cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trabfaka domo
Materialo
La fakoj estas plenigitaj per lignoplektaĵo, lompuco, per videblaj brikoj aŭ masonaĵo aŭ per adoboj.
Ornamaĵo en la truso
La arta formado de faktrabaj domoj estas malsamega depende de la regiono kaj konstrutempo. Ornamaĵoj povas esti la aranĝado de kromaj fostoj kaj aliaj lignaĵoj sen statikaj taskoj. Oftas lignoskulptaĵoj kaj pentrado kaj kolorado de la fakoj.
Ĉe faktrabaj domoj ekzistas i.a. jenaj ornamaĵoj: kaj multaj aliaj.
Historio
Fundamentoj de neolitikaj domoj (kulturo de Michelsberg) konstruitaj en faktraba texniko kun soklaj ŝpaloj estis trovitaj.
La romia arĥitekto Vitruvio menciis ĉ. la jaro 33 a. K. en sia verko De Architectura la faktraban konstruoteĥnikon. En la romia urbo Herkulano konserviĝis konstruaĵon, kiu parte ests konstruita en faktraba konstruarto (latine: Opus Craticium). Ankaŭ la tiel nomata romia stridomo el la unua jarcento. Ĝis la frua mezepoko tamen dominis en Eŭropo fostodoma teĥniko. La kutima faktraba teĥniko de domoj en meza Eŭropo norde de la Alpoj – en Germanio, Francio, Anglio kaj Skandinavio - komencis en la unua duono de la 12-a jarcentokaj ekde la alta mezepoko ĝis komenco de la 19-a jarcento estis sur soklaj ŝpalo konstruitaj faktrabaj konstruktoj. Faktrabaj konstruaĵoj estis ankaŭ konataj en lignoriĉaj regionoj de la Otomana Imperio, de Bulgario ĝis Sirio. La lomo por plengi la fakojn estis trovebla preskaŭ ĉie. Ankaŭ la ligno estis pli facile trovebla ol taŭgaj ŝtonoj, sed antaŭ ĉio ligno estis pli facile transportebla (sur la fluejo flosata).
13-a – 14-a jarcento
Ĝi en la 1970-a jaroj la aĝo de la faktrabaj konstuaĵoj nur povas esti divenantaj baze de la la konstruktaj kaj stilaj elementoj. Post la 1970-aj jaroj la aĝo povas esti relative ekzakte mezurita per dendrokronologio. Tiaj esploradoj en la jaro 1984 montris, ke la plej aĝa faktraba domo de la tiama federacia rspublikio Germanio troviĝis en la centro de Göttingen, kie staras domo el la jaro 1276. Intertempe montriĝis ke du aliaj domoj en Esslingen am Neckar estas malpli aĝaj: domo en Heugasse 3 el la jaro 1262/63 kaj la alia en Webergasse 7 el 1267. La malnovaj kvartaloj de Esslingen, Göttingen kaj Limburg (Lahn) havas speciale multajn faktrabajn domojn el la 13-a ĝis la 14-a jarcento; en Limburg estas sole 6 faktrabaj domoj el la jaroj 1289 ĝis 1296. Ili rezultiĝis el la rekonstruo de la urbo post granda incendio en la jaro 1289. Ankoraŭ eblas ke estas trovataj pliajn domojn, eksemple en Erfurt kaj Ingelfingen,
15-a jarcento
En Germanio tri stilaj grupoj estas distingeblaj:
16 – 18-a jarcento
La faktraba konstruado de la 16-a ĝis 18-a jarcento konsistas el multaj ornamaj formoj.
19-a jarcento
Komence de la idustriigado mineralaj kaj metalaj konstruaĵoj povas esti pli facile kaj pli malmultkoste farataj kaj transportataj. Tiuj ankaŭ estis - male al ligno - praktike senlimaj, tial la masivkontruo pli kaj pli dominis super la trdicia lignokonstuo. La relativ maldikaj kaj incendiendanĝerigataj muroj de fakkonstruaĵoj, kiuj ankaŭ etas reletive ofte vartindaj ne sufiĉass por la tiamaj postuloj..
20-a kaj 21-a jarcentoj
Nur jam ekde 1900 faktrabaj domoj estis konstruataj pli malofte en Germanio. Male en Nordameriko, tie la evoluo okazis alimaniere. Tie la lignoframa konstrukto, evoluiĝis surbaze de la el Eŭropo importita faktraba teĥniko.
Germanio
Malgraŭ la grandegaj detruoj de la Dua Mondmilito ekzemple en Braunschweig, Frankfurt ĉe Majno, Hamburg, Hanovro, Halberstadt, Hildesheim, Kassel kaj Nurembergo kaj perdoj dum la postmilita tempo konserviĝis en Germanio pli ol du milionoj da fakkonstruaĵoj, al kiu ankaŭ apartenas kelkaj faktrabaj preĝejoj. La fakkonstuaĵoj formas la bildon de tutaj malnovaj urbokenoj kaj vilaĝaj kernoj. En Stolberg (Harz) konserviĝis la kompleta kerno el pli ol 500 jaroj da faktraba konstrukto. En la kamparo troviĝis ankaŭ multajn libere starantaj etbienoj. Hodiaŭ preskaŭ nur la suda paro de Bavario estas grandparte senfaktraba.
(47932) 2000 GN171
(47932) 2000 GN171 estas granda transneptuna objekto malkovrita la de la usona studentino astronomino Arianna E. Gleason elde la Observatorio Steward en Tucson (Arizono, Usono). Ĝi estas plutoneno, objekto en orbita resonanco 2:3 kun Neptuno.
Trabfaka domo
Svisio
En la nordorienta Svislando, precipe en la kantono Thurgau kaj en la vinlando de Zuriko, estas pli ol 90 % de la malnovaj agrikultivistaj domoj faktrabaj domoj; en tiu regiono (oni divenas pli ol 600.000 kompletaj faktrabaj domoj kaj multaj miksformoj) ekzistas vilaĝoj (Unterstammheim kaj Oberstammheim, Nussbaumen, Üsslingen), kiu preskau nur konsistas el faktrabaj domoj. Tipaj estas la ruĝa farbado de la fostoj kaj girtoj kaj la blankaj fakoj. La ortangulaj fakoj preskaŭ ĉiam havas kverŝtreboj. Por konservi la faktrabaj konstruaĵoj ekzistas la subĉiela muzeo Ballenberg.
(47932) 2000 GN171
Ĝia orbito krucas tiujn de Neptuno. Ĝi estas Neptunrenkonta asteroido.
Trabfaka domo
Aŭstrio
Klasika faktrabaĵo preskaŭ ne aperas en Aŭtrio. Nur unuopaj konstruaĵo en Vorarlbergo ekzistas.
(47932) 2000 GN171
Ĝia diametro estis taksata je 321 km, por albedo je 0,057; valoro, kiu aspektis verŝajna en la 1990-aj jaroj. Akumulitaj mezuroj de grandoj kaj albedoj nun pensigas, ke, kvankam iuj estas tiom malhelaj, iuj estas nepreterinde pli helaj.
Trabfaka domo
Francio
En Normandio ekzistas multaj malgrandaj senjoraj domoj el faktraba konstrumaniero. La vertikalaj fostoj de francaj faktrabaĵoj estas tre mallarĝaj kaj staras inter ĉefajfostoj dense unu apud la alia. Ofte la lignoj estas neregule, kompare al la germanaj konstruaĵoj. La neregulaj fostoj estas koncie integrita formelemento. La riĉaj lignoskulptaĵoj substrekas la alte evoluita metiista arto de francaj ĉarpentistoj.
(47932) 2000 GN171
Pro tio, estas nemalpermesita taksi la diametron de (47932) 2000 GN171 je 147,1 ± 20 km kaj ĝian albedon je 0,215 ± 0,093.
Trabfaka domo
Eŭskio
Tradiciaj eŭskaj domoj kun faktrabaj elementoj estas libere starantaj bienoj ( eŭske baserriak). La supraj etaĝoj estis konstruitaj en framkonstruo. La fakoj estis aŭ kiel lignoplektado kun lompuco aŭ kun romŝtonoj kun kalkaĵo. Videblaj vandoj ofte estas el nepucitaj brikoj. Kvankam la portanta konstrukto estas el ligno, la lignaĵo nur estas videblajnur je la fronta fasado. La lignaj balkoj estas plej ofte ruĝe farbitaj.
Belgio
En Belgio la plej multaj faktrabaj domoj troviĝas en la provincoj Lieĝo, Limburgo kaj Luksemburgo. En la liberaeraj muzeoj Fourneau Saint-Michel kaj Bokrijk multaj faktrabaĵoj estas rekonstruitaj. En la urbo Lieĝo dum la lastaj jaroj multaj faktrabaj domoj estas elspezige renovigitaj. Tipa estas por urbaj domoj, ke la teretaĝo estas masonita kun bluŝtono aŭ sabloŝtonokaj nur la supraj etaĝoj estas faktrabaj. Bona ekzemplo estas la naskiĝdomo de la komponisto André-Modeste Grétry. Hodiaŭ ĝi estas muzeo.
Anglio
Ankaŭ en Anglio estis kaj estass multaj faktrabaj domoj. La faktraba konstrukto ofte havas signifoplenan simileco kun la franca.
Multaj anglaj urboj ankoraŭ havas belajn ekzemplojn, ekzemple la nordangla York kaj ankaŭ Londono la faktraba konstruarto ludis gravan rolon. En City of London ankoraŭ konserviĝis faktraba domo el la 16-a jarcento. Konserviĝis impresaj faktrabaj konstruaĵoj ekzemple en East Anglia, Warwickshire, Worcestershire, Herefordshire, Shropshire kaj Cheshire, kie Little Moreton Hall estas unu el la plej bonaj anglaj faktrabaj domoj.
Italio
Ekzistas maloftaj ekzemploj de faktrabaj domoj en norda Italio, ekzemple en Piemonto, en Lombardejo Como, kaj en Bologna.
Polio
En la norda parto de Polio (en la iamaj partoj kiuj apartenis al Prusio) faktrabo estas konata. En la pola faktrabo nomiĝas „prusa muro“.
Ĉeĥio
Ankaŭ en partoj de Ĉeĥio, precipe en Bohemio ekzistas multaj faktrabaj konstruaĵoj, ekz. en vilaĝo Doubrava.
Rusio
Malgraŭ la granda detruo en la Dua Mondmilito multnombaj faktrabaj domoj konserviĝis en Orienta Prusio, la hodiaŭ regiono Kaliningrada provinco. Multaj faktrabaj domoj en la urbo Kaliningrado (aŭ Kenigsbergo) kaj la mara banejo Selenogradsk.
Litovio
IFaktrabaj domoj troviĝas tie precipe en la Memel-regiono, antaŭ ĉio en la urbo Klaipėda.
Pasto
Pasto estas mola, homogena substanco. En kuirarto, ĝi ofte konsistas el knedebla miksaĵo de faruno kaj akvo kun aliaj ingrediencoj kiel butero, ovoj, lakto, legoma oleo ktp. Pasto norme ne estas manĝata sen kuirado, kaj estas ofte bolata, fritata aŭ bakata por fari manĝaĵon nomatan pastaĵo.
Trabfaka domo
Grekio
Pro la manko de ligno maloftas faktrabaj domoj.
Sur la insulo Lefkado oni decidis en la 18-a jarcento pro la oftaj tertremoj la enkonduko de faktrabaj konstrukto. Tiuj kontruaĵoj tre rememoras al la mezeŭtopaj ekzemploj. Ili estis tamen pli buntaj.
Pasto
Oni platigas paston per pastorulo.
Trabfaka domo
Japanio
La fosta konstrukto kaj speziale pompaj tegmentejoj oni uzis ĉe japanaj kasteloj.
Restaŭrado kaj rekonstruado
Ankaŭ en kelkaj subĉielaj muzeoj troviĝas multaj restaŭritaj faktrabaj domoj, ekzemple en la Hessenpark.
Terpoma salato
Terpoma salato aŭ terpomsalato estas salato farita el kuiritaj terpomoj kaj aliaj ingrediencoj. Ekzistas terpomsalatoj kun vinagro kaj oleo kaj aliaj kun majonezo.
Tutmonda civitaneco
Tutmonda civitaneco estas koncepto kiu entenas: la rajtojn, respondecojn kaj devojn kiuj akompanas civitanon de aparta nacio aŭ loko kiam tiu fariĝas membro de tutmonda ento. La ideo estas ke ies identeco transcendas geografion aŭ politikajn landlimojn kaj ke respondecoj aŭ rajtoj estas aŭ povas esti derivitaj de membriĝo en pli larĝa ento: nome "homaro". Tio ĉi ne signifas ke tia persono kondamnas aŭ rezignas sian naciecon aŭ alian (kiuj estas pli lokaj identecoj), sed ke oni donas al tiuj identecoj "duan rangon" kompare al ilia membriĝo en tutmonda komunumo. Etendita, tiu ideo kondukas al demandoj pri la stato de tutmonda socio en la epoko de tutmondiĝo. Ĝenerale la esprimo tutmonda civitaneco povas havi la saman signifon kiel "mondcivitano" aŭ kosmopolito.
Psikologiaj studoj
Studoj pri la psikologiaj radikoj de tutmonda civitaneco trovis ke personoj kiu altgrade rilatas al tutmonda civitaneco ankaŭ altgrade posedas la personecajn trajtojn kiuj pli rilatas al malfermiteco, simpatio kaj prizorgado. Kontraŭe, la aŭtoritatema personeco estas pli orientita al socia superregado kaj psikopatio, ĉiuj asociitaj kun malpli tutmonda homa identiĝo. Kelkaj de ĉi tiuj trajtoj estas influitaj de heredo samkiel pro fruaj spertoj, kiuj siavice verŝajne influas ies individuan inklinon al tutmonda homa identiĝo.
Ne surprize, tiuj kiuj estas alte en tutmonda homa identigo estas malpli nocita al multaj grupoj, zorgas pli da pri internaciaj homaj rajtoj, tutmonda malegaleco, tutmonda malriĉeco kaj homa sufero. Ili ĉeestas ĝenerale pli aktive al tutmondaj koncernoj, valoras la vivojn de ĉiuj homoj pli egale kaj donas pli da tempo kaj mono al internaciaj humanitaraj aferoj. Ili emas esti pli politike liberalaj sur kaj hejmaj kaj internaciaj aferoj. Ili deziras ke iliaj landoj faru plie por mildigi tutmondan suferon.
Geografio, suvereneco kaj civitaneco
Samtempe kiam tutmondiĝo estas reduktanta la gravecon de nacio-ŝtatoj, la ideo de tutmonda civitaneco povas postuli redifinon de ligoj inter civita engaĝiĝo kaj geografio. Personaj urbestraraj renkontiĝoj emas esti pli kaj pli interŝanĝitaj de elektronikaj "urbodomoj" ne limigitaj en spaco kaj tempo. Ne-ĉeestaj balotpartoprenoj malfermis la vojon al eblo ke 'elpatriuloj' (enlandanoj vivantaj en eksterlando) voĉdonu dum ili restas en alia lando; la interreto povas plupuŝi ĉi tiun tendencon. Alia interpreto fare de pluraj akademianoj por la ŝanĝantaj konfiguracioj de civitaneco pro tutmondiĝo estas la ebleco ke civitaneco fariĝas ŝanĝita institucio; eĉ se la civitaneco troviĝas ene de teritoriaj limoj kiuj estas naciaj, kiam la signifo 'nacia' mem ŝanĝis, tiam la signifo esti civitano de tiu nacio ŝanĝas.
Streĉiteco inter lokaj, naciaj kaj tutmondaj fortoj
Interesa karakterizo de tutmondiĝo estas ke, dum la mondo internaciiĝis, ĝi ankaŭ surlokiĝis samtempe. La mondo kuntiriĝas kiel la loka komunuma (vilaĝo, urbo, urbo) prenas sur pli granda kaj pli granda graveco. Tio ĉi estas reflektita en la angla termino "glocalization", vortokunfando de la vortoj "global" (tutmonda) kaj "loka". Mosco (1999) notis ĉi tiun karakterizon kaj vidis la kreskantan gravecon de 'teknopoloj', t.e. teknologiaj parkoj en ekonomiaj malfortaj urboj kaj regionoj por stimuli ilian ekonomian dinamikon. Se ĉi tiu tendenco estas vera, aspektas ke tutmondaj civitanoj povas esti la gluo kiu tenas ĉi tiujn apartajn entojn kune. Alivorte, tutmondaj civitanoj estas homoj kiuj povas moviĝi ene de ĉi tiuj diversaj limoj kaj iel vidante la mondon tra tutmonda lenso.
Baha'i
La Bahá'í fido antaŭenigas la koncepton tra la proklamado de sia fondinto (en la lasta 19a jarcento) ke "La Tero estas nur unusola lando kaj la homaro ĝia civitanaro." Kiel termino difinita de la Bahá'í Internacia Komunumo en koncepta dosiero kundividita dum la 1-a sesio de la UN-komisiono pri daŭrebla evoluado en Novjorko (Usono), inter la 14-a kaj 25-a junio 1993. "Monda civitaneco" komencas kun akcepto de la 'unueco' de la homa familio kaj la interligiteco de la nacioj de 'la tero, nia hejmo.' Dum ĝi instigas al prudenta kaj laŭleĝa patriotismo, ĝi ankaŭ insistas al pli larĝa lojaleco, al amo de homeco ĝenerale. Ĝi tamen ne implicas forlason de laŭleĝaj lojalecoj, la supremon de kultura diverseco, la abolon de nacia memstareco nek la altrudon de unuformeco. Ĝia devizo estas 'unueco en diverseco.' Monda civitaneco ampleksas la principojn de socia kaj ekonomia justeco, ambaŭ ene de kaj inter nacioj; egalecon de la seksoj; rasa, etna, nacia, religia (kaj lingva) konkordo kaj la pretecon labori por la komuna bono. Aliaj aspektoj de monda civitaneco - inkluzive la antaŭenigon de homa honoro kaj digno, interkompreniĝo, amikecaj rilatoj, kunlaboro, fidindeco, kompato kaj la deziro servi - dedukteblas de tiuj jam menciitaj."
Tera himno
Aŭtoro Shashi Tharoor sentas ke Tera Himno kantita de homoj tra la mondo povas inspiri planedan konscion kaj tutmondan civitanecon inter homoj.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Esperanto-Poŝtkruciĝo (EoPK) estas interŝanĝo de poŝtkartoj, mane surskribitaj en Esperanto, inter esperantistoj el diversaj landoj kaj regionoj. Ĝi estas Esperanta versio de Post Crossing. EoPK estis lanĉata la 25-an de marto 2017 de la Moskva Esperanto-Asocio MASI. La iniciatinto de tiu ĉi projekto estas Irina Gonĉarova, la teknika prizorganto estas Dima Abramov (ĝis novembro 2019 Jurij Smirnov).
Tutmonda civitaneco
Tutmondiĝo
Filozofie, tutmondiĝo (france, mondialisation) estas vidita kiel respondo al "la malhumaniga tendenco de tutmondiĝo pere de planetarigo" (Teilhard de Chardin citita en Capdepuy 2011). Frua uzo de tutmondiĝo estis referenco al agado de urbo aŭ loka aŭtoritato deklirante ĝin mem "mondcivitana urbo", voĉdoninte ĉarton kiu deklaras ĝian konscion de tutmondaj problemoj kaj ĝia sento de komuna respondeco. La koncepton antaŭenigis la mondcivitano Garry Davis en 1949, kiel logika etendo de la ideo de individuoj deklari sin mem mondcivitanoj. La unua urbo kiu estis oficiale tutmondigita (la 20-an julio 1949) estis la franca urbeto Cahors, la ĉefurbo de la Departemento Lot en centra Francio. Centoj da urboj tutmondigis sin mem post kelkaj jaroj, plejparto de ili en Francio kaj ekde tiam la fenomeno disvastiĝis internacie, inkluzive de multaj germanaj kaj la japanaj urboj Hiroŝimo kaj Nagasaki. En malpli ol unu jaro, dek Ĝeneralaj Konsilioj (= la elektitaj konsilioj de la francaj "Départements") kaj centoj da urboj en Francio voĉdonis por tutmondigaj ĉartoj. Intertempe jam pli ol 1000 urboj kaj urbetoj deklaris sin mem Mondurbo, i.a. Los Angeles (Usono), Toronto (Kanado), Tokio (Japanio), Nivelles (Belgio) kaj Königswinter (Germanio).
Kalbsrieth
Kalbsrieth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kyffhäuser de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Mittelzentrum Artern. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
La skemo de la agado estas simpla. Esperantistoj (la lingva nivelo ne gravas) venas al la retpaĝaro de EoPK, plenigas aliĝilon kaj tuj ricevas adreson de antaŭe aliĝinta membro, hazarde elektita el la listo de ĉiuj aliĝintoj. La novulo dum monato devas sendi bilde interesan poŝtkarton al la ricevita adreso. Intertempe la adreso de la novulo jam estas en la komuna listo kaj dum monato povas esti kelkfoje aŭtomate sendita al aliaj listanoj. Tial ĉiuj partoprenantoj ricevadas dum unu monato pli da kartoj, ol ili sendis. La 25-an daton de ĉiu monato la aŭtomata sistemo dissendas al ĉiu listano novan hazardan adreson por sendi bildkarton. Ĉiu sendinto-ricevinto de la bildkarto estas petata raporti pri la sendo-ricevo en la koncernaj grupoj de la sociaj retoj. Jen ĉio. Ekzistas neniuj limigoj por la partopreno, krom unu: la kartoj devas esti surskribitaj en Esperanto.
Prainterreta tempo
Kiam la mondo ankoraŭ ne havis interreton, la ĉefa ilo de esperantistoj por komunikiĝi internacie estis leteroj kaj bildkartoj, sendataj per poŝto. Por multaj la korespondado estis la sola pruvo pri vera ekzisto de aliaj esperantistoj en la mondo, la sola rimedo por konatiĝi kun alilandaj homoj kaj kulturoj, la sola eblo esprimi sian solidarecon.
Tutmonda civitaneco
Mondcivitaneco kaj Esperanto
Ĝenerale la mondcivitano estas persono kiu metas tutmondan civitanecon super ajnaj naciistaj aŭ lokaj identecoj kaj interrilatoj. Frua esprimo de ĉi tiu valoro estis trovita en Diogeno la Cinika (ĉ. 412 a.K.), la fondinta patro de la Cinikisma movado en Antikva Grekio. De Diogeno oni diris: "Demandita de kie li venis, li respondis: 'mi estas civitano de la monda (kosmopolitês)' . Tio ĉi estis revolucia koncepto, ĉar la plej larĝa bazo de socia identeco en Grekio en tiu tempo estis aŭ la individua urbo-ŝtato aŭ la grekoj (Hellenes) kiel grupo. La tamila poeto Kaniyan Poongundran skribis en Purananuru, "Por ni ĉiuj urboj estas unu, ĉiuj homoj similas." En pli postaj jaroj, politika filozofo Thomas Paine deklarus, "mia lando estas la mondo kaj mia religio estas agi por la bono" . Hodiaŭ, la kresko de la tutmondiĝo gvidis al la formado de "mondcivitana" socia movado sub proponata monda registaro . En ne-politika difino, eblas sugesti ke mondcivitano povas provizi valoron al socio uzante sciojn akiritajn transkulturaj kuntekstoj.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
La unua ago
Omaĝe al la grava komunikilo de la Esperanta pasinteco Moskva Esperanto-Asocio MASI en oktobro 2013 organizis la unusemajnan agon “Esperanto-Poŝtkruciĝo”. Ĝi estis dediĉita al la Tutmonda Tago de Poŝto (la 9-a de oktobro) kaj al la “Internacia Semajno de Leter-skribado”, proklamitaj de la Tutmonda Poŝta Unio en 1969. La ideo kaj realigo de la ago apartenas al la MASI-aktivulino Julia Samsonova. La eksperimento bonege sukcesis kaj eĉ trafis sur la paĝojn de la revuo “Esperanto” (№ 1274 (11) Novembro-2013).
Tutmonda civitaneco
Mondcivitaneco kaj Esperanto
Albert Einstein priskribis sin mem kiel mondcivitano kaj subtenis la ideon dum sia vivo, laŭ lia fama diraĵo "Naciismo estas infaneca malsano . Mondcivitaneco estis antaŭenigita de valoraj homoj inkluzive de Garry Davis, kiu vivis dum 60 jaroj kiel civitano de neniu nacio, nur de la mondo. Davis fondis la Mondservan Institucion en Vaŝingtono, kiu eldonas interalie en Esperanto la Mondan Pasporton, fantazia pasporto de mondcivitanoj.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Nuntempa stato
En 2017 jaro masianoj decidis restartigi la Poŝtkruciĝon por esperantistoj de la tuta mondo kaj fari ĝin seninterrompa aktivado. La afero povis realiĝi dank’al apero kaj modela laboro de la teknika prizorganto Jurij Smirnov.
Tutmonda civitaneco
Esperanto
En 1956 Hugh J. Schonfield fondis la Konfederacion de Mondcivitanoj, poste pli bone konata per ĝia Esperanta nomo "Mondcivitana Respubliko", kiu ankaŭ eldonis mondan pasporton, sed kiu silente mortis post la 1980-aj jaroj.
Kritikoj
Ne ĉiuj interpretoj de tutmonda civitaneco estas pozitivaj. Ekzemple, Parekh rekomendas kion li nomas tutmonde orientita civitaneco kaj diras: "Se tutmonda civitaneco signifas esti civitano de la mondo, ĝi estas nek praktikebla nek dezirinda." Li argumentas ke tutmonda civitaneco, difinita kiel membriĝo de speco de tutmonda registara sistemo, estas nepraktika kaj forigita de ies tuja komunumo. Li ankaŭ notas ke tia monda ŝtato neeviteble estus "izolita, burokrata, subprema kaj kulture banala."
Laŭ Parekh tutmonde orientita civitaneco konsistas al la identiĝo kun kaj plifortigo de ligoj al sia politike regiona komunumo (ĉu en ĝia nuna stato aŭ en plibonigita, reviziita formo), dum oni rekonas kaj agas konforme al devigoj vidalvide de aliaj popoloj en la mondo.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Nuntempa stato
Fine de 2018 EoPK havis novan retpaĝaron ĉe wix.com: https://bildkarto.wixsite.com/bildkarto.
Tutmonda civitaneco
Kritikoj
Mikaelo Byers, profesoro en Politika Scienco ĉe la Universitato de Brita Kolumbio, pridubas ke estus nur unu difino de tutmonda civitaneco kaj sin demandas ĉu tutmonda civitaneco ne estus nur la plej lasta buzzword Li ankaŭ rimarkigas la ekziston de sennaciecaj personoj, kiuj laŭ li estu la tutunuaj kandidatoj por tutmonda civitaneco, sed kiuj ankoraŭ daŭre devas vivi sen aliro al bazaj liberecoj kaj civitanaj rajtoj.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Statistiko
Dum la unua monato de la funkciado (25.03-25.04.2017) al EoPK aliĝis 67 homoj el 17 landoj, en la sociaj retejon (VKontakte kaj Facebook) aperis 20 raportetoj pri sendo-ricevo de la bildkartoj.
La pliĝustigata statistiko troviĝas en la paĝo 'Nia geografio' de EoPK-paĝaro.
Tutmonda civitaneco
Kritikoj
Byers ne oponas la koncepton de tutmonda civitaneco, tamen li kritikas eblajn implicojn de la termino dependante de kiu kiel difinas ĝin, kiel tia kiu subtenus la "brutalan kapitalisman ekonomian sistemon kiu nun superregas la planedon." Byers deklaras ke tutmonda civitaneco estas "povoplena termino" ĉar "homoj kiuj alvokas por ĝi tiel faras por provoki kaj pravigi agon". Li instigas atenti pri misgvida interpretado por ke ĝia signifo daŭre havu pozitivan celon, bazitan sur idealismaj valoroj.
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Statistiko
La statistikon por 2018 vidu en la diagramo sube.
Partopreni
Por partopreni en EoPK: Pliaj klarigoj pri ĉiuj detaloj de la procezo troviĝas en la paĝo 'Oftaj demandoj' de la EoPKa retejo. Eblas eĉ partopreni se oni ne scipovas Esperanton.
Tutmonda civitaneco
Kritikoj
Kritiko de tutmonda civitaneco ne estas nova. Gouverneur Morris, iama delegito (1787) al la Konstitucia Kongresa (Usono), kritikis "civitanojn de la mondo" dum kongreso jam la 9an de aŭgusto 1787. "Al tiuj filozofiaj sinjoroj, tiuj Civitanoj de la Mondo kiel ili nomas sin mem, li konfesis ke li ne deziris vidi iun ajn de ili en publikaj konsilioj. Li ne fidus ilin. La homoj kiuj povas rezigni pri ligiteco al ilia propra lando neniam povas ami iun ajn alian (registaran enton). Allasu francon en via senato kaj li pristudos kiel kreskigi la komercon de Francio: same anglo sentos egalan kialon en favoro de Anglio."
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Sociaj retejoj
EoPK havas grupojn en du sociaj retejoj VKontakte kaj Facebook, kie la partoprenantoj raportas, en kiujn landojn ili sendis la poŝtkartojn kaj montras la fotojn de ricevitaj bildkartoj.
Instigiloj
Por subteni intereson de la partoprenantoj, speciale dum la komenca periodo (kiam la aliĝintoj ankoraŭ ne multas kaj pro tio iuj povas dum monato ricevi nenion), la organizantoj trovas kialojn por mem sendi bildkartojn al la homoj, kiuj ion skribas en la sociaj retejoj (Fejsbuko, VKontakte) pri EoPK. En la unua monato tiuj estis 20. En la sekva monato la organizantoj sendas bildkartojn al tiuj homoj kiuj allogis al la projekto siajn Esperanto-konatojn kaj geamikojn.
Tutmonda civitaneco
Kritikoj
En arabaj landoj la termino tutmondiĝo ofte estas interpretata kiel 'usoniĝo', kvankam la ĉi tie celita tutmondiĝo por monda solidareco neniel rilatas al tio (vidu sub notoj).
Esperanto-Poŝtkruciĝo
Vidu ankaŭ
Poŝtkruciĝo (angle: Postcrossing)
Ekstera ligilo
Oficiala retejo de la Esperanta Poŝtkruciĝo
Tutmonda civitaneco
Notoj
Tiu ĉi artikolo estas bazita sur la samtema artikolo en la anglalingva versio de vikipedio.
Mol (Serbio)
Mol (Мол, Mohol) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Banato, en municipo de Ada (Serbio).
Situo
Mol situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Senta-Novi Sad.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Mol 6786 da homoj, (hungaroj 4217 (62 %), serboj 2189 (32 %), ciganoj 153 (2 %) kaj aliaj).
Famuloj
En la iama Mohol naskiĝis hungara ministro Csaba Hütter.
Manocalzati
Manocalzati estas komunumo de Italio.
Pálháza
Pálháza [pAlhAza] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely. La loknomo signifas: domo de Paŭlo. Pálháza estas la plej malgranda hungara urbo.
Geografio
Pálháza situas en malebenaĵo, laŭ flankovojoj, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Sátoraljaújhely troviĝas 16, Sárospatak 28, Miskolc 88, Budapeŝto 256 km.
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1389. La husanoj, poste la turkoj ofte suferigis la vilaĝon. En 1711 pesto kaj incendio okazis. Segilmuelejo ekfunkciis en 1875, poste ankaŭ arbara fervojeto. En 1958 oni komencis minadi bonkvalitan kaolinon. Pálháza ricevis la rangon urbo en 2005.
Tuko
Tuko estas peco da glata teksaĵo uzata por iu celo.
Ĝi povas havi enteksitajn aŭ printitajn ornamaĵojn. Tukoj ekzistas el la plej diversaj materioj kaj kvalitoj:
Bělá pod Pradědem
Bělá pod Pradědem estas municipo en Ĉeĥio en distrikto Jeseník. Vivas ĉi tie. La municipon kreas lokaj partoj Adolfovice, Domašov, Bělá kaj Filipovice. Ĝi etendiĝas proksime de Jeseník, 14 km ĝis montoselo Červenohorské sedlo (1013 m) (Ruĝmonta selo) sur ambaŭ bordoj de rivereto Bělá.
La municipo proponas riĉan elekton de enloĝigejoj en objektoj de hotela tipo, en pensionoj kaj en privateco.
Partoj de municipo
Bělá pod Pradědem membriĝas en kvar partojn( samtempe bazaj setlejunuoj), kiuj situas en du katastraj teritorioj:
La parto Domašov mem ankoraŭ dividiĝas en partojn Dolní Domašov (Nieder-Thomasdorf) kaj Horní Domašov (Ober-Thomasdorf).
NGC 1174
NGC 1174 (aliaj indikoj — NGC 1186, PGC 11617, UGC 2521, MCG 7-7-21, ZWG 540.34, IRAS03022+4238) estas galaksio en konstelacio Perseo.
Hiroyuki Abe
Hiroyuki Abe (阿部 浩之 n. ) estas japana futbalisto. Li en 2017 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
NGC 1174
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 1174, NGC 1186.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Elsvatnet
Elsvatnet estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Hattfjelldal de la provinco Nordland. Supermara alteco estas 0 metroj, surfaca areo kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume  kilometroj.
Intelekto laŭ filozofioj
Nous homa kaj nous dia
La termino “nous” en la origina signifo jam uziĝis en la homeraj verkoj kun la signifo de kapablo esti konscia pri la cirkonstancoj aŭ eventoj kiujn oni ĉeestis aŭ kompreni kaj diveni la intencojn, trans kio ŝajnis, de iu.
En la greka filozofio Nous unuafojon allumiĝas en Anaksagoro atribuita al dia penso, kvazaŭ ordiga diaĵo agadanta por transformi la komencan kaoson al kosmo, nome al orda universo.
Nous kiel intenco
La preskaŭ enkosma substancigo de Nous en Anaksagoro estas konservita ankaŭ en Platono se rilata al la perfekteco de la ideoj, sed estas rekonata en la homo kiam tiu ĉi atingas la kulminon de scio pri la ideoj de bono, kaj de moraleco kunigitaj al la ideoj. La grado de scio atingebla pere de la intelekto, fakte, estas pli alta ol tiu “scienca” atingebla per la matematiko. Fakte, nur intelekto ebligas, sen iu ajn postrestaĵo de sensebleco, la puran kaj senmakulan vizion pri la Ideoj.
En la historio de la filozofio ekaperas la koncepto pri la ebleco de pura kaj senpera scio pri la vero pere de la intelekta intuicio kiu en la mito de la parabolo de la kaverno estas distingita el la trompiga sensa intuicio kaj kontraŭmetita al dianoia (greke: διάνοια) per kiu male necesas la “perado”, nome serioj de pasaĵoj por akiri la scion.
Intelekto, Nous, laŭ Aristotelo
La nous sukcesas penetri en la enecon, trafi kion la esto posedas siapropre, nome tiu substrato kiu restas ĉiam unika kaj identa al si mem, flankelasante la eksterajn apartaĵojn.
Nur la intelekto sukcesas doni garantiojn de vero. La racio logika aŭ silogisma, fakte, kapablas eltiri konkludojn koherajn kun la premisoj, nome efektivigi deduktojn ĝusktajn laŭforme, kvankam sen certigi nenimaniere la veron de la enhavoj; tial se la rezonado startas el eraraj premisoj, ankaŭ la konkludoj estos falsaj sed ĝi aperos formale ĝusta se oni respektis la regulojn de la logiko.
Tasko de la intelekto estas do kaptado de la vero el la premisoj, pere de procedo nomata epagoghé (επαγωγή, tradukebla proksimume per indukto), per kiu la sensoj aktivigas la unuan movon de la penso ankoraŭ latenta, alimaniere dirita “intelekto potenciala”; sekve de diversaj pasaĵoj, intervenas fine la transcenda “aktiva intelekto”, dotita nome per scio aktualigita kapabla abstrakti la universalajn formojn el la objektoj. (Pri la transcendeco de tiu intelekto aktualigita-aktualiganta, pliposte).
La intelekto stariĝas tial en la vertico de la scio, estante ĝi ne nur kapabla doni fundamenton, objektivan kaj tutmonde validan, al la silogismoj, sed kuntrenante ankaŭ sperton kontemplan, tipo de scio celanta nur si mem, kiu realigas laŭ Aristotelo la esencon de la saĝo.
Elementoj evidentiĝintaj en la intelekto estos la aksiomoj, la intuiciaj principoj komunaj al ĉiu unuopa scienco aŭ al pluraj sciencoj, kiuj konstituas la unuan paŝon de ĉiu scienca scio tiel ke la scienco estas ligita al la intelekto, kaj kune formas la sophia (saĝon).
Intelekto potenciala kaj intelekto aktualigita
La intelekto aganta aŭ aktualigita en Aristotelo alidiriĝas ankaŭ kapablo meti en eston, pere de la sensaj imagoj, la esencojn aŭ formojn de la objektoj de la ebla scio de la inlelekto potenciala (aŭ pasiva aŭ ebla). La intelekto pasiva, diras Aristotelo, “fariĝas ĉiu aĵo”, dum la intelekto aktualiganta “ilin ĉiujn produktas... Kaj tiu intelekto estas separita kaj sena je miksaĵo, ĉar ĝia esenco estas la aktualigo mem”
Tia aristotela distingo, en la intelekto, estis varie interpretita en la historio de filozofio: laŭ Aleksandro el Afrodizio (vivinta ĉevale de la 2a kaj 3a jarcento pK) la intelekto aktualiganta estas Dio mem iluminanta, ebligante la scion, la pasivan intelekton materian de la homo. Temistio (317 – 388 pK) filozofias ke la intelekto aktualiganta estas ero de la homa animo, sen tamen klarigi ĉu ĝi estas la sama por ĉiuj homoj aŭ ĉu unuopulo je ĝi posedas unu propran.
Laŭ Aviceno (980 – 1037 pK), la pasiva intelekto estas senkorpa kaj ĉeestas en unuopa homo al kiu alvenas la scio per interveno de la aktualiganta intelekto transcenda kaj senmateria unika por ĉiuj homoj.
Laŭ Averoeso (1126– 1198 pK), sekvinte la koncepton de Aleksandro el Afrodizio, kaj la intelekto pasiva kaj tiu aktiva apartenas al Dio dum la homo estas dotita nur per imagopovo.
La kristanaj legantoj de Aristotelo provis korekti tiujn interpretojn el kiuj devenus la neado de la senmorteco de la animo: pro tio Alberto la Granda kaj Tomaso de Akvino atribuis al la homa animo ambaŭ intelektojn dum Vilhelmo Ockham negis ĉiun distingon koncerne la intelekton kiu, unika kaj propra de la homo, agadas en la scia procedo foje laŭ pasiva funkcio kaj foje laŭ aktiva funkcio.
Ankoraŭ dum la renesanca epoko, iuj aŭtoroj kiel Pietro Pomponazzi (1462 - 1525) reprenis la koncepton de Aleksandro el Afrodizio, aliaj kiel Aleksandro Achillini (1463–1512), tiun de Averoeso, krom aliaj kiel hispana jezuito Francisco Suárez, (1548 – 1617), kaj Tomaso De Vio (1469 – 1534), inspiriĝis al la tomistaj tezoj.
Novplatonismo
En la filozofio novplatonisma (aparte Plotino) la intelekto estas la dua hipostazo, la nivelo de realo kiu plikomplete posedas la penson kaj la eston. Ĝi estas multfaceta ĉar aranĝita el diversaj inteligebloj aŭ arketipoj, sed pli unueca ol la sinsekva nivelo, nome la Animo, ĉar ĉiu inteligeblo konas sin mem kune kun la aliaj. Ĝi posedas pensformon intuician kaj perfektan, ne diskursivan kaj ne ligitan al la kategorioj de spaco kaj tempo.
Skolastikuloj
En la mezepoka skolastikismo orientita prefere al aristotelismo, ekzemple kun Sankta Tomaso, estas konservataj la fundamentaj elementoj de la aristotela konceptado kiujn jam en Sankta Aŭgusteno estis miksitaj kun tiuj novplatonisma, pere de la doktrino de la ilumino de la homa intelekto flanke de Dio intenca kiel deponejo de la ideoj.
Laŭ skolastikuloj, la homa intelekto ne nur sin demandas pri utileco/malutileco ktp de la objektoj perceptitaj, sed ĝi enketas: "kio estas tio?" ĉar homo volas scii ankaŭ la veron pri la aĵoj, la bonon kaj malbonon, la juston kaj la majuston. Tiu kvalito de la homa intelekto manifestiĝas en la homa komunikado dum la animala komunikado rilatas nur al utileco kaj malutileco: do, ĝi estas, krom pragmata, ankaŭ teorieca. Rimarkindas ke la kunligiteco inter la homa racio kaj homa lingvaĵo estas jam indikata de la duobla singnifo de la greka vorto "logos", kiu signifas kaj racion kaj vorton: nur kiu posedas logoson - teoriecan racion - tiu kapablas komuniki pere de logos/vorto.
Renesanco
Laŭ Nikolao el Kuzo, la intelekto estas supera al la racio ĉar ĝi reprezentas la sferon dian en la homo: malsame ol la racia logiko, kiu limiĝas al la principo de nekontraŭdiro (komuna kun la bestoj), la intelekto sukcesas intuicii la komunan radikon de tio kio aperas kontraŭdira al la pura racio, kaptante unuece la multeflankon per tiu “koincid(ej)o de la kontraŭoj” (latine: coincidentia opositorun), kiu estas propra al Dio.
17a jarcento
En diversaj postkarteziaj filozofoj de la 17a jarcento ne plu aperas la distingo inter intelekto kaj racio: ili preferas pivotigi diskuton ĉirkaŭ la necesa finiteco de la scio.
Laŭ John Locke, male, necesas superi la opozicion inter racio kaj intelekto kaj, post profilado de ĝiaj limoj, oni revenu al la nura intelekto la fakulton de la scio, distingendan tamen el la volo.
Laŭ tiu linio marŝas ankaŭ Gottfried Wilhelm Leibniz.
Same kiel laŭ Leibniz ankaŭ laŭ la filozofio adhera al la konceptaro de Wolff, la diferenco inter scio intelekta kaj scio sensa estas nur laŭgrada sed samkvalita, nome tiu perintelekta estas pli nete klara ol tiu persensa kiu, male, estas malklara kaj konfuza. La atingo de klareco ŝuldiĝas al la animo (intelekto) kiu, startante el ŝajna pasiveco, tamen ĉiam aktivas kaj kapablas progresi el scio konfuza kaj obskura al scio nete klara.
Kantio
Immanuel Kant riproĉas tiun doktrinon pri “intektualigo de la fenomenoj” kaj restarigas la distingon inter per sensensa scio kaj perintelekta scio: la unua estas pasiva en la intuicia ricevado de la sensaj datenoj dum la intelekto aktive agas kiel kapablo sintezi apriore la multnombrecon de la fenomenoj per la kategorioj, ellaborante tiel konceptojn, pensante nome konceptojn kiuj havas kiel enhavon materiajn datenojn alvenantajn el la sensaro: tiel realiĝas la kunlaboradon inter senseco kaj intelekto.
La du fakultoj estas inter si tute malsamaj kaj ne ekzistas intuicia intelekto, kiu pensu laŭ senpera maniero same kiel male okazas por la sensa intuicio. “La intelekto povas intuicii nenion kaj la sensoj povas pensi nenion”. Nur rilate al Dio tion oni rajtas pensi, nome ke li havas intuician intelekton ĉar li en la sama momento de la penso ankaŭ kreas la aĵojn kaj ilin konas ĝisfunde, dum homo nenialion povas se ne limigi sian scion al fenomenoj de niaj sensoj, nome al la aĵoj kiuj siamaniere sense sin prezentas en la fenomena ŝajno ilin enkadrigante en formoj spacaj kaj tempaj, “aprioraj funkcioj de la homa menso. La homa scio estos ĉiam finita, nome enfermita en la spaco kaj tempo: do, pretendi scion superantan la limojn de la senseco egalvaloras sin forlasi al “Filozofia fanatismo kaj metafizikaj fantaziaĵoj” kiuj komencis kun Platono.
Intelekto kaj racio laŭ la kantia doktrino. La pretendo de la intelekto transiri la scion pri la fenomena mondo urĝas por ke la racio ellaboru ideojn kiuj plenumu la taskon celantan krei scion kompletan kaj perfektan pri la fenomena ena sperto, ekstera kaj "noumena", nome pri la animo, la mondo kaj Dio. Sed tio al kio aspiras la racio estas nur pretendo de la metafizikuloj “dogmaj" kiuj falas en antinomiojn.
Intelekto laŭ Hegelo kaj ideismoj
Laŭ Hegelo la racio vere superas la intelekton ĉar dum tiu ĉi povas esti aplikita al unuopaj sciencoj propraj de empiriismo, la racio kapablas kontentigi la superan scion filozofian. Jam Fichte kaj Jacobi rimarkigis ke la intelekto (Verstand) kristaligas la konceptajn poziciojn kiujn, male, la dialektika procedo de la racio montras vivaj kaj moviĝantaj, sed Hegelo forviŝas la klasikan logikon baziĝantan sur la principo de nekontraŭdiro kiun, male, la racio kapablas transiri uzante la sintezan dialektikon.
Dialektika ekzameno pri la intelekto en la modernaj filozofioj
Inter la multegaj filozofoj kiuj haltas filozofie esplori pri la intelekto, unu por multaj hazarde citindas. Ĉe Henri Bergson evoluiĝas la kritiko pri la abstrakta intelekto de la hegela skolo, sed tiu estas de li konceptata tiamaniere ke en ĝi konfluu ankaŭ la inteligento kiu esprimiĝas en la intelekto kie manifestiĝas ankaŭ la instinkto, el kiu devenas la inteligento.
Novskolatikismo kutime konservas la distingon inter intelekto, kiel intuicia momento de la scio kaj percepto de la unuaj moralaj principoj devigantaj la konsciencon senrelativismaj hezitoj, kaj racio kiel procedo de la menso.
Intelekto laŭ orientaj kulturoj, religioj kaj filozofioj
En la Biblio oni ne distingas intelekton el inteligento kaj ili estas atribuataj al la koro taksata en tiu kunturo sidejo de la saĝo kaj intencoj. (El artikolo Nomoj de Dio en la Biblio).
En kristanismo la intelekto kiel fonto de percepto de la intuiciaj kaj profundaj scioj pri la elektoj koncernantaj la vojojn por eniri sintonion kun Dio kaj ĝoji je ties ĉeesto, estas difinita kiel donaco de la Sankta Spirito.
Intelekto, objekto de scienca esploro
Temas pri psikologio kaj neŭrologio kaj sciencoj similaj kiuj, kvankam marĝene, povas helpi la komprenadon pri la aperiĝo kaj disvolviĝo de scipovoj en la homo, se oni sukcesas distingi, lingve kaj koncepte, la malsamecon de scienco-objektoj kaj celoj kaj vojo de la filozofio kaj sciencoj.
Episode (muzikalbumo)
Episode estas la kvina muzikalbumo de la finnlanda muzikgrupo Stratovarius.
Famnvatnet
Famnvatnet estas norvega lago kiu kuŝas en komunumo Hattfjelldal en Nordland.
Kutĉmitra
Kutĉmitra (કચ્છમિત્ર, Kacchamitra), ekster Esperantujo Kutchmitra, estas guĝaratlingva taggazeto eldonata de Buĝ, distrikto Katĉ, en ŝtato Guĝaratio de Barato. Ĝin posedas la amaskomunikilara grupo Janmabhoomi.
Dovhe
Pluraj vilaĝoj kaj lagoj nomiĝas Dovhe, ekzemple:
(9646) 1995 BV
(9646) 1995 BV estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Hillman City (Seatla kvartalo)
Hillman City estas plejparte loĝa kvartalo en la sudorienta parto de Seatlo (Usono). Ĝi situas en la Rajnera Valo, kun centro iom pli ol kilometron sude de la centro de sia pli konata apudkvartalo, Columbia City. La proksimumaj limoj de la kvartalo estas S Dawson St (norde), S Graham St (sude), Martin Luther King Jr. Way (okcidente) kaj 48th Ave S (oriente).
Historio
Seatlo aneksis la tutan urbon Southeast Seattle en 1907. La unua usonana loĝanto estis M. D. Woodin (1863). Hillman City organiziĝis kiel komunumo en la 1890aj jaroj, ĉirkaŭ haltejo de la Rajnervala Tramo. Ĝi prenis sian nomon de Clarence Dayton "C.D." Hillman, kiu ekspertizis la lokon kaj konstruis por si domon tie. Hillman finfine enprizoniĝis pro fraŭdaj komercaj agoj, sed li lasis tiun ĉi komunumon kiel memoraĵon.<!-- While never a serious challenger to Columbia City as the region's main business district, Hillman City did boast a real estate office, grocery, butcher, and hardware store, bakery, tile factory, movie theater, and for a time an opera house and a circular fountain at the intersection of Rainier and Orcas. Like most of the Rainier Valley, Hillman City declined after the mid-20th century; in the 1980s its perhaps best-known institution was the former grocery and butcher shop, which had become Hillman City Boxing Gym (the building is, as of 2011, Lee’s Martial Arts Academy, offering instruction in karate and taekwondo). In 1999, a Department of Neighborhoods study wrote that "Historic Hillman City… is commonly described by residents as deteriorating and depressed. However, with a near continuous facade of streetfront buildings and a modest pedestrian scale, Hillman City has the opportunity, many believe, to become an attractive neighborhood center." By 2007, the neighborhood was showing some signs of recovery, though still a mixed picture. In August 2013, the Seattle Weekly named Hillman City the "Best Up-and-Coming Neighborhood" in Seattle. Some worry, however, that the neighborhood may lose its identity as it changes. The Hillman City Neighborhood Alliance has improved the quality of life by organizing neighborhood patrols and litter cleanups. While rundown buildings, graffiti, and litter still plague certain portions of the neighborhood, these are now considered more of a nuisance than a threat. -->
Emil Vertán
VERTÁN Emil (verta:n) estis hungara kuracisto naskita en Kézdivásárhely la 13-an de aŭgusto 1883 kaj mortinta en Pécs la 18-an de aprilo 1942.
Kariero
Vertán finis siajn studojn en Koloĵvaro kaj Budapeŝto (1907). Li studvojaĝis en Aŭstrio, Svislando kaj Germanio. De 1911 li laboris en Pécs. De 1917 oni nomumis lin ĉefkuracisto pri kirurgio. De 1924 li iĝis gvidinta ĉefkuracisto de infankliniko de la universitato.
Orzens
Orzens estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 195 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Episode
Episode povas esti:
Orzens
Geografio
La komunumo Orzens situas en la molasaj montetoj de la Vaŭda Mezlando, proksimume 8 kilometrojn sude de la Lago de Neŭŝatelo ĉe la okcidenta flanko de la valo de la rivero Mentue kaj sep kilometrojn sudsudoriente de la distriktĉefurbo Yverdon-les-Bains. La komunumo konsistas el la vilaĝo Orzens kaj la setlejo Champs Plats kaj kelkaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,20 km², de kiuj 15,5% estas kovritaj de arbaro, 79,8% servas por agrikulturo kaj 4,7% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Orzens limas en nordo al Cronay, en nordnordoriento al Donneloye, en nordoriento al Bioley-Magnoux, en sudoriento al Oppens, en sudo al Pailly, en sudokcidentoa al Essertines-sur-Yverdon, kaj en okcidento al Ursins.
Trafiko
Orzens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. En la komunumo kruciĝas konekta vojo de Gossens al Essert-sur-Yverdon kun la vojo de Ursins al Oppens. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 7 kilometrojn norde de la komunumo apud Yverdon-les-Bains. Pere de la poŝtaŭtolinio de Yverdon-les-Bains al Bercher la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Orzens datiĝas el la jaro 1177 kiel Orsens. Dum mezepoko Orzens apartenis une al la Senjorujo Saint-Martin-du-Chêne, poste al Bioley-Magnoŭ, kaj fine formis apartan senorujojn de la familio Orzens. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la Helveta Revolucio ĝi estis atribuita al la Distrikto Yverdon, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.
Steig
Steig estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Tando Adam
Tando Adam (ٹنڈو آدم‎, ٽنڊو آدم‎) estas urbego en provinco Sindo (Pakistano), en kantono de Navabŝah.
Geografio
Tando Adam situas sur ebenaĵo proksime al la rivero Induso en sudorienta Pakistano. Ĉirkaŭ la urbego la kanaloj estas oftaj. Hajderabado (Pakistano) troviĝas 53, Karaĉio 196, Sukur 215, Kveta 520, Multano 563, Fajsalabado 762, Lahoro 849, Peŝavaro 856, Rawalpindi 967, Islamabado 980 kilometrojn (aere).
Historio kaj populacio
Tando Adam estis fondita en la 18-a jarcento. La loko apartenis al distrikto de Navabŝah ĝis 1955, poste de Sangar. La loĝantoj laŭ religio estas ĉefe islamanoj (95%), la ceteraj estas hinduoj, iomete kristanoj. kaj parolas variajn lokajn lingvojn. Estas ankaŭ malgranda hindua minoritato. La loĝantaro parolas sinde (50%, eĉ oficiala lingvo), urdue (30%), panĝabe (10%), paŝtue (6%), krome ofte uzas ankaŭ la anglan lingvon.
Agrikulturo kaj industrio
Tando Adam havas la plej grandan teksaĵinindustrion en Pakistano. Ekzistas ankaŭ farmacia industrio kaj oni prilaboras fruktosukojn, paperojn. La telekomunikada industrio ankaŭ ludas decidan rolon en vivo de Tando Adam. Menciindas la komercado kun viglaj merkatoj, bazaroj.
Trafiko
Tando Adam situas laŭ la ĉefa arteria fervoja linio inter Karaĉio kaj Lahoro, eĉ ĝi havas disbranĉiĝon al lokaj urboj. Al la urbego kuras 4 vojoj, la plej gravaj el Navabŝah, Tando Alahjar kaj Mirpur Ĥas.
Klimato
Tando Adam situas en arida klimato laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La averaĝa temperaturo estas 25 °C. La plej varma monato estas majo kun 33 °C, kaj la plej malvarma januaro kun 16 °C. Jare pluvas inter 199 mm, en ĉiuj monatoj pluvetas, nur en julio kaj aŭgusto pluvas.
4577 Chikako
Nomo
Ĝi ricevis la virinan japanan donitan nomon "Chikako" en honoro de Chikako Mihashi, kiu klopodis dum multenombraj jaroj por la avanco de la instruo pri astronomio en Japanio.
Torquato Tasso
Torquato TASSO, naskiĝinta en Sorrento apud Napolo la kaj mortinta en Romo la , estas unu el la plej gravaj italaj poetoj de la 16-a jarcento. Lia plej grava verko La Gerusalemme liberata ("Jerusalemo liberigita", 1575), priskribas la renkontojn de Kristanoj kun Islamanoj je la fino de la unua krucmilito, dum la sieĝo de Jerusalemo.
Liestal (distrikto)
La distrikto Liestal estas administra unuo de Kantono Bazelo Kampara. Ĝi havis 56897 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la samnoma kantona ĉefurbo Liestal.