cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naciismo: Studo pri Deveno, Evoluado kaj Sekvoj
Ĉapitro 2: La Naciismo ĉe la Antikvaj Grekoj kaj Italoj
Lanti emfazas la kredojn pri bezono de ĝuste farota entombiĝo kaj de la hejma altaro. Kameno plutenanta la fajron statis kiel la altaro mem, kiu konsekvence efikis sur la politiko de propraĵo, precipe ĉe la organizado de domoj, kaj protektis la kulton de familio. Lanti rememorigas, ke familio kiel koncepto estas tre diferenca al la hodiaŭa koncepto, ke "...la signifo de la vorto familio tiam signifis: apudestanto de la fajro, aŭ: propraĵo. Ankaŭ la vorto pater (patro), kiu troviĝas en la greka, latina kaj sanskrita lingvoj, ne havis en la antikvo la nunan sencon. La pater estis la estro, la pastro, la juĝisto de la familio. Kiam temis pri pastreco en la hodiaŭa senco, la antikvuloj uzis la vorton naskiganto." En ĉi tiu periodo kreskis la kvanto da triboj kiuj kunfandiĝis en unuojn pli grandajn. Per la movo disde simpla terkultivado al primitiva industrio, ekaperis mono. Kun peranto interŝanĝebla (t.e. mono) okazis restrukturado de socio tiel, ke la iame hejmaj kultoj vendiviĝis, kaj okazis revolucio en produktkondiĉoj, tio mem kreinte novajn klasojn inter si batalintajn. Dum la Romia Imperio formiĝis des pli grandaj unuoj kies disputoj estis solvitaj per armita milito. Sed, "La venkinto tamen ne ĉiam ekstermis la venkitojn; okazis, ke li fordetruis nur iliajn civitojn t.e. iliajn religiajn kaj politikajn asociojn. Tiam ĉesis la kultoj al la hejmaj kaj civitaj dioj. Kun la malapero de la kulto ankaŭ malaperis la leĝoj, la rajtoj, la familio, unuvorte ĉio, kio sin apogis sur la religio. La venkito ofte fariĝis sklavo kaj sekve devis alpreni la religion de sia majstro. Milito inter du civitoj signifis militon inter du religioj. Unu nepre devis malaperi.". Dum ĉi-periodo okazis tendenco al "mond"-unueco, ke maldiversiĝo tiam progresadis. Desupre malsupren, ĉiuj konkurintoj kontraŭ la plej forta potenco estis disigitaj sub la pli grandajn konstruojn politikajn. Universalismo burĝonis jure per ekonomio, filozofie per juro, lingve (latina kaj greka) per filozofio, kosmopolitisme per lingvo, demokratie per kosmopolitismo; ĉiuj inter ili sin apoginte. En ĉi tiu periodo ekaperis la unuaj "sennaciuloj", inkluzive kristanojn, ĝis kiam ankaŭ tiu religio kunfandiĝis sub la pli grandajn konstruojn politikajn.
Ĉapitro 3: La Moderna Naciismo
La moderna naciismo komencas ĉe la deirpunkto kiam plej ofte oni traktas la kreiĝon de naciismo: la Revolucio de Francujo. Tiel, la nocio de nacio kreiĝis en la senco, ke "Venkinte per sanga revolucio la nobelan kaj ekleziulan klasojn, la francia burĝaro devis krei trompan ideologion por firmigi sian regadon super la senbienuloj.". Opiniinte naciojn vivaj organismoj, la cetero de kio iam estis la mana-o trovis korpon en la nacio el kiu ĉiuj devis interpreti sin ĉelo kies pluvivado dependis de la pluvivado de la nacio mem. Komuna kun aliaj verkoj intermilitaj, tiu ĉi sekcio avertas pri la lecionoj lernitaj pro la unua mondmilito, ties kaŭzoj, la nesufiĉo de institucioj por kurbi for de alia milito kaŭzota per naciismo, kaj la ankoraŭaj minacoj de naciismaj emoj hontinta Eŭropon.
Influoj
Apogas la argumenton de Lanti la pensado de (inter aliaj):
Francisco Javier de Céspedes
Francisco Javier de Céspedes y del Castillo, n. en Bayamo Kubo en (1821, - m. la  27-a de julio 1903, Niquero), frato de Carlos Manuel de Céspedes, partoprenis la aranĝojn por la Granda Milito. Kadre de la Kuba Liberiga Armeo elstariĝis ekde la komenco. Francisco Javier atingis la plej altan postenon en la armeo.
La 15-a de aprilo 1877, la Ĉambro de Reprezentantoj kiel vicprezidanto de la Ĉe-Milita Respubliko. Pro la kaptado al Tomás Estrada Palma de la malamikaj trupoj, de Céspedes, pro lia kondiĉo je vicprezidento, akceptis la postenon kiel ŝtatestro.
Céspedes ne celis longigi lian regadon kiel prezidanto de la respubliko, kiu daŭris de la 19a de oktobro ĝis la 13a de decembro 1877. Li proponis al la Ĉambro de Reprezentantoj la kunsidon por elektado de nova prezidanto.
Erwin Obermair
Erwin OBERMAIR (naskiĝis en 1946) estas aŭstra amatora astronomo.
Profesie, li estas teknikisto. Li estas ankaŭ konata astrofotisto kaj popularigisto de astronomio.
Minor Planet Center kreditas lin de la kun-malkovro de 7 asteroidoj inter 1996 kaj 1998, en kunlaboro kun Erich Meyer. Ambaŭ estas kun-mastrumantoj de la privata observatorio Meyer/Obermair, elde kiu ĉiuj malkovroj estis faritaj.
La asteroido 9236 Obermair estas nomita en lia honoro.
NGC 5291-1
NGC 5291 (aliaj indikoj — ESO 445-30, MCG -5-33-6, PGC 48893) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kazaĥa mallonga U
Kazaĥa mallonga U (Ұ ұ; kursive: Ұ ұ) estas litero de la cirila alfabeto. Ұ estas derivita de la cirila litero Ү, kiu siavice estis derivita de la cirila litero У. La litero Ұ signifas la proksim-mavastan malantaŭan rondigitan vokalon. La literon oni uzas en la Kazaĥa lingvo.
La litero Ұ similas al la signo de la Japana eno aŭ Ĉinia juano (¥) kaj al la latina forstrekita litero Y (Ɏ ɏ).
Iomano
Iomano (irlandlingve iománaíocht [io-MON-ioĥt]; angllingve hurling [HER-ling]) estas sporto kun pilkoj kaj batiloj, ludata kun du teamoj da 15 ludantoj, kaj populara en Irlando. La celo estas bati la pilkon, nomata la sliotar [ŜLI-tar], en la golejon de la alia teamo. Se la pilko irus sub la transstangon de la golejo, la teamo ricevos tri poentojn; se ĝi irus super la transstangon, la teamo ricevos unu poenton.
Unuafoje ĝi estis ludata antaŭ pli ol 3 000 jaroj. La reguloj estis normigitaj en 1884 kaj nun la sporto estas kontrolata de la Gaela Atleta Asocio. La ĉefa turniro estas la Tut-Irlanda Ĉampioneco (okazanta ekde 1887).
Johann Joachim Becher
Johann Joachim BECHER, esperantigita Johano Joakimo Beĥaro (1635-1682) (pseŭdonimo: Solinus Saltzhal, 1654) estis germana kuracisto, alkemiisto, fizikisto, matematikisto, filologo kaj erudiciulo, kiu disvolvis la flogistonan teorion pri brulado, kaj arda defendanto de la aŭstra kameralismo. Li pasis sian vivon en la teritoriaj kortegoj de la Romia Sankta Imperio, pasie zorgante pri la intelekta kaj materiala reformado. Li estis privata kuracisto de Johann Philipp von Schönborn (1605-1673), ĉefepiskopo de Baviero, Ferdinando Maria (1636-1679), Duko de Bavario kaj en la imperia kortego de Vieno.
Biografio
Beĥaro estis filo de protestanta pastoro kiu mortis kiam li estis ankoraŭ infano, kune kun du aliaj gefratoj. Kiam Beĥaro estis nur 13-jara li jam respondecis pri la vivo de sia patrino kaj fratoj. Li lernis kaj praktikis etajn manlaborojn kaj dumvespere li sin dediĉis al studoj plej variaj kaj per instruado li ricevis iom da helpo. En 1654, aĝante tiam 19-jara, li publikigis la verkon "Tractatus de lapide trismegisto", uzante la pseŭdonimon Solinus Saltzhal.
En 1657, li estis nomumita profesoro pri medicino en la Universitato de Majenco kaj kuracisto de la ĉefepiskopo-elektisto. Lia "Metalurgio" estis publikigita en 1660, kaj en la venonta jaro aperis la "Character pro notitia linguarum universali", en kiu li publikigas 10 mil vortojn por uzo kiel "Universala Lingvo" kaj proponis numeri la vortojn de la tuta vortaro kaj tiujn ĉi nombrojn uzi kiel komunan lingvon de skribado. En 1663, li publikigis sian "Oedipum Chemicum" kaj libron pri bestoj, plantoj kaj mineraloj: "Thier- Kräuter- und Bergbuch".
En 1666, li elektiĝis komercokonsilanto en Vieno, kie li ricevis la potencan apogon de la ĉefministro de la imperiesto Leopoldo la 1-a (1640-1705). Sendita de la imperiestro al Nederlando, dum dek tagoj li tie li verkis sian "Methodus Didactica", kiu forte influis Matthias Kramer (1640-1729), sekvata de "Reguloj pri la kristana alianco kaj politika parolado pri la ĉefaj kaŭzoj rilate al reprenado kaj perdo de urboj, landoj kaj respublikoj". En 1669, li publikigis "Physica subterranea" kaj en la sama jaro, li engaĝiĝis kun la grafo de Hanau en plano por rehavigi la "Nederlandan Gvianon" el la Nederlanda Okcident-hinda Kompanio, kaj en projekto por kolonizi vastan regionon inter la Rivero Orinoko kaj la Amazono.
Intertempe, li estis nomumita kuracisto de la princoelektisto el Bavario, sed, en 1670, li troviĝis denove en Vieno sugestante starigon de silkofabriko kaj proponante skemojn por kreado de granda kompanio por komercado kun la Malaltaj Landoj kaj la kanalokonstruado por unuigi la Rejnon kaj la Danubon.
En 1678, li trapasis Anglion. Li voĵaĝis tra Skotlando kie li vizitis la minejojn laŭpete de Ruperto, Rejna palatinata princo (1619-1682). Samcele, li vojaĝis al Kornvalo, kie li pasis unu jaron. Komence de la jaro 1680, li prezentis dokumenton al la Reĝa Societo, kie li provis forpreni de Christiaan Huygens (1629-1695) la honoron uzi la pendolon kiel tempomezurado. En 1682, li reiris al Londono, kie li verkis "Chymischer Glücks-Hafen". En oktobro de tiu sama jaro li mortis.
Beĥaro estas la patro de la flogistona teorio. Li kredis ke kiam substanco ardas, alia substanco, konata kiel "terra pinguis" eliĝas. Surbaze de tiu ideo, Georg Ernst Stahl (1659-1734) defendis la flogistonan teorion.
Johano Beĥaro same estis la plej originala kaj influa teoriisto pri la kameralismo. Kiel kameralisto, li provis la balancon inter la bezono pri restarigo de la postmilita popolamaso-nivelo kaj la produktado, kaj en la kamparaj regionoj, kaj en la urboj. Tamen, pli serioze inklinita al negocaro kaj komerco, la aŭstra kameralismo helpis en la atentotransigo al la problemoj pri la urbekonomio de la monarko. Antaŭ ol sia morto, Ferdinando la 2-a (1578-1637) jam estis preninta kelkajn korektofarajn paŝojn por malpliigi la ŝuldojn de la bohemiaj urboj kaj meti limojn sur kelkaj komercaj rajtoj de la farmohava nobelaro.
Malgraŭ ke la antaŭaj Habsburgoj estis konservitaj la gildojn respondecaj por ilia restrikteco, malŝparado kaj la malalta valoro de la komerco ekzistanta, Ferdinando la 2-a pliigis sian premon per rajto-etendiĝo al privataj metiistoj, kiuj kutime ricevis fortikaĵon el potencaj lokestroj tiel kiel senjoroj, milito-komandantoj, preĝejoj kaj universitatoj. Edikto de Leopoldo la 1-a, en 1689, fordonis al la registaro la rajton pri kontrolado kaj administrado rilate al la nombro de la gildomembroj krom malpliigo sur la monopolo de tiu societoj. Multe antaŭ ol tio, Beĥaro estis ĉiam kontraŭ ĉiaspeca monopolo, kaj oni kredas ke triono el la 150 mil de la aŭstraj teritorioj apartenis al eksterleĝa laborantoj tute ne ligitaj al ajna gildo.
Nord-amerika botaŭro
La Nord-amerika botaŭro (Botaurus lentiginosus ) estas birdo el familio Ardeedoj (Ardeidae) nun jam en la ordo de Pelikanoformaj kaj ne plu en la Cikonioformaj.
Disvastiĝo
La disvastiĝa areo de la specio etendiĝas de Kanado ĝis Teksaso kaj Florido. Ĝi kaŝvivas en abunda marĉa plantaro. La migra birdo travintrumas en Panamo, sur la Karibaj insuloj, en suda Usono kaj Centrameriko. Kiel longdistanca migranta, ĝi estas tre rara vaganto en Eŭropo, inklude Brition kaj Irlandon.
Priskribo
La Nordamerika botaŭro estas granda, bruna birdo, kiu tre similas al la eŭrazia Granda botaŭro (Botaurus stellaris), sed iome pli malgranda. Ĝi estas 58–85 cm longa, kun enverguro de 92–115 cm kaj pezo de 370-1072 g. . Ĝia dorsa flanko estas fajne makulita, ĝia brusto estas strieca, la flugilfino nigra, la kaposupro kaŝtanbruna. Sur la kolo okulfrapas la longaj, paralelaj helbrunaj strioj.
La birdo havas la korpolongon de 59 ĝis 70 cm; la flugila enverguro (etendiĝo) estas 95 ĝis 115 cm. Kvankam la birdo estas ofta en sia disvastiĝa areo, ĝi estas malofte videbla.
Kutimaro
Ĝi kaŝvivas en marĉoj kaj humidaj herbejoj. Ĝi estas kutima unuopulo, kiu kaŝiĝas inter marĉaj plantoj (tifaoj), rigidiĝas senmoviĝante kun supre etendiĝanta beko, tiel ĝi ofte malaperas inter la marĉaj plantoj (tipa botaŭra sinteno). Ĝia aktivada ĉefmomento estas dum la krepusko. Ĝiaj vokokrioj estas pli ofte aŭdeblaj ol la birdoj videblaj. Tiu alvoko similas al ŝtopiĝinta pumpilo, sed oni priskribis ĝin tradicie ankaŭ kiel muĝado de bovo (taŭro, "boatum tauri") kaj de tie la latina scienca nomo Botaurus.
Kiel aliaj specioj de la botaŭroj, ĝi nutras sin per amfibioj, fiŝoj, insektoj kaj reptilioj.
Tiu birdo nestumas en izolataj lokoj kie la ino konstruas la neston kaj la masklo gardas ĝin. La ino zorgas ankaŭ pri la kovado de 2 aŭ 3 ovoj dum 29 tagoj, kaj elnestiĝo de idoj okazas post 6–7 semajnoj.
Konservostatuso
Ne estas agnoskitaj subspecioj ĝis nun. Tamen, fosilioj troviĝintaj en la rivero Iĉetuknio, Florido, kaj origine priskribita kiel nova formo de ardeo (Palaeophoyx columbiana; McCoy, 1963) estis poste agnoskita kiel pli malgranda, prahistoria subspecio de la Nordamerika botaŭro kiu vivis dum fina Pleistoceno (Olson, 1974) kaj estus tiele nomita B. l. columbianus.
La nombroj de tiu nearktisa birdospecio estas malpliiĝantaj en multaj partoj de sia teritorio pro habitatoperdo. La Kajunoj de Suda Luiziano ĉasis tiun birdon por manĝo, ĉar estis konsiderata delikataĵo.
La Nordamerika botaŭro (Botaurus lentiginosus) estas protektata laŭ la usona Traktato de Migrantaj Birdoj de 1918. Ĝi estas ankaŭ protektata laŭ la kanada Traktato de Migrantaj Birdoj de 1994.
Melchnau
Melchnau (prononcu melĥnaŭ) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Aarwangen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1540 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Melchnau situas en Svisa Mezlando proksimume 5 kilometrojn sudoriente de la urbo Langenthal en oriento de Kantono Berno ĉe ties limo al Kantono Lucerno, nordokcidente de la Napf-regiono. La komunumo Melchnau konsistas el la setlejoj Im Gjuch, Unterdorf, Oberdorf, Sunnhalde, Festi kaj Gibel, kaj diversaj izolitaj bienoj.
Azraelo
Azraelo, el la araba Azra'il (عزرائي) aŭ Azra'eil (عزرایل), estas islama anĝelo de morto. Ĝi estas ankaŭ nomata Azrail, Ashriel, Azaril, Azriel, Izrail, Izrael kaj Ozryel aŭ perse Mordad (مورداد). Izrail signifas tiu, "kiun dio helpas".
Melchnau
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,30 km², de kiuj 35,0% estas kovritaj de arbaro, 57,1% servas por agrikulturo kaj 7,7% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Melchnau limas en nordo al Untersteckholz, kiu ek de la 1-a de januaro 2010 formas parton de la komunumo Langenthal, en nordnordoriento al Pfaffnau (LU), en oriento al Altbüron (LU), en sudoriento al Grossdietwil (LU), en sudsudoriento al Gondiswil, en sudokcidento al Reisiswil, en okcidento al Madiswil, kaj en nordokcidento al Busswil ĉe Melchnau.
Trafiko
Tra Melchnau pasas la kantona ĉefvojo n-ro 239.1 de Langenthal al Haltestelle Gondiswil, krome la kantona ĉefvojo n-ro 256.1 kondukas de Melchnau al Altbüron. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 12 kilometrojn norde apud Rothrist. De Melnchau ĝis kondukis tramlinio al Langenthal. Inter Melchnau kaj Sankt-Urban la linio en la jaro 1982 estis fermita por la laŭhorara trafiko. La linio tamen ankoraŭ ekzistas kaj servas por muzeaj kaj nostalgiaj ekskursoj. La konekto al la publika transportreto funkcias ek de 1982 per rekta buslinio inter Melnchnau kaj Langenthal.
Historio
La unua dokumenta mencio de Melchnau datiĝas el la jaro 1100 kiel Melchnovo en doncadokumento al la Monaĥejo Einsiedeln. Sekvis mencio en 1194 kiel Melchinove. Dum mezepoko la Baronoj de Grünenberg havis sian prasiedjon en burgo sur la kastela monto de Melchnau. En la jaro 1444 kaj 1480 la Senjorujo Grünenberg fariĝis havaĵo de la urbo Berno. Sub la berna regado ĝi formis ĝis la Helveta Revolucio de 1798 kune kun Gondiswil, Busswil kaj Aerbolligen malaltan tribunaldistrikton de la voktejo Aarwangen. Poste ĝis 1803 Melchnau apartenis al la helveta distrikto Langenthal kaj ek de 1803 al la distrikto Aarwangen, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Supra Argovio.
Fenetila karbonato
Fenetila karbonato aŭ fenetila karbonato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la fenetila alkoholo kaj karbonata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo. Fenetila karbonato posedas 17 karbonatomojn, 18 hidrogenatomojn, kaj 3 oksigenatomojn. Fenetila karbonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de karbonataĵoj kaj fenetilaj derivaĵoj.
Dratvosta hirundo
Dratvosta hirundo (science: Hirundo smithii hindie लैशरा) estas malgranda paseroforma birdo de la familio de hirundoj. ĝi loĝas precipe en Hindio. Ĝi estas aera insekto-manĝulo.
Gábor Balázsi
Kariero
Balázsi finis en 1996 la fakon pri fiziko en UBB de Kluĵo, li doktoriĝis en 2001 en Universitato Missouri, St. Louis & Rolla (disertacio: Spatiotemporal Dynamics of Noisy Excitable Systems: Application to Cultured Human Glial Cell Networks). Lia laborloko estas la Universitato de Teksaso, M. D. Anderson Cancer Center, Department of Systems Biology, Houston, Texas, Usono.
Optika denso
Optika denso estas la kiomo de malfortiĝo de lumo ĉe paso tra diafanajn objektojn (ekz-e kristalojn, vitrojn, fotofilmon), aŭ ĉe reflekto de la lumo per objektoj maldiafanaj (ekz-e papera fotaĵo).
Ekz-e D=4 signifas, ke la lumo oniĝis per 104=10 000, t.e. la homo perceptas tiom densan objekton kiel nigran; dum D=0 signifas, ke la lumo trairis (reflektiĝis) tute, sen malfortiĝo.
Thang Long
Thang Long estas urbo de Vjetnamio, kaj ĉefurbo de ĝia provinco Hanoi.
Ĝia citadelo estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO (2010).
7331 Balindblad
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la sveda astronomo Bertil Anders Lindblad (1921-2010) de la Observatorio de Lund. Li laboris pri la orbitoj de meteoroj kaj establis datenbazoj por ĉiuj meteoraj orbitoj, nun ĝenerale uzata de ĉiuj esploristoj pri meteoroidoj. (Oni ne konfuzu lin kun la patro Bertil Lindblad, 1895-1965, eponimo de la asteroido 1448 Lindbladia.)
Sachsen apud Ansbach
Sachsen apud Ansbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ansbach kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Gustaw Herling-Grudziński
Biografio
La verkisto naskiĝis kiel kvara infano en polonigita, sed kredanta judismon juda familio kiel Gecel (vel Gustav) Herling (vel Grudziński), la filo de Dorota (Dobrysia) Bryczkowska kaj Jakub (Josek) Herling vel Grudziński.
En 1919 gepatroj de la verkisto loĝis en Kielce, sed multe da tempo pasigis en apuda Skrzelczyce, kie estis ilia farmodomo.
La 15-an de oktobro 1939 fondis kune kun kolegoj Polan Popolan Sedependecan Agadon (PLAN), unu el la unuaj polaj konspiraj organizaĵoj. Dum 2 monatoj estis ĝia ĉefo. Forveturis al Lvovo, kie portempe profitis apogon de Maria Dąbrowska kaj Juliusz Kleiner, poste iris al Grodno kaj tie eklaboris en marioneta teatreto. Marte 1940 provis trairi al Litovio. Luitaj de li kontrabandistoj montriĝis esti agentoj de NKVD kaj Grudziński estis arestita tuj post forlaso de la urbo. Estis lokigita en tiea malliberejo, kie oni rapide kondamnis lin al 5 jaroj de restado en gulagoj. Poste, tra malliberejoj en Vicebsko, Leningrado kaj Vologda, trafis al gulago en Jercevo (Arĥangelska provinco). La 20-an de januaro 1942 post drama protesta malsatstriko estis liberigita laŭ la povo de – valida jam preskaŭ de duonjaro – pakto Sikorski-Majski. Ŝokan priskribon de la gulaga realeco enmetis poste en la libro Inny świat. La 12-an de marto li sukesis aliĝi al la armeo de generalo Anders. Partoprenis la batalon de Monte Cassino, pro kio ricevis Militan Ordenon Virtuti Militari.
Lidia Croce propre Lidia Croce-Herling, itala socia agantino, popularigantino de la pola historio kaj kulturo en Italio, filino de la itala filozofo Benedetto Croce, iĝis edzino de Gustaw Herling-Grudziński.
Mantiĥoro
Mantiĥoro (en la mezpersa مارتیاخوار Martiĥŭar kaj en la moderna persa مردخوار, Mardiĥor; en la greka μαρτιχώρα, martiĥora) estas legenda kreitaĵo simila al egiptia sfinkso. Ĝi havas korpon ruĝan leonan, homan kapon kun tri vicoj da dentoj (kiel ŝarko), kaj trumpetan voĉon. Aliaj karakterizaĵoj de la kreitaĵo varias laŭ rakontoj. Ĝi povus havi kornojn, flugilojn, aŭ ambaŭ. Ĝia vosto estas kiel la vosto de drako aŭ skorpio, kaj ĝi povas pafi venenajn dornojn por paralizi aŭ mortigi siajn viktimojn. Ankaŭ la piedoj de la kreitaĵo povas esti drakaj.
Origino
La mito mantiĥora estis de origino Persia, kie ĝia nomo signifis "manĝanto de homoj", el frua Meza Persia lingvo martia "homo" kaj ĥŭar- "manĝi"; eble la greka nomo estis origine martichoras. La pli konata formo mantiĥora devenas el Latina lingvo kaj estas prenita tien de la greka martiĥora, formo erara de la origina vorto fare de Plinio. Ĝi eniĝis folkloron Eŭropan unue per rimarkigo de Ktesio, greka kuracisto de la kortumo de reĝo Artakserkso la 2-a, en liaj notoj pri Indio, kiuj ne konserviĝis. Krome, ankaŭ la Greko Paŭzanio skribis pri la mantiĥoro en lia verkaro.
Plinio la pli maljuna ne partoprenis la skeptikecon de Paŭzanio, kiu pensis ke la mantiĥoro estis elpensaĵo bazata en indiaj tigroj kaj inspirita de timo de ili. Plinion postiris Aristotelo enkludante la martiĥora (misskribita kiel manticorus kiu do tiamaniere penetris la eŭropajn lingvojn) en la priskribojn de animaloj en lia Naturalis Historia ("Historio Natura"). La libro de Plinio estis grande ĝuata kaj kredata dum la Mezepoko Eŭropa.
Sántos
Ne miskomprenu kun Santos!
Sántos [ŝAntoŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Kaposvár.
Situo
Sántos situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Pécs-Kaposvár. La lasta urbo troviĝas 8, Sásd 24, Dombóvár 25, Igal 27, Kadarkút 29 km-ojn.
Mortulo
Mortulo (Ŝinigamio (budhaa japana kulturo) kaj Izanamio (ŝintoa japana kulturo), Giltinė (litova kulturo), Ankou (kelta kulturo), Grim Reaper (anglosaksa kulturo), Santa Muerte (meksika popola religio), Yeomna-dai-o (budhaa korea kulturo), Yama-o (hindua kulturo), Diyu-o (ĉinia kulturo), Azraelo (islama kulturo), Samaelo (juda kulturo)) estas personigo de morto, ofte reprezentata en la Okcidento kiel homa skeletulo kun falĉilo, ofte ĝi estas bildigata en nigra vesto kaj falĉilo sur ŝultro. Laŭ rakontoj, Mortulo venas al mortantoj, por ke ĝi per simbola svingo de falĉilo finigis ilian vivon. Mortulo ofte estas figuro en mitoj kaj fabeloj, sed ĝi aperas ankaŭ en filmoj.
Materiismo
En filozofio, la teorio de materiismo diras ke ĉiuj aĵoj estas kunmetitaj de materio, kaj ke ĉiuj emerĝaj fenomenoj (inkluzive de konscio) estas la rezulto de materiaj trajtoj kaj interagoj. En aliaj vortoj, la teorio asertas ke nia realeco konsistas tute el fizika materio kiu estas la sola kialo de ĉiu ebla okazo, inkluzive de homa pensaro, sentaro, kaj agado. Materiismo estas tipe konsiderita kiel proksime rilatita al fizikismo; kvankam, al kelkaj filozofoj, materiismo estas fakte sinonima kun fizikismo.
Kontrastaj (malaj) filozofioj estas idealismo kaj aliaj formoj de monismo, dualismo, kaj plurismo.
Laŭ materiismo estas naturo sed ne supernaturo. Dio estas hipotezo nenecesa, kiel diris Voltaire. Eĉ vivo kaj menso estas nur tre kompleksaj fizikaj sistemoj. Sekve de tio, providenco kaj libervolo nur estas iluzio kaj la universo agas tute reguleme sed ankaŭ tute sencele. Notu bone: ateismo ne necese estas materiisma aŭ inverse. Budhismo estas ateisma sed ne materiisma, dum epikurismo estas materiisma sed ne ateisma.
Enkonduko
La opozicio inter la materiisma kaj la idealiska fokusoj estas unu de la filozofiaj polemikoj plej antikvaj kaj longdaŭraj. En la 17-a jarcento la termino «materiismo» estis kutime uzata ĉefe en la senco de fizikaj reprezentoj pri la materio. Tiusence la nuntempaj natursciencoj havas fokuson komplete materiisman.
Kvankam historie la historia materiismo populariĝis en la interno de marksismo, kie plue estas ŝlosila temo, estas antaŭaĵoj antaŭaj al Marx mem. Aktuale ĝi gravas en antropologio, teorio de historio aŭ sociologio, kio faras, ke la historia materiismo inkludas tutan serion de teorioj kiuj ne necese estas marksistoj. Ekster la kampo de marksismo, la materiismo de historia tipo estas la hipotezo ke la difinaj trajtoj de la homaj socioj kaj ties historia evoluo estis determinita de materiaj faktoroj (disponebla teknologio, produktosistemo, geografiaj kaj klimataj trajtoj). Pro la klopodo establi la ideojn de la historia materiismo sendepende el ties marksisma versio, oni stampis novajn terminojn kaj konceptojn kiel: kultura materiismo, ekologia funkciismo, geografia determinismo, ekonomia determinismo, kaj aliaj, kiuj povas esti konsiderataj kiel materiaj konceptoj de la Historio. Diversaj fakuloj kiel Jared Diamond kaj Marvin Harris pritraktis detale la historian evoluon de etendaj geografia areoj, kaj klopodis klarigi difinajn trajtojn de la socio el materiaj faktoroj, indikante, ke tiu tipo de faktoroj estas la hegemoniaj kiam temas pri la kompreno de la evoluo de la socioj kaj de la civilizacioj.
Superrigardo
Materiismo apartenas al la klaso de monisma ontologio. Kiel tia, ĝi estas diferenca de ontologiaj teorioj surbaze de dualismo aŭ plurismo. Por eksterordinaraj klarigoj de la fenomena realeco, materiismo estus kontraste al idealismo, neŭtrala monismo, kaj spiritismo.
Malgraŭ la granda nombro da filozofiaj skoloj kaj subtilaj nuancoj inter multaj,  ĉiuj filozofioj laŭdire falas en unu el du primarajn kategoriojn, kiuj estas difinitaj kontraste unu al la alia: nome idealismo, kaj materiismo. La baza propono de tiuj du kategorioj apartenas al la naturo de realeco, kaj la primara distingo inter ili estas la maniero kiel ili respondas al du fundamentaj demandoj: "el kio konsistas realo?" kaj "kiel ĝi originas?" Al idealistoj, spirito aŭ menso aŭ la objektoj de menso (ideoj) estas primaraj, kaj materio sekundaraj. Al materiistoj, materio estas primara, kaj menso aŭ spirito aŭ ideoj estas sekundaraj, la produkto el materio aganta sur materio.
La materiista vido eble estas plej bone komprenita en sia opozicio al la doktrinoj de malgrava substanco aplikita al la menso historie, fame fare de René Descartes. Tamen, per si mem materiismo diras nenion pri kiel materia substanco devus esti karakterizita. En praktiko, ĝi estas ofte similigita al unu diverseco de fizikismo aŭ alia.
Materiismo ofte estas asociita kun reduktismo, laŭ kiu la objektoj aŭ fenomenoj individuiĝis sur unu nivelo de priskribo, se ili estas originalaj, devas esti klarigeblaj laŭ la objektoj aŭ fenomenoj sur iu alia nivelo de priskribo - tipe, sur pli reduktita nivelo. Ne-reduktiva materiismo eksplicite malaprobas tiun nocion, aliflanke, prenante la materian konstitucion de ĉiuj unuopoj por esti kongrua kun la ekzisto de realaj objektoj, trajtoj, aŭ fenomenoj ne klarigeblaj en perspektivoj kanone uzitaj por la bazaj materiaj eroj. Jerry Fodor influe kverelas pri tiu vido, laŭ kiuj empiriaj leĝoj kaj klarigoj en "specialaj sciencoj" kiel psikologio aŭ geologio estas nevideblaj de la perspektivo de baza fiziko. Multe da forta literaturo kreskiĝis ĉirkaŭ la rilato inter tiuj vidoj.
Modernaj filozofiaj materiistoj etendas la difinon de aliaj science observeblaj unuoj kiel ekzemple energio, fortoj kaj la kurbeco de spaco. Tamen filozofoj kiel ekzemple Mary Midgley sugestas ke la koncepto de "materio" estas pasema kaj nebone difinita.
Materiismo tipe kontrastas al dualismo, fenomenismo, idealismo, vitalismo, kaj du-aspekta monismo. Ĝia materieco povas, laŭ kelkaj manieroj, esti ligita al la koncepto de determinismo, kiel apogite fare de pensuloj de la klerismo. Ĝi estis kritikita kiel spirite malplena filozofio.
Dum la 19-a jarcento, Karl Marx kaj Friedrich Engels etendis la koncepton de materiismo por ellabori ke materiisma koncepto de historio centrita sur la proksimume empiria mondo de homa aktiveco (praktiko, inkluzive de laboro) kaj la institucioj kreitaj, reproduktitaj, aŭ detruitaj per tiu agado (nome materiisma koncepto de historio). Pli postaj marksistoj evoluigis la nocion de dialektika materiismo kiu karakterizis pli postan marksistajn filozofion kaj metodon.
Komencaj kontribuoj
Materiismo formiĝis, eventuale sendepende, en pluraj geografie separitaj regionoj de Eŭrazio dum tio kion Karl Jaspers nomigis kiel la Aksa Epoko (ĉirkaŭ 800 ĝis 200 a.n.e.). La unuaj komencoj troveblaj pri la materiisma doktrino datas el fino de la tria kaj komenco de la dua jarmiloj a. n. e. en la kulturoj de Antikva Egipto kaj Babilono, en kiuj formiĝis la unuaj materiismaj konceptoj spontane. Iom pli poste sed pli integre ili estas troveblaj en la filozofio de Antikvaj Hindio kaj Ĉinio.
En monumentoj de la kulturo de Antikva Egipto oni mencias la ekzemplon de «la malvarma akvo kreanto de ĉiuj estaĵoj kaj el kiu devenas ĉiuj aĵoj, same kiel la aero kiu plenigas la spacon kaj estas ĉie», kio montras, ke jam tiam oni starigis almenaŭ ĝermece la demandon de la materia deveno de la naturaj fenomenoj. Alia hipotezo estas, ke oni interpretis tiujn elementojn el vidpunkto pure simbola. En la kulturo babilona, por ekzemplo, elstaris tiusence la mezopotami-greka astronomo Seleŭko el Seleŭkia (2-a jarcento a.n.e.) kiu jam tiam formulis ideojn pri la suncentra strukturo de la mondo kaj pri la rilatoj inter la Luno kaj la tajdoj.
En filozofio de antikva Hindio, materiismo aperis jam meze de la 1-a jarmilo a.n.e. en la doktrino Lokaiata (aŭ skolo de ĉārvāka) kiu subtenis, ke la mondo estas materia, komponita el kvar bazaj elementoj: nome tero, akvo, fajro kaj aero. El tiuj elementoj formiĝas ankaŭ la vivaj estaĵoj, inklude la homan estaĵon, kiuj postmorte senkomponiĝis denove en tiuj samaj elementoj. La ĉārvāka krome, faris kritikon de la religiaj doktrinoj hegemoniaj en tiu epoko pri la ekzisto de Dio, la animo kaj la transmondo, pruvante, ke post la morto de la korpo, malaperos la konscienco, pro kio oni konsideris absurda la doktrinon de la transmigradon de la animoj. La materiismo evoluiĝis ĉirkaŭ 600 a.n.e. pro la verkoj de Ajita Kesakambali, Pajasi, Kanado, kaj la propagandantoj de la Carvaka skolo de filozofio. Kanado iĝis unu el la fruaj propagandantoj de atomismo. La skolo Njaja-Vaiŝeŝika (600 a.K. - 100 a.n.e.) evoluigis unun el la plej fruaj formoj de atomismo, kvankam iliaj pruvoj de dio kaj ilia postulado, ke la konscio ne estis materio malhelpas enklasigi ilin kiel materiistoj. Budhana atomismo kaj la Jaina skolo daŭrigis la atomtradicion.
La materiismo de la ĉarvakoj estas forte rilata kun ties ateismo. Poste en la skolo Samĥja (ĉirkaŭ la jaro 600 a.n.e.) oni subtenis, ke la materia trajtaro de la mondo disvolviĝas el baza substanco (prakriti); sed la plej grava atingo de tiu tendenco estis la postulo, ke la movo, la spaco kaj la tempo estas propraĵoj nesepareblaj el la materio. Dum disvolviĝis la antikva hinduisma filozofio, la koncepto de la materio kiel komponita de la kvar elementoj (fajro, aero, akvo kaj tero) estis anstataŭita per reprezentoj pli disvolvigitaj bazitaj sur la atomisma strukturo de la mondo. En la filozofiaj skoloj Njāĝa kaj Vaiśeṣika aperis la ideoj, ke la mondo estas komponita el malgrandaj partikloj de diversa kvalito kiu estas en la etero, en la spaco kaj en la tempo. Tiuj partikloj estus eternaj, nekreitaj kaj nedetrueblaj, dum la objektoj el tiuj komponitaj estus ŝanĝeblaj, nestabilaj kaj transiraj. Tiuj materiismaj ideoj faris fortan influon sur religiaj skoloj kaj doktrinoj de la epoko, kiel por ekzemplo en la religia skolo Mīmāṃsā, kiu agnoskis la realon de la mondo, kies esto ne dependas de kreinto, sed ekzistas eterne kaj estas komponita de partikloj regitaj de la aŭtonoma leĝo de la "karma".
Ksun Kuang (ĉ. 312-230 a.n.e.) evoluigis konfucean doktrinon centritan pri realismo kaj materiismo en Antikva Ĉinio.
Antikva Grekio
Malnovgrekaj filozofoj kiel Taleso, Anaksagoro (ĉ. 500 a.K. - 428 a.K.), Epikuro kaj Demokrito anoncis pli postajn materiistojn. La latina poemo De Rerum Natura de Lukrecio (ĉ. 99 a.K. - ĉirkaŭ 55 a.K.) reflektas la mekanikisman filozofion de Demokrito kaj Epikuro. Laŭ tiu vido, ĉio kio ekzistas estas materio kaj malpleno, kaj ĉiu fenomenrezulto de malsamaj moviĝoj kaj konglomeraĵoj de bazomateriaj partikloj nomiĝas "atomoj" (laŭlitere: "nedivideblaĵoj"). De Rerum Natura disponigas mekanikistajn klarigojn por fenomenoj kiaj ekzemple erozio, vaporiĝo, vento, kaj sono. Famaj principoj kiaj "nenio povas tuŝi korpon sed nur korpo" unue aperis en la verkoj de Lukrecio. Demokrito kaj Epikuro tamen ne tenis al monista ontologio ĝis ili apartigis la konceptojn de materio kaj spaco t.e. spacestaĵo kiel "alia speco" de estaĵo, indikante ke la difino de "materiismo" estas pli larĝa ol tiu antaŭfiksita amplekse por tiu ĉi artikolo.
Materiismo en la Mezepoko
En la Mezepoko religio hegemonias en ĉiuj kampoj de la spirita vivo de la socio. La filozofio iĝis en tiu periodo servisto de la teologio, justigante kaj pravigante la religiajn dogmojn pruvante ties verecon kaj neŝanĝeblecon. En tiu periodo oni faras specialan atenton al la problemo de la kunrilato de la ĝeneralaj ideoj kun la aferoj de la sentebla mondo kaj la luktado inter materiismo kaj ideismo centriĝas al la solvado de la afero de la kunrilato de tio singulara kun tio ĝenerala, de la ĝeneralaj kaj partikularaj ideoj. Tiusence, materiistoj asertas, ke tio universala ne povas ekzisti en la realo kaj des malpli antaŭ tio singulara. En la realo ekzistas nur la singularaj aferoj kaj tio ĝenerala estas nur nomo kiu nenion spegulas kaj pro tio ĝi ne ekzistas en la realo. Tiu materiisma tendenco estis nomita nominalismo.
Samtempe en la 3-a kaj 4-a jarcentoj en Ĉinio la hegemonion perdis rapide la la konfuceisma ideologio, dum propagiĝis la religia mistikismo de la taoisma skolo kaj aliflanke pli kaj pli eniris budhismo en Hindio. Fan Ĵen (5-a al 6-a jarcentoj) propagiĝis la ideoj ke ne ekzistas la transmondo kaj ke la homa animo estas formo de ekzistado de la korpo kaj ke ĝi malaperas kiam mortas la homo. La konfuceanoj de la 7-a ĝis la 9-a jarcentoj faris kelkajn materiismajn proponojn, sed poste ili ŝanĝis, kulmine al idealisma doktrino novkonfuceisma.
En Hindio siaflanke en tiu periodo akiris pli grandan influon la ortodoksaj sistemoj njaja, vajŝeŝiko, samĥja, jogo, mimansa kaj vedanta kaj la heterodoksaj ĉarvaka-lokaĝatamanta, ĝainismo kaj budhismo, integrita tiu de kvar skoloj: vajbasika, saŭtrantika, madhjamika kaj jogaĉara. El ili havis koheran materiisman tendencon nur la ĉarvaka, dum en la ceteraj kunekzistas kaj materiismaj kaj idealismaj elementoj aŭ ili estis kongrue idealismaj. En tiu periodo kaj elirante el la antikva greka filozofio kaj el la filozofia pensaro en Oriento, aperis kaj atingis altan nivelon la filozofioj kaj araba kaj ceteraj arabalfabetaj. El la 10-a ĝis la 13-a jarcentoj materiismo estis reprezentata de la skoloj: peripatetismo (orienta aristotelismo), la doktrino de la Frataro de la Pureco, la sufismo kaj la islama filozofio ortodoksa.
Materiismo en la Renesanco
Italio estis la unua lando en kiu ekdisvolviĝis la kapitalismaj rilatoj. El la vidpunkto de la ekonomio, la plej disvolvigita regiono estis la nordo, ĉefe pro ties markomercaj respublikoj Venecio kaj Ĝenovo, kaj iom pli sude la historia kaj klera Florenco, rivalo de Romo mem. En la centro de la atento de la modernaj pensuloj de la epoko estis la ĵus plifortigita koncepto de la individua homo kiel kerno de la mondo kaj de la vivo. La ideologoj de la ascendanta burĝaro kiu bezonis la liberecon de movoj, la liberecon de entrepreno kaj la liberecon de komerco, revis por la liberigo de la homo for el despotismo feŭdisma.
Tiu nova direkto de la kulturo estis nomita «humanismo» (el la latina humanus, ‘humana, homa’). La malnova moto «mi estas homo kaj nenio homa estas fremda al mi» iĝis la devizo de la humanistoj. La partikulareco de la filozofia pensaro de la Renesanco estas ĝia kontraŭskolastika karaktero. Menciindas, ke la skolastiko, kaj de la flanko de la Eklezio kaj de la flanko de la ŝtato, estis dum la tuta Mezepoko la oficiala filozofio kaj ĝi estis instruita en la plej parto de la eŭropaj universitatoj. Diference de la skolastiko, la filozofio de la humanistoj ne plu estis servisto de la teologio. Opozicie al la skolastiko kaj al la teologio de la Mezepoko ekdisvolviĝis en Italio materiismaj tendencoj kun la homo kiel centro de la fizika mondo, nome de la materio.
Du italaj filozofoj
Bernardino Telesio (1509-1588) faris gravan paŝon en la disvolvigo de la filozofio em Italio. Li fondis filozofian akademion en kiu opozicie al la mezepoka aristotelismo oni propagis la empirian studon de la naturo. Lia ĉefa verko estis Pri la naturo de la aferoj kongrue kun siaj propraj principoj. Fundamente li estis materiisma kaj subtenis, ke ekzistas objektive la materio eterna neŝanĝebla, homogena, nekreita kaj nedetruebla. Sed, samtempe, li kliniĝis al la ideo ke ĉiuj fortoj de la naturo estas animitaj. Kiel fonto de la movado de la materio, Telesio indikis ekzemple la opozicion de varmo kaj malvarmo.
Liaj ĉefaj verkoj estas jenaj: La cindra vespermanĝo (1584), Pri kaŭzo, principo kaj unuo (1584), Pri la infinito, la universo kaj la mondoj (1584), Pri la triobla minimumo kaj la mezuro (1591), Pri tio nemezurebla kaj pri la nenombreblaj (1591), Pri monado, nombro kaj figuro (1591). En sia libro titolita La elpelo de la vekinta bestio (1584) li senmaskigis la papecon kaj la katolikan religion. Lia verko La mistero de Pegaso, kun la kromaĵo pri la azeno de Killen (1586), konstituas brila satiron kontraŭ la mezepokaj skolastikuloj kaj teologoj.
Metafizika materiismo (mekanikismo) 17-a kaj 18-a jarcentoj
Nome pri Galileo Galilei, Francis Bacon, Thomas Hobbes, Pierre Gassendi, John Locke, Baruch Spinoza kaj aliaj. Pro la apero de la kapitalismaj rilatoj de produktado, oni promocias la produktadon, oni disvastigis la industrion kaj la komercon, kio postulas la precizan sciaron de la leĝoj de la ĉirkaŭa mondo kaj aperis la neceso studi kaj esplori la naturon. Tio helpis la filozofion kiu proklamiĝis kiel scienco alvokita solvi la verojn kiuj helpas en la praktika vivo kaj orientas la kreadon de materiaj valoroj; oni deklaris falsaj la postulojn de la mezepoka filozofio kaj ĝian metodon por la indukto al eraroj kaj oni proponis novajn rimedojn de esplorado kaj metodojn por koni la veron.
Unu de la ĉefaj filozofoj de tiu tendenco estis Francis Bacon (1561-1626), kiu akre kritikis la idealismam filozofion, dekomence el la Antikveco ĝis la Mezepoko, kiel servisto de la teologio, kiu eĉ fundamentis siajn tezojn per religiaj dogmoj, pro sia spekulativema karaktero, la vakueco kaj nekonsisteco de ĝiaj postulatoj. Bacon konsideris la spertojn kiel fundamento de la procezo de konado de ĝi liberigas la homon kaj ĝian konsciencon el ĉiu tipo de antaŭjuĝoj. Li defendis la materian mondon infinitan kaj eternan, kies grava fundamento estus la movo, kion Bacon reduktis al kelkaj malmultaj formoj.
En la metodo de Bacon gravis same la metafiziko kaj la mekanikismo, ĉar li komprenis, ke la objektoj estas mekanika kombino de kelkaj konstantaj kvalitoj kaj ke ili povas esti komprenataj pere de la mekanika kunigo de la informo pri ties diversaj aspektoj. Spite siajn mankojn, la doktrino de Bacon estis konsiderita progreso en la disvolvigo de la filozofia pensaro kaj markis la aperon de nova formo de filozofia materiismo, nome la metafizika materiismo.
La materiisma doktrino plue disvolviĝis fare de filozofoj kiel Thomas Hobbes (1588-1679), kiu komprenis, ke la naturo montras totalecon de korpoj kiuj posedas du ĉefajn propraĵojn: etendo kaj figuro, kaj reduktis la varion de movoj al la mekanika movaro, en la kompreno de movo kiel simpla translokado de la korpoj en la spaco. Li stablis kiel nura scienca metodo por la sciaro la matematikan metodon, subtenita en la operacioj de adicio kaj subtraho.
Multajn jarojn psste, venos Pierre Gassendi, reprezentanto de la materiisma tradicio, kiu opoziciis al la klopodoj de René Descartes por bazi la naturajn sciencojn sur duismajn fundamentojn.
Moderna epoko
Pierre Gassendi (1592-1665) reprezentis la materiisman tradicion, en opozicio al la provoj de René Descartes (1596-1650) provizi la naturajn sciencojn per dualisma fono. Tie sekvis la materiiston kaj ateiston Jean Meslier (1664-1729), Julien Offray de La Mettrie, la german-franca Paul-Henri Thiry, Barono d'Holbach (1723-1789), la enciklopediisto Denis Diderot (1713-1784), kaj aliaj francaj pensuloj de la klerismo; same kiel en Anglio John "Walking" Stewart (1747-1822), kies insisto ke ĉiu afero estas dotita per morala dimensio havis gravan efikon al la filozofia poezio de William Wordsworth.
Arthur Schopenhauer skribis tion " ... materiismo estas la filozofio de la subjekto kiu forgesas pensi pri li mem". Li asertis ke atenta rigardo povas nur scii materiajn objektojn tra la mediacio de la cerbo kaj ĝia akurata organizo. Tio estas, la cerbo mem estas la "determinanto" de kiom materiaj objektoj estos travivitaj aŭ perceptitaj. "Ĉia celo, etendita, aktiva, kaj tial ĉia materio, estas rigardita per materiismo kiel solida bazo por ĝiaj klarigoj kaj redukto al tiu (aparte se ĝi devus finfine rezultigi puŝon kaj kontraŭfrapon) kiu forlasas nenion por esti dezirita. Sed ĉio de tio estas io kion ricevas nur tre nerekte kaj kondiĉe, ke ĉeestas tial nur relative, ĉar ĝi pasis tra la maŝinaro kaj fabrikado de la cerbo, kaj tial eniris la formoj de tempo, spaco, kaj kaŭzeco, de virto de kiu ĝi estas unue prezentita kiel etendanta en spaco kaj funkciigado en tempo."
La materiisto kaj ateisto Ludwig Feuerbach signalus novan turnon en materlismo tra lia libro Das Wesen des Christentums (La Esenco de Kristanismo), kiu disponigis humanisman konton de religio kiel la kontaktiĝema projekcio de la alena naturo de homo. La materiismo de Feuerbach poste peze influos super Karl Marx.
Ĝenerala kritiko
Filozofoj nemateriistaj vidas kontraŭdiron jam enan en ĉiu materiismo, jen mekanika jen dialektika, pro la la fakto ke, dum oni asertas ke la realo estas nur fizika-materia kaj oni proponas la materiismon kiel principon taŭgan al la eksplodo de la tuta ekzisto, samtempe oni difinas formalmaniere la koncepton de materio. Alivorte, la nocio de materio estas difinita de materiistoj per io malsama ol materio, ĝuste per koncepto, nome per io nemateria, kies ekzisto estas negata en la postulatoj de materiismo.
Kontraŭ la tezo de Feuerbach oni obĵetas, ke la problemo de la ekzisto de Dio ne estas tiu de ĝia psikologia genezo en la homa menso kaj en la kulturo, nome la analizo pri la konstituiĝo de la religio, sed estas la objekta problemo de la fundamento, nome ĉu la realo havas en si aŭ ne la kaŭzon de sia ekzisto.
Gustaf Nils Algernon Stierneld
(naskiĝis la 12-an de julio 1791 en Stokholmo, mortis 77-jara la 14-an de novembro 1868 en la sama urbo) estis sveda nobelo, politikisto kaj diplomato, kiu dufoje funkciis kiel ministro pri eksterlandaj aferoj de Svedio, de 1838 ĝis 1842 kaj de 1848 ĝis 1856. Li interalie estis membro de la universitato de Upsalo, de la universitato de Kiel kaj de la universitato de Edinburgo.
Jahotin (stacidomo)
Jahotin (Яготин) estas fervoja stacio en Jahotin (Kieva provinco), urbo en Ukrainio.
Gustaf Nils Algernon Stierneld
Dum la germana kampanjo de 1813 kaj la franca kampanjo de 1814 kontraŭ la armeo de Napoleono Bonaparto li deĵoris kiel kanceliero de la sveda kronprinco Karlo kaj partoprenis la konferencojn ĉe Trachenberg kaj Frankfurto. Li ankaŭ partoprenis la packongreson ĉe Kiel, kiu rezultigis la Traktaton de Kiel, kie la reĝlando Danio-Norvegio (la oldenburga monarkio) cedis Norvegion al la reĝlando Svedio.
2-Butila benzoato
2-Butila benzoato aŭ C11H14O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la benzoata acido kaj 2-butanolo, senkolora likvaĵo kun balzama odoro, uzata kiel solvanto kaj kiel gustiga kaj odorigagento. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. 2-Butila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj.
12864 Ryandrake
Orbito
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 3:7 kun Marso.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ryan Edward Drake, finalisto de la Broadcom MASTERS 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri mediscienco kaj terscienco. Li lernis ĉe la Rancho Christian School, Temecula (Kalifornio).
Dättlikon
Geografio
Dättlikon estas la plej okcidenta vilaĝo de la distikto Vinterturo situanta ĉe la suda deklivo de la ĵurasa montoĉeno Irchel. Ĝi apartenas al la regiono de la Zurika Vinlando. La sudan limon de la komunumo formas la rivero Töss. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem ankaŭ la vilaĝoj kaj setlejoj Böckli, Deller kaj Blumetshalden.
Trafiko
Dätlikon situas komplete for de la ĉefaj trafikvojoj. Aŭtomobile ĝi atingeblas nur de unu flanko ek de Pfungen trans la ponto trans Töss al Blumetshalden. La vojo al Freienstein estas malpermesata por motortrafiko. La komunumo estas konektita per la poŝtaŭtobuslinio 665, kiu estas integrita en la Zurika Trafik-Unio, tra Pfungen kun la urbo Vinterturo. La busa veturdaŭro estas 25 minutojn.
Historio
La unua historia mencio de Dättlikon datiĝas el la jaro 1241 kiel Tetelinkhoven. Dum mezepoko la libersinjoroj de Wart estis la juĝistoj kaj bienposedantoj kaj respondecis pri la preĝejo. La respondeco pri la preĝejo en la jaro 1318 transiris al la Monaĥejo Töss, kiu enkorpigis al si la preĝejon en la jaro 1344. La alta jurisdikcio apartenis al la Grafejo Kiburgo, kiu de la Grafoj de Kiburgo transiris en la jaro 1264 transiris al la Habsburgoj kaj 1452 al la urbo Zuriko.
Croke Park/Páirc an Chrócaigh
Croke Park/ Páirc an Chrócaigh aŭ plennome Croke Memorial Park (sportejo memora de Croke) estas stadiono en Dublino, Irlando, en kiu la naciaj ludoj de iomano kaj pejlo estas ludataj. Sur la sportejo estas ankaŭ kvarmura enfermaĵo por la tria irlanda nacia ludo, gaela manpilko. La sportejo povas enhavi 90 000 homojn.
András Braun
András Braun [andrAŝ braŭn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Braun András estis hungara pentristo.
András Braun naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.
20641 Yenuanchen
20641 Yenuanchen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Croke Park/Páirc an Chrócaigh
La stadiono estis nomata por ĉefepiskopo Croke, unu el la fondintoj de la Gaela Atleta Asocio (GAA) / Cumann Lúthchleas Gael (CLG) en 1884.
20641 Yenuanchen
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yen Uan-Chen, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2004 pro sia projekto pri plantoscienco. Ŝi ankaŭ ricevis la Premion Intel Foundation Achievement Award. Ŝi estis lernantino ĉe la Affiliated Senior High School de la NNUK en Kaoŝiung, Tajvano.
NGC 5291-2
NGC 5291-2 (aliaj indikoj — MCG -5-33-5, AM 1344-301, PGC 48894) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Josef Svátek
Josef SVÁTEK (naskiĝis la 24-an de februaro 1835 en Prago - mortis la 9-an de decembro 1897 en Prago) estis ĉeĥa historiisto kaj verkisto de popularaj aventuraj historiaj romanoj.