cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pakistano
Frua tempo kaj mezepoko
La Veda Civilizo (1500-500 a.K.), karakterizita fare de hind-arja kulturo, kondukis al la fundamentoj de hinduismo, kiu establiĝis en la regiono. Multan estis grava hinduisma pilgrima centro. La veda civilizo prosperis en la antikva urbo de Gandhara nome Takṣaśilā, nun Taksila en Panĝabo. Sinsekvaj antikvaj imperioj kaj regnoj regis la regionon: la persa Aĥemenida Imperio proksimume 519 a.K., la imperio de Aleksandro la Granda en 326 a.K. kaj la Maŭrja Imperio fondite fare de Ĉandragupto Maŭrjo kaj etendite fare de Aŝoko ĝis 185 a.K. La Hind-Greka Regno fondita fare de Demetrio de Baktrio (180-165 a.K.) inkludis Gandhara kaj Panĝabon kaj atingis ĝian plej grandan amplekson sub Menandro (165-150 a.K.), prosperante la grek-budhanan kulturon en la regiono. Taxila havis unu el la plej fruaj universitatoj kaj centroj de alteduko en la mondo.
La Mezepoka periodo (642-1219 p.K.) estas difinita per la disvastiĝo de Islamo en la regiono. Dum tiu periodo, sufiaj misiistoj ludis pivotan rolon en konvertado de plimulto de la regiona budhana kaj hindua loĝantaro al Islamo. La Rai Dinastio (489-632 p.K.) de Sindo, ĉe sia zenito, regis tiun regionon kaj la ĉirkaŭajn teritoriojn. La Pala Dinastio estis la lasta budhana imperio kiu sub Dharampala kaj Devapala etendiĝis trans Sudazio de kio nun estas Bangladeŝo tra Norda Hindio ĝis Pakistano kaj poste al la regiono de Kambojoj en Afganio.
La araba generalo Muhammad bin Kasim konkeris Indusan valon el Sindo ĝis Multan en suda Panĝabo en 711 p.K., nome la saman jaron kiam okazis la islama invado al Hispanio en la alia pinto (okcidento) de la islama tiama imperio. La oficiala kronologio de la pakistana registaro identigas tion kiel la punkto kiam la "fondo" de Pakistano estis metita. Tiu konkero metis la scenejon por la regulo de pluraj sinsekvaj islamaj imperioj en la regiono, inkluzive de la Gaznavida Imperio (975-1187 p.K.), la Gurida Regno kaj la Delhia Sultanlando (1206-1526 p.K.). La Lodi-dinastio, la lasta de la Delhia Sultanlando, estis anstataŭigita de la Mogola Imperio (1526-1857 p.K.). La Mogoloj prezentis persan literaturon kaj altan kulturon, establante la radikojn de hind-persa kulturo en la regiono.
Kolonia periodo
La laŭpaŝa malkresko de la Mogola Imperio en la komenco de la 18a jarcento rajtigis sikajn regantojn kontroli grandajn areojn ĝis la Brita Orienthinda Kompanio akiris potencprenon super Sudazio. La Ribelo de Sipajoj de 1857, ankaŭ konata kiel la Sipajo-Ribelo, estis la plej grava armita lukto de la regiono kontraŭ la britoj.. La plejparte neviolenta porsendependeca lukto gvidita fare de la Barata Nacia Kongreso engaĝis milionojn da manifestacianoj en amaskampanjoj de civila malobeo en la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj.
La moderna stato de Pakistano estis establita la 14an de aŭgusto 1947 (27a de Ramadano 1366 en la Islama kalendaro) en la orientaj kaj nordokcidentaj regionoj de brita Hindio, kie ekzistis islama plimulto. Ĝi konsistis el la provincoj de Baluĉio, Orienta Bengalo, la Nordokcidenta Limprovinco, Okcidenta Panĝabo kaj Sindo. La sekcio de Panĝabo kaj de la bengalaj provincoj kaŭzis komunumajn tumultojn en tuta Barato kaj Pakistano; milionoj da islamanoj translokiĝis al Pakistano kaj milionoj da hinduoj kaj sikhoj translokiĝis al Barato. Disputo pri Ĝamuo kaj Kaŝmiro kondukis al la Unua Kaŝmira Milito.
Lasta problemaro
En la lastaj jardekoj Pakistano suferis gravajn problemojn:
Provincoj
La Administraj unuoj de Pakistano konsistas el kvar provincoj, unu federacia ĉefurba teritorio, du aŭtonomaj kaj disputataj teritorioj kaj grupo de federacie administrataj tribaj areoj. Sub tiu supra nivelo, estas tri pliaj niveloj de regado, nome 149 distriktoj (zillahoj), 588 sub-distriktoj (tehsiloj), kaj kelkaj miloj de municipoj. La kvar provincoj estas la jenaj:
Demografio
alfabeta: 37,8% (50% viroj, 24,4% virinoj) (1995, takso)
Ĉefaj urboj
La oficiala ĉefurbo estas Islamabado
La plej grandaj urboj (loĝantaro en milionoj en 2000): <ul> </ul>
Religio
97 % islamo (77 % sunaismo, 20 % ŝijaismo), 3 % kristanismo, hinduismo kaj aliaj
Lingvoj
La oficialaj lingvoj estas la urdua (simila al la Hinda lingvo, sed literumita per la araba alfabeto) kun 11 milionoj da parolantoj kaj la angla – malnova lingvo de la Brita imperio kaj nuna lingvo de la riĉularo kaj registaro – kun tri milionoj da parolantoj.
Popole:
Ekonomio
58 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,41 kd (1998, takso)
inflacio: 6% (1999, takso)
Biendorf
Biendorf havas diversajn signifojn:
Pakistano
Politiko
La Ĉefministro de Pakistano (وَزِیرِ اَعظَم ; laŭvorte "Granda Veziro"), estas la estro de la registaro de la Islama Respubliko Pakistano kiu estas nomumita por plenumi la postenon de estro de la ekzekuta povo. Laŭ la Konstitucio de Pakistano, Pakistano havas parlament-demokratian sistemon de regado (registaro), kie la Ĉefministro estas la plenuma aŭtoritato kaj politika estro de la lando kaj prezidas la registaron. Ŝahbaz Ŝarif estas la nuna Ĉefministro de Pakistano.
La Nacia Asembleo de Pakistano (قومی اسمبلئ پاکستان‬ estas la malalta ĉambro de la duĉambra parlamento de Pakistano nome Majlis-e-Ŝura, kiu enhavas ankaŭ la Prezidentecon kaj la Senaton (alta ĉambro). Kaj la Nacia Asembleo kaj la Senato kunsidas en la Parlamentejo en Islamabado.
Registaro: de generaloj.
Prezidento: Mamnoon Hussain
sendependeco: la 14-an de aŭgusto 1947 de Britio
organizoj: UNO (1947)
konstitucio: la 10-an de aprilo 1973, nula dum 1977-85 kaj 1999-nun (2002).
La Pakistana Armeo (پاک فوج‬ ); laŭ NATO raportnomo: PA) estas la terbaza armeo de la Pakistanaj Armitaj Fortoj. Laŭ la International Institute for Strategic Studies (IISS), ĝi havis proksimume 620,000 aktivan personaron en 2015.
En la ekstera politiko Pakistano tenas proksimajn rilatojn kun Usono, servante kiel bazo por ties influo en Afganio. Samtempe ĝi proksimas al Ĉinio, kiu uzas ĝin por ricevi aliron al havenoj de la Hinda oceano, regata de Barato, kaj kontraŭstari Baraton, sian ĉefan rivalon en Azio. Ĉinio reciprokas ĝin per abunda investado je kreado kaj modernigado de infrastrukturo. Pakistano havas grandajn teritoriajn pretendojn al Barato, speciale en la sunaisma Kaŝmiro, kie dum jardekoj daŭras sepraisma movado, celanta sendependiĝon aŭ aliĝon al Pakistano. En 2020 estis prezentita nova oficiala mapo de Pakistano, kiu montris la disputatajn teritoriojn kiel ĝian parton, kio ekstreme indignigis Baraton.
Kulturo
Pakistano fondiĝis en 1947 por doni hejmlandon al ĉiuj islamanoj de la hinda subkontinento. Fakte estiĝis per la sendependeco de pakistana ŝtato el du partoj kun multaj diversaj etnoj. Pro la forfalo de orienta Pakistano en 1971, kiu iĝis Bangladeŝo la principo de hejmŝtato por islamanoj tute ne plu validas, ĉar nuntempe Pakistano estas la hejmo al nur malpli ol triono de la 400 milionoj da hindaj islamanoj. La trovo de identeco estas pro tio malfacila daŭre evoluanta procedo en Pakistano.
Same malfacile estas do ankaŭ la difino de "pakistana kulturo". Tiu entenas aŭ ĉiujn kulturajn evoluojn de la ŝtato Pakistano ekde ties estiĝo aŭ la tuton de la diversaj kulturoj, kiuj troveblas en la nuntempaj limoj de Pakistano. En la unua kazo la pakistana kulturo rilatas al nur mallonga historia periodo de 60 jaroj. Tia difino, tamen ne ĝusta rilate al la jarmile maljuna kulturlando, kio fakte estas grandaj partoj de Pakistano. Tial oni prefere uzu la duan difinon, kvankam ĝi rilatas al geografia areo, kiu neniam reprezentis kulturan aŭ politikan unuon aŭ eĉ ankaŭ ne centron de ĝi.
Ankaŭ rimarkindas, ke la nuntempaj ŝtatlimoj disigas plurajn regionajn kulturregionojn kaj identecojn. Tiel kvar el la kvin pli gravaj popoloj – punĝaboj, paŝtunoj, beluĉoj kaj la urdlingva popolo troveblas grandnombre en almenaŭ unu el la najbaraj landoj: punĝaboj kaj urdulingvanoj en Barato, paŝtunoj kaj beluĉoj en Afganujo kaj beluĉoj en Irano.
Laŭ sia situo rande de la hinda subkontinento Pakistano montras fortan rilaton al la hinda kulturo, kiu tamen superis la persa-araban. Tiel ekde la 8-a jarcento islamo multe influis kaj troveblas ĉie en la socio nuntempe. Pro la plej juna historio de la ŝtato Pakistano, ĝia islama kulturo devas ĉiam esti rigardata rilate al la tradicio de islamo en la tuta subkontinento.
Arkitekturo
Unua urba altkulturo kun grandaj konstruaĵaroj sur la nuntempa areo de Pakistano estis la indusa civilizo meze de la 3-a jarmilo a.K.. Konserviĝis kelkaj konstruaĵoj kiel ruinoj ĝis nun. Arkeologoj elfosis multajn malnovajn urbojn, inter kiuj estis Mohenĝo-Daro, Harapo kaj Kot Diji, kiuj distingiĝis per unuforma, celstreba plano kun larĝaj stratoj kaj tre evoluitaj instalaĵoj por al- kaj for-konduko de akvo kaj necesejoj. La plej multaj de la konservitaj argilbrikaj konstruaĵoj estas loĝejoj aŭ publikaj konstruaĵoj kiel banejoj kaj metiejoj. Monumentaj reprezentoj aŭ templaj konstruaĵoj kiel konataj el antikva Egiptujo kaj la fruaj civilizoj de Mezopotamio, tute mankas. La arkitekturo de la indusaj urboj spegulas do la "burĝan" econ de la indusa kulturo kun sufiĉe similaj sociaj tavoloj.
Post neniigo de la indusa civilizo ankaŭ arkitekturo preskaŭ neniiĝis. La veda epoko postlasis neniujn arkitektajn atestojn. Verŝajne oni uzis materialojn kiel ligno kaj argilo por konstruado. Nur kun la estiĝo de budhismo estiĝis elstaraj monumentoj, ĉefe religiaj, kiuj postrestis ĝis nun. Aldoniĝis persa kaj greka influoj kaj tiel estiĝis la grekobudhisma stilo, kiu klimaksis ekde la 1-a jarcento p.K. per la stilo Gandhara. En la ĉefurbo de Gandhara, nome Taksila, en la nordo de Punĝabo troviĝas gravaj restaĵoj de budhismaj stupaoj kaj aliaj konstruaĵoj kun aparte rekoneblaj grekaj-baktraj stileroj, kiel ionikaj pileroj apud ruinoj el aliaj epokoj. Ĉefe bela ekzemplo estas la ruinoj de la budhisma monaĥejo Takht-i-Bahi (ĉirkaŭ 1-a ĝis 7-a jarcento p.K.) en la nordokcidenta limprovinco.
La alveno de islamo en la regiono de la nuna Pakistano en la 8-a jarcento subite haltigis la budhisman arkitekturon kaj preparis la vojon al ĉefe senbilda se temas pri homoj, nur per ornamaĵoj esprimiĝanta islama konstruarto. Fruaj moskeoj montras ankoraŭ la araban stilon, kiel la ruino de la moskeo de Banbhore el la jaro 727, la unua islama diejo sur la hinda subkontinento.
Literaturo
Pakistano havas literaturon en la urdua, sinda, panĝaba, puŝta, baluka, persa, angla kaj multaj aliaj lingvoj. Antaŭ la 19-a jarcento ĝi konsistis plejparte el lirika kaj religia poezio, misteraj kaj folkloraj verkoj. Dum la kolonia epoko, indiĝenaj literaturaj figuroj influitaj per okcidenta literatura realismo prenis supren ĉiam pli multfacetajn temojn kaj rakontajn formojn. Prozfikcio nun estas tre populara.
Signalo
Signalo (el la latina: signalis "destinita al", signum "signo") estas signo destinita por komunikigi malproksimen ordonon, averton, sciigon.
Pakistano
Literaturo
La nacia poeto de Pakistano, nome Muhammad Ikbal, verkis poezion en la urdua kaj la persa. Li estis forta propagandanto de la politika kaj spirita reanimado de islama civilizo kaj instigis islamanojn ligiĝi ĉie en la mondo por kaŭzi sukcesan revolucion.
Signalo
Kiel komunikilo signalo bezonas do sendanton kaj ricevanton. Sen teknikaj helpiloj funkcias la rekta homa komunikado, en kiu signaloj (ofte neparolaj) havas diversajn signifojn.
(63278) 2001 DJ29
(63278) 2001 DJ29 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Pakistano
Literaturo
Bonkonata reprezentanto de nuntempa pakistana urdua-literaturo estas Faiz Ahmed Faiz. Sadequain estas konata pro sia kaligrafio kaj pentraĵoj. Sufi-poetoj Ŝaho Abdul Latif, Bulleh Ŝaho, Mian Muhammad Baĥŝ kaj Ĥavaja Farid estas tre popularaj en Pakistano.. Mirza Kaliĉ Beg estis nomita la patro de moderna sinda prozo.
Jiŝbak
Jiŝbak, Iŝbak (en hebrea וְיִשְׁבָּ֣ק băk: "foriros, foriro", literumita ankaŭ kiel Jisbak kaj Josabak. estis laŭ la Hebrea Biblio filo de Abraham, nome patriarko de Izraelidoj, kaj Keturah, kun kiu li estis edziĝinta post la morto de Sarah. Midjan havis kvin fratojn, nome Zimran, Medan, Jokŝan, Midjan, kaj Ŝuaĥ.
Pakistano
Transportoj
Pakistan International Airlines (پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز) ofte mallongigita kiel PIA (پی‌آئی‌اے‎) estas nacia flugkompanio de Pakistano. Ties ĉefa sidejo estas la Internacia Flughaveno Ĝinah de Karaĉio dum ankaŭ la Internacia Flughaveno Alama-Ikbal de Lahoro kaj la Internacia Flughaveno Nova-Islamabado de Islamabado servas kiel duarangaj kernoj.
Jiŝbak
Abraham, plej probable, klopodis teni ilin aparte el Isaak por eviti konflikton pri la dia ordono etendi kaj loĝigi la tutan mondon.
Signalo
Sekureco
Kiel helpsignalo aŭ avertsignalo oni uzas montare aŭ mare signalraketojn.
(63278) 2001 DJ29
Ĝi orbitas, kun iom granda klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Jiŝbak
Krome li havis du duonfratojn: nome Iŝmael kaj Isaak. Li estis la kvina filo de Keturah kaj la sepa de Abraham.
Jablonka (distrikto Myjava)
Jablonka (hungare Szvancairtvány [svancairtvAnj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Jiŝbak
Li estas ĝenerale konsiderata praulo de la Jasbukuanoj.
Jablonka (distrikto Myjava)
Situo
Jablonka situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Myjava troviĝas je 7, Senica je 20 km.
Signalo
Sekureco
Signalveŝtojn oni portas en diversaj profesioj por averti pri piedirantoj ĉe flughaveno, haveno, konstruejo aŭ sur aŭtovojo.
Jablonka (distrikto Myjava)
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1690. Tiutempe alvenis rifuĝintoj de la turkoj. Longe konstruiĝis nur sporadaj domoj. La memstara Jablonka formiĝis en 1955. Vilaĝservo estas kulturdomo.
Clement Studebaker
Clement STUDEBAKER (nask. 12-an de marto 1831, Pinetown, Pensilvanio, Usono; m. 27-an de novembro 1901, South Bend, Indiana) estis usona industriisto, kies familia entrepreno iĝis plej granda ĉareg-fabriko de la mondo, poste estis gvidanta aŭtomobilindustrian firmaon (por mallonga tempo).
Henry Studebaker malfermis kun sia frato en 1852 forĝistan kaj ĉaregfabrikan uzinon en South Bend. Post kiam en 1858 ankaŭ John Mohler Studebaker aliĝis al la fratoj, la entrepreno liveris ĉaregojn al la evolu-agrikultura mezokcidenta parto de Usono. Dum la Usona enlanda milito, la entrepreno ricevis grandajn ŝtatajn mendojn kaj tiel la entrepreno registriĝis en 1868 kiel Studebaker Brothers Manufacturing Company. Tiam aliĝis nova frato, Peter Everst Studebaker, dum la 5-a frato Jacob Franklin Studebaker aliĝis en 1870 kaj li fondis filion en St. Joseph (Missouri), kie li helpis ekipadon de novaj setlantoj.
La entrepreno produktis pli ol 750.000 ĉaregojn dum sia ekzisto.
La Studebaker-fratoj komencis eksperimentojn, evoluigojn en 1897 pri aŭtomobiloj. La firmao produktis en 1902 jam elektrajn aŭtomobilojn, en 1904 benzinmotorajn veturilojn. La Studebaker Corporation (ekde 1911) unuiĝis en 1954 kun Packard Motor Car Company. La entrepreno ĉesigis la produktadon en 1963 (Usono) kaj 1966 (Kanado).
Balkanabat
Balkanabat (turkmene: Balkanabat, ruse: Балканабат), antaŭe Nebit Dag, estas urbo en la okcidento de Turkmenio, kaj ĝi estas la ĉefurbo de la Provinco Balkan. Ĝi troviĝas je 5 metroj sur la marnivelo, je 400 kilometroj de Aŝĥabado. Laŭ kalkuloj de la jaro 2010 ĝi havas 90.149 loĝantojn.
Fruktkirlaĵo
Fruktkirlaĵo aŭ Smuzio (smoothie) estas malvarma deserto el miksitaj en miksaparato beroj aŭ fruktoj (kutime de unu speco) kun aldono de pecetoj da glacio, suko aŭ lakto.
La vorto smuzio estas konsiderenda kiel novismo; en la NPIV-eldono de 2002 ĝi ne troviĝas, kaj ankaŭ la angla esprimo, sur kiu ĝi baziĝas, estas uzata nur de la 1980-aj jaroj. Ĝis antaŭ nelonge oni uzis la pli internaciajn esprimojn "fruktkirlaĵo", "fruktpulpaĵo", aŭ "fruktlaktaĵo".
Floro
Floro estas la reprodukta organo de iuj plantoj: la florplantoj. Ĝi konsistas el la veraj reproduktaj organoj kaj ĉirkaŭaj partoj. Post polenado, la floro estas fekundigita kaj iĝas frukto kun ene semoj. La floroj estas aŭ solaj aŭ en floraroj.
18601 Zafar
18601 Zafar estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Floro
Frue la floroj allogis la homojn, kiuj uzas kaj kultivas ilin kiel ornamaĵon, interne (bukedoj, ikebanoj) kaj ekstere (ĝardenoj…), kaj ankaŭ pro iliaj odoroj kaj pigmentoj. Floroj ofte pensigas kaj inspiras artistojn, pentristojn, poetojn, kaj tiel plu. Tiu rilato datiĝas de jarmiloj. Ekzemple en la Biblio kaj aliaj fruaj verkoj jam aperas floroj, same kiel en vegetalaj ornamaĵoj en arkitekturo kaj aliaj artaĵoj. Kultivado de floroj estas florokultivado.
Fier (rivero)
Rivero Fier (prononcu [Fje]) estas rivero de departemento Haute-Savoie, maldekstra alfluanto de Rodano.
Floro
Florpartoj
Floro konsistas el florfolioj sur florbazo, ĝi mem fine de flortigo. Kiam la floro estas kompleta, ĝi havas kvar partojn, ekde la ekstero:
18601 Zafar
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Abu-Bakr Zafar, kiu gajnis la duan rangon en 2003 en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la Panama City Advanced School de Panama City (Florido, Usono).
Fier (rivero)
Ĝi fontas en la montĉeno Aravis, ĉe la piedo de Monto Charvin en limo de komunumoj Le Bouchet kaj Manigod, ĝi trafluas komunumon Les Clefs, kie li ricevas afluanton, rojo Chapmfroid. De tie, ĝi fluas norden kaj ricevas dekstran alfluanton Nom en urbo Thônes; de tiam ĝi iras okcidente al La Balme-de-Thuy, Alex, Dingy-Saint-Clair, faras limon inter Nâves-Parmelan kaj Annecy-le-Vieux.
261 Primno
261 Primno estas mezgranda ne tre hela B-tipa asteroido de la ĉefa asteroida zono. Ĝin malkovris, la la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters, elde la observatorio de Clinton, en Nov-Jorkio.
Floro
Florpartoj
Kaliko kaj petalaro estas, kune, la florfoliaro, nefekunda parto, kies rolo estas protekti la fekundajn partojn kaj allogi polenantajn bestojn.
Fier (rivero)
Inter Villaz kaj Argonay, ĝi ricevas, sur sia dekstra bordo, torenton La Filière. Ĉiam limante Annecy-le-Vieux, ĝi preterfluas Pringy kaj Metz-Tessy. Ĝi trairas la nordan ĉirkaŭurbon de Annecy, limas inter Meythet kaj Cran-Gevrier kie alfluas al ĝia maldekstra bordo torento Thiou, elfluanto de Lago de Annecy.
261 Primno
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Primno, unu el la oceanidinoj de la helena mitologio.
Fier (rivero)
Ĝi poste trafluas Poisy kaj Lovagny, kie ĝi fosis la vidindan kanjonon Gorges du Fier, vizitebla danke al ponteto.
Ĝi fluas ankaŭ ĉe Chavanod, Etercy, Vaulx, Hauteville-sur-Fier. En pli ebena tereno, ĝi meandras inter Sales kaj Vallières.
Floro
Florpartoj
Tiu teoria skemo de floro, trovebla tipe ĉe ranunkoloj, multe varias. Ekzemple, floroj povas esti senpetalaj, kiel tipe en la spiketoj de poacoj, aŭ senpedunklaj, kiel en spiko.
Seksaj aranĝoj
Androgina aŭ hermafrodita estas planto se ĝi portas sur la sama plantindividuo duseksajn florojn aŭ florojn de ambaŭ seksoj.
Fier (rivero)
En Rumilly ĝi ricevas maldekstre la torenton Chéran. De tie ĝi turnas norde inter Lornay kaj Moye. En Val-de-Fier. Ĝi turnas okcidenten kaj impetas en kanjono tiel nomata Gorges du Val-de-Fier, inter montoj Montagne des Princes kaj Montagne du Gros Foug.
Floro
Seksaj aranĝoj
Monoika estas planto se ĝi portas sur la sama plantindividuo florojn de ambaŭ seksoj (nome virseksajn kaj inseksajn), kiel ĉe kukurbo, kverko kaj fago.
Fier (rivero)
Elirinte de la kanjono, ĝi fluas inter Seyssel kaj Motz kaj tie alfluas la maldeksran bordon de Rodano. Ĉar ĝia enfluejo direktiĝas norden, la forto de la fluo de Fier estigas kontraŭfluon en Rodano sur ĉirkaŭ ducent metroj.
Floro
Seksaj aranĝoj
Dioika estas planto se ĝi portas sur la sama plantindividuo nur unu unuseksan flortipon (virseksan aŭ inan), kiel ĉe kanabo, saliko).
Diklina estas la planto se ĝi portas sur la sama plantindividuo florojn de nur unu sekso (dioika) aŭ ambaŭ kune (monoika).
Monoklina estas la planto se ĝi portas sur la sama plantindividuo nur duseksajn florojn (tiu ĉi tipo estas la plej ofta).
Florspecoj
Se floro havas malgrandan, malaltan toruson (receptaklon), tiel ke la kaliko, korolo kaj stamenoj kreskas malsupre de la libere formiĝanta ovario (tiel la ovario staras libere, meze de la floro, la plia florparto kreskas sub ĝi), ni parolas pri hipogina floro aŭ ovario supre staranta (papavo, luzerno, pizoj, tulipo, kruciferoj).
Se la toruso (flora receptaklo) larĝiĝas kruĉo-forme kaj el ties meza rando aŭ mezlinie kreskas la pliaj florpartoj, ni parolas pri perigina floro aŭ meze staranta ovario (pruno, ĉerizo, prunelo).
Polenado
Polenado estas la procezo, per kiu la poleneroj fekundigas la inan flororganon. Tipoj de polenado
Okazas malnatura polenado, se la homo polenas arte speciojn, rasojn por plibonigi, krucigi ilin.
Evoluo
Kvankam terplantoj ekzistis dum ĉirkaŭ 425 milionoj da jaroj, la unuaj florplantoj reproduktiĝis pere de simpla adaptado de ties akvaj ekvivalentoj, nome sporoj. En maro, plantoj — kaj kelkaj animaloj — povas simple disigi genetikajn klonojn de si mem, kiuj fordrivas kaj kreskas aliloke. Tiel reproduktiĝis plej fruaj plantoj. Sed plantoj rapide evoluigis metodojn por protekti tiujn kopiojn, kiuj rezistu sekigon kaj aliajn mistraktadojn kiuj okazas eĉ pli verŝajne surtere ol en maro. La protektiloj iĝis la semoj, kvankam ili ankoraŭ ne evoluis el floro. Fruaj semportantaj plantoj estis ginko kaj koniferoj. La plej frua fosilio de florplanto, Archaefructus liaoningensis, datiĝas de antaŭ ĉirkaŭ 125 milionoj da jaroj.
Kelkaj grupoj de formortintaj gimnospermoj, precipe semo-filikoj aŭ Pteridospermatophyta, estas proponitaj kiel prauloj de la florplantoj, sed ne estas kontinua fosilia pruvaro kiu montru precize kiel floroj evoluis. La ŝajne subita apero de relative modernaj floroj en la fosilia historio starigis tian problemon por la teorio de evoluo ke ĝi estis nomata "abomeninda mistero" fare de Charles Darwin. Lastatempe malkovritaj angiospermaj fosilioj kiaj Archaefructus, kun pliaj malkovroj de fosiliaj gimnospermoj, sugestis kiel angiospermaj trajtoj povas esti akiritaj laŭ serio da ŝtupoj.
Lastatempaj analizoj de DNA (molekula sistematiko) montris ke Amborella trichopoda, troviĝinta en la pacifika insulo Nov-Kaledonio, estas la frata grupo de la cetero de la florplantoj, kaj morfologiaj studoj sugestis, ke ĝi havas trajtojn kiuj povus esti karakterizaj de pli fruaj florplantoj.
La ĝenerala supozo estas, ke la funkcio de floroj, dekomence, estis impliki animalojn en la reprodukta procezo. Poleno povas esti disigita sen brilaj koloroj kaj rimarkindaj formoj, kaj tio estus efika per plantaj rimedoj sed ne havigus iun alian profiton. Oni proponis tialon por la subita, tute disvolviĝinta apero de floroj, nome ke ili evoluis en izolita areo kia insulo, aŭ ĉeno da insuloj, kie la plantoj havantaj ilin kapablis disvolvi tre specialigitan rilaton kun iuj specifaj animaloj (ekzemple vespo), laŭ sama maniero kiel multaj insulaj specioj disvolviĝas nuntempe. Tiu simbioza rilataro, kun hipoteza vespo portanta polenon el unu planto al alia, tre kiel figvespoj faras nuntempe, povus eventuale estiĝi en kaj plantoj kaj ties partneroj kiuj disvolvas altan gradon de specialiĝo. Insula genetiko ŝajne estis ofta fonto de specialiĝo, precipe kiam tio devenas el radikalaj adaptoj kiuj ŝajnas postuli subajn transirajn formojn. Notu, ke la vespa ekzemplo ne estas hazarda aŭ sentiala; abeloj, ŝajne evoluintaj specife por simbiozaj plantorilatoj, devenas de vespoj.
Krome, plej multaj fruktoj uzataj en plantoreproduktado venas el pligrandiĝo de partoj de floroj. Tia frukto estas ofte ilo kiu dependas de animaloj kiuj deziras manĝi ĝin kaj tiel disigas la semojn kiujn ĝi enhavas.
Florlingvo
Florlingvo estas iel sekreta, kodita maniero esprimi sin inter geamantoj, aŭ amuntoj (aŭ amintoj!) per sendo de floroj kiuj ĉiuj havas priaman signifon. Tio originis dum la mezepoko, kiam ofte la sentoj kaj ĉefe komunikoj devis nepre esti sekretaj. Nuntempe la florvendistoj klopodas revigligi tiun esprimmanieron por helpi sian negocon. Tre ofte en filmoj kun historioj kaj de pasintaj epokoj kaj de nuntempaj aperas scenoj bazitaj sur tiu kutimaro. Tiu lingvaĵo rilatas al aliaj similaj kiel tiuj pri uzado kaj movado de ventumiloj
Bukedo estas kunligaĵo de deŝiritaj floroj. Florbukedo estas kolekto aŭ aro da floroj laŭ kreiva aranĝo. Florbukedojn oni ofte donacas por specialaj okazoj kiaj naskiĝtagoj aŭ datrevenoj. Ili estas ankaŭ vaste uzataj etende en nuptoj. Bukedoj estas aranĝitaj en vazoj aŭ bukedujoj por la hejmornamo, ĉu en tradiciaj ĉu en modernaj stiloj. Simbolismo povas esti ligata al la tipoj de floroj uzitaj, laŭ la diversaj kulturoj.
Floroj en historio kaj arto
En kulturoj de la tuta mondo, ĝis kie oni havas historiajn registrojn, la floroj havigis emocian informon inter la homoj. En la kavernoj kie loĝis Neandertaloj oni trovis polenon (la florero plej mafacile putreblaj tra la tempo) kaj oni sugestis, ke la floroj estis parto de la ceremoniaro por omaĝi la mortintoj, sed tio ankoraŭ estas disputata.
En la antikveco la floroj ne estis nur konsiderataj fonto de plezuro kaj por dioj kaj por homoj, kaj motivo de inspiro por artistoj kaj poetoj, sed ili posedas signifon de transcendo kaj mistikisma kaj kosmokomprena. En Japanio, kie oni kultivas la arton de la floraranĝo (ikebano), la floro estas konsiderata resumo de la viva ciklo de ĉiuj kreitaĵoj kaj de ties efemera daŭrado. La floro kiun Budho montras, foje, anstataŭas vortojn kaj lernigas: estas la klara bildo de la perfekto atingebla, de la lumigo kaj de la esprimo de tio neesprimebla. En Antikva Grekio ĉar ili estas asociaj al papilioj oni identigis ilin kun la animoj de la mortintoj. En Taoismo la ora floro kiu aperas el la kroneto estas simbolo de la maksimuma spirita lumigo.
En la amerikaj antaŭhispanaj socioj, por ekzemplo, la floroj havigis ampleksan gamon de signifoj. La antikvaj reprezentoj de la floroj ne estas simple ornamaj, sed formis parton de religia simbolismo. La kvarpetalaj floroj, por ekzemplo, havis multfacetan signifon en la kulturoj kaj antikvaj kaj nunaj de Mezameriko, kaj estas uni de la konstantaj simboloj en la menso kaj en la lingvaĵo de ties loĝantoj. Estas nombraj reprezentoj de flores de kvarpetalaj floroj en Teotihuakano (ŝtato Meksiko, Meksiko) kaj en aliaj lokoj kiel en Tlalankaleka (ŝtato Puebla, Meksiko). Ankaŭ la teotihuakanaj floroj formis parton de la ikonaro de la murpentrarto, foje alude al paradiza loko, aliajn fojojn reference al kanto kaj belo de la vortoj. Al kelkaj oni atribuis religian karakteron kaj utilis por ceremoniaj kaj magiaj celoj, kiel okazis ĉe la "tuberoso" aŭ «omixóchitl» (Polianthes tuberosa), la "pericón" aŭ «yauhtli» (Tagetes lucida) kaj la «cempoaxóchitl» (Tagetes erecta), konata en Meksiko ankaŭ kiel "cempasúchil" aŭ "floro de mortintoj", floroj kiuj pro sia atingopova parfumo servis kiel komunikilo aŭ altirilo de la supernaturaj estaĵoj, aŭŭ kiel protektilo kontraŭ ili. La lilioj (Lilium), por ekzemplo, estis uzitaj kiel simbolo de pureco dum jarcentoj.
Estas murpentraĵoj en palacoj de Antikva Grekio de pli ol 3000 jaroj de antikveco kiuj estas atestiloj de tiu uzado. Tiu asocio inter la pureco kaj kelkaj lilioj pasis poste al la kristanismo, en kiu la Virgulino Maria estis reprezentita per floroj de lilio (Lilium candidum) en siaj brakoj. La simbolo de la lilifloro estis origine bazita sur la floro de specio de Iris nome Iris pseudacorus) kaj aperis en religiaj egiptaj kaj hindiaj pentraĵoj multe antaŭ estis adoptita kiel simbolo de la reĝoj de Francio ekde la 5-a jarcento. La floroj utilis ankaŭ ne nur kiel religiaj simboloj sed ankaŭ kiel de la reĝa povo ekde antaŭ jarmiloj kaj estis admiritaj kaj uzitaj pro sia beleco ekde pratempoj kaj fare de multaj civilizoj.
La jam menciita ikebano estas la komponarto de ornamaj motivoj pere de floroj, kvankam ankaŭ de branĉoj, folioj, fruktoj kaj semoj, kiu povas formi parton de la verko. Krom la estetika celo, la ikebano estas uzata ankaŭ kiel metodo de meditado. En la plej tradiciaj floraranĝoj, la floroj kaj la branĉoj estu direktitaj supren kaj disponitaj en triopoj por reprezenti la harmonian rilaton inter la ĉielo, la homo kaj la Tero.
Krom pro sia beleco, religia simbolismo kaj asocio kun la povo, la floroj estis uzataj ankaŭ kiel arta komunikilo. La romantismo de finoj de la 19-a jarcento, savis la nomitan florlingvaĵon kiu estis disvolvigita en la antaŭa jarcento fare de la germana burĝaro, kun la celo komuniki specifajn mesaĝojn al amikoj kaj amatoj, por kio eĉ oni verkis librojn kiuj klarigis la signifon de ĉiu floro.
La profunda kaj altira signifo kiun la floro havas tutmonde estis motivo por la inspiro de romanistoj kaj poetoj de ĉiuj tempoj kiuj eĉ uzis ilin por la titolo de multaj verkoj: por ekzemplo La sinjorino de kamelioj de Alexandre Dumas (filo), La floroj de l'malbono de Charles Baudelaire, En ombro de florantaj junulinoj de Marcel Proust, La nomo de la rozo de Umberto Eco, Dona Flor kaj ŝiaj du edzoj de Jorge Amado, inter dekoj da ekzemploj.
Psikologio kaj ekonomio
La floroj respegulas oniajn emociojn kaj animstatojn. Ofte, oni klopodas transmiti per tiuj sentojn de simpatio, kompato, pento, kulpo, amo aŭ seksa alproksimiĝo kaj celebro, fiero kaj kontentigo. La floroj estas uzitaj ankaŭ por esprimi religiajn sentojn kaj en kelkaj religioj oni konsideras ilin rekta vojo al la spirita komunikado. Krome, kompreneble, multaj floroj estas uzitaj kiel persona ornamaĵo, kaj la burĝonoj mem kaj ties esencoj laŭ la formo de parfumoj. Fakte, la granda majoritato de la komercaj parfumoj por persona uzado havas florajn nuancojn. Sendepende de kelkaj bazaj uzoj, kiel ĉe la floroj uzataj en kuirarto aŭ en medicino, la plej parto de la spicoj kiujn la homo kultivas pro ties floroj havas celon nur emocian. Uzado kiu, por ekzemplo, okazigis merkaton de preskaŭ kvin mil milionoj da usonaj dolaroj nur en Usono en la jaro 2001.
Kvankam per supraĵa analizo oni povus argumenti ke la floroj estas dezireblaj por homoj pro asocioj lernitaj per sociaj okazaĵoj, la universaleco de la uzado de floroj tra tiom da diversaj kulturoj, historiaj periodoj kaj la foresto de taŭga surogato por la tiom multaj uzoj kiujn oni faras el ili, sugestas, ke estas io pli ol tiu simpla asociigo. Fakte, dum pli ol kvin jarmiloj homoj kultivis florojn spite la fakton ke ne estas rekta repago konata por tiu multekosta konduto el la vidpunkto de la tiomaj laboro kaj energio kiujn postulas ties realigo. En kelkaj studoj oni pruvis, ke la floroj estas forta okaziganto de pozitivaj emocioj en la homa specio. En unu de tiaj studoj, la floroj estis ĉiam okazigantoj de la nomata rideto de Duchenne tuj post ties donaco al virinoj, kiuj informis, ke ili havis pli bonan humoron ekde tiu momento ĝis post tri tagoj, kiam ili estis enketitaj. Multaj esploristoj sugestis, ke la rideto de Duchenne indikas emocion kaj spontanean kaj aŭtentan ĉar la plej parto de la personoj ne povas kuntiri laŭvole la muskolojn necesajn por la vizaĝa esprimo de tia rideto. En alia studo, floro donacita ĉu al viroj ĉu al virinoj en lifto produktis socian konduton pli pozitivan ol aliaj stimuloj. Oni pruvis ankaŭ ke la floroj donacitaj al personoj pli ol 55-jaraĝaj estas tialo por humoro pli pozitiva kaj por plibonigo en la memoro. Tiaj efikoj estis kaj tujaj kaj longdaŭraj super la emociaj reagoj, humoro, socia konduto kaj eĉ la memoro, kaj ĉe viroj kaj ĉe virinoj. Fakte, oni formulis la hipotezon ke la floroj povas influi aŭ kondiĉigi la soci-emocian konduton de homoj ĉar tiuj estas adaptitaj al emocia niĉo de la homa specio. Same, oni esploris ankaŭ la terapeŭtajn efikojn de floroj. Tiel, oni pruvis, ke la pacientoj suferinntaj kirurgon bezonis malpli da kontraŭdoloriloj kaj havis pli bonajn fiziologiajn reagojn dum la periodo post-operacia kiam oni metas florojn ene de iliaj ĉambroj.
Florikulturo
La florikulturo estas arto kaj tekniko kultivi plantojn por akiri florojn (ne la plantojn mem) kaj ties komercigon en florvendejoj kaj plantidejoj. Oni povas konsideri du fundamentajn tipojn de espluatejoj, nome partikulare kaj komerce. La unua, asocia kun la ĝardenado, celas la kultivon de plantoj kun floroj pro ties beleco kaj por spirita kontentigo, kaj tio estas farita kaj de amatoroj kaj de entuziasmaj kolektistoj kiuj specialiĝis en specio aŭ grupoj de specioj de plantoj. La komerca florikulturo, male, referencas al la kultivoj de plantoj por akiri florojn kio celas monakiron. Ties produktoj povas esti dediĉitaj al la ornamado, al la industrio aŭ al la medicino kaj eniras en aliaj komercaj aktivecoj tre forte ligitaj, kiel la produktado de semoj, de bulboj kaj de multnombregaj elementoj necesaj por tiu intensiva agado, kiuj gamas el fekundigiloj kaj agrokemiaĵoj (insekticidoj, fungicidoj kaj herbicidoj) ĝis la florpotoj kaj tero por la kultivo.
La internacia merkato de fortranĉita floro estas fundamente centrita en tri konsummerkatoj: Usono, la Eŭropa Unio kaj Japanio, kun enspeza valoro de 955, 6500 kaj 3800 milionoj da eŭroj respektive. Ĉiu el tiuj merkatoj produktas altan procenton de sia konsumpeto de fortranĉita floro, sed krome, ili importas konsiderindan kvanton el diverseco da landoj. Tiel Usono importas 59% de siaj konsumpetoj, la Eŭropa Unio 10% kaj Japanio nur 6%. La ĉefaj proviziantoj de la usona merkato estas Kolombio, Ekvadoro kaj Nederlando. Por EU, la ĉefaj proviziantoj estas Kenjo, Israelo kaj Kolombio; kaj por la japana merkato, Tajlando, Kolombio kaj Nederlando. La plej elstaraj specioj en la internaciaj merkatoj estas rozoj, diantoj, krizantemoj kaj kelkaj specioj de bulbaj plantoj, kiel tulipoj kaj lilioj. Nederlando konstituas la koncentran merkaton plej grava de la mondo, kaj registras pli ol 50% de la totalo de la importado kaj la 85% de la eksportado de floroj de la Eŭropa Unio.
La kaŭzo de la konstanta kresko de la merkato de fortranĉita floro en la lastaj jardekoj estas, esence, la ŝanĝo en kutimoj de konsumo de la loĝantaro kun mezaj kaj altaj enspezoj, kiu uzas tiun produkton kiel elemento ornama de la hejmo, donacoj de entreprenoj kaj por persona distro. Unu de la konsekvencoj de la kresko de la merkato de fortranĉita floro estas la monkvanta investado kiun multaj entreprenoj kaj institucioj faras por akiri novajn variaĵojn de floroj, ĉu pere de klasika genetika plibonigo aŭ pere de prilaboritaj teknikoj de gentekniko
Kurioza historia epizodo okazis precize en Nederlando. Inter 1634 kaj 1637, la entuziasmo por la novaj tulipfloroj en Nederlando eksplodigis spekulan frenezecon konatan kiel "tulipmanio" kio finfine kondukis al la falo de la merkato tri jarojn poste. Tulipbulboj iĝis tiom multekostaj ke ili estas traktita kiel formo de valuto, aŭ pli bone, kiel estontaj valutoj, kio devigis la registaron de Nederlando enkonduki komercajn limigojn por la bulboj. En tiu epoko, eĉ aperis ceramika specialaĵo nome "tulipiere" kiu estis desegnita por la montrado de fortranĉitaj floroj de unu tigo post alia tigo. Vazoj kaj bukedujoj, kutime enhavantaj tulipojn, ofte aperas en nederlandaj aĵpentraĵoj. Ĝis nuntempe, tulipoj estas asociaj kun Nederlando, kaj la kultivataj formoj de la tulipoj estas ofte nomataj "Nederlandaj tulipoj." Nederlando havas la plej grandan permanentan montrejon de tulipoj de la mondo; ĝi estas en Keukenhof.
2083 Smither
2083 Smither estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, kantono San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon kaj astrofotiston John C. Smith.
Kolwezi
Geografio
Kolwezi situas en la suda landparto.
Historio
Belgoj fondis Kolwezi-on en 1937. La planita urbo havis kvartalojn por la indiĝenoj, por eŭropanoj kaj por la industriaĵoj. Ĝi estis rezidejo de minado. La urbo prosperis pro la riĉa kuprominado. En 1978 ribelantoj apogitaj de Angolo okupis la urbon. Zaire petis helpon de Usono, Francio, Belgio kaj Maroko. Precipe paraŝutistoj estis senditaj el la menciitaj landoj, kiuj venkis la ribelantojn.
Ekonomio
Kolwezi estas grava minista urbo pri kupro kaj kobalto. Proksime oni minadas ankaŭ uranion.
Trafiko
Kolwezi situas laŭ fervojo Lubumbashi-Lobito. La urbo havas ankaŭ flughavenon.
Batalo de Borodino
La batalo de Borodino (Бородинское сражение, Bataille de la Moskova, t.e. batalo de la Moskva (rivero)) estas plej grandioza milita kataklismo okazinta la dum la Franca invado al Rusio.
Komence la rusa armeo malsukcesis post la surpriza franca atako sub gvido de Napoleono Bonaparto okazinta la kaj permanente retiriĝis. Kontraŭ 640000 malamikaj soldatoj (francoj, poloj, italoj, reprezentantoj de kelkaj germanaj princlandoj k.a.) rusoj havis du armeojn, kies dispozicioj estis malproksimaj. Napoleono intencis disbati ilin separe. La 8-an de aŭgusto Miĥail Kutuzov estis nomumita kiel ĉefkomandanto de la rusaj militfortoj. Li decidis okazigi batalon kontraŭ francoj apud vilaĝo Borodino situanta ĉ. 100 km okcidente de Moskvo. Ĝis tiam ambaŭ rusaj armeoj kuniĝis kaj ties fortoj (121.000 soldatoj, 24.500 kavaleristoj kaj 587 kanonoj) iĝis pli-malpli egalaj al la francaj (130.000 soldatoj, 28.000 kavaleristoj kaj 624 kanonoj). Dum la 12-hora batalo la franca armeo sukcesis kapti la poziciojn de la rusa armeo en la centro kaj en la maldekstra alo, sed post ĉeso de la aktivaj reciprokaj kontraŭatakoj, la franca armeo retiriĝis al ĝia komenca situo. Tial en la rusa historiografio oni deklaras, ke la rusaj trupoj "venkis".
Rezulte de la batalo okazinta la 7-an de septembro ambaŭ armeoj grave ruiniĝis kaj perdis multajn soldatojn. Por konservi restaĵojn de sia armeo kaj poste refortiĝi Kutuzov ordonis forlasi Moskvon. Malgraŭ multenombraj viktimoj (kromalie tiam estis grave vundita kaj poste mortis komandanto de la 2-a rusa armeo, kartvela princo Pjotr Bagration) kaj ceteraj perdoj strategie la ĉefkomandanto estis prava kaj post kelkaj monatoj francoj estis forpelitaj el Rusio kaj finfine fiaskis.
György Ádám (advokato)
György Ádám [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ádám György estis hungara advokato, altlerneja instruisto, policano.
György Ádám naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
György Ádám devenis el juda familio. Li maturiĝis en elektra mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1940, inter 1942-1945 li estis trudlaboristo. Liberiĝinta li tuj aliĝis al la komunistoj, inter 1945–1949 li estis policano pri ekonomiaj krimoj. Li akiris juran diplometon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1948 (li doktoriĝis nur en 1957). Li instruis en la polica akademio inter 1948–1951 kaj 1956–1962. En 1951 li estis viktimo de la politika purigado, poste li faris jurajn laborojn en diversaj laborejoj. Depost la hungara revolucio de 1956 li estis fidelulo de János Kádár, eĉ li ricevis memormmedalon en 1957. Li instruis filozofion en la Hungara Socialista Laborista Partio inter 1960–1988. Li instruis ankaŭ en Medicina Universitato de Budapeŝto kiel lektoro (1964–1975), docento (1975–1988), profesoro (1988–1991). Li instruis ankaŭ en Muzikakademio Ferenc Liszt (1982–1988). Intertempe li kandidatiĝis (1974) kaj doktoriĝis (1987) ĉe Hungara Scienca Akademio. En 1991 li pensiuliĝis, sed poste li malfermis advokatan atelieron, kie li okupiĝis pri viktimoj de kuracistaj eraroj. Li ekinstruis ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Li ricevis memormedalojn inter 1952-1980. Li edziĝis en 1945, post 2 jaroj lia edzino naskis filon.
Michelle Wie
Michelle WIE [miŝel vi:] (11-an de oktobro 1989 en Honolulu, Havajo; fakte Wie Sung-mi, koree 위성미) estas usona golfludistino. Ŝi apartenas al la plej grandaj talentoj de la sporta branĉo. Ŝi jam gajnis en aĝo de 10 jaroj golf-ĉampionon en sia distrikto. Kiel 13-jaraĝa ŝi akiris la usonan ĉampionadon de la amatoraj golfistoj, en sia aĝoklaso.
Ŝiaj ĝisnunaj klopodoj, tri provoj akiri pri Cut en la vira PGA-turniro, ankoraŭ ne sukcesis. Ekde sia 16-a naskiĝtago, ŝi ludas inter la profesiuloj, sed ano de LPGA Tour povas ŝi iĝi nur en aĝo de 18 jaroj. Ŝi jam kontraktis pri reklamapero, per kiu ŝi enspezas ĉiujare 35 milionojn da eŭroj, tiel ŝi iĝis plej riĉa sportistino de la mondo.
[http://www.michellewie.com/ of. p.]
Alonso José Puerta
Alonso José PUERTA (naskiĝis la en Avileso) estas hispana politikisto de Unuiĝinta Maldekstro, Membro de la Eŭropa Parlamento de 1987 ĝis 2004. Li estis prezidanto de la Konfederacia Frakcio de la Unuiĝintaj Eŭropaj Maldekstruloj dum la jaroj 1994-1999.
Saint-Aubin-de-Branne
Saint-Aubin-de-Branne - jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone Sent Aubin de Brana - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Libourne (aŭ Liborna) kaj al la kantono .
Nagypáli
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, kontaktiĝanta kun Kispáli. Zalaegerszeg troviĝas 10, Zalaszentgrót 22, Körmend 27 km-ojn.
Historio
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1371. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis.
La vilaĝo volas evolui per mediamikaj energiofontoj. Tiel oni jam hejtas per sunkolektoroj la vilaĝodomon, registarajn institutojn (+ biomaterialoj vintre). Oni volas tie ankaŭ uzon de biogaso. En Nagypáli migra poŝto servas.
(105943) 2000 SY233
(105943) 2000 SY233 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la 21-an de septembro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,220776 astronomia unuo, tie estas 33,028 milionoj da km.
János Böckh
BÖCKH János (20-an de oktobro, 1840, Pest (urbo) – 10-an de majo 1909, Budapeŝto) estis hungara geologo kaj mininĝeniero, koresponda membro de la Hungara Scienca Akademio (1876). Li estis patro de geologo Hugó Böckh.
Biografio
János Böckh diplomiĝis en la Minada Akademio de Selmec, en 1862. Li laboris ekde 1864 en la viena geologia instituto, poste en minada departemento de la viena financa ministerio.
Böckh laboris ekde 1867 en la peŝta financa ministerio, ekde 1869 kiel geologo en la Geografia Instituto. Li estis ekde 1872 ĉefgeologo, inter 1882 kaj 1908 direktoro de la Geologia Instituto. Dum lia afergvidado estis konstruata la nova sidejo de la instituto, en kiu trovis lokon eĉ la Geologia Instituto.
Li estis vicprezidanto de la Hungara Geologia Asocio (1889) kaj prezidanto de tiu (1895-1901).
Je lia iniciato komenciĝis naftoesploro en Hungario. Li ankaŭ gravas en tereno de la geologia nivelmezurado kaj mapado. Li ricevis unuafoje la memormedalon József Szabó [jo:ĵef sabo:] pro publikaĵoj pri la naftotrovejo ĉe Máramaros.
Li estas verkisto de multaj gravaj geologiaj fakverkoj. Tiuj aperis en fakeldonxajoj de la Geologia Instituto kaj la Geologia Asocio. Li esploris ĉefe la geologiajn kaj paleontolgiajn rilatojn en la hungaraj montaroj Bükk, suda Bakony kaj Mecsek.
42614 Ubaldina
42614 Ubaldina estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la italaj astronomoj Luciano Tesi kaj Alfredo Caronia elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Ubaldina Caronia (1913–2002), patrino de la dua malkovrinto.
Mojmírovce
Mojmírovce, hungare Ürmény estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. La historia slovaka nomo estis Urmin.
Thalheim AG
Pri la komunumo
Thalheim estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 739 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Thalheim troviĝas en la suba parto de la valo de Schenkenberg, kiu komenciĝas ĉe la montpasejo Staffelegg kaj finiĝas ĉe la bordo de rivero Aro en Schinznach-Dorf. Tra Thalheim fluas la rivereto Thalbach, kies alfluantoj estas la rojoj Gländbach, Hegibach, Gäckertbach kaj Rischelebach.
Mojmírovce
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156. En 1910 loĝis tie 3347 da homoj, (2653 slovakoj, 457 hungaroj, 156 germanoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis laŭ la nova landolimo en la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj, la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2694 da homoj, (2639 slovakoj).
Thalheim AG
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,92 km², de kiuj 4,31 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,57 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 801 m s.m. sur la kulmino de la monto Würz, dum la plej malalta punkto de la komunumo situas sur alteco de 415 m s.m. borde de la rivero Thalbach ĉe la orienta komunumlimo.
Andor Erős
Andor Erős [erOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erős Andor estis hungara pentristo, grafikisto. Lia origina familia nomo estis Erbstein.
Thalheim AG
Najbaraj komunumoj
La komunumo Thalheim limas en nordo al Zeihen, en nordoriento al Schinznach-Dorf, en oriento al Oberflachs, en sudoriento al Auenstein, en sudo al Biberstein, en sudokcidento al Küttigen, kaj en okcidento al Densbüren.
Trafiko
Thalheim situas ĉe la kantona ĉefvojo de Schinznach-Dorf al la pasejkulmino de Staffelegg, kiu tie kuniĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 24 de Frick al Araŭo.
Andor Erős
Andor Erbstein naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis en 1917 (laŭ alia informo en 1915 en Supra Hungarujo).
Thalheim AG
Historio
La unua dokumenta mencio de Thalheim datiĝas el la jaro 1064 kiel Taleheim.
Supre de la vilaĝo Thalheim en la 13-a jarcento la Habsburgoj konstruis la Kastelon Schenkenberg, kiu estis dum jarcentoj la administra centro de la Voktejo Schenkenberg.
En la jaro 1460 la bernanoj konkeris la Voktejon Schenkenberg. Thalheim fariĝis tiam propra tribunaldistrikto en nun berna Voktejo Schenkenberg. En la jaro 1528 la bernanoj enkondukis en la regiono da reformacion. En la jaro 1720 la burgo devis esti forlasita pro disfalo kaj la sidejo de la voktejo estis translokigita al Kastelo Wildenstein. La Burgo Schenkenberg disfalis al ruino, servis dum certa tempo kiel ŝtonminejo, ĝis ĝi en la jaro 1918 fariĝis posedaĵo de la Argovia Asocio por Hejmlandprotekto.
Kastelo Schenkenberg
Proksimume du kilometrojn de la vilaĝocentro sur la kulmino de la samnoma monto situas la ruiono de la iama Kastelo Schenkenberg, kiun la Habsburgoj konstruis en la 13-a jarcento kiel centro de la voktejo. Ĝi estas la plej granda burgruino de Kantono Argovio kaj deklarita kiel konstrua memoraĵo de nacia signifo.
Sonlibro
La rilato al la legado ŝanĝiĝas pro aldono de nova sentumo, la aŭdo pli ol la vido tradicie ligata al presaĵo. La teknologiaj progresoj, principe sonoraj, la emo pri novaĵoj kaj la multnombraj kvalitoj (tempogajno, moveblo, malgranda volumeno, komuna aŭskultado, facila rilato al teksto por lernantoj, ...) disvastigis la uzon de aŭdlibroj dum la lastaj jaroj.