cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IBM
Historio
IBM aperis jardekojn antaŭ la disvolvigo de elektronikaj komputiloj. En 1911, kvar firmaoj kunfandiĝis por krei Computing Tabulating Recording Corporation (CTR) La aktivaĵoj de la entrepreno estis tre diversaj: peziloj, aŭtomataj viando-tranĉiloj kaj tru-kartoj En 1924 la nomo fariĝis International Business Machines Corporation (IBM) En la sekvaj 25 jaroj la negoco kreskis. La firmao vendis ankaŭ al la reĝimo de Hitlero. Laŭ kelkaj historiistoj, la produktoj de IBM povintus helpi la germanajn aŭtoritatojn en la persekuto de la judoj. Tamen, la ebla respondeco ne estas tute klara.
Post la dua mondmilito okazas teknologia revolucio kaj la konstruo de pioniraj komputiloj. En la 50aj jaroj ili estis kontraktitaj por la komputiloj de la usona armeo. En la 60aj, ĉefa produkto estis la serio de komputiloj System/360 kaj en la 70aj, la serio System/370. IBM fariĝis la plej grava firmao en la sektoro de la grandaj komputiloj kaj estis konsiderata kiel preskaŭa monopolo
IBM lanĉis sian personan komputilon konatan kiel IBM-PC, kun la operaciumo de Microsoft (MS-DOS). Kvankam aliaj personaj komputiloj estis en la merkato, tiu maŝino multe sukcesis. Tamen, post kelkaj jaroj la firmao perdis kvaton en tiu merkato pro la apero de multaj 'klonitaj' komputiloj kun la sama arkitekturo. En 1987 aperis la 'generacio' 'Personal System/2 kun la celo regajni la merkaton. Kvankam la vendoj estis akcepteblaj, tiu celo ne estis atingita. En tiu sama jaro aperis la unua versio de la operaciumo OS/2.
En 1993 la entrepreno havis grandan malprofiton kaj tio devigis ĝin fari ŝanĝojn. Ekde tiam servoj iom post iom fariĝas la centra parto de la negoco. En tiu politiko ni povas konsideri la vendon de la sekcio pri personaj komputiloj al la ĉina firmao Lenovo
Pál Opra
Kariero
Opra Pál diplomitiĝis pri juro en 1942 en Koloĵvaro kaj li doktoriĝis pri ŝtatscienco (1943). Li estis kunlaboranto de statistika sekcio de EMGE, poste ties gvidanto (1940-47). Li estis universitata lekciisto de la Agrikultura Altlernejo de Kluĵo (1948-75).
Fabelo
Fabelo estas distra, morala, aŭ filozofiema rakonto pri fiktivaj aventuroj de herooj kun supernaturaj kapabloj. Ĝi estas popola formo de la antikva mito, sed en modernaj, mit-neglektemaj socioj ofte ŝrumpis al nura porinfana distro. Tamen, en multaj senskribaj komunumoj ankoraŭ viglas la "ĉirkaŭfajra fabel-rakontado" kie la rakontistoj kaj ĉef-aŭskultantoj estas plenkreskuloj.
Priskribo
Fabelo estas unu el ĉefaj ĝenroj de folkloro, veninta de la profundo de jarcentoj, kaj en okcidenta kulturo el Ezopo. Estas konataj la nomoj de nur kelkaj personoj, kiuj kontribuis al tiu ĉi verkarto:
Bonegaj kolektoj de la fabeloj estas: araba (Mil kaj unu noktoj), hinda (Panĉatantra) kaj aliaj. Preskaŭ ĉiu popolo havas sian kolekton de naciaj fabeloj.
Teoriumintoj pri fabelo kaj ĝia funkcio: Tolkien (en sia eseego On Fairy-Tales ("Pri fabeloj"), publikita en la libro Tree and Leaf ("Arbo kaj Folio")).
La plej fama verko de Vladimir Propp nome "Morfologio de la popolrakonto" prezentas serion de 31 punktoj kiuj ripetiĝas en ĉiuj rakontoj de popolaj ferakontoj. Kvankam ne ĉiuj el ili aperas en ĉiuj la rakontoj, la bazaj funkcioj ofte restas kaj la ordo estas praktike ĉiam la sama.
Proverbo
Ekzistas proverboj pri fabelo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Geratal
Geratal estas komunumo en Germanio, fondita komence de la jaro 2019 el la antaŭaj komunumoj Frankenhain, Geraberg, Geschwenda, Gossel, Gräfenroda kaj Liebenstein. Ĝi troviĝas en la distrikto Ilm de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
La urboparto Geraberg estas sidejo de la administra komunumaro Geratal/Plaue, al kiu tamen la urba komunumo Geratal mem ne apartenas.
6684 Volodshevchenko
6684 Volodshevchenko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio), tiam en Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.
Nomo
Oni ne konfuzu ĝin kun 5707 Shevchenko.
Hueyotlipan
Hueyotlipan estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Hueyotlipan. Krom la ĉefurbo 38 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29014.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12705 loĝantojn. El tiuj estis 6269 viroj kaj 6436 virinoj. La komunumo havas surfacon de 173,44 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2560 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 1164,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,6 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10876 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,06 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
NGC 1671
NGC 1671 (aliaj indikoj — IC 395, PGC 16095, UGC 3178, MCG 0-13-15, ZWG 394.16) estas galaksio en konstelacio Oriono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
József Daróczy
József Daróczy [jOĵef darOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Daróczy József estis hungara oficiro, produktoro, reĝisoro, scenaristo. Lia dua edzino estis Eta Hajdú.
József Daróczy naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Daróczy akiris diplomon en la militakademio, poste inter 1905 kaj 1918 li estis oficiro (en la lastaj tempoj kolonelo). Post la 1-a mondmilito li forlasis la armeon kaj li havis 4 kinejojn. En 1927 li reĝisoradis 2 mutajn filmojn. Inter 1927–1933 li vivis en Berlino, kie li okupiĝis pri filmoj. En 1936 li aĉetis parton de hungara filmoproduktejo, kie li estis produktoro, reĝisoro, scenaristo. Inter 1945–1949 li denove estis oficiro. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje.
Chacholice
Chacholice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Chrast, troviĝanta en distrikto Chrudim. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudoriente de Chrast. Estas ĉi tie registritaj 89 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Chacholice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,42 km².
Witold Urbanowicz
Witold  (naskiĝis la 30-an de marto 1908 en Olszanka (distrikto Augustów), mortis la 17-an de aŭgusto 1996 en Nov-Jorko) – pola armeestro, brigada generalo, piloto de la Pola Soldataro, flug-aso, memorlibristo, komandanto de "Dywizjon 303" (Skadro-303)
Verda amaranto
Verda amaranto (science Amaranthus viridis) estas kosmopolita specio de planto en la botanika familio Amarantacoj kaj estas ankaŭ konata kiel fajna amaranto.
Witold Urbanowicz
Dua mondmilito
Witold Urbanowicz ekfamis kiel komandanto de la plej bona ĉasista skadro de la batalo de Anglio dum ties decida fazo. Kiel unusola polo ektroviĝis en la unua deko de la plej efikaj aliancaj pilotoj de tiu ĉi batalo. Li mem skribis pri tio:
''Oni min fojfoje demandis pri mia paf-rekordo dum la dua mondmilito. Diversaj fontoj donas diversajn cifrojn, mi do prezentas la faktan staton. Dum la Batalo de Anglio mi pafe alterigis 17 aviadilojn, en Fora Oriento 11, el kio 6 aviadilojn dum bataloj kaj 5 aviadilojn dum atako al japanaj aviadilejoj en Ĉinio kaj Tajvano, dum ilia ekflugo aŭ alteriĝado. Post reveno de Ĉinio en 1944 la dokumentojn mi redonis al Pola Aviada Inspektorejo en Londono. (W. Urbanowicz, Świt zwycięstwa'', p. 318).
Verda amaranto
Uzoj
Verda amaranto estas manĝata kiel boligita verdaĵo aŭ kiel folia legomo en multaj mondopartoj.
En la nordorienta barata ŝtato Manipuro, ĝi estas konata kiel ĉeng-kruk; ĝi ankaŭ estas manĝata kiel legomo en Suda Barato, precipe en Kerala, kie ĝi estas konata kiel kuppaĉira കുപ്പച്ചീര. Ĝi estas ofta legomo en bengala kuirarto, kie oni nomas ĝin not ŝak ("ak" signifas foliajn legomojn). Ĝi estas tre ofta legomo uzata en Odia kuirarto kiel Saaga, nome Kosila Saaga aŭ Marŝi Saag en kamparaj regionoj.
Ĝi ankaŭ estas manĝata kiel legomo en partoj de Afriko. La folioj de ĉi tiu planto estis uzataj en la dieto de Maldivoj ekde jarcentoj en pladoj kiel mas huni. La joruba nomo en Okcidenta Afriko por ĉi tiu planto estas Ewe Tete kaj estas uzata por kuracaj kaj spiritualismaj celoj.
Witold Urbanowicz
Dua mondmilito
Witold Urbanowicz estis distingita per la Kruco de la Ordeno Virtuti Militari, kvarfoje per la Batal-Kruco, per la brita Distinguished Flying Cross kaj la usona Air Medal kaj aliaj militaj ordenoj, kiel de Kuomintango.
Verda amaranto
Uzoj
En la 19-a jarcento verda amaranto estis manĝaĵo en Aŭstralio. La botanikisto Joseph Maiden skribis en 1889: "Ĝi estas bonega anstataŭanto de spinaco, estante multe pli bona ol la folioj de la blanka beto vendata kiel spinaco en Sidnejo. Krom spinaco, ĝi plej similas al boligitaj urtikaj folioj, kiuj kiam fruaj estas uzataj en Anglio, kaj estas bonegaj. Ĉi tiu amaranto devas esti kuirita kiel spinaco, kaj kiam ĝi fariĝos pli vaste konata, ĝi certe estos populara, krom inter homoj, kiuj povas konsideri ĝin sub sia digno havi ion ajn rilata al tia ofta fiherbo."
Witold Urbanowicz
Post la milito
Kiam julie 1945 registaro de Usono ĉesis agnoski Polan Registaron en Ekzilo kolonelo Urbanowicz alflugis al okupaciita Germanio, kaj de tie al Pollando, kie baldaŭ estis arestita de komunista sekureca servo. Liberigita, tuj fuĝis okcidenten. Setlis kun la familio en Nov-Jorko, kie en sekvaj jaroj laboris i.a. en American Airlines.
Verda amaranto
Uzoj
Verda amaranto ankaŭ havas aretojn de nuksaj manĝeblaj semoj, kiuj povas esti manĝataj kiel manĝetoj aŭ uzataj en biskvitoj. Kaĉon oni povas fari boligante la semojn en akvo. Male al aliaj amarantoj, la semoj povas esti facile rikoltitaj per skrapado inter la fingroj de la maturaj semaj spiketoj.
Witold Urbanowicz
Verkoj
Li publikigis kelke da libroj kun militrememoroj:
Verda amaranto
Uzoj
Verda amaranto estas uzata kiel kuracherbo en tradicia ajurveda medicino, sub la sanskrita nomo Tandulija.
Nutrado
Verda amaranto povas enhavi ĝis 38% da proteino laŭ seka pezo. La folioj kaj semoj enhavas lizinon, esencan aminoacidon.
Rilataj plantoj
La proksime rilata Amaranthus blitum, blito, ankaŭ estas manĝebla. En Jamajko, ĝi estas konata kiel callaloo. En Grekio, ĝi estas konata kiel vlita.
Épagny (Côte-d'Or)
Épagny estas franca komunumo, kiu situas en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
Épagny etendiĝas sur kaj havis  loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Côte-d'Or, en la nordorienta parto de Burgonjo.
Famulo
Laŭ la legendo oni arestis tie la sanktulinon sankta Bénigne, kiu poste martiriĝis.
Klarko
Laŭ tio la klarko estas la ĉefa studunuo de la Geokemio. Ekzemple laŭ tiu studunuo oni povas diri, ke diversaj elementoj estas pli aŭ malpli ofta en la terkrusto kiel aperas en la jena tabelo konstruita laŭ indikoj de Vinogradov:
Bogis-Bossey
Bogis-Bossey estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 806 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Bogis-Bossey situas ĉe la orienta flanko de la valebenaĵo de la rivero Versoix proksimume 3 kilometrojn nordokcidente de la Lago Lemano ĉe la landlimo al Francio. En okcidento de la komunumo situas la naturprotekta marĉo apud la bordo de la rivero Versoix. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Bogis kaj Bossey.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Bogis-Bossey limas en nordo al Crassier, en oriento al Céligny (GE), en sudoriento al Founex, en sudo al eksklavo de Céligny (GE), en sudokcidento al Chavannes-de-Bogis, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Divonnes-les-Bains (Francio).
Trafiko
Tra Bogis-Bossey pasas konekta vojo de Crassier al Chavannes-de-Bogis kaj la svisa aŭtovojo A1, kies plej proksima alveturejo Coppet situas 1 kilometron sudokcidente de la komunumo sur la teritorio de la komunumo Chavannes-de-Bogis.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bogis-Bossey datiĝas el la jaro 1135 kiel Bittgeium ad pontetulum. Dum mezepoko Bogis estis agrikultura bieno de la Abatejo Bonmont. En la jaro 1542 Bogis estis transdonita kiel senjorujo al la predikanto Antoine Saunier kaj ek de tiam formis subvoktejon de la Voktejo Bonmont, kiu en la jaro 1711 disiĝis de la Voktejo Nyon. La senjorueco apartenis sinsekve al divesaj familioj, inter kiuj troviĝis la familio Turrettine de Ĝenevo, kiu en la jaro 1722 konstruis la kastelon en Bossey. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis atribuita al la Distrikto Nyon.
László Vikár
László Vikár [lAslO vikAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vikár László estis hungara muzikhistoriisto, altlerneja instruisto, popolkanto-kolektanto. Lia filo estis András Vikár.
László Vikár naskiĝis la en Szombathely, li mortis la.
Biografio
László Vikár frekventis eklezian gimnazion inter 1939-1947 en Gödöllő, poste li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1947-1956 (li akiris 2 diplomojn). Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Jenő Ádám, Lajos Bárdos kaj Zoltán Vásárhelyi. Jam ekde la studentaj jaroj inter 1952-1960 li kolektis 4400 hungarajn popolkantojn en Hungario, Supra Hungarujo kaj Transilvanio. Inter 1957-1979 li kolektis popolkantojn ĉe Volga, Ĉuvaŝio, Tatarstano, Baŝkirio kaj Mariio. Li estis en tiuj lokoj, kie vivis prahungaroj aŭ tiuj popoloj estis lingvoparencoj aŭ najbaraj popoloj. Inter 1956-1960 li estis aspiranto de Zoltán Kodály, en 1961 li kandidatiĝis, en 1989 li doktoriĝis. Se li ne kolektis aŭ lernis, li laboris en instituto de Hungara Scienca Akademio (1960–1995). Li ankaŭ instruis en la Muzikarta Altlernejo inter 1970–2003, en 1982 li atingis la instruan rangon docento. Inter 1960-1995 li estis preleganto en usonaj kaj kanadaj universitatoj. Li ricevis premiojn inter 1976-2011. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn inter 1953-1960.
Distrikto Poddębice
La distrikto Poddębice - pole powiat poddębicki - estas distrikto en la provinco Lodzio de Pollando. Ĉefurbo estas la samnoma urbo Poddębice. Fine de en la distrikto vivis.
Labuerda
Labuerda estas municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Sobrarbe (kies ĉefurboj estas Boltaña kun Aínsa) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
En la loko, krom la hispanan, oni parolis variaĵon de la aragona lingvo uzitan en la Pireneoj.
La municipa teritorio estas komponata de jenaj kernoj:
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko Sobrarbe, lime norde kun Puértolas, okcidente kun Boltaña, sude kun Aínsa-Sobrarbe kaj oriente kun El Pueyo de Araguás. Krom la loĝloko Labuerda mem, la municipo enhavas ankaŭ la loĝlokon San Vicente de Labuerda. Ĝi estas ĉirkaŭata de la montoj de Escalona norde, la montaro Sierra de San Visorio okcidente, kaj la rivero Cinca lime kun la najbara teritorio de El Pueyo de Araguás oriente, kaj je nur 4 km norde de la ĉefurbo de tiu municipo (nome la mezepoka urbo Aínsa). Ĝi estas la dua municipa teritorio malplej granda de Sobrarbe post Palo.
La loĝloko Labuerda mem (569 msm) estas je 105 km nordoriente de Huesca, alirebla laŭ la ŝoseo A-138 inter Puértolas norde kaj Aínsa suden. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj kaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Labuerda estas mezepoka setlejo kreskiĝinta ĉirkaŭ preĝejo. Ĝia gravo per brutobredado dependis de la paŝtejoj. Dum la 17-a jarcento ĝi iomete floris.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko estis damaĝita pro operacoj kadre de la epizodo nomita de la Bolsa de Bielsa en majo kaj junio 1938, dum la respublikanoj rezistis kontraŭ duoble multnombraj fortoj; finfine ili povis pasi al Francio.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Labuerda mem kie oni malaltiĝis el 418 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 146 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj montaraj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al forstado, natura, sporta, kultura kaj rura turismo.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la du preĝejoj, ermitejoj kaj naturaj lokoj.
Marolles-en-Brie (Val-de-Marne)
Marolles-en-Brie [] estas franca komunumo en la departemento Val-de-Marne, en la regiono Francilio. Ĝi havis 4,861 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Marolles-en-Brie situas sudoriente de la centro de Parizo.
DR (elsendisto)
DR (en ĝia plena nomo: Danmarks Radio, esperantigita Dana Elsenda Korporacio) estas la publika dissenda korporacio de Danio, kiu estis fondita en 1925 kiel publika servo, kaj estas la plej granda el la elektronikaj komunikadkorpoj en Danio. DR ankaŭ estas fondmembro de la Eŭropa Unio de Radio kaj Televido.
Mostov
Mostov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,48 km².
DR (elsendisto)
DR estas financita per kotizo, kiun ĉiuj domanaroj en Danio, kiuj posedas televidan ricevilon, komputilon, saĝtelefonon aŭ aliajn aparatojn kun interreta aliro, devas pagi.
Mostov
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1362.
DR (elsendisto)
Nuntempe, DR funkciigas ses televidkanalojn, ĉiuj dissendaj libersendaj sur la nacia cifereca reto. Ĝi ankaŭ funkciigas ok radiostaciojn, ĉio haveblaj en DAB -radio kaj la Interreto.
Bournemouth
Bournemouth [bonmut], en esperanto Burnmuto, estas kaj urbo kaj unuara instanco en la angla regiono South West England de Britio. La tuta regiono enhavas proksime 162.000 loĝantojn (1997) kaj ampleksas areon da 46 km².
La urbo Bournemouth estas tre bonkonata kaj populara feriurbo ĉe la suda marbordo de Anglio. La urbo havas proksime 50.000 loĝantojn. Turismo kaj granda konferencejo estas ĝiaj ĉefaj industrioj.
DR (elsendisto)
Historio
Dum la Dua Mondmilito, dum Danio estis okupita fare de Germanio, radielsendoj estis cenzuritaj - kiuj inkludis tranĉi komunikadon kun eksterlando ekde la 29-an de aŭgusto 1943 - kiu igis multajn danojn aŭskulti la danlingvajn elsendojn de la BBC aŭ direktis ilin al la kontraŭleĝaj. gazetaro, kaj ankaŭ al la sveda radio
En 1951 dua radiostacio estis establita en Danio nomita DR P2, kaj en 1963 la DR P3 radiostacio estis establita.
Bournemouth
Esperanto en Bournemouth
La 34-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en Bournemouth en 1949. La 12an de aŭgusto 1949 estis kreita Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj ILEI en Bournemouth.
DR (elsendisto)
Historio
Eksperimentaj televidelsendoj komenciĝis en 1949 kun regulaj elsendoj komenciĝantaj la 2-an de oktobro 1951 kun la lanĉo de la unua televidkanalo de Danio, DR1. Ĉiutagaj elsendoj komenciĝis en 1954. Kolortelevidaj elsendoj komenciĝis en marto 1967, kaj disetendiĝis kun kolora elsendo de Vintra Olimpiko 1968. DR oficiale finis la testelsendojn en koloro la 1-an de aprilo 1970, kvankam ĝis 1978, kiam la lasta serio en Danio ŝanĝis al kolorelsendo, ekzistis daŭre elsendoj en nigrablankaĵo.
Bournemouth
Famuloj
En Bournemouth mortis hungara kuracisto kaj akademiano Tivadar Duka.
DR (elsendisto)
Historio
La 16-an de majo 1983 je la 14:00 CET, DR lanĉis la unuan teletekstservon, kiu daŭre estas havebla ekde 2019.
La monopolo de DR en la naciaj amaskomunikiloj de Danio daŭris ĝis 1988, kiam TV 2 estis lanĉita en Danio. 8 jarojn poste, DR lanĉis ĝian duan televidkanalon, DR2, la 30-an de aŭgusto 1996. La kanalo antaŭe estis nomita "la kaŝita kanalo", ĉar ĝi ne estis elsendo tutlande.
La unuaj eksperimentoj por elsendado en la normo DAB (cifereca radio) komenciĝis jam en 1995, kaj la ok radiostacioj DR estis oficiale lanĉitaj en ĉi tiu normo en oktobro 2002.
La 7-an de junio 2007, DR lanĉis retan novaĵkanalon, DR Update, kaj poste ĝi ŝanĝis al tradicia teknologiodissendado. Dum la transiro al cifereca televiddissendado, DR lanĉis tri pliajn novajn kanalojn:
En 2013, la kunmetaĵo de la televidstacioj de DR estis ŝanĝita, kun la anstataŭigo de DR HD per DR3, nova kanalo direktita kontraŭ junularoj, kaj nova infankanalo, DR Ultra, estis lanĉita, anstataŭigante DR Update. Sekvante la finon de la DR Update novaĵkanalo, la DR2-kanalo estis revivigita kiel novaĵo kaj sociokanalo.
La nacia transiro de la DAB-radia normo al la nova DAB+-normo okazis la 1-an de oktobro 2017.
Financado
La ĉefa rimedo de financado de DR estas per kotizo trudita al ĉiuj domanaroj en Danio, kiuj posedas televidan ricevilon, komputilon, inteligentan telefonon aŭ aliajn aparatojn kun interreta aliro. Aliaj enspezoj venas de komercaj agadoj kiel koncertoj, KD kaj DVD-vendo kaj eksterlanda vendo de DR-enhavo.
Ekde 2022, ĉe la fino de transira periodo, kiu komenciĝis en 2019, la postulo pagi kotizon ĉesos, kaj ĝi estos anstataŭigita per ĝenerala impostado de ĉiuj domanaroj en Danio, laŭ la decido de la Dana Parlamento de la 16-a de marto 2018.
Cifereco
La reta ĉeesto de DR inkluzivas ampleksan novaĵejon, kaj arkivon. La retejo de la Dana Amaskomunikila Korporacio estis establita sub la nomo DR Online en 1996.
Akuzoj de biaso
Dum pli ol jardeko, la Dana Popola Partio, konservativa kaj nativisma partio, faras kvazaŭajn asertojn pri la politika novaĵkovrado de DR, citante la estraran nomumprocezon de DR kiel pruvon de biaso. En respondo, DR establis "Enforcement Committee" dezajnitan por lokalizi kaj raporti ajnan kazon kie novaĵbiaso ekzistas.
(67943) 2000 WP151
(67943) 2000 WP151 estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,157326 AU, tie estas 23,536 milionoj da km.
Ruĝa Listo de la Monda Heredaĵo
La Listo de Monda Heredaĵo en Danĝero aŭ la Ruĝa Listo de la Monda Heredaĵo estas aprobita kaj eldonita ĉiujare de la Komitato de la Monda Heredaĵo laŭ Artikolo 11.4 de Konvencio pri la protektado de Monda Heredaĵo Kultura kaj Natura.
La listo enhavas 53 ejojn situantajn en 33 landoj. Enskriboj en la listo estas endanĝeritaj mondaj heredaĵoj, kiuj bezonas urĝajn intervenojn, specialajn sekurigojn kaj financajn rimedojn, kiuj ebligus kunordigitajn operaciojn de Unesko por certigi reboniĝon kaj bonan staton de la objektoj.
La objektoj en la listo
Legendo de tabelo
Domo Vicens
Domo Vicens (hispane kaj katalune Casa Vicens) estas familia loĝejo en Barcelono (Hispanio), dezajnita de Antoni Gaudí kaj konstruita de Manuel Vicens. Ĝi estis la unua grava laboro de Gaudí. Ĝi estas aldonita al la Monda heredaĵo de Unesko "Verkoj de Antoni Gaudí" en 2005.
Ĝi estis konstruita en la periodo 1883-1889 kaj situas ĉe Carrer de Les Carolines 24, en la distrikto Gràcia de Barcelono. La ejo estas malgranda komparita al similaj strukturoj en la areo. Tamen, la domo estas ampleksa, proksimume 1,160 m² sur kvar niveloj. La plano estas nesimetria kun elstaraj gabloj kaj murapogiloj. Galerioj projekcias eĉ pli for ĉe la pinto. Tegmentoturoj estas rememorigaj pri Maŭra arkitekturo. Ĉar la domo estas privata loĝejo, ĝia interno ne povas esti vizitata.
Japana paruo
La Japana paruo (Parus minor), konata ankaŭ kiel Orienta paruo, estas paserina birdo kiu anstataŭas la specion tre similan nome Granda paruo en Japanio kaj malproksima orienta Rusio trans la Rivero Amur, inklude la Kuriloj. Ĝis ĵuse tiu specio estis klasita kiel subspecio de la Granda Paruo, sed studoj en Rusio indikis, ke la du specioj kunekzistas en malproksima orienta Rusio sen intermiksiĝi aŭ sen ofta hibridiĝo.
Temas pri paruo kun flavaj subaj partoj kaj nigra kapo kun blanka vizaĝo. Lo dorso estas verdeca kaj la flugiloj grizecaj kun blankaj punktoj. La vosto estas longa, kiel ĉe aliaj apruoj.
Ili manĝas insektojn kaj foje semojn.
Freŝaj esploroj de japanaj sciencistoj pri tiuj paruoj montris,ke la kanto konsistas el eroj, ĉiu el kiuj havas specifan signifon, kaj devas sekvi devigan sintakson por esti komprenata, en alia sinsekvo, la birdoj ne komprenas. Tiel oni malkovris la ekziston de sintakso ĉe bestoj.
Marolles-en-Brie
Marolles-en-Brie estas la nomo de du komunumoj en Francio:
Vesly (Manche)
Vesly estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Veslionnais aŭ Veslissiens.
Port Coquitlam (Brita Kolumbio)
Coquitlam estas urbo en Brita Kolumbio (Kanado), oriente de Vankuvero.
NGC 1672
NGC 1672 (aliaj indikoj — PGC 15941, ESO 118-43, VV 826, AM 0444-592, IRAS04449-5920) estas galaksio en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Oriolo (apartigilo)
Oriolo povas esti :
Zelanda Flandrio
Zelanda Flandrio aŭ Zelanda Flandrujo (Zeeuws Vlaanderen) estas parto de Zelando en Nederlando sude de la elfluofunelo de la rivero Skeldo ĉe la limo al la regiono Flandrio en Belgio. Zelanda Flandrio je tio limiĝas ĉefe kun la provinco Orienta Flandrio en la sudo, havas tamen ankaŭ konekton kun la provinco Okcidenta Flandrio. Historie Zelanda Flandrio konsistigas parton de Graflando Flandrio. Ekde kiam tamen trupoj de la Sep Unuiĝintaj Provincoj ĝin konkeris, ĝi apartenis sub la nomo Generaliteitslanden al posta Nederlando.
Lausnitz
Lausnitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Orla de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Oppurg. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Belmonte in Sabina
Belmonte in Sabina estas komunumo de Italio.
Listeria monocytogenes
Listeria monocytogenes estas hominfekta bakterio en la genro listerioj kiu kaŭzas listeriozon. Ĝi estas portata de diversaj manĝaĵoj, plej ofte manĝopretaj viandaj produktoj (inklude fiŝaĵajn) kaj molaj fromaĝoj. Por preventi listeriozon, oni devas eviti tiajn manĝaĵojn aŭ korekte kuiri ilin ĉirkaŭ 3 minutojn je 72°C. Listeriozo povas esti tre grava malsano, eĉ kaŭzanta meningiton. Tamen ĝi kutime estas serioze timinda nur por iuj homoj, specife la JMGI - Yopi, t.e. tre junaj, maljunaj, gravedaj aŭ imune malfortaj personoj.
Infekto
Invada infekto de L. monocytogenes kaŭzas la malsanon listeriozon. Malsano kaŭzata de neinvada infekto nomiĝas febra gastroenterito. La manifestiĝoj de listeriozo inkludas sepson, meningiton aŭ meningoencefaliton, encefaliton, kornean ulceron, pneŭmoniton, miokarditon, kaj uteran aŭ uterkolan infekton ĉe graveduloj, kiu povas rezultigi spontanean aborton (en la dua aŭ tria monattrio) aŭ mortnaskon. Vivnaskitoj kun fetpatrina listeriozo povas suferi bebsepsan granulomozon — pusajn granulomojn sur la tuta korpo — kaj fizikan malfruiĝon. Gripsimilaj simptomoj, interalie persista febro, kutime antaŭiras la komencon de tiuj perturboj. Stomakintestaj simptomoj, kiel naŭzo, vomo, kaj diareo, povas antaŭiri pli gravan listeriozon aŭ esti la solaj simptomoj. Ili montris epidemiologian asociiĝon kun uzo de kontraŭacidaĵoj aŭ cimetidino. La inkubacidaŭro ĝis seriozaj formoj de listeriozo estas nesciata, sed eble de kelkaj tagoj ĝis 3 semajnoj. La inkubacidaŭro ĝis stomakintestaj simptomoj estas ankaŭ nesciata, sed verŝajne pli ol 12 horoj.
Listeriaj ĉelmuroj enhavas lipotejĥoajn acidojn, al kies fina fosfomonoestero glikolipida molekulero, ekzemple galaktozil-glukozil-duglicerido, estas kovalente ligita. La lipida regiono tenas la polimeron al la ĉelmembrano. Tiuj lipotejĥoaj acidoj similas kaj strukture kaj funkcie al la lipopolisakaridoj de Gram-negativaj bakterioj, ĉar ili estas la solaj ambaŭafinaj polimeroj ĉe la ĉela eksteraĵo.
L. monocytogenes havas sur sia eksteraĵo D-galaktozajn reziduojn, kiuj kapablas akceptiĝi al D-galaktozajn ricevantoj sur la ĉeloj de la infektato, kutime M-ĉeloj kaj plakoj de Peyer en la intesta mukozo. Akceptite de tiuj ĉeloj, la listerioj povas transiri la intestan membranon kaj eniri la korpon. Alternative, strukturaj damaĝoj (ekzemple ŝirvundetoj) de la stomakintesta epitelio povus ebligi, ke listerioj transiru de la stomakintesta vojo en la sangon.
La infektipova dozo de L. monocytogenes varias laŭ la gento de la bakterio kaj la infektebleco de la homo. El infektiĝoj transdonitaj de lakto, oni povas sekure supozi ke en facile infekteblaj homoj malpli ol 1,000 individuaj listerioj povas estigi malsanon. L. monocytogenes povas invadi la stomakintestan epitelion. Post kiam la listerioj eniras la monocitojn, makrofagojn, aŭ granulocitojn de la infektato, ili disvastiĝas tra la sango (t.e. sepsiĝas). Ilia enĉeliĝo en fagocitoj permesas aliron al la cerbo kaj verŝajne transplacentiĝon al la feto ĉe graveduloj. Tiu procezo estas nomata "trojĉevala mekanismo". La patogenezo de L. monocytogenes baziĝas sur ĝia kapablo vivi kaj generi en infektataj fagocitoj.
Ŝajne listerioj unue evoluis por invadi la membranojn de la intestoj kiel enĉela infekto per tiucela kemia mekanismo. Ĝi uzas bakterian proteinon, internalinon (InlA/InlB), kiu akceptiĝas al proteino (kadherino) sur la intesta ĉelmembrano kaj permesas, ke la bakterioj invadu la ĉelojn per zipa mekanismo. Tiaj kuntenaj molekuloj troviĝas ĉe homoj ankaŭ en du aliaj nekutime fortikaj barieroj, la sango-cerba kaj fet-placenta, eble klarigante la emon de L. monocytogenes kaŭzi meningiton kaj malsanigi fetojn enutere. Tuj kiam ĝi estas enĉeliĝinta, L. monocytogenes acidigas la enan spacon de la vakuolo formita ĉirkaŭ ĝi dum enĉeliĝo por aktivigi listeriolizinon O, kolesteroldependan citolizinon kapablan detrui la vakuolan membranon. Tio liberigas la listerion en la citosolon de la ĉelo, kie ĝia patogenezo pluiras. Moviĝokapablon en la enĉela medio donas aktinkunmetiga proteino, per kiu la bakterio uzas la aktinpolimerigan mekanismaron de la infektata ĉelo por polimerigi la ĉelskeleton, tiel ŝovante la bakterian ĉelon al ĝia movocelo. La sama mekanismo permesas ke la bakterio iru de ĉelo al ĉelo.
Polko
Polko estas danco en 2/4-takto (ne intermiksu ĝin kun la polsko aŭ la polonezo!). La polko originis en la mezo de la 19-a jarcento en Bohemio (tiam parto de Aŭstra Imperio, nun la okcidenta parto de Ĉeĥio). Ĝi estas ankoraŭ ofta en ĉeĥa popolmuziko, kaj disvastiĝis en Eŭropo kaj Ameriko, iĝante tradicia en pluraj landoj kiel Meksiko. En la klasika muziko, multajn polkojn komponis interalie la du Johann Strauss-oj; kelkajn bone konatajn faris Bedřich Smetana.
Komparu ankaŭ polko-mazurko.
Ŝarkaliŝari
Ŝarkaliŝari (2218 a. K.–2192 a. K.) estis reĝo de la Akada Imperio. Filo de Naram-Sin, ne povis imiti sian patron kaj la Akada Imperio diseriĝis pro la internaj konfliktoj, pro la alveno de Puzurinsusinak (ankaŭ nomata Kutik-Inŝuŝinnak), reĝo de Avan kaj de la gutidoj.
La komenco de la fino ekiĝis per la samtempaj ribeliĝoj en Sumerio. Ŝarkaliŝari kapablis bremsi ilin ĝis la peto de la citita reĝo de Avan, kiu realigis ekspediciojn tra la tuta teritorio. La fremdaj nomadoj, la amoridoj kaj la gutidoj estis komence venitaj en la batalo de Basar. Susiano disiĝis de la regno. La reĝo Ŝarkaliŝari mortis pro murdo, malfermiĝante krizan vojon kaj ribelojn en la Imperio kiu metis finon al la Imperio malpliiĝante al la urbo Akado.
Post tiu ĉi reĝo, 5 pliaj reĝoj estas menciataj, kiaj Dudu kaj Ŝu-Turul.
Weyersheim (stacidomo)
Weyersheim estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Weyersheim, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Vendenheim - Wissembourg (146000).
701 Oriolo
701 Oriolo estas mezgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo Joseph Helffrich, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
Ĝi ricevis nomon de birdo : la Oriolo.
Irena (persona nomo)
Irena aŭ Irina estas virina persona nomo grekdevena. Ĝi devenas de greka vorto eirene (εἰρήνη) kaj signifas paco. Vira ekvivalento por Irena (tiel same por Irenea) estas Ireneo.
Diverslandaj variantoj
Irene, Irén , Ірина , Irena , Irenka , Irenea , Ирена , Ирина , Арина , Иринушка , Ирочка , Иринка , Иришка , Ира , Ариша , Irina , Iria , Eireen , Ειρήνη , Ερεινούλα , Irène , Irja , Arja , Erja , Ena
Velká nad Veličkou
La konstruareo de la municipo estas jam urbe kunkreskinta kun la konstruareo de la najbara Javorník.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1228.
Distrikto Police
Distrikto Police - pole Powiat policki - estas distrikto en la provinco (vojevodio) Okcidenta Pomerio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Police, kiu ĝis la jaro 1945 havis la germanlingvan nomon Pölitz. Fine de en la distrikto vivis.
Belvedero Diana
Belvedero Diana estas 35 metrojn alta kaj estis konstruita antaŭ la unua mondmilito en la jaroj 1913-14 kaj apartenas al la plej ŝatataj celoj de promenadoj. La belvedero staras sur "Altaĵo de amikeco", kiu atingas 556 metrojn super marnivelo. Proksime estas la Rokaro de Cerva Salto kaj la Belvidejo de Petro la granda. La vidturo estis malfermita solene kune kun la apuda restoracio la 27-an de majo 1914. En la turo estas 150 ŝtupoj supren al la teraso, oni povas uzi ankaŭ lifton. En la jaroj 1997-8 estis la vid-turo ankaŭ rekonstruata kaj la 30-an de januaro 1998 ĝi fariĝis denove celo de turismaj promenoj. Apud la turo estas restoracio - same nomata Diana, kie oni povas agrable restadi - ripozi kaj refreŝiĝi. Ĝi estis konstruita dum la jaroj 1912-14 laŭ projekto de karlovara inĝeniero Breinl. Al la vidturo kaj restoracio Diana, kiuj troviĝas sur la altaĵo de amikeco oni konstruis ankaŭ en la jaroj 1911-12 la kablotramon por pli facila vizito. Projektis ĝin svisa inĝeniero H. H. Peter el Zürich. Komenca stacio estas malantaŭ la Grand-hotelo Pupp en Mariánská-strateto, kiu troviĝas 389 m super marnivelo. La trako estas longa 452 metrojn kaj alteca diferenco de la trako estas 167 m. La supera stacio sur la Altaĵo de Amikeco estas 555 metrojn super marnivelo. La meza stacio ĉe Cerva Salto estas 473 m super marnivelo. En la jaroj 1963-65 oni rekonstruis la trakon. Malgraŭ kelkaj riparoj la kablotramo ĉesis funkcii en la jaro 1980 kaj post longa ĝenerala rekonstruo denove ekfunkciis la 20-an de decembro 1988. Ankaŭ la vidturo Diana estis en la jaroj 1997-8 rekonstruata kaj ĝi estas vera dominanto de la urbo.
Saint-Gengoux-le-National
Saint-Gengoux-le-National estas franca komunumo situa en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo.
Geografio
La rivero la Grosne formas la sudestan landlimon de la komunumo.
Ekonomio
Tie estas vino blanka (Chardonay) kaj ruĝa (Gamay).
Historio
Gengoux grava burgonja landsinjoro estis kokrito. Li iĝis sankta Gengoux patrono de la kokritoj. .
La preĝejo datiĝis de la 12-a jarcento.
En 1851, post la puĉo de Napoleono la 3-a, Stanislas Dismier formis armeon por defendi la duan respublikon sed li estis venkita kaj devis ekzili en Svisio.
Esperanta vivo
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,28% de voĉoj) en 2004, kaj 2 voĉdonojn (0,57% de voĉoj) en 2009.
Marmoranaso
Distribuado
Tiu anaso iam reproduktiĝis en grandaj nombroj en la regiono de Mediteraneo, sed ĝi estas nune limigata al kelkaj lokoj en suda Hispanio, nordokcidenta Afriko (Maroko) kaj en Israelo. Oriente ĝi survivas en la Mezopotamiaj Marĉoj de suda Irako kaj en Irano (marĉoj de Ŝadegano – la plej grava loko en la mondo), same kiel ĉe izolataj populacioj en Turkio, Armenio, Azerbajĝano, Irako kaj pliaj oriente al okcidenta Barato kaj okcidenta Ĉinio. Ties reprodukta habitato estas malaltaj teroj kie la ino demetas siajn ovojn inter longalta herbaro aŭ eĉ en altaj arboj. Ŝi demetas 7 al 10 kremokolorajn ovojn. Ili estas komunaj en privataj kolektoj, sed estas nervoza kaj flugema birdo. En kelkaj areoj birdoj disiĝas el la reproduktejoj, kaj foje oni trovis ilin en la vintra periodo en la areo de Sahelo, sude de Saharo.
Aspekto
Ĝi longas averaĝe ĉ. 40 cm, sed 39 al 42 cm, nome iom pli granda ol la kreko, kun pli longa kolo, pli granda kapo. La tuta plumaro estas hela, kun marmorecaj desegnaĵoj el sablokolora kaj bruna, kio nomigas la specion laŭ komuna nomo, kaj laŭ scienca nomo por la genro. Ĝi aspektas el malproksimo kiel grizbruna, unukolora birdo. Ĉirkaŭ ĝia okulo troviĝas nigreca makulo pli malhelbruna ĉe la propra okulo kaj pli svage kiel larĝa superokula strio al la orelareo; la kapo estas iome hirteca. La beko estas nigra kaj svelta, kio nomigas la specion per la speciga scienca nomo (vidu sube).
Junuloj estas similaj sed kun pli da blankecaj makuloj. Dumfluge la flugiloj aspektas palaj sen markata bildo kaj sen speguleto en la duarangaj kaj anstataŭe tre hela areo.
Kutimaro
La Marmoranaso ne havas iun specifan flugmanieron, ĝi ŝajnas malfacile moviĝi, ŝatas la kaŝitajn lokojn.
La voĉo de la viranaso estas raŭka, la inanaso mallaŭte anaskvakas.
Ili vivas ĉe nesalaj akvoj, kie dense kreskas plantoj. La Maranaso nestas proksime al akvo, sur riverbordo, en sud-okcidenta Eŭropo.
Tiuj estas gregemaj birdoj, foje eĉ dum la reprodukta sezono. For de tiu la aroj estas ofte malgrandaj, kvankam oni informis pri grandaj vintrantaj aroj en kelkaj areoj. La plej granda vintra koncentro konata okazis en Ĥuzestano, Irano.
En 2011 grupo de Irakaj ornitologoj kalkulis ununuran aron de tua rara Marmoranaso ĉe la lagoj de la Mezopotamiaj Marĉoj, kaj nombris almenaŭ 40,000 birdojn.
Tiuj birdoj manĝas ĉefe en neprofundaj akvoj per plaŭdado aŭ kapomergo, eventuale per plonĝado. Oni scias malmulte pri ties dieto.
Plie
Tiu palearktisa specio estas konsiderata vundebla pro malpliigo de la populacio kaŭzata de habitatodetruo kaj ĉasado. Ĝi estas unu el la specioj al kiuj aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA) applies.
La scienca nomo, Marmaronetta angustirostris, devenas el greka marmaros, marmoreca kaj netta, anaso, kaj el latina angustus, mallarĝa aŭ malgranda kaj rostris beko.
Llacuna (Metroo de Barcelono)
Llacuna estas stacio sur linio 4 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
9709 Chrisnell
9709 Chrisnell estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Christiaan A. C. Nell (1875–1960), kiu, kun Adriaan Jacobus Gouka fondis la la NVWS, la Nederlandan Astronomian kaj Meteologian Societon. Kun 4000 anoj, tiu societo daŭre floras je sia 100-a datreveno.
Fizika geografio
Fizika Geografio estas scienco, parto de geografio, esploranta naturan ingrediencon de ĉirkaŭtera medio kaj ĝiajn strukturajn partojn de naturteritorioj de ĉiuj rangoj. Ĉefaj branĉoj de Fizika Geografio estas Scienco pri Teroj kaj Scienco pri Pejzagoj. En ĝin oni ofte inkludas ankaŭ Paleogeografion kaj intersciencajn kampojn: Geomorfologio, Klimatologio, Hidrologio de la tero, Oceanologio, Glaciologio, Geografio de Grundoj, Biogeografio. La ĉefaj taskoj de Fizika Geografio estas kompleksa esploro de apartaj naturregionoj kaj naturprocesoj, pristudo de la problemoj de efiko de homo al naturmedio.
Fablo
Fablo estas rakonto, plejofte versa, en kiu agas kaj parolas bestoj aŭ objektoj, kaj per kiu oni prezentas moralinstruon, ordinare formulitan komence aŭ fine. La fabloj estas unu el la plej malnovaj literaturaj ĝenroj. Iliajn ŝpurojn ni trovas jam en la Gilgameŝa epopeo aŭ ekzemple en la Biblio (Juĝistoj 9,7 - 16).
Konataj fablistoj estas: Ezopo, Fedro (fablisto), Johano de La Fonteno kaj Ivan Krilov
En Esperanto aperis interalie jenaj kolektoj de fabloj:
La vulpo kaj la vinbero
Allogis la vinbero, sed estis iom alte.
sed ne sukcesis, lacis, rigardis ĝin, avida
finfine ŝultrotiris, dirante: "Eh, acida!"
Proverbo
Ekzistas proverbo pri fablo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Toljatti
Toljatti (Тольятти) estas urbo en Samara provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 36440.
Ĝi estas administra centro de Stavropolski distrikto. Populacio: 718,030 (oriento de 2007. ) ; 702,879 ( 2002 Census). Ĝi estas la plej granda urbo en Rusio kiu ne funkcias kiel administra centro de provinco.
Ĝi estis fondita en 1737 kiel fortikaĵo nomita Stavropol (Ста́врополь) de la rusa politikisto Vasilij Tatiŝĉev. Neformale ĝi ofte estis plusendita kiel Stavropol-na-Volge (Ста́врополь-на-Во́лге) distingi de Stavropol, grandan urbon en Suda-Okcidenta Rusio. Dum la konstruado de Volgo Hidroelektra centralo en la 1950-aj jaroj, la urbo trafis en la inunda zono de la Kuybyshev-digo la Volgon kaj estis tute rekonstruita sur nova ejo. En 1964, la urbo estis renomita Toljatti (nome Palmiro Togliatti, la plej long-servanta sekretario de la Itala Komunista Partio).
Ekzistas tri distriktoj en la urbo:
Ekonomio
La ĉefa aserto de la urbo famigi estis aŭto produktanto de la Lada aŭtofabriko VAZ, laboriganta proksimumen 110,000 homojn - en kunlaboro kun Italia Fiat ekde 1971 kaj, ekde 2001, kun General Motors.
Transporto
Transporta sistemo estas tre evoluinta en Toljatti. Publikaj transportoj inkludas municipajn busojn kaj trolebusojn, kaj tielnomitan "alternativan" (komercan) transporton aŭ "marshrutkojn".
Eksteraj transportitineroj estas disponigitaj per du busstacidomoj, du fervojaj stacidomoj, kaj urbohaveno. Toljatti havas ĝian flughavenon ankaŭ, sed ĝi estas uzita per persona aviadilo nur (internacia flughaveno, "Kurumoĉ", situas 40 km fore, direkte al Samaro). Toljatti estas ligita al stata vojaro per proksima aŭtovojo M5 "Uralo".
Kiel unu el la aŭturboj de Rusio, la aŭtopopulacio de Toljatti tondris kaj trafikŝtopiĝoj estas oftaj dum mateno kaj vespera hasthoroj - Samara provinco estis unu el la unuaj regionoj se temas pri ricevi ekstran numerplatokodon ĉar ĝia ekzistanta kodo ne havis sufiĉe da nombroj por ĉiuj la aŭtoj de ĝiaj loĝantoj.
Kulturo, Eduko kaj Sporto
Inundo en la 1950-aj jaroj detruis multon da la historio de la urbo - tiel preskaŭ ĉiuj la kulturaj punktoj de la urbo de intereso - kiel ekzemple Victory Park situanta en Avtozavodsky-distrikto - daton de la sovetoperiodo, sed la urboadministracio konstruas novajn monumentojn kaj katedralojn. Unu el la plej rimarkindaj okazaĵoj estis malfermo de Vasilij Tatiŝĉev monumento proksime de la Volgo. Unu el la plej grandaj ortodoksaj katedraloj en la mondo, Preobraĵenskij Sobor (Преображенский Собор) estis finita en 2003.
Eduko
Eduko estas reprezentita fare de pli ol 100 publiko kaj de 10 privataj lernejoj, kaj pluraj higher eduko institucioj. Plej famaj inkludas:
Sporto
En okuloj de la komunistgvidantoj, Toljatti estis perfekta Sovetia urbo (ĉar plej da populacio migris ĉi tie dum la konstruado de AvtoVAZ-fabrikoj) - multaj sportinstalaĵoj ekaperis tiel ke la "perfekta sovetopersono" povis esti sana. La urbo havas altajn kvalitajn sportinstalaĵojn: gimnazioj, naĝejoj, sketejoj, futbalteamoj kaj vetkurostadionoj - kiel rezulto, multaj atletoj, inkluzive de Olimpka ĉampiono Aleksej Nemov, Stanley Pokalo gajnintoj Aleksej Kovalev and Ilja Brizgalov moviĝis al Toljatti. Iama Washington Capitals-flankulo Viktor Kozlov kaj defendviro Alexei Tezikov estis naskita tie.
Toljatti estas reprezentita en preskaŭ ĉiu speco de teamaj sportoj. Lada-sponsorita Glacihokeoklubo de Toljatti rompis la superregadon de Moskvo-teamoj de la ludo. La Lada virinofutbalo-teamo gajnis la rusan ĉampionecon plurajn fojojn - kaj la Lada virinomanpilkado-teamo, kiu estas la rusaj kaj eŭropaj ĉampionoj, estas la kerno por rusaj naciaj virina manpilkado. La futbalteamoj de viroj (FK Lada Toljatti kaj FK Toljatti), basketbalo, spidvejo- kaj handbalaj teamoj ankaŭ prenas parton en naciaj ĉampionecoj.
Oktobro 2007 bombatako
Matene la 31-an de oktobro 2007, en pasaĝera buso eksplodis bombo, mortiginte ok homojn kaj vundante proksimume 50 homojn. Oni supozis terorisman atakon, suspektinte komplicon de la kaŭkazaj islamistoj. Tamen fine la enketado konkludis, ke la eksplodo okazis hazarde pro la 21-jara kemiisto Evgenij Vaĥruŝev, kiu transportis kemiaĵojn kaj mem pereis pro la eksplodo. En lia apartamento estis trovitaj nitroglicerino kaj aliaj eksplodaĵoj.
Krimeco
Urbo ankaŭ havas reputacion por bandaĉviolento inter grupaĉoj konkurencantaj por kontrolo de la aŭtokomerco. .
Listo de naciaj flagoj
La Listo de naciaj flagoj enhavas la ŝtatajn ŝildajn emblemojn de ĉiuj 192 membroŝtatoj de la Unuiĝintaj Nacioj, kun Tajvano (kiel eksa membro de UN) kaj Vatikano (statuso de observanto ĉe UN).
Gutidoj
La gutidoj, guti aŭ gutu estis popolo de la oriento de Tigriso, kiu loĝis en la Zagros-montaro fine de la tria jarmilo a.K., kiu ekde 2000 a.K. partoprenis en la bataloj por regadi Akadon, reĝlando kiun parte li mallonge okupis (2180 a.K.–2175 a.K.) kaj por pli longa tempo (2159 a.K.–2116 a.K.). Ili aperas en la historio kiam Naram-Sin, akada reĝo, entreprenas punan ekspedicion kontraŭ li. La fama steleo de Naram-Sin elmontras la militistan venkon de ĉi lasta reĝo. Tamen, unu jarcenton poste la gutidoj venĝis sin atakante la Akadan Imperion, elmuntante ĝin. La gutidoj altrudiĝis en Mezopotamio dum unu jarcento, ĝis la suferita malvenko fare de la unua reĝo de la urbo Uruk, Utu-ḫegal—, la politika resurekto de la antikva urbo sumera Ur anstataŭis ĝian potencon definitive.
Ixtacuixtla de Mariano Matamoros
Ixtacuixtla de Mariano Matamoros estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Villa Mariano Matamoros. Krom la ĉefurbo 74 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29015.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 32574 loĝantojn. El tiuj estis 15622 viroj kaj 16952 virinoj. La komunumo havas surfacon de 165,84 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2240 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 695,1 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,7 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 25317 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 80 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,32 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Tommot
Tommot (ruse Томмот) estas urbo en Jakutio en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 98203505.
La urbo estis fondita kaj havas statuson de urbo ekde jaro 1923.
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas
La urbo estas sur multjare frostiĝinta tero ĉe rivero Aldan (Алдан) (kiu dedekatre enenfluas en riveron Lena (Лена)).
En jaro 1959 la urbo havis 5 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 9 mil loĝantojn.
Vessey
Vessey estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.