cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Familio Mendoza
La familio Mendoza, Casa de Mendoza, estas nobela hispana familio, kiu havas devenon en la urbeto Mendoza en la teritorio de la aktuala provinco Álava (Eŭskio). La Mendoza eniris al la servo de la regno Kastilio dum la regado de Alfonso la 11-a (1312-1350). Álava, nome montara regiono lima kun la regnoj Kastilio kaj Navaro, estas unu de la eŭskaj teritorioj aligitaj al la kastilia monarkio pere de foruoj. Antaŭ la Mendoza pasis al Kastilio, Álava estis batalkampo, en kiu la senjoraj familioj kveerlis dum generacioj. En 1332, la Mendoza kverelis jam dum unu jarcento batale kontraŭ la familio Guevara [geBAra]. Aliaj familioj el la alava nobelaro, kiel Ayala [aĜAla], la Velasco [beLASko] kaj Orozco [oROZko], sangelverŝe bataletis, en tiuj epizodoj, el simplaj noktaj embuskoj al veraj kampobataloj.
Post tiuj nobelaj familioj eniris al la servo de la reĝoj de Kastilio, malpliiĝis tiuj kvereloj, dum ili aliĝis al la kastilia militistaro je la servo de la reĝo, ĉefe en la procezo konata kiel Reconquista, pro kio ili amasigis teritoriojn kaj privilegiojn.
El la epoko de la Katolikaj Gereĝoj ĉiuj heredontoj de la Duklando de la Infantado, estis grafoj de Saldaña kaj markizoj de Santillana, kiel unua titolo kiun havis la familio Mendoza.
Blanka Monto de Courmayeur
Blanka Monto de Courmayeur (en franca Mont Blanc de Courmayeur, en itala Monte Bianco di Courmayeur) (4,748 m), estas montopinto en la sudorienta bordo de la Blanka Monto kiu formas la pinton de masiva sudorienta flanko de la monto. Ĝi estas konektata al la ĉefa montopinto tra la Col Major (ĉ. 4,730 m).
Spite sia minimuma elstareco, ĝi estas la dua plej alta pinto en la Alpoj en la oficiala Listo de Alpaj kvarmiluloj fare de la Unio Internacia de Asocioj de Alpismo (UIAA) pro sia impresiva aspekto kaj sia gravo por montogrimpado.
Malliberejaj masakroj de NKVD
Malliberejaj masakroj de NKVD – amasaj komunistaj krimoj fare de funkciuloj de NKVD, NKGB (Popolkomisaro de Ŝtata Sekureco) kaj aliaj sovetaj formacioj post la germana invado en Sovetunion junie 1941. Iliaj viktimoj estis politikaj malliberuloj restantaj en okupataj teritorioj de Sovetunio sur la terenoj de Pollando, Litovio, Latvio, Estonio kaj Besarabio, kaj ankaŭ sur la teritorio de Sovetunio antaŭ la soveta invado en Pollandon septembre 1939.
Genezo
La 24-an de junio 1941 popola komisaro pri internaj aferoj Lavrentij Berija ordonis pafmortigi ĉiujn politikajn malliberulojn entenataj en okcidentaj regionoj de Sovetunio, kies evakuado profunden estus neebla. Spure de la ordono oni entreprenis amasan likvidon de arestitoj. Ĝi okazis en malliberejoj, arestejoj kaj tendaroj, sed ankaŭ sur evakuaj itineroj. La masakroj, kies apogeo trapasis somerajn monatojn de 1941, rezultis per kelkdekoj da viktimoj, el kio nur ĉ. 20–30 mil oni murdis en Orientaj Limregionoj de la Dua Pola Respubliko en tiel nomata Okcidenta Ukrainio kaj Okcidenta Belorusio. Granda patriota milito komenciĝis per grandskala genocido realigata de NKVD, kiu tiutempe devus protekti panike retiriĝantan Ruĝan Armeon.
En plimulto da kazoj la kulpon pro la krimoj de NKVD oni atribuis al judoj, kiujn konforme al la stereotipo de "judkomunismo" oni universale identigis kun la soveta sistemo kaj aplikata de ĝi politiko de teroro. Malkaŝo de la malliberejaj masakroj provokis serion da brutalaj pogromoj, precipe en Orienta Galicio. La sovetaj krimoj estis ankaŭ laŭtigitaj de la germannazia propagando kaj servis al germanoj por leĝigo de amasaj krimoj kontraŭ judoj.
Funkcia kvadrata radiko
En matematiko, duona ripeto de apliko de funkcio aŭ funkcia kvadrata radiko estas kvadrata radiko de funkcio kun respekto al la operacio de funkcia komponaĵo. Tiel, funkcia kvadrata radiko de funkcio g estas funkcio f tia ke f(f(x)) = g(x) por ĉiu x. Ekzemple, f(x) = 3x2 estas funkcia kvadrata radiko de g(x) = 27x4.
Unu skribmaniero por tio ke f estas funkcia kvadrata radiko de g estas f = g1/2.
Historio
La funkcia kvadrata radiko de la eksponenta funkcio estis studita de Hellmuth Kneser en 1950.
La solvaĵoj de f(f(x)) = x estis unue studitaj de Charles Babbage en 1815 kaj ĉi tiu ekvacio estas nomata kiel funkcia ekvacio de Babbage.
Renato de Anĵuo
Renato la 1-a de Anĵuo (n. en Angers, la 16-an de januaro 1409 – m. en Aix-en-Provence, la 10-an de julio 1480) ankaŭ konata kiel Renato de Napolo, Renato de Sicilio kaj Renato la Bona (france Le bon roi René), estis duko de Anĵuo, grafo de Provenco (1434–1480), duko de Bar (1430–1480), duko de Loreno (1431–1453), reĝo de Napolo (1438–1442; titola 1442–1480), reĝo de Jerusalemo titola (1438–1480), reĝo de Aragono (1466–1472) en Katalunio. Renato multe ŝatis la artojn. Li verkis romanojn kaj primoralajn verkojn kaj verse kaj proze.
Li apartenis al la "pli juna anĵua dinastio", aŭ Anĵuo-Valois, branĉo de la Valezianoj.
(16637) 1993 QP2
(16637) 1993 QP2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Hotaru Yamaguchi
Hotaru Yamaguchi (japane 山口 蛍, n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2013 li membras en la japana nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva teamano kiu partoprenis en 46 matĉoj.
Cuernavaca
Cuernavaca estas urbo de Meksiko, kiu funkcias kiel la ĉefurbo de la subŝtato Morelos.
Historio
Diversaj indiĝenaj triboj vivis en la areo kie la urbo situas ekde la 12-a jarcento. Cuernavaca estis fondita iam ek de tiam ĝis la konkero de Meksiko fare de Hispanio en la 16-a jarcento. Sojle de la hispana konkero, Cuernavaca jam estis granda, riĉa kaj fortika urbo.
Malgraŭ ĝia grandeco kaj fortikaĵoj, hispanaj trupoj, sub la gvidado de Gonzalo de Sandoval (komandita de Hernán Cortés ), okupis Cuernavaca ĉirkaŭ la jaro 1520. La hispanoj komencis ekloĝi en Cuernavaca plurajn jarojn poste.
En 1824, post la Meksika Milito de Sendependeco, Meksiko estis dividita en subŝtatojn kaj Cuernavaca estis elektita por esti parto de subŝtato Estado de México. En 1834 Cuernavaca ricevis oficialan urbostatuson. En 1869 la ŝtato Morelos estis kreita, kaj Cuernavaca estis elektita por esti ĝia ĉefurbo.
Edukado
Pluraj universitatoj kaj altlernejoj funkciigas en la urbo, inkluzive de la Aŭtonoma Universitato de la Ŝtato de Morelos.
Transportado
Cuernavaca estas servata de la Internacia Flughaveno General Mariano Matamoros, kiu estas 16 kilometrojn for de la urbo.
Île Illiec
Île Illiec, aŭ Insulo Ilijeko en Esperanto, estas malgranda insulo situa fronte al Port-Blanc, Bretonio, Francio.
En 1876, Ambroise Thomas konstruis la trietaĝan domon, kapelon kaj konusan turon kiuj daŭre ĉeestas en la insulo.
Île Illiec estis aĉetita de la usona aviadisto Charles Lindbergh, sekve de la homforkapto kaj murdo de lia filo en 1932 kaj lia sekva translokiĝo en Eŭropon en 1936. En marto de 1938, la familio aĉetis la 4-akrean insulon kontraŭ 16 000 dolaroj, tio estas ĉirkaŭ 1 dolaro por kvadrata metro, sed vivis tie nur ĝis decembro. La familio de Lindbergh revenis en Usonon en aprilo de 1939, iom post la germana okupado de Ĉeĥoslovakio.
Tiu insulo estas nun private posedita de la familio de Heidsieck.
Aŭstra Juna Popolo
Aŭstra Juna Popolo (Österreichisches Jungvolk, mallongigo ÖJV) estis la ŝtata porjunula organizo dum Aŭstrofaŝismo en Aŭstrio. Fondita en aŭgusto 1936 ĝi havis ĝis la nuliĝo en 1938 ĉ. 350,000 membrojn inter 6 kaj 18 jaroj. Fakte temis pri rekrutaro por la duonarmea Vaterländische Front.
Historio
Jam en 1933 sub kanceliero Engelbert Dollfuß estis planoj organizi malpolitikan patrujeman junularsocietaron sub la nomo Jung-Vaterland. En marto 1934 la katolikaj societoj unuiĝis je Österreichische Jungfront ĉefe por esti en unio pli forta en komparo kun la planita ŝtata junularo. Anoj de Vaterländische Front ankaŭ bonvenis ŝtatan junularon laŭ la modelo de la itala Balilla-organizo aŭ eĉ de la germana Hitlera Junularo. Antaŭis la fondon de OJV kunlaboro de Jung-Vaterland kaj Ostmarkjugend.
En la 12.8.1936 Guido Zernatto unue parolis pri la nova junulorganizo. Fondo ĝia iĝis en la 28.8.1936. Malkonfesiaj grupoj aliaj bezonis specialan permesiĝprocedon. Escepton certan havis katolikaj societoj kaj ekskluzive pormetiistaj societoj. Tria ero de ÖJV iĝis en novembro 1936 la gimnaziemula Christlich-deutsche Turnerschaft Österreichs. Sed vera kresko la membraro fariĝis en la kuro de la jaro 1937a kiam ankaŭ la katolikaj organizoj kunfandiĝis kun ÖJV, mallibervole kaj kontraŭ ĉiuj reguloj konkordataj de 1933. Restas nur la privilegio ke kontraŭ devigoj certaj de eksaj katolikklubarmembroj la eklezia hierarkio daŭre havis vetoon. Monopolo tia estis ofte antaŭkondiĉo por karieroj diversaj. Tamen ne ĉiuj junuloj sub la ŝirmon de ÖJV oni sukcese kolektivigis ĉar ekzistis ne malmultaj kaŝaj organizoj nacisocialisma, komunisma kaj socialdemokratia.
Longe malklaris ĉu ankaŭ protestantoj aŭ judoj rajtis membriĝi. Finfine la protestantoj almenaŭ ricevis propran junularorganizaron. Tamen al judoj ne eksplicite malpermesitis aniĝi al ÖJV kaj inter la skoltoj ili relative multnombris. Kiam la minaco fare de Nazia Germanio kreskis je la komenco de 1938 eĉ maldekstraj junuloj aniĝis al ÖJV sperante pri pli efika sindefendo kontraŭ la nazioj. Vere hais ÖJV tuj antaŭ Anschluss strukturon bonege funkcianta; la anoj estis aktivegaj en la lukto kontraŭ nacisocialismo.
En marto 1938 ÖJV aboliciitis. Etaj grupoj iĝis rezistantoj, ekz. Fritz Molden, Otto Molden kaj la juristo Hubert Jurasek.
Edukaj enhavoj
ÖJV orientiĝis je italaj kaj germanaj organizoj. Oni favoris atletismon kaj enkondukis antaŭsoldatarajn ekzercojn. Gravis ankaŭ komuna laboro kaj flego de kulturo/religio. Knabinaj sekcioj pli okupiĝis pri kuirado, infanvarta lerno kaj kudrado. Ĉiuj portis ankaŭ specialan uniformon.
Armena preĝejo de Bukareŝto
La Armena preĝejo (rumane: Biserica Armenească ) estas preĝejo apartenanta al la Armena Apostola Eklezio kiu situas ĉe numero 43 de bulvardo Karolo la 1-a en Bukareŝto, Rumanio. Ĝi estas dediĉita al la ĉefanĝeloj Mikaelo kaj Gabrielo.
La bazŝtono estis metita en julio 1911, kaj konstruado daŭris laŭ la planoj de arkitektoj Dimitrie Maimarolu kaj Grigore Cerchez, kiu estis el armena origino. La projektado similas al katedralo de Eĉmiadzin. Laboro finiĝis en septembro 1915. En la korto, la ĉirkaŭa komplekso inkluzivas episkopan loĝejon, bibliotekon kaj diocezan muzeon, kulturan centron, infanĝardenon kaj la sidejon de Unio de Armenoj de Rumanio.
La preĝejo estas listigita kiel historia monumento de la Ministerio pri Kulturo kaj Religiaj Aferoj de Rumanio, same kiel la biblioteko kaj la statuo de Andranik.
Esperanto-movado en Britio
Britujo. La angla lingvo estas unu el la plej disvastigitaj, kaj en Britio, krom en partoj de Kimrio kaj Norda Skotlando (stato 1934), ĝi estas ĉie parolata. La bezono je internacia lingvo ne estas tiel multe sentata en Britio kaj en la Brita Imperio, kiel ekzemple en multaj partoj de Eŭropo, kie la lingva diverseco estas pli evidenta. La brito havas reputacion ne esti bona parolanto de alilandaj lingvoj, spite la fakton, ke klasikaj kaj modernaj lingvoj estas bone instruataj en ĉiuj lernejoj. Tamen en tiu ne promesplena kampo Esperanto forte enradikiĝis. Ĝia fortika kaj solida stato en Britio estas rezulto de persista klopodado de kelkaj pioniroj, kies organizemo, ordemo, sindediĉo kaj entuziasmo kunmetis por ĝi firman fundamenton.
Komencoj
Kvar monatojn post la apero de la "Unua Libro" de L.L. Zamenhof (julio 1887) artikolo en la Londona ĵurnalo "St. James's Gazette" pri lingvo nomata "Internacional" inventaĵo de d-ro Esperanto, altiris la atenton de juna irlandano, studento de lingvistiko en la Universitato de Oksfordo (Oxford), Richard H. Geoghegan, kiu havigis al si la lernolibron por germanoj (n-ron 4 el la "Biblioteko"). Lerninte la novan lingvon, li tradukis ĝin por anglolingvanoj, kaj ĝi poste aperis kun la titolo "D-r Esperantos International Language Introduction and Complete Grammar, English Edition, by R. H. Geoghegan, 1889". Poste li tradukis anglen la lernolibron de Wilhelm Heinrich Trompeter kaj aliajn verkojn.
Sed estis en la Jorkŝira urbo Keighley, kie Esperanto atingis sian unuan grandan sukceson. Tie Joseph Rhodes, loka ĵurnalisto, faris en la komerca ĉambro la unuan propagandan paroladon pri Esperanto en Anglio kaj en novembro 1902 kun John Ellis starigis la unuan Esperanto-Societon en Granda Britio. Li fariĝis prezidanto, kaj Rhodes sekretario. En la sama monato en la domo de d-ro John Charles O'Connor en Londono kunvenis por studi la novan lingvon malgranda grupo, en kiu troviĝis krom O'Connor, f-ino E. A. Lawrence, kaj junulo nomita Harold Bolingbroke Mudie, kies postaj servoj por la Esperanto-movado estis nekalkuleble valoraj. Tiu grupo estis la nukleo de la Londona Esperanto-Klubo, kiu stariĝis en januaro 1903 kaj estis dum jardekoj unu el la plej potencaj grupoj. Ĝi naskiĝis en la oficejo de la internacie konata ĵurnalisto William Thomas Stead, ĉefredaktoro de The Review of Reviews, kiu mem alportis al la lingvo ne nur sian fortan apogon, sed dediĉis financajn rimedojn kaj avantaĝojn de sia eldonista organizaĵo por ĝia diskonigo. Felix Moscheles, fama pentristo, fariĝis prezidanto, Lawrence sekretario kaj Stead kasisto.
Sed la plej granda inspiro de la klubo kaj fine de la tuta movado en Britio estis Mudie, tiam juna borsisto. Rapide li kolektis ĉirkaŭ si aron da rimarkindaj homoj, kiuj kontribuis, ĉiu laŭ siaj apartaj talentoj, brilan helpon. Inter ili estis d-ro John Pollen, antaŭa hinduja juĝisto, Maj.-Generalo George Cox, Achille Motteau, Edward Alfred Millidge, Alfred Edward Wackrill, George Ledger, Merrick, f-inoj Schafer kaj O'Brien. Preskaŭ ĉiu rekruto laboradis arde per parolo kaj plumo. O'Connor, Pollen, Mudie kaj aliaj faris propagandajn paroladojn tra la tuta lando; Motteau tradukis "The Tempest" de Shakespeare kaj kompilis la unuan Vortaron Esperanto-anglan. O'Connor eldonis novan lernolibron kaj, en kunlaborado kun C. F. Hayes, Anglan-Esperantan Vortaron. Herbert F. Höveler (Ĉefeĉ) komencis eldoni la malkarajn "ŝlosilojn" por diversaj lingvoj.
Fruaj periodaĵoj
En novembro 1903 aperis "The Esperantist", la unua brita Esperanto-gazeto, kies redaktoro estis la agema Harold Bolingbroke Mudie. Sur la kovrilo de la unua kajero aperis informoj pri grupoj en Bournemouth, Dublin, Edinburgh, Glasgow, Portsmouth kaj Londono. Rapide la movado disvastiĝis en ĉiuj partoj de la lando: En oktobro 1904, por kontentigi la sentatan bezonon por forta centro de ĉiuj britaj grupoj, la "British Esperanto Association" (BEA) fondiĝis je la iniciato de la Londona Klubo. Al BEA filiiĝis grupoj ankaŭ el la malproksimaj partoj de la Brita Imperio, kaj aliĝis individuaj membroj pagantaj jarkotizon po kvin ŝilingoj. Ĝi dungis oficistojn, starigis bibliotekon kaj librovendejon, organizis ekzamenojn kaj eldonis monatan gazeton The British Esperantist, al kiu The Esperantist cedis lokon.
Dum ĝia tuta ekzistado "The British Esperantist" estis gvidata de sinsekvo de brilaj redaktoroj, kiuj atingis kaj konservis por ĝi altan nivelon kiel modesta nacia gazeto kaj gajnis por ĝi la respekton de Esperantistoj tra la tuta mondo. En 1924 aperis la gazeto "International Language" lerte redaktata unue de C. H. Edmonds poste de Leonard Nowell Mansell Newell. Ĝi estis ĉefe anglalingva kaj celis interesi ne-Esperantistojn pri la lingvo. Post ok jaroj ĝi fandiĝis kun "The British Esperantist". De 1919 ĝis 1925 trimonata gazeto "Literaturo" alportis multe da helpo al la studo de la lingvo.
Matrjoŝko
Matrjoŝka pupo (матрёшка) estas serio de diversgrandaj (originale) lignaj, kavaj figuroj, kiujn oni metis unu en la alian, pli grandan figuron. Ĝi ofte simbolis iun scenon.
Esperanto-movado en Britio
Regionaj grupoj
Grava stadio en la organizo estis la starigo de Federacioj de regionaj grupoj, kiuj kunigis la samprovincajn grupojn Esperantistajn por komuna agado. Jam en 1908 fondiĝis Federacioj en Lancashire kaj Cheshire, Yorkshire, Nord-Oriento, Londono kaj Mezlando; kaj poste sekvis nacia federacio de Skotlando. (Preskaŭ ĉiu federacioj en 1934 eldonis propran bultenon.)
Matrjoŝko
La origino de la figuroj reiras al la japana ludo Fukuruma, konsistanta el sep figuroj, enmeteblaj. La unuan rusan matrjoŝjkon el ok figuroj pretigis la lignaĵisto Vasilij Zvezdoĉkin kaj la pentristo Sergej Maljutin. la plej ekstera figuro estis knabino en urba vesto, la plej interna figuro bebo en vindtuko.
Esperanto-movado en Britio
Regionaj grupoj
Sendube la disvastigado de la lingvo ricevis plej grandan akcelon per la tria Universala Kongreso (UK), okazinta en Kembriĝo (Cambridge) en 1907. Neniam antaŭe okazis en Britio kongreso, en kiu homoj de diversaj gentoj kaj nacioj kunvenis kaj interkompreniĝis per helpa lingvo. La spektaklo mirigis la ĵurnalojn, en kiuj aperis artikoloj favoraj aŭ malfavoraj, kiuj vekis multe da intereso. Fama universita profesoro en Cambridge, d-ro J. E. B. Mayor, atentigis pri la pedagogia valoro de Esperanto kaj rekomendis, ke ĝi estu instruata al infanoj kiel unua lingvo post la gepatra lingvo. Aliaj edukistoj, precipe d-ro A. Scougal, ĉefinspektoro de lernejoj en Skotlando, poste donis al la lingvo fortan aprobon. Novaj lernolibroj kaj tradukaĵoj aperis, grupoj stariĝis tra la tuta lando, kaj novaj federacioj. Kursoj komenciĝis en vesperaj lernejoj kun ŝtata subvencio.
Kongresoj
Skotaj Esperantistoj jam havinte du naciajn kongresojn, invitis la britan Esperantistaron en la ĉefurbon Edinburgh en pentekosto 1908. Tiu kongreso allogis 600 Esperantistojn el diversaj partoj de la lando, kaj estis la unua el serio de britaj naciaj kongresoj, kiuj okazis preskaŭ ĉiujare laŭ jena ordo: Leeds 1909, Cheltenham 1910, Southport 1911, Portrush (Irlando) 1912, Eastbourne 1913, Sheffield 1914, Bath 1915, York 1916, Liverpool l9l9, Birmingham 1920, Harrogate 1921, Londono 1922, Bournemouth l923, Chester 1924, Leamington 1925, Huddersfield 1926, Cheltenham 1927, Newcastle 1928, Canterbury 1929, Nottingham 1930, Birmingham 1931, Southport 1932, Oxford 1933. Dum tiuj kongresoj okazis la jarkunvenoj de BEA. Ĉiujare de 1913 la Duko de Connaugnt, onklo de la reĝo, estis la protektanto; kutime partoprenis lokaj eminentuloj, kaj urbestraro donis oficialan akcepton. En ĉiuj okazis publika Diservo en Esperanto, ofte en la ĉefa preĝejo de la urbo.
Matrjoŝko
La renaskiĝo de la metiaj matrjoŝkoj okazas ekde mezo de la 1980-aj jaroj.
Upernavik
Upernavik estas komunumo de Gronlando, situanta en municipo de Qaasuitsup ekde la.
Nazo
Nazo estas kompleksa parto de vizaĝo, kiu oni povas rigardi kiel organon. Ĝi havas multajn partojn kaj funkciojn.
Upernavik
Historio
En 1824, la runŝtono de Kingigtorssuaq estis malkovrita en proksimaĵo de Upernavik. Ĉi tiu runŝtono enhavas vikingajn surskribojn el la 13-a jarcento. Ĝi estas la plej norda vikinga artfaraĵo.
Nazo
Priskribo
La nazaj kavoj estas du trairejoj inter kiuj troviĝas apartigaĵo nomita septo. Ĉiu el ili prezentas du truojn: eksteran aŭ antaŭan (nazotruo) kaj internan aŭ malantaŭan (koano). Ĉe la ekstera parieto de ĉiu nazkavo troviĝas tri volviĝintaj ostlamenoj (konkoj): supra, meza kaj suba. Kaj ĉiu konko estigas kanalforman spacon (meato), kie aperas la duktoj de la frunta kaj maksila sinusoj, la larmodukto ktp. Mukozo, tre dika sur la konkoj, tegas la tutan internon de la nazkavoj kaj kontinuas ĝis tiu simila, kiu tegas la diversajn sinusojn, la faringon ktp.
Esperanto-movado en Britio
Kongresoj
En 1916-1917 okazis en Patricroft apud Manchester, la fama "Eccles-Eksperimento", en kiu 200 infanoj en efementa lernejo regule ricevis instruon pri Esperanto sub kontrolo de loka Eduka Komitato kaj ŝtata inspektoro. Post tri monatoj la inspektoro konstatis, ke la studado de Esperanto efikis ĉe la lernantoj simile al la studado de klasikaj lingvoj. Oni do permesis daŭran instruadon de la lingvo al ĉiuj infanoj en la lernejo kiel parton de ĝia ordinara studprogramo. Aliaj lernejoj sekvis tiun ekzemplon, kaj en 1922 la Edukada Departemento en Londono oficiale raportis al la Ligo de Nacioj en Ĝenevo, ke Esperanto tiam estis instruata en 13 unuagradaj kaj 4 duagradaj lernejoj al 1103 lernantoj, kaj en 10 vesperaj lernejoj al 269 lernanto. La instruado en lernejoj estis multe helpata de "Esperanto Monthly", gazeto ĉefe por lernantoj, kiun eldonis BEA de 1913 ĝis 1919. En 1933 Esperanto estas instruata al 635 infanoj en 13 unuagradaj lernejoj: en 10 el tiuj lernejoj oficiale, en la ceteraj kiel temo nedeviga aŭ post lerneja horo. La perspektivo en tiu ĉi kampo estas nuntempe pli hela, ol antaŭe; ĉefa malhelpo estas, ke ankoraŭ Esperanto ne estas oficiala temo por lerneja ekzameno.
Nazo
Priskribo
Ĉe la volbo de la nazkavoj, malproksime de la naztruoj, troviĝas la olfakta regiono, kies flarĉeloj kuŝantaj ĉe la finaj disbranĉiĝoj de la olfaktaj nervoj ricevas la impresojn pri odoroj. Kaj ĉirkaŭ la nazo kuŝas diversaj enostaj faciaj kavaĵoj (fruntaj, maksilaj, etmoidaj kaj sfenoida sinusoj), kiuj kompletigas tiun kvazaŭan aparaton.
Esperanto-movado en Britio
Kongresoj
En 1917 kelkaj komercistoj en Londono organizis gravan eksperimenton, en kiu elektitaj komercistoj en sep diversaj landoj, sen antaŭa scio de la lingvo, entreprenis ĝin lerni dum tri monatoj kun la celo pruvi, ĉu ili povus sukcesplene interkorespondi pri komercaj aferoj. Post la fino de tiu periodo ili publike atestis favoran rezulton. Tiu eksperimento altiris multe da atento, kaj diversaj komercaj ĉambroj deklaris favorajn rezoluciojn. La Komerca Ĉambro de Londono jam starigis ekzamenojn de Esperanto, en kiuj sufiĉe granda nombro da lernantoj prezentis sin. En 1934 "The Royal Society of Arts" regule ekzamenis pri Esperanto. La Brita Asocio por la Akcelo de la Scienco, la plej grava scienca asocio en la tuta Brita imperio, en 1921 starigis komisionon el eminentaj sciencistoj kaj edukistoj por esplori la temon de internacia helpa lingvo. Tiu komisiono, konsiderinte pri la ebleco de la latina, la angla kaj artefaritaj lingvoj por la celo, en 1922 favore raportis por Esperanto.
La UK okazis en 1926 en Edinburgh, kaj allogis 900 samideanojn el 37 landoj. W. M. Page prezidis, kaj la sekretarioj estis John Mabon Warden kaj W. Harvey. Aparta, tre interesa trajto de la Somera Universitato estis fako de folkloro kaj popolkanto. Dum la kongresa Diservo en la katedralo de S-ta Giles, la Biblio en Esperanto estis sotene dediĉata. Ĝia eldonado estis unu el la plej gravaj servoj, kiujn faris britaj Esperantistoj por la lingvo. - En 1930 la UIC estis aranĝata denove en Britio, en la universitata urbo Oksfordo. Bernard Long estis prezidanto kaj prof. William Edward Collinson prezidis la Someran Universitaton.
Nazo
Priskribo
Krom spira organo, nazo ankaŭ estas la organo de la flarsenso, kiu intime ligiĝas kun la gustumado kaj ĝi servas ankaŭ kiel resonkorpo por la voĉo.
Filtrumo aŭ philtrum (en latina philtrum, en greka φίλτρον filtron) estas vertikala sulko inter nazo kaj supra lipo (PIV). Ĝi estas limigita de du malaltaj krestetoj en la haŭto kiu ĉirkaŭas ĝin.
Esperanto-movado en Britio
Tradukoj el la angla literaturo (stato 1934)
La angla literaturo estas inde reprezentata en la traduka literaturo de Esperanto. Krom la jam aludita La Ventego troviĝas el la teatraĵoj de Shakespeare ankaŭ Julio Cezaro kaj Makbeto, tradukitaj de Lambert, Venecia Komercisto de Alfred Edward Wackrill, Sonĝo de Someromeza Nokto de L. Briggs kaj Reĝo Lear de pastroj Archibald John Ashley kaj Curry. Estas menciindaj ankoraŭ la tradukaĵoj: Luno de Izrael de Henry Rider Haggard (tradukis Montagu C. Butler kaj Edward S. Payson), La Dormanto Vekiĝas de H. G. Wells (A. F. Millward), Ok Noveloj de Arnold Bennett (Alfred Edward Wackrill).
Nazo
Malsanoj
Sinusito, konata ankaŭ kiel sinusinfekto aŭ nazosinusito, estas malsano konsistanta en inflamo de sinusoj rezulte en simptomoj. Oftaj signoj kaj simptomoj estas dikigo de naza mukozo, ŝtopita nazo, kaj doloro ĉe la vizaĝo. Aliaj signoj kaj simptomoj povas esti febro, kapdoloro, malgrandigo de flarsento, gorĝodoloro, kaj tuso.
Esperanto-movado en Britio
Tradukoj el la angla literaturo (stato 1934)
La aparta laborista Esperanto-movado en Britio estas malforta, la Brita Laborista Esperanto-Asocio havas 10 grupojn kaj 160 anojn.
Nazo
Rinoplastio
Rinoplastio aŭ nazoplastio estas plastia kirurgia proceduro por ŝanĝi kaj rekonstrui la nazon. Du tipoj de plastika kirurgio estas uzataj - rekonstrua kirurgio, kiu restarigas la formon kaj funkciojn de la nazo, kaj kosmetika kirurgio, kiu ŝanĝas la aspekton de la nazo. Rekonstrua kirurgio provas solvi nazvundojn kaŭzitajn de diversaj traŭmatoj inkluzive de malakra, kaj penetra traŭmato kaj traŭmato kaŭzita de eksplodvundo. Rekonstrua kirurgio ankaŭ povas trakti naskiĝajn difektojn, spirproblemojn kaj malsukcesajn primarajn rinoplastiojn. Rinoplastio povas forigi tuberojn, mallarĝan naztruan larĝon, ŝanĝi la angulon inter la nazo kaj la buŝo aŭ trakti vundojn, naskiĝdifektojn aŭ aliajn problemojn, kiuj influas spiradon. Kirurgio nur je la septo nomiĝas septoplastio.
Esperanto-movado en Britio
Tradukoj el la angla literaturo (stato 1934)
Noto. La artikolon tralegis kaj kompletigis M. C. Butler kaj B. Long. W. M. PAGE.
Lernejoj
Ĉe la 24-a Kongreso de BEA en Oxford okazis la 15-an de aprilo 1933 kunveno por instruistoj kaj aliaj interesitoj pri edukado. Ĉeestis proks. 70 personoj. Prelegis M. C. Butler. Li unue pritraktis la pretendojn de Esperanto kiel lerneja temo, poste plej oportunan aĝon por ĝia enkonduko. Li proponis la lastan jaron de la Unuagrada Popollernejo, aŭ la unuan jaron de la Liceo, sed opiniis, ke nuntempe ĝia plej bona ŝanco troviĝas ĉe la Daŭriga Popollernejo. Poste li resumis la respondojn ricevitajn al demandaro sendita al lernejoj.
Esperanto nun estas instruata, aŭ oficiale aŭ neoficiale, en 27 lernejoj en Anglujo, pri lernejoj en Kimrujo, Skotlando kaj Irlando mankas informo. E1 la 27 lernejoj 14 estas popollernejoj, en kiuj oni instruas la lingvon oficiale en 8, neoficiale en 6, al 655 lernantoj entute (454 knaboj kaj 201 knabinoj). En la ceteraj 13 liceoj aŭ aliaspecaj dua- aŭ alt-gradaj lernejoj, 5 havas oficialan, kaj 8 neoficialan instruon; entute 351 lernantoj (161 knaboj, 190 knabinoj). La sumo da lernantoj do estas nuntempe 1006; 733 estas instruataj devige, 273 neoficiale. Lernolibroj uzataj: "Step by Step" en 8 lernejoj; "Tra la Jaro" 4; "Concise Course" 3; aliaj 4, nenia 8. Legolibroj: "E por Infanoj" 4, "Cindrulino" 2; 25 aliaj lernejoj ricevis specimenan lecionon.
Gusztáv Oláh
Gusztáv OLÁH [gustAv olA], laŭ la hungara skribmaniero Oláh Gusztáv estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto, dekoraciisto. Gusztáv Oláh naskiĝis la 1901 en Budapeŝto. Li mortis la 1956 en Munkeno.
Esperanto-movado en Britio
Lernejoj
Butler forte substrekis la mankon de sufiĉe da vere konvenaj legolibroj por infanoj; ankaŭ esprimis sian konvinkon, ke Esperanto ne atingos firman lokon en la temaro de lernejoj, ĝis la lingvo troviĝos oficiale en la temaro por la abiturienta diplomo.
Gusztáv Oláh
Biografio
Gusztáv Oláh frekventis universitaton en Budapeŝto, kie komence li interesiĝis pri konstrutekniko, poste pri muziko, tial li lernis pianoludon en Muzikakademio Franz Liszt. Li eklaboris en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1921, kie li iĝis ĉefreĝisoro en 1936. Baldaŭe li reĝisoradis en Nacia Teatro (Budapeŝto), eĉ ankaŭ eksterlande, dume li instruis en Industriarta Altlernejo. En 1943 li reĝisoris filmon. Dum laboro li abrupte mortis. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951 kaj 1954, pli frue ankaŭ alian premion.
Liaj reĝisoraĵoj (elekto)
Li faris ankaŭ scenejajn dekoraciojn.
Esperanto-movado en Britio
Lernejoj
F-ino Edwards (Bishop Auckland) diris, ke la ĉefa malhelpo kontraŭ la progreso de Esperanto en la lernejoj estas la manko de modernlingvaj instruistoj, kiuj scias Esperanton. Ŝia oficiala instruado okazas ĉe Grado I (11-jaraj lernantinoj), prepare al la franca lingvo. Ŝi rakontis pri la granda sukceso de la Ĉe-metodo en sia propra sperto, ankaŭ substrekis la gravecon provizi al la lernantoj okazojn daŭrigi la studadon de la lingvo post lerneja jaro, ekz. per loka grupo. Kroma esencaĵo estas eviti, ke la instruado de Esperanto dependu de la entuziasmo de unu persono. Parkin (Sibford) informis, ke li havas ses kolegojn, kiuj povas instrui la lingvon, sed ke la okazoj estas limigitaj pro tio, ke E ne estas, kiel la franca, deviga temo por la abiturienta diplomo. Goodes (Romford) rakontis malfacilaĵojn ĉe reorganizo de klasoj. Ekz., unu klaso, jam komencinte la studon de E, dividiĝis, kaj la du partoj estas kunigitaj kun aliaj infanoj ankoraŭ ne lernintaj la lingvon. Ĉe lia lernejo ses kolegoj lernas E-n. F-ino Nixon Bournville parolis pri la malhelpo, kiu okazas, kiam la lernantinoj havas multe malsimilan menspovon, kiel ĉe Daŭriga Lernejo, en kiu la tipoj similas tiujn de la Vespera Lernejo. Ŝi ankaŭ substrekis la mankon de taŭga legmaterialo por komencantoj. Tussell Scott (Letebworth) emfazis la amatoran kvaliton de la instruado pri Esperanto, kaj la bezonon por instruistoj laŭcele preparitaj. F-ino Forfey (Croydon) opiniis, ke estus domaĝe senkuraĝigi tiujn, kiuj instruas la lingvon eĉ post mallonga sperto kaj kun malgranda scio. Kelkfoje mankas aliaj instruistoj, kaj oni tamen povus atingi bonajn rezultojn. Laŭ The British Esperantist.
Laborista movado
La laborista movado en Britio neniam estis forta. En 1920 restariĝis Brita Ligo de Esperantistaj Socialistoj, sed havis nur ĉ. 30 membrojn. BLES eldonis flugfoliojn, broŝuron kaj iom post iom akiris kelkan influon ĉe laboristaj organizoj. Grava kleriga revuo "Plebs" enpresigis regule notojn pri aŭ el Esperanto. La Nacia Konsilantaro de Laboristaj Kolegioj (marksista kleriga organizo) akceptis Esperanton en siaj kursoj kaj eldonis tradukon anglan de "La Laborista Esperantismo" de Lanti. Diversaj ĉefoj el la laborista movado subskribis alvokon favoran al Esperanto (1925). En 1927 BLES alinomiĝis Brita Laborista Esperanto-Asocio. En 1932 BLEA transiris al IPE. La SAT-anoj formas apartan organizaĵon SATEB (SAT En Britujo).
Nazo
Rinoplastio
En fermita rinoplastio kaj malfermita rinoplastiaj kirurgioj - plastia kirurgo, otolaringologo (specialisto je orelo, nazo kaj gorĝo) aŭ buŝa kaj makzelovizaĝa kirurgo (specialisto je makzelo, vizaĝo kaj kolo) kreas funkcian, estetikan kaj vizaĝe proporcian nazon, disigante la nazhaŭton kaj la molajn histojn de la naza kadro, ŝanĝante ilin al laŭbezona formo kaj funkcio, suturante la incizojn, uzante histan (haŭtan) gluon kaj aplikante aŭ pakaĵon aŭ stenton aŭ ambaŭ, por fiksado de la ŝanĝita nazo por certigi la taŭgan resaniĝon de la kirurgia incizo.
Nazo en poezio, literaturo kaj proverboj
Laŭ PIV, nazo kiel organo de la flarsento en poezio, literaturo kaj proverboj ankaŭ
Menciindaj kazoj
La poeto de la Hispana Ora Jarcento nome Francisco de Quevedo verkis popularan soneton kies unua verso diras: "Érase un hombre a una nariz pegado" (Estis iam viro al nazo gluita); la cetero de la soneto estas kolekto de priskriboj, nome hiperboloj kiuj humure aludas al la enorma nazo de la priskribito, inter kiuj sunhorloĝo, elefanto, piramido. Malantaŭ la amuza priskribo fakte kuŝas la akran montron de kontraŭjudismo tre forta inter la aristokrataj tavoloj al kiuj Kevedo mem apartenis. La granda nazo estis supozita trajto de deveno el judoj, respektive novkristanoj. La plej verŝajna celito de la keveda soneto estus Luis de Góngora, pastro, novkristanoj kaj poeto rivala de Kevedo el skolo "Culteranismo".
La beletristo Edmond Rostand verkis teatraĵon el la persono Cyrano de Bergerac samnome Cyrano de Bergerac. La teatraĵa intrigo, la amafero, la belaj diroj estis inventitaj (aŭ almenaŭ konjektitaj) de la poeto, sed ĉiuj realaj trajtoj de la historia persono retroviĝas, (komence la longa nazo), kaj lia batalo kontraŭ cent homoj eble ne okazis, sed temas almenaŭ pri onidiro, kiu en la efektivo kuris dum lia vivo. Pri la persono kaj el la teatraĵo oni faris diversajn adaptojn al teatro kaj ĉefe al kino. La plej populara trajto kiun la publiko memoras estas la longa nazo de Cyrano kiu fakte estas la kaŭzo de liaj amaferaj malsukcesoj.
Pinokjo estas titoliga rolulo kaj la protagonisto de la romano de la itala Carlo Collodi (plumnomo de Carlo Lorenzini) nome La Aventuroj de Pinokjo (1881-1883). La nomo "Pinokjo (Pinocchio)" signifas "pinaj okuloj" itale. La plej memorata trajto de la rolulo estas lia ofta tendenco al mensogo, kio okazigas la kreskon de lia nazo.
Heuersdorf
Heuersdorf estas urboparto de Regis-Breitingen en Saksio kaj al ĝi apartenas komunumo Großhermsdorf, sendependa ĝis 1935.
Nazo
Krome
Nazo en tekniko kaj materioscienco ankaŭ povas esti elstara parto de objekto, pli-malpli simila al nazo: Ekzemploj povas esti nazo de plugilo, de kruĉo, nazo de ŝipo aŭ de aviadilo.
Anatomio
La anatomio de la nazo estas kompleksa, kaj konsistas baze de du kavaĵoj - aŭ nur unu (ĉe la ciklostomuloj) - situaj en la antaŭa parto de la kapo kaj malfermaj al la ekstero trs truoj, kies nombro oscilas inter po du paroj por kavaĵo (ĉe fiŝoj) kaj po unu truon por kavaĵo (ĉe la aliaj vertebruloj). Ĉe la ciklostomuloj, la nura sako malfermiĝas en la pinto de la muzelo aŭ en la supra parto de la kapo.
Heuersdorf
Grava konstruaĵo de la komunumo estis la romanika Emmaus-preĝejo el la 13-a jarcento. Ĝi estis unuafoje menciita en 1297 kaj estis transportita al Borna en 2007.
Nazo
Anatomio
En ĉiuj vertebruloj, escepte la ciklostomuloj kaj la nekrosopterigaj fiŝoj, la nazkavaĵoj estas komunikataj tra la supra parto de la buŝo kun la faringo kaj formas la koanoj. Tiu formomaniero ebligas, ke krom plenumi la flarfunkcion, la nazo sirvas kiel spirvojo. En la interno de tiuj kavaĵoj estas la flarĉeloj. En birdoj, tiu organo (la nazo) estas ĝenerale tre malmulte disvolvigita dum en mamuloj ĝi estas bone disvolvigita (kvankam escepte pri la kazoj de la marmamuloj kaj la superaj primatoj) kaj (same kiel en krokodiloj) ekzistas kondukto nazfaringa kiu portas la aeron super la duaranga palato ĝis la faringo. La nazo dividiĝas en du apartaĵoj, separataj de la nazmureto, tiu havas du elirejojn nome nazkavoj. En la tetrapodoj (surteraj vertebruloj) la nazo havas, en sia malantaŭa parto, nome la koanoj; tiuj komunikas la nazon kun la kavaĵo de la buŝo.
Heuersdorf
Heuersdorf kiel la komunumo estis unuafoje menciita en 1487 kiel Heynnersdorff.
Nazo
Anatomio
En la flankaj muretoj estas la nazostoj, kiuj varmigas kaj purigas la aeron kiu iras al la pulmoj. Sub ĉiu nazosto estas spacoj nomitaj "meatoj", kiuj komunikas la nazon kun la ĉenazaj kavaĵoj, kaj tie ankaŭ enfluas la nazlarma dukto. La osta strukturo de la nazo estas konstituita de ostoj, molaj kaj malmolaj kartilagoj. La malmolaj ostoj formas la superan parton kaj la flankaj ostoj formas la ponton, dum la kartilagoj formas la flankojn de la nazkavaĵoj kaj la nazmureton. La nazmuretoj estas ŝirmitaj per mukozoj kiuj hvas kiel esenca funkcio la taŭgigon de la spirita aero. Krome, la mukozo kaptas la aeron kaj forigas la polvon kaj la ĝermojn de la aero kiam tiu envenas en la nazon.
Heuersdorf
En 1949 komenciĝis brunkarbo-minado sude de Heuersdorf, kio kondukis al tiu registara decido de 1994, ke la komunumo devas alisetliĝi pro la ampleksiĝanta minado. Post longa jura luktado kaj protestoj, la komunumo estis partigita al urbo Regis-Breitingen (2004). La komunumo perdis la lastan juran proceson la 25-an de novembro 2005.
Nazo
Fiŝoj
En la fiŝoj la senmakzelaj (makzelmankaj) aperas nazkavaĵo malpara en la meza linio de la kapo. Tiu kavaĵo estas komunikata pere de dukto kun dilataĵo sakforma en kie troviĝas la flarsensila epitelio, kiu, siavice, estas konektata, pere de du nervoj, kun la antaŭa cerbo.
Los peces gnatastomoj jam prezentas duflankajn kavaĵojn, same kiel la kondroicitioj prezentas, ambaŭflanke de la kapo du flarsentajn kavaĵojn, egalaj al tiuj de la gnatastomoj, kiuj estas ŝirmitaj de sensila epitelio kaj komunikataj kun la flarsako, kaj krome havas alian malantaŭan malfermaĵon kiu ebligas la eliron de la akveca fluo. En la ostoiktioj la nazkavaĵo estas jam kompleta dukto kun unu antaŭa kaj unu malantaŭa malfermaĵojn.
La dipnooj aŭ Pulmofiŝoj havas la kapablon spiri oksigenon pere de fuŝeca pulmo; ties nazkavaĵoj havas antaŭan malfermaĵon ĉe la supra lipo kaj flarkanalon kiu iras tra la palato, prezentante malantaŭan truon en la fono de la buŝa kavaĵo formanta prakoanon. En la epokoj de sekego la antaŭa malfermaĵo restas fermita per la mukozo kiu ĉirkaŭas la fiŝon, tiel tiuj kavaĵoj estas plue organo pure flarfunkcia.
Amfibioj
Ĉe amfibioj la nazkavaĵo estas komunike kun la faringo kaj tial kun la spira sistemo. Estas koanoj kaj kun tiuj la ventumila funkcio de la naza organo. La flaraparato estas pli profunda, kaj havas eksterajn malfermaĵojn, flarkanalojn kaj fundaĵo kun sensila epitelio kiu estas konektebla kun la telencefalo. Estas mukozaj glandoj por la humidigo de la aero kaj la antaŭa parto de la kavaĵo enfluas al la larmokanalo, kaj ĝi funkcias kiel humidiga komplemento. Ĉar oni akiras la spiran funkcion, la naza anatomio komplikiĝas, ĉar tio kondukas al la apero de strukturoj por taŭgigi la aeron pliigante sian kompleksecon kaj surfacon kaj, kompense, malpliigas la gravon de la flarelementoj.
Anna von Lieben
Cäcilie M. (Anna von Lieben, denaske Anna von Tedesco; 1847–1900) estas la pseŭdonimo de unu ela la unuaj pacientoj de Sigmund Freud, kiun li nomis en 1890 lia “ĉefa kliento” kaj en 1897 lia “instruistino”.
Nazo
Amfibioj
La urodeloj (vostohavoj) estas batrakoj kun nazaj kavaĵoj kiuj malfermiĝas ambaŭflanke de la muzelo; ilia nazkavaĵo havas mallarĝan flankan plilongaĵon, aŭ aldonan nazkavaĵon, kiu konstituas la komencon de la Vomeronaza organo (helporgano de la flarsento). La senvostaj amfibioj havas eksteran reduktitan malfermaĵon, povas havi unu aŭ kelkaj nazkavaĵoj. Tiuj estas komunikataj kun la buŝo kaj tiel plenumas la spiran funkcion. Bufo viridis havas elstaraĵon nomitan "flarelstaraĵo", kuŝanta sur kartilaga bazo, kiu estas konsiderata kiel ĝermo de nazosto, kaj posedas ankaŭ primitivan vomeronazan organon.
Reptilioj
La reptilioj estas la unuaj vertebruloj sendependaj de la akva medio, postulante nazon kun flarpovo kaj, ĉefa, spirpovo. Same ili bezonis aparaton kiu plej bone taŭgigu la aeron, kaj tiel aperis la unuaj turbinaj aparatoj. La sensila epitelio estas koncentrata en la nomita organo de Jacobson kiu estas en du kavaĵoj inter la okuloj kaj la nazo, kaj kiu ebligis al ili detekti predojn pere de la varmo kiun ĝi elsendas.
Anna von Lieben
El riĉa familio de aŭstraj judoj, Anna von Lieben estis sendita al Freud fine de la 1880-aj jaroj por ke li helpu je longdaŭra serio de ŝiaj nervaj malordoj. Post resendi ŝin por konsulto kun Charcot, Freud traktis ŝin (atingante mallongdaŭran sukcesoj) pere de hipnoto, kaj kunportis ŝin al Hippolyte Bernheim en 1889 kun la (malsukcesa) espero ke li povos prilabori permanentan kuracadon. Li uzis ankaŭ "abreagadon" por provizora mildigo de ŝiaj simptomoj, notante tamen, ke ŝia kulposento kaj memriproĉoj tuj revenis post la traktosesioj.
Nazo
Reptilioj
La testuduloj havas la plej simplajn kavaĵojn. La testudoj havas tre mallongan enirejon, kiu finas en mallarĝa nazkavaĵo. En la mezo ili havas elstaraĵon kun formo de nazosto kiu dividas la nazkavaĵon en du partoj, el kiuj la supera plenumas la flarfunkcion, ĉar ĝi estas konektata kun la encefalo, dum la malsupra plenumas la spirajn funkciojn, ĉar ĝi malfermiĝas en la buŝa kavaĵo. Ili ne havas la organon de Jacobson.
La Lacertuloj kaj Serpentuloj (kameleonoj, lacertoj, serpentoj, ktp.) havas unu pli ampleksan kavaĵon, malferma al la ekstero kaj al la buŝa kavaĵo, kun nazosto en la ekstera mureto en la malsupra flanko en kiu estas la spira epitelio, dum en la supra flanko estas la flara epitelio. En tiuj reptilioj la organo de Jacobson estas tre disvolvigita, ĝi troviĝas en la malsupra flanko de la kavaĵo kaj estas ĉirkaŭita de propra kartilaga kapsulo, kiu estas ŝirmita de spira histo en la ekstero kaj flarhisto en la interno kaj kiu venas al la buŝa kavaĵo per diferencigita dukto.
La krokodiloj havas ampleksajn kavaĵojn kaj turbonan sistemon tre disvolvigitan. La antaŭa parto estas spira kaj la malantaŭa estas flara, kaj ili ne havas organon de Jacobson. Dum subakvigo, ili povas fermi la naztruojn, kaj tiel ili povas reteni la spiradon.
Birdoj
La birdoj havas nazajn anatomiajn karakterojn kiuj alproksimigas ilin al la morfologio de la superaj mamuloj. Iliaj naztruoj enhavas kelkajn nazostojn, kvankam ilia flarsenso estas ĝenerale mallerta. Dum sia disvolviĝo ili havas dekomencan organon de Jacobson kiu poste atrofiiĝas en la plenkreska birdo.
La beko de Albatrosoj estas komponita de kelkaj kornecaj platoj, kaj laŭlonge de la flankoj estas la du "tuboj", nome longaj naztruoj kiuj havigas al la ordo ties iaman nomon tubenozoj. Tiuj tuboj permesas al albatrosoj mezuri la precizan ventorapidon dumfluge, tiuj naztruoj estas same al la pitotaj tuboj en moderna aviado. La albatrosoj bezonas akuratajn ventorapidajn mezurojn por plenumi siajn dinamikajn glitadajn manovrojn. Ĉar la albatroso trovas manĝon dumfluge, flaro estas malmulte utila, ĉar neniu aĵo surmare povas esti flarata de rapidfluganta birdo. La ĉefa manĝotrova sento estas vidkapablo. Kiel ĉe aliaj Procelarioformaj ili uzas tiun kapablon por flaro dum manĝo por trovi eventualajn manĝofontojn. Albatrosoj, kun ĉiuj Procelarioformaj bezonas forigi siajn salenhavon ĉar ili trinkas maran akvon. Ĉiuj birdoj havas grandan nazglandon ĉe la bazo de la beko, super siaj okuloj. Tiu glando estas neaktiva en specioj kiuj ne bezonas ilin, sed la Procelarioformaj ja postulas ties uzon. Sciencistoj necertas pri ties precizaj procezoj, sed scias ĝenerale ke ĝi forigas salon kiu formas 5% salsolvaĵon kiu eliras el siaj nazoj aŭ eĉ estas forpelita (ĵetita) kaze de kelkaj birdoj.
Mamuloj
En mamuloj ege gravas la spira funkcio kaj tial en kelkaj specioj, kiel ĉe homoj, la organo de Jacobson estas en fuŝeta stato. La tranaza spira funkcio estas disvolvigita proporcie al la korpa surfaco.
La flarsenso disvolviĝas dum oni supreniras en la filogenetika skalo, ĝis atingi maksimuman disvolvigon en kelkaj mamuloj, proporcie al la kvanto de mukoza surfaco kun specifa epitelio. Tamen, dum oni supreniras en la skalo de la mamuloj, la flarfunkcio degeneras koste de la spira funkcio, ĉefe ĉe la superaj primatoj kaj inter ili la homo. Ĉar hegemonias la spira funkcio, la nazkavaĵoj jam ne finiĝas en la buŝa kavaĵo sed en la faringo, kaj tiel formiĝas kompleta palato.
La sensoj de flaro de hundo estas superaj al tiuj de homoj en multaj aspektoj. Kelkaj el iliaj sensokapabloj estis uzitaj de homoj, kiel por ekzemplo la flarkapablo ĉe ĉashundoj tradicie, laj nuntempe ĉe hundoj serĉantoj de eksplodaĵoj aŭ de drogoj.
NGC 1115
NGC 1115 (aliaj indikoj — PGC 10774, MCG 2-8-16, ZWG 440.20) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mangaldan
Mangaldan, - Bayan ng Mangaldan - estas kvinaklasa urbego (laŭ loka klasifiko municipo) en Filipinoj, en insulo Luzono, en regiono Iloko, en provinco Pangasinano. Mangaldan havas 30 distriktojn.
Izometria grupo
Izometria grupo de metrika spaco estas subgrupo de izometrioj; ĝi prezentas en plejparto de la okazoj eblan aron de simetrioj de objektoj aŭ nombroj en la spaco, aŭ funkcioj difinitaj sur la spaco.
Mangaldan
Geografio
Mangaldan situas sur ebenaĵo preskaŭ ĉe la marbordo. Dagupan troviĝas nur 8, Malasiqui kaj San Carlos (Pangasinano) po 16, provinca ĉefurbo Lingayen 19, Urdaneta 20, regiona ĉefurbo San Fernando (La-Unio) 60, Kezonurbo 169, ĉefurbo Manilo 176, Puerto Princesa 726, Cebuurbo 744, Dabao 1151 kilometrojn (aere).
Historio
Mangaldan estis fondita en 1600 fare de hispanoj, sed antaŭ 1591 jam dominikanoj estis en tiu loko. En la dua duono de la 19-a jarcento Mangaldan estis la plej riĉa komunumo en la provinco dank' al la fama irigacia sistemo, kiun la misiistoj konstruis, kaŭzante abundan rikolton sur la fekundaj kampoj. Granda tertremo okazis en 1892, eĉ ŝtonaj kirkoj kolapsis. La hispanan regadon sekvis dominado de Usono, fine la mallonga japana okupo (1942-1945). La municipo atingis la internacian klasifikadon grandurbo en la fruaj 2010-aj jaroj.
Ekonomio
Mangaldan estas ĉefe agrikultura urbego. La loĝantoj produktas rizojn, maizojn kaj fruktojn. Gravas la prospera merkato, menciindas laboratorio. La urba registaro funkciigas sian buĉejon, kiu garantias la buĉitan viandon kiel sekuran kaj puran. Mangaldan estas unuaklasa urbo laŭ financa kriterio.
Spirorifico
La spirorifico estas la orifico tra kiu spiras la cetacoj. Estas unuopa orifico ĉe la dentocetacoj kaj duobla ĉe la lamencetacoj. Per ili, la balenoj, elspirante, blovas ŝprucon da malseka aero kiu aspektas akvoŝprucon, kaj anoncas ĝian ĉeeston al la rigardantoj kaj bedaŭrinde por ili ankaŭ al la balenĉasistoj.
Mangaldan
Religio kaj eduko
La loĝantoj estas plejparte katolikoj. En Mangaldan akademio, instituto kaj kolegio signifas la altnivelan edukon.
Spirorifico
La spirorifico estas homologa organo de la naztruo de la aliaj mamuloj; ĝi troviĝas ĉe la supro de la kapo tiele ke la cetacoj povas spiri sen levi la kapon (kiel faras la fokuloj kaj la sirenoj). Ĉar estas nenia komuniko inter la traĥeo kaj la ezofago, la cetacoj ne povas spiri per la buŝo.
Mangaldan
Trafiko
Ĉe Mangaldan kruciĝas 2 trairaj ĉefvojoj.
Spirorifico
Per la spirorifico, la cetacoj povas emisii sonojn en vasta gamo da frekvencoj, kiujn ili uzas por komuniki, kaj, (por la specioj kiuj kapablas tion) percepti la ĉirkaŭaĵojn per eĥolokumo (kiel faras eĥosondilo).
Mangaldan
Klimato
Mangaldan situas en la ekvatora klimato kun efiko de musono. Jare pluvas po 2091 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro daŭras la pluva sezono. La averaĝa jara temperaturo varias inter 24-32 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
Spirorifico
Notinde, la kaĉaloto havas unu malsimetrian spirorificon, maldekstre de ĝia kapo. Ĝi havas dekstran spirtubon, sed tiu ĉi estas ŝtopata kaj ne malfermiĝas per orifico.
Oskar Dinkler
Oskar DINKLER (naskiĝinta la en Königsee, mortinta la  en Passau) estis germana apotekisto, ĥemiisto kaj universitata profesoro.
Vivo
Oskar Dinkler studis en Erlangen, Greifswald kaj Bonn farmacion kaj ĥemion. En 1886 li anis al la korporacioj Corps Barutha kaj Corps Borussia Greifswald. En 1887 li finfine membriĝis al Corps Rhenania Bonn. Post sukcesa ekzameniĝo je apotekisto kaj ĥemiisto li doktoriĝis ankoraŭ. En 1891 Dinkler fariĝis ministeria direktoro kaj pofesoro ĉe la medicina fakultato de la Franca Universitato de Kairo. Tie li instruis medikamentan sciencon. En 1895 li iris docentonte ĉe la egiptia inĝeniera altlernejo de Helwan. Ekde 1919 li vivis en Munkeno-Solln kaj ekde 1921 en la centro de Munkeno. Unu liaj instruistoj estis la afrikemulo kaj entomologo Otto Schmiedeknecht kiu ofte gastis ĉe li en Egiptio.
Li nuptis Adele Schulz el Lübeck, kun kiu li havis du filinojn, Sophie (edzino de la pastoro Friedrich Janz, Frankfurto) kaj Annemarie kaj (edzino de la kuracisto Ludwig Luchs, Erlangen), kaj la filon Hans.
Starý Spálenec
Starý Spálenec (antaŭe Starý Prenet) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Česká Kubice en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 4 km sudoriente de Česká Kubice. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 4 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Laranjal (Paranao)
Laranjal estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu havis 6.361 loĝantojn en 2010.
Starý Spálenec
Starý Spálenec estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,6 km². En la katastra teritorio Starý Spálenec situas ankaŭ Nová Kubice kaj Spáleneček.
Laranjal (Paranao)
16 katolikaj preĝejoj apertenas al la paroĥo de sankta Petro en Laranjal. Ĝi membras en la dekanujo de Pitanga, diocezo de Guarapuava.
Starý Spálenec
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1697.
Alcañiz
Alcañiz [alkaNJIZ] estas hispana urbo kaj municipo de la komarko Bajo Aragón (Malsupra Aragono), provinco Teruelo, en la aŭtonoma komunumo Aragono.