cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soyopa
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe  611 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1099 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1022 scipovis legi kaj skribi kaj 75 personoj estis analfabetoj. Do 6,82 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1465 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 13 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,89 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Politiko
Listo de komunumestroj post 1979:
Historio
Soyopa en la lingo de la jakia lingvo signifas "varmega lando". La vilaĝo fondiĝis fare de la jakioj, de la opatoj kaj de la pimoj, kiuj dediĉis sin al fiŝkaptado kaj ĉasado. La hispanoj venis al la regiono en la jaro 1690 kaj ili fondis setlejon kun la nomo "Real Viejo". Poste Juan Fernández de la Gotera malkovris minojn. Ekde la jaro 1749 la loĝantaro komencis kreski pro la trovo de arĝento. Tiu kresko daŭriŝ ĝis la jaro 1880. Ne plu oni trovis arĝenton kaj la loĝantaro malkreskis. Je la fino de la 19-a jarcento Soyopa fariĝis komunumo. En 1930 ĝi fariĝis parto de la komunumo Ures, sed per la leĝo 155 de la 8-a de majo 1935 ĝi denove fariĝis aŭtonoma komunumo.
Ixobrychus
Ixobrychus estas genro de botaŭroj, nome grupo de vadbirdoj de la familio de Ardeedoj. Ĝi havas po unusolan reprezentan specioj en Nordameriko, Sudameriko, Eŭrazio kaj Aŭstralazio. La tropikaj specioj estas tre loĝantaj birdoj (nemigrantaj), sed la du nordaj specioj estas parte migrantaj, kun multaj birdoj movante suden al pli varmaj areoj vintre.
La botaŭroj de la genro Ixobrychus estas ĉiuj malgrandaj specioj, dum ties kvar pli grandaj parencoj estas en la genro Botaurus. Ili reproduktiĝas en grandaj kanejoj (kareksejoj), kaj povas ofte esti malfacile observebalj escepte por eventualaj flugoj pro ties sekretema konduto. Kiel ĉe aliaj botaŭroj, ili manĝas fiŝojn, ranojn, kaj similajn akvajn bestetojn.
Géza Antal (episkopo)
Géza Antal, laŭ hungarlingve kutima nomordo Antal Géza estis hungara pastro, kalvinana episkopo, teologo, instruisto.
Géza Antal naskiĝis la  1866 en Tata (Hungario). Li mortis la 1934 en Pápa.
Biografio
Géza Antal frekventis gimnaziojn en Tata kaj Pápa, poste li lernis teologion en Pápa kaj Utrecht. Ekde 1888 li instruis en gimnazio en Pápa. Baldaŭe li verkis artikolojn precipe en peiodaĵo de Sárospatak. En 1910 li estis elektita parlamenta deputito. Ekde 1924 li estis kalvinana episkopo de Transdanubio.
Bulan (Filipinoj)
Bulan - Bayan ng Bulan - estas kvinaklasa urbego (municipo), ankaŭ fiŝkaptista marhaveno en Filipinoj, en insulo Luzono, en Bikola Regiono, en provinco Sorsogono. Bulan konsistas el 55 distriktoj kaj 8 distriktaj zonoj.
Geografio
Bulan kuŝas ĉe sudokcidenta pinto de la duoninsulo Bikol en la insulo Luzono sur ebenaĵo. Provinca ĉefurbo Sorsogon (urbo) troviĝas 38, regiona ĉefurbo Legazpio (Albajo) 55, Cebuurbo 262, Kezonurbo 377, ĉefurbo Manilo 379, Baguio 546, Puerto Princesa 648, Dabao 652, General Santos 743 kilometrojn (aere).
Historio
Bulan estis fondita en nekonata jaro kaj en 2015 la urbo atingis la internacian klasifikadon urbego (pli granda, ol cent mil).
Ekonomio
La agrikulturaj teroj ĉe Bulan produktas precipe rizojn kaj koprojn. Tamen pli gravas la mara fiŝkaptado.
Trafiko
Al Bulan kuras 2 vojoj. La haveno akceptas nur fiŝkaptistojn kaj ne varojn aŭ pasaĝerojn.
Eduko
La plej altaj edukejoj en la urbego estas kampuso, akademio kaj instituto.
Klimato
La klimato de Bulan estas klasifikita kiel ekvatora klimato. Jare pluvas 1608 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen pli ofte inter majo-decembro. La jara averaĝa temperaturo varias inter 24-29 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
Zigzaga tigrardeo
Distribuado
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Peruo, kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj. La Zigzaga tigrardeo estas specio de la tuta Amazona Baseno kaj ĉirkaŭaj teritorioj, nome oriente de Andoj kaj la apudaj areoj de la kvin najbaraj landoj de la okcidenta periferio, nome Kolombio, Venezuelo, Ekvadoro, Peruo, kaj Bolivio. La teritorio ne etendas tran la baseno de la rivero Orinoko de Venezuelo nordokcidente, dum ĉe sudoriento la teritorio ne etendas oriente de la baseno de la Tapajós.
Ĝi vivas surgrunde, borde de riveroj, rojoj kaj diversaj humidejoj en interno de arbaroj, el marnivelo ĝis 800 m de altitudo.
Aspekto
Ĝi estas specio 28 ĝis 30 cm longa kun pezo de 123 gr. Ne estas seksa duformismo. La dorso estas malhelbruna kun nigreca strieco; la kolo kaj brusto estas brile sablokoloraj. La subaj partoj estas hele sablokoloraj, kun abunda makuleco kaj malhelbruna kaj nigra sur brusto kaj malpli densa makuleco ĉe ventro. Unuarangaj kaj vosto estas nigraj. La vosto havas 10 plumojn. La akrapinta beko estas flaveca kaj estas hela brido ĉirkaŭokula.
Manĝo
Ili manĝas malgrandajn fiŝojn kaj senvertebrulojn kiujn ili trovas ĉe humida grundo, inter la foliaro de la arbaro aŭ ĉirkaŭ la flakoj kotecaj de neprofundaj marĉoj. Ĝi moviĝas saltete.
Reproduktado
La nesto estas cirkla platformo neprofunda, ĉirkaŭata de dorna bararo konstruita inter arboj aŭ arbustoj, inter 1 kaj 3 m super akvo. La ino demetas ŝajne nur unu blankan ovon. Tio okazas ĉu izole ĉu ĉe aliaj ardeoj kiaj la Ruĝa tigrardeo.
Le Géographe
Le Géographe (la geografo) estis 20kanona korveto de la Franca Mararmeo.
Ĝi revenis la 23an de marto 1804, estrita de la kapitano Milius, ĉar Baudin estis mortinta dum la ekspedicio.
La ŝipo estis ankrita ĉe Lorient el 1811, kaj elservigita.
Ringgenberg (stacidomo)
Ringgenberg estas fervoja stacidomo en Ringgenberg, Svislando.
Porusja (rivero)
Porusja (Порусья) estas rivero en la Eŭropa parto de Rusio, en la Novgoroda provinco. La rivera longo estas 142 km. La areo de la akvokolekta baseno de Porusja estas 1 030 km². Porusja apartenas al la baseno de Balta Maro.
La rivero elfluas el marĉaro en la naturrezervejo Rdejskij, en la distrikto Poddorskij. Porusja enfluas en la rivero Polistj en la urbo Staraja Russa. En Staraja Russa Porusja fluas laŭ artefarita fluejo dum la lasta kilometro, la malnova fluejo iras dekstren, marĉiĝas kaj preskaŭ malaperas. Ne ekzistas ĝusta versio pri apero de la artfarita fluejo. La artefarita fluejo nomiĝas Pereritica (ruse Перерытица), la malnova ekde 19-a jarcento nomiĝas Malaŝka (ruse Малашка).
Natura kapro
La natura kapro (Capra aegagrus) estas disvastigata specio de kapro, kun teritoria distribuado el Eŭropo kaj Turkio al centra Azio kaj Mezoriento. Ĝi estas la praulo de la hejma kapro.
20863 Jamescronk
20863 Jamescronk estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de James Cronk, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2004 pro sia projekto en teamo pri mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Centaurus High School de Lafayette. (Koloradio, Usono
Suaqui Grande
Suaqui Grande estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Suaqui Grande. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26062.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe  519 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 793 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 770 scipovis legi kaj skribi kaj 22 personoj estis analfabetoj. Do 2,77 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1051 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 11 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,05 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Karlo Guntero (Schwarzburg-Sondershausen)
Karl Günther (naskiĝinta la en Arnstadt, mortinta la  en Dresdeno) estis la lasta princo de Schwarzburg-Sondershausen ekde la 17.7.1880 ĝismorte.
Vivo
Estante la filo de princo Guntero Frederiko Karlo la 2-a (Schwarzburg-Sondershausen) kaj ties unua edzino Marie von Schwarzburg-Rudolstadt li nuptis en la 12.6.1869 princinon Marie von Sachsen-Altenburg (1845-1930).
Karlo Guntero frekventis la Bonnan universitaton antaŭ eksoldati por Prusio. Sekve li partoprenis en 1866 la Prusian-Aŭstrian militon; li oficiris tuj kaj iĝis en la 18.9.1886 generalo infanteria.
En la 17.7.1880 li transprenis la regadon de la patro kiu rezignis pro okula malsano. Karlo Guntero estis la lasta princo de la sondershausena linio de la schwarzburg-oj. La 25-an datrevenon regadan li festis per eldono de jubilea medalo. Karlo Guntero estis pasia ĉasisto kaj flegis regadigi sian kancelieron.
En 1906 la princo grave vunditis ĉasakcidente kaj restis la lastajn tri jarojn enlite. Li restis seninfana kaj entombigitis en la princa maŭzoleo ĉe Preĝejo Sankta Triunuo (Sondershausen). Laŭ tronheredaj kontraktoj el la jaroj 1713-a kaj 1896 pri aŭtomata regada transiro - en kazo de linia malestiĝo - en la manojn de Schwarzburg-Rudolstadt, Guntero Viktoro (Schwarzburg-Rudolstadt) eksuverenis en persona unio.
Honoroj
Je honoro lia ekzistas apud Gehren impona monumento por li kies starigon iniciatis Thüringerwald-Verein, farite inter 1911 kaj 1912. Krome li estis ekde la 24.9.1889 regimentrestro de la Tria turingia infanteriregimento 71. kaj kavaliro de la Nigra agloordeno, de Hubertus-ordeno kaj de Brandenburga Johanitordeno. Ekster tio li portis la grandan kurcon kun krono en erco Hausorden der Wendischen Krone. La centra puto de Großbreitenbach ankaŭ portas lian nomon.
25522 Roisen
25522 Roisen estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Patrick Roisen, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2009, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Menlo-Atherton High School de Atherton (Kalifornio).
Santa Cristina Gela
Santa Cristina Gela estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata città metropolitana di Palermo, do metropola urbo Palermo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Altofonte, Belmonte Mezzagno, Marineo, Misilmeri, Monreale kaj Piana degli Albanesi.
Skřípov
Skřípov (Wachtl) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Prostějov en Regiono Olomouc. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1553, kiam oni mencias domaron Skřípovsko pereinta dum husanaj militoj. Pli poste ĉi tien estis fare de superularo el monaĥejo Hradisko ĉe Olomouc invititaj germanaj koloniistoj kaj la vilaĝo estis denove renovigita.
Loĝantaro
Evoluo de nombro de loĝantoj por la tuta municipo; por la ties unuopaj partoj indikas tabeleto malpli supre, en kiu bildiĝas ankaŭ aparteneco de unuopaj partoj al la municipo aŭ sekva forŝiro.
Naturrilatoj
Norde super la municipo troviĝas naturmemorindaĵo Malsekejo Skřípov.
Robert Davidson (inventisto)
Robert DAVIDSON (1804–1894) estis skota inventisto kiu konstruis la unuan konatan elektran lokomotivon en 1837. Li estis dumviva loĝanto en Aberdeen, nordorienta Skotlando, kie li estis prospera kemiisto kaj tinkturisto, inter aliaj fakoj. Davidson estis edukita en la Marischal College, kie li studis duan kaj trian jarojn el 1819-1821, inklude prelegojn de profesoro Patrick Copland. Li repagis tiun edukadon kiel laboratoria helpanto.
En la 1820-aj jaroj li formiĝis en negocado ĉe la Kanalo Aberdeen-Inverurie, dekomence liverante giston, antaŭ eniri en la fabrikado kaj liverado de kemiaĵoj.
António Cardoso e Cunha
António Cardoso e Cunha (Leiria, 28-an de januaro 1933 - 24-an de januaro 2021) estis portugala politikisto. Li interalie estis membro de pluraj portugalaj registaroj kaj de la unua Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropajn Komunumojn inter la jaroj 1985 kaj 1989. En tiu Eŭropa Komisiono, li respondecis pri la fako fiŝado. Dum la dua Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri energio, Eŭratomo, turismo, mal- kaj mezgrandraj entreprenoj, personaro, administrado kaj tradukado. António Cardoso e Cunha estis membro de la Socialdemokrata Partio PSD.
Bukovice (Velké Losiny)
Bukovice (Buchelsdorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Velké Losiny en distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km norde de Velké Losiny. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 79 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Bukovice situas en katastra teritorio Bukovice u Velkých Losin kun areo 7,03 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1559.
8347 Lallaward
8347 Lallaward estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la brita verkistino kaj aktorino Lalla Ward, kiu ludis en pluraj epizodoj de Doctor Who. Ŝi estas edzino de la biologiisto Richard Dawkins.
(8981) 1964 YJ
(8981) 1964 YJ estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Rondo ONZ (metrostacio)
Rondo ONZ estas metrostacio de la dua linio de metroo de Varsovio. Ĝi estas lokita sub Rondo ONZ en Śródmieście.
La stacio estis malfermita al vojaĝantoj la.
István Fodor (botanikisto)
István Fodor [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fodor István estis hungara-sovetia-ukrainia botanikisto, profesoro.
István Fodor naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Alsógereben (nuntempa apartenaĵo de Ĉinadijovo en Ukrainio). Li mortis la en Uĵhorodo.
Biografio
István Fodor abiturientis en Mukačevo en 1926 jam dum dominado de Ĉeĥoslovakio. Li akiris pedagogian diplomon en 1934 en Universitato de Karolo en Prago. Post siaj studoj li instruis en universitato de Užhorod. En 1938 li edziĝis, baldaŭe li havis 2 filojn. Dum la 2-a mondmilito la regiono rehungariĝis, li batalis en la hungara armeo, fine li estis militkaptito unu jaron. En 1947 li denove komencis instrui en la universitato, poste li estis ankaŭ direktoro de la botanika ĝardeno. En 1961 li iĝis docento, en 1973 li doktoriĝis en Moskvo, en la sekva jaro li profesoriĝis, fine en 1987 li pensiuliĝis. Li okupiĝis multe pri botanika priskribo de la regiono.
Katalin Szili
Katalin Szili [sili], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szili Katalin estas hungara politikisto, juristo, parlamentano, parlamentestro, partiestro. Katalin Szili naskiĝis la  1956 en Barcs.
Biografio
Katalin Szili aĝis 12, kiam pro akcidento ŝi perdis parton de sia mano. Ŝi frekventis gimnazion en Pécs, poste ŝi akiris juran diplomon en Universitato de Pécs en 1981. Post la diplomo ŝi laboris en municipo de Pécs, poste en akvoproviza firmao, dume ŝi plulernis en Universitato Eötvös Loránd inter 1990 kaj 1992. En 1983 ŝi aliĝis al Hungara Socialista Laborista Partio, en 1989 al Hungara Socialista Partio. Inter 1994–2014 ŝi estis parlamenta deputito, eĉ subparlamentestro ekde 1998, fine ŝi estis la unua ina parlamentestro ĝis 2009, krome ŝi estis subministro inter 1994-1998. En 2001 ŝi akiris plian diplomon pri politologio en Pécs. En 2005 ŝi ne estis elektita prezidanto de Hungario, spite tion, ke ŝi ne sidis en la opozicia flanko. En 2008 ŝi estis nomumita titulara docento en Universitato de Pécs. En 2010 ŝi fondis novan partion, kiun ŝi gvidis. Ŝi havas edzon, kun kiu ŝi adoptis 2 gefilojn. Ŝi ricevis ordenon de Honora legio.
Tarmstedt
Tarmstedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rotenburg (Wümme) de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la metropola regiono Hamburgo, ne al la najbara metropola regiono Bremeno-Oldenburgo, kvankam la regiono situas pli-malpli mezvoje inter Bremeno kaj Hamburgo kaj ekonomie orientiĝas al ambaŭ urboj kaj ties metropolaj regionoj.
Samtempe la komunumo estas la administra sidejo de komunumaro, do administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kiu germanlingve nomiĝas Samtgemeinde Tarmstedt. Al ĝi apartenas la komunumoj
Lamprologus lethops
Lamprologus lethops estas specio de Cikledoj, nome fiŝoj el areoj de rapidaj fluejoj en la rivero Kongo en Centra Afriko, kie ĝi supozeble loĝas en profundaĵoj tiom grandaj kiom ĝis 160 m sub la surfaco. Ĝi atingas ĉirkaŭ 10 cm de longo, estas blankeca (ne-pigmentita) kaj blinda. Vivaj L. lethops estis vidataj la unuan fojon en 2011 kiam lokaj fiŝkaptistoj sukcesis alporti kelkajn specimenojn vivaj el profundoj. Ili sekve estis tenitaj en akvario.
Vera Bródy
Vera Bródy [brOdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bródy Vera estis hungara (poste franca) pupteatristo, aktoro, instruisto.
Vera Bródy naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Parizo.
Biografio
Vera Bródy lernis violonadon, tamen ŝi estis aktoro en sia naskiĝurbo en la teatra jaro 1947. Inter 1948 kaj 1951 ŝi ricevis rolojn en Teatro Kisfaludy, poste ŝi kreis marioneton, kiun ŝi montris al Pupteatro (Budapeŝto). Ŝi iĝis tuj membro de la pupteatro. Ŝi kreis popularajn figurojn ankaŭ al Hungara Televizio. En 1968 ŝi translokiĝis al Parizo (sed la kontakto restis al Pupteatro en Budapeŝto). Ekde 1972 ŝi instruis pupteatradon en Parizo. Ŝi ricevis 2 valorajn premiojn en 1959 kaj 1967.
Goljata tigrofiŝo
Hydrocynus goliath, konata ankaŭ kiel goljata tigrofiŝo, giganta tigrofiŝo, aŭ mbenga, estas tre granda afrika predanta nesalakva fiŝo de la familio de Alestedoj.
Distribuado
Hydrocynus goliath troviĝas en la Konga Baseno (inklude la areojn de la rivero Lualaba kaj de la Lago Upemba), kaj de la Lago Tanganjika. Studo publikigita en 2011 montris kelkajn per DNA kladojn en tiu regiono, sugesto pli altajn tigrofiŝajn speciriĉecon ol tradicie agnoskite. Se konfirmite, tio limigus H. goliath al la Konga Baseno.
NGC 5777
NGC 5777 (aliaj indikoj — UGC 9568, MCG 10-21-34, ZWG 296.18, FGC 1822, IRAS14499+5910, PGC 53043) estas galaksio en konstelacio Drako.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tigrea lingvo
La tigrea lingvo (geeze ትግረ tigre aŭ ትግሬ tigrē; foje skribata Tigré, nomata ankaŭ Xasa en Sudano; en araba الخاصية ḫāṣiyah) estas ŝemida lingvo. Oni kredas, ke ĝi kaj la tigrinja lingvo estas rektaj praidoj de la formortinta geeza lingvo (tiu lingvo ankoraŭ uziĝas por liturgio enla Etiopia kaj Eritrea Ortodoksa Eklezioj). En 1997, la tigran parolis ĉ. 800.000 homoj en Eritreo. Preskaŭ la tuta Tigrea popolo troviĝas en okcidenta Eritreo; la resto priloĝas la apudan parton de Sudano. En Eritreo ili priloĝas la centran kaj nordan altebenaĵon kaj la bordojn de la Ruĝa Maro norde de Zula. Laŭ tradicio, la loka Dahalika lingvo de la Dahlak-Arkipelago, analiziĝis kiel dialekto de la tigrea, sed novatempe serĉanto revizias tiun ideon.
Ne konfuzu la Tigrean popolon kun iliaj sudaj najbaroj, la Tigrinja popolo de Eritreo kaj Etiopio. La norda etiopia provinco nun nomata la Tigrea regiono estas Tigrinja lando.
Eksteraj ligiloj
' Awkir
Rudolf Fabinyi
FABINYI Rudolf (fabinji) estis menskuracisto naskita en Koloĵvaro la 31-an de majo 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 30-an de oktobro 1936.
Kariero
Rudolf Fabinyi diplomiĝis en la Universitato de Koloĵvaro en 1902 kaj de 1906 li estis tie asistantprofesoro ĉe la kliniko pri mens- kaj neŭromalsanoj, poste li estis ĉefkuracisto en la malsanulejo de Dicsőszentmárton, poste de 1911 en la mensmalsanulejo de Lipótmező, de 1925 ties direktoro, de 1924 privatprofesoro de la praktika mensmalsano. Sekve de lia laboro komencis en Hungario la fakinstruado de la mensmalsanflegistoj. Al lia propono kaj planoj konstruiĝis la neŭromalsanulejo en Hárshegy.
20870 Kaningher
20870 Kaningher estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Laura Kaningher, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2004 pro sia projekto en teamo pri mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la Centaurus High School de Lafayette. (Koloradio, Usono).
Hyršov
Hyršov estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de kampurbo Všeruby, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 3 km oriente de Všeruby plejparte sur dekstra bordo de rivero Kouba. Estas ĉi tie registritaj 40 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Hyršov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,36 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1622.
Chmelík
Municipo Chmelík situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en valo de rivero Loučná, 13 km okcidente de urbo Svitavy kaj 14 km sude de urbo Litomyšl. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua raporto en historia dokumento pri Chmelík estas el la jaro 1314. Tiam ĝi estis havaĵo de abato Konrád, kiu en nomita jaro vendis liberan vilaĝestrejon al sinjoro Jirza. En la jaro 1550 la vilaĝo apartenis al sinjorejo de Litomyšl. Loĝantaro de Chmelík, germane Hopfendorf, ĝis la jaro 1945 estis plejparte germanoj.
Preĝejo
Sur monteto en supra sudorienta parto de la vilaĝo troviĝas malfrubaroka preĝejo de Sankta Johano Nepomuka, konstruita en la jaroj 1780 - 1782. Ĝi estas ununava kun duoncirkle fermita presbiterejo, en okcidenta fronto kun prisma turo ornamita sur ambaŭ flankoj per pinjonoj kun volutaj aloj. Sakristio troviĝas sur norda flanko. Eksteraj muroj estas membrigitaj per lizenaj kadroj, internaj per lizenoj. La presbiterejo estas volbita per konĥo, la navo barele kun segmentoj, ĥorejon portas du lignaj kolonoj, la sakristio estas volbita per plataĵo.
La ekipaĵo el la dua duono de 18-a jarcento ne estas memorinde aparte signifa. La ĉefaltaron ornamas statuoj de Sankta Maria kaj Sankta Jozefo kaj bildo de Neumann el la jaro 1911. La predikejo kun rokoka dekoraĵo estas metiista laboro, bildo de "Murdo de Sankta Adalberto" el la 1-a duono de 18-a jarcento kaj bildo de "Murdo de Sankta Venceslao" de Langr el la jaro 1907. Kalvaria vojo estas el la 40-aj jaroj de la 19-a jarcento.
Statuo
Originala statuo de sidanta dolorplena Kristo el la jaro 1713, kiu troviĝis ĉe vojkruciĝo antaŭ la preĝejo, estas nun en la preĝejo kaj sur la origina loko estas kopio.
Popola arĥitekturo
N-ro 21 estas du teretaĝaj domoj el la jaro 1853, ligitaj per pordego kun ornamaj pinjonoj, dekstre en niĉo estas popoldevena statuo de Sankta Johano Nepomuka. Frontalan formon de du domoj ligitaj per pordego havas plejparto da bienoj en la vilaĝo.
Naturaj memorindaĵoj
En katastra distrikto de la vilaĝo troviĝas du naturaj memorindaĵoj "Sněženky ve Vysokém lese" (Galantoj en Alta arbaro) kaj "V bukách" (En fagoj).
Ceteraj memorindaĵoj
En la vilaĝo troviĝas malnova nuntempe neuzata tombejo, kapeleto de t.n."Rozaria gefrataro", unika gotika humilejo kaj kelkaj krucoj.
5339 Desmars
5339 Desmars estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio, Japanio).
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Josselin Desmars, de la Observatorio de Parizo - IMCCE, kiu antaùkalkulis kaŝadojn far'de korpoj de la Sunsistemo. Li gvidis aù partoprenis al kampanjoj de kaŝadoj por esplori la atmosferan aktivon de Plutono, precizi la grandon kaj la pozicion de Apofiso kaj por detekti la ringojn de Kariklo.
Helvíkovice
Vilaĝo Helvíkovice situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, 2 km okcidente de urbo Žamberk, ĉe ŝoseo n-ro 11 inter Hradec Králové kaj Ostrava. Ĝi havas antaŭurban karakteron, ĉar ĝi senpere ligas al la okcidenta parto de Žamberk kaj kreas kun ĝi kaj kun vilaĝoj Dlouhoňovice kaj Lukavice kunurbaron. Vivas ĉi tie.
Al la komunumo apartenas vilaĝoj:
Historio
En Helvíkovice naskiĝis en la jaro 1698 ĉeĥa premonstrata pastro, muzikisto kaj inventinto Prokop Diviš, propranome Václav Divíšek. Li estas konata kiel inventinto de fulmoforigilo. Sian "meterologian maŝinon", kies tasko laŭ li estis suĉi energion de fulmoj el nuboj kaj tiel likvidi ilin, li efektive konstruis kaj starigis en Přímětice apud Znojmo en la jaro 1754. Sian aparaton, kiu fakte funkciis kiel fulmoforigilo, li konstruis efektive pli frue ol Benjamin Franklin (1760), sed iom hazarde, surbaze de ne tute ĝusta koncepto. La kamparanoj en Přímětice tiam opiniis, ke la aparato kaŭzis longan senpluvecon en la jaro 1759 kaj detruis ĝin.
Naskiĝdomo de Prokop Diviš
Proksime de la ĉefa ŝoseo n-ro 11 staras nepretervidebla kopio de meteorologia maŝino de Prokop Diviš. Ĝi troviĝas apud ĉarpentita naskiĝdomo kaj muzeo de la inventinto.
Statuo
Sub la lernejo estas statuo de Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1717.
Homa doloro
La poemo troviĝas en la kolekto Verkoj de FeZ, kiun en 1935 kompilis Edward Wiesenfeld.
27158 Benedetti-Rossi
27158 Benedetti-Rossi estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Gustavo Benedetti-Rossi, post-doktoran asociaton al la Observatorio de Parizo (Meudon, Francio). Liaj studoj inkludas Plutonon,, centaŭrojn kaj la ringojn de malgrandaj korpoj per stelaj kaŝadoj.
Pipedoj
Tiuj ranoj estas nur akvemaj kaj havas nombrajn morfologiajn modifojn kiuj profitas el ties habitato. Ekzemple, la piedoj estas komplete membranecaj, la korpo estas ebenecaj, kaj ekzistas sistemo de flanka linio. Aldone, pipedoj posedas tre modifitajn orelojn por produkti kaj ricevi sonon subakve. Ili ne havas langon aŭ voĉajn kordojn, anstataŭe havas ostajn bastonetojn en la laringo kiuj helpas produkti sonon. Ili gamas el 4 al 19 cm en korpolongo.
La registroj de fosilioj el pipedoj estas relative bona, kaj oni konas 12 formortintajn speciojn. Ses el tiuj estas lokitaj en la nuntempa genro Xenopus, dum la cetero estas en formortintaj genroj. Tiuj fosilioj estas konataj el Afriko, Sudameriko, kaj Mezoriento el la Malsupra Kretaceo.
Genroj
Familio Pipedoj Gray, 1825
Rondo Daszyńskiego (metrostacio)
Rondo Daszyńskiego estas metrostacio de la dua linio de metroo de Varsovio. Ĝi estas lokita okcidente de Rondo Daszyńskiego laŭ la nomo de Ignacy Daszyński.
La stacio estis malfermita al vojaĝantoj la.
Ethel Spowers
Ethel Louise SPOWERS (la 11-an de julio 1890 en South Yarra, Melburno - la 5an de majo 1947) estis aŭstralia artisto, asociita kun la Grosvenor Lernejo de Moderna Arto en Londono. Ŝi estas precipe konata pro siaj linoleumtranĉoj, kiuj estas inkluditaj en la kolektoj de gravaj aŭstraliaj kaj britaj artgalerioj. Ŝi ankaŭ estis fondinto de la Nuntempa Arto-Socio, reklamante modernan arton en Aŭstralio.
Vivo
Ethel Louise Spowers naskiĝis al patro de Nov-Zelando kaj patrino kiu naskiĝis en Londono. Ŝia patro, William Powers, estis gazetposedanto. Ŝi estis edukita en Melbourne Girls' School. Ŝia familio estis riĉa kaj klera, kaj posedis domegon en St George's Street, Toorak. Ethel daŭre vivis tie en sia plenaĝeco kaj konservis studion super la staloj.
Spowers estis trejnita kiel artisto en Melburno, kaj ankaŭ studis en Parizo (plejparte kun Andre Lott).
Steinrode
Steinrode, kreita en 1950 el kunligo de la loĝlokoj Epschenrode kaj Werningerode, ĝis la 1-a de decembro 2011 estis memstara administra komunumo en Germanio kaj ekde tiam estas parto de la novkreita komunumo Sonnenstein. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 539 loĝantojn.
Ethel Spowers
Kariero
Ŝia arta stilo kaj fokuso ŝanĝiĝis en 1928-1929 kiam ŝi studis linoleumprintadon kun Claude Flay ĉe la Grosvenor Lernejo de Moderna Arto en Londono. Ŝi estis unu el pluraj aŭstraliaj artistoj ĉe la Grosvenor Lernejo, inter ili Dorit Black kaj Evelyn Winifred Seim. Ŝi prenis pli da lecionoj en 1931, dum kiuj ŝi absorbis modernajn ideojn de dezajno kaj komponado de la lernejestro de la Grosvenor Lernejo.
En la 1930-aj jaroj ŝiaj verkoj altiris kritikan atenton por ĝiaj aŭdacaj kaj simplaj formoj, sento de ritma movado, klara uzo de koloro kaj humura observado de ĉiutageco, kaj precipe la mondo de infanoj, tiuj estis regule ekspoziciitaj ĉe la Redfern Gallery, en Londono.
Spowers establis ekspozicion de aŭstraliaj linoleumtranĉaĵoj en Melburno en 1930. En 1932 ŝi iĝis la fondinto de la Societo por nuntempa arto, kaj reklamis modernan arton en Aŭstralio.
Spears mortis la 5-an de majo 1947, post longa malsano pro kancero, en Melburno, 56-jaraĝa. Ŝi estis entombigita en Faulkner Memorial Park.
Heredo
Infanlibro ilustrita fare de Spowers, estis publikigita jaron post ŝia morto. Eldonoj de la libro daŭre estas haveblaj de uzitaj librovendistoj.
La Artgalerio de NSW tenas plurajn da ŝiaj verkoj, kelkaj de frua periodo de realisma ilustrado, kaj aliaj montrante la konsiderindan influon de la Grosvenor Lernejo.
La Nacia Galerio de Aŭstralio tenas 47 el ŝiaj presaĵoj de la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj.
La Brita Muzeo kaj la Muzeo Viktoria kaj Alberto aĉetis kelkajn el ŝiaj tranĉverkaĵoj.
Spowers ŝajne detruis kelkajn el ŝiaj originaj verkoj malfrue en sia vivo; la pluvivaj presaĵoj estas aparte aprezitaj fare de kolektantoj.
(54672) 2000 WO180
(54672) 2000 WO180 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, ano de la tiel nomata « Troja Tendaro », tie estas : kiu orbitas, kun granda klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).
25531 Lessek
25531 Lessek estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Justin Lessek, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2009, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Lincoln Park High School de Ĉikago (Ilinojso).
Brieva
Brieva [BRJEba] estas municipo en la centrosudo de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierras de Segovia (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo Brieva estas etimologie komprenebla eble kiel Vadejo aŭ Kratagejo.
Toponimio
La loknomo Brieva estis uzita almenaŭ ekde la 13-a jarcento.​ Teorioj sugestas, ke ĝi devenas de la kelta briva ‘ponto’ aŭ de la latina brevia ‘vadejo’.​ Sed la ĝusta deveno eble estas en la latina vêpres, is ‘kratago, dorno, rubuso’, kun posta fonetika evoluo vêpra > vebra > vreba > vrieba.​ Aparte ĝi povus aludi al reloĝado farita el Brieva de Cameros (La Rioja) aŭ Brieva de Juarros (Burgos). Ties etimologia signifo estas tre ofta, pro kio anstataŭ referenco al deveno de reloĝantoj, ĝi povis estis domaro fondita en loko kun rubusoj.​
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,70 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 94 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 200 el la 1900-aj jaroj.
Ĝi distas nur 13 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Cabañas de Polendos, Adrada de Pirón, Torreiglesias, Espirdo, Santo Domingo de Pirón kaj Basardilla.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe rura turismo kaj funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis.
Maskolanio
Pli rara vaganto en Brita Insularo, ĉar unu birdo estis vidata en Skotio en oktobro 2004 kaj dua brita vidaĵo okazis en Insulo Sankta Maria en la Insuloj de Scilly en novembro 2006.
Maskolanioj reproduktiĝas en malferma arbaro kaj kultivkamparo. La nesto estas konstruita en arbo, kie la ino demetas 4-7 ovojn.
Aspekto
Masklo de Maskolanio estas rimarkinda birdo, kun nigrablanka plumaro kaj oranĝecaj flankoj. Tiu mezgranda paserino estas la plej malgranda lanio 17-18 cm longa. Ties supraj partoj, nome krono, dorso, longa vosto (kun blankaj eksteraj vostoplumoj) kaj flugiloj estas ĉefe nigraj; estas blankaj flugilmakuloj nome ŝultra strimakulo kun formo de “V” vidita de malantaŭe, kiel ĉe kelkaj afrikaj lanioj, kaj strio en unuarangaj flugilplumoj kiel ĉe plej parto de lanioj, sed ne tiom markataj. Ili estas videblaj dumfluge. La vizaĝo estas blanka escepte ĉe larĝa nigra maskolinio, tipa inter lanioj sed ne tiom larĝa el la beko kaj plilarĝiĝanta malantaŭ la okulo; ĉiukaze tiu masko ege kontrastas el la blankaj vizaĝo kaj tre markata frunto kaj pro tio nomigas la specion, kvankam la latina scienca nomo aludas al nordafrika parto de ties teritorio. La resto de subaj partoj estas blankaj ĉefe la gorĝareo kun oranĝecaj flankoj.
NGC 5778
NGC 5778 (aliaj indikoj — NGC 5825, DRCG 31-35, UGC 9590, VV 766, MCG 3-38-50, NPM1G +18.0429, ZWG 105.66, PGC 53279) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Maskolanio
Aspekto
Ĉe inoj kaj junuloj supraj partoj estas malhelgrizaj pli ol nigraj, kaj la oranĝecaj flankoj estas malpli brilaj kaj malpli etendaj. Junuloj havas tre skvamecajn grizajn suprajn partojn, kaj blankajn subajn partojn kiuj estas ankaŭ skvamecaj.
NGC 5778
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5778, NGC 5825.
Maskolanio
Aspekto
La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn, nome malgrandajn birdojn, kricetojn kaj lacertojn. Ili ĉasas ĉefe el elstaraj ripozejoj, kiel aliaj lanioj, sed ofte el duonkaŝejoj.
NGC 5778
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Maskolanio
Aspekto
La kanto estas iom neregula trilado.
Kulturaj referencoj
<br style="clear:both">
Korvineloj
Tiuj estas tre grandaj lanioj troviĝantaj en subsahara Afriko. Ili estas gregemaj specioj, malkiel la veraj lanioj de la genro Lanius, kaj ili havas tre longajn vostojn.
La lanioj Corvinella estas birdoj de malferma savana habitato tipe vidataj ripozantaj rekte sur elstara ripozejo en arbopinto aŭ telefonkabloj. Ili eksaltas al predo, foje kaptata dumfluge, sed ĉefe surgrunde. Tiuj specioj kaptas ĉefe grandajn insektojn, sed manĝas ankaŭ malgrandajn birdojn, reptiliojn kaj mamulojn.
Ambaŭ seksoj de ambaŭ specioj estas similaj, sed distingeblaj.
Muzeo de Natura Historio (Florenco)
La Muzeo de Natura Historio (Museo di Storia Naturale di Firenze) estas naturhistoria muzeo kiu konsistas el 6 ĉefaj kolektoj, situantaj en Florenco, Italio. Ĝi estas parto de la Universitato de Florenco. La muzeaj kolektoj estas viziteblaj matene escepte merkredojn, kaj la tutan sabaton; eniro estas paga.
La muzeo malfermiĝis la 21an de februaro 1775 fare de la Granda Duko Pietro Leopoldo kiel Imperia Reĝa Muzeo de Fiziko kaj Natura Historio. Tiam ĝi konsistis el kelkaj naturhistoriaj kolektoj gastigitaj ene de la palaco Torrigiani ĉe Via Romana. Tra la pasintaj du jarcentoj, ĝi ege kreskiĝis kaj nune formas unu el plej gravaj kolektoj en Italio.
(117106) 2004 OT6
(117106) 2004 OT6 estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Zdětín
Nomon Zdětín portas pluraj municipoj:
Max Waldau
Max WALDAU (vere: Richard Georg Spiller von Hauenschild; naskiĝinta la en Vroclavo, mortinta la  en Szczyty en Supra Silezio) estis germana verkisto. Li apartenis al la movado Juna Germanujo.
Vivo
Komence Waldau studis en Vroclavo kaj Heidelberg jursciencojn antaŭ ekokupiĝi pri modernaj lingvoj, historio kaj filozofio. Poste li vojaĝis tra Germanujo, Svislando, Francio, Belgio kaj Italujo. Krome li frekventis la agrikulturan akademion en Prószków ĝis kiam la tumultoj revoluciaj revokis lin al la familia bieno al Szczyty kie li daŭre ekloĝis.
Graveco
Liaj verkoj estas, krome la porjunula skribitaĵo »Ein Elfenmärchen« (Heidelberg 1847), jenaj: »Blätter im Winde« (Leipzig 1848), »Kanzonen« (Leipzig 1848) »O diese Zeit« (kanzono, Hamburg 1850), »Für Gottfried Kinkel. An den Prinzen Friedrich Wilhelm von Preußen« (poemo, Ratibor 1850), »Cordula. Graubündener Sage« (Hamburg 1851), »Rahab, Frauenbild aus der Bibel« (Hamburg 1855). Ili ĉiuj brilas per mira lingva impreso, sed »Cordula« ankaŭ per freŝa varmeco kaj sentoaŭtentikeco. Krom tradukaĵon de la pellico-a »Francesca da Rimini« li eldonis liberan imitadtradukon de la provencaĵo »Sirvente von Peyre Cardinal« (Hamburg 1850). Grandan laŭdon gajnis ankaŭ romanoj liaj: »Nach der Natur« (Hamburg 1850), »Aus der Junkerwelt« (Hamburg 1850), bildoj el la politika maltrankvila periodo tuj antaŭ kaj malantaŭ 1848, aĵoj spritaj kaj idealismaj sed mankantaj artan perfektecon.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 8. Leipzig 1907, p. 873 (tie ĉi interrete)
Fuĝo al Egiptio
La Fuĝo al Egiptio estas epizodo de la infanaĝo de Jesuo. Inter ĉiuj libroj kiuj konsistigas la la kanonan Novan Testamenton, tiu epizodo estas registrita nur en la Evangelio laŭ Mateo (2,13-23), laŭ kiu Jozefo ŝajna patro de Jesuo, kune kun Maria kaj ĵusnaskita Jesuo, forfuĝas al Egiptio post la vizito de la saĝuloj ĉar li eksciis ke Herodo la Granda intencis murdigi la infanojn de la zono, kio tuj post okazos per la Masakro de la Senpekuloj; la epizodo ĉeestas ankaŭ en fontoj nekanonaj kaj en tradicioj de la Kopta Eklezio.
La evento ofte estas prezentita en la kristana arto, figura kaj literatura, ĉe multege da kulturoj.
Rakonto de la evangelio laŭ Mateo
Laŭ la Matea rakonto, la magoj, aŭ saĝuloj, antaŭe vizitas la reĝon Herodon por informiĝi ĉe li kie troveblas la ĵusnaskita reĝo de la Judoj. Herodo, timante ke, la infano povus minaci lian tronon, provas lin mortigi (2, 1-8) ordonante la morton de ĉiuj infanoj havantaj du jarojn aŭ malpli. Sed anĝelo de la Sinjoro aperis dumsonĝe al Jozefo kaj lin avertas pri la danĝero, konsilante ke li prenu la infanon kaj ties patrinon kaj rifuĝiĝu en Egiptio: tiel ke Jesuo povu esti savita.
Post la morto de Herodo, la anĝelo reaperas dumsonĝe al Jozefo por komprenigi al li ke la familio povas reveni al sia teritorio: Jozefo, tamen, informiĝas ke en Judujo regnas la filo de Herodo, Herodo Arĥelao, kaj, timante pro la vivo de la infano, anstataŭ restadi en Judujo iras loĝi en Nazareto de Galilea.
Profetaĵo de Hoŝea
En Mateo estas citita (2,15) versego el la libro de Hoŝea (11,1) de la Malnova Testamento: “Kiam Izrael estis junulo, Mi lin ekamis, kaj el Egiptujo Mi vokis Mian filon”, kiu laŭ la evangelia aŭtoro estis profetaĵo plenumita per la reveno de Jesuo el Egiptio: “kaj restis tie ĝis la morto de Herodo; por ke plenumiĝu tio, kion la Eternulo parolis per la profeto, dirante: El Egiptujo Mi vokis Mian filon” (2,15). Temas pri versego referencanta al historia evento de Eliro en kiu la izraela popolo estas dirita de Dio “'mia filo”, kiel jam antaŭe (4,22-23) «[...] Izrael estas mia filo [...] lasu foriri mia filo».
Aliaj rakontoj similtemaj
Se la Evangelio laŭ Mateo, unika kanona fonto transdonanta la rakonton de la fuĝo al Egiptio, silentas pri la jaroj travivitaj de la familio en Egiptio, la epizodo de la fuĝo kaj la vivo de Jesuo kaj de ties gepatroj en la egiptia tero estas priskribataj en diversaj rakontoj de la Apokrifoj de la Nova Testamento; tiuj ĉi fantaziumas pri palmarboj inkliniĝantaj antaŭ la pasanta Jesuo, pri dezertaj bestoj lin omaĝantaj, renkonto kun du rabistoj kiuj estos, poste, krucumitaj kun li, krom aldoni detalojn kiel la kuniĝon al la familio de Salomea kiel mamnutristino.
Andreo Osiandro
Andreas Osiander (1498-1552) estis germana luterana teologo, astronomo, matematikisto, erudiciulo, hebreisto, polemikisto. Li estis patro de Luko Osiandro (1534-1604), kaj avo de Andreas Osiander, la Juna (1562-1617) kaj Luko Osiandro, la juna (1571-1638). En la 9-a de julio 1515 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Ingolstadt antaŭ ol ordiniĝi kiel pastro en 1520. En la sama jaro li komencis labori en la Aŭgustena Monaĥejo kiel profesoro pri la hebrea.
Biografio
En 1522, li nomumiĝis por la Preĝejo de Sankta Laŭrenco, en Nurenbergo, kaj en tiu sama epoko li deklaris sin luterana fariĝante unu el ties plej elstaraj parolistoj. Dum la Unua Dieto de Nurenbergo (1522), li konatiĝis kun Alberto de Prusio (1490-1568), Granda Majstro de la Ordeno de la germanaj kavaliroj, kaj plenumis gravan rolon en la konvertiĝo de la granda majstro. Li ankaŭ havis gravan rolon en la debato okazinta en la urbo de Nurenbergo cele al adoptiĝo de la Protestanta Reformo, en 1525. En tiu sama jaro Osiander edziĝis.
Osiander partoprenis en la Kolokvo de Marburgo, en 1529, en la Dieto de Aŭgsburgo (1530) , kaj en la subskribo de la artikoloj de Ŝmalkaldo. Dum la Interna Rezolucio de Aŭgsburgo, li estis devigata forlasi Nurenbergon, kaj establiĝis unue en Vroclavo, pli malfrue, en la 20-a de januaro 1549, en Königsberg kiel profesoro pri teologio en la ĵus fondita Universitato de Königsberg, indikita de Alberto de Prusio. Osiander vivis kaj laboris en Königsberg ĝis sia morto en 1552. Liaj doktrinaj vidpunktoj estis forte kontraŭataj de la sukcedantoj de Lutero, kaj la afero Osiander pludaŭris eĉ post la morto de sia kreinto. Lia nevino Margareta edziniĝis al Thomas Cranmer (1489-1556), estonta ĉefepiskopo de Canterbury.
Koperniko
En 1538, Georg Joachim Rheticus (1514-1574) petis permeson je foriĝo el la Universitato de Wittenberg por viziti la germanajn astronomojn. En Nurenbergo li konatiĝis kun Osiander, kies ŝatokupo estas matematikaj sciencoj. Kiam "Narratio Prima", lia unua verko estis presita, en 1540, vekante la debaton pri la kopernika astronomio, kopio sendiĝis al Osiander, kiu ŝokiĝis pri la aserto je la vereco de la nova sistemo, ĉar li konsideris la dian revelacion kiel sola verfonto. Kiam Rheticus kaj Koperniko interŝanĝis leteron, en la 20-a de aprilo 1541, dum Rheticus atendis en Fraŭenburgo ke Koperniko faru la lastajn ŝanĝojn en sia manuskripto "De revolutionibus orbium coelestium", Osiander insistis pri la metado de la enkondukaj eldiraĵoj de la aserto ke la kopernika sistemo, eĉ surbaze de ekzaktaj astronomiaj kalkuloj, povus esti falsaĵo. Koperniko firme rifuzis la rekomendon de Osiander.
Malgraŭ tio, la sekvantaj okazaĵoj ebligis al Osiander disvastigi siajn fikciajn sciencajn filozofiojn pri la "De revolutionibus", dum ties aŭtoro kuŝis senhelpa kaj mortanta en la dista Fraŭenburgo. Koperniko fidis la presadon de sia verko al Rheticus, kiu kontrolis la unuajn etapojn de la procezo en la presejo de Johannes Petreius (1497-1550), en Nurenbergo. Kiam Rheticus devis iri al la Universitato de Lepsiko, kiu estis ĵus nomuminta lin kiel profesoro pri matematiko, li estis anstataŭita de Osiander kiel eldonisto de la verko de Koperniko, kiu kaŝite invadis la aŭtentikan originalaĵon interŝanĝe de prefaco kompilita de li mem, elmontrante siajn kontraŭ-kopernikajn vidpunktojn.
Osiander estis pli simpatia al la matematikisto Ĝerolamo Kardano (1501-1576). Ili ambaŭ estis astrologoj, kaj interŝanĝis leterojn dum kvin jaroj antaŭ ol Kardano, en la 9-a de januaro 1545, dediĉi sian "Artis magnae sive de regulis algebraicis liber unus" - kiu originigis la teorion pri la algebraj ekvacioj - al Osiander, kiu preparis la verkon por Petreius.
Apokrifo de Johano
La Apokrifo de Johano (nome Libro de Johano la Evangeliisto aŭ Sekreta libro de Johano aŭ Sekreta revelacio de Johano, ĉar ĉi-kaze "apokrifo" signifas «sekreta»), estas evangelio greklingve kompilita en la 2-a jarcento (antaŭ ol 185) fikcie atribuita al Johano apostolo. Temas, do, pri apokrifa evangelio.
Andreo Osiandro
Verkoj
Osiander publikigis korektitan eldonon de la Vulgata Biblio, kun rimarkoj, en 1522, kaj iu Harmonio de la Evangelioj, en 1537. En 1533, publikiĝis "Brandenburg-Nuernbergische Kirchenordnung vom Jahre 1533" kie Osiander helpis kaj la originalan materialon kaj la finan eldonon. Ĉi-kombinita adorrulo kaj katekismo, estas la unua laboro inkludanta la ĉefaj sekcioj de la Eta Katekismo de Lutero, kies aŭtoro supozeble estas Osiander.
Apokrifo de Johano
Citita de Sankta Ireneo el Liono, tiun apokrifon oni opiniis perdita ĝis la malkovro de tri diversaj koptalingvaj versioj inter la kodeksoj de Nag Hammâdi]] en 1945, pli kvara versio
Andreo Osiandro
Verkoj
En 1550, Osiander publikigis du polemikaj debatoj: "De Lege et Evangelio" kaj "De Justficatione", kie li starigis siajn vidpunktojn pri la pravigo per la fido, dirante ke ĝi estis inokulita (prefere ol atribuita) al la homaro pro la dieco de Kristo, kies teorio estas kontraŭa al la opinio de Lutero kaj Kalvino, kvankam li akordis kun la fundamenta opozicio de la luteranismo kontraŭ la roma katolikismo kaj kalvinismo. Ĉi-konceptoj konserviĝis post lia morto far Johann Funck (1518-1566), kiu estis lia bofilo, sed tute malaperis post 1566. La vidpunktoj de Osiander estas priskribitaj kiel similaj al la instruoj de la orientaj ortodoksuloj pri la diigo aŭ teozo.
Apokrifo de Johano
Versioj
La Apokrifo de Johano estis libro ekstreme disvastigita inter la gnostikaj majstroj, kiuj ĝin replilaboris plurfoje, tiel ke pri ĝi hodiaŭ ni konas kvin versiojn:
Aerdenso
La aerdenso ρ (aŭ: denso de aero) indikas la mason da aero enhavita en difinita volumeno. Je marnivelo la aerdenso egalas al 1,2041 kg/m³ (0,0012 g/cm³) ĉe 20 °C. Tie ĝi estas kunpremata per la tuta maso da aero, kiu troviĝas supre de ĝi. Pro tio la aerdenso je granda altitudo iĝas ĉiam pli malgranda.
Apokrifo de Johano
Enhavoj kaj pritraktitaj temoj
La Apokrifo de Johano priskribas la apero de Jesuo al la apostolo, al kiu anoncas privilegian revelacion, ne transdonita dum sia predikado. Tiu sekreta revelacio priskribanta la kreon, falon, elaĉeton de la homaro entenas iujn elementojn tipajn de la gnostika doktrino, nome: