cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ciganoj
Eksteraj ligiloj
(angle, romae, france) Eŭropa Forumo de romaoj kaj vojaĝantoj
(angle) Specalized Library with Archive "Studii Romani"
(franca, angla) Romaoj kaj ciganoj - eŭropa kulturo - prezentado kun bildoj, 2003, Marseille.
Donville-les-Bains
Donville-les-Bains estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Donvillais.
Defendo Petrov
La Defendo Petrov aŭ Rusa defendo (ECO C42-C43) estas unu el la plej efikaj defendoj kiam la celo estas egaligi sed ankaŭ estas vero ke estas tre malfacile venki per ĝi. Ĉi tiu egaligema famo portis malavantagon al tiun ĉi malfermo en la majstra praktiko kaj sekve en la konsidero de la ŝatantoj. Tamen se kelkaj egalecoj sufiĉas por akiri bonan rezulton ĉi tiu estas la plej sekura defendo. La analizo de Aleksandro Petrov komence de la 19-a jarcento revigligis la defendon kaj ĝi portas lian nomon honore al li. Ĉi tiu sama defendo troveblas kun la literumo Petroff, kiu respondas al la franca transskribo de la rusa nomo.
Google Books
Google Books (angle, en Esperanto Guglo-libroj) estas libera interretservilo por komunikado de libroj konstruita de Google. Ĝi komencis funkcii en 2004. Eblas akiri tie la librojn skanitajn de Google.
Halsbrücke
Halsbrücke estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Centra Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Pertes de l'Ain
Pertes de l'Ain (Perdoj de Ain) estas la nomo de vidinda loko ĉe Bourg-de-Sirod. Tie rivero Ain enprofundiĝas sin en tre mallarĝa gorĝo (ĝi larĝas 2 metroj, longas 100 metroj kaj profundas de 12 ĝis 15 metroj ). Ĝi malaperas subroken dum 15 metroj. Poste ĝi reaperas en baseno kaj akvofalo (17 metroj  larĝas). La loko staras en Ĵuraso (montaro),en la franca departemento Jura en regiono Burgonjo-Franĉ-Konteo.
Geografia kunteksto
Ain fontas sub formo de reelfluejo, funde de valo (en la franca: Combe, apud Nozeroy, sude de la vilaĝoj Conte (Ĵuraso) kaj La Favière je la altitudo de 680 m. Li trairas 190 km tra Ĵuraso antaŭ ĵeti sin en Rodano ĉe Saint-Maurice-de-Gourdans apud Liono.
Geologia formado
Estis 10 milionoj da jaroj dum Mioceno, 10 km alvale de sia fonto Ain enprofundiĝas sin en rokfendeto inter la altebenaĵo de Nozeroy kaj la altebenaĵo de Champagnole. Le rivero fosis subrokan galerion, kiu estis mallarĝa (malpli ol 2 metroj). Tiu mallarĝa parto iĝis la perdoj kaj situas antaŭ la nunaj malnovaj forĝejo de Bourg-de-Sirod.
Jarmilojn post jarmiloj erozio detruis la tegmenton de la galerio. De tiu evento nun videblas amasego da kalko-rokoj. Aliajn rokojn la riveraltiĝoj forpuŝis.Ain kiel montara rivero havas tre malsamaj akvo-kvantojn laŭ la sezonoj.
Piedmigrado
Ekirante el la malnova forĝejo de Bourg-de-Sirod, cirkla pado trairas arbare kaj permesas malkovri la perdojn.
Esperantio
Esperantistoj piedmigradis sabaton, la 21an de aŭgusto 2021 kadre de internacia staĝo organizita en Métabief.
Aydincik (Mersin)
Aydıncık estas urbo en provinco Mersin en Turkio.
Partio de Regionoj (Ukrainio)
La Partio de Regionoj (Партія регіонів; Партия регионов) estas ukrainia partio kreita je marto 2001. Ĝi subtenis prezidenton Leonid Kuĉma. Partiestro dumlonge estis Viktor Janukoviĉ, ekde 2015 la postenon plenumas Igor Ĉiĉasov.
Roman Weidenfeller
Roman Weidenfeller (prononco laŭ sistemo IFA, simpligite , naskiĝis en Diez, do nun -aĝa) estas germana futbalisto, aktiva kiel golisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012. Interalie li en tiu teamo partoprenas la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la germana teamo atingis la ĉampionecon. En la matĉoj de la nacia teamo li rekoneblas per la ĉemiza numero "22". Klube li laŭ stato de somero 2014 membras en la teamo de Borussia Dortmund.
La Bosse (Doubs)
La Bosse estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Stacio Midorii
Stacio Midorii (japane: 緑井駅 [Midorii-eki], angle: Midorii Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Asaminami, Hiroŝimo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Kabe.
NGC 254
NGC 254 (aliaj indikoj — PGC 2778, ESO 411-15, MCG -5-3-5, AM 0045-314) estas galaksio en konstelacio Skulptisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Registro (homa voĉo)
Registro, aŭ voĉregistro, estas la mezuro de la amplekso de tonaltoj, kiuj homa voĉo povas elsendi. Kvankam la studo de voĉo havas malmultan praktikan aplikon en la kampo de la parolo, ĝi estas temo de studo ene de lingvistiko, fonetiko kaj parolado kaj lingva patologio, aparte en rilato al la studo de tonaj lingvoj kaj al certaj specoj de voĉaj perturboj. Tamen, la plej ofta apliko de la termino "voĉregistro" estas ene de la kunteksto de kantado, kie ĝi estas uzata kiel unu el la gravaj difinaj trajtoj por klasifiki kantante voĉoj en grupojn laŭ la voĉaj tipoj.
Hefenhofen
Hefenhofen estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1195 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Hefenhofen situas en supra Turgovio sur la montoĉeno Seerücken kaj ofertas vido super la Bodenlago. La komunumo konsistas el en tute 11 municipoj kaj setlejoj, nome: Hefenhofen mem, Brüschwil, Hamisfeld, Auenhofen, Chappehuse, Chatzerüti, Sonnenberg, Chressibuech, Hatswil, Tohueb kaj Moos.
Registro (homa voĉo)
Parolado
La gamoj de fundamentaj frekvencoj por adultaj homaj voĉoj etendiĝas de 85 to 180 Hz por virinoj, kaj de 165 to 255 Hz por virinoj.
Hefenhofen
Trafiko
Hefenhofen atingeblas de Amriswil kaj Dozwil per poŝtaŭto.
Historio
La unua skriba mencio de Hefenhofen kiel Hebinhova datiĝas el dokumento verkita de Ludoviko la Pia en la jaro 817 en Aachen.
Registro (homa voĉo)
Kantado
La tabelo dekstre montras la kutimajn registrojn pri homa voĉo (en ĥoro).
Hefenhofen
Historio
La komunumo Hefenhofen en sia hodiaŭa formo estis fondita en la jaro 1870 per la kunigo de la municipa kaj la loka komunumo Hefenhofen al la nuna unueca komunumo.
Registro (homa voĉo)
Kantado
En koruso kaj en komponado la voĉoj estas grupigitaj jene:
La skemo ĉisube indikas la klasifikon de la registroj laŭ la notoj kaj sonaj frekvencoj (de 70 al 1400 Hz):
Clyde Tombaugh
Clyde William TOMBAUGH (naskiĝis la 4-an de februaro, 1906, mortis la 17-an de januaro, 1997) estis usona astronomo kiu famiĝis pro la malkovro de la planedoido Plutono je la 18-a de februaro 1930 en la Observatorio Lowell en Flagstaff, Arizono. Notinde estas, ke li tiutempe nur estis helpastronomo. En 1932 li komencis studadon en la Universitato de Kansaso, kie li en 1939 doktoriĝis. Dum sia kariero Clyde Tombaugh krom Plutonon malkovris 775 asteroidojn.
Antal Szécsi (skulptisto)
Antal Szécsi [sEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szécsi Antal estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis Schefcsik [ŝefĉik] ĝis 1885. Antal Szécsi naskiĝis la en Pest (urbo) (laŭ alia fonto en Pécs) (Hungara reĝlando), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Antal Szécsi frekventis mezlernejon kaj praktikadis en skulptado ĉe Ignác Oppenheimer, poste en 1873 li studis de Edmund von Hellmer en Akademio de Belartoj de Vieno akirinta diplomon en 1882. Post siaj studoj li skulptadis en Vieno. Li hejmenvenis kaj instruis en Reĝa Teknikuniversitato József inter 1894–1904. Krom la instruado li kreis novbarokajn statuojn, ornamaĵojn al konstruaĵoj (Parlamentejo (Budapeŝto), Palaco Vigadó), altarojn (Preĝejo de Tereza el Avila (Terézváros), Preĝejo Sankta Jozefo (Józsefváros), Preĝejo Ĉieliro de Maria (Belváros)), tombomonumentojn.
1427 Ruvumo
1427 Ruvumo estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la afrika rivero Ruvumo, kiu landlimas inter Mozambiko kaj Tanzanio.
Surovikino
Surovikino (ruse Суровикино) estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.
Svojšice (distrikto Pardubice)
Svojšice troviĝas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, proksime de la ŝoseo n-ro 17 el Čáslav al Heřmanův Městec, Chrudim, proksimume 5 km okcidente de Heřmanův Městec. Vivas ĉi tie. En la jaro 1365, kiam ĝi estis unue skribe menciita, ĝi apartenis al senjoro Mikeš el Svojšice.
Burgeto Svojšice
Sur montelstaraĵo en suda parto de la vilaĝo, sur maldekstra bordo de rivereto ĉe ŝoseo al Choltice estas ruinoj de relative granda burgeto konstruita en la 14-a jarcento. Detruita kaj bruligita ĝi estis dum la tridekjara milito. La restaĵoj atestas, ke temis pri oblonga duetaĝa palaco kun kvarlatera turo. Konserviĝis ankaŭ partoj de volboj kaj pintarkaj fenestroj.
Famaj naskiĝintoj
El Svojšice devenis Julieta Havlíčková, fraŭlinnome Sýkorová, edzino de la fama patriota ĵurnalisto Karel Havlíček Borovský. Antaŭ la fortikaĵeto staras busto por ŝia honorigo.
Eksteraj ligiloj
Busto de Julieto Havlíčková
Surovikino
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18253501.
La urbo estis fondita en jaro 1900 kiel loĝejo ĉe fervoja stacio.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe enenfluo de rivero Ĉar (Чар) en riveron Don (Дон) (Cimljanska akvujo (Цимлянское водохранилище)).
En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1900).
En jaro 1959 la urbo havis 9,3 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 20,3 mil loĝantojn.
Messelirrisor
La formortintaj Messelirrisoridae estas familio el la Koracioformaj. Ili estas malgrandaj birdoj similaj al upupo. En centra Eŭropo ili estis la ĉefaj arbarbirdetoj dum eoceno (49-37 mja).
Nur unu genro estas konata, Messelirrisor kun la specioj Messelirrisor grandis, M. halcyrostris, M. parvus, ĉiuj trovitaj en eksminejo Messel, Germanio. Ili estas la plej fruaj reprezentantoj de la Upupedoj.
Enciclopèdic
Ĝi enhavas artikolojn pri historiaj kaj nuntempaj kulturaj, politikaj kaj sociaj temoj en la hispana kaj en la kataluna, kaj foje ankaŭ en Esperanto. La numero de 2018 de Enciclopèdic prezentis aron da kontribuoj pri la hispana transiro el liberecana perspektivo. La numero 42, publikigita en 2019 inkludas tekston de Xavi Alcalde en la internacia lingvo pri la Striko de La Kanada en 1919. Per tiu striko la laboristoj atingis per la unua fojo la 8-horan labortagon en Hispanio.
Galerio Stable
La Galerio Stable (Stable Gallery) origine situanta ĉe la Okcidento 58a Strato en Novjorko, estis fondita en 1953 de Eleanor Ward. La Galerio Stable gastigis nur komencajn soloajn novjorkajn ekspoziciojn por artistoj kiaj Robert Indiana kaj Andy Warhol.
Historio
La Galerio Stable, kiu estis origine situanta en malnova liver-stalo (stable) de Okcidento 58a Strato en Novjorko, ricevis sian nomon el la origino de ties loko. Dekomence la galerio vendis manekenajn kaj ekspoziciajn fotojn kiuj estas modo-rilataj. Eleanor Ward estis ricevanta multan kuraĝon por sia galerio el gravaj figuroj kiaj Christian Dior, kaj ĉirkaŭ la mezo de la 1950-aj jaroj la Galerio Stable komencis ĉiujare gastigi    omaĝan ekspozicion al la “9th Street Art Exhibition” de 1951 kiam Ward alportis gravajn artistojn de abstrakta ekspresionismo kiaj Willem de Kooning aŭ Jackson Pollock. Tiu ĉiujara evento, kiu estos konata kiel "Stable Annual", estis granda sukceso por la galerio. La Stable Annuals reprezentis tion kio iĝos konata kiel la Novjorka Skolo de abstrakta ekspresionismo de la 1950-aj jaroj.
Hohenau (Malsupra Bavario)
Hohenau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freyung-Grafenau kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
528 Rezia
528 Rezia estas granda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi ŝajnas esti, laŭ sia orbito, ano de la Cibela grupo.
Nomo
Ĝia nomo, "Rezia", estas anagramo de tiu de "Reiza", rolulino en la opero Oberon de Carl Maria von Weber.
Dobriĉ
La urbo Dobriĉ - bulgare Добрич - situas en la nordoriento de Bulgario - okcidente proksime de la Nigra Maro kaj norde de Rumanio. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco (oblasto) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 114 990 homoj - pli-malpli 53 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la regiona aŭtokodo TX.
Etimologio
La urbo ricevis sian nomon el la mezepoka reganto Dobrotica, frato de Balik, laŭ kiu ricevis nomon la urbo Balĉik.
Haveno de Malago
La Haveno de Malago (hispane Puerto de Málaga) estas haveno kun pli ol 3.000 jaroj da antikveco, situanta en la Golfo de Malago, sude de la Ibera duoninsulo, en la okcidenta Mediteraneo. Ĝi estas haveno por pasaĝeroj (regula linio al Melilo), por krozŝipoj (la dua en Iberio), konteneroj, veturiloj kaj fiŝkaptaj ŝipoj.
La Pared de los Moros
La Akvobaraĵo La Pared de los Moros (La muro de la maŭroj) estis romia gravita akvobaraĵo en la Provinco Teruelo, Aragono, Hispanio, date el la 3a jarcento p.K. La aludo al la maŭroj estas memoro de la laboroj de arabaj agrikulturistoj en la regiono kvankam la akvobaraĵo estas multe pli aĝa ol la popola nomo sugestas. Tiu estas unu el la unuaj kaj plej altaj romiaj akvo-baraĵoj kaj rezervejoj en Hispanio. Ĝi estas 8,4 m alta.
Sursk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 56218508.
La urbo estis fondita post jaro 1860.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1953.
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Sura (Сура).
En jaro 1959 la urbo havis 9,1 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 8 mil loĝantojn.
13674 Bourge
13674 Bourge estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Place des Fêtes (pariza metrostacio)
Place des Fêtes [plas de fɛt] (Placo de Festoj) estas stacio sur linioj 7bis kaj 11 de la Metroo de Parizo, situanta en la 19-a arondismento de Parizo.
13674 Bourge
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca amatora astronomo kaj scienca popularigisto Pierre Bourge (1921–2012), fondinto de tiu, kiu iĝis pli malfrue la  Association Française d´Astronomie in 1945 kaj ties magazino Ciel et Espace en 1972. Fervora observinto de kaj konstrinto de teleskopoj, li estis inspiro por generacio da astronomoj, kaj amatoraj kaj profesiaj.
Place des Fêtes (pariza metrostacio)
Stacio
La stacio estis malfermita en 1911. Ĝi eltiras sian nomon de samnoma placo kreita en 1836.
La stacio sur linio 7bis, situanta en kurbo, havas du vojojn ambaŭflanke de insula kajo. Tial ke veturado iras en unusola direkto sur tiu parto de la linio, ambaŭ vojoj kuniĝas ĉe la eliro de la stacio direkte al , kaj la vojo refariĝas ununura. Iom poste, tunelo nomita "Voie des Fêtes" aŭ "Naveda Vojo" deiras maldekstren kaj iras al stacio  kaj al linio 3bis.
9506 Telramund
9506 Telramund estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Friedrich von Telramund, grafo de Brabanto, rolulo en la opero Lohengrin de Richard Wagner.
K.I.Z
K.I.Z estas hiphopa grupo el Berlino, Germanujo. Ĝi konsistas el la repistoj Tarek, Maxim, Nico kaj la diskĵokeo DJ Craft.
Aubach (Wied)
La Aubach estas rojo, kiu fluas tra la distrikto Neuwied en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. unue la rivereto fluas tra la Sayn-Wied-altebenaĵo, kiu apartenas al la malsupra Vestervaldo. Ĝi trafluas la komunumoj Straßenhaus (komunumaro Rengsdorf), Urbach (komunumaro Puderbach), Hardert (komunumaro Rengsdorf) kaj Anhausen (komunumaro Rengsdorf), ĉiam rande de la komunuma teritorio. Poste ĝi fluas trans Wollendorf-Gladbacher bazendeklivo, kiu apartenas al la Mezrejna bazeno) al la urba teritorio de Neuwied. Tie ĝi fluas la „Schwanenteich“, digolago enla urboparto Oberbieber kaj Niederbieber kaj enbuŝiĝas en la rivero Wied, kiu poste enfluas la Rejnon.
Alfluantoj
Pli grandaj riveretoj, kiu havas propran nomon estas:
Cormons
Kormonso (itale kaj friule Cormons, Krmin) estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Gorizia, kiu ekde oktobro 2017 ne plu estas oficiala administra unuo. Ekde tiam la loko apartenis al intermunicipa aŭ interkomunuma teritoria unuo, nomata Collio - Alto Isonzo, sed jam fine de 2019 denove ŝanĝiĝis la administra strukturo: nun ĝi apartenas al tiel nomata malcentra regiona unuo Gorico, kiu laŭ amplekso identas al la antaŭa provinco - tial, pro praktikeco kaj plia koncizeco, tolereblas plutraduki la novan longan administran nomon Ente di decentramento regionale di Gorizia al Esperanto per "provinco Gorico".
Fine de en la komunumo vivis  - fine de oktobro 2022 estis 7 161: sekve daŭre temas pri la sesa plej granda komunumo de la provinco aŭ regiona unuo. Kristana patrono estas la sankta Adalberto de Prago, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Brda/Collio (SLO), Capriva del Friuli, Chiopris-Viscone (UD), Corno di Rosazzo (UD), Dolegna del Collio, Mariano del Friuli, Medea, Moraro, San Floriano del Collio, San Giovanni al Natisone (UD).
Brazila ekstera politiko
Al Brazilo ĉiam estis gravaj eksteraj rilatoj. La lando havas terajn limojn kun 10 landoj kaj ĝia popolo estas formita de enmigrintoj el tre malsamaj landoj, krom Portugalio. La dua gepatra lingvo laŭ nombro de parolantoj en Brazilo estas la japana, kaj ankaŭ estis multaj familioj el tuta Eŭropo, kaj Azio krom, kompreneble, amaso de afrikbrazilanoj.
Malgraŭ havi longegan landlimon, Brazilo, en ĉiu historio, partoprenis nur en unu granda milito, la Milito de la Trilanda Alianco, krom sendi helptrupojn al Eŭropo dum la duaj mondmilitoj. Pro tio diplomatio, kune kun komerco, estas la plej grava formo de internacia rilato de Brazilo.
Historio de Brazila ekstera politiko
Antaŭ la jura sendependo, Brazilo sekvis la portugalan eksteran politikon. Notindaj portugalaj diplomatoj naskiĝis aŭ vivis en Brazilo, ekzemple Alexandre de Gusmão kaj António Vieira.
Monarkia Periodo
Tuj post sendependo, en 1822, Brazila Imperio volis havigi internacian agnoskon, ĉefe de Portugalio kaj aliaj Eŭropaj landoj. Oni atingis tiun celon pere Britio, sed Brazilo devis pagi ĝin per gravaj komercaj kaj politikaj konsesoj al Brita imperio. Tiuj konsesoj daŭris ĝis ĉirkaŭ 1845, kiam la malekvilibro de komerca bilanco kaj kverelo pri komerco de sklavoj igis ke Brazilo lasi la liberkomercon kaj krei fortan impostan protektiismon.
Dum la dua imperio, Brazilo envolviĝis forte en kvereloj de regiono de rivero Platao. Celoj de Brazilo estis prezervi la liberan komercon kaj navigado en rivero Platao kaj ekvilibri la regionan politikon. Tio kondukis la brazilan imperion al interveno kontraŭ Urugvajo kaj Argentino. Tiu politiko kondukis fine ankaŭ al Milito de la Trilanda Alianco. Finita tiu konflikto, Brazila Imperio adoptis neŭtralan kaj paceman sintenon. La lastaj kvereloj pri brazilaj landlimoj estis solvitaj per diplomatia ago de barono de Rio Branco, jam en la komenco de la Unua Respubliko.
Frua Respublika Periodo
En frua respublika periodo, Brazilo izoligis de sudamerika kunteksto. Pro la pozitivismaj ideoj, Brazila respubliko aŭtomate apogadis la francan eksteran politikon. Brazilo ankaŭ apogadis aŭtomate la eksteran politikon de tielnomata "patrinlando", Portugalio. Ĝenerale, Brazila diplomatoj ankaŭ apogis aŭtomate eksteran politikon de Usono kaj Britio kiam tiuj politikoj ne tuŝis tre rekte brazilajn internajn aferojn. Tia obeema politiko faris Brazilo sendi helptrupojn al Eŭropo dum Unua mondmilito kontraŭ Centraj Imperioj.
Post unua mondmilito, Brazilo havis gravan kaj samtempe malviglan rolon en Ligo de Nacioj, t. e., ĝenerale brazilaj reprezentantoj partoprenis de preskaŭ ĉiuj decidoj, traktatoj kaj kunvenoj, sed ĉiam sekvis la voĉon de Britio kaj Francio.
Kiam komencis la Dua mondmilito, la rapida falo de Francio abalis la brazilan sintenon rilate al historia rolo de tiu lando. Faŝismo kaj Naziismo fariĝis tre atraktivaj al brazilaj konservativuloj, ĉefe ĉar estis en Brazilo multaj germanoj, italoj kaj japanoj kiuj venis kiel duonsklavuloj. Oni miris ke Hitler kaj Mussolini transformigis sklavajn popolojn en militistoj kaplabaj konkeri la francan "centran popolon" en kelkaj monatoj.
Post Dua mondmilito
Post la Dua mondmilito, Usono trudas al tuta amerika kontinento la tutamerikan solidarecon kiu signifis kontraŭ-komunismon kaj partoprenon en Malvarma milito per akceptado de Doktrino de Truman. De tiu tempo okazis la reveno de Brazilo al latinamerika politiko. Mokaĵo diras ke usonanoj pensas ke ĉefurbo de Brazilo estas Bonaero, ĉar ili postulas la saman eksteran politikon al Brazilo kaj Argentino kaj ne agnoskis la profundajn kulturajn kaj historiajn diferencojn inter la du landoj. Sed ankaŭ usonanoj ne vidas diferencon inter meksikanoj kaj argentinoj. Foje, dum la estraro de Perón, ili sendis al Bonaero kinan filmon kiu montris argentinojn uzante meksikajn sombreroj, tio kaŭzis ribelon kaj protestojn kontraŭ usona ambasadejo en Bonaero.
Malgraŭ tio, kaj aliaj usonaj malĝentilecoj, Usono gvidis la latinamerikan eksteran (kaj internan) politikon ĝis la 60-a jardeko.
60-a jardeka politiko
En la komenco de 60-a jardeko, Brazilo pruvis sendependan eksteran politikon. La prezidento Jânio Quadros refarigis diplomatiajn rilatojn al Kubo, donis medalon al Che Guevara kaj, finfine, agnoskis la ekzistadon de Sovetunio. La prezidento João Goulart daŭrigis la amikajn diplomatiajn rilatojn kun komunismaj landoj kaj protestis kontraŭ la intervena politiko de Usono en Latinameriko.
Militista Periodo kaj Respondeca Pragmatismo
La Militista registraro kiu komencis en 1964 reprenis la aŭtomatan apogon al Usono. En 1973 la grava monda ekonomia krizo devigis al diktatoro Ernesto Geisel redirekti eksteran politikon kaj krei la doktrinon de Respondeca Pragmatismo. Jimmy Carter forigis la apogon de Usono al Brazila diktaturo kaj premis pro demokratiigo. Doktrino de Respondeca Pragmatismo daŭris ĝis la fino de 80-a jardeko.
Nunaj sintenoj
En fino de 80-a jardeko la interna situo de Brazilo sanĝis. Interne, Brazilo revenis al demokratio, ekonomie, la lando serĉis enmeton pli konkurencebla en tutmondiĝo. Tiu sinteno malfermis novajn perspektivojn al internaciaj rilatoj, ĉefe al partopreno de forumoj kaj internaciaj organizoj. Malpli gvidata de ideologioj, graviĝis la trovo de novaj politikaj kaj ekonomiaj asocianoj por komunaj investoj, komerciaj kaj teknologiaj intersanĝoj, ktp. Mercosur estis unu el la unuaj pruvoj en tiu direkto. Komerca "batalo" kontraŭ Kanado en fino de la 20-a jarcento montris al Brazilo la avantaĵoj de atakema komerca politiko.
Hodiaŭ Brazilo ne apogas aŭtomate nenian eksteran politikon de alia lando, kaj partoprenas de ĉefaj internaciaj organizoj.
Plav
Plav (Плав, albane Plava/Pllavë) estas urbo en la nordorienta parto de Montenegro. Ĝi estas centro de la samnomata opŝtino kun 9 081 loĝantoj, en Plav mem vivas 3 717 loĝantoj. Administre falas sub ĝi la tuta vico de pluaj vilaĝoj.
La urbo troviĝas norde de konata Lago de Plav, kiun ĉirkaŭas diversaj montaroj, ekz. Prokletije. La lago estas ĉefa turista allogaĵo de la urbo, eĉ kiam en Plav troviĝas la tuta vico de pluaj historiaj objektoj (mezepoka turo kaj kelke da moskeoj el tempo de ekzistado de Osmanida imperio).
Stacio Shichikenjaya
Stacio Shichikenjaya (japane: 七軒茶屋駅 [Ŝiĉikenĝaja-eki], angle: Shichikenjaya Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Asaminami, Hiroŝimo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Kabe.
Nuntempa danco
La nuntempa danco estas maniero de arta esprimo kiu baziĝas sur la tekniko de la klasika baleto, kaj kiu enhavas malpli da rigidaj movoj. Ĝi naskiĝas kiel reago al la klasikaj formoj kaj probable kiel bezono esprimi sin pli libere per la korpo. Ĝi estas danco per kiu oni esprimas, tra la dancisto, ideon, senton, emocion, same kiel la klasika baleto, sed miksante korpajn movojn de la 20a kaj 21a jarcentoj. Karakterizaĵo de ĉi stilo estas la uzado de aŭdvidaĵoj por akompani la koreografion.
Fort Worth
Fort Worth estas la kvina plej granda urbo de Teksaso kaj la 18-a plej granda de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Fort Worth estas la adminnistra centro de la kantono Tarrant. Ĝi situas preskaŭ 50 kilometroj de Dallas kaj formas kun tiu urbo la metropolon „Dallas-Fort-Worth“. En Fort Worth la Texas Christian University havas sian sidejon. En la urbo ankaŭ troviĝas la centra administrejo de American Airlines, la plej granda flug-kompanio de la mondo.
Historio
En 1849 Fort Worth estis fondita kiel armea posteno kaj nomita laŭ generalo William J. Worth, komandinto de la usonaj trupoj en la milito inter Meksikio kaj Usono.
Pli poste la urbo evoluis al unu el la plej grandaj centroj de bovo-komerco de Usono, ĉar ĝi situis apud grava transportvojo por bovoj, la t.n. Chisholm Trail. En 1876 Fort Worth estis ligita al la fervoja reto de la Texas and Pacific Railroad, kio plifortigis la gravecon de la urbo kiel nodo de bovo-tranporto. Ĝis hodiaŭ la urbo havas la renomon de "bov-gardista urbo".
Vidindaĵoj
La muzeoj de la „Cultural District“ ("Kultura distrikto") apartenas al la plej gravaj de Usono: Philip Johnson ankaŭ kreis Water Gardens (1976), en parko en la urbocentro kun atento-kaptaj fontanoj. Ĝi fariĝis internacie konata pro la Science-Fiction-filmo Logan´s Run, filmita parte tie.
Trafiko
En Fort Worth troviĝas la internacia flughaveno Dallas-Fort Worth (IATA-kodo: DFW).
La trafiko en la urbo kaj al la ĉirkaŭa regiono estas dominita de aŭtoj. Tramo ekzistis inter 1963 kaj 2002 Fort Worth estas sidejo de la fervoja kompanio Burlington Northern Santa Fe Railway.
(83977) 2002 CE89
(83977) 2002 CE89 estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero : ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Szczytno
Szczytno estas urbo en provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de samnoma distrikto Szczytno. Ĝis la jaro 1945 la urba teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La urbo ĝis tiu jaro nomiĝis Ortelsburg. Fine de en la urbo vivis.
En 14-a jarcento en tiu ĉi loko estis konstruita brika kastelo de la germana ordeno surloke de antaŭa ligna gvatoturo el la 13-a jarcento.
La urborajtojn Szczytno ricevis en 1723. Dum 17 jarcento okazis tie incendioj, epidemioj kaj detruoj kaŭzitaj de militoj. En 19-a jarcento la urbo disvolviĝis, en la jaro 1818 r. ĝi iĝis ĉefurbo de distrikto. Oni konstruis multajn domoj por oficejoj, estis fonditaj lernejoj. Ekfunkciis fervojo. Dum la dua mondmilito la urbo estis detruita en 45%.
Antikvaĵoj:
- La urbodomo - konstruita en la jaroj 1936-1937.
- Ruinoj de brika kastelo de la germana ordeno konstruita ĉ. la jaro 1370. Dum la mezepoko la kastelo estis sidejo de komandisto kaj de 1525 (post sekularigo de Prusio) la sidejo de starosto. En 16-a jarcento la kastelon oni alikonstruis. Ĝi iĝis ĉasista kastelo por princo Georgo Frideriko. Fine de 18-a jarcento ĝi ruiniĝis kaj oni malkonstruis ĝin. En 1924 parto de la muroj estis rekonstruitaj kaj en la jaro 1938 surloke de antaŭkastelo oni konstruis oficejon kaj unu jaron poste la lastajn kastelajn fragmentojn oni adaptis por muzeo.
- Mazuria Muzeo troviĝas en la parto de la urbodomo. Ĝi funkcias de la jaro 1945 kaj daŭrigas tradiciojn de la antaŭa germana etnografia muzeo Heimatmuseum. Oni prezentas en ĝi kulturon de la mazuria popolo. Precipe unika kaj interesa estas ekspozicio de mazuriaj fornaj kaheloj.
- Baroka preĝejo – protestanta el la jaro 1718.
- Mazuria kabano el la 19-a jarcento.
- Kelkaj tombejoj, el inter kiuj oni devas specjale mencii la judan tombejon. Ĝi estis fondita en la jaro 1815 kaj sufiĉe bone konservita. La plej malnovaj estas tomboŝtonoj ("Mazeva") de Eske Itzig (1782-1827) kaj Israel Aronson (1779-1833). La lasta entombigo okazis tie fine de 30-jaroj de 20a jarcento. Ĝis nun restis spuroj de 202 tomboj. Bone konservitaj estas 68 mazevoj. La juda tombejo malgraŭ parta detruo estas unu el la plej bone konservitaj judaj tombejoj en iama Orienta Prusio. Ĝi estas registrita en la jaro 1988 kiel historia monumento.
Religiaj komunumoj: En la urbo funkcias kelkaj religiaj komunumoj: Baptistoj, Protestantoj, Rom-Katolikoj, Pentekostanoj, Adventistoj kaj ankaŭ Atestantoj de Jehovo.
8688 Delaunay
8688 Delaunay estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la franca matematikisto kaj astronomo Charles-Eugène Delaunay (1816–1872), fama pro lia "Théorie du mouvement de la lune" (Teorio pri la Luna movo). Farita ano de la Akademio de Sciencoj de Francio en 1855, li estis posteulo de Urbain Le Verrier kiel direktoro de la Observatorio de Parizo en 1870, sed poste, Urbain Le Verrier reprenis tiun postenon en 1873, post la morto de Delaunay.
Erik Durm
Erik Durm (naskiĝis en Pirmasens, do nun -aĝa) estas germana futbalisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012. Interalie li en tiu teamo partoprenas la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la germana teamo atingis la ĉampionecon. En la matĉoj de la nacia teamo li rekoneblas per la ĉemiza numero "15". Klube li laŭ stato de somero 2014 membras en la teamo de Borussia Dortmund.
NGC 255
NGC 255 (aliaj indikoj — PGC 2802, MCG -2-3-17, IRAS00452-1144) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Felix Klein
Christian Felix KLEIN (25a de aprilo 1849 – 22a de junio 1925) estis germana matematikisto kaj instruisto pri matematiko, konata pro sia laboro kun teorio de grupoj, kompleksa analitiko, ne-Eŭklida geometrio kaj pri la asocioj inter geometrio kaj grupoteorio. Lia Erlangena Programo de 1872, klasiganta geometriojn laŭ iliaj bazaj simetrigrupoj, estis influa sintezo de multo de la tiama matematiko.
Li faris mezlernejon en Düsseldorf, kaj poste studis matematikon kaj fizikon en la Universitato de Bonn, profesoriĝis en Munkeno en la Technische Hochschule dum 1875. Tie li kaj Alexander von Brill instruis por elstaraj studentoj, kiel Adolf Hurwitz, Walther von Dyck, Karl Rohn, Carl Runge, Max Planck, Luigi Bianchi kaj Gregorio Ricci-Curbastro.
En 1875 Klein edziĝis al Anne Hegel, nepino de la filozofo Georg Wilhelm Friedrich Hegel.
Post kvin jaroj en la Technische Hochschule, Klein estis nomumita profesoro pri geometrio en Leipzig. Tie liaj kolegoj estis Walther von Dyck, Rohn, Eduard Study kaj Friedrich Engel. La jaroj de Klein en Leipzig, 1880 ĝis 1886, fundamente ŝanĝis lian vivon. Dum 1882, lia sano malbonegiĝis; dum 1883–1884, li suferis pro deprimo. Tamen lia esplorado pluis.
Klein profesoriĝis en la Universitato de Gotingeno en 1886. Ekde tiam ĝis sia retiriĝo en 1913, li klopodis re-establi Gotingenon kiel la ĉefa centro por matematika esplorado en la mondo. En 1895, Klein dungi David Hilbert el la Universitato de Königsberg; tiu nomumo montriĝis sukcesega, ĉar Hilbert pluigis la Gotingenan bonan reputacion ĝis sia propra retiriĝo en 1932.
Pro la redaktoreco de Klein, la gazeto Mathematische Annalen iĝis unu el la plej bonkvalitaj primatematikaj gazetoj en la mondo. Ĝi temis pri kompleksa analitiko, algebra geometrio kaj invarianta teorio (almenaŭ ĝis Hilbert finigis la temon). Ĝi havigis ankaŭ gravan produkton pri reala analitiko kaj la nova grupoteorio.
Aydın
Aydın (prononco ; historie nomita ankaŭ Güzelhisar kaj Tralles) estas urbo en Turkio. Ĝi apartenas al la samnoma provinco Aydın kaj estas ties administra centro. La provinco kaj do ankaŭ la urbo Aidın situas en la Egea regiono de la lando. En 2012 la urbo havis loĝantojn, kun la aldonaj loĝlokoj en la urba distrikto Aydın merkezi estis  loĝantoj.
József Suták
József Suták [jOĵef ŝutAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo Suták József estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto, pastro, monaĥo.
József Suták naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
József Suták frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Vác, en 1888 li aliĝis al la piaristoj, poste li lernis teologion 2 jarojn en Nyitra. En 1889 li pastriĝis. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1890, poste li instruis en piaristaj gimnazioj en Szeged kaj Budapeŝto. En 1892 li doktoriĝis. Post 4 jaroj li ekinstruis en Reĝa Universitato de Budapeŝto kiel privata profesoro, ekde 1912 kiel publika ordinara profesoro. Li pensiuliĝis en 1936.
Akvobaraĵo Esparragalejo
La Akvobaraĵo Esparragalejo estis romia multarka kontraŭforta akvobaraĵo en Esparragalejo [esparragaLEĥo] (asparagejeto), Provinco Badajoz, Ekstremaduro, Hispanio, date el la 1a jarcento p.K.
Tiele ĝi estas la plej frua konata el ties tipo.
Dehiba
Dehiba estas vilaĝo kaj komunumo en Gubernio Tatuino, en suda Tunizio. Ĝi situas proksime al centra parto de la limo al Libio kaj je 130 km de Tatouino.
Ĝi havas ĉ. 4.000 loĝantojn.
Komunumoj de Franca Gujano
Jen listo de la 22 komunumoj de la franca transmara departemento Franca Gujano en Sudameriko, laŭalfabete.
Halsdorf
Halsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Komunumoj de Franca Gujano
Aliaj vilaĝoj
Ekzistas kelkaj vilaĝoj aŭ vilaĝetoj, kiuj ne estas rigardataj kiel komunumoj (ili do administre apartenas al la supre menciitaj komunumoj). Interalie :
Károly Melles
Károly Melles [kAroj meleŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Melles Károly, en germana lingvoteritorio Carl Melles estis hungara-aŭstra dirigento, korusestro, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Judit Rohonczy, lia filino estis Melles Sunnyi.
Louis Meijer
Johan Hendrik Louis Meijer (Amsterdamo, 9-a de marto1809 - Utreĥto, 31-a de marto1866) estis nederlanda pentristo, litografo kaj redaktisto konata pro siaj marpentraĵoj.
Károly Melles
Károly Melles naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Vieno.
Biografio
Károly Melles maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1949. Lia ĉefinstruisto estis János Ferencsik, krome li ricevis private lecionojn de Otto Klemperer. Post siaj studoj li estis korusestro 3 jarojn. Inter 1952 kaj 1956 dirigentis 3 simfoniajn orkestrojn, krome ekde 1954 li instruis en la Muzikarta Altlernejo. Intertempe li edziĝis, iom poste filo naskiĝis. La familio disidis al Aŭstrio depost falo de la Hungara revolucio de 1956. En 1958 Melles ricevis dirigentan statuson en Luksemburgo, jam tie naskiĝis la menciita filino. En 1960 li jam dirigentis en Italio, en la sekva jaro la geedza paro eksgeedziĝis. Post jaroj li akiris dirigentan laboron en Vieno, li ricevis aŭstran ŝtatanecon en 1966. Tiutempe li estis ankaŭ gastodirigento en gravaj orkestroj de Eŭropo. Pro sanproblemoj li plene retiriĝis en 1996. Li ricevis hungaran, italan kaj aŭstran premiojn inter 1953-1995.
66391 Moshup
66391 Moshup estas malgranda merkurrenkonta, venusrenkonta, kaj terrenkonta atona asteroido, akompanata de asteroida luno nomata  Squannit; nomoj devenantaj de indiana mitologio.
Ĝia estis malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Nomoj
Moshup estis giganto, kiu, laŭ indianaj legendoj, vivis ĉe la marbordo de Nov-Anglio, kaj estis responsulo de variaĵo da geologiaj trajtoj. Celante bonteni ekvilibron, li edziĝis al Avino Squannit, estrino kaj kuraculino de la Makiawasug aŭ Malgranda Gento, kiu vivis proksime. La malbona vetero estis atribuata al tempoj kiam la geedzoj kverelis.
Orbito
Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de Merkuro, de Venuso kaj de la Tero.
Pro sia perihelio de 0,1999 AU (29,905 milionoj da km), ĝi estas la konata merkurrenkonta kaj duopa asteroido, kiu plej alpromiĝas al la Suno.
Ecoj
Laŭ radaraj observoj elde la Observatorioj de Goldstone kaj Arecibo en 2001, 2002, 2017, kaj 2018, ĝi havas averaĝan diametron de 1,317 km, ĝia formo estas platigita (flaneca) elipsoido kun ekvatora kresto: tiu formo ne estas malofta ĉe la korpoj konsistantaj el rubamasoj kun rapida rotacio, kiel 101955 Bennu aŭ 162173 Ryugu.
Pro la rapida rotacio de la asteroido, partikloj de ties surfaco emas gliti ĝis la supro de la kresto, kiu paradokse estas la "plej malalta punkto" de la asteroido; la partikloj ĉe la supro de la kresto estas feble ligataj al la asteroido, pro la centrifuga forto, ili estas proksimaj esti elĵetitaj en la kosmon. Sufiĉus, ke partiklo estus levita de kelkaj metroj, por ke ĝi troviĝus en samdaŭra orbito. La ĉeesto de satelito resendus tiun partiklon al la surfaco de la asteroido, kie ĝi rekomencus sian glitadon al ekvatoro.
Satelito
Squannit, la satelito de 66391 Moshup estis malkovrita la de P. Pravec kaj L. Kotková uzinte kaj radarajn observojn, anoncita en majo 2001. Komence, la ĉefa korpo estis nomita Alfo, kaj la malĉefa (la satelito), Beto.
Radaraj observoj permesis konfirmis la ĉeeston de satelito.
Tiu satelito havas estimatan diametron de 0,451 ± 0,027 km kun elipsoidan formon de 1,532 x 1,495 x 1,347 km, orbitan 2,548 ± 0,015 km kaj  de 0,7259 ± 0,0015 tago (17,42 ± 0,036 horoj) kaj sama rotacia periodo: la satelito estas en ligita rotacio, kun ĝia granda akso direktata laŭ la rekto Moshup – Squannit.
La maso de la sistemo estis kalkulita je 2,49x1012 ± 5,4x1010 kg, La denso de Moshup estas 1,97 ± 0,24 g/cm³ kaj tiu de Squannit: 2,81 ± 0,82 g/cm³.
La satelito Squannit havas malsimplan orbitan dinamikon: kvankam en ligita rotacio, ĝi montras osciladojn, aŭ balancadojn, de tiel granda amplitudo, ke ĝi estas rigardita kiel la objekto plej ekscitata en la sunsistemo. La kialo estus la oftaj pasoj proksime de la Suno per kiuj la duopa sistemo reakiras eksciton.
Leonid Kuĉma
Leonid Kuĉma (Леонід Кучма; Леонид Кучма; naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1938) estas ukraina politikisto. Interalie, li estis prezidento de Ukrainio de la 10-a de julio 1994 ĝis la 23-a de januaro 2005. Antaŭe, de la 13-a de oktobro 1992 ĝis la 22-a de septembro 1993 li estis ĉefministro de Ukrainio.
66391 Moshup
Satelito
La osciloj de Squannit povas kialigi ties pli grandan denson: estigante skuojn, kiuj kompaktigus la materialon de la luno.
Szczecinek
Szczecinek (germane: Neustettin, Neuen Stetin, Nien Stettin, Kleinstetin 1575 (1579), kaŝube: Szczecënkò, Nowé Szczëtno, Szczecinek, Szczecink) estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Szczecinek en distrikto Szczecinecki.
Historio de Szczecinek en la Mezepoko
Dum la frua Mezepoko en la ĉirkaŭaĵo de la hodiaŭa urbo estis malgranda burgo. Tamen ĝi estis detruita komence de la 12a jc. Probable dum la tempo de bataloj de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa por akiri Pomerion. Fine de la 13a kaj konmence de la 14a jarcentoj estis la ekspansio de Brandenburgio al Pomerio. Pomorze Zachodnie wkroczyło w XIV wiek podzielone, rozbite na szereg małych księstw, z których każde prowadziło swoją własną, mniej lub bardziej niezależną politykę. Por kontraŭstari al Brandenburgio unu el la princoj de Okcidenta Pomerio, Warcisław la 4-a (1291-1326), en la jaro 1310 fondis la urbon Nova Szczecin, do la nunan Szczecinek. Miasto powstało na południe od istniejącej już osady rybackiej Kiecz położonej u brzegów jeziora Wielimie. W politycznych planach Warcisława IV Szczecinek miał pełnić bardzo ważną rolę granicznej warowni. Dlatego teren przeznaczony na lokację był wybitnie obronny, otoczony wodami dwóch jezior, rzekami i bagnami. W 1368 roku Szczecinek przypadł Warcisławowi V (1326-1390). Natomiast księstwo szczecineckie przetrwało do jego śmierci w 1390 roku. W okresie wojen polsko-krzyżackich, na zamku w Szczecinku odbyły się dwa zjazdy: w 1409 i 1423 roku. Partoprenis ankaŭ en ili la pomeriaj princoj, altaj majstroj de la Teŭtona Ordeno kaj en la dua ankaŭ Eriko de Pomerio (1382-1459) (vidu la apudan bildon) kiu estis la duko de Pomerio kaj samtempe li estis la reĝo de Danio, Svedio kaj Norvegio.
Historio de Szczecinek de la 16-a jc ĝis la 19-a jc
La 16a jc kaj la regado de duko de Pomerio Bogusława la 1-a tio estis en la historio la tempo de paco kaj disvolvo. Dopiero w latach 1581-1592, podobnie jak na całym Pomorzu, nasiliły się niepokoje społeczne, które w przypadku Szczecinka przybrały formę walki z czarownicami. Dum la Tridekjara milito (1618-1648) należał do najgorszych w dziejach miasta. Przemarsze wojsk wszystkich walczących armii, rabunki, napady i wreszcie zaraza spustoszyły Szczecinek. Jedynym pozytywnym wydarzeniem było w tamtym czasie ufundowanie w 1640 roku fare de Dukino de Pomerio Jadvigo (Hedvigo) el Brunsvigo-Wolfenbüttel jednego z pierwszych en Okcidenta Pomerio gimnazjów. Koniec XVIII i wiek XIX przynosi dalszy rozwój miasta. Wielkie znaczenie dla rozwoju miasta miało obniżenie wód jeziora Wielimie przeprowadzone w latach 1780-1784. Fino de la Napoleonaj militoj donis al la urbo la ekonomian disvolvon kaj investadoj, alfluis multe da loĝantoj al la urbo. W 1812 roku Szczecinek zamieszkiwało 1.749 osób, a już w 1843 roku - 4.054. Zwiększała się też liczba domów. W 1800 roku było ich 299, w 1825 roku - 347, 1840 roku - 378, a w 1855 roku - 466. En la jaro 1878 Szczecinek ricevis la fervojan ligon kun Węgorzewo.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de Szczecinek dum la 20-a jc
En la jaro 1910 la tiama urba estraro organizis la solenaĵon okaze de la 600-jara datreveno de la urbo Szczecinek. W okresie międzywojennym miasto stało się znanym i popularnym ośrodkiem turystycznym.
Duża w tym zasługa dobrych połączeń kolejowych, dzięki którym Szczecinek stał się ważnym węzłem komunikacyjnym na Pomorzu. W czasach hitlerowskich wzniesiono w mieście dwa duże kompleksy koszar i system umocnień Wału Pomorskiego na zachód od miasta. En la jaro 1938 dum la Kristala nokto germanoj bruligis la lokan sinagogon en Szczecinek. Stąd we wrześniu 1939 roku ruszył na Polskę Korpus Pancerny generała Heinz Guderian. Miasto zostało zdobyte 27 lutego 1945 roku przez oddziały Ruĝa Armeo po krótkiej, zaledwie jednodniowej walce.
Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). La nuna nomo de la urbo estis administre decidita la 7an de majo 1946.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Bibliografio
2005.
Surguto
Surguto (Сургут) estas urbo en Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 71136.
La urbo estis fondita en jaro 1594.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.
La interurba telefona kodo estas 3462, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Obj (Обь), en 10 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.
En la urbo estas flughaveno.
En jaro 1959 la urbo havis 6 mil loĝantojn.
En jaro 2009 la urbo havis 299 mil loĝantojn.
Historio
En la 1950-aj jaroj la urbo konsistis el du partoj: la malnova Surguto, situanta ĉe la maldekstra bordo de rivero Bardakovo ĉe tie enfluo al la rivero Obo, kaj Ĉjornij Mis (Чёрный Мыс; Nigra Kabo). Tiu lasta formiĝis en la 1930-aj jaroj kiel loĝloko de malkulakigitaj kaj ekzilitaj kamparanoj. Suma loĝantaro estis proksimume 6000 homoj. Ĉiuj konis unu la alian, preskaŭ neniu ŝlosis la pordojn, boatoj kaj retoj kuŝis subĉiele, apud la urbo staris ĉasistaj kabanoj kun provizio. Lokanoj tre ŝatis la romancon surbaze de poemo "Anakoretino" (Затворница) de la rusa poeto Jakov Polonskij. Oni kantis ĝin dum ĉiuj familiaj festenoj kaj nomis "surguta himno".
Post alveno de la naftistoj kaj geologoj loĝantaro de la urbeto draste kreskis. Se origine en Surguto loĝis 3500 homoj (en Surguta distrikto — 13 500, inkluzive la urbon), do jam en 1964 loĝantaro duobliĝis kaj en 1965 en Surguto loĝis preskaŭ 10 500 hoomj. Mankis pano, ĉar tiutempe funkciis unusola bakejo de la fiŝkaptista kooperacio. La distrikta partiestro Vasilij Baĥilov ordonis ke ĉiuj organizaĵoj baku panon memstare, en siaj kantinoj anstataŭ preni el vendejoj. En 1965 ekfunkciis bakejo de geologoj, en 1966 — tiu de naftistoj, poste aperis bakejo de konstruistoj kaj nova urba bakejo.
En 1964 en loka gazeto estis publikigita duonŝerca artikolo "Surguto post dudek jaroj" verkita de loka ĵurnalisto Gennadij Provodnikov. Li priskribis altajn domojn, asfaltan ŝoseon, busojn, trolebusojn kaj tramojn, fervojstacion al kiu venas komfortaj trajnoj el Moskvo, palacon de naftistoj, operejon, flughavenon akceptantan aviadilojn Iljuŝin Il-18 kaj Tupolev Tu-114, monumenton al malkovrintoj de la siberia nafto kaj eĉ kosmoflugon de la unua ĥanto-astronaŭto Nikita Pokaĉjov.
Post malkovro de apudaj naftominejoj en la 1960-aj jaroj al la urbo venis naftistoj. Aleksej Barsukov, estonta estro de la trusto Ĉeftjumennaftogasokonstruado (Главтюменнефтегазстрой), jam en 1964 diris al lokaj partiestroj: "Ni prikonstruos naftominejojn kaj konstruos la urbon — grandan urbon de naftistoj". La ĝi ricevis la urban statuson.