj - malgrandaj mamuloj el la ordo de marsupiuloj, grimpanta sur arboj.
Garganta del Villar
Historio
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ĉefe bovoj, kaj ankaŭ ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Gujana blankorela didelfo
Ĝi estas tre ofta kaj ne estas endanĝerita, ĉar ĝi sukcesas vivi eĉ en urboj.
Agustín Durán
Agustín Francisco Gato Durán y de Vicente Yáñez (Madrido, 14-a de oktobro de 1789 - samloke, 1-a de decembro de 1862) estis hispana verkisto kaj saĝulo de la Romantismo, granda studulo kaj antologo de la Romancaro, onklo de Antonio Machado.
Biografio
Ĝi estis parenco en la 19a jarcento de Antonio Machado, kiu konis kiel infano lian Romancero general, kaj naskiĝis en Madrido, kie lia patro, doktoro Gato, ekstremadurano el Alburquerque, laboris kiel reĝa kuracisto. Li studis du jarojn en la Seminario de Vergara, el kie eliris tre malsana, kio li estos la tuta vivo. Li partoprenis el 1803 al 1806 en la babilrondo de Manuel José Quintana, kiu estos lia granda amiko poste kun kiu li kunhavis grandan amon al la nacia literaturo kaj ties modelaj figuroj, kaj foriris al Sevilo oktobre de 1806 por studi en ties universitato juron kaj filozofio; tie estis ĝis 1817, kiam li gradiĝis laŭ juro. Li profitis tiujn sevilajn jarojn por komenci kolekton de romancoj kaj antikvaj teatraĵoj, el kiuj li akiris abunbon (kiu poste iĝos enorma biblioteko partikulara kiu post lia morto pasis al la Nacia Biblioteko). Same li ekis al la fako de la hispanaj bibliofilio kaj bibliografio ĉe Bartolomé José Gallardo, kiun li konis kaj kun kiu ki amikiĝis ĝis la 1930-aj jaroj, spite la malfacila traktemo de la ekstremadura saĝulo Gallardo. Tiu lernigis al li respekton al la originaj tekstoj kaj kritikemon al la historia vereco de tiuj. Li same amikiĝis kun alia granda saĝulo kaj poeto, nome Alberto Lista, kiu estis sendube la plej grava influo en lia intelekta disvolviĝo ĝis kiam li devis abandoni Sevilon pro alfrancigo en 1813.
Li profesiis kiel advokato en Valadolido. Edziĝis al María Cayetana Cuervo en 1820 en Madrido, kaj el ŝi li havis tri filojn. El 1821 al 1823 havis postenon ĉe la eduksistemo sed li estis elpostenigita pro sia liberala idearo, tamen modera, kiam alvenis la absolutisma epoko de Fernando la 7-a. Tiam Leandro Fernández de Moratín petis helpon kaj lian bibliotekon por la kompostado de siaj Orígenes del teatro español. Pro la ambaŭa leteraro oni scias, ke Durán estis verkinta en 1825 Historia del teatro español kiu perdiĝis, kaj kiun aludis kelkaj kiaj lia amiko Fernando Wolf. Post la reveno de la liberaloj en 1834, li estis nomumita de la reĝino regentino Maria Kristina por altranga posteno pri presejoj kaj librejoj, krom bibliotekisto de la Nacia Biblioteko. Li iĝis ankaŭ prilingva akademiano (1834). Partoprenis en la kreado de la nova Ateneo de Madrido kaj reamikiĝiss kun Quintana, Lista, Wolf, Serafín Estébanez Calderón (kun kiu li estis preparinta la eldonon de Romancero kiu finfine ne publikiĝis) kaj Juan Nicolás Böhl de Faber, kies ideojn pri la romantisma stetiko li alklimatigos en Hispanio pere de fama Discurso kaj en nombraj artikoloj publikitaj en revuoj kaj ĵurnaloj. La amikiĝo kun finis definitive en 1840 pro la falo de la regentino Maria Kristina, kiun Durán apogis kaj la tre liberala saĝulo de Campanario malamegis; ekde tiam tiu ege kritikis la madridan Durán per sia gazeto Criticón. La revolucio de 1840 provokis la demizion de Durán, sed li revenis al sia posteno en 1844 post la falo de la regento Espartero en 1843; samjare li publikigis la Sainetes de Ramón de la Cruz. Poste li dediĉis sin al preparado de la dua eldono de sia kolekto de romancoj por la Biblioteca de Autores Españoles de Manuel Rivadeneyra.
En 1847 li estis nomumita akademiano kaj en 1854 direktoro de la Nacia Biblioteko. Li same ricevis aliajn honorojn. Sed poste li denove malsaniĝis kaj pro tio veturis al Granado, Sanlúcar de Barrameda, aŭ aliaj lokoj kian en 1861 al Baños de Alhama. La 1an de decembro de 1862 li mortis.
Agustín Durán estis disĉiplo de Alberto Lista kaj Bartolomé José Gallardo, granda amiko de Manuel José Quintana kaj de la viena saĝulo Ferdinand Wolf kaj arda partiano de la granda hispanisto Nicolás Böhl de Faber. La kritikistaro konsideris lin kiel unu el ĉefaj enkondukintoj kaj defendantoj de la Romantismo en Hispanio kaj unu el iniciatintoj de la historia kritiko de la literaturo. Per la verko Discurso sobre el influjo que ha tenido la crítica moderna en la decadencia del teatro antiguo español y sobre el modo con que debe ser considerado para juzgar convenientemente de su mérito peculiar (Madrid, 1828) li defendis la pasintajn hispanaj verkojn kaj la teatron de la Hispana Ora Jarcento; li defendis la nacian bazon de la literaturoj kaj konsideris la teatron kiel reflekto de la moralaj necesoj de ĉiu socio. Li komponis studojn pri Lope de Vega kaj Tirso de Molina, kaj kelkajn legendojn. Li eldonis por Manuel Rivadeneyra unu el la plej famaj kolektoj de romancoj ĉiutempaj (1849 kaj 1851) ĉe Biblioteca de Autores Españoles; plej verŝajne tiu Romancero ege influis por la verko de Federico García Lorca. Li verkis ankaŭ legendojn verse, kiaj la Leyenda de las tres toronjas del vergel de amor (1856), inspirita en fama rakonto el Majorko. La poezio de Durán estas ankoraŭ kompilota kaj studota.
Distrikto Pfaffenhofen an der Ilm
La distrikto Pfaffenhofen situas en la distriktaro Supra Bavario (Oberbayern) de la germana federacia lando Bavario. Ĝia administra sidejo estas la urbo Pfaffenhofen an der Ilm. La distrikto havas areon de 760 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn.
Administra divido
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de.
Urboj:
Kromaj neurbaj komunumoj:
Komunumaroj: kun la membrokomunumoj Ernsgaden kaj Geisenfeld kun la membrokomunumoj Hettenshausen kaj Ilmmünster kun la membrokomunumoj Pörnbach kaj Reichertshofen
Velká Bukovina
Velká Bukovina (Gross Bocken) estas municipo en Ĉeĥio, situanta en distrikto Děčín. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1454.
Ĝis fino de la dua mondmilito ĉi tie vivis plejparte germana loĝantaro, kiu estis post la jaro 1945 ellandigita.
Gorkovskaja (metrostacio en Niĵnij-Novgorodo)
Gorkovskaja estas fina stacio de la Avtozavodskaja linio de Metroo de Niĵnij-Novgorodo. Stacio situas post la stacio "", unua stacio trans Okao. "Gorkovskaja" estis malfermita la. Longo de la platformo estas 102 metroj.
Plan-de-Cuques
(jen france, okcitane Lo Plan de Cucas) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane Bocas de Ròse), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
30362 Jenniferdean
30362 Jenniferdean estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jennifer Dean, mentorino de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search (STS) de 2015, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estis instruistino ĉe la Camas High School de Camas (Vaŝingtonio).
H-sistemo
H-sistemo aŭ Fundamenta Help-Alfabeto estas alternativa skribo por Esperanto, difinita en la Fundamento de Esperanto, uzebla en okazoj, kiam oni ne povas skribi aŭ presi Esperanton kun la ĝustaj supersignaj literoj:
Oni do uzas postmetitan H-on anstataŭ ĉapelo, kaj tute forlasas la hokon super "Ŭ".
Historio
La H-sistemo estis unuafoje proponita de Zamenhof en sia Aldono al la Dua Libro en 1888. Mencio de la H-sistemo estis aldonita al la priskribo de la Esperanta alfabeto en pli postaj tradukoj de la Unua Libro (ekzemple en la angla traduko de 1889). Ankaŭ en la Fundamento de Esperanto de 1905 ĝi estas menciata ĉe la priskribo de la alfabeto en la kvin nacilingvaj versioj de la 16-regula gramatiko.
Kritikoj
Eĉ se la sistemo oficiale estis proponita de Zamenhof, ĝi havas kelke da problemoj. Unue, ĉar la litero "h" estas normala Esperanta litero, tio kontraŭas al la principo por "unu sono unu litero". Plue, "u" en ĉi tiu sistemo havas du sonojn [u] kaj [ŭ].
Por eviti la ambiguecon en tiu sistemo en vortoj kiel flughaveno, chashundo, traumata (ĉu traŭmata aŭ tra-um-ata?), oni devas aldone uzi alian montrilon. Zamenhof rekomendis tiuokaze intermeti apostrofon por forigi la ambiguecon; do flug'haveno, chas'hundo ktp.; lia propra ekzemplovorto estis pac'homo. Alternative ligostreko povas esti uzata: flug-haveno. Ne estas reguloj, kiuj limigas la uzon de pliklarigaj ligostrekoj. Pliaj rekomendoj pri tio, kiel oni povas akceli precizecon en la H-sistemo, estas en http://www.akueck.de/eoskribo.htm#precizeco. Kaj kelkajn jarojn post la oficiala akceptiĝo de la Fundamento, li proponis eĉ prefere uzadi la H-sistemon, sed siatempe la esperantistoj jam sufiĉe alkutimiĝis al la supersignaj literoj.
Interreto kaj H-sistemo
Longan tempon oni apenaŭ praktike uzis la H-sistemon, krom eble iafoje en telegramoj. Ekde la Interreta periodo la H-sistemo ekfariĝis pli vaste uzata, klare pli vaste ol iam ajn antaŭe. Tamen ĝi estas malpli populara ol la neoficiala surogata X-sistemo.
Hodiaŭ multaj retpaĝoj (enhavantaj Vikipedion) aŭtomate konvertas x-sisteman skribadon al Esperanta alfabeto, sed jenaj ret-tradukiloj permesas la enmeton per H-sistemo:
H-sistemo en popularkulturo
Ekde 2003, la Esperantobando Dolchamar skribas sian nomon h-sisteme anstataŭ uzi ĉapeligitan ĉ-literon. Ĉiuj tekstoj de ĝia albumo Rebela Sono estas skribitaj h-sisteme, sed kun iksoj anstataŭ ks-kombinaĵoj.
Eksteraj ligiloj
Lizherenneg an esperanteg Esperanto orthography Ortografia do esperanto
Cedd
Cedd studis sub Sankta Aidan ĉe Lindisfarne, kaj ordiniĝis ne post 653. Tiun jaron Oswiu, reĝo de Northumbria, sendis lin misii en Mercia post la konvertiĝo de Peada, filo de Penda, reĝo de Mercia. Penda mem restis pagano, sed permesis ke Cedd kaj aliaj misius en lia regno.
Post nelonge Oswiu alvokis Cedd, kaj sendis lin al la regno de Essex. Li estis konsekrata kiel episkopo de Essex, kie li fondis multajn preĝejojn. Post peto de Aethelwald, reĝo de Deira, li iĝis abato de Lastingham.
En 664 Cedd ĉeestis la Sinodon de Whitby, kie li servis kiel interpretisto kaj por la subtenantoj de la keltaj ekleziaj tradicioj kaj por tiuj kiu subtenis la romajn tradiciojn. Poste li vojaĝis al Lastingham kie li mortis pro pesto.
Historio de Pratempo
Historio > Pratempa Civilizo - Prahistorio
Clichy - Montfermeil (pariza metrostacio)
Stacio
La stacio situos inter ambaŭ urboj, norde de Turo Utrillo, apud tram-haltejo de tramlinio T4, sur estonta placo laŭlonge de promenejo de la Dhuys.
Kilsono
Kilsono estas la laŭlonga membro, formanta la suban parton de la ĉefa framo de ŝipa aŭ aviadila ŝelo (korpo), kaj iranta de la antaŭo al la posto, paralele al la kilo, sed supre de ĝi kaj interne de la kareno.
Ruĝdoma sonĝo
Ruĝdoma sonĝo (Hongloumeng, 紅樓夢), ankaŭ nomata la Rakonto de la ŝtono (石頭記), estas ĉina romano kaj unu el la majstroverkoj de ĉina literaturo, nome unu el la Kvar famaj klasikaj romanoj. Ĝi estis komencita de Cao Xueqin en la mezo de la 18a jarcento dum la Dinastio Qing. La unuaj 80 ĉapitroj estis verkitaj de Cao Xueqin (曹雪芹) kaj la postaj 40 ĉapitroj estis atribuitaj al Gao E (高鹗) kiu eldonis la kombinon en 1792.
La aŭtoro Cao Xueqin (1715-1764) devenis de burokrat-bienula familio. Implikiĝinte en juĝafero, lia patro estis eksigita kaj la familia havaĵo konfiskita tiel ke la familio malprosperiĝis. Mezaĝa, Cao Xueqin transloĝiĝis en Pekinon kaj vivis vivon malriĉan. En Pekino li verkis la romanon dum 10 jaroj kaj pro malriĉeco kaj malsano li mortis, ne plenuminte la verkon. La romano havas 120 ĉapitrojn. Ĝiaj unuaj du trionoj estis verkitaj de li, kaj la lasta triono fare de Gao E, lia samtempulo. La titolo estis tradukita ankaŭ kiel Sonĝo de la Ruĝa Ĉambro kaj Sonĝo de la Ruĝaj Domegoj. La romano cirkulis en manuskriptaj kopioj kun variaj titoloj ĝis sia presita publikigo, en 1791. Gao E, kiu preparis la unuan kaj duan presitajn eldonojn kun sia partnero Ĉeng Ŭeiĝuan (程偉元) en 1791–92, aldonis 40 kromajn ĉapitrojn por kompletigi la romanon.
La romano Ruĝdoma Sonĝo atingis kulminon de la realismaj klasikaj romanoj de Ĉinio kaj samtempe estas rigardata kiel perlo en la trezorejo de la monda literaturo. La verko estis ege studita, tiom ke "Ruĝologio" estas termino por la studfako dediĉita ekskluzive al tiu verko. Ĝi enhavas ene de siaj paĝoj montrojn de ĉiuj el la plej gravaj modoj kaj ĝenroj de la ĉina literatura tradicio.
Enhavo
Kvankam socia dramo, ĝi ankaŭ povas esti legata kiel pristudo de ĉina etikedo de la 18-a jarcento, aŭ kiel alegorio de Budhismo. La rakonto temas pri riĉa sed malpligraviĝanta familio, la domo Jia, kiu okupas du grandajn konstruaĵojn en la ĉefurbo. La ĉefaj roluloj estas la potenca patriarkino Avino Jia, la eksterordinara nepo Jia Baoyu (賈寶玉) kaj liaj du kuzinoj, la socie graca sed interne avara Xue Baochai (薛寶釵) kaj la koleriĝema sed fidinda Lin Daiyu (林黛玉). Fakte, estus pli ĝuste diri ke la ĉefa rolulo estas kolektive la tuta familio mem: ĝiaj multaj anoj, iliaj servistoj, iliaj devoj kaj atendoj, kaj la elvolviĝanta sorto de ĉiu.
Per la tragedio pri la amo kaj geedziĝo de Jado, Jaspa kaj Ora kaj la prospero kaj malprospero de la familio Jia, la romano montras la dekadencon kaj nepran pereon de la feŭda sistemo. La aŭtoro genie modlis brilajn figurojn de Jado kaj Jaspa, ribelantoj kontraŭ la feŭda socio, kaj figuron de Ora, fidelulo de feŭdaj ortodoksaj pensoj, kaj zorgeme bildigis amason da junaj nobelinoj kaj servistinoj kun klaraj personaj trajtoj. Per priskribo de ilia ofendiĝo kaj pereo la autoro malkaŝis la krimegojn de la feŭda socio. Li kreis ankaŭ grupon da abomenindaj regantoj kaj altrangaj kaj bazaj. Koncerne la lingvaĵon, la romano heredis la tradician popularan lingvon. La aŭtoro perfekte uzis parolan lingvon, popoldirojn kaj klasikan literaturan lingvon. La rakontoj estas koncizaj, infektaj, kaj la dialogoj elspirantaj individuecon. La verko estas modelo de la ĉinaj klasikaj romanoj, pro kio ĝi estas honorita kiel "enciklopedio de la feŭda socio de Ĉinio".
Oni supozas, ke la romano Ruĝdoma Sonĝo estas duon-membiografio, kiu spegulas la plialtiĝon kaj malaltiĝon de la propra familio de la aŭtoro Cao Xueqin kaj kaj, pro etendo, de la dinastio Qing mem. Kiel la aŭtoro detalas en la unua ĉapitro, oni intencas la verkon por memorigo de la junulinoj kiujn li konis en sia junaĝo: amikaj, parencaj kaj servistinoj. La romano estas rimarkinda ne nur pro sia ampleksa gamo de roluloj kaj psikologian alrigardon, sed ankaŭ pro sia preciza kaj detala observado de la vivo kaj de la sociaj strukturoj tipaj de la ĉina socio de la 18-a jarcento.
Post sia apero, Ruĝdoma Sonĝo tuj skuis la literaturan rondon. En formo de manuskripto ĝi cirkulis pli ol 30 jarojn. La atako kaj malpermeso fare de la feŭdaj burokratoj ne povis ĉesigi ĝian cirkuladon. Ĝi havas netakseblan influon sur la historion de la ĉina literaturo kaj donas senkompare riĉan sperton al la postaj verkistoj.
Intrigo
La romano havigas detalan, epizodan registron de la vivo en du branĉoj de riĉa, aristokrata klano Ĝia (賈) — nome la Hejmo Rongguo (榮國府) kaj la Hejmo Ningguo (寧國府) — kiuj loĝas en du grandaj, apudaj familiaj instalaĵoj en la ĉefurbo. Iliaj prauloj estis faritaj dukoj kaj ricevis imperiajn titolojn, kaj kiam la historio de la romano startas ambaŭ hejmfamilioj estas inter la plej elstaraj familioj en la urbo. Unu el la idoj de la klano estis farita kunreĝino kaj oni konstruis luksajn pejzaĝitan ĝardenon por ricevi ŝian viziton. La romano priskribas la riĉon de la familio Ĝia kaj ties influon per granda naturalisma detalo, kaj ilian falon el la alto de ilia prestiĝo. Aperas ĉirkaŭ dek tri ĉefaj roluloj kaj ĉirkaŭ kvar cent pli minorajn. Finfine la klano Ĝia falas en la disfavoro de la imperiestro, kaj iliaj domegoj estis rabitaj kaj konfiskitaj.
En enkadrita historio de la romano, konscihava Ŝtono, abandonita de la dino Nuŭua kiam ŝi aranĝis la ĉielon antaŭ multaj epokoj, petas al Taoisma pastro kaj al Budhisma monako kunporti ĝin kun ili por vidi la mondon. La Ŝtono, kun kunulo (en la versioj de Ĉeng kaj Gao ili estas kunigitaj en la saman rolulon), ricevas tiel oportunon lerni el la homa ekzistado, kaj eniras en la regno de mortontoj.
La ĉefa rolulo de la romano estas la senzorga junulo kaj heredonto de la familio, Ĝia Baoĝu. Li nakiĝis havante magian peco de "jado" en sia buŝo. En tiu vivo li havas specialan ligo kun sia malsaneta kuzo Lin Daiĝu, kun kiu li kunhavas sian amon al muziko kaj poezio. Baoĝu, tamen, estas antaŭdestinita al geedzeco kun alia kuzino, nome Ksue Baoĉai, kies gracio kaj inteligento ekzempligas ŝin kiel laŭ la tiamaj konsideroj ideala virino, sed kun kiu mankas por li emocia konekto. La amafera rivaleco kaj la amikeco inter la tri ĉefaj roluloj antaŭ la fono de la malaltiĝantaj sortoj de la familio formas la ĉefan historion de la romano.
Roluloj
La romano havas eksterordinare grandan nombron de roluloj: preskaŭ kvardek estas konsiderataj ĉefaj roluloj, kaj krome estas ĉirkaŭ kvar cent aldonajn rolulojn. La romano estas konata ankaŭ pro la kompleksaj portretoj de siaj multaj virinaj roluloj. Laŭ Lu Ksun en la apendico al A Brief History of Chinese Fiction, la romano Ruĝdoma sonĝo rompis ĉiajn koncepteblajn pensarojn kaj teknikojn en la tradicia ĉinkultura fikcio; ĝia realisma roluligo montras klare homajn karakterojn kiuj estas nek "tute bonaj nek tute malbonaj", sed kiuj ŝajnas viviv kiel parto de la reala mondo.
En Esperanto
La verko estas tradukita en Esperanton de Xie Yuming kaj eldonita de Ĉina Esperanto-Eldonejo en Pekino en la jaroj 1995-1997. Pro la majstra traduko, Xie estas premiita per OSIEK-premio en 1999.
Laŭlum, en sia artikolo "Ĉina klasika beletro en Esperanto" disvolvigas detalan priskribon de la tuta panoramo de la klasika ĉina literaturo kaj dediĉas laŭdan paragrafon al tiu verko, kiun li nomas "la plej eminenta el la ĉinaj klasikaj romanoj". Laŭlum resumas la verkon jene:
Santa María Xadani
Santa María Xadani estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santa María Xadani. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 441.
Geografio
Santa María Xadani apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 22 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono Istmo), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7283 loĝantojn. El tiuj estis 3657 viroj kaj 3626 virinoj. La komunumo havas surfacon de 89,31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4740 indiĝenoj. El tiuj 3938 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3938 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Marto de 1996
Aktualaĵoj en marto de 1996
Stacio Shin-Tanabe
Stacio Shin-Tanabe (japane: 新田辺駅 [Ŝin-Tanabe-eki], angle: Shin-Tanabe Station) estas fervoja stacio en Kjotanabe, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Kyōto.
Afrika citronkolombo
La Afrika citronkolombo, simple citronkolombo aŭ cinamkolombo (Columba larvata) estas birdospecio de la familio de Kolombedoj, Columbidae, kiu estas loĝanta reproduktanta birdo en centra kaj suda Afriko.
Georg Rudolf Böhmer
Biografio
Böhmer naskiĝis la 1-an de oktobro 1723 en Liegnitz kaj estis filo de apotekisto. Li enskribiĝis en la Universitato de Lepsiko en 1742, kie li dediĉis sin al plantanatomio kiel botanikisto sub profesoro Christian Gottlieb Ludwig (1709-1773).
Afrika citronkolombo
Ĝi troviĝas en montararbaroj de sub-Sahara Afriko. La Santomea citronkolombo estas kutime traktata kiel subspecio. La citronkolombo havas ĝenerale brunec-griza plumaro kun cinamobruna brusto. Maskloj havas verdec-brilan kolon kaj blankajn markilojn en la kapo, kaj inoj kaj junuloj estas pli brunaj kaj havas grizajn vizaĝajn markilojn. Tiu kolombo estas ofta specio, kaj la Internacia Unio por la Konservo de Naturo rangis ties konservostatuson kiel "Malplej Zorgiga".
Georg Rudolf Böhmer
Biografio
La 10-an de septembro 1746 li akiris la diplomon pri Medicina Bakalaŭro kaj la 20-an de marto 1750 tiun pri medicina licenciulo. Post la morto de Abraham Vater (1684-1751), Böhmer estis nomumita profesoro en la Universitato de Wittenberg la 2-an de aŭgusto, 1752.
Li skribis pri la flaŭro de Lepsiko, pri la ĉela histo de la plantoj, pri la naturo de la semoj de la nektarinoj kaj verkis superrigardon de la plantomondo kun la verko "Bibliotheca scriptorum historia naturalis" en kvin partoj, kiu aperis inter 1785 kaj 1789.
Afrika citronkolombo
Taksonomio
La citronkolombo diferencas el la aliaj kolomboj de Afriko de la genro Columba pro siaj surteremaj kutimoj kaj la blankaj vizaĝo kaj frunto de masklaj plenkreskuloj; ĝi estas tiel foje separata en la genro Aplopelia. Kelkaj traktas la populaciojn de la Golfo de Gvineo (Santomea citronkolombo) kiel separata specio C. simplex (aŭ A. simplex), aliaj kiel subspecio de C. larvata. En tiu lasta kazo, la specio estas tuto kiu povas esti nomata simple citronkolombo, kaj se Aplopelia estas konsiderata valida genro kiu estus monotipa.
Georg Rudolf Böhmer
Biografio
Aliaj malgrandaj disertaĵoj kiel akademiaj programoj, gazetartikoloj kaj traktaĵoj pri anatomio, fiziologio kaj farmacia botaniko vastigas lian verkaron kun 130 publikaĵoj.
Afrika citronkolombo
Priskribo
La citronkolombo estas trr malgranda, nome 24 ĝis 30 cm longa kaj 81.7 ĝis 150 g peza. Masklaj plenkreskuloj havas plumaron kiu estas malhelbruna supre, brilverda kolflanke, kaj cinambruna sube. Ili havas rimarkindajn blankajn vizaĝojn. La piedoj, irisoj kaj okulringoj estas ruĝaj, la beko estas nigra. Inoj kaj junaj maskloj estas ĝenerale similaj, kun pli helbruna plumaro kaj senbrilaj grizaj vizaĝaj markiloj. La maskloj de la okcidentafrika subspecio havas malhelgrizan plumaron.
Georg Rudolf Böhmer
Biografio
Kiel profesoro en Wittenberg, li administris la katedron pri botaniko kaj anatomio kaj fine en 1782 pri terapio. En 1753 li atribuis al li la devojn de fizikisto de la urbo Wittenberg, en 1766 li iĝis distrikta fizikisto en Wittenberg kaj en 1791 li aktivis kiel fizikisto de la urbo Kemberg.
Afrika citronkolombo
Distribuado
La citronkolombo havas tre ampleksan teritorion kaj estas distribuata en montararbaroj en sub-Sahara Afriko, kun areoj ekzemple el ĉirkaŭ 100 ĝis 3 000 m super marnivelo en Orienta Afriko. La dieto konsistas ĉefe el variaj malgrandaj fruktoj, semoj, moluskoj kaj insektoj. La ino kutime demetas du kremkolorajn blankajn ovojn.
Georg Rudolf Böhmer
Biografio
Hodiaŭ estas memortabulo sur la konstruaĵo Leŭkoreo omaĝe al la homo kiu mortis la 4an de aprilo 1803 en Wittenberg por la senlaca bohemo laboremulo, kiu rifuzis nomumojn al Göttingen (1759) kaj Erlangen (1763).
Afrika citronkolombo
Statuso
Tre disvastigita tra sia tuta teritorio, la populacitendenco de la citronkolombo estas stabila kaj la birdo estas taksata kiel specio Malplej Zorgiga en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj Tamen, ĝi ŝajne malpliiĝis en kelkaj partoj de sia teritorio; en Tanzanio ekzemple ĝi ne estas rara super 1300 m en la Arbara Rezervejo de Norda Nguu, sed ne estas ofta en kelkaj habitato de malaltaj teroj. Ĝi preskaŭ forestas el sudoriento de la lando.
NGC 2826
NGC 2826 (aliaj indikoj — UGC 4939, MCG 6-21-11, ZWG 181.18, PGC 26346) estas galaksio en konstelacio Linko.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Al-Mustamsik
Al-Mustamsik (المستمسك بالله) estis Abasida Kalifo de Kairo, Egiptio en la epoko de la Mamelukaj Sultanoj. Lia estado en posteno pluis inter 1497 kaj 1517 en du postenepokoj nome unue el 1497 al 1508 kaj due el 1516 al 1517. Li sukcedis al Al-Mutavakkil la 2-a kaj estis sukcedita de Al-Mutavakkil la 3-a.
Corna Imagna
Corna Imagna estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Blello, Brembilla, Fuipiano Valle Imagna, Gerosa, Locatello, Rota d'Imagna kaj Sant'Omobono Imagna. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj Simono Zeloto kaj Judaso Tadeo, kies komuna religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Leĝo de Metcalfe
La Leĝo de Metcalfe deklaras ke la valoro de komputila reto estas proporcia al la kvadrato de la nombro da uzantoj ligitaj al la sistemo (n 2). La leĝo estis formulita tiel unuafoje fare de George Gilder en 1993, kaj estis atribuita al Robert Metcalfe lige kun Eterreto. La leĝo de Metcalf estis origine prezentita ĉirkaŭ 1980, komence la leĝo ne estis prezentita koncerne uzantojn, sed de "Kongruaj komunikaj aparatoj" (ekzemple, faksmaŝinoj, telefonoj, ktp.). Nur lastatempe kun la lanĉo de Interreto, ĉi tiu leĝo ankaŭ estis atribuita al uzantoj kaj retoj kaj ne nur ĉar ĝia origina intenco estis priskribi aĉetojn kaj ligojn sur la Eterreto. La leĝo estas proksime rilatita al ekonomio kaj komerca administrado, precipe kun konkurencivaj firmaoj serĉantaj kunigi unu kun la alia.
Metcalfe rezonis ke la nombro de Eterretaj kartoj estis kreskanta preter kriza nombro por ke la klientoj gajnis per iliaj retoj.
Laŭ Metcalfe, la kaŭzo por la vendo de la retaj kartoj estis ke:
Oni povas algebre esprimi la koston kiel N kaj la valoron kiel N^2.
Efikoj
La Leĝo de Metcalf priskribas multajn el la efikoj de komunikado kaj interkonektaj teknologioj en la reto, kiel ekzemple la Interreto, sociaj retoj, kaj la TTT. Laŭ Reed Hunt, iama prezidanto de la Federacia Komisiono pri Komunikado en Usono, la leĝo donas multe da kompreno por la funkciado de la Interreto. La leĝo de Metcalfe rilatas al la fakto ke la nombro da unikaj ligoj en reto de n ligoj povas esti esprimita matematike kiel triangula nombro n ( n − 1)/2, kiu estas asimptote proporcia al n 2.
Tiu ĉi leĝo estis pruvita multfoje kun fakmaŝinoj: unu fakmaŝino estas tute senutila sen celo, sed la valoro de ĉiu kroma fakmaŝino pliiĝas kun la tuta nombro de fakmaŝinoj kiuj estas aldonitaj al la reto, ĉar la totala nombro de homoj kun kiuj ĉiu uzanto povas sendi kaj ricevi dokumentojn pliiĝas. Ankaŭ, en sociaj retoj, kiom la nombro da uzantoj de la servo pliiĝas, tiom la valoro de la servo pliiĝas por la komunumo.
Retefikoj por bono aŭ servo iĝas multsignifaj post kiam sufiĉa abona procento da homoj uzas la bono aŭ servo. Tiu ĉi procento nomiĝas kriza maso. Je kriza maso punkto, la valoro al la aĉetanto de la bono pligrandiĝas ol la mona valoro de la bono aŭ servo. Pro tio ke la valoron difinas la uzanta bazo, se sufiĉa nombro de homoj abonas al la servo aŭ aĉetas la bonon, tiam pluaj homoj abonas al la servo aŭ aĉetas la bonon pro la multsignifa utilo:preza rilato.
Grimpado
Grimpado estas sporto, en kiu oni suprenigas (aŭ subenigas) la korpon uzante tenilojn aŭ frikcion sur ia surfaco. Ekzistas diversaj stiloj de grimpado:
Grimpvojoj estas taksitaj laŭ diversaj sistemoj en diversaj landoj, ankaŭ foje depende de la stilo.
Graflando Laois
La graflando Laois (aŭ Laoighis, aŭ Leix) (Contae Laoise) estas unu el la graflandoj de la Respubliko Irlando, lokita meze de la insulo. Ĝi troviĝas en la provinco Leinster.
Grimpado
Grimpado ĉe roka krutaĵo ricevas la nomon varapo (nomo de roka koridoro apud Ĝenevo).
Graflando Laois
Geografio
Laois ne disponas marbordon, kaj eĉ havas — ununura kazo — neniun landlimon kun alia graflando havanta marbordon.
Kemia serio
Kemia serio estas grupo de kemiaj elementoj de la perioda tabelo kies fizikaj kaj kemiaj trajtoj varias progresie laŭ la serio. Kemiaj serioj estis malkovritaj antaŭ la kreo de la perioda tabelo, kiu estis kreita por organizi la elementojn laŭ iliaj kemiaj trajtoj.
Multaj kemiaj serioj konformas rekte al la perioda-tabelaj grupoj. Tio ne estas hazardo; la orbita formo de la elektronoj kaŭzas la fizikajn trajtojn de la grupo.
Graflando Laois
Ekonomio
Agrikulturo konsistigas la plej gravan parton de la loka ekonomio: el la areo spertas ĉiujaran kultivadon. La graflando gastigas pli ol brutojn, tio estas kvar bovinoj po ĉiu loĝanto.
La graflando havas malgrandan industrian sektoron, kun apartaj parceloj en Portlaoise kaj Mountmellik. Pli ol loĝantoj de la graflando havas postenon rilate al industrio. Sendungeco restas tamen pli alta ol la irlanda averaĝo.
Les Herbiers (stacidomo)
Les Herbiers estas franca stacidomo sur linio Vouvant - Cezais - Saint-Christophe-du-Bois, situanta en Les Herbiers, en departemento Vendée, regiono Luarlandoj.
Temas pri stacidomo de Chemin de Fer de la Vendée.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Vouvant-Cezais - St-Christophe-du-Bois (526000).
Écouflant (stacidomo)
Écouflant estas ne priservata franca stacidomo sur linio -, situanta en  Écouflant, en departemento Maine-et-Loire, regiono Luarlandoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Le Mans - Angers-Maître-École (450000).
Březina (distrikto Svitavy)
Municipo Březina situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, 9 km okcidente de urbo Jevíčko kaj 17 km oriente de urbo Březová nad Svitavou. Vivas ĉi tie.
Partoj de la komunumo
Al la komunumo apartenas vilaĝoj:
Historio
Origine Březina estis verŝajne ĉeĥa vilaĝo, sed dum koloniigo ĝi estis germanigita. Unue ĝi estas menciita en la jaro 1365 sub nomo Bripper kiel parto de sinjorejo Moravská Třebová. Nomo de la vilaĝo ŝanĝiĝis, ĝi estis Brzezyna, Bryzen, Brzezina, Briesen, Priessen, Brisen, Březina.
Ĝis la jaro 1882 kaj nove de la jaro 1960 estas parto de la komunumo Březina ankaŭ vilaĝo Šnekov. La unua skriba mencio pri Šnekov estas el la jaro 1464, kiam ĝi nomiĝis Dorfflik kaj estis parto de sinjorejo Moravská Třebová. La nomo ankaŭ ŝanĝiĝis - Derflík, Schnockendorffle, Schnekendorf, Dorfel, Šnekow kaj Šnekov.
Ambaŭ vilaĝoj estas prezentitaj en blazono de la komunumo per betulaj folioj (betulo = ĉeĥe bříza, Březina) kaj per helika konko (heliko = ĉeĥe šnek, Šnekov).
Vidindaĵoj
En Březina estas baroka kapelo de Sanktaj Roĥo kaj Sebastiano kun prismoforma tureto kaj bulba kupolo, kiu devenas el la jaro 1715 kaj estis rekonstruita en la jaro 1853. Pluaj interesaĵoj estas malnova ŝtona paciĝa kruco el la 17-a jarcento kaj statuo de Sankta Johano Nepomuka.
En ambaŭ vilaĝoj estas parte konservitaj originaj bienetoj, ofte ĉarpentitaj, en ĉirkaŭaĵo kelkaj krucifiksoj kaj sakraj plastikaĵoj.
Turismo
Malantaŭ la vilaĝo estis konstruita natura naĝejo, somere multe uzata.
Tra ambaŭ vilaĝoj gvidas cikloturisma traceo el Křenov al valbaraĵo Letovice.
Bowers v. Hardwick
Bowers v. Hardwick, (B. kontraŭ H., 478 U.S. 186), estas decido de Supera Kortumo de Usono, kiu konfirmis, en verdikto 5-4, la konstituciecon de Georgio pri kontraŭ-sodomia leĝo krimigante buŝan kaj anusan seksumadon private inter konsentantaj plenkreskuloj rilate al geja sodomio, kvankam la leĝo ne diferencis inter samseksema sodomio kaj aliseksema sodomio. Ĉi tiu kazo estis nuligita en 2003 per la kazo Lawrence v. Teksaso, kvankam la Georgia statuto jam estis nuligita en 1998.
Planta moviĝo
Oni parolas pri planta moviĝo en botaniko, kiam planto reagas je ekstera enfluo, ekscitaĵo. La plantaj moviĝo servas por tio, ke la plantoj plej bone eluzu sian vivmedion, evitu eblajn danĝerojn. La plantaj moviĝoj povas esti la taksisoj, tropismoj aŭ aŭtonomaj moviĝoj.
Plej konataj ekzemploj pri la planta moviĝo estas la sundirektiĝo de la sunfloro (helianto), fermiĝo-malfermiĝo de floroj, kuntiriĝo de la mimozaj folioj.
La ekscitiĝemo de la plantoj
La ekscitiĝemo de la plantoj signifas, ke ili kapablas respondi al la ŝanĝiĝo de la medio. La planto perceptas la fizikajn, kemiajn ekscitojn de la medio kiel de ekscitofonto. Se la ekscito superas iun forton (sojlon), la ĉeloj, ĉelgrupoj venas al ekscitita stato, estiĝas ekscitaĵo. Tiu stato estas nur provizora ŝanĝiĝo, kiam la ĉeloj venas de normala al ekscitita stato kaj provizore ŝanĝiĝas eĉ la metabolo. La ekscitaĵo estigas ekscitorespondon. La plej ofta ekscitorespondo estas la moviĝo. La unuĉelaj plantoj respondas al la ekscitoj ĉefe per lokoŝanĝo; la pli evoluintaj multĉelaj plantoj per situacioŝanĝo. Se la moviĝo okazas al la ekscitodirekto, ni parolas pri pozitiva (altira), se kontraŭdirekte pri negativa (forpuŝa) ekscitorespondo.
Baza divido de la plantaj moviĝoj
Se oni volas dividi la moviĝojn, oni devas formi du grupojn: aktivaj kaj pasivaj moviĝoj. La diferenco baziĝas inter tiuj ĉe la energifonto: ĉu la energio estas propra (aktiva m.) aŭ ekstera (pasiva m.).
Pasiva moviĝo
Kiel skribite, por la pasiva moviĝo necesas iu ekstera energio (la forto de vento, akvo). Ekz. vento skuas arbuston, maro albordigas algojn, marajn vivulojn. Al la pasiva m. apartenas la t.n. higroskopa moviĝo, kion kaŭzas en mortaj plantaj organoj, ĉeloj - okaze de akvosorbo - la diversgrada ŝvela kaj kuntiriĝa kapableco de la ĉelmuroj. Ïi havas gravan rolon en la semodisvastigado ĉe kelkaj plantoj. (La vento rulas la jerikorozon en la dezerto ĝis ĝi atingas malsekan teron, kie - pro higroskopaj efikoj - ties tigoj etendiĝas, la fruktoj malfermiĝas, la semoj elfalas surteren.)
Oni devas mencii la ŝrumpajn moviĝojn, kiuj aperas pro akvoperdo ĉe mortaj aŭ mortantaj plantopartoj. (Tiel malfermiĝas la sporujo de filiko, la antero de angiospermoj.) En kelkaj ĉeloj estiĝas granda streĉiteco pro la akvoperdo en la aliaj ĉeloj, kio deŝiras la sporujon, polenujon kaj disĵetas la sporon aŭ polenon.
Airbus A380
La Airbus A380 estas kvarmotora, larĝkorpa pasaĝeraviadilo de Airbus. A380 eblas transporti maksimume 853 personojn kaj flugi senhalte 15 400 kilometrojn (9 600 mejlojn) kun kruza rapido de M 0,85. La aviadilo estas konstruata en Eŭropunio, ĉefe en Francio, Germanio, Britio kaj Hispanio.
Planta moviĝo
Pasiva moviĝo
Kiel menciite, la aktivaj moviĝoj bezonas propran energion. Ni dividas ilin je 2 grupoj: internaj kaj eksteraj moviĝoj.
Airbus A380
Celoj kaj komencoj
Je la fino de la 1980-aj jaroj Airbus eklaboris pri la koncepto de granda aviadilo, kiu estus konkurado de Boeing 747. Dum du jaroj la projekto estis sekreta kaj estis publike anoncita en 1990. En 1993 Airbus kune kun Boeing lanĉis merkatstudadon por certigi, ke tiel grandaj pasaĝeraviadiloj estos bezonataj. Tiu ago ankaŭ celis kreadon de partnereco, sed post du jaroj Boeing forlasis la projekton.
Planta moviĝo
Aktivaj internaj moviĝoj
La moviĝofenomenoj en la plantaj organoj, ĉeloj apartenas al la internaj moviĝoj:
Aktivaj situaj moviĝoj
Se la planto ŝanĝas en la medio sian lokon aŭ direkton, ni parolas pri ekstera moviĝo. La lokoŝanĝa moviĝo ĉe unuĉeluloj okazas per pseŭdopiedoj aŭ flageloj. Ni analizas tiujn profunde ĉe la bestaj moviĝoj. (Ameboida (pseŭdopieda) moviĝo karakterizas la mukofungojn, per flagelo moviĝas la bakterioj, eŭglenoficeoj, pirho-ficeoj.)
Airbus A380
Celoj kaj komencoj
Ĉefa celo de la evoluigo de A380 estis ne la pligrandigo de la pasaĝernombro (kiu ja restriktas la uzeblecon al tre dezirataj konektoj), sed la minimumigo de la transportkostoj je pasaĝero per kilometro. Tiucele oni laŭeble reduktis la mason per uzo de malpezaj materialoj. Planite estis, ke A380-aviadilo tutplena konsumu 15% malpli ol Boeing 747-400. Malgraŭ sia grandeco A380 estu startkapabla en ĉiuj flughavenoj taŭgaj por ĝistiamaj grandkapacitaj aviadiloj.
Planta moviĝo
Aktivaj situaj moviĝoj
La pli evoluintaj plantoj kapablas nur pri situacioŝanĝa moviĝo. Tiu fenomeno baziĝas aŭ je kreska aŭ je turgora moviĝo. La moviĝojn ekestigas stimuloj.
La kreskado estas situacioŝanĝa moviĝo surbaze de la diversa kresko de plantopartoj. Kaŭzo de la kresko estas la funkciado de la kreskaj hormonoj. Ekz. se la tigo de la volvobranĉa fazeolo tuŝas la bastoneton, tiu ekscito kaŭzas pli fortan kreskon en la ekstera flanko - kie pli aktive funkcias la kreska hormono (aŭksino) -, kaj la fazeolo volve grimpas la bastoneton. La ŝosopinto kaj la ĉiroj (pizo, vito) faras rotacian moviĝon (serĉante la apogilon), kion kaŭzas ne ekstera stimulo, la kialo estas hormona. La kreska intenseco en la surfaco de ŝoso aŭ ĉiro montras periodecon sub influo de kreskigaj hormonoj.
Airbus A380
Produktado
La loko de fina muntado de A380 estas la halo de Jean-Luc Lagardère en franca urbo de Tuluzo. Partojn de aviadilo liveras produktantoj de multaj landoj. Plej grandaj partoj estas produktataj en Eŭropo: eroj de fuzelaĝo en Hamburgo, flugiloj en Bristolo kaj Broughton en Britio, empeno en Kadizo. Por ebligi transportadon de tiuj partoj al Tuluzo, estis kreita speciala vojplano (Itinéraire à Grand Gabarit). Pro tio estis konstruitaj specialaj barkoj. ŝipoj kaj havenoj, jam ekzistantaj vojoj devis esti plilarĝigitaj. La efiko de la vojo ebligas produkti kvar A380 monate.
Prezentado kaj la unua flugo
La publika prezentado de Airbus A380 okazis la. Partoprenis el ĝi pli ol 5000 personoj, inkluzive reprezentantojn de landoj partoprenantaj en produktado: Tony Blair (Britio), Jacques Chirac (Francio), José Luis Rodríguez Zapatero (Hispanio) kaj Gerhard Schröder (Germanio).
Planta moviĝo
Aktivaj situaj moviĝoj
La semo de la luzernoparazita trifolio-kuskuto ĝermas en la tero plej ofte, proksime al la luzerno. La ĝermoplantido sensas la gasojn de luzerno kaj kreskas al ĝi. Se la plantido atingas ĝin, enpenetras per siaj suĉradikoj kaj foriĝas de sia radiko.
Se oni tuŝas bazon de stameno de berberisofloro, la stamenoj abrupte svingiĝas al la stigmo (tigmonascio). Se oni tuŝas foliojn de sentema mimozo, la folieroj kunvolviĝas, dume la petioloj malleviĝas (tigmonascio).
Airbus A380
Prezentado kaj la unua flugo
La unua testa flugo kelkfoje estis prokrastita kaj okazis la 27-an de aprilo 2005 de la 10:29 ĝis la 14:23 (MEST). La aviadilon pilotis Jacques Rosay, ĉefa testpiloto de Airbus. Krom li, en aviadilo estis la dua piloto, mekanikisto kaj tri inĝenieroj. La ŝarĝo estis akva balasto kaj variaj mezuriloj. Startejo estis la aerodromo de Tuluzo, kiu ĉe suda/okcidenta vento permesas starton nur direkte al la urbo Tuluzo, kion oni ne permesis pro sekurecaj kialoj. Tial necesis atendi alian venton.
Testoj
Kvin A380 estis konstruitaj por provoj. Post la unua flugo komenciĝis intensaj testoj. La la aviadilo plonĝante atingis sian maksimuman rapidon, 0,96 M. La unua transatlantika flugo okazis la al Medellín. El tie A380 flugis al Bogoto por testi funkciado de motoroj en grandaltecaj flughavenoj. La ekis testoj en kondiĉoj de ekstrema malvarmo en Ikaluito en norda Kanado.
Planta moviĝo
Taksisoj
La taksisoj estas ekscitodirektitaj, lokoŝanĝaj moviĝoj.
Se oni metas en la akvon de vitrokuveto eŭglenojn (Euglena proxima), poste lumigas unuflanke la kuveton per inkandeska lampo per 25 vattoj, tiam post mallonga tempo la ĝis tiam homogene naĝantaj eŭglenoj kolektiĝas ĉe la lumigita flanko, tiu flanko verdiĝas. Se oni lumigas la saman flankon per 500 vattoj, tiu ekscito estas jam tro forta por la flageluloj, ili fuĝas pro tio kaj kolektiĝas ĉe la kontraŭa flanko, fore de la lampo. La naĝado de la eŭglenoj al kaj de la lampo estas fototaksiso (al la lumo = pozitiva, de la lumo = negativa).
Airbus A380
Sekurecaj defioj
La komplete duetaĝa arkitekturo de A380 kaŭzis specialan problemon: laŭ sekurecaj reguloj necesas, ke la kriz-okazaj evakuaj glitejoj funkciu ankaŭ, se la antaŭa radoaro de la aviadilo rompiĝas aŭ ne funkcias. Tiuokaze la malantaŭaj radoj levas la malantaŭajn pordojn tre alten.