cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francio
Francio aŭ Francujo (oficiale la Franca Respubliko, France  aŭ République française ) estas ŝtato, kies metropolo situas en Okcidenta Eŭropo, kaj kies transmaraj departementoj situas en aliaj kontinentoj. Francio etendiĝas ekde Mediteraneo ĝis la Manika Markolo, kaj ekde la riverego Rejno ĝis Atlantiko. En Franclingvio, Francio havas la kromnomon l’Hexagone (la "sesangulo") pro sia ĝenerala konturo.
Francio havas landlimojn kun Belgio, Luksemburgio kaj Germanio nordoriente, kun Svislando kaj Italio oriente, kaj kun Monako, Andoro kaj Hispanio sude, kaj la supre menciitaj maroj. Danke al siaj transmaraj teritorioj, Francio havas aliajn landlimojn kun Brazilo, Surinamo kaj Nederlando (sur la insulo Sint Maarten). La plej longa inter la landlimoj estas tiu kun Brazilo. La 18 integraj regionoj de la lando (kvin el kiuj estas transmare) enhavas kombinitan areon de 643 801 kvadrataj kilometroj kaj totalan loĝantaron de 67,02 milionoj (en julio 2019). Francio estas unueca duonprezidenta respubliko kaj Parizo, la franca ĉefurbo, estas la plej granda urbo kaj ĉefa kultura kaj komerca centro de la lando kaj rangas inter la plej loĝataj internaciaj metropoloj. Aliaj gravaj urbaj areoj estas Liono, Marsejlo, Tuluzo, Bordozo, Lillo kaj Nico.
Dum la Ferepoko, tio kio estas nun metropola Francio estis loĝata de Gaŭloj, nome kelta popolo. Romio aneksis la areon en la jaro 51 a.K., kaj tenis ĝin ĝis la alveno de ĝermanaj Frankoj en la jaro 476, kiuj ekformis la Frankan imperion. La Traktato de Verdun de 843 partis Frankion en Orientfranka imperio, Meza Frankio kaj Okcidentfranka imperio. La Okcidentfranka imperio, kiu iĝis la Reĝlando Francio en 987, aperis kiel grava Eŭropa potenco en la Fina Mezepoko, post sia venko en la Centjara milito (1337–1453). Dum la Renesanco, la franca kulturo floris kaj estis establita tutmonda kolonia imperio, kiu ĉirkaŭ la 20a jarcento iĝis la dua plej granda en la mondo. En la 16a jarcento okazis la religiaj civilaj militoj inter katolikoj kaj Protestantoj (Hugenotoj). Francio iĝis la hegemonia kultura, politika kaj militista potenco de Eŭropo en la 17a jarcento dum la regado de Ludoviko la 14-a. Fine de la 18a jarcento, la Franca Revolucio de 1789 finigis la dominadon de la absoluta monarkio, establante unu el la plej fruaj respublikoj de la moderna historio kaj disvastigante la ideojn de la Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj, kiuj esprimas la idealojn de la nacio ĝis nuntempe.
En la komenco de la 19a jarcento, Napoleono enpoviĝis kaj establis la Francan Imperion. La postaj Napoleonaj Militoj (1803–15) formis la estontan staton de kontinenta Eŭropo. Post la falo de la Imperio en 1815, Francio suferis tumultan serion de registaroj kiu finis en la establado de la Franca Tria Respubliko en 1870. Francio estis grava partoprenanto en la Unua Mondmilito, el kiu ĝi eliris venka, kaj estis unu el la Aliancanoj de la Dua Mondmilito, sed estis sub okupacio fare de Nazia Germanio en 1940. Post la liberigo en 1944, estis establita la Kvara Respubliko kiu poste dissolviĝis en la fluo de la Alĝeria Milito. La Kvina Respubliko, estrita de Charles de Gaulle, estis formita en 1958 kaj pluas ankoraŭ. Alĝerio kaj preskaŭ ĉiuj el la aliaj kolonioj iĝis sendependaj en la 1960-aj jaroj, el kiuj plej retenis fortajn ekonomiajn kaj militistajn konektojn kun Francio.
Francio estis delonge tutmonda centro de arto, scienco kiaj filozofio. Ĝi estas hejmo de la kvara plej granda nombro de la heredaĵo de Unesko en la mondo kaj estas ĉefa turisma destinaro, kiu ricevas ĉirkaŭ 83 milionojn da eksterlandaj vizitantoj ĉiujare. Francio estas industrilando kun la sesa plej granda ekonomio de la mondo laŭ Malneta enlanda produkto MEP, kaj la deka plej granda laŭ aĉetpovo. Laŭ la sumita riĉo de la hejmoj estis tiu lando la kvara plej riĉa ŝtato de la tuta mondo en 2010. Francio estas demokratio, organizita kiel relative centrigita respubliko kun dukapa ekzekutivo. Francio bone rangitas en internaciaj rangigoj en edukado, sano, vivodaŭro kaj homa disvolviĝo. Francio estas konsiderata mondpotenco en tutmondaj aferoj. Kiel unu el la venkintoj de la Dua mondmilito, Francio estas unu el la kvin konstantaj membroj de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj kun rajto al vetoo kaj la franca armeo disponas pri atombomboj. Ĝi estas unu el la Kvar Granduloj, tio estas la potencoj de la G7, de la G8, de la G10 kaj de la G20. Plej grave ĝi estas Ŝtato de la Eŭropa Unio kaj de la Eŭrozono, de la Nordatlantika Traktata Organizo (NATO), de la Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE), de la Monda Organizaĵo pri Komerco (MOK), kaj de la La Franclingvio. Krome estas Francio unu el la fondintaj membroj de Eŭropa Unio en 1957, sed ankaŭ de la Unuiĝintaj Nacioj en 1945.
La nomo France devenas de la Frankoj, ĝermana tribo kiu okupadis la landon post la disfalo de la Romia Imperio. La regiono ĉirkaŭ Parizo, nomita Francilio, estis la unua reĝa teritorio, de kie la francaj reĝoj malrapide plivastigis sian potencon.
Bazaj faktoj
Kvankam la ĉefteritorio de Francio (nome Ĉeflanda Francio, franclingve la France métropolitaine) situas en okcidenta Eŭropo, tiu ŝtato ankaŭ enhavas plurajn teritoriojn en Nordameriko, Antiloj, Sudameriko, suda Hinda Oceano, Pacifiko kaj Antarkto. Tiuj teritorioj havas relative diversajn administraciajn sistemojn, ekzemple transmaraj departementoj aŭ transmaraj kolektivoj.
Eŭropa Francio posedas grandan diversecon da pejzaĝoj, ekde la marbordaj ebenaĵoj de la nordaj kaj okcidentaj regionoj ĝis la montaj ĉenoj de la sudoriento (kun la Alpoj) kaj de la sudokcidento (kun la Pireneoj). La francaj Alpoj enhavas la plej altan monton en la tuta Eŭropo, la Blanka Monto (Mont Blanc), kiu estas 4810 metrojn alta. Ekzistas krome aliaj montaj regionoj kiel la Meza Masivo, Ĵuraso, Vogezoj, aŭ Ardenoj, kiuj estas ofte ŝtonetoplenaj kaj forstaj. La montomasivo Vercors enhavas aliajn belegajn pejzaĝojn, okcidente de la Alpoj. Francio ankaŭ disponas pri vasta reto de riveregoj: Luaro, Rodano, Garono, Rejno kaj Sejno. Vidu artikolon Listo de la almaraj riveroj de Francio.
Pro siaj transmaraj departementoj aŭ teritorioj dispelitaj tra la diversaj oceanoj, Francio posedas la duan plej vastan Ekskluzivan Ekonomian Zonon (EEZ) en la mondo, kun ĉirkaŭ 11.305.000 km², nur iomete malantaŭ Usono (11.351.000 km²) sed antaŭ la EEZ de Aŭstralio (8.232.000 km²). La EEZ de Francio inkludas proksimume 8% de la tutaj EEZj en la mondo, kvankam la landareo de la Franca Respubliko atingas nur 0,45% de la tuta landareo de la mondo.
Wynau
Wynau estis urbo ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Aarwangen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1560 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Francio
Bazaj faktoj
Danke al sia eŭropa landareo de 544.435 km² (aŭ 675.417 km² kun la transmaraj teritorioj), Francio estas la tria plej vasta ŝtato en Eŭropo, post Rusio kaj Ukrainio. De nordo ĝis sudo aŭ de okcidento ĝis oriento, Francio etendiĝas sur 1000 kilometroj. Ĝi disponas pri kvar marbordoj (entute 3427 km) ĉe la Norda Maro, la Manika Markolo, Atlantiko kaj Mediteraneo.
Abadía
Abadía estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Francio
Ĉefaj urboj
Inter la ĉefaj urboj de Francio (2012) estas :
Mezepoko
Nuntempa Francio etendiĝas sur la plej vasta parto de iama kelta Gaŭlio (poste romia Gaŭlio), sed la hodiaŭa nomo de la lando devenas de la Frankoj, ĝermana tribo kiu alvenis sur la landojn de la romia imperio dum la 4-a jarcento.
Plejmulto el la regionoj konsistigantaj nunan Francion estis unuigita en 507 de Klodvigo la 1-a, kiu sukcesis trudi frankan potencon (aŭ regnum francorum) al la aliaj triboj, precipe Alemanoj, Burgundoj kaj eĉ kelkaj Visigotoj norde de la Pireneoj. Tiu «franka reĝlando», tiam ankoraŭ nomita Gaŭlio, detempe de tiu periodo, ĉiam konservis ĝian idealon de unueco kaj ĝian romian kulturon. Tamen la teritorio estis multfoje dividita kaj denove kunigita, okaze de la hazardaj heredaĵoj aŭ geedziĝoj en la merovida dinastio. La ĉefaj partoj de la reĝlando, sendependaj de tempo al tempo, estis Neŭstrio (Pariza Regiono), Aŭstrazio (ĉirkaŭ Metz), Burgonjo (kun Châlons-en-Champagne kiel ĉefurbo) kaj Akvitanio (kun Bordeaux).
Wynau
Geografio
Wynau situas en nordoriento de la administra distrikto Supra Argovio ĉe la suda bordo de la rivero Aro. La orientan limon de la komunumo formas la rivero Murg.
Abadía
La censita populacio en 2007 estis de 321 loĝantoj.
Francio
Mezepoko
Dua franka dinastio, la Karolidoj, anstataŭis la Merovidojn ĉirkaŭ meze de la 8-a jarcento, kaj kolose pligrandigis la frankan reĝlandon, kiu fariĝis la Karolida (aŭ Franka) Imperio en 800. Post la morto de Karolo la Granda, laŭ la traktato de Verdun de 843, la imperio estis dividita en tri partojn: la Francia orientalis plejoriente, la Francia occidentalis plejokcidente, kaj meze aperis la nedaŭra Lotaringio. La orienta parto kongruis kun la teritorio kiu poste fariĝis Germanio, kaj la okcidenta parto kvazaŭe kongruis kun estonta Francio. La famaj ĵuroj de Strasburgo de 842, traktitaj inter la nepoj de Karolo la Granda, estas krome la plej malnova akto pruvinta uzon de du malsamaj lingvoj, preter kaj antaŭ la Rejno. Tiu teksto estas do ofte prezentita kiel la fondinta akto de Francio kaj Germanio, sed ankaŭ de la franca kaj germana lingvoj.
Wynau
Geografio
La komunumo konsistas el la vilaĝoj kaj setlejoj Wynau, Oberwynau, Aegerten kaj Obermurgenthal.
Abadía
Situo
Abadía estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Ambroz, je altitudo de 447 m; je 115 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 30 km de Plasencia, la plej proksima urbo. La surfaco de ties teritorio estas de 45,08 km².
Francio
Mezepoko
La posteuloj de Karolo, la Karolidoj, regis la estontan francan teritorion ĝis 987, kiam la duko Hugo Kapeto estis kronita kiel la unua oficiala reĝo de Francio. Tio signis komenciĝon de nova dinastio, nome la Kapetidoj. La Kapetidoj progrese pligrandigis la reĝan teritorion ekde la Pariza Regiono, konstante kontraŭbatalante la ambiciojn de la plej potencaj feŭdaj landsenjoroj, precipe la senjoroj de Anĵuo. Tiuj ĉi akiris vastan teritorion, kiu etendiĝis ekde Akvitanio ĝis Anglio, kun reĝoj kiel Rikardo la 1-a. Nur danke al la franca venko de Bouvines en 1214 povis Filipo la 2-a retrudi respektindan francan potencon.
Abadía
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Francio
Mezepoko
Post paca kaj prospera 13-a jarcento, la rekta kapetida dinastio abrupte formortis, kiam la tri filoj de Filipo la 4-a vice reĝis kaj mortis sen reĝidoj. La nova domo de Valois, proksimaj parencaroj de la Kapetidoj, estis kontestita de la angla reĝo Eduardo la 3-a, kiu estis la nepo de Filipo la 4-a per sia patrino Izabelo de Francio: tiu malkonsento kaŭzis la longedaŭran Centjaran Militon, kiu daŭris ekde 1337 ĝis 1453. La fama junulino Johana de Arko, post kiam ŝi laŭdire aŭdis misterajn voĉojn, kontaktis la feblan reĝon Karlo la 7-a kaj sukcesis liberigi simbolegajn urbojn kiel Orléans aŭ Reims. Kvankam ŝi finfine estis bruligita sur ŝtiparo en 1431, ŝia aventuro grande faciligis la finon de la milito en 1453.
La fino de la Centjara milito ne signifas malaperon de la grandaj feŭdaj senjoroj: la dukoj de Burgonjo, ekzemple Karlo la Brava, defiadis la francan monarkion ĝis la fina venko de Ludoviko la 11-a en 1482. Same, la duklando Bretonio estis nur komplete submetita je la fino de la 15-a jarcento.
Sekve, la 16-a jarcento estis ĉefe markita de la nepacigebla rivaleco inter Francio kaj la Habsburgoj, precipe inter Francisko la 1-a kaj la vasta imperio de Karlo la 5-a. Iomete poste komenciĝis la francaj militoj pri religio, pro la rapida disvolviĝo de protestantismo en suda Francio. La klimakso de tiuj militoj estis la amasmurdo de la Sankta Bartolomeo, kiu okazis la 25-an de aŭgusto 1572, sendube pro ordono de Katerino de Mediĉo.
Moderna epoko
Post la murdo de Henriko la 3-a fare de fanatika monaĥo en 1589, la domo de Valois formortis. La nova reĝo, Henriko la 4-a, estis eksprotestanto kaj li devis katolikiĝi por fariĝi reĝo. Lia reĝeco markis la komenciĝon de nova dinastio, nome la Burbonoj. Kun la helpo de sia fidela ministro Sully, Henriko la 4-a sukcesis plifortigi sian reĝlandon post la dolora periodo de la religiaj militoj. Kiam li estis murdita en 1610 de François Ravaillac, lia filo Ludoviko la 13-a heredis potencan kaj prosperan teritorion. Tamen Ludoviko estis relative senvola, kaj plejmulto el la politikaj aferoj estis do fakte traktitaj de lia potencega ĉefministro, la kardinalo Richelieu, kiu sukcese kvietigis la plej tumultemajn senjorojn.
Wynau
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wynau limas en nordo aliflanke de la rivero Aro al Wolfwil (Kantono Soloturno), en oriento al aliflanke de la rivero Murg al Murgenthal (Kantono Argovio), en sudo al Roggwil, en sudokcidento al Aarwangen, kaj en nordokcidento al Schwarzhäusern.
Abadía
Limoj de la municipa teritorio
La municipa teritorio de Abadía limas kun:
Francio
Moderna epoko
La filo de Ludoviko la 13-a, Ludoviko la 14-a, fariĝis reĝo de Francio en 1643, sed lia patrino Anno de Aŭstrio regadis ĝis la 7-a de septembro 1651, kiam la francaj instancoj agnoskis, ke la reĝo estis nun sufiĉe aĝa por ekregi. La reĝeco de Ludoviko la 14-a estis kaj glora kaj malfacila periodo por Francio. La multaj militoj ordonitaj de tiu ĉiopova monarko, ekzemple la Sukceda Milito de Hispanio (1701-1714), ja ebligis grandege plifortigi la francan influon en Eŭropo per la gajno de novaj teritorioj ĉe la Pireneoj, la Rejno aŭ ĉe Nordo-Kaleza Markolo. Plie, Ludoviko la 14-a definitive submetis la francan nobelaron kaj kunvenigis ĝin en la nova kastelo de Versajlo, kie li povis efike prigardi ĝin. Tamen, la grandiozeco de la reĝa kortego forte kontrastis kun la mizereco de la loĝantaro.
La francoj estis do iel malpezigitaj, kiam Ludoviko la 15-a, pranepo de la antaŭulo, ricevis la kronon en 1715. Malgraŭ katastrofaj malsukcesoj alilande, ekzemple kun la perdo de la francaj kolonioj en Kanado kaj Hindio post la Sepjara milito (1756-1763), la reĝado de Ludoviko la 15-a estis precipe prestiĝa kulture kaj beletre, danke al kelkaj spritegaj pensuloj kiel Voltaire, Rousseau, Montesquieu, Diderot kaj d'Alembert. Ĉiuj tiuj filozofoj havis gravan influon sur la ĉefideologioj de la Franca Revolucio.
Wynau
Trafiko
Winau situas ĉe la fervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Langenthal al Olten kaj ĉe la kantona ĉefvojo de Zuriko al Berno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de proksimume 4 kilometroj oriente en Rothrist. Ekzistas pramo trans Aro al Wolfwil.
Abadía
Hidrografio
Tra la vilaĝo trapasas la rivero Ambroz, kiu nomigas la komarkon. Ĉe la rivero estas konstruita natura naĝejo kaj distrejo.
Francio
Franca Revolucio kaj 19-a jarcento
Okaze de la fama popola atako kontraŭ la malliberejo Bastille komenciĝis la Franca Revolucio la 14-an de julio 1789. La Deklaro de la Rajtoj de Homo kaj Civitano, skribita je la 23-a de aŭgusto 1789, asertis striktan juran egalecon inter ĉiuj francoj. Malgraŭ la fondo de nova, parlamenta monarkio en 1791, la politika reĝimo radikaliĝis kaj la Unua Respubliko estis establita la 21-an de septembro 1792: la reĝo Ludoviko la 16-a devis rezigni siajn privilegiojn, kaj li estis fine gilotinita la 21-an de januaro 1793.
NGC 1637
NGC 1637 (aliaj indikoj — PGC 15821, MCG 0-12-68, UGCA 93, ZWG 393.66, IRAS04389-0257) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Abadía
Historio
La eko de la vilaĝo estas necerta. La arkeologiaj restaĵoj plej antikvaj apartenas al romia vilao rilata kun Cáparra, kvankam estas informoj pri la vetones (vetonoj) antaŭromia popolo kiu loĝis tiujn terojn. Poste la islamanoj konstruis fortikaĵon eble modifita laŭ la paso de la tempo. Post la rekonkero fare de kristanoj la teroj kaj konstruaĵoj tre verŝajne estis donataj al la Ordeno de la Templanoj.
Francio
Franca Revolucio kaj 19-a jarcento
Kvankam nova franca revolucio en 1830 eksigis severan reĝon Karlo la 10-a, la monarkia reĝimo postvivis kaj nur finfine malaperis pro la franca revolucio de 1848, kiam la Dua Respubliko anstataŭis la lastan francan reĝon Ludoviko-Filipo. Tamen, tiu nova Respubliko estis nedaŭra: ĝi finiĝis en 1852 kiam Louis-Napoléon Bonaparte, nevo de la iama imperiestro, organizis per puĉo la fondon de la Dua Imperio, kaj tiel fariĝis Napoleono la 3-a. Tiu reĝimo, kvankam iom premema, estas tute nekomparebla kun la Unua Imperio: la Dua Imperio estis ne militema, kaj efike faciligis la duan industrian revolucion en Francio. Napoléon la 3-a falis pro katastrofa milito kontraŭ Prusio en 1870, kaj la Tria Respubliko estis fondita en 1871.
20-a jarcento
La Tria Respubliko estas grava, «bela epoko» (Belle Époque) por Francio. Danke al pluraj liberpensaj konsiliprezidentoj kiel Jules Ferry, Léon Gambetta aŭ Pierre Waldeck-Rousseau, la sinsekvaj registaroj agnoskis fundamentajn rajtojn, ekzemple la kunvenan (30-a de junio 1881), gazetaran (29-a de julio 1884), sindikatan (21-a de marto 1884) kaj asocian (1-a de julio 1901) liberecojn. Francaj regimentoj krome ekokupis kaj ekadministris vastan kolonian imperion en okcidenta Afriko aŭ Hindoĉinio.
NGC 1637
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Abadía
Historio
Dum la 12-a jarcento iĝis abatejo de Cistercianoj, de kio devenas la nomo de la vilaĝo. La unua skriba referenco de la abadía (abatejo), nomita ankaŭ Sotofermoso, estas de papa buleo proklamita de Aleksandro la 3-a en Benavente la 7-an de aŭgusto de 1168.
En 1260 Alfonso la 10-a konstituis en la abatejo senjorlandon sendependan de Granadilla. Tiam oni konstruis la aktualan vilaĝon. En 1444, post la alveno de Fernán Álvarez de Toledo, grafo de Alba, la cisterciana abatejo ampleksiĝis ĝis iĝi la aktuala Palaco de Sotofermoso. Poste gastos en la palaco gravuloj kiaj Lope de Vega kaj Garcilaso de la Vega.
Palaco de Sotofermoso
La palaco de Soto Fermoso estis konstruita origine kiel fortikaĵo de templanoj, poste iĝis la cisterciana abatejo kaj poste la palaco de la Familio de Alba. Ĝi apartenis al la Duklando de Alba de Tormes ekde mezo de la 15-a jarcento ĝis komenco de la 20-a jarcento.
La konstruaĵo kvadratforma troviĝas en bela loko. La korto estas mudeĥara duetaĝa kaj formata de duobla serio de kvin arkoj en ĉiu flanko kun heraldikaj blazonoj de la Familio de Alba en la anguloj. Ĉirkaŭ tiu korto distribuas la ĉambroj.
La ĝardeno de la palaco estis de la Renesanco kaj estis kreata laŭ mendo de Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, duko de Alba. En ĝi miksiĝis verkoj de arkitekturo kaj skulptarto, pentraĵoj, stukoj kun diversaj specoj vegetalaj kaj akvartefaraĵoj. En la aktualo troviĝas ege damaĝita kaj konserviĝas nur kelkaj partoj de la ĝardeno, kiel la statuo de Andromedo.
La palaco estis iam kultura kaj arta centro ege grava, krom literatura akademio de italoj kaj flandroj, kie gastiĝis artistoj kiaj Garcilaso de la Vega kaj Lope de Vega. Ĝi estas Nacia Monumento ekde 1931. Nune estas nur kampardomo.
Francio
20-a jarcento
Kvankam Francio estis finfine unu el la venkintoj de la Unua kaj Dua mondmilitoj, la lando kaj la popolo grandege suferis pro la bataloj.
La Batalo de Francio, konata ankaŭ kiel Falo de Francio, estis la invado de Francio kaj de la Malaltaj Landoj dum la Dua Mondmilito fare de Nazia Germanio. En la ses semajnoj el 10a de Majo 1940, Germanaj fortoj venkis super fortojn de Aliancanoj pere de mov-operacoj kaj konkeris Francion, Belgion, Luksemburgion kaj Nederlandon, metante finon al la teraj operacioj en la Okcidenta Fronto ĝis la 6a de Junio 1944. Italio eniris en la militon la 10an de Junio 1940 kaj invadis Francion tra la Alpoj. La armistico de la 22a de Junio 1940 estas la nomo de interkonsento por batalĉeso inter la aŭtoritatoj de la germana Tria Regno kaj la reprezentantoj de la franca registaro de la marŝalo Pétain. Dum la germana okupaciado de norda Francio (1940-1944), la sudorientaj teritorioj estis regitaj de marŝalo Philippe Pétain, kiu starigis la famaĉan, germanfavoran reĝimon de Vichy, tiel foriginte la Trian Respublikon.
Post la alianca elŝipigo ĉe Normandio je la 6-a de junio 1944, la franca teritorio estis progresive liberigita kaj konfidita al la «Provizora Registaro» de generalo de Gaulle. Nur post du referendumoj kaj ardaj debatoj akordiĝis la francoj pri nova politika sistemo, la Kvara Respubliko, kiu oficiale validiĝis la 27-an de oktobro 1946. Tiu nova, tre parlamenta reĝimo aperis tamen tute ne adaptita al la sinsekvaj senkoloniigaj krizoj tra la franca kolonia imperio, precipe la Hindoĉina Milito (1945-1954) kaj la Alĝeria Milito de Sendependeco (1954-1962). Tial generalo de Gaulle, kun la helpo de Michel Debré, fondis la pli prezidentan Kvinan Respublikon la 4-an de oktobro 1958, ankaŭ fariĝinta la unua prezidento de tiu nova reĝimo.
La sinsekvaj prezidentoj de la Kvina Respubliko (Georges Pompidou, Valéry Giscard d'Estaing, François Mitterrand, Jacques Chirac,Nicolas Sarkozy, François Hollande kaj nuntempa Emmanuel Macron) dediĉis siajn penojn al la franca-germana reamikigo por plifaciligi la konstruon de forta, politika Eŭropa Unio.
Heraldiko kaj aliaj simboloj
Kvankam tio povas surprizi, Francio, lando kie verŝajne troviĝas la plej granda nombro da blazonoj, ne plu havas oficialan heraldikaĵon. Ĝia nura oficiala simbolo estas (laŭ artikolo 2a de la konstitucio de la 4a de oktobro 1958) ĝia "blua, blanka, ruĝa" flago, sed kiu ne konsistigas respondan blazonon (kiu blazoniĝus: trionigita palise el lazuro, arĝento kaj gorĝo.)
Historie, la blazono de Francio estis tiu de la francaj reĝoj, el lazuro semita de lilioj el oro ekde Kloviso la 1-a, (sed certigita nur de 1211) "reduktita" en la jaro 1375 al el lazuro kun tri lilioj el oro.
La Franca revolucio de 1789, malblazonema, forgesigis tiun heraldikaĵon kaj iniciatis la trikoloran flagon.
La Unua Imperio reaktualigis heraldikon, kaj Napoleono la 1-a redonis blazonon al Francio, kun aglo kiel ĉefa bildo – memore al la Romia Imperio – dum lia nepo, Napoleono la 3-a, pligravigis la abelojn por la Dua Imperio.
Ordinara strukturo
Francio enhavas entute 18 administraciajn regionojn (Régions): 13 troviĝas en kontinenta Francio kaj 5 estas transmaraj regionoj (Régions d'Outre-Mer aŭ ROM): Gvadelupo, Martiniko, Reunio, Franca Gujano kaj Majoto. Finfine Korsiko, kvankam ĝi konformiĝas al escepta, pli aŭtonoma statuto (ekzemple kun insula asembleo), estas ankaŭ rigardata kiel regiono.
La regionoj de metropola Francio, do je la nombro de 13, estas:
Grand Est (Grand Est), Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine), Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (Auvergne-Rhône-Alpes), Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté), Bretonio (Bretagne), Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire), Korsiko (Corse), Francilio (Île-de-France), Okcitanio (Occitanie), Hauts-de-France (Hauts-de-France), Normandio (Normandie), Luarlandoj (Pays de la Loire), Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur).
La regionoj estas sube dividitaj en 101 departementoj (Départements), plejofte numeritaj laŭalfabete. Ĉiu regiono enhavas almenaŭ du departementojn, escepte de la kvin transmaraj regionoj kiu enhavas nur unu, samnoman departementon (Départements d'Outre-Mer aŭ DOM): referendumo okazis en decembro 2003 pri la forigo de tiu malgracia, dukapa DOM/ROM sistemo, sed la propono estis malakceptita de la transmaraj balotantoj.
La departementoj estas krome subdividitaj en 342 arondismentoj (Arrondissements) kaj en 4035 kantonoj (Cantons). Laste sed ne balaste, la 36.682 komunumoj konsistigas la plej multnombrajn kaj la plej bazajn administraciajn dividojn.
Male de la arondismentoj aŭ de la kantonoj, kiuj nur havas formalajn administraciajn funkciojn, la regionoj, departementoj kaj komunumoj ĉiuj posedas lokajn asembleojn: la Regiona Konsilio (Conseil régional) ĉe la regiono, la Departementa Konsilio (Conseil départemental) ĉe la departemento kaj la municipa konsilio (Conseil municipal) ĉe la komunumo. La kongruaj lokaj ekzekutivoj estas respektive la prezidento de la Regiona Konsilio, la prezidento de la Departementa Konsilio kaj la urbestro. La ŝtataj interesoj estas finfine reprezentataj kaj defendataj de la regiona prefekto ĉe ĉiu regiono, de la prefekto ĉe ĉiu departemento kaj de la subprefekto ĉe ĉiu arondismento.
Ekde 1982, ampleksa sencentralizo de iamaj ŝtataj prerogativoj grandege plivastigis la potencon de la lokaj instancoj. Regionoj, ekzemple, ĉefe prizorgas ekonomian disvolviĝon, profesian formadon aŭ turismon. La departementoj estas komisiitaj de plejmulto el la sociaj financhelpoj, kaj la komunumoj havas respondecon por la kreaĵo kaj la subtenado de la lokaj, bazaj servoj.
Foje oni konsideras pli kulture ol administracie apartajn areojn kiel Norda Francio, Suda Francio ktp.
Esceptaj transmaraj statusoj
Ekzistas ankaŭ aliaj transmaraj teritorioj, kiuj estas nek departementoj nek regionoj, sed konformiĝas al esceptaj statutoj. Ekde konstitucia revizio en 2003, oni povas klasifiki ilin laŭ tri kategorioj:
Lingvoj en Francio
En Francio sole la franca lingvo, internacia lingvo ekde la 17-a jarcento, estas oficiala, sed en la lando la popolo parolis diversajn lingvojn kiuj pli malpli tendencis malaperi ekde kiam la franca fariĝis la oficiala lingvo post la Regularo de Villers-Cotterêts en 1539, kaj precipe dum la 20a jarcento pro trudo de la franca en la lernejoj, hegemonio de la franca en la amas-komunikiloj, fakta malpermeso de la “regionaj” lingvoj kaj diversaj sociaj fenomenoj (kiaj ekzemple: hontigo, malsupera sento). Nun laŭ la regionoj la dialektoj kaj lingvoj estas malaperintaj aŭ malaperantaj, komprenataj de nur parto de la loĝantaro kaj parolata de ankoraŭ pli malgranda parto, precipe maljunuloj. En ĉiuj regionoj estas movadoj kiuj penas por pluvivigi la regionajn lingvojn.
Politiko
La nuna franca konstitucio, kiu fondas la Kvinan Respublikon, estis aprobita per referendumo la 28-an de septembro 1958. Tiu teksto estas la fundamento de la hodiaŭa franca jura sistemo, kaj baziĝas interalie sur la Deklaro de la Rajtoj de Homo kaj Civitano de 1789. Kaŭze de la multaj problemoj de la antaŭa, tre parlamenta Kvara Respubliko, la konstitucio de 1958 ĉefe plifortigas la ekzekutivon kompare kun la Parlamento.
Laŭ la konstitucio, la Prezidento de la Franca Respubliko (Président de la République) estas balotita rekte per universala voĉdono por kvinjara (antaŭe sepjara) mandato. La 5-a artikolo konfidas al la Prezidento ĝeneralan arbitracian potencon por asekuri la respekton de la konstitucio kaj la regulan, senhaltan funkciadon de la oficialaj instancoj. La Prezidento nomumas la ĉefministron, prezidas la ĉiusemajnan registaran konsilion, komandas la militistaron de la Francaj Armitaj Fortoj kaj prizorgas internaciajn traktatojn. Li plie rajtas disigi la Nacian Asembleon, iniciati referendumojn aŭ eĉ alproprigi al si esceptajn potencojn en okazo de serioza krizo. La Prezidento loĝas ĉe Palaco Elizeo.
La ĉefministro (Premier ministre) estas elektita de la Prezidento, devige laŭ la politika plimulto ĉe la Parlamento: povas do okazi, ke la Prezidento devu nomumi iun el malsama politika partio. Tia situacio estas relative ofta, ekzemple kun Prezidento Jacques Chirac kaj ĉefministro Lionel Jospin ekde la asemblea disigo de 1997 ĝis 2002. Tio estas ironie kromnomita «kunloĝeco» (cohabitation) de la Francoj. La precipa tasko de la ĉefministro rilatas al la direktado de la registaro: li, akorde kun la Prezidento, devas nomumi la ministrojn kaj sekve kunordigi la registaran agadon. La ĉefministro, ĝis la Kvara Respubliko, estis anstataŭe nomita «Konsiliprezidento». Li loĝas ĉe Hotelo Matignon.
Registaro
Demokratia parlamenta reĝimo—duĉambra parlamento (Nacia Asembleo kaj Senato) kaj "dukapa" ekzekutivo (Prezidento de la Respubliko kaj Ĉefministro). Multe de la ĉefuloj venas de ENA (Nacia Lernejo pri Administrado) -- la énarques (enarkoj).
Loĝantaro
En Francio ĉirkaŭ 76% de la loĝantaro vivas en urboj. La kresko de la loĝantaro estis taksata je 0,38%, kio konsistas el la naskokvanto de 1,227% da la tuta loĝantaro, aldona migra kvanto de 0,066% kaj subtrahita mortokvanto de 0,914%. Ĉirkaŭ 0,451% de francaj beboj mortis, dum la kutima kvanto da beboj naskitaj por virino estas 1,75 (do preskaŭ 2). La meza vivodaŭro estas 78,76 jaroj, dum viroj averaĝe havas 74,85 jarojn antaŭmorte kaj virinoj 82,89 jarojn. La plej multhomaj etnoj en Francio estas la franca (keltolatina), ĝermana, slava, araba, hindoĉina, eŭska kaj kataluna.
Entute, 33% de la francoj estas ateistoj, dum 90% de la kredantaj francoj apartenas (almenaŭ oficiale) al la katolikismo, 2% al protestantismo, po 1% al judismo kaj 6% al islamo kaj aliaj religioj.
Kulturo
La kulturo de Francio kaj de la franca popolo estis formita per geografio, per profundaj historiaj okazaĵoj, kaj de eksterlandaj kaj internaj fortoj kaj grupoj. Francio, kaj aparte Parizo, ludis gravan rolon kiel centro de alta kulturo ekde la 17-a jarcento, plej elstare por Eŭropo, kaj de la 19-a jarcento por la tuta mondo. De la fino de la 19-a jarcento, Francio ankaŭ ludis gravan rolon en kino, modo kaj kuirarto. La graveco de franca kulturo kreskis kaj malkreskis dum la jarcentoj, depende de ĝia ekonomia, politika kaj armea graveco. Kulturo de Francio hodiaŭ estas markita kaj per grandaj regionaj kaj sociekonomikaj diferencoj kaj de fortaj unuigaj tendencoj. Kiel parto de ilia kuirarto, ranoj kaj malgrandaj ronĝuloj (hamstroj, kobajoj, ktp.) estas konsideritaj kiel bongustaĵoj.
Ekonomio
La franca ekonomio estas miksa merkata ekonomio, kie la privata sektoro estas granda, sed la registaro ankaŭ havas gravan parton en la ekonomio. Francio estas unu el la plej fortaj ekonomioj en la mondo, kaj estas membro de la Organizo de Industriigitaj Landoj, G7.
Tra la jaroj, la franca registaro privatigis multajn kompaniojn, parte aŭ plene, kiel Air France, France Telecom, Renault kaj pli. Iuj el la plej grandaj kompanioj en la mondo estas francaj, kiel Airbus, Renault, Peugeot, Citroen, Orange (France Telecom) kaj pli.
Kiel la plej vizitata lando en la mondo, Francio estas la turisma superpotenco de la mondo, kun 89 milionoj da eksterlandaj turistoj en 2017, el kiuj plej multaj vizitis la francan rivieron, la francajn alpojn, Parizon kaj la Alzacon.
Ekde la elekto de Emmanuel Macron al la prezidanteco de Francio, Francio lanĉis multajn ekonomiajn reformojn por pliigi konkurencon, kaj antaŭ 2022 la kompania imposto estas planita malpliiĝi de 35% en 2017 al nur 22% en 2022.
Ekonomio: 334 Gd (1998, takso)
Esperanto en Francio
En Francio Esperanto havas specialan tradicion, ĉar en la franca urbeto Boulogne-sur-Mer okazis la 1-a Universala Kongreso de Esperanto en la jaro 1905. En la biografio de L. L. Zamenhof skribita de Edmond Privat, la kongreso estas detale priskribita. Aliaj UK-oj en Francio okazis en 1914 – tiu kongreso estis antaŭkomence finigita pro la eksplodo de la Unua Mondmilito –, en 1932, 1950 (ĉiuj tri en Parizo), 1957 (Marsejlo), 1998 (Montpellier) kaj 2015 (Lille).
Lucens (stacidomo)
Lucens estas fervoja stacidomo en Lucens, Svislando.
Acuto
Acuto estas komunumo de Italio, kiu situas 69 kilometrojn oriente de Romo kaj 34 km nordoriente de Frosinone, en la Provinco Frosinone kaj en la regiono Latio.
Chilterns
La Ĉilternoj (angle: Chilterns), Ĉilternaj Montetoj aŭ angle origine Chiltern Hills formas kretan krutaĵon en Sud-orienta Anglio. Granda parto de la montetoj estis oficiale proklamata kiel Area of Outstanding Natural Beauty (Areo de Elstara Beleco) en 1965.
Situo
La Ĉilternoj etendas kiel diagonalo 76 km longa sudokcidente al nordoriento el Goringo-sur-Tamizo en Oksfordŝiro, tra Bukinghamŝiro, kaj Dunstable Downs kaj Deacon Hill en Bedfordŝiro, al ĉe Hitchin en Hartfordŝiro.
La limaro de la montetoj estas klare difinita en la nordokcidenta flanko per dekliva krutaĵo. Simile la deklivo merĝas en la pejzaĝo sudoriente. Simile la rivero Tamizo havigas klaran finon sudokcidente, dum nordoriente de Lutono la montetoj malaltiĝas.
Priskribo de Grekio
La Priskribo de Grekio aŭ Gvidlibro de Grekio (en greka, Ἑλλάδος περιήγησις, latine Graeciae descriptio) estas vojaĝlibro verkita de Paŭzanio en la 2-a jarcento. Ĝi priskribas la observojn faritajn dum siaj vojaĝoj kaj persona studado. La verko ne kongruas kun la titolo uzata en kelkaj kodeksoj, kiu estas Historioj de Paŭzanio, historisto. La termino Historio evidentigas tie sian etimologian valoron, nome «rekta atestilo». La termino Priskribo estas traduko el la originala greka periegezo, kiu pli fidele estus gvidita itinero. La verko fakte intencas proponi kompletan trarigardon de la grekaj historiaj monumentoj, surbaze de vojaĝo kiu ekas ĉe la kabo Sunio, en Atiko, kaj finas en la regiono de Lokrido.
La teksto estas dividiata en dek libroj laŭ tiu itineraro:
Laubach (Eifel)
Laubach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cochem-Zell de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Imre Vargha
Imre Vargha [varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vargha Imre estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomo, juristo, profesoro.
Imre Vargha naskiĝis la  1876 en Szolnok. Li mortis la 1945 en Budapeŝto.
Biografio
Imre Vargha lernis juron en Universitato de Budapeŝto. Li eklaboris en 1894 en ministerio pri financo, poste ekde 1916 en la juĝejo. Post 2 jaroj li estis juĝisto. Inter 1921 kaj 1935 li estis subministro pri financo. Ekde 1928 li ankaŭ instruis en la universitato. En 1931 li estis komisiita ministro pri financo 5 monatojn. Inter 1931 kaj 1935 li estis parlamenta deputito de Pécs.
Sead Fetahagiĉ
Sead FETAHAGIĈ (naskiĝis la en Ĵepĉe, mortis la  en Sarajevo) estis bosnia novelisto, romanverkisto, dramverkisto, literatura kaj teatra kritikisto.
Sead Fetahagiĉ finis gimnazion kaj filozofian fakultaton en Sarajevo. Li vivis kaj laboris en Sarajevo.
Claude Duneton
Claude DUNETON (naskiĝis la 21-an de aprilo 1935 en Lagleygeolle, mortis la 21-an de marto 2012 en Lille) estis franca verkisto.
Vivo
Dum sia infanaĝo, li estis malriĉa. Li estis profesoro por angla lingvo. Li estis verkisto kaj historiisto de la franca lingvo. Li estis ĵuriano por la premio de la angla mato. Li estis aktoro.
Stokke
Stokke estas komunumo kaj urbo en la provinco Vestfold de Norvegio. Ĝi kovras areon de 118 kvadrataj kilometroj kaj fine de havis. La komumuma teritorio limas okcidente al okcidente al Andebu, norde al Re, im Nordosten al Tønsberg, im Südosten al Nøtterøy kaj sude al Sandefjord.
(17157) 1999 KP6
(17157) 1999 KP6 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Taillecourt
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Spaca angulo
Spaca angulo, ofte priskribita per simbolo Ω, estas tridimensia angulo kun vertico en centro de sfero, kiu priskribas kiel grandan areon oni eltranĉas de la surfaco de sfero. Ĝia unuo estas steradiano (sr) kiu formale estas sen unua dimensio (m2·m−2 -> 1). Plena spaca angulo egalas al 4π. Spaca angulo je 1 sr (unu steradiano) signifas ke oni eltranĉas areon egala al kvadrato kun latero radiuslonga. Ĝi estas ankaŭ mezuro de tio kiel granda objekto aspektas al rigardanto en certa distanco. Malgranda objekto apude povas havi la saman spacan angulon kiel granda objekto malproksime.
La spaca angulo estas proporcia kun la surfaca areo S, de projekcio de tiu objekto sur sferon centritan je tiu punkto de rigardanto, dividita per la kvadrato de la sfera radiuso R, Ω = k S/R2, kie k estas la proporcieca konstanto. Solida angulo estas rilatanta al surfaco de la sfero en la sama vojo kiel ordinara angulo estas rilatanta al perimetro de cirklo.
Se la proporcieca konstanto estas elektita egala al 1, la mezurunuo de solida angulo estas la SI-a steradiano (mallonge sr). Tial la solida angulo de la tuta sfero mezurita de ĝia centro estas 4π sr, kaj la solida angulo el centro de kubo al unu el ĝiaj ses edroj estas unu-sesa de tiu la tuta kaj estas 2π/3 sr. Solida angulo povas esti mezurita ankaŭ (por k = (180/π)2) en kvadrataj gradoj aŭ (por k = 1/4π) en frakcioj de la sfero (kio estas, frakcia areo).
La spaca angulo por surfaco S al punkto P estas donita per la surfaca integralo:
kie estas la vektora pozicio de infinitezima areo de surfaco \, dS kun respekto al punkto P kaj kie  estas vektoro direkte al la unuo normala al \, dS kun grandeco de \, dS.
Kvaredro
Estu OABC la verticoj de kvaredro. Estu la vektoraj pozicioj de la verticoj A, B kaj C. Estu la vertica angulo \theta_a la angulo BOC; estu \theta_b la angulo AOC; estu \theta_c la angulo BOA. Estu la duedra angulo inter la ebenoj kiuj enhavas la kvaredrajn edrojn OAC kaj OBC; estu \phi_{bc} la duedra angulo inter la ebenoj de OAB kaj OAC; \phi_{ac} la duedra angulo inter la ebenoj de OAB kaj OBC;. La solida angulo je O de la triangula surfaco ABC estas donita per
Ĉi tiu sekvas de la teorio de sfera krompago kaj ĝi kondukas al tio ke estas analoga teoremo al la sumo de enaj anguloj de triangulo π. Sumo de la kvar enaj solidaj anguloj de kvaredro estas:
Affile
Affile estas komunumo de Italio.
Spaca angulo
Kvaredro
kie:
Subgrafeo
Ĉiu grafeo estas subgrafeo por si mem.
Stiloj kaj formoj
Stiloj kaj formoj estas la ĉefaj ecoj de la arta fako arkitekturo. La stiloj aŭ artstiloj ŝanĝas laŭ la epokoj la ŝanĝo de sociaj kulturo kaj idearo. La formoj dependas de la tipoj de konstruaĵoj, nome kaj el pasinteco al nuntempo: tombo, templo, kastelo, kunvenejo, ponto, ktp. Ene de ĉiu tio estas diversaj formoj, ekzemple ene de tombo: piramido, menhiro, maŭzoleo, ktp.
Subgrafeo
Subgrafeo indukita vertice estas grafeo, kiu estis verkita per forigo nur verticoj (kun kunigitaj eĝoj).
Subgrafeo indukita eĝe estas grafeo, kiu estis verkita per forigo nu eĝoj.
Spaca angulo
Kvaredro
Alia formulo por kalkulo de la solida angulo de la kvaredro je la fonto O estas:
kie estas la vektoraj pozicioj de la verticoj A, B kaj C;
Alia formulo por kalkulo de la solida angulo de la kvaredro je la fonto O estas pure funkcio de la verticaj anguloj :
kie
Konuso, ĉapo, duonsfero
La solida angulo de konuso kun apeksa angulo 2θ estas areo de ĉapo sur unuobla sfero
La formulo povas esti pruvita per duopa integralo kun la surfaca ero en sfera koordinataj:
Kiam θ=π/2, la ĉapo iĝas duonsferon kun solida angulo 2π.
Ortangula piramido
La solida angulo de kvarlatera neklina ortangula piramido kun apeksaj anguloj a kaj b (kiuj estas duedraj anguloj inter la kontraŭaj flankaj edroj de la piramido) estas
Se ambaŭ la lateraj longoj α kaj β de bazo de la piramido kaj la distanco d de la centro de la ortangulo al la apekso estas sciataj, tiam la solida angulo povas esti kalkulita kiel:
Latitudo-longituda ortangulo
La solida angulo de latitudo-longituda ortangulo sur globuso estas
kie φN kaj φS estas norda kaj suda linioj de latitudo (mezuritaj de la ekvatoro en radianoj kun angulo pligrandiĝanta norde, kaj θE kaj θU estas orienta kaj okcidenta linioj de longitudo (kie la angulo en radianoj pligrandiĝas orienten).
Ĉi tio prezentas arkon de angulo φN - φS irantan ĉirkaŭ sfero per θE - θU radianoj. Se longitudo trapasas 2π radianojn kaj latitudo trapasas π radianoj, la solida angulo estas tiu de la tuta sfero.
Latitudo-longituda ortangulo devus ne esti konfuzita kun la solida angulo de ortangula piramido. Ĉiuj kvar flankoj de ortangula piramido sekcas la sferon je ĉefcirklaj arkoj). Ĉe latitudo-longituda ortangulo, nur linioj de longitudo estas ĉefcirklaj arkoj; linioj de latitudo estas arkoj de pli malgrandaj cirkloj se la latitudo ne estas 0 (ekvatoro).
Suno kaj Luno
Suno kaj Luno estas ambaŭ vidita de tero je solida angulo de 0.001% de la ĉiela duonsfero aŭ ĉirkaŭ 6·10−5 steradianoj.
Solida angulo en ajna dimensio
Solida angulo povas esti difinita en ĉiu dimensio. Oni ofte bezonas ĉi tiun solidangulan faktoron en kalkuloj kun sfera simetrio. Solida angulo de la tuta unuobla d-dimensia sfero estas donita per la formulo
kie \Gamma estas la Γ funkcio. Pro tio ke d estas entjero, la Γ funkcio povas esti komputita eksplicite. Tiel
se d estas para, kaj
se d estas nepara.
Nomeklipso
En la programlingvoj nomeklipso okazas kiam nomo deklarita en iu regiono kolizias kun la tekste sama nomo deklarita en regiono ekstera (pli vasta). En tia okazo la signifon de la nomo el la ekstera regiono eklipsas la nomo loka.
Ekzemplo
programo P; var a: entjera; { malloka variablo } proceduro p1; starto skribuLin('p1: a =', a:2) { ĉi tie a estas neloka variablo } fino; proceduro p2; var a: entjera; { a estas redeklarita } starto a := 2; skribuLin('p2: a =', a:2) { ĉi tie a estas la loka variablo } fino; starto {de la programo; la malloka regiono: } a := 0; {valorizo de la malloka a}   p1;     { p1 konas nur la mallokan a=0 } p2;    { p2 valorizas kaj printas sian lokan a=2 } skribuLin('fine: a =', a:2); { la malloka a restas senŝanĝa, a=0 } fino.
p1: a = 0 p2: a = 2 fine: a = 0
Saint-Jean-des-Champs
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Jeannais.
Milagros (Burgoso)
Geografio
Ĝi havas areon de 22.036 km² kun 438 enloĝantoj (2021). Je 148 km de la provinca ĉefurbo, tra la Norda Aŭtoŝoseo de Madrido al Iruno. Ĝi limas kun Campillo de Aranda, Fuentespina, Fuentelcésped, Torregalindo, Pardilla kaj Montejo de la Vega de la Serrezuela.
Historio
Estis romia vilao en la propra tereno kie nun estas la urbocentro. La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.
Hugó Déry
Hugó Déry [dEri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Déry Hugó estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis Déri, lia origina familia nomo estis Klein.
Hugó Klein naskiĝis la  en Szekszárd, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Hugó Déry devenis el juda familio. Li estis aktoro inter 1922–1926 en Ĉeĥoslovakio, kie vivis la hungara minoritato. Liaj sekvaj, pli gravaj teatraj stacioj estis jam en Budapeŝto: Inter 1939 kaj 1944 li povis aperi nur antaŭ juda publiko pro la kontraŭjudaj leĝoj. Depost la 2-a mondmilito ĝis sia morto li apartenis al la jam menciita Operetoteatro.
Li edziĝis en 1924.
Ryoya Ikeniwa
Ryoya Ikeniwa (池庭 諒耶, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Tochigi SC.
Distrikto Olecko
Distrikto Olecko - pole powiat olecki - ekde la jaro 2001 estas distrikto en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando - ĝi ekestis el la antaŭa distrikto Olecko-Gołdap. Administra centro estas la samnoma urbo Olecko. Ĝis la jaro 1945 la provinca teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La distrikta ĉefurbo ĝis 1928 nomiĝis Marggrabowa, poste ĝis 1945 Treuburg. Fine de en la distrikto vivis.
The Independent
The Independent (La Sendependulo) estas britia nacia matena ĵurnalo publikata en Londono de la entrepreno Independent Print Limited, posedata ekde 2010 de Aleksandr Lebedev kaj de ties filo Jevgenij Lebedev. Ĝi havas kromnomon la Indy, dum la dimanĉa eldono, The Independent on Sunday, estas la Sindy. Aperinta en 1986, ĝi estas unu el la plej junaj bitiaj naciaj tagĵurnaloj. La ĉiutaga eldono ricevis titolon National Newspaper of the Year (Nacia Ĵurnalo de la Jaro) de 2004 fare de la British Press Awards.
Laŭ sia titolo, tiu ĵurnalo reklamas sain sendependon el politikaj partioj, ĉefe e ldekstraj kaj maldekstraj (laborpartio) flankoj, kaj tiele ĝi estas plej proksima de la Liberal Democrat. Ĉiukaze la ĵurnalo estis ege kritika kontraŭ la britia interveno en la Milito de Irako.
Gregorio la 3-a
Sankta Gregorio la 3-a, Gregorius III, (naskiĝis nekonatan daton en Sirio, mortis en 741) estis papo ekde 731 ĝis sia morto. Gregorio la 3-a estis la unua papo, kiu petis helpon de frankoj kontraŭ longobardoj.
Harry Carney
Harry Howell Carney (naskiĝis la 1-an de aprilo 1910 je Bostono en Masaĉuseco en Usono; mortis la 8-an de oktobro 1974 en Novjorko) estis kiel saksofonisto grava multjara membro de la Orkestro Duke Ellington.
Vivo
Carney lernis ludi komence pianon, klarneton kaj aldosaksofonon, antaŭ ol li transiris al baritonsaksofono. Li ludis ekde1923 en lokaj bandoj ĉirkaŭ Bostono. Al liaj amikoj el la junaĝo apartenis Johnny Hodges kaj Charlie Holmes. En la aĝo de 17 jaroj post mallonga gastmuzikado en la bando de Fess Williams, en 1927 li eniris je Novjorko en la orkestron de Ellington kaj restis tie ĝis sia morto. Krom baritonsaksofono, tiam pli nekutima instrumento en ĵazo, kiun li establis en la bandon de Ellington, tie li ankaŭ ludis aldosaksofonon (origine li estis dungita kiel dua aldo), klarneton (aparte solaĵo Solo en Rockin' in Rhythm, kies kunverkinto li estis) kaj basklarneton. En la bando li fariĝis intima amiko kaj konfidulo de Duke Ellington, kiun li pli malfrue ankaŭ veturigis. Li mortis kelkajn monatojn post la morto de Ellington, je kies mortotago li diris: „Tiu ĉi estas la plej malbona tago de mia vivo. Nun estas nenio, por kio mi vivu plu“.
Krom sondiskoj kun Ellington li publikigis en 1954 ankaŭ du albumoj je propra nomo („Harry Carney with Strings“, „Moods for girl and boy“), estas tamen ankaŭ aŭdebla sur diskoj de Johnny Hodges, Lionel Hampton, Teddy Wilson, Barney Bigard, Leonard Feather, Metronome All Stars aŭ Gerry Mulligan. Charles Mingus memorigis pri li per sia komponaĵo For Harry Carney (sur albumo „Changes“).
Imperia fazano
La Imperia fazano, Lophura × imperialis estas birdo de la familio de Fazanedoj. Ĝi estas malhelblua, mezgranda, ĝis 75 cm longa, fazano kun nuda ruĝa vizaĝa haŭtaĵo, blua kresto, ruĝaj kruroj kaj brila plumaro. Ino estas bruna kun levebla mallonga plumokresto, nigrecaj vosto kaj unuarangaj flugilplumoj.
La Imperia fazano troviĝas en la arbaroj de centra Vjetnamio kaj eble en Laoso. Ties aspekto similas al alia vjetnama enigma birdo, nome la Vjetnama fazano, sed ĝi estas pli granda, havas pli longan voston, malhelbluajn kreston kaj ĉiujn vostoplumojn. Dume tiu laste menciita specio havas blankajn kreston kaj centrajn vostoplumojn.
Tiu rara birdo finfine rezultis ne esti vera specio, sed nature vivanta hibrido de Vjetnama fazano kaj de la subspecio annamensis de la Arĝenta fazano.
Skadovsk
Skadovsk (Скадовськ) estas havenurbo ĉe la Nigra Maro en la Oblasto (Ĥersono) de suda Ukrainio. Ĝi estas la administra centro de la Skadovska Raiono (distrikto).
La distanco al la urbo Ĥersono estis 94 km, nome al la haveno. La plej proksima trajn-stacio estas Kalanxhak je 94 km.