cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kilimanĝaro
Nomo kaj historio
La origino de la nomo Kilimanĝaro ne estas konata, sed ekzistas multaj teorioj pri tio. Multaj el tiuj teorioj supozas, ke la nomo Kilimanĝaro dividiĝas en Kilima (svahile por "monteto") kaj Njaro, kies supozita origino varias laŭ la teorio - por kelkaj temas pri malnova svahila vorto por "blanka" aŭ "brilanta", dum por aliaj ĝi venas el ne-svahila fonto, ekzemple de la ĉaga vorto jaro, kiu signifas "karavano". La problemo kun ĉiuj ĉi teorioj estas ke ili ne klarigas kial la diminutiva kilima estas uzata anstataŭ la vorto por monto, mlima. Alia aliro estas supozi, ke la nomo devenas de la ĉaga kilemanjaare aŭ kilemajyaro, kiu signifas "venkanta la birdon/leopardon/karavanon". Tamen tiu ĉi teorio ne povas klarigi la fakton ke la nomo Kilimanĝaro ne estis uzata en la ĉaga lingvo ĝis antaŭnelonge.
En la 1880-aj jaroj, la monto iĝis parto de Germana Orient-Afriko kaj estis nomita "Kilima-Ndscharo" en germana sekvante la svahilajn nomerojn.
Maksim Tank
Maksim Tank (Максім Танк) estas pseŭdonomo de fama belorusa, sovetia verkisto kaj politikisto Eŭgeno Ivanoviĉ Skurko (naskiĝinta la 17-an de septembro 1912, mortinta la 7-an de aŭgusto 1995); beloruse Яўген Іванавіч Скурко, Евгений Иванович Скурко), kiu ekde 1965 ĝis 1971 estis prezidanto de Supera Soveto de Belorusa Soveta Socialisma Respubliko.
Kilimanĝaro
Nomo kaj historio
La 6an de oktobro 1889, Hans Meyer atingis la plej altan montopinton de la kraterbordo de Kibo. Li nomis ĝin "Kaiser-Wilhelm-Spitze" ("Montopinto Kaiser Vilhelmo"). Tiu nomo ŝajne estis uzita ĝis Tanzanio estis formita en 1964, kiam la montopinto estis renomita "Uhuru", signife "Libero" en svahila. La Kaiser Wilhelm-Spitze, kun ties alto de 5895 metroj (19 340 futoj) estis konata tiam kiel plej alta montopinto de la Germana Imperio.
Maksim Tank
Biografio
Li naskiĝis en vilaĝo Pilkaŭŝĉina, apud Mjadzel, tiama Rusia Imperio, nun Minska regiono de Belorusio, en kamparula familio. La infanaĝon li pasigis en malfavoraj kondiĉoj de la Unua mondmilito, pro kiuj la familio en 1914 estis devigita rifuĝi. Rezulte de la Pola-bolŝevika milito kaj preskriboj de Riga pactraktato (1921) la vilaĝon Pilkaŭŝĉina aneksis Pollando.
Kilimanĝaro
Grimpohistorio
Laŭ la fama angla geografo Halford Mackinder: "Estis la misiisto Rebmann de Mombasa kiu, en 1848, la unua informis pri la ekzisto de Kilimanĝaro." En 1861, la germana oficiro Barono Carl Claus von der Decken kaj la juna brita geologo Richard Thornton (1838–1863) faris unuan klopodon grimpi al Kibo, sed "atingis ne pli ol 8,200 futojn" (2,500 metroj). En 1862, Von der Decken klopodis duafoje kun Otto Kersten. Ili atingis alton de 14,000 futoj (4,280 metroj).
Anita Ekberg
Kerstin Anita Marianne Ekberg (naskiĝis la 29-an de septembro 1931 en Malmo, mortis la 11-an de januaro 2015 en Rocca di Papa, Italio) estis sveda aktorino, manekeno, kaj seksosimbolo. Ŝi estas ĉefe konata pro sia rolo kiel Silvia en la filmo de Federico Fellini nome La Dolce Vita (La dolĉa vivo, 1960), kiu montras ĉefe scenon de petolemo en la fontano de Romo nome Fontano Trevi kun Marcello Mastroianni.
Kilimanĝaro
Grimpohistorio
En 1887, dum sia unua klopodo grimpi la Kilimanĝaron, la germana prigeologia profesoro Hans Meyer atingis la bazon de Kibo, sed devis reveni, ĉar li ne havis taŭgan ekipon necesan por elteni la profundan neĝon kaj glacion sur Kibo. La venontan jaron, Meyer planis alian klopodon kun la kartografiisto Oscar Baumann, sed la mision malsukcesis kiel konsekvenco de la Abuŝiria Ribelo. Meyer kaj Baumann estis kaptitaj kaj tenitaj kiel otaĝoj, kaj povis fuĝi nur post elaĉeta pago de dekmilo da rupioj.
Maksim Tank
Biografio
Li komencis verki estante tiutempe gimnaziano. La unua verso – "Ekstrikis gigantoj-tuboj" sub plumnomo "Maksim Tank" – estis presita en gazeto "Belorusa vivo" (Lvovo, la 7-an de aprilo 1932).
What the Daisy Said
La filmo malfermiĝas ĉe du fratinoj (Martha, ludita fare de Mary Pickford, kaj Millie, ludita fare de Gertrude Robinson) starantaj en kampo de lekantoj. Millie deŝiras la petalojn de unu por diveni ĉu "li amas min... li ne amas min".
Kilimanĝaro
Grimpohistorio
En 1889, Meyer revenis al Kilimanĝaro kun la aŭstria montogrimpisto Ludwig Purtscheller por tria klopodo. La sukceso de tiu klopodo estis bazita sur la establado de kelkaj kampadejoj kun manĝoliverado por ke multaj klopodoj al la pinto povus esti farita sen neceso descendi. Meyer kaj Purtscheller venis preskaŭ ĉe la kraterbordo en la 3a de Oktobro sed revenis lace post lasi piedspurojn sur la frosta deklivo. Tri tagojn poste, kvardeka naskiĝtago de Purtscheller, ili atingis la plej altan pinton en la suda bordo de la kratero. Ili estis la unuaj kiuj konfirmis ke Kibo havas krateron. La 18an de Oktobro, ili reascendis al Kibo por eniri kaj studi la krateron, krestirante la bordon ĉe Hans Meyers Notch. Totale, Meyer kaj Purtscheller pasigis 16 tagojn kaj faris ĉirkaŭ 15 000 futojn (4 600 m) dum sia ekspedicio. Ili estis akompanataj en siaj kampadejoj de Mŭini Amani de Pangani, kiu kuiris kaj havigis al la lokoj akvon kaj fajrolignon.
Maksim Tank
Biografio
Post aligo en 1939 de la okcidenta parto de Belorusio al Belorusa SSR, li oficis en ŝtata servo, laboris en kelkaj eldonejoj.
Kilimanĝaro
Geologio
Kilimanĝaro estas la plej alta vulkano en la mondo, ĝiaj tri pintoj estas la tri plej grandaj malfermaĵoj (la kratero Kibo estas 2,5 kilometrojn diametra) el ĉirkaŭ 250. Ŝira kaj Mavenzi estas estingiĝintaj, Kibo dormanta, ĝi ankoraŭ elsputas sulfurgasojn kaj akvovaporojn (fumaroloj). Kelkaj faloj kaj terglitoj okazis ĉe Kibo en la pasinto, el kiu unu kreis la areon konata kiel Okcidenta Fendo.
Maksim Tank
Biografio
Maksim Tank tre amis sian edzinon Ljubov Andrejevna. Ties filo Maksim Skurko rememoras, ke post ŝia morto marte de 1995 kaj kremacio, la edzo starigis la cindrujon ĉe sia lito. Post lia morto okazinta samjare, ĝin oni metis en lian ĉerkon kaj enterigis kune en tombejo de lia naskovilaĝo Pilkaŭŝĉina.
Kilimanĝaro
Geologio
La aĝo de Kilimanĝaro estas ĉirkaŭ 2 ĝis 3 milionoj da jaroj, ĝiaj plej grandaj erupcioj okazis antaŭ ĉirkaŭ 150 000 al 360 000 jaroj, el kiuj la lasta antaŭ 400 jaroj. Ĝi estas granda stratovulkano.
Maksim Tank
Verkado kaj kariero
En 1935 Maksim Tank komencis verki poemon "Naraĉ", kiu rakontis pri striko de fiŝkaptistoj sur lago Naraĉ. Pro cenzuro la verko ne estis presita plene, kaj pro tio la poeto elstrekis la plej akrajn momentojn kaj eldonis la poemon popece en ĵurnalo. Sed apartajn numerojn de la ĵurnalo oni konfiksis. Nur en 1940 la poeto renovigis tekston de la poemo. En 1936 estis eldonita la unua versaro de Maksim Tank - "Je bagno", en 1937 - la dua verkaro "Oksikoka koloro" kaj en aparta eldono la poemo "Naraĉ", en 1938 - la tria versaro "Sub masto". Pri liaj verkoj oni komencis diskuti en literaturaj rondoj. Grandan popularecon havis liaj tiatempaj versoj "Rendevuo", "Kanto de kalidroj", "Nigraj pecoj", "Al tago", "Akto unua", "Tri kantoj", "Aŭskultu, la primavero venas...", "Romanco", "Sur Perono" kaj aliaj. Lirika heroo de la poeto allogis per pleneco de vivakcepto, per natureco kaj sincereco de sia konduto kaj vivo, vera humanismo. Lia filosofa liriko similas al satiraj verkoj, pejzaĵaj motivoj kaj bildoj interplektis kun montro de specifaĵoj de intima mondo de heroo. La poeto multe eksperimentis per versaj formoj.
Anita Ekberg
Referencoj
Notoj
Maksim Tank
Verkado kaj kariero
Dum la Dua mondmilito Maksim Tank laboris en gazeto "Por Sovetunia Belorusio" en agitacia fako "Dispremu la nazian vipuron", verkis kaj eldonis poemon "Januk Sjaliba" (1943), versarojn "Akrigu la armilaron" kaj "Tra flamanta firmamento" (1945).
Unu el plej bonaj en belorusa poezio en postmilita jardeko estis versaro de Maksim Tank "Se oni scius..." (1948). Per sia enhavo kaj senco ĝi estis direktita en antaŭnelongan pasintecon, lirika heroo de la libro koncentriĝis en klarigo al si dramajn kaj tragediajn momentojn de la Dua mondmilito. Multenombraj interesaj kaj bonaj verkoj eniris en postajn versarojn de la poeto - "Sur ŝtono, fero kaj oro" (1951) kaj "En vojo" (1954). Sed tiatempaj versoj, samkiel ĉio en la tuta literaturo sovetunia tuŝis t.n. "teorion de senkonflikteco kaj ilustracieco". Sed la poeto konsciis siajn mankojn.
Dum 1948-1966 Maksim Tank laboris kiel ĉefa redaktoro de laliteratura ĵurnalo "Polimja", dum 1966-1990 - la unua sekretaro, estro de Verkista Unio de Belorusio. Li estis elektita kiel deputito de Supera Soveto de Belorusa SSR (1947-1971) kaj USSR (1969-1989), ekde 1965 ĝis 1971 estis prezidanto de Supera Soveto de Belorusa Soveta Socialisma Respubliko, membriĝis en kelkaj sociaj organizacioj.
Dum la jardekoj 60-90 estis eldonitaj plej bonaj libroj de la poeto, kiaj estis alte taksitaj per kritiko kaj literaturistoj "Mia pano ĉiutaga" (1962), "Gluto de akvo" (1964), "Korespondado kun la Tero" (1967), "Estu lumo" (1972), "La vojo prilulita per sekalo" (1976) kaj ceteraj. La poeto multe verkis por infanoj, tradukis en la belorusan lingvon iujn verkojn de Aleksandro Puŝkin, Vladimir Majakovskij, Adam Mickiewicz.
Maksim Tank estas unu el plej grandaj belorusaj poetoj, apartaj literaturaj kritikoj staras lin je unu nivelo kun nobelaj laŭreatoj.
Anita Ekberg
Referencoj
Bibliografio
Kilimanĝaro
Neĝokovrilo
La pli malgranda Glaciejo Furtwangler, kiu estis degelanta kaj sekve plena de akvo en 2000 kiam ĝi estis borita, inter 2000 kaj 2009 maldensiĝis je 50 %. "Estonte, oni povas antaŭvidi, ke tiu glaciejo Furtwangler aperos unu jaron, kaj malaperos la sekvontan jaron", diris Lonnie Thompson.
La sciencistoj asertis, ke ili ne trovis pruvojn de daŭranta degelo aliloke en la eroj de la glacia kerno kiujn ili eltiris, kiuj datiĝas de 11 700 jaroj. Sekve la aktualaj klimataj kondiĉoj sur Kilimanĝaro estas unikaj dum la lastaj 11 jarmiloj.
Nacia Parko Kilimanĝaro
La Nacia Parko Kilimanĝaro (Kilimanjaro National Park, Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kilimanjaro) estas nacia parko de Tanzanio, situanta 300 kilometrojn sude de la ekvatora linio, en regiono Kilimanĝaro en Tanzanio. Ĝi situas proksime al urbo Moshi kaj inkluzivas la tutan monton Kilimanĝaro super la arbolinio kaj la ĉirkaŭa montpasejo super metroj. Ĝi kovras areon de. La parko generis 51 milionojn da USD en enspezoj en 2013, la dua plej granda kvanto de iu ajn alia nacia parko en Tanzanio. Ĝi estas enskribita en la Listo de mondaj heredaĵoj ekde 1987.
La Tanzania Aŭtoritato pri Naciaj Parkoj informis, ke tiu parko registris 57 456 turistojn dum la buĝeta jaro de 2011–12, el kiuj 16 425 piediris la monton; La Ĝenerala Administra Plano specifas jaran kapaciton de 28 470. La montogrimpistoj generis neregulajn kaj sezonajn laborpostenojn por ĉirkaŭ 11 000 gvidistojn, portistoj, kaj kuiristoj en 2007. Ekestis polemikoj pri iliaj malbonaj laborkondiĉoj kaj netaŭgaj salajroj por tiuj laboristoj.
Flaŭro
Naturaj arbaroj kovras ĉirkaŭ 1000 km² en Kilimanĝaro. En la baza areo maizo, faboj, sunfloroj kaj, sur la okcidenta flanko, tritiko estas kultivataj. Estas ankaŭ restaĵoj de vegetaĵaro de iama savano kun Acacia, Combretum, Terminalia kaj Grewia. Inter 1000 m kaj 1800 m, aperas ankaŭ agroforstado de kafo kiel parto de la hejmĝardenoj de Ĉagoj. Natura vegetaĵaro sur montara altitudo (Strombosia, Newtonia, kaj Entandrophragma) estas limigita al neatingeblaj valoj kaj gorĝoj kaj estas komplete diferenca el la vegetaĵaro je pli altaj altitudoj. Sur la suda deklivaro montararbaroj estas Ocotea usambarensis same kiel filikoj kaj epifitoj, pli supre en nubarbaroj Podocarpus latifolius, Hagenia abyssinica kaj Erica excelsa kreskas bone inter nebul-dependaj muskoj. Sur pli sekaj nordaj deklivoj olivarboj, Croton-Calodendrum, Cassipourea, kaj Juniperus formas arbarojn laŭ ordo de pliiĝanta altitudo. Inter 3100 m kaj 3900 m estas arbustoj de Erica kaj makiso, sekvataj de Helichrysum ĝis 4500 m. Estis observitaj neofitoj, tio estas novaj neindiĝenaj plantoj kiel Poa annua.
Registroj el la kratero Maundi je 2780 m indikas, ke la vegetaĵaro de Kilimanĝaro variis laŭlonge de la tempopaso. Arbara vegetaĵaro retiriĝis dum la Lasta Glacia Maksimumo kaj la zono de erikaca vegetaĵaro malaltiĝis je 1500 m antaŭ inter 42 000 kaj 30 000 jaroj pro la pli sekaj kaj pli malvarmaj kondiĉoj.
Faŭno
Grandaj animaloj estas raraj sur Kilimanĝaro mem kaj estas pli oftaj en la arbaroj kaj malaltaj partoj de la monto. Elefantoj kaj afrikaj bubaloj estas inter la animaloj kiuj povas esti trafitaj hazarde fare de naturaventuristoj. Ankaŭ la arbusteja tragelafo (Tragelaphus sylvaticus), kameleonoj, madokvoj, silvikaproj, mungotoj, mielsuĉuloj, kaj verukaproj estis registritaj. Zebroj, leopardoj kaj hienoj estis observitaj sporade sur la Ŝira altebenaĵo. Specifaj specioj asociaj kun la monto estas la Kilimanĝara krociduro kaj la kameleono Kinyongia tavetana.
Sportaj atingoj
La plej aĝa persono kiu grimpis la Monton Kilimanĝaro estas Anne Lorimor, kiu atingis la montopinton Uhuru je la 3.14 p.m. de loka horo la 18an de Julio 2019 kiam aĝis 89 jarojn kaj 37 tagojn. La plej aĝa viro kiuj atingis la montopinton estas la usona Robert Wheeler, kiu estis 85 jarojn kaj 201 tagojn aĝa kiam li venis sur montopinto la 2an de Oktobro 2014. Maxwell J. Ojerholm de Masaĉuseco, Usono, atingis la montopinton Uhuru, nome la vera pinto, senhelpe estante nur dek jarojn aĝa la 4an de Julio 2009, laŭ la malfacila vojo Maĉame. Colin M. Barker de Misurio, Usono, poste kompletigis la saman vojon estante dek jarojn aĝa la 22an de Decembro, 2020. Theodore Margaroli el Londono estante ankaŭ 10-jaraĝa atingis la montopinton senhelpe el la Okcidenta Fendo, nome plej kruta, sed ankaŭ plej spektakla vojo en 2019. Spite aĝo-limon de 10 jaroj por ricevi grimpopermeson, Keats Boyd el Los-Anĝeleso atingis la pinton la 21an de Januaro 2008 je aĝo de 7. Tiu registro estis egalita de Montannah Kenney el Teksaso en Marto 2018. La plej rapida ascendo kaj la plej rapida ascendo-descendo estis registrita de la svis-ekvadora montogvidisto Karl Egloff. La 13-an de Aŭgusto 2014, gvidinte grupon al la montopinto la antaŭajn tagojn, li kuris el Pordo Umbwe ĝis la pinto en 4 horoj kaj 56 minutoj kaj revenis al la Pordo Mweka je 1630 m en totala tempo de 6 horoj, 42 minutoj kaj 24 sekundoj. Antaŭaj registroj, uzante la saman vojon, estis faritaj de la hispana montarkuristo Kílian Jornet (ascendo en 5:23:50, ascendo-descendo 7:14 la 29a de Septembro 2010) kaj de la tanzana gvidisto Simon Mtuy (senhelpa ascendo-descendo en 9:21 la 22an de Februaro 2006).
Rekordo de ascendo-descendo estis farita de Fernanda Maciel el Brazilo en tempo de 10 horoj kaj 6 minutoj. Ŝia ascenda tempo de 7:08 estis rompita la 23an de Februaro 2018 fare de la dana ultramaratona kuristino Kristina Schou Madsen per tempo de 6:52:54 el Pordo Mweka.
Urto
La Urto (Ourthe, Aiwe d' Oûte, historie ankaŭ Urt) estas rivero en Belgio. Ĝi alfluas la riveon Mozo. La rivero sume longas 218 kilometrojn, kun la fonta rivero Ourthe Occidentale.
Kilimanĝaro
Sportaj atingoj
Ankaŭ grimpoj fare de diskapabluloj altiris atenton. Bernard Goosen el Sudafriko, sur rulseĝo ascendis Kilimanĝaron en ses tagoj en 2007. En 2012, Kyle Maynard kiu havas nek antaŭbrakojn nek krurojn, rampis senhelpe ĝis la pintomonto de Kilimanĝaro.
Opera (metrostacio)
La Opera estas stacio de la M1 metrolinio en Budapeŝto. La stacio troviĝas sub la krusto de Avenuo Andrássy. La nomo venis de Budapeŝta Ŝtata Operejo, ĝuste tie haltas la metroo. La metrolinio apartenas al Monda heredaĵo, kiel parto de Avenuo Andrássy.
Kilimanĝaro
Sportaj atingoj
En 2020, teamo komponita de du duoblaj super-genue amputitoj, nome nepalano Hari Budha Magar kaj Justin Oliver Davis, supreniris al Kilimanĝaro. Ili foruzis ses tagojn por kovri la 56 km de distanco ĝis la montopinto.
Béla Molnár
Biografio
Béla Molnár matureksameniĝis en Cristuru Secuiesc, poste li akiris diplomon pri biologio en Universitato Bolyai. Komence li instruis en Agrofakliceo de Odorheiu Secuiesc, de 1950 en la katedro de Zoologio de Universitato Bolyai, de 1959 en la UBB de Kluĵo. Li estas doktoro de biologiaj sciencoj.
Kilimanĝaro
Sportaj atingoj
Estas sep oficialaj vojoj laŭ kiuj oni ascendu kaj descendu al kaj el Kilimanĝaro: Lemosho, Lemosho Western-Breach (Okcidenta Fendo), Machame, Marangu, Mweka, Rongai, Shira, kaj Umbwe. La vojo Machame povas esti kompletigita en ses aŭ sep tagoj, Lemosho en ses ĝis ok, kaj la vojoj de la Norda Cirkvito en sep aŭ pliaj tagoj. La vojo Lemosho povas esti pluigita ankaŭ tra la Okcidenta Fendo, atingante la pinton tra la okcidenta flanko de la monto. La Okcidenta Fendo estas pli fora kaj evitas la 6-horan noktomezan ascendon al la pinto (kio okazas ĉe aliaj vojoj). La Rongai estas la plej facila el la kampadejaj vojoj. Ankaŭ la Marangu estas relative facila, sed ofte tro uzata; gastigado okazas en kunhavitaj kabanoj. La vojo Lemosho Okcidenta Fendo ekas sur la okcidenta flanko de Kilimanĝaro je Lemosho kaj pluas al la pinto tra la vojo de la Okcidenta Fendo.
27615 Daniellu
27615 Daniellu estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Daniel Lu, finalisto en 2012 de la Broadcom MASTERS, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro lia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la Carlisle Public Schools de Carlisle (Masaĉuseco).
Kilimanĝaro
Sportaj atingoj
La grupo Active Woman (Aktivaj virinoj) planis projekton per kiu en junio 2021 supreniros la montopinton grupon de virinoj uzante montobiciklojn, kiel montro de la povo de virinoj, sed ankaŭ kiel reklama programo por financi la aĉetadon de bicikloj por ke la junulinoj de la regiono povu aliri al lernejoj pli komforte.
Mortoj
Laŭ la "Kilimanjaro Christian Medical Centre" en Moshi, 25 personoj mortis el Januaro 1996 ĝis Oktobro 2003 grimpante la monton. Dek sep estis inoj kaj ok estis viroj, game laŭ aĝo el 29 ĝis 74. Dek kvar mortis el forta altaltituda malsano, kiel unu kun HACE (Altaltituda cerba edemo), kvin kun HAPE (Altaltituda pulma edemo), kaj ses kun ambaŭ. La ceteraj dek unu mortoj rezultis el traŭmato (3), korinfarkto (4), pneŭmonito (2), kor-pulma malfunkciado pro alia kaŭzo (1), kaj akuta apendicito (1). La ĝenerala mortindico estis po 13.6 por 100 000 grimpistoj." La 11an de Oktobro, 2020, fajro ekis sur la Monto Kilimanĝaro kaj konsumis 28 kvadratajn kilometrojn de vegetaĵaro
Beletro
La monto stimulis plurajn verkistojn:
Opera (metrostacio)
Historio
Tiu metrostacio estis konstruita en 1896 pro miljara datreveno de alveno de la hungaraj triboj al la Karpata baseno. Pli frue oni volis konstrui tramon, sed pro beleco de la avenuo la tramo "kaŝiĝis" sub la teron. La konstruado estis simpla: oni elfosis la teron, poste oni muntis la relojn sube kaj la elektran relon pli supre, oni faris la betonajn murojn, fine oni kovris la elfosaĵon. En la peronoj la muroj estas kovritaj per blankaj kaheloj. En tiu haltejo super la ŝtuparejoj oni ne konstruis po unu dometojn por esti pli plena panoramo al la Operejo. Post la ekfunkcio la oficiala nomo estis "subtera elektra fervojo". En 1941 plena Hungario ŝanĝis la trafikan direkton al la dekstra flanko, tamen la subtera tramo restis laŭ la maldekstra sistemo ĝis 1973. En 1970 ekfunkciis jam la vera metroo, tial ĉi tiu linio estis nomita jam metrolinio, ja ĝi trafikas sub la tero, pli precize sub la krusto. En 1973 kaj 1995 plenaj renovigaj laboroj okazis.
Kontaktoj
La pasaĝeroj havas trafikajn kontaktojn al aŭtobusoj kaj troleoj. Estas alirebla la Operejo, krome kontraŭe situas palaco Dreschler, kie longe funkciis instituto baleta. Ankaŭ Nova Teatro (Budapeŝto) estas proksime.
Urto
Toponimio
La nomo de la rivero devenas de la kelta vorto  urd , kiu signifas ŝtonan riveron aŭ rapidan fluon (la svisa loko de Urtenen, kiu disvolviĝis en la samnoma rivervalo, ŝajnas havi la saman radikon).
Ĝi ankaŭ povas esti komparata al la malnova valona vorto  ourta  (aŭ  ourtha ), kiu signifas fonto aŭ fontano.
Tanjur
Tanjur (tibete, [tanĝur]): la komentarioj al la tibeta Tripitako, Kanjur. Ĝi enhavas 3626 tekstojn en 224 volumoj.
Urto
Geografio
La Okcidenta Urto kaj la Orienta Urto ambaŭ havas sian fonton en la Ardenoj. Ĉi tiuj fontoj estas ĉirkaŭ kvindek kilometroj unu de la aliaj.
Vilaĝoj transfluataj
Ĝenerale estas distingas du partojn en la fluo de la rivero, la Supra Urto, kiu krucas Beho, Gouvy, Rettigny, Brisy, Houffalize, Nisramont, La Roche-en-Ardenne, kaj laŭflue la kunfluejo Malsupra Urto kun la Mozo ĉe Lieĝo. La Malsupra Urto, foje nomata Meza Urto, akvoj en provinco Luksemburgio: Marcourt, Rendeux,  Hampteau,  Hotton, Melreux,  Fronville, Noiseux, Grande-Enneille (mallonga ekspedicio en provinco Namuro), Durbuy, Barvaux-sur-Ourthe kaj  Bomal tiam, en provinco Lieĝo:  Sy, Hamoir , Fairon, Comblain-la-Tour, Comblain-au-Pont,  Rivage, Chanxhe, Poulseur, Esneux, Hony,  Méry, Tilff kaj Chênée antaŭ ol atingi la Mozo, per la lieĝa kanalo Dérivation.
Elek Nagy
Elek Nagy
Tideo
Tideo (helene Τυδεύς, latine Tydeus) estas en la helena mitologio filo de la kalidona reĝo Eneo. Lia patrino estis la dua edzino de la reĝo Periboia.
Li estis ankoraŭ tro juna, kiam en kolera kverelo mortigis du siajn parencojn kaj devis pro tio Kalidonon forlasi. Rifuĝis en Argolando, kie akceptis lin tiama reĝo Adrasto tiel amike, ke post iu tempo Tideo fariĝis edzo de la reĝa pli juna filino Deipilo. Tiu pli poste donis al li filon nomatan Diomedo, kiu fariĝis unu el herooj de la Troja milito.
Sed ilia ekspedicio alportis katastrofon al ili, ĉiuj herooj antaŭ pordegoj de Tebo falis, postvivis nur Adrasto. Falis ankaŭ Tideo, malgraŭ forta gardado de diino Atena. Li estis vundita de teba batalanto Melanipo, kiun tuj poste mortigis Amfiarao. Li dehakis Melanipan kapon kaj portis ĝin al Tideo por ke li per gluto de malamika cerbo savu sian vivon. En tiu momento proksimiĝis diino Atena, sed kiam ŝi vidis tiun malagrablan scenon elverŝis teren magian rimedon, kiu povus savi Tidean vivon. Tideo sekve de la vundo en doloroj mortis. Tebo defendis sin venke, sed ne por longe. Post dek jaroj filoj de famaj konkerantoj organizis ekspedicion de Epigonoj (Posteuloj). Ĉi foje falinto estis nur filo de Adrasto, la ceteraj postvivis. Pordegoj de Tebo estis rompitaj, la muregoj detruitaj kaj la urbo humiligita.
Iserlohn
Iserlohn estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mark de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Iserlohn estas parto de la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco "Saŭalant"] kaj historie apartenis al la Graflando Mark (germane Grafschaft Mark), al kio ankoraŭ aludas la distrikta nomo.
Hidrocelo
Hidrocelo de testiko aŭ testika hidrocelo (greke ὕδωρ akvo kaj κήλη hernio) nomiĝas akumuliĝo de sera likvo inter tegaĵoj de testiko. Likvaĵo povas kolektiĝi ankaŭ en sperma funiklo; en tia kazo oni parolas pri hidrocelo de sperma funiklo.
Hidrocelo de testiko povas esti operacie forigita.
Stumbliga ŝtoneto
Stumbligaj ŝtonetoj (germane: Stolpersteine) estas memoriloj publikaj.
Tiaj pavimŝtonoj troviĝas en multaj germanaj urboj je la honoro de la lokaj viktimoj de la nazia teroro. Ili memorigu la preterirantojn pri la sorto de kuncivitanoj, kiuj estis deportitaj kaj ofte murditaj fare de naziaj sbiroj. Elpensis tiun ĉi projekton la germana artisto Gunter Demnig en la 1992-a jaro. Ekde 1992 estas jam pli ol 75.000 stumbligaj ŝtonetoj en Germanio kaj ankaŭ en aliaj landoj okupitaj fare de Nazia Germanio dum la milito.
Eksteraj ligiloj
Esperantlingva filmo pri la persekutoj de judoj (Michael Vrazitulis, TEJO)
NGC 882
NGC 882 (aliaj indikoj — PGC 8874, UGC 1789, MCG 3-6-52, ZWG 462.1, ZWG 461.73, NPM1G +15.0088) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Villemomble
Villemomble estas antaŭurbo de Parizo, la ĉefurbo de Francio. Ĝi situas en la departemento Seine-Saint-Denis, kaj en ties Arondismento Bobigny. La urbokerno troviĝas proksimume 14 kilometrojn oriente de la pariza urbocentro.
Đurđevac
Đurđevac, (germane Sankt Georgen, hungare Szentgyörgyvár) estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 8 komunumoj apartenas al la municipo.
Chmelnice (Děčín)
Chmelnice (Hopfengarten) estas XXV-a parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sudokcidente de Děčín. Estas ĉi tie registritaj 77 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Đurđevac
Đurđevac situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Varaždin-Osijek, fine estas ĉefvojo al Bjelovar. Koprivnica troviĝas 25 km.
Villemomble
Partnera urbo
Partnera urbo de Villemomble estas
Chmelnice (Děčín)
Děčín XXV-Chmelnice situas en katastra teritorio Vilsnice kun areo 3,34 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1543.
Đurđevac
Historio
La unua skriba mencio pri la fortikaĵo devenis el la 14-a jarcento. Post la mezepoko la urbo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ekde 1746 la urbo apartenis al aparta limgarda zono, kie estis rezidejo de regimento. En 1910 loĝis tie 8 707 da homoj, (8 584 kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Belovár-Kőrös, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.
Transporto
Đurđevac situas apud la Podravska aŭtovojo, kiu ligas Varaždin kaj Osijek kaj reprezentas la krucvojon de la aŭtovojo al Bjelovar kaj Zagrebo. La fervojo kiu ligas Osijek, Koprivnica kaj Zagrebo ankaŭ pasas tra Đurđevac.
Kulturo
"Podravina de somero ĝis somero" - procesio de aranĝitaj kaleŝoj kun folkloro kaj etnografia heredaĵo kaj kutimoj de la popolo de Podravina.
Park-arbaro "Borik" estas centjara parko de pinoj kaj akacioj en Đurđevac
Esperanto
En Đurđevac okazos de la 30-a de junio ĝis la 2-a de julio 2023 la Kongreso de kroataj esperantistoj.
Benešov u Semil
Benešov u Semil (Beneschau) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Semily, regiono Liberec. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1411.
Municipa administrado
La municipo dividiĝas en 4 bazaj setlejunuojn: Benešov, Hradišťata, Pod Mošnou kaj Podolí.
Mineralogia loko
La teritorio de municipo apartenas inter signifaj mineralogiaj lokoj en regiono de Geoparko Bohemia paradizo.
Egipta krono
La egipta krono estis unu el la simboloj plej distingigaj de la faraonoj kaj dioj de la Antikva Egiptio.
La pskent estas la grekigita nomo por la duobla krono, seĥemti, portita de la faraonoj ekde la komencoj de la dinastia periodo kaj signifis ke ili posedis la potencon super la Du Teroj (Egiptio).
Ĝi estis formita el la supermetado de du kronoj malsamaj:
La egipta nomo duobla krono, seĥemti, devenis el pskent per misformiĝo de pa-seĥemti, "la du povoj".
Ili estis uzitaj kiel pov-simboloj de la faraonoj en la Antikva Egiptio; ankaŭ por distingi la malsamajn diojn de tiu ĉi civilizo. La ornama komplekseco evoluis tra la tempo. Ĝi baziĝis sur la du regionoj, Supra kaj Suba Egiptio, ili videblas en la skulptaĵoj kaj pentraĵoj de la faraonoj. Pere de tiuj verkoj eblas distingi de kie venis la nobeluloj. Dum la antaŭdinastia periodo de Egiptio la lando estis devidita en la du menciitajn regionojn kaj estis kunigitaj de la faraono Narmer, sub kies regado ekiĝis la dinastia periodo. Ĉiu regiono estis identigita de krono kaj specifan dion.
Kristiansand
Partneraj urboj
Inter la partneraj urboj de Kristiansand estas:
Elbe (apartigilo)
Elbe povas esti:
Caldearenas
Caldearenas [kaldeaREnas] (Candarenas) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio​, en la sudokcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Flago de Estonio
La nacia flago de Estonio (estone: Eesti lipp) estas trikoloro havante tri egalajn horizontalajn striojn: blua (pinto), nigra, kaj blanka. La normala grandeco estas 105 × 165 cm. En la estona ĝi estas familiare nomata la " sinimustvalge" (laŭlitere "blua-nigra-blanka"), laŭ la koloro de la strioj. La estona flago unue fariĝis konata en la 1880-aj jaroj kiel la flago de la estona studenta asocio ĉe la Universitato de Tartu kaj estis konsekrita en la halo de la paroko de Otepää la 4-an de junio 1884. La origina flago estas konservita en la estona nacia muzeo.
Caldearenas
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la sudokcidento de la komarko Alto Gállego. Ĝia teritorio estas en la valo de la rivero Gállego, kiu ricevas tie alfluantojn (nome Matriz, Moros) el la ĉepireneaj montaroj, nome Sierra Alta (1317 m) norde, Sierra de Belarre (1454 m) oriente, Sierra de Javierre (1560 m) sude kaj Sierra de Santa Isabel (916 m) okcidente. La altitudo gamas inter 1540 m sude, en la Sierra de Javierre, kaj 570 m okcidente, borde de la rivero Gállego.
Rautavaara
Rautavaara estas komunumo de Finnlando en provinco Norda Savonio sur limoj de provincoj Kainuu kaj Norda Karelio. Ĝia areo estas 1235,25 km². El la areo 1150.34 km² estas tero kaj 84.95 km² akvo. 30-a de junio 2021 Rautavaara havis nur 1534 loĝantojn. La loĝantaro malpliis escepte rapide. Pli ol 45 % de loĝantoj estas pensiuloj. En Rautavaara estas torfofosado. Rautavaara estas populara libertempa loĝejkomunumo. En komunumoj Rautavaara kaj Sotkamo estas Nacia parko de Tiilikkajärvi.
Flago de Estonio
En 2001, la politikisto Kaarel Tarand sugestis ke la flago estu ŝanĝita de trikoloro al nordia krucoflago konservante la samajn kolorojn. Subtenantoj de tiu dizajno asertas ke trikoloro donas al Estonio la bildon de post-sovetia aŭ orient-eŭropa lando, dum transversa dizajno simbolus la ligojn de la lando kun Nordio. Ĵurnalisto Eerik-Niiles Kross ankaŭ proponis ŝanĝi la oficialan nomon de la lando en la angla kaj pluraj aliaj fremdaj lingvoj, de Estonio ("Estonia") al Estland (kiu estas la nomo de la lando en la dana, nederlanda, germana, sveda, norvega kaj multaj aliaj ĝermanaj lingvoj).Pluraj nordiaj transversaj dizajnoj jam estis proponitaj en 1919, kiam la ŝtatflago estis oficiale adoptita. Ĉar la trikoloro estas konsiderita grava nacia simbolo, la propono ne atingis ĝeneralan popularecon.
Caldearenas
Geografio
Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara (protektita periferia zono) kaj de la Protektita Pejzaĝo de San Juan de la Peña y Monte Oroel.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc. Tiukadre en 1893 oni konstruis trajnstacion ĉe Caldearenas; ĉirkaŭe kreiĝis nova kerno. Tiukadre Caldearenas naskiĝis en la 1900-aj jaroj. La 1940-aj kaj 1950-aj jaroj estis la plej floraj pro la alveno amasa de aliregionaj laboristoj, ĉefe el Andaluzio, por la konstruado de la kanalo de Eléctricas Reunidas de Zaragoza (ERZ), por la generado de hidraŭlika energio. Poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico, ĝis alveni al nur ĉirkaŭ 10 loĝantoj (censitaj 42) en Caldearenas mem: pli en la submunicipoj.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Caldearenas suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).
En la 1970-aj jaroj Caldearenas aligis la municipojn Aquilué kaj Javierrelatre, kaj tial iĝis propra municipo mem. Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Caldearenas oni malaltiĝis ĝis nunaj 241 loĝantoj (2022).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo kaj Jaca. Tiukadre Ĝi iomete iĝas rezideja loĝloko por semajnfinoj, senhoma dum la cetero de la jaro.
Ĉefaj vidindaĵoj estas jenaj:
Sininen ja valkoinen
Sininen ja valkoinen (blua kaj blanka) estas kanto de Jukka Kuoppamäki. Ĝi estas patriota kanto. La nomo estas laŭ flago de Finnlando.
Traduko:
Yasuto Honda
Yasuto Honda (japane 本田 泰人, n. 25-an de junio 1969) estas japana futbalisto. Li de 1995 ĝis 1997 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Muŝkaptulturdoj
La muŝkaptulturdoj estas mezgrandaj insektomanĝantaj birdoj de la genro Neocossyphus de la familio de Turdedoj. Du specioj estas komune nomataj "formikoturdoj"; tiuj ne estu konfuzitaj kun la formikoturdoj de la familio de suboscinoj nome Formikariedoj, el kiuj tiuj estas malproksime rilataj.
Temas pri specioj loĝantaj en arbaroj de Afriko:
An Arcadian Maid
An Arcadian Maid (Arkadia servistino) filmita en la jaro 1910 estas filmo de reĝisoro D. W. Griffith.
Mary Pickford ludas kiel Priscilla senlabora servistino kiu trovas laboron ĉe bieno. Tie ŝi renkontas nebonan kolportiston kiu komencas flirti kun ŝi kaj igas ŝin enamiĝi al li. Li dediĉas sin al hazardludoj kaj petas al ŝi helpi al li pagi siajn ŝuldojn aŭ li ne povos geedziĝi kun ŝi.
Distrikto Kaunas
La distrikto Kaunas (Kaŭno) de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 estis unu el dek administraj distriktoj de Litovio, kaj troviĝis en la centro de la ŝtato. Kvankam ĝi nun sekve ne plu havas administran funkcion, la loĝantoj de Litovio ankaŭ en 2023 ankoraŭ amplekse uzas ĝin en priskriboj kaj referas al ĝi. Ĝia teritorio inkluzivis partojn de la historiaj regionoj Aŭkŝtajtio kaj Suvalkio.
Administra disdivido
La Distrikto Kaunas disdividiĝis en ok administraj komunumoj (litove savivaldybės). (loĝantoj laŭ stato januaro 2006)
Dua mondmilito
18.11.1942: Komandanto de la germana sekureca polico kaj SD, Karl Jeger, ordonis fermi ĉiujn litovajn ciganojn en tendaro en Ežerėlis (distrikto Kaunas) kun konfisko de ilia posedaĵo.
NGC 883
NGC 883 (aliaj indikoj — PGC 8841, MCG -1-6-90) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Amblève
Amblève (france) aŭ Amel (germane) estas rivero en Belgio. Ĝi alfluas la riveon Ourthe, kiu mem fluas en la Mozon. La rivero sume longas 93 kilometrojn. Fontiĝinte en la municipo Büllingen, proksime de la samnoma municipo Amel respektie Amblève, la rivero unue fluas tra la germanlingva, poste tra la franclingva parto de Belgio.
Distrikto Marijampolė
La Distrikto Marijampolė de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 estis unu el dek administraj distriktoj de Litovio, kaj troviĝis en la sudokcidento de la ŝtato. Kvankam ĝi nun sekve ne plu havas administran funkcion, la loĝantoj de Litovio ankaŭ en 2023 ankoraŭ amplekse uzas ĝin en priskriboj kaj referas al ĝi. Ĝia teritorio inkluzivis grandan parton de la historia regiono Suvalkio.
Administra disdivido
La Distrikto Marijampolė konsistis el kvin administraj komunumoj (litove savivaldybės): (loĝantoj laŭ stato januaro 2006)
Ferenc Vasvári
VASVÁRI Ferenc (vaŝva:ri) estis hungara mekanika inĝeniero naskita en Orsova la 24-an de septembro 1904 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de januaro 1985.
Kariero
Vasvári finis siajn studojn kiel korplaboristo kaj inter 1918-1932 li laboris en diversaj insdustriuzinoj. Li diplomiĝis en 1939 en la teknikuniversitato de Budapeŝto. En jaroj 1941-45 li estis teknikoficisto, poste ĉefoficisto en la Mechanikai Technológiai Intézet de universitato, en 1945 instituta instruisto, en jaroj 1948-50 vicsekciestro, poste sekciestro de la Alumíniumkutató Intézet. De 1950 li prelegis en la BME Villamosmérnöki Kara (Fakultato de Elektroinĝeniero), de 1952 estis docento, katedrestro, en 1956-59 vicdekano, komisiita dekano de la Fakultato de Elektroinĝeniero, de 1963 ĝis 1969 universitata profesoro, katedrestro.
Amorosi
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Benevento. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj Castel Campagnano (CE), Melizzano, Puglianello, Ruviano (CE), San Salvatore Telesino kaj Telese Terme.
Elek Nagy (verkisto, pastro)
NAGY Elek (nadj) estas hungara verkisto, reformita pastro naskita en Nagybacon la 20-an de decembro 1883 kaj mortinta en Reghin la 19-an de marto 1935.
Kariero
Nagy Elek laste estis pastro en Reghin (1921–35). Li verkis novelojn historitemajn.
Arthur Troop
Arthur TROOP (naskiĝis la 15-an de decembro 1914 en Lincoln, ĉefurbo de la provinco Lincolnshire, Anglio - mortis la 30-an de novembro 2000 en Peterborough) estis fondinto de Internacia Polica Asocio (IPA), kies esperanta devizo Servo per Amikeco aperas sur la asocia blazono, vaste reproduktata en medaloj, filatelaĵoj ktp.
Li studis en Ruskin College, Oksfordo. La li fariĝis policano kaj la  li fondis la organizaĵon IPA, pro kiu li estis honorita en 1965 per British Empire Medal.
10796 Sollerman
10796 Sollerman estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Eritrichium nanum
Eritrichium nanum, nome arktalpa neforgesumino aŭ reĝo de Alpoj, estas ĉirkaŭpolusa alpa kuseneca planto de la familio de Boragacoj kiu ekzistas en la Roka Montaro de Nordameriko same kiel en la Alpoj en Eŭropo. Ĝi kreskiĝas je altoj de pli ol 3,000 metroj en medio de acidaj rokoj, neĝoravinoj kaj fluantaj glaĉeroj.
10796 Sollerman
Nomo
Ĝia nomo honoras la svedan astronomon Jesper Sollerman, de la depatemento pri astronomio de la Universitato de Stokholmo. Li laboras pri supernovaoj, pulsaroj kaj sed estas tre interesita pri popularigo de astronomio al la ĝenerala publiko.
Akaro
Akaroj estas la plej etaj el ĉiuj artropodoj, ili estas etetaj araneoidoj, kiuj nutras sin per eroj el haŭto kaj haro, kaj ŝirmas sin en hejmoj ene de littukoj, tapiŝoj, kurtenoj ktp.
Eritrichium nanum
Referencoj
Eritrichium nanum, King of the Alps
Akaro
Ili povas kaŭzi alergiajn reagojn ĉe homoj.
Kiel parazitoj
Ĉe mamuloj, ekzemple ĉe homo, kelkaj akaroj estas parazitoj kiuj okazigas damaĝojn kaj malsanojn, ekzemple iksodoj kaj Sarcoptes scabiei. Oni supozis, ke tio aplikiĝa ankaŭ al birdoj, sed ĵusa studo montris, ke male plumakaroj estas bonfaraj, ĉar manĝas ĉefe fungojn, bakteriojn kaj polenon el la plumaro kaj tute ne manĝas el histoj, kiel haŭto aŭ sango. Tiel anstataŭ parazitoj, tiuj akaroj devas esti konsiderataj kunmanĝantoj.
Sela punkto
En matematiko, sela punkto estas punkto en la argumentaro de funkcio de du variabloj kiu estas senmova punkto sed ne loka ekstremumo. Je tia punkto, ĝenerale, la surfaco similas al selo kiu estas kurboj supren en unu direkto, kaj kurboj suben en alia direkto, simile al montpasejo. En terminoj de konturaj linioj, sela punkto povas esti agnoskita, ĝenerale, per konturo kiu sekcas sin. Ekzemple, du montetoj apartigita per alta pasejo enhavas selan punkton, je la supro de la pasejo, simile al cifero-ok (lemniskata) kontura linio.
Simpla kriterio por kontrolanta ĉu donita senmova punkto de reelo-valora funkcio F(x, y) de du reelaj variabloj estas sela punkto estas per la matrico de Hessian je tiu punkto: se la matrico de Hessian H estas maldifinita matrico, do ĉi tiu punkto estas sela punkto.
Maldifinita matrico A estas tia matrico ke xTAx povas havi ambaŭ signojn por taŭge elektitaj vektoroj x. Nepra sed ne sufiĉa kondiĉo estas ke matrico estas nek pozitive difinita matrico nek negative difinita matrico.
kiu estas nedifinita. Pro tio, ĉi tiu punkto estas sela punkto. Ĉi tiu kriterio donas nur sufiĉan kondiĉon. Ekzemple, por funkcio z=x4-y4 punkto (0, 0) estas sela punkto sed la matrico de Hessian de ĉi tiu funkcio je ĉi tiu punkto estas la nula matrico, kiu estas ne nedifinita.
En la plej ĝeneralaj terminoj, sela punkto por glata funkcio (kies grafikaĵo estas kurbo, surfaco aŭ hipersurfaco) estas senmova punkto tia ke la grafikaĵo en la najbaraĵo de tiu punkto estas ne tute en unu flanko de la tanĝanta spaco je tiu punkto.
En unu dimensio, sela punkto estas punkto kiu estas ambaŭ senmova punkto kaj trafleksa punkto. Pro tio ke ĝi estas trafleksa punkto ĝi estas ne loka ekstremumo.
Sur surfaco en 3-dimensia spaco sela punkto estas hiperbola punkto kio estas punkto kun negativa gaŭsa kurbeco.
Aliaj uzoj
Por dua-orda lineara aŭtonoma sistemo, krita punkto estas sela punkto se la karakteriza ekvacio havas unu pozitivan kaj unu negativan reelajn ajgenojn.
En du-ludanta nulo-suma ludo difinita sur kontinua spaco, la egalpeza punkto estas sela punkto.
Cipseloj
La specioj estas jenaj:
Sela punkto
Aliaj uzoj
Sela punkto de matrico estas ero de la matrico kiu estas ambaŭ la plej malgranda ero en ĝia kolumno kaj la plej granda ero en ĝia linio.
Androsace alpina
Alpa rok-jasmeno aŭ Androsace alpina estas planto-specio de la familio de Primolacoj, endemio de Alpoj.
Distribuo
En naturo, Androsace alpina kreskas sur siliciaj subtavoloj, ĉefe el granito, kaj ĝi estas unu el malmultaj plantoj en Alpoj kiuj kreskas super 4000 metroj, kiel sur la montopinto de Matterhorn (nur ankaŭ Ranunculus glacialis kaj eble Saxifraga biflora kreskas tiom alte). Tiu planto nutriĝas el la substanco kiu kreskas sub la rokoj sur kiu estas la Androsace alpina.
Priskribo
La floroj de A. alpina estas blankaj aŭ rozkoloraj (ofte ambaŭ en la sama planto), kaj en la mallonga florsezono povas esti tiom dense aranĝitaj ke ili komplete kaŝas la foliaron. Pro tio A. alpina iĝis tre populara inter hortikulturistoj.
Kultivado
Androsace alpina estas kultivata kiel ornamoplanto, amplekse kreskata en rokĝardenoj.
Lindesnes
Lindesnes estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Vest-Agder. Fine de en la komunumo vivis.
16594 Sorachi
16594 Sorachi estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la distrikto Soraĉi, en la centro de Hokajdo, kiu disvolviĝis per karbonminejoj kaj ties rilataj kaj industrioj. Sed post la fino de la karbonminado, tiu distrikto estis en granda depresio.
Ovidi Montllor
Ovidi Montllor i Mengual (Alcoi, 4-an de februaro 1942 - Barcelono, 10-an de marto 1995) estis valencia kantisto kaj aktoro el la kataluna movado "Nova Cançó" (nova kanzono).
Li debutis en 1962 kun la teatro-grupo La Cazuela, de Alcoi. Kiam li estis 24-jara li foriris al Barcelono, kie li laboris kun sendependaj teatro-grupoj, kiel tiu de la CICF, kaj poste kun la kompanioj de Núria Espert kaj Adrià Gual. En 1968 li komencis elstaran karieron kiel kantisto, ofte akompaniita de Toti Soler, kun propra muziko pri tekstoj de Salvador Espriu, Vicent Andrés Estellés, Pere Quart kaj de li mem.
Li mortis en la jaro 1995 en Barcelono pro ezofaga kancero. Kvin monatojn antaŭe lia naskiĝvilaĝo (Alcoi) dediĉis al li kortuŝan omaĝon.
Elemér Schulek
Elemér Schulek [ŝulek], laŭ la hungara skribmaniero Schulek Elemér estis hungara kemiisto, farmaciisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio. Elemér Schulek naskiĝis la 1893 en Hungario, en urbo Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio). Li mortis la 1964 en Budapeŝto.
Biografio
Elemér Schulek frekventis universitaton en ELTE, sed dume li soldatiĝis dum la 1-a mondmilito. Inter 1919-1927 li laboris en universitato en Budapeŝto, dume li faris studvojaĝon en Ameriko. En 1944 li ekinstruis en la universitato, poste li redaktis ankaŭ fakrevuojn. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1951.
Teravado
Teravado (palie theravāda, sanskrite sthaviravāda): "instruo de la plejaĝuloj", la budhisma skolo bazita sur la palia versio de la Tripitako kaj ĝiaj mezepokaj komentarioj de Buddhaghosa kaj aliaj, disvastiĝinta precipe en Cejlono/Srilanko, Birmo, Siamo/Tajlando, Laoso kaj Kamboĝo; foje erare konfuzita kun hinajano. Komparu ankaŭ mahajano.
Visuddhimagga (Palio; Esperante, La Vojo de Purigo), estas granda traktato en la doktrino de Taravada Budhismo verkita de Budagoso ĉirkaŭ 430 en Srilanko. Ĝi estas kompleta manlibro konciziganta kaj sistemiganta kaj la teoriajn kaj la praktikajn instruojn de la Budho kiel ili estis komprenitaj de la grandaĝuloj de la monaĥejo Mahaviharo en Anuradapuro, Srilanko.
Yebra de Basa
Yebra de Basa [ĜEbra deBAsa] estas loĝloko kaj municipo de Hispanio​, en la oriento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la oriento de la komarko Alto Gállego. Ĝia teritorio estas en la valo de la rivero Basa. La municipa teritorio estas trapasata per la ŝoseo N-260, kiu komunikas okcidente kun Sabiñánigo kaj oriente kun Boltaña kaj Aínsa.
La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Fanlillo, Orús, San Julián de Basa, Sobás kaj Yebra de Basa mem, plus senhomejojn Cillas, Cortillas, Espín kaj Sasa de Sobrepuerto.
La loĝloko Yebra de Basa mem (1 060 msm) estas je 58 km norde de Huesca inter du rojoj alfluantoj de la rivero Basa, kiu estas trans la nacia ŝoseo. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Yebra de Basa suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Yebra de Basa oni malaltiĝis ĝis nunaj 154 loĝantoj (2022).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Tiukadre Ĝi iomete iĝas rezideja loĝloko por semajnfinoj, senhoma dum la cetero de la jaro.
Ĉefaj vidindaĵoj estas jenaj:
Ehime FC
Ehime FC aŭ plene duonangle Ehime Football Club (japane 愛媛フットボールクラブ, mallonge 愛媛FC) estas japana profesia klubo de piedpilkado (futbalo). La unua vira teamo ekde 2006 apartenas al la 2-a divido de la Japana Ligo. Ĝi havas sian sidejon en la urbo Macujama, ĉefurbo de la gubernio Ehime.
Nova Junularo
La Nova Junularo (新青年, La Jeunesse) estis influa ĉina revuo en la 1910-20aj jaroj pri beletro, kulturo, kaj poste politiko. Ĝi estis la centra revuo por la Movado de nova kulturo.
Ĝi estis eldonita ekde la 15-a de septembro 1915 fare de Chen Duxiu en Ŝanhajo sub la nomo Junulara Revuo (青年雜誌). Sed poste Chen ŝanĝis ĝian nomon al la nun konata nomo, ĉar alia gazeto kun la sama nomo plendis al ili. Notindaj redaktoroj estis krom Chen Duxiu, Qian Xuantong, Gao Yihan, Hu Shi, Li Dazhao, Shen Yinmo, kaj Lu Xun. En januaro de 1917, ties redaktejo moviĝis al Pekino. La Nova Junularo pledis por scienco kaj demokratio kaj verki per moderna lingvo. Kelkaj kontribuintoj pledis la disvasigo de Esperanto kiel finfina anstataŭo de la ĉina lingvo.
La redaktorojn influis la rusa oktobra revolucio de 1917 kaj la Nova Junularo ekpopularigis ideon de marksismo. Sed inter la kontribuintoj troviĝis progresemaj intelektuloj de multaj tendencoj, interalie socialisma, liberala, kaj anarkisma.
Ekde septembro 1920, la revuo estis organo de ĉiaj komunistoj. Tio mallogis kontribuintojn kaj redaktorojn, speciale Hu Shi. Post de la fondado de la Komunista Partio de Ĉinio en 1921 (Chen Duxiu estis kunfondinto kaj la 1-a prezidanto de la partio), la revuo iĝis la teoria organo de la partio. Aperis 6 eldonoj tiuperiode, ĝis julio 1922.