cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Septembro
29 – Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo
1871: La benediktanoj, unua religia ordeno kiu liberigis siajn sklavojn en Brazilo.
1992: La brazila Kongreso eksigas la prezidanton Collor.
30 – Jeronimo
1655: Coronilla kaj kunuloj, indiĝenestroj, martiroj de la liberigo, Argentino.
1974: Carlos Prats, generalo de la ĉilia armeo, kaj sia edzino, martiroj de la demokratio en Ĉilio.
1981: Honorio Alejandro Nuñez, pastro-studento, martiro de la hondura popolo.
1991: Puĉo kontraŭ la konstitucia prezidanto Jean-Bertrand Aristide, Haitio.
Oktobro
1 – Teresinjo de la Infano Jesuo
1542: Komenco de la milito de Araukanio.
1991: La armeistoj forpelas la konstitucian prezidenton de Haitio, Aristide, kaj komencigas la masakron de centoj da haitianoj.
1992: Júlio Roca, itala kunlaboranto, martiro pro solidareco en Peruo.
Tago Internacia de la Triaĝuloj
Tago internacia (ĉe UN) por la ne-perforto
2 – Sanktaj Gard-Anĝeloj
1869: Naskiĝo de Mahatma Gandhi
1968: Masakro de Tlateloko, Meksiko.
1972: Komenciĝas la invado de la teritorio Brunka, en Honduro, fare de la “United Brand Company”.
1989: Jesús Emilio Jaramillo, episkopo de Arauka, Kolombio, martiro pro sia laborado kaj sia aktivado por la paco.
1992: La Milita Policio subpremas la ribeladon de arestitoj en la karcero “Casa de Detenção de Carandiru”, brazila urbo San-Paŭlo, kaj la rezulto estis 111 mortintoj kaj 110 vunditoj.
3 – Andreo de Soveral, Ambrozio
1953: Venko de la brazila kampanjo «La petroleo estas nia», per la kreado de la ŝtata monopolo kontraŭ la iniciatoj favoraj al la privatigo de la nafto.
1980: Maria Magdalena Enríquez, baptistano, sekretariino de ĵurnalismo de la Komisio de Homaj Rajtoj de El-Salvadoro, defendistino de la rajtoj de la malriĉuloj, martirino.
1990: Reunuigo de Germanio.
4 – Francisko el Asizo; Teodoro Fliedner
1555: La provinca konsilio de Meksiko malpermesas la indiĝenojn sacerdotiĝi.
1976: Omar Venturelli, martiro dediĉita al la plej malriĉaj en Temuco, Ĉilio.
2007: Enprizonigo de la vidvino kaj la 5 gefiloj de Pinochet, pro alpropriĝo de publika mono.
Monda Tago de la Amnestio
Ekologio-Tago
5 – Placido kaj Maŭro
1897: Finiĝo de la milito en Canudos, brazila subŝtato Bahia.
1995: La armeo mortigas 11 terkultivistojn en la komunumo «Aŭroro 8-a de oktobro» por obstrukci la revenon de la ekzilitaj rifuĝintoj, Gvatemalo.
Internacia Tago (de la UN) de la Profesoroj
6 – Bruno, William Tyndale
1981: 300 sen-domaj familioj rezistas kontraŭ registara forpelo en kvartalo Jardim Robru, ŝtato San-Paŭlo, Brazilo.
7 – Enrique Melchor Muhlenberg; Nia Sinjorino de la Rozario, patronino de la negruloj.
1931: Naskiĝo de Desmond Tutu, negra ĉefepiskopo sud-afrika, ricevinto de la Premio Nobel de la Paco.
1973: Martiroj de Lonquén, Ĉilio.
1978: José Osmán Rodríguez, terkultivisto, martiro, Honduro.
1980: Manuel Antonio Reyes, vikario, martiro, El Salvador.
2001: Usono ekinvadas Afganujon.
8 – Taiso kaj Pelagia
1970: Nestor Paz Zamora, seminariano, universitata studento, filo de bolivia generalo, martiro de la luktoj por liberiĝo de sia popolo.
1974: La unua Parlamento Indiĝen-Amerika de Suda Konuso kunvenas en Asunción, Paragvajo.
Yom Kippur – Juda Tago de la Pardono
1581: Morto de Ludoviko Beltrán, hispana misiisto en Kolombio, dominikano, predikisto, skribisto, majstro de novicoj, sanktproklamita en la jaro 1671 kaj nomumita la ĉefa patrono de Kolombio.
1967: Ernesto «Che» Guevara, kuracisto, gerilano, internaciisto, mortigita en Bolivio.
Internacia Tago (de la UN) de la Poŝto
10 – Daniele Komboni, Tomaso de Vilanova
1987: 1-a Kunveno de Negruloj de la sudo kaj sudoriento de Brazilo, en Rio de Janeiro.
2007: Vivdaŭra enprizonigo por Christian Von Wernich, kapelano de la torturistoj en Argentino.
Monda Tago (de la UN) de la Mensa Sano
11 – Soledad Torres Acosta
1531: Forpaso de Ulriko Zvinglo en Svisio.
1629: Ludoviko de Bolaños, misiisto, franciskano, pioniro de la indiĝenaj reduktoj, tradukinto de la kateĥezo, apostolo de la popolo guarani.
1962: Komenciĝas la Koncilio Vatikano la Dua.
1976: Marta González de Baronetto kaj akompanantoj, martiroj de la servado, en Córdoba, Argentino.
1983: Benito Hernández kaj kunbatalantoj, indiĝenoj, martiroj por la tero en Hidalgo, Meksiko.
12 – Nia Sinjorino de la Koncepto Aperinta
Krio de la Ekskluditoj en kelkaj landoj de Latin-Ameriko.
1492: Kolumbo ekvidas dum la mateniĝo la insulon Gaunahani, al kiu li nomas San Salvador (nun Watling).
1909: Pafmortigo de la pedagogiisto Francisco Ferrer i Guardia, en Barcelono, Hispanio.
1925: 600 usonaj mararmeistoj elŝipiĝas en Panamo.
1958: Unua kontakto kun la indiĝenoj Ayoreos, Paragvajo.
1976: João Bosco Penido Burnier, jezuita misiisto, martiro en Ribeirão Cascalheira, ŝtato Mato Grosso, Brazilo.
1983: Marco Antonio Orozco, evangelika pastoro, martiro por la lukto de la malriĉuloj en Gvatemalo.
Internacia Tago Kontraŭ la Naturaj Katastrofoj
13 – Eduardo
1987: 106 sen-teraj familioj okupis bienojn en pluraj lokoj de brazila ŝtato Rio Grande do Sul.
14 – Kaliksto
1813: Batalo de Palmar, en la ŝtato Puebla, dum kiu la meksikaj naciistoj venkis la hispanajn armeojn.
1952: Estas fondita la Nacia Episkopa Konferenco de Brazilo.
1962: Kariba krizo: aviadilaj fotoj indikas, ke sovetanoj instalis nukleajn raketojn de meza pafdistanco en Kubo.
1964: Martin Luther King fariĝas la plej juna ricevanto de Paco-Premio Nobel.
15 – Teresa de Avilo
1535: Pedro de Mendoza trairas la riveron Rio da Prata kun 12 ŝipoj kaj 15 mil homoj.
1980: La prezidento Figueiredo forpelas el Brazilo la italan sacerdoton Victor Miracapillo.
1994: Aristide reestriĝas en Haitio, post lia forigo danke al militpuĉo de Raul Cédras.
2008: La generalo Sergio Arellano Stark, estro de la Morto-Karavano, estas enprizonigita 35 jaroj post siaj agadoj, Ĉilio.
16 – Margarita Maria Alakoke
1952: Estas kreita la Nacia Konferenco de la Episkopoj de Brazilo.
1992: Premio Nobel de la Paco donita al Rigoberta Menchú.
1997: Fulgêncio Manoel da Silva, sindikatestro, mortigita en sia urbo Santa Maria da Boa Vista, brazila ŝtato Pernambuco.
1998: Pinochet estas arestita en Londono. Pli ol 3100 homoj estis torturitaj, mortigitaj aŭ malaperigitaj dum la 17 jaroj de lia diktatoreco.
2008: Garzón malfermas la unuan procezon kontraŭ la frankismo en Hispanio.
Monda Tago de la Nutrado (FAO, 1979)
17 – Ignacio de Antiokio
1806: Forpaso de Jean-Jacques Dessalines, ĉefulo de la revolucio de sklavoj en Haitio, kio fariĝis ekzemplo al la tuta Ameriko.
1945: La populara unuiĝo malpermesas la militpuĉon kontraŭ Perón en Argentino.
2003: Gonzalo Sánchez de Lozada, prezidento de Bolivio, estas deprenita de la posteno danke al la populara ribelo.
Monda Tago por la Ĉesigo de la Malriĉeco
18 – Sankta Luko Evangeliisto
1859: Kontraŭsklaveca ribelado en Kansas, Usono.
1977: Masakro de la Engenho Aztra, en Ekvadoro. Pli ol 100 homoj estis mortigitaj pro ilia protestado kontraŭ la kompanio, kiu ne pagis ilian salajron.
1991: La brazila grupo Torturo Neniam Plu identigas 3 viktimojn enterigitajn kaŝitece en San-Paŭlo.
19 – Petro de Alkantar, Paŭlo de la Kruco
1970: Forpasas en Meksiko la meksika patrioto Lázaro Cárdenas.
2001: Digna Ochoa, populara advokatino, mortigita danke al ŝia defendo al la homaj rajtoj, en Meksikurbo.
1548: Fondiĝo de la urbo La Paz, Bolivio.
1883: Finiĝo de la milito pri limoj, inter Ĉilio kaj Peruo.
1944: La diktatoro Ubico estas deprenita danke la populara ribelado en Gvatemalo.
1975: Raimundo Hermann, nordamerika pastro, paroĥestro inter la indiĝenoj keĉuaj, martiro por la terkultivistoj de Bolivio.
1978: Oliverio Castañeda de León, studenta ĉefulo de la Universitato de Sankta Karlo de Gvatemalo. Simbolo de la lukto por libereco.
Semajno (de la UN) por la Malarmiĝo
21 – Ursula, Celina
1973: Gerardo Poblete, saleziana pastro, torturita kaj mortigita, martiro por la paco kaj justeco en Ĉilio.
22 – Maria Salomeo
1976: Ernesto Lahourcade, martiro por justeco, Argentino.
1981: Eduardo Capiau, belga religiulo, martiro pro la solidareco en Gvatemalo.
1987: Nevardo Fernández, martiro de la lukto por la indiĝenaj postuloj en Kolombio.
2009: Gregório Álvarez, lasta diktatoro de Urugvajo (1981-1985), kondamnita al 25 jaroj de enprizonigo.
23 – Johano Kapistrano, Jakobo de Jerusalemo
1987: João “Ventinha”, terposedanto en Jacundá, brazila ŝtato Parap, mortigita de tri pistolistoj.
24 – Antonio Maria Klareto
1945: UN naskiĝas oficiale.
1977: Juán Caballero, sindikata ĉefulo de Portoriko, mortigita de murd-grupoj.
2009: Victor Gálves, kateĥezisto, mortigita pro sia rezisto kontraŭ la mineralistaj kaj elektristaj multnaciaj entreprenoj. Malacatán, San Marce, Gvatemalo.
Nacia Tago de la Disvolviĝo
25 – Krisanto, Daria, Gaŭdencio
1974: Antonio Slidó, malaperinta hispana sacerdoto, Ĉilio.
1983: Usono invadas Grenadon kaj finas la revolucion de la New Jewel Movement.
1987: Carlos Páez kaj Salvador Ninco, indiĝenoj; Luz Estela kaj Nevardo Fernandez, laboristoj, mortigitaj en Kolombio.
1988: Alejandro Rey kaj Jacinto Quiroga, paŝtistaj laborantoj, martiroj de la kredo, en Kolombio.
1989: Jorge Párraga, protestanta pastoro, kaj kunlaborantoj, martiroj pro la lukto de la malriĉuloj, Peruo.
2002: Forpaso de Richard Shaull, teologiisto de la liberiĝo, usona presbiterano, misiisto en Kolombio kaj en Brazilo.
26 – Felicisimo, Evaristo; Filipe Nicolai, Johann Heermann, Paul Gerhard
1980: Ramón Valladares, sekretario de la Komisio de Homaj Rajtoj, murdita en Salvadoro.
1987: Herbert Anaya, advokato, martiro de la homaj rajtoj, en Salvadoro.
27 – Gustavo
1866: Paco de Black Hills inter indiĝenoj ĉejenoj, siŭoj kaj navaĥoj kun la usona armeo.
1979: Sendependiĝo de Sankta Vincento kaj Grenadinoj. Nacia festo.
28 – Simono kaj Judaso apostoloj
Procesio de la Negra Sinjoro de la Mirakloj (Kristo) en Lima, Peruo, afrik-perua tradicio.
1492: Kolumbo atingas Kubon en sia unua vojaĝo.
29 – Narcizo
1626: La nederlandanoj aĉetas de la indiĝenoj la Insulon Manhatano kontraŭ 24 dolaroj.
1989: Masakro de la fiŝkaptistoj de El Amparo, Venezuelo.
30 – Alonso Rodríguez
1950: Naciista ribelo en Portoriko, estrita de Pedro Albizu Campos.
1979: Santo Dias da Silva, metalurgiisto kaj sindikatestro, mortigita je la aĝo de 37 jaroj, aktivulo de la laborista paŝtservo.
1983: Estas elektita Raúl Alfonsín en Argentino, post la diktatoreco.
1987: Nikaragvo establas la Statuton de Aŭtonomio de la Regionoj de Atlantika Marbordo, la unua multetna statuto de Latin-Ameriko.
1999: Estas murdita Dorcelina Oliveira Folador, fizika handikapulino de la Movado de Sen-Teraj Laboristoj, urbestrino de Mundo Novo, brazila ŝtato de Mato Grosso do Sul.
31 – Lucila kaj Afonso Rodrigues
Tago de la Protestanta Reformo: Lutero publikigas siajn 95 tezojn.
1553: Aperas la unua negra komununo en Latin-Ameriko, kiu ne spertis la sklavecon, en Esmeraldas, Ekvatoro.
Universala Tago de la Ŝpar-konto
Novembro
1 – Tago de Ĉiuj Sanktuloj
1950: La portorika naciisto Oscar Callazo kaj Grinelio Torrenola atakas la Domon Blair, en Vaŝintono, kiel parto de la insurekto de Gayuya.
1979: Masakro de Ĉiuj Sanktuloj en La Paz, Bolivio.
1981: Sendependiĝo de Antigvo kaj Barbudo.
2004: La ĉilia armeo rekonas sian institucian respondecon en la krimoj de la diktatoreco de Pinochet.
2 – Memoriga Tago pri Ĉiuj Mortintaj Fideluloj
3 – Marteno de Porres
1639: Forpaso de Sankta Marteno de Porres, unua negra sanktulo de Ameriko. Li luktis kontraŭ la antaŭjuĝoj ĝis esti akceptita kiel dominika religiulo.
1903: La Provinco de Panamo disiĝas de Kolombio per la helpo de Usono. Nacia festo.
4 – Karlo Boromeo
1763: La indiĝenoj ottawa atakas la urbon Detroit, Usono.
1780: Ribelo kontraŭ la hispanoj estrita de Tupac Amaru, en Peruo.
1969: Estas pafmortigita Carlos Marighella en San-Paŭlo, Brazilo.
5 – Zeĥarja kaj Elizabeto
1838: Sendependiĝo de Honduro.
1980: Fanny Abanto, instruistino, animzorgantino de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Lima, Peruo, atestantino de la kredo en la popularaj luktoj.
1988: Araceli Romo Álvarez kaj Pablo Vergara Toledo, kristanaj aktivuloj martiroj de la rezisto kontraŭ la diktatoreco en Ĉilio.
Internacia Tago (ĉe UN) por la Singardo kontraŭ la Ekspluatado de la Naturo
Islama Ofero-Festo (Eid ul-Adha)
6 – Leonardo
1866: La imperia dekreto n-ro 3275 deklaras liberaj la sklavojn kiuj sin disponas defendi Brazilon en la milito kontraŭ Paragvajo.
1988: José Ecelino Forero, paŝtista aktivulo, martiro de la kredo kaj de la servado en Kolombio.
7 – Vilibrordo; John Christian Frederik Heyer
1513: Ponce de León ekposedas Floridon.
1917: Triumfo de la revolucio de komunistoj en Rusio kaj komenco de la unua sperto de konstruado de socialismo en la mondo.
1983: Augusto Ramirez Monastério, franciskano martiro por la defendo al malriĉuloj, Gvatemalo.
8 – Adeodato
Fermiono
Fermiono (laŭ nomo de Enrico Fermi) estas fizika partiklo aŭ kvazaŭpartiklo kun valoro de spino egala al entjero plus duono. Al fermionoj aplikiĝas Statistiko de Fermi-Dirac kaj principo de Pauli: en unu kvantuma stato ne povas esti pli ol unu partiklo. Onda funkcio por sistemo de samaj fermionoj estas kontraŭsimetria al permutaĵo de iuj du fermionoj. Iu sistemo de nepara nombro de fermionoj mem estas fermiono (ekzemple, atomkerno kun nepara masnumero, atomo aŭ jono kun nepara sumo de masnumero plus nombro de elektronoj ktp.)
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Novembro
1546: Ribelado de indiĝenoj cupules kaj chichuncheles kontraŭ la hispanoj en Jukatano.
1976: Carlos Fonseca forpasas en Zinica, Nikaragvo.
1987: Indiĝenaj martiroj de Pai Tavyeterá, Paragvajo.
Fermiono
La norma modelo konsideras entute 12 tipojn de fermionoj, kiuj laŭ ĝi nomiĝas aromoj. Tiuj tipoj dividiĝas en 3 grupoj (generacioj) po 4 partikloj. 6 de tiuj fermionoj estas leptonoj, aliaj 6 - kvarkoj. El la leptonoj tri estas neŭtrinoj kaj aliaj tri havas unuopan negativan ŝargon - la elektrono, la muono kaj la taŭono.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Novembro
9 – Teodoro; Dediĉo de la Laterana Baziliko
1938: Kristala Nokto, komenco de la kontraŭsemita ribelo, Germanio.
1977: Justo Mejía, kampara sindikatestro kaj kateĥisto, martiro por la kredo en Salvadoro.
1984: Unua Renkontiĝo de la Negraj Religiuloj, Seminarianoj kaj Pastroj de la ŝtato Rio de Janeiro.
1989: Faliĝas la Muro de Berlino.
Grafschaft
Ĝi ankaŭ estas geografia nomo por lokoj:
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Novembro
10 – Leono Magno
Grambow
Grambow havas diversajn signifojn:
Henri Léon Lebesgue
Henri Léon LEBESGUE [arI leO lebEg], naskita la 28-an de junio 1875 en Beauvais, mortinta la 26-an de julio 1941 en Parizo, estis franca matematikisto.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Novembro
1969: La registaro de Médici malpermesas la informojn pri indiĝenoj, negruloj, murd-grupoj kaj geriloj en Brazilo.
1980: Policiano Albeño López, protestanta pastoro, kaj Raúl Albeño Martínez, martiroj en Salvadoro.
1984: Alvaro Ulcué Chocué, indiĝena pastro páez, mortigita en Santander, Kolombio.
Henri Léon Lebesgue
Li ĝeneraligis la nocion de integralo trans la kampo de la Riemann-a integralo kaj evoluigis la teorion de mezuroj. Li estis profesoro ĉe la universitato de Nancy.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Novembro
2004: Oni donas al la prezidento de Ĉilio la pruvojn de pli ol 35 mil viktimoj de la diktatoreco de Pinochet.
11 – Marteno de Tours; Soren Kierkegaard
1854: Naskiĝo de Adela Zamundo, bolivia pionirino de la lukto kontraŭ la diskriminacio. Tago de la Virino en Bolivio.
1983: Sebastián Acevedo, aktivulo, martiro pro sia fila amo al la ĉilia popolo.
12 – Jozafao
1838: La sklaveco estas aboliciita en Nikaragvo.
1980: Nicolás Tum Quistán, kateĥisto, martiro pro la solidareco, Gvatemalo.
13 – Leandro
1969: Indalécio Oliveira da Rosa, pastro 33-jaraĝa, martiro de la movadoj por liberiĝo en Urugvajo.
14 – Diego de Alkalao
1960: Nacia striko de 400 mil fervojistoj, havenistoj kaj marlaborantoj en Brazilo.
15 – Alberto Magno
1562: Juán del Valle, episkopo de Popayán, Kolombio, pilgrimanto por la indiĝenaj kaŭzoj.
1781: Julián Apasa, «Tupac Katari», ribelulo kontraŭ la konkerantoj, mortigita de la armeo en Bolivio.
1889: La Respubliko estas proklamita en Brazilo.
1987: Fernando Vélez, advokato, martiro de la homaj rajtoj en Kolombio.
16 – Margarita, Gertrudes
Islama Ofero-Tago
1982: Estas kreita la Latin-Amerika Konsilio de la Eklezioj (CLAI).
1989: Estas martirigitaj Ignacio Ellacuría, liaj jezuitaj kunlaborantoj kaj la domaj laborantinoj en San Salvador, Salvadoro.
17 – Elizabeto de Hungario
1985: Luis Che, martiro de la kredo en Gvatemalo.
18 – Elsa; Dediĉo de la Bazilikoj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo
1867: Duque de Caxias skribas al la brazila imperiestro pri la eblo de la negruloj komenci internan militon por siaj rajtoj.
1903: Panamo permesas, ke Usono konstruu kanalon en sia lando.
1970: Gil Tablada estas mortigita pro sia opozicio al la ŝtelado de terpropraĵoj en La Cruz, Kostariko.
19 – Roque Gonzales, Afonso Rodrigues
1681: Roque González, unua atestanto de la katolikismo en Paragvajo, kaj jezuitaj kunlaborantoj, martiroj.
1980: Santos Jiménez Martínez kaj Jerónimo “Don Chomo”, protestantaj pastoroj, terkultivistoj, martiroj en Gvatemalo.
2000: Fujimori rezignas je la prezidenteco de Peruo per faksa mesaĝo el Japanio.
20 – Felikso de Valois, Otavio
1542: La Leĝoj Novaj ekregulas la enkomendoj de la novaj Hindioj.
1695: Morto-martirigo de Zumbi dos Palmares, ĉefulo de la Kilombo de Palmares. Brazila Nacia Tago de la Negrula Konscienco.
1976: William Woods, misiista pastro, martiro kaj servanto en Gvatemalo.
21 – Prezentado de Maria
1831: Kolombio proklamas sin suverena Ŝtato, disigante sin de la Granda Kolombio.
1966: Fondiĝo de la Nacia Organizo de Virinoj de Chicago, Usono.
1975: Masakro de La Unión, Honduro: murdado de kamparanoj fare de murdistoj dungitaj de la bienegestroj.
Monda Tago (ĉe UN) de la Televidilo
22 – Cecilio
Universala Tago de la Muziko
1910: João Cândido estras la Ribelon de la Skurĝilo. La estroj prenis la komandon de la ĉefaj militŝipoj kaj direktis ĝiajn kanonojn al la prezidenta palaco, postulante la finon de la korpaj punoj (la skurĝado) kaj pli bonan salajron al ĉiuj mararmeistoj, kaj negraj kaj blankaj.
1980: Trinidad Jiménez, kunordiganto de kateĥistoj kaj animzorganto de sia Baza Eklezia Komunumo, murdita de la polico en la korto, kie la komunumo kutime kunvenis, en Salvadoro.
23 – Klemento
1927: Miguel Agustin Pro, pastro murdita kune kun tri laikoj dum la religia persekutado en Meksiko.
1974: Amilcar Oviedo, laborista ĉefulo, Paragvajo.
1980: Ernesto Abrego, vikario, malaperigita kune kun kvar de siaj gefratoj, en Salvadoro.
24 – Andreo Dung-Lac
1590: Agustin de La Coruña, episkopo de Popayán, forigita kaj enprizonigita pro sia defendo al la indiĝenoj.
1807: Forpasas José Brandt, ĉefulo de la etno Mohawk.
1980: La 4-a Tribunalo Russel agnoskas 14 kazojn kiel agresojn kontraŭ la homaj rajtoj de la indiĝenoj.
25 – Katarino de Aleksandrio kaj Isako Wats
1808: Estas subskribita la leĝo, kiu koncedas kampojn al ĉiuj ne-negraj eksterlandanoj kiuj venus al Brazilo.
1960: Mortigo de la fratinoj Mirabal, Dominika Respubliko.
1975: Sendependiĝo de Surinamo. Nacia festo.
1983: Estas mortigita Marçal de Sousa Tupá’í, brazila indiĝeno kaj martiro de la lukto pro la tero, kiu parolis al la Papo Johano Paŭlo la 2-a en Manaus en 1980.
Internacia Tago por la Ĉesigo de la Perfortoj kontraŭ la Virinoj
26 – Johano Berchmans
1984: Kamparaj martiroj de Chapi kaj Lucma Huayco, en Peruo.
27 – Virgilio
1977: Fernando Lozano Menéndez, universitata studento, mortigita dum la pridemandado fare de la armeistoj.
1980: Juan Chacón kaj kunlaborantoj estroj de la Revolucia Demokratia Grupo, martiroj en Salvadoro.
1980: Enrique Alvarez Córdoba kaj kunlaborantoj aktivuloj, Salvadoro.
Islama Novjaro
1975: La Revolucia Grupo por Sendependa Orienta Timoro deklaras sian sendependiĝon de Portugalio.
1976: Liliana Esthere Aimetta, metodista aktivulino, martiro por la kaŭzo de la malriĉuloj en Bonaero, Argentino.
1978: Ernesto Barrera, “Neto”, pastro, laboristo, martiro de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvadoro.
1980: Marcial Serrano, vikario, martiro de la terkultivistoj en Salvadoro.
29 – Saturnino
1916: Elŝipiĝo de mararmeistoj kaj starigo de protektorato en Dominika Respubliko.
1976: Pablo Gazarri, frateto de la Evangelio, forkaptita kaj malaperigita en la prizonoj de Argentino.
Internacia Tago de Solidareco kun la Palestina Popolo
30 – Andreo
Decembro
1 – Helojo
1981: Diego Uribe, pastro, martiro de la lukto de liberiĝo de sia popolo, Kolombio.
2000: La juĝisto Guzmán verdiktis je hejma enprizonigo kaj ekigis procezon kontraŭ Pinochet.
Monda Tago de Lukto kontraŭ la Aidoso
Internacia Tago kontraŭ la Sklaveco
Internacia Tago de la Volontulo
2 – Bibiana
1823: Deklaro de la Doktrino Monroe: «Ameriko al la nord-amerikanoj».
1956: Elŝipiĝo de Granma en Kubo.
1972: Panamo agnoskas la rajton de indiĝenoj al siaj kampoj.
1980: Ita Catherine Ford, Maura Clark, Dorothy Kasel kaj Jean Donovan, religiulinoj kaj laikulinoj, forkaptitaj kaj murditaj, Salvadoro.
1990: Terkultivistoj martiroj de Atitlán, Gvatemalo.
3 – Francisko Ĥaviero
1502: Montezuma estas kronigita kiel majstro de Tenochtitlán, Meksiko.
1987: Victor Raúl Acuña, pastro, Peruo.
2002: Forpaso de Ivan Illich, filozofiisto kaj sociologiisto de la liberiĝo.
Kalvinana preĝejo (Zádor)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento en vilaĝo Zádor (Hungario).
Historio
En tiu loko estis katolika gotika kirko en la 14-a jarcento. En 1456 ĝi estis pligrandigita kaj trakonstruita. Dum dominado de turkoj Zádor ne senhomiĝis, eĉ la loĝantoj ne permesis forpreni ŝtonojn de la kirko por konstrui fortikaĵon de Szigetvár. Tiutempe la loĝantoj iĝis protestantoj. La preĝejo estis renovigita laŭ klasikismo en 1834, samtempe turo kaj 2 galerioj estis konstruitaj. En 1872 la konstruaĵo ricevis historiisman aspekton. En 1966 nova tegmento estis farita, en 1982 la kirko plene renoviĝis. La orgeno estis farita en 1940.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en parko, aleo kuras al la enirejo. La fasado estas simetria, meze la turo reliefas. La turpinto estas bulba. La absido estas plurlatera. Interne la predikejo estis farita el brikoj. Laŭ la onidiro el la preĝejo sube kuras tunelo.
Harvest Records
Harvest Records estas subfirmo kreita de EMI en 1969 por reklami la britan progresivan rokon.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Decembro
4 – Johano Damaskeno, Barbaro
1677: La armeo de Fernán Carrillo atakas la Kilombon de Palmares, Brazilo.
5 – Sabas
1492: Kolumbo atingas la teron nomumita La Española en sia 1-a vojaĝo.
1824: La brazila leĝo malpermesas, ke la lepruloj kaj la negruloj partoprenu en la lernejoj.
2000: Du eksgeneraloj argentinaj, Suárez Masón kaj Santiago Riveros, estas kondamnitaj de la itala juĝistaro al dumviva enprizonigo pro krimoj dum la diktatoreco.
Lajos Károly Varga
Lajos Károly VARGA rumania hungara fizikisto. Li naskiĝis en Oradea la 31-an de oktobro 1947.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Decembro
Tago de la Volontuloj por la Disvolviĝo
Lajos Károly Varga
Kariero
Lajos Károly Varga diplomitiĝis pri fiziko en UBB de Kluĵo en 1970 kaj li doktoriĝis en 1975 en Centra Fizika Esplorinstituto de Bukareŝto. De 1970 li estis ĉefesploristo en Temeŝvaro, inter 1980–84 gastesploristo en Centra Fizika Esplorinstituto de Budapeŝto.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Decembro
6 – Nikolao de Bari, Nikolao de Mira
1534: Estas fondita la urbo Kito, Ekvadoro.
1810: Miguel Hidalgo publikigas la 2-an Edikton de abolicio de sklaveco kaj de privilegioj en Ameriko, ĉesigante la "enkomendojn". Guadalajara, Meksiko.
1969: Forpasas João Cândido, heroo de la Ribelo de Skurĝado de 1910, Brazilo.
1975: La armea registaro de Indonezio invadas Orientan Timoron: 60 mil mortintoj dum du monatoj; Dum 20 jaroj da okupado, okazis pli ol 200 mil mortoj, triono de la popolo.
1981: Lucio Aguirre kaj Elpidio Cruz, honduranoj, martiroj de la solidareco.
8 – Senmakula Koncipo de Maria
1542: Frato Bartolomé de las Casas finas sian verkon «Malgranda Rilato pri la Detruado de la Hindioj».
1965: Finiĝas la Koncilio Vatikano la 2-a.
1976: Ana Garófalo, metodista aktivulino, martirino pro la kaŭzo de la malriĉuloj, en Bonaero, Argentino.
1977: Alicia Domont kaj Leonie Duquet, martiroj de la solidareco kun la malaperintaj, Argentino.
1994: Leila Zana estas kondamnita al 17-jara enprizonigo en Turkio pro sia defendo al la rajtoj de la kurda popolo.
1997: Samuel Harmen Calderón, pastro kiu laboradis kun la terkultivistoj, mortigita de la civilaj armeistoj en Kolombio.
2004: Dekdu landoj fondas la Sudamerikan Komunumon de Nacioj: 361 milionoj da loĝantoj.
9 – Leokadja, Valerio
1824: Sucre venkas en Ajakuĉo; lasta batalo por la sendependiĝo de Bolivio.
10 – Eŭlalja de Merida
1898: Hispanio cedas siajn koloniojn Portoriko kaj Filipinoj al Usono.
1948: Universala Deklaro de la Homaj Rajtoj.
1996: Premio Nobelo de la Paco estas donita al José Ramos Horta, aŭtoro de la paco-plano al Orienta Timoro, kaj Carlos Ximenes Belo, episkopo de Dili.
1997: La franca socialista registaro aprobas la redukton de la semajna labortempo al 35 horoj.
Tago de la Homaj Rajtoj
Nacia Tago de la Orgojlo de la Kolektistoj de Renovigeblaj Materialoj – movimentodoscatadores.org.br
1978: Gaspar Garcia Laviana, pastro, martiro de la popolaj luktoj de liberiĝo en Nikaragvo.
1994: En la 1-a Amerika Kunveno realigita en Miami, per iniciato de Usono, oni decidis krei la Aliancon de Libera Komerco de Ameriko, la plej granda monda merkato: 850 milionoj da konsumantoj.
12 – Nia Sinjorino de Gvadalupo, Johano Diego
1531: Maria aperas al la indiĝeno Cuauhtlatoazin, «Juan Diego», en la monto Tepeyac, kie oni veneris Tonantzín, «Venerinda Patrino».
1981: Masakro «El Mozote» de centoj da salvadoraj kamparanoj en Morazán.
1983: Prudencio Mendoza, «Tencho», seminariano, martiro en Huehuetenango, Gvatemalo.
2002: La Kongreso de Nikaragvo juĝas la eksprezidenton Alemán pro miliona ŝtelo kontraŭ la Ŝtato.
2009: Granda juĝado pri la argentina torturejo en la Mararmea Lernejo de Mekaniko; Alfredo Astiz, Cosselo kaj aliaj estis akuzitaj je torturado kaj malaperigo de 85 viktimoj.
13 – Lucio
1968: La Deputitejo opozicias al la registaro kaj estas malfermita de la Diktatoreco, Brazilo.
1978: Sendependiĝo de Sankta Lucio.
14 – Johano de la Kruco, Teresa el Avila
1890: Brazila intelektulo Rui Barbosa ordonas bruligi la dosierojn rilatajn al la sklaveco. “Ni bruligis pro timo/ timo al la historio/ niajn dokumentojn./ Ni blankigis/ nian memoron” (teatraĵo "Meso de Kilomboj").
1973: UN identigas Portorikon kiel kolonion kaj reasertas ties rajton sendependiĝi.
15 – Valeriano
1975: Daniel Bombara, membro de la Katolika Universitata Junularo, martiro inter la studentoj korligitaj al la malriĉuloj en Argentino.
2009: Forpasas Ronaldo Muñoz, ĉilia teologiisto de la liberiĝo, ekzemplo de kohereco inter kredo, teologio kaj praktiko, en Santiago de Ĉilio.
16 – Adelaide
1984: Eloy Ferreira da Silva, sindikatestro, mortigita en urbo São Francisco, brazila ŝtato Minas Gerais.
1991: Indiĝenoj martiroj de Cauca, Kolombio.
1993: Popola ribelo en Santiago del Estero, Argentino.
17 – Johano de la Mata, Lazaro
1819: Estas proklamita la Respubliko de la Granda Kolombio en Angostura.
1830: Forpasas, viktimigita de tuberkulozo aŭ kancero, proksime de Santa Marta en Kolombio, Simón Bolívar, liberiginto de Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, je la aĝo de 47 jaroj.
1994: Argentino, Brazilo, Urugvajo kaj Paragvajo subskribas en urbo Ouro Preto, Brazilo, la akordon nome Mercosul.
2009: Antonio Aparecido da Silva, negra teologiisto de la liberiĝo, simbolo de la negra latinamerika teologio, forpasas en urbo Marília, brazila ŝtato San-Paŭlo.
18 – Rufo kaj Zozimo
1979: Masakro de terkultivistoj en Ondores, Peruo.
1979: Masakro de terkultivistoj en El Porvenir, Salvadoro.
1985: João Canuto, sindikatestro, estas mortigita je ordono de bienegestroj en la ŝtato Parao, Brazilo.
1992: Manuel Campo Ruiz, religiulo marianisto, mortigita de la prizongardistoj kiuj intencis ŝteli lin post lia vizito al hispana enkarcerigitulo en Rio de Janeiro.
1994: Oni trovis la mortajn restojn de Nelson MacKay, unua kazo el la 184 malaperigitoj en Honduro en la 1980-aj jaroj.
Internacia Tago (ĉe UN) de la Migranto
19 – Nemesio
1994: Alfonso Stessel, 65 jaraĝa, pastro, mortigita je tranĉilumado kaj pafoj en Gvatemalo.
2001: Post la prezidenta parolado, la argentina popolo iras surstraten kaj provokas lian rezignon.
2001: Claudio «Pocho» Lepratti, 36 jaraĝa, komunitatestro kaj kateĥezisto, mortigita de la perforta premado de la polico en Rosario, Argentino.
20 – Dominiko de Silos
1810: Miguel Hidalgo, Generalo de la Ameriko, publikigas en Guadalajara “El Despertador Americano”, unua libera ĵurnalo de la kontraŭ-koloniista Meksiko.
1818: Luis Beltrán, franciskano, “unua inĝeniero de la liberiga armeo” de la Andoj, forpasas en Argentino.
1989: Usono atakas kaj invadas Panamon por kapti la prezidenton Noriega.
21 – Pedro Kanisio, Tomaso Apostolo
1907: Masakro de Iquique, en Ĉilio: 3600 viktimoj, minlaborantoj strikantaj por pli bonaj vivkondiĉoj.
1964: Guillermo Sardiñas, pastro, solidara al sia popolo en la lukto kontraŭ la diktatoreco, forpasas en Kubo.
2009: Brazila prezidento Lula proponas la kreadon de Nacia Komisio de la Vero por klarigi la veron pri la 400 mortintoj, 200 malaperigitoj, 10.000 torturitoj dum la armea diktatoreco inter 1964 kaj 1985.
1988: Estas mortigita Francisco “Chico” Mendes, 44 jaraĝa, ekologia ĉefulo en Xapuri, Brazilo.
23 – Johano de Kety
1896: Konflikto inter Usono kaj Britujo por regi la Venezuelan Gujanon.
1972: Tertremo je 7 Richter-poentoj detruas la nikaragvan ĉefurbon Managua kaj mortigas pli ol 20 mil homojn.
1989: Gabriel Maire, franca pastro, mortigita en urbo Vitória, brazila ŝtato Espírito Santo, pro sia opcio al la malriĉuloj.
24 – Herminia kaj Adela
1873: Subprema ekspedicio kontraŭ la gerilanoj de la kilomboj en la ŝtato Sergipe, Brazilo.
1925: La brazila leĝo asekuras po 15 feriajn tagojn jare al la industrioj, komercejoj kaj bankoj.
25 – Kristnasko