cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santiago Bernabéu (metroo de Madrido)
La stacio estis malfermita la kiel parto de la origina linio 8. La unua nomo de la stacio estis Lima. La nomon oni ŝanĝis, laŭ la apude situanta Stadiono Santiago Bernabéu, sidejo de la ludado de la futbalteamo Real Madrid.
Flago de Bavario
Ekzistas du, ekzakte samrajtaj, ŝtataj flagoj de Bavario en la landaj koloroj bluo kaj blanko. Ambaŭ en sia nuna formo oficialiĝis la 16-an de novembro 1953. Unu el ili estas simpla dukolora flago horizontale blanka-blua. La alia, pli specifa, konsistas el pluraj klinitaj romboj blankaj kaj bluaj. Ne ekzistas "ofica flago": la landaj instancoj rajtas libere elekti kiun el la du oficialaj flagoj uzi. Ofte bildiĝas flagaj variaĵoj, kiuj centre aldone metas la blazonon de Bavario - tamen neniu el ili oficialas, kaj oficiale eĉ malpermesatas, sed tamen la oficialaj instancoj toleras la uzon de tiuj "inventaĵoj" kaj ne persekutas ĝin.
44027 Termain
44027 Termain estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Roy A. Tucker elde ties Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Patricia Ann Termain Eliason kiu grande kontribuis al la kono pi la sunsistemo kiel scienca subtenantino por la kosmaj misioj de Viking, Voyager kaj aliaj kosmosondiloj; ŝi ankaŭ estis projekt-administantino por la programo de heliosismologio GONG.
Somera Olimpiko 1988
Partoprenintaj nacioj
Klarigo: Teamoj kun klinitaj literoj havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.
ISO 3166-2:PA
ISO 3166-2:PA estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Panamon. La kodoj ekzistas por 10 provincoj kaj 3 indiĝenaj regionoj (komarkoj). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>PA</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Panamo. La dua parto estas unu aŭ du ciferoj por provinco kaj du literoj por indiĝena regiono.
2180 Marjaleena
2180 Marjaleena estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Marjaleena", en honoro de Marjaleena Johnsson, filino de la malkovrinto.
Berardo da Teramo
Berardo da Pagliara, ankaŭ nomata Berardo de Teramo (Pagliara de Isola del Gran Sasso d'Italia,11-a jarcento – Teramo, 19-a de decembro 1122) estis itala katolika episkopo. La katolika Eklezio honoras lin kiel sanktulo kaj patrono de la urbo kaj de la diocezo de Teramo.
Biografio
Li naskiĝis de la nobela familio Pagliara, en la samnoma kastelo lokata en la apudaĵoj de Isola del Gran Sasso. Kelkaj esencaj faktoj pri lia vivo, kiel la donaco de liaj personaj posedaĵoj al la Eklezio, la komenco de la episkopa mandato kaj la dato de la morto, estas dokumentataj en la Cartulario della Chiesa Aprutina.
Krome tri kronikoj, aŭ legendoj, parolas pri li; la plej longa de ili estas atribuata al la episkopo Sassone, lia posteulo, kaj estas proklamata fare de la Kanonikoj de la Katedralo en la tago de la festo de la sanktulo (19-a de decembro). La sciigoj ĝis nun konataj rilatas sinteze al lia eniro, ekde kiam li estis juna, en la Monaĥejo de Montecassino kaj de lia transiro en posta periodo al la Monaĥejo de San Giovanni in Venere. Oni scias ke je la morto de la episkopo Uberto, dank' al la famo pri lia sankteco, kiun akompanis lin, oni nomis lin kiel posteulo ĉe la terama Eklezio. Berardo plenumis tiun oficon dum sep jaroj eke de 1116, direktante siajn agadojn al la helpo al la malriĉuloj kaj al la pacigo de la kontrastoj ekzistantaj inter la urbaj partioj.
Kulto
La feston de sankta Berardo oni celebras la 19-an de decembro, la tago de la datreveno de lia morto (la dies natalis).
Rimarkinda estas la kutimo, plurfoje reprenita kaj forlasita kaj nuntempe restarigita, de la urbaj aŭtoritatoj oferdoni ĉiujare kandelegon honore al la sanktulo. En la festa tago de sankta Berardo, dum la Meso celebrata de la episkopo, la urbestro oferdonas al la ekleziaj aŭtoritatoj kandelegon kiel omaĝo de la komunumo terama de ĉiam devota al sia patrono. Dum la ceremonio, estas precipe impona la plenumo de la solena Himno al Sankta Berardo, verkita de la kapelestro de la Katedralo de Teramo Nicola Dati kaj kantata de la ĥoralo. Temas pri kanto kantata nur unufoje jare, dediĉita al la sanktulo kaj al la urbo Teramo. Ĉe la fino de la ceremonio la episkopo, sur la antaŭkatedrala placeto, benas la urbon pere de la relikvoj de la patrono (busto kaj brako).
Relikvoj
La restaĵoj de la sanktulo estis entombigitaj en Teramo, en la antikva Katedralo, ene de la kapelo nuntempe dediĉita al Sant'Anna; tiu kapelo estis unu el la malmultaj konstruaĵoj, kiuj ne estis detruitaj de la incendio kiu en la jaro 1156 detruis la urbon, fare de la normana armeo estrata de Roberto di Loritello.
Ĉirkaŭ en 1174, vole de la episkopo Attone, la korpo de la sanktulo estis translokita al la nova Katedralo, unue ene de la Kripto, kie ĝi restis dum ses cent jaroj, kaj poste, en 1776, definitive metita en la kapelo starigita en lia honoro je elspezo de la loĝantoj de Teramo kaj inaŭgurita de la episkopo Pirelli.
Amiato
La monto Amiato (Amiata [Amjata]) estas montaro (pli ĝuste: malaktiva vulkano) en suda Toskanio, inter Sieno kaj Groseto.
Berardo da Teramo
Relikvoj
Nuntempe, la korpo de sankta Berardo estas gardata en la tombo kiu estas en la altaro de la menciita kapelo ene de la Katedralo. La escepto estas de nur du partoj de la korpo de la sanktulo, tenataj ene de du arĝentaj relikvujoj: la "benanta brako", (17a jarcento) kaj la busto (16a jarcento). Ambaŭ estas en sekurkesto kaj elmontrataj al la publiko okaze de la festo de la sanktulo.
Amiato
Geografio
La plej alta pinto atingas.
Berardo da Teramo
Ikonografio
Al la sanktulo estas atribuataj multnombraj mirakloj rilate al kiuj naskiĝis ĉiu lia ikonografio.
Amiato
Geografio
En Amiato estas la fontoj de pluraj nelongaj riveroj, el kiuj la plej longaj nomiĝas Paglia kaj Fiora.
Berardo da Teramo
Ikonografio
Ŝtona statuo kiu prezentas lin, kaj kiu tiam elstaris super la Kripto kiel signaculum de la korpo tie konservita, estas lokata sur la supro de la kapelo dediĉita al la sanktulo. Ene de la sakristio, reprezentas la sanktulon la retablo de la pola pentristo Sebastiano Majeski (17a jarcento), kun la titolo "La mirakloj de Sankta Berardo", la tolo de la pentristo Giuseppe Bonolis prezentanta "La liberigo de la Urbo Teramo el la sieĝo de la duko de Atri dank' al la Virgulino Maria kaj Sankta Berardo" kaj multaj aliaj ilustraĵoj. Granda kaj varia estas la kolekto de votaj gravuradoj produktitaj dum la jaroj.
Amiato
Geografio
Nur ĉirkaŭ 60mil homoj loĝas en la tuta areo de Amiato; la plej grava urbeto estas Abbadia San Salvatore (preskaŭ 7mil loĝantoj).
Geologio
Amiato estas malaktiva vulkano, kies grandaj erupcioj okazis antaŭ ĉ. 300mil jaroj; certas ke neniu okazis dum la lasta 12 jarmiloj, kvankam verŝajne vulkana aktiveco ĉesis multe pli frue.
Estas tamen tertremoj kaj aliaj spuroj de malgrava vulkana aktiveco. Tertremo en 1948 atingis forton 5 laŭ la skalo de Richter.
Historio
Jam dum prahistorio loĝis homoj en Amiato. La plej antikva arta atesto estas arkpafisto gravurita en kaverno apud Abbadia San Salvatore je 1050 m. Kvankam la dato estas malcerta, ĝi estis verŝajne farita dum la bronzepoko.
Laŭ Etruskoj Amiato estis sankta lando, kie loĝis ilia plej grava dio: Tinia (Jupitero por la romianoj).
En 1897 ekaktiviĝis apud Abbadia San Salvatore minejo de cinabro, kiu estis en la tuta mondo la plej grava post la minejo de Almaden en Hispanio por la produktado de hidrargo. La minejo estis fermita ĉirkaŭ en 1975; du muzeoj gardas nun memoron de tia agado. <span class="ĉ-segment" data-segmentid="262">
Monumentoj
La Abatejo de la Sankta Savanto (itale: Abbazia di San Salvatore), fondita de la Lombardoj en la 8-a jarcento, ankoraŭ montras antikvajn partojn, laŭ la romanika stilo. Same antikva kaj grava estas la Abatejo de Sankta Antimo (itale: Abbazia di Sant'Antimo).
En Amiato estas ankaŭ mezepokaj kasteloj (Arcidosso, Piancastagnaio ktp.) kaj pluaj artaj vidindaĵoj.
Béa Johnson
Béa JOHNSON, naskiĝis en 1974 en Besançon, Francio, estas blogistino, prelegisto, fakulo pri senrubeco. Devenanta el Avinjono kaj loĝanta en Kalifornio, ŝi estas la verkisto de Zero Waste Home: The Ultimate Guide to Simplifying your Life by Reducing your Waste (angle: "Hejma senrubeco : la ultima manlibro por simpligi vian vivon per malpliigo de la rubaro").
Biografio
Béa Johnson alvenis Usonon kiel gastvartisto, celante labori en la moda sektoro. Edziniĝinta kaj patrino de du infanoj, ŝi vivis kiel klasika usona patrino, pere de domego, aŭtoj kaj multaj aĵoj. Post la Banka kaj financa krizo de 2008 kaj transloĝiĝo al malgranda apartemento apud San-Francisko, la familio malkovris la senrubecon. Ŝi engaĝiĝis al modera vivstilo kaj senrubeca konsum-maniero. En 2009, ŝi komencis verki blogon pri sia familia vivstilo kunhavigantan siajn spertojn kaj ideojn. La blogo evoluis kaj en 2013 Johnson publikigis libron, resumante ŝiajn vidpunktojn kaj filozofion pri modera vivstilo kaj proponante praktikajn konsilojn pri kiel redukti rub-produktadon hejme. Johnson tiam komencis prelegi ĉirkaŭ la mondo por disvastigi ŝiajn ideojn. Unue kritikita kiel "hipio" kaj "bohemisma", la senrubeca vivmaniero poste fariĝis pli laŭmoda. Kiel multaj fontoj rimarkas, ŝia aktivismo kaj libro inspiris multajn homojn, ŝanĝi siajn opiniojn pri la efiko, kiun oni havas sur la medio, kaj modifi iliajn konsumajn kutimojn. Ĉi tio fine kaŭzis la kreskon de movado pri senrubeca vivo. Ŝi ankaŭ estas kreditita pro kreado de la 5 R-oj, akronimo de 5 reguloj por atingi nulan rub-produktadon, kaj Bulk locator, aplikaĵo, kiu trovas senpakumajn kaj groĉajn butikojn tutmonde. Béa Johnson nuntempe prelegadas ĉi-teme, notinde en la Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj en Ĝenevo.
Metodo
En ŝia libro, Béa Johnson klarigas la simple sekveblan regulon de la 5 R-oj: Refuse, Reduce, Re-use, Recycle, Rot, angle: Ĉi-tiu regulo celas minimumigi la postsekvojn de oniaj ruboj. Notindas, ke ĉi-tiu listo estas sinsekvo: tiel la reciklado ne estas prezentita kiel la unua havenda ekologiisma ago, sed kiel la lasta, post pensi pri rifuzi la objekton, kaj reuzi ĝin.
Ituiutaba (mikroregiono)
La mikroregiono Ituiutaba (esperante: Itujutaba) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 6 municipojn.
David Bustamante
David Bustamante estas hispana kantisto. Li naskiĝis en 1982. Bustamante partoprenis en la hispana televidprogramo kiu nomiĝas Operación Triunfo en 2001 kaj tio famigis lin en lia lando.
Turkish Airlines
La entrepreno Türk Hava Yolları A. O., mallonge THY, internacie ankaŭ anglalingve Turkish Airlines, estas turkia flugkompanio kun sidejo en Istanbulo. Laŭ la stato de aŭtuno 2008, 49,12 procentaĵoj de la kompaniaj akcioj apartenis al la turkia ŝtato, kaj la restaj 50,88 procentaĵoj estis libere komercataj en la borso de Istanbulo. Ekde la 1-a de aprilo 2008 la flugkompanio estas membro de la flugkompania alianco "Star Alliance". La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 25,1 milionojn da pasaĝeroj kaj dispondas pri 132 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.
Goldbach (Malsupra Frankonio)
Goldbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aschaffenburg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Turkish Airlines
La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon TK; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas THY.
Servisto
Servisto, Hejma- aŭ Domanarlaboristo, aŭ mastrumisto, estas persono kiu laboras ene de la medio de loĝejo, nome laboristo, kies okupo estas plenumi personajn servojn al iu en la privata hejmo.
Mediano (geometrio)
En geometrio, mediano de triangulo estas streko kuniganta verticon kun mezpunkto de la kontraŭa latero.
David Bustamante
Diskaro
Jen la diskoj rilataj al kantisto:
Servisto
Skalo
Ekde 1880 kaj precipe ekde la malfruaj 1950-aj jaroj ekzistas konstanta pliiĝo en la proporcio de virinoj elirantaj por labori por salajro, inkluzive de edziĝintaj virinoj kaj patrinoj. En familioj, kie la ekonomia situacio tion permesas, la hejmaj taskoj estas parte aŭ plene transdonitaj al la hejmaj laboristoj.
Domanarlaboristoj, multaj el ili migrantaj laboristoj, nombras en 2011 ĉirkaŭ cent milionoj tutmonde, pli ol 80% el ili virinoj. En landoj kiel Indonezio kaj Filipinoj la eksportado de hejmaj laboristoj estas grava parto de la malneta enlanda produkto.
Alia aspekto de la profesio estas infanlaboro. Estas laŭtakse ke almenaŭ 10 milionoj da infanoj tutmonde laboras en hejmaj helplaboroj, multaj el ili en latin-amerikaj kaj aziaj landoj, precipe Barato kaj Bangladeŝo.
Mediano (geometrio)
Ĉiu triangulo havas akurate 3 medianojn de ĉiu el 3 verticoj.
Servisto
Skalo
En junio 2011, internacia konvencio, kiu estis subskribita de 127 landoj kaj estis ratifita, protektante eksterlandajn hejmajn laboristojn kaj donante al ili rajtojn.
Mediano (geometrio)
Punkto de intersekco
Per la punkto de intersekco, la medianoj estas disdividitaj tiel ke du trionoj de longo de ĉiu mediano estas inter la vertico kaj la punkto de intersekco, kaj unu triono estas inter la punkto de intersekco kaj mezpunkto de la latero.
Servisto
Anglio Post la Industria Revolucio
Jam en la 16-a jarcento, krom servistoj, ankaŭ provizoraj laboristoj komencis esti dungitaj, same kiel purigadlaboristoj, kiuj estis malriĉaj virinoj, kiuj estis dungitaj por limigita tempo por plenumi la plej malfacilajn kaj malestimindajn purigadlaborojn.
Mediano (geometrio)
Divido de areo
Ĉiu el la tri medianoj dividas la triangulon en du pli malgrandajn triangulojn de egala areo.
Servisto
Anglio Post la Industria Revolucio
Kun la disvastiĝo de la Industria revolucio en Okcidenta Eŭropo en la 19-a jarcento, la postulo je domservistinoj kreskis. Direkte al la fino de tiu epoko, proksime de 3 milionoj domlaboristoj estis dungitaj en Anglio kaj Francio, preskaŭ ĉiuj virinoj. Ekzistis tri kialoj de ĉi tiu fenomeno:
En 1823 la "Master and Servant Act" (La Leĝo pri Majstro kaj Servisto) estis realigita en Britio, reguligante la laboron de hejmaj laboristoj. Tiu ĉi leĝo estis la unua el sia speco, kaj sekvante de tiu ankaŭ similaj leĝoj estis realigitaj en aliaj landoj.
Fine de la 19-a jarcento virinoj laboris kiel mastrumistoj pli ol ajna alia laboro. La servistinoj ankaŭ inkludis enmigrintajn virinojn de la internaciaj migraj fluoj de la tempo, kiuj estis kutime asignitaj al tiu tasko.
Post la unua mondmilito
Post la Unua mondmilito, dungadmanieroj ŝanĝiĝis. En Usono, okazis ŝanĝo de domservistino al laboro ĉiutage, kie la laboristo loĝas ekster la hejmo de sia dunganto. La plej multaj el la servistinoj estis afro-amerikanaj.
Mediano (geometrio)
Divido de areo
Ĉiu alia rekto kiu dividas areon de triangulo en du egalajn partojn ne trapasas la pezocentron.
Bob Enevoldsen
Bob ENEVOLDSEN (* 11-an de januaro 1920 en Billings (Montano) kiel Robert Martin Enevoldsen; † 19-an de novembro 2005 en Losanĝeleso) estis usona ĵaz-trombonisto, basisto kaj aranĝisto de Okcident-Marborda ĵazo. Li ludis kune kun Art Pepper, Shorty Rogers kaj Shelly Manne.
Servisto
Post la unua mondmilito
Komenciĝante en la 1980-aj jaroj, la dum semajna taga laboro intensigis en Usono. Ekzistis ankaŭ pliiĝo en la nombro da agentejoj kaj laborfortfirmaoj kiuj mediaciis la dungadon de purigadlaboristoj por institucioj kaj privataj domanaroj.
Permatang Pasir
Permatang Pasir estas eta vilaĝo en Penango, Malajzio.
Servisto
Post la unua mondmilito
Plej multaj hejmaj laboristoj en la lastaj jardekoj apartenas al rasaj kaj etnaj malplimultoj aŭ estas migrantaj laboristoj.
Permatang Pasir
Geografio-Loko
La vilaĝeto estas en Balik Pulau.
Fontecchio
Fontecchio estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Abruco kaj la provinco de La-Aglo.
Mediano (geometrio)
Divido de areo
La tri medianoj kune dividas la triangulon en ses pli malgrandajn triangulojn de egala areo.
(18842) 1999 RB22
(18842) 1999 RB22 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Servisto
Post la unua mondmilito
La dompurigadindustrio estas la sola, kie la entrudiĝo de eksterlandaj laboristoj ne malaltigis salajrojn. La kialo estas, ke en ĉi tiu industrio validas la reguloj de Mendado kaj ofertado, kontraste al aliaj industrioj, en kiuj eksterlandaj laboristoj estas ligitaj al dungantoj.
Proverboj
Ekzistas pluraj proverboj pri servisto (servanto) en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Bob Enevoldsen
Bob Enevoldsen studis ĉe la Universitato je Montano, kie li ĉesis en 1942 kun diplomo en muzikteorio. Post sia militservo komence de sia muzikistokariero Bob Enevoldsen ludis klarneton en la simfoniorkestro de Utaho kaj translokiĝis en 1951 al Losanĝeleso, kie li laboris en variaj grupoj de Okcident-Marborda ĵazo, ekzemple kiel basisto 1954/55 ĉe Bobby Troup. En 1955 li estis unu el la fondintoj de la grupo Shelly Manne & His Men. Ofte li aŭdiĝis kiel valvotrombonisto, li tamen ankaŭ ludis tenorsaksofonon. Enevoldsen sonregistris kun Leonard Feather, Tal Farlow, Bob Florence, Terry Gibbs, Gerry Mulligan, Lennie Niehaus, Marty Paich, Art Pepper, Dave Pell kaj Shorty Rogers, Lighthouse All Stars de Howard Rumsey kaj eldonis propranome. En la 1960-aj jaroj li laboris kiel studiomuzikisto en variaj televidspektakloj, ekz. por Ray Anthony, Steve Allen, Woody Woodbury, Peter Marshall kaj Los Angeles Neophonic Orchestra; krome li akompanis la kantistinojn Ella Fitzgerald kaj Anita O’Day. En la 1970-aj jaroj li kunlaboris kun Bob Crosby, Jack Lesberg, Tex Beneke, Bill Holman, Mel Tormé kaj Lighthouse All Stars. En la 1990-aj jaroj Enevoldsen ĉefe laboris kiel liberprofesia muzikisto; li kunlaboris ekz. je la sondisko A View From The Side de Bill Holman.
Mediano (geometrio)
Pruvo
Per difino,, tial , kie [ABC] prezentas la areon de triangulo.
Do:
Tial, [ABO]=[ACO] kaj
Placo de Gagarin (Moskvo)
Placo de Gagarin (Площадь Гага́рина) estas placo sud-okcidente de Moskvo. Ĝi situas ĉe Lenin-avenuo en Sud-Okcidenta kaj Suda arondismentoj. Sub ĝi trairas Cirkla fervojo de Moskvo kaj la Tria aŭtocirklo. La placo estas konata pro alta monumento de Jurij Gagarin, la unua homo en kosmo.
Mediano (geometrio)
Pruvo
Pro tio ke, pro tio,.
Cinamila krotonato
Cinamila krotonato aŭ cinamila 2-butenato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la krotonata acido kaj cinamila alkoholo. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Cinamila krotonato posedas 13 karbonatomojn, 14 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. Cinamila krotonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de cinamilaj derivaĵoj.
Placo de Gagarin (Moskvo)
Nomo
La placo estas nomita la je honoro de Jurij Gagarin, kosmoesploristo kaj la unua homo fluginta en kosmon (1961). La noigo estas kaŭzita de la fakto, ke la moskvanoj renkontis lin revenanta hejmen el la flughaveno "Vnukovo".
Mediano (geometrio)
Pruvo
Uzante la saman manieron, onii povas montri ke.
Placo de Gagarin (Moskvo)
Historio
La placo aperis en 18-a jarcento, sed dum londa tempo tiujn lokojn ne atingis loĝata domaro de Moskvo. Apude lokiĝis apudurbaj vilaĝetoj (inter ili - Andrea apud la historia monaĥejo). En 1903 - 1908 sude de la placo traiĝis la Cirkla fervojo de Moskvo. En 1940-aj jaroj oni konstruis du altajn domojn en norda flanko, kiuj montris bordon de Moskvo kaj enveturon en la urbon de sud-okcidente.
Mediano (geometrio)
Formulo por longo de mediano
Laŭ teoremo de Apollonius
Placo de Gagarin (Moskvo)
Historio
En 1957 okazis amasa konstruado de loĝejoj laŭ nova Lenin-avenuo, pro tio aperis ankaŭ nova ponto trans la Cirkla fervojo. Ĝis 1958 la placo estis finkonstruita de ĉiuj flankoj. En 1962 aperis dunivela vojnodo. Dum 1960-aj jaroj tie fariĝis loka centro de komercado kaj vendado.
Mediano (geometrio)
Formulo por longo de mediano
kie a estas longo de latero de la triangulo tra kies mezpunkto estas la mediano,
Placo de Gagarin (Moskvo)
Historio
En 1980 sur la placo estis konstruita monumento de Jurij Gagarin, farita el titano. la ĝi estis solene malfermita.
En 2001 estis konstruita la Tria aŭtocirklo, trairinta sub la placo. Tie aperis ankaŭ subtera fervoja stacio "Placo de Gagarin" de la Cirkla fervojo, nun ne funkcianta kaj malbone konata.
Monumento de Gagarin
La monumento estas starigita la. La skulptisto estas P.Bondaenko. Ĝi estas farita el titano, uzata ankaŭ por konstruado de kosmoveturiloj. Ĝia alteco estas 42,5 metroj, pezo - 12 tunoj. La alta plinto estas simbolo de starto de flugaparato. Apude staras kopio de malsupreniga aparato de la kosmoŝipo "Vostok", per kiu Gagarin surtegiĝis post la unua kosmoflugo.
András Varga
VARGA András (naskiĝis la 26-an de marto 1932 en Salonta, mortis en 2003 en Oradea) estis rumania hungara agronomo.
Placo de Gagarin (Moskvo)
Transporto
La placon traigas kelkaj vojlinioj de surtera publika transporto: trolebusoj 4, 7, 33, 62, 84, aŭtobusoj 111, 196. Centre de la placo ekzistas bushaltejo "Placo de Gagarin".
András Varga
Biografio
András Varga diplomitiĝis en 1956 en la Agrikultuta Altlernejo de Kluĵo, poste li gvidis en la Eksperimenta Esplorstacion de Inand. Li doktoriĝis en 1982.
Placo de Gagarin (Moskvo)
Transporto
Proksime situas metrostacio "" (norda kaj suda elirejoj).
Dalibor Brozović
Post la lingvostudoj ĉe la Universitato de Zagrebo (kroata lingvo kaj jugoslaviaj literaturoj, italaj lingvo kaj literaturo) doktoriĝis pri filologia scienco en Zagrebo (1957) kun pridialektologia temo. Lektoris ĉe Filozofia fakultato en Ljubljana (Slovenio, 1953-1956), estis universitata profesoro ĉe Filozofia fakultato en Zadar (Kroatio, 1956-1990). Kiel lingvisto li okupiĝis pri genetika lingvistiko, kroata kaj slava fonologioj, precipe akcentologio, interlingvistiko, lingvistika tipologio, teorio de normlingvoj k.s. Ekde 1975 membro kaj ekde 1986 regula membro de Kroatia Akademio de Sciencoj kaj Artoj (ĝis 1991 ĝi nomiĝis Jugoslavia Akademio de Sciencoj kaj Artoj), ekde 1986 membro de Makedonia Akademio de Sciencoj kaj Artoj, ekde 1989 membro de Academia Europaea, Londono. Membro de la redakcioj de Ĝeneralslava lingvistika atlaso (Moskvo, ekde 1964) kaj Eŭropa lingvistika atlaso (Florenco-Moskvo, ekde 1983). Gastprofesoro ĉe Universitato de Miĉigano, Ann Arbor en 1969 kaj Universitato Regensburg (Bavario) en 1971.
Placo de Gagarin (Moskvo)
Transporto
Aŭtovojoj: Lenin-avenuo, strato de Kosigin, avenuo de 60-jariĝo de Oktobro, Tria aŭtocirklo.
Dalibor Brozović
Vicprezidanto de la partio Kroata Demokrata Unuiĝo (kroatlingve: Hrvatska demokratska zajednica - HDZ) ekde ties fondiĝo en 1989. Vicprezidanto de Respubliko Kroatio en 1990. Direktoro de Leksikografia Instituto "Miroslav Krleža" en Zagrebo ĝis 1991. Esperantistiĝis en 1946, verkis porokazan Esperantan poezion, tradukis poezion el la kroata kaj makedona lingvoj en Esperanton. Membro de Honora patrona komitato de UEA. Prezidanto de Kroata Esperanto-Ligo ekde 1992. Prezidanto de LKK de la 86-a Universala Kongreso de Esperanto (Zagrebo, 2001).
21694 Allisowilson
21694 Allisowilson estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Allison Ruth Wilsonn, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2006 pro sia projekto pri biokemio. Ŝi estis lernantino ĉe la West Central Valley High School en Stuart (Iovao, Usono).
9346 Fernandel
9346 Fernandel estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kantisto kaj aktoro Fernandel (realnome Fernand Contandin, 1903–1971), kiu fariĝis neforgesebla en La Vache et le Prisonnier (1959) kun la bovino Maguerite. Li ankaŭ kreis la serion Don Camillo, laŭ la rolulo kreita de la humuristo Giovanni Guareschi.
Ettendorf (Alzaco)
Ettendorf (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Armuña de Almanzora
Armuña de Almanzora estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 8 km2 kie loĝas 333 geloĝantoj, do loĝdenso estas 41.6 loĝ./km2. Armuña de Almanzora situas je la dekstra flanko de la rivero Almanzora, do en la komarko Valo de Almanzora, je 116 km de la provinca ĉefurbo Almería.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 333 geloĝantoj de la municipo Armuña de Almanzora estas 163 inoj kaj 170 viroj. En la 8-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 320 geloĝantoj, kaj aliaj 13 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 3, 1 inoj kaj 2 viroj, kaj mortis 0, 0 inoj kaj 0 viroj. Tiel la natura kresko estis 3 (0.9%). La laborkapabla loĝantaro estis 110 homoj (33.0%).
Papa Teologia Akademio
Celoj
Tiu Akademio publikigas revuon PATH (Pontificia Academia Theologiae), naskiĝinta en 2002 kaj eldonas du ĉiujarajn volumojn.
Ĝi celas kuraĝigi la la esplorojn en la kampo de la teologio laŭ la kriterioj de la katolika dogmaro kaj dialogi kun spertuloj pri la diversaj homaj sciencoj, stimuli internaciajn simpoziojn, kaj esplori la kredan tradicion kaj pliigi la sciojn pri la fundamentoj de la kredo, kaj science pruvi ke inter kredo kaj scienco ĉiu konflikto ŝvebas kaj en antaŭjuĝoj kaj en kapricaj volo kaj fantazio.
Skizo pri ĝia historio
Tiu akademio naskiĝis en Romo en 1712 iniciate de teologiistoj kaj amatoroj de teologio kiu unue kreis teologiistan rondon. Tio plaĉis al la tiama papo Klemento la 11-a, kiu por ĝi fiksis statutojn kaj provizis per rimedoj por ĝia daŭra kaj efika funkciado. Sinsekvaj papoj perfektigis la statutojn, eĉ kelkaj el ili frekventis la akademion dum sia restado kiel kardinaloj en la urbo Romo. La lasta papo kiu multe rilatis kun tiu akademio estis Johano Paŭlo la 2-a kiu, krom renovigi la statutojn, pri la taskoi de la teologio amplekse pritraktis ankaŭ en sia encikliko Fides et Ratio (Kredo kaj Racio).
Perspektivoj de la Papa Teologia Akademio
Ĝi celas fariĝi ĉiam pli stimulo por la kresko de la scioj pri kristanismo inter la kristanoj kaj inter la nekristanoj, kaj fariĝi la dokta brako de la eklezio uzante la metodon de sciencoj laŭ la specifeco de la teologia objekto.
Ĝi celas ankaŭ kreskigi la internaciecon de la membraro kaj membrigi pli da virina ĉeesto.
Fichtwald
Fichtwald estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Elbe-Elster de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kabineto Esterházy
Kabineto Esterházy [esterhAzi] estis la dek oka (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon en 1917 nur preskaŭ 3 monatojn.
Historio
La nova reĝo Karolo la 1-a (Aŭstrio) forigis Duan Kabineton de István Tisza kaj surprize anstataŭ Gyula Andrássy (pli juna) la nova ĉefministro iĝis preskaŭ nekonata Móric Esterházy, ĉar reĝo Karolo strebis por la paco. Esterházy strebis por la parlamenta unueco, tial li elektis ankaŭ opoziciulojn. Li volis krei ankaŭ ĝeneralan balotrajton. Samtempe sekretaj streboj de reĝo Karolo pri la paco fiaskis. Ankaŭ politikado de Esterházy fiaskis, do restis 2 eblecoj. Aŭ li unuiĝas kun István Tisza, aŭ li aranĝas tutlandan baloton. Esterházy elektis nek unun, nek du, tial li abdikis. La sekva kabineto iĝis Tria Kabineto Wekerle.
Respekto
Respekto (el latina respectus, ‘atento’ aŭ ‘konsidero’) estas la konsidero kaj speciala valoro kiun oni havas al iu aŭ al io, al kio oni agnoskas socian valoron aŭ specialan distingon. Multaj formoj de respekto baziĝas sur la rilato de reciprokeco (reciproka respekto, reciproka agnosko ktp.), tamen, rilate al la respekto de la personoj al objektoj, kutimoj kaj sociaj institucioj, ili metas fundamenton en aliaj konsideroj diferencaj disde la reciprokeco.
Tradicie oni konsideras ke la montro de respekto estas rilata kun moralaj kaj etikaj konsideroj, kvankam foje ili rilatas al juraj kaj kulturaj aferoj. La termino kaj koncepto respekto aperas en diversaj fakoj kiel la politika filozofio kaj aliaj sociaj sciencoj kiel la antropologio, la sociologio y la psikologio.
En diversaj kulturoj, epokoj, civilizacioj oni montras respekton al maljunuloj, infanoj, malsanuloj, gravuloj ktp.
Cuatro Vientos (metroo de Madrido)
Cuatro Vientos (Kvar Ventoj) estas interŝanĝejo inter de la Metroo de Madrido kaj linio  de Proksimaĵoj Madrido, situanta apud kaj sub la Aŭtovojo A-5 ĉe km 9, en distrikto Latina.
La metrostacio estis malfermita la. Ĝi havas la saman nomon kiel la proksima flughaveno Madrido-Kvar Ventoj.
Eschbach (Alzaco)
Eschbach (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Compton (Kalifornio)
Compton estas urbo en Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Geografio
Compton situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato.
Historio
En 1784 la hispana reĝo donacis grandan kampon al fidela hispano. Post 1848 norda Kalifornio apartenis al Usono. En 1867 usona grupo alvenis kun ĉefo Griffith D. Compton. Li donacis areon por fondi urbeton, kiu okazis en 1888. En la 1920-aj jaroj flughaveno kaj gimnazio ekfunkciis. En 1933 granda sismo okazis, poste precipe malriĉaj afrik-usonanoj alvenis.
Ekonomio
Ekonomio de Compton baziĝas sur komercado. En la urbo precipe laboristoj loĝas. Nepre menciindas en la urbo la krimo, bandoj minacas la loĝantaron.
Trafiko
Compton havas malgrandan flughavenon, dume oni ofte uzas la proksimajn internaciajn flughavenojn en Los-Anĝeleso kaj Long Beach. Aŭtovojoj disponigas aliron al cellokoj ĉie en la regiono. La metroo Blua Linio trairas la urbon.
Fossa
Fossa estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Abruco kaj la provinco de La-Aglo.
26689 Smorrison
26689 Smorrison estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi ŝajnas esti en orbita resonanco kun Tero: ĝi trakuras sian orbiton en preskaŭ ekzakte 4 jaroj.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Stephen J. Morrison, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2010 pro sia projekto en teamo pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto ĉe la Grosse Pointe North High School de Grosse Pointe Woods (Miĉigano Usono).
44033 Michez
44033 Michez estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de la itala astronomo Giacomo (aŭ Jacopo) Michez (1839–1873). Li estis direktoro de la Observatorio de Bolonjo de 1870 ĝis 1873 elde kiu li observis asteroidojn kaj kometojn kaj kalkulis ties orbitojn.
Pacetluky
Pacetluky estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Zlín, en distrikto Kroměříž. Vivas ĉi tie.
Ĉanghua
Ĉanghua (彰化市) estas universitata urbego kaj gubernia sidejo en okcidenta Tajvano.
Geografio
Ĉanghua situas sur ebenaĵo en la okcidenta parto de la insulo.
Historio
Post la indiĝena periodo nederlanda epoko okazis. Antaŭ 1694 vilaĝo Poasoa (半 線 庄) (la praa Ĉanghua) estis establita. Dum la ĉina enmigrado en la 17-a jarcento Ĉanghua estis unu el la kvar urboj, kiuj havis gravan enmigradon. En 1723 gubernio Ĉanghua estis establita. Poasoa fortikiĝis en 1734 kaj en la sekva jarcento iĝis ĉefa merkata kaj komerca centroj de la meza regiono de la insulo. Inter la 17-a ĝis la 19-a jarcentoj la areo daŭre estis unu el la gravaj urboj. Malgraŭ tio, ribeloj kaj civilaj militoj daŭris. La origino de la hodiaŭa urbo Ĉanghua estas atribuita dum la japana administracio. En 1933 2 najbaraj vilaĝoj aliĝis al la urbo. Post 1945 la urbo Ĉanghua estis establita kiel provinca urbo kaj en 1951 gubernia sidejo. En 2002 flugmaŝina akcidento okazis en Ĉanghua.
Ekonomio
En Ĉanghua la industriigo daŭras ekde la 1970-aj jaroj, samtempe la agrikulturaj kampoj malpliiĝas. De enketo en 1992 43,2% de respondantoj laboris en la serva sektoro, 42,4% en la industria sektoro kaj nur 14,4% en la agrikultura aŭ fiŝa sektoro. Ĉanghua reakiris iom de ĝia malnova prospero kiel merkato por loke produktita sukerkanoj, rizoj, ananasoj, oranĝoj. Sukero-rafinado estas grava industrio, kaj tekstila produktado ankaŭ gravas.
Eduko
La plej frua lernejo en Ĉanghua datiĝis antaŭ 1726. La japana administracio ankaŭ plibonigis la edukan sistemon. Ĉanghua havas 15 elementajn lernejojn, po 7 mezlernejojn kaj universitatojn.
Klimato
La temperaturo de Ĉanghua averaĝe estas 22,4 °C. La julio estas la plej varma kaj januaro la plej malvarma. En la jaro la precipitaĵo estas po 1723 mm.
Trafiko
Ĉanghua estas fervoja nodo. Aŭtovojo ligas la urbegon kun Tajĉungo.
(14733) 2000 DV74
(14733) 2000 DV74 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kálmán Kovács (fizikisto)
KOVÁCS Kálmán (kova:ĉ) estis hungara fizikisto naskita en Satmaro la 14-an de septembro 1937 kaj mortinta en Finiş la 20-an de februaro 1989. Li estis la filo de matematikisto de Kálmán Kovács.
Kariero
Kovács Kálmán diplomiĝis en la Universitato Bolyai (1959) de Kluĵo kaj de 1960 li instruis en la UBB de Kluĵo.
Reĝlando Armenio
Reĝlando Armenio estis reĝlando en Azio. Tigrano la Granda kreis imperion kun Armena Reĝlando. La reĝlando Armenio aŭ "Granda Armenio", estis sendependa reĝlando inter la jaroj 190 a. K. kaj 165, kaj romia protektorato inter 165 kaj 428. Estis kreita el la cindroj de la antikva satrapio de Armenio. Post la pereo de la Seleŭkia imperio, monarkio kiu naskiĝis el la ruinoj de la imperio de Aleksandro la Granda kiu vivis nur dum mallonga tempo, estis fondita helena armena ŝtato en la jaro 190 a. K. de Artaksio la 1-a. En sia pleja splendoro, inter la jaroj 95 a. K. kaj 66 a. K., Armenio etendis sian regadon sur partoj de Kaŭkazio kaj vasta areo kiu hodiaŭ apartenas al oriento de Turkio, Sirio kaj Libano. Dum certa tempo, Armenio estas unu el la plej povaj ŝtatoj de la regiono, ĝis la jaro 66 a.K. kian la romia influo atingis ĝin.
Poste, Armenio estis atentofokuso inter Romio kaj Persio. La Partoj submetis Armenion sub sia regado inter la jaroj 37 kaj 47 p.K., kiam la romianoj rekonkeris la reĝlandon.
Sub la mandato de Nerono, la romianoj entreprenis kampanjon (55–63) kontraŭ la Parta imperio, kiu invadis la reĝlandon Armenio, aliancita de Romio. Post gajni (60) kaj perdi (62) Armenion, la romia imperio sendis la Legio XV Apollinaris, estrita de la generalo Gneo Domicio Korbulo, ekde Panonio al Sirio. Korbulo eniris en la teritoriojn de Vologaso la 1-a, kiu liveris la reĝlandon Armenio al Tiridato la 1-a.
Sub la Seleŭkia Imperio (312–63 a.K.), la armena trono estis dividita en du: Granda Armenio kaj Sofeno, kiuj ambaŭ iĝis membroj de la artaksia dinastio en 189 a.K. Dum la orienta ekspansio de la Romia Respubliko, la Reĝlando Armenio, sub Tigrano la Granda, atingis sian pinton, de 83 ĝis 69 a.K., post kiam ĝi reprenis Sofenon kaj konkeris la ceterajn teritoriojn de la falanta Seleŭkia Imperio, efike finante ĝian ekziston kaj per kio Armenio fariĝis imperio por mallonga periodo, ĝis ĝi mem estis konkerita de Romio en 69 a.K. La ceteraj artaksidaj reĝoj regis kiel klientoj de Romio ĝis ili estis faligitaj en 12 p.K. pro sia ebla fideleco al la ĉefa rivalo de Romio en la regiono, Partio.
Dum la partaj militoj, la arsakida dinastio de Armenio estis fondita kiam Tiridato la 1-a, membro de la parta arsakida dinastio, estis proklamita Reĝo de Armenio en 52. Dum la plej granda parto de ĝia historio dum tiu periodo, Armenio estis tre pribatalita inter Romio kaj Partio, kaj la armena nobelaro dividiĝis inter porromiaj, porpartaj aŭ neŭtralaj. De 114 ĝis 118, Armenio nelonge iĝis provinco de la Romia Imperio sub Imperiestro Trajano. La reĝlando Armenio ofte servis kiel klienta ŝtato aŭ vasalo ĉe la limo de la du grandaj imperioj kaj iliaj posteuloj, la bizancaj kaj sasanidaj imperioj. En 301, Tiridato la 3-a proklamis kristanismon kiel la ŝtata religio de Armenio, igante la armenan regnon la unua ŝtato se temas pri adopto de kristanismo oficiale.
Dum la bizancaj-sasaniaj militoj, Armenio finfine estis dividita en bizancan Armenion en 387 kaj persan Armenion en 428.
Originoj
Ambaŭ reĝlandoj falis antaŭ la iranaj invadantoj de la najbara Oriento (Medoj, sekvitaj de aĥemenidaj persoj) en la 6-a jarcento a.K. Ĝia teritorio estis reorganizita en la Armena strapio (malnovpersa: Armina, elama lingvo: Harminuja, akada: Uraŝtu). La orontida dinastio regis kiel satrapoj de la Aĥemenida dinastio dum tri jarcentoj ĝis la imperio malvenkis kontraŭ la makedona imperio estrata de Aleksandro la Granda en la Batalo de Gaŭgamelo en 331 a.K. Post la morto de Aleksandro en 323 a.K., makedona generalo nomata Neoptolemo akiris Armenion ĝis li mortis en 321 a.K. kaj la orontidoj revenis, ne kiel satrapioj, sed kiel reĝoj.
Orontida dinastio
Oronto la 3-a kaj la reganto de Malgranda Armenio, Mitridato, rekonis sin sendependaj, tiel levante la antaŭan armenan satrapion en reĝlandon, naskante la reĝlandojn Armenio kaj Malgranda Armenio. Oronto la 3-a ankaŭ venkis la tesalian komandanton Menon, kiu volis kapti la orajn minojn de Sper.
Malfortigita de la Seleŭkia Imperio, kiu sukcedis la Makedonan Imperion, la lasta orontida reĝo, Oronto la 4-a, estis faligita en 200/201 a.K. kaj la reĝlando estis transprenita de komandanto de la Seleŭkia Imperio, Artaŝo la 1-a, kiu supozeble rilatas al la Orontida dinastio mem.
Artaksia dinastio
La influo de la Seleŭkia Imperio super la reĝlando Armenio malfortiĝis post kiam ĝi estis venkita de la romianoj en la Batalo de Magnezio en 190 a.K. Helenisma armena ŝtato estis fondita en la sama jaro de Artaksio la 1-a kune kun la armena reĝlando Sofeno gvidata de Zariadro. Artaksio kaptis Jervandaŝaton, unuigis la armenajn altebenaĵojn koste de najbaraj triboj kaj fondis la novan reĝan ĉefurbon Artaŝata proksime al la rivero Aras. Laŭ Strabono kaj Plutarko, Hanibal Barka ricevis gastamon en la armena kortego de Artaksio la 1-a. La aŭtoroj aldonas apokrifan rakonton pri kiel Hanibalo planis kaj kontrolis la konstruaĵon de Artaŝata. La nova urbo estis metita sur strategian pozicion ĉe la krucvojo de komercvojoj kiuj ligis la malnovgrekan mondon kun Baktrio, Hindio kaj Nigra Maro kiuj permesis al la armenoj prosperi. Tigrano la Granda vidis ŝancon por vastiĝo en la konstanta burĝa tumulto en la sudo. En 83 a.K., invitite de unu el la frakcioj en la senfinaj enlandaj militoj, li eniris Sirion, kaj baldaŭ establis sin kiel reganton de Sirio, forpuŝante la Seleŭkan Imperion kaj regis pace dum 17 jaroj. Dum la zenito de lia regado, Tigrano la Granda etendis la teritorion de Armenio ekster la Armena Altebenaĵo trans partojn de Kaŭkazio kaj la areo kiu nun estas sudorienta Turkio, Irano, Sirio kaj Libano, iĝante unu el la plej potencaj ŝtatoj en la oriento de Romio.
Romia regado
Armenio venis sub la pra-romian influkampon en 66 a.K., post la batalo de Tigranakerto kaj la fina malvenko de la aliancano de Armenio, Mitridato la 6-a de Ponto. Marko Antonio invadis kaj venkis la reĝlandon en 34 a.K., sed la romianoj perdis hegemonion dum la lasta milito de la Romia Respubliko en 32-30 a.K. En 20 a.K., Aŭgusto negocis armisticon kun la partoj, igante Armenion bufrozono inter la du ĉefaj potencoj.
Aŭgusto instalis la reĝon Tigrano la 5-a kiel reĝo de Armenio en 6 p.K., sed regis kun la reĝino Erato de Armenio. La romianoj tiam instalis Mitridaton de Armenio kiel klienta reĝo. Mitridato estis arestita fare de Kaligulo, sed poste reestigita de Klaŭdio. Poste Armenio ofte estis fokuso de disputo inter Romo kaj Partio, kaj ambaŭ ĉefaj potencoj subtenis kontraŭstarajn suverenojn kaj uzurpantojn. La partoj devigis Armenion submetiĝi en 37 p.K., sed en 47 p.K. la romianoj reprenis la rimenojn de la reĝlando. En 51 a.K. Armenio falis antaŭ iberia invado sponsorita de Partio, gvidata de Ramadisto. Tigrano la 6-a de Armenio regis ekde 58 a.K, denove instalita per romia subteno. La periodo de tumultoj finiĝis en 66 p.K., kiam Tiridato la 1-a de Armenio estis kronita reĝo de Armenio fare de Nerono. Dum la restanta daŭro de la armena reĝlando, Romio plu konsideris ĝin klienta reĝlando laŭjure, sed la reganta dinastio estis de parta eltiro, kaj tiutempaj romiaj verkistoj opiniis, ke Nerono reale donis Armenion al la partoj.
Arsakida dinastio
Sub Nerono, la romianoj batalis kampanjon (55–63) kontraŭ la parta imperio, kiu invadis la Armenan Reĝlandon, aliancitan kun la romianoj. Gajninte Armenion en 60, poste perdante ĝin en 62, la romianoj sendis la Legion XV Apollinaris de Panonio al Gneo Domicio Korbulo, legatus de Sirio. En 63, plifortigita de la legioj III Gallica, V Macedonica , X Fretensis kaj XXII, generalo Korbulo eniĝis en la teritorioj de Vologaso la 1-a de Partio, kiu tiam redonis la armenan reĝlandon al Tiridato, la frato de reĝo Vologaso la 1-a.
Alian kampanjon gvidis imperiestro Lucius Verus en 162–165, post kiam Vologaso la 4-a de Partio invadis Armenion kaj instalis sian ĉefan generalon sur ĝian tronon. Por kontraŭstari la partan minacon, Verus ekiris al la oriento. Lia armeo gajnis signifajn venkojn kaj reprenis la ĉefurbon Sohaemus, roma civitano de armena heredaĵo, estis instalita kiel la nova klienta reĝo. Sed dum epidemio ene de la romaj trupoj, partoj reprenis la plej grandan parton de sia perdita teritorio en 166. Sohaemo retiriĝis al Sirio, kaj la dinastio de la arsakidoj estis reenpostenigita al potenco super Armenio. Post la falo de la arsakida dinastio en Irano, la sukcesa Sasanida Imperio deziris reestabli persan regadon. La sasanidaj persoj okupis Armenion en 252. Tamen, en 287, Tiridato la 3-a la Granda estis establita kiel Reĝo de Armenio fare de la romiaj armeoj. Post la disvastiĝo de kristanismo fare de Gregorio la Iluminanto en Armenio, Tiridato akceptis kristanismon kaj igis ĝin la oficiala religio de sia reĝlando. La tradicia dato por konvertiĝo de Armenio al kristanismo estas establita je 301, antaŭante la konvertiĝon de la roma imperiestro Konstanteno la Granda kaj la Edikton de Milano de dekduo da jaroj.
En 387, la Reĝlando Armenio estis dividita inter la Orienta Romia Imperio kaj la Persa Imperio. Okcidenta Armenio unue fariĝis provinco de la Romia Imperio sub la nomo de Malgranda Armenio, kaj poste bizanca Armenio; Orienta Armenio restis reĝlando ene de Irano ĝis, en 428, la loka nobelaro faligis la reĝon, kaj la sasanidoj instalis guberniestron anstataŭ li, tiel ekigante la ekziston de la marzpanlanda periodon super persa Armenio. Tiuj partoj de historia Armenio restis firme sub persa regado ĝis la islama konkero de Persio, dum la bizancaj partoj restis ĝis konkerado, ankaŭ invadante arabajn armeojn, en la 7-a jarcento dum la araba konkero de Armenio. En 885, post jaroj de romia, persa kaj araba regado, Armenio reakiris sian sendependecon sub la dinastio de la bagratidoj.
Armeo
La armeo de la reĝlando Armenio atingis sian pinton sub la regado de Tigrano la Granda. Laŭ la aŭtoro de Judit, lia armeo inkluzivis ĉarojn kaj 12.000 kavalerianojn, plej verŝajne pezan kavalerion aŭ katafraktojn, unuon ankaŭ ofte uzatan de seleŭkidoj kaj partoj. Lia armeo konsistis plejparte el 120,000 infanteriistoj kaj 12,000 surĉevalaj pafarkistoj, ankaŭ grava eco de la parta armeo. Kiel la seleŭkidoj, la plej granda parto de la armeo de Tigrano estis infanteriaj soldatoj. La juda historiisto Jozefo Flavio parolis pri 500 000 viroj entute, inkluzive de tendaranoj. Ĉi tiuj anoj konsistis el kameloj, azenoj kaj muloj uzataj por pakaĵoj, ŝafoj, brutoj kaj kaproj por manĝo, laŭdire stokitaj abunde por ĉiu viro, kaj kaŝtrezoroj el oro kaj arĝento. Rezulte, la marŝanta armena armeo estis listigita kiel "grandega neregula forto, tro multaj por kalkuli, kiel akridoj aŭ la polvo de la tero", ne male al multaj aliaj grandegaj orientaj armeoj de la epoko. La pli malgrandaj kapadociaj, grek-fenicaj kaj nabateaj armeoj ĝenerale ne kongruis kun la nombro de soldatoj, kun la organizita roma armeo kun ĝiaj legioj poste multe pli granda defio al la armenoj.
Notu, ke la nombroj donitaj de israelaj tiamaj historiistoj probable estis troigitaj, konsiderante la fakton, ke la hasmoneaj judoj perdis la militon kontraŭ Tigrano."Plutarko skribis, ke la armenaj pafarkistoj povas mortigi el 200 metroj per siaj mortige-precizaj sagoj. La romianoj admiris kaj respektis la bravecon kaj la militistan spiriton de la armena kavalerio, la kerno de la armeo de Tigrano. La romia historiisto Sallustius Crispus skribis, ke la armena [Ajrudzi - lit. rajdistoj] kavalerio estis 'rimarkinda per la beleco de iliaj ĉevaloj kaj kiraso'. Ĉevaloj en Armenio, ekde pratempoj estis konsiderataj la plej grava parto kaj fiero de la militistoj."
Mitologio kaj antaŭkristana religio
La antaŭkristana armena panteono inkluzivis:
Dum la 1-a jarcento p.K., kristanismo disvastiĝis tra Armenio pro (laŭ legendo) la klopodoj de la apostoloj Bartolomeo kaj Judaso Tadeo. Post persekutoj de reĝoj Sanatruk, Aksidar, Ĥosrov la 1-a, kaj Tiridato la 3-a, kristanismo estis adoptita kiel la ŝtata religio fare de Tiridato la 3-a post kiam li estis konvertita fare de Gregorio la Iluminanto. La adopto de Armenio de kristanismo kiel la ŝtata religio (la unua lando kiu tion faris) distingis ĝin de parta kaj zaratuŝtrisma influo.
Zaratuŝtrismo
Ĝis la malfrua parta periodo, Armenio estis ĉefe Zaratuŝtra tero. Kun la apero de kristanismo, kaj paganismo kaj Zaratuŝtrismo iom post iom komencis malpliiĝi. La fondinto de la arsakida branĉo en Armenio, Tiridato la 1-a estis zaratuŝtra sacerdoto aŭ magiisto. Konata epizodo, kiu ilustras la observon fare de la armenaj arsakidoj, estas la fama vojaĝo de Tiridato la 1-a al Romo en 65–66 p.K. Kun la adopto de kristanismo en la frua 4-a jarcento, la influo de Zaratuŝtrismo en la reĝlando iom post iom komencis malkreski.
Pjotr Bagration
Princo Pjotr Ivanoviĉ BAGRATION (პეტრე ბაგრატიონი; P'et're Bagrat'ioni, Пётр Иванович Багратион) naskiĝis en 1765 en Kizlar urbo (nun Dagestano, Rusio), mortis pro gravaj vundoj okazintaj dum la Batalo de Borodino la en bieno Sima, Vladimira gubernio, Rusio. Li estis elstara rusia militestro, posteulo de Bagration dinastio longtempe reginta en Kartvelio.
Reĝlando Armenio
Literaturo
Malmulto estas konata ĉirkaŭ antaŭ-kristana armena literaturo. Multaj literaturaj pecoj konataj nuntempe estis savitaj kaj poste prezentitaj de la mezepoka armena historiisto Moseo de Ĥoreno. Jen pagana armena kanto, kiu rakontas pri la naskiĝo de Vahagn: Armena versio Երկնէր երկին, երկնէր երկիր, Երկնէր և ծովն ծիրանի, Երկն ի ծովուն ունէր և զկարմրիկն եղեգնիկ։