cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burgo Scharzfels
Fortikaĵo kaj arestejo
En 1627 la kastelo estis vastigita, okupita fare de garnizono kaj tre fortikigita. En la jarcentoj post la konstruado de la kastelo neniu malamiko povis kapti ĝin, malgraŭ konfliktoj kiel ekzemple la Kamparana ribelo aŭ la Tridekjara milito. En la 17-a jarcento Scharzfels iĝis prizono.
De 1695 Eleonore von Knesebeck (nask. en 1655) restis ĉi tie, kiu venis de prestiĝa Lüneburga familio (malalta nobelaro). Ŝi estis iĝinta la domservistino al princino Sophie von Ahlden post ŝia geedziĝo en 1682. Inter la delikateca deksesjarulino kaj Eleonore estis amikeco, speco de patrina-filina rilato. Eleonore ankaŭ iĝis iniciita en la ekstergeedza amafero de Sophie kun la malzorgema grafo Philip Christoph von Königsmarck kaj portis la amleterojn inter la sekrete enamiĝintoj. La familio von Knesebeck ofte provis startigi laŭleĝan procezon kaj ofertis vane kaŭcion de 100.000 taleroj. La kaptitino restis malliberigita en malgrandega ĉambro kun la nura privilegio vidi maljunan flegistinon unufoje potage. Ŝia familio poste subaĉetis la tegmentiston Veit Rentsch. Kiel rezulto Eleonore estis liberigita en 1697 kun ekstera helpo en aŭdaca maniero: ŝi estis alkroĉita al la korpo de la savanto dum la 20 metrojn longa sobenigo pere de ŝnuro. Antaŭe, li faris malfermaĵon en la tegmento de la ĉambro de kie la kaptitino estis transportita eksteren. Malsupre, ŝia frato atendis kun manpleno da surĉevalaj viroj kaj portis ilin al sekura loko. Ŝi vojaĝis al Vieno por ricevbi imperiestran leteron de protekto kaj poste ŝi moviĝis al Braunschweig. En 1717 ŝi mortis en vilaĝo proksime de tiu grandurbo. De la familio de Sophie, ŝi ricevis 2.000 talerojn da subteno..
Konkero
En 1761, dum la Sepjara Milito, korpuso de francaj soldatoj, numerantaj proksimume 6.000 virojn, ekaperis antaŭ la Scharzfels-kastelo. Ili ne sukcesis ke la burgodefendantoj kapitulacis, finfine nur per ruzo kaj subtera tunelo. Post dek-taga sieĝo, la garnizono transcedis la kastelon la 25an de septembro 1761. La kapto de tiu ĝis tiam nekonkerebla fortikaĵo kaŭzis grandan jubiladon en Parizo. Ilia ĝojo estis malaltigita kiam iĝis konate ke la defendantoj estis plejparte malsanuloj. Poste ili eksplodigis la burgon ĉarprinco Ferdinand von Braunschweig estis alproksimiĝanta kun armeo. Ekde tiam la kastelo estas ruino.
Ekskursocelo ŝatata
La kastelo estas nr. 151 en la etaparo de Harzer Wandernadel kaj estas parto de la migradoretoj Karststeig respektive Harzer Baudensteig. La norda flanko de la dolomita roko estas eĉ uzita por sporta grimpado.
Elektra Fervojo Kejsej
Elektra Fervojo Kejsej (japane: 京成電鉄株式会社 [Keisei dentecu kabuŝiki-gaiŝa], angle: Keisei Electric Railway Co., Ltd.) estas japana privata fervoja kompanio en orienta Tokio, en norda kaj centra partoj de la gubernio Ĉiba. Ekde 2001 ĝi estas markita ankaŭ kiel K'SEI.
La nomo "Kejsej" (京成) estas farita el ideogramoj el "Tokio" (東京) kaj "Narita" (成田), tiujn du urbojn ligas la ĉefa linio.
La fervoja reto de Kejsej ligas orientan parton de Tokio (stacioj, , ) kun la urboj Funabaŝi, Naraŝino, Jaĉijo, Sakura, Narita, Ĉiba kaj kun la Internacia Flughaveno Narita.
Linioj
Komuna longo de la fervoja reto de Kejsej estas 152,8 km.
Brosso
Brosso estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Tavagnasco, Traversella, Borgofranco d'Ivrea, Quassolo, Trausella, Meugliano, Lessolo kaj Vico Canavese.
Elektra Fervojo Kejsej
Linioj
Inter la stacio kaj la flughaveno estas fervoja nodo (nodo de Komaino), kie intersekcas la ĉefa linio kun linioj Kejsej-Higaŝi-Narita kaj Kejsej-Narina-kuko. La trako inter la nodo kaj la stacio (6,0 km) estas komuna por la ĉefa linio kaj la linio Kejsej-Narita-kuko. La trako inter la nodo kaj la stacio (1,0 km) estas komuna por la ĉefa linio kaj la linio Kejsej-Higaŝi-Narita.
Estas planita plilongigi la linion Kejsej-Ĉihara je 8,2 km de la stacio al.
Brovello-Carpugnino
Brovello-Carpugnino estas komunumo de Italio.
Minoru Ōta
Minoru Ōta (大田 実 Ōta Minoru, 7a de aprilo 1891 – 13a de junio 1945) estis admiralo de la Imperijapana Ŝiparmeo dum la Dua Mondmilito, kaj la fina komandanto de la japanaj marfortoj defendante la duoninsulon Oroku dum la Batalo de Okinavo.
En Okinavo, Ōta komandis forton kun teoria nombro de 10 000 homoj. Tamen, duono estis civilaj laboristoj rekrutitaj por militservo kun minimuma trejnado, kaj la cetero estis pafistoj el diversaj marŝipoj kun malmulta esperto en bahalado surtera. Fontoj de Aliancanoj estas kontraŭdiraj pri lia rolo kiel komandanto de marmilitaj elementoj en Okinavo. Kelkaj citas, ke Ōta estis kapabla organizi kaj konduki ilin al efektiva forto, kiu luktis agrese kontraŭ la fortoj de Aliancanoj, "retiriĝante sin malrapide reen al la fortikita duoninsulo Oroku."
Gábor Szabó (kuracisto)
Gábor Szabó [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabó Gábor estis hungara kuracisto, biologo, profesoro, membro (korespondanta en 1973, ordinara en 1982) de Hungara Scienca Akademio.
Minoru Ōta
Ōta komencis preparadon ĉirkaŭ la 24a de majo, por la retirigo de ĉiuj marmilitaj elementoj suden en subteno de la Armeo. Li detruis plej el la peza ekipaĵaro, municio kaj eĉ personaj armiloj. Survoje suden, la stabanaro de la 32a Armeo ordonis Ōta reen al la duoninsulo Oroku menciante ke estis eraro en la planado. la marmilitaj elementoj revenis al siaj iamaj pozicioj sen peza armilaro kaj ĉirkaŭ la duono de la trupoj ne havis pafilojn. La usonanoj, ne konstatinte la dekomencan retiron atakis kaj fortranĉis la duoninsulon pere de atakoj el la nordo surtere, kaj unu lasta marborda surterigo lantaŭ la pozicioj de la la marmilitaj elementoj. Multaj el tiuj tiam memmortigis sin sen apenaŭ armiloj, kaj kelkaj faris lastan ataketon el la enirejoj de la kavernoj.
Gábor Szabó (kuracisto)
Gábor Szabó naskiĝis la  1927 en Sárospatak. Li mortis la 1996 en Debrecen.
Vaporbanejo
Vaporbanejo estas ĉambro plenigita per varma vaporo cele al malstreĉiĝo kaj purigado. Vaporbanejoj havas longan historion, kaj popularis interalie en grekaj kaj romiaj tempoj.
Historio
La originoj de vaporbanejoj venas de la kulturo de romiaj termobanejoj, kiu komenciĝis kulmine de la Romia Imperio. La antikvaj romaj banejoj servis multajn komunumajn kaj sociajn funkciojn en la romia socio. Ĉiu en la Romia imperio uzis publikajn banejojn, sen graveco de la sociekonomia statuso. Multaj romiaj banejoj estis provizitaj per naturaj termofontoj el la tero, nur en kelkaj kazoj la varma vaporo estis produktita per hejtado de akvokaldronoj per sklavo - la vaporo kondukiĝis al la ŝvitejo per hipokaŭsta instalaĵo. Atentindas ke simile al modernaj varmbanejoj, jam en la romiaj banejoj uzatis diversaj specoj de banĉambroj, el kiuj iuj havis sekan varman aeron kompareble al moderna saŭno, nur parto estis vaporbanejoj, do havis pli humidan varman aeron, kaj la kromaj diferencoj estis ĉefe la aera temperaturo. La plej kutimaj romiaj vaporbanejoj havis la nomon sudatorium ("ŝvitejo", de la latina vorto sudare, ŝviti) kaj la pli varma caldarium ("varmejo", de la latina vorto caldus, calidus, varma respektive varmega), kiu atingis aeran temperaturon de maksimume 50 celsiusaj gradoj kaj aeran humidecon de preskaŭ 100 procentaĵoj.
Piz Sardona
Piz Sardona (prononcu pic sardona ankaŭ konata sub la malpli ofte uzata germana nomo Surenstock) estas monto en la Glarusaj Alpoj. Ĝi situas sur la limo inter Kantono Glaruso kaj Kantono Sankt-Galo.
Je la sankt-gala flanko fontas la Sardona-Glaĉero, kiu fluas la valsa valo Calfeisen kaj poste al la Tamina-Valo. Je la glarusa flanko siutas la komunumo Elm.
En la najbareco situas inter aliaj pintoj Ringelspitz, kiu estas la plej alta monto de Kantono Sankt-Galo.
Monda naturheredaĵo
Piz Sardona apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.
7051 Sean
7051 Sean estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geedzastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Sean Colin Woodard, plej aĝa nepo de la gemalkovrintoj.
Paŝupatio
La nomo estis konata jam en antaŭhindua epoko kaj kultita de la Induso-civilizo. Kiel multaj aliaj dioj (ekz. Rudro) Paŝupatio iĝis dum la veda epoko formo de Ŝivo kaj ne plu estis memstara dio.
Kirgizio
Kirgizio (Кыргызстан, Кыргызстан), formale Kirgiza Respubliko, estas lando en Centra Azio, kies landlimoj tuŝas tiujn de Ĉinio, Kazaĥio, Taĝikio kaj Uzbekio. Ĝia ĉefurbo estas Biŝkeko (antaŭe nomita Frunze de 1926 ĝis 1991). Kirgizio estas montara lando sen maraliro. Ĝi estis socialista respubliko de Sovetunio, sed sendependiĝis en 1991.
Geografio
Loko: Centra Azio, norde ol Ĉinio.
Geografia situo: 41° N 75° E
Landlimoj: 3.878 km
Limantaj landoj: Ĉinio 858 km, Kazaĥio 1.051 km, Taĝikio 870 km, Uzbekio 1.099 km.
Marbordo: 0 km.
Klimato: Seka kontinenta ĝis arkta en alta Tianŝan; subtropika sudokcidente (Valo de Fergana); modera en norda monteta zono.
Tereno: La tuta nacio konsistas el la pintoj de Tianŝan kaj ĝiaj interrilataj valoj kaj basenoj.
Plej malalta punkto: Kara-Darja 132 m
Administraj dividoj
Kirgizio konsistas el 7 provincoj (oblastar) kaj 1 administra urbo.
Ekonomio
La ekonomio de Kirgizio estis severe frapata per la disfalo de Soveta komercobloko. En 1990, ĉirkaŭ 98% da Kirgiziaj eksportoj iris al aliaj partoj de Sovetunio. Do, la ekonomia efikeco de la nacio dum la fruaj 1990-oj estis pli malbona ol tiu de ĉiu eks-Soveta respubliko, krom Armenio, Azerbajĝano kaj Taĝikio. Malgraŭ pliboniĝanta ekonomia efikeco, malfaciloj daŭras sekurante adekvatajn fiskajn enspezojn, kaj provizante laŭcelan socialan sekurecon.
Reduktiginte elspezojn, finiginte prezo-subvenciojn, kaj enkondukinte aldonvaloran imposton, la kirgiza registaro entute ŝajnas celanta al libera-merkata sistemo, kiu laŭcele stimulos kreskadon. Tiuj reformoj kondukis Kirgizion al la aliĝo al la MKO je la 20-a de decembro, 1998.
Historio
Dum multaj jarcentoj loĝita per iranaj triboj, kiel Sogdianoj, kaj poste per turkecaj enmigrintoj, la areo de Kirgizio estis borde al la Persa imperio.
Rusia Imperio kaj koloniismo
En 1876 la Rusia Imperio aneksis Kirgizion kaj pliseverigis nacian kaj ekonomian subpremon. La unua kontraŭkolonia ribelo de la popoloj de Centra Azio okazis en la Ferghana Valo en 1898 en la urbo Anjiyan.
Unua Mondmilitio kaj "Chon urkun"
La kolonia politiko de la Rusia Imperio kaj ĉefe la enkonduko de deviga militservo por centrazianoj lige al la Unua Mondmilito kaŭzis en 1916 ribelon, kiu finiĝis kun "Chon Urkun" aŭ granda elmigrado, dum kiu almenaŭ 300 000 homoj estus mortigitaj , kvankam laŭ Rudolf Rummel la nombro multe varias de 100 000 ĝis 500 000. Diskriminacio kontraŭ la kulturo, tradicioj, religio, kaj lingvo de la loka loĝantaro ankaŭ kontribuis al la pliiĝo de protestoj. La apartigo de la kirgizoj de siaj plej bonaj valoj havis profundan efikon al ilia nacia konscio. Precipe dum la unua mondmilito, la situacio de la kirgizoj iĝis tre malfacila, kaj la kolero de la homoj pliiĝis. Multaj kirgizoj tiam fuĝis al Ĉinio. Entute pli ol 300 mil homoj forlasis Centran Azion (ĉefe el Kirgizio, sed ankaŭ el Kazaĥion) al Ĉinio.
La evento de 1916 estas la plej granda nacia liberiga movado de la kirgizoj en la dua duono de la 19-a jarcento kaj en la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi estis por ĉiam konservita en la kirgiza popola memoro sub la nomo "Urkun". En Kirgizio, ekzistas granda nombro da monumentoj dediĉitaj al la okazaĵoj de 1916.
Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko
En 1919 soveta reĝpovo establiĝis kaj la 15-an de decembro, 1936, la Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko estis establigata kiel plena Unia Respublika de Sovetunio.
Sendependa lando
La lando gajnis sian sendependecon post la disfalo de Sovetunio la 31-an de aŭgusto, 1991, kaj fine ĝi eniris la nove formitan Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ) je la 21-a de decembro, 1991. En 1992 Kirgizio aliĝis al la UN kaj la OSKE.
En 2005 kadre de la unua ondo de koloraj revolucioj okazis en Kirgizio la tulipa revolucio, sekve de kiu Askar Akajev, reginto ekde 1991 kaj akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita. Poste la prezidentan postenon okupis Kurmanbek Bakijev. Dum lia oficperiodo okazis interalie granda pogromo de lokaj uzbekoj, dum kiu 893 homoj estis murditaj kaj 400 mil fuĝis al Uzbekio.
En 2010 okazis la tiel nomata "aprila revolucio", dum kiu Kurmanbek Bakijev, akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita kaj la prezidentan postenon provizore okupis Roza Otunbajeva ĝis en 2011 estis elektita Almazbek Atambajev.
Wilhelm Vöge
Wilhelm Vöge (naskiĝinta la 16-an de februaro 1868 en Bremeno; mortinta la 30-an de decembro 1952 en Ballenstedt en la montaro Harco) estis germana arthistoriisto.
Kirgizio
Sendependa lando
En 2017 li malgajnis la baloton kaj en 2019 estis arestita kaj kondamnita al 11 jaroj de enprizonigo pro korupto kaj aŭtoritatismo. Kiam polico venis aresti lin, li barikadis sin hejme kaj pafis el pistolo ĝis oni promesis al li, ke oni ne ekzekutos lin tuj, sed juĝos.
La post anonco de anticipaj rezultoj de parlamenta baloto protestantoj kontestantaj ilian rezultojn sturmokupis sidejon de la registaro kaj prezidanto de la lando kaj proklamis starigon de nova registaro.
Wilhelm Vöge
Vivo
Vöge pasigis la unuajn kvin vivojarojn en Bremeno, poste kvar jarojn en Detmold. Post translokiĝo de la familio al Hanovro li tie faris en 1886 sian abituran ekzamenon. Li studis arthistorion 1886 komence en Lepsiko kaj Bonn kaj daŭrigis ĝin en la universitato de Strasburgo), kie li doktoriĝis. En 1895 li habilitiĝis pri Rafaelo kaj Donatello. De 1897 ĝis 1910 Vöge prizorgis la skulptaĵofakon de la muzeoj en Berlino. De 1909 ĝis 1917 li estis profesoro ĉe la Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo. Poste pro sankaŭzoj li forlasis la universitaton kaj retiriĝis al Ballenstedt. Tie ekestis ankoraŭ kelkaj sciencaj verkoj pri mezepokaj skulptaĵoj.
Kirgizio
Lingvoj
Laŭ la censo de 2009, la pli parolata lingvo estas la kirgiza (71%), sekvata de la neoficilala uzbeka (15%) antaŭ la dua oficiala rusa lingvo (9%).
La kirgiza apartenas al la grupo de tjurklingvaj lingvoj kaj ĝis la dudeka jarcento ĝi estis skribita per la araba alfabeto. En 1928 la latina alfabeto estis enkondukita, kiu havis mallongan vivon, ĉar en 1941 ĝi estis denove anstataŭigita, ĉi-foje per la cirila alfabeto.
Ĝenerale la loĝantaro tra la tuta lando komprenas kaj parolas la rusan lingvon, krom en iuj foraj montaraj regionoj. La rusa estas la gepatra lingvo de la plej multaj loĝantoj en Biŝkeko kaj la plej multaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj estas farataj en tiu lingvo. Ĝis antaŭ nelonge, la kirgiza lingvo estis nur parolata lingvo en familia kunteksto kaj estis malofte uzata dum kunvenoj aŭ aliaj okazaĵoj. Tamen plej multaj parlamentaj kunvenoj nuntempe okazas en la kirgizia lingvo, kun samtempa interpretado por tiuj, kiuj ne scias ĉi tiun lingvon. Kirgizoj denove komencas pli paroli la kirgizan, ankaŭ en la ĉefurbo, post kiam ili rimarkis ke Rusio invadis alian landon, eĉ post internaciaj protestoj.
Ĝenerale, oni povas diri, ke la rusa superregas en la nordo kaj nordoriento, la kirgiza en la sudoriento kaj la uzbeka lingvo en la sudo, sudokcidento kaj en la areoj de Oŝ kaj Žalalabad.
Esperanto en Kirgizio
Esperantistoj en Kirgizio ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo en Fejsbuko.
Naturmedio
Almenaŭ 50 uranio-minejoj por la sovetia nuklea milita maŝino, estis fermitaj sed povus disvastigi malstabilajn radioaktivajn rubojn aŭ polui la ĉirkaŭan grundakvon.
En 1998 preskaŭ du tunoj da natria cianido destinita al la kirgiza orminejo Kumtor hazarde disverŝiĝis en la riveron Barskoön kaj, sekve, en la akvojn de Isik-Köl.
Vidu ankaŭ
Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010
Eksteraj ligiloj
Oficiala registara retejo de Kirgizio (rusa, angla, kirgiza)
(eo)
(eo) Elita Bakirova, Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion, Global Voices en Esperanto.(en) CIA world factbook (CIA monda libro pri faktoj)
(en) Kyrgyzstan News
515
En la jaro 515 post Kristo okazis, interalie:
Miezgovce
Miezgovce, hungare Mézgás [mEzgAŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Miezgovce situas fine de sakovojo el Bánovce nad Bebravou, kiu troviĝas je 4 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1389 en formo "Negowycha". En 1663 la turkoj detruis ĝin. En 1790 loĝis tie 181 vilaĝanoj, en 1828 183 vilaĝanoj en 17 domoj. Baldaŭe la oficiala hungara loknomo (kiu estis Miezgóc,) ŝanĝiĝis al hungara nomo pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Mézgás 428 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bán, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Miezgovce 249 homoj, (247 slovakoj).
Szabadkígyós
Szabadkígyós (sabadkIdjOŝ) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Békéscsaba. La nomo signifas libera-serpenta.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojo Budapeŝto-Arad preteriras, inter Újkígyós kaj Békéscsaba.
Historio
La unua mencio devenis el 1398, tiutempe oni kultivis kanabon. Komence la vilaĝo nomiĝis Kígyós, poste Ókígyós, fine ekde 1950 Szabadkígyós. En 1844 klasikisma kapelo, en 1850 grenejo, en 1879 kastelo de Wenckheim konstruiĝis. En la kastelo agrara faklernejo funkcias, ĉirkaŭ la kastelo protektita parko troviĝas. Preĝejo en 1997 konstruiĝis. La municipo longe estis en Újkígyós.
Kuŝbiciklo
Kuŝbiciklo estas biciklo kiun oni uzas sidante aŭ kuŝante. Oni sidas sur seĝo kun dorsa apogilo, ne sur selo kiel sur kutima biciklo. Pro tio ke estas loko por kuŝi la dorson, oni diras ke kuŝbiciklo estas pli komforta por la dorso. La kruroj estas pli malpli horizontalaj kaj kiam oni puŝas la pedalojn oni puŝas sin kontraŭ la apogilo de la seĝo kiu donas subtenon kaj tiel oni pli forte pedalas. Tiu pozicio ankaŭ estas pli aerodinamika, do je egala peno oni pli rapidas ol sur kutima biciklo. Ĉar kuŝante la veturanto ne estas tiom alte kiel sur kutima biciklo, oni ofte aldonas al kuŝbiciklo flagon sur stango kiu situas sufiĉe alta por esti vidata de kondukantoj de aliaj veturiloj sur la strato.
Szabadkígyós
Historio
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, apoteko, poŝto, sportejo.
Kaverno Las Monedas
La kaverno Las Monedas (hispane, La Moneroj) estas kaverno kun prahomaj pentraĵoj en la municipo Puente Viesgo, en Kantabrio (norda Hispanio). Ĝi estas parto de la kavernaro de monto Castillo. Agnoskite de Unesko kiel Monda Heredaĵo ekde 2008, ĝi estas parto de la lokaro je nomo «Kaverno Altamira kaj paleolitika kaverna arto de norda Hispanio». Ĝi estas unu el la plej elstaraj arkeologiaj lokoj por esploro de la Iberia arto dum Paleolitiko.
Ĝi estis malkovrita de Isidoro Blanco en 1952. Ĝi estas kaverno kun mallarĝa ĉefĉambro, sed kun multegaj aliaj ĉambroj kun diversaj stalaktitoj, stalagmitoj kaj aliaj formaĵoj tipaj de stalaktita kaverno.
En ĝi aperis restaĵoj de Bronzepoko kaj Ferepoko, kaj ankaŭ de pli frua Paleolitiko. La nomo de la kaverno (La Moneroj, en la hispana) devenas de apero de moneroj de Mezepoko (kaŝitaj en la kaverno dum regado de la Katolikaj Gereĝoj en Hispanio).
La kaverno estas vizitebla dum la tuta jaro.
Telefonista telefono
Dum eltrovo de la telefoncentralo oni uzis tiutempajn telefonojn. Baldaŭ la krankinduktilo kaj la tintilo iĝis konsistaĵo de la centralo, sekve ankaŭ la forko estis superflua parto de la telefonista telefono. Por esti libera ambaŭ manoj, komence la telefonistinoj uzis brustan telefoneton. Sur unu el la orelojn aŭdilo estis fiksita, sur la brusto pendis mikrofono. La ceteraj konsistaĵoj estis en la centralo. La pli moderna estas la mentona telefoneto. La mikrofono estas fiksita ĉe la mentono, kiel la foto prezentas. Tio estas pli bona solvo, ĉar se la kapo turniĝas, tion sekvas ankaŭ la mikrofono, do la voĉo atingas konstante la mikrofonon. Kaze de malgrandaj vilaĝaj telefoncentraloj oni uzis nur mikrotelefonon, kiu estis apartaĵo de la centralo.
Dum la historio telefonistinoj uzis ĉi tiujn telefonetojn, sed ankaŭ riparistoj de telefonlineoj uzis ĝin, ĉar ofte ankaŭ ili uzis ambaŭ manojn.
Exo5 - Mascouche
Mascouche (ankaŭ nomita exo5, antaŭe konata dum planado kiel Repentigny–Mascouche) estas fervoja linio en Granda Montrealo, Kebekio, Kanado. Ĝin funkciigas, la organizo, kiu funkciigas publikajn transportajn servojn tra ĉi tiu regiono.
Malfermita la, fare de la antaŭula agentejo de Exo, Agence Métropolitaine de Transport (AMT), la sesa linio de la Montreala regiono postulis konstruadon de 10 novaj stacidomoj, de pluraj konstruinĝenieriaj strukturoj kaj de 13 km da nova fervoja trako. Ĉi tio inkluzivas iun trakon en la mezo de la aŭtostrato A 40 inter Repentigny kaj.
Komenciĝante la, linio Mascouche estis redirektita ĉirkaŭ la Tunelo Mount Royal, preterirante staciojn Mont-Royal kaj Canora pro la konstruado de la Réseau express métropolitain (REM). En 2023, malfermiĝos kiel nova suda finstacio de linio Mascouche, anstataŭante Central Station. Pasaĝeroj dezirantaj atingi Central Station povas transiri al REM ĉe.
Pappenheim
Pappenheim estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weißenburg-Gunzenhausen kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
8158 Herder
8158 Herder estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana poeto, filozofo, tradukisto kaj teologo Johann Gottfried Herder (1744–1803). Per sia studo pri historio, lingvo, kulturo kaj literaturo, li iĝis granda aŭtoritato pri la historio de la eŭropa pensado. Dank'al Goethe, li estis enoficigita kiel ĉef-sacerdoto ĉe la kortego de Vajmaro en 1776. Kun Goethe, Schiller kaj Wieland, Herder estis unu el la kvar "Granduloj" de la Vajmara klasika periodo.
Kosma radiado
Kosma radiado estas partikla radiado, kiu trafluas la kosmon. Radiado trafanta desupre la surfacon de la Tero havas precipe du fontojn: la sunan venton kaj galaksian radiadon venantan el ekster la sunsistemo.
Ĝia enhavo varias laŭ 11-jara ciklo (dependanta de la sunmakuloj) kaj laŭ 27-taga ciklo (laŭ la suna rotacio).
La kosma radiado konsistas je ca 99 % el diversaj nukleoj (ĉefe hidrogeno, malabunde helio, minimume ceteraj) kaj je ca 1 % el elektronoj (kaj minimume "pozitivaj elektronoj" = pozitronoj). Ĝiaj ŝargitaj partikloj estas kaptataj de la magneta kampo de la Tero en la "zonoj de Van Allen"; ili ofte trafas la teran atmosferon proksime de la polusoj, kaŭzante.
En la kernoj de interstelaj molekulaj nuboj, kosma radiado estas la ĉefa kaŭzo de jonigo.
Malkovro
La kosman radiadon konfirmis Victor Franz Hess dum jaro 1912 per flugo en balono ĝis alteco pli ol 5 Km observante fortan pliigon de la radiado, kio necesigis konkludon ke la fonto de la radiado estas ekstere de la Tero kaj ĝia atmosfero.
SIL
La vorto havas plurajn signifojn:
Hirudoj
Hirudoj estas unu el la du ordoj de la Clitellata, kiuj apartenas al la anelidoj. Hirudoj ampleksas prosimume 300 specioj, kiuj apartenas al tri subordoj.
Kostarika koturnokolombo
Ĝi troviĝas kiel endemio en la Talamankaj montaraj arbaroj, kie ĝi manĝas surgrunde semojn kaj fruktojn.
Tiu fortika grundo-loĝanta kolombo estas 28 cm kaj pezas 320 g.
La kapo, kolo kaj brusto estas mezgrizaj, la nuko kaj supra dorso havas verdan nuancon dum la ventro gradas al bruneco. La dorso, flugiloj kaj vosto estas grenatkoloraj. La kapo havas distingan modelon de helgrizaj vangoj borde supre kaj sube markita de mallarĝaj nigraj strioj, kiuj etendiĝas ĝuste pasinte la okulon, kaj de sablokolora makulo super la beko. La okulo estas bruna ĉirkaŭita de fajna sed notinda ruĝa ringo, la piedoj estas brile koral-ruĝaj, kaj la beko estas bruneca kun ruĝeca nuanco baze.
517
En la jaro 517 post Kristo okazis, interalie:
Nigra kvadrato
La Nigra kvadrato estas pentraĵo de  Kazimir Maleviĉ ekpoziciita unuafoje en 1915. Ĝi estas konsiderata tre grava verko de la pentroarto de la 20-a jarcento. La bildo estas pentrita per oleo sur tolo kaj grandas 79 x 79 centimetro jn. Ĝi troviĝas en la Tretjakova galerio de Moskvo. En 1923 Maleviĉ pentris alian pentraĵon kun la motivo de la  nigra kvadato. Ĝi troviĝas en la Rusa Muzeo de Sankt-Peterburgo.
Motivo de la bildo
En somero 1913 en Uusikirkko (Poljany) estis kreita la opero Venko super la suno. La futurisma opero estis prezentita unuafoje la 3-an de decembro 1913 en la  Lunapark-teatro en Sankt-Peterburgo. Velimir Ĥlebnikov (Велимир Хлебников) verkis la prologon, Aleksej Kruĉoniĥ (Алексей Кручёных) la libreton, la muziko estis komponita de Miĥail Matjuŝin (Михаил Матюшин) kaj la scenaranĝaĵo kaj la kostumoj estis dezegnitaj de Maleviĉ. Sur unu el la scenejaj kurtenoj li pentris la unuan nigran kvadraton. Tio estas la kialo, pro kiu Maleviĉ konsideris la jaron 1913 kiel naskiĝjaron de la suprematismo, kvankam la unuaj suprematismaj bildoj estis faritaj en 1915.
Maleviĉ nomis la bildon "kvarangulo", ĉar ĝi ne estas ekzakta kvadrato kaj ĝiaj lateroj ne estas paralelaj.
Jacques de Baroncelli
Jacques DE BARONCELLI (n. la 25-an de junio 1881 - m. la 12-an de januaro 1951) estis franca filmreĝisoro plejkonata pro siaj silentaj filmoj ekde 1915 ĝis la malfruaj 1930-aj jaroj.
Li direktis pli ol 80 filmojn inter 1915 kaj 1948. Li cetere publikigis multajn filmojn en Usono kaj Italio dum la 1940-aj jaroj.
Bobrov (distrikto Námestovo)
Bobrov (hungare Bobró) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Bobrov etendiĝas laŭ bordo de Oravia akvobaraĵo, fine de sakovojo el Zubrohlava. Námestovo troviĝas je 7 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1564 en formo "Bobrowo". En 1778 984 vilaĝanoj loĝis tie, en 1828 1571 vilaĝanoj loĝis en 181 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1818 ĝi ricevis la rangon kampurbo kaj inter 1849-1867 distriktejo estis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bobró 1293 homoj, (plejparte slovakoj). Post la 1-a mondmilito konfliktoj okazis inter slovakoj kaj poloj. Ĝis Traktato de Trianon la urbeto apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Námestovo, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Bobrov 1496 homoj, (1483 slovakoj).
Karl Wlaschek
Karl WLASCHEK (naskiĝis la 4-an de aŭgusto 1917 en Vieno, mortis la 31-an de majo 2015 en Graz) estis aŭstra entreprenisto.
Vivo
Post la Dua mondmilito Wlaschek laboris sub la pseŭdonimo "Charly Walker" kiel pianisto kaj bandestro (i.a. en Tirolo kaj Salcburgio). En 1953 li malfermis en Margareten, la 5-a urbodistriko de Vieno, etan drog- kaj parfumvendejo kie li vendis artikolojn markajn je prezoj malaltaj. Tiun koncepton li adoptis por nutraĵoj kaj metis tiel la fundamenton por daŭre pligrandiĝonta komerca konzerno.
Ne tute 7 jarojn poste li jam posedis 45 nutraĵaĉethalojn, kiuj ekde 1961 aperis sub la propra nomo "Billa" (mallongigo por Billiger Laden / Malmultekosta vendejo). Tiun ĉenon Wlaschek igis unu el la plej grandaj aŭstriaj konzernoj. En la 1990-aj jaroj li faris ekspansionon eksterlanden
En 1994 li surborsigis en Vieno - kvankam li ĝenerale ne volonte aperis en amaskomunikiloj - la Akcian kompanion "Billareal Immobilieninvest AG"; sed jam en 1997 la Fondaĵo Wlaschek reaĉetis la tuton. Post la vendado de la konzerno Wlaschek agadis grandstile kiel nemoveblaĵinvestanto. Liaj posedoj manageraditis fare de diversaj organizoj (nome: "Amisola", "Estrella", "Ermione", "Novoreal"). Krome li posedis 8 nobelajn palacojn en la urbokerno de Vieno (i.a. Kinsky, Ferstel, Esterházy kaj Harrach) kaj la burooturojn Andromeda-Tower kaj Ares Tower ĉe Danubo, la borsejon de Vieno kaj la Kastelan hotelon en Velden ĉe Wörthersee. En tuta Aŭstrio li posedis aĵojn en ĉ. 250 lokoj. Lia privata havaĵo estis ĉemorte ĉ. 3,57 miliardojn da eŭroj.
Aýna
Aýna aŭ Ayna [aIna] estas municipio en la Provinco Albaceto, Hispanio, en la regiono Kastilio-Manĉo kun areo de 146,81 km². Ĝi apartenas al la komarko Sierra del Segura en la sudokcidento de la provinco. Estas je 674 msm kaj je 61 km de Albacete. Aýna havas 616 loĝantojn (2019) kun denseco de nur 4,58.
Karl Wlaschek
Privata vivo
Private li estis - laŭ propra opinio - ne ĉie benata de fortuno. Lia legenda eldiro "Beim G'schäft bin i guat, bei de Weiber bin i a Depp / Komerce mi brilas, ĉe virinoj mi estas stultulo" priskribas bone tion. En 2012 li edziĝis la kvinan fojon (li estis trifoje divorcita kaj unufoje vidvigita). Li havis infanojn el la unua kaj la dua geedzeco.
Fonto
Surreta biografiaro AEIOU pri aŭstroj
Aýna
Speciale menciindas la itinero de Amanece, que no es poco, filmo de José Luis Cuerda, parte filmita en Aýna, kie viziteblas la lokoj kaj scenejoj en kiuj oni filmis kelkajn scenojn.
En la 1950-aj jaroj oni atingis pinton de pli ol 3500 lokanoj, sed poste okazis elmigrado kaj oni malaltiĝis ĝis la nunaj nur 600.
La ekonomio de Aýna estis fundamentata sur la turismo kaj la agrikulturo.
Kranko
Kranko estas kurba parto de akso aŭ ŝafto aŭ ortangula brako fiksita al la ekstremaĵo de ŝafto, per kiu oni turnis la akson aŭ ŝafton. Ekzemple, sur biciklo la kranko estas la parto kiu konektas la pedalojn kun akso, kaj tiel oni donas rotacian movon al la akso.
Graham Robb
Graham ROBB (n. en 1958) estas brita verkisto. Li naskiĝis en Manchester kaj estis edukita en la Royal Grammar School Worcester, kie li studadis modernajn lingvojn. Li doktoriĝis pri franca literaturo en la universitato Vanderbilt.
Nuno Álvares Pereira
Nuno Álvares PEREIRA, konata ankaŭ kiel Santo Condestável, formale Sankta Nuno de Santa Maria aŭ pli simple Nun'Álvares (Paço do Bonjardim aŭ Flor da Rosa, 24-a de junio 1360 – Lisbono, 1-a de novembro 1431]), estis portugala nobelo kaj generalo. Li ludis fundamentan rolon en la krizo de 1383-1385, kiam Portugalio eniris en interna milito inter partianoj de la Reĝlando Kastilio kaj defendantoj de la sendependeco, por kiuj baraktis Pereira. Nuno Álvares Pereira estis ankaŭ 2a Konestablo de Portugalio, 38a Mordomo-Mor do Reino, 7a grafo de Barcelos, 3a grafo de Ourém kaj 2a grafo de Arraiolos.
Graham Robb
Robb ricevis la premion Costa en 1997 por la plej bona biografio de la jaro (Victor Hugo). Li verkis multajn librojn en la franca lingvo.
Nuno Álvares Pereira
Kiel militisto, ofte komandis fortojn pli malmultnombrajn ol tiuj de la malamiko, tamen li venkis kaj precize en la fama Batalo de Alĵubaroto, kiu markis definitive la sendependecon de Portugalio. Lia komandostilo estis karaktera ĉefe per la kuraĝa ekzemplo, dum en la persona vivo per la religiema sinteno.
Dekomence li estis entombigita en la Konvento do Carmo, en Lisbono. Pro parta detruo de la konvento, pro la Tertremo de Lisbono de 1755 (ankoraŭ videbla), la restaĵoj estis translokigitaj kaj aktuale ili kuŝas en la Preĝejo de Santo Condestável, en Lisbono, ekde la 14a de Aŭgusto 1951, 566a datreveno de la venko en la Batalo de Aljubarrota. Fine de lia vivo Nuno iĝis mistikulo, pro kio li estis beatigita de la papo Benedikto la 15-a, en 1918, kaj kanonigita kiel katolika sanktulo fare de la papo Benedikto la 16-a en 2009.
SIM
SIM havas diversajn signifojn:
518
En la jaro 518 post Kristo okazis, interalie:
Aars
Aars estas dana urbeto en Himmerland regiono de Jutlando.
Administracie ĝi situas en la municipo de Vesthimmerland. Aars estas konata pro sia artkolekto de Per Kirkeby, la politikisto Svend Auken kaj Jes Lund Bengtsson.
Fu yong hai
Fu yong hai (ĉine: 芙蓉蛋) (pinjine: fúróng dàn), estas ĉina manĝaĵo el omleto en tomatosaŭco.
Hodiaŭ la recepto ankoraŭ estas pli adaptita, kaj ĝi haveblas ankaŭ vegetare aŭ kun aliaj viandospecoj, kiel char siu (叉燒) (pinjine: chāshāo), kio estas pli malmultekosta ol krabo aŭ salikokoj.
La ĉina 'fu yong' estas dialekta vorto por hibisko, nomo de floro donita al la manĝaĵo ĉar la aspekto de ĝi donus asociojn al tiu floro.
Tuleo-Societo
Tuleo-Societo (/ˈtuːlə/; Thule-Gesellschaft), komence nomumita kiel la Studiengruppe für germanisches Altertum ("Esplor-grupo pri la ĝermana Antikveco"), estis germana okultisma kaj popolec-ideologia grupo fondita en Munkeno tuj post la Unua Monda Milito, nomita kiel la mitologia norda lando je la greka legendo. La societo estas rimarkinda ĉefe kiel la organizaĵo kiu sponsoris la Germanan Laboristan Partion (DAP; Deutsche Arbeiterpartei) kiu poste estus reorganizota far Adolf Hitler kiel la Nacisocialisma Germana Laborista Partio (NSDAP aŭ Nazia Partio). Anoj de Tuleo-Societo estis elstaregaj altrangaj futuraj naziestroj aŭ ideologiaj teoriadistoj, interalie; Rudolf Hess, Alfred Rosenberg, Hans Frank, Dietrich Eckart kaj Gottfried Feder.
Agado
La sekvantaro de la Tuleo-Societo kunhavis profundan intereson pri rasaj teorioj kaj, ĉefe, pri kontraŭbatali kaj judojn kaj komunistojn. Sebottendorff planis malsukcese preni kiel ostaĝon la bavaran socialisman prezidenton Kurt Eisner en decembro 1918. Dum la Bavara Soveta Respubliko de aprilo 1919, Tuleanoj estis akuzitaj pro supoza provo enfiltri ĝian registaron kaj realigi puĉon. Je la 26-a de aprilo, la komunisma registaro de Munkeno sturmis la societan sidejon kaj elprenis sep tuleanojn kiel malliberulojn, kaj sekve ekzekutis ilin je la 30-a de aprilo. Inter la ekzekutituloj estis Walter Nauhaus kaj kvar konataj aristokratuloj, inkluzive la Grafino Heila von Westarp kiu agis kiel sekretariino de la grupo, kaj la princo Gustav von Thurn und Taxis, kiu rilatiĝis al pluraj reĝaj eŭropaj familioj. Responde al tio, la Tuleo-Societo organizis civitanan insurekcion dum la blankaj trupoj eniris la urbon je la 1-a de majo.
Münchener Beobachter ĵurnalo
En 1918, la Tuleo-Societo aĉetis lokan ĉiusemajnan ĵurnalon, Münchener Beobachter (Munkena Observanto), kaj ŝanĝis ĝian nomon al Münchener Beobachter und Sportblatt (Munkena Observanto kaj Sportpapero) je provo plibonigi ĝian atingon kaj produktiĝon. La Münchener Beobachter poste iĝos Völkischer Beobachter, la ĉefa nazia ĵurnalo. Ĝi estis eldonita fare de Karl Harrer.
Bârsana (Maramureș)
Bârsana [bırsana] (hungare: Barcánfalva) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmației. En 1910 ĝi havis 3 262 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 4 506.
Ĝia unua mencio estas el 1309. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Nănești.
Ĝis 2003 ankaŭ Oncești apartenis al Bârsana; de tiam ĝi estas aparta komunumo.
Bârsana situas ĉe la rivero Iza.
Veliki Gaj
Veliki Gaj, serbe Велики Гај, germane Groß Gaj, hungare Nagygáj [nadjgAj] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Banato, en municipo de Plandiŝte.
Situo
Veliki Gaj situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Plandiŝte, laŭ la rumana landlimo (kontraŭe Gaiu Mic situas). Plandiŝte troviĝas 7, Beogrado 70 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1355 en formo "Gaj". En 1811 germanoj alvenis. En 1910 vivis en Nagygáj 2930 homoj (1456 serboj, 743 hungaroj, 620 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Bánlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la germanoj okupis la vilaĝon. En 1944 la germanoj deportiĝis. En 2002 loĝis en Veliki Gaj 790 homoj, (670 serboj (85 %), 72 ciganoj, 15 hungaroj kaj aliaj).
Vidindaĵoj
La preĝejo konstruiĝis en 1855 kaj malkonstruiĝis en la 1950-aj jaroj. Nuntempe serba preĝejo funkcias.
Mileŝevo
Mileŝevo, serbe Милешево, slave Mileševo, hungare Kutaspuszta aŭ Székelyföldje estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Baĉka, en municipo de Beĉej.
Situo
Mileŝevo situas laŭ ĉefvojo Beĉej-Baĉka Topola.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la vilaĝon. En 2002 loĝis en Mileŝevo 1118 homoj, (571 hungaroj (51 %), 485 serboj (44 %), 19 kroatoj, 8 jugoslavianoj kaj aliaj).
Drljan
Komunumo Drljan, serbe Дрљан, hungare Drea apartenas al Mileŝevo. Tie precipe hungaroj vivas, en Mileŝevo precipe serboj.
NGC 3524
NGC 3524 (aliaj indikoj — UGC 6158, MCG 2-28-50, ZWG 66.112, KCPG 267B, PGC 33604) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pordotelefono
Pordotelefono nur laŭ la nomo apartenas al la telefonoj. Ĝi estas elektronika aparato, kiu faras parolan interligon inter la ekstera enirejo kaj la antaŭĉambro. Ĉe enirejo de la familiaj domoj estas butono kaj laŭttelefono, en la antaŭĉambro elektronika tintilo, butono kaj telefoneto. La enireja butono funkciigas tintilon, la alia butono aŭtomate malfermas la pordon. Kie loĝas multe da familioj, tie ĉe la enirejo estas butonaro aŭ ciferaj butonoj. Ĉiuj familioj havas po unu antaŭĉambran aparaton. Oni povas tintiladi nur al difinita familio, kiu povas respondi, pluraj tintilado kaj parolado ne povas okazi.
Robinah Nabbanja
Robinah Nabbanja - naskiĝis la 17-an de decembro 1969 - estas instruistino kaj politikistino en Ugando. Laŭ la stato fine de 2022 ŝi estas la ĉefministro de la afrika ŝtato. En 2018 la kontraŭkorupta organizaĵo Travideblo Internacia envicigis Ugandon kiel unu el la plej koruptaj landoj en Afriko, pli ol Kenjo, Maŭritanio kaj Niĝerio. En decembro 2019 la prezidanto Yoweri Museveni gvidis marŝon kontraŭ korupto, kion liaj oponantoj konsideris hipokriteco.
11211 Saxena
11211 Saxena estas malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Eshika Saxena, finalistino de la Regeneron Science Talent Search de 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri informadiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Interlake High School, Bellevue (Vaŝingtonio).
Szilveszter Ókovács
Szilveszter Ókovács [silvester OkovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ókovács Szilveszter estis hungara operkantisto, (baritono), kritikisto, raportisto, instruisto, televiziestro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis Kovács ĝis 1999.
Szilveszter Kovács naskiĝis la  en Veszprém (urbo) (Hungario).
Biografio
Szilveszter Ókovács frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en muzika altlernejo en Győr en 1992, fine plian diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1997. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Békés, Boldizsár Keönch kaj Ádám Medveczky. Pli frue jam ekde 1989 li estis raportisto, ekde 1991 li kantadis en koncertoj ankaŭ en Eŭropo. Inter 1996-2000 li instruis en konservatorio de Vác. En 1998 li ekhavis postenon en la edukministerio, inter 2000-2002 li estis konsilisto de la kabineto. Same ekde 1998 li komencis kontribui (ĉefe kritikojn) en pluraj gazetoj. En 2002 li estis membro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, eĉ li estis subdirektoro. En 2010 kaj 2011 li estis gvidanto de Televizio Duna. Inter 2011 kaj 2013 li estis nomumita komisaro de la Operejo, poste ordinara operejestro. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.
Historio de Portugalio
En rebrilo de malkovrigaj vojoj
La Traktato de Windsor estas la diplomatia traktato signita inter Portugalio kaj Anglio la 9-a de majo 1386 ĉe Windsor. Ĝi estas la plej malnova ankoraŭ reganta diplomatia alianco en la mondo. Ili signis post angla helpo al la Dinastio Aviso dum la Batalo de Aljubarrota la antaŭa jaro.
Komencoj de portugala transmara ekspando estis tute neokulfrapaj. Kiam Reconquista en Portugalio kaj militoj kontraŭ Kastilio estis finintaj, kavaliroj havis nenie por montri sian kuraĝon, kvankam mezepoka spirito komandis okazigi kavalirajn farojn kaj tial reĝo Johano la 1-a (1385 – 1433) decidiĝis aranĝi grandan turniron. Liaj filoj Duarte, Pedro kaj Henriko persvadis lin al vera militiro kontraŭ araba Ceuta sur marbordo de norda Afriko. La militiro estis sukcesa, rabaĵo helpis superi ekonomiajn problemojn de Portugalio kaj la filoj de reĝo estis kavalirigitaj. Subinflue de tiu ĉi sukceso infanto Henriko, kiu kiel la tria el la kvin filoj ne havis ŝancon surtroniĝi, komencis intenzive interesiĝi pri komercaj kaj malkovrigaj navigacioj. Ĝis sia morto en la jaro 1460 li organizis kaj subtenis la malkovrigajn navigaciojn fondinte bazon de portugala kolonia regno. Pli malfrue li ricevis kromnomon por tio „Navigaciisto“ (portugale Henrique o Navegador) kaj ĝis hodiaŭ li apartenas al la plej grandaj portugalaj naciaj herooj.
Konkero de Konstantinopolo per turkoj en la jaro 1453 signifis por italaj urboj, precipe por Ĝenovo kaj Venecio, kiuj ĝis tiu tempo priregis merkaton kun Oriento, necesecon foriri el la komercaj pozicioj. Eŭropo aperis en malfacila situacio. Bezono de ekzotika varo, precipe spico kaj oro, devigis por serĉi aliajn komercajn komunikojn. Plej bone eluzis tion ĝuste Portugalio. Jam la unua ekskurso de Henriko Navigaciisto en la dudekaj jaroj de la 15-a jarcento montris, ke Afriko ne estas tiel malgranda, kiel ĉiuj origine pensis. La atentemo, kiun Portugalio dediĉis al Afriko, sukcesis. Oro kaj precipe nigraj sklavoj signifis por Portugalio karakterizan riĉecon. Sed tio fariĝis dorno en okulo precipe al la najbara Hispanio, kiu ne havis por multekostaj ekskursoj en la 15-a jarcento rimedojn kaj tial ĝi klopodis akiri ion el la afrika riĉeco per kaperado subtenata de la ŝtato.
Eĉ spite al grandaj sukcesoj sur la okcidenta marbordo Portugalio konsciis, kiel grava estas trabati al si la vojon ĝis Hindio. La vojo estis realigita nur de nova reĝo Manuelo (1495 – 1521), kun kiu ankaŭ venas la ora periodo de la portugala regno. Frunten de malgranda flotilo de tri karakoj stariĝis ne tro konata Vasco da Gama. Navigaciado estis sukcesa kaj la 20-an de majo de 1498 la eksurso aperis antaŭ signifa sudbarata haveno Kalikato. Post tiu ĉi sukceso reĝo Manuelo jam ne plu dubis pri neceseco daŭrigi en plua kolonigado. Armitaj flotiloj de ŝipoj, kiujn li poste eksportis en Baraton, jam elnavigaciis sentime pro la malproksima navigaciado. Portugaloj facile kaj rapide akiris pluajn grandajn havenurbojn sur orientaj marbordoj de Afriko kaj sur marbordoj de Portugala Hindio. En la jaro 1509 portugalaj flotiloj transnavigaciis Bengalan golfon kaj je du jaroj pli malfrue, en la jaro 1511, ili priregis Malakon, tiaman centron de araba komerco kun spico. Pluaj ekskursoj, kondukitaj tra Atlantiko, ne estis jam tiel sukcesaj. Al Portugalio restis Brazilo, kiu sed estis kompare kun la hispana Ameriko tute malriĉa. Sed malgraŭ tio la tiama Portugalio fariĝis la plej potenca surmara regno de la mondo.
Sed en duono de la 16-a jarcento Portugalio jam ne havis forton administri tiun ĉi regnon. Ĝi ne kapablis doni al utiloj el transmaraj navigaciadoj firman ekonomian bazon, la profito iris en fina sekvo precipe al la anglaj, francaj kaj nederlandaj firmaoj, kiuj kapablis krei el la importita varo interesajn aĵojn de konsumo, kiujn ili povis sukcese proponi. La tiama reĝo Johano la 3-a (1521 – 1557) ne konsciis la danĝeron, pli ol pri ŝajne certigita ekonomio li zorgis pri ideologia kaj eklezia unueco de la ŝtato. Post lia morto tiun ĉi linion konservis ankaŭ lia filo Sebastiano (1557 – 1578). Eĉ ne li kapablis senigi sian landon de katenoj de mezepoko. Reĝo Sebastiano impresis kiel krucmilita kavaliro en tempo, kiu postulis ekonomon kaj modernan administranton. Kavaliraj militiroj en la islaman Marokon fariĝis fatalaj ne nur por li, sed ankaŭ al la tuta Portugala reĝlando. En batalo proksime de urbo Al-Qsar al-Kaja (portugallingve Alçácer-Quibir) en 1578 la portugala soldataro estis je kapo malvenkita, la juna batalavida reĝo malaperis en bataltumulto. Neniu vidis lin morti kaj lia kadavro estis neniam trovita. Tial povis estiĝi legendo pri kavaliro, kiu iam revenos por helpi sian popolon. Sed Portugalio aperas ĉe rando de abismo. Sebastiano postlasis neniajn idojn, tial lia praonklo, kardinalo Henriko, ekprenas la regadon. Sed estis evidente, ke la sesdeksesjara, malsana Henriko estas solvo sole dumtempa. Pri la portugala trono ekigas disputo inter tri nepoj de reĝo Manuel, Filipo la 2-a (Hispanio), reĝo hispana, Katarino, dukino el Bragança kaj Antonio, prioro de monaĥejo en Crato. Eĉ spite al rezistmovada agado de prioro Antonio kaj la tuta kontraŭhispana tendenco de la popolo, la portugala nobelaro malvenkis al premo de Filipo la 2-a kaj en la jaro 1581 en Tomaro ili solene vokis lin portugala reĝo sub nomo Filipo la 1-a. Post tre ega leviĝo de la portugala nacio, kiu unu kaj duonjarcenton nutris la tutan ties energion, venis laciĝo kaj transdoneco. La elĉerpinta ŝtato repaciĝis kun persona unio kun Hispanio.
Geča
Bazaj informoj
Geča, hungare Hernádgecse (hernAdgeĉe) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.
Historio de Portugalio
Unio kun Hispanio
Eblas diri, ke la regado de Filipo la 1-a (1580 – 1598) estis dumtempa kontribuo por Portugalio. Danke al hispana subteno estis solvita multe da ekonomiaj kaj politikaj problemoj, la madrida kortego kontribuis al komerco kun Oriento helpante ĝin organize administri. Enpraktikigo de amerika maizo helpis ankaŭ al alie suferanta portugala provinco. Filipo la 1-a tre konservis interkonsentojn de Tomaro, estis konservita ĝisnuna oficiala, leĝdona kaj armea strukturo, la oficiala lingvo estis sole la portugala, konservita restis nacia monsistemo. Sed iom post iom komencis montriĝi ankaŭ negativajn sekvojn de la unio.
Komune kun la forta aliancano, sed kies "ora aĝo" estis jam malrapide cedanta, Portugalio akiris ankaŭ du potencajn malamikojn, kies stelo estis male supreniranta, nome Anglion kaj Nederlandon, do ĝisnunajn tradiciajn portugalajn komercajn kunulojn. Malpermeso de komerco kun Anglio kaj Nederlando povis kompensi avantaĝoj de Habsburga regno, sed malgraŭ tio komencis esti ankoraŭ antaŭ fino de la regado de Filipo malfacile tolerebla tornado de kaperistaj kaj oficialaj atakoj de novaj kontraŭuloj sur malbone defendataj kaj tre maldense okupitaj portugalaj transmaraj landoj. La fino de sonĝo pri hispana-portugala superregado sur maro signifis malvenko de komuna ŝiparo per Anglio dum provo puni protestantan insulon en la jaro 1588. La malfortiĝo de iberia flotilo malfermis al anglaj kaj al nederlandaj ŝipoj pli grandan spacon por komerco kun transmara regiono kaj ebleco priregi multajn koloniojn. La hispana kaj precipe la portugala kolonia regno komenciĝas malrapide detrui.