cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malario
Historio
La vorto malario devenas de la mezepoka Itala "mala aria" (malbona aero); oni nomis la malsanon "marĉofebro" pro ĝia ligo al marĉoj kaj marĉaj ejoj. Malario iam estis ofta en la plejparto de Eŭropo kaj Norda Ameriko, kie ĝi ne plu oftas, kvankam importitaj kazoj foje aperas.
Ryu Saito
Ryu Saito (齋藤 竜, n. ) estas japana futbalisto.
Malario
Historio
La unua efika kuracado kontraŭ malario devenis de la ŝelo de la Kinkono, kiu enhavas kininon. Ĉi tiu arbo kreskas ĉe la deklivoj de la Andoj, ĉefe en Peruo. La indiĝenaj popoloj de Peruo faris tinkturon de kinkono por malpliigi febron. Oni trovis ĝin efika kontraŭ malario, kaj la Jesuitoj enkondukis la rimedon al Eŭropo ĉirkaŭ 1640; antaŭ ol 1677, ĝi inkluziviĝis en la Londona Farmakopeo kiel kontraŭmalaria kuracilo. Nur en 1820 oni elĉerpis la aktivan ingrediencon de la arboŝelo, izolis kaj nomiĝis ĝin fare de la Francaj kemiistoj Pierre Joseph Pelletier kaj Joseph Bienaimé Caventou.
Kinino fariĝis la ĉefa kontraŭmalaria medikamento ĝis la 1920-aj jaroj, kiam aliaj medikamentoj ekdisvolviĝis. Dum la 1940-aj jaroj, klorokino anstataŭis kininon kiel la kuracilo de kaj senkomplika kaj severa malarioj ĝis kiam rezistemeco ŝanĝis la situacion, unue en Sudorienta Azio kaj Suda Ameriko en la 1950-aj jaroj kaj tutmonde dum la 1980-aj jaroj.
Ryu Saito
Li futbalis ĉe Cerezo Osaka, Thespa Kusatsu kaj FC Gifu.
Malario
Historio
La medicina valoro de Artemisia annua estis uzata de ĉinaj herbokuracistoj en tradiciaj ĉinaj medikamentoj dum du mil jaroj. En 1596, Li Shizhen rekomendis teon faritan de qinghao (artemisinino), precize por kuraci malariajn simptomojn, en sia "Kompendio de Materialoj Medikamentaj". Artemisininoj, eltrovitaj de ĉina sciencisto Tu Youyou kaj kolegoj en la 1970-aj jaroj de la planto Artemisia annua, fariĝis la rekomendita kuracado por malario P. falciparum, uzita en kombinaĵo kun aliaj kontraŭmalariaĵoj kontraŭ severa malsano. Tu diras, ke ŝi influiĝis de Ĉina tradicia herba medicina fonto, nome La Manlibro de Preskriboj por Grave Bezonataj Kuracadoj, verkita en 340 de Ge Hong Pro sia laboro pri malario, Tu Youyou ricevis la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino en 2015
Plasmodium vivax uziĝis inter 1917 kaj la 1940-aj jaroj por "malarioterapio" - intenca injektado de malariaj parazitoj por kaŭzi febron por kontraŭbatali kelkajn malsanojn, kiel triaranga sifiliso. La inventinto de ĉi tiu tekniko, Julius Wagner-Jauregg, ricevis la Nobel-Premion pri medicino de 1927 pro siaj malkovroj. La tekniko estis danĝera, kaj mortigis proksimume 15%-on el la pacientoj. Tial ĝi ne plu uziĝas.
La unua pesticido, kiu uziĝis por endoma restaĵa ŝprucado, estis DDT. Kvankam ĝi unue uziĝis nur por kontraŭbatali malarion, ĝia uzado rapide plivastiĝis al agrikulturo. Post iome, regado de damaĝantaj insektoj, anstataŭ ol malpliigo de malsano, iĝis la ĉefa uzo de DDT, kaj ĉi tiu grand-skala agrikultura uzado kondukis al la evoluiĝo de kontraŭpesticide rezistemaj moskitoj en multaj lokoj. La kontraŭ-DDT-a rezistemeco, kiun montras Anofelesaj moskitoj kompareblas kun antibiotika rezistemeco ĉe bakterioj. Dum la 1960-aj jaroj, konsciiĝo pri la malbonaj sekvoj de ĝia sendistinga uzo pliiĝis, kiu finfine kondukis al vastaj malpermesoj de agrikulturaj uzoj de DDT en multaj landoj dum la 1970-aj jaroj. Antaŭ DDT, malario sukcese aŭ eliminiĝis aŭ regiĝis en tropikaj regionoj kiel Brazilo kaj Egiptio per la forigo aŭ venenigo de la bredejoj de la moskitoj aŭ la akvaj loĝlokoj de la larvaj stadioj, ekzemple per la apliko de la tre venena arsena kombinaĵo Paris green (Pariza verdo) al lokoj kun senmova akvo.
Kontraŭ-malariaj vakcinoj montriĝis malfacile troveblaj. La unuaj studoj, kiuj montris la kapablon por kontraŭ-malaria vakcino fariĝis en 1967 per la imunigo de musoj per vivaj sporozoitoj, kiuj estis malfortigitaj per radiado. La malfortigitaj sporozoitoj notinde protektis la musojn je posta injektado per normalaj, vivaj sporozoitoj. Ek de la 1970-aj jaroj, estis konsiderindaj klopodoj elvolvi similajn vakcinajn rimedojn por homoj.
Ekonomiaj efikoj
Malario ne nur ofte ligiĝas kun malriĉeco. Kelkaj signoj sugestas, ke ĝi estas unu el la kaŭzoj de malriĉeco, kaj grava malhelpo al ekonomia disvolviĝo. Kvankam tropikaj regionoj plej influiĝis, la plej vasta influo de malario atingas kelkajn moder-temperaturajn zonojn, kie estas ekstremaj sezonaj ŝanĝiĝoj. La malsano ligiĝis kun gravaj negativaj ekonomiaj efikoj ĉe regionoj, kie ĝi estas vaste trovata. Dum la malfrua 19a kaj frua 20a jarcentoj, ĝi estis grava faktoro en la malrapida ekonomia disvolviĝo de la usonaj sudaj ŝtatoj.
Komparo de meznivela Malneta Enlanda Produkto po kapo en 1995, ĝustigita laŭ egaleco de aĉeto-kapablo, inter landoj kun malario kaj landoj sen malario montras kvinoblan malsamon (1,526 usonaj dolaroj kontraŭ 8,268 usonaj dolaroj). Dum la periodo de 1965 ĝis 1990, landoj, kie malario estis ofta, havis mezan malnetan enlandan produkton po kapo kiu pligrandiĝis nur 0.4% jare, kompare kun 2.4% jare ĉe aliaj landoj.
Malriĉeco povas pligrandigi la riskon de malario, ĉar al malriĉuloj mankas la financaj kapabloj malebligi aŭ kuraci la malsanon. En ĝia tuto, la ekonomia influo de malario laŭtakse kostis en Afriko 12 bilionojn de usonaj dolaroj ĉiujare. La ekonomia influo inkluzivas kostojn de kuracado, labortagojn perditajn pro malsano, tagojn perditajn de edukado, malpliigitan produktemecon pro cerbo-damaĝo pro cerebra malario, kaj perdo de investitaĵoj kaj turismo. La malsano faras pezan ŝarĝon en kelkaj landoj, kie ĝi kaŭzas eble inter 30 kaj 50% da malsanulejaj enregistriĝoj, ĝis 50% da eksterhospitalaj vizitoj, kaj ĝis 40% da publik-sanaj elspezoj.
7208 Ashurbanipal
7208 Ashurbanipal estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego, Kalifornio) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden.
Malario
Falsitaj kaj subnormaj drogoj
Lerte faritaj falsitaj drogoj troviĝis en pluraj aziaj landoj kiel Kamboĝo, Ĉinio, Indonezio, Laoso, Tajlando, kaj Vjetnamio, kaj estas grava kaŭzo de evitebla mortaro en tiuj landoj. La Monda Organizaĵo pri Sano diris, ke studoj sugestas, ke ĝis 40% de medikamentoj artesunato-bazitaj estas falsaj, precipe en la Subregiono Granda Mekongo, kaj fondis rapid-vigligan sistemon por ebligi, ke informoj pri falsaj drogoj rapide raportiĝis al la koncernaj aŭtoritatoj en la partoprenantaj landoj. Estas neniu fidinda rimedo, per kiu kuracisto aŭ nekuracisto povas detekti falsajn drogojn sen helpo de laboratorio. Kompanio klopodas kontraŭi la persistemon de falsaj drogoj per la uzado de nova teknologio por doni sekurecon de fonto ĝis distribuiĝo.
7208 Ashurbanipal
Fotita de Tom Gehrels en la kadro de la Palomar–Leiden survey, ĝi estis malkovrita de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten sur unu el la senditaj al la Observatorio de Leiden (Nederlando).
Malario
Falsitaj kaj subnormaj drogoj
Alia klinika kaj publik-sana koncerno estas la plivastiĝo de subnormaj kontraŭmalariaj medikamentoj, kiu rezultas de netaŭga koncentriĝo de ingrediencoj, la enmiksiĝo de aliaj drogoj aŭ toksaj malpuraĵoj, malalt-kvalitaj ingrediencoj, nesufiĉa stabileco kaj netaŭga pakaĵo. Esploro de 2012 montris, ke ĉirkaŭ unu triono de kontraŭmalariaj medikamentoj en Sud-orienta Azio kaj Sub-Sahara Afriko aŭ malsukcesis je kemia analizo, aŭ pakaĵa analizo, aŭ estis falsigitaj.
Milito
Tra la tuta historio, la infektiĝo per malario ludis gravan rolon en la fatoj de registaraj regantoj, naci-ŝtatoj, militaj personaroj, kaj militaj agadoj. En 1910, Ronald Ross, gajninto de la Nobel-premio pri medicino, kiu mem travivis malarion, publikigis libron kun la titolo La Malebligo de Malario, kiu enhavis ĉapitron kun la titolo, "La Malebligo de Malario dum Milito." La aŭtoro de la ĉapitro, Kolonelo C. H. Melville, Profesoro pri Higieno ĉe Royal Army Medical College (Reĝa Armea Medicina Kolegio) en Londono, pritraktis la elstaran rolon, kiun malario historie ludis dum militoj: "La historio de malario dum milito preskaŭ povus kompreniĝi kiel la historio de milito mem, certe la historio de milito dum la Kristana erao. ... Probable veras, ke multaj el la tiel-nomataj tendaraj febroj, kaj probable ankaŭ konsiderinda proporcio el tendara disenterio, dum la militoj de la dek sesa, dek sepa, kaj dek oka jarcentoj estis malariaj origine."
7208 Ashurbanipal
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la asiria reĝo Asurbanipal (aŭ Aŝurbanipal, ĉirkaŭ -693 – ĉirkaŭ -626), fama pro lia kolekto da asiriaj kaj babilonaj dokumentoj kaj literaturaĵoj sur kojnoskribaj argiltabuletoj, inter kiuj troviĝis la Eposo pri Gilgameŝ.
Malario
Milito
Malario estis la plej grava danĝero al sano, kiun renkontis la usona armeo en la Suda Pacifiko dum la Dua Mondmilito, kie proksimume 500 000 viroj infektiĝis. Laŭ Joseph Patrick Byrne, "Sesdek mil usonaj soldatoj mortis pro malario dum la afrikaj kaj sud-pacifikaj kampanjoj."
Elstarajn financajn elspezojn oni faris por akiri ekzistantajn kaj krei novajn kontraŭ-malariajn kuracilojn. Dum la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito, malstabilaj stokoj de la naturaj kontraŭ-malariaj drogoj kinkona arboŝelo kaj kinino instigis notindan elspezon por esploro kaj disvolviĝo de aliaj drogoj kaj vakcinoj.
Klopodoj por elradikigo
Plurajn notindajn klopodojn oni faras por elradikiĝi la paraziton de partoj de la mondo, aŭ elradikiĝi ĝin tutmonde. En 2006, la organizo Malaria No More (Malario Ne Plu) starigis kiel publika celo la elradikiĝon de malario de Afriko antaŭ la fino de 2015, kaj la organizo planis malfondiĝi se la celo atingiĝas. Pluraj malariaj vakcinoj troviĝas en klinikaj provoj, per kiuj oni volas doni protekton al infanoj en endemiaj lokoj kaj malpliigi la rapidon de transdono de la malsano. Ĝis 2012, la Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (Monda Fonduso por Kontraŭbatali Aidoson, Tuberkulozon kaj Malarion) distribuis 230 milionojn da insekticido-surhavantaj vualoj, per kiuj oni volas haltigi trasdonon de malario pere de moskitoj. La Fondaĵo Clinton, bazita en Usono, laboris por regi la mendadon kaj stabiligi prezojn en la artemisinino-merkato. Aliaj klopodoj, kiel la Malaria Atlas Project (Malaria Atlaso-Projekto), koncentriĝas en la analizo de klimataj kaj veteraj informoj bezonataj por ĝuste antaŭdiri la disvastiĝon de malario surbaze de la disponebleco de loĝlokoj por la malari-portantaj parazitoj. La Malaria Policy Advisory Committee (Malaria Politik-Konsila Komitato, MPAC) de la Monda Organizaĵo pri Sano (WHO) fondiĝis en 2012, "por disponebligi strategiajn konsilojn kaj teknikajn rimedojn al WHO pri ĉiuj aspektoj de malaria kontrolo kaj elradikiĝo". En Novembro 2013, WHO kaj la grupo de subvenciantoj de malaria-vakcinaj esploroj kreis celon por disvolvigi vakcinojn, per kiujn oni planas interrompi la transdonon de malario kun la fina celo de elradikiĝo de malario.
Malarion oni sukcese eliminigis aŭ multe malpligis en certaj regionoj. Malario estis iam ofta en Usono kaj suda Eŭropo, sed programoj por kontroli transdonantojn, kune kun la kontrolado kaj kuracado de infektitaj homoj, eliminis ĝin de tiuj regionoj. Pluraj faktoroj kontribuis, kiel la forfluigo de marĉaj bredejoj por agrikulturo kaj aliaj ŝanĝoj en la rego-praktikoj pri akvo, progresoj en higienaj praktikoj, kiuj inkluzivas pli oftan uzon de vitraj fenestroj kaj fenestraj dratretoj en loĝejoj. Malario eliminiĝis de la plimulto de Usono dum la frua 20a jarcento per tiaj rimedoj, kaj la uzo de la pesticidoj DDT kaj aliaj rimedoj eliminis ĝin el la restantaj malgrandaj regionoj de la Sudo dum la 1950-aj jaroj. En Surinamo, la malsano eliminiĝis el la ĉefurbo kaj marbordaj regionoj per tri-flanka kampanjo iniciata de la Global Malaria Eradication Program (Tutmonda Malario-Elradika Programo) en 1955, kiu inkluzivis: kontrolon de transdono per uzo de DDT kaj IRS (Interna Restaĵa Sprucado de insekticido); regulan kolektiĝon de sango-specimenoj de la loĝantaro por trovi ekzistantajn malario-kazojn; kaj la provizon de kemiterapio al ĉiuj infektitoj. Butano sekvas fortan malari-elradikigan strategion, kaj atingis 98.7%-an malpliigon en mikroskope-konfirmitaj kazoj de 1994 ĝis 2010. Kune kun transdonanto-kontrolaj rimedoj kiel IRS en lokoj de alta risko, kaj disdono de long-daŭraj ITN-oj (Kontraŭ-moskitaj vualoj, kiuj surhavas insekticidon), faktoroj kiel ekonomia disvolviĝo kaj pliigita aliro al sano-servoj kontribuis al la sukcesoj de Butano rilate al la malpliigo de la ofteco de malario. La Departamento pri Internacia Disvolviĝo (Department for International Development) de la Unuiĝinta Reĝlando kaj la Fondaĵo Bill kaj Melinda Gates elspezis 4.5 mil milionojn de usonaj dolaroj dum kvin jaroj ek de 2016 klopodante ĉesigi mortojn kaŭzitajn de la malsano.
En februaro 2021 Salvadoro fariĝis la unua lando en Centra Ameriko kiun oni konsideras «libera de malario».
Esploro
La Malaria Eradication Research Agenda (Malaria Elradikigo Esploro-Tagordo, mal-ERA) estis konsulta procezo por identigi tiujn kampojn por esploro kaj disvolviĝo, kiujn oni devis pritrakti por la tutmonda elradikigo de malario.
Vakcino
Imuneco (aŭ, pli ĝuste, toleremo) al P. falciparum malario okazas nature, sed nur reage al multaj jaroj da infektiĝado. Unuopuloj povas protektiĝi de infektiĝo P. falciparum se ili ricevas proksimume mil pikojn de moskitoj, kiuj portas version de la parazito, senigitan de la infektokapablo per surradiado per X-radioj. Efika vakcino ĝis nun ne disponeblas kontraŭ malario, kvankam oni disvolvas plurajn. La plurmorfa eco de pluraj P. falciparum proteinoj kreas gravajn defiojn por vakcina dezajno. Vakcin-kandidatoj, kiuj celas antigenojn ĉe gametoj, zigotoj, aŭ ookinetoj en la moskita intestomezo celas malebligi la transdonon de malario. Ĉi tiuj transdono-malebligantaj vakcinoj enmetas antikorpojn en la homan sangon; kiam moskito manĝas sango-manĝon el protektata homo, ĉi tiuj antikorpoj malebligas, ke la parazito finu sian disvolviĝon interne de la moskito. Aliaj vakcin-kandidatoj, celantaj la sango-stadion de la vivociklo de la parazito, estis malsufiĉaj sen alia helpo. Ekzemple, SPf66 multe ekzameniĝis en lokoj, kie la malsano oftas en la 1990aj jaroj, sed provoj montris, ke ĝi estis nesufiĉe efika. Plurajn eblajn vakcinojn, celantajn la antaŭ-eritrocita stadio de la vivo-ciklo de la parazito, oni disvolvas, kaj RTS estas ĉefa kandidato; oni atendas la permeson produkti ĝin en 2015. Usona bioteknologia kompanio, Sanaria, disvolvas antaŭ-eritrocitan malfortigitan vakcinon nomatan PfSPZ, kiu utilas kompletajn sporozoitojn por instigi imun-sisteman respondon. En 2006, la Malaria Vakcina Konsila Komitato al la Monda Organizaĵo pri Sano skizis "Malarian Vakcin-Teknologian Vojmapon" kiu havas kiel stadia gvidosigno la "disvolviĝon kaj permesigon de unua-generacia malaria vakcino, kiu havas protektan efikecon de pli ol 50% kontraŭ severa malsano kaj morto, kaj daŭras pli ol unu jaron".
Medikamentoj
Malariaj parazitoj enhavas apikoplastojn, organetoj ĝenerale trovataj en pantoj, kune kun ilia propraj genaroj. Oni opinias, ke ĉi tiuj apikoplastoj originis per la endosimbiozo de algoj, kaj ludas esencan rolon en pluraj aspektoj de parazita metabolo, kiel la biosintezo de grasaj acidoj. Pli ol 400 proteinoj troviĝis, kiuj estas produktataj de apikoplastoj, kaj oni nun esploras ĉi tiujn kiel eblajn celojn por novaj kontraŭ-malariaj drogoj.
Kun la ekesto de drog-rezistemaj Plasmodium parazitoj, novaj strategioj disvolviĝis por kontraŭbatali la disvastiĝintan malsanon. Unu tia rimedo estas la enmeto de sinteza pirodoksa-amino-acidaj aduktoj, kiu enpreniĝis de la parazito kaj finfine malhelpas ĝian kapablon krei plurajn necesajn B-vitaminojn. Kontraŭmalariaj drogoj, kiuj uzas sintezan metal-bazitan kunordigajn kompleksojn, nun altiras esploran atenton.
Aliaj
Ne-ĥemia transdono-kontrola strategio temas pri gena manipulado de malariaj moskitoj. Progresoj en genetikaj inĝenieradaj teknikoj ebligas la enmeton de fremda DNA en la moskitan genaron, kaj aŭ malpliigi la vivodaŭron de la moskito, aŭ fari ĝin pli rezistema al la malaria parazito.
Steril-insekta tekniko estas genetika rego-metodo, per kiu grandaj nombroj da nereproduktokapablaj viraj moskitoj koviĝas kaj ellasiĝas. Seksumado kun sovaĝaj inaj moskitoj malpliigas la nombron da sovaĝaj moskitoj ĉe la sekva generacio; adaj ellasoj finfine eliminas la celatan mosiktaron.
Gena vicrivelado ludas ĉefan rolon en primalariaj esploroj. Post la rivelado de la plena sekvenco de kaj P. falciparum, kaj de unu el ĝiaj transdonantoj Anopheles gambiae, kaj de la homa genaro, la genetiko de ĉiuj tri organismoj en la malaria vivociklo povas studiĝi. Alia nova uzo de genetika teknologio estas la kapablo produkti genetike modifitajn moskitojn, kiuj ne transdonas malarion, kiu povas permesi la biologan regadon de malaria transdono.
En unu esploro, oni kreis genetike modifitan subspecion de Anopheles stephensi, kiu ne plu subtenis malarian transdonon, kaj ĉi tiu rezistemo transdoniĝis al la moskitaj idoj.
Gena ŝanĝigo (angle, "Gene drive") estas tekniko por ŝanĝi sovaĝajn organismarojn, ekzemple por kontraŭbatali insektojn tiel, ke ili ne povas transdoni malsanojn (en certaj moskitoj en la kazoj de malario kaj Zika.
Aliaj bestoj
Preskaŭ 200 parazitaj Plasmodium specioj identiĝis, kiuj infektas birdojn, reptiliojn, kaj mambestojn, kaj ĉirkaŭ 30 specioj laŭnature infektas nehomajn primatojn. Kelkaj malariaj parazitoj, kiuj efikas ĉe nehomaj primatoj (NHP) servas kiel modelaj organizoj por homaj malariaj parazitoj, kiel P. coatneyi (modelo por P. falciparum) kaj P. cynomolgi (P. vivax). Diagnozaj rimedoj, uzataj por detekti parazitojn ĉe nehomaj primatoj estas similaj al tiuj, kiuj utiliĝas ĉe homoj. Malariaj parazitoj, kiuj infektas ronĝulojn vaste uziĝas por esploroj, kiel P. berghei. Birda malario ĉefe efikas ĉe Paseroformaj birdoj, kaj grave minacas birdojn de Havajo, la Galapagoj, kaj aliaj insularoj. Oni scias, ke la parazito P. relictum ludas rolon en la limigo de la disvastiĝo kaj abundo de indiĝenaj Havajaj birdoj. Oni atendas, ke tutmonda varmiĝo pliigos la oftecon kaj disvastiĝon de birda malario, kiam pli altaj temperaturoj donos plej favorajn kondiĉojn por parazita reproduktiĝo.
Borbála Zsemlyei
ZSEMLYEI Borbála [ĵemjei] estas rumania hungara lingvistino. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 23-an de decembro 1977.
Biografio
Borbála Zsemlyei akiris diplomon pri hungara-angla lingvoj en 2000 kaj ŝi doktoriĝis en 2009. De 2007 ŝi estas universitata asistantino de 2007. Ŝiaj esplorkampoj estas la lingvohistorio, historia morfologio.
Zirkelstein
Zirkelstein [prononcu: cirkelŝtajn kun mallonga -e-] – la germana nomo signifas cirkela roko – estas unu el la plej malgrandaj tablomontoj en Elba Grejsmontaro. Ĝi situas je la maldekstra flanko de la rivero Elbo sudoriente apud Schöna, vilaĝo en Saksio, Germanio. De la rokosupro videblas vasta panoramo.
La pentristo Caspar David Friedrich dum siaj migroj tra Saksa Svislando  ankaŭ vizitis tiun monteton. Ĝia formo tre impresis lin kaj pentris ĝin en sia konata bildo „Der Wanderer über dem Nebelmeer“. („La migranto super la nebulomaro“). Malnovaj desegnoj kaj gravuraĵoj de la roko (ekzemple de Ludwig Richter) montras, ke tiam ĝian piedon ankoraŭ ne kovris densa arbaro. La rokopinto estis atingebla nur kun granda peno tra mallarĝa ravino. En la jaro 1842 la posedanto de la roko bienulo FÜSSEL el Schöna igis haki ŝtupojn el la ŝtonaĵo kaj konstruigis lignan dometon sur la rokosupro. En ĝi somere sinjorino FÜSSEL vendis freŝigajn trinkaĵojn. La gastigantino estis vaste konata sub la nomo „Zirkelmutter“ (cirkela patrino), kaj servis tie gis la aĝo de 89 jaroj. Post fulmobato en la jaro 1920 oni ne konstruis novan dometon tiuloke. Apud Zirkelstein situas junulara gastejo kies konstruo komencis 1914.
Staraja Ladoga
Staraja Ladoga aŭ Malnova Ladoga (ĝis 1703 - Ladoga) estas vilaĝo de Leningrada provinco. Unua ĉefurbo de Rusio (862 - 864), laŭ unu el versioj.
Nomo
Norena nomo de Ladoga estas Aldeigja, Aldeigjuborg. Deveno de nomo estas diskutinda. Laŭ unua versio, unue estis nomita Ladoga rivero kiel Alode-jokki (finne suba rivero). Poste nomitis urbo (Aldeigja) kaj sekve — lago. Laŭ alia versio, urbo prenis nomon de lago (nomita Aldaugja).
Historio
Unufoje en ĉi tia loko, urbo estis fondita je 753 de norenoj. Ekde 760 - ĝis 830, urbo estis aneksita de slavoj. Dum 862 - 865 Ladoga estis ĉefurbo de princo Rurik. Ĉi tie estas tombo de Olego la Saĝa.
Je 997 norvegia kronprinco Ejriko atakis kaj frakasis urbon. Je 1116 estis fondita Ŝtona Citadelo. Je 1146 svedoj atakis urbon. Dum ruso-svedaj militoj Ladoga ĉiam restis rusa.
Je 1704 Petro la Granda fondis Novan Ladogan kaj Malnova Ladoga perdis sian statuson.
Instituto Mahatma Gandhi de Eduko por Paco kaj Daŭripova Disvolviĝo
La Instituto Mahatma Gandhi de Eduko por Paco kaj Daŭripova Disvolviĝo, en Nov-Delhio, Barato, estis establita kun la subteno de la Registaro de Barato kaj estas parto de Unesko. Ĝi estas la unua kaj nura esplorinstituto kategorio 1 de Unesko en Azio-Pacifiko kaj temas plejparte pri la atingo de Celo de Daŭripova Disvolviĝo 4.7 pri eduko por paco, daŭripova disvolviĝo, kaj monda civitaneco por kultivi pacemajn kaj daŭripovajn sociojn. Je tio ĉi, la instituto gvidiĝas de sia vizio al adoptitaj pacaj kaj daŭrigeblaj socioj. En tio ĉi, la Instituto estas gvidita de sia deziro ‘transformi edukon por la homaro'.
En 2009, la Ĝenerala Konferenco de Unesko decidis starigi instituton pri eduko por paco kaj daŭripova disvolviĝo en la granda kaj rapide kreskanta Azi-Pacifika regiono. En 2012, la eksa Ĝenerala Direktoro de Unesko, Irina Bokova, kaj la eksa prezidanto de Barato, Pranab Mukherjee, lanĉis la instituton. Komence, du-membra teamo elfunkciis en la oficejo de Unesko en Nov-Delhio. Poste, la teamo grandiĝis al pli ol 35 anoj kaj laboras en sendependa oficejo en centra Nov-Delhio. La Direktoro de la Instituto estas d-ro Anantha Kumar Duraiappah.
Bazlernejaj kaj mezlernejaj studentoj
Esplorado de kogna neŭroscienco estas montrinta, ke grava parto de nia lernado okazas pro cerbobiologia procezo nomata ‘neŭroplasteco', kiu estas la kapablo de la cerbo al rearanĝi sin responde al la medio. Neŭroplasteco okazas la plej rapide de naskiĝo ĝis la aĝo de 24. La instituto laboras je la premiso, ke edukado devas inkluzivi la lernadon de sociaj kaj emociaj kapabloj, per kiuj oni rekonas kaj reguligas emociojn, identigas pozitivan celon, montras kunsenton pri aliaj homoj, kaj agas utile por progresigi homan floradon. Por tiu ĉi celo, la instituto elkreis gamon de klasoj haveblaj en ĝia memkreita lernoplatformo, FramerSpace.
Klasoj inkluzivas klimatan ŝanĝon kaj mondan civitanecon.
Junuloj (18- ĝis 34-jarhavaj)
La instituto rekonas la junularon kiel kapablaj agentoj de ŝanĝo, socia transformo, paco, kaj daŭripova disvolviĝo. Por jungi ĉi tiun potencon, la laboro de la Instituto kun la junularo celas etendi socian kaj emocian lernadon preter la kvar muroj de la klasĉambro kaj strebas sinpovigi la junularon en socia kaj emocia lernado bazita sur la plej lasta esplorado en la nĕuroscienco de lernado. La celo estas ebligi junulojn transformi formalajn, neformalajn, kaj malformalajn edukajn sistemojn per novigaj ciferecaj instrumetodoj, intergeneraciaj dialogoj, kaj junularo-gviditaj politikaj raportoj kaj eldonaĵoj.
Instruistoj
Per serio de kapabligaj konferencoj por junuloj kaj koncernatoj pri komunuma edukado (inkluzive politikofarantoj) kaj instruistoj, la instituto trejnas kaj sinpovigas instruistojn, edukistojn, kaj junajn komunumajn gvidantojn kun la kapabloj kaj iloj por efektivigi tutkomunumanajn agadojn por movigi siajn respektivajn lernejojn kaj komunumojn al longdaŭra paco kaj daŭripovo.
Politikaj intervenoj
La instituto proponas gravajn rekomendojn por politikofarantoj, gviditajn de sia esplorado kaj laborado kun koncernatoj.
FramerSpace
FramerSpace, kreita de la instituto, estas kunkrepoviga platformo por instruistoj, studentoj, kaj kreantoj, kiu donas konstruerojn por subteni la kreadon de surretaj klasoj kaj kiu konektigas lernantojn kaj kunlernantoj kaj kreantojn pere de artefarita intelekto.
#KindnessMatters
La Kampanjo #KindnessMatters (Bonkoreco Gravas) por la Celoj por Daŭripova Disvolviĝo lanĉiĝis la 2an de oktobro 2018 (Internacia Tago de Paco de la Unuiĝintaj Nacioj). La kampanjo celas instigi la junularon de la mondo atingi la 17 Celojn por Daŭripova Disvolviĝo per transformigaj agoj de bonkoreco, tiel kreante pozitivan kulturon de bonkoreco, en kiu ĉiu sindonema ago de junulo gravas.
La Internacia Takso de Scienca kaj Pruvaĵbazita Eduko
La Internacia Takso de Scienca kaj Pruvaĵbazita Eduko kontribuas al la repripensado de la estonteco de edukado kaj eniras la raporton de Unesko "Estontecoj de Edukado". La takso kunmetas sperton pri eduko en malferma kaj inkluziva maniero kaj produktas science fortikan kaj pruvaĵbazitan takson, kiu povas informi politikon pri eduko je ĉiuj niveloj.
Algirdas Brazauskas
Algirdas Mykolas BRAZAUSKAS (naskiĝis la 22-an de septembro 1932 en Rokiškis, Litovio, mortis la 26-an de junio 2010 en Vilno) estis litova politikisto. Li estis prezidento de Litovio inter la 25-a de februaro 1993 ĝis la 25-a de februaro 1998, kaj post tio ĉefministro de sia lando de la 3-a de julio 2001 ĝis la 31-a de majo 2006.
Kaiserkrone (Saksa Svislando)
Kaiserkrone - la germana nomo signifas imperiestra krono - estas ege eroziita kaj disfendita resto de tablomonto en Elba Grejsmontaro. Ĝi situas oriente apud la vilaĝo Schöna en Saksio, Germanio. La 354 metrojn alta monto leviĝas kune kun la najbara Zirkelstein super altebenaĵo maldekstre de la rivero Elbo. Pro plilarĝiĝo de fendegoj ekestis tri unuopaj surgrimpeblaj rokoj. Ĉe la suda roko nekonataj artistoj elĉizelis du leonfigurojn.
Algirdas Brazauskas
Kariero en Sovetunio
Algirdas Brazauskas devenas el administrista familio en la urbeto Rokiškis en norda Litovio. Post la fino de la mezlernejo en Kaišiadorys (centra Litovio) dum 1951 li komencis studon de hidrotekniko en la Politeknika Instituto Kaŭno (hodiaŭ: Kaŭna Teknologia Universitato). Dum 1956 li finis la studon kun inĝeniera diplomo.
Sekve li laboris en diversaj pozicioj por la registaro de la Litova Socialisma Soveta Respubliko kaj la Komunisma Partio. Ekde la jaro 1965 li estis ministro por konstrumaterialo kaj ekde 1967 vciprezidanto de la ŝtata plana komitato. Dum la 1980-aj jaroj li estis sekretario de la centra komitato de la nacia komunisma partio por la temaro industrio kaj en tiu pozicio ankaŭ respondeca por la nacia energia politiko. Rilate al protestoj kontraŭ planata ampleksigo de la nuklea centralo Ignalina li gajnis reputacion de reformisto kaj politikisto kritika pri la centra partio en Moskvo.
Nacia lukto por sendependeco 1989/90
Dum oktobro 1988 li elektiĝis unua sekretatio de la Komunisma Partio de Litovio. Sub lia gvido la partio malaliĝis el la centra Komunisma Partio de Sovetunio, siatempe sensacia paŝo. Krome ĝi konsentis ne plu havi la monopolon pri ŝtata potenco - ago kiun oni simile antaŭe konsideris neebla en la aŭtoritate gvidita Sovetunio. Kaj fine dum 1990 la partio decidis distanciĝi de la koncepto de komunismo kaj transformiĝis al socialdemokratia partio laŭ okcidenteŭropa modelo - la Lietuvos Demokratinė Darbo Partija (LDDP). En la fonda kongreso de la nova partio dum decembro 1990 Algirdas Brazauskas elektiĝis prezidanto kaj atingis la subtenon de granda parto de la litovoj, plejparte tre kritikaj pri la pasinteco de la sovetunia konkeriĝo de Litovio. Sekve la socialdemokratia, postkomunisma partio LDDP atingis iĝi la plej signifa politika partio de Litovio kaj ĝis nun estas la litovia partio kun plej da membroj.
Algirdas Brazauskas estis unu el la 124 subskribintoj de la deklaro pri ŝtata sendependiĝo el marto 1990 kaj kiel vicĉefministro de la unua registaro sub Kazimiera Prunskienė (marto 1990 - januaro 1991) dekomence estis unu e la la gvidaj figuroj de la sendependa parlamenta demokratio Litovio.
Prezidanto de sendependa Litovio
Post la parlamentaj balotoj de 1992 li iĝis prezidanto de la nacia parlamento Seimas kaj en tiu pozicio ankaŭ komisia ŝtata prezidento, transprenante la postenon de Vytautas Landsbergis, gvidanto de la sendependisma movado Sąjūdis kaj konvinkita kontraŭkomunisto. Dum februaro 1993 la enloĝantoj de Litovio per 60 procentoj elektis lin prezidento de Litovio, tial ke Vytautas Landsbergis denove iĝis parlamenta prezidanto. Algirdas Brazauskas estis en la pozicio de ŝtata prezidento ĝis februaro 1998, decidis ne rekandidatiĝi kaj post novaj balotoj transdonis la postenon al Valdas Adamkus, litova elmigrinto al Usono kiu por la prezidenteco revenis al Litovio kaj fordonis la intertempe akiritan usonan ŝtatanecon.
Ĉefministro de Litovio
Dum januaro 2001 li elektiĝis prezidanto de la Socialdemokratia Partio de Litovio partio (Lietuvos Socialinė Demokratinė Partija/LSDP), kiu ekestis el fuzio de la reforma postkomunisma partio LDDP kaj la jam dum 1896 fondita origina Socialdemokratia Partio de Litovio. Duonjaron post tio, dum julio 2001, li ankaŭ transprenis la pozicion de ĉefministro, post kiam la konvervativa-liberala koalicio sub la gvido de Rolandas Paksas post malmultaj monatoj da regado sekve de akuzoj pri korupteco perdis la plimulton en la nacia parlamento. La sekva koalicio de la Socialdemokratia Partio kun la "Nova Unio de Socialliberaluloj" (Naujoji Sąjunga (Socialliberalai)) sub parlamenta prezidanto Arturas Paulauskas regis per klara parlamenta plimulto kaj profitis de tre favora ekonomia evoluo de la lando, kaj laste la aliĝo de Litovio al la okcidenta armea ligo NATO kaj al la Eŭropa Unio dum printempo 2004.
Malgraŭ tiu ĝenerale pozitiva ekonomia evoluo de la lando kaj la relative alta populareco de Brazauskas la registara koalicio, kiu antaŭ la parlamentaj balotoj de oktobro 2004 kuniĝis en balota alianco sub la nomo "Laboro por Litovio!" ("Už Darbą Lietuvai!"), draste perdis voĉojn en tiu baloto. Gvida partio iĝis la nove fondita "Partio de Laboro" (Darbo partija) de la entreprenisto Viktor Uspaskich. Tamen Brazauskas sukcesis por sia partio (respektive sia balota alianco) per koalicio kun la Partio de Laboro dum novembro 2004 garantii la pluan apartenon al la registaro kaj por si plu sekurigi la pozicion de ĉefministro.
La 31-an de majo 2006 Algirdas Brazauskas anoncis la demision de la registaro. La saman tagon la prezidento de Litovio Valdas Adamkus konfirmis la ĝisnunan ministron pri financoj Zigmantas Balčytis kiel provizoran ĉefministron ĝis kreo de nova registaro.
Kritiko
Post la balotoj de 2004 Algirdas Brazauskas ripete iĝis celo de kritikistoj kiuj akuzis lin esti senskrupula profitinto de la aŭtoritata sistemo de Sovetunio kaj post la politikaj ŝanĝoj same profitinto de la postkomunismaj demokratiaj strukturoj. Multaj enloĝantoj tre kritike observis, ke Brazauskas avertis pri la "Partio de Laboro" kaj nomis ĝin "senskrupule popolisma", sed post la baloto koaliciis kun ĝi, por teni sian postenon de ĉefministro. Brazauskas tiam komentis: "Se ni nun komencas nombri, kiu kiam kion al kiu diris, ni neniam venos al koalicio." (citita laŭ www.delfi.lt, la 3-an de novembro 2004)
Brazauskas konvinke prezentas sin kiel zorganta ŝtata reganto (kaj kiel prezidento kaj kiel ĉefministro), kiu orientiĝas pri la plejebla bonfarto de la lando kaj tiucele kunlaboremas kun homoj de ĉiuj politikaj direktiĝoj. Lia stabila figuro kun larĝaj ŝultroj, kombine kun ofte laboreme suprenfalditaj ĉemizaj manikoj, donas al li la reputacion esti "homo el la popolo". Tamen la plurfojaj ŝanĝoj de politikaj direktoj kaj pluraj skandaloj dum la lastaj jaroj damaĝis lian popularecon.
Personaj informoj
Algirdas Brazauskas ekde la jaro 2002 en dua edzeco estas ligita kun Kristina Brazauskienė, havas du jam plenkreskajn filinojn el la unua edzeco kun Julija Brazauskienė kaj krome 5 nepojn.
Oszvald Szemerényi
Oszvald Szemerényi [osvald semerEnji] aŭ Oswald John Louis Szemerényi laŭ hungarlingve kutima nomordo Szemerényi Oszvald estis hungara lingvisto, profesoro, membro (korespondanta en 1947, ordinara en 1991) de Hungara Scienca Akademio.
Biografio
Oszvald Szemerényi frekventis universitatojn en Budapeŝto, Hejdelbergo, Berlino. Li estis influita fare de hungara lingvisto Gyula Laziczius. En 1942 li instruis en Universitato de Budapeŝto, kie post 2 jaroj li profesoriĝis. Li revenis al Britio en 1948, kie li laboris por Bedford College ĝis 1960. Li iĝis profesoro pri lingvistiko en universitato en Freiburg de 1965 ĝis 1981. Li okupiĝis precipe pri la hindoeŭropaj lingvoj.
Gian Franco Saba
Li estas, ekde la, ĉefepiskopo de Sassari.
Biografio
Gian Franco Saba naskiĝis en Olbia, provinco Olbia-Tempio, en 1968. Li fariĝis pastro la.
En 1992 li diplomiĝis en teologio en la Pontifika Fakultato de Teologio de Sardio Cagliari kaj doktoriĝis en teologio en la Patrística Instituto Augustinianum en Romo.
Ekde 2000 ĝis 2015 li fariĝis rektoro de la Pontifika sarda Regionaj Seminario.
La papo Franciscko nomumis lin ĉefepiskopo de Sassari kaj li estis konsekrita la  de MS-ro Sebastiano Sanguinetti.
Moto
« Dilectione amplectere Deum »
5010 Amenemhêt
5010 Amenemhêt estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego, Kalifornio) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Tom Gehrels fotis ĝin sur unu el la 130 fotografiaj platoj eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Monto Palomar. Tiuj platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlandon), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la faraono Amenemhet la 3-a de la 12-a egipta dinastio, filo de Sesostriso la 3-a.
Postgotiko
Kiel postgotiko oni nomas la aperadon de gotikaj arĥitekturaj elementoj en la epokoj de renesanco kaj baroko, do fakte post la vera mezepoka epoko de gotiko. Ekzistas ankaŭ la termino „barokgotiko“, kiu tamen estas alia nomo por rokoko kaj do tute alia stilo.
Ĉefaj distingiloj
Postgotiko estas aperaĵo de la renesanca kaj baroka epokoj. Temas unuflanke pri kontinuado de la mezepoka konstrutradicio (precipe je la volbokonstruado) kadre de metie kaj gilde kaj korporacie stampita arĥitekturo, aliaflanke pri la programeca utiligado de selektaj gotikaj elementoj kiel ripovolboj kaj ornamripaj fenestroj en la eklezia konstruo kiel dislimigo de la profankonstruo. Nur malofte la stilo troviĝas je altrangaj malsanktaj domoj kiel kasteloj aŭ urbodomoj. La arĥitektoj kombinis sisteme kun la gotikaj elementoj antikvemajn elementojn murorilatajn kiel kolonojn kaj trabarojn.
Disvastiĝo
La uzado de postgotikaj formoj estis grava precipo en la protestantaj landoj por la konstruado de preĝejoj kaj kapeloj, ekzemple laŭ formo de la Ĉefpreĝejo Beatae Mariae Viriginis en Wolfenbüttel. La starigo de gravaj kaj pompaj profandomoj okazis pli malofte, kvankam ĝis en la malfrua 17-a jarcento postgotikaj solvoj ludis centran rolon je la pliampleksigo de la anglaj universitatoj de Oksfordo kaj Kembriĝo.
Ankaŭ en katolikaj regionoj ekestis formoj de postgotiko, ekzemple en la Bavarujo la pilgrimopreĝejo en Dettelbach. Postgotikajm principojn volonte uzis la jezuita preĝeja arĥitekturo: ekzemple la jezuita preĝejo en Molsheim (Alzaco) kaj la preĝejo Ĉieliro de Sankta Maria en Kolonjo.
Pakistana Popola Partio
La Pakistana Popola Partio (en urdua: پاکستان پیپلز پارٹی‬‎, ofte referencata kiel PPP) estas maldekstra, socialisma progresema politika partio de Pakistano. Aliĝinta en la Socialisma Internacio, ĝia politika filozofio kaj sinteno, en la enlanda politika gamo, estas konsiderata centra-maldekstra, kaj tio supozigas subtenon de publika posedo (ŝtatigo), egalismo, socia justeco, kaj fortan nacian defendon. Ekde sia fondo en 1967, ĝi estis grava kaj influa politika maldekstra forto en la lando kaj la partiestreco estis dominata de membroj de la familio Bhutto. Ties centro de povo kuŝas en la suda provinco Sindo.
Ekde sia formado en 1967, la PPP estis voĉdonita al povo kvin separatajn fojojn (1970, 1977, 1988, 1993, 2008). Ĝi domini la politikon de Pakistano dum la 1970-aj jaroj, tamen ĝi suferis portempan dekadencon dum la Militista Diktatoreco de Zia-ul-Haq. Post la re-establado de la demokratio en 1988, posta la morto de Zia, oni enkondukis du-partian sistemon, kun PPP kaj IJI (poste sukcedita de PML(N)) kiel la du ĉefaj partioj.
Postgotiko
Disvastiĝo
Ĉefa ekzemplo por baroka postgotiko de la 18-a jarcento en Aŭstrujo estas la preĝejo de la ordeno de germanaj kavaliroj en Vieno.
En Francujo oni plukonstruis diversajn el la grandaj katedraloj ankaŭ dum la barokepoko (ekzemple la katedralon de Nantes ekde 1627) kaj eĉ novkonstruis katedralojn kun gotikaj formoj (ekzemple en 1601 la katedralon de Orléans).
Postgotiko kaj novgotiko und Neugotik
Sub la termino postgotiko oni komprenas la uzadon de gotikaj formoj kadre de arĥitekturo principe orientita al la antikvo (renesanco, baroko). La gotikaj elementoj estas uzataj kiel distingiloj, ekzemple por doni al preĝejoj sanktan aspekton. Male al tio la novgotiko estas la novformado aŭ laŭkreado de mezepokaj arĥitekturaj stiloj pensataj kiel unuecoj. En la epokoj de romantismo kaj historiismo oni formis egale per ĝi preĝejojn, urbodomojn, loĝdomojn aŭ kastelojn.
La ĉefa diferenco sur stila nivelo estas laŭ Hermann Hipp, ke la postgotiko uzis nur selektajn elementojn. En centra Eŭropo la postgotiko rezignis plejparte la uzadon de pinakloj kaj gablo. La novgotiko ofte denove aplikas la originajn stilelementojn gotikajn.
NGC 4486A
NGC 4486A (aliaj indikoj — UGC 7658, MCG 2-32-110, ZWG 70.141, ARAK 372, VCC 1327, PGC 41377) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
24666 Miesvanrohe
24666 Miesvanrohe estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana arkitekturisto Ludwig Mies van der Rohe (1886–1969), dum tempo direktoro de Bauhaus en Dessau. Li elmigris en Usonon en 1938 kaj laboris dum 20 jaroj ĉe la Instituto de Teknologio de Ilinojso de Ĉikago. Li estas unu el la gvidanataj eminentuloj, kiuj formis la modernan arkitekturan stilon, tiel marŝante sur novaj revoluciaj vojoj.
Svätý Jur
Svätý Jur, hungare Szentgyörgy, germane Sankt Georgen estas urbo en Slovakio, en regiono Bratislavo, en distrikto Pezinok.
Situo
La urbo situas ĉe renkontiĝo de Karpatoj kaj ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Bratislavo-Pezinok. La ĉefurbo troviĝas 12 km.
Historio
Ekde 1217 la kampoj apartenis al grafa familio Szentgyörgyi, kiuj prenis siajn nomojn de patrono de preĝejo. Post la tatara invado en 1241 germanoj alvenis, kiuj vivis en majoritato ĝis 1945. En 1592 la turkoj detruis la komunumon, kiu iĝis libera reĝa urbo en 1638. Oni konstruis urbomuron kun bastionoj en la 17-a j.c., tamen la turkoj okupis la urbon en 1666. La muroj parte ankaŭ nun estas videblaj. Sur la deklivoj la loĝantaro okupiĝis pri vinkulturo. En 1910 loĝis en la urbo 3458 da homoj (1897 slovakoj, 916 germanoj kaj 641 hungaroj). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), kie estis distriktejo. Poste ĝi iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito la germaneco estis deportita.
Media determinismo
Media determinismo aŭ Medideterminismo (konata ankaŭ kiel klimata determinismo aŭ geografia determinismo) estas la fako de geografio kaj ekologio kiu konsistas en la studo kiel la fizika medio kondiĉigas kaj sociojn kaj ŝtatojn al partikularaj disvolvigaj vojoj. Multaj fakuloj emfazis, ke tiu alproksimigo subtenas koloniismon kaj eŭropcentrismon, kaj subvaloras la homan agadon en ne-okcidentaj socioj. Jared Diamond, Jeffrey Herbst, Ian Morris, kaj aliaj soci-sciencistoj okazigis revivigon de tiu teorio dum la fino de la 20a kaj komenco de la 21a jarcentoj. Tiu pensoskolo de "nov-medideterminismo" ekzamenas kiel geografiaj kaj ekologiaj fortoj influas la konstruon de ŝtatoj, la ekonomian disvolvigon kaj la instituciojn.
Frazaĵo (muziko)
Frazaĵo (an.: Lick) estas en ĵazo kaj ankaŭ en rokmuziko pontmelodio, kiun soloisto ludas dum improvizado, ekzemple dum koncerto aŭ spontankoncerto. La soloisto uzas frazaĵon por reliefigi aŭ substreki certan punkton en kanto (ekz. transiro de strofo al rekantaĵo). La aliaj muzikistoj de la bando dum la daŭro de la frazaĵo plejofte ĉesas ludi (breĉo). La frazaĵo aperas kiel motivo nur unufojo resp. variite ene de kanto. Same kiel soloo frazaĵo povas distingiĝi de ludo al ludo, de studioregistraĵo al koncerto kaj de muzikisto al muzikisto (je kopiludado de kanto), kaj oni rigardas ĝin kiel pruvo por la virtuozeco de la muzikisto.
Kiverci
Kiverci (Ківерці) estas urbo en Volina provinco, Ukrainio. Ĝia populacio estis loĝantoj en 2019.
Buchelay
Buchelay estas franca situanta en departemento Yvelines, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Buchelois.
Naser Ĥosro
Naser ĤOSRO (, taĝike Носир Хусрав), estas tre fama poeto de Irano, kies kompleta nomo estas Abu Moin Naser-ebne Ĥosr-ebne Hares Gobadijani Balĥi. Li naskiĝis en vilaĝo Gobadijan ĉe urbo Balĥ en la jaro 1003 en riĉa familio.
Li, Hafizo kaj Rudakio estas irana poeta triopo parkeranta la tutan Koranon.
Observatorio de Campo Catino
La Observatorio de Campo Catino estas astronomia observatorio konstruita en la frazione (domareto) Campo Catino de Guarcino (provinco Frozinono, Latio, Italio). Ĝia MPC kodo estas 468.
Historio
Krome, la observatorio havas observan stacion en la Atakama-Dezerto (Ĉilio) : la Suda Observatorio de Campo Catino (CAO CampoCatino Austral Observatory) kiu permesas la deforan observon de la suda ĉielo.
Instrumentaro
La ĉefaj instrumentoj estas :
Malkovroj
Laŭ Minor Planet Center, kvin numerotitaj asteroidoj estis malkovritaj elde tiu observatorio inter 1998 kaj 1999, kaj kvin elde la Campo Catino Austral Observatory en 2005. krome, amatoraj astronomoj de la A.A.F. malkovris elde Campo Catino asteroidojn kredititajn al siaj propraj nomoj.
La Observatorio de Campo Catino havas sian propran dividaĵon pri luma poluo kiu, de 2000 ĝis hodiaŭ faris pli ol 2500 kontrolojn sur la teritorio de Latio por inspekti la respekton de la regiona leĝo.
La personaro de la observatorio partoprenis al la malkovro de sep en kunlaboro kun aliaj esploraj teamoj kaj institutoj.
Pierre Beauchamp
Pierre Beauchamp (ankaŭ Beauchamps, kaj foje erare Charles-Louis Beauchamp) (Parizo, 30a de oktobro 1631 — Parizo, februaro 1705), estis franca koreografo kaj dancisto, probable la inventisto de la notacio Beauchamp-Feuillet.
Li estis nomumita direktoro de la «Académie Royale de Danse» en 1671 (kvankam li mem ne estis fondinta membro de la Akademio kiel ofte oni diras erare). Li estis la ĉefa koreografo de la kompanio de Molière (la «Troupe du Roy») dum 1664-73; krome li estis instruisto pri baleto en la «Académie Royale de Musique» kaj «Compositeur des Ballets du Roi». En tiuj postenoj li estis tre influa kaj unu el la plej grandaj figuroj de la franca «belle danse» de la 17a jarcento, nome la baroka danco.
Apartenanta al familio de «maîtres de danse», Beauchamp premieris en la kortumo de Ludoviko la 14-a en 1648, en la "Ballet du dérèglement des passions". Li kunlaboris poste kun Jean-Baptiste Lully kaj Molière kaj inventis kun ili la «comédie-ballet» el kiu plej konata ekzemplo estas Le Bourgeois gentilhomme (1670). Li ankaŭ komponis la dancojn de la ĉefaj operoj de Robert Cambert kaj Pierre Perrin por la Académie royale de Musique, kies unua «maître de ballet» li estis.
Verkoj
Kun Molière kaj Lully
Dancokreado por Pierre Perrin
Koreografioj por Lully
Oderen (stacidomo)
Oderen estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Oderen, en departemento Haut-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lutterbach - Kruth (130000).
Friedrich Ratzel
Kariero
Post la finigo de sia lernejtempo, Ratzel startigis periodon de veturado dum kiu li transformiĝis el zoologo/biologo al geografo. li komencis sian kampolaboron en Mediteraneo, skribante leterojn pri siaj spertoj. Tiuj leteroj kondukis al laboro kiel veturrakontisto por la gazeto Kölnische Zeitung ("Kolonja Ĵurnalo"), kiu havigis al li rimedojn por plua veturado. Ratzel iniciatis kelkajn ekspediciojn, el kiuj la plej longa kaj plej grava estas lia veturado de 1874-1875 tra Nordameriko, Kubo kaj Meksiko. Tiu veturado estis turnopunkto en la kariero de Ratzel. Li studis la influon de personoj de germana deveno en Usono, speciale en Usona Mez-Okcidento, same kiel de aliaj etnaj grupoj en Nordameriko.
Li produktis verkitan rakonton de sia veturado en 1876, Städte-und Kulturbilder aus Nordamerika (Profilo de urboj kaj kulturoj en Nordameriko), kiu helpis establi la fakon de la kultura geografio. Laŭ Ratzel, urboj estas la plej bona loko por studi la popolojn ĉar la vivo estas "miksita, kunpremita kaj akcelita" en urboj, kaj ili prezentas la "plej grandajn, bonajn kaj tipajn aspektojn de la popolo". Ratzel estis veturanta tra urboj kiel Novjorko, Bostono, Filadelfio, Vaŝingtono, Richmond, Charleston, Novorleano kaj San Francisco.
Ratzel metis la fundamenton de la homa geografio en sia du-voluma Anthropogeographie en 1882 kaj 1891. Tiu verko estis misinterpretita de multaj el liaj studentoj, kreante nombrajn medideterministoj. Li publikigis sian verkon pri politika geografio, nome Politische Geographie, en 1897. En tiu verko Ratzel enkondukis konceptojn kiuj kontribuis al tiu de la Lebensraum kaj al la Socia darvinismo.
Shinobu Ito
Li futbalis ĉe Cerezo Osaka kaj Mito HollyHock.
Esperança
Esperança [esperansa] estas la portugala vorto por Espero, kaj povas esti:
Ali Akbar Dehĥoda
Ali Akbar Dehĥoda (naskiĝis en 1880 en Teherano, mortis en 1955 en Teherano) estas irana verkisto kaj esploristo, kies plej granda kaj plej fama verko estas Dehĥodaa Vortaro. Ĝi restas plej detala persa-persa vortaro, kiun ĝisdatigas ade la Institucio de Dehĥodaa Vortaro. Ĝi ampleksas 222 volumojn entenantaj 7000 paĝojn.
Keresztény Szó
Keresztény Szó (Kristana Vorto) estas gazeto de romia katolika ĉefepiskopejo de Alba Iulia. Ĝia fondinta ĉefradaktoro estis Andor Bajor, verkisto. Ĝi aperis de 7-a de oktobro 1990 ĉiusemajne kaj de oktobro 1991 ĉiumonate. Nuntempe la ĉefredaktorino estas Márta Bodó.
Novaĵo
Kelkfoje la nocio estas esprimita per aktualaĵo, ŝajne ĉefe influita de la franca esprimo.
Enhavo kaj stilo
La plej gravaj eroj de novaĵo estas (ki-vortoj):
Krome eble: