cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jerusalema reĝlando
La registaro kaj oficista aparataro
Jerusalema reĝlando estis monarkio hereda. La apogo de reĝo kaj samtempe ankaŭ lia opozicio estis Reĝa konsilantaro, kiuj jam dum la kronado de la unua reĝo Baldueno la 1-a deklaris sian rajton la reĝon "elekti" - do en la praktiko konfirmi surtronigonton kaj la jerusalema patriarko gvidis la kronadceremonion. En la reĝaj konsilantaroj povis do partopreni ĉiuj vasaloj de la reĝo, eĉ kiam la plej gravan rolon ludis baronoj kun la plej grandaj posedaĵoj. En la konsilejo oni traktis pri ĉiuj politikaj, financaj, jurista kaj leĝara aferoj de Jerusalema reĝlando. Iliaj leĝpovoj estis neniel difinitaj kaj la lastan vorton havis do la reĝo.
La reĝo havis surflanke ankaŭ altajn oficirojn. Lia plej supera reprezentanto estis seneskalo, kiu havis kaj administran kaj ankaŭ artmean leĝpovon kaj li administris ankaŭ la impostojn. La plej supera komandanto de la armeo tuj post la reĝo estis konstablo, lia vickomandanto estis poste marŝalo. Pri la administraj aferoj, simile kiel en Eŭropo, zorgis kanceliero kaj la personan posedaĵon de la reĝo administris ĉambristo.
Ekonomio
Konsisto de la urboj en Jerusalema reĝlando, miksita kun la italaj komercistoj, kondukis al evoluo de ekonomiko prefere al la komerca ol al agrara direkto. Agrikulturo post falo de orientromia imperio stagnis, sed malgraŭ tio ĝi donis al la loĝantaro apud la marbordo nutraĵojn. La palestina enlando estis plimulte dezerta kaj la agrikulturo estis kulturebla nur sur kelke da lokoj en Galileo kaj apud rivero Jordano, kie oni kulturis sudajn fruktojn. Kiel unu el malmultaj plantaĵoj, kiun la krucistoj importis al Oriento, estis vinbero. Ĉar la islamanoj drinki vinon ne rajtas, ili eĉ ne kulturis ĝin en siaj landoj.
La regiono de Palestino estis ĉiam en la historio la kultura kaj komerca krucvojiĝo; kaj nome precipe tiutempe, kiam la krucista Transmarejo fariĝis nodo de la komerco inter kristanisma Eŭropo kaj Oriento. La krucistoj devis eklerni komerci kun siaj islamaj najbaroj komerce eliri. La Siria enlando bezonis komerci kun Eŭropo, kien kondukis la vojo tra la palestinaj havenoj, el kio la krucistoj prenis pagojn. Necese estis ankaŭ certigi sekurecon al la islamaj karavanoj en la teritorio de Jerusalema reĝlando, loĝigado en la urboj kaj bona traktado. En la ekonomikon en la krucista reĝlando senĉese pli enpenetris templanoj, kiuj jam en la 12-a jarcento laboris kun kredumo kaj konstruis ampleksan reton de bankoj, en kiu ili donis servojn senrilate al nacieco kaj religio.
Arkitekturo kaj arto
Sed la krucistoj ne konstruis nur armean teknikon, sed ili celiĝis ankaŭ al preĝejoj, en kies konstruado krom aliaj partoprenis ankaŭ araboj kaj la loka loĝantaro. En Jerusalemo estis da preĝejoj dudek sep, en Tiro dek du kaj en Akko kvardek.
Dum la regado de krucistoj okazis alikonstruado kaj ampleksigo de Baziliko de Sankta tombo. Tiu ĉi alikonstruo arkitektone eliras el tiama franca kaj mediteranea arkitekturo kaj ĝi estas sintezo de malfrue romanika kaj frue gotikaj elementoj. La alikonstruo kunigis ĉiujn en tiun tempon apartigitajn altarojn kaj ĝi estis finigita en la jaro 1149.
La krucista arto kaj arkitekturo kombinis okcidentan gotikon kun bizanca stilo kaj islama arkitekturo. La grandaj urboj havis kutime banlokojn, kiuj estis similaj al la turkaj aŭ al antikvaj romiaj banlokoj. Virinoj vizitis la banlokojn same ofte kiel viroj, do dufoje ĝis trifoje dumsemajne kaj ili baniĝis aparte de la viroj. En la domoj ne mankis progresite solvita sociaj ekipaĵoj, kiuj mankis en plimulto de tiamaj urboj en la mondo.
Unu el la plej fruaj ekzemploj de la krucista arto estas psalmaro de Mesalinda, iluminita manuskripto farita inter la jaroj 1135 - 1143, kiu hodiaŭ estas lokigita en Brita biblioteko. Sed polimulto da manuskriptoj el la krucista Palestino ne konserviĝis kaj se jes, do poste plimulte el la 13-a jarcento.
Edessa kaj Damasko
Kiam la nova reĝo surtroniĝis, la nordaj krucistaj ŝtatoj komencis subfosi la jerusaleman aŭtoritaton kaj komencis konduti pli sendependeme kaj fine ili turniĝis kontraŭ la jerusalema reĝo. La reĝo unue fortiris ĝis Antioĥio, kie intertempe princino Alice ekprenis la potencon kaj ne agnoskis la suverenecon de reĝo en Jerusalemo kaj antaŭenmarŝante norden Fulko renkontiĝis kun rezisto de Ponso, la tripola grafo kaj Joscelino, grafo de Edessa. Danke al soldata superforto li eldevigis ilian retiriĝon kaj agnoskon de feŭda dependeco. Li poste surtronigis en Antioĥian princlandon Raimondon de Poitiers. En tendaron de la rezistantoj de Fulko apartenis ankaŭ Hugo de Le Puiset, grafo de Jafo kaj Romain de Le Puy, senjoro el Transjordanio, kiuj kontraŭ la reĝo nesukcese ekribelis.
Dum la regado de reĝo Fulko okazis ankaŭ konstruado de multaj defendburgoj sur sudaj limoj de Jerusalema reĝlando. Stabila politika kaj armea situacio ebligis pluan evoluon de la komerco kaj alvenon de pluaj eŭropaj vilaĝanoj. En la reĝlando entreprenis nenur komercistoj el Eŭropo, sed komencis ĉi tie agadi ankaŭ arabaj komercistoj el Ĝaziro kaj Egiptio. La palestinaj havenoj en la krucistaj manoj fariĝis centrejoj de la komerco inter la kristana Eŭropo kaj la araba Oriento.
Mosula atabego Zengí eluzis disputojn inter frankoj kaj li konkeris unu krucistan teritorion post la alia. La kulmino de lia militiro kontraŭ Tripola graflando kaj sieĝo de burgo Montferrand, kie li militkaptis grafon de Tripolo kaj la reĝon mem, kiu alrapidis por helpi la tripolan grafon, ĉirkaŭis kun negranda taĉmento de liaj kavaliroj en fortikaĵo. Por ekmiro kaj de la krucistoj kaj de la islamanoj Zengí proponis kiel ŝanĝon kontraŭ la burgo honoran kapitulacion kaj tralason de la reĝo kaj liajn kunulojn kaj Fulko akceptis tion. La islamanoj akiris tiel la burgon de la granda strategia signifo. Zengí kaj Jerusalema reĝlando poste vivis en paco kaj la turka reganto turnis sian atentemon norden.
En eksterlanda politiko Fulko la 1-a estis modera kaj fine de la tridekaj jaroj li fermis aliancon kun emiro de Damasko, kiu devis pagi al la reĝo 20000 bizantiojn ĉiumonate. La alianco estis celita precipe kontraŭ Zengi. Eŭropanoj vere konservis la aliancon kaj en 1139 la granda jerusalema soldataro ekmarŝis por helpi Damaskon, kiun eksieĝis Zengí. Tiu, konstatinte, ke la krucistoj proksimiĝas al la urbo, retiriĝis de Damasko senbatale. La emiro de Damasko Unur poste konfirmis pluan amikecon inter sia lando kaj Jerusalema reĝlando per vizito de la reĝo en Akko kaj en urboj Jafo kaj Jerusalemo.
En la jaro 1143 Fulko ĉasante falis de sur la ĉevalo kaj mortigis sin. Zengi tuj ekmarŝis kontraŭ la krucistaj ŝtatoj kaj en 1144 li konkeris graflandon de Edessa. Reĝino Melisenda, kiu nun fariĝis regentino anstataŭ sia pli aĝa neplenkreska filo, la estonta reĝo Baldueno la 3-a kaj Reĝa konsilantaro donis al ili kiel konsilanton baronon Manassès de Hierges, kiu post la morto de Fulko gvidis la jerusaleman soldataron. Sed en 1147 Zengí estis fare de sia eŭnuĥo Jarankeŝ murdita kaj la krucistoj atendis post lia morto disunuigon inter la islamanoj, kiuj batalos je la heredaĵo de Zengí. La nova jerusalema reĝo Baldueno la 3-a eksentis okazon kaj ekmarŝis kontraŭ Damasko, sed li atingis nenion per sia militiro kaj fine li retiriĝis reen ĝis Palestino. Je unu jaro pli poste aliris en la lando kontingento de la dua krucmilito.
Renkontiĝon de la gvidantoj de la ekspedicio en Akko en la jaro 1148 partoprenis la franca reĝo Ludoviko la 7-a kaj germana reĝo Konrado la 3-a. Kvankam kelkaj lokaj nobeloj, precipe poste la antioĥa princo Raimondo de Poitiers, proponis ekataki Halepon, kiu, se oni sukcesis konkeri ĝin, fariĝus bona bazo por rekonkero de Edessa. Sed la kunveno en Akko decidis pri militiro kontraŭ Damasko. Ne estas tute klare, kial la krucmilito devis direktiĝi al Damasko. Por la krucistoj venintaj kun la eŭropaj regantoj povis esti la nomo Damasko kunigita kun biblio, kio povis kaŭzi religian eŭforion, dume la loko nomata Halepo diris al ili nenion. La jerusalemaj kavaliroj poste vidis eblecon rebonigi sian nesukcesan militiron, kiun ili entreprenis unu jaron antaŭe. Sed reĝo Fulko dum sia regado kun la damaska emiro fermis armisticon, kiu observis celon eviti al atentemo de la filo de Zengí kaj sekvanto Núr ad-Dín. La dua krucmilito poste vere ekmarŝis en la jaro 1148 al Damasko, por ke ĝi finiĝu post katastrofa sieĝo de Damasko per absoluta fiasko.
Veno de Baldueno la 3-a
Post tio, kiam la krucistoj nesukcese provis konkeri Damaskon, la islama reganto Núr ad-Dín ekmarŝis kontraŭ Antioĥio. Princon Raimondon de Poitiers, komune kun liaj aliancanoj el sekto de asasinoj Núr ad-Dín la 29-an de junio 1148 ĉirkaŭis en lia tendaro apud Fons Murez kaj la tutan lian soldataron kun nombro de kvar mil da kavaliroj kaj mil da infanterianoj neniigis. Raimondo mem falis en la batalo. Nelonge post tio estis militkaptita la edessa grafo Joscelino la 2-a kaj lia edzino la restan parton de la graflando de Edessa vendis al Bizanca imperio. Post la morto de la antioĥa princo kaj la militkapto de la edessa grafo estis ankaŭ murdita la tripola grafo Raimondo la 2-a, pro kio lia ŝtato estis ĵetita en la internan krizon. La jerusalema reĝo unue ekmarŝis liberigi Antioĥion de Núr ad-Dín kaj poste li fermis kun li armisticon, per kio li akiris ripoztempon por tio, por ke li povu trovi novajn regontojn por la nordaj krucistaj ŝtatoj. Kvankam Edessa graflando jam de fakto ne ekzistis, nova titola grafo fariĝis Joscelino la 3-a, filo de Joscelino la 2-a. Baldueno la 3-a ankaŭ fariĝis gardanto de la nova grafo de Tripolo, kiu estis neplenkreska kaj anstataŭ li fakte regis lia patrino. Fine la reĝo klopodis elekti fianĉon por la vidviĝinta antioĥa princino Konstancia, sed pro ŝia rezistemo tio tiel tri jaroj ne sukcesis. Sed fine ŝi elektis Renaud de Châtillon, la neposedaĵhava franca kavaliro.
Kvankam Baldueno la 3-a estis jam dudekjara, li devis senĉese dividiĝi je la potenco kun sia patrino Melisenda. Baldueno tial eldevigis al si je la jerusalema patriarko sian kronadon kiel memreganto de la reĝlando. Li kaŭzis malfermitan konflikton pro tio kun Melisenda kaj ŝia aliancano Manassès de Hierges, en kiu Baldueno la 3-a venkis. La reĝino foriris en flankejon kaj Manassès de Hierges forlasis Proksiman Orienton.
En la jaro 1153 Baldueno la 3-a konkeris lastan lokon de la egipta potenco en Lavantenio - havenon Askalonon. La urbon akiris per apanaĝo Amaŭrio la 1-a, la malpli aĝa frato de la reĝo. Per la konkero de Askalono la krucistoj priregis la tutan palestinan marbordon. Sed la ekspedicio kostis la kason de reĝo grandan monon kaj en la tempo, kiam Núr ad-Dín estis konkeranta Damaskon, la jerusalema reĝo estis devigita nur rigardi.
Alianco kun Bizanco
En la kvindekaj jaroj de la 12-a jarcento la jerusalema politiko celis al pli varmaj rilatoj kun bizanca imperiestro, kio estis konfirmita printempe de 1158 per nupto de reĝo Baldueno kun nevino de imperiestro Manuelo la 1-a Komneno. Sed tiutempe la nova antioĥa princo Renaŭdo de Châtillon komune kun la armenaj aliancanoj ekatakis kaj rabis la bizancan Kipron. Baldueno la 3-a distancis sin de Renaŭdo kaj aŭtune de 1158 imperiestro Manuelo ekmarŝis al oriento, por ke li faru rebonigon kun la armenoj kaj Antioĥio. La armena princo Thoros estis malvenkita kaj Renaŭdo estis devigita humiliĝi antaŭ la imperiestro kaj ĵuri la feŭdan fidelecon.
En la jaro 1159 mortis Berta de Sulzbach, edzino de Manuelo kaj la imperiestro turniĝis al la jerusalema reĝo, por ke li rekomendu al li kiel novan edzinon iun el la krucistaj nobelinoj. Baldueno rekomendis al li sian nevinon Melisenda-n, filinon de la tripola grafo, sed la imperiestro fine elektis Maria-n, filinon de la antioĥa princino Konstanca. La imperiestro incitis pro sia decido Balduenon la 3-an, la jerusaleman kaj la tripolan kortegon, sed la rilatoj baldaŭ denove egaliĝis. En la jaro 1163 Baldueno la 3-a malsaniĝis kaj en Bejruto li mortis. Ĉar li mortis seninfana, surtroniĝis lia malpli aĝa frato Amaŭrio, grafo el Jafo kaj Askalono
Amaŭrio la 1-a kaj kvin ekspedicioj en Egiption
Sed jam venontjare la krucistoj preparis novan ekspedicion ĝis Egiptio kaj en oktobro de 1168 pli malgranda kavalira taĉmento invadis en delton de nilo, kie ĝi masakris la lokan kristanan loĝantaron. Tiel estiĝis milito kontraŭ la antaŭ nelonga aliancano Ŝávar, ĉar li ne volis pagi la postulatan fare de la krucistoj tributon. Kiam poste reĝo Amaŭrio eksieĝis Kairon, egiptoj petis je helpo Núr ad-Dín-on. Tiu rapide sendis emiron Ŝírkúh-on kun la armeo ĝis Egiptio kaj tiu en januaro de 1169 devigis la jerusaleman soldataron, por ke ĝi retiriĝu ĝis Palestino. Ŝírkúh intertempe fariĝis nova egipta veziro kaj post lia morto transprenis tiun ĉi oficejon lia nevo Saláh ad-Dín Jusúf ben Ajjúb.
Amaŭrio kaj la bizanca imperiestro Manuelo konsideris la transprenon de potenco de Saláh ad-Dín en Egiptio komune kun Núr ad-Dín en Sirio kiel rompo de ekvilibro de fortoj. La imperiestro tial denove konspiris pluan egiptan militiron kaj promesis al la palestinaj frankoj ŝiparon kiel helpo. Sed la jerusalema armeo pro lastaj atakoj suferis grandajn perdojn kaj bezonis ian tempon por plenigi la staton. La bizancaj ŝipoj intertempe ankris sur Kipro. Post longaj semajnoj krucista armeo vere ekiris el Levantenio kaj la grekaj ŝipoj tiel povis eknavigacii el la kipraj havenoj. La uniĝinta bizanca-jerusalema ekspedicio ekatakis havenon Damietta-on, per kio Saláh ad-Dín-on, kiu atendis atakon kontraŭ la urbo Bilbajs, ili sukcesis surprizi. Sed vintraj pluvoj kaj manko de provizoj malfortigis la atakantojn. La bizanca floto ankaŭ dum la tempo de atendado sur Kipro konsumis plimulton de siaj provizoj. Reĝo Amaŭrio ordonis por retiriĝi kaj retiriĝis same la ŝiparo de Manuelo, kiu estis survoje reen ĝis Konstantinopolo trafita per granda ŝtormo kaj grandparte neniigita. Per tio ankaŭ finiĝis kvin provoj de la krucistoj konkeri la teritoriojn en Egiptio.
Spite al la katastrofo, per kiu finiĝis la komuna entrepreno, la alianco de Amaŭrio kaj Manuelo estis senĉese retenata. En la jaro 1173 proponis al la jerusalemaj krucistoj aliancon kontraŭ Núr ad-Dín la islama sekto de asasinoj, kies ŝejko estis tiutempe Raŝíd ad–Dín Sinan, inter la krucistoj konata kiel Maljunulo el montaro. Sed kontraŭ la alianco stariĝis templanoj kaj mortigis la asasinan mesaĝistaron. Amaŭrio la 1-a ekkoleregis, lasis la respondecajn templanojn aresti, per kio li rompis ilian netuŝeblecon kaj ĉe papo li eĉ postulis nuligon de la templana ordeno. La reĝo senkulpigis sin al Raŝídovi ad-Dín Sinan kaj Maljunulo el montaro akceptis la senkulpigon. En la jaro 1174 sultano Núr ad-Dín mortis kaj kelke da monatoj post li ankaŭ Amaŭrio la 1-a. Netutan semajnon post la morto de Amaŭrio kiel nova jerusalema reĝo estis kronita lia dektrijara filo kiel Baldueno la 4-a. La tempo ĝis la jaro 1180 estis plenigita per etaj interkvereloj inter Saláh ad-Dín kaj la nova reĝo. Nur post tio ili interkonsentis armisticon por du jaroj. En tiu jaro mortis ankaŭ imperiestro Manuelo la 1-a kaj pro lia morto Jerusalema reĝlando perdis la potencan aliancanon.
Muslima ofensivo kaj falo de la reĝlando
Amaŭrion sur la trono alternigis lia juna filo Baldueno la 4-a, sed ĉe kiu jam en la infanaĝo estis rimarkataj simptomojn de lepro. Sed Baldueno la 4-a eĉ spite al tio montriĝis esti tre decidema kaj energia reĝo kaj armeestro. Tiutempe jam plene montriĝis la divido de la reĝa kortego kaj la jerusalemaj baronoj en du opiniajn grupojn. La unuan grupon kreis precipe nobeloj, kiuj naskiĝis en Sankta Lando kaj kies familioj ĉi tie vivis dum kelkaj generacioj. Kelkaj nove venintaj nobeloj diris al ili "Ĉevalidoj" pro iliaj kelkaj transprenitaj orientalaj kutimoj. Post la veno de Baldueno la 4-a tiuj ĉi nobeloj havis ankaŭ ĉe la kortego superecon. Iliaj ĉefaj reprezentantoj estis grafo de Tripolo Raimondo la 3-a kaj barono de Ramla kaj Nabulo Baliano. Ili pretekstis moderigitajn opiniojn por kunvivo kun la islamanoj kaj realigis rilate al ili ankaŭ de Bizanco pli renkontan politikon, armee celita por la defendo de lando. La alia grupo estis nobeloj, kiuj ne naskiĝis en Palestino, sed ili akiris ĉi tie senjorlandojn kaj en la araba mondo ili ne orientiĝis. Tiuj realigis rilate al la arabaj ŝtatoj atakeman kaj konkereman politikon kaj inter iliaj reprezentantoj apartenis fratoj Guy kaj Amaŭrio de Lusignan kaj ankaŭ Renaud de Châtillon. Ekde la jaro 1180 la favorantoj de pli agresema politiko akiris signifajn postenojn en ŝtata administrado kaj poste ankaŭ la decidantan vorton ĉe la kortego, kiam Sibilo, fratino de la reĝo, edziniĝis kun grafo el Jafo kaj Askalono Guy de Lusignan. La kortega grupo de Guy ankaŭ sukcesis al la liberigita posteno de la jerusalema patriarko elekti Herakleion, ĉefepiskopon de Caesarejo, dume Raimondo la 3-a kun siaj favorantoj realigis Guillaumon de Tiro, la akkan ĉefepiskopon, kronikiston kaj edukiston de Baldueno la 4-an.
En Egiptio intertempe kreskis post la morto de Núr ad-Dín la potenco de veziro Saláh ad-Dín Jusúf ben Ajjúb, pli poste konata kiel Saladino. Saladino unue komencis unuigi la islamanoj en Sirio kaj kunpuŝiĝis kun rezisto de la regantoj de Halepo kaj Mosulo, kiuj estis de la dinastio de Zengí. La jerusalemaj krucistoj, kiuj la novan minacon de Saladino bone konsciis, ĉiuforte klopodis subteni la zengiajn regantojn kaj en la jaro 1176 ili sukcesis malkonsili Saladinon de atako kontraŭ Halepo.
Pro senĉesaj rabemaj incadoj de Renaŭdo de Châtillon kontraŭ komercaj karavanoj de araboj Saladino ekatakis kontraŭ Jerusalema reĝlando. En la frunton de la jerusalemaj soldataroj stariĝis Guy, bofrato de la reĝo, sed kiu montris nur sian hezitemon en batalo kaj liaj kontraŭuloj, frunte kun Raimondo la 3-a, devigis la reĝon revoki Guy-on el funkcio de komandanto. En la frunton spite al sia lepro stariĝis reĝo Baldueno persone kaj ŝakigis Guy-on de la sekvanteco por la trono per tio, ke li lasis kroni sian kvinjaran nevon kiel kronprincon. La vicreĝo fariĝis Raimondo la 3-a, kiu ankaŭ fariĝis la regento de reĝlando dum la tempo de neplenkreskeco de la juna Baldueno la 5-a kaj la komandanto de armeo. Raimondo la 3-a pruvis sian forton, kiam li forpelis Saladinon de sieĝo de Kerako, fortikaĵo de Renaŭdo de Châtillon, kie tiutempe okazis nupto de Homfroi, lia duonpatra filo, kaj de Isabela, malpli aĝa fratino de la reĝo, kaj kie ankaŭ ĉeestis granda nombro de signifaj nuptogastoj el vicoj de baronoj.
En la jaro 1185 mortis la malsana reĝo Baldueno la 4-a kaj Raimondo la 3-a tiel povis plene ekpreni la regadon anstataŭ la juna reĝo el la firma pozicio de regento. Raimondo ankaŭ konkludis kun Saladino armisticon por kvar jaroj. Sed je unu jaro pli poste neatendite mortis la juna reĝo Baldueno la 5-a kaj Raimondo perdis siajn rajtojn por la regenteco. La potenco transiris al Sibilo, la patrino de la mortinta reĝo, kaj ŝian edzon Guy de Lusignan-on, kiuj post mallonga konflikto certigis la regadon en Jerusalemo. Raimondo la 3-a forveturis el Jerusalemo ĝis Tiberiado, kie li interkonsentis kun Saladino en reciproka armistico. La kortega flanko de batalavidaj nobeloj tiel ĉi venis reen al la potenco.
Falo de Jerusalemo kaj la tria krucmilito
Guy de Lusignan montriĝis kiel malbona kaj nedecidema reganto. La proksima aliancano de la reĝo Renaŭdo de Châtillon denove ekatakis kontraŭ saracena karavano kaj li forhaŭlis la militkaptitajn komercistojn kaj la varon ĝis Kerako. Saladino prenis tiun ĉi agadon kiel pretekston al milito kaj li komenciĝis prepariĝi al batalo. La nobeloj estis indignitaj pro la agado de Renaŭdo kaj Raimondo la 3-a de Tripolo kaj antioĥa princo Bohemundo la 3-a rifuzis havi kun la nova milito kontraŭ Saladino ion ajn komunan. Sed Guy de Lusignan komencis en la ĉirkaŭaĵo de Nazareto amasigi la plenan soldataron. La tripola grafo Raimondo fine alliĝis al la soldataro ankaŭ. Sed en la sekvanta batalo apud hattinaj anguloj la 4-an de julio 1187 Saladino venkis super la jerusalema soldataro kaj militkaptis la reĝon kaj la ceterajn gvidantojn. Raimondo la 3-a, Baliano de Ibelino, Reginaldo de Sidono, patriarko Heraklio, la titola grafo de Edessa Joscelino la 3-a kaj proksimume tri miloj da pluaj kristanoj sukcesis liberiĝi. Renaud de Châtillon estis ekzekutita fare de Saladino kaj Guy de Lusignan kun la ceteraj estis kun honoroj forkondukitaj en militkaptitecon. Poste Saladino jam konkeris unu krucistan teritorion post la alia kaj la 2-an de oktobro falis Jerusalemo mem, sole kelke da urboj kaj burgoj restis en la krucistaj manoj kiel haveno Tiro, kiun defendis onklo de Baldueno la 5-a Konrado de Montferrat, kiu venis el Konstantinopolo, urbo Antioĥio, Tripolo kaj burgoj Beufort, Chastel Blanc, Marqab, Tortosa a Krak des Chevaliers.
La perdo de Jerusalemo aŭtune de la jaro 1187 finigis por ia tempo la ekzistadon de Jerusalema reĝlando. Multaj loĝantoj fuĝis antaŭ Saladino ĝis Tiro, Tripolo aŭ Egiptio, de kie ili revenis reen en Eŭropon. La kristanoj, kiuj falis en la manojn de Saladino, povis elaĉeti sin; tiuj, kiuj ne povis pagi sin dé la islamanoj, falis en sklavecon. En la konkeritaj teritorioj okazis granda ŝanĝo en la konsisto de loĝantaro. La kristanoj de la okcidenta rito devis foriri kaj sur ilian postenon venis islamanoj. La orientaj kristanoj povis resti, same kiel judoj, kies posteno eĉ rilate al la krucista regado pliboniĝis. La falo de Jerusalemo tremigis la tutan Eŭropon. Oni diras, ke papo Urbano la 3-a tiam mortis pro malĝojo, sed estas tre verŝajne, ke mortonte li ne havis tempon ekscii pri tiu ĉi malvenko. Lia sekvanto Gregorio la 8-a turniĝis al la eŭropaj reĝoj kun apelo, por ke ili revoku batalojn inter si jah unuiĝu en novan krucmiliton. En Sanktan Landon post tio, kiam komencis veni la unuaj fuĝintoj kun informoj pri la katastrofo en Transmarejo, komencis flui pli malgrandaj armigitaj kontingentoj por helpi la krucistojn en Palestinon. Kiel la unua en Proksiman Orienton alrapidis normanaj ŝipoj de la sicila reĝo Vilhelmo la 2-a kaj signife ili helpis dum defendo de Tiro kaj Tripolo. Pli poste alnavigaciis ŝipoj el Danio, Flandrio kaj Anglio kaj ankaŭ kontribuis ŝiparoj de la italaj urbaj ŝtatoj. En kelke de pli postaj jaroj surlande kaj surmare ekis direkte al Sankta Lando grandegaj soldataroj de la eŭropaj monarkoj, inkluzive de kontingento de la franca reĝo Filipo la 2-a Aŭgusto, la angla reĝo Rikardo la 1-a Leona koro kaj la romia-germana imperiestro Frederiko la 1-a Barbaroso. En la historion tiuj ĉi malpli grandaj kaj pli grandaj apartigitaj migrantaj ekspedicioj enpaŝis sub kompleksa nomo la tria krucmilito.
WSJT (amatora radio)
WSJT (Weak Signal communications, malfortaj signaloj komunikado, programita de Joe Taylor) estas softvaro por amatora radio por komunikado per malfortaj signaloj.
Jerusalema reĝlando
Falo de Jerusalemo kaj la tria krucmilito
Somere de la jaro 1188 Saladino tralasis reĝon Guy de Lusignan-on kaj tiu ekiris ĝis Tiro. Sed la defendantoj de urbo kaj ties agnoskata komandanto Konrado de Monferrat rifuzis enlasi lin en la urbon kaj agnoski lin kiel reĝon. Sed Guy ne volis resti sidi senagade sub remparoj de Tiro kaj kun aro da siaj soldatoj kaj helpe de la piza ŝiparo li ekatakis Akkon. Pase de la tempo Guy ricevis pli da subtenaj fortoj de la lokaj frankoj, eĉ alliĝis al li ankaŭ Konrado, kaj pli poste ankaŭ de eŭropaj subtenaj fortoj el Francio kaj Anglio, frunte kun regantoj de ambaŭ landoj. La urbo kapitulaciis al la krucistoj la 12-an de julio 1191.
Svitjazjo
La lago Svitjazjo - Сві́тязь - apartenas al la Ŝackaj lagoj en la Volina provinco kaj estas la plej profunda lago de Ukrainio: la plej profunda punkto de la lago estas 58,4 metrojn sub la akvosurfaco. Averaĝe ĝi profundas 6,3 metrojn. Ĝi larĝas 7,8 oble 4,1 kilometrojn, kaj havas areon de sume ĉirkaŭ 27 kvadrataj kilometroj.
WSJT (amatora radio)
Programversioj
Rimarko: La profunda serĉado povas esti utila por esperantistaj radioamatoroj: oni stoku tekston "esperanto" en la datumaro call3.txt. Se iu stacio elsendas tiun vorton, ĝi estos dekodigita eĉ se treege malforta. La programo funkcias aŭtomate dum horoj. Tial la ricevanto ne devas daŭre atenti. Post horoj li nur devas legi la listigitajn rezultojn, do la voksignojn, kiuj sendis la vorton Esperanto.
Jerusalema reĝlando
Falo de Jerusalemo kaj la tria krucmilito
Post la konkero de urbo eksplodis denove disputo inter Guy kaj Konrado pri tio, kiu devas esti la nova jerusalema reĝo. Sed tiu ne intencis rezigni pri sia posteno. Rilate al tio, ke la edzino de Guy, reĝino Sibilo estis mortinta, laŭ multaj nobeloj li perdis siajn rajtojn por la reĝa titolo. La titolo tiel aŭtomate transiris al Isabelo, la fratino de Sibilo, kiu estis edziniĝinta al Homfroi la 4-a de Torono. Konrado lasis Isabelon kun Homfroi divorcigi kaj poste li mem edzigis sin kun ŝi, pro kio li fariĝis aspiranto je la trono. La eŭropaj reĝoj perigis kompromison: Guy de Lusignan devis ĝismorte resti la reĝo kaj Konrado kun Isabelo estis fariĝontaj liaj sekvantoj. Sed la faktan regadon en la lando tenis la angla reĝo Rikardo.
Tibor Kállay
Tibor Kállay [kAlai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kállay Tibor estis hungara politikisto, ministro, ekonomikisto. Lia nobela antaŭnomo estis nagykállói. Tibor Kállay naskiĝis la  1881 en Budapeŝto. Li mortis la 1964 en Budapeŝto.
Jerusalema reĝlando
Falo de Jerusalemo kaj la tria krucmilito
La franca reĝo Filipo fornavigaciis el Akko la 31-an de julio 1191. Rikardo la 1-a restis ankoraŭ la tutan unu jaron ĝis oktobro de 1192 kaj fine li interkonsentis kun Saladino pri la kvinjara armistico, kiam la krucistoj devis teni la palestinan marbordon ĝis urbo Jafo. Jerusalemo devis fariĝi pilgrima loko libere alirebla por la kristanoj. La interkonsento estis konfirmita la 2-an de septembro 1192 kaj Rikardo la 1-a ekiris al vojaĝo Eŭropon. Sed intertempe denove ekflamis spiteco inter Guy, sur kies flanko stariĝis pizanoj kaj Konrado, kiun subtenis ĝenovanoj. Rikardo Leona koro ekkonstatinte, ke Konrado havas multe pli da favorantoj, nomumis lin la reĝo kaj Guy-on li dum rekompensis per Kipro, kiun li survoje al Sankta Lando konkeris je Bizanca imperio kaj kiun li turne vendis al templanoj, do Guy devis unue aĉeti ĝin de ili. Per tio li igis estiĝi novan krucistan ŝtaton - Kipran reĝlandon. Sed Konrado de Montferrat estis post nelonge en Tiro murdita. Ordonon al lia murdo donis Maljunulo el montaro.
Tibor Kállay
Biografio
Tibor Kállay frekventis gimnazion en Debrecen, universitaton en sia naskiĝurbo, poste li estis soldato en Vieno. En 1906 li eklaboris en ministerio pri financo, li estis sekretario en 1912. Dum la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis unue al Szeged, poste al Vieno. Post falo de la Soveto li estis subministro, poste li respondecis pri financa disiĝo de Aŭstrio-Hungario. Li partoprenis en Traktato de Trianon, poste li denove ricevis postenon en la financministerio. Inter 1921 kaj 1924 li estis ministro pri financoj, inter 1922 kaj 1935 parlamenta deputito. En 1924 li fondis la memstaran Hungaran Nacian Bankon.
Jerusalema reĝlando
Falo de Jerusalemo kaj la tria krucmilito
Vidvino Isabelo estis poste edzinigita kun Henriko de Champagne, la nevo de Rikardo. Henriko estis neniam kronita je reĝo, malgraŭ tio li fakte regis en Palestino. Post la mortoj de Saladino en la jaro 1193 kaj de la Guy de Lusignan je unu jaro pli poste li plifortigis sian pozicion kaj interkonsentis kun la frato de Guy, la kipra reĝo Amaŭrio la 2-a, kiu ne pretendis la jerusaleman tronon. Filino de Henriko kaj Isabelo estis pli poste edzinigita al Hugo la 1-a Kipra, la filo de Amaŭrio, per kio estiĝis nova jerusalema reganta dinastio.
Tibor Kállay
Biografio
Li edziĝis dufoje, li havis nur solan filon.
Jerusalema reĝlando
13-a jarcento
La sekvantaj cent jaroj Jerusalema reĝlando estis ĉirkaŭita fare de la siria teritorio. Kontraŭe al la stato antaŭ Hattín kaj la ofensivo de Saladino ĝi estis nur torso. La ĉefurbo transloĝiĝis en la havenurbon Akkon kaj ĝi kontrolis regionon de marbordo de la hodiaŭa norda Israelo sude kaj la suda kaj la centra Libano kaj kontriolis urbojn Jafo, Arsuf, Tiro, Sidono kaj Bejruto. Super kelkaj urboj kiel Askalono kaj kelkaj pluaj fortikaĵoj transprenis kontrolon Tripola graflando kaj Antioĥa princlando. Fakte jam en Sankan Landon ne fluis okcidentaj koloniistoj kaj male la lokaj nobeloj foriradis en Kipran reĝlandon kaj novajn krucistajn ŝtatojn.
Blua Nilo (subŝtato)
La regiono havas ĉirkaŭ kvardek malsamaj etnaj grupoj. Ties ekonomia aktiveco estas bazita sur agrikulturo kaj brutbredado kaj mineralan ekspluaton.
Administro
La subŝtato estas sub-disigita en ses distriktojn (kun nombro da loĝantaroj laŭ censo de 2006 estas montritaj):
Lingvoj
La sekvantaj lingvoj estas parolita en Blua Nile stato laŭ Ethnologue.
Kevin Warwick
Kevin WARWICK (naskiĝis la 9-an de februaro 1954 en Coventry, UK) estas brita sciencisto kaj profesoro de kibernetiko ĉe la Universitato de Reading, Reading, Berkshire, UK. Li estas fama pro liaj laboroj rilate al direkta interfaco inter komputilaj sistemoj kaj la homa nerva sistemo, kaj eĉ subplantis ICon en sian brakon, kaj tial nomiĝis Kapitano Ciborgo. Warwick ankaŭ esploradis pri robotiko.
Jerusalema reĝlando
13-a jarcento
La nova reĝo Henriko de Champagne mortis en la jaro 1197 kaj vidvino Isabelo edziniĝis kvarfojon, nome al frato de sia eksa bofrato Amaŭrio la 2-a de Lusignan. Post tio, kiam la tria krucmilito finiĝis per fiasko, estis planita la kvara krucmilito, kiun gvidis Bonifaco, la frato de Konrado kaj Vilhelmo de Montferrat. Sed tiu ĉi krucmilito en la jaro 1204 konkeris kaj rabis Konstantinopolon, la ĉefurbon de Bizanca imperio kaj la krucistoj ĉi tie establis centrejon de Latina imperio. La partoprenantoj de tiu ĉi ekspedicio neniam venis en Sanktan Landon.
36783 Kagamino
Kagamino estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 23-an de septembro 2000 far'de la teamo de la programo BATTeRS elde la observatorio de Bisei (Okajama, Japanio). Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Kagamino en nordo de la gubernio Okajama. La Centro de Kamisaibara de Spaceguard troviĝas en tiu urbo.
Jerusalema reĝlando
13-a jarcento
Post la morto de Amaŭrio kaj Isabelo la nova jerusalema reĝino fariĝis la juna filino de Isabelo kaj Konrado - Mario de Montferrat, kiu estis edzinigita al multe pli aĝa kaj neposedaĵhava eŭropa kavaliro Johano de Brienne. Sed dum nasko de filino de Johano Mario mortis dumnaske kaj Johano regis plu kiel regento. Johano poste edziĝis kun Stefanio, la filino de armena reĝo en Kilikio kaj partoprenis en la armenaj-antioĥaj disputoj sur flanko de armenoj. En la jaro 1217 estis prklamita la kvina krucmilito kaj en septembro de tiu jaro alnavigaciis en Akkon la aŭstra duko Leopoldo la 6-a, la hungara reĝo Andreo la 2-a kaj la kipra reĝo Hugo. Sed ili atingis nenion per komuna militiro kaj la eksterlandaj aliancanoj fine fornavigaciis el Palestino. En pluaj jaroj jam la kvina krucmilito fakte ne okazis en Sankta Lando.
IJK 1988
La 44-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO okazis inter la 15-a kaj 22-a de julio 1988 en la urbo Zagrebo de Kroatio, tiam ankoraŭ parto de Jugoslavio. La kongreson partoprenis 769 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. Ĝin organizis kongresa teamo el aktivuloj de Kroatia Esperanto-Junulara Asocio, la landa sekcio de TEJO en Kroatio.
En epoko, kiam ankoraŭ malfacilis vojaĝi inter la komunistaj kaj nekomunistaj ŝtatoj de Eŭropo, la kongreso estis aparte favora ŝanco por renkontigo de junaj esperantistoj el ambaŭ politikaj blokoj. Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato.
István Koller
István Koller [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Koller István Ferenc Jenő Kálmán Vendel estis hungara nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis nagymányai [nadjmAnjai], lia avo estis Kálmán Hertelendy.
Jerusalema reĝlando
13-a jarcento
El haveno Aigues-Mortes en la jaro 1248 elnavigaciis frunte de la sepa krucmilito, celita denove al Egiptio, la franca reĝo Ludoviko la 9-a Sankta. Sed la krucistoj estis en Egiptio malvenkitaj kaj Ludoviko kun kelke da francaj kaj kipraj nobeloj estis militkaptita. En la jaro 1250 la reĝo estis por elaĉetmono 400000 denieroj tralasita kaj li foriris ĝis Akko.
István Koller
István Koller naskiĝis la en Alsórajk, li mortis la  en Nagykanizsa.
Svitjazjo
La lago situas en la nordoriento de Ukrainio meze de la naturprotekta areo Ŝackaj lagoj. La areo en ekologia vidpunkto estas la plej pitoreska kaj plej pura parto de Ukrainio. La laga akvo eksterordinare puras kaj kompareblas kun tiu de la lago Bajkalo en Siberio.
István Koller
Biografio
István Koller maturiĝis en gimnazio en Székesfehérvár, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1904. De la sekvanta jaro ĝis la 1-a mondmilito li estis nobela juĝisto en Pacsa, poste li soldatiĝis. En la jaro 1919 li estis nobela ĉefjuĝisto en Nagykanizsa, sed dum la Hungara Sovetrespubliko li kaŝiĝis, pli poste li okupiĝis nur pri la familia bieno. Li ricevis armeajn premiojn dum la soldatjaroj. Li edziĝis en 1906, lia edzino naskis filon post du jaroj. Baldaŭ la geedza paro divorcis.
Slakovec
Slakovec, hungare Édeskút estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Nedelišće.
Loknomo
La historia hungara loknomo estis preskaŭ la sama, ol la kroata: (Szlakovec). Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis tute novan hungaran loknomon.
Situo
Čakovec troviĝas je 3 km-oj, Varaždin je 11 km-oj.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Édeskút apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Jerusalema reĝlando
13-a jarcento
En la tempo, kiam Ludoviko la 9-a estis tralasita el la militkaptiteco, estas venantaj en antaŭon de la eŭropa historio mamelukoj. Tiuj faris palacan renverson kaj establis tiel en Egiptio mamelukan sultanlandon. La franca reĝo restadis en Transmarejo la tutajn kvar jarojn, dum kiuj li fakte regis al Jerusalema reĝlando.
En la historio de Proksima Oriento komencis senĉese pli entrepreni mongoloj. Ĉar inter la mongoloj estis granda kvanto de nestorianismaj kristanoj, la kristanaj regantoj en Kilikio kaj Antioĥio volonte agnoskis la mongolajn ĥanojn kiel siajn feŭdulojn. Sed la samon la baronoj en Jerusalema reĝlando rifuzis. La mongola ĥano Hülegü, kiu fondis la mongolan ilĥanlandon en Persio, postulis servutecon ankaŭ de la mamelukoj en Egiptio. Tiuj rifuzis tion kaj decidiĝis por milito. Sed Hülegü estis post morto de sia frato tro okupita en Persio kaj la mameluka sultano Kutuz en la jaro 1260 venkis en Galileo apud Ajn Ĝalud super malpli fortaj mongolaj soldataroj gvidataj de kristana generalo Ketgugha. La jerusalemaj baronoj, kiuj interne estis tre malamikiĝintaj, ja permesis al la mamelukoj liberan traveturon tra ilia teritorio, sed alie ili konservis neŭtralecon. La potencaj centrejoj Mosulo kaj Halepo sekve denove revenis sub la islaman regadon. La mongoloj limigis sin al la regado en Persio kaj la krucistoj en Palestino jam ne povis fidi al ilia soldata helpo.
Ankoraŭ en la jaro 1260 la mameluka sultano Kutuz estis murdita fare de sia armeestro Bajbars, kiu venis sur lian postenon. Tiu je tri jaroj poste komencis ampleksan ofensivon kontraŭ la krucistoj kaj ekatakis rekte kontraŭ Akko. Tiu la krucistoj sukcesis, precipe danke al helpo de la krucistoj el Kipra reĝlando konservi. Sed Bajbars, nomata Panter, ĝis la jaro 1268 okupis la krucistajn apogpunktojn Ĉemara Cezareo, Haifo, Torono, Arsuf kaj la tutan teritorion de Galileo. Sed la plej bona sukceso de Bajbars estis konkero de Antioĥio, kiu estis ŝirmo de la okcidentaj krucistoj seninterrompe dum 170 jaroj. Ununura helpo, kiu venis el Eŭropo, estis malgranda kontingento frunte kun la angla princo Eduardo la 1-a. Tiu, kiam li estis eksciinta tre malbonan situacion en Palestino, interkonsentigis en la jaro 1271 kun Bajbars pacon por dek aúx dek unu jaroj kaj poste, kiam li estis eskapinta al la provo je atenco, revenis Eŭropon.
Post la foriro de princo Eduardo la akkonaj baronoj komencis solvi demandon pri la sekvanteco sur la jerusalema trono. Post la morto de Konrado la 3-a en la jaro 1268 la trono estis falonta al la kipra reĝo Hugo la 3-a el la kipra branĉo de la familio de Lusignanoj, sed alia aspirantino je la trono, la titola princino antioĥa, Maria, vendis siajn rajtojn al la trono al Karolo de Anjou, la ekzekutisto de Konrado la 3-a, kaj tiu sendis ĝis Akko sian reprezentanton Rogeron de San Severino. La reĝlando tiel dividiĝis en du tendarojn. Dum urboj Tiro kaj Bejruto anonciĝis al Hugo la 3-a, Akko, Sidono kaj la templanoj agnoskis kiel sian reĝon, nome ĝis lia morto en la jaro 1285, kiam eĉ la resto de reĝlando agnoskis kiel laŭleĝan reĝon Henrikon, la filon de Hugo. Henriko lasis sin en la jaro 1286 en Akko kroni sin la jerusalema reĝo, kio estis lasta glora evento en la krucista ĉefurbo.
En la sama tempo estis enpaŝanta en Palestinon la soldataro de nova mameluka sultano Kalavuno, kiu estis decidiĝinta forpeli la latinajn krucistojn el Levantenio, kiu en la jaro 1287 konkeris Lakation kaj la 19-an de aprilo 1289 prirabis Tripolon. En Akko aliris sur la veneciaj galeroj ununuraj fortoj el Eŭropo - taĉmento de la itala vilaĝanoj senditaj de la papo. Sed ili similigis pilgrimantajn krucistojn el tempoj de Petro Pilgrimanto kaj Gautier Sans-Avoir. Post tio, kiam la nove venintaj italoj komencis murdi en Akko la islamanojn, Kalavuno akceptis tion kiel pretekston por efektivigi intencon forpeli definitive la kristanojn el Proksima Oriento. Kiam Kalavuno en la jaro 1290 mortis, liajn planojn transprenis lia filo al-Aŝraf Kalil, kiu la 5-an de aprilo 1291 eksieĝis Akkon. Vendrede la 18-an de majo 1291 la sultano konkeris Akkon (sed eblas renkontiĝi eĉ kun la dato la 17-an de majo). Ankoraŭ la plenajn dek tagojn rezistis la akka citadelo, kiun defendis la templanoj. La loĝantoj, kiuj ne savis sin per fuĝo sur la kipraj ŝipoj, estis parte murditaj, parte cenditaj en sklavecon.
La epopeo de Jerusalema reĝlando sur azia tero, daŭranta preskaŭ du cent jaroj, finiĝis. Sed Kipra reĝlando, kun kiu Akko ekde la tempoj de Hugo la 3-a kreis union, supervivis multajn pluajn dekjarojn. Dum la plenaj sep cent jaroj ĝis nuntempo kelkaj eŭropaj monarkoj kaj nobeloj portas titolon Jerusalema reĝo.
Mai-Ndombe Provinco
Mai-Ndombe estas unu el la novaj dudek ses provincoj de Demokratia Respubliko Kongo kreitaj en 2015, en la centrokcidenta parto de la lando. Laŭ oficiala takso el la jaro 2005 ĝi havis loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de po 14 homoj por kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Inongo.
La provincoj Kŭango, Kŭilu, kaj Mai-Ndombe estis rezulto de la disigo de la iama Provinco Bandundu.
WSJT (amatora radio)
Programversioj
La programo ne taŭgas por komfortaj longaj babiladoj. Sed per ĝi oni ja povus aranĝi skedojn en fonio aŭ morso.
Lajos Steiner
STEINER Lajos (pro. ŝtajner) estis hungara ŝaka grandmajstro naskita en Nagyvárad la 14-an de julio 1903 kaj mortinta en Sidney la 22-an de aprilo 1975.
Mai-Ndombe Provinco
La provinco ekhavas sian nomon el la lago Mai-Ndombe.
Lajos Steiner
Biografio
Lajos Steiner finis teknikan altlernejon en Germanio (1924). Li vekis sensacion kiel konkursanto 14 jaraĝa, de 1922 li estis hungara majstro, en hungara majstrokonkurso li okupis la unuan lokon. Li gajnis paran maĉon kontraŭ Pál Réthy (ŝakisto) kaj Andor Lilienthal. Li estis kvar foje en ŝakolimpikoj: (1931, 1933, 1935, 1936). Li gajnis plurajn internaciajn konkursojn. Li elmigris Aŭstralion (1939)), li ankaŭ gajnis Aŭstralian Ŝakan Ĉampionumon, kvarfoje 1945, 1946/47, 1952/53 kaj 1958/59.
Ŝakolimpokoj
Steiner partoprenis en 4 ŝakolimpikoj:
WSJT (amatora radio)
Programversioj
Tralegu la detalan priskribon de K3UK (vidu sube je eksteraj ligiloj). Laŭ li vi povas elsendi ĉ. kvin vortojn. Sed tio entute daŭras ĉ. kvin minutojn. Sed kvin vortoj devus sufiĉi por interŝanĝi raporton en nia konkurso kaj aranĝi kontakton je alia frekvenco.
Pjuro
Piura (plennome en la hispana: San Miguel de Piura; esperantigo: Pjuro) estas urbo situanta norde de Limo kaj sude de Tumbes, en Peruo. La urbo estas tre granda kaj havas multe da lokoj tre gravaj kaj interesaj. Ĝi estas la ĉefurbo de la Departamento de Pjuro.
Finn Ronne
Li partoprenis en du el la ekspedicioj de Richard E. Byrd al la Suda Poluso en la 1930-aj jaroj. Li revenis en Antarkton en la 1940-aj jaroj por la Antarkta Sciencekspedicio Ronne kiu malkovris kaj mapis la lastan nekonatan marbordon en la mondo kaj estis la unua sudpolusa ekspedicio se temas pri iam inkludi virinojn.
WSJT (amatora radio)
WSJT-X
La plej nova versio WSJT-X enhavas jenajn versiojn:
Finn Ronne
Ĉefa fonto
Tiu teksto estas bazita sur la [http://www.history.navy.mil/branches/teach/ends/ronne.htm Biografio: Kapitano Finn Ronne. Naval Historical Center]
WSJT (amatora radio)
WSJT-X
FT8, JT4, JT9, JT65, QRA64 ISCAT MSK144 kaj WSPR.
Do WSJT-X kovras ĉiujn modojn por ĉiuj frekvencoj. Neniu aldona softvaro estas bezonata.
Frekvencoj
Frekvencoj por JT65 estas:
Vidu ankaŭ
WSPR
Pjuro
Historio
Ĝi estis la unua urbo fondita de Francisco Pizarro en la nuna teritorio de Peruo. Antaŭ la hispana konkero, loĝis tie la grupo de la jungoj (yungas)..
Klimato
Dum la mateno la temperaturo en la urbo Piura estas de 29ºC tamen, dum la nokto la temperaturo estas de 17ºC. En urboj kiel Huancabamba la temperaturo estas de 23ºC dum la mateno sed 6ºC dum la nokto.
NGC 1267
NGC 1267 (aliaj indikoj — PGC 12331, UGC 2657, MCG 7-7-55, ZWG 540.92) estas galaksio en konstelacio Perseo.
György Bodó
BODÓ György [bodo'] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Koloĵvaroen 1916 kaj mortinta en Bergatreute (Germanujo) en aprilo 1986.
NGC 1267
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
György Bodó
Kariero
Li debutis en 1938 en Koloĵvar en Thália kaj poste li ludis en la Nemzeti Színház. Post la dua mondmilito li restis en Budapeŝto kaj inter 1957 kaj 1969 li estis la ano de Állami Déryné Színház. Li elmigris Germanujon.
Pjuro
Turismo
En Piura oni povas viziti:
Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo
La Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo estas internacia konkurso inspirita en la listo de «Novaj sep mirindaĵoj de la mondo». La iniciato ekiris el svisa Bernard Weber, fondinto de la entrepreno: New Open World Corporation (NOWC), organizanto de la komenca evento.
La projekto, dekomence havis totalon de 454 nomumitaj; poste oni faris duan fazon kie 261 kandidatoj estis aprobitaj; el tiuj retis 77, inter kiuj aro da espertuloj elektislas 28 finvenkintojn kiuj partoprenis en la lasta fazo de la konkurenco.
Mociu
Mociu [moĉu] (hungare: Mocs [moĉ]) estas komunumo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. Administre apartenas al ĝi Boteni, Chesău, Crișeni, Falca, Ghirișu Român, Roșieni, Turmași, Zorenii de Vale.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 981 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 2 247 (rumanoj, 11 % da hungaroj).
En la censo de 2002 la 1 618 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas el 1219. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).
Narkoterorismo
Narkoterrorismo (hispane Narcoterrorismo) estas termino elpensita de Fernando Blaonda, eksa prezidanto de Peruo, en 1983, kiam li priskribis terorismajn atakojn en naturo kontraŭ la perua polico por la milito kontraŭ neleĝaj drogoj. En la originala kunteksto, narkoterorismo estas provo de drogokontrabandistoj influi registaran aŭ socian politikon per perforto kaj timigado, prokrasti policigon kaj damaĝi la justican sistemon sisteme uzante minacojn aŭ perforton. Ekzemple, la brutala perforto de Pablo Escobar en siaj traktadoj kun la registaroj de Kolombio kaj Peruo probable estas unu el la plej konataj ekzemploj dokumentitaj kadre de narkoterorismo.
La esprimo fariĝis kontestata temo, plejparte pro sia uzo en debatoj kontraŭbatalantaj la perfortan militon de la usona registaro kontraŭ drogkontrabandado.
La termino estas pli kaj pli uzata por terorismaj organizaĵoj, kiam oni scias, ke ili okupiĝas pri drogkontrabandaj agadoj por financi siajn agadojn kaj akiri rekrutojn kaj kompetentecon. Kelkaj el tiuj organizaĵoj estas la talibanoj en Afganio, kaj diversaj organizoj en Latinameriko.
En 2000, Usono komencis financi (sub la registaro de George W. Bush) la kolombian programon - kun la intenco ekstermi drogokultivaĵojn kaj ekagi kontraŭ drogestroj akuzitaj pri engaĝiĝo en narkoterorismo, inkluzive de marksistaj FARK-gvidantoj kaj AUC-fortoj, grupoj, kaj liaj opoziciantoj en la areo. La usona registaro plejparte financas la ekstermadon de drogaj per militaj operacioj kaj subtenas kolombiajn militajn operaciojn.
Kvankam oni asertas, ke Al-Kaida ofte financas siajn agadojn per narkotrafiko, raporto de la komisiono pri atencoj de la 11a de septembro rimarkas, ke "dum narkotrafiko estis enspezfonto por la talibanoj, por Al-Kaida ĝi ne servis la saman celon, kaj estas neniu "Fidinda indico, ke Bin Laden estis implikita aŭ fortunis per narkotrafiko" . La organizo ricevas plej multajn profitojn kaj monon per donacoj, ĉefe de saudaj kapitalaj magnatoj" kaj tial ili ne bezonas monon el drogokomercado.
Elektroplanktono
Elektroplanktono (Electroplankton angle) estas muzika videoludo kreita de IWAI Toshio kaj kiun ludon uzas Nintendo pro la Nintendo DS.
Narkoterorismo
Landoj aŭ regionoj en kiuj ekzistas narkot-terorisma agado, en la plilongigita difino de la termino estas jenaj:
Krome, en Ĉinio en la 19-a jarcento okazis du gravaj drogomilitoj: la unua kaj dua opiaj militoj, kies detruaj konsekvencoj kaŭzis la disfalon de imperia regado en Ĉinio.
William Harvey
William HARVEY (naskiĝis en Folkestone, en la 1-a de aprilo 1578 - mortis en Hampstead (London), en la 3-a de junio 1657) estis angla kuracisto, anatomisto kaj kirurgo. Li estis la unua kiu plene kaj detale priskribis la sangocirkuladon kaj la proprecojn pri la pumpado tra la cerbo kaj la korpo fare de la koro, kvankam la historio de la medicino estis prezentinta kelkajn antaŭulojn pri tiu teorio. Li lernis la latinan en sia naskiĝurbo, Folkestone kaj en 1599 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Padovo kie li konatiĝis kun Hieronymus Fabricius (1537-1619).
Harvey estas konata kiel tiu homo kiu alportis, jes aŭ ne dezirata de li mem, la plej grandan ŝanĝon en la imago kiu ekzistis pri la sangocirkulado. Li estis ankaŭ tiu kiu efektive malkovris ke ekzistas cirkulado. En lia libro exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus el 1628 li priskribis kiel li faris ĉi tiun malkovron.
Sekurigo de la ŝtatlimo de Ĉeĥoslovakio dum la malvarma milito
Sur la limo de komunisma Ĉeĥoslovakio, ĉefe laŭlonge laŭ la limo kun Federacia respubliko Germanio kaj la neŭtra Aŭstrio estiĝis dum periodo de la malvarma milito sistemo de obstakloj, kiuj funkciis ĝis la jaro 1989. La obstakloj malebligis al elmigrado de la civitanoj de Ĉeĥoslovakio al Okcidento, sed fare de la tiama propagando ili estis priskribataj kiel barilo kontraŭ infiltriĝo de la malamikaj agentoj.