cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Concha Espina (metroo de Madrido)
La nomo de la stacio aludas al fama verkistino Concha Espina.
Historiografio
Historiografio estas la skriba pritrakto de pasintaj okazaĵoj, precipe tiaj kiaj estas interesaj por ne malgranda grupo. Historiografio estas tre vasta nocio, kiu inkludas kaj sciencnivelajn kaj nesciencajn verkojn. Pli malvasta estas la historioscienco, kiu estas universitata fako kiu funkcias laŭ certaj reguloj. Homon, kiu verkas historiografion, oni nomas historiografo; por la historiosciencisto oni preferas la vorton historiisto.
Antikveco
"Patro de historiografio" oni nomis jam en la antikveco Herodoton, kiu elektis la imponan renkontiĝon inter Okcidento kaj Oriento (helenoj kun barbaroj). Li evidentiĝis vera majstro de rakontado. Post li venis Tucidido, pli pragmatika ol Herodoto. Tia historiografio per mallongeco agrabla unuigis kritikon historian kun politikaj pripensadoj kaj komprenstrebado pri monda historia tuto. La saman celon havis ankaŭ Ksenofonto, tamen malpli sukcese. Post la malantaŭeniro de la kvalito de greka literaturo brilis ankoraŭ Polibio.
Ĉe la romianoj evoluiĝis historiografio nur en la lasta jarcento de la respublika sistemo. Salustio, Tito Livio kaj aparte Tacito ja egalis la helenajn idolojn. Ankaŭ ĉe la pli postaj historiografoj (Suetonio, Velleius Paterculus, Iosephus, Amiano Marĉelino, Kasjo Diono i.a.) la antikvaj steloj reaperetis.
Ekfloro post la Mezepoko
Tamen tiuj evoluoj ne samtempe komenciĝis en ĉiu lando. Post la jam laŭditaj italoj venis, en la 17-a kaj la 18-a jarcentoj la anglaj kaj francaj scienculoj. Ekde la 19-a jarcento plej gravis la germanoj. Kun Barthold Georg Niebuhr kaj Leopold von Ranke malfermiĝis nova epoko de historiografio, ne nur en Germanlingvio sed ĉie ajn, kie oni observis iliajn modernajn metodojn. Baldaŭ poste komenciĝis specialiĝo de sciencoj, kio senteblis memkompreneble ankaŭ ĉe historigrafio.
20-a jarcento
Historiografion en la 20-a jarcento regis moviĝo en universitatojn kaj fakajn esplorcentrojn. Popularan historion daŭre verkis memedukitaj amatoroj, sed faka historio fariĝadis la propraĵo de universitate trejnitaj doktoroj. La trejnado elstarigis laboradon pri unuarangaj fontoj en arkivoj. Universitataj seminarioj instruis doktoriĝontojn kiel revui la historiografion de la temoj, por ke ili kapablu kompreni la aktuale uzatajn konceptarojn kaj la kritikojn pri iliaj fortoj kaj malfortoj. Ĉe tiu evoluo okcidenta Eŭropo kaj Usono alprenis gvidan rolon. Ankaŭ la starigo de regionaj studoj evoluigis historiografian praktikadon.
Usono
La usona "gramatika" studtemaro en la 19-a jarcento inkludis klasikan kaj postan eŭropan historion. Usona historio estis ekinkludita en la pli malfrua parto de la jarcento.
Serio de diversaj aliroj aperis en la 20-a jarcento. En 2009-2012 eldoniĝis averaĝe po 16 000 novaj fakhistoriaj libroj jare.
Kvantiga historio
Socia historio, foje nomata "nova socia historio", estas ampleksa subfako, kiu studas la spertojn de ordinaruloj en la pasinteco. Ĝi kreskegis en la jardekoj de 1960 kaj 1970 kaj daŭre estas bone reprezentata en universitataj fakoj. Tamen, post 1980 la "kultura ĝiro" direktis la sekvan generacion al novaj temoj. Inter 1975 kaj 1995 la proporcio de profesoroj identigantaj sin kiel socihistoriaj ĉe usonaj universitatoj kreskis de 31 ĝis 41 elcente, dum la proporcio de politikhistoriistoj malkreskis de 40 ĝis 30 elcente.
Terminoj kaj temaroj
Jen listo nekompleta de historiografiaj ĝenroj:
Adrastejo
Adrastejo – helene Ἀδράστεια, signifanta "de kiu oni ne povas fuĝi" – estas titolo kiun havas kelkaj figuroj de la helena mitologio:
Laŭ Adrastejo nomiĝas la jupitera luno Adrasteo kaj la asteroido (239) Adrasteo
Iksodedoj
Iksodedoj - aŭ laŭ latina scienca nomo Ixodidae – estas familio de akaroj de la ordo Ixodida en la superordo parazitoforma (Parasitiformes). Estas pli ol 650 specioj. Inter ili estas la danĝera sangosuĉantoj kaj vektoroj de malsanoj kiaj encefalito kaj boreliozo, kiam kaŭzitaj de iksodoj.
Disvastiĝo
Ili povas ĉeesti tra la tuta mondo. Ili troviĝas eĉ en la Arkto kaj Antarkto (Ixodes uriae nome parazito de pingvenoj kaj aliaj birdoj).
Asnières-lès-Bourges (stacidomo)
Asnières-lès-Bourges estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Bourges, en departemento , regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Auxy-Juranville - Bourges (682000).
Marista infanterio
La marista infanterio (aŭ mararmea) estas speciala trupo por infanteriaj taskoj en kunlaboro kun la mararmeo. Al tio apartenas amfibiaj operacoj kiel surlandiĝo kaj sekurigo surlande, agado sur militŝipoj, traserĉo de komercaj ŝipoj. La marista infanterio povas esti parto de mararmeo, sed en kelkaj landoj apartenas al la landa armeo aŭ estas memstara forto.
La plej grandan maristan infanterion havas Usono (Marista infanterio de Usono).
Veľký Lapáš
Veľký Lapáš, hungare Nagylapás estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Iam la slovaka nomo estis Lapašské Ďarmoty.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Levice-Nitra (urbo). La lasta troviĝas 6 km-ojn for.
Historio
En la 6-a jarcento la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. La unua mencio pri la loko devenis el 1113 en formo Lapas. Ekde la 15-a jarcento formiĝis 3 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda Lapás kaj Gyarmat, kiuj unuiĝis, sed ekde 1990 ili denove estas 3 memstaraj vilaĝoj. En 1241 la tataroj detruis la vilaĝon. Post la mezepoko la loĝantoj suferis de la turkoj. En 1831 ĥolero, en 1882 incendio okazis. En 1910 loĝis tie 553 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Poste oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1133 da homoj, (1115 slovakoj).
Ora Pokalo
La Ora Pokalo (hispane Copa de Oro kaj angle Gold Cup) estas futbala ĉampionado inter nacioj de Nordameriko en la futbala federacio CONCACAF. Ankaŭ la tri sudamerikaj nacioj en la federacio CONCACAF, Franca Gujano, Gujano kaj Surinamo, partoprenas la nordamerikan Oran Pokalon. Ĝi originale ĝis la jaro 1989 nomiĝis la CONCACAF Ĉampionado (hispane Copa CONCACAF kaj angle CONCACAF Championship). Meksiko estas la plej sukcesa nacia teamo en la pokala historio, kun 7 ĉampionecoj. Usono havas 4 ĉampionecojn, kaj 3 de la fina 4. Kostariko havas 3 ĉampionecojn kaj Kanado havas 2. Neniu alia nacio havas pli ol 1.
Turn-ŝlosila projekto
Turnŝlosilo aŭ turnŝlosila projekto estas speco de projekto, kiu estas konstruita de evoluigisto kaj vendita aŭ transdonita al aĉetanto en preta-por-ekuza stato.
Turnŝlosilo temas pri io, kio estas preta por tuja ekuzado, ĝenerale uzita en la vendada aŭ provizado de varoj aŭ servoj. La termino estas ofta en la konstruada industrio, ekzemple, en kiu ĝi temas pri la pakaĵo de materialoj kaj laboro de subkontraktistoj. Ekz-e, turnŝlosila laboro far tubisto inkluzivas la partojn (necesejojn, tubojn, ktp.) kaj ankaŭ la tubistan laboradon, tute sen kontribu(aĵ)oj de la ĝeneralaj kontraktistoj.
Simplavorte: turn-ŝlosila estas adjektivo ĉefe uzata por difini specon de kontrakto por konstruado/plenumado de projekto ĝis la fina etapo, tiel ke per "turnado de ŝlosilo" vi povas ekuzi ĝin.
Avolsheim
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
(18616) 1998 DR5
(18616) 1998 DR5 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la United States Air Force sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).
Vulkana cindro
La vulkana cindro estas komuna nomo de ŝtoneroj, elŝprucitaj el vulkana kratero kaj kiuj estas malpli grandaj ol ĉ. 2 mm. Dum la erupcio, super la vulkano formiĝas erupcia kolono el cindro, gasoj kaj vaporoj. Okaze de kuncementiĝo, estiĝas tufo.
La vulkana cindro - male al cindro de la simpla brulado, kiu estas mola kaj malpeza - estas dura kaj peza. Ĝi ne solviĝas en la akvo kaj bone kondukas la elektrecon en akva stato.
La plej detrua formo de la vulkana cindro estas la piroklasta fluo, kiu estiĝas post kolapso de la erupcia kolono. Ĝi estas lavino el varmega cindro, gasoj kaj aliaj ŝtonaĵoj.
La vulkana cindro estas danĝera okaze de enspirado, ĉar povas koaguli en la pulmo. Pro ties kruda surfaco, ĝi iritas kaj és gratas surfacon de la okuloj.
La vulkana cindro estas ankaŭ granda danĝero por aviadiloj, ĉar la etaj grajneroj povas ĝeni funkciadon de la motoroj.
Cisnădie
Cisnădie [ĉisnədije] (hungare: Nagydisznód nadjdisnod, germane: Heltau) estas urbo en Rumanio sude de Sibiu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 064 loĝantojn [germanoj, rumanoj, hungaroj); en 1992 17 373 (rumanoj). Ĝi estas de la 18-a jarcento tekstilindustria centro. La censo de 1941 rezultigis 5 385 loĝantojn, inter kiuj estis 3 691 etnaj germanoj.
Historio
Ĝiaj unuaj mencioj skribe estas en 1204; en 1323; en 1337 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Loko Heltau estis dokumente menciita unue en 1204. En 1425 tie estis konstruita la unua horloĝa turo de Transilvanio. En 1500 la loko ricevis la rajton je ĉiujara foiro, laŭ decido de la reĝo László la 2-a. Inter la 15-a kaj 17-a jarcentoj la loko suferis pro atakoj de turkoj, kiuj kaŭzis multajn detruojn. Pesta epidemio en 1660 kaŭzis 411 mortojn. En 1743 en Cisnădie ekloĝis proksimume 125 Landler (protestantaj ekzilitoj el Aŭstrio). En 1946 Cisnădie ricevis la rangon de rumana urbo. Post 1990 pliparto de la etnaj germanoj formigris.
EPK
EPK estas akronimo de Enĝinierado, Konstruado kaj Provizado. Ĝi difinas specon de kontrakto por konstruado, kio inkluzivas kaj inĝenieradon kaj konstruadon kaj provizadon de la bezonataj servoj kaj konstru-materialoj. Ĝia origino estas angla akronimo EPC (Engineering, Procurement & Construction).
Madejra petrelo
La Madejra petrelo, Bendopuga ŝtormopetrelo, Madejra ŝtormopetrelo, aŭ Ŝtormopetrelo de Harcourt (Oceanodroma castro) estas ŝtormopetrelo de la familio de Hidrobatedoj. Oni ne konfuzu ĝin kun la same nomata Madejra petrelo (Pterodroma madeira) nome ankaŭ Monaĥinpetrelo. La Oceanodroma castro estas tre malhela birdospecio dum la Pterodroma madeira estas tre hela birdospecio.
Aspekto
La Madejra petrelo estas 19–21 cm longa kun enverguro de 43–46 cm, kaj pezo de 44–49 g. Ĝi estas ĉefe nigra kun etenda blanka pugo. Simila al la Forkvosta petrelo pro ties forkoforma vosto, longaj flugiloj, kaj flugmaniero, ĝi distingeblas ĉar la Forkvosta petrelo havas pli forkoforman voston kaj diferencan formon en la blanka pugo.
Distribuado kaj kutimaro
Ili reproduktiĝas sur insuloj en la plej varmaj partoj de Atlantika kaj Pacifika Oceanoj. Tio inkludas Azorojn kaj Madejro en Atlantiko, kaj Galapagojn en Pacifiko. Ili nestumas en kolonioj proksime al maro en rokfendoj kie la ino demetas ununuran blankan ovon. Ili pasas la reston de la jaro ĉemare.
Ili manĝas per plukado de predaj manĝeroj (senvertebruloj, malgrandaj vertebruloj kaj foje kadavraĵoj) el la akva surfaco. Foje, ili fars neprofundajn plonĝojn, ĝenerale al 40–120 cm sub la akva surfaco; registrita maksimuma profundo de 170 cm ŝajnas ege malverŝajna kaj rilatas probable al paneo de ekipado.
Taksonomio
Ĵusaj malkovroj de populacioj de 'malvarma sezono' kaj de 'varma sezono', kiuj uzas la samajn nestolokojn je diferencaj jarepokoj, kaj ankaŭ diferencas laŭ voĉo kaj mudo, povus enkonduki al la ekzisto de du 'kriptospecioj' ene de la nunaj komprenitaj limoj de la specio. Post populaciaj genetikaj analizoj de DNA la populacio de varma sezono en Azoroj estis agnoskita kiel separata specio, nome Montejra petrelo.
Imre Palló
PALLÓ Imre hungara operkantisto (baritono Kossuth-premiito 1950), eminenta artisto (1951). Li estis naskita en Mátisfalva la 23-an de oktobro 1891 kaj mortinta en Budapest la 25-an de januaro 1978.
Biografio
Imre Palló la gimnazion finis en Kluĵo, la muzikakademion en Budapeŝto direktite de József Sik. Li debutis en 1917 en Operdomo de Budapeŝto en rolo de Alfio (Pietro Mascagni: Cavaleria rusticana). Li gastrolis kaj studvojaĝis en Aŭstrujo, Germanujo, Belgujo kaj al invito de Mascagni en Italujo. Ekde 1917 li estis solokantisto de Operdomo, ekde 1934 ĝia eterna ano, en 1957–1958 ĝia direktoro. Zoltán Kodály konsideris lin "majstrokantisto de hungara popolkanto".
Păuliș (Arad)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 516 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 2 121 (rumanoj, 6 % da hungaroj).
Elbingen
Elbingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Păuliș (Arad)
Historio
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1333. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Oni aligis al ĝi Păulișu Nou.
Fonto
Tra Păuliș pasas la nacia vojo DN7 kaj la fervoja linio de Arad al Deva.
Jan Jessenius
Johano Jeseno (1566-1621) estis bohemia kuracisto, filozofo kaj politikisto, kiu fariĝis renoma kaj en la sciencaj rondoj kaj inter la ordinaraj homoj. En junio 1600 li estis la unua homo kiu dissekcis kadavron. En 1617 li estis elektita rektoro (sub la titolo "Rector magnificus") en la Universitato de Prago.
Li estis privata kuracisto de du imperiestroj, nome, Rudolfo la 2-a (1552-1612) kaj lia sukcedanto Matiaso la 1-a (1557-1619). Pro religiaj demandoj li estis senkapigita kaj lia lango estis fortranĉita eksteren kaj najlita ĉe la pendumilo far Jan Mydlář (1572-1664) antaŭ ol distranĉigi al li la korpon. Kune kun li 27 homoj estis mortigitaj.
Vivo
Li studis medicinon en tri universitatoj, nome, Lepsiko, Wittenberg kaj Padovo, sub gvidado de Hieronymus Fabricius (1537-1619). En 1600, kiam li okupis sian katedron en la Universitato de Wittenberg, li vojaĝis al Prago por okazigi la unuan nekropsion en homa korpo, almenaŭ en la Centra Eŭropo.
La okazaĵo, kiu daŭris kvin tagojn, kaŭzis konsiderindajn konfuzojn kaj altiris centojn da spektantoj. Post du jaroj, rekomendita de sia granda amiko, Tycho Brahe, li fariĝis persona kuracisto de la imperiestro, Rudolfo la 2-a, fama mecenato pri la sciencoj, artoj kaj alkemio, kiu rajtigis la publikan nekropsion en 1600.
Post la morto de Rudolfo la 2-a, Jesenius plenumis la samajn servojn al lia sukcedinto Matiaso de Habsburgo. En 1617, li elektiĝis rektoro en la Universitato de prago kaj en la sekva jaro li aktive ekpartoprenis en la movado pri rezistado kontraŭ la katolika partieco de la Habsburgoj, kontraŭaj al interkonsento kun la protestantoj.
Tiu grupo, antaŭ jaroj regis la Sanktan Imperion Germano-Romianan, delokigante la imperiestron Matiason la 1-an favore al reciproka interkonsento. Jesenius batalis sentime por la avancitaj ideoj de sia epoko, ĉefe pro la konscienco-libereco kaj libereco de la sciencaj esploroj, kontraŭ la opono de la eklezio. Li rezistis al la klopodoj de la imperiestro Ferdinando la 2-a (1578-1637) pri kontrolo de la Universitato de Prago.
Martireco
Malgraŭ la granda renomeco kiun li ĝuis, ia tragika fino kronis ĉiujn liajn klopodojn, kiuj okazis ene de la subprema kunteksto en la ribelo de la bohema protestanta aristokratio, kiuj kontraŭstaris la aspirojn de la katolika kandidato al la trono, Ferdinando la 2-a de Habsburgo.
Post la dua "Malfenestrigo de Prago" kaj sekve al la malvenko de la ĉeĥaj ribeluloj al la Katolika Ligo de Germanio, dum la Batalo sur Blanka monto (1620), Jesenius arestiĝis en Bratislavo, kiam li vojaĝis kiel deputito de la bohema nobelaro kies festoj estus en Hungario. Post arestiĝo li estis kondukita al karcero en Vieno. En decembro de tiu jaro li estis liberigita interŝanĝe de garantiulo subtenantaj de la Habsburgoj.
Legendo
Tre disvastigata legendo en tiu epoko asertas ke antaŭ lia provizora liberigo, Jesenius skribis la literojn "IMMMM" sur la muro de lia ĉelo en Vieno. Lia kaptinto, Ferdinando la 2-a, interpretis la anagramon kiel "Imperator Mathias Mense Martio Morietur" (latine: La Imperiestro Matiaso mortos en la marta monato). Ferdinando la 2-a tiam ekskribis alian profetaĵon: "Iesseni, Mentiris, Mala Muerte Morieris" (Jesenius mensogas, do li suferos horaran morton).
Ambaŭ supozeblaj antaŭdiroj iĝis realaĵo: Matiaso vere mortis marte de 1619 kaj la ekzekuto de Jesenius kovriĝis per kruelaj suferoj. Sed la legendo ne konfirmas la eblecon pri la unua profetaĵo, ĉar Jesenius arestiĝis fine de novembro aŭ komence de decembro 1620, tio estas, kiam jam estis okazinta la morto de Matiaso de Habsburgo.
Jeanne Marie Bouvier de la Motte Guyon
Jeanne Marie Bouvier de la Motte GUYON (ankaŭ konata kiel Sinjorino Guyon) ( – ) estis franca mistikulino kaj ĉefa priparolanto de kvietismo. Ŝia doktrino estis konsiderita hereza de Katolika Eklezio.
Vivo
Jam kiel infano ŝi flegis revadon asketisman; 16-jara ŝi edziniĝis al s-rojo Motte-Guyon. Post ties frua morto ŝi serĉadis, sub la gvido de la animzorganto patro Lacombe, en Parizo, Ĝenevo kaj Suda Franclando la kvietisman konsolon. Sed ŝi konfrontiĝis al trea malamikeco kaj transportitis en 1688 en monakejon en Parizo. Malliberigite ŝi ekkontaktis Fénelon. Tiam Jacques Bénigne Bossuet riproĉis al ŝi herezon nocan kaj ŝi enkarcerigitis inter 1695-95 kaj 1698-1703 en Vincennes respektive en la pariza malliberejo Bastille.
Ŝia membiografio aperis en Kolonjo en 1720, ŝia verkaro en Amsterdamo inter 1713-22.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 556, kio legeblas interrete tie ĉi.
Smolenice
Smolenice, hungare Szomolány, germane Smolenitz estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Trnava.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo ĉe piedoj de Malgrandaj Karpatoj, laŭ flankovojoj. Urbo Trnava troviĝas 20 km.
Historio
Apud la komunumo estis longe ferominejo. Kastelo konstruiĝis en 1390 aŭ pli frue. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a por la burgo okazis bataloj en 1704, 1705 kaj 1707. Ekde 1770 la posedantoj estis familio Pálffy (pAlfi). Ili trakonstruis la burgon al novgotika stilo. En 1910 en la vilaĝo loĝis 1469 da loĝantoj (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto Trnava. Poste la loko apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en la vilaĝo 3 234 da homoj, (3196 slovakoj). Nun la burgo apartenas al la Slovaka Akademio de Sciencoj.
Filibustro
Filibustro (france flibustier, angle freebooter, nederlande vrijbuiter; "kiu libere prenas la militakiron", ankaŭ povus veni el la angla fly-boat, "speco de rapida velŝipo") estis la nomo kiun ricevis la pirato kiu en la 17a jarcento estis parto el la grupoj kiuj agis en la Kariba Maro. Ĝia speciala trajto, kiu diferencigis ilin de aliaj piratoj, estis la restado ne for de la marbordo, ili ĉirkaŭis la ĉemarajn urbojn kaj forrabis ilin.
La lasta grava venko de la filibustroj historie registrita estis la preno de Kartageno en 1697, kun la helpo de ŝiparo de francaj korsaroj. Post tio ĉi, ilia nombro draste malpliiĝis.
Preĝejo Sankta Nikolao (Bad Blankenburg)
La Preĝejo Sankta Nikolao (germane: St. Nikolai) estas la paroĥuja preĝejo protestantisma en Bad Blankenburg, Germanujo. Ĝi situas ĉe la orienta flanko de la centra bazarplaco en la valo de la riveroj Rinne kaj Schwarza malsupre de Burgo Greifenstein. Sude komenciĝas post la urbetolimo la altebenaĵoj de la Turingia Arbaro.
Historio
Ekis en 1385 la konstruiĝo de la paroĥuja kirko kio encizelita estas ĉe la kirkoturo. En 1492 alvenis triptiko de la Virgulino kiu ne konserviĝis post 1744. Post la enkonduko de Reformacio en 1533 estis la unua paroĥestro Valentin Seitzsĉ. En 1571 oni komencis la skribadon de la blankenburgaj preĝejlibrojn. Dum marodado de svedoj en 1640 mortis la sakristiano Meurer pro la rifuzo paroli pri la kaŝejo de du altvaloraj kalikoj; ilin oni uzas ĝis hodiaŭ. En 1744 brulkonsumiĝis la kirko kiu rekonstruitis jam ekde 1749. En 1794 okazis la konsekro de la parte tute novkonstruita ejo. En 1802 forigitis la tombejo ĉirkaŭanta la kirkon.
Inter 1832 kja 1870 Blankenburgo estas eĉ sidejo de superintendanto. En 1886 oni alkonstris apsidon; la bildon enapside kaj la resurekto-pentraĵo supre de la triumfarko estas de Edmund Herger. El tiu tempo (laŭ novrenesanca stilo) kreitis ambono, baptujo kaj (en 1976 forigita) altaro.En 1976 sekvis nova restaŭrado dum kio forigitis la altaro novrenesanca kun la resurekto-bildo. En 1981 restaŭritis la tegmento ĉe la norda flanko. En la 16.10.1989 okazis la unua pacpreĝado en la kuro de Turnigo. La altarejo novaranĝitis en 1997 kaj en 2000 alvenis novaj hejtiloj.
Konstruaĵo
La kvadrata trietaĝa turo kun vostokupolo gastigas tri sonorilojn el la jaroj 1758/59 de la rudolstadt-a majstro Johann Mayer. Apsido kaj sakristio aldonitis en 1886. La ligna barelvolbo de la halo estas surgipsita. La pli supra de la du galerioj disponigas spacon por la orgeno de la firmao Wagner el Schmiedefeld el la jaro 1753, kun 21 registroj sur du klavaroj kaj pedao. La altara kruco datumas de 1500 originante el Kastelo Heidecksburg en Rudolstadt.
Landinsulo
Landinsulo aŭ insula lando estas lando kies ĉefa teritorio konsistas el unu aŭ pliaj insuloj aŭ parto de insuloj. Je 2011, 47 (proksimume 24% ) el 193 Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj estas insulaj landoj.
Barejno kaj Singapuro estas insulaj nacioj kiuj estas nuntempe ligitaj al la kontinento per ponto, dum la Unuiĝinta Reĝlando estas ligita al la kontinento per la Manika Tunelo.
Politiko
La procento de insulaj landoj kiuj estas demokrataj estas pli alta ol tiu de kontinentaj landoj. Historie, ili estis ankaŭ pli klinaj al politika malstabileco ol la kontinentaj partneroj.
Pieter Aspe
Pieter ASPE (naskiĝis la en Bruĝo, mortis tie la  ) estis la pseŭdonimo de Pierre Aspeslag, flandra verkisto.
Biografio
Aspeslag studis latinan lingvon kaj sciencojn ĉe la kolegio de Sankta Leo en Bruĝo.
Li havas du infanojn: Tessa (1972) kaj Mira (1974) kaj unu nepinon: Lisa. La kariero de Aspeslag ne sin limigis al la verkado: li interalie laboris kiel magazenisto, vendisto, ĉe la mara polico kaj kiel fotografisto. Li ankaŭ dum kelkaj jaroj estis la domgardisto de la baziliko de la Sankta Sango en Bruĝo.
Aspeslag sin plentempe okupis pri verkado ekde la jaro 1996.
Libroj
Pieter Aspe verkis krimromanojn kiuj havas kiel ĉefrolulon adjunkt-policestron Pieter Van In kaj juran oficirinon Hannelore Martens, kiuj en la debuta rakonto de Aspe, Het vierkant van de wraak [La kvadrato de la venĝo], iĝas geamantoj. Ĉiuj rakontoj okazas en Bruĝo.
Borbála Fekete
Borbála Fekete laŭ hungarlingve kutima nomordo Fekete Borbála estis hungara pentristo, bazlerneja kaj altlerneja instruisto.
Pieter Aspe
Libroj
En la jaro 2001 Aspe ricevis la premion Hercule Poirot pro sia romano Zoenoffer [Kulpopaga ofero].
Entute de la libroj de Aspe jam vendiĝis pli ol 1 500 000 ekzempleroj (ĝis 2008). La flandra komerca televida stacio VTM komisiis ke oni de la unuaj dek krimaj romanoj de Aspe kreu televidan serion. Tiujn oni elsendis en la jaro 2004. La ĉefroluloj en tiu ĉi serio estis Herbert Flack (Pieter Van In), Francesca Vanthielen (Hannelore Martens) kaj Lucas van den Eynde (Guido Versavel). La unua serio estis tiom sukcesplena, ke VTM pretigis nau pliajn.
Borbála Fekete
Biografio
Borbála Fekete frekventis gimnazion en Debrecen, poste ŝi akiris pedagogian diplomon en Altlernejo de Eger. Post la diplomo ŝi instruis en sia naskiĝvilaĝo 2 jardekojn, poste en Hajdúszoboszló jardekon. Ŝi komencis pentradi en 1964, ŝi vizitis plurajn artistajn koloniojn aŭ tendarojn. Ekde 1980 ĝis sia morto ŝi instruis en Pedagogia Altlernejo de Debrecen en statuso docento. Intertempe en 1982 ŝi akiris skulptistan diplomon en Belarta Altlernejo (Budapeŝto). Ŝi ofte aranĝis somerajn artistajn tendarojn por lernantoj kaj somere ŝi ankaŭ studvojaĝis en Eŭropo. Ŝi ricevis premiojn ekde 1968.
Pieter Aspe
Libroj
Krom krimromanoj, Pieter Aspe ankaŭ verkis du infanlibrojn.
Budince
Ne miskomprenu kun Dudince!
Ado Ekiti
(ofte sufiĉas Ado) estas metropolo, ĉefurbo de subŝtato kaj universitata urbo en Niĝerio. Ĝi estas ĉefurbo kaj administra sidejo de la Ekiti Ŝtato.
Budince
Bazaj informoj
Budince, hungare Budaháza estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.
Ado Ekiti
Geografio
situas sur montetaro en la sudokcidenta sekcio de la lando. Ibadano situas 148 km.
Budince
Situo
Budince situas sur ebenaĵo, laŭ la ukraina landlimo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Veľké Kapušany troviĝas 3 km-ojn.
Ado Ekiti
Historio
Oni konjektas, ke tiu tereno estis loĝata jam antaŭ jarmiloj. La britoj prenis la kontrolon en 1893. iĝis administra centro en 1913. Nuntempe plejparte joruboj vivas en la metropolo, ili havas diversajn religiojn.
Budince
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1332 en formo "Chistols". En 1910 loĝis en Budaháza 146 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Budaháza apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Budaháza rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Inter 1964-1990 Budince predis sian memstarecon kaj iĝis parto de Ruská. En 2001 loĝis en Budince 192 da homoj, (131 hungaroj, 45 ciganoj, 13 slovakoj, po 1 ruteno kaj ĉeĥo).
Ado Ekiti
Klimato
situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 13 kaj 32 °C. Jare pluvas ĉ. 1000 mm.
Trafiko
El vojoj kuras al 4 direktoj. Inter ili la plej grava estas al Akure.
Čierna voda
Čierna voda (legu Ĉierna voda) signifas slovake Nigra akvo kaj povas esti pluraj riveretoj kaj rojoj en Slovakio:
Rengo
Rengo estas komunumo en la provinco Cachapoal Ĉilio 130 km-jn sude de Santiago.
Čierna voda
Vidu ankaŭ
Čierna Voda
Rengo
Ĝi situas en la O'Higgins Regiono.
Ĝi havas areon de 591,5 km2 kaj 50 830 loĝantojn (2002).
Werner Richter
Werner Richter estas la nomo de jenaj personoj:
Bakaoj (Kameruno kaj Gabono)
La bakaoj, pigmea etno, vivas en Kameruno, en la Respubliko Kongo, en la Centr-Afrika Respubliko kaj en Gabono. Ili parolas ubangi-lingvon el la lingvofamilio Gbadili-Sere. La socia organizo orientiĝas je patroliniaj (vira generacilinio), ne ĉiam totemaj klanoj. La loĝejo ordinare estas virloka (La edzino translokiĝas en la vilaĝon de sia edzo), sed kaŭze de fianĉinoservo (mokokope) ĝi post la geedziĝo dum proksimume kvin jaroj povas esti edzinoloka (La edzo translokiĝas al la loĝloko de la edzino). Kaŭzite de ilia akefalio (sen formala regadstrukturo) la bakaoj solvas internajn problemojn inter si ekzemple laŭ la konsentprincipo, per konfliktevitado aŭ sorĉado. Je malfacilaĵoj kun eksteruloj ili nuntempe pli kaj pli turnas sin al la vilaĝestro aŭ la polico kiel ŝtate legitimitaj aŭtoritatuloj. Tio okazas precipe je malfacilaĵoj kun najbaraj bantuaj etnoj, kiel ekzemple la bangandoj.
Antaŭe la bakaoj estis laŭ propraj diroj, senescepte ĉasistoj, fiŝkaptistoj kaj kolektantoj. Post ilia loksidiĝo influe de la misiistoj kaj la registaro ili ŝanĝiĝis pli kaj pli al etkamparanoj, kiuj ĉasas, fiŝkaptas, kolektas aŭ respektive kaj faras slajrolaboron kaj komercon. Per la selektiva arbarfaligo la tradiciaj uzregionoj de la bakaoj estas pli kaj pli limigitaj. Bestoj kaj plantoj, per kiuj ili ĝis nun vivtenis sin, malaperas. La postvivo de la bakaoj pli kaj pli dependas de la agrikulturo.
Misterecaj religioj
Etimologio
La etimologio de la vorto “Mistero” havus radikon en la hindoeŭropaj lingvoj kiu havis la signifon de onomatopea origino, kiel fermi la buŝon (el kio la termino “muta”). El tiu radiko devenus la grekaj terminoj μύω (myo = inici al la misteroj), μύησις (myesis = inico) kaj μύστης (mystes = inicito).
Distingaj karakterizoj de la misterecaj religioj
Unu el tiu fundamentaj karakteroj, komuna al la misterecaj kultoj, konsistas en la fakto ke la amplekso de la krederoj, religiaj pratikoj kaj intima naturo estas rivelitaj nur al la inicitoj kiuj estas devigataj ne profani la sekreton kiu devas esti nedirebla.
Decido
Decido estas problemo en kiu oni elektu unu el pluraj alternativoj. Decidoj okazas tre kutime en socio (ankaŭ en la ĉiutaga vivo) kaj ankaŭ en politiko kaj firmaoj.
Misterecaj religioj
Distingaj karakterizoj de la misterecaj religioj
Komunaj komponantoj de la misterecaj ritoj estas ĝenerale ankaŭ sanktaj simboloj (ĉiu religio havas la siajn) kaj magiaj ceremonioj, sakramentoj kaj purigaj ritaro kiuj povus inkluzivi oferojn, ritaj sinlavadoj, fastoj aŭ abstinoj, sanktaj bankedoj, dancoj ktp.
Decido
Decidado estas la procezo de fari decidojn, normale sub necerteco. En decidado oni konsideru interalie riskojn kaj minacojn, kiujn ĉiu el la alternativoj kunportus. Kutime probabloj por ĉiu nekonata faktoro estas kalkulita aŭ taksita.
Naturaj satelitoj de Haŭmeo
La nanoplanedo Haŭmeo havas du konatajn naturajn satelitojn : Hiiako kaj Namako, malkovrataj en 2005 de Michael E. Brown kaj lia teamo de la observatorio W.M. Keck de Mauna Kea.
Misterecaj religioj
Distingaj karakterizoj de la misterecaj religioj
Kroma precipa karakterizo de tiuj kultoj estas la celo sava. La inica ago estas destinita realigi realon liberigan donitan al la unuopulo responde al ekzistaj problemoj koncernantaj la vivon kaj la morton.Pere de laŭgradaj perfektigintaj inicoj la adeptoj alvenas al la vizio de la diaĵo, kiu, estinte eĉ ĝi mortinta kaj renaskiĝinta, garantias al ili la religian liberigon. Aŭ la superado de homa kondiĉo, de la individua limigo kiun la morto kaj resurekto de la diaĵo simbolas. La “resurekto” indikas naskiĝon post-trans la morto al tiu mondo kiu aŭtomate ne konsistis en la supervivo.
Naturaj satelitoj de Haŭmeo
Hiiako, plej granda kaj plej ekstera, havas preskaŭ cirklan orbiton dum Namako, pli malgranda kaj interna havas discentran orbiton, perturbatan de la alia luno.
Misterecaj religioj
Distingaj karakterizoj de la misterecaj religioj
La genezo kaj historia disvolviĝo de la misterecaj religioj okazis precipe en la terkulturista medio, en kiu la ciklo vivo-morto-renaskiĝo trovas fundamenton en la analogio de la laŭsezona ritmo de la vegetado kun la sorto de la homo renaskiĝanta – per la efika inico - al nova vivo. Pere de la drama reprezentado, simbola kaj spirita, de la perioda alternado de la naturaj fenomenoj, aktualigita en la inicaj ritoj, la prozelitoj atingas la plenumon de sia eskatologiaj kaj savigaj postuloj.
Decido
Oni sekvas foje decidan teorion por helpi ĉe la procezo; ili komprenas decidajn regulojn (ekz. dominanta decida regulo).
Ekzistas ankaŭ komputilaj programo kiuj estas helpiloj dum decidprocezoj.
Naturaj satelitoj de Haŭmeo
Malkovroj
La plej grandan kaj eksteran sateliton malkovris Michael E. Brown kaj sia teamo la, okaze de observo de Haŭmeo per la sistemo de adaptiĝiva optiko de la observatorio W. M. Keck de Mauna Kea.
Decido
Aliaj sencoj de "decido"
http://images.jurawelt.com/download/aufsaetze/urteilsprognose.pdf
Misterecaj religioj
La ĉefaj kultoj misterecaj
Apud tiuj memorindas tiuj ligitaj al la kulto de Dionizo, de Orfeo de la misteroj orfeaj, de Frigia dio Sabazio, de Kabiroj ĉe la sanktejo de la Grandaj dioj de Samotrako.
Naturaj satelitoj de Haŭmeo
Malkovroj
Michael Brown malkovris la duan, internan sateliton la, tiu-ĉi ricevis la provizoran nomon S/2005 (2003 EL61) 2 aŭ S/2005 (2003 EL_61) 2.
Nomoj
Komence, oni kromnomis ilin "Rudolph" kaj "Blitzen", (nomoj de du boacoj de Patro Kristnasko). La, kiam Haŭmeo ricevis sian oficialan numeron (136108) 2003 EL_61, la satelitoj ricevis nomojn (136108) 2003 EL61 I kaj (136108) 2003 EL61 II.
La, laŭ konsilo de IAU ke la transneptunaj objektoj ricevu nomojn ligitaj al mito pri kreado, la planedo fine akiris sian nomon Haŭmeo , memorigante pri la havaja diino de la akuŝo: Haumea, ĝiaj satelitoj ricevis la nomon de du el ŝiaj filinoj: Hiiako, (laŭ Hiiaka, diino de la danco) kaj Namako (laŭ Namaka diino de la maro).
Ecoj
La spektroj de ilia surfacoj montras spektrajn linioj de absorbo similaj al tiuj de la kristala akva glacio, ankaŭ karakerizantaj de la surfaco de Haŭmeo, tio, kio estas indikilo, ke Haŭmeo kaj ĝiaj satelitoj havas komunan devenon.
La grandoj de la lunoj estas kalkulitaj sur la hipotezo, ke ilia infraruĝa albedo estu la sama kiel tiu de Haŭmeo, mezurita per la infraruĝa kosmoteleskopo Spitzer. Oni hipotezas ilaj densoj al ĉirkaŭ 1 g/cm3, tiu de malpura glacio.
Nun, en la 2010-aj jaroj, Tero situas en la orbitaj ebeno de ambaŭ lunoj de Haŭmeo : tio, kiu estas oportuna cirkonstanco por observi eklipsojn de unu satelito ekde la alia.
Listo
La orbitaj elementoj de Namako valoras por la epoko de 2008. Ili varias pro la perturbo kaŭzata de Hiiako.
Misterecaj religioj
La ĉefaj kultoj misterecaj
En la religia Sinkretismo tipa de la helenisma epoko kaj pliposte en tiu romia, havis rimarkindan gravon la misterecaj realoj de orienta origino: nome la misterecaj kultoj de la Granda Patrino Cibelo kun Atiso el la Malgrand-Azio, de Serapis, de Iziso kaj Oziriso de la egipta mitologio, kaj tiuj de Mitrao el la Persio: ĉiuj tiuj trapenetris la religian fizionomion de la kulturo romia de la imperia epoko, kiu vidis la proliferadon de temploj, Izisejoj kaj mitrejoj en la tuta mondo tiam konsiderta.
Misterecaj aperoj en la literaturo kaj filozofio
Ankaŭ en la literaturo greka, helenista kaj romia, troviĝas eĥoj pri la graveco de la misterecaj religioj en antikva kultura mondo. Provo estu, interalie, la homera himno al Demetra, la orfeaj himnoj kaj la Metamorfozoj de Apuleo.
La misterecaj religioj grande influis ankaŭ la filozofiajn fluojn de la malfrua epoko, kiel pruvite en metafizikaj apartaĵoj tipaj de Novplatonismo, Novpitagorismo kaj gnostikismo.
Plua konfirmo pri tiu graveco estas pruvata ankaŭ per la verkoj de la Patroj de la Eklezio, kiuj ilin reĵetas ĉar senaj je historia fundamento kaj foje fonto de malmoraleco, kvankam estas rekonata la laŭdinda inklino serĉi veron en adeptoj.
Ĝuste rilate kristanismon, iuj modernaj esploristoj, laŭ kelke da tempo, kurigis opinion laŭ kiu ĝi estus kopiaĵo de ritoj kaj principoj de misterecaj religioj, sed estus facile montri la esencajn diferencojn. Aliaj fakuloj, kiel la luterana Rudolf Bultmann, kaj lia skolo, opiniis ke tiuj misterecaj kultoj ofertis al Paŭlo el Tarsio la okazon por pli disvolvigi la karaktetojn de la figuro de Jesuo ĉerpante el ili kaj el gnostikismo konceptojn legitime aplikeblajn al Jesuo: ekzemple, la koncepto pri Elaĉetanto kaj Savanto. Temus pri la pridiskutata helenizado de kristanismo. Sed ankaŭ tiuj teorioj havas kontraŭulojn de diversaj ekzegezaj skoloj
Decido
Proverbo
Ekzistas proverboj pri decido en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Unuiĝinta Socialista Partio de Venezuelo
La Unuiĝinta Socialisma Partio de Venezuelo (hispane: Partido Socialista Unido de Venezuela, PSUV) estas socialdemokratia politika partio en Venezuelo, kiu rezultis el fandado de iuj el la politikaj kaj sociaj fortoj, kiuj subtenas la bolivarian Revolucion gvidatan de la prezidanto Hugo Chávez. Ĝi estas la plej granda politika partio en Venezuelo kaj la 9a plej granda en la mondo kun pli ol 7 milionoj da aktivaj membroj ekde 2014.
14596 Bergstralh
14596 Bergstralh estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan planedan astronomon Jay T. Bergstralh, kies studoj enhavas ambaŭ spektroskopian observojn kaj modeligojn de planedaj atmosferoj. Li servis ĉe la stabejo de la NASA, kie li grave kontribuis al la formado de la esplora programo Discovery.
Tahmine Milani
Tahmine Milani, perse: تهمينه ميلانی, estas irana reĝisorino, naskita en Tabrizo jare 1960. Ŝi estas instruita arĥitektino, sed ŝi decidis daŭrigi ŝian karieron kiel reĝisorino, komencinte kun verkado de scenarioj je la jaro 1979.
Agnita
Agnita (hungare: Szászágota [sasagota], malnova nomo: Szentágota, germane: Agnetheln) estas urbo en Rumanio nordoriente de Sibiu. Administre al ĝi apartenas Coveș kaj Ruja.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 858 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1992 10 355 (rumanoj, 4 % da hungaroj).
Historio
Ĝiaj unuaj mencioj skribaj estas en 1317–20; en 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (''Nagy-Küküllő).
Márta Jakobovits
JAKOBOVITS Márta [jakoboviĉ] Sárközy estas rumanuja hungara ceramikistino naskita en Santău la. Ŝi estas la edzino de pentristo Miklós Jakobovits.
Biografio
Inter 1965-1971 Márta Jakobovits studis en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝi estis muzeologino kaj pli poste instruistino en Oradea.
Getafe Central (metroo de Madrido)
Getafe Central estas interŝanĝejo inter de la  Metroo de Madrido, linio  de Proksimaĵoj Madrido kaj multnombraj urbaj kaj interurbaj linioj de aŭtobusoj, situanta en Getafe (Madrida Regiono, Hispanio).
La metrostacio estis malfermita la.
Airvault
Airvault [erVOL] estas komunumo de la centr-okcidento de Francio situanta en la departemento Deux-Sèvres en la regiono Nova Akvitanio. Ĝi havis 3 047 loĝantojn en 2012. Ĝi situantas ĉe la dekstra bordo de la rivero Thouet. Por la ekonomio gravas fabriko de cemento.
Demokrata Partio
Pluraj politikaj partioj en la mondo havas aŭ havis la nomon Demokrata Partio.
Afrika Leviĝo
Afrika Leviĝo estas termino stampita por priskribi la rapidan ekonomian kreskon en sub-Sahara Afriko ekde 2000 kaj la kredon je neeviteblo de plua, rapida disvolvigo en la kontinento. Laŭ The Financial Times, Afrika Leviĝo estas "rakonto pri plibonigo de regeco kiu signifas ke la kontinento estas preskaŭ antaŭdestinita ĝui longan periodon de meza al alta unucifera ekonomia krresko, plialtiganta enspezojn kaj aperintan mezklason." Ĝi estis partikulare asociata kun la demokratiigo de kelkaj afrikaj ŝtatoj ekde la fino de la Malvarma Milito, relativa pacperiodo, pli granda disponeblo de poŝtelefonoj kaj Interreto, kaj pliigo de afrika konsumelspezo same kiel la kresko de entreprenemo. En la jardeko inter 2005 kaj 2015, la ekonomio de Afriko kiel tuto pliiĝis je 50 porcento kontraste kun tutmonda averaĝo de 23 porcento.
La termino Afrika Leviĝo estas amplekse uzata (ekzemple fare de BBC) kaj estis la titolo de kongreso okazinta en 2014 en Mozambiko organizita de la Internacia Monfonduso. Kaj The Economist kaj Time dediĉis kovrilpaĝojn al la Afrika Leviĝo. Tiu termino estis kritikita de kelkaj fakuloj kiuj vidas ĝin kiel "stereotipo" de Afriko kiel kontinento "plenplena je poŝtelefonoj kaj energiaj negocoj". Kritikistoj asertis ankaŭ ke la koncepto estis subfoŝita pere de sekvoj de epidemioj de Aidoso kaj Ebola epidemio en Okcidentafriko kaj pro la kresko de konfliktoj en kelkaj partoj de la kontinento.
Kelkaj same plendis ke la 18 milionoj da afrikanoj konsideritaj "meza klaso" estas tro malgranda procento de la ĝenerala loĝantaro (3.3) por justigi postulojn pri rapida sociala ŝanĝo devena el la Afrika Leviĝo.
Tiu termino rezultis ankaŭ en nombro de rilataj ideoj, kiaj "Latinamerika Leviĝo" kaj "Azia Leviĝo".
Griza garolo
La Griza garolo aŭ Kanada garolo, Perisoreus canadensis, estas birdo membro de la familio de korvoj kaj garoloj nome Korvedoj kiu troviĝas en la borealaj arbaroj tra Nordameriko norde de la arbarlinio kaj en subalpaj arbaroj de la Roka Montaro sude ĝis Nov-Meksiko kaj Arizono. Ĝi estas unu el la tri membroj de la genro Perisoreus, la aliaj estas la Siberia garolo, P. infaustus, kiu troviĝas el Norvegio al orienta Rusio kaj montras ruĝecajn partojn en flugilo kaj vosto kaj la Siĉuana garolo, P. internigrans, kiu estas pli malhela kaj estas limigita ene de la montaroj de orienta Tibeto kaj nordokcidenta Siĉuano. La tri specioj stokas manĝaĵojn kaj loĝas la tutan jaron en konstantaj teritorioj en koniferaj arbaroj.
Socia organizado
Grizaj garoloj vivas en paroj, kiuj defendas po konstantan teritorion de 25 al 100 ha kontraŭ najbaroj. Ofte paro estas akompanata de tria ekzemplero nome junulo, kutime la hegemonia individuo el la plej ĵusa ovodemetado, sed foje nerilata enmigranto. La paro aŭ trio (rare kvaro) moviĝas tra la arbaro kiel izolita grupo, traserĉanta la ĉirkaŭaĵon por manĝo kaj vigle defende el predantoj.
Reproduktado
Grizaj garoloj konstruas novan neston ĉiujare dum trisemajna periodo komence en februaro aŭ frua marto. La strukturo estas granda, fortika platformo de bastonetoj surhavanta internan neston de strioj de arboŝeloj, likenoj kaj plumoj. La ino demetas 2 al 5, sed plej ofte 3 aŭ 4 verdecajn grizajn ovojn kun brunecaj makuletoj je intervaloj de 26 horoj. La ino sursidiĝas post la demeto de la unua ovo (ŝajne por eviti ties frostigon) kaj komencas la veran kovadon nur post la demeto de la lasta ovo, sekurigante ke la tuta idaro eloviĝos en malmultaj horoj. Tipa demetado de 3 ovoj postulas kovado de 20 tagoj el la unuaovo al la eloviĝo. La ino sidiĝas tre streĉe dum tiu tempo sed ŝi estas manĝigata de la masklo nur unufoje tage. La idoj estas rozkoloraj kaj nudaj escepte maldensa dorsa lanugo. La masklo faras la tutan komencan manĝigadon dum la ino ekakompanas lin nur kiam la idoj estas jam unusemajnaĝaj. Post du semajnoj la idoj estas jam plumigitaj kaj estas ofte lasataj sole dum unu horo aŭ plie inter la gepatraj vizitoj. La junuloj kutime elnestiĝas post 23 tagoj. Ili kapablas ekflugi sed pasas plej parton de sia tempo kunigitaj atende manĝon kaj nur laŭgrade ekakompanas la plenkreskulojn. La vostoj estas jam plenaj kiam ili estas 42-45 tagaj, kiam ili jam estas lertaj flugantoj kaj ne estas manĝigataj plu de la gepatroj.
Dieto
La manĝo estas precipe de kvar kategorioj: insektoj kaj araneoj, beroj kaj fungoj, birdidojn aŭ aliaj etaj vivintaj animaloj kiel musoj aŭ bufoj kaj kadavraĵo. Grizaj garoloj ne kapablas malfermi semojn de koniferoj kaj ne rilatas al borealaj pinsemoj. Kvankam iom da manĝo estas manĝata rekte, multaj individuaj eroj aŭ pecoj estas kovritaj el glua salivo kaj kaŝitaj en miloj da individuaj kaŝejoj alte en arboj, ofte en ŝelofendoj. Tiuj manĝostokejoj ebligas la Grizan garolon eviti la danĝerojn de la migrado kaj havi jaran survivan indicon ĉe plenkreskuloj (ĉ. 80 %) multe pli granda ol plej aliaj kompareblaj laŭgrando etaj birdoj. Surprize, plej da mortoj de Grizaj garoloj okazas ne en akra kaj ŝajne senmanĝa boreala vintro, sed somere, probable pro migrantaj birdomanĝantaj akcipitroj.
Kultura signifo
Grizaj garoloj pretas adaptiĝi al novaj manĝoresursoj inklude homojn vivantajn aŭ preterpasantajn siajn teritoriojn. Multaj individuaj Grizaj garoloj rapide lernas ke homoj povas esti eksterordinara manĝoresurso kaj eĉ venas al la mano por pano, vinberoj aŭ fromaĝo. Tia familiareco inspiris surloke longan liston de kromaj familiaj nomoj por la Griza garolo. Krom la iam oficiala ‘Kanada garolo,’ estas “viandomanxgulo”, “kamporabulo”, “musobirdo” kaj alia devena el algonkina mitologio.
Konservado
Grizaj garoloj estas disvastigataj en boreala kaj subalpa habitatoj nur iome okupita de homoj. Tamen povas okazi ŝanĝoj pro antropogenia klimata varmigo. Grizaj garoloj de la nordaj bordoj de sia teritorio povas profiti el la etendo de piceoj en iama senarba tundro. Publikita studio dokumentis malpliiĝon en la suda bordo de la teritorio de la Griza garolo tamen kaj eble ligita al loka malpliiĝo en produktiveco pro pli varmaj temperaturoj en antaŭaj aŭtunoj. Tiaj varmaj temperaturoj povas akceli la perdon de putriĝeblaj manĝeroj stokitaj de Griza garolo el kio dependas la subtenon de la venontaj idaroj.
Tri gravaj demandoj
Estas tri surprizaj karakteroj de la reproduktado kaj socia kutimaro de la Griza garolo kiu levigas interesajn konsiderojn al la centraj konceptoj de la evolua biologio, nome ke la kutimaro de specio povas plisukcesigi la produkton de survivonta idaro.
Kial Griza garolo reproduktiĝas tiom frue?
Reproduktanta Griza garolo konstruas neston kaj demetas ovojn marte aŭ eĉ februare, kiam neĝo estas ankoraŭ profunda en la boreala arbaro kaj temperaturoj povas malsupreniri sub frostigo kaj ne estas evidente manĝaĵo por reproduktado. Spite tiom malamika vivkondiĉaro, Grizaj garoloj havas altan indicon de reprodukta sukceso kaj la junuloj tipe lasas la neston en frua aprilo, tre multe antaŭ la reveno de plej parto de boreala birdoj kiuj migris suden, kaj ekvivas solaj. Strange la Griza garolo neniam faras duan ovodemetadon en la sama sezono eĉ kvankam estus probable sufiĉe da tempo por fari tion kaj produkti pli da idoj jare ol ili faras. Stokita manĝaĵo permesas reproduktantajn garolojn manĝigi siajn idojn eĉ dum invernego sed tio klarigas nur kiel Grizaj garoloj povas elturniĝi kun idaro pasintan vintron kaj neniel kontribuas al komprenigo kial estas avantaĝa fari tion. Inter aliaj eblaj profitoj frue reproduktantaj Grizaj garoloj kiu faris tion frue povas investi pli da barakto por manĝostokado en siaj teritorioj antaŭ la venonta vintro. Supozo ke multe de la stokita manĝo daŭras ĝis alveno de malvarmaj temperaturoj, stokado de pli da manĝo en la teritorio signifus, ke frue reproduktantaj garoloj havas pli bonan eblon survivi la longan ŝajne senmanĝan borealan vintron hejme kaj evite danĝerojn de migrado. Tio povus signifi ke malmultaj idoj estas produktitaj ĉiun reproduktan sezonon (malpli ol ĉu la reproduktado okazus en junio) sed signifas ankaŭ ke se frue reproduktantaj Grizaj garoloj vivas pli longe kaj reproduktas pli ofte, ili povas ankaŭ produkti pli da survivontaj idoj longtempe ol se ili rereproduktiĝus aŭ reproduktiĝus pli malfrue en la sezono).
Kial junaj Grizaj garoloj atakas unu la alian?
Kiam junaj Grizaj garoloj forlasas la neston en frua aprilo, ili kuniĝas por varmo unue kaj poste laŭgrade ekmoviĝas tra la arbaro kiel parto de adhera familigrupo. Tiam, kiam ili estas ĉirkaŭ 55tagaĝaj (5 semajnojn for de la nesto) ili ekluktemas inter ili kaj post dek tagoj, unu el ili forpelas la frataron el la naskiĝteritorio. La hegemonia junulo pluakompanos sian gepatrojn tra la unuaj aŭtuno kaj vintro (kaj foje plu), profitante ties sperton kaj protekton. La forpelita frataro foje sukcesas trovi ne sukcesan paron kiu toleras ilin sed plej parto malsukcesas kaj ĉirkaŭ 80 % el ili mortas pro malvarmo (kompare kun 50 % de la hegemoniaj junuloj kiuj restas hejme kun siaj gepatroj). Ĉar frataro kunhavas 50 % de la genaro (tiom kiom patro kunhavas kun sia idaro) oni bezonas klarigon por tiu kutimaro kiu rezultas en alta mortindico de individuaj gefrataroj.