cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nazareno Etla
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 42 indiĝenoj. El tiuj 36 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 36 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Dombro
La dombro, ankaŭ nomata danburo aŭ dombrao aŭ dombiro (Uzbeke: dambura, Kazaĥe: домбыра dombira) estas kordinstrumento kazaĥa. Ĝi havas du kordojn da nilono en du kordoĥoroj, nome speco de gitaro. Ĝi estas longkola. Ĝi estas uzata ne nur en Kazaĥio, sed ankaŭ en apudaj mondoregionoj, kie havas similajn nomojn en uzbeka, tatara, baŝkira, siberia tatara, kaj hazaraga.
Fegyvernek
Fegyvernek [fedjvernek] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Törökszentmiklós. La loknomo signifas: ŝildisto.
Situo
Fegyvernek situas sur ebenaĵo, laŭ iama Tiso-branĉo, Tiso preterfluas, laŭ ĉefvojo Szolnok-Debrecen. Törökszentmiklós troviĝas 14, Szolnok 35, Debrecen 100, Budapeŝto 133 km.
Historio
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko. Post alveno de la hungaroj ĉi tie loĝis ŝildistoj, kies nomoj troviĝas en la loknomo. Fegyvernek estis menciita unuafoje en 1212. La komunumo estis ankaŭ doganejo, tial ĝi meritis la rangon kampurbo en la 15a. jarcento. Fine de la turka epoko la loko senhomiĝis. Ekde 1871 ĝi denove ekhavis la rangon kampurbo. En 1919 la rumanoj okupis la urbeton, estro de la rumanoj estis mortpafita, sekve 49 da hungaroj estis murditaj. En 1950 Örményes iĝis memstara municipo. En 1945 oni forpelis virojn por trudlabori. Fegyvernek urbiĝis en 2013.
Vidindaĵoj
Vidindaĵoj estas:
Famuloj
En Fegyvernek naskiĝis:
Kujavia-Pomeria provinco
Kujavio-Pomerio (województwo kujawsko-pomorskie) estas unu de 16 vojevodioj (provincoj) de Pollando, situanta en la norda centro de la lando. La vojevodio estis kreita komence de 1999 el tri pasintaj vojevodioj: bydgoskie, toruńskie kaj włocławskie. Kiel la nomo indikas, la provinco konsistas el la historia regiono Kujavio, kaj aldone el parto de la historia regiono Pomerio, kiu kovras la tutan nordorienton de Pollando kaj - sub la nomo Antaŭpomerio - la plejan nordorienton de Germanio. En 2007 la teritorio de Kujavio-Pomerio havis 2 065 500 loĝantojn.
Kujavio-Pomerio konsistas de 25 poviatoj, kiuj dividas en 144 komunumojn.
Ĝi havas du ĉefurbojn: Bydgoszcz (sidejo de la provincestro) kaj Torunio (sidejo de Provinca Sejmeto).
Urboj
La plej grandaj urboj de provinco (kaj nombro de loĝantoj):
Tiuj urboj havas la statuson de eksterdistriktaj urboj. Ili poe situas lime de distriktoj kiuj portas la nomon de la koncerna urbo, sed la urba teritorio malgraŭ la nomo ne apartenas al la samnoma distrikto.
Distriktoj
Kujavio-Pomerio konsistas el 19 sekvantaj distriktoj (post la komo la respektiva ĉefurbo):
28251 Gerbaldi
28251 Gerbaldi estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo
La Regno de Gvatemalo, Gvatemala Reĝlando aŭ Capitanía General de Guatemala (Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo), estis teritoria ento ene de la Hispana Imperio, ene de la Vicreĝlando de Nueva España, organzita de Hispanio dum ties Hispana koloniigo de Ameriko, inter 1540 kaj 1812 kaj el 1816 al 1820. El 1812 al 1814 kaj el 1820 al 1821 la teritorio, same kiel la tuta Hispanio sub la reĝimo de la Constitución de Cádiz, estis dividita en provincoj kiuj ne estis subordigitaj laŭ politiko, sed ja laŭmilite kaj laŭjure. En 1821 la kvin provincoj (nome Provinco de Ciudad Real de Chiapas, Provinco de Gvatemalo, Provinco de San Salvador, Provinco de Comayagua kaj Provinco de Nikaragvo kaj Kostariko), ĉiu separe, proklamis sian sendependecon el Hispanio. Sekvajare la plej parto el ili unuiĝis al Unua Meksika Imperio, kaj post ties falo, formis en 1823 la ŝtaton de Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko kaj en 1824 tiun de la Federacia Respubliko de Centra Ameriko.
Kulturo de sonorilformaj pokaloj
Kulturo de sonorilformaj pokaloj estis kulturo sur multaj lokoj de okcidenta kaj meza Eŭropo kaj Maroko proksimume en la jaroj 2900 a.K. ĝis 1800/1700 a.K. (kalibritaj indikoj; la datiĝo diferenciĝas laŭ lokoj, kun la kerno eble ĉirkaŭ la jaro 2400 - 1800/1700 a.K.), do en eneolitiko kaj komence de bronzepoko.
Mythen
Mythen (en Esperanto ankaŭ Mitoj) estas montmasivo norde de Ŝvico en Kantono Ŝvico en Svislando.
Kulturo de sonorilformaj pokaloj
En tiun ĉi kulturon tempe kaj teritorie falas ekz. ankaŭ Stonehenge kaj Avebury.
Mythen
Geografio
La montmasivo Mitoj konsistas el tri pintoj, nome la suda Granda Mito (germane Grosser Mythen, alteco 1898,1 m s.m.), la norda Malgranda Mito (germane Kleiner Mythen, alteco 1811 m s.m.)), kaj plej norde Haggenspitz (alteco 1761 m s.m.). La Mitoj estas la rekonilo de la komunumo kaj kantono Ŝvico. Sudokcidente de la Mitoj situas la komunumo Ŝvico kaj nordoriente la komunumo Alpthal.
Geologio
Geologie la Mitoj estas rokoj el la peniniko, do postrestaĵo de la mezpenikaj kovriloj. La malgranda Mito kaj Haggenspitz konsitas el rompiĝema ardezo, pro kio la grimpo de tiuj du pintoj malgraŭ ilia modesta alteco estas tre malfacila kaj danĝera.
Turismo
Sur la Granda Mito situas montara restoracio. La kulmino de la Granda Mito atingeblas somere per montara piedpado ek de Holzegg sur la suda jugo de la monto. Al Holzegg kaj de Ŝvico kaj de Brunni kondukas aertelfero. Malgranda Mito kaj Haggenspitz por migrantaj ne atingeblas. Ili malfacile grimpeblas kaj atingeblas nur por spertaj alpinistoj.
DES (kriptado)
DES, anglalingva mallongigo de Data Encryption Standard ("Normo de Datuma Kriptigado") estas simetria kriptiga algoritmo inventita en 1976 de IBM kaj la usona registaro. Ĝi estis la kriptiga algoritmo kiun usonaj bankoj uzis por intersendi monon. Unikso uzis ĝin en la programo crypt por kriptigi pasvortojn.
DES devenas de la Lucifera kriptiga algoritmo de IBM de 1970. Ĝi uzas unu kaŝan ŝlosilon longan 56 bitojn. Malsame al algoritmo RSA, kun DES la ŝlosilo devas esti iel sekure komunikita al la ricevonto.
Oni diris ke la algoritmo estis tro fortika por kompanioj sed ne por la registaro. La manko de leĝo kontraŭ ĝi implicis tion. DES estas multe pli malforta ol pli novaj algoritmoj kiel AES AKK Rijndael aŭ Twofish ĉar inter aliaj la ŝlosilo estas pli mallonga. Laŭ Michael Wiener, oni povus rompi la kripigon kun komputilo kostanta 500 kilodenaroj dum 7 horoj. Laŭ Whitfield Diffie, la malforteco de DES ne estas komputika sed politika: la sistemestro rifuzus iri al malliberejo por protekti la informon de uzanto. Tamen post 20 jaroj kaj tutmonda uzo, ĝi ankoraŭ restas sana kaj sekura. Intertempe oni ankaŭ uzis DES trifoje (kun diversaj ŝlosiloj), sed tio sistemo, nomata 3DES, nur havas 112 bitojn de efika ŝlosila longeco.
Anstataŭigante DES en jaro 2001 estis adoptita nova simetria ĉifro: AES AKK Rijndael.
San Felipe (Yucatán)
San Felipe estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma San Felipe. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31065.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1838 loĝantojn. El tiuj estis 954 viroj kaj 884 virinoj. La komunumo havas surfacon de 680,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 57,4 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,4 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1262 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1153 scipovis legi kaj skribi kaj 107 personoj estis analfabetoj. Do 8,48% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
(19144) 1989 UP1
(19144) 1989 UP1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu (Japanio).
Daphne du Maurier
La angla verkistino Daphne DU MAURIER (naskiĝis la 13-an de majo 1907 en Londono, mortis la 19-an de aprilo 1989 en Par) famiĝis pro siaj psikologie profundaj romanoj kaj rakontoj. La preferata okazejo en ŝiaj verkoj estis la graflando Kornvalo.
En Esperanto aperis
En novembro 2022 Esperanto-Asocio de Britio (EAB) anoncis, interalie per numero 99 de sia bulteno Ĝisdate, konkurson por trovi la tradukonton de la romano Rebecca, por kiu EAB jam aĉetis tradukrajton, do Esperanta traduko espereble iam aperos.
Kemnath
Kemnath estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Tirschenreuth kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Kemnath.
NGC 429
NGC 429 (aliaj indikoj — PGC 4368, UGC 762, MCG 0-4-37, ZWG 385.27) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ŝaŭmvino
Ŝaŭmvino estas vino kun signifa parto de karbonacido. La karbonacido estiĝas per natura fermentado (aŭ en la botelo mem laŭ la ĉampana metodo aŭ en fermentujo) aŭ per injekto de karbonacido.
Laŭ la produktado oni distingas inter jenaj eblecoj:
La historio de ŝaŭmvino etendiĝas ĝis la romianoj.
Klaus Gereon Beuckers
Klaus Gereon Beuckers (naskiĝinta la 26-an de aŭgusto 1966 en Kolonjo) estas germana arthistoriisto kaj universitata instruisto. La pezocentro de la esplorado de Beuckers estas la arto de la mezepoko same kiel la arto post 1945. Li verkis plurajn librojn pri la katedralo de Kolonjo, la otidaj krucoj en la katedrala trezoro de Essen kaj la perdiĝinta relikvujo de Sankta Marsuso el la sama trezoro. Krom tio li estas kuneldoninto de pluraj lbroj.
Géza Székely (ĵurnalisto)
Géza SZÉKELY [sEkej] rumania hungara ĵurnalisto pri turismo kaj sporto. Li naskiĝis en Braŝovo la 21-an de februaro 1901 kaj mortis en Miercurea Ciuc en 1987.
Kariero
Géza Székely laboris de 1920 en presejo de la Brassói Lapok. Li fariĝis interna kunlaboranto de la gazeto (1926–29 kaj 1932–34). Inter 1929–32 li estis raportisto de Keleti Újság. En 1933 kune kun Gyula Halász fondis la Brassói Napló, kies li estis vicĉefredaktoro, poste respondecredaktoro. Inter 1929–31 li estis kunulredaktoro de Erdélyi Turista. En 1939 li fondis memstare la gazeton Brassói Turista. De 1940 li laboris en Miercurea Ciuc.
Limavady
Eduko
Limavady havas 4 bazlernejojn, 3 mezlernejojn, 1 regiona kolegio kaj 1 lernejo por specialaj bezonoj.
Trolebusa transporto en Varsovio
Trolebusa transporto en Varsovio estas nuligata trolebusa sistemo en la pola ĉefurbo Varsovio, kiu funkciis en la jaroj 1946-1973 (la unua reto) kaj en la jaroj 1983-1995 (la dua reto).
Historio
La unua varsovia trolebuso aperis en la jaro 1946. La 5-an de januaro 1946 estis malfermitaj la duaj linioj: A kaj B. La 15-an de marto 1946 estis malfermita ankaŭ la linio C. En la jaro 1948 estis ŝanĝitaj markigoj por linioj; al A, B, C de 51, 52 kaj 53.
La 1-an de junio 1983 estis malfermita la nova trolebusa linio 51; ĝi havis vojon: Dworzec Południowy – Puławska – Mysiadło – Piaseczno. En la jaro 1990 sur sama vojo komencis trafikon la nokta trolebusa linio 651. Malgraŭ protestoj linioj 51 kaj 651 estis fermitaj la 31-an de aŭgusto 1995. En la jaro 2000 estis likvidita supertraka kontakta lineo.
En tempo de „unuaj trolebusoj” en la jaroj 1946–1973 funkciis 13 linioj: A, B, C, 51, 52, 52 bis, 52 kreślone, 53, 53 bis, 54, 55, 56 kaj 56 bis. Linio 51 trafikis ankaŭ en la jaroj 1983–1995.
Unua reto
Linioj en la jaro 1946: Linioj en la jaro 1964:
Linio Gustavo
La Linio Gustavo (aŭ de Vintro) konsistis en serio de fortikaĵoj konstruitaj en Italio dum la Dua Mondmilito fare de la Organizaĵo Todt de la Nazia Germanio, planita kun la celo eviti aŭ almenaŭ, bremsi la antaŭeniron de la trupoj de Aliancanoj laŭlonge de la Itala duoninsulo en direkto al la nordo.
La fortika linio etendis el la Tirena Maro, ĝuste norde de la punkto en kiu la rivero Garigliano elfluas en tiu maro, sekvis al la okcidento tra la montoj Apeninoj kaj alvenis ĝis la elfluejo de la rivero Sangro en la Adriatika maro. La ĉefa centro de la linio, kie ĝi trapasis la grandan komunikvojan akson nord-suden (nuntempe la aŭtoŝoseo 6), troviĝis je la monto Cassino kaj la abatejo de Montecassino kiu estis sur ties montopinto.
Post la elŝipiĝo en Italio fare de la Aliancanoj en septembro 1943, la itala registaro estis kapitulacinta (batalpaŭzo de Cassibile), sed la germana armeo pluigis la luktadon, kaj sukcesis kunigi ĉirkaŭ 15 diviziojn por la defendo. La unua celo de la aliancanaj trupoj estis alveni al Romo, kaj por tio la plej evidenta vojo estis la valo de la rivero Liri, proksima norde de Cassino.
Stanisław Kierbedź
Stanisław Walerianowicz KIERBRDŹ (ruse: Станислав Валерианович Кербедз), blazono Ślepowron (naskiĝis la 10-an de marto 1810 en Nowy Dwór, proksime al Poniewież, mortis la 19-an de aprilo 1899 en Varsovio, entomigita en la Tombejo Powązki en Varsovio) – pola konstruisto, generalo-majoro, inĝeniero, efektiva sekreta konsilisto.
Infaneco
Naskiĝis en biena familio en Distrikto Panevėžys en Ĵemajtio (gubernio de Kovno). Lernato de pianoj en Poniewież, en 1826 finis klasikan gimnazion en Kovno. En la jaroj 1826-1828 studis matematikon kaj fizikon en la Vilna Universitato.
Didaktika agado
Post diplomiĝo forveturis al Sankt-Peterburgo kie en 1831 finis Korpus-Instituton de Inĝenieroj pri Komunikado, en kiu poste kiel helpisto de profesoro lekciis (en la jaroj 1837-1849) konstruadon kaj praktikan mekanikon. De 1834 lekciis pri tiuj stud-objektoj por oficiraj de la Ĉefa Lernejo Milit-Inĝeniera.
Ekde junio 1837 ĝis septembro 1838 vojaĝis kun profesoro D. Melnikov vizitante eŭropajn altlernejojn. Li estis en Germanio, Aŭstrio, Svislando, Francio (kurso en Parizo en Ecole des Ponts et Chaussèes), Anglio (okupoj en British Association for the Advancement of Science w Newcastle), Belgio kaj Nederlando.
Post la reveno daŭrigis sian agadon de lekciisto en Min-Instituto, Ĉefa Lenejo de Kampaj Inĝenieroj kaj en Mara Korpus-Lernejo. En la jaroj 1841-1843 lekciis ĝeneralan mekanikon en la Peterburga Universitato.
Lige kun cixam pli granda engaĝigo en praktika utiligo de siaj scioj li finis didaktikan agadon en 1849.
Eksterprofesia agado
Malgraŭ tio, ke Kierbedź atingis altajn postenojn, li neniam forgesis sian devenon. Lia domo en Peterburgo estis centro de pola diasporo kaj en profesia fako elektis kunlaborantojn de la pola deveno.
Post profesia kariero li iĝis prezidanto de la varsovia Homeopatia Societo, al kiu postlasis sian valoran bibliotekon. Teknikan librokolekton ankoraŭ dum la vivo donacis al Lvova Politekniko.
Marĉoparuo
Tutmonde la Marĉoparuo estas klasita kiel 'Malplej zorgiga', kvankam okazis malpliiĝo (en Britio ties nombroj falis je pli ol 50 % ekde la 1970-aj jaroj, ekzemple). Ĝi estas disvastigata tra moderklimata Eŭropo kaj norda Azio kaj, spite sian nomon, ĝi loĝas en ampleksa rango de habitatoj inklude sekan arbaron. La Marĉoparuo estas ĉiomanĝanta; ties nutrado inkludas raŭpojn, araneojn kaj semojn. Ili nestumas en arbotruoj, elektante jam ekzistintajn truojn pligrandigotajn, pli ol elfosi sian propran. La ino demetas 5-9 ovojn.
Aspekto
Nomiga raso palustris: Brilnigrajn krono kaj nuko kun blua nuanco videbla deproksime. La nigra mentono, plie ol gorĝo, sub la beko estas multe malpli granda ol tiu de la Funebra paruo aŭ de la Lapona paruo; la vangoj estas blankecaj, iom helbrune en la orelkovriloj. La supraj partoj, vosto kaj flugiloj estas grizbrunaj, sen blankaj markoj male kiel ĉe la Funebra paruo. La subaj partoj estas blankecaj kun okra aŭ helbruna nuanco ĉe flankoj kaj subvosto. La beko estas nigra kaj la gamboj malhelgrizaj. Junuloj estas tre similaj al plenkreskuloj, sed kun pli senkoloraj nigraj krono kaj mentono, pli grizecaj supraj partoj kaj pli palaj subaj partoj; ili mudas al plumaro de plenkreskuloj septembre.
Stanisław Kierbedź
Eksterprofesia agado
Al sia malsana je tuberkulozo frato Hipolit aĉetis en Italio bienon (Senigallia apud Ankono).
Stanisław Kierbedź estis dufoje edziĝita: kun Paulina Montrymowicz kaj kun Maria Janowska, kun kiu havis kvar filojn: Michał, Stanisław, Walerian kaj Mikołaj kaj du filinojn: Eugenia kaj Zofia.
Enteriga ceremonio de Stanisław Kierbedź okazis la 24-an de aprilo 1899 en Tombejo Powązki en Varsovio.
Marĉoparuo
Aspekto
La Marĉoparuo pezas 12 g, estas 11.5 al 12 cm longa (el beko al vosto) kaj ĝia enverguro estas 19 cm. La plej aĝa konata Marĉoparuo en Eŭropo atingis la aĝon de 11 jaroj kaj 11 monatoj.
Marĉoparuo kaj Salikparuo estas malfacile identigeblaj laŭ aspekto, se solaj; la rasoj de Britio (P. p. dresseri kaj P. m. kleinschmidti respektive) estas tre malfacile separeblaj. Se oni kaptas ilin por ringigado, la palaj 'tranĉobrdoj' de la beko de la Marĉoparuo estas fidinda kriterio; alimaniere, la plej taŭga vojo por apartigi la du speciojn estas pro la voĉo. Plumarkarakteroj inkludas mankon de hela flugilzono (formita de palaj pintoj de duarangaj flugilplumoj ĉe la Salikparuo), la pli brilan nigran kronon kaj pli eta nigra mentono de la Marĉoparuo, kvankam neniu el tiuj estas 'komplete fidinda'; ekzemple, junuloj de Marĉoparuoj povas montri palan flugilzonon. La Marĉoparuo havas rimarkinde pli etan kaj mallongan kapon ol la Salikparuo.
Kampopasero
Montpasero, Montopasero aŭ Kampopasero, Passer montanus, estas malgranda birdo de la familio de Paseredoj kaj plej tipa genro de paseroj. Ĝi havas tre markatajn brunajn kronon kaj nukon, kaj nigran makulon en ĉiu pure blanka vango. Ambaŭ seksoj havas similajn plumarojn, kaj junuloj estas pli senkolora versio de plenkreskulo.
Marĉoparuo
Taksonomio
Plej fakuloj rehavis Poecile kiel subgenro ene de la genro Parus, sed la American Ornithologists' Union traktas ĝin kiel distinga genro. Tion konfirmas analizoj de DNA; ene de Poecile, la Marĉoparuo estas parto de grupo de tipaj paruoj de Eŭrazio, kiu inkludas ankaŭ la speciojn de Salikparuo, Davida paruo kaj la Songara paruo.
La scienca nomo devenas el la greka poikolos, signife 'punktita', kaj latina palus, signife 'marĉo', kaj de tie la nomo en Esperanto preferinde al alia uzita nomo Foliarparuo, malpli preciza kaj kiu same malpravas rilate la preferindan habitaton (vidu sube). La nombro de subspecioj agnoskataj de diversaj fakuloj varias la agnoskintoj. Kelkaj, kiel la “The Clements Checklist of Birds of the World” listigas ok tutmonde; la “Handbook of the Birds of the World” listigas 11:
Kampopasero
Tiu palearktisa birdo troviĝas kaj reproduktiĝas en plej parto de moderklimataj Eŭropo escepte de norda Skandinavio, kaj en Azio tra Centra Azio kaj suda Siberio al Sudorienta Azio, kie ĝi nomiĝas Arbopasero, ĝis Japanio kaj Indonezio. Ĝi estis enmetita ankaŭ ien kiel ekzemple en Usonon, kie ĝi estas konata kiel Eŭrazia arbopasero aŭ Germana pasero por diferencigi ĝin el la indiĝena nerilata Nordamerika kampopasero. Ĝi havas kelkajn agnoskitajn subspeciojn, sed kun malmulta variado tra tiom ampleksa teritorio.
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Weimar)
La preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (germane: St. Peter und Paul, Herderkirche) en Vajmaro, Germanio, ankaŭ estas konata kiel Herder-preĝejo nomita por Johann Gottfried Herder. Ĝi estas la plej grava preĝejo de la urbo, kaj estas nomita Stadtkirche (urbopreĝejo), malfavore al la nobla Schloßkirche (kortegokapelo) ĉe Weimarer Stadtschloss. Ĝi estas la eklezio de lutera paroĥo ekde 1525, post Reformacio.
Marĉoparuo
Distribuado kaj habitato
La Marĉoparuo havas tutmondan etendon de ĉirkaŭ 10 milionoj de km². La tutmonda populacio inkludas 6.1 milionojn da birdoj el kiuj 12 milionojn nur en Eŭropo. La specio estas klasita kiel Malplej zorgiga, kvankam estas ioma malpliiĝo. Ekzemple, inter la 1970-aj jaroj kaj 2007, la nombro de Marĉoparuo malpliiĝis en Britio je pli ol 50 % kaj sekve ĝi estas en la Ruĝa Listo de specioj fare de la brita “Joint Nature Conservation Committee”. Studoj sugestas, ke la kaŭzo povas esti malaltaj survivindicoj el jaro al jaro, kvankam nestomalsukceso falis dum la malpliiĝo. Aliaj studoj montras ke malplia diverseco je la arbara strukturo kaj je plantospecioj, parte pro la sekvoj de la cervopreterirado, estas la kaŭzo de la malpliiĝo.
Informoj el 157 arbaroj fare de la RSPB kaj la BTO pruvis, ke la abundo de Marĉoparuoj en 2003-2004 korespondis kun la vegetaĵaro de 2-4 m supergrunde. Informoj el la 1980-aj jaroj ne montris saman rezulton, sed la nombro de Marĉoparuoj pliiĝis en 2003-2004 en arbaroj kun pli da arbustoj. La studo konkludas, ke la damaĝo al la arbustotavolo kaŭzita de troa paŝtado fare de cervoj ekzemple povas maltaŭgigi la arbarojn por Marĉoparuoj.
Ĝi estas disvastigata kaj komuna loĝanta kaj reproduktanta specio tra moderklimata Eŭropo kaj norda Azio. Ĝi loĝas el norda Hispanio norden al sudorienta Skotio kaj orienten al okcidenta Rusio, kun larĝa malplenaĵo en okcidenta Azio kaj loĝanta denove en orienta Azio el Altajoj orienten al norda Japanio kaj norda kaj okcidenta Ĉinio.
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Weimar)
Historio
La unua kirko estis konstruita sur la sama loko de 1245 ĝis 1249, sed detruita per fajro en 1299. Nur la fundamentoj restas. La dua konstruaĵo estis malŝance difektita en la urbofajro de 1424. La nunaj konstruaĵodatoj reen al la halopreĝejo en malfrua gotika stilo, estas inter 1498 kaj 1500 (komisiite de la Germana Kavalira Ordeno: pri ĝi memorigas enskribo ĉe la ekstera parto de la altarejo). La ĥorejo funkciis kiel la tombo de membroj de nobelaro de la Dinastio Wettin en la Ernestaj Duklandoj. La preĝejo estas luterana ekde 1524; la urbo ekposedis la preĝejon en 1513. Ĉar en la kuro de la tempo la spaco ne plu sufiĉis la preĝejo en 1735/45 komplete alikonstruitis, ricevis galeriojn, ŝtuparojn, novajn fenestrojn kaj pordojn.
Mallonge antaŭ la fino de la Dua mondmilito, la ejo estis grave difektita per bombado la 9-an de februaro 1945. La gablotegmento kaj la lignaj ornamaĵoj estis plejparte ruinigitaj, la ceteraj ŝtonaj volbaĵoj en la orientaj partoj kolapsis. La tuta interno estis dezertigita. La preĝejo denove estis malfermita post rekonstruo la 14-an de junio 1953. Dium tiuj ĉi restaŭradlaboroj eblis kelkparte reiri al pli malnovaj stiloj (ekz. al gotikstila halo). Helpis la rekonstruon mone i.a. ankaŭ Thomas Mann. La riparo kaj restarigo de la interno daŭris eĉ ĝis 1977. La tuto estas parto de la Monda heredaĵo de Unesko "Klasika Vajmaro", kune kun la apudaj Herder-domo kaj la Wilhelm-Ernst-gimnazio (ekde 1998).
Retablo de Cranach
La rimarkinda triptikobildo de la grandurbo estis komencita fare de Lucas Cranach la Maljuna en 1552/53, mallonge antaŭmorte, kaj kompletigitis en 1555 fare de lia filo Lucas Cranach la pli juna; novegaj esploroj konstatis tamen, ke la patro ne plu laboris kaj ke la verko tute estas de la filo. Ĝi estas konsiderita kiel gravega artaĵo de la 16-a jarcento en Saksio kaj Turingio. En 2014 ĝi finrestaŭritis. Troviĝas dekstre en la altarejo ankaŭ la t.n. "Lutera kesto" (germane: Lutherschrein), triptiko kun tri imagoj de Lutero. Ne forgesindas la originala tomboslabo de Lucas Cranach la Maljuna; ĉe lia tombo antaŭ la preĝejo Sankta Jakobo estas nur kopio.
Marĉoparuo
Distribuado kaj habitato
Plej parto de Marĉoparuoj restas en siaj reproduktaj teritorioj la tutan jaron; eble tio rilatas al ĝia nutrostokada strategio. Analizoj de brita ringigado montris ke en 108 rekuperoj (kiam ringita birdo troviĝas morta aŭ kaptita de alia ringisto), 85 % estis pli proksime ol 5 km el la loko kie la birdo estis origine kaptita, kaj nur 1 % pli malproksime ol 20 km..
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Weimar)
Orgeno
La orgeno kun 53 registroj de hodiaŭ estis konstruita en 2000 fare de la orgenfaristo Wilhelm Sauer el Frankfurto ĉe Odro en la historia orgenfasado de 1812. Ĝi estas rekonstruo de la antaŭa organo, kiu estis konstruita en 1907 fare de Eberhard Friedrich Walcker (Ludwigsburg). Ĝi uzatas kiel koncertorgeno ekz. dum la festivalo "Thüringer Bachwochen".
Distrikto Ancón
Milenio estas turisma allogaĵo.
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Weimar)
Herder kaj la preĝejo
La konstruaĵo ofte estas nomita "Herderkirche" pro la fama teologo kaj filozofo Johann Gottfried Herder, kiu laboris de 1776 ĝis sia morto en 1803 kiel ĝenerala superintendanto. Li estis ŝatata predikisto. Li estas entombigita ene ĉe la enirejo kaj lia moto ornamas la tomboslabon: "Licht-Liebe-Leben / Lumo-Amo-Vivo". En 1807, la dukino Anna Amalia, kiu honoris la filozofon, ankaŭ estis entombigita tie.
Kampopasero
La Kampopasero estas disvastigata en urboj de orienta Azio, sed en Eŭropo ĝi estas birdo de maldensa arbaro kaj malferma kamparo, dum la Dompasero reproduktiĝas en pli urbaj areoj. La etenda teritorio kaj granda populacio de la Kampopasero certigas, ke ĝi ne estas endanĝerita tutmonde, sed estis grandaj malpliiĝoj en la populacioj de okcidenta Eŭropo, parte pro ŝanĝoj en farmaj praktikoj rilate la pliiĝanta uzado de herbicidoj kaj perdo de vintraj stoplejoj. En orienta Azio kaj okcidenta Aŭstralio, tiu specio estas foje konsiderata plago, kvankam ĝi estas ankaŭ amplekse traktata ĉe orienta arto.
Marĉoparuo
Distribuado kaj habitato
Marĉoparuoj reproduktiĝas ĉefe en malaltaj areoj, sed povas atingi altitudojn ĝis 1,300 m. Ili preferas grandajn areojn de humida, larĝafolia arbaro, ofte kverko aŭ fago, kvankam ili povas okupi humidajn arbarojn de alno, riverbordajn arbojn, parkojn kaj ĝardenojn aŭ fruktoĝardenojn.
Stude ĉe Monks Wood, Cambridgeshire, Anglio, trafis, ke Marĉoparuoj bezonas maturajn arbojn kun arbustotavolo sub la foliaro, sed ili evitas partojn de la arbaro kun multaj junaj arboj. Alia studo ankaŭ en Britio trovis, ke dum vintro kaj dum nutrado, Marĉoparuoj pasas pli da tempo ol la Blua paruo en la arbustotavolo kaj pli da tempo en la foliaro kaj grunde. Oni komparis arbojn kaj arbustojn en 10 reproduktaj teritorioj. La arboj variis signife laŭ teritorioj, sed la arbustokarakteroj ne variis, sugeste ke arbustoj estas pli gravaj por tiuj birdoj. En Wytham, Oxfordshire, Marĉoparuoj forestis el partoj de la arbaro kun densa foliaro sed malmulta arbustaro.
Kutimaro
En miksitaj vintraj paruaroj, rare estas pli da unu aŭ du Marĉoparuoj, dum maloftas aroj de tiu specio nure. Ĝia flugado en arbustoj kaj branĉoj estas tiom pura kaj lerta kiom ĉe aliaj paruoj, ili ofte pendiĝas kapalteren el unu gambo.
Kiel ĉe aliaj paruoj ili havas ampleksan gamon de alvokoj; plej tipaj estas la eksploda "piĉU", ĉefe dum ĝenado, ofte kiel "piĉU-bi-bi-bi", kiu povas soni kiel de Salikparuo se ne estas aŭdata klare. Malkiel multaj aliaj paruoj, tamen, la Marĉoparuo havas bone markitan kanton kaj ampleksan repertorion. Individuoj povas havi pli da kvin kantoj, kiuj ili uzas interŝanĝe. Kelkaj el la plej komunaj kantoj inkludas tipe paruan "sĉip-sĉip-sĉip-ŝhip-ŝip", pli likvidan "tu-tu-tu-tu-tu" kaj foje mildan "tju-tju-tju-tju-tju".
Nutrado
Ili manĝas ĉefe araneojn kaj insektojn printempe kaj somere, sed ankaŭ semojn – inklude tiujn de kardo - nuksojn kaj berojn aŭtune kaj vintre. Fagofruktoj estas la preferata manĝo kiam troveblas. Marĉoparuoj ofte manĝas semojn kaj fruktojn rekte el la planto anstataŭ forporti ilin por manĝi poste.
Marĉoparuoj kolektas kaj stokas grandan nombron de semoj. Por studo en Norvegio, oni rigarids birdojn dum 2 horoj kaj 15 minutoj. Ili manĝis 43 kaj kaŝis 83 semojn dum horo. En Svedio, stokejoj estas pli oftaj inter septembro kaj malfrua februaro, kun pinto por tiu kutimo el septembro al oktobro. Semokaŝejoj inkludas sur kaj en grundo, en foliamasoj, en arbostumpoj kaj sub musko kaj likeno en arboj. La kaŝitaj semoj povas esti ŝtelitaj, ĉu de aliaj Marĉoparuoj ĉu de aliaj specioj, tiel birdoj ofte flugas el loko al loko antaŭ decidi la kaŝejon. Ili preferas uzi jam uzitajn kaŝejojn unue kaj memorigi ties lokojn pli ol serĉi hazarde aŭ sisteme. La hipokampo de la Marĉoparuo estas 31 % pli granda ol tiu de la Granda paruo, spite la pligrando de la Granda paruo kaj pli granda fruntocerbo; la relativa volumeno de tiu parto de la cerbo estas pli granda ĉe birdoj kiuj kaŝas nutraĵojn.
Reproduktado
Marĉoparuoj estas monogamaj kaj ofte pariĝas porvive; paro restas kune por ses jaroj. En Eŭropo, oni konstatis hibrididadon kun la Salikparuo dufoje.
La nestoloko estas truo, kutime en arbo sed foje en muro aŭ engrunde. Ili povas uzi Nestoskatolojn. Ili povas uzi ankaŭ malnovajn truojn de Salikparuoj kaj pligrandigi ilin poste. Marĉoparuoj kutime ne elfosas siajn proprajn nestotruojn, kvankam ili povas pligrandigi la pordon, forportante la erojn distancen anstataŭ lasigi ilin. La truo povas esti el 1 aŭ 2 cm surgrunde aŭalte ĝis 10 m. En la truo oni faras neston de musko kaj oni kovras el haro kaj foje el kelkaj plumetoj; 20 cm el musko estas uzata en humidaj truoj, sed multe malpli en sekaj lokoj.
La ino demetas el 5 al 9 blankajn kun ruĝaj makuletoj ovojn en malfrua aprilo aŭ majo, kiuj estas 16 x 12 mm grandaj kaj pezas po 1.2 g (el kio 6 % estas konko). La ino kovas ilin dum 14-16 tagoj; kovado komencas antaŭ la fino de la demetado, signife ke la idoj eloviĝas dum periodo de ĉirkaŭ 2 tagoj. La masklo helpas je manĝigo kaj idozorgo kaj alportas preskaŭ la tutan nutraĵojn dum la unuaj 4 tagoj post eloviĝo. Elnestiĝo okazas post 18-21 tagoj. La idoj estas manĝigataj de la gepatroj dum unu semajno kaj sendependiĝas post pliaj 1-7 tagoj. La familio restas kune dum inter 11 kaj 15 tagoj post la ekflugo de junuloj. Oni konstatis duan ovodemetadon, sed tio estas tre rara en Britio.
Studo pri Marĉoparuoj en Arbaro de Białowieża, Pollando, studis kiujn faktorojn gravas por la ebloj reokupi nestotruon uzitan la antaŭan jaron. Oni trovis, ke 35.5 % de la disponeblaj truoj estis uzataj denove la venontan jaron, kaj ke la truoj kie ovodemetado malsukcesis havis malpli da ebloj esti reuzata. Studo en Bourton-on-the-Hill, Gloucestershire, Anglio, trovis ke nestoskatoloj uzataj de Marĉoparuoj en venontaj jaroj estis nur 20 % de kazoj.
Kampopasero
Migrado
Ĝi estas parte migranta kaj nordaj populacioj ĉefe de centra Siberio migradas suden. For de la reprodukta periodo povas krei je la lokoj, kun sufiĉo de manĝaĵo, grupojn de miloj de individuoj.
Aspekto
La Kampopasero estas tre simila al dompasero. Ĝi malsamas per mallarĝa blanka kolstrio, pli malgranda nigra makulo sur la gorĝo kaj tre blanka vango kun nigra makulo ĉe orelareo. Gekreskuloj similas, ĉe dompasero ambaŭ seksoj malsamas.
La Kampopasero estas 12.5–14 cm longa, kun enverguro de ĉirkaŭ 21 cm kaj pezo de 24 g, kio faras ĝin ĉirkaŭ 10 % pli malgranda ol la Dompasero. Ĉe plenkreskuloj krono kaj nuko estas tre brunaj, kaj estas renforma nigra orelmakulo en ĉiu purblanka vango; mentono kaj gorĝo estas nigraj, dum supraj partoj estas helbrunaj, nigre striecaj, kaj la brunaj flugiloj havas du distingajn mallarĝajn blankajn flugilstriojn. La kruroj estas palbrunaj, kaj la beko estas plumboblua somere, ka iĝas preskaŭ nigra vintre.
Tiu pasero distingas eĉ ene de sia genro ĉar ĝi ne havas plumardiferencojn inter seksoj, tio estas, ne estas seksa duformismo malkutime en la genro; ankaŭ junuloj similas al plenkreskuloj, kvankam la koloroj tendencas esti pli senkoloraj. Ties kontrasta vizaĝobildo faras tiun specion facile identigebla en ĉiuj plumaroj; la pli malgrando kaj la bruna, ne griza, krono estas aldonaj diferencoj el masklo de Dompasero. Plenkreskuloj kaj junuloj de Kampopasero faras malrapidan kompletan plumoŝanĝadon aŭtune, kaj montras pliiĝon en korpomaso spite malpliiĝon en stokita graso. La ŝanĝo en maso estas kaŭzata de pliiĝo en sangovolumo por elteni aktivan plumokreskon, kaj ĝenerale de pli alta akvoenhavo en korpo.
La Kampopasero ne havas verajn kantojn, sed ties voĉoj inkludas ekscititan serion de alvokoj cĉip fare de neparigataj aŭ pariĝantaj maskloj. Alia unusilaba ĉirpado estas uzata en sociaj kontaktoj, kaj la flugalvoko estas akra tek. Studo kompare la voĉojn de la enmetita populacio de Misurio kun tiuj de birdoj el Germanio montris, ke la usonaj birdoj havas malmultajn kunhavatajn silabotipojn (memeo) kaj pli da strukturo ene de la populacio ol la eŭropaj paseroj. Tio povas esti rezulto el la malgrando de la troviĝanta nordamerika populacio kaj el la sekva perdo de genetika diverseco.
Subspecioj
Tiu specio varias malmulte laŭ aspekto tra sia granda teritorio, kaj la diferencoj inter la ok subspecioj agnoskataj de Clement estas malmultaj. Almenaŭ 15 aliaj subspecioj estis proponitaj, sed estas konsiderataj intermezaj inter la listitaj rasoj.
Distribuado kaj biotopo
La natura reprodukta teritorio de la Kampopasero enhavas plej parton de la moderklimataj Eŭropo kaj Azio suden de ĉirkaŭ la 68a paralelo norde (norde de tiu someroj estas tro malvarmaj, kies juliaj averaĝaj temperaturoj estas sub 12 °C) kaj tra Sudorienta Azio al Javo kaj Balio. Ĝi iam reproduktiĝis en la Ferooj, Malto kaj Gozo. En Suda Azio ĝi troviĝas ĉefe en moderklimata zono. Temas pri loĝantaj birdoj ĉe plej parto de ties etenda teritorio, sed plej norde reproduktantaj populacioj migras suden vintre, kaj malgrandaj nombroj eliras el suda Eŭropo al Nordafriko kaj Mezoriento. La orienta subspecio P. m. dilutus atingas marbordan Pakistanon vintre kaj miloj da birdoj de tiu raso moviĝas tra orienta Ĉinio aŭtune.
En Nordameriko populacio de ĉirkaŭ 15,000 birdoj setlis ĉe Sankta Luiso, Misurio, kaj najbaraj partoj de Ilinojso kaj sudorienta Iovao. Tiuj paseroj descendas el 12 birdoj importitaj el Germanio kaj liberigitaj fine de aprilo de 1870 kiel parto de projekto por plibonigo de indiĝena nordamerika birdofaŭno. En tiu limigita usona teritorio la Kampopasero devas konkurenci kun la Dompasero en urbaj centroj, kaj troviĝas ĉefe en parkoj, farmoj kaj ruraj arbaroj. La usona populacio estas foje menciata kiel "Germana pasero", por distingi ĝin el kaj la indiĝena Amerika kampopasero kaj la multe pli disvastigata "angla" Dompasero.
En Aŭstralio la Kampopasero ĉeestas en Melburno, urboj de centra kaj norda Viktorio kaj kelkaj centroj de la regiono Riverina de Novsudkimrio. Ĝi estas malpermesata specio en Okcidenta Aŭstralio, kie ĝi ofte alvenas per ŝipoj el Sudorienta Azio.
Spite sia scienca nomo, Passer montanus, tiu ne estas tipe monta specio, kaj atingas nur 700 m en Svisio, kvankam ĝi reproduktiĝis je 1,700 m en norda Kaŭkazo kaj tiom alte kiom ĝis 4,270 m en Nepalo. En Eŭropo, ĝi troviĝas ofte ĉe marbordoj kun klifoj, en malfermaj konstruaĵoj, ĉe pritonditaj salikoj ĉe malrapidaj akvofluoj, aŭ en malferma kamparo kun malgrandaj izolataj makuloj de arbaro. La Kampopasero montras fortan preferon por nestolokoj ĉe humidaj habitatoj, kaj evitas reproduktadon en intensivaj farmejoj.
Kiam la Kampopasero kaj la pli granda Dompasero koincidas en la sama areo, la Dompasero ĝenerale reproduktiĝas en urbaj areoj dum la pli malgranda Kampopasero nestumas kampare. Kie ne estas multaj arboj, kiel en Mongolio, ambaŭ specioj povas uzi homfaritajn strukturojn kiel nestolokojn. La Kampopasero estas rura en Eŭropo, sed estas urba birdo en orienta Azio; en suda kaj centra Azio, ambaŭ specioj de Passer povas troviĝi ĉe urboj kaj vilaĝoj. En partoj de Mediteraneo, kiel en Italio, kaj la Kampopasero kaj la Itala aŭ la Hispana paseroj povas troviĝi ĉe setlejoj. En Aŭstralio la Kampopasero estas ege urba birdo, kaj estas la Dompasero kiu uzas pli naturajn habitatojn.
Reproduktado
Ili nestumas en agrikultura tero kun aleoj, ĝardenoj, arbareroj, arbustoj kaj sole starantaj arboj, dum aprilo ĝis aŭgusto, 2 – 3 foje jare. Nesto estas de pajloj, tigoj kaj plumoj. Ĝi faras nestojn en kavoj de muroj, arboj kaj nestbudetoj. Ino demetas 5 - 6 blankajn forte makulitajn ovojn, kiujn kovas ambaŭ gepatroj dum 13 – 14 tagoj. Idoj estas nutrataj dum 14 – 16 tagoj.
La Kampopasero atingas reproduktan maturecon unu jaron post eloviĝo, kaj tipe konstruas sian neston en kavaĵo en malnova arbo aŭ rokaro. Kelkaj nestoj ne estas en truoj, sed konstruitaj inter radikoj de pendantaj uleksoj aŭ similaj arbustoj. Ili uzas ankaŭ kavaĵojn sub tegmentoj, kaj en tropikoj, la kronon de palmoj aŭ la plafonon de portikaro. Tiu specio povas nestumi en jam neuzita kupolnesto de pigo, aŭ en ĉu ankoraŭ uzata ĉu neuzata elbastoneta nesto de granda birdo kiaj la Blanka cikonio, la Blankvosta maraglo, Fiŝaglo, Nigra milvo aŭ Griza ardeo. Ili foje klopodas preni la neston de aliaj birdoj kiuj reproduktiĝas en truoj aŭ fermitaj lokoj, kiaj la Kamphirundo, Murhirundo, Bordhirundo aŭ la Eŭropa abelmanĝulo.
Paroj povas reproduktiĝi ĉu izole ĉu en izolaj kolonioj, kaj pretas uzi nestoskatolojn. Laŭ hispana studo, skatoloj faritaj el miksaĵo de ligno kaj ia cemento (lignocemento) havis multe pli altan okupadindicon ol la lignaj skatoloj (76.5% respektive 33.5%), kaj birdoj kiuj nestumas en lignocementaj lokoj havis pli fruajn ovodemetadojn, pli mallongan kovadoperiodon kaj pli da reproduktoklopodoj por jaro. Ovokvanto kaj idokondiĉoj ne diferencas inter tipoj de nestoskatoloj, sed reprodukta sukceso estis pli alta en lignocementaj skatoloj, eble ĉar la sintetikaj nestoj estis 1.5 °C pli varmaj ol la lignaj.
Masklo alvokas el ĉenesta loko printempe por proklami posedon kaj allogi inon. Li povas ankaŭ alporti nestomaterialon al la nestotruo. Memmontrado kaj nestokonstruado ripeatiĝas aŭtune. La preferataj lokoj por la aŭtuna memontrado estas malnovaj nestoj de Kampopasero, ĉefe tiuj kies idoj eloviĝis. Aŭtune rare oni uzas nestoskatolojn kaj lokojn uzatajn de la Dompaseroj aŭ aŭ de aliaj trunestaj birdoj, kiaj paruoj, muŝkaptulo aŭ Ĝardenruĝvostulo.
La nesto konstruiĝas el herbo, lano aŭ aliaj materialoj kaj kovriĝas per plumoj, kiuj plibonigas la temperaturan izoladon. Tipa ovodemetado estas de 5 aŭ 6 ovoj (rare pli da 4 en Malajzio), blankaj al palgrizaj kaj tre markitaj per punktoj aŭ malgrandaj makuloj; ili estas 20 al 14 mm grandaj kaj pezas 2.1 g, el kiuj 7 % estas konko. La ovoj estas kovataj de ambaŭ gepatroj dum 12–13 tagoj antaŭ kiam la senkapablaj nudaj idoj eloviĝas kaj pluaj 15–18 tagoj antaŭ elnestiĝo. Ili povas plenumi 2 aŭ 3 ovodemetadojn ĉiujare; birdoj kiuj reproduktiĝas en kolonioj produktas pli da ovoj kaj idoj ekde la unua ovodemetado ol la solemaj paroj, sed reverso veras por la dua kaj tria ovodemetadoj. Inoj kiuj seksumas ofte tendencas ovodemeti pli da ovoj kaj havas pli mallongan kovadon, tiele seksumofteco povus esti indikilon de la para reprodukta kapableco. Estas grava nivelo de promiskueco; en hungara studo, pli da 9 % de idoj estis zorgataj de eksterparaj maskloj, kaj 20 % de ovaroj enhavis almenaŭ unu eksterparan junulon.
Hibridado inter la Kampopaseroj kaj la Dompaseroj konstatiĝis en multaj partoj de la mondo kaj masklaj hibridoj tendencas simili al la Kampopaseroj, dum inoj havas pli da simileco kun la Dompasero. Ankaŭ reprodukta populacio de Orientaj Ghatoj de Barato, eble enmetita, povas hibridiĝi kun la Dompaseroj. Almenaŭ unufoje estis konstatita miksita paro kiu havis fertilan idon. Natura hibridado kun la Hispana pasero, P. hispaniolensis estis konstatita en Malto en 1975.
Manĝo
Precipe semoj, grajnoj, fruktoj kaj insektoj.
La Kampopasero estas ĉefe semo- kaj grenomanĝanta birdo kiu nutras sin surgrunde en aroj, ofte en miksitaj kunmanĝantaroj kun la Dompaseroj, fringedoj aŭ emberizedoj. Ili manĝas herbosemojn, kiaj tiuj de Kariofilacoj and Chenopodium, disa greno, kaj ili povas ankaŭ viziti manĝejojn, ĉefe pro arakidoj. Ili povas ankaŭ manĝi senvertebrulojn, ĉefe dum la reprodukta sezono kiam idoj estas manĝigataj ĉefe per animala manĝo; ili kaptas insektojn, ekzemple Oniscidea, Milpieduloj, Centpieduloj, araneoj kaj Opilionuloj.
Vintre semoresursoj estas plej verŝajne ŝlosila limiga faktoro. Je tiu jarepoko, individuoj de aro formas stirpan dominan hierarkion, sed ne estas forta rilato inter la grando de la gorĝomakulo kaj la situo en tiu hierarkio. Tio kontrastas kun la kazo de la Dompasero; ĉe tiu specio, la lukto por starigi dominon estas limigita al montrado de la gorĝomakulo, kies grando funkcias kiel signalo aŭ "marko" de bonfarto.
Survivado
Predantoj de la Kampopasero inkludas varion de akcipitroj, falkoj kaj strigoj, kiaj la Nizo, Turfalko, Noktuo, kaj foje Orelstrigo kaj eĉ Blanka cikonio.
Ŝajne ĝi ne suferas gravan riskon de predado dum la aŭtuna plumoŝanĝado, spite havo de malpliaj flugilplumoj tiam. Nestoj povas esti rabataj de eŭraziaj pigoj, garoloj, vizeloj, ratoj, katoj kaj konstriktaj serpentoj kiaj la Hufuma serpento.
Multaj specioj de laŭsoj estas en tiuj birdoj kaj en ties nestoj, kaj oni konstatis akarojn de la genro Knemidocoptes infestantajn populaciojn, rezulte en vundoj en kruroj kaj fingroj. Parazitado de idoj fare de la larvoj de kaliforedoj Protocalliphora estas grava faktoro en idomortindico. Ovogrando ne influas idomortindicon, sed idoj el grandaj ovoj kreskas pli rapide.
Kampopaseroj suferas ankaŭ bakteriajn kaj virusajn infektojn. Bakterioj montriĝis kiel grava faktoro en malsukceso ĉe eloviĝo kaj ĉe idomortindico, kaj amasmortoj pro infektoj de Salmonella konstatiĝis en Japanio. Oni trovis parazitojn de birda gripo en sango de multaj populacioj, kaj birdoj de Ĉinio portis stamon de gripo H5N1 kiu estis ege mortiga por kokidoj.
La imuna reago de Kampopaseroj estas malpli forta ol tiu de la Dompaseroj kaj tio proponiĝis kiel faktoro por la pli granda invada povo de tiu lasta. La Dompaseroj kaj la Kampopaseroj estas la plej oftaj viktimoj de ŝoseomorto sur ŝoseoj de Centra, Orienta kaj Suda Eŭropo. La maksimuma konstatita aĝo estis de 13.1 jaroj, sed tri jaroj estas la tipa vivodaŭro.
Statuso
La Kampopasero havas grandan nune nekvantigatan teritorion; ties monda populacio estas ankoraŭ nekonata, sed inkludas ĉirkaŭkalkulite 52–96 milionojn da individuoj en Eŭropo. Kvankam ankaŭ la populacitendenco ne estis pritaksita, tiu specio supozeble ne alproksimiĝas al sojloj de la kriterioj por malpliiĝo de populacioj fare de la IUCN Ruĝa Listo (tio estas, malpliiĝo plia ol 30 % en dek jaroj aŭ tri generacioj). Sekve la konservostatuso de tiu specio estas taksita je tutmonda nivelo kiel "Malplej Zorgiga".
Kvankam la Kampopasero etendis sian teritorion en Fenoskandion kaj orientan Eŭropon, la populacioj ege malpliiĝis en multe de okcidenta Eŭropo, tendenco kiu similas ĉe aliaj farmobirdoj kiaj la Alaŭdo, Grenemberizo kaj la Vanelo. El 1980 al 2003, nombroj de komunaj farmobirdoj falis je 28%. Falo de populacioj ŝajne estis klare akra en Britio, kie estis malpliiĝo de 95% inter 1970 kaj 1998, kaj Irlando, kiu pluhavas nur 1,000–1,500 parojn. En la Britia Insularo, tiaj malpliiĝo povas respondi al naturaj fluktuoj, al kiuj Kampopaseroj klinas. Reproduktado tamen iom pliboniĝis dum populacioj malpliiĝis, sugeste ke malpliiĝo en produktiveco ne responsas pro malpliiĝo kaj tiu survivado estis la plej grava faktoro. La granda malpliiĝo ĉe Kampopaseroj probable rezultas el agrikulturaj intensigo kaj specialigo, ĉefe pro pliiĝa uzado de herbicidoj kaj tendenco al aŭtunaj rikoltoj (kontraŭ printempaj rikoltoj kiuj produktas stoplejojn vintre). Ŝanĝo el miksa al specialigita farmado kaj pliiĝanta uzado de insekticidoj malpliiĝis la kvanton de insekta manĝodisponeblo por idoj.
Rilatoj kun homoj
La Kampopasero estas konsiderata plago en kelkaj areoj. En Aŭstralio, ĝi damaĝas multajn cerealajn kaj fruktajn rikoltojn kaj difektas cerealajn rikoltojn, animalan manĝon kaj stokitan grenon per siaj fekaĵoj. Regularo malpermesas la transporton de tiu specio en Okcidentan Aŭstralion.
Prezidento Mao Zedong de Ĉinio klopodis aprile de 1958 malpliigi la rikoltodamaĝon fare de la Kampopaseroj, ĉirkaŭkalkulita je 4.5 kg de greno por birdo ĉiujare, per movilizado de tri milionoj da homoj kaj multaj birdotimigiloj por forpeli la birdojn al morto pro lacego. Kvankam dekomence sukcesa, la "Granda paserkampanjo" ne pritaksis la nombrojn de lokustoj kaj aliaj plaginsektoj konsumataj de tiuj birdoj, kaj la rikoltokvanto falis, pliigante la malsategon kiu kaŭzis morton de 30 milionoj de homoj inter 1959 kaj 1961. La konsumo de insektoj fare de Kampopaseroj kondukis al ties uzado en agrikulturo por kontroli fruktarbajn plagojn kaj ĉefe ĉe la Asparaga skarabo, Crioceris aspergi.
La Kampopasero estis pentrita en ĉina kaj japana arto, ofte sur planta tigo aŭ en fluganta aro, kaj reprezentoj de orientaj artistoj kiaj Hiroŝige aperis en poŝtmarkoj de Antigvo kaj Barbudo, Centrafrika Respubliko, Ĉinio kaj Gambio. Pli simplaj ilustraĵoj aperis en poŝtmarkoj de Belorusio, Belgio, Kamboĝo, Estonio kaj Tajvano. La flugilfrapado de tiu birdo inspiris tradician japanan dancon, nome Suzume Odori, kiu estis pentrita de artistoj kiaj Hokusai.
Eksteraj ligiloj
" Pariĝantaj Kampopaseroj
Domrao
La Domrao aŭ domro (rusa: домра) estas kordinstrumento rusa, nome speco de gitaro. Ĝi havas tri aŭ kvar ŝtalajn kordojn en tri aŭ kvar kordoĥoroj. Ĝi estas el la liuta familio kaj havas rondan formon.
Stacio Kitahanada
Stacio Kitahanada (japane: 北花田駅 [Kitahanada-eki], angle: Kitahanada Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Kita, Sakaj, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de la metroa reto Osaka Urba Subtera Fervojo: Linio Midōsuji.
Alfa-versio
Alfa-versio estas testa versio de programaro kiu estas en frua testfazo. Oni rekomendas uzi alfa-programaron nur por testado. Post korektado de gravaj eraroj estas programaro nomata beta-versio.
33687 Julianbain
33687 Julianbain estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Julian Manitou Bain, finaliston de la Broadcom MASTERS de 2017 : konkurso pri matematiko kaj scienco por studentoj de meza lernejo ; pro lia projekto pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Missoula International School de Missoula (Montano).
Hérimoncourt
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Čejkovice (distrikto České Budějovice)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1400.
Rousson
Rousson estas la nomo de pluraj artikoloj.