cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dezső Gromon
Biografio
Dezső Gromon akiris diplomon en Imperiestra kaj Reĝa Ekonomia Alta Edukejo de Magyaróvár en 1861. Post siaj studoj li okupiĝis pri la familia bieno kaj ankaŭ li politikadis loke. Li estis elektita parlamenta deputito pri Bács-Bodrog en 1869, post 6 jaroj ties departementestro. Li forlasis la parlamenton inter 1872-1875, tiam li vojaĝis eksterlande. Li denove estis parlamentano en 1882, post 2 jaroj ankaŭ subministro. Tiutempe li apartenis ankaŭ la la senato. En 1894 li ricevis la titolon "vera interna sekreta konsilisto". En 1906 li baroniĝis. Dum sia vivo li ricevis taskojn solvi la regionajn problemojn (inundoj, vivkondiĉoj de la loĝantaro).
Uri Avnery
Uri AVNERY (hebree: אורי אבנרי; naskiĝinta kiel Helmut Ostermann la 10-an de septembro 1923 en Beckum, mortis la 20-an de aŭgusto 2018 en Tel-Avivo) estis israela retiriĝinta politikisto, intelektulo kaj publicisto.
Vivo
En 1933 la familio de Avnery elmigris de Nazia Germanio al Palestino. En 1938 li aliĝis al la gerila movado Irgun Tsva'i Le'umi kiun li forlasis pro troa radikaleco en 1942. Post la fondo de la ŝtato de Israelo li batalis en 1948/49 kiel membro de Haganah dum la Unua araba-israela konflikto. El la enspezoj de pluraj kritikaj furorlibroj, en kiuj li priskribis la travivaĵojn dummilitajn, li aĉetis en 1949 la nekonatan semajngazeton "Ha’olam Ha’zeh" kiu iĝis baldaŭ megafona perilo de ideoj de kritikaj intelektuloj. Avnery iĝis fama en la tuta mondo kiel malkomforta analizisto de la israela politiko.
Politikisto kaj pacbatalanto
En 1965 li fondis la samnoman politikan partion "Ha’olam Ha’zeh", por kiu li estis deputito ĉe la Israela Parlamento Kneset de tiu partio ĝis la jaro 1974. La intertempe alinomita partio Meri / Ribelo maltrafis ĉe la balotadoj de 1973 la minimumon necesan por la rajto sendi deputitojn parlamenten. En 1984 li elektitis prezidanto de la Progresema Paclisto, de tiu maldekstra partio de Israelo li estis deputito en Kneset de la jaro 1979 ĝis 1981.
Avnery engaĝiĝis pri la repaciĝo inter araboj kaj israelanoj kaj favoras israelan-palestinan konfederacion. Liaj kontaktoj kun la OLP kaj persone kun Jasir Arafat preskaŭ provokis ŝtatperfidakuzon. Kontaktojn kaj interparoladojn kun OLP li preskribis detale en la libro aperinta en 1988 Mia amiko: la malamiko.
Por lia engaĝiĝoj pacperaj li ricevis en 1995 la "Premion Erich Maria Remarque" de la urbo Osnabrück kaj en 1997 la "Pacpremion de Akeno".
Hidrobatedoj
La familio de Hidrobatedoj estas la petreloj, etaj petreloj kiuj frapecflugas, ofte post ŝipoj, kvankam la plenumo de tiu konduto foje estas distingilo inter specioj. La Hidrobatedoj aŭ ŝtormopetreloj estas marbirdoj de la ordo Procelarioformaj. Ili estas la plej malgrandaj ankaŭ inter marbirdoj, parencoj de plonĝopetreloj, manĝas planktonajn krustacojn kaj fiŝetojn elplukitajn el la surfaco, ĉefe dum ŝvebo. La flugmaniero estas frapa kaj ofte vesperteca.
Uri Avnery
Politika vizio
En 1968 Uri Avnery aperigis libron "Israel sen la Cionistoj". En tiu verko li kontraŭstaris sian koncepton pri pli moderna "naciista israela ŝtato" al la "Ŝtato de Judoj" de Theodor Herzl (Der Judenstaat, 1896).
Hidrobatedoj
Ŝtormopetreloj estas ĉie tutmare; oni trovas ilin en ĉiu ajn maro, sed nur mare, ĉar ili venas teren nur por reproduktado. Pri multaj specioj malmulto estas konata pri ilia konduto aŭ mara distribuado, ĉar ili estas malfacile troveblaj kaj eĉ pli malfacile identigeblaj.
Ŝtormopetreloj nestumas en insuloj, al kiuj alvenas nur dum noktiĝo. La ino demetas 1 blankan ovon en herba ternesto. Ambaŭ gepatroj kovas laŭ vicoj de ĝis 6 tagoj. La eloviĝo okazas post 40 aŭ 50 tagoj. La ido estas kovata dum plia semajno kaj poste oni lasas ĝin sola enneste dumtage kaj estas nutrita nokte per elbusiĝo. Gepatroj kaj ido forlasas kune la neston post 60 aŭ 70 tagoj.
Taksonomio kaj subfamilioj
Estas du subfamilioj tradicie agnoskitaj. La Oceanitenoj estas ĉefe en sudaj akvoj (Kvankam la Buntpieda petrelo regule migras al la norda hemisfero); ili estas 8 specioj en 5 genroj. Ili havas mallongajn flugilojn, kvadratajn vostojn kaj longajn kraniojn kaj manĝas per saltetado kaj frapflugado super akvo. Ĉiuj, krom unu specio, havas blankajn subajn partojn; krome estas nur la Buntpieda petrelo, kiu estas ankaŭ la ununura regula migranto nordhemisferen.
La Hidrobatenoj oni supozas, ke devenas de pravilsonaj ŝtormopetreloj. Ĉiu specio havas longajn flugilojn, forkajn aŭ kojnformajn vostojn, kaj piediras surakve plie ol saltas. Krom du, ĉiuj estas malhelaj. Ili vivas en norda hemisfero, sed povas viziti aŭ reproduktiĝi malmulte transekvatore.
Analizoj per DNA sugestas, ke la familio estas parafiletika kaj povas esti pli ĝuste traktata kiel distingaj familioj. La sama studo trovis, ke la ŝtormopetreloj estas bazaj ene de la Procelarioformaj. La unua disiĝo estis la subfamilio Oceanitenoj, kaj la Hidrobatenoj disiĝis el la resto de la ordo poste. Oni trovis malmultajn fosiliajn speciojn, kaj la plej frua el la Supra Mioceno.
Morfologio kaj flugmaniero
La ŝtormopetreloj estas la plej malgrandaj el ĉiuj marbirdoj, kun gamo laŭ grando el 13–26 cm longaj. Estas du korpoformoj en la familio; nome la Oceanitenoj havas mallongajn flugilojn, kvadratformajn vostojn, longecajn kraniojn kaj longajn krurojn; dum la Hidrobatenoj havas pli longajn flugilojn, forko- aŭ kojn-formajn vostojn kaj pli mallongajn krurojn. La kruroj de ĉiuj ŝtormopetreloj estas proporcie pli longaj ol tiuj de aliaj Procelarioformaj, sed ili estas tre malfortaj kaj malkapablaj elteni la birdan pezon dum pli ol kelkaj paŝoj.
Ŝtormopetreloj uzas varion de teknikoj por helpi en flugo. Plej specioj manĝas per sursurfaca plaŭdado, tenante kaj movante siajn piedojn super la akva surfaco dum rapide teniĝas super la akvo. Ili restas surloke per ŝvebado atingita per rapida flugilfrapado aŭ per uzado de la vento por ankriĝi surloke. Tiu metodo mangoflugi estas plej komune uzata de la ŝtormopetreloj Oceanitenoj. La Blankavizaĝa petrelo havas unikan varion en tiu modelo, tenante siajn flugilojn senmove kaj je angulo en kiu la vento puŝas ĝin for el la akva surfaco per serio de saltetoj. Ŝtormopetreloj uzas ankaŭ dinamikan ŝvebadon kaj deklivan ŝvebadon por veturi super la oceana surfaco. La dinamika ŝvebado estas uzata ĉefe de la Hidrobatenoj, glite tra la ondaj frontoj akirante energion el la vertikala venta gradiento. La dekliva ŝvebado estas pli antaŭenira kaj preferata de la Oceanitenoj; per ĝi la ŝtormopetreloj turniĝas al la vento, akirante alton, el kie ĝi povas gliti reen suben al maro.
Dieto
La dieto de multaj ŝtormopetrelaj specioj estas malmulte konata pro malfacilo en priserĉado; ĝenerale oni supozas, ke la familio koncentriĝas al krustuloj. Multaj specioj manĝas ankaŭ malgrandajn fiŝojn, oleajn restaĵojn kaj moluskojn. Oni scias, ke kelkaj specioj estas pli specializataj; nome la Grizdorsa petrelo koncentriĝas sur la larvoj de Pedunculata.
Preskaŭ ĉiuj specioj manĝas en la pelaga zono, escepte la Blankapuga petrelo kiu estas ĉeborda manĝanto en Galapagoj. Kvankam la ŝtormopetreloj kapablas bone naĝi kaj ofte ariĝas sur la akva surfaco, ili ne manĝas en akvo. Anstataŭe, la manĝo kutime okazas dumfluge, kiam la birdoj ŝvebas super aŭ 'piedirante' sur la surfaco (vidu morfologion) kaj manĝetante malgrandajn manĝerojn. Rare oni atingas predon per malprofunda plonĝado subsurface.
Kiel ĉe multaj marbirdoj, la ŝtormopetreloj asociiĝas kun aliaj specioj de marbirdaj kaj marmamulaj specioj por helpi akiri manĝon. Oni teorias, ke ili profitas el la agado de plonĝopredantoj kiaj fokoj kaj pingvenoj kiuj puŝas predojn supren al la surfaco dum ĉasado, permesante la surfacomanĝantajn ŝtormopetrelojn atingi ilin.
Distribuado kaj movoj
Ŝtormopetreloj troviĝas en ĉiuj tutmondaj oceanoj kaj en plej maroj. Ili forestas kiel nur reproduktuloj el okcidenta Hinda Oceano kaj kiel regulaj migrantoj aŭ loĝantoj el plej norda Arkta Oceano same kiel el la orientaj etendoj de la Mediteraneo, la Nigra Maro kaj areoj de saleta akvo. La Oceanitenoj estas tipe troviĝantaj en la suda hemisfero kaj la Hidrobatenoj en la norda hemisfero.
Kelkaj specioj de ŝtormopetreloj entreprenas migradon post la reprodukta sezono. Plej amplekse veturanta migranto estas la Buntpieda petrelo kiu post reproduktado en Antarkto kaj en la ĉeantarktaj insuloj regule trapasas la ekvatoro al akvoj de la nordaj Pacifiko kaj Atlantiko. Aliaj specioj entreprenas migradojn de diferencaj longoj; plej longa estas tiu de la Svinhoa petrelo, kiu reproduktiĝas en okcidenta Pacifiko kaj migras al okcidenta Hinda Oceano; kaj aliaj estas pli mallongaj kiaj tiu de la Nigra petrelo kiu nestumas en suda Kalifornio kaj migras suben laŭ la marbordo de Centrameriko tiom suden kiom ĝis Kolombio. Oni supozas, ke kelkaj specioj, kiaj la Tristrama petrelo aŭ la Grizdorsa petrelo, estas esence sedentaj kaj ne entreprenas migradon for el siaj reproduktejaj insuloj.
Reproduktado
Ŝtormopetreloj nestumas kolonie, ĉefe sur insuloj; kvankam kelkaj specioj reproduktiĝas sur la kontinento, ĉefe en Antarkto. Nestolokojn oni atingas nur nokte por eviti predantojn; kvankam la Galapaga petrelo kiu nestumas en la Galapagoj estas la escepto al tiu regulo kaj atingas siajn nestolokojn dumtage. Ŝtormopetreloj montras altajn nivelojn de filopatrio, revenante al siaj naskokolonioj por reproduktiĝi. Iam oni kaptis ekzempleron de Madejra petrelo kiel plenkreskulo je nur 2 m el ties naskotruo. Ŝtormopetreloj nestumas ĉu en nestotruoj elfositaj en grundo aŭ sablo, aŭ en malgrandaj fendoj en rokoj kaj deklivoj. Konkurenco por nestolokoj estas intensa en kolonioj kie la ŝtormopetreloj konkurencas kun aliaj nestotruaj petreloj, kaj oni registris pufinojn kiuj mortigis ŝtormopetrelojn por okupi siajn nestotruojn. La kolonioj povas esti tre grandaj kaj densaj; 840,000 paroj de Blankavizaĝa petrelo nestumas sur la Sudorienta Insulo de la Ĉathamoj en nestotruaj densecoj de inter 1.18 – 0.47 truoj/m²; kaj oni registris densecojn tiom altajn kiom ĝis 8 paroj/m² ĉe la Madejra petrelo en la Galapagoj kaj kolonioj de 3.6 milionoj de Forkvosta petrelo.
Ŝtormopetreloj estas monogamaj kaj formas longdaŭrajn parligojn kiuj daŭras nombron da jaroj. Studoj pri patreco uzinte spurojn de DNA montris, ke malkiel ĉe multaj aliaj monogamaj birdoj, malfideleco (ekster-paraj kopulacioj) estas tre rara. Kiel ĉe aliaj Procelarioformaj, la ino demetas ununuran ovon en ĉiu reprodukta sezono; se la ovo malsukcesas, kutime ne okazas reklopodoj (kvankam tio okazas rare). Ambaŭ seksoj kovas laŭ vicoj de ĝis ses tagoj. La eloviĝo okazas post 40 aŭ 50 tagoj; la junulo estas kovata kontinue dum pliaj 7 tagoj antaŭ lasi ĝin sola en la nesto dum la tago kaj nutri ĝin per regurgitado nokte.
La nutro por la ido pezas ĉirkaŭ 10–20% el la patra korpopezo, kaj konsistas el kaj prederoj kaj el stomakoleo, kiu estas energiriĉa (ties kaloria valoro estas ĉirkaŭ 9600 kalorioj por gramo) oleo kreita el parte digestita predo en parto de antaŭa intesto konata kiel proventrikulo. Per parta konverto de prederoj en stomaka oleo ŝtormopetreloj povas plibonigi la kvanton da energio kiun la ido ricevas dumnutre, nome avantaĝo por malgrandaj marbirdoj kiuj povas fari ununuran viziton al la ido dum periodo de 24 horoj (nokte). La averaĝa aĝo je kiu idoj elnestiĝas dependas el la specio, nome inter 50 kaj 70 tagoj. La tempo uzita por idozorgado estas longa laŭ la grando de la birdospecio sed estas tipa de marbirdoj, kiuj ĝenerale estas K-selektitaj, vivas multe plie, prokrastas reproduktadon plie, kaj investas pli da peno al la junuloj. Ŝtormopetreloj estis registritaj kun vivoj tiom longaj kiom ĝis 30 jaroj.
Minacoj kaj konservado
Kelkaj specioj de ŝtormopetreloj estas minacataj de homa agado. Du el ili, nome la Guadalupa petrelo, kaj la Novzelanda petrelo, estas listitaj kiel dastre endanĝeritaj. La Guadalupa petrelo ne estis observita ekde 1906 kaj plej fakuloj konsideris ĝin formortinta. Ankaŭ la Novzelanda petrelo estis konsiderita formortinta dum multaj jaroj sed estis vidita denove en 2003, kvankam ties populacio ŝajne estas tre malgranda. Unu specio (nome la Cindropetrelo) estas listita kiel endanĝerita fare de la IUCN pro malpliiĝo de 42% dum dudek jaroj, kaj ankaŭ du aliaj specioj estas listitaj kiel preskaŭ minacataj aŭ eĉ pli malbone. Aldone kvar specioj estas tiom malmulte konataj ke ili estis listitaj kiel de Nesufiĉa Informo. Por du specioj, nome la ĵus remalkovrita Novzelanda petrelo kaj la Ringopetrelo, eĉ la lokoj de ties reproduktaj kolonioj restas mistero.
Ŝtormopetreloj frontas la samajn minacojn kiel aliaj marbirdoj, partikulare ili estas minacataj de enmetitaj specioj. La Guadalupa petrelo estis kondukita al la formorto fare de sovaĝiĝintaj katoj, kaj tiaj enmetitaj predantoj estis ankaŭ responsaj pro malpliiĝoj en aliaj specioj. Ankaŭ habitata degradado kiu limigas nestoportunojn kaŭzita de enmetitaj kaproj kaj porkoj estas problema, speciale se ĝi pliigas konkurencon ĉe plej agresemaj nestotruaj petreloj.
Kultura reprezento de la ŝtormopetrelo
La nomo "petrelo" estas diminutiva formo de "Petro", aludo al Sankta Petro; ĝi estis donata al tiuj birdoj ĉar ili foje ŝajnas piediri sur la akva surfaco kaj tio memorigas pri evangela epizodo kiam Jesuo helpas Petron “piediri surakve”. Pli specifa termino 'ŝtormopetrelo' aŭ 'ŝtorma petrelo' estas aludo al ties kutimo kaŝiĝi ĉe leo de ŝipoj dum ŝtormoj. Iamaj anglalingvaj maristoj nomigis tiujn birdojn "Mother Carey's Chickens" (kokidoj de Panjo Kario) ĉar oni supozis, ke ili avertas pri tuj venontaj ŝtormoj; tiu nomo estas bazita sur korupta formo de latina esprimo Mater Cara (kara panjo), aludo al la dipatrino.
Bretona folkloro subtenis, ke la ŝtormopetreloj estas spiritoj de mar-kapitanoj kiuj mistraktis siajn ŝipanojn, kondamnitaj eterne flugi supermare, kaj ankaŭ estas animoj de dronitaj maristoj. Mara superstiĉo asertas, ke apero de ŝtormopetrelo antaŭdiras malbonan veteron. Sinistraj nomoj el angla kaj franca lingvoj estas Waterwitch, satanite, satanique kaj oiseau du diable (diabla birdo).
La motivo de la Ŝtormopetrelo havas longan asocion kun la revolucia anarkiismo. Ŝtormopetrelo estis la titolo de germanlingva anarkista gazeto de la fino de la 19a jarcento, ĝi estis ankaŭ la nomo de rus-ekzilitan anarkokomunista grupo funkcianta en Svisio komence de la 20a jarcento. La Ŝtormopetrelo estis ankaŭ la titolo de la gazeto de la Anarkokomunista Federacio en Rusio dum la epoko de la revolucio. Verkante en 1936, Emma Goldman aludis al Buenaventura Durruti kiel "…tiu ŝtormopetrelo de la anarkista kaj revolucia movado…". Ankaŭ la Londona grupo de la Anarkista Federacio (Britio kaj Irlando) produktas serion de broŝuroj laŭ la marko Ŝtorma Petrelo.
La "ŝtorma petrelo" estas ankaŭ maskoto de la Universitato Oglethorpe, nome malgranda altlernejo situanta ĉe Atlanto, Georgio, Usono.
Choye
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Nigrablanka sevsuĉulo
La Nigrablanka sevsuĉulo, Sphyrapicus thyroideus, estas mezgranda sevsuĉulo, tio estas birdo de la familio de Pegedoj kaj genro Sphyrapicus, karakteraj laŭ la komuna nomo pro suĉi sevon de arboj, kiu reproduktiĝas en Nordameriko.
Habitato
Ties reprodukta habitato estas malfermaj arbaraj areoj, inkludante koniferojn, en la okcidenta parto de Nordameriko, el Brita Kolumbio al norda Meksiko. Ili estas konstantaj loĝantoj en kelkaj partoj de sia teritorio; sed migrantaj birdoj formas etajn arojn kaj povas flugveturi tiom suden kiom ĝis centra Meksikio.
Priskribo
Masklaj plenkreskuloj estas brilnigraj ĉe kapo, dorso, flankoj kaj vosto. Ili havas blankan strion malantaŭ la okulo kaj alian el super la beko al la gorĝaj flankoj, ruĝan mentonon kaj brilan flavan ventron. Ili havas nigrajn flugilojn kun grandaj blankaj makuloj. Do, la ĝenerala vidaĵo estas nigra kun 2 blankaj markoj en vizaĝo krom en flugiloj kaj malpli granda en pugo, de tie la nomo "nigroblanka". La ino estas tute diferenca (evidenta kazo de seksa duformismo) laŭ aspekto: ĉefe nigreca, sed kun pala flava brusto, bruneca kapo kun nigra fajna striado en dorso, brusto kaj flankoj.
Ambaŭ seksoj estas tiom diferencaj ke origine la ino estis konsiderata kiel diferenca specio kaj nomita Nigrabrusta pego de Cassin. En la 19-a jarcento, maskloj kaj inoj de tiu ĉi specio estiskonsiderataj separataj specioj. La ino estis unuafoje malkaŝita en 1852 kiel Picus thyroideus, kaj la masklo estis priskribita en 1857 (Newberry) kiel Picus williamsonii. Baird uzis la nomon Sphyrapicus kiel la genro por ambaŭ en 1858. Nur en 1873 Henry Henshaw klarigis la aferon kaj agnoskis ilin kiel la sama specio. Tio estas resumita en la verko de Robert Ridgway 'The Birds of North and Middle America, Part 6' (1914) (La birdoj de Norda kaj Mezameriko).
Kutimoj
Tiuj birdoj manĝas sevon, ĉefe el koniferoj, sed insektoj estas ties ĉefa manĝaĵo dum la nestosezono kaj ili manĝas ankaŭ berojn for de la reprodukta periodo.
Tiuj birdoj tamburas por setligi teritoriojn.
Tiu ĉi specio povas esti malpliiĝanta en kelkaj partoj de sia teritorio pro perdo de habitato.
Nigrablanka sevsuĉulo estas nomata ankaŭ Sevsuĉulo de Williamson el la oficiro Robert Stockton Williamson, kiu estis la estro de esplorado al Pacifiko kaj kiu kolektis la unuan masklon. Ili estis tiam klopodante identigi la plej taŭgan vojon okcidenten por fervojo al la Pacifika Oceano.
Engi
Pri la komunumo
Engi estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo de Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 635 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Engi estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.
Geografio
Engi situas ĉe la bordo de la rivero Sernf suda flankorivero de Linth. La iama komunumo konsistas el la tri partoj Vorderdorf, Dörfli kaj Hinterdorf.
Najbaraj komunumoj ĝis la komunumreformo
La komunumo Engi limis al en nordo al Quarten (SG), en nordoriento al Flums (SG), en oriento kau sudo al Matt, en sudokcidento al Schwanden, kaj en nordokcidento al Sool.
Trafiko
Ĝis en la jaro 1969 inter Schwanden kaj Elm ekzistis la tiel nomita Sernfvalo-Fervojo, kiu tiam estis anstataŭigita per aŭtobuslinio. Per tiu buslinio Engi estas hodiaŭ konektita al la publika transportreto.
Vidindaĵoj
En la iama adrezominejo Landsplattenberg estis regule trovitaj fosilioj, ĉefe fiŝoj sed ankaŭ testudoj kaj birdoj. La iama minejo hodiaŭ viziteblas por turistoj.
Sur la teritorio de la iama tekstilfabriko Weseta hodiaŭ troviĝas la Glarusa Naturscienca Muzeo (germane: Glaner Naturkundemuseum).
Historio
La unua dokumenta mencio de Engi datiĝas el la jaro 1350 kiel ze engi.
Ek de la 16-a jarcento en Engi funkciis Ardezo-Minejo, kiu pro ekonomiaj kialoj estis fermita en la jaro 1961. Hodiaŭ la minejo Landsplattenberg estis turimse vizitebla.
Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.
Monda naturheredaĵo
Engi apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.
Gram
Gram estas familia nomo de jenaj personoj:
Walter Schwaiger
Walter SCHWAIGER (naskiĝinta en la 22-a de aŭgusto 1935 en Saalfelden, mortinta en la 25-a de decembro 2012 samloke) estis aŭstra politikisto.
Vivo
Schwaiger grandiĝis sub modestaj kondiĉoj kune kun sia du jarojn pli aĝa frato en la urboparto Harham. Kiam li havis 7 jarojn la patro mortis. Post la lerneja tempo li ricevis trejnadon ĉe la aŭtoriparejo Rieger. Post kiam li laboris kiel kondukisto de maŝinveturiloj dum la elstarigo de la elektra centralo en Schwarzach, li ekdeĵoris en 1958 kiel mekanikisto en la porkonstruada provizejo (Bauhof) de Saalfelden. Post sukcesa ekzameniĝo pri la teĥnika servo, li ekestris la provizejon en 1968.
Kariero politika
La unuajn spertojn sur la kampo politika Schwaiger havis kiel ano de la Bauhof-entreprenkonsilio. Danke al Adam Pichler, la tiama urbestro kaj deputito de la parlamento en Vieno, kies ŝoforisto estis Schwaiger, li konatiĝis kun multaj politikistoj de unua rango. En 1966 li aniĝis al la urba konsilio por la socialdemokratia frakcio. Inter 1972 kaj 1978 li estis vicurbestro sub Karl Reinthaler, poste li iĝis urbestro por 18 jaroj.
Politikaj testamentaĵoj kaj spuroj de Schwaiger en Saalfelden
Dum lia regado la urbo Saalfelden profunde ŝanĝiĝis (i.a.): Kelkaj aferoj tamen fiaskis kiel la planoj de ŝoseoj transkampaj por grandstila ĉirkaŭveturado de Saalfelden, ĝis hodiaŭ nesolvita problemo en urbo sufokiĝanta pro trafiko.
Karaktero
Li ĉiam amis la naturon, la migradon kaj la kolektadon de fungoj. Ankoraŭ kiel urbestro li volonte kaj ofte montris al la politikistoj kaj investantoj de alie la belecon de sia regiono. La kabanego de sur la monto Biberg, kies alikonstruon li estis antaŭenpuŝinta, ekzemple servis kiel belvida deirpunkto, ankaŭ dum la vizito de la kanceliero Franz Vranitzky. Kiel politikisto li de multaj estis ŝatata por la valideco de siaj manpreme konfirmataj promesoj kaj la firma ligiteco al la popolo.
Yebra
Yebra [ĜEbra] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Yebrano [ĝeBRAno]. La censita loĝantaro en 2016 estis de 492 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,71 loĝ/km².
Situo
Yebra situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la sudokcidenta kvarono de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 748 m super marnivelo; je 53 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, kaj je 77 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 56,49 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°21′24″N 2°58′00″Ok.
Historio
Kun historio komuna al la Malsupra Alkario, post la kristana konkero de la zono oni instalis ĉi tie kiel malgranda setlejo kolonion de kastiliaj elmigrantoj je la servo de la Ordeno de Kalatrava. Ĝi iĝis inkludita en la teritorio alfoz de Zorita, kaj laŭ ties elstara foruo, agnoskante la Ordenon de Kalatrava kaj ĝiajn superulojn kiel senjoroj de la loko. En 1459 privilegio de la superulo Pedro Girón transformis ĝin en villa kun propra jurisdikcio. Poste en la 16-a jarcento, kiam Karlo la 1-a elprenis la setlejojn el la militordenoj, Yebra iĝis lia posedaĵo, kaj tiu donis al la reĝa trezoro la kvanton de 2 500 dukatoj por eviti la vendon al privatulo
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de preskaŭ 1 500 loĝantoj en 1950 al 492, tio estis oni perdis ĉirkaŭ 1 000 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Yebra, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Yebra kie oni falis al la nunaj 492.
Jón úr Vör
Jón (Jónsson) úr Vör (naskiĝis la 21-an de januaro 1917 en Patreksfjörður, mortis la 4-an de marto 2000 en Kópavogur) estis islanda poeto.
Biografio
Post fruaj studadoj en Islando li dumtempe studis en Svedujo kaj Svislando. Li estis redaktoro de la ŝtatradia periodaĵo Útvarpstíðindi dum kelkaj jaroj kaj ankaŭ laboris en libra eldonejo dum tri jaroj kaj dum multaj jaroj estis bibliotekisto en Kópavogur. Lia unua poemaro aperis en 1937, kiun sekvis multaj poemlibroj. La plej konata el tiuj estas Þorpið (La Vilaĝo) kiu aperis en 1946 kaj en reviziita eldono en 1956. Tiu poemaro priskribas liajn rememorojn el la infanaĝo en la malriĉa fiŝista vilaĝo Patreksfjörður en la Okcidentaj fjordoj, kie li naskiĝis. Tiu vilaĝo havis similan karakteron al la plimulto da islandaj vilaĝoj de tiu tempo. Tiu poemaro, kiu jam antaŭ longe fariĝis klasika kaj multe ŝatata verko, vekis multan atenton pro la realisma pritrakto de la temo el vidpunkto de malgranda knabo sed ne malpli pro la stilo, kiu estas liberforma kaj rekte esprimita per simpla, paroleca lingvo.
Yebra
Historio
En la 21-a de januaro de 2010 la municipo aprobis, per 5 voĉoj favoraj kaj 2 kontraŭaj, la kandidatecon por esti hejmo de atoma tombejo ene de la municipa teritorio. Tiel oni kreus ĉirkaŭ 150 konstantajn laborpostenojn dum 60 jaroj kaj akiron de 2 300 milionoj por la municipa trezoro. El tie la lokanoj estas tre dividitaj antaŭ tia instalado en la municipo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Csökmő
Csökmő (ĉokmO), estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu.
Situo
Csökmő situas sur ebenaĵo, inter Berettyó kaj Rapida Körös, laŭ ĉefvojo Berettyóújfalu-Szeghalom, la lasta, Vésztő kaj Komádi estas proksime.
Historio
La komunumo estis menciita unuafoje en 1219 havanta preĝejon en 1332. La tataroj detruis ĝin en 1241. La vilaĝo senhomiĝis pro la turkoj, poste en 1704 la serboj detruis ĝin, sed baldaŭ refondiĝis.
Famuloj
En Csökmő naskiĝis
Blessagno
Blessagno estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Castiglione d'Intelvi, Dizzasco, Laino, Pigra kaj San Fedele Intelvi.
Infankrono de Oto la 3-a
La tiel nomata Infankrono de Oto la 3-a estas ora, otida krono en la katedrala trezoro de Essen. Antaŭe oni supozis, ke eble temus pri la krono, per kiu trijara Oto la 3-a en 983 estis kronata kiel Reĝo de la Romanoj. Sed ĉi tiu opinio, verŝajne atribuenda al idealisma pensado de la historiistoj de Essen de la frua 20-a jarcento, intertempe validas kiel malnoviĝinta. Ĉerte ĝi tamen estas la plej malnova konserviĝinta liliokrono tutmonde.
Priskribo
La formo konvenas laŭ sia formo al bizanca kapringo de 3,5 centimetroj da larĝeco. Ĝia diametro estas nun 12,5 centimetroj. La krono estas adaptita al la kapoperimetro de la Ora Madono. La gemosurmetaĵo de la krono estas regula kaj konformas kun la perimetro. La krono konsistas el ora ringo ege alojita per arĝento, sur kiu ekstere estas lutita den dua ringo el pli pura oro. En la interno de la krono estas videbla fera stabiliga ringo.
La supra kaj malsupra randoj de la krono estas ornamitaj per perloŝnuroj, je kio la tiujn traiĝanta drato estas lutita per metalringoj sur la fundamenton. Sur la kvar liliopintoj kaj sur la ringo mem troviĝas multaj perloj kaj gemoj, je kio la gemoj rekte surmuntitaj sub la liliopintoj estas aparte altvalore enkadrigitaj. Inter la gemoj troviĝas malnovromia gemo, tranĉita el ruĝa almandino, kun meduzokapo same kiel safiro en triangula orkadro sur la frontflanko de la krono.
Kompareblaj, tamen pli junaj kronoj en eklezia posedo troviĝas en la ekleziaj trezoroj de Hildesheim (Germanujo) kaj en Conques (Francujo).
Historio
La unua donaco estis glavo el damaska ŝtalo, kiu estis fabrikata supozeble proksimume 950 kaj estis uzata en bataloj, kiel sciigas uzopostsignoj ĉe la klingo. Ĉi tiu glavo, adorinda ja pro sia portinto, estis en Essen provizata per multvalora envolvaĵo el oro. En la sekvatempo la glavo estis rigardata kiel la ceremonia glavo de Kosmaso kaj Damiano, la sanktulaj patronoj de urbo kaj abatinujo Essen, kaj eniris tiamaniere en la blazonon de Essen. Por la nuntempa esploro la respondo de la demando, kiu estis la origina portanto de la glavo, estus interesa por pli bona kompreno de la interrilato de la abatinujo Essen kaj la familio de la Otidoj.
La dua donaco de Oto la 3-a estis eble la ora krono. Mankas por tio ĉia skriba pruvo, tamen malgraŭ tio ekzistas argumentoj por ĉi tiu tezo. Unuflanke la krono estas datigata pro arthistoriaj komparoj je la finiĝanta 10-a jarcento. La fera stabiliga ringo konkludigas adaptadon al la kapa grando de la Ora Madono, tiel ke la krono origine estus fabrikita por alia celo. Tiu ĉi alia celo povus nur estis la kronado de infano, ĉar oni tion ja povus konkludi el la origina korpogrando. La kronado de Oto la en 983 je la katedralo de Akeno estas la ununura infankronado en la konvena tempospaco. Ankaŭ la fakto, ke la mezepoka kutimo kroni je Kandelfesto la 2-an de februaro statuojn de Maria, estas unuafoje dokumentebla en Essen, pledus por tio, ke Oto la 3-a transdonis je sia vizito en Essen je la komenco de februaro 993 la kronon al la abatinujo.
Pli modernaj formelementoj (kies datigometodo en la esploro tamen ankaŭ estas pridubata) supozigas alifabrikadon de la krono en la mezo de la 11-a jarcento. En la sama tempospaco ekestis per la Teofano-Kruco kaj la kruconajo-relikvujo de abatino Teofano artverkoj, je kiuj oni reuzis emajlojn, kiuj devenis de la glorkrono de la Ora Madono, kiu je kronado de la statuo estis ĝena kaj pro tio estis forigita. Fabrikado de la krono antaŭ proksimume 1040/50 do estas verŝajna. En la pli nova esploro oni pripensas datigi la tutan kronon en la komenciĝantan 11-an jarcenton, pro certaj ornamformoj, tiel nomataj florkronoj kaj abelujoj, kiuj tre simile troveblas ĉe artverkoj alordigeblaj al la medio de Henriko la 2-a. Tiam la krono estus fabrikata origine por la kronado de la Ora Madono. En la katedrala trezorejo de Essen ĉi tiuj ornamformoj troviĝas sur la krucofinaĵoj de la kruco kun la grandaj mallevaĵo-emajloj, kiuj estis alifabrikataj supozeble sub Zofia (1011–1039). Por kreado de la krono kiel maria krono ankaŭ pledas, ke la regula gemosurmetaĵo igis neverŝajna plimalgrandigon de la krono.
Kiel elstara ekzemplo por la otida oraĵista arto la krono estis bildigata en 1988 sur poŝtmarko de la Germana Federacia Poŝto.
Luanshya
estas grandurbo en Zambio.
Geografio
situas sur altebenaĵo en proksimeco de Ndola.
Historio
estis fondita en la frua parto de la 20-a jarcento, ĉar ankaŭ tie oni trovis kuproercojn. Ĉe la jarcento la minado jam ne etis ekonomia, spite tion, ke sub la tero kuŝas granda kvanto de kuproercoj.
Historio pri trovo de kupro
Ĉasisto mortpafis antilopon. Kiam la ĉasisto iris al la antilopo, li ekvidis, ke kapo de la besto kuŝas sur kuproerco.
Trafiko
havas fervojon (kiu liveras nur varojn) kaj landovojon al Kabwe kaj Kitwe.
Klimato
En tropika klimato regas. La temperaturo varias inter 8-31 °C. Jare pluvas ĉ. 1200 mm. Inter aprilo-oktobro apenaŭ pluvas.
Râpa de Jos
Râpa de Jos [rıpa de ĵos] (hungare: Alsórépa [alŝorepa], germane: Unter-Rübendorf) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vătava.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 944 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1956 928 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332. Ĝi estis ĝis la 18-a kaj 19-a jarcentoj hungara-saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
NGC 2390
NGC 2390 estas stelo en konstelacio Ĝemeloj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Alonso de Contreras
Alonso de Guillén, plej bone konata kiel Alonso de CONTRERAS (Madrido, 6a de Januaro 1582-1645 —laŭ la Arkivo de Simancas—), estis hispana militisto, korsaro kaj verkisto, ĉefe de memorlibro (Discurso de mi vida) kiun li verkis eble instigita de sia amiko Félix Lope de Vega. Temas pri unu de malmultaj membiografioj de hispanaj soldatoj en la aremo de Habsburgoj, kaj konstituas plej elstaran ekzemplon kun la Historia verdadera de la conquista de la Nueva España de Bernal Díaz del Castillo.
Biografio
Tre juna (kun 12 aŭ 13 jaroj), ponardinte kolegon, kiu mortis, estis ekzilita en Ávila ĉe onklo sia, pastro de Santiago. Estanrte ankoraŭ 14-jaraĝa enlistigis sin en la hispana armeo de Flandrio, kien li veturis el 7a de Septembro 1597. Tamen li dizertis kaj veturis al Napolo kaj poste al Palermo por enŝipiĝi sub Pedro Álvarez de Toledo y Colonna, kiu luktis kontraŭ la turkoj kaj la pirataj berberoj. El Malto, kristanoj atakis la ŝipojn de la turkoj aŭ ties aliancanoj de Magrebo ĝis la Egea maro, foje sendepende foje grupe por pli grandaj misioj, kiel por la konkero de Hammamet (la Mahometa), en Tunizio. Tiel lernis Contreras la profesion de navigado.
En 1601 li estris fregaton kaj patrolis insulojn de Grekio kaj spioni la aktivecon de turkoj, dum li ankaŭ aktivis kiel kaperisto. Ekzemploj de tiamaj aventuroj estis la enfiltrigo en Salonikon por sekvestri judon, kiu kolektis impostojn por la Turka Imperio, kaj la kapton de la hungara amantino de la Solimano de Katanio — pro kio li estis persekutita kaj devis reveni al Hispanio.
En 1603 li iĝis infanteria oficiro. Partoprenis en diversaj amaferoj, edziĝis en 1606 en Sicilio kun vidvino, kiun li murdis en 1608, kun sian perfidintan amikon. Poste li revenis al Madrido, sed li malsukcesis ekkarieri en la Kortego, kaj retiriĝis al ermitejo ĉe Ágreda, en Moncayo, sed tie li estis arestita en 1609 akuzita kiel estro de ribelo de moriskoj kaj juĝita pro la dedukto, ke armiloj trovitaj en domo de moriskoj en Hornachos estis liaj. La retiro al tiom aparta Moncayo estis kontraŭ li, ĉar tio estis tiam landlima punkto inter Kastilio kaj Aragonio.
Li rezultis senkulpigita, helpis al subpremado de ribelo de moriskoj elpelitaj ĉe Alcoy, kaj poste veturis al Flandrio, kie li servis kiel oficiro en Cambrai. Poste revenis al Mediteraneo, kaj eniris en la Ordeno de Malto en 1611 (survoje, li estis akuzita kiel spiono kaj enprozonigita en Burgonjo). Li estis kverelema kaj pro tio li estis ofte arestita. Li atingis rangon de infanteria kapitano, partoprenis en ekspedicio al Karibio kie li estis denove korsaro ĉe Puerto Rico kontraŭ siro Walter Raleigh, kiun li mencias kiel «Guatarral» en 1616.
En 1621 li rompis sieĝon de la fortikaĵo de Mehdia. Tion li rakontis en la ĉapitro 14a de sia membiografio, en kiu li aludas al famaj korsaroj de Salé, kiuj fakte estis hemoj el Hornachos, kiuj estis elpelitaj de tie fare de Gregorio López Madera. Revene al Italio, li estis guberniestro de la urbo L'Aquila, nordoriente de Romo. En 1631 li vidis erupton de la Vezuvio kaj savis monaĥinejon el katastrofo. Fine de 1631 li retiriĝis, kaj instigita de Lope de Vega (kiu dediĉis al li komedion, El rey sin reino (Senreĝlanda reĝo)), redaktis siajn memorojn, kiuj ne estis publikigitaj ĝis 1900.
Inter 1635 kaj 1642, li estis ĉefprovoso de Sinaloa (norda tiama landlimo de Nova Hispanio) kaj guberniestro de la kastelo de San Juan de Ulúa (Veracruz), antaŭ reveni al Hispanio kaj finverki sian Discurso de mi vida, bedaŭrinde nefinita.
En literaturo kaj kino
Kina versio estis reĝisorita de Rafael Gil en 1955, kun la titolo La otra vida del capitán Contreras, kun aktoraro en kiu estis inter aliaj Fernando Fernán Gómez. Tiu adaptaĵo estis bazita sur samnoma romano de Torcuato Luca de Tena, publikigita en 1953. La intrigo kaj de la romano kaj de la filmo ege diferencas de la membiografio: la kapitano Alonso Contreras estas persekutita ĝismorte fare de la guberniestro de Toledo kaj serĉas la helpon de alkemiisto, kiu per narkotaĵo endormigas lin. Vekiĝinta, li troviĝas en la 20-a jarcento, persekutita tiam fare de ĵurnalisto.
Alonso de Contreras estis la ĉefa inspirfonto por Arturo Pérez-Reverte, kun aliaj roluloj kiel Jerónimo de Pasamonte, Miguel de Castro kaj Diego Duque de Estrada, por la kreado de sia rolulo, la kapitano Diego Alatriste, kiu estas protagono de lia serio de romanoj Las aventuras del capitán Alatriste.
József Dénes
József Dénes naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Dénes komencis sian muzikan karieron en la ĵus fondita ŝlagrorkestro Európa Kiadó en 1981, kie li estis gitaristo ĝis 1987. Li paralele ludis ankaŭ en simila orkestro, iom poste en aliaj orkestroj. Krom la koncertoj li ofte muzikadis en amuzejoj, drinkejoj. Li longe havis diabeton, li mortis pro korinfarkto. Li postlasis 4 idojn.
Teplička nad Váhom
Situo
Teplička nad Váhom situas laŭ dekstra bordo de Váh, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Vrútky-Žilina. La lasta urbo troviĝas je 3 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1267 en formo "Toplucha". En 1598 oni komputis tie 55 domojn, en 1720 12 familiojn pagantaj impostojn 2 muelejojn. En 1737 ĝi rajtis aranĝi semajnajn bazaradojn (=kvazaŭ kampurbo). En 1767 teksaĵa uzino ekfunkciis. En 1784 728 loĝantoj (141 familioj) loĝis en 111 domoj, en 1828 873 loĝantoj en 103 domoj. En 1858 tertremo okazis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Teplicska, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. Longe termala fonto estis ĉe la vilaĝo, poste ĝi malaperis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vágtapolca 1084 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Žilina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1925 oni komencis produkti vitron. Inter 1980-1991 la municipo funkciis en Žilina.
Ferenc Pintér (fizikisto)
La informkesto prezentas falsan naskiĝdaton!
Ferenc Pintér, laŭ hungarlingve kutima nomordo Pintér Ferenc estis hungara fizikisto, altlerneja instruisto.
Ferenc Pintér naskiĝis en 1933 en Vlčany (Ĉeĥoslovakio), li mortis la en Hungario.
Biografio
Ferenc Pintér apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li lernis en sia naskiĝvilaĝo, sed depost la 2-a mondmilito la plena familio estis deportita al Nagybánhegyes. Li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged, poste sciencan gradon en Universitato Lomonosov. Hejmenveninta li instruis en la Scienca Universitato de Szeged. Li okupiĝis pri optiko kaj lasero. En 1983 li estis nomumita katedrestro. En 1998 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn en 1992 kaj 1993. Li havis edzinon, kiu naskis plurfoje. Laŭ lia lasta peto liaj cindroj estis disŝutitaj al Váh ĉe Vlčany.
Atienza
Atienza estas loĝloko de la provinco Gvadalaĥaro, en la Aŭtonoma Komunumo Kastilio-Manĉo, Hispanio. Ĝi havas 437 loĝantojn (463 en la tuta municipo). Ĝi troviĝas en la komarko La-Siero. La municipo konsistas el aliaj vilaĝoj: Alpedroches, Bochones, Casillas kaj Madrigal. Atienza troviĝas en la nomata Vojo de Cido. Atienza estis tre vigla kaj prospera dum la Mezepoko kiel videblas en ĝia urboparto. La urbo konstruiĝis sur la flanko de monteto, kaj en ĝia pinto elstaras la silueto de la malnova kastelo.
Anikó Bodor
BODOR Anikó estas hungara grafikistino. Ŝi naskiĝis en Târgu Mureş, (Rumanio) la 2-an de marto 1953.
Kariero
Anikó Bodor studis inter 1974-1979 en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. De 1982 ŝi vivas en Hungario kaj estis ekspoziciantino de pluraj enlandaj kaj eskterlandaj ekspozocioj. Ŝi estas anino de Magyar Grafikusok Szövetsége, de Folyamat Társaság, de MAMŰ Társaság kaj de Magyar Papírművészeti Társaság.
Ortoklazo
En mineralogio, la ortoklazo estas silicihava mineralo, kiu formiĝas en vulkana petro.
Priskribo
Ortoklazo estas ofta komponanto de granito kaj aliaj vulkanaj petroj. Tipe, ortoklaso okazas kune kun albito.
Ortoklazo estas unu el la 10 difinantaj mineraloj de la Mohs-skalo; laŭdifine, ĝia malmoleco estas 6.
Uzoj
Oroklazo estas materialo por farado de vitro kaj kelkaj ceramikaĵoj.
La travidebla formo de ortoklazo nomiĝas adulario; gema adulario ankaŭ nomiĝas lunŝtono. Ĝi estas la ŝtata gemo de Florido.
Etimologio
La termino ortoklazo devenas de ὀρθός orthós “rekta, orta” kaj κλᾰ́σῐς klásis “rompo”, ĉar la angulo inter la du klivebenoj de ortoklazo estas orta.
NGC 2391
NGC 2391 estas stelo en konstelacio Ĝemeloj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Golulo
Golulo (aŭ golejisto respektive golgardisto) estas kunludanto de pilko-sporta teamo. Ĝia tasko estas malhelpi la eniron de la pilko en la golejon.
Por la goluloj ekzistas ĉiam specifaj reguloj, ekzemple ĉe futbalo, la golulo rajtas permane tuŝi la pilkon. Li vestiĝas alikolore kaj ofte per specialaj ekipaĵoj, kiuj helpas lian taskon kaj defendas lin.
10-spesdeka biblioteko Esperantista
Oni prezentas la intencon de la serio en antaŭparolo en la unua volumo: "Je prezo malkara, laŭ oportuna poŝformato kaj presaranĝo, sur bona papero tiu-ĉi biblioteko prezentos krom verketoj literaturaj, praktikajn libretojn por la instruado, pri la propagando kaj statistiko de Esperanto kaj entute ĉiun traktaĵon komuninteresan."
Ŝajne, la nomo de la serio iam ŝanĝis al Popola Biblioteko Esperantista.
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Biharkeresztes)
Historio
Laŭ eklezia fonto tiu ĉi kirko jam ekzistis en 1332 kun la sama patroneco. Laŭ supozoj ĝi estis konstruita ĉirkaŭ 1200. Dum la kontraŭturkaj bataloj la loĝantoj plejparte kalviniĝis kaj jam ili uzis la preĝejon. En 1870 oni konstruis apartan katolikan kirkon, samtempe katolika grupo estis fondita. La orgeno estis farita en 1834, sed ĝi funkciis en alia loko, fine oni portis tien en 1938.
Konstruaĵo
Surstrate antaŭ la kirko statuo pri Ladislao la 1-a (Hungario) estas videbla. La konstruaĵo situas sola en korto, sed la fasado kun la enirejo situas rekte ĉe la trotuaro. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. En la fasado estas videblaj fenestroj. La turopinto estas plurlatera piramido. Ankaŭ la navo havas fenestrojn.
Kermeso okazas en la 14-an de septembro.
Kopete
Kopete estas fleksebla tujmesaĝilo, per kiu eblas komuniki uzante multajn protokolojn (i.a. ICQ, MSN, Jabber ka.). Kvankam estas planta vindoza versio, ĝis nun Kopete haveblas nur por Linukso.
Ernest Donald Durrant
Ernest Donald DURRANT (naskiĝis la en Woodbridge) estis angla asekuristo kaj esperantisto, kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro pri aviadiloj kaj militaferoj.
Durrant okupis sin aparte pri nacigazeta propagando. Pro liaj klopodoj la angla Unio por la Ligo de Nacioj instigis la Ligon rekonsideri la helplingvan demandon. Li verkis artikolojn por Heroldo de Esperanto.
19506 Angellopez
19506 Angellopez estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la hispanaj astronomoj Ángel López Jiménez kaj Rafael Pacheco elde la Observatorio de Majorko en Costitx.
Nomo
Ĝia nomo honoras Ángel López Jiménez, observanton ĉe la Observatorio de Majorko. Li kontruis aŭtomatan observatorion en Consell.
Miño de Medinaceli
Miño de Medinaceli [MInjo demedinaZEli] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, sude de la provinco Sorio kaj en la komarko Tierra de Medinaceli en la plej sudoriento de la provinco, nome en la subkomarko de Arcos de Jalón.
Geografio
Ĝi distas 75 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Ambrona, Conquezuela, Ventosa del Ducado kaj Miño de Medinaceli. Ĝi limas kun Sienes, Sigüenza, Yelo kaj Medinaceli.
En ĝia teritorio estas grava areo por naturo, nome flaŭro kaj faŭno.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
Miño estis unu el 28 loĝlokoj de Sorio kiu formis parton de la teritorio de la nobela Familio de Medinaceli, ekde ĝia kreado kaj dum jarcentoj, kun Alcubilla de las Peñas, Ambrona, Arbujuelo, Avenales, Azcamellas, Beltéjar, Benamira, Blocona, Conquezuela, Corvesín, Fuencaliente de Medinaceli, Lodares del Ducado, Medinaceli, Salinas, Somaén, Torralba del Moral, Ures, Ventosa del Ducado, Velilla de Medinaceli kaj Yelo, inter aliaj. Fine de la 15-a jarcento ĝi iĝis Duklando.
Meze de la 19-a jarcento la loĝloko havis 39 domojn. Kiel kuriozaĵo, en la tiama Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar oni informas, ke la abundo de "bonkvalitaj" hirudoj de la lageto malpliiĝis pro la forta elpreno kiun faris el ili la francoj dum la Milito de Hispana Sendependigo.
Estis fervojo (kaj farunfabriko) ekde 1892 ĝis la 1980-aj jaroj. Ankaŭ la banko fermiĝis en la 2010-aj jaroj.
En la 1960-aj jaroj la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Ambrona.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Estas ventogeneratoroj.
Inter vidindaĵoj estas la romanika preĝejo de Sankta Mikaelo, tradicia arkitekturo, paleontologia muzeo, neolitika tombejo Túmulo de la Sima, arkeologia muzeo, mezepokaj gvatoturo kaj nekropolo, ermitejo kaj groto.
Listo de fizikistoj
Jen listo de fizikistoj:
S-Prenila tioizovalerato
S-Prenila tioizovalerato aŭ s-prenila tioizopentanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la Thioisovaleric acid3D.png, rezultanta el interagado de la tioizovalerata acido kaj prenila alkoholo. S-Prenila tioizovalerato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. S-Prenila tioizovalerato prezentas tioizovaleratan grupon ligitan al s-prenila grupo. Ĝi konsistas je 10 karbonatomoj, 18 hidrogenatomoj, 1 oksigenatomo, 1 sulfuratomo kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
San Pedro Ocotepec
Geografio
San Pedro Ocotepec apartenas al la distrikto Mixe al kiuj apartenas entute 17 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Norte, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2171 loĝantojn. El tiuj estis 1104 viroj kaj 1067 virinoj. La komunumo havas surfacon de 136,51 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1479 indiĝenoj. El tiuj 1223 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1223 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Bucey-lès-Gy
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Bobohalma
Bobohalma (hungare: Bábahalma, germane: Repsdorf) estas vilaĝo en Rumanio okcident-nordokcidente de Târnăveni. En 1910 ĝi havis 316 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 480 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1278. En la 15-a jarcento ĝi havis saksan loĝantaron. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kis-Küküllő vármegye).
Soubré
[subre] estas grandurbo en Ebur-Bordo.
Geografio
situas sur ebenaĵo laŭ rivero Sassandra en la sudokcidenta sekcio de la lando. Gagnoa troviĝas 84, San Pédro 117, Daloa 122, Jamusukro 186, Abiĝano 290 km.
Loĝantaro
La loĝantaro konsistas precipe el beteoj.
Ekonomio
situas en agrikultura regiono, kie oni kultivas precipe kakaojn kaj kafojn.