cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paula von Preradović
Ŝi estis la nepino de Petar Preradović, kroata nacia poeto de serba origino. Post la naskiĝo ŝia familio translokiĝis al Pula. Poste ŝi vivis en Kopenhago kaj denove en Vieno. Ŝi edziniĝis al la ĵurnalisto kaj eldonanto de la gazeto Die Presse Ernst Molden, kun kiu ŝi havis du filojn Fritz kaj Otto.
En la 1947-a jaro ŝi verkis la vortojn por la nacia himno de Aŭstrio.
Kulturfabriko Langewiesen
La Kulturfabriko Langewiesen (germane: KulturFabrik Langewiesen) estas nove kreita kulturcentro en la samnoma komunumo Langewiesen (Oberweg nr. 2).
Priskriko
La komplekso enkorpigas tri partojn:
Kafejo
En Julio de 2010 malfermitis la pordoj por vizitantoj de la muzeo pri porcelanaĵoj Oscar Schlegelmilch kaj de la kulturkafejo. Tiu estas hejmeca renkontiĝloko por ĉiuj aĝogrupoj, eĉ kun etaj kulturaj aranĝoj (ekz. matenmanĝoj por virinoj, laŭtlegadhoroj por infanoj).
Muzeo
En la muzeo alternis la ekspozicioj. Ĝis 2011 videblis la elmontrado Zeitreise montranta la historion de la porcelanaĵfabriko, en 2012/13 ekzemple gastis tie ĉi la ekspozicio Porzellan mit Fotografie.
Atelieroj
Surloke lausezone ofertatas diversaj kursoj kiel surporcelana pentrarto au potfarado kaj okazas bazaroj.
Eksteraj ligiloj
Retejo de la institucio.
Interkonsento de Sankta Vendredo
La Interkonsento de Sankta Vendredo (en angla Good Friday Agreement (GFA) aŭ Belfast Agreement (Comhaontú Aoine an Chéasta aŭ Comhaontú Bhéal Feirste; en Ulster-skota dialekto: Guid Friday Greeance aŭ Bilfawst Greeance), estas paro de interkonsentoj subskribitaj en la 10a de Aprilo 1998 kiu finigis plej el la violento de the Troubles, nome politika konflikto en Norda Irlando kiu komplikiĝis ekde la fino de la 1960-aj jaroj. Ĝi estis la plej grava okazaĵo en la Nordirlanda pacprocezo de la 1990-aj jaroj. La nuntempa registarsistemo de Norda Irlando estas bazita sur la interkonsento. La Interkonsento anakaŭ kreis nombrajn instituciojn inter Norda Irlando kaj la Respubliko Irlando, kaj inter la Respubliko Irlando kaj Unuiĝinta Reĝlando.
La Brit-Irlanda Interkonsento ekvalidiĝis la 2an de Decembro 1999. La Demokratia Uniisma Partio (DUP) estis la nura grava politika grupo en Norda Irlando kiu opoziciis la Interkonsenton de Sankta Vendredo.
Tepelenë
Tepelenë (difina albana formo: Tepelena) estas urbo en la Provinco Gjirokastër, en la suda Albanio. Ĝi troviĝas en la maldekstra flanko de la rivero Vjosë, preskaŭ tri kilometroj laŭflue de ĝia kunfluo kun la Drino.
Ĝis la aboliciio de Kvartaloj en 2000, Tepelenë estis la ĉefa kolonio de la distrikto Tepelenë.
Ĝia loko estas strategie grava. Estas tie ruinigita citadelo kiu troviĝas 300 metrojn super la rivero. Ali Pasha naskiĝis ĉe la proksima vilaĝo de Beçisht. En 1847, la brita verkisto Edward Lear vizitis la urbon kaj notis la ruinigitajn konstruaĵojn.
Historio
Ĉe la apuda Aoos Mallarĝigo ("Aoi Stena"), makedona armeo baris la vojon al Epirus kaj, en 196 antaŭ Kristo, decida batalo, la Batalo de la Aoos okazis inter Roma armeo komandita de Konsulo Titus Quinctius Flamininus kaj la makedonoj komanditaj de Filipo V. Post unu provo de batalhalto kaj nekonkludiga batalo, la Roma armeo estis gvidita de iu ŝafisto al punkto kie la makedonoj povus esti atakitaj kaj la Romaoj gajnis la batalon.
Edílson da Silva Ferreira
Edílson da Silva Ferreira (n. ) estas brazila futbalisto. Li de 1993 ĝis 2002 membris en la brazila nacia teamo de futbalo.
Tepelenë
Historio
La Bizancanoj konstruis defendan turon kiu estis sinsekve evoluigita dum la epoko de Otomana Imperio en la 15a jarcento kaj de Ali Pasha en la frua 19a jarcento.
La Junaj turkaj revoluciuloj renkontiĝis en Tepelenë dum Februaro 1909, en provo persvadi albanajn naciistojn aliĝi ilin.
En 1920, tertremo detruis la urbon kiu estis tute rekonstruita poste: loka tradicio diras ke se en Tepelenë estas pli ol 100 konstruaĵojn, ĝi estos detruita. En la sama jaro, 400 italaj soldatoj estis kapitulacitaj al la albanoj, dum la batalo de Vlora.
En la 7a de Aprilo 1939 italaj fortoj alteriĝij en Albanio kaj ekregis la landon kaj Tepelenë. Post kiam la nesukcesa itala ofensivo al Grekio en Oktobro 1940. En ĉi tiu tempo, la albanaj trupoj dizertis la fronton de la ordo de ilia komandanto, Kolonelo Prenk Pervizi. Kolonelo protestis kaj diris al la itala komandon ke la albanoj ne estis kanona paŝtaĵo. Kolonelo Pervizi kun aliaj oficiroj kaj albanaj trupoj estis translokigita kaj izolita en la montoj de norda Albanio. Italoj suferis grandan malvenkon ke debitarono la "perfidaĵo" de la albanaj trupoj. Ĉi tiu fakto estis la unua signo de ribelo kontraŭ la itala okupo.
Grekaj  fortoj  kontraŭatakis kaj antaŭenigis  al Tepelenë en ĝenerala ofensivo sur Vlorë. Malgraŭ pluraj atakoj kaj helpo de la brita Royal Air Force, la italoj sukcesis teni la urbon kaj dum la lastaj tagoj de Aprilo 1941, sekvante la germanan invadon en Jugoslavio, la greka armeo estis devigita retiriĝi.
La loka itala armea tendaro estis transformita de la post-milita Komunisma reĝimo al deviga laborkampo. Ĝi havis malbonan reputacion por brutaleco kaj malsano kaj estis menciita  kiel la "albana Belsen". Ĉi tie estis detenitaj familioj, maljunuloj, virinoj kaj infanoj. La plej gravaj familioj de Albanio, kiu la Komunista reĝimo deziris detrui kaj ekstermi. Multaj mortis kaj iliaj tomboj malaperigitaj. La lando estis plugita kaj semita de sekalo. Tiel tie restis neniu signo de la tomboj. La diktatoro mem, Enver Hoxha, donis la ordon malaperigi la tombojn, kiam li lernis ke la tomboj apartenas al  la kondamnitaj kiuj estis ŝlositaj en tiu tendaro. La tendaro estis fermita dum 1954. En ĉi tiu tendaro, multaj infanoj kaj maljunaj homoj mortis, de ĥolero, de aflikto kaj senigo. Ĥolera epidemio mortigis plejparton de la prizonuloj.
Dum agitado en Albanio en 1997, Tepelenë fariĝis centrejo por la insurekcio kontraŭ la registaro de Sali Berisha. Popola komitato prenis la povon de la urbo en Marto 1997 kaj liberigis kontraŭstaran politikiston Fatos Nano, el la loka malliberejo. La movado disvastiĝis tuj al Gjirokastër kie armiloj estis distribuitaj el Tepelenë.
La loka minerala akva fabrikejo estas grava kaj sukcesa loka entrepreno.
La futbala klubo estas SK Tepelena.
Park Wha-Chong
D-ro Park Wha-Jong aŭ Park Wha-Chong (Bak Hŭa-ĝong, konata en Esperantujo kiel Urso Park, koree 박화종) naskiĝis la 20an de novembro 1951, mortis la 15an de septembro 2020, estis korea esperantisto kaj kuracisto pri interna medicino.
Li diplomiĝis en medicina fakultato de la universitato Jung-ang, kaj doktoriĝis en la universitato Yeongnam. Lia kliniko de interna medicino en Pohang, Koreio, nomiĝis "La Kliniko Espero". En Pohang, li fondis Gyeongbuk-an filion de KEA, kaj estis ĝia filiestro antaŭ prezidanteco de KEA. Li estis prezidanto de Korea Esperanto-Asocio kaj komitatano A de Universala Esperanto-Asocio ekde 2007. Li disvolvis volontulan kuracadon en Mongolio kiel kuracisto, kune kun aliaj koreaj volontuloj.
Aleutaj Insuloj
La Aleutaj Insuloj aŭ Insuloj de la Aleutoj, foje ankaŭ simple nomataj laŭ la nomo de la loĝantoj Aleutoj estas insularo de pli ol 300 vulkanaj insuletoj inter Alasko kaj Kamĉatko en la norda Pacifiko.
Laŭ la popolnombrado de la jaro 2000, sur la insuloj vivas 8162 personoj, el kiuj 4283 vivas en la plej granda komunumo, en Unalaska, sur la samnoma insulo.
Etimologio
La nomo devenas eble el la ĉukĉa lingvo, aliat, kiu signifas "insulo".
Geografio
La insuloj situas inter la norda latitudo de 52° kaj 55° kaj orienta longitudo de 172° ĝis okcidenta 163°.
Ĉar la Aleutaj insuloj transiĝas 180° longitudon, ili estas la plej okcidenta parto de Usono (en federacia ŝtato Alasko), tamen la plej okcidentaj insuloj apartenas al Rusujo. Konsiderante, ke Pochnoi Point sur la insulo Semisopochnoi situas je longitudo 179°46'E, ĝi estas laŭ tio ankaŭ la plej orienta parto de Usono.
La insularo estas 1900 km longa plilongiĝo de la Aleŭta montaro. La insuloj havas vulkanan originon kaj formiĝis kiel la Kuril-insuloj, la insuloj de Japanujo kaj la Filipinoj ĉelime de la pacifika kaj alia kontinenta plato (pacifika fajroringo).
Aleuta Fluo, nomita ankaŭ ĉearkta fluo, estas marfluo kiu fluas orienten kaj estas norde de la Pacifika Norda Marfluo kiu moviĝas nordorienten, poste orienten inter la latitudo 40º N kaj la latitudo 50º N.
Klimato
La klimato estas oceana, modera kaj kun ekvilibrigita temperaturo. Someroj estas pli malvarmaj ol ĉe la kontinenta Sitka, situanta sur la sama latitudo, vintroj estas similaj. Sur la insulo Unalaska la jara averaĝa temperaturo estas 3,4 °C, la jara meza temperaturŝanĝigo estas 10 gradoj (januare: 1,1 – aŭguste: 11,1). La iam mezurita temperaturmaksimumo estis 25,6, la minimumo -15 °C.
La jara precipitaĵo estas alta, ĉ. 2000 mm. Sur Unalaska pluvas dum 250 tagoj, tiel ĝi estas plej pluva loko de Usono. Pro la malseka temperaturo, multajn insulojn kovras preskaŭ daŭre nebulo.
Historio
La dana Vitus Bering kaj la rusa Aleksej Ĉirikov atingis la insularon dum la „granda norda ekspedicio”, en 1741. James Cook en 1778 precigzigis lokojn de la insuloj.
Esperanto-movado en Ĉinio
Tiu ĉi artikolo temas pri la esperantista movado en Ĉinio.
Aleutaj Insuloj
Historio
Ekde 1743, komenciĝis ĉasado de felaj bestoj (ĉefe marlutro), la indiĝenoj iĝis preskaŭ sklavoj. En 1763–64, la aleutoj ribelis sur la insuloj de Unimak, Umnak kaj Unalaska, sur la du lastaj la rusoj tute detruis iliajn vilaĝetojn.
Esperanto-movado en Ĉinio
Unua etapo
(Vidu suban artikolon el la Enciklopedio de Esperanto, pri la stato de la movado ĝis 1934.) En 1920-aj jaroj Esperanto estis propagandita en Ŝanghajo, tiama grava centro por laboristoj kaj laborista movado. La 29an de Februaro 1920 la ruso Vadim A. Stopani prelegis tie pri Esperanto, la situacio de laboristoj kaj komunismo kiel rimedo. Sekve al propagando, oni instruis laboristojn en Esperanto Lernejo Xinhua. En Junio 1920 ankaŭ Zhang Moĉi reveninta el Japanio prelegis pri Esperanto. En tiu epoko diversaj esperantistoj suferis polican persekutadon en kiu oni arigis Esperanton kaj bolŝevismon. Tamen plej parto de esperantistoj en tiu etoso kune sentis simpation samtempe kaj por bolŝevismo kaj por anarkiismo. Subite en Aprilo 1921 Stopani memmortigis sin kaj la Ŝanghaja Esperanto socio funebris per kelkaj prelegoj. Ŝajne la tialo de la memmortigo rilatis al malkontento kun la subpremema evoluo de la bolŝevismo en Rusio.
Aleutaj Insuloj
Historio
La unuaj rusaj misiistoj alvenis en 1793. La insuloj estis ĝis 1867 rusa posedaĵo, kiam la rusa caro vendis ilin al Usono.
En 1942, la japanoj bombardis la mararmean bazon en Unalaska kaj okupis la insulojn Attu kaj Kiska. La reokupo de la teritorio kostis la vivon al 3.300 usonaj soldatoj kaj daŭris dum tuta jaro.
Esperanto-movado en Ĉinio
La voĉo de l' Popolo
LA VOĈO DE L ’POPOLO estis ĉiusemajna organo de ĉinaj socialistoj eldonita en 1913. Kvar paĝoj estas esperante presitaj, dekdu en la ĉina.
Aleutaj Insuloj
Grupigo
Oni jene grupigas la Aleutajn insulojn:
La okcidentaj Aleutaj insuloj sur mapo de la Alaska teritorio, 1916
Esperanto-movado en Ĉinio
Dua etapo
Nuntempe (en 2012) eldoniĝas esperantlingve la du informretejoj Espero, sekvanto de la papera revuo El Popola Ĉinio, kaj la oficiala ŝtata informilo China.org.cn, havebla en aliaj ok lingvoj. Ĉi-lasta ankaŭ ofertas televidajn raportojn en Esperanto. El Pekino cetere disaŭdiĝas Ĉina Radio Internacia.
La Universala Kongreso de Esperanto mem okazis dufoje en Ĉinio, en 1986 kaj en 2004, ambaŭfoje en la ĉefurbo Pekino. En la jaro 1986 la kongresanaro nombris 2482, dum en la jaro 2004 la kongreson partoprenis 2031 esperantistoj.
Tirso Castrillón
Tirso Catrillón estis verkisto de eseoj kaj rakontoj, esperantisto kaj bonkvalita ŝakludisto kolombia. Li naskiĝis en la urbo Urrao de Antjokio la 11an de februaro de 1927. Li loĝis en la urbo Medell& kaj laboris en la Eldonejo Bedout (grava eldonejo en Kolombio fondita en 1914 sed jam malaperinta). En la jaro 1963 li estis unu el la premiitoj "CIPA" (hispanlingvaj komencliteroj de "Rondo de Ĵurnalistoj de Antjokio") en lokaj sportlududoj de Antjokio nomataj "Olimpiko de ĵurnalismo kaj radio". Inter liaj verkoj tiu plej konata estas eta libro kiu vere estis du libroj en unusola bindaĵo "Esperanto / Ajedrez Práctico" (gramatiko de La Internacia Lingvo por hispanparolantoj kaj lernolibreto pri ŝakludo), tiun ĉi duteman libron li publikigias en 1973 en Eldonejo Bedout. Tirso Catrillón mortis la 18an de septembro de 1999. Kiel esperantisto li ne estis vanta pri siaj konoj, preferis vivi iom aparte de la publika scenejo, kvankam en la kolombiaj ŝakludaj rondoj estis konata kiel unu el niaj elstaraj ludantoj kaj konantoj pri ŝako. Omaĝe al lia memoro ekzistas ŝak-turniro kiu portas lian nomon, organizata far la Antjokia Ligo de Ŝakludo.
6695 Barrettduff
6695 Barrettduff estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Ĝi esis nomita en honoro de Barrett Duff, kiu kunordonis la kreon de la neprofitcela organizaĵo "Teleskopoj en Eduko" (vidu asteroidon "6602 Gilclark").
Camogli
Iam konata kiel "la urbo de la mil velboatoj" ĝi estas tradicia marista urbeto ĉe la deklivoj de Monto Portofino, apike sur la maro. Ĝia nomo origine signifis "Case delle mogli" (domoj de la edzinoj), ĉar la viroj estante maristoj estis plej ofte for.
la dua dimanĉo de majo okazas la tradicia "sagra del pesce", dum kiu oni fritas kaj disdonas senpage fiŝojn; la festo estas tre fama pro la giganta fritilo: la pato pezas 2,6 tunojn kaj ĝia larĝo estas 3,80 metrojn.
Velká pardubická
Velká pardubická steeplechase (Granda ĉevalvetkuro de Pardubice, Ĉeĥio) estas fama ĉevala vetkonkuro, kiu okazadas ĉiun duan oktobran dimanĉon en hipodromo en la ĉeĥa urbo Pardubice. Ĝi estas la plej malfacila kaj prestiĝa ĉevalkonkurso en Ĉeĥio kaj multaj asertas, ke eĉ en la kontinenta parto de Eŭropo. Ĉeĥaj ĉevaloj, por ĉeesti en tiu ĉi supera ĉevalvetkuro, devas dumjare en iu el kvalifikaj vetkuroj en Pardubice pruvi, ke per siaj kapabloj ili la starton meritas.
Parforsaj ĉasoj
Komence de la moderna historio okazadis en Pardubice parforsaj ĉasoj. La nobeluloj ŝatis tiun sportan ĉasadon. Ili rajdis sur ĉevaloj, estis vestitaj en koloraj jakoj kaj akompanataj per aro da hundoj. Dum la kuro ili superadis diversajn natur-obstaklojn kaj tiel ili pruvis sian rajdkapablon. Hundaro por tiu ĉi sporto estis importita el Anglio, la cervoj estis el ĉasparko apud Slatiňany.
La unua ĉaso efektiviĝis en septembro 1841 kaj poste ĝi okazadis ĉiujare de septembro eĉ 4-foje semajne ĝis Kristnasko. Tiam vizitadis nur kvarmilan urbon Pardubice moŝtaj gastoj el la tuta Eŭropo. En la jaro 1874 partoprenis ĉasadon por kelkaj tagoj ankaŭ la imperiestro Francisko Josefo la 1-a kun imperiestrino Elizabeto. La ĉasoj ĉe la partopreno de imperiestro estis aparte sukcesaj kaj la ĉasklubo volis organizi por lia honoro tiaman anglan novaĵon - ĉevalkonkuron. Je estiĝo de ĉevalkonkura sporto do, krom parforsaj ĉasoj, havis influon ankaŭ angla ĉeval-vetkurado.
La unua ĉevalvetkuro
Pri organizo de Granda steeplechase (Granda ĉevalvetkuro) en Pardubice decidis la komisiono de grafo Max Ugarde, princo Emil Fürstenberg kaj grafo Oktavian Kinský, kiuj poste estis nomataj kiel ĝiaj fondintoj. Tiu komisiono preparis linion kaj la 5-an de novembro 1874 okazis ĉe granda intereso de la publiko la unua konkurso, en kiu partoprenis 14 ĉevaloj kaj la konkurso estis subtenita per dekdu mil guldenoj. Bedaŭrinde la imperiestro jam en Pardubice ne estis, devis pli frue forveturi. Kiam la ĉasklubo akiris pluajn herbejojn kaj arbareton, estis destinita nova itinero por la derbio en la hipodromo. En la tempo ĝis la unua mondmilito konkursis ĉefe pursangaj ĉevaloj kun profesiaj ĵokeoj. La kurejo estis ege malfacila. Sukcesaj estis tiuj ĉevaloj, kiuj regule partoprenadis en parforsa ĉasado.
Pluaj vetkuroj
La tempo de la fondiĝo ĝis la unua mondmilito havis du ĉevalajn heroojn, kastritan ĉevalon Brigand kaj ĉevalinon Lady Anne, kiuj trifoje venkis. Same trifoje venkis la anglaj ĵokeoj Fletcher, Buckenhan kaj Geoghegan.
Dum la unua mondmilito ne okazis tiuj ĉi ĉeval-konkuroj kaj post estiĝo de la respubliko komencis ĝin aranĝi Ĉeĥoslovaka ĵokeo-klubo.
La dudekaj kaj tridekaj jaroj estis en signo de konkurado de ĉeĥoslovakaj kaj germanaj ĉevaloj. Multajn sukcesojn akiris rajdanto kapitano R. Popler, kiu partoprenis ankaŭ la olimpiajn ludojn kaj la virina heroino de la konkursoj estis la rajdantino Lata Brandisová kun sia ĉevalino Norma. Ambaŭ, Lata kaj Norma estiĝis karulinoj ne nur de 40 mil spektantoj de la konkurso, sed eĉ de la tuta nacio.
Dum la dua mondmilito la konkursoj ne okazadis, la ĉevalkurejo situanta apud flughaveno kaj petrolfabriko, estis grave damaĝita pere de bombardado kaj nur per grandega strebado de la ĵokeo-klubo oni sukcesis finŝuti bombotruojn kaj renovigi obstaklojn, por ke la rekordaj 60 mil spektantoj povu denove post 9 jaroj rigardi daŭrigon de tiu ĉi fama ĉevalkonkuro.
La komunista puĉo en la jaro 1948 nigre notis kvindekajn jarojn, kiam la plimulto de armeaj rajdantoj estis persekutataj per la reĝimo. La ĉevalkuro estis opiniata kiel burĝa amuzo kaj multaj ĉevaloj estis de la sporto kaj ĉevalkuro transportitaj por laboro en terkulturado.
Al la ĉevalvetkurado de tiu ĉi malprogreso paradokse helpis intereso de sovetoj, kiuj ĉe la fino de kvindekaj jaroj komencis konkursi kaj ilia ĉeesto en Pardubice estigis sinsekve pintan ĉevalkuran renkonton de komunismaj landoj. Preskaŭ 10 jarojn daŭris sukcesoj de sovetaj ĉevaloj.
Problemoj ekestis post soveta okupacio de Ĉeĥio en la jaro 1968. Tamen dum pluaj jaroj revenis sukcesoj de ĉeĥoslovakaj ĉevaloj kaj per tio grandiĝis populareco de la derbio. Plej ofte la vizitoj nombris proksimume 30 mil spektantojn.
Post velura revolucio
Kiam la komunisma etapo finiĝis en la jaro 1989, okazis ree la grava ŝanĝo en la vivo de la hipodromo. En la jaro 1992 ĝi estis redonita de pli frua organizanto Ĉeĥoslovaka Jockey-klubo al posedaĵo de la urbo Pardubice kaj de tiu tempo estas organizanto de la ĉevalkurejo Dostihový spolek Pardubice (Ĉevalkura societo). Al la kurejo revenis konkurenco el Britio, Francio kaj Irlando.
Listo de obstakloj
Estas necese aparte mencii la faman Taxisův příkop (Taksis-fosaĵon), kiu estas ĉefa kaj la plej malfacila obstaklo kaj estas tradicie saltata jam de la unua konkurso. Post iuj ŝanĝoj nun ĝi estas heĝa obstaklo ĝis 160 cm alta kaj post ĝi estas 5 metrojn larĝa fosaĵo, kiun ĉevalo antaŭe trans la heĝo ne vidas. La rajd-ĉevalo devas salti pli ol 8 metrojn, sed plejparto da ili sukcesas. Grava estas la rapido de eksalto, kompreneble la ĉevalo kaj la rajdanto devas esti por tia plej alta salto spertaj kaj bone preparitaj. Ĉe trejnado oni tiun ĉi Taksis-fosaĵon ne saltas. Jam de la unua jaro de la derbio elvokas tiu ĉi plej malfacila obstaklo ĉe iuj homoj malkonsentajn reagojn. Tamen ĝi ĉiam allogas.
Brila nuntempo
Pere de sia longa tradicio la konkurso fariĝis parto de la ĉeĥa nacia kulturo kaj la urbo Pardubice kaj ĝiaj loĝantoj fieras pri tio. Granda honoro por Ĉevalkura societo Pardubice kaj por ĉiuj favorantoj de la ĉevalvetkura sporto en Ĉeĥio, estis en la jaro 2007 vizito de angla reĝidino Anna, sukcesa partoprenantino de la konkursoj en ĉiuflanka kapablo kaj en la ĉevalkuroj.
En la ĉevalkonkursejo okazas jare 10 konkursaj tagoj kun 86 – 100 kuroj, el ili plejpatro da obstaklaj trans vivaj baroj kaj steeplechase cros-coountry, kio estas la origina kaj la plej populara tipo de ĉevalkonkursoj en Pardubice. 12 – 25 kuroj estas ebenaj, sen obstakloj. En la ĉefaj ĉevalkonkursoj startas plejparte anglaj pursanguloj, sed en iuj konkursoj startas ankaŭ duonsangaj ĉevaloj de pola, ĉeĥa aŭ franca bredado. La plej multajn venkojn akiris rajdanto Josef Váňa, kiu en sia 58-a jaraĝo jam 7-foje (laste en la jaro 2010) venkis.
En la jaro 2010 okazis jam la 120-a Granda ĉevalvetkuro de Pardubice.
1562 Gondolatsch
1562 Gondolatsch estas malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Friedrich Gondolatsch (1904 - 2003)
Répáshuta
Répáshuta [rEpAŝhuta], slovake Répášska Huta estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Miskolc. Répás signifas: beta, kiu faras diferencon de la ceteraj "huta".
Situo
Répáshuta situas sur sudaj deklivoj de Bükk, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Miskolc kaj Eger troviĝas po 30 km-ojn. La vilaĝo apartenas al Nacia parko Bükk.
Historio
En la proksima kavo vivis prahomo, sed la hungaroj ne vivis en la tiea densa arbaro. En la 18-a jarcento slovakoj, rutenoj kaj germanoj fondis vitrofarejon. En 1897 ĉesis la vitrofarado, tial la laboristoj trovis en la proksimeco pli konvenan lokon por loĝadi. Ili okupiĝis poste pri diversaj arbaraj laboroj. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de slovakoj, (la infanĝardeno kaj la lernejo ankaŭ slovake), kulturdomo, biblioteko, kuracejo, gastejo, restoracio, poŝto.
Arbidtubo
Arbidtubo aŭ arbidŝirmilo estas speco de plasta ŝirmilo uzita por protekti arbojn dum la junaĝaj fazoj de ilia kreskado. En regionoj kie oni angle parolas, arbidŝirmiloj estas ankaŭ konataj kiel Tuley-tuboj.
Arbidtuboj protektas junajn arbojn kontraŭ mordeto de la plej multaj herbovoruloj formante fizikan baron kune kun baron al kemiaj sprajaplikaĵoj. Plie, arbidtuboj akcelas kreskadon disponigante et-forcejan medion kiu reduktas malsekecostreson, direktas kreskadon en ĉeftigon kaj radikojn kaj permesas efikan kontrolon de trudherboj kiuj povas prirabi akvon kaj sunlumon al arbidoj.
Alternativo por tradicia arbidtubo estas io kio oni nomas arbidspiralaĵo. Tiuj estas volviĝintaj bendoj de polivinil-klorido en diversaj diametroj, longoj kaj koloroj. Produktitaj de 100% reciklita polivinil-klorido, tiuj estas ekonomiaj kaj medioprotektaj rimedoj por sekurigi la arbidojn kontraŭ mordetado de la faŭno kaj kontraŭ severaj cirkonstancoj, samtempe malhelpante ke rubplastoj estu senditaj al rubodeponejoj.
Ili estas precipe popularaj en Britujo en pejzaĝo-plantadomodeloj, sed ilia graveco estis establita en Usono ekde la jaro 2000. Proksimume 1 miliono da arbidtuboj estis uzitaj en Britujo en 1983-1984, kaj 10 milionoj estis produktitaj en 1991.
NGC 1914
NGC 1914 (alia indiko — ESO 56-SC95) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Tablomonto.
Anna Amalia de Prusio
Princino Anna Amalia de Prusio (naskiĝis la 9-an de novembro 1723, mortis la 30-an de marto 1787) estis Princino-Abatino de Quedlinburg, germana komponistino, kompetenta ludanto de klaviceno, kordaj instrumentoj kaj orgeno. Ŝi estis unu el dek supervivantaj infanoj de la Reĝo Frederiko Vilhelmo la 1-a de Prusio kaj Sophia Dorothea de Hanovro.
Vivo
Ŝi naskiĝis en la berlina kastelo de siaj gepatroj. Ŝi estis unu el la dek kvar infanoj de la gereĝoj, fratino de la estonta reĝo Frederiko la Granda, kaj de la komponistino Vilhelmino de Bayreuth.
Ŝi kreskis en riĉa kultura ĉirkaŭaĵo, kie la infanoj amis muzikon kaj ĝi estis ilia sekreta konsolo kontraŭ la krueleco de la patro. Anna Amalia ricevis siajn unuajn lecionojn de sia frato Frederiko, dek unu jarojn pli aĝa ol ŝi kaj estis trejnita de kortegaj muzikistoj kaj de Gottlieb Hayne, orgenisto de la Berlina Katedralo. Tamen tiutempe ŝiaj muzikaj agadoj ne superis tiujn kutimajn por membroj de nobelaj familioj. Plej multaj rakontoj konsentas, ke Anna Amalia ne komencis komponi antaŭ ol ŝi estis 40-jaraĝa. Por Anna Amalia formala muzika instruado eblis nur post la morto de ŝia patro, kiu malamis muzikon.
Ŝi estis kandidatino kune kun sia fratino Louisa Ulrika por edziniĝi al la Kronprinco de Svedio, sed la svedaj reprezentantoj preferis Louisan Ulrikan pro ŝia pli forta karaktero.
En 1743, ŝi sekrete edziniĝis al Friedrich von der Trenck (1726-1794), prusa aventurema oficiro kaj estonta verkisto. Tiu amrilato estis brutale interrompita de ŝia frato kiam li subite eksciis pri la gravedeco de Anna Amalia. Frederiko La Granda nuligis la geedziĝon kaj malliberigis la amanton akuzante lin pri spionado. Tuj li sendis sian fratinon naski la infanon en la Abatejon Quedlinburg, kies abatino ŝi fariĝis en 1755. Tiu malĝoja epizodo enigis ŝin en rezignacion kaj amarecon dum ŝia tuta vivo. Anna Amalia kaj von der Trenck daŭre korespondadis dum granda parto de iliaj vivoj.
Verkado
De tiam ŝi dediĉis sin ĉefe al muziko. En 1758 Anna Amalia komencis seriozan studon pri muzika teorio kaj komponado; ŝi dungis Johann Philipp Kirnberger (1721-1783), kiu fariĝis ŝia kortega muzikisto, instruisto kaj konsilisto. Kirnberger estis studento sub Johann Sebastian Bach, kies muzikajn konceptojn kaj principojn li instruis al sia lernantino Anna Amalia. Sekvante liajn instruadojn, ŝi progresis al pli grandaj voĉaj komponaĵoj en kontrapunkta formo, kiun ŝi solvis kun majstreco, kvankam la pli modaj stiloj ne tre plaĉis al ŝi.
El ŝiaj malmultaj instrumentaj verkoj estas menciindaj ‘Sonato por fluto kaj klaviceno’, ‘Alegro por du violonoj kaj figura baso’, kaj ‘Fugo en du partoj, rekta kaj inversa movado por violono kaj aldviolono’. Ĉi tiu ‘Fugo’ elstaras inter la komponaĵoj de Anna Amalia kaj povas marki la finan fazon de la instruado de Kirnberger.
Anna Amalia fervore kaj dediĉite kolektis, konservis kaj kreis muzikan bibliotekon, kiu enhavas aŭtografitajn partiturojn de Johann Sebastian Bach kaj aliaj komponistoj. Ĝi enhavis pli ol 600 volumojn da verkoj de famaj komponistoj. Ŝia sola kuratora laboro reprezentas signifan kontribuon al la okcidenta kulturo. Ĉi tiu trezoro de ĉirkaŭ 2000 volumoj estis dividita inter la Orienta kaj Okcidenta Germanio post la dua mondmilito. Ekde 1990 ĝi estas reunuigita ĉe la Berlina Ŝtata Biblioteko. Tia valorega kolekto malkaŝas ŝian altnivelan muzikan edukadon kaj ŝian konservativan muzikan guston.
10-a Brazila Kongreso de Esperanto
La deka Brazila Kongreso de Esperanto okazis en Rio-de-Ĵanejro de la 14-a ĝis la 22-a de aprilo 1945.
Anna Amalia de Prusio
Elektitaj komponaĵoj
1. Allegro, G majoro. 2. Andantino, C majoro. 3. Allegro, G majoro. 13 mins
10-a Brazila Kongreso de Esperanto
La Alta Patrono de la kongreso estis Getúlio Vargas, prezidento de Brazilo; kaj la prezidanto de la kongreso kaj de la organiza komitato estis ambasadoro José Carlos de Macedo Soares; aliaj membroj estis: 1-a vicprezidanto, d-ro Carlos Augusto Guimarães Domingues; 2-a vicprezidanto, Antônio Caetano Coutinho; 3-a vicprezidanto, Aristóteles Juvenal de Faria Alvim; 4-a vicprezidanto, Aquiles Lando Carmo; ĝenerala sekretario, Ismael Gomes Braga; 1-a sekretario, Mário Ritter Nunes; 2-a sekretario, Alcindo Brito; 3-a sekretario, Oswaldo Leite de Moraes; 4-a sekretario, Lacyr Schettino; direktoro de la laboroj, João Batista de Melo e Souza.
Okazaĵoj
La solena malfermo okazis je la tria horo postagmeze de la 14-a de aprilo 1945 en la luksa salono de la palaco Itamarati. La salono estis riĉe ornamita per naturaj floroj kaj S-ro José Roberto Macedo Soares, provizore fremdafera ministro, prezentis siajn deziresprimojn al la kongreso kaj invitis ties prezidanton, Ambasadoro José Carlos de Macedo Soares, por preni la prezidantecon de la kongreso.
Anna Amalia de Prusio
Elektitaj komponaĵoj
1. Adagio, B apartamento. 2 Allegro, B apartamento. 10 mins
10-a Brazila Kongreso de Esperanto
Okazaĵoj
Unue la muzikistaro ludis la Nacian Himnon; sinsekve, laŭ invito de la prezidanto, eksidis ĉe la honora tablo la sinjoroj: Komandanto Alexandrino de Alencar, reprezentanto de la prezidanto de Brazilo; d-ro Tadeu Skrowronski, ministro de Pollando; S-ro José Luiz de Araújo Neto, reprezentanto de la registaro de Amazonio; d-ro Aristeu Seixas, reperezentanto de la registaro de San-Paŭlio; la reprezentanto de la ministro pri edukado; monsinjoro Gastão Guimarães Neves, reprezentanto de la ĉefepiskopo de Rio-de-Ĵanejro; d-ro Raul Leitão da Cunha, rektoro de la Brazila Universitato; d-ro Maurício Coelho de Souza, reprezentanto de la subŝtato Parao; monsinjoro João Barros Uchoa, reprezentanto de la episkopo de Niterói; leŭtenanto Luís de Castro, reprezentanto de la fajrobrigado; d-ro E. Cícero de Faria, reprezentanto de brazila Teozofia Societo kaj Brazila Instituto; s-ro Rocha Garcia, reprezentanto de Brazila Spiritisma Federacio; inĝeniero Alberto Couto Fernandes, prezidanto de Brazila Esperanto-Ligo; kaj S-ro Ismael Gomes Braga, ĝenerala sekretario de la Kongreso.
La programo de la kongreso estis tre riĉa: esperanta teatraĵo, meso en la ĉefpreĝejo, vizito al la Beletra Akademio de Rio de Janeiro, tagmanĝo kun la urbestro en la grandega restoracio de Praia Vermelha (kvartalo), prezentado de filmoj, akcepto de la kongresanoj ĉe la Kristana Asocio de Junuloj, tagmanĝo en la Hotelo Quitandinha en la montara urbo Petrópolis, vespermanĝo en kasino Urca, vizito al Esperanto-Asocio de Rio de Janeiro.
Du memorigaj poŝtmarkoj estis eldonitaj de la Departemento de Poŝta Telegrafo omaĝe al la kongreso.
Aliĝis al la 10-a BKE kvincent naŭdek du (592) homoj. La delegitoj de la organiza komitato el la subŝtatoj kaj urboj estis: Amazonas, S-ro Sebastião Augusto; Pará, S-ro Francisco Falcão; Maranhão, S-ro Francisco de Sales Montelo; Ceará, D-ro Hildeberto Valente Ramos; Rio Grande do Norte, Prof-o Jerônimo dos Santos; Mossoró, S-ro Targino Soares; Paraíba, Kanoniko Matias Freire; Pernambuco, F-ino Artemísia V. de Araújo; Alagoas, S-ro Paulino Santiago; Sergipe, S-ro José Cruz; Bahia, D-ro Jaddo Couto Maciel; Espírito Santo, D-ro Artur Lourenço de Araújo Primo; Niterói, D-ro Mário Ritter Nunes; Petrópolis, S-ro Aquiles Lando Carmo; São Paulo, S-ro Oswaldo Leite de Moraes; Santos, Prof-o Lauro Jorge de Oliveira; Santa Catarina, S-ro Giovanni P. Faraco; Rio Grande do Sul, D-ro Benjamim Camozato; Belo Horizonte, Inĝeniero Aristóteles Juvenal de Faria Alvim; Juiz de Fora, Kapitano Jorge Firmino de Santana; Cuiabá, S-ro Keller Farina; Campo Grande, S-ro Heitor V. C. Faria.
Solena ferma kunsido okazis en la honorsalono de la Ministrejo Pri Eksterlandaj Aferoj, vespere de la 22-a de aprilo 1945, sub la prezidanteco de la ministro pri edukado. La ĉefan paroladon faris prof-ro Lourenço Filho, direktoro de la Nacia Instituto de Pedagogiaj Studoj.
Punch
Punch; aŭ, The London Charivari estis brita ĉiusemajna gazeto de humuro kaj satiro establita en 1841 fare de Henry Mayhew kaj la gravuristo Ebenezer Landells. Historie, ĝi estis plej influa en la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj, kiam ĝi helpis stampi la termino "cartoon" (kartuno) en sia moderna senso kiel humura ilustraĵo.Post la 1940-aj jaroj, kiam ties cirkulado pintis, ĝi venis en longdaŭran dekadencon, kaj fermiĝis en 1992. Ĝi estis revivigita en 1996, sed refermiĝis en 2002.
Post monatoj de financaj malfacilaĵoj kaj manko de merkata sukceso, Punch iĝis esenca por la Britaj salonoj pro sia rafinita humuro kaj foresto de ofenda materialo, ĉefe rigardite kontraŭ la tiama satira gazetaro. The Times kaj la dimanĉaj eldonoj de News of the World uzis malgrandajn pecojn el Punch kiel kolumnaj plenigaĵoj, havigante al la gazeto senpagan reklamadon kaj nerekte garantiante gradon de respektendeco, privilegio ne atingita de aliaj ilustritaj publikaĵoj. Punch pluhavos amikan rilaton ne nur kun The Times sed ankaŭ kun ĵurnaloj kiuj celis intelektajn publikojn kiel Westminster Review, kiu publikigis 53-paĝan ilustritan artikolon pri la unuaj du volumoj de Punch.
Hegemonie en legantonombro kaj populareco tra la cetero de la 1840-aj kaj 1850-aj jaroj, Punch estis la sukcesa historio de tripenca ĉiusemajna gazeto kiu iĝis unu el la plej paroligaj kaj ĝuitaj periodaĵoj. Punch ĝuis publikon kiel Elizabeth Barrett, Robert Browning, Thomas Carlyle, Edward FitzGerald, Charlotte Brontë, la reĝino Viktoria, la princo Alberto, Ralph Waldo Emerson, Emily Dickinson, Herman Melville, Henry Wadsworth Longfellow, kaj James Russell Lowell. Punch havigis kelkajn frazojn al la Angla lingvo, kiel The Crystal Palace (vitra palaco) kaj "Curate's egg" (pastra ovo, unuafoje vidita en kartuno de 1895: vidu bildon). Kelkaj Britaj humuraj klasikaĵoj estis unuafoje seriigitaj en Punch, kiel Diary of a Nobody kaj 1066 and All That. Ĉirkaŭ la fino de la 19-a jarcento, la artistaro de la gazeto inkludis homojn kiel Harry Furniss, Linley Sambourne, Francis Carruthers Gould kaj Phil May. Inter la elstaraj kartunistoj de la 20-a jarcento estis Bernard Partridge, H. M. Bateman, Bernard Hollowood kiu ankaŭ eldonis la gazeton el 1957 al 1968, Kenneth Mahood kaj Norman Thelwell.
Iván Szilárd Szép
Iván Szilárd SzÉP [silArd sEp], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli mallonge) Szép Iván estis hungara kemiisto, esplora inĝeniero.
Iván Szép naskiĝis la  en Ĉeĥoslovakio en Košice. Li mortis la en Budapeŝto.
Le Plessis-Trévise
Le Plessis-Trévise [] estas franca komunumo en la departemento Val-de-Marne, en la regiono Francilio. Ĝi havis 18,976 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Le Plessis-Trévise situas oriente de Parizo.
(16732) 1996 HZ16
(16732) 1996 HZ16 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Komunumo Raseiniai
Raseiniai estas subdistrikta komunumo, kaj ene de ĝi la plej granda urbeto, en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo Raseiniai. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaŭno (Kaunas). En en la komunumo vivis  (en 2007 ankoraŭ estis pli ol 42 000), el tio en la urbo 9 686.
Rasainiai situas nordoriente de la distrikta ĉefurbo, proksime la aŭtoŝoseo Kaŭno-Klaipėda. Unuafoje ĝi skribe menciiĝis dum la jaro 1253.
En la urbo troviĝas historia eksa dominikana monaĥejo, sed pli konatas katolika pilgrimejo en loĝloko Šiluva de la subdistrikta komunumo, kiun ankaŭ dum la jaro 1993 vizitis la tiama papo Johano Paŭlo la 2-a. Bazo estas vizia apero de la sanktulino Maria dum la jaro 1608 sur ŝtono, kiu jam dum prakristanaj tempoj estis litova kultejo.
La komunumon trafluas la rivereto Dubysa, kiu estas inter la plej vidindaj kaj plej ekologie originaj riveroj en Litovio.
Esperanto
Estas gastiganto de Pasporta Servo en Raseiniai.
San Juan Tabaá
San Juan Tabaá estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Tabaá. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 216.
Geografio
San Juan Tabaá apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono Sierra Norte), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1091 loĝantojn. El tiuj estis 514 viroj kaj 577 virinoj. La komunumo havas surfacon de 26,79 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1360 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1008 indiĝenoj. El tiuj 887 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 887 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Johano la 6-a (Portugalio)
Johano la 6-a, (portugallingve João Maria José Francisco Xavier de Paula Luís António Domingos Rafael de BRAGANÇA aŭ D. João VI) naskiĝis en la 13-a de majo 1767 kaj mortis en la 10-a de marto 1826 en Lisbono. Oficiale alinomita "la klementa", li estis reĝo de Portugalio de 1816 ĝis 1826.
Biografio
Johano estis filo de reĝino Maria la 1-a kaj la kunreganta princo Petro. Li iĝis hereda princo en 1788 kiam mortis pro variolo lia plej aĝa frato Jozefo, duko de Bragança, jam kiam li estis plenkreskulo ŝajne pro tio, ke la patrino pro troa religiemo ne akceptis vakcinon. Sekve Johano ne estis edukita por esti reĝo kaj ricevis tre nesufiĉan edukadon.
Post la morto de ŝia edzo (aŭ de ŝia filo), la reĝino Maria freneziĝis kaj, en 1792, la princo Johano provizore prenis la povon. En 1799, ĉar la reĝino ne resaniĝis, Johano fariĝis definitive reganto de Portugalio. La patro Petro la 3-a estis mortinta en 1786.
Li edziĝis al Carlota Joaquina de BOURBON, princino hispana, kiu ne estis ŝatata de li kaj de la popolo, inter alia, pro suspekto, ke ŝi konspiris favore al Hispanio kaj ke ŝi amindumis kun viroj, krom la edzo.
La reĝo vivis kiel religia homo en la monaĥejo de Mafra, dum la reĝino loĝis kiel korteganino en la palaco de Queluz.
Foriro al Brazilo
La princo ricevis ultimaton de Napoléon Bonaparte, kiu jam surtronigis sian fraton en Hispanio, por malfermi la havenojn al anglaj ŝipoj. Li malcedis al la ultimato kaj, en 1807 la napoleonaj armeoj invadis Portugalion. La reĝa familio fuĝis al Brazilo kaj Johano transportis la ĉefurbon de Portugalia regno al Rio-de-Ĵanejro. Fakte la situacio estis malfacila por la portugala reĝo, ĉar Francio kaj Britio interdisputis sur portugalia tero. Francio invadis la landon kaj Britio sendis floton.
La foriro al Brazilo konsistis en ŝipveturado de ĉirkaŭ 15,000 homoj kun riĉecoj kaj la tutsa ŝtata strukturo. Kvankam multfoje oni konsideris tion kiel fuĝo, nuntempaj fakuloj opinias, ke ne estis alternativo. Krome la setligo de la ŝtata strukturo en Brazilo unuaflanke helpis ties sendependigon kaj duaflanke helpis, ke tio okazu je unuigita maniero, male kiel okazis ĉe la hispanaj kolonioj, preskaŭ samtempe.
En 1816 mortis la reĝino Maria kaj Johano estas kronita reĝo. En 1822 okazis revolucio en Portugalio kaj la ribelantoj postulis ke la ĉefurbo estos denove Lisbono. Johano cedis kaj reiris tien post 13 jaroj de ĉeesto en Brazilo; tiam iĝis imperiestro de Brazilo la plej aĝa filo Petro. Li mortis en marto de 1826. Tiam iĝis reĝo de Portugalio la dua plej aĝa filo Miguel.
Idaro
Kun sia edzino, Carlota Joaquina de Burbono, reĝidino de Hispanio (1775-1830):
Koincidoj de la tiama historio inter Portugalio kaj Hispanio
La foriro de Johano la 6-a al Brazilo, tio estas, la malapero de la ŝtata strukturo en Portugalio helpis la sendependigon de Brazilo, kiel la malapero de la ĝistiama burbona strukturo de Karlo la 4-a helpis la eksendependigon de la hispanaj amerikaj kolonioj. La edzino de Johano la 6-a estis laŭ onidiroj malfidela al la edzo; same oni diris pri la edzino de Karlo la 4-a. Francio invadis ambaŭ landojn samtempe. Ambaŭ reĝaj strukturoj devis malaperi. Ambaŭ reĝaj familioj ekziliiĝis: la portugalia al Brazilo, la hispania al Francio. Mikaelo, la filo de la portugala reĝo, ribeliĝis kontraŭ sia patro; jam antaŭe Ferdinando la 7-a same ribeliĝis kontraŭ sia patro Karlo la 4-a. Ambaŭ reĝoj restis por la historio kiel nedecidemaj kaj dubemaj ŝtatestroj.
Elemér Somfay
Elemér Somfay [ŝomfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Somfay Elemér estis hungara klasika pentatlonisto, moderna pentatlonisto, dekatlonisto, olimpiano, trejnisto, oficiro. Lia origina familia nomo estis Stromfeld, lia parenco estis Aurél Stromfeld.
Sporta kariero
nur en la pacaj tempoj ekde 1920 li estis atleto en Budapeŝto. Inter 1922-1930 li estis hungara ĉampiono 19-foje, dum li tenis dekfoje hungaran rekordon kaj li apartenis al la hungara nacia teamo kvarfoje inter 1924-1929, eĉ en 1925 ankaŭ angla ĉampiono en trisalto. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1924, Hungario en la Somera Olimpiko 1928 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kun arĝenta medalo (1924, klasika pentatlono). Depost fino de sia aktiva sporta kariero li estis trejnisto.
Blumau
Blumau, kroate Plamava, hungare Virány [virAnj] estas ne memstara vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Markt Sankt Martin.
Situo
Blumau situas laŭ rojo. Landsee troviĝas je 2 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis en 1640. Dum la historio la komunumo ofte estis parto de Lánzsér. Ĝis 1921 Virány apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Blumau kune kun Landsee aliĝis al Markt Sankt Martin.
Miksa Léderer
Miksa Léderer [mikŝa lEderer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Léderer Miksa estis hungara advokato, prokuroro.
Miksa Léderer naskiĝis la en Szepesváralja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Miksa Léderer devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li malfermis advokatan atelieron en Lőcse. Post jaroj li estis ĉefprokuroro de la urbo, ankaŭ honora prokuroro de Szepes. Li estis longe aktiva funkciulo de la juda eklezio, samtempe li estis figuro en la urba politika vivo kaj li redaktis lokajn gazetojn. Depost la 1-a mondmilito li translokiĝis al Budapeŝto. Li havis edzinon ekde 1897, kiu naskis 4 filojn.
Tindolo
Tindolo aŭ granda kokcinio (Coccinia grandis) estas utilplanto el la familio de la kukurbacoj (Cucurbitaceae).
Priskribo
Tindolo estas multjara herba grimpplanto kun tuberoj, kiu formas glatan tigon de ĝis 5 m longeco. La simplaj folioj sidas alterne, kaj havas 5 ĝis 55 mm longan pedunklon. La foliplato havas la mezuron de 3 ĝis 11 cm oble 3 ĝis 13 cm kvineĝa ĝis manforma loba kun korforma ĝis sagforma folibazo. Pro la foliformo, kiu similas al hedero la planto ankaŭ nomiĝas “hedera kukurbo”. La folirando estas denta.
La specio estas (dioika). La floroj staras plej ofte unuope en foliakseloj, tre malofte en malofte florantajn florarojn. Ili estas blankaj en Azio kaj kremkolore blankaj en Afriko. La pedunklo estas ĝis 32 mm longa. La sepaloj estas 1,2 ĝis 3,5 mm longaj kaj kvinnombraj. La petaloj estas 1,7 ĝis 4 cm longaj kaj same kvinnombraj. La anteroj de la tri stamenoj estas kunkreskinta al kolono.
La frukto estas karneca, skarlate ruĝaj kirasberoj de 60 mm longeco kaj globa ĝis elipsoida formo. Ili estas ĉ. 35 mm larĝaj.
Disvastiĝo
La specio hejmiĝas de Afriko ĝis Sudorienta Azio kaj Malajzio kaj estas kultivataj tie. En aliaj regionoj de la Tropikoj ĝi estas invada planto.
Uzado
La maturaj fruktoj estas manĝataj krude aŭ kanditaj. Folioj kaj junaj ŝosoj kaj nematuraj fruktoj estas kuirataj kiel legomo. Diversaj plantpartoj estas uzataj medicine. Kelkfoje la specio estas uzata kiel ornamplanto. Folioj kaj la junaj ŝosoj estas relative riĉaj je kalio, fero, zinko kaj seleno. Ankaŭ la aminoacida konsisto de la proteinoj estas konvena al la homo. .
Invada specio
En multaj tropikaj regionoj la planto estas invada planto. En Guamo, Saipano kaj Havajo ĝi subpremas la hejmajn plantojn.
Vidu ankaŭ
•	Listo de legomoj
19395 Barrera
19395 Barrera estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉilia astronomo Luis Barrera, estro de la Instituto de Astronomio de la Katolika Universitato de la Nordo en Antofagasta. Lia dinamismo levis tiun ĉilian instituton al internacia alteco.
7794 Sanvito
7794 Sanvito estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Veneto (Italio).
Hlavňovice
Hlavňovice (Hlawniowitz) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1428.
495759 Jandesselberger
495759 Jandesselberger estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la polaj astronomoj Michał Kusiak kaj Michał Żołnowski elde la Rantiga Osservatorio en la vilaĝo Tincana (komunumo Carpineti, Italio)
Nomo
Ĝia nomo honoras la polan astronomian popularigiston Jan Desselberger, aŭtoro de elsendoj pri astronomio ĉe Pola Radio Katowice de pli ol 25 jaroj kaj kun-aŭtoro de la Pola Astronomia Kalendaro.
Paledo
Paledo aŭ paleto estas laŭnorma platformo, plej ofte el ligno, subveturebla per forka levĉaro (NPIV ĉarelo) aŭ paledĉaro por faciligi manipuladon de varoj. La dimensioj de normitaj paledoj estas 1000 mm x 1200 mm (ISO) kaj 800 mm x 1200 mm (CEN).
Distrikto Heidekreis
La distrikto Heidekreis (germane Landkreis Heidekreis) situas en la federacia lando Malsupra Saksio, en la nordokcidento de Germanio. Administra centro estas la urbo Bad Fallingbostel. La distrikto havas areon de 1873 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la metropola regiono Hamburgo. Ĝis la 31-a de julio 2011 la distrikto cetere nomiĝis Landkreis Soltau-Fallingbostel.
Luksemburga lingvo
La luksemburga (aŭ leceburga) lingvo estas ĝermana lingvo parolata en Luksemburgo kaj en Belgio (en la regiono Sankt-Vith kaj Arlon). Ankaŭ en malgranda parto de Germanio kaj Francio (ĉirkaŭ Thionville) oni la lingvon parolas.
La luksemburga lingvo estas ĝermana lingvo kiu de la popolo de Luksemburgo estas uzata por ĉiutaga komunikado. Ĉar la lingvo estas ne tiom forta, preskaŭ ĉiu luksemburgano ankaŭ parolas la germanan aŭ la francan lingvon. Ne ekzistas ĝis nun alta edukado en la luksemburga lingvo.
Pro malagrablaj rememoroj de la germana okupado dum la Dua mondmilito, multaj luksemburganoj ne ŝatas kiam eksterlandanoj nomas ilian lingvon "dialekto de la germana". Kvankam la lingvo sufiĉe similas al la germana, estas tamen sufiĉe da diferencoj por nomi la luksemburgan aparta lingvo.
Avenula pubescens
Avenula pubescens, esperante mola aveno, estas vegetala specio de la subfamilio de Pooideae. Ĝi estas staŭda.
Etimologio
Avenula signifas aveneto, pubescens signifas iomete hara.
Priskribo
Ĝi altas 30–120 cm. Ĝiaj Spiketoj havas plej ofte tri floroj. Po spiketo estas 2-3 aristoj. Glumo altas kiel spiketo. La spiketoj estas en 3-5 branĉeta paniklo. Ligulo longas 5–7 mm.
Uzo
Ĝi estas rubema. Ĝi suferas kun riĉa sterko. Ĝi estas kultivata por herbejo. La ekflorado estas frua kaj la ekmalmolado ankaŭ.
Parazitoj
Ergoto fungo parazitas ĝian ovarion.
Maria la 1-a (Portugalio)
Maria la 1-a (plena nomo en portugala: Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança) naskiĝis en Lisbono en la 17-a de decembro de 1734 kaj mortis en Rio-de-Ĵanejro en la 20-a de marto de 1816. Ŝi estis reĝino de Portugalio de 1777 ĝis 1816 kaj ankaŭ dukino de Bragança kaj princino de la regiono Beira. Ŝi postsekvis sian patron la reĝo Jozefo la 1-a. En 1760 ŝi daŭrigis la dinastion Bragança per edziniĝo al sia onklo Petro la 3-a, kaj ŝi estis la unua reĝino de Portugalio kiu ekzercis faktan povon super la lando. Oficiale Maria la 1-a estas alinomita "La Kompatema" (interalie pro la konstruado de Basílica da Estrela, kaj pro donado de azilo al azilpetantoj) kaj en la lastaj jaroj oni ankaŭ nomis ŝin "La Freneza" pro la mensa malsano kiu atingis la reĝinon speciale dum la lastaj 24 jaroj.