cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aixe-sur-Vienne (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Limoges-Bénédictins - Angoulême (610000).
Lastovce
Situo
Lastovce situas sur montetaro, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Michaľany-Trebišov. La lasta urbo troviĝas 18 km-ojn.
Historio
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1266 en formo "Laztouch". En 1831 la loĝantoj partoprenis en ribelo ĥolero. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1910 loĝis en Lasztóc 792 da homoj, (402 slovakoj, 388 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Lasztóc apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Lastovce 1018 da homoj, (616 slovakoj, 384 ciganoj, 5 hungaroj, 2 ĉeĥoj, 1 ukraino).
Famuloj
En Lasztóc naskiĝis kaj mortis hungara poeto kaj politikisto Miklós Szemere.
NGC 7603
NGC 7603 (aliaj indikoj — UGC 12493, UM 156, MCG 0-59-21, ARP 92, MK 530, ZWG 380.26, IRAS23163-0001, PGC 71035) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
István Hatvani (okulkuracisto)
István Hatvani [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hatvani István László estis hungara okulkuracisto, altlerneja instruisto, klinikestro. Lia dua edzino estis Mária Aszódi. István Hatvani naskiĝis la en Debrecen, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
István Hatvani maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1958, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Debrecen en 1964. Post la diplomo li eklaboris loke en la urba hospitalo. En 1969 li akris licencon pri okulkuracado kaj li laboris en la urba kliniko kiel okulkuracisto kaj asistanto, ekde 1984 en rango lektoro. Baldaŭ li laboris en okulkliniko en Budapeŝto kaj atingis la rangojn docento, fine en 1991 profesoro, dum li ankaŭ faris okulkirurgajn laborojn. Inter 1994-2001 li estis klinikestro, pli poste li havis altajn postenojn en kuracejoj. Spite la pensiuliĝon li kuracadis plu. Li ricevis premiojn inter 2001-2012. Li edziĝis dufoje kaj resume li havis 3 gefilojn.
James Whitcomb Riley
James Whitcomb RILEY ( en Greenfield – ) estis ŝatata usona verkisto kaj poeto kiu estis konata kiel "la Poeto de la Infanoj". Li komencis sian karieron de verki versaĵojn por la ĵurnalo de Indianapolis, "Indianapolis Journal". Li verkis poemoj kun la indianaa dialekto de la usonangla lingvo, tiel Riley estas ofte konata kiel la Hoosier-a poeto. Lia verso estis ofte humora, pragmata, kaj sentimentema.
Eble lia plej konata poemo estas "Little Orphan Annie" (Malgranda Orfino Ani) kies ĉefrolulo estis adaptigita al komiksoj, muzikalo, kaj aliaj.
Ian Wolfe
Ian WOLFE (novembro 1896; la 23-an de januaro 1992) estis usona aktoro je ĉirkaŭ 400 filmoj kaj televidaj roloj. Ĝis 1934 li laboris en teatro. Tiun jaron li ankaŭ turnis sin al kino kaj poste al televido kiel aktoro. Lia kariero daŭris multajn jardekojn kaj inkluzivis multajn klasikaĵojn; lia lasta listigo sur ekrano estis en 1990 pro Dick Tracy.
Wolfe aperis en famegaj filmoj kiel Mutiny on the Bounty (1935), Mrs. Miniver kaj Saboteur (1942), Julius Caesar (1953), Rebel Without a Cause (1955) kaj THX 1138.
En televido li aperis 1949 ĉe The Lone Ranger. en 1960-aj jaroj li aperis ĉe Perry Mason, The Andy Griffith Show, en du epizodoj de Star Trek: "Bread and Circuses" (1968) kiel Septimus, kaj "All Our Yesterdays" (1969) kiel Mr. Atoz inter aliaj. En 1980-aj jaroj li rolis en televidserioj kiel WKRP in Cincinnati kaj Wizards and Warriors.
16155 Buddy
16155 Buddy estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona kantisto komponisto Buddy Holly (1936–1959) de Lubbock (Teksaso). Li estis klare la plej brila stelulo depost Elvis Presley kiam, je la aĝo de 22 jaroj, li tragike mortis en aviadila akcidento. Lia vivo estis celzebrita per filmo kaj en la longa muzikalo Buddy. Liaj kantoj restas tiel sentempaj kiel ĉiamaj.
Düren
Düren estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la samnoma distrikto Düren de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
(31027) 1996 HQ
(31027) 1996 HQ estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).
31027 Viktorhess
La, Minor Planet Center nomis ĝin 31027 Viktorhess en memoro de la Nobel-premiito pri fiziko Viktor Hess, sed tiu nomo estis nuligita la ĉar la nomo estis jam donita al la asteroido 361530 Victorfranzhess.
Abancourt (stacidomo)
Abancourt estas franca stacidomo sur linioj - Darnétal-Bifurcation kaj  - Le Tréport - Mers, situanta en , en departemento , regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Amonia fera (III) citrato
Amonia ferika citrato, amonia fera (III) citrato aŭ (NH4)3+Fe3+(C6H5O73−)2 estas citrata salo de amoniako kaj fero (III) uzata kiel nutroaldonaĵo (E nombro 381) kaj acida kontrolanto. Ĝi estas solido travideble verda aŭ brun-ruĝeca, tre solvebla en akvo kaj nesolvebla en alkoholo. Ĝi estas kompleksa salo kun nedeterminita strukturo. Ĝiaj solvaĵoj estas acidaj (ruĝaj) al blua lakmuso. Ĝi povas likveski en aero, afektiĝas de la lumo, estas senodora kaj havas milde metalferan guston. Ĝi uzatas kiel nutraĵo kaj dietika suplemento.
Reakcioj
Ferika amonia citrato reakcias kun HCl kaj estigas ferikan kloridon kaj citratan acidon.
(NH4)3+Fe3+(C6H5O73−)2 + 6 HCl → FeCl3 + 3 NH4Cl + 2 C6H8O7
Ferika amonia citrato reakcias kun "kalia ferocianido" (flaveca salo) por estigi la prusan bluon ruĝkoloran.
'''4 (NH4)3+Fe3+(C6H5O73−)2 + 3 K4[Fe(CN)6] → Fe4[Fe(CN)6]3 (Prusa ruĝo) + 4 K3(C6H5O7) + 4 (NH4)3(C6H5O7)'''
4394 Fritzheide
4394 Fritzheide estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Distrikto Al Ĝabal Al Aĥdar
Al Ĝabal Al Aĥdar, (الجبل الأخضر, latinliterigo laŭ DMG al-Ǧabal al-Aḫḍar), estas distrikto (ĝis 1983 gubernio) en la nordoriento de la lando. La ĉefurbo de Al Ĝabal Al Aĥdar estas la urbo Al Bajda.
Mikiya Eto
Li futbalas ĉe Roasso Kumamoto.
4394 Fritzheide
Nomo
Ĝia nomo honoras germanan mineralogiiston Fritz Heide (1891–1973), kiu studis la meteorŝtonojn en epoko, kiam estis malmultaj laboroj pri tiuj kosmaj materieroj.
Distrikto Al Ĝabal Al Aĥdar
Geografio
La nomo de la distrikto venas de la samnoma montaro Al Ĝabal Al Aĥdar aŭ Verda Monto.
Géza Nagy
Géza Nagy
Malgrandeta grebo
La Malgrandeta grebo (Tachybaptus dominicus), estas akvobirdo, nome la plej malgranda membro de la familio de greboj. Ĝi loĝas en Ameriko el sudokcidenta Usono kaj Meksiko al Ĉilio kaj Argentino, kaj ankaŭ en Trinidado kaj Tobago, Bahamoj kaj la Grandaj Antiloj.
Aspekto
La Malgrandeta grebo gamas en longo el 21–27 cm (depende el la subspecio) kaj en pezo el 112–180 g. Kiel ĉiuj greboj, ties kruroj estas tro malantaŭe en ties korpo kaj ne povas bone piediri, kvankam ĝi estas elstara naĝanto kaj plonĝanto. Malgranda kaj diketa, kun mallonga akrapinta beko kaj brilflavaj okuloj, ĝi tipe aspektas kiel tute malhela supre.
La reprodukta plenkreskulo estas brunecgriza supre kun pli malhela nigreca krono kaj gorĝo. Ĝi havas brunecan bruston kaj palajn subajn partojn. Ĝi montras blankan flugilmakulon dumfluge. Nereproduktuloj estas pli palaj kun blankeca gorĝo, kaj nematuruloj estas pli palaj kaj grizaj ol plenkreskuloj. Male al aliaj membroj de ties genro, ĝi ne havas helbrunan koloron en sia kolo.
Taksonomio
Estas kvin agnoskitaj subspecioj de Malgrandeta grebo, separataj ĉefe pro grando kaj koloro.
Ties genronomo, Tachybaptus, estas kombino de du grekaj vortoj —taĥis signife rapida kaj baptos signife plonĝi, aŭ subakvigi. La specifa nomo dominicus aludas al la karibia insulo Hispaniolo, kiu estis iam konata kiel Santo Domingo. Kiel la komuna nomo sugestas, la Malgrandeta grebo estas proksimume la plej malgranda membro de la greba familio. Ĝi estas la ununura membro de ties genro troviĝanta en Ameriko; dum la aliaj kvar membroj de la genro Tachybaptus loĝas en la Malnova Mondo kaj Aŭstralazio.
Vivejo kaj teritorio
Malgrandetaj greboj troviĝas en ampleksa vario de humidejaj biotopoj, inklude de nesalakvaj lagetoj, lagoj kaj marĉoj, malrapidaj rojoj kaj riveroj, ĉeŝoseaj kanaletoj kaj mangrovejaj marĉoj. Ĝenerale, ili preferas akvejojn kun gravaj kvantoj de vegetala kovro, partikulare ĉe la bordoj; ili uzas eĉ humidejojn kiuj estas preskaŭ tute abandonitajn. Ili povas elekti malgrandajn portempajn akvejojn por reproduktiĝi, por eviti predadon de ties idoj fare de grandaj fiŝoj. .
Kutimaro
Dum multe de la jaro, Malgrandetaj greboj troviĝantas sole aŭ en paroj; tamen, for de la reprodukta sezono, ili foje ariĝas en grebaroj de 20 aŭ pliaj.
Dieto
La Malgrandeta grebo manĝas varion de akvaj bestetoj, inklude malgrandajn fiŝojn, krustulojn, ranojn kaj akvajn insektojn. Kiel ĉiuj greboj, ĝi persekutas multe de ties predo subakve. Dum aktivaj manĝoplonĝoj, ĝi pasas averaĝe 12.5 sekundojn sub la surfaco en ĉiu plonĝo, kun surfacaj paŭzoj game el 2–24 sekundoj.
Reproduktado
Malgrandetaj greboj reproduktiĝas la tutan jaron. Tiuj de la tropikoj tendencas reproduktiĝi dum la pluvsezono, dum oni trovis aktivajn nestojn en ĉiu monato de la jaro en Teksaso. Ĉiu paro konstruas fortikan flosantan neston el vegetaĵaro —tipe vario de akvaj algoj— kiu estas ankrita al radikaj plantoj en ankoraŭ malferma akvo tiom profunde kiom ĝis 1.5 m. La ino demetas tri al ses blankajn ovojn, kvankam la marxca nestomaterialo tuje makulas ilin al bruna. Ambaŭ plenkreskuloj kovas la ovojn, kaj eloviĝo okazas post 21 tagoj. La striecaj junuloj estas foje portataj surdorse fare de la plenkreskulo.
Minacoj
Tiuj nearktisaj kaj neotropisaj birdoj estas je risko el nombraj predantoj, ĉefe komence de sia vivo. Grandaj specioj de fiŝoj kaj de testudoj estis registritaj kaptantaj grebidojn, kaj birdomanĝantaj rabobirdoj, kiaj la Vespertofalko, estis observataj kaptantaj eĉ plenkreskulajn birdojn.
Alexandre Brongniart
Alexandre Brongniart (naskiĝis la  en Parizo, 🇫🇷, mortis la  en Parizo, 🇫🇷) estis franca kemiisto, geologo, mineralogo kaj zoologo, kaj kunlaboranto de Georgo Cuvier en la geologiaj studoj de la pariza regiono. Li estis filo de la arkitekto Alexandre-Théodore kaj patro de la botanikisto Adolphe-Théodore. Inter 1800-1847 li aktivis kiel direktoro de la Manufacture de Sèvres, profesoris pri mineralogio en la Muzeo pri Natura Historio kaj membris de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj.
Distrikto Břeclav
Distrikto Břeclav estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Sudmoravia regiono. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 69 urboj kaj vilaĝoj.
Mumble
Mumble estas libera softvaro por interreta telefonado. Ĝi uzas kliento-servilo-arkitekturon. Mumble ebligas uzantojn paroli al aliaj uzantoj je la sama servilo. Mumble havas simplan interfacon kaj bonan sonkvaliton. Ĝi ĉifras ĉian komunikaĵon. Mumble estas uzata interalie de ludantoj. Mumble estas programita en C++ kaj Qt kaj uzas la sonajn kodekojn Opus kaj CELT. La servilo de Mumble nomiĝas Murmur.
Abancourt (Oise)
Abancourt estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Abancourtois.
Kalia pikramato
Kalia pikramato aŭ C6H4N3KO5 estas organika kombinaĵo de kalio, toksa, eksplodema, alte oksidiga substanco, kiu estigas malhelruĝajn kristalojn en akva solvaĵo. Ĝi derivas el la fenolo pere de nitriga reakcio aŭ ekde klorobenzeno. En 1904, francaj kemiistoj A. Frébault kaj Jules Aloy preparis pikramatan acidon ekde la pikrata acido. Pikramato de kalio estiĝas per kompleta neŭtraligo de la formita pikramata acido. Pikramatoj estas gravaj por identigo de la diabeto en la homa sango.
Hoosier
La vorto Hoosier (Esperantigite huĵero aŭ indianaan(in)o) signifas denaskulo aŭ loĝanto de la usona ŝtato, Indianao. Ĝi ankaŭ aludas la dialekto de usonangla lingvo kiu estas parolata de Indianaanoj, ekzemple de poeto James Whitcomb Riley.
La etimologio de la termino estas nekonata, tamen ĝi estis uzata almenaŭ de 1826.
Mont-de-Marsan (stacidomo)
Mont-de-Marsan estas franca stacidomo sur linioj -,  - Mont-de-Marsan kaj  - Mont-de-Marsan, situanta en  Mont-de-Marsan, en departemento Landes, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
11728 Einer
11728 Einer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
Durlangen
Durlangen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ostalb kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
11728 Einer
Nomo
Ĝia nomo honoras  Steve Einer, teknikistion ĉe la Observatorio de la Monto Palomar. Li laboregis por forigi malnovajn elektrajn instalaĵojn dum la renovigo de la Schmidt-Teleskopo Samuel Oschin de 1,2 m. Li tute rekablis la turnantan kupolon. Li konsekvence faris pli ol la postulata takso.
Biblia zono (Nederlando)
La Biblia zono estas la nomo por regiono en Nederlando kie loĝas multaj kalvinistaj kristanoj kiuj politike voĉdonas je etaj kalvinistaj partioj. La homoj en tiuj regiono klopodas severe vivi laŭ la leĝoj de la biblio kaj regule vizitas la kirkon je dimanĉo.
La zono iras de la Kapo de Overiselo laŭlonge de la Veluwemeer en Gelderlando, la provinco Utreĥto tra Norda Brabanto, Suda Holando al la Zelandaj insuloj
(18534) 1996 XE12
(18534) 1996 XE12 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la projekto Spacewatch, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
NGC 7604
NGC 7604 (aliaj indikoj — MCG 1-59-33, ZWG 406.48, PGC 70974) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Březí (Meclov)
Březí estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Meclov, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sude de Meclov. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Březí situas en katastra teritorio Březí u Meclova kun areo 4,15 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1528.
Kantono Grady (Georgio)
Kantono Grady (angle Grady County) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 23 659 loĝantojn, kaj en 2005 ĝi enhavis 24 466. La kantona ĉefurbo estas Cairo, Georgio.
Kantono Gordon (Georgio)
Kantono Gordon (angle Gordon County) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 44 104 loĝantojn, kaj en 2005 ĝi enhavis 50 279. La kantona ĉefurbo estas Calhoun, Georgio.
Joutseno
Joutseno estas urbo kaj eksa komunumo en la finna gubernio Suda Finnlando, ties provinco Suda Karelio. Joutseno signifas en la finna proksimume Cignejo, do cigno aperas ankaŭ en ĝia blazono. Ekde januaro 2009 la komunuma teritorio estas parto de la najbara urbo Lappeenranta.
Preĝejo Sanktaj Simono kaj Judaso (Erfurto)
La evangelia vilaĝa Preĝejo Sanktaj Simono kaj Judaso troviĝas en Rohda (Haarberg), sudorienta kvartalo de Erfurto.
Arkitekturo
La modesta barokstila kirko havas duoblan galerion kaj pupitro-altaron kun la enskribo Folget mir nach! (tradukite: Sekvu min!). La orgeno farita de la erfurtano Johann Georg Schröter estis translokita alien pro konstrulaboroj: remuntado ĝis nun ne eblis. La renovigo de la traboj kaj la muroj finis en 1990.
Eksteraj ligiloj
hejmpaĝo de la paroĥa komunumo
1173 Anĥizo
1173 Anĥizo estas granda malhela troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Situante ĉe la punkto L5, tiel nomata "Troja Tendaro", ĝi ricevis la nomon de la trojano Anĥizo, amato de Afrodito kaj patro de Eneo.
200 Dinameno
200 Dinameno estas granda malhela, ne rapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita de la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters, la elde la observatorio de Clinton (Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Dinameno, unu el la kvindek nereidinoj de la helena mitologio.
(16156) 2000 AP39
(16156) 2000 AP39 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Departementoj de Peruo
En Peruo, la unua administro divido estas la departemento. El administra vidpunkto ekzistas nuntempe la eblo formi superdepartementajn regionojn, sed tiu ebleco ankoraŭ ne estis efektivigita. La departementoj estis kreitaj post la naskiĝo de la Respubliko en 1821 kiel anstataŭantoj de la vicreĝlandaj dividoj (intendencia).
Ekzistas nuntempe 24 departementoj, plus unu konstitucia provinco (tiu de Callao). La ĉefurbo Limo havas statuson de departemento, eĉ se temas pri loka registaro.
Aktuale, ankoraŭ ne formiĝis regiono, precize dirite, en tiu sudamerika lando: La unua de la necesaj popolaj balotadoj por la kreado de regionoj, realigita en 2005, ne atingis la necesan elektan apogon. Post la kreado de la Regionaj Registaroj, oni aludas kutime kiel regiono neformale al iu ajn el la 24 departementoj aŭ al la Konstitucia Provinco Callao, 24 teritorioj kiuj havas propran Regionan Registaron, kiel jam oni menciis. La provinco sidejo de la lando, nome Lima, estis ekskludita el tiu procezo kaj ne igos parto de regiono.
Bibliografio
Peru Peru
Ambazac (stacidomo)
Ambazac estas franca stacidomo sur linio Les Aubrais-Orléans -, situanta en Ambazac, en departemento Haute-Vienne, regiono Nova Akvitanio.
Gibarac
Gibarac, serbe Гибарац estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.
Ambazac (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Gibarac
Geografio
Gibarac situas laŭ ĉefvojo apud Ŝid.
Historio
Post la mezepoko la loko longe apartenis al Osmana Imperio. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Gibarac 1031 serboj (89 %), 91 kroatoj (8 %), po 3 slovakoj kaj jugoslavianoj, po 2 ukrainoj, hungaroj kaj rutenoj kaj aliaj.
Ambazac (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
(11993) 1995 XX
(11993) 1995 XX estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la United States Air Force sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
Jalto
Jalto estas urbo sur la Suda Bordo de Krimeo (Ukrainio), tre fama kaj populara historia, ripoza kaj kuraca loko. Administre ĝi apartenas al la Jalta municipo (foje nomata ankaŭ "Granda Jalto", montrita densblue sur la bildo). La nomo de la urbo laŭ la plej populara hipotezo venas el la helena vorto ιαλος, kiu signifas "bordo". Tamen nemalverŝajnas, ke la nomo havas tjurkan devenon (en la krime-tatara lingvo la esprimo ĝalida aŭ jalita signifas "sur bordo").
Béla Bíró
Béla Bíró
Jalto
Naturo kaj klimato
Jalto situas sur la Suda Bordo de Krimeo ĉe la Nigra Maro. Denorde Jalton ŝirmas la ĉefa montovico de la Krimea montaro (la montaro en la regiono de Jalto situas je ĉirkaŭ 2–4 km for de la marbordo kaj altas ĉ. 1300-1500 metrojn.
Pro la unika situo en Jalto estas tre mola, subtropika mediterane-tipa klimato. La vintroj estas ne tre malvarmaj (averaĝa vintra aer-temperaturo estas ĉirkaŭ 7 °C), dum la someroj - ne tro varmergaj (averaĝa somera temperaturo estas ĉ. 24 °C). Averaĝa jara aer-temperaturo estas 13,1 °C. Dum la jaro en Jalto estas 2223 sunhoroj. La neĝo en Jalto kuŝas nur kelkajn tagojn jare. La printempoj estas ĉiam malfruaj (pro tio ke la maro forprenas la varmon).
La montoj ĉirkaŭ Jalto estas kovritaj de pinarbaroj, parte - de miksitaj arbaroj. La urbo mem estas tre verda, kun multaj parkoj kaj surstrataj kreskaĵoj.
NGC 7606
NGC 7606 (aliaj indikoj — MCG -2-59-12, IRAS23164-0845, PGC 71047) estas galaksio en konstelacio Akvisto.
Jalto
Naturo kaj klimato
La urbo staras sur 3 montetoj: Polikuro (el la helena "multedoma, multekorta"), Darsano (el la tjurkaj lingvoj - "kalva, senhara") kaj Te-monteto. La montetoj altas ĝis 200 metrojn kaj estas dispartigitaj fare de du riveroj - Derekojko kaj Uĉansuo (la akvofala).
Historio
La ĉeesto de prahomoj en la loko de la nuna urbo estas pruvita por paleolito (ĉ. 40 mil jaroj a.K.). La unua loĝ-loko ĉi tie estis fondita supozeble en la 1-a jarcento p.K. fare de helenoj. Tamen la unua skriba mencio pri Jalto aperas nur en 1154 (ĝi estas menciita sub la nomo Ĝalita).
Ĝis fino de la 15a jarcento ĉi tie loĝis kaj aperadis helenoj (kaj iliaj posteuloj), romanoj, ĝenovanoj, venecianoj kaj indiĝenoj - taŭridanoj (kies origino ne estas konata, la nomo estas derivaĵo el la antikva nomo de Krimeo - Taŭrido), skitoj, gotoj kaj hunoj (Azi-devena popolo). Dum certa tempo la urbo politike apartenis jen al la Bizanca Imperio, jen al la krimea princlando Teodoro, jen al ĝenovaj kolonioj sur la nordaj bordoj de la Nigra Maro. Diference de Gurzufo kaj Aluŝto Jalto neniam havis ian militan signifon kaj ne havis fortreson (tamen en la ĉirkaŭaĵo de Jalto, plejparte en montaro konserviĝis la restaĵoj de mezepokaj fortresoj, kiuj gardis gravajn mont-pasejojn).
En la 13a jarcento ĉi tie aperas tataroj. Inter la jaroj 1475 kaj 1774 Jalto apartenas al la Otomana Imperio.
En 1823 kiel generalo-guberniestro de la Novrusia gubernio (kies parto estis Krimeo) estis nomumita princo M. S. Voroncov, kiu multon faris por la evoluo de la Suda Bordo de Krimeo. Sub lia gvidado estis konstruitaj multaj vojoj (en 1837 - inter Jalto kaj Simferopolo, en 1848 - inter Jalto kaj Sebastopolo kaj estis grave vigligita la ekonomio de la regiono. Danke al liaj klopodoj la cara registaro decidis organizi apartan municipon en la Suda Bordo de Krimeo, kaj Jalto estis elektita esti centro de tiu municipo. Tial en la jaro 1838 estis organizita Jalta urba municipo kaj Jalto ricevis statuson de urbo. La 15a de aprilo 1838 estas konsiderata kiel dato de oficiala naskiĝo de la urbo.
Meze de la XIXa jarcento Jalto naskiĝis kiel kurac-loko. Granda rusa kuracisto Sergej Petroviĉ Botkin (li estis kuracisto de la cara familio) estis la unua, kiu supozis, ke la klimato de Jalto estas simila al la klimato de multaj popularaj mediteraneaj kurac-lokoj. Poste kuracisto V. N. Dmitrijev efektivigis multjaran klimatologian esploron, kiu pruvis, ke tiu supozo estas plene vera. Laŭ la sugesto de Botkin la caro aĉetis bienon en Livadio (nun - antaŭurbo de Jalto). Post tio multaj riĉuloj kaj nobeloj strebis aĉeti teron en la Suda Bordo de Krimeo. Jalto fariĝis populara ripoz-loko de rusuja aristokratio. Ekde fino de la XIXa jarcento ĉi tie ripozas kaj vivas multaj rusujaj eminentuloj kaj artistoj.
Ekde komenco de 1920-aj jaroj Jalto rapide disvolviĝas kiel kurac-loko de tutsovetia graveco. En 1930 Jalto iĝis regiona centro de Krimea Aŭtonoma Sovetia Respubliko. La disvolviĝo de sanig-industrio estis rompita de la Dua Mondmilito. En Jalto la germana okupacio finiĝis en aprilo 1944. Inter la 4a kaj 11a de februaro 1945 en Jalto (en la Livadia palaco de caro Nikolao la Dua) okazis la Jalta konferenco inter Stalin, Roosevelt kaj Churchill,
danke al kiu la urbo famiĝis internacie.
En la postmilita tempo Jalto kiel kurac-loko evoluas eĉ pli rapide kaj fariĝas unu el la plej gravaj kaj popularaj ripoz- kaj kurac-lokoj de Sovetunio. En la 1960-aj jaroj oni konstruis novan sudbordan ŝoseon, kiu signife mallongigis la vojon de Jalto al Sebastopolo, Aluŝto kaj Simferopolo. Samtempe oni aranĝis trolebusan trafikon inter Jalto kaj Simferopolo.
En 1980-aj jaroj en la Suda Bordo de Krimeo ekzistis preskaŭ 150 sanigejoj, kiuj sume povis akcepti samtempe ĉirkaŭ 50000 ripozantojn. Post la disfalo de Sovetunio Jalto kiel kurac-loko dum ioma tempo malprogresis, sed nun la situacio pli-malpli normaliĝas (tamen, multaj iamaj ŝtataj sanigejoj nun estas privatigitaj, kaj do ne laboras por ordinaraj laboristoj).
En la jaro 2006 en Jalto loĝis ĉirkaŭ 80 mil homoj; en la Granda Jalto (la tuta urba municipo) loĝas ĉirkaŭ 125 mil homoj.
Ekonomio
Sume en Jalto kaj Jalta regiono aktivas ĉirkaŭ cent diversaj kuracejoj, kiuj ĉefe specialiĝas pri kuracado de spira kaj nerva sistemoj.
Iu ajn peza industrio en la urbo mankas. Multas diversaj nutraĵ-produktejoj (la plej signifaj laŭ la ekonomiaj efikoj estas la vin-fabrikado kaj fiŝ-prilaborado), inter ili la mondfama vinfarejo "Masandro", estas kelkaj malpez-industriaj entreprenoj.
Transporto
La ĉefa speco de transporto estas la busa, kiu ligas Jalton kun ĉiuj urboj de Krimeo kaj kun multaj loĝlokoj de la Suda Bordo de Krimeo. Krome, Jalto estas ligita al Aluŝto kaj Simferopolo per interurba trolebusa linio. Somere aktivas la apudbordaj ŝip-linioj, kiuj ligas Jalton kun proksimaj loĝlokoj.
Socia sfero
En la Granda Jalto estas 26 bazlernejoj, 30 infan-ĝardenoj, kelkaj altlernejoj (i.a. ekonomika, pedagogia), du muzik-lernejoj, kelkaj historiaj kaj kelk-fakaj region-studaj muzeoj, multaj bibliotekoj, 2 kinejoj, granda koncertejo. La urba teatro, bedaŭrinde, jam dum multaj jaroj estas riparata.
Famaj personoj, vizitintaj Jalton
Jalto ĉiam altiris al si diversajn eminentajn homojn, artistojn, sciencistojn ktp. Kun multaj el ili estas ligitaj diversaj memorlokoj. Jen listo de la plej famaj homoj, kies nomoj estas ligitaj al Jalto:
Vidindaĵoj
Jalto estas popularega turisma loko ne nur pro la vidindaĵoj, kiuj troviĝas en la urbo mem, sed ankaŭ pro la naturaj kaj historiaj vidindaĵoj, kiuj situas ene de la Jalta urba municipo kaj facile atingeblas. Jen la listo de la plej famaj kaj allogaj vidindaĵoj de la Granda Jalto.
Esperanta vivo
En Jalto la Esperanto-movado estis vigla ekde la naskiĝo de Esperanto. Fine de la XIXa - komence de la XXa jarcentoj ĉi tie vivis kaj aktive laboris por Esperanto famaj esperantistoj I. Ostrovskij kaj N. Borovko (en la urbo ekzistas du memor-tabuloj omaĝe al la pioniroj, kiuj estis samtempe elstaraj urbanoj kaj civitanoj).
Dum Sovetia tempo (ekde la 60aj jaroj de la 20a jarcento) en la urbo aktivis la ĝis nun aktiva E-klubo "Tero", kies ĉefa motoro estis kaj plu estas fama esperantisto Jefim Zajdman. En la 80-aj jaroj de la 20a jarcento en la urbo estis organizata ĉiujara E-festivalo "Velura Sezono" (post pli ol 15 jara paŭzo ĝi estis renaskita en 2004), kiu estis unu el la plej brilaj kaj popularaj E-aranĝoj de Sovetio.
Nun en la urbo estas regule organizataj du grandaj E-aranĝoj: maje la aranĝo "Aroma Jalto" kaj somere/aŭtune la "Velura Sezono". En la urbo estas kelkaj gastigantoj de la Pasporta Servo.
En 2012 (11a al 18a de aŭgusto) okazis la 85-a SAT-kongreso de SAT en Jalto.
Ĝemelurboj
Jalto havas ĝemelrilatojn kun la jenaj urboj:
Ĉina poplo
Ĝi apartenas al tremolecaj poploj sed situas ne nur en la palearktisa sed ankaŭ en la orientalisa ekozonoj, nome en la sudo de Ĉinujo.
Beauvais (stacidomo)
Beauvais estas franca stacidomo sur linioj - Le Tréport - Mers,  - Beauvais kaj Beauvais - -Embt, situanta en  Beauvais, en departemento, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Épinay-Villetaneuse - Le Tréport-Mers (325000).
Robespierre (pariza metrostacio)
Robespierre [ʁɔbɛspjɛʁ] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 9 ( - ), en komunumo.
Stacio
La urbodomo de Montreuil, komunista, donis al ĝi la nomon Maximilien de Robespierre en 1936, je la iniciato de Jacques Duclos, ,.
Alirejoj
La stacio posedas du alirejojn: unu en n-ro 170, de Strato de Paris (ĉefa alirejo), alia kiu troviĝas en la fasado de domoj flanke de n-ro 187 de la sama strato.
Petro Paŭlo Rubens
Oni lin nomas ankaŭ Peter Paul, Pieter Paul, Pieter Pauwel aŭ Petrus Paulus. Li estis konata ĉefe pro kontraŭreformaciaj altarpecoj (retabloj), portretoj, pejzaĝoj, kaj historiaj pentraĵoj de mitologiaj kaj alegoriaj temoj. Aldone al laboro en granda studio en Antverpeno kiu produktis pentraĵojn ege popularajn inter nobelaro kaj artokolektistoj tra la tuta Eŭropo, krom pentraĵojn por tapiŝoj. Rubens estis klasikisme edukita, humanisma fakulo kaj diplomato kiu estis kavalirigita kaj de Filipo la 4-a, reĝo de Hispanio, kaj de Karlo la 1-a, reĝo de Anglio. Rubens estis tre fekunda artisto. La katalogo de liaj verkoj fare de Michael Jaffé listigis 1 403 artaĵojn, sen kalkuli nombrajn kopiojn faritaj en lia ateliero.
Liaj komisiitaj verkoj estis ĉefe prihistoriaj pentraĵoj, kio inkludis religiajn kaj mitologiajn temojn, kaj ĉasscenojn. Li pentris portretojn, speciale de amikoj, kaj mem-portretojn, kaj en matura vivo pentris kelkajn pejzaĝojn. Rubens desegnis tapiŝojn kaj presaĵojn, same kiel sia propra hejmo. Li ankaŭ superrigardis la efemerajn dekoraciojn de reĝa enirado en Antverpeno fare de la Kardinal-Infanto Ferdinando de Aŭstrio en 1635. Li verkis libron kun ilustraĵoj de palacoj en Ĝenovo, kiu estis publikigita en 1622 kiel Palazzi di Genova. La libro estis ege influa en la disvastigo de la stilo de ĝenovaj palacoj en Norda Eŭropo. Rubens estis avida artokolektisto kaj havis unu el la plej grandaj kolektoj de arto kaj libroj en Antverpeno. Li estis ankaŭ artokomercisto kaj estis konata pro vendado de grava nombro de artaĵoj al George Villiers, 1a Duko de Buckingham.
Li estis unu el la lastaj gravaj artistoj kiuj faris konsistan uzado de lignaj tabuloj kiel eltena rimedo, eĉ por tre grandaj verkoj, sed li uzis ankaŭ tolaĵojn, speciale kiam la verko bezonis esti sendita longdistance. Por altarpecoj li foje pentris sur ardezo por malpliigi reflektoproblemojn.
Peter Paul Rubens naskiĝis en la germana urbeto Siegen. Lia patro estis edukita viro. En Kolonjo li edukiĝis humanisme; poste li studis en Antverpeno. Post arta instruo ĉe Tobias Verhaegt, Adam van Noort kaj Otto van Veen, li en la antverpena gildo estis akceptata kiel majstro. La li ekiris al Italio, kie li en Venecio eklaboris por la duko de Mantovo, Vincenzo Gonzaga ĝis 1608. Li ankaŭ dum kelkaj jaroj restadis en Hispanio. Denove en Nederlando li nun iĝis kortega pentristo por la arkidukoj Alberto la 7-a de Aŭstrio kaj Isabel de Hispanio, en 1609. Li pluloĝis en Antverpeno kaj en la sama jaro edziĝis kun Izabela Brant. En 1610 li ordigis grandan domon ĉe Antverpena areo Wapper, kiu ĝis hodiaŭ estas la Domo de Rubens, ateliero kie li laboris kun kelkaj kunlaborantoj. Inter 1610 kaj 1620 ekestis la majstraj verkoj, kiuj daŭre estas admireblaj en la Katedralo de Nia Sinjorino (Antverpeno): la Alkrucigo kaj la Dekrucigo kun rimarkinda ŝanĝo de stilo. Kunlabore kun Jan Brueghel ekestis tre valoraj raraĵoj.
Komenca vivo
Rubens naskiĝis en la germana urbo Siegen, kantono de Nassau-Dillenburg, al Jan Rubens kaj Maria Pypelincks. Lia patro, kalvinisto, kaj patrino eliris el Antverpeno al Kolonjo en 1568, post pliiĝanta religia maltrankvileco kaj persekutado de protestantoj dum la regado de Hispana Nederlando fare de la Duko de Alba. Rubens estis baptita en Kolonjo en la preĝejo de Sankta Petro.
Jan Rubens iĝis jura konsilisto (kaj amanto) de Ana de Saksio, dua edzino de Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau, setlis ĉe ŝia kortego en Siegen en 1570, kaj iĝis patro de ŝia filino Kristina kiu naskiĝis en 1571. Post enprizonigo de Jan Rubens, Peter Paul Rubens naskiĝis en 1577. La familio revenis al Kolonjo la venontan jaron. En 1589, du jarojn post la morto de sia patro, Rubens translokiĝis kun sia patrino Maria Pypelincks en Antverpenon, kie li edukiĝis kiel katoliko. Religio figuris elstare en multo de lia laboro kaj Rubens poste iĝis unu el la estraj voĉoj de la stilo de la Katolika Kontraŭreformacio por pentrarto (li diris "Mia pasio venas el la ĉielo, ne el la surteraj kontempladoj").
En Antverpeno, Rubens ricevis renesancan humanisman edukadon, kaj studis Latinon kaj klasikan literaturon. Estante ĉirkaŭ 14-jaraĝa li komencis sian artan metilernadoj kun Tobias Verhaecht. Sekve, li studis ĉe du el la tiam ĉefaj pentristoj de la urbo, nome la malfrumanieristaj artistoj Adam van Noort kaj Otto van Veen. Multo de lia plej frua trejnado konsistis en kopiado de verkoj de pli fruaj artistoj, kiel lignogravuraĵoj de Hans Holbein la Juna kaj de gravuraĵoj de Marcantonio Raimondi laŭ artaĵoj de Rafaelo. Rubens kompletigis sian edukadon en 1598, kiam li eniris en la Gildo de Sankta Luko kiel sendependa majstro.
Italio (1600–1608)
En 1600 Rubens veturis al Italio. Li haltiĝis unue en Venecio, kie li vidis pentraĵojn de Tiziano, Veronese, kaj Tintoretto, antaŭ setlado en Mantovo kaj en la kortego de la Duko Vincenzo Gonzaga. La koloraro kaj komponaĵoj de Veronese kaj de Tintoretto havis tujan efikon super la pentrarto de Rubens, kaj lia posta, matura stilo estis profunde influita de Tiziano. Pere de financa subteno el la Duko, Rubens veturis al Romo tra Florenco en 1601. Tie li studis klasikajn grekan kaj romian artojn kaj kopiis verkojn de italaj majstroj. La helenisma skulptaĵo Laokoonto kaj liaj filoj estis tre influa sur lia arto, same kiel la arto de Michelangelo, Rafaelo kaj Leonardo da Vinci. Li estis ankaŭ influita de ĵusaj, tre naturalismaj pentraĵoj de Caravaggio.
Rubens poste faris kopion de "Entombigo de Kristo" de Caravaggio kaj rekomendis al sia patrono, nome la Duko de Mantovo, aĉeti la pentraĵon pri "La morto de la Virgulino" (nune en Luvro). Post sia reveno al Antverpeno li ludis gravan rolon en la akiro de "La Madono de la Rozario" de Caravaggio (nune en la Muzeo de Arthistorio de Vieno) por la preĝejo de Sankta Paŭlo en Antverpeno. Dum sia unua restado en Romo, Rubens plenumis sian unuan komision por altarero, nome Sankta Helena kun la Vera Kruco por la Baziliko Sankta Kruco en Jerusalemo en Romo.
Rubens veturis al Hispanio por diplomata misio en 1603, kaj havigis donacojn el Gonzaga-oj por la kortego de Filipo la 3-a. Estante tie, li studis la etendajn kolektjon de pentraĵoj de Rafaelo kaj de Tiziano kiu estis kolektita de Filipo la 2-a. Li pentris ankaŭ ĉevalrajdan portreton de la Duko de Lerma dum sia restado (nune en la Muzeo Prado, Madrido) kio montras la influon de verkoj kiel tiu de Tiziano Karolo la 5-a ĉe Mühlberg (1548; Prado, Madrido). Tiu vojaĝo estis la unua de multaj tiaj vojaĝoj dum lia kariero kiuj kombinis arton kaj diplomation.
Li ilustris libron, kiu estis publikigita en 1622 kiel Palazzi di Genova. El 1606 ĝis 1608, li estis plej ofte en Romo kiam li ricevis, je helpo de kardinalo Jacopo Serra (frato de Maria Pallavicini), sian plej gravan komision ĝis tiam por la Ĉefaltaro de la plej enmoda preĝejo de la urbo, nome Santa Maria in Vallicella konata ankaŭ kiel Chiesa Nuova (Nova Preĝejo).
La sciaro akirita de Rubens en Italio plue influis lian verkaron. li plue verkis multajn el siaj leteroj kaj korespondaĵoj en itala, subskribante sian nomon kiel "Pietro Paolo Rubens", kaj parolis ofte pri reveno al Italio — espero kiun li neniam materiigis.
Antverpeno (1609–1621)
Eksciinte pri malsano de sia patrino en 1608, Rubens planis sian foriron el Italio por veturi al Antverpeno. Tamen, ŝi mortis antaŭ li alvenis hejmen. Lia reveno koincidis kun periodo de renoviĝinta prospero en la urbo pro la subskribo de la Traktato de Antverpeno en Aprilo 1609, kio startigis la Dudekjaran Batalpaŭzo. Septembre 1609 Rubens estis nomumita kortega pentristo de Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio, kaj de la Infantino Izabela Klara Eŭgena de Hispanio, suverenoj de Malaltaj Landoj.
Li ricevis specialan permeson bazigi sian studion en Antverpeno anstataŭ je ilia kortego en Bruselo, kaj ankaŭ por labori por aliaj klientoj. Li restis proksima al la Arkidukino Izabela ĝis ŝia morto en 1633, kaj estis konsiderita ne nur kiel pentristo sed ankaŭ kiel ambasadoro kaj diplomato. Rubens plue cimentis siajn ligojn al la urbo kiam la 3an de Oktobro 1609 li edziĝis al Izabela Brant, nome filino de grava civitano kaj humanisto de Antverpeno, nome Jan Brant.
En 1610 Rubens translokiĝis al nova hejmo kaj studio kiujn li mem dezajnis. Nune Muzeo Rubenshuis, la ital-influita vilao en la centro de Antverpeno enhavis lian atelieron, kie li kaj liaj metilernantoj faris plej grandan parton de la pentraĵoj, kaj liajn personajn artokolekton kaj bibliotekon, ambaŭ inter la plej etendiĝintaj en Antverpeno. En tiu epoko li kreis studion kun nombraj studentoj kaj helpantoj. Lia plej fama lernanto estis la juna Antoon van Dyck, kiu tuj iĝis grava flandra portretisto kaj ofte kunlaboris kun Rubens. Li ofte ankaŭ kunlaboris kun multaj fakuloj aktivaj en la urbo, kiel la bestopentristo Frans Snyders, kiu kontribuis per la aglo al la Prometeo katenita (ĉirkaŭ 1611–12, kompletigita ĉirkaŭ 1618), kaj kun sia bona amiko la flor-pentristo Jan Brueghel la pliaĝa. Alian domon konstruigis Rubens norde de Antverpeno en la poldera vilaĝo Doel, nome "Hooghuis" (1613/1643), eble kiel investo. La "Alta Domo" estis konstruita proksime al la vilaĝa preĝejo.
Altarpecoj kiel La suprenigo de la Kruco (1610) kaj La malsuprenigo el la Kruco (1611–1614) por la Katedralo de Nia Sinjorino estis aparte gravaj por establi Rubens kiel ĉefa flandra pentristo tuj post lia reveno. La suprenigo de la Kruco, por ekzemplo, montras en lia silo sintezon de la Krucigo de Tintoretto por la galerio Scuola Grande di San Rocco en Venecio, kun la dinamikaj figuroj de Michelangelo kaj la propran personan stilon de Rubens. Tiu pentraĵo estis konsiderita kie unuaranga ekzemplo de baroka religia arto.
Rubens uzis la produktadon de presartaj kaj libraj titolpaĝoj, speciale por sia amiko Balthasar Moretus, posedanto de grava eldonejo Plantin-Moretus, por etendi sian famon tra tuta Eŭropo en tiu parto de sia kariero. En 1618, Rubens iniciatis presartan entreprenon postulante maloftan trioblan privilegion (frua formo de kopirajto) por protekti siajn desegnojn en Francio, Suda Nederlando (nuna Belgio), kaj la Unuiĝintaj Provincoj (nuna Nederlando). Li dungis Lucas Vorsterman por gravurigi nombrajn el liaj elstaraj religiaj kaj mitologiaj pentraĵoj, al kiuj Rubens aldonis personajn kaj profesiajn dediĉojn al gravaj individuoj en Suda Nederlando, Unuiĝintaj Provincoj, Anglio, Francio kaj Hispanio. Kun escepto de kelkaj akvafortoj, Rubens lasis la gravuradon al specialisoj, inter kiuj Lucas Vorsterman, Paulus Pontius kaj Willem Panneels. Li dungis ankaŭ nombrajn gravuristojn trejnitajn de Christoffel Jegher, kiun li zorge instruis en la pli vigla stilo kiuj li deziris. Rubens ankaŭ desegnis la lastajn gravajn ksilografiojn antaŭ la revivigo de tiu tekniko en la 19-a jarcento.
Ciklo de Maria de Mediĉo kaj diplomataj misioj (1621–1630)
En 1621, la Reĝino-Patrino de Francio, nome Maria de Mediĉo, komisiis Rubens pentri du grandajn alegoriajn ciklojn celebrantajn ŝian vivon kaj la vivon de ŝia lasta edzo, nome la reĝo Henriko la 4-a, por la Luksemburga Palaco en Parizo. La ciklo de Maria de Mediĉo (nune en Luvro) estis instalita en 1625, kaj kvankam Ribens eklaboris por la dua serio, ĝi neniam estis kompletigita. Maria estis ekzilita el Francio en 1630 fare de sia filo, Ludoviko la 13-a, kaj mortis en 1642 en la sama domo en Kolonjo kie Rubens estis loĝanta estante infano.
Post la fino de la Dekdua Batalpaŭzo en 1621, la regantaj hispanaj Habsburgoj fidis al Rubens nombrajn diplomatiajn misiojn. Estante en Parizo en 1622 por studi la ciklon de Maria de Mediĉo, Rubens engaĝiĝis en sekreta informado pri agado, kio tiam estis grava tasko de diplomatoj. Li fidis sur sia amikeco kun Nicolas-Claude Fabri de Peiresc por akiri informadon pri politikaj disvolvigoj en Francio. Inter 1627 kaj 1630, la diplomatia kariero de Rubens estis aparte aktiva, kaj li moviĝis inter la kortegoj de Hispanio kaj Anglio kiel klopodoj alporti pacon inter Hispana Nederlando kaj la Unuiĝintaj Provincoj. Li faris ankaŭ kelkajn veturadojn al norda Nederlando kiel artisto kaj kiel diplomato.
En la kortegoj li foje trafis la kutiman sintenon ke kortegano ne enmikisiĝas en arto aŭ komerco, sed li ankaŭ estis akceptita kiel gravulo fare de multaj. Rubens estis plialtigita fare de Filipo la 4-a de Hispanio al la nobelaro en 1624 kaj kavalirigita de Karolo la 1-a de Anglio en 1630. Filipo la 4-a konfirmis la statuson de Rubens kiel kavaliro kelkajn monatojn poste. Rubens ankaŭ ricevis honoran Artmajstrecon el la Universitato de Kembriĝo en 1629.
Rubens estis en Madrido dum ok monatoj en 1628–1629. Aldone al siaj diplomatiaj negocadoj, li plenumis kelkajn gravajn verkojn por Filipo la 4-a kaj aliaj privataj patronoj. Li komencis ankaŭ plinovigan studadon de la pentraĵoj de Tiziano, kopiante nombrajn verkojn kiel la Madrida La Falo de Homo (1628–29). Dum tiu restado, li amikiĝis kun la kortega pentristo Diego Velázquez kaj ambaŭ planis veturi al Italio kune la sekvan jaron. Rubens, tamen, revenis al Antverpeno kaj Velázquez faris la vojaĝon sen li.
Lia restado en Antverpeno estis mallonga, kaj li tuj forveturis al Londono kie li restis ĝis Aprilo 1630. Grava verko el tiu periodo estas la Alegorio de Paco kaj Milito (1629; National Gallery, Londono). Ĝi bildigas la fortan priokupon de la artisto pri paco, kaj ĝi estis havigita al Karolo la 1-a kiel donaco.
Kvankam la internacia reputacio de Rubens ĉe kolektantoj kaj nobelaro eksterlande plue kreskiĝis dum tiu jardeko, li kaj lia ateliero ankaŭ plue realigis monumentajn pentraĵojn por lokaj patronoj en Antverpeno. La Ĉieliro de la Virgulino Maria (1625–6) por la Katedralo de Antverpeno estas elstara ekzemplo.
Lasta jardeko (1630–1640)
En 1630, kvar jarojn post la morto de sia unua edzino Izabela, la 53-jaraĝa pentristo edzinigis nevinon de sia unua edzino, nome la 16-jaraĝa Hélène Fourment. Hélène inspiris la voluptigajn figurojn de multaj el liaj pentraĵoj el la 1630-aj aroj, kiel La Festo de Venuso (Kunsthistorisches Museum, Vieno), La Tri Gracioj kaj La Juĝo de Pariso (ambaŭ ĉe Muzeo Prado, Madrido). En tiu lasta pentraĵo, kiu estis farita por la hispana kortego, la juna edzino de la artisto estis rekonita de vidantoj en la figuro de Venuso. En pli intima portreto pri ŝi, nome Hélène Fourment felvolvita, konata ankaŭ kiel Het Pelsken (La feleto), la edzino de Rubens estis parte modelita laŭ klasikaj skulptaĵoj de la Afrodito de Knido kaj de la Venuso de Mediĉoj.
En 1635, Rubens aĉetis bienon ekster Antverpeno, nome Elewijt aŭ Steen, kie li pasigis multon de sia tempo. Pejzaĝoj, kiel sia Het Steen frumatene (National Gallery, Londono) kaj Farmistoj revenante el la kampoj (Pitti Galerio, Florenco), montras la pli personan naturon de multaj el liaj lastaj verkoj. Li ankaŭ turnis sin al la nederlandecaj tradicioj de Pieter Bruegel la pliaĝa por inspirado por lastaj verkoj kiel Flandra foiro (ĉirkaŭ 1630; Luvro, Parizo).
Morto
Rubens mortis pro koratako kiel rezulto de lia kronika podagro la 30an de Majo 1640. Li estis entombigita en la preĝejo de Sankta Jakobo de Antverpeno. Oni konstruis funebran kapelon por la artisto ka lia familio en la preĝejo. La konstruado de tiu kapelo startis en 1642 kaj estis finita en 1650 kiam Cornelis van Mildert (la filo de amiko de Rubens, nome la skulptisto Johannes van Mildert) liveris la ĉefaltaron. La kapelo estas marmora altarportiko kun du kolonoj enkadrigantaj la altarpecon de la Virgulino kaj infano kun sanktuloj pentrita de Rubens mem. La pentraĵo montras la bazajn elementojn de la Kontraŭreformacio pere de la figuroj de la Virgulino kaj la sanktuloj. En la supra niĉo de la retablo estas marmora statuo priskribante la Virgulinon kiel "Mater Dolorosa" (Doloriĝanta Patrino) kies koro estas traborita per glavo, kiu estis plej verŝajne skulptita de Lucas Faydherbe, lernanto de Rubens. Ankaŭ la restaĵoj de la dua edzino de Rubens nome Helena Fourment kaj du el ŝiaj filoj (unu el kiuj filo de Rubens mem) estis poste entombigitaj en la kapelo. Laŭlonge de sekvaj jarcentoj ankaŭ ĉirkaŭ 80 posteuloj el la familio Rubens estis entombigitaj en la kapelo.
Je peto de kanoniko van Parijs, la epitafo de Rubens, verkita en Latino fare de lia amiko Gaspar Gevartius, estis ĉizita sur la kapela planko. En la tradicio de la Renesanco, Rubens estis komparita en la epitafo kun Apelles, nome la plej fama pentristo de la Greka Antikveco. Kompleta teksto de la epitfo jenas tiel: "D.O.M./PETRVS PAVLVS RVBENIVS eques/IOANNIS, huius urbis senatoris/flfius steini Toparcha:/qui inter cæteras quibus ad miraculum/excelluit doctrinæ historiæ priscæ/omniumq. bonarum artiu. et elegantiaru. dotes/ non sui tantum sæculi,/ sed et omnes ævi/ Appeles dicit meruit:/atque ad Regum Principumq. Virorum amicitias/gradum sibi fecit:/a. PHILIPPO IV. Hispaniarum Indiarumq. Rege / inter Sanctioris Concilli scribas Adscitus,/ et ad CAROLVM Magmnæ Brittaniæ Regem/Anno M.DC.XXIX. delegatus,/pacis inter eosdem principes mox initæ/fundamenta filiciter posuit./ Obiit anno sal. M.DC.XL.XXX. May ætatis LXIV. Hoc momumenteum a Clarissimo GEVARTIO/olim PETRO PAVLO RVBENIO consecratum/ a Posteris huc usque neglectum,/ Rubeniana stirpe Masculina jam inde extincta/ hoc anno M.DCC.LV. Poni Curavit./ R.D. JOANNES BAPT. JACOBVS DE PARYS. Hujus insignis Eccelsiæ Canonicus/ ex matre et avia Rubenia nepos./ R.I.P." ("Honore al bono kaj al tutpova Dio. Peter Paul Rubens, kavaliro, filo de Jan, magistrato de tiu urbo kaj Senjoro de Steen, kiu, krom siaj aliaj talentoj, pere de kiuj li mirakle elstaris en la kono de (malnova) historio kaj de ĉiuj (utilaj) noblaj kaj belaj artoj, ankaŭ meritis la gloran nomon de Apelles, de sia tempo same kiel de ĉiuj jarcentoj, kaj kiuj akiris la amikecojn de reĝoj kaj princoj, estisplialtigita al la digneco de verkisto de la Sekreta Konsilio; kaj estis sendita de Filipo la 4-a, reĝo de Hispanio kaj Indio (Ameriko), kiel lia delegito al Karolo, reĝo de Granda Britio, en 1629, (feliĉe) metis fundamentojn por paco, kiu tuj fariĝis inter ambaŭ monarkoj. Li mortis en la jaro de la Senjoro 1640, 30a de Majo, estante 64-jaraĝa. Li ripozu pace.")
Pentrarta stilo
Rubens estis brila desegnisto. Tion montras la detalaj skizoj, kiuj postrestis de nekompletigitaj pentraĵoj. Li ofte faris ruĝajn subpentraĵojn, kiuj estis plialtigitaj per blanka koloro. Tiu ĉi koloro tralumetas en preskaŭ ĉiuj kompletigitaj verkoj. Kiel ĉiuj tipe barokaj pentristoj, la artaĵoj de Rubens estas tre kompleksaj.