cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magdalena Rivervalo
Plantoj
"la unua registrita de eŭropanoj kontakto kun terpomoj estis en 1537 en la Magdalena valo. La hispanaj invadantoj familiariĝis kun tiu produkto kaj probable ĉirkaŭ 1570 hispana ŝipo la unuan fojon enmetis terpomojn en Eŭropon."
Geologio
La Magdalena Rivervalo estis formata per serio de tektonaj depresioj kiuj pleniĝis per kontinentaj sedimentoj en epoko Terciaro. Tiuj sedimentoj venis el la Cordillera Central.
Faŭno
Estas multaj endanĝeritaj birdoj kaj mamuloj troviĝantaj en la regiono, kiaj la Bruna aranesimio kaj la endemia Blubeka krakso kaj la Blankdorsa kapito. Tiuj specioj estas minacataj pro habitatoperdo, inter aliaj tialoj.
Enkadrigo
La Magdalena Rivervalo estas parto de regiono Tumbesiaj, ĉokoaj kaj magdalen-valaj tropikaj arbaroj signita kiel biodiverseco-varmpunkto de la organizaĵo Naturprotekto Internacie (angle : Conservation International).
Jean-Louis Viale
Jean-Louis Viale (naskiĝis la 22-an de januaro 1933 en Neuilly-sur-Seine; mortis la 10-an de majo 1984 samurbe) estis franca frapinstrumentisto de moderna ĵazo. Li apartenis al la pioniroj de malpasia ĵazo en Francujo kaj muzikis kun Clifford Brown, Zoot Sims kaj Lester Young.
Kariero
Viale lernis frapinstrumentaran ludon sininstrue kaj tenis en la aĝo de dek ok jaroj propran bandon. En 1951 li enkondukis kun Bobby Jaspar, Henri Renaud, Martial Solal kaj Barney Wilen la malpasian ĵazon en Parizo. En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj li direktis diversajn bandojn, muzikis kun usonaj muzikistoj kiel Clifford Brown, Stan Getz, Dexter Gordon, Sonny Stitt, Lester Young kaj Zoot Sims, koncertvojaĝis kun Sacha Distel en Brazilo kaj Kanado. Krom kun la supre menciitoj li surdiskigis kun René Thomas, Cy Touff/Bill Perkins, Frank Foster, Jimmy Raney kaj George Wallington.
Lian frapinstrumentaran ludmanieron komence influis ist Max Roach kaj Kenny Clarke.
Kikerfaruno
La kikerfaruno estas la produkto ricevita post la fajna pulvorigado de la kikero. Ĝi estas konsiderata grava elemento en la Barata kuirarto kaj uziĝas, ekzemple, en la ellaborado de la pakoroj, (leĝomfritaĵoj). El nutricia vidpunkto ĝi riĉas je proteinoj, karbonhidratoj, fibroj, mineraloj kaj vitaminoj.
La kikerfaruno ĉefe uziĝas en kuirarto, vaste uzata en Barato kaj Pakistano. En okcidentaj landoj ĝi ofte uzatas en dietoj sen gluteno kiel anstataŭaĵo de la tritikfaruno kaj ankaŭ de veganoj kiel anstataŭaĵo de ovo en kelkaj kazoj.
En Italio ĝi ankaŭ estas uzata en pluraj regionoj por pluraj receptoj. Unu el li estas la sicilia paneloj, fritaĵo surbaze de kikerfaruno. Alia manĝaĵo farita el kikerfaruno estas la tiel nomata Fainá.
Vilmos Nagy (informatikisto)
Vilmos NAGY [nadj] estas rumania hungara informatikisto. Li naskiĝis en Gheorgheni la 25-an de majo 1954.
Kariero
Vilmos Nagy diplomitiĝis pri informatiko en Universitato de Bukareŝto (1978). Li laboris en Gheorgheni, en Miercurea Ciuc, en Odorheiu Secuiesc.
Villarejo-Periesteban
Villarejo-Periesteban [bijarEĥo] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2013 estis de 460 loĝantoj kaj la denseco estas de 13,81 loĝ/km².
Situo
Villarejo-Periesteban estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la sudokcidenta parto de la Provinco Kvenko. La areo de ties teritorio estas de 33,32 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
João Luiz Alves
João Luiz ALVES /ĵo'ãŭ lui'zaŭvjz/ (Naskiĝis en la 23-a de majo de 1870 en Juiz de Fora kaj mortis en la 15-a de novembro 1926 en Parizo) estis brazila ministro de interno dum la prezidanteco de Artur Bernardes. Li estis sendita de brazila estraro en 1926 al la 8-a Brazila Kongreso de Esperanto kiel oficiala reprezentanto kaj oni igis lin Honora Prezidanto de la kunsido.
Eksteraj ligiloj
(en la Portugala)
Roštín
Roštín estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Zlín, en distrikto Kroměříž. Tra la municipo kondukas ŝoseo II/432, trafluas tra ĝi rivereto Kotojedka kaj troviĝas ĉi tie ankaŭ montopinto Brdo, la plej alta monto de Chřiby. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1131.
Maxtor
estis usona teknologia firmao specialigita pri produktado de komputilaj memoroj, fondita en 1982 kaj malfondita fine de 2005 per transpreno de la konkura firmao Seagate. Ĝia ĉefsidejo estis en (Kalifornio). La urbo estas parto de la tiel nomata Silicia Valo, kaj la firmao dum sia ekzistotempo ankaŭ estis parto de ĝi. Antaŭ la transpreno, la firmao estis listigita en la listo de gvidaj usonaj akcioj Forbes 500. La konkura firmao Seagate poste en 2016 revivigis la markon Maxtor.
Endolito
Endolito estas organismo (arkeo, bakterio, fungo, likeno, algo aŭ amebo) kiu loĝas ene de roko, koralo, animalkonko, aŭ en poroj inter mineraleroj de roko. Multaj estas ekstremofiloj, kiuj vivas en lokoj antaŭe supozitaj neloĝeblaj por vivo. Ili estas de partikulara intereso por astrobiologoj, kiuj teoriigas ke endolitaj medioj sur Marso kaj aliaj planedoj konstituas eblajn rifuĝejojn por eksterteraj mikrobiaj komunumoj.
Francisco Pizarro
Francisco PIZARRO (naskiĝis ĉ. 1471, mortis la 26-an de junio, 1541) estis unu el la hispanaj "konkistadoroj", kiu konkeris Peruon kaj fondis ĝian ĉefurbon je Lima.
Pizarro naskiĝis en Trujillo en Ekstremaduro, Hispanio, eble je 1471 (aŭ 1475). Li estis eksteredzeca filo de Gonzalo Pizarro, kiu kiel infanteria kolonelo batalis en Italio kaj en Navaro.
Preskaŭ nenion oni scias pri la junaĝo de Pizarro, sed certe li estis preskaŭ seneduka kaj analfabeta. Kiam la sciigo de malkovro de la Nova Mondo alvenis al la Hispanio, li estis en Sevilla kaj li enŝipiĝis por la Nova Mondo en la jaro 1509 kaj partoprenis en pluraj hispanaj misioj celantaj al esplorado kaj konkero. Oni scias ke en 1510 li partoprenis en ekspedicio de Hispaniola al Urab sub komando de Alonzo de Ojeda, kiu taskis lin fondi la malsukcesan kolonion de San Sebastian.
Li kunnavigis kun Vasco Nuñez de Balboa (kiun li poste helpis aresti) al la malkovro de la Pacifika Oceano; kaj sub komando de Pedrarias d'Avila ricevis terparcelon, iĝinta bredisto en Panamo. Tie je 1522 li asociiĝis kun pastro nome Hernando de Luque, kaj militisto nome Diego de Almagro, celantaj eksplori kaj konkeri suden. Pizarro, Almagro kaj Luque pli poste solene interkontraktis komune konkeri kaj juste dispartigi inter si la riĉabundan imperion, kiun ili esperis akiri. Ilia esploroj progresis suden laŭ la okcidenta bordo de Sud-Ameriko, kaj Pizarro, kiu iuokaze restis dum monatoj en malgranda insulo kun nur dektri sekvuloj, sen ŝipo kaj sen provizaĵoj, obstinis kaj finfine atingis la naŭan sudan gradon, kie li ekkonis certajn sciigojn pri la inkaa perua imperio.
Ĉar la Panama reganto ne emis kuraĝigi tian mision, Pizarro decidis direkte peti la reĝon pri helpo, kaj tial li enŝipiĝis al Hispanio en printempo de 1528, ĝisatingante je Sevilla fruasomere. La reĝo Karlo la 5-a konvinkiĝis kaj je la 26-a de julio de 1529 eligis en Toledo la faman "kapitulacion", per kiu Pizarro, sub kelkaj kondiĉoj, taskiĝis kiel reganto kaj armeestro de la provinco de Nova Kastilio, je la distanco de 200 leŭgoj laŭ la ekmalkovrita marbordo, kaj ricevis rangon kaj povojn de vicreĝo, male liaj kunuloj ricevis tute flankajn taskojn. Inter la kondiĉoj por tia asigno estis, ke en la daŭro de ses monatoj Pizarro devis pretigi sufiĉe ekipitan forton de ducent kvindek militistoj, kaj cent inter ili li povis elpreni el la kolonioj; tamen li ne povis plenumi tiun peton, tial li kaŝe reenŝipiĝis el Sanlúcar en januaro de 1530.
Poste lia frato Hernando ĝisatingis lin kun la aliaj ŝipoj, kaj kiam la ekspedicio forlasis Panamon en januaro de la sekva jaro 1531, ĝi enhavis tri ŝipojn, cent okdek ulojn, kaj dudek sep ĉevalojn.
Je la 16-a de oktobro de 1532 Pizarro, kun sia malgranda forto, atingis Kajamarka, urbon en la inkaa imperio, kie li renkontis la "Sapa Inka" (t. e. plej supera reĝo) Atahualpa, amase mortigis la armeon de Atahualpa kaj eĉ kaptis mem la reĝon Atahualpa Post unu jaro Pizarro kaptis la ĉefurbon Cuzcon (Kuzko) kaj konkeris la tutan Inkaan imperion.
Tamen laŭ li la inkaa ĉefurbo Kuzko estis tro fora tra la montoj kaj malproksima de la maro por taŭgi kiel hispana ĉefurbo de Peruo, tial Pizarro fondis la novan urbon Lima, je la 18-a de januaro de 1535.
Post kiam Almagro batalsuperis la finan klopodon de la inkaa armeo por rekapti Kuzkon, milito eksplodis inter Almagro kaj Pizarro pri la limoj de ilia jurisdikcio. Almagro estis venkita ĉe la urbo Ute (1538) kaj mortigita; nemultposte liaj subtenantoj konspiris kaj murdis Pizarron je la 26-a de junio de 1541.
Konsilata legaĵo:
La malkovro kaj konkero de Peruo fare William H. Prescott
Benia
Benia [be-nja, be-ni-ja] estas malgranda vilaĝo en Bukovino en la norda Rumanio, situanta je latitudo de 47º38' N kaj longitudo de 25º29' E, inter la montaroj Feredeu [feredeŭ] kaj Mestecăniş [mestekəniŝ]. La meznombra alteco super la mara nivelo estas de 1 000 metroj, la ĉirkaŭaj montoj atingas 1 500 metrojn. La rivero Moldova fluas tra la vilaĝo. Aliaj akvofluoj estas la riveretoj Tătarca [tətarka] (La Tatarino) kaj Pârâul Benii [pırıul benij] (La Rivereto de Benia). Benia apartenas al la komunumo Moldova-Suliţa kaj havas ĉirkaŭ 500 loĝantojn. Spite la malgrandan loĝantaron la vilaĝa areo estas sufiĉe granda, ampleksante kelkajn dekojn da kvadrataj kilometroj. 18 kilometrojn norde troviĝas la limo kun Ukrainio. La ĉefaj okupoj estas la bredado de bovinoj kaj la ligno-prilaborado. 38 % el la loĝantoj estas huculoj, kiuj ankaŭ parolas ukrainsimilan dialekton, sed la tuta loĝantaro estas flua en la rumana lingvo. La plejparto de la loĝantaro estas kristanortodoksa, kun adventista kaj pentekosta kiel aliaj kristanaj minoritatoj. La nomo Benia venas el olda rumana aŭ slava vorto, kiu signifas 'minejo'. Arĝentminejo ekzistis tie ĝis la 13-a jarcento. Tiam granda tatara invado minacis la regionon, la vilaĝanoj preferis detrui ĝin ol permesi la kapton de la minejo. La minejo neniam poste estis malfermita. Esperantista movado aperis tie en 1989. En 2006 ekzistis du personoj fluaj en Esperanto en la vilaĝo.
Jenő Kotzó
KOTZÓ Jenő (koco:) estis hungara ĵurnalisto naskita en Gyarak la 11-an de julio 1883 kaj mortinta en Oradea 26-a de decembro 1973.
Kariero
Kotzó Jenő finis juron en Nagyvárad kaj Kolozsvár, li estis ĉefradaktoro de mallongvivinta raportgazeto Reggeli Újság de Oradea. En 1926-27 li estis deputito de Bihor en rumana parlamento de Országos Magyar Párt. Li havis gravan rolon en vivo kultura de Oradea. Lian portreton pentris la pantristo Ernő Tibor.
Korna kriulo
La Korna kriulo, Kornokriulo aŭ Kornanhimo (Anhima cornuta) estas birdospecio el la familio de Kriuloj kiu troveblas nur en humidejoj de tropika Sudameriko. Estas tri specioj de kriuloj, kaj la aliaj du estas la Suda kriulo kaj la Norda kriulo ambaŭ en la geno Chauna. La Korna kriulo estas la ununura specio en sia genro, nome la tipa genro kiu nomigas la familion de Anhimedoj.
Aspekto
Ĝi estas granda 84–95 cm longe, 3,1 al 3,5 kg peza birdo, kun malgranda kokeca beko. La supraj partoj, kapo kaj brusto estas nigraj, kun blankaj punktoj ĉe krono, kaj pli grandaj ĉe suba kolo, brusto (kiel tre markataj horizontalaj strioj) kaj flugiloj (videblaj ripoze en flankoj), dum supra kolo kaj gorĝareo estas pli nigraj, kvankam en mentono ja estas blankaj kelkaj punktetoj. Ekzistas tre longa (7 ĝis 12 cm) spineca blanka strukturo de la kapo, pro kiu la specio ricevis siajn nomojn (kaj komuna nomo kaj latina scienca nomo). Tiu strukturo estas iom unika inter birdoj kaj ne derivas el plumo sed estas kornigita strukturo kiu estas izole ligita al la kranio kaj kreskas kontinue ofte rompita pinte. La irisoj videblas flave, oranĝece ĝis ruĝece. La kruroj estas grizaj kaj fortikaj. La beko estas griza kun blankaj bordoj. La ventro kaj malantaŭa parto de la flugiloj estas blankaj. Ĝi havas du akrajn spronojn sur siaj flugiloj elirantajn el kovrilplumoj, kaj la specio estas nur duone palmopieda.
Dumfluge videblas nigreca birdo kun blankaj duarangaj kovrilplumoj kaj strioj en komenco de unuarangaj flugilplumoj. Sube la ventro montriĝas blanke.
Ĝi similas anasojn, anserojn kaj cignojn kiuj estas en la familio de anasedoj, sed la beko similas al tiu de Kokoformaj birdoj.
Alvoko estas bruema raŭka trumpetado aŭ hupado jŬi jŭI, elsendata skuante malantaŭen la kapon. Tio povas okazi grupe. De tio la komuna nomo de la familio kiel Kriuloj.
Distribuado, habitato kaj kutimaro
Ĝi estas trovebla en malaltaj teroj de Kolombio kaj Venezuelo ĝis Brazilo kaj orienta Bolivio, do ankaŭ en Peruo, Ekvadoro, Surinamo, Franca Gujano, kaj Gujano. Ĝi nun estas malaperinta el Trinidado kaj Tobago Spite lokan malpliiĝon, ĝi restas disvastigita kaj estas sufiĉe komuna ĝenerale. Ĝia teritorio en Brazilo ŝajne kreskis dum la lastaj jaroj.
Ĝi loĝas en tre densaj marĉoj kaj manĝas akvoplantojn. Ili elmigras dum sekegoj kaj revenas por la epoko de pluvo.
Kiel simbolo
La birdospecio aperas en la blazonoj de Tietê kaj de Guarulhos, Brazilo.
WTFPL
La WTFPL (mallongigo de la angla: Do What The Fuck You Want To Public License) estas ekstreme libera permesilo. La unua versio estis kreita de Banlu Kemiyatorn en la jaro 2000, kaj la dua versio estis kreita de Sam Hocevar. Ĝi permesas al uzantoj de verkoj haveblaj laŭ la permesilo fari ion ajn kun la verko. La plej lasta versio estas la dua, kreita en Decembro 2004.
Unua versio
do What The Fuck you want to Public License Version 1.0, March 2000 Copyright (C) 2000 Banlu Kemiyatorn (]d). 136 Nives 7 Jangwattana 14 Laksi Bangkok Everyone is permitted to copy and distribute verbatim copies of this license document, but changing it is not allowed. Ok, the purpose of this license is simple and you just DO WHAT THE FUCK YOU WANT TO.
Dua versio
DO WHAT THE FUCK YOU WANT TO PUBLIC LICENSE Version 2, December 2004 Copyright (C) 2004 Sam Hocevar <sam@hocevar.net> Everyone is permitted to copy and distribute verbatim or modified copies of this license document, and changing it is allowed as long as the name is changed. DO WHAT THE FUCK YOU WANT TO PUBLIC LICENSE TERMS AND CONDITIONS FOR COPYING, DISTRIBUTION AND MODIFICATION 0. You just DO WHAT THE FUCK YOU WANT TO.
Forstheim
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Víllora
Víllora [BIjora] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas villorero. La censita loĝantaro en 2016 estis de 138 loĝantoj kaj la denseco estas de 2 loĝ/km².
Situo
Víllora estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la orienta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 895 m super marnivelo; je malpli ol 20 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 68,88 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°45′08″N 1°35′21″Ok.
Trapasas ties teritorion la rivero Cabriel.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Víllora, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Víllora kie oni venis al la nunaj 138.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Goshen (Konektikuto)
Goshen estas urbeto en kantono Litchfield en la usona subŝtato Konektikuto. La censo de 2000 rezultigis loĝantaron de 2 697; ĝis 2005 ĝi kreskis al 3 092, do je preskaŭ 15 %. De tiam la kresko malpli grandis: laŭ la stato de la censo en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La urbo konsistas el jenaj komunumoj, el kiuj la unuaj du estas la plej gravaj: Goshen estas konstanta gastiganto de la agrokultura foiro de Konektikuto; ĝi okazas ĉiujare en julio. Ĝi situas ĉe du gravaj vojoj: Konektikuta 4 (okcident-orienta) kaj Konektikuta 63 (sud-norda).
János Botond Burus
BURUS János Botond [buruŝ'] estas rumanuja hungara verkisto, ĵurnalisto, ano de E-MIL naskita la 2-an de februaro 1981 en Miercurea Ciuc. Li estas la filo de János Botond.
Skellig Michael
Skellig Michael (el la irlanda lingvo Sceilig Mhíchíl, "Roko de (Sankta) Mikaelo"), ankaŭ konata kiel Great Skellig, estas kruta rokeca insulo situanta je 15 km de la Iveragh-duoninsulo, graflando Kerry, Irlando. Ĝi estas la plej granda el la insuloj Skellig altiĝanta je 220 metroj super la marnivelo. Skellig Michael estis nomumita Monda heredaĵo de UNESKO en 1996.
Skellig Michael gastigas prakristanan monaĥejon, kreita en 588 kaj dum ses jarcentoj ĝi estis la fokuso de grava frua monaĥa vivo en Irlando. La monaĥoj loĝis en malgrandaj ŝtonaj domoj (clochan), konstruitaj sur preskaŭ vertikalaj rokaj muroj.
La moanĥejo troviĝas en la suda flanko de la nordorienta altaĵo de la insulo, je 180 metroj. Ĝi alireblas per 270 ŝtupoj tajlitaj de la monaĥoj sur la roko.
La loka tradicio atribuas ĝian fondadon al Sankta Fionan, kiu vivis ĉirkaŭ la jaro 500. Temas pri unu el la plej foraj monaĥoj de la tuta kristana mondo. La situo de Skellig Michael, disigita de Irlando pere de ofte agititaj akvoj, ĉiam senkuraĝigis la vizitantojn, pro kio ĝi bone konserviĝas.
La monaĥejo de Skellig Michael postvivis plurajn rejdojn de la vikingoj en la 9-a jarcento, speciale en 823. Ĉirkaŭ la jaro 1000 ĝi estis konsiderinde ampleksigita, kun reformo de unu el la oratorioj por igi ĝin kapelo dediĉita al Ĉefanĝelo Miĥaelo. Verŝajne, la monaĥa vivo en Skellig Michael neniam estis tre granda: plej probable ĝi avis 12 monaĥojn kaj abaton. Oni kredas ke ilia manĝado konsistis el fiŝaĵoj, marfruktoj el la insula marbordo, legomoj kaj ovoj el marbirdoj.
Ekde la 12a jarcento, la klimatŝanĝiĝo konata kiel Malgranda glacia epoko pliakrigis la vivkondiĉojn en la insulo. Estis neeble loĝi en la insulo dum la tuta jaro, tiel do, la monaĥoj forlasis ĝin kaj translokiĝis al la aŭgustena monaĥejo Ballinskelligs, en la proksima irlanda marbordo, kaj ne plu revenis.
Ekde 1500, Skellig Michael iĝis populara pilgrimejo sed tiam ĝi ne plu havas plentempajn loĝantojn. En la 19a jarcento la insulo denove estis loĝigita post la starigado de du lumturoj, regataj de du lumturistoj kiuj ofte alterniĝis.
Muziko kaj filmo
Kantoj kun la titolo "Skellig" estis eldonitaj en 1987 de la irlanda bando Clannad kaj en 1997 de la kanada kantistino Loreena McKennitt.
En 2015, Skellig Michael estis uzita por la finsceno en Star Wars Episode VII: The Force Awakens. La insulo ankaŭ estis uzita por scenoj en ĝia daŭrigo Star Wars: Episod VIII – The Last Jedi.
Ekstera ligilo
(angla kaj franca) Michael en la retejo de la Monda Heredaĵo de Unesko
Fotoj pri Skellig Michael
(en) Skellig Experience
Fenikso-domo (Erfurto)
Fenikso-domo (Phönix-Haus) estas eksa kinejo en Erfurto, Germanio, en la Bahnhof-strato nr. 41-44. Nuntempe ĝi estas komerca domo.
Historio
Stacidom-strato erfurta jam en la 19-a jarcento pli kaj pli nobliĝis per kvaretaĝaj loĝaj kaj komercaj domoj. La Unua mondmilito ja bremsis la kompletan plibeligon de la strato, kiu iam estis mallarĝa kaj malgrava. Tiel ankoraŭ je la fino de la 1920-aj jaroj kelkaj konstruaĵoj duetaĝaj trabfakaĵoj ĝenis aspekte kaj trafike. . Post kiam la grundposedanto de nr. 45 komisiis la arkitekton Max Brockert pri la plano de moderna buroodomo oni fondis por la novkonstruo de la parceloj 41 ĝis 44 die la kompanion Phönix-Grundstückserwerbs- und Betriebsgesellschaft m.b.H. Erfurt kun parta engaĝiĝo de la urbo Erfurto mem. Pri la planado estis komisiita la vajmara arkitektura firmao de Ernst Flemming. Dum la planado oni decidis konstrui ununuran grandan domon estanta 3 metrojn malpli enstratenpenda. La maldekstra ero de la teretaĝo ricevis filmteatron modernan nomita UFA-Palast, dekstre estis instalita vendejo. La superaj etaĝoj estis uzataj kiel burooj. Moderno ĉie-ajnis arkitekturstile videblis: ĉe ŝtalbeton-skeletaĵoj, neinterrompitaj fenestrobendoj, ebena tegmento, fasadenvolvo per kvadrataj artŝtonaĵoj ktp. La filigranaj reklamliteroj ĉefasadaj elegante estis lumigita per neonlampoj. Danke al 1200 sidlokoj (el kiuj 350 surgalerie) UFA-Palast ĉe malfermiĝo en la jaro 1931-a estis la plej granda kaj plej moderna kinejo en la urbo.
Modernigo okazis en 1939. Dum GDR-tempo ĝi estis unu el la plej gravaj kinejoj en Erfurto kaj en 1967 okazis samtempe modernigo kaj alinomo je PANORAMA-Filmpalast. Post la Turniĝo Treuhandanstalt vendis ĝin al la UFA-filmteatroĉeno kaj en 1995, post pligrandigo kaj modernigo, la tuto estis remalfermita kiel Multiplex-kinejo kun novaj projekcihaloj kaj 1.922 sidlokoj. Transprenis ĝin en 2003, kiel ankaŭ aliajn UFA-kinejojn, la Cinestar-grupo kiu jam havis proksime modernan kinejon. Pro malsufiĉa klientarola kinejo en la Fenikso-domo estis fermita kaj malkonstruita en la 2008-a jaro. Danke al interveno de monumentprotektadaj oficistoj almenaŭ ĝia historia fasado estis savita.
363 Padua
363 Padua estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Lidia familio. Malkovris ĝin la franca astronomo Auguste Charlois la elde la observatorio de Nico.
"Padua", estas unu latina nomo de la urbo Padovo.
John Huchra
Filo de kondukisto de trajno kaj de hejmedzino, li kreskis en Ridgefield Park (vilaĝo en Kantono Bergen). Li interesiĝis pri kosmologio kaj sciencfikcio.
Li ricevis sian licencion pri fiziko de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio (kie li estis ankaŭ ano de la teamo de lukto), daŭrigis sian lernadon en la Kalifornia Instituto de Teknologio kie li ricevis sian doktorecon (Ph. D.) pri astronomio. Li ricevis post-doktoran stipendion en la Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics kaj restis tie kiel profesoro ĝis la fino de sia kariero.
Kun siaj kolegoj Marc Aaronson kaj Jeremy Mould, li anoncis, sur bazo de kalkuloj pri la lumeco kaj la rotacia rapideco de iuj spiralaj galaksioj, ke la aĝo de la universo estus nur 9 miliardoj da jaroj , ĉirkaŭ duono de la aĝo taksita de la plejparto de la astronomoj.
En 1986, kun Valérie de Lapparent kaj Margaret Geller, li publikigis pri la bizare neregula disdono de la galksioj en la skalo de plura dekoj da megaparsekoj sur baze de la unuaj rezultoj de la CfA du CfA Redshift Survey : de Lapparent, Geller kaj Huchra montris la galaksiojn kiel disdonitaj "sur la surfaco de strukturoj kun formo de sapvezikoj". En 1989, kun pli recentaj mezuroj, Geller kaj Huchra malkovris la Grandan Muron , filamento da galaksioj de 600 milionoj da lumjaroj de longo kaj 250 milionoj da lumjaro de larĝo. Tio estas la dua plej granda grandskala kosma strukturo nun konata.
Oni donis lian nomon al:
Recepto
Recepto estas la kunigo kaj artpreparado de nutraĵoj por fari alian pli bonan nutraĵon.
Juiz de Fora
Juiz de Fora tiel nomiĝas ĉar urboj kie ne estis juĝistoj propraj ricevadis eksterajn juĝistojn, indikatajn de la Portugala Reĝa Krono, kiam necese; laŭ loka onidiro, unu el tiaj juĝistoj gastiĝis en bieno de la regiono, bieno kies ĉirkaŭaĵoj vidis la fondonde la urbo "Santo Antônio do Paraibuna" (Sankta Antono de la Paraibuna), Paraibuna estas rivero trairanta la urbon, poste nomata "Juiz de Fora" (Ekstera Juĝisto), eble celante omaĝi tiun juĝiston.
Ĝi situas sudoriente en la Ŝtato Minas Gerais, ĉe la bordoj de la Rivero Paraibuna, sur la pozicio 21º45'09"S/43º21'06"W, Juiz de Fora havas ĉirkaŭ 500 mil loĝantojn, Produkton Enlandan Malnetan (PEM), laŭkape, de R$ 6.200,00 kaj ties vivespero estas unu el la plej grandaj de la lando. Ĝia vivkvalito havas reliefan nivelon en la ŝtato.
La klimato estas altaĵtropika. Ĝi estas super la maro. Kelkaj arbaraj rezervoj proksimaj al la urbareo faras ĝian klimaton signife agrabla. Oni povas atingi ĝin aŭtomobile kaj aŭtobuse, el multaj urboj (180 Km, kaj São Paulo (460 Km). Ĝia flughaveno distancas de la urbocentro.
Ene, oni povas uzi plurajn aŭtobusajn liniojn kaj taksion. La urbocentro estas ligita al la publika stacidomo per du aŭtobusaj linioj.
Estas diversaj hospitaloj kaj kliniloj, publikaj aŭ ne.
Ĝi estas tre sekura urbo. Eble unu el la plej sekuraj en la ŝtato.
La Publika Federala Universitato (UFJF) estas Landa Grava Eduka Institucio, ekde multe donante al Brazilo artistojn, sciencistojn diversajn, kuracistojn, inĝenierojn, advokatojn, politikistojn ktp.
Turismi en Juiz de Fora kaj ĉirkaŭaĵa regiono estas spertinde.
La okupadmaniero de ĝia urbareo estis komence determinita de geografiaj karakteroj kaj historiaj faktoj: la Monto de la Imperiestro kaj la Rivero Paraibuna determinis ĝian komencan geometrion; la antikva ŝoseo Paraibuna originis la nunan Avenida Rio Branco; la ŝoseo União e Indúsria, inaŭgurita en la jaro 1861, originis parton de la nuna Avenida Getúlio Vargas. Tiuj du avenuoj, kun la Strato Espírito Santo, formas areon kie naskiĝis kaj estas urbaj ĉefaj nukleoj de povo, komerco kaj kulturo.
La urbo enhavas muzeojn, parkojn kaj belvederon, biologian rezervon, akvobaraĵon kaj ĝardenonojn; vizitataj, tiaj lokoj ne nur havigas amuztempon, sed ankaŭ sanon kaj trankvilecon.
Urbocentre oni vidas Panelon de Portinari, la fama Brazila Pentristo; estas placo kun historiaj konstruaĵoj; estas kulturdomo kaj aliaj institucioj kie oni povas kulti al la intelekto.
Belaj kaj interesaj komercaj centroj kompletigas la turisman enan promenon.
Drinkejo kaj noktaj domoj ankaŭ partoprenas en la urba itinero.
Pluraj hoteloj, diversprezaj kaj diverslokaj, garantias la ripozon kaj sekurecon de la aktiva turisto.
Fonto: Almanako Lorenz 2009
Esperanto en Juiz de Fora
En la fino de 1930-aj jaroj la spiritisma centro “Venâncio Café” eldonis broŝureton enhavantan rezolucion de la ĝenerala konsilio kiu ankaŭ apogas Esperanton.
En Juiz de Fora, la 4-an de majo 1940, la rektoro de la fama “Instituto Grambery”, Irineu Guimarães, antaŭ instruistoj kaj proksimume okcent lernantoj anoncas la kreadon de “Espertantista Centro Gramberiense”. Sekve li prezentis al la ĉeestantoj Ismael Gomes Braga, speciale invitita esti la oratoro de la solenaĵo, kiu estis arde aplaŭdita de la distinginda ĉeestantaro. La postnomata Esperantista Centro de Juiz de Fora, funkciis dum kelkaj jaroj ĉe la strato Santo Antônio, 110, kies grandaj instigantoj estis Cristóvão Colombo Milagres, Marcos Martins do Couto kaj Orvile Derby de Araújo Dutra.
Esperantista Grupo Granberyense – En la eldono de la septembra monato 1947, “O Granberyense”, oficiala organo de Instituto Granbery de la Metodista Eklezio, anoncis, ke sub la gvido de la sindediĉaj instruistoj Jorge Firmino de Sant’Ana kaj Isaltino da Silveira Filho, okazas Esperanto-kurso. La raportisto komentariis pri la marŝo de Esperanto kaj laŭde asertis, ke “Esperanto enhavas indan sugeston de homa solidareco, kiu estas unu el ĝiaj distingindaj avantaĝoj, krom la ebleco de la esperantistoj komunikiĝi kun personoj de iu ajn lando de la mondo sendepende de la scipovo de aliaj lingvoj. Tiel estas, ke brazilanoj, kiuj parolas nur la portugalan lingvon pere de Esperanto sukcesas korespondi kun personoj de Eŭropo, Oceanio, Azio kaj aliaj partoj de la mondo, interŝanĝante ne nur ideojn sed ankaŭ objektojn de persona uzo kaj eĉ sciencajn aparatojn ne ekzistantajn en nia merkato. Tia estas la sperto de granberiaj esperantistoj, multaj filatelistoj, kiuj plezure spertis la interŝanĝon de poŝtmarkoj krom la feliĉa oportuno havigi al si valorajn amikecojn tra la tuta mondo”.
La Esperantista Grupo Granberyense, de kiu estas prezidanto la klera Prof-ro Benjamin Colucci, diplomigis en 1948 sian unuan klason dum tre interesa solenaĵo sub la prezido de la rektoro, kiu liveris la atestojn. Per justa omaĝo al Benjamin Colucci la diplomitoj elektis lin Patrono kaj la ĉeestantoj konstatis la facilecon, kiun la intelektulo regas la lingvon kreitan de Zamenhof por la proksimiĝo de la homoj”. Sekve al la prelego de Benjamin Colucci parolis esperante ankaŭ la sindediĉaj kursgvidantoj Jorge Firmino de Sant’Anna kaj Isaltino da Silveira Filho, malgraŭ tio, ke ili gvidis la kurson, ambaŭ ricevis atestojn. Jen la listo de la diplomitoj: Victor Bastos, José Francisco Marcilio Filho, Salim Saleh, Vitório Bergo, Rosinha Saleh, Milton Luís Gerheim, Roberto Martins Viana, Diva Saleh, Orvile Derby de Araújo Dutra, Anderson Mega, Aser Ramos, Geraldo de Souza Pinto kaj Enock Galvão Tinoco.
31-a Brazila Kongreso de Esperanto okazis en Juiz de Fora 1995.
44-a Brazila Kongreso de Esperanto kaj 29-a Brazila Esperantista Junulara Kongreso okazis en la urbo - julio de 2009.
Reta Vortaro
Reta Vortaro (ReVo) estas ĝenerala esperanta vortaro en Interreto.
Ĝi havas kaj esperantlingvajn difinojn de la kapvortoj, kaj nacilingvajn tradukojn, krome aldonajn informojn kiel ekzemplajn frazojn, bildojn. Krom la lingvaj indeksoj ĝi havas ankaŭ fakajn indeksojn kaj tezaŭron.
Historio
La projekto estas iniciatita fine de 1997, teknike fare de Wolfram Diestel. Origina celo estis krei la rimedojn por elektronika versio de PIV, sed pro mankanta intereso de multaj el la redaktantaro de PIV, la projekto ŝanĝis la celon al kreado de aparta interrete uzebla vortaro. Unu el ĝiaj gravaj fontoj estas Plena Vortaro de Esperanto. La retpoŝta redaktado ekfunkcias fine de 1999.
Funkciado
La redaktado okazas per perreta redaktilo aŭ per retpoŝta sendo. Oni devas registriĝi ĉe la administrantoj por redaktado. La artikoloj estas formulitaj en propra XML. La diskutado inter redaktantoj kaj interesatoj okazas en dissendolisto. La enhavo kaj la iloj estas akireblaj laŭ GPLpermeso.
PIV kaj Revo havas komunan historian bazon en la materialo de Plena Vortaro de Esperanto. Tamen la evoluigo okazis laŭ malsamaj vojoj. Dum PIV provas doni senmankan ĝeneralan vortaron per enpreno de terminaroj kaj proponoj, Revo prefere registras la uzatan lingvon. Ĝi postulas, ke redaktantoj donu almenaŭ du fontojn por nova vorto, el kiu almenaŭ unu ne estu vortaro. Alivorte, dum PIV certagrade celas preskribon de la lingvouzado, Revo pli orientiĝas al ĝia priskribo.
Evoluo
Je 2004-02-17, ReVo entenis la sekvajn:
Je 2006-02-17:
Je 2007-02-17:
Je 2010-01-27:
Je 2013-02-20:
Je 2014-03-07:
Je 2015-02-11:
Je 2018-02-28:
Je 2019-03-29: Je 2021-02-21
72545 Robbiiwessen
72545 Robbiiwessen estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Gary Hug elde la Observatorio Farpoint proksime de Eskridge (Kansaso, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Robbii Wessen, artisto kaj grafika fasonisto. Li gajnis multenobrajn premioj inklude la AIGA Graphic Design Award kaj plurajn Desi Award. Liaj skulptaĵoj estis montrataj tra Usono. Li estas diplomigita de la Parsons The New School for Design.
Artur Bernardes
Artur da SILVA BERNARDES /ar'tuR da'siŭva beR'naRdjs/ estis la 7-a prezidento de Brazila Respubliko, aŭ la 12-a prezidanto de Brazilo entute. Naskiĝis en Viçosa en 1875 kaj mortis en Rio-de-Ĵanejro en 1955. En 1904 iĝis urba konsilanto, en 1907; ŝtata deputito en Minas-Ĝerajso; ŝtata kasisto en 1910; denove ŝtata deputito en 1914; prezidento de Minas-Ĝerajso en 1918. Kiel prezidento de sia ŝtato, batalis kontraŭ la agoj de Usonano Percival Farquhar, posedanto de minejo Itabira Iron Ore Company. En 1922 elektita prezidento de Brazilo. Antaŭ sia posedo de prezidenco, oni provis puĉo. Li iĝis prezidanto en novembro 1922. Pro konstanta minaco de puĉo, li estis tre aŭtoritema kaj premis la opozicion per ĉiuj iloj. En 1924 estis ribelo en San-Paŭlo dum kelkaj tagoj kontraŭ li. En 1926, lasta de sia prezidanteco, sendis al 8-a Brazila Kongreso de Esperanto oficialan reprezentanton. En 1930 apogis Getúlio Vargas, sed, ĉar Vargas fariĝis diktatoro, en 1932 li apogis novan ribelon en San-Paŭlo, kiam la ribelo frakasis, li estis forpuŝita de Brazilo kaj restis en Portugalio dum 18 monatoj. Li ricevis amnistion kaj iĝis federacia deputito en 1934 partoprenante de opozicio. Post fermo de brazila Parlamento de Vargas, li estis forte persekutita kaj restis en hejma prizono. Post fino de diktaturo de Vargas li estis denove federacia deputito. Mortis en 1955.
Saint-Bernard (Alzaco)
Saint-Bernard (jen france, Saint-Bernard, prononcu, origine germane kaj alemane Sankt Bernhard) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haut-Rhin, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la en 2016 kreita administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"), kaj administre apartenas al la arondismento kaj kantono Altkirch. Fine de en la komunumo vivis.
7621 Sweelinck
7621 Sweelinck estas asteroido de la asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Tom Gehrels estis fotinta la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 elde la Observatorio de la Monto Palomar. La fotaj platoj estis senditaj en Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda komponisto kaj orgenisto Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621). Aĝa de 18 jaroj, li sukcedis sian patron kiel orgenisto de la Oude Kerk (Malnova Preĝejo) de Amsterdamo; posteno, kiun li gardis ĝis sia morto. Li komponis multenombrajn ĥorajn kantojn, motetojn kaj madrigalojn. Liaj fantazioj kaj variaĵoj influis la. Praetorius estis unu el liaj diĉiploj.
Valdetórtola
Valdetórtola [baldeTORtola] (Valo de la turto) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas valdetortoleño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 142 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,38 loĝ/km².
Situo
Valdetórtola estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la centra parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 968 m super marnivelo; je malpli ol 24 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 103,21 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°55′18″N 2°11′07″Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Valdetórtola, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Valdetórtola; sed poste la proksimeco al la ĉefurbo rekuperis la loĝantaron al la nunaj 142.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj, ĉefe pro proksimeco al la provinca ĉefurbo.
Esperanto Triumfonta
Esperanto Triumfonta estis malnova nomo de Heroldo de Esperanto en frua 20-a jarcento. Fondita en 1920 de Teodor Jung en Kolonjo, ŝanĝis sian tro optimisman nomon al Heroldo de Esperanto en 1925.
En sia 100a eldono, je Septembro 3 1922, ili diras kiel ili havis proksimume 3200 abonantojn. Pro tio, ili verŝajne estis tiam la 2a plej granda ĵurnalo en Esperantujo laŭ kvanto de abonantoj, post la revuo Esperanto de Universala Esperanto-Asocio (U.E.A.).
Magdalena tinamo
La Magdalena tinamo, Crypturellus erythropus saltuarius, estas membro de unu el plej antikvaj birdofamilioj, nome la tinamoj. Ĝi estas endemia de la Magdalena Rivervalo en Kolombio, kaj estis konsiderita eble formortinta, ĉar ne estis konfirmitaj vidaĵoj ekde kiam la tipa specimeno estis kolektita en 1943. La plej ĵusa revizio konsideras ĝin verŝajne kiel vivanta, ĉar lokanoj informis pri vidaĵoj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, unu individuo estis ŝajne tenita en kaptiveco ĝis komenco de la 1990-aj jaroj, kaj restas kelkaj makulareoj de arbaro en ties supozita teritorio. Aldone oni faris registron fine de 2008.
Ĝi estas foje traktata kiel distinga specio, kaj foje kiel subspecio de la Ruĝkrura tinamo. La SACC malakceptis proponon por altigi ĝin al specistatuso, asertante ke la nune disponebla informo malsukcesas elteni la disigon. BirdLife International sekvis tiun traktadon; tiele la Magdalena tinamo falis el la IUCN Ruĝa Listo de 2008.
Etimologio
Crypturellus estas formata el la grekaj vortoj κρυπτός (kriptós), "kovrita" aŭ "kaŝita", οὐρά (urá), "vosto", kaj -ellus, latina diminutiva sufikso. La genronomo Crypturellus entute signifus "malgranda kaŝvostulo".
Ekologio
La tipa specimeno estis kaptita en Ajakuĉo, Kolombio en la Departemento Cezaro, kaj la ununura alia konata specimeno (kvankam ties nunaj rezultoj estas nekonataj) estis prenita ĉe Mariquita en la Departemento Tolima (ofte erare listita kiel de la Departemento Neiva [sic]). Ambaŭ estas en la Magdalena Rivervalo de Kolombio. Tiu specio estis tradicie konsiderata kiel loĝanta de sekaj deciduaj arbaroj kaj savanoj, sed tio lasta estas nune supozita erara, kaj la klasigo de tiuj arbaroj kiel "sekaj" eble estis troigita. Tiu tinamo povus ankoraŭ survivi en la malmultaj restantaj montetaj arbaroj de la okcidenta deklivo de Cordillera Oriental, kaj ankaŭ ĉe la orienta deklivo de Serranía de San Lucas. La tipa specimeno estis prenita ĉe altitudo de ĉirkaŭ 150 m, dum la dua specimeno estis kaptita ĉe altitudo de ĉirkaŭ 500 m.
Statuso kaj konservado
La Magdalena tinamo estas probable minacata pro ĉasado kaj senarbarigo. La habitato kie ĝi troviĝantis estis ege modifita pro agrikulturo. Grandaj areoj de la Magdalena Rivervalo estis konvertitaj al paŝtejoj aŭ kultivataj tiom frue kiom ĉe la mezo de la 18a jarcento, kaj plej el la restanta humida arbaro estis klarigita dum registarhelpita koloniigo kaj respektiva infrastruktura disvolviĝa programo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Ebenaj aluviaj partoj de la valo estas nune uzitaj por intensiva produktado de rizo kaj kotono, dum ondeca tereno estis konvertita en paŝtejaro. Tio lasas nur proksimume 1-2% el malnova duaranga kaj unuaranga arbaro. Tamen ĵusa reserĉado kolektis informaron el lokanoj sugestanta ke tiu birdo ankoraŭ survivas; tinamoj estas ege kamuflaj kaj ne facile trovataj. Oni faris registron ĉe la tipa loko fare de la kolombia ornitologo Oswaldo Cortés fine de 2008. Aldone al la konfirmo pri la ankoraŭa ekzisto de la Magdalena tinamo, oni esperas ke la registro (la unua de Magdalena tinamo) povas esti uzata por pli bone starigi ties taksonomian statuson (ĉu specio aŭ subspecio) tra komparo kun registroj de aliaj subspecioj de Ruĝkrura tinamo. Foresto de informo krom plumaro (ekz. voĉanalizo) estis la ĉefa argumento prezentita de la SACC en 2006 por ne akcepti la Magdalenan tinamon kiel separata specio.
Kiel jam menciite, la Magdalena tinamo estis formovita el la IUCN Ruĝa Listo, kie nune estas konsiderata subspecio de la disvastigita Ruĝkrura tinamo. La Magdalena tinamo estis klasita kiel Draste Endanĝerita: D en la Ruĝa Listo de 2006, suprenlistita el Endanĝerita en 1994.
Ŝitako
La ŝitako (Lentinula edodes) estas manĝebla fungo, kiu de nature troviĝas en Ĉinio kaj Japanio. La fungo estas multuzata en la azia kuirarto.
Ĝi kreskas sur lignospecoj kiaj kverko, fago, kastaneo kaj juglando. La fungo akiras, per sekigado. ankoraŭ pli bonan guston kaj apartenas al la plej multekostaj fungoj aĉeteblaj en nutraĵovendejoj. En la Fora Oriento ĝi jam dum jarcentoj estas kultivata kaj ege aprezata speciale pro ĝia kuraca efiko.
Priskribo
La nomo ŝitako venas de la japana vorto 椎茸 (shiitake) kun la signifo: fungo (= 'take') kiu kreskas sur la pintfolia kastanopso (Castanopsis cuspidata) (= 'shii'). La fungo havas helbrunan ĝis malhelbrunan ĉapelon. La lamenoj estas fiksitaj al la trunketo kaj iomete deklivaj. La trunketo plejofte estas en la mezo, sed kelkfoje ĝi povas kreski nesimetrie. Ĉe junaj fungoj la rando de la ĉapelo estas ruliĝinta internen. La surfaco de la ĉapelo plejofte estas iom flokeca. La fungo estas tre proteinriĉa kaj enhavas vitaminojn B kaj C. Ĝi ankaŭ malplialtigas sangopremon kaj kolesterolon.
Friedrich Ritschl
Friedrich Wilhelm RITSCHL (naskiĝinta la 6-an de aprilo 1806 en Großvargula, mortinta la 9-an de novembro 1876 en Lepsiko) estis germana filologo.
Vivo
La filo de la evangelia pastoro de Großvargula Friedrich Ludwig Ritschl frekventis la Konsilantargimnazion erfurtan antaŭ la translogiĝo de la familio al Wittenberg. Ĉe la loĝdomo en la erfurta Augustiner-strato muntitis eĉ memorigtabulo. Poste Ritschl studis klasikan filologion en Lepsiko kaj Halle (Saale) de 1825-29. En julio de 1829 Ritschl doktoriĝis post la skribado de verko pri Schedae criticae. La sekvintan monaton li habilitiĝis (per De Agathonis vita). Jam kiel juna privata docento li ege sukcesis sed restis nesalajritulo en Halle (ekde 1832) estante neordinara instruisto. En 1833 li sampozicie sed kun salajro iris Vroclavon kie li la aŭtunon sekvintan iĝis ordinara profesoro. En 1836/37 Ritschl ekvojaĝis al Italio por reserĉado kaj esploradis i.a. pri Plaŭto. Ekde 1839 li ne tro libervole instruis kiel profesoro retorikon en Bonno.
Kune kun Friedrich Gottlieb Welcker li igis ekde 1842 la novan serion de la fakgazeto Rheinisches Museum für Philologie la plej grava magazino pri klasikaj filologiaĵoj. En 1854 Ritschl plue iĝis estro de la biblioteko altlerneja en Bonno, kiu sub lia gvidado modernigitis profunde. Post kvereloj kun Otto Jahn - kiun li mem estis veniginta al Bonno - kaj nesubteno fare de la universitata estrarano li ofendite transloĝiĝis en majo de 1865 Lepsikon. Eĉ intervenoj de Otto von Bismarck kaj de la prusa reĝo Vilhelmo la 1-a ne sukcesis ŝanĝi ties opinion.
Graveco
Ritschl estis dum multaj jaroj konsilisto de la prusa ministerio pri edukado koncerne demandojn universitatajn kaj lernejajn. Li donis gravajn impulsojn al la esplorado de homeraĵoj kaj specialiĝis pri la kritika eldonado de malnovlatinaj tekstoj. Nove kaj meritplene estis lia volonta akcepto de neliteraturaj fontoj por la lingvohistorio. Liaj plej gravaj disĉiploj estis Hermann Usener (kiu iĝis en 1866 lia posteulo en Bonn) kaj Friedrich Nietzsche. Nietzsche sekvis sian instruiston irante al Lepsiko kaj nomumitis mem profesoro de klasika filologio en Bazelo je la instigado de Ritschl.
Ritschl estis membro i.a. de la Akademio de la Sciencoj de Berlino (1845) kaj Lepsiko (1865) kaj de la erfurta intelektuala rondo Akademie gemeinnütziger Wissenschaften.
Eksteraj ligiloj
Literaturtipp: Steffen Raßloff: 100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm (Thüringen Bibliothek. Bd. 11). Essen 2013.
Pindorama (San-Paŭlio)
Pindorama estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 15.043 enloĝantojn en 2010.
64975 Gianrix
64975 Gianrix estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampajno Campo Imperatore Near Earth Object Survey (CINEOS) elde la Stacio de Campo Imperatore de la Observatorio de Abruco (L'Aquila, Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Gianrico ("Gianrix") Filacchione kiu laboris pri la kalibrado dum flugo de la bildiganta spektrometro de la misio Cassini. Li studis la ringojn de Saturno kaj la hiperspektrajn datumojn pri la glaciaj. Li estas ŝarĝita pri la kalibrado de la duktoj por la eksperimentoj Rosetta-VIRTIS, Dawn-VIR kaj BepiColombo-VIHI.
Margit Kaffka
Biografio
Sian patron, kiu estis ĉefprokuroro, la pli malfrua verkistino perdis frue, kaj tial ŝi plenkreskiĝis en malfacilaj kondiĉoj. Ŝi akiris bazlernejan instruistan diplomon, sed poste en 1902 ŝi havigis diplomon de mezlerneja instruisto kaj ŝi instruis en Miskolc, poste inter 1910 kaj 1915 en Budapeŝto. En Miskolc ŝi havis amrileton kun Attila Sassy, kiu estis ilustristo de ŝia poemlibro. En Budapeŝto ŝi ĉesis la instruistkarieron kaj vivis nur por literaturo. Dum la unua mondmilito, ĉar sia dua edzo servis en Temeŝvaro kiel kuracistsoldato, ĉi tiu urbo iĝis sia dua hejmo. Ŝi kaj sia fileto mortis je hispana gripo.
Gérard (stacidomo)
Gérard estas franca varstacidomo sur linio - Pontorson, situanta en  Montreuil-sous-Pérouse, en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Vitré - Pontorson (439000).
Francisko Simonnet
Francisko SIMONNET (: François Simonnet) (naskiĝis, mortis ) estis denaska franca esperantisto kaj membro de la Akademio de Esperanto (ekde 2004).
Li instruis, krom en Francujo, en diverslandaj universitatoj (en Polujo, Israelo, Vjetnamujo, Rusujo, Egiptujo...), plej longe kiel profesoro pri gramatiko de la franca lingvo ĉe la Sajgona (nuntempe Ho-Ĉi-Min-urba) Universitato (1971–1976).
Li kunlaboris en Nederlando en la plano por la sistemo por aŭtomata tradukado DLT.
Li estis asociita docento de la Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS San-Marino).
Li estis sekretario de la asocio Libero por la lingvoj.
Maria Tereza de Habsburgo
Maria Tereza de Habsburgo aŭ Maria Tereza de Aŭstrio estas la nomo de pluraj personoj:
Patroneco
Patroneco en la katolika eklezio estas la protekto de patrono – plej ofte temas pri kristana sanktulo – por kirko, hospitalo, urbo aŭ alia institucio. Ĝenerale ekzistas festo unufoje dum la jaro, kiu memorigas pri la nomdonanto de la institucio. Ankaŭ luteranaj, anglikanaj kaj aliaj kristanaj eklezioj havas kutimojn nomi kirkojn aŭ aliajn ekleziajn instituciojn per sanktulaj nomoj aŭ abstraktaj religiaj titoloj (ne nur tiujn, kiuj transpreniĝis de antaŭa katolika paroĥo, ankaŭ novajn) - neformale en analogio ankaŭ eblas nomi tiujn nomigojn patroneco, sed en tiu ĉi teksto ankoraŭ mankas informo ĉu el teologia vidpunkto ankaŭ tiuj nomigoj formale estas patroneco.
La patrono de katolika kirko do plej ofte estas kristana sanktulo, sed ankaŭ pli abstraktaj konceptoj kiel la "Sankta Sango", "Sankta Kruco", "Sankta Koro de Jesuo", "Sankta Spirito" kaj aliaj kristanaj misteroj aŭ sanktaĵoj povas esti patrono.
Se kirko estas nomata ne laŭ sanktulo, sed laŭ kristana mistero, la ĉiujara festo ne nomiĝas "patrona festo", sed "titola festo".
La patroneco de katolika kirko povas ŝanĝiĝi, se ekzemple relikvo de signifa sanktulo aŭ laŭdira lignero de la kruco de Jesuo Kristo trovas sian lokon en la kirko.
Ĉe kirkoj konstruitaj dum la mezepoko eblis fojfoje ekkoni, kiu financis la preĝejokonstruon: ekzemple komercistoj, kiuj donis monon por kirkokonstruo, emis doni al la konstruaĵo patronecon de Sankta Nikolao, la tradicia kristana patrono de la komercistoj.
Patroneco de Sankta Maria, la patrino de Jesuo, ofte kaŝiĝas sub preĝejaj nomoj kiel "Notre Dame" (Nia Damo), "Nuestra Señora" (Nia Sinjorino), "Frauenkirche" (Virina Preĝejo)" aŭ "Onze lieve Vrouw" aŭ "Unserer lieben Frau" (Nia Kara Virino).