cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monda pralingvo
Enkonduko
Lingvoscienco en la 18-a jarcento ekevidentigis ke oni povas ordigi lingvojn en familiojn. La unuaj evidentigitaj lingvofamilioj estis la hindo-eŭropa kaj ties subfamilioj latinida, ĝermana, slava, kelta, irana ktp. En la 19-a kaj 20-a jarcentoj lingvistoj penis ordigi ĉiujn lingvojn de la mondo en familiojn kaj iom post iom konstruiĝis arbosimila bildo de la lingva taksonomio kun supozitaj ĉefbranĉoj kiaj la nostrata, la afroazia aŭ la eŭrazia, grandaj branĉoj kiaj hindeŭropa, bantua, urala, altaja, amerinda, malgrandaj branĉoj kiaj latinida, ĝermana kun branĉetoj kiuj arigas dialektojn kaj subdialektojn. Tamen la lingvosciencistoj en tiuj jarcentoj opiniis ke ĉiuj el tiuj superfamilioj estas definitive sendependaj, kaj eĉ la franca societo pri lingvistiko en 1866 en siaj statutoj malpermesis ĉiun ajn esploron pri ebla parenceco inter la diversaj lingvofamilioj de la mondo. Generacioj da lingvistoj do edukiĝis kun tiu kredo kaj eĉ tiu malpermeso, kiu epistemologie similas al la mondkoncepto antaŭ la kopernika revolucio: same kiel ŝokis la samtempulojn de Koperniko ke la tero povus ne esti la centro de la kosmo, la lingvistoj malakceptis ke ĉiuj lingvoj de la mondo povus esti parencaj, kio malkongruas kun la antaŭjuĝo ke la hindeŭropa lingvaro estus supera al ĉiuj aliaj lingvofamilioj. Fakte temis pri defendo de profunde rasisma eŭropcentra mondkoncepto. Tamen laŭlonge de la 20-a jarcento lingvoesploristoj iom post iom evidentigis parencecon de konataj lingvofamilioj kiujn ili ekgrupigis en grandajn superfamiliojn. Lasta ŝtupo de tiu proceso estas la hipotezo ke ĉiuj lingvoj de la mondo fontas el unu nura pralingvo. Tiu hipotezo estis forte kontraŭbatalita de la plej multaj lingvosciencistoj. Tamen fasko da argumentoj apogas tiun hipotezon :
La ideo
Laŭ lingva unugenezeco, monda pralingvo estus hipoteze parolata proksimume 50 ĝis 100 jarmilojn antaŭ la nuna tempo, la tempo supozata de arkeogenetikistoj por la kladogeneza disiĝo de ĉiuj prauloj de ĉiuj homoj hodiaŭ vivantaj. Tamen, estas neniu garantio ke la monda pralingvo estus pli juna aŭ pli maljuna ol tio, tiel konsiderante kladogenezon netaŭga por difini antikvecon de lingvoj.
Cetere ĝi ne nepre estus la unua lingvo iam parolata, sed nur la plej lasta komuna praulo de ĉiuj lingvoj nun konataj, kaj fontus jam el longa antaŭa evoluo, kaj eĉ estus ekzistinta apud aliaj lingvoj el kiuj restis neniaj spuroj en historiaj tempoj. Ekzemple estas diskutite ĉu la Neandertalaj homoj estis parolkapablaj. Se jes, plej verŝajne ilia lingvo ne fontus de la supre difinita pralingvo. Krome, se ili havis lingvon, tio estus argumento favora al la aserto pri ekzisto de pralingvo, neniel priskribante ties formon, ĉar tio implicus ke la origino de la lingvo antaŭas la homan kladogenezan disiĝon.
Multaj disputas al la subkuŝanta teorio pri unugenezo la supozon ke ĉiuj konataj lingvoj ja derivas el komuna praulo, sugestante ke lingvoj povus esti disvolviĝintaj en apartaj grupoj de prahomoj el pralingvaj komunikrimedoj, konsekvence disputante la ekziston de monda pralingvo, aŭ almenaŭ ŝovante la atenton al glotogoniaj demandoj. Ĉi tiu debato temas precipe pri la difino de la vorto lingvo, kaj ĉu la komuniksistemo uzata de homoj en la tempo de la mitokondria Evo povas esti nomata lingvo en ties baza signifo.
Historio
En 1917 la rusa lingvisto Nikolaj Jakovleviĉ Marr prezentis lingvounugenezan teorion kiu reduktas ĉiujn modernajn lingvojn al kvar praaj fontoj. Surbaze de esploroj de Vladislav Illich-Svitych, la usona lingvisto Joseph Greenberg asertis ke oni povas montri malproksimajn rilatojn uzante disputitan aliron kiun li nomis amasa leksika komparo. La lingvoj estas komparitaj uzante limigitan aron da vortoj (inkluzive de funkciaj vortoj kaj afiksoj) simple nombrante la kognatojn. Li eluzis tiun metodon por establi klasifikon de la afrikaj lingvoj. Lia verko vekis konsiderindan intereson ekster la komunumo de la lingvistoj. Ĝi daŭre estas multe debatata.
Sergei Starostin singarde sugestis kelkajn radikojn de la "borea lingvaro " la supozita praulo de diversaj lingvofamilioj de la norda hemisfero; eblaj etimologiaj kongruoj inter la kvar laŭ lia vidpunkto plej grandaj makrofamilioj de la Malnova Mondo, Eŭrazia lingvaro, Afroazia lingvaro , Ĉino-Kaŭkaza lingvaro , Aŭstrika lingvaro  kun eblaj paraleloj kun Amerinda lingvaro  kaj aldono de pluraj afrikaj lingvofamilioj, sed rimarkigante ke estas tiam multe tro frue por paroli pri rekonstruita Borea pralingvo , ne menciante mondan pralingvon.
Merritt Ruhlen estas unu el la plej laŭtaj kaj disputataj subtenantoj de la hipotezo pri monda pralingvo.
Rekonstruo
La kompara metodo estas tekniko uzata de lingvistoj por pruvi genezan rilaton inter lingvoj. Uzante tiun metodon lingvistoj povas provi rekonstrui pralingvon el ĝiaj diversaj idoj. Kognatoj estas vortoj kiuj havas komunan originon. Ekzemple mouse  Maus  mus  myš' (мышь)  mysz  mys (μυς). Uzante la komparan metodon lingvistoj konkludis ke en la Hindeŭropa pralingvo la vorto por 'muso' estis mūs. Iuj lingvistoj identigis tion kion laŭ ilia aserto estas eblaj kognatoj kiuj povus pruvi la ekziston de monda pralingvo. Joseph Greenberg proponis uzi kernon de 300 vortoj kiuj laŭ lia sento konsistigas la kernon de ĉiuj lingvoj. Tio entenas pronomojn kaj nomojn de korpopartoj kaj de familianoj. Li kredis ke tiu kernaj vortoj ŝanĝiĝas multe malpli rapide ol aliaj kaj estas bonaj indikiloj por geneza rilato inter lingvoj.
La sekvanta tabelo montras kelkajn radikojn de diversaj lingvofamilioj, kiuj montras similecon. La simbolo V reprezentas nedifinitan vokalon.
Kelkaj el la hindoeŭropaj vortoj, kiuj fontas el vortoj en tiu tabelo estas qui (Latina), who (angla), aqua (Latin), digit, bough (el la radiko bhāghu- signifanta kubuto aŭ ŝultro), fud (dialekta angla por vulvo).
Baziĝinte sur tiuj kongruoj, la lingvisto Merritt Ruhlen proponis tabelon de bazaj vortoj en monda pralingvo :
Diskutoj
Kritikantoj diris ke laŭ nur statistika vidpunkto, eĉ inter du senrilataj lingvoj, nepre estos verŝajne kelkaj similsonaj vortoj kun similaj signifoj. (Vidu Liston de Swadesh ). Al tio Ruhlen respondas ke la similecoj kiujn li evidentigis estas same fortaj kiel tiuj kiuj ebligis evidentigi la parencecon de hindoeŭropaj lingvoj, sekve analoge hazardo ne povas klarigi tiujn similecojn.
San Giovanni Incarico
San Giovanni Incarico estas komunumo de Italio.
Tago de Batalo kaj Martireco de Pola Vilaĝo
Tago de Batalo kaj Martireco de Pola Vilaĝo (pole: Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej) – pola ŝtata festo celebrata la 12-an de julio, en datreveno de la masakro de Michniów, dediĉita al loĝantoj de polaj vilaĝoj pro ilia patriotisma sinteno dum la dua mondmilito – pro la helpo al rifuĝintoj, personoj kaŝiĝantaj antaŭ persekutoj kaj deportitaj, batalo en partizanaj taĉmentoj, pro nutrado de urbanoj kaj soldatoj de Pola Subtera Ŝtato, kaj kun estimo por grandego da viktimaĵoj spertitaj de vilaĝanoj – pafmortigataj, forigataj de bienoj, rabataj, forveturigataj al sovetaj gulagoj kaj germanaj koncentrejoj kun trudlaboroj.
La festo ne estas tago libera de laboro.
Unua festado okazis en 2018.
Piednoto
En 1943 germanaj ĝendarmoj masakris loĝantaron de pola vilaĝo Michniów (komunumo Suchedniów), dum kiu oni vivbruligis kaj pafmortigis 204 personojn (102 viroj, 54 virinoj kaj 48 infanoj
20001 Marinakoren
20001 Marinakoren estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomoj Masaru Arai kaj Hiroshi Mori elde la Stacio Dodaira de la Nacia Observatorio de Japanio en Jorii Japanio).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Marina Koren, usona scienca verkistino, kies skriboj aperas en The Atlantic. Ŝi kovras la plenan gamon de temoj pri kosmo, verkante kun inteligento kaj humuro. Ŝia skriboj aperis en la eldono 2021 de The Best American Science kaj Nature Writing kaj ricevis honoran mencion por la Premio Michael A. Dornheim 2020 de la National Press Club.
Asocio "Neniam Plu"
Asocio "Neniam Plu" (Stowarzyszenie "Nigdy Więcej") - plej granda pola antifaŝisma asocio, fondigita somere 1996. Ĝi deklaras, ke ĝia celo estas kontraŭagi naciismon, novfaŝismon kaj malamon kontraŭ aliuloj. Asocio reprezentas oficiale neformalan Anti-Nazisman Grupon, kiu estis fondigita en jaro 1992 en Bydgoszcz.
Asocio aranĝas interalie kampanjojn Eksterfosu rasismon el stadionoj, Muziko Kontraŭ Rasismo kaj programojn Egalaj ŝancoj, Bruna libro. Ekde 2002 atribuas al sociaj aktivuloj titolon Antifaŝismulo de la Jaro. Direktas ankaŭ akcion racism delete, kiu celas fermi retpaĝojn disvastigantaj diskriminacion kaj totalismon.
Ĝi eldonas jarkvaronan revuon Nigdy Więcej.
Thomas Bickel
Thomas Bickel (n. ) estas svisa futbalisto. Li de 1986 ĝis 1995 membris en la svisa nacia teamo de futbalo.
NGC 1785
NGC 1785 (alia indiko — ESO 56-**38) estas grupo de steloj en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gonfreville-l'Orcher
Gonfreville-l'Orcher estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Distrikto Arad
Arad estas distrikto (rumane județ) en la okcidenta Rumanio (hungare: Arad megye), ĉe la landlimo kun Hungario. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma Arad.
Gonfreville-l'Orcher
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Gonfrevillais.
Baranduino
Baranduino (Baranduin), de hobitoj nomata Brandovino (Brandywine ) estas fikcia rivero en la legendaro de Mez-Tero kreita de John Ronald Reuel Tolkien.
Pruniers (stacidomo)
Pruniers, plennome Pruniers-en-Sologne, estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Pruniers-en-Sologne, en departemento Loir-et-Cher, regiono Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Salbris - Le Blanc (600000).
Grand-Couronne
Grand-Couronne estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Radiko (planto)
Radiko estas parto de planto kiu estas malsupre de la tereno. La radikoj tendencas kreski malsupren por atingi nutrojn kaj akvon, kiujn la planto bezonas por vivi. La plej grava malsameco kun la tigo estas ke la radiko ne havas burĝonojn. Ofte, la radiko estas ejo de kunvivado kun grundaj bakterioj kaj fungoj. El radikoj, kreskas radiketoj.
Letícia Medina
Letícia Carota Medina (Volta Redonda, 12-a de majo 1997) estas Brazila aktorino. Letícia fariĝis fama post formi parton de la televidserio Prova de Amor (Pruvo de amo), de Tiago Santiago.
Radiko (planto)
La radiko estas grava organo ĉe la planto, kiu kreskas ekde la elsemiĝo. Ĝi havas plurajn celojn:
Lindenkreuz
Lindenkreuz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Greiz de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Münchenbernsdorf. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Domokos Pap
PAP Domokos estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Koloĵvaro la 2-an de majo 1894 kaj mortinta en Balatonszepezd en 1970.
Kariero
Pap Domokos komencis siajn studojn en Arta Altlernejo de Budapeŝto, sed tion li povis daŭrigi nur en 1918-19. Pli poste li estis studento de Artistkolonio de Baia Mare.
Skorzonero
Skorzonero estas legomo, kiu antaŭ la Dua Mondmilito relative multe estis manĝata en Eŭropo, sed poste malpopulariĝis, eble pro ĝia laborpostuleco. Dum la senŝeligado de la longaj, malhelaj radikoj liberiĝas glueca plantolakto. Pro tio la legomo ricevis la kromnomon kuiristina ĉagreno.
Alia kromnomo estas vintro-asparago (aŭ povrul-asparago): la gusto de la legomo iomete similas al tiu de asparago. Skorzonero estas tipa vintra legomo, kun la plej granda alportado en februaro.
Post la senŝeligado oni tranĉas la skorzonerojn en pecetojn kaj kuiras ilin kun iom da vinagro por eviti senkoloriĝon. Oni povas eviti la gluecan plantolakton per la portado de kuirejaj gantoj. Ankaŭ oni povas pli facile senŝeligi la skorzonerojn post kuirado.
Nutra valoro
La nutra valoro de 100 g da freŝaj skorzoneroj estas:
NGC 1786
NGC 1786 (alia indiko — ESO 56-SC39) estas globa stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Zoltán Hegedűs
HEGEDÜS Zoltán (hegedyŝ) estis hungara poeto, verkisto, redaktoro naskita en Koloĵvaro la 18-an de julio 1912 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de januaro 1989.
Biografio
Zoltán Hegedűs diplomitiĝis pri hungara literaturo en la Universitato Pázmány Péter (1935). Li publikis de 1937 (Vigilia, Napkelet, Diárium). En jaroj 1942- 44 li gvidis la bibliotekon de Baumgarten-fondumo. En jaroj 1946-48 li laboris ĉe la Hungara Radio. De 1951 li estis kunlaboranto de revuo Csillag, de 1953 redaktoro de la semajngazeto Színház és Filmművészet. De 1958 li laboris en la redakcio de la revuo Filmvilág, kies de julio 1976 estis ĉefredaktoro (ĝis junio 1979). De 1976 li publikis filmkritikojn en la gazeto Népszabadság.
Imre Máthé
Imre MÁTHÉ [mAtE], laŭ hungarlingve kutima nomordo Máthé Imre estis hungara botanikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.
Imre Máthé naskiĝis la 1911 en Debrecen. Li mortis la 1993 en Budapeŝto.
Biografio
Imre Máthé frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, poste li estis kunlaboranto de Rezső Soó kaj li precipe laboris en la universitata botanika ĝardeno. Nature li instruis en la universitato, poste ankaŭ en Budapeŝto kaj Keszthely. Li partoprenis en fondo de botanika ĝardeno en Budapeŝto, poste en translokiĝo de la agrara universitato al Gödöllő. Li multe okupiĝis pri spicherboj. Li ricevis premion Kossuth en 1955.
Dries van Agt
Andreas Antonius Maria (Dries) van Agt (Geldrop, 2-an de februaro 1931) estas nederlanda juristo, politikisto kaj diplomato. Li estis ekde 1977 ĝis 1982 ĉefministro de Nederlando. Li estas membro de la politika partio CDA.
Deveno
Van Agt estas filo de Frans van Agt (teksaĵofabrikisto) kaj Anna Frencken. Post akiro de la diplomo gimnazio-A je la Augustinianum en Eindhoven li studis juron je la Katolika Universitato de Nijmegen. Li estis membro de la studenta asocio 'Carolus Magnus' kaj faris sian licencian ekzamenon kun laŭdo en 1955.
Van Agt estas ekde 1958 edzo de Eugenie Krekelberg kaj havas tri gefilojn: Eugenie, Frans kaj Caroline kaj 5 genepojn. Li estas honora civitano de la komunumo Geldrop-Mierlo.
San Gregorio da Sassola
San Gregorio da Sassola estas komunumo de Italio.
Arsen Kocojev
Arsen KOCOJEV — osete Коцойты Арсен — (naskiĝis 15 jan 1872 apud Vladikavkaz, mortis 4 feb 1944 en Vladikavkaz) estas grava oseta verkisto, unu el la fondintoj de osetlingva beletra tradicio.
Sankt Georgen am Längsee
Sankt Georgen am Längsee (jen germane, slovene Šentjurij ob Dolgem jezeru) estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Sankt Veit. Fine de en la komunumo vivis.
Arsen Kocojev
Kritikistoj nomas lin "artisto de viv-tragedio": rakontoj de Arsen KOCOJEV estas plej ofte tragediaj. En pluraj rakontoj okazas mortigo, ofte neklarigeble kruela sensenca mortigo, postulita de la antikva montara leĝo de "sanga venĝo". Verkisto ankaŭ multe kritikis la malklerecon de sia popolo, la detruan kaj malriĉigan rolon de superstiĉoj.
Kocojev ne nur verkis mem, sed ankaŭ tradukis. Bona konanto de la rusa lingvo, li tradukis prozajn verkojn de Puŝkin, kunlaboris en ruslingvaj gazetoj (inter ili en la jaro 1912 — en la fama "Pravda" de Lenin kiel provlegisto).
Arsen KOCOJEV ankaŭ multe influis la disvolviĝon de osetlingva ĵurnalismo. En 1910 kaj poste li eldonis 14 numerojn de revuo "Æfsir" ("Spiko"): tiu revuo estis inter la unuaj osetlingvaj. Poste, jam dum soveta potenco, li gvidis revuojn de Sud-Osetio, kiuj ekfloris en la unuaj jaroj de Sovet-Unio.
Pro la senlaca kleriga kaj literatura laboro Arsen KOCOJEV estis distingita per la ordeno "Honor-Signo", unu el la plej valoraj ordenoj de Sovet-Unio.
Omaĝe al KOCOJEV estas nomitaj stratoj en Vladikavkaz kaj Beslan.
12237 Coughlin
12237 Coughlin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Thomas B. Coughlin, iama mastrumanto de projekto de NEAR Shoemaker dum la fazoj de disvolvo, lanĉo kaj misio de tiu programo de malkovro. Kiel mastrumanto de projekto ĉe la Departemento pri kosmo de la Applied Physics Laboratory de la Universitato Johns Hopkins, li plenumis plurajn programojn de rapida sekvo de por la Strategia Defenda Iniciato.
Andrij Maliŝko
Andrij MALIŜKO (Андрій Малишко, naskiĝinta la, mortinta la ) estis lirika poeto, fama kanto-verkisto. Naskiĝis en urbeto Obuĥiv apud Kievo. Finis medicinan kolegion, studis literaturon en Instituto de Popola Klereco (nun - Kijiva Universitato). Instruis literaturon, laboris en gazet-redakcio, servis en armeo. Aŭtoro de ĉ. 40 poem-kolektoj. Influis verkadon de Vasil Stus.
Liajn kant-tekstojn (poemojn) tradukis Petro Palivoda.
Hamburga Bach-Premio
La Bach-Preis der Freien und Hansestadt Hamburg (Hamburga Bach-Premio estas internacia muzikpremio, kiun la urbo Hamburgo disdonas ekde 1951 (ekde 1975 ĉiujn kvar jarojn). Ĝin fondis senato kaj konsilantaro de la libera kaj hansa urbo Hamburgo en 1950 okaze de la 200-a mortodatreveno de Johann Sebastian Bach. Ĝi honoras komponistojn, „kies verkoj sub la alta pretendo, kiun metas la nomdonanto de la premio, meritas la distingon“. Ĝi estas dotita per 10.000 Eŭroj. Samtempe la sendependa juĝantaro disdonas subvenciojn de entute 5.000 Eŭroj al junaj komponistoj.
37627 Lucaparmitano
37627 Lucaparmitano estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Luca Parmitano, itala inĝeniero kaj kosmonaŭto en la Eŭropa Korpo de la Kosmonaŭtoj de la Eŭropa Kosma Agentejo.
Albrechtice v Jizerských horách
Albrechtice v Jizerských horách (Albrechtsdorf) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Jablonec nad Nisou. En la municipo vivas.
Albrechtice havas la trian plej longan ofican nomon en Ĉeĥio (sole Nová Ves u Nového Města na Moravě kaj Brandýs nad Labem-Stará Boleslav estas antaŭ ĝi).
Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1674.
32596 Čepek
32596 Čepek estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aleš Čepek, profesoro ĉe la Departemento Mapo kaj Kartografio de la Fakutato pri konstruinĝenieriko de la Teknika Universitato de Prago. Li estas aŭtoro de la projekto GNU Gama kaj ĉefeldonisto de Geoinformatics FCE CTU Journal.
3-2-1 Penguins!
3-2-1 Penguins! estas serio de kristanaj per komputilo animaciaj filmoj (rekte-al-video ĝis 2003) startaj la 14an de novembro 2000. La serio fare de Big Idea, Inc. kaj Lyrick Studios, nome samaj produktoroj de longdaŭraj filmoj VeggieTales, estis hegemonie ĉe Soundscan videovendoj dum isaj unuaj 18 semajnoj. kaj vendis 1.5 milionoj de videoj ĝis nun. Ĝi estis plej vendanto por la en 2001 kaj numero 2 (kaj eventuale 1) range ĉe NBC por sabato matene en 2008. Per VeggieTales, 3-2-1 Penguins generis milionoj da dolaroj por Big Idea Post liverigo de ses epizodoj fare de Big Idea el 2000–2003, 3-2-1 Penguins aperis en NBC, Ion Television, Telemundo kaj Qubo el 2006–2012.
Navalvillar de Pela
Navalvillar de Pela, aŭ pli popole konata kiel simple Pela, estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas peleños. La censita populacio en 2007 estis de 4.816 loĝantoj.
Situo
Pela estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 368 m; je 148 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 251,2 km². Ĝi estas nordokcidente de la distrikto de La Siberia kaj oriente de la distrikto de Vegas Altas, ĉe la nordo de la montetoĉeno de Sierra de Pela, kiu nomigas la vilaĝon.
Historio
Navalvillar de Pela, en sia aktuala loko kaj kun tiu nomo, naskiĝis en 1418 kiam grupo de vilaĝanoj petis permeson al la municipo de Trujillo por limigi kaj indikiligi la teritorion. Sed tiu fondigo dum la 15a jarcento ne estas komprenigebla kiel absoluta fondo. Logike jam antaŭe tiuj lokoj estis loĝataj, sed tio ŝanĝis dum la tempopaso.
En la Antikva Epoko, tiu teritorio apartenis al la popolo de la vetonoj, iberia popolo antaŭromia. La restaĵoj de tiu popolo estas bronzaj figuroj de animaloj kaj homoj surĉevale. Eĉ antaŭ tiu epoko jam estis praloĝantoj en la montetoj, ĉar restas skizaj Prahomaj pentraĵoj surroke en la zono.
En la municipa teritorio, en la monteto de Cogolludo, ĉe la rivero Gvadiano, troviĝas la restaĵoj de la antikva urbo de Lacimurga, romia setlejo super ibera vilaĝeto. Tiu tre verŝajne estis urbeca centro el kiu oni influis sur rura medio; en ties ĉirkaŭaĵo estas la restaĵoj de alia romia setlejo nome Lacipea.
Kiel aliaj vilaĝoj de la ĉirkaŭo, en la mezepokaj tempoj, tiu vilaĝo apartenis jure al la urbo de Trujillo, kaj religie, al la episkopejo de Plasencia. Laŭ tradicioj ekzistis en la montetoj fortikaĵoj de la templanoj, el kiuj tamen, neniu restaĵo estas konata aktuale, kaj aliaj legendoj konektas la vilaĝon kun la morto kaj enterigo de la reĝo Pedro la 1-a de Kastilio, nomita "El Cruel" (la Krudela), laŭ legenda kiu ripetiĝas ankaŭ en aliaj ĉirkaŭaj lokoj.
Dum la Hispana Intercivitana Milito la vilaĝo restis dum 1936 kaj 1937 en la norda flanko de la respublika regiona teritorio kaj suferis atakojn de la frankisma armeo kiu venis tra la najbaraj vilaĝoj de la suda parto de la provinco de Cáceres, kiu estis teritorio de Francisco Franco. Post la milito kelkaj respublikaj vilaĝanoj fuĝis al la montoj de kie rezistis dum kelkaj jaroj kiel gerilanoj.
Festoj
Navalvillar de Pela estas ege konata en Ekstremaduro pro ties fama festo La Encamisá [enkamisA], ankaŭ nomita Carrera de San Antón (Kurado de Sankta Antono), kiun oni celebras ĉiun 16an de januaro, antaŭtago de Sankta Antonio.
Laŭ la populara legendo, La Encamisá rememorigas la historian savon de la pelanoj antaŭ la maŭroj kiam tiuj klopodis invadi la vialĝon. Tiun venkon ili atingis per incendio de fajraĵoj, per vestado de blankaj ĉemizoj kaj kurado de iliaj ĉevaloj; tiele ili sukcesis konfuzigi la invadintojn, per ŝajnigo, ke ili estas multnombraj. Al Sankta Antonio oni dediĉis la savon.
La festo havas, kiel ĉefrolulo, la ĉevalrajdantojn, kun blanka ĉemizo, multkolora koltuko kaj alia tuko kiel ĉapelo, finita en akra pinto kiel milita kasko, kaj la ĉevalon kiu portas faman multkolore ornamitan kovrilon. La kurantoj rajdas laŭ ĉirkaŭa vojo tra la vilaĝo. Ĉiuj vizitanto dancas ĉe muzika popolgrupo kaj ricevas senpage hejmfaritajn vinon kaj dolĉaĵojn, nome biñuelos.
Sergio Aksakov
Sergej Timofejeviĉ AKSAKOV (Cергей Тимофеевич Аксаков) naskiĝis la 1-an de oktobro 1791 en urbo Ufa (nun ĉefurbo de rusia respubliko Baŝkirio), mortis la 12-an de majo 1859 en Moskvo. Li estis eminenta rusa verkisto. Li mem kaj liaj gefiloj (precipe filoj Ivano kaj Konstanteno kaj filino Vera) famiĝis en Rusio kaj en la tuta mondo kiel akraj adeptoj de panslavismo.Lia patro Timoteo Stepanoviĉ Aksakov estis nobelo kaj servis kiel prokuroro en la kortumo de la gubernio. Lia patrino nomiĝis Maria Nikolajevna.
Juna Sergio lernis en prestiĝa gimnazio de urbo Kazano. En 1805 li eltenis la enirekzamenon de ĵus ekfunkciinta kazana universitato. Tie aperis pasio de Aksakov al teatro kaj li volonte partoprenis studentajn spektaklojn. Tiam li komencis versi.
En 1807 li lasis la universitaton kaj forveturis al Sankt Peterburgo. Tie li servis kiel tradukisto en komisiono pri la novaj leĝoj. En la ĉefurbo de Rusio li preferis frekventi kelkajn literaturajn kaj teatrajn salonojn.
En 1816 Sergio Aksakov edziĝis al Olga Stepanovna Zaplatina kaj forveturis en sian bienon Novo-Aksakovo situantan proksime de urbo Ufa. La feliĉaj geedzoj havis poste dek gefilojn.
En 1826 la familio translokiĝis al Moskvo, kie Aksakov aĉetis la lignan palaceton situantan proksime de Arbat strato (en ĝi nun funkcias la filio de Literatura muzeo). En ĝi ĉiusabate okazis vesperfestenoj, kiujn vizitis la kultura mondumo de Moskvo kaj Rusio. Tiam Aksakov servis kiel cenzoro, inspektoro kaj poste direktoro de Lima instituto. Samtempe li multe okupiĝis pri sia literatura agado. En 1834 aperis lia unua verko “Burasko”. Tiam li ankaŭ verkis kelkajn artikolojn kun kritiko pri leteraturaĵoj kaj teatraĵoj. Aksakov bone konis kaj amis la rusan naturon. En 1847 li publikigis sian verkon «Notoj pri fiŝkaptado» kaj en 1849 verkon «Memuaro de ĉasisto kun fusilo». Ambaŭ librojn tre ŝatas oni en Rusio kaj en la mondo, ĉar ili estas realaj enciklopedioj de la rusa faŭno. Malgraŭ tio, ke tiam ekdoloris okuloj de la verkisto, li daŭrigis sian verkadon. En 1856 kaj en 1858 aperis liaj aŭtobiografiaj libroj: «La familia kroniko» kaj «Juneco de Bagrov nepo». Tiam Aksakov ankaŭ verkis aliajn memuarojn pri siaj multaj amikoj famiĝintaj en la belarta kampo. Tre famiĝis lia fabelo "La skarlata floreto", kiu estas kelkfoje filmita. La animacia filmo havas esperantajn subtitolojn kaj tekston.
En 1843 Sergio Aksakov aĉetis bienon en Abramcevo situantan norde de Moskvo. Tie li loĝis ĉiusomeron kune kun siaj gefamilianoj ĝis 1859 kaj multe verkis tie. Tiam la verkiston vizitis liaj amikoj, literaturistoj: Ivano Turgenev, Teodoro Tjutĉev, Mikaelo Zagoskin kaj Nikolao Gogol. La lasta amiko Gogol preferis ferii en Abramcevo kaj diskuti pri siaj verkoj. Interalie lia libro “Revizoro” estas en listo de la unuaj libroj tradukitaj de Zamenhof en esperanton.
Sergio Aksakov mortis la 12-an de majo en Moskvo. Li estas sepultita en Novodeviĉje tombejo de Moskvo.
Friesach (Karintio)
Friesach (jen germane, slovene Breže) estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Sankt Veit. Fine de en la komunumo vivis.
Versaĵoj
Versaĵoj  estas 35-paĝa libreto publikigita en Bukaresto en la jaro 1912 fare de Esperanta Biblioteko "Danubo". Ĝi enhavas originale esperantlingve verkitajn versaĵojn de Georgo Deŝkin.
Antifaŝisto de la Jaro
Antifaŝismulo de la Jaro - honora titolo atribuata ekde 2002 per Asocio "Neniam Plu" en Pollando. Titolo estas atribuata por aktiveco disvastiganta "konformecon kun toleremo kaj solidareco".
Laŭreatoj de premio:
Vidu ankaŭ
Stowarzyszenie "Nigdy Więcej"
Laphroaig
Laphroaig estas distilejo de viskio en Islay, nome insulo de la skotaj Internaj Hebridaj Insuloj en Britio.
Grèges
Grèges estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Béla Bíró (publicisto)
BÍRÓ Béla estas rumanuja hungara verkisto, publicisto, tradukisto naskita en Căpeni la 18-an de februaro 1947.
Biografio
Béla Bíró finis la fakojn pri rumana-hungara lingvoj en Universitato Babeş-Bolyai en Kluĵo en 1970. Inter 1071 kaj 1987 li estis ĵurnalisto ĉe Megyei Tükör, poste ĝis 1990 tradukisto en loka maŝinfabriko. Li estis kunlaboranto de Brassói Lapok, Európai Idő, ekde 1990 adjunkto de Universitato de Bukareŝto, Universitato Sapientia. Li estis ano de Limes Kör.
József Bal
József BAL [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bal József estas hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro.
József Bal naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Bal lernis en teatra studio inter 1975-1978, poste li estis vicaktoro komence en la ĉefurbo, poste en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Li lernis ankaŭ en mezlernejo inter 1978-1982, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1986. Liaj plej gravaj instruistoj estis Tamás Major, Gábor Székely (reĝisoro) kaj Gábor Zsámbéki. Post la diplomo li aliĝis al trupo de Teatro Szigligeti (Szolnok), sed en 1988 li revenis al Teatro Csiky Gergely. En 1995 li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en la menciita altlernejo, poste li estis teatrestro 3 jarojn en Teatro de Kecskemét. En la teatra jaro 1998 li estis reĝisoro de Teatro Szigligeti. Ekde 2003 li estas gvidanto de la prozaj spektakloj de Nacia Teatro (Szeged). Li ricevis premiojn inter.
Burguillos de Toledo
Burguillos de Toledo [burgIjos de tolEdo] (urbetoj de Toledo) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino Burguillo devenas de "burgus", el malfrua latina aŭ de visigotoj, kaj signifus "malgranda vilaĝo", "malgranda turo", aŭ "malgranda kvartalo".
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Burguillano. La censita populacio en 2011 estis de 2.734 loĝantoj kaj la denseco estas de 95,96 loĝ/km².
Situo
Burguillos de Toledo estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 676 m; je nur 12 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 28.49 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°47′48″ N 3°59′29″ Ok.
Kastelo Warsberg
La domo Warsberg en Saarburg, distrikto Trier-Saarburg, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato, staras samloke de la iama burgana domo („Burgmannenhaus“) de la familio von der Leyen el la 14a jarcento. Ĝi estas malgranda enurba kastelo kaj sidejo de la menciita familio.
Burguillos de Toledo
Geografio
La municipo troviĝas sur ebenaĵo en la komarko de la Montoj de Toledo kaj limas kun la municipaj teritorioj de Toledo, Nambroca, Ajofrín kaj Cobisa, ĉiuj de la provinco de Toledo. Okcidente pasas la rojo Rosa, aktuale senakva, kiu elfluis al la rivero Taĵo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo.
Historio
Meze de la 19a jarcento la municipa buĝeto estis de 8.589 "reales", el kiuj 1.460 estis por pago al la sekretario.
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, sed ĉe Burguillos de Toledo tute male, danke al efiko alvoko el proksima ĉefurbo, kaj tiele el la 389 de la komenco de la jarcento ekkreskis ĉiam iom post iom, ĉefe post kiam Toledo iĝis regiona ĉefurbo, el la iamaj 400 al la nunaj 2,734, tio estas ĝi preskaŭ sepobliĝis.
28479 Varlotta
28479 Varlotta estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Tabasaranoj
Tabasaranoj estas indiĝena etno en Dagestano, unu el la plej signifaj etnaj grupoj de tiu nord-kaŭkazia respubliko de Rusio. En Rusio estas ĉirkaŭ 200 mil tabasaranoj.(2010)
Tabasaranoj parolas en la tabasara lingvo. Ofte ili ankaŭ povas uzi la lingvon Turki, la lezgan kaj la rusan lingvojn.
Historie tabasaranoj iam estis tre influa etno de la regiono. Antikva armena historiisto Egiŝe mencias, ke tabasaranoj povas formi kvarcentmilan armeon. Modernaj tabasaranoj havas sian etnan distrikton kadre de Dagestano; en la distrikto loĝas ĉirkaŭ 50 mil reprezentantoj de la etno.
Kredantaj tabasaranoj estas muslimoj. Laŭ kulturo kaj la maniero de sia ĉiutaga vivo ili similas lezgojn. En la loko de sia tradicia loĝado ili okupiĝas pri ŝafobredado, kreskigo de vinberoj kaj cetera agrikultura laboro. Tabasaranaj metiistoj estas konataj pro la tapiŝoj, produktataj de ili.
Lublina unio
Lublina Unio - unuiĝo de Krono de la Regno de Pollando kaj Granda Duklando Litova kreita la 1-an de julio 1569 dum sejmo en Lublino. Ĝi estis reala unio, kontraste al antaŭaj, personaj unioj polaj-litovaj, kie komuna estis nur persono de monarko.
Ĝi estis aprobita la 28-an de junio, subskribita la 1-an de julio kaj fine ratifita de reĝo la 4-an de julio 1569. Ĝi estigis novan ŝtaton, nomatan Respubliko de Ambaŭ Nacioj, kie komunaj estis: reĝo, sejmo, valuto, eksterlanda kaj defenda politikoj. Apartaj restis fiskoj, armeoj, oficoj kaj juĝistaroj.
Konsekvencoj de la unio
eta|240px|maldekstra|La teritorio de la [[Pola-Litova Unio tio estas Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en Deulino (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
Legendo:
]]
7779 Susanring
7779 Susanring estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Jack B. Child elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Susan Ivanka Ring, inspirita kaj sindonema anino de la Astronomia Societo de Kanbero. Ŝi apogi programojn de observado en la lernejoj kaj estis ĉefredaktadorino de la revuo "Suda Ĉielo".
13565 Yotakanashi
13565 Yotakanashi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Rutuloj
Rutuloj estas malgranda indiĝena etno en sud-okcidento de Dagestano ĉe rivero Samur. Totalo de rutuloj apenaŭ superas 60 mil (datumoj de 2010). Rutuloj havas propran distrikton en la montara parto de Dagestano, kio sekurigas al ili certan kulturan kaj administracian aŭtonomion.
Kulturo
Rutuloj ricevis fortan kulturan influon de Azerbajĝano (ankaŭ pro tio, ke migrantaj paŝtistoj ĉiujare iris kun sia brutaro al paŝtejoj en la sudo). Kulture rutuloj estas proksimaj al lezgoj.
Lindenschied
Lindenschied estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Hunsrück de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
(19363) 1997 OL2
(19363) 1997 OL2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
NGC 1787
NGC 1787 (alia indiko — ESO 85-SC31) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Johnny Leoni
Johnny Leoni (n. ) estas svisa futbalisto. Li en 2011 membris en la svisa nacia teamo de futbalo.
Trelly
Trelly estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝi nun formas parton de Quettreville-sur-Sienne.
Tatoj
Tatoj estas kaŭkazia etno, loĝanta en Dagestano kaj Azerbajĝano. La totalo de tatoj estas eble 30-40 mil personoj, plejmulto loĝas en urboj Derbent kaj Maĥaĉkala.
Tatoj devenas el iranaj triboj, kiuj venis al Kaŭkazio de teritorio de moderna Irano ĉirkaŭ la 5-a jarcento p. K.
Ekzistas 3 tradiciaj etnaj grupoj de tatoj: Pri la ekesto de la lasta grupo, la montaraj judoj, ĝis nun ekzistas du vidpunktoj: ankoraŭ ne klaras, ĉu tiu grupo estas tatoj, konserviĝintaj al judismo, aŭ judoj, akceptintaj la tatan lingvon.
Kantono Zenica-Doboj
La Kantono Zenica-Doboj (bosne Zeničko-dobojski Kanton, kroate Zeničko-dobojska Županja) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino kaj situas en centro de Bosnio. La nomo venas el urbonomoj de Zenica kaj Doboj. La administra centro estas Zenica. Laŭ la stato de en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Universitato en Bjalistoko
Universitato en Bjalistoko estas universitato en Pollando. En 1968 en Bjalistoko estis fondita la Filio de Universitato de Varsovio kiu la 19-an de junio 1997 estis transformita en memstaran, laŭvice 13-an polan universitaton.
Vritro
En la veda religio (antaŭa al hinduismo), Vritro estas asuro (demono) serpent- aŭ drakforma, bildigo de la sekado kaj malamiko de la dio Indro. En la tekstoj Vedoj ĝi ankaŭ estis konata kiel Ahi (‘serpento’). Ĝi estis frato de Valao. Kiel drako ĝi blokis la trairon de la vedaj riveroj kaj estis heroe mortigita de Indro.
Universitato en Bjalistoko
Nuntempe en la universitato laboras ĉirkaŭ 1300 personoj inkluzive preskaŭ 800 instruistoj, kaj studas ĉirkaŭ 16.000 studentoj.
Tanngrisnir kaj Tanngnjóstr
Tanngrisnir ("disaj dentoj") kaj Tanngnjóstr ("grincaj dentoj") estas la kaproj, kiuj tiras la ĉaron de Toro en la nord-ĝermana mitologio. Ili estas atestitaj en la Poezia Edda, kompilita en la 13-a jarcento de pli fruaj tradiciaj fontoj, kaj la Proza Edda, verkita de Snorri Sturluson en la 13-a jarcento.
La Proza Edda rakontas, ke kiam Toro kuiras la kaprojn, ilia karno disponigas nutraĵon por la dio, kaj, post kiam Toro revivigas ilin per sia martelo, Mjolnir, ili estas alportitaj reen al vivo la venontan tagon. Laŭ la sama fonto Toro foje tranoktis ĉe kamparanaj terkultivistoj kaj dividis kun ili sian kapromanĝon, kaj unu el iliaj infanoj, þjálfi, rompis unu el la ostoj por suĉi la medolon, kio lamigis unu el la kaproj post la resurekto. Kiel rezulto, Toro konservas þjálfi kaj lian fratinon Röskva kiel siaj servistoj.
Lasarto-Orio
Lasarto-Orio (Lasarte-Oria) estas urbeto ena de la Provinco Gipusko de Eŭskio. Ĝi staras tre proksime de la Gipuska ĉefurbo Donostio.
Halmaj
Situo
Halmaj situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Hidasnémeti. Szikszó troviĝas 9, Encs 12, Miskolc 25 km-ojn.
Podmokly (distrikto Klatovy)
Podmokly (Podmok, ankaŭ Podmokl) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie. La plej proksima urbo estas Sušice malproksima per aerlinio proksimume 4 km tra okcidenta direkto.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1045.
József Pap
PAP József estis hungara verkisto, poeto naskita en Braŝovo 1886 kaj mortinta ?.
Kariero
Pap József studis juron en Scienca Universitato Ferenc József. Li estis post la Unua mondmilito kunlaboranto de gazeto Panorama de Vieno, de Napkelet de Kluĵo, de Korunk; helpredaktoro en 1923 de Vasárnapi Újság. Li elmigris Germanion en la 1920-aj jaroj, kie li fondis libroeldonejan entreprenon. Lia plua sorto estas nekonata.
Aingeville
Aingeville estas franca vilaĝeto lokita en la departemento Vosges kaj en la regiono Loreno. Ĝiaj geloĝantoj nomiĝas la Aingevillois.
Geografio
La vilaĝo estas konstruita sur la maldekstra bordo de la rivero Anger, iu alfluanto de la rivero Mouzon.
San Lorenzo Nuovo
San Lorenzo Nuovo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
Villalobar de Rioja
Villalobar de Rioja [biljaloBAR deRJOĥa] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordokcidenta Komarko de Santo Domingo de la Calzada en privilegia areo inter Santo Domingo de la Calzada kaj Haro, ambaŭ komarkaj ĉefurboj. Laŭ ŝajno, Villalobar povus aspekti rilata al “lobo” (lupo), sed pere de la mezepoka dokumentado (Alfovare, Villa Lhovar, Bilafavar) oni scias, ke la loknomo estas hibrida de latino kaj araba, en kiu oni povas rekoni la formojn villa + ar, al-hawr ("la ulmo").
Geografio
La municipa teritorio estas sur la valo de la rivero Oja. Kaj limas nordokcidente kun Herramélluri, nordoriente kun Castañares de Rioja, sudoriente kun Bañares, sude kun Santo Domingo de la Calzada kaj sudokcidente kun Grañón. Hegemonias la agrikulturo sen irigacio, kun kultivo de tritiko, sekalo, terpomoj, beto kaj legomoj.
Historio
En la municipa teritorio estas restaĵoj de la iama romia ŝoseo inter Tricio kaj Briviesca. La romianoj nomis la lokon Alfovare. Aperas kiel Villafavar en dokumento de 1120. Ĝis 23a de decembro 1804 estis domaro apartenanta al Santo Domingo de la Calzada, kaj en tiu jaro la reĝo Karolo la 4-a sendependigis ĝin.
Aktualo
La rura elmigrado okazis laŭlonge de la 20-a jarcento, tiel oni descendis el preskaŭ 500 loĝantoj en la 1950-aj jaroj ĝis nunaj 69.
Vizitindaĵoj estas preĝejo, turo de 12-a jarcento, blazondomoj, inter kiuj tiu de Bustamante estas nun hotelo, ĉerivera promenejo inter poploj, ktp.
Tata lingvo
Tata lingvo estas lingvo de tatoj, parolata en Dagestano kaj Azerbajĝano. Apartenas al la irana grupo.
Mediteranea enanto
La Mediteranea enanto aŭ Nigrorela enanto (Oenanthe hispanica) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas specio kun du formoj.
La genra nomo, Oenanthe, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka oenos (οίνος) "vino" kaj anthos (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj. .
La reprodukta masklo de la okcidenta formo O. h. hispanica de Iberio kaj norda Afriko havas frunton kaj kronon blankajn aŭ preskaŭ blankajn, sablokoloran dorson, kaj flugilojn pli nigrajn ol tiuj de la Rokenanto. La subaj partoj estas blankaj nuance al sablokoloro. Dorso, supraj vostokovriloj kaj plej parto de vosto (escepte de la kutima nigra renversita nigra T) estas blankaj. La orelkovriloj (de tie unu el la du nomoj) kaj larĝa strio al la beko kaj foje la gorĝo estas nigraj. Aŭtune kaj vintre la kapo kaj dorso estas distinge sablokoloraj, kiel la subaj partoj, inklude la gorĝon, sed la sablokoloro varias en intenseco. Escepte pri la centra paro, la vostoplumoj estas multe pli blankaj ol ĉe la Rokenanto, ĉar la interna blanko ofte etendas al pinto. La ino estas pli bruna birdo, sed havas la karakteran blankan malsupran dorson kaj ŝiaj sezonaj ŝanĝoj estas malpli markitaj.
La orienta raso O. h. melanoleuca troviĝas en orienta Mediteraneo, kaj migras al vintrejoj en Sudano. La masklo de la orienta formo estas eĉ pli blanka somere ol la okcidenta birdo, sed povas esti distingita pro la linio kiu etendas je la bazo de la beko. Nigragorĝaj individuoj de tiu raso havas pli grandan kvanton de nigro en gorĝo kaj vizaĝo ol la okcidentaj birdoj, kaj la nigro ĝenerale finas krute aŭ laŭ pli rekta linio.
Ĝi estas rara vaganto en nordokcidenta Eŭropo.
Demokratia konfederaciismo
Demokratia konfederaciismo estas liberecisma socialisma politika sistemo, elpensite de Abdullah Öcalan. Demokratia konfederaciismo estas "sistemo de popole elektitaj administraj konsilioj, kiu permesas al lokaj komunumoj praktiki aŭtonoman kontrolon pri siaj havaĵoj, dum estante ligitaj al aliaj komunumoj per reto de konfederaciaj konsilioj."
Öcalan, kiu estis la estro de la Kurdistana Laborista Partio, fondis tiun ideologion dum li estis en malliberejo. Kvankam la partio estis unue marksismo-leninisma, la organizaĵo ŝanĝis siajn opiniojn pro la korespondo de Öcalan kun liberecana socialisto Murray Bookchin, kiu grande influis en la nuna ideologio de la partio. Proksime de sia vivfino, Murray Bookchin maliluziĝis pri la kreskanta senpolitikeco de la nuna anarkiisma movado, kaj kreis liberecisman municipismon anstataŭe. La centraj kolonoj de demokratia konfederaciismo estas socia ekologio kaj anarkifeminismo.
Laŭ Abdullah Öcalan, lia ideologio baziĝas sur partoprena demokratio kaj aŭtonomio je la loka nivelo. El sia libro:
La puĉo de la ŝtato estas vidita kiel laŭpaŝa procezo. Ili ne vidas revolucia puĉo de ŝtato kiel maniero por krei daŭripovan ŝanĝon. Anstataŭ, sociaj problemoj kaj aferoj rilataj al libereco kaj justico devas esti solvita por demokratia-konfederacia procezo. Tamen, se naciŝtato elektas ataki la komunumon, subtenantoj povas rezisti memdefende kun grupoj kiel ekzemple la Protektaj Taĉmentoj de la Popolo (YPG).
Bath (urboparto en Nov-Jorkio)
Bath estas loĝloko en orienta Usono. Precize ĝi konsideratas vilaĝo kaj urboparto de samnoma urbo Bath. Ĝi apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj estas la administra centro de la ĉirkaŭa kantono Steuben. Laŭ la stato de la censo en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Demokratia konfederaciismo
Anoj permesas kreon de globa konfederacia kunigo kiu antaŭenigus platformon de civilaj liberecoj, kiel alternativo al la Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj, kiu ili vidas kiel asocio de naciŝtatoj kaj dominita de grandaj potencoj. Tamen, en demokratia konfederaciismo, la emfazo estas sur la loka nivelo, organizi konfederaciismon globe ne estas nediskutebla, sed ne estas la tuja intereso de la ideologio.
La ideologio populariĝis dum la konflikto en Roĵavo post anoj ekbatalis kontraŭ la Islama Ŝtato.
Willy Versteeg-Graftdijk
Wilhelmina VERSTEEG-GRAFTDIJK (naskiĝis la 6-an de julio 1886 in Giessendam, mortis la en Zeist ) estis nederlanda esperantisto. Ŝi esperantistiĝis en 1926. Versteeg-Graftdijk prizorgis kursojn, interalie en popollernejo. Ŝi estis delegito de la Universala Esperanto-Asocio. Versteeg-Graftdijk tradukis al Esperanto la detektivan romanon La Viro el Francujo de Ivans en 1933.
Geoido
La geoido estas rilatsurfaco en la gravitkampo de la Tero por mezurado kaj priskribado de la terfiguro. Je bona proksimumo la geoido reprezentiĝas per la meznombra marnivelo de la mondomaroj kaj pro tio ĝia formo videblas ekster la landmasoj. La potencialo de la tergravito samas je ĉiu loko de la geoida surfaco. La natura vertikalo (la sondildirekto) kaj la geoido staras perpendikle unu al la alia je ĉiu punkto de la geoido. Pro tio oni povas eltrovi la geoidon mezurante la graviton. Du ajnaj punktoj sur la geoido havas la saman gravitpotencialon kaj pro tio la saman dinamikan altecon. Kontraŭe al tio la gravitakcelo g ne estas konstanta sur la geoido, sed malplialtiĝas de la poluso al la ekvatoro de 9,83 al 9,78 m/s2.
Riedt
Riedt aŭ Ried estas alemana vorto por marĉo.
Ĝi estas geografia nomo de diversaj vilaĝoj en marĉaj regionoj en Alemanio.
Geoido
La geoido estas fizika modelo de la terfiguro, kiun evoluigis Gauß (en 1828) kaj Johann Benedict Listing (1808-1882) - distinge de la geometria modelo de la terelipsoido. La vorton "geoido" kreis Listing, kiu priskribis ĝin kiel surfacon de sama gravitpotencialo.
Geoid-konstruado
[[Dosiero:Geoida.svg|eta|maldekstra|350px|1. oceano
2. elipsoido
3. loka sondilo
4. kontinento
5. geoido]]
Ahuacuotzingo
Ahuacuotzingo estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ahuacuotzingo. Ahuacuotzingo apartenas al la regiono Centro, kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj situas en la centro de ĝi. Krome al tiu regiono apartenas dek-du aliaj komunumoj. Al Ahuacuotzingo apartenas entute 97 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12002.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 1100 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas ne konata.
Sociogeografio
9421 de la loĝantoj de Ahuacuotzingo en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 4416 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 46,87 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 53,27 % (2923 el 5487 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 37,95 (1493 el 3934 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol viroj.