cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
5946 Hrozný
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa arkeologo kaj lingvisto Bedřich Hrozný (1879–1952), kiu deĉifris la.
Vilmos Vázsonyi
Biografio
Vilmos Vázsonyi devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li advokatiĝis. En 1894 li fondis partion, post jaroj ankaŭ gazeton. En 1901 li estis elektita parlamentano, tiun pozicion li tenis ĝis Kalistefa revolucio. Antaŭ la revolucio li estis eĉ ministro. Depost deklaro de la Hungara Sovetrespubliko li migris al Vieno. En 1921 li revenis kaj li estis reelektita parlamenta deputito en la sekva jaro.
Hindustana lingvo
La hindustana lingvo (Hindustani: हिन्दुस्तानी, ہندوستانی kun signifo laŭvorte "el Hindustano" ) estas lingvo parolata ĉefe kiel lingvafrankao en norda Barato kaj Pakistano, (nome Hindustano) historie konata ankaŭ sub la nomoj Hindavi, Dehlvi kaj Reĥta. Ĝi estas lingvo el la Hindarja lingvaro kaj ĉefe devenas el la Ĥaribola dialekto el Delhio, sed ankaŭ prunteprenis parton da sia vortaro el la lingvoj persa, araba, sanskrita kaj ĉagataja.
Ĝi estas plurcentra lingvo, kun du oficialaj formoj de la hindustana, kiuj estas konataj kiel moderna norma hindia lingvo kaj moderna norma urdua lingvo, kiuj estas normaj lingvoregistroj kaj kiuj estas nomataj Hindustana aŭ Hind-Urdua, kiam oni konsideras ilin kune. La hindia lingvo, oficiala en Barato kaj en pluraj barataj provincoj, estas skribata per nagario; la urdua, oficiala en Pakistano kaj parte en islamaj barataj provincoj, uzas la araban alfabeton. La du variaĵoj de la lingvo ekestis per la divido de Brita Hindio je la al islama kaj hindua partoj. La antaŭe komuna nomo hindustana de tiam rilatas precipe al la ĉiutaga lingvaĵo, preskaŭ identa. La oficialaj formoj restis gramatike preskaŭ identaj, iliaj fakaj vortaroj iom disevoluis; en la urdua estas pli da influoj araba, persa kaj centra-azia, en la hindia pli da sanskrita.
Barataj filmoj produktataj en Mumbajo (nome ĉe Bolivudo) klopodas uzi iom neŭtralan hindustanan lingvaĵon por havi pli grandan merkaton. Pakistanaj filmoj, produktataj precipe en Lahore, koncentriĝas al la urdua formo. En titoloj kaj subtekstoj okazas, ke aperas foje latinlitera transskribado aldone al la nagaria kaj araba formoj.
Oficialeco
La hindia estas unu el la 23 oficialaj lingvoj de Barato. Ĝi krome estas oficiala en 9 el la 28 barataj subŝtatoj kaj tri uniaj teritorioj (Delhio, Ĉandigaro, Andamanoj kaj Nikobaroj).
La urdua estas unu el la oficialaj lingvoj de Pakistano kaj oficiala en jenaj barataj subŝtatoj: Andra-Pradeŝo, Biharo, Ĝamuo kaj Kaŝmiro, Delhio, Utarakando kaj Utar-Pradeŝo.
En Fiĝio estas oficiala la fiĝa hinda lingvo, kutime skribata per latinaj literoj aŭ nagario. Ĝi ne estas identa al la hindustana, tamen grandparte interkomprenebla.
Uzataj skribsistemoj
Araba-persa skribo uzata de la urdua lingvo: Nagaria skribo uzata de la hindia formo:
Bazara hindustana
La vorto hindustana (lingvo) foje estas uzata por dialektoj kaj ĉiutagaj variaĵoj de la hindia kaj urdua lingvoj kontraste al la normaj. Tiusence la hindia kaj la urdua estas tavoloj de la hindustana.
Ĉi tiun sencon emfazas la termino "bazara hindustana", nome lingvo surstrata aŭ bazara. Ĝi estas uzata kiel lingvafrankao kaj emas neglekti fleksion cele al pli vasta komprenebleco. Ĝi havas trajtojn de piĝino.
Diasporaj parolantoj
Per migrado de sia parolantoj la hindustana atingis ankaŭ aliajn landojn. Nombre signifaj parolantaroj ekzistas en Krome la lingvo estas uzata de malgrandaj komunumoj en Ameriko, nome ĉefe en Usono, kaj Karibio (Trinidado kaj Tobago, Gujano, Surinamo, Jamajko), Eŭropo kaj Afriko.
La "patro nia"
La patronia urdue kaj hindie tekstas jene, en transliterita formo (por la originalaj skriboj vidu la eksterajn ligilojn):
Vidu ankaŭ
Sarnamia hindustana
Ependes FR
-
Ependes estas komunumo en la distrikto Sarino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1022 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,61 km², de kiuj 23,6% estas kovritaj de arbaro, 66,1% servas por agrikulturo kaj 10,3% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Ependes limas en nordo al Marly, en oriento al Villarsel ĉe Marly, en sudoriento al Ferpicloz, en sudo al Senèdes, kaj en okcidento al Arconciel.
Sambuca di Sicilia
Sambuca di Sicilia estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Agriĝento. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Bisacquino (PA), Caltabellotta, Contessa Entellina (PA), Giuliana (PA), Menfi, Santa Margherita di Belice kaj Sciacca.
Bremerton (Vaŝingtonio)
Bremerton (esperante, Bremertono) estas la plej granda urbo en Kantono Kitsap, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi havis loĝantojn laŭ la usona censo en 2010. Bremertono situas ĉe la okcidenta bordo de Puĝeta Fjordo, transe de Seatlo. 60-minuta, 26-kilometra pramŝipa vojaĝo portas kaj pasaĝerojn kaj aŭtojn de unu urbo al la alia.
La plej konata instalaĵo en Bremertono estas la Ŝipfarejo Puĝetfjorda de la Usona Mararmeo. Tiu ŝipfarejo estiĝis nelonge post la fondiĝo de la urbo mem, en 1891, kaj restas aktive uzata ĝis nun.
Fontoj
Bazita sur informoj en la angla Vikipedio kaj bildoj el la Komunejo.
Kálmán F. Rácz
F. RÁCZ Kálmán (esto:) estis hungara verkisto, tradukisto naskita en Lugos la 1-an de septembro 1910 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de februaro 1980.
Blazono de Armenio
La ŝtata blazono de Armenio estas blazono de la jaro 1991 kiu anstataŭis tiun de la soveta periodo. Tiu ĉi nova similas al la uzata dum la unua sendependiĝo (Armena Demokratia Respubliko), el la projekto de la arkitekto Aleksandro Tamanjan kaj la pentristo Hagop Goĉojan.
En la centro de la ŝildo troviĝas ilustraĵo de la monto Ararato kun la arkeo de Noa surpinte. En la kvaronoj de la ŝildo troviĝas la simboloj de la kvar historiaj armenaj dinastioj: Bagratidoj (Pakraduni), en la unua kvarono; Artaksidoj (Ardaŝesjan), en la dua; Arsakidoj (Arŝakuni), en la tria kaj en la kvara la Rubenida Dinastio (Rupenian).
La ŝildo estas kovrata maldekstre de aglo kaj leono dekstre. Sub ili la plumo reprezentas la kleriĝon, la tritikospiko la fruktodonan laboron kaj la rompitaj ĉenoj la liberecon kaj sendependiĝon. La ŝildo estas tenata de aglo el arĝento (blanka) kaj leono el oro, simboloj de antaŭaj gloraj dinastioj.
Ágoston Valentiny
Ágoston Valentiny [Agoŝton valentini], laŭ hungarlingve kutima nomordo Valentiny Ágoston estis hungara politikisto, ministro, advokato.
Ágoston Valentiny naskiĝis la  Kalocsa en 1888. Li mortis la 1958 en Budapeŝto.
Ófalu
Ófalu [Ofalu], kroate Faluv, germane Ohwala estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. La loknomo signifas hungare: malnova-vilaĝo.
Situo
Ófalu situas en valo inter deklivoj, fine de sakovojo 5 km-ojn longa el ĉefvojo Pécs-Szekszárd. Bonyhád troviĝas je 15 km-oj.
Schwarzbach (Majno)
Schwarzbach (elp., signifas "nigra rojo") estas 31,4 km longa rivereto (15,6 km, se preterlasi la rivereton Dattbach, kiu enfluas ĝin), enfluanta la riveron Majno denorde (dedekstre). Ĝi situas en la federacia lando Hesio de Germanio, ĉe la koordinatoj 50° 3' 17" norde kaj 8° 30' 31" oriente, malmultajn kilometrojn okcidente de Frankfurto ĉe Majno. La rivereto ricevas la defluon de regiono ampleksanta ĉ. 134,8 km². Historie ĝi gravis kiel la orienta limo de la govo (regioneto) Niddagau.
Ófalu
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1426 laŭ tiama hungara ortografio "Ofalu". La komunumo senhomiĝis dum regado de la turkoj post la mezepoko. En 1740 la vilaĝo refondiĝis. En Az 1910 dum la popolnombrado vivis en Ófalu 800 homoj, (53 hungaroj, 747 germanoj. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 vivis tie 367 homoj (304 germanoj).
Schwarzbach (Majno)
Vojo
La rivereto fontas je la nomo Dattenbach proskime de Oberrod, komunumoparto de la urbo Idstein. Post kunfluo kun la rojo Daisbach sude de Eppstein ĝi nomatas Schwarzbach kaj de tie fluas interalie tra la komunumoj Hofheim am Taunus kaj Kriftel. Proksime de Hattersheim ĝi enfluas la Majnon.
Ófalu
Historio
En Ófalu migra poŝto servas.
Komitativo
La komitativo aŭ kuna kazo estas gramatika kazo en kelkaj lingvoj, ekzemple la uralaj lingvoj kaj la ĉukĉa, signifante akompanon. Aliaj lingvoj esprimas la saman funkcion per prepozicio aŭ postpozicio. En multaj lingvoj la komitativo estas kunigita kun la instrumentalo; tia kunigo okazas plej ofte en Eŭropo sed estas atestita ankaŭ aliloke. Tamen, la granda plimulto da mondaj lingvoj distingas inter komitativo kaj instrumentalo.
Esperanto uzas por tiu ĉi kazo la prepozicion "kun".
5137 Frevert
5137 Frevert estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana amatora astronomo Johann M. Baur elde la observatorio de Chions, en la nordo de Italio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo Friedrich Frevert, organizinto de la Astronomia Grupo de Wetzlar en 1965.
Les Champeaux
Les Champeaux, kelkfoje ankaŭ nomita Les Champeaux-en-Auge, estas franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Champeausiens.
NGC 5741
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(11557) 1993 FO8
(11557) 1993 FO8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Observatorio de Leiden
La Observatorio de Leiden (nederlande : Sterrewacht Leiden) estas astronomia observatorio en la urbo Leiden (Nederlando). Ĝi estis establita de la Universitato de Lejdeno en 1633, por gastigi la kvadranton de Rudolph Snellius. Ĝi estas la plej malnova ankoraŭ funkcianta universitata observatorio en la mondo,, kun la ununura ankoraŭ ekzistanta granda observatorio : la Observatorio astronomia vatikana.
Ĝia MPC-kodo estas 013.
1633 – 1860
La Universitato de Lejdeno establis la observatorion en 1633 : Estis longtempa projekto de studo pri astronomio kaj pro la uzo de la granda kvadranto konstruita de Rudolph Snellius, Jacobus Golius petis observatorion en kiu uzi ĝin. La observatorio estis unu el la unuaj konstruitaj en tiu celo en Eŭropo. Kvankam Golius uzis la observatorio regule, li faris neniun eldonaĵon pri ties uzo.
De 1859 ĝis 1909 la nederlanda civila tempo estis la loka tempo de la observatorio; komunikita per la telegrafo. Oni ne scias, ĉu Golius havis ajnan instrumentojn krom la kvadranton de Snellius en la observatorio.
En 1682, Burchard de Volder fariĝis profesoro pri matematiko ĉe la Universitato kaj do prenis la respondecon de la observatorio, pligrandigi ĝin kaj kaj almetis duan turon por gastigi latunan sekstanton, kiun li aĉetis, kaj riparis la malnovan turon. Ambaŭ turoj havis turnantajn tegmentojn. Emeriĝinte en 1705, De Volder transdonis katalogo de instrumentoj, kiu montris ke la observatorio posedis du aliajn kvadrantojn, pluraj teleskopojn, kaj du objektivoj. La sekvantajn jarojn, Lotharius Zumbach de Coesfeld funkciigis la observatorio ĝis sia nomumo kiel profesoro pri matematiko en Kaselo en 1708. De tiam ĝis 1717 la observatorio esis sen direktoro ĝis kiam Willem Jacob 's Gravesande iĝis direktoro. Dum sia tempo en la observatorio, 's Gravesande aĉeti plurajn novajn instrumentojn inklude novajn teleskopojn, antaŭ sia morto en 1742.
Johan Lulofs, posteulo de 's Gravesande, observis elde la observatorio la en 1743, la pasadon de Merkuro en 1743 kaj 1753, kaj tiun de Venuso en 1761. En novembro 1768, kiam Lulofs mortis, Dionysius van de Wijnpersse, kaj poste Pieter Nieuwland en 1793 fariĝis direktoro de la observatorio dum unu jaro ĝis sia morto en 1794. Dum pluraj jaroj la kuratoroj klopodis trovi taŭgan astronomon, kaj fine dungis en 1799 Frederik van Beeck Calkoen, kiu estris la observatorin ĝis 1805.
En 1817 la turoj de la observatorio estis malkonstruitaj kaj rekonstruitaj. Frederik Kaiser estis enoficigita lektoro pri astronomio kaj direktoro de la observatorio en 1837, kaj denove renovigis la observatorion, provizante la turojn per rotaciantaj tegmentoj kun plenaj ŝutroj, plifortigante la nord-okcidentan turon kaj akirante novajn instrumentojn kaj teleskopojn, per kiuj li observis i.a. kometojn, planedojn kaj duopajn stelojn.
Pro la pligrandiĝinta intereso pri astronomio, kaŭzita de la skribaĵoj kaj instruadoj de Kaiser, komisiono estis kreita en 1853 por financi novan observatorion.
En la komenca 19-a jarcento la observatorio faris interkonsenton pri esploro kun la Observatorio de la Unio de Johanesburgo por permesi, ke esploristoj uzas ambaŭ instalaĵoj. La unua vizitanto de Leiden estis Ejnar Hertzsprung. La kunlaboro daŭris ĝis 1972.
1860 – nun
En 1860 la konstruaĵo de la observatorio estis finkonstruita en la botanika ĝardeno de la universitato. Ĝi enhavis oficejoj loĝejoj por astronomoj kaj kelkaj kupoloj ŝirmantaj teleskopojn. En 1873 du novaj ĉambroj estis aldonitaj al la konstruaĵo por gastigi la iloj nepraj por kontroli naŭtikaj instrumentoj, kompasoj, sekstantoj kaj aliaj instrumentoj. Du el la kupoloj estis rekonstruitaj, unu en 1875 kaj la alia en 1889.
En 1974, la departemento pri astronomio moviĝis al la scienca kampuso nord-okcidente de la urbocentro, en la "Laboratorio Huygens" kaj de la "Konstruaĵo J.H. Oort".
Kvankam profesiaj astronomiaj observoj ne plu estas plenumitaj elde Leiden mem, la departemento ankoraŭ estas nomata "Observatorio de Leiden".
Listo da R-Deklaroj
Ĉi-deklaroj pri risko uziĝas internacie, ne nur en Eŭropo, kaj nuntempe ekzistas senĉesaj klopodoj cele al internacia harmoniigo.
Deklaroj de risko
Rimarko:Mankantaj R-numeroj indikas deklarojn forigitajn aŭ anstataŭitajn de aliaj frazoj.
Nigraverda cerkopiteko
La Nigraverda cerkopiteko (Allenopithecus nigroviridis) estas primata specio kategoriigita kiel propra genro Allenopithecus en la familio de malnovmondaj simioj. Sistematike, ĝi estas frata klado de la genro de cerkopitekoj, sed ĝi diferencas laŭ dentaro kaj kutimaro.
Teritorio
La Nigraverda cerkopiteko loĝas en la Konga Baseno, en la Respubliko Kongo kaj en okcidento de la Demokratia Respubliko Kongo.
Paul Bourget
Paul Charles Joseph BOURGET (naskiĝis la en Amiens, mortis la  en Parizo) estis franca verkisto kiu ĉefe verkis por la romanĝenro. Li apartenis al la movado de Renouveau catholique.
Steinhagen (Vestfalio)
Steinhagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Gütersloh de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo aparte konatas pro produktado de tradicia alkoholaĵo, nomata Steinhäger.
Paul Bourget
Biografio
Li pasigis la junajn jarojn en Clermont-Ferrand, kie la patro estis universitata profesoro kaj poste supra oficisto en la edukadadministrado. Kiel 15-jaraĝulo li venis al Parizo kaj finfaris la lastajn gimnaziajn jarojn ĉe la renomita Liceo Louis-le-Grand. En 1870 li rekte travivis la ribelon de la Pariza Komunumo: estante unue favore al la insurekciantoj li baldaŭ estis agacita kaj la tuto sume helpis plifortigi liajn konservemajn sintenojn. Dum la sekvanta literaturstudo li ekhavis kontakojn al la poetogrupo de la Parnasa skolo, verkis lirikaĵojn (kiujn li en 1875 publikigis unuafoje, en Berlino) kaj estis ankaŭ literaturĵurnalisto kaj teatra kritikisto. Dum tiu tempo li ekkonatiĝis kun Léon Bloy.
Poste Bourget okupiĝis pri pli moralenhavaj romanoj ovaciitaj de katolika, monarkiema, naciema, burĝa, virina legantaro. Ili ĉiuj garantiis ĝis la eksplodo de la Unua mondmilito grandajn vendokvantojn.
En 1894 li iĝis membro de la Franca Akademio. En 1898, kulmino de la Dreyfus-skandalo, Bourget estis kontraŭdreyfusulo kaj simpatianto de la naciema movado Action Française.
Ekde 1901 li returniĝis al la infana pieco kaj traktis enromane tiajn temojn. Post kiam la mondo, pri kiu kaj por kiu li estis skribinta, pereis, li pli kaj pli neglektitis malgraŭ daŭra fekunda produktado.
Graveco
Ĉe mens- kaj socialhistoriistoj la romanoj de Bourget iĝis esplorfontego pri vivmanieroj kaj mondbildoj de la parizaj burĝoj de dum Belle Époque.
Rubenidoj
La Rubenidoj (Ռուբինյաններ [Rubinjanner]) estis armena dinastio kiu regis parton de Kilikio kaj fondis la Armenan reĝlandon en Kilikio. La dinastio prenas sian nomon de sia antaŭulo, la armena princo Rubeno la 1-a. La rubenidoj estis princoj kaj poste reĝoj de Kilikio en la jaro 1080 p.K. ĝis kiam alia dinastio, la Hetumidoj ekregis meze de la 13-a jarcento.
La nova Armena ŝtato starigis rilatojn kun Eŭropo kaj ludis gravan rolon dum la Krucmilitoj, provizante la okcidentajn kristanojn (kruckavaliroj) per armiloj kaj rifuĝon por la milito en Jerusalemo.
Observatorio de Majorko
La Observatorio de Majorko (OAM) estas astronomia observatorio fondita en majo 1991 en la insulo Majorko (Balearoj Hispanio), sude de Costitx. Ĝia MPC kodo estas 620. Ĝi estas la unua astronomia centro en la aŭtonoma komunumo kaj la provinco de Balearoj. Ĝi nun estas estrita de la astronomo Salvador Sánchez.
La Observatorio estas pioniro inter la hispanaj observatorioj kaj uzas robotajn teleskopojn ; kvar el ili estas en la Observatorio de La Sagra (Almerio) por la studo de malgrandaj korpoj de la sunsistemo.
Malkovroj
Minor Planet Center kreditas la Astronomia Observatorio de Majorko de la malkovro de 2730 numerotitaj asteroidoj inter 1999 kaj 2014. sub la nomo AOM. Astronomoj de la OAM malkovris kiel (216258) 2006 WH1.
En 2013 forta supernovao ; SN 2013dv, estis malkovrita en galaksio malproksima de 575 milionoj da lumjaroj. Tiu malkovro estis konfirmita de la Universitato Harvard kaj de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio.
Bankroto
En 2015 la observatorio bankrotis, ŝuldante 1,8 milonojn da eŭroj al kreditoroj inter kiuj la sociala sekureco. Post aŭkcio, ĝi estis aĉetita de la Instituto de Astronomio kaj Kosmonaŭtiko de Majorko : establaĵo ad hoc fondita en 2017 en kunlaboro kun ESA kaj du hotelaj grupoj :  Iberostar kaj Jumeirah.
Kolorado (rivero)
Kolorado (Colorado [koloREJdo]) estas unu el la duĉefaj riveroj en la sudokcidenta Usono kaj norda Meksiko (la alia rivero estas Rio Grande del Norte). Ĝia nomo signifas en la hispana lingvo "ruĝa" aŭ "kolorigita".
Ĝi longas 2 334 kilometrojn kaj ĝia akvokolekta areo estas plejparte arida kaj ampleksas partojn de sep el la ŝtatoj de Usono kaj du el la ŝtatoj de Meksiko. La fonto de la rivero estas en la centro de la Roka Montaro kiu situas ĉefe en Koloradio, Usono. En Arizono Kolorado formis grandiozan Grandan Kanjonon. Inter Nevado kaj Arizono estas formita la Nigra Kanjono de Kolorado. Ĝia ĝenerala direkto de fluado estas al la sudokcidento trans la Kolorado-Altebenaĵo kaj tra la Granda Kanjono. De tie fluas tra Utaho kaj Arizono al lago Mead ĉe la limo inter la du subŝtato, kaj poste formas la limon inter Arizono kaj Nevado/Kalifornio. De tie ĝi turniĝas suden al la limo kun Meksiko. Post kiam ĝi eniras Meksikon, la rivero atingas la enfluejon de la Kolorado ĉe la norda fino de la Golfo de Kalifornio inter la statoj de Malsupra Kalifornio kaj Sonora.
Samu Halmágyi
HALMÁGYI Samu (halma:dji) estis rumania hungara poeto, publicisto naskita en Alsószentmihály en 1880 kaj mortinta en Arad la 31-an de decembro 1962.
Kariero
Samu Halmágyi estis instruisto en Dicsőszentmárton kaj redaktoro de fakrevuo Kisküküllőmegyei Tanügy. En Vármegyei Hírlap li publikigis felietone la studon Ady Endre magyarsága és magyarossága. En la 1920-aj jaroj li estis direktoro de la Fraŭlinlernejo, poste licea instruisto en Odorheiu Secuiesc. Li apartenis al amikrondo de László Tompa, kunlaboranto de porinfana revuo Cimbora. Post 1937 li loksidiĝis en Arad.
Nový Pařezov
Nový Pařezov estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Pařezov, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas sudokcidente de Pařezov. Estas ĉi tie registritaj 41 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Kolorado (rivero)
La rivero estas fama pro la imponaj kanjonoj kiujn ĝi kreas kaj la blanka akvo falas, kaj estas esenca fonto de akvo por la agrikulturaj kaj urbaj areoj en la dezertaj regionoj de Nordameriko. Indiĝenoj ekloĝis en la areo de la Kolorado antaŭ almenaŭ 8,000 jaroj. Unue kiel ĉasistoj-kolektistoj, kaj tiam, inter 2,000 kaj 1,000 jaroj antaŭe, ampleksaj agrikulturaj kulturoj ekzistis sur la bordoj de la rivero kaj ĝiaj alfluantoj, kiuj estis, ŝajne, unu el la plej progresintaj indiĝenaj kulturoj en Nordameriko. Eŭropanoj unue atingis la Kolorado-basenon en la 16-a jarcento, kiam hispanaj esploristoj komencis mapi la areon kaj postuli posedon de ĝi.
Nový Pařezov
Nový Pařezov situas en katastra teritorio Pařezov kun areo 1,6 km².
Kolorado (rivero)
Grandaj inĝenieristikfabrikoj en la riverbaseno estis komencitaj komence de la 20-a jarcento, kiam multaj gvidlinioj estis establitaj en serio de internaj amerikaj kaj internaciaj interkonsentoj konataj kiel la "Leĝo de la Rivero". La usona federacia registaro estis la ĉefa mova forto malantaŭ la konstruado de hidraŭlika inĝenierartoprojektoj en la riverbaseno, sed multaj ŝtataj aŭ lokaj akvoagentejoj ankaŭ estis implikitaj. La plej multaj el la digoj en la riverbaseno estis konstruitaj inter 1910 kaj 1970, kun la ĉefdigo, la Hoover Dam, kompletigita en 1935. Gravaj barmuroj servantaj por defluigi akvon estas Hoover Dam, Parker Dam kaj Davis Dam. Akvo de Kolorado provizas interalie la urbojn Los-Anĝeleso, San-Diego, Phoenix kaj Tucson. La Kolorado estas unu el la plej kontrolitaj kaj reguligitaj riveroj en la mondo, kun ĉiu guto de sia akvo asignita por specifa celo. Ĝi nature fluis en la en la Kalifornian Golfon, sed la homo konsumas tiom da akvo el ĝi, ke ĝia malsupra fluejo preskaŭ sekiĝis.
Nový Pařezov
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1787.
Kolorado (rivero)
Biogeografie la Rivero Kolorado troviĝas en la nord-meksika ekoprovinco de la nearktiso, kaj estas unu el la 53 nesal-akvaj ekoregionoj de la tutmondaj 200. Tiu ĉi estas listo de ekoregionoj elektitaj de la Monda Natur-Fonduso (WWF) por ties graveco por la naturprotekto.
Zoltán Mericske
Zoltán Mericske naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Zoltán Mericske devenis el muzikema familio. Ekde 1968 li estis frapinstrumentisto en lerneja simfonia orkestro. Li maturiĝis en gimnazio en 1972 kaj li studis ankaŭ en muzikarta mezlernejo. Li akiris 2 diplomojn en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1975, respektive en 1979. Lia ĉefinstruisto estis Ida Tarjáni Tóth. Dum la studentaj jaroj li studis frapinstrumentojn ankaŭ en Universitato de Pécs. Inter 1972 kaj 1980 li instruis en bazlernejo de Óbuda kaj gimnazio de Szentendre. Inter 1976-1979 li ankaŭ apartenis al orkestro, kiu muzikis Latin-Amerikan muzikon, inter 1981-1987 al orkestro de István Bergendy, kiu muzikis tiam distran muzikon. Ekde 1979 li instruas en muziklernejo, kie li establis frapinstrumentistan orkestron en 1996. Li ricevis premiojn inter 1980-2011.
Ĉefpreĝejo Sankta Katarina (Hamburgo)
Historio
La preĝejo, unuafoje menciita en dokumento el 1256, estis centra punkto de la komunumoj sur la Elbinsuloj Grimm, Cremon, Brook, Wandrahm kaj Kehrwieder. La novkonstruado de la navaro finiĝis en 1450. La trinava gotika pseŭdobaziliko kun ĥoreja ĉirkaŭirejo havas akson norden forŝovitan kontraŭ la turo. La meznavo estas 29 metrojn alta.
Post vasta ruiniĝo dum bombatako la 30-an de julio 1943 esence konserviĝis nur la eksteraj muroj kaj la turtigo. En la jaroj 1950 ĝis 1956 okazis la rekonstruado, tamen nur nesufiĉe pro manko de mono flanke de la paroko. En 1957 la detruita turo, 116,7 metrojn alta, estis rekonstruita per ŝtalkonstruaĵo laŭ la formo de la 17-a jarcento.
Kiel preĝejo proksima al kaj kompetenta por la urbkonstrua projekto HafenCity ĝi estas amplekse sanigita ekde la jaro 2007. Krom la novkonstruado de la murapogiloj, la elŝanĝo de masonaĵo kaj la novigo de la kuprotegmento oni ankaŭ entreprenas la rekonstruadon de la orgeno detruita en 1943.
Ekipo
La intera ekipo de la preĝejo estas esence novfarita. La Krucumado de Kristo estas pentraĵo de la hamburga pentristo Wilm Dedeke ĉ. 1500. Du lignoskulptaĵoj devenas el la kvara jarcento kaj estis novakiritaj, estas tamen el sudgermana skolo. Ankaŭ ne konserviĝis la fenestroj, formitaj en 1908 far la hamburga artisto kaj erikejpentristo Hermann de Bruycker. Por la preĝejo pentristino Ingeborg zu Schleswig-Holstein kreis ekde 1984 ĝis 1986 la bildociklon Weg ins Licht el 24 tablobildoj same kiel dek du rozetojn por la supraj vandoj de la meznavo.
La sonorilaro konsistas el kvin sonoriloj kun la nominaltonoj] f0, c1, e1, g1 kaj a1. La grandan sonorilon gisis Hans Nuessel en la jaro 1626; ĝi pesas 6.500 kilogramojn. Ĝi estas la plej granda konserviĝinta sonorilo de la gisisto kaj eksonas kutime nur sole je Sankta Vendredo kaj je entombigoj. La kvar pli malgrandajn sonorilojn gisis en Heidelberg Friedrich Wilhelm Schilling en la jaro 1957.
Labeo simpsoni
Labeo simpsoni estas fiŝo de la genro Labeo. Ĝi troviĝas nur en Afriko. Ĝi hejmas nur en la mezaj kaj supraj partoj de la rivero Kongo.
Ĉefpreĝejo Sankta Katarina (Hamburgo)
Ekipo
La alkonstruaĵoj havas la originan karakteron, estas tamen kompletigitaj laŭ moderna formo. La barokaj portaloj devenas el malnovaj hamburgaj negocistodomoj.
Labeo simpsoni
Sistematike ĝi apartenas al la familio de Ciprinedoj kaj al la ordo de Ciprinoformaj
Ĉefpreĝejo Sankta Katarina (Hamburgo)
Orgeno
La orgeno jam en la 16-a jarcento validis kiel la plej grava instrumento de Hamburgo. En la 17-a jarcento ĝi estis pliampleksigita al entute 58 registroj sur kvar manualoj. Komence de la 18-a jarcento Johann Sebastian Bach (1685-1750) plurfoje gastis en Sankta Katarina, ĉar li tre ŝatis la orgenon. Ĝis nun konata estas lia orgenkoncerto en la jaro 1720 antaŭ la honoruloj de la urbo; lia orgenverko Fantazio kaj fugo g-minora reiras sur ĉi tiu evento.
De la historia orgeno, kiu en 1943 estis plejparte detruita, konserviĝis ankoraŭ 520 fajfiloj el 20 registroj. Ĉi tiuj formas kune kun fotoj de la ekstera konstruaĵo kaj de dokumentado pretigita antaŭ 1943 la elirpunkton por science responseca rekonstruado de la instrumento. En pluraj konstruetapoj la orgeno devas estis pretigita far firmao Flentrop ĝis 2012. La dorspozitivo estis konsekrita je paskodimanĉo 2009 kaj jam estas ludebla. Por 2011 estas planita la pretigo de la tri aliaj manualverkoj kaj ĝis 2012 tiu de la pedalturoj. La dispozicio respegulas la staton, kiun Johann Mattheson sciigis en 1720. krome estas enigitaj du registroj konserviĝintaj el la 18-a jarcento, tiel ke la orgeno laŭ tio disponos pri pli ol 60 registroj.
Referencoj
<references group="rim." />
18235 Lynden-Bell
18235 Lynden-Bell estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝia nomo honoras la britan astrofizikiston Donald Lynden-Bell, profesoron ĉe la Universitato de Kembriĝo bone konatan pro lia studoj pri la formiĝo, la strukturo kaj la dinamiko de la galaksioj, inklude la Lakta Vojo.
San Biagio Platani
San Biagio Platani estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Agriĝento. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Alessandria della Rocca, Casteltermini, Sant'Angelo Muxaro kaj Santo Stefano Quisquina. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Blazio (itale San Biagio, pro tio la komunuma nomo), kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Peanuts
Peanuts estas anglalingva bildstria serio de Charles M. Schulz. Ĝi aperis de la ĝis la, la tago post la morto de la aŭtoro.
Ĉefroluloj de la serio estas la knabeto Charlie Brown kaj lia hundo Snoopy.
La vorto peanuts signifas „arakidoj“, sed ankaŭ „bagateloj“. La roluloj de la epizodoj, escepte de Snoopy, kutime estas malgrandaj infanoj. Kiam estas kontakto kun plenkreskuloj, ili ofte staras ekster la bildo.
Precipaj roluloj
Jenaj roluloj, ordigitaj laŭ la tempo de la unua apero, pli-malpli regulas aperis en la serio:
Hieronymus Bock
Hieronimo Boko aŭ "Hieronimo Trago" (1498-1554) estis germana botanikisto, kuracisto kaj luterana predikisto, kiu komencis la transiĝon de la mezepoka botaniko al la moderna scienca vidpunkto organizante la plantojn laŭ ties interrilatoj kaj similaĵoj. Aŭtoro de la libro "Kreutterbuch" (1539, unua eldono neilustrita) aŭ "Herbolibro" kiu estis poste ilustrita de David Kandel (1520-1590). Post Teofrasto, li estas la unua botanikisto, kiu priskribis preskaŭ 800 vegetalajn specimenojn, rezignante al ia alfabeta klasifikado, kaj kunigante ilin en familioj laŭ similaĵoj. Ĉi-verko havis pli da dek eldonoj en unu jarcento. Kune kun Otto Brunfels (1488-1534), Leonhart Fuchs (1501-1566) kaj Valerius Cordus (1515-1544) ili estas konsiderataj la patroj de la germana botaniko.
Biografio
En 1519 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Hajdelbergo. En la 25-a de januaro 1523 li edziĝis al Eva Viktor, kiu donis al li dek infanojn: kvin knabojn kaj kvin knabinojn. Poste li fariĝis instruisto en Zweibrücken dum naŭ jaroj. En marto 1532, li aktivis kiel kuracisto de la princo Ludoviko la 2-a, Duko de Pfalz-Zweibrücken (1502-1532) - kiu suferis la gravajn konsekvencojn de la alkohola misuzo - patro de Wolfgang von Pfalz-Zweibrücken (1526-1569). En 1533 li konatiĝis kun Otto Brunfels (1488-1534). Iom poste li laboris kiel kuratoro de la herbejo de la palatina grafo kaj en 1553 li oficis kiel luterana pastro apud Hornbach ofico, kiun li okupis ĝis 1554. En la 10-a de junio 1548 li enmatrikuligas sian filon Henriko Bock en la Universitato de Hajdelbergo. En julio 1550 li aktivas kiel kuracisto de Filipo la 2-a, Grafo de Nassau-Saarbrücken (1509-1554). Charles Plumier (1646-1704) kreis liahonore la plantogenron Tragian de la familio de la Eŭforbiacoj. Karolo Lineo (1707-1778) estonte akceptis la nomon. Verkojn liajn prilaboris i.a. Melchior Sebizius.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Theophrastus.jpg| Teofrasto (371 a.K. - 287 a.K.) Dioscorides01.jpg| Dioskorido (40-90) Martin_Luther,_1529.jpg| Marteno Lutero (1483-1546) Otto_Brunfels.jpg| Otto Brunfels (1488-1534) Schwebel001.JPG| Johann Schwebel (1490-1540) Johann_Dryander2.jpg| Johann Dryander (1500-1560) Renaissance_C14_F%C3%BCllmaurer_Leonhart_Fuchs.jpg| Leonhart Fuchs (1501-1566) Pietro_Andrea_Mattioli.jpg| Pietro Andrea Mattioli (1501-1577) Wappen_Zweibr%C3%BCcken.svg| Ludoviko la 2-a (1502-1532) DEU_Saarbruecken_COA.svg| Filipo la 2-a (1509-1554) Valerius-Cordus.png| Valerius Cordus (1515-1544) Gessner_Conrad_1516-1565.jpg| Conrad Gesner (1516-1565) Rembert_Dodoens.jpg| Renbertus Dodonaeus (1517-1585) Andrea_Cesalpino.jpg| Andrea Cesalpino (1519-1603) Kandel_Bild_aus_Kre%C3%BCtterbuch_Hieronymus_Bock.jpg| David Kandel (1520-1590) TabernaemontanusNeuwVollkommentlichKreuterbuch.jpg| Tabernaemontanus (1522-1590) Ulysse_Aldrovandi.jpg| Ulisse Aldrovandi (1522-1605) Wolfgang_von_Zweibr%C3%BCcken-Neuburg.jpg| Duko Wolfgang (1526-1569) Gerard_John_1545-1612.jpg| John Gerard (1545-1612) DEU Bad Bergzabern COA.svg| Heinrich Faber (1547-1612) Bad_Bergzabern_Martinskirche.jpg| Heinrich Fabricius (1547-1612) Alpino-Portrait-1616.png| Prospero Alpini (1553-1617) Bauhin Gaspard 1550-1624.jpg| Caspar Bauhin (1560-1624) Adam_Melchior_(1575-1622).jpg| Melchior Adam (1575-1622) Plumier_Charles_1646-1706.jpg| Charles Plumier (1646-1704) Carl_Linnaeus_dressed_as_a_Laplander.jpg| Karolo Lineo (1707-1778) Wappen_Zweibr%C3%BCcken.svg| Friedrich W. Schultz (1804-1876) </Gallery>
NGC 5742
NGC 5742 (aliaj indikoj — MCG -2-38-7, IRAS14428-1135, PGC 52707) estas galaksio en konstelacio Pesilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
István Stadinger
István Stadinger [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Stadinger István estas hungara laboristo, politikisto, parlamentano, parlamentestro.
Biografio
István Stadinger frekventis bazlernejon, poste li eklaboris en flughaveno kiel muntisto. Post la 2-a mondmilito li aliĝis al la socialdemokratoj. En 1946 li estis partiestro en Distrikto Nagykanizsa, post duonjaron en Zala. En la 1950-aj jaroj li estis fabrikestro en diversaj lokoj, same en la sekva jardeko. Tiutempe li akiris diplomon en Ekonomia Universitato Marx Károly. En la 1980-aj jaroj li havis altan postenon en municipo de Budapeŝto, en la sama periodo li estis ankaŭ parlamenta deputito (en la fina parto eĉ parlamentestro). En 1990 li plene retiriĝis de la politiko. Ekde 1947 li ricevis diversajn premiojn. Li estas vidvo kun 2 gefiloj.
Lešany
aŭ partoj de municipoj:
Volodimir Kuc
Volodimir Petroviĉ KUC - ukraine Володимир Петрович Куц, ruse Владимир Петрович Куц, do la persona nomo en rusa formo Vladimir - naskiĝis la 7-an de februaro 1927 en Oleksine, Sumia provinco, Ukrainio, Sovetunio kaj mortis la 16-an de aŭgusto 1975 en Moskvo. Li estis soveta oficiro kaj longdistanca kuranto, kiu posedis la mondan rekordon trans 5.000 metroj (1954–55, 1957–65), 10.000 metroj (1956–60) kaj tri mejloj (1954).
KUC gajnis la orajn medalojn trans 5.000 kaj 10.000 metroj dum la Somera Olimpiko 1956 en Melbourne. En 1954 li fariĝis eŭropa ĉampiono trans 5.000 metroj kaj ankaŭ soveta ĉampiono trans la sama distanco kaj trans 10.000 mertroj (1953–57).
Post 1957 malsano devigis lin retiriĝi de la konkursado, sed li daŭrigis dediĉi sin al la sporto kiel trejnisto.
Legu ankaŭ pri aliaj longdistancaj kurantoj !
Orville (Orne)
Orville estas malaperinta franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Orvillais.
Ĝi nun formas parton de Sap-en-Auge.
Udava
Udava en Slovakio povas signifi:
Bach-monumento (Gehren)
En Gehren, Germanio, troviĝas bela Monumento por Michael Bach. Ĝi estiĝis en 1910 kiel memorigilo por falintaj soldatoj.
Historio
Johann Michael Bach estis dum 21 jaroj orgenisto kaj urba sekretario en Gehren. Li krome konstruis furorajn muzikinstrumentojn kaj komponadis. Multaj el liaj komponaĵoj ĝis la fino de la 20-a jarcento restis malkovritaj. La plej malolda filino nome Maria Barbara havis elstaran muzikan talenton. Ŝi edzigis je la 17.10.1707 en la Bartolomeo-kirko de Dornheim la geniulon Johann Sebastian Bach, sian prakuzon. Ŝuldiĝas al ŝi la muziktalenta subtenado de la filoj Friedemann kaj Philipp Emmanuel. La surterigloko de Johann Michael en Gehren ne plu identiĝi povas. Sekve oni dediĉis en la jaro 1955, kiam en la monato junio la urbo festis datrevenon urbofondiĝan jubilean, la eksan porsoldatan monumenton al la filo de la urbo. Ĝi troviĝas ne malproksime de la urba kirko.
Eksteraj ligiloj
Prie en porturistaj paĝoj
Nepalo
Nepalo, oficiale "Federacia Demokratia Respubliko Nepalo" (संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल), estas lando je la suda flanko de la montaro Himalajo, inter Barato kaj Tibeto (Ĉinio). Dum estis monarkio, ĝi estis la ununura regno religie hinduisma; nun estas laika respubliko. Tamen ĝi estos ĉiam unu el la plej altaj Ŝtatoj super la marnivelo: ja ĝi enhavas 8 el la 14 plej altaj mondaj montopintoj.
Frua historio
Dum sia historio de kelkmil jaroj Nepalo travivis diversajn reĝajn dinastiojn. La plej antikva estis la Kiratoj, kiuj regis de la 9-a jarcento a.K. ĝis la 1-a jarcento p.K. Laŭ legendoj menciitaj de kronikistoj, la Budho vizitis Katmanduon en la sepa regado de la sekva dinastio, la Liĉavioj, kaj la imperiestro Aŝoko venis al la valo kaj konstruis kvin stupaojn en kaj ĉirkaŭ Patano. Danke al tre granda surskribita ŝtona kolono konstruita tie, oni scias, ke Aŝoko vizitis ankaŭ Lumbini.
Historiistoj estas certaj, ke Aŝoko iris al Lumbini, sed ankoraŭ mankas pruvoj, kiuj atestus, ke Aŝoko ja venis en Katmandoun, kvankam ekzistas famaj Aŝokaj monumentoj en Patan. Anstataŭe oni diris, ke lia fratino venis en Nepalon kaj starigis la templon "Ĉarumati".
La Liĉivioj regis de siaj palacoj en Katmanduo de la 1-a ĝis la 9-a jarcento p.K. Neniu el tiuj konstruaĵoj restas, sed oni trovas epigrafojn kaj skulptaĵojn faritajn tiam diversloke en la valo. Post la Liĉavioj venis la dinastio Malla, komence unuigita sed poste disfalonta en tri regnojn. Ankaŭ dum tiu tempo tre riĉaj kulturaĵoj estis kreitaj, multe el kiuj ankoraŭ ekzistas. Kvankam ili mem ne estis Nevaroj, ili akceptis la Nevaran (tiam nomatan Nepalbhasa, tio signifas nepala lingvo) kiel la oficialan lingvon kaj multe helpis kreskigi la lingvon kaj ĝian literaturon.
Poste venis la dinastio Ŝāha. De ĝia bazo en Gurka (100 km nordokcidente de Katmanduo) ĝi etendis sian potencon ĝis la valo de Katmanduo kaj poste unuigis la tutan teritorion de Nepalo. La reĝo Prithvi Narājan Ŝāha, kiu atakis la valon ĉirkaŭ la jaro 1768, estis tiom kruela, ke li tranĉis la nazojn de la venkitoj el Kirtipur. Do sekvis subpremo de la loka lingvo, kulturo kaj tradicio. Dum ĉirkaŭ 100 jaroj (de 1850 ĝis 1950) la Rana dinastio regis la landon. Kvankam ili ne estis reĝoj, ili herede regis ĝin kiel ĉefministroj, kiam la reĝoj nur estis kiel bildoj. Ili regis la landon kun helpoj de Britoj kiuj tiam regis la Hindan subkontinenton.
La Reĝlando Nepalo (en nepale नेपाल अधिराज्य) estis ŝtato formita en 1768 per la unuiĝo de Nepalo fare de la reĝo Prithvi Narajan kaj kiu ekzistis dum 240 jaroj ĝis la abolo de la monarkio en 2008.
Post la dua mondmilito
Inter 1955 kaj 1972 la reĝo estis Mahendra. En 1972 heredis la tronon Birendra, kiu daŭrigis la absolutisman regadon en la stilo de la antaŭaj monarkoj.
En 1996 ekis la perarmila revolucio de la Maoistoj, kiuj postulis egalajn rajtojn por ĉiuj etnoj. Mortis pli ol 13.000 da homoj dum la Enlanda milito en Nepalo.
En 2001 okazis masakro de la nepala reĝfamilio, dum kiu, laŭ la oficiala raporto, la Princo Dipendra mortigis siajn patron, la reĝon Birendra, patrinon, gefratojn kaj aliajn kaj poste mortigis sin mem. Heredis la tronon la frato de la reĝo Birendra, Ĝanendra, kiu reĝis rekte, ekde februaro 2005. Ne estis parlamento kaj li mem elektas homojn por igi ilin ministroj.
En aprilo 2006, dum la Dua Popola Movado (जन अन्दोलन २), li forlasis la rektan reĝadon kaj reregis la parlamento. La nova registaro forprenis ĉiujn politikajn rajtojn de la reĝo. Baldaŭ kreiĝis granda okpartia registaro kun partopreno de la Maoistoj.
La okpartia registaro planis asembleon de elektitoj por verki la novan landan konstitucion. La Maoistoj proponas krei federan respublikon de Nepalo, kie estus ĉirkaŭ 9 - 13 ŝtatoj kun aŭtonomaj rajtoj por la ĉefaj gentoj. Pro disputo inter la Maoistoj kaj la aliaj sep partioj la proponitaj elektoj de novembro 2007 prokrastiĝis.
La proponitaj elektoj finfine okazis la 10-an de aprilo 2008. La Maoistoj gajnis la plejmulton da parlamentaj seĝoj, nome 220 el 601. La 28-an de majo 2008 la Parlamento voĉdonis la proponon aboli la monarkion post 240 jaroj de tia regado; nur 4 diputitoj el eta monarkia partio voĉdonis kontraŭe.
Jam la 2009 miloj da maoistaj aktivuloj manifestaciis en Katmanduo, por protesti kontraŭ la registara koalicio. Skandante sloganojn kaj salutante per ruĝaj flagoj, manifestaciantoj ĉirkaŭis la ĉefan registaran komplekson kaj blokis ĉiujn enirejojn de la loko. Ilin kontraŭstaris armitaj kontraŭtumultaj policistoj. La Maoistoj diris, ke ili deziras debaton en parlamento pri la etendo de prezidentaj povoj, ĉar la prezidento Ram Baran Jadav agis malkonstitucie, kiam li malakceptis ilian decidon maldungi la armean ĉefon pli frue ĉi-jare. La Maoistoj akuzis la estron de la armeo, ke li kontraŭis la mikson de miloj da siatempaj maoistaj ribeluloj en la nacian armeon. Tiu prezidenta decido jam estigis la disfalon en majo de la registaro gvidata de Maoistoj. La koalicia registaro rifuzis diskuti pri la postuloj kaj petis, ke la Maoistoj ĉesigu siajn protestojn.
Inter la 25-a de majo 2009 kaj la 6-a de februaro 2011 estis ĉefministro Madhav Kumar Nepal. De februaro 2011 la ĉefministro estas Jhala Nath Khanal, prezidanto de la Komunista Partio de Nepalo (Uniiĝinta Marksista–Leninista) (CPN (UML)). La 28-an de aŭgusto elektiĝis D-ro Baburam Bhattarai, la vic-prezidanto de la Unuiĝinta Komunista Partio de Nepalo (Maoista) kiel ĉefministro.
La 20-an de septembro 2015 la Parlamento jesis pri la nova Konstitucio.
La 11-an de oktobro 2015 nova ĉefministro elektiĝis: K.P. Oli.
Tuj poste Barato komencis bloki la landon malpermesante iun importon, ĉefe nafton. Tio paralizas la tutan landon.
Bidhya Devi Bhandari, komunisto, ekde la 29-a de oktobro 2015 estis la unua ŝtata prezidantino de la respubliko Nepalo.
Geografio
Nepalo estas kamparana trapezforma lando; ĝi longas 800 kilometrojn kaj larĝas 200 kilometrojn kaj entute kovras 147.181 km². Nepalo kutime dividiĝas en tri regionoj; la monta (himāl हिमाल), monteta (pahāḍ पहाड) kaj ebenaĵa (tarāi तराई) regionoj. Tiuj naturaj zonoj etendiĝas de oriento al okcidento kaj apartiĝas de la grandaj riveroj de Nepalo.
La Tarai-ebenaĵoj, kiuj limas al Hindio, estas parto de norda montdorso de la Indo-Gangetikaj ebenaĵoj. Ili estis formitaj kaj daŭre estas akvumitaj de tri grandaj riveroj; la Koŝio, la Narajanio (la Gandak-rivero de Hindio) kaj la Karnalio. La regiono havas varman, humidan klimaton.
La monteta regiono (Pahāḍ) apudas la montojn kun alteco de 1.000 ĝis 4.000 metroj. Du malaltaj montregionoj nome la Mahabharat Lek kaj Ŝivalik-regiono (ankaŭ nomita Ĉuria regiono) kuŝas en la regiono. La Katmandu-valo kuŝas en la monteta zono kaj estas la plej fekunda kaj popolriĉa areo de la lando.
En la monta regiono (Himāl), kiu atingas altecon de pli ol 3000 metroj, loĝas nur malmultaj homoj.
Vidu artikolon Orient-himalajaj foliaj kaj koniferaj arbaroj.
Tertremoj
Nepalo apartenas al la landoj, kie la eblo pri tertremoj estas tre granda. Numero kvar en la listo de landoj. Jam en la jaro 1933 (laŭ nepala kalendaro 1990) okazis tertremo. La 25-an de aprilo 2015 okazis denove forta tertremo kun forto 7,9 sur la skalo de Richter. Supozeble la nombro de mortintoj atingas 8000 personojn. Vunditoj estas 14000. Multaj kulturaj heredaĵoj estis detruitaj. Nepalanoj nomas tiun tertremon Tertremo de Gorkha.
Administra divido
Nepalo estas dividita en 14 zonoj kaj 75 distriktoj grupitaj en kvin regionoj. Ĉiu distrikto estas estrata de distrikta ĉefo kiu respondecas por firmteni la leĝon kaj ordon kaj kunordigas la laboron de agentejoj de la diversaj registraraj ministrejoj.
Kulturo kaj heredaĵoj
Nepalo estas lando fascine multkolora: kun antikva historio, viglaj kulturoj kaj popoloj, biodiverseco kaj majestaj pejzaĝoj. Ĝiaj geografiaĵoj etendiĝas de belaj altaj neĝpintoj en la nordo, tra malpli altaj montoj en la mezo ĝis bela, fekunda ebenaĵo kun multaj arbaroj en la sudo. Situante inter Tibeto (Ĉinio) kaj la Ganga ebenaĵo (Barato), Nepalo tra sia historio sentis la influon de du tre malsamaj civilizoj, sed samtempe kreis identecon por si mem. La lando havas preskaŭ 23 milionojn da homoj, parolantaj 70 lingvojn aŭ dialektojn.
Nepalo estis oficiale hindua reĝlando, sed fakte ĝi ĉiam estis kaj ankoraŭ restas lando de multaj religioj. La templo de Paŝupatinat en Katmanduo estas unu el la kvar plej gravaj lokoj por adorantoj de Ŝiva. La Budho, la "Lumo de Azio," naskiĝis en Lumbini, kiu situas en la suda ebenaĵo, faronte Nepalon sankta celo por pilgrimantoj. La multaj etnoj ofte kultas siajn proprajn diojn.
Kvar lokoj de Nepalo estas agnoskitaj de UNESKO kiel mondheredaĵoj. En la unua, la valo de Katmanduo, reliefiĝas la urbo de Baktapuro, la reĝaj placoj de Katmanduo kaj Patano, la stupaoj de Svajam­bunat kaj Baŭdnat, kaj la temploj de Paŝupatinat kaj Ĉangu Narajan. Dua kultura heredaĵo estas Lumbini.
Plie estas la naturaj zonoj Everest Nacia Parko (1.148 km²) kaj Reĝa Ĉitaŭn Nacia Parko (932 km²). Vidu apartan artikolon Naciaj parkoj en Nepalo.
Demografio
La Gurungoj, nomitaj ankaŭ Tamu, estas etna grupo el diversaj partoj de Nepalo.
La valo de Katmanduo
Je alteco de ĉirkaŭ 1.300 metroj super marnivelo la valo de Katmanduo entenas la ĉefurbon kaj estas ankaŭ la komerca kaj kultura centro de Nepalo. Ĝi kovras 360 km² en formo de ovo ĉirkaŭita de verdaj montoj, mezurante 24 km orientalokcidente kaj 19 km nordalsude.
Pasintece la valofundo estis kovrita de lago. Laŭ legendo la bodisatvo Manĝuŝri venis de Ĉinio kaj tranĉis la sudan monton por lasi la akvon elflui. Poste li kreis la unuan loĝantaron.
La Nevaroj, kiuj originale nomiĝis Nepaloj, estas la indiĝenoj de la valoj, kiuj ornamis kaj fortigis la valon politike, ekonomie, socie kaj religie dum la pasintaj 2,000 jaroj. La elstaraj monumentoj de la valo, kiuj nun estas la zonoj de la Monda Heredaĵo, estas ekzemploj de la arto kaj arkitekturo de la Nevaroj. Kaj same, dekoj da festivaloj ankaŭ estas vivantaj heredaĵoj de ili.
La urbo Katmanduo dekomence estis fando­poto, kaj tio klarigas ĝian riĉan kulturon. Ĝi havas unikan urboplanon kun kvartalojn centritajn sur temploj kaj internaj kortoj. Ĉiam ĝi estis fonto de inspiro por multaj artistoj kaj verkistoj, kaj post la malfermiĝo de Nepalo en 1950 ankaŭ por multaj homoj el la tuta mondo. Nun, pro amasa enlanda migrado, homoj el ĉiuj etnoj loĝas en la ĥaosa ĉefurbo.
Festoj
Holio (Hindia, होली, holī), populara kiel la festo de koloro, estas fama printempa festo en Barato kaj Nepalo. La festo daŭras du tagojn ekde la plenluna tago inter la mezoj de februaro kaj marto.
Nepalo en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 11an ĉapitron "Fabelo el Nepalo" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas interesan fabelon pri paserino kaj pizo kiuj interrilatas kun la altaj instancoj de la ŝtato.
Krome:
Ceteraj informoj
<UL> <LI>Eksporto: greno, lignaĵo, herboj. <LI>Pokapa GNP: 200 $. Nepalo estas unu el la dek plej malriĉaj landoj el la mondo. <LI>Organizoj: UNO (1955) <LI>Heredaĵo: Sagarmāthā nacia parko, valo de Katmando, Ĉitvana reĝa parko, Lumbini (naskiĝloko de Budho). </UL>
Prakseologio
Prakseologio – teorio de lerta agado. Estas kampo de sciencesploroj pri ĉia cela agado de la homo.
Prakseologia ciklo
Iniciatinto de prakseologio kiel koncepto rilate al la nomo mem kaj apartigita sciencokampo estis Alfred Espinas, kiu en 1890 en la artikolo Les origines de la technologie publikigita en la revuo Revue Philosophique de la France et de l'Etranger skribis: kaj jen la vorto “praktiko” sugestas la terminon “prakseologio” por determini sciencon pri “formoj plej ĝeneralaj kaj principoj plej altaj de la agado en la mondo de vivantaĵoj”.