cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nazia Germanio
Militemo
Kiam la invado fare de Italio al Etiopio okazigis nur mildajn protestojn fare ĉefe de la britaj kaj francaj registaroj (sed ankaŭ de aliaj landoj), la 7-an de marto 1936 Hitler uzis la pretekstan minacon de la Traktato franc-soveta por Interhelpo kiel rajtigilo por ordoni al la germana armeo antaŭenigi 3000 soldatojn al la senmilitistigita zono de Rejnlando denove perfortante la postulojn de la Traktato de Versajlo. Ĉar fakte tiu teritorio estas parto de Germanio, la britaj kaj francaj registaroj komprenis, ke klopodi plenumigon de la traktato tiurilate ne meritas la riskon startigi militon. En la unupartia balotado okazigita la 29-an de marto, la nazioj ricevis apogon de 98,9 procento. En 1936, Hitler subskribis Antikominternan pakton kun Japanio kaj insterkonsenton de neagreso kun Mussolini, kiu tuj ekreferencis al "Akso Romo-Berlino". La Kontraŭsoveta Pakto estis subskribita ankaŭ de multaj aliaj eŭropaj landoj.
Tiukadre Hitler sendis militajn liveradojn kaj helpon al la insurekciaj trupoj de la generalo Francisco Franco en la Hispana Enlanda Milito, kiu startis en Julio 1936, iom kiel antaŭaĵo de la venonta tuteŭropa milito. La germana Legio Condor inkludis ampleksan ekipaĵon de aviadiloj kaj ties avianarojn, same kiel forta rotaron de tankoj. La aviadiloj de la Legio Condor detruis la euskan urbon Gerniko en 1937. La faŝismecaj insurekciaj militistoj atingis la venkon en 1939 (grandparte pere de la helpo ricevita de Hitler kaj Mussolini) kaj iĝis neformalaj aliancanoj de la Nazia Germanio.
Aŭstrio kaj Ĉeĥoslovakio
En Februaro 1938, Hitler enfazis al aŭstria kanceliero Kurt Schuschnigg la neceson ke Germanio sekurigu siajn landlimojn. Schuschnigg programis referendumon pri la sendependeco de Aŭstrio por la 13a de Marto, sed Hitler sendis ultimaton al Schuschnigg la 11-an de marto postulante la donon de la tuta povo al la Nazia Partio de Austrio aŭ li devos fronti invadon. La germanaj trupoj eniris en Aŭstrion la venontan tagon, kaj estis ĝenerale bone akceptitaj de granda parto de la loĝantaro.
La Respubliko Ĉeĥoslovakio estis la hejmo de granda minoritato de etnaj germanoj, kiuj loĝis ĉefe en la Sudetio. Pro la premo fare de separismaj grupoj ene de la Sudetgermana partio, la ĉeĥoslovaka registaro proponis ekonomiajn privilegiojn al la regiono. Tamen, ĉiuokaze Hitler decidis ne nur aligi la Sudetojn al la Tria Regno, sed ankaŭ detrui komplete la landon Ĉeĥoslovakio. La nazioj entreprenis kampanjon de propagando cele al la formado de apoga sinteno por invado. La ĉefaj germanaj militestroj kontraŭis la planon, en la ideo, ke Germanio ankoraŭ ne estis preta por milito, sed tio ne ŝanĝis la opinion de Hitler.
La krizo rezultis en la fakto, ke la koncernaj landoj, nome Granda Britio, Ĉeĥoslovakio kaj Francio (alianca de Ĉeĥoslovakio), pretiĝu por eventuala milito. En klopodo eviti tiun militon, laŭ la diplomatia politiko de cedoj, la brita ĉefministro Neville Chamberlain organizis serion de kunsidoj kies rezulto estis la Munkena interkonsento, subskribita la 29-an de septembro 1938. La registaro de Ĉeĥoslovakio vidiĝis devigita akcepti la aligon de la Sudetoj al Germanio, nome perdo por Ĉeĥoslovakio. Chamberlain estis ricevita aklame kiam li surteriĝis en Londono, fame dirinta, ke la interkonsento havigis "pacon por nia tempo", kaŝinte, ke ĉio estis perfido al la interesoj de la aliancita Ĉeĥoslovakio, kaj enkompreninte, ke la nazia ekspansiemo ne estis finita, kaj pro tio la milito ne estis evitita, sed nur iom prokrastita, favore al Hitler, kiu sukcesis timigi la eŭropajn potencojn kaj ekhavi pli da tempo por la militpreparoj. Krom la germana aliigo de la Sudetoj, Ĉeĥoslovakio suferis pli da perdoj: Pollando kaptis mallarĝan zonon proksime de Teŝino (Cieszyn, kun polparolanta loĝantaro) la 2-an de oktobro, dum kiel konsekvenco de la Munkena interkonsento, Hungario postulis kaj ricevis 12 000 kvadratajn kilometros laŭlonge de sia norda landlimo kun Slovakio laŭ la Unua Viena Arbitracio la 2-an de novembro 1938. Post la negocado kun la ĉeĥoslovaka prezidanto Emil Hácha, Hitler alpropigis la reston de la ĉeĥa duono la 15-an de marto 1939 kaj kreis la Protektoraton Bohemio kaj Moravio, unu tagon post la proklamo de la Slovaka ŝtato Respubliko en la slovaka duono, kiu fakte funkciis kiel pupoŝtato de Nazia Germanio. Ankaŭ la 15-an de marto, Hungario okupaciis kaj aneksis la ĵus proklamitan kaj neagnoskitan Karpatan Ukrainion kaj aldonan zonon kiu estis disputita kun Slovakio.
La nazioj ekkontrolis la valutrezervojn kaj de Aŭstrio kaj de Ĉeĥio, same kiel la stokadojn de krudmaterialoj kiel metaloj kaj produktitaj varoj kiel armiloj kaj aviadiloj, kiuj estis senditaj al Germanio. La industria konglomeraĵo Reichswerke Hermann Göring ekkontrolis la fabrikinstalaĵojn de ŝtalo kaj karbo en ambaŭ landoj.
Pollando
En Januaro 1934, Germanio estis subskribinta pakto de neagreso kun Pollando. Tamen, en Marto 1939, Hitler postulis la kapton de la Libera Urbo Dancigo kaj de la Pola Koridoro, nome terpeco kiu estis separanta Orientan Prusion de la cetero de Germanio. La britoj anoncis, ke ili venos por helpi Pollandon, se ĝi estas atakata. Hitler, kredante, ke la britoj ne agados tiucele reale, ordonis la preparadon de invadplanon por Septembro 1939. Krome la 23-an de majo, Hitler priskribis al siaj generaloj sian ĝeneralan planon ne nur kapti la polan koridoron, ses ankaŭ ekspansiigi enorme la germanan teritorion orienten malprofite al Pollando. Li esperis, ke tiam oni frontis lin perforte nome konduke al malferma milito, kiu ebligu al li kaj al la Nazia Germanio eĉ pligrandigi sian povon.
Tiukadre kaj kiel preparo por tia sekvo, la germanoj plifirmigis sian aliancon kun Italio kaj subskribis neagresajn paktojn kun Danio, Estonio kaj Latvio, dum la komercaj ligiloj formaliĝis kun Rumanio, Norvegio kaj Svedio. La kanceliero Joachim von Ribbentrop organizis negocadon kun Sovetunio por starigi neagresan pakton, nome la Pakto Ribbentrop-Molotov, kiu estis subskribita en Aŭgusto 1939 kaj havos enormajn konsekvencojn en la politika kaj milita scenejo de la venonta jarkvino. La traktato jam havis sekretajn protokolojn kiuj planis dividi Pollandon kaj la baltiajn ŝtatojn en germanaj kaj sovetaj influareoj. Tiel Hitler eliminis la opoziciuntajn slavajn ŝtatojn inter Germanio kaj Rusio, retenante hungaran aliancanon (kiu profitis el la hitlera ekspansiismo) kiel ponto al sudoriento. Per pakto kun Sovetunio, li povis pli senzorge ekrigardi okcidenten.
Ekstera politiko
La eksterlanda politiko de Germanio en milittempo tendencis al la kreado de aliancanaj registaroj kontrolitaj ĉu rekte ĉu nerekte el Berlino. La nazioj havis planojn akiri soldatojn el aliancanoj kiel Italio, Hungario, Hispanio kaj aliaj kaj laboristojn kaj liveraĵojn el aliancanoj kiel la Francio de Vichy. Hungario estis la kvara lando kiu unuiĝis al la Akso, subskribante la Aksan Pakton la 27-an de septembro 1940. Bulgario subskribis la pakton la 17-an de novembro. La germanaj klopodoj por sekurigi la aliron al la nafto inkludis la negocadon de liverado kun nova aliancano, nome Rumanio, kiu subskribis la Pakton la 23-an de novembro, kun la Slovaka Respubliko. Fine de 1942, estis 24 divizioj de Rumanio en la Orienta Fronto, 10 de Italio kaj 10 de Hungario. Germanio ekhavis la totalan kontrolon en Francio en 1942, de Italio en 1943 kaj de Hungario en 1944. Kvankam Japanio estis grandpova aliancano, la rilato estis iom distanta, kun malmulta kunordigo aŭ kunlaborado. Por ekzemplo, Germanio malakceptis kunhavi sian formulon por la sinteza nafto el karbo ĝis fino de la milito.
Ekmilito
Germanio invadis Pollandon kaj kaptis la Liberan Urbon Dancigo la 1-an de septembro 1939, kaj tiel startis la Dua Mondmilito en Eŭropo. Laŭ la terminoj de siaj kontraktaj devigoj, Granda Britio kaj Francio deklaris la militon al Germanio du tagojn poste. Pollando falis rapide, helpate de la fakto, ke Sovetunio atakis el la orienta flanko la 17-an de septembro. Reinhard Heydrich, estro de la Sicherheitspolizei (SiPo; Polico de Sekureco) kaj Sicherheitsdienst (SD; Servo de Sekureco), ordonis la 21-an de septembro, ke la polaj judoj estu arestitaj kaj koncentritaj en urboj kun taŭgaj fervojaj kondiĉoj. Dekomence, la intenco estis deporti ilin pli orienten, aŭ eble al Madagaskaro. Uzante listojn jam preparitajn antaŭe, ĉirkaŭ 65 000 polaj intelektuloj, nobeloj, klerikoj kaj profesoroj estis murditaj ĝis fino de 1939 kiel klopodo detrui la identecon de Pollando kiel nacio. La sovetaj fortoj avancis al Finnlando en la Vintra Milito kaj la germanaj fortoj ekagadis en la maro. Sed ne multe alia militagado okazis ĝis Majo, pro kio la periodo estis konata kiel la "stranga, falsa, neserioza aŭ ŝerca milito".
Ekde la komenco de la milito, brita blokado kontraŭ la sendaĵoj al Germanio efikis de ties ekonomion. Germanio dependis speciale de la liveraĵoj el eksterlando de nafto, karbo kaj cerealoj. Pro la komercaj embargoj kaj blokado, la importaĵoj en Germanio malpliiĝis je 80 procento. Por sekurigi la sendaĵojn de mineralo de fero el Svedio (teorie neŭtrala, sed praktike alianca lando) al Germanio, Hitler ordonis la invadojn de Danio kaj Norvegio, kiuj estis startigitaj la 9-an de aprilo. Danio falis post malpli ol unu tago, dum la plej parto de Norvegio sekvis fine de la monato. Komence de Junio, Germanio okupaciis la tutan Norvegion.
Konkero de Eŭropo
Kontraŭ la konsilo de multaj el siaj plej altaj militoficiroj, en Majo 1940 Hitler ordonis atakon kontraŭ Francio kaj la Malaltajn Landojn. Rapide ili konkeris Luksemburgion kaj Nederlandon kaj superis la Aliancanojn en Belgio, kio devigis la trorapidan evakuon de multnombraj britaj kaj francaj trupoj el Dunkerko. Ankaŭ Francio falis kaj kapitulacis al Germanio la 22-an de junio. La venko en Francio kaj la nordokcidentaj landoj rezultis en pliigo en la populareco de Hitler kaj de la entuziasmo por la milito en ampleksaj sektoroj en Germanio.
Nobela juĝisto
La nobela juĝisto (hungare szolgabíró, germane Stuhlrichter latine Iudex nobilium, malofte iudlium ~ juĝisto de la nobeloj) estis oficisto en la hungara historio ekde la 13-a jarcento ĝis 1950. Ili havis administradajn kaj juĝadajn taskojn en la hungara historiaj departementoj. Li laboris komence nur por la nobeloj, poste ankaŭ por la civitanoj, kamparanoj.
Nazia Germanio
Konkero de Eŭropo
Malobeante la disponojn de la Konvencio de Hago, la nazioj laborigis la industriajn emtreprenojn de Nederlando, Francio kaj Belgio en la produktado de militmaterialoj por Germanio.
Tiukadre la nazioj konfiskis al francojn milojn de lokomotivoj kaj veturmaterialon, kompletajn arsenalojn de armiloj kaj krudmaterialojn kiel kupro, stano, nafto kaj nikelo. Francio, Belgio kaj Norvegio estis devigitaj pagi la elspezojn de la okupacio. La barieroj al la komerco okazigis akaparaĵojn, nigran merkaton kaj necertecon pri la estonteco. La liverado de manĝaĵoj estis nesufiĉa; la produktado descendis en la plej parto de Eŭropo. Malsatego estis suferita en multaj okupaciitaj landoj.
Nobela juĝisto
Historio
La pozicio aperis en la 13-a jarcento, kiam la reĝaj departementoj estis transformitaj al nobela departemento. Ĝia unua mencio okazis en 1232. Oni elektis 4 nobelajn juĝistojn po departemento, por unu jaro. Ili kunskribis, kolektis impostojn, kunskribis nobelojn - okaze de nobelaj ribeloj (protestoj), parporenis en juĝprocesoj.
Nazia Germanio
Konkero de Eŭropo
La pacproponoj fare de Hitler al la nova brita ĉefministro nome Winston Churchill estis malakceptitaj en Julio 1940. La supera admiralo Erich Raeder estis avertinta Hitler-on en Junio ke la aerataka supereco estis dekomenca kondiĉo por sukcesa invado de Granda Britio, pro kio Hitler ordonis serion de aeratakoj kontraŭ aerbazoj kaj stacioj de radaro de la Reĝa Aerarmeo (RFA), same kiel noktajn aeratakojn kontraŭ britaj urboj, kiel Londono, Plymouth kaj Coventry. La germana Luftwaffe ne povis venki super la RFA en tio kio estis konata kiel la Batalo de Anglio kaj, fine de Oktobro, Hitler ekkomprenis, ke li ne atingos la aerfortan superecon. Li prokrastis senlimdate la invadon, laŭ plano kiun la komandantoj de la germana armeo neniam konsideris tute serioza. Kelkaj historiistoj, kiel Andrew Gordon, tamen opinias, ke la ĉefa tialo de la malsukceso de la invadplano estis la supereco de la Reĝa Ŝiparmeo, ne de la agado de la Reĝa Aerarmeo.
Zajnab bint Ĝahŝ
Zajnab bint Ĝahŝ, زينب بنت جحش (naskiĝis en 592, mortis en 641) estis edzino de la profeto Mohamedo, kaj konsiderata de islamanoj kiel "la patrino de la kredantoj". Ŝi estis ankaŭ edzino dum malpli ol unu jaro de lia adopta filo Zaid ibn Harithah, el kiu ŝi divorcis. Ŝi estis ankaŭ kuzino de Mohamedo. La patro de Mohamedo estis frato de ŝia patrino, Umaimah bint Abd al-Muttalib. Ŝia frato, Ubajd-Allah ibn Ĝahŝ, forlasis la islamon por kristanismo. La edzino de ŝia frato Ramlah bint Abi Sufjan, edziĝis poste kun Mohamedo. Ŝi havis fratinon nome Hammanah bint Ĝahŝ.
Mohamedo timis kritikon se li edzinigas Zajnab. La antaŭislama kutimo malaprobis la geedzecon inter viro kaj la eks-edzino de lia adopta filo, kiu estos konsiderata incesto. La araba socio estus konsideranta tion ege erara, ĉar oni konsideris, ke adopta filo esta vere "filo", kaj tial tio estus, eĉ se ŝi estas divorcinta, incesta. Tial, Mohamedo dekomence kaŝis la ideon edzinigi ŝin. Kaj poste nuligis la juron kiu identigis naturajn filojn kaj adoptajn filojn. Zajd ne estos konsiderata filo de Mohamedo, kaj li estis konata denove per sia dekomenca nomo "Zajd ibn Harithah" anstataŭ "Zajd ibn Muhammad".
Nobela juĝisto
Historio
Ili komunikis dekretojn al la vilaĝoj kaj kontrolis la efektivigon. Ili havis proprajn ŝtatfortojn.
Nazia Germanio
Konkero de Eŭropo
En Februaro 1941, la germana Afrika Korps alvenis al Libio por helpi la italojn en la Kampanjo de Nord-Afriko. La 6-an de aprilo, Germanio entreprenis la invadojn de Jugoslavio kaj de Grekio. La tuta Jugoslavio kaj partoj de Grekio estis dividitaj poste inter la aks-aliancanoj Germanio, Hungario, Italio kaj Bulgario.
Invado al Sovetunio
La 22-an de junio 1941, kontraŭ la interkonsentoj de la Pakto Ribbentrop-Molotov, ĉirkaŭ 3,8 milionoj da soldatoj de la Akso atakis diversajn teritoriojn de Sovetunio. Krom la deklarita celo de Hitler akiri Lebensraum (vivspacon), tiu ofensivo grandskala, nomita Operaco Barbaroso, havis la intencon detrui la reĝimon de Sovetunio kaj kapti ties naturajn resursojn por plifortigi sin por la posta jam planita agresatako kontraŭ la okcidentaj potencoj. La reago ĉe la germanoj ĝenerale estis de kaj surprizo kaj timo, ĉar multaj estis priokupitaj pro la dubo pri kiom plue daŭros la milito kaj multaj ankaŭ suspektis, ke Germanio ne povos venki en milito okazanta en du tiom foraj frontoj, nome okcidenta kaj orienta, kiel fakte jam okazis dum la Unua Mondmilito.
La invado ĉiuokaze konkeris enorman areon, inklude la baltajn ŝtatojn, Belorusion kaj okcidentan Ukrainion, kie la germanoj ricevis ioman subtenon de sektoroj de la loĝantaro, kiuj estis malkontentaj pro la hegemonio ĉu de rusoj ĉu de la soveta reĝimo; sed samtempe aliaj sektoroj kontraŭstaris la germanan invadon, la partizanoj, kio rezultis en severa subpremado de lokanoj.
La kampanjo ĉe la orienta fronto estis la plej malfacila kaj sanga konfrontiĝo en la homa historio. Ĝi estis kolizio inter du totalismaj reĝimoj kun kontraŭaj ideologioj, kiu donis al la konfrontiĝo karakteron de "milito de ekstermado kaj neniigo", kiel la gvidantoj de ambaŭ flankoj fanfarone deklaris. Post la sukcesa Batalo de Smolensko en Septembro 1941, Hitler ordonis al la Grupo de Centraj Armeoj, ke ili haltigu sian avancon al Moskvo kaj devojigu portempe siajn grupojn Panzer por helpi en la sieĝoj de Leningrado kaj de Kievo. Tiu mallerta haltigo havigis al la dekomenca surprizita soveta Ruĝa Armeo la oportunon mobilizi novajn rezervojn. La ofensivo de Moskvo, reentreprenita en Oktobro 1941, finis katastrofe por la germanoj en Decembro. Krome, la 7-an de decembro 1941, Japanio atakis Pearl Harbor, Havajo, Usono. Kvar tagojn poste, Germanio (aliance kun Japanio) deklaris militon kontraŭ Usono, kiu ĝis tiam estis restinta nemilitanta, sed kies militpartopreno rezultos definitiva.
La manĝaĵoj malabundis en la areoj konkeritaj de Sovetunio kaj Pollando, ĉar la armeoj retiriĝintaj estis bruligintaj la kultivaĵojn en ĉiuj areoj de kiuj ili retiriĝis, por malhelpi la avancon de la malamiko, kaj granda parto de la cetero kiu restis estis tuje sendita al Germanio por profito de la Tria Regno. En Germanio, la manĝodisponeblo estis reduktita ekde 1942. En sia rolo de Supera Plenumanto de la Kvarjara Plano, Hermann Göring postulis pliigon de la sendoj de cerealoj el Francio kaj de fiŝoj el Norvegio. La rikolto de 1942 estis abunda kaj la liveraĵoj de bazaj manĝaĵoj plue estis pli malpli sufiĉaj en Okcidenta Europo.
Germanio kaj la tuta Eŭropo, sed ĉefe la militanta mekanisma armeo, dependis preskaŭ tute de la eksterlandaj importaĵoj de nafto. Kiel klopodo por solvi la malabundon, en Junio de 1942 Germanio entreprenis la kampanjon Fall Blau ("Blua Kazo"), nome ofensivo kontraŭ la naktokampoj de Kaŭkazo. La Ruĝa Armeo lanĉis kontraŭofensivon la 19-an de novembro kaj ĉirkaŭis la fortojn de la Akso, kiu estis kaptitaj en Stalingrado la 23-an de novembro. Göring certigis al Hitler ke la 6a Armeo povos ricevi provizojn per aviadiloj, sed tio rezultis malebla. La malakcepto de Hitler permesi retiriĝon okazigis la morton de ĉirkaŭ 200 000 soldatoj kaj germanoj kaj rumanoj; de ĉirkaŭ 91 000 homoj kiuj finfine kapitulacis en la urbo la 31-an de januaro 1943, nur 6000 survivintoj povis reveni al Germanio post la milito.
Haltigo kaj falo
La perdoj plue pliiĝis por Germanio post la batalo de Stalingrado, kio okazigis fortan malpliigon de la populareco de la Nazia Partio kaj grandan eluziĝon de la moralo. La sovetaj trupoj plue avancis okcidenten post la malsukcesa germana ofensivo en la Batalo ĉe Kursko en la somero 1943. Fine de 1943, la germanoj estis perdintaj la plej parton de siaj gajnoj teritoriaj en Oriento. En Egipto, la Afrika Korps de la kampomarŝalo Erwin Rommel estis venkita de la britaj fortoj estritaj de la kampomarŝalo Bernard Montgomery en Oktobro 1942. La Aliancanoj surteriĝis en Sicilion en Julio 1943 kaj en kontinentan Italion en Septembro. Dume, la aerflotoj de usonaj kaj britaj bombaviadiloj kun bazo en Granda Britio iniciatis operacojn kontraŭ Germanio. Multaj bombardadoj okazis kontraŭ civilaj celoj eble kiel klopodo detrui la moralon de la germanoj. Oni konsideris partikulare grava la bombardado al fabrikoj de aviadiloj kaj de la Centro de Esplorado de la Armeo en Peenemünde, kie estis disvolvigitaj kaj produktitaj rakedoj V-1 kaj V-2. La produktado de germanaj aviadiloj ne povis sekvi la ritmon de la perdoj, kaj sen aerarmea helpo, la kampanjo de bombardado fare de la Aliancanoj iĝis pli kaj pli detruega. Celante al la rafinejoj de nafto kaj fabrikoj, la Aliancanoj paralizis la militklopodojn de la germanoj fine de 1944.
La Aliancanoj establis batalfronton en Francion per la elŝipigoj de la T-Tago en Normandio. La 20-an de julio 1944, Hitler survivis murdoklopodon. Li ordonis brutalajn reprezaliojn kiuj rezultis en 7000 arestoj kaj la ekzekuto de pli ol 4900 personoj. La germana malvenko de la ofensivo de Ardenoj (16-a de decembro 1944 - 25-a de januaro 1945) estis la lasta granda germana ofensivo en la okcidenta fronto, kaj la sovetaj fortoj eniris en Germanion la 27-an de januaro. La malakcepto de Hitler konsideri la malvenkon kaj eventualan kapitulacon kaj lia insisto en ke la milito estu luktata ĝis la lasta homo kondukis al nenecesaj mortoj kaj detruoj en la lastaj monatoj de la milito. Tra sia ministro de Justico, Otto Georg Thierack, Hitler ordonis, ke ĉiu kiu ne estu preta por la lukto estu juĝita de milittribunalo, kaj miloj de personoj estis ekzekutitaj. En multaj areoj, homoj kapitulacis al la Aliancanoj kiuj venis spite la instigojn de la lokaj estroj por sekvi la ordonojn plulukti. Hitler ordonus la detruon de la transporto, pontoj, industrioj kaj aliaj infrastrukturoj — nome dekreto de bruligita tero — sed la ministro de Armado, nome Albert Speer, iom malhelpis la kompletan plenumon de tiu ordono.
Dum la Batalo de Berlino (16-a de aprilo 1945 - 2-a de majo 1945), Hitler kaj lia alta stabanaro loĝis en la subtera Führerbunker (bunkro de Hitlero) dum alproksimiĝis la Ruĝa Armeo. La 30-an de aprilo, kiam la sovetaj trupoj estis je nur du domblokoj for de la Reichskanzlei (Kancelierejo de la Reich), Hitler, kun sia koramikino kaj jam edzino Eva Braun memmortigis sin. La 2-an de majo, la generalo Helmuth Weidling kapitulacigis senkondiĉe Berlinon al la soveta generalo Vasilij Ĉujkov. Hitler estis sukcedita de la Supera Admiralo Karl Dönitz kiel Prezidento de la Reich kaj Goebbels kiel Kanceliero de la Reich. Goebbels kaj lia edzino Magda memmortigis sin la venontan tagon post mortigi siajn ses gefilojn. Inter la 4-a kaj la 8-a de majo 1945, la plejparto de la germanaj armitaj fortoj ankoraŭ restintaj senkondiĉe kapitulacis. La Protokolo de Germana Kapitulaco estis subskribita la 8-an de majo, kaj tio markis la finon de la nazia reĝimo kaj la finon de la Dua Mondmilito en Eŭropo.
Nobela juĝisto
Historio
Post la dua mondmilito la oficista rango de nobela juĝisto ĉesis, la taskojn parte transprenis la t.n. ir-distrikta ĉef-notario ekde 1945. Tiu lasta oficista pozicio ĉesis en 1950 en Hungario.
Nazia Germanio
Haltigo kaj falo
La popola apogo al Hitler tuj malaperis preskaŭ komplete kiam la milito rezultis en malvenko kaj la germanoj komprenis la falegon de sia iama "imperio" kaj la personajn suferegojn kiuj venos eĉ post la militfino. La indicoj de memmortigoj en Germanio ege pliiĝis, partikulare en zonoj tra kiuj avancis la Ruĝa Armeo. Inter militistoj kaj partianoj, la memmortigo ofte estis konsiderata honora kaj heroa alternativo al la kapitulaco. La rektaj rakontoj kaj la intenca propagando pri la necivilizita konduto de la sovetaj trupoj kiuj estis avancantaj kreis panikon inter la civila loĝantaro de la orienta fronto, speciale ĉe virinoj, kiuj timis seksan perforton. En la konduto de la sovetaj trupoj tre ofte pezis la memoro pri la simila konduto fare de la germanaj trupoj en la okupaciitaj orientaj landoj kaj la milionoj de mortoj okazigitaj tie pro la germana ekspansiemo, sen kalkuli kun la jam disvastigitaj rakontoj pri la ekstermejoj kaj la fitraktado al judoj, sovetanoj kaj aliaj prizonuloj.
Pli ol mil personoj (el loĝantato de ĉirkaŭ 16 000) memmortigis sin en Demmin ĉirkaŭ la 1a de Majo 1945 kiam la 65a Armeo de la 2a Belorusa Fronto eniris en distilejo kaj poste rabadis la urbon, amase perfortis, ekzekutis civilulojn kaj bruligis konstruaĵojn. Estis granda nombro de memmortigoj en multaj aliaj lokoj, kiel Neubrandenburg (600 mortoj), Stolp en Pomerio (1000 mortoj), kaj Berlino, kie almenaŭ 7057 personoj memmortigis sin en 1945.
Germanaj mortoj
La ĉirkaŭkalkuloj de la totalo de mortoj dum milito ĉe germanoj oscilas inter 5,5 kaj 6,9 milionoj de personoj. Studo de la germana historiisto Rüdiger Overmans kalkulis la nombron de germanaj militistoj mortintaj aŭ malaperintaj en 5,3 milionoj, inklude 900 000 homojn kiuj estis rekrutitaj ekster la landlimoj de Germanio ekde 1937. Richard Overy ĉirkaŭkalkulis en 2014 ke ĉirkaŭ 353 000 civiluloj mortis pri aeratakoj fare de la Aliancanoj. Aliaj mortoj de civiluloj estis 300 000 germanoj (inklude judojn) kiuj estos viktimoj de la nazia politika, rasa kaj religia persekutado kaj 200 000 kiuj estis murditaj en la programo de nazia eŭtanazio. La politikaj tribunaloj nome Sondergerichte kondamnis al mortopuno ĉirkaŭ 12 000 membrojn de la germana rezistado kaj la civilaj tribunaloj kondamnis aliajn kromajn 40 000 germanojn. Krome okazis amasaj perfortoj de germanaj virinoj dum la okupacio de Germanio.
Sed ekster ĉiuj skaloj de la homa historio ĝis nuntempe, la plej terura amasmortigo okazinta dum la epoko de la Nazia Germanio estis la Holokaŭsto, dekomence kiel subpremo kaj persekutado kontraŭ germanaj judoj, sed tre rapide disvolviĝis al ŝtata organizita kampanjo de ekstermado kontraŭ ĉiuj judoj kiuj estis kaptitaj de la nazioj kie ajn ili estis. Flanke al la judoj, la nazioj ankaŭ klopodis persekuti kaj mortigi opoziciantojn, komunistojn kaj maldekstrulojn, samseksemulojn, militkaptitojn, handikapulojn, arestitojn ktp de landoj kiuj falis en ilia regado.
Holokaŭsto
La kvanto da homoj, kiuj mortis en ili, verŝajne estas 15–20 milionoj. Jen estas taksoj pri la kvanto da homoj murditaj en la koncentrejoj:
La plejmulto de la viktimoj de la Holokaŭsto mortis pro malsatego aŭ manko de energio, ĉar en la koncentrejoj la kaptitoj estis devigataj laboregi en teruraj kondiĉoj. Multaj homoj, ĉefe infanoj kaj maljunuloj, kiuj ne povis labori, estis mortigitaj rekte per venenaj gasoj.
Ideologio
Naziismo en Germanujo estis revolucia popola movado, kiu volis ŝanĝi ĉiujn erojn kaj de la ŝtato kaj de la socio. Ĝi strebis al neniigo de la justicprincipoj sur kiuj baziĝis la vajmara konstitucio: ĉefe de la individuaj civitanaj rajtoj kaj de la konstitucia potencdisigo inter imperiaj kaj landaj registaroj unuflanke, leĝdona, plenuma kaj judikativa povoj aliaflanke. Ili estu laŭ la punkto 25a de la partia programo de 1920 ne nur submetitaj al forta centra potenco de la imperio, sed aŭ anstataŭotaj de novaj administracioj aŭ malpotencigotaj kaj restrukturotaj por esti poste parto de gvidantoŝtato organizita desupre malsupren.
La ideo de popolkomunumo fandiĝu politikon, moralon kaj justicon al nedisigebla tuto. La dinamika, al nenia alta justico devigata gvidantovolo kreu novan nacisocialisman registaron. Formale ne normitaj emociaj gvidlinioj, kiel la sana popolsentumo, la supreniĝo de la diligentoj per batalo kaj elektado ktp., iĝu novaj fontoj de la konstitucia juro.
Arto, kulturo kaj sporto
La alveno de Hitler al povo markis la subitan finon de ora kultura epoko, kiun prezentis la Vajmara Respubliko en Germanujo. Fakte okazis multaj aŭtodafeoj, ĉefe de libroj de aŭtoroj judaj, komunismaj, ktp. Tiel ĉiuj libroj de Karl Marx, de Albert Einstein kaj de aliaj famaj aŭtoroj de tiu epoko estis bruligitaj publike. Kulturo estis direktita: Hitler establis absolutan kontrolon de la gazetaro fare de la nazia partio, elektis la filmojn, kiuj videblis en kinejoj. Propagando disvastiĝis pere de amaskomunikiloj; ĉio celis avantaĝe prezenti la partion. La organizado de la Somera Olimpiko 1936 estis uzata por firmigi la oficialan bildon de la hitlera reĝimo sur la internacia scenejo. Eĉ la sociaj kaj seksaj kutimoj estis kontrolitaj: dum oni protektis la tradician modelon de familio oni fakte malpermesis ekzemple samseksumadon dum hipokrite kaj samtempe morala korupto senprobleme eniris la altajn tavolojn de la nazia hierarkio.
Proskriboj kaj ekziloj
Multaj artistoj, verkistoj kaj sciencistoj fuĝis el nazia Germanujo pro siaj juda deveno kaj/aŭ pacifismaj politikaj konvinkoj, maldekstrulaj, kontraŭnaziaj aŭ pro eco avangardista de sia arto.
Citeblas inter la verkistoj Erich Maria Remarque, Adrienne Thomas, Thomas Mann kaj ties frato Heinrich Mann, kiel ankaŭ Bertolt Brecht, Alfred Döblin, Kurt Tucholsky, aŭ Lion Feuchtwanger, Walter Benjamin, Arthur Koestler. Same pri la berlinaj reĝisoroj Max Reinhardt kaj Erwin Piscator. Estis ankaŭ proskribitaj la filozofoj Husserl, Hannah Arendt kaj Wilhelm Reich, la teologino Edith Stein (judino konvertita al karmelita monaĥino, gasmortigita en 1942 en Aŭŝvico, la avangardista artisto Paul Klee, la arkitekto Walter Gropius, la fizikisto kaj matematikisto Albert Einstein. En 1938 la anekso de Aŭstrujo devigis la maljunan fondinton de la psikanalizo, Sigmund Freud, fuĝi al Londono - lia tuta familio estis poste mortigita. La viena verkisto Stefan Zweig, kiu devis fugi la aŭstrajn naziojn jam en 1934, sin mortigis en 1942, deprimita pro la venkoj de la naziismo.
23735 Cohen
23735 Cohen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nazia Germanio
Proskriboj kaj ekziloj
Kelkaj artistoj, tamen kontrolitaj kaj akceptitaj de Goebbels, elektis foriri por publike rezisti al la reĝimo, tiel la filmoreĝisoro Fritz Lang kaj la aktorino Marlene Dietrich. Iuj artistoj kaj verkistoj restintaj en Germanujo, kiel ekzemple Emil Nolde, ricevis malpermesojn pentri aŭ verki kaj estis kontrolitaj de la polico.
23735 Cohen
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Julia Lynn Cohen, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2007 pro sia projekto en teamo pri energio kaj transporto. Ŝi estis lernantino ĉe la Oregon Episcopal School de Portlando (Oregono, Usono).
Nazia Germanio
Proskriboj kaj ekziloj
Judoj estis absolute ekskluditaj de la gazetaro, de la kinetoso kaj de spektakloj. Verkoj de judaj aŭtoroj, kiel tiuj de Heine aŭ Mendelssohn) ne plu estis luditaj aŭ interpretitaj koncerte kaj Goebbels mem devis agadi kontraŭ iuj fanatikuloj de sia partio, kiuj volis malpermesi eĉ la verkojn de Mozart, ĉar tiu estis framasono.
Tamen sufiĉe granda nombro aliĝis pli aŭ malpli longe al la hitlera reĝimo. La filozofo Martin Heidegger aliĝis al la NSDAP kaj akceptis dum kelkaj monatoj la postenon de lernejestro en Freiburg; antaŭ ol defunde kontraŭstari naziismon, deklarante: "naziismo estas barbara principo". La jurteoristo Carl Schmitt iĝis la oficiala nazia juristo. Multaj muzikistoj kaj interpretistoj rilatis amike al la reĝimo kaj ties plej altaj estroj, akceptante aŭ petante oficialajn mendojn: tiel la komponistoj Carl Orff kaj Richard Strauss, la kantistino Elisabeth Schwarzkopf, aŭ la dirigentoj Wilhelm Furtwängler kaj Herbert von Karajan.
La oficiala nazia arto
Ekde 1933 Goebbels devigis la kreadon de regnaj kulturejoj, korporacia organizaĵo por la metioj pri kulturo. Nur anoj de tiuj organizaĵoj rajtis publikigi tekstojn, muzikon kaj tiel plu.
Naziaj ceremonioj reprenis ĉefe la muzikon de Richard Wagner kaj de Anton Bruckner, ŝatataj de la gvidisto. Nazia arto kongrua al la estetikaj kaj ideologiaj normoj de la partio montriĝis per la skulptaĵoj de Arno Breker, la filmoj de Leni Riefenstahl aŭ la konstruaĵoj de Albert Speer, konfidulo de Hitler. Reprezentante ofte monumentan propagandon, kiel la olimpika stadiono en Berlino por la Olimpiko en 1936, la verkoj de tre novklasikisma stilo ankaŭ ofte furorigis korpojn sanajn, virecajn kaj ariajn.
Yuji Nariyama
Yuji Nariyama (成山 裕治, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kyoto Purple Sanga.
Nazia Germanio
La oficiala nazia arto
La gvidisto konfidis al Albert Speer la faraonan (kaj ne finitan) projekton de la rekonstruo de la ĉefurbo Berlino. Ĝi devintus iĝi la Welthauptstadt Germania, tio estas la mondĉefurbo Germania, kaj kovriĝi de monumentoj novklasikismaj gigantaj: la kupolo de la nova palaco de la Reichstag estintus 13-oble pli granda ol tiu de la baziliko de Sankta Petro de Romo, la triumfa avenuo duoble pli larĝa ol la avenuo de la Elizeaj Kampoj en Parizo kaj la triumfa arko povintus enteni sub sia arko la triumfan arkon de Parizo jam 40 metrojn alta. La biografo de Speer, Joachim Fest, interpretas tiajn projektojn "arkitekturo de morto". En la milita tempo Hitler ĝojis pri la detruoj de la bombadoj, kiuj faciligus en la postmilita tempo liajn grandiozajn projektojn por defunde rekonstrui Berlinon, Hamburgon kaj Linz-on.
La iligo de sporto
La Somera Olimpiko 1936 estis aparta etapo en la firmigo de la markobildo de la hitlera reĝimo sur la internacia scenejo, malgraŭ ĝiaj konataj rasismo kaj militemo. La sinteno de la okcidentaj registaroj, kiuj konfidis al Hitler kaj ties promesoj rilate al judoj kaj ĝenerala rasa toleremo, estigis serion de kapitulacoj kies apoteozo estis la Munkena interkonsento.
La internacia olimpika komitato mem estis akuzita pri parto de respondeco en la firmigo de pozitiva bildo de hitlerismo.
La nazioj kaj Esperanto
En la somero de la jaro 1932 estis decidite, ke la venonta Universala Kongreso (UK), la 25-a, okazu en la germana urbo Kolonjo. Invitis la urbestro mem, Konrad Adenauer. Tuj eklaboris Loka Kongresa Komitato (LKK), kiu same kiel Germana Esperanto-Asocio (GEA) antaŭĝojis pri la evento kaj esperis, ke ĝi altiros proksimume du mil partoprenantojn. Sed baldaŭ regis necerteco kaj timo. Fine de januaro 1933 Adolf Hitler iĝis kanceliero; la nazioj gajnis potencon. Ĉiuj amikoj de Esperanto en Germanio sciis, ke en sia libro Mein Kampf Hitler atakis Esperanton, nomante ĝin lingvo de judoj. La nazia gazetaro per multaj malbelaj artikoloj kontraŭstaris la planon organizi mondan Esperanto-kongreson en Kolonjo. La maltrankviliĝo kreskis, kiam Adenauer en marto estis eksigita de la nazioj. Esperantistoj en eksterlando rimarkis la ŝanĝiĝintan situacion, kaj multaj ne plu volis vojaĝi al Germanio. En junio 1933 la Komitato de UEA eĉ diskutis la demandon, ĉu nuligi la kongreson. La novaj regantoj anoncis, ke gastoj el eksterlando ne timu ĝenon. La semajna gazeto Heroldo de Esperanto aperanta en Kolonjo klopodis trankviligi la esperantistojn, dum la eksterlanda gazetaro multe raportis pri la unuaj agoj de subpremo kontraŭ judoj kaj komunistoj; Heroldo esprimis la esper-plenan opinion, ke la kongreso utilos al la germana Esperanto-movado.
Fine de julio komenciĝis la UK, kun nur 900 kongresanoj. En la kongres-malfermo parolis la nova, nazia urbestro. Li aperis en bruna ĉemizo, kun svastikaj flagoj ĉirkaŭe. La vorton “Esperanto” li ne diris, sed nur esprimis sian kontenton, ke la multaj eksterlandanoj ĉeestantaj en la salono de nun povos raporti, ke en Germanio regas ordo.
Poste okazis la jarkunveno de GEA. Ĝi akceptis novan statuton, en kiu ne plu estis skribite, ke la asocio estas politike neŭtrala. Judoj kaj komunistoj ne plu rajtos proponi sin por gvidaj oficoj en la asocio. Multaj germanaj esperantistoj ne estis kontentaj, tamen ili konsentis, kontraŭvole, akcepti tiajn limigojn por daŭrigi la laboron por Esperanto. Kelkaj opiniis, ke necesas plene akcepti la nazian politikon. Aperis Esperanta traduko de parolado de Hitler, kaj eĉ stariĝis “Nova Germana Esperanto-Movado”, kiu celis uzi Esperanton por popularigi la nazian ideologion eksterlande.
La 17-an de majo 1935: Oficiala malpermeso de Esperanto-instruado en germanaj lernejoj kaj aliaj ŝtataj ejoj. (La instruado mem estis plejparte jam neformale ĉesigita en 1933).
Ĉio ĉi ne helpis. Kiel oni nun scias, la germana polico tre atente observis la Esperanto-movadon (ĝi havis spionon kun scio de la lingvo) kaj en 1936 ĝi konsilis, ke GEA “libervole” malfondu sin. Rezulte, ekde la 20-a de junio 1936 ne plu eblis labori por Esperanto en Germanio. Eĉ pli frue, en Aŭgusto 1935, la nazia Esperanto-movado jam devis ĉesigi sian agadon. La nazia registaro opiniis, ke ĉia ligo de Esperanto kun la nazia ideologio estas ne nur malakceptebla, sed punenda.
La fino
Post la malvenko de Nazia Germanio en la Dua Mondmilito, la venkintaj Aliancanoj trudis sian kunan aŭtoritaton kaj suverenecon super 'Germanio kiel tuto', difininte kiel tio la teritoriojn de la iama Germana Regno kiuj kuŝas okcidente de la Odro-Niso-limo, deklarinte la nuligon de la Nazia Germanio je la morto de Adolf Hitler. La kvar ĉefaj potencoj dividis 'Germanion kiel tuto' en kvar okupaciaj zonoj por administraciaj celoj, sub Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Francio kaj Sovetunio respektive; kreante tion kio iĝis kolektive konata kiel Aliancan-okupaciita Germanio (germane Alliierten-besetztes Deutschland). Tiu divido estis ratifita en la Pocdama Konferenco (17a de Julio al 2a de Aŭgusto 1945). La kvar zonoj estiĝis laŭ interkonsento de Februaro 1945 inter Usono, Unuiĝinta Reĝlando kaj Sovetunio dum kunsidoj en la Jalta Konferenco; tio nuligis pli fruan dividon en tri zonoj (eksklude Francion) proponitan en la Londona Protokolo (1944).
Sedd el Bahr
Sedd el Bahr estis surteriĝejo de la irlandaj batalionoj dum la Unua Mondmilito (tiutempe tuta Irlando estis regata de Britio). La britoj ekatakis la turkajn fortojn la 19-an de februaro 1915. Ĉe pinto de la bombardoj la 18-an de marto, la vilaĝoj Sedd el Bahr kaj Kum Kale estis detruitaj.
4020 Dominique
4020 Dominiko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Ĝi ricevis la antaŭnomon "Dominique" en honoro de la franca astronomino Dominique Bockelée-Morvan, de la observatorio de Parizo.
Princo de Viana
Princo de Viana aŭ Princino de Viana estas nobela titolo kiun portas la heredanto de la Regno de Navaro. Ĝi estis kreita de la reĝo Karolo la 3-a de Navaro por sia nepo Karolo, nome ekde tiam Karlo de Viano, naskiĝinta el la geedzeco de lia filino Blanka kaj Johano la 2-a, princo de Aragono. Post la konkero de la Regno de Navaro fare de la Regno Kastilio en 1512, tiu titolo estis trapasata al tiu krono kaj poste al la hispanaj monarkoj, kunigita al titolo de princo de Asturio kaj de Ĝirono, duko de Montblanc, grafo de Cervera kaj senjoro de Balaguer.
Kavao
Kavao (Piper methysticum) estas antikva kultivaĵo de okcidenta Pacifiko. Aliaj nomoj por kava inkludas ʻawa (Havajo), 'ava (Samoo), yaqona (Fiĝio), kaj sakau (Pohnpei). Vorto kavao kutime aludas plantaĵon kaj trinkaĵon produktitajn de ĝi. Kava estas laŭleĝa ebriigaĵo en multaj landoj kaj se konsumita antaŭ veturo povas kaŭzi aŭtostirado en ebria stato. Ĝi estas trankviliga drogo ĉefe konsumita malstreĉi sen interrompi mensan klarecon. En iomaj partoj de Okcidenta Mondo, kava eltiraĵo estas vendata kiel kuracherba medikamento kontraŭ streso, sendormeco, kaj maltrankvilo.
Carl Capelle
Carl CAPELLE (ankaŭ: Karl Capelle kaj Karl Ludwig Ernst Capelle; (naskiĝinta la en Ilfeld, mortinta la  en Hanovro) estis germana lernejestro kaj klasika filologo. Gravis liaj komentoj pri Homero.
Vivo
Estante filo de pedagogo li frekventis ekde 1852 la lernejon Pädagogium en Ilfeld kie li trapasis la abiturientan ekzamenon. Poste li studis ĉe la Universitato de Göttingen klasikan filologion, arkeologion kaj pedagogion. En 1862 li ekinstruitis en Weinheim ĉe Bender-lernejo. Unu jaron poste li venis en la liceon hanovran. En 1871 li iĝis kvina supera lernigisto. De Wiesbaden li revenis jam en 1872 Hanovron. Tie li iĝis lrenejestro en 1879 posteŭlonte la emeritiĝintan rektoron Heinrich Ludolf Ahrens. Tiufunkcie li agadis pli ol kvarono da jarcento kaj skribe rekomendis al la gepatroj de la posta filozofo Theodor Lessing forpreni la filon disde la lernejo por ebligi al li trejniĝon en simpla metio pro ties nekapablo de intelektuala laboro.
Familio
Capelle estis la patro de
Sveda diluvo
Sveda diluvo aŭ sveda konkero (Potop szwedzki, Švedų tvanas) estas termino por priskribi la svedan atakon al la Respubliko de Ambaŭ Nacioj dum la Nordia Milito 1655-1660.
Formale la militon finis la traktato de Oliva en 1660. Svedio ne estis la sola atakinto, intertempe ŝanĝiĝis kaj aliancoj, kaj fortoj de ambaŭ flankoj. Ĝi estis daŭrigo de antaŭaj militoj gvidataj de Pollando-Litovio. Unu el kialoj estis ankaŭ luktado por regi Svedion, komencita de Sigismondo la 3-a Vasa. Gravas tio, ke la milito montris malfortecon de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj, svedaj sukcesoj eblis interalie pro helpo de pluraj poloj mem, kiuj havis ofte diversajn motivojn. Malgraŭ, ke fine la agresintoj estis forpelitaj el la lando, konsekvencoj de kreitaj aliancoj estis gravaj, kaj detruoj de posedaĵoj, konstruaĵoj kaj kulturheredaĵoj estas videblaj ĝis nun.
Genezo
Post la tuteŭropa tridekjara milito Svedio akiris fortan pozicion ĉe suda bordo de la Balta maro, havis grandan, senokupan armeon kaj mankon de mono. Por la sveda armeo principa celo iĝis gajni predojn por soldoj al la granda armeo. Facila atakoto estis la Respubliko de Ambaŭ Nacioj, elĉerpita post militoj kontraŭ ribelo de la kozakoj de Bohdan Ĥmelnickij kaj kun Rusio, kaj en daŭra militado kontraŭ Rusio. Svedio volis ĉesi danĝeran progreson de la rusia armeo al Livonio.
Krome, svedoj kontrolis komercadon ĉe preskaŭ la tuta marbordo de la Balta maro krom Pomerio, do ekokupo de la tuta marbordo kaj kreo el ĝi internan maron ebligus al la svedoj plilarĝigi gajnon el komercado.
Tiutempe la pollanda-litovia parto de la dinastio Vasa daŭre postulis regadon en Svedio. La polaj Vasa-reĝoj krom la titolo pola reĝo ankaŭ uzadis, en sigeloj kaj dokumentoj, la titolon reĝo de Svedio. En tiaj cirkonstancoj Hieronim Radziejowski, iam forta nobelulo en Pollando, poste punita per ekzilo kaj mortkondamnita, forvojaĝis al la sveda reĝo Karlo la 10-a Gustavo por konvinki lin ataki Pollandon.
Militistaj eventoj
Kampanjo de 1655
Kampanjo de 1656
Kampanjo de 1657
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Oceanio
Ĉi tiu artikolo listigas Zamenhof/Esperanto-objektojn en la kontinento Oceanio.
Se vi konas ne registritajn ZEO-ojn, bonvolu kompletigi la artikolon.
Aŭstralio
! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj
Jenő Korcsmáros
KORCSMÁROS Jenő [pr. korĉma:roŝ] estas hungara aktoro naskiĝinta en Temeŝvaro la 25-an de aprilo 1932.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Oceanio
Nov-Zelando
! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj
Jenő Korcsmáros
Kariero
Inter 1957 kaj 1975 li estis ano de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare, ekde 1975 en Hungarujo de la teatro de Debrecen (Csokonai Színház).
Eton College
Eton College (ofte konata kiel "Eton") estas fama public school (speco de privata lernejo) ĉe Eton, Berkshire, Anglio, proksime al Windsor.
En 1440 Henriko la 6-a (Anglio) fondis la lernejon por malriĉaj knaboj kiuj plustudos ĉe King's College (Kembriĝo), kiun li fondis la sekvantan jaron.
Dum la sekvaj jarcentoj Eton iĝis inter la preferataj edukejoj por filoj de nobeloj. Multaj eminentuloj studis tie, inter kiuj 18 britaj ĉefministroj. la Duko de Wellington diris, "la batalo de Waterloo estis gajnita sur la sportkampoj de Eton" (li mem edukiĝis ĉe Eton de 1781 al 1784).
Eton nun enhavas ĉirkaŭ 1300 studentojn. En 1800 la nombro estis ĉirkaŭ 300.
Kansas City Six
La 27-an de septembro 1938 en Novjorko ekestis „Countless Blues“, „Them There Eyes“, „Pagin´ The Devil“, „Want A Little Girl“ kaj „Way Down Yonder in New Orleans“. Dum prezentado en Carnegie Hall decembron de 1938 ankaŭ kunmuzikis gitaristo Leonard Ware. La 24-an de decembro 1939 je la koncertoj nome Spiritual To Swing ekestis kune kun Charlie Christian „Good Morning Blues“, „Way Down Yonder..“ kaj „Pagin´ The Devil“. Count Basie, kiu alikaze ne kunludis pro kontraktaj kialoj, kunlaboris je „Destination K.C.“ kun Kansas City Seven kaj je „Lester Leaps Again“ kun Kansas City Five. La 28-an de marto 1944 Gabler produktis lastan sonregistraĵon dum la tempo de la reveno de Lester Young en la bandon de Basie; ekestis de Kansas City Six la titoloj „I Got Rhythm“, „Four O´Clock Drag“, „Three little Words“ kaj „Jo-Jo“ de Joe Bushkin, kiu direktis la sonregistradon kaj liveris la aranĝaĵojn; ĉe-foje kunludis Lester Young kun Bill Coleman, Dicky Wells, John Simmons, Bushkin kaj Jo Jones. Lasta sonregistra dato estis la 7-a de majo 1945 por la titoloj „I'm In The Mood For Love“ kaj „Sugar Hips“.
Carrières-sur-Seine
Carrières-sur-Seine [] estas franca komunumo en la departemento Yvelines, en la regiono Francilio. Ĝi havis 15,473 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Carrières-sur-Seine situas ĉe la rivero Sejno en la nordoriento de Yvelines, ĉe la limo kun Val-d'Oise kaj Hauts-de-Seine, nordokcidente de la centro de Parizo.
IEP
La vorto havas plurajn signifojn:
Libana kuirarto
Libana kuirarto estas levantenia maniero de kuirado kiu inkluzivas abundon de ĉiaj grenoj, fruktoj, legomoj, ameloj, freŝa fiŝo kaj marfruktoj; bestaj grasoj estas manĝataj modere. Birdaĵoj estas manĝata pli ofte ol ruĝa viando, kaj kiam ruĝa viando estas manĝata, ĝi kutime estas ŝafidaĵo ĉe la landa marbordo, kaj kapra viando en la montaraj regionoj. Ĝi ankaŭ enhavas abundajn ajlon kaj olivoleon, ofte kondimentitaj per citrona suko. Kikeroj kaj petroselo estas ankaŭ bazaj de la libana dieto. Libana kuirado derivas sian stilon el diversaj influoj, kiel ekzemple turkaj, arabaj, kaj mediteraneaj kuirartoj.
Bone konataj bongustaj manĝaĵoj estas babaganuŝo, melongenaĵoj; falafelo, malgrandaj frititaj paketoj el tre spicitaj pistitaj kikeroj, fazeoloj, aŭ kombinaĵo de la du; kaj ŝaŭarmo. Grava komponento de multaj libanaj manĝoj estas humuso, sezama pasto, citrona suko kaj ajlo, tipe manĝataj kun pita pano. Bone konata deserto estas baklavo. Kelkaj desertoj estas specife preparitaj dum specialaj okazoj: ekzemple, la meghli estas servataj por festi ĵus naskitan bebon en la familio.
Arako (عرق), aniz-gusta likvaĵo, estas la libana nacia trinkaĵo kaj kutime serviĝas kun tradicia libana manĝaĵo. Alia historia kaj tradicia trinkaĵo en Libano estas vino (نبيذ).
Leŭkipo
Leŭkipo estis la nomo de
La atestanto
La atestanto, origine hungare A tanu estas la plej sukcesa malpermesita hungara filmo en Hungario. La origina hungara titolo ortografie estas malĝusta, tial komprenu: A tanú. En 1981 oni prezentis ĝin en Francio, kie 32 landoj aĉetis ĝin. Tiutempe jam ankaŭ en Hungario ĝi estis videbla sen propagando. En fino de la socialismo ankaŭ la Hungara Televizio prezentis la filmon.
Historio
La historio estis okazanta en 1950 en Hungario, tamen la tuta filmo prezentis ankaŭ la tutan socialismon. La ĉefrolanto estas simpla digogardanto nomata "kamarado Pelikán". La alia ĉefrolanto estas "kamarado ministro" (Zoltán Fábry (reĝisoro)). Malpli gravaj rolantoj estas "kamarado Virág", "kamarado Bástya" kaj "kamaradino Gogolák".
József Pelikán faras sekrete buĉadon de porko, ĉar la familio malsatas. En la sekva tago lia pli frua konatulo, kiu estas ministro, trovas la porkaĵon, tial kamarado Pelikán tuj trovas sin en malliberejo. Post tagoj li havas gravan taskon: estri naĝejon, jam kiel libera homo. Tie li ne rekonas kamaradon Bástya, tial denove li trovas sin en malliberejo. Tio okazas same kelkfoje. Fine kamarado Pelikán ne estas pendumita, kiu estas tiutempe tre bona famo.
La historio mem estis tiel sukcesa, ke oni faris pli novan filmon en 1994 kun titolo Denove atestanto.
Nur tiu komprenas la filmon, kiu travivis la socialismon, por aliaj la historio ne estas komprenebla.
Fonolito
Fonolito estas malofta vulkana petro, kies sono, kiam ĝi estas frapita, similas metalan, sonoran frapsonon.
Priskribo
Fonolito estas vulkana petro, kies kemia enhavo estas meza inter feldspata kaj magnezifera. La grando de la grajno povas esti aŭ malgranda aŭ porfireca (de miksitaj grandoj). Fonolito aspektas verda aŭ griza.
Ekzemploj
Fonolito estas trovebla en la tuta mondo. Jen kelkaj ekzemploj de fonolitoj:
Njórðr
Njörðr, esperantigite Njordo, estas en nord-ĝermana mitologio unu el la vanioj, dio de la maro kaj de la vetero, patro de Frejo kaj Freja kun sia unua edzino, kiu estis ankaŭ lia fratino (vanioj, malsame al azoj, praktikis gefratan inceston). Lia dua edzino estas la gigantino Skadhi. Lia loĝejo estas Noatún.
Fonolito
Etimologio
La nomo fonolito devenas de la helenaj φωνή “sono” kaj λῐ́θος “ŝtono”, pro la karakteriza metaleca sonora frapsono.
Njórðr
Njörðr, Frejo kaj Freja estas la solaj vanioj konataj laŭ nomo. Laŭ la mitoj, ili estis senditaj kiel pac-ostaĝo al la azoj post la milito inter la du di-familioj - vidu ankaŭ Gullveig.