cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Visigotoj
La visigotoj (el la germana Westgoten, t.e. okcidentaj gotoj) estas ĝermana popolo kaj unu el du ĉefaj partoj de la gotoj.
La gotoj havas orient-ĝermanan devenon, ili praloĝis en suda parto de la nuntempa Svedio kaj de tie translokiĝis al riverbuŝo de Vistulo. Ili migris en la 2-a jarcento suden kaj disiĝis al du partoj: la okcidentaj gotoj (visigotoj) setlis en Dacia, la orientaj (ostrogotoj) en norda parto de la Nigra Maro.
La visigotoj, rifuĝintaj for de la hunoj petis en 376 sub gvido de Ataraniko rifuĝejon de la Romia imperio. Ili ribelis en 378 kaj murdis la imperiestron Valento kaj kuntiris fortojn en Ilirio. Ili okupis Romon en 410 (sub gvido de Alariko), poste sud-Gaŭlion, finfine fondis imperion en Hispanio, kiun detruis la araboj en 711.
Kulturo
En konstruado la visigota arto uzis duoncirklan kaj hufan arkojn; en skulptado uzis latinan krucon kaj grekajn signojn kiel simbolajn ornamojn. Geometriaj ornamaĵoj estis tre uzitaj, krom simbolaj bildoj.
Reunia ermitkolombo
La Reunia ermitkolombo, Reunia ermitibiso aŭ Reunia ibiso (vidu sube) (Threskiornis solitarius), estas formortinta birdo komence de la 18-a jarcento, kiu estis indiĝena de la insulo de Reunio. Ĝi estis probable la sama birdo malkaŝita de portugalaj maristoj tie en 1613 kaj ĝis antaŭ nelonge supozis biologoj, ke estas membro de la familio de ermitkolomboj, kaj estis nomita "Reunia ermitkolombo" (Raphus solitarius), klasita kiel parenco de la Dido.
Tiu birdo estis foje klasita kiel Victoriornis imperialis (la "Reunia ermitkolombo" aŭ "Blanka dido" laŭ priskriboj kaj pentraĵoj – la lasta evidente montris albinan didon el Maŭricio) kaj Borbonibis latipes (laŭ la unuaj ostoj de ibiso trovitaj, antaŭ oni faris informon pri la konekto kun la ermitkolombo). La adjektivo solitarius (soleca) devenas el Raphus solitarius priskribo de Barono Edmund de Sélys-Longchamps en 1848, sed la ekzisto de la specio ne estis konfirmita ĝis la malkaŝo de la ostoj en Reunio en malfrua 20-a jarcento. La malkaŝo, ke fakte estis ibiso perfekte taŭgas kun tio kion la unuaj vizitantoj diris pri plumaro kaj kutimaro. La konfuzo povas estis eksplikata pro la fakto, ke la solitaire estis uzata de verkistoj de la priskriboj kiel priskriba vorto pri la solecaj kutimoj de la ibiso kunhavitaj kun la Rodrigesa ermitkolombo, sed estis interpretata de sciencistoj kiel indiko de taksonomia rilato.
La Reunia ibiso vivis solece en densaj arbaroj proksimaj de fluanta akvo, kie ĝi manĝis senvertebrulojn kiel vermoj kaj krustuloj kiujn ĝi prenis el la planko per sia longa beko. Kaze de minaco ĝi klopodis foriri ĉefe per kurado, uzante siajn flugilojn kiel helpo por ŝvebi mallongajn distancojn, ĉefe subdekliven.
Ĝi havis blankan plumaron, kun nigraj flugilpintoj kaj vosto, kaj malhela kaj nuda kapo. Beko kaj kruroj estis longaj, la unua maldika kaj iome subenkurbita. Ĝi aspektis kiel eta Blanka ibiso kun mallongaj flugiloj.
La lasta vidaĵo de "Reunia ermitkolombo" okazis en 1705, kun indiko, ke la specio tre verŝajne iĝos formortinta tuje en tiu sama jarcento.
Alia nomo Reunia nefluganta ibiso estas misa ĉar informo de vizitantoj kaj mezuro de ostoj indikas, ke temis pri specio en tiu direkto, sed kiu povis ankoraŭ flugeti post kura ekflugo.
1081 Rezedo
1081 Rezedo estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la floro Rezedo.
(24806) 1994 RH9
(24806) 1994 RH9 estas marsrenkonta asteroido (ekstera tanĝanto) malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Spacewatch, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Ferenc Bán
Ferenc Bán, laŭ hungarlingve kutima nomordo Bán Ferenc estas hungara arkitekto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011).
Ferenc Bán naskiĝis la en Tokaj.
Biografio
Ferenc Bán akiris arkitekturan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1964. Post la diplomo li gvidis konstruadojn, poste inter 1966 kaj 1990 li laboris en arkitekta oficejo en Nyíregyháza. Intertempe en 1975 li finis majstran kurson. Depost fino de la socialismo pro ĉeso de la ŝtata oficejo li establis arkitektan atelieron kun kelkaj kolegoj. Li ankaŭ instruis en Universitato de Pécs. Li ricevis premiojn inter 1984-2016, el kio elstaras la premio Kossuth (1994).
Acetata buterata anhidrido
Acetata buterata anhidrido aŭ C6H10O3 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la anhidridoj de la buterata acido kaj acetata acido. Acetata buterata anhidrido estas blanka solidaĵo, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Acetata buterata anhidrido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Acetata buterata anhidrido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
László Facsinay
László Facsinay [lAslO faĉinai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Facsinay László estis hungara geofizikisto, instruisto.
László Facsinay naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Aknaszlatina (nuntempa Solotvino en Ukrainio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
László Facsinay akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1933. Post siaj studoj li laboris en firmao, kiu serĉis naftojn. Li faris geodeziajn mezuradojn en Transdanubio, Stirio, Rumanio, Italio. Post la ŝtatiĝo li laboris en geofizika instituto, li partoprenis en stabo, kiu trovis nafton ĉe Nagylengyel. Inter 1953–1956 li instruis en mezlernejo, en la studjaro 1954 ankaŭ en teknika akademio. Inter 1959 kaj 1962 li laboris en Ĉinio, poste en nafta trusto ĝis la pensiuliĝo en 1970. Li kandidatiĝis en 1966. Li ricevis premion Kossuth en 1953.
Paul Henreid
Paul Henreid (* 10-an de januaro 1905 en Triesto; Aŭstrio-Hungario, nun Italio; † 29-an de marto 1992 en Santa Monica, Kalifornio; fakte Paul Georg Julius Freiherr von Hernried) estis aŭstradevena usona aktoro kaj reĝisoro.
Sillavengo
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Novaro de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj.
Velikodolinske
Velikodolinske (Великодолинське) estas urbotipa loĝloko en Odesa provinco de Ukrainio. Ĝia populacio estis loĝantoj en 2021.
Mieczysław Widaj
Mieczysław Widaj (naskiĝis la 12-an de septembro 1912 en Mościska (nun en Lviva provinco), mortis la 11-an de januaro 2008 en Varsovio) – kolonelo de Pola Soldataro, anstataŭanto de prezidanto de Plej Supera Armea Tribunalo, en la jaroj 1945–1953 respondeca pri mortkondamno de 106 Anatemitaj Soldatoj, stalinista krimulo.
Vivo
En 1934 finis juron en Jura Fakultato de Vilna Universitato je la nomo al Johano la 2-a Kazimiro en Lvovo, poste unu jaron soldatservis en Volinia Lernejo de Substandardistoj de Artileriaj Rezervistoj en Włodzimierz Wołyński. Januare 1938 estis nomumita subleŭtenanto de rezervo en la korpuso de artileriaj oficiroj. Ĝis 1939 praktikis en urba juĝejo en Mościska kaj en distrikta juĝejo en Przemyśl. Dum la germana invado en Pollandon komandis plotonon en la 60-a Divizio de Peza Artilerio. Ĝis printempo 1945 estis oficiro de Pola Enlanda Armeo en Lvova areo. La 15-an de marto 1945 estis mobilizita al Pola Soldataro. En majo de la sama jaro iĝis juĝisto de Armea Garnizona Juĝejo en Varsovio, poste nomumita juĝisto de Armea Regiona Juĝejo en Lodzo. En 1948 iĝis membro de Pola Unuiĝinta Laborista Partio, avancita al anstataŭanto de la prezidanto de Armea Regiona Juĝejo en Varsovio. De 1952 estis prezidanto de tiu ĉi juĝejo. En la periodo de aŭgusto 1954 ĝis decembro 1956 estis antataŭanto de la prezidanto de Plej Supera Armea Tribunalo en Varsovio. La 18-an de decembro 1956 estis translokigita al rezervo.
Treschenu-Creyers
Treschenu-Creyers estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 133 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2009.
Mieczysław Widaj
Vivo
En la jaroj 1945–1953 kondamnis al mortpuno 106 soldatojn de pola sendependa subtera movado, en tio:
Joch
Joch (Jóc) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Jochinois.
Treschenu-Creyers
Geografio
Treschenu-Creyers etendiĝas sur 82.04 km², kaj havis 133 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 1.6 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Drôme, en la okcidenta parto de la francaj Alpoj.
Mieczysław Widaj
Vivo
En 1957 estis maldungita, sed post kelkaj monatoj trovis postenon de leĝa konsilanto, kiun plenumis ĝis emeritiĝo.
Treschenu-Creyers
Historio
La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Mieczysław Widaj
Enterigo de la krimulo
Mieczysław Widaj estis enterigonta en paroĥa tombejo en Varsovia kvartalo Służewiec, kie estis entombigitaj du mil personoj, ĉefe soldatoj de la subtera movado, murditaj de Sekureca Ofico en la jaroj 1945–1955. Kontraŭ tio protestis familioj de la viktimoj kaj kelkaj politikistoj de Juro kaj Justeco, en tio vicmarŝalo de Senato – Zbigniew Romaszewski. Edzino de M. Widaj retiriĝis de la ideo pri enterigo de sia edzo en Służewiec. Oni enterigis lin en alia kvartalo, sed post pluraj agoj de malhonorigo de lia tombo sen monumento, verŝajne en 2009 liaj postrestaĵ estis elterigitaj kaj transportitaj al tombejo proksime al Grodzisk Mazowiecki.
Treschenu-Creyers
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Anne Roiseux, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Treschenu-Creyers apartenas al la kantono de Châtillon-en-Diois, kies ĉefurbo estas Châtillon-en-Diois. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.
Alexandre Ledru-Rollin
Alexandre-Auguste LEDRU-ROLLIN (n. en Parizo la 2-an de februaro 1807 - m. en Fontenay-aux-Roses la 31-an de decembro 1874) estis franca juristo kaj politikisto.
Ledru-Rollin iĝis deputito en 1841 dum la Julia monarkio, kaj fondis gazeton titolitan La Réforme. Ledru-Rollin, fervora respublikisto, obtenis la ministrejon pri internaj aferoj en 1848, post la kreado de la Dua Respubliko. Li estis venkita de Louis-Napoléon Bonaparte en la sekva prezidenta baloto, kaj ekziliĝis al Anglio post la tumultoj de la 13-a de junio 1849.
Al Francio li revenis nur en 1871, post la naskiĝo de la Tria Respubliko. Kvankam li reiĝis deputito en 1871 kaj 1874, influon li ne plu havis. Ledru-Rollin estis entombigita en la tombejo Père-Lachaise. La stacio de la metroo de Parizo ricevis lian nomon.
Chamborigaud
(jen france, okcitane Chambonrigaud) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
Sisteron
Sisteron [] (jen france kaj okcitane) aŭ en Esperanto Sisterono estas franca komunumo en la departemento Alpes-de-Haute-Provence, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Ĝi havis 7,360 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Sisteron situas ĉe la rivero Durance, nordokcidente de Digne-les-Bains.
Riedenberg (Bavario)
Riedenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kissingen kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Hondt (apartigilo)
Hondt, de Hondt, De Hondt aŭ D’Hondt estas la familia nomo de jenaj personoj:
D’Hondt staras ankaŭ por:
Domo ĉe la Granda Arkeo de Noa kaj Kastelo de Sankta Anĝelo
La domo kiel lulilo de biblioteko
Amplonius Rating de Berka, rektoro de la universitato, ĉi tie ekde 1392 farigis multajn manuskriptojn. Iĝis - kune kun aliaj libroj el la privata biblioteko 600 volumojn granda - fundamento de unu el la plej belaj kaj famaj fakulaj bibliotekoj de germana mezepoko: la t.n. "Amploniana", kiu estas nuntempe enkorpigita en la moderna biblioteko altlerneja.
La domo kiel grava presejo
Poste la domo estis grava presejo de Melchior Sachse kie oni fabrikis la luteran biblion de 1522 aŭ la Popollibron de Doktoro Faŭsto. Li laŭdire eĉ loĝis tie ĉi. Meze dominas la blazono de Sachse kaj de sia edzino Elisabeth Lange, medalokapoj montras Kriston maldekstre kaj Petron.
Funkcio hodiaŭa
Nuntempe (inaŭguro en la 2-a de oktobro 2000) la domo estas internacia renkontiĝcentro kaj tranoktejo (17 ĉambroj) de la gastoj de la altlernejo. Inter la domo kaj la Collegium Maius estas la Furtmühl-strateto kiu kondukas onin al romantika insuleto sur la rivero Gera.
Pedro de Ursúa
Pedro de URSÚA (Arizcun (Baztán), Navaro, 1526-1561), adelantado kaj konkistadoro hispana de la 16a jarcento. Li fondis la municipon Pamplona en Departemento Norda Santandero, Kolombio. Li estis murdita kiam li estris ekspedicion laŭ la riveroj Maranjono kaj Amazono. Li estis sukcedita finfine de Lope de Aguirre.
Estrite de la veterano Pedro de Ursúa, en la 26-a de septembro de 1560 eliris la ekspedicianoj navige laŭ la rivero Marañón (Maranjon') (pro tio ili adoptis la kromnomon marañones (maranjonoj)). Estis iom pli ol 300 hispanoj, kelkaj dekoj de negraj sklavoj kaj ĉirkaŭ 500 servistoj indiĝenaj, enŝipigitaj en du brigantinoj, du neprofundaj boatoj kaj kelkaj flosaĵoj kaj kanuoj. Inter ili estis Lope de Aguirre kaj lia juna mestiza filino, nome Elvira. Ursúa okazigis malfidon ĉar li atentis nur pri sia mestiza amatino Inés de Atienza. Post unu jaro de navigado, malfacilaĵoj kaj aventuroj Aguirre partoprenis en la elpostenigo kaj murdo de Ursúa, kaj tuj poste de lia sukcedanto, nome Fernando de Guzmán, poste sukcedita de Aguirre.
Arbara-savana mozaiko
La arbara-savana mozaiko estas transira zono inter la tropikaj humidaj foliarbaroj de ekvatora Afriko kaj la pli sekaj savanoj kaj duonarbaroj al nordo kaj sudo de la afrik-arbara ekoprovinco. La arbara-savana mozaiko konsistas el pli sekaj arbaroj, ofte galeriaj arbaroj, alternante kun savanoj kaj malfermaj herbejoj.
Ekoregionoj
La Monda Natur-Fonduso (WWF) diferencigas plurajn arbar-savanaj mozaikajn ekoregionojn :
Maparo
<Gallery> AT0707 map.png|Gvinea arbara-savana mozaiko AT0712 map.png|Nord-konga arbara-savana mozaiko AT0723 map.png|Okcident-konga arbara-savana mozaiko AT0718 map.png|Sud-konga arbara-savana mozaiko AT0721 map.png|Viktori-basena arbara-savana mozaiko </Gallery>
Nordamerika arbopasero
La Nordamerika arbopasero (Spizelloides arborea) estas mezgranda birdo de la grupo de la Amerikaj paseroj kaj genro Spizelloides. Ĝi estas la ununura membro de la genro Spizelloides. Ĝi estis iam klasita en la genro Spizella, sed molekula pruvaro sugestis lokon en ĝia propra genro.
Priskribo
Temas pri birdo 14 cm longa, 13-28 g peza, kaj kun 24 cm de enverguro. Plenkreskuloj havas ruĝecbrunan kronon kaj grizajn subajn partojn kun malgranda malhela makuleto bruste. Ili havas ruĝecbrunan dorson kun pli helaj strioj, brunajn flugilojn kun blankaj bendoj kaj svelta vosto. Ilia vizaĝo estas griza kun ruĝecbruna linio tra la okulo. Iliaj flankoj estas helbrunaj.
Ili estas iom similaj al la samfamilia, sed aligenra, Spizella passerina. Ilia reprodukta habitato estas tundro aŭ la nordaj limoj de boreala arbaro en Alasko kaj norda Kanado. Ili nestumas surgrunde. Tiuj birdoj migras en sudan Kanadon kaj Usonon por vintrumi. Tio okazas samtempe kun la Spizella passerina. Tiuj birdoj manĝas surgrunde aŭ en malaltaj arbustoj, ofte are se ne temas pri nestumado. Ili manĝas ĉefe semojn kaj insektojn, sed ankaŭ kelkajn berojn. Ili estas ofte videblaj ĉe birdomanĝejoj kun la vintrojunkulo.
Magoto
Magoto (Macaca sylvanus) estas senvosta makako, speco de simio. Ĝi troviĝas en la Atlasa Montaro de Alĝerio kaj Maroko kun eta eble enportita loĝantaro en Ĝibraltaro. Krom homoj, magotoj estas la solaj primatoj, kiuj libere vivas en Eŭropo.
Cơm
Cơm estas manĝaĵo farita el rizo kuirante rizon kun sufiĉa kvanto da akvo. Cơm (blanka) kutime havas la ingrediencojn de simpla/glutina rizo kaj neniu spicado, estas la ĉefa manĝaĵo preskaŭ ĉiutage de Sudorienta Azio kaj Orienta Azio. Cơm (blanka) ankaŭ estas ingredienco por diversaj pretigitaj pladoj. Por ŝanĝi la guston, post kuirado, cơm povas esti uzata por friti kun hakitaj pladoj kiel: lạp xưởng, trứng chiên,... fari pladojn: cơm chiên.
Magoto
Ekzistas legendo, ke Ĝibraltaro restados brita dum magotoj vivas tie. Parte pro tio la makakoj estas sub speciala gardado de la reĝa ŝiparo de Britio.
Cơm
En popola kulturo
Vjetnama havas proverbojn pri cơm ekzemple:
5084 Gnedin
5084 Gnedin estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo (de jure en Ukrainio, sed de facto en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa astrofizikisto Jurij Nikolajeviĉ Gnedin, direktoro de la Observatorio Pulkovo kaj profesoro en la Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato.
Faidherbe - Chaligny (pariza metrostacio)
Faidherbe - Chaligny [fedɛʁb ʃaliɲi] estas stacio de la linio 8 de la metroo de Parizo. Ĝi situas lime de la 11-a kaj 12-a arondismentoj de la franca ĉefurbo.
Pri la stacio
La nomo de la stacio estas omaĝo al la generalo Louis Faidherbe (1818-1889), kiu estis la guberniestro de Senegalo ekde 1854 ĝis 1861 kaj ekde 1863 ĝis 1865. La nomo cetere honoras la eminentajn membrojn de la familio Chaligny tra la historio de Francio : inter ili menciendas Antoine Chaligny (m. en 1666), kiu kreis la faman statuon de Karlo la 3-a de Loreno en Nancy.
Historio
La stacio malfermiĝis en 1931.
Alonso de Alvarado
Alonso de Alvarado Montaya González de Cevallos y Miranda (Secadura, Voto, Kantabrio, 1500 - Lima, 1556) estis esploristo kaj konkistadoro hispana.
Filo de García López de Alvarado la Bona, senjoro de la domo de Voz y Rayz en Secadura kaj pro heredo de Talamanca kaj Vilamor, kaj de María de Miranda, filino de Francisco de Montaya. Juna, li estis edukita de sia onklino Teresa de Alvarado, en Hontoria de la Cantera.
Post servi iom da tempo en Gvatemalo sub la ordonoj de sia onklo la Adelantado Pedro de Alvarado, akompanos lin al Peruo en 1534. Post la reveno de Pedro al Gvatemalo, li aliĝis al la fortoj de Francisco Pizarro. Tuj li iĝis konfidulo de Pizarro kaj ricevis ordonojn por esplorado, konkero kaj fondo de urboj.
3447 Burckhalter
3447 Burckhalter estas malrapide rotacianta asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Charles Burckhalter (1849–1923).
Juan sin Tierra
Juan sin Tierra (Johano Sentera) estas romano de 1975 de la hispana verkisto Juan Goytisolo. La libro estis publikigita de la Eldonejo Seix Barral en 1975 markante la revenon de la verkisto al la publikigo ene de Hispanio koincide kun la morto de Francisko Franko. Ĝi estas la tria kaj lasta ero en la trilogio de Álvaro Mendiola, kiu inkludas ankaŭ Señas de identidad kaj Reivindicación del conde don Julián.
La titolo ludas per nomo de popola rolulo de hispanaj rakontoj, nome Johano Sentima. Tiu Johano sen Tero, tio estas, sen lando, estas la aŭtoro mem kiu forlasas sian kulturon por akcepti pli kaj pli la islam-araban kontraŭan. Ĉiukaze ĉiu el la tri romanoj de la trilogio estas nek anekdotaj, nek historiaj, sed pli kaj pli primeditaj kaj pro tio ne tradiciaj romanoj. Laŭ tiu evolua direkto, la lastaj vortoj de la verko estas arabaj kaj eĉ la plej finaj skribitaj per arabaj literoj kiel simbolo de la elpaŝo de la aŭtoro al la alia kulturo.
La stilo absolute rompas la tradiciajn konvenciojn de realisma romanverkado. Ĝi estas pli poezieca, ritma, vagema kaj ne ĉiam sekvas rektan vojon kaj tute ne rakonteman. Oni veturas kvazaŭ en sonĝo al reviziado de la hispana pasinteco. Preskaŭ same oni povus konsideri ĝin romano aŭ poemo, aŭ eĉ miksa ĝenro.
Zoltán Káldy
Zoltán KÁLDY [kAldi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Káldy Zoltán estis hungara luterana pastro, episkopo, parlamenta deputito. Lia frato estis inĝeniero József Káldy.
Zoltán Káldy naskiĝis la  1919 en Iharosberény. Li mortis la 1987 en Budapeŝto.
Biografio
Zoltán Káldy frekventis gimnazion, poste teologian fakultaton en Sopron. Li pastriĝis en 1941, li komencis sian pastran karieron en Pécs. Li estis elektita episkopo en 1958 samtempe li iĝis pastro de Luterana preĝejo (Belváros). Inter 1971-1985 li estis parlamenta deputito, sed li plenumin ankaŭ tutlandan kaj tutmondan postenojn. En 1984 en Budapeŝto la Tutmonda asocio luterana elektis lin prezidanto.
Ferenc Borbiczki
Ferenc Borbiczki [borbicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Borbiczki Ferenc estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia familia nomvarianto estis Borbiczky.
Ferenc Borbiczki naskiĝis la  en Győr.
Biografio
Ferenc Borbiczki akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1981. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Kállai kaj Tamás Szirtes. Li pasis jardekon en Teatro Petőfi (Veszprém) (1981-1991), poste li estas aktoro en Gaja Teatro. Li havis ankaŭ filmajn rolojn. Li ricevis premiojn inter 1990-2010.
Algoflorado
Algoflorado estas la rapida, amasa reproduktiĝo de algoj aŭ cianobakterioj en akvo. Pro la algoflorado, la akvosurfaco verdiĝas, kelkfoje bluiĝas aŭ ruĝiĝas, la akvo iĝas perturba kaj „nuba“. Kaŭzo estas la tromultiĝo de nutromaterialoj (ekz. trosterkado kun fosfato).
La surfaca plimultiĝo de la cianobakterioj (Microcystis sp., Oscillatoria sp., Anabaena sp. ktp.) povas okazi pro ilia pasiva flosemo, sed multaj algoj (Karenia brevis, Euglena sp., Oocystis sp. ktp.) aktive pelas sin al la akvosurfaco. La eŭgleno Euglena sanguinea povas tiel ruĝigi la surfacon, dum Oscillatoria rubescens kolorigas ĝin sango- ĝis framboruĝa, kaj iu specio de Microcystis faras ĝin ĉielblua.
Nesalakvaj algofloradoj
Algofloradoj en nesala akvo rezultas el tromultiĝo de nutromaterialoj, pleje de iuj fosfatoj. La nutromaterialo povas fonti el sterkaĵoj uzitaj sur tero por agrikulturaj aŭ amuziĝaj celoj, aŭ el dompurigaj produktoj enhavantaj fosforon.
Maraj algofloradoj
Algofloradoj en maro komenciĝas printempe, kiam la oksigena enteno kaj nutromaterialoj multiĝas en la akvo, kaj ili kulminas somere. Kiam ilin subtenas nutroriĉaj marfluoj kaj suprenfluoj, ili povas vastiĝi sur grandaj areoj. Gravaj algofloradoj okazas en la Sargasa Maro, Balta Maro, Meksika Golfo, kaj apud la marbordo de Sud-Afriko.
Damaĝaj algofloradoj
Kvankam malgrandaj algofloradoj kutime estas utilaj al samekosistemaj organismoj, por kiuj ili provizas nutraĵon, la plej grandaj estas malutilaj, damaĝante aliajn organismojn per diversaj efikoj kaj kaŭzante amasajn mortadojn de akvobestoj. Ili kaŭzas, ke la lumo apenaŭ trapenetras la surfacon kaj la fotosintezo ĉesas en la pli profundaj zonoj. La multiĝantaj kaj la disfalantaj, sinkantaj algoj forkonsumas la solvitan oksigenon en la akvo. Ili foje mekanike difektas aliajn organismojn, ekzemple per damaĝo al la epitelia histo de la brankoj de fiŝoj, kio malhelpas ilian spiradon. La cianobakterioj kaj la algoj produktas ofte toksajn materialojn, kiuj estas damaĝaj por aliaj organismoj, eĉ por naĝantaj homoj (ekz. mikrocistinon).
En iuj lingvoj damaĝa mara algoflorado estas nomata "ruĝa tajdo" (ekz. red tide en la angla), kvankam ili ofte ne estas ruĝaj kaj neniel rilatas al tajdoj.
Caspar Cruciger la Juna
Caspar Cruciger la Juna (1525-1597) estis germana luterana teologo, filo de Caspar Cruciger la Maljuna kaj sukcedinto de Filipo Melanktono en la Universitato de Wittenberg. Li implikiĝis en la filipistaj demandoj kaj tial li estis arestita kaj forpelita el Saksio, en 1576.
Biografio
Caspar Cruciger la Juna estis filo de Caspar Cruciger la Maljuna kaj Elisabeth von Meseritz. Subtenita de lia patro kaj Filipo Melanktono, li komencis studi teologion en la Universitato de Wittenberg en sia hejmurbo en la somera semestro de 1533. La 22-an de februaro, 1556 li estis aprobita en la ekzameno pri Magistro en Filozofiaj Sciencoj.
La 26-an de aprilo 1557 li eniris la artan fakultaton de la Universitato de Wittenberg kaj ekinstruis tie kiel profesoro pri poetiko. Post la morto de Melanktono, Cruciger transprenis sian teologian lecionon la 8-an de aprilo, 1561 kaj daŭrigis siajn prelegojn. Li diplomiĝis pri teologio la 16-an de majo, 1561, kaj estis akceptita en la teologian fakultaton la 14-an de decembro, 1569. Li tiam doktoriĝis pri teologio la 11-an de majo, 1570, estis dekano de la filozofia fakultato en la somera semestro de 1560, vicrektoro en la vintra semestro de 1564/65, kaj rektoro de sia studuniversitato en la somera semestro de 1571.
Cruciger kune kun Georg Major (1502-1574) kaj Paul Eber (1511-1569), estis unu el la kolonoj de la filipistoj. Ĉe la Religia Diskuto de Altenburgo kaj ĉe la Konvencio de Zerbst, li reprezentis ĉi tiun filion de fido. En 1574 okazis disputo kun Matthias Flacius Illyricus (1520-1575). Rezulte, en 1574, elektisto Aŭgusto de Saksio (1526-1586) postulis, ke la filipistoj de Wittenberg akceptu "la artikolon pri Sankta Komunio". Tamen, Cruciger rifuzis subskribi kaj estis akuzita esti reprezentanto de kriptokalvinismo. Li do estis forpelita de Wittenberg, ĵetita en malliberejon en Lepsiko, provizore internigita en Naumburg kaj forpelita de la Elektorejo de Saksio la 19-an de novembro, 1576, kun la kondiĉo, ke li neniam plu verku ion ajn kontraŭ la Elektisto kaj la Ŝtato Saksa, eĉ ne kontraŭ la Eklezio kaj la Universitatoj.
Li tiam iris al Dillenburg dum du jaroj, kie grafo Heinrich von Nassau-Dillenburg (1641-1701) ofertis al li azilon. Li tiam translokiĝis al Kaselo, kie li fariĝis pastro kaj prezidanto de la eklezia konsilio je kuratoroj kaj transprenis la edukadon de la princo kaj poste landgrafo Maŭrico. Li ĉefe disvastigis la reformacian doktrinon, sed rifuzis nomumon al la Universitato de Lejdeno por ne esti konsiderata kalvinano. Caspar Cruciger mortis en Kaselo la 16-an de aprilo, 1597.
Cossonay
Cossonay estas historia urbo kaj komunumo en la Distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3413 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,29 km², de kiuj 20,7% estas kovritaj de arbaro, 63,3% servas por agrikulturo kaj 14,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Cossonay limas en nordo al Dizy, en nordoriento al Lussery-Villars, en sudoriento al Penthalaz, en sudo al Gollion, en sudokcidento al Senarclens kaj en nordokcidento al La Chaux.
Trafiko
Tra Cossonay pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 de Laŭzano al Vallorbe, la kantona ĉefvojo n-ro 129 de Morges al la Lago de Joux, kaj de la urbocentro la kantona ĉefvojo n-ro 124 kondukas al Nyon. La alveturejo Cossonay al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 3 kilometrojn oriente de la komunumo. La stacidomo Cossonay-Gare situas sur la teritorio de la najbara komunumo Penthalaz. De tie funikularo kondukas la la urbocentro de Cossonay-Ville.
Historio
La unua dokumenta mencio de Cossonay datiĝas el la jaro 1096 kiel Cochoniacum. Sur la komunuma teritorio estis malkovritaj ŝpuroj de romia biendomo kaj de fru-mezepoka tombejkampo. En la jaro 1096 la Senjoro Ulriko de Cossonay donacis la preĝejon, kiu situis sur sia propra havaĵo al la Abatejo Romainmôtier. En tiu sama dokumento aperas mencio pri la Burgo de Cossonay. En la 13-a jarcento Cossonay ricevis de Savojo urborajton. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Cossonay apartenis al la Voktejo Morges kaj estis sidejo de subvokteja tribunalo. Post la revolucio Cossonay fariĝis ĉefurbo de la Distrikto Cossonay, kiu estis nomita laŭ la urbo. Surbaze de la administra reformo de 2006 la Distrikto Cossonay estis malfondita kaj la urbo atribuita al la grandigita Distrikto Morges.
Triumfa Marŝo
Triumfa Marŝo estas muzika formo ĝenerale respegulanta triumfon, venkon aŭ grandan ĝojon. Vidu artikolon: marŝo (muziko).
Multaj komponistoj verkis triumfajn marŝojn, el kiuj eble la plej konata estas la itala komponisto de operoj nome Giuseppe Verdi kaj lia granda opero de 1871 nome Aida, kie en la dua akto, Radames kondukas la egiptian armeon revene post ties venko super la etiopianoj. La triumfa sceno donas al reĝisoroj oportunon por prilabori spektaklon tipa de granda opero de tiu periodo en la 19a jarcento.
La Martsang Pandangál (en filipina por "Honora Marŝo") ofte ludata dum ceremonioj de gradigo en Filipinoj estas elprenaĵo el la marŝo de Verdi. Tiu peco estis ankaŭ unu el tri komponaĵoj (el kiuj la aliaj du estas la hispana himno Marcha Real kaj la franca himno La Marseillaise) kiuj influis la komponon de la Filipina Nacia Himno, laŭ ties komponisto, Julián Felipe.
Simila elprenaĵo de la Triumfa Marŝo de Verdi estis ludita dum longaj epokoj en diversaj landoj (ekzemple en Okcidenta Eŭropo) por nupto, kaj ĉefe por la momento kiam la edziniĝonto promenas laŭ la koridoro de la preĝejo al la altaro kie atendas ŝin la edziĝonto.
Inter aliaj komponistoj kiuj komponis triumfajn marŝojn estas ankaŭ Ludwig van Beethoven, Edward Elgar, Edvard Grieg kaj Alfred Hollins. Marŝo de Aleksandr Glazunov estis konata kiel "Triumfa Marŝo okaze de la Monda Kolumbia Ekspozicio en Ĉikago, 1893".
Dalarna
Dalekarlio, Dalarna ("la valoj"), Dalecarlia (dalkarl signifanta "val-viro"), estas historia provinco (landskap) de Svedujo. Ĝi troviĝas en la landoparto (landsdel) aŭ ĉefregiono Sveonujo. La provinco havas 276 000 loĝantojn kaj areon de 29 086 km². En Dalekarlio estas parolataj dalekarlaj dialektoj.
Paŝta kulturo
Dalekarlujo estas la suda fino kaj la plej forta parto de tradicia sveda arbarpaŝteja kulturo. En malnova tempo estis kutimo ke brutojn (bovinojn, kaprojn kaj ŝafojn) for en arbarojn konduku precipe virinoj por tutsomere paŝti. Kultivataj teroj neniam bone sufiĉis por nutri la loĝantaron, do por ŝpari la hejmajn herbejojn kaj tie fojnon ŝparotan por vintraj bezonoj kreskigi kaj rikolti, siajn brutojn dume aliloke meti oni devis. Kun la paŝteja kulturo estas ligita multaj rakontoj, apartaj kornoblova muziko kaj alvoka kantmaniero, postrestintaj floraroj pli riĉaj ol en cetera arbaro, kaj precipe aroj da paŝtejaj budoj laŭ altaj randoj de loĝataj valoj.
Daigo Watanabe
Daigo Watanabe (渡邉 大剛, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kyoto Sanga FC, Omiya Ardija, Busan IPark kaj Kamatamare Sanuki.
Dalarna
Ritmo
La specoj de sveda muziko kaj danco ne diferencas inter provincoj. Tamen la maniero ludi, precipe polson, varias tiel ke ĉiu provinco, aŭ en Dalekarlujo paroko, havas sian propran stilon. Oni foje priskribas ke la dalekarla polso estas "ovala rado": kvankam tri batojn por takto havas, la tri batoj ne estas samaj inter si. Kaj "ju pli oni proksimiĝas al Ursao (paroko Orsa), des pli tiu rado ovalas". En ursaa polso, la relativaj longecoj de la tri batoj en unu takta mezuro estas 2-4-3, tiel ke la unua bato estas plej forta kaj rapida, la dua estas duoble pli longedaŭra kaj neforta kaj la tria estas iel meze inter ili. Alia afero estas ke veraj polsoj ursaaj tiom apartas laŭ melodiaj figuroj, ritmo kaj tonaj ornamoj ke malmultaj eksteruloj kuraĝas ludi ilin, dirante ke estas tro komplike.
Instrumentoj
Plej ofta popolmuzika instrumento sveda estas violono. Oftas ankaŭ tirharmonikoj (akordionoj) diversspecaj, gitaro, flutoj kaj klavviolono, kvankam tiu lasta pli furoras en Uplando. Tradicia paŝteja muzikilo kaj "telefona" signalilo estas blovtubo ĉirkaŭ unu metron longa farita el betulŝeloj (näverlur, dalekarle "basa"). Ĝi ne havas truojn por fingroj; oni produktas diversajn tonojn per varii blovpremon kaj blovdirekton per brusto kaj buŝo. Aliaj paŝtejaj muzikiloj estas bov(in)a blovkorno - kun kelkaj fingrotruoj - kaj dalekarla fluto (ursae "spilåpipa", ludfajfilo). Speciala kantomaniero de paŝtistinoj skandinavaj estas "kulning" aŭ "kujning", en kiu la voĉaj kordoj laboras je altaj frekvencoj kaj alte en la gorĝo. Ĝi aŭdeblas foje kilometran distancon.
Lingvoj
En Dalekarlujo tradicie paroliĝas kvar lingvoj: sveda, dalekarla, norvega kaj samea. Dum ĉirkaŭ tri jarcentoj estis parolata ankaŭ la suoma en arbaraj pionirvilaĝoj je provincaj randoj (finnmarker, finn-arbaroj"). Nuntempe tute dominas la nedialekta sveda lingvo kun eta dalekarla akĉento. Plej multaj dalekarloj ĝenerale rekoneblas per sia melodieska parolo (sjungande dalmål, "kantanta valdialekto"), kies melodio dependas je la devena distrikto aŭ paroko.
Sveda - bergslaga
Bergslagaj dialektoj de la sveda lingvo estas parolataj en la suda parto de la provinco, tio estas en Okcidentaj Bergslagoj (Västerbergslagen), en la akvovalo de rivero Kolbäcksån ĝis Bärke (komunumo Smedjebacken) kaj Gränge (komunumo Ludvika), en Orientaj Bergslagoj (Österbergslagen), tio estas laŭ Rivero Dalekarla (Dalälven) (komunumoj Avesta, Hedemora, Säter kaj Borlänge) kaj Kupraj Bergslagoj, tio estas komunumo Falun. Ĝis meze en la 17-a jarcento apartenis al Dalekarlujo ankaŭ Norberg (Nurberj) kaj Skinnskatteberg (Ŝĥinsberj, elparolu kun samtempa ŝ kaj ĥ), nuntempe vestmanlandaj.
Dalekarlaj dialektoj de la sveda
Dalekarlaj dialektoj (dalmål, "val-paroloj") de la sveda lingvo estas parolataj en Okcidenta Dalekarlujo (Västerdalarna), do okcidentriveraj komunumoj Gagnef ek de paroko Fluda (Dala-Floda), Vansbruo (Vansbro) kaj Malung-Sälen, kaj en malsupra parto de Orienta Dalekarlujo (Nedansiljan), tio estas la cetero de komunumo Gagnef kaj komunumoj Leksand kaj Rettvik. La pli almontaj tiaj dialektoj, ekzemple la Malunga, estas al eksterprovincaj svedoj tute nekomprenebla lingvo.
Lingvo dalekarla
Al Supra Orienta Dalekarlujo, almonte de Silga Lago (Ovansiljan), apartenas la lingvo dalekarla. Ĝi estas unu branĉo de la grupo de nordĝermanaj lingvoj, inter kiuj troveblas ankaŭ sveda, norvegaj, dana, islanda kaj feroa lingvoj. La dalekarla havas tri ĉefajn dialektojn: muraa, ursaa kaj elfdala. Tiuj tri estas inter si proksimume same kompreneblaj kiom sveda interkompreneblas kun norvega. Al ceteraj svedoj ili estas, en sia pura formo, absolute nekompreneblaj. En malnova tempo dalekarlo vojaĝanta en Ovansiljan parolis dalekarle kun ĉiuj, sed se alvenis ekster tiun teritorion al ekzemple Retviko, tuj transiris al la sveda lingvo (se scipovis ĝin).
Dialektoj de la dalekarla
Al la grupo de muraaj dialektoj apartenas orea (paroko Ore), vuomusa (paroko Våmhus), sulda (paroko Sollerön), Ŭenosa (paroko Venjan) kaj la multaj vilaĝaj dialektoj de paroko Mora mem. Tiuj parokoj nun apartenas al komunumo Mora, krom Ore kiu apartenas al Rättvik. La orea dialekto jam estas formortinta, la aliaj estas forte minacataj pro daŭra nerekonateco de svedaj ŝtato kaj socio. Elfdala dialekto hodiaŭ plej bone viglas, pro geografia izolateco, eĉ tiom ke eksteruloj populare kredas ke ĝi estas tute aparta lingvo sen proksimaj parencoj. Dalekarlaj dialektoj varias de vilaĝo al vilaĝo, murae eĉ en sama vilaĝo. Ekzemple en Murao, la vilaĝo Östnor (fama pro fabrikado de muraaj tranĉiloj, "moraknivar") estis "dividita" en tri dialektojn, kies limoj en la vilaĝo konserviĝis dum generacioj. Alia ekzemplo: En muraa vilaĝo Bonäs (Bunes), inter Mora kaj Våmhus, kiam oni enkondukis popollernejon meze en la 19-a jarcento, la infanoj de norda kaj centra Bunes ridis pri la infanoj de suda Bunes ĉar ili parolis strange.
Fonetiko dalekarla
Fonetike la dalekarla tipe diferencas de la skandinava (sveda kaj norvega) per kelkaj trajtoj: Eĉ ekzistas malnova sveda proverbaĵo jena: "Mi kredas ke vi parolas angle, diris la reĝo al la dalekarlo" ("Jag tror du talar engelska, sade kungen till dalkarlen").
Gramatiko dalekarla
Gramatike, la dalekarla lingvo konservas la malnovajn ĝermanajn-hindeŭropajn diferencojn inter du nombroj (ununombra, plurnombra), tri genroj (virgenra, ina, neŭtra) kaj kvar kazoj (nominativa, akuzativa, dativa kaj genitiva) ĉe substantivoj, adjektivoj kaj pronomoj kaj diferencojn inter tri personoj (unua, dua, tria) kaj du nombroj (ununombra, plurnombra) ĉe verboj.
Vortprovizo dalekarla
Vortprovize, la dalekarla posedas kelkajn apartaĵojn el nekonata deveno. Ekzemple "titta" aŭ "tytta" estas onklino kaj "-bil" aŭ "bilä" estas (ge)onklo. Tiuj vortoj troveblas nek en la sveda nek en la norvega, sed "tytta" ekzistas en la feroa.
Aliaj vortoj estas simple tre malnovaj, ekzemple "stjyr" (ursae "stjir", elparolu "sĉir") signifas acidkremlakton, same kiel islanda "skyr", kiu vorto malaperis el skandinavaj lingvoj sveda, norvega kaj dana.
Kelkaj vortoj havas diveneblan originon, ekzemple "krypp" aŭ "kripp" estas infano, komparu kun verbo "kropa" (elparolu "krupa", skandinave "krypa") kiu signifas "rampi" (kaj kryp estas insekto aŭ rampanta besteto). Multaj vortoj iom similas al skandinavaj sed ne kompreneblas sen klarigo, ekzemple "falla" estas patro, skandinave "far" aŭ "fader", kaj "munnå" estas patrino, skandinave "mor" (elparolu "mur") aŭ "moder". Multaj vortoj similas al samaj vortoj en dalekarlaj dialektoj de la sveda lingvo, ekzemple dalekarla "ukön", bergslage "ocken" (elparolu "uken") kaj vilken signifas "kiu".
Norvega
Plej norda komunumo dalekarla, Älvdalen, havas du partojn. Ĝia suda parto estas paroko Elvdalen ("la rivervalo"), kiu ĉiam apartenis al Svedujo kaj kiu estas la teritorio de la elfdala dialekto de dalekarla lingvo. La norda parto konsistas el parokoj Särna kaj Idre. Ili apartenas al Svedujo ek de la paco en Brömsebro en jaro 1645 inter Svedujo kaj Danujo. Dialekte ili ankoraŭ estas orientnorvegaj. Do ĉe la tie loĝantoj tute mankas la tipa parolmelodio dalekarla. Ilia propra lingvo estas al eksterprovincaj svedoj komprenebla, kontrastub la dalekarla.
Endre Sík
Endre SIK [ŝIk], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sík Endre estis hungara politikisto, ministro, historiisto, diplomato, profesoro. Lia frato estis Sándor Sík.
Dalarna
Runoj
Dise en iamaj paŝtarbaroj dalekarlaj troveblas ankoraŭ kelkaj malnovaj arboj sur kiujn paŝtist(in)oj ĉizis siajn memormesaĝojn per dalekarlaj runoj. Tio estas skribmaniero deveninta de la komuna praskandinava aŭ dana runaro. Ĝi restis en Dalekarlujo en viva tradicio ĝis ĝia lasta uzanto, elfdalino, mortis en la 1950-aj jaroj.
Endre Sík
Endre Sík naskiĝis la  1891 en Budapeŝto. Li mortis la 1978 en Budapeŝto.
Biografio
Endre Sík frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, kie li akiris juran diplomon en 1913. Li batalis dum la 2-a mondmilito, sed li militkaptitiĝis en Rusa Imperio en 1915. En 1920 li aliĝis al la hungara grupo de komunistoj en Siberio. Li plulernis inter 1923-1926, poste li instruis en diversaj universitatoj en Moskvo. Li okupiĝis ankaŭ pri historio de Afriko. Dum la 2-a mondmilito li partoprenis en hungara dissendo de Radio Moskvo. En 1945 li hejmenvenis kaj li ricevis diplomatiajn taskojn. Inter 1949 kaj 1954 li havis postenon en ministerio de eksteraj aferoj, poste li estis subministro. Inter 1958 kaj 1961 li estis ministro pri eksteraj aferoj, poste li pensiuliĝis. En 1962 li doktoriĝis, krome li longe aktivadis en ŝtataj rondoj. Li ricevis 10 premiojn inter 1950 kaj 1970.
Dalarna
Runoj
En enirejo de paroka preĝejo de Murao estas montrata malnova runkalendaro sur ligna bastoneto (runstav) kie la unuaj sep runoj F U Tx A R K Ĥ ripetiĝas en vico por semajnotagoj. La runkalendaro montras unu tutan jaron da tagoj.
Industrio
Dalekarlujo estis jam frue industria parto de Svedujo.
Feron porta lando
En frua ferepoko oni utiligis marĉan ercon. Tiam Murao (Mora) estis ĉefloko ekonomia de Jernberaland ("Fer'port'lando"). Antaŭ mil jaroj aŭ pli oni komencis mini ercon el rokoj. Tiam ekonomia graveco transiris al pli sudaj partoj de la provinco, nome Bergslagoj. Mezepokaj minejoj ankoraŭ videblas multloke, ekzemple en Svinryggen ("la porkdorso") en Nurberj (Norberg), tiam dalekarla.
Miljara minejo de kupro
Urbo Falun evoluis pro kuprominejo kiu funkciis verŝajne pli ol mil jarojn ĝis 1990. Ĝiaj postrestaĵoj nuntempe konserviĝas als kultura mondheredaĵo de Unesko. Historia nomo de la urbo kaj de la tuta gubernio estas Stora Kopparberg ("stura koparberj" = "Granda Kupromonto").
NGC 4599
NGC 4599 (aliaj indikoj — UGC 7833, MCG 0-32-34, ZWG 14.99, PGC 42453) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jujols
Jujols (Jújols) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Jujoliens.
Unuokula O
Unuokula O (Ꙩ ꙩ; kursive Ꙩ ꙩ) estas unu el malordinaraj arkaikaj variantoj de la signobildo por la cirila litero О. Oni uzis ĝin en kelkaj malnovslavaj manuskriptoj, ne tre malofte, ꙩ povis troviĝi en la komenco aŭ ene de la vorto, plej ofte ĝi aperis kiel la unua litero en ununombra formo de la vorto "око" (okulo) : Ꙩко.
Altinópolis
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Ribeirão Preto kaj en la mikroregiono Batatais. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
(24809) 1994 TW3
(24809) 1994 TW3 estas marsrenkonta asteroido (ekstera tanĝanto) malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Ivano la 2-a Ruĝa
Post morto de frato Simeono Fiera li en 1353 iĝis Granda princo.
Ivano Ivanoviĉ estis kvieta kaj pacema reginto, kies sano ne estis perfekta, tial li preferis ne konflikti kaj militi kun la najbaraj princoj.
Realan potencon tiam havis metropolito de Moskvo kaj la tuta Rusio Aleksio. La unua geedziĝo de Ivano Ivanoviĉ kaj brjanska princidino Feodosio generis neniujn idojn. Lia dua edzino princino Aleksandra naskis du filojn Demetrion kaj Ivanon. Princo Demetrio Ivanoviĉ poste gloriĝis pro siaj militaj venkoj kaj ricevis kromnomon Dmitrij Donskoj.
Saint-Constant (Kebekio)
Saint-Constant estas kanada urbo situanta en regiona kantono Roussillon, en administra regiono Montereĝio.
Ivano la 2-a Ruĝa
Ivano la Dua regis ses jarojn kaj travivis nur 32 jarojn.
Saint-Constant (Kebekio)
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Constantins.
Ivano la 2-a Ruĝa
Lia tombo troviĝas en Arĥangelskij katedralo de moskva Kremlo.
Orienta cikonio
La Orienta cikonio (Ciconia boyciana) estas vadbirdo de la familio cikoniedoj. Ĝi estas tre proksime rilata kaj similas al la eŭropa Blanka cikonio, el kiu ĝi estis iam ofte traktata kiel subspecio. Ne estas agnoskataj subspecioj de tiu ĉi specio.
Aspekto
Ĝi estas tre simila al la Blanka cikonio, kiu reproduktiĝas en Eŭropo kaj en okcidenta Azio. Tiu blanka cikonio estas granda vadbirdo kun plumoj grandparte blankaj, escepte de la ŝultraj plumoj, primaraj kaj akcesoraj flugoplumoj kaj kovraj plumoj, kiuj ĉiuj brilas nigre. La beko estas nigra, la tarsoj kaj piedfingroj estas malhelruĝaj. Ĝi estas tipe pli granda ol la Blanka cikonio, nome 100–129 cm longa, 110-150 cm alta, kun pezo de 2.8-5.9 kg kaj enverguro de 2.22 m. Malkiel ties pli disvastigata parenco, la Orienta cikonio havas ruĝan haŭtaĵon ĉirkaŭokulan, kun blankeca iriso kaj nigra beko. Ambaŭ seksoj estas similaj. La ino estas iom pli malgranda ol la masklo. Junuloj estas blankaj kun oranĝecaj bekoj.
Oni povas facile distingi tiun cikonion disde gruojn per tio, ke ĝi emas ŝvebi en la aero, kun flugiloj nigraj kaj pintaj. Starante ĝi tenas la kolon en S-formo, kaj ĝi ne povas krii, sed povas eligi sonon per bekfrapado.
Kutimoj
Ĝi loĝas ĉe larĝaj marĉoj kun arboj. Fiŝoj estas ĝia ĉefa manĝaĵo, cetere ĝi ĉasas ankaŭ akvajn insektojn, ranojn, malgrandajn birdojn, reptiliojn kaj malofte rodulojn kiaj musoj.
La cikonioj estas migraj birdoj. Komence de marto ili venas al sia genera regiono kaj konstruas el branĉetoj neston sur alta arbo ĉe akvo aŭ sur tegmento kaj fumtubo. La birdino demetas ĉiufoje r-6 blankajn ovojn. Gebirdoj alterne kovas ilin, sed la birdino estas la ĉefa kovanto. Post 32-34 tagoj la idoj eloviĝas. La gepatroj nutras ilin per vomitaj manĝaĵo kaj akvo. Ili elkreskas post 54-65 tagoj. Oktobre la blankaj cikonioj komencas sian vojaĝon al sudo. En la unuaj tagoj de novembro oni jam ne vidas ilin plu en ties genera regiono.
La Orienta cikonio ŝatas vivi kune kun homoj, tial de antikveco homoj jam bone ĝin konas. Iam la Orienta cikonio troviĝis en Japanio, Ĉinio, Koreio kaj sudorienta Rusio (Siberio)]. Ĝi estas nune formortinta en Japanio kaj Koreio. Tamen en majo 2007 oni registris idon en naturo en Japanio la unuan fojon post 40 jaroj. Ĝi estis ido de du cikonioj kiuj estis bredataj en kaptiveco. Post reproduktado, la cikonioj migras al orienta Ĉinio en septembro kaj revenas en marto. Plej rare tiu cikonio flugas ĝis Filipinoj, en nordorienta Barato, Bangladeŝo kaj Birmo.
La Orienta cikonio estas solema birdospecio escepte dum la reprodukta sezono.
La scienca nomo rememoras Robert Henry Boyce, nome funkciulo de Ŝanhajo.
Pro habitatoperdo kaj troa ĉasado, tiu palearktisa kaj orientalisa birdo estis klasata kiel Endanĝerita Specio ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listita en la Apendico I de CITES. BirdLife International ĉirkaŭkalkulas la tutmondan populacion je 1,000 al 2,500 individuaj plenkreskuloj, tra areo tre ampleksa de ĉ. 474,000 km², kun malpliiĝantaj nombroj.
Chusclan
(jen france kaj okcitane) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
Estraro de TEJO
La estraro de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo estas la plej alta gvida organo de TEJO, elektita de la Komitato de TEJO. Laŭstatute la TEJO-estraro konsistas el prezidanto, ĝenerala sekretario, kasisto kaj minimume 2 kaj maksimume 6 pliaj estraranoj.
Ĝis 2015 la estraro elektiĝas en kunveno de la komitato de TEJO kadre de la Internacia Junulara Kongreso en julio aŭ aŭgusto de malpara jaro, ekde 2017, la Estraro estas elektita ĉiujare. Nur kaze ke la komitato en tiu kunveno ne estas kvoruma (do ne kunvenis sufiĉe da komitatanoj por ke la kunveno estu decidopova), necesas posta letera voĉdono inter ĉiuj komitatanoj, kio postulas pli da tempo kaj signifas, ke la antaŭa estraro restas en ofico ĝis la fino de tiu letera voĉdono.
Aktuala TEJO-estraro (de 2022 ĝis 2023)
La Estraro elektita rete (antaŭ la 78-a IJK) por la oficperiodo 2022-2023 :
2021 ĝis 2022
La Estraro elektita en la 77-a IJK (okazinta interrete) por la oficperiodo 2021-2022 :
2020 ĝis 2021
La Estraro elektita en la 76-a IJK (okazinta interrete) por la oficperiodo 2020–2021 :
2019 ĝis 2020
La Estraro elektita en la 75-a IJK en Liptovský Hrádok, Slovakio, por la oficperiodo 2019–2020 :
2018 ĝis 2019
La Estraro elektita en la 74-a IJK en Badaĥozo, Hispanio, por la oficperiodo 2018–2019 :
2017 ĝis 2018
La Estraro elektita en la 73-a IJK en Aneho, Togolando, por la oficperiodo 2017–2018 (la unua, kiu daŭras nur unu jaron):
2015 ĝis 2017
La Estraro elektita en la 71-a IJK en Visbadeno, Germanio, por la oficperiodo 2015–2017 :
2013 ĝis 2015
La Estraro elektita en la 69-a IJK en Nazareto, Israelo.
2011 ĝis 2013
Estraro elektita dum IJK 2011 en Kievo, Ukrainio.
2009 ĝis 2011
Estraro elektita dum IJK 2009 en Liberec', Ĉeĥio.
2007 ĝis 2009
Estraro elektita dum 51a IS 2007/08 Würzburg, ĉar dum IJK 2007 en Hanojo, Vjetnamio la Komitato ne havis kvorumon.