cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vivanta taksono
Ekzemplo
Ekzemple, Brandta kormorano estas vivanta specio, dum la Palasa kormorano estas formortinta specio. El la grupo de moluskoj konataj kiel cefalopodoj, estas proksimume 600 vivantaj specioj kaj 7,500 formortintaj specioj.
Modra
Situo
Modra situas en Malgrandaj Karpatoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Bratislava-Trnava. La ĉefurbo troviĝas 22 km.
Historio
La kampoj komence apartenis al Bratislava burgo. La unua mencio devenis el 1158, kiam hungara reĝo Géza la 2-a donacis la lokon al episkopo de Nitra. La komunumo detruiĝis fare de tataroj en 1241. Mateo Csák havis la tutan regionon inter 1300-1321. Tiutempe la loĝantaro jam okupiĝis pri vinkulturo. En 1361 la komunumo urbiĝis, en 1569 iĝis ankaŭ kampurbo ricevinte ĝin de Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio). La urbo estis luterana episkopejo inter 1741 kaj 1934. La katolika lernejo iĝis luterana en 1594. En 1605 Stefano Bocskai okupis la urbon. En 1607 ricevis altan rangon libera reĝa urbo de Rudolfo la 2-a. Konstruado de la fortikaĵo finiĝis en 1646, tamen la turkoj detruis la urbon en 1663. Okazis incendioj en 1705 kaj 1729. En 1674 la katolika paroĥo kaj lernejo refondiĝis. En la 19-a j.c. granda parto de la fortikaĵo malkonstruiĝis.
En 1910 loĝis en la urbo 5009 da homoj (4124 slovakoj kaj 347 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Pozsony (reĝa departemento), kie estis urbo kun konsilantrajto. Poste ĝi iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. La urbo ankaŭ nun famas pri vinkulturo.
Esperanto
En somero de 2008 kaj 2009 okazis en Modra-Harmónia Somera Esperanto-Studado, grandskala Esperanto-renkontiĝo por lernantoj de Esperanto, organizita de lernu!.
Ekde 2010, ĉiujn duan jaron, fine de oktobro aŭ novembre, okazas en Modra-Harmónia Konferenco pri Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko.
14190 Soldán
14190 Soldán estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉehaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉeĥa astronomo Jan Soldán, planisto kaj disvolvinto de la regadaj programaroj por eksperimentoj elde kosmo aŭ elde grundo, inklude ŝargkuplitaj aŭtomataj teleskopoj kaj bildaj prilaboriloj en reala tempo. De 1996 li partoprenis al la projekto de satelito INTEGRAL.
31846 Elainegillum
31846 Elainegillum estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
József Székely (aktoro, pli juna)
SZÉKELY József [pr. se:kej] pli juna estis hungara aktoro naskiĝinta ? kaj mortinta ?.
Kariero
József Székely estis ekde 1810 ano de la trupo de Koloĵvaro kaj li ludis en 1817 en Marosvásárhely, en jaroj 1819–1822 denove en Kolozsvár.
Saland (stacidomo)
Saland estas fervoja stacidomo en Bauma, Svislando.
Gábor Ihász
Gábor Ihász [ihAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ihász Gábor estis hungara komponisto, ŝlagrokantisto, gitaristo. Lia pli aĝa frato estis Kálmán Ihász, lia kuzo estis Gjon Delhusa.
Gábor Ihász naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Ihász maturiĝis en sia naskiĝurbo, li estis same futbalisto, kiel lia frato. Tamen pro kuracista konsilo en 1967 li forlasis la futbalon. Li ricevis postenon en sportklubo. En 1966 li edziĝis, post 2 jaroj filino naskiĝis. Intertempe li komencis gitaradi, li nenie lernis ĝin. Lia kanto Kék csillag fenn az égen estis ŝlagro, poste li komponis kantojn por aliaj kantistoj, sed kelfoje li mem kantis ilin. Li edziĝis dufoje, la dua edzino naskis filon en 1981. Li mortis frue post longa malsano.
Tarnaörs
Tarnaörs [tarnaorŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Heves.
Situo
Tarnaörs situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ rojo nomata Tarna. Jászberény troviĝas 19, Heves (urbo) 21, Gyöngyös 28 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1264 en formo T.Wrs. En 1687 la vilaĝo senhomiĝis. En 1710 familio Nyáry (njAri) formis tie bienocentron. Poste ĉirkaŭ la bieno vilaĝo naskiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo.
Biblido
La biblido (Byblis) aŭ bibliso, estas la sola planta genro el la familio biblidacoj (Byblidaceae). Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (Lamiales) el la dukotiledonaj angiospermoj.
La unua specio de la genro, Byblis liniflora, estis priskribita en la jaro 1808 fare de la angla botanikisto Richard Anthony Salisbury, hodiaŭ sep specioj estas konataj.
Karakteroj
Ĉiuj specioj kreskas vertikale, ili estas apenaŭ ligitaj kaj disbranĉiĝas malmulte.
Folioj
La folio de ĉiu specio estas oblonge rondaj kaj estas kovrataj de fajnaj glandoharoj kiuj eligas gluan sekreciaĵon. Malgrandaj insektoj estas allogitaj; se ili tuŝas la gluaĵon, ili estas kaptitaj kaj mortas pro elĉerpiĝo. Kontraste al la drosero-specioj la biblidoj ne povas movi siajn tentaklojn kaj foliojn. Temas pri „pasivaj glukaptiloj“.
Ankaŭ la surfaco de folioj inter la glandaj haroj elligas sekreciaĵon, eĉ kvin- ĝis dek-oble pli.
Floroj
La floro de la biblidoj staras unuope apekse. Ili estas kvinnombraj, purpuraj ĝis violaj, ĉe Byblis gigantea kaj Byblis filifolia malofte blankaj. Byblis gigantea kaj Byblis lamellata liberigas siajn polenojn nur dum sonfrekvenco de alfluganta poleniganto (vibracipolenigado). Krom Byblis liniflora ĉiuj biblido-specioj estas fremdpolenigatoj.
Frukto kaj semoj
La kromosom-nombro estas 2n = 16.
Disvastigo
Ĉiuj biblidoj hejmiĝas en Aŭstralio. Byblis gigantea kaj Byblis lamellata hejmiĝas nur en la regiono de Perth en suda Aŭstralio, la specioj de la Byblis liniflora-komplekso nur en Nordaŭstralio ĝis en la sudo de Indonezio kaj Papua-Novgvineo. Ili kreskas en sfagnomarĉoj kaj en aluvia grundo. Ili preferas sablajn grundojn kaj sunajn kaj iom ombrajn grundojn, malsekajn kreskejojn kun temperaturo inter 5 kaj 40 °C.
Statuso de la endanĝeriĝo
Ĉiuj specioj de biblidoj staras en Aŭstralio sub ĝenerala protekto. La okcidentaŭstraliaj specioj Byblis gigantea kaj Byblis lamellata estas endanĝerigitaj pro la pligrandigado de setlejoj kaj pro la sekigado de la kultivataj arealoj.
Sistematiko
Molekulaj-genetikaj esploroj montras, ke la genro apartenas al la ordo de la Laminaloj (Lamiales). La plej parenca grupo ene de tiu ordo, ne certas. Povas esti Martyniaceae, Lentibulariaceae aŭ Gesneriaceae.
Tradicie la genro estis dividita en nur du specioj, nome Byblis gigantea kaj Byblis liniflora. La aŭstralia botanikistoj Allen Lowrie kaj John Godfrey Conran priskribis en la 1980-aj jaroj pliajn genrojn. Hodiaŭ oni konas sep speciojn, kiuj povas esti dividitaj en du kompleksoj, la Byblis liniflora-komplekso kaj la Byblis gigantea-komplekso.
Byblis liniflora-komplekso
La kvin specioj de tiu ĉi komplekso, Byblis liniflora, Byblis rorida, Byblis filifolia, Byblis aquatica kaj Byblis guehoi estas unujaraj herbaj plantoj, kiuj kreskas de 15 ĝis 60 (100) cm kaj larĝas inter 4 kaj 15 cm. La plantoj rapide kreskas. Nur en kelkaj monatoj ili kreskas de la ĝermo al floranta planto. La plantoj supervivas kiel semoj.
Byblis gigantea-komplekso
La Byblis gigantea-komplekso havas du speciojn: Byblis lamellata kaj Byblis gigantea. Estas du multjaraj duonarbustoj kun alteco de 45 ĝis 70 cm. La plantoj supervivas la sekan sezonon kiel subtera rizomo. Iliaj folioj longas ĝis 20 cm.
Etimologio
La scienca nomo Biblis rilatas al ulo en la greka mitologio, pri kiu Ovido rakontis en siaj Metamorfozoj (9a. 454-664): nome Bibliso, nepino de Apolono.
En la greka, tiu nomo estas el la greka Βυβλίς, ίδος, kaj en latino Byblis, idis (idos), kies genitiva formo estas neregula klarigante la scienca nomo de la familio: Byblidaceae (biblidacoj).
La Esperanta termino "biblido" estas klasike konstruita laŭ la genitiva formo, kaj laŭ la multaj modeloj en PIV (Crepis > krepido, aŭ Nephrolepis > nefrolepido , ktp).
Chľaba
Chľaba, hungare Helemba, germane Hellenbach estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, proksime de kunfluejo de Danubo kaj Ipeľ, fine de sakovojo, laŭ la slovaka-hungara ŝtatlimo, laŭ fervojo Budapeŝto-Nové Zámky. Štúrovo troviĝas 12 km-ojn for.
Historio
La unua mencio pri la loko devenis el 1124. La tataroj detruis la vilaĝon en 1241. En 1355 ŝipistoj de la komunumo ricevis sendoganecon. En 1838 iomete fore la vilaĝo rekonstruiĝis pro inundo. En 1910 loĝis tie 1040 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al la distrikto de Szob. Poste la vilaĝo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 702 da homoj (609 hungaroj). Ekde 2008 nur la riveroj baras la trafikon, ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen.
Honŝu
Honŝu aŭ Honŝuo (本州 ) estas la plej granda japana insulo.
Rivas (Nikaragvo)
Rivas estas la ĉefurbo de la samnoma departemento Rivas en la sudo de Nikaragvo ĉe la landlimo al Kostariko. Je la 1-a de januaro 2005 la urbo havis 26.046 loĝantojn.
Historio
En Rivas okazis du bataloj de la centramerika milito kontraŭ la pirato William Walker. La unua batalo en Rivas okazis je la 11-a de aprilo 1856. La soldataro de Kostariko, estrita de la prezidanto Juan Rafael Mora Porras venkis kontraŭ la soldatoj de Walker. Poste multaj el la anoj de la kostarika armeo suferis je ĥolero kaj la piratoj denove okupis la urbon.
Honŝu
Honŝu longas 1300 kilometroj kaj havas 230 500 km², kio faras ĝin la 7a plej granda insulo en la mondo. Tie loĝas ĉirkaŭ 98 milionoj personoj.
Plej alta loko de Honŝu estas la Monto Fuĝi kun 3776 metroj.
Rivas (Nikaragvo)
Historio
En la dua batalo de Rivas, kiu okazis je la 11-a de aprilo 1857 militfortoj el kvin centroamerikaj ŝtatoj, gvidataj de la generalo José Joaquín Mora Porras klopodis okupi la urbon, kie estis la piratoj gvidataj de Walker mem. Post kvarhora batalo la centramerikaj militfortoj devis cedi pro multaj perdoj. Kvankam la piratoj venkis tiun duan batalon de Rivas, ĝi estis la lasta batalo de Walker, ĉar je la 1-a de majo 1857 Walker akceptis la kapitulacion.
Honŝu
Plej grandaj urboj estas Tokio, Jokohamo, Osako, Nagojo, Kobeo, Kioto, Sendaj, Niigata kaj Hiroŝimo.
Plej longa rivero estas la Ŝinano.
Rivas (Nikaragvo)
Politiko
Urbestro de la urbo Rivas post la balotoj je la 9-a de novembro 2008 estas la bestobredisto Wilfredo López Hernández de la partio FSLN. Li estas la unua urbestro de tiu partio en Rivas.
Honŝu
Biogeografie Honŝuo troviĝas en la orient-azia ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi interalie entenas la honŝuajn alpajn koniferarojn.
Honŝu kaj Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Jen kiel oni prezentas Honŝuon:
(11403) 1999 BW
(11403) 1999 BW estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tecuo Kagaŭa elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Dvorce (Jičín)
Dvorce estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Jičín. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km oriente de Jičín. Estas ĉi tie registritaj 18 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Dvorce situas en katastra teritorio Robousy kun areo 7,29 km².
12771 Kimshin
12771 Kimshin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo honoras la japanan ludiston de sintezilo Kim Shin, kiu ludis rekviemon dum la ceremonio en memoro de la ŝipanaro de la kosmopramo Columbia en 2003. En oktobro 2000 lia kompakta disko "Eterna Kosmo" vojaĝis en la kosmon kun la kosmopramo Discovery.
Karl Egger
Karl EGGER (latine: Carolus Egger; naskiĝinta la en Silz/ Distrikto Imst, mortinta la  en Lanquaid-Paring) estis sudtirola pastro romkatolika, filologo de la latina lingvo (kaj de ties moderna uzo) kaj leksikografo.
Vivo
Egger pasigis la junulajn jarojn en Sterzing frekventante inter 1924 kaj 1931 la Vinzentinum-gimnazion en Brixen. En 1933 li frokuliĝis ĉe la aŭgustenanoj en Gubbio. Post la solenaj profesoj (1934) li ordinitis pastro en la jaro 1934-a. Siajn studojn li finis teologie ĉe la pontifika universitato "Angelicum" (Romo) kaj filologie ĉe Universitato 'Sapienza' de Romo. Dum la Dua mondmilito li komisiitis zorgi pri rifuĝintoj en Romo.
En 1949 Egger fariĝis kunlaboranto ĉe Officium Latinum de Ŝtatsekretaria Ofico de la Apostola Seĝo kiun li gvidis post la morto de Antonio Bacci en 1971. Pli ol kvar jardekoj Egger responsis pri la traduko de ĉiuj oficialaj tekstoj de la Roma kurio en la latinan lingvon. Danke al tiu interesa laboro estiĝis i.a. altvalorega vortaro kun modernaj latinaj esprimoj (Lexicon recentis Latinitatis) kaj latinlingva gvidlibro por Romo. Krome li fondis en 1976 kun la helpo de lia papa moŝto Paŭlo la 6-a la fondaĵon "Opus fundatum Latinitas", kiu ekzistis ĝis 2012. Ĝin li estris ĝis 1997 prezidante. Dum la Dua Vatikana koncilio Egger funkciis kiel eksperto pri latinlingvaĵoj kaj helpis ellabori la (iom fuŝitan) liturgireformon romkatolikan.
Egger docentis ĉe Supera Instituto por la Latina Lingvo kiel ankaŭ ĉe Pontifika Laterana Universitato. Disde 1979 ĝismorte li estis inter la redaktoroj kaj sciencaj kunlaborantoj de la lingva projektego Thesaurus Linguae Latinae. Paralele Egger ja engaĝiĝis en la vivo de la ordenoj. En 1958 li iĝis titola abato de Santa Maria della Pace kaj antaŭenpuŝis la t.n. Konfederacion de la aŭgustenanoj kiun li estis inter 1986 kaj 1992. En 1961 denove fonditis laŭ la iniciativo de Egger la Kongregacio de Windesheim kiu sukcesis fondi monaĥejojn en Fonte Nuova kaj en Paring apud Regensburg.
Li iam rekomendis al la Roma kurio dungi sekretarie la usonanon Reginald Foster. Foster krome kunlaboris por la faro de la moderna vortaro de la latina.
Verkoj (elekto)
Vortaroj kaj nomkolektoj Gvidlibroj porturistaj
Junio de 2017
Jen listo de okazaĵoj en junio 2017:
NGC 4508
NGC 4508 estas duopa stelo en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Vapora motorvagono
Vapora motorvagono estas kombino de vaporlokomotiveta parto kaj vagona parto en fervoja vagono, aŭ ankaŭ kun nomo: Lokomotivovagono.
Olgierd Budrewicz
Olgierd Budrewicz (naskiĝis la 10-an de februaro 1923 en Varsovio, mortis la 20-an de novembro 2011) – pola ĵurnalisto, raportisto, verkisto, varsoviisto kaj vojaĝisto. Li vizitis kaj priskribis pli ol 160 landojn.
Vapora motorvagono
En la frua tempo oni parolis pri vaporvagono. Hodiaŭ oni konstruas la motorvagonon nome Dizela lokomotiva vagono, sed ankaŭ longaj trenoj en formo de motorvagonoj kun elektra aŭ Dizela trakcio.
Historio
Ankaŭ en la frua historio de fervojo oni provis kunigi lokomotivon kaj vagonon en sola veturilo pri malgranda kosto por malgranda amaso de personoj. Sed la provoj ne estis tre bonaj, oni ne havis sufiĉan povon kaj oni havis problemojn pri Vaporkaldrono.
Olgierd Budrewicz
Vivo
Membro de la Asocio de Polaj Ĵurnalistoj (de 1951), Asocio de Polaj Literaturistoj (1958-1983), Asocio de Aŭtoroj de Sciencaj Verkoj (de 1985), de la Asocio de Polaj Verkistoj (de 1989), de The Explorers Club (de 1996).
Vapora motorvagono
Historio
1854 lieferte Borsig eine Dampfdraisine an die Berlin-Hamburger Eisenbahn, die mit einem Personenabteil und einem stehenden Kessel ausgestattet war. Dies war der erste längerfristig eingesetzte Dampftriebwagen, er erreichte eine Höchstgeschwindigkeit von 22 km/h. 1879 wurden bei der Niederschlesisch-Märkischen Eisenbahn verschiedene Dampftriebwagen beschafft, bei denen Dampfkessel und Dampfmaschine auf einem der beiden Drehgestelle montiert waren. Weitere Dampftriebwagen in unterschiedlichen Ausführungen wurden von vielen, vor allem auch privaten Bahnverwaltungen beschafft.
Ab 1883 wurden Doppelstock-Dampftriebwagen populär. Zu den ersten Bahngesellschaften, von denen sie eingesetzt wurden, zählen die Hessische Ludwigsbahn und die Königlich Bayerische Staats-Eisenbahnen. Sie verwendeten Dampftriebwagen Bauart Thomas.
Zwischen 1893 und 1909 beschafften die Königlich-Württembergischen Staatseisenbahnen (kWStE) insgesamt 17 Dampftriebwagen DW, der bei den ersten Wagen eingesetzte Serpollet-Kessel bewährte sich im Betrieb jedoch nicht. 1902 kauften auch die Badischen Staatseisenbahnen bei der Maschinenfabrik Esslingen einen Dampftriebwagen mit Serpollet-Kessel, den 133c. Sieben weitere Wagen folgten 1914/15; diese erhielten sofort den Kittel-Kessel, sie waren als betriebssichere und zuverlässige Fahrzeuge beliebt.
Ein von 1907 bis 1937 auf der Federseebahn in Dienst befindlicher Triebwagen in Spurweite 750 mm mit Achsfolge (1A)'2' und Heißdampfantrieb, bezeichnet als DWss 1, kommt quasi als achtzehnter Wagen zu dieser Gruppe dazu. Er war ebenfalls in der Maschinenfabrik Esslingen gebaut worden und entsprach - bis auf das durch die zulässige Achslast von nur 7 Tonnen bedingte vierachsige Fahrgestell - den regelspurigen Dampftriebwagen der KWStE, blieb aber trotz erfolgreichem Betrieb ein Einzelstück in Württemberg.
Drei diesem sehr ähnliche Dampftriebwagen aus der Maschinenfabrik Esslingen, in gleicher Achsfolge und Spurweite, aber mit Nassdampftriebwerk ausgerüstet, gingen 1910 an die Bleckeder Kleinbahn. Sie sollten später zu Verbrennungstriebwagen umgebaut werden, das unterblieb jedoch aus Kostengründen; statt dessen wurden sie zu Personenwagen umgebaut bzw. nach schweren Schäden verschrottet.
Nach dem Ersten Weltkrieg stand die Entwicklung der Dampftriebwagen in Konkurrenz zur gleichlaufenden Entwicklung der Verbrennungstriebwagen. In den Vereinigten Staaten wurde zu dieser Zeit das System Doble entwickelt. Diese vollautomatischen Dampferzeugungsanlagen versprachen einen wirtschaftlichen Betrieb. Zur Erprobung wurden durch die Deutsche Reichsbahn neun Triebwagen Nr. 51 bis 59 gebaut. Aufgrund des doppelt so hohen Brennstoffverbrauches gegenüber den Verbrennungstriebwagen wurde auf weitere Beschaffungen verzichtet.
1933 wurde von der Lübeck-Büchener Eisenbahn (LBE) der Dampftriebzug mit der Betriebsnummer 2000 in Betrieb genommen und ab Mai 1935 zwischen Lübeck und Hamburg eingesetzt, ab 1936 dann auf der Strecke zwischen Lübeck und Lüneburg. Dieser Triebwagen hat zwei Doble Dampferzeuger erhalten, welche erfolgreich auch mit Braunkohlenteeröl betrieben wurden. Von der DRG erhielt er die Bezeichnung DT 63. Während des Zweiten Weltkrieges wurde dieser Triebwagen ausgemustert.
-->
La vapora motorvagono de Uerikon-Bauma-Bahn
La vapora motorvagono de Uerikon-Bauma-Bahn de germana fabriko Esslingen estas ofte funkcianta en Svisujo kun la vaporfervoja asocio zuriĥa supralando DVZO (en germana lingvo: Dampfbahn-Verein Zürcher Oberland DVZO )
József Hála
József Hála [jOĵef hAla], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hála József estas hungara etnografo, muzeologo, geologo, altlerneja instruisto.
József Hála naskiĝis la en Alag.
Biografio
József Hála maturiĝis en geologia mezlernejo en 1968, poste li laboris en la geologia instituto en Budapeŝto ĝis la pensiuliĝo en 2011. Intertempe en 1983 li akiris etnografian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Li akiris la rangon scienca ĉefkolego en 1990. Inter 1986 kaj 2006 li ankaŭ instruis en la universitato kiel lektoro. Li doktoriĝis en la universitato en 1987. Li ricevis premiojn en 1991 kaj 2011.
János Hajdu (1948)
János Hajdu [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hajdu János estas hungara-sveda biokemiisto, biofizikisto, membro (ekstera en 2013) de Hungara Scienca Akademio.
János Hajdu  naskiĝis la  1948 en Budapeŝto.
Biografio
János Hajdu akiris diplomon pri kemio en 1973 en Universitato Eötvös Loránd en sia naskiĝurbo. Li atingis la sciencan gradon PhD pri biologio en 1980. En 1988 li ricevis sciencan gradon M.A. en Oksfordo, en 1994 D.Sc. Li pasis tempojn en 1976 en universitato en Berno, poste jarojn en Oksfordo en la 1980-aj jaroj. Li esploris inter 1988-1996 en Oksfordo, inter 1995-2003 en Uppsala, en 2007 en Stanford. Li instruis inter 1973-2003 en Budapeŝto, dume ankaŭ en Lejpcigo en 1974, en Berno en 1976 kaj ankaŭ en aliaj lokoj
Alameda de Osuna (metroo de Madrido)
La stacio estis malfermita la.
Ta-Ha
Surao Ta-Ha (ˈ|t|ɑː|ˈ|h|ɑː; en araba سورة طه, Sūratu Ṭā-Hā) estas la 20a surao (ĉapitro) de Korano kun 135 ajat (versoj). Ĝi nomiĝas "Ta-Ha" ĉar la surao ekas per la arabaj literoj طه. Ĝi estas mekka surao, el la dua Mekka periodo. La ĉefa temo de la surao estas ĉirkaŭ la ekzisto de Dio. Ĝi pritraktas tiun temon tra historioj pri Moseo kaj Adamo. Surao 20a montras kelkajn temajn kaj stilajn modelojn priskribitaj de Angelika Neuwirth en la verko de Jane McAuliffe nome "The Cambridge Companion to the Qur'an." Tiuj inkludas la eskatologiajn profeciojn de la Korano, signaloj de la ekzisto de Dio, kaj debato. Aldone, surao 20a uzas tion kio estis terminigita kiel "ringa strukturo" por plifortigi sian centran temon.
Inter pritraktitaj temoj estas en tiu surao la alvoko fare de Dio al Moseo (Korano 20:10), la Eliro de la judoj el Egipto kaj la trapaso de la Ruĝa Maro (20:77), la adorado de la Ora bovido (20:88) kaj la Falo de la homo (20:120).
Tiu estas la Surao kiu konvinkis Umar por konvertiĝis al Islamo.
Sīn
La sīn (arabe ﺳﻴﻦ, sīn ) estas la dekdua litero de la araba alfabeto. Reprezentas la fonemon,. En la abjad-numeraloj ĝenerale havas la valoron de 60, kvankam en Magrebo kutimas havi la valoron de 300.
Historio
La sīn ne derivas de la fenica semk, sed de la šīn, kvamkam la fenica semk havas la saman fonetikan valoron kaj, ĝenerale, la sama nombra valoro en la magrebaj numeraloj.
San Damiano Macra
San Damiano Macra estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Cartignano, Castelmagno, Celle di Macra, Dronero, Frassino, Macra, Melle, Roccabruna kaj Sampeyre.
Steg (stacidomo)
Steg estas fervoja stacidomo en Fischenthal, Svislando.
Baziliko Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj
La Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj aŭ Baziliko de Sankta Paŭlo exter la Muregoj (Basilica San Paolo fuori le Mura, Basilica Sancti Pauli extra muros) estas unu el la kvar patriarkaj bazilikoj de Romo, kaj unu el la sep pilgrimaj preĝejoj de Romo. La baziliko ekde la interkonsento pri la Lateranaj Traktatoj de 1929 estas "ŝtata papa posedaĵo ekster la teritorio de la Vatikano".
La unua baziliko Sankta Paŭlo laŭ ordono de Konstantino la Granda konstruiĝis super la tombo de la kristana apostolo kaj sanktulo Paŭlo kaj probable dum 324 inaŭgurita. Jam dum la jaro 386 ĝi amplekse pligrandiĝis.
La nomo devenas de la situo de la baziliko ekster la kerna urbo protektita per urba remparo ("muro") konstruita dum la tempo de la romia imperiestro Marko Aŭrelio.
La komence de la 19-a jarcento sola nedifektita antikva preĝejego de Romo per incendio dum la nokto inter la 15-a kaj 16-a de julio 1823 grave damaĝiĝis. La arkitekto Luigi Poletti, taskigita pri la rekonstruo, malkonstruigis ne nur la damaĝitajn partojn, sed ankaŭ relative bone konservitajn partojn de la centra kaj la du flankaj navoj, kaj la sendifektan antikvan sonorilan turon, kaj tial pli ol necese modernigis la bazilikan arkitekturon.
Papo Benedikto la 16-a la 28-an de junio 2008 kune kun la ortodoksa kristana patriarko de Konstantinopolo Bartolomeo la 1-a en la baziliko malfermis "Paŭlo-jaron" memore al la naskiĝo de la apostolo antaŭ 2000 jaroj. La festa jaro oficiale daŭras ĝis la 29-a de junio 2009.
Listo de francaj ministroj pri eŭropaj aferoj
La nuna franca ministro pri eŭropaj aferoj estas Harlem Désir de la 9-a de aprilo 2014.
5783 Kumagaya
5783 Kumagaya estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki S. Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Kumagaja (japane : 熊谷市, Kumagaya-shi) en gubernio Saitama, nord-orkcidente de Tokio.
Terrebonne
Terrebonne estas kanada ĉefurbo de regiona kantono Les Moulins, en administra regiono Lanodierio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Terrebonniens.
Gherteniș
Gherteniș [gerteniŝ] (hungare: Gertenyes [gertenjeŝ], malnove Gyertyános, germane: Gertenisch) estas vilaĝo en Rumanio nordocidente de Reșița. Administre ĝi apartenas al Berzovia.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1.520 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 1.132 (rumanoj, 4 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1328. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye).
August Krönig
August Karl KRÖNIG (1822-1879) estis germana kemiisto kaj fizikisto, esploristo de la Teorio pri Gaskinetiko (1856) kaj admiranto de John James Waterston (1811-1883). Lia verko estis publikigita de Johann Poggendorff (1796-1877) en la Analoj pri Fiziko kaj Kemio, kaj pli malfrue estus plibonigita de Rudolf Clausius (1822-1888).
Biografio
Post diplomiĝi pri Juro, li enmatrikuliĝis en la Universitato de Bonn kie li studis unue Orientajn Lingvojn ses semestrojn en 1839. En 1840, li ŝanĝis siajn interesojn al fiziko, kemio kaj matematiko kaj translokiĝis al la Universitato de Berlino, kie li doktoriĝis en 1845 kun tezo pri la kromataj saloj. Poste li instruis en du berlinaj lernejoj, en la Reĝa Gimnazio de Kolonjo kaj en la Imperia Reĝolernejo aneksita al la berlina Gimnazio Frederiko Vilhelmo. En 1864, li fariĝis profesoro, tamen li devis forlasi la kurson pro sankialoj.
En 1851, li mem publikigis la Ĵurnalon pri Fiziko kaj fiziko-kemio kiu enkondukis signifoplenajn sciencajn verkojn per germana traduko, tamen ties eldonoj daŭris nur unu jaron. Inter 1855 kaj 1859 li estis eldonisto de la jara literatura periodaĵo, Die Fortschritte der Physik.
Kripligita kaj blinda dum siaj lastaj jaroj, Krönig publikigis, en 1897, plurajn verkojn pri scienco, filozofio kaj teologio, same kiel Das Dasein Gottes und das Glück der Menschen. Malgraŭ lia agnosko ke la teologia konduto pri la organika naturo aludas al la persono de Dio kun senkompara inteligenteco, Krönig ne sukcesis akcepti la tiaman kristanan bildon de Dio. Li kredis ke Dio inteligente kreis la Universon sed malmulte envolviĝis en la sekvaj okazaĵoj. Li mortis en Berlino kaj liaj restaĵoj resepultiĝis en la Südwestkirchhof Stahnsdorf, apud Berlino.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Triple_expansion_engine_animation.gif| Termodinamiko Translational_motion.gif| Teorio pri Gaskinetiko Herman_Boerhaave_by_J_Champan.jpg| Herman Boerhaave (1668-1738) ETH-BIB-Bernoulli, Daniel (1700-1782)-Portrait-Portr 10971.tif (cropped).jpg| Daniel Bernoulli (1700-1782) Leonhard_Euler_2.jpg| Leonhard Euler (1707-1783) Rudjer_Boskovic.jpg| Rugjer Bošković (1711-1787) Antoine_lavoisier_color.jpg| Antoine Lavoisier (1743-1794) John Dalton.jpeg| John Dalton (1766-1844) River.avon.from.balloon.bristol.arp.jpg| John Herapath (1790-1868) Johann_Christian_Poggendorff.jpg| Johann Poggendorff (1796-1877) Arms_of_Edinburgh.png| John James Waterston (1811-1883) Hermann Kopp 01.jpg| Hermann Kopp (1817-1892) James_Prescott_Joule_by_John_Collier,_1882.jpg| Jakobo Preskoto Ĵulo (1818-1889) JohnTyndall(1820-1893),Engraving,SIL14-T003-09a_cropped.jpg| John Tyndall (1820-1893) Clausius.jpg| Rudolf Clausius (1822-1888) Lord_Kelvin_photograph.jpg| Lordo Kelvin (1824-1907) Heinrich_von_Angeli_-_Friedrich_August_Kekul%C3%A9_von_Stradonitz.jpg| August Kekulé (1829-1896) James_Clerk_Maxwell_big.jpg| James Clerk Maxwell (1831-1879) Boltzmann_Ludwig_Dibner_coll_SIL14-B5-06a.jpg| Ludwig Boltzmann (1844-1906) </Gallery>
Fuente el Sol
Fuente el Sol [fŭentelSOL] estas municipo en la sudo de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Medina (Tero de Medina) en la sudo de la provinco. Fuente el Sol estas komprenebla etimologie kiel Fonto de la Suno; tial aperas fontano en la malsupra duono de la blazono.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,92 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 148 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 290 el 1991.
Ĝi distas 71 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Cervillego de la Cruz, Rubí de Bracamonte, Ataquines kaj Lomoviejo. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj ĉirkaŭita de montetoj.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la mudeĥara turo, la preĝejo de Sankta Johano la Baptista (kiu aperas stiligite en la supra duono de la blazono) kaj la kastelo kun tombejo en la korto kaj privata ĉefturo trietaĝa.
Televisa
Grupo Televisa S.A.B. estas meksika plurmedia amaskomunikila kompanio kaj la plej granda en Latin-Ameriko kaj la hispana lingvo. Ĝi estas grava internacia distra kompanio, kun granda parto de sia programado elsendita en Usono per Univision, kun kiu ĝi havas ekskluzivan kontrakton.
Barbovo
Barbovo (Барбово, Bárdháza) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Makarovo.
Historio
Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. Ĝis Traktato de Trianon Bárdháza apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Barbovo/Bárdháza. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Adrienne Székelyhidy
SZÉKELYHIDY Adrienne [pr. se:kejhidi] estis hungara aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro la 26-an de aŭgusto 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de septembro 1981.
Kariero
Adrienne Székelyhidy ludis en provincaj trupoj, ekzemple: en 1928–29 en Kolozsvár, en 1929–31 kaj 1935–37 en Pécs, en 1931–32 n Szeged. En 1932–33 ŝi aperis en trupo de Sándor Iván, en jaroj 1933–35 en Debrecen.
NGC 4509
NGC 4509 (aliaj indikoj — UGC 7704, IRAS12306+3222, MCG 5-30-18, ZWG 159.15, MK 773, KUG 1230+323, PGC 41660) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
László Ráday
László Ráday [lAslO rAdai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ráday László estis hungara kantisto.
László Ráday naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis en 1986 en Miskolc.
Amasa formorto
Scienco taksas, ke ekde la komenco de la vivo okazis ses amasaj formortoj, kaj almenaŭ en kelkaj el ili la plej multaj el la bestaj kaj plantaj populacioj malaperis de la Tero. Tiuj formortoj estis kaŭzitaj kiel rezulto de dramecaj ŝanĝoj sur la Tero, kutime, klimataj ŝanĝoj post vulkanaj okazaĵoj kaj kosmologiaj okazaĵoj.
Muskolo
La muskoloj de la korpo ebligas la moviĝon de la bestoj kaj la malgrandigon de kavaj organoj.
Amasa formorto
Formortokazaĵo okazas kiam granda nombro da specioj mortas ĝis la lasta detalo en relative mallonga tempodaŭro. Surbaze de fosiliaj registroj, la fona indico de formortoj sur la Tero estas 2-3 taksonomiaj familioj de maraj senvertebruloj kaj vertebruloj ĉiun milionon da jaroj.
Muskolo
La korpo de la homo enhavas 640 muskolojn (depende de kalkulo metodo, inter 639 kaj 850).
László Ráday
Biografio
László Ráday akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto, lia ĉefa instruisto estis Albert Siklós. Li iĝis vaste konata kantisto, ĉar li kantadis precipe popularajn artkantojn, patriotajn kantojn kaj soldatajn marŝojn. Li havis ankaŭ posteneton en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Post la 2-a mondmilito li devige forlasis sian naskiĝurbon kaj li estis kantisto en restoracio en Miskolc ĝis la pensiuliĝo. (Li estis politike deportita, ĉar li estis servisto de la malnova reĝimo.)
Amasa formorto
Ekde kiam la vivo komenciĝis sur la Tero okazis kelkaj okazoj de amasaj formortoj, kiuj multe superis la fonan indicon. Kvankam amasaj formortoj sendube okazis en la plej frua aĝo - la Proterozoiko kaj eĉ la transiro de la Antaŭkambrio al la Kambrio - kiu manifestiĝis per akra kresko de la nombro de specioj (Kambria eksplodo) kaj la unua apero de multĉelaj specioj, nur en la eono fanerozoa (kiu komenciĝis antaŭ 545 milionoj da jaroj, ebligis la biologian inventon de ostoj kaj konkoj al la riĉeco de la fosiliaj registroj el kiu ordigita studo de formortaj ŝablonoj povas esti evoluigita.
La nombro da gravaj formortoj, asertitaj kiel okazintaj en la lastaj 540 milionoj da jaroj, varias de fonto al fonto, de kvin gravaj formortoj al pli ol 20. Ĉi tiuj diferencoj ĉefe reflektas la sojlon, kiun esploristoj elektas uzi por priskribi formortan eventon kiel gravan eventon, kaj kiajn datumojn ili konsideras kiel la plej bona mezuro.
Muskolo
Muskoloj kaj skeleto determinas la formon de la homa korpo.
László Ráday
Biografio
Li ne nur kantis, sed komponis ankaŭ artkantojn.
Amasa formorto
Formortokazaĵoj
La kvin klasikaj amasformortoj estis identigitaj fare de Raup kaj Spekowski (1982) kaj pri ili estas vaste interkonsento: ĉe la fino de la Ordovicio, ĉe la fino de la Devonio, ĉe la fino de la Permio, ĉe la fino de la Triaso, kaj fine de la Kretaceo. Tiuj okazaĵoj kaj kelkaj pli en la sekva listo:
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
Ĉi-sube priskribitas pli profunde la striaj muskoloj kaj la meĥanismo de la muskola funkciado.
Amasa formorto
Kialoj de amasaj formortoj
Post akceptado de la aliro, ke la formorto en la transiro de la Kretaceo al la Terciaro estis kaŭzita de la efiko de granda kosmokorpo sur la Tero, dum la hodiaŭaj formortoj ŝuldiĝas al la agoj de la homa kulturo, estas ankoraŭ neklare kio kaŭzis la ceteron de la amasaj formortoj. Kelkaj el la teorioj estas diskutitaj malsupre - la duobligoj ŝuldiĝas al la fakto, ke iuj esploristoj kredas, ke tio estas la kaŭzo de certa formorto, dum aliaj esploristoj opinias, ke la kialo estas malsama:
Aliaj teorioj kiel ekzemple la disvastiĝo de novaj epidemioj aŭ simple la forigo de konkurantoj de konkurado post precipe sukcesa biologia novaĵo estas ankaŭ enkalkulitaj. Multaj tamen opinias, ke la amasaj formortoj en la historio de la Tero estis subitaj kaj disvastigitaj, por esti la sola rezulto de biologiaj eventoj.
Hipotezo de la formortaj cikloj
La sugesto farita estas ke biodiverseco kaj/aŭ formortaj eventoj povas esti trafitaj de ciklaj procezoj. La plej konata aserto estas ke ekzistas ciklo de 26-30 milionoj da jaroj en la formortoprocezo, kiel sugestite fare de Raup kaj Spekowski en 1986. En 2005, Rod kaj Muller asertis, ke biodiverseco ŝanĝiĝas unufoje ĉiujn 62 milionojn da jaroj (plus aŭ minus 3 milionoj).
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
Dum la muskolkuntiriĝo la aktin- kaj miozinfilamentoj de la miofibretoj forglitas unu apud la alia, tion prezentas la suba figuro. La maldika filamento staras el la komplekso de aktino kaj troponin-tropomiozino en la fibroj de la stria muskolaro. Unu parteto de la troponino kapablas ligi la kalcion. La kalcio liberiĝas el la endoplasma reto de la muskolfibro (sarkoplasma reto) okaze de ekscito. La ligo de kalcio ŝanĝas la konstruon de la troponinkomplekso kaj tiel ankaŭ tiun de la tuta maldika filamento. Tiel liberiĝas la ĝis tiam kovritaj al la miozino ligaj lokoj de la aktinfilamento. La hidrolizo de ATP (Adenozina trifosfato) okazas en la miozinkapo de la dika filamento kaj la miozinkapoj ligiĝas al la maldika filamento. La energio devenanta el la malkonstruo de la ATP-molekuloj helpas la moviĝon (kapjeson) de la miozinkapoj. La kemia energio devenanta el la ATP-hidrolizo tiam transformiĝas al meĥanika energio. La miozinkapoj ligiĝas al la aktinfilamento, la du filamentoj forglitas unu apud la alia, la maldikaj filamentoj proksimiĝas al la M-strio. La ligo funkcias, ĝis la miozinkapo ne ricevas novan ATP. Se ATP ne ligiĝas al la miozinkapo, la ligo ĉesas inter la du filamentoj, reaperas la origina stato, t.e. la miozinkapoj nur malstrikte aŭ ne ligiĝas al la maldika filamento. Dum la muskolo ricevas eksciton kaj disponas pri sufiĉa ATP, tiu funkcia ciklo ripetiĝas eĉ 50-100-foje sekunde. Kiam la ekscitaĵo-pludona molekulo (ĝenerale acetil-kolino) liberiĝas okaze de ekscito en la nervofino ligita al la muskolfibra sarkolemo, tio ŝanĝas la membranan permeablecon. La rapide enfluantaj Na+-jonoj kaŭzas funkcian potencialon, kiu progresas sur la fibrosurfaco kaj tra la transversaj tubetoj (tiuj-ĉi estas sulketoj de la sarkolemo). La potencialon kondukas la transversaj tubetoj en la fibrointernon, kie ĝi kondukiĝas al la sarkoplasma reto. La deponita Ca2+ liberiĝas en la terminalaj cisternoj kaj laŭlongaj (longitudaj) tubetoj formiĝantaj el la sarkoplasma reto. La sarkoplasma reto havas ankaŭ sarkomero-kovrantajn partojn, tiel ĝi garantias la Ca2+-provizadon de la tuta sarkomero. La ekscita proceso daŭras kelkajn milisekundojn tiel ĉiu sarkomero kuntiriĝas preskaŭ samtempe. Post la kuntiriĝo, la Ca2+-jonoj iras denove en la cisternojn, la acetilkolino malkonstruiĝas enzimatike. Por la funkciado de la Ca2+-pumpilo kaj la muskolfunkciado necesas ATP. Se la muskolfibro ne ricevas novan stimulon, la kalcioenhavo malgrandiĝas tiel, ke la fibrokuntiriĝo haltas.
Amasa formorto
Hipotezo de la formortaj cikloj
Estas malfacile taksi la validecon de la asertoj de tiuj kiuj argumentas, ke statistike estas entute malfacile distingi ŝablonon de formortoj, kaj estas malfacile meti tion en statistikon ekde la kaŭzoj de formortoj kiuj estis ankoraŭ necertaj. Eĉ pli ĝenerale estas malfacile vidi en la datumoj ripetantan ŝablonon. La plej multaj el la fruaj verkoj en la kampo ankaŭ suferas de malbona informo de la geologia kalendaro (eraroj de pli ol 10 milionoj da jaroj) kvankam hodiaŭ eblas atingi rezolucion de malpli ol 4 milionoj da jaroj kaj tio sufiĉas por studi la procezojn.
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
La muskolĉeloj kompreneble bezonas ATP ankaŭ en la ripoza periodo, kiam ĝi ebligas la aktivan jonotransporton, la konstanton de la membranpotencialo kaj de la interna medio. Dum la muskolkuntiriĝo la ATP-foruzo kreskas multfoje.
Amasa formorto
Hipotezo de la formortaj cikloj
Statistikoj estas gravaj por determini la procezojn kiuj eble kondukis al la ciklaj ŝablonoj de formortoj kaj plia laboro povas temigi provi trovi indicon por tiaj procezoj.
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
La tubetaro, precipe la laŭlongaj tubetoj de la sarkoplasma reto en la koraj muskolĉeloj estas ne tiel evoluintaj kiel ĉe la striaj muskoloj.
ISO 3166-2:PL
ISO 3166-2:PL estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Pollandon. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>PL</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Pollando. La dua parto estas du ciferoj. La kodojn havas 16 provincoj (pole województwo, en Esperanto ankaŭ vojevodio).
Amasa formorto
Nemesis-konjekto
Unu teorio, kiu ankoraŭ ne estas konfirmita, sed ankaŭ ne tute malakceptita, estas ke la ciklo respondeca por formorto povus estinti kaŭzita de la orbito de dua stelo kiu ankaŭ igus nian sunon en duoblan stelsistemon. Ĉi tiu teoria stelo, nomita "Nemesis", cikle interrompas la ripozon de la kometoj en la Oorta-nubo, sendante ŝtormon de asteroidoj kaj grandaj kometoj al la interna sunsistemo. Simila teorio indikas ke la sunsistemo oscilas super kaj sub la ebeno de la galaksio rezultigante periodajn pluvojn. Aliaj teorioj proponas la eblecon de geologia malstabileco kies ciklo estas konstruita ene de la profundo de la tero kaj trarompas la mantelon de la tero je regulaj intervaloj de grandegaj erupcioj de vulkanoj kaj aktiveco de platotektoniko. Se nur unu el ĉi tiuj teorioj estas ĝusta, tiam ne gravas, ke kaj Raup kaj Speckosky kaj Rod kaj Muller antaŭdiras naturan formorton ene de la venontaj 10 milionoj da jaroj.
ISO 3166-2:PL
Kodoj por la 16 provincoj de Pollando
Antaŭ la la samaj provincoj havis aliajn kodojn:
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
La muskolkuntiriĝo en la glataj muskoloj okazas per la aktino-miozino-komplekso, sed la dikaj kaj maldikaj filamentoj ne formas sarkomerojn nek miofibretojn.
Oktobro de 2017
Jen ekestos listo de okazaĵoj en oktobro 2017:
Muskolo
Konstruo kaj funkciado de la skeletaj muskoloj
La movan organsistemon de la homo direktas la nervosistemo. La striaj muskoloj ligiĝas per la sensa kaj mova nervfino al la nervosistemo. Se ni ekscitas la muskolojn tra la nervosistemo, ni faras nerektan ekscitadon. Oni povas eksciti la muskolon rekte per elektra ekscito. La stria muskolo kuntiriĝas pro la ekscita efiko, poste ĝi malstreĉiĝas. Tio estas la muskoltiko. Se ni estigas per konvene forta ekscito muskoltikon kaj antaŭ la tuta malstreĉiĝo ni donas novan stimulon, la muskolo ne malstreĉiĝas plu, sed denove kuntiriĝas.
Se la du ekscitoj proksimiĝas en la tempo unu al la alia, ni povas atingi la kumuliĝon de la du ekscitoj.
Se ni dum tiu tempoparto estigas daŭre ekscitojn, tiam la tikoj parte aŭ tute kuniĝas. Tiel estiĝas la daŭra muskolkuntiriĝo. La granda parto de la homa moviĝo estas daŭra muskolkuntiriĝo. Kiam tiu kuntiriĝo daŭras longe, ni parolas pri statika muskolkuntiriĝo. Tia muskolfunkcio estas tre malkonvena por la korpo, ĉar la daŭre kuntiritaj muskoloj obstaklas sian nutradon. Se la muskolo kuntiriĝas nur por mallonga tempo kaj tiun staton sekvas ritma malstreĉiĝo, tiam oni parolas pri dinamika muskolfunkcio. Dum tiu funkcio aperas la „muskolpumpo”-fenomeno. Je ties efiko rapidiĝas la sango-cirkulado, pliboniĝas la nutrado de la muskolo. Pro tio oni ne laciĝas dum la dinamika muskolfunkcio kiel dum la statika.
La veraj kapiloj de la skeleta muskolo estas dum ripozo grandparte fermitaj. Dum la funkciado grandiĝas la sangopriservo 20/30-oble, la oksigenkonsumo 100-oble. La kuntiriĝo de la muskolaro malhelpas la traarterian enfluadon kaj premas la sango-enhavon de la muskolvejnoj al la koro. La sango defluas denove dum la malstreĉiĝo en la kapilarojn. La sangopriservo de la funkciantaj muskoloj periodiĝas.
La muskoloj kapablas transformi nur 20% de la muskolforto al meĥanika laboro, la resto iĝas termoenergio. La energiofonto de la muskolfunkciado venas el karbonhidrato, graso, albumino. La muskolo uzas la liberajn grasacidojn kaj aminoacidojn el la sango, la karbonhidratojn el la sango aŭ el la propra deponaĵo. La diseriĝaj molekuloj de organikaj molekuloj oksidiĝas en la citrat-ciklo kaj la fina (terminala) oksidigo. La gajnita (liberigita) energio konstruiĝas en ATP-molekuloj. La ATP-molekuloj parte tuj foruziĝas, parte formiĝas al kreatin-fosfato (KP). Tiu molekulo - simile al ATP - deponas la energion. Procezo de la KP-estiĝo: ATP + kreatino iĝas ADP + kreatinfosfato (KP)
La ligita (deponita) energio en la KP-molekulo ne estas rekte uzebla en la muskolfunkciado. Antaŭ ĉio necesas la transformiĝo de ADP al ATP. La estiĝintaj ATP-molekuloj diseriĝas al ADP dum la muskolfunkciado.
La prezentitaj procezoj karakterizas ne nur la muskolĉelojn, sed ĉelojn de la aliaj organoj. En la ĉeloj estiĝas kelkfoje oksigenmanka stato, se la longdaŭra kaj forta muskol-kuntiriĝo malhelpas la sangofluon. Ankaŭ ĉi-foje okazas la glikolizo, sed la estiĝanta piruva acido reduktiĝas al lakta acido. La ekapero de la lakta acido en la korpo signifas oksigenpasivon. La multiĝantaj laktoacidaj molekuloj (post laboro) oksidiĝas en la hepato kaj muskolo nur per priakcepto de grandnombra O2-molekulo (aŭ grandparte transformiĝas en la hepato al glikogeno). Pro tio superas la nivelo de la oksigenpriakcepto post la muskolfunkciado tiun de la ripoza stato. Superante iun grandecon de la oksigenpasivo, la intenseco de la muskola moviĝo malgrandiĝas. Oni povas la toleron al la oksigenpasivo fortigi.
Post forta laboro estiĝas tiom multe da laktoacido, ke ili ekscitas la nervofinojn de la muskolo. Tio estas la muskolfibra trokuntiriĝo, kiu malaperas pli rapide per leĝera moviĝo t. e. per plirapidiĝanta sangofluo. La muskolo kapablas je maksimuma laboro en oksigenmanka stato (uzante la energiorezervojn) nur ĝis 30-60 s, poste la laborprodukto malgrandiĝas. Ankaŭ la funkcio de la stria muskolo kaŭzas potencial-ŝanĝiĝon. Oni faras mezurante tiun potencialon la elektromiogramon (EMG).
Muskola kontrahiĝo estas la aktivigo de streĉ-generaj lokoj ene de muskolaj fibroj. En fiziologio, muskola kontrahiĝo ne nepre signifas muskolan mallongigon ĉar muskola streĉiĝo povas esti produktita sen ŝanĝoj en muskola longeco kiel tenado de peza ŝarĝo aŭ haltero ĉe la sama pozicio. La finaĵon de muskola kontrahiĝo sekvas muskola malstreĉiĝo, kiu estas reveno de la muskolaj fibroj al ilia malalta tensi-generiga stato.
Listo de la homaj muskoloj
Muskoloj el la kapo: Muskoloj el la kolo:
Muskoloj el la trunko:
7215 Gerhard
7215 Gerhard estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Hans-Emil Schuster elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Muskolo
Malsanoj kaj malordoj ĉe muskoloj
Mialgio, konata ankaŭ kiel muskoldoloro, estas simptomo kiu okazas en ampleksa gamo de malsanoj kaj malordoj. Kvankam la plej ofta kaŭzo estas la trouzado aŭ misuzo de muskolo aŭ grupo de muskoloj, akutaj mialgioj povas esti okazigitaj ankaŭ de virusaj infektoj, speciale en foresto de traŭmata historio. Longdaŭraj mialgioj povas esti indikoj de metabola miopatio, de kelkaj nutromankoj aŭ de kronika laceca sindromo.
7215 Gerhard
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Gerhard Bachmann (1931–1996), kiu venis en la Eŭropan Sudan Observatorion en 1970 kaj fariĝis administracia estro ĉe la organizo de 1972 al 1996.
Muskolo
Malsanoj kaj malordoj ĉe muskoloj
Fibromialgio estas la vorto por nomi sindromon, konata jam delonge sub la nomo FMS en angla (por Fibromyalgia Syndrome). La vorto «fibromialgio» elvenas de la latina lingvo: fibra («filamento»), kaj antikva greka lingvo myos («muskolo») kaj: algos («doloro»). Oni rekonas tiun malsanon per muskolaj kronikaj doloroj en diversaj partoj de la korpo kaj laceco.
La termino muskola distrofio referencas al grupo de heredaj kaj pliiĝantaj malsanoj kiuj okazigas malfortigon de la strihavaj muskoloj, kiuj estas tiuj kiuj produktas la deziritajn movojn de la homa korpo. Ili estas karakterizataj per ŝanĝoj en la muskolaj proteinoj kiuj okazigas la morton de la ĉeloj kiuj komponas tiun histon; tiel ĝi povas tuŝi ankaŭ la kormuskolon kaj okazigi simptomojn de kora malsufiĉo.
Rhede
Rhede estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Borken de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj apartenas al la distriktaro Monastero. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.