cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mrągowo
Historio
Dum la sekvonta milito inter Pollando kaj la Teŭtona Ordeno (1520-1521) la urbon kaptis kaj tute bruligis pola armeo la 21an de julio 1520. Tiu milito ege malfortigis la teŭtonan ŝtaton. La lasta Alta Majstro de la Germana Ordeno Albreĥto de Brandenburgio-Ansbach (1490-1568) (el la dinastio de hohencolernoj) akceptis la luteranismon, kaj la ordeno estis nuligita (la sekularigo). Sur la ruinoj de la ordena ŝtato aperis la laika prusia ŝtato. Mrągowo kaj la ĉirkaŭaĵoj (kelkaj apudaj vilaĝoj) estis tute detruitaj. Paradokse la situacio ŝanĝiĝis nur post la epidemio de la danĝera kaj ne rekonita angla malsano nomata ŝvitad-malsano (latine: sudor anglicus). Somere de la jaro 1527 duko Albreĥto de Prusio fuĝante pro tiu malsano haltiĝis por mallonga tempo en la urbo. Rezulte de tio restado li donis al la tiuj setlanoj la rajton ĉiu sabate organizi foiron. La malfacilan ekonomian situacion de Mrągowo pligrandigis la brulego (incendio), kiu okazis nokte la 28an de oktobro 1568, la urbo la sekvan fojon estis tute detruita. Fine de la 16a jarcento la ĉefa fonto de la vivteno de la loĝantoj estis agrikulturo kaj speciale bredado de brutoj. Metio dum tiuj tempoj ne tiom gravis en la urba ekonomio. En la jaro 1698 en la urbo okazis denove brulego. Krom la preĝejo, lernejo, parokejo kaj kelkaj garbejoj bruligis 130 da loĝdomoj. Bruligita estis ankaŭ la Urbodomo kun ĉiuj urbaj dokumentoj. La rekonstruon de la urbo malhelpis epidemio de pesto kiu teroris dum la jaroj 1708-1711. En la urbo mortis 80 personoj. En la 18a jarcento en Prusio oni komencis dislokigi la milit-garnizonojn. En la urbo dum la jaroj 1719-1792 kvartiris devertipaj milit-formacioj, ekzemple kirasuloj kaj husaroj. En la urbo mankis la terenoj por la konstruado, eĉ ne estis urbodomo: La kunsidoj de la urba konsilantaro okazadis en luita ĉambro. En la loĝloko estis nek kuracisto, nek apoteko. Fine de la 18-a jarcento bone disvolviĝis la metio.
La 18-an de junio 1812 dum la Napoleonaj Militoj por la dutaga ripozo haltiĝis en Mrągowo la vic-reĝo de Ilatio Eugène Rose de Beauharnais (1781-1824), li etis la adoptita filo de Napoleono Bonaparte, akompanis lin italaj taĉmento t.e ĉirkaŭ 7000 da soldtoj. Tiu militistaro partoprenis en la kampanjo de Napoleono Bonaparte kontraŭ Rusio. La soldatoj, ŝteladis la plej bonajn brutojn por buĉi ilin, krome ŝteladis grenon kaj nutraĵproduktojn. Komence de la 19a jarcento oni komencis la germanigon. En la jaro 1804 oni decidis ke instrui en la lernejo povas nur homoj scipovantaj legi kaj skribi en la germana. En la jaro 1818 la urbo ekestis la sidejo de la distrikto. Post la kvar jaroj denove okazis granda brulego. En la 19a jarcento oni komencis la sekigadon (drenadon) de la grundoj, konstruado de la kanaloj kaj renovigado de la domoj kiuj rompiĝadis pro la alta nivelo de la akvo en la grundoj. Oni dungis la specialistoj, inĝenieroj el Nederlando. Kelkaj el ili restis kaj setlis en la urbo. En la jaro 1900 la urbo jam havis akvodukton, kanalaron (infrastrukturo]]n kaj pavimitajn stratojn. En la jaro 1905 oni konstruis la amfiteatron kaj plurajn rekread-objektojn. Dum la Unua Mondmilito ne okazis grandaj detruoj, malgraŭ ke rusoj okupadis la urbon la 25an de aŭgusto 1914. Tamen dum la Dua Mondmilito detruita estis la tuta centro de la urbo. La 27an de januaro 1945 la urbon eniris la Ruĝa Armeo. En junio 1945 la reg-povon transprenis poloj. Dum la sekvaj monatoj laŭ la decidoj de la Potsdama konferenco la germana loĝantaro estis translokiĝita al Germanio. En la jaro 1946 la iama Sensburg ekestis nomita Mrągowo.
Bibliografio:
Julius Wilhelm Zincgref
Julius Wilhelm Zincgref, foje ankaŭ skribata Zinkref kaj latinigite Zengravius, (naskiĝis la 3-an de junio 1591 en Hajdelbergo; mortis la 12-an de novembro 1635 en Sankt Goar) estis germana lirikisto kaj libroeldonisto.
Vivo
Li naskiĝis kiel filo de princo-elektista konsilisto en en Hajdelbergo, unu el du ĉefurboj de la regno Elektoprinclando Palatinato. Ekde la jaro 1607 li studis filozofion, filologion kaj juron en la universitato de Hajdelbergo. Sekve li inter la jaroj 1611 kaj 1616 faris studan vojaĝon al Svislando, Francio, Anglio kaj Nederlando. Post sia reveno al Hajdelburgo li en 1619 doktoriĝis.
En sia universitata urbo li aliĝis al grupiĝo de poetoj, nomata Heidelberger Dichterkreis. Kiam la armeo de la katolika imperiestro en 1622 kadre de la Tridekjara Milito konkeris la tiutempe kalvinisman urbon, li perdis siajn posedaĵojn kaj fuĝis al Frankfurto ĉe Majno, pli poste al la germanlingva (protestantisma) universitata urbo Strasburgo. En tiu tempo la grupiĝo de poetoj malfondiĝis, ĉar pro la milito ĉiuj membroj devis fuĝi.
Lia ĉefa literatura verkaĵo nomiĝas Apophthegmata, der Teutschen scharpfsinnige kluge Sprüch (1626–1631), kolekto de historioj, aforismoj, anekdotoj kaj vortludoj, kiu inspiris multajn postajn verkistojn. En siaj verkaĵoj li varbis favore al simpla, klara lingvaĵo, kontraŭ la tipe baroka pompeco de vortumado. Krom literaturajn verkaĵojn, li aŭtoris kaj publikigis grandan nombron da flugfolioj, en kiuj li komentis kaj kritikis la aktualan politikon. Parton de tiuj flugfolioj pro politika premo necesis publikigi je pseŭdonimoj, tial ne plene klaras, ĉu oni sukcesis nun atribui ĉiujn de li pseŭdonime publikigitajn flugfoliojn al li.
Listo de programoj verkitaj en Esperanto
Tio ĉi estas listo de programoj, en kies interna kodumaĵo (fontkodo) kaj ekstera interfaco tekstoj estas skribitaj rekte en Esperanto, kun eblo aŭ ne pli traduki al aliaj lingvoj.
Google-Tradukilo
Guglo Tradukilo estas senpaga reta maŝintradukilo kreita de la retentrepreno Google. Ĝi kapablas traduki vortojn, frazojn, kaj retpaĝojn al pli ol kvindek lingvoj, inklude Esperanton ekde la 22-a de februaro de 2012.
Listo de programoj verkitaj en Esperanto
Klavaro
LIngvo.org donis superrigardon pri la eblecoj tajpi ĉapelitajn Esperanto-literojn en diversaj operaciumojn, poŝtelefonoj, retumiloj kaj aliaj kiel reta konvertilo.
Google-Tradukilo
La tradukilo gajnis internacian konkurson pri ila tradukado nelonge post sia komenco je la printempo de 2006. Tamen ĝi ankoraŭ havas limigojn. Ĝiaj algoritmoj bazatas sur statistika analizo; do ĝi ne tradukas laŭ gramatikaj reguloj. Tial tradukita teksto povas havi sensencaĵon aŭ evidentajn erarojn. Foje la ilo eĉ maligas la signifon de frazoj, precipe en lingvoj havantaj deklinaciojn.
Listo de programoj verkitaj en Esperanto
Vidu ankaŭ
Listo de esperantigitaj programaroj
Google-Tradukilo
Krom kutima tradukado, Google-Tradukilo ankaŭ kapablas transliterumi tekstojn skribatajn en la latina, cirila, araba, hebrea, kartvela, nagaria kaj aliaj alfabetoj.
Listo de programoj verkitaj en Esperanto
Vidu ankaŭ
Liberaj lerniloj
Google-Tradukilo
En junio 2022, Google Translate subtenas 133 lingvojn, sur malsamaj niveloj.
Karakterizoj kaj limigoj
La Google-Tradukilo, samkiel aliaj aŭtomataj tradukiloj, havas limigojn. Kvankam la legantoj povas kompreni la ĝeneralan enhavon de tradukita teksto, la tradukaĵoj ne ĉiam estas ĝustaj. Kelkaj lingvoj donas pli bonan rezulton ol aliaj. La kvalito de la tradukilo pliboniĝas kiam la longeco de la teksto tradukota estas malgranda, tio estas pli evidenta en la traduko de ĉina lingvo al la angla. La esplorteamo de Google disvolvigis statistikan traduksistemon kiu nuntempe inkluzivas voĉtradukadon por ke homoj kun limigita vidkapablo havu aliron al la informo en ajna lingvo. Per la tradukilo, la tekstoj skribitaj per greka, nagaria, cirila, araba kaj ĉina skriboj povas esti literumitaj aŭtomate laŭ la fonetikaj ekvivalentoj en la latina alfabeto.
Meze de novembro 2009, Google-Tradukilo ŝanĝis sian aspekton. La tradukil-formularo ankaŭ ŝanĝis sian aspekton kaj situon. Oni aldonis pli rapidajn funkciojn per kiu la vortoj tradukiĝas silabon post silabo dumtajpe.
Meze de 2010 oni aldonis la eblecon aŭskulti ajnan vorton, frazon aŭ tekston en ajna lingvo.
Tradukado el kaj al Esperanto
En februaro 2012 estis aldonita la tradukado el kaj al Esperanto, la unua planlingvo en la tradukilo. La aldono de Esperanto kiel la 64-a lingvo surprizis la esperantistojn kaj kaŭzis ondon de entuziasmo, sed ankaŭ kritikon de la kvalito de la produktataj tradukaĵoj. Tamen regas konsento pri tio, ke la paŝo de Google estas grava reklamo por Esperanto kiel vivanta lingvo. Laŭ Thorsten Brants, sciencisto laboranta por Google, neniu el la inĝenieroj rekte engaĝitaj en la aldonado de Esperanto mem parolas la lingvon. Fakte estas sufiĉe kutime ke la teamo okupiĝas pri lingvo kiun neniu el ĝiaj membroj denaske scipovas. Kelkajn el la 64 subtenataj lingvoj eĉ ne parolas iu ajn el la tuta dungitaro de Google. Tio tamen ne estas la kazo de Esperanto: “Ekzistas eta Esperanto-komunumo ĉe Google kiu helpis pritaksi la kvaliton de la sistemo, kaj Franz Och, kiu gvidas la projekton Google Translate, lernis iom da Esperanto kiel infano,” malkaŝis Brants. “Pasintjare ni trovis tradukistojn kiuj tradukis al Esperanto niajn testajn datumojn, kaj je nia granda surprizo ni konstatis, ke la kvalito de la Esperantosistemo estas komparebla kun lingvoj por kiuj ni havas multe pli da datumoj, kaj ke ĝi estas multe pli bona ol ĉe ĉiuj lingvoj por kiuj ni havas same malmultan datumkvanton – sen ke ni iel ajn speciale klopodis tion. Tial, post iom da poluro kaj plia testado, ni decidis ke venis la tempo por lanĉi ĝin”.
Kiel Brants konfirmis, kvankam la programo scias traduki ekz. inter Esperanto kaj la ĉina, nuntempe ĉiuj tradukoj al kaj el Esperanto okazas pere de la angla kiel interlingvo. Ĝuste por ĝi Google kutime disponas plej multajn jam pretajn tradukaĵojn, kaj ne ekzistas plano aldoni aliajn rektajn parojn por Esperanto. Li tamen invitis la esperantistojn kontribui al la plibonigo de la tradukilo korektante la tradukojn per musklako sur erara vorto, kaj taksante ĝin “helpema”, “nehelpema” aŭ “ofenda”. Eblas uzi ankaŭ la programon Google Translator Toolkit por redakti kaj alŝuti tradukaĵojn. La faritaj ŝanĝoj ne tuj definitiviĝos, sed ebligos al la tradukilo pliboniĝi en la estonto.
Fraz-bazita kaj neŭra maŝintradukado
Fraz-bazita aŭtomata tradukado dispecigas enigan frazon en vortojn kaj frazoj estas tradukitaj grandparte sendepende. La 27-an de septembro 2016, Google anoncis la novan sistemon Google Neural Machine Translation (GNMT). Neŭra tradukado konsideras la tutan enigan frazon kiel unuo por tradukado. La avantaĝo de tiu ĉi aliro estas, ke ĝi postulas malpli da inĝenier-dezajnajn elektojn ol antaŭaj frazbazitaj traduksistemoj.
En septembro 2017, Google anoncis ke ili enkondukis neŭran maŝintradukadon por 96 lingvoj en kaj el la angla, inkluzive de Esperanto.
Rivero Lempa
La Lempa aŭ Lempao estas rivero kiu alfluas al Pacifiko. Ĝi estas la plej longa de Centrameriko, kaj ties baseno enhavas teritoriojn de tri landoj: Gvatemalo, Honduraso kaj Salvadoro.
Nasko kaj Enfluo
Ĝi naskiĝas inter la vulkanaj montoj de la centraj altebenaĵoj de la regiono je ĉirkaŭ 1,500 m super marnivelo en la Departamento de Chiquimula en Gvatemalo, kaj eniras en Salvadoron nordoriente de la Departamento de Chalatenango kaj enfluas en la marbordan ebenaĵon de la Pacifiko, inter la Departementoj de San Vicente kaj Usulután.
Ekonomio
La rivero utilas por fiŝkaptado kaj irigacio; tamen, la ĉefa utilo estas la generado de elektra energio.
Risko
Vintre la rivero kreskas kaj inundas la proksimajn komunumojn; aliflanke ĝi estas kutima rifuĝejo por larvoj de moskitoj transmitantaj de ege danĝera malsano nome Dengo.
Birdoj
La akvorezervejoj estas artefaritaj lagoj kiuj modifas la medion transformante valojn en lagajn mediojn. Tiuj estas novaj habitatoj de diversaj akvaj kaj birdaj specioj. Tio okazas ĉefe en la akvorezervejo Cerrón Grande, kiu estas akceptata de diversaj migrantaj birdospecioj kiel rifuĝejo, ĉefe en insuloj kie ili nestumas, kaj iam ne estis en iliaj migradovojoj tra la kontinento.
En tiu akovrezervejo eblas observi kaj migrantajn kaj loĝantajn birdojn kiel la pato cuche Phalacrocorax brasillianus, Noktardeo aŭ Nycticorax nictycorax, Granda egretardeo aŭ Ardea alba, la pigo Calocitta formosa, la Blucindra ardeo aŭ Ardea herodias, la pijuyo Crotophaga sicirostris, inter aliaj.
ISO 3166-2:BZ
ISO 3166-2:BZ estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Belizon. La kodojn havas ses distriktoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>BZ</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Belizo. La dua parto estas du aŭ tri literoj.
Preĝejo Marteno de Tours (Nőtincs)
La preĝejo Marteno de Tours estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Nőtincs (Hungario).
Historio
Oni supozas, ke tiu ĉi gotika kirko estis konstruita en 1415 (aŭ pli frue). La loĝantoj kalviniĝis dum la turka erao. Laŭ priskribo en 1673 ĝi estas sentura kirko apartenanta al la kalvinanoj. En 1690 la parte ruina preĝejo estis renovigita kaj post jardekoj barokigita. La preĝejo katolikiĝis en 1725 kaj en 1756 turo kaj interne galerio konstruiĝis. En 1813 skismo okazis, tial la preĝejo plene estis renovigita en 1818. Supozeble tiam oni konstruis la apogpilierojn. En 1932 la turopinto estis trakonstruita, la orgeno estis farita ĝuste post jardeko. En 1976 la kirko estis restaŭrita, tiam oni trovis kelkajn freskopartojn el la 16-a jarcento.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola sur monteto en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas piramida, en la turo 3 sonoriloj sonoras. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en kvarangula absido pli mallarĝa, ol la navo. Sakristio aliĝas al la absido. La altara bildo pri Marteno de Tours estis pentrita en 1858. Nepre menciindas la ornamriĉa predikejo.
Kermeso okazas en la 11-a de novembro.
Tradukoscienco
Ĉar ĝi estas formo de lingvo-kontakto, ĝi ankaŭ traktas aspekton de la interkultura komunikado, ĉar la plej malfacila tasko dum tradukado situas en la semantika parto de la lingvo kaj sekve ĝiaj frazeologioj kaj ĉiuj eblaj kulturaj aludoj. Ekzemploj estas la terminoj kiuj varias laŭ la sociaj reguloj (ĉefe terminoj pri la socia kaj politika organizo en diversaj civilizacioj, nekompreneblaj sen la kulturhistoriaj scioj) aŭ kiuj ne ekzistas en iuj lingvokomunumoj. Specifaj vortumoj kaj tekstoj pri la vivo de la esperanto-komunumo ankaŭ estas malfacile aŭ tute ne tradukeblaj.
La rusa teoriisto de la tradukarto, Kornej Chukovski, skribas jenon en sia libro "Supera Arto" (Moskvo, 1963): "Ĉiu epoko indas la tradukon, kiun ĝi daŭre toleras, kaj ankaŭ la tradukon, kiun ĝi admiras." Post longaj historiaj kaj teoriaj ekskursoj, post multaj konkretaj observoj li konkludas, ke la nocio "ĝusteco" estas ŝanĝebla kaj ke "ĉiu epoko kreas propran imagon pri tio, kion signifas ĝusta traduko."
Organizaĵoj
La ĉefaj internaciaj asocioj de tradukistoj kaj interpretistoj estas AIIC, FIT, IAPTI, ATA, WASLI kaj la akademiaj estas CIUTI kaj IATIS.
En Esperanto
En daŭro de jardekoj aperis multaj artikoloj, eseoj, studoj, libroj pri la tradukarto. Pri tiu ĉi grava parto de la Esperanta kulturo verkis plej elstaraj esperantistaj tradukistoj, poetoj, eseistoj:
Eksteraj ligiloj
(en, fr) CEATL : retejo de la Konsilio de la eŭropaj asocioj de literaturaj tradukistoj
(eo) Mesaĝo de UEA okaze de Internacia Tradukada Tago 2021, Gazetara Komuniko de UEA, N-ro 986 (2021-09-30)
Moravia Slovakio
Moravia Slovakio (ĉeĥe Slovácko, Moravské Slovácko /traduke ne egala al Moravia Slovakio/, antaŭe Moravské Slovensko /laŭvorte Moravia Slovakio/, en Esperanto kelkaj proponas Slovacio) estas etnografia regiono en sudorienta Moravio, en Ĉeĥio. Ĝi estas tradicia regiono tipa per siaj fortaj folkloraj tradicioj kaj sia dialekto de la ĉeĥa lingvo, kiu multe similas al la slovaka lingvo. La teritorio de la regiono ne estas oficiale difinita, sed kutime oni konsideras ĝin la regiono de la iamaj administraj distriktoj Uherské Hradiště, Hodonín, Zlín kaj Břeclav.
Irecê
Irecê estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 66.181 loĝantojn en 2010.
Juno Beach
Disvolviĝo
La 716-a germana divizio tenis la strandon. Krome la defendoj estis sufiĉe fortaj en tiu sektoro, kaj la bombadoj, kiuj antaŭis la elŝipiĝon, estis malpli efikaj ol atendite. Obstakloj, kanonoj, artilerio, kontraŭtankaj raketoj, maŝinpafiloj kaj bunkroj atendis la kanadajn trupojn, kiuj elŝipiĝis je la 7:35. Malgraŭ la defendo, la kanadanoj sukcesis rompi la defendojn kaj kapti la strandon.
Sărvăzel
Sărvăzel [sərvəzel] (hungare: Peleszarvad) estas vilaĝo en Rumanio sude de Carei. Administre ĝi apartenas al Pir.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 383 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 189 (rumanoj).
Vulturo
Vulturo estas birdo el la familio de akcipitredoj, kiu enhavas ankaŭ aliajn tagajn rabobirdojn, kiel agloj, milvoj, cirkuoj, ktp. kaj el ties subfamilio Aegypiinae, kun nudaj kolo, kapo kaj vizaĝo, nutrantaj sin de putraĵo.
Diferencigo
Oni nomas ĝin ankaŭ malnovmonda vulturo por distingi ĝin de la ŝajne similaj novmondaj vulturoj aŭ katartedoj kaj kondoroj, kiuj vivas nur en Ameriko kaj bone flaras -ili havas naztruojn-, male kiel malnovmondaj vulturoj. Pro tio tiuj - kiuj vivas en malnova mondo, tio estas Eŭrazio kaj Afriko- trovas kadavraĵojn per vidkapablo. Similaĵoj estas manĝi kadavraĵojn kaj havi ĉu parte ĉu entute senplumajn kolon kaj kapon. Tio estis kaŭzita ne de sama deveno, sed de kunflua evoluo.
Aspekto
Plejmultaj vulturoj estas grandaj grifoj. Ili atingas korpan grandecon de pli ol metro kaj enverguron ĝis 2,50 metroj. Karakterizaĵo de multaj specoj estas kolkrispo, el kiu longa nuda aŭ mallongplumita kolo leviĝas. Nudaj kolo kaj kapo taŭgas por ties manĝado, ĉar alimaniere makuliĝus el sango kaj aliaj fluaĵoj el kadavroj kaj malfaciligus ekflugon, vidkapablon, sanon, ktp. Ili havas ju pli longan kolon des pli grandajn bestojn manĝas. Ĉar ili ne mortigas predojn, ili ne havas fortikajn krifojn, sed pli bone adaptitajn al piedirado kaj male kiel samfamilianoj kiel agloj, kiuj ne kutime piediras kaj havas fortikajn krurojn kaj krifojn.
Manĝado
Ili trovas kadavraĵojn per vidkapablo, kiuj permesas al ili trovi mortintajn bestojn aŭ aliajn vulturojn aŭ predobestojn, kiel leonoj aŭ hienoj. Ili bezonas malfermajn ebenaĵojn, ĉar alimaniere ili ne povos vidtrovi la kadavraĵojn. Ili manĝas unu post la aliaj, laŭ genroj kaj laŭ pli povaj samspecianoj. Ankaŭ ne ĉiu vultura specio manĝas same: kelkaj manĝas muskolojn, aliaj haŭton, aliaj ostojn, ktp. Kutime ili manĝas dumtage, sed kelkaj barataj grifoj manĝas nokte por profiti la kadavraĵojn forlasitajn de tigroj. Maloftege ili atakas vivajn mamulojn, nur se malestas kadavraĵoj kaj ili trovas ĉu malsana ĉu tre juna aŭ maljuna bruto. Pro tio tradicie vulturoj estis persekutataj de brutobredistoj. Male ili estas bonfarantaj por homoj, ĉar ili purigas la kamparon de putraĵoj kiuj povus kaŭzi malsanojn.
Reproduktado
Vulturinoj demetas nur unu -malofte du- ovon kaj kovotempo kaj zorgado estas longega kompare kun aliaj birdoj. Multaj konstruas neston male kiel novmondaj vulturoj kiuj nur nestas en kavernoj.
Ádám Kéri
Ádám Kéri, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kéri Ádám estis hungara pentristo, skulptisto, altlerneja instruisto.
Ádám Kéri  naskiĝis la  en Budapeŝto.
Gurbești
Gurbești estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
Ádám Kéri
Biografio
Ádám Kéri frekventis artan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pentristan diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1967, poste li plulernis 2 jarojn samloke, fine denove 2 jarojn grafikon. Liaj plej gravaj instruistoj estis Aurél Bernáth kaj János Kmetty. Ekde 1971 li ekspoziciis, sed post 3 jaroj la ŝtato malpermesis lian partoprenon. Li plulernis skulptoarton en la lernojaro 1976 en la Kungliga Konstakademie en Stokholmo helpe de sveda stipendio. Ekde 1980 li instruis en arta mezlernejo, inter 1983-1994 li estis lernejestro. Tiutempe somere li estis en grafika artistkolonio de Makó. En 1990 li estis nomumita titulara instruisto de la Belarta Altlernejo, en 1992 ordinara instruisto, en 1999 vicrektoro, en 2005 katedrestro. Inter 2000-2003 li havis stipendion. Li ricevis 3 premiojn inter 1984-1999.
Güntersleben
Güntersleben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Würzburg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ernesto Geisel
Ernesto GEISEL naskiĝis en la 3-a de aŭgusto 1907 kaj mortis en la 12-a de septembro 1996. Estis diktatoro de Brazilo de la 15-a de marto 1974 ĝis 15-a de marto 1979. Li planis la amnestion al politikaj malliberuloj de Brazilo, kiun João Baptista Figueiredo post faris.
Umberto Broccatelli
Umberto Broccatelli (naskiĝis la, mortis la ) estis itala esperantisto kaj Esperanto-vortaristo, kaj honora membro de UEA (2006).
Esperanta agado
Broccatelli esperantistiĝis en 1947 kaj tuj ekaktiviĝis movade, estante unu el la refondintoj de Bolonja Esperanto-Grupo kaj ĝia sekretario dum kelkaj jaroj. Samjare li aliĝis al Internacia Esperanto-Ligo (IEL), kiu poste kunfandiĝis kun Universala Esperanto-Asocio (UEA).
Li kunorganizis nacian kongreson en Bolonjo en 1952 kaj la 40-an UK samurbe en 1955. Aldone al pluregaj kunlaboroj por aliaj kongresoj, ĉefe por la unua eŭropa E-kongreso en Verono (1992), kaj naciaj italaj kongresoj en Pineto kaj Frascati.
En 1980 li estis elektita al la Nacia Konsilio de Itala Esperanto-Federacio (IEF, itale FEI). Li restis konsiliano de IEF ĝis 2005 kaj plurfoje, ĝis 1999, membris en ĝia estraro. De 1989 ĝis 2002 li redaktis la organon de IEF l'esperanto. Li iniciatis la aliĝon de IEF al la Itala Konsilio de Eŭropa Movado, en kies gvida komitato li poste reprezentis IEF.
En 1999 li reaktivigis Eŭropan Esperanto-Union, kiun li prezidis, ankaŭ redaktante ĝian informilon Eŭropa Bulteno, de 1999 ĝis 2004, kiam li refariĝis honora prezidanto de EEU. Li verkis ankaŭ Esperantan tekston por la Eŭropa himno, laŭ la muziko de "Odo al Ĝojo" de la 9-a simfonio de Beethoven.
Broccatelli aŭtoris lernolibrojn kaj multe artikolis pri lingvaj demandoj de Esperanto kaj pri Eŭropaj aferoj, tradukis por Itala antologio (1987) kaj prizorgis esperantlingvan eldonon de la gazeto "La partio Nova" de Transnacia Radikala Partio. +
Ĝis sia lasta vivomonato li aktivis, kiom ebligis lia paraliziga malsano, en la movado pere de Interreto. Inter liaj tutlastaj tradukaj kontribuoj estis la esperantigoj de la romano ""La Ĵurnaleto de Johano Tempesta"" kaj de la sonetoj de roma dialekta poeto de la 18a jarcento Giuseppe Gioachino Belli.
En la funebra ceremonio, okazinta la 13an de februaro 2010, partoprenis multegaj esperantistoj.
Vortaristo
Lia vortaro esperanta-itala de 1984 estas fidela traduko de Plena Ilustrita Vortaro (PIV) de 1970 kaj la plej ampleksa kaj gvida vortaro tiuspeca en la itala. Ĝi estis senŝanĝe represita en 1991. Ĝi ne jam povis inkluzivi la vortojn de la Suplemento de PIV, kiu aperis nur en 1987. Laŭ la mallonga enkonduko Carl Støp-Bowitz "sugestis" pri zoologia terminaro, Renato Corsetti, Antonio De Salvo kaj Pier Luigi Cinquantini reviziis la malneton.
En 2004 aperis dudirekta vortaro Itala - Esperanto - Itala, kiun Broccatelli verkis kune kun Nino Vessella.
30040 Annemerrill
30040 Annemerrill estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Anne Merrill, finalistinon de la Intel Science Talent Search de 2014, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Greenwich High School de Greenwich (Konektikuto).
Itamar Franco
Kvankam bona reganto kaj simpatia homo, li estis tro kurioza prezidanto. Li petis al Volkswagen AG de Brazilo kiu rekomencu la faradon de klasika VW Käfer, ĉar li, kiel la plejparto de brazilanoj, tre ŝatas la modelon. Li estis la nura prezidanto de Brazilo kiu publike partoprenis karnavalon kaj tiam estis fotografiita kun nuda virino. Foje li konsilis ke brazilanoj ne manĝu porkon aŭ konkon dum festo de novjaro por ke ne akiru malbonan hazardon. Li ankaŭ estis la unua divorcita kaj neniam reedzigita prezidanto de Brazilo.
6450 Masahikohayashi
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Masahiko Hayashi, proferoro pri astronomio en la Universitato de Tokio, direktoro de 2012 de la Nacia Observatorio de Japanio.
Krotononitrilo
Krotononitrilo aŭ krotonitrilo estas organika kombinaĵo, iu nitrilo de la krotonata acido. Ĝi estas izomero de la ciklopropanonitrilo, alila cianido, metakrilonitrilo kaj pirolo. Krotononitrilo estas krudmaterialo por farmaciaj formulaĵoj.
Relics
Relics estas kompilaĵo de la brita rokgrupo Pink Floyd publikigita la 14-an de majo 1971.
Saint-Georges-les-Landes
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bellac kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Gualtieri
Gualtieri estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Reggio Emilia kaj la regiono Emilio-Romanjo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Boretto, Cadelbosco di Sopra, Castelnovo di Sotto, Dosolo (MN), Guastalla kaj Pomponesco (MN).
Les Combarelles
Les Combarelles estas kaverno en Les Eyzies de Tayac, Dordogne, Francio, kiu estis loĝita de kromagnonaj personoj proksimume antaŭ 13-11,000 jaroj. Havante pli ol 600 prahistoriajn gravuraĵojn de bestoj kaj simboloj, la du galerioj en la kaverno estis gravegaj en la re-pritakso de la mensaj kaj teknikaj kapabloj de tiuj prahistoriaj homoj ĉirkaŭ komenco de la lasta jarcento. Formita de subtera rivero, la kaverno longas proksimume 300 m kun averaĝa larĝo de 1 m.
Malkovro
Longe utiligita kiel stalo fare de lokaj kamparanoj, kiuj regule trovis magdaleniajn artefaktojn en la kaverno, la kaverno kaj ĝia enhavo restis neesplorita de sciencistoj dum longa periodo. Ĝi estis oficiale malkovrita en septembro de 1901 por prahistoriistoj Denis Peyrony, Abbé Breuil kaj Louis Capitan, sed la enirejo de la kaverno kaj la dekstra galerio jam estis elfosita de Émile River inter 1891 kaj 1894. Abbé Breuil priskribis 291 desegnojn dividite je 105 apartaj aroj - la malkovron li mem nomis "enorma petardo en la mondo de prahistorio."
Homa ĉeesto
Radiokarbona datado de ostoj trovitaj en la kaverno indikas, ke la kaverno estis loĝita de homoj de Kro Magnon antaŭ 13.680-11.380 jaroj. Dum tiu periodo, tiuj personoj produktis centojn de desegnoj sur la sabla kavernaj muroj, postsignoj de tinkturo sugestas, ke la gravuritaj desegnoj estis originale kolorigitaj.
Sciencistoj identigis 600-800 desegnaĵojn de izolitaj bestoj kaj neidentigeblaj signoj (t.e. supren-montrante kojnoj) en la kaverno. Ĉevaloj aperas plej ofte en tiuj desegnoj - izolite, en aroj kaj kune kun aliaj bestoj - sed la boacoj estas famaj por ilia naturalisma apero - iuj el ili ŝajnas kvazaŭ trinkante akvon el la rivero fluanta tra la kaverno. Aliaj bestoj inkludas kavernajn ursojn, kavernajn leonojn kaj mamutojn.
Kiso
Ĝi estas esprimmaniero konata en tre multaj kulturoj. La signifo de kiso, precipe se en la publiko, estas tamen kulture diferenca.
La diversaj eblaj signifoj (funkcioj) de kiso inkluzivas la jenajn:
Kisoj estas uzataj ankaŭ kiel eroj de ludoj kaj dancoj, ekzemple en la inter esperantistoj tre konata danco La Bamba.
Franca kiso
Franca kiso estas akto, dum kiu en la kisadon aliĝos ankaŭ lango, kiu enpenetros en la buŝon de partnero. Ĝi estadas markata kiel analogio de koito.
Ghenetea
Ghenetea (geneteax) (Genyéte) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 591 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 799 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1332 kiel ekleziejo kun hungara loĝantaro. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Marghita.
András-Mihály Pogány
András-Mihály POGÁNY [poga:nj] estas rumania hungara inĝeniero pri akvokonstruado. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 9-an de julio 1935. Li estas la filo de ĵurnalisto László Pogány
Kariero
András-Mihály Pogány diplomitiĝis en Temeŝvaro (1958) kaj li laboris samloke, poste en Fera Pordo (1966-77). Pli poste denove en Temeŝvaro. Li publikigis en fakrevuoj Hidrotehnica, Revista Transporturilor şi Telecomunicaţiilor. Liaj poemoj kaj scienpopularigaj artikoloj aperis en Szabad Szó, post 1990 en Temesvári Új Szó de Temeŝvaro. De 1976 li estis ano de Literatura Rondo Zoltán Franyó.
Sveti Jurij (Rogašovci)
Sveti Jurij, hungare Vízlendva estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Rogašovci. La slovena nomo signifas: Sankta Georgo
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landolimo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene.
Ibolya Farkas
Ibolya Farkas [iboja farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Farkas Ibolya estas rumanuja hungara aktorino naskita en Braŝovo la 5-an de marto 1939.
Teatroj
Ibolya Farkas debutis en 1959 en la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat, inter 1966 kaj 1968 ŝi estis aktorino de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház kaj ekde 1968 de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat.
Somogyzsitfa
Somogyzsitfa [ŝomodjĵitfa] estas malgranda unuigita vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Marcali.
Historio
La unua mencio devenis el 1368. Tiam la kampoj apartenis al filino de Georgo Fejéregyházi [fejEredjhAzi]. En 1411 unuafoje menciiĝis "Zeuchen". Tiutempe konatiĝis ankaŭ Zsitfa [ĵitfa] en la najbareco. La triopo unuiĝis en 1950. La freŝa vilaĝo havas nur unusolan longegan straton. Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.
Armea Spaco Lešť
Situo
Lešť situas de Zvolen je 35 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1573. Inter 1554-1594 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, poste ĝi senhomiĝis. En 1670 rehomiĝo okazis. En 1828 loĝis tie 788 vilaĝanoj en 119 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lest 862 homoj, (plejparteslovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Balassagyarmat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, ekde 1993 al Slovakio. En 1950 la vilaĝo transformiĝis al milita trejnejo. En 2001 vivis en Lešť 200 homoj, (191 slovakoj).
En la armea spaco estis taĉmentoj de soveta armeo, kiu konstruis tie eĉ la tutan urbeton-kazernon, kie estis enkvartirigita soveta soldataro eĉ kun sia bataltekniko.
Kľačany
Kľačany, hungare Décskelecsény [dEĉkeleĉEnj] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec.
Situo
Kľačany situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Nitra-Hlohovec. La lasta urbo troviĝas je 7 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1256 laŭ tiama hungara ortografio "Kelechent". En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Décskelecsény 669 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kľačany 977 homoj, (965 slovakoj).
Kulturoteko Albert Camus
Kulturoteko Albert Camus estas kulturoteko en Dole en departemento Jura, Francio. Ĝi situas ĉe 26-a Rue du Maréchal Leclerc, Centre Horizons. La kulturoteko prenas sian nomon de la franca verkisto, filosofo kaj nobelpremiito Albert Camus (1913–1960).
Kulturoteko Albert Camus estas la kulturoteko de la kvartalo de Mesnils-Pasteur de 1985. Dum la unuaj monatoj asocio zorgis pri ĝi, poste urbo Dole dungis bibliotekiston por vigligi ĝin. Dum la unuaj jaroj ĝi lokiĝis en La Maison du Petit Bois, kaj translokiĝis en 1991 al la komercejo Centre Horizons. De 1988 Roger Badois kun helpo de Frédérique Mermoz.
Ekde 2013, la esperanto-asocio Jura-Esperanto organizas eventon en Albert Camus.
2013
Post interkonsento inter la kulturoteko kaj Jura-Esperanto kiuj rendevuis en Nacia Esperanto-Muzeo aŭtune 2012, Mireille Grosjean prelegis en Albert Camus la 28-an de majo 2013. Jura-Esperanto kunlaboris kun la skipo de la kulturoteko por sukcesigi la prelegon kadre de Grand Dole. Venis pli ol 20 personoj.
Jura-Esperanto translokigis sian sidejon al la kulturoteko, kaj organizas kursojn de Esperanto ekde septembro 2013.
2014
La 5-an de julio 2014, Jura-Esperanto organizas esperantan tagon kun riĉa programo: "la 200 000a artikolo ĉe Vikipedio", ekspozicio "Esperanto-1914" kun prezentado de originalaj dokumentoj el la Nacia Esperanto-Muzeo, kaj spektado de la filmo "Esperanto" de Jean-Dominique Gautier.
La 29-an de aŭgusto, la asocio akceptis grupon el Bourg-en-Bresse kun Junĉjo. esperantisto el Sud-Koreio. Ili vizitis ekspozicion, historian kvartalon en Dole, kaj vespere Junĉjo prezentis sian fakon: naturkuracado laŭ aziaj kuracideoj.
La 11-an de oktobro, Jura-Esperanto ricevis Stano Marĉek, ano de Akademio de Esperanto. La pedagogia metodo kreita de li nun haveblas ĉe la kulturoteko Albert-Camus.
2016
La 29-an de aprilo 2016, Dole-Esperanto bonvenigis esperantistoj el Seatlo, Les kaj Arlyn Kerr. Tiuokaze estis la unua ĉiĉeronado en Esperanto de la naskiĝdomo de Pasteur kaj la museo en ĝi.
Dunatria pirofosfato
Dunatria pirofosfato, pirofosfato de natrio dubaza aŭ Na2H2P2O7 estas neorganika salo de natria hidroksido kaj pirofosfata acido, blanka solido kiu agas kiel bufro kaj kelatigagento, kun multaj aplikoj en la nutro-industrio. Kiam kristaliĝinta el akvo, ĝi estigas heksahidraton, sed ĝi senhidratiĝas super la meditemperaturo.
Nutro-uzoj
Dunatria pirofosfato estas tre populara kiel fermentigagento en bakpulvoroj. Ĝi kombiniĝas kun natria bikarbonato por liberigi karbona duoksido:
Na2H2P2O7 + NaHCO3 → Na3HP2O7 + CO2 + H2O
Ĝi disponeblas laŭ gamo da gradoj kiuj afekcias la rapidon de la reakcio. Pro tio ke la rezulta fosfato prezentas strangan guston, tiu salo uzatas en tre dolĉaj kukoj kiuj duonkaŝas tiun proprecon. En Usono ĝi estas grande konsiderata kiel sekura por uzo en nutraĵoj. Ĝi same uzatas en konservitaj marfruktoj por tenado de la koloro kaj malpliigo de la malbonodoro dum manipulado. Ĝi estas acida fonto en la reakcio kun bakpulvoro por fermentado de bakitaĵoj.
En bakpulvoro, ĝi estas identigita kiel nutro-aldonaĵo E450, kaj en konservitaj viandoj, ĝi plirapidigas la konvertiĝon de natria nitrito al nitrito (NO2−) per formiĝo de peranta nitrita acido, kaj povas plibonigi la kapablecon je akvokonservado. Dunatria pirofosfato same troviĝas en glaciiĝintaj terpomaj derivaĵoj, kie ĝi uzatas por ne permesi ke la koloro de la terpomoj malheliĝu.
Aliaj uzoj
Ĝi uzatas en ledotraktado, por forigo de feraj makuloj el ledo. Ĝi stabiligas la solvaĵojn de hidrogena peroksido kontraŭ reduktiĝo. Kune kun sulfamata acido ĝi uzatas en purigaj aplikoj, ĉefe por forigo de sapŝtono. Kiam aldonata al hejtata akvo, ĝi faciligas la forigon de hararo kaj haŭto en mortigado de porkoj, kaj plumoj kaj haŭto en mortigado de kokinoj. En petrola produktado, ĝi eble uzatas kiel dispersanto en putoborado.
Plan
Plan estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Antal Pohl
Antal POHL [po] estas rumania hungara kuracisto, poeto. Li naskiĝis en Băiţa (Tăuţii-Măgherăuş) la 10-an de majo 1929.
Kariero
Antal Pohl akiris diplomon de kuracisto en OGYI de Târgu Mureș (1955) kaj li laboris en 1955-56 en Székelyhíd, de 1957 en Baia Mare ĝis sia pensiuliĝo (1991). Liaj poemoj kaj pripublikvivaj artikoloj aperis de 1990 en gazetoj Bányavidéki Új Szókaj en Erdélyi Féniks. Ĝis 1994 li estis prezidanto de publikkultura societo Misztótfalusi Kis Miklós Közművelődési Egyesület.
Saint-Martin-le-Mault
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bellac kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Lajos Mikes
Lajos Mikes [lajoŝ mikeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mikes Lajos estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, tradukisto. Lia familia nomo estis Misek ĝis 1905, lia nepo estis Klára Gáborjáni.
Ferenc Bedő
BEDŐ Ferenc [bedoe:] estis rumanuja hungara aktoro, fondintano de Székely Színház naskita en Braŝovo la 24-an de septembro 1915 kaj mortinta en Târgu Mureş la 6-an de julio 1989.
Lajos Mikes
Lajos Misek naskiĝis la en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Vieno (Aŭstrio).
Biografio
Lajos Mikes maturiĝis en gimnazio en Pozono, poste li studis juron en Reĝa Jura Akademio (Pozono) kaj Reĝa Universitato de Budapeŝto, en la lasta li studis ankaŭ filozofion. Jam dum la gimnaziaj jaroj liaj poemoj aperis en gazetoj. Post siaj studoj li estis ĵurnalisto aŭ redaktoro en pluraj gazetoj, eldonejoj. En 1913 li jam parolis 6 fremdajn lingvojn. Li daŭre laboris eĉ dum la Hungara Sovetrespubliko, tial poste li iomete retiriĝis. Li edziĝis trifoje pro vidviĝoj en 1894, 1917 kaj 1918. Lia unua edzino naskis 2 filinojn, la tria 2 gefilojn.
(19069) 5149 T-2
(19069) 5149 T-2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko
Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko
Angla-esperanta telekomunika vortaro. Christian Bertin. Rennes, 1983. 70p. 21cm. Kun pli ol 1600 vortoj.
Butila citrato
Butila citrato aŭ C18H32O7 estas organika nesaturita kombinaĵo rezultanta el interagado de la citrata acido kun butanolo. Ĝi estas senodora senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj en polimerizaj reakcioj. Tributila citrato estas nesolvebla en akvo, acetono, etero, etanolo kaj metanolo. Per hidrolizo ĝi donas butilan alkoholon kaj citratan acidon.
SS (organizaĵo)
La organizaĵo Schutzstaffel ("Protekta Skadro") aŭ mallonge SS aŭ per runoj estis grupo de la naziisma partio NSDAP de Adolf Hitler kaj ekzistis inter la jaroj 1922 kaj 1945. Parto de ĝi estis la milita fako Waffen-SS ("Armita SS"), kiu kulpis pri multaj aparte kruelaj krimoj de la Dua Mondmilito. La SS estas la runoj sigel t.e. ŜŜ.
Historio de la organizaĵo SS
''La historio de la nazia organizaĵo SS (Schutzstaffel) estas sufiĉe komplika kaj ties kompreno postulas bonajn konojn pri interrilatoj en Tria regno. Heinrich Himmler estis komisiita, por ke li organizu SS-on ne kiel policajn trupojn, sed kiel veran eklezian ordenon, hierarkigita de laikaj fratoj ĝis superuloj.''
En la plej altaj sferoj troviĝas viroj konscie respondecaj por Nigra Ordeno, kies ekzistado cetere estis neniam oficiale agnoskita de la naziisma partio. En la sino de la partio mem oni parolis pri tiuj, kiuj „apartenis al interna rondo“, sed neniam ili ricevis leĝan markigon. Ŝajnas esti certe, ke doktrino, neniam plene publikigita, konsistis en absoluta kredo en fortoj tute transpaŝantajn kutimajn homajn fortojn. En eklezio oni diferencas teologion, konsiderata kiel scienco, de mistiko intuicia kaj nesciigebla. Laboro de kompanio Ahnenerbe (konsistero de SS, kiu esploris heredaĵojn de antaŭuloj kaj okultaj praktikoj) estas teologia paĝo, Nigra Ordeno estas mistika paĝo de la pseŭdomitologia Thule-societo.
„Mi malkaŝos al vi sekreton,“ diris Adolf Hitler al Hermann Rauschning, „ mi estas fondanta ordenon.“ Kaj li elvokas antaŭ li burgojn, kie okazos la unua sanktigo. Kaj li aldiras: „De tie ekestos la dua grado de homo, kiu estos mezuro kaj centro de la mondo, homo-dio. Homo-dio, la belega enkorpigo de estaĵo, estos kvazaŭ bildo de la kulto... Sed estas gradoj, pri kiuj ne estas permesite al mi paroli...“
Komence de la jaro 1936 okazis divido de kazernigitaj taĉmentoj de SS je du bazaj formacioj: SS-Verfügungstruppe (kien enfalis ankaŭ la regimento „Leibstandarde SS-Adolf Hitler“) kaj SS-Totenkopfverbände, kiuj estis destinitaj por apartaj celoj de politika karaktero. En la tempo de paco rekrutiĝis el tiuj ĉi taĉmentoj gardistaroj de koncentrejoj kaj malliberejoj, okaze de mobilizo ili estis servontaj kiel rezervistaro por Verfügungstruppe.
Plua grupo estis ĝenerala SS (Allgemeine SS). Allgemeine SS koncentrigas anojn, kiuj ne estas parto de daŭraj kazernigitaj taĉmentoj, sed ili partoprenas regulajn soldatekzercojn kaj politikan instruadon. Allgemeine SS estas ĉefa apogo kaj enkadra rezervo de la kazernigitaj taĉmentoj de SS aŭ Verfügungstruppe kaj Totenkopfverbände.
Anoj de Waffen-SS estis unuavice soldatoj, ili ne havis multon komunan kun anoj de SS en diversaj okupaciaj organizaĵoj k.s. (tio estis anoj de Allgemeine SS), plu taĉmentoj de Waffen-SS ne servis kiel gardistaroj en koncentrejoj kaj ili ne partoprenis aktive en Holokaŭsto (tio estis anoj de SS-Einsatzkommando kaj SS-Totenkopfverbände). Memkompreneble, ke ili estis anoj de Waffen-SS, kiuj deĵoris ankaŭ en tiuj ĉi taĉmentoj, sed temis pri esceptoj.
En oktobro de 1936 estis enkadre de Ĉefa oficejo de SS ( Heinrich Himmler estris al ĝi) kreita „Inspektorat Verfügungstruppen“ subgvide de Paul Hausser – la eksa generalo de Reichswehr, pli malfue estro de Der Stahlhelm (rondo je Berlino-Brandenburgio). Post tio, kiam Der Stahlhelm unuiĝis kun SS, Hausser estis por mallonga tempo Standartenführer SA, sed tre rapide li transiris en novan funkcion – komandanton de oficira lernejo SS-Junkerschule Braunschweig. Samtempe kun sia nomigo de SS-Brigadenführer Hauser fariĝis en la jaro 1936 ĉefa inspektisto de Verfügungstruppen. Li estis ŝanĝonta laŭ armea flanko malforte instruitajn taĉmentojn de SS (kies nombrostato tiam atingis proksimume 8500 virojn) en perfekte ekzercitajn kaj per modernaj armiloj ekipitaj trupojn.
Elektado respondis al severaj kriterioj de naziismo|nazia monda opinio kaj apartenantaj korpaj postuloj (minimuma persona alteco por Leibstandarte faris 180 cm, por ceteraj taĉmentoj 175 cm). Tempo de daŭro de la deĵoro ĉi tie poste estis destinita por ordinaraj anoj al 4 jaroj, por suboficiroj al 12 jaroj kaj por oficiraro al 25 jaroj. Malfermitan vojon en tiujn ĉi formaciojn havis precipe anoj de la nazia junulara organizo Hitlerjugend.
En la jaro 1937 Verfügungstruppen konsistis el tri regimentoj: Germania, Leibstabdarte Adolf Hitler kaj Deutschland. Oficiraj kadroj de SS lernis en du lernejoj: Junkerschule Braunschweig kaj Junkerschule Bad Tölz, kiuj pojare edukis sume 400 oficirojn.
Mision de tiuj ĉi formacioj, kiuj fariĝis embrio de la malplifrua Armila SS (Waffen-SS), difinis Himmler mem tiel ĉi: „Verfügungstruppe estis organizita tial, por ke ĝi partoprenu en milito batalante en batalkampoj. Pro verŝado de sia sango en batalfrontejo ĝi akiros moralan rajton batali kontraŭ sabotistoj kaj interna malamiko.“
La taĉmentoj SS montris grandan kuraĝecon karakteriza por ilia batalo, sed ne ĉiam ili toleris regulojn de la gvidado de milito kaj ilia maniero de batalo estis ofte bruta. La supera komandantejo de la armeo dekomence ne montris super faroj de SS grandan entuziasmon kaj ili prefere celis al negativaj ecoj, plejparte al granda procento de perdoj en la taĉmentoj SS. La grandaj perdoj de la taĉmentoj SS estis kaŭzitaj tamen per tio, ke la armeo ŝatige donis al la armiloj de SS tiujn plej malfacilajn taskojn, sed ankaŭ per tio, ke la soldatoj mem ne timis morti sopirante pruvatesti sin kaj plenumi malfacilajn bataltaskojn. Sed dum paso de la tempo la taĉmentoj SS kreis por si brilan famon de necedemaj batalantoj kaj „fajroestingistoj de batalfrontejo“.
Samuel Morse
Samuel Finley Breese MORSE (naskiĝis la 27-an de aprilo 1791 en Charlestown, Masaĉuseco, mortis la 2-an de aprilo 1872 en Novjorko) estis usona inventisto kaj profesoro pri pentroarto, plastika arto kaj desegno. Li famiĝis pro la invento de kodo, antaŭulo de la hodiaŭa Morsa kodo, sistemo de linioj kaj punktoj (aŭ longaj kaj mallongaj signaloj), kiu ebligas sendon de mesaĝoj trans grandajn distancojn.
Verko
Ne Samuel Morse inventis la telegrafon; 50 jarojn antaŭe (1793), la optika telegrafo de Chappe ebligis dissendon trans centojn da mejloj. Same li ne estis tiu, kiu inventis la elektran telegrafon: Soemmerring, Steinheil, Carl Friedrich Gauss kaj Weber en Germanio, André Marie Ampère en Francio, Schilling en Sankt-Peterburgo, Richtie kaj Alexander en Skotlando, Wheatstone en Anglio, jam estis trovintaj solvojn por elsendi mesaĝojn uzante elektron. La genio de Morse estis desegni simplan maŝinon praktikan, efikan, malaltekostan, facile uzeblan kaj ĉefe sukcese decidigi (ne sen malfacilaĵoj) siajn samtempulojn fari sufiĉe sensacian eksperimenton (la konekton Vaŝingtono - Baltimore).
La inventaĵo de Morse estas dunivela:
Oktobro de 2021
Jen listo de okazaĵoj en oktobro 2021:
Iraquara
Iraquara estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 22.601 loĝantojn en 2010.
Allen Carr
Allen Carr (naskiĝis je la 2-a de septembro 1934 - mortis je la 29-a de novembro 2006), estis angla verkisto de memhelp-libroj.
Li komencis fumi en la aĝo de 18 jaroj. Multfoje li provis ĉesi fumi, sed neniam sukcesis. Carr jam fumis po 100 cigaredojn en ĉiu tago, kiam li finfine ĉesis fumi en 1983, kaj laŭ liaj vortoj tio estis tre facila. Post analizo de siaj antaŭaj malsukcesoj kaj de sia fina sukceso li komencis helpi al fumantoj liberigi sin de tabako. Por tio Carr fondis sian unuan klinikon “Easyway” (“Facila vojo”), poste aperis tuta reto de tiuj klinikoj en multaj landoj. En 1985 li verkis sian unuan kaj plej faman furorlibron La facila vojo por ĉesigi fumadon (“The Easy Way to Stop Smoking”). Poste li verkis aliajn librojn pri fumado, kaj ankaŭ eldonis memhelp-librojn pri aliaj dependecoj. Liaj libroj estis tradukitaj en multajn lingvojn.