cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Duontralasa membrano
La duontralasa membrano estas membrano kiu permesas, ke iuj molekuloj aŭ jonoj trapasu ĝin per difuzo. La kvanto da partikloj trapasantaj dependas de la osmoza premo, la koncentriteco kaj la temperaturo de la solvaĵoj je la du flankoj kaj de la tralaseco de la membrano por ĉiu solvita substanco.
La tralaseco dependas de la grandeco, de la solvebleco aŭ aliaj fizikaj aŭ kemiaj karakterizaĵoj de la solvita substanco kaj de la karaktrizaĵoj de la membrano.
Plejofte la duontralasa membrano permesas trairon nur al la molekuloj de la solvanto kaj ne tralasas la molekulojn de la solvita substanco.
Ekzemplo de duontralasa membrano estas la duobla lipida tavolo, sur kiu baziĝas la ĉelmembrano kiu ĉirkaŭas ĉiujn biologiajn ĉelojn.
Multaj naturaj kaj sintezaj materialoj pli dikaj ol membrano ankaŭ estas duontralasaj. Ekzemplo de ĉi tio estas la maldika haŭteto en la interno de ovo. Alia ekzemplo de duontralasa membrano  estas la peritoneo.
1898
1898 estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1898 post Kristo okazis, interalie:
Pleseck (kosmodromo)
La proksime situanta urbeto Pleseck en 2004 havis 10.900 loĝantojn.
Ŝtato Benué
Ŝtato Benué aŭ en la angla plenforme Benué State – en Esperanto eble Benué-Ŝtato – estas unu el la 36 ŝtatoj respektive fakte subŝtatoj de Niĝerio, situanta en la meza oriento de la lando. La nomo estas rilata al la rivero Benué.
Medaltabelo de la Somera Olimpiko 1960
Jen la medaltabelo de la Somera Olimpiko 1960.
Ŝtato Benué
La ĉefurbo kaj registara sidejo estas Makurdi. Mkar kaj Gboko estas la plej grandaj komercaj kaj industriaj urboj, respektive. Limoj estas Nasarava Ŝtato norde, Taraba Ŝtato oriente, Krosrivera Ŝtato sude, Enugu-Ŝtato sudokcidente kaj Kogi-Ŝtato okcidente. La subŝtato kunhavas komunan limon kun la Respubliko Kameruno sudoriente. Benue okupas areon de 34 059 kvadrataj kilometroj.
La indiĝenaj etnaj grupoj en la subŝtato estas la idomaoj kaj la tivoj, sed estas ankaŭ aliaj.
(85165) 1988 TV2
(85165) 1988 TV2 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,226726 astronomia unuo, tie estas 33,918 milionoj da km.
Flughaveno Prago de Václav Havel
La Flughaveno Prago de Václav-Havel ( Letiště Václava Havla Praha) estas internacia flughaveno en Prago. La Flughaveno Prago de Václav-Havel estas la plej granda internacia flughaveno en Ĉeĥio. La flughaveno estis nomita laŭ prezidanto de Ĉeĥio, Václav Havel. La nabo de la Ĉehia flugkompanio České aerolinie estas lokita en tiu flughaveno.
Historio
En 2011, por memori la unuan prezidanton de Ĉehio Václav Havel, Slovaka kinreĝisoro Fero Fenič proponis alinomi flughavenon Prago al Vaclav Havela Praga Flughaveno. Lia propono estis subtenita de famaj ĉeĥoj kiaj Jiří Bartoška, Tereza Brdečková, Vera Ĉaslavska. La 21-an de marto 2012, Ĉeĥia registaro decidis alinomi nomon de Flughaveno Prago al Václav Havela Praga Flughaveno.
Pro malbonaj teknikaj kondiĉoj de kurejo 12R/30L kaj por plenumi kategorion 3 de Instrumenta Surteriga Sistemo ( Instrumental Landing System), inter 2012 kaj 2013 jaroj nova kurejo 06R/24L estis konstruita.
Terminaloj
La Flughaveno Prago de Václav-Havel havas kvar terminalojn:
Montuïri
(jen katalune) estas municipo de la mediteranea insulo Majorko, en la aŭtonoma komunumo de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Varma Elisabet Thilander
EdE-T
Varma Elisabet THILANDER nask. Järvenpää Varma Elisabet, la 1-an de Majo 1899 en Illo, Finnlando. Masaĝistino kaj manlaboristino. Post blindiĝo ŝi poste rericevis ioman vidpovon. Verkis originalajn E-poemojn kaj tradukaĵojn; premiita de la Floraj Ludoj. Enmigris al Svedujo por lerni blindulpresejan laboron kaj edziniĝis en 1928 je Harald Thilander, en kies brajla presejo ŝi laboris ĝis la 1970-aj jaroj. Mortis en 1986.
Appennino Cesenate
La montara komunumaro Appennino Cesenate - itale Comunità montana dell'Appennino Cesenate - situas en la provinco Forlì-Cesena kaj la regiono Emilio-Romanjo de Italio. Ĝi konsistas el la valoj de la riveroj Savio kaj Rubicone (en Esperanto Rubikono), kaj - kiel la nomo indikas - estas parto de la montaro Apeninoj (la nomo signifas "parto de la Apeninoj proksime de urbo Cesena").
La komunumaro konsistas el la administraj komunumoj:
Che Guevara
Ernesto GUEVARA (naskiĝis la  en Rosario, Argentino, mortis la  en Bolivio) estis latinamerika marksista revoluciulo, gvidisto de gerilo kaj ministro de Kubo. Li estas pli konata kiel Che Guevara aŭ simple la Che. , kromnomo (batalnomo), kiun li ricevis en Kubo pro sia argentina origino.
Juna medicinstudanto, Guevara vojaĝis tra Latinameriko, kaj tiel rekte konatiĝis kun la malriĉeco de granda parto de la popolo. Liaj spertoj kaj observoj igis lin al konkludo, ke abolo de sociekonomiaj neegalecoj eblas nur pere de revolucio. Li tial decidis pliprofundigi siajn konojn pri marksismo kaj vojaĝi en Gvatemalo por scii pri la reformoj de la prezidinto Jacobo Arbenz Guzmán, renversita kelkajn monatojn antaŭe per puĉo subtenita de la CIA (operaco PBSUCCESS). Iom poste Guevara aliĝis al la movado de la 26-a de julio (M-26-7), revoluciema grupo estrita de Fidel Castro. Post pli ol du jaroj de gerilo, dum kiuj Guevara iĝis komandanto, tiu grupo gajnis la povon en Kubo renversinte la diktatoron Fulgencio Batista en 1959.
En la sekvaj monatoj Guevara estis nomumita prokuroro de revolucia tribunalo, kiu juĝis kulpaj pri militkrimoj kaj ekzekutis pli ol cento da policistoj kaj militistoj de la antaŭa reĝimo. Sekve li kreis labor- kaj reedukkampojn. Li okupis plurajn gravajn postenojn en la kuba registaro, kiu sukcesis starigi en Kubo ekonomion similan al tiu de Sovetunio, kaj proksimiĝon politikan al la Orienta Bloko, sed malsukcesis pri la industriigo de la lando, kiam li estis ministro. Guevara verkis dum tiu epoko plurajn teoriajn tekstojn pri revolucio kaj gerilo.
En 1965 post denunco de la ekspluatado de la tria mondo fare de la du blokoj de la malvarma milito, Guevara malaperis de la politika vivo kaj forlasis Kubon celante disvastigi revolucion. Unue en Kongo Kinŝasa, sensukcese, poste en Bolivio, kie li estis kaptita kaj ekzekutita de la bolivia armeo trejnita kaj gvidita de la CIA.
Post sia morto Che Guevara iĝis arketipo por revoluciaj movadoj en la tuta mondo, sed daŭre restas kontroverso inter historiistoj rilata al atestoj pri eblaj ekzekutoj de nekulpuloj. Portreto de Che Guevara fotita de Alberto Korda estas taksita unu el la plej famaj fotoj en la tuta mondo.
Junaĝo
Ernesto Guevara de la Serna naskiĝis la dum ŝipvojaĝa halto en Rosario, Argentino. Liaj gepatroj, Celia de la Serna y Llosa (1906 - 1965) kaj Ernesto Rafael Guevara Lynch (1901 - 1987) havis ambaŭ interalie eŭskajn kaj irlandajn nobelajn antaŭulojn. Ekzistas tamen multaj indikoj, kiuj supozigas, ke lia oficiala naskiĝdato - tro proksima al la geedziĝdato - estis postdatita de unu monato por eviti skandalon. . Tio estas, ke Che Guevara naskiĝus la. Liaj gepatroj estas nobeldevenaj sed vivis kiel familio mezklasa kun emo al maldekstraj ne aŭtoritataj ideoj. Ili kontraŭstaris ekzemple al Perón kaj Hitler. La onklino de Ernesto, kiu edukis lian patrinon post la morto de siaj gepatroj estis komunista.
Ernesto naskiĝis unua el kvin gefiloj kaj vivis komence en Kordobo, la dua plej granda urbo de la lando.
Dujaraĝa, Ernesto suferis unuan astmoatakon. La malsano sekvis lin dum lia tuta vivo kaj formis liajn personecon kaj evoluon. En la jaro 1932 laŭ kuracista konsilo la familio transloĝiĝis al la urbo Alta Gracia.
Trijaraĝa Ernesto lernis ŝakon de sia patro kaj partoprenis konkursojn ekde sia 12-a jaro.
Aliflanke instruis Erneston lia patrino. Tiel ekzemple la francan, kiun li parolis flue.
Ernesto legis multe, interalie verkojn de la eŭropa literaturo el la granda familia biblioteko. Li rapide konatiĝis pro siaj radikalaj opinioj, eĉ tre juna. Li volus esti unu el la soldatoj de Francisco Pizarro pro sia aventurosoifo.
Kiam la astmo-atakoj malpliiĝis li vizitis lernejon kaj la malsano ne malhelpis al li ludi kun aliaj infanoj kaj aktive sportumi.
Dum sia tuta vivo kaj ekde sia junaĝo Che Guevara spertis fortegajn astmokrizojn. Li alfrontis tiun malsanon kaj laboris por iĝi vera atleto. Malgraŭ la kontraŭstaro de sia patro, li iĝis rugbeludisto kaj gajnis la kromnomon "Fuser" (kunmetaĵo de la hispana furibundo (furiozema) kaj de la familinomo de sia patrino, "Serna") pro sia atakema ludstilo. Dum sia adolesko li profitis de la longaj pro la astmo devigaj ripozperiodoj por studi poezion kaj literaturon, de Pablo Neruda, Jack London, Emilio Salgari kaj Jules Verne, ĝis eseoj pri sekseco de Sigmund Freud aŭ tekstoj pri socia filozofio de Bertrand Russell. Li verkis poemojn dum sia tuta vivo, kiel tamen ofte okazis ĉe latinamerikanoj de tia edukado. Li ankaŭ evoluigis grandan intereson pri fotografarto.
De sia familio, kiu grandiĝis per la naskiĝoj de liaj gefratoj Celia (*1929), Roberto (*1932), Ana Maria (*1934) kaj Juan Martín (*1942), li jam frue estis influita politike. Kiam post la militista puĉo de Francisco Franco en 1936 komenciĝis la Hispana Enlanda Milito, la familia domo iĝis renkontejo de hispanaj respublikaj ekzilitoj. En la jaro 1941 li vizitis la gimnazion Dean Funes en Kordobo, kio signifis, ke ĉiutage li devis iri entute 70 kilometrojn.
En la jaro 1943 la familio translokiĝis al Kordobo por faciligi la iradon al la lernejo. En 1946 liaj gepatroj eksedziĝis kaj samjare Ernesto deproksime spertis la morton de sia avino. Ankaŭ tio estis kialo por lia decido studi en Bonaero post sukcesa abiturientiĝo.
Studoj kaj unuaj vojaĝoj
En 1948, Ernesto ekstudis medicinon en Bonaero. Li ludis dum kelkaj monatoj ĉe la San Isidro Club, rugbeklubo de unua nivelo, sed lia patro konsideris tianivelan ludon tro danĝera al astmulo, kaj Ernesto ludis poste nur kun pli malaltnivelaj teamoj. Dum tiu epoko li pripensis edziĝi al knabino de la alta socio argentina, sed pro la kontraŭstaro de lia familio, lia personeco, jam kontraŭkonformisma, kaj vojaĝdeziro grandiĝanta tiu projekto ne realiĝis.
Oktobre 1950 li konatiĝis kun Maria del Carmen Ferreyra, filino de milionulo, kaj enamiĝis en ŝin. La rilato tamen ne daŭris.
Unu jaro antaŭ la fina ekzameno, Guevara ekvojaĝis decembre de la jaro 1951, kune kun longatempa amiko, la estonta biokemiisto Alberto Granado, de Kordobo por malkovri la latinamerikan kontinenton per malnova motorciklo Norton de 500 cm³, nomata la poderosa (la impetema) kaj en malfacilaj kondiĉoj, dormante interalie ofte memvole en mallibereja ĉelo ili ekvojaĝis por celo labori dum kelkaj semajnoj kiel volontuloj en leprejo en San Pablo ĉe la Perua Amazonio.
Guevara ekvojaĝis supozante, ke en la tuta Sudameriko kondiĉoj similis al Argentino, sed pro sia vojaĝo li konsciis pri la malriĉeco de la kamparanoj kaj la sociaj diferencoj.
Guevara rakontis tiun epokon en Diarios de motocicleta: Notas de viaje por América Latina (Taglibroj de motorciklo: Notoj pri vojaĝo tra Latinameriko). Postmorte la vojaĝoj estis filmigitaj sub la titolo The Motorcycle Diaries (La motorciklaj taglibroj).
La vojaĝo daŭris 9 monatojn kaj gvidis Erneston fine ĝis Miami.
Rivero Suquía
La rivero Suquía [suKIa] aŭ rivero Primero (unua) estas malgranda rivero apartenanta al senelflua baseno en la centro de Argentino. Ĝi estas unu el la plej gravaj riveroj de la provinco Kordobo. Ĝi ekfluas pro la kuniĝo de diversaj riveroj kaj rojoj en la zono de la Pampecaj Montaroj de la Nordo kordoba ĉefe en la valo Punilla. La rivero San Francisco aŭ rivero Grande de Punilla, kiu fluas el nordo al sudo, kuniĝas, ĉe la urbo Cosquín, kun la rivero Yuspe, kiu devenas el nordokcidento, ĉar ĝi ekfluas en la montaro La Gigantoj. Tiuj du laste menciitaj riveroj formas la riveron Cosquín [kosKIN], kiu poste kuniĝas kun la rojo Las Mojarras kaj kun la rojo Los Chorrillos, ambaŭ ekfluintaj en Los Gigantes. Laste en la sektoro suda de la valo Punilla, kuniĝas al tiuj la rivero San Antonio kiu ekfluas en la montaro nome Sierras Grandes aŭ Altas Cumbres. Ĉio kune elfluas en la Diglago San Roque [ROke], kie elfluas la rivero Suquía.
Che Guevara
Studoj kaj unuaj vojaĝoj
Ili unue alvenis al Ĉilio, kie ili devis forlasi la Poderosa-n mortintan kaj vizitis la grandegajn minejojn de Chuquicamata, kie ili malkovris la vivkondiĉojn de la ministoj. Ili transiris poste la Andojn kaj renkontiĝis kun doktoro Hugo Pesce, fakulo pri lepro kaj fondinto de la socialisma partio de Peruo, kiu multe influis la idealojn de Guevara. Helpinte lin en la leprejo de San Pablo, ili malsuprennavigis la Amazonon per kanuo ĝis Kolombio en la epoko de La Violencia kaj disiĝis en Venezuelo, de kie Guevara forflugis al Usono per ŝarĝaviadilo. Li revenis al Bonaero la por fini siajn medicinstudojn.
Rivero Suquía
Post trapasi la ravinon Bamba al oriento, la rivero Primero aŭ Suquía eliras el la montaroj Pampeanas kaj eniras en la kordoba duonebenaĵo, kie estas la urbo Kordobo, kiun ĝi trapasas. Centre de tiu urbo, ĝi ricevas dekstre la rojon La Cañada kaj pasas sub kelkaj pontoj, kio utilis por kromnomi Kordobon kiel "la ciudad de los puentes" (ponturbo). Je ĉirkaŭ 2 km oriente de Kordobo estas malgranda insulo nome Insulo de los Patos (de anasoj) en la koordenatoj: -31.40139°N, -64.20389°W.
Che Guevara
Studoj kaj unuaj vojaĝoj
Tiu vojaĝo tra Latinameriko, dum kiu li kontaktiĝis kun la mizero de la subaj tavoloj, estigis sian fortan politikan konscion.
Rivero Suquía
Post Kordobo, ĝi estas jam rivero tipa de ebenaĵo kaj kun la Xanaes (aŭ rivero Segundo), estas alfluanto de la senelflua baseno de la granda sallago Mar Chiquita aŭ Maro Ansenuza. Tiuj du riveroj, plus la Dulce (aŭ Petri, aŭ Miŝki Maju) estas la ĉefaj supraĵas fontoj de la menciita granda lago.
Che Guevara
Studoj kaj unuaj vojaĝoj
Post fino de sia vojaĝo, Guevara sukcese trapasis siajn finajn ekzamenojn kaj laboris pri sia vojaĝa taglibro, en kiu li skribis: "Tia sencela vagado tra la grandega Ameriko pli profunde ŝanĝis min, ol mi supozis."
Rivero Suquía
La longo proksimume de la rivero Primero estas de unos 200 km (se konsideri kiel ekfluejo la diglagon San Roque) kaj la averaĝa larĝo estas de 200 m. Ĝia aktuala akvokvanto — malpliigita pro irigacio kaj konsumo kaj hejma kaj industria, same kiel pro la senarbarigo de ĝiaj deklivaroj — estas de 10 m³;/s, kun minimume de 1,5 m³/s kaj makŝimume de 24 m³;/s, somere. La rivero Primero sufreas ekde mezo de la 20a jarcento gravan poluadon pro homa agado.
Che Guevara
Studoj kaj unuaj vojaĝoj
Siajn medicinajn studojn li finis la kaj ricevis doktoran titolon pri medicino kaj kirurgio.
Gvatemalo
Julie 1953 Guevara vojaĝis akompanate de sia amiko Carlos Ferrer al La Paz en Bolivio. Tie ili restis dum ses semajnoj kaj konatiĝis kun Ricardo Rojo - argentina advokato, kiu forlasis sian hejmlandon pro sia kontraŭ-peronisma sinteno. Rojo poste vojaĝis al Ekvadoro, dum Guevara kaj Ferrer veturis al Peruo, kie ili vizitis Maĉupikĉuon kaj Limon. Fine de septembro ili atingis la urbon Guayaquil en Ekvadoro, kie ili celis renkontiĝi kun Alberto Granado denove, sed Guevara ŝanĝis la planon, ĉar Rojo konvinkis lin veturi kun li al Gvatemalo, kie devis okazi revolucio. La 31-an de oktobro ili veturis perŝipe al Panamo kaj de tie al Kostariko, kie ili konatiĝis kun du kubanoj, Calixto Garcia kaj Severino Rossel, kiuj kelkajn monatojn antaŭe vane provis faligi la diktatoron Fulgencio Batista. Inter la supervivantoj de tiu malsukcesa puĉo estis ankaŭ Fidel kaj Raúl Castro.
La lastan tagon de la jaro 1953, Guevara alvenis al Gvatemalo. Kelkajn tagojn poste li konatiĝis kun la peruanino Hilda Gadea, sia onta edzino. Hilda studis ekonomion, estis ano de la perua Alianza Popular Revolucionaria Americana kaj laboris kiel dungito de la registaro en Gvatemalurbo. Ŝi zorgis pri li, kiam li suferis astmon aŭ monmankon kaj instruis al li la bazojn de marksismo. Ŝi prezentis lin al anoj de la maldekstra registaro, kiel Jacobo Arbenz Guzmán. En Gvatemalo Guevara renkontiĝis ankaŭ kun Nico López, supervivanto de la vana provo el la jaro 1953, faligi Batista-n. En Gvatemalo oni unuan fojon nomis lin laŭ la kromnomo Che.
Dum lia restado en Gvatemalo okazis puĉo kontraŭ la gvatemala prezidanto Jacobo Arbenz Guzmán. Arbenz estis elektita en 1950, post kiam la diktatoro Jorge Ubico Castañeda estis faligita. Arbenz enkondukis reformojn por helpi la malriĉulojn de la lando, kiel ekzemple minimuman salajron. Li ankaŭ ŝtatigis grundon neuzatan, kiu apartenis ĉefe al usonaj firmaoj. La 18-an de junio 1954 dungosoldatoj, subtenitaj de Usono, invadis la landon por protekti ekonomiajn interesojn de usonaj firmaoj, kiel la United Fruit Company. Ili faligis Arbenz-on kaj enpostenigis Castillo Armas, kies unua agado estis nuligo de la agra reformo.
Guevara mem spertis usonan bombadon de Gvatemalurbo. Multaj el liaj amikoj estis arestitaj post la enpostenigo de Armas, inter ili Hilda Gadea. Ernesto sukcesis fuĝi al la argentina ambasadorejo, sed rifuzis flugi hejmen. Li anstataŭe atendis du monatojn por ricevi vizon por vojaĝi al Meksiko.
Meksiko
Ernesto Guevara atingis Meksikurbon la akompanate de Julio Roberto Caceres Valle, gvatemala komunisto. Ili vivis kune ĝis kiam Hilda Gadea, liberigita, venis al Meksikurbo. Ernesto kaj Hilda geedziĝis la kaj la  naskiĝis ilia unua filino Hilda Beatriz.
Kiam survenis en 1955 la faligo de Peron kaj estiĝis espero pri revolucio en Argentino, Ricardo Rojo volis ekiri al Bonaero. Li provis konvinki Guevara-n veni kun li, sed tiu ĉi havis aliajn planojn. Jam fine de 1954 li konatiĝis kun ekzilitaj kubanoj vivantaj en Meksikurbo, kiuj partoprenis la malsukcesan puĉprovon de 1953. Danke al ili li renkontiĝis kun Fidel Castro somere en la jaro 1955. La estro de la ribeluloj, kiuj iĝis konataj pro la atako al la Moncada-kazerno en la jaro 1953, ekziliĝis al Meksikurbo post sia liberiĝo. Kun grupo de ekzilitaj kubanoj li preparis armitan ekspedicion reen al Kubo por faligi la reĝimon de Batista. Guevara unue aniĝis al la ekspedicio kiel kuracisto. En aprilo 1956 pli kaj pli evidentiĝis lia partopreno, kiam la ribeluloj ricevis militan trejnadon en Chalco, 60 kilometrojn for de Meksikurbo. Julie malkovriĝis la trejnkampo kaj la ribeluloj estis portempe malliberigitaj. Guevara liberiĝis la lasta, nur post du monatoj, sub la kondiĉo, ke li forlasu la landon. Guevara kontraŭe kaŝis sin ĉe amikoj. Ĉar Kubo eksciis pri la ribeluloj Castro volis tuj ekiri kaj aĉetis la motorŝipon Granma. La renkontiĝis la ribeluloj, entute 86, en Tuxpan kaj ekveturis du tagojn poste al Kubo, kie ili alvenis la
La kastrisma revolucio
Post la alteriĝo de la ŝipo Granma sur Kubo, jam dum la unua batalo la plej multaj ribeluloj estis mortigitaj aŭ arestitaj. Celia Sánchez kaj Frank País, kiuj zorgis pri "dua fronto" en la kubaj urboj, subtenis la batalantojn per armiloj kaj kuraciloj. Novaj kunbatalantoj aniĝis kaj ebligis la daŭrigon de la gerila lukto. Dum la bataloj la rolo de Guevara rapide ŝanĝis de tiu de kuracisto al tiu de rekta partoprenanto en armila batalo. Liaj engaĝiĝo kaj taktika superrigardo rapide igis lin postulata militista instanco. Kontraŭ supozitaj fuĝuloj li agis severe kaj ne timis mem ekzekuti ilin. Kiel unua gerilulo post Comandante en Jefe Fidel Castro, Che ricevis la la rangon de Comandante de la kuba ribelula armeo M-26-7 kaj la estrecon de la 2-a kolumno.
Lia plej granda militista sukceso oni taksas la konkeron de Santa Clara la post dujara gerilo kontraŭ la armeo de Batista, pli grandnombra kaj subtenata de Usono, sed senmotivigita kaj maljuniĝinta. Tiel liberiĝis la vojo al la ĉefurbo Havano. La fuĝis la diktatoro Fulgencio Batista el Kubo, kaj la grupo de Castro transprenis la kontrolon. La Guevara estis nomumita "naskiĝinta kubana civitano".
Partopreno en la registaro
Post la venko de la revolucio de 1959 kontraŭ la diktatoro Fulgencio Batista Castro volis konstrui Kubon sendependa, ĉefe de Usono. Guevara iĝis apud Fidel Castro, Raúl Castro, Camilo Cienfuegos kaj iuj aliaj grava membro de la nova kuba registaro. Je la klimakso de sia politika agado en Kubo Guevara estis estro de la nacia banko de Kubo. Iom poste li iĝis aldone ministro pri industrio. Che Guevara disvolvis eksterajn propagandajn laborojn, kaj fariĝis unu el la plej konataj el la revoluciuloj.
Sub la gvidado de Che la kubaj entreprenoj, kaj tiuj parte usonaj, estis ŝtatigitaj. Pro avantaĝoj de enmigrada regularo ĉirkaŭ 10 % de la popolo, inter ili preskaŭ la tuta supera kuba tavolo, elmigris al Usono, ĉefe al Florido. Krom politikaj agadoj, tiuj ekzilitaj kubanoj agis, kune kun usonaj registaraj oficoj, kaŝe kaj malkaŝe en militistaj operacoj kontraŭ Kubo.
Famiĝis la malsukcesa invado de la Porkogolfeto en la jaro 1961, kiam enposteniĝis John F. Kennedy, al kiu partoprenis ĉirkaŭ 1.500 ekzilitaj kubanoj. La malsukceso estigis ĝis nun validan ekonomian bojkoton de Usono, sed ankaŭ la alproksimiĝon de la kuba revolucio al sovetiaj modeloj.
Guevara estis konvinkita pri sia devo partopreni en la kuba revolucio, la socialisma konstruo kaj la lukto kontraŭ la atakoj al la liberigita Kubo. Tion li verkis en 1965 sub la titolo La socialismo kaj la homo en Kubo. Simile kiel dum la revolucio, Che vivis laŭ siaj idealoj kaj postulis la samon de ĉiuj aliaj. Che daŭre volontulis kaj malakceptis publike avantaĝojn por si mem kaj sia familio.
Kiam li estis akuzanto, iamaj anoj de la reĝimo de Batista, kunlaborantoj, anoj de la usonaj sekretservoj kaj aliaj malamikoj de la reĝimo estis malliberigitaj en la malliberejo La Cabaña kaj kondamnitaj. Oni certas pri 179 mortpafitoj de tiuj tribunaloj, taksoj de ekzilitaj kubanoj atingas 2.000 mortigitojn. La perua eldonisto Álvaro Vargas Llosa riproĉis en 2005 al Guevara en la gazeto The New Republic centran rolon en la tiel nomata "kampo por pliboniĝa laboro" sur la duoninsulo Guanahacabibes.
Postrevolucia politiko
En la somero de la jaro 1960 Guevara vizitis la popolrespublikon de Ĉinujo dum la granda impeto antaŭen kaj subskribis preskaŭ tuj post la publika ĉina-sovetia disiĝo komerckontrakton kun Ĉinujo. Fine de 1960 Guevara vizitis Ĉeĥoslovakujon, Sovetunion (fame iĝis la flordepono de Che ĉe la tombo de Stalin kontraŭ la volo de sovetia registaro), Nord-Koreujon, la Germanan Demokratian Respublikon, Hungarujon kaj subskribis kun tiuj landoj komercajn kaj kreditajn kontraktojn.
Pro la alfrontado al Usono la kuba registaro tiam sekvis Sovetunion. Guevara negocis kun Sovetunio pri liverado de armiloj kaj post la malsukcesa invado de la Porkogolfeto li kune kun Raul Castro preparis la instalon de rusaj nuklearmiloj sur Kubo, kio estigis en 1962 la mondpolitike gravan kuban krizon. Che elreviĝis, kiam Sovetunio pro paca kunekzisto ne daŭrigis tiucele. Laŭdire li sendintus nukleajn armilojn al Usono, se nur Sovetunio akceptintus tion.
La Che Guevara paroladis antaŭ la Unuiĝintaj Nacioj, priskribis el sia vidpunkto la tiaman eksterlandan politikon de Usono kaj klarigis sian pozicion pri nukleaj armiloj de NATO-landoj kaj pri la unuiĝo de ambaŭ germanaj ŝtatoj.
Politika retiriĝo kaj novaj luktoj
En 1965 li forlasis siajn postenojn, kaj komencis aventurecajn provojn instigi revoluciojn en aliaj landoj, unue en Afriko, kaj poste en Sudameriko.
Wan Zack Haikal
Wan Zack Haikal (n. ) estas malajzia futbalisto. Ekde la jaro 2012 li membras en la malajzia nacia teamo de futbalo.
Che Guevara
Konfliktoj kun Fidel Castro
Pro siaj radikalaj idealoj, foje interpretitaj kiel maoismaj, iom post iom distanciĝis Che Guevara de la pragmata realpolitika Fidel Castro. Kiel industriministro li realigis puran centran ekonomion kaj strebis al ŝtatigo de la tuta kuba ekonomio. Pro etikaj kialoj li rifuzis je entreprena nivelo materialajn allogaĵojn kaj salajrodiferenco pro efikeco. La sukerproduktado malpligrandiĝis je triono, la cerealproduktado duoniĝis, industriigaj planoj prokrastiĝis. Kritikis la ekonomion ĉeĥoslovakaj spertuloj pri ekonomio en 1962, sed oni ja sciis pri la mankaj spertoj de Che rilate al ekonomiaj problemoj. En 1964 Castro premita de Sovetunio koncentriĝis denove la ekonomion al la sukerkanproduktado kaj prokrastigis la de Guevara celitan industriigon "je almenaŭ dek jaroj".
Alia vojaĝo gvidis Guevara-n en 1964 kiel estro de la kuba UN-delegacio al Novjorko. Per fama parolado ĉe la Unuiĝintaj Nacioj li deklaris la revolucian perforton rimedo de internacia politiko kaj postulis la transigon de la kuba revolucio al aliaj landoj. Sekve li denove vizitis la popolrespublikon de Ĉinujo (ankoraŭ antaŭ la kultura revolucio), la Unuiĝintajn Arabajn Emirlandojn, Egiptujon, Alĝerion, Ganaon kaj aliajn afrikajn landojn.
Estiĝis konflikto kun la pozicioj de Sovetunio kaj de la kuba registaro post rimarkoj kontraŭsovetiaj dum afrik-azia solidareckonferenco en la sendependa, tiam socialisme regata, Alĝerio en 1965.
Grandiĝis la diferencoj rilate al la fratoj Castro, kaj reveninte al Kubo, Guevara surprizige forlasis la publikan scenejon. Li forlasis Kubon vestita kiel negocisto por helpi kun aliaj kubaj batalistoj la ribelulojn en Kongo.
Banaĥa limigo
En analitiko, banaĥa limigo estas kontinua lineara funkcio difinita sur la banaĥa spaco \ell_\infty de ĉiuj baritaj komplekso-valoraj vicoj tiaj ke por ĉiuj du vicoj x=(xn) kaj y=(yn) jenaj kondiĉoj estas kontentigitaj:
Che Guevara
Kongo
La li atingis Kongon tra Tanganjiko.
Jam ekde 1960 ekzistis intermilita stato en Kongo kaj politikaj kaj militaj moviĝoj subtenitaj interalie de Usono, Sovetunio kaj Ĉinujo. Malsukcesis la provo instigi revolucion laŭ la kuba modelo. Laŭ Che Guevara kulpis pri tio la flegmo kaj la manka konsekvenco kaj organizo de la ribeluloj ĉirkaŭ Laurent Kabila en Kongo. Fine de 1965 elreviĝinta li revenis al Kubo. Eksteraj kritikantoj parolas pri tute ne sufiĉa preparado, misa kompreno de la lokaj kondiĉoj ĝis nesufiĉaj lingvokono, ekipaĵo kaj trejnado. Jon Lee Anderson citas avertojn de Gamal Abdel Nasser, al kiu rilatis Guevara amike, pri la agado en Kongo, kiujn li tamen ne atentis.
Banaĥa limigo
Ĝenerale kiel la banaĥa limigo estas nomata ajna funkcio kontentiganta la kondiĉojn. Valoroj de ĉiuj banaĥaj limigoj koincidas ĉe iuj argumentoj (vicoj), ĉe la aliaj argumentoj ili povas esti malsamaj.
Che Guevara
Bolivio
Unue Che celis Peruon kiel sekvan agadterenon, sed fine la komandantoj Che Guevara kaj Juan Vitalio Acuña Núñez akompanate de aliaj armitaj kubaj militistoj, inter kiuj troviĝis ankaŭ la orient-germana Tamara Bunke, veturis en 1966 al Bolivio.
Banaĥa limigo
La ekzisto de banaĥaj limigoj estas kutime pruvata per la hahn-banaĥa teoremo (analizista maniero) aŭ per ultrafiltriloj (ĉi tiu maniero estas pli ofta en aroteorio). Notindas ke ĉi tiuj pruvoj uzas aksiomon de elekto, tiel ili estas ne-efikaj pruvoj.
Che Guevara
Bolivio
Che Guevara mem gvidis (tamen sub pseŭdonimo) grupon de 44 militistoj nomitaj ELN (Ejército de Liberación Nacional) (tio estas, naciliberiga armeo). Li celis transmeti la spertojn de la kuba ribela armeo al Bolivio. Liaj personaj spertoj dokumentiĝis en poste publikita Bolivia taglibro. La grupo agadis sur la arbaraj montdeklivoj de la orienta centrabolivia altebenaĵo. Ekde marto 1967 ili tie atakis registarajn truperojn. Ne okazis kontakto kun la bolivia registaro per radioelsendo, komparebla al la kuba Radio Rebelde.
Banaĥa limigo
Preskaŭ konverĝo
Ĉu konverĝa vico havas unike difinitan banaĥan limigon.
Che Guevara
Bolivio
Kontraŭe al la altaj celoj, nur du indiĝenaj kamparanoj aliĝis al la trupo. La indiĝenoj parolante preskaŭ senescepte la keĉuan lingvon distanciĝis de la hispane parolantaj revoluciuloj. Same ne venis la atendita subteno de bolivianaj ministoj kaj de la komunisma partio de Bolivio (PCB) gvidata de Mario Monje. Jam en aŭgusto de la jaro 1967 restis malmulte de la trupo, kiu daŭre devis defendiĝi. Krome ili estis disigitaj en du eroj, kiuj pro miso de la elsendiloj ne plu povis komuniki kaj tiel ankaŭ ne renkontiĝi. La ĉefo de la dua grupo, Juan Vitalio Acuña Núñez, mortis la kune kun Tamara Bunke en kaptilo de boliviaj registaraj trupoj ĉe Vado de Puerto Mauricio. Iuj revoluciuloj sukcesis fuĝi al Ĉilio.
Banaĥa limigo
Preskaŭ konverĝo
Tamen ankaŭ iuj nekonverĝaj vicoj havas unike difinitan banaĥan limigojn. Ekzemple, se x=(1, 0, 1, 0, ...), tiam x+S(x)=(1, 1, 1, 1, ...) estas konstanta vico kies limigo estas 1, tiel kaj ankaŭ . Tiel por ĉi tiu vico ĉiu banaĥa limigo havas valoron \phi(x)=1/2.
Che Guevara
Bolivio
Fine la grupo ĉirkaŭ Che Guevara konsistis el jam nur 14 homoj. Li mem estis vundita la en batalo kontraŭ la boliviaj trupoj ĉe La Higuera kaj estis kaptita kune kun Simeón Cuba. Laŭdire Che Guevara estis kondukita post sia aresto al vilaĝa lernejo en La Higuera, kie la CIA-agento kaj ekzilkubano Félix Rodríguez pridemandus lin. Laŭ la bolivia militisto Jaime Niño de Guzmán, Che Guevara rifuzis paroli al Rodriguez.
Banaĥa limigo
Preskaŭ konverĝo
Vico x kun la propraĵo ke por ĉiu banaĥa limigo \phi la valoro \phi(x) estas la sama estas nomata kiel preskaŭ konverĝa.
Che Guevara
Bolivio
Fama foto, kiu montras Rodriguez en pozo de venkinto kun batita kaj humiligita Che Guevara estas falsaĵo, kiel elmontris esploroj de la dokumentfilmisto Wilfried Huismann. Poste estiĝis multaj famoj kaj mitoj pri la lastaj vortoj de Guevara. La je 13:10 Che Guevara estis ekzekutita surloke de Mario Terán, sergento de la bolivia armeo, laŭ postulo de la bolivia prezidanto René Barrientos Ortuño sen antaŭa juĝado. Li estis sekrete entombigita en la ĉirkaŭ 30 kilometrajn fora Vallegrande post kiam oni fortranĉis liajn manojn kiel identigilojn.
Post la morto de Che Guevara
La korpo de Che Guevara estis montrita al la ĵurnalistoj. Bildoj de la morta Guevara, kiuj similegis al bildoj de la mortinto Kristo, kiel ekzemple tiu de Andrea Mantegna, estis interpretitaj en la gazetaro kiel bildoj de moderna sanktulo, kiu dufoje riskis sian vivon por fremdaj landoj kaj donis ĝin por trian. Régis Debray, kiu akompanis Che en Bolivio, nomis lin mistikisto, sanktulo sen diokredo. Laŭ aliaj la idealo de "nova homo" de Guevara similis pli al tiu de la jezuitoj ol al tiu de maldekstruloj. Wolf Biermann kantis la „Comandante Che Guevara“ kiel "Christus mit der Knarre" (Kristo kun pafilo) kaj partoprenis en germanlingvaj landoj al la mitigo de Che Guevara, sonigante kaj interpretante la poemon de Carlos Puebla. En la regiono, kie li mortis, Che estas adorata kiel religia sanktulo.
La distranĉitaj manoj de Guevara estis konservitaj kaj senditaj kiel identigiloj al Bonaero kaj poste transdonitaj al Kubo. La restaĵoj mem estis malkovritaj nur en julio de la jaro 1997 en Vallegrande, post kiam iama oficiro de la bolivia armeo malkovrigis la enterigejon. La restaĵoj de Che kaj de iuj el liaj kunuloj estis elterigitaj kaj senditaj al Kubo, kie ili estis entombigitaj en ŝtata funebro en aparte konstruitan maŭzoleon en Santa Clara.
Fine de la jaro 2007 harbuklo kaj fingrospuroj de Che kaj aliaj dokumentaĵoj de la aresto estis aŭkciitaj kontraŭ 119.500 usonaj dolaroj (buklo de Abraham Lincoln antaŭe aŭkciis kontraŭ 21.510 usonaj dolaroj).
Kromnomoj
Che, elparolata ĉe, estas kutima kromnomo por argentinanoj en Meza kaj Suda Ameriko, kiu devenas de la vorteto che uzata ĉefe en Argentino kaj Urugvajo, kaj signifas "Aŭskultu!" aŭ "He!". Oni unue nomis Guevara-n tiel en Gvatemalo, kaj ĝi iĝis lia kromnomo, kiam li estis en Kubo, pro lia argentina deveno.
Dum lia restado en Kongo la kodonomo de Ernesto Guevara estis Tatú. Tiu svahila vorto signifas la ciferon tri en la loka lingvo. Oni kromnomis lin Tatú Muganga, ĉar li estis medicinisto, kaj en la svahila Muganga signifas (vilaĝan) kuraciston.
En Bolivio la kodonomoj de Ernesto Guevara estis Ramón kaj post la aresto de Régis Debray, Fernando.
Dum lia vojaĝo kun Granado, lia kromnomo estis Fuser, kiu devenas de "Furibundo" (impetema) kaj de "Serna" (Guevara de la Serna).
Familio
La li edziĝis al la komunista perua ekonomistino Hildea Galdea (1925-1974). Ili havis filinon, Hilda Beatriz Guevara Gadea (1956-1995), kiu naskiĝis en Meksiko kiam Guevara partoprenis la kuban gerilon.
Li eksedziĝis en 1959 kaj unu monaton poste, la li edziĝis al Aleida March (1936), kiun li renkontis en 1958, antaŭ la batalo de Santa Clara. Ili kune havis kvar gefilojn, Aleida Guevara March (1960), Camilo Guevara March (1962), nomita honore al lia mortinta amiko Camilo Cienfuegos, Celia Guevara March (1963), al kiu Guevara donis la antaŭnomon de sia patrino, kaj Ernesto Guevara March (1965).
Guevara havis kroman filon, Omar Pérez (1964), el eksteredzeca rilato al Lidia Rosa López. Kvankam Guevara neniam oficiale agnoskis tiun filon, li elektis lian antaŭnomon.
Personeco
La plej multaj biografiistoj montras, ke la personeco de Che Guevara estas multe pli kompleksa kaj kontrasta ol la portreto de romantika revoluciulo, kiun pentras liaj partizanoj, aŭ ol tiu de sangocela monstro, kiun donas liaj malamikoj.
Obsedis Guevara-n ĉiumomente la fakto esti ekzemplo al siaj homoj. Ne nur fizike, kion li faris luktankte kontraŭ sian astmon en la ĝangalo (kaj fumante la faman habanon), sed ankaŭ elektante por si mem la plej malfacilajn kaj danĝerajn misiojn, la plej malfacilajn laborojn kaj la disciplinon la plej severan. La nomo de lia gerilogrupo en Kubo estis peloton suicida (memmortiga roto).
Li diris al la egipta prezidanto Nasser dum oficiala vojaĝo:
Li rifuzis privilegiojn, eĉ la plej malgrandajn, kiuj favorus lin al liaj homoj kaj daŭrigis same kiam li iĝis ministro:
Che Guevara emis ekstremajn solvojn, ne nur teoriajn, por defendi siajn ideojn. Denove nome de ekzemplo li mem ekzekutis gerilanojn kondamnitajn de la gerilanaro pro perfido. Fidel Castro konfidis al li la estrecon de la revolucia tribunalo de la Cabaña, kiu devis juĝi la respondeculojn de la reĝimo de Batista, ĉar li sciis, ke Guevara estus senindulga. La puno de tiuj kondamnitaj pro torturoj estis preskaŭ ĉiam la morto. Castro eĉ laŭdis lian "econ de ekscesa agresemo".
La konduto de Che Guevara estis laŭ la monda revolucio, kiu estis vera ĝismorta lukto kontraŭ imperialismo, kaj li pravigis tion oficiale:
Li pretis morti mem por tia pli bona mondo, kaj tion li atendis de siaj homoj. Fidel Castro riproĉis lin plurfoje pro la grandaj riskoj, kiujn li akceptis dum la kuba gerilo. Kiel li skribis en mesaĝo aprile en 1967 al Tricontenentale, Guevara konsideris kiel nemalhavebla "la malamon kiel faktoron de lukto; la malamon malkompateman de la malamiko, kiu ebligas al la homo transiri siajn limojn kaj transformas lin al efika, perfortema, elektema kaj malvarma mortigmaŝino". Kontraŭe Che Guevara agis humane al malamikaj soldatoj kaptitaj aŭ vunditaj dumbatale kaj flegis ilin kiel siajn proprajn homojn, ekde la komenco de la kuba revolucio kaj ĝis la antaŭtago de sia ekzekuto en Bolivio, kiam eĉ kaptita kaj vundita li proponis sian helpon kiel kuraciston al siaj gardistoj.
2432 Soomana
2432 Soomana estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Che Guevara
Personeco
Kvankam fervora marksisto, Che Guevara defendis la apartecon de siaj ideoj kaj ties aplikadon kontraŭ Fidel kaj Raúl Castro, el kio rezultis multaj disputoj. Li kontraŭis la proksimiĝon al la sovetia bloko, la naskiĝantan burokration en Kubo (sed favoris centrigon), malŝparemon, ekspluatadon de la tria mondo kaj privilegiojn. Li parolis rekte, sen iu ajn diplomatio aŭ politika kalkulado. Tio venigis al li multajn partizanojn, sed ankaŭ estigis multajn malamikojn. En Kubo la politika lerteco de Fidel Castro helpis nuligi tiun econ de la Che, sed ĝi estis unu el la kialoj de lia malsukceso en Kongo kaj Bolivio.
2432 Soomana
Nomo
Ĝia nomo, "Soomana", signifas stela knabino en hopia lingvo.
Che Guevara
Personeco
Sprita kaj provokema Che Guevara ofte enmetis rimarkojn humurajn kaj provokajn en siajn deklarojn aŭ konversaciojn privatajn aŭ oficialajn. Tiel, estante ministro pri industrio, li finis unu el siaj leteroj (adresata al kuba psikiatro, kiu eldonis fakulan medicinan revuon en kvanto duoble pli granda ol la nombro de kuracistoj en Kubo, kvankam mankegis papero tiam) per la frazo:
Kiam naskiĝis lia dua filino Aleida, Guevara vojaĝis oficiale eksterlande. Al la telegramo, kiu anoncis al li "Gratulojn, komandanto, estas filino!", li respondis al sia edzino evidentigante sian argentinan humuron "Se estas filino, ĵetu ŝin de la balkono!".
Adoro kaj kritiko
Ĉefe en Kubo, Che estas ĝis nun popolheroo. Lernejanojn oni ĉiutage instigas sekvi lian revolucian modelon. Lia morto nome de revolucia movado igis lin martiro de sendependeco kaj liberigaj movadoj en la tuta mondo. En iuj komunismaj ŝtatoj de Orienteŭropo dumtempe ekzistis kulto de li instigita de la ŝtato por entuziasmigi la junularon por komunismo kaj internaciismo.
Reinhard Mohr parolis pri li kiel "politike tute malsukcesa, sed kiel ikono senmorteca" pro la laŭ li preskaŭ religia traktado de Guevara, kiun nomis interalie Jean-Paul Sartre postmorte la "plej kompletan homon de nia epoko". Iuj rigardas Che senkompromisema komunisto kaŝita sub masko de sentempa juneca heroo. Laŭ Stephan Lahrem kaj Christopher Hitchens Che estis ŝatata idealigita modelo, malpli en evoluiĝantaj landoj ol ĉefe por burĝoj el riĉaj socioj. Tio ĝuste ĉar lia batalo kaj morto por revolucia idealo tute ne kongruas al normala burĝa vivo. Hitchens starigas Che pli en romantikan ol kutiman maldekstrulan tradician, pli proksime al la vojaĝverkisto George Byron ol al Karl Marx. Por daŭri kiel tia romantika ikono necesus ne nur morti kiel eble plej juna, sed ankaŭ juna kaj senespera. Che plenumus ambaŭ kriteriojn.
Ĉe multaj manifestacioj de la germana studentaro kunportiĝis krom portretoj de la nordvjetnama revoluciulo Ho Chi Minh kaj de Mao Zedong ankaŭ Guerrillero Heroico (la heroeca gerilano), fama bildo de Che. Ĝis nun tiu bildo, tre kontrasta, de Che kun bireto, ruĝa stelo kaj vido super la spektanto, kiu ekzistas en multaj variantoj, iĝis unu el la plej konataj bildoj de la 20-a jarcento. La bildon fotis la kubana fotisto, Alberto Korda, dum ŝtata funebro la, kiam Che Guevara staris apud aliaj oficialaj funebraj gastoj sur tribuno. Post lia morto, la eldonisto Giangiacomo Feltrinelli disvastiĝis la foton mondskale.
La kubodevena usonano Humberto Fontova priskribas Guevara-n kiel taktikiston tiom neefikan kiom brutalan. Diversaj kritikistoj rilatas la malsukceson de la ekonomia kaj industria politikoj de Che al lia personeco kaj nesufiĉaj ekonomipolitikaj konceptoj.
Al Guevara oni riproĉis torturon kaj murdon de cento da kubanaj malliberuloj kaj la murdon de kamparanoj en la operacia regiono de sia gerilotrupoj kaj poste emon ekzekuti malamikojn kaj starigon de la unua Koncentrejo en Kubo.
Simila priskribo de Guevara kiel senskrupula kaj brutala en la maldekstrula taz okazigis oktobre de la jaro 2007 bruon en la germana maldekstrula scenejo, ĉar tiaj kritikoj kutime rilatas al ekzilkubanoj aŭ al fruaj disidentoj el la iama orienta bloko. Simile oni pridiskutis la interpretadon de Gerd Koenen, kiu parolis pri fantaziaj mondincendiscenarioj de Guevara, kiuj vidis la estiĝon de Nova Homo, eĉ el "nukleaj cindroj".
Esperanto kaj CHE
Tiun duflankan famon de Guevara, oni konstatis anekdote en la SAT medioj. En 2007, SAT-EFK surmerkatigis T-ĉemizojn, inter kiuj, la ĉi kune videblan «VIVU CHE METODO - VIVU ESPERANTO», kiu vortludas kun la «Cseh-metodo» kies prononcoj samas.
Tiu produkto ne diskrete eniris en la SAT-mediojn, vekante ridegojn ĉe la ŝatantoj de facilaj ŝercoj, kaj furiozon ĉe la defendantoj de «Esperanto estas tro grava afero por ke oni risku amuziĝi per ĝi» (kaj/aŭ, pli verŝajne ĉe tiuj, kiuj ne aparte frandis la «Che-metodojn»...).
Pro tio, SAT-EFK ne plu produktas tiun T-ĉemizon, sed, malgraŭ tio, iu Brazila grupo re-surmerkatigis ĝin («pirate», laŭ vortoj de Serĝo S.)...
Plua legaĵo
[https://groups.yahoo.com/neo/groups/esperanto-en-togolando/conversations/topics/173?l=1 Ĉu nur bela vizaĝo? Che Guevara] Traduko de "Just a pretty face?", referenco 20 malsupre
Brita Arkta Ekspedicio
La Brita Arkta Ekspedicio de 1875-1876, estrita de Sir George Strong Nares, estis sendita de la Britia Admiraleco al klopodo atingi la punkton de la Norda Poluso tra marpasejo Smith Sound. Du ŝipoj, nome Alert kaj Discovery (kapitanitaj de Henry Frederick Stephenson), navigis el Portsmouth la 29an de Majo 1875. Kvankam la ekspedicio malsukcesis atingi la Nordan Poluson, la marbordoj de Gronlando kaj Insulo Ellesmere estis etende esploritaj kaj grandaj kvantoj de scienca informo estis kolektita.
En tiu ekspedicio, Nares iĝis la unua esploristo kiu metis siajn ŝipojn la tutan vojon norden tra la kanalo inter Gronlando kaj la insulo Ellesmere (nuna nomita Markolo de Nares liahonore) al la maro de Lincoln. Ĝis tiam, estis populara teorio ke tiu vojo kondukus al la supozita Malferma Polusa Maro, nome senglacia regiono ĉirkaŭanta la poluson, sed Nares trovis nur enorman glaciteritorion. Sleda veturo estrita de komandanto Albert Hastings Markham faris novan rekordon al Plej Fora Nordo de 83° 20' 26"N, sed ĝenerale la ekspedicio estis preskaŭ-katastrofa. La ekspedicianoj ege akre suferis pro skorbuto kaj pro uzado de nur maltaŭga vestaĵaro kaj ekipado. Konstatinte ke liaj ekspedicianoj ne povus survivi alian vintron sur glacio, Nares decidis retiriĝi suden per ambaŭ liaj ŝipoj en la somero de 1876.
Tamen, la ŝipanaro kaj topografiistoj, inter kiuj Thomas Mitchell, sukcesis en dokumentado, per fotoj, de la nordaj indiĝenaj popoloj kaj pejzaĝoj de kio poste iĝos la Nordokcidentaj Teritorioj kaj, poste, Nunavuto, en Kanado.
Bibliografio
George Nares: Narrative of a voyage to the Polar Sea during 1875-76 in H.M. ships 'Alert' and 'Discovery', two volumes, London 1878; reta libro Volume 1 & Volume 2
Hilda Thisell
Hilda Karolina Fredrika THISELL, naskiĝinta CEDERBLAD (naskiĝis la en Överselö, Sudermanio; mortis la  en Kungsholm, Stokholmo), estis sveda esperantistino.
Ŝi lernis Esperanton jam antaŭ 1898, kaj multe kaj bone verkis traduke kaj originale dum la unua periodo de Esperanto. Ŝiaj artikoloj troviĝas en Lingvo Internacia, L'Espérantiste kaj aliaj gazetoj.
Christianity Today
Revuo Christianity Today havas presitan eldonkvanton de ĉirkaŭ 130.000, el kiuj ĉirkaŭ 36.000 estas senpagaj, kaj legantaro de 260.000, kaj ankaŭ retejon ĉe ChristianityToday.com. La fondinto, Billy Graham, deklaris, ke li volas "planti la evangelian flagon meze de la vojo, prenante la konservativan teologian pozicion sed definitivan liberalan aliron al sociaj problemoj".
NGC 1838
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Loffenau
Loffenau - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rastatt kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Rettenegg
Rettenegg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Weiz. Fine de en la komunumo vivis.
Menopaŭzo
La menopaŭzo estas la fino de la menstruo ĉe la virino, kaj tiel indikas la finon de la reprodukta periodo. Kaŭzas la menopaŭzon la iom post iom malpligrandiĝanta funkcio de la ovujoj. La menopaŭzo povas alveni nature aŭ antaŭtempe aŭ esti enkondukita. Kutime oni diagnozas ĝin nur poste, kiam menstruo ne okazis dum unu jaro. Menopaŭzon oni nomas ankaŭ la daŭron de la hormona ŝanĝo, de kelkaj jaroj antaŭ ĝis kelkaj jaroj post tiu momento.
Natura menopaŭzo okazas kutime inter la 45-a kaj la 55-a vivojaro, averaĝe inter la 50-a ĝis 51-a jaro. Frua menopaŭzo okazas pro malfunkciado de la ovujoj antaŭ la 40-a vivojaro.
Imre Papp
PAPP Imre estis hungara lingvisto, lernolibroverkisto naskita en Bilak la 16-an de junio 1907 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de marto 1987.
Kariero
Papp Imre studis juron en Kluĵo (1925-27), poste latinon kaj rumanan lingvon kaj literaturon en Bukareŝto (1929-33), li diplomitiĝis en Iaşi (1937). Li instruis en Braŝovo, en Kluĵo, en Universitato Bolyai li prelegis la novan rumann literaturon (1957-59).
Inagaki Taruho
INAGAKI Taruho, 稲垣足穂 [inagaki taruho], (26-a de decembro 1900 - 25-a de oktobro 1977) estas Japana verkisto kaj fabelisto el la urbo Osako en Osaka (prefektujo). Liaj verkoj temas pri Astro, Pederastio, Universo kaj Maŝino ĉefe. Lia ĉefa verko estas Mil kaj unu sekundoj, 一千一秒物語 [issen'iĉibjoumonogatari].
Pri lia ĉefa verko, Mil kaj unu sekundoj. En 1923 li eldonis unuan libron Mil kaj unu sekundoj. Ĝi estas rakontaro kiun li skribis de la aĝo de ĉirkaŭ 17 jaroj kaj ĝi havas 68 rakontojn, tre mallongajn rakontojn. Orginara rakontaro Mil kaj unu sekundoj havas ĉirkaŭ 200 rakontojn. Sed li elektis pli bonajn rakontojn kiam li eldonis libron. En 1957 ĝi haviĝis 70 rakontojn. Li mem diris "Ĉiuj miaj verkoj estas komentoj de Mil kaj unu sekundoj"
Brill Publishers
Brill (Euronext: BRILL) (konata kiel E. J. Brill, Koninklijke Brill, Brill Academic Publishers) estas nederlanda internacia akademia eldonisto fondita en 1683 en Leiden, Nederlando. Kun oficejoj en Leiden, Boston, Distrikto Paderborn kaj Singapuro, Brill hodiaŭ publikigas 275 ĵurnalojn kaj ĉirkaŭ 1200 novajn librojn kaj konsultverkojn ĉiujare. Krome, Brill provizas ĉe primaraj fontaj materialoj interrete kaj mikroforme por esploristoj pri homaj kaj sociaj sciencoj.
Brill publikigas plurajn liberalirajn ĵurnalojn kaj estas unu el dek tri eldonistoj partoprenantaj la pilotan programon Knowledge Unlatched, tutmonda biblioteka konsorcia aliro al financado de liberaj aliroj.
En 2013, Brill kreis la IFLA / Brill Open Access Award  por iniciatoj en la areo de libera alira monografieldonado kune kun la Internacia Federacio de Bibliotekaj Asocioj kaj Institucioj. Brill estas membro de la Asocio de Akademiaj Publikigaĵoj Liberaliraj.
Rivero Dua
La rivero Segundo (Dua) aŭ Xanaes estas rivero de la centro-nordo de la Provinco Kordobo (Argentino). Ĝi ekfluas en la orientaj deklivaroj de Aĉala (je ĉirkaŭ 2.000 msm), de la montaro Sierra Grande, unu el ĉefaj monroĉenoj de la montaroj Sierras de Córdoba.
En la urbo Despeñaderos la rivero eliras el montara regiono por flui tra la pampa ebenaĵo, unue kun direkto okcidente-oriente kaj poste sudokcidente-nordoriente, ĝis elakviĝi pere de du ĉefaj branĉoj - la plej okcidenta nome Kanalo de Plujunta - en la granda lago Mar Chiquita [ĉiKIta]. Pro elfluo en tiu lago, la rivero Segundo, kun la rivero Primero (Unua) aŭ Suquía kaj la rivero Dulce, konstituas la grandan kontribuan al la senelflua baseno de Argentino centra.
Dum ties fluado de ĉirkaŭ 340 km la reivero pasas tra aŭ preter la jenaj urboj - krom Despeñaderos-: Río Segundo, Pilar, Villa del Rosario, Tránsito, Arroyito, El Tío, Concepción del Tío, Marull, Balnearia kaj Altos de Chipión.
Vallepietra
Vallepietra estas komunumo de Italio.