cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rychmburk
Posedantoj
De la jaro 1387 estis la burgo havaĵo de senjoroj el Pardubice. Parton de sia vivo spertis ĉi tie signifa ĉeĥa poeto Smil Flaška el Pardubice al kiu la burgo apartenis. La pluaj posedantoj de la burgo estis Ota el Berkov, poste Boček el Poděbrady. En maltrankvilaj tempoj de la husanaj militoj kaŝis sin ĉi tie katolika nobelaro, sed en la jaro 1425 estis la burgo de la husanoj konkerita. Post la husanaj militoj la posedantoj ŝanĝiĝis ĝis la jaro 1555, kiam la senjorejon ekposedis familiaro Berka, poste en la jaro 1706 per nupto akiris ĝin familiaro Kinský kaj de la jaro 1823 ĝis 1945 posedis ĝin familiaro Thurn-Taxis.
Nuntempo
Nuntempe en la objekto troviĝas pensiula hejmo. La alirebla ronda turo, en kies spacoj oni aranĝas malgrandajn ekspoziciojn, prezentas al vizitantoj belegan ĉirkaŭvidon. En la keloj estas rigardebla daŭra ekspozicio pri la burgo kaj la komunumo Předhradí.
Tajlando
Kontakto kun Eŭropo kaj disfalo
La unuaj eŭropanoj, kiuj vizitis Ajuthaja-n estis portugaloj, ĵus post la konkero de Malako. Iom poste estis subskribitaj la unuaj komercaj kontraktoj kaj forsenditaj misioj al Eŭropo. Ajuthaja floris meze de la 18-a jarcento post kiam enaj konfliktoj malfortigis la ŝaton, kiu estis minacita de la najbara fortiĝanta Birmo. Ajuthaja estis atakita plurfoje kaj detruita fine en la jaro 1767. Taksin, kiu fuĝis de la sieĝo, fondis novan ĉefurbon en Tonburi kaj sukcese organisis la kontraŭstaron al la birmanoj. La tajoj rapide superis la invadon de la birmoj, ĉefe pro la severa politiko de Taksin. La imperio estis reunuigita inkluzive de Lan Na. Taksin tamen estis forpelita kaj ekzekutita en la jaro 1782.
Rekonstruo kaj estiĝo de la dinastio Ŝakri
Nova reĝo iĝis generalo Ŝakri (Phra Phuttayodfa Chulalok, poste Rama la 1-a), kiu fondis la reĝan dinastion, kiu ĝis nun regas la landon. Li translokigis la ĉefurbon al la nuntempa Bankoko kaj sukcesis firmigi la ŝtaton. Tamen li devis akcepti komercajn setlejojn de la koloniismaj potencoj. La reĝo Mongkut, Rama la 4-a, devis negoci kun la evoluintaj najbaraj landoj, sed ankaŭ konsciis, ke necesis reformoj kaj modernigoj por eviti koloniigon fare de eŭropa potenco. Ekde la jaro 1855 la lando nomiĝis oficiale Siam. La posteulo de Mongkut, Chulalongkorn, Rama la 5-a, estis la reformanto en la historio de Tajlando. Dum lia rego estiĝis multaj okcidentaj novaĵoj en Tajlando, kiel lernejoj, deviga armeservo, impostsistemo. Sklaveco estis abolita kaj oni ekkonstruis fervojon kaj vojojn. Enmigrado el Ĉinujo kulminis kaj estiĝis kontraŭ-ĉinaj movadoj. Siam restis sendependa ŝtato kaj tiel iĝis bufrozono inter Britujo, kiu konkeris Malajon, Hindujon kaj Birmon, kaj Francujo, kies armeoj staris en Laoso, Kamboĝo kaj Vjetnamujo.
Mongkut, konata ankaŭ kiel reĝo Rama la 4-a, kun reĝotitolo Fra Ĉom Klao Ĉao Ju Hua (18a de oktobro 1804 – 1a de oktobro 1868), estis la kvara monarko de Siamo ene de la Dinastio Ĉakri, kiu regis el 1851 al 1868.
La mondmilitoj
La Siama revolucio de 1932 aŭ Siama puĉo de 1932 (en taja: การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 aŭ การเปลี่ยนแปลงการปกครองสยาม พ.ศ. 2475) estis ŝlosila mejloŝtono en la historio kaj politiko de Tajlando en la 20-a jarcento. Tiu revolucio, fakte puĉo, estis preskaŭ sensangoelverŝa transiro la 24an de junio 1932, kiu ŝanĝis la sistemon de regado en Siamo el absoluta monarkio al konstitucia monarkio.
Moderno
Taksin Ĉinaŭat estis prezidanto de Tajlando en 2001 kaj februare de 2005 denove venkis en la balotadoj. Lia registaro akiris grandan akcepton ĉe la popolaj klasoj kaj malakcepton ĉe la altaj klasoj. Aprile de 2006 pro akuzoj kaj kontraŭstaroj li volis okazigis novajn balotojn sed la opozicio malkceptis partopreni ilin kaj la kunvoko nuliĝis. Septembre de 2006 militistoj organizis puĉon kaj elpostenigis la registaron. Maje de 2007 la partio de Taksin Ĉinaŭat estis deklarita eksterleĝa pro akuzo pri balota fraŭdo. Decembre de 2007 okazis nova balotado kaj venkis la PPP, partio posteula de tiu de Taksin Ĉinaŭat. Septembre de 2008 la supera kortumo denove elpostenigis la prezidanton, Samak Sundaravej, kaj oktobre samjare kondamnis pro supozata korupto Taksin Ĉinaŭat, kiu siavice ekziliĝis al Dubajon. Decembre la supera kortumo elpostenigis ankaŭ la sukcedanton de Samak, nome Somĉai Ŭongsaŭat, kaj malpermesis aktivadon de ĉiuj estroj de la venkinta partio. Tiel la armeaj kaj juraj estraroj sukcesis formi parlamentan majoritaton, kiu enpostenigis la opoziciestron, Abhisit Vejjajiva. .
En septembro 2006 okazis ŝtatrenverso kontraŭ la ĉefministro Taksin Ĉinaŭat. Post la politika protestado en Tajlando en 2010, la 3a de julio 2011, vicigis voĉdone tiel ĉefministro la politikista virino Jinglak Ĉinaŭat.
Geografio
Tajlando enhavas kelkajn diversajn geografiajn regionojn, parte koresponde al provincaj grupoj. La nordo de la lando estas la montara areo de la Tajaj Altaj Teroj, kies plej alta punkto estas Doi Inthanon en la montaro Thanon Thong Chai kun 2 565 m super marnivelo. La nordoriento, nome Isan, konsistas el la Altebenaĵo Ĥorat, lima oriente kun la rivero Mekongo. En la centro de la lando hegemonias la ĉefe ebena valo de la rivero Ĉao Fraja, kiu fluas al la Golfo de Tajlando.
Suda Tajlando konsistas el la mallarĝa istmo Kra kiu larĝiĝas en la Malaja Duoninsulo. Politike kaj adminstracie, estas ses geografiaj regionoj kiuj diferencas el aliaj laŭ loĝantaro, bazaj resursoj, naturaj trajtoj, kaj nivelo de socia kaj ekonomia disvolviĝoj. La diverseco de regionoj estas la plej klara atributo de la fizika aspekto de Tajlando.
Kantaro
Kantaro - estas kolekto de kantoj. Kantaroj povas enhavi tekstojn kun muziknotoj aŭ apartajn tekstojn aŭ muziknotojn. Kantaroj povas ekzisti en "paperformo" (libroj, revuoj ktp) au en "sonformo" (ekz muzikdiskoj). Kantaroj estas grava ilo por esplori popolojn kaj ilian historion.
Tajlando
Geografio
La riveroj Ĉao Fraja kaj Mekongo estas la nemalhaveblaj akvovojoj de la rura Tajlando. Industriskala produktado de kultivoj uzas ambaŭ riverojn kaj iliajn alfluantojn. La Golfo de Tajlando kovras 320 000 km² kaj al ĝi alfluas la riveroj Ĉao Fraja, Mae Klong, Bang Pakong kaj Tapi. Ĝi kontribuas al la turisma sektoro pro siaj helaj neprofundaj akvoj laŭlonge de la marbordoj en la suda regiono kaj ĉe la istmo Kra. La orienta bordo de la Golfo de Tajlando estas industria centro de Tajlando kun la ĉefa profundakva haveno en Sattahip kaj ĉefe aktiva komerca haveno, Laem Ĉabang.
Kantaro
Esperantolingvaj kantaroj
Por Esperanto-kulturo kantaroj ludas aparte gravan rolon. Por multaj esperantistoj Esperanto-kantaro estas la unua paŝo al ties kulturo kaj literaturo. La kantarojn kompilas kaj eldonas lokaj kluboj kaj diversaj organizaĵoj (ekz Proletaria Kantaro eldonita de SAT). Ofte Esperanto-kantaroj estas eldonitaj por iaj eventoj (ekz por BET-26 estis eldonita Kantu Esperante!).
Tajlando
Geografio
La Andamana Maro estas valora natura resurso ĉar en ĝi estas popularaj kaj luksaj ripozejoj. Phuket, Krabi, Ranong, Fang Nga kaj Trang, kaj iliaj insuloj kuŝas laŭlonge de la marbordoj de la Andamana Maro kaj, spite la cunamon de 2004, ili plue estas turisma altiraĵo.
Kantaro
Esperantolingvaj kantaroj
La libera esperanto-kantaro (vikio kantaro) enhavas 3 000 kantotekstojn (stato de majo 2013) kaj aldone diversajn aliajn materialojn.
Tajlando
Ses regionoj
Tajlando estas tradicie dividata en kvin regionojn. Tio ja ne estas administra divido, sed ĉiuj ĉi regionoj estas evidente diferencaj de klimato, naturkondiĉoj, historio kaj tradicioj. Tio estas:
Norda Tajlando
Tiu ĉi regiono konsistas el serio de montaroj kun mezproksima alteco 1200 metroj super maro, en kiujn entraĉiĝas per krutaj valoj riveroj Ping, Wang, Yom kaj Nan. Grandarea parto de tiuj ĉi montaroj estas ankoraŭ kovrita per tropika monzuna praarbaro. La plej valora ligno - teako estis pli antaŭe minita en granda amplekso (la registaro poste proklamis tutan malpermeson de la minado). Monto Doi Inthanon, kun alteco 2595 m estas la plej alta punkto en la lando, troviĝas en la plej nordokcidenta regiono. La unuaj tri tajlandaj reĝlandoj en Hindoĉinio havis siajn sidejojn en la norda Tajlando - Sukhothai, Chiang Mai kaj Chiang Saen. La dua plej granda urbo de la hodiaŭa Tajlando, Chiang Mai, estas centrejo de la norda regiono. La plej norda parto de Tajlando apartenas en regionon kromnomata Ora triangulo - antaŭe unu el ĉefaj regionoj de produktado de opio en la mondo. Tiun ĉi negloran etapon de la historio ĉi tie jam hodiaŭ rememorigas nur eta Muzeo de opio.
Centra Tajlando
La centra regiono estas konsiderata kiel koro de la lando. En la fakto temas pri valaj ebenaĵoj kreitaj de rivero Chao Phaya. Tiu ĉi regiono estas la plej fekunda parto de la lando kaj danke al ampleksa reto de kanaloj kaj akvumigaj sistemoj ĝi estas ĉefa regiono de kulturado de rizo. Ĝi estas ankaŭ plej dense enloĝigita regiono de la lando, kun Bankoko en sia mezo. Urbo en la nordo estas Phitsanulok.
Orienta marbordo
Tiu ĉi parto de la lando, geografie suda rando de la nordorienta Tajlando laŭlonge laŭ Tajlanda golfo, tradicie ne estis konsiderata kiel apartigita regiono. La hodiaŭ membrigo estas fondita prefere en administraj kaj sociaj faktoroj ol en geografiaj motivoj. La regiono estas konsiderata post la centra parto kiel la dua plej riĉa regiono de la lando. La orienta marbordo havas evoluintan industrian kaj turisman infrastrukturon. Krom tio ĝi famas pro kulturado de duriano kaj mango kaj ankaŭ pro trovejoj de multekostaj ŝtonoj (rubenoj kaj safiroj).
Okcidenta Tajlando
La longa montara limo de Tajlando kun Birmo pluas suden el la nordo en Okcidenta Tajlando kie elstaras la Tenaserim-Montaro, konata en Tajlando kiel Thio Khao Tanaosi (เทือกเขาตะนาวศรี). La geografio de la okcidenta regiono de Tajlando, kiel la nordo, estas karakterizata pere de altaj montoj kaj deklivaj rivervaloj. Okcidenta Tajlando estas hejmo de multo de malplej damaĝitaj arbaraj areoj. Ankaŭ akvo kaj mineraloj estas gravaj naturaj rimedoj. En la regiono estas multaj el la ĉefaj akvorezervejoj, kaj ankaŭ minado estas grava sektoro en la areo.
Suda Tajlando
Ĝi prenas la nordan duonon de Malaja duoninsulo. La regiono estas montoriĉa. La provinco estas ofte ravega kaj tio fariĝis supozo por grandega evoluego de turismo. Senlimaj strandoj kaj centoj da virgulinaj insuloj pravigas asertojn de sloganoj, ke temas pri lasta edeno en la terglobo. Tradiciaj naturfontoj estas stano kaj gumo.
Biodiverseco kaj konservado
Naciaj parkoj en Tajlando estas difinitaj kiel areo kiu enhavas naturajn resursojn de ekologia gravo aŭ unika beleco, aŭ flaŭron kaj faŭnon de speciala gravo. La protektitaj areoj de Tajlando inkludas 156 naciajn parkojn, 58 naturajn rezervejojn, 67 neĉasareojn, kaj 120 arbarajn parkojn. Ili kovras preskaŭ 31 procente de la landa teritorio. La parkoj estas administrataj de la Departemento de Naciaj Parkoj, Naturo kaj Plantokonservadio de la Ministerio de Naturaj Resursoj kaj Medio.
Indiana Asteroid Program
La Indiana Asteroid Program (angaĵo por "Indianaa Programo pri asteroidoj") estas programo de fotografiaj observadoj de la asteroidoj, farita per astrofotilo kun objektivo de Cooke elde la Observatorio Goethe Link apud Broklino (Indianao). Tiun programon iniciatis la usona astronomo Frank K. Edmondson de la Universitato de Indianao en 1949 ĝis 1967. La programo ĉesis kiam la luma poluo de la proksima urbo Indianapolis malebligis la fotadojn kun longaj eksponoj.
Tajlando
Biodiverseco kaj konservado
Tajlando havas mezan sed plibonigantan rezulton en la tutmonda Indico de Media Plenumado kun ĝenerala rangigo de 91a el 180 landoj en 2016. La mediaj areoj en kiuj Tajlando plej malbonas (t.e., altrange) estas aerkvalito (167), mediaj efikoj de agrikultura industrio (106), kaj la sektoro pri klimato kaj energio (93), el kiuj ĉefe la lasta pro granda elsendoj de CO2 por kWh produktita. Tajlando pli bonas (t.e., malaltrange) en akvadministrado (66), kie okazas kelkaj plibonigoj esperitaj por la estonteco, kaj en salubrigo (68). La lando havis en la Indico de Integreco de Arbara Pejzaĝo de 2019 ĉefan poentaron de 6.00/10, range kiel 88a tutmonde el 172 landoj.
Jagelona Universitato
La Jagelona Universitato (Uniwersytet Jagielloński; historie: Studium Generale, Krakova Akademio, La Ĉefa Skolo Krona) estas la plej malnova pola universitato. Ĝi troviĝas en Krakovo. Ĝi estas unu el plej grandaj, plej famaj kaj estimataj universitatoj en Eŭropo. La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo.
Tajlando
Biodiverseco kaj konservado
La populacio de elefantoj, nacia simbolo de la lando, falis el 100 000 en 1850 ĝis ĉirkaŭkalkule 2 000. Ŝtelĉasistoj delonge ĉasis elefantojn por akiri eburon kaj felojn, kaj nun iompostiome por ekhavi viandon. Ofte oni kaptas junajn elefantojn por uzado en turismaj altiraĵoj aŭ kiel tirbestoj, pro kiu estis postuloj de mistraktado. Tamen, tiu uzado malpliiĝis ekde kiam la registaro malpermesis lignoproduktado el arbaroj en 1989.
Indiana Asteroid Program
La teleskopo de 91 cm de la observatorio montriĝis ne taŭga por la serĉo de asteroidoj. James Cuffey sukcesis akiri daŭran prunton de objektivo de 10 coloj (25,4 cm) el la Universitato de Cincinnati. Muntita en barako proksime de la observejo, la instrumento kun prunteprenita objektivo permesis ĉiujn malkovrojn de la programo.
Jagelona Universitato
Historio
La Jagelona Universitato estis fondita la 12-an de majo 1364 de la reĝo Kazimiro la 3-a Granda kaj estis la dua universitato en la meza parto de Eŭropo - post la praga. De la komenco ĝi inspiriĝis pri la strukturoj de la universitato en Bolonjo edukante en la liberaj artoj, medicino kaj juro. Pro morto de la reĝo en 1370 agado de la akademio ĉesis. En 1400 ĝi refondiĝis dank' al heredaĵo donacita al ĝi de la reĝo Jadviga. La 15-a jarcento (la ora epoko de Pollando) estis la plej bona tempo por la universitato. Dum tiu tempo interalie studis tie Nikolao Koperniko kaj estris ĝin Paweł Włodkowic. Poste, pro financaj kaj kontraŭreformaciaj problemoj en la lando, malpligrandiĝis agado de la altlernejo. Tamen ankaŭ tiam studis ĉe ĝi multaj eminentuloj kiel Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Andrzej Frycz Modrzewski kaj Marcin Kromer. En la universitato komencis instrui Jezuitoj. Reformoj venis nur dum la klerisma epoko, iniciis ĝin Hugo Kołłątaj.
Tajlando
Biodiverseco kaj konservado
Ŝtelĉasado de protektitaj specioj plue estas grava problemo. Tigroj, leopardoj, kaj aliaj grandaj katedoj estas ĉasataj pro siaj feloj. Multaj estas bredataj aŭ ĉasataj por havi ilian viandon, kiu supozite havas medicinajn propraĵojn. Kvankam tia komerco estas eksterleĝa, la bone konata Bangkoka merkato de Ĉatuĉak estas ankoraŭ konata pro loko de vendado de endanĝeritaj specioj. La praktiko teni naturajn animalojn kiel maskotoj damaĝas speciojn kiel la Azia nigra urso, la Malaja urso, la Blankmana gibono, la pilea hilobato kaj la binturongo.
Indiana Asteroid Program
En 1958, la programo produktis 3 500 fotojn montrantaj 12 000 asteroidojn, permesis kalkuli ĉirkaŭ 2000 ekzaktajn lokalizojn, publikigitaj en la Minor Planet Circular kaj malkovrigis 119 asteroidojn. La lasta malkovraĵo estis 30718 Records , malkovrita en 1955 sed nomita nur en 2008 kiam ĝia orbito estis kalkulita kaj konfirmita.
Jagelona Universitato
Historio
Post la dispartigoj de Pollando la universitato estis multfoje reformata, ofte kontraŭ la pola kulturo. Tamen en la dua parto de 19-a jarcento komenciĝis la dua bona epoko por ĝi. Tiam laboris en ĝi ekzemple Karol Olszewski, Zygmunt Wróblewski, Napoleon Cybulski kaj Leon Marchlewski. Plej gravaj humanismaj scienculoj estis tiam Michał Bobrzyński, Józef Szujski, Jan Micisław Baudouin de Courtenay, Fryderyk Zoll kaj Stanisław Estreicher. Post la sendependiĝo de Pollando en 1918 ĝi estis la dua plej grava universitato en la lando, post la Universitato de Jan Kazimierz en Lvovo. En tiu tempo edukiĝis tie Tadeusz Banachiewicz, Franciszek Leja, Jan Michał Rozwadowski, Kazimierz Nitsch, Adam Krzyżanowski, Tadeusz Sinko, Władysław Konopczyński.
Tajlando
Ekonomio
Plej multaj tajlandaj civitanoj loĝas en vilaĝoj. Proksimume 49% de la laborantaro estas dungita en la agrikultura sektoro; Kompare kun la 80-aj jaroj, kie ĉi tiu cifero estis ĉirkaŭ 70%.
Indiana Asteroid Program
La preskaŭ 7000 fotaj platoj produktitaj de la programo estas nun arkivitaj en la Observatorio Lowell.
Jagelona Universitato
Historio
En la dua mondmilito, komence de la nazigermana okupacio, ĉiuj profesoroj de la universitato estis invititaj por solena parolo en Collegium Novum kaj poste arestitaj kaj senditaj al koncentrejo. Dum la tuta tempo de la milito la universitato estis fermita. Tamen ĝi komencis agadi sekrete. La rektoro de la sekreta universitato estis Władysław Szafer, ĉe ĝi laboris 140 scienculoj.
Dum la komunisma periodo en Pollando la universitato estis reformita de laŭ tiranio de stalinistoj. Malgraŭ multfojaj ideologiaj problemoj, la scienco estis alte disvolvata. Sendependeco de universitato estis forigita de la komunista registaro. Dum tiu tempo plej gravaj scienculoj prelegantaj en la universitato estis Roman Ingarden (forigita pro kontraŭeco al komunismo), Juliusz Kleiner, Stanisław Pigoń kaj Władysław Szafer. Tiam studis tie ankaŭ Karol Wojtyła, estonta papo Johano Paŭlo la 2-a.
Tajlando
Ekonomio
Rizo estas la ĉefa komponanto de la agrikultura produkto. Krome, ĉi tiu branĉo prilaboras kaj eksportas kaŭĉukon, akaĵuojn, kokosojn, ananasojn, maizon kaj fiŝojn. Komence de la 21-a jarcento, ĉefe pro malmultekosta laborkostoj, la diversaj manufakturaj industrioj kiel elektronikaj, vestaĵoj, ŝuoj kaj plastaj produktoj kaj tradiciaj industrioj kiel lignoproduktoj kaj gemoj multe disvolviĝas. Post la severa ekonomia krizo, kiun la lando travivis, kadre de la ekonomia krizo en Azio en la jaroj 1997-1999, en la 2000-aj jaroj Tajlando, kune kun la tuta Azio, revenis al grava kresko, kiu estis atingita ĉefe kun la helpo de impresa kresko de eksportoj (ĉefe al Usono kaj Japanio) kaj alvenanta turismo. Turismo ankaŭ estas pli kaj pli signifa parto de la ekonomio de la lando. Aktuale en 2019, ĉirkaŭ 40 milionoj da eksterlandaj turistoj vizitis Tajlandon. Tiel Tajlando estas la oka plej vizitata lando en la mondo. La tajlanda registaro celas ke turismo konsistigu ĉirkaŭ 30% de la malneta enlanda produkto de la lando antaŭ 2030.
Jagelona Universitato
Historio
La revolucio de 1956 influis al pliboniĝo de la situacio de la universitato, disvolviĝis ĝiaj strukturoj. La problemoj tamen rapide okazis pro la antisemitisma agado de komunistoj en 1968. Dum tiu tempo agadis en la universitato Adam Vetulani, Stanisław Nahlik, Karol Estreicher kaj Kazimierz Wyka.
Post la falo de komunismo en 1989 en la sendependiĝinta lando malaperis cenzuro kaj la ideologiaj problemoj. La modernigita universitato estas nun sendependa kaj disvolvita. Ĝi estas la ano de la Grupo Coimbra.
Tajlando
Ekonomio
La statuso de virinoj en Tajlando ankaŭ influas la dungadpejzaĝon tie. Kvankam virinoj en Tajlando akiris la voĉdonrajton en 1932, daŭris ĝis 1949 ke virino unue iĝis membro de la Reprezentanta ĉambro de la Nacia Asembleo de la Regno de Tajlando. La virinoj en Tajlando spertas diskriminacion kaj seksan malegalecon rilate al salajroj, kaj ofte estas dungitaj en malalt-pagitaj laborpostenoj.
La loka valuto estas la bahto, kiu estas dividita en 100 ekzemplerojn nomitajn Satango.
Pokapa riĉo estas 6,640 eŭroj ĉefe danke al turismo kaj duarange industrio. Sendungeco estas ĉirkaŭ 1,6 %.
Etnoj
75% tajoj, 14% ĉinoj, laŭoj, malajoj, kmeroj, karenoj, hmongoj, monoj.
Religio
Budhismo 95%, islamo 4%, kristanismo 0.6% kaj ĉirkaŭ 65.000 hinduoj.
Songkrano (สงกรานต์) estas tradicia festo de Tajlando, Kamboĝo, Laoso, Birmo, taj-minoritatoj en Vjetnamio, en la provinco Junano de Ĉinio, Srilanko kaj la oriento de Barato.
Kulturo
La tajlanda kuirarto estas mikso el ĉina, hinda kaj eŭropa influoj kiuj kunfandiĝis dum la jarcentoj al tipa tajlanda kuirarto. Origine la tajlanda kuirarto estas forte influita de akvo. La homoj manĝis rizon, akvobestojn kaj akvoplantojn. La manĝokutimoj ŝanĝiĝis sub la ĉina kaj hinda influoj. Ekde la 17a jarcento eŭropaj influoj fariĝis pli kaj pli fortaj. Ĉilioj ekzemple enkondukiĝis de portugalaj misiistoj. Rizo estas la bazmanĝaĵo en Tajlando. La tajlanda esprimo por preni „manĝaĵojn“ (kin khao [กินข้าว] signifas lavorte „manĝi rizon“, tutegale pri kiuj manĝaĵoj temas. La plej ŝatata rizospeco estas jasmena rizo el la regiono Isano. En la nordo kaj nordoriento de Tajlando la homoj preferas glurizon.
Esperanto en Tajlando
MondEtur (2005-?) estis Esperanto-kompanio pri zorgado kaj servado en Tajlando, kiu estis registrita laŭleĝe en 2005. La kompanio klopodis montri, ke Esperanto povas esti utiligita en ĉiuj sferoj de homa vivo, do ankaŭ profesie, egale kiel iu ajn alia lingvo. La kompanio ofertis diversajn aferojn, ekzemple: turismo en Tajlando kun lernado de Esperanto, kursoj de taja masaĝo, eksportado de tajlandaj produktoj kun esperantistara kunlaboro kaj multaj aliaj.
Ladná
Ladná (ĝis 1950 ĝi portis ĉeĥan nomon Lanštorf, Rampersdorf) estas vinbereja municipo situanta en distrikto Břeclav, en Sudmoravia regiono, en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la 1270.
Internacia Kampanjo por la Malpermeso de Grundminoj
La kampanjo kunigis en 1992, kiam ses aŭ sep rilataj grupoj (Human Rights Watch, medico international, Handicap International, Physicians for Human Rights, Vietnam Veterans of America Foundation kaj Mines Advisory Group) akordis pri kunlaborado. Ĝis nun ĝi iĝis reto de pli ol 1400 grupoj en pli ol 90 landoj.
La organizaĵo kaj ĝia ĉefparolisto, Jody Williams, kune ricevis en 1997 la Nobel-premion pri paco pro ilia klopodo.
La plej grava sukceso de la kampanjo estis en 1999, kiam la traktato de Otavo (en:Ottawa Treaty), kiu malpermesas la produktadon kaj uzon de kontraŭ-homaj minoj, ekvalidis. Kelkaj landoj, kiel Usono, Rusujo kaj la Popolrespubliko de Ĉinio, ĝis nun rifuzis ĝin subskribi.
Dutranĉita 120-ĉelo
En geometrio, la dutranĉita 120-ĉelo aŭ dutranĉita 600-ĉelo estas uniforma plurĉelo. Kiel la nomoj sugestas, ĝi povas esti farita per dutranĉo de la regula 120-ĉelo aŭ per dutranĉo de la regula 600-ĉelo.
Eksteraj ligiloj
Truncated 120-cell
600-ĉelo
En geometrio, la 600-ĉelo aŭ sescentĉelo estas konveksa regula plurĉelo kun simbolo de Schläfli {3,3,5}.
Ĝi povas esti konsiderata kiel la 4-dimensia analogo de la dudekedro.
La rando de la 600-ĉelo estas komponita el 600 kvaredraj ĉeloj kaj 20 el ili kuniĝas je ĉiu vertico. Kune ili formas 1200 triangulajn edrojn, 720 laterojn kaj 120 verticojn. La vertica figuro estas dudekedro. La duala hiperpluredro de la 600-ĉelo estas la 120-ĉelo.
Karteziaj koordinatoj
Karteziaj koordinatoj de verticoj de la 600-ĉelo centrita je (0, 0, 0, 0) estas kun lateroj de longo 1/φ (kie φ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio) estas:
La unuaj 16 verticoj estas verticoj de la 4-hiperkubo, la duaj 8 estas verticoj de la 16-ĉelo, kaj kune ili estas 24 verticoj de la 24-ĉelo. La lastaj 96 verticoj estas verticoj de la riproĉa 24-ĉelo, kiu povas esti konstruita per disdivido de ĉiuj 96 lateroj de la alia 24-ĉelo (duala al la unua) en la ora proporcio en konsekvenca maniero.
Simetrio
La geometria simetria grupo de la 600-ĉelo estas la grupo de Weyl de H4. Ĉi tiu estas grupo de ordo 14400.
Platforma pseŭdomuelejo
Platforma pseŭdomuelejo estas pseŭdomuelejo kiu devas esti sufiĉe alta, por ke la vento libere trafu la alojn en loko kun multe da obstakloj. Ĉirkaŭ la pseŭdomuelejo oni konstruis platformon por funciigi ĝin. Ekde ĉi tiu platformo la "muelisto" turnas la ĉapon de la pseŭdomuelejo al la ventdirekto kaj surmetas la velojn. Pro tio platforma pseŭdomuelejo ankaŭ estas 'ĉapturnulo'.
Pro la konstruo malsupre estas granda spaco por eniri kun ĉevalo kaj ĉaro aŭ aŭtomobilo La soklo de platforma muelejo plejofte estas el brikoj, ekde la platformo supren ofte estas ligna konstruo.
Platformaj pseŭdomuelejoj plej ofte estas olemuelejoj aŭ senbranigaj muelejoj.
Svrbice
Svrbice, hungare Szerbőc [serbOc] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Topoľčany. Ĝis 1898 la oficiala loknomo estis Szvrbicz, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis prononceblan nomon por hungaroj.
Situo
Svrbice situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Topoľčany troviĝas 10 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1268 en formo "Surbich". Komence la kampoj apartenis al la reĝo, poste al diversaj nobelaj familioj. En 1787 vivis tie 164 homoj en 29 domoj, en 1828 209 homoj en 20 domoj. En 1910 loĝis en Szerbőc 219 homoj, (214 slovakoj, 5 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1944 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Svrbice 213 homoj, (209 slovakoj, 3 ciganoj, unusola ĉeĥo).
Venterol (Alpoj de Alta Provenco)
(jen france, okcitane Venteròu) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Alpoj de Alta Provenco (france Alpes-de-Haute-Provence, okcitane Aups de Provença Auta), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Artileria tirilo
Artileria tirilo estas transporta rimedo difinita por haŭli kanonojn kaj haŭbizojn. La unuaj artileriaj tiriloj estis proponitaj jam antaŭ eksplodo de la unua mondmilito. Ili ofte estis bazitaj sur traktoroj, uzataj en agrikulturo, kiuj estis reguligitaj por haŭlado de artileriaj pecoj. Sed iom post iom ili evoluis tiel, por ke krom la haŭlado de la kanonoj kaj la haŭbizoj povis esti uzitaj ankaŭ al transporto de ilia priservo.
Historio
En la unua mondmilito la ĉefa tirrimedo por transporto kaj haŭlado de armea tekniko estis ĉevaloj. Problemoj multfoje okazis ĉe pezaj kanonoj, kiuj tiris eĉ kelke da paroj de ĉavaloj. Kelkokaze por transporto de peza tekniko oni konstruis dumtempaj migraj fervojoj. Kun la evoluo de motorizo post la unua mondmilito komenciĝis senĉese pli enpraktikigi en la armeojn artileriaj tiriloj, eĉ kiam aperis problemoj kun la kanonoj kaj la haŭbizoj, kiuj estis akomoditaj por tirado per ĉevaloj. La ĉevalo tiel restadis plu tirrimedo por tiu ĉi transporto eĉ dum la dua mondmilito, sed dum ĝi la situacio komencis rapide ŝanĝiĝi. Por tari la kanonojn estis senĉese pli uzataj ŝarĝaŭtomobiloj, ĝipoj aŭ duonkamionoj, al tio aldoniĝis senĉese en pli granda mezuro specialigitaj artileriaj tiriloj. Post la dua mondmilito okazis evoluo de produktado de tiuj ĉi tiriloj kaj la tirado per la ĉevaloj jam apartenis al la pasinteco. Sed kun la evoluo de la armea tekniko la armeoj pase de la dua duono de la 20-a jarcento komencis la tirataj kanonoj kaj la haŭbizoj forlasi kaj ili estis iom post iom ekipataj per memmovigaj haŭbizoj aŭ per kontraŭtankaj teledirektataj pafaĵoj, pro tio la artileriaj tiriloj estis forŝovitaj en fonon.
Divido de la tiriloj
La artileriaj tiriloj laŭ speco de movo dividiĝas al radaj, raŭpaj aŭ rad-raŭpaj. La radaj tiriloj povas esti aŭ kutimaj ŝarĝaŭtomobiloj, akomoditaj por haŭlado de la artileriaj pecoj aŭ specialaj armeaj aŭtomobiloj kaj tiriloj. La raŭpaj tiriloj estis konstruataj kaj surbaze de raŭpaj traktoroj, kaj estis uzataj tankaj ĉasioj, akomoditaj por haŭlado de kanonoj kaj haŭbizoj kaj por transporto de ties homekipoj. La rad-raŭpaj artileriaj tiriloj estis aŭ duonkamionoj kun pendumo por haŭli, uzata kutime por transporti infanterion, aŭ specialaj maŝinoj difinitaj nur al transporto de artilerio kaj la priservo.
Ĉeĥoslovakio
La Ĉeĥoslovaka armeo solvis post la unua mondmilito enkonduko de artileriaj tiriloj unue per importo, sed iom post iom estis fabrikataj propraj tiriloj de la ĉeĥoslovaka fabrikado. Firmao Praga fabrikis konatan vicon de tiriloj Praga T-3, Praga T-4, Praga T-6, Praga T-7, Praga T-8 kaj Praga T-9. Škoda Plzeň fabrikis tirilojn Škoda U, Škoda Z, Škoda MTH kaj Škoda STH. Kiel artileriaj tiriloj servis ankaŭ ŝarĝaŭtomobiloj Praga RV, Škoda L, Tatra 85, Tatra T-27 aŭ Škoda 6 ST 6-L.
Francio
Renault 31R, P107, Laffly S15, Laffly V15, SOMUA MCG
Germanio
SdKfz 6, SdKfz 7, SdKfz 8, SdKfz 9, SdKfz 10, SdKfz 11, Krupp Protze, Opel Blitz, Raupenschlepper Ost
Britio
Universal carrier, Loyd Carrier, AEC Matador, Morris C8, Scammell Pioneer
Pollando
C7P, Mazur D-350
Sovetunio
AT-L, AT-S, ATS-59, JA-12, Komintern, MT-LB, T-20 Komsomolec, Voroŝilovec, Stalinec STZ-5, GAZ AA, GAZ AAA
Usono
M2 Half Track Car, M3 Half-track, M3 Scout Car, M4 High-Speed Tractor, M5 High-Speed Tractor, Dodge WC, Studebaker US6
Aleksandr Kolĉak
Aleksandr Vasiljeviĉ KOLĈAK (Александр Васильевич Колчак) (naskiĝinta la, Sankt-peterburgo, Rusio — mortinta la , Irkutsk, Rusio), rusa esploristo de la norda poluso, mararmea oficiro, komandanto de la siberiaj kontraŭbolŝevikaj fortoj dum la rusa enlanda milito, 1919-20. Estis kaptita kaj ekzekutita de bolŝevikoj.
Post la komencaj sukcesoj, liaj taĉmentoj estis daŭre venkataj. La 14-an de novembro 1919, la Ruĝa Armeo okupis la urbon Omsk, tiam Kolĉak fuĝis al Irkutsk, kie la 4-a de januaro 1920) akiris la potencon de menŝevika grupo. Kolĉak estis devigita demisii kaj metis sin sub protektan ombrelon de la antantaj fortoj. La ĉeĥaj trupoj transdonis lin al registaroj de Irkutsk, kiuj pludonis lin al la bolŝevikoj, kiuj postrapida enketado ekzekutis lin kaj la kadavron ĵetis en la riveron Angara.
Lingen
La urbo Lingen situas en la nordokcidento de Germanio, en la federacia lando Malsupra Saksio. Proksimas la rivero Emso kaj la limo al Nederlando.
Lingen estas la plej granda urbo de la distrikto Emsland, kvankam ĝia administra centro estas la pli centre situanta urbo Meppen.
Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Urba divido
La urbo Lingen konsistas el la historia urbokerno, pli precize el la historia urbocentro Altstadt kaj la urbopartoj Reuschberge (prononco ), Stroot, Damaschke , Heukamps-Tannen kaj Telgenkamp , kaj el dek pliaj komunumopartoj, kiuj ĉirkaŭas la urbokernon kaj historie estis memstaraj vilaĝoj. Detale temas pri
Historio
Laŭ la romia historiisto Tacito la ĝermana tribo de Ampsivarii (latinigo de ĝermana nomo signifanta „Emso-viroj“) setlis en la sudo de la regiono Emslando borde de la rivero Emso. La origina setla centro estis norde de la urbokerno de Lingen, en Altenlingen. Tie kruciĝis du interregionaj ĝermanaj komercaj vojoj, unu inter Jutlando nordoriente kaj Flandrio sudokcidente, kaj alia inter Vestfalio sude kaj Orientfrislando norde. La loĝloko Lingen unuafoje skribe menciiĝas en 975, en la formo Linga. La germana imperiestro Otto la 2-a feŭde transdonis teritoriojn en Lingen al la episkopo de Osnabrück. Pli poste la loko ankaŭ skribatas Lyongo kaj Linge.
En 1227 la loko jam havis urban karakteron. La episkopoj de Osnabrück kaj Münster interkonsentis, post sukcesa armea konkero de la urbo poduone disdividi la enspezojn el dogano, monfarejo kaj juĝejo. La merkata juro de Lingen estis modelo ankaŭ por aliaj urboj de la regiono, interalie por la merkato en Friesoythe norde. En 1372 ekestis la knaba urbodefenda unuo Kivelinge, kiuj defendis la urbon kaj savis virinojn, infanojn kaj maljunulojn, kiam la urbo estis armee atakita kaj la urbaj viroj mem forestis pro militiro.
Montepaone
Montepaone estas komunumo de Italio.
Lingen
Historio
Vasta incendio en 1548 detruis grandajn partojn de la urbocentro. En 1554 en Lingen instaliĝis imperiestra poŝta stacio, la nuntempe ankoraŭ ekzistanta poŝteja konstruaĵo (Alte Posthalterei) apud la historia urbodomo stariĝis en 1653. Feŭde la urbon kaj graflandon ricevis la flanda grafa dinastio Egmond, kiuj agis sub hispana rego de Nederlando kaj Flandrio. En 1578 la grafino Anna de Egmond edziniĝis al Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau kaj sekve ankaŭ la urbo kaj graflando Lingen ekde tiu jaro apartenis al la dinastio Oranje kaj al la Unio de Utreĥto - la civitanoj iĝis kalvinismaj. En septembro 1593, dum la Okdekjara Milito, soldataro de la hispana linio de Habsburgoj konkeris Lingen.
En 1597 princo Moritz de Oranje rekonkeris Lingen por la Unio de Utreĥto kaj la civitanoj ree iĝis kalvinismaj. En 1605 soldataro de la hispana armeestro Ambrosio Spinola konkeris la urban fortikaxjon, kaj la civitanoj rekatolikiĝis. Dum la hispana regotempo Lingen estis signifa fortikita urbo borde de la komerce grava rivero Emso. En la urbo konstante estis 2000 soldatoj. Pro sia signifo ĉe la "flandra vojo" de Zwolle al Hamburgo kaj ĉe la "frisa vojo" de Münster al Emden ĝi havis altan strategian signifon en la Okdekjara Milito. Post multaj ardaj bataloj, la hispanoj post perdoj de la fortikaxoj Oldenzaal kaj Wesel en 1630 definitive retiriĝis el Lingen kaj el ĉiuj aliaj germanlingvaj loĝlokoj norde de la rivero Rejno. En 1632 la fortikaĵaj muroj de la urbo estis neniigitaj. En 1633 la urbo reiĝis feudxa posedaĵo de la grafo Moritz de Oranje.
En 1648, fine de la Tridekjara Milito, la grafo de Styrum denove konkeris la urbon por la dinastio de Oranje, kaj do la civitanoj plian fojon kalvinistiĝis. La princa episkopo de Münster, Christoph Bernhard de Galen, lige kun la episkopa princo-elektisto de Kolonjo kaj la reĝo Ludoviko la 14-a de Francio en januaro 1672 deklaris militon al la "Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj" de Nederlando. Kadre de la milito la soldataro de la princa episkopo de Münster en junio sukcesis konkeri la urbon Lingen kaj la civitanoj plian fojon katolikiĝis.
Per la pripaca traktato de la princa episkopo kun la Respubliko de Nederlando de la 4-a de majo 1674 denove la dinastio Oranje regis la urbon Lingen. En 1697 laŭ dekreto de la nederlanda reĝo Vilhelmo la 3-a de Oranje en Lingen fondiĝis universitato, latine nomata "gymnasium academicum", do "akademia gimnazio". La ĉefa universitata konstruaĵo, nomata "profesora domo", jam estis starigita en 1684/1685. Vilhelmo la 3-a, kiu samtempe en persona unio ankaŭ estis reĝo de Anglio, Skotlando kaj Irlando, en 1702 mortis sen infanoj. Sekve la reĝo de Prusio, Frederiko la 1-a, postulis la titolon de Vilhelmo la 3-a, substrekante sian proksiman parencecon. Kaj la patrino de Frederiko, Luiza Henrieta de Oranje, kaj la avino patroflanka, Elizabeta Ĉarlota, estis nepinoj de Vilhelmo la 1-a de Oranje. En 1713 la urbo kaj graflando Lingen, sekve de la Hispana Sukceda Milito kaj de la Traktato de Utreĥto, iĝis parto de Prusio. Per tio finiĝis la epoko de kalvinismo en Lingen. La prusia registaro permesis al la urbanaro konstrui provizoran katolikan kirkon. Trakonstruita bestotenejo, al kiu laŭ dekreto de la registaro nek turo ne sonorilo rajtis esti aldonata, ekde la jaro 1717 funkciis kiel preĝejo. En 1733 komenciĝis kontruo de la kruc-kirko en senpera proksimeco de la universitato, kaj en 1737 ĝi finiĝis. En 1794 ekfunkciis leĝo ordonanta lernejanecon de ĉiu infano.
La 19-a jarcento
Per la anekso de granda parto de nordokcidenta Germanio ekde la 1-a de januaro 1811 pere de la imperio de Napoleono Bonaparto, Lingen iĝis parto de Francio. Ĝi apartenis al la "departemento de supra Emso" (département de l’Ems-Supérieur). En novembro 1813 jam finiĝis la francia rego de la urbo. Per la rezigno de Prusio pri la Graflando Lingen, la urbo 1814 iĝis parto de la en la Viena Kongreso fondita Reĝlando Hanovro. La 22-an de junio 1822 hanovra leĝo ordonis, ke la granda plimulto de katolikoj kaj la malplimulto de luteranoj paralele uzu la luteranajn preĝejojn kaj lernejojn de la urbo kaj graflando Lingen, sed jam post 5 ĝis 8 jaroj tiu leĝo pro daŭraj praktikaj kvereloj deklariĝis ne plu valida.
Ekde la jaro 1824 fondiĝis la Emso-Hase-Kanalo de la loĝloko Hanekenfähr (nun tre suda urboparto de Lingen) sude ĝis la rivero Hase apud la urbo Meppen norde. En 1833 ekkonstruiĝis granda katolika kirko de la urbo, konsekrita je la sanktulo Bonifaco (Sankt Bonifatius). Ĝis 1837 la reĝo de Hanovro samtempe estis reĝo de Anglio. En tiu jaro, la nova reĝo Ernesto Aŭgusto la 1-a malvalidigis la liberalisman konstitucion de la reĝlando kaj reinstalis absolutisman regadon. La revolucio 1848/1849 signifis nur dumtempan liberaligon. Kiel deputito de la Frankfurta Nacia Asembleo de la balotodistrikto Lingen elektiĝis Johannes zum Sande. En 1855 fondiĝis la katolika hospitalo Sankt Bonifatius, kaj sekvajare la urbo per ekfunkcio de la fervoja linio Rheine-Emden ligiĝis al la internacia trajna reto, kaj trajna riparejo en la urbo iĝis la plej granda industria entrepreno. Post la Aŭstria-Prusia Milito de 1866, la armeo de Prusio aneksis la reĝlandon Hanovro, kiu sekve iĝis la prusia provinco Hanovro. En 1869 fondiĝis memstara juda komunumo en la urbo - ĝis tiam la judoj de Lingen frekventis la sinagogon en la (sume multe pli malgranda) loĝloko Freren. En 1878 la komunumo en Lingen konstruis sinagogon kaj judan lernejon, en kiu tamen plejparte instruiĝis nur judismo, ne ĉiuj lernejaj fakoj. En 1879 malfermiĝis la Emso-Vechte-kanalo, kiu permesis transporti varojn de Nordhorn ĉe la prusia-nederlanda limo tra Lingen al la Emden ĉe la Norda Maro - tio tre prosperigis la lokan komercon, kaj plian prosperigon signifis la ampleksigo de la Emso-Hase-kanalo al Dortmund-Emso-kanalo, kiu ligis la industrian Ruhr-regionon al la Norda Maro.
La 20-a jarcento
En 1927 forta tornado signife detruis multajn domojn de la historia urbocentro. Dum la Pogroma Nokto de la 9-a/10-a de novembro 1938 faŝistoj bruligis la urban sinagogon. En 1944 elaeraj bomaj atakoj detruis la trajnan riparejon kaj partojn de la urbocentro. Post la Dua Mondmilito la urbo apartenis al la brite okupita zono de Germanio, kaj instaliĝis amasloĝejo por multaj milite mislokigitaj personoj, aparte el Pollando, Litovio, Latvio kaj Jugoslavio. Parte temis pri liberigitaj anoj de dummilitaj punlaborejoj, sed parte ankaŭ pri politikaj fuĝintoj el siaj hejmlandoj, kiuj samkiel la orientgermanoj fuĝis for de la Ruĝa Armeo. En februaro 1946 inundo de la rivero Emso subakvigis grandajn partojn de la urbocentro kaj kaŭzis fortajn detruojn. En 1950 per usona financa helpo ekkonstruiĝis naftorafinejo por prilaboro de la loke elterigita nafto.
En 1975 komenciĝis trakonstruo de la urbocentro. Granda parto iĝis piedira zono, kaj multaj historiaj domoj estis retrakonstruitaj al sia origina historia stato. En 1977 la urbo per administra reformo de la federacia lando Malsupra Saksio perdis sian administran memstarecon kaj iĝis parto de la distrikto Emsland - kvankam ĝi estas la plej granda el la tri gvidaj urboj de la distrikto (Lingen, Meppen kaj Papenburg), la distrikte pli centra urbo Meppen iĝis la adminstra distrikta centro. En 2000 la urbo per fondo de la institutoj pri manaĝerado kaj tekniko, komunika manaĝerado kaj teatra pedagogio de la altlernejo Osnabrück reiĝis universitata urbo. En 2006 kaj 2007 urbocentre konstruiĝis vasta aĉetuma centro, nomata „Lookentor-Passage“ aŭ mallonge „Lookentor“, laŭ malaperinta historia urborempara pordego.
Rilatoj al Esperanto
Ekde 2002, la esperantistino Dagmar Schütte estas profesorino pri komunikada scienco kaj studa dekanino ĉe la faka altlernejo Osnabrück en Lingen. Krome inter 2010 kaj la fino de 2015, la kuracisto kaj eksa esperantomovada motoro Thomas Pusch en Lingen gvidis konsultejon pri porinfana kaj -junula psikoterapio, sed en la urbo pasigis nur parton de ĉiu semajno, ĉar lia familio vivas en suda Germanio. Krome, la esperantisto kaj vikipediisto Robert Weemeyer, de 2011 ĝis 2017 vicprezidanto de la federaci-landa Esperanto-Ligo, pasigis sian junaĝon en Lingen kaj ofte estas tie. Sendepende de tio, ekzistas loka Esperanto-grupo.
Loka gazeto
En la urbo publikiĝas la loka gazeto Lingener Tagespost, sub tegmenta eldonejo de la regiona gazeto Neue Osnabrücker Zeitung.
Bonaparte
Bonaparte estas la familio de Napoléon Bonaparte kaj ĉefe estas uzata por referenci al la famlianoj kiuj okupis regajn aŭ gravajn postenojn. La patro de Napoleono estis Carlo Maria Buonaparte kaj la patrino Maria Letizia Ramolino.
Liaj gefratoj:
Liaj untaj kaj faktaj heredontoj:
Hieratika skribo
La hieroglifa skribo ne estis la plej taŭga por skribi per kalamo sur papirusoj, kaj tio ĉi estigis la paralelan evoluon de la hieratika skribo, pli simpla kaj stiligita, kiu estis uzata de la skribistoj en religiaj, sciencaj kaj literatura skriboj ĝis fino de la malnova egipta civilizo.
Laŭ Goedicke, la hieratika skribo estis unuafoje uzata dum la pradinastia periodo de Egiptio, samtempe kiam la hieroglifa skribo evoluis, uzata ĉefe sur ŝtonoj. Kvankam la simboloj estas tre similaj, povas esti eraro konsideri la hieratikan skribon kiel derivaĵon de la hieroglifoj. La unuaj skribitaj tekstoj per inko kaj peniko kiujn ni konas havas nenian indicon pri la deveno de la hieratiko el la hieroglifoj. La surŝtone tajlitaj hieroglifoj ne aperis ĝis la 1a dinastio, kiam la hieratiko jam estis ofta praktiko. La du skribsistemoj estas ligitaj al paralela evoluo, ne en ununura linia evoluo. La hieratiko uziĝis dum la tuta faraona periodo, eĉ en la grek-romia periodo de Egiptio eĉ se malpli ofte.
La papiruso kun hieratika skribo plej anikva konata venas de la epoko de Neferirkara-Kakai, de la 5a dinastio; ĝi estis skribita per kalamo, kano tranĉita kiel peniko, kaj nigra inko, aŭ ruĝa kie estus necese substrekigi specifajn aferojn. La tekstoj estis faritaj kiel la hieroglifa skribo, en linioj aŭ kolonoj, sed ekde la 12a dinastio ĝi nur aperas en linioj kaj ĉiam de dekstro al maldekstro. Temas pri grafismo tre utila por uzado de papiruso kaj ostrakonoj.
Ekde la fino de la 20a dinastio ĝis komenco de la 26a dinastio, dum la Tria Meza Periodo de Egiptio, estiĝis la skribsistemo nomata "nenorma hieratika skribo" kiu estis uzata ekde la 9a ĝis la 7a jarcento a.K, en la regiono de Tebo, kie kelkaj enskriboj sur monumentoj estis realigitaj per hieratika skribo; sed ĝi ĉefe uziĝis en leĝaj tekstoj, lu-kontraktoj, leteroj kaj aliaj ĉiutagaĵoj.
Mitsuhisa Taguchi
Mitsuhisa Taguchi (en Esperanto Micuhisa Taguĉi kaj japane 田口 光久, n. 14-an de februaro 1955) estas japana futbalisto. Li de 1975 ĝis 1984 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva membro kiu partoprenis en 59 matĉoj de la nacia teamo.
Orzysz
Orzysz estas urbo en Varmio-Mazurio en Pollando. Ĝi apartenas al distrikto Piski.
Marie Proctor
Marie PROCTOR (naskiĝis 1903 - mortis la 25-an de novembro 1980) estis brita esperantistino. Ŝi lernis Esperanton en sia junaĝo kaj multe instruis per rekta metodo en Anglio (ĉefe Londono) kaj Skandinavio (kiel Marie MAJOR).
Šalgovce
Šalgovce, hungare Tótsók [tOtŝOk] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Topoľčany.
Situo
Šalgovce situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Piešťany troviĝas 10 km-ojn.
Bona Paŝtisto
Bona Paŝtisto estas esprimo troviĝanta en la Evangelio laŭ Johano (10,1-21). En ĝi Jesuo mem sin bildigas kiel la paŝtisto kiu donas sian vivon por la ŝafoj. Tiu evangelia ero, karakteriza en la johana evangelio, havas eĥojn en la aliaj evangelioj, aparte en la parabolo pri la perdiĝinta ŝafo (Mateo 18,12-14 kaj Luko 15,1-7).
Šalgovce
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1156 en formo "Seka". En 1598 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Tótsók 530 homoj, (476 slovakoj, 36 germanoj, 7 hungaroj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1944 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1945 oni disdonis la grandbienon al la vilaĝanoj. En 2001 loĝis en Šalgovce 534 homoj, (532 slovakoj, po 1 hungaro kaj ĉeĥo).
Bona Paŝtisto
Startante el tiuj evangeliaĵoj Jesuo estas tiel nomata en la kristana kulturo kaj liturgio kaj reprezentata en arto (Vidu ekz. Krucumita Kristo en arto).
Jam en la Malnova Testamento la sama sintagmo estis uzata por karakterizi Javeon. Ekzemple, en la psalmo 23 Dio estas difinita paŝtisto por la izraela popolo; la samo en la libroj de Jeĥezkel (34,12) kaj Jesaja (40,11).
Komento pri la esprimo "Bona Paŝtisto"
La koncepto de bona paŝtisto de Johano esprimas jenajn temojn: Jesuo distingiĝas el fremda paŝtisto pro jeno:
Oni vidu ke temas pri aparta paŝtisto ĉar ne eblas pensi ke ordinara paŝtisto akceptu perdi sian vivon por savi sian ŝafon. En la esprimo faras distingon la termino “bona”, el kiu elstaras la eksterordinareco.
Paralelo en antikvaj literaturoj
En la mitologio de la antikva Egiptujo ŝajnas ke alkalkuleblas "bona" paŝtisto la dio Anubi estaĵo antropomorfa hundakapa, ĉar en en iuj bildoj ĝi estas prezentata kun ŝafo surŝultre.
Tiu figurado de reganto aŭ reĝo kiel paŝtisto troviĝas jam en greka verkisto Ksenofonto En la Iliado Homero epitetas Agamenonon kiel paŝtiston de popoloj.
La paŝtisto, en la mondo greka-latina estas protagonisto de la bukolika poezio. Facile memoras kiu hazarde studis sur la egoglo de Virgilio: “Tityre, tu potulae recubas sub tegmine fagi/ silvestren tenui Muzan meditaris avena” (Titiro, vi etendita subombre de fago modulas silvestran poezion sur la leĝera fluto. Kaj poste, en Italio ekzemple, tiu figuro transdoniĝis en la Arkadio, kiel simbolo de vivo ekstere de la homa tumulta maso: pri tio antonomazie poetas Torquato Tasso en la arbareca poemo Aminta kaj en la Gerusalemme Liberata.
Sed tiuj paŝtistoj serĉas “otiun” aŭ la vivon trankvilan kaj sanan... Male, ne pro tio la evangelia paŝtisto fariĝas bona.
Por pli taŭge enkadrigi la historion de la koncepto, utilas scii ke la paŝtistaro, je la tempoj de Jesuo, estis la socia kategorio malpli ŝatata, se ne vere malŝatata, ĉe la eruditoj pri la sanktaj leĝoj, pro ĝia malproksimo el la komuna socia kunvivado. Kategorio malŝatata, sed ĝuste pro tio ŝatata de evangeliisto Luko, kiu igas la paŝtistojn (la lastajn) la unuaj aplaŭdantoj al Jesuo en la naskgroto.
La bona paŝtisto en la arto
Ĝis la kvara jarcento la unika Ikonografio pri Jesuo estis tiu de la Bona Paŝtisto, portanta surŝultre la perdiĝintan ŝafon. Tio konstateblas en pentraĵoj en katakomboj (de Sankta Kalisto kaj Sankta Dominitila) kaj en la arto paleokristana. La temo inspiris kaj inspiras pentrarton, skulptarton, muzikarton, literaturarton... kiel oni povas vidi monografiojn de kristanaj simboloj. Oni vidu, ekzemple, la temon en pentrarto de Bartolomé Esteban Murillo.
Diversaj uzoj de la nomo Bona Paŝtisto
Multaj preĝejoj estas konsekritaj al la Bona Paŝtisto, kaj ankaŭ lokoj kaj placoj.
Unu liturgia dimanĉo estas spefice nomata “dimanĉo de la Bona Paŝtisto” kiu celebriĝas en la kvara postpaska dimanĉo.
Ankaŭ diversaj aktivaĵoj kaj asocioj per nomo programo stilo kaj celo ligiĝas al simbolnomo de Bona Paŝtisto, kiel Fratinoj de Jesuo Bona Paŝtisto, Filinoj de la Bona Paŝtisto, Kongregacio de la Bona Paŝtisto, Katedralo de la Bona Paŝtisto...
Silence
Silence povas esti:
NGC 688
NGC 688 (aliaj indikoj — PGC 6799, UGC 1302, IRAS01478+3502, MCG 6-5-15, ZWG 522.20, MK 1009, KUG 0147+350) estas spirala galaksio en konstelacio Triangulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Levirato
Levirato (Leviratus), aŭ boedziĝo, estas praa kutimo, kelkfoje devo, ĝenerala ĉe la antikvaj popoloj, inkluzive hebreoj, laŭ kiu la frato aŭ plej proksima parenco de senfile mortinta devas edziĝi al ties vidvino. Tiu kutimo helpis la vidvinon, kiu ne povis vivteni sin.
La esprimo venas el la latina levir (bofrato). Ĝi servis inter la antikvaj popoloj, ke la devena linio de la senfile mortinta viro ne finiĝu kaj samtempe oni apogu la vidvinon. La okcidentaj judaj komunumoj ne praktikas la kutimon ekde la mezepoko, tio validas ekde la 1950-aj jaroj por ĉiu komunumo.
La leviraton praktikis ankaŭ la mongoloj kaj la tibetanoj kaj multaj aliaj popoloj.
Jan Pospíšil
Jan POSPÍŠIL (naskiĝis en 1954) estas ĉeĥa esperantisto kaj inĝeniero.