cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eŭbeo
La insulo pere du pontoj estas ligita al la kontinento, unu el la du superpontas la tutmonde plej mallarĝan markolon de nur 40-metra larĝo nome Eŭbea markolo. La insulo longas 175 kilometrojn kaj larĝas inter 6 ĝis 45 kilometrojn, do havas karakterize malrondan formon. Tra la tuta longo la insulo estas parto de montaro, kiu nordokcidente daŭriĝas en Tesalio kaj sude en la insuloj Andros, Tenos kaj Mikonos.
La insulo apartenas al la administra regiono Meza Grekio. Al la provinco Eŭbeo krom la ĉefa insulo apartenas ankaŭ la insulo Skiros, proksima parto de la kontinento kaj granda nombro da rokaj insuletoj. Oni supozas, ke Eŭbeo origine estis parto de la kontinenta parto de Grekio kaj pro tertremo dividiĝis de ĝi.
Kalvinana preĝejo (Nagykinizs)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento en vilaĝo Nagykinizs (Hungario).
Historio
La unua mencio pri katolika preĝejo Sankta Georgo okazis en 1280. Ekde la 16-a jarcento jam la kalvinanoj uzis ĝin. En 1760 la kirko estis pligrandigita kaj trakonstruita laŭ baroko. En 1865 incendio okazis, poste oni rekonstruis la kirkon.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto laŭ bordo de Hornád. La fasado estas simetria kaj simpla, meze la enirejo estas videbla. Super la enirejo malgranda ovala fenestro situas. Ankaŭ la navo estas simpla ĉe la anguloj kun apogpilieroj. La baroka parto estas iomete pli larĝa, ol la gotika parto. La konstruaĵo ne havas turon. Interne la plafono estas ebena kun pentrita kasona plafono. La galerio estis farita el ligno, la predikejo estas masonita.
Sonorilostablo
En dekstra flanko de la kirko simpla ligna sonorilostablo altiĝas.
Sérézin-du-Rhône
Sérézin-du-Rhône estas franca situanta en departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas sérézinois.
Péter Ágoston (aktoro)
Péter Ágoston [Agoŝton], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ágoston Péter estis hungara aktoro, infanaktoro, voĉoaktoro. Lia fratino estas Katalin Ágoston.
Péter Ágoston naskiĝis la en Eger.
Biografio
Péter Ágoston maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed ekde 2002 li estis infanaktoro en Teatro Gárdonyi Géza. Li akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2013. Liaj plej gravaj instruistoj estis Eszter Novák kaj György Selmeczi. En la teatra jaro 2013 li apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen), poste kvar jarojn al Teatro Magyar. Inter 2018-2020 li ne apartenas al teatroj, sed kiel gasto li havas rolojn en diversaj lokoj, pli poste li ricevis membrecon en Nacia Teatro (Szeged). Li ricevis premion en 2018.
Liaj filmaj roloj (elekto)
Li estis hungaraj voĉoj de Garrett Hedlund, Andy Samberg, Taron Egerton, Joseph Cross ktp.
Villiers-sur-Morin
Villiers-sur-Morin estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Villermorinois.
Mellin
Mellin - prononco - ekde la unua de januaro 2009 estas parto de la komunumo Beetzendorf en Germanio, antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 205 loĝantojn.
Listo de urboj de Afganio
Jen '''listo de urboj de Afganio:
karto(en)
Kantono Colorado (Teksaso)
La kantono Colorado situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Columbus.
8003 Kelvin
8003 Kelvin estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
NGC 3449
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
8003 Kelvin
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita fizikisto William Thomson (1824–1907), unua Lordo Kelvino, konata pro la absoluta temperatura unuo al kiu li lasis sian nomon. Li kontribuis al la moderna fiziko per sia granda rolo en la malvolvo de la dua leĝo de termodinamiko. Lia teoria laboro pri submara telegrafio kondukis al la konstruo de la unua transatlantika kablo.
Manci Herendi
Manci Herendi, laŭ hungarlingve kutima nomordo Herendi Manci estis hungara subreto, operetkantisto (de:Diseuse), fajfisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Hermann Margit, ŝia prenita familia nomvarianto estis Herendy.
Biografio
Manci Herendi devenis el juda familio. Ŝi studis en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi. Ŝi debutis en Népopera en 1916, tamen en 1914 ŝi prezentis sin per sia fajfado en Balatonfüred. Ŝi ricevis la kromnomon "fajfanta primadono", sed ŝi ne apartenis al la teatra vivo, por ŝi restis scenejoj, kabaredoj, amuzejoj. Baldaŭ ŝi eksterlande rolis en Vieno, Berlino, Zuriko kaj Romo. Pro instigo de Franz Schalk li prenis kantlecionojn. En 1931 ŝi hejmenvenis, sed en la jaroj 1933 kaj 1934 ŝi denove turneis eksterlande kune kun propra ĵazorkestro. Hejmenveninta ŝi povis roli nur en juda teatro pro la kontraŭjudaj leĝoj. Ŝi kantis kun sukcesoj ankaŭ operetojn. Post la 2-a mondmilito ŝi ricevis rolojn en malgrandaj scenejoj, lastfoje en 1960. Ŝi edziĝis dufoje, ŝi naskis filon dum la unua geedziĝo.
(16995) 1999 CX14
(16995) 1999 CX14 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).
13766 Bonham
13766 Bonham estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Dan Bonham, mentoron de unu finalisto en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Science Challenge. Li estis instruisto ĉe la Hillsboro High School de Hillsboro (Norda Dakoto, Usono).
30837 Steinheil
30837 Steinheil estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Bodonhely
Bodonhely [bodonhej] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna.
30837 Steinheil
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana inĝeniero kaj fizikisto Carl August von Steinheil (1801–1870), profesoro en Munkeno, kie li establis optikan laborejon en 1854. La laborejo ricevis rekonon de lia filo Hugo Adolph (1832–1893) kaj de lia nepo Rudolf (1865–1830). La unua grand-angula aplanata objektivo estis fabrikata tie.
Bodonhely
Situo
Bodonhely situas sur ebenaĵo, for de ĉefvojo kaj fervojo, laŭ flankovojo, laŭ maldekstra flanko de Rába. Tie estas ponto, grava trapasejo, kiu daŭriĝas al ponto tra Marcal. Tét troviĝas 12, Csorna 16, Győr 27 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1446 laŭ tiama hungara ortografio "Bodonhel". Post la mezepoko antaŭ la turkaj atakoj fortikaĵo konstruiĝis por defendi la trapasejon.
En Bodonhely migra poŝto servas.
Vidindaĵoj
Vidindaĵo estas la katolika preĝejo.
Langa de Duero
Langa de Duero [LANga deDŬEro] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko Tierras del Burgo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 189,91 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 694 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 1 000 loĝantojn el la 1970-aj jaroj.
Ĝi distas 87 km de Sorio, provinca ĉefurbo, kaj 30 km de El Burgo de Osma. Kaj limas kun Alcubilla de Avellaneda, San Esteban de Gormaz, Miño de San Esteban, Fuentecambrón, Languilla, Maderuelo (Segovio), Castillejo de Robledo, La Vid, Peñaranda de Duero kaj Brazacorta(Burgoso). La municipo enhavas la loĝlokojn Alcozar, Bocigas de Perales, Langa de Duero, Valdanzo, Valdanzuelo kaj Zayas de Torre.
Polisot (stacidomo)
Polisot estas franca varstacidomo sur linio Saint-Julien (Troyes) -, situanta en Polisot, en departemento , regiono Grand Est.
Langa de Duero
Historio
La areo estis loĝata de arevakoj. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.
Polisot (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Langa de Duero
Ekonomio
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas iama palaco, preĝejo kaj ermitejo.
Polisot (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio St-Julien (Troyes) - Gray (838000).
Emil Boc
Emil BOC (naskiĝis 6-a de septembro 1966 en Răchiţele, distrikto Cluj) estas rumana politikisto. Li komence estis membro de la politika partio "Partidul Democrat" ("Demokratia Partio"). De 2004 ĝis la komenco de 2009 li estis la urbestro de Kluĵo. Somere 2005 Emil Boc iĝis prezidanto de la Partidul Democrat, kies malmembriĝon el la Socialista Internacio li same antaŭenpuŝis kiom la aliĝon de la partio al la konservativa Eŭropa Popola Partio en 2006.
Post la fuzio de sia partio kun la ĝis-tiama "Partidul Liberal Democrat" (Liberale Demokratia Partio) sub Theodor Stolojan, Emil Boc en decembro 2007 transprenis la partian prezidantecon de la nove fondita "Partidul Democrat Liberal" (Demokrate Liberala Partio). La 22-an de decembro 2008 la rumana parlamento per 324 kontraŭ 115 voĉoj elektis lin la nova ĉefministro de Rumanio.
884 Priamo
884 Priamo estas granda troja asteroido, kiu orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Priamo, lasta reĝo de Trojo en la Iliado.
Bubendorf BL
Bubendorf estas komunumo en la distrikto Liestal en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 4363 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Bubendorf situas sude de la kantonĉefurbo Liestal ĉe la kunfluo de la du brakoj de la rivero Frenke.
Trafiko
Bubendorf estas bone ligita al la publika trafikreto unuflanke per la kampara tramlinio de la Waldenburg-Fervojo kaj aliflanke pere de diversaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj.
La plej proksima alirejo al la nacia aŭtoŝoseo A2 situas en distanco de 4 km en Lausen.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bubendorf datiĝas el la jaro 1152 kiel Bouenonowe.
En la 11-a jarcento Bubendorf fariĝis kiel donaco posedaĵo de la katedralparoĥaro Bazelo.
Dum la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Bubendorf estis atribuita al la distrikto Liestal en kiu ĝi restis ankaŭ post la Bazela Kantondisiĝo en la jaro 1832 kaj la fondo de la nova Kantono Bazelo Kampara en la jaro 1833.
Hugo de Vries
Hugo Marie de Vries (, Haarlem —, Lunteren) estis nederlanda genetikisto kaj biologo kaj unu el la tri remalkovrintoj de Gregor Mendel kaj ties heredoleĝoj (la du aliaj estis Erich Tschermak kaj Carl Correns).
Li verkis teorion de mutacio (1901 kaj 1903), granda instigo por esplorado de evoluo. Lia oficiala botanika aŭtorkodo estas „de Vries“.
De Vries ĉefe eksperimentis pri fiziologio de plantoj kaj evoluscienco. Li esploris pri planta spirado, la estiĝo de gajloj kaj longtempe pri osmozo.
Biografio
Hugo de Vries devenis el respektata nederlanda familio. Lia patro Gerrit de Vries estis justicministro de Vilhelmo la 3-a; la patrino Maria Ereardina estis filino de Jacob Christiaan Reuvens, la unua profesoro pri arkeologio de la Universitato Leiden.
Patrik Héricz
Patrik Héricz [hEric], laŭ hungarlingve kutima nomordo Héricz Patrik estas hungara aktoro.
Hugo de Vries
Biografio
Hugo de Vries jam kiel knabo interesegiĝis pri botaniko. En 1866 li ekstudis biologion en la universitato Leiden. Paralele li laboris en hejma laboratorio. En 1870 li finis sian doktoriĝon ("Pri la efiko de temperaturo sur la fizilogio de la plantoj") kaj plustudis en Heidelberg ĉe botanikisto Wilhelm Hofmeister kaj la plantfiziologiisto Julius Sachs.
Patrik Héricz
Patrik Héricz naskiĝis en nekonata tempo kaj loko.
Ken Kakita
Ken Kakita (垣田 健, n. ) estas japana futbalisto.
Patrik Héricz
Biografio
Patrik Héricz post maturiĝo finis en aktora akademio de Teatro Magyar en 2014. Post studado li ricevis teatrajn kaj filmajn rolojn.
Hugo de Vries
Biografio
Li fariĝis juna docento pri naturhistorio en Amsterdamo, post kvar jaroj li mem denove plustudis en Würzburg por esplori la osmozon (publikigita kiel profesoriga laboro "Pri la mekanikaj kaŭzoj de ĉela ekstenziĝo"). En 1878 li estas eksterordinara profesoro por plantofiziologio ĉe la Universitato Amsterdamo.
Ken Kakita
Li futbalis ĉe Kashima Antlers.
Hugo de Vries
Biografio
Li priskribis pli ol 20 plantspeciojn, multaj el la genro enotero (Oenothera).
Kilian Stobæus
Kilian STOBÆUES (1690 - 1742) estis sveda kuracisto, naturalisto kaj historiisto, proponis al Karolo Lineo dum ties studado en la Universitato de Lund kaj tutoradon kaj loĝadon, same kiel la uzadon de sia biblioteko, kiu enhavis multajn librojn pri botaniko. Li donis ankaŭ al la studento liberan eniron al siaj lecionoj.
Li estis kuracisto en la mararmeo de Svedio, poste profeosro de universitato kaj verkisto, kies verkoj kuniĝis en Stobæi opuscula, publikigitaj en Gdansk. Li faris diversajn kolektojn inter kiuj unu de naturaj specimenoj, nome 44 fiŝoj, 14 testudoj, 2 serpentoj, 3 krokodiloj kaj 23 birdoj.
Brazabrantes
Brazabrantes estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 3.232 loĝantojn en 2010.
Absurda teatro
La Absurda teatro estas teatra stilo de la 20-a jarcento, kiu estas konsiderata specifa formo de eksperimenta teatro. Ĝi celas montri la sensencecon de la mondo kaj la homon perditan en ĝin. Ĝin karakterizas groteskaj dialogoj, monologoj kaj daŭraj ripetoj.
Kiel termino, la "Teatro de Absurdo" estis ekuzita unuafoje en 1961 de la brita teatrorecenzisto Martin Esslin en lia libro The Theatre of the Absurd celanta difini grupon de dramistoj post la dua mondmilito. La revolucia verko en teatro de absurdo estas Kartoteka (unua eldono: 1959, Varsovio) de Tadeusz Różewicz. La ĉefa atingo de tiu aŭtoro estas la invento de la rimedo kiel skribi pri Auschwitz. En verkoj de Różewicz, precipe en liaj poemoj, plej grava kondiĉo stariganta la mondon estas la nenio, kiu estas la eco de absurdo.
La plej famaj verkistoj de absurda teatro estas:
La literatura nocio de absurdo ne limiĝas al teatro, ekzemple la verkaro de la itala Dino Buzzati, kvankam ne teatra, tute ecas tia.
Laspaúles
Laspaúles (Laspauls en loka parolmaniero kaj Les Paüls en ribagorza kataluna) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la norda centro de la komarko Ribagorza (kies ĉefurbo estas Graus) apartenanta al la nordoriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la norda centro de la komarko Ribagorza, borde de la rivero Isábena en ĝia supra fluejo.
La municipa ĉefurbo estas en la kerno de Laspaúles.
La klimato estas malvarma, nome montara.
La municipa teritorio limas norde kun Castejón de Sos, oriente kun Montanuy kaj Bonansa, sude kun Beranuy kaj Torre la Ribera kaj okcidente kun Bisaurri.
Aktuale la municipo estas formita per la jenaj loĝlokoj:
La loĝloko Laspaúles mem kiel sidejo de la municipo (1 431 msm) estas je 144 km nordoriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la nacia ŝoseo N-260 sudoriente kun Señiú kaj Noales en direkto al Katalunio kaj nordokcidente kun Bisaurri. Tute apude estas la loĝlokoj Suils (en la foto de la tabelo) kaj Villaplana.
Historio
La nuna municipo estis rezulto de la kunigo de ĝistiamaj municipoj en la 1960-aj jaroj.
En la 11-a jarcento okazis kazoj de torturoj kaj ekzekutoj de virinoj akuzitaj kiel sorĉistinoj; plej granda parto de ili estis nur popolaj kuracistinoj, akuzitaj je malbonaĵoj. Nune en la loko kie okazis ekzekutoj estas tema parko kaj muzeo pri torturo en la loĝloko.
Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Laspaúles kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 228 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la jenaj:
Noviglio
Noviglio - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Gaggiano, Zibido San Giacomo, Rosate, Rosate, Vernate, Vernate kaj Binasco.
Polisot
Polisot estas franca situanta en departemento, regiono Grand Est.
NGC 3450
NGC 3450 (aliaj indikoj — ESO 569-6, MCG -3-28-4, UGCA 218, IRAS10456-2034, KARA 467, PGC 32270) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Polisot
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Polisotins.
NGC 3450
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Joyeux Noël
Joyeux Noël (france: [ʒwajø nɔɛl] Ĝojan Kristnaskon) estas franca filmo de Christian Carion [Kristja~ KARIO~] de la jaro 2005. Dum la Festivalo de Cannes, en 2005, ĝi troviĝis en la oficiala elekto, inter la filmoj eksterkonkursaj. Aperas en la filmo gesteluloj Benno Fürmann, Daniel Brühl kaj Diane Kruger.
Intrigo
Kiam ekŝprucas la Unua mondmilito, meze de somero 1914, ĝi surprizas kaj kirlade forprenas milionojn da homoj. Nikolaus Sprinks, kiu estas mirindega tenorulo de la operejo Berlina, tuj devos ĉesigi sian karieron kaj rezigni pri sia amatino: Anna Sörensen, la sopranulino kiu estas lia kantpartnerino.
La anglikana pastro Palmer propravole rekrutiĝas por sekvi sian junan helpanton en la preĝejo, Jonathan [Ĵonatan']. Ili forlasas sian karan Skotlandon, la unua kiel brankardisto, la dua kiel soldato... Leŭtenanto Audebert devis lasi sian gravedan edzinon enlitigitan por fore batali kontraŭ la malamikaro. Ekde tiam, la armeo de Nazia Germanio okupas la urbeton en norda Francio, kie la juna edzino probable jam naskis, krom se la plej malbona jam okazis ... Nenion scii pri sia familio estas suferado, kiu subfosas kaj traboras ĉiujn noktojn de la leŭtenanto.
Kaj poste falas la neĝo kaj alproksimiĝas Kristnasko kun sia aro de donacoj el familioj kaj staboj. Tamen, la surprizo ne ekestos el la abundaj poŝtpakaĵoj, kiuj diskovras la tranĉeojn francajn, germanajn kaj skotajn. Ĉar okazas nepenseblaĵo! Por momenteto, la fusiloj estos demetitaj por ebligi iron, ĉe kandela lumo, al renkonto de la frontflankuloj, por ilin manpremi, interŝanĝi kun ili cigaredojn kaj ĉokoladon. Ankaŭ por deziri al ili "Ĝojan Kristnaskon!"
Johano Paŭlo la 2-a
Sankta Johano Paŭlo la 2-a (naskiĝis la, mortis la ; latine: Ioannes Paulus PP. II), Servus Servorum Dei (Servisto de Servistoj de Dio) dum 26 jaroj estis papo de la Katolika Eklezio kaj la ŝtatestro de Vatikano. Li fariĝis papo en 1978 en la aĝo de 58 jaroj. Estante polo, li estis la unua slava papo en la historio kaj la unua neitala de post 456 jaroj.
Lia apostola devizo estis: Totus Tuus (Tute Via; pruntita de ensanktiĝa mariana preĝo de sankta Louis Maria Grignion de Montfort).
Li estis i.a. filozofo, teologo, intelektulo, poligloto, metafizika poeto kaj kristana mistikulo.
Vivo
Li naskiĝis kiel Karol Józef WOJTYŁA ( Esperantigite Karol Juzef Vojtiŭa) en Wadowice, Pollando la 18-an de majo 1920 kiel dua filo de Karol Wojtyła (suboficiro de aŭstria-hungara armeo kaj kapitano de pola armeo) kaj Emilia Kaczorowska (devenanta de metia familio). Lia patrino naskis lin en aĝo de 36 jaroj, post 15-jara atendo por infano. Kvankam la kuracistoj atentigis ŝin pri danĝeroj de la nasko, ŝi volis naski la infanon. Ŝi mortis en 1929, kiam li estis 9-jara. Karolo junaĝe ludis en teatraĵoj kun Halina Kwiatkowska, kun kiu li havis mildan rilaton.
Li estis juna viro, kiam germanoj invadis lian landon, kaj poste la sovetianoj. En 1942 li decidis fariĝi sacerdoto kaj sin kaŝis en la palaco de la ĉefepiskopo de Krakovo -- kie li mem estos ĉefepiskopo post du jardekoj. Dum la dua mondmilito li ankaŭ rolis en kontraŭ-naziaj teatraĵoj kaj helpis judojn forflugi for de la nazioj. Li fariĝis sacerdoto en 1946 kaj studis kaj instruis filozofion (kiel profesoro en Lublino kaj Krakovo). Mem li tre evoluigis fenomenologion de Max Scheler sur katolikismo. Li kritikis marksismon. Li fariĝis episkopo en 1958, ĉefepiskopo de Krakovo en 1964, kardinalo en 1967 kaj, fine, papo en 1978.
La 13-an de majo 1981 li estis pripafita de turko Ali Ağca. Kolektita materialo (220 volumoj de dokumentoj) dum 8-jara enketado de la atenco kaj finita la 7-an de majo 2014 - gvidata de la Filia Komisiono pri Postkuro de Krimoj kontraŭ Pola Nacio en Katowice, kadre de la Instituto pri Nacia Memoro - ne lasas ajnan dubon ke la atencinto agis en krima asocio, kiun eniris turkaj krimuloj kaj bulgaraj funkciuloj.
En 1994 la usona magazino TIME elektis lin kiel "Homo de la Jaro".
En 2003 konfirmis Vatikano, ke li suferas je parkinsono.
Komence de 2005, gripo gravigis lian malsanon, tiel ke li kelkfoje ne povis aperi antaŭ la kredantoj, ĉar li estis en hospitalo. Johano Paŭlo la 2-a mortis la 2-an de aprilo 2005 en sia loĝejo en Vatikano, post longa malsano.
Lin sukcedis Benedikto la 16-a, kiu la deklaris Johanon Paŭlon beatulo.
Papado
Johano Paŭlo la 2-a kiel papo 104 fojojn pilgrimis eksterlanden, 1348 personojn beatigis kaj dum 51 kanonizoj 482 proklamis sanktuloj. Dum sia lasta vizito en Pollando la papo konsekris sanktejon al Faustyna Kowalska en Krakovo kaj vizitis Kalwaria Zebrzydowska.
Pripafita de turka atencinto dum ĝenerala renkonto kun la kredantoj sur Placo de Sankta Petro maje 1981 la papo subiĝis al 6-hora operacio. Lia resanigado en malsanulejo daŭris 22 tagojn. La papo kredis, ke sian saviĝon dankas ne nur al bonŝanco, kion esprimis per la vortoj: Unu mano pafis, kaj la alia direktis kuglon. La atenco okazis la 13-an de majo, simile al la unua revelacio de Dipatrino en Fátima en 1917. Precize unu jaron poste li iris al Fátima por danki pro savo de la morto. Tiam li estis atakita per bajono fare de estinta hispana pastro, sed sen seriozaj vundiĝoj.
En 1992 la papo konfesis kaj bedaŭris, ke la Romkatolika Eklezio maljuste kondamnis Galileon en 1633.
En 1995, en la papa letero Evangelium Vitae, li ekstaris kontraŭ mortpuno, finante la longdaŭran toleron de la Eklezio pri tio.
En 2000 Johano Paŭlo konfesis kaj pardonpetis pro la multaj pekoj de anoj de la katolika eklezio dum la unuaj du jarmiloj kontraŭ la rajtoj kaj digno de gentoj, judoj kaj alireligianoj:
La konfeso estas ĝenerala kaj malpreciza, ne parolas pri la eklezio entute, nur pri iuj unuopuloj, menciante nek la Krucmiliton, Inkvizicion, la perfortan konverton de idolanoj en Afriko kaj Ameriko, nek la silenton de la eklezio dum la gentomortigado de Hitlero.
Li rolis en la liberigo de orienta Eŭropo for de Sovetio, kaj malkaŝe subtenis la polan sindikaton Solidarność.
Li estis la unua papo, kiu vizitis sinagogon kaj moskeon. Dum vizito en Sirio, li kisis la Koranon.
Same kiel la usona prezidento Ronald Reagan, Johano Paŭlo la 2-a estis persone tre sorĉa kaj populara, sed en kredo kaj celo tre konservativa kaj nefleksebla, elektante por episkopoj spegulantojn. Kaj same kiel Reagan, li estis pelata ĉefe de sia kredo, ne de sia deziro por potenco.
Pri disputataj demandoj, Johano Paŭlo la 2-a staris kontraŭ aborto, artefarita naskolimigo, la sacerdotiĝo de virinoj aŭ edzoj, kaj samseksumado. Li ankaŭ subtenis politikajn kaj ekonomiajn rajtojn en malriĉaj landoj.
Katolikoj en Usono emis vidi lin kiel prezidenton de la Eklezio, ne kiel reĝon aŭ papon.
La papo rigardis Interreton kiel donacon de la Sankta Spirito por la evangeliigado de la mondo.
Papaj dokumentoj
Enciklikoj
Enciklikoj estas la plej gravaj kaj fundamentaj papaj dokumentoj. Li verkis ilin en la pola lingvo, tamen oficialan karakteron ĉiam havis latina versio de la teksto, kiu servis por pluaj tradukoj al la nuntempaj lingvoj. Konforme al la tradicio titolon de encikliko kreas unuaj vortoj de la oficiala teksto. La papo eldonis 14 enciklikojn:
Apostolaj leteroj
Johano Paŭlo la 2-a verkis pli ol 40 apostolajn leterojn, inter kiuj Christifideles Laici.
Apostolaj konstitucioj
La papo verkis 11 apostolajn konstituciojn:
Kritiko
Malgraŭ lia populareco, Johano Paŭla la 2-a estis ankaŭ multe kritikata. Unu akuzo estis ke lia opono al komunismo igis lin subteni politike dekstrajn diktatorojn. Li kelkfoje renkontiĝis kun la ĉilia diktatoro Augusto Pinochet. Li fakte proponis al Pinochet restarigi la demokration, sed ne tiom akre kondamnis lin kiel li kondamnis la komunistajn ŝtatestrojn.
Liaj kredoj pri kontraŭkoncipiloj ankaŭ estis multe kritikataj. Laŭ li la uzo de ĉia kontraŭkoncipilo estas malmorala ago. Multaj homoj malkonsentis kun tio, kaj eĉ kelkaj homoj, kiuj konsentis, argumentis, ke estas krimo kondamni kondomojn, kiam la venerea aidoso disvastiĝas. Aldone oni akuzas lian administracion pri disvastigo de nepruvita aserto, ke ili ne baras la disvastiĝon de HIV. Surbaze de ĉi tiuj du akuzoj, oni akuzis lin pri kontribuo al la aidosa epidemio en Afriko kaj aliloke. Liaj subtenantoj asertas ke lia emfazo je abstinenco kaj fidelo havas grandan efikon en la batalo kontraŭ aidoso en landoj kiel Ugando, sed nova studo kontestas tion.
Poligloto
Kiel papo, li oftege pilgrimis tra la mondo kaj mastris dekdu lingvojn : la polan, latinan, italan, hispanan, portugalan, francan, anglan, germanan, ukrainan, kroatan, slovakan kaj Esperanton. Li verkis ekleziajn leterojn, librojn kaj eĉ poezion.
Johano Paŭlo la 2-a kaj Esperanto
Papo Paŭlo la 6-a rajtigis al Karol Wojtyła, tiam la Metropolito de Krakovo, la celebradon de meso en Esperanto, dum la kongreso de katolikaj esperantistoj en Ĉenstoĥovo (Częstochowa), aŭgusto 1977. Tiu permeso estis akirita danke al la perado de Pavol Mária Hnilica, slovaka episkopo, kiu sukcesis konvinki la Papon, kvankam ne multe pli frue (16.11.1976) la Kongregacio por la Sakramentoj kaj la Dia Kulto estis akre riproĉinta la Helpan Episkopon de Varsovio Władisław Miziołek. Tiu ĉi en septembro 1976 estis “aŭdacinta” celebri en Esperanto dum la Itala Kongreso de Esperanto de Massa. Johano Paŭlo la 2-a estis la unua papo kiu publike parolis Esperanton. Estis dum la 6-a Monda Junulara Tago en Ĉenstoĥovo, kie la 14-an de aŭgusto 1991 li adresis siajn salutojn al pli ol unu miliono da junaj ĉeestantoj:
La postan tagon li denove direktis siajn plurlingvajn salutojn al la junuloj en Ĉenstoĥovo. En Esperanto li diris:
Preskaŭ du jarojn poste, en 1993, Johano Paŭlo la 2-a donis sian apostolan benon al la Universala Kongreso de Esperanto en Valencio:
La 3-an de aprilo 1994 Papo Johano Paŭlo la 2-a unuafoje parolis sian paskan saluton antaŭ la beno Urbi et orbi ankaŭ en Esperanto, dezirante "Feliĉan Paskon en Kristo resurektinta". En la sama jaro sekvis la kristnaska bondeziro "Dibenitan Kristnaskon kaj prosperan novjaron". Ekde tiam la papo ĉiujare ripetis tiujn ĉi salutojn.
La Roma Meslibro estas la ĉefa liturgia libro de la Katolika Eklezio. Ĝi enhavas preĝojn de la meso kaj priskribas la liturgiajn agojn. La Esperantaj Meslibro kaj Legaĵaro (lekcionario) por dimanĉoj kaj festoj aperis, kun Vatikana imprimaturo, en 1995 enforme de du bele binditaj volumoj. Krome ĝi estis eldonita kiel la lumdisko OekuRom de IKUE kaj KELI en 2002.
La 10-an de junio 1999 en la historia ĉefurbo de Podlaĥio Drohiczyn, dum ekumena diservo Johano Paŭlo la 2-a ricevis la unuan ekzempleron de la Medalo de Toleremo aljuĝitan al li de la fondaĵo Fondumo Zamenhof, kaj enmanigis la medalon persone nepo de Ludoviko Zamenhof d-ro Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof ĉe la altaro kune kun la profesorino Hanna Konopka la tiama prezidantino de la fondaĵo Fondumo Zamenhof - oni povis rekte rigardi la scenon pere de televido kune kun milionoj da spektantoj.
La unuaj ZEO-j ligitaj kun Johano Paŭlo la 2-a aperis en la jaro 2009, la unua estis la E-monumento omaĝe al la papo en Italio en Rimini kaj la dua inaŭgurita la 2-an de aŭgusto 2009 en Pollando en Malbork, ĝi estas la E-memorŝtono omaĝe al papo-esperantisto.
Somera trilatero
La somera trilatero estas stelaro konsistanta el tri steloj kiuj, en la norda duonsfero de Tero, elstare videblas en la nokta ĉielo tuj post sunsubiro ekde junio ĝis oktobro.
La tri steloj estas:
Tiu ĉi stelfiguro ankaŭ videblas el ĉeekvatoraj partoj de la suda duonsfero de Tero, kvankam malpli elstare, kaj ĉiam proksime al la horizonto. Tie, pli logika nomo estus "vintra trilatero", sed oni per vintra trilatero oni tradicie referencas al alia stelaro.
Malgranda tinokoro
La Malgranda tinokoro (Thinocorus rumicivorus) estas specio de birdo de la familio de Tinokoredoj.
Ĝi troviĝas en Antarkto, Arĝentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Ekvadoro, Peruo kaj insuloj Malvinoj, Suda Georgio kaj suda Sandviĉo kaj Urugvajo. La teritorio de la Malgranda tinokoro estas ĉirkaŭ 1,300,000 km2.
Ties natura medio estas mezvarma herbejo, subtropikaj aŭ tropikaj herbejoj de alta altitudo kaj paŝtejoj.
Baden (Malsupra Aŭstrio)
Baden estas urba komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj estas la ĉefurbo de samnoma distrikto Baden. Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Ĝi situas 26 km sude de Vieno. Ofte uzata neformala nomo estas Baden bei Wien [badn baj vin] = "Baden ĉe Vieno".
Baden estas ligita al Vieno kaj per la aŭstria suda fervojo kaj per la antaŭurba Loka Fervojo de Vieno al Baden, kies finstacioj estas la viena operejo kaj la baden-a placo Josefsplatz. Kuriozaĵo estas, ke tiu fervojo estas dureĝima: ene de Vieno ĝi uzas tramajn trakojn kaj veturas ne laŭ signaloj, sed laŭ vido.
Neue Galerie New York
La muzeo Neue Galerie New York - la unuaj du vortoj germanlingvas: en Esperanto "Nova Galerio Novjorko" - estas ekspoziciejo pri pentraĵoj de la unua duono de la 20-a jarcento el Germanio kaj Aŭstrio. Ĝi situas ĉe la "muzea mejlo" de la urboparto Upper East Side, en la sudo de la kvartalo Carnegie Hill, en la urbodistrikto Manhatano de Novjorko, prosime de la kruciĝo de la Kvina Avenuo kaj 86-a strato.
Kazuhisa Irii
Li futbalis ĉe Honda, Kashima Antlers, Kashiwa Reysol kaj Brummell Sendai.
Niemberg
Niemberg ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la komunumo Landsberg en Germanio - ĝis tiam temis pri sendependa komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale de la federacia lando Saksio-Anhalto (ĝis julio 2007 en la pli malgranda distrikto Merseburg-Querfurt). Fine de oktobro 2012 la komunumoparto havis 1430 loĝantojn.
Neue Galerie New York
Historio
La muzeo baziĝas je arta galerio, kiun en 1968 fondis la artkomercisto kaj muzea gvidanto Serge Sabarsky, kaj ties proksima amiko, la entreprenisto kaj filantrofo Ronald Lauder - la origina institucio havis la nomon „Serge Sabarsky Gallery“ kaj situs ĉe la urba adreso 987 Madison Avenue.
En 1994 ambaŭ komercistoj aĉetis la nunan muzean konstruaĵon de la instituto YIVO Institute for Jewish Research (jide Yidisher visnshaftlekher institut) pri esploro de judismo. Antaŭa posedantino estis Grace Wilson Vanderbilt, edzino de la entreprenisto Cornelius Vanderbilt III. La domego elegante konstruita en novklasikisma stilo laŭ planoj de la arkitektoj John Mervin Carrère kaj Thomas Hastings unuafoje uziĝis ekde 1914 per la industria entreprenisto William Starr Miller.
Post kiam Serge Sabarsky mortis en 1996, Ronald Lauder komencis integrigi sian valoran personan artkolekton en la muzeon kaj levi ĝian signifon al internacie aparte altgranga muzeo.
Komence de la 3-a jarmilo la muzeo laŭ planoj de la germana aktitektino Annabelle Selldorf singarde renoviĝis, kaj en 2001 remalfermiĝis. La ekspoziciejoj taŭgas por maksimume 350 vizitantoj. Krome en la muzeo situas librovendejo, bibliotekstila vendejo de artaĵoj kaj du kafejoj.
Kolekto de artaĵoj
La kolekto de artaĵoj de la muzeo dividiĝas en du partojn. En la unua etaĝo de la konstruaĵo videblas verkaĵoj de aŭstraj pentristoj de la komenco de la 20-a jarcento - interalie de Gustav Klimt, Egon Schiele kaj Oskar Kokoschka. En la dua unua etaĝo de la konstruaĵo videblas verkaĵoj de germanaj pentristoj de tiu epoko, aparte de ekspresionismo - interalie de Paul Klee, Ernst Ludwig Kirchner, Otto Dix, George Grosz, Lyonel Feininger kaj Vasilij Kandinskij.
En junio 2006 Ronald Lauder por la galerio aĉetis la pentraĵon Adele Bloch-Bauer 1 fare de Gustav Klimt je prezo de 135 milionoj de usonaj dolaroj - la plej alta prezo ĝis tiu momento pagita por pentraĵo.
Liceras
Liceras [liZEras] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko Tierras del Burgo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 24,39 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 300 loĝantojn el la 1920-aj jaroj.
Ĝi distas 92 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Kaj limas kun Montejo de Tiermes, Ligos, Noviales kaj Morcuera.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. En Moderna Epoko ĝi dependis el la Markizo de Villena.
Ekonomio
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas araba gvatoturo, preĝejo kaj ermitejo.
Stokholma Konvencio
La Stokholma Konvencio pri Persistaj Organaj Poluaĵoj (en angla Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants) estas internacia primedia traktato, subskribita en 2001 kaj ekvalidigita ekde Majo 2004, kiu celas forigi aŭ malpliigi la produktadon kaj uzadon de Persistaj organaj poluaĵoj (POP-oj).
En Septembro 2019, estas 184 partioj en la Konvencio (183 ŝtatoj kaj la Eŭropa Unio). Rimarkindaj ne-ratifantaj ŝtatoj estas Usono, Israelo, Malajzio kaj Italio.
La Stokholma Konvencio estis adoptita en la juro de la EU per la Regulo (EC) No 850/2004. En 2019, tiu lasta estis anstataŭita de Regulo (EU) 2019/1021.
Ŝlosilaj elementoj de la Konvencio estas la postulo ke disvolvigitaj landoj havigu novajn kaj aldonajn financajn rimedojn kaj decidojn por nuligi la produktadon kaj uzadon de intence produktitaj POP-oj, forigi intence produktitajn POP-ojn kiam eblas, kaj administri kaj disponi pri la rubo de POP-oj en mediprotekta maniero.
Tetrix sierrane
Tetrix sierrane estas specio de insekto de la familio de Tetrigidae (Tetrigedoj). Temas pri grundosaltuloj aŭ nanaj saltuloj. Estas almenaŭ 180 priskribitaj specioj en la genro Tetrix.
Ĝi estas endemia de Usono.
Kantono Saint-Amour
La kantono de Saint-Amour ( prononcu "Sintamur") estas franca kantono, kiu situas en la departemento Jura kaj en la regiono Franĉ-Konteo. Ĝi estas unu el la 17 kantonoj de la departemento kaj situas en la arondismento Lons-le-Saunier. Ĝia ĉefurbo estas Saint-Amour.
La kantono Saint-Amour ĝis 2015 enhavis 16 komunumojn kaj tiam kadre de administra reformo amplekse vastiĝis al 35 komunumoj.
Iris Knobloch
Iris KNOBLOCH (naskiĝis ) estas germana juristino.
Ŝi prezidis la grupon Warner Bros Francio dum 15 jaroj, poste WarnerMedia Francio, Benelukso, Germanio, Aŭstrio kaj Svislando ekde 2020.
En marto 2022, ŝi estis nomumita prezidanto de la Festivalo de Cannes por sukcedi al Pierre Lescure en 2023.
Saarijärvi
Eksteraj ligiloj
Retejo de la urbo Saarijärvi
Baraĵo Tri Gorĝoj
La Baraĵo Tri Gorĝoj (ĉine 三峡大坝 Sānxiá Dà Bà) estas akvoenergia baraĵo en Ĉinio, sur la Jangzi-rivero. Ĝi plene ekfunkcias ekde la 4-a de julio 2012, kiam la lasta turbino komencis liveri energion.
Tiu estas la plej granda akvenergia baraĵo el la mondo laŭ areo (2 335 metroj longa) kaj devus fariĝi la unua laŭ produktado de elektro (kun 22 500 megavatoj), la nuna unua estas la akvobarejo de Itajpuo en Brazilo (kun 14 000 MW).
Akvoenergio estas riĉa en Jangzi-rivero, kaj la akvoutiliga artiko de la Tri Gorĝoj estas ŝlosila inĝenieraĵo de sinteza jungado kaj ekspluato de Jangzi-rivero. La sidejo de la Inĝenieriaĵo ĉe la Tri Gorĝoj estis elektata en Sandouping, interna loko de Jiĉang, urbo de la ĉina mezgranda provinco Hubejo, ĉe la meza baseno de Jangzi-rivero.
Post la finkonstruado de la akvobaraĵo ĝi ludas funkciojn de preventado de inundo, elektra produktado, navigacio, bredado, turismo, protektado de ekologia medio, purigo de medio, ekspluata elmigrado (???), kondukado de akvo el sudo al nordo de Ĉinio kaj akvoprovizado.
La akvobaraĵo ĉe la Tri Gorĝoj de Yangzi-rivero realigas celojn de akvoakumulado, malfermo de navigado kaj elektra produktado.
Sebeș (rivero)
Sebeș estas la nomo de pluraj riveroj kaj riveretoj en Rumanio:
Baraĵo Tri Gorĝoj
Ecoj
La Baraĵo Tri Gorĝoj situas ĉe Ŝandongo (latitudo 39° 49' norde, longitudo 111° 00' oriente), apud Jiĉang, en la provinco Hubejo de Ĉinio, apud la montara regiono de Alta Jangzio kaj apud la ebenaĵo de Meza Jangzio, post kiam la rivero pasas la lokon Tri Gorĝoj kaj antaŭ ol ĝi enfluas la ekzistantan baraĵon Ghezouba. Tiuloke ĉiusekunde pasas 14 300 m³ da rivera akvo. La konstruadon de baraĵo decidis la Popola Asembleo en 1992. La plej granda nombro de sindetenoj kaj opozicioj ĉeestis. La konstruado ekis dum 1994. Dum 2000, la Jangzi-rivero estis devojigita, kiam la baraĵo altiĝis je 80 metroj.
La elektra transportado uzos interalie la metodon de ligado per kontinua kurento (HVDC), faciliganta transdonon en longa distanco.
Partneraj firmaoj
Per lernado, la firmao Hydro-Québec helpis la ĉinajn inĝenierojn por la fakoj de administrado, financo kaj hidraŭliko de la baraĵoj.
Por la turbinoj, Alstom Power konstruis 12 el la 26, kunlaborante kun la ĉina firmao Harbin Power Equipment. Kaj la kebeka firmao GE-Hydro estras la koncepton de 6 el la 26 turbinoj de la baraĵo. Du el tiuj turbinoj estis konstruitaj en Kebekio.
EDF ĉefe partoprenis, kiel konsilanto, pri la pritakso de kelkaj provizantoj.
Por financo, BNP Paribas pruntis ĉirkaŭe 100 milionojn da dolaroj, kun garantio de COFACE, franca agentejo por pruntado-asekurado pri eksportado por la konto de la ŝtato.
Transloĝigo
En septembro de 2004 oficiale finiĝis transloĝado de la loĝantaro en la regiono ĉe la Tri Gorĝoj de Jangzi-rivero. Necesis transloĝigi 166 mil homojn; tio daŭris 5 jarojn.
En la regiono troviĝas la granda akvoadministra vorko. Por konstrui akvokonservejon, akvobaraĵon, hidroelektrejon k.a., oni devis transloĝigi la lokanojn, kies hejmlokoj troviĝos sub la akvonivelo de la regiono post konstruo de la vorko.
En majo de 1999 la Ŝtata Konsilantaro de Ĉinio decidis komenci la transloĝigon de la koncernataj lokanoj. Ĝis septembro de 2004 la loka registaro aranĝis transloĝadon de 141 mil homoj al aliaj lokoj, dum aliaj 25 mil homoj mem transloĝiĝis dise en pli ol 20 provincojn kaj urbojn. La transloĝintoj havas novajn hejmojn en 2000 lokoj de 11 provincoj kaj municipoj inkluzive de Ŝanhajo kaj Jiangsu-provinco.
Finpretigo
La laboristoj finpretigis, post 3.080 tagoj, la baraĵon. La konstruaĵon oni tiel finpretigis 10 monatojn pli rapide ol antaŭtaksita. La digo (loga 2,3 km, alta 185 m) de ĉinaj Tri Gorĝoj plene funkcias por akvobarado ekde la 6-an de junio. La la energioproduktado (ekfunkcio de turbinoj kaj generatoroj) komenciĝis en 2008.
Britânia (Gojaso)
Britânia estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 5.509 loĝantojn en 2010.
Baraĵo Tri Gorĝoj
Finpretigo
La medioprotektistoj timas, ke la poluaĵoj kolektiĝas super la baraĵo.
Pozitivaj efikoj
La elektra energio produktata per la baraĵo anstataŭas tiun de karbaj centraloj, kiuj en Ĉinio produktas la pliparton de elektro. Tiel ĝi ŝparas ĉiujare proksimume 50 milionojn da tunoj da karbona dioksido kaj multe da polvo.
La eblo reteni grandan kvanton da akvo per la baraĵo grave reduktas la danĝeron de inundoj. Inundoj de Jangzi-rivero en la 20-a jarcento mortigis ĉ. 3 milionojn da homoj. Bedaŭrinde la malhelpo de inundoj necesigas havi rezervan spacon en la baraĵlago, do ne plene elĉerpi la maksimuman akvonivelon; tio malpliigas la elektroproduktan kapaciton.
La baraĵo reduktas la nivelŝanĝojn de la rivera akvo kaj tiel plibonigas la kondiĉojn por ŝipveturado.
Parto de la baraĵlaga akvo estas pumpata norden al regionoj, kie mankas akvo.
Negativaj efikoj
La baraĵlago subakvigis pli ol 1.300 arĥeologiajn trovejojn kaj 116 urbojn kaj vilaĝojn. Pli ol 1,4 milionoj da homoj devis ŝanĝi sian loĝejon. La ĉinaj aŭtoritatoj antaŭvidas, ke ĝis 2023 pliaj kvar milionoj da homoj devos transloĝiĝi.
La subakvigita vegetaĵo malkomponiĝis produktante metanon, kiu estas forcej-efika gaso.
La plialtigo de la grundakva nivelo pligrandigis la riskon de terŝutiĝoj.
Pro detruo aŭ malpurigo de sia natura vivmedio malaperis aŭ malaperos multaj specioj de bestoj kaj plantoj. Ekzemplo estas la blanknaĝila delfeno, kiu estis deklarita kiel estingita en 2006.
En la okazo de milito la baraĵo povus esti celo de atako, ĉar ĝia detruo kaŭzas katastrofajn detruojn.
Neglektebla efiko
La usonaj sciencistoj Benjamin Fong Chao kaj Richard Gross (de NASA) kalkulis, ke la akvoamaso, kies nivelo altiĝis pro la baraĵo, iom malrapidigas la rotacion de la Tero; ĉiu tago plilongiĝas je ĉ. 60 nanosekundoj. La polusoj dislokiĝis je ĉ. 2 centimetroj.
Ekologia konsekvenco
En la komenco de 2020 oni konfirmis la jaman supozon de la formorto de la Elefanta fiŝo nome "Psephurus gladius", kiu vivis en la rivero Jangzio, nome la tria plej longa de la mondo kun pli ol 6300 kilometroj kaj hejmo de pli ol 400 diversaj specioj. Ekde 2009, tiu fiŝo ne estis plu vidata, sed la sciencistoj atendis ĉar ne estis certigaj pruvoj de ties formorto. Ĵusa studo publikigita en la revuo Science of the Total Environment montris la malpliigon de la specio ekde 1970 kiel rezulto de troa fiŝkaptado kaj de la habitatofragmentado. Krome, en 1981, oni konstruis la Akvobaraĵon Geĵuba kiu blokis la migradon de la fiŝo necesa por ties reproduktado. Inter 1981 kaj 2003, la specio estis vidata nur 201 fojojn — kaj 95,2% antaŭ 1995— kaj ekde 1996 oni deklaris ĝin endanĝerigita, laŭ la Ruĝa Listo de la Internacia Unio por la Konservado de la Naturo. En 2003, oni konstruis la Baraĵon de la Tri Gorĝoj, kaj tio malbonigis la situacion de la specio kiu jam ne trovis frajejojn. En tiu jaro oni konfirmis la lastan vidon de tiu specio. La esplorado de la ĉinaj sciencistoj konfirmis, ke la specio komplete malaperis kaj probable inter 2005 kaj 2010. Dum lasta detala esplorado tra la tuta regiono, oni identigis 322 fiŝospeciojn, kaj eĉ ne unusolan specimenon de elefanta fiŝo. La baseno de tiu rivero suferis fortan ekonomian disvolvigon ekde la 1950-aj jaroj, kaj eltenas pli ol 40 grandurbojn. Ĝi produktas la 40% de la MEP de Ĉinio kaj enhavas unu trionon de ties loĝantaro. Pli ol 70 akvobestoj estis klasitaj kiel protektendaj.
Tesla transformatoro
Tesla transformatoro aŭ Tesla induktilo estas elektra transformatora cirkvito sen magneta cirkvito (aerokerno) inventita de Nikola Tesla ĉirkaŭ 1891. Ĝi estas uzita por produkti alt-tensian, malalt-kurentan, alt-frekvencan alternkurentan elektron. Tesla eksperimentis per nombro de diversaj modeloj konsistaj el du, aŭ foje tri, parigitaj resonantaj elektraj cirkvitoj.
Literaturo
Reed, J. L., "Tesla transformer damping", Review of Scientific Instruments, 83, 076101-1 (2012).
6908 Kunimoto
6908 Kunimoto estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio,
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana komponisto kaj muzikisto per sintezilo Yoshihiro Kunimoto. Li verkis kaj ludis la etosan muzikon por pli ol 60 spektakloj de planetario en la "Muzeo de la Infanoj" de Hiroŝimo.
Kivijärvi
Kivijärvi estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Tio estas sur strando de la lago Kivijärvi. La nomo signifas en la finna "ŝtonolago". Kivijärvi havas 1568 loĝantojn kaj ĝia areo estas 599,83 km², el kio 114,6 km² (19.1 %) estas akvo. Kivijärvi fariĝis sendependa komunumo en 1868.
Arandas (Jalisco)
Geografio
Arandas apartenas al la regiono Altos Sur. Al tiu regiono apartenas 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 80193 loĝantojn. El tiuj estis 38171 viroj kaj 42022 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1238,02 km². La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19 C. En la komunumo estas 888,1 mm da precipitaĵo jare.
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 19290 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 16234 estis alfabetoj kaj 3041 analfabetoj. Do 15.76 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 22947 virinoj. El tiuj estis 18918 alfabetoj kaj 4009 analfabetoj. Do 17,47 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Arandas vivis 61774 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 35 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,057 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).