cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Majstro Gerhardo
Deveno
Ĉar en la nuntempa loko Reil ĉe mozelo ekzistis dum la mezepoko nobela familio "von Ryle", oni supozas, ke Majstro Gerardo devenus de ĉi tiu gento. Ekster Kolonjo vivis krom tio ekde 1173 la gento Schillinge de Ryle (Rile), el kiu kelkaj estis administrantoj de la ĉefepiskopo. Tiuj ĉi Schillinge de Ryle posedis urban domon kun kampara bieno, de kiu onidire ekzistas malnova desegnaĵo. Apude Majstro Gerardo ricevus vitejon en la regiono, en kiu pastre respondecis por de Ryle la abatopreĝejo Sankta Kuniberto. La tezo, ke tiu ĉi Gerardo de Ryle estas identa kun la katedralkonstrua Majstro Gerardo, tial ne estas tute esceptenda. Ankaŭ oni supozas lian kunlaboron je la ekesto de la katedralo de Altenberg. La kortego de Altenberg ĉe Johano-Strato jen ankaŭ allasas diskuton. Ĉu la gento de Ryle (Bornheim) tenis posedaĵon en Reil ĉe Mozelo, ĝis nun oni ne esploris.
Vivo
La vivo de Gerardo ĝis 1247 estas rekonstrueba preskaŭ nure per lia verkaro. Supozeble li laboris kiel konstruestro en norda Francujo, antaŭ ol la kolonja katedrala kapitulo vokis lin kiel konstruestro. La 25-an de marto 1247 oni decidis la novkonstruon de la katedralo de Kolonjo, la unuan fundamentan ŝtonon oni metis la 15-an de aŭgusto 1248. Unuafoje en 1257 Gerardo estis nomata, kiam la katedrala kapitulo translasis al li, la magistro gerardo lapicide rectori fabrice ipsius ecclesie, „pro liaj meritoj pri ĉi tiu preĝejo“ terpecon ĉe lia domo en Marcelo-Strato je hereda farmo, por konstrui sur ĝi grandan ŝtondomon. Hans Jürgen Rieckenberg identigas katedralkonstruestron Gerardo kun la katedrala kanoniko, en 1268 ankaŭ nomata magister operis (konstruestro) Gerardo, kaj supozas, ke Gerardo proksimume 1260 fariĝis katedrala kanoniko de Kolonjo.
Verkoj
Printempon de 1247 la katedralaj kanonikoj de Kolonjo decidis, anstataŭi la karolidan katedralon per nova, pli moderna katedralo. Dum Ĉieliro de Maria en 1248 ĉefepiskopo Konrado de Hochstaden solene metis la Unuan Fundamentŝtonon por la novkonstruaĵo.
Gerardo fariĝis la unua katedralkonstruestro. Li uzis traĥiton, vulkanŝtonon el la Siebengebirge. Li starigis la ĥorejon laŭ gotika stilo. De la katedralo de Amiens en norda Francujo, kiun Gerardo evidente konis bone, li transprenis la volboformon kaj la murstrukturon je altigita pureco.
Dum lia estrado la ĥorejo estus atinganta konstrualton da 13 ĝis 20 metroj. La katedralkonstrua metiejo vaste fariĝis modelo. Plej klare sin montras lia stilo je la absidokapelaro kaj la malnova sakristio.
Supozeble Gerardo ankaŭ kunkonstruis la abatopreĝejon je Altenberg, por kiu Grafo Adolfo de Berg en 1255 metis la Unuan Fundamentŝtonon. En 1256 Majstro Gerhard ankaŭ fasonis la gotikan ĥorejon de la katedralo de Mönchengladbach, kiun konsekris en 1275 Alberto la Granda.
Postefikoj
La konstruplano de Majstro Gerardo restis gvidlinio ankaŭ por la postaj katedralkonstruestroj. Dum la 19-a jarcento la ĥorejo validis kiel plej grava gotika konstruaĵo. La plukonstruo de la katedralo de Kolonjo en 1842 laŭiris la planojn de Gerardo.
Konstrua Majstro Gerardo eĉ fariĝis legenda figuro.
Mosro kontraŭ Godzilo
Mothra vs. Godzilla (Esperante: Mosro kontraŭ Godzilo, japane: モスラ対ゴジラ Mosura tai Gojira, angle: Mothra vs. Godzilla) estas japana sciencfikcia filmo de 1964 jaro. Ĝia reĝisoro estis Iŝiro Honda kaj scenaron skribis Ŝiniĉi Sekizaŭa. Ĝi estas la dua filmo pri Mosro kaj la kvara pri Godzilo. La usona premiero okazis kvar monatojn post la japana premiero kaj la filmo nomis Godzilla vs. The Thing (Esperante: Godzilo kontraŭ la Aĵo aŭ Godzilo kontraŭ Io).
Enhavo
Iĉiro Sakai (novaĵgazetisto), kaj Ĝunko Nakaniŝi (fotistino), faras fotojn por skribi artikolon pri damaĝo okazita de lastatempa tajfuno. En la maro, proksime de japana vilaĝo oni trovas grandegan ovon. La loĝantoj de la vilaĝo elprenas la ovon el la maro kaj vendas ĝin al Kumajama, kiu estas negocisto de la firmao Happy Enterprises. Li volas ŝanĝi la ovon en turisman allogaĵon anstataŭ studi science la ovon.
Kumajama renkontas kun la direktoro de lia firmao, Ĝiro Torahata. Dum ili estas parolantaj aperas la Ŝobiĝin, ĝemelaj feinoj kiuj adoras kaj protektas la ovon. La homoj pretendas kapti la feinojn, sed sensukcese. La Ŝobiĝin eskapas kaj renkontas kun Sakai, Ĝunko kaj la profesoro Miura (kiu volas studi la ovon). La feijnoj klarigas, ke la ovon aspektas al Mosro. Ili diras ankaŭ, ke el la ovo povas elkoviĝi larvo kiu povas destrui la vilaĝon kaj damaĝigi la popolon. La tri homoj decidas helpi al la feinoj.
Sakai, Ĝunko kaj la profesoro pretendas konvinki la negocistojn por ke li redonu la ovon al Mosro, sed ne atingas konvinki ilin. La Ŝobiĝin eliras el la vilaĝo kaj revenas al la insulo Infanto, el kie ili venis.
Neatendite, aperas Godzilo proksime la vilaĝo kaj kreas novan danĝeron por la loĝantaro. Godzilo komencas ataki. Sakai, Ĝunko kaj Miuro iras al la insulo Infano por peti helpon. Ili konvinkas al la popolo de la insulo por ke ĝi helpu ilin. Ĉiuj iras al Mosro kaj petas helpon al ĝi. Mosro akceptas helpi, sed samtempe estas tre malforta. Ĉiuj scias ke Mosro no revenos post la misio.
Intertempe, Godzilo detruas la hotelon en kie estas Torahata kaj Kumajama diskutanta pri mono. Poste Godzila iras al ovo. Mosro venas ĝustatempe por protekti ĝian ovon. Mosro batas per ciuj ĝiaj fortoj, sed Godzilo vundas ĝin grave. Mosro ne povas batadi. Ĝi revenas al ovo kaj kovras ĝin per ĝia flugilo, poste Mosro mortiĝas.
La armeo batadas kontraŭ Godzilo. Prentendas venki ĝin per tankoj kaj alttensiaj linioj, sed sensukcese. Subite, la ovo elkoviĝas. Eliras el ĝi du larvoj de Mosro. La larvoj sekvas Godzilon kaj atakas ĝin per silkaj tafoj kaj ĉirkaŭkovras morte.
Post la venko la du feinoj kaj la du larvoj de Mosro revenas al ĝia naskiĝinsulo.
Ricevo
Ĉi tiu filmo estas unu de la plej bonaj filmoj pri Godzilo laŭ TohoKingdom.com.
En la kina servo Rotten Tomatoes la filmo akiris la noton 90% (2016).
En la kina servo Internet Movie DataBase ĉi tiu filmo akiris la noton 6.5 (2016).
Civilizo de pentrita griza ceramiko
La Civilizo de pentrita griza ceramiko (PGC) estas kulturo de la Ferepoko en Hindio en la okcidento de la Ganga Ebenaĵo kaj en la valo de la rivero Gaggar-Hakra en la Hinda subkontinento, konvencie datata ĉirkaŭ 1200 ĝis 600–500 a.n.e., kvankam ĵusaj publikaĵoj sugestis gamon de 1500 ĝis 700 a.n.e.,  aŭ el 1300 ĝis 500–300 a.n.e.   Tiu kulturo estas posteula de la kulturoj de la Tombejo H kaj de la ceramiko ruĝ-nigra, ene de tiu sama mondoregiono, kaj samtempa kun la pluigo de la kulturo de la ceramiko ruĝ-nigra en la oriento de la Ganga Ebenaĵo kaj en Centra Hindio.
Karakterizita per stilo de fajna, griza ceramiko pentrita de nigraj geometriaj bildoj, la kulturo de PGC estas asocia kun setlejoj de vilaĝoj kaj de urboj, aldomigitaj ĉevaloj, ebur-laborado, kaj alveno de la metalurgio de fero. Ĝis 2014, pli ol 1 100 kuŝejoj de PGC estis malkovritaj. Kvankam plej el la kuŝejoj de PGC estis malgrandaj farmovilaĝoj, "kelkaj dekoj" da kuŝejoj de PGC estis aperintaj kiel relative grandaj setlejoj kiuj povas esti karakterizitaj kiel urboj; la plej granda el tiuj estis fortifikitaj per elfosejoj kaj digoj faritaj el amasigita tero kun lignaj palisoj, kvankam pli malgrandaj kaj pli simpla ol la prilaboritaj fortikaĵoj kiuj aperis en grandaj urboj post 600 a.n.e.
Al-Ŭatik la 1-a
Al-Ŭatik la 1-a (الواثق بالله) estis Abasida kalifo en Kairo, Egiptio, en la epoko de la Mamelukaj Sultanoj inter 1340 kaj 1341. Li sukcedis al Al-Mustakfi la 1-a kaj estis sukcedita de Al-Hakim la 2-a.
Civilizo de pentrita griza ceramiko
La kulturo de PGC probable korespondas al la mezo kaj fino de la Veda Civilizo, t.e., la Kuru-Panĉala regno, nome unua granda ŝtato en la Hinda subkontinento post la dekadenco de la Induso-civilizacio. La posta veda literaturo havigas amason de informaro pri la vivo kaj kulturo de tiu tempo. Ĝi estis sukcedita de la Norda Nigra Polurita Ceramiko el ĉirkaŭ 700-500 a.n.e., asocia kun la apero de grandaj mahaĝanapadaj ŝtatoj kaj de la Magada Imperio.
12365 Yoshitoki
12365 Yoshitoki estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana astronomo Takahashi Yoshitoki (japane : 高橋至時, 1764 – 1804), estro de la Nacia Astronomia Observatorio de Edo de 1795 ĝis 1804. Li ĉefe studis la kaj prilaboris novan metodon de kalkulo de la kalendaro "Kansei reki" kun Hazama Shigetomi.
Fajfnajtingalo
La Fajfnajtingalo, Luscinia sibilans, estas birdo el muŝkaptuledoj kiu apartenas al la genro Luscinia kune kun la Blugorĝulo kaj la aliaj najtingaloj. Ĝi estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed ĝi estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata muŝkaptuledo, (Muscicapidae). Ili, kaj similaj malgrandaj specioj, formas la grupon de la Saksikolenoj.
Ĝi estas migranta kaj insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en miksita arbaro de tajgo de nordorienta Azio kaj sude ĝis Mongolio, kaj vintrumas en Sudorienta Azio kaj suda Ĉinio. Estas tre rara vaganto en Eŭropo. La unua vidaĵo en Eŭropo okazis en Insulo Fair, Skotio en oktobro de 2004. Alia okazis en Pollando en januaro de 2006.
La nesto estas en arbo kaj la ino demetas 3-6 ovojn.
Ĝi estas birdo de subkreskaĵaro en arbaroj de koniferoj, surterema laŭ kutimaro kaj insektomanĝanta. Ĝi ofte suprenmovas sian voston.
La alvoko de la Fajfnajtingalo estas pepado aŭ trilado kvazaŭ de insekto aŭ soriko. Ĝi estas sufiĉe specifa kaj pro tio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie sibilans signifas precize fajfanta.
Hiiumaa
Hiiumaa (germane kaj svede Dagö, Ĥiuma) estas insulo en la Balta Maro, en okcidenta Estonio, norde de la insulo Saaremaa. Ĝin dividas de la kontinento la maro Väinameri kaj de la insulo Saaremaa la Soela-markolo. La areo de Hiiumaa estas 965 km2. Ĝia baza roko konsistas el kalkŝtono kaj mara sedimentaĵo.
La insulon posedis la ordeno de glavofratoj komence de la 13-a jarcento, poste la Germana Kavalira Ordeno ekde 1237. Ekde 1560 la insulo apartenis al Danio, de 1582 al Svedio, de 1721 al Rusio, de 1920 al Estonio (de 1940 ĝis 1991, la lando estis parto de la Sovetunio).
La insulon loĝas ĉirkaŭ 10 000 homoj, du trionoj el ili en la urbo Kärdla ĉe la norda marbordo. La plej gravaj ekonomiaj agadoj estas brutobredado, agrokulturado, fiŝado kaj fiŝprilaboro.
Cologno Monzese
Cologno Monzese - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Brugherio, Sesto San Giovanni, Cernusco sul Naviglio, Milano kaj Vimodrone.
Santomea bronznuka kolombo
La Santomea bronznuka kolombo aŭ Insula bronznuka kolombo (Columba malherbii) estas birdospecio de la familio de Kolombedoj, Columbidae, kiu estas loĝanta reproduktanta birdo en insulaj areoj de Afriko.
Teritorio kaj priskribo
Ĝi estas endemio de insuloj de la Golfo de Gvineo, nome en Anobono (Ekvatora Gvineo), Santomeo kaj Principeo (Santomeo kaj Principeo). Ties natura habitato estas Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas parto de la subgenro Turturoena kun la Orienta bronznuka kolombo (Columba delegorguei) kaj la Okcidenta bronznuka kolombo (Columba iriditorques). Tiu specio de birdoj estis priskribitaj de Jules kaj Edouard Verreaux en 1851.
Ĝi estas ĝenerale malhelgriza kolombo kun malhelblugrizaj flugiloj kaj verda irizeco en nuko. La subaj partoj estas iom rozkolorecaj. La kruroj estas ruĝaj.
Zujevka
Zujevka (ruse Зуевка) estas urbo en Kirova provinco en Rusio.
Fajrgorĝa parulio
La Fajrgorĝa parulio, Parula gutturalis, estas malgranda birdospecio de la familio de Paruliedoj kaj de ties tipa genro nome Parulioj kiuj estas malgrandaj birdoj kiuj havas flavajn, oranĝajn aŭ ruĝajn gorĝojn. Ĝi foje estas tamen lokata en la genro Vermivora.
Ekologio
La profunda tasforma nesto, ĉiam ŝirmita pere de epifitoj aŭ muskoj, estas konstruata malalte en arbo ĝis 21 cm aŭ en malalta terbordo. La ino demetas du blankajn ovojn inter marto kaj majo.
La Fajrgorĝa parulio manĝas raŭpojn, insektojn kaj araneojn plukitajn el la foliaro per akrapinta beko aktive kaj akrobate; foje elplukas berojn. Ĝi estas teritoria dum reproduktado, sed ili kuniĝas al manĝantaroj de insektovoraj birdoj dum aliaj epokoj. Same junuloj ariĝas. Dum pluva sezono estas aroj de ĝis 30 individuoj.
Zujevka
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 33214501.
Fajrgorĝa parulio
Aspekto
Plenkreskulo de Fajrgorĝa parulio estas 12 cm longa kaj pezas 10 g. Ĝi havas ardezgrizajn suprajn partojn, kun nigra koloro en supra dorso (tre rimarkinde), bridoj kaj ĉirkaŭokule. Ĝi havas vermiljonajn gorĝon kaj bruston kiuj kontrastas kun la blankeca al helgrizeca ventro. Tiu estas la plej karaktera eco kaj nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie gutturalis aludas al la gorĝo. Ambaŭ seksoj estas preskaŭ identaj, sed la nigra masko estas pli etenda ĉe la masklo. Junuloj estas pli brunaj supre, pli senkoloraj sube kaj havas nefortan sablokolorajn okulstrion kaj flugilstriojn.
Zujevka
La urbo estis fondita en jaro 1899.
Fajrgorĝa parulio
Aspekto
La alvoko de tiu parulio estas akra ĉit. La kanto estas zumanta pi pipipipi ŝŭaaaa.
Zujevka
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.
Fajrgorĝa parulio
Taksonomio
Ĵusaj genetikaj analizoj sugestas movi tiun specion al genro Vermivora (Lovette, I. J., kaj E. Bermingham, 2001).
Zujevka
La interurba telefona kodo estas 83337, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Santomea bronznuka kolombo
Konservado
Tiu specio estis klasita kiel Preskaŭ Minacata fare de la IUKN pro grava ĉaepremo, kiu eble pliiĝis. Kvankam la Santomea bronznuka kolombo povas uzi ankaŭ duarangajn arbarojn kaj iome degraditajn habitatojn, ili ankaŭ povas esti pli facile kaptataj en tiaj areoj ol en densa arbaro.
Valéria Berdál
Valéria Berdál, laŭ hungarlingve kutima nomordo Berdál Valéria estis hungara operkantisto (soprano), subreto. Valéria Berdál naskiĝis la  en Kőszeg, ŝi mortis la  en Szeged.
Biografio
Valéria Berdál akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1955. Ŝi kantadis operojn kaj operetojn en Nacia Teatro (Szeged) seninterrompe ĝis 1980. Ekde 1972 ŝi ankaŭ instruis en muzika lernejo en Szeged, poste ekde 1985 en muzikakademio de Szeged. Ŝi havis la instruan rangon docento. Ŝi instruis ekzemple operkantistojn Ilona Tokody kaj Ildikó Komlósi. Ŝi ricevis premiojn en 1971 kaj 1972, krome ŝi ricevis la titolon "eterna membro de Teatro Szeged".
Zujevka
En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1899).
En jaro 1959 la urbo havis 19,9 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 12,6 mil loĝantojn.
Flugiloj de Tatev
La telfero Flugiloj de Tatev situas en la regiono Sjuniko, 250 km sude de Erevano.
Totala vetura tempo de Halidzor-stacio al monaĥejo Tatev estas ĉirkaŭ 12 minutoj; multe pli mallonga vojaĝo ol la 40-minuta veturo laŭ la kruta serpentuma vojo, kiu sekvas la gorĝon de Vorotan. Flugante super la gorĝo, la aera telefera kabino atingas sian maksimuman altecon de 320 metroj. Kiam la unua kabino atingas la stacion Tatev, la dua alvenas al la stacidomo Halidzor. Post kiam la Flugiloj estas reŝargitaj, la movado rekomenciĝas en la kontraŭa direkto. Ĉiu kabino gastigas 30 pasaĝerojn kaj unu stevardo. La telfero povas gastigi ĉirkaŭ 240 pasaĝerojn hore. Potencaj kolonoj dividas la telferon en kvar sekciojn. La plej longa sekcio estas 2,7 km kaj superas la monaĥejan komplekson Tatev.
la Flugiloj de Tatev estas nekomerca projekto; la tuta profito de la projekto estas investita en la restarigo de la Monaĥejo Tatev kaj la disvolviĝo de la loka komunumo. La Tatev Revivliga Projekto implikis investon de pli ol 22 milionoj da usonaj dolaroj. 16 milionoj USD de ĉi tiu sumo estis uzata por la konstruado de la telfero; ĉirkaŭ 1 miliono da usonaj dolaroj por la konstruado de restoracio Tatevatun; ĉ. 1,5 milionoj por disvolvigi infrastrukturojn; kaj ĉirkaŭ $ 670,000 por la plibonigo de la reto.
Kirov
La gloso Kirov havas plurajn signifojn, inter aliaj:
La Chapelle (pariza metrostacio)
La Chapelle [la ʃapɛl] (La Kapelo) estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Parizo; ĝi situas sur Bulvardo de la Chapelle, inter la 10-a kaj 18-a arondismentoj de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita en 1903. Ĝi estas supertera. Longa interkonekta koridoro kunligas ĝin, ekde 1993, al la subgrunda parto de Gare du Nord.
La vilaĝo "La Chapelle" (ankaŭ nomita "La Chapelle Saint-Denis", pro ĝia aparteno al Abatejo de Saint-Denis) situis inter la vilaĝoj Montmartre kaj Belleville. Ĝi ŝuldas sian nomon al kapelo dediĉita al "Sainte Geneviève" (Sankta Genoveva). Ĝi estis aneksita de Parizo en 1860. La stacio estis konstruita sude de la malnova komunumo en la loko de bariero de La Chapelle.
Stadiono de Svisujo
Stadiono de Svisujo ( Stadion der Schweiz) estas granda stadiono por piedpilkado, glacihokeo  kaj aliaj sportaj ĝenroj kaj koncertoj en Berno, Svisujo. La oficiala nomo estas en franca lingvo: Stade de Suisse.
Édouard Verreaux
Jean Baptiste Édouard VERREAUX (16a de Septembro 1810 – 14a de Marto 1868) estis franca naturalisto, taksidermisto, kolektisto kaj komercisto. Botanikisto kaj ornitologo Jules Verreaux estis lia pli aĝa frato.
En 1830 Verreaux veturis al Suda Afriko por helpi sian fraton aranĝi grandan sendaĵon de specimenoj. Li revenis en 1832 antaŭ pluiri al Sumatro, Javo, Filipinoj kaj Hindoĉinio. En 1834 li ekkontrolis la negocon de la familio pri natura historio en Parizo.
Verreaux desegnis kaj konstruis la orientalisman taksidermian dioramon Leono atakanta dromedaron por la Pariza Ekspozicio de 1867, kie li ricevis oran medalon. Post la ekspozicio ĝi estis vendita al la Usona Muzeo de Natura Historio, kiu ekspoziciis ĝin en la Centennial Exposition de 1876. La Muzeo Carnegie de Natura Historio — la posedanto de la dioramo ekde 1898 — forigis ĝin el la ekspozicio en 2020, citante la mankon de la verko de kultura akurateco kaj pro la movado Black Lives Matter.
2517 Orma
2517 Orma estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 28-an de septembro 1968 de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Zubcov
Zubcov (ruse Зубцов) estas urbo en Tverja provinco en Rusio.
2517 Orma
Nomo
Ĝia nomo, "Orma", signifas Spuro en itala lingvo. Estas ankaŭ la anagramo de la nomo de la asteroido 1257 Móra.
Zubcov
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28218501.
La urbo estis fondita en jaro 1216.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.
La interurba telefona kodo estas 08262, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe rivero Volgo (Волга), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Vazuza (Вазуза).
En jaro 1959 la urbo havis 4,5 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 7,4 mil loĝantojn.
Šuja
Šuja (hungare Suja [ŝuja]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Šuja situas laŭ rojo el ĉefvojo Prievidza-Žilina. La lasta urbo troviĝas je 20 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la antaŭhistoriaj tempoj. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1393 en formo "Chya". En 1598 oni komputis tie 11 domojn. En 1784 304 vilaĝanoj (%9 familioj) loĝis en 45 domoj, en 1828 409 vilaĝanoj loĝis en 30 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Suja 346 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Žilina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Šuja 335 homoj, (333 slovakoj).
Cianogeno
Cianogeno aŭ C2N2 estas organika kombinaĵo de nitrogeno kaj karbono, senkolora, brulema, toksa gaso kun tranĉa odoro, uzata en sintezo de sennombraj kemiaj derivaĵoj. Cianogeno estas la anhidrido de la oksamido:
Cianogeno estis unue sintezita en jaro 1815 de la franca kemiisto Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850), kiu determinis ĝian empirikan formulon kaj nomis ĝin. La nomo cianogeno venas el la greka lingvo [κυανός (kyanos, blua)] kaj γεννάω (gennao, mi kreis), ĉar ciannidoj estis unue izolitaj de la sveda kemiisto Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) el la pigmento prusa bluo.
Ĉirkaŭ 1850, cianogena sapo estis uzita de fotografiistoj por forigi arĝentaj spuroj el iliaj manoj. Ĝi ricevis gravecon dum kreskado en la fabrikado de sterkoj en la fino de la 19-a jarcento kaj restis grava peraĵo en la produktado de aliaj derivaĵoj uzataj en agrikulturo. Ĝi uzatas kiel stabiligaĵo en la fabrikado de nitrocelulozo.
Kiel ĉiuj cianidoj, cianogena estas toksa kaj ĝi facile reduktiĝas al cianido, kio venenigas la enzimon konatan kiel citokromo c okzidazo-n.
6-a de majo
La 6-a de majo estas la 126-a tago de la jaro (la 127-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 239 tagoj restas.
77856 Noblitt
Nomo
Ĝia nomo honoras Niles Noblitt, anon de la estraro de la Instituto de Technologio Rose-Hulman kaj lojalan subtenanton de la Observatorio Oakley, elde kiu tiu asteroido estis malkovrita.
6-a de majo
Tagoj de semajno
La 6-a de majo estas (laŭ gregoria kalendaro):
Rajecké Teplice
Situo
La urbo situas en valo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Rajec-Žilina. La lasta troviĝas 12 km.
Historio
La unua mencio devenis el 1376 en formo Tapolcha. La nomo signifas, ke tiutempe estis tie varma akvo. Familio Thurzó komencis profiti el la banejo. La unua ŝtona banejo konstruiĝis en 1610. En 1899 la banloko ricevis fervojon. Dum la hungara erao la komunumo ne havis memstarecon, kiu estiĝis en 1920 dum la komenca erao de Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito gravaj bataloj okazis tie. La vilaĝo ricevis rangon banloka urbo en 1959. Inundo okazis en 1960. 5 fontoj po 1500 m-ojn profundaj kaj 38 gradaj donas la termalan akvon.
Gunero
Gunero aŭ Gunnera, estas la sola genro de la plantfamilio guneracoj (Gunneraceae) en la malgranda ordo guneraloj (Gunnerales). La planto ne estas parenca al ordinara rabarbo (Rheum rhabarbarum). Kelkaj specioj estas kultivataj kiel ornamplantoj en parkoj.
Priskribo
Gunnera-specioj estas plej ofte grandaj, multjaraj, herbaj plantoj. Ili formas rizomojn aŭ stolonojn kiel rezervorganojn. La rabarbosimilaj, longpetiolaj, simplaj folioj kreskas el la bazo. Apud specioj, kiuj havas foliojn de pluraj metroj, akzistas specioj, kiuj havas pli malgrandajn foliojn, Ezemple Gunnera albocarpa, novzelanda specio kun 1 ĝis 2 cm longaj folioj kaj Gunnera magellanica, sudamerika specio kun nur 5 ĝis 9cm longaj folioj.
En disbranĉitaj floraroj kreiĝas multaj floroj. En ĉiu duseksa floro ekzistas du ĝis malofte tri liberaj sepaloj, du liberaj petaloj, unu ĝis du stamenoj kaj du sinkarpaj karpeloj. La ovario estas hipogina.
Simbiozo kun cianobakterioj
Ĉiuj Gunnera-specioj vivas en simbiozo kun Cianobakterioj de la genro Nostoc, kiuj fiksas aernitrogenon. La planto profitas de la fiksita nitrogeno kaj la bakterioj de la asimilatoj. Gunero estas inter vaskulaj plantoj la sola genro kiu havas simbiozon kun cianobakterioj por nitrogeno-fiksado.
Disvastigo
Gunnera-specioj kreskas de la tropikoj ĝis la moderaj klimatoj en la suda hemisfero. Ili hejmas en la tuta suda Pacifika regiono, krome en Afriko kaj Madagaskaro. Ili troviĝas en la Nova Mondo kaj la Malnova Mondo. Sovaĝe kreskantaj plantoj troviĝas ankaŭ en sudokcidenta Irlando.
Sistematiko
La genron Gunnera priskribis en 1767 Carl von Linné en Systema Naturae, 12a eldono, 2, p. 587, 597 kaj ankaŭ en Mantissa Plantarum, 16, p. 121. La tipospecio estas Gunnera perpensa L.. La genronomo honoras la norvegan botanikiston Johan Ernst Gunnerus.
Al la genro gunero (Gunnera) apartenas 40 ĝis 50 specioj (elekto):
Utiligado
Pri unu specioj ekzistas raportoj pri medicina utiligado. Gunnera perpensa estas uzata en Sudafriko. El la radikoj oni ekstraktas rimedon kontraŭ psoriazo. La radikoj de tiu specio ankaŭ helpas sanigi vundojn. La senŝeligitaj junaj petioloj estas manĝataj de la loĝantoj de la Insulo Ĉiloeo. Krome oni uzas la radikojn por tani ledon kaj havigi nigran koloraĵon.
Gladotabulo
Gladotabulo estas longa, mallarĝa, tabulo kun kuseno-sufaco, por gladi vestaĵojn. Ili ofte havas klapkrurojn por esti pli facile stokita; kruroj kaj strukturo estas kutime fabrikata el aluminio aŭ el alia malpeza metalo aŭ alojo. La tabulo estas plej ofte kovrita el mola materialo kia tolo. Sur ĝi oni repaŝas la gladilon sur la vestaĵon.
Estas ankaŭ malgranda versio de ĉi-tiu tabulo; ĝi estas por manikoj de vestaĵoj kaj nomiĝas: maniko-tabulo.
Gunero
Bildoj
Gunnera manicata:
Eksteraj ligiloj
}}
Santa María Peñoles
Santa María Peñoles estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santa María Peñoles. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 426.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5508 indiĝenoj. El tiuj 4420 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4420 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Rajka
Rajka estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár. La germana loknomo estas Ragendorf.
Historio
Rezulte la kontraŭturkajn batalojn la vilaĝo senhomiĝis, germanoj refondis la vilaĝon. En 1721 la komunumo ricevis la rangon kampurbo, en 1897 grandvilaĝo. En 1946 la germanoj estis deportitaj al Germanio.
Trilanda punkto Rajka-Bratislavo-Deutsch Jahrndorf
En 1920 aldoniĝis al Aŭstrio koridoro el Hungario. La vilaĝo situis pli proksime al la limo. En 1945 Ĉeĥoslovakio postulis novajn landopartojn por Bratislavo ne esti ĉe la limo. De Aŭstrio (aŭ tiutempe Germanio) postulis nenion, kvankam Bratislavo najbaras ankaŭ kun Aŭstrio. Fine Ĉeĥoslovakio ricevis 3 hungarajn vilaĝojn, tiel Rajka troviĝis ĉe la landolimo al Ĉeĥoslovakio kaj iĝis trilanda punkto. Ekde 2008 la 3 landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas ie ajn senkontrole trapaseblaj.
NGC 2804
NGC 2804 (aliaj indikoj — IC 2455, UGC 4901, MCG 3-24-28, ZWG 91.47, PGC 26196) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nginx
Nginx estas TTT-servilo kun forta fokuso al alta konkurenco, rendimento kaj malalta memor-uzado. Ĝi povas ankaŭ agi kiel inversa prokurilo por HTTP, HTTPS, SMTP, POP3 kaj IMAP protokoloj, tiel kiel ŝarĝ-balancado kaj HTTP-kaŝmemoro.
Kreita de Igor Sysoev en 2002, Nginx funkcias per Unikso, Linux, BSD variantoj, Mac OS X, Solaris, AIX, HP-UX, kaj Microsoft Windows. Distribuita laŭ la kondiĉoj de permesiloj de BSD, Nginx estas senpaga kaj libera programaro.
Instalo en Vindoza komputilo (Windows 10)
Postuloj:
Lagoa Formosa
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono Patos de Minas (kiu signifas Anasoj de Minas-Ĝerajso). Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Nginx
Versio 1.13.4
Instalo:
Lagoa Formosa
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Konsilantaro Novaĵoj Blogo Radio
Nginx
Versio 1.13.4
Kontrolo:
Košecké Podhradie
Košecké Podhradie (hungare Kaszaváralja [kasavAralja]) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Nginx
Versio 1.18.0
Instalo:
Košecké Podhradie
Situo
Košecké Podhradie situas laŭ traira flankovojo. Ilava troviĝas je 7 km.
Nginx
Versio 1.18.0
Kontrolo:
Košecké Podhradie
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1397 en formo "Utraque Waralya", pri la fortikaĵo en 1312. Tiu konstruaĵo tiam apartenis al Mateo Csák. Ekde 1496 la vilaĝo disiĝis kaj formis "Grandan" kaj "Malgrandan" vilaĝojn. En 1672 la Habsburgoj okupis la fortikaĵon, poste tuj detruis ĝin. En 1784 loĝis en Kaszanagyváralja (=Granda) 466 vilaĝanoj (87 familioj) en 77 domoj, en 1828 800 vilaĝanoj en 113 domoj. En 1784 loĝis en Kaszakisváralja (=Malgranda) 397 vilaĝanoj (81 familioj) en 67 domoj, en 1828 321 vilaĝanoj en 45 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kaszanagyváralja 501 homoj, en Kaszakisváralja 411 (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Ilava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1975 la du vilaĝoj unuiĝis, pli frue en 1968 najbara vilaĝeto aliĝis. En 2001 vivis en Košecké Podhradie 1073 homoj, (1065 slovakoj).
Kereveoj
La kereveoj estas etno kun aparta lingvo loĝanta sur la insulo Ukerewe em la tanzania parto de Viktoria-lago. En 1987 la kereveoj estis taksitaj 100.000 homoj.
Konkordo (planlingvo)
Konkordo (Concorde aŭ Concordu) estas planlingvo, kreita de brito S. Flaherty-Hall en 1952. Estas iom skema projekto kun radikoj deformitaj kaj nenaturalisma aspekto.
Havlíčkova Borová
Havlíčkova Borová (antaŭe nur Borová, germane: Borau) estas kampurbo en Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Ĝi situas inter urboj Chotěboř kaj Přibyslav. Vivas ĉi tie. En la municipo troviĝas Monumento de Karel Havlíček Borovský, kiu ĉi tie en la jaro 1821 naskiĝis.
Konkordo (planlingvo)
Ni padro, qi zan in Cele, laodad zaf ti nom. Ti regne ven, ti vulzaf fad, en Munde tal in Cele.
Alia versio:
Sankasaoj
La sankasaoj estas etno kun aparta lingvo loĝanta en norda Tanzanio. En 1987 la sankasaoj estis taksitaj 4.670 homoj. La sankasaoj estas distingindaj de aliaj etnaj grupoj ofte nomataj doroboj.
Havlíčkova Borová
Historio
Ekde la 10-a de oktobro 2006 estis al la municipo redonita statuso de kampurbo.
Konkordo (planlingvo)
Ni Padro qi xan in Celé, laodad xaf ti nom. Ti regne ven, ti vulzaf fad, en Munde tal in Cele.
La projekto ricevis la bibliotekan klasifikon 419.4 “1957” de Biblioteko Butler.
Jungorodok (metrostacio en Samara)
Jungorodok (Юнгородок) estas fina stacio de la unua linio de la Metroo de Samara. Stacio situas najbare de la stacio  en Samara, sur teritorio de la elektrodepoto "Kirovskoe". "Jungorodok" estis malfermita la. Longo de la platformo estas 102 metroj. Jungorodok estas surtera stacio. Post konstruado de la stacio , "Jungorodok" estos fermita. Stacioj kun "" ĝis "Jungorodok" estas unua sektoro de la Samara metropoliteno.
Ifikleso
Ifikleso — (helene Ἰφικλῆς, latine Iphiclus) estis en la helena mitologio   filo de la Tirinsa reĝo Amfitriono kaj lia edzino Alkmeno.
Payerne
Payerne (malnova germanlingva nomo Peterlingen) estas urbo, komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 8,996 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Ifikleso
Li estis la duonfrato de la plej granda heroo de la helenaj mitoj Heraklo, kies patro estis la plej alta dio Zeŭso. Li persvadis Alkmenon preninte sur sin fiziognomion de ŝia edzo. Ifikleso estis unu el partoprenantoj de ĉaso de la Kalidona Apro.
Payerne
Geografio
Payerne situas en la ebenaĵo de la rivero Brojo, kiu en kanalo trafluas la urbon, proksimume 20 kilometrojn orientsudoriente de la urbo Friburgo. La komunumo konistas el la urbo Payerne kaj la vilaĝetoj Corges (sur alteco de 550 m s.m. sur monteto oriente de la valo de Brojo), Etrabloz (sur alteco de 495 m s.m. en la vasta valkaldrono de la rojo Bileyre), Vers-chez-Perrin (sur alteco de 522 m s.m. oriente de la arbaro de Boulex), Vers-chez-Savary (sur alteco de 554 m m s.m.) ĉe la piedo de la monteto Motélon sube de la ravino Creux de Nervaux okcidente de la arbaro Girard), kaj Les Invuardes ( sur alteco de 510 m m s.m. sur monteto sudoriente de la urbo), kaj multnombraj izolitaj bienoj.
Ifikleso
Ifikleso havis tri filojn, du pli aĝajn mortigis al li Heraklo, kiam diino Hera sendis al li frenezecon. La plej juna filo Iolao pli malfrue fariĝis Herakla amiko kaj ankaŭ edzo de la unua Herakla edzino Megaro. Li helpis al Heraklo plenumi la duan taskon en batalo kontraŭ lerna Hidro.
Payerne
Najbaraj komunumoj
La komunumo Payerne limas en nordo al Grandcour, en nordoriento al Corcelles-près-Payerne, en oriento al Montagny (FR), en sudsudoriento al Torny (FR), en sudo al Trey, en sudsudokcidento al Fétigny (FR), en sudokcidento al Cugy (FR), en okcidento al Bussy (FR), en nordokcidento al Morens, kaj en nordnordokcidento al Rueyres-les-Prés.
Trafiko
Payerne estas loka trafiknodo apud la kantona ĉefvojo n-ro 1. Tra la komunumo kondukas la svisa aŭtovojo A1, al kiu ĝi havas propran alveturejon. La stacidomo de estas rapidtrajna haltejo de la grava linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Berno al Laŭzano. Al Payerne kondukas ankaŭ trajnlinioj de Bulle kaj de Yverdon-les-Bains kaj diversaj poŝtaŭto kaj buslinioj.
Armea Flughaveno
En Payerne situas grava flughaveno kaj aerbazo de la Svisa Armeo. Sur la flughaveno de Payerne okazis jam plurfoje grandaj internaciaj armeflugspektakloj, venontfoje en la jaro 2014. Sur la flughaveno situas ankaŭ armeaviadila muzeo. Sur la flughaveno de Payerne Bertrand Piccard konstruis sian unuan sunenrgian aviadilon Solar impulse.
Historio
La unua dokumenta mencio de Payerne datiĝas el la jaro 961 kiam estis menciita la preĝejo per la vorgoj ecclesie sancte Marie Paterniacensis. La setlejo en Payerne estiĝis en la 3-a jarcento post Kristo, kiam la influhava romia civitano Publius Garcius Paternus tie kreis bienon. La preĝejo estis laŭ la legendo konstruita en la jaro 587. En la jaro 1033 en la abatejo de Payerne estis kronigita la reĝo Konrado la 2-a de Burgonjo. Kiam en la jaro 1536 la urba ŝtato Berno konkeris Vaŭdon, la iama reĝa urbo Payerne ricevis de Berno privilegian statuson. La urbestro de Payerne estis elektita civitano de Payerno kaj ne vokto de Berno. Post la Helveta Revolucio de 1798 Payerne estis dum mallonga tempo ĉefurbo de la Kantono Sarino kaj Brojo. Kiam tiu funkcio estis atribuita al la urbo Friburgo, la civitanoj de Payerne postulis atribuon al Kantono Vaŭdo, kio estis decidita en la jaro 1802. La historia urbomuro estis malkonstruita en la jaro 1830.
Dole
Dole [dol], en esperanto Dolo, estas franca komunumo lokita en la departemento Jura kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras unu arondismenton. Ĝi havas proksimume 25 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas dolois [dolŭa'] (Dolanoj). Dolo estas la plej granda urbo de la departemento, kvankam ĝi ne estas la prefektejo.
Demografio
etendiĝas sur kaj havis  loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po 0 homoj kilometre alt du.
Historio
En 1423, la duko Filipo la 3-a fondis en Dolo universitaton por Burgonjo kaj Franĉ-Konteo.
Achtkarspelen
Achtkarspelen estas municipo en la orienta parto de la provinco Frislando (Nederlando). La municipo havas loĝantojn je la  sur areo de.
Dole
Historio
En 1474, la duko Karlo la brava difinis la rolon de parlamento kiu kunsidis alternative en Bono kaj Dolo por juĝadoj en Burgonjo kaj Franĉ-konteo kaj iĝis sendependa de la parlamento de Parizo.
Fine de februaro 1477, kiam Marie la filino de la forpasinta Karlo la brava komprenis, ke la reĝo Ludoviko la 11-a perfidis ŝin, ŝi ribelis kaj poste la urbo Dolo estis sieĝita de La Trémoille (la sinjoro de Craon la franca guberniestro de Burgonjo) sed vane. En 1479 la franca armeo revenis denove kaj detruis la urbon.
En 1593 Dole denove iĝis espana.
En 1636, la princo Henri la 2a de Bourbon-Condé klopodis vane preni la urbon, kiu rezistis dum 80 tagoj. Finfine la urbo estis liberigita de la duko Karolo la 4-a.
...
En 1674, la reĝo Ludoviko la 14-a kun Vauban prenis la urbon definive.
Vivis en Dole
Dolo estas la urbo, kie Marcel Aymé estis gimnaziano. La politikistino Dominique Voynet aktivis en tiu urbo kaj estis elektita de ĝi kiel deputitino de la 10-an de julio 2001 ĝis la 16-an de junio 2002.
Izmény
Izmény [izmEnj] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Bonyhád.
Dole
Vidindaĵoj
La heredaĵo de Dolo konsistas el stratetoj, tipaj de la malnova kvartalo, kun domoj datiĝanta ekde la 15-a ĝis la 18-a jarcentoj ĉirkaŭ la Kolegiejo Notre-Dame. Ekzistas multaj rimarkindaj ŝtuparoj, kaj bela kvartalo nomita Petite Venise ("Eta Veneco").
Izmény
Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Bonyhád troviĝas 11, Dombóvár 27, Szekszárd 28 km-ojn for.
Dole
Partneraj urboj
Ĝemelprojekto estas antaŭsubskribita kun Chaohu en Ĉinio, la 20-an de majo 1999.
Esperanto
- Jura-Esperanto partoprenis en la loka Socia Forumo printempe 2012 kaj 2014.
- Post interkonsento inter la kulturoteko "Albert Camus" en Dole kaj Jura-Esperanto kiuj rendevuis en Nacia Esperanto-Muzeo (Gray) aŭtune 2012, Jura-Esperanto kunlaboris kun la skipo de la kulturoteko por sukcesigi la prelegon kadre de Communauté d'agglomération du Grand Dole. Venis pli ol 20 personoj. kaj Philippe Gindre kaj Balbina Serrano malkovrigas esperanton al infanoj.
Jura-Esperanto translokigis sian sidejon al la kulturoteko, kaj organizas kursojn de esperanto ekde oktobro 2013.
Izmény
Historio
Onidire la vilaĝnomo ricevis la nomon pri turka militestro (?) Izmir, kiu tie faris tendaron. Germanoj fondis la vilaĝon post la turka erao. Iliaj posteuloj estis deportitaj post la 2-a mondmilito, dume rifuĝintaj hungaroj alvenis.
Vilaĝservoj estas infanĝardeno, gastejo Carolina kaj migra poŝto.
Kansasurba ĵazo
Kansasurba ĵazo estas nomo de muzika stilo de ĵazo kiu ekestis en la usona urbo Kansasurbo (Misurio), kaj floris en la jardeko de 1930. Ĝi famiĝis unue per la orkestro de Bennie Moten, kaj ĝin reprezentis interalie la muziko de la bandoj de Jay McShann kaj Count Basie.
Dum tiu mallonga tempospaco de 1926–1938, ĝin karakterizis ludmaniero de svingo, nomata stomp [piedbato, piedbatado]. Ĉi tiuj svingorkestroj ludis pli sekan sonon kaj pli firme piedbatecan kaj danceblan stilon ol la bandoj de la usonaj ŝatoj ĉe la orienta marbordo. Plejparte la pecoj utiligis simplajn ripetfrazojn kaj parkerajn aranĝojn. La svingo kaj la bibopo transprenis muzikajn ideojn de ĉi tiu stilo. Ĝi orientiĝis je bluso kaj estis ritmoplena. Orelfrapis la ripetaj akordsinsekvoj kaj la insistaj ripetfrazoj de la blovistoj.
Precipe Count Basie diskonigis la kansasurban ĵazon transregione en Usono kaj baldaŭ poste tutmonde. Sur la simpla blusfundamento de ĉi tiu stilo Julia Lee kaj aliaj muzikistoj frue povis kontribui al ritmenbluso.
Urbenmigrado kaj urba bluso
Proksimume komence de la 1920-aj jaroj kelkaj faktoj estis gravaj por la aparta elformado de ĵazo en Kansasurbo : La kampara loĝantaro pli kaj pli migradis urben, kio estis tipa ankaŭ por Ĉikago aŭ Detrojto; la kampara bluso, kiun ili kunportis, ŝanĝiĝis. Ĝi okupiĝis pri urbaj temoj kaj ligiĝis kun la muziko de la urboj, ekzemple ragtimo-paŝo. Ragtimo estis ankoraŭ populara en Kansasurbo (ekzemple Kater Street Rag, 1925), ankaŭ la frua ĵazo. Instrumentistoj kaj kantistoj okupiĝis pri siaj reciprokaj stilrimedoj je ja utilo de ambaŭ. La ragtimo-paŝo transprenis kantajn frazigojn. Ĉiu ĵazstilo estis aŭdebla en Kansasurbo. Tie okazis interŝanĝo inter primitiva, kruda kaj pura bluso kaj ragtimo-paŝpiano.
La bluskantisto ne nur memorigis la publikon nostalgie pri „la bonaj pasintaj (kamparaj) tempoj“, sed devis okupiĝi pri la moderna, aktuala esprimo de la homoj kaj iliaj sintenoj al la urbo. Unue la ragtimpianistoj komencis akompani bluskantistojn, kio larĝigis ilian stilon, ĉar ili devis adapti sin al ili kaj orientiĝi al kantado. Ofte la kantistoj tamen havis ritman koncepton, kiu ne konvenis kun tiu de siaj akompanantoj; ĉio ĉi tamen ne malhelpis al la du kune muziki kaj sonregistri.
La ekestanta urbana bluso esprimis urbanan vivon, industriigon, dancmuzikon, festomuzikon kaj personan distradon. La muziko pluevoluis kaj defiis al komunaj aktivecoj kun socia funkcio. La origina sono de bluso ofte konserviĝis kaj eniris la novajn stilojn. En Kansasurbo la instrumenta bluso transformiĝis en orkestran stilon, kiu transprenis blusajn ripetfrazojn, breĉojn kaj aliajn inventaĵojn, kiujn evoluigis pianistoj kiel Mary Lou Williams, Benny Moten, Count Basie, Pete Johnson kaj Jay McShann el bugio, aliaj blusostiloj, ragtimo-paŝo kaj el la ekĝerma svingostilo, kaj kiu en la sekaj jaroj ekhavis egan influon.
Surloke en Kansasurbo estis muzikgrupoj, konsistantaj el inter 8 kaj 10 personoj kaj nomiĝantaj okopa bando, dekopa bando ktp.. Jam antaŭ la ekesto de ĵazo el la armebandoj eliĝis grandformataj nigrusonaj koncertbandoj, kiuj distris Kansasurbon per miksita programo: Klasika koncertmuziko, marŝoj, popularaĵoj, plantejokantoj kaj spiritkantoj. Unu el iliaj instruistoj, Major N. Clark Smith, edukis ĉi tiujn grupojn per soldata dresado pri fundamenta muzikteorio kaj prezentopraktiko, kaj alia instruisto, profesoro Charles T. Watts, fondis privatan muziklernejon, kie li instruis lernantojn. Ekzistis asocio fondita en 1917 nome Musicians’ Protective Union, Local No. 627 (mallonge Musicians Local No. 627) kun ĝia longjara renoma estro, prezidanto William Shaw. Musicians Local devigis la membrojn al partopreno de la ĉiujaraj paradoj, realigis minimumajn salajrojn kaj iaspecan kolektivan laborkontrakton por membroj kaj transprenis tiel sindikatajn taskojn dum tempo, kiam nigrusonanoj ofte estis ekskluzivitaj el sindikatoj.
Dum la Granda Depresio, kun la alkohol-malpermeso, kun la sopiro pri dolĉaĉa muziko je kostoj de bluso kaj politiko de Nova Interkonsento, la populareco de la nova ĵazmuziko metis novajn esperplenajn markojn en Kansasurbo kaj en partoj de sudokcidenta usono. Dum kiam tutlande fermiĝis la flustrotrinkejoj kaj tabuldrinkejoj, la bluso restis plue ŝatata en Kansasurbo kaj en la usona sudokcidento.
La ekonomio de Kansasurbo
Kansasurbo en la federacia ŝtato Misurio estis komerca centro kaj riĉa urbo. Ekde 1911 ĝis 1938 la abstine vivanta, sed korupta negocisto kaj politikisto Tom Pendergast estis direktodona. Li kontrolis la alkoholkontrabandon kaj la noktklubejojn same kiel urbajn instituciojn kiel la polico. Sian propran cementfabrikon li uzis por ege subvenciita „socia“ programo de laborhavigo kaj multon gajnis per tiu. Ankaŭ li firme direktis sian propran partion (Demokratoj) en la kantono Jackson. La registaro stirata de li estis sociala, kvankam pro balotaj kialoj, kaj finfine forglitis en krimecon.
Ĉiutage centoj da komercistoj de terkultivaj produktoj serĉis post la komerco en Kansasurbo amuzon, kiu estis ofertata ankaŭ en la nigrula kvartalo je stratangulo 18-a kaj Vine. En la kvartalo ĉirkaŭ la 18-a kaj Vine-Stratoj kaj en la 12-an strato troviĝis la plej multaj klubejoj kaj teatrejoj. Tiu formis por la kultura vivo kompletan vivkapablan unuon, simile al Basin Street en Nov-Orleano aŭ la 52-a Strato en bibopa Novjorko. Kansasurbo tiutempe havis duonan milionon da loĝantoj, el tiuj 10 ĝis 15 % nigruloj. En 1939 Pendergast estis malliberigita pro imposta defraŭdado. Ĉi tiu monsumo laŭ Arrigo Polillo ne egalis al la fakte impostenda sumo, kiu povus esti pli alta, ĉar jam liaj laŭleĝaj negocoj alportis miliardenspezojn. Pendergast ankaŭ ekrilatis kun la loka mafio, Johnny Lazia. Eĉ pri balotfraŭdo oni kulpigis lin.
Digno
Digno laŭ PIV estas
En parola lingvaĵo digno estas laŭ ankoraŭ iom pli vasta difino
Kansasurba ĵazo
La ekonomio de Kansasurbo
Kiel la plej bonaj klubejoj validis Sunset kaj Subway Club, kiujn ambaŭ direktis nigrulo Piney Brown, kiu ŝatis bonajn ĵazmuzikistojn. Reno nomiĝis la plej grava klubejo; ĝi havis malgrandan galerion, de sur kiu oni bone povis aŭdi la bandon kaj senpage enspiri la mariĥuanon de la senĝene fumantaj muzikistoj. Reno Club estis subdividita kaj separis la dancaeron, la drinkejon kaj la restoracion, kiu ekzistis por blankulaj kaj nigrulaj vizitantoj. El Reno Club oni disradiis radioelsendojn, okazis spontankoncertoj. La bandoj de Moten, McShann kaj Dee Stuart aŭ Basie tie estis dungitaj. La klubejo estis fermita fine de 1938 pro impostfraŭdo.
Digno
Kiu en difinita socio konsideriĝas digna kaj kio nedigna, ne estas ĝenerale difinebla kaj ankaŭ ne konstanta, sed kiel ĉiuj konceptoj pri sociaj valoroj ŝanĝiĝadas.
Kansasurba ĵazo
La ekonomio de Kansasurbo
La bandoj el Kansasurbo en resta Usono komence estis nekonataj, ĉar la sondisko-industrio malofte sendis moveblajn registrotrupojn suden kaj al Kansasurbo. Nur la Bennie Moten Orchestra estis konata transregione. Je la fruaj sonregistraĵoj de Moten oni povas aŭdi la fortan blustradicion (ekzemple Crawdad Blues, Tulsa Blues) de Kansasurbo. Kvankam li sukcesis per sia stilo en Novjorko, li ne plu elkonstruis ĝin, sed ŝanĝis ĝin direkten al stila svingvariaĵo de la bando de Fletcher Henderson.
La bandoj kaj la stilo
La bandoj el Kansasurbo havis pli malmildan stilon ol tiuj en Novjorko kaj malmulte ekstravagancan publikon. Count Basie enigis en la orkestron de Moten blusaĵojn en la aranĝon laŭ la modelo de la Blue Devils („Iam Blue Devil ĉiam Blue Devil.“) La postuloj de la spektakloj kaj de la muzikindustrio estis en Kansasurbo ne tiom egaj kiel en Novjorko, kie oni serĉis ekzotajn emociojn je ĝangalaj bruoj. La publiko en Kansasurbo volis amuziĝi, danci kaj drinki per ieto. La muzikistoj povis ludi kiel plaĉis al ili, kvankam ekzistis stiltendenco de la muziko de bandoj, kiuj estis konataj ankaŭ ekstere de l' urbo kiel la orkestro de Moten, kaj la stilo ne restis provinca. La postulo al la muziko estis esprimi ion, ĉagrenon, ĝojon aŭ malĝojon; se tio ne sukcesis, la muziko devis esti ŝanĝata aŭ malakceptata.
Pri la transiro de la parkeraj aranĝoj al notita aranĝoj en la tempospaco de 1926–1929 ekzistas raportendaj okazintaĵoj. Mary Lou Williams partoprenis per siaj aranĝaĵoj esence en sukceso de la bando de Andy Kirk. La bando de Jesse Stone venkis en 1926 dum konkurso Moten-on kaj Lee-on, post kio Lee enprenis lin baldaŭ en sian bandon kiel aranĝisto. Post la malvenkita konkurso de Lee (kun la aranĝoj de Stone) kontraŭ Moten 1929, Moten igis Basie kaj Eddie Durham aranĝi por sia bando.
La ripetfrazoj estis ritme kaj melodie klarkonturaj du- aŭ kvartaktaj motivoj (tonsinsekvoj), kiuj, surŝovata sur la harmoniojn de la kantaĵo sur malsamaj ŝtupoj, estis daŭre ripetataj de blovisto- kaj ritmogrupo trans tutaj tranĉaĵoj – ofte kiel respondludo aŭ kontraŭparto al la soloo. (la kantaĵo egalas trairon tra la kantoformo de la ludata peco.)
La blusvokistoj
Big Joe Turner, la „blusĉefo“, stariĝis surstrate apud blinda blusgitaristo kaj ekkantis. Li persvadis pianiston Pete Johnson, ke li ludu kun li duope, kaj estis tre sukcesa kun la blusvokado. Turner poste lanĉis ritmenblusajn furoraĵojn, inter alie: „Chains of Love“, „Chill is on“, „Corrine, Corrina“ kaj „Shake, Rattle and Roll“, kiun mallonge poste parodis Bill Haley kaj Elvis Presley.