cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Universitato Stanford
Historio
La universitato estis fondita fare de Leland Stanford, komercisto, la 8-a guberniestro de Kalifornio kaj fervojmagnato, kaj lia edzino Jane Stanford. Ĝi estas nomita laŭ ilia nura filo, Leland Stanford, Jr., kiu mortis pro tifa febro en la aĝo de 16. Leland Stanford diris al lia edzino, "La infanoj de Kalifornio estus niaj infanoj."
Akceptata kromnomo por lokuloj kaj membroj de la universitata komunumo estas la bieno, ĉar la universitato situas en la loko kie antaŭe estis la ĉevalbieno de Leland Stanford.
La stipendio por establi la universitaton ricevis la unua estraro de kuratoraro la 14-an de novembro 1885. La bazŝtono estis metita la 14-an de majo 1887, kaj la universitato oficiale malfermiĝis la 1-an de oktobro 1891, kun 559 studentoj kaj 15 fakultatanoj, de kiuj 7 venis de Universitato Cornell. Unu el tiuj studentoj estis la estonta Prezidanto de Usono Herbert Hoover, kiu asertis ke li estis la unua studento ĉe Stanfordo, ĉar li estis la unua el la studentoj se temas pri dormi en la dormejoj.
La universitato estis fondita kiel institucio kiu edukas virojn kaj virinojn kune, sed la nombro da virinoj akceptitaj en la universitaton en la unuaj jaroj estis limigita. La restrikto estis kreita ĉar Jane Stanford estis koncerna ke sen ĝi la plej multaj el la studentoj en la universitato estus virinoj, kaj ŝia filo ne estus adekvate memorita.
La San Francisco-sismo de 1906 detruis multajn partojn de la universitato, inkluzive de la Memorial Preĝejo kaj la pordego kiu markis la enirejon al la universitato.
La oficiala moto de la universitato, elektita fare de la Stanforda paro, estas Die Luft der Freiheit weht. La signifo de ĉi tiu citaĵo de Ulrich von Houten en la germana estas "la vento de libereco blovas". Tiutempe la universitato estis fondita, la germana anstataŭigis la latinan kiel la ĉefa lingvo de scienco kaj filozofio.
Kampuso
Universitato Stanford posedas 32 kvadratajn kilometrojn. La kampusareo estas 33,129 hektaroj. La limoj de la ĉefkampuso estas El Camino Real, Stanford Avenue, Junifero Serra Avenue, kaj Sand Hill Road, en la norda parto de la Santa Clara Valley ĉe la duoninsulo de San Francisco.
En la somero de 1886, kiam la kampuso estis planita, Stanford alportis la direktoron de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio, Francis Amsa Walker, kaj la konatan pejzaĝan arkitekton Frederick Law Olmsted kiel konsultistoj. Olmsted dezajnis la ĝeneralan koncepton de la kampuso, malaprobante montoflankejon por praktika plata areo. La arkitekto, Charles Allerton Coolidge, evoluigis la koncepton en la stilo de lia instruisto, Henry Hobson Richardson, la Richardsonian Romanika stilo. Ĉi tiu stilo estas karakterizita per kvadrataj ŝtonkonstruaĵoj ligitaj per bulvardoj de arkaĵoj. La origina kampuso ankaŭ estis dezajnita en la hispan-kolonia stilo unika al Kalifornio, nomita Mission Revival (misio revivigita). La konstruaĵoj kun ĝiaj ruĝaj kahelaj tegmentoj kaj grejsoaj muroj havas tipan Kalifornian aspekton,
La plej granda parto de la origina kampuso estis detruita en la San Francisco-sismo de 1906, sed la "Main Quadrangle" (granda kvadrata korto ĉirkaŭita de konstruaĵoj sur ĉiuj flankoj), la malnova kemiokonstruaĵo, kaj Encina Hall (la konstruaĵo kie John Steinbeck kaj Anthony ). Kennedy vivis dum ili estis studentoj en la universitato) ankoraŭ staras.sur ruto Post alia tertremo en 1989 la universitato komencis programon renovigi malnovajn konstruaĵojn por novaj uzoj.
La universitato estas cens-nomumita areo kiu estas parto de Santa Clara County, eĉ se kelkaj el la grundoj de la universitato estas ene de la Palo Alto urbolimoj.
Institucioj
Universitato Stanford estas administrata de estraro de kuratoraro kune kun la prezidanto de la universitato, estroj de diversaj organizoj, fakultatanoj kaj dekanoj de diversaj fakultatoj. Aldone al la universitato, la estraro de kuratoraro ankaŭ kontrolas la Stanfordan Esplorparkon, la Stanfordan Butikcentron, la Kantor Centron por la Bildartoj, la Stanfordan University Medical Center, kaj grandan senkonstruaĵan terpecon.
Aliaj Stanford-rilataj institucioj inkluzivas la Linian Partiklan Akcelilon kaj la Stanfordan Esplorcentron, kiu estis establita en la universitato kaj iĝis sendependa organizo.
Stanford ankaŭ estas hejmo de la Hoover Instituto por Milito, Revolucio kaj Paco, bonkonata pensfabriko pri ŝtatadministrado- temoj, kaj la Freeman Spogli Institute laboranta pri temoj de internaciaj rilatoj.
Bibliotekoj
La universitataj bibliotekoj kune tenas pli ol 8 milionojn da presitaj libroj por prunto, 260,000 rarajn librojn kaj 1,5 milionojn da elektronikaj librotitoloj. La ĉefbiblioteko sur kampuso estas la Green Biblioteko. Libroj pri orientaziaj temoj estas koncentritaj en la Mayer Biblioteko, kies konstruaĵo estis detruita en 2015 post esti difektita per sismoj. Aliaj gravaj bibliotekoj inkluzivas la Lena Biblioteko por Medicino, la Jackson Biblioteko por Komerco, la Falconer Biblioteko por Biologio, kaj la Coverley Biblioteko por Eduko. Ekzistas 19 bibliotekoj sur kampuso.
Loĝdomoj
Proksimume 98% de bakalaŭraj studentoj ĉe Stanford loĝas sur kampuso en 78 malsamaj domoj. La dormejoj situas ĉirkaŭ 10 minutojn da piediro de la kampuso kaj ĉiuj universitatkonstruaĵoj. Kelkaj dormejoj donas prioritaton al studentoj de certa jaro, kaj kelkaj estas malfermitaj al ĉiuj studentoj.
Studoj
La fakultato de Stanford hodiaŭ inkluzivas 18 Nobel- premiitojn, 135 membrojn de la Nacia Akademio de Sciencoj de Usono, 82 membrojn de la Nacia Akademio de Inĝenieristiko, 224 uloj de la Amerika Akademio de Arto kaj Sciencoj, 21 gajnintoj de la Nacia Medalo de Scienco, 3 gajnintoj de la Nacia Medalo de Teknologio, 26 membroj de la National Academy of Education (Nacia Akademio de Eduko), 41 membroj de la American Philosophical Society, 4 Premio Pulitzer- gajnintoj, 23 MacArthur Fellows, 7 Wolf Prize- gajnintoj, 7 Curt Prize-gajnintoj kaj 3 Prezidenta Medalo de Libereco gajnantoj.
La reputacio de Stanford estis konstruita sur ĝiaj programoj en scienco, inĝenieristiko kaj komerco. Stanfordaj diplomiĝintoj fondis la kompaniojn Hewlett Packard, Cisco Systems, VMware, Google, spaceX, Yahoo! kaj Sun Microsystems (la SUN en la nomo de la firmao signifas Stanford University Network). Ankaŭ, la universitato estis unu el la 4 universitatoj kiuj partoprenis en la projekto ARPANet, la antaŭulo de la Interreto.
Artoj
La universitato havas diversajn artcentrojn, inkluzive de la Cantor Centro por Bildarto. La centro, fondita en 1891 fare de Leland kaj Jane Stanford, havas la plej grandan kolekton de la verkoj de Rodin ekster Parizo. Ankaŭ, la universitato havas plurajn a cappellan, dancon, kaj kreivajn skribgrupojn.
Sporto
La sportteamoj de Stanfordo, konataj kiel la Stanforda Kardinalo, konkuras en NCAA Division IA trako kaj kampo, softbalo, gimnastiko, flugpilko, naĝado kaj kampohokeo. Ĝis 1930 la sportteamoj de Stanford ne havis nomon. En ĉi tiu jaro, la nomo "La indianoj " estis akceptita, kiu estis nuligita en 1972 post plendoj de indianaj studentoj, kaj estis ŝanĝita al la nuna nomo. Kardinalo, kaj tiam kardinalo kaj blanka, estis la oficialaj koloroj de la universitato ekde la 19-a jarcento. La tradicia rivalo de la universitato estas la najbara Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley.
Glavfabo
Glavfabo (Canavalia gladiata), estas plantspecio en la subfamilio Faboideoj (Faboideae) ene de la familio de la Fabacoj (Fabaceae). Ĝi estas speciale parenca al la gigantfabo
Universitato Stanford
Sporto
La plej grava ludo inter la rivalaj universitatoj estas la "Granda Ludo", kie iliaj futbalteamoj konkuras por la Stanforda hakilo, hakilo kiu funkcias kiel trofeo.
Glavfabo
Habito kaj folio
La glavfabo estas volvanta, grimpanta, plurjara herba planto. Por ricevi la semojn ĝi plej ofte estas kultivata kiel unujara planto. La tigoj atingas longecon de ĝis 10 metroj. Ili ligniĝas kiam ili fariĝas pli ol unu jaraĝa. La radika sistemo profunden kreskas. La ĝermado estas epigea. La unua paro de la folioj ĉe ĝermplantoj havas kunkreskintaj stipuloj..
Universitato Stanford
Elĉerpaĵoj
Ĝia oficiala nomo estas Leland Stanford Junior University, ĉar ĝi estis fondita memore al Leland Stanford junior, kiu mortis kiel junulo, de liaj gepatroj, Leland Stanford kaj Jane Stanford.
Glavfabo
Habito kaj folio
La folioj kreskas alterne kaj havas stipulojn, kiuj frue defalas. La pedunklo estas 5 ĝis 17 cm longa. La nepare pinataj folioj konsistas el tri folietoj. Ili havas 4 ĝis 7 mm longan pedunklon. La folietoj havas longecon de 8 ĝis 20 cm kaj larĝecon de 5 ĝis 14 cm kaj estas preskaŭ ovformaj kun rondigita aŭ kojnformaj finoj. La folirando estas glata. Ambaŭ flankoj de la folieroj estas maldense, blankece aŭ brune plumharaj. La stipuloj de la folieroj frue defalas.
Universitato Stanford
Elĉerpaĵoj
La blazono de la universitato montras germanlingve la devizon "Die Luft der Freiheit weht" ("la vento de libereco blovas"), kiu estas citaĵo el Ulrich von Hutten. La elekto de la lingvo indikas al la tempo fine de la 19-a jarcento, kiam la germana lingvo estis progresanta sur multaj sciencaj terenoj, anstataŭante la latinan.
Glavfabo
Infloresko kaj floro
La planto floras en Ĉinujo inter julio kaj septembro. En la foliakseloj staras 4 ĝis 25 cm longa infloreska pedunklo. En 7 ĝis 12 cm longa grapola infloresko staras ĉe la nodoj de la infloreskaj pedunkloj po du ĝis tri floroj, entute 10 ĝis 20 floroj por infloresko. La etaj stipuloj defalas frue.
Universitato Stanford
Elĉerpaĵoj
La tereno de la universitato antaŭe estis ĉevalbreda bieno. En filioj de la universitato oni ankoraŭ nun diras "la bieno" (angle the farm), kiam oni celas la centron.
Deksep nobelpremiuloj laboris en aŭ devenis de universitato Stanford.
En 1971 Philip Zimbardo en Universitato Stanford aranĝis psikologian eksperimenton, en kiu li esploris la konduton de homoj en la roloj de malliberigitoj kaj de iliaj gardistoj. Tiu eksperimento proponas klarigon pri okazoj de perforto en realaj malliberejoj.
Glavfabo
Frukto kaj semoj
En Ĉinujo la guŝoj estas maturaj en oktobro. La glavformaj kurbaj guŝoj havas longecon de 20 ĝis 40, kelkfoje ĝis 50 cm kaj larĝas 2 ĝis 6 cm. La guŝoj enhavas 8 ĝis 20 semojn.
La relative grandaj semoj longas 1 ĝis 3,5 cm kaj larĝas 1,5 ĝis 2 cm.La tegumento estas kremkolora ĝis malhelbruna, ruĝe bruna, nigra, rozea aŭ blanka. La 20 ĝis 25 mm longa, ovala kaj malhelbruna hilumo estas preskaŭ samlonga kiel la semo. La milgrajna pezo estas 1800 ĝis 2100 g..
Kromozomnombro
La baza kromozomnombro estas x = 11; ekzistas diploidia 2n = 22 aŭ tetraploidia 2n = 44 formoj.
Disvastigo kaj kultivaj kondiĉoj
Canavalia gladiata nur estas konata en kultivata formo. La planto estas precipe kultivata en la tropikoj. En multaj tropikaj regionoj ĝi estas invaziva neofito.
La uzo de la glavfabo kiel legomo estas disvastigata en Azio, sed ankaŭ en aliaj regionoj. Tre grava estas la kultivado en Hindujo, Birmo, Srilanko kaj Malajzio. En Afriko Okcidentafriko, Kongo kaj Angolo estas gravaj landoj. Tre grava estas ankaŭ la uzo de la planto kiel grundkovranto kaj kiel verda sterkaĵo.
La glavfabo bone kreskas en humidaj kaj alterne humidaj tropikaj regionoj. Ĝi plej bone kreska en regionoj kun jara precipitaĵo inter 900 kaj1500 mm. La planto toleras ankaŭ pli altajn pluvkvantoj kaj sekajn periodojn. La temperaturoj estu inter 14 kaj 30° C. Ĝi kreskas en altoj de 1500 kaj 1800 m en la tropikoj. Ĝi toleras nutraĵmalriĉaj kaj acidaj grundoj. Ankaŭ alkalaj grundaj eblas. La pH-valoro estu inter 4,3 ĝis 7,1. Ĝi ne toleras altan liberan grundakvon.
Enhavosubstancoj
La semo enhavas veneno (Konkanavalino A kaj B), kiu devas esti neŭtraligita antaŭ la manĝo per trempado kaj kuirado. . Ankaŭ enestas kanatoksino. Relative alta estas la proteinenhavo de la fabo kaj malalta estas la grasenhavo.
Po 100 g freŝaj guŝoj enhavas 33 mg Ca, 66 mg P, 1,2 mg Fe, 40 IU vitamino A, 0,2 mg tiamino, 0,1 mg riboflavino, 2 mg niacino kaj 32 mg Ascorbina acido. Po 100 g sekaj semoj enhavas 158 mg Ca, 298 mg P, 7,0 mg Fe, 0,8 mg tiamino, 1,8 mg riboflavino kaj 1 mg askorbina acido.
Uzado
La guŝoj kaj la semoj estas manĝataj. Canavalia gladiata estas ankaŭ uzata kiel verda sterkaĵo, grundkovraĵo kaj furaĝo.
La rikoltkvanto de verda amaso kaj furaĝo estas inter 40 kaj 50 tunoj po hektaro kaj rikoltkvanto de faboj estas inter 7 ĝis 9 duoplaj centroj.
La rikolto de la verdaj, 10 ĝis 15 cm longaj guŝoj povas esti 3 ĝis 4 monatojn post la dissemo, antaŭ ol la semoj fariĝas dikaj kaj malmolaj.
Manka nombro
En matematiko, manka nombro aŭ deficita nombro estas entjero n por kiu σ(n)<2n kie σ(n) estas la dividanta funkcio (la sumo de ĉiuj pozitivaj divizoroj de n).
Ekvivalenta difino estas tiu ke la sumo de ĉiuj propraj divizoroj de la nombro (ĉiuj divizoroj escepte la nombro mem) estas malpli granda ol la nombro. La valoro 2n-σ(n) estas la deficiteco de n.
La unuaj kelkaj mankaj nombroj estas Ekzemple, konsideru la nombron 21. Ĝiaj divizoroj estas 1, 3, 7 kaj 21, kies sumo estas 32. Ĉar 32 estas malpli granda ol 2×21, la nombro 21 estas manka. Ĝia deficiteco estas 2×21-32=10.
Glavfabo
Uzado
La juna guŝoj estas manĝataj precipe en la tropika Azio kiel verdaj fazeoloj (Phaseolus vulgaris) kuiritaj. La plene krekitaj, ankoraŭ verdaj semoj estas manĝataj kiel Vicia faba. La guŝoj ne estas tiom ŝatataj kiel Phaseolus vulgaris por ilia forta gusto kaj dika firma ŝelo. Tutmaturaj semoj estas venenaj, kiun oni povas minimumigi post trempado kaj kuirado aŭ fermentado. Blankaj semoj verŝajne havas pli bonan guston ol la koloraj.
Manka nombro
Senfina kvanto de kaj paraj kaj neparaj mankaj nombroj ekzistas. Ĉiuj primoj, ĉiuj potencoj de primoj kaj ĉiuj propraj divizoroj de mankaj kaj perfektaj nombroj estas mankaj nombroj.
Glavfabo
Kulturo
En kelkaj afrikaj ŝtatoj Canavalia gladiata kelktempe estas fetiŝa planto.
Taksonomio
La unua priskribo okazis en 1788 sub la nomo Dolichos gladiatus fare de Nikolaus Joseph Freiherr von Jacquin en Icones Plantarum Rariorum, volumeno 3, 1, tabulo 560. La novkombino al Canavalia gladiata (JACQ.) DC. fare de DC. okazis en la jaro 1825 en Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis, volumeno 2, paĝo 404 Pliaj sinonimoj por Canavalia gladiata (JACQ.) DC. estas: Canavalia ensiformis var. gladiata (JACQ.) KUNTZE, Canavalia gladiolata J.D.SAUER, Canavalia gladiata var. machaeroides DC., Canavalia incurva (THUNB.) DC., Canavalia incurva THOUARS, Canavalia loureiroi G.Don, Canavalia machaeroides (DC.) STEUD., Canavalia maxima Thouars, Dolichos incurvus THUNB., Malocchia gladiata (JACQ.) SAVI.
Popolaj nomoj
Popolaj nomoj en diversaj lingvoj estas:
Distrikto Vlorë
La distrikto Vlorë (Rrethi i Vlorës) estas unu el 36 distriktoj de Albanio. Ĝi estas parto de la samnoma provinco Vlorë. Administra centro estas la, ankaŭ samnoma, urbo Vlorë. ISO-kodo kaj samtempe ankaŭ regiona aŭtokodo de la distrikto estas la dulitera kodo <tt>VL</tt>.
Laŭ takso de 2010 de la Albania Instituto pri Statistiko en la distrikto vivas 151 314 loĝantoj.
34310 Markhannum
34310 Markhannum estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Mark G. Hannum, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Regeneron Science Talent Search de 2018, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la Thomas Jefferson High School for Science and Technology en Alexandria (Virginio)
Lajos Sváby
Lajos SVÁBY [lajoŝ ŝvAbi], hungare Sváby Lajos estis hungara pentristo kaj altlerneja instruisto.
Lajos Sváby naskiĝis la 1935 en Abádszalók, li mortis la  2020.
Biografio
Lajos Sváby lernis pentradon de János Kmetty en Hungara Belarta Altlernejo inter 1954-1960. Inter 1963-1965 li laboris en Dunaújváros, poste en Budapeŝto. En 1975 li ekinstruis en la altlernejo, kie li estis ankaŭ rektoro. Li ricevis premion Kossuth en 1994, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
Kaliflando de Kordovo
La Kaliflando de Kordovo (خلافة قرطبة), konata ankaŭ kiel Umajada Kaliflando de Kordovo aŭ Kaliflando de Okcidento, estis islama ŝtato de Al-Andalus proklamita de Abd ar-Rahman la 3-a en 929. La Kaliflando de Kordovo sukcedis al sendependa emirlando komencita de Abd ar-Rahman la 1-a en 756 kaj daŭris oficiale ĝis 1031, kiam ĝi estis abolita okaziginta la fragmentadon de la umajada ŝtato en multaj regnoj konataj kiel tajfoj. Aliflanke la periodo de la Kaliflando de Kordovo estis la epoko de maksimuma grando kaj brilo kaj politika, kaj kultura kaj komerca de al-Andalus.
Hegemonio de la Kaliflando
La reĝadoj de Abd ar-Rahman la 3-a (929-961) kaj de lia filo Alhakamo la 2-a (961-976) konstituas la periodon de hegemonio de la umajada kaliflando, kiam konsolidiĝis la ŝtata kordova strukturo.
La militistaj iniciatoj konsolidigis la prestiĝon de la umajadoj ekster Al-Andalus kaj estis orientitaj garantii la sekurecon de la komercaj vojoj. La ekstera politiko direktis sia laŭ tri direktoj: la kristanaj regnoj de la norda Iberio, Nordafriko kaj la Mediteraneo.
La fitnao
Laŭlonge de la konflikto, la diversaj luktoflankoj petis helpon al la regnoj kristanaj. Kordovo kaj ties kvartaloj estis rabitaj ofte, kaj ties monumentoj, inter ili la Alkazaro kaj Medina Azahara, detruitaj. La ĉefurbo eĉ dumtempe translokiĝis al Malago. Dum iomete pli da 20 jaroj sukcediĝis 10 kalifoj (inter ili Hiŝamo la 2-a reelpostenigita), apartenantaj tri el ili al dinastio diferenca el la umajada, nome la hammudioj.
Meze de tia malordo sendependiĝis iom post iom las tajfoj de Almerio, Murcio, Alpuente, Arcos, Badajoz, Carmona, Denia, Granado, Onubo, Morón, Silves, Toledo, Tortosa, Valencio kaj Zaragozo. La lasta kalifo, Hiŝamo la 3-a, estis elpostenigita en 1031, kaj proklamiĝis en Kordovo respubliko. La ĉefaj provincoj de Al-Andalus kiuj ankoraŭ ne estis sendependaj sendependiĝis, sub la regenteco de klanoj ĉu arabaj, ĉu berberaj aŭ slavaj. La falo de la Kaliflando okazigis al Kordovo la perdon definitivan de la hegemonio en Al-Andalus kaj sian ruinigon kiel metropolo.
Interna politiko
La hegemonio de la kordova kaliflando evidentiĝis pro ties kapablo centrigi impostadon kaj teritoriaj kaj porokazaj ĉu komercaj, luaj, trapasaj, doganaj, merkataj, pri juveloj, ŝipoj, ktp. Administre la kaliflando dividis sian teritorion en administraj kaj militaj apartaĵoj, nome "koraoj", ĝenerale laŭ la antaŭa divido administra de la Emirlando.
Por markigi la prestiĝon kaj imite al aliaj antaŭaj kalifoj, Abderamano la 3-a konstruigis sian propran palacurbon: nome Medina Azahara. Tiu plej grava epoko de la islama hegemonio en Iberio, kvankam mallomgdaŭra ĉar praktike finis en la jaro 1009 kun la lasta fitnao aŭ enlanda milito okazinta inter la partianoj de la lasta kalifo laŭleĝa, nome Hiŝamo la 2-a, kaj de lia ĉefministro aŭ hajib Almanzor. Tamen la Kaliflando pluekzistis oficiale ĝis la jaro 1031, kiam li nuliĝis pro fragmentado de la ŝtato de umajadoj en multaj regnoj konataj kiel tajfoj.
Rilatoj kun la nordaj kristanaj regnoj
Dum la unuaj jaroj de la Kaliflando, la alianco de la leona reĝo Ramiro la 2-a kun Navaro kaj la grafo Fernán González okazigis la malvenkon de la kalifa armeo en la batalo de Simanko. Sed post la morto de Ramiro la 2-a, Kordovo povis disvolvigi politikon de interveno kaj arbitrado en la internaj kvereloj de leonanoj, kastilianoj kaj navaranoj, kaj sendis ofte armeerojn por fronti la kristanojn. La influo de la Kaliflando super la kristanaj nordaj regnoj estis tia ke de 951 ĝis 961, la regnoj de Leono, Navaro kaj Kastilio kaj la Graflando de Barcelono pagis impostojn al Kordovo.
Rilatoj kun Magrebo
La kordova politiko en Magrebo estis same intensa, partikulare dum la regado de Alhakamo la 2-a. En Afriko la umajadoj komercis vojon inter subsahara Afriko kaj la Mediteraneo, sed tiu kontraŭstaro ne estis rekta inter ambaŭ dinastioj. La umajadoj estis helpataj de la zenataoj kaj de la idrisanoj kaj la Fatima Kaliflando de la zirioj sinhajanoj.
Gravaj eventoj estis la okupo de Melijo, Tanĝero kaj Sebto, el kiu oni povis eviti elŝipiĝon de fatimanoj en Iberion. Post la konkero de Melijo en 927, meze de la 10-a jarcento la Umajadoj kontrolis la triangulon formatan de Alĝero, Sijilmaso kaj la Atlantiko kaj helpis insurekciojn kiuj endanĝerigis la stabilecon de la fatima kaliflando.
Tamen la situacio ŝanĝiĝis post la enpovigo de al-Muizz al Fatima kaliflando. Almerio estis rabata kaj la afrikaj teritorioj sub aŭtoritato de umajadoj ekkontroliĝis fare de la fatimanoj, kaj pluhavis la kordovanoj nur Tanĝeron kaj Sebton. La dono de la regado de Ifrikijo al Ibn Manad okazigis la rektan kontraŭstaron, kiun oni klopodis eviti antaŭe, ses Ya'far ibn Ali al-Andalusi sukcesis haltigi la zirion Ibn Manad.
En 972 eksplodis nova milito en la nordo de Afriko, okazigita tiam de Ibn Gennun, senjoro de Arzilo, kiu estis venkita de la generalo Galib. Tiu milito konsekvencis la sendon de grandaj kvantojn de mono kaj trupoj al Magrebo kaj la konstantan elmigradon de berberoj al Al-Andalus.
Politiko por la Mediteraneo
Tria celo de la milita kaj diplomatia agadoj de la Kaliflando estis orientita al Mediteraneo.
La Kaliflando havis rilatojn kun la Bizanca Imperio de Konstantino la 7-a kaj kordovaj senditoj estis en Konstantinopolo. La povo de la Kaliflando etendiĝis ankaŭ norden, kaj ĉirkaŭ la jaro 950 la Germana Sankta Romia Imperio interŝanĝis ambasadorojn kun Kordovo, el kio restas konstato pro protestoj fare de la islama pirataro el Fraksinetum kaj el la orientaj insuloj de Al-Andalus. Same antaŭ kelkaj jaroj Hugo de Arlezo petis paspermeson por sia komerca ŝiparo ke ĝi povu navigi tra la Mediteraneo, kio montras eĉ la maran povon de Kordovo.
El 942 oni establis komercajn rilatojn kun la Amalfi kaj samjare oni ricevis ambasadon el Sardinio.
Ekonomio kaj populacio
La ekonomio de la Kaliflando baziĝis sur konsiderinda ekonomia kapablo -fundamente sur grava komerco-, tre disvolvigita manfarita industrio kaj teknikoj en agrikulturo multe pli disvolviĝintaj ol ĉe iu ajn loko de la tiama Eŭropo. Oni bazis la ekonomion sur la monero, kies stampado ludis gravan rolon en la financa hegemonio. La ormonero kordova iĝis la plej grava de la epoko, kaj estis plej probable imitata de la Karola Imperio. Tiele la Kaliflando estis la unua komerca kaj urba ekonomio de Eŭropo post la malapero de la Romia Imperio.
Kape de la urba reto estis la ĉefurbo, Kordovo, la plej grava urbo de la Kaliflando, kiu superis la 250.000 loĝantojn en 935 kaj la 500.000 en 1000 (kelkaj historiistoj parolas eĉ pri 1.000.000 de loĝantoj, baze sur ĵusaj arkeologiaj trovaĵoj pli gravaj eĉ ol supozeble, pravigante tiamajn kronikojn, ĝis nun konsiderataj troaj), kaj tiele dum la 10-a jarcento ĝi estis unu de la plej grandaj urboj de la mondo kaj unuaranga financa, kultura, arta kaj komerca centro.
Aliaj gravaj urboj estis Toledo (37.000), Almerio (27.000), Zaragozo (17.000) kaj Valencio (15.000).
Kulturo
Abderamano la 3-a, oka reĝo de Umajadoj de la islama Hispanio kaj unua el kiuj uzis la titolon de kalifo, ne nur faris Kordovon centro kerna de nova islama imperio en Okcidento, sed igis ĝin la ĉefa urbo de Okcidenta Eŭropo, rivale laŭlonge de unu jarcento kun Bagdado kaj Konstantinopolo, la ĉefurbo de la Kalifujo de Abasidoj kaj de la Bizanca Imperio, respektive, laŭ povo, prestiĝo, brilo kaj kulturo. Laŭ arabaj fontoj, sub lia regado, la urbo atingis milionon de loĝantoj, kiu ĝuis el 1,600 moskeoj, 300,000 loĝejoj, 80,000 vendejoj kaj sennombraj publikaj banejoj.
La kalifo ankaŭ protektis la kulturon: havigis al Kordovo el ĉirkaŭ 70 bibliotekoj, fondis universitaton, medicinlernejon kaj alian pri tradukistoj el grekaj kaj el hebrea al araba. Li ampleksigis konstruaĵon de la Moskeo de Kordovo, rekonstruante la minareton, kaj konstruigis la eksterordinaran palacurbon de Madinat al-Zahra, el kiu li faris sian rezidejon ĝis sia morto.
La aspektoj de kultura disvolviĝo plugravis post la enpovigo de la kalifo Alhakeno la 2-a al kiu oni atribuas la fondon de biblioteko kiu estus atinginta la 400.000 volumenojn. Eble tio okazigis la konon de la sciaro de la filozofio de klasikuloj -kaj greka kaj latina- fare de parto de intelektuloj de la epoko kiaj Ibn Masarra, Ibn Tufail, Ibn-Ruŝd aŭ la juda Maimonido, kvankam la pensuloj elstaris, ĉefe, en medicino, matematiko kaj astronomio.
Literaturo
(en hispana) (en germana)
7293 Kazuyuki
7293 Kazuyuki estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo  Kazuyuki Saitoh, asociata direktoro de la Observatorio de Niĉihara de 1985 kaj prezidento de la Societo de Astronomio de Ŝimane.
Hammond (Luiziano)
Hammond estas la plej granda urbo en la paroĥo Tangipahoa en la usona subŝtato Luiziano kun 17.639 loĝantoj (stato:2000). La Universitato je Sudorient-Luiziano loĝas tie. La urbo famiĝis interalie per la televidserio In the Heat of the Night, dissendita de NBC.
Edukado
La ŝtata Universitato je Sudorient-Luiziano havas sian sidejon en Hammond. Ĝi estas la plej granda dunganto de la urbo. En la universitato studis la fama ĵazpianisto Bill Evans
Baștea
Baștea [baŝtja] (hungare: Bástya [baŝtja], germane: Thurdorf) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 219 loĝantojn (rumanoj); en 1956 187 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1733. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Lăpugiu de Jos.
De 1999 la vilaĝo estas sen loĝantoj.
2853 Harvill
2853 Harvill estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1963 en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Richard A. Harvill, prezidento de la Universitato de Arizono de 1951 ĝis 1971.
Junya Kimura
Junya Kimura (木村 純哉, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Mito HollyHock.
Tlalpujahua
Tlalpujahua estas komunumo en la meksika subŝtato Michoacán. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlalpujahua de Rayon. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 16 093.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 25373 loĝantojn. El tiuj estas 11977 viroj kaj 13396 virinoj. La komunumo havas surfacon de 231.49 kvadratkilometroj.
Sociogeografio
Entute 14 911 personoj (en 2000) aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj personoj 12 525 estis alfabetoj kaj 2 378 analfabetoj. Tio signifas ke 15.95 % de la loĝantaro de la jaro 2000 estis analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/michoacan/mpios/16093a.htm
Korjaka lingvo
Korjaka lingvo estas lingvo de korjakoj. Ĝi apartenas al ĉukĉa-kamĉatka lingvaro, branĉo de prasiberia lingvaro. En mezo de 20-a jarcento ankaŭ estis uzata nomo nimilana, ĉar sovetaj sciencistoj trovis tion pli bonsona. Vere, tamen, la nomo nimilanoj estas aplikebla nur al loksidaj korjakoj kaj devenas de la vorto nimnim (нымным), kiu signifas vilaĝo. Nomadaj korjakoj nomas sin ĉavĉuvoj (чав'чывав'). Nimilanoj estas tradukebla kiel vilaĝanoj; neniuj korjakoj vere nomas sin tiel, loksidaj korjakoj preferas nomi sin laŭ nomo de vilaĝo, en kiu ili loĝas. La nomo korjakoj estas tre antikva kaj oni nun ne scias precize de kio ĝi devenas. Plej verŝajna etimologio estas de la vorto ӄорак, kio estas speca kazo de pluralo de vorto ӄойаӈа aŭ ӄораӈа (boaco) kaj signifas [tiuj kiuj loĝas] ĉe boacoj.
Arealo
Korjaka lingvo estis tradicie parolata en la arealo de korjakoj. Tio estas nordo de Kamĉatko kaj apudaj teritorioj. Tie en 1930 estis kreita Korjaka nacia regiono, kiu transformiĝis en nuntempa Korjakio. Korjakoj loĝas pli-malpli kompakte. Laŭ censo de 1989 tuta nombro de korjakoj estas ĉ. 9200 homoj, el kiuj nur 53% rigardas sin kiel denaskparolantoj de korjaka lingvo.
Preskaŭ ĉiuj korjakoj ankaŭ flue parolas ruse. Korjaka lingvo estas uzata plejparte inter nomadaj korjakaj boac-paŝtistoj. Ofte korjakan lingvon scias boacpaŝtistoj de najbaraj popoloj - ĉukĉoj, evenoj, itelmenoj ktp.
La unua korjaka aboco estas eldonita en 1930-aj jaroj. Tiam estis eldonataj lernolibroj por bazlernejoj kaj literaturo en la korjaka. La Konstitucio de Sovetunio ankaŭ estas tradukita al korjaka lingvo. Sed pro Dua Mondmilito eldono de korjaka literaturo kaj instruado de la korjaka en lernejoj estis haltigita dum kelkaj jardekoj. Nur en fino de 20-a jarcento denove aperis korjakaj eldonoj. Nun korjaka lingvo estas instruata en kelkaj lernejoj de Korjakio, eldoniĝas libroj kaj lernolibroj. En korjakia radiofonio kaj televido ekzistas kelkaj korjaklingvaj programoj. Gazetoj en la korjaka nuntempe ne eldoniĝas, tamen artikoloj en la korjaka iam publikiĝas en (plejparte ruslingva) korjakia loka gazeto Narodovlastie ("Demokratio").
Skribsistemo
Korjaka lingvo ne havis propran skribsistemon antaŭ sovetaj tempoj. Unua skribsistemo por la korjaka aperis en 1931. Ĝi baziĝis je latina skribo:
En 1933 oni anstataŭigis literon Є є per C c
Dialektoj
Entute oni apartigas 11 korjakajn dialektojn - ĉavĉuva, karaga, apukina, aljutora (aŭ oljutora), palana (lesnova), kaĥtanina, rekinnikova, kamenska, itkana, parenska, giĵigina. Ankaŭ kelkaj sciencistoj opinias, ke kereka lingvo ankaŭ estis dialekto de la korjaka. Plej uzataj dialektoj estas ĉavĉuva, palana, aljutora kaj karaga. Ĉavĉuva dialekto estas uzata en plej granda teritorio, ĉar ĝi estas dialektiĝo de nomadaj boac-paŝtistoj (ĉavĉuvoj). Ĝi estas uzata tra tuta Korjakio. Ĉavĉuva dialekto estas bazo de ortografio, sed literaturo plejparte baziĝas je folkloro kaj ĉiu literaturaĵo estas skribita laŭ dialekto de folkloraĵo.
Estas du bazaj branĉoj de korjakaj dialektoj: j-dialektoj, kaj t/r-dialektoj. Ekzemple, la vorto, kiu en j-dialektoj kiel ĉavĉuva kaj apukina sonas jajanga (йайаӈа) (= domo) en aljutora, palana kaj karagina estas raranga (рараӈа). En la ĉukĉa lingvo sama vorto sonas jarangi (йараӈы). La vorto vulpo en la j-dialektoj sonas jajol, en aljutora ĝi sonas tatul (татул), en la palana tattol (таттол) en karagina tatol (татол). Ĉavĉuva vorto jajatik (йайатык), signifanta faligi, en la aljutora sonas kiel taratik (таратык) ktp. Estas ankaŭ ŝanĝoj en aliaj sonoj, ekz. ĉavĉuva ngitok (ӈыток) kaj aljutora ngitukki (ӈытукки) signifas eliri; ĉavĉuva pelak (пэлак) - lasi - en la aljutora estas pilak (пилак); vorto hodiaŭ en ĉavĉuva estas eĉgi (эчги) en aljutora asgi (асги) ktp.
Kelkaj vortoj estas senŝanĝaj en diferaj dialektoj:
Ankaŭ ekzistas vortoj, kiuj tute diferas en diferaj dialektoj kaj verŝajne havas diferajn devenojn. Ekzemple
Ankaŭ inter dialektoj ekzistas iom da gramatikaj malsimilaĵoj, ekzemple je lokativaj kazoj. Formoj de dualo ne ekzistas en palana aŭ karagina dialektoj, kaj en la ĉavĉuva ili estas ege uzataj. En ĉavĉuva, apuka kaj rennikova dialektoj kuranta tempo de verbo estas montrita per konfikso ку-/ко-…-ӈ. En la palana, aljutora kaj karagina ĝi esas montita per sufikso -ткын (plej verŝajne, de ĉukĉa -ркын).
Malgraŭ tiuj malsimilaĵoj, plej ofte parolantoj je diferaj dialektoj de la korjaka komprenas unu la alian je la grado necesa por efika komunikiĝo. Inter ĉiuj korjakoj ekzistas forta sento de etna kaj lingva unueco.
Influoj
Antaŭ rusa kolonigo, korjaka lingvo estis relative sendependa. Kontaktoj de korjakoj kun ĉukĉoj kaj evenoj donis al korjaka lingvo iun kvanton de komunaj vortoj kun tiuj lingvoj, sed direkto de vortopreno estas ofte dubinda.
Plej multe influis la korjakan rusa lingvo. Ĉar rusoj kunportis multaj novaj nocioj, aperis granda nombro de prenvortoj. Kun ili ankaŭ aperis literoj kaj sonoj, kiuj originale ne ekzistis en la korjaka: б, д, ж, з, щ, ц. Ilin oni uzas en rusaj vortoj kiel бригада, библиотека, дробь, журнал, газета, знамя, рыбозавод, овощи, цифра.
Gramatiko de korjaka lingvo ankaŭ estas influita far la rusa. Sintakse komplikaj frazoj, apenaŭ usataj en originala korjaka, aperas kaj disvolviĝas. Korjakajn postpoziciojn oni nun ofte uzas kiel prepozicioj, kopiante la rusan. Ekzemple "apud rivero" в'эемык чеймык > чеймык в'эемык, "ĉirkaŭ arbo" уттык камлэлыӈ > камлэлыӈ уттык, "post mi" гымык явал > явал гымык ktp. En skribitaj tekstoj iam aperas uzo de pluralo anstataŭ dualo мынго anstataŭ мынгыт (manoj), тигуanstataŭ тигыт (skioj) ktp. En parolata lingvo tio ne kutimas.
La influo de rusa nur tuŝis kelkajn apartajn gramatikaĵojn. Plej baza gramatiko de la korjaka estas ne tuŝita.
András Vályi
András Vályi [andrAŝ vAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vályi András aŭ Vályi K. András estis hungara statistikisto, geografo, profesoro. András Vályi naskiĝis la  1764 en Miskolc. Li mortis la 1801 en Pest (urbo).
Biografio
András Vályi frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Lőcse. Li konatiĝis kun Ferenc Kazinczy, kiu helpis lin en la literatura vivo. Li iĝis pedagogia inspektoro, sed post morto de Jozefo la 2-a li senposteniĝis, tial li katolikiĝis. Li rajtis instrui en universitato de Pest, kie li ĝismorte instruis, krome li vizitis ĉiujn tiamajn hungarajn urbojn kaj fortikaĵojn, pri kiuj li faris desegnaĵojn kaj notojn.
Westmorland
Westmorland ([ˈ|w|ɛ|s|t|m|ər|l|ə|n|d]; iam literumita ankaŭ kiel Westmoreland; eĉ pli malnovaj literumaĵoj estis Westmerland kaj Westmereland) estas areo de Nordokcidenta Anglio kaj unu el 39 historiaj graflandoj de Anglio. Ĝi formis administran graflandon el 1889 al 1974, post kio la tuta graflando estis administrata de la nova administra graflando de Kumbrio. En 2013, la Sekretario de Ŝtato por Komunumoj kaj Loka Registaro Eric Pickles formale agnoskis la kontinuan ekziston de la anglaj 39 historiaj graflandoj, inklude Westmorland.
Zsuzsa Csala
Zsuzsa Csala [ĵuĵa ĉala], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csala Zsuzsa estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Zsuzsa Csala naskiĝis la  en Újpest, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Zsuzsa Csala frekventis Teatran kaj Filman Altlernejon 3 jarojn, poste ŝi estis forigita. En 1954 ŝi aliĝis al trupo provinca teatreto. Inter 1955 kaj 1960 ŝi estis membro de Teatro Gárdonyi Géza, poste ŝi pasis 4 jardekojn en kabareda teatro en Budapeŝto. Ŝi finis sian karieron en teatro de Budaörs. Ŝi estis dika, tial ŝi havis gajajn rolojn. Ŝi estis edzino, sed neniam naskis. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1974-2007.
Gran Vía (metroo de Madrido)
Gran Vía (Granda Vojo) estas stacio sur linioj 1 kaj 5 de la Metroo de Madrido situanta sub Gran Vía, en distrikto, sub Red de San Luis, placeto kie kunfluas Gran Vía kaj Stratoj de Fuencarral, de Hortaleza kaj de Montera.
La stacio estis malfermita la sur linio 1, kaj la  sur linio 5.
Pala bradorno
La Pala bradorno (Bradornis pallidus) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Bradornoj.
Tiu specio estas ĝenerale bruna, malhelbruna supre ĉefe en flugiloj kaj vosto, kies plumoj havas helbrunajn bordojn. La gorĝo kaj resto de subaj partoj estas sablokoloraj al helbrunaj, ĉefe en centro dum en flankoj estas pli bruna nuanco. Estas ankaŭ hela okulringo. Okuloj, beko kaj kruroj estas nigrecaj.
Ĝi troviĝas en plej parto de Afriko en Saharo kaj sub Saharo nome en la jenaj landoj: Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Eritreo, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Malavio, Malio, Maŭritanio, Mozambiko, Namibio, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalio, Sieraleono, Somalio, Sudafriko, Sudano, Svazilando, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj (miombo), savanoj kaj arbustaroj. Ĝi estas pli komuna en Zimbabvo, Mozambiko, nordorienta Sudafriko, norda Bocvano kaj Namibio.
Ili manĝas ĉefe insektojn, kiujn ili kaptas el malalta ripozejo, el kiu ili saltas surgrunden. Ili povas ankaŭ aliĝi al birdaroj de miksitaj specioj, prenate predojn el folioj kaj branĉoj kaj foje dumfluge.
La nesto estas konstruita de la ino dum unu semajno, kaj konsistas el taso el longaj, malhelaj tigoj de herbaĉoj kun burĝonoj, herberoj, likenoj kaj sekaj folioj, kutime kovrita el fajnaj radiketoj kaj plumoj. Ĝi estas kutime situa inter bastonetoj el plej supraj branĉoj de malgranda arbo ĉirkaŭata de pli grandaj arboj, kutime ĉirkaŭ 2-3 m super grundo.
La reprodukta sezono estas el aŭgusto al januaro, ĉefe el septembro al novembro. La ino demetas 2-4 ovojn, kiuj estas kovataj nur de la ino dum ĉirkaŭ 14 tagoj. La idoj estas manĝigataj de ambaŭ gepatroj, plia kovado dum 5 tagoj kaj elnestiĝo okazas post 17 tagoj. Ili restas kun siaj gepatroj longe; estas informo de plej longa restado de jaro kaj duono.
Aldeasoña
Aldeasoña [aldeaSOnja] estas municipo en la nordo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Pinares (Pinartero) en la nordo de la provinco. La loknomo Aldeasoña estas etimologie komprenebla kiel Domaro de Sonna, sed ne estas interkonsento ĉu temas pri ĝermana praloĝanto aŭ posta reloĝanto.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,62 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 62 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 50 el 2000 kaj 500 el 1950-aj jaroj.
Ĝi distas 68 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Canalejas de Peñafiel, Laguna de Contreras, Vivar de Fuentidueña, Membibre de la Hoz, Calabazas de Fuentidueña kaj Fuentesaúco de Fuentidueña. Sude de la loĝloko kuniĝas la rojoj Pelayos kaj Hoz.
Kalná nad Hronom
Kalná nad Hronom, hungare Kálna estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice. Iam la hungaroj uzis la vilaĝonomon Garamkálna.
Aldeasoña
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Kalná nad Hronom
Situo
la vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojoj Želiezovce-Zvolen kaj Levice-Vráble, laŭ fervojo Levice-Šurany, fine estas industria fervojo al Mochovce. Levice troviĝas 8 km-ojn for.
Aldeasoña
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj, betoj kaj terpomoj), brutobredado (ŝafoj) kaj forstado. En la blazono aperas malofta heraldika simbolo, kia estas kankro, alude al abunda bestospeco kaj grava enspezofonto. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Kalná nad Hronom
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1209. La kampoj apartenis al abatejo. En 1613 la turkoj okupis la vilaĝon. Iam formiĝis 2 vilaĝoj Granda kaj Malgranda Kálna. En 1910 loĝis en Malgranda Kálna 471, en Granda Kálna 1025 da homoj, en ambaŭ plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2073 da homoj (1577 slovakoj, 335 slovakoj, 116 ciganoj).
Aldeasoña
Aktualo
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria MAgdala de la 16-a jarcento, la ermitejo, lavejoj, vinkeloj, muelejoj, fontoj kaj la visigota nekropolo.
Rothenbach
Rothenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
NGC 5066
NGC 5066 (aliaj indikoj — NGC 5069, MCG -2-34-20, PGC 46360) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5066, NGC 5069.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gimnoto
Gimnotoj aŭ Gimnotedoj aŭ familio de Gymnotidae estas fiŝoj kiu troviĝas nur en nesala akvo de Centrameriko kaj de Sudameriko. Ĉiuj posedas organojn adaptatajn al uzado de bioelektro. Ili nomiĝas ankaŭ tranĉilfiŝoj aŭ elektraj angiloj.
La familio havas 33 akceptatajn speciojn en 2 genroj.
Estas noktulaj fiŝoj de trankvilaj akvoj de profundaj riveroj. En netrankvilaj akvoj ili povas vundiĝi unu la alian.
Elektroprodukto
Matura gimnoto povas esti ĉirkaŭ 2 m longa kaj pezi 20 kg. En la korpo estas organo elektroprodukta: kiam io ekscitas la fiŝon, tiu organo produktas elektron, nome tensio de 500 voltoj kun kurento de duonampero, kio sufiĉas por lumigi lampon. En la klaso de fiŝoj estas ankaŭ aliaj specioj de aliaj familioj kiuj produktas elektron, kiaj la siluro de Afrikoak ja la torpedo de Atlantiko.
Iam oni pensis ke tiu adapto kaj kutimo estis armilo por forpeli eventualajn predantojn aŭ predi mem, sed postaj studoj pruvis, ke tio utilas ankaŭ por navigokontrolo, ĉar la elektraj organoj povas sendi signalojn kiun alia kapa organo ricevas por kontroli ne nur predojn kaj predantojn, sed ankaŭ barojn aŭ ion ajn survoje.
Bílý Kostelec
Bílý Kostelec (Weißkirchen) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Úštěk en distrikto Litoměřice. Ĝi troviĝas proksimume 5 km norde de Úštěk. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 23 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Bílý Kostelec estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3.06 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1057.
Okinavo
Okinavo  estas la esperantigita loknomo de Okinawa (en Hepburn/Kunrei;  en ideogramoj: 沖縄) kiu signifas:
En la japana lingvo, originale Okinawa signifis nur la insulojn, t.e. la ĉefinsulon Okinava Insulo (沖縄本島) kaj la ĉirkaŭajn insulojn (Okinava insularo 沖縄諸島). Nun plejparte "Okinavo" signifas la gubernion Okinavo (沖縄県) kaj inkluzivas la Okinavan insulon kaj multajn aliajn insulojn, kiel: Mijako, Iŝigaki, Iriomote ktp.
Itarumã
Itarumã estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 6.300 loĝantojn en 2010.
Gigors-et-Lozeron
Gigors-et-Lozeron estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 164 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Gigors-et-Lozeron etendiĝas sur 35.27 km², kaj havis 164 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 4.6 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.
Historio
La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Carole Thourigny, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Monumentoj
Pinte de la apuda roko restas la ruinoj de du mezepokaj turoj kaj de rektangula turo de la 12-a jarcento.
Administrado
Gigors-et-Lozeron apartenas al la kantono Crest-Nord, kies ĉefurbo estas Crest. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.
Yuki Okamoto
Yuki Okamoto (岡本 勇輝, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Mito HollyHock, FC Ganju Iwate kaj Fukushima United FC.
Barbura
Barbura (hungare: Bárbura, germane: Barbersdorf) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. En 1910 ĝi havis 411 loĝantojn (rumanoj) en 1992 200 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1805. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Băiţa.
Ubušínek
Ubušínek (Klein Ubuschin) estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Žďár nad Sázavou en Regiono Vysočina. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1390. Ĝis la 31-a de decembro 1924 apartenis al la municipo ankaŭ domaro Nedvězíčko. Sed per registara regularo el la 23-a de decembro 1924 tiu ĉi domaro al la 1-a de januaro 1925 estis apartigita de Ubušínek kaj de lando Moravia kaj almemmrigita al municipo Nedvězí en lando Bohemia. Kaŭzo al la ŝanĝo de municipa, distrikta kaj landa aparteneco estis postulo de la loĝantoj de Nedvězíčko, kiuj havis tion al la municipa ofico en Ubušínek pli ol 2 km. En la jaroj 1960–1964 Ubušínek estis alligita al municipo Ubušín, en la jaroj 1964–1990 ĝi apartenis al municipo Sulkovec. Poste Ubušínek denove memstariĝis.
Outhgill
Outhgill estas domaro en Mallerstang, Westmorland, Kumbrio, Anglio. Ĝi kuŝas ĉikaŭ 5 mejlojn sude de Kirkby Stephen. Dekomence temis nur pri disaj kampardomoj kaj kelkaj dometoj sen urbocentro. En la 19a jarcento, la ĉefa domaro centre, Outhgill havis trinkejon, postxoficejon, forĝejon, paroĥan preĝejon kaj metodisman kapelon. El tiuj, nur la preĝejo survivas.
Ame no Uzume
Ame-no-Uzume (aŭ Ama no Uzume) estas japana diino. Ofte ŝi estas menciata kiel la plej malnova dancisto aŭ miko (rolulino de ŝintoismo, simila al ŝamano).
Meana Sardo
- jen itale, sarde kutime pli koncize Meana - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Nuoro. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas Aritzo, Atzara, Belvì, Laconi (OR), Samugheo (OR).
György Bajna
Kariero
György Bajna en 1977 partoprenis seruristan instruadon kaj laboris ĉe la loka Maŝinfabrika Entreprejo. De 1990 li fariĝis kunlaboranto de ĵurnalo Hargita Népe, kaj li akiris ĵurnalistdiplomon en Oradea (presarkolegiumo Ady Endre)
Anna Diamantopulu
Anna Diamantopulu (Άννα Διαμαντοπούλου), naskiĝinta dum la jaro 1959 en Kozani, estas greka politikistino. Ŝi interalie estis komisaro en la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakon okupateco kaj sociaj aferoj, sed dum la oficperiodo transdonis la postenon al la samlandano kaj sampartiano Stavros Dimas. Ekde oktobro 2009 ŝi estas nacia ministrino pri eduko, tutviva lernado kaj religio en la Registaro de Grekio gvide de Georgios Andrea Papandreu. Anna Diamantopulu estas membro de la konservativa partio Nea Dimokratia (ND) de Grekio.
7294 Barbaraakey
7294 Barbaraakey estas malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Gregory J. Leonard elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego, norde de San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la edzino de la malkovrinto : Barbara Ann (Akey) Leonard, pli ol mezure amata kaj kara por ŝia edzo.
Márton Varga
VARGA Márton estis hungara ĝardenisto, fakverkisto: Li naskiĝis en Szilágysomlyó la 11-an de novembro 1886 kaj mortis en Budapeŝto la 11-an de januaro 1952.