cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esperancaj mali-eŭkaliptaroj
La esperancaj mali-eŭkaliptaroj estas tersupraĵa ekoregiono el la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al la mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj. Ĝi situas en la "sudokcident-aŭstralia biodiverseco-riĉaĵejo" difinita de la organizaĵo Naturprotekto Internacie, kaj en la tutmondaj 200-regiono "sudokcident-aŭstraliaj arbaroj kaj arbustaroj".
Situo kaj priskribo
La ekoregiono konstituas areon je la suda marbordo de Okcidenta Aŭstralio, kie la superreganta vegetaĵaro konsistas el malgrandaj eŭkaliptaj arboj kaj arbedoj. Ĝi enhavas du IBRA-regionojn : Esperance Plains kaj Mallee.
Oscar Rudolph Neumann
Oscar Rudolph Neumann (1867 – 17a Majo 1946) estis germana ornitologo.
Neumann veturis al Afriko kelkajn fojojn, partikulare inter 1892 kaj 1894, kaj priskribis multajn novajn afrikajn speciojn. El 1900 al 1901 li veturis tra Somalilando kaj suda Etiopio kun la germana ornitologo Barono Carlo von Erlanger, klarigante la informojn de antaŭaj esploristoj kaj kolektante nombrajn zoologiajn specimenojn.
Esperancaj mali-eŭkaliptaroj
Flaŭro
Mali estas komuna nomo por priskribi tiuj eŭkaliptoj kiuj havas subterajn lignotuberojn ligatajn al la radikoj ekde kiuj novaj burĝonoj povas estigi ŝosojn post arbara incendio. Mali-arboj kaj asociataj arbustoj do estas adaptitaj al la malriĉaj grundoj, manko de pluvfalo kaj oftaj fajroj de tiu seka marbordo.
Aŭtokodoj en Bosnio kaj Hercegovino
La aktualaj aŭtokodaj licencplatoj de Bosnio kaj Hercegovino ekde la 28-a de septembro 2009 maldekstre montras bluan strion kun la nacia kodo BIH en blankaj literoj. Ili kvazaŭ jam adaptiĝas al la aspekto de licencplatoj el membroŝtatoj de la Eŭropa Unio, kvankam super la nacia kodo (kie en iuj eŭropaj landoj ekster la Eŭropa Unio videblas la nacia flago) ne montratas la 12 flavaj steloj de la eŭropa flago sed simple estas nenio krom blua fono. La aŭtokoda kombino el cifero kaj literoj sekvas la specimenon A12-B-123 (do unu litero, du ciferoj, streko, plia litero, streko, pliaj tri ciferoj) kaj ne donas informon pri la registriĝo de la aŭto. La novaj licencplatoj uzas la en Germanio evoluitan literaron FE-Schrift. Licencplatoj por taksioj komenciĝas per la literoj TA, sekvas horizontala streketo kaj ses ciferoj.
Esperancaj mali-eŭkaliptaroj
Faŭno
La faŭno de la marbordo ampleksas la tre venenan Acanthophis antarcticus (serpentoj). La mamuloj inkludas la etan Tarsipes rostratus (marsupiuloj) kiuj nutrigas sin helpe de la nektaro de la anigozantoso (Anigozanthos), kaj la endanĝerigatan Dasyurus geoffroii. La birdoj inkludas la endanĝerigatan Psophodes nigrogularis, Pezoporus flaviventris, la elegantan maluron (Malurus elegans), la aŭstralian blankan ibison kaj la maloftan cindrogrizan anseron ĉe la marbordo.
Aŭtokodoj en Bosnio kaj Hercegovino
Provizoraj licencplatoj havas la saman konsiston, sed flavan fonon. Diplomataj licencplatoj havas flavajn literojn kaj ciferojn sur nigra fono. Ili maldekstre havas du literojn unu super la alia por la regiona kodo (plej ofte SA por Sarajevo) kaj post tio unue montras nombron, kiu reprezentas la landon de la diplomato. Post horizontala streketo sekvas litero kaj post plia horizontala streketo nomero disdonata laŭvice.
Esperancaj mali-eŭkaliptaroj
Minacoj kaj konservado
Multo de la areo estas uzata por agrikulturo kaj la vivejoj estas minacataj de senarbarigo kondukanta al fragmentiĝon, troan akvumadon, kaj la faŭno estas vundebla kaŭze de enmetitaj specioj kiaj vulpoj.
Aŭtokodoj en Bosnio kaj Hercegovino
En iuj licencplatoj la nacia kodo BIH montratas per minuskla litero "i".
Oscar Rudolph Neumann
El 1908, financaj malfacilaĵoj devigis Neumann trovi dungon ĉe la Naturhistoria Muzeo ĉe Tring, kie li laboris dum multaj jaroj. En la Nazia Germanio, li suferis rasan apartigon kaj foriris danke al la helpo de sia amiko Julius Riemer en 1941 el Berlino al Kubo kaj poste al Ĉikago, kie li laboris la finajn jarojn de sia vivo kiel zorgisto en la Field Museum of Natural History.
13305 Danielang
13305 Danielang estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la14-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Oscar Rudolph Neumann
Nombraj zoologiaj specioj portas sian nomon, ekzemple:
Aŭtokodoj en Bosnio kaj Hercegovino
Aliaj aŭtokodoj
Aŭtoj de la policoj de la armeo, poŝto, registaro kaj unuopaj ministerioj havas apartajn aŭtokodojn.
13305 Danielang
Nomo
Ĝia nomo honoras Daniel Owen Lang, finaliston en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Scientist Challenge pro lia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Independence Home School de Yardley (Pensilvanio, Usono).
(14875) 1990 WZ1
(14875) 1990 WZ1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Altrapida fervoja linio Nurenbergo — Munkeno
Altrapida fervojlinio Nurenbergo — Munkeno estas dutraka altrapida germana fervojlinio, kiu konektas la du plej grandajn urbojn en Bavario: Nurenbergon kaj Munkenon, longa 171 km. Ĝi havas du partojn:
Je tiu ĉi linio veturas kune InterCityExpress trajnoj kaj InterCity kaj Regional-Express trajnoj.
Svedaj transmaraj kolonioj
Svedio posedis transmarajn koloniojn de 1638 ĝis 1663 kaj de 1784 ĝis 1878.
Listo
Iamaj svedaj kolonioj en Afriko estis la jenaj:
Iamaj svedaj kolonioj en Ameriko estis la jenaj:
Kapelo Johano Baptisto (Esztergom)
Kapelo de Sankta Johano Baptisto estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Esztergom. Eklezie ĝi apartenas al Preĝejo de Sankta Georgo (Esztergom).
Historio
Vinberkultivistoj konstruis tie la unuan kapelon en 1754, kiun la inundo detruis en 1790. La nuna kapelo konstruiĝis en 1814 dum 21 tagoj. En 2011 la kapelo plene renoviĝis.
Konstruaĵo
La simpla kapelo situas sola havanta unu navon kun ligna malgranda turo. La konstrujaro estas videbla sur la enireja pordo. Super la pordo estas triangulo, en ties mezo estas malplena niĉo. En la flankaj muroj po unu fenestroj troviĝas.
Apud la kapelo estas fonto nomata Johano Baptisto. En 1802 (1808?) antaŭ la fonto oni metis marmoran krucon, kiu estis renovigita en 1903.
Agrikultura subvencio
Agrikultura subvencio estas registara subvencio pagata al farmistoj kaj agrikulturistoj (negocistoj) por suplementi ties enspezojn, administri la liveron de agrikulturaj havaĵoj, kaj influi la koston kaj liveron de tiaj havaĵoj. Ekzemploj de tiaj havaĵoj estas: tritiko, nutrogrenoj (greno uzata kiel furaĝo, kiaj maizo, sorgo, hordeo, kaj aveno), kotono, lakto, rizo, arakidoj, sukero, tabako, olesemoj kiaj sojofaboj, kaj viando el bovo, porko, kaj ŝafo.
La tialoj kial registaro povas elspezi monon por subvencii agrikulturistojn povas varii: helpi la enlandan ekonomion, helpi malaltajn sociajn aŭ ekonomiajn tavolojn, helpi la enlandan komercon, helpi tradiciajn kultivaĵojn aŭ kultivvariojn, helpi produktojn kiuj estu utilaj al enlandaj loĝantaroj aŭ socioj, helpi la medion ktp. Ili estas kritikataj pro tio, ke ili stimulas troproduktadon, kun damaĝaj efikoj al ekologia daŭrigeblo kaj homa nutrado, kaj favoras la dominon de industriaj bredejoj en bestagrikulturo. Agrikulturaj subvencioj estas plej grandakvante disdonataj en disvolvigitaj landoj kiaj Usono (surbaze de la Agrikultura Leĝo), Eŭropa Unio ktp.
Kaverno Chýnov
Kaverno Chýnov (legu: kaverno Ĥinov) estas la plej granda bohemia kaverna sistemo, kreita en metamorfitaj, la tn. kristalikaj kalkŝtonoj, markataj pro sia atrakta aspekto ankaŭ kiel marmoroj.
La kaverno situas en monto nomata „Pacova hora“, 2,5 km nordoriente de municipo Dolní Hořice oriente de urbo Tábor.
La kaverna sistemo sekvas direkton kaj ankaŭ krutan dekliniĝon de la kalkŝtona korpuso. Ĝi havas kelke da etaĝoj de subhorizontalaj koridoroj en direkto de tavoloj, kiuj estas transverse kunigitaj per tre krutaj ravinoj kaj kanaloj en tektonikaj perturboj. Ties suma longeco atingas 1170 m kaj altecdiferencon inter la enirejo kaj la plej profunda atingita spaco estas 74 m. Subtera rojo, hodiaŭ trafluanta tra la plej profunda etaĝo, kreis la kavernon per sia erozia agado. Per koloromezura eksperimento, te. per kolorigado de akvo en la kaverno per ĥemia substanco fluoreskeino, estis pruvite, ke la rojon en sia subtera vojo el la kaverno profunde sub la tero ankoraŭ subfluas proksima rojo nomata Chotčinský.
Le Monde comme il va
Le Monde comme il va aŭ Le Monde comme il va, vision de Babouc écrite par lui-même (respektive La mondo kiel ĝi iras, aŭ La mondo kiel ĝi iras, vido de Babuko verkita de li mem) estas filozofia fabelo de Voltaire, publikigita en 1748. Tiu rakonto estas montro de la socio de Voltaire tiuepoke kiu permesas maski (sub alia ŝajnigo) la kritikojn de Voltaire pri la franca ĉefurbo. Li uzas ankaŭ la perspektivon de la rigardo de novulo, jam uzita de Montesquieu en liaj Lettres persanes.
Kaverno Chýnov
La enirejkoridoro de la kaverno komencas en rokkrutaĵo de eksa kamparana ŝtonminejo kondukante en krutan Schwarzenbergan koridoron. Sur ties tre kruta ŝtuparejo eblas malsupreniri tra Ŝtupoj de Diablo ĝis la subtera akvo. Horizontale en flankojn deflankiĝas pluaj koridoroj. Karstaj formacioj en la kaverno mankas, sed ties ĉarmon perfekte anstataŭigas nekutime komplikaj formoj kaj koloreco de la rokmuroj. Erozioj kaj premagado de la akvo – evorzoj, kreis en la muroj kaj la plafonoj diversspecajn volbojn, kaldronojn kaj kavaĵojn, nomataj evorziaj potoj, kies dimensioj estas ekde kelkaj centimetroj ĝis kelkaj decimetroj. Diversloke ili kreas plenajn seriojn. El la glataj muroj de blankaj kaj grizaj marmoroj aperas karakterizaj rokkulisoj aŭ malaperas en ili mallarĝaj kaj longaj tubformaj kanaloj. Tavoloj de la marmoroj estas miksiĝintaj per enmetaĵoj de verdetaj preskaŭ nigraj, diversloke rufaj amfibolitoj, metamorfitaj produktoj de pramontara submara vulkanismo. Tie, kie tiuj ĉi tavoloj trabatas la eroziajn potojn, estiĝis strukturoj vekigantaj ŝajnon de grandegaj ŝtonokuloj. Unu el ili, Okulo de Purkyně, fariĝis simbolo de la kaverno.
La unuaj spacoj de la kaverno estis malkovritaj jam en la jaro 1863 kaj jam ekde la jaro 1868 la kaverno estis iom post iom alirebligata. Tri generacioj de familio Rothbauer-anoj, kiuj administris ĝin ĝis la jaro 1961, kiam ĝi fariĝis posedaĵo de la ŝtato, meritis pri tio. Ankaŭ sekvantaj renovigoj de la subteraj trotuaroj kaj la ŝtuparejoj konservis romantikan manieron de la unua alirebligo – neregulaj ŝtonŝtupoj kaj lignaj balustradoj. Sole lumigo kaj sekurigo estas moderna.
Esploroj de la kaverno daŭrigis precipe en la 40-aj jaroj de la 20-a jarcento kaj poste dum la 50-aj ĝis la 60-aj jaroj. Signifajn malkovrojn de la ampleksaj, per akvo inunditaj spacoj faris speleoskafandristoj de Ĉeĥa speleologia kompanio en la jaroj 1982 – 1989.
Ankoraŭ antaŭ dudek jaroj la kaverno Chýnov estis preskaŭ nekonata kaj ĉiujare vizitis ĝin nur kelke da miloj de turistoj. Post ties renovigo ĝi iom post iom ĝi venis en konscion de publiko kaj hodiaŭ ĉiujare vizitas ĝin ĉirkaŭ 40 000 turistoj.
Vietri di Potenza
Vietri di Potenza estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Balvano, Caggiano (SA), Picerno, Romagnano al Monte (SA), Salvitelle (SA) kaj Savoia di Lucania.
The Venture Bros
The Venture Bros estas animacia televidserio, de Adult Swim elsendita de Cartoon Network. Elstara pro la forta kohereco, temoj kompleksaj kaj neatenditaj tordaĵoj en la scenaroj, ĝi rakontas la aventurojn de du tipaj usonaj adoleskantoj, Hank kaj Dean Venture, de ilia patro, la sciencisto Dr. Thaddeus "Rusty" Venture kaj de la korpogardisto de la familio, la sekreta agento Brock Samson.
La serio omaĝas la animaciajn seriojn pri aventuro de Hanna-Barbera, precipe Jonny Quest.
La roluloj de Hank kaj Dean estas klare inspiritaj de Jonny kaj Hadji (Hank ankaŭ vestas kiel Fred de Scooby Doo), Dr. Venture estas karikaturo de Dr. Benton Quest, kaj Brock Samson estas pli agresema versio de Roger "Race" Bannon, kiu li mem aperis en la programo en la epizodo "Ice Station - Impossible!".
Elstaraj epizodoj
En la epizodo Assisted Suicide, Minion # 21 servas trinkaĵojn al si mem kaj al sinjorino "Dr. El Monarca", nomante ĝin tranya. Ŝi respondas kun "Mi esperas, ke vi ĝuu ĝin tiel same kiel mi" antaŭ mencii, kiom ŝi timis la pli junan fraton de Ron Howard.
(65811) 1996 RW30
(65811) 1996 RW30 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero ; do en la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo Uppsala-DLR Trojan Survey (UDTS), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Piero Sraffa
Piero SRAFFA (Torino, 5a de aŭgusto 1898 - Kembriĝo (Anglio), 3a de septembro 1983) estis influa itala ekonomikisto. Lia verko "Produktado de varoj pere de varoj" estas konsiderata kiel la refondo de la klasika ekonomika skolo aŭ nomita ankaŭ "novrikarda".
Li gradiĝis en la Universitato de Torino en 1920, per disertacio pri la inflacio en Italio dum la periodo de la Unua Mondmilito kun Luigi Einaudi, grava ekonomikisto kaj poste prezidento de Italio. En 1921 li jam verkis por Keynes. Poste li estis nomumita profesoro pri politika ekonomiko en Perugia kaj poste en Cagliari. En tiu periodo, Sraffa deklaris sin marksisto kaj amikiĝis kun Antonio Gramsci, ĉefa estro de la Itala Komunista Partio, kaj publikigis kelkajn artikolojn en la gazeto L'Ordine Nouvo.
Per la verko "Pri la rilatoj inter kosto kaj produktita kvanto", de 1925, li entreprenis la reviziadon de la teorio de la prezoj, sed ankoraŭ kadre de la teorio de la "marĝena utileco". En 1927, John Maynard Keynes, savis lin el la risko kiun Sraffa povus suferi pro la diktaturo de la Faŝisma Italio invitante lin al la Universitato de Kembriĝo kie li kontaktis kun Ludwig Wittgenstein kaj Frank Ramsey; poste li dediĉis sin al la studado de la verkoj de David Ricardo.
29986 Shunsuke
29986 Shunsuke estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (Japanio).
János Aczél
János ACZÉL [jAnoŝ acEl] (laŭ la hungara skribmaniero Aczél János; naskiĝis la 1924 en Budapeŝto, mortis la 1-a de januaro 2020) estis hungara matematikisto, profesoro, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio.
Biografio
János Aczél doktoriĝis en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1947. Pli frue en 1946 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filinojn. Li komencis sian matematikan karieron en universitato de Szeged, poste en Miskolc. Inter 1952-1965 li havis postenon en universitato de Debrecen, poste li iris al Kanado. Ankaŭ tie li instruis en universitato ĝis la pensiuliĝo. Li ricevis 3 premiojn inter 1961-1988.
Li apartenas al la granda kvinopo de hungaraj matematikistoj, kiuj finis la lernadon en 1947 kun Ákos Császár, László Fuchs, János Horváth (matematikisto) kaj István Sándor Gaál.
Eš
Eš (Esche) estas malgranda agrikultura vilaĝo en Ĉeĥio troviĝanta 5 km sude de Pacov en Regiono Vysočina en distrikto Pelhřimov. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri ĝi devenas el 1415.
Batalo de Don
La batalo de Don estis la plej tragika kaj fiaska partopreno de Hungario en la dua mondmilito. Tiu batalo okazis ĉe la Don-kurbiĝo, kiu estas la rivera parto sub Voroneĵ, 200 km longe. La dua hungara armeo tie estis venkita en 1942-43 kaj perdis ĉ. 120.000 soldatojn.
La armeo nombris 207.000 kaj estis starigita je germana postulo, laŭ germana-hungara traktado en januaro de 1942, Budapeŝto.
Al la armeo apartenis – en tri korpusoj - naŭ pezaj divizioj kaj tanka, aviadila formacioj. La komandanto estis gvidkolonelo Gusztáv Jányi (1883–1947), la armeo mem estis subigita al la germana Weichs-armearo, poste – ekde la 9-a de julio 1942.- al la B-armearo. Malgranda parto de la armeo marŝis al Kursk – post malfacilaj bataloj ĉe Tim -, la pli granda parto longmarŝis en julio-aŭgusto de 1942 ĝis Don.
Oni poste liveris pluajn 36.000 soldatojn por ŝanĝi parton de la soldataro, sed postplenigo de la municio, livero de armiloj ne okazis. La soveta armeo trarompis linion de la hungara armeo ĉe Uriv (12-an de januaro 1943.), ĉe Sĉuĉje (13-an de januaro). Oni ordonis la retiriĝon de la hungara armeo nur post 17-a de januaro 1943, kiam la soveta armeo disigis kaj ĉirkaŭis partojn de la hungara armeo. Restaĵoj de la hungara armeo – krom kelkaj batalgrupoj – forlasis la batallinion la 24-an de januaro 1943. La taksita perdo de la dua armeo estas ĉ. 120–125 000 mortintoj, vunditoj kaj kaptitoj. La restintaj soldatoj povis hejmeniri nur en majo de 1943.
Balc
Balc [balk] (hungare: Bályok [ba:jok]) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre apartenas al ĝi Almașu Mare, Ghida, Săldăbagiu de Barcău.
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1213. Dum la tatariro en 1241 ĝi pereis, kaj dum la turka submetiĝo senpopoliĝis, ĝia kastelo pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Bályok apartenis al Hungario (Bihar).
Ortoreksio
Ortoreksio nervoza (lat. orthorexia nervosa) estas afekcio nutra. Suferuloj havas obsedon pri manĝado sana. Spertuloj kredas, ke tiu ĉi-afekcio afekcias 1 el 10 virinojn kaj 1 el 20 virojn. Suferuloj povas havi ekstremajn manĝokutimojn kaj ekzercokutimojn tiujn kiujn povas kaŭzi malbonnutraĵon. Povas sekvi anoreksio kaj bulimio.
Eksteraj ligiloj
http://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2011/04/110401_trastornos_raros_ortorexia_men.shtml
Les Deux Consolés
Les Deux Consolés (La du konsolitaj ) estas filozofia fabelo de Voltaire aperinta en 1756, ĉe la volumo IV de la kompleta verkaro Collection complète des œuvres de M. Voltaire publikigita de la fratoj Cramer.
Tiu rakonto, tre mallonga, rakontas kiel la du ĉefroluloj, nome la filozofo Citamulo kaj la trista virino konsoliĝas reciproke. La filozofo Citamulo klopodas sensukcese konsoli la virinon rakontante pri grandaj damoj kiuj estis tiom malfeliĉaj ke la sorto de la virino aspektu malpli malbona. La celo de tiu rakonto estas ke ŝi ne pensu plu pri sia propra sorto.
La tagon sekvantan, la filozofo perdis sian solan filon. La sinjorino skribigis la nomaron de ĉiuj reĝoj kiuj perdis siajn idojn, sed la filozofo, kvankam vidis ĉion tre ĝusta, ne ĉesis plori.
Tri monatojn poste, ili renkontiĝis kaj, vidante ke ili ambaŭ estas tre kontentaj, decidis starigi statuon kun la jena skribaĵo: Al tiu kiu konsolas.
Tamás Vicsek
Tamás Vicsek [tamAŝ viĉek], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vicsek Tamás estis hungara fizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea en 1995.
Tamás Vicsek naskiĝis la  1948 en Budapeŝto.
Biografio
Tamás Vicsek lernis en Moskva Ŝtata Universitato inter 1967-1972. Li doktoriĝis en 1976 en universitato de Debrecen, poste li eklaboris en fizika esplorinstituto. En 1991 li ekinstruis en Universitato Eötvös Loránd kiel titulara profesoro. Baldaŭe li estis katedrestro ĝis 1996. Post 2 jaroj li fondis novan katedron, kiun li gvidis ĝis 2005. Li instruis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Londono, Atlanta, Yale. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1983, li doktoriĝis en 1988 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri la biologia fiziko kaj retoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1986-1999.
The Cat and the Canary
The Cat and the Canary estas la titolo de teatraĵo fare de John Willard en 1922. Ĝi ankaŭ estas la titolo de pluraj filmadaptoj de la sama teatraĵo :
André Albault
André ALBAULT (naskiĝis la 14-an de majo 1923 en Reims, mortis la 17-a de majo 2017 en Tuluzo, Francio), estis franca esperantisto, okul-kuracisto, esperantisto ekde 1939 kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio de 1998.
Vivo kaj profesio
Albault dummilite unue studis matematikon en Parizo, sed poste ŝanĝis al medicino. La studojn li finis en Tuluzo. En 1951 li edziĝis al franca Esperantistino. Iliajn tri infanojn la geedzoj edukis kiel denaskulojn. Albault poste fariĝis pioniro de denaskismo kaj plurfoje verkis pri tio. En 1956 li specialiĝis pri oftalmologio (okul-kuracado) kaj ekpraktikis en Tuluzo. Post la morto de la edzino en 1973 li ekstudis kaj poste instruis sofrologion (psikosomata metodo, kiu kombinas orientajn kaj okcidentajn praktikojn cele al memkuracado de la korpo) kaj poste aliajn "mildajn medicinojn". Fine de la 1970-aj jaroj li duan fojon edziĝis.
Esperantiaj postenoj
Albault internacie estas plej konata pro sia rolo en la Akademio de Esperanto, unue kiel sekretario (1963), poste kiel direktoro de la sekcio pri komuna vortaro (1965-1976) kaj prezidanto dum kvar trijaraj mandatoj (1983-1995). Li ankaŭ oficis kiel vicprezidanto de Universala Medicina Esperanto-Asocio (1974-1976) kaj prezidanto de Unuiĝo Franca por Esperanto (1967-1974). Li estis komitatano (1957-1969) kaj kultur-faka estrarano (1962-1967) de Universala Esperanto-Asocio (UEA).
Literatura kaj redakta laboro
Albault redaktis la revuojn Internacia Pedagogia Revuo (1958-1959) kaj Monda Kulturo (1964-1966). Li enkondukis kaj prinotis la 9-an eldonon de Fundamento de Esperanto (1963). En la 10a eldono de la Fundamento (Pizo 1991) li faris - preskaŭ ne rimarkite de la ĝenerala publiko - « entute ok korektojn, specife al la etno-nomoj ... nome la majuskligo[n] de la etno-nomoj ». « Tiel 'angl'(o)' fariĝas 'Angl'(o)', 'franc'(o)' fariĝas 'Franc'(o)', ktp. » (ĉiuj citaĵoj el lia « Antaŭvorto al la 10-a eldono »).
Li verkis i.a. Naŭ prelegoj pri la Fundamento (1990), krome multnombrajn artikolojn en Franca Esperantisto, Heroldo de Esperanto, Scienca Revuo, Monato, Esperanto (UEA), La Letero de la Akademio kaj multaj aliaj periodaĵoj.
13270 Brittonbounds
13270 Brittonbounds estas malgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
André Albault
Vortara kaj terminara laboro
Aparte grava lia agado estis ankaŭ sur tiu kampo. Post sepjara preparo en 1961 aperis lia Dictionnaire Français-Espéranto (Vortaro franca-esperanta) verkita kune kun Roger Léger, kiu lin nomis "rimarkinda leksikologo". La tiamaj recenzantoj favore kaj laŭde bonvenigis ĝin. Ĝi restis la precipa postmilita konsult-verko por franclingvanoj ĝis la apero de la Granda Vortaro Franca-Esperanto (Grand Dictionnaire Français-Espéranto, Parizo 1992) de Jacques Le Puil kaj Jean-Pierre Danvy.
En 1989 estis publikigita en Pekino lia traduko de Anatomia Nomenklaturo latina, angla, franca, esperanta, ĉina sur preskaŭ 700 grandformataj paĝoj (kun Li Kexi kaj Huang Ying). Li ankaŭ kunlaboris pri i.a. la medicinaj terminoj dum la reviziado de Plena Ilustrita Vortaro (PIV 1970) en la 1990-aj jaroj. Pri la landnoma demando li verkis i.a. Vojaĝo tra la Landoj kaj Multlingva Glosaro pri Landnomoj (1991).
Pri multaj demandoj de la Esperanta leksikografio kaj terminologio li verkis studojn.
Disputitaj aferoj
Li skribis multajn verkojn. Bedaŭrinde lia partopreno en provo reformi la ortografion per forigo de supersignoj estigis al li multe da malamikoj, dum rompiĝis malnovaj amikecoj. Li estis tre kritikata okaze de la «dua korea milito», koncerne la nomon de tiu lando. Laŭ li ĝi estas Koreo, enloĝata de Koreanoj, dum la homoj, kiuj vivis tie, protestis, ke ili estas Koreoj, anoj de Koreio (aŭ Koreujo). Por riski nenian malaprobon multaj esperantistoj ekkutimis paroli pri «Korea Respubliko».
En 1998 li fondis la asocion TRENHA (Tradicia Esperanto, Nova Help-Alfabeto), kiu neregule eldonadis la bultenon Trefo kaj klopodis disvastigi ortografian reformon de Esperanto nomatan Nova Helpalfabeto. La asocio malfondiĝis en februaro 2005.
Kantono Riverside
La kantono Riverside - angle Riverside County - estas kantono (altnivela administra distrikto) de Usono en la subŝtato Kalifornio. La kantono estis fondita en 1893. Ĝi situas oriente de Losanĝeleso kaj etendiĝas de la orienta limo de kantono Orange ĝis la okcidenta limo de Arizono (ĉe rivero Kolorado). La administra ĉefurbo de la kantono estas la samnoma urbo Riverside. La klimato estas mediteranea en la okcidenta parto de la kantono, kaj dezerta en la cetero. Krom Riverside mem, aliaj konataj urboj en la kantono inkluzivas Corona, Blythe, Desert Hot Springs, Indian Wells, Indio, Palm Desert, Palm Springs, kaj Rancho Mirage.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la kaliforniaj kantonoj Sankt-Bernardeto (San Benito) norde, kantono Oranĝo (Orange) okcidente, kantonoj San-Diego kaj Imperial sude, kaj krome limas al la kantono La Paco (La Paz) en Arizono oriente.
Biodanco
Biodanco (= danco de la vivo) estas teoria kaj praktika dancsistemo kiu celas la liberan esprimon de emocioj, identeco kaj integriĝo inter la partoprenantoj, pere de specifaj ekzercoj de dancado, voĉesprimo, kontakto kaj gestumado k.s. laŭ 5 ĉefaj temoj:
- vigleco - kreivemo - amemo - sekseco - transcendo
Iniciatinto de biodanco estis la antropologo, psikologo kaj poeto prof-o Rolando Toro (Ĉilio, 1924-2010).
La biodanca movado estas disvastigita kaj aktivas ĉefe en Sudameriko kaj Eŭropo.
Zliten
Zliten (arabe زليتن‎, latinliterigo laŭ DMG Zlīţan) estas urbo de iom pli ol 100 000 loĝantoj (takso de 2010) en la nordokcidento de Libio. Ĝi estas havenurbo borde de la Mediteranea Maro, ĉe okcidenta rando de la Golfo de Sirto. La urbo apartenas al la historia regionego Tripolio.
En la libia revolucio de 2011, la urbo estas forte pribatalata inter kontraŭantoj kaj subtenantoj de Muamar Kadafi. La 1-an de aŭgusto, ribeluloj helpe de NATO-unuoj eniris la urbon.
Hilda Ellis Davidson
Hilda Roderick Ellis DAVIDSON (denaske Hilda Roderick Ellis; 1a de Oktobro 1914 – 12a de Januaro 2006) estis angla folkloristo. Ŝi estis studento en la Universitato de Kembriĝo kaj fakulo de The Folklore Society, kaj specializiĝis en la studo de keltaj kaj ĝermanaj religioj kaj folkloroj.
Ŝi gradiĝis en la Newnham College, Cambridge, kaj aniĝis en la Lucy Cavendish College, Cambridge, dum multo el sia kariero. Ŝi specialiĝis en plurfaka studado de keltaj, anglosaksaj kaj normanaj religio kaj folkloro, pri kiuj ŝi estis la aŭtoro de nombraj gravaj verkoj. Davidson estis elstara membro de The Folklore Society, kaj ludis gravan aktivan rolon en la kresko de folkloraj studoj kiel scienca fako. Laŭlonge de sia kariero, Davidson tutoris gravan nombron de aspirantaj studentoj en sia studfako, kaj estis aparte interesata en kuraĝigo de talentaj virinoj por sekvi fakulajn karierojn.
Iðunn
Iðunn (eble kun signifo "ĉiam juna"​) estas unu de la Azoj (diinoj) de la Nord-ĝermana mitologio. Iðunn aperas nur en la Poezia Edda, kompilita en la 13-a jarcento el antikvaj tradiciaj fontoj, kaj en la Proza Edda, verkita en la sama jarcento fare de Snorri Sturluson. En ambaŭ fontoj, oni priskribas ŝin kiel la edzino de la skalda dio Bragi, kaj en la Poezia Edda oni atribuas al ŝi ankaŭ la rolon de gardistino de la pomoj kiuj havigas al la dioj la eternan junecon. Variaj teorioj temas pri ŝia figuro, kaj unu de la montoj de Venuso, nome Idunn Mons, estis nomumita laŭ ŝi.
Procezo Haber
La procezo Haber, nomata ankaŭ procezo Haber–Bosch, estas artefarita procezo por nitrogena fiksado kaj ĝi estas la ĉefa industria proceduro por la produktado de amoniako nuntempe. Ĝi estas nomata laŭ siaj inventistoj, nome la germanaj kemiistoj Fritz Haber kaj Carl Bosch, kiu disvolvigis ĝin en la unua duono de la 20a jarcento. La procezo konvertas atmosferan nitrogenon (N2) al amoniako (NH3) pere de reago kun hidrogeno (H2) uzante metalan katalizilon je altaj temperaturoj kaj premoj:
Kvankam la procezo Haber estas ĉefe uzata por produkti sterkon nuntempe, dum la Unua Mondmilito ĝi havigis al Germanio fonton de amoniako por la produktado de eksplodaĵoj, malhelpante la efikon de la komercblokado fare de aliancanoj de nitrato el Ĉilio.
Darren Flutie
Darren Flutie (naskiĝis la 18-an de novembro, 1966) estis ludanto de Kanada piedpilko kaj ludis inter 1991 kaj 2002 en la Ligo kanada de piedpilko.
Ĉampiono-sezonoj
1994, 1999
Itse valtiaat
Itse valtiaat ("la regantoj mem") estas finna komputilanimacia humura televidserio, kie ludas finnajn politikistojn karikaturantaj figuroj. La serio estis en finna televido en 2001–2008 kaj estis vere populara.
Itse valtiaat peris iam koleron en iuj politikaj grupoj. Ekzemple ĉefo de junulara asocio de Nacia Koalicio skribis: "Ville Itälä certe neniam dormis en la parlamento, kaj tamen oni demandas lin kial li dormas tie kaj ne faras sian laboron. Tia bildo pri li estis transdonita nur kaj nur per la Itse valtiaat". Itälä ankaŭ mem opiniis ke la serio influis lian publikan bildon. Laŭ li, ĝi verŝajne estis parto de la kialo kial li devis rezigni de la posteno de prezidanto de la Nacia Koalicio. Laŭ la skribanto, la tasko de la programo estis malbonigi imagojn pri Nacia Koalicio. En 2005 en gazeto de Finnlanda Centro estis skribaĵo, laŭ kiu la celo de Itse valtiaat kaj Uutisvuoto estis moki la Finnlandan Centron.
La figuroj en la unua epoko
Prezidantoj
Politikistoj de Finnlanda Socialdemokratia partio
Politikistoj de Finnlanda Centro
Politikistoj de Nacia Koalicio:
Politikistoj de malgrandaj partioj:
2256 Wiśniewski
2256 Wiśniewski estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
Tom Gehrels fotis ĝin en unu el la 130 fotografiaj plakoj eksponitaj la 24-an de septembro 1960 per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar kaj sendis tiujn platojn en Nederlandon, kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin.
Nomo
Ĝia nomo honoras la polan astronomon Wiesław Wiśniewski.
Dolenci
Dolenci, hungare Dolány aŭ pli longe Nagydolány estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Šalovci‎. La historia hungara nomo estis Dolinc.
Famuloj
En la iama Dolinc mortis hungaria slovena pastro Ferenc Sbüll.
Koszalin
Koszalin (ĝis la jaro 1945 germane: Köslin, Cößlin, kaŝube: Kòszalëno) - estas urbo en la provinco Okcidenta Pomerio de Pollando. Ĝi formale estas urbo kun rajtoj de distrikto. La urbon komplete ĉirkaŭas samnoma distrikto Koszalin, kies administra centro estas la urbo, kvankam ĝi mem ne apartenas al la distrikta teritorio.
Koszalin situas je ĉirkaŭ 10 kilometrojn de la Balta Maro. En en la urbo vivis.
<!-- Publikigeblas post (plena!) traduko al Esperanto:
Mezepoko
eta|300px|maldekstra|La [[Hansa Ligo ĉirkaŭ la jaro 1400
]] La plej malnova historio de la urbo estas ligita kun la regado sur tiu tereno de la unua pola dinastio Piastoj, kaj poste estis ligita kun la Okcident-Pomeria Duklando. La unuan fojon Koszalin estis mnciita en l Kroniko de Grandpolio, kiel unu el la burgoj konkeritaj en la jaro 1107 fare de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa (1086-1138). de l 10- jc ĝis la 13-a jc kiel la slava urbo (burgo) ĝi plenumis la kulto-servo-rolon por la proksima Monto Chełmska (germane: Bergs Gollen, aŭ Gollenberg). Tutaj w XIII wieku zbudowano kaplicę chrześcijańską, konata dum Mezepoko centro por la pilgrimoj por la tuta regiono. En la jaro 1214 Princo de Pomerio Boguslavo la 2-a (1178-1221) kiel donacion la vilaĝon Koszalin (latine: Cossalitz) transdonis al la klostro de Premonstratoj el la loko Białoboki, kiu hodiaŭ estas la kvartalo de la urbo Trzebiatów. W 1248 roku Koszalin przeszedł na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. La 23an de majo 1266 episkopo Herman von Gleichen urborajtoj laŭ la leĝo de Lubeko kun la donacio de la ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj kun multaj privilegioj. Jednocześnie ustanowił tam swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego. Dum la mezo de la 14a jc laŭ la decido de la Urba Konsilantaro oni aĉetis por la bezono de la urbo la Lagon Jamno kun la terlango, kaj de tie en la malgranda haveno en Unieście oni komencis eksporti la terfruktojn, arbarfruktojn al la Skandinavio, Gdansko kaj Lubeko. Samodzielną pozycję w handlu bałtyckim zdobył Koszalin post la venka batalo ĉe Kołobrzeg en la jaro 1446. Baldaŭ la urbo fariĝis la plenrajta ano de Hansa Ligo, tio estas la komerca organizaĵo de la nordeŭropaj urboj.
Historio de Koszalin de la 16-a ĝis la 19-a jc
Prestiĝo de la urbo fortikiĝis fine de la 16a jc kaj komence de la 17a jc, kiam la princoj-episkopoj el la dinastio de Grifoj konstruis tie la la kastelon, kaj la urbo fariĝis la renkontiĝejo de la lokaj Sejmetoj en tiu episkopa dominio de Kamień Pomorski. '''Czasy świetności przerwały zarazy kaj la Tridekjara milito (1618-1648), po której Koszalin wraz z całym Pomorzem Zachodnim stał się częścią Brandenburgio, a następnie Prus. W XVIII wieku ożywienie gospodarcze przyniósł popyt na sukno produkowane na potrzeby armii pruskiej. Miastu przynosiła także profity produkcja mydła, papieru, galanterii oraz powozów. Niestety wielki pożar w 1718 roku zniszczył większość zabudowy. Dlatego nieliczne tylko obiekty z dawnej świetności grodu zachowały się do dziś.''' '''Od 1713 roku w mieście stacjonował garnizon, na który składał się regiment dragonów i dwanaście kompanii piechoty. Dzięki temu po wielkim pożarze miasta król pruski przyznał miastu i jego mieszkańcom wysokie dotacje, co pozwoliło na przetrwanie trudnego okresu.''' En la 19a jc Koszalin fariĝis la administra centro de la Centra Pomerio, centro de industrio kaj servoj.
Historio de Koszalin en la 20-a jc
Dum la Unua Mondmilito en Koszalin funkciis fabrikoj de aviadiloj, papero, uz-taŭg-produktejo de la kortbirdaĵo, de salmoj, bierfabriko, laktejo kaj fabriko de la maŝinoj por agrikulturo. '''W okresie międzywojennym Koszalin dotknął kryzys gospodarczy. Dopiero lata trzydzieste XX wieku przyniosły ożywienie w przemyśle związane z przygotowaniami Niemiec do II wojny światowej. W rezultacie II wojny światowej Koszalin został zajęty przez Armię Czerwoną 4 marca 1945 roku, a następnie włączony w granice państwa polskiego.''' Post la fino de Dua Mondmilito Koszalin eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon).
'''Do lutego 1946 roku miasto pełniło rolę stolicy Pomorza Zachodniego. Ostatecznie jednak instytucje wojewódzkie przeniesiono w lutym 1946 roku do Szczecina. W czerwcu 1950 roku Koszalin stał się stolicą nowo utworzonego województwa koszalińskiego. W mieście znajdowało się wówczas około 20 tysięcy mieszkańców. W 1954 roku rozpoczęto odbudowę śródmieścia Koszalina. Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte XX wieku to dynamiczny rozwój lokalnego przemysłu. Od 1972 roku Koszalin jest również siedzibą Diecezji Koszalińsko-Kołobrz Lata osiemdziesiąte rozpoczęły się od akcji koszalińskich zakładów i masowych demonstracji mieszkańców.''' Nun la urbo havas disvolvon de industrio, kaj kreskas investado.
Bibliografio
-->
Esperanto en urbo Koszalin
Dum multaj jaroj oni instruis Esperanton en la loka mezlernejo, kiu partoprenis en interŝanĝo laŭ projekto Comenius (Komenio). Krome estis dum multaj jaroj la Esperanto-klubo en la urbo, kaj Esperanto-kajejo. En la urbo estas Esperanto-monumento.
Jeghiŝe Ĉarenc
Yeghishe Charents Soghomonjan (armene: Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան; n. la 13-an de marto 1897 en Kars, Orienta Armenio, Rusa Imperio - m. la 27-an de novembro 1937, en Erevano, Sovetunio) estis armena poeto, verkisto kaj publika aktivulo. Ĉarenc estis unu el la plej famaj kaj elstaraj poetoj de la 20-a jarcento, koncernante amason da temoj kiuj estis prenitaj de liaj travivaĵoj en la Unua Mondmilito, socialismo, kaj, pli elstare, pri Armenio kaj armenoj.
Frua aktivulo de komunismo, Ĉarenc aliĝis al la bolŝevika partio, sed kiam la stalinisma teruro komenciĝis en la 1930-aj jaroj, li iom post iom iĝis seniluzia pri stalinismo kaj estis mortigita dum la stalinaj purigoj en la 1930-aj jaroj.
Aamulehti
Aamulehti estas en Tampereo aperanta gazeto en la finna lingvo. Ĝi estas la dua plej granda abonata ĵurnalo en Finnlando. Antaŭe ĝi oficiale apogis Nacian Koalicion. La gazeto estas fondita en 1881.
Georg Gebel
Georg Gebel - naskiĝis la 25-an de oktobro 1709 en Brieg (nun Brzeg en Pollando), mortis 43-jara la 24-an de septembro 1753 en Rudolstadt - estis germana muzikisto kaj komponisto. Ankaŭ lia patro nomiĝis Georg Gebel, kaj estis orgenisto en Breslau (la nuna pola Vroclavo). Li eltrovis frue la talenton de sia filo kaj edukis lin muzike, sed tro postulis lin formigante mirinfanon.
La knabo plenumadis la patran volon: lernis ludi orgenon kaj aliajn instrumentojn, lernis komponi. Georg Gebel, la filo, verkis 12 operojn, pli da 100 simfoniojn, koncertojn, ĉambromuzikaĵojn, 3 oratoriojn, 144 diservajn kantatojn.
Laste li estris la kortegan orkestron en Dresdeno. Li ankaŭ pentris bildojn. Liaj bildoj ne plu ekzistas. Ĉar li laboradis nelacigeble, li mortis jam kiel 44-aĝulo. Nur liaj oratorioj kaj 69 kantatoj ekzistas ankoraŭ.
La flava hundo
La flava hundo estas traduko de la romano Le chien jaune, de Georges Simenon, en kiu rolas komisaro Maigret. Ĝi estas la kvara Maigret-romano tradukita de la franca al Esperanto de Daniel Luez kaj eldonita de eldonejo SEZONOJ, el Kaliningrado, Rusio.
Boljevci
Boljevci, serbe Бољевци, estas granda vilaĝo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Surĉin.
Geografio
Boljevci etendiĝas laŭ maldekstra bordo de Savo, laŭ traira flankovojo.
Hannu Mäkelä
Hannu MÄKELÄ estas finna verkisto. Li skribis kaj romanojn (unuaj en 1965), poemojn kaj librojn por infanoj. Tiukadre li estas konata eksterlande pro sia porinfana serio de "Herra Huu" (Mr. Boo). Li esploris vere multe pri vivo kaj verkado de Eino Leino kaj L. Onerva. Li loĝas en Lohja.
Ludmila Novikova
Ludmila NOVIKOVA (Людмила Новикова) estas rusia kaj sovetunia esperantistino. Laŭ la kroniko de la Esperantista klubo "Revo" en Tjumeno, en kiu raportiĝas ekde la jaro 1975 aparte bonaj kontaktoj al la esperantistoj de urbo Miass, ŝi kun Tatjana Aleksandrovna Koptjagina meze de la dua duono de la 20-a jarcento aparte aktivis en la loka esperantista asocio Mahalita Stelo de la urbo Miass en la Ĉeljabinska regiono.
Ludmila Novikova estis inter la organizaj motoroj de la Sovetia Esperantista Junulara Movado, kaj abunde tradukis el la rusa al Esperanto, iom ankaŭ el la franca, tiel ke ŝi akceptiĝis kiel membro de la Moskva skolo de esperantlingvaj verkistoj. Inter ŝiaj tradukoj interalie estas la bildrakonta trilogio "1825: Komploto", "1905: Prologo" kaj "Rusia revolucio de 1917: Kiel tio okazis?" pri la historia vojo de la monarkia Rusia Imperio al Sovetunio. Krome ŝi tradukis poezion de poetinoj kiel ekzemple Anna Aĥmatova kaj Marina Cvetajeva, kaj en 1999 estis inter la tri rusaj verkistoj kiuj tradukis la esperantlingvan verkon La danĝera lingvo de Ulrich Lins pri la persekutoj de kaj stalinismo kaj naziismo kontraŭ la esperantistoj al la rusa, je librotitolo "Opasnij jazik".
El la franca ŝi interalie poezie tradukis al Esperanto la kanzonon "La anasa forpaso" (france La cane de Jeanne) de la kantaŭtoro Georges Brassens.
Oftringen
Pri la komunumo
Oftringen (en Esperanto ankaŭ Oftringo) estas urbo kaj komunumo en la distrikto Zofingo de Kantono Argovio, Svislando. Kun 11782 loĝantoj je la 31-a de decembro 2008 ĝi estas la plej granda komunumo de la distrikto.
Geografio
Oftringen situas nordoriente de la rivero Wigger, alfluanto de Aro. La komunumo ne konsistas el kohera vilaĝo sed el disaj setlejoj, kies sudaj kunkreskis kun la urbo Zofingo. Al Oftringen apartenas la vilaĝo Künglodingen.
La teritorio de laq komunumo etendiĝas sur areo de 12,87 km², de kiuj 4,52 estas kovritaj de arbaro kaj 3,44 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la monteto Säli je alteco de 664 m s.m., kaj la plej malalta punkto je alteco de 405 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Wigger.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Oftringen limas en nordo al la soloturnaj komunumoj Olten, Starrkirch-Wil, Dulliken kaj Walterswil, en oriento al Safenwilen sudo al Zofingo kaj Strengelbach, en sudokcidento al Rothrist, kaj en nordokcidento al Arburgo.
Trafiko
La stacidomo Arburgo-Oftringo (germane Aarburg-Oftringen) situas sur la limo inter la du komunumoj. De tie regionaj trajnoj trafikas al Olten, Langenthal kaj Lucerno.
En la sudo de la komunumo troviĝas la aŭtovojtriangulo Wiggertal, kie la svisa aŭtovojo A2 disbranĉiĝas de la svisa aŭtovojo A1. En Oftringen kruciĝas ankaŭ la du gravaj kantonaj ĉefvojoj de Bazelo al Lucerno kaj de Berno al Zuriko.
Historio
La unua dokumenta mencio de Oftringen datiĝas el la jaro 924 kiel Ofteringa.
Komunuma partnereco
Oftringen havas komunuman partnerecon kun la komunumo Filet en Kantono Valezo.
Viggianello (Italio)
Viggianello estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Castelluccio Inferiore, Chiaromonte, Fardella, Laino Borgo (CS), Morano Calabro (CS), Rotonda kaj San Severino Lucano.
Okulvitra paradoksornito
Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Ĉinio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.
Temas pri ĝenerale grizeca birdo kun malhelaj supraj partoj kaj pli helaj subaj partoj. Krom la karaktera papageca beko, tiu specio montras tre rimarkindan blankan okulringon ĉirkaŭ tre nigra okulo, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo.
Vlastimil Vondruška
Vlastimil Vondruška, (naskiĝis la 9-an de majo 1955 en Kladno, Ĉeĥio) estas ĉeĥa historiisto, publicisto kaj verkisto, aŭtoro de ĉefe historiaj detektivaj rakontoj. En la 1980-aj jaroj li estis direktoro de nistoria parto de Nacia muzeo (Prago), poste kiel entreprenisto li okupiĝis per produktado de historia vitro.
Apud literaturo apartenas al liaj hobioj ankaŭ alpismo, al kiu li dediĉis sin pli ol dudek jarojn. Ĝis nun li verkis pli ol kvindekon da sciencaj studaĵoj, multajn verkojn populare sciencajn kaj ĉirkaŭ kvardek historiajn romanojn pri la ĉeĥa mezepoko.
Li kunlaboras ankaŭ kun ĉeĥa radio, por kiu li preparas interesaĵojn el la ĉeĥa mezepoko.
Końskie
Końskie - jen pole, jide Kinsk (קינסק), en 1939 46 procentaĵoj de la loĝantoj en la tiama distrikto estis judoj - estas urbo en la provinco aŭ historie vojevodio Sanktakrucio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Końskie kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Końskie. Końskie fondiĝis en la 11-a jarcento, kaj dokumente unuafoje menciiĝis en 1124. Fine de junio 2015 ĝi havis loĝantojn.
M-Aminobenzoata acido
m-Aminobenzoata acido aŭ C7H7NO2 estas ankaŭ konata kiel "3-PABA", estas organika kombinaĵo konsistante je unu fenila ringo ligita al unu amina radikalo en la 3-a pozicio de la benzena ringo kaj alia karboksilata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo (malgraŭ ke la komercaj specimenoj povas esti brunaj aŭ flavecaj) malmulte solvebla en akvo kaj estas nature trovata en pluraj plantoj kaj manĝaĵoj. m-Aminobenzoata acido estas uzata en farmakologio en la traktado de gastrointestaj simptomoj kaj kiel nutrosuplemento. Ferikaj saloj ĝin facile oksidigas, sed la flava koloro formita rapide ŝanĝiĝas je ruĝo per sunekspono. Aminobenzoata acido povas identigiĝi en la urino.
Misio sen alveno
Misio sen Alveno estas altnivela sciencfikcia esperantlingva romano, verkita de John Islay Francis. Ĝin en 1982 produktis la Eldonejo TK/Stafeto en Schoten norde de Antverpeno, kiu daŭrigis la laboron de Eldonejo Stafeto ekde 1975.
Hitler-puĉo
La puĉon sekvis juĝista proceso, en kiu la nazi-simpatia bavara juĝistaro senkulpigis Ludendorff pri ŝtatperfido, dum Hitler estis juĝita je 5-jara prizono. Hitler devis plenumi el tio nur 8 monatojn en la fortikaĵo de Landsberg, kie li verkis unuan volumon de sia politika manifesto Mein Kampf.
Kristapor Mikaeljan
Kristapor Mikaeljan (Քրիստափոր Միքայէլեան), ankaŭ konata per la militnomoj Hellen, Topal kaj Edŭard  (—) estis unu el la tri fondintoj de la Armena Revolucia Federacio kune kun Stepan Zorjan kaj Simon Zavarjan, ankaŭ parto de la Armena Nacia Liberiga Movado. Li naskiĝis en la vilaĝo Agulis en Goghtn (Orienta Armenio), nun parto de Naĥiĉevano, Azerbajĝano. Li diplomiĝis en Tbiliso kaj ankaŭ studis en la Universitato de Moskvo, kie li konas Simon Zavarjan, alia kunfondinto de la Armena Revolucia Federacio.
Ignác Bartha
BARTHA Ignác [pr. barta] estis rumanuja hungara jura fakverkisto naskiĝinta en Craiova la 18-an de junio 1896 kaj mortinta en Kluĵo la 12-an de oktobro 1970.
Kariero
Bartha finis juron kaj komercakademion en Universitato Koloĵvaro. Inter 1933 kaj 1938 li estis prezidanto ESZME (Erdélyi Szemle Munkatársainak Egyesülete). Oni elektis lin deputito de la Magyar Népközösség. Li redaktis la gazeton Háztulajdonosok Lapja (1933).
Albert Pákh
Albert PÁKH [pAk], hungare Pákh Albert estis advokato, membro de Societo de Dekopo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy. Lia patro estis Mihály Pákh.
Albert Pákh naskiĝis en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio), en la 11-an de marto 1823, mortis en Pest (urbo) en la 10-an de februaro 1867.
13271 Gingerbyrd
13271 Gingerbyrd estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Albert Pákh
Biografio
Albert Pákh frekventis la lernejojn en Rozsnyó, Miskolc, Igló, Lőcse, poste li studis teologion en Sopron. Tie en 1841 li deklaris sian poemon. Poste li iĝis advokato en Debrecen, dume iomete li verkadis.
13271 Gingerbyrd
Ĝia nomo honoras Ginger Byrd, kiu mentoris finaliston de la Broadcom MASTERS de 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo. Ŝi instruas ĉe la Fugman Elementary School, Fresno (Kalifornio).
Albert Pákh
Biografio
En 1844 en Pest li estis helpadvokato, tamen poste li elektis la literaturadon kaj verkis en diversaj revuoj. Post 2 jaroj li aniĝis en Societo Dekopo kaj li komune loĝadis kun Sándor Petőfi. En 1847 ĝis sia morto ricevis gravan malsanon, tial li iris al diversaj kuraclokoj en Aŭstrion. La hejmenveno okazis nur en 1850. Poste denove li verkadis ĝismorte. Li fondis ankaŭ sukcesan gazeton Vasárnapi Újság.
Eino Leino (luktisto)
Eino Leino (7-a de aprilo 1891 – 30-a de novembro 1986) estis finna luktisto. Li ricevis olimpian ormedalon en 1920, arĝentan medalon en 1924 kaj bronzan medalon en 1928 kaj en 1932. Li estas unu de sukcesintaj modernolimpiaj luktistoj. En sia aktiva sporta tempo li loĝis en Usono.
Sfârnaș
Sfârnaș [sfırnaŝ] (hungare: Berettyófarnos) estas vilaĝo en Rumanio 20 km nord-nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Ciuhoi.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 337 loĝantojn (rumanoj), en 1992 299.
Trafiko
Sude de la vilaĝo preterpasas la Nacia Vojo DN19E, kiu ligas ĝin al Oradea, kaj la Transilvania Aŭtovojo (A3). La komunuma sidejo Ciuhoi situas ĉirkaŭ 2 km oriente. La plej proksima fervoja stacio estas en Tămășeu, ĉirkaŭ 15 km okcidente.