cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belford Roxo
Geografio
Belford Roxo situas en suda parto de Brazilo sur ebenaĵo. Nova Iguaçu troviĝas 5, Rio-de-Ĵanejro 23, São Gonçalo 39, Belo Horizonte 321, Guarulhos 330, San-Paŭlo (urbo) 340, Campinas 378, Curitiba 663, Braziljo 909, Goiânia 915, Porto Alegre 1121, Florianópolis 1174, Salvador de Bahio 1204, Maceió 1671, Recife 1871, Natalo (Brazilo) 2083, São Luís 2254, Belém 2433, Manaus 2826 km.
Ekonomio
Bayer kaj Lubrizol estas la plej grandaj firmaoj en la municipo. Spite la lokajn laborlokojn Belford Roxo estas "dormoĉambro" de Rio-de-Ĵanejro.
Klimato
Belford Roxo situas en tropika zono. En la urbo pluvas jare po 1229 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, plej ofte inter novembro-marto. La averaĝa jara temperaturo estas 26 °C, ĝi varias inter 21-27 °C. Neniam frostas.
Trdkova
Trdkova, hungare Magasfok, germane Turken estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Kuzma. La historia hungara nomo estis Türke.
Situo
La vilaĝo situas sub monto 404 m-ojn alta, ĉe la triopa limo slovena, hungara, aŭstra, laŭ flankovojoj.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 la menciitaj 3 landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Kombinaĵo de 6 kvaredroj
En geometrio, kombinaĵo de ses kvaredroj estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 6 kvaredroj. Ĝi povas esti konstruita per enskribo de stelookangulopluredroj en ĉiun kubon de kombinaĵo de 3 kuboj.
Kombinaĵo de ses kvaredroj estas specifa okazo de malpli simetria kombinaĵo de 6 kvaredroj kun turna libereco, kiu rezultiĝas je taŭga uzo de la turna libereco.
Vajco
Vajco estas mekanismo, fiksita ĝenerale ĉe stablo de seruristo, lignaĵisto k.a. por firme teni inter du pinĉantaj makzeloj, kiujn oni premas pere de blokanta sistemo, la prilaborotan pecon. (laŭ PIV)
Vajco konsistas ĝenerale el tri partoj: unu fiksa parto (ĝenerale ligita aŭ ligebla al la labortablo), unu moviĝa parto, kaj unu prem-sistemo.
Tiun ilon oni nomas foje ŝraŭbpremilo, pro la fakto ke ĝi utiligas ŝraŭbsistemon por realigi la premon. Tio ne estas konsilinda pro du kialoj:
Reisjärvi
Reisjärvi estas komunumo de Finnlando en provinco Norda Ostrobotnio. La areo de la komunumo estas, el kio estas akvo. La 31.12.2020 la komunumo havis 2,707 loĝantojn.
Herzogenrath
Herzogenrath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la urba regiono Aachen de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Juna Amiko
Juna Amiko estas internacia esperanta progresiga revuo por legemuloj inter 10- kaj 100-jaraĝaj, eldonata de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI) ekde 1972. La nuna ĉefredaktoro estas Stano Marček. Ekde la jaro 1987 la revuo aperas ĉiujare kvarfoje (februare, aprile, septembre kaj novembre). Ekde 2017 la revuo aperas plenkolore.
Motivo kaj enhavo
La gazeto celas precipe tiujn, kiuj jam konas la fundamenton de Esperanto, alproprigis al si la bazajn gramatikajn regulojn, sed deziras trovi legaĵojn en Esperanto kiel eble plej facilajn. La kontribuantoj de la revuo klopodas verki en facila lingvaĵo. Por faciligi la komprenon, ĝi uzas fojfoje dividstrekojn (-). La printado okazas en Martin, Slovakujo.
Troviĝas en la revuo:
Historio
Géza Kurucz estis la fonda redaktoro de la revuo kaj la motoro en la ideo lanĉi tian revuon ene de la tiutempa Hungara Esperanto-Asocio, por plenumi evidentan bezonon por la multaj tiamaj lernantoj de Esperanto. Li kun kelkaj aliaj instruistoj povis vidi la similspecajn revuojn je dispono por la lernantoj de aliaj lingvoj, kaj komprenis la valoron aperigi ion similan en Esperanto. Li konvinkis la ILEI- kaj HEA-estraranojn pri tio. Li redaktis la revuon regule de 1973 ĝis 1981, kiam li transdonis ĝin al Oldřich Kníchal, slovako vivanta en Hungario.
Kniĉal redaktis ĝin ĝis 1986, kiam li transdonis la stafetan bastonon al alia eksterlandano vivanta en Hungario Stefan MacGill el Nov-Zelando. Kiam en 1996 tiu sentis kreskon de aliaj ILEI-taskoj, la revuo denove bezonis redaktoron. Géza precize en tiu jaro emeritiĝis el lernejestra posteno; li denove ĉefredaktis la revuon ĝis 2004 kaj de 2005 la duonon de la revuo, kiu tiam ricevis duoblan amplekson (52 paĝoj).
Komence de 2011 75-jara Géza Kurucz anoncis sian deziron retiriĝi. En 2013 Stefan MacGill fariĝis vic-prezidanto de UEA kaj forlasis sian postenon de prezidanto de ILEI. Li anoncis sian deziron ĉesi la redaktadon de Juna Amiko.
Sekvis lin en tiu ofico Stano Marček el Slovakio, membro de la Akademio de Esperanto. Stefan MacGill same kiel deko da aliaj personoj estas kunlaboranto de la revuo.
Redakcio
La gazeton redaktas granda teamo, en kiu interalie partoprenas :
Sámuel Teleki (esploristo)
TELEKI Sámuel grafo estis hungara verkisto kaj esploristo naskita en Sáromberke la 1-an de novembro 1845 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de marto 1916. Li estis pranepo de kanceliero Sámuel Teleki
Juna Amiko
Redakcio
Por atingi la redaktoron, bonvole uzu redakcio@ gmail.com
Sámuel Teleki (esploristo)
Biografio
Post siaj studoj Sámuel Teleki iĝis parlamentano. Li havis ĉasejon en Görgényszentimre, kie ĉasadis kremo de hungaraj politikistoj, eĉ Habsburgoj. En 1886 li vojaĝis al orienta Afriko por esplori nekonatan regionon, kie li malkovris lagojn, kiujn li nomumis Rudolf (nun Turkana) kaj Stefánia, krome vulkanon, kiun li nomumis vulkano de Teleki. Li ekprovis surgrimpi Kilimanĝaron, sed la pinton li ne povis atingi ne havante varman kostumon. Li kunportis la afrikaĵojn por la muzeo.
Li estis membro de Hungara Scienca Akademio.
Goodluck Jonathan
Goodluck Ebele JONATHAN (naskiĝis la ) estas niĝeria politikisto kaj nuna Prezidento de Niĝerio. La antaŭnomo Goodluck signifas, en la angla lingvo, "Bona sorto".
Li estis Guberniestro de la Ŝtato Bajelso ekde la ĝis la, kaj enposteniĝis kiel Vicprezidento de Niĝerio la. Jonathan estas membro de la reganta partio, la Popola Demokratia Partio (People's Democratic Party, PDP). La, federa tribunalo transdonis al li la povon dum la Prezidento Umaru Yar'Adua ricevis kuracan traktadon en saŭdarabia hospitalo. Decido de la Niĝeria Senato de la konfirmis tiujn povojn por agadi kiel Prezidento. La Jar'Adua revenis en Niĝerion, sed Jonathan pluagis kiel prezidento. Post la morto de Jar'Adua's la, Jonathan oficiale transprenis la prezidentecon, kaj enposteniĝis la.
Erik Jan Hanussen
Vivo
Estante filo de aktoro kaj komercisto li laŭdire instruis dum la Unua mondmilito soldatojn en rabdismo. En 1918 sekvis liaj unuaj sinprezentoj en Vieno kiel telepatiisto, poste li deĵoris kiel ĵurnalisto, aktoro, cirkartisto, (mentala) iluziisto kaj prestidigitisto. Akuzite dum la t.n. Proceso kontraŭmagiista de Litoměřice (1929/30) pro fraŭdo devis aperi antaŭtribunale sed estis absolvita.
Kvankam liaj agoj ĉiam estis duonbonaj li havis brilan memprezentigon. Krom - tute nesufiĉa - membiografio aperis serio da skribaĵoj pri okultismaj temoj. En memeldonejo Hanussen surmerkatigis gazeton kun ŝanĝantaj titoloj. Kaj sursceneje dum pluraj turneoj kiel "klarvidanto" kiel ankaŭ per privataj konsultadoj li iĝis stelulo okultismo kaj gajnis multegon da mono: parton li tamen devis uzi por gajni multnombrajn procesojn.
Goodluck Jonathan
Kurioze Umaru Jar'Adua estis nordniĝeria islamano kaj elektis sudan kristanon Goodluck Jonathan kial sukcedonto precize post gravaj konfliktoj inter ambaŭ enlandaj komunumoj kiuj kaŭzis centojn da mortintoj dum la jaro 2010.
Dum la baloto de la, li perdis sian postenon vid-al-vide de sia posteulo Muhammadu Buhari; li iĝis la unua Nigeria prezidento, kiu akceptis sian voĉdonan malvenkon.
Erik Jan Hanussen
Klarvidanto de la Tria Regno
Je la komenco de la jaro 1933 Hanussen estis en la kulmino kariera kiam li titolitis "klarvidanto de la Tria Regno" kaj malfermis en Berlino sian "Palacon de okultismo". En lia gazeto oni legis pri baldaŭa malesperago de membro de la Komunista Partio de Germanio. La dum unu lia prezento per hipnota perilo farita antaŭdiro de brulanta ejego (interpretite kiel la incendio de Reichstag) estis samtempe la kondamno al morto. Laŭ ordono de superuloj naziaj Hanussen forkondukitis kaj ekzekutitis. Ĉu nur politikaj aŭ ankaŭ financaj kialoj respektive la timo antaŭ sekretomalkaŝigo fare de Hanussen estis la kaŭzo, ne klaras. Ĉiuokaze, ĝis nun oni ne scias de kiu Hanussen informitis pri la parlamenta forbruligo.
La memfarita bildo de lia persono kaj la politikaj envolviĝoj de Hanussen provokis tute ne kompreneblan legendigan reton. Lia vivo plurfoje filmigitis.
Filmoj
Hanussen mem faris en Aŭstrio kelkajn ne konservitajn filmojn en kiuj li ludis hipnotigantojn, ekz. Hypnose (1919) kaj Der rätselhafte Tod (1921)
Cotswolds
La areo enhavas la guberniojn de Somerset, Warwickshire, Wiltshire, Oxfordshire kaj Worcestershire, sed la plej granda parto situas en Gloucestershire. Oksfordo situas en la oriento, Stroud kaj Bath okcidente. Lechlade, Tetbury kaj Fairford sudoriente limigas la regionon.
Ekde jarcentoj oni fosas kalkoŝtonon el la tieaj minejoj. Tial la muroj kaj tegmentoj de multaj vilaĝoj kaj urboj estas en la tipa kalkoŝtono, riĉa je fosilioj, precipe de fosiliitaj maraj eĥinoj. La pejzaĝo karakteriziĝas pro la ĉirkaŭbaroj en formo de heĝoj kaj arbustoj. Cotswold urboj estas Bourton-on-the-Water, Broadway, Burford, Chipping Norton, Dursley, Moreton-in-Marsh, Northleach, Stow-on-the-Wold, Stroud kaj Winchcombe. Bath, Cheltenham, Cirencester, Gloucester kaj Stroud estas pli grandaj urbaj centroj kiuj limas al aŭ kvazaŭ ĉirkaŭas la Areon de Elstara Natura Beleco (AONB). Bath kaj Cheltenham estas du el la plej belaj urboj.
Kasteloj kaj ĝardenoj
Unu el la plej belaj ĝardenoj troviĝas en la Sudeley kastelo. Kiel donaco al generalo John Churchill, ekestis en la jaro 1705 la konstruado de la Blenheim Palaco, la 'palaco Versajlo' de Anglio, kie naskiĝis Winston Churchill en 1874. Ĝi estas ekde 1987 sur la UNESKO-listo de monda heredaĵo.
Promenvojo
Ekzistas longdistanca promenvojo (100 mejlojn, 161 km) en la regiono kiu etendiĝas inter Chipping Campden kaj Bath, oficiale inaŭgurita en majo 1970 antaŭ esti agnoskita kiel Nacia Migrovojo en 2007. Kiel tia, la vojo estas markita kaj subtenita. La verda vojo iras tra la sekvaj komunumoj: Chipping Campden, Broadway, Stanton, Winchcombe, Cheltenham, Painswick, Stroud, King Stanley, Middleyard Dursley, Wotton-under-Edge, Hawkesbury Upton, Chipping Sodbury, Tormarton, Dyrham, Pensylvania, Cold Ashton kaj Bath. Sekvante la krestojn, valojn kaj arbarojn, la migrovojo ankaŭ pasas proksime al historiaj lokoj, inkluzive de la turo de Broadway kaj Hailes Abbey.
Festivaloj
Cirencester, kiu situas centre en la areo, estas la ĉefurbo de la Cotswolds. Tie okazas ĉiujare la leporo-festivalo (Hare Festival) al kiu aliĝis ankaŭ pli ol dudek vilaĝoj kaj urbetoj en la Cotswolds-regiono en kiu pasas la itinero kie troviĝas artaj skulpturoj de leporoj. Teknikaj klarigoj pri kiel ornami la leporojn troveblas sur la oficiala retejo de Hare Festival.
La Cotswold Olimpikoj, aŭ en angla Cotswold Olimpick Games, estas ĉiujara publika okazigo de ludoj kaj sportoj nune okazanta en la Vendredo post la Printempa Banka Ferio ĉe Chipping Campden, en Cotswolds.
Geografio
La Thames (Tamizo) ekfluas proksime de la vilaĝo de Kemble.
Estas akvodislimo inter la Tamizo kaj la Severn. La Supra Avon, kiu trafluas la Cotswolds enfluas la riveron Severn.
Historio
La Romianoj kreis vojon tra la areo de la sudo al la nordo, kiu estas loke konata sub la nomo Fosse Way. En la 20-a jarcento ilia itinero por la ligo inter la norda kaj la suda estis plej uzata.
En Burford (en Oxfordshire) staras la plej malnova apoteko en Anglio, el la jaro 1734.
Pluraj epizodoj en la libroj de Agatha Christie okzas en la Cotswold-regiono.
Eksteraj ligiloj
Oficala retejo de la leporo-festivalo : Hare Festival
Provinco Yalova
Yalova estas provinco de Turkio. Ĝi situas en la Marmora regiono de la lando. La provinca ĉefurbo same nomiĝas Yalova, kies koordinatoj estas.
Attila Seprődi Kiss
SEPRŐDI KISS Attila, origina nomo Kiss Attila (ŝepreo:di kiŝ) estis rumanuja hungara reĝisoro. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 17-an de februaro 1941 kaj mortis Budapeŝto la 1-a de aŭgusto 2008. Li estis la nepo de muzikfolkloristo János Seprődi.
Biografio
Attila Seprődi Kiss finis en 1963 en la Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet, pli poste en 1970 Bukareŝto en la fako pri reĝisorado. Ekde 1970 li estis reĝisoro en Sfântu Gheorghe. Ekde 1986 li reĝisoras en Kecskemét, ekde 1988 en Pupteatro Ciróka de Budapeŝto.
Sumatra orangutano
La Sumatra orangutano (Pongo abelii) estas unu el du specioj de orangutanoj. Troviĝannta nur en la insulo Sumatro, en Indonezio, ĝi estas pli rara ol la Bornea orangutano.
Mauricio Macri
Mauricio Macri (Tandilo, Argentino, 8-a de februaro de 1959) estas argentina politikisto, entreprenisto, sportestro kaj civila inĝeniero, estro de la politika partio PRO (Propono Respublika). De 2007 ĝis 2015 li estis urbestro de Bonaero, posteno por kiu li estis reelektita en 2011 per la 64,25% de la voĉdonado. En novembro 2015 li estis elektita kiel prezidento de Argentino kaj enposteniĝis en decembro de tiu jaro.
Li estis dum 12 jaroj (1995-2007) la prezidanto de la Club Atlético Boca Juniors. Pro decido de la Justico (IGJ), li denove kaj provizore, reiĝis la prezidanto de la sporta ento, ekde la 27-a de februaro ĝis la 1-a de junio 2008.
En 2003 li fondis la partion Compromiso para el Cambio - integranta de la alianco PRO (Propono Respublika) -, kiun li prezidas ekde tiam. Li estis ŝtata deputito por la urbo Bonaero inter 2005 kaj 2007.
La 22-an de novembro 2015 ĝenerala balotado donis venkon al li, post 85 jaroj de registaroj (escepte diktatoroj) ĉu radikalaj ĉu peronismaj. kaj ekde la 10-an de decembro 2015 li fariĝis la prezidento de la lando.
Biografio
Mauricio Macri naskiĝis en urbo Tandilo, en la provinco Bonaero. Li estas filo de la itala magnato Francesco Macri kaj de Alicia Blanca Villegas, hispandevena virino. Ricevinte siajn elementan kaj mezlernejan instruojn en la lernejo Cardenal Newman, Macri studis ĉe la Katolika Universitato de Argentino (UCA), kie li diplomiĝis kiel civila inĝeniero. En 1985, li ĉeestis ankaŭ mallongajn kursojn ĉe Columbia Business School, Wharton Business School kaj la loka Universitato CEMA.
Lia profesia sperto komenciĝis en Sideco Americana S.A., konstrukompanio apartenanta al la patra holdingo, la Grupo Socma, kie li laboris dum 3 jaroj kiel novnalizisto, kaj poste fariĝis supera analizisto. En 1984, li laboris en la kredita fako de Citibank Argentina, en Bonaero. Samjare li eniris la Grupon Socma, kie ekde 1985 li oficis kiel Ĝenerala Administranto. En 1992 li iĝis la vicprezidanto de Sevel (tiama licencita fabrikanto de aŭtomobiloj Fiat kaj Peugeot en Argentino, kaj parto de la Grupo Socma), grimpinte al la prezidanteco en 1994.
Esperanto kaj Macri
Responde al la alvoko de argentinaj esperantistoj li akceptis iĝi Alta Protektanto de la 99-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazis en Bonaero de la 26-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto 2014.
Castell'Arquato
Castell'Arquato estas komunumo de Italio.
Károly Kaán
Károly KAÁN [kAroj kAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kaán Károly estis hungara inĝeniero pri arbaroj, politikisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1924). Károly Kaán naskiĝis la  1867 en Nagykanizsa. Li mortis la 1940 en Budapeŝto.
Biografio
Károly Kaán frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Selmecbánya inter 1885-1890. Komence li estis arbaristo. En 1898 li plulernis en Germanio, poste li studvojaĝis al Habsburga Imperio kaj Germanio. En 1908 li jam laboris en la ministerio, baldaŭe li estis vicministro. Li kodigis leĝon pri arbarigo de Granda Hungara Ebenaĵo. Li emeritiĝis en 1925, sed poste li strebis por medioprotektado.
São Félix (Bahio)
São Félix [saunfeliks] estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 14.098 loĝantojn en 2010.
Kidnapo de Jaycee Lee Dugard
Jaycee Lee Dugard (naskiĝis la 3-an de majo 1980) estis 11-jara junulino, kiun oni kidnapis la 10-an de junio en 1991 en South Lake Tahoe (Kalifornio, Usono) antaŭ okuloj de la duonpatro Carl Probyn, dum ŝi atendis lernejan buson. Ŝi liberiĝis la 26-an de aŭgusto de 2009.
Ŝin forkaptis krimulo Phillip Garrido kaj lia edzino. Ili uzis ŝin kiel seks-sklavinon en kaŝita kabano ekster sia domo. Dum la daŭra seksperforto, ŝi iĝis multfoje graveda kaj naskis du filinojn. La filinoj ne vizitis lernejon, ne vidis ilin kuracistoj.
Jaycee kaj la filinoj vivis en malgranda barako, ili havis kampadstilan duŝilon, tualeton, du tendojn.
Liberiĝo
La 25-an de aŭgusto, 2009, Phillip Garrido volis disdoni religiajn literaturaĵojn kaj kunportis la du filinojn (en aĝo 11 kaj 15 ) al UC Berkeley. Ili iĝis suspektindaj por la loka oficisto kaj ŝi faris bazan kontrolon. Post evidentiĝo, ke Garrido faris en 1971 seksperforton, ŝi kontaktis la polican prizorgan oficiston. Sekvatage, Garrido aperis kun la edzino, la infanoj, kun virino, sin nomata "Allissa." Evidentiĝis la kidnapo kaj ke la filinoj naskiĝis en kaptiteco kaj Jaycee unuafoje aperis ekster domo de Garrido en la 18 lastaj jaroj. Garrido kaj lia edzino estis arestitaj.
Vidu ankaŭ
Krimkazo de Amstetten
Alto Alegre (Suda Rio-Grando)
Alto Alegre situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Cruz Alta. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 1 848 loĝantoj.
2,6-Dumetilbenzoata acido
2,6-Dumetilbenzoata acido aŭ 2,6-dumetilfenilmetanata acido estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la organikaj acidoj, rezultantaj el oksidado de la 2,6-dumetilbenzila alkoholo kaj hidrolizo de la 2,6-dumetilbenzoila klorido. 2,6-Dumetilbenzoata acido estas blanka aŭ flaveca solidaĵo, malmulte solvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 2,6-Dumetilbenzoata acido prezentas acidan grupon ligitan al 2,6-dumetilbenzoata grupo. Ĝi konsistas je 9 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Arondismento Bellac
La arondismento Bellac (france arrondissement de Bellac) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Haute-Vienne kaj en la regiono Nova Akvitanio. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Bellac. Komence de la jaro en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Ĝi konsistas el tri kantonoj:
Ĝis la jaro 2015 estis ankoraŭ ok kantonoj:
Komunumoj
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)
16-a de februaro
La 16-a de februaro estas la 47-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 318 tagoj restas (319 en superjaroj).
Tagoj de semajno
La 16-a de februaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
Kial la koko transiris la straton
Kial la koko transiris la straton? estas fama ŝerca demando, origine el la angla lingvo. La baza respondo estas por atingi la alian flankon. Per sia simpleco ĝi estas specimeno de kontraŭhumuro – humura parodio de aliaj multe pli kompleksaj demandoj – ĉar la aŭskultanto surpriziĝas kiam la ŝajne interesa demando ricevas banalan respondon. Unuafoje ĝi aperis en la jaro 1847 en novjorka monatgazeto The Knickerbocker kaj ĝi jam estis populara en 1892, kiam variaĵo de ĝi aperis en alia monatgazeto Potter's American Monthly.
Ŝercaj respondoj
La demando Kial la koko transiris la straton? fariĝis tipa ĝenerala demando, al kiu ĉiu scias doni respondon. La leganto amuziĝas je la varieco de eblaj respondoj kaj oni listigas tiajn respondojn (plejparte artefaritajn) kune kun nomoj de famaj personoj aŭ organizoj por tiel aludi konatajn stereotipojn pri iliaj vidpunktoj.
En Esperanto aperis listo de tiaj ŝercaj demandoj en Litova Stelo 2004:2, sed jam pli frue aperigis tian liston ankaŭ la revuo Eventoj 1996-12, kiu al ĝenerale famaj homoj aldonis ankaŭ fikciajn respondojn de konataj esperantistoj (tiujn demandojn kompilis Aŝis Bhattachareya, Ziko M. Sikosek, Ulrich Matthias k.a.). Laste en 2013 la reta bulteno Libera Folio republikigis blogaĵon de Ĵeromo Vaŝe kun respondoj kiuj parodias specifaĵojn de konataj institucioj de la Esperanto-movado.
Kelkaj ekzemplaj respondoj (en vortumo laŭ la supre listigitaj fontoj):
(11999) 1996 BV1
(11999) 1996 BV1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
120351 Beckymasterson
120351 Beckymasterson estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Bom Jesus do Itabapoana
Bom Jesus do Itabapoana estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 35.411 loĝantojn en 2010.
120351 Beckymasterson
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Rebecca A. Masterson, esplora inĝenierino ĉe la Masaĉuseca Instituto de Teknologio, kiu senlace servis en la centra rolo de Estrino pri Instrumentoj por la Iksoradia Bildiga Spektrometro por Regolito konstuita far'de studentoj por la Misio de Asteroida Specimena Revenigo OSIRIS-REx de la NASA.
Tokugaŭa Joŝinobu
Princo Tokugaŭa Joŝinobu, literumita ankaŭ kiel Tokugawa Yoshinobu (徳川 慶喜, konata ankaŭ kiel Keiki; 28a de Oktobro, 1837 – 22a de Novembro, 1913) estis la 15a kaj lasta ŝoguno de la Tokugava ŝogunlando de Japanio. Li estis parto de movado kiu celis reformi la malnovan ŝogunlandon, sed tiu estis finfine malsukcesa. Post rezigni fine de 1867, li retiriĝis, kaj evitis publikan aperon por la cetero de sia vivo.
Shōgun (1866–1867)
Post la morto de Tokugaŭa Iemoĉi en 1866, Joŝinobu estis elektita por sukcedi lin, kaj iĝis la 15a ŝoguno. Li estis la nura Tokugaŭa ŝoguno kiu pasigis sian tutan regotempon ekster Edo: li neniam estis en la kastelo Edo kiel ŝoguno. Tuj post la ascendo de Joŝinobu kiel ŝoguno, gravaj ŝanĝoj estis iniciatitaj. Oni entreprenis amasan registaran reformon por iniciati reformojn kiuj estus plifortigintaj la Tokugaŭan regadon. Partikulare, oni organizis helpon el la Dua Franca Imperio, ĉefe por la konstruado de armilaro en Jokosuka sub estreco de Léonce Verny, kaj la stablado de franca milita misio por modernigi la armeojn de la bakufu (Tokugaŭa regado).
La nacia terarmeo kaj ŝiparmeo, kiuj jam estis formita sub Tokugaŭan regado, estis plifortigitaj pere de la helpo de Rusio, kaj de la Misio Tracey fare de la Brita Reĝa Ŝiparmeo. Oni ankaŭ aĉetis ekipaĵon el Usono. Ĝenerala impreso estas ke la Tokugava ŝogunlando plifortiĝis, sed tamen ĝi falis en malpli ol unu jaro.
Boŝin-milito (1868–69)
La milito startis el la malkontento ekzistanta inter multaj nobeloj kaj junaj samurajoj pro la favora traktado al eksterlandanoj fare de la registaro kiel konsekvenco de la aperturemo de Japanio en la antaŭa jardeko. La alianco inter klanoj de la sudo, speciale de teritorioj kiel Ĉoŝu kaj Sacuma, kaj funkciuloj de la kortego sukcesis sekurigi la kontrolon de la imperia kortego kaj influis super la juna imperiestro Meiĵi. Tokugaŭa Joŝinobu, konstatinte la malfacilon de la situacio decidis abdiki disde la povo favore de la imperiestro. Joŝinobu esperis per tio ke la klano Tokugaŭa povis konserviĝi kaj havi oportunon partopreni en estonta registaro. Tamen, militaj movoj de la imperiaj fortoj, violento fare de la partianoj en la kastelo Edo kaj imperia dekreto promociita de Sacuma kaj Ĉoŝu kiu abolis la registaron de la klano Tokugaŭa, kondukis Joŝinobu lanĉi militan kampanjon cele al la kapto de la kortego de la imperiestro en Kioto. ​
La milita avantaĝo rapide estis de la flanko de la imperia partio, kiu estis relative modernigita. Post serio de bataloj kiuj kulminis per la kapitulaco de Edo, Joŝinobu kapitulacis persone, kvankam kelkaj liaj sekvantoj retiriĝis en Honŝuon kaj poste al Hokaido, kie ili fondis la Respublikon Ezo. La malvenko dum la batalo de Hakodate finigis tiun lastan rezistejon, laŭ kiu la suprema regado de la imperiestro etendiĝis al la tuta lando, kompletigante la militan fazon de la Restaŭrado Meiĝi. ​
Jet Li
Jet Li (ĉine 李连杰|t=李連杰, n. la 26-an de aprilo 1963 en Pekino) estas ĉin-devena aktoro kaj vuŝu-luktisto.
Kariero
Li apartenas al la plej ofte ludigita luktoarto-aktoro de Holivudo. Li eklernis la vuŝu-lukton en aĝo de 8 kaj eklernis en Pekina lukto-lernejo. Post trijara intensa trejnado, Li akiris la unuan nacian ĉampionecon por la Pekina vuŝu-teamo. Li venkis kvinfoje serie de 1974 ĝis 1979 la titolon ĉina ĉamipono en moderna vuŝu.
La 1,70 m alta Li akiris ŝaton de fervoruloj kaj ĝuis kultan staton en tuta Azio. Li ludis en 1998 kun Mel Gibson, Danny Glover, Rene Russo kaj Joe Pesci en Lethal Weapon 4 kaj atingis respekton keil aktoro en Halivudo. La trarompo okazis en 2000 en ĉefrolo de la filmo Romeo Must Die. Tion sekvis filmoj kiel Kiss of the Dragon, The One, Born 2 Die, Hero, Unleashed, Fearless, War kaj The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor, The Forbidden Kingdom (kun Jackie Chan).
Li ludis en tri partoj de The Expendables.
Private
Li havas kvar gefratojn, du pli aĝajn fratojn kaj du pli aĝajn fratinojn. Li kaj lia edzino Nina Li Chi havas du filinojn.
ISO 3166-2:BQ
ISO 3166-2:BQ estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Kariban Nederlandon, do la insulojn Bonaire, Sint Eustatius kaj Saba. La kodojn havas tiu ĉi tri insuloj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>BQ</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Kariba Nederlando. La dua parto estas du literoj.
Jet Li
Private
Lia unua edzino estis Huang Chiu Yan, kun kiu li konatiĝis dum la pretigo de filmo Shao Lin xiao zi. Ili havas du komunajn filinojn.
ISO 3166-2:BQ
Krome, ĉiuj tri insuloj kiel specialaj municipoj de la Reĝlando de Nederlando havas laŭ la normo ISO 3166-2 la kodojn en la listo ISO 3166-2:NL.
30007 Johnclarke
30007 Johnclarke estas tre malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras John Anthony Clarke, finaliston en 2014 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri terscienco kaj planedoscienco. Li estis lernanto ĉe la Regis High School de Novjorko (Nov-Jorkio).
Kibo (Berlino)
La glaciaĵejo-kulturkafejo Kibo en la berlina urbokvartalo Wedding, Transvaalstraße 13 ekzistas ekde junio 2013. Ekde decembro 2013 en Kibo renkontiĝas luda rondo de esperantistoj.
Ofertoj
Ĝi ofertas glaciaĵon kaj membakitajn kukojn el neartefaritaj ingrediencoj. Multaj ofertoj ankaŭ taŭgas por adeptoj de veganismo kaj uloj kun netolereco de laktozo.
Nomo kaj filozofio
La nomiĝo laŭ la plej alta afrika monto Kilimanĝaro spegulas la aktivan agadon de la posedantoj pliriĉigi la internacian etoson de urbokvartalero, kiu grandparte nur servas por loĝi. Ĝi honoras la fremdlandan fonon de la plejparto de la lokuloj kaj oni ofertas - krom frandaĵoj - ankaŭ kulturajn eventetojn multkulturajn. Sian malfermon al aliaj kulturoj montras la proprietuloj pluse per subteno de la Esperanto-movado, i.a. per la disponigo de manĝokartoj en la Lingvo Internacia.
Luda rondo de esperantistoj
Ĉiun monaton en anoncita sabato okazas luda posttagmezo de Esperantistoj en la kafejo, dum kiu la kafejo ŝanĝiĝas en Esperantujan filion.
En Jubilea Libro 1903-2014 de Esperanto-Asocio Berlino-Brandenburgio troviĝas prezento de la rondo kaj poemo de la berlina esperantisto Gerd Bussing pri ĝi. Jen la komencaj versoj: „Ĉiumonate gaja tribo
Kunvenas en Kafejo Kibo
Kaj, evitante tedajn studojn
Preferas ĉiuspecajn ludojn."
La ĉirkaŭaĵo
Por ripozumado situas tre proksime la ŝatata Popolparko Rehberge.
Vajdo
Vajdo estas tinktura izatido kaj ankaŭ blua koloraĵo, ricevita per fermentigo de la tinktura izatido, parenca al indigo, sed pli helokolora kaj kun la grupo -(CO)-C(OH)-C(OH)-(CO)-.
Sumatra orangutano
Fizika priskribo
La Sumatra orangutano kreskas ĝis ĉirkaŭ 1.4 m alte kaj ĝis 90 kg ĉe maskloj. Inoj estas pli malgranda, averaĝe 90 cm kaj 45 kg. Kompare kun la Bornea specio, la Sumatraj orangutanoj estas pli fajnaj kaj havas pli longajn vizaĝojn; ties haro estas pli longa kun pli pala ruĝa koloro.
Vajdo
Fontoj
(PIV)
Partenociso
Partenociso (Parthenocissus) estas genro de grimpaj lianoj aŭ de arbustoj parencaj al ampelopso, sed kun ĉiroj plumece branĉaj kaj ofte finiĝantaj per alfiksiĝaj disketoj NPIV. La genro apartenas al la familio de la Vitacoj (Vitaceae). La ĉ. 13 specioj nature kreskas en la moderaj klimatoj de Azio kaj Nordameriko. Kelkaj specioj kaj iliaj kultivaroj estas uzataj kiel ornamplanto por verdigado de muroj kaj bariloj.
Priskribo
Partenociso similas al Vitis vinifera kaj estas somerverda liano. La folioj havas pedunklojn kaj estas simplaj aŭ labaj aŭ tri ĝis sepparte manformaj.
La floraroj estas disbranĉitaj. La unuopaj floroj estas duseksaj aŭ malofte laŭ la funkcio masklaj. La malpompaj floroj estas radisimetriaj kaj kvinnombraj kun duobla involukro. La kvin verdecaj petaloj estas liberaj. Ekzistas nur unu cirklo kun kvin stamenoj. La bluece nigraj beroj enhavas ofte nur unu ĝis tri globformajn semojn.
Sistematiko kaj disvastigo
La genro Parthenocissus estis kreita 1887 fare de  Jules Émile Planchon en la verko de Alphonse Louis Pierre Pyramus de Candolle kaj Anne Casimir Pyramus de Candolle: Monographiae Phanerogamarum, volumo 5, paĝoj 447–453. La genra nomo Parthenocissus konsistas el la grekaj vortoj parthenos, virgulino, kaj kissos por hedero. Sinonimoj por Parthenocissus PLANCH. estas Psedera NECKER EX E.L.GREENE kaj Quinaria RAF. non LOUR.
Kasto
Kasto estas rigida socia klaso en kiu homo naskiĝas kaj apenaŭ povas liberiĝi de ĝi. Ĝenerale la kasto estas hereda, pli-malpli ekskluzivema klaso, en aliaj sociformoj.
Ĉi tiu socia statuso konstruas la identecon de la persono, inkluzive de la gamo de liaj eblaj okupoj, kutimoj, ritoj, la normoj per kiuj li kondutos, la sistemo de simboloj al kiuj li estas engaĝita, kaj pli. Kast-bazita socia sistemo estas endogama tavoligita sistemo kiu klasifikas siajn membrojn laŭ la origino de la gepatroj, tiel ke socia moviĝeblo inter la diversaj kastoj estas preskaŭ neebla.
Partenociso
Perloglando
vidu: perlglando Ĉe humide varma klimato, ofte en plantdomoj trovigas ĉe junaj ŝosoj kaj ĉe la malsupra surfaco de la planto malgrandaj blanke-travidebaj globetoj. Tiuj estas ne damaĝinsektoj, sed perlglandoj, kiuj subtenas la akvoeligon.
Kasto
En Hindio, la kasto estas hereda socia klaso, kies membroj estas socie egalaj, samreligiaj kaj kutime sammetiaj, kaj ne havas sociajn rilatojn kun la membroj de aliaj kastoj. La unua kasto estas tiu de bramanoj, la lasta tiu de la manlaboristoj. Ekzistas komplika sistemo de sub-kastoj. Ankaŭ en Nepalo ekzistas simila kastosistemo, ĉar la kastosistemo ligiĝas al hinduisma religio. La sistemo estas ĉefe Hinda sed ankaŭ povas esti trovita en aliaj lokoj, kiel ekzemple la Zoroastriana pastraro, kolordividaĵo dum rasapartismo en Sud-Afriko, la hebreaj kohenoj kaj levidoj, aŭ la moderna socia kliko de la eg-industriistoj kaj similaj.
En antaŭmodernaj tempoj la kastismo estis ofta en diversaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo, kiel ekzemple en feŭda Japanio, Ĉinio, Eŭropo (kie ĝi estis nomita Etat).
Kasto ne estas sekto, do male al ofta miskompreniĝo en parola lingvo, la kastismo ne estas sistemo de sektoj.
En Hindio
Dum la historio de Hindio, kaj kun la arja konkero (ĉirkaŭ 1500 a.K.), ekzistantaj klasoj en Hindio estis kreitaj, kiuj daŭruas ĝis hodiaŭ. Laŭ nuntempaj teorioj, la arjoj kunportis al Hindio la kastsistemon kaj ankaŭ la Vedoj (religiaj skribaĵoj), kiuj subtenas tiun ĉi metodon.
La ĉefdivido de la kastismo estas en varnoj (socia statuso) kaj ene de ĝi sekundara dividado en milojn da ĵatio (profesioj). La supra varno - pastroj/braminoj, la dua varno - militistoj, la tria varno - komercistoj, kaj la kvara varno - laboristoj. Alia varno ekster la rango de varnoj kaj je la fundo de ili ĉiuj estas la malpura varno (konata kiel "Dalit"), kaj ĝi ankaŭ havas apartajn kastojn (kasto de rabatakantoj, kasto de rubaĵkolektistoj kaj similaj).
La traduko de la vorto Varna estas "koloro": la pli helaj koloroj estis ĉe la supro de la hierarkio, kaj la malhelaj koloroj - malsupre.
La baratanoj kredas je reenkarniĝo. Ilia kredo estas ke nur la korpo de homo mortas, dum la animo pasas en la mondon de la dioj kaj de tie ruliĝas en alian korpon, de homo aŭ besto. Tial la sufero aŭ riĉeco de homo en ĉi tiu mondo estas rezulto de liaj agoj en la antaŭa enkarniĝo.
Kostumoj: Aparteno al speciala kasto postulas manierojn de konduto, kaj inter la samkastanoj mem kaj inter la kastanoj kaj aliaj kastaj membroj. Ekzemple - iuj kastoj malpermesas manĝi iujn manĝaĵojn aŭ fizikan kontakton kun membroj de aliaj kastoj. Membroj de la supera kasto ne rajtas geedziĝi kun vidvinoj, kaj ekzistas kastoj kiuj estas devontigitaj al portado de certaj vestaĵoj aŭ vestaĵoj de certaj koloroj.
Lingva noto
La vorto kasto devenas el la portugala vorto casta (speco de vinbero). Portugaloj, kiuj alvenis Hindion, uzis tiun vorton por koncepto tute nova al ili, kaj de la portugala lingvo la vorto iris al aliaj eŭropaj lingvoj.
Administra arondismento Troick
Administra arondismento Troick estas arondismento de Moskvo situanta sud-oriente. Ĝi estas unu el du arondismentoj (la dua estas Nov-Moskva), aperintaj la, kiam al Moskvo estis aldonita vasta teritorio ĝis limo kun Kaluga provinco.
La arondismento estas la plej granda en Moskvo laŭ areo (1060 km2) kaj la malplej granda laŭ loĝantaro (86,8 mil loĝantoj en 2013). Ĝi limas kun Moskva provinco, Kaluga provinco (distrikto Ĵukov) kaj Nov-Moskva administra arondismento de Moskvo.
Al la arondismento apartenas estinta urbo Troick.
La estro estas Dmitrij Nabokin (enoficigita la ).
Vidu ankaŭ
Aliaj administraj arondismentoj de Moskvo: Centra; Orienta; Sud-Orienta; Suda; Sud-Okcidenta; Okcidenta; Nord-Okcidenta; Norda; Nord-Orienta; Zelenograda; Nov-Moskva.
Stacio Agaho
Stacio Agaho (japane: 英賀保駅 [Agaho-eki], angle: Agaho Station) estas fervoja stacio en Himeĝi, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Thiviers (stacidomo)
Thiviers (Tivier) estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Thiviers -, situanta en  Thiviers, en departemento , regiono Nova Akvitanio.
1506
En la jaro 1506 post Kristo okazis, interalie:
Kantono Washington (Tenesio)
Kantono Washington aŭ plene esperantlingve kantono Vaŝingtono (Washington County) estas kantono de Usono en la subŝtato Tenesio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la. Kiel ĉiuj samnomaj kantonoj de Usono ĝi estas nomata laŭ George Washington, aŭ laŭ PIV esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua prezidanto de Usono (1789–1797).
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Provinco Kars
Kars (kurde Qers) estas provinco de Turkio. Ĝi situas en la administra regiono Orienta Anatolio en nord-orienta Turkio, ĉe limo al Armenio kaj tiel estas limregiono inter Orienta Anatolio kaj Transkaŭkazio. Ĝia ĉefurbo estas Kars. La najbaraj provincoj estas Ardahan, Erzurum, Ağrı kaj Iğdır.
Geografio
En la provinco vivas 312 205 loĝantoj, el kies triono en urbo Kars (stato de la jaro 2007). La provinco grandas 9 442 km² kaj ĉirkaŭas ĝin pli ol 3 000 m altaj montoj. El la surfaco plej grandas altebenaĵoj (51 %) kaj montaroj (38 %) kaj nur 11 % estas agroebenaĵo. La plej gravaj riveroj estas Aras, limriveroj Arpa kaj Göle. Gravaj lagoj estas Aygır, Aktaş kaj Turna.
La klimato estas kontinenta kun fortaj sezonaj temperaturaj ŝanĝiĝoj. Eblas -40 °C vintre kaj +45 °C somere. La jara precipitaĵo estas ĉirkaŭ 500 mm. La natura vegetaĵo en la regiono de Kars estas stepo.
Ekonomio
La loĝantaro ĉefe okupiĝas pri agri- kaj forstokulturo. La iam floranta komercado kun la iama Sovetunio kaj nuna Rusio sengraviĝis.
Etnoj
La loĝantaron formas turkoj, kurdoj, azerioj kaj karapapakoj respektive terekemoj. Iam loĝis tie multaj armenoj kaj kartveloj, kiuj reprezentis tie la kristanecon.
Historio
Ĉar la provinco situas inter Malgranda Azio kaj Kaŭkazio, multfoje ŝanĝiĝis ties posedantoj. Kars apartenbis dum jarcentoj al la armena reĝlando, kies ĉefurbo estis en Ani. La bizanca imperio perdis la regionon Kars en 1064 al la selĝukoj kaj tiel komenciĝis la islamigo/turkigo de la loĝantaro.
La areon okupis la kartveloj en 1124, la mongoloj en 1239. Inter 1534 kaj 1878, Kars apartenis al la Osmana imperio, post la bataloj de 1829 kaj 1856 al la rusa imperio. Post la milito de 1877-78, Kars apartenis al Rusio, ĝis 1919.
Post kolapso kaj retiriĝo de la rusa registaro el tiu regiono, ekzistis tie dum 9 monatoj la t.n. Sudokcidenta Kaŭkaza Respubliko ĝis aŭtuno de 1919.
Laŭ pactraktato de Brest-Litovsk, la regionon akiris Turkio. La regionon posedis mallongtempe Armenio, sed en oktobro/novembro de 1920 paŝao Kazım Karabekir okupis ĝin por Turkio. En la dua mondmilito, ĝi estis grava militista bazo. Pli frue apartenis al la regiono la hodiaŭ sendependaj provincoj Ardahan kaj Iğdır. En 2006 starigitis la Humanecmonumento kiel repaciĝsigno inter turkoj kaj armenoj; ĝi forigitis en al jaro 2011.
Epoko de Jamato
Jamato-epoko ([jamato zidai] japane: 大和時代) - la lasta praskriba kaj la unua fruskriba epoko en la historio de Japanio (250 (300 - 710). Ĝi estas nomita laŭ nomo de reĝino Jamato, kiu naskiĝis en la regiono de Nara post la falo de Jamatai (fino de la 3-a - komenco de la 4-a jarcento). Dum la 5-a kaj 6-a jarcento tiu strukturo hierarkiĝis laŭ la klanoj (氏, uji) sub la gvido de hereda estro. La klanoj estas dividitaj laŭ la profesioj. La ŝtato de Jamato sterniĝas sekve sur la tuta Japanio, escepte de la norda parto kie troviĝas la Ajnuoj.
Oni nomas tiun epokon ankaŭ erao Kofun. La kofun estas funebraj montetoj tipaj de la epoko, kiuj estas la ĉefaj informofontoj de tiu epoko.
Dum tiu epoko disvolviĝas en Japanio la skribo kaj la budhismo, venintaj el Ĉinio (tra Koreio). Ankaŭ la ĉinaj teknikoj estas transprenitaj. La klanoj estis disdividitaj inter la budhanoj ligitaj al Koreio (ekzemple la klano Soga) kaj la tradiciemaj ŝintoistoj kiel la klanoj Otomo kaj Mononobe. Ekde la regno de la imperiestrino Suiko kaj de ŝia reganto, la princo Ujamado, (lia postmorta nomo estas Shōtoku) la budhismo estas kuragigita por iĝi ŝtata religio. En la jaro 604, Ujamado verkas konstitucion de 17 punktoj, kiu prezentiĝas kiel filozofio de la maniero regi (kiel la pensoj konfuceaj). Laŭ tiu teksto, la kortumo estas disdivita je 12 rangoj, grupitaj duope, unu malalta kaj alia alta, kiu respondas al ses virtoj bazaj. La virto (toku), la bonfaro (nin), la etiketo (rei), la rekteco (shin), l'egaleco (gi) kaj la saĝeco (chi). La rangoj de kortanoj havas siajn vestaĵojn kaj kolorojn proprajn laŭ la grado de proksimeco kun la suvereno. Ekzistas eĉ ankaŭ hierarkisistemo bazita je indeco kaj ne nur je fileco.
En ĉinaj tekstoj de la dinastio Wei troviĝas la vorto 邪馬台国, kiu legiĝas lando de jamatai en la nuna japana kaj lando de xiematai en la ĉina (mandarena). Temas fakte pri la sama vorto kiel jamato. Fakte, en la arkaika ĉina lingvo la lasta silabo de tiu vorto estis prononcata *tə. Oni scias, ke la fonemo /o/ de la moderna japana estis prononcata *ə en la malnova japana: la moderna prononcado jamato devenas do de la pra-japana *jamatə.
Biero
Biero estas trinkaĵo produktita per fermentado el akvo, gisto, malto (kutime el hordeo) kaj lupolo. Ĝi enhavas – depende de la speco – proksimume 5 % (inter 2 kaj 14 %; sed kutime inter 4 kaj 8 %) da alkoholo; la tiel nomataj senalkoholaj bieroj havas inter 0 kaj 0,5 % da alkoholo.
Epoko de Jamato
La evoluoj fonetikaj malsamaj de la japana kaj de la ĉina ŝajnigas do, ke temas pri du vortoj, kvankam temas nur pri simpla transskribo.
Biero
Kelkaj el la plej antikvaj konataj skribaĵoj de la homaro referencas al la produktado kaj distribuado de biero: la Kodo de Hamurabo inkludis leĝojn regulantajn bieron kaj bierejojn, kaj "La himno al Ninkasi", nome preĝo al la Mezopotamia diino de biero, utilis kaj kiel preĝo kaj kiel metodo rememori la recepton por biero en kulturo kun malmulta legipova loĝantaro.
Biero estas distribuata en boteloj kaj ladskatoloj kaj estas ankaŭ ofte disponebla el bareloj tra kranoj, partikulare en trinkejoj. La bierprodukta industrio estas tutmonda negoco, kiu konsistas el kelkaj hegemoniaj transnaciaj entreprenoj kaj multaj miloj da pli malgrandaj produktistoj kiuj gamas el bierproduktaj trinkejoj al regionaj bierfarejoj. La forto de moderna biero estas kutime de ĉirkaŭ 4% al 6% de alkoholo laŭ volumo (ALV), kvankam ĝi povas varii inter 0.5% kaj 20%, kaj kelkaj bierfarejoj produktas ekzemplojn de 40% ALV kaj eĉ supre. Biero formas parton de la kulturo de multaj landoj kaj estas asocia kun sociaj tradicioj kiaj bier-festivaloj, same kiel kun riĉa biereja kulturo kio inkludas drinkoturneojn kaj trinkejludojn kiel bilardoj aŭ sagetoĵetado.
Variaj juraj difinoj de biero ekzistas en diversaj landoj. Historie, unu el la plej famaj el tiuj estas la Reinheitsgebot aŭ Leĝo de pureco, kiu estis aplikita en partoj de la Sankta Romia Imperio kaj Germanio kaj postulis ke biero estu farata nur el akvo, lupulo kaj hordeo. Nuntempe en Kanado, la Canadian Government's Food and Drug Regulations asertas ke biero devas havi alkoholenhavon kiu gamu el 1.1% al 8.6%, kvankam tio inkludas ankaŭ specifon ke ĝi povus esti pli granda ol 8.6% kaj estu etikedita kongrue. Biero en Suda Koreio devas havi malpli ol 25% ALV, kio signifas ke ĝi devas havi 25 mL el alkoholo aŭ malpli ol 100 mL el solvaĵo, kaj povas esti konsiderata ‘malpeza’ (laŭ kalorienhavo) nur se ĝi havas malpli ol 30 kcal por 100ml. Aldone, biero en Suda Koreio devas uzi nur akvon, lupolon, kaj amelojn (tritiko, rizo, hordeo, maizo aŭ terpomo) kiel ingrediencoj en la bierfara procezo. En Singapuro, biero devas havi minimume 1.0% da alkoholo laŭ voluma koncentro je 20 °C. Ĝi estas ofte produktita el miksaĵo de grenoj kiel malto, sukeroj aŭ ties ekvivalentoj, kaj lupulo aŭ aliaj vegetaloj.
Historio
Biero estas unu el la plej antikvaj preparitaj trinkaĵoj de la mondo. Estas iom da pruvoj ke biero estis produktita ĉe Göbekli Tepe dum la Antaŭ-Ceramika Neolitiko (ACN). (La ACN estas datita el ĉirkaŭ 8500 a.n.e. al 5500 a.n.e.) La plej klara kemia pruvero el hordea biero datas el ĉirkaŭ 3500–3100 a.n.e., el la loko de Godin Tepe en la Zagros-montaro de okcidenta Irano. Eble, sed ne pruvita, ĝi datas reen eĉ el pli antaŭe — je ĉirkaŭ 10,000 a.n.., kiam cerealo estis por la unua fojo kultivita.
Epoko de Jamato
Eblas dividi la jamato-epokon je du subepokoj, surbaze de la alveno de la budhismo:
Biero
Historio
Biero estis registrita jam en la skriba historio de antikva Irako kaj antikva Egipto, kaj arkeologoj supozas ke biero ludis gravan rolon en la formado de civilizacioj. La plej fruaj indikoj pri biero devenas el Sumero, en la malnova Mezopotamio, kie estis konataj 19 specoj de bieroj jam 3000 jarojn antaŭ Kristo. La antikvaj egiptoj fermentigis duonbakitan panon en akvo kaj tiel fabrikis specon de biero, kiu estis la ĉefa loka trinkaĵo. Proksimume antaŭ 5000 jaroj, laboristoj de la urbo Uruk (moderna Irako) estis pagitaj de siaj dungantoj pere de biero. Dum la konstruado de la Piramidoj de Gizo, Egipto, ĉiu laboristo ricevis ĉiutagan kvanton ode kvar al kvin litroj de biero, kio utilis kaj kiel nutraĵo kaj kiel refreŝigo kio estis necesega por la konstruado de la Piramidoj.
Kelkaj el la plej antikvaj skribaĵoj el Sumero enhavas referencojn al biero; "La himno al Ninkasi", nome preĝo al la Mezopotamia diino de biero, utilis kaj kiel preĝo kaj kiel metodo rememori la recepton por biero en kulturo kun malmulta legipova loĝantaro. La antikva diraĵo (Plenigu vian ventron. Tagon kaj nokton feliĉu) al Gilgameŝ, registrita en la Epopeo pri Gilgameŝ, fare de la bier-edzino Siduri povus almenaŭ parte esti referenco al la konsumado de biero. La Ebla tabuletoj, malkovritaj en 1974 en Ebla, Sirio, montras ke biero estis produktita en tiu urbo en 2500 a.n.e. Fermentita trinkaĵo uzanta rizon kaj fruktojn estis farita en Ĉinio ĉirkaŭ 7000 a.n.e. Malkiel ĉe sakeo, oni ne uzus ŝimon por sakarigi la rizon (amilolitika fermentado); la rizo estis probable preparita por fermentado pere de maĉado aŭ maltigado.
Preskaŭ ajna substanco kiu enhavas sukeron povas nature suferi alkoholan fermentadon. Pro tio plej verŝajne multaj kulturoj, observinte ke eblas akiri dolĉan likvaĵon el fonto de amelo, sendepende unu de alia inventis bieron. Pano kaj biero pliigis prosperon al nivelo kiu ebligis havi tempon por disvolvigo de aliaj teknologioj kaj kontribuis al la konstruado de civilizacioj. Ksenofono notis ke dum sia veturado, biero estis produktita en Armenio.
La romanoj nomis bieron Cervisia, laŭ la diino de la kampofruktoj, Cereso. La romianoj taksis bieron barbara trinkaĵo. La keltoj konis bieron sub la nomo Korma. Biero estis fakte jam disvastigita tra Eŭropo fare de ĝermanaj kaj keltaj triboj tiom for kiom ĝis 3000 a.n.e., kaj ĝi estis ĉefe produktita je hejma skalo. La produkto kiun la pra-eŭropanoj trinkis ne estus rekonata kiel biero fare de plej nuntempaj personoj. Kun la baza amela fonto, la bieroj de pra-eŭropanoj enhavis frukton, mielon, nombrajn tipojn de plantoj, spicoj kaj aliaj substancoj kiel narkotaj herboj. Tio kion ili ne enhavis estas lupolo, ĉar tio estis posta aldono, unuafoje menciita en Eŭropo nur ĉirkaŭ la jaro 822 fare de karolingia abato kaj denove en 1067 fare de la abatino Hildegard de Bingen.
En la mezepoko biero estis farata el multaj diversaj ingrediencoj. Nur post enkonduko kaj reguligo de bierfarado fare de abatejoj la gruit (miksaĵo el herboj) estis anstataŭita de lupolo. Tiam oni taksis bieron taŭga trinkaĵo por infanoj, ĉar ĝi havis pli malaltan alkoholenhavon ol nuntempe, kaj pro la boligado de la herbaĵo, la gruit estis preskaŭ desinfektita, kion oni ne povis diri pri akvo. Pro la alta kaloria valoro, biero estis ankaŭ grava aldono al la ofte mankanta nutraĵo, ĉar eblis fari pli-malpli trinkeblan bieron eĉ el malbonkvalitaj cerealoj. Pro la alta bierkonsumo ekde la mezepoko, pri biero multe interesiĝis la urba fisko kaj la landaj impostaj administracioj, kiuj ekzistis en Germanujo ekde ĉirkaŭ 1500. Jam en la malfrua mezepoko preskaŭ ĉie en Germanujo pagendis fabrikado- kaj vendado-impostoj por biero.