cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murat Zjazikov
Rilato al religio
La en Karabulako estis pripafita aŭto de Vaĥa Vedzĵijev, prezidanta konsilanto pri religiaj aferoj, kiun islamistoj nomis «persona sorĉisto» de Murat Zjazikov, astrologo kaj plenumanto de la satanaj ritoj. Li mortis survoje al hospitalo.
Sciencaj interesoj
Li studis en la historia fakultato de la Ĉeĉena-Inguŝa Ŝtata universitato de Lev Tolstoj kaj la jura fakultato de la Astraĥana filio de la Sud-Rusia Humanitara universitato, nun Sud-Rusia Humanitara instituto.
Murat Zjazikov estas doktoro pri filozofiaj sciencoj. Lia kandidatiĝa disertacio havis titolon «Tradicia kulturo de la inguŝoj: historio kaj karakteraj trajtoj» (2003). En 2005 li doktoriĝis kun la disertacio «Etnokonceptoj de la kulturo de la inguŝa popolo».
Li publikigis en Rusio kaj eksterlande pli ol 40 sciencajn verkojn, dediĉitajn al la tutmonda junulara movado kaj tradicia kulturo de la inguŝa popolo. En septembro 2007 antaŭ lia 50-a jubileo en Parizo estis eldonita en la franca lia verko «Inguŝio: historio, kulturo, tradicioj».
Li estas plenrajta ano kaj profesoro de la Rusia Akademio pri problemoj de sekureco, ordeco kaj defendo.
Rilata kritiko
En februaro 2008 prezidanto de la parlamento de Respubliko Inguŝio Maĥmud Sakalov subskribis peton al Federacia Konsilio de Rusio pri honorigo de Murat Zjazikov kiel Heroo de Rusio. La peto ne estis diskutata en la respublika parlamento, kio kaŭzis vastan indignon kaj malaprobon. Fine Zjazikov ricevis ordenon «Pro meritoj antaŭ Patrujo» de la 3-a rango, kio ankaŭ estigis akran kritikon.
Familio kaj parencoj
Murat Zjazikov apartenas al la relative malforta tajpo Zjazikovoj, kiu inkluzivas ankaŭ familiojn kiel Ganijevoj, Ganiĵevoj, Barĥanojevoj, Aldijevoj, Odijevoj. La tajpo plifortiĝis nur post prezidantiĝo de Murat Zjazikov en 2002.
Familio
En 2002 li havis edzinon Luiza Magomedovna Ĉaĥkijeva (ŝi estas oftalmologo) kaj tri filojn: Magomet (tiam 12-jara), Aslambek (10) kaj Miĥail (2). Li neniam renkontiĝis kun sia bopatrino, sekvante la malnovan inguŝan tradicion.
Laŭ oficialaj datumoj en 2005 li loĝis en aparta domo meze Nazrano. Tamen laŭ neoficialaj informoj, la prezidanto havis loĝejon ekster la respubliko kaj pasigis tie semajnfinojn.
Idris Zjazikov
inguŝa bolŝeviko Idris Zjazikov, kiun oni konsideras la fondinto de la inguŝa respubliko, estis la onklo de Murat Zjazikov laŭ la patrina linio. En aprilo 2006 oni unuafoje provis eksplodigi en Nazrano lian monumenton, starigitan samjare. Nokte al la oni denove aranĝis eksplodon, sekve de kio la statuo seniĝis je la kapo.
Altrangaj parencoj
Prokuroro de Inguŝio Maĥmud-Ali Kalimatov estis parenco de Murat Zjazikov (ili edzinigis du fratinojn). La prezidanto forte subtenis lian nomumon, sed poste la prokuroro aktive atakis plurajn parencojn kaj proksimulojn de la bofrato, akuzante ilin pri korupto, do post du jaroj sub premo de la prezidanto li eksiĝis, emeritiĝis kaj forlasis la respublikon.
Publike Murat Zjazikov ĉiam neis favoran politikon al siaj parencoj. Tamen liaj oponantoj akre kritikis lin pro tio kaj donis plurajn ekzemplojn.
Atencoj
La plej juna filo Miĥail en 2004 (tiam 4-jara) transvivis atakon kontraŭ sia patro.
La vespere estis pripafita domo de Urusĥan Zjazikov en Barsuki. Neniu estis damaĝita.
En 2008 okazis pluraj atencoj kontraŭ parencoj de Zjazikov, do iuj supozis ke temas pri sangovenĝo deklarita kontraŭ ĉiuj Zjazikovoj post la murdo de Magomed Jevlojev. Tamen pluraj aŭtoritatoj kaj fakuloj refutis tion, argumentante ke la celo de la sangovenĝo povas esti nur murdinto mem, sed ne ties senkulpaj parencoj.
En julio 2008 estis pripafita aŭto de Kambulat Zjazikov, muftio de Inguŝio kaj proksima parenco de la prezidanto.
La en naskiĝtago de la prezidanto en ŝoseo Nazrano — Karabulako estis pripafita aŭto Mercedes de Bekĥan Zjazikov, estro de la respublika transporta kompanio, kuzo de Murat Zjazikov, frato de Ruslan Zjazikov, estro de la prezidanta gardistaro. Li mortis. Ankaŭ domo de Ruslan Zjazikov estis plurfoje atakita.
La en vilaĝo Barsuki per bombokanonoj kaj mitraloj dum proksimume 20 minutoj estis pripafata la domo de Murat Zjazikov kaj apudaj domoj de liaj parencoj. Neniu estis vundita.
La apud Nazrano estis eksplodigita aŭto Mercedes Brabus, en kiu veturis malproksima parenco de la prezidanto la 37-jara Tugan Zjazikov, vic-estro de filio de radiotelevida kompanio. Li estis vundita ĉe la kruroj.
La en Nazrano estis pripafita aŭto, en kiu troviĝis juristo de loka uzino Anzor Zjazikov kaj pasaĝero. Zjazikov ne estis damaĝita, la pasaĝero pereis. Laŭdire Anzor Zjazikov estis parenco de la prezidanto.
La centre de Nazrano estis eksplodigita aŭto Volkswagen Passat de vic-ministro pri ekonomio Arsamak Zjazikov, duaranga nevo de la prezidanto. Li estis grave vundita. Kun li en aŭto troviĝis prezidanta asistanto Said Kotijev, ankaŭ vundita.
La ĉirkaŭ 23:40 apud sia domo estis pripafita per aŭtomata pafilo vojpolicano Zakre Zjazikov, parenco de la prezidanto. Sekve de la atenco li estis grave vundita.
La teroristo pripafis en vilaĝo Barsuki domon de parencoj de Murat Zjazikov. Li fuŝis kaj trafis apudan domon. Dum la dua provo bombo eksplodis kaj li pereis. Neniu alia estis damaĝita.
Homŝteloj
La estis forŝtelita Magomed Ĉaĥkijev, la 73-jara deputato de la Popola Asembleo (parlamento) de Inguŝio. Nekonatoj atakis lian aŭton rande de Nazrano, batis lian ŝoforon Musa, kiu estis lia filo, kaj forveturigis la deputaton. Li estis bopatro de la respublikaj prezidanto kaj prokuroro. Ŝtelistoj postulis eksiĝon de ambaŭ politikistoj, sed la Magomed Ĉaĥkijev estis liberigita (laŭ oficiala versio danke al speciala operaco, laŭ tiu neoficiala danke al elaĉeto kontraŭ 10 milionoj da dolaroj). Opoziciulo Magomed Jevlojev asertis poste, ke la prezidanta bopatro estis elaĉetita de Miĥail Gucerijev kontraŭ 5 milionoj da dolaroj, ĉar tiu esperis tiel paciĝi kun Murat Zjazikov. Sed tute kontraŭe li estis plu persekutata kiel financinto de la teroristoj, akuzata pri krimoj, do devige elmigronta al Britio.
En marto 2007 en vilaĝo Barsuki estis atakitaj parencoj de la prezidanto — fratoj Musa, Isa kaj Urusĥan Zjazikov. Kvar ekonatoj en nigraj maskoj pripafis ilin el VAZ-21099, sidigis la 79-jaran Urusĥan en VAZ-21112 kaj forveturigis. Musa Zjazikov estis vundita ĉe piedo. Eble la homŝtelon kaŭzis, ke filo de Urusĥan servis en la prezidanta gardistaro aŭ ke Urusĥan estis la onklo de la prezidanto. La oni elaŭtigis lin apud moskeo en Barsuki, oficiale sen iuj kondiĉoj, neoficiale — pro elaĉeto kontraŭ 7 milionoj da dolaroj. La terorisma retejo Kaŭkazo-centro deklaris, ke li estis amnestiita de ŝaria juĝo pro bona konduto kaj pentado.
Privata vivo
En 1998 li ĉeestis kun la familianoj cirkan prezentadon en Astraĥano kaj subite urso atakis dresistinon. Murat Zjazikov prenis sian Makarov-pistolon kaj mortpafis la freneziĝintan beston.
Murat Zjazikov diris, ke li ŝatas la tradician inguŝan muzikon, la sovetian ansemblon Pesnjari, grupon de Stas Namin, Muslim Magomajev kaj patriotismajn kantojn.
Masatomo Kuba
Masatomo Kuba (久場 政朋, n. ) estas japana futbalisto.
Ministerio pri laboro, dungado kaj socia dialogo (Francio)
La franca ministerio pri laboro estas komisiita pri laboro, rilatoj kun la sociaj partneroj kaj socialaj temoj, aparte la ĝenerala politiko pri sociala agado, nacia solidareco (familioj, handikapoj, multaĝuloj) kaj politiko pri urbo.
Inter sia kreo en 1906 kaj 1983, la ministerio preskaŭ daŭre havis tiun titolon « ministerio pri laboro ». Kun la venko de la socialisma kandidato François Mitterrand en 1981, ĝia nomo ofte ŝanĝiĝis por inkluzivigi agojn sur la kampoj de solidareco aŭ socialaj aferoj, dungado aŭ laboro.
En la registaroj de Jean-Marc Ayrault|gouvernements Ayrault, de la 16-a de majo 2012 al la, ĝia oficiala titolo estis « ministerio pri laboro, dungado, profesia klerigo kaj socia dialogo » ; ĝi fariĝis ministerio pri laboro, dungado kaj socia dialogo poste.
Naskiĝo de la laborrajto
La ministerio pri laboro originis ekde la franca revolucio kun la ideo en 1793 (Terora periodo) ke la rajto je vivrimedoj estis ligita al rajto je laboro.
31896 Gaydarov
Nomo
Ĝia nomo honoras Petar Milkov Gaydarov, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2015 pro sia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la Gimnazio de Matematiko Akademik Kiril Popov  de Plovdiv (Bulgario).
Ministerio pri laboro, dungado kaj socia dialogo (Francio)
Revolucio de 1848
La provizora registaro de 1848 deklaris la ekziston de « rajto je laboro » la 26-an de februaro 1848, kiu estigos la komisionon de Luksemburgo, komisiita pripensi la rajton je laboro.
3-a Respubliko
La ideo organizi la rilatojn inter la ŝtato, la entreprenoj kaj la salajruloj ne estis nova. Ĝi komenciĝis kun la starigo de sindikatismo (Leĝo Waldeck-Rousseau). Plie Camille Raspail, deputito de la departemento Var proponis al la Ĉambro de deputitoj la kreon de mùinisterio pri laboro en 1886, 1889, 1890 kaj 1892, kiu ĉiam estis rifuzita. Tamen laborinspektistoj estis kreitaj en 1892 por obeigi la deciditajn leĝojn (infanlaboro...). Aliaj politikistoj (Édouard Vaillant, abato Lemire,, ktp) petis la kreon de tiu ministerio, kiu sukcesis en 1906 dank'al Georges Clemenceau.
Kreo de la ministerio pri laboro
Jam, en martos 1906, la ministerio pri komerco estis renomita "ministerio pri komerco, industrio kaj laboro" en la registaro de Ferdinand Sarrien. Kaj la 25-an de oktobro 1906 la « ministerio pri laboro kaj sociala antaŭzorgo » estis kreita de la prezidanto de la Konsilio Georges Clemenceau kaj la unua ministro estis René Viviani.
Evoluo direkte al « sociala » ministerio
En 1981, la ministerio estis estrata de ŝtatministro kun la kampo "nacia solidareco" kun du apogantaj ministroj. En 1983, li fariĝis Ministro pri socialaj aferoj kaj nacia solidareco.
Malcentrigitaj servoj
La malcentraj servoj de la ministerio estas, de 2010, organizitaj en regionaj direkcioj pri entreprenoj, konkurenco, laboro kaj dungado.
Johana (papino)
Okaze de Papino Johana temas pri persono, pri kiu ankoraŭ hodiaŭ ne estas klare, ĉu ŝia ekzisto estas legendo aŭ havas ian historian kernon.
La legendo
La unuajn spurajn diraĵojn pri papino Johana historiistoj trovas inter la goliardaĵoj de fratula dominikana komunumo de la 13a jarcento (do, 4 jarcentojn poste!), inter kiuj frato Jean de Maily, kaj tuj poste aliloke sammedie raportata de frato Stefano Borbone, amuzis... La goliardaĵo restus tia, se la legendo ne montriĝus utila al la kontraŭuloj de la katolika papeco por plifortigi la akuzon pri ties korupteco: komencis Jan Hus en 1413, poste fariĝis arda buŝa-skriba sago por, iamaj, protestantoj. Kaj fine la legendo iom post iom ricevis la karakterizojn de historia evento (kio plaĉas ankaŭ al la popola rakontaremo). Sed per historiistoj, kiel Platina (Bartolomeo Sacchi) kaj Cesare Baronio kaj aliaj, la historio refariĝis legendo. Kelkaj inter la historiistoj opinias ke la kaŭzo de la origino de la legendo povus esti la prisatiremo kontraŭ papo Johano la 8-a kiu regnis ekde 872 ĝis 882. Eble tiu papo havis virineskajn manierojn: kio aperas probabla ĉar lia kontraŭlo, la samtempa konstantinopolitana patriarĥo Focio, sarkasme diradis pri li "la vireca Johano". (Il Timone, n. 96, 2010)
Infanaĝo
Laŭ la legendo, ŝi naskiĝis ĉ. 818 en Ingelheim. Ŝia patro estis angla pastro, kies tasko estis la kristanigo de la paganaj saksoj. Post la frua morto de la gepatroj, ŝi iris al monaĥinejo, kie ŝia granda talento kaj saĝeco tre frue frapis la okulojn.
Papo
En la jaro de 853 aŭ 855, ŝi iĝis papo sub nomo Johannes Anglicus kiel posteulo de la papo Leono la 4-a. Johana gravediĝis dum sia oficperiodo far servisto, tiel baldaŭ finiĝis ŝia pontifiko. Ŝi naskis mortintan infanon dum procesio sur Via Sacra (hodiaŭ: Via San Giovanni). Pri ŝia morto ekzistas diversaj variantoj: aŭ ŝi mortis dum la nasko pro la komplikaĵoj aŭ la ekscititaj homoj ŝtonumis ŝin al morto.
Agadici
Agadici [agadiĉ] (hungare: Agadics ) estas vilaĝo en Rumanio norde Oraviţa. En 1910 ĝi havis 845 loĝantojn (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis. Ĝia unua mencio skribe estas en 1345. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Oraviţa.
Johana (papino)
Post la morto
Laŭ la legendo, aperis por Johana anĝelo, kiu petis ŝin decidi inter publika honto aŭ eterna kondamno. Johana estis entombigita en la katedralo, en kiu ŝi mortis.
Papa posteulo
La oficiala posteulo de papo Leono la 4-a estis Benedikto la 3-a, pri kiu oni havas tre malmulte da informoj. Kelkaj supozas pro tio, ke Benedikto la 3-a estis elpensata fare de la Romkatolika eklezio, kiam oni ekstermis la papinon el la historio en la 17-a jarcento.
Alia teorio supozas, ke papino Johana regis inter Leono la 4-a kaj Benedikto la 3-a.
La papino Johana estas menciita en diversaj historiaj, sed ankaŭ en nefideblaj fontoj, ĝis la 17-a jarcento eĉ ankaŭ en la ekleziaj fontoj. Ankaŭ la tiama kontraŭpapo Anastazio la 3-a mencias ŝin en siaj libroj.
Hipotezoj
Krom la konata, disvastiĝinta formo, ekzistas ankaŭ aliaj tradicioj, kiuj la historion pri la papino metas en la 11-an jarcenton.
Alia teorio vidas la historion pri la papino nur legendo, kies vera kerno estas rilate al la familio de Theophylakte, pli precize al Marozia, patrino de papo Johano la 9-a, kaj ŝia patrino Teodora, kiu dum malpli ol dek jaroj surtronigis kaj detronigis 8 papojn. Tiel ŝi havis la veran potencon malantaŭ la papa trono.
En literaturo
La temo, legendo tre tuŝis la verkistojn kaj tiel estiĝis multaj romanoj kiuj okupiĝas pri la la papina historio. La unua germana verko aperis de Jans der Enikel (13-a jarcento). Gravis krome la germanlingva versio de Dietrich Schernberg. Literaturan sukceson akiris la libroj de Emmanuil Roidis (1866), Lawrence Durell (1973) kaj Donna W. Cross (1996); la lasta iĝis eĉ furorlibro. Pliaj dekoj da popularaj libroj troveblas surmerkate.
En kulturo
En 1972, filmo estis farita pri Johanna, ĉefroligante Maximilian Schell kaj Liv Ullmann. En 2009, alia filmadaptigo de la rakonto estis farita, ĉefroligante Johanna Wokalek kaj John Goodman.
Rasmus Rask
Rasmus Christian RASK (n. 22-an de novembro 1787 en Brændekilde (sur la insulo Fueno); m. 14-an de novembro 1832 en Kopenhago) estis grava dana hindeŭropisto kaj multlingvulo. Li parolis 25 lingvojn kaj dialektojn, studis entute pli ol 50.
Vivo
Rask frue turnis sin al la studado de nordĝermanaj kaj parencaj lingvoj. Post studvojaĝo al Islando li publikigis en la jaro 1818 la pioniran verkon Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse (t.e. "Esploro pri la origino de la malnova norda aŭ islanda lingvo"). Por studi ankaŭ la pli malproksime parencajn "trakajn" lingvojn, li subvenciite de la reĝa domo entreprenis en 1816 vojaĝon al Hindio. Li iris per Stokholmo, Sankt-Peterburgo, Moskvo, Astraĥano, Tbiliso kaj Persio al Bombajo (1820) kaj Cejlono. Ĉi tie li akiris valorajn pahlavajn kaj paliajn manuskriptojn. Reveninte al la Universitato de Kopenhago en la jaro 1823, li estis nomumita profesoro de literatura historio, poste de Orientalistiko. En 1825 li fondis kun Carl Christian Rafn la Nordian Societon pri Praskribaĵoj.
Bettino Craxi
Benedetto CRAXI, nomita Bettino (naskiĝis la en Milano, mortis la  en Hammamet) estis itala politikisto. Li estis ankaŭ la sekretario de la Itala Socialisma Partio de 1976 ĝis 1993.
1078 Mento
1078 Mento estas malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Bettino Craxi
Li estis unu el la plej signifaj, sed ankaŭ unu el la plej malsame konsiderataj politikistoj de la itala respubliko. De 1983 al 1987 li estis prezidanto de la ministraro (proksimume: ĉefministro) en du sinsekvaj registaroj, subtenataj de la "Kvinpartiaro" (itale: Pentapartito).
Rorate coeli desuper (meso)
La meson Rorate coeli desuper en G-maĵoro (Hob. XXII: 3) komponis Joseph Haydn en 1749 aŭ 1750. Ĝi apartenas kune kun la meso en F-maĵoro al liaj plej fruaj kreitaĵoj. La titolo (Rosu, vi ĉieloj, desupre) devenas el la biblio (libro Jesaja) kaj el la introito por la kvara adventodimanĉo. Parto de tiu gregoria melodio aperas en la Kyrie.
La eta verko estas komponita por kvarvoĉa ĥoro, du violonoj, baso kaj orgeno.
1078 Mento
Ĝi ricevis, kiel multe da asteroidoj malkovritaj de Karl Wilhelm Reinmuth, la nomon de planto, la Mento (latine, Mentha).
Rasmus Rask
Vivo
Lia tombo troviĝas en tombejo Assistens en la kopenhaga urboparto Nørrebro.
Projekto de internacia lingvo
En 1823 Rask projektis aposterioran planlingvon, kiun li tamen neniam mem publikigis. Rimarkinda estas la moderna argumentado de Rask por planlingvo en tiel frua tempo - nur en la dua duono de la 19-a jarcento estiĝis ondo da planlingvaj projektoj. Rask elpensis principojn por ideala internacia lingvo. Liaj principoj estas preskaŭ samaj al tiuj de L. L. Zamenhof, la kreinto de Esperanto, kvankam, ĉar la verko de Rask ne estis publikigita, Zamenhof certe ne konis ĝin.
Katedralo de Bruselo
La katedralo Sankta Miĥaelo kaj Sankta Gudula (Cathédrale St. Michel et Gudule; Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal) estas la ĉefa preĝejo de la urbo Bruselo kaj sidejo de la episkopujo Meĥleno-Bruselo.
Sur la loko de la nuna katedralo sur monto Treurenberg jam en karolida epoko (8-a jarcento) troviĝis baptopreĝejo konsekrita al ĉefanĝelo Miĥaelo. Per translokado de la ostoj de Sankta Gudula ĉi tien en la jaro 1047 oni analoge plilarĝigis la patronecon. La nunan katedralon oni ekkonstruis en 1226 kaj finkonstruis fine de la 15-a jarcento per la turoj altaj 69 metrojn. Per rangaltiĝo al ĉefepiskopa sidejo en 1962 la preĝejo oficiale ricevis la titolon katedralo. Sankta Gudula estas la ĉefa solenejo de la reĝlando Belgujo, kie okazas reĝaj geedziĝoj, ŝtataj funebroj kaj similaj ceremonioj.
Arĥitekturo kaj ekipaĵo
Sankta Gudula estas konstruaĵo laŭ stilo de la gotika arĥitekturo. La 1200 vitraloj de la 16 ĥorfenestroj, parte eĉ originaj el la 16-a jarcento, provizas la preĝejon per hela, lumtrafluata interno. En 1910 la vitralistoj Rudolf kaj Otto Linnemann el Frankfurto ĉe Majno verkis la preĝejajn fenestrobildojn. Ĉe la kolonoj de la ĉefnavo troviĝas dek du nature grandaj apostolofiguroj de Luc Fay d’Herbe kaj Jérôme Duquesnoy el la 17-a jarcento. La baroka predikejo, kiun en 1669 ĉizis Henri-Francois Verbruggen, montras plenplastike kaj naturgrande la elpelon de Adamo kaj Eva el la paradizo. Proksime de la ĉefaltaro troviĝas la tombomonumento de duko Johano la 2-a de Brabanto. La sakramenta kapelo Chapelle du Saint-Sacrament kaj ĝia ekipaĵo estas videbla lige kun la Brusela Sakramentomiraklo el 1370, je kiu onidire sakrilegiita hostio senpere komencus sangi.
Ivano la 1-a (Rusio)
Ivano Daniloviĉ apartenis al princa dinastio Rjurik, kies regado en Rusio komenciĝis fine de la 9-a jarcento.
Ivano la 1-a naskiĝis en 1283 en Moskvo.
Post pereo de lia pliaĝa frato Jurij en 1325 li iĝis moskva princo.
Lia avo Aleksandro Jaroslaviĉ gloriĝis per siaj venkoj super kavaliraro de Teŭtona ordeno kaj svedaj armeoj. Nun li estas sanktulo de Rusa Ortodoksa Eklezio kaj fame konata en Rusio kiel Aleksandro Nevskij (la pseŭdonomon donis al li rivero Neva, nun fluanta tra St.Peterburgo), apud kiu okazis kruela batalo.
Tiutempe plimulto de rusaj princoj fakte estis vasaloj de Ora Hordo kaj estis devigitaj pagi ĉiujaran tributon. Evidente, ke ĉi tiu stato ne povis kontentigi ĉiun princon kaj sekve okazis multaj ribeloj kontraŭ la okupintoj. Tamen fortega Ora Hordo facile subpremis ĉiun indignon okazintan separe.
Grava evento okazis ĉirkaŭ 1326, kiam Moskvo ankaŭ fariĝis rezidejo de metropolito Petro, kiu altiris el urbo Vladimiro ampleksan klerikaron de Rusa Ortodoksa Eklezio. Laŭ permeso de Ora Hordo princo Ivano Daniloviĉ iĝis la unua Granda princo de moskva kaj vladimira princlandoj. Lia regata teritorio estas ankaŭ konata kiel Moskovio.
Dum regado de Ivano la Unua aperis kverkaj muroj de moskva Kremlo. Interne de la fortreso li konstruis kelkajn templojn.
Por multigi enspezojn li grave pliigis impostojn, kiujn kompreneble ne aprobis civitanoj. Pro lia granda monujo (Калита), kiun li ĉiam portis, li ricevis kromnomon Ivano Kalita.
Antaŭ sia morto li aliĝis al monakaro de Rusa Ortodoksa Eklezio sub nomo Ananio.
Ivano la 1-a Kalita mortis la 31-an de januaro 1340 en Moskvo. Lia tombo troviĝas en Arĥangelskij katedralo de moskva Kremlo.
7272 Darbydyar
7272 Darbydyar estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice tiam en Ĉeĥoslovakio (nun, de 1991, en Ĉeĥa Respubliko).
Francisco de Paula Rodrigues Alves
Francisco de Paula RODRIGUES ALVES, prezidento de Brazilo (naskiĝis la en Guaratinguetá kaj mortis la  en Rio-de-Ĵanejro) estis la 5-a Prezidanto de Brazilo. Li prezidis Brazilon dum la regperiodo 1902–1906, kaj poste oni lin elektis prezidanto ankaŭ por la periodo 1919–1922. Li mortis per hispana gripo, tamem, antaŭ ol povis okazi lia oficiala reenoficiĝo.
7272 Darbydyar
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona geologino M. Darby Dyar profesorino ĉe Mount Holyoke College, fakigita en la Mössbauer-spektrografio de tera kaj ekster-tera materialo.
Francisco de Paula Rodrigues Alves
Li studis en Kolegio Pedro 2º, bakalaŭriĝis pri literaturo kaj magistriĝis en la jura fakultato de San-Paŭlo. Li estis skabeno, provinca kaj ĝenerala deputito por la Partido Conservador (Konservativema Partio). En 1887 li iĝis prezidento de la provinco San-Paŭlio kaj ricevis la titolon de konsilisto.
Post lia morto prezidentiĝis lia viculo, Delfim Moreira.
Kabulo
Kabulo (paŝtune كابل [kabul]) estas ĉefurbo de Afganujo.
Benedikivci
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Benedeki apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Benedikivci/Benedeki. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Kabulo
Historio
Kabulo estas 3000-jara urbo, kiu situas laŭ gravaj komercaj vojoj. Inter 1504-1526 Babur havis tie rezidejon, poste Barato okupis ĝin. En 1776 Kabulo iĝis ĉefurbo, sed kiel ĉefurbo de sendependa ŝtato ekde 1919. Ekde 1979 militado komenciĝis kontraŭ influo de Sovetunio. Ankaŭ nun Kabulo troviĝas en milita zono.
La 15-an de Aŭgusto 2021, nur kelkajn tagojn post la foriro de usonaj trupoj kiuj apogis lian reĝimon kaj kompletigante la praktikan rapindan ekkontrolon de la lando, talibanoj eniris en Kabulon dum Ghani foriris eksterlanden.
Klimato
Kabulo havas senpluvan klimaton, nur vintre neĝas. La someroj estas longaj kaj varmaj kun tre malalta humideco. La vintroj estas malvarmaj sed mallongaj, daŭrante de decembro ĝis marto.
(11387) 1998 UA37
(11387) 1998 UA37 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kabulo
Vidindaĵoj
La aĝa parto de Kabulo estas plenigita kun bazaroj metitaj laŭ siaj mallarĝaj stratoj.
Junaĝa meso
Missa brevis in F, nomata junaĝa meso, estas la plej frua konserviĝinta meskomponaĵo de Joseph Haydn. Haydn verŝajne komponis ĝin ĉ. 1749, estante ĥorknabo en Vieno. Haydn prilaboris la verkon en 1805 kaj dum tio pretigis version kun pliampleksigita orkestro kun lignaj blovinstrumentoj, trumpetoj kaj timbaloj. Origine li komponis la meson por 2 violonoj, kontinua baso, ĥoro kaj du soransoloistoj. Haydn verŝajne komponis la meson por si mem kaj sia frato Michael Haydn, ambaŭ fakte anis la Vienajn Kantoknabojn. Kiel kutimas por Missa brevis (mallonga meso) la meso estas tre mallonga, kaj la teksto ofte estas disdonita al la diferencaj voĉoj. Ĥoro kaj soloistoj konstante alternas.
Ensemblo: ĥoro, 2 sopransoloistoj, 2 violonoj, kontinua baso, (lignaj blovinstrumentoj, trumpetoj, timbaloj)
La partoj estas:
Seppiana
Seppiana estas komunumo de Italio.
Kresko
En ĉiutaga lingvouzo kreski signifas pligrandiĝi, pliampleksiĝi.
En la sciencoj ĝenerale kresko signifas la entempan pliiĝon de mezurita grando aŭ observitan pliiĝantan kompleksecon de fenomeno.
En matematiko estadas konsiderataj asimptotaj superaj, subaj kaj striktaj baroj por kresko (grandeco) de funkcio kiam la argumento proksimiĝas al malfinio aŭ certa punkto, vidu en granda O.
M58
Pri la aliaj signifoj de "M58" vidu artikolon M kun nombro.
M58 (Messier 58, aliaj indikoj — NGC 4579, IRAS12351+1205, UGC 7796, ZWG 70.197, MCG 2-32-160, VCC 1727, PGC 42168) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Alfred Hrdlicka
Alfred HRDLICKA [ˌalfʁeːt ˈhʁdlɪtʃka] (naskiĝis la 27-an de februaro 1928 en Vieno, mortis la 5-an de decembro 2009 samloke) estis aŭstra skulptisto, desegnisto, pentristo, grafikisto kaj verkisto.
Schopsdorf
Schopsdorf estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de julio 2012 parto de la urbo Genthin  en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Jerichower Land de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2011 la tiutempa komunumo havis 250 loĝantojn. Al ĝia areo tiam krom la ĉefa loĝloko Schopsdorf apartenis ankaŭ la loĝlokoj  Gottesforth kaj Sandforth.
(15915) 1997 UR3
(15915) 1997 UR3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Ingólfsfjall
Ingólfsfjall estas tofmonto en suda Islando, inter la urbetoj Hveragerði kaj Selfoss. Ĝia nomo signifas simple „Monto de Ingólfur“.
Supoze Ingólfur Arnarson, la unua daŭra enmigrinto al Islando, dumvintris ĉe la monto dum sia dua vintro en Islando, antaŭ ol li trovis daŭran loĝejon en Rejkjaviko.
Fântânele (Beliș)
Fântânele [fıntınele] estas ripozejo en la okcidenta Rumanio, en la distrikto Cluj, en la komunumo Râșca. Ĝi situas je ĉ. 1 050 m super la marnivelo, apud la samnoma lago. Foje ĝi estas menciata kiel Fântânele-Beliș aŭ Beliș-Fântânele pro la proksimeco de la komunumo Beliș.
Lingvoj de Tanzanio
Tanzanio estas multlingva lando.
En Tanzanio parolatas pli ol cent lingvoj, ĉefe de la bantua lingvofamilio. Post la sendependiĝo, la registaro agnoskis, ke tio estas problemo por la unueco de la lando, kaj pro tio enkondukis la svahilan kiel nuran ŝtatan lingvon. La registaro enkondukis ĝin en ĉiuj unuagradaj lernejoj por disvastigi ĝin. En la tiama situacio ne eblis enkonduki ĝin en la tuta edukado, ĉar jam estis tre granda laboro skribi svahilajn lernolibrojn por la unuagradaj lernejoj. Pro tio la angla (kiu estis la kolonia lingvo de post la Unua mondmilito) ankoraŭ estas la lingvo de la duagradaj lernejoj kaj universitatoj.
Tamen la popolo grandparte akceptis la svahilan, kaj la angla estas malbone konata. Pro tiu lingva problemo multaj lernantoj foriras de la lernejo post fini la unuagradan edukadon.
Ankaŭ en Zanzibaro, la araba estas parolata.
Spišský Štvrtok
Situo
Spišský Štvrtok situas en vasta valo, laŭ ĉefvojo Poprad-Prešov. Levoča troviĝas je 11, Poprad je 15 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1263 en latina formo "Villa Sancti Ladislai". La hungaraj formoj aperis en 1344 "Zenthlazlou" kaj en 1479 "Chetherthekhel, Csutortokhrly". La tiamaj loĝantoj estis limgardistoj, kiuj kun similaj vilaĝoj havis privilegiojn kaj la vilaĝaro havis aŭtonomion. Ekde 1412 la komunumo iĝis centro, ĉar en la proksimeco aliaj komunumoj estis hipotekitaj al Pollando. La loĝantoj havis la rajton pri orominado. En 1465 la loko perdis esti aŭtonomio, sed kompense ĝi iĝis kampurbo. En 1565 oni komputis tie 61 domojn. En 1831 epidemio pri ĥolero, en 1869 incendio okazis. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Levoča, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj deportiĝis.
Yugo Ichiyanagi
Yugo Ichiyanagi (一柳 夢吾, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Tokyo Verdy, Sagan Tosu, Vegalta Sendai, Fagiano Okayama, Matsumoto Yamaga FC, FC Ryukyu kaj Thespakusatsu Gunma.
Kastelo de Nagyberki
La Kastelo de Nagyberki (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Vigyázó [vidjAzO]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nagyberki.
Historio
La kastelo estis konstruita en la 1760-aj jaroj, kiun familio Vigyázó aĉetis en 1860. Depost 1945 la ŝtato forprenis la kastelon (la samo okazis kun la ceteraj hungaraj kasteloj). En tiu ĉi kastelo ĝis 1978 bazlernejo funkciis, poste la konstruaĵo estis iomete renovigita. En 1980 la nova posedanto estis Somogy, kiu post renovigaj laboroj uzis la kastelon arkivo. En 2016 la kastelo estas en statuso aĉetebla.
Konstruaĵoj
La unuetaĝa konstruaĵo situas sola en parko kaj formas U-majusklon (la aloj estas tre mallongaj). La fasado estas simetria, la meza parto reliefas, pli supre ĉe la reliefaĵo ankaŭ mansardo etendiĝas. La fina parto de la aloj dislarĝiĝas. Sub la kastelo keloj etendiĝas. Interne la ornamĉambro havas 2 nivelojn (tereteĝon kaj etaĝon), kie estas videblaj murpentraĵoj. En la parko troviĝas la iama grenejo, sed ĝi estas jam plena ruino. La alia domego estas la kulturdomo, kiun la loka municipo posedas.
Parko
La parko estas protektata, tamen ties aspekto estas malbona. Krom la menciitaj domegoj en la parko estas videbla skulptaĵo pri Johano Nepomuko. Ankaŭ la parko estas aĉetebla, nun tie estas videblaj piceoj, tujoj, nigraj juglandoj, eskuloj, betuloj, platanoj, tamarikoj.
Benjamin Constant Botelho de Magalhães
Benjamin Constant BOTELHO de MAGALHÃES, brazila militisto-inĝeniero, matematikisto, fervora propagandisto de pozitivismo kaj de respublikismaj ideoj. Li naskiĝis en 1833 kaj mortis en 1891. Li estis la organizinto de la puĉo, kiu detronigis la imperiestron Petron la 2-an kaj anstataŭigis la monarkian reĝimon per respublika. Li proponis la moton de brazila flago (ordem e progreso = ordo kaj progreso). En la respublika provizora registaro li unuatempe okupis la postenon de ministro de milito; poste, oficante kiel ministro de popola klerigado, li reorganizis la tutan sistemon de instruado, kaj li fondis la Superan Normalan Lernejon. En antaŭa periodo li direktis dum multaj jaroj la Instituton por Blinduloj. Okaze de la puĉo li estis ankoraŭ kolonelo; poste li ekhavis la rangon de brigada generalo.
18013 Shedletsky
18013 Shedletsky estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Anna-Katrina Shedletsky, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi estis lernantino ĉe la Brewster High School de Brewster (Nov-Jorkio, Usono).
Ede Újházi
Ede Újházi, hungare Újházi Ede estis hungara aktoro.
Ede Újházi naskiĝis la 1841 en Debrecen - mortis la  1915 en Budapeŝto.
Biografio
Ede Újházi aliĝis al teatra koruso en 1864 en Sopron, poste li estis ano de diversaj provincaj teatroj. En 1870 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), en 1888 li ricevis taskon ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1890 li edziĝis. Li edukis 25 jarojn en aktora akademio. En 1913 li emeritiĝisĝis, pli frue li ankaŭ tradukadis kaj verkadis.
Supo Újházi
En hungaraj restoracioj ofte oni manĝas supon "Újházi". Oni ĝenerale ne scias, ke la nomo devenas de tiu ĉi aktoro. Ede Újházi estis dika homo kaj tre ŝatis la kuirarton. Li menciis iam al la kelnero, ke li tre ŝatas la supon kuiritan el koko, farunaĵoj kaj legomoj. En la sekva tago la kuiristo jam prezentis la supon, sed Újházi donis konsilojn al la kuiristo, tiel naskiĝis fine supo de Újházi.
Dobersberg
Dobersberg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Waidhofen an der Thaya (germane: Bezirk Waidhofen an der Thaya ). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono Waldviertel (arbara regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Principo de Pareto
Principo de Pareto (Principo de 80/20) - principo priskribanta multajn fenomenonj, en kiuj 20% esplorataj objektoj kuniĝas kun 80% stokoj (aŭ kaŭzas 80% fenomenoj).
Nomo estas el nomo de itala sociologiisto kaj ekonomikisto Vilfredo Pareto (1897)
Zoltán Gálosi
Zoltán Gálosi [gAloŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gálosi Zoltán estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis Drexler ĝis 1905.
Zoltán Drexler naskiĝis la  en Garamkissalló (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Šalov en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Zoltán Gálosi estis infana aktoro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li akiris aktoran diplomon en Reĝa Teatroarta Akademio en 1907. Post la diplomo li estis membro de Nacia Teatro (Kolozsvár). Li finbatalis la unuan mondomiliton, poste venis al Budapeŝto, sed li ne ricevis rolojn, tial li akiris teknikan postenon en la ĉefurba trafika kompanio. Li ricevis premion en 1943. Li edziĝis en 1920.
Jonathan Edwards
Jonathan EDWARDS (Jonathan David Edwards; 10-an de majo 1966 en London) estas iama brita trisaltisto kaj olimpia venkinto. Li posedas la aktualan mondan rekordon en trisalto ekde 1995 kaj li estis la unua trisaltisto de la mondo, kiu saltis pli ol 18 metrojn.
Edwards naskiĝis kiel filo de vikario. Lia sukcesa serio en internaciaj konkursoj komenciĝis per strangaĵoj. Li komence ne prartoprenis en konkursoj, kiuj okazis en dimanĉo, pro sia forta kristana religieco. Tiel li misis la eblon pri partoprenio en la atletika monda ĉampuionado de 1991. Dum la somera olimpiko de 1992 en Barcelona, li elfalis dum la kvalifikigo.
Du jarojn poste kaj post multaj interparoloj kun la patro, li ŝenĝis sian sintenon kaj partoprenis eĉ en dimĉon en la konkursoj. Li konvinkis sin, ke Dio donis al li la talenton por uzi tion en la konkurso. En la atletika monda ĉampionado de 1993, li startis en la kvalifika raŭndo en dimanĉo, fine li atingis bronzan medalon.
Li atingis novan mondan rekordon en trisalto en 1995, atingante 17,98 m. Tri semajnojn poste, Edwards atingis novan mondan rekordon de 18,16 m je la unua salto. Dudek minutojn poste plibonigis tion en la duia salto je 18,29 m. En la sama jaro, BBC elektis lin al sprotisto de la jaro.
Edwards ŝanĝis al la media branĉo kaj laboris en religia la televida programo de BBC ĝis 2007 (Songs of Praise). Dumtempe, li perdis sian kredon je kristaneco.
Edwards vivas kun sia edzino Alison en Cromford, Derbyshire, kaj ili havas du filojn Nathan kaj Sam.
Sándor Csizmadia
Sándor Csizmadia [ŝAndor ĉizmadia], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csizmadia Sándor estis hungara poeto, ĵurnalisto, politikisto, ministro.
Vífilsfell
La vulkano Vífilsfell troviĝas en la sudokcidenta parto de Islando, ĉ. 25 km de la ĉefurbo Rejkjaviko.
Laŭ landnámabók ĝi nomitis de Vífill, sklavo de Ingólfur Arnarson, la unua daŭra enmigrinto al Islando.
Sándor Csizmadia
Sándor Csizmadia naskiĝis la  1871 en Vásárhelykutas. Li mortis la 1929 en Mátyásföld (nuntempe apertenanta al Budapeŝto).
Biografio
Sándor Csizmadia frekventis nur bazlernejon, post li eklaboris. En 1894 li jam gvidis la socialistojn en Orosháza. Baldaŭe li kontribuis ekzemple en Népszava, foje pro lia artikolo li estis kondamnita. En 1918 li iĝis vicministro, dum Hungara Sovetrespubliko jam ministro. Baldaŭe li fondis partion kaj gazeton. Pro la konstantaj fiaskoj li sinmortis.
Li estis la unua socialisma hungara poeto.
Ciclova Montană
Ciclova Montană [ĉiklova montanə] (hungare: Csiklóbánya, germane: Deutsch-Tschiklowa) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oraviţa. Administre ĝi apartenas al Oraviţa. La vilaĝo estas romkatolika pilgrimloko.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 001 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 713 (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1437. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, al Krassó-Szörény.
12987 Racalmuto
12987 Racalmuto estas malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al Racalmuto, sicilia urbo kun romia kaj greka devenoj. Tiea municipa observatorio promocias astronomiajn esploron kaj popularigon.
Vidu ankaù : 5766 Carmelofalco.
Milt Hinton
Milton J. „Milt“ Hinton (moknomo: La juĝisto), (* 23-an de junio 1910 en Vicksburg, Misisipio; † 19-an de decembro 2000 en Kvinzo, Novjorko) estas usona ĵaz-basisto, -kantisto, -bandestro, -komponisto, -fotisto, -esploristo, kaj -verkisto.
Vivo kaj verkaro
Milton estis filo de muzikinstruistino kaj orgenistino, alkreskis en Ĉikago kaj lernis komence la ludon de violono, korno kaj bassaksofono. Ĉe la mezgrada lernejo li eklernis basludadon, poste li studis muzikon ĉe konservatorio Crane College kaj ĉe la Nordokcidenta Universato. Li muzikis en la bandoj de Boyd Atkins kaj Tiny Parham. Ekde 1931 li laboris kun violonisto Eddie South, poste kun Erskine Tate, Freddie Keppard, Jabbo Smith kaj 1936 en la triopo de Zutty Singleton. Ekde 1936 ĝis 1951 li anis en la bando de Cab Calloway. Post ĝia malfondado li muzikis en Novjorko i.a. kun Joe Bushkin, estis mallonge ĉe Count Basie kaj en 1953/54 koncertvojaĝe kun Louis Armstrong en Japanujo. Li muzikis ankaŭ kun Dizzy Gillespie kaj en 1955 kun Benny Goodman. Ekde meze de la 1950-aj jaroj li ĉefe laboris kiel studiomuzikisto ĉe CBS. Foje li ankoraŭ koncertis, ekz. ĉe Newport Jazz Festival de 1957 kun Teddy Wilson, kun Ben Webster kaj kiel akompanisto de kantistoj kiel Sammy Davis, Judy Garland, Diahann Carroll, Harry Belafonte (1965/66). Kun Michael Fleming, Lisle Atkinson, Richard Davis, Ron Carter kaj Sam Jones li ankaŭ apartenis tiutempe al New York Bass Violin Choir de Bill Lee. Li estis produktisto de sondiskoj kaj verkis filmmuzikojn. Ekde la 1970-aj jaroj li denove regule koncertis, i.a. kiel gasto ĉe Charles Mingus and Friends in Concert (1972) kaj pli kaj pli ekde la 1980-aj jaroj en sia rolo de „granda ĵazveterano“ de ĵazo. En 1988 li kunlaboris je la sondisko Trio Jeepy de Branford Marsalis. Lian 80-an naskiĝdatrevenon oni festis en 1990 per koncerto en la Novjorka Urbo-Halo kaj lian 90-an naskiĝdatrevenon en 2000 per koncerto sur la festivalo de JVC en Novjorko.
3444 Stepanian
3444 Stepanian estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la geedzoj kaj geastronomo Natalia Nikolajevna Stepanian kaj Jivan Avetis Stepanian de la Krimea astrofizika observatorio.
NGC 4580
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Józef Kostrzewski
Józef Kostrzewski (naskiĝis la 25-an de februaro 1885 en Węglewo, proksime al Gniezno, mortis la 19-an de oktobro 1969 en Poznań) - pola arkeologo, muzeologo, profesoro de Universitato Adam Mickiewicz, kreinto de arkeologia skolo de Poznań, interalie esploris arkeologian lokon Biskupin (distrikto Żnin).
Biografia skizo
Józef Kostrzewski lernis en gimnazio en Ostrovo, kie partoprenis patriotajn organizaĵojn kaj poste en Gniezno. En 1903 ligis kontakton kun profesoro Wincenty Lutosławski. En 1907 abiturientiĝis en Poznań. Doktoriĝis en Humboldt-Universitato en Berlino. Post la unua mondmilito kunorganizis Univeristaton de Poznań.
Unu el kunkreintoj de indiĝena teorio en pola arkeologio, kiu premisis historian daŭrigon de slava setlado sur la teritorio de Pollando de prahistorio. Pri tio disputis kun germanaj arkeologoj, pro kio dum la dua mondmilito estis enskribita liston de malamikoj de Nazia Germanio. Post la germana invado en Pollandon en la universitato de Poznań aperis arkeologoj en uniformoj de SS. La profesoro nur danke al helpo de amikoj kaj rapida fuĝo savis sian vivon. Dum la germana okupado devis ŝanĝi sian nomon ĉar estis serĉata de gestapo.
Post la milito de 1957 reala membro de Pola Scienca Akademio. En 1965 ricevis honoran doktorecon de sia universitato. La saman titolon ricevis ankaŭ de Jagelona Universitato aŭ ekzemple de Humboldt-Universitato en Berlino.
Sciencaj atingoj
Li aktivis en multaj fakoj de arkeologio, sed antaŭ ĉio okupiĝis pri bronzepoko kaj frua mezepoko. Adepto de ĉeesto de slavoj ankoraŭ antaŭ periodo de la frua mezepoko. Lia verkaro ampleksas pli ol 900 laboraĵoj, en tio 11 monumentaj sintezoj kaj monografioj pri prahistorio kaj la frua mezepoko de la polaj teroj.
Éva Székely M.
SZÉKELY M. Éva [pr. se:kej] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta Marosvásárhely la 2-an de julio 1942.
Hans Widmann (historiisto)
Hans WIDMANN (naskiĝinta la en Bozen, mortinta la  en Salcburgo) estis aŭstra historiisto. Lia trivoluma verko Geschichte Salzburgs multajn jarojn fundamentis por regionhistoriistoj de Salcburgio.
Éva Székely M.
Kariero
Éva Székely laboris en 1960–62 kiel pupistino en sia naskiĝurbo, poste ŝi finis la aktorakademion Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş en 1966. Unu jaron ŝi estis membrino de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro, poste de la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. Ŝi ofte aperis ankaŭ en la porinfanaj programoj en la hungara elsendo de la radio Târgu Mureş.
Hans Widmann (historiisto)
Vivo
Widmann frekventis la gimnazion de la franciskanoj en sia naskiĝurbo kaj ekstudis ĉe la Universitato de Innsbruck historion, geografion kaj germanistikon. Inter liaj instruistoj menciindas Julius von Ficker, Alfons Huber kaj Ignaz Vinzenz Zingerle. Jam en 1868 estis la unuaj publikigoj de verkoj de Widmann. En 1871 kaj 1872 li ricevis la instruadrajton gimnazian kaj en 1872 li doktoriĝis.
Riedbach
Riedbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Haßberge kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Hans Widmann (historiisto)
Vivo
En 1872 li ekdeĵoris en Gorico, ekde 1874 en Steyr. Pro siaj liberalismaj vidpunktoj kvereloj kun konservativistoj kaj la klerikaro normalis por li. En 1882 li edzinigis Maria von Mathes, kiu naskis du filojn (Karl kaj Walter) kaj filinon (Lilly). En 1887 li estis sendita Brunnon kaj en 1888 li, laŭ propra volo, eklaboris ĉe la Ŝtata gimnazio de Salcburgo.
Salcburge li publikigis historiaĵojn ankaŭ gazetartikole kiujn atentis memkompreneble ankaŭ multaj nefakuloj. Krome li estis literaturkritikanto kiu tre engaĝiĝis por junaj verkistoj. Liajn eseojn (kiuj ofte prezentiĝis dum prelegadoj) presis ekz. la ĵurnalo Salzburger Volksblatt. Inter 1902 kaj 1910 Widmann redaktis la organon de la Societo pri Salcburgia Regionhistorio kies honormembro li iĝis. En 1903 li retiriĝis gimnazideĵore.
Malantaŭe li povis ekaktivi nur historie kaj aperis en 1907 la unua volumo de Geschichte Salzburgs (kovranta la tempon ĝis 1270), en la jaro 1909 la dua (ĝis 1519) kaj en 1914 la tria (kun trakto de la eventoj ĝis 1805). Dum jardekoj la tiu ĉi verko estis baza por (region)historiistoj ĝis la alveno de al ok volumoj de Geschichte Salzburgs – Stadt und Land kiujn verkis inter 1981 kaj 1991 Heinz Dopsch kaj Hans Spatzenegger.
Vipkrakigado
Vipkrakigado (Goaßlschnoizn; Goaßlschnalzen) estas la ago de produktado de krakanta sono per la uzo de vipo. Uzita dum bruta veturado kaj rajdado, ĝi ankaŭ fariĝis arto, ekzemple kiel parto de muzika prezentado folklora. Ritma vipkrakigado apartenas al la tradicia kulturo inter diversaj ĝermanaj homoj de Bavario (Goaßlschnalzen), diversaj Alpaj areoj (Aperschnalzen), Aŭstrio, kaj Hungario (Ostorozás). Hodiaŭ ĝi estas prezentanta arto, parto de rodeo ekspozicio en Usono, konkurenciva sporto en Aŭstralio kaj ĉiam pli populara en Britio, kie ĝi transiras limojn de sporto, ŝatokupo kaj efikeco.
Hans Widmann (historiisto)
Vivo
Dopsch antaŭparole atentigis pri la daŭra valoro de la widmann-aĵoj rilate al la ĉapitroj pri la malfrua mezepoko (kune kun Franz Martin) kaj pri la frua moderna epoko apenaŭ perdis valoron sian.
Vipkrakigado
Fiziko
La fendeto kiun vipo produktas estas produktita kiam sekcio de la vipo moviĝas pli rapide ol la rapido de sono kreanta malgrandan sonondoknalon. La kreado de la sonondoknalo estis konfirmita en 1958 analizante la altrapidan ombrofotarton prenitan en 1927.
Hans Widmann (historiisto)
Vivo
Dum la Unua mondmilito mortis la filo Karl en 1915 dum la bataloj de Isonzo, en 1918 ankaŭ la filino. En 1921 problemoj je nutraĵprovizado necisigis lason de la biblioteko Salcburge kaj persona transloĝiĝo al Henndorf am Wallersee. En 1922 oni aljuĝis al li la titolon de registara konsilisto kaj kvar jarojn pli malfrue eblis al li reveno Salcburgon. En 1926 ankaŭ eldoniĝis lia lasta laboraĵo.
Parto de lia libraro estas donita al Museum Carolino Augusteum kie li iam administre aktivis. La alian parton ricevis la biblioteko de la Salcburga universitato (tiam K.k. Studienbibliothek).
Vipkrakigado
Fiziko
Lasttempe, sole geometria faktoro estis rekonita: la pinto de la vipo moviĝas dufoje tiel rapide ĉe la buklo de la vipo, ekzakte kiel la pinto de la rado de aŭto moviĝas dufoje same rapide kiel la aŭto mem.
Ofta klarigo estas derivi la konduton de la principo de la leĝo pri konservado de energio. Tamen notiĝis ke la energio ankaŭ estas konservita kiam la fendeto bolas, tial derivadoj de sole konservadaj leĝoj, inkluzive de konservado de impeto kaj kelkaj aliaj estas nesufiĉaj.
En 1997 la Discovery Magazine raportis koncerne la eblecon de la "vipkrakigado-" efikmilionoj da jaroj antaŭe. Kiel parto de la komuna esplorado fare de komputikistoj kaj paleontologoj en la decidproponon de dinosaŭroj, Nathan Myhrvold, ĉefteknologioficiro de Mikrosofto, aranĝis komputilsimuladon de apatosaŭro, kiu havas tre longan, pintigante voston simila al vipo. Bazigante sur la rezonado priskribita supre, Myhrvold finis ke saŭropodoj estis kapablaj je produktado de fendeto komparebla al la sono de kanono.
Bešeňov
Ne miskomprenu kun Bešeňová! Bešeňov, hungare Zsitvabesenyő estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La vilaĝnomo signifas peĉenego.
Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Žitavou, laŭ flankovojoj. Nové Zámky troviĝas 14 km-ojn for.