cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sindromo de Asperger
Efikoj
Ofte sindromo de Asperger bezonas specialan edukadon pro ilia kondutaj kaj sociaj problemoj, sed iuj povas lerni kun infanoj el plimulto. Adoleskatoj povas havi problemojn kun memservado, organizado de socia kaj privata vivo, kaj solvadp de tiaj problemoj. Rekonado ke ili estas aliaj povas kaŭzi traŭmon. Malgraŭ de ilia inteligento uloj kun la sindromo ofte ne povas memstare vivi, sed aliaj povas, edziĝas aŭ edziniĝas, havas familion kaj laboras.
Incitas malofendo de rutinoj kaj ritualoj, ankaŭ se tiu estas nur hipotezita. Ankaŭ neklarigitaj situoj kaŭzas streson, kiu manifestas pliforme: agreso, malatento, hiperaktiveco, kompulzan memtenadon, aŭ simptomojn de malestado. Laŭ klinikaj ekspertoj uloj kun sindromo de Asperger pli ofte provas sinmortigon ol la plimulto, sed ne estas esploroj kiuj tiun pruvus.
Tre gravas preparado de familioj en rekonado de fortoj kaj malfortoj de la infano; en eligado de strategio kaj evolvado. Helpo por familio plibonigas ebloj por evolvo de infano kaj efikon de terapioj. Frua rekonado estas tre helpa: se la ulo estas adulto, oni povas malpli efike evolvi lin, ol infanojn. En iuj kazoj, la sindromo povas havi ankaŭ juran efikon, ĉar la ulo ne povas konkludi al konsekvojn de liaj agoj en socio.
Aperaĵo
Proksimumadoj tre malsimilas. Laŭ resumanta esploro en 2003 en esploroj estis la racioj por aŭtismo 0.03 pro milo al 4.84 pro milo, kaj racio de aŭtismo kaj sindromo de Asperger estis inter 1.5:1 kaj 16:1. Averaĝo estis 5:1, per kiu oni ricevas 0.26 pro milo.
La kialo povas esti, ke oni ne havas unuecajn kriteriojn. Ekzemple finna esploro en 2007 oni ekzamenis 5484 de 8 jaraj infanoj. Laŭ ICD-10 estis 2.9 pro milo; laŭ Gillberg-Gillberg 2.7 pro milo; laŭ DSM-IV 2.5; kaj laŭ Szatmári 1.6. Laŭ ia kriterio havis ilia 4.3 pro milo sindromon de Asperger. Ĉe knaboj ĝi estas pli ofta ol ĉe knabinoj; laŭ Gillberg-Gillberg racio de sekso estas inter 1.6:1 kaj 4:1.
Historio
Oni nomiĝis la sindromon laŭ Hans Asperger, kiu estis aŭstra infankuracisto. Tiu diagnozo estas relative nova en aŭtisma spektro. Infanaĝe Asperger estis similaj al uloj kiuj havas la sindromon, li estis sola kaj havis talenton al lingvoj. En fotoj faritaj en seminaroj, lia vizaĝo estis la plej serioza.
Asperger skribis en 1944 pri kvar infanoj, kiuj havas problemoj kun enigado. Ili havis tre malbonajn metakomunikajn kapablojn, ili ne povas kompati kun samaĝaj infanoj kaj ili estis mallertaj. Li trovis, ke tiuj simptomoj estas sendepandaj de inteligenco. Oni definas la sindromon hodiaŭ alie.
Tiam reĝis nacia ideo, kiu volis eradiki ĉiun malkapablon kaj deviancon. Asperger defendis la infanojn, kun argumentoj, ke ankaŭ ili havas lokon en socio, kaj ili povas pli bone igi en iliaj roloj ol la plimulto. Li nomis ilin ankaŭ kiel malgrandaj profesoroj. Li kredis, ke ili povas multe evolviĝi, kaj povas adoleski al kreative pensandaj adultoj. Lia artikolo aperis Germane en Germanio dum milito, do ĝi restis nekonata al multa scientistoj.
Diagnostaj kriteriojn definis du Gillberg, kaj separate Szatmári kaj liaj kunuloj en 1989. Unua standardo de WHO pri sindromo aperis en 1992, en International Classification of Diseases (ICD-10). En 1994 ĝi igis en referenca libro de Amerika Psiĥiatra Asocio, kiun titolo estas Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-IV).
De kiam skribis multa libroj, artikoloj, interretaj paĝoj pri la sindromo. Estas debatoj, ĉu diferenci la sindromon de Asperger kaj bene funkcionanta aŭtismon; pro tio oni necesis plian sciencajn artikolojn. Oni devis science kontroli la du kriteriarojn, ĉar ili devus esti praktike aprobitaj.
Kulturo
Antaŭ de Interreto uloj kiuj havis la sindromon vivis izolitaj unu de aliaj. Kun alvenado de Interreto ili esprimis ilian kulturon en interretaj paĝoj kiel Wrongplanet.
Liane Holliday Willey enkondukis la vorton aspie en 1999, kiu signifikas ulon kun sindromo de Asperger. Kontraŭe, oni nomas neŭrotipan la plimulton, kiu ne havas la sindromon kaj ne estas aŭtisto.
Laŭ tiu kulturo, sindromo de Asperger kaj aŭtismo ne estas malkapabloj aŭ malsanoj, sed interesa kompleksa fenomeno, kiun oni necesas respekti en ĝia tuto. Unu de bazaj valoroj de tiu kulturo estas neŭrodiverseco, kiu signifikas, ke oni devas respekti ĉiun alternativan normalecon. Oni devas konservi tiun diversecon, ĉar la homoj estas diversaj, kaj ili pensas diverse. Do oni povas proklami, batali por rajtoj, kaj fiere igi en ĝi. Estas tre granda diferenco inter membroj de tiu kulturo, kiuj volas teni ilian staton, kaj uloj, kiuj estas ekster ĝi, kaj volas igi al la plimulto.
Ankaŭ iuj scienculoj kredas en neŭrodiverseco, kaj ili asertas, ke spektro de aŭtismo ne estas malsano aŭ malkapablo. Simon Baron-Cohen skribis en 2002 en artikolo: En socia vivo malmulte helpas atenti al detaloj. Sed estas aliaj mondoj, en kiuj tiu kondukas pli al sukceso ol malsukceso; en matematiko, en funkcionado de komputiloj, en katalogoj, en inĝenierartoj, en lingvistiko, en muziko kaj en natursciencoj. Li vidas, ke estas du argumentoj rigardi la spektron kiel malkapablo: rekoni problemojn de empatio kaj ricevi prizorgon.
Laŭ iuj teorioj, aŭtismaj trajtoj efikis en evolvado de homo, kaj oni povas trovi tiujn efikojn ankaŭ en historio.
Jakov Perelman
Jakov Isidoroviĉ Perelman (naskiĝis la 4-an de decembro 1882 en Bjalistoko, mortis la 16-an de marto 1942 en Leningrado) estas rusia kaj soveta sciencisto, plej konata kiel popularigisto de fiziko, matematiko kaj astronomio. Li estas unu el fondintoj de ĝenro de populara scienca literaturo kaj de t.n. "amuza scienco", ĝenro, tre populara inter junuloj de Sovetunio. Krome, en Rusio li estas kredata enkondukinto de nocio de scienc-fikcio.
Biografio
Jakov Isidoroviĉ Perelman naskiĝis je la 4-a de decembro (22-a de novembro laŭ la olda stilo) 1882 en Bjalistoko, kiu tiam apartenis al Grodna gubernio de Rusia Imperio (nun Bjalistoko estas parto de sendependa Pollando). Lia patro laboris kiel librotenisto kaj lia patrino estis instruistino en bazlernejo. Jakov Perelman havis fraton kun nomo Osip Isidoroviĉ, kiu iĝis verkisto kaj dramisto en rusa kaj jida lingvoj (konata laŭ sia kromnomo Osip Dimov).
La patro de Perelman mortis en 1883 kaj la patrino devis mem zorgi pri la infanoj. Ŝi rigardis bonan edukon plej grava por sukceso kaj klopodis doni ĝin al siaj infanoj (kiomgrade tio eblis por judoj en carisma Rusio). Jakov Perelman venis en bazlernejon en 1890 kaj je 18-a de aŭgusto 1895 eniris Bjalistokan Reallernejon - mezlernejon por infanoj el malriĉaj klasoj kun matematika-teknika fokuso.
Je la 23-a de septembro 1899 Perelman publikigis sian unuan verkon, eseon "Pri la atendata fajra pluvo" ( По поводу ожидаемого огненного дождя) en gazeto Grodnaj guberniaj novaĵoj ( Гродненские губернские ведомости)
En aŭgusto 1901 Perelman eniris Lignan Institucion en Sankt-Peterburgo (nun Sankt-Peterburga Ŝtata Lignoteknika Akademio). Jam ekde la unua jaro en la lernejo li aktive kunlaboris kun loka ĵurnalo Naturo kaj Homoj ( Природа и люди). La unua lia eseo en la ĵurnalo, "La centjaro de asteroidoj", estas publikigita en la 4-a (aprila) volumo de jaro 1901. En 1903 patrino de Perelman mortis, sed li daŭrigis sian studon en la Institucio. En 1904 li iĝis "respondeca sekretario" (unu el ĉefredaktistoj) de "Naturo kaj Homoj".
En 1908 Perelman gradiĝis el la Institucio kun diploma verko pri temo "Malnovrusa ŝtata lignosega uzino. Ĝia aparataro kaj funkcio", kaj, je la 22-a de januaro 1909 ricevis diplomon de "lignosciencisto de I-a rango". Tamen, Perelman neniam laboris kiel lignosciencisto. Post diplomiĝo li konstante laboris en la ĵurnalo, kaj kiel verkisto kaj kiel redaktisto. La ĵurnalista laboro donis al li sperton kaj scion pri multaj sciencaj amuzaĵoj.
En julio 1913 eldoniĝis la unua parto de Amuza fiziko ( Занимательная физика), pridisputeble la plej grava libro de Perelman. Ĝi atingis gravan intereson kaj inter ĝenerala publiko, kaj inter fizikistoj. Orest Ĥvolson, profesoro pri fiziko en Sankt-Peterburga Universitato, estis tre mirigita, kiam li eksciis, ke la aŭtoro de la libro estas ne fizikisto, sed lignosciencisto. Dum renkonto li diris al Jakov Perelman:"'Lignosciencistojn ni havas sufiĉe, sed homojn, kiuj povus tiel skribi pri fiziko, kiel vi skribas, ni tute ne havas. Mia plej insista konsilo al vi: daŭrigu, nepre daŭrigu skribi similajn librojn estonte'."En 29-a de aŭgusto 1913 Perelman komencis korespondi kun Konstantin Ciolkovskij. Tiu ĉi korespondado daŭris pli ol 20 jarojn, ĝis morto de Ciolkovskij en 1935.
En 1915, dum somera ripoza vojaĝo, Perelman renkontis junan kuracistinon Anna Davidovna Kaminskaja. Post nelonge ili geedziĝis.
En 1916 publikiĝis la dua parto de Amuza fiziko.
Post la oktobra revolucio, en jaroj 1918-1923, Perelman laboris kiel inspektisto de Unuita Labora Lernejo de Popola Komisario pri Eduko de RSFSR. Li respondecis pri programoj de instruo de fiziko, matematiko kaj astronomio kaj samtempe instruadis tiujn fakojn en diversaj lernejoj.
En jaroj 1919-1929 li kreis kaj redaktis la unuan sovetan popular-sciencan ĵurnalon En la laborejo de la naturo ( В мастерской природы).
En 1924 partoprenis en moskva "Sekcio pri interplaneta komunikado" de la Socio por Subteno de Defendo, Aviadila kaj Kemia Konstruado ( Общество содействия обороне, авиационному и химическому строительству; ОСОАВИАХИМ) de Sovetunio. Krom li, en la Sekcio membris Feliks Dzerĵinskij, Konstantin Ciolkovskij, Vladimir Vetĉinkin, Fridriĥ Cander, Nikolaj Rinin kaj multaj aliaj gravaj personoj de la epoko.
Inter 1924-1929, Perelman laboris en la scienca branĉo de leningrada Ruĝa gazeto ( Красная газета); Samtempe li membris en redaktaj kolegioj de ĵurnaloj Scienco kaj Tekniko ( Наука и техника), Pedagogia penso ( Педагогическая мысль).
Inter 1925-1932 - membro de kooperativa eldonejo "Tempo" ( Время); organizis amasan eldonon de amuz-sciencaj libroj.
Inter 1932-1936, Perelman korespondis kun Sergej Koroljov pri problemoj de disvastigo de scioj pri la spaco. Laboris en leningrada branĉo de komsomola eldonejo "Juna Gardo" ( Молодая гвардия) kiel aŭtoro, konsultisto kaj scienca redaktisto.
Je la 1-a de aŭgusto 1934 kune kun grupo de aliaj leningradaj verkistoj kaj scienc-popularigistoj renkontiĝis kun Herbert Wells, kiu estis vizitanta Sovetunion.
En somero 1935 vizitis Internacian Metematikan Kongreson en Bruselo.
Je la 15-a de oktobro 1935 fondis leningradan Domon de Amuza Scienco (kiu estis detruonta dum la Dua mondmilito).
En 1939 skribis fundamentan artikolon "Kio estas amuza scienco" ( Что такое занимательная наука).
Post komenco de la Dua mondmilito, ekde 1-a de julio 1941 ĝis februaro de 1942, dum sieĝo de Leningrado, Perelman prelegis soldatojn, matrosojn kaj skoltojn de Ruĝa armeo kaj ankaŭ partizanojn pri orientiĝo sen kompaso kaj aliaj iloj. Je la 18-a de januaro 1942 lia edzino Anna Davidovna Kaminskaja-Perelman mortis pro malsato dum deĵoro en malsanulejo. Jakov Perelman mem sekvis ŝin malpli ol monaton poste. Li mortis je la 16-a de marto pro malsato kaj malvarmo en subsieĝa Leningrado.
Laŭ Jakov Perelman estas nomita kratero Perel'man sur malantaŭa (ne videbla el Tero) flanko de la Luno. Iam estis onidiro, ke fama rusa matematikisto Grigorij Perelman estas filo de Jakov Perelman. Tio estas malvero, Jakov Perelman ne havis gefilojn.
Bibliografio
Entute bibliografio de Perelman enhavas na pli ol 1000 artikoloj kaj eseoj en diversaj eldonaĵoj, 47 popular-sciencaj kaj 40 amuzigaj libroj kaj 18 lernolibroj por diversnivelaj lernejoj.
Laŭ sovetaj registroj, inter 1918 kaj 1973 liaj libroj estis eldonataj 449 fojojn, kaj suma eldonkvanto estas pli ol 13 milionoj de kopioj. El ili 287 fojojn ili eldoniĝis en rusa lingvo (proksimume 12.1 milionoj de kopioj). 126 eldonoj kun suma kvanto ĉ. 935 mil kopioj estis en 21 aliaj lingvoj de Sovetunio.
Krome, libroj de Perelman ade eldoniĝis ekster Sovetunio. Laŭ kalkuloj de moskva bibliofilo Ju.P. Iroŝnikov, libroj de Perelman eldoniĝis 126 fojojn en 18 landoj en lingvoj:
Normala jaro komenciĝanta sabate
Normala jaro komenciĝanta sabate.
Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro):
1583 1594 1605 1611 1622 1633 1639 1650 1661 1667 1678 1689 1695 1701 1707 1718 1729 1735 1746 1757 1763 1774 1785 1791 1803 1814 1825 1831 1842 1853 1859 1870 1881 1887 1898 1910 1921 1927 1938 1949 1955 1966 1977 1983 1994 2005 2011 2022 2033 2039 2050 2061 2067 2078 2089 2095 2101 2107 2118 2129 2135 2146 2157 2163 2174 2185 2191
La sekvanta normala jaro aŭ superjaro komenciĝas dimanĉe.
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo
Mika Niskala
Mika NISKALA (naskiĝinta 28-a de marto 1981 en Mariehamn) estas finna futbalisto. Li estis mezkampa ludanto. Li apartenis al ŝportklubo IFK Mariehamn. Poste li transiris al Norvegio al OBOS-ligaen. Li estis ankaŭ kapitano de sia kreskinta sportklubo. En 2012 li moviĝis reen al Mariehamn. June li ludis en la nacia teamo de sub 21-jaraj viroj. Ankaŭ lia patro Kari Niskala estis sukcesa futbalisto.
Dýrafjörður
Dýrafjörður estas fjordo en Islando.
Geografio
Dýrafjörður situas en la okcidenta parto de Islando. Ĝi estas parto de la duoninsulo Vestfirðir, kiu konsideriĝas unu el la ok regionoj de Islando (islande plurale landsvæði, singulare landsvæðið), kaj same estas parto de la Atlantiko.
Villardefrades
Villardefrades [biljardeFRAdes] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Campos en la nordo de la provinco. Villardefrades estas etimologie komprenebla kiel Vilaĝo de Monaĥoj, simila loknomo estas de Villafrades en la sama komarko.
Geografio
Ĝi limas kun San Pedro de Latarce, Villanueva de los Caballeros, Urueña, Villavellid kaj Tiedra.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejoj kun malkutimaj novklasikismaj fasadoj kaj duncirkla alta arko sub la solorilmuro.
Hiroŝimo
Hiroŝimo (  – «larĝa insulo») estas urbo en Japanio, en la regiono Ĉugoku, en la okcidento de la gubernio Hiroŝima. Hiroŝimo estas la prefekteja urbo de la gubernio Hiroŝima, urbo aldifinita de registara dekreto.
La atombombo estis faligata en la urban centron, pro kiu ĝis la fino de la sama jaro mortis ĉirkaŭ 140.000 homoj.
Saint-Jean-aux-Bois (Ardennes)
Saint-Jean-aux-Bois estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj al la kantono .
Hiroŝimo
Hiroŝimo estas ankaŭ nomata la urbo de paco aŭ la urbo de akvo. Ĝi troviĝas sur la delto de la rivero Oota-gawa (japane: 大田川), kies ses riverbranĉoj fluas tra la urbo.
Antaŭ la 19-a jarcento
Antaŭ ĉirkaŭ 600 jaroj en la nuna loko de Hiroŝimo troviĝis dise kvin vilaĝetoj. En la jaro 1589, antaŭ ĉirkaŭ 400 jaroj, la feŭdestro MOORI Terumoto ordonis konstrui kastelon sur la delto, kaj ĝi finkonstruiĝis en la jaro 1599.
Hiroŝimo kreskis ĉirkaŭ la kastelo, nomata kastelo de la karpo el la fino de la 16-a jarcento sub la estreco de la klano Asano, kiu regis en la loko ĝis la Meiji-restarigado.
Fine de la 19-a jarcento
La konstruo de la haveno en 1889 kaj la stacio de la Sanyo-fervojo inter Kobeo kaj Shimonoseki finpretigita en 1894 helpis la evoluon de la urbo.
Dum la unua japana-ĉina milito (1894–1895) Hiroŝimo estis la imperiestra ĉefstabejo. De tiam multaj solidattransportaj ŝipoj sinsekve en- kaj el-iris la havenon Uzina (宇品) de Hiroŝimo. Sekve Hiroŝimo iĝis militista centro de la japana imperio. Ĝis la dua mondmilito la urbo gajnis pli kaj pli da graveco kaj iĝis la sepa plej granda urbo de Japanujo.
Dua mondmilito
La 6-an de aŭgusto 1945 je 8:15 matene, la usona bombaviadilo Enola Gay faligis la usonan nuklean bombon Little Boy sur la metropolon. Pro tiu unua uzo de nuklea armilo en milito, ĉirkaŭ 80 % de la ĝis tiam tute neruinigita urbo estis detruitaj kaj inter 90.000 kaj 200.000 homoj tuj mortigitaj.
Rekonstruado
Post la rekonstruado, ekde 1949 Hiroŝimo evoluis al unu el la plej gravaj industriaj lokoj kaj estas nuntempe pro pli ol 1,1 milionoj da loĝantoj la dekunua plej granda urbo de Japanujo.
Nuntempe la radiado ne plu superas la kutiman kosman fonan radiadon (natura radioaktiveco) kaj do ne estas pli alta ol en aliaj regionoj de la tero.
Politiko kaj administracio
La urbestro de Hiroŝimo, Tadatoshi Akiba, estis elektita jam trifoje, lastan fojon en 2007. La 55 anoj de la urba konsilio (Hiroshima-shigikai) estis elektitaj samtempe kun la urbestro en 2007. La plej grande reprezentita partio estas la Liberala Demokrata Partio.
En Hiroŝimo troviĝas eksteraj ejoj de la ministerioj de la centra registaro, kiu rilatas al la regiono Ĉugoku.
Kvartaloj
Hiroŝimo havas 8 kvartalojn, kiuj nomiĝas Aki, Asakita, Asaminami, Higaŝi, Minami, Naka, Niŝi kaj Saeki. La lasta modifo de kvartaloj okazis en 2005, kiam la komunumo Juki estis aligita al la kvartalo Saeki.
Trafiko
Ekde 1976 Hiroŝimo estas stacio de la linio Ŝinkansen-Sanyo.
La nova flughaveno de Hiroŝimo situas ĉirkaŭ 50 km oriente de la urbo, la malnova, konata kiel Hiroshima-Nishi daŭre utilas por regionaj flugoj.
La aŭtoŝoseoj Ĉugoku kaj Sanyo estas ligitaj al Hiroŝimo, kiel ankaŭ la nacia vojo 2, kiu trairas la urbon de oriento al okcidento.
De la haveno de Hiroŝimo ekzsitas multaj pramligoj al la insuloj de la Seto-maro kaj al Ŝikoku.
Ekonomio
Hiroŝimo havas havenon por fiŝkaptado kaj eksportado, krome flughavenon.
Pluraj entreprenoj konstruas ŝipojn.
Turismo
La urbo estis preskaŭ komplete detruita de la atombombo faligita la 6-an de aŭgusto 1945. En la urbo troviĝas ĉirkaŭ 200 monumenoj por atombombitoj. Multspecaj cenotafoj, kiel ŝtonaj monumentoj, statuoj, turoj donas Hiroŝimo aspekton de urbo de cenotafoj. Tiuj ĉi monumentoj estis konstruitaj de diversaj organizoj kaj personoj memore al iliaj intimaj atombombitoj post la milito.
La plej vizitataj lokoj estas tiuj proksime de la nulopunkto:
Ekzistas rete esperantlingva Gvidlibro.
Kuirarto
Okonomiyaki estas speco de krespo, sur kiu oni kuiras maldikajn striojn de brasiko kaj viando aŭ marfruktoj.
Esperanto en Hiroŝimo
La loka Esperanto-asocio Hirosima Esperanto-Societo estas tre agema kaj ofte ĉiĉeronas esperantistojn tra la pacparko kaj la urbo.
Ĉiujare la plenuma komitato por Internacia Virina Tago petas subtenleterojn el la tuta mondo por prepari ekspozicion en la urbodomo de Hiroŝimo. Temo de la ĉijara (2010) alvoko estas: nuligi nuklearmilojn sur la tero ĝis 2020.
Fama aktivistino en Hiroŝimo estas OSIOKA Taeko, emerita instruistino, esperantistino kaj ĉiĉeronino en la pacoparko. Ĝis 2021 ŝi kolektis 110 000 subskribojn por abolo de nukleaj armiloj.
Literaturo
(eo) Promenado en Hirosima, la urbo de monumentoj, Hiroŝima Esperanto-Societo, Hirosima-si, 2021, 72 paĝoj, ISBN 9784947691378.
(eo) Karl Bruckner, Sadako volas vivi!, romano, 173 paĝoj, eld. Kava-Pech, Dobřichovice, 2023, ISBN 9788088326403
Bonefro
Bonefro estas komunumo de Italio.
52308 Hanspeterröser
52308 Hanspeterröser estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio),
Wilderswil
Wilderswil estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Interlaken kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2501 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
MEV
La trilitera kombinaĵo MEV havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Wilderswil
Geografio
Wilderswil situas en Berna Oberlando ĉe la transiro de la valoj de Lütschine al la flotebenaĵo de Interlaken sur la flotkeglo de rojo Saxetbach, kiu fluas tra la komunuma teritorio kaj alfluas en oriento de la komunumo al Lütschine. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 2413 m s.m. sur la monto Sulegg. Al la komunumo apartenas la vilaĝo Wilderswil kun la kvartaloj Gsteig (en oriento ĉe la bordo de Lütschine, la preĝejo Gsteig alifanke de la rivero, tamen jam apartenas la la komunumo Gsteigwiler) kaj Büel (en okcidento), kaj la vilaĝo Unspunnen (sur alteco de 581 m s.m. en nordokcidento de la komunumo, kie ankaŭ situas la burgruiono de Unspunnen).
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,54 km², de kiuj 57,4% estas kovritaj de arbaro, 19,7% servas por agrikulturo kaj 10,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wilderswil limas en nordo al Matten ĉe Interlaken, en nordnororiento al Bönigen, en nordoriento al la eksklavo Aenderberg de la komunumo Matten ĉe Interlaken, en okcidento al Gsteigwiler, en sudokcidento al Gündlischwand, en sudo al Lauterbrunnen, en okcidento al Saeten, kaj en nordokcidento al Därligen.
Trafiko
Tra Wilderswil pasas la kantona ĉefvojo n-ro 221 de Interlaken al Grindelwald kaj Lauterbrunnen. La svisa aŭtovojo A8 pasas laŭlonge de la norda komunumolimo. La plej proksima alveturejo al la aŭtovojo estas Interlaken-Oriento, proksimume 2 kilometrojn nordoriente de la komunumo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per stacidomo ĉe la montaraj fervojlinioj de Interlaken al Grindelwald kaj Lauterbrunnen. La stacidomo de Wilderswil estas ankaŭ la komenco de la montara fervojo al Schynige Platte.
Historio
Dum mezepoko Wilderswil apartenis al la Senjorujo de Burkhard von Thun, kiu ankaŭ nomiĝis Burhard de Unspunnen, kiu posedis la burgon Unspunnen sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo. Per edziĝo la havaĵo transiris en la jaro 1224 al la Senjoroj de Wädenswil. En la jaro 1342 la antaŭ ja al Berno pandigita burgo kaj senjorujo fariĝis definitive havaĵo de Berno, kiu ĝin submetis al la administrado de Unterseen. Post la Helveta Revolucio de 1798 la burgo ne plu estis uzita, kaj Berno lasis ĝin disfali.
Dum la Unua Mondmilito en Wilderswil estis lokitaj ĉ. 50 militkaptitoj el cara Rusio. Oficiroj kaj soldatoj nomigis la hotelan arestejon "Sovjeto" kaj ili revenis al sia patrujo post la revolucio.
Malfeliĉe konatiĝis la nomo de la komunumo Wilderswil en la mondo la 27-an de julio 1999, kiam post fulmotondro de la valo de Saxetbach mortis grupo de 21 turistoj el Aŭstralio, Novzelando, Anglio, Sudafriko kaj Svislando dum kanjonumado en la rojo.
Le Villaret
Le Villaret estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Monte Alegre dos Campos
Monte Alegre dos Campos estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordoriento de Rio-Grando (portugale Nordeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Vacaria. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Siria pundo
Siria pundo - arabe الليرة السورية, latinliterigite al-līra as-sūrijja, france livre syrienne, angle Syrian pound - estas la nacia valuto de Sirio. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas SYP.
Unu pundo estas dividita je cent piastroj (arabe قرش, kirŝ plurale قروش, koruŝ; piastro laŭ la franca kaj angla formo "piastre"). Antaŭ 1947, la vorto kirŝ estis literumita kun la komenca araba karaktro غ (memoru ke necesas legi de dekstre maldekstren), kaj post tio la vorto komenciĝis per la litero ق. Ĝis la jaro 1958, monbiletoj estis eldonitaj kun araba skribaĵo sur la antaŭa kaj franca sur la dorsa flanko. Ekde 1958, anglalingva skribaĵo estas uzata sur la dorsa flanko, tial la tri diverslingvaj nomoj por la valuto. Moneroj uzis kaj araban kaj francan skribaĵon ĝis la ŝtata sendependiĝo de Sirio, ekde tiam nur araban skribaĵon.
Dum la siria enlanda milito la valoro de siria pundo rapide malkreskis pro la forfluo de kapitalo al najbaraj landoj kaj pro la sankcioj de Usono kaj Eŭropa unio.
8141 Nikolaev
8141 Nikolaev estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio. (Nun en Rusio.)
Ĝi ricevis la rusan nomon de la granda industria kaj kultura urbo Mikolajivo (ruse : Nikolajev, Николаев) en suda Ukrainio. La Observatorio de Mikolajivo estis tie establita en 1821.
Punikaj Militoj
Antaŭ la mezo de la 3-a jarcento antaŭ Kristo la rilato inter Romio kaj Kartago estis kunlabora, kion pruvas pluraj komunaj kontraktoj. Kiam tamen Romio vidis ŝancon strategie okupi parton de Sicilio, la ŝtato Kartago protestis, ĉar la kartaganoj vidis danĝeron por siaj posedaĵoj en la okcidento de Sicilio. Tiu origine loka konflikto dum la Unua kaj Dua Punikaj Militoj iĝis principa batalo pri la hegemonio en la regiono de la okcidenta Mediteranea Maro. Ambaŭ militoj kune daŭris 63 jarojn kaj ekstreme streĉis la fortojn de ambaŭ nacioj.
Kvankam Romio plurfoje estis tre proksima al malvenko, finfine ĝi venkis ambaŭ militojn, dum Kartago fine estis signife malfortiĝinta. Post la fina triumfo en la batalo de Zama dum la jaro 202 antaŭ Kristo la kartaga ŝtato estis politike rompita kaj ekhavis la statuson de vasaloŝtato de Romio.
Marga
Marga (hungare: Márga) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 1 874 loĝantojn [rumanoj); en 1992 1 311 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1470. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Vama Marga.
Nebra (Unstrut)
Nebra situas borde de la rivero Unstrut.
Colombier
Colombier estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Groto de la lakto
Groto de la Lakto, aŭ ankaŭ Sanktejo de la Dipatrina Lakto, aŭ ankaŭ Madono de la Lakto, situas en monteto najbare de Bet-Leĥem en la israela zono, kaj estas religie vizita de katolikoj kaj anoj de diversaj kristanaj eklezioj, kaj eĉ de islamanoj kiuj nutras laŭkoranan simpation al Patrino de Jesuo. Temas pri groto antaŭ kiu estis aneksita eta ŝtona sanktejo.
Laŭ legendo (temas certe pri devota legendo) la Patrino de Jesuo, forfuĝinta el la heroda danĝero mortminacanta kontraŭ la infano Jesuo, rifuĝis en tiu groto por mamnutri la infanon; sed, hazarde, el siaj mamoj falis sur la grotan grundon iuj laktaj gutoj. Tuj la grotaj rokoj ŝanĝis koloron kaj montris signojn de la simpatiiga evento. La legendo, tamen, koloriĝas per diversaj miraklecaj mirindaĵoj.
La kulto, ankaŭ ĉi-kaze, estas katolika pro tio ke ĝi, trans la sendokumenta legendeco, adresiĝas al la Dipatrino kaj, lastcele, al la enkarniĝo de la Difilo, kiu havis ĉiujn karnajn (kaj animajn) homajn karakterizojn. Kiel oni povas supozi, tiuj karakterixoj en persono, kredita vere dia, ekskandalis iujn prakristanajn ulojn kiuj preferis imagi Kriston revestita per nurŝajna karna korpo (Docetismo) aŭ bezona esti liberigita el tiu maldia karna korpo (Gnostikismo): la devoteco al la Dipatrino sub la titolo Madono de la lakto implicas la konfeson pri la homeco kaj humaneco de Jesuo. La karneco, kiu faras la Difilon noblige simila al la homo, estas dogmo kaj mistero en la kristanaj eklezioj.
Pri la antikveco de tiu sanktejo, kaj do de tiu devoteca kulto, parolas antikvaj dokumentoj, kiel pulverigitaj fragmentoj de tiu roka groto portitaj de pilgrimuloj revenintaj al Eŭropo kaj donacitaj al eŭropaj sanktejoj, kiel estas memorate en la katedralo de Oviedo (Hispanujo). Signoj de tiu devoteco troviĝas ankaŭ en dokumentoj de la literaturo kaj kulturo de Armenio.
Komunumo Širvintos
Širvintos estas subdistrikta komunumo en la oriento de Litovio, litove formale nomata Širvintų rajono savivaldybė, prononco, "subdistrikta memregejo de Širvintos" - ĝia administra centro estas la samnoma urbo Širvintos. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Vilnius (Vilno), kaj troviĝas 50 kilometrojn nordoriente de la nacia kaj distrikta ĉefurbo Vilno, ĉe la aŭtoŝoseo Vilno-Rigo. En en la komunumo vivis, el tio komence de 2020 en la urbo mem 5 513. Skribe la urbo unuafoje menciiĝis dum la jaro 1475.
34752 Venkatkrishnan
34752 Venkatkrishnan estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.
Komunumo Širvintos
Krom la urbon Širvintos, la komunumo inkluzivas la kvin pli etajn urbojn Bagaslaviškis, Čiobiškis, Gelvonai, Kernavė, Musninkai kaj 485 vilaĝojn. La plej signifaj riveroj de la regiono estas Neris, Širvinta kaj Musė. En la komunumo troviĝas 28 lagoj, la plej granda inter ili estas Alys (1,65 km²) kaj la plej profunda Gelvė (25 m). Same en la teritorio troveblas la historia rezervejo de Kernavė, la unua ĉefurbo de la mezepoka Grandduklando Litovio, vizitata ĉefe de turistoj kaj arkeologoj, kaj botanikaj rezervejoj por la beroj oksikokoj en Alionys, Bartkuškis kaj Lygaraistis.
34752 Venkatkrishnan
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Röszke
Röszke (roske) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en subregiono de Szeged. La nomo ne havas sencon en la hungara. La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ŝtatlimo inter Serbio kaj Hungario, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Beogrado, laŭ fervojo Szeged-Subotica.
34752 Venkatkrishnan
Nomo
Ĝia nomo honoras Venkat Vinayak Krishnan, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2018 pro sia projekto en teamo pri enveturigita sistemo. Li estis lernanto ĉe la American High School de Fremont (Kalifornio, Usono).
Röszke
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, preĝejo, 2 kuracejoj, infankuracejo, dentokuracejo, familihelpa servo.
11
En la jaro 11 post Kristo okazis, interalie:
Natria salikato
Natria salikato, salikato de natrio aŭ C7H5NaO3 estas organika komponaĵo, salo de natrio kaj salikata acido, kiu estas preparata ekde natria fenoksido kaj karbona duoksido sub altaj temperaturo kaj premo. Historie, ĝi estas sintezita ekde metila salikato (trovata en kelkaj aromataj plantoj tiel kiel Gaultheria, Salix alba aŭ en la arboŝelo de Betula lenta, per reakciado kun troo da natria hidroksido kaj hejtado sub refluo.
La molekulo de natria salikato enhavas kaj hidroksilan kaj karboksilan grupojn, kiuj reakcias kaj kun acidoj kaj kun alkoholoj. La karboksila grupo formas esterojn kun alkoholoj, kaj ĝi uzatas en nutro-industrio kiel gustigilo kaj konservaĵo. La hidroksila grupo reakcias kun acetata acido kiu povas estigi la acetil-acetata acido, tre uzata kiel ordinara antisepsaĵo kaj kontraŭ-febra agento.
Proprecoj
Natria salikato apartenas al la familio de la salikatoj kaj ĉi-komponaĵo konatas pro kaŭzo de la Sindromo de Reyes en infanoj kaj adoltoj, ĝenerale post virusa infektado tiel kiel gripo aŭ varioleto. Produktoj enhavantaj tiajn salikatojn ne devas doniĝi al infanoj.
Natria salikata uzatas en Medicino kiel medikamento analgezia kaj kontraŭfebra. Natria salikato same agas kiel nesteroida kontraŭinflama drogo, kaj induktas apoptozon en kancerĉeloj kaj ankaŭ nekrozon. Ĝi same estas potenca anstataŭilo de la aspirino por homoj sensivaj al ĝia uzado. Ĝi ankaŭ uzatas kiel fluoreska substanco por detektado de vakua ultraviola radiado.
Historio
Naturaj salikatoj ĉeestantaj en la ŝelo de blanka saliko kaj aliaj arboj ofte menciiĝas en la tekstoj de la antikvaj Sumero, Egiptio, Mezopotamio, Libano kaj Asirio. Ĉirkaŭ 3000 a.K., antikvaj egiptoj raportis la kuracigajn efikojn de la saliko-ŝelo kaj myrtus communis. La dekoktaĵoj el saliko-foliaro estas menciitaj en la fama egipta papiruso, "Ebers Papyrys", medicina teksto ĉirkaŭ 1543 a.K. La romianoj ankaŭ konis ĝiajn proprecojn, kaj la ĉina kaj greka civilizacioj uzis saliko-ŝelon antaŭ pli ol du mil jaroj.
Hipokrato de Koso, la fama greka kuracisto konsiderata la patro de la moderna medicino, priskribis "ian amaran pulvoron, kiu devenas el ŝeloj kaj foliaro de salikarbo, kaj kiu malpezigas kaj malpliigas febron". La aktiva ekstraktaĵo de la ŝelo nomatas salikino el "Salix alba", latina nomo de la saliko, iu membro de la salikaca familio, kaj salikino estas la glikozido de la salikata acido. Celsus, Plinio la Maljuna, Dioskorido, kaj Klaŭdo Galeno ankaŭ uzis tiujn naturajn kuracilojn.
En 1763, Edward Stone (1702-1768), kleriko kaj rektoro el la Angla Eklezio, kolektis kaj sekigis kelkajn foliojn da saliko, kaj per farado de pulvoro, li donis ĝin al kvindek homoj, kaj la substanco montriĝis potenca kaj efika adstringaĵo rilate al kuracado de febro kaj intermitaj malordoj.
Myslava
Myslava (hungare Miszlóka [mislOka], germane Teutschendorf) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio.
Natria salikato
Historio
En 1897, Felix Hoffmann (1868-1946), kiu laboris en la kompanio Bayer sintezis la acetil-salikilatan acidon, kaj ekde 1903 la firmao ĝin produktas. Okazas ke la patro de Felix Hoffmann suferis pri reŭmatismo kaj ĉiam plendis pri la flankaj efektoj de la salikata acido. La tiama kontrolisto de Hoffman estis Heinrich Dreser (1860-1924), kiu en la antaŭa jaro estis lanĉinta la heroinon kiel sendamaĝa alternativo anstataŭe al morfino en siaj unuaj klopodoj.
Aliaj esploristoj studis la salikatojn tiel kiel Henri Leroux (1797-1871), Rafaelo Pirjo (1814-1865), Charles Gerhardt (1816–1856) kaj Hermann Kolbe (1818-1884).
Myslava
Situo
Myslava situas de la urbocentro en okcidento.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1382 en formo "Myzla", sed pli frue menciiĝis, kiel rojo. Supozeble la unuaj loĝantoj estis germanoj. En 1703 bierofarejo menciiĝis. Fabriko pri briko produktis inter 1707-1861, fandoforno ekfunkciis en 1851. En 1910 loĝis en Miszlóka 1230 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 Miszlóka rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno. Ekde 1993 Myslava apartenas al Slovakio.
Aro de Cantor
La aro de Cantor estas matematika aro inventita de Georg Cantor. Ĝi konstruiĝas jene:
Finfine restas nur aro (la aro de Cantor) kun lebega mezuro 0, ĉar la sumo de la mezuroj de la forĵetitaj intervaloj estas 1.
Tamen la aro estas kompakta kaj nenombrebla (havas saman grandecon kiel la originala intervalo [0,1]).
Kelkfoje oni ankaŭ uzas la nomon Cantor-polvo, ĉar la aro aspektas kiel nura polvo.
Busso
Busso estas komunumo de Italio.
Šarišská Poruba
Šarišská Poruba (hungare Kapivágása [kapivAgAŝa]) estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis Vagaš.
Situo
Šarišská Poruba situas fine de vojo el la proksima ĉefvojo. Prešov troviĝas je 14 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1410. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kapivágása 312 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Šariš, al distrikto Prešov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Šarišská Poruba 396 homoj, (365 slovakoj, 31 ciganoj).
Salvadora kolumbo
La salvadora kolumbo - hispane colón salvadoreño - inter la jaroj 1892 kaj 2001 estis la nacia valuto de Salvadoro - tiam ĝi anstataŭiĝis per la usona dolaro. Unu kolumbo estis dividita je cent centavoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas SVC. Facile videblas, ke la valuta nomo estas honorigo al la eŭropa malkovrinto de Centra Ameriko Kristoforo Kolumbo, hispane nomata Cristóbal Colón. Cetere ankaŭ ekzistas kostarika kolumbo.
Congo Square
Congo Square (Place Congo; eo: Placo Kongo) estas historia placo en Nov-Orleano norde de Rampart Street en la nuna Parko Louis Armstrong (en la antaŭurbo Tremeo). La nomo Congo Square neniam estis oficiala; ĝi originas el la fakto, ke sur ĉi tiu loko oni vendis sklavojn, kiujn oni estis forportintaj el Kongo. En la historio dum la hispana kolonia epoko kaj poste la placo estis grava kiel renkontejo de la sklavoj, kiuj tie dum la dimanĉaj ripoztagoj dancis laŭ muziko.
La komenco dum la franca kaj hispana kolonia epoko
Origine la placo troviĝis dum la franca kaj hispana kolonia epoko (ekde 1769) ekster la Vieŭ Carré, la malnova kvadrato de la urbocentro, limigite de la Strato Rampart. Tiam la loko ankaŭ estis okazejo de dimanĉaj virbovobataloj Ĝin ĉirkaŭis ombrodonaj kverkoj kaj sikomoroj. Pro la tie kunvenantaj sklavoj ĝi nomiĝis je la hispana kaj franca epokoj en la 18-a jarcento Placo de Nigruloj aŭ Placo Kongo (argumento por ĉi-lasta nomado nur en la hispana epoko estas, ke nur tiam en Nov-Orleano estis sklavoj el Kongo je pli grada kvanto) – ĝi tamen neniam oficiale tenis ĉi tiun nomon. Laŭ aliaj fontoj la nomo devenas nur el pli malfrua epoko de cirkospektakloj, kiujn okazigis ekde 1816 iu sinjoro Gaetano el Havano (Congo Circus). Ankaŭ junuloj uzis ĝin por la rakedoludo, krom tio tamen plue okazis la dimanĉaj kunvenoj de nigruloj kaj kreoloj.
La sklavoj parto ankoraŭ naskiĝintaj en Afriko tie, ekde la mezo de la 18-a jarcento, povis vendi siajn varojn kaj praktiki siajn muzikon kaj dancadon dum la sendeĵoraj dimanĉoj. Komence de la 19-a jarcento alvenis multaj iamaj sklavoj post la haitia revolucio, kaj ankaŭ aliĝis la liberigitoj kaj kreoloj, kiuj plejparte loĝis en la kvartalo Tremeo. En grandaj partoj de Usono la sklavotenantoj tamen malpermesis al la sklavoj la flegadon de sia muzikkulturo sur la plantejoj, kaj pli grandaj kunvenoj ekzemple por dancadoj en la pubiko plejparte estis malpermesitaj. En iam hispana kaj poste franca Nov-Orleano oni sintenis pli tolereme. Dokumentebla estas la mencio de dancantaj sklavoj sur ia Plaza Congo en letero de la hispana vicepiskopo Cyrillo Sieni, kiu plendis pri ĉi tiuj ĝenoj de la dimanĉo en proksimeco al la katedralo (li nomas la dancojn Bamboula), pro kio kelkaj historiistoj supozas, ke tio ne celis la nunan Placon Kongo, sed la tiaman ĉefan foirejon Placo de Armiloj (Place d´Armes franclingve respektive Plaza de Armas hispanlingve, nun Jackson Square). Guberniestro Estevan Miró ediktis post tio junion de 1786, ke la dancadoj („tangos“) de la nigruloj atendu ĝis post la vespro. Jaron poste oni raportas pri imposto, kiun la urba trezoristo postulis de komercantaj nigruloj ĉe la Foirejo Kongo. Kunvenoj de sklavoj dum la sendeĵoraj dimanĉoj estis kutimaj en tuta Luiziano, kaj ne ekzistas indikoj, ke ili dum hispana epoko estis limigitaj sur unu placo.
Usona epoko
Ankaŭ post la transpreno de Nov-Orleano en 1804 fare de Usono okazis kunvenoj sur la placo. Ekzistas usona leĝo el 1817, kiu klare permesis la kunvenojn, je kio tamen la urbo destinis kiel ununuran placon la Placon Kongo, kie la polico povis observi la dancantojn.
En 1819 arĥitekto Benjamin Latrobe produktis desegnojn de la scenoj sur Congo Square kaj raportis pri tio en siaj taglibroj, kiuj entenas la plej precizajn notojn pri la kunvenoj ĉe Congo Square. Li priskribis kunvenojn de proksimume 500 ĝis 600 tamburistoj, kiuj frapis bambulojn, kongaecajn tamburojn tenatajn inter la kruroj aŭ tiel, ke la tamburisto sidis sur ĝi, kaj iaspecan banĝon. Aliaj observantoj jam frue priskribis violonojn, tamburinojn, buŝharpojn, flutojn similajn al fifro. Oni nomis la dancojn bambulo aŭ kalindo. Jam en la epoko de Latrobe proksimume 1820 (al kiu la prezentadoj laŭ liaj propraj eldiroj aperis obtuzaj kaj barbaraj) aliaj vidatestantoj tamen raportas pri esence pli vasta muzika spektro inkluzive menestrelo-kantojn kaj fandangojn. La kunvenoj ĉe Congo Square jam tiam estis turisma allogaĵo.
Fino de la kunvenoj kaj pli malfrua historio
Ĉar la kunvenoj ĝenis la dimanĉan ripozon de la apudloĝantoj, oni jam en 1829 ediktis malpermesojn, la polico pli kaj pli ofte intervenis je dancadoj kaj kunvenoj de la sklavoj. En 1835 haltis la dancadoj ĉe la Placo Kongo, pludaŭris tamen denove dum tempospaco, sed finiĝis definitive en 1851, kiam la placo nomiĝis Place d´Armes (antaŭe ĝi nomiĝis Place Publique). Gvidfolio el 1845 jam priskribis la Placon Kongo kiel placon, kie en malnova tempo la sklavoj estis kunvenintaj Aldoniĝis, ke la pli granda Foirejo Tremeo estis malferminta en 1840 kaj fariĝis konkurenco por la Placo Kongo. Post la usona enlanda milito la placo estis oficiale alinomata en Place Beauregard (laŭ sudŝtata generalo P. G. T. Beauregard), popoldire ĝi tamen plue nomiĝis Congo Square kaj estis tiel denove nomita oficiale en 2011. Ĉe Congo Square ludis fine de la 19-a jarcento latunbandoj kaj aliaj orkestroj.
En la nordo oni malfermis en 1930 eventejon, en 1960-aj jaroj oni malkonstruis la ĉirkaŭajn domojn kadre de disputita „sanigo“-projekto, pli malfrue tie ekestis parko, nomata Parko Louis Armstrong. Tie ĉi okazis la unua ĵazvfestivalo de Novorleano ekde 1970, ĝis kiam ĝi fariĝis tro granda por la placo.
Postefikoj
George Washington Cable verkis en 1886 traktaĵon pri la Congo Square kaj la tie prezentataj dancoj kaj muziko en la revuo Century Magazine, en kiu li publikigis notojn de muziko, kiu laŭ li tie estus ludata. Li ricevis siajn informojn tamen el dua mano, kaj Sandke opinias la prezentaĵon de Cable kaj de aliaj aŭtoroj fine de la 19-a jarcento, ekzemple Lafcadio Hearn, sur kiuj sin apogas fruaj verkistoj pri ĵazo, ekzemple Marshall Stearns aŭ la revuo Jazzmen el 1939, plejparte por fikcio, kiun Cable kompilis el la plej diversaj fontoj, ekzemple el libro pri dancoj en Karibio (Haitio) fine de la 18-a jarcento. aŭ el artikolo de la novorleana revuo The Picayune pri la Congo Square el 1879. En frua ĵazliteraturo el tio fariĝis la mito, ke ĉi tiuj kunvenoj sur Congo Square estus aktualaj ĝis en la 1880-aj jaroj kaj eĉ influus la fruan ĵazon. Laŭ Sandke la Congo Square kiel manka ligilo de la ĵazhistorio estas iluzia. , kio ankaŭ estas ekkonebla en tio, ke la uzataj instrumentoj (ekzemple kongaoj) estis tute aliaj.
Ankaŭ por la pecoj de la kreola komponisto Louis Moreau Gottschalk, kiel la pianopeco Bamboula (verknumero 2, ekestinta 1844 ĝis 1846, kiam Gottschalk studis en Parizo, kaj aperinta en 1848), sur kiun Cable ankaŭ montras en sia traktaĵo, la Congo Square ne taŭgas kiel fonto (laŭ lia biografiisto Starr li havis la melodion de sia hejminstruistino el Santo Domingo). La mito Congo Square inspiris tamen plue verkistojn kaj muzikistojn de la 20-a jarcento. Henry F. Gilbert (1868-1929) komponis la simfonian poemon The Dance in Place Congo (1908). Congo Square estas la titolo de komponaĵo de Wynton Marsalis kaj Yacub Addy, kiu kombinas afrikan muzikon el Ganao kun svingo-aranĝaĵoj por ĵazbandego.
Unua Punika Milito
La Unua Punika Milito (de la latina vorto poeni = punikoj) estas la unua el tri militoj en la regiono de la Mediteranea Maro dum la antikva epoko. En ĉiuj tri militoj temis pri konflikto inter la urboŝtato Kartago en norda Afriko, kiu estis tradicia mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro, kaj la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii.
István Tallós Prohászka
István Tallós Prohászka [iŝtvAn talOŝ prohAska], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tallós Prohászka István, slovake Štefan Prohászka-Tallós estis hungara pentristo, altlerneja instruisto. Liaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Prohászka Tallós István aŭ Prohászka István.
István Tallós Prohászka naskiĝis la en Somorja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Šamorín en Slovakio), li mortis la  en Újrónafő (Hungario).
Biografio
István Tallós Prohászka komence estis ŝtata administranto (skribisto). En 1915 li soldatiĝis, sed lia tasko estis pentrado de la militaj okazintaĵoj. Li batalis en armeo de la Hungara Sovetrespubliko, post la falo li estis militkaptito. Li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1924, sed li lernis kelkajn monatojn ankaŭ en Berlino. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Sándor kaj Jenő Haranghy. Post siaj studoj li revenis al sia naskiĝurbo, kiu apartenis jam al nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Li edziĝis, establis atelieron kaj li estis aktiva ankaŭ en la hungara artista vivo. Li kontribuis ankaŭ literature, ili aperis sub pseŭdonimo Pain kaj li ilistris ankaŭ librojn. En 1947 Ĉeĥoslovakio translokigis lin al Mosonmagyaróvár. Li ricevis ĉeĥoslovakian premion en 1935.
Michel Galabru
Michel GALABRU -plennome Michel Louis Edmond GALABRU- (naskiĝis en Safi, Franca protektorato de Maroko; mortis  en Parizo, Francujo) estis franca aktoro.
Biografio
Filo de profesoro en École nationale des ponts et chaussées (Nacia lernejo de pontoj kaj ŝoseoj), Michel Galabru trapasis grandan parton de sia infaneco en familia domo en Avène (Hérault). Li komence direktis sin al profesio de futbalisto, sed fine turnis sin al profesio de komediisto.
Rekviziciita de "STO" (deviga labor-servo), li estis sendita al Jugoslavio.
Post studoj en jezuita liceo Saint Louis de Gonzague en la 16-a arondismento de Parizo, Michel Galabru komencis sian karieron en Comédie-Française (de 1950 al 1957) antaŭ ol labori por kino, kie li debutis en 1951 per Ma femme, ma vache et moi de Jean-Devaivre. Li poste turnis sin al bulvardaj teatroj antaŭ ol reveni al kino en 1961 per La Guerre des boutons de Yves Robert. Ekde 1964, la sagao de Le Gendarme de Saint-Tropez plene revelaciis lin. Li poste ludis plurajn dramajn rolojn. Li revenis al teatro per La Femme du Boulanger kaj Le Bourgeois gentilhomme. En 1985, li aĉetis teatron Théâtre de Dix-Heures por fari el ĝi startejon por junaj aŭtoroj kaj komediistoj. Li sukcesis ekspluati ĝin dum nur kvar jaroj.
La, la premio Molière 2008 por plej bona komediisto estis atribuita al Michel Galabru, tiam 85-jara, por lia rolo en Les Chaussettes - opus 124.
Nepala rupio
La (nepala) rupio (nepale:रूपैयाँ) estas la monunuo de Nepalo. Unu rupio estas cent paisa.
La sekvaj moneroj estas uzataj: 5, 10, 25 en 50 paisa kaj 1, 2 kaj 5 rupioj. La papermono haveblas en 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 kaj 1000 rupioj.
Arnarfjörður
Arnarfjörður (jen islande, en Esperanto "agla fjordo") estas fjordo en Islando.
Geografio
Arnarfjörður situas en la okcidenta parto de Islando. Ĝi estas parto de la duoninsulo Vestfirðir, kiu konsideriĝas unu el la ok regionoj de Islando (islande plurale landsvæði, singulare landsvæðið), kaj same estas parto de la Atlantiko.
Melchor Cano
Melchor Cano (Tarancón, Kvenko 1509 - Madridejos, Toledo, 30-a de septembro de 1560), estis monaĥo dominikano, teologo kaj episkopo hispana.