cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hejma nasko
Avantaĝoj, malavantaĝoj kaj ebla danĝero
Ankaŭ dum normalaj naskoj povas okazi ne-antaŭviditaj problemoj, tiel la malfrue alvenanta kuracista helpo povas damaĝi la bebon.
Avantaĝo de la hejma nasko estas la pli intima sfero kaj ideologiaj faktoroj.
En Eŭropo disvastiĝas tiu vidpunkto, ke la patrino povas mem decidi pri la nasko. La hejma nasko kostas malpli por la ŝtato.
Chanco
Chanco aŭ Chauco, estis indiana mesaĝisto inter Opekankano, ĉefo de la Pamunkeoj kaj la setlistoj de Jamestown en la kolonio Virginio en Usono.
Chanco estas rolulo en duonhistoria rakonto: li avertis la anglajn setlistojn antaŭ koordinata atako de la paŭhatana konfederacio kontraŭ multaj loĝlokoj en la kolonio, la 22-an de marto 1622, vendredon antaŭ Pasko. Tiujn atakojn oni nomas la Masakro de Jamestown.
Jichișu de Jos
Jichișu de Jos [ĵikiŝu de ĵos] (hungare: Alsógyékényes, Unter-Rohrbach) estas komunumo en Rumanio okcidente de Dej. Administre apartenas al ĝi Codor, Șigău, Tărpiu kaj Jichișu de Sus.
Chanco
Historio
Tensioj kaj atakoj ekzistis inter la indianoj kaj la angloj de la ĉiam pligrandiĝanta kolonio Virginio ekde la kreado de la setlejo en majo 1607. Post la morto de Vahunsunakok, konata kiel ĉefo Paŭhatano, ties frato Opekankano fariĝis ĉefo de la paŭhatana konfederacio.
Jichișu de Jos
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 552 loĝantojn (rumanoj), en 1966 663 (rumanoj).
Chanco
Historio
Opekankano planis koordinatan surprizatatkon kontraŭ la setlejo la 22-an de marto 1622 dum kiu inter 350 kaj 400 setlistoj, t.e. pli ol kvarono de la angla loĝantaro estis mortigitaj.
Averto
Ekzistas rakonto, ke Chanco, indiano konvertita al kristanismo, dungita de Richard Pace, estis asignita de sia ĉefo Opekankano, mortigi Pace-n kaj ties familion en Jamestown. Chanco ne eltenis la ideon mortigi sian dunginton kaj, riskante sian propran vivon, avertis lin pri la tuja atako.
Kvankam Pace loĝis 2 mejlojn pli supre laŭ la rivero, post kiam li sekurigis sian familion, remis en kanuo al Jamestown por averti la loĝantojn.
Jichișu de Jos
Historio
La nomo de la vilaĝo deriviĝas de rivero Jichiș.
Chanco
Post la atakoj
Jaron poste, kapitano William Tucker kaj doktoro John Pott invitis la paŭhatanoj kaj proponis al ili tosti kun venenigita alkoholaĵo. 200 indianoj mortis venenigitaj, 50 aliaj mane murditaj de la koloniistoj.
Dum la sekvaj dek jaroj la konflikto inter la setlistoj kaj la indianoj daŭris.
Rózsa Finna
FINNA Rózsa estis rumanuja hungara aktorino naskita en Nagyenyed la 29-an de decembro 1921.
Kariero
Rózsa Finna estis anino ekde la 1-a de septembro 1950 de la Teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe, poste ekde septembro 1961 instruisto pri kanto kaj muziko ĝis sia pensiuliĝo.
Mieza (Makedonio)
Mieza, "sanktejo de Nimfoj", estis vilaĝo en antikva Macedonio, kie Aristotelo instruis al la knabo kiu poste iĝos Aleksandro la Granda (kaj al aliaj kompanoj) inter 343 a.K. kaj 340 a.K.
Mieza ricevis sian nomon el Mieza, en antikva macedonia mitologio, filino de Beres kaj fratino de Olganos kaj de Beroja. Ĝi estis hejmo de la kompano de Aleksandro Peucestas.
Aristotelo estis dungita de la patro de Aleksandro, nome Filipo la 2-a, por instrui lian filon, kaj ricevis la Templon de la Nimfoj kiel klasejo. Page, Filipo rekonstruis kaj liberigis la civitanojn de Stagira, hejmloko de Aristotelo, kiun li estis rabdetruinta en antaŭa konkero tra Grekio kaj Macedonio.
Louise de Stolberg-Gedern
La princino Louise Maximilienne Caroline Emmanuele de STOLBERG-GEDERN (n. la 20-an de septembro 1752 - m. la 29-an de januaro 1824) estis la edzino de Charles Edward Stuart, la jakobita pretendanto al la angla kaj skota tronoj.
Zalamerenye
Zalamerenye [zalamerenje] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. Ĝis 1892 la oficiala loknomo estis Merenye.
Situo
Zalamerenye situas en Montetaro Zala sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Zalakaros troviĝas 4, Nagykanizsa 20, Pacsa 21, Balatonszentgyörgy 25, Hévíz, Keszthely kaj Marcali po 30 kilometrojn.
Historio
La unua skriba mencio pri Pölöskefő devenis proksimume el 1203. En 1548 kaj 1566 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1828 vivis tie 418 homoj en 55 domoj. En 1960 la komunumo ricevis la titolon "Kolĥoza Vilaĝo". Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko. La municipa administracio en Zalakaros, la bestkuracejo en Garabonc funkcias. En Zalamerenye migra poŝto servas.
Famuloj
En Zalamerenye naskiĝis bibliotekisto István Monok.
Marne (Holstinio)
Marne estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Lacchiarella
Lacchiarella - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Eterna bukedo
Eterna Bukedo estas kolekto da poemoj el 22 diferencaj lingvoj kaj de 115 aŭtoroj, esperantigitaj fare de Kálmán Kalocsay. La 352-paĝa libro estas eldonita de Literatura Mondo el Budapeŝto kaj aperis en la jaro 1931.
La libro enhavas finan noton pri metriko en Esperanto.
Kalia azido
Ĝi estas tre toksa kemiaĵo kaj estas uzata ankaŭ en agrikulturo kiel anti-mikrobiaĵo en nematodaj popoloj. Kaliazido estas indikata en la traktado de sojlo-malsano kvankam altaj dozoj fariĝas fitotoksaj.
Frata lingvo
Frata lingvo (Frater aŭ Lingua Sistemfrater) estas internacia planlingvo publikigita de Pham Xuan Thai (Vjetnamio) en 1957.
Alfabeto
Frater enhavas 18 literojn:
Gramatiko
Frater ne havas artikolojn, fleksion, afiksojn, neniun akordon de tempo, genro, aŭ nombro. La nomvortoj, verboj, adjektivoj, kaj adverboj uzas la samajn radikojn.
Morfologio
Ĉiuj vortoj estas lastsilabe akcentitaj.
Nomoj
La pronomoj estas: ! persono ! singularo ! pluralo ! 1 ! 2 ! 3
La pronomo oni estas antrop en frater. Genitivo estas farita kun ot (de): ide ot mi – ideo de mi; ide ot mater.
Nombroj
Nombroj de unu al dek: uni, bi, tri, kuadri, kuinti, ses, sep, okta, nona, deka.
Sintakso
La vortordo estas nesanĝebla: subjekto–verbo–objekto; substantivo–adjektivo; verbo–adverbo.
Nimfeo
Nimfeo estas akvoplanto el la familio Nimfeacoj (Nymphaeaceae) kun ĉirkaŭ 40 specioj. La floroj kaj folioj flosas sur la akvo, sed la radikoj tenas la plantojn sur ilia loko. Kun ĉirkaŭ sesdek specioj ĝi estas malgranda familio. La plantoj troviĝas tra la tuta mondo, ekster la polusaj areoj kaj dezertoj. La plej konata specio estas la Blanka nimfeo.
Konataj specioj:
Palaco Muti
La palaco Muti (oficiale kaj itallingve la Palazzo Muti e Santuario della Madonna dell' Archetto) estas granda vilao ĉe la placo Santi Apostoli, en Romo. Ĝi estis konstruita en 1644.
La palaco malnovtempe estis parto de aro da aliaj palacoj kaj domoj poseditaj de la familio Muti Papazzurri. Dum la 18-a jarcento, la tuta konstruaĵaro fariĝis la loĝejo de la ekzilita stuarta dinastio.
Gezahegne Abera
Gezahegne Abera (en Amhara lingvo: ገዛሄኘ አበራ; 23a de aprilo, 1978) estas etiopia sportisto, venkinto en la maratono de la Somera Olimpiko 2000 de Sidnejo.
Li ekkarieris en internacia kurkonkurenco en la maratono de 1999 de Los Angeles, kiam li finis la kvara, post tre atletoj el Kenjo. Tio havigis al li lokon en la Etiopia teamo por la Atletika Monda Ĉampioneco de 1999, en kiu li finis la dekunua.
Poste en 1999, Gezahegne venkis en sia unua internacia maratono nome alvenante la unua en la maratono de Fukuoka en Japanio. Li venkis en tiu maratono denove en 2001 kaj 2002. En 2000, Gezahegne finis la dua en la Bostona Maratono.
En la Olimpiaj ludoj de Sidnejo, hegemoniis en la maratono du etiopianoj, nome Gezahegne kaj Tesfaye Tola, kaj la kenjano Erick Wainaina. Je 37 km, Wainaina klopodis ekrompi, sed 2 km poste Gezahegne aperis kurkape kaj tenis tiun postenon ĝis la fino. Estante nur 22-jaraĝa, Gezahegne estisla plej juna maratonĉampiono ekde Juan Carlos Zabala en la Somera Olimpiko 1932 de Los Angeles.
En 2001, Gezahegne venkis en la Atletika Monda Ĉampioneco estante dua post Simon Biwott el Kenjo kiu iĝis la unua kiu atingis duoblan maratonon en Olimpiaj Ludoj kaj Monda Ĉampioneco.
En 2003, Abera venkis en la Londona maratono en 2:07:56. Je la Monda Ĉampioneco, Gezahegne devis abandoni la kuron pro vundo, sed li estis elektita por la etiopia teamo por la Somera Olimpiko de 2004. Denove vundoj retirigis lin el la kuro. Ankaŭ lia edzino Elfenesh Alemu estis elektita por la Olimpika teamo de 2004, kaj finis la kvara en la virina maratono.
Ripetitaj vundoj de Gezahegne finigis lian kurkarieron je relative juna aĝo. Li kaj lia edzino posedis hotelon kaj eniris en negocoj.
NGC 3206
NGC 3206 (aliaj indikoj — UGC 5589, MCG 10-15-69, ZWG 290.30, KUG 1018+571, IRAS10184+5710, PGC 30322) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ágoston Karvasy
Ágoston Karvasy [Agoŝton karvaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Karvasy Ágoston estis hungara juristo, ekonomikisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1846).
Ágoston Karvasy (ĝis 1842 Karpf Ágoston) naskiĝis la  1809 en Győr. Li mortis la 1896 en Vieno.
Biografio
Ágoston Karvasy lernis juron en sia naskiĝurbo, poste li postenon en Pest (urbo) en 1828. Post 4 jaroj li doktiriĝis. En 1835 li komencis instrui en diversaj universitatoj. Li okupiĝis precipe pri la konstitucio, parlamento, buĝeto, kaj ĝenerale pri funkciado de la ŝtato. En 1868 li emeritiĝis, poste li translokiĝis al Vieno, kie li okupiĝis pri vortaroj kaj iomete pri lingvoj.
Muzikarta Universitato Ferenc Liszt
La Muzikakademio Ferenc Liszt aŭ Muzikarta Universitato Ferenc Liszt estas signifa ŝtata universitato en Budapeŝto.
Historio
La Reĝa Muzikakademio estis fondita en loĝejo de Ferenc Liszt fare de ministro Ágoston Trefort en 1875. Jam en la sama jaro komenciĝis la instruado kun estreco de Ferenc Liszt kaj Ferenc Erkel. Oni trovis apartan palacon por la akademio. Post 4 jaroj jam ĝi funkciis en konstruaĵo ĉe Avenuo Andrássy, kiun oni nomas la malnova akademio. Ties orgeno estis konstruita en 1882. Komence de la 20-a jarcento la akademio jam estis tro malgranda por la muzikistoj-lernantoj. Oni konstruis pli novan en 1907 kun impona koncerta halo. En la malnova konstruaĵo nun funkcias muzeo, biblioteko kaj muzikinstituto. En 1971 la akademio ricevis la rangon kvazaŭuniversitato. Inter 2009 kaj 2013 la akademio estis plene renovigita.
Konstruaĵo
Arkitektoj de la nova trietaĝa akademio estis Kálmán Giergl, Szilárd Zielinski kaj Flóris Korb. La akademio situas inter trotuaroj. La granda koncerthalo estis farita el ferbetono, sed menciindas ankaŭ la malgranda koncerthalo. Sur la muroj estas videblaj freskoj de Aladár Körösfői-Kriesch, reliefoj kaj diversaj diversaj ornamaĵoj de Ede Telcs, vitraloj de Miksa Róth. Ekstere estas sidanta skulptaĵo 3 metrojn alta pri Ferenc Liszt fare de Alajos Stróbl.
Nomoj de la akademio
Spite la nomŝanĝojn en la ĉiutaga parolo la nomo ĉiam estis la simpla Muzikakademio.
(7962) 1994 WG3
(7962) 1994 WG3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Listo de flughavenoj de Ekvatora Gvineo
Jen listo de flughavenoj de Ekvatora Gvineo, laŭ geografia situo.
Nevenkebla Mararmeo
La Grande y Felicísima Armada (Granda kaj Feliĉega mararmeo), komune konata kiel Nevenkebla mararmeo aŭ Hispana mararmeo, estis la nomo kiun donis Filipo la 2-a al la granda mararmeo kiun li ordonis formi en 1588 por apogi la invadon de Anglio dum la Angla-hispana milito de 1585-1604. La sendo fare de Filipo la 2-a de tiu floto, cele proviziigi la hispanan armeon de Flandrio, kiu estis invadonta la insulon por tiele kontroli la anglan eksteran politikon (ĉefe pri piratado kaj la milito de Flandrio), okazigis la komencon de militaj kontraŭstaroj, kie fine Hispanio sukcesis akiri la fakton ke Anglio petu la pacon kaj subskribu traktaton favore al la hispanaj interesoj en Londono (1604). Tamen tiu milita operaco tradicie estas konsiderata hispana malvenko, kvankam laŭ la lastaj priserĉadoj, ĝi ne estis tiom, kvankam certe ĝi ne atingis la intencitajn celojn pro perdo de ŝipoj dum ŝtormoj. Ĉiukaze post forta ŝtormo antaŭ Skotio kaj Irlando, pli da 80 % de la ŝipoj (127 entute) revenis al hispana marbordo. La hispana tiama hegemonio en la maro restis nediskutebla ĝis la Batalo de la Dunoj (1639). Tiu pozicio kiel unua mararmeo de la mondo plifortiĝis kiam la angloj kreis Anglan Armeon post unu jaro, kaj simile malsukcesis antaŭ la marbordo de Galegio kaj Lisbono.
Jenő Flóra
FLÓRA Jenő estis rumanuja hungara aktoro naskita en Kolozsvár la 1-an de marto 1914 kaj mortinta en Kluĵo la 22-an de oktobro 1982.
Kariero
Li estis ano ekde 1937 de la Teatro Thália, poste de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.
Janoušov (Cotkytle)
Janoušov (Johannestal) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Cotkytle en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sude de Cotkytle proksimume 2,8 km oriente de landlimo de Bohemio kaj Moravio. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 34 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Bombado de Jonpjongo
Bombardo de Jonpjongo (연평도 포격, 延坪島砲擊) estis militarmea konflikto inter Nord-Koreio kaj Sud-Koreio en Jonpjongo okazinta en 23-a de novembro 2010. Kompreneble ambaŭ partoj elsendis kontraŭdirajn versiojn pri la konflikto kaj pri la jura posedo de la disputita insulo. Armeo de Nord-Koreio atakis per bombado kaj okazigis kvar mortojn kaj 20 vunditojn. Sudkoreio respondis kaj atakis sammaniere. La internacia komunumo kiu apogas Sudkoreion petis finigon de la konflikto.
Janoušov (Cotkytle)
Janoušov situas en katastra teritorio Cotkytle kun areo 12,25 km².
Adresaro
Adresaro (ankaŭ Adreslibro) estas kolekto de adresoj, kiuj havas ion komunan. Ili povas esti adresoj de konatoj, klientoj, telefon-posedantoj, korespondemuloj, membroj de organizaĵoj aŭ adresoj de organizoj, de firmaoj, institucioj k.s. Pluraj organizaĵoj aŭ unuopuloj eldonas adresarojn de korespondemuloj.
La adresaro povas havi formon de folio, kajero, libro aŭ komputila dosiero.
Kolektado de adresoj estas iomete tikla afero, ĉar adresaroj estas facile misuzeblaj. En pluraj landoj ekzistas specialaj leĝoj pri protektado de personoj, kiuj ankaŭ diras, sub kiaj kondiĉoj oni povas adresojn kolekti, teni, respektive publikigi. Nuntempe la eldonado de adresaroj estas limigita de la supre menciitaj leĝoj.
En Esperanto-movado
La Esperanto-movado de sia komenco eldonadis adresarojn por esperigi kaj kuraĝigi esperantistojn, montri al ili, ke ili ne estas solaj kaj izolaj, ebligi al ili reciprokan korespondadon, vizitadon, kunlaboron (vidu: Unua adresaro, Adresaro de Esperantistoj, Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj, BES-a Adresaro).
Adresaro de la nuntempa movado de Jarlibro de UEA, kiu enhavas adresarojn de esperantistaj organizoj kaj de la Delegita reto de UEA.
Pasporta Servo prezentas adresaron de personoj, kiuj volontas loĝigi en sia hejmo vojaĝantajn esperantistoj (malmultekoste aŭ senkoste, sed ĉiam post antaŭa interkonsento).
Fine de oktobro 2012 aperis reta adresaro de la fondaĵo Esperanto Internacia. La adresaro troviĝas ĉe http://www.adresaro.org. La adresaro iom diferencas de aliaj adresaroj, ĉar temas pri kombinita adresaro, kiu enhavas parton por vojaĝemuloj, parton por korespondemuloj kaj ĝeneralan adresaron.
(15542) 2000 DN3
(15542) 2000 DN3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la kroataj astronomoj Korado Korlević kaj Mario Jurić elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).
Gourdan-Polignan
Gourdan-Polignan estas franca situanta en departemento Haute-Garonne, regiono.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Gourdanais aŭ Polignanais.
Va-va-ilo
Va-va-ilo estas elektronika efektaparato, kiu estas uzata ĉefe por influi la sonon de elektra gitaro. La nomo „va-va-ilo“ priskribas imite la sonon de la elvokata efekto. Origine blovinstrumentistoj generis nure akustike la efekton, metante sur la sonmalfermaĵo sonorildampilon (kavokorpon).
Internacia Astronomia Unio
La Internacia Astronomia Unio aŭ Internacia Astroscienca Unio (oficiale IAU, angle International Astronomical Union) estas internacia, neregistara astronomia tegmenta organizo kiu kunigas naciajn astronomiajn asociojn, profesiajn esploristojn kaj astronomian entuziasmulojn el la tuta mondo. La celo de la asocio estas progresigi la sciencon de astronomio en ĉiuj ĝiaj aspektoj, per internacia kunlaboro kaj gvidado de la tutmonda kunordigo de astronomio. La agadoj de la organizo inkludas edukon, komunikadon, esploradon kaj evoluon, publikaĵojn, aliron al la scienco de astronomio por la ĝenerala publiko per la establado de dediĉitaj oficejoj, iniciatado de projektoj, konferencoj kaj prelegoj.
Historio
La IAU fondiĝis en 1919. Ĝia celo estas antaŭenigi kaj protekti la sciencon de astronomio en ĉiuj ĝiaj aspektoj per internacia kunlaboro. Ĝiaj individuaj membroj estas profesiaj astronomoj el la tuta mondo, je la doktora nivelo aŭ pretere kaj aktivaj en profesia esplorado kaj edukado pri astronomio. Tamen, IAU tenas amikajn rilatojn ankaŭ kun organizaĵoj kiuj inkluzivas amatorajn astronomojn inter la membraro. Kun 8858 individuaj membroj el 85 landoj (el tiuj 66 aliĝintaj landoj; laŭ statistiko en 2006) la IAU grave rolas en la instigado kaj kunorganizado de tutmonda kunlaboro pri astronomio.
Publikan atenton la Unio kaptis la 24an de aŭgusto 2006 en Prago, kiam ĝi akceptis novan difinon de planedo, tiel forigante Plutonon el la listo de planedoj kaj nomante ĝin (kune kun la trans-Neptuna objekto 2003 UB313 kaj la plej granda asteroido Cereso) membro de la nova astrokategorio nanplanedoj.
Internacia Jaro de Astronomio
La jaro 2009 estis deklarita Internacia Jaro de Astronomio fare de la Internacia Astronomia Unio kaj la Eduka, Kultura kaj Scienca Organizo de Unuiĝintaj Nacioj, Unesko. La jaro 2009 markas kvarcent jarojn ekde la unua astronomia uzo de teleskopo fare de Galileo Galilei. Dum la Internacia Jaro de Astronomio okazis multaj edukaj agadoj kaj diversaj projektoj en multaj landoj, kies celo estas alproksimigi la publikon al astronomio. Al la iniciato aliĝis naciaj akademioj de sciencoj en ĉirkaŭ 140 landoj, kune kun la ĉefaj kosmoagentejoj de la mondo (nome NASA, kaj la Eŭropa Kosma Agentejo (ESA)).
Membreco
Sindikataj membroj estas klasifikitaj en plurajn kategoriojn :
Entute 13 593 (11 091 viroj, 2 502 virinoj) (el kiuj 533 estas junioraj membroj) estas profesiaj kaj junioraj membroj, el kiuj estas entute 11 100 aktivaj membroj (profesiaj kaj junioraj). Ĝis marto 2020, la unio havas entute 82 naciajn membrojn, kaj entute 13 677 privataj membroj venantaj, entute 107 landoj tra la mondo.
Administro kaj organizo
La asocio estas organizita en naŭ temaj sekcioj (A-J), 35 fakoj kaj 54 laborgrupoj organizitaj de la estraro, de la sekcioj aŭ de komitatoj, por plenumi bone difinitajn taskojn por difinitaj tempodaŭroj. Krome, ekzistas regionaj esplorcentroj kaj dediĉitaj oficejoj ĉirkaŭ la mondo. Unu el la oficejoj estas la Ministerio de Astronomio por Evoluo (AN) kiu estis establita en 2011 kun la celo antaŭenigi la uzon de astronomio kiel ilo por evoluo. Du bonkonataj esplorgrupoj funkciigas ene de la F-sekcio kaj estas: la unua grupo estas la laborgrupo por terminologio de ĉielaj korpoj (AN) kaj ĝia rolo estas doni la nomojn al ĉiuj ĉielaj korpoj. Dua grupo estas la centro de malgrandaj planedoj, kiu respondecas pri ĉiuj ĉielaj korpoj en la sunsistemo de la etplanedtipo.
Listo de sekcioj, areoj de esplorado kaj okupo:
Nomigado
La Internacia Astronomia Unio interalie okupiĝas pri nomado de asteroidoj. Ĝis la 31-a de marto 2020, jam 22 023 asteroidoj ricevis nomon. Ĉi tiu kutimo, nomigi asteroidoj, permesas memorigi en la asteroida zono milojn da homoj el ĉiuj medioj de la vivo: komponistoj kiel Bach kaj Palestrina, kantistoj kiel Elvis kaj Piaf, sciencistoj kiel Godel, Einstein kaj von Neumann, astronomoj kiel Herschel kaj Olbers, pentristoj Kiel Renoir kaj Picasso, astronaŭtoj kaj eĉ famaj gimnazianoj. Ekzistas ankaŭ nomoj kiuj ne estas nomitaj laŭ homoj: ASCII, Namibio, Afriko, Apofiso, Linukso, Vikipedio kaj pli.
Eldonado
La asocio havas ekde 2004 kunlaboran interkonsenton kun la eldonejo Cambridge University Press por eldoni la publikaĵojn de la asocio. La asocio publikigas ĉiujarajn temajn raportojn, raportojn de la sekcioj, komisionoj kaj laborgrupoj, libroj, flugfolioj, kolokvo, simpozio, teknikaj kunvenoj, protokoloj, astronomiaj raportoj, ĵurnaloj de la Ĝenerala Asembleo, regionaj kunvenoj, ĉefaj punktoj de astronomio, broŝuroj, el kiuj la plimulto estas alireblaj interrete en la oficiala retejo de la Internacia Astronomia Unio.
Subvencioj kaj Premioj
La Internacia Astronomia Unio aljuĝas kelkajn stipendiojn kaj premiojn :
Puente de Montañana
Puente de Montañana (Pont de Montanyana en ribagorza kataluna) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la oriento de la komarko Ribagorza (kies ĉefurbo estas Graus) apartenanta al la nordoriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la oriento de la komarko Ribagorza, borde de la rivero Noguera Ribagorzana kiu trapasas la teritorion de nordo suden.
Ĝi limas norde kun Arén, okcidente kun Monesma y Cajigar, sude kun Viacamp y Litera kaj oriente kun Katalunio. Oni parolas variaĵon de la kataluna. Aktuale la municipo estas formita per la jenaj loĝlokoj: Colls, Montañana, Mora de Montañana, Puente de Montañana (municipa ĉefurbo) kaj Torre de Baró.
La klimato estas malvarma, nome montara.
Historio
Montañana aperas menciita en historia dokumentaro kiel Montannana, Montaniana kaj Montagana. La plej frua informo pri Montañana estas de la jaro 987 en Cartulario de la monaĥejo de Alaón kiel castrum de Montagnana; ties lokanoj estis protektitaj de la militordeno de hospitalanoj disde atakoj de islamanoj estritaj de Abd al-Málik.
Ekde 1834 Montañana estis ĉefurbo de la municipo, sed pro aparteco kaj la rura elmigrado de la 1960-aj jaroj, la municipa sidejo estis translokigita al Puente de Montañana kaj la loko ekdekadencis kun risko por la mezepoka kerno, kiu estis deklarita histori-arta komplekso en 1984.
Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Puente de Montañana kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 94 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj forstado kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la jenaj fakte en Montañana:
Kamenná Poruba (distrikto Žilina)
Kamenná Poruba (hungare Kővágás [kOvAgAŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Kamenná Poruba situas laŭ traira flankovojo. Rajecké Teplice troviĝas je 4, Žilina je 16 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1368 en formo "Stephanburbaya". La pli nova, parte hungara loknomo "Kewporuba" aperis en 1511. En 1784 652 vilaĝanoj (105 familioj) loĝis en 81 domoj, en 1828 709 vilaĝanoj loĝis en 102 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Kőporuba, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kővágás 677 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Kysucké Nové Mesto, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kamenná Poruba 1780 homoj, (1775 slovakoj).
4754 Pantoo
4754 Pantoo estas mezgranda malhela troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono), kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la "Third Trojan Survey" ("Tria Enketo pri Trojanoj").
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Pantoo (greke : Πάνθοος), sacerdoto de Apolono laŭ la Iliado kaj patro de pluraj batalintoj de la troja milito : Eŭforbo, Polidamo kaj Hiperenoro.
Laŭ la Eneado, li estis mortigita de la grekoj post la falo de Trojo.
Etiko, I
EdE-E - Ruslingva literaturo
Ferenc Sipos (futbalisto)
Ferenc Sipos [ŝipoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sipos Ferenc estis hungara futbalisto (defendisto), trejnisto. Lia origina familia nomo estis Sipszky [ŝipski]. Lia speciala hungara rekordo estas: seninterrompe li estis nacia teamano 57-foje inter 1957-1963.
Ferenc Sipos naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Sipos komencis futbali en ĉefurba fabrika futbalejo, iom poste li jam apartenis al la nacia junulara teamo. Inter 1952-1956 li ludis en provinca armea klubo, inter 1956-1963 li apartenis al ĉefurba elita klubo MTK 177-foje kun 19 goloj. Lia amiko Lajos Tichy allogis lin al Budapest Honvéd FC, kie li ludis inter 1964-1968 103-foje kun 4 goloj. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1957–1966 77-foje kun sola golo. Li estis trejnisto ĉe malgravaj teamoj ekde 1968 ĝis la pensiuliĝo.
Gomboĵab Cibikov
Gomboĵab Cebekoviĉ CIBIKOV (Гомбожаб Цэбекович Цыбиков; naskiĝis la 20-an de aprilo 1873, mortis la 20-an de septembro 1931) estis rusa esploristo de Tibeto.
Li estas plejparte kreditita por esti la unua fotisto de Tibeto (1899—1902), inkluzive de Lasao. Lia vojaĝraporto «Budhano pilgrimanta en la sanktejoj de Tibeto», eldoniĝis en la rusa en 1919, 1981, kaj 1991, kaj transformita en plurajn lingvojn (angla, ĉina, franca, pola, kaj 2 en ĉeĥa eldonoj), inkluzivis amason da tradukoj el tibeta pri Historio de Tibeto kaj unuamanajn klarigojn sur tibetaj aferoj de la tempo, igante ĝin grava fonto de referenco.
Bildoj de Cibikov, kune kun bildoj faritaj sendepende sur la sama pilgrimo de alia, malpli dokumentita esploristo, Ovŝe Norzunov (Cibikov alvenanta en Lasao en aŭgusto, 1900, kaj Norzunov en la fino de la jaro), iĝis pli poste la tielnomita Markostampo por gazeto de National Geographic. La historio de la revuo ĉar ĝi hodiaŭ estas konata, liveris bildojn unuajn, komencis januare de 1905 kun eldono de pluraj tutflankorepresaĵoj de Cibikov kaj la bildoj de Norzunov. Originale farite pro la manko de tekstoj, tiu publikigo akiris la revuon atinganta sukceson kaj popularecon.
Laglio
Laglio estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Brienno, Carate Urio, Faggeto Lario, Nesso kaj Pognana Lario.
Vaux-et-Chantegrue
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj france nomiĝas valchantois.
Biblioteko Juan Régulo Pérez
Biblioteko Juan Régulo Pérez de Hispana Esperanto-Federacio havas sian sidejon en Madrido. Ĝi portas la nomon de la eldonisto kaj aktivulo Juan Régulo Pérez. Nuna respondeculo de la Biblioteko estas Ana Manero.
La biblioteko enhavas ĉefe esperantajn librojn kaj revuojn jen verkitajn en esperanto, jen iel rilatajn al esperanto kaj ties kulturo eĉ se verkitajn en aliaj lingvoj. Krome, ĝi konservas diskojn, kasedojn, KD-ojn, videojn, turismajn kaj informajn broŝurojn, kaj alian malfacile klaseblan materialon.
Ĝi havas sian originon en la komenco de la sepdekaj jaroj, kiam la tiama sekretariino de la asocio, Inés Gastón, apartigis po unu ekzempleron el la porrecenzaj libroj alvenintaj al la redakcio de Boletín. La kolekto plu kreskis laŭ la jaroj ĉefe per donacoj. En 1998 la biblioteko ricevis la subvencion Biblioteka Apogo Roma kaj Poul Thorsen kaj en 2020 la subvencion Biblioteka Apogo Bachrich.
En 2008 ĝi disponigis rete sian katalogon per la biblioteka programo Openbiblio. En 2016 ĝi migris al pli potenca kaj profesieca mastrumsistemo Koha, kiu permesas kontrolon de aŭtoritatoj kaj dividon de bibliografiaj kaj aŭtoritataj rikordoj per la protokolo Z39-50.
Zalaújlak
Situo
Zalaújlak situas en Montetaro Zala sur mildaj deklivoj, fine de longa sakovojo. Zalakaros troviĝas 4, Nagykanizsa 17, Pacsa 23, Balatonszentgyörgy 27 km-ojn.
Biblioteko Juan Régulo Pérez
Evoluo de teknikaĵoj permesis al Biblioteko Juan Régulo Pérez krei iom post iom pliajn ret-servojn.
Zalaújlak
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1259 en formo Wilok. Dum regado de la turkoj la loĝantoj forfuĝis. En 1883 tie naskiĝis pentristo József Egry. Vilaĝservoj mankas en Zalaújlak. En Zalaújlak migra poŝto servas, la municipa administracio en Nagyrécse funkcias.
Sándor Halmágyi (aktoro)
Sándor Halmágyi [ŝAndor halmAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Halmágyi Sándor estis hungara aktoro, voĉoaktoro.
Sándor Halmágyi naskiĝis la  en Gyula.
Biografio
Sándor Halmágyi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1975. Liaj plej gravaj instruistoj estis István Horvai kaj Dezső Kapás. Dum la studentaj jaroj li jam havis rolojn en Teatro Szigligeti (Szolnok) kaj Nacia Teatro (Miskolc). Post la diplomo li apartenis laŭvice al Teatro Petőfi (Veszprém) (1975), denove Teatro Szigligeti (1976–1979 kaj 1986–1988), filma produktejo (1979-1986), Teatro Kisfaludy (1988-1995), Teatro Gárdonyi Géza (1996-2002), denove Teatro en Miskolc (2002-2007), hungarlingva teatro en Košice (2008). Li havis ankaŭ filmajn rolojn.
8-bita arkitekturo
La 8-bita arkitekturo signifas, ke la procesoroj estas tiel elformitaj, ke 8 bitoj (tio estas 1 bajtoj) estas prilaboritaj dum unu takto, samtempe. La registero aŭ buso estas ofte 16-bitaj, la memoria areo estas pligrandigita per Memory-Mapping.
La 8-bitaj procesoroj hodiaŭ estas jam uzataj ne kiel ĉefprocesoroj, sed enkonstruita kiel mikrokontroleroj (ĉe muso, klaviaturo, monitoroj, USB ks.)
vidu ankaŭ
16-bita arkitekturo
Nideggen
Nideggen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Düren de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. La 31-an de decembro 2004 la komunumo havis 10684 loĝantojn.
Per arĉo
Per arĉo aŭ Coll’arco (it. „per la arĉo“), en la notoj nuntempe plejofte nur arco, signifas en la ludotekniko de la arĉinstrumentoj, ke la markita noto aŭ la sekvanta muzika pasaĝo estas ludenda per la haroj de la arĉo: arco estas la normala ludmaniero, kiu nur post plukado (pizzicato)- aŭ per ligno-pasaĝoj devas esti indikata.
La tempo, kiun bezonas muzikisto por reiri al la ludmaniero arco, dependas de la arĉa pezo. La transiro de arco al pizzicato resp. col legno estas malpli problema ol la malo, ĉar oni devas ĝuste teni la arĉon, por laŭregule ludi kun ĝi.
Erzsi Ákos
Erzsi Ákos [erĵi Akoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ákos Erzsi estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Aigner René.
René Aigner naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Erzsi Ákos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1929. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Magyar, kie ŝi ricevis tuj ĉefrolon. En la sekvaj tempoj ŝi ne havis teatrajn kontraktojn, sed kontraktojn por roloj. Tial ŝi ludis ekzemple en Teatro Magyar, Teatro Andrássy, Teatro Belvárosi, Operetoteatro (Budapeŝto). En 1933 ŝi forlasis la judan religion kaj ŝi iĝis luterano, poste ŝi edziniĝis, sed en la sekva jaro ŝi eksedziniĝis.
16930 Respighi
16930 Respighi estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala astronomo Lorenzo Respighi (1824–1889), profesoro pri optiko kaj astronomio, kas sinsekve direktoro de la observatorioj de Bolonjokaj de la Kapitolo en Romo. Li kompilis stelkatalogojn, observis la planedojn kaj malkovris tri kometojn. Li enkondukis la uzon de la objektiva prismo en stela spektroskopio.
Seminario
Seminario estas lernejo por estontaj pastroj aŭ instruistoj (pastra seminario, pedagogia seminario, seminariisto).
En instituto, altlernejo, fakultato, organizo k.s. praktika kurso, en kiu la instruado estas miksata kun diskutoj inter malgrandaj laborgrupoj (diskutforumo).
Esperantistoj ofte organizas seminariojn por funkciuloj, por lerni organizajn, informajn kaj propagandajn aferojn.
Stagira
En 348 a.K., Filipo la 2-a (Macedonio) okupis kaj detruis la urbon. Page al tutorado fare de Aristotelo de sia filo Aleksandro, Filipo poste rekonstruis la urbon kaj resetligis la iaman loĝantaron de la urbo, kiu estis sklavigitaj. Multaj novaj strukturoj estis konstruitaj tiame, kiaj akveduktoj, du sanktejoj al Demetra, kaj multajn domojn.
Eriz
Eriz estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Thun kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 500 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
16-bita arkitekturo
16-bita arkitekturo estas ĉe la komputilo tiu procesora arkitekturo, kiu uzas la veran datenvorton de 16 bitoj. Ĝi povas samtempe kaj samtakte prilabori 16 bitojn tio estas 2 bajtojn.
Eriz
Geografio
Eriz situas la fontregiono de la rivero Zulg, en la tiel nomita Valo de Eriz, en montara regiono de la Svisaj Antaŭalpoj kaj la Emme-Valaj Alpoj en Berna Oberlando, sude de la akvodislimo al Emme-Valo, proksimume 18 kilometrojn orientnordoriente de la urbo Thun. La plej alta punkto de la komunumo estas sur alteco de 2197 m s.m. la kulmino de Furggengütsch, la plej alta pinto de la monto Hohgant, kiu situas en nordo de la komunumo proksime de la trilima punkto inter la komunumoj Eriz, Habkern kaj Schangnau. La komunumo konsistas el la du partoj Aussereriz kun la vilaĝetoj Aeppenschwendi, Bühl, Kapfern kaj Losenegg unuflanke, kaj Innereriz kun la vilaĝetoj Bieten, Halten, Linden, Niedermatt kaj Scheidzaun aliflanke.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 21,77 km², de kiuj 44,9% estas kovritaj de arbaro, 45,3% servas por agrikulturo kaj 2,8% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Eriz limas en nordo al Röthenbach en Emme-Valo, en nordoriento al Schangnau, en oriento al Habkern, en sudoriento al Beatenberg, en sudo al la komunumo parto Horrenbach de la komunumo Horrenbach-Buchen, en okcidentsudokcidento al Teuffenthal, en okcidento en unu punkto al la komunumparto Buchen de la komunumo Horrenbach-Buchen, kaj en nordokcidento al Oberlangenegg.
Trafiko
Eriz situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La unika vojo, kiu kondukas la Eriz estas la flanka vojo n-ro 1103 de Oberlangenegg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 troviĝas proksimume 16 kilometrojn okcidente en Heimberg norde de Thun. Per la buslinio 41 de la regiona trafikentrepreno de Thun kaj Interlaken al la stacidomo de Thun la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Eriz datiĝas el la jaro 1320 kiam iu nobela Walther an der Matten vendis okonon de siaj enspezoj de la arbaroj kaj akcipitroj en Eriz al iu Konrado de Teuffenthal. Dum mezepoko Eriz apartenis al la kiburga Senjorujo Heimberg, kun kiu ĝi en la jaro 1384 fariĝis havaĵo de la urbo Berno kaj estis atribuita al la libera tribunalo de Steffisburg. Post la fino de la Helveta Respubliko Eriz estis atribuita al la distrikto Thun. Kiam Eriz en la jaro 1834 fariĝis propra politika komunumo la teritorio Eriz-Schattseits sude de Zulg aliĝis al la komunumo Horrenbach-Buchen. En la jaro 2010 la antaŭa distrikto Thun estis integrita al la nova administra distrikto Thun.
NGC 3207
NGC 3207 (aliaj indikoj — UGC 5587, MCG 7-21-43, ZWG 211.47, NPM1G +43.0161, PGC 30267) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Etimologia Leksikono de Esperanto
EdE-E
NGC 3207
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Etimologia Leksikono de Esperanto
Etimologia Leksikono de Esperanto. Kompilis L. Bastien 1907, 249 p. La verko enhavas 2.445 radikojn de E kaj la parencajn formojn en la lingvoj latina, franca, itala, hispana, portugala, germana, angla, rusa. La ideo de la verko: montri, kiun lokon okupas E inter la lingvoj de l' "civilizita" mondo.
Ervin Béla Schnedarek
Ervin Béla SCHNEDAREK [ŝnedarek] estis rumania hungara filmfakulo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 21-an de januaro 1920 kaj mortis samloke la 14-an de januaro 2008.
Kariero
Ervin Béla Schnedarek diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en Universitato Bolyai de Kluĵo (1958), sed li jam antaŭe laboris en OGYI de Târgu Mureș (1951–58). Lia laborkampo estis la fotado kaj la filmarto. Li fondis filmklubon en 1958, de 1970 li estis ekstera kunlaboranto de la hungara elsendo de la Rumana Televido. En 2000 li ricevis premion de vivverkaro en filmrevuo de Târgu Mureș.
Adstringa sorpujo
Adstringa sorpujo aŭ adstringa sorbuso (Sorbus torminalis, sinonimo Torminalis clusii), estas specio de sorbuso (Sorbus) hejma en Eŭropo ekde Anglujo kaj Kimrujo, oriente ĝis Danujo kaj Polujo, sude ĝis nordokcidenta Afriko, kaj  sudoriente ĝis sudokcidenta Azio ekde Malgranda Azio ĝis Kaŭkazo kaj Elborz-Montaro.
Priskribo
Ĝi estas mez-granda falfolia arbo kreskanta ĝis alto de 15–25 m, kun trunko atinganta diametron ĝis 1,3 m. La arboŝelo estas malkruda kaj grizeca, sed skvameca, forsenŝeliganta je kvadrataj platoj por montri pli malhelajn brunajn tavolojn. La folioj longas kaj larĝas 6-14 centimetrojn kun petioloj de 2.5–5 cm, malhele verdaj je ambaŭ flankoj, kun kvin ĝis naŭ akrapintaj loboj; la baza paro de loboj estas disetendiĝantaj, la resto pli antaŭen-pintiĝantaj kaj dimensie malgrandiĝantaj apud la foliopinto, kaj kun fajne segildentaj randoj. La malsupraj flankoj havas haretojn kiam junaj, sed ambaŭ flankoj estas glataj kaj brilaj kiam pli maljunaj; la aŭtunaj koloroj estas flavaj ĝis ruĝ-brunaj. La floroj havas diametron de 10–15 mm, kun kvin blankaj petaloj kaj 20 kremkolor-blankaj stamenoj; ili konsistigas korimbojn kun diametro de 5–12 cm en malfrua printempo kaj frua somero, kaj estas hermafroditaj kaj insekte polenataj. La frukto estas globa ĝis ovoida pomofrukto kun diametro de 10–15 mm, gruneca aŭ flavruĝa aŭ bruna, kovrita de malgrandaj palaj lenticelaj makuloj kiam maturaj en meza ĝis malfrua aŭtuno.
Esperanto-movado en Nepalo
Esperanto en Nepalo venis en la jaro 1957, danke al emo de Tibor Sekelj : la internacia lingvo do jam kreis sian 50 jaran historion en tiu lando. Dum lia vojaĝo al Nepalo, li instruis al kelke da junuloj. La fino rezultis je fondiĝo de Katmandua Esperanto-Societo. Tirtha Raj Onta prezidis ĝin kaj Shree Prasad Shrestha estis ĝia sekretario. Poste venis Simo Milojeviĉ kiu instruis dum 8 monatoj al pli ol 200 studentoj. Poste la movado stagnis pro diversaj kialoj. Krome, kelke da individuoj uzas la internacian lingvon poparte.
Adstringa sorpujo
Priskribo
De tiu palearktisa specio estas du varioj :
Esperanto-movado en Nepalo
1990-aj jaroj
En la jaro 1990 denove la movado trovis novan energion kiam venis Joachim Werdin el Pollando por instrui Esperanton en Katmando. Lingva Instituto Quest donis ĉambron por la instruado. Lernis ĝin proksimume 100 homoj. Je la fino de la kurso, novaj lernantoj fondis Nepalan Esperanto-Asocion kun helpoj de Philip Pierce kaj Marco Ono. Pradip Paudyal estis ĝia unua prezidanto, lin sekvis s-ro Mukund Raj Pathik. Dua vizito de Werdin en Nepalo dum 1991 plifortigis la asocion kaj ĝian movadon, kiam okazis kursoj en Katmando kaj en Patano kaj pli ol cento da junuloj denove lernis ĝin. Krome okazis la unua kongreso de NEspA kaj ĝi eldonis sian bultenon "Montejo". La membroj renkontiĝis dum sabatoj kaj praktikadis la lingvon kaj la estraro kunvenas ĉiu-monate.
Adstringa sorpujo
Ekologio
Ĝi estas relative malofta kaj en Britujo kutime nuntempe limigita al grupoj de praa duonarbaro, kvankam troviĝas ankaŭ en heĝoj. Ofte oni trovas ĝin asociata kun kverkaj kaj fraksenaj arbaroj, preferante argilecajn kaj lomecajn grundojn. En Britujo, someraj temperaturoj ofte estas tro malaltaj por la maturiĝado de la semoj, do la ĉefa metodo por plantopropagado estas per draĵoj.
Uzado kaj etimologio
La fruktoj, kiujn oni nomas sorpoj, estas manĝeblaj kaj havas daktilan guston, kvankam ili nuntempe malofte estas kolektataj por nutraĵo. Kutime ili estas tro adstringaj por manĝi ĝis ili estiĝas molmaturaj. Tradicie ili estas konataj kiel herba kuracilo kontraŭ koliko; la latina nomo torminalis signifas 'taŭga por koliko'. Antaŭ la enkonduko de lupolo, la frukto estis uzata por aromigi bieron.
Esperanto-movado en Nepalo
1990-aj jaroj
En decembro 1993 fondiĝis Klubo Esperantista de Patan, kiun prezidis Razen Manandhar. Sed la klubo ne longe vivis.
De 1994, Nepalaj esperantistoj daŭre partoprenas al Universalaj Kongresoj, danke al subtenoj de diversaj organizaĵoj kaj ankaŭ dank'al helpo de NEspA mem. Estis 8 nepalanoj en la 79a UK en Pekino.
(6831) 1991 UM1
(6831) 1991 UM1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Esperanto-movado en Nepalo
2000 - 2010
La junuloj de NEspA sukcesis je fondiĝo de Nepala Esperanto-Junulara Organizo (NEJO) en 2002. Dhruba Pokharel estis ĝia unua prezidanto. La junulara movado ankaŭ samtempe ampleksiĝas. Ili jam partoprenis en kelke da Internaciaj Junularaj Kongresoj. En 2006, ili eldonis sian bultenon "Templo".
En 2002 NEspA fondis Orientan Nepalan Esperanto-Societon (ONES) kiel filion de NEspA kaj poste sekvis la filio en Pokhara. Ili en siaj vicoj laboradas disvastigi Esperanton en siaj regionoj. Satendra Nath Bandhupadhyaya kaj Bothraj Dhakal estis unuaj prezidantoj de ONES kaj Pokhara filioj respektive.
NEspA okazigis la 4an Azian Kongreson de Esperanto dum 25-29 aŭgusto 2005. Entute partoprenis 171 geesperantistoj en la kongreso. Antaŭ tio okazis Antaŭkongresa Renkontiĝo.
Danke al daŭra instruado de NEspA, proksimume 5000 homoj jam lernis la lingvon en pasintaj 23 jaroj kaj uzas ĝin en siaj vivoj laŭvole. Venis 67 membroj de NEspA al ĝia 11a kongreso en 2012. Estas la nuna laboro de NEspA revenigi lernintojn al NEspA kaj Esperanto-movado.
La 11a NEspa Kongreso, okazis en la 13an de februaro 2012 elektis novan estraron. Jen la aktuala informo pri Nepala Esperanto-Asocio:
2011 - ...
Ok nepalanoj partoprenis en la 96a Universala Esperanto-Kongreso en Kopenhago, Danio en aŭgusto 2011. Naŭ nepalanoj partoprenis en la 97a Universala Kongreso en Hanojo, Vjetnamio en julio-aŭgusto 2012.
En aŭgusto 2012 Mireille Grosjean el Svislando restadis en Katmanduo, ŝi prelegis en diversaj lokoj kaj estis en kontakto kun diversaj instancoj.
En oktobro 2012 komenciĝis kurso por komencantoj, membroj de junulara grupo ICAN (Inclusive and Communicative Action Network). Instruas Navaraj Budha.
En 2016 Stefan MacGill estis en Nepalo.
En 2016 Mireille Grosjean duan fojon estis en Nepalo. Okazis du kunvenoj kun membroj de NESPA.
Mohammad Hatta
Mohammad HATTA (12a de aŭgusto 1902 – 14a de marto 1980) estis indonezia politikisto kiu servis kiel la unua vicprezidento de la lando. Konata kiel "La Proklaminto", li kaj nombraj indonezianoj, kiel la unua prezidento de Indonezio, Sukarno, luktis por la sendependeco de Indonezio disde Nederlando. Hatta naskiĝis en Fort de Kock, Nederlanda Hindio (jam Bukittinggi, Indonezio). Post sia ekedukado, li studis en nederlandaj lernejoj en Nederlanda Hindio kaj poste studis ekonomikon en Roterdamo, Nederlando el 1921 ĝis 1932.
En la 1920-aj jaroj li partoprenis en multaj politikaj kongresoj, partikulare pri kontraŭkoloniismo, kaj li kontaktis kun gravuloj el tiuj movadoj, ekzemple de Barato kaj Afriko. En 1927 li estis enkarcerigita kaj procesita, sed lia diskurso en la juĝo utilis kiel sendependisma deklaro. Reveninta en Indonezion, li estis dum la 1930-aj jaroj unu el la du plej elstaraj figuroj de la sendependisma movado kune kun Sukarno, ambaŭ el kiuj suferis malliberigon kaj ekzilon fare de la koloniismaj nederlandaj aŭtoritatoj.
Dum la japana okupacio dum la Dua Mondmilito la duopo kun aliaj indoneziaj gravuloj kunlaboris kun la japanoj, kiuj promesis al ili la sendependecon. Koincide kun la kapitulaco de Japanio, kaj pelitaj de junaj sendependistoj finfine Sukarno kaj Hatta publikigis la deklaron de sendependeco. Ekde 1946 ekis komplikaj diplomataj negocadoj por ke Nederlando akceptu la sendependigon, kiu dekomence ne okazis. Sukarno kaj Hatta preferis negocadon, dum gerila milito startis. Nur fine de 1949 nederlandanoj akceptis. Ekde tiam li perdis politikan pezon, dum Sukarno pliigis sian politikan aŭritarismon, kio estis vidita de nejavanoj, kiel malvenko antaŭ javanoj kiuj hegemoniis en la nova lando. Hatta siaflanke fokusiĝis al ekonomiko kaj finfine rezignis el la simbola vicprezidenteco. Sukarno eĉ malliberigis sian iaman kolegon Sjahrir de la triopo kun Hatta, malpermesis lian partion kaj la libron de Hatta prie.
Hatta estis ofte memorita kiel Bung Hatta (laŭ Pramoedya Ananta Toer, "bung" estas karestitolo kun la signifo "amiko", uzita por persono familiare, alternative al la malnovaj formoj "tuan", "mas" aŭ "bang").
William Mundy (Markeaton)
William MUNDY (naskiĝis la, mortis la ) estis la filo de Francis Mundy, parlamentano por Derby kaj Sarah. Li estis juĝisto de la paco, parlamentano kaj, en 1844, Supera Ŝerifo de Derbyshire.
Biografio
Lia fratino, Laura, mortis la en Londono.
Lia edzino estis Harriett Georgiana Frampton kaj ili havis filon Francis Noel Mundy. Lia loĝloko estis Markeaton Hall.
En 1856 li estis Prezidanto de Provinca kaj urba Muzeo de Derby kaj Societo de Natura Historio. La kolektoj de la societo kreskis kaj en 1856 ili estis unue ofertitaj al la urbo fare de Mundy, sed la oferto estis malakceptita.