cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rivero Dono (Tyne and Wear)
Dono estas la rivero, 15,4 km longa alfluanto de la Rivero Tyne en Tyne and Wear, Nordorienta Anglio. Ĝi elfluas proksime de Springwell kaj fluas orienten por proksimume 6 km, poste turniĝas norden. Ĝi renkontas la riveron Tyne en Jarrow.
Einsiedel
Einsiedel estas la nomo de pluraj vilaĝoj kaj urbopartoj (iamaj memstaraj vilaĝoj aŭ setlejoj). La germana vorto signifas "izolita setlejo":
Einsiedel ankaŭ estas nomo de germana nobela familio
Vd. ankaŭ: Einsiedl, Kulturinsel Einsiedel
Vd. ankaŭ: komunumo Einsiedeln kaj Monaĥejo Einsiedeln (ambaŭ Kantono Ŝvico, Svislando)
NGC 3515
NGC 3515 (aliaj indikoj — UGC 6139, MCG 5-26-44, ZWG 155.55, IRAS11018+2829, PGC 33467) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gomphus vulgatissimus
Priskribo
Libeloj de subordo Anisoptera havas malantaŭajn flugilojn pli larĝajn ol antaŭajn flugilojn. Vespo-libelo havas dikmalaltan torakon. Ĝia enverguro longas inter 6 ĝis 7 cm kaj la korpo longas ĉirkaŭ 5 cm. Gia koloroj estas flava kaj nigra.
503
En la jaro 503 post Kristo okazis, interalie:
Harara enplantado
La Harara transplantado aŭ har-enplantado, harara enplantado estas beliga operacio, per kiu oni plantigas proprajn harajn foliklojn sur kapopartoj suferantaj je manko, malmulto de haroj.
La transplantado povas okazi per unuopaj haroj, per harfaskoj aŭ hararstrioj.
Enplantado de floliklaj unuoj (FUI)
Oni en tiu metodo pli bone disigas la prenitan hararan strion je grando de foliklaj unuoj.
Kunligitaj folikloj (Follicular Unit Extraction (FUE) kaj Insertion (FUI))
Oni prenas kaj enplantas kunligitajn foliklojn. Ĉe tiu metodo, oni povas uzi eĉ korpajn harojn.
Laminatado
La laminatado estas fabrikada procezo per plastika deformigo, kiu koncernas deformeblajn materialojn kiel metaloj, papero, nudeloj, vitro aŭ knedebla argilo.
La prilaborata materialo estas laminatata inter du cilindroj de laminatilo por fari el ĝi maldikan folion, ladon, lamenon aŭ stangon.
Pli kompleksaj formoj de "cilindro" permesas doni al stangoj specialajn formojn nomatajn profilaĵoj.
Sam Jansson
Samuel ”Sam” JANSSON (naskiĝis la en Lindesberg, Västmanland, mortis la, Stokholmo), pseŭdonimo SJn, estis sveda liceestro, esperantisto kaj vicprezidanto de Sveda Esperanto-Federacio (SEF). Li estis rektoro de la Beskowa lernejo en Stokholmo, kaj patro de la esperantisto Sam Owen Jansson.
Jansson faris filozofan licencio-ekzamenon (tiama doktor-ranga sveda ekzameno) en la Universitato de Upsalo 1905, kaj venis al la Beskowa lernejo samjare. Ekde 1913 ĝis sia morto, li estis lernejestro tie. Li havis reputadon kiel bona pedagogo kaj lernejestro, kaj estis varma amiko de ”moderna libereca pedagogio”. Li verkis ekzamenon pri kiel la latinaj literoj venis al Svedio kaj iliaj evoluoj ĝis la jaro 1400, eldonita en libro post sia morto en 1944. Kune kun sia filo Sam Owen Jansson li faris dialektajn esplorojn en Västmanland por la dialekta arkivo en Upsalo.
Jansson fariĝis esperantiston en 1921. Li estis rektoro de Sveda Esperanto-Instituto (SEI) – fondigita de SEF, ABF (laborista edukada asocio) kaj Sveda Esperantista Laborista Asocio – de 1923 ĝis 1930, vicprezidanto de SEF 1926–1939 kaj komitatano de Universala Esperanto-Asocio. Krome li estis nacia direktoro de ISOSEK kaj gvidanto de duonhora radioprogramo pri Esperanto. La radioprogramo, kiu komenciĝis en 1930, okazis en dimanĉa mateno ĉiu monato, disponigita al SEI de ABF la sveda laborista eduka asocio. Jansson ankaŭ verkis altan korespondan kurson de SEF kaj aliajn Esperanto-pedagogiajn verkojn.
En la Beskowa lernejo, li instruis la lernantojn en Esperanto 1922–1927, kiam leĝoŝanĝo malfaciliĝis tion. Inter la lernantoj estis la sveda princo Carl. Li ankaŭ ano de la komitato antaŭ UK 1934 en Stokholmo.
Jansson kaj Paul Nylén ambaŭ havis bonajn kontaktojn kun altnivelaj politikistoj, kaj tiel povis fari multon por la disvastigo de Esperanto.
Molinicos
Molinicos [moliNIkos] (muelejetoj, pro kio en la supra duono de la blazono aperas du rivermuelejoj) estas municipio en la Provinco Albaceto, Hispanio, en la regiono Kastilio-Manĉo kun areo de 144 km². Ĝi apartenas al la komarko Sierra del Segura en la sudokcidento de la provinco. Estas je 800 ĝis 1 700 msm kaj je 91 km de Albacete. Molinicos havas 852 loĝantojn (2019) kun denseco de 5,99.
Historio
La areo estis loĝata jam en la prahistorio, kiel pruvas rokpentraĵoj de antaŭ pli ol 10 000 jaroj. Kaj devis esti ankaŭ iberoj, ĉar oni trovis iliajn restaĵojn en la proksimeco. En la epoko de la Romia Imperio, la teritorio de Molinicos estis sur vojkruco.
Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo lokanoj de Cañada del Provencio kaj de La Vegallera, estritaj de la pastro de la Cañada del Provencio, iris al Alcaraz defendi la urbon de la trupoj de Napoleono, ĉefe inter 1810 kaj 1811, kaj suferis postan persekutadon.
En la 1950-aj jaroj oni atingis pinton de preskaŭ 5000 lokanoj, sed poste okazis elmigrado kaj oni malaltiĝis ĝis la nunaj nur iom malpli ol milo.
El la Hispana Transiro al la Demokratio, la urbestro estis socialisto.
Speciale menciindas la itinero de Amanece, que no es poco, filmo de José Luis Cuerda, parte filmita en Molinicos, kie viziteblas la lokoj kaj scenejoj en kiuj oni filmis kelkajn scenojn.
Grava okazaĵo ene de la historio de Molinicos estis la arbara incendio kiu okazis en 1994, en la najbara municipo Yeste, kiu tuŝis ankaŭ la teritorion de Molinicos. Totale detruiĝis 14 284 h, kaj ĉirkaŭ 1300 personoj de ambaŭ municipoj devis estis evakuitaj.
Submunicipoj
Ĝi enhavas la submunicipojn Los Alejos, La Alfera, Las Ánimas, Cañada de Morote, Cañada del Provencio, Los Collados, Fuente Carrasca, Fuente - Higuera, Las Hoyas, Mesones, El Pardal, Pinilla, El Quejigal, Torre-Pedro kaj La Vegallera.
Ekonomio
La ĉefaj kultivoj en agrikulturo estis de olivarboj (30% de la plugteroj) kaj migdalarboj (45,2% de la plugteroj, ĉefe el la mezo de la 20a jarcento), kvankam estas ankaŭ kelkaj kultivoj de cerealoj kaj vitejoj. Tradicie estis kultivo kaj posta industria profito de esparto. En brutobredado ĉefa agado estas de ŝafoj kun 77,62 % de la totalo de brutoj, sekvita de kaproj, kun 10,69 % de brutoj.
Marianne Hainisch
Marianne HAINISCH, fraŭline Perger, (naskiĝinta la 25-an de marto 1839 en Baden, mortinta la 5-an de majo 1936 en Vieno) estis gvidantino de la aŭstria feminismo kaj pionirino por la egalrajteco virina.
La patrino de Michael Hainisch estis ekde 1870 protagonistino por moderna kleriga sistemo kaj laborpostenkreado por virinoj. En 1902 ŝi fondis la Asocion de aŭstriaj porvirinaj societoj (Bund österreichischer Frauenvereine), kiun ŝi unuigis en 1904 al la tutmonda International Council of Women.
Post la morto de Bertha von Suttner en 1914, ŝi gvidis la Packomitaton ene de la Federacio de aŭstriaj porvirinaj societoj.
Magda Nádor
Magda Nádor, laŭ hungarlingve kutima nomordo Nádor Magda estas hungara operkantisto, (koloratursoprano), altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis Nitti, ŝia plej nova nomo estas (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Gombai-Nagy Magda.
Magdolna Nitti naskiĝis la  en Dorog.
Biografio
Magda Nádor lernis violonadon en sia naskiĝurbo, poste en Esztergom, fine ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1981. Ŝia plej grava instruisto estis Edit Fábry. En la teatra jaro 1981 ŝi apartenis al Budapeŝta Ŝtata Operejo. Inter 1982 kaj 1993 ŝi estis membro de Komika Operejo Berlino, poste ŝi estis gastokantisto en Dresdeno, Teatro alla Scala, Londono, Stuttgart, Amsterdamo, Parizo, Romo, Vatikano, Bonn, a Festivalo de Salcburgo, Sofio. Intertempe en 1984 ŝi ricevis la germanan titolon "ĉambelana kantisto". Inter 1986-1988 ŝi plulernis en Berlino. Ŝi malsaniĝis kaj revenis al la scenejo de Nacia Teatro (Miskolc) en 1994, inter 1995-1999 ŝi havis rolojn en Dessau, poste ŝi finis la kantadon. Dum la adiaŭo ŝi ricevis la titolon "Honora kaj eterna membro de Operejo Dessau". Ŝi komencis instrui ekde 1990, post 9 jaroj en la Muzikakademio. Ŝi instruas ankaŭ teknikon de la spiro. En 2002 ŝi habilitiĝis, post 2 jaroj ŝi atingis la sciencan gradon DLA. Ŝi ricevis premion de ĵurio en 1981.
Papendorf (Warnow)
Papendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Warnow-West. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Al la teritorio apartenas la komunumopartoj Gragetopshof, Groß Stove, Niendorf kaj Sildemow.
(13931) 1988 RF13
(13931) 1988 RF13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Árpád Pusztai
Árpád Pusztai [pustai], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Pusztai Árpád János estis hungara-brita biokemiisto, nutristo, kiu pasigis 36 jarojn ĉe la Esplora Instituto Rowett en Aberdeen. Li estis mondospecialisto pri en:lectin, verkante 270 artikolojn kaj tri librojn pri tio.
Árpád Pusztai naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Aberdeen.
Biografio
Árpád Pusztai maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon pri kemio en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1953. Post siaj studoj li havis postenon en Hungara Scienca Akademio, sed post la Hungara revolucio de 1956 li disidis al Britio, iom poste li doktoriĝis en instituto en Londono. En 1963 li estis invitita aliĝi al la menciita instituto en Aberdeen. En 1988 li ricevis stipendion. En 1995 li komencis esplori terpomojn modifitajn genetike.
Skandalo
En 1998 Pusztai diris en intervjuo, ke lia grupo observis damaĝojn al intestoj kaj imunsistemoj de ratoj nutritaj per genetike modifitaj terpomoj. Li ankaŭ diris, "Se mi havus la elekton, mi certe ne manĝus ĝin", kaj ke "mi trovas tre maljusta uzi niajn kuncivitanojn kiel domanarojn." Poste lia kontrakto ne estis renovigita en la instituto. En 1999 21 konataj sciencistoj apogis esplorojn de Pusztai, tamen li hejmenvenis al Hungario.
502
En la jaro 502 post Kristo okazis, interalie:
Monaĥejo Pfäfers
Monaĥejo aŭ Abatejo Pfäfers estas benediktana abatejo en la komunumo Pfäfers en Sarganslando, Kantono Sankt-Galo, Svislando. La monaĥejo estis fondita en la 8-a jarcento kaj malfondita en la jaro 1838 per decido de la granda konsilio de Kantono Sankt-Galo. En la baroka konstruaĵo de la monaĥejo el la 17-a jarcento ek de la jaro 1845 troviĝas la psikiatra kliniko Sankt-Pirminsberg. La iama monaĥeja preĝejo Sankt-Maria hodiaŭ estas la pastra preĝejo de la katolika eklezia komunumo de Pfäfers.
Historio
Laŭ la kroniko de Hermann la lamulo de Reichenau la monaĥejo estis fondita en la jaro 731. La unuaj monaĥoj venis el la Monaĥejo Reichenaŭ. La legendo rilatigas la fondon de la monaĥejo al la migranta episkopo kaj posta sanktulo Pirmin. La abatejo estis unuan fojon dokumente menciita en la jaro 762. Apud la episkopa urbo Koiro la Monaĥejo Pfäfers dum mezepoko fariĝis la plej grava eklezia centro de Koira Retio. La monaĥejo fondis multnombrajn preĝejojn en la regiono kaj posedis bienojn vaste disdonitajn inter Sudtirolo kaj Baden-Virtembergo. En la jaro 840 la imperiestro Lotaro koncedis al Pfäfers la liberecon elekti sian abaton. Imperiestro Ludoviko la infano donacis la abatejon en la jaro 905 al la episkopo Salomo la 3-a, kiu samtempe estis abato de la Monaĥejo Sankt-Galo. Sekvis jardeka kverelo inter la Sankt-Galo kaj Koiro pri la posedo de la Abatejo Pfäfer. La imperiestro Oto la 1-a konfirmis en la jaro 949 denove la liberecon por elekti la abaton, kial la Abatejo Pfäfers gardis sian sendependecon.
En la jaro 1665 la monaĥejo estis detruita de inscendio. Sekvis la konstruo de la nova baroka konstruaĵo. En la jaro 1734 estiĝis kverelo, ĉar Zuriko rifuzis la konfirmon de la abato. Enketokomisiono tiam eltrovis, ke pluraj el la imperiestraj dokumentoj, kiuj koncedis privilegiojn kaj liberecojn al la monaĥejo, estis falsigoj. En la jaro 1794 okazis ribelo de la servutoj kontraŭ la abatejo. Post la enmarŝo de la franca armeo en la jaro 1798 la monaĥejo estis dumtempe malfondita, sed ĝi estis reinstalita post la findo de la Helveta Respubliko en la jaro 1803. Pro la katastrofa financa situacio la lasta abato Plazidus Pfister en la jaro 1838 devis peti la papon por mondigo de la monaĥejo, kiu en la sama jaro per decido de la granda kantona konsilio de Sankt-Galo estis malfondita.
Fontoj
La teksto baziĝas grandparte sur la artikolo Mohaĥejo Pfäfers en la germana vikipedio.
Sirhan Sirhan
Sirhan Bishara SIRHAN (naskita la 19an de marto 1944, en Jerusalemo, de kristanaj palestinaj gepatroj) estas la konviktita murdinto de la usona senatano Robert F. “Bobby” Kennedy (konata ankaŭ kiel RFK). Nuntempe li pasigas dumvivan enprizonigon en la California State Prison, Corcoran, Kalifornio, Usono.
La murdo de RFK
Kennedy ricevis tri pafojn (kvara kuglo trairis lian jakon) kaj mortis preskaŭ 26 horojn poste. Kvin pliaj personoj estis pafvunditaj, sed poste resaniĝis.
Motivoj
Laŭsupoze Sirhan kredis sin perfidita de la apogo de Kennedy al Israelo en la t.n. Sestaga Milito en junio 1967, ekinta precize unu jaron antaŭ la murdo. Tamen, post la murdo oni trovis enskribon en la taglibro de Sirhan kun la teksto "RFK must die" (RFK devas morti), ŝajne skribitan antaŭ ol la apogo de Kennedy al Israelo diskoniĝis publike. Post lia aresto, oni trovis kajeron kun tiu ĉi kaj aliaj taglibraj enskriboj kaj multe da sensencaj, konsci-fluaj skribaĉoj.
Meneliko la 2-a (Etiopio)
Meneliko la 2-a estis imperiestro de Etiopio (kiu tiam nomiĝis "Abisenio"), naskiĝinta en Ankobero, en la aktuala Etiopio en 1844 kaj mortinta en Adis-Abebo, urbo fondita de li mem, en 1913. Li estis reganto (negus) de Soa, en centra Etiopio, kaj imperiestro de Etiopio ekde 1889 al 1909. Meneliko la 2-a transformis la landon, el serio de ŝtatoj duonsendependaj, en unuigitan landon.
Li estis heredanto de la trono de Soa post la morto de sia patro, la princo Hailu Malkot, en 1855, sed li estis portata al la kortego de la imperiestro Teodoro la 2-a (Etiopio), kiu estis venkinta lian patron, kaj kiu edzigis lin al unu el siaj filinoj. Poste li konkeris Soa kaj proklamiĝis reĝo de tiu teritorio, kiun li ampleksigos per aligo de aliaj, kiaj tiuj de la popolo de Gallaoj.
Poster li defendis la aŭtonomion de Soa kun la imperiestro Johano la 4-a, kiun li sukcedis en 1889 post multaj klopodoj danke al helpo de Italio. Tiun saman jaron li aneksiigis la nordajn regnojn de Tigreo kaj Amharo kaj subskribis kun Italio la polemikan Traktaĵon de Wuchale, kies traduko en italan inkludis klaŭzulon per kiu oni akcepti la italan protektoradon, kion Meneliko ne sciis.
Kiam Meneliko elsciis la veran enhavon de la falsa interkonsento, malakceptis ĝin, kio ne plaĉis al la italoj, kiuj poste, en 1894, invadis Abisenion provokante militon inter ambaŭ landoj. La italoj pensis atingi facilan venkon, kiel ĉe ĉiu alia lando afrika, sed ili estis venkitaj en la batalo de Adua en 1896 kaj tiun saman jaron Etiopio proklamiĝis venkinta kaj sendependa. Oni subskribis novan traktaĵon kun Italio, per kiu Etiopio akiris agnoskon kiel sendependa lando kaj Italio plutenis la kolonion de Eritreo. Abisenio konsolidigis sian sendependon en 1906, kiam oni atingis internacian agnoskon.
En 1886 li fondis la urbon de Adis-Abebo, kaj aplikis politikon de militista, ekonomia kaj kultura modernigoj kiuj permesis solidigi la bazojn de moderna ŝtato. En tiu procezo elstaras la klopodo nuligi la komercon de sklavoj, la malpliigo de povoj kaj privilegioj de la feŭda nobelaro de la lando kaj la malfermo de la komerco kun Ĝibutio, franca kolonio, danke al permeso kiun li donis al francoj por konstrui fervojon. El 1903, kiam li suferis sian unuan atakon de apopleksio, lia sano ekmalboniĝis kaj post du jaroj li nomumis sukcedanto sian filon Liy Yassu, kaj ĉesis esti imperiestro en 1909. Li mortis en 1913 en Adis-Abebo, pro dua atako de apopleksio.
Monda Tago de Sano
Monda Tago de Sano estas tutmonda konsciiga tago pri sano celebrata ĉiujare la 7an de Aprilo, sub la sponsoreco de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS), same kiel de aliaj rilataj organizoj.
En 1948, la MOS okazigis la unuan Tutmondan Sanasembleon. La Asembleo decidis celebri la 7an de Aprilo ĉiujare, kun efiko el 1950, kiel la Monda Tago de Sano. La Monda Tago de Sano okazis por marki la fondon de la MOS kaj estas rigardata kiel oportuno fare de la organizaĵo por altiri tutmondan atenton al afero de plej gravo por la monda sano ĉiujare. La MOS organizas internaciajn, regionajn kaj lokajn okazaĵojn en tiu Tago rilate al partikulara temo. La Monda Tago de Sano estas agnoskita de kelkaj registaroj kaj ne-registaraj organizaĵoj kun interesoj en publika sano, kiuj organizas ankaŭ aktivecoj kaj fokusas ilian subtenon en gazetaraj informoj, kiel la Global Health Council.
Agadaj Tagoj
La Monda Tago de Sano estas unu el 11 oficialaj kampanjoj por monda sano markitaj de la MOS, kun la Monda Tago kontraŭ Tuberkulozo, Monda Semajno por Imunigo, Monda Tago kontraŭ Malario, Monda Tago sen Tabako, Monda Tago kontraŭ Aidoso, Monda Tago de Sangodonantoj, Monda Tago kontraŭ la malsano Ĉagas, Monda Tago por la Sekureco de Pacientoj, Monda Semajno por la Antimikrobia Konscio kaj Monda Tago kontraŭ Hepatito.
Adél Szekeres
Adél SZEKERES [sekereŝ] rumania hungara instruistino, lokhistoriistino. Ŝi naskiĝis en Luduș la 29-an de junio 1946.
Kariero
Adél Szekeres akiris diplomon pri historio en UBB de Kluĵo en 1973. Inter 1964–71 kaj inter 1990–2003 ŝi instruis en sia naskiĝurbo. Ŝi publikigis en Népújság, Történelmi Magazin.
Eksteraj Regionoj (Eŭropa Unio)
La Eksteraj regionoj (ERoj) estas teritorioj de Eŭropa Unio situantaj ekster la eŭropa kontinento. La ERoj estis agnoskitaj unuafoje en deklaro aneksita al la Maastricht-Traktato de 1992. Ekde 2009 ili estas difinitaj en Artikolo 349 de la Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio, kiu specifas la manieron adapti eŭropan juron al ili.
La ERoj estas parto de Eŭropa Unio, male al Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj dependantaj de membrolandoj de Eŭropa Unio. Ĉi-lastaj ne formas parton de unia teritorio kvankam iliaj ŝtatanoj posedas la naciecon de membroŝtato de la Unio. Krome, nek la transmaraj departementoj (kiuj estas ERoj), nek la Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj estas parto de la Schengen-areo (krom la Acoroj, Kanarioj kaj Madejro).
La Eksteraj regionoj indikitas helblue sur la suba mapo kun la asociataj teritorioj de Eŭropa Unio. Ili situas en Atlantika Oceano, Sudameriko kaj Hindia Oceano. [[Dosiero:Map-Europe-Outermost-regions-de.png|eta|600px|center|Geografio de Eŭropa Unio
Ĝisdatigita post Briteliro. ]]
Briga Alta
Briga Alta estas komunumo de Italio, rekte ĉe la limo al Francio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Chiusa di Pesio, Cosio di Arroscia (IM), La Brigue (FR-06), Limone Piemonte, Mendatica (IM), Ormea, Roccaforte Mondovì, Tende (FR-06) kaj Triora (IM).
Vega de Valdetronco
Vega de Valdetronco [BEga debaldeTRONko] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Montes Torozos en la centrokcidento de la provinco. Vega de Valdetronco estas etimologie komprenebla kiel Valkamparo de la Valo de la Arbotrunko.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 17,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 96 loĝantojn. Ĝi perdis 550 loĝantojn el la mezo de la 19-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 40 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj: tritiko, sekalo) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.
Jorge Guillén
Jorge GUILLÉN [ĤORĥe giJEN], (Valladolid, 18-an de januaro 1893 - Málaga, 6-an de februaro 1984). Hispana poeto kaj unu el la plej aĝaj kaj seriozaj en la grupo de generacio de la 27a.
Biografio
Li naskiĝis en Valladolid. Lia vivo fluas paralele al tiu de lia amiko Pedro Salinas, al kiu anstataŭis kiel hispana helpanto en La Sorbonne ekde 1917 al 1923. Ankaŭ li estis profesoro en universitatoj, nome de Murcia (1925-1929) kaj Sevilo (1932-1938), krom intermezo en tiu de Oksfordo (1929-1931). Post la intercivitana milito li ekziliiĝis kiel ĉiu progresema intelektulo kaj instaliĝis en Usono, kie li daŭre estis universitata profesoro. Post emeritiĝo li translokiĝis en Italion, kie duafoje edziĝis. Post redemokratiiĝo li translokiĝis en Málaga. En 1977 li ricevis premion Miguel de Cervantes, plej alta omaĝilo por hispanlingvaj verkistoj. Li mortiĝis en Málaga en 1984.
Analizo de lia verkaro
Cántico estis eldonita unuafoje en 1923 en la Revista de Occidente (Okcidenta Revuo) kaj enhavis nur 75 poemojn. La fina versio, publikita en 1950 en Bonaero, enhavas 334 poemas dividitaj en kvin partoj: «Al aire de tu vuelo» (Je l’aer’ de via flugo), «Las horas situadas» (La lokigitaj horoj), «El pájaro en la mano» (La birdo enmana), «Aquí mismo» (Ĉi tie mem) kaj “Pleno ser” (Tutplena estaĵo). En tiu verko la aŭtoro gloras ekzistoĝuon, la universalan harmonion, la lumegecon, plenecon de la estaĵo kaj la integriĝo de la poeto en perfekta mondo, kie multfoje miksiĝas amatino kaj pejzaĝo. La optimismo kaj trankvileco regas ĉiujn poemojn en la libro.
Post lia sperto de la Intercivitana Milito, la malvenko kaj la ekzilo, krom la ekkono pri la teruro de la Dua mondmilito, en lia posta poezia libro, Clamor (Klamado), Guillén ekkonscienciĝis pri efemereco kaj ekmetis negativajn ecojn de historio: malriĉo, milito, doloro, morto... Se Cántico estis danko de la poeto pro mondoperfekto, en Clamor velkiĝas tiu kredo. Tame ĝi ne estas angora aŭ pesimisma libro ĉar en ĝi superregas vivodeziro. Tiu verko konsistas el tri libropartoj Maremágnum (1957), kies kerno prezentas armonimankon; Que van a dar en el mar (Kiuj alvenos enmaren, 1960), kies titolo devenas de fama mezepoka verso pri morto, do, en tiu parto li disvolvigas ideon pri daŭro de morto kaj A la altura de las circunstancias (Je cirkonstancalto, 1963), kie aperas lukto por restarigi ekvilibron.
Homenaje (Omaĝo) estis publikita en 1967. Kiel la titolo sugestas, Guillén laŭdas personojn elstarajn en mondo ĉu de artoj ĉu de sciencoj uzante teknikojn de teatra monologo kaj portreto.
Per titolo Aire nuestro (Nia aero) titoligis la kolekton de liaj tri grandaj poeziaj libroj verkitaj ĝis 1968, tio estas Cántico, Clamor kaj Homenaje. Poste li publikigos Y otros poemas (Kaj aliaj poemoj, 1973) kaj Final (Fino, 1982).
Komplekseco de la verkaro de Guillén baziĝas sur lia idealo de pura poezio rezumebla tiele:
Ras Gobena
Ras Gobena Dacche (1821 - Julio, 1889) estis membro de la popolo de Oromoj kaj de ties aristokratoj en la regiono de Shoao en centra Etiopio meze de la 19a jarcento. Li kunordigis la armeon de Ŝeŭa Oromo kun la centra armeo de Meneliko la 2-a, kiu poste iĝis etiopia imperiestro, por enmeti pliajn teritoriojn ene de la Etiopia Imperio fine de la 19a jarcento.
(17750) 1998 DZ1
(17750) 1998 DZ1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Suda Aŭstralio).
4952 Kibeshigemaro
4952 Kibeshigemaro estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en gubernio Ŝiga (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Shigemaro Kibe (1912–1990), fama fabrikanto de teleskopoj por amatoraj astronomoj.
Breogano
Breogano (Breogán galege kaj hispane) estas la nomo de kelta legenda reĝo el Galegio, laŭ la irlandaj tradicioj kompilitaj en la 11-a jarcento en Lebor Gabála Érenn (La "Libro de Konkeroj"), kiu rakontas la diversajn invadojn kiuj suferis la insulon.Laŭ tiu ĉi legendo, la reĝo Breogano konstruis en la urbo Brigantio, kiu troviĝas en Iberio, turon tiom alta ke liaj filoj, Ith kaj Bile, povis vidi malproksiman verdan bordon ekde ĝia pinto. La vido de tiu malproksima lando kondukis ilin norden ĝis Irlando, kie Ith estis murdita. Kiel venĝo, la filoj de Mil, nepo de Breogano kaj nevo de Ith, navigis ekde Brigantio ĝis Irlando kaj konkeris ĝin.
La irlandaj monaĥoj de la 11-a jc. kiuj kompilis la rakontojn pri Breogano rilatigis la urbon Brigantio de Breogano kun la galega urbo Brigantium, la nuna Betanzos. En la 19-a jarcento la legendo estis diskonigata de galegaj historiistoj kiuj eĉ identigis la Turon de Herkulo de Korunjo (apud kiu troviĝas statuo al Breogano). Sammaniere, Breogano estas reprezentita kiel la mitologia patriarko (patro) de la galega popolo.
507
En la jaro 507 post Kristo okazis, interalie:
31471 Sallyalbright
31471 Sallyalbright estas tre malgranda neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sally Albright, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2014 pro sia projekto en teamo pri media mastrumado. Ŝi estis lernantino ĉe la South River High School de Orienta Edgewater (Marilando, Usono).
Gregorio la 2-a
Sankta Gregorio la 2-a (naskiĝis en 669 en Romo, mortis la en Romo) estis papo de 715 ĝis 731.
Li estis antaŭ la papeco subdiakono kaj eklezia trezoristo. Oni elektis lin papo la. Li kiel papo forte apogis la kristanigan laboron de Sankta Bonifacio kaj Sankta Korbinianus inter la germanoj. Li episkopigis ilin ambaŭ en 722.
Kvankam li estis fidulo de Orientroma Imperio, sukcese kontraŭbatalis la klopodojn de la bizancaa reganto (Sira) Leono la 3-a. La imperiestro ordonis do neniigon de ĉiu figurigo de la sanktuloj. Gregorio la 2-a kondamnis tiun decidon de Leono kaj tiel komenciĝis la bildodetrua disputo. Leono kie respondo volis murdigi Gregorion.
La papo luktis dum la tuta lasta vivo kontraŭ la bildodetruo, per apogo de la romianoj kaj la langobardoj. Spite al ĉio, la skismo inter la Roma kaj Bizanca Imperioj iĝis pli kaj pli forta dum la 8-a jarcento.
Li estis agnoskita sanktulo du tagojn post sia morto.
Anssi Kela
Anssi KELA (naskiĝinta 29-a de julio 1972) estas finna kantisto, kiu ekstaris al publikeco kiel membro de bando Pekka ja Susi. La bando venkis en 1993 finnan ĉampionecon de rok-muziko. Ĝi rompiĝis en fino de 1990-aj jaroj kaj Kela movis al sola kariero. Lia debuta albumo estis Nummela. Li publikigis sep solalbumojn. Li faris kantojn ankaŭ por aliaj artistoj. Lia patro Juha Kela estis konata gospela muzikisto.
Rozdorsa pelikano
La Rozdorsa pelikano, ankaŭ Rufa pelikano (Pelecanus rufescens) estas birdospecio membro de la familio de Pelikanedoj kaj ordo de Pelikanoformaj. Ĝi estas loĝanto kaj reproduktulo en Afriko, suda Arabio (kaj ŝajne formortinta el Madagaskaro) en marĉoj kaj neprofundaj lagoj.
Aspekto
Tiu estas relative malgranda pelikano kvankam tute ne malgranda birdo. La grandodiferenco estas laŭŝajna kompare al la simpatria Blanka pelikano same kiel ties grizeca male al blanka plumaro. Longo estas el 125 al 155 cm, enverguro estas 2.15-2.9 m kaj korpomaso de 4 al 7 kg. La beko estas 30 al 38 cm longa. La plumaro estas griza kaj blanka, kun rozkoloreca nuanco surdorse foje ŝajna (neniam kun la forta rozkoloro de flamengo). La bekopinto estas flava, same kiel la supra makzelo, kaj la bekosako estas kutime grizeca al rozkoloreca kun tre fajna blanka horizontala striado. La malhela okulo kontrastas en blankeca ĉirkaŭokula areo kaj inter tiu kaj la supra bekobazo estas nigreca makuleto. Reproduktaj plenkreskuloj havas longajn plumojn en la kapopinto.
Habitato kaj reproduktado
Ĝi troviĝas en gamo de akvaj habitatoj, sed preferas trankvilajn eĉ nefluantajn akvejojn kun neprofunda akvo, evitante stepajn, vegetaĵarajn lagobordojn. Ili preferas nesalakvajn lagojn, marĉojn, grandajn malrapidajn riverojn, kaj sezonajn lagetojn sed ankaŭ ĉeestas en akvorezervejoj, sezone inunditaj teroj kaj inundebenaĵoj ĉe riveraj elfluoj. Ili povas loĝi en alkalaj kaj salaj lagoj kaj lagunoj, kaj povas foje troviĝi laŭlonge de marbordoj en golfetoj kaj estuaroj (kvankam rare en malfermaj marbordoj). La specio tendencas ripozi kaj reproduktiĝi en arboj (ekz. mangrovoj), sed ripozas ankaŭ sur sablecaj insuloj, klifoj, koralrifoj kaj sablo-dunoj.
Nestarboj havas multajn nestojn konstruitaj proksime kune, tiuj nestoj estas re-uzataj ĉiujare ĝis ofte la arbo falas kvankam la birdoj normale restas en la areo. La specio nestumas kolonie en arboj, kareksejoj aŭ malaltaj arbustejoj laŭlonge de akvejoj same kiel (malplej ofte) surgrunde sur sablecaj insuloj kaj en mangrovoj.
La nesto estas granda amaso el bastonetoj, sur kiu la ino demetas 2 al 3 grandajn blankajn ovojn. La idoj estas nutrata kiam ili plonĝas siajn kapojn profunde en la bekosako de plenkreskulo kaj prenas parte digestitajn regurgititajn fiŝojn. La nesto povas esti 10–50 m supergrunde.
Dieto
La manĝo estas kutime fiŝoj (el ĉiu ajn grando ĝis 450 g, kutime en gamo de 80-290 g) kaj amfibiojn, kaj estas kutime akirita per fiŝkaptado farita en grupoj. Ĝi konsistas ĉefe el cikledoj (nome Haplochromis kaj Tilapia)
Neuenmarkt
Neuenmarkt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kulmbach kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 3516
NGC 3516 (aliaj indikoj — UGC 6153, MCG 12-11-9, ZWG 334.11, IRAS11033+7250, PGC 33623) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
23990 Springsteen
23990 Springsteen estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la brita astronomo Ian P. Griffin elde Auckland (Nov-Zelando).
3356 Resnik
3356 Resnik estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona kosmonaŭtino Judith Resnik (1949–1986), mortinta en la eksplodo de la Kosmopramo Challenger la.
Arnold Petersen
Arnold Petersen (naskiĝis la 16-an de aprilo 1885 kaj mortis la 5-an de februaro 1976) estis la nacia sekretario de la Socialista Labor-Partio de Usono (Socialist Labor Party of America) de 1914 ĝis 1969. Petersen ludis ĉefan rolon kiel proparolanto de tiu partio kaj kiel subtenanto de la De-Leonisma versio de la marksisma teorio en la 20-a jarcento.
Biografio
Arnold Petersen naskiĝis en Odenso, Danlando, kiel filo de tajloro. Post la lernejo li elmigris al Usono kaj laboris en paperskatol-fabriko. En la jaro 1907 li aliĝis al la Socialista Labor-Partio.
Kiam li retiriĝis kiel gvidanto de la Socialista Labor-Partio de Usono en la jaro 1969, li estis la gvidanto de tiu organizaĵo dum kvindek kvin el la naŭdek kvar jaroj de ekzisto de la organizaĵo, kaj sepdek naŭ jaroj kiel "De-Leonista" organizaĵo (ekde 1890). Li mortis la 5-an de februaro 1976.
52589 Montviloff
52589 Montviloff estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de la Pises, en Nacia parko Cevenoj (Gard, Francio).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Nicolas Montviloff, iama prezidento de la Société Astronomique de Montpellier kaj kunfondinto de la Observatorio de la Pises, kune kun la direkoro Jean-Marie Lopez.
Kokosinsuloj
Tiu artikolo temas pri aŭstralia teritorio. Pri aliaj samnomaj lokoj vidu Kokosinsuloj (apartigilo).
Dependa teritorio de Aŭstralio en Sud-Orienta Azio.
Ždánice (distrikto Žďár nad Sázavou)
Ždánice (Schdanitz) estas municipo de Ĉeĥio en distrikto Žďár nad Sázavou. En vivis en la vilaĝo.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1287.
Przemysł la 2-a
Przemysł la 2-a (naskiĝis la 14-an de oktobro 1257 en Poznań, mortis la 8-an de februaro 1296 en Rogoźno) estis pola reganto el dinastio Piastoj (la lasta vira reprezentanto de Grandpoluja linio), princo de Poznań en la jaroj 1257–1279, princo de Grandpolujo en la jaroj 1279–1296, princo de Krakovo kaj per tio princeps (plejaĝa princo) de Pollando en la jaroj 1290–1291, princo de la Pomerio de Gdańsk en la jaroj 1294–1296, reĝo de Pollando en la jaroj 1295–1296.
Hans Jensen
Hans JENSEN (25-an de junio 1907 en Hamburg - 11-an de februaro 1973 en Heidelberg; plena nomo Johannes Hans Daniel Jensen) estis germana fizikisto kaj nobel-premiito pri fiziko de 1963. Li ellaboris kiel teoria fizikisto kun Maria Goeppert-Mayer la ŝelomodelon de la atoma kerno. Hans Jensen laboris post 1949 ĉefe en Universitato de Hajdelbergo.
Vivo
Hans Jensen naskiĝis kiel tria filo de la ĝardenisto Karl Friedrich Jensen kaj ties edzino Helene Auguste Adolphine (naskiĝis kiel Ohm). Li studis ekde 1926 en la Hamburga Universitato kaj la Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo fizikon, matematikon, fizikan kemion kaj filozofion. Post la doktoriĝo pri fiziko, li restis en Hamburgo kiel scienca asistento kaj lia habilitiĝo okazis tie en 1936. Li iĝis docento en 1937 kaj eksterordinara profesoro en 1941 en la Universitato Gottfried Wilhelm Leibniz en Hanovro. Li akceptis en 1949 proponon de Universitato de Hajdelbergo por posteno de ordinara profesoro. Li laboris en tiu pozicio ĝis lia emeritiĝo en 1969. Dum tiu periodo, li havis ankaŭ plurajn gastprofesoran inviton kaj laboron en Usono, interalie ĉe la Institute for Advanced Study de la Universitato Princeton (1952), la Universitato de Viskonsino-Milvokio (1951), la Universitato de Minesoto (1956), la Universitato de Indianao (1953), ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio (1953) kaj la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley (1952), kaj ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe San-Diego (1961). Li estis ekde 1955 kun Otto Haxel komuna aldonanto de la ĵurnalo Zeitschrift für Physik.
Korouhvice
Korouhvice (Korowitz) estas vilaĝo en Ĉeĥio, la okcidenta parto de municipo Chlum-Korouhvice en distrikto Žďár nad Sázavou. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 4 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Korouhvice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,81 km².
La devena vilaĝo estis detruita kaj surverŝita de akvo pro konstruado de valbaraĵo Vír. Nuntempe estas sur la bordo de la rezervujo nur kelke da domoj.
508
En la jaro 508 post Kristo okazis, interalie:
Vrhaveč
Vrhaveč estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1379.
Minaj
Minaj (ankaŭ hungare, Минай) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Holmok.
Situo
Minaj situas sur ebenaĵo, kontaktiĝanta kun Uĵhorodo, kies centro troviĝas 4 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1273 en formo Ninay. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1567 la Habsburgoj bruldetruis la vilaĝon. En la 18-a jarcento rutenoj alvenis. En 1910 loĝis en Minaj 350 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Minaj apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Minaj rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Minaj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo nomata pri Maksim Gorkij funkciis. En 2001 loĝis en Minaj 3088 da homoj, (plejparte ukrainoj). Vilaĝservoj estas bazlernejo, poŝto, kuracejo.
5795 Roshchina
5795 Roshchina estas malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 27-an de septembro 1978 de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Krimeo, en Ukrainio, sed de facto en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la ĵurnalistino kaj poetino Elena Olegovna Roŝĉina (cirile : Елена Олеговна Рощина, 1966–1994), tragike murdita. Ŝi interesiĝis pri astronomio kaj iuj el ŝiaj poeziaĵoj havis astronomiajn temojn.
Japana Esperantisto
Japana Esperantisto estis oficiala organo de Japana Esperantista Asocio (JEA), Tokio. De aŭgusto ĝis decembro 1906 ĝi estis nomata La Japana Esperantisto. Ĉefredaktoroj estis d-ro Kuroita kaj d-ro J. Takakusu. Japana Esperantisto estis riĉe ilustrita kaj enhavis krom nacia propagando kaj kroniko artikolojn pri la japana vivo, precipe pri la ĉerizflora festo, pro kio ĝi baldaŭ akceptis la subtitolon Internacia ilustrita revuo, konigas la mondon pri la ekstrema Oriento. De januaro 1914 ĝi aperis tre malgrandigita kaj nur por la propagando en Japanujo.
Sainz de Baranda (metroo de Madrido)
Sainz de Baranda estas stacio sur la linioj 6 kaj 9 de la Metroo de Madrido sub la strato de Doktoro Esquerdo, proksime al la intersekco kun Calle Mayor Sainz de Baranda, en la Madrida distrikto Retiro.
La stacio estis malfermita al la publiko la 11-an de oktobro 1979 en la sekcio - de la linio 6 kaj la 31-an de januaro 1980 malfermiĝis la unua sekcio de la linio 9, kies platformoj situas ĉe pli granda profundo ol tiuj de la linio 6, kiu komenciĝis de ĉi tiu stacio, atingante. Ĝi ĉesis esti lasta stacio la 24-an de februaro 1986, kun la inaŭguro de la ligsekcio de linio 9 kaj linio 9B inter kaj ĉi tiu stacio.
Ĉefministro de Alĝerio
La Ĉefministro de Alĝerio estas la registarestro de Alĝerio.
Li estas nomumita de la Prezidento de Alĝerio, kun aliaj ministroj kaj membroj de la registaro kiujn la nova Ĉefministro rekomendas. La Popola Nacia Asembleo devas aprobi la leĝaran programon de la nova registaro aŭ la Asembleo estas dissolvita kaj la ĉefministro devas rezigni.
Ne estas konstituciaj limigoj al la regotempo de la ĉefministro. La plej longa regotempo estis tiu de Mohamed Ben Ahmed Abdelghani, kiu funkciis el 1979 al 1984.
Kostelec
Nomon Kostelec havas pluraj municipoj:
Kati Méhes
MÉHES Kati [pr. me:heŝ] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Hodod la 3-an de aŭgusto 1950.
Ŝia kariero
Kati Méhes ekde 1973 ludas en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.
Vokalezo
Vokalezo estas stilo de ĵaz-kantado, je kiu kantisto imitas la ludadon de instrumentoj kiel la saksofono. Male al la skatkantado ili uzas je tio ne sensencajn silabojn, sed kantotekstojn. La baza muzikpeco estas origine nurinstrumenta ĵaza normkanto. Pioniro de vokalezo estis en la 1940-aj jaroj Eddie Jefferson, kies tekstojn King Pleasure en 1952 famigis („In the Mood for Love“). La tekniko disfamiĝis per la kantotriopo „Lambert, Hendricks kaj Ross“ en la 1950-aj jaroj (albumo „Sing a song of Basie“ 1957). Leonard Feather tiam unuafoje uzis la terminon vokalezo por priskribo de ilia muziko. En la nuntempo aparte la kantensemblo „Manhattan Transfer“ flegas vokalezon („Birdland“), ofte ankaŭ kunlabore kun Jon Hendricks. Famaj reprezentantoj ankaŭ estis Slim Gaillard, Cab Calloway, Leo Watson, Kurt Elling, Mark Murphy aŭ Babs Gonzales.
509
En la jaro 509 post Kristo okazis, interalie:
Trezorinsulo
Trezorinsulo (Treasure Island) estas konata aventurromano verkita de la skota aŭtoro Robert Louis Stevenson kaj unue publikigita libroforme en 1883. La rakonto estis origine publikigita kiel seriigita rakonto en la revuo "Young Folks" en 1881-1882 sub la nomo "The Ship's Massacre, or: Treasure Island". La rakonto priskribas Jim Hawkins, knabon kiu trovas trezormapon kaj ekiras kun maristoj por trovi la trezoron tra vojaĝo plena de danĝeroj kaj malhelpoj. Stevenson komencis verki Trezorinsulo kiam li estis 30-jaraĝa kaj tiu-ĉi verko fariĝis lia unua sukceso kiel verkisto. Iuj supozas, ke la skota verkisto Robert Louis Stevenson inspiriĝis de Kokosa Insulo por sia romano Trezorinsulo, publikigita en 1881. Dum la paso de la tempo la romano ricevis multajn filmajn kaj televidajn surscenejigitaj versiojn kaj adaptaĵojn.
Fono de la verkado
Kiam aŭtuno venis al Skotlando, la Stevenson-familio forlasis sian somerhejmon kaj revenis al Londono - sed Stevenson havis kronikan denaskan malsanon, kiu ĉesigis verkadon kiam Stevenson atingis la 15an ĉapitron. Stevenson maltrankviliĝis pri la limdato por sendi la ĉapitrojn de la rakonto al la gazeto. redaktisto, la Stevenson vojaĝis en oktobro al Davos, Svislando. La klara monta aero faris mirindaĵojn kaj Stevenson povis daŭrigi la verkadon. Tiel, kun la rapideco de unu ĉapitro tage, Stevenson rapide finis verki la rakonton. Dum ĝia komenca publikigo en la revuo "Junuloj", inter oktobro 1881 kaj januaro 1882, la rakonto ne sukcesis altiri atenton aŭ pliigi la vendon de la revuo - sed kiam la rakonto estis publikigita kiel libro, en 1883, ĝi rapide populariĝis. La Ĉefministro de Britio, William Gladstone, laŭdire restis vekiĝante ĝis 2 a.m. por fini la legadon. Ankaŭ multaj kritikistoj laŭdis la romanon. Gerard Manley-Hopkins skribis koncerne la romanon: "mi opinias ke Stevenson montras pli da genio en unu paĝo ol Walter Scott faras en tuta romano."
La influo de la romano sur la percepto de piratoj estis granda. Stevenson eterne asociis piratojn kun mapoj, nigraj veloj, tropikaj insuloj kaj unukruraj maristoj kun papagoj pozantaj sur iliaj ŝultroj. La trezormapo kun la X markanta la lokon de la kaŝita trezoro estas unu el la plej rekoneblaj simboloj de piratoj - kaj tamen, la tuta ideo estas imaga kaj originas de la origina mapo de Stevenson. La termino "trezorinsulo" fariĝis komuna idiomaĵo.
Danke al la leteroj kaj eseoj de Stevenson, oni scias multon pri la fontoj de lia inspiro. La unua fonto estis la mapo, sed li ankaŭ ĉerpis el la verkoj de verkistoj kiel Daniel Defoe, Edgar Allan Poe kaj Washington Irving. Stevenson kutimis diri ke la laboro At Last, de Charles Kingsley, estis grava fonto de inspiro por li. La fonto de inspiro por la rolulo de la Long John Silver estis la amiko de Stevenson, William Henley. Lloyd Osborne priskribis lin kiel "mirindan, entuziasman, larĝŝultran viron kun granda ruĝa barbo kaj promenbastono. Gaja, saĝa, kaj mirinde li havis nekredeblan viglecon kaj fajron." En letero al Henley, post la publikigo de Trezorinsulo, Stevenson skribis: "Mi ŝatus konfesi. Estis via kapablo kaj forto malgraŭ via handikapo kiuj naskis Long John Silver. La ideo de la kripla viro. (ĉar Henley estis kripla), reganta kaj timiga nur per sia voĉo, estis tute prenita de vi". Aliaj romanoj similaj al Trezorinsulo inkluzivas Coral Island (1858) de Robert Michael Ballantyne kaj "The Pirate" (1836) de Frederick Marriott. La romano The Mines of King Solomon (1885) de Henry Ryder Haggard estas la produkto de interveno inter Haggard kaj sia frato, en kiu Haggard intervenis ke li povis verki pli bonan romanon ol "Treasure Island".
Stevenson neniam renkontis verajn piratojn en sia vivo. Tamen, liaj priskriboj de marŝipvelado, maristoj kaj vivo surmara estas tre konvinkaj. Lia patro kaj avo estis lumturistoj kaj ofte velis ĉirkaŭ Skotlando, farante inspektadojn de lumturoj. Ili kunportis junan Roberto'n sur ĉi tiuj vojaĝoj. Du jarojn antaŭ verki la romanon, Stevenson transiris Atlantikon. Liaj priskriboj estis tiel konvinkaj ke en 1890 William Butler Yeats rakontis al Stevenson ke "Trezorinsulo" estis la nura romano kiun la marista avo de Yeats ĝuis en sia tuta vivo.
La priskribo de la insulo en la romano baziĝas sur la priskribo de Isla de la Juventud, kiu en tiu tempo estis nomita "Papago-Insulo" kaj estis utiligita kiel kaŝejo por piratoj.
Ekzistas hipotezo ke la rakonto de Trezorinsulo kaj ĝiaj roluloj estas bazitaj sur realaj okazaĵoj kiuj okazis en 1750. Kapitano Flint kaj Long John Silver estas bazitaj sur Owen Lloyd kaj lia lignokrura frato John Lloyd kiuj entombigis 52 skatolojn da hispana trezoro sur Norman Island en la Britaj Virgulininsuloj.
Intrigo
La rakonto okazas en la 18-a jarcento, en 1761. Jim Hawkins estas juna viro, kiu loĝas en la maristgastejo nomata "Admiralo Benbow", kiu apartenas al liaj gepatroj. La gastejo estas proksime de Bristolo, Anglio.
Maljuna kaj minaca maristo nomita Billy Bones, kiu nomas sin "Kapitano", ekaperas ĉe la gastejo. Sed baldaŭ poste li mortas pro apopleksio (kiel rezulto de trinkado de tro multe da rumo), eble rezulte de esti prezentita kun sekreta pirata mesaĝo kiu forpuŝas la kapitanon de lia trankiviliĝo. Tiu mesaĝo estas aludita poste en la intrigo kiel "Nigra Makulo".
Antaŭ ol li mortis, Bones petis al Jim averti lin en kazo ke li vidos unukruran mariston ĉirkaŭe. Kiam Jim kaj lia patrino trovas la mortinta Bones ili haste malfermas lian maristan keston, ĉar ili deziras kolekti pagon de la maristo por lia restado en la gastejo. Interne la du trovas (inter la aliajn aĵoj en la skatolo) ŝiptaglibron kaj manskribitan mapon. Aŭdante paŝojn ekster la gastejo, ili rapide foriras kun la dokumentoj ĉemane, ĝustatempe antaŭ ke la persekutantoj de Billy enfiltriĝas en la gastejon kaj traserĉas ĝin, serĉante tiujn dokumentojn.
Jim ekkomprenas ke la dokumentoj kiujn li akiris de la maristkesto estas de granda valoro, tiel ke li alportas la dokumentojn al du lokaj aristokrataj konatuloj: d-ro Livesey kaj la bienposedanto John Trelawny. Ĉi-lastaj identigas la mapon kiel mapon al legenda trezoro de la fifama kapitano Flint, entombigita sur Skull Island en Karibio. Trelawny tuj komencas plani vojaĝon. Serĉante skipon por la ŝipo kiun li aĉetis, nomata Hispaniolo, li estas persvadita fare de Long John Silver por dungi lin kiel kuiristo, same kiel sufiĉe multajn el la maristoj de Flint kiuj jam velis kun li sed kaŝantas sian identecon. Jim rimarkas ke Long John Silver estas amputita, sed ne atribuas gravecon al tiu. La nura persono dungita de Trelawney kaj inda je fido estas kapitano Alexander Smollett - sed Trelawney falis sub la karisma ĉarmo de Silver kaj kredas ke Silver estas pli bona ol Smollett. La ŝipo ekvelas kaj veladas sen okazaĵo, ĝis Jim hazarde preteraŭdas la planojn de Silver por ribelo kaj murdo. Jim rakontas al la kapitano pri Silver kaj la cetero de la ribelema skipo, kaj Smollett iĝas la gvidanto de la "lojala skipo".
Kiam la ŝipo atingas la insulon, kapitano Smollett elpensas planon forigi la plej multajn el la ribelantoj el la ŝipo - kaj donas al la skipo iom da libertempo sur la marbordo. Sen informado de siaj partneroj, Jim ŝteliras en la boaton de la piratoj kaj velas kun ili al la marbordo. Timigita de la piratoj, Jim forkuras al la arbaro sur la insulo. De sia kaŝejo, Jim atestas la murdon de unu el la maristoj kiuj ne jesis ligi la ribelantojn de Silver. Jim fuĝas pli profunden en la arbaro, kaj renkontis Ben Gunn, kiu estas duonfrenezulo. Ben iam estis membro de la ŝipskipo de Flint, sed estis prirezignita kaj forlasita sur la insulo tri jarojn antaŭ ol la okazaĵoj en la rakonto.