cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Redwood-nacia parko
Geografio
La parko situas ĉ. 500 km norde de San Francisco kaj 500 km sude de Portland, ĉ. 15 km sude de la ŝtata limo inter Kalifornio kaj Oregono. Aliaj naciaj parkoj en la regiono estas la Nacia Parko Crater-Lake en Oregono (225 km malproksime) kaj la Nacia Parko Lassen-Volcanic (370 km) kaj la Nacia Parko Yosemite (750 km) en Kalifornio.
La norda duono allimas oriente al nacia forsto Six-Rivers, kiu grandparte estas uzata pri komercaj lignomastrumado.
Geologio
Nordkalifornio estas geologie tre aktiva regiono. Nur 60 km sude de la parko kaj nur je malmultaj kilometroj de la marbordo kunpuŝiĝas tri tektonikaj platoj. La pacifika plato moviĝas nordokcidenten laŭlonge de la nordamerika plato (kun la fama San-Andreas-faŭlto) kaj de nordokcidento venas la Plato Juan de Fuca, respektive la „Gorda-plato“. Ĉe tiu fronta kunpuŝiĝo de la Gorda-plato subiĝas la pacifika plato sub la nordamerika plato, kiu per tio ago suprenleviĝas al faŭlto. Tiel estiĝis la marborda ĉeno, kiel partoj la montaro Siskiyou en la nordo kaj la montaro Salmon en la suda interna lando de la nacia parko. Tiu ĉi geologia situacio kaŭzas oftajn ter- kaj mar-tremojn en la regiono. Ekzemple la Grandaj Alaskaj tertremoj de 1964 okazigis la plej grandan cunamon en la historio de Usono kaŭzante grandajn detruojn en la urbo Crescent City rande de la pako kun 125 mortintoj.
La baza ŝtonaĵo de la marbordo kaj la marborda regiono konsistas el la Franciska Komplekso, kiu konsistas el kretaceaj sabloŝtonoj, siltoŝtonoj kaj ardezoj kiel sedimentaĵoj de baza ŝtonaĵo. La inter 100 kaj 150 milionojn da jaroj malnovaj unuopaj tavoloj estas multfoje faŭltitaj, frakasitaj kaj disŝiritaj de gravitado. Parte la ŝtonaĵoj estas metamorfa rokaĵo, kaj de vulkana origino. Ofte la ŝtonaĵoj havas verdan koloron pro multe da epidoto. Ĉe diversaj lokoj troviĝas ŝpuroj de siliko. En la nordo kuŝas tavoloj kun serpenteno proksime al la surfaco.
La rivero Redwood Creek en la sudo de la parko markas la „Grogan-faŭlton“, konsistanta sude-norde de metamorfozaj ŝtonaĵoj. En la nordo situas la „South-Fork-faŭlton“.
Klimato
En la marborda regiono ekzistas mara klimato kun malgrandaj sezonaj ŝanĝoj. La maksimuma temperaturo estas inter 12 kaj 17 °C, kaj 4 ĝis 11 °C en vintro. La precipitaĵo estas en longjara averaĝo 2540 mm (por komparo Berlino: 589 mm). Tiel la arbaroj plenumas la definitecon de pluvarbara de la moderaj zonoj. La plej granda amaso de precipitaĵo estas dum la vintra duonjaro, la somero de junio ĝis septembro estas relative seka. Ofta nebulo en la arbaroj rilatas al alta aerhumideco.
La alta kvanto de precipitaĵo ekestas pro enlandaj humidaj marventoj, kiuj en la marbordaj montaroj altiĝas kaj malvarmiĝas tial, kaj tio kaŭzas altiĝpluvon.
Ekosistemo
Centre de la Sekvoja Nacia Parko staras la pluvarbaro de la moderaj zonoj kaj la sekvojoj. Krome ekzistas foliarbaroj sur sekaj kreskejoj. malgrandaj prerioj. kelkaj riveroj kaj lagoj kaj la roka marbordo kaj la randstrioj ĉe la pacifika marbordo.
Pluvarbaro
La ĉefaj arbo-specioj de la modera pluvarbaro en la marborda montaro estas sekvojo (Sequoia sempervirens el la familio Cipresacoj kaj la Menzies-pseŭdocugo (Pseudotsuga menziesii), Pinacoj. Ili ofte kreskas miksite.
Pliaj arbaroj
Tuj proksime ĉe la marbordo kreskas plejparte la saltolera Sitka-piceo. Ĝi estas pli kaj pli anstataŭita de aliaj specioj.
Sur la sekaj kreskejoj de la meza kaj norda parko ne plu povas kreski la kupresacoj; tie dominas kverkoj precipe la kalifornia kverko (Quercus kelloggii), kaj la pingloarbo Duglaso.
Carl Gustav Witt
.
Li studis matematikon kaj astronomion en la Humboldt-Universitato en Berlino. Dum lia studado li laboris kiel stenografo.
En 1892 li dungiĝis en la observatorio de la societo Urania, kaj en 1896 iĝis departementestro de tiu establaĵo. Tie li malkovris du asteroidojn : 422 Berolino kaj 433 Eroso (la unua malkovrita asteroido kiu ne estas ano de la asteroida zono).
Yémeda
Yémeda [ĜEmeda] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo. Rektaj stratoj ĉirkaŭas la placon. Estas ĉefe teretaĝaj loĝejoj, malmultaj duetaĝaj kaj neniu pli alta. Kvar ŝoseoj tra- aŭ preter-pasas la vilaĝeton.
Carl Gustav Witt
En 1905 li doktoriĝis je la Universitato de Berlino sub la direktoreco de Julius Bauschinger, en 1909 li habilitiĝis kaj fariĝis Privatdozent (instruanto, kiu ricevas habilitiĝon sed ne ankoraŭ katedron de instruisto) kaj en 1916, titolata profesoro.
Yémeda
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 22 loĝantoj kaj la denseco estas de 0,76 loĝ/km².
Situo
Yémeda estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja, je altitudo de 868 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 29,08 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°45′46″N 1°43′21″Ok.
Dénes Kőszegi
KŐSZEGI Dénes (koe:segi) estis hungara kemiisto, kuracilkemiisto, universitata profesoro naskita en Nagylak la 12-an de aŭgusto 1888 kaj mortinta en Segedo la 14-an de septembro 1970.
Yémeda
Historio
Estis romia setlejo ĉe vojo pro la ekzisto de banloko. Post la islama epoko, estis loĝado de kristanoj en la komenco de la 13a jarcento. En 1520 l vilaĝo estis punita pro partopreno en la insurekcio de komunumanoj kontraŭ Karolo la 5-a
Dénes Kőszegi
Biografio
Dénes Kőszegi doktoriĝis en la Universitato de Koloĵvaro (1914). Li laboris en la kemia instituto de la universitatoj de Koloĵvaro inter 1914–18, en 1919–20 de Budapeŝto, en jaroj 1921–34 de Segedo, inter 1935–47 en la instituto de Szerves és Gyógyszerész-Vegytani Intézet. Oni habilitis lin privatprofesoro en 1933, inter 1944–63 li estis katedrestro.
Yémeda
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Yémeda, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Yémeda kie oni alvenis al la nunaj 22. Estas abandonitaj trajnstacidomo kaj banloko.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj, ĉefe pro proksimeco al la provinca ĉefurbo.
Altamura
Geografio
Altamura situas 45 km sudokcidente de Bari ĉe la limo al Basilikato.
Historio
Tie loĝas homoj jam ekde la bronza epoko, oni produktis en ties ĉirkaŭo en la 6-a ĝis 3-a jarcentoj a.K. megalitojn. La urbon lasis fondi Frederiko la 2-a kaj kontruigis katedralon ekde 1232.
Stefan Minkov
Stefan MINKOV, bulgaro, laŭ la stato de 1934 profesoro de mekanika-elektroteknika lernejo en Sofio. Naskiĝis la 23-an de majo 1883 en Razgrad. Fakulo en la metala tekniko; gravaj verkoj, multaj artikoloj. Jam en 1906 li ricevis ateston pri kapableco de SFPE, Francio, kie li perfektiĝis kiel mekanikisto 5-6 jarojn, samtempe vigle partoprenis la E-movadon kaj spertis ofte la praktikan utilon de Esperanto. Ano de Bulgara Esperanto-Asocio de 1912, seketario dum la Unua Mondmilito kaj kunredaktoro de la revuo Bulgara Esperantisto, laŭ la stato de 1934 estas vicprezidanto de Bulgara Esperanto-Asocio. Membro de UEA ekde 1915, laŭ la stato de 1934 ĝia komitatano. Gvidis kursojn.
Budho
Budho estas honora titolo por tiuj bodisatvoj, kiuj atingis budhecon, trovebla en pluraj hindidevenaj pensosistemoj, precipe en budaismo, al kiu ĝi donis sian nomon. La budao de ĉi tiu epoko estas la budho Gotamo.
Etimologio
La vorto budho devenas de la vorto buddha (बुद्ध), kiu en sanskrito, prakrito kaj palio signifas "vekiĝinton". Ĝi devenas de la hipoteza radiko budh (percepti). Francisko Azorín indikas etimologion el sanskrita Budha (saĝa), el budh (kompreni).
Esperantigo
Ekzistas tri proponoj por la esperantigo de la titolo buddha:
Budheco
La stato de tiuj, kiuj iĝis budhoj nomiĝas budheco (Sanskrito: बुद्धत्व buddhatva; Palio: बुद्धत्त buddhatta aŭ बुद्धभाव buddhabhāva).
La celo de bodisatvoj en mahajana budhismo estas atingi perfektan budhecon (samyak-sambuddhatva), same kiel faris post pluraj vivoj la bodisatvo kiu fariĝis la budho Gotamo, por povi helpi ĉiujn estaĵojn instruante ilin la vojon al la ĉesigo de sufero. Tio ĉi kontrastas kun la celo de hinajana budhismo, en kiu la celo estas iĝi arahanto.
Specoj de budhoj
Budhismo mencias tri specojn de budhoj:
Laŭ Teravada budhismo, la tri kategorioj atingis la saman liberigintan komprenon. Diferencaj estas la cirkonstancoj de tiu atingo, kaj la pedagogiaj kaj organizaj kapabloj de la tri.
Principe, budho estas sinonimo de arahanto, sed en la praktika lingvouzo, budho plejofte signifas la kategorion unu, dum arahanto la kategorion tri.
La sep prabudhoj
En la plej antikva tavolo de tekstoj en Palio, kiel la kvar unuaj Nikajoj, la jenaj sep budhoj (saptatathāgata) estas menciitaj kun nomo:
La budho Gotamo estas la nuntempa budho, kaj la aliaj ses estas budhoj kiuj ekzistis antaŭ ol li.
La nuna budho
La titolo budho estas ankaŭ ofte uzita por paroli pri la budho de ĉi tiu erao, la budho Gotamo, ankaŭ nomita budho Ŝakjamunio, kiun oni kelkfoje nomas simple la Budho.
Bufalo
Antaŭ 100 jaroj Bufalo estis grava urbo de Usono, pro situo ĉe unu ekstremo de la Kanalo Erio, longa akvovojo inter Bufalo kaj la Grandaj Lagoj kaj la Okcidento de Usono ĉe unu ekstremo, kaj la granda urbo de Novjorko ĉe la alia. Nuntempe, Bufalo estas nur mezgranda usona urbo. La vidindaĵoj inkludas la faman artgalerion Albright-Knox, la koncertejon Kleinhans, zoologian ĝardenon, kaj notindan arkitekturon, kiel konstruaĵojn de Frank Lloyd Wright.
Tiszaföldvár
Tiszaföldvár [tisafoldvAr] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Kunszentmárton.
Franca Hindoĉinio
Franca Hindoĉinio (france, vjetname ) estis teritorio apartenanta al franca kolonia imperio en sudorienta Azio. La kolonio Franca Hindoĉinio estis federacio konsistanta el kvar ĉefaj koloniaj protektoratoj: Tonkino, Anamo, Kamboĝo kaj Laoso kaj unu rekta franca kolonio Koĉinĉinio. La ĉefurbo de Franca Hindoĉinio estis Hanojo.
Bufalo
Bufalo famas pro multa neĝo en vintro de la lago Eria; tamen la klimato de Bufalo estas sana. Tie inventiĝis la bongustaj bufalaj kokinoflugilaĵoj. Fama kanto "Buffalo Gals" ("Bufalo-inoj") aludas la urbon.
Tiszaföldvár
Situo
Tiszaföldvár situas sur ebenaĵo, en maldekstra flanko de Tiso, laŭ vojo kaj fervojo Szolnok-Kunszentmárton.
Budho
La estontaj budhoj
La Cakkavattisīhanādasutta de la Dīghanikāya ankaŭ mencias, ke post la sep antikvaj budhoj venos la estonta budho Majtrejo.
La dudek naŭ budhoj
La dudek naŭ budhoj estas la budhoj priskribitaj en la Kronikoj de la budhoj (Buddhavaṃsa) el la Tripitako de Teravada budhismo, teksto verkita inter la –1-a kaj la –2-a jarcentoj, kiu priskribas la vivon de la budho Gotamo kaj la dudek sep budhoj kiuj ekzistis antaŭ ol li. Dudek unu budhoj estas aldonitaj al la listo de sep antikvaj budhoj priskribita en la plej antikva tavolo de tekstoj en la Nikajoj. Al tiuj dudek ok budhoj estas aldonita la estonta budho Majtrejo, menciita en la Cakkavattisīhanādasutta de la Dīghanikāya.
Laŭ aliaj pli malfruaj tekstoj, ĉiu kalpo havas mil budhojn, kaj la budho Majtrejo estos la kvina budho de la badrakalpo. Do, la budho Krakuĉando estas la unua budho de nia kalpo, la badrakalpo, kaj la budho Viŝvabuo estas la mila budho de la vjuhakalpo, la glora kalpo. La budho Gotamo estas la kvara kaj nuntempa budho de la badrakalpo.
Ekstermondaj budhoj
En budhismo ekzistas multaj paralelaj mondoj kaj en ĉiu mondo nur ekzistas unu budho, ĝis la intruoj de la budhoj estas forgesitaj. Tiam nova budho aperas en la mondo, malkovras la instruojn kaj ekinstruas ilin. Ĉefe laŭ Mahajana budhismo, en kelkaj el tiuj paralelaj mondoj ekzistas paralelaj budhoj, kiel la budho Amitabo, kiu estas la ĉefa budho en purlanda budhismo. Li estas la budho de la purlando Sukavatio, kiun li mem kreis, en la plej okcidenta parto de la universo, trans la limoj de nia mondo. Laŭ la Plilonga Sutro de Nemezurebla Vivo, la budho Amitabo estis en pratempa epoko bikŝuo nomita Darmakaro, kiu lernis pri budhismo de alia ekstermonda budho, la budho Lokeŝvararaĝo.
La supera budho
Laŭ esotera budhismo, ekzistas eterna budho, kiu estas la vera korpo (dharmakāya) de ĉiu alia budho. Tiu budho estas la budho Vajroĉano.
La kvin budhoj de saĝeco
Laŭ la Tattvasaṃgrahatantra, estas kvar familioj de budhoj. La kompleta mandalo Vajradhatu kun kvin budhoj unue aperis en la Vajraśekharasūtra, laŭ kiu ilia fonto estas la budho Vaĝradaro.
Ili estas ĉefe gravaj en mantra budhismo, kie ili estas reprezentitaj en la mandalo de la Śūraṅgamasūtra.
Ĉiu el la kvin budhoj de saĝeco havas purlandon. En tiu de la budho Akŝobjo, la purlando Abiratio, loĝas Vimalakirtio kaj Milarepo.
Ili estas reprezentitaj jene:
Bufalo
Famuloj
En Bufalo mortis:
Tiszaföldvár
Historio
La urbeto signifas hungare Tiso-tero-fortikaĵo. En la glata ebenaĵo ĉi tie estis malgranda elstaraĵo, ĉirkaŭanta per marĉo de Tiso. Verŝajne la loko estis loĝata jam en la historiaj tempoj. Post kanaligo de Tiso la rivero preteriras la urbeton. La tiama vilaĝo ricevis riĉajn bienojn. Dum la socialisma erao tie funkciis kolĥozo Lenin, kiu estis elstara en la lando. Nuntempe kuracbanejo kaj Tiszazug Geografia Muzeo menciindas, krome oni profitas el la nova artefarita fiŝlago. En la urbocentro 3 preĝejoj troviĝas: katolika, kalvinana kaj luterana. En printempo de 1849 tie estis stabo de la hungara armeo por prepari la atakon kontraŭ la aŭstroj.
Bascuñana de San Pedro
Bascuñana de San Pedro [baskuNJAna desanPEdro] (B. de Sankta Petro) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas bascuñanero. La censita loĝantaro en 2016 estis de 22 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,12 loĝ/km².
Situo
Bascuñana de San Pedro estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja. La areo de ties teritorio estas de 19,62 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°12′48″N 2°13′41″Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Bascuñana de San Pedro, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Bascuñana de San Pedro kie oni alvenis al la nunaj 22.
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis ofte de maldekstra partio PSOE.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Tiszaföldvár
Komunumoj pri földvár en Hungara reĝlando
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon földvár.
Tic Tac Toe
Tic Tac Toe estis tutvirina muzika grupo kreita en Germanio. Ili kantis popmuzikon.
Dusu Kőszegi
KŐSZEGI Dusu (koe:segi) estis rumania hungara aktorino naskita en Máramarossziget en 1908 kaj mortinta en Târgu Mureș en 1952. Ŝi estis fratino de aktorinoj Margit Kőszegi kaj Mária Kőszegi.
Biografio
Dusu Kőszegi studis ĉe Miklós Izsó, debutis en la teatro de Kluĵo. De 1948 ŝi estis anino de la Székely Színház.
Panissage
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Panissageois.
Ĝi nun formas parton de Val-de-Virieu.
(18909) 2000 OE21
(18909) 2000 OE21 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Argumento de la periapsido
En astrodinamiko, la argumento de la periapsido estas orbita parametro, kiu egalas la angulon inter la direkto de la suprenira nodo kaj la periapsido de la orbito. Ĝi do troviĝas sur la orbita ebeno, kaj, pro konvencio, ĝi estu kalkulita en la direkton de orbitado.
Ĝin indikas la greka litero omego (\omega\,).
Kompreneble, la esprimo periapsido (aŭ periastro) estas la plej ĝenerala; kiam temas pri la Suno, oni parolas pri perihelio; kiam temas pri la Tero, pri perigeo.
La argumento de la periapsido \omega kalkuleblas jene:
kie:
Kiam temas pri ĉirkaŭekvatora orbito, la ĉi-supra difino donas neniun rezulton. Tiam oni konvencie asertas, ke
Kaze de cirkla orbito, la periapsido konvencie koincidas kun la suprenira nodo, kaj tial \omega=0.
Vidu ankaŭ
Кеплеровы элементы орбиты
Mobaye
Mobaye estas urbo en la suda parto de la Centrafrika Respubliko, ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la prefektio Basse-Kotto. Ĝi situas ĉe la rivero Ubangi, je la limo kun Kongo Kinŝasa. Je la transa flanko de la rivero, en Kongo, situas la urbo Mobayi-Mbongo.
András Jánossy
András Jánossy [andrAŝ jAnoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Jánossy András estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1998).
András Jánossy naskiĝis la  1944 en Manchester.
Biografio
András Jánossy frekventis universitaton en Budapeŝto, en ELTE, baldaŭe li doktoriĝis el fiziko. Li komencis sian fizikistan karieron en 1967 en fizika filio de MTA. En 1994 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto, kie baldaŭe li iĝis katedrestro. Inter 1998-2001 li laboris helpe de stipendio. Li estis ofte gastoprofesoro eksterlande. Li okupiĝas precipe pri solid-stata fiziko. Li ricevis premion "Széchenyi" en 2009.
Batalo de Karabobo (1821)
La dua batalo de Karabobo okazis dum la Milito por la Sendependigo de Venezuelo ĉe la Kamparo de Karabobo je la 24a de junio de 1821, fare de la patriota armeo kontraŭ la reĝa armeo de la Hispana Imperio, agnoskita kiel decida momento de la liberigo de Venezuelo, konfirmota de la definitiva forpelo de la hispanaj trupoj en la posta ŝipbatalo de la Lago de Marakajbo.
Jordan Simon
Jordan SIMON, ankaŭ: Johann Georg Alban Simon, (naskiĝinta en la 5-a de novembro 1719 en Neustadt an der Saale, mortinta en la 2-a de aŭgusto 1776 en Prago) estis germana teologo.
Batalo de Karabobo (1821)
Kunteksto
La respublika generalo Mariano Montilla estre de tri mil homoj estis sieĝinta la urbon Cartagena de Indias inter la 14-a de julio de 1820 kaj la 10-a de oktobro de 1821 (dume estis militpaŭzo) kaj estis okupinta Rioaĉa kaj Marakajbo (kio finigis la militpaŭzon). Simón Bolívar mem estris 5.000 soldatojn en Barinaso kaj José Antonio Páez venis al li kun 4.000 soldatoj. Bermúdez siaflanke avancis al Karakaso kun 2.000 trupoj ekde Oriento. Laste la novgranada (kolombia) armeo respondecis pri la operacoj ĉe la valo de la Magdalena. La hispana generalo La Torre disponis el 9.000 soldatoj distribuitaj laŭlonge de la kariba venezuela kaj novgranada marbordo en diversaj lokoj sed kun komunikado interrompita ekde la revolucio en Marakajbo kiu ŝanĝis tiun urbon al ribela flanko. Antaŭ du jaroj (1818) ties fortoj estis de 18.000 luktantoj, sed pro kontinuaj malvenkoj antaŭ la sendependentistoj descendis al duono. Bolívar kaj ties armeoj totalis 20.000 homoj kontraŭ la ĉirkaŭ 8.000 kiuj estis antaŭ malmultaj jaroj.
Jordan Simon
Vivo
Ekde 1732 li frekventis la gimnazion en Münnerstadt kaj frokiĝis samloke en 1736 ĉe la aŭgustenanoj. En 1757 oni sendis lin al la monaĥejo en Mainz, kie li dediĉis sin dum ses jaroj al studoj teologiaj kaj filozofiaj. Li ricevis la ordinadon en 1742 kaj iĝis profesoro pri filozofio ĉe la ordena altlernejo de Konstanz. Sen permeso de la superuloj kaj sen la necesaj financaj rimedoj li entreprenis migradon tra Italio, Hispanio, Francio, Nederlando, Norda Germanio kaj eĉ tra parto de Rusio.
Batalo de Karabobo (1821)
Kunteksto
La ribela koncentro okazis en la urbo San Carlos, kien venis la armeoj de Bolívar, parto de tiu de Páez kaj la divizio de Rafael Urdaneta. Totale pli ol 6.000 homoj. La Torre havis siaflanke 5.000. La armeo de Oriento, estrita de José Francisco Bermúdez faris konfuzigan manovron avance al Karakaso, La Guaira kaj la Valoj de Aragua kio devigis La Torre sendi du batalionojn de infanterio kaj kavalerian roton al Barkisimeto por rekuperi la pozicion kaj sekurigi sian ariergardon. La ribela armeo avancis el San Carlos al Tinaco ŝirme de la avanco fare de la kolonelo José Laurencio Silva, kiu prenis lokojn en Tinaquillo. La 20an trapasis la ribela armeo la riveron Tinakon kaj la 23an Bolívar reviziis siajn trupojn ĉe la savano de Taguanes.
Jordan Simon
Vivo
Post tri jaroj li venis Erfurton, kie li iĝis predikisto ĉe la Preĝejo Sankta Wigbert, poste doktoro kaj en 1768 profesoro ĉe la tiea universitato. Ĉar li falis en malfavoron de la reganta majenca princo-elektisto li devis forlasi Erfurton kaj venis al Würzburg. De tie oni revokis lin al Erfurto post la morto de la princo-elektisto, esti profesoro pri eklezia juro. Li plurfoje implikiĝis en krimaj esploroj, ne sen propra kulpo. Nur pro tuja fuĝo li finfine eskapis al malliberigo. Kelkan tempon li troviĝis en Münnerstadt, kiun urbon li devis forlasi pro malbonaj manieroj ricevante per tio aŭtomate malpermeson eniri la tutan regionon frankonian.
Batalo de Karabobo (1821)
La batalo
Ĝi ekis frumatene la 24an de junio. Bolívar superrigardis la terenon kaj decidis atakon flanke dekstre de la monarkistoj, kies bataliono Burgos arde kontraŭatakis. Tio pluis ĝis brita roto, per agado kie mortiĝis kelkaj ties oficiroj, bremsis la atakon de la hispanoj kaj permesis la lancistojn de Páez, reorganiziĝis kaj kontraŭatakis efike. La hispana kontraŭatako estis bremsita de la interveno de la unua divizio de la patriota armeo norde de la savano. Fine, atakitaj fronte de la infanterio kaj dekstre de la kavalerio, la monarkistaj batalionoj retiriĝis. La Torre ordonis siajn lancistojn ataki la kolombian kavalerion, sed tiu roto malobeis la ordonon kaj fuĝis, dum la sendependistoj persekutis la hispanan armeon, ĝis Valencio. El 4.279 soldatoj kiuj partoprenis en la batalo de Karabobo, la hispanoj perdis oficirojn kaj 2.786 soldatojn, dum la ribeluloj malpli ol 500. La resto de la hispana armeo rifuĝiĝis en Puerto Cabello.
Jordan Simon
Vivo
Ankaŭ en Romo, kien li iris en 1771, oni ne volis toleri lin. Sekve li veturis al Bohemujo kaj poste Vienon, kie li akceptitis bonvole, ĉar la lokanoj ne konis la historion de lia vivo. Liaj talentoj kaj konoj igis al li plurajn influhavajn mecenatojn, al kiuj li ŝuldis la postenon kiel profesoro pri polemiko ĉe la praga Universitato de Karolo ekde 1773. Poste li fariĝis asesoro de la surloka ĉefepiskopa konsistorio, reĝa bohemia konsilisto, papa pronotario kaj privata teologo de la kardinalo Valenti.
Agado
Malgraŭ siaj malfortoj koncerne sintenon moralan, restis ĉe li ĉiam intima kaj facile ekscitebla sento je religio. Jam en 1761 li montris sin konvinkita kontraŭulo de materialismo. Filozofiaj studoj jam frue vekis en li kapablon de akra pensado kaj sagaceco kiel ankaŭ la volon esti universale erudicia.
Pro profundaj konoj li montris sin kiel emintenta ambona oratoro kiu sukcesis ravi la aŭskultantaron pro granda viveco de la vorta fluo. Ekzemplo por tio estis la surpaperigitaj fastaj predikoj en paraboloj (1776) kaj la predikoj pri la enkarniĝo, la sufero, la morto kaj la releviĝo de la Sinjoro (1778).
Multo en la vivo de Simon restas malklare. Certas tamen ke li estis fakulo multeflanke talentita kaj batalanto por racia kredo.
Heckenbach
Heckenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Saint-Michel-sur-Orge
Saint-Michel-sur-Orge estas franca situanta en departemento Essonne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Michellois.
Minoda Takuma
EdE-M MINODA Takuma, japano, komercisto de konstrua maŝinaro. Nask. 1 sept. 1875 apud Sendai. Unu el la dir. de JEI. Kompilis: „Japanaj Komercaĵoj,“ 1911
Val-de-Virieu
Val-de-Virieu estas nova franca situanta en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi nun formas parton de Val-de-Virieu.
James W. Christy
James Walter CHRISTY (naskiĝis en 1938) estas usona astronomo.
Laborante en la Mararmea Observatorio de Usono, li malkovris la, ke Plutono havas naturan sateliton, kiu ricevis la nomon de Karono.
Li faris la malkovron, zorge ekzameninte fotografaĵon de Plutono kaj rimarkante malgrandan tuberon flanke de la planedo. Tiun fotografaĵon kun aliajn oni klasifikis kiel "mezbonaj", kredante ke la plilongigita bildo de Plutono estis kaŭzita de malbona fokusigo. Tamen, Christy rimarkis, ke, kvankam la bildo de Plutono estas plilongigita, tiuj de la steloj ne tiel estas.
Ĉar el la antaŭaj aktivadoj de James Christy estis fotografiadoj de duopaj steloj, li ekpensis ke tiu tubero povus esti plutona luno. Ekzameninte arĥivajn bildojn de 1965, li konkludis ke la tubero estis ja luno.
La fotografa pruvo ne estis decida (la tubero povus esti plutona montego), sed sur bazo de la kalkulita orbito de Karono, eblis antaŭkalkuli eklipsojn de Plutono kaj Karono: observoj de tiuj-ĉi konfirmis la teorion.
Estas notinde, ke la fotografaĵoj havis komenton : "Plilongigita bildo de Plutono", sed ĉiuj astronomoj, (inter kiuj Christy) supozis ke la fotografioj estis misaj.
La nomo Karono restis neoficiala ĝis kiam IAU aprobis ĝin en 1986.
Honore al James W. Christy, oni donis lian nomon al asteroido 129564 Christy.
Identeco kaj lingvolernado
La diversaj kondiĉoj kiuj kondiĉas kiel lingvaj lernantoj parolas, legas aŭ skribas alia(j)n lingvo(j)n estas influataj de potenco-rilatoj en malsamaj ejoj. Lernantoj kiuj povas esti marĝenigitaj en unu ejo povas esti tre aprezataj en alia. Tiukiale, ĉiufoje kiam lingvaj lernantoj interrilatas en alia lingvo, ĉu voĉe aŭ skribe, ili okupiĝas pri identecokonstruado kaj intertraktado. Tamen, strukturaj kondiĉoj kaj sociaj kuntekstoj ne estas tute determinitaj.
La interrilato inter identeco kaj lingva lernado estas interesa por sciencistoj en la kampoj de dua lingva akiro, lingva edukado, socilingvistiko kaj aplikata lingvistiko.
Historio
Depost kiam Norton difinis la koncepton identeco en la 1990aj jaroj, ĝi fariĝis centra elemento en lingvolernaj esploroj de scienculoj kiel David Block, Aneta Pavlenko, Kelleen Toohey, Margaret Early, Peter De Costa kaj Christina Higgins. Nombro de esploristoj esploris kiel identecaj kategorioj kiel raso, genro, klaso kaj seksa orientiĝo povas havi efikon sur la lingvolernan procezon. Identeco nun aperas en plejparto de enciklopedioj kaj manlibroj de lingvo-lernado kaj -instruado.
Nocio de investo
Proksime ligita al identeco estas la nocio investo kiu kompletigas teoriojn de motivado pri kiu Norton argumentis ke lernantoj povas esti tre motivitaj lingvaj lernantoj, sed tamen povas investi sin malmulte en lingvaj praktikoj de certa klasĉambro aŭ komunuma, kiam tiu ekzemple povas esti rasisma, seksisma, elitisma aŭ homofobia. Investo serĉas fari signifan konekton inter la deziro de lernanto kaj la sindevontigo lerni lingvon kaj la kompleksa rilato al identecoj. La modelo de investo en lingva lernado de Norton metas la investadon ĉe la interkruciĝo de identeco, kapitalo kaj ideologio.
Lingvo kaj identeco
Lingvo estas grava dimensio de identeco. Reprezentado kaj aprezo de lingvo povas esti ŝlosilo por senti sin bonvena.
Ĉu malplaĉas kiam aliaj lingvoj estas parolataj?
Imagitaj komunumoj
Etendaĵo de interesiĝo pri identeco kaj investadoj koncernas la 'imagitajn komunumojn' al kiuj lingvaj lernantoj eble dezirus aliĝi kiam ili lernas novan lingvon. Imagita komunumo supozas imagitan identecon kaj la investado de lernantoj en la alia(j) lingvo(j) povas esti komprenata ene de ĉi tiu kunteksto.
La termino 'imagita komunumo', originale elpensita de Benedict Anderson (1991), estis enkondukita al la lingvolerna komunumo fare de Norton (2001), kiu argumentis ke en multaj lingvaj klasĉambroj, la laŭcela komunumo povas esti, iugrade etendite, rekonstruo de pasintaj komunumoj kaj historie konsistigitaj interrilatojn, sed ankaŭ komunumoj de la imagpovo, deziritaj komunumoj kiuj proponas eblecojn por plibonigita serio de identeco-elektoj en la estonteco. Ĉi tiuj ennovigaj ideoj, inspiritaj ankaŭ de Jean Lave kaj Etienne Wenger (1991), estas pli plene evoluigitaj en Kanno kaj Norton (2003) kaj Pavlenko kaj Norton (2007) kaj pruvis esti 'generativaj' en diversaj esplorejoj. .
Piednotoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ plena traduko de la samtema artikolo en la anglalingva vikipedio je la 13-a de majo 2018.
Mary Akrami
Mary Akrami (darie: ماری اکرمی‎; 1975/1976) estas la direktorino de la Centro de Disvolviĝo de la Kompetencoj de Virinoj en Afganio.
Stacio Terashō
Stacio Terashō (japane: 寺庄駅 [Teraŝō-eki], angle: Terashō Station) estas fervoja stacio en Koka, Gubernio Ŝiga, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Kusatsu.
Mary Akrami
Ŝi reprezentis sian landon dum la Internacia Konferenco pri Afganio en Bonn, en 2001. En 2003, ŝia centro malfermis rifuĝejon por virinoj en Kabulo por provizi al ili jurajn konsilojn, kursojn de legoscio, psikologian apogon kaj bazan edukandon. Tiu loko, malfermita 24 horojn ĉiutage, akceptas virinojn kiuj estis viktimoj de hejmaj perfortoj aŭ de truditaj geedziĝoj.
En 2007 ŝi ricevis la Premion internacian de kuraĝa virino (International Women of Courage Award, angle) kaj en 2016 ŝi estis menciita en la listo BBC 100 Women kiel unu el la plej inspiraj virinoj en tiu jaro.
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parte tradukita de la samnoma artikolo en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj.
Taipas do Tocantins
Taipas do Tocantins estas urbo kaj municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 1.945 loĝantojn en 2010.
Polinezia burdopetrelo
La Polinezia burdopetrelo aŭ Feniksa petrelo, Pterodroma alba estas mezgranda, ĝis 35 cm longa, tropika marbirdo kun enverguro de 83 cm. Ĝi havas plumaron kun malhelbrunaj supraj partoj, blanka sube kaj blankeca ĉe la gorĝo. Ambaŭ seksoj estas similaj. Laŭnome oni ne konfuzu ĝin kun la similnoma Polinezia petrelo, Nesofregetta fuliginosa, kaj pro tio oni uzu la aldonon “-burdo” propra de la grupo de la burdopetreloj.
La Polinezia burdopetrelo troviĝas tra oceanoj kaj marbordaj areoj en centra Pacifika Oceano. Ties kolonioj povas troviĝanti sur la insuloj Fenikso, Tongo, Kiritimati, Tuamotuoj, Markizinsuloj kaj Pitkarnoj. La ino demetas ununuran blankan ovon sur la grunda surfaco. La dieto konsistas ĉefe el kalmaroj, fiŝoj kaj krustuloj.
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacigrando, predado fare de invadaj specioj kaj homa espluatado, la Polinezia burdopetrelo estis pritaksita kiel Endanĝerita ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.
Gabriel Ruhumbika
Gabriel RUHUMBIKA (n. en Ukerewe, 1938) estas tanzania verkisto, tradukisto kaj akademiano. Li studis kaj nun prelegas en pluraj afrikaj, amerikaj kaj eŭropaj universitatoj.
Martonca
Martonca, hungara Martonka, estas vilaĝo en la komunumo Remetea en la rumana distrikto Harghita. En la censo de 2002 registriĝis neniu loĝanto.
Martonca situas norde de Remetea ĉe la distrikta vojo DJ153D.
Lajos Gockler
GOCKLER Lajos (gokler) estis hungara instruisto, pedagogia verkisto naskita en Temeŝvaro en 1864 kaj mortinta ?.
Kariero
Lajos Gockler studis en Arado, Jena, Zuriko, Parizo, Londono kaj Oksfordo. Li instruis en Aninabánya, Nagybecskerek, Kolozsvár. Li redaktis en Budapeŝto la gazeton Torontálmegyei Tanügy (1893) kaj estis kunlaboranto de pluraj aliaj gazetoj.
Andrano
Andrano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Apulio (itale Puglia) kaj al la provinco Leĉo (itale Lecce). Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Furfurila oksalato
Furfurila oksalato aŭ oksalato de furfurilo estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la oksalata acido kaj furfurila alkoholo. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Furfurila oksalato posedas 12 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn kaj 6 oksigenatomojn. Furfurila oksalato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de furfurilaj derivaĵoj.
Andrano
Najbaraj komunumoj estas.
La Norville
La Norville [la noʁvil] estas franca situanta en departemento Essonne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Norvillois.
Apologio de matematikisto
Apologio de matematikisto aŭ angle A Mathematician's Apology estas eseo el la jaro 1940 de la brita matematikisto Godfrey Harold Hardy. Ĝi temas pri estetiko de matematiko kaj donas ideon pri la menso de laboranta matematikisto.
Enhavo
En la titolo Hardy uzas la vorton apologio en la senso de formala pravigado aŭ defendo, kiel Platono en la Apologio de Sokrato, ne en la senso de pledo por pardono.
Hardy sentis tiam bezonon pravigadi sian vivoverkon pri matematiko ĉefe pro du kialoj. Unue, 62-jaraĝa li sentis maljuniĝon (li jam supervivis koratakon en la jaro 1939 kaj perdon de siaj matematikaj kreivo kaj lerto. Donante tempon al la verkado de la apologio, Hardy akceptis, ke lia propra tempo kiel kreema matematikisto finiĝis. Due, komence de la dua mondmilito, Hardy, kiu estis pacismano, deziris pravigi sian kredon, ke oni praktiku matematikon por ĝi mem pli ol por aplikado.
Ĉar Hardy estis ateismano li direktis sian pravigadon ne al Dio sed al kunulo. Unu el la ĉefaj temoj de la libro estas la beleco, kiun posedas matematiko, kiun Hardy komparas al pentrarto kaj poezio.
Kritikoj
Influis la opiniojn de Hardy la akademia kulturo de la universitatoj de Kambriĝo kaj Oksfordo inter la unua kaj dua mondmilitoj.
Malnova imperio de Egiptio
La Malnova Imperio en la historio de antikva Egiptio ampleksas la epokon de proksimume la jaroj 2707 ĝis 2216 antaŭ nia erao. Laŭ tiu difino la epoko ampleksas la 3-an ĝis 6-an dinastiojn.
La Malnova Imperio estas la plej malnova el la tri klasikaj periodoj de Antikva Egiptio. Temas pri la epoko de la grandaj piramidoj, inter kiuj la piramido de Keopso estas inter la sep mirindaĵoj de la antikva mondo. Ĉefaj kulturaj atestaĵoj de la Malnova Regno estas la piramidoj kaj templaroj, kvankam multaj el la templaroj ĝis la nuntempo forte deturiĝis. Aparte en la piramidaj tomboĉambroj de la 6-a dinastio estis trovitaj tekstoj kiuj estas riĉa fonto por informoj pri la kulto je mortintoj de la erao.
Krom la piramidoj ekzistas vastaj tombejoj de la plej altaj ŝtatoficistoj, kies tomboj ofte estas riĉe ornamitaj kun reliefoj kaj ajdonoj. Nekropoloj de la provincoj ĝis nun ricevis malmultan esploran atenton.
Nur malmultaj setlejoj de la Malnova Imperio ĝis nun estis elfositaj. Escepto estas la piramida urbo de Gizo. Nur kelkaj temploj estas fakte arkeologie esploritaj. Kontraŭe al postaj periodoj, ili ŝajnas pli malgrandaj kaj devis esti nedekoritaj. Escepto estas du sanktejoj de la suna kaj reĝa kulto. El la Malnova Imperio konserviĝis malmultaj papirusoj, la plej gravaj estis trovita en Abusir kaj estas administraj dokumentoj de piramida templo.
3-a dinastio
Jam en la 2-a dinastio tombaj monumentoj estis kreitaj kaj en la 3-a dinastio (jaroj 2707 ĝis 2639 antaŭ nia erao) ili signife ampleksiĝis. Faraono Djoser estas la unua kies tomboĉambro situas sub aparta konstruaĵo. Lia piramido en Sakara estas konsiderita la entute unua egipta piramido.
4-a dinastio
La 4-a dinastio (jaroj 2639 ĝis 2504 antaŭ nia erao) estis ora epoko de Egiptio.
Faraono Sneferu etendigis la imperion okcidenten kaj suden. La ruĝa piramido en Dahŝur ĉe Sakara memorigas pri li. Por la regantoj Ĥufu (poste grekigite Keops), Raĥef (grekigite Ĥefren) kaj Menkaure (grekigite Mikerinos) estis konstruitaj la piramidoj de Gizo. Ŝepseskaf kaj lia edzino Ĥentkaus la 1-a estis gereĝoj ĉirkaŭ la jaro 2500 antaŭ nia erao.
La plej malnova postrestinta akvobaraĵo (Sadd al-Kafara) estis konstruita.
En la 4-a dinastio la suna dio Reo iĝis la ĉefa diaĵo de Egiptio.
5-a dinastio
La regantoj de la 5-a dinastio (jaroj 2504 ĝis 2347 antaŭ nia erao) kaj pro arkeologiaj trovoj kaj pr postrestintaj tekstoj estas pli precize konataj ol tiuj de la antaŭaj dinastioj. Ilia tempo karakteriziĝas per pli malgrandaj piramidoj, ofte proksime de Abusir, kaj per temploj de la suna dio Reo.
La faraonoj devis dividi sian absolutan potencon kun la alta nobelaro kaj je potenco kreskanta ŝtatoficistaro. Al la lasta grupo dankindas multaj de la konservitaj tekstoj.
En la piramido de Unas estis trovita la tiel nomataj Piramidaj Tekstoj - la plej malnovaj konataj religiaj tekstoj en la homa historio. La tradicio de aldono de postmorta literaturo en reĝaj tomboj daŭriĝis en la sekvaj dinastioj kaj epokoj - ekzemple en ne-faraonaj tomboj de la Nova Regno papirusoj estis trovita kun la libro de mortintoj.
6-a dinastio
Aktualaj esploroj sugestas ke klimata ŝanĝiĝo kun pli da sekeco kaj manko de nilakvaj inundoj eble kontribuis al la kadukiĝo de la Malnova Regno. Tiun tezon pliprobabligas samtempaj ŝanĝiĝoj en la kulturoj de Sumero kaj la Induso-civilizo.
Mihály Gócz
GÓCZ Mihály (go:c) estis rumanuja hungara aktoro naskita en Koloĵvaro en 1945 kaj mortinta en Târgu Mureş en 1973.
Kariero
Mihály Gócz finis en la aktorakademio Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet de Târgu Mureş en 1971. Li ludis po unu jarsezonon en la teatro Állami Magyar Színház de Temeŝvaro kaj en la teatro de Târgu Mureş. Li mortis pro akcidento.
Nacia Filmcentro Oleksandr Dovĵenko
La Nacia Filmcentro Oleksandr Dovĵenko (ankaŭ konata kiel la Dovĵenko-Centro) estas la ŝtata filmarkivo kaj kultura centro en Kievo, Ukrainio.
Strukturo
Dovĵenko-Centro funkciigas filmdeponejon, kemiajn kaj ciferecajn filmajn laboratoriojn, la Filmmuzeon, filmarkivon, kaj amaskomunikilan stokejon. La institucio estas loĝigata en ok-etaĝa konstruaĵo en la Holosiiva distrikto de Kievo. Ĝi ankaŭ funkciigas 300-sidlokan prezentartan ejon, Scene 6, lokata sur la 6-a etaĝo kune kun pluraj aliaj sendependaj teatraj muzikaj kaj prezentartaj kompanioj kaj kolektivoj.
Kolekto
La filmkolekto de la Centro inkluzivas pli ol 7,000 ukrainajn, rusajn, usonajn, kaj eŭropajn plenlongajn, dokumentajn, kaj animaciajn filmojn; miloj da arkivaj dokumentoj, fotoj, afiŝoj, kaj aliaj artefaktoj, kiuj reprezentas la historion de kinejo en Ukrainio de la 20-a jarcento ĝis la nuntempon. La plej malnova filmpresaĵo konservita de la Centro devenas de 1910, kaj la plej malnova ukraina plenlonga filmo en la kolekto de la Centro estis produktata en 1922.
Ruĝflugila tinamo
La Ruĝflugila tinamo (Rhynchotus rufescens) estas mezgranda surgrunde loĝanta birdospecio el centra kaj orienta Sudameriko.
Taksonomio
Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Coenraad Jacob Temminck unuafoje identigis la Ruĝflugilan tinamon el specimeno el Sanpaŭlio, Brazilo, en 1815.
Subspecioj
La Ruĝflugila tinamo havas tri subspeciojn:
Iam, la taksono maculicollis estis konsiderata subspecio de la Ruĝflugila tinamo, sed sekve al la SACC ĝi estas nune konsiderata propra specio; nome Kolmakula tinamo.
Etimologio
Kaj ties komuna nomo kaj ties latina scienca nomo aludas al la brila rufa koloro de la unuarangaj flugilplumoj, kiuj ĉefe videblas dumfluge.
Aspekto
La Ruĝflugila tinamo estas proksimume 40 al 41 cm longa, kaj pezas 830 g, kaj la ino povas esti iomete pli granda. Ĝi havas nigran kronon, ruĝecajn unuarangajn flugilplumojn kaj helgrizajn al malhelbrunajn subajn partojn. Ĝi povas havi nigrajn striojn ĉe flankoj, abdomeno kaj subpugo. La gorĝo estas blankeca, la kolo kaj brusto estas cinamokoloraj. La kurbeca beko estas kornokolora kun nigreca supra bekobordo. Junuloj estas pli senkoloraj.
Teritorio
Ties teritorio estas sudorienta, nordorienta kaj centra Brazilo, orienta Paragvajo, sudorienta Peruo, Bolivio kaj orienta Argentino
Habitato
Je pli malaltaj lokoj (1,000 m), ĝi preferas marĉajn herbejojn (laŭsezone inunditaj) kaj arbarbordojn. Dum je pli altaj lokoj, ĝis 2,500 m, ĝi ĉeestas aridajn arbustarojn, paŝtejojn kaj grenkampojn. Ĝenerale ĝi preferas sekan savanon.
Kutimaro
La Ruĝflugila tinamo havas voĉemajn masklojn kiuj estas dumlonge elsendante solajn fajfojn sekvitajn de pli mallongaj kaj tristaj fajfoj. La ino ne alvokas. Tiu specio estas plej aktiva dum la plej varmaj partoj de la tago.
Manĝo
Ties dieto varias laŭsezone; ĝi manĝas insektojn kaj aliajn malgrandajn animalojn (eĉ malgrandaj mamuloj) somere, kaj ŝanĝe al vegetala materialo, kia fruktoj, burĝonoj, tuberoj kaj bulboj vintre. Ĝi povas iĝi agrikultura plago, ĉar manĝas cerealojn, rizon kaj ternuksojn, same kiel iĝas predanto, kaj kaptas venenajn serpentojn kaj eĉ saltas en aeron por kapti insektojn el folioj.
Reproduktado
La masklo de la specio allogas la ino per strategio manĝosekvo kaj post la allogo ili moviĝas al la nesto kie ŝi demetas ovojn kiujn nur li kovas kaj poste ankaŭ li idozorgadas.
Konservado
Kiel ĉiuj tinamoj, la Ruĝflugila tinamo estas populara celo por ĉasistoj, kaj en areoj de alta homa populacidenseco ties nombroj estis malpliiĝantaj, sed la specio ankaŭ pliiĝantis en kelkaj areoj kie arbarklarigado kreis favorajn habitatojn. Ĝenerale, ĝi ne estas konsiderata minacata kaj tiele ĝi estis listigita kiel Malplej Zorgiga fare de IUCN. Ĝi havas loĝan teritorion de 5,700,000 km².
Andragogiko
Andragogiko estas teorio pri edukado kaj klerigado de plenkreskuloj (pedagogio de adoltoj), kiu estas instruata en pedagogiaj altlernejoj kiel memstara fako diferenca de la pedagogio de infanoj kaj adoleskantoj.
Plenkreskuloj diferencas de infanoj kaj junuloj per siaj psiko, memorkapablo, vivspertoj, konduto kaj digno (oni ne povas eldevigi disciplinon per punoj), kio postulas de la instruanto alian labormetodon.
Nun estas popularaj t.n. universitatoj de la tria aĝo, serioj da prelegoj por emeritoj pri plej diversaj temoj, kiuj ebligas utiligi la liberan tempon de pensiuloj por sinklerigado kaj por teni sian psikologion en vigla stato.
Kodekso (filologio)
Kodekso, laŭ la filologia scienco, estas manuskripta libro. La nomo originas el la latina caudex "arbotrunko" reference al la kutimo skribi sur lignaj tabletoj kovritaj per vakso, kunigitaj per metalaj ringoj aŭ per ledaj strioj. En ekdotiko, la termino povas esti uzata ankaŭ kiel sinonimo de “atestanto” pri manuskripto transdonanta koncernatan tekston.
La esploro pri la fizikaj karakterizoj de kodekso inkluziviĝas en la scienca medio de la Kodeksologio.
Historio
Laŭlonge de la tempo, la vorto codex pasis indiki la unuigon de tiuj tabletoj ĝis indiki amplekson de kunigitaj folioj kiuj malsame ol en la “volumo” ne estis rolule volvitaj.
Greppin
La loĝloko Greppin ĝis junio 2007 estis memstara komunumo en Germanio. Ĝi troviĝis en la distrikto Anhalt-Bitterfeld de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 1-an de julio 2007 la komunumo iĝis parto de nove kreita urbo Bitterfeld-Wolfen; fine de la nova urbo havis  loĝantojn.
Kodekso (filologio)
Historio
La plej antikvaj kodeksoj konservitaj estas egiptaj kaj reiras al la 1-a jarcento p.K. kaj, do, ilia utiligo, disvastiĝinta en tiuj jaroj, daŭris ĝis la invento de la presarto.
La sukceso de uzo de la kodekso trovis radikon en la fakto de la abundo de kruda materialo kaj de ĝia destinado, kiu ricevis grandan impulson de la Kristana Eklezio ne nur pro la instrua uzo sed ankaŭ pro la porlega kaj porskriba facileco kaj pro rompo kun la pagana tradicio, ankoraŭ ligita al “volumo” (volumen).
En kelkaj kazoj la kodeskoj havas, krom historia graveco devenanta el la epoko en kiuu ili estis produktitaj, ankaŭ artan gravecon: je ili, fakte, ekzistas iuj miniaturitaj kun eloraj skribaĵoj reirantaj al la bizanca, karolida, romanika kaj gotika epokoj.
Dum en la antikva Romo la kodeskoj estis redaktitaj de kleraj sklavistoj, dum mezepoko per la kreiĝo de veraj kaj propraj porskribaj skoloj la kodeskoj estis skribitaj precipe de monaĥoj; famaj estas la salonoj nomataj “Scripptoria” (Skriptorioj) ene de monaĥejoj kaj konventoj kaj abatejo en kiuj ili estis kopiitaj kaj dekoraciitaj.
Fizika aranĝado
La kodekso prezentiĝas formita per unu kaj pluraj fascikloj, siavice formitaj per pluraj folioj, pergamenaj aŭ paperaj vinkitaj kaj enirigitaj unu en la alian. La kolekto estas ankaŭ indikata per la numero de la folioj kiuj ĝin konstituas:
Ĉiu duono de la faldita folio estas nomata carta (karto): la antikva uzo ne antaŭvidas la numeradon de la paĝoj, sed, ĝuste, de la kartoj (el kio “kartulado”) kies oni distingas la “recto” (rekto = averso) kaj la “verso” (renverse).
Filologio
Kodekso povas esti konsiderata kiel kopio de la originalo aŭ de atestanto jam ekzistanta, aŭ kiel aŭtografa (se skribita rekte de la aŭtoro; idiografa, se skribita sub lia superrigardo).
Kolekto de atestantoj estas indikata per “tradicio”; la grafia skizo kiu rimarkigas la rilatojn inter la kodeskoj, establitajn pere de komparoj laŭ sciencaj metodoj (kiel tiu de metodo de Lachmann, estas male nomata kodeksa kadro stemma codicum.
Latinlingva kodekso (codex, pluralo codices), laŭkaze, estas indikata per:
En filologio la kodekso “fidinda” ne ĉiam estas identigata kun la plej antikva; validas fakte la diro recentiores non deteriores (la modernaj kodeksoj ne ĉiam estas la malpli fidelaj); moderna atestanto “a” povus esti kopio de kodekso “perdita” pli antikva kaj fidinda ol “b” samantikva sed kun abundo de malpirigaĵoj.
Juro
Ĉar unu el la ĉefaj uzoj por antikvaj libroj estis dokumenti leĝarojn kaj regularojn, la vorto kodekso ankaŭ fariĝis kromnomo por dosiero de leĝoj. La Kodekso nuntempe estas dosiero de leĝoj apartenantaj al la diversaj juraj areoj - krimaj, civilaj, komercaj aŭ laboraj rilatoj. La kreo de kodekso estas leĝdona agado kaj efektivigas la leĝdonan parlamenton. Kodigo estas ago, en kiu la leĝdona periodo sisteme redaktas la diversajn leĝojn en aparta kampo, renovigas, unuigas, kompletigas kaj ĝisdatigas la leĝojn kaj ankaŭ nuligas malaktualajn leĝojn.
La leĝaro de Ur-Namu estas la plej frua leĝaro trovita en arkeologiaj elfosejoj. Ĝi originis de la antikva sumera kulturo, kiu regis la areon sude de Mezopotamio.
La plej gravaj kodeksoj kompilitaj laŭlonge de la historio estas jene:
Ágnes R. Várkonyi
Ágnes R. Várkonyi [Agneŝ er vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo R. Várkonyi Ágnes estis hungara historiisto, profesoro, membro (korespondanta en 2007, ordinara en 2013) de Hungara Scienca Akademio. Ŝia edzina nomo estas Ruttkay Kálmánné.