cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biosfero
Biosfero (el la greka: βίος, bíos, vivo kaj σφαίρα, sfaira, globo) estas la tuto de vivoentenaj naturaj medioj, de maraj kaj subteraj ĝis aeraj regionoj.
Difino
Aliflanke ankaŭ la tuto de vivaj organaj substancoj, tio estas mikroorganismoj plantoj, bestoj, inkluzive homoj estas nomata biosfero.
Projektoj
Oni uzas la nomon "biosfero" ankaŭ por diversaj projektoj:
Biosfero 1, la tero, estas limigita malferma sistemo. Kontraŭe biosferoj 2 kaj 3 estis ne kompletaj, mallongtempaj provoj rekrei tian sistemon de kompleta daŭripova vivospaco en pli malgranda formo. Komputilaj kopioj de bisofero 1 kiel biosferoj modeloj estas la temoj de la esplorado. Laboras pri tiu temo interalie esploristaro de la instituto Max Planck pri biogeokemio en Jena.
Eksteraj ligiloj
אקולוגיה
Parko Belmont
Parko Belmont estas ĉevalvetkurejo apude de Novjorko en Elmont, Novjorkio, en Usono. Ĝi estas la loko de la tria ĉevalvetkuro en la Triobla Krono, nomata Vetaĵo Belmont.
Parko Belmont konstruiĝis inter 1903 kaj 1905 kaj malfermiĝis la 4an de majo 1905. La Fratoj Wright direktis aeran turniron ĉe la Parko antaŭ 150 000 spektantoj la 30an de oktobro 1910. Belmont estis la loko de la unua usona aerpoŝta servo (1918) inter Novjorko kaj Vaŝingtono. En 1956, Parko Belmont ricevis multmiliondolaran renovigon kiu emfazis transportadon kaj aŭtolasadon. En 1963, post 60 jaroj, Belmont devis fermiĝi pro struktura degenerado. La nova Parko Belmont re-malfermiĝis la 20an de majo, 1968.
Eksteraj ligiloj
La TTT-ejo de Parko Belmont en la angla http://www.nyra.com/belmont/
Nemocnice Motol (Praga metroo)
Nemocnice Motol estas stacio de Metroo en Prago sur Linio A, malfermita en jaro 2015.
Omdurmano
Omdurmano (Omdurman) estas la plej granda urbo de Sudano, foje konsiderata kiel antaŭurbo de ties ĉefurbo Ĥartumo.
Situo
Omdurmano situas laŭ maldekstra bordo de Nilo (Ĥartumo troviĝas sur la mala flanko) en dezerta regiono.
Historio
En 1884 la loko estis nur vilaĝo kaj armea sidejo. Post diversaj militadoj Omdurmano iĝis kvazaŭ ĉefurbo post unu jaro. En 1898 la britoj venkis la lokan armeon en la t.n. batalo de Omdurmano, kaj la britoj komune regis kun Egiptujo. En 1928 ponto konstruiĝis.
Trafiko
Omdurmano havas flughavenon 50 km. Enurbe aŭtobusoj trafikas.
Klimato
Omdurmano havas varman dezertan klimaton. Nur en julio kaj aŭgusto pluvas, jare po 155 mm. La averaĝa temperaturo estas 38°C, (dumnokte 16°C).
Splenda maluro
La Splenda maluro (Malurus splendens) estas paseroforma birdo de la familio de Maluredoj, nome Maluridae. Ĝi estas konata simple en Okcidenta Aŭstralio kiel la blua maluro. Tiu splenda maluro troviĝas tra multo de la Aŭstralia kontinento el centr-okcidenta Nov-Sud-Kimrio kaj sudokcidenta Kvinslando laŭlonge de la marborda Okcidenta Aŭstralio. Ĝi vivas ĉefe en aridaj kaj duon-aridaj regionoj.
Ili montras altan gradon de seksa dimorfismo, nome la masklo en reprodukta plumaro estas malgranda, long-vosta birdo de hegemonia brila blu-nigra koloraro. Ne-reproduktaj maskloj, inoj kaj junuloj estas ĉefe griz-brunaj kolore; tio donas la impreson ke maskloj estas poligamaj ĉar ĉi senkoloraj birdoj estas miskomprenataj kiel inoj. La specio enhavas kelkajn similajn tut-bluajn kaj nigrajn subspeciojn kiuj estis origine konsiderataj separataj specioj.
Diogo Acosta
Diogo Acosta (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
29447 Jerzyneyman
29447 Jerzyneyman estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Alfried Krupp von Bohlen und Halbach
Alfried Felix Alwyn Krupp von Bohlen und Halbach (* 13-a de aŭgusto 1907 en Essen; † 30-a de julio 1967 en Essen) estis posedanto de la Friedrich Krupp AG i.a. dum la Tria Imperio.
La entreprenisto
Alfried von Bohlen und Halbach studis ekde 1928 ĝis 1934 inĝenierarton en Munkeno, Berlino kaj Akeno. En 1935 li eniris la familian entreprenon, la Friedrich Krupp AG. Komence li aktivis en la ĉefadministracio de la konzerno en Essen. En 1936 li iĝis prokuristo. Oktobre de la sama jaro li ŝanxiĝis en la sekcion por armilproduktado kaj artilerikonstruado. En 1938 li ekestris la krudaĵo- kaj armilosekcion kaj membriĝis en la direktorio (estraro).
Marte 1943 Alfried von Bohlen und Halbach sekvis lian patron Gustav Krupp von Bohlen und Halbach en la pozicio de direktoriestro de la Friedrich Krupp AG. El iniciato de liaj gepatroj (lia patrino Bertha Krupp von Bohlen und Halbach tiutempe jam estis posedanto de preskaŭ ĉiuj akcioj de la Krupp AG) la 12-an de novembro 1943 Hitler disdonis dekreton, la t.n. Lex Krupp, laŭ kiu la Krupp AG estu transformita en unuopan entreprenon, kies nura posedanto estiĝu familiano rajtigota antaŭmeti la nomon Krupp antaŭ lian respektivan familinomon. La 15-an de decembro 1943 Alfried Krupp von Bohlen und Halbach estiĝis ununura posedanto de la firmao Krupp. Tiutempe la firmao estis grava indurstientrepreno kaj unu el a plej gravaj armilliveranto de la Tria Imperio. Dum la Dua Mondmilito Krupp ekspluatis samkiel ĉiuj aliaj germanaj grandentreprenoj deviglaborantojn. Pro la daŭra fluktuado (senfortigo, malsanoj kaŭze de ne-hominda loĝigo, malsatmorto ktp. de la sklavoj) totala nombro ne estas determinebla, la plej alta nombro de alilandaj zivilaj kaj militkaptitaj deviglaborantoj je la 1-a de januaro 1943 sumiĝis je ĉ. 25 000. Tiuj ĉi laborantoj estis ekspluataj en diversaj entreprenoj de Krupp. La foje menciita eksplodigilofabriko ĉe Auschwitz ja estis instalita de Krupp-personaro, sed poste ekde 1943 uzata por la produktado far‘ de la firmao Union Werl.
Rilatoj al la naziismo
Krupp von Bohlen und Halbach jam ekde 1931 estis mecenato de la SS. En 1935 li membriĝis en la Nacisocialisma Aviadista Korpuso (NSFK), kie li finfine rangis kiel Standartenführer. Ekde 1938 li membris en la NSDAP.
En 1937 Krupp von Bohlen und Halbach estis nomumita – samkiel lia patro - kiel Wehrwirtschaftsführer, do estro de entrepreno grava por la armilproduktado. Krome li estis anstataŭanto de sia patro en ties funkcio kiel kuratoriumestro de la Adolf-Hitler-Spende der deutschen Wirtschaft (organizita financa subteno de la Hitler-reĝimo far' de la germana entreprenistaro. Li estis en 1941 kunfondinto kaj posta prezidiano de la Reichsvereinigung Kohle (Imperia Ligo Karbo) kaj ekde 1942 vicprezidanto de la Reichsvereinigung Eisen (Imperia Ligo Fero). Krome li estis konsilanta komitatano de la Ausfuhrgemeinschaft für Kriegsgerät (Eksportasocio por Militiloj), membro de la armadokonsilo ĉe la imperia ministro por armado kaj militproduktado samkiel membro de la administra konsilo de la minindustria Berg- und Hüttenwerksgesellschaft Ost mbH (BHO). Post komenco de la milito li estis la responsulo por la malkonstruado de entreprenoj en la okupataj teritorioj kaj por la rekonstruado en la Germana Imperio.
Kromaĵoj
Krupp von Bohlen und Halbach estis fervora velboatisto. Dum la velkonkursoj de la olimpiaj ludoj de 1936 li gajnis kun sia ŝipanaro kaj per sia 8-metra-vetkurjakto Germania III bronzmedalon.
En 1937 Krupp von Bohlen und Halbach edziĝis kun Anneliese Lampert, nask. Bahr (1909-98), kun kiu li havis filon, Arndt von Bohlen und Halbach. La edzeco estis divorcata en 1941.
Li ricevis pro siaj meritoj por la nazia reĝimo la militordenojn 2-a-klasan kaj 1-a-klasan.
Aresto kaj Nurenberga proceso pro militkrimoj
La 11-an de aprilo 1945 usonaj trupoj arestis Krupp von Bohlen und Halbach en la „Villa Hügel“ kaj konfiskis lian tutan posedaĵojn. Post kiam la aliancitoj komence intencis, akuzi lian patron kadre de la unua Nurenberga proceso kontraŭ la ĉefaj militkrimuloj, kiu tamen ne okazis pro ties sanstato, la usonanoj akuzis Krupp von Bohlen und Halbach kune kun 11 estraj kunlaborantoj de la firmao Krupp en 1947 en aparta proceso (Kazo X: Krupp-Prozess).
En 1948 la tribunalo kondamnis lin pro "sklavolaborigo" (ekspluatado de deviglaborantoj) kaj "elrabado" de ekonomivaloraĵoj en la okupata eksterlando al 12 jaroj de mallibero kaj konfiskado de lia tuta posedaĵo. La akuzoakto ankaŭ riproĉis lin pro la planado de agresmilito kaj la kun tiu ligita konspiro. La tribunalo tamen absolvis lin de ĉi tiu kulpo, ĉar en la tempo antaŭ la Dua Mondmilito lia patro kaj ne li estris la firmao.
Amnestio, kontrakto de Mehlem kaj denova entreprena agado
Surbaze de ekspertizo de sendependaj usonaj ekspertizisto la estro de la usona militregistaro en Germanio, John Jay McCloy, la 31-an de januaro 1951 amnestiis kaj liberigis Krupp von Bohlen und Halbach antaŭtempe el malibereco.
En marto 1953 Krupp von Bohlen und Halbach denove transprenis la estradon de la entrepreno. Fine de la sama jaro li venigis Berthold Beitz kiel ĝeneralprokuristo en la konzernon. Li alistrukturigis la entreprenon komplete por la konstruado de instalaĵoj. La Krupp AG atingias ankaŭ rapide sian pozicion kiel unua ŝalproduktanto. Fakte sekvatempe la minejoj kaj ŝtalfandejoj ja estis – kiel destinita en la Kontrakto de Mehlem – separtitaj, tamen finfine ne venditaj. Male ili estis kunigitaj en 1960 kaj fuziitaj kun la Bochumer Verein für Gussstahlfabrikation AG.
Mallonge antaŭ sia morto Krupp von Bohlen und Halbach ordonis la fondadon de Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftung, fondaĵo kiu estu la „Esprimo de la tradicio ligita al la publika bonstato de la Domo Krupp“. Kun lia morto lia tuta posedaĵoj transiris al ĉi tiu fondaĵo. Tio ebliĝis pro la rezigno de lia filo Arndt von Bohlen und Halbach pri la heredaĵo. La fundaĵo ekfunkciis la 1-an de januaro 1968 kaj utiligas la enspezojn alfluantajn el siaj entreprenaj akcioj nure kaj tuje por komunbonstataj celoj. La fondaĵo hodiaŭ estas la plej granda aparta akciulo de la ThyssenKrupp AG.
Kromaĵoj
En 1952 Krupp von Bohlen und Halbach edziĝis en dua edzeco Vera Knauer, nask. Hossenfeld (1909-67). La edzeco estis divorcita en 1957.
En 1969 Krupp von Bohlen und Halbach estis modelulo por la rolo de "Friedrich von Essenberg" en la kinofilmo de Luchino Visconti "La damnitaj" (The Damned). Lian karakteron rolas Dirk Bogarde. La scenaro en 1970 estis nomumita por la usona filmpremio nacia Oscar.
La Alfried-Krupp-Wissenschaftskolleg Greifswald tenas lian nomon.
Jenő Györfi
GYÖRFI Jenő [djoerfi] estas rumania hungara informatikisto, armeinĝeniero, universitata instruisto. Li naskiĝis en Măgherani la 9-an de junio 1933. Li estas la edzo de Ibolya Györfi
Biografio
Jenő Györfi akiris diplomon en Universitato Bolyai pri matematiko-fiziko (1954), poste pri elektroniko en la Militara Akademio de Bukareŝto (1961). Li estis lekciisto de la katedro de matematiko. Li doktoriĝis pri teorio de informo kaj kodo (1974).
Listo de tinkturaj plantoj
La listo de la tinkturaj plantoj inkludas  plantojn, kiuj havas  substancojn, kiuj taŭgas por kolorigado de tekstiloj,  nutraĵoj, kometikaĵoj,  papero ktp.
Listo
Konataj tinkturaj plantoj estas:
Nimfaledoj
Nimfaledoj (science: Nymphalidae) estas familio de lepidopteroj.
Al la familio apartenas subfamilioj:
László Hága
László HÁGA [lAslO hAga], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hága László estis hungara kemiisto, profesoro, fabrikestro.
László Hága naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
László Hága frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato József en 1942. En la lasta studjaro li jam instruis en éa universitato, poste li laboris en kemia instituto. Post la 2-a mondmilito li havis postenon en nafta uzino en Komárom, ekde 1960 en nova nafta kombinato de Százhalombatta. En 1965 li akiris inĝenieran diplomon kaj li doktoriĝis, en la sekva jaro li kandidatiĝis kaj komencis instrui en Universitato de Panonio. Li mortis dum laboro pro eksplodo.
Li havis edzinon, kiu naskis 3 filinojn. Li ricevis 2 premiojn kaj postmortan memormedalon.
Anne Hutchinson
Anne Hutchinson, naskiĝnome Anne Marbury (1591–1643), estis puritana spirita konsilisto, patrino de 15 infanoj, kaj grava partoprenanto en la Antinomisma Polemiko, religia konflikto skuinta la kolonion de la Masaĉuseca Golfeto inter 1636 kaj 1638. Ŝiaj forte argumentitaj religiaj opinioj kontraŭis la plejparton de la pastroj de la kolonio, kaj ŝia populareco kaj ĥarismo minacis la bazojn de la kolonia teokratio. Finfine oni procezis kontraŭ ŝi, kaj ekzilis ŝin kaj multajn el ŝiaj adeptoj ekster la kolonion.
Anne naskiĝis en Alford, Lincolnshire, Anglio, filino de Francis Marbury, anglikana kleriko kaj instruisto, kiu edukis ŝin preter la porknabina normo. Kiel junulino ŝi transloĝiĝis en Londonon, kaj tie edziniĝis al delonga amiko el la naskurbo, William Hutchinson. La paro reiris al Alford, kie ili eksekvis la popularan predikiston John Cotton en la proksima havenurbo Boston. Cotton devis elmigri en 1633, kaj unu jaron poste la paro Hutchinson kun siaj tiam 11 infanoj sekvis lin al la kreskanta, samnoma setlejo Boston en Nov-Anglio. Anne estis akuŝistino, kaj helpis al tiuj, kiujn ŝi akuŝis, ankaŭ per religiaj servoj. Post nelonge ŝi establis ĉiusemajnajn kunvenojn en sia hejmo por virinoj, prikomentante lastatempajn homiliojn de la pastraro. Post nelonge ankaŭ viroj komencis peti kaj ricevi ŝiajn opiniojn kaj konsilojn, inter ili la juna koloniestro Henry Vane.
Sekvante al Cotton, ŝi predikis "Interligon de graco", akuzante preskaŭ ĉiujn lokajn pastrojn pri "interligo de faroj" (esceptoj estis John Cotton kaj John Wheelwright. Multaj pastroj komencis plendi pri la opinioj de Hutchinson kaj ŝiaj aliancanoj, kaj erupciis la tiel nomata Antinomisma Polemiko, rezultigante procezon kontraŭ ŝi en 1637, kiu kondamnis ŝin al ekzilo. Sekvis en 1638 eklezia tribunalo, kiu eksigis ŝin el la komunumo de la sanktuloj. Roger Williams, fondinto de Rod-Insulo, invitis ŝin kaj ŝiajn sekvantojn kaj familianojn fondi novan urbon Portsmouth en tiu kolonio.
Anthony Phillips
Anthony Edwin Phillips naskiĝinta la en Londono, estas angla gitaristo, ĉefe konata por sia partopreno en la rockgrupo Genesis, kiun li kunfondis kun Peter Gabriel, Tony Banks, Mike Rutherford kaj Chris Stewart, kaj kun kiu li surbendigis du albumojn: "From Genesis To Revelation en 1969 kaj Trespass en 1970. Li forlasis la grupon en 1970 kaj estis astantaǔata de Steve Hackett. De tiam li karieras sole.
BBYO
BBYO antaŭe konita kiel Bnai Brith Youth Organization estas juda juna movado por studentoj adoleskantoj. En la jaro 2002 la movado disiĝis de la organizo de la B'nai B'rith (gefiloj de la alianco), kaj la grupo eknomis sin BBYO. Ĝia centra sidejo estas en Vaŝingtono, en la Distrikto Kolumbio.
La organizo emfazas sian modelon de juna ĉefeco, en kiu la ĉefoj adoleskantoj estas elektitaj de siaj kunuloj je loka nivelo, regiona, kaj nacia, kaj oni donas al ili la ŝancon preni siajn proprajn decidojn programajn. La membreco de BBYO estas malfermita al iu ajn juda studento. Ekzistas lokaj programoj por nomitaj adoleskantoj BBYO Connect.
BBYO estas organizita en lokaj grupoj same kiel la frataroj kaj fratinaroj de studentoj. La viraj ĉapitroj estas konitaj kiel grupoj AZA, kaj al ĝiaj membroj oni konas kiel Alefoj, dum la inaj grupoj estas konitaj kiel grupoj BBG; ili estis en la pasinto sendependaj organizoj, estante fonditaj en 1924 kaj en 1944 respektive; koncernaj organizoj iĝis fratinaroj, ĉar ambaŭ estis parto de B'nai B'rith. En iuj komunumoj estas grupoj de BBYO kiuj dividas la tradiciojn de ambaŭ organizoj.
Referencoj
<div class="listaref" style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; list-style-type: decimal;">
Forges de Lanouée
(jen france, bretone Govelioù-Lannoez) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Johann Hermann Schein
Johann Hermann Schein (* en Grünhain; †  en Lepsiko) estis germana poeto kaj grava komponisto de la baroko. Thomaskantor (kantoro ĉe Tomas-katedralo en Lepziko) 1616–1630. Li estas enigenda en la vicon de "la grandaj Soj" apud Samuel Scheidt en Halle kaj Heinrich Schütz en Dresden, kun kiu lasta lin ligis dumviva amikeco. Ekde Mezgermanio tiuj tri komponistoj efikis sur la muzikon iliatempan.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
M. Baissac
M. Baissac estis pioniro en Alĝerio en la komenco de 20-a jarcento. En 1905 li verkis la originalan teatraĵon "La duonokulvitro". Baissac publikigis artikolojn pri la 2-a UK en arĝeliaj gazetoj: „Le Republicain“ kaj „L'Independant“ en 1906.
Paulette Bascou
Paulette BASCOU (naskiĝis en 1909, mortis la 27-an de decembro 1995 en Privas, Francio) estis Freinet-metoda Esperanto-instruintino, delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) pri edukado dum kvaronjarcento kaj aktiva en la movado JEAN.
Roger Blanc
Roger BLANC (naskiĝis en 1913, mortis 1993 en Sancoins, Francio) estis emerita lernejestro, UEA-delegito tra 40 jaroj. Li fondis plurajn grupojn kaj estris regionan federacion dum jaroj.
Pireneoj
Pireneoj (Pyrénées, Pirenèus, Pirineus, Pirineos), estas montara sistemo inter Francio norde, kaj Hispanio sude (kaj iuloke, inter tiuj du kaj Andoro, kies areo tute konsistas el pirenea montaro).
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Fanny Bonnet
Fanny BONNET [bone] (naskiĝis la en Parizo; mortis en 1936) estis franca "profesorino", t.e. instruistino, de la angla lingvo kaj de stenografio. Ŝi esperantiĝis en 1903. Ŝi estis kasistino de SFPE dum 10 jaroj kaj komitatanino de la "Fédération Universitaire Espérantiste de France".
Pireneoj
Pireneoj etendiĝas de Atlantiko ĝis Mediteraneo pli ol 430 km, kiel natura limo inter Francio kaj Hispanio.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Emile Borel
Emile BOREL estis franca radiostaciestro kaj esperantisto de Liono, kiu vivis en la kvartalo La Doua de la urbo Villeurbanne tuj norde de Liono, en ties nuna metropola regiono. Li naskiĝis la 27-an de aprilo 1884 en Liono (Lyon), kaj fervore propagandis favore al Esperanto, aparte en la radiostacio, kiun li multajn jarojn direktis. Lia edzino estis unu el la fondintoj de la feminista Esperanto-Socio UDEV.
Rémy Bouchet
Rémy BOUCHET estas franca esperantisto. En Esperantujo li interalie kontribuas al la organizaĵo Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj (TAKE).
Pireneoj
Plej altaj pintoj: Aneto: 3404 m en Hispanio, Vignemale: 3298 m en Francio.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Honoré Bourdelon
Honoré BOURDELON (naskiĝis en 1892, mortis la 21-an de septembro 1980) estis multjara delegito de UEA en Marsejlo, Francio. Li prezidis la Lokan Kongresan Komitaton de la 42-a UK 1957 en Marsejlo.
Louis Bourdon
Pastro Louis BOURDON (1904, mortis la 14-an de marto 2005 en Lille, Francio) lernis Esperanton ĉ. 65-jaraga. Li entuziasme partoprenis en multaj kongresoj kaj renkontiĝoj, ĉe kiuj li ofte celebris la Sanktan Meson.
Pireneoj
Je la franca flanko de la montaro situas samnoma Nacia Parko.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Suzanne Bourot
Suzanne BOUROT (naskiĝis en 1936) estas franca esperantistino, dum pluraj jaroj membro de Franca Esperanto Instituto (FEI). Ŝi estas unu el la ĉefaj kunfondintoj de la esperanto-centro Kvinpetalo, kaj daŭre prizorgis ĝin dum transira periodo de 2004 (morto de Georgo Lagranĝo) ĝis 2008, lasante iom post iom la taskojn al administranta skipo.
Pireneoj
La montaro ekestis pro kolizio inter Iberio kaj la Eŭropa kontinento dum la alpina orogenezo (montariĝo), ekde antaŭ ĉirkaŭ 50 milionoj da jaroj ĝis hodiaŭ.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
André Brest
André BREST (naskiĝis en 1928, mortis la 4-an de aprilo 1993) estis UEA-delegito en Bormes-les-Mimosas (Francio).
Marc Budimir
Marc Svetomir BUDIMIR (naskiĝis en 1929, mortis la 3-an de aŭgusto 1976 revenante de la 61-a UK 1976 en Ateno en trafik-akcidento en Greklando) estis franco jugoslav-devena.
Pireneoj
Ambaŭflanke de Pireneoj ekzistas naciaj parkoj, inter kiuj la Nacia parko Ordesa y Monte Perdido kaj la Nacia parko Aigüestortes i Estany de Sant Maurici.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Fernand Buecher
Fernand BUECHER (naskiĝis en 1902 je nomo Ferdinand Bücher en Alzaco, Germana Regno, mortis en 1996) post la Unua Mondmilito estis kunfondinto de la Esperanto-grupo en Mulhouse (Alzaco, Francio). Li estis UEA-membro dum preskaŭ 50 jaroj kaj delegito en Didenheim dum 20 jaroj.
Hector Cachon
Hector CACHON [ekTOR kaŜON] (naskita la en Sens,departemento Yonne, mortinta en 1951) estis franca esperantisto kaj tipografo. Laŭ la enciklopedio de Esperanto de 1934 li estis esperantisto de 1910. Li estis unu el la unuaj membroj de Fédération Espérantiste Ouvrière (FEO) kaj de SAT, estis sekretario de FDO de 1924 ĝis 1933 kaj direkciano de SAT de 1927 ĝis 1932. Plurajn kursojn li gvidis en Parizo.
Fortuné Cadenel
Fortuné CADENEL (naskiĝis en 1901, mortis la 18-an de junio 1987) estis membro de UEA kaj unu el la organizantoj de la Universala Kongreso en Marsejlo (1957).
Wataru Tanaka
Wataru Tanaka (田中 渉, n. ) estas japana futbalisto.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Raoul Cahouet
Raoul CAHOUET naskiĝis en 1931 kaj mortis la 5-an de decembro 1994. La urbo Vierzon (Francio), kie li estis delegito, decidis inaŭguri dulingvan memorplaton je lia memoro.
Wataru Tanaka
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
Ĝermolisto de francaj esperantistoj
Jean-Pierre Cancel
Jean-Pierre CANCEL estas franca esperantisto vivanta en Alzaco. Li aktivas en la regiona Esperanto-asocio "Espéranto France-Est" kaj en 1993 estis inter la fondintoj de la organizaĵo Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj (TAKE).
Maurice Clavel
Maurice CLAVEL (naskiĝis en 1910, mortis la 16-an de novembro en Valence, Francio) estis franca esperantisto.
Li estis membro de UEA depost 1938 kaj delegito ekde 1946.
Roger Colney
Roger Colney estis de longe la prezidanto de la intertempe malaperinta poŝta ESP-asocio en GAP.
Jean-Paul Colnot
Jean-Paul COLNOT (naskiĝis en 1928, mortis en aŭgusto 2000), estis franca delegito kaj fakdelegito (pri junularo, poste pri turismo) dum preskaŭ duona jarcento en Nancio (Nancy) kaj Laxou (Francio). Colnot estis bona, efika instruisto de Esperanto, i.a. en la junuldomo en Nancio. Por EFE, la Esperanto-asocio en Alsaco-Loreno, li aktivis kiel sekretario (1959-1972) kaj prezidanto (1972-1980).
Robert Coyac
Robert COYAC (1912, mortis la 23-an de oktobro 1991) estis UEA-delegito kaj fervojisto en Sartrouville, Francio.
Henri Dabezies
Henri DABEZIES (naskiĝis en 1918, mortis en aŭgusto 1992 en Parizo) estis multajn jarojn fakdelegito pri protestantismo.
Paul Degon
Paul DEGON, franco, d-ro, advokato en Neuilly-sur-Seine. Ano de la Lingva Komitato, UEA-delegito, kunlaboris je La Revuo kaj Jarlibro de UEA.
Louis Demarest
Louis DEMAREST (demare) estis franca instruisto kaj unu el la kunfondintoj de SPPE en 1898 kaj el la unuaj propagandistoj por Esperanto en Francio, nome en "Journal des instituteurs", 1899. Li prezidis la grupon de Reims ĝis 1902, poste li forveturis al Konakry (Gvineo).
Roger Despiney
Roger DESPINEY (1907-2003) estis franca delegito de UEA, prezidanto de la Pariza Federacio, sideja direktoro de Espéranto-France (1978-1987) kaj ties honora prezidanto.
Raymond Doury
Raymond DOURY (naskiĝis en 1912 kaj mortis 4-an de marto 2000) estis franca esperantisto kaj iama UEA-delegito pri mondcivitanismo. Li mortis la 4-an de marto en vilaĝeto Combejean, komunumo Pierrerue, departemento Hérault en suda Francio. Ĝis la mezo de la 1980-aj jaroj li aktivis en la Pariza regiono, i. a. kiel delegito por Parizo, gvidanto de konversaciaj rondoj kaj redaktoro de la gazeto Paris-Esperanto.
Marcel Dupuis
Marcel DUPUIS [dŭpŭi] (naskiĝis la en Parizo) estis franca esperantisto kaj inĝeniero de fervojoj. Li propagandis ĉefe sur la kampo de fervojoj kaj turismo per artikoloj, paroladoj, organizo de karavanoj ktp. Li estis vicprezidinto de la Pariza Esperantista Grupo kaj ĝenerala sekretario de ISAE.
Germaine Faucher-Mahé
Germaine FAUCHER-MAHÉ (naskiĝis en 1908, mortis la 3-an de aprilo 1994) estis vidvino de Jacques-Louis Mahé (Lorjak).
Juliette Fayot
Juliette FAYOT (1899-1995), dumviva membro de UEA kaj de Unuiĝo Franca por Esperanto, pentristino, kiu verkis kaj ilustris Gvidlibro tra Paris (1965), mortis la 4-an de aŭgusto 1995 en Parizo.
Madeleine Gibez
Madeleine GIBEZ (1902-1998), iama delegitino en Gargas (Francio) kaj pri turismo, mortis la 9-an de decembro.
Félix Gomez
Félix GOMEZ (naskiĝis en 1920; mortis en 2001 en Les Cluses) estis franca esperantisto, membro de UEA dum duona jarcento, iama delegito de UEA.
Léon Goudé
Léon GOUDÉ naskiĝis en 1923, delegito en Juigné-sur-Loire (Francio), katolika pastro, kiu fondis la grupon en Baugé kaj gvidis multajn kursojn, mortis la 8-an de aŭgusto 1994 en Anĝero.
André Grossmann
André (Andreo) GROSSMANN (naskiĝis la ) estas franca esperantisto, delegito de UEA, laŭ profesio informadikisto. Li jam longe aktivas por Esperanto en sia urbo Mulhouse kaj por la regiona Esperanto-asocio "Espéranto France-Est" kiel komitatano, membroadministranto, kasisto kaj redaktoro de la dissendolisto "Alzaco-Loreno".
Alberic Humez
Alberic HUMEZ (ume) estis franca entreprenisto kaj esperantisto en Douai. De 1908 ĝis sia morto li seninterrompe estis UEA-delegito. Li elektiĝis honora membro de UEA.
Pierre Jelenc
Pierre JELENC estas franca esperantisto, kiu estas inter la kunlaborintoj de PIV, rilate al la fakoj histologio, biologio, fiziologio kaj kemio. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato de Harry Harrison, kiun publikigis la eldonejo Sezonoj en Jekaterinburg.
Roland Jossinet
Roland JOSSINET, esperantisto ekde 1920, UEA-membro seninterrompe de 1937, iama delegito pri reviziado de manuskriptoj, mortis 1995 en Parizo.
Katakana (Pafklik)
Katakana estas membro de la Pafklik. Li komponas repinstrumentarojn kaj repas.
Paul Lacroix
Paul LACROIX [paŭl lakrŭa] estis franca esperantisto, komercisto, kaj prezidento de la Asocio por Komerco kaj Industrio en Grenoble. Unu el la kunfondintoj de SPPE, 1898. Per lia apogo okazis la unua prop. en Sudoriento de Francio.
Sinjoro Lefebvre
Sinjoro LEFEBVRE, (pseŭdonimo Ned Katryn), franco, estis kapitano en Versailles antaŭ la Unua Mondmilito. Li verkis multajn artikolojn en la revuo "Lingvo Internacia". Aparte interesaj estis liaj humorplenaj raportoj pri Universalaj Kongresoj.
Michel Legris
Michel LEGRIS (1934-2000), iama delegito en Galan (Francio) kaj fakdelegito pri filatelo, mortis la 22-an de februaro.
R. Louis
R. LOUIS (luis) estis franca esperantisto, kiu interalie konatis kiel kunfondinto de la asocio „Paco Libereco“. Li estis administranto kaj kunlaboranto de Internacia Socia Revuo inter la jaroj 1907 kaj 1909, kaj redaktoro de Le Travailleur Espérantiste inter la jaroj 1912 kaj 1914. Krome li interalie tradukis vastan gamon da broŝuroj pri Esperanto al la franca.
Pierre Louis
Pierre LOUIS, en Esperanto Petro Luiso (naskiĝis en 1911, mortis en 1998 en Angulemo (Francio), estis verkinto kaj ilustrinto de la fama Junulkurso de SAT-Amikaro. Organizanto de kongresoj de SAT (en Nancio, 1954, kun 480 kongresanoj) kaj SAT-Amikaro, li dum pluraj jaroj gvidis Esperanto-kursojn en Nancio.
Generalo Malraison
Generalo MALRAISON de la franca armeo (mortis en 1965) lernis Esperanton en 1909 kaj ĉiam subtenis la movadon.
Sébastien Merlet
Sébastien MERLET, kromnomita Sebeto, estas juna franca esperantisto. Dum du jaroj li estis vicprezidanto de JEFO.
François Mesplède
François MESPLÈDE (1904-2002) estis membro de 1973, fakdelegito pri turismo (1977-1999), mortis la 30-an de junio en Arcachon (Francio).
Pierre Métivier
Pierre MÉTIVIER naskiĝis 1925 kaj mortis la 26-an de februaro 2005. Profesie ĝardenisto, li estis delegito en Saint-Martin-de-la-Place, Francio, dumviva membro de UEA kaj regula membro en Societo Zamenhof.
Marie-Therese Micard
Marie-Thérèse MICARD (mortis la 28-an de decembro 1986 en Caen, Francio estis franca esperantistino. Kun sia edzo Henri Micard ŝi fondis la Kulturdomon de la Franclandaj Esperantistoj (kastelo Greziljono) en 1952.
Suzanne Minault
Suzanne MINAULT (naskiĝis en 1896, mortis la 21-an de junio 1978 en Niort, Francio) estis franca esperantistino. Ŝi dum multaj jaroj estis delegito de UEA. Ŝi lernis Esperanton dum sia junaĝo en Parizo kaj poste gvidis multajn kursojn, ankaŭ korespondajn.
Yvonne Paulier
Yvonne PAULIER aŭ PAULIEN (mortis 72-jara la 1-an de aŭgusto 1972) estis la sekretariino de Unuiĝo Franca por Esperanto. Ŝi servis al Espéranto-France dum kvaronjarcento. Ĉiam sindonema, ŝi donacis al medicina fakultato sian korpon.
Paul Poisson
Paul POISSON naskiĝis en 1917 kaj mortis en 1999, aktivulo por la utiligo de Esperanto en la Freinet-instruado, forpasis novembre en Tours (Francio).
Georges Pouchot
Georges POUCHOT (puŝo) estis franca profesoro kaj esperantisto. Naskiĝis en la 20-a de septembro 1880 en Caluire (apud Lyon). Laŭ la Enciklopedio de Esperanto de 1934 li estis sekretario kaj fondinto de „Amikaro Esperantista de Lyon“ (1904), sekretario de la Federacio Esperantista Rodana kaj administranto de SFPE. De 1905 gvidis multajn kursojn, publikajn kaj oficialajn (urbajn aŭ lernejajn) kaj per radio (TSF).
Alexandre Raymond
Alexandre RAYMOND (naskiĝinta en 1988) estas franca esperantisto vivanta en Liono. Krom pri Esperanto li okupiĝas pri la arpitana lingvo kaj verkis vortaron pri ĝi. Neregule li kontribuetas al vikipedio per la uzantonomo Kaha.
Marcel Roux
Marcel ROUX (ru), franco, sekretario. Naskiĝis en la 3-a de majo 1903 en Liono. Sekretario de laborista grupo. Organizinto de la 7-a SAT-kongreso. Propagandis per artikoloj. Kunlaboris al „Sennaciulo“.
Dominique Simeone
Dominique SIMEONE estas franca esperantisto. Ekde somero 2006 li estas estrarano, ekde somero 2008 vicprezidanto, de Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo, kaj ekde somero 2006 ankaŭ funkcias kiel redakciano de la asocia revuo "Ateisto".
François Soubranne
François SOUBRANNE (subran) estis franca esperantisto kaj instruisto en Tulle. De l908 li seninterrompe estis UEA-delegito.
Claude Trésorier
Claude TRÉSORIER naskiĝis la 4-an de majo 1948, mortis la 5-an de decembro 2013, estis franca esperantisto vivanta en la germana urbo Göttingen. Li estas la filo de Jacqueline Trésorier kaj kiel ŝi aktivis por kastelo Greziljono. Li laboris kiel docento en la instituto pri romanistiko de la universitato de Göttingen, kaj movade interalie estas delegito de UEA.
Gaston Turin
Gaston TURIN (naskiĝis en 1910, mortis la 6-an de marto 1979 en Pontarlier, Francio) estis franca esperantisto.
Li estis redaktoro de Internacia Pedagogia Revuo, aktivulo de ILEI kaj multjara delegito pri instruado.
Marie-Thérèse Valantin
Marie-Thérèse VALANTIN naskiĝis en 1899 mortis novembre 1994 en Bourges, Francio. Dojeno de la franca movado, ŝi helpis la renaskiĝon de Unuiĝo Franca por Esperanto post la dua mondmilito.
Lionel Venon
Lionel VENON (naskiĝis en 1921 - pereis la 4-an de aprilo 1993 en aŭto-akcidento) estis vic-urbestro de Selles-sur-Cher, la prezidanto de la franca sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Radio-Amatoroj (ILERA).
Gaston Veron
Gaston VERON (naskiĝis en 1918; mortis en 2001) estis franca esperantisto kaj delegito de UEA en Domfront dum kvardek jaroj, iama fakdelegito pri historio, juro kaj katolikismo.
Renée Volpeliere
Renée VOLPELIERE (naskiĝis en 1902, mortis la 15-an decembro 1986 en Nimes, Francio) estis UEA-delegito. Dum dek kvin jaroj ŝi estis fakdelegito pri mondofederismo kaj mondocivitaneco, ŝi ankaŭ regule kaj malavare kontribuis al la Novjorka Oficejo de UEA por subteni la laboron ĉe UN.
Roger Yafil
Roger YAFIL (1921-1997), aktivulo en la Pariza regiono, delegito pri instruado de lingvoj, kiu partoprenis en multaj UK-oj, mortis en Chatou la 16-an de februaro. Li aŭtoris la infanan kurslibron La familio muso.
Ardèche (rivero)
La Ardèche estas franca rivero kiu donis sian nomon al la departemento Ardèche, en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi alfluas 120 km norde de Avignon apud Pont-Saint-Esprit la riveron Rodano.
Uhliská
Uhliská, hungare Bakaszenes [bakaseneŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Uhliská situas fine de aĉa sakovojo sub monto 756 m-ojn alta. Banská Štiavnica troviĝas je 15, Levice je 26 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la domaro en 1554. La oficiala hungara loknomo longe estis Uhliszka, fine de la 19-a jarcento ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1952 la setlejo ricevis rangon municipo. Pli frue tio funkciis en Pukanec. En 2001 vivis en Uhliská 220 homoj, (217 slovakoj).
Hayato Teruyama
Hayato Teruyama (照山 颯人, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
Zambombo
La zambombo estas frapinstrumento, kaj pli precize frottamburo. En Hispanio, la zambombo estas instrumento ege tipa en la ferio kristnaska, akompanante ĉefe la kanton de kristnaskaj kantoj aŭ aliaj popularaj kantoj. Ĝi uzeblas ankaŭ en multaj aliaj landoj por tradicia muziko.
En Venezuelo ĝi konatas per la nomo de furruco aŭ furro.
Ĝi konsistas el cilindro malplena pli malpli granda kiu povas esti el diversaj materialoj (ceramiko plej ofte, sed ankaŭ ligno, ktp.) kun unu el ties pintoj fermita de fela tamburledo (lastatempe plasta), kiun trapasas centre stangeto, kiu povas esti kano, el ligno aŭ de alia materialo. Tiu stangeto foje estas anstataŭata de kordo. Pro la frotado de la stangeto la zambombo produktas raŭkan sonon bastonan kaj pekuliaran. Oni povas kanti akompane nur de tiu instrumento, sed ankaŭ de aliaj tipaj porokazaj, sed preskaŭ neniam de pli konvenciaj kiaj gitaroj, trumpetoj ktp.
Real Betis Balompié
Real Betis Balompié estas profesia futbalklubo en Sevilo, Andaluzio, Hispanio. Ĝi estis fondita la 12-an de septembro 1907.
La futbalistoj estas vestitaj en verda-blanka ĉemizo kun blanka pantalono.
Kuriozaĵoj
Ekzistas alia grava futblateamo en Sevilo, la Sevilla Fútbol Club. La malamikeco inter la kluboj kaj iliaj apogantoj estas legenda, la plej fama inter la rivaleco inter samurbaj teamoj en la tuta Hispanio.
Betis estas konata pro la fervora apogo de siaj ŝatantoj. Estas fama diraĵo en Hispanio, Vivu la Betis, eĉ se ĝi malvenkas.
Betis konservas en sia nomo la vorto Balompié, kiu estas vorto kelkfoje uzata por anstataŭi la angladevenan fútbol (futbalo), kaj do estas ekvivalenta al la esperanta piedpilko.
Betis estas la romia nomo por la rivero Gvadalkiviro, unu el la plej longaj el la Ibera duoninsulo, kiu banas Sevilon.
Jeriquara
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Ribeirão Preto kaj en la mikroregiono Franca. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Statzendorf
Statzendorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
16274 Pavlica
16274 Pavlica estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Robert Pavlica, mentoron en 2002 de unu finalisto de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Robert Pavlica estas instruisto ĉe la Byram Hills High School de Armonk (Nov-Jorkio, Usono).
Annamária Barabás
BARABÁS Annamária [baraba:ŝ] estas rumania hungara-svisa operkantistino (soprano). Ŝi naskiĝis en Baraolt la 22-an de januaro 1977.
Biografio
Annamária Barabás studis en muzikfakultato de Braŝovo, poste en konservatorio de Lausanne en klaso de Brigitte Balleys. Ŝi pluperfektiĝis en Italio kiel studentino de Luciana Serra kaj Claudio Desderi. Ŝi debutis en 2007 en Festivalo Ticino Musica (Svislando) en Locarno en ĉefroloj de operoj Lo Speziale kaj La Canterina de Joseph Haydn. En 2008 en Sanremo (Italio) en kantokonkurso Franco Alfano ŝi estis finalistino. En junio 2009 en Nimes (Francio) en Internacia Operkonkurso ŝi gajnis la 3-an premion.
Splatoon
Splatoon (スプラトゥーン) estas tripersona pafada videoludo kreita kaj eldonita de Nintendo por la videoludilo Wii U. Ĝi aperis je la 28-a de majo 2015 en Japanio kaj la 29-a de majo de la sama jaro en Nord-Ameriko kaj Eŭropo. En la ludo oni enkorpigas Inklings, estuloj kiuj povas aliformiĝi en humanoidajn kaj kalmarajn formojn, kaj kaŝi sin aŭ naĝi en kolora inko aspergata surface uzante pafilojn.
Je la 21-a de julio 2017 aperis sekvaĵo nomata Splatoon 2 por la videoludilo Nintendo Switch.
Ĵurnalismo
Ĵurnalismo estas kaj profesio, kiu okupiĝas pri la diskonigo de informoj en publikaj medioj, kaj la scienco, kiu esploras ĵurnalisman agadon. Ĵurnalistoj malkovras ekonomiajn, politikajn kaj sociajn eventojn, observadas kaj kontrolas la potenculojn kaj informas la publikon pri novaĵoj. Krome, ĵurnalismo ankaŭ povas havi distran aŭ amuzan celojn.
Dunkel
Dunkel estas germana familia nomo de jenaj personoj:
Ĵurnalismo
Ĉar ĵurnalismo estas la scienco, kiu esploras ĵurnalisman agadon, estas en universitatoj fakoj kun tiu nomo kaj celo. Tiu estas specialaĵo kiu iĝis ofta kaj komune konata laŭlonge de la dua duono de la 20a jarcento, dum ĵurnalismo ĝenerale kiel socia kaj ekonomia fako disvolviĝis laŭlonge de la unua duono de la 20a jarcento.
Historio de ĵurnalismo
La historio de ĵurnalismo estas la disvolvigo, laŭlonge de la historio, de ĵurnalismo, komprenita kiel regula kaj kontinua agado de kolekto, prilaborado kaj disvastigo de novaĵoj pri la ĉefaj okazaĵoj kiuj okazas en la mondo, fare de ĵurnalistoj. ​ La tendenco estis la pliigo de la nombro de novaĵoj je la atingo de la civitanoj kaj de la rapideco de transdono. Ekde fino de la 17-a jarcento la ĵurnaloj estis la ĉefa rimedo de disvastigo de la agado de la ĵurnalistoj, al kiuj dum tiu epoko estis aldonitaj la gazetoj, en la 20-a jarcento la radio kaj la televido, kaj en la 21-a jarcento la Interreto.
(13173) 1996 AJ2
(13173) 1996 AJ2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Ĵurnalismo
Historio de ĵurnalismo
Post kompara studo, Guillamet konkludas, ke oni povas aserti, ke estas interkonsento por difini la etapojn de la historio de la ĵurnalismo; la antikva aŭ metiarto (1609-1789), la moderna aŭ liberala (1789 - lasta kvarono de la 17-a jarcento), la nuntempa aŭ industria (lasta kvarono de la 19-a jarcento - lasta kvarono de la 20-a jarcento) kaj tiu kiu derivas de la apero de Interreto, en 1994. Italio, Germanio, Francio, Anglio, Hispanio kaj Usono, laŭ tiu ordo, estas la ŝlosilaj landoj por la akademia alproksimigo al la historio de la ĵurnalismo.
La ĵurnalismo etendiĝis pere de la kresko de la teknologio kaj de la komerco, markite per la alveno de teknikoj specializitaj en rikolto kaj dissendo de informado okazigita de la konstanta pliigo de la atingo de la disponeblaj novaĵoj kaj de la rapideco laŭ kiu ili estas transigitaj.
Kiel antaŭaĵoj de la ĵurnalismo oni povas konsideri la manuskriptajn informaĵojn kiuj estis cirkulantaj en la kortegoj de Eŭropo. En Anglio kaj Eduardo la 3-a kaj Henriko la 6-a havis redaktorojn de novaĵoj kiuj havigis al ili valoran informaron en milittempo. Dum en Germanio kaj Italio estis komuna la komerca kaj ĝis arta intereso en kelkaj folioj de novaĵoj nomitaj avvisi. La redaktoroj ekhavis informaron pri navigistoj, komercistoj kaj trupoj, kaj poste vendis la informojn al feŭdismaj senjoroj, grandaj negocistoj kaj militestroj, inter aliaj.
Matematika terminaro
Matematika terminaro povas signifi:
Ĵurnalismo
Publikaj taskoj
La taskoj de ĵurnalistoj:
Ĝenerale en ĵurnalisma agado oni klare distingas inter raportado (nur transdono de faktoj, kiuj tamen foje povas esti speciale elektitaj por doni certan impreson) kaj opinio (kiel ekz. oficiala opinio de gazeto, donata en artikolo de la ĉefredaktoro). Ankaŭ recenzo estas esprimo de opinio. La grafika prezentado de tekstoj aŭ bildoj de ambaŭ sekcioj aperas sufiĉe distingataj en publikaĵoj.
Libera demokratio ne ekzistus sen ĵurnalistaj medioj. Ĵurnalistoj publikigas eventojn, ofte ankaŭ tiujn, kiujn la agitantoj sekretigas. Pro tio ankaŭ oni ofte priskribas la amaskomunikilojn kiel la kvaran potencon en ŝtato, aŭ ankaŭ kiel gardohundojn de la demokratio. Aliflanke, en malliberaj politikaj sistemoj la ĵurnalismo ofte subtenas la registaron. Ankaŭ ĵurnalistoj povas esti teorie kaj ŝajne liberaj, sed tamen manipulataj plurmaniere.
Art. 19a de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj ankaŭ sekurigas la ĵurnalistan laboron:
Ĉiu havas la rajton je libereco de opinio kaj esprimado; ĉi tiu rajto inkluzivas la liberecon havi opiniojn sen intervenoj de aliaj, kaj la rajton peti, ricevi kaj havigi informojn kaj ideojn per kiu ajn rimedo kaj senkonsidere pri la landlimoj.
Bieno Kray
La bieno Kray  estas akvoburgo apud la urboparto Eich de la urbo Andernach en la distrikto Mainz-Bingen, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Ĵurnalismo
Tipoj de ĵurnalismo
Nova ĵurnalismo estas stilo de novaĵa redaktado kaj ĵurnalismo, disvolvita en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kiu uzas literaturajn teknikojn konsideritajn nekonvenciaĵojn tiutempe. Ĝi karakteriziĝas per subjektiva perspektivo, literatura stilo memoriganta long-forman nefikcion kaj emfazantan "veron" super "faktoj", kaj intensa raporto en kiu raportistoj mergis sin en la rakontojn dum ili raportis kaj skribis ĝin.
Civitana ĵurnalismo (foje nomata baza ĵurnalismo, partoprenema ĵurnalismo aŭ amatora ĵurnalismo) estas formo de ĵurnalismo en kiu la civitana socio partoprenas la socian diskurson ene de la klasika amaskomunikilaro aŭ per siaj propraj amaskomunikiloj. La eblecoj de publikigo en la Interreto, precipe pere de blogoj, podkastoj kaj video-platformoj kiel YouTube kaj Vimeo, kontribuis al la disvastigo de civitana ĵurnalismo.
La ĵurnalisma profilo
La ĵurnalisma profilo estas ĵurnalisma subĝenro kiu konsistas en la rakonto de vivospertoj, karakteroj kaj kuriozaj informeroj pri difinita rolulo partikulare ĉu persono, vivuloj aŭ fikciuloj helpante sin de la atmosfero. nome de la ĉirkaŭa etoso. Tiu subĝenro estas tre ofte proksima al la intervjuo, la biografio kaj la kroniko de gravulo aŭ famulo. La profilo postulas valortakson se oni malkovras specifajn aspektojn aŭ agadojn de difinita persono. Oni konsideras kiel fondinto de la profilo kiel ĵurnalisma subĝenro la usonan ĵurnaliston Jon Lee Anderson, kiu profilid verkistojn, artistojn kaj politikistojn inter aliaj.
La ĵurnalisma profilo postulas profundan esploradon, pro tio ĝi estas ene de la subĝenroj de la nova ĵurnalismo aŭ rakonta ĵurnalismo. La celo de la profilo estas montri la realon per diferenca maniero en kiu estu rakonto, dialogo kaj priskribo, kaj tiele oni alproksimiĝas al klasikaj subĝenroj de la rakonta literaturo de fikcio, almenaŭ en la formo kaj stilo, se ne en la enhavo. Oni evitas la restadon en la fako de la biografio aŭ ke estu nur monotona intervjuo (demando-respondo). Diference el tiuj subĝenroj, la profilo ne nur kolektas la voĉon de la celita gravulo sed ankaŭ oni kolektas la voĉojn de amikoj, konatuloj, familianoj kaj eĉ de rivaloj aŭ malamikoj. En ties verkado oni aplikas la kvin sensojn, profundiĝe al la fizikaj kaj psikologiaj detaloj ekde la observado, la priskribo de la vestaro, la ĉirkaŭo (trankvileco, nervozeco, feliĉo, harmonio, inter aliaj), la odoroj de la loko kie oni estas, gustoj de eblaj manĝaĵoj kaj trinkaĵoj, impresoj, ktp. Krome, oni esperas, ke pere de la dialogo la rolulo montru siajn timojn, siajn plaĉojn, siajn pasiojn, siajn tristojn, siajn aventurojn kaj principe ke oni trovu unu aŭ pliajn gravajn informojn publikendajn.
La ĵurnalisma profilo plenumas plej ofte la strukturon de ajna rakonto: eko, disvolvigo kaj fino. La temoj povas esti historiaj, sociaj, politikaj kaj kulturaj. Laŭ Jon Lee Anderson, por verki profilon oni devas montri la kapablon senti la ĉirkaŭon.
Ĵurnalista etiko
Ĵurnalista etiko estas tipo de aplikata etiko, kiu celas difini kio estas bona konduto en ĵurnalismo. En pluraj landoj ĵurnalismaj organizoj aplikis etikajn kodojn de ĵurnalistoj kaj havas etikajn komisionojn, kiuj traktas plendojn de civitanoj rilate funkciadon de amaskomunikiloj kaj ĵurnalistoj.
Al plej oftaj punktoj de etikaj kodoj de ĵurnalistoj apartenas respekto de vero, korekto de eraroj, protekto de individua privateco, malakcepto de diskriminacio, libereco de esprimado kaj rajto al respondo. Etikaj kodoj de ĵurnalistoj ofte ankaŭ emfazas la malakcepton de miksiĝo de eksteruloj en ĵurnalisma laboro, konservon de profesia sekreto, malpermeso uzi ĵurnalisman laboron por propra profito, distingon inter opinio kaj faktoj kaj respekton de kopirajto.
Socia influo
La ĵurnalismo estas konsiderata de kelkaj aŭtoroj kiel la "kvara povo" de la grandaj demokratioj de Okcidento (la tri unuaj povoj estas tiuj establitaj de la modernaj konstitucioj: nome plenuma, leĝdona kaj justica povoj). Kiel kontraŭparto, la ĵurnalismo, en kelkaj kazoj estas profesio kiu enhavas riskojn; multaj ĵurnalistoj trafis la morton en la plenumo de la profesio.