cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toronto FC
Toronto FC estas futbalklubo en Toronto, Kanado. La teamo ludas en Grandliga Futbalo, la plejbona nivelo de futbalo en Usono kaj Kanado. La koloroj de la klubo estas ruĝa, griza, kaj blanka.
Týn (Luka)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1414.
Manush Patrika
Manush Patrika [manuŝ patrika] (মানুষ পত্রিকা, IAST: Mānuṣa Patrikā) estas bengallingva taggazeto eldonata de Agartalo, la ĉefurbo de la barata ŝtato Tripuro. Ĝin starigis en 1952 Kamala Ranĝan Talapatra, kiu servis kiel redaktoro dum pli ol 50 jaroj. Lia filo, nome Prijabrata Talapatra, estas la nuna redaktoro. Ties cirkulado estas plejparte limigita al Tripuro; ekster Agartalo, ĝi cirkulas en la urboj Biŝalgar, Kovai, Udaipur, Darmanagar, Kailasahar, Belonia kaj Teliamura.
Historio
Manush Patrika komencis kiel ĉiusemajna kaj en 1974 ĝi transformiĝis en tagĵurnalon. Ĝi estas unu el la plej malnovaj tagĵurnaloj de Tripuro. Manush Patrika estas la kvara plej cirkulanta taggazeto en Tripuro, kun cirkulado de ĉirkaŭ 14 154 kopioj laŭ enketo farita de NEDFI.
Grizzana Morandi
Grizzana Morandi estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Bolonjo. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 3694 loĝantojn.
Lussac-les-Églises
La teritorio havas komunan limon kun.
Roinville (Eure-et-Loir)
Roinville estas franca situanta en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Roinvillois.
Brogado
Brogado estas procezo utila en kuirarto. Laŭ PIV brogi estas trempi en, aŭ surverŝi per bolanta akvo ekzemple brogi kokidon, por pli facile ĝin senplumigi. Ankaŭ estas ĵeti en bolantan akvon viandon aŭ legomojn, por ilin pretigi al posta kuirado aŭ depreni de ili ian akrecon. Por eviti damaĝon, oni devas skui la brogujon kaj tuj post la brogado enmeti la manĝaĵon en malvarma aŭ eĉ frostigita akvo por haltigi la procezon de kuirado, kiu eble poste daŭros per alia metodo. Brogado utilas ankaŭ por pli facile elpreni ŝelon de kelkaj legomoj, kiaj ĉe migdaloj, tomatoj ktp.
27239 O'Dorney
27239 O'Dorney estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Keenan Monks, finalisto de la Intel Science Talent Search de 2010, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la Venture School de San Ramon (Kalifornio, Usono).
Blazono de Korea Demokratia Popola Respubliko
En 1992, la Supera Popoloaj Asembleo ŝanĝis la 1972-datita konstitucion kaj alkonstruis "grandiozan akvoenergian centralon sub Mt. Paektu, la sanktan monton de la revolucio" en Artikolo 163, aldonante Pektusan sur la emblemo.
La emblemo sekvas la bazaĵodezajnogvidliniojn de la emblemo de Sovet-Unio adoptita en multaj aliaj landoj inkluzive de Nord-Koreio, kiu evidente indikas la rilatojn inter la komunista ideologio kaj la fondo de la lando komence de la Malvarma Milito.
Maltonaleco
Maltonaleco (iufoje atonaleco, de la angla atonality kaj la franca atonalite) estas tipo de muziko kiu, en la plej larĝa senco, ne havas tonalan centron aŭ tonalon kaj do rekte kontrastiĝas kun tonaleco. Ĝenerale dirante, en maltonaleco mankas hierarkio fiksiĝanta je unu centra tonalto (t.e. toniko), kaj la notoj de la kromata (duontona) gamo ĉiuj funkcias sendepende unu de la alia.
En pli streta senco, la termino maltonaleco priskribas muzikon kiu ne konformas al la sistemo de tonalaj hierarkioj regantaj kaj karakterizantaj eŭropan muzikon ekde la 17-a jarcento ĝis la fino de la 19-a jarcento. Tamen la ekzaktan difinon kaj priskribon de maltonaleco oni povas disputi en la kunteksto de aparta komponaĵo.
Hermes da Fonseca
Hermes Rodrigues da FONSECA ankaŭ nomata en Brazilo Marŝalo Hermes (naskiĝis la, en São Gabriel kaj mortis la , en Petrópolis) estis la 8-a prezidanto de Brazilo, de 1910 ĝis 1914.
Guntersblum
Guntersblum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mainz-Bingen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Fibroplatoj
Fibroplatoj aŭ lignofibroplatoj estas platoj faritaj el ligno, diversaj segejproduktoj kaj lignorestaĵoj, sed ankaŭ el lignofibrohavaj plantoj kiel lino aŭ kolzo. Ĉiu produkto konsistas el lignofibroj, fibraj faskoj aŭ fibraj partoj. La firmeco de la platoj estas okazigita de la kunglueco de la lignofibroj sen aŭ per gluo. La termino fibrioplato estas unu el la lignoproduktoj. Ne konfuzu ĝin kun lignera plato.
Ecoj
Libroplatoj estas faritaj kiel unutavolaj kaj plurtavolaj platoj. La fibroplatoj estas tiel faritaj, ke ili havas saman ŝvel- kaj malŝvelkonduton en ĉiu direkto. Depende de la farado oni ricevas jenajn subgrupoj:
Farado
La fibrojn oni ricevas el lignigita plantmaterialo. Por tio oni hakas la krudmaterialon, poste oni vaporigas ĝin, kuiras ĝin kaj per kemia kaj mekanika procezo oni eligas la fibrojn, la fibrajn faskojn aŭ fibrajn partojn. En modernaj procezoj estas uzataj enzimoj. Tiun procezon oni nomas biopulpado. La proceso egalas grandparte al procezoj por fari paperon kaj celulozofibrojn. Tiuj fibroj estas parte blankigitaj. Por tiu procezo oni ankaŭ uzas enzimojn. Depende de la formado de la neteksaĵo oni distingas jenajn proceszojn:
La materialo poste estas premita. La kunligiteco de la fibroj en la neteksaĵo okazas pro peltigado kaj eventualo per aldono de ligiloj. Modernaj produktadprocesoj ne uzas artefaritajn ligilojn. Ili uzas la ligninon en la ligno kiel ligilo.
Uzado
Duraj fibroplatoj oni uzas i.a. por konstrui veturilojn kaj meblojn. En la konstrumedio ili estas uzataj por betonŝeligado. Plankoplatoj ankaŭ estas farataj el tiaj fibroplatoj. Mezdensaj fibroplatoj estas uzataj por fari diversajn meblojn. Fibroplatoj de malalta denseco estas uzataj kiel lignofibraj izolplatoj.
Mozarta platano
La Mozarta platane estas orienta platano (Platanus orientalis), nome specio de platano, en la 3a Viena distriko. Ĝi staras en la Listo de la Naturmonumentoj en Vieno ekde la 22a de decembro 1936.
Historio
La aĝo de la tiel nomata Mozarta platano ne estas ekzakte konata. Oni taksas ĝin je ĉirkaŭ 230 jaroj. Laŭ onidiroj la nomo venis ĉar Wolfgang Amadeus Mozart, kiu instruis en la domo de la botanikisto Nikolaus Joseph von Jacquin pianon, regule preterpasis la arbon.
Tamen la memorŝtono apud la arbo nomas ĝin „Jacquin-Platane“, kiu estis plantata de Nikolaus Jacquin, direktoro de la botanika ĝardeno, proksimume ĉirkaŭ la jaro 1780.
La trunko havas prerimetron de ĉirkaŭ 6 m, altecon de  ĉirkaŭ  20 m kaj estas parte kava.
Fabrizio Bernardi
Li estis diplomigita de la Universitato de Padovo en 1999. Li ricevis doktorecon ĉe la Universitato de Romo "Tor Vergata" en 2003. Li laboris ĉe la Universitato de Havajo en Usono, poste en la Istituto nazionale di astrofisica (INAF) kaj en la Departemento de Matematiko de la Universitato de Pizo. Li estas ano de la Internacia Astronomia Unio. kaj ano de la estraro de la projekto CINEOS.
Li esta edzo de la rumana astronomino Ana Maria Teodorescu, en kies honoro li nomis la asteroidon 65001 Teodorescu
La asteroido 27983 Bernardi estis nomita en lia honoro.
Teodoro Sampaio (Bahio)
Teodoro Sampaio estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 7.895 loĝantojn en 2010.
Lenie 't Hart
Lenie 't HART (naskiĝinta la en Farmsum, Nederlando)ekde 1971 helpas malsanajn kaj malfortiĝintajn fokojn en la fokovartejo de Pieterburen.
Ŝi startis siajn aktivecojn kiam geamikoj demandis ŝin iom helpi dum la okupiĝo pri junaj malfortiĝintaj fokoj. La vartejo intertempe evoluis al vera fokohospitalo, komplete kun kvarantenejoj, laboratorio, rentgensekcio ktp. Krom medicina flegado de fokoj oni ankaŭ, pere de gvidadoj, ekspozicio kaj filmo, informas pri la problemoj de la fokoj kaj ilia vivmedio.
Je la 12-a de julio 2006 aperis la libro "'t Hart voor de zeehond; 35 jaar Zeehondencrèche, 65 jaar Lenie 't Hart; 100 jaar dierenliefde". ('t Hart por la foko; 35 jarojn Fokovartejo, 65 jarojn Lenie 't Hart; 100 jarojn da bestoamo) jubilea libro verkita de dekkvar ĵurnalistoj de la gazeto Dagblad van het Noorden (Ĵurnalo de la Nordo) laŭ interparoloj kun la kunlaborantoj kaj koncernatoj de la vartejo.
Lenie prezentis de 1983 ĝis 1988 la Groningan Programon de Radio Noord. Post tio ŝi faris serion da radiokolumnoj.
Lenie 't Hart estas oficiro en la Ordeno de la Ora Arkeo kaj distingita per la Arĝenta Dianto.
Týn
Týn aperas en nomoj de setlejoj:
Brita angla lingvo
Brita angla lingvo (British English; mallonge BE oder BrE) estas la nomo por la variaĵoj de la angla lingvo, kiel ili estas parolataj sur la Britaj Insuloj kaj sub la nomo British Standard English estas uzataj kiel skriba lingvo.
Pli ofte kaj en pli speciala senco estas nomata per ĉi tiu termino la Received Pronunciation (RP), kiu distingiĝas de kiel Regional Standards nomataj lingvaj variaĵoj en Skotlando, Kimrujo kaj Irlando.
RP estas akĉento, kiu iafoje, sed ĉiam pli malofte, estas nomata ankaŭ kiel „Queen’s English“, „King’s English“ aŭ „Oxford English“. Pli nova termino por la angla normlingvo estas „BBC English“. Ĉi tiu akĉento reiras sur trajtojn de la prononco en Sud-orienta Anglio kaj validis ĝis antaŭ kelkaj jaroj kiel tiu angla prononca variaĵo, kiel ĝi estis rekomendata por kleraj parolantoj.
„General Received Pronunciation“ kiel normvariaĵo sur la britaj insuloj
Ĉe sia priskribo pri la prononco de la angla rilatis la angla fonetikisto Daniel Jones al RP kiel referenca sistemo. Li mem parolis ĉi tiun lingvan variaĵon kaj nomis ĝin kiel prononcon, kiu ne povus esti asociataj kun certa regiono. RP estas en ĉi tiu rilato sociolekto.
En sia English Pronouncing Dictionary rimarkis Daniel Jones, ke la en lia libro uzataj prononcaj reguloj respondas al la prononco, kiel oni trovas ĝin en la ĉiutaga lingvo de sudanglaj familioj, kies filoj vizitis la konatajn internulejajn lernejojn (public boarding schools). Ĉi tiun prononcon laŭ li ankaŭ akceptis multaj parolantoj, kiuj ne venis el la Suda Anglio, sed estis instruitaj en ĉi tiuj lernejoj. Ankaŭ la plejmulto de la ne en ĉi tiuj lernejoj instruitaj parolantoj el la eminentaj sociaj tavoloj laŭ li uzas RP.
Al la disvastigo de RP kontribuis antaŭ ĉio la BBC, ĉar kiel parolistoj estis elektitaj principe parolantoj kun ĉi tiu akĉento. RP tiel fariĝas normo en BBC.
Se ankaŭ la variaĵo de RP sian renomon kiel lingvonormo de kleruloj kaj de elito ne perdis, tiel estas pro la kreskanta sociala moveblo, kiu evoluis post la Dua Mondmilito en la Unuiĝinta reĝlando, intertempe ne plu devige, paroli RP, por atingi socian renomon aŭ povi labori en certaj branĉoj. Ekde la fino de la 60-aj jaroj ankaŭ BBC ŝanĝis sian praktikon, tiel ke nuntempe parolantoj kun dialekte nuancita prononco aŭ kun Advanced RP-akĉento en la televido kaj en la radio ĉiam pli ofte estas troveblaj.
Karakteristiko de la „General Received Pronunciation“
RP validas en Grandbritio nun kiel antaŭe kiel referenca sistemo por la dialektoj sur la britaj insuloj, sed ankaŭ por la aliaj variaĵoj de la angla lingvo. En Germanujo kaj en la plej multaj aliaj landoj de Eŭropo RP kreas la bazon de la angla instruado de fremdaj lingvoj.
RP distingiĝas ĉefe per la sekvaj karakteristikaj prononcaj ecoj:
Nur malmultaj ĉefe maljunaj homoj sur la britaj insuloj ankoraŭ parolas Conservative RP, akĉenton, kiu distingiĝas per tre distingita artikulado. Tiel estas distingataj aspiraciata kaj neaspiraciata /w/. La diftongo en home kaj la vokalo en lord estas prononcataj pli ferme ol en la General RP.
Advanced RP kaj Estuary English
Jam Alfred C. Gimson, disĉiplo de Daniel Jones, konstatis en la 60-aj jaroj „modernan“ RP-proncon, kiun li nomis Advanced RP. RP jam ĉiam estis akĉento, kiu baziĝis sur la fundamento de la sudorientaj dialektoj. Advanced RP, kiu plej ofte estis transprenata de junaj homoj de la pli altaj tavoloj, nun distingiĝas per tio, ke la tuta vokalsistemo de la priskribita de Daniel Jones „Conservative RP“ fariĝis pli malferma, per tio ke la kompleta artikulacia bazo fariĝis pli malferma kaj finfine nur prezentis centrigon de la kompleta vokalsistemo. Advanced RP estis efektive ĉiam ankoraŭ RP, kaj en la 60-aj jaroj oni nun aŭdis ĉi tiun moderan parolmanieron en kreskanta grado ankaŭ en la komunikiloj.
Antaŭ ĉio kontribuis al tio la fakto, ke la RP de „maljunaj homoj“ kaj de la „ričuloj“ ĉiam pli estis perceptata kiel tro distingita (nobla) kaj elita kaj Advanced RP komplezis al la brita Understatement.
Ĉar la sudorientaj dialektoj de Anglio ĝenerale distingiĝas per pli malferma kaj pli leĝera prononco, „Advanced RP“-akĉento enhavis la tendencon, fariĝi simila al la dialektoj kiel ekz. al Cockney kaj al la dialekto en Essex. La vokalo en good estis nerondigita kaj la vokaloj en see kaj mood nun fariĝis iomete diftongecaj, dum ke la diftongoj mem estis iomete longigitaj. Ankaŭ la intonacio de „RP“, kiu sendube estis „sudorientangla“, tendencis ĉiam pli en la direkton de la sudorientaj dialektoj.
Diferencoj inter brita kaj usona anglaj
Se oni komparas la usonan anglan (AE aŭ GA/General American) kun la brita angla (BE), ne estu pretervidata, ke temas pri la sama lingvo. La angla estas en ĉi tiu rilato plurcentra lingvo. La diferencoj inter la du grandaj variaĵoj troviĝas en la vortoterzoro, en la gramatiko, ĉe la ortografiaj reguloj kaj en la prononco. Ĉi tiuj diferencoj, aparte en la kampo de la gramatiko, sed ankaŭ en la vortotrezo, estas tamen ne pli ol tendencoj rilate al la uzofteco de la fenomenoj en la respektiva variaĵo de la angla.
Gramatikaj diferencoj inter BE kaj AE
En la gramatika rilato la diferencoj inter la du grandaj variaĵoj de la angla estas malgrandaj.
Elstara estas ĉi tie la traktado de la verboj have kaj get:
En la brita angla ekzistas ĉe la verbo have en la signifo de „havi, posedi“ la eblo, distingi inter helpverbo kaj plena verbo, tiel ke la ekzempla frazo Has he (got) any children? (helpverbo + participo = „Ĉu li havas infanojn?“), en kiu temas pri daŭranta „posedo“, kontrastas kun la ekzempla frazo Do you have a letter from her? (Vollverb = „Ĉu vi havas leteron de ŝi?“). En la usona angla estas preferata en ambaŭ kazoj parafrazo per to do. Ankaŭ estas have got en Nordameriko malkutima.
La participo de la verbo get posedas en la usona angla krom la formo got la formon gotten, kiu en la brita angla estas netipa: She has gotten a new child („Ŝi ĵus naskis infanon“). La usona angla havas kompare al la brita angla kelkajn regulajn verboformojn kiel burned, smelled, learned, dum ke oni preferas en Anglio burnt, smelt kaj learnt.
Diferencoj en la vortotrezoro inter BE kaj AE
Sekva tabelo donas elekton de terminoj, kiuj estas nomataj en la brita kaj usona anglaj per malsamaj vortoj.
Britaj dialektoj de la angla
Ĝis en la plej juna pasinteco, escepte de kelkaj regionoj en Anglio, dialekta parolmaniero estis neperfektaĵo. La dialekto perfidas „neklerecon“ kaj validis kiel obstaklo en la socia sukceso. Alie ol en la germana, kie la dialekto aŭ regione nuancita prononco en la plej multaj kazoj ne estas konceptataj kiel sociala neperfektaĵo kaj la dialekta literaturo havas longon tradicion, suferis la anglaj dialektoj longe sub ĉi tiu socia stigmato.
La hodiaŭaj anglaj dialektoj povas esti dividitaj krude en nordan, okcidentan kaj sudorientan grandajn variaĵojn. Karakterizaĵo de la nordaj dialektoj (Midlands, North) estas la realigo de la en la sudo de Anglio kutimaj sonoj kiel ekzemple en but, cut kiel  kaj [æ] kiel ekzemple en back, sad kiel [a]. La okcidento distingiĝas grandparte per tio, ke la r en ĉiuj pozicioj estas pronocata (tiel nomata rotikaj akĉentoj).
UK Slang – Brita slango
Slango validis kiel unika kaj kiel aparta propreco de la angla. Fakte estas ĉi tiu ne nur rezervata al la angla. La teoria okupiĝo kun ĝi efektive komenciĝis en Usono kaj en Anglio jam pli frue ol en kelkaj aliaj landoj.
Slango estas lokita malsupre de la neformala ĉiutage lingvo (informal speech), sed supre de la Cant. Slangaj vortoj estas plej ofte tre mallonge vivaj.
Oni distingas grupospecifan slangon (junulara slango, komputila slango ktp.) de la ĝenerale valida slango, kiu ĉie en la anglalingva mondo estas komprenata kaj uzata. Ĉi tiu ĝenerala slango ampleksas slangvortojn, kiuj pli longe konserviĝas ol la averaĝa slangvorto, kaj kiuj estas „suprenirontaj“ en la kampon de la neformala ĉiutaga lingvo aparte, se ne temas pri sakraj esprimoj.
Ĉe la sekvaj esprimoj temas pri tipe britaj longe vivaj slangvortoj, kiuj ofte ne estas komprenataj de usonanoj:
Ofte povas okazi miskomprenoj: se anglino petas la usonan dungiton ĉe la akceptejo de la usona hotelo pri tio, esti vekata je la sekva mateno kaj ĉe tio uzas la por ŝi neembarasajn vortojn knock up (veki), tiel la usonano estos konsternita, ĉar por li (to) knock up estas slanga esprimo por „gravedigi (virinon)“ kaj li sekve tion asocias kun tute aliaj aferoj.
Afidoj
Afido estas malgranda insekto el la ordo de hemipteroj, subordo de sternorinkoj, superfamilio de afidoidoj kaj familio de afidedoj, kiu suĉas sukon de plantoj. Ĝia popollingva sinonimo estas plantlaŭso aŭ ankoraŭ folilaŭso.
Giovanni Battista Bassani
Giovanni Battista Bassani (* ĉirkaŭ 1647 en Padovo; † 1-an de oktobro 1716 en Bergamo) estis itala violonisto kaj komponisto.
Afidoj
Ekzistas 3.000 specioj de la afidoidoj, 850 el ili en Mezeŭropo, ĉiuj sin nutrantaj per plantosuko, kaj pro tio ili ĝenerale estas konsiderataj damaĝbestoj. Krome multaj specioj povas kontaĝi plantmalsanojn en formo de virusoj aŭ kaŭzi gajlojn.
Formikoj bredas afidojn (kiel homoj bredas bovinojn), por manĝi ilian mielroson.
Giovanni Battista Bassani
Vivo
Sian edukadon li ricevis en Venecio, Bassani estis tie supozeble lernanto de Giovanni Legrenzi kaj Daniele da Castrovillari (1617-1659–74). Violoninstruon li ricevis de Giovanni Battista Vitali.
Afidoj
Aliflanke kokcineloj estas naturaj predantoj kontraŭ afidoj.
Giovanni Battista Bassani
Vivo
Ekde 1677 li estis renoma membro de la Accademia Filarmonica en Bolonjo, kies "Principe" li fariĝis en 1682.
Afidoj
Sistematiko de la afidoidoj
Afidoidoj estas tre diversa grupo, kiu ankaŭ en Mezeŭropo estas reprezentata de vico da taksonoj en rango de familioj.
Giovanni Battista Bassani
Vivo
Ekde 1685 li laboris ĉe la akademio de Ferrara kiel kapelmajstro kaj ekde 1688 ankaŭ kiel orgenisto kaj kapelmajstro ĉe la tiea katedralo. En 1712 li ricevis la postenon de kapelmajstro ĉe Santa Maria Maggiore en Bergamo, kiun li tenis ĝis sia morto.
Bassani klopodis pri la pluevoluigo de la violonarĉo, la ĝis tiam konveksa formo nun estis pli rekta, kaj lia arĉo havis je la tenilo mekanismon por streĉado kaj malstreĉado de la ĉevalharoj.
Verkoj
Li verkis multajn komponaĵojn el ĉiuj ĝenroj, inter ili 13 operoj kaj 13 oratorioj, el kiu ok perdiĝis. Krome li komponis sakralan muzikon por variaj ensembloj, inter ili Acrona Missale, kolekto de mesoj kaj motetoj (1700 Amsterdamo). Unu ekzemplero de tiu troviĝis en la postlasaĵo de Johann Sebastian Bach.
Novembro de 2021
Jen listo de okazaĵoj en novembro 2021:
József Pataki
PATAKI József estis rumanuja hungara historiisto naskita en Kászonjakabfalva la 26-an de decembro 1908 kaj motinta la 17-an de septembro 1993 en Koloĵvaro.
Biografio
József Pataki abiturientiĝis en la piarista gimnazio (1926) kaj li havigis diplomon pri universala historio, rumana historio kaj rumana lingvo en la Universitato Ferdinand la 1-a de Koloĵvaro (1930). Li instruis en sia iama gimnazio (1930-35), pli poste en Târgu Mureş en la romia katolika porinstruista instituto kaj gimnazio (1935-41). Li estis direktoro de la Romia Katolika Ĉefgimnazio de Csíkszereda (1941-44). Li doktoriĝis per disertacio Anjou királyaink és a két román vajdaság en la Ferenc József Tudományegyetem (1944). En la dua mondmilito li estis soldato kaj soveta militkaptito ĝis 1948. Unue li instruis en la komerca knablernejo kaj en la Porinstruista Perfektiga Instituto en Kluĵo. Ekde 1956 li laboris ĉe la Historia Instituto kaj en la Bolyai Tudományegyetem. En la Universitato Babeş-Bolyai li lekciis la universalan historion pri la mezepoko (1959-79). En 1990 li iĝis ekstera ano de la MTA.
12012 Kitahiroshima
12012 Kitahiroshima estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Kitahiroŝima en Hokkaido. Tiu urbo, kies nomo signifas "Norda Hiroŝimo", estis fondita en 1883 de bienaj laboristoj el Hiroŝimo en suda Japanio, kiuj migris tien.
Sătmărel
Sătmărel [sətmərel] (hungare: Szatmárzsadány) estas vilaĝo en Rumanio, sudokcidente de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 1568 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1403 (rumanoj, 7% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1215. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al Satu Mare.
(66063) 1998 RO1
(66063) 1998 RO1 estas tre malgranda, ne tre hela kaj iom rapide rotacianta merkurrenkonta, venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta duopa atona asteroido malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de ĉiuj planedoj de la interna sunsistemo, nome Merkuro, Venuso, la Tero kaj Marso. Ĝia orbita periodo (360,309 tagoj) estas tre proksima de tiu de la Tero.
Satelito
En 2002, satelito estis malkovrita per observoj de anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de 0,38 ± 0,08 km (0,8 ± 0,15 km por la ĉefa korpo), orbitan de 1,2 ± 0,3 km kaj  de 0,6058 ± 0,0008 tago (14,54 ± 0,02 horoj). La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonata.
Konante la orbitajn periodon kaj la duonan grandakson, oni povas taksi la mason de la duopa sistemo je 4,47 x 1011 kg kaj ties denson je 1,5 ± 1,15 g/cm3
Gropparello
Gropparello estas komunumo de Italio.
Pir Nou
Pir Nou (hungare:Kispér) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Pir.
Torre de Don Miguel
Torre de Don Miguel (Turo de Senjoro Miĥaelo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. Estas dek vilaĝoj en la provinco kies nomoj komencas per derivaĵoj el la hispana vorto “torre”, turo, kiel pruvo de la iama graveco de loĝado ĉe defenda konstruaĵo.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Torrezneros. La censita populacio en 2009 estis de 568 loĝantoj.
Situo
Torre de Don Miguel estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata, je altitudo de 559 m; je 115 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 175 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 12 km².
Ekonomio
Agrikulturo (olivo kaj oleo), forstado (pinaroj) kaj brutobredado.
Popola arkitekturo
Elstara elemento de la popola arkitekturo estas la "balkonoj", malkutimaj ĉar estis partoj de la domoj super la stratoj, kiuj utilis foje por komuniki loĝejojn kaj foje kiel stokejoj kaj friujoj de vino kaj oleo. Multaj domoj havas blazonojn el ŝtono, same kiel la linteloj.
Ekster la vilaĝo staras la jurisdikcia pilorio de gotika stilo, iam estis en la Plaza Mayor.
6447 Terrycole
6447 Terrycole estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Terry Cole, teknika estro de la Jet Propulsion Laboratory kaj ĉefa asociito al la divido de Kalteko pri kemio kaj kemia inĝenierarto.
Huang Xiaojun
Huang Xoajuan (Luna), estas ĉina esperantistino, en Jingchuan-Gubernio en Gansu provinco, eklernis Esperanton en BEK-Kurso de Dennis Keefe, Esperanto-Insulo en Ĉinio en 2011. Ŝi kiel volontulino de Esperanto-Centro Ora Ponto de Ĉinio gvidita de Trezoro Huang Yinbao, kontribuis al Unesko-Kuriero en Esperanto, en 2017-2019.
Geokaŝado
Geokaŝado (Geocaching [ĝiokaŝing]) estas ludo ĉe la limo inter sporto kaj turismo, kiu konsistas en utiligo de satelita navigaciilo de la sistemo GPS (Tutmonda loktrova sistemo) kiam oni serĉas kaŝitan objekton (kaŝujo, kaŝkesto, cache), pri kiu oni scias nur ĝiajn geografiajn koordinatojn. Dum la serĉado oni uzas ordinarajn turismajn GPS-ricevilojn (birilojn kun funkcio de navigaciado). Homo okupiĝanta pri geokaŝado nomiĝas geokaŝanto, geokaŝisto aŭ geokaŝulo.
Kaŝujo
Kaŝujo estas iu akvorezista, plejofte plasta kesto, kanistro ktp. La fondinto de la kaŝujo post ĝia lokigo publikigas ĝiajn koordinatojn en la interreto. La ujo estu sufiĉe granda, por ke en ĝi enmetiĝu notlibro, en kiun enskribiĝas ĝiaj malkovrintoj. Estas kutimo enmetadi en la kaŝujon ankaŭ iajn "donacojn por la malkovrinto" (kaŝujaĵojn). La malkovrinto de la kaŝujo rajtas la donacon reteni, sed devus anstataŭe enmeti ion propran por la aliaj partoprenantoj de la ludo. Speciale allogaj kaŝujaĵoj estas vojskaraboj, kies vojaĝojn intere geokaŝujoj eblas spuri per interreto.
Historio kaj nuntempo
Geokaŝado ekestis en Usono senpere post kiam la 1-an de majo 2000 la decido de tiama usona prezidento Bill Clinton forigis la artifikan varion, aldonatan en la GPS-signalon, kaj plibonigis tiel la ekzaktecon de tiu ĉi navigacia sistemo por ordinaraj civilaj uzantoj de dekoj ĝis centoj al kelko da metroj. La ludo evoluis de la jam antaŭ 2000 ekzistanta simila ludo nomata kaŝkestludado (letterboxing). Malsimile de kaŝkestludado, geokaŝado aldonas la kunigon de la eluzoj de GPS kaj interreto por pliriĉigi la ludon. En januaro de 2008 ekzistis en 222 landoj en la tuta mondo pli ol 500 000 geokaŝujoj, el kio proksimume triono en Usono. Tutmonde ekzistas pli ol 43 000 ludantoj.
Geokaŝado kaj Esperanto
Geokaŝado estas tre populara libertempa okupo dise en Eŭropo, sed ĝi estas ne multe konata inter esperantistoj. Tamen en la reto jam ekzistas troveblaj spuroj de rilatoj inter Esperanto kaj geokaŝado, respektive la pli longe ekzistanta kaŝkestludado. Iuj esperantistoj okupiĝas pri la ludo, aliaj eĉ kreas kaŝujojn kies enhavo temas pri Esperanto kaj kiuj tial povas servi kiel netradicia ilo de informado.
La ĉefa lingvo en la mondo de geokaŝado estas la angla. Ĝi estas la lingvo de la lando, kie la ludo ekestis kaj plej furoras, kaj ĝin oni ofte uzas ankaŭ ĉe alilandaj retpaĝaroj pri geokaŝado en dulingvaj priskriboj de geokaŝujoj apud la nacia lingvo. En Esperanto ankoraŭ ne ekuziĝis stabila terminologio rilata al la ludo, sed diversaj uzantoj proponis interalie la jenajn terminojn:
Foje oni organizas geokaŝadon kiel programeron de Esperanto-aranĝo. Tiel faris ekzemple Szilvási László okaze de organizita Esperanto-ekskurso al "Fonto Esperanto" apud Budapeŝto en 2006; Sascha Bittner okaze de la 51-a IS en Würzburg (2007/2008); Marek Blahuš okaze de la 52-a IS en Biedenkopf, FESTO en Donneville en 2010 aŭ la Tutslovakiaj renkontiĝoj en 2009 kaj 2010; Miroslav Hruška okaze de la 65-a IJK en Liberec (2009), SES en Nitra (2011), 71-a IJK en Wiesbaden (2015).
Fantomo en Lubló (filmo)
Fantomo en Lubló, origine hungare Kisértet Lublón estas interesa kolora filmo en Hungario.
Romano
El la legendo Mikszáth verkis krimfikcian romaneton, kiu aperis unuafoje en gazeto kiel daŭrigata serio.
Filmo
Oni volis filmigi la romanon longe, sed pro financaj baraĵoj ĝi ne sukcesis, nur en 1976. Granda parto de la filmo estis kreita en Kőszeg.
Kováčová (distrikto Zvolen)
Kováčová (hungare Kovácsfalva [kovAĉfalva]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Fantomo en Lubló (filmo)
Historio
La historio okazas tiam, kiam la iama hungara urbo Lubló estis hipotekita al Pollando, sed nuntempe la urbo situas kiel Stará Ľubovňa en Slovakio. Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio) kartlude gajnas ormonerojn, kiuj estis falsaj. Alia okazaĵo estas, ke vinkomercisto Csernyiczky abrupte mortas. Baldaŭe fantomo rajdas en la stratoj, kiu sidas sur la ĉevalo inverse. La fantomo pagas per falsaj ormoneroj, krome li vizitas ofte vidvinon Csernyiczky. La loĝantoj timas de la fantomo, fine oni oficiale elfosas kadavron de Csernyiczky, eĉ ili senkapigas la kadavron. Spite tion la fantomo - (kiu aspektas tute same, ol la mortinta vinkomercisto) - konstante aperas. Alvenas detektivo el Vieno pro la falsaj monoj. Post esplorado li supozas, ke estas rilatoj inter la mortinta vinkomercisto kaj la falsaj moneroj. Li deportas la vidvinon al abatinejo por kapti la fantomon. Sufiĉas tiom el la krimfikcio, kies fino klariĝos ĉio.
Kováčová (distrikto Zvolen)
Situo
Kováčová situas apud ĉefvojo. Zvolen troviĝas je 5, Banská Bystrica je 18 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1254 en latina formo "Terra hospitum de Koachou". En 1828 loĝis tie 183 vilaĝanoj en 24 domoj. Ĝis 1882 la oficiala hungara loknomo estis Kovacsova, poste ĝi ricevis pli hungarecan nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kovácsfalva 385 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Zvolen, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kováčová 1467 homoj, (1440 slovakoj).
Wilhelm Uhde
Wilhelm Uhde (naskiĝis la, en Friedeberg, Pomeranio (Pollando), mortis la en Parizo) estis germana arta vendisto, kolektisto, kritikisto kaj verkisto, tre grava en la malkovro de talentaj pentristoj de impresionismo, faŭvismo , kubismo kaj primitiva aŭ naiva arto kiel Henri Rousseau kaj Séraphine Louis (Séraphine de Senlis).
Biografio
Filo de juĝisto Johannes Uhde, li studis juron en Dresdeno kaj arton en Munkeno. Advokato kiel profesiulo, li studis poste historion de arto en Florenco antaŭ ol instali sin en Parizo en 1904 kie li vizitis intelektan germanan grupon en Café du Dôme kaj ankaŭ Delaunay, André Derain kaj Gertrude Stein. Li estis unu el la unuaj kolektistoj de verkoj de Pablo Picasso kaj Georges Braque, ekspoziciante iliajn verkojn en la galerio kiun li havis en Montparnasse sur Strato Notre Dame des Champs. En 1909 Picasso pentris lian portreton kaj en 1907 li ekkonis la doganiston Rousseau kies unuan retrospektivon li organizis en 1907.
Kvankam samseksemulo, li estis edzigita en aranĝita geedzeco inter 1908-1910 kun Sonia Terk (poste Sonia Delaunay). En la komenco de la Unua mondmilito li devis reveni al Germanio kaj liaj posedaĵoj estis konfiskitaj de la franca ŝtato, dum lia kolekto estis aŭkcie vendita en Hôtel Drouot en 1921.
Inter 1919-1928 li vivis kaj laboris en Chantilly kun Helmut Kolle, kiun li ekkonis en Burg Lauerstein kaj kun kiu li publikigis almanakon Die Freude.
En 1922 li estis direktoro de la Galerio Gurlitt de Wolfgang Gurlitt (1888-1965) en Berlino, revenante al Francio en 1924 kune kun Kolle.
Kiel judo, li trapasis la Duan mondmiliton ekzilita en la sudo de Francio kie li estis helpita de Jean Cassou, kritikisto kaj membro de la franca rezistado.
En 2008 li estis interpretita de aktoro Ulrich Tukur en la filmo Séraphine pri pentristino Séraphine de Senlis.
Károly László
LÁSZLÓ Károly [la'slo'] estas hungara aktoro naskita en Braŝovo la 18-an de junio 1935. Li estas la patro de aktorinoj Kata László kaj Zsuzsa László.
Teatroj
Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.
Sangbad Lahari
Sangbad Lahari (সংবাদ লহরী, IAST: Sambāda Laharī, ) estis bengallingva taggazeto eldonata de Guvahati, en ŝtato Asamio de Barato. Sangbad Lahari estis lanĉita en 2009 en Guvahati kaj poste ties eldono de Megalaja estis starigita en julio 2011. Ĝi estis la unua ĵurnalo de Megalaja en la bengala. La posedanto de la ĵurnalo estis Shillong Oble Pvt Ltd, kun sidejo en Megalaja.
La administrado decidis ĉesigi la eldonon de Sangbad Lahari la 1-an de aprilo 2014.
Alessandro Esseno
Alessandro Esseno (Romo, Junio 27, 1969) estas Itala komponisto kaj pianisto.
Esseno komencis studantan pianon kun la vicfrato de Arturo Benedetti Michelangeli, tiam daŭr apud la konservatorio de S.Cecilia en Romo. Li kompletigis lijan studiojn kun instruistoj inter kiuj estanta Boris Porena antaŭ pren kurso en elektronika muziko kun la nuntempa komponisto Domenico Guaccero. En la 1980 aj jaroj li kunlaboris kiel pianisto pli_anto aranĝ kun kelkaj el la plej gravaj Italaj artistoj en la Rca, kaj en Usono kun la rokbando Toto. Signali ĉiame en ĉi tiuj jaroj, la porcio de Esseno konstatita albumon de populara muziko tute en lingvo Esperanto de la titolo Danĝera Ul'. En 1990 li eldoniĝis liajn unuajn albumojn, sekvis de Itala travojaĝo, la eldoniĝo de ununura en 1992 kaj Eŭropa travojaĝo. En 1995 li turneis en Italio kun la Milano Concerti kaj, post multe preparo en 2003 liberigita novan albumon. En la sama jaro li komencis kunmetantan kun Rai Trade, por kiu li kre serio da labor pri la Rai retoj atinganta sukceso kun "Russicum", "Morire di politica" kaj "La santa alleanza". En 2006 Esseno eldoniĝis lian novan albumon "La terra non finisce all'orizzonte", kiu ricevitajn laŭdeĝajn recenzojn kaj multoblaj desŭtoj en iTunes. En 2007 konsci de proksimume Ministerio de Internaj Aferoj, la originala muziko de la montr Una notte di un sabato sera sur la sabato nokto amasmortigo efektive, precipe ĉe junuloj. En 2008 kunmet la originala muziko por Viaggio nel sud, punkto programo de la Rai diretk de Amedeo Ricucci, refar de la dissendo samnoma Sergio Zavoli. En 2009 kre originala muziko por filmo/dokumentario sur la cifero de la ĵurnalisto Carlo Casalegno, mortigita en 1977 de Brigate Rosse. En Aŭgusto 2009 li estis invitita por i la prestiĝa Ravello Festo apud nomoj sur la bill kiel Claudio Abbado kaj Chick Corea, kie li prezent antaŭprezento de la nova piano soloo album titol Pictures el tutmonde je la a de oktobro 6.
Mailhac-sur-Benaize
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bellac kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Eŭropo (apartigilo)
Eŭropo povas esti:
(19068) 4232 T-2
(19068) 4232 T-2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
El Torno
El Torno (Reenejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Torniegos. La censita populacio en 2009 estis de 988 loĝantoj.
Situo
El Torno estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Jerte, je altitudo de 769 m sur okcidenta deklivo al la valo; je 106 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 166 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 22 km².
Limoj de la municipa teritorio
La municipa teritorio de El Torno limas kun:
Ekonomio
Lastatempe gravas la rura turismo, ĉr la vilaĝo situas je tre taŭga loko kiel rigardejo super la valo. El Torno posedas kelkajn kamparajn gastejon kaj turisman gastejon, nome Alberjerte, situa en la Plaza Mayor. Estas proksime multaj torentoj kaj naturaj lokoj taŭgaj por piedirado, naturobservado, birdumo, riskaj sportoj ktp.
Antropologie gravas kabanoj el ŝtono kaj la parolmaniero de la torniegos kiuj konservas purajn dialektajn trajtojn.
Historio
La vilaĝo estis detruita dum la Hispana Milito de Sendependigo komence de la 19a jarcento pro la apogo de la loĝantaro al la rezistantoj kontraŭ la franciana reĝimo. Post la Hispana Enlanda Milito denove pro la ekzizto en la ĉirkaŭaĵoj de rezistantoj kontraŭ la reĝimo de Francisco Franco kaj apogo de la loĝantoj al tiuj, almenaŭ kvin vilaĝanoj estis mortpafitaj kaj lastatempe oni starigis monumenton al tiu gerilanoj.
Kutimoj
Inter la kutimoj elstaras la festoj, inter kiuj elstaras la jenaj:
''Ya viene san Lucas el pijotero, que nos llena la casa de forasteros. El pájaro ya vendrá, ya vendrá el pájaro. Ya viene San Lucas, la pitarra también. Mataremos la machorra y pondremos la sartén.''
sale un capitán fuerte a poner bandera:
San Sebastián valeroso, fuerte soldado,
Vivan los recién casados
y el cura que los casó,
que a la iglesia los llevó.
Arribita, arribita
se crían flores,
y entre más arribita
más y mejores.
''Más y mejores,niña'
más y mejores,
arribita, arribita
se crían flores.
Bibliografio
(En la hispana)
Ocinje
Ocinje, hungare Gedőudvar, germane Guitzenhof estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Rogašovci.
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landolimo, laŭ flankovojoj. En flanko de Aŭstrio troviĝas Aigen.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene.
Bet Mishpachah
Bet Mishpachah (hebree: בית משפחה) estas juda egalisma adorada komunumo en la areo Dupont Circle de Vaŝingtono. Ĝi estas unu el pluraj naciaj kaj internaciaj sinagogoj, kiuj specife bonvenigas kaj "brakumas" la GLAT-an (Gejan, Lesban, Ambaŭsekseman kaj Transgenran) komunumon, kune kun ĉiuj aliaj, kiuj "deziras partopreni en inkluziva, egalisma kaj reciproke interhelpa komunumo." Membriĝo estas malferma al ĉiuj unuopuloj, paroj kaj familioj, sendepende de religia apartaneco, seksa orientiĝo aŭ seksa identeco.
Hilchenbach
Hilchenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Siegen-Wittgenstein de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Batangaoj
La batangaoj estas bantua etno kun proksimume 6.000 homoj (stato en 1982), kiuj vivas je la atlantika bordo de Kameruno.
Galoșpetreu
Galoșpetreu [galoŝpetreu] (Gálospetri) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Tarcea.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 1374 loĝantojn (hungaroj), en 1992 — 1025 (rumanoj, 85 % da hungaroj). En la censo de 2002 el la 985 loĝantoj nur 80,1 % deklaris sin hungaroj, sed 92,4 % deklaris la hungaran sia unua lingvo.
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1321. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar).
La evangelia preĝejo estas de 1621, la grek-katolika de 1892.
Septembro de 2021
Jen listo de okazaĵoj en septembro 2021:
Irlanda literaturo
Irlanda literaturo estas konsiderata kiel literaturo skribita en la irlanda aŭ literaturo skribita en la angla fare de aŭtoroj naskita en Irlando kiuj identiĝas kun la irlanda vivmaniero kaj kulturo. Ĝi interkovras parte kun angla literaturo, ĉar la plej multaj irlandaj verkintoj skribas en la angla, kaj multaj estis konataj post elmigrado al konvene anglaj kulturaj centroj, kiel ekzemple Londono.
Irlanda literaturo en la gaela (irlandlingva)
Unu el la plej antikvaj tradicioj literaturaj kaj poeziaj en Eŭropo estas la irlandlingva, kiuj etendas seninterrompe ekde la 6a jarcento ĝis nun. Longe antaŭ la kreado de skribita literatura ekzistis abunda buŝa tradicio, kiuj konsistis el versaĵoj, legendoj, eposoj, proverboj, ktp. Poste, parto de tia materialo estis registrita en manuskripta formo, kaj formis la bazon de la frua gaela literaturo de Irlando, kaj de la kultura heredaĵo de gaelparolantoj en Skotlando. Ĝi konsistis el mitologiaj cikloj; epopeoj kiel la Táin Bó Cúailnge, pliofte nomata An Táin (“Bovara rabekskurso de Cooley”); kaj lirikoj kaj penegiroj. Dum la mezepoko, profesiaj bardoj komponis poezion por la gaela nobelaro, sed en la mezo de tiu periodo, la gaela socio estis detruita kaj la nobeloj devis forlasi la landon. En la 17-a jarcento, franciskanaj klerikoj redaktis gravajn verkojn kiel la Analoj de la kvarmajstroj, kaj dum la persekutado de la katolika religio kiu komencis per la deklaro de la tiel nomitaj Punaj Leĝoj ja la fino de tiu jarcento, ekzilitaj religiuloj konservis la flamon de la gaela literaturo per verkoj pri teologio, filozofio kaj historio. Alie, malmulto restis de la gaela kulturo krom buŝaj tradicioj, kantoj recitaĵoj kaj rakontoj. En la 19-a jarcento okazis la Gaela Revivigo, kiam refoje aperis verkoj en la irlanda lingvo, ofte bazitaj sur la antikvaj legendoj. Unuafoje prezentiĝis teatraĵoj en la irlanda, aŭ en la angla, sed inspiritaj de la gaelaj mitoj. Gravaj gaellingvaj aŭtoroj estis Peter O’ Leary, Pádraic Ó Conaire, Pádraic Pearse, Máirtín Ó Direáin, Seán Ó Ríordáin, Liam Ó Flaitheartaigh, Máirtín Ó Cadhain agus Brian
Ó Nualláin. Inter la plej gravaj modernaj verkistoj en la gaela estas Pádraic Breathnach, Micheál Ó Conghaile, Pádraig Ó Cíobháin, kaj Cathal Ó Searcaigh. La unuaj tri menciitaj estas romanistoj kaj novelistoj. Iu poeto de eksterordinara kapablo estas Diarmuid Johnson, kiu verkis Súil Saoir. Du elstaraj gaelaj poetinoj estas Eileán Ní Chuilleanáin kaj Nuala Ní Dhomhnaill.
Irlanda literaturo en la angla
Pro la longega angla regado en Irlando, anglalingva literaturo ekde longe abundas en Irlando kaj estas pli konata eksterlande ol tiu en la indiĝena gaela. Renomaj anglo-irlandaj verkistoj estas Jonathan Swift (aŭtoro de La vojaĝoj de Gulivero), Laurence Sterne, Edmund Burke, Oscar Wilde kaj George Bernard Shaw. Tiuj verkis ekskluzive ene de la angla tradicio. Tamen, per la Gaela Revivigo, estiĝis aŭtoroj kiuj skribis en angla lingvo (ekzemple: la poeto W. B. Yeats kaj la dramisto John Millington Synge), sed estis inspiritaj de la antikvaj gaelaj tradicioj. La intrigoj de la teatraĵoj de du alia dramistoj, nome, Seán O’Casey kaj la mem-ekzilita James Joyce, okazas en Dublino, la irlanda ĉefurbo. Gravegaj nuntempaj verkistoj estas la poeto Séamus Heaney, la dramisto Brian Friel. Iom aparta estas Samuel Beckett, pro la fakto ke li verkis siajn teatraĵojn dulingve: en la franca kaj en la angla.
La Roche-en-Brenil
Geografio
La firmao J. RETTENMAIER&SÖHNE konstruis tie fabrikejon en 2014.
Historio
La kastelo apartenas al la familio Montalembert.
Provinco Guantanamo
Guantanamo estas la plej orienta provinco de Kubo. Ĝi estis fondita en la jaro 1976 pere de dekreto de la kuba registaro kiu redistribuis la limojn de la antaŭaj ses provincoj formante 14 kaj specialan municipon Isla de la Juventud. La ĉefurbo de la provinco ankaŭ same nomiĝas Guantanamo.
La arkitekturo de Guantánamo kaj ĝia kulturo iom diferencas disde tiuj de la cetero de Kubo. La provinco estas nur je 80 km de Haitio, trans la Paso de los Vientos. Guantánamo havas ankaŭ altan nombron de enmigrantoj kaj posteuloj de Jamaiko, Haitio, Puerto Rico kaj franclingvaj karibianoj, pro kio multaj konstruaĵoj estas kompareblaj al tiuj de la franca kvartalo de Nov-Orleano.
La Usona Ŝipbazo ĉe la Golfo de Gvantanamo (hispane: Base Naval de la Bahía de Guantánamo, angle: Guantanamo Bay Naval Base aŭ Gitmo) estas disputita teritorio kaj militbazo kiun Usono luprenas en la insulo Kubo. Ĉi lasta lando konservas la suverenecon super la bazo kaj ĝin konsideras okupaciita teritorio, sed Usono neas meti finon al la luprenado pere de la Kub-usona Traktato de 1903. Por la kuba registaro, la teritorio de la bazo apartenas al la municipo Caimanera, ene de la provinco Guantánamo.
Kvankam eble ne nepre naskita tie, ja Guantanamo estas la bazo por tre populara kuba kanto kun diversaj versioj en kiuj ripetiĝas en rekantaĵo "guajira guantanamera", tio estas guantanama kamparanino. Ĝi estas fama internacie ankaŭ en Esperantujo. La plej populara vortumado estas versoj de la plej fama verkisto kaj heroo kuba nome José Martí.
Enikő Fábián
FÁBIÁN Enikő [fa'bia'n] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Braŝovo la 2-an de januaro 1957.
Teatroj
Ŝi ludas ekde 1981 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea.
Mrągowo
La urbo, nun populara turisma kaj ripoza centro en la regiono Mazurio, estas konata ĉefe pro la jam de la jaro 1982 ĉiujare organizita Pikniko Kontreo.
Historio
Mrągowo estis kreita sur la terenoj de praprusoj nomataj galindoj kaj la tero nomata Galindio. Pro sia geografia situo la galindoj estis la lastaj kiuj estis atakitaj fare de kavaliroj de la Teŭtona Ordeno, kaj okazis tio fine de la 13a jc. La arkeologiaj esploroj faritaj dum la tridekaj jaroj de la 20a jc. kj ili pruvis ke apude de la urbo estis la setlejo de galindoj. Tamen tiun setlejon kaptis kaj tute detruis la teŭtonaj kavaliroj. En la jaro 1348 en la loko kie troviĝas la hodiaŭa urbo Mrągowo, la teŭtonoj konstruis la lignan gardejon por gardi la sidejon de Teŭtona Ordeno, ĝi troviĝis 5 km de la nuna loko Szestno. La loko por konstrui la gardejon ne estis hazarda, ĉar la marĉejoj ne permesis ilin preterpasi. Post la konstruo de la gardejo, apude ekkreskis la malgranda setlejo nomata Sensburg. Dum la jaroj 1404-1407 la teŭtona komandanto Johann von Sayn lokigis la urbon laŭ la leĝo de Chełmno. Tamen Granda Majstro de la Teŭtona Ordeno Konrad von Jungingen (1355-1407) donis al la urbo urborajtojn. Dum la sama tempo la urbo ekestis la ekonomia bazo de Teŭtona Ordeno. En la apudaj lagoj oni fiŝkaptis ezokojn kaj angilojn kaj poste estis transporritaj al la oficistoj kaj administrantoj de la teŭtonoj. Pruvas tion mencioj el la jaroj 1408-1409. En la jaro 1444 la Granda Majstro de la Teŭtona Ordeno Konrad von Ehrlichshausen, laŭ peto de la loĝantoj renovigis la antaŭan privilegion pri la lokigo de la urbo, kaj de dato oni diras pri la dato de la akiro de la urborajtoj. Dum la tempo de la renovigo de la privilegia lokigo, la urbo Mrągowo estis tiam malgranda urbo. Loĝis en ĝi nur ĉirkaŭ 100 personoj. Krom poloj kaj germanoj loĝis tie ankaŭ la posteuloj de la praprusoj. Post la fino de la dektrijara milito (vidu la apudan mapon) inter Pollando kaj Teŭtona Ordeno (1454-1466) Mrągowo restis en la limoj de la Duklando Prusio.