cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sicilio
Turismo
La regiono investis en la modernigo kaj ampleksigo de hotelaj instalaĵoj, favorante pliiĝon de vizitoj sur la insulo, kiu atingis rekordan nivelon en la somero de 2006. La turistoj alvenintaj en 2007 estis 2,847,575 italoj kaj 1,766,763 eksterlandanoj. Laŭ datumoj de la Ekonomia Observatorio Confartigianato Sicilio, turismaj vizitoj atingas 14,7 milionojn, kun pliigo de 7,3% en la lastaj dek du monatoj, proksima valoro al la historia maksimumo de 14.704.926 turistoj jare (+1) milionoj super 2016, egala al + 7,3%) kaj la historia maksimumo de 4,857,542 alvenoj (+449 mil super 2016, egala al + 10,2%). Sicilio situas inter la dek plej grandaj italaj regionoj (10-a pozicio), pro nombro de alvenoj, kiuj reprezentas 3,9% de turistoj kiuj vojaĝis al Italio kaj al 13-a loko, laŭ nombro de ĉeestoj, kiuj reprezentas 3 5% de la tuta nombro de noktoj elspezitaj de klientoj en loĝejoj tra la duoninsulo.
La metropola urbo de Mesino, kun ĉirkaŭ 5 milionoj da turistoj jare, estas la unua en Sicilio kaj inter la unuaj en suda Italio. Tre populara inter italaj kaj eksterlandaj turistoj, konataj turistaj cellokoj kiel Taormino, Liparaj insuloj, Eriĉo, Egadoj, Pantelerio, Lampeduzo, Ĉefaluo, Monrealo, Palermo (kun sia fama marborda vila-distrikto Mondello) kaj ĝia ĉirkaŭaĵo kiel Insulo de la Virinoj kaj Terazino, en Katanio, Aĉirealo kaj Kaltaĝirono, en Raguzo kaj Modiko, en la Piazza Armerina en Enna, en la areo de San Vito Lo Capo en Trapanio, Castellammare del Golfo (kun la pitoreska vilaĝo Skopelo) kaj en Sirakuzo kaj Noto. La sicilia landinterno estas riĉa je historio, tradicioj, sed ankaŭ kaj precipe en arto, kulturo, fortikaĵoj, teatroj, preĝejoj, palacoj, kasteloj, nekropoloj, arbaroj kaj naturaj basenoj, kiuj karakterizas la internajn areojn de la regiono.
Marbordaj turoj
La plej multaj ekzistantaj turoj estis konstruitaj surbaze de arkitekturaj dizajnoj de la florenca arkitekto Camillo Camilliani de 1583 ĝis 1584, kaj implikis la marbordan periplon de Sicilio. La tipologio tute ŝanĝiĝis en 800, pro la novaj pli altaj fajraj volumoj de kanonaj ŝipoj, la turoj estis konstruitaj laŭ la tipo de Martello-turoj, kiujn la britoj konstruis en Britio kaj aliloke en la Brita Imperio. En 1805 la usonaj marsoldatoj kaj de la mararmeo, en la batalo de Derno, proksime al Tripolo detruis ĉiujn berbereskajn piratojn kaj ĉesigis piratajn agojn.
Kasteloj
En Sicilio ekzistas centoj da kasteloj, el kiuj plej elstaraj estas:
Agrikulturo
Agrikulturo estis kaj daŭre estas unu el la grandaj ekonomiaj rimedoj de Sicilio danke al la vario kaj kvalito de la produktaĵoj. La produktado de cerealoj estas rimarkinda, inkluzive de tritiko, specio de la altvalora malmola tritika vario, nepra por la produktado de la plej bona kvalita pastaĵo. La tritiko en la pasinteco igis Sicilion nepra por provizi la romianojn, tiel ke la insulo nomiĝis grenejo de Romo. Olivarboj estas abundaj, kio certigas bonegan oleo-produktadon. Ĝis komencoj de la 20-a jarcento, la plantado de rizo ankaŭ estis tre vasta, importita de la araboj kaj ingredienco en pluraj tipaj pladoj.
La citruskultivado estas bone konata, kies plej gravaj centroj estas Mazzarrà Sant'Andrea, Francofonte, Lentini, Paternò fama pro ĝia oranĝo kun ruĝa karno, Ribera, Scordia. Ĉi tie ili produktas oranĝojn, citronojn, mandarinojn, mandaranĝinojn, bergamotojn, cedratojn kaj grapfruktojn tre bonkvalitajn. Sicila fruktokultivado inkluzivas hindajn figojn, akvomelonojn, kakinokojn, lanmespilojn kaj prunarojn, kiuj donas specifajn kvalitajn produktaĵojn kiel ekzemple la akvomelono de Sirakuzo, la kakinokoj de Misilmeri kaj lanmespiloj de Trabia. Legomoj ĉiam estis la bazo de regiona agrikulturo, precipe kukurbetoj, melongenoj, tomatoj kaj kapsikoj. Komence de la 1960-aj jaroj, la disvolviĝo de forceja kultivado, ĉefe etendiĝinta en la sudorienta areo, permesis la pliiĝon kaj kvante kaj kvalite de la produktoj, disvolvigante altvalorajn kultivaĵojn kiel ekzemple la unuaj fruktoj aŭ aliaj produktoj protektitajlaŭ devennomoj kiel ekzemple la famaj tomatoj el Pachino. Inter la hortikulturaj produktoj estas la bazaj guŝoj en la regiona kuirarto. Krom la tradiciaj guŝoj troveblaj ankaŭ en la cetero de Italio, la specifaj klimataj kondiĉoj permesis disvolviĝon de apartaj kaj malpli disvastigitaj kultivoj en la duoninsulo, kiel algoj kaj lupenoj. Grava estas la produktado de artiŝokoj, kies teritorio Niscemi kaj la terkultura distrikto de Cerda estas inter la plej grandaj eŭropaj produktantoj. Inter la sekigitaj fruktoj elstaras la kvalito de multaj dolĉaĵoj inter la migdaloj, aveloj kaj pistako. Grava kontribuo ankaŭ venas de la intensa kultivado de specioj, iam ekzotaj, kiel la bonega kvalito de kivo kaj eĉ mango, en la areo de Fiumefreddo. La nova karoto de Ispica, la ruĝa ĉerizo de Etna, kultivata en la areo de Giarre, la olivoleo de la Ibleaj montoj, de la montetoj de Nisseni kaj de la montetoj de Enno, la citrono Interdonato de la ionia Mesino, la sirakuza citrono, la melono de Pachino kaj la verda pistako el Bronte estas produktoj kun protektita devennomo per ministeria dekreto. Unu el la plej tipaj fruktoj estas la kakinoko. Misilmeri estas fama pro ĝia kakinoko. Alia propra sicilia produktado estas tiu de sbergie. Ĉi tiu frukto, dolĉa kaj bonodora, konstituas endemismo n, kiu troviĝas nur en la valo Niceto.
La tradicia kultivado de la vinberujo permesas produkti bonegajn vinojn, ambaŭ, ruĝajn kaj blankajn, kiuj estas pli kaj pli konataj kaj aprezataj en la tuta mondo. La produktado, kvankam konsiderinda, apenaŭ povis eniri la merkatojn pro la troa fragmentiĝo de la produktantoj kaj malprecizaj kvalitaj normoj; ĝi havis decidan turnopunkton ekde la naŭdekaj jaroj, kiam oni uzis novajn enologiajn teknikojn, la publikan financadon, kiu faciligis la alvenon de grandaj vinproduktantoj de aliaj partoj de Italio kaj ankaŭ eksterlande, la naskiĝo de loka universitata lernejo de enologoj (Fakultato de Agrikulturo de Universitato de Palermo kun filio en Marsala ĉe la Agrikultura Instituto "A. Damiani"), favoris la reviviĝon de siciliaj vinoj, jam famaj en romiaj tempoj.
Energio
Elektrodukto, kiu transiras la Markolon de Mesino eksportas parton el la elektro produktata en Sicilio, sed ĉefe permesas al la regiono ricevi pli ol duonon de la energio venanta el norda Eŭropo, bezonata de la 5 milionoj da sicilianoj. La ĉefa energio, aldone al parto de la helpa energio produktita de la elektrejoj de la regiono, estas uzata en la urboj kaj por la 3 kV elektrizitaj fervojlinioj. Dua elektrodukto inter Sorgente kaj Rizziconi estos konstruita de la kompanio pri disvolviĝo kaj administrado de elektraj linioj de Terna, same kiel la vastiĝo de la regiona reto ĝis 380 kV.
Kvankam tradiciaj elektrejoj estas sufiĉe disvastigitaj kaj havas bonan produktadon, alternativaj fontoj, malgraŭ la grandega potencialo, kiun Sicilio havas, ankoraŭ ne disvastiĝis: kelkaj ventoparkoj estas eksperimentaj, dum ĝi baldaŭ estos aktivigita en Enna, en la Industria Poluso de Dittaino, planto, kiu uzas biomason por produkti energion je malalta kosto, la unua planto de ĉi tiu tipo en suda Italio.
Proksime de Adrano, inter 1981 kaj 1987, Enel konstruis, kiel parto de eŭropa projekto, la Suncentralo Eurelios, kiu liveris 1 megavaton da potenco; la elektrejo tiam restis neuzata. En 2011, Enel Green Power komencis malmunti la sunelektan termikan centralon de Eurelios Solar Central por fari lokon por fotovoltaika sistemo; fininte la reformojn, la nova centralo povos produkti 14 milionojn da kWh (la konsuma postulo de pli ol 5 mil familioj).
En la 1990-aj jaroj, hidroelektra centralo estis konstruita en la areo Sortino, kiu produktas energion per pli ol 100 metroj kreita inter du aparte konstruitaj artefaritaj lagoj. Ĉi tiu elektrejo, la unua tiaspeca, estis konstruita por subteni la amasan tagan konsumadon de la industrioj de Priolo. La energia ekvilibro de la planto estas definitive negativa, sed ĝi permesas amasigi troan energion produktitan nokte, pumpi akvon al la supra baseno kaj tiam la akvo estas uzata dumtage por produkti energion por subteni la tagan konsumadon de la industrioj de la areo. Funkciigita en 1989, ĝi situas en la valo Anapo, en la komunumo Priolo Gargallo. La supra rezervejo (lago) ankaŭ kolektas la akvojn de la supra hidrogena baseno de la Anapo, kun volumeno de 5,6 milionoj m3. Ĝi havas efikan potencon de 500 MW kaj pumpantan potencon de 580 MW, danke al 4 turbinaj unuoj / turnebla pumpilo de 125 MW en produktado kaj kiuj sorbas 145 MW en pumpado. La salto inter la tankoj estas ĉirkaŭ 312 m.
Industrio
Malgraŭ la fakto, ke la regiono ne havas nivelojn de industriiĝo kompareblaj al tiuj de norda Italio, tamen ĝi prezentas pli viglan industrian etoson ol la cetero de suda Italio danke al la ĉeesto de la plej grandaj fabrikoj en la sudo kaj de multaj industriaj distriktoj, koncentritaj en la ebenaĵo de Gela, proksime al Augusta, Sirakuzo, Milazzo kaj Enna (industria areo de Dittaino) kun kemiaj, oleaj, energiaj, elektronikaj kaj nutraĵaj industrioj.
Tamen, Palermo kaj Katanio estas la urboj, kiuj havas pli ol unu industrian distrikton. Specife, la urbo Katanio havas tri grandajn industriajn distriktojn kiuj fakas je preskaŭ ĉiuj sektoroj, el nutraĵoj ĝis mekaniko, el elektroniko ĝis kemio. En Sicilio oni ekspluatas la naftajn kampojn kaj metanon.
Fiŝkaptado
Marzamemi, fiŝkaptista vilaĝo fama por la fiŝkaptado de tinusoj, estas valora rimedo por Sicilio, kiu estas la ĉefa itala regiono laŭ kvanto de produkto kaptita, ŝiparo (33% de la itala fiŝkaptado) kaj nombro de fiŝkaptistoj.
Estas multaj havenoj kun grandaj flotoj de fiŝkaptaj ŝipoj; inter ili la plej grava estas tiu de Mazara del Vallo, la unua en Italio kun 27687 GRT (kruda tinusaro) kaj 269 fiŝkaptistaj ŝipoj. Trapanio, Scoglitti, Sciacca kaj Porticello ankaŭ gravas, superas la 130 motorŝipojn registritajn en la regiono. Aliaj gravaj havenoj estas la haveno de Licata, Porto Empedocle, Marsala, Pozzallo, Lampedusa, Katanio, Portopalo. Aldone al la spadofiŝo en la areo de la Markolo, ili ankaŭ fiŝkaptas tinusojn, pilĉardojn, anĉovojn kaj skombrojn, kiuj estas la tipaj bluaj fiŝoj de la Mediteranea Maro, kiuj permesas al la konservaĵ-industrio liveri la krudan materialon necesa por produktado de konservitaj fiŝoj kaj fumaĵitaj fiŝoj. En Trapanio kaj Marzamemi estas produktata la botargo, kiu ankaŭ estas eksportata eksterlanden.
En Mazara del Vallo sed ankaŭ en aliaj maraj areoj de la mediteranea marbordo de Sicilio, ekzistas la praktiko je bredado de fiŝoj kiel ekzemple labrakoj, oraj sparoj, tinusoj; en Ganzirri, en la norda regiono de Mesino, en ostroj kaj mituloj. Krome, en Trapanio la salakoj estas bone konataj, kiuj ekde la antikvaj tempoj produktas tre bonan marsalon.
Minejoj
La sulfur-minejoj de la provincoj provinco Enno, Kalataniseto kaj Agriĝento estis fermitaj ekde la mezo de la 20-a jarcento pro la forta konkurenco de usona sulfuro elfosita per la Frasch-metodo kaj sekve venditaj je konsiderinde pli malaltaj prezoj; la malsamaj elfos-procezoj en Sicilio fariĝis tro multekostaj kaj tial malbone pagataj. Aliaj minejoj el kaliaj saloj, uzitaj en diversaj sektoroj de industrio, estis fermitaj en la provinco Kaltaniseto fine de la 1980-aj jaroj, ĉar importado el Orienta Eŭropo fariĝis ekonomie pli konvena. En la pasinteco, la elfosado de kreto en la regiono Raguzo (por la elfosado de hidrokarbonoj) ankaŭ prosperis, sed ĉi tiuj ankaŭ estis marĝenigitaj dum la 20-a jarcento.
Nuntempe gravas la elfosado de petrolo el la putoj de Raguzo, sur la kontinento, en ĝia subteraĵo. Aliaj putoj estis boritaj, en la 1990-aj jaroj for de la suda sicilia marbordo, en la Sicilia markolo kie kelkaj naftaj platformoj estis instalitaj kaj videblaj el la Raguza marbordo (Vega Platform). Deponejoj de metano-gaso ankaŭ ĉeestas.
Loĝantara evoluo
La antikva administra subdivido konsistis el tri valoj (valo de Mazara, valo de Noto kaj Valo de Demone). La sicilia regiono estas nuntempe dividita en 9 regionajn provincojn kaj 390 municipojn (komunumojn). Komence de la 20-a jarcento la provincoj estis 7: Kastroĝovano, tiame Enno, kaj Raguzo atingis la statuson de ĉefurbo nur en 1926 (post la disigo de la provincoj Katanio kaj Kaltaniseto) kaj en 1927, de Sirakuzo). Agriĝento nomiĝadis Girgenti.
La nunaj naŭ provincoj, nomitaj "regionaj", estis establitaj en la 1970-aj jaroj, kun la leĝo de la Regiono, kiel konsorcioj de municipoj; antaŭe, en 1946, la Statuto sankciis la forigon de provincaj administracioj.
Sicilio estas inter la plej loĝataj italaj regionoj (la kvara post Lombardio, Kampanio kaj Lazio). En la klasika epoko, la insulo estis inter la plej loĝataj areoj de Mediteraneo, kaj kelkaj urboj reprezentis gravajn urbajn setlejojn de la greka mondo. Palermo kaj Mesino estis inter la plej prosperaj urboj kaj el demografia kaj el ekonomia vidpunktoj. Aliflanke, dum la normanda-ŝvabia periodo, Sicilio ricevis lombardajn setlantojn, t.e. homoj venantaj el norda Italio; kaj dum la regado de la Aragona kronlando, grupoj de la Balkanoj ekloĝis en la areoj de okcidenta Sicilio, precipe en montaj kaj montetaj areoj.
En la sekvaj jardekoj estis amasa elirado al Ameriko, pli konkrete Usono, kie hodiaŭ ekzistas granda sicil-usona komunumo kaj Eŭropo; dum inter 1961 kaj 1971, la sicilianoj moviĝis al norda Italio. Ekde la 1980-aj jaroj de la 20-a jarcento, la malpliiĝo de la naskiĝokvota kontribuo malrapidigis la loĝantarkreskon. Eĉ la migrada fenomeno estis konsiderinde malpliigita kaj nun balanciĝas per fremda enmigrado, kiu komenciĝis en Sicilio pli frue ol en aliaj italaj regionoj kun la starigo de tunizia kolonio en Mazara del Vallo.
En la insulo estas movoj de areoj montaraj ekonomie deprimitaj, al marbordaj areoj kaj grandaj urboj. La areoj kun plej granda populara denseco estas la marbordaj strioj de la nordokcidentaj kuspaj areoj (Trapanio) kaj nordorientaj areoj (Mesino), la ĉirkaŭo de la monto Etna kaj la areoj de Palermo kaj Sirakuzo.
Lingvoj
La oficiala lingvo parolata en Sicilio estas la itala, sed la plej granda parto de la loka loĝantaro ankaŭ parolas la sicilian lingvon. Ĉi lasta, kvankam rekonata kiel lingvo fare de Unesko, Eŭropa Unio kaj aliaj internaciaj organizoj, ne ĝuas protekton de la itala ŝtato; tamen, ĉi tiu rekono devus veni el la Sicilia Regiono, kiu antaŭenigas ĝian lingvan heredaĵon en lernejoj. La sicilia ankaŭ estas konsiderata regiona lingvo laŭ la signifo de la Eŭropa Ĉarto pri Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj, kies Artikolo 1 deklaras, ke regionaj aŭ minoritataj lingvoj estas lingvoj, kiuj ne estas dialektoj de la oficiala ŝtata lingvo. La Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj estis aprobita la 25-an de junio 1992 kaj ekvalidis la 1-an de marto 1998. Italio subskribis la Ĉarton la 27-an de junio 2000, sed ankoraŭ ne ratifis ĝin.
Sur la insulo estas kelkaj etnaj, lingvaj kaj dialektaj malplimultoj, sed gravaj el la historia-lingva vidpunkto: la Gal-itala malplimulto de la sicilia Lombardio; la albana minoritato, nomitaj arbereŝoj (arbëreshe), de la metropola urbo Palermo; kaj pli freŝa greka komunumo de Mesino. La regiono ankaŭ antaŭenigas la italan signolingvon (LIS) kun specifa regiona leĝo (n. 23/2011).
Inter la popularaj tradicioj inkluziviĝas la variantoj de la sicilia lingvo, kiuj estis, interalie, la ununura komplekso de la romiaj lingvoj antaŭ la toskana lingvogrupo kiu uzis la lingvon kun poezia kaj literatura digno danke al la skolo de Frederiko la 2-a de Ŝvabio. Dum longa tempo la poezio de la sicilia skolo estis verkita en "eminenta" lingvo ĉar ĝi estis riĉigita per francismoj, provencismoj kaj latinismoj, fare de multaj poetoj (ne ĉiuj sicilianoj) aktivaj antaŭ la mezo de la 13-a jarcento en la imperia kortego. Iuj lingvaj trajtoj kun ĉi tiu origino ankaŭ estis adoptitaj de la toskanaj verkistoj de postaj generacioj kaj estis konservitaj dum jarcentoj aŭ ĝis nun en la poezia (kaj ne nur) itala lingvo.
Gestoj
La uzo de gestoj ĉeestas en la kulturo sicilia ekde antikvaj tempoj; la probabla kialo troviĝas en ĝiaj kulturaj kaj komercaj rilatoj kun la popoloj de Mediteraneo el la plej foraj tempoj. La granda reorganizado de lingvoj kaj popoloj certe akcentigis la uzon de la gesto por pli bone kompreni unu la alian; fakte ĝi estas tute natura, kiam homoj ne bone komprenas unu la alian, uzas gestojn por rimarkigi la kompreneblecon de la dialogo.
Giuseppe Pitrè, inter aliaj, ankaŭ prizorgis la gestojn de Sicilio, kolektante ĉiujn eblajn informojn pri uzoj kaj kutimoj, kredoj kaj antaŭjuĝoj de la sicilia popolo (1889). Inter la diversaj informoj, oni raportas la legendon, kiu rakontas pri reĝo, kiu, alveninte en Sicilion, volis provi du el siaj temoj pri la supozata kapablo povi paroli sen vortoj. La du unuopuloj, surprizitaj, trapsis la teston kaj kaŭzis grandan miron al la suverenulo. Oni diras, ke gesto estas unu el la aspektoj de la teatreco de Sicilio, unu el la multaj manieroj montri la bezonon agi kaj malfermi grandan kreivon.
Gesto ne estu konfuzita kun signolingvo, kvankam iuj gestoj similas al tiuj de la gramatiko de la sicilia signolingvo. Interesa dokumenta filmo de la itala reĝisoro Luca Vullo, La voĉo de la korpo, igis ĝin temo de internacie sukcesa filmo.
Mafio
La termino Mafio aŭ Cosa Nostra origine aludis nur la siciliajn krimorganizojn. Tamen, nuntempe la termino mafio ankaŭ rilatas al aliaj mafiaj organizoj kiel la kampana Camorra, la kalabra 'Ndrangheta, la apulia Sacra Corona Unita aŭ ekster Italio, la rusa mafio, la albana mafio aŭ la ĉina Triado. Ĝiaj originoj, laŭ parto de la historiografia esplorado, devenas de la komenco de la 19-a jarcento kaj rilatas al la antikva fenomeno de banditeco. Tamen estas ĝuste atentigi, ke ĉi tiu aserto estas malmulte kundividita; Bona parto de fakuloj opinias, ke ili datiĝas el la 16-a jarcento, kiam en diversaj partoj de Italio krimaj grupoj formiĝis laŭ la maniero citita de Alessandro Manzoni en sia ĉefverko I promessi sposi
Tamen, nur ekde la unuiĝo de Italio la mafio komencis evolui laŭ ĝia nuna formo, klinante sin antaŭ la laboro de la "fera prefekto" Cesare Mori, sendita de la faŝisma reĝimo, kaj poste potence subtenata de la usona registaro unue kaj poste de la Aliancaj alteriĝoj en la Dua Mondmilito. Ekde la 1950-aj jaroj, la Mafio pli kaj pli ligis sin al la politiko: ekde Vito Ciancimino, iuj fakuloj pri sicilia politiko estis nomataj koluziaj. Kaj estis ankaŭ la periodo de internaj militoj: la unua en 1962 kaj la dua mafia milito en 1978.
La periodo inter la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj estas la epokoj de la grandaj masakroj: Capaci, via d'Amelio, via dei Georgofili. Sed ĝi estis ankaŭ la periodo de la grandaj juĝoj en Palermo: Giovanni Falcone kaj Paolo Borsellino gvidis la akuzon kontraŭ la krimaj bandoj, kaj pro tio mortigitaj en 1992, post la murdoj, inter aliaj, de Cesare Terranova, Carlo Alberto dalla Chiesa, Antonino Saetta, Rosario Livatino kaj Ninni Cassarà, martiroj de la mafio. Poste, la fenomeno kaŝiĝis, kaj nur la arestoj, de Totò Riina ĝis Bagarella kaj Giovanni Brusca, estis okulfrapaj. La lasta, en 2006, tiu de historia estro de la Mafio, Bernardo Provenzano, kaj en 2007 la aresto de Salvatore Lo Piccolo, lia posteulo. Hodiaŭ la kontraŭ-mafiaj spertuloj indikas Matteo Messina Denaro kiel la posteulon de Lo Piccolo kaj Provenzano ĉe la pinto de Cosa Nostra.
Koluzioj inter politiko kaj mafio
La unuan fojon kiam oni publike parolis pri la rilatoj, kiuj ligas politikon kaj la mafion en Sicilio, estis komence de la jarcento okaze de la murdo de la eksa urbestro de Palermo Emanuele Notarbartolo, kies ĉefo estis la parlamentano Raffaele Palizzolo, kiu restis senpuna. Post la fino de la faŝismo, la aliancanoj nomumis elstarajn urbestrojn de la mafio, kiel ekzemple Calogero Vizzini. Ekzistis ankaŭ multaj ligiloj inter la mafio kaj membroj de sicilia separismo.
Inter la plej famaj viktimoj, kiuj falis en la batalon kontraŭ la mafio, estis generalo Dalla Chiesa, juĝistoj Costa, Terranova, Borsellino kaj Falcone. Tamen, la rezultoj de ĉi tiuj ligoj kaj la subteno de la popola solidareco, kiu multfoje iris al la stratoj kontraŭ la mafia kupolo, kondukis al la senkapigado, en 1993, de la gvidantoj de la Cosa Nostra.
Kun la paso de la tempo, la ligo inter politiko kaj la mafio daŭre estas esenca aspekto de la regado kaj mastrumado de publikaj akcioj kaj fondusoj. Utiligante la komplicon kaj komploton de silento, en multaj sicilaj provincoj politikaj elektoj foje okazas por mafiaj celoj. Sennombraj kazoj de ofertoj pilotitaj de kompanioj kontrolitaj de la Mafio, konjekto pri urbaj reguligaj planoj, regionaj leĝoj favore al kelkaj kategorioj, ktp. Tial iuj leĝoj kontraŭ mafio aperis por limigi konspiron. Tamen, ĉiun jaron la dissolvo de pluraj urbaj konsilioj disigitaj tra la sicilia teritorio pro mafia enfiltriĝo daŭras.
Aŭtovojoj
Aŭtovojoj estis antaŭnelonge konstruitaj kaj vastigitaj en la lastaj kvar jardekoj. La plej elstaraj sicilaj aŭtovojoj estas la aŭtovojoj (konataj kiel autostrada) tra la norda parto de la insulo. Plejparto el la aŭtovojoj estas levataj per kolonoj pro la montara tereno de la insulo. Aliaj ĉefaj vojoj en Sicilio estas la Strade-Statala kiel la SS.113 kiu ligas Trapanion al Mesino (tra Palermo), la SS.114 Mesino-Sirakuzo (tra Katanio) kaj la SS.115 Sirakuzo-Trapanio (tra Raguzo, Gela kaj Agriĝento ).
Fervojoj
La sicilia fervoja reto nepre konsistas el linioj kun normala larĝo normala mezurilo per RFI kaj la servoj estas ofertataj de Trenitalia. Tamen, la mallarĝa linio, kiu ĉirkaŭas Etnon, estas sub la Ministerio pri Infrastrukturoj kaj la servoj estas plenumitaj de la entrepreno Ferrovia Circumetnea. La tuta itala fervojreto suferas pro tio, ke ĝi sekvas la nun malaktualajn itinerojn de la komenco kaj ne respondas tute al la moveblaj bezonoj de la regiono. La elektrigitaj fervojoj konsistigas pli ol 60% (proksimume 800 km) de la komplekso dum la ceteraj 583 km da linioj estas trairataj nur per Diesel-veturiloj; la elektrigita reto adoptas la sistemon, komuna al la ceteraj ordinaraj italaj linioj, kun 3 kV rekta kurento.
La plej multaj el la linioj havas ununuran trakon kun duoblaj trakaj sekcioj (169 km) nur sur la du ĉefaj vojoj, la Tirrena kaj Iona; pli ol 85% restas unu-traka (1.209 km). La nunaj linioj plejparte devenas de la unuaj jardekoj de la itala unuiĝo, escepte de la sekcio Caltagirone-Gela malfermita por komercado meze de la sepdekaj jaroj (sed fermita pro la kolapso de ponto) kaj la variaĵo inter Mesino kaj Patti, kiu inkluzivas novan galerion de Peloritani. La modernigo kaj duobligo de la sekcio Palermo-Mesino komenciĝis antaŭ multaj jaroj kaj ĝia konkludo ankoraŭ ne finiĝis; la Palermo-Agriĝento akceliĝas (ĝis 2014) kaj la sekcio Fiumetorto-Kaltaniseto Xirbi estos plibonigita. Malgraŭ ĝia turisma valideco, la fervojo de Alcantara, ĝis Randazzo, estis fermita post parta modernigo kaj same okazis kun Noto-Pachino malgraŭ ĝia iro trans la Oazo de Vendicari.
Planita ponto
Planoj por ponto liganta Sicilion al la kontinento estis diskutitaj ekde 1865. Dum la lasta jardeko, planoj estis evoluigitaj por vojo kaj fervojo al la kontinento tra kio estus la plej longa pendanta ponto de la mondo, la Ponto ĉe la Markolo de Mesino. Planado por la projekto spertis plurajn falsajn komencojn dum la pasintaj jaroj. La 6-an de marto 2009, la registaro de Silvio Berlusconi deklaris, ke la konstru-verkoj por la Ponto Mesino komenciĝos la 23-an de decembro 2009, kaj anoncis promeson de € 1.3 miliardoj kiel kontribuo al la totala kosto de la ponto, taksita je 6,1 miliardoj da eŭroj. La plano estis kritikita kaj de naturmediaj asocioj kaj de kelkaj sicilianoj kaj kalabrianoj, koncerne al ĝia ekologia efiko, ekonomia daŭripovo kaj eĉ eblaj infiltradoj de organizita krimo.
Miklós Vető
Miklós Vető [miklOŝ vetO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vető Miklós estis hungara-franca historiisto pri filozofio, profesoro, membro (ekstera en 2007) de Hungara Scienca Akademio.
Sicilio
Flughavenoj
Aliaj malgrandaj flughavenoj estas: Aera bazo Sigonella, por itala kaj usona militaj uzoj.
Havenoj
Per maro, Sicilio estas servata de pluraj pramoj kaj ŝarĝaj havenoj, kaj en ĉiuj ĉefaj urboj, krozoŝipoj akcipediĝas regule.
Miklós Vető
Miklós Vető naskiĝis en 1936 en Budapeŝto kaj mortis la 8-a de januaro 2020 en Parizo.
Sicilio
Sporto
Sporto en Sicilio disvolviĝis je certa nivelo nur ekde la Dua mondmilito. Iuj tradiciaj sportoj ankoraŭ rezistas, kiel la antinna a mari kaj la liu-bo, sed koncerne internacie famajn sportojn, ĝi ĵus atingis la nivelon de aliaj naciaj atletoj.
En teamaj sportoj, la unua nacia titolo okazis en 1978 dum la flugpilka ĉampionado, kun la konkero de Paoletti Catania. Ekde tiam, en la sekvaj 30 jaroj (ĝis 2008), la sicilaj teamoj gajnis 49 naciajn konkursojn (sed nur 8 fojojn por viroj) en la diversaj teamaj sportoj.
La futbalo estas la plej populara sporto. Ĝi atingis Sicilion fine de la 19-a jarcento, danke al la maristoj de la anglaj komercaj ŝipoj, kiuj okupiĝis pri realaj defioj kun la havenanoj en la liberaj spacoj de la havenoj de Palermo kaj Mesino.
La sicilia futbalo estas reprezentita de tri futbalaj institucioj, kiuj estas la Unione Sportiva Città di Palermo, Messina kaj Calcio Catania. Neniu sicilia teamo atingis superan klason je nacia skalo; la plej bonaj rezultoj de sicilia teamo en la plej altaj naciaj instancoj estis atingitaj de la Unione Sportiva di Palermo, kiu atingis la 5-an en Serio A dum tri okazoj kaj tri perditaj finaloj de la Itala Pokalo. Neniu sicilia teamo partoprenis eldonon de la Itala Superpokalo.
La plej populara internacia evento ekde la komenco de la 1900-aj jaroj estas sendube la Targa Florio tra la stratoj de Kaltaniseto kaj Palermo. Aŭtomobila okazaĵo konata en la tuta mondo ekde ĝia naskiĝo en 1906, ekde la 1970-aj ĉi tiu vetkuro, pro sekurecaj kialoj, konvertiĝis en loka aŭ nacia intereso por esti malaltigita al internacia nivelo. La internacia okazaĵo dum jaroj la fiksa nomumo de Sicilio estis la Granda Premio de Formulo 2 (poste Formulo 3000) ĉe la Pergusa vetkuro, kiu estas ankoraŭ fermita. La plej grava evento estis probable la 19-a Universiado, gastigita en 1997 inter Palermo, Katanio, Mesino kaj aliaj pli malgrandaj urboj. Krome interalie la Eŭropa ina korbopilka ĉampionado de 1968 okazis en Mesino, Raguzo, Katanio kaj Palermo. En 2003 Katanio estis la sidejo por la Mondaj Militistaj Ludoj kaj en 2006 ĝi aranĝis la Eŭropan Gazonhokean Ĉampionecon.
Buddy Holly
Charles Hardin Holley (7-a de septembro 1936 - 3-a de februaro 1959), pli bone konata kiel, estis usona kantisto, komponisto kaj pioniro de rokenrolo. La ŝanĝo de "Holley" al "Holly" devenis de skriberaro en kontrakto.
Li forpasis en aviadil-akcidento kune kun Ritchie Valens kaj Big Bopper. Tiu estis nomata "La tago kiam mortis la muziko".
Margret Brandenburg
Margret Brandenburg (naskiĝinta la 6-an de aŭgusto 1932, mortinta la 21-an de septembro 2012) estis germana esperantistino en Telgte apud Münster (Monastero) en Vestfalio. Ŝi estis membro de plurgeneracia esperantlingva familio, edzino de Willi Brandenburg, kaj kun li patrino de la du filoj Ulrich kaj Guido Brandenburg, kiuj poe ankaŭ havas esperantlingvajn familiojn, kaj de la filino Judith Brandenburg.
Glauco Rodrigues Corrêa
Glauco RODRIGUES CORRÊA ['glaŭkŭ Ro'drigjz ko'Rejə] (1929–1992) estis brazila verkisto, esperantisto kaj profesoro de literaturteorio ĉe Federacia Universitato de Sankta Katarino en Brazilo.
Margret Brandenburg
Krom esti motoro en la loka Esperanto-movado de la urbo Münster, kaj dum multaj jaroj funkcii kiel trankviliga ekvilibranto en la foje tre emociaj kaj koleriĝemaj debatoj en naciaj kunvenoj de Germana Esperanto-Asocio, aparte elstarigindas ŝia engaĝiĝo kiel motoro de germania Asocio por la Prospero de la esperantlingva infanejo kaj farmejo Bona Espero en Brazilo. Ŝi helpis aĉeti pere de katolika germania helporganizo Misereor la unuan traktoreton por la terkultivado, konstrui la grandegan tegmenton sur la infandomo kaj fine organizis la fondon de la subtena asocio en marto 1981.
Krome, ekde ties fondiĝo en 1980 ŝi multajn jarojn estis aktiva redaktoro kaj redakciano de la esperantlingva socipolitika revuo Monato.
Glauco Rodrigues Corrêa
Rodrigues Corrêa naskiĝis en 1929 kaj translokiĝis al Florianópolis, subŝtato Sankta Katarino, en 1950. Li magistriĝis pri literaturo ĉe Federacia Universitato de Sankta Katarino, kaj iĝis profesoron de literatura teorio tie. Li ankaŭ estis ano de la beletra akademio de Sankta Katarino, Academia Catarinense de Letras, kaj kunfondanto de Esperanta Asocio de Sankta Katarino, fondiĝita en marto 1981. En la akademio li havis seĝon 11, kaj restis kiel ano ĝis 1992.
Li tradukis el la portugala al Esperanto, sed ankaŭ Morto kaj kompaso de Jorge Luis Borges el la hispana, kaj lia teksto “La nova najbaro” estas inkluita en la esperanto-lernolibro Vojaĝo en Esperanto-lando. Li verkis enkondukon al esperanta traduko Sonetoj de l' nokto de Cruz e Souza.
Chablis
Chablis estas la nomo de pluraj artikoloj.
Heinz Renner
Heinz Renner (naskiĝinta la 6-an de januaro 1892 kiel Heinrich Renner en Lückenburg (distrikto Bernkastel); mortinta la 11-an de januaro 1964 en Berlino) estis germana politikisto de la Komunista Partio de Germanujo.
Vivo
Post abituro kaj soldatiĝo en la Unua Mondmilito Renner laboris kiel ĵurnalisto. En 1910 li aniĝis en la Socialdemokratia Partio de Germanujo, aniĝis tamen post la skismo en la Sendependa Socialdemokratia Partio de Germanujo kaj fariĝis poste membro de la Komunista Partio. Li estis ano de la komunuma konsilantaro kaj frakciestro de la KPG en Essen, antaŭ ol li post la nazia potencopreno en 1933 fuĝis en la Sarlandon, kie li politike aktivis por la KPG. De 1939 ĝis 1943 li estis internigata en diversaj francaj kaptitejoj. En 1943 petena Francujo transdonis lin al la germana administracio, kiu lin malliberigis ĝis 1945 en la punejo Ludwigsburg.
Renner estis membro de la 13-kapa civitana komitato, fondita la 29-an de junio 1945. La brita garnizona administracio instalis lin la 6-an de februaro 1946 kiel unua estro de la urbo Essen post la Dua Mondmilito. Post la baloto por la urbestraro la 13-an de oktobro 1946 lin anstataŭis Gustav Heinemann. Renner loĝis tiutempe ĉe Onckenstraße en la kvartalo Essen-Frohnhausen. Li estis de la 29-a de aŭgusto ĝis la 5-a de decembro 1946 ministro pri sociaj aferoj en Nordrejn-Vestfalio, pli malfrue de la 17-a de junio 1947 ĝis la 5-a de aprilo 1948 ministro pri trafiko. Li estis eksigata kune kun Hugo Paul, ĉar li rifuzis distanciĝi de la politiko de la landoparlamenta frakcio sub Josef Ledwohn.
Renner estis en 1948/1949 membro de la Parlamenta Konsilantaro, kiu decidis pri la konstitucio de la sinseparonta okcidenta parto de Germanujo. Tie li validis kontraste al la pli demagogia partiestro Max Reimann kiel sperta fakulo, kies proponojn (ekz. por la malpermeso de la batpuno, por la konstitucia limado de la semajna labortempo sur 40 horoj aŭ por la samrajtigo de ekster-geedzaj gefiloj) tamen la plimulto el konservemuloj kaj eksaj nazioj rifuzis. Je la fino de la konsiliĝoj Renner rifuzis subskribi la konstitucion per la vortoj „Mi ne subskribas la separiĝon de Germanujo“.
Al la parlamento de Nordrejn-Vestfalio Renner apartenis ekde la 2-a de oktobro 1946 ĝis la 29-a de septembro 1949. Tie li estis de decembro 1946 ĝis aprilo 1947 prezidanto de la komunista frakcio kaj direktis ekde junio de 1948 ĝis septembro de 1949 la laborkomitaton.
Al la okcidentgermana parlamento li apartenis dum ties unua leĝdono-periodo (1949-1953). Li estis vicestro de la komunista frakcio. Jam la 20-an de septembro 1949 Renner ricevis la unuan admonon en la historio de la nova parlamento por interrompa voko, per kio li riproĉis al Konrad Adenauer dum ties registara deklaro „kalumnian agitadon“. Dek tagojn poste, la 30-an de septembro 1949, li estis krome la unua parlamentano, al kiu oni forprenis la parlamentan parolrajton. La 15-an de junio 1950 parlamenta prezidanto Erich Köhler ekskludis la parlamentanon Renner kune kun liaj samfrakcianoj Oskar Müller, Walter Vesper kaj Friedrich Rische pro malparlamenta konduto por dudek kunsidotagoj de la partopreno de la asembleo. Alia ekskludon por ankaŭ dudek tago pro la sama kaŭzo li ricevis la 14-an de majo 1952 de parlamenta prezidanto Hermann Ehlers.
Post kiam la reĝimo de Adernauer per leĝaj kaj eksterleĝaj rimedoj estis atinginta juĝan malpermeson de la Komunista Partio de Germanujo,Renner provis kandidati kiel sendependulo je la balotoj por la parlamento de Nordrejn-Vestfalio en 1958. Pro tio la registaro en 1959 dekretis, ke li kiel persekutito ne plu ricevu la laŭleĝan rekomenspagon po 230 germanaj markoj monate, kaj postulis, ke li repagu 27.383,60 markojn da rekompenso, kun la kialigo, ke lia provo kandidati kontraŭbatalus per malpermesata komunisma agado la „liberecan-demokratian reĝimon“. En 1960 la federacia prokuroro Renner pretertempe arestis. Pro malsaniĝo li ricevis indulgon kun la kondiĉo, ke li ne forlasu la Federacian Respublikon Germanujo. La permesitan resanigon en Bad Karlsbad li uzis por fuĝi en la Germanan Demokratian Respublikon.
Post lia morto en 1964 Heinz Renner estis entombigata sur la Sudokcidenta Tombejo de Essen en urnotombo. Pli mafrue la urbo Essen deklaris lian lasta restadejon honortombo. En la urbocentro de Essen la Heinz-Renner-Placo memorigas al la iama estro de la urbo.
Atenco kontraŭ la ambasado de Israelo en Argentino
Atenco kontraŭ la ambasado de Israelo en Argentino okazis la 17-a de marto de 1992 kaj okazigis 29 mortojn kaj 242 vunditojn. La atako detruis komplete la sidejon de la ambasado. En Argentino loĝas la junda komunumo plej multnombra de Latinameriko kaj la kvina de la mondo.
Venusrenkonta asteroido
[[Dosiero:Orbites definition.png|right|thumb|300px|
Difinoj de la orbitoj : la flava cirklo figuras la orbiton de Venuso, la ruĝa elipso figuras la orbiton de la asteroido. ]] Venusrekonta asteroido estas asteroido, kies orbito proksimas aŭ krucas tiun de Venuso. Ĉiuj la konataj venusrenkontaj asteroidoj estas ankaŭ.
Venuso ankaŭ havas "akompananto", aŭ preskaŭ-satelito : 2002 VE28, kiu ankaŭ estas terrenkonta kaj merkurrenkonta asteroido. Ĝi ŝajnas akompani Venuson de 7000 jaroj, kaj foriros el de tiu pozicio post ĉirkaŭ 500 jaroj.
Krog
Krog, hungare Korong estas vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Urba municipo Murska Sobota.
Situo
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ flanka vojoj, la aŭtovojo pasas proksime al la vilaĝo.
Historio
La vilaĝo pli frue estis loĝata de romianoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. Dum mallonga tempo en 1940 Krog aliĝis al Bakovci. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Daily Desher Katha
Daily Desher Katha (ডেইলি দেশের কথা, Ḍeili Desher Kôtha; «Daily» signifas ĉiutagan) estas taggazeto eldonata de Agartala. Ĝi estas la ĉiutaga eldono de la ŝtata komitato de Komunisma Partio de Barato (Marksima), en Tripuro.
Galahad
Galahad, kavaliro de Reĝo Arturo kiu vidis la Sanktan Gralon.
Li estis la neleĝa filo de Lanceloto kaj Elaine, filino de la fiŝista reĝo, kaj famis pro sia ĉasto kaj kavalireco. Elaine estis trompinta Lanceloton por ke li amoru ŝin, kaj, eltrovinte la veron, Lanceloto forlasis ŝin.
Dum sia infaneco Galahad estis prizorgata de sia pra-onklino, kiu estis abatino. Kiam li plenaĝis, Lanceloto kavalirigis lin kaj venigis lin al la kortego de Arturo dum Pentekosto. Ne konsciante la riskojn, Galahad promenis inter la festenantaj kavaliroj kaj sidis en la Siege Perilous ("danĝera seĝo"), rezervata por la kavaliro kiu sukcese trovos la Sanktan Gralon: ĉiu alia kiu sidiĝus tie tuj mortus. Galahad ne mortis. Tiam Arturo petis, ke li fortiru glavon de ŝtono, kaj, post kiam Galahad facile faris tion, Arturo deklaris, ke Galahad estas la plej bona kavaliro de la mondo. Sekvis mirakla vizio de la Gralo, kaj la serĉo de tio komenciĝis.
Dum la serĉo Galahad montris nekredeblan bravecon, kaj pro sia pieco ĝuis bonan fortunon. Senpene li venkis rivalojn, kaj kun senhezita firmeco li kondukis la aferon. Fine li, Parsifalo kaj Bors vidis la Gralon, kaj li estis forprenata al la ĉielo dum liaj akompanantoj restis sur la tero.
Los Valdecolmenas
Los Valdecolmenas [baldekolMEnas] (La Valoj de Abelujoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo. La loĝantaro de 84 loĝantoj distribuiĝas inter Valdecolmenas de Abajo (malsupre) kun 50 loĝantoj (municipa ĉefurbo) kaj Valdecolmenas de Arriba (supre) kun 34 loĝantoj (INE 2015).
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas alcantucense. La censita loĝantaro en 2016 estis de 82 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,62 loĝ/km².
Situo
Los Valdecolmenas estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Alkario en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 932 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 31,31 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°07′10″N 2°29′50″Ok.
La municipa teritorio limas kun tiuj de Huete, Pineda de Gigüela, Torrejoncillo del Rey, Villar y Velasco kaj Villarejo de la Peñuela.
Historio
En 1973 oni aprobis la kunigon de la iamaj municipoj de Valdecolmenas de Arriba kaj de Valdecolmenas de Abajo, ki okazigis la kreadon de la nova municipo Los Valdecolmenas.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Ĝis meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Los Valdecolmenas, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Los Valdecolmenas kie oni alvenis al la nunaj 82, tio estas duoniĝis la loĝantaro en nur kelkaj jardekoj.
13302 Kezmoh
13302 Kezmoh estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Lorren J. Kezmoh, finalistinon en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Scientist Challenge pro ŝia projekto pri plantoscienco kaj bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Brentwood Middle School de Pittsburgh (Pensilvanio, Usono).
Malfermita aro
En topologio kaj rilatantaj kampoj de matematiko, aro U estas nomata kiel malfermita se, oni povas movi ĉiun punkton x el U per malfinie malgrando movo en ĉiu direkto kaj la punkto denove estos ene de U. En aliaj vortoj, se x estas ĉirkaŭbarita nur per eroj de U; ĝi ne povas esti sur rando de U.
Kiel tipa ekzemplo, konsideru la malfermita intervalon ]0,1[ konsistantan el ĉiuj reelaj nombroj x : 0 < x < 1. Ĉi tie, la topologio estas kiel la kutima topologio sur la reela linio. Se oni movos ĉi tiun punkton x iom malmulte, tiam la movita versio estos ankoraŭ nombro inter 0 kaj 1, se la movo estas ne tro granda. Pro tio, la intervalo ]0,1[ estas malfermita. Tamen, la intervalo ]0,1] konsistanta de ĉiuj nombroj x kun 0 < x ≤ 1 estas ne malfermita; se oni prenas x = 1 kaj movas ĝin eĉ malmulte en la pozitiva direkto, ĝi estos ekster (0,1].
Ni notu ankaŭ ke malfermita ne estas la kontraŭo de fermita" (fermita aro estas la komplemento de malfermita aro).<!-- Unua, estas aroj kiu estas ambaŭ malfermita kaj fermita ((nomita, vokis) _clopen_ aroj); en R kaj aliaj koneksaj spacoj, nur la malplena aro kaj la tuta spaco estas _clopen_, dum la aro de ĉiuj (racionalaj nombroj, racionoj, racionaloj) pli minuskla ol √2 estas _clopen_ en la (racionaloj, racionalas). Ankaŭ, estas aroj kiu estas neniu (malfermi, malfermita) nek (fermita, fermis), kiel ]0,1] en R.
(Difinoj, Difinas)
La koncepto de malfermitaj aroj povas esti formaligita en diversaj (gradoj, gradas) de universaleco.
Funkcio-analitiko
Punkto eki Rn estas (nomita, vokis) (malfermi, malfermita) kiam ĉiu punkto P de la aro estas ena punkto.
Eŭklida spaco
Subaro U de la Eŭklida n-spaco Rn estas (nomita, vokis) (malfermi, malfermita) se, donita (ĉiu, iu) punkto x en U, tie ekzistas reela nombro ε > 0 tia (tiu, ke), donita (ĉiu, iu) punkto y en Rn kies Eŭklida distanco de x estas pli minuskla ol ε, y ankaŭ apartenas al U. (Ekvivalente, U estas (malfermi, malfermita) se ĉiu punkto en U havas kvartalo enhavis en U)
Intuicie, ε (mezuras, kriterioj, kriterias, mezuroj) la amplekso de la permesis "_wiggles_".
Ekzemplo de malfermita aro en R2 (sur ebeno) devus esti ĉiuj punktoj en cirkla radiuso r, kiu kontentigi la ekvacio.
Ĉar la distanco de (ĉiu, iu) punkto p en ĉi tiu aro de la rando de la aro estas pli granda ol nulo:, ni povas aro ε al duono de ĉi tiu distanco, kiu (meznombroj, meznombras, signifas) ε estas ankaŭ pli granda ol nulo, kaj ĉiuj punktoj (tiu, ke) estas en distanco de ε al p estas ankaŭ en la aro, tial (veriganta, kontentiganta) la kondiĉoj por malfermita aro.
Metrikaj spacoj
Subaro U de metrika spaco (M,d) estas (nomita, vokis) (malfermi, malfermita) se, donita (ĉiu, iu) punkto x en U, tie ekzistas reela nombro ε > 0 tia (tiu, ke), donita (ĉiu, iu) punkto y en M kun d(x,y) < ε, y ankaŭ apartenas al U. (Ekvivalente, U estas (malfermi, malfermita) se ĉiu punkto en U havas kvartalo enhavis en U)
Ĉi tiu ĝeneraligas la Eŭklida spaca ekzemplo, ekde Eŭklida spaco kun la Eŭklida distanco estas metrika spaco.
Topologiaj spacoj
En topologiaj spacoj, la koncepto de aperteco estas prenita al esti fundamenta. Unu startas kun ajna aro X kaj familio de (subaroj, subaras) de X (veriganta, kontentiganta) certaj propraĵoj (tiu, ke) ĉiu "modera" nocio de aperteco estas supozita al havi. (Aparte: la unio de malfermitaj aroj estas (malfermi, malfermita), la finia komunaĵo de malfermitaj aroj estas (malfermi, malfermita), kaj en aparta la malplena aro kaj X sin estas (malfermi, malfermita).) Tia familio T de (subaroj, subaras) estas (nomita, vokis) topologio sur X, kaj la (membroj, membras) de la familio estas (nomita, vokis) la malfermitaj aroj de la topologia spaco (X,T). (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke) malfinio (komunaĵoj, komunaĵas, intersekcoj, intersekcas) de malfermitaj aroj (bezoni, bezono, necesa) ne esti (malfermi, malfermita). Aroj (tiu, ke) povas esti konstruita kiel la komunaĵo de kalkuleble multaj malfermitaj aroj estas signifita Gδ aroj.
La topologia difino de malfermitaj aroj ĝeneraligas la metrika spaca difino: Se vi starti kun metrika spaco kaj difini malfermitaj aroj kiel antaŭ, tiam la familio de ĉiuj malfermitaj aroj estos forma topologio sur la metrika spaco. Ĉiu metrika spaco estas de ĉi tie en natura voja topologia spaco. (Estas tamen topologiaj spacoj kiu estas ne metrikaj spacoj.)
Uzas
Ĉiu subaro A de topologia spaco X enhavas (eble malplena) malfermita aro; la plej granda tia malfermita aro estas (nomita, vokis) la eno de A. Ĝi povas esti konstruita per prenante la unio de ĉiuj malfermitaj aroj enhavis en A.
Donitaj topologiaj spacoj X kaj Y, funkcio f de X al Y estas kontinua se la antaŭbildo de ĉiu malfermita aro en Y estas (malfermi, malfermita) en X. La mapo f estas (nomita, vokis) (malfermi, malfermita) se la bildo de ĉiu malfermita aro en X estas (malfermi, malfermita) en Y.
Malfermita aro sur la reala linio havas la karakteriza propraĵo (tiu, ke) ĝi estas numerebla unio de disa (malfermi, malfermita) (intervaloj, intervalas).
(Duktoj, Duktas)
Dukto estas (nomita, vokis) (malfermi, malfermita) se ĝi estas dukto sen rando kaj se ĝi estas ne kompakta. Ĉi tiu nocio diferencas io de la aperteco diskutis pli supre. -->
São Gonçalo (Rio-de-Ĵanejrio)
São Gonçalo estas municipo de la brazila ŝtato Rio-de-Ĵanejro. Ĝi situas je latitudo 22º49'37" sude kaj je longitudo 43º03'14" okcidente kaj estas 19 metrojn alta. São Gonçalo taksis 999.901 loĝantojn, estas la dua plej homplena urbo en la ŝtato, post la ĉefurbo, kaj partoprenas la Metropolan Regionon de Rio-de-Ĵanejro.
Gyula Xantus
Gyula XANTUS [ksantus] hungara pentristo, altlerneja instruisto. Li naskiĝis en Borosbenedek, (hodiaŭ Rumanujo) la 28-an de decembro 1919 kaj mortis en Budapeŝto la 29-an de decembro 1993. Lia filo estis János Xantus (reĝisoro).
Kariero
Gyula Xantus diplomitiĝis en 1946 en Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Lia plej grava instruisto estis István Szőnyi. Li estis instruisto mezlerneja (1947-50), kunlaboranto de Pedagogia Scienca Instituto, altlerneja instruisto (1950-54, 1960-62, de 1963).
Listo de urboj de Omano
Jen listo de urboj de Omano laŭ la loĝantaronombro:
Herman Schalow
Herman Schalow (prononco, naskiĝis la 17-an de januaro 1852 en Berlino, mortis la 9-an de decembro 1925), ankaŭ malĝuste literumita Hermann Schalow, estis germana ornitologo.
Herman Schalow estis bankisto. Li studis ornitologion kiel amatoro kun Jean Louis Cabanis (1816–1906) kaj laboris kun Anton Reichenow (1847–1941). Inter 1894 kaj 1907, li estis Vicprezidento kaj en 1907–1921 Prezidento de la Germana Ornitologia Societo.
Schalow estis aŭtoro de Die Musophagidae (1886), Die Vögel der Arktis, Birds of the Arctic (1905) kaj de multaj sciencaj artikoloj pri birdoj. Li ankaŭ eldonis veturgvidilon verkita de Richard Böhm (1854–1884) Ostafrika, Sansibar und Tanganjika heraus: Von Sansibar zum Tanganjika, Briefe aus Ostafrika von Dr. Richard Böhm (J. A. Brockhaus, Leipzig 1888).
Schalow priskribis 270 speciojn. La Berlina Muzeo de Natura Historio honoris lin per nomigado de libroservo laŭ li nomo, kaj Anton Reichenow nomigis birdospecion kiel Ŝaloŭa turako.
Epejo
Epejo (helene Ἐπειός, latine Epeus) estis en la helena mitologio partoprenanto de la Troja Milito, aŭtoro kaj kreinto de Troja ĉevalo (mitologio).
Kiam ankoraŭ en la deka jaro de la Troja Milito neniu el la militantaj flankoj atingis venkon kaj jam estis oferitaj multaj batalantoj kaj eĉ grandaj militestroj, kiaj estis Patroklo, Hektoro, Aĥilo kaj Pariso, regis en la armeo diversa humoro. Unuj parolis por reveno hejmen eĉ se tio ne estos en rolo de venkinto. Alie opiniis batali ĉirkaŭ itaka reĝo Odiseo. Tiu proponis uzi ruzaĵon, se jam ĉiuj ceteraj rimedoj malsukcesis. Tiel ankaŭ okazis.
Grekoj ŝajnigos, ke la tuta armeo sen sukceso fornavigis. Lasonte post si ion nekutiman, ili decidis, ke tio estos grandega ligna ĉevalo en kies interno estos kaŝitaj batalantoj. Aliaj igos Trojanojn entiri la ĉevalon en urbon kaj poste oni malfermos pordegojn por kaŝita soldataro. Ankaŭ tiel okazis.
Odiseo intertempe elektis bravajn virojn, kiuj kaŝos sin en la ĉevalo. Tio ne estis facila tasko, ankaŭ tiuj plej kuraĝaj hezitis. Ili devis per ŝnureskalo grimpi kaj tra falpordo eniĝi en la ventron de la ĉevalo. La nombro de la viroj estas en fontoj citata tre diference, iam 23, aliam 30 aŭ 50 kaj estis dirita ankaŭ malprobablaj nombroj, ekzemple tri mil da homoj. Nomataj estas ekzemple tiuj ĉi batalantoj: Menelao, Odiseo, Diomedo, Stenelo, Akamaso, Toaso kaj Neoptolemo. Epejon mem oni devis longe konvinki, li grimpis nur kiel la lasta kaj eksidis tuj apud la pordo, ĉar li kiel unusola konis ĝian regadon.