cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borghetto d'Arroscia
Borghetto d'Arroscia estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
129328 Loriharrison
129328 Loriharrison estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Borghetto d'Arroscia
Najbaraj komunumoj estas Aquila di Arroscia, Caprauna (CN), Casanova Lerrone (SV), Pieve di Teco, Ranzo kaj Vessalico.
Sándor Tavaszy
TAVASZY Sándor (tavasi) estis hungara filozofia verkisto, reformita akademia direktoro naskita en Póka la 25-an de februaro 1888 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de decembro 1951.
Biografio
Tavaszy studis en reformita teologio de Koloĵvaro, poste du jarojn en universitatoj de Berlino kaj Jena. Ekde 1910 li estis profesoro, poste direktoro, ekde 1913 episkopa sekretario, ekde 1935 vicepiskopo. Li partoprenis en redaktado de pluraj revuoj (Református Szemle, Pásztortűz ktp.) Li estis ĉefkunlaboranto de Erdélyi Helikon. Ekde 1923 li redaktis la libroserion Az út könyvtára (Libraro de la Vojo).
NGC 1903
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Caturama
Caturama estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 8.843 loĝantojn en 2010.
Kryštofovo Údolí
Kryštofovo Údolí (Christofsgrund, antaŭe Údol svatého Kryštofa) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Liberec. En la municipo vivas. La municipo situas proksimume 8 km okcidente de urbo Liberec sur ŝoseo el Chrastava ĝis Osečná en profunda valo de rojo Údolský potok (Rokytka) en Ještěda-kozákova montodorso. Kryštofovo Údolí havas plejparte refreŝigejan karakteron.
Historio
Kryštofovo Údolí estis verŝajne fondita fare de lignokarbistoj iam en la 16-a jarcento. La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1581.
7790 Miselli
7790 Miselli estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio Santa Lucia Stroncone (Umbrio, Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala poeto Furio Miselli (1867–1949), kantisto, kanzon-verkisto kaj instruisto pri kanto en Terno. Li promociis la "Cantamaggio", popolan stilon, kiu iĝis nuntempe populara turisma atrakcio. Li ankaŭ fondis la humuran revuon Sborbottu, kiu parodiis la urban vivon je la fino de la 19-a jarcento.
Bolešiny
Bolešiny (antaŭe Bolešíny aŭ Bolešín, Boleschin) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1524.
58098 Quirrenbach
58098 Quirrenbach estas asteroido de la interna asteroida zono (aŭ Hungaria familio) malkovrita la de la germana astronomo Lutz D. Schmadel elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la germana astronomo Andreas Quirrenbach, profesoro ĉe la Universitato de Hajdelbergo kaj, de 2006, direktoro de la Observatorio de Königstuhl. Lia ĉefa intereso ampleksas la kampojn de la astronomia interferometrio, la adaptiĝema optiko kaj la ekstersunsistemaj planedsistemoj.
Ferenc Bánffy
BÁNFFY Ferenc estis rumania hungara publicisto, literaturmecenato naskita en Apanagyfalu la 10-an de oktobro 1869 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de septembro 1938.
Biografio
Ferenc Bánffy devenis el barona branĉo de familio, li finis militakademion kaj li mastrumadis en bieno de Kolozsborsa. Lian polemikartikolon publikigis la revuo Magyar Kisebbség (1924/15-16II) kun titolo Katalin cárnő és Gorcsakov kisebbségi politikája. Li donis 25 000 leojn kiel konkurspremion en 1925 por verki la historion de la hungararo en Transilvanio. Li apogis la aperigon de vilaĝkajeroj Erdélyi Fiatalok.
Ĉefeĉ-ŝlosilo
Ŝlosilo de Esperanto aŭ sinonime Ĉefeĉ-ŝlosilo estas miniatur-formata, malpeza kaj malmultekosta informilo broŝura pri Esperanto, aldonebla al letero, kun konciza gramatiko kaj vortaro nacilingva-Esperanto.
Historio
Ŝlosiloj estis tiom malgrandaj kaj malpezaj, ankaŭ malmultekostaj, sendeblaj en ordinaraj poŝtaj kovertoj kune kun letero en Esperanto. Verŝajne, komence de la 20-a jarcento, kiam kapoj ne estis tiom superŝutita] per televido kaj aliaj amaskomunikiloj kaj reklamoj, tio estis sufiĉe efika metodo.
La ŝlosiloj ludis gravan rolon precipe antaŭ la unua mondmilito. En la intermilita epoko plenumis gravan servon ĉefe la ŝlosiloj en malgrandaj, kaj foje ekstereŭropaj, minoritataj, regionaj kaj tiel nomataj ekzotaj lingvoj, kies E-a ŝlosilo ofte estas la unua serioza pionira paŝo.
Formato
Origine en 24 paĝoj + 4 kovrilpaĝoj, formato 11x7 cm, pezo 5 gramoj, kun bildo de ŝlosilo sur la kovrilo. Ĉiu tiu libreto havis saman enhavon: enkondukon kaj gramatikon en nacia lingvo kaj Esperanto, nacilingvan vortareton kun ĉ. 2000 radikoj, informojn pri Esperantaj, naciaj kaj internaciaj organizaĵoj.
Eldonoj
La unua ŝlosilo - angla - estis eldonita en la jaro 1905. Sekvis bulgara, ĉeĥa, dana, estona, finna, franca, germana kaj aliaj. Inter 1905 kaj 1930 estis eldonitaj ŝlosiloj por 27 nacioj. Esperanto en perspektivo (1974) donas liston de ŝlosiloj por 39 lingvoj. Kelkaj ŝlosiloj estis eldonitaj grandkvante: la sveda ŝlosilo havis 16 eldonojn, sume 215 000 ekz.; la germana - 8 eldonojn, sume 54 000 ekz., ktp. Kelkaj reeldonoj estas vere paradoksaj - ekzemple, la unua vaska eldono (1935) estis de 5000 ekz., la dua (1990) estis de nur 100 ekz., sed ĝi certe okazis nur kiel memoriga akto.
La lastaj eldonoj de ŝlosiloj estis en la bulgara (1984) kaj ukraina (1994).
Brough of Birsay
Brough of Birsay estas parto de la 21 ha granda duoninsulo sur Mainland, la ĉefa insulo de la Orkadoj, kiuj apartenas al Skotlando. La brough estas tajdoinsulo: dum alta tajdo ĝi estas insulo, dum malalta tajdo ĝi estas atingebla piede. La nomo Birsay rilatas al la samnoma komunumo, ĉe ties fino situas brough.
Sur duoninsulo setlis unue piktoj, poste en la 9a−12a jarcento p.K. vikingoj, ĉar troviĝis restaĵoj de malnova setlejo. La arĥeologoj trovis ĉi- tie unu el la plej belaj piktaj simbolŝtonoj. Sur ĝi estas apud du geometriaj simboloj unu tiel nomata Pictish Beast, aglo, kaj tri kun ŝildoj kaj lancoj armitaj batalantoj. Ĝi estas la sama artaĵo kiun arĥeologoj trovis en bieno sur Ŝetlando.
Ĉe la nordokcidenta fino de la insulo staras ekde 1925 malgranda senhoma lumturo, kiu estis konstruita de David Alan Stevenson.
Lotte
Ĝia teritorio apartenas al la regiono lando de Tecklenburg, la areo de eksa graflando samnoma, kaj en pli vasta senco al la historia regiono Monastera Lando, al kiu ankaŭ apartenas tri najbaraj distriktoj kaj la urbo Monastero, germane Münster (Westfalen); la historia regiono ne havas fikse difinitajn limojn - pli-malpli limoj estas la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro nordoriente, la rivero Lippe sude kaj la limo al la najbara ŝtato Nederlando okcidente.
Proksime troviĝas la aŭtovoja kruciĝo Lotter Kreuz inter la germana aŭtovojo A1, kiu vojas norden (al Bremeno kaj Hamburgo) kaj suden (al la Ruhr-regiono kaj Kolonjo), kaj la germana aŭtovojo A30, kiu vojas okcidenten (al Amsterdamo) kaj orienten (al la germana aŭtovojo A2 kaj de tie al Hanovro kaj Berlino).
MacBird
MacBird! estas satiro de 1967 de Barbara Garson. La teatraĵo pritraktas la murdon de John F. Kennedy kompare kun la intrigo de Macbeth de Ŝekspiro.
En la teatraĵo, Kennedy estas "John Ken O'Dunc", Lyndon Johnson iĝas "MacBird", Lady Bird Johnson iĝas "Lady MacBird", ktp. Kiel Macbeth murdas Duncan, do MacBird murdas Ken O'Dunc. Kiel Macbeth estas venkita de Macduff, tiel MacBird estas venkita de Robert Ken O'Dunc (Robert Kennedy). La intrigo ankaŭ estas influita de la Tri Sorĉistinoj, reprezentantaj studentojn, nigrulojn kaj maldekstrulojn.
Hamamelido
Hamamelido (Hamamelis) estas plantgenro en la familio de la Hamamelidacoj (Hamamelidaceae). La genro Hamamelido kreskas nature en disjunkcia arealo; de la nur kvin specioj tri hejmiĝas en orienta Nordameriko kaj du en orienta Azio.
Ekstera aspekto kaj folioj
Hamamelis-specioj estas somerverdaj arbustoj kaj malgrandaj arboj. La stelhara arboŝelo de junaj branĉoj estas griza ĝis grize bruna. La burĝonoj estas kalvaj. La folioj havas ledajn foliplatojn kaj estas lobaj kaj la rando estas denta. Se la grandaj stipuloj forfalas, restas bone videblaj folicikatroj.
Floraroj kaj floroj
La Hamamelis virginiana floras en aǔtuno. La aliaj Hamamelis-specioj kaj kutivaroj floras dum vintro antaǔ la elkresko de la folioj. La flankesidantaj floraroj havas nur tri ĝis kvar florojn.
La floroj odoras agrable kaj forte - Hamamelis vernalis odoras ankoraŭ pli forte. La duseksaj floroj estas kvarnombraj. La kvar ovoformaj sepaloj estas harhavaj. La bendoformaj peltatoj estas verdecaj, flavaj, oranĝaj aǔ ruĝaj. En ĉiu floro ekzistas kvar fekundaj stamenoj, la nur mallongaj stamentigoj havas ovformajn polensakojn. Ekzistas ĉiam ankaŭ kvar skvamecaj staminodioj, kiuj produktas nektaron. Du karpeloj estas kunkreskintaj al ovario. Ĉiu de la du ovariaj fakoj enhavas nur unu ovalon. La pistilo estas tre mallonga.
Fruktoj kaj semoj
La lignecaj kapsulfruktoj enhavas nur du nigrajn semojn. La kapsulfruktoj malfermiĝas eksplodece kaj ĵetas la semojn ĉ. 10 m for. La nigraj, malmolaj, elipsoidaj semoj havas karnecan endospermon.
Kromosomnombro
La kromosomobaznombro estas s x = 12.
Sistematiko kaj divastigo
La genro nomo Hamamelis estis menciita unuafoje en 1753 de Carl von Linné en Species Plantarum, 1, p. 124. Tipa specio estas Hamamelis virginiana L. Sinonimoj Hamamelis L. estas: Amamelis Lem., Lomilis RAF., Trilopus MITCH.
La genro Hamamelis apartenas al la subtribo Hamamelidinae el la tribo Hamamelideae en la subfamilio Hamamelidoideae ene de la familio Hamamelidacoj.
Ekzistas kvar ĝis ses Hamamelis-specioj:
Tri specioj hejmiĝas en Nordameriko: Du specioj hejmiĝas en Azio:
Hibrido:
Evoluado
La nuntempaj Hamamelis-specioj venis  de relative juna genetika evoluo. La genro Hamamelis estis de  monofilia origino. Kiel hibrido oni rigardas la ĉinan hamamelidon. Ĉiuj novmondaj specioj estas relative malvaste parencaj al Hamamelis japonica.
Uzado kiel ornamplanto
La hamamelidaj specioj kaj kultivaroj estas uzataj en la moderaj zonoj kiel ornamplantoj. la plantoj kreskas relative malrapide. Ilin oni povas malofte pritondi. Ili floras dum malvarma jarduono inter decembro kaj februaro.
Kuraca efiko
La Virginia hamamelido estas uzata intensive kiel kuracplanto.
Enanto (planto)
Ne konfuzu kun samnoma genro de birdoj nome enantoj.
Enantoj estas plantospecioj de la genro de Oenanthe de la familio de Apiacoj. Temas pri plurjaraj herboj venenaj. Estas ĉirkaŭ 40 specioj en la Norda Hemisfero kaj montaroj de tropika Afriko.
La plantoj de la genro Oenanthe estas rilataj al akvo. Oenanthe devenas el antikva greka oinos "vino" kaj anthos "floro", el la vinaromo de tiuj floroj.
Stacio Yoshino (Nara)
Stacio Yoshino (japane: 吉野駅 [Joŝino-eki], angle: Yoshino Station) estas fervoja stacio en Joŝino, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Yoshino.
Lottorf
Lottorf (dane: Lottorp) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Haddeby, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Busdorf.
1066
En la jaro 1066 post Kristo okazis, interalie:
Pihuamo
Pihuamo estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Pihuamo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 065.
Geografio
Pihuamo apartenas al la regiono Sureste kiu situas en la sudoriento de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11681 loĝantojn. El tiuj estis 5787 viroj kaj 5894 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1007,85 km². La meza alteco estas 720 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 22 C. En la komunumo estas 1560,2 mm da precipitaĵo jare.
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 4699 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3878 scipovis legi kaj skribi kaj 813 viroj estis analfabetoj. Do 17.3 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 4861 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 4046 sciis legi kaj skribi kaj 806 virinoj estis analfabetoj. Do 16,58 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Pihuamo vivis 13580 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 2 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,015 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Egervölgy
Egervölgy [egervoldj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár. La loknomo estas hungare: alno-valo.
Situo
Egervölgy situas laŭ la flankovojo Vasvár-Sárvár, ĉefvojo Veszprém-Szombathely estas ne tro for. Vasvár troviĝas 12, Sárvár 19, Zalaegerszeg 37, Szombathely 28, Celldömölk 32, Budapeŝto 193 km-ojn.
Historio
En 1756 Egervölgy estis fondita. En la vilaĝeto migra poŝto servas.
Vidindaĵoj
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Sankta Miĥaelo.
Pihuamo
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Simbirska ĉuvaŝa lernejo
Simbirska ĉuvaŝa lernejo (Ĉuvaŝa instruista lernejo) estis fondita en Simbirsk en 1868 fare de ĉuvaŝa pedagogo kaj klerigisto Ivan Jakovlev.
Komence ĝi estis privata lernejo de la gimnaziano Ivan Jakovlev, sed helpe kaj aŭspicie de Ilja Uljanov en 1871 la lernejo estis agnoskita fare de la Ministerio de la popola klerigo kiel ŝtata lernejo kaj ekde 1877 la Ministerio oficiale permesas prepari instruistojn por la lernejoj de la Kazana lernejara distrikto. En 1890 la lerneja ensemblo havis aron da ejoj: instruista lernejo, vira kaj virina bazlernejoj, virina pedagogia kursejo. Ĉe la lernejo funkciis 4 korusoj kaj 3 orkestroj. En 1893 ĉe la lernejo estis organizita terkultura bieno, kiu enhavis 300 hektarojn. Laŭ la aserto de la ministro de la popola edukado N. Bobrovnikov en la cara Rusio estis neniu alia pedagogia institucio kun tiom riĉa terkultura bieno kaj lerno-metiejoj, kiujn havis Simbirska ĉuvaŝa lernejo.
Ĝis 1917 la unua ĉuvaŝa popola lernejo preparis pli ol mil studintojn. La lernejo ekzistis ĝis 1956. La simbirska ĉuvaŝa lernejo, laŭ la vortoj de la popola komisaro Anatolo Lunaĉarskij, fariĝis "fonto de renaskiĝo de la tuta ĉuvaŝa kulturo". Ĝuste en la lernejo Ivan Jakovlev ellaboris ĉuvaŝan alfabeton, estis efektivifgita la unua traduko de Evangelio en la ĉuvaŝan lingvon.
En 1991 estis malfermita muzeo, en kiu estis remodeligita meblaro de la loĝejo de la familo de Ivan Jakovlev kaj ankaŭ klasĉambro de la virina lernejo.
Siemens AG
Siemens AG (germana prononco ) estas mondvaste aganta entrepreno. En Germanio, ĝin fondis Werner von Siemens en 1847, sub la komerca nomo Telegraphen-Bauanstalt von Siemens & Halske. Grupo de firmaoj formiĝis en 1966 sub la nomo Siemens AG. La konzerno hodiaŭ havas 1.200 produktejojn. Tutmonde la firmao havas 430.000 laborantojn (2004).
Siemens AG produktas interalie elektronikajn varojn, ekzemple komputilojn, generatorojn k.a. Ĝi ĉesigis la produktadon kaj evoluigon de poŝtelefonoj, telefonretoj kaj, en 2008, ankaŭ de sendrataj hejmaj telefonaparatoj.
Bonfarado
Firmao Siemens aktivas ankaŭ en bonfarado: Fondaĵo Heinz Nixdorf (germana prononco ), subtenata de Siemens, helpas disvolviĝon de merkata ekonomio en Belorusio kaj Rusio — i. a. per donacoj de komputiloj al lernejoj, per subteno de ekonomia edukado ktp.
Merléac
(jen france, bretone Merleag) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Junaj Pioniroj de Norda Koreio
La Junaj Pioniroj de Norda Koreio (en la korea lingvo: 조선 소년단) estas nordkorea junulara movado de pioniroj. Povas esti parto de tiu movado nordkoreaj geinfanoj kaj geknaboj de 9 ĝis 15 jaroj. Pli aĝaj adoleskantoj de 15 jaroj povas aliĝi al la Socialista Junulara Ligo Kim Il Sung. La organizo estas parto de la korea Infana Unio kaj estas funkcianta en bazaj kaj mez-lernejoj tutlande en Nordkoreio. La organizo de la nordkoreaj pioniroj estas membro de la Monda Federacio de Demokratia Junularo.
Talamanko de Ĥaramo
Talamanko de Ĥaramo hispane Talamanca de Jarama estas municipo de Hispanio, kiu troviĝas en la nordo de la Madrida Regiono, en la limoj kun Kastilio-Manĉo. Ĝi havas 2.472 loĝantojn kun loĝdenso de 62,8 loĝ/km² (jaro 2008).
La vilaĝo posedas riĉan art-historian heredaĵon kaj en ĝi konserviĝas la spuroj el romaniko-mudeĥaro plej gravaj el la ekzistantaj de la Madrida Regiono. Laŭ diversaj arkeologiaj esploroj la loko estis loĝata antaŭ la romia epoko, kvankam oni ne povas konfirmi la konstantan loĝadon en setlejo ĝis la romia okupado de Iberio.
Dum la muzulmana regado, ĝi konvertiĝis en unu el la urbaj kaj militistaj nukleoj plej gravaj de la Meza Marko, vasta teritorio, grandparte koincidante kun la nuna Madrida Regiono, kiun la islama loĝantaro fortikigis por garantii la defendon de la urbo Toledo, antaŭ la rejdo de la kristanaj reĝlandoj de la duoninsula nordo.
Ležiachov
Ležiachov [leĵiahov], (hungare Lézsa [lEĵa], germane Leschichau [leŝiĥaŭ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Ležiachov situas laŭ flankovojoj (fervojo preteriras). Martin troviĝas je 15 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1252 en latina formo "terra quinque villarum". En 1715 oni komputis tie 26 familiojn. En 1785 311 vilaĝanoj loĝis en 37 domoj, en 1828 259 vilaĝanoj loĝis en 32 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lezsjahó 222 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ležiachov 148 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).
Ágnes Szakály
Ágnes Szakály, laŭ hungarlingve kutima nomordo Szakály Ágnes estas hungara zimbalonisto, muziklerneja instruisto.
Ágnes Szakály naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Ágnes Szakály ligiĝis al zimbalono ekde la aĝo 10. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1974. Ŝia majstro estis Ida Tarjáni Tóth. Jam ekde 1973 ŝi estis zimbalonisto sole, duope aŭ kune kun aliaj orkestroj. Inter 1976 kaj 2002 ŝi instruis en signifaj muziklernejoj. Intertempe en 1980 ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, pliajn diplomojn en Universitato de Pécs en 2000 kaj 2002. Ŝi recitalis en Eŭropo, Japanio, Meksiko, Usono. Enlande ŝi ofte ludas kun orkestroj de Hungara Radio kaj aliaj konataj orkestroj. Ŝi ricevis premiojn inter 1983-2010.
Louvil
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Borghetto di Vara
Borghetto di Vara estas komunumo de Italio. El ĝia subdividaĵo Cassana migris al Ĉilio komence de la 20-a jarcento kelkaj membroj de la familio Croxatto.
San Juan Ñumí
San Juan Ñumí estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Ñumí. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 210.
Geografio
San Juan Ñumí apartenas al la distrikto Tlaxiaco al kiuj apartenas entute 35 komunumoj. Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5796 loĝantojn. El tiuj estis 2638 viroj kaj 3158 virinoj. La komunumo havas surfacon de 43.38 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2200 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5872 indiĝenoj. El tiuj 5125 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 5125 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Ekzilita tibeta registaro
La Ekzilita tibeta registaro (oficiale: Centra Tibeta Administrejo de Lia Sanktulo la Dalai-Lamao) estas ekzilita registaro bazita en Dharamsala, norda Barato kiu klamas esti la registaro de la tibeta diasporo. Kvankam ne rekonita de la internacia ŝtataro, ĝi plenumas gravajn funkciojn por la barata tibeta diasporo.
Tibeto estas nuntempe regita de Popolrespubliko de Ĉinio, depost la invado kiu okazis dum la 1950-oj. Tion la Centra Tibeta Administrejo (CTA) rigardas kiel mallica perforta koloniado. Laŭ tiu registaro, Tibeto estas disa nacio kun longa sendependa historio. Ĝi depostulas la kontrolon de maljuna tibeta areo, t.e. la aktuala tibeta provinco, Ĉinghajo, kaj parto de Gansuo, Siĉŭano kaj Junano. Tamen, post jardekoj de traktado kun Ĉinio, la Ekzilita Tibeta Registaro kaj ties ĉefo, la Dalai-lamao nuntempe postulas ne plu plenan sendependiĝon sed "veran" memstarecon de Tibeto en Ĉinio simila al la statuto de Honkongo.
La CTA havas efektivan regadan influon por la rifuĝintoj en Barato kaj eĉ tutmonde. La registaro administras lernejojn, hospitalojn, kulturajn movadojn kaj projektojn de ekonomika disvolviĝo en la tibeta komunaĵo. Ĝi ankaŭ bonvenas kaj zorgas pri la freŝdataj tibetdevenaj rifuĝintoj kiu senĉese alŝutiĝas. Barata registaro permesas al la CTA plenumi ĉiujn tiujn taskojn por la tibeta komunaĵo sur barata grundo. Kvankam la internacia ŝtataro ne rekonas la CTA kiel oficiala registaro, multaj landoj kaj NROj regule provizas la registaron per financa helpo.
En 2001, la tuttera tibeta diasporo voĉdonis en demokratia baloto por elekti ĉefministron (Kalon Tripa, བཀའ་བློན་ཁྲི་པའ་). El la du kandidatoj, Lobsang Tenzin trafis 84% de la voĉdonoj, t.e. 29.000. La alia kandidato, Jochen Thubten Namgyal, gajnis la restaĵon. Temis pri la unua demokratia baloto de la tibeta historio.
Nuntempa ministraro
krome :
Simon Szidon
Simon Szidon [ŝimon sidon], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szidon Simon estis hungara matematikisto. Lia familio nomo ĉefe eksterlande estis Sidon. Li estis nomdonato de en:Sidon sequence.
Biografio
Simon Szidon devenis el rabena juda familio. Li akiris pedagogian diplomon supozeble en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Post la diplomo li nelonge instruis kaj li apartenis al skolo de Lipót Fejér. Baldaŭ li laboris en asekura firmao. Pli poste li malriĉiĝis. En 1941 li suferis akcidenton, spite la hospitalan servon li mortis. Li verkis ankaŭ matematikajn artikolojn.
Sisikon
Sisikon estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 369 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Sisikon situas ĉe la orienta bordo de la bordo de la Lago de Urio. La vilaĝo situas sur la delto de la rivereto Riemenstaldenbach, kiu senakvigas la Riemenstalden-Valon, kies norda parto ankaŭ apartenas al la komunuma teritorio. En la sudo de la komunumo situas la vilaĝeto Tellen, kie ĉe la lagobordo troviĝas la roko plato Tellsplatte al kiu laŭ la dramo de Friedrich Schiller saltis Wilhelm Tell por liberigis sin el al boato de la habsburga vokto Gessler. Sur roko troviĝas hodiaŭ la tiel nomita Tellskapelle (Kapelo de Tell), kiel monumento por la dramo-figuro de Schiller.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Sisikon limas en nordo al Morschach (SZ), en nordoriento al Riemenstalden (SZ), en sudoriento al Bürglen, en sudo al Flüelen, aliflanke de la lago en sudokcidento al Bauen, kaj en nordokcidento al Seelisberg.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo Aksa Vojo, kiu kiel parto de la svisa nacia vojo N4 estas ligas la svisan aŭtovojon A4 kun la svisa aŭtovojo A2.
Historio
La unua dokumenta mencio de Sisikon datiĝas de la 4-a de marto 1173 kiel Sysinchon el protektoletero de la Abatejo Beromünster.
Sisikon ofte farigiĝis viktimo de naturkatastrofoj. La rivero Riemenstaldenbach regule kaŭzis inundojn. La 15-an de majo 1801 rokofalo al la Lago de Urio kaŭzis cunamon, kiu mortigis en la vilaĝo 14 homojn.
730 Athanasia
730 Athanasia estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa la elde la observatorio de Vieno.
Nomo
Ĝia nomo, "Athanasia", signifas "senmorteco" en la antikva greka lingvo.
Akvorezervejo Salto Grande
La Duŝtata Hidroelektra Centralo de Salto Grande estas akvobaraĵo kaj hidroelektra centralo situanta en la meza fluejo de la rivero Urugvajo, je ĉirkaŭ 15 km norde de la urboj Salto (Urugvajo) kaj Concordia (Provinco Entre Ríos, Argentino).
Estas akvobaraĵo el betono kun strukturo de abutmentoj. Estas ekipita per 14 generatoroj funkciigitaj de turbinoj Kaplan kaj centra vejro de 19 radiaj kluz-pordoj de hidraulika funkciado.
12247 Michaelsekerak
12247 Michaelsekerak estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1988 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras Michael James Sekerak, kontribuinton de la NASA-a misio Lucy al la kiel Adjunkta Sistema inĝeniero de Projekto de la NASA. Li estis ano de la teamo dum la tuta disvolvo ĝis la lanĉo.
Kristologio
Kristologio (el la greka Kristo Χριστός kaj λογία, -logia) estas kampo de studo ene de kristana teologio kiu estas koncerna kun la naturo de Jesuo Kristo, precipe kun la dia kaj homa naturo. Kristologio estas ĝenerale malpli koncerna kun la detaloj de la vivo de Jesuo ol kun la la homa kaj dieca naturo kunekzistanta en unu persono. Kvankam tiu studo de la interrilato de tiuj du naturoj estas la fundamento de Kristologio, kelkaj esencaj subtemoj ene de la kampo de Kristologio inkludas la Enkarniĝon, la Resurekton kaj la savigan laboron de Jesuo.
Ĝenerale en la historio de kristanismo, Kristologiaj demandoj estis gravegaj en la vivo de la eklezio. Kristologio estis fundamenta konzerno de la Unua koncilio de Niceo (325) ĝis la Tria koncilio de Bizanco (680). En tiu periodo, la kristologiaj vidoj de diversaj grupoj ene de la pli larĝa kristana komunumo kondukis al akuzoj de herezo, kaj, malofte, posta religia persekutado.
Grava aspekto de la kristologio de la apostola epoko estis tiu de sankta Paŭlo kies ĉefaj temoj estis la ideoj pri la antaŭekzisto de Kristo kaj la adorado de Jesuo Kristo kiel Kjrios (Sinjoro). Post la apostola epoko, aro da aferoj estis debatitaj en la kristologio kaj verŝajne pro ili ekzistis gravaj skismoj en la 5-a jarcento inter la diversaj kristanaj komunumoj.
En la 13-a jarcento, Tomaso el Akvino uzis kristologion por solvi plurajn ekzistantajn problemojn. Li defendis la perfektecon de la homaj atributoj de Kristo. Dum la Mezepoko ankaŭ aperis la "tenera bildo de Jesuo" iel amiko kaj fonto de vivo, amo kaj konsolo, kaj ne nur kiel Kjrios.
Laŭ la teologo Karl Rahner, la celo de la moderna kristologio estas la formulado de la kristana kredo ke "Dio fariĝis homo kaj Dio iĝinta homo estas Jesuo Kristo".
József Bányai
BÁNYAI József (pro. banjai) estis rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita en Turda la 11-an de januaro 1928.
Biografio
József Bányai estis de 1976 ĉefredaktoro de gazeto Munkásélet. Liaj poemoj kaj publicisktikaĵoj aperis en gazetoj Előre, Művelődés, Brassói Lapok, Utunk.
Fleetwood Mac
Unusola membro, kiu en la grupo estis ekde ties komencoj kaj donis al la grupo la nomon, estas tamburisto Mick Fleetwood (la grupo estas parte nomita ankaŭ laŭ basgitaristo John McVie, sed tiu ne prezentiĝis en la unua albumeto kaj koncerto de la grupo. Christine McVie (laŭ knabina nomo Christine Perfect, ex-Chicken Shack) ja partoprenis en ĉiuj albumoj, sed en du sole kiel luigita muzikisto.
Guo Shoujing
; sia aldotiĝa nomo estis Ruosi (若思). Li vivis sub la dinastio Yuan ; pli malfrue la germana jezuito Johann Adam Schall von Bell (1591 –1666) estis tiel impresita de la gardita astronomia instrumentaro de Guo Shoujing, ke li nomis lin "La Tycho Brahe de Ĉinio".
Vivo
Fine de 1250, Kublaj-Ĥano, kiu fariĝis suvereno de plej granda parto de Ĉinio tiam sub mongola domino, komprenis la gravecon de la hidraŭlika inĝenierarto por irigacio kaj transporto per akvovojoj. Li sendis Liu Bingzhong kaj ties lernanton Guo Shoujing' enketi en la regiono inter Dadu (hodiaŭ Pekino) kaj la Flava Rivero. Guo Shoujing konstruis kanalon longa de 30 km pro provizi Dadu per akvo. Post tiu sukceso, Kublaj-Ĥano sendis Guo Shoujing por gvidi similajn projektojn en diversaj partoj de la Ĉina imperio.
Guo Shoujing fariĝis ĉefa konsilanto de Kublaj-Ĥano pri hidraŭliko, matematiko kaj astronomio kaj konstruis plurajn astronomiajn instrumentoj ; li laboris pri plibonigo de la gnomono, inventis la "kvadratan tabulon", uzita por mezuri la azimuton de kaj kiu povas utili kiel angulilo. Li konstruis simpligitan, kaj pli grandan, pli precizan armilaran sferon movigita per akvo, nomita Ling Long Yi.
Kublaj-Ĥano komisis lin krei pli precizan kalendaro. Por tio, 27 observatorio estis konstruitaj tra Ĉinio. En 1280, li kalkulis la daŭron de la jaro, kiun li fiksis al 365,2425 tagoj : daŭro egala al tiu difinita por la gregoria kalendaro, elpensita tri jarcento pli malfrue. Tiu kalendaro estis uzita dum 364 jaroj.
En 1283 Guo Shoujing fariĝis direktoro de la Observatorio de Pekino kaj, en 1292 estro de la Oficejo pri Hidraŭlikaj Laboroj.
Dum sia tuta vivo li faris gravajn studojn pri. Li estas ankaŭ konata kiel kreinto de la artefarita lago de Kunming, kiu provizas per akvo la regionon de Pekino kaj permesas pli bonan transporton de greno tra la lando.Post la morto de Kublaj-Ĥano, li daŭre estis konsilanto pri hidraŭliko kaj astronomio por ties posteuloj.
Malamiko de la astrologio, li sukcesis forigi la aŭguraĵojn bazitajn sur la astroj el la kalendaroj.
Estas dubo pri la dato de lia morto : ĉu 1314, ĉu 1316.
Honoroj
En lia honoro estis nomitaj :
M79
Pri la aliaj signifoj de "M79" vidu artikolon M kun nombro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ĝajnismo
Ĝajnismo aŭ ĝainismo (tradicie konata kiel Jain Dharma, sanskrite: जैन धर्म) estas barata religio, iom pli frua ol la budhismo; tiuj du religioj estas la solaj plu vivantaj el la multaj fruhistoriaj skoloj de la ŝramanismo, kiuj oponis la brahmanismon, kiu siavice poste evoluis al la hinduismo. Tiu tamen estis dumtempe influita de la ĝajnismo, precipe pri la ideo de "ne-perforto" (ahimso); kiel ekzemple tiu praktikata de Mahatma Gandhi.
Nomo
La PIVa formo "ĝainismo" estas franceca; la hinda radiko jain estas diftonga, ne dusilaba. Ĉi tiu artikolo uzas la formon "ĝajnismo", venantan rekte el la hindaj lingvoj.
La origino de ĝajnismo: tirtankaroj
Kiel la fondinto de la ĝajnismo estas kutime rigardata Vardhamana, ĝenerale nomata Mahavira ("granda viro", sanskrite kaj prakrite Mahâvîra). Neniu certas precize kiam li vivis, sed la tradiciaj jaroj estas de -599 ĝis -517—pli aĝa samtempano de la Budho Gotama. Mahavira estas el la regiono Biharo, kaj li (same kiel Gotama) atingis sian allumiĝon sidante sub arbo. Laŭ la ĝajnismo, Mahavira estas la 24-a tirthankara de nia epoko. Tirthankara estas la ĝajnisma koncepto plej proksima al la budhisma budho; la vorto "ĝajnismo" venas el la hinda vorto jaina, sekvanto de jîna, = la venkinto, kiu estas koncepto paralela al la budhisma arahanto.
En la budhisma palilingva kanono - Tripitako - Mahavira aperas kiel konkurencanto sub la nomo Nigantha Nâthaputta, kaj estas tie forte kritikita.
Por la antaŭaj tirtankaroj agnoskitaj en ĝajnismo, la vivpriskriboj historie ne eblas, simple pro absurde fruaj datoj. Ekzemple, la supoza antaŭulo de Parŝvanato (do la 22-a tirtankaro), nomata Ariṣṭanemi aŭ Nēminātha, laŭ ĝajna tradicio vivis 84 000 jarojn antaŭ Parŝvanato: tio estus dum Malnova Ŝtonepoko. Sed Ariṣṭanemi (kaj eble kelkaj eĉ pli fruaj tirtankaroj) eble vere ekzistis, nur ne tiom frue.
Jen la listo de la 24 supozaj tirtankaroj de la prezenta aĝo (pri la koncepto de kosmaj aĝoj, vidu ĉi-sube, en la sekcio Kredoj de ĝajnismo):
Kredoj de Ĝajnismo
La ĝajnisma simbolo konsistas el svastiko kaj mano.
Pro alispeca karmo-doktrino, la ĝajnismo estas pli ekstrema ol la budhismo pri ne-perforto, kaj provas eviti perfortaĵojn ne nur intencajn sed ankaŭ ne-intencajn. La ĝajnismaj monaĥoj, male al la budhismaj, vivas ege asketisme kaj entuziasme suferigas sin mem. Anoj estas ofte vegetaraj. Kelkaj monaĥoj vestas maskon por ne enspiri insektojn kaj balaas antaŭ sia vojo. En ekstremaj kazoj, monaĥoj suicidas per nemanĝado.
Same kiel la budhismo, la ĝajnismo ekde la komenco evitis la uzon de la lingvo de la kleruloj, sanskrito; ĝia kanono estas verkita en unu el la prakritoj.
Laŭ la ĝajnisma kosmologio, la universo ne estas kreita; ĝi ĉiam ekzistis kaj ĉiam ekzistos, sed ĉiam ŝanĝiĝadas. Pro tio ne estas en ĝi iu Dio, tial oni nomas ĝi ateista, sed tute malsimilas al ordinaraj ateismo, ĉar ĝi ja kredas je senmorteco de animo, reenkorpoiĝo, ktp (iom simile al ia novplatonismo). Male al la ŝivaismanoj, kaj la budhismanoj, laŭ kiuj la mondo kaj la individuaj animoj estas nur iluzioj, la ĝajnismanoj kredas je la realeco de la substancoj, la materio, kaj, tute malsimila, la spirito. La unua kruda kaj neagiva, la alia ĝiva t.e. animeca, el kiu konsistas la animoj (atman) de tiuj de la plantoj ĝis la plej perfektaj. Tiuj animoj estas nedetrueblaj, individuaj, eternaj. Ĉiaj la formoj detrueblaj kaj malaperontaj plenumiĝadas per eterna nerezistebla forto, kiu estas la rezulto de la antaŭaj agoj de ĉiu estaĵo (Karmo). La animoj vestitaj de supraĵa ŝelo lente evoluas; Per siaj meritoj (Dharmo) (komparu : en kristianismo Sankta Spirito, en antikva Egipto la koncepto de Maat) ili maldikigas iom post iom tiun ŝelon, kaj pograde altiĝas de vegetalo al besteco, poste al la homeco, fina ia dia stato. Senbalasititaj el ĉia materio pere de meditado kaj asketismo (komparu kun la gnostikismo), la animoj iĝas la siddha-oj kiuj, senlime multaj, interpenetriĝas (ne estas proprasenca Dio, ni memoru), kaj ekposedas la feliĉegon de Nirvano aŭ Mokŝa (=liberiĝo) en ia etera ejo.
Ĉirkaŭ ducent jarojn post Mahavira, la ĝajnismo splitiĝis en du skolojn: la pli liberala svetambara, "blanke vestitaj", kies monaĥoj vestis sin blanke kaj kiu akceptas ankaŭ monaĥinojn, kaj la pli konservema digambara, "ĉiele vestitaj", kie la monaĥoj konservis la kutimo de la praa ĝajnismo esti nudaj kaj kiu havas monaĥojn nur virajn.
La antikvaj helenaj filozofoj ekhavis konon pri ili, okaze de la konker-vajaĝoj de Aleksandro la Granda, ili estis de tiuj nomitaj la "Gymnosophistes" (=la nudaj saĝoj).
Praktikoj
La devoj de la laikoj estas malpli severaj ol tiuj de la monaĥoj, kiuj lastaj praktikas ekstreman asketismon. (Do iel similas al Albigensismo.)
Borgio Verezzi
Borgio Verezzi [bOrĝo verEci] estas komunumo de Italio.
Ĝajnismo
Praktikoj
En la ĝajnismo, same kiel en la budhismo, pro la idealo de ne-perforto jam frue multaj laikoj preferis vivteni sin per komercado, kaj ne devi rekte ekspluati vivantajn estaĵojn. Tial ili specialiĝis en intelektaj, monaj kaj komercaj profesioj, kio donis al ili, malgraŭ ilia malgranda nombro, grandan influon en la hinduja socio, kaj ofte riĉecon (iom simile al la judoj, sed ne pro elekstera persekuto sed deinterna moralaj malpermesoj). Ankoraŭ hodiaŭ, la ĝajnismanoj estas statistike superreprezentataj en la komerca vivo de Barato.
Pro ilia klero-tradicio kaj zorgemo, la plej fidindaj dokumentoj pri antikva historio de Hindio estas ĝajnismaj, ankaŭ ĝajnismaj la plej malnovaj ĝis nun konservitaj hindaj manskribaĵoj.
Christian Corrêa Dionisio
Christian Corrêa Dionisio (n. ) estas brazila futbalisto. Li de 1997 ĝis 2001 membris en la brazila nacia teamo de futbalo.
Ĝajnismo
Anekantavada
La doktrino anekantavada estas unu el la fundamentaj ideoj de Ĝajnismo. Ĝi rilatas al la principoj de plurismo kaj varieco de vidpunktoj, la ideo ke vero kaj realaĵo estas perceptitaj malsame de diversaj vidpunktoj. Ne ekzistas ununura vidpunkto kun la absoluta vero.
La ideo kontrastas kun la klopodoj, proklami la absolutan veron kun adhgajanyāyah. Tion oni povas vidi per la parabolo de la "blinduloj kaj la elefanto". En ĉi tiu historio ĉiu homo palpis parton de la elefanto (genuo, kruro, orelo, ktp). Ĉiuj homoj asertis kompreni kaj koni la realan aspekton de la elefanto, sed ili nur povis sukcesi parte kaŭze de siaj limigitaj perspektivoj. Oni povas efektivigi pli formalan alproksimiĝon al ĉi tiu principo, observante ke la objektoj estas senfinaj koncerne al kvalitoj kaj formoj de ekzisto. Tial ili ne povas esti tute komprenitaj en ĉiuj siaj aspektoj kaj manifestacioj pro la finita homa perceptokapablo. Konforme al la ĝainismo, nur la kevalins (la ĉiosciaj estaĵoj) povas kompreni la objektojn en ĉiuj iliaj aspektoj kaj manifestacioj. La aliaj nur kapablas akiri partan konon.
Nayavāda (esperantigeble kiel Najavado) estas filozofia principo proksime rilata: tiu de "partaj vidpunktoj". Laŭ tiu ideo, ĉiu objekto havas senfine multajn ecojn, sed kiam oni priskribas ĝin, oni priparolas nur kelkajn, kaj tio certe ne signifas neon de aliaj ecoj. Oni do havas vidpunkton nur partan; tiun vidpunkton oni nomas sanskrite naya.
Sjadvado aŭ Syādvāda (sanskrite: स्याद्वाद, esperantigeble kiel sjadvado) estas la tria principo de ĉi tiu idearo: nome la principo de "kondiĉa prediko". Tiu principo postulas, ke oni diru ĉion per la sanskrita optativa modo (tio ĉi tie signifas necertecon aŭ kondiĉecon), ĝenerale uzante la optativan formon de la verbo as (esti): syāt. Tio necesas pro tio, ke la realeco malsimplas (kaj do oni ne povas plene esprimi ĝin per unuopaj asertoj): ĉiu afero havas multajn ecojn (por uzi sanskritan esprimon: ĉio estas anekāntātmaka), kaj unuopa eco (naya) estas nur parto de la tuto.
La Ĝajna Universala Preĝo
Jen la baza preĝo, kiu la ĝajnismano diras ĉiutage. Laŭ ĝajnismanoj, ĉiujn bonajn laboron kaj eventon oni benu per ĉi tiu preĝado saluta.
Namo Arihantanam: Mi riverencas al la allumiĝintaj estaĵoj.
Namo Siddhanam: Mi riverencas al la liberiĝintaj animoj.
1611
1611 estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
Ĝajnismo
La Ĝajna Universala Preĝo
Namo Ayariyanam: Mi riverencas al la religiaj gvidantoj.
1611
En la jaro 1611 post Kristo okazis, interalie:
Ĝajnismo
La Ĝajna Universala Preĝo
Namo Uvajjayanam: Mi riverencas al la religiaj instruistoj.
Namo Loe Savva Sahunam: Mi riverencas al ĉiuj asketoj en la mondo.
Eso Panch Namukkaro: Tiuj kvin riverencoj
Savva Pava Panasano: Povas detrui ĉiujn pekojn.
Mangalancha Savvesin: Inter la sanktaj ripetaĵoj
Padhamam Havai Mangalam: Ĉi tio estas la supera.
Ĝajnaj Agamoj
Agama (esperantigeble kiel agamoj) estas originalaj tekstoj de ĝajnismo bazitaj sur la diskurso de la tirthankara-oj. La diskurson liverita en samavasarana (dia predikada halo) ili vokas Śhrut Jnāna. Ĝi konsistas el dek unu anga-oj kaj dek kvar purva-oj. La diskurson registris Ganadhara (ĉefaj disĉiploj) kaj ĝi estas kunmetita el dek du anga-oj (departementoj). Oni ĝenerale reprezentas ĝin kiel arbon kun dek du branĉoj. Tio ĉi formas la bazon de la Jaina Agamoj aŭ kanonoj. La ĝajnoj kredas, ke tiuj venis de Rishabhanatha, la unua tirthankara.
La plej fruajn konatajn versiojn de ĝajnaj Agamoj oni skribis en Ardhamagadha Prakrito. Agama estas Sanskrita vorto kiu signifas la 'venon' de doktrinaro per dissendo tra sinsekvaj aŭtoritataj instruistoj.
Influado kaj disvastiĝado de Ĝajnismo
Ĝajnismo jam estis antikvaj religio kaj kulturo en Biharo dum la tempo de Budho kaj Mahavira. Pro tio la ĝajnisma filozofio forte influis la budhisman. Ĝajnismo kaj Hinduismo ankaŭ influis unu la alian dum jarmiloj.
Ĉar ĝajna moralo devigas, ke ĝajnismanoj ne ligiĝu al siaj materiaj posedaĵoj, ili multe elspezis mecenate. Riĉaj ĝajnismanoj pasintece konstruigis multegajn templojn ege belajn kaj multekostajn. Sur la monto de Palitano en Guĝarato konstruiĝis templo, kiu povas enhavi 870 homojn; kaj ĉe la landlimo inter Guĝarato kaj Raĝasthano sur Monto Abu, kie la temploj estas el blanka marmoro, la marmoro-skulptistoj estis pagataj laŭ la kvanto de marmora pulvoro forigita, do ili faris plej ellaboritajn kaj detalo-riĉajn skulptaĵojn. Nunepoke la riĉaj ĝajnismaj mecenatoj prefere fondas malsanulejojn, por la homoj, kaj ankaŭ por la bestoj.
Historie, la religio ĝajnismo troviĝis ĉie tra suda Azio: en Afganio, Birmo, Nepalo, Bangladeŝo, Srilanko, ktp. Sed ju pli islamo, hinduismo, ktp kreskas en tiuj landoj, des pli ĝajnismo malkreskas, kaj hodiaŭ ĝajnismo estas tre malgranda religio ekster Barato.
Sekvantoj
La Digambaroj (Sanskrito: दिगम्बर, digambara, traduko: "vestata en aero" aŭ "en la ĉielo" aŭ "en la Mondo") estas religia grupo de plejparte monaĥoj, tre konservema. Kiel indikas la nomo, tiuj eĉ ne vestas sin. Komparu ĉi-supre la nudan statuon de Gomatesvara.
La Ŝvetambaroj (Sanskrito: श्वेताम्बर, śvetāmbara, blank-vestita) estas alia grupo en ĝajnismo, ĝenerale el laikuloj kaj malpli strikta.
Gravuloj
Aĉarja Kundakunda estis digambara ĝajnisma monaĥo kaj filozofo, kiu ankoraŭ estas respektata. Li verkis multajn ĝajnismajn tekstojn kiel: Samayasara, Niyamasara, Pancastikayasara, Pravachanasara, Atthapahuda kaj Barasanuvekkha.
Tempolinio de la dua mondmilito
Tio estas kronologio de gravaj okazaĵoj de la Dua Mondmilito.
Komunumo Jonava
Jonava estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo Jonava. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas. En en la komunumo vivis. En la urbo mem en 2020 vivis loĝantoj.
La urbo Jonava troviĝas 30 kilometrojn nordoriente de Kaŭno, la dua plej granda litova urbo, proksime de la loko, kie la rivereto Šventoji fluas en la riveron Neris. Ĝi fondiĝis "nur" en 1740 kaj havas kristanan nomon, kiu pli-malpli signifas 'urbo de la sankta Johano'. Tial ĉiujare la festo de la sankta Johano ("Joninės"), kiun en tuta Baltio oni celebras baze de antikvaj paganaj tradicioj multe pli aĝaj ol la kristana influo, en Jonava aparte intense celebriĝas. En 1864 la urbo ricevis urban statuson.
Birštonas
Birštonas (pole: Birsztany) estas urba komunumo en la centro de Litovio, fondita en 1382. En la loĝloko 1966 reurbiĝis. Inter la jaroj 1995 kaj 2010 ĝi apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas. En 2020 en la komunumo vivis 4 069 loĝantoj, en la urbo mem estis 2 331.
Birštonas troviĝas en la regiona natura parko Nemuno kilpų regioninis parkas, 90 kilometrojn de Vilnius, 39 kilometrojn sude de Kaunas kaj 7 kilometrojn sudoriente de Prienai. La urbeto ĉirkaŭita de pinarbaro situas ĉe la dekstra bordo de la rivero Nemunas, kiu ĉi tie meandras. Birštonas estas balneologia kuracloko kaj havas pluraj klinikojn kaj banlokajn servejojn, kie interalie eblas ricevi masaĝojn, marĉajn kaj mineralakvajn banojn. Mineralaj akvoj enhavas potason kaj magnezion.
Historio
En mezepoko estis ĉi tie fortikaĵo kaj ĉasloko por litovaj granddukoj. En la 14-a jarcento ĝi ricevis urborajton. En la 19-a jarcento iĝis kuracloko, kiam oni taŭgaranĝis elfluejon de minerala akvo. Post la unua mondmilito ektroviĝis en la limoj de Litovio kaj avancis al la rango de la landa kuracloko, sed post la dua mondmilito la unuan lokon gajnis Druskininkai.
La sanigaj ecoj de la loka minerala akvo kaj la eksterordinara naturo delonge allogis litovajn potenculojn, verkistojn, poetojn, pentristojn, muzikistojn. En 1945 en la Blanka vilao estis kuracata la litova poeto kaj prozisto Balys Sruoga, reveninta el la nazia koncentrejo Stuthof. Ĉi tie li verkis sian skuan verkon Arbaro de Dioj pri la koncentrejo. (En 1970 ĝin esperantigis la elstara esperantisto kaj aŭtoro de Esperanto-vortaroj Konstantinas Puodėnas, sed nur du fragmentoj de la traduko estis publikigitaj en Litova Stelo 1993, №3 kaj 1996, №1.)
La loĝlokon Birštonas en 1382 kronikisto notis, kiel “bienon ĉe sala akvo”. En la 15a jarcento Birštonas estis ĉasista bieno de Litoviaj Granddukoj Gediminidoj (poste Pollandaj Reĝoj) Kazimiro, Aleksandro, Sigismondo la Olda, Sigismondo Aŭgusto. En la sekreta Kenigsberga arkivo estis trovita interesa dankletero de granddukino Juliana, la edzino de la grandduko Vytautas, skribita el Birštonas. Ŝi dankis pro liveritaj bareloj da malnova rejnlanda vino. Certe, ŝi ne sola malplenigis tiujn ĉi du barelojn! En 1539 Birštonas ricevis la urborajtojn.
Kuracurbo
Kvankam la salaj fontoj de Birštonas estas konataj dum kelkaj jarcentoj, nur en 1851 ĉi tie estis establita kuracurbeto. Oni komencis konstrui kuracejojn kaj hotelojn. En la fino de la 19a jarcento Birštonas fariĝis konata mineralakva kuracurbeto. Ekde 1927 ĉi tie estis aranĝitaj torfoŝlimaj kuracejoj. Nuntempe dum la tuta jaro funkcias tri grandaj sanatorioj: Tulpė, Versmė kaj Eglė. La urbaj akvobudoj por ĉiu deziranto liveras senpagan mineralan akvon. Funkcias originala vaporigejo de minerala akvo, kie lokanoj kaj vizitantoj povas (ankaŭ senpage) praktiki la spiradon de “marefekta” aero. Al Birštonas oni venas por kuracado de digestaj, korpomovaj, sangocirkuladaj, ginekologiaj, renaj, pulmaj malsanoj, ankaŭ por trankvila ripoziga tempopasigo.
Birštonas kaj Esperanto
En 2016 okazis la 52-aj Baltiaj Esperanto-tagoj al kiuj partoprenis ĉefe esperantistoj el la baltiaj ŝtatoj kaj ĉirkaŭantaj landoj. La 6-an de julio, okaze de la nacia festotago de Litovio, ĉiuj litovoj en la tuta mondo kantas la nacian himnon je la 21-a horo. Esperantistoj partoprenis la komunan kantadon apud la urbestrino, kantante esperantlingvan version.
Tibeta medicino
La Tibeta medicino (Tibeta: bod sman) estas sistemo de resanigo disvolvita en Tibeto kaj kiu plejparte disvastĝis en la landoj kaj regionoj de la tibeta altebenaĵo. Pri ĝia deveno estas diversaj legendoj.
Ruĝflugilulo
La Ruĝflugilulo (Heliolais erythropterus) estas birdospecio de la familio de Cistikoledoj. Ĝi apartenas al la monotipa genro Heliolais.