cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fraterkulo
Reproduktado
Kiel multaj aŭkoj, fraterkuloj manĝas kaj fiŝojn kaj zooplanktonon, sed manĝigas la idon ĉefe per etaj maraj fiŝoj plurfoje ĉiutage. La fraterkulo elstaras per sia lerteco kapti kaj reteni multajn (de dekduo ĝis trideko) etajn fiŝojn ĉiufoje, alternitajn en sia beko en ambaŭ flankoj. Tio permesas al ili pli longajn manĝoflugojn ĉar ili povas reveni kunportante al ido pli da manĝaĵo ol aliaj specioj, kiuj povas kunporti malpli da manĝeroj ĉiufoje.
NGC 1964
NGC 1964 (aliaj indikoj — ESO 554-10, MCG -4-14-3, IRAS05312-2158, PGC 17436) estas galaksio en konstelacio Leporo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sieĝo de Barcelono
La sieĝo de Barcelono estis unu el la lastaj militaj operacioj de la Milito de hispana sukcedo. Ĝi okazis inter la 25a de julio de 1713 kaj la 11a de septembro de 1714. La batalo alfrontis la defendantojn de Barcelono, la armeon regulan katalunan, trupojn devenajn de aliaj lokoj de la Kronlando de Aragono kaj aliancanojn de la ĉefduko Karolo, kontraŭ la trupoj de Filipo la 5-a (Hispanio).
Pierre Vernier (aktoro)
Pierre VERNIER, naskiĝnome Pierre Louis Rayer (naskiĝis la en Saint-Jean-d'Angély (Charente-Maritime)) estas franca aktoro.
Li debutis en kino danke al Claude Chabrol, tamen per felietono Rocambole, adaptita de romano de Ponson du Terrail li famiĝis. Depost tiam, li ludis kun plej grandaj reĝisoroj: Henri Verneuil, André Delvaux, Joseph Losey, Claude Lelouch aŭ Jean-Daniel Verhaeghe interalie.
Li ludis plurfoje kun siaj amikoj Jean-Paul Belmondo kaj Jean-Pierre Marielle, en teatro kaj kino.
Prembutono
Prembutono estas risorta mekanismo, kies du partoj estas surkudritaj aŭ fiksitaj sur ĉiu el la du kunfiksotaj parto de vesto aŭ alia aĵo. Ĝi konsistas el du malgrandaj rondaj metalpecoj, kies unu havas kavon, la dua malkavon aŭ kapon, kaj kiu fermiĝas per simpla premo.
En 1903 Hans Prym plibonigis la prembutonon aldonante risorton en la supran parton (malantaŭ la kavon), kiu ege faciligis fermadon kaj malfermadon de la butono.
Vidu ankaŭ
Knopf
Listo de Ŝtatestroj de Teksaso
Ŝtatestroj de Teksaso
Vidu Ankaŭ:
Dún Cathair na bhFionnúrach
La Dún Cathair na bhFionnúrach aŭ Dun Ballynavenooragh (ankaŭ Ballynavenooragh Stone Fort Aŭ Cathair a’ Bhoghaisín – kiu signifas fortikaĵon aŭ ringojn, respektive ĉielarko), troviĝas en la komunumo Ballynavenooragh (irlande Baile na bhFionnúrach) en la nordo de la duoninsulo Dhuibhne, proksime de la monto Brandon, en la graflando Ciarraí en Irlando. La dun aŭ ŝtonfortikaĵo estis dufoje esplorita arĥeologie.
La dun montras gravajn elementojn de la Kaŝelo de Kilmovee en la graflando Maigh Eo. Ĝi konsistas el ringmuro kun diametro de 29 m. La sekmasonaĵo konsistis en la interno el minimume sep ŝtontavoloj.
Vermilion
Vermilion estas lago en norda Minesoto en Usono, situanta proksime de Tower, je ĉirkaŭ 20 mejloj okcidente de Ely en la koro de minesota regiono Arrowhead.
Dum la 1940-aj jaroj la National Geographic Society deklaris Vermilion unu el la supro dek plej pitoreskaj lagoj en Usono.
(16737) 1996 KN1
(16737) 1996 KN1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Višnjan en Kroatio.
Komunumoj de Haute-Loire
Jen listo de la 260 komunumoj de la franca departemento Haute-Loire, laŭalfabete. (CAP) Kunurba komunumo de Le Puy-en-Velay, kreita en 2000.
Puig Major
Puig Major ("plej alta pinto"), je plena nomo Puig Major de Son Torrella, estas la plej alta pinto sur la insulo Majorko en la Mediteranea Maro. Ĝi estas situanta en la montaro Serra de Tramuntana kaj atingas alton de 1445 metroj. Kiel la tuta insulo, la monto estas parto de la regiono (aŭtonoma komunumo) de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio.
Kemiterapio
Kemiterapio aŭ ĥemiterapio en ĝenerala senco estas tiu kuraciga metodo, dum kiu oni enigas kemiaĵojn (ekzemple medikamentojn, tiel nomatajn citostatikojn okaze de kancero) en la korpon por detrui grupon de infektaj mikroorganismoj aŭ kanceraj ĉeloj. Celo estas detruo de plej multaj kanceraj ĉeloj, kiel eble malplej difektante la sanajn ĉelojn.
Oni uzas la kemiterapian kuracilon en formo de envejna infuzio aŭ - pli malofte - kiel tablojdo. Male al la radioterapio, la kemiterapiaj kuraciloj efikas en la tuta korpo, eĉ en foro de la komenca kancera tumoro, origina loko. La dozigo dependas de malsaniĝo kaj de la persono. Oni uzas kemiterapion en cikloj, tio estas oni donas la kuracilojn dum unu-kelkaj tagoj, poste la malsanulo ripozas kaj oni ripetas tion po unu aŭ po 3-4 semajnoj.
Cogoleto
Cogoleto estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al provinco nomata metropola urbo Ĝenovo de la regiono Ligurio. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono de la komunumo estas la sanktulo Laŭrenco de Romo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Arenzano, Sassello (SV) kaj Varazze (SV).
Iam fiŝista vilaĝo, ĝi estas nun bela mara urbeto, kun siaj malnovaj stratetoj kiuj kunligas la ĉefan straton kun la marbordo, kie iam albordiĝis la tradiciaj liguriaj boatoj, la "leŭdoj".
Nederlanda aŭtovojo 4
La nederlanda aŭtovojo 4 aŭ A4 (nederlande Rijksweg 4, aŭ Autosnelweg A4) estas aŭtovojo inter la urbo Amsterdamo norde kaj la limo inter Nederlando kaj Belgio proksime de la komunumo Woensdrecht (prononco ) en Norda Brabanto sude. La aŭtovojo en sia nuna stato de la jaro 2015 longas 130 kilometrojn kaj estas interrompita, inter Hoogvliet (prononco ) kaj Klaaswaal (prononco ). La vojo konstruiĝis ekde la jaro 1950 kaj estis (fakte daŭre estas) planata kontinua aŭtovojo inter la urboj Amsterdamo kaj Bruselo. En Belgio ĝi daŭriĝas kiel belga aŭtovojo A2 preter Antverpeno ĝis la belgia ĉefurbo. Krome la vojo rekte ligas la flughavenon Schiphol (prononco ) al la aŭtovoja reto.
La vojo estas parto de la eŭropaj ŝoseoj kaj.
Ŝtupetaro
Ŝtupetaro aŭ eskalo estas ilo el du longaj stangoj kunigitaj per transversaj bastonoj, sur kiuj oni metas la piedon por supren aŭ malsupren iri.
La ŝtupetaroj kiel regulo estas porteblaj iloj, pretigataj por plenumi certan taskon.
Unuaj ŝtupetaroj
Unua bildo, kiu similas al ŝtupetaro estis trovita en mezolitika kaverno (antaŭ ĉ. 10.000 jaroj) en la distrikto de Valencio en Hispanio. Sur la muro estis desegnitaj du nudaj homoj grimpantaj kun korboj sur, plej verŝajne, herba ŝtupetaro.
Uzoj
Ŝtupetaroj uzatas en bibliotekoj, dum riparaj laboroj, ĉe aranĝo de turistaj itineroj, en apudurbaj domoj.
6655 Nagahama
6655 Nagahama estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (gubernio Ŝiga, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la naskiĝa urbo de la malkovrinto : Nagahama en gubernio Ŝiga.
Oberentfelden
Pri la komunumo
Oberentfelden estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 7298 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Oberentfelden situas en la ebenaĵo de la suba valo de la rivero Suro proksimume 5 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Araŭo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenis. La komunumo komplete kunkreskis kun la najbara komunumo Unterentfelden, kiu siavice kunkresis kun Araŭo. En okcidento la komunumon trafluas ankaŭ la rivero Uerke.
Trafiko
En Obernentfelden kruciĝas la kantonaj ĉefvojoj 1 de Berno al Zuriko kaj 24 de Araŭo al Sursee. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento en distanco de proksimume 2 kilometroj.
Historio
La unua dokumenta mencio de Entfelden datiĝas el la jaro 965 kiel Endiveld, kiam la imperiestro Oto la granda donacis la bienon al la Monaĥejo Disentis. En la jaro 1306 la monaĥoj de Disentis vendis la supran parton de la bieno (Oberen-Envelt) al la Monaĥejo Königsfelden. Fine de la 12-a jarcento la regado pri Oberentfelden troviĝis en la manoj de la Senjoroj de Hallwil, tiam vasaloj de la Habsburgoj, kiu tamen povis konservi sian influon eĉ post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415. Nur en la jaro 1604 ili vendis siajn rajtojn al la urbo Berno. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Oberentfelden nun troviĝis sub berna regado. Post la liberigo de Argovio fare de la francaj trupoj Oberentfelden fariĝis en 1790 memstara komunumo en la distrikto Araŭo de la nove fondita Kantono Argovio.
Morgan Schneiderlin
''' - prononco franclingva laŭ sistemo IFA ', origine alemanlingve - estas franca futbalisto devena el la alemanlingva Alzaco. Li naskiĝis en Zellwiller, arondismento Sélestat-Erstein, do nun estas -jara.
Ekde la jaro 2014 li estas membro de la franca nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 kaj en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016.
Loranca de Tajuña
Loranca de Tajuña estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas loranqueño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 1 254 loĝantoj kaj la denseco estas de 34,21 loĝ/km².
Situo
La antikva domaro estas ĉe la dekstra bordo de la valo de la rivero Tajuña je meza forta deklivo orientita suden kiu kunigas la paramon de Alkario kun la rivera valo, ĉe punkto de fama fonto nomita Fonto de la Ulmoj. Pli ĵuse la domaro etendiĝis multe en direkto al la paramo, kie Loranca havas la urbanizaĵojn El Olmillo, Montejaral kaj Fuentetajuña.
Ĝia municipa teritorio limas kun tiuj de Pioz, Aranzueque, Renera, Hontoba, Escariche kaj Pezuela de las Torres
Flaŭro
En la medio de Loranca estas mediteranea arbaro relative ŝanĝita de la jarmila agrikultura ekspluatado. Meritas la penon fari marŝadon tra la montoj kiuj ĉirkaŭas la valon. En la plej sekaj zonoj estas anzinoj kaj en la zonoj kie estas media aŭ subtera malsekeco aperas gravajn areojn de kverkoj Quercus Faginea ĉu puraj aŭ miksaj. Menciindas ankaŭ la acero de Montpellier kaj la blanka dorno. Frukto de la agrikultura funkciado, estas aliaj specioj kiel sumako, arbusto uzita por tinkturado, kiu en aŭtuno akiras fortan ruĝan koloron, nuksarboj, vitejoj, prunarboj, ĉerisarboj, migdalarboj, olivarboj... kio kombine kun la natura flaŭro kreas la partikularan alkarian pejzaĝon. Sur la kultivitaj montetoj estas centjaraj olivarbaroj kaj rosmarenejoj (profitaj al abelbredado). Kie la arbaro degeneriĝis aperas uleksoj, timianoj, rosmarenoj kaj kverketoj. En la ĉerivera arbaro ĉe la rivero Tajuña kaj la ĉefaj rojoj aperas poploj, salikoj, kareksoj, rubusoj kaj junkejoj. La monto Loranca (privata) kaj la monto Guadalajara konstituas la arbarajn formaĵojn plej bone konservitajn de la municipa teritorio.
Fauno
En la teritorio loĝas tipaj specioj de la mediteranea medio kaj de la zono, kaj elstaras mamuloj kiel aproj, kapreoloj, vulpoj, kunikloj laj leporoj, birdoj kiel la reĝa aglo, la nizaglo, la palumbo, la sturno, la najtingalo, la ruĝa perdriko, la koturno kaj la platbeka anaso en la rivero kaj reptilioj kiel serpentoj. La ĉefaj akvospecioj estas la barbio kaj la karpo.
Fontoj
Tra la municipa teritorio kaj ĉe la propra urbo estas nombraj fontoj. Inter la plej famaj estas la Fonto de la Reĝo, la Fonto de la Ulmoj, la Encubierta, la Fuensanta, El Arca, la Fuente Pera aŭ la Fuente del Saúco. Alia interesa elemento de la pejzaĝo protektita en Loranca estas gipsejoj, nome blankecaj gipsaj tavoloj videblas sur la montetoj kiuj malsupreniras al la valo.
Historio
La etimologio de la vorto Loranca estas antaŭromia, kio indikas la antikvecon de la setlejo.
Prezidanto de Rusio
La prezidanto de Rusio (ruse Президент России) estas la ŝtatestro de la Rusia Federacio.
Sankta Beato
Sankta Beato (en latina lingvo Beatus, kio signifas feliĉulo), naskiĝinta en la 1-a jarcento en Irlando aŭ Skotlando, mortinta laŭ la legendo en la jaro 112 en la Sankt-Beato-Kavernoj apud la Lago de Thun en Beatenberg en Svislando, estis misiisto laŭdire konsekrita de la apostolo Sankta Petro kaj sendita al Helvecio por tie disvastigi la mesaĝon de kristo.
Vivo
Laŭdire Sankta Beato vivis en Anglio en la 1-a jarcento post Kristo. Li konatiĝis kun Barnabaso, kiu lin baptis. Post sia kristaniĝo li vojaĝis al Romo, kie li aliĝis al la apostolo Sankta Petro. Lau ordono de Sankta Petro li kun sia akompananto Aĥato ekiris al la provincoj norde de la Alpoj por prediki la evangelion. Li fondis kristanan komunumon en la romia urbo Vindonissa (en hodiaŭ Kantono Argovio).
Prezidanto de Rusio
La posteno estas la plej alta pozicio en la politika sistemo de Rusio. La prezidanto elektiĝas per rektaj balotoj fare de la ŝtatanoj. Lia precipa takso estas zorgi pri tio, ke la ŝtatanoj efektive havu ĉiujn rajtojn kaj liberojn kiujn garantias la konstitucio de Rusio. La statuso de la prezidanto estas fiksita en ĉapitro 4 de la rusia konstitucio. La prezidanto difinas la internan kaj eksteran ŝtatan politikon. Inter la taskoj estas atribui ŝtatajn honorigojn, decidi en dubaj kazoj pri ŝtataneco de Rusio, kaj li havas la rajton malvalidigi la punon de kondamnitoj. La postenulo estas la supera komandisto de la Armitaj Fortoj de Rusia Federacio.
Sankta Beato
Legendo pri la drako
Laŭ la legendo Beato instaliĝis kiel ermito en la kavernoj super la Lago de Thun, post kiam li venkis teruran fajrosputantan drakon. Kiam Beato alproksimiĝis al la kaverno la feroca bestaĉo lin atakis. Beato levis la krucon kaj alvokis la nomon de la Triunua Dio, kion fortimigis la drakon. La drako fuĝis kaj falegis en la lagon, kie ĝi dronis.
Prezidanto de Rusio
Kandidato pri la posteno devas havi pli ol 35 vivojarojn kaj esti vivinta almenaŭ la lastajn 10 jarojn en Rusio. La oficperiodo nun estas ses jaroj, en 1993-2008 - kvar jaroj, kaj eblas reelektiĝi maksimume dufoje sinsekve. Plia reelektiĝo poste eblas nur post kiam alia persono intertempe estis prezidanto. La prezidanto estas subtenata fare de la oficistoj de la rusia prezidanta administrejo.
Sankta Beato
Mirakloj postmortaj
Beato agadis kiel bonfaranto de la lando. Post lia morto li laŭ sia deziro estis entombigita apud la kaverno. Lia tombejo fariĝis pilgrimejo. Malsanuloj, kiuj pilgrimis al la tombejo de Beato, resaniĝis mirakle. En la jaro 1511 la franciskana monaĥo Daniel Agricola de Bazelo skribis surbaze de karolinga sanktularo libron pri la legendoj de Sankta Beato, kiu fariĝis la fonto de ĉiuj postaj rakontoj pri la sanktulo.
Prezidanto de Rusio
La Kremla Kunlaborantaro estas la neoficiala nomo por la Administracio de la Prezidanto de Rusio (ruse Администрация президента России). Ĉi tiu estas la ŝtata organizo respondeca por certigi liajn agojn kaj difini la tagordon de la Prezidanto de Rusio. Ĝi konsistas el la kunlaborantaro de la Prezidanto de Rusio, prezidentaj asistantoj, konsilistoj, kaj viclaborestroj de la Kremlo.
Loranca de Tajuña
Historio
Post la reconquista de la zono fine de la 11-a jarcento, la setlejo apartenis por iom da tempo al la teritorio común de villa y tierra de Gvadalaĥaro, kaj poste al la alfoz de Almoguera.
Interŝanĝis ĝin la Ordeno de Kalatrava kaj la reĝo, fine Loranca perdis la reĝecon kiam estis donita en majo de 1379, kiel nupta doto de la reĝo Henriko la 2-a de Trastamara al sia eksterleĝa filino Maria de Kastilio, kiam ŝi edziniĝis kun Diego Hurtado de Mendoza, poste admiralo de Kastilio. Post la morto de la Admiralo en 1404 heredis la urbeton liafilino doña Aldonza de Mendoza, grafino de Arjona, kaj je la morto de tiu sen filo, en junio 1435 oni donis ĝin al Luis de la Cerda, grafo de Medinaceli.
Sankta Beato
Pilgrimejo en Sankt-Beato-Kavernoj
Dum mezepoko la tombo de Sankta Beato en la Sankt-Beato-Kavernoj estis unu el la plej gravaj pilgrimejoj en Alemanio. Post la reformacio la regantoj de Berno en la jaro 1528 detruis la kapelon en la kaverno kaj murfermis la enirejon al la kaverno, kiu tiam dum du jarcentoj komplete forgesiĝis, kvankam la kulto pri Sankta Beato en katolikaj lokoj pluvivis. En la jaro 1904 dum arkeologiaj fosadoj la tombejo estis remalkovrita. Beato estas konata kiel la apostolo kaj misiisto de Svislando. Lia memortago estas la 9-a de majo.
Estas eble, ke la legendoj pri Sankta Beato estas miksitaj kun rakontoj pri aliaj sanktuloj kun sama nomo, kiel la abato Beato de la abatejo Honau, kiu ricevis ĉarton de Karolo la Granda en la jaro 810, en kiu estis konfirmita, ke la abatejo estu adminstraciita de iraj monaĥoj.
Loranca de Tajuña
Historio
La dua grafo de Tendilla, don Íñigo López de Mendoza y Quiñones, senjoro de Loranca, tranoktis en la urbeto la 5an de novembro 1509, kiam li vizitis sian teritorion alkarian el la urbo Granada. En decembro 1579, la tiamaj urbestroj Pedro Gómez Caballero kaj Mateo Sánchez deklaris al la reĝaj funkciuloj de Filipo la 2-a ke la urbo havis 1000 loĝantojn.
La Jezuitoj konstruis en la plej alta punkto de la valo ĉe la urbeto la monaĥejon de Jezuo de la Monto, komence de la 17-a jarcento, kiu atingis prosperan ekziston dum unu jarcento kaj duono, kies ruinoj ankoraŭ prezidas la valon. Laŭ la censo de la markizo de Campoflorido (1712) Loranca havis tiam apenaŭ 62 familiojn. La malpliigon okazigis la malsatego de la jaro 1699 kaj la rabado fare de la angloj kaj aŭstroj en la somero de 1706 dum la Milito de hispana sukcedo.
Okazis ankaŭ granda mortaro dokumentita en la libroj de mortintoj de la paroĥo de Sankta Petro Apostolo por la aŭtuno 1748 kaj, poste, por 1805.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al malpli ol 300, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Loranca de Tajuña, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Loranca de Tajuña kie oni falis al 300, sed poste proksimeco al la provinca ĉefurbo, al Madrido kaj ĉefe al la Koridoro de Henares, rekuperis la loĝantaron al la nunaj 1 254.
Vidindaĵoj
En la alta parto de la urbo videblas la originala dispono de la stratoj kun la tipa konstruarto tipa de la zono. Ŝtono, kalkoŝtono, gipso en kelkaj domoj ĉe interna trabaro el ligno. Estas bela vidaĵo la linteloj renesancaj perditaj tra la urbeto. Inter ĉefaj monumentoj estas:
Giovanni Saggiori
Giovanni SAGGIORI (saĝiori) (ps. Geo de Sabajoz), nask. la 22-an de junio 1892 en Legnago, mortis la 29-an de majo 1984 en Padovo, estis itala historiisto, radioteknikisto kaj eksurbestro en Fosso (1927-1930).
Saggiori interesiĝis pri Esperanto ekde 1908. Partoprenanto de la 8-a UK 1912 en Krakovo (Pollando), li rencontiĝis dum la kongreso kun L. L. Zamenhof. Delegito de UEA de 1913. Prof. de Esperanto. Fondis grupojn en Legnago, Padovo, Cittadella, Piazzola, ktp. Estris E-fakon de Internacia Specimena Foiro de Padovo de 1922. Kursoj en Padovo ktp. Organizis la nacian E-kongreson 1931.
Verkoj
Kunlaboris por Italio en la Teknika Vortaro (Vol. VIII.) de Alfred Schlomann kun Tiard, 1925. Trad. el Esperanto al itala Fine mi komprenas la radion de Eŭgeno Aisberg, 1930, trad. el itala „Gvidlibro tra Padova“. Verkinto de multaj artikoloj koncernantaj la internacian lingvon kaj la italan historion, li publikigis en 1972, en itala lingvo, "Padova, nella Storia delle sue strade" (415 pp.+ 26 ill.; Piazzon Ed., Padova).
Giacomo Quarenghi
Giacomo QUARENGHI (Giacomo Antonio Domenico Quarenghi, Джиакомо Кваренги) naskiĝis en la malgranda vilaĝo Rota d'Imagna proksime de Bergamo (tiam Venecia respubliko) la 20-an de septembro 1744 mortis la 2-an de marto 1817 en Sankt Peterburgo, Rusia Imperio. Li estas elstara itala arkitekto longtempe laborinta kaj famiĝinta en Rusio.
Biografio
Giacomo estis la dua filo de Giacomo Antonio Quarenghi kaj Maria Ursula Rota, kiun la geedzoj nomis tiel honore al la patro. La aristokrata familio estis bonhava kaj laŭtradicie preparis por Giacomo karieron de sacerdoto.
La junulo lernis en la prestiĝa kolegio "Karitato" funkciinta en Bergamo, kie aperis lia deziro esti artisto. Poste li forveturis al Romo, kie li studis arkitekturon ĉe kelkaj tieaj majstroj.
En 1767 Quarenghi realigis unuan mendon de du anglaj sinjoroj kaj konstruis belajn bienojn por ili.
En 1770 monakoj-benediktanoj el la itala urbeto Subiaco invitis lin por renovigi la preĝejon Santa Scolastica. La malfacila tasko estis perfekte efektivigita en 1773.
Poste li desegnis kaj konstruis kelkajn luksajn palacojn en Italio kaj alilande. Tiam lia fameco de lerta arkitekto grave disvastiĝis.
Januare de 1780 Giacomo Quarenghi laŭ invito de rusia imperiestrino Katerina la Dua venis Moskvon por servi kiel kortega arkitekto. Komence li rekonstruis kaj renovigis jam ekzistintajn palacojn, sed baldaŭ laŭ liaj projektoj oni establis multajn novajn objektojn en Rusio.
En 1812 laŭ la ordono de franca princo Eugène de Beauharnais, tiama vicreĝo de Italio, ĉiuj italoj loĝintaj eksterlande, devas reveni en sian patrujon. Tamen Quarenghi rifuzis ĝin kaj restis en Rusio. Pro ĉi-tio oni komdamnis lin al morto, konfiskis lian tutan propraĵon kaj lia portreto estis forigita el Bergamo urbodomo. Jaron poste, Italio estis liberigita kaj la decido estis renversita.
En 1814 dum unu monato oni konstruis laŭ projekto de la arkitekto ligno-alebastran Triumfan arkon en Sankt Peterburgo honore al la rusaj militaj trupoj revenintaj el Francio kun venko. Samjare li meritis rusian heredan nobelecon.
Giacomo Quarenghi estis enterigita en Volkovo luterana tombejo de Sankt Peterburgo. En 1967 liaj restaĵoj estis resepultitaj en la nekropolo de Aleksander Nevskij Laŭro.
Familio
Giacomo estis trifoje edzo.
Kuriozaĵo
Tre rimarkinda estis granda nazo de Quarenghi, kiu similis lividan piron.
Memoro
Nomon de Quarenghi havas:
12261 Ledouanier
12261 Ledouanier estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca pentristo Henri Rousseau (1844–1910) kromnomita le Douanier Rousseau (france por "la Doganisto Rousseau"), iniciatinto de la moderna naiva arto. Pentraĵoj kiel La Bohémienne endormie kombinas homojn, sunon kaj lunon, tropikan naturon kaj sovaĝajn bestojn en ekzota maniero.
Lago Urmia
Lago Urmia (اۇرمۇ گؤلۆ, Urmu gölü; ) estas sala lago en nordokcidenta Irano, en Irana Azerbajĝano (inter provincoj Orienta Azerbajĝano kaj Okcidenta Azerbajĝano), okcidente de la suda porcio de la simile formita Kaspio. Ĝi estas la plej granda lago ene Irano, kun surfaca areo de proksimume 5,200 km² (2,000 mejlo²). Je ĝia maksimuma amplekso, ĝi estas 140 km longa, kaj 55 km larĝa. Ĝia plej profunda punkto estas proksimume 16 m.
La lago estas nomita laŭ la provinca ĉefurbo Urmia, originale en la siria lingvo signifis akva urbo. Ĝi estis nomita Lago Rezaijeh en la fruaj 1930-aj jaroj laŭ Reza Pahlavi, sed la lago estis renomita al Urmia en la malfruaj 1970-aj jaroj. Ĝia antikva persa nomo estis Ĥiĥast. Kun Lagoj Van kaj Sevan, ĝi estis unu el la tri plej grandaj lagoj de la Armena Regno.
La lago estas markita per 102 malgrandaj rokaj insuloj, kiuj estas ripozlokoj por la migradaj birdoj kiel flamengoj, pelikanoj, kulerbekuloj, ibisoj, cikoniedoj, tadornoj, rekurbrostruloj, himantopoj, mevoj. La dua plej granda insulo estas Insulo Kaboudi kaj estas la enteriga loko de Ĥano Hulagu, nepo de Ĝingis-Ĥano.
Pro la granda saloenteno de la akvo, en la lago ne vivas fiŝoj. La plejparto de la areo de la lago estas nacia parko.
La lago estas grava barilo inter du de la plej gravaj urboj en Irana Okcidenta Azerbajĝano kaj orientaj Azerbajĝanaj provincoj, Urmia kaj Tabrizo. Oni planis konstrui ponton trans la lago en la 1970-aj jaroj sed la laboro estis ĉesigita post la Irana Revolucio de 1979. La projekto reviviĝis en la fruaj 2000-aj jaroj.
Urmia ŝrumpas delonge pro ĉiujara vaporado de 0,6m ĝis 1m da akvo. La sala akvo estas konsiderita al medicina uzo, aparte por kuracadi la reŭmatismon. Urmia estas biosfera rezervo de Unesko.
Eŭropa Muzik-Centro
Estiĝo
Eŭropa Muzik-Centro estis fondita la 1-an de oktobro 2005 helpe de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo, Asocio Akademio je la Nomo al Krzysztof Penderecki kaj Internacia Centro de Muziko, Baleto kaj Sporto. La 31-an de aŭgusto 2009 oni interkonsentis pri kungvido kaj kunfinancado de ties konstruado fare de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo, la Asocio kaj Malgrandpollanda Provinco. La projekton kunfinancis Eŭropa Unio.
La centron konsistigas koncerta salono por 650 personoj, biblioteko, didaktikaj ĉambroj kiel ekzercejoj, instrumentaj laborejoj, ĉambra salono kaj konferencejo. La konstruadon realigis en la jaroj 2010–2012 konstruentreprenisto Skanska SA. Inaŭguro de la Eŭropa Muzik-Centro okazis la 21-an de majo 2013.
Bálint Tárkány-Kovács
Dateno de la informkesto estas misa!
Eŭropa Muzik-Centro
Ekzempligitaj formoj de la agado
Junie 2007 koncertos simfonia orkestro de Usono – Curtis Symphony Orchestra. En la programo verkoj de Maurice Ravel, Krzysztof Penderecki kaj Richard Strauss.
Julie 2017 komenciĝos la 4-a aranĝo, gvidata de muzikistoj de Berlina Filharmonio por lernantoj, studentoj kaj diplomitoj lime de la jaroj 18-28, specialiĝantaj pri violono, aldviolono, violonĉelo, kontrabaso.
Interesaĵoj
Konstanta ekspozicio ampleksas i.a. 44 honorajn doktorecojn de la komponisto, kaj apuda arbovartejo enhavas pli ol 200 speciojn da arboj (ĉirkaŭ tiom, kiom kreskas en Eŭropo).
Eksteraj ligiloj
Europejskie Centrum Muzyki Eŭropa Muzik-Centro
Bálint Tárkány-Kovács
Biografio
Bálint Tárkány-Kovács komencis lerni zimbalonon en la aĝo de sep. Li frekventis muzikan bazlernejon (1987 - 1995), poste muzikartan mezlernejon (1996 - 1998, lia instruisto estis Ágnes Szakály) en sia naskiĝurbo, fine li akiris bakalaŭran diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en 2011. Lia majstro estis Kálmán Balogh (zimbalonisto). Post siaj studoj li aliĝis al pluraj orkestroj, eĉ li fondis propran orkestron en 2008. Li komponas kantojn kaj verkas kantotekstojn ankaŭ.
Orgenfarejo Klais
La Johannes Klais Orgelbau GmbH & Co. KG rezida en Bonn estas unu el la plej gravaj kaj renomaj orgenkonstruejoj de Germanio. Ĝi estis fondita en 1882 de Johannes Klais (la malj.). Hodiaŭ lia nepo Hans Gerd Klais (* 1930) kune kun sia filo Philipp Klais (* 1967) estras la firmaon.
Listo
Klais-orgenoj staras en multaj preĝejoj kaj koncertejo (elekto):
Apartaĵoj
Je novkonstruaĵoj la firmao Klais kutime defendas la tipon de universala orgeno, kiu ene de nuntempa koncepto provas kunigi sonajn kaj konstruajn konceptojn de malsamaj orgenepokoj kaj –regionoj kaj opinias novevoluojn senchavaj. Konforme al tio la firmao reprezentas je prospekto, fajfilkestoj kaj ludomekaniko modernan formadon.
Projektoj
Mondvastan furoron kaŭzis en 1975 la restaŭrado de la bambuorgeno konstruita en 1824 en la parokopreĝejo s-ta Jozefo en la urbo Las Piñas en Filipinoj. La tute kaduka instrumento, kiu estas la ununura siaspeca, estis erigita, per flugmaŝino transportita al Bonn kaj tie elspezige restaŭrita. La firmao Klais ankaŭ restaŭris multajn aliajn historiajn orgenojn.
La Klais-orgeno en Pekino estis inaŭgurita la 22-an de decembro 2007. La unuaj eroj jam estis ŝiptransportitaj en majo 2006 al Ĉinio, kie la orgeno estis starigita ene de kvar monatoj. La intonacio komencis februare 2007 kaj same daŭris kvar monatojn.
Ceteraĵoj
Sur la firmaa hejmpaĝo troviĝas ankaŭ mondvastan kalendaron pri eventoj kun Klais-orgenoj.
(15291) 1991 VO1
(15291) 1991 VO1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Muzeo (mitologio)
Muzeo en literaturo kaj mitologio
En 450 a.K., la dramisto Eŭripido priskribis Muzeon en sia teatraĵo Rezo, kie li nomis lin "sankta civitano, la plej elstara pro sia popolscio". En 380 a.K., Platono asertis en sia Jono ke la poetoj estas inspiritaj fare de Orfeo kaj Muzeo, sed la plej bonaj ricevis inspiradon de Homero, kaj en sia Protagoro, li konsideras Muzeon hierofanto kaj profeto. En Apologio, Sokrato skribis, "Kion oni ne donus kontraŭ konversacio kun Orfeo kaj Muzeo, kaj Heziodo, kaj Homero? Ne, se tio okazus, lasu min morti ree kaj ree.".
Diogeno Laertio konsideris lin filo de Eŭmolpo kaj Seleno kaj laŭ Diodoro Sicila, Muzeo estis filo de Orfeo. Taciano konsideris lin nur disĉiplo lia, malgraŭ la tradicia mencio de Lino kiel instruisto de Muzeo. Tamen, Aleksandro Polyhistor, Klemento kaj Eŭsebio asertis ke estis li la instruisto de Orfeo. Plia versio mencias ke lia patro nomiĝis Antiofemo, persono rilanta al muziko, eble kun Heleno, kaj kelfoje oni konsideris lin kaj Orfeon filoj de la muzoj. Kvankam lia rilato al Orfeo varias laŭ la fontoj, pro lia atributoj kaj proksimeco al tiu lasta evidentiĝas ke Muzeo iamaniere estas kopio de la orfea figuro kaj simbologio en la atika ritaro.
Aristotelo atribuas al Muzeo edzinon nomiĝintan Dejoko, sed elegia poemo de Hermesianakso, menciita fare de Ateneo nomas ŝin, aŭ almenaŭ parulinon de Muzeo, Antiopo. Laŭ Suido, li havis filon nomiĝintan Eŭmolpo.
Lia aparteno al legendo pligrandiĝas per kelkaj rakontoj kadre de la helena mitologio, laŭ kiuj, ekzemple, li ricevis flugkapablon fare de Boreo, kaj estis instruita fare de Apolono kaj la muzoj. Oni ofte menciis lin kune kun Orfeo, Oleno kaj Pamfo, la plej elstaraj muzikistoj el la greka mitaro, do Muzeo iĝis proverba arketipo de mita muzikisto. Aristotelo mencias citaĵon lian en la 8-a libro de sia Politiko: "Kanto estas por la mortontoj la plej dolĉa el ĉiuj aĵoj.".
La mistikaj kaj orakolaj versaro kaj kutimoj de Atiko, ĉefe en Eleŭziso, estas asociitaj al lia nomo. Laŭtradicie, li kapablis resanigi per sia muzika interpretado diversajn malsanojn. Tio, plus lia divena povo, ebligis al li rolon en la kultado al Demetro en tiu urbo, al kio helpis ankaŭ ia identigado al Eŭmolpo, unu el la fondintoj de la Eleŭzisaj Misteroj, kiujn Muzeo verŝajne prezidis dum la epoko de Heraklo. Fakte, pro la intereso de la heroo partropreni la misterojn, Muzeo rite agis kiel inicianto lia, dum Tezeo estis lia patrono. Oni kreis nur pro li la «etajn misterojn», ĉar laŭ la regularo de Eŭmolpo nur atenanoj rajtis partopreni la ĉefajn, kaj la eleŭzanoj timis kontraŭstari la volon de la filo de Zeŭso.
Laŭ Diogeno Laertio kaj la skolioj pri Aristofano, Muzeo mortis kaj estis entombigita en Falero, kun la jena epitafo: "Muzeo, kara al sia prapatro Eŭmolpo, kuŝas entombigite ĉi tie, en falera grundo.". Tamen, Paŭzanio rakontas ke li estis entombigita sur la Muzea monteto, sudokcidente de la Akropolo, en Pireo, kie troviĝis statuo dediĉita al siriano. Pro tio kaj aliaj kialoj, Artapano de Aleksandrio, Aleksandro Polyhistor, Numenio de Apameo, kaj Eŭsebio identigas Muzeon kun Moseo, la juda leĝalportanto.
Verkaĵoj tradicie atribuitaj al Muzeo
Nuntempe konserviĝas neniu poemo el tiuj tradicie atribuitaj al Muzeo, krom malmultaj mencioj al ili fare de Paŭzanio, Platono, Klemento el Aleksandrio, Filostrato, Aristotelo kaj aliaj. Laŭ tiuj lastaj, li komponis dediĉajn kaj pek-liberigajn himnojn kaj prozodisertaĵojn, kaj orakolajn respondojn («Chrêsmoi»). Gottfried Kinkel atribuas al Muzeo ankaŭ titanomaĥion aŭ titanografion kaj teogonion. Herodoto raportas ke, dum la regado de Pisistrato en Ateno, la akademiano Onomakrito kolektis kaj aranĝis la orakolaĵojn de Muzeo, sed li ankaŭ enmetis falsaĵojn de sia propra elpensado, poste rimarkitaj fare de Lazo el Hermiono kaj Hiparko.
Laŭ la bizanca enciklopedio Suido, Muzeo ankaŭ verkis sufiĉe longan (4000 linioj) verkaĵon, poste titolitan «Hupothêkaia», kiu enhavas preceptojn adresitajn al lia filo Eŭmolpo. Oni antribuas al li ankaŭ himnon al Demetro menciitan fare de Paŭzanio kiel la nura origina verkaĵo de Muzeo kiu postvivis ĝis lia epoko.
Pliaj verkaĵoj tradicie verkitaj de li estis «Exakeseis nosôn», «Sphaira» (kvankam pri ĝi konserviĝas nur la titolo, do neniu vere scias pri kio temis tiuj sferoj) , «Paraluseis», «Teletai» and «Katharmoi». Aristotelo menciis kelkajn versojn atribuitaj al Muzeo, sed sen klarigi al kiu verkaĵo aŭ kolekto apartenis ili.
Kelkaj mitologoj konsideras la aŭtoron de Teogonio kaj Sferoj malsama persono ol la samnoma aedo, kvankam troviĝas neniu pruvo de tiu aserto. La poemo pri Hero kaj Leandro apartenas certe al tre posta poeto.
Aliaj personoj same nomiĝintaj
Krom ties, de la antaŭe priskribita, Muzeo estas ankaŭ la nomo de la jenaj legendaj aŭ mitologiaj personoj:
Odesa-Holovna (stacidomo)
Odesa-Holovna (Одеса-Головна, Одесса-Главная) estas fervoja stacio en Odeso, la kvara plej granda urbo en Ukrainio.
Freddy Quinn
Freddy QUINN (aŭ Franz Eugen Helmuth Manfred Nidl-Petz; n. je la 27-a de septembro  1931 kun nomo Franz Eugen Helmuth Manfred Nidl en Hardegg-Niederfladnitz (Malsupra Aŭstrio proksime de Vieno); ankaŭ  Manfred Quinn ) estas  aŭstria furorkantisto kaj aktoro. Li havis en jaroj 1956 ĝis 1966 dek numero-1-kantojn en la germana listo, li estis tre konata. Li plejparton de sia vivo pasigis en Hamburgo kaj parolis germane kun konsiderinda nordgermana akĉento, tial multaj samlingvanoj konsiderus lin "hamburgano" kaj tute ne aŭstro.
Teŝinio
Teŝinio, ankaŭ Teŝinia Silezio (Śląsk Cieszyński, Teschener Schlesien) estas termino markanta la teritorion de la eksa Teŝina princlando en Silezio inkluzive de ĉiuj ties eksaj teritorioj, el kiuj fariĝis memstaraj landaj ŝtatoj, kaj kun la teritorio de landa ŝtato Bohumín, neniam apartenanta al ĝi.
Okcidente Teŝinio estas limigita proksimume de fluoj de riveroj de Ostravice kaj Odro (la limoj fakte diversloke zigzagis laŭlonge laŭ ambaŭ riveroj) kaj el oriento de rivero Biała. Historia metropolo de la teritorio estas Teŝino. Hodiaŭ la teritorio estas dividita inter Ĉeĥio (proksimume 56 % de la eksa teritorio) kaj Pollando (proksimume 44 % de la eksa teritorio).
La teritorio
La teritorio de Teŝinio ensumigas la orientan (silezian) parton de urbo Ostrava, distrikto Karviná (Karviná, Havířov, Orlová, Bohumín kaj Český Těšín), parto de distrikto Frýdek-Místek (Frýdek, Třinec, Jablunkov, Hnojník) kaj nuntempan polan disktrikton Cieszyn ĝis duurbo Bielsko-Biała, kiu estas el duono en Silezio (al Teŝinio apartenas Bielsko kaj duone en Malgrandpolio (urbo Biała).
Teŝinio estas parto de Moraviasilezia regiono (la ĉeĥa parto) kaj Silezia Provinco (la pola parto). La apudlimregiona kunlaboro desaltas precipe en projekto de eŭroregiono Těšínské Slezsko - Śląsk Cieszyński.
Praepoko kaj la unuaj mezepokaj ŝtatformacioj
La plej arkeologiaj trovoj sur Teŝinio devenas el proksimume el tempo 10 000 – 8 000 a.K. Ili ja respondas pri neniel densa loĝigo, sed ili signas, ke jam en tiu ĉi tempo tiu ĉi regiono estis grava komunikila regiono, tra kiu kondukis padoj kunigantaj akvejojn de Morava, Odra, Vistulo kaj Váh.
Moderna epoko
La regiono Zaolzie estis kreita en 1920, kiam Teŝinia Silezio estis dividita inter Pollando kaj Ĉeĥoslovakio. Zaolzie formas al orientan parton de la ĉeĥa parto de Teŝinia Silezio. La divido kontentigis neniun flankon, kaj konstanta konflikto ĉe la regiono kondukis al ties aneksigo fare de Pollando en Oktobro 1938, post la Munkena Interkonsento. Post la Germana invado de Pollando en 1939, la areo iĝis parto de Nazia Germanio ĝis 1945. Post la milito, oni restarigis la limojn de 1920.
Intel 8086
Intel 8086 estas mikroprocesoro de 16 bitoj farita de firmo Intel en 1978. Ĝi estas la unua 16 bitoj kaj x86 mikroprocesoro.
8086 estas fabrikata kun 3 µm teknologio kaj enhavas 29000 transistorojn.
Poste, Intel 80186, 80286, 80386 kaj 80486 sukcedas 8086.
Pli malmultekosta versio de 8086 ekzistas, Intel 8088. Ĝi uzas datumbuson de nur 8 bitoj anstataŭ 16.
Emlyon Business School
EMLYON Business School estas eŭropa komerca universitato kun terenoj en Parizo, Liono, Sankta-Stefano, Kazablanko kaj Ŝanhajo. Ĝi estis fondita en la jaro 1872.
La studprogramojn de EM Lyon akreditas la internaciaj organizaĵoj AMBA, EQUIS kaj AACSB. Inter la diplomitoj de la universitato en la komerca kaj politika sferoj estas Jean-Pascal Tricoire (Ĉefdirektoro ĉe la kompanio Schneider Electric), Stéphane Bern (raportisto) kaj Gwendal Peizerat (glaci-sketisto).
Verda zono Asbach
Verda zono Asbach (Asbach-Grünzug) estas kvazaŭ verda striego ĉe la norda rando de la urbo Vajmaro, Germanujo. Ĝi nomiĝas laŭ la - parte aperte parte malaperte - preterfluanta Asbach-rojo. La tuto realigitis ĉ. la jaro 1920 fare de la urba konstruaddirektoro August Lehrmann laŭ planoj de Max Vogeler el la jaro 1917-a kaj kelkaj postaj pluperfektigoj fare de August Lehrmann mem.
Detaloj
La tuta areo havas 16 hektarojn da verdaj grundoj. Inter la okulfrapaj aferoj nomiĝas la ĉ. 1,5 km longa aleo tilia-acera flankanta Asbach-straton. Memkompreneble la tuto staras sur la listo de la kulturmonumentaj aferoj de Vajmaro (ekde 1993).
Ivan Papanin
Ivan Dmitrieviĉ Papanin (en rusa Иван Дмитриевич Папанин, 26a de Novembro (laŭ malnova stilo 14a de Novembro 1894 - 30a de Januaro 1986) estis rusa polusa esploristo, sciencisto, vic-admiralo, kaj dufoje Heroo de Sovetunio, kiu krome ricevis naŭfoje la medalon de la Ordeno de Lenin.
Li partoprenis en la Rusia enlanda milito en Ukrainujo en la flanko de Sovetunio. En 1920 li estis sendita al Krimeo por organizi gerilon kontraŭ la Barono Vrangel. Kaj poste partoprenis al diversaj nordpolusaj ekspedicioj en la 1930-aj jaroj, ekzemple al Lando de Francisko Jozefo.
En 1937-1938 li estis estro de fama ekspedicio Norda Poluso-1. Kvar esploristoj, Ivan Papanin, Ernst Krenkel, Jevgenij Fjodorov kaj Pjotr Ŝirŝov, surteriĝis sur la flosanta glaciejo nordpolusa el aviadilo pilotita de Miĥail Vodopjanov. Dum 234 days, la teamo de Papanin plenumis ampleksan gamon de sciencaj esploradoj en ĉe-polusa zono, ĝis ili estis reprenitaj de du glacirompiloj nome Murman kaj Tajmir. Ĝi estis la unua ekspedicio tiutipa en la mondo. Ĉiuj membroj de la ekspedicio ricevis la titolon Heroo de Sovetunio, kiu estis tre rara antaŭ la Dua Mondmilito.
1480
En la jaro 1480 post Kristo okazis, interalie:
Kontraŭpozitivismo
Kontraŭpozitivismo (konata ankaŭ kiel interpretismo) estas la kredo en socia scienco ke la socia fako ne povas esti celo de samaj metodoj de priserĉado malsame kiel ĉe la natura mondo; kiu akademia sistemo malakceptus empiriismon kaj sciencan metodon respektive de la socia scienco. Kontraŭpozitivistoj defendas ke priserĉistoj fokusigus al kompreno de la interpretoj kiujn socia agado havas por la personoj studataj.
Gako
Gako, Momordica cochinchinensis, estas sudorientazia frukto trovita ĉie en la regiono de Suda Ĉinio ĝis Nordorienta Aŭstralio, inkluzive de Tajlando, Laoso, Mjanmao, Kamboĝo kaj Vjetnamio.
Etimologio
Ĝi estas ofte konata kiel gak, de la vjetnama gấc ([ɣək˦˥]) aŭ quả gấc (quả kiel klasigilo por sferaj objektoj kiaj ekzemple frukto). Ĝi estas konata kiel Mùbiēguǒ (木 鳖 果) en la ĉina, kaj diversmaniere kiel Ruĝa melono, bebo Jakvo, Spiny Bitter Gourd, Sweet Gourd, aŭ Cochinchin Gourd en la angla. En taja ĝi estas ฟักข้าว [fahkokxaon].
Karakterizaĵoj
Pro tio, ke ĝi havas relative mallongan rikolto-sezonon (kun kulmino en decembro kaj januaro), igante ĝin malpli abunda ol aliaj manĝaĵoj, gako estas tipe servita ĉe ceremoniaj aŭ festaj okazoj en Vjetnamio, kiel ekzemple Tết (la vjetnama nova jaro laŭ luna kalendaro) kaj geedziĝo. Ĝi estas plej ofte preparita kiel plado nomita xôi gấc, en kiu la arilo kaj semoj de la frukto estas kuiritaj en glurizo, aldonante kaj sian koloron kaj guston. Pli lastatempe, la frukto komencis esti surmerkatigita ekstere de Azio en la formo de sukaj manĝaldonoj pro sia supoze riĉa fitonutraĵa enhavo.
Kresko
Gako kreskas sur dioikaj grimpantaj plantoj kaj estas kutime kolektita de baril-grimpantaj plantoj aŭ de naturaj plantoj. La grimpantaj plantoj povas esti ofte viditaj kreski sur kradoj ĉe la enirejoj al kamparaj hejmoj aŭ en ĝardenoj. Ĝi nur fruktas unufoje jare, kaj estas trovita laŭsezone en lokaj merkatoj. La frukto mem iĝas malhele de oranĝa koloro je maturiĝado, kaj estas tipe ronda aŭ longforma, maturiĝante al grandeco de proksimume 13 cm en longo kaj 10 cm en diametro. Ĝia ekstera ŝelo estas kovrita per malgrandaj pikiloj dum ĝia malhelruĝa interno konsistas el aretoj de karnoplena pulpo kaj semoj.
Tradiciaj uzoj
Tradicie, gako estas utiligita kiel kaj manĝaĵo kaj medicino en la regionoj en kiuj ĝi kreskas. Krom la uzo de ĝiaj frukto kaj folioj por specialaj vjetnamaj kuirartaj pladoj, gako estas uzita ankaŭ por siaj medikamentaj kaj nutraj trajtoj. En Vjetnamio, la semmembranoj utilas en la mildigo de sekaj okuloj, same kiel por plibonigado de vidpovo, la semo en kuracado de furonkulozo, maminflamo, kontuzoj; en tradicia ĉina medicino la semoj de gako, konata en mandarena ĉina kiel mù biē zǐ (ĉina: 木 鳖 子), estas utiligitaj por gamo da internaj kaj eksteraj celoj: Ĝi reduktas ŝvelaĵojn, disigas nodaĵojn, kaj eliminas toksojn.
Nutraĵoj kaj fitokemiaĵoj
Karakteriza por oranĝ-koloraj plantmanĝaĵoj, gako enhavas karotenoidojn kiel ekzemple betakaroteno (provitamino A). Vjetnamaj infanoj nutritaj per rizplado enhavanta betakarotenon de gako havis pli altajn sangnivelojn de betakaroteno ol tiuj en la kontrolgrupo. Gakaril-oleo enhavas altajn nivelojn de E-vitamino. Grasacidoj en la ariloleo povas faciligi sorbadon de grasdissolveblaj nutraĵoj, inkluzive de karotenoidoj.
Pro sia alta enhavo de betakaroteno kaj likopeno, gak-ekstraktoj povas esti venditaj kiel manĝaldonaĵo en molaj kapsuloj aŭ inkluditaj en sukmiksaĵo. Gako enhavas grandan kvanton de likopeno, betakaroteno kaj proteino kiuj povas malhelpi la proliferadon de kanceraj ĉeloj. Du ciklotidoj izolitaj, nome MCOT-I kaj MCOT-II, povas havi trajtojn por inhibicii tripsinon.
Landas
Landas, jen france, okcidentflandre Landast, estas franca situanta en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Landasiens.
Szczecin Klucz
Szczecin Klucz (ĝis 1945 germane: Klütz) estas eksa fervoja haltejo en la pola urbo Szczecin en Pollando. Ĝi troviĝis ĉe la strato Rymarska, sur teritorio de la urba setlejo Klucz. La stacio lokitis sur la Fervojlinio Wrocław Główny – Szczecin Główny.
Interkonektoj
Proksime de la stacidomo funkcias la bushaltejo; ĝi havas nomon "Klucz".
Walery Antoni Wróblewski
Walery Antoni WROBLEWSKI (Valerio Vroblevskio) estis generalo dum la Pariza Komunumo de 1871.
Vivo
Valerio Vroblevskio naskiĝis la 5an de decembro 1836 en Zoludeko, ĉe la nord-orienta Pola landlimo, nun Belorusio, en bienula nobeleta familio. Li studis en Vilno kaj Sankt-Peterburgo en la Supera instituto pri arbara inĝenierado. En tiu ĉi urbo, kiel multaj studentoj, li kontaktiĝis kun rusaj demokratoj-revoluciuloj, kio influis lian politikan evoluon. Post studofino, li laboris en la regiono de Grodno, samtempe aktivante por siaj sociaj ideoj. En januaro 1863, kiam eksplodis ribelego kontraŭ la rusa superregado, la juna Valerio aktive partoprenis gvidante partizanogrupon.
Post la malvenko de la ribelo kaj post la subpremo, kiu sekvis, li restis kelkajn monatojn en Galicio (sub aŭstra regado); poste, kiel multaj samlandanoj, li rifuĝis en Parizo. Li tie okupis diversajn laborpostenojn: instruisto, presisto, pianoinstruisto (li estas bonega pianludanto); li loĝis dum kelkaj monatoj je la 15, strato Boursault, en la 17a distrikto, en eta ĉambro, luprenita por 20 frankoj monate, sed tiu eta prezo estis ankoraŭ tro alta! Li ne forlasis la politikan agadon, aliĝis en 1866 al la Unuiĝo de Polaj Demokratoj, kiu batalis por Pollando “konstruita per laboristaj manoj” kaj liberigita de la cara superregado.
Post la 4a de septembro 1870, kun grupo de polaj militistoj, li proponis al generalo Trochu la formadon de pola legio por la defendo de Parizo kontraŭ la Prusoj. Trochu rifuzis, ĉar li tenis preta sian faman defendoplanon kiu finiĝos per plena malvenko. Por batali kontraŭ la invadantoj, Vrobleski aliĝas la Nacian Gvardion.
Komence de aprilo 1871, li ricevas la komandadon de la kavalerio de la Federintoj sur la maldekstra bordo de la Sejno. Liaj militaj konoj kaj lia kuraĝo estis poste pli bone uzitaj. Kluzereto, la delegito pri Milito, kiu ekorganizis tri armeojn por la defendo de la ĉefurbo kontraŭ la versajlanoj, transdonis al li la gvidadon de la t.n. “armeo de la centro”, kun generala titolo. Rosel, nova delegito pri Milito, dispartigante la militajn komandadojn, lasis al Vroblevskion la komandadon de la ekstera ĉefstabo en Ĝentilio kaj de la interna ĉefstabo en Elizeo. La 11an de majo, gvidante la 105an kaj la 187an federaj batalionoj (kie estas multaj Polo), li rekaptas la Vanvan fortikaĵon el la versajlanoj. Li eltenas tie du tagojn, malgraŭ tre akraj artileriaj pafadoj. Li devis forlasi la fortikaĵon pro la drasteco de la malamika fajro kaj pro la troa malgrandeco de lia soldataro.
Dum la Sanga Semajno, Vroblevskio akre kontraŭstaras la versajlanajn atakojn en la 13a distrikto. Retiriĝinte en la 11a distrikto, li rifuzas la ĝeneralan gvidadon de la komunumaj taĉmentoj proponitaj de Delekluzo. Mankas nevunditaj homoj kaj municioj. Li daŭrigas la batalon kiel simpla nacia gvardiano. Post la falo de la Komunumo, Vroblevskio sukcesas kaŝiĝi kelkajn monatojn en Parizo. Kaj li rifuĝas en Londono, kie jam estas multaj komunumanoj. Li starigas etan presejon en la kvartalo de Islington; li presas la nedaŭrajn bultenetojn de pli malpli pagipovaj proskribitoj. Lia materia situacio estas tre malfacila. Karlo Markso kaj Friedrich Engels, kiuj tre alte taksas tiun ĉi kuraĝan Komunuman generalon, ofte helpas lin. La 30an de aŭgusto 1872, la 17a Militjuĝistaro mortkondamnas lin pro kontumaco.
Ano de la Konsilantaro de la Internacio, li iĝas peranto por Pollando. Li ĉeestas la 5an Kongreson de la Internacio en Hago (septembro 1872) kiel delegito de la Ĝenerala konsilantaro kaj de la pola sekcio. Li voĉdonis por la eksigo de Bakunino. Dum restado en Ĝenevo, li starigis kontaktojn kun la grupo de rusaj revoluciuloj gvidata de Lavrov. Li ankaŭ partoprenas en la laboro de la polaj elmigrintoj, ĉefe kadre de la Asocio de la Pola Popolo. Post Londono, dum kelkaj jaroj, Vroblevskio loĝas en Svisio.
En 1885, li revenas en Francion, en Nicon, poste en Parizon. Li laboras kiel presisto por «la Lanterne» kaj kiel gazetadministranto por la Necedemulo (l’Intransigeant), konservante siajn politikajn kontaktojn kaj patriotajn agadojn, ĝuante grandegan popularecon ĉe la polaj elmigrintoj.
En 1900, malsana kaj kripla, li estas akceptita de la familio de doktoro Gierszynski, kaj loĝas en lia domo en Ouarville, apud Ĉartro. Li mortas tie la 5an de aŭgusto 1908.
Someșul Mare
Someșul Mare ("granda Someŝ") estas rivero en Rumanio. Ĝi formiĝas en la montaro Rodna per kunfluo de la riveroj Preluci kaj Zmeu. Oriente de Dej ĝi kunfluas kun Someșul Mic por formi la riveron Someș.
Dua Ĉeĉenia milito
La dua Ĉeĉenia milito, en malfruaj fazoj konata kiel Nord-Kaŭkazia milito estas lanĉita fare de Rusa Federacio kontraŭ defakte sendependa respubliko de Iĉkerio en 26-a de aŭgusto 1999. Per ĝi la Rusia registaro de Putin penis rekontroli la regionon de Ĉeĉenio.