cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adnan Menderes
Li estis la lasta gvidanto de Turkio, mortigita sekve de puĉo, kaj estas unu el la tri politikaj gvidantoj de la Turka Respubliko (apud Atatürk kaj Turgut Özal), por kies memoro postmorte estis konstruita maŭzoleo.
Castel Morrone
Castel Morrone estas komunumo de Italio.
Frustriĝo
Frustracio havas kiel sinonimojn frustriĝo, frustriteco, frustateco. Laŭ PIV mem frustriĝo estas la "stato de individuo, kies tendenco aŭ bezono ne povis kontentiĝi". Kaj frustri estas "senigi iun je kontentigo de bezono aŭ tendenco".
La frustriĝo estas emocia respondo al la opozicio, rilata al la kolero kaj al la deprimo, kiu aperas el la percepto de rezistado al la plenumo de la individua volo. Ju pli granda estas la obstrukco kaj la volo, des pli granda estas la probablo de frustracio. La kaŭzo de la frustracio povs esti interna aŭ ekstera.
Interna fonto de frustracio estas havi kontraŭajn celojn kiuj interkonfliktas unuj kontraŭ aliaj, sed tio povas krei kognan diskomprenon. La eksteraj okazigoj de la frustracio implicas kondiĉojn ekster la individuo, kiel barita vojo aŭ malfacila tasko. Dum por fronti la frustriĝon kelkaj personoj partoprenas en la pasiv-agresema konduto, kio malfacilas identigi la originajn kaŭzojn de la frustracio, ĉar la respondoj estas nerektaj, plej ofta respondo estas la emo al la rekta agreso.
Akvomarko
La akvomarko (aŭ filigrano) estas travidebla desegno, marko en la papero de oficialaj dokumentoj, monbiletoj, poŝtmarkoj kaj valorpaperoj, kio estas grava rimedo kontraŭ falsado, kopiado. Se oni metas la paperon antaŭ lumon, oni povas vidi nudokule la akvomarkon, kiu alie ne ĝenas la presadon, skribadon. Hodiaŭ oni vastigis ties sencon kaj akvomarko aludas ankaŭ al markado de la elektronikaj fotoj.
Sur skribpaperoj
Oni uzas tiujn akvomarkojn jam ekde la 13-a jarcento. Oni presas la figurojn en la kaĉ-stata papermiksaĵo, sur loko de la marko, la papero iomete maldikiĝas. La akvomarko estas originale majstromarko, en kelkaj ŝtatoj ties uzo estis eĉ deviga.
Sur banknotoj, valorpaperoj
Ĝi estas tradicia protekta rimedo sur ili, hodiaŭ oni uzas la akvomarkon plej ofte en kombino kun aliaj protektiloj (ekz. metalfadeno, hologramo).
Sur poŝtmarkoj
La akvomarko aperis jam sur la unua poŝtmarko (Black Penny, 1840). La hungaraj poŝtmarkoj uzis akvomarkon inter 1881 kaj 1962.
Wœlfling-lès-Sarreguemines (stacidomo)
Wœlfling-lès-Sarreguemines estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Wœlfling-lès-Sarreguemines, en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Haguenau-Hargarten - Falck (159000).
Bogvatnet
Bogvatnet estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Rana kaj en la provinco Nordland. Supermara alteco estas 661 metroj, surfaca areo 3,21 kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume 12,59 kilometroj.
Komunumoj en distrikto Satu Mare
Geografio > Eŭropo > Rumanio > Transilvanio > Distrikto Satu Mare > Komunumoj en distrikto Satu Mare
Psitakosaŭro
Psitakosaŭro (Psittacosaurus; malnovagreka: "papaga lacerto") estas genro de psitakosaŭreda ceratopa dinosaŭro vivinta dum la frua kretaceo en regiono nun parto de Azio, antaŭ 130 ĝis 100 milionoj da jaroj. Ĝi estas aparte grava kiel la plej specio-riĉa dinosaŭra genro: oni trovis almenaŭ ok formortintajn speciojn el fosilioj trovitaj en diversaj regionoj de Ĉinio kaj Mongolio, kaj eble aldonajn speciojn de Tajlando kaj Rusio.
Ĉiuj psitakosaŭraj specioj estis du-piedaj herbovoruloj de la grandeco de gazelo; ili ĉiuj havis altan, potencan bekon sur la supra makzelo. Psitakosaŭroj estis tre fruaj ceratopoj kaj, kvankam ili evoluigis iujn trajtoj nur siaj, ili ankaŭ dividis multajn anatonomiajn trajtojn kun postaj ceratopoj kiel protoceratopo (Protoceratops) kaj triceratopo (Triceratops).
Psitakosaŭro ne estas tiel fama kiel ĝia prakuzo la triceratopo sed ĝi estas unu el la plej plene konata el la dinosaŭroj genroj. Oni kolektis fosiliojn de jam pli ol 150 unuopaj psitakosaŭroj, inter ili multajn plenajn skeletojn. Inter ili reprezentiĝas plej diversaj aĝoklasoj, de ĵus elkoviĝintoj ĝis plenkreskuloj, kio permesis plurajn detalajn studojn de la kreskorapideco kaj reprodukta biologio de la psitakosaŭroj.
Puentedura
Puentedura estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ĝi estas je 55 km de la ĉefurbo. Ĝi havas areon de 16,39 km² kun 120 enloĝantoj (2021).
La loknomo Puentedura estas etimologie komprenebla kiel Forta ponto.
Ĝi distas je 41 km de Burgoso, 15 km de Lerma kaj 7 km de Covarrubias. Menciindas estas la ponto separka super la rivero Arlanza, la ermitejo de la Virgulino de la Vojo, la preĝejo de Anunciación, la malnova urbodomo (konstruita en 1798), kaj la ermitejo de San Millán kun diversaj artaĵoj.
La municipa blazono prezentas bildon de Sankta Mikaelo.
Heh
Heh (Huh, Hah, Hauh, Huah, Hahuh) estas la dio de la nefinita spaco kaj la eterneco en la egipta mitologio. Li estis reprezentita kiel viro kaŭranta aŭ sidanta sur la ora simbolo, nub; ankaŭ kun ran-kapo. Ĉe siaj manoj li tenas du palmfoliojn kiuj simbolas la milionojn da jaroj je dezirinda vivo por la egiptoj.
Heh, ekde la Nova Egipta Imperio, estas la rezulto de miksiĝo de la egipta dioj, unu de Ogdoado de Hermopolo (asociiĝo de ok diaj entoj), kiuj lugas esencan rolon en la kosmologio de Hermopolo, kaj de alia dio, tiu de la nefinita tempo, tiu de la eterneco.
Heh, dio "de la eterneco" neniam estis konsiderata demiurgo. Kvankam lia origino estas nekonata, estas sciate ke la kreado de la eterneco okazis plurfoje, ĝis ok, atribuante ĝin al la praa Heh.
La ok Heh-oj "de la eterneco", pare grupigitaj, tenis la ĉielan volbon kaj ĉiu el ili, la "kolonoj de la ĉielo" protektis regionon de la ĉiela volbo. Per tiu ĉi funkcio je tenado de la ĉielo, Heh iĝis hipostazo de Ŝuo, kiel dio de la aero, kiu per siaj du brako levas la ĉielon (reprezentita de Nut) kaj disigias ĝin de la tero (reprezentita de Geb). La kvar paroj estas perceptataj kiel kvar ventoj; sed pro ia nekonata kialo, tiuj ĉi ventoj estas konsiderataj kiel negativaj, kiel estigitaj el la buŝo de Setho.
Heh estis kultata en la Suba Egiptio kaj en la oazo de Daĥlo. La faraono Amenemhat la 2-a, post militkampanjo entreprenita en la sudo, fondis urbon kiun li nomigis "Heh", pro la dio, apud la tria akvofalo de la rivero Nilo. Jarcenton poste ĝi estis plifirmigita de Sesostriso la 3-a.
Aranka Sugár
Aranka Schubert naskiĝis la  en Vác, ŝi mortis la  en Újpest.
Biografio
Aranka Sugár devenis el juda familio. Ŝi lernis en Budapeŝto, poste ŝi ricevis kantlecionojn private. Ŝi debutis en Hungara Teatro en Kassa en 1891. Iom poste ŝi kantis en Debrecen, en 1894 en Arad (urbo). Eksterlande ŝi kantis en Moskvo kaj Berlino, pli poste en aliaj hungaraj urboj. Ŝi apartenis ekzemple al teatraj kompanioj de Károly Fehér, András Leszkay, Lajos Pesti Ihász, Lajos Makó. Ŝi pensiuliĝis en 1916 kaj ŝi mortis pro kormalsano.
Ŝi edziniĝis en 1908.
Vitín (apartigilo)
Nomon Vitín havas pluraj setlejoj:
Kolut
Kolut, serbe Колут, hungare Küllőd, germane Kolluth estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Okcidenta Baĉka, en municipo de Sombor.
Situo
Kolut situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Sombor.
Historio
La unua mencio devenis el 1261 en formo Kollut. Antaŭ la turkoj estis tie abatejo kaj eta fortikaĵo. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1925 brikofarejo ekfunkciis. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Kolut 1710 da homoj, (serboj 1359 (80 %), jugoslavianoj 133 (8 %), kroatoj 128 (8 %), hungaroj 28 (2 %) kaj aliaj).
Trilanda punkto Hercegszántó-Kolut-Batina
Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando, poste nova limo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj aperis. Pro sendependiĝo de Kroatio alvenis la tria limo ĉe la Danubo. La tri komunumoj situas for de la simbola punkto.
Vitín
Vitín estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 14 kilometrojn nordoriente de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo estas el la jaro 1459.
Sinan
Koca Mi‘mār Sinān Āġā (osmanida turka: قوجو معمار سنان آغا) Arkitekt Sinani (albana lingvo), Mimar Sinan (Turka lingvo) (naskiĝis la /1490, mortis la ) aŭ la ) estis unu el la ĉefaj arkitektoj de la otomana Imperio (en turka: mimar) kaj konstru-inĝeniero por sultanoj Sulejmano la 1-a, Selim la 2-a, kaj Murad la 3-a. Li estis, dum kariero de kvindek jaroj, la desegnisto aŭ estro de ĉiuj ĉefaj konstruaĵoj en la Osmanida imperio. Pli ol tri cent konstruaĵoj estas atribuita al li, ekskluzive de liajn pliajn modestajn projektojn, kiel liaj Kurano-lernejoj (sibjan mektebs). Liaj disĉiploj poste dezajnos la konstruaĵojn de la moskeo de Sultano Ahmet en Istanbulo, Stari Most en Mostar, kaj helpos dezajni tiun de Taĝ-Mahalo en la Mogola Imperio.
La filo de masonisto, li ricevis teknikan edukadon kaj iĝis armea inĝeniero. Li ekstaris rapide tra la rangoj por iĝi unua oficiro kaj finfine janiĉara komandanto, kun la formala titolo de aga.. Li rafinis siajn arkitekturajn kaj inĝenieristikajn kapablojn dum kampanjo kun la janiĉaroj, iĝante eksperto ĉe konstruado de fortikaĵoj de ĉiuj specoj, same kiel armeaj infrastrukturaj projektoj, kiel ekzemple vojoj, pontoj kaj akveduktoj. Ĉirkaŭ la aĝo de kvindek, li estis nomumita kiel ĉefa reĝa arkitekto, uzante la teknikajn kapablojn kiujn li akiris en la armeo al la "kreado de bonaj religiaj konstruaĵoj" kaj civitaj strukturoj de ĉiuj specoj. Li restis en tiu posteno dum preskaŭ kvindek jaroj.
Engloj
Engloj estis malnovepoka okcidentĝermana tribo, kiu havis siajn devenajn sidejojn en la 1-a jarcento post Kristo sur teritorio de duoninsulo Jutlando de hodiaŭa Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio kaj sudorienta parto de Danio. Parto de engloj restis en la devenaj sidejoj, parto kontribuis al kreo de triba ligo de durinkoj, sed la plej signifaj fariĝis tiuj engloj, kiuj komune kun saksoj kaj pluaj okcidentĝermanaj triboj entreprenis al Britaj insuloj, subjugis la enlandan keltan loĝantaron kaj kreis en la 6-a kaj la 7-a jarcentoj la unuajn ŝtatajn formaciojn Mercian, Novan Umbrion kaj Orientan Anglion. Komence de la 9-a jarcento la engloj alianciĝis kun la saksoj por krei unuiĝintan ŝtaton, por kiu ili ekuzis la nomon Anglio (angle England) kaj sin mem anglosaksoj.
Sinan
Lia majstroverko estas la Moskeo de Selimo en Edirne, kvankam lia plej fama verko estas la Moskeo de Sulejmano en Istanbulo. Alia konata verko estas la Ponto Mehmed Paŝa Sokoloviĉ en Višegrad, en la oriento de Bosnio-Hercegovino kaj Monda heredaĵo de Unesko. Li gvidis ampleksan registaran sekcion kaj trejnis multajn asistantojn kiuj, en victurno, karakterizis sin, inkluzive de Sedefkar Mehmed Agha, arkitekto de la Blua moskeo. Li estas konsiderita la plej granda arkitekto de la klasika periodo de otomana arkitekturo, kaj estis komparita kun Mikelanĝelo, lia samtempulo en la Okcidento. Mikelanĝelo kaj liaj planoj por Baziliko de Sankta Petro en Romo estis konataj en Istanbulo, ekde Leonardo da Vinci kaj li estis invitita, en 1502 kaj 1505 respektive, fare de la Sublima Pordo por prilabori planojn por ponto superanta la oran kornon.
Fruaj jaroj kaj fono
Laŭ tiutempa biografiisto, Mustafa Sâi Çelebi, Sinan estis naskita en 1489 (ĉ. 1490 laŭ la Encyclopaedia Britannica, en 1491 laŭ la Vortaro de Islama Arkitekturo kaj iam inter 1494 kaj 1499, laŭ la turka profesoro kaj arkitekto Reha Günay) kun la nomo Jozefo. Li estis naskita ĉu kiel armena,   greka el Kapadokio,    albana,  aŭ kristana turko en urbeto nomita Agirnas proksime de la grandurbo Kayseri en Anatolio (kiel deklarite de sultano Selimo la 2-a). Unu argumento kiu havigas fidindecon al lia armena deveno estas dekreto de Selimo la 2-a datita de la 7a de Ramadano 981 (ĉ. 30a de decembro, 1573), kiu konsentas kun la peto farita de Sinan pardoni kaj esceptigi liajn parencojn de la ĝenerala ekzilo de la armena komunumo for de Kayseri ĝis la insulo Kipro. dum Godfrey Goodwin asertis, ke "post la konkero de Kipro en 1571, kiam Selimo decidis reloĝigi la insulon per translokigo de grekaj familioj el la Karaman beylik, Sinan intervenis favore de sia familio kaj atingis du ordonojn el la Sultano en konsilio esceptante ilin el ellandigo." Laŭ Herbert J. Muller li "ŝajnas estinti armena - kvankam estas preskaŭ krima delikto en Turkio hodiaŭ mencii tiun verŝajnecon." Lucy Der Manuelian de la Universitato Tufts indikas ke "li povas esti identigita kiel armena tra dokumento en la imperiaj arkivoj kaj alia indicaro."
La fakuloj kiuj eltenas la tezon de lia kapadokigreka deveno identigis lian patron kiel ŝtontajlisto kaj ĉarpentisto nome Ĥristos (en greka "Χρήστος"), komuna greka nomo. Certe ambaŭ gepatroj estis orientortodoksaj kristanoj, ĉar la otomanaj arkivoj de tiu epoko registris informaron nur pri la religio de la loĝantaro, dum la koncepto de etneco estis banala por la religio-bazita otomanasistemo Millet. Eble liaj orientortodoksaj kristanaj gepatroj estis de diferencaj etnaj devenoj, ĉar la areoj ĉe Ağırnas en Sanjako Kajserije (koresponda al la nuntempa Provinco Kayseri) ene de Karaman Eyalet de la Otomana Imperio havis grandan komunumojn kaj de grekoj kaj de armenoj dum la otomana periodo, kaj intergeedziĝoj estis oftaj.
Sinan (Jozefo) kreskis helpante sian patron en lia laboro, kaj antaŭ la tempo ke li estis konskriptita havintus bonan fonon en la praktikoj de konstrulaboro. Ekzistas tri mallongaj registroj en la biblioteko de la Palaco de Topkapi, diktita fare de Sinan al sia amiko Mustafa Sâi Çelebi. (Anonima Teksto; Arkitekturaj Majstroverkoj; Libro de Arkitekturo). En tiuj manuskriptoj, Sinan rivelas kelkajn detalojn de sia junaĝo kaj armea kariero. Lia patro estas menciita kiel "Abdülmennan."
Kariero
La laboro de Sinan povas esti dividita en tri periodojn: la unuaj jaroj (ĝis 1550); Trejnperiodo (ĝis 1570); Kaj lia glortempo (ĝis lia morto en 1588).
Militista kariero
En 1512, Sinan estis konskripciita en servo de la Otomana Imperio laŭ la sistemo de devŝirme por slavaj kristandevenuloj. Li estis sendita al Konstantinopolo por esti trejnita kiel oficiro de Janiĉaroj kaj konvertita al Islamo. Li estis tro aĝa por esti akceptita en la imperia Lernejo Enderun en la Palaco Topkapi kaj anstataŭe estis sendita al duaranga lernejo. Kelkaj registroj postulas, ke li eble servis al la Granda Veziro Pargalı İbrahim Paŝa kiel novico de la Lernejo Ibrahim Paŝa. Eble tie li ricevis la islaman nomon Sinan. Li dekomence lernis ĉarpentradon kaj matematikon, sed pro siaj intelektaj kvalitoj kaj ambicioj, li tuj lernis el ĉefaj arkitektoj kaj ektrejniĝis kiel arkitekto.
Dum la sekvaj ses jaroj, li trejniĝis ankaŭ kiel Janiĉara oficiro (acemioğlan). Li eble aliĝis al Selim la 1-a en sia lasta militkampanjo, nome Rodoso laŭ kelkaj fontoj, sed kiam nortis la Sultano, tiu projekto finiĝis. Du jarojn poste li atestis la konkeron de Belgrado. Kun la nova sultano, Sulejmano la 1-a, li ĉeestis kiel membro de la kavalerio en la Batalo de Mohács. Li estis promociita al rango de kapitano de la Reĝa Gvardio kaj poste ricevis komandon de la Infanteria Korpuso. Li poste ricevis postenon en Aŭstrio, kie li komandis la 62an korpuson de pafistoj. Li iĝis majstro de arkopafado, dum samtempe kiel arkitekto, lernis pri la malfortaj punktoj de strukturoj kiam ili forpafis ilin. En 1535 li partoprenis en la kampanjo de Bagdado kiel komanda oficiro de la Reĝa Gvardio. En 1537 li iris en ekspedicioj al Korfuo, Apulia kaj Moldavio.
Kiam Ĉelebi Lütfi Paŝa iĝis Granda Veziro en 1539, li nomumis Sinan, kiu jam estis servinta sub lia komando, por la posteno de Arkitekto de la Hjemo de Feliĉo. Tiu estis la starto de rimarkinda kariero. La posteno konsistis en la superrigardo de infrastruktura konstruado kaj la kontrolo de liverado ene de la Otomana Imperio. Li estis responsa ankaŭ por la desegnado kaj konstruado de publikaj vorkoj, kiel ŝoseoj, akvokonstruaĵoj kaj pontoj. Laŭlonge de la jaroj li transformis sian postenon en tiu de la Arkitekto de la Imperio, nome prilaborita registara departemento, kun pli grandaj povoj ol tiuj de sia superrigarda ministro. Li iĝis la estro de tuta korpuso de arkitektoj, kaj trejnis teamon de helpantoj, delegitoj kaj lernantoj.
Konstruado
Lia trejnado kiel armeinĝeniero havigis al Sinan praktikan alproksimiĝon al arkitekturo pli ol teorian. Sed same oni povus diri pri la grandaj okcidentaj renesancaj arkitektoj, kiel Brunelleschi kaj Michelangelo.
Resumo de la laboro de Sinan tra la jaroj montras, ke li establis 374 strukturojn, nome 94 grandajn moskeojn (ĵamaa), 52 malgrandajn moskeojn, 57 lernejojn (madrasa) nome madrasojn, 7 lernejojn por deklamistoj de Korano (darülkurra), 48 banejojn, 20 maŭzoleojn (türbe) 17 publikajn kuirejojn (imaret), 3 hospitalojn (darüşşifa), 35 registarajn palacojn (saraja), 10 ĥanojn (karavanserajojn), dek pontojn, ok tombojn, ok garbejojn kaj grenstokejojn kaj ses akveduktojn. Sinan tenis la postenon de ĉefa arkitekto de la palaco, kii signifis esti la superrigardanto de ĉiuj konstruvorkoj de la Otomana Imperio, dum preskaŭ 50 jaroj, kaj laboris kun granda teamo de helpantoj konsistanta el arkitektoj kaj mastrkonstruistoj.
La disvolviga kaj matura etapoj de la kariero de Sinan povas esti komprenitaj per tri ĉefaj verkoj. La unuaj du el tiuj estas en Istanbulo: nome la Moskeo Sehzade, kiun li nomis verko de metilernanta periodo kaj la Moskeo de Sulejmano, kiu estus la verko de lia kvalifika etapo. La Moskeo de Selimo en Edirne estus produkto de sia majstra etapo. Aliaj gravaj strukturoj estas la Moskeo de Rustem Paŝa kaj la Ponto Mehmed Paŝa Sokoloviĉ
Alia areo de arkitekturo en kiu Sinan produktis unikajn desegnojn estas liaj maŭzoleoj. La Maŭzoleo de Şehzade Mehmed elstaras pro siaj eksteraj ornamaĵoj kaj belkonstruita kupolo. La maŭzoleo de Rüstem Paşa estas tre alloga strukturo en klasika stilo. La maŭzoleo de Sulejmano la Granda estas interesa eksperimento, kun orlatera korpo kaj ebeneca kupolo. La maŭzoleo de Selim la 2-a havas kvadratan planon kaj estas unu el la plej belaj ekzemploj de turka maŭzolea arkitekturo. La maŭzoleo de la propra Sinan, kiu estas en la nordorienta parto de la Sulejmana komplekso aliflanke, estas tre ebeneca strukturo.
Sinan majstre kombinis arton kun funkciismo en la pontoj kiujn li konstruis. La plej granda el tiuj estas la preskaŭ 635 m longa ponto Büyükçekmece. Aliaj gravaj ekzemploj estas la ponto Ailivri, la Malnova Ponto de Svilengrad super la rivero Marica (en nuna suda Bulgario), la ponto Lüleburgaz (Sokullu Mehmet Paŝa) super la rivero Lüleburgaz, la ponto Sinanlı super la rivero Ergene kaj la Ponto Mehmed Paŝa Sokoloviĉ super la rivero Drina en Bosnio kaj Hercegovino.
Dum Sinan estis bontenanta kaj pliboniganta la sistemon de akvoliverado al Istanbulo, li konstruis arkakveduktjn en kelkaj lokoj ene de la urbo. La Arkaro Mağlova super la rivero Alibejo, kiu estas 257 m longa kaj 35 m alta, havas du striojn de arkoj, kaj estas unu el la plej bonkvalita ekzemploj siatipaj.
Dum siaj kvindek jaroj da funkciado, Sinan konstruis, kiel menciite, preskaŭ 500 strukturojn, proksimume 200 el kiuj daŭre ekzistas. Neniu alia arkitekto estas konata en ĉiuj tagoj de la Otomana Regno kiu postlasis tiom da strukturoj, kaj konsistigis sukceson kiel Sinan. Usona arkitekto Frank Lloyd Wright ofte diris, "Mi estas la dua plej bona arkitekto en la mondo, post Sinan." La turka registaro honoris sian memoron establante la Mimar Sinan Universitaton de Arto en Istanbulo.
Komencaj jaroj (ĝis mezo de 1550-aj jaroj): metilernado
Dum tiuj jaroj li pluigis la tradician modelon de otomana arkitekturo, sed laŭgrade li ekesploris aliajn eblojn, ĉar dum sia militkariero li estis havinta la oportunon studi la arkitekturajn monumentojn en la konkeritaj urboj de Eŭropo kaj Mezoriento.
Lia unua oportuno desegni gravan konstruaĵon estis la Ĥusruia Moskeo kaj ties duobla madraso en Alepo, Sirio. Ĝi estis konstruita en la vintro de 1536-1537 por lai ĉefkomandanto kaj guberniestro de Alepo inter du armekampanjoj. Ĝi estis urĝe konstruita kaj tio evidentiĝa en ĝia faradaspreco kaj simpla ornamado.
Lia unua grava komisio kiel reĝa arkitekto estis la konstruado de la Komplekso de la Sultano Haseki por la Hurem-Sultanino, edzino de la sultano, Sulejmano la Granda. Li devis sekvi la planojn skizitajn de siaj antaŭuloj. Sinan retenis la tradician aranĝon de la disponebla spaco sen fari plinovigojn. Tamen, ĝi estis jam pli bone konstruita ol la moskeo de Alepo kaj ĝi montras jam ian elegantecon. Tamen, ĝi suferis multajn restaŭradojn.
Oni atribuas al Sinan ankaŭ la konstruadon de defendoturon en Vlorë, suda Albanio, en 1537, tre simila al la fama Blanka Turo de Tesaloniko, same kiel la moskeon Muradia, dum la restado de Sulejmano la Granda en la urbo por preparado de ekspedicio kontraŭ Italio.
En 1541, li ekkonstruis la maŭzoleon (türbe) de la Granda Admiralo Hajredin Barbarosa. Ĝi staras sur la bordo de Beşiktaş en la eŭropa parto de Istanbul, sur la loko kie lia ŝiparo kutimis ariĝi. Kurioze, la admiralo ne estas tie entombigita, sed en sia türbe proksime al la Iskele moskeo. Tiu maŭzoleo ekde tiak estis akre neglektita.
La Sultanino Mihrimah, nura filino de Sulejmano kaj Hurem kaj edzino de la Granda Veziro Rüstem Paŝa faris al Sinan la komision konstrui moskeon kun madraso (lernejo), imareto (supkuirejo) kaj "sibjan" maktabo (Korana lernejo) en la distrikto Üsküdar de Istambulo. La imaret ne plu ekzistas. Tiu Iskele Moskeo (aŭ Jetty, aŭ moskeo de Sultanino Mihrimah) jam montras kelkajn ĉefmarkojn de la matura stilo de Sinan: nome spachava, altkupola desegno, sveltaj minaretoj, unukupola baldakeno, flankigita de tri duonkupoloj finigitaj en tri eksedroj kaj granda duobla portiko. La konstruados finiĝis en 1548. La konstruado de duobla portiko ne ekzistis dekomence en la otomana arkitekturo, sed ĝi markis tendencon por landaj moskeoj kaj precize por moskeoj de veziroj. Rüstem Paŝa kaj Mihrimah postulis ili poste en siaj tri moskeoj en Konstantinopolo kaj en la Rüstem Paŝa Moskeo en Tekirdağ. La interna portiko tradicie havas stalaktitajn kapitelojn dum la ekstera portiko havas kapitelojn kun blazonaj modeloj (baklava).
Kiam la sultano Sulejmano revenis el alia kampanjo en Balkanio, li ricevis la novaĵon ke lia filo Şehzade Mehmed estis mortinta estante nur 22-jaraĝa. Novembre 1543, ne longe post Sinan ekkonstruis la Iskele Moskeon, la sultano ordonis Sinan konstrui novan gravan moskeon kun aldona komplekso memore al sia preferita filo. Tiu Moskeo Sehzade estus pli granda kaj pli ambicia ol liaj antaŭe konstruitaj moskeoj. Historiistoj pri arkitekturo konsideras tiun moskeon kiel la unua majstroverko de Sinan. Obsedita de la koncepto de granda centra kupolo, Sinan turnis sin al la planoj de moskeoj kiel la Moskeo de Fatih Paŝa en Diyarbakır kaj la Moskeo de Piri Paŝa en Hasköy. Li eble vizitis ambaŭ moskeojn dum sia kalanjo en Persio. Sinan konstruis moskeon kun centra kupolo, tiam kun kvar egalaj duonkupoloj. Tiu superstrukturo estas subtenita per kvar amasaj, sed ankaŭ elegantaj, liberstaraj oklateraj stripilieroj kaj kvar aldonaj pilieroj en ĉiu flanka muro. En anguloj, sub tegmentonivelo, kvar turetoj utilas kiel stabiligaj ankriloj. Tiu kohera koncepto jam estas klare diferenca el la aldonemaj planoj de la tradicia otomana arkitekturo. Sedefkar Mehmed Agha poste kopios la koncepton de stripilieroj en sia moskeo de Sultano Ahmed (aŭ Blua Moskeo en klopodo malpezigi ĝian aspekton. Sinan, tamen, malakceptis tiun solvon en siaj postaj moskeoj.
Mezaj 1550-aj jaroj ĝis 1570: kvalifika etapo
Ĉirkaŭ 1550, Sulejmano la Granda estis en la pinto de sia povo. Konstruiginta moskeon por sia filo, li sentis, ke estis tempo por konstrui sian propran imperian moskeon, nome daŭran monumenton pli grandan ol ĉiuj aliaj, konstruota sur milde dekliva monteto dominanta ĉe la Ora Korno. Mono ne estis problemo, ĉar li estis akumulinta trezoro el militakiro de siaj kampanjoj en Eŭropo kaj Mezoriento. Li ordonis al Sinan konstrui moskeon, kiu estos nomita Moskeo de Sulejmano, ĉirkaŭita de "külliye", nome komplekso konsistanta el kvar lernejoj, supkuirejo, hospitalo, azilo, hamamo, karavanejo kaj gastejo por veturantoj (tabhane). Sinan, nune estre de enorma departemento kun granda nombro de helpantoj, finis tiun mirindan taskon en sep jaroj. Antaŭ "Süleymaniye", neniu moskeo estis konstruita kun duonkubaj tegmentoj. Li elprenis la ideon de la desegno de duonkubaj tegmentoj el Hagia Sofia. Pere de tiu monumenta atingo, Sinan ekaperis el anonimeco de siaj antaŭuloj. Sinan plej verŝajne konis la ideojn de la renesanca arkitekto Leone Battista Alberti (kiu siavice estis studinta De architectura de la romia arkitekto kaj inĝeniero Vitruvio), ĉar ankaŭ li estis interesata por konstrui la idealan preĝejon, reflektante harmonion tra la perfekteco de geometrio en arkitekturo. Sed, male al siaj okcidentaj kolegoj, Sinan estis pli interesata en simpligo ol en riĉigo. Li klopodis akiri la plej grandan volumon sub unusola centra kupolo. Tiu kupolo estas bazita sur cirklo, nome la perfekta geometria figuro reprezentanta, en abstrakta maniero, perfektan dion. Sinan uzis subtilajn geometriajn rilatojn, uzante multoblojn de du kalkulante la proporciojn de siaj konstruaĵoj. Tamen, poste, li uzis ankaŭ dividojn de tri aŭ proporciojn de du ĝis tri laborante la larĝon kaj la proporciojn de kupoloj, same kiel por la Moskeo de Sokollu Mehmed Paŝa en Kadırga.
Dum li estis tute okupita per la konstruado de Süleymaniye, Sinan kaj liaj subuloj skizis planojn kaj donis instrukciojn por multaj aliaj konstruaĵoj. Sinan konstruis moskeon por la Granda Veziro Pargalı İbrahim Paŝa kaj maŭzoleon (türbe) en Silivrikapı (Istambulo) en 1551.
La sekva Granda Veziro, nome Rüstem Paŝa faris al Sinan kelkajn pliajn komisiojn. En 1550 li konstruis grandan gastejon (han) en la Galata distrikto de Istanbulo. Ĉirkaŭ dek jarojn poste li konstruis alian han en Edirne, kaj inter 1544 kaj 1561 la Taṣ Han en Erzurum. Li desegnis karavanejon en Eregli kaj orlateran madrason en Istambulo.
Inter 1553 kaj 1555, Sinan konstruis la Moskeon Sinan Paŝa en Beşiktaş, pli malgranda versio de la Moskeo Üç Şerefeli ĉe Edirne, por la Granda Admiralo Sinan Paŝa. Tio pruvas denove, ke Sinan estis detale studinta la verkarojn de aliaj arkitektoj, speciale ekde li estis responsa por la bontenado de tiuj konstruaĵoj. Li kopiis la malnovajn formojn, kalibris la malfortecon de la konstruado kaj klopodis solvi tion per sia propra solvo. En 1554, Sinan uzis la formon de la moskeo Sinan Paŝa denove por la konstruado de la moskeo por la sekva Granda Veziro Kara Ahmet Paŝa en Istambulo, lia unua seslatera moskeo. Uzante seslateran planon, Sinan povis malgrandigi la flankajn kupolojn al duonkupoloj kaj instali ilin en la anguloj 45 gradojn ampleksaj. Klare, Sinan devis aprezi tiun formon, ekde li ripetis ĝin poste en moskeoj kiel la Moskeoj de Sokollu Mehmed Paŝa en Kadırga kaj de Atik Valide en Üsküdar.
En 1556, Sinan konstruis la Hamamon de Haseki Hürrem Sultan, anstataŭ la antikvan Banejon de Zeuksipo, kiu estas ankoraŭ stare apud Hagia Sofia. Tio iĝis unu el la plej belaj hamamoj iam konstruitaj. En 1559, li konstruis la madrason Cafer Ağa ĉe la antaŭkorto de Hagia Sofia. Samjare li ekkonstruis malgrandan moskeon por Iskender Paŝa en Kanlıka, trans Bosforo. Tiu estis unu el la multaj minoraj kaj rutinaj komisioj kiujn la oficejo de Sinan ricevis laŭlonge de la jaroj.
En 1561, kiam Rüstem Paŝa mortis, Sinan ekkonstruis la Moskeon de Rustem Paŝa, kiel memormonumento superrigardita de lia vidvino Mihrimah Sultan. Ĝi estas ĝuste ĉe Süleymaniye. Tiuokaze la centra formo estas oklatera, modelita laŭ la monaĥeja preĝejo de sanktuloj Serĝo kaj Bako, kun kvar malgrandaj duonkupoloj en la anguloj. Samjare, Sinan konstruis türbe por Rüstem Paŝa en la ĝardeno de Moskeo Sehzade, dekoraciita per la plej fajnaj azuleĥoj de Iznik. Mihrimah Sultan, duobligante sian riĉon post la morto de sia edzo, deziris moskeon de si mem. Sinan konstruis la Moskeon Mihrimah en Edirnekapı (Pordego de Edirne) por ŝi mem sur la plej alta de la sep montetoj de Istanbulo. Li starigis la moskeon sur volba platformo, pliigante ties montetan lokon. Estas iome da spekulativo pri la datoj; ĝis ĵuse oni supozis, ke temas pri inter 1540 kaj 1540, sed nune ĝenerale oni akceptas, ke inter 1562 kaj 1565. Sinan, okseda pri la grandeco, konstruis moskeon laŭ unu el sia plej imagaj desegnoj, uzante novajn subtensistemojn kaj flankajn spacojn por pliigi la areon disponeblan por fenestroj. Li konstruis centran kupolon 37 m altan kaj 20 m larĝan, subtenitan per pendentivoj, sur kvadrata bazo kun du flankaj koridoroj, el kiuj kun po tri kupoloj. Je ĉiu angulo de tiu kvadrato staras giganteca piliero, konektita kun enormaj arkoj kaj 15 grandaj fenestroj kaj kvar cirklaj fenestroj, kiuj inundas la internon per lumo. La stilo de tiu revolucia konstruaĵo estis tiom proksima al la Gotiko kiel la otomana strukturo permesis.
En 1566 Sinan kompletigis la Moskeon Banja Baŝi en Sofio, Bulgario, nuntempe la nura funkcianta moskeo en la urbo. Lia unua moskeo en Sofio estis konstruita en 1528; populare konata kiel Imaret Moskeo aŭ Nigra Moskeo pro la malhela koloro de sia konstruŝtono, ĝi estis damaĝita de tertremo kaj abandonita en la 19-a jarcento. En la 1560-aj jaroj li konstruis la Kirkcesme akvoliveran sistemon por Istanbulo. Ĝi estas konsiderata kiel majstroverko. Ĝi etendiĝas 55 km kaj inkludas 35 akveduktajn pontojn, 4 el kiuj elstaras pro sia alteco (ĝis 35m) same kiel pro sia longo (ĝis 700 m).
Inter 1560 kaj 1566 Sinan konstruis moskeon en Istanbulo por Zal Mahmud Paŝa sur monteto trans Ajvansaraj. Sinan certe ideigis la planojn kaj parte superrigardis la konstruadon, sed lasis la konstruadon de la minoraj areoj al malpli kompetentaj subuloj, ĉar Sinan kaj liaj plej kapablaj helpantoj estis okupitaj por la ekkonstruo de lia majstroverko, nome la Moskeo de Selimo en Edirne. Ekstere, la moskeo de Zal Mahmud Paŝa staras alte, kun sia orienta muro borita de kvar strioj de fenestroj. Tio havigas al la moskeon aspekton de palaco aŭ eĉ de loĝejaro. Interne, estas tri larĝaj galerioj kiuj faras, ke la interno aspektu pli fortika. La pezeco de tiu strukturo faras, ke la kupolo aspektu neatendite alteca. Tiuj koridoroj ŝajnas kiel antaŭklopoda eksperimento por la koridoroj de la Moskeo de Selimo en Edirne.
Periodo el 1570 ĝis sia morto: majstra etapo
En tiu fina etapo de sia vivo, Sinan klopodis krei unigitajn kaj sublime elegantajn internojn. Por atingi tion, li forigis ĉiujn el la nenecesaj helpospacoj trans la subtenantaj pilieroj de la centra kupolo. Tio povas esti vidata el la Moskeo Sokollu Mehmed Paŝa en Kadırga, Istanbulo (1571–1572) kaj en la Moskeo de Selimo en Edirne. En aliaj konstruaĵoj de sia fina periodo, Sinan eksperimentis pri spacaj kaj muraj traktadoj kiuj estis novaj en la klasika otomana arkitekturo.
Laŭ li mem el lia membiografio Tezkiretü'l-Bünyan, lia majstroverko estas la Moskeo de Selimo en Edirne. Liberigita el la malavantaĝoj de la tradicia otomana arkitekturo, tiu moskeo markas la pinton de la verkaro de Sinan kaj de la tuta klasika otomana arkitekturo. Dum ĝi estis konstruata, la diraĵo de la arkitekto "Vi neniam povas konstrui kupolon pli grandan ol la kupolo de Hagia Sofia kaj speciale kiel islamanoj" estis lia ĉefa instigo. Kiam ĝi estis kompletigita, Sinan postulis, ke ĝi havas la plej grandan kupolon en la mondo, lasante Hagia Sofia malantaŭe. Fakte, la alteco de la kupolo el la grundonivelo estis pli malalta kaj la diametro estis apenaŭ pli granda (0.5 metroj) ol la jarmila pli aĝa Hagia Sofia. Tamen, mezurita el sia bazo la kupolo de Selimo estas pli alta. Sinan estis pli ol 80 jarojn aĝa kiam la konstruaĵo estis finigita. En tiu moskeo li finfine realigis sian celon krei la plej bonan, komplete unigitan, kupolkovritan internon: nome venko de la spaco kiu dominas la internon. Li uzis tiun fojon oklateran centran kupolon (31.28 m larĝa kaj 42 m alta), subtenita de ok elefantinaj pilieroj el marmoro kaj granito. Al tiuj subteniloj mankas kapiteloj sed havas trumpojn aŭ konsolojn en sia pinto, konduke al optika efiko ke la arkoj ŝajnas elkreskiĝi integre el la pilieroj. Metante la flankajn koridorojn fore, li pliigis la tridimensian efikon. La tiom multaj fenestroj en la fonaj muroj inundas la internon per lumo. La abutmentaj duonkupoloj estas metitaj en la kvar kupoloj de la kvadrato sub la kupolo. La pezo kaj la internaj streĉitecoj estas kaŝitaj, produktante aeruman kaj elegantan efikon rare viditajn sub centra kupolo. La kvar minaretoj (83 m altaj) sur la anguloj de la preĝoĉambro estas la plej altaj en la islama mondo, kio starigas la vertikalan sintenon de tiu moskeo kiu jam estis dominanta la urbon.
Konkludo
En la komenco de sia kariero kiel arkitekto, Sinan devis fronti establitan, tradician kupolhavan arkitekturon. Lia trejnadi kiel armea inĝeniero kondukis lin alproksimiĝi al arkitekturo el praktika vidpunkt, anstataŭ el teoria perspektivo. Li ekeksperimentis per la desegnado kaj inĝenierado de unukupolaj kaj plurkupolaj strukturoj. Li klopodis atingi novan geometrian purecon, raciecon kaj spacan integrecon en siaj strukturoj kaj desegnoj de moskeoj. Tra ĉio tio, li montris sian kreivecon kaj sian deziron krei klaran, uniigitan spacon.
Li ekdisvolvis serion de variaĵoj en la kupoloj, ĉirkaŭante ilin diversmaniere per duonkupoloj, pilieroj, fonmuroj kaj diversaj serioj de koridoroj. Liaj kupoloj kaj arkoj estas kurbaj, sed li evitis kurbliniaajn elementojn en la cetero de sia desegno, transformante la cirklon de la kupolo en orlatera, seslatera aŭ oklatera sistemo. Li klopodis akiri racian harmonion inter la ekstera piramida kompono de duonkupoloj, kulminante en unusola sentambura kupolo, kaj la interna spaco en kiu tiu centra kupolo vertikale integras la spacon en unuigita tuto. Lia genio kuŝas sur la organizado de tiu spaco kaj sur la solvo de la streĉiĝoj kreitaj de la desegno. Li estis plinoviganto en la uzado de dekoracio kaj motivoj, mergante ilin en arkitekturaj formoj kiel tuto. Li substrekis la centron sub la centra kupolo inundante ĝin per lumo el la multaj fenestroj. Li enmetis siajn moskeojn en efika sistemo de komplekso (külliye), cele al plenumo de la necesoj de la komunumo kiel intelekta centro, komunuma centro kaj utila por la sociaj bezonoj kaj la bonfarto de la fido.
Kiam Sinan mortis, la klasika otomana arkitekturo estis atinginta sian pinton. Neniu sukcedanto estis tiom talenta ke povus plibonigi la desegnon de la Moskeo de Selimo kaj disvolvigi ĝin transe. Liaj studentoj retiriĝis al pli fruaj modeloj, kiel la Moskeo Sehzade. Inventemo vanuiĝis, kaj dekadenco etendiĝis.
Dublado
Dublado kutime signifas filmdubladon, nome la aldonon aŭ anstataŭigon de sono (kutime la voĉojn de originalaj aktoroj) en alian lingvon dum post-produktado de filmmaterialo, per egalaj aŭ similaj dialogoj.
La vorto dublado povas signifi:
Kvankam oni povas opinii utila la ideon havi du fakajn specifajn vortojn, oni ne povas taksi tiun vorton "ambigua" pro la fakto ke ambaŭkaze, temas pri anstataŭigo de aktoro, ĉu por la sono, ĉu por la bildo, fare de alia aktoro.
Historio
[[Dosiero:Dubbing films in Europe.png|eta|358x358ra|Ruĝo: Landoj kie oni kutime dublas ĉiujn aŭdvidaĵojn.
Bluo: Dublado nur uzata por por-infanaj aŭdvidaĵoj.
Flavo: En Rusio oni dublas precipe animaciaĵojn, se ne, oni uzas lektorojn. La situacio estas simila en Pollando, Ukrainio, Litovio...
Violkoloro: Landoj kiuj kelkafoje faras siajn proprajn versiojn, sed kutime uzas la version de aliaj landoj pro la lingva simileco.
Oranĝkoloro: Miksita "hazarda" sistemo (subtekstoj kaj dubladoj).
Helbluo: En Belgio oni uzas la francan dublaĵon aŭ subtekstojn, depende de la regiono. Kelkafoje oni ankaŭ produktas flandrajn dubladojn por animaciaĵoj.]] La silenta filmo estis internacia verko facile eksportebla. La alveno de la sonkino fine de la 1920-aj jaroj kreis lingvan baron kaj minacis fragmenti la kinematografian mondon. Krome, oni opiniis, ke la montrado de sonaj filmoj en fremdaj lingvoj prezentas minacon al la propraj lingvoj kaj kulturoj de kelkaj landoj.
Kelkaj eŭropaj landoj, precipe pro naciismaj kialoj, elektis dubladon kiel maniero plifortigi la nacian identecon. Benito Mussolini malpermesis la montradon de ĉiuj filmoj ne dublitaj en la italan, kaj kelkaj aliaj eŭropaj landoj ankaŭ enkondukis protektismajn rimedojn, kiel Francisco Franco en Hispanio. Male, Salazar malpermesis dubladon en Portugalio en la jaro 1948, kie nuntempe ĉiuj aŭdvidaĵoj (krom tiuj, kies publiko estas infanoj) estas subtekstigitaj.
Komence, la materialo per kiu oni laboris dum la registrado de voĉo estis fota materialo kaj ne cifereca, kaj la dublistoj estis radiaj kaj teatraj aktoroj, kompreneble ili ne estis spertaj pri tiel nova metodo.
Post semajnoj en kiuj la aktoroj devis enmemorigi la dialogojn de pluraj paĝoj de la scenaro, oni devis registri per mikrofono en studio, unu sceno post la alia. La registrado de ĉiu sceno devis esti farita sen halto, la aktoroj parolantaj unu post la alia, kvazaŭ teatraĵo. La eraro de unu el la aktoroj prezentis la perdon de tiu fota materialo, do devis rekomenciĝi la registrado de la sceno.
Lingva 'malegaleco'
Subtekstigo aŭ supratekstigo permesas ke la spektanto povas aŭdi ankoraŭ la originale parolatan lingvon en filmo aŭ serio, tiele helpante ankaŭ en la lernado de fremdaj lingvoj, kvankam subtekstoj ne funkcias en ĉiuj merkatoj, ekzemple ne kun la usona, germana, franca aŭ hispania filmpubliko. Subtekstigo povas esti ankaŭ preferata tekniko pro respekto al la aliaj lingvo kaj kulturo.
Nur kelkaj lingvoj superregas en la monda filmomerkato kaj ekonomie profitas el tio. Novaj elsendflukanaloj kiel Netflix, kiu pli kaj pli rete ofertas filmojn, ne emas oferti filmojn en aliaj lingvoj krom la angla (la unua escepto estas en 2020 kun la filmo Parasite el Sud-Koreio, kiu ricevis Oskar-premion), ĉar la spektantaro ne plu emas spekti fremdlingvajn filmojn aŭ seriojn se ili ne estas dublitaj, ekzemple How To Sell Drugs Online (Fast) aŭ La casa de papel. Same, aliaj similaj servoj estonte malpli emas preni riskojn kun filmoj en aliaj lingvoj krom la angla.
La plejmulto de la landoj en la mondo kun loka(j) lingvo(j) ne sufiĉe parolata(j) ne povas permesi al si multekostan filmdubladon (alivorte, ne estas sufiĉa merkato por ĝi), tio limigas ilin al nura subtektstigo aŭ eksterscena voĉo. Tamen, la plejmulto de ne-anglalingvaj landoj (en Eŭropo ĉefe Germanio, Francio, Hungario, Italio, Ĉeĥio kaj Hispanio) kun sufiĉe granda loĝantaro dublas ĉiujn eksterlandajn filmojn en sian nacian lingvon por kineja aŭ hejma distribuado. En tiuj landoj, homoj alkutimiĝas al dublitaj filmoj.
Lingva pedagogio kaj kritiko
Dublado estas pli sentema al cenzuro kaj manipulado ol subtekstigo ĉar la originala teksto fariĝas tute neatingebla por la spektanto. Per subtekstoj ĉiam ekzistas la ebleco aŭdi la originalan dialogon. Konataj ekzemploj de manipulita dublado estas la germanaj versioj de Casablanca (1942) kaj Notorious (1946), el kiuj oni forigis ĉiujn referencojn al la nazioj.
Esperantlingvaj dublaĵoj
Dum la longa vivo de la lingvo, iuj aŭdvidaĵoj estis dublitaj profesie al Esperanto, kelkaj kiel lernomaterialo kaj aliaj kiel amuzaĵo.
Jan Fethke reĝisoris la esperantan dubladon de Morgen beginnt das Leben (Morgaŭ ni komencos la vivon) en 1934. Malmulte oni scias pri tio, krom la fakto ke ĝi ŝajne estis projekciita en Stokholmo, dum la 26-a Universala Kongreso. Mefisto, gajninto de Oskar-premio, estis dublita al Esperanto en 1987. Mazi en Gondolando estis animacia serio kun la celo instrui lingvojn, ĝi estis dublita al Esperanto en 1986. La rusa 1986-a filmo Kin-Dza-Dza estis eldonita en Esperanto en la jaro 2005.
En la 1980-aj jaroj filmo "Eŭropa Komunumo" estis dublita al Esperanto fare de profesia tradukisto kaj esperantisto ĉe tiu instanco (Angelos Tsirimokos). Kopio sur VHS-kasedo estis transdonita en 2023 al la Internacia Esperantao-Arkivo (IEA).
En 2022 aperis la dokumenta filmo en la itala ("Pino - Vita accidentale di un anarchico") pri la vivo de Giuseppe Pinelli, de la itala reĝisorino Claudia Cipriani. La unua dublaĵo de la filmo okazis ĝuste en Esperanto ("Pino, hazarda vivo de anarkiisto")
Königsbrunn
Königsbrunn estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Augsburg kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Estudo do Esperanto - Divastigado de tutmonda lingvo en Brazilo
Estudo do Esperanto - Disvastigado de tutmonda lingvo en Brazilo estas eble la unua Esperanto-lernolibro en sudo de Brazilo eldonita de grava komerca presejo Globo de Porto Alegre. La libro havas 158 paĝojn. La aŭtoro, Viterbo de Carvalho, prezentiĝis sub plumnomo Kverko (traduko de lia familinomo, CARVALHO). La libro, malgraŭ kelkaj tipografiaj eraroj, estas bone farita.
La grafika aspekto de la libro estas sufiĉe bona; la libro estas bindita, kun la dorso el forta tolo kaj la kovriloj el forta kartono, sed la tipografia kompostado kaj la reviziado de la teksto prezentis multajn misojn kaj erarojn. Tio ege malhelpis la praktikan uzadon de la verko kaj certe tre ĉagrenis la aŭtoron.
La libro ege helpis la lernadon kaj disvastigadon de Esperanto en Suda Rio-Grando. Tiam, estis tre malfacile trovi didaktikajn ilojn por lernado de Esperanto en brazila internlando. La malmultaj libroj disponeblaj estis verkitaj en la franca lingvo.
Tohuvabohuo
Tohuvabohuo estas vorto (origine du hebreaj vortoj: תֹ֙הוּ֙ וָבֹ֔הוּ ), kiun la Londona Biblio tradukas (ĉe Genezo 1.2) per "senforma kaj dezerta". Ĝi priskribas la ĥaosan staton de la mondo antaŭ ol Dio kreis la ĉielajn firmamentojn por disteni la akvon de la ekstera kosmo, ktp. En eksterbibliaj kuntekstoj ĝi iom pli ĝenerale sinonimas al "absoluta ĥaoso", "sensenca senformeco" aŭ simile. La vorto estas ankaŭ la nomo de konata kanto originala en Esperanto, verkita de Nanne Kalma, kaj kantita de Kajto en KD samnoma.
Dolní Oldřichov
Dolní Oldřichov estas vilaĝo en Ĉeĥio, nun VIII-a parto de statuta urbo Děčín. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/13. Estas ĉi tie registritaj 153 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Děčín VIII-Dolní Oldřichov situas en katastra teritorio Horní Oldřichov kun areo 1,43 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1543.
Trinidado kaj Tobago
La Respubliko de Trinidado kaj Tobago (Republic of Trinidad and Tobago) estas nacio lokita en la suda Kariba Maro, apud la marbordo de Venezuelo. Ĝi estas arkipelaga ŝtato konsista el du ĉefaj insuloj, Trinidado kaj Tobabgo, kaj 21 pli malgrandaj insuloj, el kiuj la plej gravaj estas Chacachacre, Monos, Huevos, Gaspar Grande (aŭ Gasparee), Malgranda Tobago kaj St. Giles. La plej granda kaj plej loĝata insulo estas Trinidado, dum la insulo Tobago estas pli malgranda (303 kvadrataj kilometroj; proksimume 6 % de la tuta areo) kaj malpli multe loĝata (50 000 loĝantoj; 4 % de la loĝantaro).
Ĉefurbo Port-of-Spain (Haveno de Hispanio/Portospeno) estas iama kandidato por servi kiel estrejo de la Konstanta Sekretariejo de la Regiono de Libera Komerco de la Amerikoj.
Ekstera politiko
Trinidado kaj Tobago apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
Kulturo
Sokao (angle Soca) estas muzikstilo, kiu ekestis komence de la 1970-aj jaroj en Trinidado kaj Tobago el la muzika ĝenro kalipso kaj enfluoj el soŭlo, funko kaj barataj muzikinstrumentoj.
Kalipso estas stilo de afrik-karibia muziko kiu originiĝis en Trinidado kaj Tobago dum la komenco al mezo de la 19a jarcento kaj finfine disvastiĝis al la cetero de la Karibiaj Antiloj kaj Venezuelo meze de la 20a jarcento. Ties ritmoj povas esti datitaj el la Kaiso de Okcidenta Afriko kaj la alveno de francaj plantejistoj kaj iliaj sklavoj el la Francaj Antiloj en la 18a jarcento. Kalipso ricevis afrikajn kaj francajn influojn, kaj iĝis iel voĉo de la popolo. Ĝi estis karakterizita per forta ritmo kaj harmonikaj voĉoj, kaj estis plej ofte kantata en franca kreola kaj kondukita de kantorakontisto
Eksteraj ligiloj
ILGA
36226 Mackerras
36226 Mackerras estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).
Edgar Allan Poe. Legado de una tragedia
"Edgar Allan Poe. Legado de una tragedia" (Esperante: Edgar Allan Poe. Heredaĵo de tragedio) estas opera roko interpretata de 21 kantistoj kaj preskaŭ 50 muzikistoj el la plej gravaj rokaj grupoj de hispana lingvo. Tiu ĉi projekto estas direktata de Joaquín Padilla kaj Jacobo García (Kantisto kaj basgitaristo de la grupo Iguana Tango, respektive), temas fabele pri la turmentita vivo kaj verko de la usona verkisto Edgar Allan Poe. La kanzonoj de la albumo varias inter la ŝtonroko kaj metalroko, kaj ankaŭ havas etajn aldonaĵojn de potenca metalroko. Post du jaroj de forta laborado, la albumo estis eldonita la 16-a de decembro 2008, omaĝe al la dua jarcento de la naskiĝdatreveno de la verkisto. La albumo pretendas esti la unua parto de trilogio.
36226 Mackerras
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstralia, usondevena, dirigento Charles Mackerras (1925–2010), aŭtoritatulo pri Janáček kaj aliaj slavaj komponistoj, kiu ofte dirigentis la. Li estis ĉefa dirigento de la Simfonia Orkestro de la BBC kaj de la Ŝtata Operejo de Hamburgo, kaj li dirigentis la inaŭguran koncerton ĉe la Operejo de Sidnejo.
Edgar Allan Poe. Legado de una tragedia
Inter la aro da muzikistoj kiuj partoprenis de la projekto oni trovas 3 pianistojn, 21 kantistojn, 6 basgitaristojn kaj 12 gitaristojn kiuj registris la kanzonojn je 3 studioj. Inter ili partoprenis membroj de la grupoj Saratoga, Topo, Barón Rojo, Obús, Pielyhueso, Rata Blanca, Ebony Ark, Mägo de Oz kaj Dark Moor. Oni decidis ke Leo Jiménez (kantisto de Stravaganzza) estu la ĉefvoĉo.
La verko estas rakontita je du aktoj, “Crepúsculo” (Krepusko) kaj “Ocaso” (sunsubiro), la vivaj travivaĵoj de Poe (Liaj spertoj en la militistaro, lia frua edziniĝo kun sia kuzino, la morto de sia edzino pro la tuberkulozo, sia bohemia vivo kaj sia morto) kaj du el siaj plej famaj rakontoj: (La Puto kaj la Pendolo kaj La Korvo). La historio estas rakontita per malsamaj vidpunktoj, inklude antropomorfaj fikciuloj kiaj la tuberkulozo, la morto kaj la Poe-a talenteco. La verkisto estas reprezentita kiel speco de Faŭsto kiu vendas sian animon al la morto ŝanĝe de sia talento. Ĉiuj la kanzonaj tekstoj estas aprobitaj de The Edgar Allan Poe Society of Baltimore, ili ankaŭ donis dokumenton por fari la operan rokon. Sed kvankam la verko aludas al realaj faktoj, la verko estas fikcia kaj multaj aferoj estis adaptitaj libere, ekz,. la reenkarniĝo de Poe.