cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Almanach des gourmands
Ĉefaj enhavoj
La kvara volumo prezentas la t.n. Asocion de la merkredoj, rondon de manĝemuloj (pp. v-x). Lernatas pri almanĝaĵoj (Des entrées, Des hors d'oeuvres, du rôti, pp. 1-19) kaj duaj almanĝaĵoj kun taŭga vino (Des entremets kaj Des vins d'entremets, pp. 25-39) kaj pri tagmanĝoj kamparaj (Des parties de campagne gourmandes aŭ pique-niques, pp. 65-78), krome pri la devoj de gastiganto (pp. 39-45). Koncerne unuopajn manĝaĵojn priskribatas caseus recoctus el Provenco kaj soupe de tortue (testudosupo) laŭ angla preparmetodo (pp. 58-64). La rubriko geografia komenciĝis per delikataĵoj el Grasse kaj Ĝenevo antaŭ fruktospecialaĵ-prezento (riboj) el Bar-le-Duc. Fine docentas oni pri fumaĵita haringo el Bruselo (pp. 78-137). Rilate Parizon ofertatas Petite revue gourmande pp. 138-282. Ne plu laŭ kvartaloj aŭ stsratoj sed pli laŭ kvalito/kuirartspeco ordigatas ekz. la restoraciestroj (pp. 142-154), la knajpestroj, la bierfaristoj (pp. 168-171), la senfistoj (pp. 182-187), la bakistoj (pp. 187-204), la desertfabrikistoj (pp. 226-247) kaj la ĉebazarahalaj vendistoj (Marchands et marchandes de La Halle, pp. 171-180; kp. jam en la 3-a volumoj la paĝojn 301-307). Kelkaj novaĵoj gastronomiaj ankaŭ ĉi-numere ne malaperas (pp. 283-291) nek nekrologoj (ekz. pri Joseph Gastaldy, kuracisto kaj multmanĝemulo (pp. 291-304).
Sub la memoron de Gastaldy metas sin la kvina eldono el la 1807-a jaro. Pri saŭcoj (pp. 1-8), temas, pri supoj kun nudeloj (pp. 102-109), pri sininvitintoj ĉefestenaj (pp. 42-57), pri kuiristoj kaj gastigantoj (pp. 57-64), pri vinoj elstaraj. Rilate unuopajn manĝaĵojn oni lernas pri vino el Chablis (Yonne) (pp. 20-27), punĉo (pp. 69-72), teo (pp. 92-97), fortegaj vinoj (pp. 149-155), turka pilafo (pp. 65-69), stimulantaĵoj kaj spicoj (pp. 180-196). Laŭ akademia moro pritraktatas la geografio gastronomia (pp. 277-280), kun aldono de marsejlaĵoj de Alphonse de Fortia de Piles (p. 222 ss.). Publikgitis krome kanto gastronomia de Simon-Pierre Mérard de Saint-Just (pp. 305-314). Recenzoj pri parizaj restoraciaj travivaĵoj nur kurtas (p. 315 ss.).
La komentoj en la sesa volumo precipe pri diversaj manĝaĵoj temas pri: Des ambigus (pp. 1-8), de dua matenmanĝo (pp. 74-83), Des sommeliers (pp. 18-25), Les liaisons, pp. 26-33), diversaj vinberaj saŭcoj (pp. 183-188), la konservado de fruktoj kaj legomoj laŭ la metodo de Nicolas Appert (pp. 102-107). Ankaŭ unuopaj manĝaĵoj prezentas sin: persikoj pp. 83-92, safrano pp. 97-102, sardelo pp. 107-113. Koncerne konatajn kuirartŝatantojn celebratas la amikoj de Grimod nome la viccenzoristo Chagot kiu farigis festenojn apud Villebouzin (pp. 116-128, kp. 92-97); Albouis d'Azincourt aranĝintoj de festenoj en koloroj ruĝa kaj alba (pp. 128-133); la poeto Simon-Pierre Mérard de Saint-Just kun certa festeno ĉe Le Rocheen la pariza gastejo Le Rocher de Cancale (pp. 160-173). Ankaŭ diversaj parizaj bazaroj menciatas (pp. 209-218) antaŭ ĝenerala superrigardo pri aktualaj parizaj restoraciar-aĵoj. (pp. 219-308).
La sepa volumo fordonatas al la aktoro kaj manĝojuĝanto Albouis d'Azincourt (pp. iv-x). Diversaj komentoj pri bonegaj kaj bele aranĝitaj manĝaĵoj (Des grosses pièces, Des pièces montées, pp. 1-8) kaj pri garbure-supoj (pp. 8-16) legebas, poste pri likvaĵoj el Bordeaux, precipe laŭ la receptoj de Marie Brizard (pp. 16-21), pri sardeloj nantaj (pp. 21-32), pri bona uzo de termpomoj (pp. 39-47), pri surogataj kafoj (pp. 47-58), pri andujaĵoj el Vire (pp. 133-135), pri ŝokolatoj (pp. 135-142), pri kapsikoj anstataŭantaj piperon (pp. 143-147, 185-186). Krome legeblas prelego de Joseph Marie Audin-Rouvière pri la arto envortigi kuirarton. (pp. 86-92). De la paĝo 193 oni havas rezumon de aktulaĵoj el parizaj gastejoj.
La lasta volumo de 1812 apartenas al la mortfantomoj de François Vatel (suicido en 1671) kiu gastigis Nicolas Fouquet (pp. v-viii, kp. vol. 7 pp. 169-172). Eseoj ene estas pri terpomoj blankaj, ruĝaj, nigroj (pp. 4-10); pri la arto malfermi ostrojn (pp. 37-40); pri ovoj (pp. 49-52); skribitaĵoj de Isouard De la chair d'âne, Sur la graisse de bec-figues, pp. 62-65); pri pudingoj anglaj (pp. 134-138); pri madejraj vinoj (pp. 21-24); pri brandoj el ĉerizoj (pp. 97-108); pri teknikoj de burgundia vinkultivado (pp. 125-131); pri inaj kuiristoj (pp. 43-49). Interesas ankaŭ historio pri gastronomia juĝado kaj recenzado (pp. 114-120). Ekster tio legebas pri vodevilo (pp. 139-151). Artikoleto, eble de Rouviêre, traktas denove elokvente la gastigarton (pp. 186-200). Recenzoj de parizaj restoracioj troveblas sur la paĝoj 201-331.
Manfred Lütz
Manfred LÜTZ (naskiĝinta la en Bonn) estas germana psikiatro, psikoterapeŭto, katolika teologo, konsilisto de Vatikanurbo, verkisto kaj eĉ kabaredisto. Ekde 1997 li estris en Kolonjo la Aleksianan-hospitalon (Alexianer-Krankenhaus).
Origino kaj familio
Manfred Lütz estas la ununura filo de la juristo Manfred Lütz kaj de la apotekistino Mechthildis von Quernheim. Lia praonklo Paulus van Husen membris ĉe la kontraŭnazia rezistadgrupo Kreisauer Kreis. En 1995 li edzinigis Isabelle Prinzessin zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg kun kiu li havas du filinojn; ili vivas en Bornheim (Rejnlando).
Kariero
Lütz studis medicinon, filozofion kaj teologion en Bonn kaj Romo. En 1979 li aprobitis mediciniste kaj en 1982 teologe. Dum la altlerneja vivo li membris ĉe KDStV Bavaria Bonn ene de Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen. Lutz unue iĝis fakkuracisto pri neŭrologio, pli poste ankaŭ pri psikiatrio kaj psikoterapio. Ekde 1989 li estis estranta kuracisto ĉe Mario-hospitalo en Euskirchen kaj samtempe ĉefkuracisto de la Marteno-kliniko en Euskirchen-Stotzheim, fakmalsanulejo por malsanaj drinkuloj kaj medikamente dependuloj viraj. Ekde 1997 li estras la Aleksiano-hospitalon en Köln-Porz, kiu specialiĝis pri psikiatrio, psikoteratpio kaj neŭrologio. Tien venas homoje le la tuta kolonja sudo.
Lütz trejniĝis i.a. je sistema kaj solveorientiĝanta terapiadoj, kondutterapeŭtikaj metodoj kaj psikoanalizo. En 2003 li fondis la Aleksianan Terapiforumon, pluklerigserion de la Aleksiana hospitalo kun trejnseminarioj kaj prelegorfertoj de internaciaj fakuloj pri psikoterapio.
Sociale
Manfred Lütz fondis en 1981 en Bonn la integrigan porjunulan grupon Brücke-Krücke, kie handikapuloj kaj malhandikapuloj adoleskaj el Bonn kaj la bonna ĉirkaŭaĵo kunlaboris relative spontanee. Ekde la komenco Lütz honorofice ĝin prizorgis. . La tuto estas parto de la katolika Porjunulara agentejo en Bonn. Preparatas i.a. ĉiujaraj ekskursoj kaj aliaj eventoj. Sume anas tie ĉ. du centoj da adoleskantoj respektive maloldaj plenkreskuloj.
Eklezikonsilade
Fare de lia papa moŝto Johano Paŭlo la 2-a Lütz nomumitis en 2003 oficiala konsilisto de la Kongregacio por la klerikaro. Samjare li organizis en Vatikanurbo kongreson pri la temo de abuzo de infanoj fare de katolikaj pastroj kaj ordenanoj. En la Arkiepiskopujo kolonja li ekde 2006 samtempare laboris. Lütz mem estis sub tri papoj ĝis 2016 membro de la Päpstlichen Rates für die Laien. Kiel teologo li mem partoprenis la skribon de la porjunula katekismo Youcat. Ekde la komenco de la 2000aj jaroj li estis koresponda, ekde 2004 orda membro de la Papa Akademio por la Vivo, en kies estraron li vokitis en marto 2005 por periodo ĝis 2010. Post la refariĝo akademia en la kuro de la modernigo de la Roma kurio li nomumitis denove fare de Francisko membro orda tie: Lütz ja apogas la papan ideon je malfermiĝo kaj renoviĝo de tiu ĉi forumo. Francisko nomumis lin en la 6.120.2018 membro de la Oficejo por laikuloj, familio kaj vivo.
Lütz kiel verkisto kaj amaskomunikila klarigisto
Post la ĉefe nur eneklezia atentigita eseo Der blockierte Riese (1999) regule verkas Manfred Lütz ekde 2002 librojn por pli larĝa legontaro. Li furoris pro kelkaj furorlibroj eĉ. En siaj libroj li okupiĝas pri la moderna kulturo ek la vidpunkto de psikoterapeŭto parte humure parte satire akrigite, koncerne ĝeneralajn temojn pri vivostilo, moderna kulturo, religio, nuntempaj kondiĉoj de enekleziaj mekanismoj kaj pri psikiatrio. Ankaŭ kiel docento, prelegisto kaj intervjudonanto li jam multajn jarojn aktivas kaj daŭre invitatas. Ekde 2006 li intertempe ankaŭ en kabaredoj aperas. Li ofte partoprenis fakule en televidaj elsendoj kaj antaŭ la konklavoj de 2005 kaj 2013 li ankaŭ frekventis babiladepluklerigaj elsendoj. En marto 2013 li kiel komentisto akompanis la elekton papan.
Lia plaj konata libro estas verŝajne ''Irre! Wir behandeln die Falschen. Unser Problem sind die Normalen'' (2009) pri la malkorekta traktado de psike handikapitoj. De ĝi faritis en 2013 televidelsendo kun la kolonja kabaredisto Jürgen Becker. Ankaŭ la libro Bluff: Die Fälschung der Welt (2012) multe legitis. Menciindas ankaŭ Lebenslust: Wider die Diät-Sadisten, den Gesundheitswahn und den Fitness-Kult (2002) pri sportado kaj Gott: Eine kleine Geschichte des Größten (2007) kiel ankaŭ ''Wie Sie unvermeidlich glücklich werden. Eine Psychologie des Gelingens'' (2015) pri feliĉa vivo. En 2016 li publikigis siajn paroladojn kun la Aŭsvicon postvivinto Jehuda Bacon. Lia libro de 2018 Der Skandal der Skandale krome tre pligrandigis la vendonombrojn de la frajburga Herder-eldonejo.
En diversaj artikoloj, ekz. en 2010 ĉe Frankfurter Allgemeine Zeitung Lütz emfazis ke abuzo seksa fare de katolikaj pastroj pli gravis ol ĉiuj aliaj similaĵoj; tamen li kritikis ĝeneralan kondamnon de la Eklezio sen konsideri la cirkonstancojn sociajn dum la 1970-aj jaroj. Laŭ li la tuta socio prie ankaŭ kulpis tiam. En 2018 li komentis la fare de la Germana Episkoparo eldonitan MHG-studon taksante ĝin tute fuŝita.
Ekleziaj movadoj ŝatataj
Lütz ĝis hodiaŭ diverse engaĝiĝas por novaj spiritaj movadoj kiuj ekgravis dum al papado de Johano la 23-a. Pri ili responsis en Vatikanurbo longe la germana kuria kardinalo Paul Josef Cordes Por la en 2017 publikigita libro pri la valoro de la morto (Bruder Tod. In Würde leben und in Würde sterben) de la kuria arkiepiskpo Vincenzo Paglia, kunfondinto de la Komunumo de Sankta Egidio, Manfred Lütz verkis la antaŭparoladon.
Domaníky
Domaníky (hungare Dömeháza) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Domaníky situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dudince-Krupina. La lasta urbo troviĝas je 12 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la frua bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1135 en formo "Dominyk". Ĝis 1891 la oficiala hungara loknomo estis Domanyik, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dömeháza 228 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Krupina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Domaníky 201 homoj, (191 slovakoj).
László Kapolyi
László Kapolyi [lAslO kapoji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kapolyi László estis hungara inĝeniero, politikisto, ministro, ekonomikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985), membro de Rusa Scienca Akademio.
László Kapolyi naskiĝis la  1932 en Újpest. Li mortis la 2014 en Budapeŝto.
Biografio
László Kapolyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto inter 1950-1954, fine li plulernis en universitato de Miskolc. Li eklaboris jam en 1951, inter 1953-1976 li havis postenon en minejo de Tatabánya. Li iĝis vicministro en 1976, inter 1983-1987 ministro. En 1980 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto kaj ankaŭ en Bostono. Inter 2002-2010 li estis parlamentano, en 2010 li estis la plej riĉa parlamentano. Li okupiĝas precipe pri krudmaterialoj kaj energioj. Li ricevis premiojn inter 1977-2006.
10666 Feldberg
10666 Feldberg estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto Feldberg (1493 m.), kulmino de la Nigra Arbaro kaj plej alta monto de Baden-Virtembergo. Kaj somere kaj vintre, ĝia belega ĉirkaŭaĵo logas turistojn, marŝantojn kaj skiantojn.
Rueno
Rueno (Rouen, prononco ) estas la historia ĉefurbo de Normandio kaj de la departemento Seine-Maritime en nordokcidenta Francio, kaj nune la ĉefurbo de administra regiono Normandio.
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
La movadon organizas kaj kunordigas la Palestina BMS-a Nacia Komitato. Ĝi komenciĝis la 9-an de julio 2005, fare de pli ol 170 palestinaj ne-registaraj organizaĵoj, kiuj subtenis la palestinan kaŭzon bojkoti Israelon, malinvesti de Israelo kaj internacie sankciumi Israelon. Citante aron de UN-aj rezolucioj kaj specife citante la kontraŭapartismajn klopodojn kontraŭ blanka minoritata rego en apartisma Sud-Afriko, la movado BMS alvokas "diversajn formojn de bojkotado kontraŭ Israelo, ĝis ĝi plenumos siajn devojn sub internacia juro."
Rueno
Historie, ĝi estis unu el la plej prosperaj urboj de mezepoka Eŭropo. En Rueno la anglaj trupoj ŝtiparumis Johanan de Arko en 1431.
Serba ortodoksa preĝejo (Siklós)
La serba ortodoksa preĝejo estas signifa eklezia historia monumento en Hungario, en urbo Siklós.
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
Subtenantoj de BMS komparas la movadon kun la movado kontraŭapartisma el la 20-a jarcento kaj vidas siajn agojn kiel similajn al la bojkotoj kontraŭ Sud-Afriko dum ties apartisma erao. Protestoj kaj kongresoj subtene de la movado kondukiĝis tutmonde. Subtenantoj inkludas erudiciulojn, sindikatojn, politikajn partiojn, Israelajn civitanojn, la radikalan maldekstron de Israelo, kaj judajn ne-registarajn organizaĵojn kia Jewish Voice for Peace.
Rueno
La urbo mem enhavas loĝantojn (laŭ datumoj de 2012), tamen la ĉirkaŭa metropolo Rueno-Normandio, kreita la 1-an de januaro 2015, laŭ statistikaj informoj de 2009 enhavis  loĝantojn.
Serba ortodoksa preĝejo (Siklós)
Historio
En 1690 37 miloj da rifuĝintoj serbaj alvenis al diversaj regionoj de Hungario. Ili tuj konstruis lignan preĝejon en Siklós. Pro incendio ili konstruis pli novan jam el ŝtonoj en 1738. La nun videbla preĝejo estis konstruita inter 1793-1806. La ikonostazo estis farita en la 1840-aj jaroj. En la 20-a jarcento ĝi estis en malbona stato, sed en 2005 ĉefe ekstere ĝi renoviĝis.
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
Oponantoj argumentas, ke la BMS-a movado malmotivigas la Palestinan estraron de negocioj kun Israelo kaj estas formo de Kontraŭcionismo kaj antisemitismo.
Rueno
La preĝejoj, abatejoj kaj aliaj religiaj konstruaĵoj multnombre gajnis al ĝi la kromnomon "Urbo kun cent spajroj"; ĝia katedralo estas unu el la plej altaj en la mondo.
Serba ortodoksa preĝejo (Siklós)
Konstruaĵo
La preĝejo situas en sola en korto. En mezo de la fasado altiĝas la turo, kiu reliefas. La absido estas arka. La interna parto ne diferencas de la ceteraj ortodoksaj preĝejoj. Interne la ĉefa vidindaĵo estas la ikonostazo.
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
Diversaj registaroj leĝe malpermesis aŭ kontraŭmotivigis la movadon, levante demandojn pri demokratio, parollibereco kaj la rajtoj de civitanoj apliki senperfortan politikan premon cele de kaŭzo je kiu ili kredas, interalie.
Rueno
Inter ĉefaj vidindaĵoj estas la Abatopreĝejo Sankta Oveno.
Tri-dimensia spaco
Tri-dimensia spaco aŭ 3-dimensia spaco estas spaco, kiu havas tri dimensiojn.
En fiziko, la aktuala universo estas tri-dimensia spaco (kvankam ekzistas diversaj teorioj pri pli grandaj nombroj da dimensioj de la universo). La tri dimensioj estas ofte nomataj longo, larĝo kaj profundo, kvankam ĉiaj tri reciproke perpendikularaj direktoj povas servi kiel la tri dimensioj.
En fiziko, tri-dimensia spaco estas vidata kiel enigita en 4-dimensian spaco-tempon, nomatan kiel spaco de Minkowski (vidu plu en speciala relativeco). La ideo de spaco-tempo estas tio ke tempo estas perpendikularo al ĉiu el la tri spacaj dimensioj.
En matematiko, precipe en la ties branĉo analitika geometrio, oni priskribas ĉiun punkton de tri-dimensia spaco per tri koordinatoj.
En tri-dimensia eŭklida spaco plejofte uzataj karteziaj koordinatoj, tri koordinataj aksoj estas donitaj, ĉiu perpendikulara al la aliaj du je la fonto, la punkto je kiuj ili inter kruciĝas. Ili estas kutime markita x, y, kaj z. Relativa al ĉi tiuj aksoj, la pozicio de ĉiu punkto en tri-dimensia spaco estas donita per ordita triopo de reelaj nombroj, ĉiu nombro donanta la signuman distancon de la punkto for de la fonto mezurita laŭ la donita akso, kiu estas egala al la distanco de la punkto de la ebeno difinita per du la aliaj aksoj.
Aliaj ofte uzataj koordinatosistemoj en tri-dimensia eŭklida spaco estas cilindraj koordinatoj kaj sferaj koordinatoj.
Plejofte tri-dimensia eŭklida spaco (do, kun nula malrekteco) estas konsiderata, sed povas esti konsiderata ankaŭ tri-dimensia hiperbola spaco (kun negativa malrekteco), 3-sfero (kun pozitiva malrekteco) kaj la aliaj variantoj kun diversa malrekteco.
Tri-dimensia spaco havas iujn specifajn propraĵojn, kiuj distingan ĝin de spacoj de aliaj dimensioj. Ekzemple, nur en 3-dimensia spaco eblas nodo sur peco de linio. En 3-dimensia spaco ekzistas vektora produto de vektoroj (en kutima aspekto). Multaj leĝoj de fiziko, kuj enhavas inversan kvadratan leĝon, dependas de la 3-dimensieco.
La kompreno de tri-dimensia spaco de homoj estas opiniata kiel lernata dum infaneco uzante senkonsciajn konkludojn, kaj estas proksime rilatanta al mano-okula laboro. Ebleco percepti la mondon en tri dimensioj per vido estas profunda percepto.
Topologie, tri-dimensia spaco estas 3-sternaĵo.
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
Historio
Dum la dua intifado, Palestinanoj komencis evoluigi internaciajn solidarecon kaj subten-retojn, kiuj povus esti uzataj por apliki premon kontraŭ Israelo per senperfortaj metodoj. En 2002, organizaĵoj en Eŭropo, Aŭstralio, Usono, kaj la Palestinaj teritorioj alvokis bojkoton de Israelaj institucioj, inkludante bojkoton de akademiaj kaj kulturaj institucioj. Ankaŭ palestinaj akademianoj kaj intelektuloj alvokis bojkoton en oktobro 2003. En 2004, klopodo kunordigi la bojkotojn gajnis movoforton post la ekkonstruo de la Cisjordania Murego. En aprilo 2004, la Palestina klopodo por la akademia kaj kultura bojkoto de Israelo (PACBI) fondiĝis. Unu el la fondintoj estis Omar Bargouti.
La 9-an de julio 2005, la unuan datrevenon de la konsila opinio de la Internacia Kortumo de Justeco, laŭ kiu la Cisjordania Murego estis deklarita malobservo de internacia juro, granda kvanto da organizaĵoj, kiuj reprezentis Palestinanojn en Israelo, Palestino, kaj tutmonde alvokis, ke la internacia komunumo bojkotu, malinvestu de, kaj sankciumu Israelon ĝis ĝi konformiĝos al "internacia juro kaj universalaj principoj de homaj rajtoj." Dum la unua Palestina BMS-a Kongreso, kondukita en Ramalaho en novembro 2007, la "BMS-a nacia komitato" (BNC) estis establita kiel la Palestina kunordiganta organizo por la tutmonda BMS-a movado. La ĉefa ekzemplo por la movado kaj fonto de inspiro estis la bojkoto el la 20-a jarcento de Sud-Afriko fare de la kontraŭapartisma movado.
Celoj de la BMS-a movado
La voko por BMS urĝas aktivistojn por fari diversajn formojn de senperfortaj punaj penoj kontraŭ Israelo ĝis ĝi konformiĝos al la ordonoj de internacia juro. Tiuj penoj celas okazigi:
Metodoj
La movado BMS uzas bojkotadon, malinvestadon kaj sankciumojn kontraŭ Israelo. La movado organizis manifestaciojn kaj protestojn, celante firmaojn, kiuj havas kontraktojn kun la Israela militistaro aŭ kun firmaoj en Israelaj setlejoj. Agoj ankaŭ povas celi eminentajn individuojn, kiuj subtenas setlejajn firmaojn.
Interkonaj retejoj estas uzataj por atentigi BMS-ajn agojn. Kun publikaj vokoj en interkonaj retejoj, protestoj, peticioj, kaj artikoloj, premo estas aplikata al individuoj por nuligi sian partoprenon en Israelo aŭ Israelaj setlejoj, ekzemple koncertoj aŭ akademiaj eventoj.
BMS utiligas ankaŭ la semajnon de Israela apartismo, ĉiujara serio de universitataj prelegoj kaj ralioj kontraŭ la Israela okupado de Cisjordanio kaj la Gaza-strio. La serio estas ordinare kondukata en februaro aŭ marto. Laŭ la organizo, "la celo de SIA estas eduki la homojn pri la naturo de Israelo kiel apartisma sistemo kaj konstrui BMS-ajn grupojn kiel parton de kreskanta, tutmonda BMS-a movado." Ekde la komenco de SIA en Toronto en 2005, ĝi disvastiĝis al almenaŭ 55 urboj ĉirkaŭ la mondo inklude lokoj en Kanado, Francio, Germanio, Barato, Italio, Aŭstrio, Jordanio, Japanio, Sud-Koreio, Brazilo, Bocvano, Malajzio, la Unuiĝinta Reĝlando, Usono, Sud-Afriko, Meksiko, Norvegio, Aŭstralio, kaj Palestino.
Akademia bojkoto
La movadon por la akademia bojkoto de Israelo endosis preskaŭ sesdek Palestinaj akademiaj, kulturaj, kaj aliaj civilsociaj federacioj, unioj, kaj organizoj, inklude la Federacio de unioj de profesoroj kaj dungatoj de Palestinaj universitatoj kaj la Palestina NRO-reto (PNRO) en la Okcidenta Riverbordo. Akademianoj en multaj landoj subskribis por subteni la bojkoton. En decembro 2013, American Studies Association (ASA) aliĝis al la bojkoto de ĉiuj Israelaj akademiaj institucioj.
Komerca bojkoto
La speciala raportanto al la Unuiĝintaj Nacioj Richard A. Falk, en sia raporto al la konsilistaro al la Unuiĝintaj Nacioj pri homaj rajtoj, konsilis, ke "la firmaoj elstaritaj en la raporto, kune kun multaj aliaj firmaoj, kiuj profitas la Israelan setlejan entreprenon, estu bojkotataj ĝis ili konformigas siajn operaciojn al internaciaj homrajtaj kaj homecaj leĝoj kaj normoj." Li specife nomis la usonajn firmaojn Caterpillar Inc., Hewlett Packard kaj Motorola; la israelajn firmaojn Ahava, Elbit Systems kaj Mehadrin; la svedajn firmaojn Volvo Group kaj Assa Abloy; la francan Veolia Environment; la UR-an G4S, la belgian Dexia Group, la nederlandan Riwal Holding Group kaj la meksikan Cemex.
Kultura bojkoto
La kultura bojkoto klopodas nuligi eventojn kaj produktojn de Israelanoj, kiuj ricevas registaran subvencion kun alligitaj politikaj postuloj aŭ engaĝiĝas en propagando:
Aliflanke, Israelaj civitanoj, kiuj ne klopodas normaligi la okupadon de Palestinio, kaj ne ricevas subtenon el oficiala Israela aŭ kunkulpa institucio kun alligitaj politikaj postuloj, estas konsiderataj "ne bojkoteblaj."
Rueno
Famaj ruenanoj estis Pierre Corneille (dramisto kaj poeto), Théodore Géricault (pentristo), Gustave Flaubert (verkisto), Maurice Leblanc (verkisto), Charles Nicolle (Nobel-premiito pri Medicino en 1928) kaj Théodore Monod (sciencisto kaj esploristo).
La muzeoj de la urbo estas jenaj:
Avantaĝigo
Avantaĝigo estas ankoraŭ nestabila termino por delikto kiu konsistas en ricevi donacojn (monon, havaĵojn) por favori la interesojn de korpa aŭ morala persono ĉe publikaj potencoj aŭ ĉe entreprenoj de la socia ekonomio agantaj laŭ samaj aŭ similaj etikaj normoj kiel la publikaj potencoj. Alia nomo estas favorigo. Ĝi estas formo de korupto.
Por limigi tiun fenomenon, la jurisprudenco kaj la doktrino konsideras cetere ke la avantaĝoj eventuale interkonsentitaj aŭ promesitaj eĉ ne bezonas plenumadon de la favoro aŭ avantaĝo pro la influo de la promesinto por konsistigi la delikton. Tiurilate oni diras pri la avantaĝigo ke ĝi estas formala delikto.
En la franca punleĝo tiu delikto estas punata por aktiva aŭ pasiva avantaĝigo. Ĉiukaze ĝi estas punata per 10 jaroj da mallibereco kaj 150.000 eŭroj da monpuno. Komplementaj punoj konsidereblas kiel:
Vidu ankaŭ
Pietro Semeraro, I delitti di millantato credito e traffico di influenza, Milano 2000, Giuffre, (chapitre VII, Il traffico di influenza nell'ordinamento penale francese).
Bojkoto, Malinvesto, kaj Sankciumoj
Akuzoj pri duobla normo
Noam Chomsky, eminenta usona kritikanto de Israelo, diris, ke li subtenas la "bojkoton kaj malinveston de firmaoj, kiuj operacias en la okupataj teritorioj" sed la "hipokriteco" de la nuna BMS-a movado "atingas la ĉielon." Li diris, ke la BMS-a movado damaĝas la "tutan [kontraŭcionisman] movadon. Ĝi damaĝas la palestinanojn kaj estas donaco al la israelaj ideologoj kaj iliaj usonaj subtenantoj" ĉar la "hipokriteco" de BMS "estas tiom travidebla... kial ne bojkoti Usonon? Israelaj krimoj [estas] fragmento de usonaj krimoj, kiuj estas multe pli malbonaj." Li ankaŭ asertis, ke la palestina popolo ne subtenas bojkoton de Israelo kaj la BMS-a movado estas kondukata de "unuhomaj NRO-oj" kiuj false pretendas reprezenti la palestinan popolon.
Aliflanke, la studenta asocio de la Universitato de Kalifornio rezoluciis bojkoti ne nur Israelon, sed ankaŭ Usonon kaj diversajn aliajn landojn. Kaj laŭ grupo de akademianoj bojkotantaj Israelon, ĉar Israelo estas unu el la plej multe subvenciataj usonaj aliancanoj kaj pro la unikaj politika kaj historia rilatoj inter Usono kaj Israelo, usonanoj havas specialan respondecon pri la stato de homaj rajtoj en tiu lando. Alia asertita kialo malsame trakti la kazon de Israelo estas, ke la voko por la bojkoto venis el unuiĝinta peno de diversaj civilaj socioj, kies anoj mem konsideras siajn homajn rajtojn malobservataj de Israelo. Ekzemple laŭ la fizikisto Stephen Hawking, lia decido bojkoti la Israelan akademion estis motivigita de vokoj el palestinaj akademianoj, kiuj unuanime konsentis, ke li "respektu la bojkoton." Laŭ George Bisharat, ĉiuj landoj devos esti observigitaj al homrajtaj normoj, sed ne ekzistas norma respondo al la demando pri kiu lando unue estu observigita al ili.
Akuzoj pri antisemitismo
La grupo Anti-Defamation League, la centro Simon Wiesenthal kaj Israelaj oficialoj kategoriigas la BMS-an movadon kiel antisemitajn. Alan Dershowitz, emerita profesoro de juro ĉe Harvard Universitato kaj verkema defendanto de cionismo, komparis la supozitan unuopan emfazon de BMS-subtenantoj pri la homrajtaj malobservoj de Israelo al raportita defendo de A. Lawrence Lowell, iama prezidento de Harvard, pri sia decido eldevigi limojn pri juda eniro al la universitato, komence de la 20-a jarcento. Demandite, kial limigi judajn studentojn, Lowell raporte replikis, "Judoj friponas." Poste memorigite, ke ankaŭ kristanoj friponas, li respondis, "Vi ŝanĝas la temon. Ni parolas nun pri judoj." Abraham Foxman verkis reklamon en The New York Times, kiu kritikis la politik-sciencan fakularon de Brooklyn College pri ilia subteno de kongreso favora de BMS. En la reklamo, Foxman diris, ke la movado BMS estas antisemita "je sia kerno."
Jay Michaelson verkis opinion en The Jewish Daily Forward, kiu kritikis la starpunkton de Foxman. Li menciis, ke diversaj gvidantoj de la BMS-a movado estas judoj kaj ke "ju pli multfoje ADL alprenas porcenzuran starpunkton, des pli ĝi perdas kredeblecon kaj malmultekostigas la signifon de la termino 'antisemitismo'." Judith Butler asertas, ke la postuloj de BMS estas plene koheraj kun, kaj derivitaj de, internaciaj normoj pri homaj rajtoj. El tio, Butler konkludas, ke egaligo de BMS kun antisemitismo samas al la aserto, ke tiuj normoj pri homaj rajtoj estas antisemitaj. Ŝi argumentas, ke la akuzoj pri antisemitismo nepre radikas en falsaj "ĝeneraligoj pri ĉiuj judoj," supozante ke "ili ĉiuj kunhavas la samajn politikajn konvinkojn" kaj ignorante la vidpunkton komunan inter iuj judoj, kiuj estas "tre kritikemaj" pri la ŝtato. Similan rezonon evoluigis Omar Barghouti, kiu pretendas, ke tiuj, kiuj kritikas BMS-on kiel atakon kontraŭ la tuta juda popolo, false egaligas la tutan judan popolon al la ŝtato Israelo.
Iuj rimarkis, ke ekzistas similaĵoj inter BMS kaj historiaj agoj de diskriminado kontraŭ judaj minoritatoj, ekzemple historiaj antisemitaj bojkotoj kiel la nazia bojkoto de judaj negociaj firmaoj. Tiujn similaĵojn defiis Daniel Blatman, profesoro de holokaŭstaj kaj genocidaj studoj en la Hebrea Universitato de Jerusalemo. Blatman, liberala cionisto kaj oponanto de BMS, argumentas, ke "la antisemitaj bojkotoj kontraŭ judoj kaj la hodiaŭa bojkoto de Israelo havas nenion komunan... La antisemita bojkota movado celis tiujn kiuj estis konsiderataj fremduloj al la nacio [aŭ ŝtato] kaj eĉ malamikoj de la nacio. La Israela ekvivalento de tio povas esti trovata en dekstraj cirkloj, kiuj volas bojkoti arabajn kropojn."
Laŭ la palestina aktivisto kaj verkisto Ramzy Baroud, "ne ekzistas spaco en BMS por rasismo aŭ parolo de malamo." Li diris ankaŭ, ke "la intelekta malhonesto de subtenantoj de Israelo estas abomeninda," sed ke ĝi pruvas la efikecon de la movado.
Parano
Parano aŭ Paranao estas la due plej granda rivero de Sud-Ameriko kaj unu el plej longaj en la mondo. Ĝi fontas en sudorienta, meza parto de Brazilo kaj fluas ĝenerale en sudan direkton ĉirkaŭ 4.000 km longe. Fine ĝi kuniĝas kun rivero Urugvajo kaj formas la grandegan funelforman alfluejon nome La Plata.
Ekde la komenco - ekde la kunfluo de Rio Grande kaj Paranaíba - ĝis kunfluo de rivero Paragvajo, ĝi havas la nomon Alto (Supra)-Paraná. En la supra parto ĝi havas 3 alfluantojn nome Tietê, Paranapanema kaj Iguaçu. Tiuj fontas en sudorienta Brazilo, proksime al la Atlantiko. Fama vidindaĵo de montara parto de Alto Paraná estis la Guairá-kaskado. Tiujn vicojn da kaskadoj englutis la Itajpu-akvobaraĵo.
Inter la riveroj Iguaçu kaj Paragvajo, la Alto Paraná formas limon inter Paragvajo kaj Argentino. Post la rivera enfluejo de Paragvajo, ĝi fluas nur sur argentina teritorio. Ĝi trapasasa urbojn kiaj Corrientes. Ĉe Santa Fe alfluas ĝin la rivero Salado. Inter la urboj Santa Fe kaj Rosario elformiĝas la riverdelto de Parano, kiu larĝas ĉe la supro ĉirkaŭ 20, sube ĉirkaŭ 65 km. En la delto ĝi plu disbranĉiĝas, la du plej lastaj kanaloj estas la Paraná Guazú kaj Paraná de las Palmas.
Akvokolekta areo
La akvokolekta areo de Parano estas ĉirkaŭ 3.000.000 km², sudorienta parto de Brazilo, Paragvajo, orienta Bolivio kaj norda Argentino. Ĝi estas la plej parto de la iom pli ampleksa Plata Baseno. Alfluanto estas la Rivero Iguazuo kiu formas la akvofalojn Iguacuo.
Murano
Murano estas aro de kelkaj insuloj, kunligitaj per pontoj kaj situantaj nordoriente de Venecio en la samnoma laguno. Ĝi estas komplete kovrita de urba areo kaj havas proksimume 3.500 loĝantojn.
La insulo famiĝis pro la produktado de blovita vitro. La vitro de Murano distingiĝas per brilaj koloroj, kiuj estis senrivalaj dum multaj jarcentoj.
Historio
En Murano eksetlis romianoj, poste ekde la 6-a jarcento homoj el Altino kaj Oderzo. Komence la insularo prosperis pro fiŝista haveno, komerco kaj sal-produktado. Ekde la 11-a jarcento ĝia signifo malkreskis, ĉar multaj insulanoj translokiĝis al Dorsoduro. Samkiel Venecion la insularon regis tiel nomata Granda Konsilantaro, sed ekde la 13-a jarcento, la plej supran potencon havis komisiito (podesta) de Venecio. Kontraste al aliaj lagunaj insuloj Murano stampis proprajn monerojn.
En la 15-a jarcento la insularo populariĝis kiel ripozloko de la venecianoj, pro kio ili tiam konstruis palacojn tie.
Ĝis la 19-a jarcento (kiam konstruiĝis pli da domoj) la kamparo de la insuloj estis konata pro ĝardenoj kun fruktarboj kaj legomoj.
Drážovce
Drážovce, hungare Darázsi [darAĵi], germane Draschowitz [draŝovic] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Drážovce situas en valo. Krupina troviĝas je 19 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1135 en formo "Dras". En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon triaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Darázsi 186 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Korpona, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Drážovce 132 homoj, (130 slovakoj).
István Szentgyörgyi (skulptisto)
István Szentgyörgyi [iŝtvAn sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szentgyörgyi István estis hungara skulptisto, platetisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis Schreiner [ŝrejner] ĝis 1903.
Denizli
Denizli estas urbo en Turkio. Ĝi apartenas al la samnoma provinco Denizli kaj estas ties administra centro. La provinco kaj do ankaŭ la urbo Denizli situas en la Egea regiono de la lando. En 2012 la urbo havis loĝantojn, kun la aldonaj loĝlokoj en la urba distrikto Denizli merkezi estis  loĝantoj.
Kopta kruco
La Kopta kruco havas sian originon en la kopta simbolo Anĥo kaj estis adoptita de fruaj kristanaj gnostikuloj kiel ekzemple la konata Valentinus de Aleksandrio, (Egiptujo). La kopta kruco de hodiaŭ, uzita de la koptaj ortodoksaj kristanoj, havas multajn malsamajn formojn. La cirklo reprezentas la eternan amon al Dio. La aŭreolo de Kristo estis ofte prezentita kun kruc-bazita aŭreolo en la fruaj tempoj kaj en la orientaj regionoj kie kristanismo estis praktikita. La plena kruco simbolas Kristokrucumon kaj resurekton.
Clemens Brentano
Cetere ankaŭ lia fratino Bettina von Arnim estis fama verkistino. Ŝi edziniĝis en 1811 al Achim von Arnim, kiu estis bona amiko de Clemens.
Vivo
Estante filo de elmigrinto el Lombardujo, komercisto Peter Anton kaj de Maximiliane (filino de Sophie von La Roche) li devis iĝi kontraŭvole komercisto. Pro komercista netaŭgeco oni finifine rajtigis al li frekventi lernejon superan. Post la morto de la patro li iris al Jena kie li renkontiĝis la ĉefulojn de la romantikisma skolo kaj kondutis tre studentvivĝue. Ĝis 1804 li vojaĝis multe kaj vivis poste alterne en Dresden, Jena, Marburg (ĉe Friedrich Carl von Savigny), Frankfurto, Vieno, denove en Marburg kaj en Frankfurto (ĉe Ernst von Lasaulx). Dum tie ĉi tempo li verkis la sentimentan-fantazian romanon »Godwi, oder das steinerne Bild der Mutter« sub la pseŭdonimo Maria (Bremen 1800–1802, 2 partoj) kaj en 1801 la vortludeman kaj spritan sed malfacilan komedion »Ponce de Leon« (Göttingen 1804). Sekvis en 1802 en Düsseldorf la melodidrameto »Die lustigen Musikanten« (Frankfurt 1803), en 1803 »Chronika eines fahrenden Sĉülers«.
En la 31.10.1806 subite mortis ŝia edzino. En 1808 li fianciĝis al Auguste Busmann, ekscentra nevino de la bankisto Bethmann, kiun li nuptis en Kaselo. Divorco baldaŭ poste sekvis. Brentano tiam iris al Landshut, en 1809 al Berlino kie li daŭrigis la jam komencitajn fantaziajn skribaĵojn »Romanzen vom Rosenkranz«, romantika kaj ne tro intelektula versio de Faŭsto. Samloke estiĝis la rakonto »Der Philister vor, in und nach der Geschichte« (Berlin 1811) kiu laŭditis pro la granda spriteco; poste li iris la Bohemio sur la familian bienon Bukowan administritan fare de la pli juna frato Christian. Post unujara restado, dum kiu li skribis la historian-historian teatraĵon »Die Gründung Prags« (Budapeshto 1815), li venis al Vieno. Tie ĉi li verkis en 1813 por la Burgteatrejo nur ene de kelkaj horoj la festspektaklon »Am Rhein, am Rhein!« kaj por Teatro ĉe la Vieno la festspektaklon »Viktoria und ihre Geschwister« (Berlin 1817) - kiu ne surscenejigitis.
Graveco
Brentano estis poeto plenega je fantazio kaj sentoj profundaj. Sed li ne iĝis unuarango pro manko de obstina laboremo kaj fikcia ellabortalento. Kiel lirikisto li plej gravis per mallongan kantoj kaj romantiksimaĵoj, ofte laŭ plaĉa populara stilo. Liaj fabeloj Seine »Märchen« (de 1811) fascinigas per romantikisma fantazio kaj ĉarma sinprezento.
Famaj verkoj
Li estis la unua verki poemon el la legendo pri Lorelei, ekigante tiel gravan romantisman temon, poste ilustrite de interalie Heinrich Heine kaj Guillaume Apollinaire.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 391-392, kio legeblas interrete tie ĉi.
Laval-le-Prieuré
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Bârsău Mare
Bârsău Mare [bırsəu mare] (hungare: Nagyborszó) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Jibou. Administre ĝi apartenas al Gâlgău.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 505 loĝantojn (rumanoj); en 1992 291 (rumanoj, hungaroj).
Sociala sekureco
Sociala sekureco oni nomas sistemojn, ĝenerale mastrumatajn de la ŝtato, aŭ de parencaj reprezentantoj de la koncernataj instancoj sub instigo kaj kontrolo de ŝtato, kiuj celas sekurigi al ĉiu civitano (aŭ nur al la dungitoj) sekurecon kontraŭ la riskoj (ĉefe monaj) ligitaj kun malsano, gravedeco, emeritiĝo (pensioj) kaj senlaboreco.
La historie unua sistemo de tielnomata "Sociala Sekureco" konjekteble estis tiu aranĝita de Otto von Bismarck en Germanio:
(priskribo)
27343 Deannashea
27343 Deannashea estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Sociala sekureco
Nordiaj sistemoj:
Brita sistemo:
Franca sistemo: La nuna sistemo, establita far Ambroise Croizat komunista ministro de la unua postliberiga registaro en 1945, estas financata de sociala kotizo aldonita al la salajroj ŝuldataj al salajruloj. Ĝis 1967 ĝi estis mastrumata de la laboristoj mem per siaj sindikataj reprezentantoj. La "Ordonnances Jeanneney" (leĝfaraj dekretoj lanĉitaj de la ministro Jeanneney) ŝanĝis tion al "paritara mastrumo", samtempe la kvotoj de repagoj estis forte maaltigitaj, tial de tiu epoko plej el la francaj laboritoj kotizas krome al privata "mutuelle", kiu kovras la nerepagitajn elspezojn, kaŭzante partant privatigon de la sistemo. Ĝi cetere dispartigis la sistemon financterene en pluraj kasoj : unu por la pensionoj, unu por la sociala sekureco, unu por la porinfana krosalajro. La financado per kotizoj el la sajroj, igas, ke tiujn sumojn konsistas ian "prokrastitan salajron" ĉar fakte eĉ se la salajrulo ne enspezas ilin kun la salajro, ili tamen profitas al ĝi, ĉar ili nutras la kasojn, kiuj poste pagos al ĝi la pensionon, monhelpojn se ĝi havas infanojn, kaj redonos la pagojn por sanaj servoj. Do estas normale, ke la mastrumado estu en la manoj de la salajruloj mem.
Aliaj:
27343 Deannashea
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Deanna Shea, mentorino de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2011, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la Shepton High School de Plano (Teksaso, Usono).
Cros-de-Cagnes (stacidomo)
Cros-de-Cagnes estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Cagnes-sur-Mer, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Marseille-St-Charles - Vintimille (frontière) (930000).
Montesoria pedagogio
Montesoria pedagogio estas alternativa edukadmetodo bazita sur la teorioj de infana evoluado originale elpensita de la itala edukisto, Maria Montessori (1870-1952) en la finaj jaroj de la 19-a kaj komencaj jaroj de la 20-a jarcento. Ĝi estas ĉefe aplikata en infanĝardenaj kaj infanlernejaj medioj, sed ankaŭ  malofte al adoleskantoj kaj altnivelaj studentoj, kiel priskribita en la libro, kiun publikis Maria Montessori malfrue en sia vivo, De L'Enfant à L'Adolescent (De infanaĝo al adoleskaĝo). Ĝia metodo de edukado emfazas mem-lernadon kaj mem-eltrovon. La instruistoj agas malpli kiel tradiciaj laborantoj, kaj pli kiel klinikaj spektantoj (ofte nomataj direktoro aŭ gvidanto). Ili emfazas la gravecon ŝanĝadi la medion al unu kiu pli taŭgu al la nivelo de la lernantoj. Ili ankaŭ emfazas la gravecon de korpa aktiveco en abstrakta komprenado kaj utilaj lernadaj ebloj. Legado ofte instruiĝas fonetike.
La Montesoria pedagogio ne estas regata de ununura grupo. Fakte, ekzistas multaj sendependaj organizaĵoj, kiuj dediĉas sin al tiu metodo.
Historio
La montesoria pedagogio estis fondita de la itala pedagogo Maria Montessori.
La metodo disvastiĝis tra la mondo rapide, ekde ĝia estiĝo.
Usono
En 1915, D-rino Montessori estis invitita lekcii en Carnegie Hall kaj poste konstruis klasĉambron en San Francisko, kie spektantoj observis 21 geknabojn malantaŭ vitra muro dum kvar monatoj.
Aŭstralio
La unua Montesoria klasĉambro en Aŭstralio estiĝis en 1912 en Lernejo Blackfriars en Sidnejo. Aktuale, en Okcident-Aŭstralio daŭre funkcias la Montesoria lernejo, Baldakeno Montesoria Lernejo, kiu interalie instruas Esperanton.
Filozofio
Montesoria citaĵo:
Studentoj lernas per pli heŭristika metodo ol en tradiciaj lernejoj. Instruistoj provizas la materialojn bezonatajn por mem-lerni, kaj gvidas la studentojn, sed enmiksiĝas malpli ol tradiciaj instruistoj. Montesoriaj lernejoj fokusas pli pri la individuaj bezonoj de studendoj, ol tradiciaj lernejoj. Tradiciaj lernejoj kutime fokusas pli pri la klasaro entute, kaj strebas instrui al ĉiuj samtempe.
Ĉefideoj
La jenaj ideoj faras la bazon de la Montesoria pedagogio :
Klasĉambroj
Ofte Montesoriaj klasĉambroj penas inkluzivi naturaĵojn; hejmigitajn klasbestojn kaj plantojn. Klasĉambroj kutime enhavas studentojn, kun aĝdiferencoj de ne pli ol tri jaroj. Tiel, studentoj ankoraŭ povas kunamikiĝi kaj sociumi, kaj ankaŭ la pli maljunaj studentoj povas agi kiel instruistoj, kaj mem lerni de la proceso.
Klasĉambroj ofte enhavas ilojn por lude instrui novajn konceptojn al la studentoj. Du ekzemploj estas koloritaj cilindroj kaj binomiaj kuboj.
Cilindraj blokoj
Ekzistas kvar ujoj de cilindroj: Geknaboj uzas tiujn ilojn por ludi lernante pri formoj kaj dimensioj.
La binomiala kubo konsistas el la jenaj eroj: 1 ruĝeta kubo, 3 nigraj kaj ruĝaj prismoj, 3 nigraj kaj bluaj prismoj, 1 blua kubo.
Ujo enhavanta 8 prismojn reprezentas la principojn matematikajn: (a+b)^3 aŭ:
La eroj enfermiĝas en ujo kun du flankoj ĉarniritaj. La kolora skemo de la kubo estas farbita sur la tuta ekstero de la ujo, krome la malsupro. .
Fakoj
La jenaj fakoj instruiĝas en montesoriaj lernejoj:
Praktika vivo
En ĉi tiu fako, geknaboj trovas materialaĵojn kaj ekzercojn de siaj ĉiutagaj vivoj. Ili ekzemple povas deverŝi akvon de ujo en glason, lerni kiel kunige nodi ŝuajn ŝnurojn (laĉojn). Tiaj agadoj helpas geknabojn iĝi pli sendependaj en realviva senco.
Sensoj
En ĉi tiu fako, geknaboj rafiiĝnas eĉ pri la sensoj. Ili iĝas geknaboj, kiuj povas konstati kolorajn aŭ sentajn malsimilecojn, organizi siajn pensojn kaj objektojn en siaj medioj kaj havas pli bonan sencon de tonalto en muziko, kiun ili aŭdas.
Ripetado
Studentoj rajtas ade fari la saman lecionon, tiom ofte, kiom ili volas. Kiam studento esprimas enuecon, tiam estas konsiderita tempo por li progresi al nova nivelo.
Literoj
Kiam literoj estas prezentataj al la infanlernantoj, tio okazas tute fonetike. La studentoj ne lernas, ke 'k' nomiĝas "/Ko/", sed ke 'k' uziĝas, kiel ĝi sonas envorte.
Tri-partaj lecionoj
Ofte, tri-parta procezo uziĝas. Ĝi inkluzivas la jenajn partojn:
Hejminstruo
Hejminstruantoj povas trovi la filozofion kaj la materialojn de la Montesoria pedagogio utilaj.
Tamen, en la hejminstruada medio, estas malfacile kopii karakterojn de Montesoriaj lernejoj, inkluzive:
Kritiko
Eble la plej fama kritikisto de la Montesoria pedagogio estis William Heard Kilpatrick, kiu laboris por konigi la problemojn de la metodo dum la 1900-aj jaroj, dum kiuj la amaskomunikiloj estimis kaj promociis ĝin. Kilpatrick lekciis pri la afero kaj ankaŭ publikis 71-paĝan libron, titolitan The Montessori System Explained (La Montesoria pedagogio klarigita) (1914).
En la libreto, Kilpatrick diris, ke la vidpunktoj de D-rino Montessori kreiĝis ne science, sed nur per ŝiaj propraj observoj.
"Dum la intereso de sinjorino Montessori al la scienca metodo estas estiminda, ŝia praktika scienco ne povas esti tiom estimata. Ŝia biologio ne estas ĉiam ekster kritiko... Ŝi ĝeneraligas nescience la kondiĉon de nuntempa edukada penso kaj la praktikon de ŝia limigita observado... Se ŝi scius plie pri tio, kio estis pensata, ŝiaj proponoj estus pli konsiste bonaj. (pĝ. 4)"
Li kunsentis kun ŝiaj ideoj pri libereco kaj disciplino, sed kritikis ŝian ideon pri infanaĝa evoluo, dirante "ĝi estas senplena kaj iluzia"(p. 11). Ankaŭ, li ĝeniĝis pro la manko de gruplaboro en Montesori-lernejoj, observante: "la Montesoria infano, eĉ ĉe sia propra tasko, laboras izole... Ni kritikas Montesori-n ... ke ŝi ne provizas situaciojn por pli sufiĉa socia kunlaborado".
"En la lernejoj, ludado per la iloj estas severe malpermesata, kaj kutime ne alia ludilo estas provizata. S-rino Montessori, fakte, estas publike citita 'Se mi estus persvadata, ke geknaboj bezonas ludi, mi provizus la ĝustan ludilon; sed mi ne estas tiel persvadata'. La plej bona nuntempa penso kaj praktiko en Ameriko farus konstruan kaj imitan ludanton socie-kondiĉate kiel la fundo kaj ĉefa parto de la programo por geknaboj de la infanĝardena aĝo, sed S-rino Montessori rifuzas ĝin. (pĝ.28)"
Apogo
La libro de Angeline Stoll Lillard, Montessori: La Scienco Malantaŭ La Genio (Oksforda Universitata Presejo) (2005) prezentas la unuan tutampleksan esploron pri la Montesoria pedagogio kontraŭ la kutima edukado sistemo, bazita sur la fundaj principoj de ambaŭ. Lillard citas esploron indikanta, ke la bazaj metodoj de Montessori pli taŭgas al tio, kion psikologia esploro malkaŝas pri homa evoluado, kaj argumentas la bezonon de pli da esploro.
Esploro el la jaro 2006 publikigita en la recenzo Science (Scienco) findecidis ke Montesoriaj studentoj plenumis taskojn en la fakoj lingvo, matematiko, kaj ankaŭ sociumado pli bone ol kontrolstudentoj. La esploro rezulto diris, ke "Je la fino de infanĝardeno, la Montesoriaj geknaboj atingis plibonajn rezultojn je standarditaj ekzamenoj de legado kaj matematiko; pozitive sociumadis en la ludkampo plie, kaj montris superan sociumadan povon. Ili ankaŭ montris pli zorgon por egaleco kaj justeco. Je la fino de infana lernejo, Montesoriaj geknaboj verkis pli lertajn eseojn kun pli kompleksaj frazostrukturoj, elektis pli pozitivajn respondojn al sociaj dilemoj, kaj raportis plian sencon de komuneco ĉe siaj lernejoj. Tamen, tiu rezulto ŝanĝiĝis kun aĝo, kaj je la aĝo de 12 la daŭraj avantaĝoj de la Montesoria sistemo plejparte malaperis. La esploro estis kondukita jene: La esploristoj elektis studentojn, aĝajn kvin kaj dekdu, per hazarde generita komputila loterio. La 'venkintoj' de la loterio iris al Montesoriaj lernejoj. La kontrolstudentoj, kiuj 'malvenkis', iris al kutimaj proksimaj lernejoj.
Eksteraj ligiloj
Anglaj: