cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrikto Lörrach
La distrikto havas areon de 806 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Breisgau-Hochschwarzwald norde kaj Waldshut oriente, krome la kantonoj Bazelo urba, Bazelo kampara kaj Argovio de Svisio sude kaj la regiono Alzaco de Francio okcidente. La naturan limon al Svisio sude kaj Francio okcidente konsistigas la rivero Rejno.
Insulo Phillip
Turismo
Krome estas ankaŭ Wild Life Park, kiu gastigas pli ol 300 bestojn (speciale koalojn, kanguruojn, reptiliojn, papagojn...).
Multo el la Naturparko Filipinsulo kuŝas ene de la Filipinsula Grava Birdareo, tiele identigita de BirdLife International pro ties gravo ĉar eltenas gravajn populaciojn de Blua pingveneto, Fajnbeka pufino kaj Pacifika mevo.
Motorsport
Insulo Phillip estas fama en la historio de aŭstralia motorciklismo. Kurejo kunmetita el internaj stratoj de la insulo estis uzita por la originala ĉefkuro de Aŭstralio en 1928. Ĝi estis uzita ĝis 1935. En 1956 oni komencis konstrui la kurejon de Insulo Phillip.
La kurejo estis fermita en la 1970-aj jaroj kaj estis malfermita en 1989. Nun ĝi estas uzata por multaj motorciklokonkursoj.
Klimato
La 10-an de aŭgusto 2005, neĝo estis rimarkita sur la insulo. Tio estas tre nekutima afero.
Distrikto Lörrach
Administra divido
La distrikto konsistas el 42 komunumoj, el kiuj 8 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.
Urboj:
Neurbaj komunumoj:
Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.
Kulturo kaj vidindaĵoj
Vidindaj kulturaj kaj naturaj monumentoj estas la fortikaĵo Rötteln, la akvokasteloj Inzlingen kaj Schliengen, kastelo Bürgeln, la lago Nonnenmattweiher la stalaktita kaverno Erdmannshöhle, la kaverno Tschamberhöhle kaj la lago Eichener See. La laste menciita lago estas kuriozaĵo, ĉar dum plejparto de la tempo ĉi tute ne ekzistas: nur post fortaj pluvoj subtera akvo puŝiĝas supren kaj plenigas la valeton, post pluvoĉeso la akvo iom post iom malaperas. Same interesa estas vizito de la pitoreska pejzaĝo en la glaĉere estiĝinta valo Präger Gletscherkessel.
Internacie konatas la muzeo Vitra Design Museum en Weil am Rhein.
Ĉeĥa muziko
Multajn popolajn kantojn kolektis en la 19-a jarcento František Sušil kaj František Bartoš. Gravan tradicion havas blovinstrumenta muziko (František Kmoch), kies plej fama reprezentanto estas kanto "Domaĝe pri amo" (konata en germana traduko kiel "Rosamunde" kaj angle "Ber Barrell Polka") de Jaromír Vejvoda. Aktoro Karel Hašler estas nun tutnacie konata kiel aŭtoro de multaj folkloriĝintaj kantoj pri Pragaj motivoj. El pop-muzikaj kantistoj internacian reputacion akiris Karel Gott kaj lia komponisto Karel Svoboda.
Ĉeĥaj komponistoj (operoj, simfonioj)
Vilém Blodek - Antonín Dvořák - Zdeněk Fibich - Josef Bohuslav Foerster - Alois Hába- Leoš Janáček - Otakar Jeremiáš - Bohuslav Martinů - Josef Mysliveček - Oskar Nedbal - Vítězslav Novák- Otakar Ostrčil - Bedřich Smetana - Josef Suk
Ĉeĥaj komponistoj (polkoj, valsoj, pop-muziko)
František Kmoch - Jaromír Vejvoda - Karel Vacek - Karel Svoboda
Ĉeĥaj komponistoj (ceteraj)
Jiří Antonín Benda - Paul Blaschke - František Xaver Brixi- Šimon Brixi- Jan Ladislav Dusík - Petr Eben- Rudolf Friml - Ilja Hurník - Jaroslav Ježek - Vítězslava Kaprálová - Antonín Rejcha - František Xaver Richter- Jakub Jan Ryba - Josef Seger - Jiří Srnka - Jan Křtitel Vaňhal - Pavel Josef Vejvanovský - R. A. Dvorský
Ĉeĥaj dirigentoj (pop-muziko)
Karel Vlach - Gustav Brom - Václav Hybš
Ĉeĥaj instrumentistoj
pianistoj: Rudolf Firkušný - Josef Hála - Ivan Moravec - Pavel Štěpán
violonistoj: Iva Bittová - Gabriela Demeterová - František Drdla - Jan Hrubý - Václav Hudeček - Jan Kubelík - Rafael Kubelík - Jaroslav Kocian - Josef Slavík - Josef Suk - Jiří Pavlica - Alexandr Plocek - Otakar Ševčík - Jaroslav Svěcený - Pavel Šporcl - Ivan Ženatý
gitaristoj: Lubomír Brabec - Michal Hromek - Štěpán Rak
aliaj instrumentoj: Michaela Fukačová (violonĉelo) - Karel Krautgartner ( klarneto, saksofono) - Dagmar Platilová (harpo) - Václav Rabas (orgeno) - Zuzana Růžičková (ĉembalo) - Karel Pravoslav Sádlo (violonĉelo) - Felix Slováček (saksofono)
Ĉeĥaj operkantistoj
Beno Blachut - Karel Burian - Eva Děpoltová - Ema Destinnová - Libuše Domanínská - Eduard Haken - Václav Halíř - Marta Krásová - Magdalena Kožená - Dagmar Pecková - Eva Randová - Miroslav Smyčka - Maria Tauberová - Vilém Zítek - Ivo Žídek
Ĉeĥaj pop-kantistoj
Karel Gott - Waldemar Matuška - Václav Neckář - Daniel Hůlka - Jiří Suchý - Eva Pilarová - Hana Hegerová - Helena Vondráčková - Naďa Urbánková - Marta Kubišová
Ĉeĥaj muzikensembloj (klasika muziko)
Ĉeĥa filharmonio
Arkivo de UEA
Historio
La plej malnovaj eroj en la arkivo estas el la epoko kiam Hector Hodler estis direktoro de UEA. Sed esence pli da materialo envenis post la 1920, en la tempo de Hans Jakob. La materialoj el la ĝeneva epoko de UEA kaj la posta Serva Centro de Jakob estas unu el la plej gravaj kolonoj de la kolekto. Ankaŭ la postaj epokoj postlasis multe da materialo, ne nur el la Centra Oficejo de UEA, sed ankaŭ eksteraj kunlaborantoj. Tamen ĝi enhavas nur malmulton el medioj ekster UEA.
Aranĝo ekde 2005
De 2003 ĝis 2005 Ziko van Dijk laboris kiel arkivisto-bibliotekisto en UEA kaj aranĝis la Arkivon. Ĝi nun troviĝas en pli ol 700 arkivskatoloj.
Sully-sur-Loire
Sully-sur-Loire  estas loĝloko kaj franca komunumo, situanta en la regiono Centro-Valo de Luaro, departemento Loiret, en la arondismento Orleano kaj la kantono . Fine de en la komunumo vivis. Ĝi etendiĝas sur 43,60 km².
625 Xenia
625 Xenia estas granda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo August Kopff la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi estis nomita per la virina antaŭnomo "Xenia", verŝajne inspirita de la literoj de ĝia provizora nomo : 1907 XN
Jonsdorf
Jonsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Görlitz de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Jeanne-Marie Cash
Ŝi gvidis la unuan aperon de Pasporta Servo en 1974.
Lanrodec
(jen france, bretone Lanrodeg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Podmokly (Děčín)
Podmokly (Bodenbach) estas IV-a parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de Elbo kaj trafluas tra ĝi rojo Jílovský potok. La propra Děčín (Děčín I) situas sur la dekstra bordo de Elbo. Ĝis la jaro 1942 Podmokly estis memstara urbo. Estas ĉi tie registritaj 646 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Děčín IV-Podmokly situas en katastra teritorio Podmokly kun areo 6,88 km². En la katastra teritorio Podmokly situas ankaŭ partoj Rozbělesy (V), Letná (VI), Václavov (XXII) kaj Popovice (XXIII).
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1407.
En Podmokly vivis ekde ĉiam plimuulto de loĝantoj de germana nacieco. Parto de germanoj fuĝis tuj en la unuaj tagoj post la 9-a de majo 1945, la 16-an de majo 1945 alveturis ĝis Podmokly Revoluciaj gardoj. La germanaj loĝantoj estis estis senigitaj de la ĉehĥoslovaka civitaneco kaj en kelkaj ondoj plimulte deportitaj en Germanion aŭ en internejojn. La malplenajn loĝejojn sekurigis polico kaj preparis ilin por alvenontaj ĉeĥaj enloĝigontoj, multaj domoj fariĝis celo de marodado.
En Podmokly troviĝas Urba teatro Děčín, Paŝtista muro kun ZOO Děčín kaj multe da ĉiovendejoj. Tra Podmokly trafluas Jílovský potok.
Cerisy-Belle-Étoile
Cerisy-Belle-Étoile (antaŭe Cerisi-Belle-Étoile) estas franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Ceriséens aŭ Estoliens.
Mihály Pósfai
Mihály Pósfai [mihAj pOŝfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pósfai Mihály estas hungara mineralogo, profesoro, membro korespondanta (2010), ordinara (2016) de Hungara Scienca Akademio.
Mihály Pósfai  naskiĝis la  1963 en Szombathely.
Franciscus Maurolycus
Franciscus MAUROLYCUS, italie Francesco Maurolico, grekio Φραγκίσκος Μαυρολύκος (n. en Messina, m. 21-an/ ĉe Messina) estis eminenta universalscienculo. Li eltrovis, ke kaŭzoj de miopo kaj presbitio estas en la formkonsisto de la okulo.
Lia nomo donitas al luna cirko far jesuista astronomo Giovan Battista Riccioli en lia luna mapo de 1651.
Triumfa Arko de Parizo
La Triumfa Arko (Arc de Triomphe) estas monumento de Parizo lokita centre de la placo Charles de Gaulle, je la okcidenta fino de la avenuo de la Elizeaj Kampoj. Ĝi estas parto de la granda okcidenta-orienta akso de Parizo, ekde la palaco Luvro ĝis la kvartalo La Défense. La alto de la monumento estas proksimume 52 metroj, kaj la larĝeco estas 45 metroj. Ĝi estas la dua plej granda moderna triumfa arko de la mondo (la plej vasta troviĝas en Meksiko).
La Triumfa Arko estas unu el la plej famaj monumentoj de Parizo. Ĝi estis mendita en 1806, post la venko de Austerlitz fare de la imperiestro Napoléon Bonaparte. La monumento estis tiel grandega kaj kompleksa, ke ĝia konstruado ne finiĝis antaŭ la reĝado de Ludoviko-Filipo, en 1833-1836. La Monumento estas malfermita ĉiutage de 10:00 a.m. ĝis 10:30 p.m.
La Triumfa Arko en Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Parizon kun kvar grandaj vidindaĵoj el kiuj nur aludoj al Luvro kaj al Versajlo, dum pli atentaj priskriboj al la Ejfelturo kaj al la Triumfa Arko:
FITUR
En 2009 celebriĝis krome la unua okazo de Search Marketing Expo Travel@FITUR, la ĉefa kongreso de merkatado pri serĉistoj kaj sociaj retoj de la mondo, celebris sian foiron rilate la turismon en Hispanio.
Eksteraj ligiloj
Konsiloj por viziti FITUR
Decembro de 2011
Jen listo de okazaĵoj en decembro 2011.
Hermann Osthoff
Hermann OSTHOFF (naskiĝinta la en Unna-Billmerich, mortinta la  en Hajdelbergo) estis germana filologo. La filo de bienposedanto nuptis antaŭ 1873 Henriette Schölling (unu filo) kaj en 1878 Emilie Weeren (unu filo, du filinoj).
Vivo
Osthoff studis en Bonn, Tübingen kaj Berlino klasikan filologion, germanistikon, sanskriton kaj kompara lingvoscienco. En 1869 li doktoriĝis en Bonn per de Hermann Usener iniciatita disertaĵo kun la titolo Quaestiones mythologicae. Ekde 1871 li estis gimnazia instruisto en Kaselo; kiel privata docento li reekigis studojn en 1874 ĉe la Universitato de Lepsiko pri kompara lingvoscienco. Tie tre influis lin la prelegoj de August Leskien. Habilitiĝo sukcesis samloke en la jaro 1875-a. Du jarojn poste li vokitis Hajdelbergon kaj nomumitis orda profesoro pri hindeŭropaj studoj. Li dekanis en 1884/85 kaj 1894/95 kaj vicrektoris en 1899/1900).
Graveco
Kune kun Karl Brugmann li fondis la jungramatikan skolon iĝonte ties fervora porparolanto. Kun Brugmann li eldonis ses volumojn Morphologische Untersuchungen auf dem Gebiete der indogermanischen Sprachen (1878-1910). En komuna antaŭparolo por la unua volumo klarigitis la doktrinoj de la t.n. Lepsika skolo (pri la neniama aberacio de sonreguloj fonologie; pri la analogia principo morfologie). Liaj ĉefaj esplorkampoj estis la lingvoj helena kaj latina, sanskrito kaj la malnovĝermanaj idiomoj. Flanke li okupiĝis okaze de studvojaĝoj pri la armena lingvo kaj poste pri la kelta lingvaro.
Liaj publikaĵoj estis kun strikta jungramatika orientiĝo; plej gravis ĉie ajn morfologio kaj historia fonologio. Ĉirkaŭ la jaro 1890-a Osthoff pli ekinteresiĝis pri etimologio kaj semantikaj similiaĵoj. Vortkampe li do iĝis pioniro. Gravis li ankaŭ por la esplorado de apofonio kaj la disntigo inter la fortaj kaj malfortaj kazoj; en la eseo Zur frage des ursprungs der germanischen n-declination (Btrr. z. Gesch. d. dt. Sprache u. Lit. 3, 1876, p. 1-89) li deklaris unue la silaban literon r̥ ekzistanta en la hindeŭropa pralingvo. Por la helena lingvo li montris ke mallongigatas longaj vokaloj antaŭ r/l/m/n (tiu ĉi invento nomiĝas laŭ li Osthoffsches Gesetz).
Smiljan Rozman
Rozman naskiĝis en Celje en 1927. Baldaŭ post lia naskiĝo la familio transloĝiĝis al Mariboro kie li kreskis. Dum la Dua Mondmilito li estis devigita je punlaboro en Nazia Germanio kaj Nazie okupita Francio. Post la milito li laboris kiel fabrika laboristo, muzikisto, pentristo, aktoro kaj instruisto - kaj dumtempe kiel plentempa verkisto. Li mortis en Ljubljano en 2007.
En 1965 li gajnis la premion de la Fondaĵo Prešeren pro lia romano Druščina (La kunularo). En 1968 li gajnis la premion Levstik pro lia libro Reporter Tejč poroča (Raportoj de Tejĉ la raportisto).
Lia teatraĵo La sonoriloj (origine Zvonovi, libre publikigita nur en 1972) en esperantlingva versio estis unuafoje publike prezentita kadre de la 54-a UK 1969 en Helsinko, Finnlando, per la aktoro Mladen Serment de la Internacia Arta Teatro.
Oswald de Andrade
Oswald de Andrade (naskiĝinta la 11-an de januaro 1890 en San-Paŭlo; mortinta la 22-an de oktobro 1954 samurbe) estis brazila verkisto kaj kunfondinto de la brazila modernismo.Oswald de Andrade estis vivkunulo de artistino Tarsila do Amaral kaj kune kun ŝi kaj Mário de Andrade, Anita Malfatti kaj Menotti del Picchia membro de la Grupo dos Cinco [grupo de la kvin, kvinopo] kaj kunverkanto de la kultura revuo Semana de Arte Moderna. Li verkis du poetajn manifestojn, kies avantgardismajn postulojn li provis kontentigi per teatraĵoj kaj romanoj. Lia plej konata manifesto estis Manifesto Antropófago [Hommanĝula Manifesto]. Ĝxi enhavas programon por libera, senklasa socio sinapoga sur pratempoj matriarĥaj.
Antropofagio-Movado
Oswald de Andrade estis kunfondinto de sociokritikema kaj kulturrevolucia Antropofagio-Movado en Brazilo. Ĝi ekkaptis per ŝajnaj kontraŭdiroj kiel nacia-internacia aŭ regiona-mondcivita la plej aktualajn eŭropajn stiltendencojn kaj disvolvis per helpo de "tropika" regionismo novan memkonscion kiel kontraŭmovado kontraŭ la eŭropa regecokulturo. Laŭ la hommanĝisma devizo "Anstataŭ forŝovi la fremdan, manĝi la fremdan" li kaj la movado disvolvis artismajn kontraŭagojn kun laŭenhave etikaj kialigoj kontraŭ la detruemaj, superregemaj kaj rasismaj elementoj de eŭropa kulturo. Al la puremo, sciencemo kaj "europa sopiro je diferenco" li kontraŭmetis "la tropikajn kreskegon, alproprigon, naivecon, sovaĝecon kaj poezion". Sian nomon la movado ricevis laŭ bildo de Tarsila do Amaral Abaporú el 1928. Abaporú signifas en la tupia lingvo hommanĝulo (grekaĵo en la portugala: antropófago).
Ĉefaj verkoj
Krom manifestoj Poesia Pau-Brasil (1924) kaj Antropófago (1928), Oswald verkis la jenon:
Poezio
Li influos brazilajn postajn poetojn kiaj Carlos Drummond de Andrade, João Cabral de Mello Neto, aŭ Manoel de Barros, kaj eĉ la franclingvan poeton Blaise Cendrars.
NGC 1075
NGC 1075 (aliaj indikoj — PGC 10320, MCG -3-8-2, NPM1G -16.0103, IRAS02412-1624) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Montijo (Portugalio)
Montijo - prononco, laŭ sistemo IFA , kontraste de la samnoma urbo Montijo en Hispanio, kiu prononcatas - estas urbo de Portugalio. Ĝi situas en la distrikto Setúbal kaj la regiono de Lisbono. Fine de junio 2011 la urbo havis loĝantojn.
Yukio Tsuda
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Jukio Tsuda aŭ Jukio Cuda, japane 津田 幸男, n. la 15-an de aŭgusto 1917, m. la 17-an de aprilo 1979) estis japana futbalisto. Li de 1940 ĝis 1951 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Hotelo Crillon
La hotelo Crillon (franclingve hôtel Crillon) estas unu el la plej malnovaj kaj luksaj hoteloj de la tuta mondo. Ĝi troviĝas en Parizo sur la placo de la Konkordo, iomete antaŭ la eko de la avenuo de la Elizeaj Kampoj.
La hotelo entenas 103 ĉambrojn, kaj konsistigas unu el la du samaspektaj konstruaĵoj lokitaj je la du flankoj de la rue Royale, starigitaj en 1758 de la arkitekto Louis-François Trouard (pro mendo de Ludoviko la 15-a).
La konstruaĵo devis origine esti oficiala loko, sed rapide fariĝis luksa hotelo. Ĝi estis akirita en 1788 de la grafo de Crillon, nur iomete antaŭ la franca revolucio de 1789. La familio de la grafo reakiris la hotelon post la revolucio kaj konservis ĝin ĝis 1907, kiam la konstruaĵo spertis grandan renovigon far la arkitekto Gabriel-Hippolyte Destailleur.
Parabolo (retoriko)
Parabolo estas stila figuro simila al fabelo, t. e., malgranda kaj kun morala celo. Malsame al fabelo, en ĝi agas homoj kaj ne bestoj aŭ naturaj elementoj.
Imidazolino
Imidazolino aŭ duhidroimidazolo estas grupo da izomeroj kun dunitrogenhavaj nesaturitaj heterociklaj ringoj. La dunesaturitaj homologoj estas la imidazoloj kaj la tute saturitaj homologoj estas la imidazolidinoj.
Multaj imidazoloj estas biologie aktivaj. Plejmulto el la bioaktivaj substancoj ligiĝas al arila kaj alkila grupo sur la karbono inter la du nitrogenatomoj. Multaj derivaĵoj de la imidazolinoj estas uzataj kiel antihipergiklemiaĵoj, antiinflamaĵoj, antihipertensiaĵoj, antihiperkolesterolemaĵoj kaj antideprimaĵoj. Ekzemple, la imidazolinhava drogo konata kiel klonidino estas uzata sola aŭ kombinita kun aliaj medikamentoj en la traktado de sangopremo, dismenoreo kaj hipertensiaj krizoj.
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> 2-Mehyl-imidazoline.png| Lizidino 2-Phenyl-2-imidazoline.png| Fenil-imidazolidino Rilmenidine.svg| Rilmenidino Moxonidine.svg| Moksonidino Benzimidazoline structure.png| Benzimidazolino Alinidine.png| Alanidino Napamezole.svg| Napamezolo Romifidine.png| Romifidino Ethylenthioharnstoff.svg| Tioimidazolidono Imidazolidinone.png| Imidazolidinono </Gallery>
The Star-Spangled Banner
"The Star-Spangled Banner" ("La Stelplena Standardo") estas la oficiala nacia himno de Usono. La tekston verkis Francis Scott Key je la 20-a de septembro, 1814, dum la defendado de Fortikaĵo McHenry. La Esperantan tradukon verkis William George Adams.
Tor-Cairn
Tor-Cairn estas prahistoria kultloko, kiu ekzistas sur la Britaj insuloj, precipe en Kornvalo kaj Devon sed ankaŭ en Kimrujo: ĝi konsistas el ronda kadro el ŝtonoj aŭ platformo el nefiksitaj ŝtonoj ĉirkaŭ natura tor, kelkfoje ĉirkaŭita de fosaĵo. La diametro de la proksimume 35 konataj tor-kairnoj varias de 12 ĝis pli ol 30 m kaj la alteco varias de 0,5 m ĝis 4,0 m. Ekzistas ĝenerale alirejo.
Trovaĵoj de iloj el siliko, ceramiko, gravelo kaj kvarco kaj respektive armiloj kaj ornamaĵoj el bronzo datumis la la kairnojn en la frua 2a jarmilo a.K., en la frua bronzepoko.
Ekzemploj estas: Alex Tor, Catshole Tor, Corndon Tor, Cox Tor, Hameldown Tor, Limsboro Cairn, Rough Tor, Tolborough Tor, Top Tor, Tregarrick Tor, White Tor (Peter Tavy) kaj Yes Tor.
Mu Kanazaki
Mu Kanazaki (japane 金崎 夢生, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2009 ĝis 2017 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Tamás Fabiny
Tamás Fabiny [tamAŝ fabini?], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fabiny Tamás estis hungara luterana pastro, episkopo, altlerneja instruisto.
Tamás Fabiny naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Tamás Fabiny studis en Luterana Teologia Akademio en sia naskiĝurbo inter 1977-1982, en la lasta jaro li pastriĝis. Inter 1982-1986 li estis pastro en Siófok, Kötcse kaj Balatonszárszó. La sekva pastra stacio estis en Kőbánya (1986-1999), sed li ankaŭ studis en la studjaroj 1984, 1993 kaj 1998 en Erlangen, en 1985 en Ĉikago. Ekde 1989 li ekinstruis en la akademio, kie post jaroj li iĝis katedrestro. En 2005 li estis elektita episkopo. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn en 1994, 1996 kaj 2005.
Baranguá
Baranguá [baranGŬA] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
Manru
Manru estas opero komponita de Ignacy Jan Paderewski. Ĝi unue estis prezentita en Dresdeno (kantita en la germana) je la 29-a de Majo 1901, kaj post tio sekvis la pollingva prezentaĵo en Lvovo je la 8-a de Junio 1901 kaj en Usono en 1902. La opero temas pri pola cigano.
Baranguá
La loĝloko Baranguá mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Baranguá suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Baranguá oni malaltiĝis el 28 loĝantoj en 1980 ĝis nunaj nur 6 loĝantoj (2019).
Les Vans
Les Vans estas komunumo en la franca departemento Ardèche kaj Arondismento Largentière, en la regiono Auvergne Rhône-Alpes) kaj havas 2812 loĝantojn (2008). La loko estas parto de la distrikto de Largentière.
Aladjino (distrikto Dmitrov)
Aladjino (Аладьино) estas vilaĝo en distrikto Dmitrov, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 8 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Les Vans
Les Vans estis en la 1960-aj jaroj, kunvenejo por hipioj; multaj el ili iris loĝi en la tiamaj forlasitaj domoj (hameaux).
Lanrivain
(jen france, bretone Larruen) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Sarreguemines
Sarreguemines estas franca urbo kiu troviĝas en la orienta parto de la departemento Moselle (Mozelo), kaj do en la regiono Loreno. La germana nomo de la urbo estas Saargemünd. La loĝantoj estas nomataj en la franca "Sarregueminois", en la germana "Saargemünder".
Geografio
Sarreguemines situas ĉe la germana landlimo, kie la rivereto Blies [prononcu blis] enfluas en la riveron Sarre (france) aŭ Saar (germane). Tion konfirmas la etimologio de la urbonomo, ĉar la germana vorto "gemund"signifas "konfluejo" (Vidu supre la nomo de la urbo en la germana). La urbo apartenas al la eŭrodistrikto Saarbrücken-Forbach, kies loĝantaro proksimumas 700 000 geloĝantoj.
Ĝia urbaro etendiĝas ambaŭflanke de la franc-germana limo. La urbara aero sur la franca teritorio entenas 42077 loĝantojn. La urbo Sarreguemines estas la kvina plej homplena komunumo de la departemento Moselle. Laŭ taksado de la INSEE dum februaro 2008, ĝia loĝantaro proksimumas de nun 21 000 loĝantojn, t.e. malkresko de proksimume 7% ekde 1999.
Ekde 1997, la francan urbon Sarreguemines ĉepasas la tramveturilo de la germana urbo Saarbrücken.
Karlo la 10-a (Francio)
Karlo la 10-a (Charles X, naskiĝis en la palaco Versailles la 9-an de oktobro 1757, mortis la 6-an de novembro 1836) de la burbona dinastio, estis franca reĝo ekde 1824 ĝis 1830.
Li estis nepo de Ludoviko la 15-a, kaj frato de Ludoviko la 16-a kaj Ludoviko la 18-a. li estis kronita laŭ la tradicia rito en la katedralo de Reims kaj regis ĝis la Franca revolucio de 1830.
Vivo
La grafo de Artois edukitis ĉe la kortego frivola de la avo Ludoviko la 15-a kio ja senteblis en la karaktero ne tro firma de Karlo. En julio 1789 li donis la signon je elmigro de la nobeloj kaj migradis multloke por havigi malamikojn al revolucia Franclando. Ĉe imperiestro Leopoldo la 2a estanta en Mantuo li reklamadis por atako kontraŭ Franclando. Li partoprenis la Kongreson de Pillnitz kaj estis en la taĉmenton de la emigrintoj okaze de la invado en 1792. Post la ekzekuto de Ludoviko la 16-a Karolo nomumitis generalleŭtenanto de la reĝolando kaj provis albordiĝi en 1795 helpe de angla eskadro sur la insulo Yeu. Poste li vivis en Londono kun pensio de 15.000 pundoj respektive en Hartwell House apud Aylesbury ĉe la frato. Kiam la aliancanoj marŝis kontraŭ Parizon en 1814, Karlo aperis en Franclando multloke por proklami la neceson de liberiĝo. En Parizo li transprenis la registraran estron en la nomo de Ludoviko la 18-a en la rango de generalleŭtenanto. Li proklamis la liberecon de la gazetaro, la malakcepto de la leĝaro Droits réunis (12.4.1814). Krome li agnoskis la fundamentajn partojn de la konstitucio kaj faris militĉesigon kun la aliancanoj. Post la reveno de Napoleono Bonaparte (1815) Karlo fuĝis kun la reĝa familio al Gento.
Restauracio la 2-a
Post la dua restaŭracio Karlo kaj siaj samideanoj (»Pavillon Marsan«) montris diboĉan reakcian volupton intrigante kontraŭ la frato Ludoviko la 18-a, kontraŭ la Ĉarto de 1814 kaj la parlamentaj ĉambroj. Post la tronsukcedo en la 16.9.1824 kaj mezepokoza kronsurkapmetado li komencis politikon modestan. Sed baldaŭ li reprenis reakcian direkton nomumante Villèle ministro kaj Polignac registarestro (anstataŭ la ekvilibrema Martignac). Per sukcesoj en ekstera politiko Karlo intencis trankviligi la francojn: en 1830 li startigis la kampanjon en Alĝeron. Sed tio ne sufiĉis kaj 221 liberalaj deputitoj de la parlamento pli kaj pli sentis vere reprezenti la popolon. Por subpremi la opozicion Karlo dekretis la fifamajn Ordonojn juliajn. Ili eksplodigis la Revolucion de 1830. En la 2.8.1830 Karlo demisiis por la nepo Henriko de Bordeaux. Poste li vivis en Edinburg, Prago, Kirchberg am Walde (Distrikto Gmünd) kaj Gorico. Karlo edzinigis en 1883 Marie-Thérèse de Savoie kiu naskis la dukojn de Angoulême kaj de Berri.
Colliano
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Leono la 10-a, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Karlo la 10-a (Francio)
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 10. Leipzig 1907, p. 636-637, kio legeblas tie ĉi interrete.
Colliano
Najbaras la komunumoj Buccino, Contursi Terme, Laviano, Muro Lucano (PZ), Oliveto Citra, Palomonte, San Gregorio Magno kaj Valva.
47294 Blanský les
47294 Blanský les estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 2:7 kun la Tero. Ĝi estis malkovrita la de la ĉeĥaj geedzoj kaj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Gupta imperio
Deveno
La guptaj reĝoj atingis la potencon ĉirkaŭ la jaro 330 kaj metis finon al la malgranda ŝtatareco, kiu regis sur la hinda subkontinento ekde la falo de la kuŝana imperio.
Fondinto de la gupta-dinastio estis Ĉandragupto la 1-a, kiu devenis de kŝatrija familio kaj regis de ĉirkaŭ 320 ĝis 335. Oni ne konfuzu ĝin kun Ĉandragupto Maŭrjo, kiu fondis la dinastion Maŭrjo, ĉirkaŭ 6 jarcentojn antaŭe. Ĉiuokaze ne estas trovitaj moneroj de antaŭuloj, tiel ke la postulata reĝa deveno estas sufiĉe malpreciza. Sed pro la geedziĝo de Ĉandragupto kaj Kumaradevi, princino de la familio Liĉavi, li sukcesis iĝi reĝo en la regiono de la Gango, najbare al Magadho.
47294 Blanský les
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Blanský les (arbaro Blanský) en sudbohemia: monta regiono rimarkinda pro ambaŭ historia kaj biologia perspektivoj; la tiea ĉefa pinto estas la Monto Kleť. La origina planta kovraĵo estis kreita de fagoj. Blanský les estas ankaŭ la nomo de la areo de protektata pejzaĝo.
Gupta imperio
Disvastiĝo
Sub Samudragupto estiĝis en Hindujo ormoneroj, kiuj montris la reĝon ne nur kiel konkerinto, sed ankaŭ kiel muzikisto. Tiuj impresaj moneroj estis kiel ankaŭ la titoloj de la guptidoj (proksimume: Maharajahiraja Paramabhattaraka, tio estas la "granda reĝo de reĝoj, plej alta suvereno" grava propagandilo kaj krome simbolo de bonfarto. La reĝo mem vidis sin kiel unua hindo, kiel ĉakravartin (litere: radopuŝanto), kiel ideala reganto, kiu turnas la radon de la vivo kaj regas la mondon.
Sub Ĉandragupto la 2-a
La politika lerteco de siaj regantoj bone pagigis la guptan imperion: lokaj oficistoj iĝis riĉegaj pro rajto je parto de la impostoj, komercistoj riĉiĝegis per komerco inter Ĉinujo kaj la Mediteraneo, ĉar ili kontrolis la komercvojojn. La registara potenco en urboj estis ofte transdonita al gildoj de metiistoj, komercistoj kaj bankistoj kaj multaj urbaj konsilistoj estis metiistoj, artistoj kaj negociistoj. Ĝenerale hindiaj urboj el tiu epoko havis plej altan ekonomian kaj kulturan valoron ol dum la posta hinda mezepoko.
Menciindas ankaŭ kelkaj informoj de la ĉina pilgrimula monaĥo Faksian, kiu vojaĝis de 399 ĝis 412 tra la imperio de Ĉandragupto la 2-a. Li skribis "La popolo estas riĉa kaj feliĉa, ne eltenas kapan imposton aŭ ŝtatajn limigojn. Nur tiuj, kiuj konstruas sur la lando de la reĝo pagas grundimposton. Ili estas liberaj foriri aŭ resti. La reĝo regas la landon sen uzo de mortopuno. Eĉ perfidulegoj estas punitaj nur per forhako de la dekstra mano."
En la epoko de la dinastio Gupto okazis la renoviĝo de hinduismo: malnovaj tekstoj estis denove legataj kaj la ĝis tiam reganta budhismo ricevis pli kaj pli da konkurenco. Ankaŭ la ideologio de la kasta sistemo, kiu ekzistas ankoraŭ nuntempe, reviviĝis en tiu epoko.
Sub Kumaragupto la 1-a
Av: Busto de la reĝo kun duonlunoj, kun restoj de greklingva skribado.
Rev: Garudo staranta kun etendaj flugiloj. Brama legendo: Parama-bhagavata rajadhiraja Sri Kumaragupta Mahendraditya.]]
Ĉandragupto la 2-a estis sukcedita de sia dua filo Kumaragupto la 1-a, naskita de Mahadevi Dhruvasvamini. Kumaragupto ekhavis la titolon, Mahendraditya. Li regis ĝis 455. Ĉirkaŭ la fino de lia regado tribo de la valo Narmada, nome la Puŝĝamitroj, enpoviĝis kaj minacis la imperion. La Kidaritoj tre probable kontraŭis la Guptan Imperion ĉirkaŭ la fino de la regado de Kumaragupto, ĉar lia filo Skandagupto mencias en la Bhitaria pilierskribo siajn klopodojn rehavi la landon kiu estis disiĝanta, pere de reorganizado kaj militaj venkoj super la Puŝĝamitroj kaj la Hunaoj.
Li estis la fondinto de la Nalanda Universitato kiu la 15an de julio 2016 estis deklarita Monda Heredaĵo de UNESCO.
Skandagupto
Skandagupto, filo kaj sukcedanto de Kumaragupto la 1-a estas ĝenerale konsiderata la lasta el la grandaj Guptaj regantoj. Li havis la titolojn Vikramaditĝa kaj Kramaditĝa. Li venkis la minacon de la Puŝĝamitroj, sed poste li estis atakita de invadantaj Kidaritoj (foje priskribitaj kiel Heftalitoj aŭ "Blankaj Hunaoj", konataj en Hindio kiel Hunaoj aŭ Sŭeta-Hunaoj, el la nordokcidento.
Li venkis super atako de Hunaoj ĉirkaŭ la jaro 455, sed la elspezo de la milito elĉerpis la resursojn de la imperio kaj kontribuis al ties dekadenco. La surskribo de la Bhitari Piliero de Skandagupto, nome sukcedanto de Ĉandragupto, rememorigas la preskaŭ-nuligon de la Gupta Imperio post la atakoj de la Kidaritoj. La Kidaritoj ŝajne retenis la okcidentan parton de la Gupta Imperio.
Skandagupto mortis en 467 kaj estis sukcedita de sia masklodevena frato Purugupto.
Dekadenco de la imperio
En la 480-aj jaroj la Alĥonaj Hunaoj sub Toramana kaj Mihirakula trarompis la Guptajn defendejojn en nordokcidento, kaj multo de la imperio en la nordokcidento estis dominita de Hunoj ĉirkaŭ la jaro 500. Laŭ kelkaj fakuloj la imperio disintegriĝis sub la atakoj de Toramana kaj de lia sukcedanto Mihirakula. Aperas el surskriboj ke Guptoj, kvankam ties povo iĝis multe pli malpliigita, plue rezistis la Hunojn. La Huna invadanto Toramana estis fakte venkita de Bhanugupto en la jaro 510. La Hunoj estis venkitaj kaj forigitaj el Hindio en la jaro 528 fare de la reĝo Ĝaŝodharman el Malŭa, kaj eble de la Gupta imperiestro Narasimhagupto.
Tiuj invadoj, kvankam daŭrantaj nur kelkajn jardekojn, havis longdaŭrajn efikojn sur Hindio, kaj iel okazigis la finon de la civilizacio de la klasika Hindio. Tuj post la invadoj,ankaŭ la Gupta Imperio mem, jam malfortigita pro tiuj invadoj kaj pro la elstarigo de lokaj regantoj kiel Ĝaŝodharman, finis. Post la invadoj, norda Hindio estis lasita en abandono, kaj nombraj pli malgrandaj Hindiaj ŝtatoj aperis post la disigo de Guptoj. Oni diris, ke la Hunaaj invadoj serioze estis damaĝinta la komercon de Hindio kun Eŭropo kaj Centra Azio. Partikulare, preskaŭ malaperis la malnovaj Hind-romiaj komercaj rilatoj, el kiuj la Gupta imperio ege estis profitinta. La Guptoj estis eksportante nombrajn luksajn produktojn kiel silko, ledaĵoj, feloj, ferproduktoj, eburo, perloj kaj pipro el centroj kiel Nasiko, Paithan, Pataliputra, kaj Benares. La Huna invado probable disrompis tiujn komercajn rilatojn kaj malaperis la impostaj enspezoj kiuj estis venintaj el tiu komerco.
Krome, la hindia urba kulturo estis lasita en dekadenco, kaj Budhismo, grave malfortigita pro la detruo de monaĥejoj kaj pro la mortigo de monaĥoj fare de la fanatikaj kontraŭ-Budhisma ŝivisma Mihirakula, startis malpliigon. Grandaj instrucentroj estis detruitaj, kiel la urbo Taksila, kio kondukis al kultura malprogreso. Dum sia regado de 60 jaroj, oni diras, ke la Alĥonoj estis ŝanĝintaj la hierarkion de la regantaj familioj kaj eĉ la hindian sistemon de kastoj. Por ekzemplo, oni diras ofte, ke la Hunaoj estas la antaŭuloj de la Rajputoj.
La sukcedo de la Guptoj de la 6-a jarcento ne estas tute klara, sed la finfina agnoskita reganto de la ĉefa linio de la dinastio estis certe la reĝo Viŝnugupto, kiu regis el 540 ĝis 550. Aldone al la Huna invado, la faktoroj, kiuj kontribuis al la falo de la imperio estis la konkurenco fare de la Vakataka dinastio kaj la elstarigo de Ĝaŝodharman en Malŭa.
La lasta konata skribaĵo de Gupta imperiestro estas el la regado de Viŝnugupto (nome la Damodarpura kupra-plata surskribo), en kiu li faras terdonacon en la areo de Kotivarŝa (Bangarh en Okcidenta Bengalo) en la jaroj 542/543. Tio sekvas la okupacion de plej el la norda kaj centra Hindio fare de Aŭlikara reganto Ĝaŝodharman ĉirkaŭ la jaro 532.
Studo de 2019 de la arkeologo Shanker Sharma konkludis, ke la kaŭzo de la falo de la Gupta imperio estis detrua inundo kiu okazis ĉirkaŭ la mezo de la 6a jarcento en Utar Pradeŝ kaj Biharo.
Post-Guptaj sukcedaj dinastioj
En la kerno de la iama Gupta imperio, en la Ganga regiono, la Guptoj estis sukceditaj de la Maŭĥaria dinastio kaj de la Puŝĝabhutia dinastio. La monerstampado fare de Maŭĥarioj kaj Puŝĝabhutioj sekvis la tipon de arĝentaj moneroj de la Guptoj, kun portretoj de la reganto profile (kvankam rigardante en kontraŭa direkto kompare kun la Guptoj, ebla simbolo de antagonismo) kaj la pavo reverse, kaj la Brama legaĵo retenita escepte pro la nomo de la reganto.
En la okcidentaj regionoj, ili estis sukceditaj de Gurjaroj, Pratiharoj, kaj poste de la dinastioj Ĉaulukja kaj Paramara, kiu stampis laŭ tiel nomita Hind-Sasanida stampado, laŭ la modelo de la stampado de la Sasanida Imperio, kiu estis enkondukita en Hindion fare de Alĥonaj Hunoj.
Militorganizado
Kontraste al la Maŭrja imperio, la Guptoj enkondukis kelkajn militajn plinovigojn en la hindia militarto. Plej gravaj inter tiuj estas la uzado de pafarkistoj kaj glavistoj de peza kavalerio. Tiu peza kavalerio formis la kernon de la Gupta armeo kaj estis subtenita de la tradiciaj hindarmeaj elementoj de elefantoj kaj malpeza infanterio.
La uzado de rajdarkistoj en la Gupta periodo estas atestita per la stampado de moneroj de Ĉandragupto la 2-a, Kumaragupto la 1-a kaj Prakasaditĝa (postulata kiel Purugupto ) kiuj montras la imperiestrojn kiel rajdarkistoj.
Bedaŭrinde estas malabundo de tiutempaj fontoj detalantaj la taktikajn operacojn de la Imperia Guptarmeo. La plej bona survivanta informaro venas el la sanskrita mahakavya (eposa poemo) Raghuvaṃśa verkita de la klasika sanskrita verkisto kaj dramisto Kalidasa. Multaj modernaj fakuloj asertas, ke Kalidasa vivis el la regado de Ĉandragupto la 2-a ĝis la regado de Skandagupto   kaj ke la kampanjoj de Raghu – lia protagonisto en Raghuvaṃśa – respegulas tiujn de Ĉandragupto la 2-a. En Kanto 4a de Raghuvamsa, Kalidasa rakontas kiel la reĝaj fortoj batalas kontraŭ la povegaj, ĉefe kavaleriaj, fortoj de la Persoj kaj poste de Ĝavanoj (probable Hunoj) en la nordokcidento. Tie li faras specialan mencion de la uzado de rajdarkistoj en la reĝa armeo kaj ke la ĉevaloj bezonas multan ripozon post la ardaj bataloj. La kvin partoj de la Gupta militistaro inkludis infanterion, kavalerion, ĉaroj, elefantoj kaj ŝipoj. Kupra plata surskribo de Gunaighar pri Vainĝagupto mencias ŝipojn sed ne ĉarojn. Ŝipoj fariĝis integra parto de la hindia militistaro en la 6a jarcento.
Religio
La Guptoj estis tradicie hindua dinastio. Ili estis ortodoksaj hinduistoj, sed ili ne devigis siajn kredojn al la cetero de la loĝantaro, ĉar ankaŭ Budhismo kaj Ĝainismo estis kuraĝigitaj. Sanĉio plue estis grava centro de Budhismo. Oni diras, ke Kumaragupto la 1-a (ĉirkaŭ  414 – ĉirkaŭ 455) estis kiu fondis la kulturan centron de Nalanda.
Kelkaj el la lastaj regantoj ŝajne speciale favoris Budhismon. Narasimhagupto Baladitĝa (ĉirkaŭ 495–?), laŭ siatempa verkisto Paramartha, venis sub la influo de la mahajanista filozofo, Vasubanduo. Li konstruis sangharama en Nalanda kaj ankaŭ 91 m altan vihara (Bikŝuejo) kun Buddha statuo ene, kiu laŭ Xuanzang, similis al la "granda Vihara konstruita sub la Bodiarbo". Laŭ la Manjuŝrimulakalpa (ĉirkaŭ 800), la reĝo Narasimhsagupto iĝis budhisma monako, kaj lasis la "mondon" pere de meditado (djana). La ĉina monako Xuanzang notis ankaŭ, ke la filo de Narasimhagupto Baladitĝa nome Vajra, kiu ankaŭ komisiis sangharama, "posedos koron firman en fido".
Ora epoko de la klasika hinda kulturo
La establiĝo de la gupta imperio kaj de ties vasalaj reĝlandoj donis al granda parto de la nuntempa Hindujo periodon de stabileco de preskaŭ du jarcentoj, kaj verŝajne grandegan riĉecon. El kultura vidpunkto tiu epoko vidis la floradon de multaj artoj. Tial la epoko Gupto estas ofte prezentita kiel ora epoko de hinda civilizo en formo klasika,. Kiel ofte, kiam oni uzas tian esprimon necesas nuanci ĝin : tia idilia vido ne forgesigu, ke tiu epoko estas ĉefe heredanto de la evoluoj de la antaŭa periodo, ĉefe sub la regado de la Kuŝanoj kaj de samtempaj reĝlandoj. La socio estis ege malegalrajteca kaj la profito ekonomia kaj kultura iris ĉefe al elito. Tamen la realigoj de la epoko Gupto estas rimarkindaj kaj iĝis ĝin unu el la plej brilaj de la antikva historio de la hinda subkontinento. Artistoj multe profitis reĝan subtenon. Tiel Ĉandragupto la 2-a subtenus ĉe sia kortego la "naŭ gemojn", grupon de naŭ kleruloj kaj saĝuloj famaj, inter kiuj estis Amarasinha, Varahmihira kaj ĉefe Kalidasa. Kleruloj kaj artistoj povis ankaŭ labori en temploj kaj monaĥejoj, tre riĉaj en tiu epoko, kiam la religiaj centroj estis la unuaj lokoj por kreado.
Kultura gravo
Kiam komenciĝis la epoko de Gupto, Hindujo jam estas lando, kie matematiko kaj astronomio evoluiĝis. Fakuloj de tiu periodo estas Varahamihira kaj Aryabhata, kiu estas konsiderata la unua kiu venis al la koncepto de nulo, postulis la teorion ke la Tero moviĝas ĉirkaŭ la Suno, kaj studis sunajn kaj lunajn eklipsojn. Oni diras, ke ankaŭ Kalidasa, kiu estis granda dramaturgo, kiu verkis teatraĵojn kiel ekzemple Ŝakuntalo, kiu markis la plej altan pinton de la Sanskrita literaturo, apartenis al tiu periodo. La traktaĵo Sushruta Samhita, kiu estas sanskrita teksto pri la plej gravaj konceptoj de ajurveda medicino kun novigaj ĉapitroj pri kirurgio, datas el la Gupta periodo.
Oni diras, ke ankaŭ ŝako divolviĝis en tiu periodo, el kiu la plej frua formo en la 6a jarcento estis konata kiel ĉaturango, kio tradukeblas kiel "kvar fakoj [de la militistaro]" – infanterio, kavalerio, elefanterio, kaj ĉaroj – reprezentitaj per la pecoj kiuj evoluis al la nuntempaj peono, ĉevalo, kuriero, kaj turo, respektive. Doktoroj inventis ankaŭ kelkajn medicinajn instrumentojn, kaj eĉ plenumis operacojn. La Hindaj nombroj kiuj estis la unuaj poziciaj dekumaj nombrosistemoj en la mondo originiĝis el la Gupta Hindio. La antikva Gupta teksto Kama Sutra de la hindia fakulo Vacjajana estas amplekse konsiderata la normiga verko pri seksumado en Sanskrita literaturo.
Aryabhata, fama matematikisto-astronomo de la Gupta periodo proponis, ke la Tero estas rondoforma kaj rotacias ĉirkaŭ sia akso. Li malkovris ankaŭ, ke la Luno kaj la planedoj brilas per respegulita sunlumo. Anstataŭ la dominanta kosmogonio en kiu eklipsoj estis kaŭzitaj de pseŭdo-planedaj nodoj Rahu kaj Ketu, li klarigis la eklipsojn laŭ terminoj de ombroj falantaj sur la Tero.
Belarta florado
La Gupta periodo estas ĝenerale konsiderata la klasika pinto de la Arto de Norda Barato por ĉiuj la ĉefaj religiaj grupoj. Kvankam la pentrarto estis evidente disvastigita, la survivantaj verkoj estas preskaŭ ĉiuj religiaj skulptaĵoj. Dum tiu periodo okazis la apero de la ikona ĉizitŝtona diaĵo en la Hinduisma arto, same kiel la Budho-figuroj kaj la ĝainismaj figuroj tirthankara, tiuj lastaj ofte tre grandskalaj. La du grandaj centroj de skulptarto estis Mathurā kaj Gandaro, tiu lasta la centro de Grek-Budhisma arto. Ambaŭ eksportis skulptarton al aliaj partoj de norda Barato.
La plej famaj restantaj monumentoj en larĝa senco de Gupta stilo, nome la kavoj de Aĝanto, Elefanta, kaj Ellora (respektive Budhisma, Hinduisma, kaj miksa, inklude Ĝainismon) estis fakte produktitaj dum postaj dinastioj, sed ĉefe montras la monumentecon kaj ekvilibron de la Gupta stilo. Aĝanto enhavas certe la plej gravajn survivaĵojn de pentrarto el tiu kaj proksimaj periodoj, montrante maturajn formojn kiuj probable havis longdaŭran disvolvigon, ĉefe en palaca pentrarto. La Hinduismaj kavoj Udaĝagiri fakte registras konekton kun la dinastio kaj ties ministroj, kaj la Daŝavatara Templo de Deogarh, Utar Pradeŝ, estas grava templo, unu el la plej fruaj survivantoj, kun gravaj montroj de skulptarto.
Skulptarto
Tri ĉefaj skoloj de Gupta skulptarto estas ofte agnoskita, kun sidejoj en Mathura, Varanasi/Sarnath kaj je pli malgranda etendo en Nalanda. La distingitaj diferencaj ŝtonoj uzitaj por skulptaĵoj eksportitaj el la ĉefaj centroj ege helpas la identigon.
Kaj Budhisma kaj Hinduisma skulptarto koncentriĝas al grandaj, ofte preskaŭ naturaj grandoj, figuroj de gravaj diaĵoj, respektive Budho, Viŝno kaj Ŝivo. La dinastio partie kliniĝis al Viŝno, kiu nun aperas pli elstare, kie la imperia familio de la Kuŝana imperio ĝenerale estis preferinta Ŝivon. Minoraj figuroj kiaj la "ĝakŝi", kiuj estis elstaraj en antaŭaj periodoj, estis tiam pli malgrandaj kaj pli malofte reprezentataj, kaj la amashomaj scenoj kiuj ilustras la rakontojn Ĝatakojn pri la fruaj vivoj de Budho estas raraj. Kiam la scenoj inkludas unu el la gravaj figuroj kaj aliajn pli malgravajn, estas granda diferenco en skalo, kun la gravaj figuroj multajn fojojn pli grandajn. Tio okazas ankaŭ ĉe la reprezentoj de okazaĵoj el la vivo de Budho, kiuj pli frue estis montrantaj ĉiujn figurojn en sama skalo.
La hindia stila tradicio reprezenti la korpon kiel serio de "mildaj, tre simpligitaj formoj" estas kontinuigita. La detalo de vizaĝaj partoj, hararo, kapkovro, juveloj kaj aŭreoloj malantaŭ figuroj estas ĉizitaj tre precize, kio faras fortan kontraston kun la emfazo al grandaj pliiĝantaj masoj en la korpo. Diaĵoj de ĉiuj religioj estas montrataj en trankvila kaj majesta meditema stilo.
Arkitekturo
Pro tialoj kiuj ne estas tute klaraj, dum la plej parto la Gupta periodo estis hiato en la roka arkitekturo de Barato, kaj la unua tajdo de konstruado finis antaŭ la imperio estis arigita, kaj la dua tajdo komencis fine de la 5a jarcento, ĝuste kiam la imperio estis finanta. Tio estis ekzample ĉe la kavoj de Aĝanto, kun frua grupo farita ĉirkaŭ la jaro 220 por la plej lasta, kaj alia pli frua grupo probable de post ĉirkaŭ la jarot 460. Anstataŭe, la periodo lasis preskaŭ la unuajn survivantajn memstarajn strkcturojn en Barato, partikulare ĉe la komencoj de la arkitekturo de la Hinduisma templo. Milo Beach asertis: "Dum la Guptoj, Hindio tuj aliĝis al la cetero de la mezepoka mondo en la pasio por hejmigi valorajn objektojn en stiligita arkitektura kadro", pri kio la "valoraj objektoj" estis ĉefe la bildoj de dioj.
La plej famaj survivantaj monumentoj larĝsence de Gupta stilo, nome la kavoj de Aĝanto, Elefanta, kaj Ellora (respektive Budhisma, Hinduisma, kaj miksa, inklude Ĝainismon) estis fakte produktitaj dum postaj dinastioj, sed ili montras klare la monumentecon kaj ekvilibron de la Gupta stilo. Krom tiuj, aliaj ekzemploj da la fruaj Hinduismaj temploj de Norda Barato kiu survivis ĝis nuntempe laŭ la Grotoj de Udaĝagiri en Madja-Pradeŝo estas tiuj de Tigaŭa (komence de la 5a jarcento), de Sanĉio nome Templo 17a (simila, sed respektive Hinduisma kaj Budhisma), Deogarh, la templo Parvati en Naĉna (465), Bhitargaon, nome la plej granda Gupta briktemplo kiu survivis, kaj la Lakŝmana Briktemplo, Sirpur (600–625). La templo Gop en Guĝarato (ĉirkaŭ la jaro 550 aŭ poste) estas raraĵo, sen survivinta proksima komparaĵo.
Estas nombro de diferencaj modeloj, kio pluos ĝis eĉ post pli ol unu jarcento post la Gupta periodo, sed temploj kiel tiuj de Tigaŭa kaj la Sanĉia Templo 17a, kiuj estas malgrandaj sed amase konstruitaj ŝtonaj konstruaĵoj kun prostilo, sanktejo kaj kolonita portiko, montras la plej oftan bazan planon kiu estos prilaborita en postaj temploj ĝis nuntempe. Ambaŭ el tiuj havas ebenajn tegmentojn super la sanktejo, kio estis malofta ĉirkaŭ la 8a jarcento. La templo de Mahabodio, Bhitargaon, Deogarh kaj Gop jam montras ĉiuj altajn superstrukturojn de diferencaj formoj. La templo Ĉejarla Kapotesŭara montras ke memstaraj temploj kun ĉajtjoj kaj bareltegmentoj plue estis konstruataj, probable ku multaj pli malgrandaj ekzemploj en ligno.
Moneroj
La ormoneroj de Guptoj, kun siaj multaj tipoj kaj senfinaj variaĵoj kaj siaj surskriboj en Sanskrito, estas konsiderataj la plej fajnaj moneroj de pure hindia stilo. La Gupta imperio produktis grandajn nombrojn de ormoneroj kiuj priskribas Guptajn reĝojn plenumantajn variajn ritarojn, same kiel arĝentajn monerojn klare influitaj de tiuj de pli fruaj Okcidentaj Satrapoj ĉefe en la epoko de Ĉandragupto la 2-a. Ormoneroj de guptaj reĝoj