cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrikto Wejherowo
Malgranda Kaŝuba Triurbo
Urboj asociitaj kadre de Malgranda Kaŝuba Triurbo estas:
Dorsosako
La plej malnova tipo de dorsosako estis portilo, kiu konsistis nur el malferma kadraĵo ligna aŭ metala fiksita al la rimenoj.
Historio
La plej malnovan tian dorsosakon oni trovis kun la glacihomo Ötzi el la neolitiko (Ŝtonepoko), ĉirkaŭ la 33-a jarcento a.K. en la Alpoj.
Ŝimon Peres
Li estis gvidanto de la Israela Laborpartio (sed ekde la fino de 2005 membris en la partio "Kadima"), la 8-a ĉefministro de Israelo inter 1984-1986 kaj 1995-1996 kaj ministro pri defendaj aferoj inter 2001-2002.
Ŝimon Peres estis poligloto, flue parolis en la lingvoj:, , , , kaj. Li estis kuzo de usona aktorino Lauren Bacall (realnome: Betty Joan Persky).
Frua vivo
Ŝimon Peres naskiĝis en Wiszniew en orienta Pollando kiel Szymon Perski. Li translokiĝis kun sia familio en 1934 al Tel Aviv, tiam en Brita mandato Palestino (nun en Israelo).
Politika kariero
Ŝimon Peres estis unu el la plej aĝaj politikistoj de Israelo. Kvankam festis sian 93-an naskiĝtagon, en Israelo ĉiu opiniis, ke li estis ankoraŭ vivoforta kaj vigla. Li sukcesege akiris la francan militan flugaviadilon de Dassault, la Mirage III kaj iniciatis la nuklean reaktoron de Israelo.
Kvankam li neniam venkis en balotoj, Peres estis dufoje Ĉefministro: unuafoje inter 1984-1986 laŭ interkonsento kun la Likud-a Jicĥak Ŝamir kaj duafoje inter 1995-1996 post la murdo de la tiama ĉefministro Jicĥak Rabin.
En 1997 li establis la Peres-Centron por la Paco.
La 28an de septembro 2016 subite mortis pro apopleksio (t.e cerbovaskula akcidento, CVA) en la aĝo 93.
La 30an de septembro 2016 li estis entombigita sur la Monto Herzl ("Montoj de Memoro") en Jerusalemo apud la tombo de Jicĥak Rabin kaj aliaj ŝtataj gvidantoj.
Ŝimon Peres kaj Esperanto
En la jaro 2000 Ŝimon Peres (tiam la Ministro pri Regiona Kunlaboro) akceptis esti La Alta Protektanto de la 85-a Universala Kongreso de Esperanto en Tel-Avivo.
En la jaro 2009 Ŝimon Peres vizitis ĉe la Esperanto-budo de ELI (Esperanto-Ligo en Israelo) en la Internacia Libro-Foiro en Jerusalemo akompane de prof. Amri Wandel vidu:
Eldiroj
"Se la problemo ne havas solvon, tio ne povas esti problemo, sed la fakto – tio ne estas solvita, sed prokrastita."
"Oni povas murdi milojn; oni povas preni la vivon de unu; oni ne povas murdi ideon." — pro la murdo de la ĉefministro Jicĥak Rabin.
"Kun la religio oni apenaŭ povas intertrakti. Oni opinias, ke oni havas superan permeson por mortigi homojn kaj militiri."
"La araboj komencas ekkompreni, ke ne la povreco kaŭzas la teroron, sed la teroro kaŭzas la povrecon. Ili estas viktimoj de siaj propraj eraroj."
"Milito en Irako estus bona afero por la repreno de la monda ekonomio" dum la 33-a forumo de Davos, (Gazeto Le Monde, la 28a de januaro 2003, p. 4).
Libroj
Krome Ŝimon Peres tradukadis i.a. la jenajn aŭtorojn: Albert Camus, Jean-Paul Sartre, Lev Tolstoj kaj Vladimir Nabokov.
Lenterode
Lenterode estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Uder, ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj, kun administra centro en la samnoma komunumo Uder.
Pál Kecskés
Pál Kecskés [keĉkEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kecskés Pál estis hungara katolika pastro, altlerneja instruisto, teologo. Pál Kecskés naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Pál Kecskés maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis teologion en Esztergom kaj Pázmáneum. Li pastriĝis en Esztergom en 1917, poste li instruis doktrinon en Budapeŝto ĝis 1920. Li doktoriĝis el teologio en Vieno en 1921, post du jaroj el filozofio en Freiburg. Inter 1923-1926 li estis kolegia inspektoro, poste li havis eklezian postenon en Esztergom. En 1928 li ekinstruis en Scienca Universitato Péter Pázmány, kie post 2 jaroj li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. En la studjaroj 1938 kaj 1943 li estis dekano. Pro disigo de la universitato li instruis en la posteula teologia akademio inter 1950 kaj 1968 jam kiel katedrestro. Li ricevis ekleziajn rangojn papa ĉambelano (1931) kaj papa prelato (1946).
Lagunillas (komunumo)
Lagunillas estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Lagunillas. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24019.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5647 loĝantojn. El tiuj estis 2693 viroj kaj 2954 virinoj. La komunumo havas surfacon de 539,54 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 920 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5812 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 87 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,5 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 5812 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 5544 apartenis al la katolika religio kaj 32 al la evangelia religio. 236 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Marek Karp
Marek Karp (naskiĝis la 2-an de julio 1952 en Zamość, mortis la 12-an de septembro 2004 en Varsovio) – pola historiisto, sovetologo, fondinto kaj plurjara direktoro de la Centro de Orientaj Studoj, pioniro de pola-litova dialogo kaj pola-belorusa.
Biografio
Marek Karp finis Historian Instituton de Varsovia Universitato (1980), kie defendis magistran tezon titolitan Świadomość więzi ogólnopaństwowych i regionalnych w średniowiecznych mitach początków Polski (Konscio de ŝtataj kaj regionaj ligoj en mezepokaj mitoj de la komenco de Pollando). Krom historio li okupiĝis ankaŭ pri bildartohistorio kaj arkitekturo. Dum kelkaj jaroj studis en Britio, kie loĝis lia avo. Tie li renkontiĝis kun Stanisław Swianiewicz, pola sovetologo kaj estinta laboranto de antaŭmilita Scienc-Esplora Instituto de Orienta Eŭropo en Vilno. Post jaroj li rememoris, ke Swianiewicz organizis por li en sia loĝejo kaj en Londonaj parkoj privatajn seminariojn.
En la 80-aj jaroj publikigis samizdate artikolojn ĉefe pri historio kaj nuntempo de la landoj de Orienta Eŭropo. Li kunkreis kaj redaktis subteran revuon "Res Publica", ankaŭ estis ligita kun redakcioj de "Wiedza i Życie" (Scio kaj Vivo), "Znak" kaj "Więź". Li partoprenis konversatorion Pollando en Eŭropo. En la jaroj 1986–1990 gvidis Ĉefan Bibliotekon de la Akademio pri Belartoj en Varsovio, kie lekciis arthistorion. En la jaroj 1989–1991 science laboris en Katedro de Baltistiko de la Varsovia Universitato, specialiĝante pri historio de Litovio.
Li estis spertulo de Civitana Platformo pri orienta politiko.
Maro de Ross
La Maro de Ross estas profunda bordomaro en la Suda Oceano antaŭ Antarkto, kiu situas inter Viktoria-Lando kaj Marie-Byrd-Lando.
Marek Karp
Biografio
Apogo por sendependeco de Litovio
Maro de Ross
Okcidente de la Ross-maro situas la Ross-Insulo kun la Monto Erebus, ankoraŭ aktiva vulkano, McMurdo-Markolo, kiu formas naturan havenon, kiu estas kutime senglacia dum la antarkta somero. Oriente de la markolo troviĝas la Franklin-Insulo kaj nordokcidente de tie la Coulman-Insulo.
Marek Karp
Biografio
Fine da la 80-aj kaj komence de la 90-aj jaroj li aktive apogis litovan sendependigan movadon Sajudis. Dum ŝlosilaj momentoj de tiutempaj eventoj en Litovio li peris en kontaktoj inter registaro de Tadeusz Mazowiecki kaj Vytautas Landsbergis kaj ceteraj gvidantoj de Sajudis. Li plurfoje forveturis al Litovio organizante apogon de la pola minoritato por la ideo de sendependeco de la lando. Li estis la unua polo, kiu la 11-an de marto 1990 gratulis al litovoj akcepton flanke de Seimas de la Akto pri restarigo de sendependeco de Litovio. Somere 1990 li apogis litovajn parlamentanojn pri la defendo de parlamentejo lige al antaŭvidata atako de soveta OMON. Post sturmo de omonanoj kontraŭ la televida turo en Vilno januare 1991 Marek Karp apogis en Varsovio formiĝon de la litova registaro en ekzilo. Tio estis unu el la plej dramaj epizodoj en lia vivo. Post 1990 li tre ote restis en Litovio helpante al Czesław Okińczyc eldoni gazeton "Znad Wilii"
Maro de Ross
Tie vivas ĉirkaŭ triono de ĉiu Adeliopingveno, en la maro kriloj.
Marek Karp
Biografio
Centro de Orientaj Studoj
En 1990 kun grupo de kunlaborantoj li organizis Centron de Orientaj Studoj ĉe la Ministerio de Ekonomia Kunlaboro kun Eksterlando. La koncepto fondi pensfabrikon pri Oriento aganta por la bezonoj de administracio aperis dum renkontoj de Karp kun Stanisław Swianiewicz en la 80-aj jaroj. Ĝis 2001 li estis ĝia direktoro kaj poste laboranto.
Kemia kinetiko
Kemia kinetiko, ankaŭ konata kiel reakcia kinetiko, estas la eksperimenta studado de la rapido de kemiaj reakcioj. Kemia kinetiko inkluzivas esplori kiel diversaj eksperimentaj kondiĉoj influas la rapidon de kemia reakcio kaj donas informon pri la reakcia mekanismo kaj de transiraj statoj, kaj la konstruado de matematikaj modeloj kiuj povas priskribi la atributojn de kemia reakcio. En 1864, Peter Waage kaj Cato Guldberg pioniris la evoluigadon de kemia kinetiko formulante la leĝon de masa agado, kiu diras ke la rapido de kemia reakcio estas proporcia al la kvanto de reakciantoj.
Marek Karp
Biografio
Dum la laboro en tiu ĉi Centro Marek Karp provis konvinki polajn politikistojn kiom granda signifo por Pollando estas evoluo de bonaj kontaktoj kun landoj de Orienta Eŭropo. Li estis unu el gravaj homoj influantaj la polan orientan politikon. Li ofte vojaĝis tra Belorusio, Ukrainio, landoj de Suda Kaŭkazio kaj de Centra Azio. Aparte interesiĝis pri Belorusio, kiun vizitis vojaĝante de unu kortego al la alia. Li iĝis spertulo pri tiu ĉi lando.
Kemia kinetiko
Rapido de reakcio
Per eksperimentoj oni povas mezuri la rapidon de reakcioj, el kiu oni derivas ekvacion kaj konstantojn por priskribi la rapidon. Relative simplaj ekvacioj ekzistas por nulaordaj reakcioj (por kiuj la rapido estas sendependa de koncentriteco), unuaordaj reakcioj, kaj duaordaj reakcioj. Ĉe sinsekvaj reakcioj, la rapidolimiga paŝo kutime regas la kinetikon. En sinsekvaj unuaordaj reakcioj, stabilastata proksimumado povas simpligi la rapidan leĝon. Oni povas kalkuli la aktivigan energion por reakcio per la ekvacio de Arrhenius kaj la ekvacio de Eyring. La ĉefaj faktoroj kiuj influas la rapidon de reakcio estas: la fizika stato de la reakciantoj, la koncentriteco de la reakciantoj, la temperaturo je kiu la reakcio okazas, kaj ĉu katalizilo ĉeestas en la reakcio.
Marek Karp
Kontroversioj ĉirkaŭ la morto
La 13-an de aŭgusto 2004 en Biała Podlaska okazis tragika voja akcidento. Lian aŭtomobilon suriris kun falsaj belorusa registra numero kamiono TIR, stirata de persono kun falsaj dokumentoj kun la nomo Siergej Zavidov. Dum monato Karp kuracis sin en malsanulejo de Biała Podlaska. Lia stato pliboniĝis kaj post preskaŭ monato li forlasis la hospitalon, tamen subite mortis la 12-an de septembro pro la trombo. Antaŭ forlaso de la malsanulejo vizitis lin du personoj, kiuj demanditaj de kuracisto montris al li legitimilon de unu el sekurecaj servoj. Li estis entobigita en Aleo de Merititoj en Milistista Tombejo. Gazetaro tiutempe skribis ke la akcidento ne estis hazarda.
Kemia kinetiko
Naturo de la reakciantoj
La rapido dependas de kiuj substancoj reakcias. Acidaj reakcioj, formiĝo de saloj, kaj joninterŝanĝo estas rapidaj reakcioj. Kiam kovalentaj ligoj formiĝas inter molekuloj kaj kiam grandaj molekuloj formiĝas, la reakcioj emas esti tre malrapidaj.
Fizika stato
La fizika stato (ĉu solida, likva aŭ gasa) de reakcianto estas grava faktoro de la rapido de reakcio. Kiam reakciantoj estas samfazaj, kiel en akva solvaĵo, termomoviĝo kontaktigas la molekulojn. Kiam ili estas malsamfazaj, la reakcio limiĝas al la interfaco inter la reakciantoj. Reakcio okazas nur ĉe la areo de kontakto, en la kazo de likvo kaj gaso, ĉe la surfaco de la likvo. Vigla skuado aŭ kirlado eble estas bezonata por kompletigi la reakcion. Tial ju pli fajna la solida aŭ likva reakcianto, des pli granda estas ĝia surfaca areo en volumena unuo, kaj des pli ĝi kontaktas aliajn reakciantojn, do des pli rapida la reakcio. Analogie, ekzemple, kiam oni startigas fajron, oni uzas lignajn pecetojn kaj etajn branĉojn - oni ne komencas per grandaj ŝtipoj.
Marek Karp
Kontroversioj ĉirkaŭ la morto
Laŭ ĵurnalisma enketado farita en 2006 de Leszek Szymowski kelkaj cirkonstancoj de la morto de Marek Karp ne estis ĝis la fino klarigitaj. Hipotezo de la ĵurnalisto ligas lian misteran morton kun ebleco de malkovro flanke de Marek Karp de sekreta centro de soveta GRU en Belorusio, kie polaj prokuroroj kaj membroj de t.n. mafio pri bruligaĵoj renkontiĝus kun reprezentantoj de rusaj sekretaj servoj.
Kemia kinetiko
Koncentriteco
Koncentriteco ofte influas la rapidon de reakcioj. Laŭ la kolizia teorio de kemiaj reakcioj, la kialo estas ke molekuloj devas kolizii por kune reakcii. Ju pli la koncentriteco de la reakciantoj, des pli ofte la molekuloj kolizias. Imagu gason en fermita ujo. Ĉiuj molekuloj entenataj konstante kolizias kun aliaj. Se pli da molekuloj estas en la ujo, ili iras malpli longan distancon inter kolizioj, do ili kolizias pli ofte kaj la rekacio pli rapidas (bildo 1.1).
Temperaturo
Temperaturo ofte havas gravan influon je la rapido de kemia reakcio. Molekuloj je pli alta temperaturo havas plian termoenergion. Kiam oni varmigas reakciantojn en kemia reakcio, la pli energihavaj atomoj aŭ molekuloj havas pli grandan probablecon kolizii kun alia. Tial pliaj kolizioj okazas je pli alta temperaturo, do plia produkto formiĝas. Pli grave, je pli altaj temperaturoj molekuloj havas plian vibran energion; atomoj vibras pli vigle, do plialtigi la temperaturon ne nur pliigas la nombron da kolizioj, sed ankaŭ pliigas la nombron da kolizioj kiuj kapablas rezultigi rearanĝon de atomoj en la reakciantaj molekuloj. Ekzemple, fridigilo malpliigas la rapidon de putrigaj reakcioj, do la enhavataj manĝaĵoj konserviĝos pli longe. Aliflanke, forno provizas varmon (energion) al la molekuloj, tiel plirapidigante la reakcion, do pli rapide kuirante la manĝaĵon.
Oni povas ankaŭ studi kinetikon per temperatura salto. Oni kaŭzas subitan temperaturan salton, kaj mezuras la rilaksan rapidon de ekvilibra procezo.
Kataliziloj
Katalizilo estas substanco kiu plirapidigas reakcion sed poste restas kemie senŝanĝita. Ĝi plirapidigas la reakcion per malsama mekanismo kun malpli alta aktiviga energio. En memkatalizado, reakcia produkto mem katalizas la rekacion. Tio provizas pozitivan retrokuplon. Proteinoj kiuj katalizas biokemiajn reakciojn nomiĝas enzimoj. La kinetiko de Michaelis-Menton priskribas la rapidon de reakcioj katalizataj de enzimoj.
En iuj organikaj molekuloj specifaj substancoj influas la reakcian rapidon per partopreno de najbaraj grupoj.
Agiti aŭ miksi solvaĵon ankaŭ plirapidigas reakcion, ĉar tio donas al la partikloj plian kinetan energion, pliigante la nombron da kolizioj inter reakciantoj kaj tial la eblecon de sukcesaj kolizioj.
Pliigi la premon de gasa reakcio pliigas la nombron da kolizioj inter reakciantoj, pliigante la rapidon de reakcio, ĉar la aktiveco de gaso estas rekte proporcia al la parta premo de tiu gaso. Tio similas al pliigi la koncentritecon de solvaĵo.
Südfall
Südfall estas haligo, do eta insulo kiu inundiĝas dum ĉiu alta tajdo, kaj homaj loĝlokoj de historie kelkaj domoj sur ĝi troviĝas sur artefarita monteto, kiu tiom altas, ke ĝin la alta tajdo ne sukcesas subakvigi. Post multaj inundoj, dronoj, reloĝigoj kaj foriroj nun unu familio tutjare vivas tie.
Kemia kinetiko
Ekvilibroj
Dum kemia kinetiko rilatas al la rapido de kemiaj reakcioj, termodinamiko regas la progreson kiun reakcio povas atingi. En inversigebla reakcio, kemia ekvilibro atingiĝas kiam la rapidoj de la antaŭena reakcio kaj la inversa reakcio egalas kaj la koncentritecoj de la reakciantoj kaj produktoj ne plu ŝanĝiĝas. Tion ekzempligas la procezo Haber-Bosch por kombini nitrogenon kaj hidrogenon por fari amoniakon. Kemihorloĝaj reakcioj, ekzemple la reakcio Belousov-Zhabotinsky montras ke komponantaj koncentritecoj povas oscili dum longa tempo antaŭ ol finfine atingi ekvilibron.
Libera energio
Ĝenerale la termodinamika libera energio (ΔG) de reakcio regas ĉu kemia ŝanĝo okazos, sed kinetiko priskribas kiel rapide la reakcio okazos. Reakcio povas esti tre eksoterma kaj havi tre pozitivan ŝanĝon de entropio sed ne okazos praktike se la reakcio estas tro malrapida. Se reakcio povas produkti du malsamajn produktojn, la pli termodinamike stabila formiĝos, krom en specialaj cirkonstancoj kiam la reakcion regas kineta reakcia. La principo Curtin-Hammett regas la produktan proporcion de du reakciantoj rapide interkonvertiĝantaj, kiam ĉiu formas malsaman produkton. Eblas antaŭkalkuli reakciajn rapid-konstantojn por reakcio el rilatoj pri libera energio.
Kemia kinetiko informas pri restada tempo de fluanta reakcianto, kaj varmotransigo en kemia reakciujo en kemia inĝenierarto kaj la molara masa distribuo en polimera kemio.
Aplikaĵoj
La matematikaj modeloj kiuj priskribas kemian kinetikon donas al kemiistoj kaj kemiaj inĝenieroj ilojn por pli bone kompreni kaj priskribi kemiajn procezojn, ekzemple manĝaĵa putriĝo, mikroorganisma kreskado, malkombiniĝo de ozono en la stratosfero, kaj la kompleksa kemio de biologiaj sistemoj. Oni povas ankaŭ utiligi tiajn modelojn por plani aŭ modifi kemiajn reakciujojn por optimumigi produktan liveron, pli efike apartigi produktojn, kaj elimini noksajn kromproduktojn en la ĉirkaŭaĵo. Ekzemple, por katalize kraki pezajn hidrokarbidojn en benzinon kaj gasojn, oni povas uzi kinetikajn modelojn por trovi la temperaturon kaj premon je kiuj okazos la pleja livero de pezaj hidrokarbidoj.
Wojciech Bartos Głowacki
Wojciech Bartos, ekde 1794 - Głowacki (naskiĝis ĉ. 1758 en Rzędowice, mortis 1794 en Kielce) - pola kamparano, heroo de insurekcio de Kościuszko, standardisto de krakovaj grenadistoj.Dum la batalo de Racławice 4-an de aprilo 1794 li distingiĝis per granda kuraĝo (forprenis rusan kanonon estingante la meĉon per sia ĉapo). Vundita dum la batalo de Szczekociny (6-an de junio 1794) li mortis kaj estis enterigita en Kielce. Post malvenko de la insurekcio Głowacki iĝis la simbolo de kuraĝo kaj braveco.
San Juan Bautista Atatlahuca
San Juan Bautista Atatlahuca estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Bautista Atatlahuca. Ambaŭ evidente havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Johano la Baptisto. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 175.
Geografio
San Juan Bautista Atatlahuca apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1384 loĝantojn. El tiuj estis 675 viroj kaj 709 virinoj. La komunumo havas surfacon de 196.50 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1010 metroj super la marnivelo.
Gorga
Gorga estas komunumo de Italio.
San Juan Bautista Atatlahuca
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 711 indiĝenoj. El tiuj 537 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 537 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Süderoog
Süderoog (dane Sønderog, nordfrise Saruug, Saaruuch) estas insuleto en norda Germanio. Ĝi apartenas al la komunumo Pellworm kaj troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la nordfrisa vadomaro ĉe la bordo de la Norda Maro. Nuntempe la insuleto kovras areon de 62 hektaroj.
Süderoog estas haligo, do eta insulo kiu inundiĝas dum ĉiu alta tajdo, kaj homaj loĝlokoj de po kelkaj domoj sur ĝi troviĝas sur dek artefaritaj montetoj, kiuj tiom altas, ke ilin la alta tajdo ne sukcesas subakvigi.
Wim Jansen (futbalisto)
Wim Jansen (n. m. 25-a de januaro 2022) estis nederlanda futbalisto. Li de 1967 ĝis 1980 membris en la nederlanda nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva teamano kiu partoprenis en 65 matĉoj kaj atingis 1 golon.
(10915) 1997 YU16
(10915) 1997 YU16 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
József Széll
József Széll [jOĵef sEl], laŭ hungarlingve kutima nomordo Széll József estis hungara politikisto, ministro, juĝisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis dukai kaj szentgyörgyvölgyi, lia patro estis Ignác Széll.
József Széll naskiĝis la  1880 en Szombathely. Li mortis la 1956 en Budapeŝto.
Biografio
József Széll lernis juron, poste li eklaboris en administrado de Kisküküllő. En 1905 li jam estis ĉefnotario de Fogaras, post 2 jaroj li estis departementestro. En 1925 li denove estis departementestro. Ekde 1933 li estis juĝisto, krome inter 1933-1937 kaj inter 1941-1944 li estis senatano. En la jaroj 1937 kaj 1938 unu jaron li estis ministro en Kabineto Darányi. En 1938 li estis elektita parlamentano. Ekde 1917 li ricevis premiojn, krome li ricevis la titolon reĝa sekreta konsilisto.
Ŝaĥti
Ŝaĥti (ruse Шахты) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60440.
La urbo estis fondita en komenco de la 18-a jarcento.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1867.
Signifo de nomo de la urbo estas "minejoj".
Sho Fukuda
Sho Fukuda (福田 翔生, n. ) estas japana futbalisto.
Ŝaĥti
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
Sho Fukuda
Li ekde la jaro 2019 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo FC Imabari.
Ŝaĥti
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 196 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 222,6 mil loĝantojn.
Spaklerweg (amsterdama metrostacio)
Spaklerweg estas metrostacio sur la linioj 51, 53, 54 de la Metroo de Amsterdamo.
Karpoforofila lingvo
La projekto mem nomiĝis scripturae oecumenicae consilium (konsilo pri universala skribmaniero) montrante la konon de tiutempe florantaj pazigrafioj. Tamen temas ne pri nura pazigrafio, sed pri kompleta lingvo, ne tute aposteriore latinida, ĉar ekzemple la deklinacio okazas helpe de prepozicioj ha, he, ho, pluralo de substantivo finiĝas je -im — tiel la vorto por "domo" estas domus (latine domus), kaj la pluralo estas domusim — do en la gramatiko observeblas certagrada aprioreco.
Verboj estas tute regulaj. La prezento finiĝas per -o. La imperfekto, per -abam (kiel la latina). La imperativo finiĝas per -ade (laŭ la latina -ate). La pasinta participo finiĝas per -adus (laŭ la Latina -atum). Aliaj sufiksoj estas uzitaj por derivi nomojn de verboj:
orno = adorni (verbo); ornanda = adorno (substantivo); ornadus = adornita (participo); ornalis = adorna (adjektivo); ornalanda = ornamentado (ada substantivo).
Patro nia: '''O baderus noderus, ki du esso in seluma, fakdade sankadus ha nominanda duus; adfenade ha rennanda duus; ha folanda duus fiasade felud in seluma, sik koke in derra. Ho banisa noderus diessalis dade du nobis in hik diessa; ed remiddade du nobis ho debandaim noderus, felud nos remiddo hi debansaim noderus; ed non indukade du nobis in dendassande; sed liberade nobis a malanda'''.
Siluroj
La Siluroj (Silures) estis potenca kaj militema tribo de antikva Britio, okupanta proksimume la provincojn de Monmouthshire, Breconshire kaj Glamorganshire de la nuntempa Sud-Kimrio; kaj eble Gloucestershire kaj Herefordshire de la nuntempa Anglio. Ili estis limigitaj norde fare de la "Ordovices"; oriente fare de la "Dobunni"; kaj okcidente fare de la "Demetae".
Origino
Laŭ la biografio de Agricola fare de Tacito, la Siluroj kutime havis malhelan haŭton kaj krispajn harojn. Pro ilia aspekto, Tacito sugestis ke ili povus esti transirintaj el Hispanio pli frue.
La Ferepoka Fortikaĵo kastro en Llanmelin apud Caerwent estis kelkfoje sugestita kiel pra-Romia triba centro, sed la opinio de plej multaj arĥeologoj estas, ke tiu popolo kiu fariĝis konata kiel la Siluroj estis loza reto de grupoj kun kelkaj komunaj kulturaj valoroj, prefere ol centrizita societo. Kvankam la plej evidentaj fizikaj postrestaĵoj de la Siluroj estas fortikaĵo kastroj kiel tiuj en Llanmelin kaj Sudbrook, estas ankaŭ arĥeologiaj indikaĵoj de rondaj domoj en Gwehelog, Thornwell (Chepstow) kaj aliloke, kaj indikaĵoj de malalteja setlado notinde en Goldcliff.
La origino de la nomo "Siluroj" mem estis priskribita kiel "tute nekonata". 19-jarcenta antikvaĵa fonto proponas etimologian rilaton kun la kimra Essyllwg kaj aliaj formoj de sama signifo, kiaj Essyllyr, signifanta "de Essyllt": tamen, tio nun estas konsiderata kiel malprobabla. Pli kredinda moderna etimologio povus ligi 'Siluroj' al la komuna Kelta radiko *sīlo-, 'semo'. Vortoj derivitaj el tiu radiko en Keltaj lingvoj (ekzemple malnovirlanda síl, kimra hil) estas uzataj por signifi 'raso, posteuloj, sango-deveno, idaro', same kiel 'semo' en la vegetaĵa senco. Sekve de tio 'Siluroj' povus signifi 'Parencaro, Raso', eble referante al triba kredo pri deveno el origina praulo.
Forta rezistado kontraŭ Romiaj fortoj
La siluroj oponis fortan rezistadon kontraŭ la Romia konkero ĉ. 48 A.D., kun la helpo de Karatako, militestro kaj princo de la "Catuvellauni", kiu forfuĝis el plej malproksima oriento post kiam lia tribo estis venkita.
La unua atako kontraŭ la kimraj triboj estis farita sub la legato Publius Ostorius Scapula ĉ. 48 A.D. Ostorius unue atakis la "Deceangli" en la nord-oriento de tio, kio nun estas Kimrio, kiuj ŝajne kapitulacis post malmulta rezistado. Li poste pasigis plurajn jarojn kampanjante kontraŭ la Siluroj kaj la "Ordovices". Ilia rezistado estis kondukita fare de Karatado, kiu forfuĝis el sud-oriento (de tio, kio nun estas Anglio) kiam ĝi estis konkerita fare de Romianoj. Li unue estris la Silurojn, poste transiris al la teritorio de la Ordovices, kie li estis venkita de Ostorius en 51 A.D.
La Siluroj ne estis submetitaj, tamen, kaj efektivigis veran gerilon kontraŭ la Romiaj fortoj. Ostorius publike diris ke ili reprezentis tian danĝeron ke ili estu ĉu ekstermitaj aŭ translokitaj. Liaj minacoj des pli multe fortigis la determiniĝon de Siluroj al rezistado kaj granda Legia forto okupita pri konstruado de Romiaj fuortoj en ilia teritorio estis ĉirkaŭita kaj atakita, kaj elsavita nur per granda peno kaj konsiderinda perdo. Ili ankaŭ prenis Romiajn kaptitojn kiel ostaĝojn kaj distribuis ilin inter la najbaraj triboj por kunligi ilin kaj kuraĝigi rezistadon.
Ostorius mortis kiam la Siluroj ankoraŭ estis nevenkitaj kaj, post lia morto, Ili gajnis venkon super la 2-a Legio. Restas malklare ĉu la Siluroj estis efektive milite venkitaj aŭ ili simple akceptis akordiĝi, sed Romiaj fontoj sugestas iom malklare ke ili estis fine submetitaj fare de Sextus Julius Frontinus en serio da kampanjoj finiĝantaj ĉ. 78 A.D. La Romia verkisto Tacito skribis pri la siluroj: non atrocitate, non clementia mutabatur– "ili ŝanĝiĝis nek per krueleco nek per bonkoreco".
Romanigado
Por helpi la Romian administradon moderigi la lokan opozicion, Legia fortreso ("Isca Silurum", poste "Caerleon") estis starigita meze de la triba teritorio.
La urbo de "Venta Silurum" (Caerwent, dek kilometroj (ses mejlojn) okcidente de Chepstow) estis establita en 75 A.D. Ĝi fariĝis Romanigita urbo, ne malsame de "Calleva Atrebatum" (Silchester), sed pli malgrande. Skribaĵo montras ke sub la Romia Imperio ĝi estis la ĉefurbo de la Siluroj, kies ordo aŭ "Komunuma Konsilio" servis por la loka registaro de la distrikto. Ĝiaj masivaj Romiaj muroj ankoraŭ pluekzistas, kaj fosadoj rivelis forumon, templon, banojn, amfiteatron, butikojn, kaj plurajn komfortajn domoj kun mozaikaj plankoj, ktp. En la malfrua unua kaj frua dua jarcentoj, al la Siluroj estis redonita iom da nominala sendependeco kaj respondeco pri loka administrado. Kiel estis la norma praktiko, rivelite de enskribaĵoj, Romianoj parigis siajn diojn kun la Siluraj, kaj la loka dio "Ocelus" estis ĝemelita kun Marso, la Romia dio de la milito.
Caerwent ŝajne restis uzata en la post-Romia periodo kiel religia centro kaj la teritorio de la Siluroj poste fariĝis la kimra Reĝlando de "Gwent", "Brycheiniog", "Gwynllwg" kaj Glamorgan. Kelkaj teorioj koncerne Reĝon Arturo faras el li gvidanton en tiu ĉi areo. Estas indikaĵoj de kultura kontinueco laŭlonge de la romia periodo, specife ekde la Siluroj ĝis la Reĝlando de Gwent, kiel montrite per gvidantoj de Gwent uzantaj la nomon "Caradoc" memore al la brita heroo Karatako
La termino "Silurio"
Referenco estas kelkfoje farita al tiu periodo de la Kelta historio per uzo de terminoj kiaj "Silurio". La poeto Henry Vaughan nomis sin "Silurist", pro siaj radikoj en Sud-Kimrio. La Geologia temposkalo Silurio estis unue priskribita fare de Roderick Murchison en rokoj lokitaj en la origina lando de la Siluroj, tial la nomo. Tiu periodo postdatiĝas de la periodoj de Kambrio kaj Ordovicio, kies nomoj ankaŭ devenas de antikva Kimrio.
Tainoj
La tainoj estas aro de indiĝenaj popoloj devenantaj el la aktuala teritorio de Venezuelo, kiuj laŭlonge de la jarcentoj loĝis en la insuloj de la Antiloj. Ili apartenas al la etna grupo de aravakoj. La tainoj estis la unuaj amerikanoj kun kiuj establis kontakton la hispanoj en la 15-a jarcento. Ili estis plejparte ekstermitaj. Tamen, granda kvanto de vortoj el iliaj lingvoj pasis al la kutima vortostoko de la konkerantoj, kaj de tie al plejmulto de eŭropaj lingvoj. Multe da Antilanoj daŭre konsideras ke ili estas tainoj, ĉefe Kubanoj, Haitianoj, Portorikanoj kaj Dominikanoj.
La lingva heredaĵo de la tainoj
Unu inventaĵo de la tainoj ĝis la nuntempo ne nur estas uzata en Karibio, sed tutmonde: la hamako. La vorto pasis el la taina tra la hispana lingvo (la hamaca) al aliaj eŭropaj lingvoj kaj fine ankaŭ al Esperanto. Pliaj esperantlingvaj vortoj, kiuj fontas el la taina, estas ekzemple huracán (uragano), tobaco (tabako), maíz (maizo), papaya (papajo), caimán (kajmano), canoa (kanuo) aŭ ananas (ananaso, kvankam en la hispana lingvo la frukto nomatas piña). Multaj pliaj tainaj vortoj estas plu uzataj en la lokaj variaĵoj de la hispana, kaj pliaj tainaj nomoj pluvivas kiel toponimoj (ne nur jamaica, do Jamajko), kaj aparte en Domingo historiaj tainaj nomoj estas ŝatataj personaj nomoj. Ankaŭ la vorto barbacoa el kiu barbecue por kradrostaĵo, kutimiĝinta en pluraj eŭropdevenaj lingvoj, origine venas de la taina vorto buccan (rosta krado; de ĝi devenas ankaŭ esperantlingva vorto "bukani") kaj barbacoa (transportata al la meksika hispana lingvo) por kradrostaĵo.
Apanaĝo
Apanaĝo estis en frua mezepoko markata teritorio, al kies administrado estis komisiita iu el kelkaj anoj de la reganta familio. Sed suverena reganto de la teritorio restis princo, respektive reĝo. Institucio de la apanaĝoj servis al la reganto, kiu certigis per tiu maniero siajn parencojn, kiuj eventuale povus endanĝerigi lian potenceman postenon. Samtempe ĝi povis esti pli efektive administrata teritorio malproksima de la centro.
Faluso
Faluso, el la gr. φαλλός, latine phallus, estas la emblemo de la virseksa erekta membro kaj estas simbolo de la genera kapablo. Dum la prareligiaj festoj oni kultis faluson kiel fekunda povo. En la festoj de Dionizo oni eskortis faluson meze de brugaja procesio.
37582 Faraday
37582 Faraday estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la angla natursciencisto Michael Faraday (1791–1867), kiu malkovris la kondensadon de la kloro kaj la benzenon, la, la diamagnetismon, la rotacion de polariza ebeno de la lumo en magneta kampo kaj la ŝirmantan kaĝon de Faraday. Li starigis ankaŭ la leĝojn de la elektrolizo.
Generalplan Ost
La Generalplan Ost (mallongigo GPO ~ĝenerala plano pri oriento) estas germana-nazia setliga kaj germaniga plano de la teritorioj de Mez-Eŭropo kaj de Orienta Eŭropo, troviĝantaj orienten de landlimoj de la Tria Regno de antaŭ septembro 1939.
Ĝi estis ellaborita en 1941 kaj 1942 fare de RSHA kaj SS por forpeli aŭ ekstermi pluajn - krom la judoj- "etvalorajn" rasojn (ĉefe slavojn) al Siberio. Por efektivigo de la plano necesis venko kontraŭ Sovetunio. Post malvenko ĉe Moskvo (vintro 1941/42) kaj precipe post batalo de Stalingrad (1942/43), oni faligis la planon.
Enigmo de Conway
En matematiko, enigmo de Conway estas kahelara enigmo, pakada problemo uzanta solidajn ortangulajn blokojn, nomita laŭ ĝia inventinto, John Horton Conway. Ĝi demandas paki 13 1×2×4-blokojn, unu 2×2×2-blokon, unu 1×2×2-blokon kaj tri 1×1×3-blokojn en 5×5×5-skatolon.
Ĉiu el la pecoj de enigmo de Conway estas konveksa plurkubo de ordo 3, 4 aŭ 8. Ili estas brikoj.
Solvo
Solvi la enigmon de Conway estas simple, se oni komprenas, ke la tri 1×1×3 blokoj devas esti lokitaj tiel ke precize unu el ili aperas en ĉiu 5×5×1-tranĉaĵo de la kubo.
Takumi Katai
Takumi Katai (片井 巧, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2018 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo FC Imabari.
Jean Becker
Jean BECKER (naskiĝis en Parizo (Francio)) estas franca reĝisoro, aktoro kaj scenaristo.
Li estas la filo de reĝisoro Jacques Becker.
Biografio
Frato de Étienne Becker kaj de Sophie, edzino de Pierre Vaneck, Jean Becker ankaŭ estas filo de reĝisoro Jacques Becker. Li komencis sian karieron kiel staĝanto en la filmo de sia patro, Touchez pas au grisbi en 1953, filmo kiu kontribuis relanĉi la karieron de Jean Gabin. Li restis asistanto-reĝisoro de filmoj de Jacques Becker por Montparnasse 19 (1958) kaj Le Trou (1959). Li ankaŭ estis asistanto-reĝisoro por Julien Duvivier kaj Henri Verneuil.
Lia patro mortis tuj post la fino de filmado de Le Trou kaj Jean Becker lanĉis sin en reĝisora aventuro per Un nommé La Rocca kun Jean-Paul Belmondo (1961), kiun li roligis en Échappement libre kaj Tendre Voyou. Tiuj filmoj fariĝis komercaj sukcesoj.
Post realigado de epizodoj de sukcesa televida serio Les Saintes Chéries kaj Pas de caviar pour tante Olga, neatendita aliro al komika kino, li paŭzis dum preskaŭ dudek jaroj antaŭ ol reveni malantaŭ kamerao por realigi L’Été meurtrier kun Isabelle Adjani kaj Alain Souchon (1983).
La filmo akiris grandegan sukceson kaj estis nomumita en Festivalo de Cannes por Ora Palmo kaj en César-oj.
En 1986, li gajnis César-on por plej bona reklama filmo por Le Clémenceau.
Depost la publika kaj recenza sukceso de Élisa kun Vanessa Paradis kaj Gérard Depardieu, Becker regule filmis kun la samaj aktoroj, interalie Jacques Villeret, Suzanne Flon kaj André Dussollier por la sukcesaj Les enfants du marais (kun Michel Serrault), Un crime au paradis (kun Josiane Balasko), inspirita de filmo La Poison de Sacha Guitry, kaj Effroyables jardins (kun Thierry Lhermitte kaj Benoît Magimel) laŭ samnoma libro de Michel Quint.
Antaŭ nelonge, li filmis kun Daniel Auteuil kaj Jean-Pierre Darroussin en Dialogue avec mon jardinier, aperinta en 2007.
Poste enviciĝis Albert Dupontel por ludi la ĉefrolon de lia lasta filmo: Deux jours à tuer, kie li partigis la afiŝon kun Marie-Josée Croze kaj Pierre Vaneck.
En septembro 2009, li filmis La Tête en friche, en sia regiono de Charente-Maritime, kun Gérard Depardieu kaj Gisèle Casadesus.
Lingvo de la Mondo
Lingvo de la Mondo (Lango du Mondo konfuzu al Ling du mond) estas internacia planlingvo proponita en 1788 de De Ria. En tiu projekto, la aŭtoro ŝajnas uzi la francan fonetike skribata kaj sanĝante la finan malfortan (sensonan) -e per -o: Lango du mondo = Langue du monde (france). Ŝajne li ne skribis la sensonan finan -s de franca pluralo.
Ekzempleto: La Promiero linio do sez figuro ez letanduo posiblo do tuto lez figuro do la naturo.
Traduko: "La unua linio de tiuj figuroj estas la ebla longeco de ĉiuj la figuroj de la naturo".
Baziliko Vera Sankta Maria (Vieno)
Piarista baziliko de Vera Sankta Maria estas Malgranda baziliko en Vieno. Nomo de la preĝejo raportas al la mirakla bildo de Maria Josefstädter, pentrita dum la pesto- epidemio en 1713. De 1721 nomo de la bildo estas "Maria Treu" (Maria Vera).
Historio
Piaristoj konstruis la preĝejon inter 1698-1719. En 1796 Josef Haydn muzikadis en la preĝejo. En la jaro 1862 en la urbo de Josef Maria-Treu-strato estis nomita post la preĝejo. Ĉirkaŭ 1890 la preĝejo estis restaŭrita. Ekde 1949 la preĝejo ricevis rangon Malgranda baziliko.
Alfagnomonomio
Alfagnomonomio (Alpha-Gnomonomie de Sehlerai) estas internacia planlingvo proponita en 1864 de Petros Tenger sub la pseŭdonimo Tghransar aŭ Tgransar. Temis eble pri apriora lingvo.
La projekto havis duan eldonon en 1921, kaj estis citita de Mario Pei en 1928.
30122 Elschweitzer
30122 Elschweitzer estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Ellen Schweitzer, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search de 2014, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruis ĉe la Stuyvesant High School de Novjorko (Novjorkio).
Hendrik van Veldeke
Henriko de Veldeke (Germane: Heinrich von Veldeke, Nederlande Hendrik van Veldeke vivis de antaŭ 1150 ĝis verŝajne inter 1190 kaj 1200. Li estas Nederlanda-Germana poeto el la 12a jarcento kaj devenis el nobela familio el la ĉirkaŭo de Maastricht.
El lia verkaro oni povas vidi, ke krom la Franca li ankaŭ regis la Latinan: tiel, ekzemple, li foje korektas la enhavon de sia Franca antaŭulo - en la Eneo-romano - surbaze de la Latinaj fontoj pri tiu historio, Vergilio.
Lia literaturhistoria ĉefa atuto estas, ke la epopean kaj lirikan tradicion de Norda Francio li transdonis al la Nederlanda-Germana lingvejo. La proksimeco de lia hejmo faras verŝajna, ke eble li estis edukita pli malpli dulingve (kun la Franca kiel dua lingvo).
Verkada lingvo
Henriko de Veldeke estas kaj en la Nederlanda kaj en la Germana literaturo konata kiel la unua grava aŭtoro.
De lia Servatius-legendo (legendo pri Sankta Servaco) ni posedas manuskripton el la 15a jarcento, kiu estas verkita en la Mez-Nederlanda (t.e. la Nederlanda lingvaĵo el Mezepoko) kaj krom tio fragmenton de la sama verko en la 13-jarcenta dialekto de Maastricht. Ankaŭ ekzistas unu el liaj Amkantoj en lia hejma (Limburga) dialekto.
Sed por la Germana literaturo li estas pli grava: en tiu lingvo (en ĝia Mezepoka versio) li verkis la plimulton de siaj verkoj: preskaŭ ĉiuj el lia Amkantoj (Germane: Minnelieder) en la tradicio kiu komenciĝis per la Provencaj trobadoroj, sed ankaŭ lia Eneo-romano (romano en poezia formo: epopeo do). estas en frua Germana lingvo.
De multaj Germanaj aŭtoroj de tiu frua Kortega periodo li estas klare menciita kiel la granda ekzemplo de Germana epopeo-verkado: Wolfram von Eschenbach, Hartmann von Aue, Gottfried von Strassburg k.a.
Lia Servatius-legendo (ja pri romkatolika sanktulo adorata en Maastricht), estas konservita en Mez-Nederlanda lingvaĵo, kio kredigis al kelkaj filologoj, ke ankaŭ liaj ceteraj verkoj devus esti verkitaj origine en la Mez-Nederlanda, aŭ Limburga.
Kialo sufiĉe simpla por lia ŝajne plurlingva verkado povas esti, ke pri loka temo li verkis en loka lingvo, por pli internacia temo (Eneo ja ne estas tipe Limburga) li verkis en lingvo pli vaste komprenata. Krom tio li ankaŭ pasigis plurajn jarojn de sia vivo en servo de plimulte Germanaj nobelaj familioj, ekzemple en Thüringen.
Verkoj
Henriko de Veldeke estas poeto epopea kaj lirika. Ĉi tiu lia liriko, konata kiel Kortega Amkanto estas en la tradicio kiu komenciĝis kun la Provencaj trobadoroj.
En Esperanto
Aperis fragmento de la Eneo-romano en la revuo Fonto en traduko de Gerrit Berveling.
Nagytilaj
Nagytilaj [nadjtilaj] estas malgranda vilaĝo en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár. Nagy signifas: granda kaj faras la diferencon de Tilaj.
Historio
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua mencio okazis en 1272 en formo Tilaj. La nuna vilaĝo naskiĝis el unuiĝo de vilaĝoj Kistilaj kaj Hervadtfa.
Vilaĝservoj estas municipa administracio, migra poŝto.
Vidindaĵoj
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Apostolo Sankta Marteno de 1882.
Henny Meijer
Henny Meijer (n. ) estas nederlanda futbalisto. Li en 1987 membris en la nederlanda nacia teamo de futbalo.
Donvidas
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 11,48 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 30 loĝantojn. Ĝi perdis 150 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 63 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun Muriel de Zapardiel (Valladolid), Palacios de Goda, Sinlabajos kaj Aldeaseca.
Shenzhou 6
La partoprenantoj testis la novajn pli leĝerajn kosmovestojn, gvidis unuafoje sciencajn esplorojn. Oni elprovis ĉiutagaĵojn kiel ekz. novan necesejon. Oni ne planis kosman promenon, tio okazos en la sekvaj misioj. La tera orbito variis inter 250 kaj 350 km, la fluga deklinacio estis ĉ. 42,4.
Donvidas
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. La preĝejo havas mudeĥaran absidon.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Shenzhou 6
„Shenzhou 6“ konsistis el returna kapsulo kaj orbita parto. La orbita satelito restas duonjaron en la kosmo, dum la returna kapsulo revenis post 5 tagoj.
Vidu ankaŭ
Ĉina kosmoesplorado
Urbodomo de Szekszárd
La Urbodomo de Szekszárd estas signifa historia monumento en Szekszárd, laŭ la ĉefplaco ĉe stratangulo.
Historio
La urbodomo de Szekszárd estis konstruita inter 1842 kaj 1846. La konstruita domo estis la unua publika konstruaĵo de la urbo en la sekva jaro. Dum la oficiala malfermo Franz Liszt faris koncerton. Post jaroj evidentiĝis, ke la fundamento estis konstruita fuŝe. La trakonstruo okazis inter 1904 kaj 1908, eĉ la fasado ŝanĝiĝis. En la 1970-aj jaroj oni konstruis novan alon, tial la domego iĝis U-majuskla (pli frue L-majuskla). En 1985 plena renoviĝo okazis, en 1992 nur la interna parto estis renovigita. En 2009 arkeologoj trovis mezepokan tombejon sub la urbodomo. La municipo ekde la konstruado funkcias en la domego seninterrompe.
Konstruaĵo
La unuetaĝa urbodomo situas laŭ trotuaro de la placo, sed unu el la aloj estas duetaĝa. La enireja parto estas portiko kun 4 kolonoj. Pli supre ĉe la tegmento ornamaj kupoloj estas videblaj.
En la nupta ĉambrego oni pentris 2 sekpentraĵojn pri vilaĝa nupta manĝo en 1976. En la ŝtuparejo same 2 pentraĵoj estis pentritaj en 2000. En la urbestra ĉambro gobelino estas videbla.
Preĝejo Sankta Kruco (Espenfeld)
Priskribo
El la multnombraj romanikaj ĥorejtur-preĝejoj en la ĉirkaŭaĵo de Arnstadt nur du kvazaŭ neŝanĝite konservitis: unu el ili estas la Kruco-preĝejo en Espenfeld. Jam en 914 estis la unua endokumenta mencio de la vilaĝo "Esbenefelt".
El Cabrero
Ekde sia infanaĝo li dediĉis sin al brutobredado de kaproj, profesio kiun li plue faris spite esti unu el la figuroj de flamenko plej petitaj en festivaloj kaj eventoj rilataj kun tia muziko. Li ekkarieris en 1972, kun teatra grupo La Cuadra, de Sevilo, kun kiu li turneis tra Hispanio kaj tra diversaj eŭropaj landoj. La sukceso estis tia ke li faris novan turneon, tiam sola, kaj debutis en la Théâtre de l'Atelier de Ĝenevo, en marto 1973.
Preĝejo Sankta Kruco (Espenfeld)
Priskribo
La konstruaĵo troviĝas sur iam ĉirkaŭmasonita tombejo. La suda kaj la okcidenta flankoj distancas je ĉ. 6 metroj de alia, pli interna rempareto (alteco de 3 metroj, iama defendrondiro). Konstruitis la preĝejo en la 2-a duono de la 12-a jarcento kiel hala preĝejo kun apsido (la baptopelvo konserviĝis). La formo de tiu preĝejo similis al la preĝejoj en Branchewinda kaj Wipfra.
El Cabrero
Li registris sian unuan diskon en 1975. Kvin jarojn poste li ricevis du Naciajn Premiojn en la Nacia Konkurso de Flamenka Arto de Kordovo. En la 1990-aj jaroj li partoprenis en tre diversaj festivaloj en kiuj li kunlaboris kun muzikoj kiel Gilberto Gil aŭ Chick Corea. Post turneo USA'93 de Peter Gabriel, li revenis al eŭropaj scenejoj.
Preĝejo Sankta Kruco (Espenfeld)
Priskribo
Meze de la 13-a jarcento komenciĝis la konstruo de la turo post kiam oni malkonstruis la unuan apsidon. Sed la nova turo denova ankaŭ ricevis apsidon (la altaro datumas de tiu tempo). La konstruistoj estis la sama kiuj antaŭe jam faris la turoj de la Kirko Nia kara Sinjorino en Arnstadt kie videblas la samaj eroj (arkaĵoj trifoliaj; kapiteloj kalikblokaj). La vitraloj en la apsidoj faritis fare de la konata ateliero de Wilhelm Franke el Naumburg: ĝi montras kristnaskan scenon. La blazono kaj la enskribo dokumentas ke temas pri donaco de dukino Marie von Schwarzburg-Sondershausen el la 1913-a jaro. Je la komenco de la 14-a jarcento la apsido ricevis krucripan volbon kun kapo de Kristo kiel fina ŝtono. En 1618 faritis la barelvolba navo el ligno, la ambono kaj la galerio - kaj verŝajne ankaŭ la ĉirkaŭfortikaĵo. Samtempe oni akipis okcidente de la kirko provizejajn kelojn por nutraĵoj.
El Cabrero
El ideologia vidpunkto, lia kantostilo karakteriziĝas pro forta socia enhavo en la vortumado, nome protesto kontraŭ malegaleco kaj la sufero de ekspluatatoj: li mem ofte difiniĝis kiel liberecano. Li kunlaboris jam el la 1970-aj jaroj seninterrompe kun la anarkisma movado kaj partikulare kun la liberecana sindikato Confederación Nacional del Trabajo al kiu li apartenis.
Gradoli
Gradoli estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
El Cabrero
En 2012, li faris turneon por festi siajn 40 jarojn de kantokariero. En 2019, li faris alian kiel adiaŭo al la fidela sekvantaro.
Abaporu
Abaporu (tupia lingvo: "abapor'u", abá (homo) + poro (gento) + 'u (manĝi), "homomanĝulo") estas oleopentraĵo de la brazila pentristino Tarsila do Amaral, farita en 1928 kiel naskiĝtaga donaco al la verkisto Oswald de Andrade, ŝia edzo tiutempe.
Preĝejo Sankta Kruco (Espenfeld)
Priskribo
La pentritaj galeribildoj estas de 1708, la orgeno de 1899. Post profundaj restaŭradlaboroj la kirko havas novan konkokalkan plankon; turo kaj muro riparitis. Apartenas al la monumentprotektita komplekso ankoraŭ tombejo kun barokaj tomboŝtonoj, iama lernejo kaj la paroĥa domo. La tombejo faritis en malfrua 13-a jarcento fare de la civitanoj. Tio signifas ke Espenfeld havas unu el la plej malnovaj tombejoj de tuta Turingio. La rondvolba pordo tra kiu oni eniris la tombejon montras la jaron 1544 surfrontone.