cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thomas Howard (3-a duko de Norfolk)
Jaroj de granda influo
Ĉirkaŭ 1527 lia nevino Anne Boleyn ekallogis Henrikon la 8-an kaj verŝajne ŝia 1533-a edziĝo al Henriko la 8-a faciligis la geedziĝon de Mary, filino de Thomas, kaj Henry Fitzroy. Tamen en 1536 estis Thomas Howard kiu estris la proceson per kiu Anne Boleyn mortkondamniĝis.
Post la fiasko de la geedziĝo de Henriko kaj Anne de Kleve, Thomas Howard paradis alian nevinon, Catherine Howard, antaŭ Henriko: tiuj ĝuis amaferon, kaj ili geedziĝis en 1540. Tamen post nelonge Catherine senkapiĝis kaj multaj parencoj de Thomas Howard arestiĝis kaj enkarceriĝis en la Turo de Londono.
Malliberulo
Thomas Howard klopodis reamikiĝi al Henriko la 8-a. En 1546 li kaj lia filo Henry (grafo de Surrey) laŭdire planis igi sian filinon Mary kromvirino de Henriko, sed ŝi rifuzis allogi la reĝon. Decembron 1546 Thomas kaj lia filo Henry arestiĝis pro ŝtatperfido. La grafo de Surrey ezekutiĝis la 19-an de januaro 1547, plurajn tagojn antaŭ la morto de Henriko la 8-a. Thomas Howard pli bonŝancis: oni atendis lian ekezekuton plurajn tagojn post la morto de la reĝo, kaj la registaro de la nova reĝo, Eduardo la 6-a, ŝanĝis la punon en malliberigon. Li restis en la Turo de Londono ĝis la surtroniĝo de Maria la 1-a, kiu liberigis lin ĉar li estis la ĉefo de grava romkatolika familio, kaj kiu redonis lian dukan rangon.
Propila trifluoroacetato
Propila trifluoroacetato aŭ C5H7F3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la trifluoroacetata acido kun propanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Propila trifluoroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la trifluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan fluoron, fluoroformon kaj karbonan duoksidon.
Thomas Howard (3-a duko de Norfolk)
Malliberulo
En 1554 li helpis subpremi la ribelon de Thomas Wyatt la pli juna, kiu kontraŭis la edziĝon de la reĝino al Filipo la 2-a (Hispanio). Thomas Howard ne longe postvivis tion. Li entombiĝis en Framlingham, Suffolk, kaj lin sekvis kiel duko lia filo Thomas.
Kadro FRESH
Celoj
FRESH celas plibonigi ŝancojn de lernado por infanoj kaj junuloj per plibonigi ilian sanon, sed ĝi ne estas nur la donado de lernejaj sanservoj. FRESH estas kombinaĵo de agado en kvar areoj:
Yukihiro Yamase
Yukihiro Yamase (山瀬 幸宏, n. ) estas japana futbalisto.
Kadro FRESH
Celoj
Ĝi havas tri subtenantajn strategiojn:
Graveco al Unesko
Unesko konsideras ĉi tiun projekton grava, laŭ ĝia enkonduko:
Enretaj iloj
Enretaj iloj estas haveblaj libere al ĉiuj:
Tutmondaj defioj
FRESH estas ligita al tri tutmondaj defioj:
Palikiro
Palikiro, origine Palikir estas nova ĉefurbo de Federacio de Mikronezio.
Historio
En 1914 la japanoj konstruis tie militan flughavenon, kiu pro la bombardadoj neniam uziĝis. En 1978 parte, en 1986 tute la lando sendependiĝis, la provizora ĉefurbo iĝis Kolonio, situanta nur 5 km-ojn de Palikiro. La lasta urbo iĝis ĉefurbo ekde 1989. En Palikiro la domoj estas modernaj.
Krom la administrado ankaŭ ĉeflernejo funkcias de 1972.
Velles (Indre)
Velles estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono .
Provinco Amran
La provinco 'Amran aŭ pli simple sen komenca prononcosigno Amran (عمران, latinliterigo Muḥāfaẓat ʿAmrān - laŭ sistemo DMG - respektive Muhafazat Amran) estas unu el la 20 provincoj (respektive gubernioj) de Jemeno. Ĝi situas en la nordokcidento de la lando.
Laŭ la stato de la censo de 2004 ĝi havis loĝantojn. La provinca areo estas kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso rezulte po  loĝantoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro estas la samnoma urbo Amran.
Hannu Karpo
Hannu Karpo (naskiĝinta en Helsinko) estas finna redaktoro. Li laboris en Yle kaj poste en MTV3. Antaŭe li faris speciale programojn pri trafiko, en 1983–2007 vere popularan programon Karpolla on asiaa (Karpo havas diratan), kie li kaj poste ankaŭ lia filo Sampo Karpo prezentis malnirvanajn finnajn homajn sortojn kaj rakontis pri aktualaj sociaj temoj kaj strangaj aferoj. Karpo posedas produktoentreprenon Pallosalama. Li laboris 27 jarojn en Yle kaj 25 jarojn en MTV3.
Kautzen
Kautzen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Waidhofen an der Thaya (germane: Bezirk Waidhofen an der Thaya ). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono Waldviertel (arbara regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
NGC 4583
NGC 4583 (aliaj indikoj — MCG 6-28-17, ZWG 188.11, PGC 42198) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Serralunga di Crea
Serralunga di Crea estas komunumo de Italio.
Bidermajro
Bidermajro (Biedermeier) oni nomas la epokon ekde 1815 (Viena kongreso) ĝis 1848 (Revolucio de 1848 en Germanio) en la landoj de la Germana Federacio kaj de la Aŭstra imperio. Kun la esprimo bidermajro ligiĝas en la politika historio la nocio de la restaŭrado, kiu rilatas kun la ŝtatpolitika evoluo post la fino de la napoleona epoko kaj la Viena kongreso. La nocio estas grava kiel epokonomo de la kulturhistorio. Por la samepoka mala movado por politika, revolucia ŝanĝo, kiun i.a. subtenis verkistoj kiel Georg Büchner kaj Heinrich Heine, oni tamen uzas la nomon antaŭmarto.
La esprimo bidermajro referencas pri la propra arto kaj kulturo de la burĝaro, kiu ekestis dum ĉi tiu epoko (ekz. en la dommuziko, la interna arkitekturo kaj ankaŭ en la modo), sed ankaŭ pri la literaturo de la epoko, kiu – ofte malĝuste – portas la etiketon »konservativa«. Karakterizaĵo estas la fuĝo en idilion kaj privatecon. Jam la poeto Jean Paul estis parolinta pri la »plenfeliĉo en la limiĝo«, la sekretario de Johann Wolfgang von Goethe, Johann Peter Eckermann, kredis ekkoni »puran realecon en la lumo de milda transfigurado«.
Muziko
La burĝa gusto en la fazo de la bidermajro unuan fojon dominis la muzikon. La dommuziko pligraviĝis: en preskaŭ ĉiu loĝoĉambro nun staris piano. La burĝoj ŝatis precipe ĉambromuzikaĵojn; ĉie en la urboj ili fondis muziksocietojn kaj kantasociojn. La noteldonejoj mendis je la komponistoj precipe facilajn, serenajn verkojn, ĉar la gusto de la klientoj decidis pri la vendosukceso; antaŭe la komponistoj neniam verkis, sed nur aranĝis muzikaĵojn por doma uzado. En la pianomuziko dominis Robert Schumann, kiu tamen neniel estis bidermajro-komponisto. Ankaŭ Franz Schubert oni same ofte kiel malĝuste enordigas en ĉi tiun katoegorion. Tiusence prefere nomindus Ludwig Berger, Christian Heinrich Rinck aŭ Leopold Schefer. Popularis ekz. la lidoj pri poemoj de Wilhelm Müller aŭ komponaĵoj de Alexander Fesca.
Recesio
Recesio estas latindevena vorto, kiu originale signifas retiriĝon. En la nuntempa ekonomia senco, ĝi signifas la retiriĝon de la ekonomia vivo.
Recesio estas la malfortiĝo, modesta malpliiĝo de la ekonomia aktivado por ioma tempo. Dum recesio aperas vendaj malfacilaĵoj de la produktado kaj disponeblaj servoj. En tiu tempo, la entreprenoj klopodas ŝpari monon kaj ofte maldungas laboristojn, provas malpliigi la aliajn elspezojn (luprezojn, prokrasto de investoj ktp.).
Schorfheide (komunumo)
Schorfheide estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Barnim de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Famaj hungaroj
La ĉi-sekva listo enhavas ankaŭ la famajn hungarojn, kiuj havas hungarian originon. La listo enhavas homojn, kiujn oni taksas nehungaro, sed atentu tion, ke por homoj antaŭ mezo de la 19-a jarcento ne gravis nacieco. Por grandparto de sciencistoj gravis la laboro, la laboreja lando ne gravis.
(En la hungara lingvo la familia nomo staras unua, persona nomo lasta. La listo sekvas la ordon kutiman en Esperantio, tio estas vicon de persona, familia nomo.)
Literaturo
Por verkistoj vidu ankaŭ ĉe Hungarlingva Literaturo kaj Listo de hungaraj verkistoj!
Konservativa lestadianismo
Konservativa lestadianismo (gammallæstadianism, vanhoillislestadiolaisuus) estas religia movado ene de la luterana eklezio precipe en Finnlando, la plej granda branĉo de lestadianismo, movado de kristana reviviĝo nomata laŭ svedsamea pastro kaj botanikisto Lars Levi Læstadius (1800–1861). Ĝi havas eksklusivan ekleziopenson. Laŭ ĝi la regno de Dio estas sama ol ĝi. Konservativa lestadianismo instruas pri ekzemple bapto, eŭkaristio kaj paroko tiel neluterane, ke oni taksas, ke ĝi ne estas luterana grupo. En Finnlando konservativa lestadianismo estas parto de normala luterana eklezio kaj do ne havas proprajn eklezion kaj paroĥojn. Tamen multaj iliaj instruoj estas diversaj ol en normala luteranismo. En Finnlando ili havas kunigojn rauhanyhdistys ("pac-asocioj"), kiuj estas praktike konservativaj lestadianismaj paroĥojn. Ĝia centrala loko estas Oulu. La tri plej grandaj pac-asocioj estas en Oulu, Helsinki kaj Jyväskylä.
Ĝi havas ĉ. 100000 anojn, precipe en Finnlando, Usono kaj Svedio.
Socolari
Socolari (hungare: Szakalár) estas vilaĝo en Rumanio sude de Oraviţa. Administre ĝi apartenas al Ciclova Română.
Loĝantoj
En 1910 ĝi havis 1369 loĝantojn (rumanoj), en 1992 214 (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis.
Konservativa lestadianismo
Konservativaj lestadianoj de Finnlando salutas unu la alian Jumalan terve ("saluton de Dio"). Estas malpermesite diri tion al iu alia ol al alia konservativa lestadiano.
Socolari
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1363. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (reĝa departemento Krassó-Szörény).
Konservativa lestadianismo
En preskaŭ ĉiu jaro konservativa lestadianismo en Finnlando aranĝas tre grandan kristanan renkontiĝon Suviseurat ("somera renkontiĝo"). Suviseurat estos aranĝita ĉie sur flughaveno – antaŭe ĝi estis aranĝita iuj jare sur kampo. Speciale en Norda Ostrobotnio Meza Ostrobotnio kaj en la suda parto de Finna Laponio konservativa lestadianismo estas forta. Ili estas konservativkristanaj areoj de Finnlando same ol iuj sudaj ŝtatoj estas konservativkristanaj areoj de Usono. El loĝantoj de eksa komunumo Oulunsalo estas pli ol 4/5 konservativaj lestadianoj kaj iliaj infanoj. En pli suda Finnlando ĝi estas forta principe en Laga areo de Suda Ostrobotnio kaj en ĉirkaŭo de Jyväskylä, sed nun ĝi havas iom multajn membrojn ankaŭ en Helsinko.
Multaj el kantoj, kiujn ili kantas, estas el la 18-a jarcento. El finnaj bibliaj tradukoj konservativa lestadianismo apogas plu tradukon el la jaro 1776, Biblia.
Sed konservativa lestadianismo instruas ankaŭ, ke plejparto de la infanoj perdas sian kredon kaj homo, kiu perdis la kredon, povas ricevi ĝin reen nur, se iu konservativa lestadiano donas absolvon pri li. Konservatisma lestadianismo instruas, ke nur ilia kredo estas kristana grupo, nur iliaj anoj estas veraj kristanoj kaj estas savotaj – ĉiuj aliaj "kristanaj" grupoj estas herezulaj, ankaŭ aliaj branĉoj de lestadianismo.
Konservativa lestadianismo instruas, ke "norda lando" en Zeĥarja 6:8 signifas Nordion.
Konservativa lestadianismo estas tre patriota grupo. Ekzemple kiam Juha Sipilä estis ĉefministro kaj oni diris, ke li estas lestadiano, oni komencis kredi, ke li malapogas la televidon, frekventas Suviseurat ktp., kaj oni devis klarigi, ke li ne estas konservativa lestadiano, ekzistat ankaŭ aliaj lestadianaj aroj.
En finna parola lingvo lestadiolaisuus ofte signifas nur konservativan lestadianismon.
Pentti Linkola ege malamis konservativan lesftadianismon. Li skribis, ke religio ŝajnas plejparte perdis sian danĝerecon pro tio, ke ekzistas loĝantar-eksplodo krom se vi konsideras kelkajn internacie malgrandajn grupojn, kiel la malhelan homamason de niaj konservativaj Lestadians, sed nia alia rimarkinda strikta religia lernejo, la Atestantoj de Jehovo, reprezentas. tre malsama opinio, ĝi dividas kontraŭkoncipajn informojn kaj la nombro da infanoj en la familioj de tiuj homoj estas escepte alta malgranda averaĝe.
Bapto
Konservativa lestadianismo uzas infanan bapton sed ne instruas, ke bapto peras kredon por infano. Konservativa lestadianismo instruas, ke ĉiuj infanoj naskiĝas en kristana kredo kaj bapto ne peras kredon kaj argumento por ĝi, ke oni devas bapti infanojn, ne estas ke la infanoj ricevus la kredon sed ke infanoj jam havas kredon. Tamen en Finnlando infanaj infanoj ne povas personale esti membroj de pacasocioj sed la pac-asocioj prenas nur membrojn, kiuj mem petis la membrecon. La bapta instruo ne estas normala luterana, verŝajne pli metodisma kaj kalvinisma ol luterana.
Eŭkaristio
Ankaŭ pri eŭkaristio konservativa lestaniana instruo malsimilas el tipa luterana instruo. En konservativa lestadionismo oni ne normale pensas, ke la eŭkaristio estas manĝaĵo kaj trinkaĵo de pardono kaj pentofero. Estas instruata, ke la eŭkaristio estas memoraĵa manĝaĵo kaj trinkaĵo, kiun Jesuo metis kaj difinis. Estas instruata, ke la eŭkaristio fortigas la kredon kaj en eŭkaristio devas manĝi kaj trinki homoj, kies pekoj estas certe jam pardonitaj.
Kritiko
En Finnlando oni multe kritikis ankaŭ konservativan Lestadianismon. Kelkaj teologoj kiel ekzemple Kari Kuula konsideras kritikinda ke ekzistas granda aktiva grupo ene de la Lutera Eklezio kiu instruas ke oni ne povas esti savita per fido laŭ la instruo de la Lutera Eklezio. La grupo ankaŭ estis kritikita pro la fakto ke ĝiaj membroj studas la Biblion tiel malmulte. Laŭ la finna Homaj Rajtoj-Asocio, konservativa lestadionismo malobservas homajn rajtojn ĉar ĝi malpermesas kontraŭkoncipadon. Laŭ konservativa lestadianismo, predikisto, al kiu la konservativa lestadiano konfesas siajn pekojn, ne rajtas rakonti pri tiuj pekoj al iu ajn, kaj tio estas konsiderata kontraŭleĝe, ekz. seksmisuzo de infanoj estas konservita sekreta pro tio. al tiu regulo.
Akuzo pri pedofilio
En 2011, finnlanda gazetaro raportis pri vasta aro de kazoj de pedofilio en konservativa lestadianismo okazintaj dum almenaŭ 30 jaroj, kiujn oni estis provinta sekretigi. Pluraj kazoj estis malkovritaj kaj sekvigis al longaj prizonaj punoj de pluraj akuzitoj, inkluzive plurajn ne-pastrajn predikantojn de konservativa lestadianismo.
3445 Pinson
3445 Pinson estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la astronomo Ewan Barr elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo kaj geologo William Hamet Pinson Jr. (1919–2008).
Emília Szelényi
SZELÉNYI Emília  [pr. sele:nji] estis hungara kantistino naskiĝinta en Sátoraljaújhely la 25-an de januaro 1858 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de decembro 1924.
Kariero
Emília Szelényi debutis en 1877 en la Népszínház de Budapeŝto, poste ŝi dungiĝis al provincaj teatroj. Ŝi pensiuliĝis en 1913.
Alila bromoacetato
Alila bromoacetato aŭ C5H7BrO2 estas organika kunmetaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj, rezultanta el interagado de la bromoacetata acido kaj alila alkoholo. Ĝi estas brulema, senkolora aŭ flava larmiga likvaĵo kun tranĉa odoro, nesolvebla en akvo sed miksebla kun nepolaraj organikaj solvantoj. Alila bromoacetato estas neakordigebla kun fortaj oksidigagentoj. Alila bromoacetato estas irita substanco al okuloj, haŭto kaj spirsistemo. Kiel reakciaĵo, alila bromoacetato estas alkiligagento kaj uzata en kemiaj sintezoj.
Hanna Pakarinen
Hanna Pakarinen (naskiĝis la ) estas finna kantisto. Ŝi venkis la konkurson Idols en la jaro 2004 kaj kantis ankaŭ en Eŭrovido-Kantokonkurso 2007.
Sho Kitano
Sho Kitano (北野 翔, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos, Vissel Kobe kaj YKK AP.
Decidoproblemo
En teorio de komputeblo kaj de komputa kompliko, decidoproblemo estas demando en iu formala sistemo kun jes-aŭ-ne respondo, depende de la valoroj de kelkaj enigaj parametroj. Decidoproblemoj tipe prezentiĝas en matematikaj demandoj de decideblo, t.e., la demando pri la ekzisto de efika metodo determini la ekziston de iu objekto aŭ ĝian membrecon en aro; kelkaj el la plej gravaj problemoj en matematiko estas nedecideblaj.
Ekzemple, la problemo “donite du numeroj x kaj y, ĉu x divizoras y?” estas decidoproblemo. La respondo povas esti aŭ ‘jes’ aŭ ‘ne,’ kaj dependas sur la valoroj de x kaj y. Solvadmetodo por decidoproblemo, donita en algoritma formo, nomiĝas decidoprocedo por tiu problemo. Decidoprocedo por la decidoproblemo “donite du numeroj x kaj y, ĉu x divizoras y?” donas la manipuloj kiuj determinas ĉu x divizoras y, donite x kaj y. Unu tia algoritmo estas longa dividado, kiu ĉiuj lernantoj devas lerni. Se la cetero estas nulo, la respondo estas 'jes'; alie, ĝi estas 'ne'. Decidoproblemo kiu solveblas per algoritmo, kiel ĉi tiu ekzemplo, nomiĝas decidebla.
La fako de komputa kompliko kategoriigas decideblajn decidoproblemojn laŭ kiel malfacile ili solvendas. "Malfacila", en tiu senco, priskribiĝas laŭ la komputaj rimedoj, kiuj la plej efika algoritmo bezonas por iu problemo. La fako de rikurteorio, dume, kategoriigas nedecideblajn decidoproblemojn laŭ turinga grado, kiu estas mezuro de la nekomputeblo de ajna solvo. Decidoproblemoj proksime rilatas al funkcioproblemoj, kiuj povas havi respondojn pli kompleksajn ol simpla "jes" aŭ "ne". Ekvivalenta funkcioproblemo estas "donite du numeroj x kaj y, kio estas x dividita per y?" Ili ankaŭ rilatas al problemoj de optimumigo, kiuj temas pri trovado de la plej bona respondo al specifa problemo. Ekzistas normaj teknikoj transformi funkcioproblemojn kaj problemojn de optimumigo en decidoproblemojn, kaj inverse, kiuj ne signife ŝanĝi la komputan malfacilaĵon de ĉi tiuj problemoj. Por tiu kialo, esploro en teorio de komputeblo kaj komplikteorio tipe centras sur decidoproblemojn.
Difino
Decidoproblemo estas ajna arbitra jes-aŭ-ne demando sur malfinia aro de enigoj. Pro ĉi tio, tradicie oni egalvalore difinas la decidoproblemon kiel la aro de enigoj por kiu la problemo revenigas jes.
Tiuj enigoj eblas esti naturaj nombroj aŭ valoroj de iu alia speco, kiel ĉenoj super la duuma alfabeto {0,1} aŭ super iu alia finia simbolaro. La subaro de ĉenoj aŭ signovicoj por kiu la problemo revenigas "jes" estas formala lingvo, kaj ofte decidoproblemoj difiniĝas tiamaniere kiel formalaj lingvoj.
Alikaze, per kodigo kiel godela numerado, iu ajn ĉeno povas kodiĝi kiel natura nombro, per kiu decidoproblemo difineblas kiel subaro de la naturaj nombroj.
1079 Mimozo
1079 Mimozo estas malgranda, ne tre hela, malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Koronisa familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo George Van Biesbroeck, elde la Observatorio Yerkes, en Williams Bay (Viskonsino, Usono)
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de unu floro, la Mimozo (latine, Mimosa) de la familio de la Mimozedoj.
Apadia
Apadia (hungare:Apádia) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 980 loĝantojn (rumanoj); en 1992 731 (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis. Ĝia unua mencio skribe estas en 1423. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Brebu.
Organismo
Organismoj aŭ la vivestaĵoj konsistas el ĉeloj. Biologio okupiĝas science pri ĉiu konata organismo, ties derivaĵoj kaj prauloj. Ties karakterizaĵoj estas materialŝanĝo, kresko, reago al stimulo kaj generado. Post seksa proceso aperas samdevena organisma grupo, kiu nomiĝas populacio. Tiuj populacioj formas asociojn, nome ekosistemoj, kiuj enloĝas la biosistemon.
La sistematiko provas trovi konvenan grupigon de ĉiu organismo. La plej supra ŝtupo estas la t.n. regno. Oni distingas laŭ kriterioj de molekulara biologio la verajn bakteriojn (Bacteria), la arĥeojn (Archaea) kaj la eŭkariotojn (Eucaryota), animaloj, plantoj kaj fungoj. Se oni taksas la ĉelojn kiel baza karakterizaĵo de organismoj, la virusoj ne apartenas al la organismoj, ĉar ili konsistas ne el ĉeloj. Ili ne havas propran materialŝangon kaj degeneras sin mal-mem. Ilia pliiĝo okazas per mastroĉeloj.
En biologio, organismo estas ajna kunapuda vivanta sistemo, tiaj kiaj animalo, planto aŭ bakterio. Pli ol 99 % el ĉiuj specioj, laŭkvante ĉirkaŭ kvin mil milionoj da specioj, kiuj iam vivis sur la Tero estas ĉirkaŭkalkule formortintaj. Ĉirkaŭkalkuloj pri la nombro de la nuntempaj specioj de la Tero gamas el 10 milionoj al 14 milionoj, el kiuj ĉirkaŭ 1.2 milionoj estis dokumentitaj kaj ĉirkaŭ 86 % ne estis ankoraŭ priskribitaj.
Ĉiuj konataj tipoj de organismoj estas kapablaj je ioma grado de reago al stimuloj, reproduktado, kresko kaj disvolviĝo kaj homeostazo. Organismo konsistas el unu aŭ pliaj ĉeloj; kiam ĝi havas unu ĉelon ĝi estas unuĉela organismo; kaj kiam ĝi havas pli ol unu ĝi estas konata kiel multĉela organismo. Plej unuĉelaj organismoj estas de mikroskopa grando kaj tiele klasitaj kiel mikroorganismoj. Homoj estas multĉelaj organismoj komponitaj de multaj bilionoj de ĉeloj grupigitaj en specialaj histoj kaj organoj.
Organismo povas esti ĉu prokarioto aŭ eŭkarioto. Prokariotoj estas reprezentataj de du separataj regnoj, nome Bacteria kaj Archaea. Eŭkariotaj organismoj estas karakterizitaj pro esto de membran-ligita ĉelkerno kaj enhavas aldonajn membran-ligitajn apartaĵojn nome organetoj (kiaj mitokondrio en animaloj kaj plantoj kaj plastidoj en plantoj kaj algoj, ĉiuj ĝenerale konsiderataj derivaj el endosimbiozaj bakterioj). Fungoj, animaloj kaj plantoj estas ekzemploj de regnoj de organismoj ene de eŭkariotoj.
Etimologio
La termino "organismo" (el greka ὀργανισμός, organismos, el ὄργανον, organon, t.e. "ilo, aparato, sensorgano aŭ prendilo" ) unuafoje aperis en angla lingvo en 1703 kaj ekhavis sian nunan difinon ĉirkaŭ 1834 (Oxford English Dictionary). Ĝi estas rekte rilata al la termino "organizo". Estas longa tradicio difini organismojn kiel mem-organizantaj estaĵoj.
Estis polemiko pri la bona vojo al la difino de organismo       kaj pri ĉu tia difino ja necesas. Kelkaj kontribuoj estas respondoj al la sugesto ke tiu kategorio "organismo" povus esti ne taŭga en biologio.
Strukturo de ĉelaj organismoj
Ĉiu konata organismo estas konstruita el unu aŭ pli da ĉeloj. Ĉiu ĉelo enhavas en sia genomo (DNA) ĉiun bezonatan instrukciojn por kresko kaj por multflanka vivproceso.
Gravaj (bioĥemie) substancoj (organikaj molekuloj), kiujn organismoj bezonas por vivo estas la jeanj: Krom tiuj, la ĉelo de ĉiu organismo estas provizita grandparte je akvo kaj en tiu estas solvitaj mineraloj (saloj).
Márton Hamaliar
Márton Hamaliar, laŭ hungarlingve kutima nomordo Hamaliar Márton estis slovaka-hungara pastro, luterana episkopo, eklezia verkisto.
Organismo
Strukturo de ĉelaj organismoj
La plej grava kemia elemento por la konstruo de organikaj materialoj estas karbono (C). Krom tio gravas grandparte la elementoj de akvo kiel oksigeno (O) kaj hidrogeno (H). Plie menciindas – amase gravas - nitrogeno (N), fosforo (P), sulfuro (S), kalio (K), kalcio (Ca) kaj natrio (Na), dum kloro (Cl), jodo (I), fero (Fe), kupro (Cu), seleno (Se) kaj kelkaj aliaj materialoj estas nur ŝpurelementoj (sed ili povas estis esencaj).
Márton Hamaliar
Márton Hamaliar naskiĝis la  1750 en Hungara reĝlando en Bát (nuntempa Bátovce en Slovakio). Li mortis la 1812 en Szarvas.
Organismo
Strukturo de ĉelaj organismoj
Multaj kemiaj elementoj povas esti damaĝaj en diversaj dozoj por la organismoj.
Signifo ĉe plivastigo
En metafora senco kompleksa 'tutaĵo' foje estas konsiderata kiel organismo: 'la politiko'; 'la internacia telefonreto'.
Márton Hamaliar
Biografio
Márton Hamaliar lernis teologion kaj filozofion en Jena inter 1774-1777. Hejmenveninta komence li estis ĉefamilia edukisto. Li pastriĝis en 1781. Ekde 1784j li laboris en kirko de Selmecbánya, kie li estis elektiza episkopo de la minurboj en 1796. En 1803 li iris al Szarvas. En la proksima Mezőberény li fondis dimanĉan lernejon pot kamparanaj laboristoj.
Anna Ungár Székelyné
SZÉKELYNÉ UNGÁR Anna [pr. se:kejne:] estis hungara aktorino naskiĝinta Kapnikbánya la 10-an de aprilo 1792 kaj mortinta en Koloĵvaro la 25-an de decembro 1862.
Kariero
Anna Ungár Székelyné debutis la 18-an de septembro 1806 en Koloĵvaro (Lizi ĉambristino – Spiess: A parola). La 7-a de majo 1808 ŝi edziniĝis kun aktoro József Székely. Ĝis 1815 ŝi ludis en Kolozsvár, poste en Marosvásárhely (1815–1819). En 1821 ŝi estis membro de la nova teatro de Koloĵvaro. En 1825 ŝi partoprenis en la spektakloj de la landkunveno de Pozsony. Ŝi elpaŝis en Miskolc, Pest-Buda, sed la plej grandajn sukcesojn ŝi havis en Erdély. Post la morto de sia edzo ŝi retiriĝis en 1931. Ŝia lastfoja apero estis en Nagyvárad, 8-a de majo 1838 (Mathilde – Kalchberg: A templáriusok).
NGC 4584
NGC 4584 (aliaj indikoj — UGC 7803, MCG 2-32-162, ZWG 70.199, VCC 1757, NPM1G +13.0312, PGC 42223) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Edward de Bono
Edward DE BONO (naskiĝis la en Malto - mortis la 9-an de junio 2021) estis brita kuracisto, kiu verkis pli ol 60 librojn pri pensado kaj trejnas samkampe. Liaj verkoj estis tradukitaj al (sume) 37 lingvoj. Li estas edzo kaj patro de du filoj.
Post studo en St Edward's College li diplomiĝis pri medicino en Universitato de Malto. Studinte en la Universitato de Oksfordo kiel stipendiulo de Rhodes Scholarship li akiris la titolon de honora doktoro en psikologio kaj en fiziologio. Krome li iĝis doktoro ("D.phil.") de medicino. Li daŭrigis sian studadon en la Universitato Oxford kaj atingis la akademian gradon "PhD".
En 1969 De Bono fondis Cognitive Research Trust (CoRT). tiu ĉi fondaĵo daŭre produktas kaj subtenas publikigaĵojn bazitajn sur liaj ideoj.
Edward de Bono iniciatis fondon de SITO - Supernacia Organizaĵo por Sendependa Pensado - kies sidejo estas en Malta. Laŭ li SITO estu kvazaŭ intelekta Ruĝa Kruco.
Famigis lin liaj metodoj por trejni kreivon kaj konscian, celdirektan pensadon. Lia principo estas: per trejnado kaj taŭgaj metodoj eblas konsiderinde kreskigi la kapablojn de nia cerbo.
Publikigaĵoj
Inter aliaj:
De Bono skribis ankaŭ multajn artikolojn por ĵurnaloj, inter ili The Lancet kaj Clinical Science.
15916 Shigeoyamada
15916 Shigeoyamada estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana amatora astronomo Naoto Sato elde la privata observatorio de Ĉiĉibu (gubernio Saitama, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la areospaca inĝeniero Shigeo Yamada (1942–2002) de la Nacia Kosma Disvolviĝa Agentejo de Japanujo (NASDA). Li sukcesigis la lunan kosmosondilon Kaguja kaj la satelitojn por inĝenieria provo ETS-VII. Oferema kaj afabla, li dediĉis sin labori por la projektoj de la NASDA, ĝis kiam la "brulaĵo" de lia vivo estis fine elĉerpita.
Farnezolo
Farnezolo estas natura 15-karbona organika kombinaĵo klasifikita kiel necikla seskviterpena alkoholo. Sub normaj kondiĉoj ĝi estas senkolora likvaĵo, hidrofoba, kaj do, nesolvebla en akvo, sed solvebla kun oleoj kaj organikaj solvaĵoj. Farnezolo estas ne-irita substanco kaj bakteria agado-haltiga.
Farnesol estas produktata el izoprenaj 5-karbonaj kombinaĵoj kaj de plantoj kaj de bestoj. La derivaĵoj fosfatoaktivaj de la farnezolo estas la konstrublokoj de la plejmulto, kaj tre problabla de ĉiuj neciklaj seskviterpenoidoj. Ĉi-komponaĵoj duobliĝas por estigi la 30-karbonan skvalenon, kiu, siavice, estas antaŭanto por la steroidoj en plantoj, bestoj kaj fungoj. Pro tio, farnezolo kaj ĝiaj derivaĵoj estas gravaj deiraj kombinaĵoj kaj por la naturaj, kaj por la artefaritaj organikaj sintezoj.
Historio
En 1904, Haarman kaj Reimer raportis la ĉeeston de ia oleo en la semoj de la Abelmoschus moschatus, temis pri seskviterpena alkoholo farnezolo. Pli malfrue oni konstatis ke tiu alkoholo abunde okazas en la naturo. Ĝi jam estis izolita elde la citroneloleo, Palmarozo, Rozoleo, nerololeo, Ŝajnakacia robinio kaj oleo de Sevila oranĝo. Pro ĝia fizika konstanto, pli specife ĝia malalta denseco, oni konstatis ke la farnezolo estas necikla alkoholo, do ĝi devas enhavi tri etilenajn ligojn. La baza strukturo de la farnezolo estis malkovrita de Kerschbaum en 1913 kaj pli lastatempe Corey sintezis farnezolon el la geranila ketono en 1967. Nuntempe oni konstatis ĝian okazejojn en pli ol 35 plantospecioj. La ofta trovejo de la farnezolo estas logika pro ties sennombraj stereoizomeroj kiuj reprezentas perantoj en la biosintezo de aliaj seskviterpenoidoj. La farnezolo jam estis sinteze preparita per izomerigo de la nerolidolo, kiu estas ĝia natura alila derivaĵo.
Farnezolo trovatas same en florekstrakto kun longa uzohistorio en parfumfabrikado. La pura substanco estis nomita pro la arbo Farneza akacio aŭ konata kiel "Vachellia farnesiana", ĉar la floroj de tiu arbo estis komerca fonto de la floresenco kie la kemiaĵo estis identigita. Ĉi-tiu aparta akacio, siavice, estis nomita omaĝe al la itala kardinalo Odoardo Farnese (1573-1626) kiu apartenis al la fama itala familio Farnese kiu konservis kelkajn el la plej gravajn botanikajn ĝardenojn en Eŭropo en la renomaj Farnezaj ĝardenoj el Romo. La planto ĝustadire estis alportita al la Farnezaj ĝardenoj el la Karibo kaj Centrameriko, el ki ĝi originas.
Uzoj kaj sanefektoj
Farnezolo preskribiĝas kiel kemopreventa kaj kontraŭ-tumora agento. Ĝi ankaŭ aplikiĝas kiel senodorigilo en kosmetikaĵoj pro ties anti-bakteria aktiveco. Farnezolo submetiĝas al restriktoj pri parfumfabrikado ĉar kelkaj personoj estas sensivaj al ĝi, tamen, evidentaĵo ke farnezolo povas kaŭzi alergireakciojn en homoj estas diskutebla.
Biologie, farnezolo uzatas de la komensaloj, kiuj estas oportune patogenaj fungoj, Candida albicans, kiel molekulo "quorum sensing" kiu inhibas filamentadon.
En kelkaj bakterioj, la klorofilo esteriĝas kun farnezolo anstataŭ "fitolo". Unuciklaj kaj duciklaj seskviterpenoj estas substancoj ordinare trovataj en plantoregno. Kombinaĵoj kun farnezola strukturo estas konsiderataj kiel biokemiaj antaŭantoj al sennombraj ciklaj seskviterpenoido. Seskviterpenoidaj kombinaĵoj probable kontentigas la ordinarajn hormonajn reguligojn. Samkiel tujono kaj kariofileno, farnezolo prezentas kelkajn baktericidajn efektojn sur kelkaj organismoj tiel kiel Escherichia coli, "Enterobacter aerogenes", "Vibrio parahaemolyticus" , " Pseudomonas aeruginosa" , "Bacillus sutillis" kaj "Staphylococcus aureus". La miksaĵo de kariofileno kaj farnezolo malkaŝas pli fortajn baktericidajn efektojn por la mikroorganismoj V. parahaemolyticus, E. aerogenes kaj B. sutilis. Ĉi-rezultoj posedas signifoplenajn implikojn por la estonta disvolviĝo teoj kun esencoleoj funkciante kiel antimikrobaj agentoj. .
Ludweis-Aigen
Ludweis-Aigen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Waidhofen an der Thaya (germane: Bezirk Waidhofen an der Thaya ). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono Waldviertel (arbara regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Provinco La Mancha
La provinco La Mancha [mAnĉa] estis antikva provinco hispana, oficiale ekde 1691 ĝis 1833. Historie oni atribuis al La Mancha la teritorion limigitan el Montoj de Toledo al la okcidenta deklivaro de la Serranía de Cuenca, la Valo Ayora kaj Altebenaĵo de Yecla; kaj el La Alcarria ĝis Sierra de Segura kaj Sierra Morena, tiele enmetante en tiu areo la nomita Mesa de Ocaña kaj de Quintanar, la jurisdikciajn teritoriojn de Belmonte kaj San Clemente, kaj la terenojn de la Ordeno de Santiago, same kiel tiujn de la Ordenoj de Sankta Johano kaj de Kalatravo, krom la tuta Sierra de Alcaraz.
Estis ties limoj la jenaj: norde, la Provinco Toledo, oriente, la regnoj de Valencilando kaj Murcio, sude, tiuj de Kordobo kaj Ĥaeno; kaj okcidente, la provincoj de Ekstremaduro, etende 53 leŭgojn el oriente al okcidente, kaj 33 de nordo al sudo.
Poste oni komprenis, ke necesas difini novan provincon kun klara celo akiri plej taŭgan administran kaj jurisdikcian regadon de la antikva Regno de Toledo, pro la granda distanco kiu separis multajn vilaĝojn el ties ĉefurbo. Tial granda parto de La Mancha devena de tiu Regno, utilis kiel bazo pora prilabori la kadron de nova provinco, el kio estis supozata kiel La Mancha geomorfologie, komprenita kiel senmonta kaj seka ebenaĵo, sed fundamente, krome, en historiaj kaj kulturaj antaŭaĵoj (kuirarto, literaturo, kutimaro, ktp.. ).
Provinco La Mancha, laŭ la leĝo Orden de S.M. de 22a de marto de 1785
En ĝi oni priskribis la provincon La Mancha en 3 Partidos (jurisdikciaj teritorioj), el kiuj ĉiu enhavis kaj urbojn kaj vilaĝojn; krom domarojn kaj lokojn (el kiuj oni mencias ĉi tie tiujn kiuj poste iĝis municipoj).
- Jurisdikcia teritorio de Villanueva de los Infantes, de la Ordeno de Santiago: Albaladejo, Almedina, Alhambra, Alcubillas, Beas (nune de Jaén), Castellar, Cañamares (nune senhoma), Chiclana (nune de Jaén), Cózar, Carrizosa, Fuente-Llana, Infantes, Membrilla, Montiel, Ossa, Puebla, Santa Cruz de los Cáñamos, Solana, Torre de Juan Abad, Terrinches, Torrenueva, Villa Hermosa, Villa Manrique.
Aligitaj de Manĉo de Quintanar al Jurisdikcia teritorio de Infantes: Cabeza Messada, Campo de Criptana, Miguel Esteban, Hinojoso de la Orden, Horcajo de las Torres, Quintanar de la Orden, Socuéllamos, Santa María de los Llanos, Tomelloso, Toboso, Villamayor de Santiago, Villanueva del Cardete, kaj Reĝa Loko de Ruidera,
- Jurisdikcia teritorio de Alcaraz:
La urbo Alcaraz, kaj la vilaĝoj: Aina (Ayna), Balazote, Ballestero, Barrax, Bien Servida, Bogarra, Bonillo, Cotillas, Lezuza, Munera, Peñas de San Pedro, Riopar, San Pedro, Villa Nueva de la Fuente, Villa Palacios, Villa-Robledo kaj Villaverde.
Ankaŭ la lokoj kaj domaroj apartenantaj rekte al la urbo de Alcaraz: Casa-Lázaro (Casas de Lázaro), Herrera, Masegoso, Paterna, Peñascosa, Pobedilla (Povedilla), Robredo (Robledo), Salobre, Vianos kaj Viveros.
La domaroj de la vilaĝo de Ayna: Elche de la Sierra kaj Molinicos.
La domaroj de la vilaĝo de Peñas de San Pedro: Pozo-Hondo kaj Pozuelo.
- Jurisdikcia teritorio de Almagro, Ordeno kaj Kamparo de Kalatrava:
La urbo Ciudad Real kaj la vilaĝoj: Alcolea, Almagro, Aldea del Rey, Abenójar, Argamasilla, Agudo, Almadén, Almodóvar, Bolaños, Valenzuela, Valdepeñas, Ballesteros, Belvis (nune, Villanueva de San Carlos), Cabezarados, Caracuel, Carrión, Corral, Calzada, Cañada, Daymiel, Fuente del Fresno, Fuencaliente, Fernán Caballero, San Lorenzo, Almuradiel, Granátula, Luciana, Mestanza, Miguel Turra, Malagón, Moral, Manzanares, Pozuelo (de Calatrava), Pozuelos, Porzuna, Picón, Piedrabuena, Puebla de Don Rodrigo, Puerto-Llano, Saceruela, Santa Cruz, San Carlos (nune, Villanueva de San Carlos), Torralba, Villar del Pozo, Villamayor, Villa-Rubia (de los Ojos), kaj Viso.
La domaroj de la korespondaj vilaĝoj: Alamillo (Almadén); Brazatortas (Almodóvar); Bolaños (Almagro); San Lorenzo (Mestanza); Hinojosas, kaj Cabezas Rubias (Puertollano).
24754 Zellyfry
24754 Zellyfry estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shūji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la tradicia manĝaĵo Zellyfry, farita el terpomo kaj gomboj. La Zellyfry similas la japanan korokkon (japane : コロッケ) sed ne havas buteron. La nomo de tiu manĝaĵo venas de la fakto, ke ĝi similas al "zeni", iama japana monero. Ĝiaj originoj estas en la rusa-japana milito kaj la ĉina legoma manĝuo.
18015 Semenkovich
18015 Semenkovich estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nicholas Paul Semenkovich, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la Ladue Horton Watkins High School de Ladue (Misurio, Usono).
Vajango
Vajango estas praa pupa ludo en Indonezio kiu ankaŭ estas formo de pupteatra arto trovita en Indonezio kaj aliaj partoj de Sudorienta Azio, en kiu drameca historio estas rakontata tra ombroj ĵetitaj de pupetoj (vajang kulit) kaj foje kombinataj kun homaj karakteroj.
Antaŭ ol la hinduismo atingis Indonezion, la praloĝantoj de Indonezio jam konis la ludon. En la java lingvo vajang signifas “ombro", sed estas uzata en la senco de spirito. La ombroludo iĝis tradicio de la indonezianoj kaj ties figuroj (Vajang Golek) (la kapo de la pupo sidas sur bastono, kovras la korpon teksaĵo kaj oni movas la pupon per bastonetoj) estis skulptitaj, pentritaj kaj vestitaj lignofiguroj, kiujn oni movis per fadenoj; pentraĵoj sur montrotabuloj aŭ privestitaj homoj.
Per penetro de la hinduismo kaj islamo, tiuj religioj eluzis la vajangon por diskonigi sian kredon kaj forgesigis la praajn ludojn. Tiam ekz-e la hinduoj prezentis per vajango historion pri la Mahabarato kaj la Ramajano.
Gustav Knoblauch
Vivo
Gustav Knoblauch, filo de la berlina arkitekto Eduard Knoblauch (1801–1865) malkovris siajn interesojn per la agadoj de la patro. Post trejnado de masonisto en Halberstadt li studis ĉe la Berlina Konstruakademio kaj fariĝis ekzamenita privata arkitekto. En la jaro 1862-a li transprenis la atelieron patran.
En 1865 Knoblauch ekkunlaboris kun la longjara amiko Friedrich Hollin. En 1866 li trapasis alian ekzamenon ĉe la Konstruakademio. Post la morto de Hollin li kunlaboris de 1873-88 kun la arkitekto Eduard Wex. En 1879 Knoblich estis unu el la fondintoj de la Asocio de berlinaj arkitektoj.
Vajango
En la ne-islama parto de Indonezio, troviĝas ankoraŭ vajang’ golek-prezentoj, la vajang klitik montras trairan formon inter vajang golek kaj vajang kulit. La figuroj de vajang’ klitik’ estas pentritaj skulptaĵoj el plata ligno (maks. 5–15 mm dika) kun moveblaj brakoj, fiksita kapo. Oni povas ludi kun ili tage kaj nokte. Tiu tipo estas verŝajne la plej malnovaj vajang-figuroj. La figuroj de vajang’ kulit’ pretiĝas el netanitaj akvobubala aŭ el bova haŭto.
Gustav Knoblauch
Vivo
Paralele Knoblauch engaĝiĝis honorofice por la Urbo Berlino. Tie li agis kiel civitana deputito por la pluklerigejoj por metiistoj kaj teknikistoj.
Vajango
La vajango kun vivaj personoj (Sendratari) troveblas sur Balio (vajang topeng).
Gustav Knoblauch
Vivo
Li krome estis direktoro de la konstrusocieto Belle Alliance kun sidejo en Berlino kaj kontrolkonsiliestro de la uzinoj Greppin. Ili fabrikis duran flavan bakitan klinkeron, kiu estis tiutempe tre ŝatata materialo por fasadoj.
Vajango
Historio
Meze de la 19-a-jarcento pupetoludoj estis en la modo, tiutempe en Eŭropo konataj sub la nomo ombrobildoj aŭ ĉinaj fantomoj. Ili utiligis ombron aŭ lumajn efektojn. Ni nun konas tiajn ludojn sub la nomo vajango. Kune kun tiuj prezentaĵoj aperis ankaŭ tekstolibretoj kun ŝercoj, malgrandaj rakontoj, fabeloj kaj versoj.
Unesko kaj vajango
Unesko nomumis vajang kulit (ombra pupteatro kaj la plej konata de la indonezia vajang), kiel ĉefverko de la parola kaj nemateria heredaĵo de la homaro la 7-an de novembro 2003. Interŝanĝe de la agnosko, Unesko petis al indonezianoj konservi la tradicion. Vajang ankaŭ estis signifa historia artformo en Malajzio, Tajlando, Kamboĝo kaj Laoso [noto 1]
Vajang Vong aŭ Vajang Topeng aŭ Vajang Gedog
Vajang Vong estas speco de teatra prezento kun temoj el reĝlando Jenggala, ĉe kiu la aktoroj surhavas maskojn (Gedog venas el la vorto kedok = topeng, kio signifas masko). La plej ŝatata temo estas la historio de Raden Panji kaj Candra. Tio estas amhistorio inter la princino Candra Kirana de Kediri kaj Raden Panji Asmarabangun, kronprinco de Jenggala. Candra Kirana estis la reenkarniĝo de Dewi Ratih (la amora diino) kaj Panji estis la reenkarniĝo de Kamajajo (dio de la amo). Finfine ili geedziĝas kaj vivas feliĉe kun infanoj.
Vajang Karucil aŭ Vajang Klitik
La Vajang-Karucil-figuroj montras metie miksaĵon inter figuroj de Vajang Golek kaj Vajang Klitik. Ili estas skulptitaj el plataj lignoj, similas al Vajang-Kulit-figuroj kaj estas same uzataj – por ombroludo. Ili estas iom malpli grandaj ol la similaj Vajang-Kulit-figuroj. Oni konstruas ilin pli malgrande, ĉar ligno pli facile rompas ol ledo. Tial oni uzas dum batalludoj Vajang-Klitik-figurojn kun brakoj el ledo por eviti la rompiĝon. Antaŭ 1970, kiam oni ankoraŭ ne konis gluon tie, rompiĝo de la pupo signifis kostan aĉeton de nova figuro. La nomo de la figuroj venas el la bruo klitik-klitik, kiun la figuroj eligas dum la ludo.
La pupoj prezentas historiojn el la Reĝlando de orienta Javo: Jenggala, Kediri kaj Majapahit. El Jenggala kaj Kediri derivas la historioj de Raden Panji kaj Cindelaras, kiuj estas vilaĝaj junuloj kaj kiuj vivtenas sin per batal-virkokoj.
Vajang Kulit
Vajang Kulit estas la plej konata vajango el Indonezio. Ĝi dominas sur la insuloj Javo kaj Balio. Plej ofte oni ludas historiojn el la Ramajano, la Mahabarato aŭ Serat Menak. Sur la insulo Lombok evoluis specifa substilo de Serat Menak. Tial oni ofte uzas la nocion Serat Menak Lombok aŭ Serat Menak Sasak. Panokowan estas la nomo de aparta substilo, kiu ne rilatas al iu el la grandaj eposoj. Plej ofte ĝiaj temoj venas el la aktuala klaĉo. Ĝi uzas la figurojn Semar, Bagong, Petruk kaj Gareng. Eblas rigardi Panokowan kvazaŭ politika kabaredo. Ĉiu regiono havas specifajn figurojn. El centra Javo (Yogyakarta) venas altagrade abstraktaj figuroj kies produktado postulas multan laboron. Karakterizas ilin ekzemple gracileco, migdaloformaj okuloj, pintaj nazoj.
Vajang-Kulit-pupo estas farita permane dum semajno helpe de diversaj metioj.
Vajang Beber
Ĝi similis al la baladoj de la frua mezepoko en Eŭropo, sed ĝi same malaperis, oni ĉesis ludi ĝin. Nur malofte en malgrandaj ejoj denove okazas prezentoj laŭ la sekva skemo:
Post mansigno de la pupludanto (dalang-o) muzikisto(j) eksonigas sia(j)n instrumento(j)n. Nun la dalango malvolvas bildojn, kiuj rilatas al la prezentota historio. Parolante kaj kantante li pli detale rakontas ĝin. Tiamaniere li malvolvas plurajn bildojn unu post la alia. Ĉiu el ili prezentas rakontaĵon aŭ parton de ĝi. La enhavo venas el la naciaj eposoj Ramajano kaj Mahabarato, el la reĝlando Jengala, aŭ de profanaj rakontaĵoj el aliaj reĝlandoj aŭ vilaĝoj.
Vidu ankaŭ
Pupteatro
UMNIA
Pupteatra Internacia Festivalo
Noto
La arto estas regione alinomata per diversaj nomoj. Ekzemple, ĝi estas nomata nang yai  aŭ nang talung (ambaŭ anglalingve) en Tajlando.
En Kamboĝo, ĝi estas nomata nang sbaek thom (grandaj pupoj), aŭ ayang (pupetoj).
Judit Beck
Judit Beck [bek], laŭ hungarlingve kutima nomordo Beck Judit estis hungara pentristo, grafikisto. Ŝia patro estis Fülöp Ö. Beck, ŝia frato estis András Beck, ŝiaj edzoj estis György Gombosi (kiel Gombosi Györgyné) kaj Tamás Major (kiel Major Tamásné).
Judit Beck  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Judit Beck frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1930. Ŝia plej grava instruisto estis István Csók. En 1933 ŝi studvojaĝis al Berlino kaj Parizo. Post 3 jaroj ŝi laboris en Artistkolonio (Szentendre). En la jaroj 1938 kaj 1939 ŝi vivis en Parizo kaj Londono. Dum la 2-a mondmilito ŝi aliĝis al movado de malpermesitaj komunistoj. Ŝi estis amatino kaj muzo de Miklós Radnóti ĝis 1941. Ŝi ricevis gravan premion en 1984.
Boulc
Boulc estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 125 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2009.
Geografio
Boulc etendiĝas sur 57.35 km², kaj havis 125 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 2.2 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.
La montpasejo Miscon situas je 2 kilometroj el la vilaĝo.
Historio
La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Olivier Tourreng, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Boulc apartenas al la kantono de Châtillon-en-Diois, kies ĉefurbo estas Châtillon-en-Diois. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.
Belinzono (distrikto)
La distrikto Belinzono (en la itala lingvo Distretto di Bellinzona, en la germana lingvo Bezirk Bellenz) estas administra unuo de Kantono Tiĉino. Ĝi havis 48871 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉeloko estas la urbo Belinzono.
Placo Széchenyi (Esztergom)
Konstruaĵoj de okcidenta domvico
La konstruaĵo N-ro 26 de placo Széchenyi konstruiĝis en historizeca stilo por sidejo de Komerca kaj Industria Banko. Sub ĉi tiu domo troviĝas la navo de iama gotika preĝejo Sankta Laŭrenco de la mezepoka reĝa urbo. Sub la restaĵoj de la gotika preĝejo troveblas ankoraŭ la fundamentmuro de duoncirkla sakrejo de romanika preĝejo el la tempo de Sankta Stefano.
Belinzono (distrikto)
Komunumaroj de la distrikto Belinzono
La distrikto Belinzono konsistas el 3 komunumaroj kun entute 17 komunumoj, ek kiuj lastaj la ĉefurbo Belinzono estas la plej granda.
Historio
La regiono de Belinzono dum mezepoko estis komunumaro (en la lombarda lingvo Pieve) kaj grafolando, tiam sub la regado de la Svisa Ĵurkomunumo voktejo kaj ek de la fondo de Kantono Tiĉino en la jaro 1803 distrikto de la nova kantono kaj respubliko.
Placo Széchenyi (Esztergom)
Konstruaĵoj de okcidenta domvico
Sub la N-ro 22 troviĝas la konstruaĵo de la Tribunalo de Distrikto Esztergom. Ĝi konstruiĝis en 1903, en historizanta (itala renesanca kaj baroka) stilo. La fasadon de duetaĝa konstruaĵo kun dekunu aksoj emfazas du flanko-rizalitoj kun timpanono kaj kun kupola fermiĝo. La mezan parton de la fruntaĵo dividas kvar edikulaj fenestroj kun jonaj kolonoj. Sur la etaĝo de rizalitoj malfermiĝas du edikulaj fenestroj sur arka timpanono inter du jonaj pilieroj. Post la turka regado ĝis 1728 ĉi tie staris la unua urbodomo, el kiu poste estiĝis gastejo kaj post 1900 estis malkonstruita. La kompleta rekonstruo de la konstruaĵo finiĝis en 2006.
La konstruaĵo sub la N-ro 18-20 konstruiĝis je la fino de la 19-a jarcento en historizanta stilo. Sur ĝia loko staris pli frue du barokaj domoj. En la konstruaĵo funkciis blufarbiga metiejo ĝis la mezo de la 20-a jarcento.