cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
133077 Jirsík
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa pastro Jan Valerián Jirsík (1798–1883), teologiisto, verkisto kaj naciisma reviviĝisto. Li servis kiel episkopo de la diocezo de České Budějovice de 1851 ĝis sia morto. Li estis fervora subtenanto de la ĉeĥa eduka sistemo en Sudbohemio kaj fondinto de la Instituto por surd-mutuloj.
Pakistana rupio
La Pakistana rupio - urdue پاکستانی روپیہ - estas la nacia valuto de Pakistano. Unu rupio estas dividita je cent paisa, sed la subdivido pro inflacio ne uzatas. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas PKR.
Historio
La origino de la vorto "rupio" estas la sanskrita vorto rūp aŭ rūpā, kiu signifas "arĝenton" en multaj hindarjaj lingvoj. La sanskrita vorto rūpjakam (रूप्यक) havas la signifon "monero el arĝento". La el tio fontanta vorto Rūpaja estis uzata por nomi la moneron enkondukita fare de la ĥano Ŝir Ŝah Suri dum lia rego inter la jaroj 1540 kaj 1545. La pakistana rupio ekcirkulis kiam la lando sendependiĝis de Britio en 1947. Dum la unuaj monatoj de sendependeco, Pakistano uzis baratajn monerojn kaj monbiletojn kun la stampo "Pakistano". Novaj moneroj kaj monbiletoj estis eldonitaj en 1948.
Kaboverdo
Kaboverdo (Cabo Verde [kabu verd]) estas lando kaj sendependa ŝtato insulara sur la Atlantiko, 640 km okcidente de Dakaro, Senegalo, en Okcidenta Afriko. Aliaj proksimaj landoj estas Maŭritanio, Gambio kaj Gvineo Bisaŭa, en la okcidenta bordo de Afriko, ekde Blanka Kabo ĝis la Biĵagosa (Bijagós) Insularo.
Geografio
La lando estas hufumforma aro de dek insuloj (naŭ loĝataj) kaj ok insuletoj, kiu konstituas areon de 4033 km².
La insularo estas laŭspace dividata en du grupoj de insuloj kiuj estas la jenaj: La plej granda insulo, kaj laŭ grando kaj laŭ populacio, estas Santiago, kiu gastigas ankaŭ la ŝtatan ĉefurbon, nome Praia, ĉefa setlejo en la arkipelago.
Biogeografio
Biogeografie la insularo apartenas al la afrotropika ekozono kaj konstituas la tersupraĵan ekoregionon kiu nomiĝas verdakabaj sekaj arbaroj, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Fakte la origina vegetaĵaro estas home detruita, kaj postrestas nur erojn de ĝi. La ekoregiono karakteriziĝas de alta proporcio de endemiaj, parte endanĝerigitaj specioj. La insularo situas en mara ekoregiono de la mara provinco okcidentafrika transiro.
Administra divido
Politike la lando estas dividita en 22 "concelhos" (provincoj aŭ komunumoj): Boa Vista, Brava, Maio, Mosteiros, Paúl, Praia, Porto Novo, Ribeira Grande, Sal, Santa Catarina, Santa Cruz, São Domingos, São Filipe, São Miguel, São Nicolau, São Vicente, Tarrafal. Laŭ rezolucio de la Nacia Asembleo (Parlamento) de 2005, 5 novaj "concelhos" estas starigitaj: Ribeira Grande de Santiago (iama Cidade Velha), São Lourenço dos Órgãos, São Salvador do Mundo, ĉiuj tri en la insulo Santiago; Santa Catarina do Fogo, en la Insulo Fogo, kaj Tarrafal de São Nicolau, en la samnomata insulo.
Kulturo
Morna estas populara muzikstilo el Kaboverdo.
Ekstera politiko
Kabo-Verdo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
23858 Ambrosesoehn
23858 Ambrosesoehn estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ambrose Geoffrey Soehn, finalisto en 2007 de la Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC), scienca konkurso por mezlernejoj, pro lia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la Summit Middle School de Boulder (Koloradio).
Superjaro komenciĝanta merkrede
Superjaro komenciĝanta merkrede.
Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro):
1592 1620 1648 1676 1716 1744 1772 1812 1840 1868 1896 1908 1936 1964 1992 2020 2048 2076 2116 2144 2172
La sekvanta jaro komenciĝas vendrede.
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo
(60388) 2000 AY217
(60388) 2000 AY217 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ferencváros (distrikto)
Ferencváros [ferencvAroŝ] estas la 9-a distrikto de Budapeŝto. La loknomo signifas: Francisko-urbo kaj devenas honore al Francisko la 1-a. Sportklubo Ferencváros (mallonge FTC, vaste konata Fradi) estas la plej populara hungara futbalklubo.
Situo
Distrikto Ferencváros situas centre en la ĉefurbo sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Danubo. Aparte menciinda loĝkvartalo estas "József Attila" konstruita dum la socialismo (pli frue loĝkvartalo "Maria Valeria" estis tie).
Historio
Dum la mezepoko estis tie nur bienocentroj kaj sporadaj domoj ekster la urbomuro de Pest. En 1792 oni nomumis tiun parton Ferencváros. En 1799 kaj en 1838 la inundoj forviŝis la domojn. Fine de la 19-a jarcento la loko estis tre konvena por la nutraĵ-industrio pro la Danubo. Multe da muelejoj kaj aliaj objektoj ekfunkciis. Pro agemaj politikistoj precipe en la 1990-aj jaroj malnova loĝkvartalo de Ferencváros impone renoviĝis.
Batalo de Filipio
La Batalo de Filipio estis la fina batalo de la Militoj de la Dua Triumviraro inter la fortoj de Mark-Antonio kaj Oktavio (la Dua triumviraro) kontraŭ la fortoj de la murdintoj de Julio Cezaro, Marcus Junius Brutus (Bruto) kaj Gaius Cassius Longinus en 42 a.K., apud Filipio en Makedonio.
La batalo konsistis el du atakoj. La unua okazis la 27-an de oktobro; Bruto alfrontis Oktavion, dum la fortoj de Antonio estis kontraŭ tiuj de Kasio. Unue, Bruto repelis Oktavion kaj eniris en la kampejon de lia legio. Sed sude, Antonio venkis Kasion, kaj Kasio, aŭdinte falsan raporton pri la malsukceso de Bruto, sin mortigis, ebligante Antonion helpi Oktavion kaj savi la aferon.
La dua atako, la 16-an de novembro, finvenkis la fortojn de Bruto, kaj li ankaŭ sin mortigis, lasante la triumviraron kontroli la Romian mondon.
Kosaku Masuda
Kosaku Masuda (増田 功作, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Verdy Kawasaki kaj Yokohama FC.
Orioledoj
La Orioledoj (Oriolidae) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (Passeriformes). Temas pri tre belkoloraj birdoj el kiuj konsistas la genro Oriolus, kiu loĝas en la Malnova Mondo kaj oni konsideru, ke la Novmondaj orioloj aŭ Ikteredoj de familio Icteridae, ne estas rilataj unuj la aliajn kaj ĉe ili temas pri pli diversa kaj multnombra familio.
La orioledoj aŭ simple orioloj enhavas entute la Figbirdon Sphecotheres viridis, tio estas la ununura membro de la genro Sphecotheres, kaj la oriolojn de la Malnova Mondo tio estas tiuj specioj de la genro Oriolus. Oni proponis, ke aliaj genroj eliru el Oriolus. Ekzemple, La specioj de Afrikaj nigrokapuloj estas foje lokitaj en la genro Baruffius. La familio distribuiĝas tra Afriko, Eŭropo, Azio suben ĝis Aŭstralio. La malmultaj specioj nestumantaj en mezvarmaj regionoj estas migrantaj, kaj kelkaj tropikaj specioj faras ankaŭ sezonajn movojn.
Aspekto
La orioloj kaj la Figbirdo estas mezgrandaj paserinoj, ĉirkaŭ 20–30 cm longaj, kaj la inoj estas iomete pli malgrandaj ol la maskloj. La beko estas iomete kurba kaj hokoforma, kaj, escepte ĉe la Figbirdo, tiom longa kiom la kapo. La plumaro de plej parto de specioj estas brila kaj bombasta, kvankam la inoj ofte havas pli senkolorajn plumarojn ol la maskloj. La plumaro de multaj aŭstralaziaj orioloj mimetismas tiujn de la friarbirdoj (genro de grandaj mielmanĝuloj), probable por malpliigi agreson kontraŭ la plej malgrandaj orioloj. La koloroj de ties plumaro estas nigra, flava kaj verda ĉefe, sed kelkaj specioj montras iom da purpuro aŭ avelkoloro; krome inoj estas ĝenerale iom pli senkoloraj kaj striaj.
Kutimoj
Orioloj estas monogamaj, kiuj reproduktiĝas per teritoriaj paroj (kvankam la Figbirdo reproduktiĝas en izolitaj kolonioj). Nestolokojn povas elekti ĉe agresemaj specioj kiel drongoj, laniedoj aŭ friarbirdoj, kiuj havigas iom da protektado. La nesto estas profunda pokalo hokita kiel hamako el branĉo. La ino demetas kutime 2 aŭ 3 ovojn, sed foje eĉ ĝis ses.
(79190) 1993 TT9
(79190) 1993 TT9 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, kvankam ĝia orbita discentreco estas relative malgranda.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
8853 Gerdlehmann
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana amatora astronomo Gerhard Lehmann, kiu kun Jens Kandler mezuris ĉirkaŭ 70 precizajn poziciojn de asteroidoj kaj kometoj elde fotografiaj platoj eksponitaj en Drebach. Lehmann estas ankaŭ instruisto pri fiziko kaj astronomio, popularigisto pri astronomio kaj estro de la sekcio pri malgrandaj planedoj de la amatora astronoma asocio Vereinigung der Sternfreunde.
NAF
La vorto havas plurajn signifojn:
88
Mortoj
80er
NAG
La vorto havas plurajn signifojn:
Salikilamido
Salikilamido aŭ 2-hidrokso-benzamido estas organika aromata komponaĵo, konsistante je unu amida funkcia grupo kaj unu grupo hidroksila (-OH) respektive en la pozicioj 1 kaj 2 de la fenila ringo. Ĝi estas blanka aŭ rozkolora kristala lumsensiva pulvoro, uzata kiel analgeziaĵo, kontraŭfebraĵo, anti-reŭmataĵo, sedativaĵo, kontraŭinflamaĵo kaj doloroforigaĵo.
Ekskrecio de la salikilamido rapide okazas, ĉefe per la urino. La plej granda avantaĝo de la salikilamido estas ĝia manko de gastro-irito kompare kun aspirino kaj ĝia uzo en hipersensivaj homoj al aspirino. Salikilamido eniras en la Centran nervo-sistemon pli rapide ol aliaj salikatoj kaŭzante sedativecon kaj dormemon en grandaj dozoj.
San Biase
San Biase estas komunumo de Italio.
Salikilamido
Salikilamido ne hidroliziĝas al salikato. Antaŭ kelka tempo salikilamido ne plu estas oficiala drogo, pro tio ĝiaj efikoj ne estas fidindaj kaj do ĝia uzo ne estas rekomendinda. Salikilamido estas solvebla en etanolo, metanolo, duetila etero, alkaloj, varma akvo, propileno-glikolo, kaj malmulte solvebla en kloroformo.
Stará Huta (Nová Baňa)
Stará Huta – (signifas Malnova giso) - domgrupo, (parto de urbo Nová Baňa, distrikto Žarnovica, Slovakio), kuŝas en 460 m alteco super maro. Ĝi troviĝas 5 km nordokcidente de centro de urbo en la valo de Rojo de Stará Huta. (: Starohutský potok). La parto ekestis en la 17-a jarcento ĉe vitragiso. Loĝantoj okupiĝis kun:  potfarado; produktado de lignaj agrikulturiloj,  teleroj kaj ujoj;  pentrado  bildojn sur la vitro. Ĉi tie troviĝas konstruaĵo  de vitrafabriko  de 19-a jarcento – teĥnika memoraĵo. Proksimume 300 m de la domgrupo troviĝas inter andezitaj ŝtonegoj akvofalo de Starohutský potok,  kiu estas protektita kiel nacia naturmemoraĵo.
Foissy
Foissy estas francia komunumo situanta en departemento Kostodorio kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
La vilaĝo situas nordokcidente de Beaune.
Nikozio
Nikozio (Λευκωσία, Lefkoşa), estas la ĉefurbo de la respubliko Kipro kaj situas en la centro de la insulo.
Ekde la interna milito en 1974, samkiel la tuta insulo ankaŭ la urbo Nikozio estas dispartigita per la "Verda Linio" (πράσινη γραμμή), barilego el barikadoj kaj pikdratoj, je suda greka kaj norda turka partoj. La limo estas gardita de soldatoj de Unuiĝintaj Nacioj (bluaj kaskuloj). La suda urboparto de Nikozio havas 219 200 loĝantojn (je la 31-a de decembro 2004). En la norda urboparto, kiu estas la ĉefurbo de la Turka Respubliko Norda Kipro, loĝas 73 857 homoj (subdistrikto Lefkoşa, stato de 2006).
Véron
Véron estas la nomo de pluraj artikoloj.
Blua ŝarko
La Blua ŝarko (Prionace glauca) estas specio de ŝarko de la familio de Karĉarinedoj, kiu loĝas ĉe profundaj akvoj de moderaj kaj tropikaj oceanoj de la tuta mondo. Preferante pli malvarmajn akvojn, bluaĵ ŝarkoj migras longajn distancojn, kiaj el Nov-Anglio al la Suda Ameriko.
Selbekulo
La Selbekulo, Afrika selbekulo aŭ malpli ĝuste Afrika jabiruo (Ephippiorhynchus senegalensis) estas granda vadbirdo de la familio de cikonioj nome Cikoniedoj. Tiu estas la plej proksima parenco de la disvastigata azia Nigrakola selbekulo, la unika alia membro de la genro Ephippiorhynchus. Ĝi estas pli malpli similgranda kun la konata Blanka cikonio, sed kun tre partikularaj koloroj en plumaro kaj kapo (beko).
Disvastiĝo kaj vivejo
Ĝi estas disvastigata specio de reproduktantaj kaj loĝantaj birdoj en subsahara Afriko el Ĉado, Sudano, Etiopio kaj Kenjo suden tra Kongo al norda Sudafriko (sed ĝi forestas el plej suda kaj sudorienta Sudafriko), kaj en Gambio, Senegalio, kaj Eburbordo en Okcidenta Afriko. Ĝi estas nomada en Maŭritanio.
Ĝi loĝas en riveroj kaj lagetoj nesalakvaj, en humidejoj kaj marĉoj, en malfermaj zonoj kaj arbaraj herbejoj. La Afrika selbekulo neniam estis tre komuna specio pro ties neceso de ampleksaj areoj de taŭga biotopo. La Afrika selbekulo ege suferas pro homa aktivado, kvankam ĉefaj minacoj estas sekigado de humidejoj kaj ŝanĝo de naturaj areoj en agrikulturaj terenoj. En Kenjo estas nur ses lokoj por reproduktado de tiu specio. Kvankam ĝi teorie ĝuas de laŭleĝa protektado kaj ties populacio estas stabila, la konservado en teritorio tiom ampleksa kaj disa malfacilas. Eĉ en naciaj parkoj kaj ĉasrezervejoj estas malmultaj reproduktaj paroj.
Tiu afrotropisa specio havas ampleksan teritorion de ĝis 17 000 000 da km², sed estas nekomuna specio. La populacio estas ĉirkaŭkalkulata inter 10 000 kaj 25 000 individuoj.
Aspekto
Tiu estas granda birdo kiu regule atingas alton de 150 cm, longon de 142 cm kaj enverguron de 2.4-2.7 m. La masklo estas pli granda kaj pli fortika ol la ino, kun gamo de 5.1-7.5 kg. Dum la ino estas kutime inter 5 kaj 7 kg. Ĝi estas probable la plej alta el la cikonioj (kvankam ne la plej fortika), ĉefe pro ties tre longaj kruroj (tarsolongo estas de ĝis 36.5 cm). La longa beko mezuras el 27.3 al 36 cm. Ambaŭ seksoj povas esti facile distingeblaj pro la orflavaj irisoj de la ino kaj la brunaj irisoj kaj la pendantaj flavaj bridoj de la masklo. Do estas iome da seksa duformismo.
La plumaro estas rimarkinde bela, kaj identa ĉe masklo kaj ino dum ripoze sed la ino montras multe pli da blanko en unuarangaj dumfluge. La kapo, kolo, dorso, flugiloj kaj vosto estas irizece (ĉefe ĉe kolo kaj flugiloj) nigraj, kun la resto de la korpo kaj la unuarangaj flugoplumoj blankaj. Kontrasto inter nigraj kaj blankaj partoj estas tre markata. Junuloj estas pli brungrizaj en plumaro. La amasfortika beko estas tre ruĝa kun nigra bendo en la dua kvarono kaj tre flava frunta ŝildo (la “selo” -ĉar tiu formo estas- kio nomigas la birdospecion laŭ la komuna nomo) kiu kovras la unuan ruĝan kvaronon plus iomete de la nigra bendo. La kruroj kaj piedoj estas nigraj kun rozkoloraj genuoj. En la brusto estas nuda (senpluma) ruĝa haŭtaĵo, kies koloro malheliĝas dum la reprodukta sezono.
Oni registris ekzemplerojn eĉ de ĝis 36 jaroj.
Kutimaro
Ili estas silentaj escepte pro bekofrapado ĉe nesto. Kiel plej cikonioj, ankaŭ tiuj flugas havante kolon etende, ne kuntirita kiel ardeo; dumfluge, la granda fortika beko falas suben iome sub la ventra alto, kio havigas al tiuj birdoj tre nekutiman aspekton al tiuj kiuj vidas ilin la unuan fojon (vidu tie por foto). Al sperta birdumanto aliflanke, tio plifaciligas ties rekonon eĉ se vidataj dedistance. Oni sugestis, ke pro ties grando kaj nekutima aspekto dumfluge, tiu specio estas la bazo por la kaŝbestoj nome "Granda Birdo" kaj "Kongamato".
Resti freŝe en klimato tiom varma kaj senombra estas ega problemo por la Selbekulo. Por eviti plivarmiĝo, ĝi energie anhelas kaj hirtigas siajn plumojn por apartigi el la korpo la eksteraj plumoj jam varmigitaj de la suno. Plenkreskuloj plenigas siajn bekojn el akvo iome regule por refreŝigi la idojn aŭ la ovojn. Ili eĉ fekas sur siaj kruroj por kovri ilin de blankaj fekaĵoj (urohidrozo).
Reproduktado
La Selbekulo reproduktiĝas en arbaraj akvejoj kaj aliaj humidejoj en tropikaj malaltaj teroj. Ili konstruas grandan, profundan neston el bastonetoj en arbo, kie la ino demetas 1 aŭ 2 blankajn ovojn ĉirkaŭ 146 g pezaj. Ĝi ne formas reproduktajn koloniojn, kaj kutime troviĝas sola aŭ en paroj. La periodo de kovado estas 30–35 tagoj, kun pliaj 70 – 100 tagoj antaŭ elnestiĝo.
Manĝo
La Selbekulo, kiel plej el siaj parencoj, manĝas ĉefe fiŝojn, ranojn kaj krabojn, sed ankaŭ malgrandajn birdojn kaj reptiliojn. Ili moviĝas laŭ decida kaj majesta maniero dum ili ĉasas, en simila vojmaniero al pli grandaj ardeoj.
Rilato al kulturo de Antikva Egipto
Tiu birdo estas reprezentata en hieroglifo de Antikva Egipto (listo Gardiner G29) kiu havis la fonetikan valoron de "ba": Ties priskribo estas ofte erare donita kiel "jabiruo", kiu estas fakte la parenco de tiu specio en Latinameriko, pro kio tiu nomo ankaŭ uzatas por la selbekulo. La faraono Ĥaba de la 3a dinastio de Egipto metis tiun hieroglifon en sia nomo (Jiménez Serrano 2002).
86
En la jaro 86 post Kristo okazis, interalie:
Mortoj
80er
Stako
Stako laŭ PIV estas
Stakigi signifas fari stakon el iu materialo.
NAH
La vorto havas plurajn signifojn:
12589 Davidanand
12589 Davidanand estas malgranda sed treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 9-an de septembro 1999 en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de David Livingstone Anand , finalisto de la Broadcom MASTERS 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri mediscienco kaj terscienco. Li estis heijmlernanto en Akron (Ohio).
Esperanto (insulo en Danubo)
Esperanto estas insulo de ĉirkaŭ 180 hektaroj en Danubo, kiun la ĉedanuba bulgara urbeto Orjaĥovo cedis al la loka Esperanto-grupo, por kulturi ĝin kaj aranĝi sablobordan banejon. La insulo ricevis la nomon "Esperanto".
La insulo, kiun nur mallarĝa akvobrako disigas de la bulgara danuba bordo, estas neloĝata kaj kovrita de arbaro. Ĝi longas ĉirkaŭ 4 km kaj larĝas mezume 400 ĝis 500 metrojn. Ĝiaj koordinatoj estas.
Vidu ankaŭ
Orjaĥovo - Insulo 'Esperanto'
Valea Crișului (Bratca)
Valea Crișului ( Nagyfeketepatak,  Klein Bernau ) estas vilaĝo en la distrikto Bihor en Rumanio. Administre ĝi estas parto de la komunumo Bratca, kies sidejo situas 4 km sud-okcidente.
Bierné-les-Villages
Bierné-les-Villages estas nova franca situanta en departemento Mayenne, regiono Luarlandoj.
Valea Crișului (Bratca)
3 km nord-oriente preterpasas la nacia vojo DN1. La plej proksimaj fervojaj stacioj estas en Bratca kaj en Bucea.
Bierné-les-Villages
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Biernéens.
Valea Crișului (Bratca)
Valea Crișului estis unuafoje historie menciita en 1392.
Vazačka
Vazačka (germane: Wasatschka aŭ Wassatschka kaj Wasačka) estas pereinta domaro en Ĉeĥio, en distrikto Mladá Boleslav, en la suda parto de eksa soldata ekzercspaco Ralsko, pro kies fondo ĝi pereis. Ĝi situis proksimume 2 km nordokcidente de Bělá pod Bezdězem, al kiu ĝi estis administre subigita. La devena prenita katastra teritorio estis Bělá pod Bezdězem, la nuntempa estas Vrchbělá en la novepoka urbo Ralsko.
Priskribo kaj historio
Tempo de la estiĝo verŝajne ne estas konata. Mencias ĝin Historia leksikono de municipoj de Ĉeĥio komencante de popolnombrado en la jaro 1869, sed ĝi aperas sur mapo de unua soldata mapigado el la jaroj 1764–1768.
Ĝis la jaro 1950 ĝi apartenis en la eksan distrikton Mnichovo Hradiště. Envicigo en la armean spacon post la jaro 1945 signifis ĝian pereon. En la loko de la domaro estis konstruita areo de kazerno.
Post foriro de la sovetaj soldataroj la soldatan objekton transprenis Ministerio de defendo, kiu transgvidis ĝin en la jaro 2007 en proprumadon de Bělá pod Bezdězem. La urbo sekve la konstruaĵojn kaj parcelojn proponis al vendo por entreprenistoj kaj firmaoj. Estis ĉi tie konstruita industria zono kun nova priserva komunikilo.
Post kelke da domoj de la devena domaro restis kelke da rimarkeblaj restaĵoj en aspekto de metro altaj perimetraj muroj. La lokon de Vazačka parte rememorigas proksima masonita niĉa kapeleto en soliĝinta grupeto de kvar eskuloj, kiu estis en bedaŭrinda stato riparita en la jaro 2012.
Solar Impulse
Solar impulse (angle) aŭ "sunenergia impulso" aŭ sunaviadilo, estas arta nomo de nova aviadilo de teamo Bertrand Piccard, pelita per energio de sunĉeloj. En la 7-a de julio 2010, je ka 6-a horo kaj 52 minutoj la aviadilo deiris de Payerne en Svisujo kaj volas flugi 24 horojn. La piloto estas André Borschberg.
La aviadilo iris en altitudon de 8500 metroj, kaj restis kaj flugis, 2 horoj antaŭ sunokuŝigo, la aviadilo restis en la altitudo de 1500 metroj ĝis ĵaŭdomateno. La sukcesa flugo daŭris 26 horojn, ĝis cirkau 9-a horo.
La 23-an de julio 2016 Solar Impulse 2 iĝis la unua sunenergia aviadilo kiu ĉirkaŭnavigis la Teron, dum 16-monata veturo alvenante en Abu-Dabion post 505 veturtagoj.
Garbo
Garbo estas laŭ la vortaro PIV
Rilataj vortoj
Garbejo en agrikultura bieno estas neloĝata konstruaĵo, ofte el ligno, uzata por stokado, aparte de la rikoltitaj garboj de grenoj.
Garboj en kulturo
La garboj estis uzataj tradicie en la historio de pentrarto kiel simbolo de la rikolto kaj la feliĉa somera sezono de laboro kaj enspezo, do rilata kun festoj kaj riĉeco.
La vorto faŝismo por la politika movado de Benito Mussolini etimologie devenas de la itala vorto fascio (en latina: fascis), kio signifas garbo. La garboj aŭ fasci estis uzataj de antikvaj romiaj liktoroj kiel simbolo de la laŭleĝa povo kaj de la uniigo inter civitanoj, kaj de tie pasas al multaj politikaj movadoj, ĉefe dekstraj aŭ bazitaj sur agrikultura idearo.
George E. Smith
George Elwood SMITH (10a de Majo, 1930) estas usona sciencisto, fizikisto pri aplika fiziko, kaj kuninventisto de la ŝargkuplita aparato (charge-coupled device, CCD).
La 6an de Oktobro 2009, oni anoncis, ke li kunhavos la honoron de la Nobel-premio pri fiziko de 2009 pro "la invento de bildoduonkonduktaĵa cirkvito - nome CCD sensilo, kiu iĝis elektrona okulo en preskaŭ ĉiuj areoj de fotografio".
Li laboris en la Laboratorioj Bell en Murray Hill, Nov-Ĵerzejo, el 1959 ĝis sia retiriĝo en 1986, kie li estris esploradon pri novaj laseroj kaj duonkondukaj aparatoj. Dum sia postentempo, Smith ricevis dekojn da patentoj kaj finfine estris la departmenton por grandsakala integrado.
Selma (Alabamo)
Selma estas urbo en Alabamo, ŝtato de Usono, de kiu partoprenantoj de la marŝo por justeco de D-ro Martin Luther King iris en la jaro 1965 al Montgomery, la ĉefurbo de la ŝtato.
Geografio
Selma situas laŭ rivero sur ebenaĵo en la suda parto de Usono, en la meza parto de Alabamo.
Historio
La plej frue indianoj vivis en tiu areo. Selma estis oficiale registrita en 1732 kiel Ecor Bienville. En 1820 Selma urbiĝis kaj ĝi iĝis sidloko de Kantono Dallas en 1866. Dum la interna milito Selma estis unu el la ĉefaj armeaj produktadocentroj de la Sudŝtatoj, tial post batalo armeo de Nordo okupis ĝin. Martin Luther King faris paroladon en 1965 en kapelo nomata Brown.
La Marŝado el Selma ĝis Montgomery, ankaŭ konata kiel Sanga dimanĉo kaj la du marŝoj kiuj tion sekvis, estis marŝoj kaj protestoj okazintaj en 1965 kiuj markis la politikan kaj emocian kulminon de la usona civitanrajta movado. Ĉiuj tri estis provoj marŝi dum 45 mejloj de Selma ĝis Montgomery kie la Alabama kapitolo situas.
Ekonomio
En Selma la plej grava industria branĉo estas produktado de papero.
Suhrkamp
Suhrkamp - germane Suhrkamp - estas germanlingva libroeldonejo. Ĝi fontas el parto de la eldonejo S. Fischer Verlag fondita en 1986 fare de Samuel Fischer en Berlino, kiu baldaŭ iĝis la gvida germanlingva eldonejo de naturalismo kaj de klasika modernismo. Ekde januaro la eldonejo havas sian centran oficejon en Berlino, antaŭe ĝi baziĝis en Frankfurto ĉe Majno - la translokiĝo, forvendo de la ĝisnunaj librostokoj kaj fordono de multaj literaturaj arkivoj, antaŭe per fondaĵo disponigata al la frankfurta universitato, estis forte disputataj kaj kritikataj. Daŭre la firmao estas inter la plej signifaj germanaj eldonejoj de beletro, sed ankaŭ ofertas multajn sciencajn librojn. Laŭ la stato fine de 2012, al la eldona grupo Suhrkamp krom la eldonejo Suhrkamp mem apartenas la eldonejoj Insel Verlag, Deutscher Klassiker Verlag, Jüdischer Verlag, Verlag der Weltreligionen kaj Theaterverlag.
Historio
Jam en la unuaj jaroj post la fondo de la eldonejo S. Fischer Verlag, la firmao sukcesis publikigi la germanlingvajn eldonojn de verkaĵoj de konataj eŭropaj verkistoj kiel Émile Zola, Fjodor Dostojevskij, Tolstoj, Gerhart Hauptmann kaj Henrik Ibsen. Krom Ibsen ankaŭ aliaj skandinaviaj verkistoj antaŭe apenaŭ konataj en Mezeŭropo, interalie Jens Peter Jacobsen, estis subtenitaj per tradukoj de romanoj, noveloj kaj teatraĵoj el la dana, norvega kaj sveda en la germanan. Ekde lia unua novelo en 1888 ankaŭ la verkaĵoj de la aŭtoro Thomas Mann estis publikigitaj tiueldoneje.
En Nazia Germanio kaj la juda eldonisto Fischer kaj multaj el el eldonejaj produktaĵoj estis reĝime nedezirataj. Laŭ nazia premo 123 libroj devis esti prenitaj el la eldoneja programo. Post la morto de Samuel Fischer en 1934, lia bofilo kaj multjara kunlaboranto Gottfried Bermann Fischer transprenis la eldonejan gvidon. Kiam la familio Fischer en 1936 devis fuĝi el Germanio, ĝi kunportis parton de la eldoneja posedo kaj eldona rajtaro al Vieno; la reston transprenis la kuneldonisto Peter Suhrkamp, kiu plugvidis la eldonejon ĝis aprilo 1944 kiam la nazia sekreta polico Gestapo malliberigis lin. Post la kolapso de nazia Germanio en majo 1945, li estis la unua kiu sukcesis atingi licencon de la Aliancanoj pri refondo de eldonejo en Berlino. Gottfried Bermann Fischer en 1938 tra Svisio devis plufuĝi al Stokholmo, kie li starigis novan eldonejon, sed en junio 1940 pro etoso de simpatiiĝo kun nazia Germanio en Svedio plufuĝis al Usono, kaj en 1945 revenis al Stokholmo. Peter Suhrmann post 1945 kunlaboris kun Gottfried Bermann Fischer, sed en 1950 ambaŭ malkonsentiĝis kaj dividis la eldonejon - la verkistoj do devis decidiĝi ĉu plupublikigi la verkojn en ambaŭ tiujare en Frankfurto ĉe Majno novfonditaj eldonejoj Suhrkamp aŭ Fischer.
Hispanio en la Eŭrovido-Kantokonkurso
Hispanio partoprenas seninterrompe en la Eŭrovido-Kantokonkurso ekde 1961. En tiu unua partopreno ĝi antingis la 9-an lokon per la kanto Estando contigo de Conchita Bautista. Ekde 1999, Hispanio apartenas al la "Big Four" (Kvar Grandaj) kune al Germanio, Francio kaj Britio. Ĉi tiuj estas la landoj kiuj finance kontribuas al la Eŭropa Radio kaj Televido Unio, pro kio ili ĉiam aperos en la finalo de la konkurso.
Hispanio gajnis du fojojn en Eŭrovido. La unua estis en 1968 en Londono per la kanto "La, la, la" kantata de Massiel. La dua fojo estis sekvajare per Salomé kantante "Vivo cantando". En tiu eldono okazis kvarobla remiso per la kantoj de Francio, Britio kaj Nederlando. Pro tio, Hispanio nur gastigis unu fojon la konkurso, en 1969, ĉar oni decidis ke estos Nederlando kiu organizos la eventon venontjare. La festivalo de la jaro 1969 celebriĝis en la Reĝa Teatro (Madrido) prezentita de Laura Valenzuela. La logotipo kaj dekoraciado de tiu festivalo estis taskita kaj plenumita de la kataluna artisto Salvador Dalí.
Hispanio restis 10 fojojn inter la 5 unuaj (1968, 1969, 1970, 1971, 1973, 1979, 1984, 1990, 1991 kaj 1995).
Hispanio estis reprezentata en la solenaĵo "Congratulations", kiu celebris la 50-an datrevenon de la Eurovido-Kantokonkurso en 1973, per "Eres tú" de Mocedades. Ĉi tiu kanto estis elektita kiel unu el la 14 pli bonaj kantoj de la historio de Eŭrovido.
En februaro 2010 estis elektata kaj de fakuloj kaj de la publiko al la artisto Daniel Diges kiu reprezentos al Hispanio per la kanto Algo pequeñito en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010.
85
En la jaro 85 post Kristo okazis, interalie:
Mortoj
80er
NAI
La vorto havas plurajn signifojn:
San Felice del Molise
San Felice del Molise estas komunumo de Italio.
Hiroaki Tanaka
Hiroaki Tanaka (田中 洋明, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Tokio Verdi kaj Jokohama FC.
George Shaw
George Shaw (10a de decembro 1751 – 22a de julio 1813) estis angla botanikisto kaj zoologo.
Vivo
Shaw naskiĝis ĉe Bierton, Buckinghamshire, kaj estis edukata ĉe Magdalen Hall, Oksfordo, kie li ricevis sian M.A. en 1772. Li iĝis helpokuracisto. En 1786 li iĝis helpoprofesoro pri botaniko ĉe la Oksforda Universitato. Li estis kunfondinto de la Linnea Societo en 1788, kaj iĝis membro de la Reĝa Societo de Londono en 1789.
En 1791 Shaw iĝis helpozorgisto de la naturhistoria departamento ĉe la Brita Muzeo, kaj sukcedis al Edward Whitaker Gray kiel zorgisto en 1806. Li trovis, ke plej al la aĵoj donacitaj al la muzeo de Hans Sloane estis en tre malbonaj kondiĉoj. Kuraca kaj anatomia materialo estis sendita al la muzeo de Kuracistoj, sed multaj el la remburitaj animaloj kaj birdoj estis difektitaj kaj devis esti bruligitaj. Li estis sukcedita post sia morto de sia helpanto Charles Konig.
Verkoj
En la fako herpetologio li priskribis nombrajn novajn speciojn de reptilioj kaj amfibioj.
Aliaj publikaĵoj estis la jenaj:
Véron (Yonne)
Véron estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 1905 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Véron etendiĝas sur 15.91 km², kaj havis 1905 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 120 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Pascale Moureaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Véron apartenas al la kantono Sens-Sud-Est, kies ĉefurbo estas Sens. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
1749 Telamono
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Martelŝarko
La Martelŝarkoj estas grupo de ŝarkoj de la familio Sfirnedoj, nomitaj tiele pro sia malkutima, rara kaj distinga strukturo de ties kapoj, kiuj estas ebenaj kaj flanke etendita al specifa "martel"-formo. Plej specioj de martelŝarkoj estas lokitaj en la genro Sphyrna dum la martelŝarko estas lokita en sia propra genro, Eusphyra. Oni proponis multajn hipotezojn por tia rara kapoformo, inklude sensoricevadon, manovradon, kaj predomanipuladon. Martelŝarkoj troviĝas tutmonde en plej varmaj akvoj laŭlonge de marbordoj kaj kontinentbretoj. Malkiel plej ŝarkoj, martelŝarkoj kutime naĝas laŭ ŝarkaroj dumtage, kaj iĝas solemaj ĉasantoj nokte. Kelkaj el tiuj ŝarkaroj povas troviĝi ĉe Insulo Malpelo en Kolombio, Kokosa insulo ĉe Kostariko, kaj ĉe Molokajo en Havajo. Grandaj martelŝarkaroj estas vidataj ankaŭ en suda kaj orienta Afriko.
Ansgarda de Burgonjo
Ansgarda estis konsekvence reĵetita : okaze de la morto de la reĝo Ludoviko en Compiègne, ŝi tamen sukcese traktadis la kronigon de siaj du filoj kaj la reagnoskon de sia edziĝo fare de la ĉefepiskopo de Reims. Ŝi cetere atakis la legitimecon de la dua edzino de Ludoviko, Adelajda. Post la rapida morto de la du filoj de Ansgarda, la juna filo de Adelajda, Karlo la 3-a la Simpla finfine akiris la tronon.
NAK
La vorto havas plurajn signifojn:
Rikiŝo
Rikiŝo estas veturilo movata de homa forto. Ĝi estas uzata por transporti homojn. Oni distingas inter klasika rikiŝo (kiun tiras homo irante aŭ kurante) kaj bicikla rikiŝo (kiun homo veturigas per piedpremo sur pedalojn). Krome ekzistas ankaŭ motora rikiŝo. Dum la klasika rikiŝo estas 2-rada, la bicikla kaj la motora rikiŝoj estas 3-radaj.
La rikiŝo venas origine el Japanio, kie ĝi nomiĝas ĝin-riki-ŝa (人力車), t.e. homforta ĉaro. Ĝin inventis eŭropano, la anglikana sacerdoto M. B. Bailey, ĉirkaŭ la jaro 1870 en Tokio.
Rikiŝoj estas plej disvastigitaj en orienta kaj suda Azio; tamen biciklajn rikiŝojn oni uzas ankaŭ kelkloke en Eŭropo kaj Ameriko, ekzemple kiel transportilon por turistoj en Berlino.
Isurus
Isurus estas genro de Lamnoformaj ŝarkoj en la familio Lamnedoj, ofte konataj kiel makoŝarkoj. La du vivantaj specioj estas la ofta kurtnaĝila makoŝarko (I. oxyrinchus) kaj la rara longnaĝila makoŝarko (I. paucus), kaj kelkaj formortintaj specioj konataj el fosilioj. Ili gamas laŭlonge el 2.5 to 4.5 m, kaj havas proksimuman maksimuman pezon de 800 kg. La familio Lamnedoj inkludas ankaŭ la Blanka ŝarko kaj la Lamna nasus. Makoŝarkoj estas kapablaj naĝi je rapido de ĝis 60 km/h, kaj salti ĝis 7 m en la aeron.
Eŭropa Tago de Lingvoj
Ne konfunzenda kun : Internacia Tago de la Gepatra Lingvo
Eŭropa Tago de Lingvoj estas internacia festata ĉiujare la 26-an de septembro ekde la jaro 2001, kiam la tuta jaro estis dediĉita en Eŭropa Unio al multlingveco. Fine de 2001 la Konsilio de Eŭropo starigis ĝin kiel nova ĉiujara festo.
La ĉefa celo de la evento estas :
kaj tiele sensivigi la publikon pri la valoro de lingvoj en la socio kaj instigi al la lernado de lingvoj.
Celoj
La Eŭropa Tago de Lingvoj celas en Eŭropo atentigon pri:
Oficalaj lingvoj de la Eŭropa Unio
En la Eŭropa Unio (EU) estas 24 oficialaj lingvoj. Kvin eŭropaj regionaj lingvoj ĝuas la statuson de ko-oficiala aŭ duonoficiala lingvo, kio signifas, ke ili povas esti oficiale uzataj sub administracia interkonsento inter la Konsilio kaj la petanta membroŝtato. Ĉi tiuj lingvoj estas : la skotgaela kaj la kimra, rekonataj en Britio; la galega, kataluna kaj eŭska, kiuj estas kunoficigitaj lingvoj en Hispanio. La du lastaj, kune kun, interalie la korsika, okcitana kaj bretona estas regionaj lingvoj de Francio sed ne ĝuas oficialan statuson tie.
Krome ekzistas regionaj kaj malplimultaj lingvoj kies rajtoj estas agnoskataj en la "Ĉarto pri la regionaj kaj minoritataj lingvoj". Ne oficialaj lingvoj esdtas ekzemple la bretona, frizona, kashubia, sarda, sorba kaj aliaj lingvoj.
Kritiko
Malgraŭ la lingvopolitiko de la EU por promocii lernadon de lingvoj, ekonomiaj kaj speciale politikaj realaĵoj ofte konfliktas kun deklaroj pri multingvismo. En la realo konstateblas ke ĝi ne antaŭenigas la lernadon de malpli regantaj lingvoj kiel ekzemple la lingvoj de la baltaj ŝtatoj.
Ofte la enfluo de migrantoj el triaj landoj kondukas al la malbonigo de la situacio de enlandaj malplimultaj lingvoj, ĉar migrantoj kutime provas lerni nur la ekonomie "plej profitdonan" dominan lingvon kaj ofte rifuzas, pro cirkonstancoj, ĉiujn aliajn lingvojn, inkluzive de la propra lingvo.
Multlingvaj informoj
La oficiala retejo de la Eŭropa Tago de Lingvoj disponeblis en 2011 nur en la angla kaj la franca, sed fariĝis poste (en 2013) multlingva.
Dosiero kun informoj rilate al la tago elŝuteblas ankaŭ en esperanto kaj jenaj lingvoj : angla, franca, germana,
Dosiero (2006) pri kiel lerni novajn lingvojn elŝuteblas en esperanto kaj jenaj lingvoj : angla, franca, hungara kaj ĉeĥa lingvoj.
Esperanto dum Eŭropa tago de lingvoj
La sukcesan lingvan debaton "La Lingva Egaleco en Internaciaj Rilatoj" en la hotelo "Victoria" en Varsovio (la 26an de septembro 2004) organizis Etsuo Miyoshi okaze de Eŭropa Tago de Lingvoj por la polaj deputitoj (MEP), polaj politikistoj kaj amaskomunikiloj. Partoprenis ĝin sume 46 personoj, i.a. 4 MEP, 5 asistantoj de MEP kelkaj polaj kaj unu deputito de Litova Sejmo (Parlamento) kaj kiel prelegantoj estis invititaj speciale por la debato: Nobel-premiito prof. Reinhard Selten, nepo de L.L.Zamenhof d-ro Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof, Prezidinto de AIS prof. Helmar Frank, Prezidinto de UEA prof. Renato Corsetti, vicrektoro de Politekniko de Lublino prof. Witold Stępniewski.
Profesoro Renato Corsetti, prezidinto de UEA, proponis alian nomon por tiu tago : "Eŭropa ago-tago"
Florian Silbereisen
Florian Silbereisen (naskiĝis en Passau) estas germana kantisto kaj televidprezentisto.
Aaron Chapman
Aaron (Arono) Chapman (naskiĝis en 1978 ) estas diplomito pri lingvistiko kaj plurmedio, estrarano (2006- ) kaj dumviva membro de Kanada Esperanto-Asocio (KEA). Li naskiĝis en Halifakso kaj poste loĝis dum iom da tempo en Otavo, antaŭ ol transloĝiĝi al Vankuvero. Lia edzino Karlina ankaŭ parolas Esperanton. Kune ili produktas la retradiajn kaj 'podkastajn' programojn de Radio Verda, pioniro de sendependa, internacia, interreta aŭdprogramaro en Esperanto.
Arono estas unu el la originaj planistoj kaj efektivigintoj de la kursejo Lernu.net de E@I.
Arono kreis plurajn planlingvojn, kiel Folksstem, Nordien kaj Somish.
Koncentrejo Flossenbürg
Flossenbürg estis Nazia koncentrejo konstruita en majo 1938 fare de la Ĉefa kaj Ekonomia kaj Administra Oficejo de SS. Malkiel ĉe aliaj koncentrejo, ĝi estis en malproksima areo de la montoj Fichtelgebirge de Bavario, Germanio, apude al la urbo Flossenbürg kaj proksime de la limo kun Ĉeĥoslovakio. La ĉefa celo de la koncentrejo estis la plenumo kaj profito de trudlaboro de prizonuloj por produktado de granito por la Nazia arkitekturo. En 1943, la kerno de prizonuloj estis ŝanĝita al produktado de ĉasaviadiloj Messerschmitt Bf 109 kaj aliaj armiloj por la Germania militklopodo. Kvankam origine estis intencitaj por "krimaj" kaj "malsociaj" prizonuloj, post la Germana invado de Sovetunio, la loĝantaro de la koncentrejoj plimultiĝis pere de politikaj prizonuloj el Orienta Eŭropo. Oni disvolvigis ankaŭ etendan sistemon de apudejoj kiuj finfine troloĝigis la ĉefan koncentrejon.
Antaŭ ĝi estis liberigita de la Usona Armeo en aprilo 1945, el 89 964 al 100 000 prizonuloj pasis tra Flossenbürg kaj ties subkoncentrejoj. Ĉirkaŭ 30 000 personoj mortis tie, pro malsatego, elĉerpiga laboro aŭ ekzekutoj, aŭ dum mortomarŝado. Kelkaj el la respondeculoj estis akuzitoj en la proceso de Flossenbürg, kaj la loko de la koncentrejo estis recelita por alia uzado antaŭ la malfermo de memormonumento kaj muzeo en 2007.
Štefanovce (distrikto Prešov)
Štefanovce (hungare Istvánvágás [iŝtvAnvAgAŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1331 en latina formo "villa Stefani". La korekta hungara loknomo "Etsvanuagasa" aperis en 1427, tiam 17 familioj pagis impostojn. En 1600 oni komputis tie 10 parcelajn domojn, luteranan templon kaj paroĥon. En 1787 182 vilaĝanoj loĝis en 32 domoj, en 1828 192 vilaĝanoj en 22 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Istvánvágás 214 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Štefanovce 215 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Metamorfozoj por 23 solo-arĉistoj
Metamofozoj por 23 solo-arĉistoj (ger: Metamorphosen für 23 Solostreicher) estas komponaĵo de Richard Strauss, kiun li komencis la 13-an de marto 1945 kaj finis la 12-an de aprilo en Garmisch-Partenkirchen. La solopeco por arĉinstrumento estas lia lasta granda orkestroverko kaj estis unuafoje prezentata la 25-an de januaro 1946 en Zuriko sub direktado de omaĝito Paul Sacher.
Mallonge antaŭ la fino de la Dua Mondmilito kaj antaŭ la fono de la homaj kaj kulturaj neniigoj Strauss komprenis sian komponaĵon kiel adiaŭo de sia kreado kaj de la ruiniĝinta mondo. La konvena fundamenta animstato respeguliĝas en la profunde serioza kaj ensimemisma verko sur diversaj niveloj. En ĝiaj lastaj taktoj eksonas la unua temo el la funebromarŝo de la tria simfonio de Ludwig van Beethoven, en kies tonalo (c-minoro) ĝi enbuŝiĝas.
Per la densa lamento Strauss montriĝis lastan fojon kiel pasia esprimomuzikisto, kiu ankaŭ sukcesis pliriĉigi eĉ verkon el la maljuneco per novaj elementoj.
Enhavo kaj apartaĵoj
Laŭ ekstera formo la metamorfozoj konstistas el tri partoj kun tri temogrupoj, kiuj estas kontinue ŝanĝataj kaj per tiu ĉi ŝanĝiĝanta movo estas interligitaj. Trans pluraj evoluogradoj (etwas fließender, poco piu mosso) sekvas post la Adagio ma non troppo pasie suprensvinga mezoparto Agitato ekde takto 213, kiu post intensa dinamike kaj polifonie densigita intensigo ekde takto 390 revenas en la dolorigan adaĝon (tempo primo), kie la unua temo estas ripetata fortege (fortissimo). En la lastaj taktoj, surskribitaj per In Memoriam!, eksonas en la basinstrumentoj la funebromarŝa motivo de Beethoven.
Same kiel Vier letzte Lieder aŭ la hobojokonĉerto ankaŭ la metamorfozoj aperis sen verknumero.
Ekesto kaj fono
Aŭtunon de 1944 Strauss akceptis, pere de muziksciencisto Willi Schuh, mendon de komponaĵo deflanke de Paul Sacher kaj notis kiel elirideo „funebro pro Munkeno“ en sia skizolibron, sur kiu li baziĝis en 1945. Komence li estis planinta ĝin kiel septeton, sed pli malfrue li pligrandigis la instrumentaron sur 10 violonojn, 5 vjolojn kaj violonĉelojn same kiel tri kontrabasojn, por ke li povu plidetaligi kaj -intensigi la sonkolorojn. Se la verko, kiun li maltroige nomis studaĵo, estus de ekstere deduktebla de ĉi tiu okazo, ĝia vera kaj persona fonto estas la animstato de la komponisto je la antaŭvespero de la militofino. Kiel nur malmultaj verkoj la metamorfozoj respeguligas lian vivosituacion kaj konsterniĝon pri la militkaŭzita detruoj de Germanujo. Li leteris ekzemple al Joseph Gregor, li estas en „malespera animstato! La Goethe-Domo, la plej grava sanktejo de la mondo, detruita. Mia bela Dresdeno-Vajmaro-Munkeno, ĉio for!“
Graveco kaj akcepto
La metamorfozoj estas grava verko kaj samtempe lasta adiaŭa kanto de la malfruromantisma epoko. Ili staras je la fino de evoluo al libertonaleco kaj interligas melodiaron kaj voĉabundon en kvazaŭ senfina evoluo ĝis en la lastaj taktoj.
Dum kiam Strauss post siaj epokfarantaj modernaj verkoj Salome kaj Elektra estis enĉieligata kiel pioniro de la avangardo, pli malfrue li ĉiam denove devis akcepti pro sia konservema sinteno kritikon, foje akran polemikon. Multaj disĉiploj de la Dua Viena Skolo ĉirkaŭ Arnold Schönberg, kies muzikfilozofian fundamenton precipe stampis la plej elstara kritikisto de la verkaro de Strauss kaj la modesttalenta komponisto Theodor W. Adorno, plendis la „perfidon“, kiu sin anoncis per la opero Der Rosenkavalier. Pri la In Memoriam! ekzistis ankaŭ diferencaj interpretoj, ekzemple la aserto, ĝi ne koncernas al Beethoven kaj la verko estas elegio pri la nazia reĝimo, tamen ili ne povis venke konvinki.
Por Rainer Cadenbach la metamorfozoj estas krom la aliaj verkoj el la maljuneco – ekzemple Vier letzte Lieder aŭ la hobojokoncerto – laŭtendence privataj kaj ĉambromuzikaj produktaĵoj. Strauss estis tradiciema artisto, kiu estis vivinta en sia propra, pli bona pasinteco. Ja en la lido Im Sonnenschein de Rückert jam montriĝas la melankolia tendenco, glorkronante retrorigardi; de rezignemo tamen nenio estas perceptebla ĝis liaj Vier letzte Lieder. Dum kiam en la verkaroj el la maljuneco de aliaj gravaj komponistoj kiel Gustav Mahler multa aperas rompita, sentona aŭ senesprima, de tio ĉi nenio estas sentebla je Strauss. Li ne diktas al si esprimomalpermeson; liaj instrumentado kaj harmoniaro restas kolorriĉaj kaj ŝanĝbrilaj kiel antaŭe, kvankam li traktas la orkestron kiel ensemblo malpli virtuoze ol pli frue, per kiu montriĝas ankaŭ lia „ĉambromuzika instrumentado-asketismo“. Strauss ĉiam denove pruvis, ke diskreteco unuflanke kaj spiritpleneco aliaflanke ne devus prezenti nesolveblajn kontrastojn.
NAL
La vorto havas plurajn signifojn:
Karel Hynek Mácha
Karel Hynek MÁCHA (naskiĝis la  en Prago, mortis la  en Litoměřice) estis ĉeĥa poeto, la plej elstara reprezentanto de la ĉeĥa romantikismo en la unua duono de la 19-a jarcento. Lia poezia verko Máj apartenas al fundamentaj valoraĵoj de la ĉeĥa poezio. Karel Hynek Mácha mortis en la aĝo de nuraj 26 jaroj, baldaŭ post fino de siaj studoj, pro akuta pneŭmonio, kiu forprenis lin el la frontloko de la renaskiĝanta ĉeĥa literaturo.
Verkaro
Postlasinte la revemon de la antaŭa sentimente patriotisma generacio li ĝisvenis al revolucia kontesto de malnovaj iluzioj kaj al konsciiĝo pri la profundaj konfliktoj en la vivo de la novtempa homo. Ĉi tiujn konfliktojn li travivas en sia poezio subjektive kiel individuan destinon de soligita ekstersociigito. Tiu ĉi lia mondrigardo reliefiĝas en pluraj prozaĵoj; en historiaj prozoj: rakonto Křivoklad, el nefinita ciklo Ekzekutisto; en kelkaj nefinitaj dramoj, lirikaj Bildoj el mia vivo, akravide observantaj la samtempan socian realecon, ekz. en la rakonto Márinka, kaj en lirike-epikaj poemrakontoj kaj en la prozaĵo Ciganoj. Lia ĉefverko fariĝis la poemo Majo (1836), omaĝo al beloj de la naturo kaj pozitivaj valoroj de la vivo, kiun li traplektis kun vivsorto de ribelulo pereanta tragike sen ajna ebleco ŝanĝi sian faton. Majstra poeta imagivo de Mácha kaj lia aparta sento por la sonbelo de la verso akcelis la impresivon kaj insiston de lia subjektiva klopodo pri vereca vido de homa sorto en la sufoka atmosfero de la Metterniĥa Aŭstrio. Lia poezio fariĝis simbolo, al kiu aniĝis la poetoj grupiĝintaj ĉirkaŭ la almanako Máj ("Majo") en la jaro 1858.
Listo de verkoj
Dum lia vivo aperis:
Postmorte estis eldonitaj jenaj verkoj:
Tradukoj en Esperanto
En Esperanto aperis tradukoj de la poemo Máj:
Tombejo de Germanoj kaj Flandroj
Kvankam la tombejo estas la ununura ene de la muraro ĉirkaŭ Vatikanurbo situante rekte ĉe Baziliko Sankta Petro ĝi estas teritorio italuja. Alirebleco tamen estas nur disde Vatikanurbo. La Lateranaj Traktatoj de 1929 regulis ĝian eksterteritorian statuson.
Krom la nomdonanta tombejo troviĝas tie ĉi la Preĝejo Sankta Mario de Pietato, la sidejo de la Arkifratio de la Dolorplena Dipatrino, la Pontifika Kolegio Germana kaj grava instituto de la Görres-societo.
Pro siaj historiaj radikoj ĝi inkluzivigas ĉiujn loĝantojn de Germanlingvio (Germanujo, Aŭstrujo, Sudtirolo, Alzaco, Svislando germanlingva, Liĥtenŝtejno, Belgujo germanlingva) krome la parolantojn de la nederlanda.
La unua floro venis en la 9-a jarcento.
Nenndorf (Orientfrislando)
Nenndorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wittmund de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo estas parto de la komunumaro Holtriem, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
San Giacomo degli Schiavoni
San Giacomo degli Schiavoni estas komunumo de Italio.
Jaime Balmes
Jaime Luciano Antonio Balmes y Urpiá (en kataluna Jaume Llucià Antoni Balmes i Urpià) (Vic, Barcelono, 28-a de aŭgusto de 1810 - samloke, 9-a de julio de 1848), konata simple kiel Jaime Balmes, estis filozofo, teologo, apologetikisto, sociologo kaj politika eseisto hispana.
Familiarigita kun la doktrino de Tomaso de Akvino, Balmes estas originala filozofo kiu ne apartenas al skolo aŭ tendenco partikulare, kiun Pio la 12-a konsideris Princo de la moderna Apologetiko.