cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Honterus
Biografio
Johannes Honterus post studoj en Braŝovo daŭrigis siajn studojn ĝis 1525 en Vieno, poste en Krakovo, en 1532 en Bazelo, kie li akiris ĉe Sebastian Henriepetri la presadmetion, la mapfaradon kaj lignogravuradon. Li revenis en Braŝovon en 1534 kaj en 1539 li malfermis sian presejon, en kiu dum 24 jaroj li presis 31 librojn, grandparte siajn proprajn verkojn. Oni elektis lin urbkonsilanto, en 1544 pastro primara de Braŝovo. Jam en tiu jaro li organizis lernejon kaj publikan bibliotekon. Li fondis en urbo paperfabrikon. Li verkis kvazaŭ 30 verkojn (grandparte tradukite el greka lingvo).
Johannes Honterus aparte gravas kiel decida kontribuanto al la protestanta Reformacio en Transilvanio kaj la estigo de la posta Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio.
Li reorganizis la edukadon en Braŝovo: la de li kreita humanisma gimnazio,longtempe la ununura siaspece en Eosta Eŭropo, nomiĝas ĝis hodiaŭ Honterus-gimnazio.
Mindanaa korkolombo
La Mindanaa korkolombo (Gallicolumba crinigera) estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi estas unu el la specioj de tiu genro Gallicolumba kiuj estas nomataj korkolomboj aŭ "sangokoroj". Ili atingas tiun nomon pro ŝoka makulo tre ruĝega en la centro kaj iom pli klara en bordoj (kiel vera vundo) en la centro de siaj blankaj brustoj, kun rozkoloreca nuanco sube kaj tre blanka en gorĝo, kvazaŭ “la sango de la vundo” makulus la suban parton.
Supre, la Mindanaa korkolombo estas ardezgriza en kapo kaj ŝultroj, sed ĝi estas tre brila kaj verda en nuko kaj ĉirkaŭe, kaj tiu ŝajna koloro varias laŭ la lumkondiĉoj; en ŝultro estas du brunegaj strioj kaj ankaŭ la suba dorso estas bruna. La ventro (kaj subflugiloj) estas tre avelkoloraj kaj pro tio la kormakulo ne estas tiom kontrasta kaj la blanka gorĝo ne estas tiom ampleksa kiel ĉe la Luzona korkolombo, ĉe kiu ĝi atingas la okulon. Kiel en plej parto de kolomboj, estas iometa seksa dumorfismo; maskloj estas plej ofte pli grandaj kaj havas pli markitan ruĝan makulon. La korpoformo estas tipa de la genro, kun rondoforma korpo, mallonga vosto kaj longaj kruroj.
Tiu orientalisa specio estas endemiisma de kelkaj insuloj de Filipinoj.
Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj. Ĝi estas minacata kaŭze de senarbarigo kaj troa ĉasado. Iam ĝi loĝis en insuloj Samar, Leyte, Bohol, Dinagat, Mindanao kaj Basilan, sed aktuale ĝi troviĝas nur en Mindanao. La Basila subspecio, Gallicolumba crinigera bartletti, tre verŝajne iĝis formortinta meze de la 20-a jarcento.
Tamen, la subspecio Gallicolumba crinigera crinigera ŝajnas pli komuna ol antaŭe supozite; ĉiukaze, ties statuso ne estas sufiĉe konata por definitiva aserto. Dekomence listita kiel specio LC (de Malpli Zorgo) en 1988, ĝi estis poste listita kiel Vundebla en 1994, kaj poste kiel Endanĝerigita en 2000. Kun sia preciza kvanto de malpliiĝo ankoraŭ nekonata, ĝi estis listita denove kiel Vundebla en 2007 IUCN Ruĝa Listo.
Nițchidorf
Nițchidorf [nickidorf] (hungare: Niczkyfalva, germane: Nitzkydorf) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Timișoara. Administre apartenas al ĝi Blajova kaj Duboz.
La stratoj de la vilaĝo Nițchidorf havas precize ortangulan aranĝon.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 170 loĝantojn (germanoj), en 1992 1 105 (rumanoj).
En la censo de 2002 la 1 556 loĝantoj de la komunumo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1784. La germanojn koloniigis Kristóf Niczky, departementestro en 1784–1786, laŭ kiu estis nomita la vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye).
Emmanuelle Pouydebat
Emmanuelle POUYDEBAT (naskiĝis je la  en Parizo) estas direktisto de scienca esplorado en CNRS kaj en Nacia Muzeo de Natura Historio. Ŝiaj laboroj temas pri la evoluo de animalaj kondutoj, kaj pli precize la animalaj kapablecoj uzi ilojn, komuniki, kunlabori, montriĝi aŭ navigi.
Biografio
Dum sia infanaĝo, ŝi multe legis librojn pri bestoj, dinosaŭroj, prahistorio, evoluismo, kiujn ŝia instruista patrino portis de la lernejo. En 1984, ŝi malkovris la libron "Simio, Afriko kaj Homo", verkitan de la franca sciencisto Yves Coppens. Tiu libro, kiu temas pri la trovo de la aŭstralopiteka skeleto "Lucy", interesis Emmanuelle kaj nutris ŝian volon lerni pri la evoluo de la primatoj.
Post la abiturienta diplomo, Emmanuelle studis antropologion en la universitato. Dum siaj kursoj, ŝi lernis distingi ostojn de pluraj specioj kaj plie deziris esplori terenojn. Unu el siaj arĥeologiaj staĝoj okazis en groto de la franca departemento Gard, kie ŝi fosis neolitikan sepultejon kiu datiĝas je la 9a jarmilo a.K. Traserĉante la lokon per skalpelo kaj peniko, ŝi kunigis ostojn kaj sukcesis, post kelkaj semajnoj, formi infanan skeleton.
Dum sia universitata studado, Emmanuelle malkovris la libron "La Ĉimpanzoj kaj mi" de Jane Goodall kaj komprenis la gravecon studi aktualajn primatojn, por rilatigi iliajn evoluojn al la originoj de homoj. Paralele, la zoo de Thoiry donis al ŝi la mision malkovri kiel la tonkeanaj makakoj eskapas el gregejoj. Observante, ŝi malkovris kiel la tonkeanaj makakoj fosis tunelojn sub la kradoj kaj naĝis tra lageto.
Ankaŭ en la zoo de Thoiry, ŝi studis prosimiulojn, mandrilojn, magotojn kaj deziris kompreni kiel ili perceptas ŝin. Ŝi do eksperimentis eniron en iliajn kaĝojn. Bedaŭrinde, la renkonto kun magotoj malsukcesis. Komence, ŝi eniris en la kaĝon kie estis unu magoto kaj du magotinoj. Emmanuelle sidis kaj atendis ĝis la du magotinoj alproksimiĝis: ili tuŝis ŝin, tiris ŝian T-ĉemizon, grimpis sur ŝian kapon kaj ŝiris al ŝi la harojn per manoj. Feliĉe, la magoto sin trudis al la magotinoj, kiuj ĉesis. Tiel Emmanuelle lernis ke ŝi ne atribuu homajn kondutojn al bestoj.
János Salánki
János Salánki [jAnoŝ ŝalAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Salánki János estis hungara kuracisto, fiziologo, biologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1987).
Emmanuelle Pouydebat
Biografio
Post la studado de bestoj en kaptitejo, Emmanuelle interesiĝis pri la bestaj kondutoj en natura medio kaj esploris la tropikan arbaron de Tai, situantan en okcidento de Ebur-Bordo. Biologiisto kiel Charles Darwin jam skribis ke la morfologio de specioj adaptiĝis al la medio, kaj Emmanuelle volis konstati kiel bestoj vivas, nutras sin kaj reagas en sia teritorio.
János Salánki
János Salánki naskiĝis la  1929 en Debrecen. Li mortis la 2003 en Budapeŝto.
Emmanuelle Pouydebat
Biografio
Reveninte el Afriko, ŝi klopodis ricevi monhelpon por financi sian disertaĵon en Francio, ĉe la fondumo Marcel Bleustein-Blanchet. Emmanuelle prezentis sian projekton pri "la primataj kapablecoj manipuli kaj uzi ilojn" al profesoroj. Inter ili Yves Coppens, kiu poste fariĝis la disertaĵ-direktoro de Emmanuelle. Ŝi doktoriĝis en 2004, konkludante ke ne nur homoj manipulas ilojn kun precizeco en la primata ordo. Ekde, ŝi plivastigis siajn zoologiajn esploradojn, studante aliajn bestojn kiel amfibiojn, birdojn, insektojn, fiŝojn, reptiliojn aŭ vermojn.
János Salánki
Biografio
János Salánki akiris medicinan diplomon en sia naskiĝurbo en 1954. En la sekva jaro li plulernis en Moskvo. En 1960 li hejmenvenis kaj laboris en instituto en Debrecen. Inter 1962–1990 li estis direktoro de biologia instituto en Tihany. Li doktoriĝis en 1971, li longe instruis en universitatoj en Budapeŝto kaj Veszprém (urbo), krome ekde 1985 li estis ĉefredaktoro de Acta Biologica Hungarica. Li okupiĝis ekzemple pri nervoj de helikoj kaj pri medioprotektado de Balatono. Li ricevis 3 premiojn inter 1967-1972.
Albias (stacidomo)
Albias estas franca stacidomo sur linio Les Aubrais-Orléans -, situanta en Albias, en departemento Tarn-et-Garonne, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
Tiŝrio
Tiŝrio estas monato en la hebrea kalendaro. Ĝi ĝenerale komenciĝas meze de septembro. Laŭ la juda tradicio, ĝi estas la monato, dum kiu la mondo kreiĝis.
Festoj dum tiŝrio:
(15394) 1997 TQ25
(15394) 1997 TQ25 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Lazarus Geiger
Lazarus GEIGER (21-a de Majo 1829 – 29-a de Aŭgusto 1870) estis german-juda filozofo kaj filologo.
Li studis en Marburgo, Bonno kaj Hajdelbergo. Ekde 1861 ĝis sia subita morto en 1870 li estis profesoro en la juda altlernejo de Frankfurto. Lia ĉefa celo estis montri, ke la evoluo de la homa racio estas tre ligita al tiu de lingvoj. Li krome subtenis, ke la origino de la Hindeŭropa lingvaro estu serĉata ne en Azio sed en centra Germanio. Li estis konvinkita opozicianto de raciismo en religio. Kiel filologo, li esploris pri la percepto de la bazaj koloroj en antikvaj kulturoj. Li ekzemple trovis, ke en multaj aliaj antikvaj civilizacioj oni ne konis la bluan koloron.
Bejdou
Bejdou (angle Compass) aŭ Beidou estas tergloba navigada satelita sistemo de Ĉinio, kiu celas servi en 2008 en la tuta Azia regiono en trafiko, vetero, naftoesploro, observado de abaraj incendioj ktp-
Laŭ la nunaj planoj, la globala sistemo en 2010 konsistas el 4 geostacionaraj satelitoj, 12 satelitoj sur geosikronaj vojoj kaj 9 satelitoj en flugalto de 22.000 km.
La geostacionaraj satelitoj havas la nomon Bejdou (ĉina vorto por la stelfiguro Granda Urso. La Bejdou-1A kaj -1B lanĉis la 30-an de oktobro kaj 20-an de decembro de 2000. Bejdou-2A estis lanĉita n majo de 2003, dum la kvara satelito la 14-an de februaro 2007.
La 23-an de junio 2020 Ĉinio lanĉis sateliton Beidou-3, kompletiginte kreadon de Beidou. Nun ĝi kovras la tutan surfacon de la Tero, garantiante ene de Azio kaj la Pacifiko unikan precizecon ĝis 10 cm (GPS — ĝis 30 cm). La satelito estis sendita al kosmo per raketo Longa Marŝo — 3B el la Xichang-a Satelit-Lanĉa Centro (Siĉuano).
La propra sistemo ebligos al Ĉinio kontentigi siajn bezonojn sendepende de la usona GNS kaj aliaj sistemoj kiel Galileo de Eŭropa Unio kaj GLONASS de Rusio. En 2013 Tajlando kaj Pakistano iĝis la unuaj landoj krom Ĉinio kie ekfunkciis Beidou. En Ĉinio mem en 2019 jam pli ol 70% de la movtelefonoj estis konektitaj al tiu ĉi sistemo, inkluzive modelojn produktitajn de Huawei, Oppo, Xiaomi, Vivo and Samsung. Nun ĝi jam estas uzata en duono de la landoj de la mondo.
Sekva etapo de la evoluigo de la sistemo devos finiĝi en 2035. La satelitoj kaj misiloj estis kreitaj de la Ĉina Akademio pri Kosma Teknologio kaj la Ĉina Akademio pri Lanĉila Teknologio.
Heidelberg
Heidelberg, en Esperanto Hajdelbergo, malofte Hejdelbergo, estas pitoreska urbo apud la rivero Neckar. Administre temas pri eksterdistrikta urbo en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Fine de ĝi havis  loĝantojn. Ĝi estas rigardata kiel unu el la plej belaj germanaj urboj. En la dua mondmilito ĝi estis unu el la malmultaj urboj, kiujn oni neniam bombardis. En la 19-a jarcento Hejdelbergo estis centro de la germana romantiko. Multaj poeziistoj kaj verkistoj skribis pri Hajdelbergo.
Vidindaĵoj
Hajdelbergo posedas barokan urbocentron grandparte bone konservitan. La plej ŝatata turismaĵo estas la elektprinca Kastelo de Heidelberg, kies restaŭrita ruino situas sur monteto super la urbo.
Pliaj allogaĵoj estas la universitata biblioteko (en klasikisma kaj secesia stiloj), kelkaj kristanaj preĝejoj kaj la malnova ponto kun impresa dutura portalo. Ekzistas pluraj dekoj da diverstemaj muzeoj.
Lüdershagen
Lüdershagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Administre ĝi apartenas al la komunumaro Amt Barth de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko , la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Heidberg, Kronsberg kaj Lüdershagen Heide.
Mór Hoór Tempis
HOÓR TEMPIS Mór, Hoór estis hungara inĝeniero pri elektro, ano de MTA naskiĝinta en Sibio la 6-an de majo 1867 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de januaro 1944. Lia filino estis Erzsébet Hoór Tempis.
Biografio
Mór Hoór Tempis doktoriĝis en Vieno en 1889 pri teoria kaj eksperimenta fiziko. Li laboris en fabriko Ganz és Tsa Rt. De 1908 li estis privatinĝeniero kiel fakkonsilanto. De 1894 li estis privatprofesoro de la teknikuniversitato, de 1900 titulara publika eksterordinara profesoro.
Miklós Szakáts
SZAKÁTS Miklós (saka:ĉ) estis hungara aktoro naskita en Érszakácsi la 30-an de aprilo 1920 kaj mortinta en Bad Reichenhall la 22-an de oktobro en 1984.
Kariero
Szakáts finis la aktorakademion en 1941 en Budapeŝto kaj unu jaron li ludis en Koloĵvaro, poste en Budapeŝto en la Gaja Teatro, Teatro Madách, post 1945 en Művész Színház, Ifjúsági Színház, poste denove en Gaja Teatro. Li estis ankaŭ deklamisto kaj filmaktoro. Post 1969 li ludis en Anglio, poste en Usono, kie li direktis teatrotrupon en universitato de Suda Dakoto.
Police (distrikto Třebíč)
Police estas municipo de Ĉeĥio en distrikto Třebíč. La vilaĝo situas proksime de urbo Jemnice en sudorienta Moravio. Vivas ĉi tie. Dominaĵo de la vilaĝo estas loka kastelo kun kvinetaĝa prisma turo. Sur la loko de la hodiaŭa kastelo staradis en la 14-a jarcento burgaro, kiun aĉetis en la 1-a duono de la 20-aj jaroj de la 16-a jarcento Jan Tavíkovský el Tavíkovice, kiu decidiĝis en la jaro 1634 konstrui en Police kastelon. Dum Jakub Berchtold, kiu proprumis la kastelon ĝis la jaro 1721, la kastelo akiris dum alikonstruo barokorenesancan aspekton. La baroka alikonstruo de la kastelo okazis en la jaroj 1720 - 1730. Ekde tiu tempo ĝis 1948 alternis en la kastelo en Police kelke da familioj. Unu el lastaj posedantoj estis barono Wražda. Ekde 1948 la kastelo estis neuzita, nur en 1958 ĉi tie estis fondita metilernejo, pli poste lernejo. Nun estas en la kastelo vilaĝa oficejo kaj loka biblioteko. Al la kastelo apartenas kastela galerio kaj ampleksa arbarigita parko.
Reĝa Galerio Sankta Huberto
La Reĝa Galerio Sankta Huberto, Galeries Royales Saint-Hubert, Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen estas vitrokovrita vendejara en Bruselo, Belgio, kiu estis antaŭaĵo de aliaj famaj vendejaraj galerioj de la 19a jarcento kiel la Galleria Vittorio Emanuele II en Milano kaj Trapasejo en Sankta Peterburgo. Kiel tiuj ĝi havas du regulajn fasadojn kun distaj originoj en la longa mallarĝa strateca korto de Giorgio Vasari nome ĉe Uffizi, Florenco, kun vitrokovrita arkaĵaro de vendejoj separataj per pilastroj kaj du supraj etaĝoj, ĉiuj laŭ italeca stilo Cinquecento, sub arkara vitrokovrita tegmento kun prilaborita kadraro el gisfero.
Béla Balogh (reĝisoro)
Béla Balogh [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balogh Béla estis hungara reĝisoro, scenaristo, produktoro. Lia nobela antaŭnomo estis galántai, lia avo estis István Balog (aktoro), lia edzino estis Margit Kornai.
Béla Balogh naskiĝis la  en Székesfehérvár, li mortis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo la  en Leányfalu aŭ en Szentendre).
Biografio
Béla Balogh frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, kie li jam estis amatora aktoro. En 1904 li aliĝis al ĵus fondita malgranda teatro, poste li apartenis al provincaj trupoj, li estis bonvivanto kaj reĝisoro. En 1911 li revenis al Budapeŝto, kie li faris diversajn laborojn en kabaredoj. Li batalis nur jaron en la 1-a mondmilito, poste li eklaboris en filma produktejo. En 1915 li edziĝis. Inter 1920-1924 li estis filma ĉefreĝisoro, inter 1931-1933 li vivis en Berlino sen sukcesoj. En 1941 kun sia edzino li fondis filman produktejon. Tiutempe li establis aktoran lernejon, kie lernis ekzemple Vilma Bánky, Ica Lenkeffy, Lia Putty, Ilona Mattyasovszky, Géza von Bolváry, Zita Szeleczky. Resume Balogh reĝisoris 50 mutajn filmojn kaj 17 sonfilmojn.
Johano Stoflero
Ioanes Stoflerus (1452-1531) estis germana matematikisto, astronomo, humanisto, astrologo, fabrikanto de astronomaj instrumentoj (astronomia horloĝo kaj astrolabo), rektoro kaj profesoro pri matematiko kaj astronomio en la Universitato de Tübingen. Li famiĝis ĉar, en 1499, li antaŭvidis grandan mondan en la 20-a de februaro 1524. Kiel fabrikanto de instrumentoj li produktis unu astronomian horloĝon (donacitan al la Episkopo de la Katedralo de Münster) kaj du ĉielajn globojn, kiujn li donace donis al la episkopoj de Konstanco kaj Vormio. Li ankaŭ verkis libron kiu estis bazo por la reformado de la gregoria kalendaro.
Biografio
Li faris siajn unuajn studojn en la monaĥa lernejo de Blaubeuren. En la 21-a de aprilo 1472 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Ingolstadt, kie li ricevis siajn diplomojn kiel bakalaŭro en septembro 1473 kaj Majstro en januaro 1476. Post la fino de siaj studoj, li akiris postenon en la paroĥejo de Justingen kie li, kune kun siaj klerikaj taskoj, sin dediĉis al astronomio, astrologio kaj produktado de astronomiaj instrumentoj, horloĝoj kaj ĉielaj globoj. Li tenis konstantan korespondaĵon kun la ĉefaj tiamaj humanistoj samkiel Johannes Reuchlin (1455-1522) al kiu li faris Equatorium kaj skribis horoskopojn.
En 1507, instigita de Ulriko la 1-a, Duko de Württemberg (1487-1550) li ricevis la ĵus kreita katedro pri matematiko kaj astronomio en la Universitato de Tubingeno, kie li renomiĝis dank'al sia granda erudicio kaj aktiveco kiel publikiganto, kie li fine elektiĝis kiel rektoro en 1522. Lia manuskripto "Elucidatio fabricae ususque astrolabii", kiu havis plurajn eldonojn, estis longatempe uzata de astronomoj kaj esploristoj kiel norma verko. Philipp Melanchthon (1497-1560) kaj Sebastian Münster (1488-1552) enviciĝas kiel liaj plej famaj studentoj. Kiam iu pesta epidemio dividis la universitaton kaj devigis la relokigon de ĝiaj instalaĵoj al la najbaraĵoj, en 1530, Stoflero iris al Blaubeuren, kie li mortis en la 16-a de februaro 1531. Li estas sepultita en la korusejo de la kolegipreĝejo en Tubingeno. Post 1842, li publikigis plurajn Efemeridojn, gravajn traktaĵojn post la elpenso de la presilo. Iu luna kratero kaj unu asteroido ricevis lian nomon liaomaĝe. En la verko "Almagestum novum astronomiam" far Giovanni Battista Riccioli, la aŭtoro publikigis lunan mapon kun la kratero Stoflero kreita de Francesco Maria Grimaldi (1618-1663).
Vidu ankaŭ
<Gallery> Peuerbach-Theoricarum-1515.png| Georg von Peuerbach (1423-1461) Johannes_Nauclerus_(1425-1510).jpg| Johannes Nauclerus (1430-1510) Johannes_Regiomontanus.jpg| Regiomontanus (1436-1476) Johannes_Reuchlin_-_Imagines_philologorum.jpg| Johannes Reuchlin (1455-1522) FaberStapulensis.jpg| Jakobus Stapulensis (1455-1536) Iohannes_Werner.jpg| Johannes Werner (1468-1522) Houghton_Typ_520.03.736_-_Margarita_philosophica.jpg| Gregorius Reisch (1470-1525) Bebel poeta.jpg| Heinrich Bebel (1472-1518) Gauricus.JPG| Luko Gaŭriko (1475-1558) Johannes_Schoner_Astronomer_01.jpg| Johann Schöner (1477-1547) Johannes-Cochlaeus.jpg| Johann Cochläus (1479-1552) Wappen des Georg Tannstetter (Brosamer).png| Georg Tannstetter (1482-1535) Cornelius_agrippa.png| Agrippa von Nettesheim (1486-1535) Ulrich, Duke of Wurttemberg.JPG| Ulriko la 1-a (1487-1550) Portrait_of_the_Cosmographer_Sebastien_Munster_WGA.jpg| Sebastian Münster (1488-1552) Yale%27s_Hartmann_astrolabe.jpg| Georg Hartmann (1489-1564) Paracelsus.jpg| Paracelsus (1493-1541) PhilippMelanchthon.jpg| Philipp Melanchthon (1497-1560) Johann_Dryander2.jpg| Johann Dryander (1500-1560) Jer%C3%B4me_Cardan.jpg| Ĝerolamo Kardano (1501-1576) Narratio_prima.jpg| Georg Joachim Rheticus (1514-1574) Hermes_Trismegistus_-_Iatromathematica.jpg| Johano Stadio (1527-1579) Theodor_de_Bry.png| Teodoro de Bry (1528-1598) Gedenktafel_Br%C3%BCderstr_(G%C3%B6rlitz)_Bartholom%C3%A4us_Scultetus.jpg| Bartholomäus Scultetus (1540-1614) Fotothek_df_tg_0004379_Astronomie_%5E_Portr%C3%A4t.jpg| Johannes Krabbe (1553-1616) Adam_Melchior_(1575-1622).jpg| Melchior Adam (1575-1622) Giovanni_Battista_Riccioli.jpg| Giovanni Riccioli (1598-1671) Francescomaria_Grimaldi.jpg| Francesco Maria Grimaldi (1618-1663) </Gallery>
Morala hazardo
Morala hazardo aŭ morala risko ekzistas, se okazas kontraŭdiro inter la interesoj de la kolektivo kaj la individuo. La esprimo estis uzata originala en la asekuro, hodiaŭ pli ĝenerale en la ekonomiko. Okaze de asekuro, la konduto de la asekurito ŝanĝiĝas kaj la asekurito ne plu tiel forte okupiĝas pri evito de la asekurita damaĝo. Por malpliigi tiun riskon, la asekuraj kompanioj ofte petas komunan respondecon, tio estas, la asekurito ĉiukaze devas iom kunpagi okaze de la damaĝo.
Ekzemplo estas, ke persono kun asekurita aŭtomobilo pli kuraĝa, aŭdaca stiras la veturilon, ĉar la asekuraĵo certigas kompenson de la eblaj damaĝoj. Sama okazas ĉe sanasekuro, pakaĵasekuro kaj similaj.
Okaze de ekonomiaj krizoj, la grandegaj landoj estas devigitaj helpi unuopajn landojn (Grekio 2010), aŭ gravajn industriajn branĉojn (General Motors 2008-09) por ne lasi ilin bankroti (Too Big to Fail). Oni donas al tiuj monon, por ke la bankroto ne difektu, lamigu la tutan ekonomian sektoron (Bail-out, Lender of last resort). Tiu konduto de la grandaj landoj kaj registaroj kondukas al tio, ke registaroj, egaj entreprenoj ne tro klopodas pri ŝparado, kostoraciigo, ĉar ili povas atendi helpon.
28626 Meghanshea
28626 Meghanshea estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Meghan Marjorie Shea, finalistino en 2013 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Unionville High School en Kennett Square (Pensilvanio).
11073 Cavell
11073 Cavell estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita flegistino Edith Cavell (1865–1915), kiu en 1907 estis nomumita en la Instituto Berkendael en Bruselo, kie ŝi ege plibonigis la normojn de standardo de la flegado. En 1915 ŝi estis kondamnita al morto kaj pafumita de la germanoj, ĉar ŝi helpis aliancianaj soldatoj eskapi el Belgio.
Star Trek (2009)
Star Trek estas la titolo de la 11-a kineja filmo de la scienc-fikcia serio Star Trek ("stela vojaĝo") origine verkita de Gene Roddenberry. Por sia interpreto de la populara serio, la reĝisoro Jeffrey Jacob Abrams elektis grandparte novajn, junajn aktorojn por la konataj roloj. La filmo rakontas la historion antaŭ la stelaj aventuroj de la stelŝipo Enterprise fokusitaj en la televida serio de la 1960-aj jaroj. Aparte rakontatas kelkaj esencaj scenoj el la infanaĝoj de la postaj stelŝipaj kapitano James Tiberius Kirk kaj komandanto Spock, kiuj post la unua renkonto estas malamikemaj rivaloj, kaj nur poste amike kolegiĝas. La filmo krome prezentas alternativan historion de la Star-Trek-universo, laŭ kiu la hejma planedo de komandanto Spock, Vulkano, kun pli ol ses miliardoj da loĝantoj estus detruita. La 7-an de aprilo 2009 la filmo havis sian oficialan premieron en la aŭstralia urbego Sidnejo.
Enhavo
Dum atako de la el la estonto veninta murdema romulano Nero al la stelŝipo Kelvin la kapitano George Kirk oferas sian vivon, por ebligi al 800 ŝipanoj kaj ankaŭ al sia ĵus naskanta juna edzino Winona la fuĝon de la stelŝipo antaŭ ties detruo. Per tiu atako kaj la detruo de la stelŝipo Kelvin alternativa historio de la Star-Trek-universo estas kreata, kiu diferenciĝas de la aliaj televidaj kaj kinejaj filmoj pri la temo.
La filo de George Kirk, James Tiberius Kirk, kreskas ĝis ribela juna viro. Pro pugnobatalo inter li kaj pluraj kadetoj de la stelŝiparo de la Unuiĝinta Federacio de Planedoj li renkontiĝas kun kapitano Christopher Pike, kiu motivigas lin kiel sia patro kadetiĝi en la stelŝiparo. En la stelŝipara akademio li amikiĝas kun la juna kuracisto d-ro Leonard McCoy. Liaj provoj konkeri la belan afrikdevenan kosmolingvistinon Nyota Uhura restas sensukcesaj.
Ankaŭ la juna intelektulo Spock, filo de vulkanana patro kaj de homa patrino, trovis sian vojon al la akademio, post kiam li sur la patra planedo suferis multajn ĉikanojn de samaĝuloj pro la deveno de la patrino. Li kaj Kirk konfliktiĝas, kiam Kirk manipulas la komputilan "Kobajaŝi-Maru-teston" programitan de Spock, por kiel entute unua pasi la teston. Dum oficiala akademia kunveno, kies celo estas juĝi ĉu la truko de Kirk konsideriĝu trompo, alvenas helpopeto de la planedo Vulkano, sed Kirk pro la nefinita kunveno ne rajtas partopreni la helpan vojaĝon de pluraj stelŝipoj al Vulkano. Lia amiko McCoy sekve deklaras la junulon lia paciento kaj truke tamen transportigas lin al la tutnova stelŝipo Enterprise.
La kapitano de la federacia stelŝipo Enterprise, Christopher Pike, estas devigata viziti la stelŝipon de Nero kaj iĝi ties viktimo. Spock transprenas la komandon de la federacia stelŝipo, dum la kapitano tuj antaŭ la foriro ankoraŭ deklaris, ke Kirk estu nova unua oficiro. Kirk kaj la japana kadeto Hikaru Sulu sukcesas saboti la "planedoborilon" de Nero, sed fine tamen ne evitas la detruon de la planedo Vulkano. Nur kelkmil el la ses miliardoj da loĝantoj sukcesas lastmomente saviĝi, inter ili la patro de Spock, sed ne ties homa patrino.
Post konflikto pri la plua strategio, Spock ekziligas la konkuranton Kirk sur najbara glacia planedo, kie Kirk renkontas la maljunan Spock, kiu de tie devis observi la detruon de sia planedo sen eblo interveni. La maljuna Spock raportas al la junulo pri la estontaj jaroj, kaj pri la kreenda amikeco inter Kirk kaj la juna Spock. Ambaŭ atingas federacian postenejon sur la glacia planedo, kaj renkontas la junan inĝenieron Montgomery Scott, kiu tie deĵoras nelibervole. Per estontece de Scott malkovrotaj teorioj pri kosma transportado de vivaĵoj, la junaj Scott kaj Kirk povas kosmotransportiĝi al la stelŝipo Enterprise. Helpe de saĝa konsilo de la maljuna Spock, la juna Kirk senpostenigas la junan Spock kaj mem iĝas la stelŝipa kapitano. Pro lerta taktika manovro proponita de la 17-jara rusia kadeto Pavel Ĉekov, la stelŝipo povas kaŝiĝi de Nero, kaj la junuloj Kirk kaj Spock kosmotransportiĝas al la romulana stelŝipo de Nero, por ŝteli la tie garditan pli etan stelŝipon de la maljuna Spock el la estonteco, kaj por liberigi kapitanon Pike. La juna Spock, per la el-estonteca stelŝipo de sia maljuna ekvivalento detruas la "planedoborilon" atakanta la teron, kaj logas la romulanan ŝipon for de la homa planedo. En arda batalo la romulana ŝipo duondetruiĝas kaj fine suĉiĝas al plia nigra truo, ekestigita per liberiĝinta "ruĝa materio". Spock, Kirk kaj Pike lastmomente retransportiĝas la la ŝipo Enterprise.
La juna Kirk oficiale transprenas la kapitanan postenon de la pro la torturo de Nero forte suferinta Christopher Pike. La juna Spock decidas konsideri la hejman planedon de sia patrino, do la teron, sia nova hejmplanedo, kaj post renkontiĝo kun sia maljuna ekvivalento decidas ne plene dediĉiĝi al la senemocia logiko, kiel postulus la vulkana tradicio, sed permesi al si iom da homa emocia vivo. La juna kadetaro, kiu sukcese kunlaboris por savi la universon de pluaj detruoj fare de Nero, rajtas pluesti la ŝipanaro de la plej moderna federacia stelŝipo Enterprise, kiu ekvojas al la malkovro de novaj mondoj en ĝis nun home neesplorataj partoj de la kosmo - pri tiuj aventuroj rakontos la televidaj filmoj de la serio Star Trek el la 1960-aj jaroj.
Filma produktado
La produktaj laboroj por la filmo Star Trek komenciĝis dum novembro 2007 kaj kompletiĝis fine de marto 2008, la produkta budĝeto por la filmo ampleksis 150 milonojn da usonaj dolaroj. La scenoj filmiĝis ekskluzive en Kalifornio, ĉefe en la studioj de la konzerno Paramount en Los-Anĝeleso, sed ankaŭ en la urboj Long Beach kaj Northridge, kies universitata tereno servis kiel kampuso por la "Stelŝipara Akademio".
Sukceso
Dum la unua semajnfino la filmo en Nordameriko enspezigis 79,2 milionojn da usonaj dolaroj, pli ol ĉiuj antaŭa filmo el la serio Star Trek. Ĝis la 11-a de majo 2009, tutmonde la filmo enspezigis iom pli ol 114,7 milionojn da usonaj dolaroj. . Laŭ la stato de la 25-a de majo 2009, la filmo en iuj landoj inkluzive de Japanio, Ĉinio, Barato kaj Meksiko ankoraŭ ne ekprezentiĝis.
Fermato
Klarigo
La origina notvaloro estas plilongigata ĝis la duobla valoro (la interpretisto ne estas ligita al la fakta daŭro). Kelkaj komponistoj precizigas siajn dezirojn, notante brevis (= mallonge) aŭ lunga (= longe) super la fermatosignon. En modernaj partituroj troveblas ankaŭ la fermatosigno en angula formo (renversita "kesto" kun punkto), longa fermato tiam estas prezentata per pluraj "kestoj" unu super la alia. En la klasika kaj romantisma epokoj oni uzis fermaton por dilatado de la takto, por eviti taktŝanĝon. Ekzemploj por famaj fermatoj estas la komenco de la 5-a simfonio de Beethoven aŭ la uverturo de Zauberflöte de Mozart.
Hildegard Knef
Hildegard Frieda Albertine KNEF (naskiĝis la en Ulm, mortis la  en Berlino) estis germana aktorino, kantistino kaj verkistino.
Fermato
Klarigo
Krome fermato en orkestronotoj de konĉerto indikas ankaŭ la komencon de kadenco, dum kiam la restaj voĉoj silentas. Jam en la 15-a jarcento ĝi indikis je la finoj de la voĉoj de kanono, ke tono estas tenenda, ĝis kiam ĉiuj voĉoj atingos sian finon. Fermatoj krome subdividas ĥoralkomponaĵojn, akompanante la finajn sonojn de la unuopaj detranĉoj. Ofte ili troviĝas en pli malnova literaturo super la finostreko de komponaĵo.
Leslie Valiant
Leslie Gabriel VALIANT (Budapeŝto, 28-an de marto 1949) estas komputika brita kaj usona teoriisto.
Li ricevis la Premion Turing en 2010.
Hildegard Knef
Kariero
Fine de la 1940-aj jaroj ŝi furoris en diversaj filmoj montrantaj la malfacilan situacion postmilitan. En la filmo "Die Sünderin" ŝi dummomente montris sin nude kaj kaŭzis la ĝis tiam plej grandan skandalon en la germana kinohistorio. La filmo tamen (aŭ ĝuste pro tio) fariĝis sukceso.
Fermato
Valoroj
Ekde mallonga ĝis longa:
Hildegard Knef
Kariero
En la 1970-aj jaroj ŝi komencis trian karieron: la verkadon. Ŝiaj verkoj estas ĉefe membiografiaj kaj priskribas interalie ŝian batalon kontraŭ la kancero. La Hildegard Knef mortis en Berlino.
En la jaro 2009 aperis la filmbiografio Hilde, kun Heike Makatsch en la ĉefrolo.
Ko-Ko
Ko-Ko estas ĵaza komponaĵo de Duke Ellington el la jaro 1940. Ĝi apartenas al aro da pecoj, kiujn li pianiste surdiskigis per sia orkestro inter marto kaj oktobro de 1940 por diskeldonejo Victor, ekzemple Concerto For Cootie, Cotton Tail, Bojangles, Harlem Air Shaft, Warm Valley kaj In a Mellotone. Tiuj ĉi pecoj validas kiel klasikaĵoj de la ''„Blanton-Webster-Band“',' kaj iliajn unuajn sonregistradojn forte stampis la novalvenintoj Jimmy Blanton, Ben Webster kaj Billy Strayhorn.
Muzika analizo
Ko-Ko estas „dekdu-takta bluso en E♭-minoro kun oktakta enkonduko, kiun je la fino reekprenas kvartakta kodo,“ jen Collier. Harmonie ĝi estas „Ekzerco pri la pedaltono (...) Je la elingtona Ko-Ko enkonduko kaj kvin ĝis sep strofoj estas struktruitaj ĉirkaŭ la pedaltonoj: La malalta E♭ de la baritonsaksofono en la enkonduko kaj la E♭ du oktojn pli alta de Tizol en la unua strofo, A♭ de la saksofonoj samtone en la dua kaj tria strofo kaj B♭ en la kvara strofo, ankaŭ samtone de la saksofonoj, samkiel F de la trumpetoj en al kvina strofo.“ Collier montris sur tion, ke la pedaltonoj – kiel je la nomdona orgenludo – ne estas daure tenataj, sed estas ripetataj. Harmonie la peco ĉiukaze estas ege disonanca, aparte en la lastaj du strofoj. Strukture la peco konsistas el „tavoloj“, farantaj la uzatajn harmoniojn pli kaj pli komplikajn; la komplikeco tamen estas linie evoluinta, kaj ĉiu sinsekvatavolo restas aŭdebla kaj alirebla“; dum la paso de la peco la nombro de voĉoj, kiuj samtempe muzikas, entute kreskas:
GVB
GVB povas esti:
La Joux du Plane
La Joux du Plane estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Ĥeŝvano
Ĥeŝvano estas monato de la hebrea kalendaro. Iafoje ĝi estas ankaŭ konata kiel marĥeŝvano, kaj en la Biblio, ĝi estas konata kiel Bul (Reĝoj Libro Unua 6:38).
Ĝi estas aŭtuna monato, kaj ĝenerale okazas ene dum oktobro ĝis novembro de la Gregoria kalendaro. Neniuj ĉefaj judaj festoj okazas dum ĥeŝvano.
Igny
Igny estas la nomo de la sekvaj komunumoj en Francio:
Krome, la abatejo Igny estas historia monaĥejo konstruita en 1126 en la komunumo Arcis-le-Ponsart de la departemento Marne
In a Mellow Tone
In a Mellow Tone (ankaŭ konata sub la titolo In a Mellotone) estas jazkanto, kiun komponis Duke Ellington kaj publikigis en 1940. Ĝi evoluis al ĵaza normkanto kaj apartenas al aro da pecoj, kiujn Ellington kiel pianisto per sia orkestro surdiskigis inter marto kaj oktobro de 1940 por diskeldonejo Victor, ekzemple Concerto For Cootie, Cotton Tail, Bojangles, Harlem Air Shaft, Warm Valley kaj Ko-Ko. Tiuj ĉi pecoj validas kiel klasikaĵoj de la „Blanton-Webster-Band“ kaj iliajn unuajn sonregistradojn forte stampis la novalvenintoj Jimmy Blanton, Ben Webster kaj Billy Strayhorn.
Muzika analizo
La kanto baziĝas sur la harmonioj de la pli malnova ĵaza normkanto Rose Room, kiun estis verkintaj Art Hickman kaj Harry Williams en 1917. La temo efikas ripetfrazece. La peco havas la kantoformon ABAC kun 32 taktojn. Ĉar la peco interpretata laŭ mezrapida svingo-tempo daŭre staras en maĵoro, ĝi efikas senszorga. Ĝi havas kvartaktan enkondukon.
Akceptado
Alie ol aliaj sonregistraĵoj de Ellington la peco ne fariĝis furoraĵo; daŭran sukceson ĝi atingis pro la lerta aranĝo kaj la maniero, per kiu la elingtonaj muzikistoj adaptiĝis en ĝi. Pro tio la origina versio ankoraŭ nun validas kiel grava sonregistraĵo. Ruland aparte akcentas la rolon de Johnny Hodges, kiu „per flua, malstreĉa ludo plene prezentiĝas kiel svingostelulo.“
Tjumena provinco
Klimato
La teritorio de la provinco (kun ĝiaj aŭtonomaj distriktoj) enhavas plurajn klimatajn zonojn, do la veterkondiĉoj grave varias. La klimato estas ĉefe kontinenta, sufiĉe severa. Ĝin difinas kvar ĉefaj faktoroj:
Vintro estas la plej daŭra sezono kaj en la suda parto de la provinco daŭras 6 monatojn, en la arkta parto 8 monatojn. Vintre dominas kontinentaj ventoj el la okcidentaj partoj de la Siberia anticiklono. Sudaj kaj sud-okcidentaj ventoj alportas malvarman aermason kun relative eta humideco. Pro tio ofte ripetiĝas helaj frostaj tagoj.
Averaĝa temperaturo en januaro grave diferenciĝas en diversaj lokoj: Nov-Porto 24 °C, Taza kaj Gidana duoninsuloj 27 °C, Berjozovo kaj Surguto 22 °C, Tjumeno 16,7 °C. Absoluta minimumo en la provinco estas 57 °C (Nov-Porto, Tazovskij), en Tjumeno 50 °C.
Santiago Cacaloxtepec
Santiago Cacaloxtepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santiago Cacaloxtepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 456.
Tjumena provinco
Klimato
Alveno de ciklonaj masoj de okcidento estas akompanata fortaj ventoj kaj neĝofaloj. Ĝenerale vintroj en Tjumena provinco estas pli neĝabundaj ol en la apudaj uralaj provincoj kaj Komiio. En la arkta parto vintre averaĝe falas po 15-20 mm da precipitaĵoj monate, en la suda parto po 10-15 mm.
Santiago Cacaloxtepec
Geografio
Santiago Cacaloxtepec apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1496 loĝantojn. El tiuj estis 699 viroj kaj 797 virinoj. La komunumo havas surfacon de 51,03 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1760 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 504 indiĝenoj. El tiuj 453 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Tjumena provinco
Klimato
Periodo de seninterrompaj frostoj daŭras en Tjumeno 130 tagojn, en Niĵnevartovsko, Ĥanti-Mansijsko kaj Surguto — 155, en Saleĥardo — 200, en la tundroj de Gidana kaj Jamala duoninsuloj — pli ol 210 tagojn.
Santiago Cacaloxtepec
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Tjumena provinco
Klimato
Printempo en diversaj partoj de la provinco venas en malsama tempo kaj tio varias laŭ jaroj. Ĝenerale oni konsideras ke printempo komenciĝis, se averaĝaj diurnaj temperaturoj superis 0 °C kaj finiĝis se ili falis sub +10 °C. En arbarostepaj kaj subtajgaj regionoj printempo komenciĝas averaĝe la 11-an de aprilo, en la suda kaj meza tajgo — la 20an de aprilo ĝis la 10-an de majo, en la norda tajgo — la 11-an ĝis la 20-an de majo, en la tundro — post la 1a de junio.
Malvarmo foje povas reveni. Frosto en la suda parto de la provinco ĉesas fine de majo, sed grundofrostojen povas aperi ĝis la dua duono de junio. Fine de majo kaj eĉ komence de junio foje neĝas. Tamen la sudan parton printempe ofte invadas sekaj varmiĝintaj aermasoj, kiuj formiĝas super Kazaĥio, kaj tiam aera temperaturo altiĝas ĝis +23-26 °C. Tiukaze establiĝas varma, foje eĉ seka vetero.
Vera printempo en la suda parto venas en majo, kiam dumtage temperaturo atingas +15-20 °C. La arboj foliiĝas, ekfloras siringo, komenciĝas kamparlaboroj. Tiutempe en la arkta parto ankoraŭ regas vintro. Averaĝa temperaturo en majo en Saleĥardo estas 2,1 °C, en Tambejo (Jamala duoninsulo) 7,4 °C. Printempo en la tundro venas en junio.
Somere falas maksimumo da precipitaĵoj. En julio-aŭgusto en Tjumeno falas 47% precipitaĵoj, en Surguto 46%, Saleĥardo 44%, Tambejo 40%. En la tundro maksimumo de precipitaĵoj falas en aŭgusto, en tajgo, subtajgo kaj arbarostepo — en julio.
Somere vetero ofte ŝanĝiĝas. Nordaj ventoj alportas malvarman sekan arktan aeron. Ilin akompanas malfruaj grundofrostoj kaj hela vatero. Kiam ciklonoj alportas atlantikajn aermasojn, formiĝas la malhela pluva vetero. Someroj malofte similas, jen ili estas pluvaj kaj malvarmaj, jen sekaj. Dum daŭraj trosekecoj (ekzemple en 1975) de majo ĝis julio okazis nur mallongaj kaj maloftaj pluvoj, kiuj alportis 3-5 mm da precipitaĵoj.
Aŭtuno komenciĝas kiam averaĝa diurna temperaturo superas +10 °C kaj finiĝas kiam ĝi falas sub 0 °C. En septembro kaj oktobro poioman malaltiĝon de temperaturo sekvas ĉiam pli oftaj drezeloj. Meze de septembro en la suda parto de la provinco tago mallongiĝas je 6 horoj. Akra malvarma vento alportas pluvnebulojn. Dum hela vetero nemaloftas noktaj grundofrostoj. En montaraj regionoj kaj tundro grundofrostoj aperas jam je la 20aj de aŭgusto, en Ĥanti-Mansijsko, Surguto kaj Niĵnevartovsko ili kutimas ekde komenco de septembro, en la arbarostepaj areoj — ekde mezo de septembro.
Unufoje en kvin jaroj venas rapida postsomero dum kiu revenas varma, suna, seka vetero. Komence de oktobro temperaturo rapide malaltiĝas kaj eĉ tage ĝi falos sub +5 °C. Ĉesas planta vegetado, senfoliiĝas arbaroj. Oktobre en Tjumeno estas +1,5 °C, en tajgo jam sub 0 °C, en la tundro kaj arbarotundro jam komenciĝas vintro. Averaĝaj diurnaj temperaturoj proksimiĝas al aŭ falas sub -5 °C. Formiĝas daŭra neĝotavolo.
Historio
La provinco estis establita la de 1944.
La plej gravaj urboj (en mil) estas: Tjumeno 609; Tobolsk 99; Iŝim 64; Jalutorovsk 37.4; Zavodoukovsk 25. La plej gravaj vilaĝoj kaj loĝlokoj estas: Borovskij 16.4; Goliŝmanovo 14.6; Vinzili 12.7; Bogandinskij 10.4; Omutinskoje 9.7; Abackoje 8.
Post formiĝo ekde la 1950-aj jaroj de la Okcidentsiberia naftogasa komplekso Tjumena provinco iĝas ĉefa naftogasa regiono de Rusio.
Sekureco
La regiono estas sufiĉe sekura. En januaro — marto 2022 por ĉiuj 100 mil loĝantoj de la provinco estis registritaj krimoj (Moskvo —, Sankt-Peterburgo — ).
Hispana Literumado
Lingvo > Lingvaj Familioj > Hindeŭropa lingvaro > Latinida Lingvaro > Hispana lingvo > Hispana Literumado
Kislevo
Kislevo estas monato de la hebrea kalendaro. Ĝi ĝenerale komenciĝas meze de novembro. La festo Ĥanuka komenciĝas je la 25-a (ĝis la 2-a aŭ la 3-a de teveto).
Albias
Albias estas franca situanta en departemento Tarn-et-Garonne, regiono.
Mondlingvisto (revuo)
Mondlingvisto (ankaŭ citita kiel La Mondlingvisto) estis la dua esperantista revuo en la mondo, eldonita de Miloslav Bogdanov en Sofio, Bulgario, de decembro 1889 ĝis februaro 1890. Aperis nur du aŭ tri numeroj eldonitaj en la Bulgara kaj en Esperanto.
Albias
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Albiassains.
NGC 2914
NGC 2914 (aliaj indikoj — UGC 5096, MCG 2-25-6, ZWG 63.10, ARP 137, NPM1G +10.0186, PGC 27185) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
GVB (Amsterdamo)
GVB, mallongigo de Gemeentelijk Vervoerbedrijf (municipa transporto) estas nederlanda entrepreno de publika transporto, ŝarĝita de la mastrumado de ĉiuj infrastrukuroj de publika transporto de Amsterdamo. Ĝia reto estas tre disvatiĝinta, kaj kombinas plurajn modojn de transportoj, fervojaj (tramo kaj metroo), voja (busoj) kaj maraj (pramoj). En la centro, tramoj kaj busoj koncentras la esencon de pasaĝera trafiko, dum metrooj priservas periferiajn zonojn kaj proksimajn ĉirkaŭurbojn (Amstelveen, Diemen, ktp). Senpagaj pramŝipaj trairoj, ebligas transiri la riveron IJ kaj kunligi arondismenton "Amsterdam-Noord" kaj ĉirkaŭajn municipojn al la cetero de la urbo.
En 2012, GVB, kiu kalkulis ĉirkaŭ dungitojn, transportis ĉirkaŭ 206 milionojn da pasaĝeroj. Ĉiutage, pasaĝeroj veturas per ties 56 buslinioj, 16 tramlinioj, 4 metrolinioj kaj 5 maraj trairoj.
La ĉip-karto "OV-chipkaart", lanĉita en 2005 kaj valida samtempe sur la fervoja reto de Nederlandse Spoorwegen kaj sur la reto de publikaj transportoj de pluraj urboj de Nederlando (Roterdamo, Hago, ktp) estas uzebla en ĉiuj publikaj transportoj de la urbo. La kontoro de GVB, kiu situas antaŭ Centraal Station, senpage disdonas mapon de la reto de publikaj transportoj.
Historio
La antaŭulo de GVB, Gemeentetram Amsterdam (GTA) (Municipa tramo de Amsterdamo), estis kreita de la urbo la, post la akiro de privata tram-kompanio. En 1925, la unua buslinio estis enservigita. En 1943, GVB alprenis sia nunan formon kiam Gemeentetram kunfandiĝis kun Gemeenteveren Amsterdam, municipa pramŝipa kompanio. Ĝi tiam alprenis la nomon Gemeentelijk Vervoerbedrijf. En 2007, GVB estis privatizita, kaj la plena nomo estis forigita.
Robot Hall of Fame
La Robot Hall of Fame (La „Robota Halo de Famuloj” aŭ ~glorejo de famaj robotoj) estas glorejo, fondita en 2003 fare de „School of Computer Science” (informadika instituto) de Carnegie Mellon University. En ĝi aperas gravaj evoluigistoj de robotoj, robota teknologio, same kiel robotoj el sciencfikcio kaj el vero. La robotojn elektas ĉiujare ĵurio, kiu konsistas el internaciaj spertuloj, sciencistoj, verkistoj kaj dezajnistoj. Membrojn de la ĵurio komisias James H. Morris, dekano de „Carnegie Mellon West”. Ĵurianoj estis: Minoru Asada, Gordon Bell, Arthur C. Clarke, Ray Jarvis, Steve Wozniak kaj Will Wright.
La nomumo de novaj membroj okazas ĉiujare en festa ceremonio, en kunlaboro de School of Computer Science de Carnegie Mellon University kaj Robotics Institute kaj Entertainment Technology Center.
Pentti Karvonen
Pentti KARVONEN (naskiĝinta 1931 - 12-an de marto 2022) estis finna kuristo. Li kuris du fojojn oficialan mondrekordon de kuro 3000 m. La rekordoj ne estis finnaj rekordoj, ĉar finna Olavi Rinteenpää estis kurinta pli rapide, kiam ne ekzistis oficialaj mondrekordoj.
Teveto
Teveto estas monato de la hebrea kalendaro. La unuaj du aŭ tri tagoj estas la fino de Ĥanuka. Je la 10-a okazas fasto memore al la komenco de la sieĝo de Jerusalemo fare de Nebukadnecaro en -588. Nuntempe la 10-a de teveto estas ofte uzata kiel memortago por mortintoj dum la Holokaŭsto, kiam oni ne scias la veran daton de morto.
Ohaba Lungă
Ohaba Lungă (hungare: Hosszúszabadi, germane: Ohabalunga) estas komunumo en Rumanio norde de Lugoj. En 1910 ĝi havis 609 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 418 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1440. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Dubești, Ierșnic, Ohaba Română.
Makgufino
Unuavice en filmo, sed eventuale ankaŭ en romano ktp, makgufino (angle MacGuffin) estas rakont-arta preteksto, dekomenca elemento de la intrigo, arbitre elektita por startigi ĝin altirante la atenton de la rolulo(j) kaj de la publiko. La koncepton formulis la brita reĝisoro Alfred Hitchcock, majstro de suspenso.
Intervjuate en 1966 de François Truffaut, Hitchcock klarigis la etimon de MacGuffin per jena rakonto:
En filmoj de Hitchcock
Ekzemplon de makgufino en Hitchcock'a filmo estas la uranio kaŝita en vinboteloj en la filmo "Notorious": la intrigo okazas pro ĝi, sed krom tio ĝi nenion signifas. Tute same oni povintus uzi diamantojn (kion oni fakte proponis kiel alternativan makgufinon dum la filmproduktado), oron aŭ eksterordinare raran vinon kiel motoron de la intrigo.
Unu el la plej memorindaj makgufinoj far Hitchcock troviĝas en la filmo "North by Northwest". En ĝi makgufinas la rolulo "George Kaplan", kiun persekutas la malamikaj spionoj. Sinjoron Roger Thornhill (Cary Grant) la spionoj konfuzas kun Kaplan, kaj do persekutas lin anstataŭe. Dum la cetero de la filmo Thornhill provas trovi la misteran George Kaplan mem, sen rimarki ke George Kaplan eĉ ne ekzistas. Ĉi-filme, same la heroo kiel la fiuloj persekutas nenion alian ol malplenan bobelon, kio konsistigas perfektan makgufinon.
Kiel akcesoran makgufinon, tirantan la spektanton sur alian vojon for de la ĉefa temo, eblas mencii scenon en la filmo "Strangers on a Train" ("Fremduloj en trajno"): Guy Haines (Farley Granger) kaŝe kaj armite eniras la domon de Bruno Anthony (Robert Walker) por murdi ĉi ties patron; kiam li supreniras silente la endoman ŝtuparon, li subite renkontas grandan dogon. La publiko alarmiĝas kaj distriĝas: ne plu eblas diveni kio atendas en la supra ĉambro, kaj fakte neniu provas anticipi tion, ĉar la atenton altiras la hundego.
En la esperanto-literaturo
Ekzemplon de makgufinoj en originala romano mencias Jorge Camacho en recenzo pri "La profeto el Pedras", de Gersi Alfredo Bays.
Ĝenerale
Tuj ĉe la komenco de la sciencfikcia romano "Princino de Marso", de Edgar Rice Burroughs, la ĉefrolulo John Carter eniras en groton sur la Tero, falas en dormon aŭ trancon, kaj sen ajna klarigo transportiĝas anime kaj korpe al la planedo Marso.
Makgufinoj en politiko
La t.n. Amas-Detruaj Armiloj (ADA), kies ekziston en Irako asertis kaj uzis kiel pretekston por lanĉi militon kontraŭ tiu lando i.a. la usona prezidento George W. Bush kaj la brita kaj hispana ĉefministroj Tony Blair kaj José María Aznar. Unu jaron poste la usona registaro deklaris, ke plej probable tiaj armiloj neniam ekzistis en Irako, sed intertempe oni ŝanĝis la motivon por la milito al la liberigo de la irakanoj (kio faras ilin escepta popolo en la araba mondo).
Makgufinoj en religio
En multaj religioj, ekzemple en kristanismo, la aserto de ekzisto de dio kreinto de la universo estas nenio alia ol makgufino, ĉar la ekzisto aŭ deveno de tiu dia estulo mem restas neklarigita. Estus pli simple (ne pli bone nek pli facile) kredi rekte je eterna universo, ol krompostuli la ekziston de antaŭa estulo ĝin kreinta.
Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano
La Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano (france: École polytechnique fédérale de Lausanne, mallongigo: EPF Laŭzano aŭ EPFL) estas politeknika altlernejo de la Svisa Federacio en Laŭzano. Ĝi estis fondita 1968 el partoj de la iama kantona universitato en la komunumo Ecublens VD. Ĝi estas la franclingva frata altlernejo de la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko