cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kritika ras-teorio
Difino
La juristo Roy L. Brooks difinis KRT-on kiel "aro de kritikaj starpunktoj kontraŭ la ekzista socia ordo el vidpunkto bazita sur raso," kaj diras, ke:
Ernani Dias Correa
Brazila esperantisto
Ernani DIAS CORREA (naskiĝis 1901 - forpasis la 13-an de marto 1982) estis honora prezidanto de la E-Societo de Porto Alegre (Brazilo).
Tre konata figuro en la medio de brazilaj arkitektoj, universitata profesoro kaj direktoro de Belarta Instituto en Porto Alegre, li estis FD pri arkitekturo en sia urbo dum pli ol 30 jaroj.
Literflugila milvo
La Literflugila milvo (Elanus scriptus) estas malgranda, rara kaj ekkreskeca aŭstralia rabobirdo kun kerna teritorio en centra Axustralio. Plenkreskulo estas malgranda kaj gracia, ĉefe palgriza kaj blanka rabobirdo kun nigraj ŝultroj kaj ruĝaj okuloj. Ĝi estas simila laŭ aspekto al la Nigraŝultra milvo escepte pro la tre distinga nigra subflugila bildo de formo de milda ‘M’ vidata dumfluge. Ripozas dumtage en tre densfoliaj arboj kaj ĉasas nokte kaj tiele ĝi estas la ununura en la mondo tute noktula rabobirdo. Kiel ĉe la aliaj elanienoj, ankaŭ ĝi estas specialista predanto de roduloj, kiujn ĝi ĉasas per ŝvebado mezaere super herbejoj kaj kampoj.
Taksonomio
La Literflugila milvo estis origine priskribata de la ornitologo John Gould en 1842. Ties specifa nomo estas latina vorto scriptum signife "skribita", “skribaĵo” aŭ "markita". Ĝi estas unu el kvar specioj de malgranda ĉefe blankecplumaraj rabobirdoj de la genro Elanus. Taksonomia propono bazata sur studoj per DNA rekomendis klasigi tiujn milvojn kiel separata familio nome Elanedoj (Elanidae). Molekula studio de 2004 baze sur sekvencoj de la citokromo-b DNA montris, ke ili disiĝis el la tipaj akcipitroj kaj agloj je pli frua dato ol la Fiŝaglo, kiu estis klasike klasita en sia propra familio.
Zbąszynek
Zbąszynek estas urbo en Lubuŝio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Zbąszynek en distrikto Świebodziński.
Literflugila milvo
Aspekto
Tiu rabobirdo estas 33 al 38 cm longa kun enverguro de 85 al 95 cm kaj pezo de ĉirkaŭ 291 g. Plenkreskulo de la Literflugila milvo estas palgriza kun blankaj kapo kaj subaj partoj. Ĝi montras karakteran longan nigran antaŭan bordon de la interna flugilo, kio similas literon 'M' aŭ 'W' dumfluge, kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo. Dumripoze tio havigas al ili ties elstarajn nigrajn "ŝultrojn". Ĝi havas ruĝajn okulojn, ku nigraj okulmakuloj ĉirkaŭe. Ties naztruoj estas flavaj kaj la akra hokoforma bekoj estas nigra. Ankaŭ la kruroj kaj piedoj estas flavaj, kaj la piedoj havas tri fingrojn antaŭen kaj unu malantaŭen. La ino povas esti distingata per pli griza krono.
La 'M' aŭ 'W' en subflugiloj, kaj manko de nigraj flugilplintoj helpas distingi ĝin el la Nigraŝultra milvo. Dumfluge ĝi flugilfrapas pli malrapide kaj profunde. Fine tiu lasta specio estas tagula, ne noktula.
Ties alvoko estas kokeca trilado aŭ ripeteca laŭta kvakado.
Distribuado kaj habitato
La kutima habitato de la Literflugila milvo estas duonarida malferma, arbusteca aŭ herbeca kamparo, tra la arida interno de la kontinento, kia ĉe la Channel Country and Gulf Country de Okcidenta Kvinslando kaj en la Norda Teritorio. Ties hejmteritorio povus etendi suden laŭ la rodulplagoj. Tiu specio estis konstatita en la ĉirkaŭoj de Broken Hill en plej okcidenta Novsudkimrio, kaj mortinta birdo estis registrita surstrate en Inverell en la nordo de la ŝtato en 1965 kaj alia vidata tie post unu jaro, same kiel ĉe Lago Eyre en nordo de Suda Aŭstralio.
Manĝo
La Literflugila milvo estas la ununura tute noktula rabobirdo. Ties ĉefa predo estas la Longhara rato, Rattus villosissimus. Kiam la populacinombroj de tiu rodulo pliiĝas, sekve de la bona pluvkvanto, tiuj milvoj kapablas reproduktiĝi konstante kaj kolone tiele ke ties nombroj pliiĝas paralele. Kiam la rodulpopulacioj malpliiĝas, la tiam superabundaj milvoj povas disiĝi kaj aperas en marbordaj areoj for el sia normala teritorio kie, kvankam ili povus eventuale reproduktiĝi, ili ne insistas kaj eventuale malaperas. Studo de centra Aŭstralio dum du jaroj kaj duono trovis, ke la milvoj estis relokiĝintaj en areo kie estis okazinta rodulmalpliiĝo dum ses monatoj.
Literflugilaj milvoj estis konstatita ĉasantaj ankaŭ la enmetitajn hejmmusojn Mus musculus en nordorienta Suda Aŭstralio.
Reproduktado
La reprodukta sezono estas kutime de julio al novembro. La nesto estas granda fuŝa taso konstruita el bastoneteroj inter la foliaro ĉe arbopinto, je ĉirkaŭ kvin metroj aŭ pli alte supergrunde. Ĝi estis kovrita per verdaj folioj kaj alia materialo kia elvomitaj vomaĵoj. Multoblaj nestoj povas esti vidata en solaj arboj ĉe kazo de rodulplagoj kaj pro tio de manĝabundo. La ino demetas 3 al 4, aŭ pli rare 5 aŭ eĉ 6, senkolorecajn blankecajn ovojn grandajn 44 x 32 mm kun ruĝecbrunaj makuletoj kaj ovalformaj. La markoj estas ofte pli markataj ĉe la pli granda ovopinto. La ino kovas la ovojn dum 30 tagoj kaj la idoj restas en la nesto dum ĉirkaŭ 32 tagoj.
Saharo
Saharo (en araba الصحراء الكبرى, aṣ-Ṣaḥrāʾ al-Kubrā, 'la Granda Dezerto') estas la tria plej granda dezerto en la mondo post Arkto kaj Antarkto kaj la plej granda subtropika varma dezerto en la mondo. Ĝi ampleksas plej parton de norda Afriko ekde la Atlantika marbordo sude de la marbordoj de Mediteraneo ĝis Ruĝa Maro. Sude ĝi limiĝas kun Sahelo, zono de duoarida tropika savanaro kiu komponas la nordan regionon de centra kaj okcidenta Subsahara Afriko. Saharo etendas tra 10 ŝtatoj (Egiptio, Libio, Alĝerio, Tunizio, Maroko, Maŭritanio, Niĝero, Ĉado, Malio kaj Sudano). Kun surfaco de pli ol 9 milionoj km² ĝi okupas preskaŭ la saman areon kiel Ĉinio aŭ Usono.
Nomo
La nomo Saharo venas de la araba traduko Sahhra صحراء de la tuarega vorto tenere, kiu signifas dezerto aŭ sablo. Alia teorio devenigas ĝin de al-sahhra aŭ es-ssah-ra, signifanta flav-ruĝa. Resume oni povas diri, ke la nomo devenas el la pluralo de la araba vorto por dezerto (صحارى ṣaḥārā sˤɑħɑːrɑː).
La romianoj nomis la landon sudan de Kartago Terra deserta (forlasita lando), kaj dum la eŭropa mezepoko ĝi simple nomiĝis "granda dezerto". Nur ekde la 19-a jarcento oni plejofte uzas la nomon "Saharo". La araba nomo estas Bahr bela ma (maro senakva).
Superrigardo
La Saharo estas la plej granda dezerto sur la afrika kontinento. La suda limo de la Saharo estas markita fare de grupo de duonarida savano nomita la Sahelo; sude de la Sahelo kuŝas Suda Sudano kaj la Kongo-Baseno. La plej granda parto de la Saharo konsistas el ŝtona hamado; sablomaro aŭ ergo (grandaj areoj kovritaj per sablodunoj) formas nur negravan parton.
Homoj vivis sur la rando de la dezerto ekde antaŭ miloj da jaroj ekde la lasta glaciepoko. La Saharo tiam estis multe pli malseka loko ol ĝi hodiaŭ estas. Pli ol 30,000 petroglifoj de riverbestoj kiel ekzemple krokodiloj plurestas, kun la duono troviĝintaj en la Tasilin-Aĝer en sudorienta Alĝerio. Ankaŭ fosilioj de dinosaŭroj, inkluzive de Afrovenator, Jobaria kaj Ouranosaurus estis trovitaj tie. La moderna Saharo, tamen, estas ne abunda en vegetaĵaro, krom en Nila Valo, ĉe kelkaj oazoj, kaj en la nordaj altebenaĵoj, kie mediteraneaj plantoj kiel ekzemple la olivarbo estas trovitaj kreskante nature. La regiono estis tia ekde proksimume 1600 a.K., post kiam ŝanĝoj en la akso de la Tero pliigis temperaturojn kaj malkreskintan precipitaĵon.
Homoj de la Saharo estas de diversaj originoj. Inter ili la Berberoj inkluzive de la Tuaregoj, diversaj arabigitaj grupoj de berberoj kiaj ekzemple la Hasanija-parolantaj Saharanoj, kies populacioj inkludas la tribo de Sanhaĝaoj kies nomo estas resto de la prahistoria Zenaga lingvo. Aliaj gravaj homgrupoj estas la Tubuoj, Nubianoj, Zaghavaoj, Kanuroj, Haŭsoj, Sonrajoj, kaj Fulboj (france: Peul; fulbe: Fulɓe).
Gravaj grandurboj situantaj en la Saharo estas Nuakŝoto, la ĉefurbo de Maŭritanio; Tamanrasset, Uargla, Béchar, Hassi Messaoud, Ghardaïa, kaj El Oued en Alĝerio; Timbuktuo en Malio; Agadez en Niĝerio; Gat en Libio; kaj Faya-Largeau en Ĉado.
Geografio
Saharo kovras grandajn partojn de Alĝerio, Ĉado, Egiptio, Libio, Malio, Maŭritanio, Maroko, Niĝero, Okcidenta Saharo, Sudano kaj Tunizio. Ĝi kovras 9 milionojn da kvadrataj kilometroj, nome ĝis 31% de Afriko, do preskaŭ unu triono. Se enkalkuli ĉiujn areojn kun averaĝa jara precipitaĵo de malpli ol 250 mm, Saharo estus 11 milionoj da kvadrataj kilometroj. Ĝi estas unu el la tri distingeblaj fiziografiaj provincoj de la fiziografia dividado de Afriko. Saharo estas tiom granda kaj brila ke teorie ĝi povus esti detektita el aliaj steloj kiel surfaca trajto de la Tero, jam kun preskaŭ la nuntempa teknologio.
Saharo estas ĉefe rokecaj hamadoj (ŝtonaj altebenaĵoj); "erg" (sablomaroj – grandaj areoj kovritaj per sablaj dunoj) formas nur minoran parton, sed multaj el la sablodunoj estas ĉirkaŭ 180 m altaj. Vento aŭ rara pluvofalo formas la dezertajn trajtojn: sablodunoj, dunejoj, sablomaroj, ŝtonaj altebenaĵoj, gruzaj ebenaĵoj (reg), sekaj valoj (ŭadi), sekaj lagoj (ŭed), kaj salebenaĵoj (ŝatt aŭ ŝott). Maloftaj terformoj estas ekzemple tiuj de la cirkla strukturo Riŝat en Maŭritanio.
Kelkaj tre rompitaj montoj, multaj vulkanaj, staras el la dezerto, kiel tiuj de Aïr-montaro, Ahaggar, Sahara Atlaso, Tibesti, Adrar des Ifoghas, kaj Itbaj. La plej alta montopinto en Saharo estas Emi Kusi, nome ŝildovulkano en la montaro Tibesti de norda Ĉado.
Centra Saharo estas troe arida, kun tre disa vegetaĵaro. La nordaj kaj sudaj ekstremoj de la dezerto, kune kun la altaj teroj, havas areojn de disa herbejo kaj dezerta arbustaro, kaj arboj kaj pli altaj arbustoj en ŭadioj, en kiuj humideco kolektiĝas. En la centra, hiperarida regiono, estas multaj subdividoj de la granda dezerto: nome Tanezrufto, Ténéré, la Libia Dezerto, la Orienta Dezerto, la Nubia dezerto kaj aliaj. Tiuj tre aridaj areoj ofte ne ricevas pluvon dum jaroj.
Sude, Saharo estas limigta de Sahelo, bendo de seka tropika savano kun somera pluvsezono kiu etendiĝas tra tuta Afriko el oriento okcidenten. La suda limo de Saharo estas indikita botanike per la suda limo de Cornulaca monacantha (sekeg-tolera membro de la Amarantacoj), aŭ norda limo de Cenchrus biflorus, herbo tipa de Sahelo. Laŭ klimataj kriterioj, la suda limo de Saharo korespondas al la 150 mm izohjeto de jara precipitaĵo (tio estas laŭ longtempa averaĝo, ĉar precipitaĵo varias laŭjare).
Gravaj urboj en Saharo estas Nuakŝoto, nome ĉefurbo de Maŭritanio; Tamanrasset, Uargla, Béchar, Hasi Mesaud, Ghardaïa, kaj El Oued en Alĝerio; Timbuktuo en Malio; Agadez en Niĝero; Gat en Libio; kaj Faja-Largu en Ĉado.
Klimato
Saharo havas dezertan klimaton. Alta aerpremo malhelpas ventofluon kun pluvo, kaj vintre la Atlasa Montaro malhelpas venton kaj pluvon eniri.
En la nordaj randoj falas ĉirkaŭ 100 mm da pluvo, kaj en la suda - ĝis 250 mm, sed la varmego kaŭzas rapidan vaporiĝon. En la ebenaĵoj estas preskaŭ kompleta sekeco, la varmo estas alta kaj atingas ĝis 45 celsiusgradoj somere, kaj nokte estas malvarme kaj en altaj lokoj foje eĉ okazas iom da prujno dumnokte.
Laŭ trovitaj murpentraĵoj, estas konkludite ke en la pasinteco la dezerto estis pli humida kaj vivis en ĝi bestoj kiuj bezonis herbon kaj akvon por pluvivi.
Faŭno kaj flaŭro
En Saharo estas malmulte da vegetaĵaro, nur laŭlonge de riveretfluoj kaj dezertaj oazoj. La plantoj devas adaptiĝi al la kondiĉoj de sekeco, rapida vaporiĝo kaj saleco de la tero, ekzemploj estas akacio kaj cindro.
Vidu: Arbo de Tenere
Bestoj kolektas sian manĝaĵon sur grandaj areoj, sed ĉe la randoj bestoj manĝas nur per la malsekeco en sia manĝaĵo, kiu inkluzivas adaksoj, oriksoj, ŝafoj, erinacojn. Inter la ronĝuloj estas ĝerbuoj kaj histriko. Inter la birdoj: struto, meropedoj, korvoj kaj diversaj rabobirdoj. Insektoj: akridoj, termitoj kaj vespoj, same kiel serpentoj. Ĉe la suda rando de la dezerto estas dezertaj elefantoj (Loxodonta africana).
Loĝantaro
En Saharo vivas plejparte tuaregoj kaj berberoj. Ekde la 7-a jarcento ekokupis Saharon armee araboj kaj ili disvastigis ĉi tie islamon, kio tre signife influis kulturon de lokaj ŝtatoj kaj iliajn interrilatojn. Sed necesas diri, ke Saharo estas plej dense loĝata sur norda ĉemara zono, kie estas grandaj urboj kiel Tripolo, Bengazo, kie vivas ankaŭ eŭropanoj, kaj laŭlonge de la tuta marbordo kondukas ĉemarborda aŭtoŝoseo. Malpli grandaj urboj, kiel Sabha, estas ankaŭ eĉ 400 km en interno, en la profunda Saharo. La norda marbordo estas trateksita per romiaj memorigaĵoj.
La vivdaŭro en Saharo estas konsiderata, plejparte, kiel unu el la plej malaltaj en la mondo. Multaj el la saharaj landoj estas en la malsupra dekono de vivdaŭro inter la landoj de la mondo. Tiu vivdaŭro estas 38 ĝis 55 jaroj, aktuale en 2011.
Politiko
La okcidenta parto de Saharo estas areo kun disputita posedanto - posedon de la Okcidenta Saharo proklamas kaj Maroko, kaj gerila Fronto Polisario, kiu celas establi tie sendependan respublikon de la Saharanoj.
La Komunumo de la Sahel-Saharaj Ŝtatoj aŭ CEN-SAD (angla: Community of Sahel-Saharan States; franca: Communauté des Etats Sahélo-Sahariens; araba: تجمع دول الساحل والصحراء ) estas interregistara komerca organizaĵo en la regiono Sahelo-Saharo. La organizaĵo fondiĝis la 4-an de februaro 1998 kaj havas 29 membroŝtatojn (januaro 2009). La ĉefsidejo situas en Tripolo, Libio.
Ekonomio
La plej multaj el la landoj, kiuj dividas Saharon, estas el la plej malriĉaj landoj en la mondo. Ilia loĝantaro vivtenas sin per paŝtado, iom da dezerta agrikulturo en oazoj kaj malpeza industrio. La ekonomia graveco de Saharo pliiĝis post la malkovro de naturresursoj kiel ekzemple petrolo, tergaso, fero, kupro, uranio, kaj pli.
Salkaravanoj
La salkaravanoj en la Saharo servis al interŝanĝo de varoj, inter kiuj salo, inter la regionoj de la Saharo kaj la Sahelzono. Kiel transportilo servis kaj ankoraŭ servas dromedaroj. Ekzistas ankoraŭ hodiaŭ du gravaj karavanitineroj, nome unu inter Timbuktuo kaj Taŭdenio en Malio kaj Niĝero, kaj dua inter Agadez respektive la suda parto de la Aïr-montaro kaj la oazoj en Ténéré, Fachi kaj Bilma. La tria saloazo, Séguédine, en la nordo de la Ténéré, estas tro malcentre por esti grava. En la Tuarega lingvaro la salkaravano inter Timbuktuo kaj Taŭdenio nomiĝas Azalaï, la karavano en Ténéré Taghlamt (aŭ Tarhalamt).
Infrastrukturoj
La Trans-Sahara Aŭtoŝoseo estas transnacia projekto por aŭtoŝoseo por pavimado, plibonigo kaj faciligo de limoj kaj formalaĵoj sur ekzistanta komercvojo tra la Sahara Dezerto. Ĝi iras inter rando de Nordafriko ĉe la Mediteranea Maro norde kaj rando de Okcidenta Afriko ĉe la Atlantika Oceano sude, el Alĝero en Alĝerio al Lagos en Niĝerio
Historio
Ekde 1900, Saharo progresis suden je 250 km kaj ĉi tiu sur fronto kiu faras ĝin pli ol 6 000 km, la kaŭzo de tiu progresado de la dezerto estante tamen ĉefe de homo origino. Tiel la stepo de Sahelo spertas relative brutalan sekiĝon. Tamen, la 2000-aj jaroj vidis re-verdiĝon en la Sahelo.
Pra-historio
Dum la tuta longo de la (skribita) historio, Saharo estis tre arida. Sed, ke oni konsideras ke ĝi fariĝis tia inter mil kaj tri mil jaroj antaŭ la invento de la skribo. Fakte, pruvoj el diversaj sciencofakoj malkaŝas, ke en la lastaj centoj da miloj da jaroj, Saharo suferis serion da ekstremaj klimatŝanĝaj cikloj inter dezerto kaj multe pli humida klimata zono. La fino de la nuna dezertiĝoprocezo verŝajne okazis ĉirkaŭ la jaro 4200 a.K. Antaŭ la dezertiĝa procezo estis longa periodo de musonaj pluvoj kaj antaŭ ĝi estis humida kaj komforta klimato kaj tero de multaj lagoj. Estas sciencaj supozoj ke antaŭ ĉirkaŭ 250 milionoj da jaroj la Tetisa Maro kovris la Saharan Dezerton kaj nur antaŭ ĉirkaŭ 7 milionoj da jaroj ĉi tiu areo fariĝis dezerto. Studo publikigita en 2019 taksas, ke antaŭ 50 ĝis 100 milionoj da jaroj la nuna dezero estis parte kovrita de maro kiu aparte enhavis grandajn marbestojn.
Kelkaj el la periodaj ŝanĝoj ŝuldiĝas al la malrapida periodeco de ŝanĝado de la inklinangulo de la rotacia akso de la Tero rilate al la orto de ĝia orbita ebeno. Ĉi tiu angulo iomete varias, en 41 000-jaraj cikloj inter 22 gradoj kaj 24,5. Kiam la angulo moderiĝas, la diferencoj inter la sezonoj moderiĝas, ĉie en la mondo kaj kiam ĝi ekstremas ili ankaŭ estas ekstremaj. Alia kialo de cikla klimata ŝanĝo en Saharo estas glaciepokoj kaj mondvarmiĝo. Montriĝas, ke periodoj de tutmonda glaĉera formado estas periodoj de dezertiĝo en Saharo kaj periodoj de degelo estas periodoj de dezertretiriĝo. Satelitobservaĵoj montris malkreskon en dezertmarĝenoj en la lastaj jardekoj
La sahara pumpa teorio estas teorio kiu klarigas la evoluon de bestoj kaj vegetaĵaro, sude de Saharo, en la mediteraneo kaj Okcidenta Azio, helpe de la media atestaĵo ke la Saharo travivis cikloj, unue kiel komforta habitato kaj poste kiel areo sub la efikoj de dezertiĝoprocezo, kiu elpuŝis la vivestaĵojn. Ĉi tiu teorio ankaŭ plifortigas la lingvistikan hipotezon, ke la prapatroj de etnaj parolantoj de ĉiuj ŝemidaj lingvoj, t.n. praŝemidaj parolantoj, estis parolantoj de afrikazia lingvaro, el la Sahara regiono, kiuj inundis la fekundan duonlunon kaj la Arabian duoninsulon en grandaj ondoj de migrado.
Homoj vivis sur la bordoj de la dezerto antaŭ jarmiloj, ekde la fino de la lasta glaciperiodo. En Centra Saharo, gravurita kaj pentrita rokarto estos kreita eble tiom frue kiom antaŭ 10 000 jaroj, ĝis la periodoj Bubala, de Kel Esuf, Rondkapa, Paŝtista, Ĉevala kaj Kamela. Saharo estis tiam multe pli malseka loko ol nuntempe. Ĉirkaŭ 30 000 petroglifoj de riveraj animaloj kiel krokodiloj survivas, el kiuj la duono en Tassili n'Ajjer en sudorienta Alĝerio. Ankaŭ fosilioj de dinosaŭroj, kiel de la genroj Afrovenator, Jobaria kaj Ouranosaurus, estis trovitaj tie. La nuntempa Saharo tamen ne estas abunda en vegetaĵaro, escepte ĉe la Nila Valo, en kelkaj malmultaj oazoj, kaj en la nordaj altaj teroj, en kiuj mediteraneaj plantoj kiel olivarboj kreskiĝas. Delonge oni kredis, ke la regiono estis tia ekde ĉirkaŭ la jaro 1600 a.n.e., post ŝanĝoj en la inklinangulo de la rotacia akso de la Tero pliigis temperaturojn kaj malpliigis precipitadon, kio kondukis al subita dezertiĝo de Nordafriko antaŭ ĉirkaŭ 5 400 jaroj.
Kifianoj
La Kifiana kulturo estas prahistoria civilizo aŭ regno kiu ekzistis inter antaŭ 10 000 kaj 8 000 jaroj en Saharo, dum la Malseka Afrika Neolitiko. Oni trovis homajn restaĵojn el tiu kulturo en la jaro 2000 en loko konata kiel Gobero en Niĝero en Tenerio. La loko estas konata kiel la plej granda kaj plej frua tombo de homoj de la Ŝtonepoko en Sahara dezerto. Kifianoj estis lertaj ĉasistoj. Ostoj de multaj grandaj savanaj animaloj kiuj estis malkovritaj en la sama areo sugestas, ke ili vivis en la bordoj de lago ekzistanta dum la Holocena Malseka Fazo, nome periodo kiam Saharo estis verda kaj malseka. Kifianoj estis altaj, ĉirkaŭ 1'82 de staturo. Kraniometrian analizoj indikas, ke tiu popolo de frua Holoceno estis tre rilata al la Iberomaŭruzianoj de fina Pleistoceno kaj al la Kapsianoj de frua Holoceno de Magrebo, same kiel al grupoj de Meĉta de meza Holoceno. Ne ekzistas restaĵoj de Kifianoj post antaŭ 8 000 jaroj, ĉar tiam Saharo trairis sekan periodon dum la sekvaj jarmiloj. Post tiu epoko, la Teneria kulturo koloniigis la areon.
Fera (II) fosfato
Fera fosfato aŭ feroza ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la fera (II) hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas bluaj aŭ cindrokoloraj kristaloj, nesolveblaj en akvo, sed solveblaj mineralaj acidoj. Fera fosfato posedas 3 feratomojn, 2 fosforatomojn kaj 8 oksigenatomojn. Fera fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de ferozaj derivaĵoj.
Komparativo (gramatika)
Komparativo estas grado de adjektivo aŭ adverbo, uzata interalie (sed ne nur) en komparaj esprimoj. En Esperanto komparativo estas formata per specialaj vortetoj pli kaj malpli:
Do, komparativo estas gramatika rimedo, per kiu oni modifas adjektivon aŭ adverbon, por signifi, ke la econ esprimatan de ili posedas laŭ diversaj gradoj du komparataj objektoj aŭ personoj, aŭ ke unu sama objekto aŭ persono posedas tiun econ pli aŭ malpli ol alian komparatan econ.
En aliaj lingvoj komparativo povas esti esprimata analize aŭ sintetike. Ekzemple: nova").
En kelkaj lingvoj, kiel la latina kaj la portugala ambaŭ formoj estas eblaj por fonetikaj aŭ semantikaj kialoj, sed estas du klasoj de vortoj, tiuj kiuj faras la komparativon analize, kaj tiuj kiu faras la komparativon sintetike.
Absoluta komparativo
En kelkaj lingvoj, interalie en Latino kaj la germana lingvo, oni uzas komparativon «absolute», ekster ia sintakse kondiĉita kunteksto, por indiki ian neplenan, mildigitan intenson de la eco esprimata de la adjektivo. Ekz-e en la ĉeĥa oni dirus «Paní Nováková je starší dáma» (S-ino Nováková estas pli aĝa damo) por ne diri malimplice, ke «Paní Nováková je stará» (S-ino Nováková estas maljuna).
En Esperanto (samkiel en la rusa kaj en la franca) la absoluta komparativo ne ekzistas. Anstataŭe PAG, §72 rekomendas: Por traduki tiun nuancon, oni povas uzi du metodojn:
a) pozitivan, antaŭmetante al la adjektivo la adverbojn: iom, ete, kelke, meze, pli ol iom, pli malpli: la forno estis iom varma, sed ne varmega; ŝi estas ete riĉa; li ŝajnis kelke hezita; homo meze kulturita; libro pli ol iom interesa; pli-malpli frue oni certe rekonos tion. Oni povas uzi ankaŭ la sufikson -et: beleta knabino.
Kristalsistemo
Kristalsistemo ebligas klasifikan skemon pri kristalaj solidaĵoj. Oni klasifikas en kristalografio la priskribendajn kristalojn tridimensie helpe de la kristala strukturo.
La kristala strukturo estas mezurata en koordinata sistemo, en kiu oni komparas la kristalojn. Oni uzas por la pli simplaj kalkuloj kaj prezentoj ne ĉiam la kartezian koordinatan sistemon, sed unu adaptitan al la kristalo. La angulo kaj la bazunuoj de la aksoj estas variitaj. La orientiĝo de la kristalo sekvas surbaze de la randoj kaj ties etendiĝo (longorilato).
La kristala sistemo trovas uzeblecon ĉefe en mineralogio, solidstata kemio kaj solidstata fiziko.
Ekzistas laŭ aŭtoritatoj 6-8 diversaj kristalaj strukturoj, kiujn oni povas dividi plu je 32 kristalklasoj:
Tabelo de la kristalklasoj: <br style="clear:both" />
Imbolko
Imbolko (kimre kaj imbolc) estas unu de la kvar pligrandaj festivaloj de vikanoj. Nordhemisfere, oni festas ĝin la 1-an de februaro, kaj sudhemisfere la 1-an de aŭgusto.
La festo estas tradicia tempo por adeptigo de estontaj vikanoj.
Historio de Imbolko
Historie, Imbolko estis Irlanda festtago dediĉita al Brigid, la Diino de kreemeco, metalverkado, kaj kuracigado. Feminisma interpreto de Brigid estas fikciigita en la romano La fajroj de Bride, de Ellen Galford.
Valentin Poljakov
Valentin Ivanoviĉ POLJAKOV (naskiĝis en Kamiŝin, Saratova gubernio, la Rusia Imperio en 1896 — mortis la, Moskvo, Sovetunio) estis senpartia rusa esperantisto kaj instruisto de germana lingvo en lernejo No. 526 de Kirova regiono de Moskvo (lia loĝadreso estis Moskvo, bulvardo Jauzskij, domo 9, apartemento 8). Dum sia publikiĝo inter la jaroj 1922 kaj 1933, parte kiel memstara periodaĵo, parte kiel aldona kajero al Sennacieca Revuo, li estis redakciano de la internacia literatur-socia revuo La Nova Epoko.
Valentin Poljakov estis arestita. Oni akuzis lin, ke li estis "aktiva membro de faŝista spiona organizaĵo, aganta sub kovro de SAT". Li mortis la 21-an de junio 1938 en malsanulejo de Taganska malliberejo (kiel kaŭzo de la morto notiĝis akuta kolito). Oni ne faris decidon pri la proceso kontraŭ li.
La li estis rehonorigita pro decido de Milita prokurorejo de la Moskva Milita Regiono.
Ryuzo Morioka
Ryuzo Morioka (japane 森岡 隆三, n. 7-an de oktobro 1975) estas japana futbalisto. Li de 1999 ĝis 2003 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
La Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj (United Nations General Assembly, mallongige UNGA) estas la plena kunveno de la membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj. Ĉiun membroŝtaton povas reprezenti ĝis kvin personoj.
La Ĝenerala Asembleo kontrolas kaj akceptas la budĝeton de Unuiĝintaj Nacioj (artikolo 17 1, UN-ĉarto). Aldonaj taskoj estas konsilado kaj akcepto de rekomindaj rezolucioj. La Ĝenerala Asembleo povas trakti fakte ĉian demandon kun internacia graveco, krom se samtempe la Konsilio de Sekureco ĝin traktas (artikolo 10, UN-ĉarto).
Imbolko
Imbolko kiel ĝin festas Vikanoj
Imbolko estas la komenco de printempo. Festoj temas pri lumiĝo kaj novaj komencoj, kaj, kiel ĉiuj la lumaj festoj, puriga festivalo dum kiu oni forigas la malnovan honore al la nova.
Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
Trivialaĵo
En 1960 dum protestoplena kunveno Nikita Ĥruŝĉov montris sian malkontenton, frapante la tablon per sia formetita ŝuo.
Imbolko
Imbolko kiel ĝin festas Vikanoj
Kelkaj faraĵoj kiuj okazas tradicie dum Imbolko: Kandelbruligoj, Ŝtonkolektadoj, Neĝtraambuladoj dum kiuj oni serĉas la unuajn rimarkigojn de la Printempo, Manĝado, kaj bruligo de ĝojfajrojn.
Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
Trivialaĵo
En 1974 Jaser Arafat parolonte aliris la pupitron kun pistolo ĉeflanke.
Imbolko
Imbolko kiel ĝin festas Vikanoj
Tradiciaj Imbolkaj manĝaĵoj kiaj lakto, pano, aŭ terpomoj estas inkluzivigitaj en specialajn manĝadojn, kaj la ĉefa celo de magiaĵoj igitaj dum ĉi tiu festivalo estas tiuj kiuj temas pri ŝanĝigo.
Imbolko laŭ Vikana mitologio
La Diino naskas sian infanon kaj poste reiĝas virgulino. La infana Dio kreskas (onidire, oni povas vidi tion laŭ la kresko de la tagluma tempo).
Adolph Artz
Adolph Artz estis nederlanda pentristo. Dum la jaroj 1855-1864 li studis je la Amsterdama Akademio, kie li renkontiĝis kaj amikiĝis kun Jozef Israëls. La verkoj de Israëls, prezentantaj la vivon de fiŝkaptistoj, estis la ĉefa inspiro por liaj verkoj. Dum la jaroj 1866-1874 li loĝis en Parizo, kie en sia propra studio, krom daŭrigi la temon pri fiŝkaptado, li kreis ĝenrajn komponaĵojn inspiritajn de japana arto. En Parizo, li estis en proksima kontakto kun Jacob Maris kaj Frederik Kaemmerer. En 1874 li revenis al Hago, kie li estis membro de la Hollandsche Teekenmaatschappij. En 1879, li ricevis la Ordon de la Kverka Krono de Vilhelmo la 3-a de Nederlando. En 1889 li estis en la ĵurio de la Universala Ekspozicio en Parizo.
Insulo Darwin
Insulo Darwin (ankaŭ nomata Culpepper Island) estas unu el la insuloj de la Galapagoj kaj apartenas al Ekvadoro. La areo de la insulo estas 0,98 km², la plej alta pinto 165 metroj. Ĝi fakte nur estas vizitata de krozoŝipoj kun subakvantoj. Iri sur la tero de la insuloj estas malpermesata por turistoj.
La insulo situas en la malproksima nordokcidento de la Galapagoj kaj tial estas malofte vizitata. Nur en 1964 ĝi estas por la unua fojo vizitata.
Portugaleto
Portugaleto (Portugalete) estas municipo de la provinco Biskajo, norde de Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Granda Bilbao kaj al la subkomarko Maldekstra Bordo.
Portugaleto havas 48.105 loĝantojn laŭ la datumoj de NIS en la jaro 2009. La municipo etendiĝas sur monteto inter la Estuaro de Bilbao kaj la rivero Ballonti. La tuta areo estas nur 3,21 km² pro kio ĝia loĝdenso (pli ol 15.000 loĝ./km²) estas la plej granda en tuta Eŭskio.
Portugaleto, laŭlonge de la 20-a jarcento ludis gravan rolon kiel dorm-urbo en la komarko Granda Bilbao, akceptante grandan parton de la enmigrado ĉefe el Kastilio-Leono kaj Galegio, kiu iris al Eŭskio inter la jaroj 1950 kaj 1970 dum la rapida industria akceliĝo de la regiono.
Post atingo de alta loĝdenso en la jardeko 1980, ĝi komenciĝis malkreski, ĉefe pro la laborĉesigo kaj la prezaltiĝo de la loĝejoj, kaj ankaŭ pro la tendenco je ĝenerala malkreskado kaj en Eŭskio kaj en Hispanio.
Kantono Jefferson (Okcidenta Virginio)
La kantono Jefferson - angle Jefferson County - estas kantono de Usono en la subŝtato Okcidenta Virginio. Ĝi estas la pinto de la orienta patotenilo de la ŝtato, kaj estis nomita laŭ Thomas Jefferson, iama prezidento de Usono. Ĝia administra centro estas la urbo Charles Town.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Ivanovec (Čakovec)
Ivanovec, hungare Drávaszentiván estas ne memstara vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Čakovec.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Drávaszentiván apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Solidstata kemio
La solidstata kemio estas la subfako de kemio, kiu okupiĝas pri sintezo, strukturo, fizikaj atributoj kaj aplikaĵoj de solidaj materialoj.
Ĝi okupiĝas plej ofte pri neorganikaj ligoj en solidoj. Multaj solidoj aperas en kristala formo, kiu estas ekkonebla per la perioda tridimensia aranĝo de la partikloj (atomoj, jonoj, molekuloj). Sed ankaŭ amorfaj materialoj estas objektoj de la solidstata kemio, ekzemple vitroj. Tipaj ekzemploj de neorganikaj solidoj estas mineraloj, saloj, metaloj kaj alojoj.
La ekkono de la mikroskopa strukturo kaj ties rilatoj kun la makroskalaj atributoj donas por la solidstata kemio gravajn taskojn. Akra, klara distingo ne eblas inter solidstata kemio, solidstata fiziko, materiala scienco same kiel mineralogio, metalurgio kaj kristalografio.
27706 Strogen
27706 Strogen estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de James A. Strogen, kiu helpis organizi la arkivojn de fotaj platoj de la Teleskopo Samuel Oschin. Krom operacianto de teleskopo ĉe la Observatorio de Monto Wilson, li estas aktiva astronomia popularigisto per sia gvida rolo en la Astronomia Societo de Los-Anĝeleso.
NGC 923
NGC 923 (aliaj indikoj — PGC 9355, UGC 1915, MCG 7-6-22, ZWG 539.30, IRAS02244+4145) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Gyula Simon
SIMON Gyula (pro. ŝimon) estis hungara juristo naskita en Segesvár la 27-an de decembro 1899 kaj mortinta en ? la 4-an de oktobro 1982.
Svilojevo
Bazaj informoj
Svilojevo, serbe Свилојево, hungare Szilágyi estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Okcidenta Baĉka, en municipo de Apatin.
Situo
Svilojevo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Sonta-Apatin. La lasta troviĝas 6 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo fondiĝis en 1899 laŭ inĝeniera plano. La inicianto estis Dezső Szilágyi, kiu donis sian nomon al la moderna nova vilaĝo. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Szilágyi apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. Dum disfalo de Jugoslavio alvenis serbaj rifuĝintoj. En 2002 loĝis en Svilojevo 1364 da homoj, (hungaroj 792 (58 %), serboj 403 (30 %), kroatoj 47 kaj aliaj).
József Pólya
József Pólya naskiĝis la  1802 en ?. Li mortis la 1873 en Budapeŝto.
Biografio
József Pólya frekventis universitaton en Pest (urbo), kie li ricevis diplomon en 1830. En la sekva jaro li eklaboris en Malsanulejo Rókus. Ĝuste tiam okazis granda epidemio ĥolero, tial li laboris tre multe. En 1832 li vojaĝis al Kroatio por transdono spertojn pri la ĥolero. En 1842 li fondis privatan frenezulejon, kiu funkciis nur 3 jarojn. En 1848 li respondecis tutlande pri ĥoleraj malsanoj. Post la pensiuliĝo li okupiĝis pri ĝardenkulturo.
3772 Piaf
3772 Piaf estas malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kantistino Édith Piaf (1915–1963).
Bellosguardo
Bellosguardo estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj Aquara, Felitto, Laurino, Ottati, Roscigno kaj Sant'Angelo a Fasanella.
Eadric Streona
Eadric Streona (m. 1017) estis anglosaksa grafo de Mercia. Streono verŝajne signifas la ekprenanto.
Eble li devenis de Ethelred (Wessex) Li estis ege favorata de Ethelred la 2-a (Anglio). En 1007 li iĝis magistratano de Mercia kaj edziĝis al Edita, filino de Ethelred. Li venkis la kimrojn, kvankam oni ne scias la detalojn.
Estas probable ke li plurfoje servis kiel perulo inter la anglosaksoj kaj la danaj invadantoj. Kontraste al Edmundo Ironside, la filo de Ethelred, li favoris pacigon kun la danoj eĉ se tio necesus la pagon de grandegaj sumoj da mono. Eadric kaj Edmundo Ironside iĝis malamikoj.
En 1009 Ethelred proponis grandan atakon kontraŭ la danoj. Eadric kontraŭis kaj malpersvadis la reĝon.
En 1012 li helpis savi Aelfheah de Canterbury de la danoj per kolekti elaĉetan monon.
En 1015 Knuto la Granda invadis Anglion. Eadric forlasis Edmundon Ironside kaj aliĝis al la invadantoj kune kun kvardek ŝipoj. Li estis senigita de sia posteno en Mercia. Post kiam Edmundo sukcese batalis ĉe Otford kontraŭ la danoj, Eadric realiĝis al li, sed sekvis plia perfido. Estis granda batalo ĉe Assandun la 18-an de oktobro 1016, kaj dum la batalado Eadric forlasis Edmundon kaj transiris al Knuto, tiel certigante la malvenkon de la anglosaksoj. Laŭdire li mortigis soldaton kiu similis al Edmundo kaj alt-tenis lian kapon, miskredante ke ĝi estas la kapo de la reĝo.
Kiam li ekregis Anglion, Knuto nomumis Eadric grafo de Mercia. Eadric akompanis Emma de Normandio, vidvino de Ethelred kaj estonta edzino de Knuto mem, al Normandio. Tamen Knuto ne tute fidis al Eadric. Kristnaskon 1017 li komandis la mortigon de Eadric: laŭlegende Knuto koleris ĉar Eadric venkis lin dum ŝakludo kaj rifuzis ŝanĝi la ludregulojn por ke Knuto venku. Verŝajne la kapo de Eadric estis surmetita sur la Ponto de Londono kaj lia korpo ĵetita en la Tamizon.
Kaj antaŭaj kaj modernaj historiistoj malaprobegas Eadric. Vilhelmo de Malmesbury priskribis lin kiel "forĵetaĵo de la homaro kaj riproĉo al la angloj", kaj Kavaliro Frank Stenton (moderna historiisto de la anglosaksa epoko) diris ke li estis viro "al kiu oni rajtas sendube atribui nesciatajn krimojn".
Orinoka krokodilo
La Orinoka krokodilo (Crocodylus intermedius), malĝuste nomita ankaŭ Orinoka kajmano, ĉar temas pri krokodilo kaj ne pri kajmano, estas la unura specio de krokodilo kies distribuado estas entute enhavata en ununura rivera baseno, nome tiu de la rivero Orinoko.
Akcidenco
En filozofio, akcidenco estas atributo, kiu povas aŭ ne aparteni al subjekto, sen influi ĝian esencon. Ĝi ne signifas la samon kiel "akcidento" kiel uzata en komuna parolado, hazarda incidento, normale malutila. En PIV akcidenco estas "eco de fenomeno, kiu ne estas esenca, sed troviĝas ĉe ĝi nur hazarde, kontingence".
En moderna filozofio, akcidenco (aŭ akcidenca posedaĵo) estas la kuniĝo de du konceptoj: posedaĵo kaj kontingenco. Neesencismo argumentas, ke ĉiu posedaĵo estas akcidenco. Modala necesismo argumentas, ke ĉiuj posedaĵoj estas esencaj kaj neniu posedaĵo estas akcidenco.
Orinoka krokodilo
Distribuado
En la estinteco ties loĝantaroj etendis laŭlonge de la baseno de la rivero Orinoko en Kolombio kaj Venezuelo, okupante ĉefe riverojn de granda fluejo kaj malklaraj akvoj; tamen, ĝi nuntempe restas en la formo de aro de izolitaj kaj malgrandaj loĝantaroj, kaj lokitaj ĉefe en vivmedioj marĝenaj. Ĝis nun oni ne sukcesis klarigi la kialon ke la distribuado neniam etendiĝs tra la riverbranĉo Casiquiare, al la baseno de la rivero Amazono. En Venezuelo ties antaŭa distribuado estis ampleksa en la malaltaj teroj de la baseno de la rivero Orinoko, ĉefe laŭlonge de ebenaĵoj kaj savanoj inondeblaj, sed etendante krome al arbaraj areoj de la lando kaj taŭgaj vivmedioj al la andaj deklivoj. Nuntempe estas restriktita al la malpli da de 15 disaj subpopulacioj en sia areo de originala distribuado.
Populacio
Laŭ pli da 3.300 km laŭlonge de la baseno de la rivero Orinoko, fare de priserĉistoj Goldshalk kaj E. Sosa, nur estis observitaj 273 krokodiloj, kio ilin proponigis ke la grandeco populacia maksimume por la specio ne eblis pli alta ol la 1.000 individuoj. De tiam, ili realigis censojn kaj kampostudojn en pluraj lokoj, de kio oni sugestas ke la ĉefaj ekzistantaj loĝantaroj troviĝas en la riveroj Tukupido en Portugalino, Capanaparo en Apure, Kohedes kaj Sarare en Kohedes kaj Digo de Camatagua en Aragua. La ĉirkaŭkalkulitaj populacioj konataj por ĉiu loko estas la sekvaj: 107 individuoj en la rivero Tukupido, 200 en la rivero Kohedes, 150 en la rivero Sarare, 233 en la rivero Kapanaparo kaj 68 en la rivero Caura. Oni ĉirkaukalkulas ke la aktuala loĝantaro en Venezuelo estas de ĉirkaŭ 1.000 plenaĝaj krokodiloj, dise en malgrandaj grupoj; en Kolombio oni konsideras ke ĉi tiu neotropisa specio estas preskaŭ formortinta (restas malpli da 50).
Semantika Reto
Semantika Reto (Angle:Semantic web) estas nova koncepto pri evoluo de Interreto, kiun alprenis kaj disvastigas Konsorcio de la Tutmonda Teksaĵo. Iufoje oni ĝin nomas Semantika Teksaĵo, Semantika Plekto. Tiu koncepto permesas publikigi, konsulti, kaj speciale aŭtomatigi la traktadon de sciadoj strukturitaj.
Celo
Semantika Reto estas fondita tute sur la Interreto kaj ne surogatas ĝin. Semantika Reto estas aldonaĵo al estanta Tutmonda Reto, kiu devas igi enretan informaĵon pli komprenebla por ĉiu komputilo. Preskaŭ ĉiu informo de la Interreto estas en teksta formo. Teknologioj de prilaboro kaj rekono de homa diskurso (Angle: Natural Language Processing) situas nun sur malalta nivelo kaj evoluas malrapide. Niaj komputiloj ne povas ankoraŭ adopti kaj pripensi vortan informaĵon de Interreto. Kiel do ni devigos komputilojn kompreni sencon de enreta informo kaj kiel ni instruos komputilon uzi la informon? Tiun ĉi problemon volas solvi koncepto de Semantika Reto. La vorto Semantika, en tiu ĉi kunteksto, signifas «pripensebla», «komprenebla».
Kerna ideo
Nun komputiloj nur iomete partoprenas en formigado kaj prilaborado de la informo. Funkcioj de komputiloj estas enteno, redono kaj serĉo de informo, sed kreado de informaĵo, taksado de l' informaĵo, klasifikado de informaĵo k.t.p., estas okupoj de homo. Kiel ni povas devigi komputilon fari tion? Se komputilon oni ankoraŭ ne povas igi komprenanta homajn lingvojn, do necesas uzi lingvon, kiun komputilo povas kompreni. En plej bona okazo la informaĵo devas esti en du specoj de lingvoj: homaj kaj komputilaj. Semantika Reto estas koncepto de reto, kie ĉiu hom-lingva risurco estas ekipita per speciala priskribo en komputila lingvo.
En tiu ĉi funkciado, dosieroj estas kreitaj, traktitaj, komunikitaj per programaroj. Tiuj programaroj permesas, ofte sen komputila scio:
Fleet (rivero)
La rivero Fleet estas la plej granda subsurfaca rivero de Londono. Ĝi malnovtempe fluis en libra aero. La rivero devenas de du fontoj en Hampstead Heath, kaj direktas al du akvujoj konstruitaj dum la 18-a jarcento : Highgate Ponds kaj Hampstead Ponds. Post la akvujoj, la akvo fluas subsurface dum 4 miloj, por kunigi la riveron Tamizon.
Anna Amalia zu den drei Rosen
Anna Amalia zu den drei Rosen (laŭvorte: Anna Amalia je la tri rozoĵ) estas la nomo de framasona loĝio fondita en 1764 en Vajmaro, Germanujo.
Historio
La 24-an de oktobro 1764, la naskiĝtagon de sia nompatrino dukino Anna Amalia de Saksio-Vajmaro-Eisenach, fondiĝis la loĝio sub la nomo Johano loĝio. Dum la unuaj jardekoj estis akraj disputoj priorientiĝaj, pro ke la loĝio laborado oficiale ĉesis ekde 1782. Tio malebligas ke Ilm-parko, la Templanejo kaj la Sfinga groto ĉe Leutra-fonto ŝuldiĝas estiĝon sian al konkretaj surlokaj framasonaj intencoj.
Post la morto dukina ŝia filo Karlo Aŭgusto komisiis la framasonajn fratojn Johann Wolfgang Goethe kaj Friedrich Justin Bertuch reaktivigi la loĝian laboradon. Tiukoncerne rimarkis Goethe en la 11.5.1808 ke li proponus Bertuch por la posteno de la majstro kion jesas ankaŭ al la suvereno. Fakte elektitis Bertuch en la 24.10.1808. En 1809 akceptitis kiel kunloĝiano ankaŭ Christoph Martin Wieland. Sidejo estis la festsalonego kaj la apudaj ĉambroj ene de la Vidvina palaco al kiu mankis funkcio post la forpaso dukina.
Dum la 19-a jarcento la loĝio iĝis unu el la sociaj centroj de Vajmaro. Inter 1848 kaj 1853 la loĝia salonego troviĝis en posta alo de Grand Hotel Russischer Hof. En 1853 oni translokiĝis en novkonstruita domo sur grundo kiun postlasis Johann Nepomuk Hummel (nuna adreso Amalienstraße 5).
Post la malpermeso de framasonismo en Nazia Germanio kaj la eksproprietigo la loĝiejo ricevis en 1936 alian funkcion. Dum la Dua mondmilito ĝi ege damaĝitis kaj poste ĝi malkonstruitis. Post 1945 la usona okupadadministrado repermesis la tuton, sed post la potencakiro sovetia en Turingio ekde julio 1945 kaj aparte post la fondiĝo de GDR la mallonga libereco denove malaperis. La malmulto da fratoj, kiuj daŭre havis la esperon je nova komenco, renkontiĝis kiel rondo de privatuloj en la hotelo Russischer Hof. Laŭdire okazis la lasta aniĝo al la fratio private en 1962.
Post Turniĝo la loĝio refonditis en Hamburg en 1990; la lum-alportado estis en Vajmaro en 1992. Ĝi unue gastis en la Luka salonego de Bauhaus-Universitato kaj poste por multaj jaroj en la hotelo Amalienhof. De februaro 2006 ĝis junio 2009 la anoj kunvenadis en la volba kelo de la Urbomuzeo de Vajmaro respektive - dum pli grandaj publikaj okazoj - en la samloka prelegsalonego. Inter 2009 kaj 2012 la nova hejmo estis en la Kirms-Krackow-domo kaj poste en la hotelo Leonardo. Festegaj aferoj ankaŭ faratas en la Urba kastelo, Vidvina palaco aŭ Goethe-loĝdomo.
Baĉka
Baĉka, serbe Бачка, slave Bačka, germane Batschka, hungare Bácska [bAĉka] estas historia regiono en Hungara reĝlando inter riveroj Danubo kaj Tiso. Nun preskaŭ la tuto apartenas al Serbio, la norda rando apartenas al Hungario.
Historio
La regiono situis ĉe limoj de la Romia Imperio, tiutempe loĝis tie diversaj nomadaj popoloj. La alvenintaj hungaroj trovis tie bulgarojn en 896. En 1000 hungara ŝtato formiĝis, Baĉka konsistis el 2 departementoj Bács (bAĉ) kaj Bodrog. Fine de la mezepoko (kiam memstareco de Serbio ĉesis) rifuĝantaj serboj alvenis. Iom poste ankaŭ Baĉka apartenis al la Turka Imperio. La administra centro estis en Szeged. Dum la turkoj la vilaĝoj grandparte senhomiĝis, en la urboj la loĝantaro pluvivis. La plej grava urbo estis Szabadka. Ekde 1686 Baĉka apartenis al la Habsburga Imperio, ene al Hungara reĝlando. Komence vilaĝoj apenaŭ refondiĝis, la loĝantoj kreis apartajn farmojn, kiuj senfine viciĝis. Inter Szeged kaj Szabadka senmanka vico da farmoj troviĝis. El la Habsburga Imperio alvenis diversaj popoloj: germanoj, kroatoj, slovakoj, rutenoj kaj aliaj. En 1848 la aŭstroj kreis apartan landon el Baĉka kaj Banato, kiun Hungario ne akceptis. Post la 1-a mondmilito serboj okupis la regionon, komence aparta respubliko, poste Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj formiĝis, kiu iĝis depost 1928 Jugoslavio. Ĝenerale kanalo Danubo-Tiso estis ankaŭ lingva limo. Norde la hungaroj, sude la serboj estis en majoritato. Por rompi la hungarecon serboj alvenis el la origina lando. Ili okupis kampojn kaj fondis novajn vilaĝojn. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. Tiam okazis razio (vidu: Újvidék, poste la serbaj partizanoj rebatis. En 1944 la judoj, post unu jaro la germanoj estis deportitaj. Dum disfalo de Jugoslavio are alvenis rifuĝintaj serboj el diversaj landopartoj.
Zbąszyń
Zbąszyń estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Zbąszyń en distrikto Nowotomyski.
La promesse de l'aube
La promesse de l'aube (La promeso de ektagiĝo) estas romano de Romain Gary publikigita en 1960, kiu temas pri lia rilato kun lia patrino.
La rakonto estas romano, ĝi estas biografio nek de Romain Gary nek de Mina Owczyńska, lia patrino. Ĝi estas romano pri patrina amo. Ĝi rakontas humure kaj tenere la batalon, kiun lia patrino faris kontraŭ ĉiuj malfacilaĵoj de la vivo, por havigi al sia filo plej bonan estontecon, kaj la strebojn de Romain por helpi ŝin al realigo de ŝiaj revoj kaj esperoj.
La unua parto priskribas la infanaĝon en la tiam pollanda urbo Vilno, kiam lia patrino instigis lin al diversaj artaj edukadoj. Ŝi ankaŭ tie planas elmigradon al Francio, kiun ŝi ornamas per ĉiuj ajn virtojn kaj kvalitojn.
La dua parto traktas la adoleskaĝan epokon de Romain en Nico, kie ŝia patrino estras hotelon, kaj malsaniĝas, sed daŭre strebas por la brila estonteco de sia filo.
Hepatologio
Hepatologio estas speciala temaro ene de la medicina subfako gastroenterologio, kiu traktas la fiziologion kaj malsanojn de la hepato, la gala veziko kaj la galaj kondukiloj. Ĝi ne estas memstara fako. La vorto "hepatologo" signas kuraciston unue specialiĝintan pri gastroenterologio kaj poste aparte pri la hepataj kaj ligitaj malsanoj.
Tiuj malsanoj inkluzivas
La promesse de l'aube
La tria parto rakontas la duan mondmiliton de Romain en la Libera Franca Aerarmeo, en kiu li militas en Britio kaj Afriko kiel observisto kaj mitralisto de bombaviadilo. Dume li ricevas kuraĝigajn leterojn de sia patrino, sed li malkovros post la milito, ke ŝi fakte mortis antaŭ tri jaroj, kaj sendigis de amikinon antaŭskribitajn leterojn.
El tiu romano Jules Dassin en 1971 kaj Éric Barbier en 2017 faris filmojn.
Gastroenterologio
Gastroenterologio (malnovgreke γαστήρ, gaster, stomako; έντερον, enteron, "intestaro" kaj λόγος, lógos, "instruo, scienco") estas subfako de interna medicino. Kuracisto specialiĝinta pri tiu subfako nomatas gastroenterologiisto aŭ gastroenterologo.
Inter la gravaj gastroenterologiaj malsanoj estas ekzemple
Granda grupo de malsanoj estas la tiel nomataj "funkciaj perturboj", kiuj kaŭzas fortajn simptomojn, sed ne troveblas senpera materia kaŭzo por la misfunkcio.
Cefanja (profeto)
Cefanja estis unu el la 12 hebreaj minoraj profetoj, aŭtoro de samnoma libro de la Malnova Testamento kaj aktivanto epoke de reĝo de Judujo Joŝija, nome inter la jaroj 640 a.K. Kaj 609 a.K..
Pri li oni scias preskaŭ nenion. La etimologio resendas al: Tiu kiun Dio protektas (aŭ kovras
La enhavo de lia libro komenciĝas laŭ maniero tute nekutima, nome per la genealogio de la aŭtoro ĝia la kvara generacio:
”Vorto de la Eternulo, kiu aperis al Cefanja, filo de Kuŝi, filo de Gedalja, filo de Amarja, filo de Ĥizkija, en la tempo de Joŝija, filo de Amon, reĝo de Judujo” (1, 1).
El tiuj unuaj versegoj oni deduktas la periodon en kiu li travivis kaj profetis. Estinte lia prapatro kun la nomo Ĥizkija, oni povus pensi ke Cefanja descendis de reĝo Ĥizkija, kio kronologia ne maleblas, kvankam nepruveble. Ĉar li estas nomata Filo de Etiopo, oni rajtas supozi ke li estis fremdorigina sed, surbaze de la genealogia dekomence deklarata, ture de hebrea raso, eĉ judeca tio tre necertas. Cefanja predikis tra popolo kiu estis forlasinta la respekton de la mosea leĝo kaj foje akceptinta pagajan kultojn, depruntitajn de asirianoj kaj de kanaananoj.