cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ŝako
Konkursa ludo
Por konsisti ŝtupetaron de ludantoj en la ŝako estas uzata la tiel nomata Elo-nombro, kies aŭtoro estis Árpád Élő. Temas pri statistika sistemo eliranta el supozo, ke la rezulto de ludo estas hazarda variablo, dependanta de proporcio de fortoj inter la rivaloj. Elo proponis manieron, kiel el la rezultoj de ludoj en turniroj ree taksi forton de la ludantoj, kaj lia sistemo estis en 1960 akceptita de Ŝaka federacio de Usono. Ĉar ĝi estis pli justa kaj pli preciza ol la ĝisnunaj sistemoj, ĝi rapide disvastiĝis kaj en la jaro 1970 komencis uzi ĝin FIDE Hodiaŭ ĝi estas uzata ankaŭ por aliaj sportoj ol la ŝako.
Al la plej bonaj ŝakistoj Internacia ŝaka federacio donas dumvivajn titolojn La plej prestiĝa titolo estas internacia grandmajstro (mallongigite grandmajstro (GM), aŭ laŭ la angla IGM aŭ GM laŭ ), donita al ludantoj, kiuj atingis bezonatan nombron de eminentaj faroj en la internaciaj turniroj (tiel nomite ili "plenumis normojn") kaj plie ili atingis koeficienton Elo almenaŭ 2500. Pluaj titoloj kun malpli pretendemaj kondiĉoj estas internacia majstro, majstro de FIDE kaj kandidato de majstro. Ekzistas ankaŭ paralelaj virinaj titoloj, ekzemple virina internacia grandmajstrino (WGM). La naciaj ŝakaj federacioj plie povas al siaj membroj doni ankaŭ pluajn honorajn titolojn kaj efikecajn klasojn laŭ lokaj kutimoj.
Matematiko, komputiloj kaj ŝako
La ŝako estas interesa ankaŭ el vidpunkto de matematiko. Jam centoj de jaroj estas konataj multaj kombinatorikaj kaj topologia problemoj kunigitaj kun ili. Ernst Zermelo uzis ilin en la jaro 1913 kiel apogon de sia teorio de ludaj strategioj, kiu estas konsiderata kiel unu el antaŭuloj de moderna teorio de ludoj.
Nombro de validaj pozicioj en la ŝako estas taksataj inter 1043 kaj 1050, dum kio la komplikeco de la luda arbo estas proksimume 10123,, la valoro markata kiel numero de Shannon. En tipa ludpozicio estas je dispozicio tridek ĝis kvardek eblaj movoj, sed ankaŭ bezonas ekzisti neniu (okaze de pato aŭ mato) kaj maksimume povas esti da ili preskaŭ 218.
La plej grava matematika problemo de la ŝako estis kreigo de algoritmo de la ludanta ŝakisto. La ideo de maŝino de la ludanta ŝakisto estiĝis jam en la 18-a jarcento; ĉirkaŭ la jaro 1769 famiĝis aŭtomata maŝino ludanta la ŝakon nomata Turko, sed kiu estis pli poste malkovrita kiel trompo.
La unua vera aŭtomata maŝino kiu kapablis ludi ŝakon estis El Ajedrecista, konstruita de la hispana inĝeniero Leonardo Torres Quevedo, kiu cetere estis esperantisto. Ĝi estis tre simpla, nur tuto kaj reĝo kontraŭ reĝo, sed sufiĉe avangarda, ĉar ĝi vere kapablis ludi ĝis mato.
Ekde la estiĝo de diĝitaj komputiloj en la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento la ŝakaj entuziasmuloj kaj sciencistoj kreadis senĉese pli perfektajn ŝakajn programojn kaj ŝakajn maŝinojn. Roma artikolo pri komputila ŝako (Programado de komputiloj ludantaj ŝakon) publikigis en la jaro 1950 Claude Shannon. Li skribas en ĝi: <blockquote style="font-style: italic"> Estas ideale komenci kun ŝaka maŝino, ĉar (1) problemo estas klare difinebla kiel kaj kio en permesitajn operacojn (movojn), tiel kaj en finan celon (maton); (2) ĝi estas nek tiel simpla, por ke ĝi estu triviala nek tro komplika por kontentiga solvo; (3) ĝenerale oni konsideras, ke la ŝako postulas "pensadon" por bona ludo; (4) diskreta strukturo de la ŝako bone respondas al diĝita karaktero de la modernaj komputiloj.
La skuado de la kanabo (Francesco Filippini)
La pentraĵo La Stigliatura della canapa estas parto de la tema tendenco dediĉita al la studo de agrikultura laboro, aparte vizitata de Filippini, kiu influis multajn italajn pentristojn de la 19-a jarcento.
La Stigliatura della canapa de Filippini ricevis la artan premion Mylius. La verkoj de Francesco Filippini sur tolo jam atingis valoron de 350 000 eŭroj en 2009.
Ŝako
Matematiko, komputiloj kaj ŝako
La usona Asocio por komputila tekniko Association for Computing Machinery (ACM) aranĝis en septembro de 1970 la unuan grandan ŝakan turniron por komputiloj, en kiu venkis CHESS 3.0, la ŝaka programo el Northwestern University. Dum unue la ŝakaj programoj estis konsiderataj kiel nuraj kuriozaĵoj, nun ili estas el ili la plej bonaj, ekzemple Rybka aŭ Hydra, eksterordinare fortaj ludantoj. Jam en la jaro 1997 malvenkis Garry Kasparov, tiam la unua ludanto de la monda ŝaka ŝtupetaro, matĉon kontraŭ ŝaka komputilo de firmao IBM, neformale nomata Deeper Blue. Sed el vidpunkto de teorio de arta inteligencio la ŝakaj programoj estas relative simplaj: principe ili traesploras grandegajn kvantojn de potencialaj estontaj movoj de ambaŭ ludantoj kaj al estiĝantaj pozicioj ili aplikas konvenan taksigan funkcion (helpe de algoritmo minimumo-maksimumo).
La komputiloj kun siaj grandegaj datenoj de majstraj ludoj kaj eksterordinara analitika kapablo hodiaŭ helpas homajn ludantojn lerni al ŝako kaj prepariĝi por matĉoj. Interretaj ŝakaj serviloj ebligas al homoj trovi kunulojn el la tuta mondo kaj ludi kontraŭ ili. La ĉeesto de komputiloj kaj la modernaj komunikaj rimedoj ankaŭ donis danĝeron de trompado dum la ludo, la analogia danĝero de dopado en aliaj sportoj. Konata ekzemplo estis kontraŭversio dum majstreco de la mondo en 2006, kiam estis elparolita suspekto, ke unu el la ludantoj uzas nepermesitan elektronikan subtenon en necesejo.
Esperanto kaj ŝako
Ĝis 1930 legu sube!
La Esperanta Ŝak-Ligo Internacia (EŜLI) estis fondita en 1958, la unua prezidanto estis Torston Lindberg el Svedio. La ligo havis en la 1970-aj jaroj 700 adresojn de amikoj el 42 landoj (Eventoj, decembro 1993). Oni aranĝis konkurojn, koresponde.
Oficiala eldono: Esperanta Ŝako
En Esperanto aperis: Ŝaka Ilustrita Vortaro, Kalocsa, 1978
Dum la COVID-19 la esperantistoj komencis ludi ĉe la retejo Lichess, en kiu ĉiu semajne okazas e-turniroj. En la retejo estas plurdeko da esperantistoj kaj ĝi estis tradukita al Esperanto. Kontribuis al la esperanta traduko plurdeko da esperantistoj kaj ĝi estas tradukita je pli ol 70%. En la retejo estas teamoj de esperantistoj kaj ofte okazas turniroj organizitaj de ili.
NGC 510
NGC 510 estas duopa stelo en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
6457 Kremsmünster
6457 Kremsmünster estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 2-an de septembro 1992 de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Kremsmünster en Supra Aŭstrio, fama pro la tiea Abatejo Kremsmünster kaj la observatorio de Kremsmünster.
Attila Gidó
Attila GIDÓ [gidO] rumania hungara historiisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 29-an de septembro 1979.
Kariero
Attila Gidó akiris diplomon en UBB de Kluĵo en 2002 kaj magistrotitolon samloke en 2003, doktoriĝis en ELTE de Budapeŝto en 2006. Liaj esplorkampoj estas: la historio de judoj en Transilvanio post 1918. Li estas de 2007 dungito de Institutul pentru Studierea Problemelor Minorităţilor Naţionale (Instituto por esplorado de problemoj de nacimalplimultoj) de Kluĵo.
Andronova kulturo
La Andronova kulturo, aŭ Sintaŝta-Petrovka kulturo estas kolekto de similaj lokaj kulturoj de la Bronzepoko kiuj prosperis eble inter 2,300-1,000 a.K en okcidenta Siberio kaj la okcidento de azia stepo. La nomo venas de la vilaĝo de Andronovo, kie en 1914, pluraj tomboj estis malkovritaj, kun skeletoj en kunruliĝintaj pozicioj, entombigitaj kun riĉe ornamitaj ceramikaĵoj. Almenaŭ kvar subkulturoj estis distingitaj. La geografia amplekso de la kulturo estas vasta kaj malfacile krei la limliniojn. Laŭ ĝiaj okcidentaj periferioj.
Kantono Pierre-Buffière
La kantono de Pierre-Buffière (france canton de Pierre-Buffière) estas franca kantono lokita en la departemento Haute-Vienne kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 28 kantonoj de la arondismento de Limoĝo. Ĝia ĉefurbo estas Pierre-Buffière.
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Pierre-Buffière la jenaj 8 francaj komunumoj :
Tlahuelilpan
Tlahuelilpan estas unu el la 84 komunumoj de la meksika subŝtato Hidalgo, kiu situas en la centra Meksiko norde de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlahuelilpan. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 13070.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15412 loĝantojn. El tiuj estis 7529 viroj kaj 7883 virinoj. La komunumo havas surfacon de 31,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2060 metroj super la marnivelo.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Braillans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
András Tóth
András Tóth [andrAŝ tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tóth András estis hungara skulptisto. Lia filo estis Árpád Tóth. András Tóth naskiĝis la en Simánd (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Șimand en Rumanio), li mortis la  en Debrecen (Hungara reĝlando).
Biografio
András Tóth frekventis bazlernejon en Arad (urbo), poste li laboris kiel ferlaboristo aŭ lignolaboristo. Li studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste li revenis al Arad. En 1885 li iĝis profesie skulptisto, en la sama jaro li edziĝis. En 1889 li translokiĝis al Debrecen, kie li vivis ĝismorte. Tamen en 1895 li lernis de Alajos Stróbl. En 1902 li kreis monumenton Libereco en Debrecen, kiun la kritikistoj deklaris ĝin fuŝaĵo. La monumento estis malkonstruita, Tóth iĝis rezigna. Li ricevis kelkajn premiojn ekde 1880.
Nové Město (Děčín)
Nové Město estas II-a parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas oriente de Děčín. Estas ĉi tie registritaj 677 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Nové Město situas en katastra teritorio Děčín kun areo 4,6 km².
Anthony Bourdain
Anthony Michael Bourdain (n., m. ) estis populara usona komikulo kaj aktoro.
Morto
La 61-jaraĝa aktoro troviĝis mortinta en sia loĝejo je la 8-a de junio 2018. Laŭ la kuracistoj, la kaŭzo de lia morto estis "sinmortiga senspireco."
Izero
Izero havas diversajn signifojn:
Enéas Marques
Enéas Marques estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 6.101 loĝantojn en 2010.
Kisjakabfalva
Kisjakabfalva [kiŝjakabfalva], germane Jackfall estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. La loknomo signifas: vilaĝo de malgranda Jakobo.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1400 en formo "Zent Jacabfalua" (=Sankta Jakobovilaĝo). Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Baldaŭe sudslavoj kaj germanoj refondis la komunumon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Kisjakabfalva-n. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, junulara klubo, fiŝkaptista gastejo, migra poŝto.
Origny
Origigny estas franca komunumo situanta en la departemento de Côte-d'Or en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
La komunumo etendiĝas sur kaj havis  loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po 0 homoj kilometre alt du.
Ĝiaj najbaraj komunumoj estas.
Historio kaj vidindaĵoj
La preĝejo datiĝas el la 13-a jarcento, la kastelo el 14-a jarcento.
Benestare
Benestare estas komunumo de Italio.
3734 Waland
3734 Waland estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de internacia astronomia kampanio de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
Tom Gehrels fotis la noktan ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de 122 cm (48 coloj) de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego). 130 fotografiaj platoj estis tiel eksponitaj kaj poste senditaj al la observatorio de Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la skota optikisto Robert L. Waland, kiu malvolvis novajn fabrikajn teĥnikojn por la optikaĵojn de la Schmidt-teleskopoj.
Rimetea
Rimetea [rimetja] (hungare: Torockó, germane: Eisenburg  ) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Aiud. Administre al ĝi apartenas Colțești.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 512 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, ciganoj), en 1992 640 (80 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1257. De 1332 ĝi estas ekleziejo. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Béla Bartók kolektis tie 9 popolmelodiojn tekstajn kaj instrumentajn.
(108906) 2001 PL9
(108906) 2001 PL9 estas venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
Orbito
Ĝia discentra klinata orbito ekstere tanĝas tiun de Venuso kaj krucas tiujn de la Tero kaj de Marso.
Boler
La Boler estas 22,5 km longa maldekstra alfluanto de la rivero Mozelo en la departemento Meuse en la franca regiono Loreno. La rojo nomiĝas en sia supra fluejo Litschemter Bach kaj havas plurajn fontojn oriente de Zoufftgen. Ĝia akvokolekta bazeno havas surfacon de 100 km². La rivero enfluas la Mozelon ĉe Gavisse.
Departemento Mono
Mono estas unu el la dek du departementoj de Benino, kun ties ĉefurbo Lokossa. Ĝi estas nomita por la Mono Rivero kiu formas multe de la landlimo kun Togo. La nordaj areoj de la departemento estis fendita de krei la lastatempe formita Kouffo Departemento en 1999. Mono estas sudividita en ses municipoj, ĉiu centrita ĉe unu el la ĉefaj urboj, nome, Athiémè, Bopa, Comè, Granda-Popo, Houéyogbé kaj Lokossa. Ĝi havas areon de 1,396 kvadrataj kilometroj.
Laŭ censo de 2013, la totala loĝantaro de la departemento estis 497 243, kun 241 554 viroj kaj 255 689 virinoj. La tuta urba loĝantaro estis 49.70% dum la totala labora forto en la departemento nombris 142 220. La proporcio de familioj kun neniu nivelo de atingita formalan edukadon estis 48.70%
Loĝlokoj
Lokossa estas la departementa ĉefurbo; aliaj gravaj kolonioj inkluzivas Athiémè, Bopa, Comè, Granda-Popo, Houéyogbé, Possotomè kaj Sè.
Ekonomio
nesalakva kaj marakva fiŝkaptado estas la grava okupo en la regiono. Nafto estis eltrovita en la 1960aj jaroj en eksterlandaj areoj, dum titanio, malalte superkvalita fera erco, ilmenite kaj chromite estas la gravaj mineraloj.
Administracia divido
Kelkaj teritorioj de Mono estis movita al la lastatempe formita departementon de Kouffo en 1999. Mono estas sudividita en ses communes, ĉiu centrita ĉe unu el la ĉefaj urboj: Athiémè, Bopa, Comè, Granda-Popo, Houéyogbé kaj Lokossa. Ĝi havas areon de 1,396 kvadrataj kilometroj.
St-Cergue (stacidomo)
St-Cergue estas fervoja stacidomo en Saint-Cergue, Svislando.
Arturo Ripstein
Arturo RIPSTEIN y Rosen (Meksikurbo, 13-a de Decembro 1944) estas meksika kinreĝisoro, de juda deveno, kaj ŝtatigita hispana ekde Junio 2003, aŭtoro de etenda filmaro kaj ricevinto de la Nacia Premio de Scienco kaj Arto en la areo de Belartoj en 1997, nome la dua kinisti (la unua estis Luis Buñuel) kiu atingis tion. ​
Li debutis tre juna (21-jaraĝa, preskaŭ neakceptebla por la burokratigita kinhierarkio de la meksika kino) per Tiempo de morir (Mortepoko, 1965), kun scenaro de Carlos Fuentes kaj Gabriel García Márquez kaj kunlaboro de eksperimentitaj profesiuloj kiel la fotisto Alex Phillips, la eldonisto Carlos Savage kaj la aktorino Marga López.
Lia formala eniro al la kinindustrio okazis tri jarojn poste, per la adapto de la romano de Elena Garro Los recuerdos del porvenir (1968). Dum la 1970-aj jaroj, Ripstein faris tri el la plej gravaj filmoj de la meksika kino nuntempa: nome El castillo de la pureza (1972), El lugar sin límites (1977) pri novelo de la ĉilia José Donoso kaj Cadena perpetua (1978). En 1985 li asociiĝis al la verkistino Paz Alicia Garciadiego, kiu iĝis edzino kaj kunlaboratino, kiu ekde El imperio de la fortuna (1985) helpis al la famigo internacia de la filmaro de Ripstein, ekzemple en Hispanio kaj Francio, kie li ricevis nombrajn premiojn.
La soleco de la animoj kaj la maleblo ŝanĝi la propran naturon estas temoj ripetitaj en la filmaro de Ripstein. Tio aperas ekzemple en filmoj kiel El castillo de la pureza (1972), Principio y fin (1993), La reina de la noche (1994) kaj Profundo carmesí (1996). Liaj filmoj estas konsiderataj lantaj, malhelaj kaj deprimigaj. Dum la 1990-aj jaroj, Arturo Ripstein estis unu el plej fekundaj meksikaj reĝisoroj. Principio y fin (1993) venkis en la Donostia Internacia Kinfestivalo, kaj tiu internacia rekono faciligis la faradon de filmoj kiel El evangelio de las maravillas (1998), El coronel no tiene quien le escriba (1999), pri la samnoma novelo de la verkisto kolombia Gabriel García Márquez, Así es la vida... (1999) kaj La perdición de los hombres (2000), ĉiuj kunproduktoritaj kun eŭropaj kompanioj.
Rapida aŭtobusa transporto
La rapida aŭtobusa transporto (angle Bus Rapid Transit (mallongigite BRT) estas nocio por multaj publikaj transportaj sistemoj, kiuj provas - per infrastruktura, laŭhorara plibonigo - atingi pli altan kvaliton kompare al normala bustransporto en la urboj. Plej grava faktoro estas la apartigo de buskoridoro.
Proprecoj de sistemo de la rapida aŭtobusa transporto
Plej oftaj komunaj proprecoj de la diversaj sistemoj: zono
Felipe Cazals
Felipe CAZALS Siena (Meksikurbo, 28-an de julio 1937 - 16-a de oktobro 2021) estis meksika reĝisoro, scenaristo kaj produktoro de kino. Li ricevis kelkajn fojojn la Premion Ariel. Krome li ricevis la Arĝentan Urson en la Internacia Kinfestivalo Berlinale pro Canoa kaj la Arĝentan Konkon al la Plej Bonkvalita reĝisoro en la Donostia Internacia Kinfestivalo en 1985 pro Los motivos de Luz. ​
Li faris tridekon da filmoj kaj partoprenis en multnombraj kinfestivaloj.
Real Academia Española
Real Academia Española [real' akademja espanjola] (mallonge : RAE, t.e. : Reĝa Akademio Hispana) fondiĝis en 1713 pro iniciato de Juan Manuel Fernández Pacheco kun celo "fiksi la vortojn de la kastilia lingvo en ties plej granda kvalito, eleganto kaj pureco", laŭ modelo de Académie française. RAE baziĝas en Madrido sed havas filiojn en 21 hispanparolantaj landoj.
Ĝia emblemo estas krisolo en fajro. Ĝin akompanas slogano "Limpia, fija y da esplendor" ("Ĝi purigas, fiksigas kaj donas splendon").
33734 Stephenlitt
33734 Stephenlitt estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Real Academia Española
Laŭ la unua artikolo de ĝiaj statutoj, la Akademio havas kiel ĉefan mision atenti ke la ŝanĝoj, kiujn spertas la hispana lingvo en sia konstanta adaptado al la nepraĵoj de siaj parolantoj, ne minacu la esencan unuecon kiu kuntenas la hispanparolantaron.
33734 Stephenlitt
Orbito
Ĝi ŝajnas esti en orbita resonanco 1:3 kun Marso; fakte ĝi trakuras sian orbiton en preskaǔ tri marsaj jaroj (686,971 tagoj).
Real Academia Española
RAE apartenas al la Asociación de Academias de la Lengua Española (Asocio de Akademioj de Hispana lingvo).
33734 Stephenlitt
Nomo
Ĝia nomo honoras Stephen Robert Litt, finaliston de la Broadcom MASTERS de 2017: konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo; pro lia projekto pri medicino kaj sciencoj de la sano. Li estis lernanto ĉe la Lovinggood Middle School de Powder Springs (Georgio).
Real Academia Española
RAE celas konservadon kaj kontinuecon de la hispana lingvo kaj, pro tio, estas konsiderata kiel konservativa. Unu priskribo de ĝiaj celoj estas "garantii, ke hispanparolantoj povu ĉiam legi Cervantes," sed ĝi ankaŭ penas iom post iom influi, ke la ĉiutaga lingvo aktualu. Ekzemple, ĝi antaŭnelonge decidis, laŭ peto de Unesko, ke la hispanaj konsonantoj ch, ll kaj rr estu internacie alfabete ordigitaj, kaj ne aparte kiel estis antaŭe.
RAE havas formalan procedon por akcepti novajn vortojn kaj publikigas vortarojn, ĉefe Diccionario de la Real Academia Española (DRAE), kaj gramatikojn.
Novaj eldonoj estas ofte diskutataj pro elpensitaj vortoj, popolaĵojn, arĥaikaĵojn aŭ amerikhispanaĵojn. Tamen difinoj de DRAE oficialas ĉe tribunalo kaj prestiĝas.
Ĝiaj retpaĝoj entenas retan vortaron kaj multajn aliajn ilojn (ĉio hispanlingve). Ampleksa projekto celas krei korpusojn pri nuntempa kaj trahistoria hispana lingvo.
Akademianoj ne ricevas salajron, kaj novaj estas elektitaj de akademianoj mem inter prestiĝaj lingvuzantoj, verkistoj kaj lingvistoj. La akademianoj de la Hispana Akademio kongruas kun la literoj de la hispana alfabeto (kaj ties koncerna fotelo), nome estas akademiano por la majuskla a, alia por la minuskla a, alia por la majuskla bo ktp.
Socialismo
Socialismo estas politika doktrino kiu celas kolektivan posedon de la produktrimedoj, por ĉesigi ekspluatadon al la laboristoj faritan de la mastraro kaj posedantaro. Tial ĝi celas la ĝeneralan intereson anstataŭ nure personan intereson (sed kompreneble lastcele la intereso de konkretaj individuoj ja estas la celo). Socialismo ebligus, kaj historie estigis tre diversajn formojn ekde totalismajn diktaturojn ĝis anarkiistaj sistemoj pasante tra tre klasikaj demokratiaj respublikoj. Tamen la ĉefaj bazoj estas respekto al homaj rajtoj, libereco kaj egaleco.
Socialismo estas socia kaj ekonomia sistemo karakterizita per socia proprieto de la produktadrimedoj kaj kooperativa administrado de la ekonomio, same kiel la politikaj teorio kaj movado kiuj direktas sin al la establado de tia sistemo. "Socia proprieto" povas rilati al kooperativaj entreprenoj, komuna proprieto, ŝtatposedaĵo, civitana proprieto de egaleco, aŭ ajna kombinaĵo de tiuj. Ekzistas multaj specoj de socialismo kaj ekzistas neniu ununura difino enkapsuliganta ĉiujn el ili. Ili malsamas en la speco de socia proprieto kiun ili rekomendas, en la grado laŭ kiu ili dependas de merkatoj aŭ planado, kiel administrado estas organizota ene de produktivaj institucioj, kaj laŭ la rolo de la ŝtato en konstruado de socialismo.
La socialisma politika movado inkludas varian aron de politikaj filozofioj. Kernaj dikotomioj ene de la socialista movado inkludas la distingon inter reformismo kaj revolucia socialismo kaj inter ŝtata socialismo kaj liberecisma socialismo. Ŝtata socialismo postulas la ŝtatigon de la produktadrimedoj kiel strategio por efektivigado de socialismo, dum libervolismaj socialistoj ĝenerale metas sian esperon en malcentrigajn rimedojn de rekta demokratio kiel ekzemple libervolisma municipismo, civitanaj asembleoj, sindikatoj, kaj la laboristaj konsilioj, venantaj de ĝenerala kontraŭaŭtoritata sinteno. Demokrata socialismo elstarigas la centran rolon de demokrataj procezoj kaj de politikaj sistemoj kaj estas kutime komparita al ne-demokrataj politikaj movadoj kiuj rekomendas socialismon. Kelkaj socialistoj adoptis la kialojn de aliaj sociaj movadoj, kiel ekzemple ekologiismo, feminismo kaj liberalismo.
Moderna socialismo originis de 18-ajarcenta intelektula kaj laborist-klasa politika movado kiu kritikis la efikojn de industriiĝo kaj de privata proprieto sur socio. La reanimado de respublikismo en la Usona Revolucio de 1776 kaj la egalismaj valoroj lanĉitaj fare de la Franca Revolucio de 1789 originis socialismon kiel klara politika movado. En la komenco de la 19-a jarcento, "socialismo" rilatis al iu konzerno por la sociaj problemoj de kapitalismo sendependa de la solvoj al tiuj problemoj. Tamen, ekde la fino de la 19-a jarcento, "socialismo" signifis opozicion al kapitalismo kaj lobiado por alternativa post-kapitalisma sistemo bazita sur iu formo de socia proprieto. Dum tiu tempo, germana filozofo Karl Marx kaj lia kunlaboranto Friedrich Engels publikigis verkojn kritikantajn la utopiajn aspektojn de tiatempaj socialismaj tendencoj kaj uzis materialisman komprenon de socialismo kiel fazon de evoluo kiu okazos tra socia revolucio iniciatita per kaj eskaladiĝo kaj konfliktantajn klasrilatojn ene de kapitalismo. Kune kun tio ekaperis aliaj tendencoj kiel ekzemple anarkiismo, revolucia sindikatismo, socialdemokratio, marksismo-leninismo kaj demokrata socialismo same kiel la kunfluejo de socialismo kun kontraŭ-imperiismaj kaj kontraŭrasismaj luktoj ĉirkaŭ la mondo. La socialisma movado estis la plej influa tutmonda movado kaj eble kun la plej vasta politik-ekonomia mondrigardo de la 20-a jarcento. Hodiaŭ, socialistaj partioj kaj ideoj restas politika forto kun ŝanĝiĝantaj gradoj da potenco kaj influo gvidantaj naciajn registarojn en multaj landoj tra la mondo.
Etimologio
Por Andrew Vincent "La vorto "socialismo" trovas sian radikon en la latina sociare, kiu signifas kombini aŭ kundividi. La rilata, pli termina vorto en romia kaj poste mezepoka juro estis societas. Tiu lasta vorto povis signifi kamaradecon kaj kunulecon same kiel la pli legalistan ideon de ĝenerala kontrakto inter liberaj civitanoj." La esprimo "socialismo" estis kreita fare de Henri de Saint-Simon, unu el la fondintoj de kio poste estus etikedita "utopia socialismo". La esprimo "socialismo" estis kreita por kontrasti kontraŭ la liberala doktrino de "individuismo", kiu emfazis ke homoj agas aŭ devus agi kvazaŭ ili estas en izoliteco unu de la alia.. La originaj socialistoj kondamnis liberalan individuismon kiel malsukcesante alparoli sociajn konzernojn de malriĉeco, socia subpremo, kaj kruda malegaleco de riĉaĵo. Ili rigardis liberalan individuismon kiel degenerantan socion en apogan memecan egoismon kiu damaĝis socian vivon tra promociado de socio bazita sur konkurado. Ili prezentis socialismon kiel alternativon al liberala individuismo, kiu rekomendis socion bazitan sur kunlaboro. La esprimo socialismo estas atribuita al Pierre Leroux, kaj al Marie Roch Louis Reybaud en Francio; kaj en Britio al Robert Owen en 1827, patro de la kooperativa movado.
La moderna difino kaj uzokutimo de la esprimo "socialismo" formita ĉirkaŭ la 1860-aj jaroj, iĝantaj la superrega esprimo inter la pli fruaj rilataj vortoj "kooperativa", "reciprokisto" kaj "asociisto". La esprimo "komunismo" ankaŭ falis el uzo dum tiu periodo, malgraŭ pli fruaj distingoj inter socialismo kaj komunismo de la 1840-aj jaroj. Frua distingo inter "socialismo" kaj "komunismo" estis ke la unua planis nur socianigi produktadon dum ĉi-lasta planis socianigi kaj produktadon kaj konsumon. Tamen, ĉirkaŭ 1888 la esprimo "socialismo" estis uzita fare de marksistoj anstataŭ "komunismo", kiu nun estis konsiderita eksmoda esprimo sinonima kun socialismo. Ĝi estis nur ĝis 1917 post la bolŝevika revolucio kiam tiu "socialismo" rilatis al klara stadio inter kapitalismo kaj komunismo, lanĉita fare de Vladimir Lenin kiel rimedo por defendi la bolŝevikan potencprenon kontraŭ tradiciaj marksistaj kritikoj laŭ kiuj Rusio ne estis sufiĉe evoluinta por socialisma revolucio.
Historio
Jam en la Biblio, en la Malnova Testamento, oni admonis kaj prediktis socialan, socialismecan, politikon pri slajra rajto de dungito. Readmono 24:14 "Ne faru maljustaĵon al dungito, al malriĉulo kaj senhavulo el viaj fratoj aŭ el viaj fremduloj, kiuj loĝas en via lando, en viaj urboj." kaj en Levidoj 19:13 "Ne premu vian proksimulon kaj ne rabu; la pago por dungito ne noktorestu ĉe vi ĝis mateno."
La metillernejana leĝoj (angle Apprentice Laws), kiuj reguligis salajrojn kaj dungadon kaj estis pasigitaj dum la regado de reĝino Elizabeto la 1-a, daŭris en Anglio ĝis la frua 19-a jarcento, sed iĝis morta litero ekde la meza 18-a jarcento.
Prahistorio de socialismo
Socialismaj modeloj kaj ideoj apogantaj komunan aŭ publikan proprieton ekzistis ekde antikvo. Mazdak, persa komunuma pra-socialisto, starigis komunumajn havaĵojn kaj rekomendis la ĝeneralan bonon. Kaj estis postulita, kvankam kontestate, ke ekzistis elementoj de socialisma pensaro en la politiko de klasikaj grekaj filozofoj Platono kaj Aristotelo. En la post-revolucia periodo rekte post la Franca Revolucio aktivuloj kaj teoriuloj kiel François-Noël Babeuf (la unua politike aganta kaj revolucia socialisto), Étienne-Gabriel Morelly kaj Auguste Blanqui influis la fruajn francajn laboristan kaj socialistan movadojn.
En Britio Thomas Paine proponis detalan planon por imposti posedantojn por pagi por la bezonoj de la senhavuloj en Agrarian Justice dum Charles Hall skribis The Effects of Civilization on the People in European States kondamnante la efikojn de kapitalismo al la senhavuloj de sia tempo kio influis la utopiismajn skemojn de Thomas Spence. La unuaj "memkonsciaj socialismaj movadoj evoluiĝis en la 1820-aj jaroj kaj 1830-aj jaroj. La Ovenanoj, Sansimonanoj kaj Fourieranoj disponigis serion de koheraj analizoj kaj interpretoj de socio. Ili ankaŭ, precipe koncerne la Ovenanoj, koincidis kun kelkaj aliaj laboristaraj movadoj kiel la ĉartistoj." Pli posta grava socialisma pensulo en Francio estis Pierre Joseph Proudhon kiu proponis sian filozofion de mutualismo en kiu "ĉiu havu egalan postulon, ĉu sole aŭ kiel parto de malgranda kooperativo, por posedi kaj uzi teron kaj aliajn resursojn por fari sian porvivaĵon". Ekzistis ankaŭ tendencoj inspiritaj fare de disidenta kristanismo de kristana socialismo "ofte en Britio kaj poste kutime venanta el maldekstra liberala politikistaro kaj romantika kontraŭ-industriismo" kio produktis teoriulojn kiel ekzemple Edward Bellamy, Frederick Denison Maurice kaj Charles Kingsley. La unuaj defendantoj de socialismo preferis socian niveligadon por krei meritokratan aŭ teknokratian socion bazitan sur individua talento. Grafo Henri de Saint-Simon estas rigardita kiel la unua individuo se temas pri elpensi la esprimon socialismo. Saint-Simon estis fascinita per la grandega potencialo de scienco kaj teknologio kaj defendis socialisman socion kiu eliminu la malordajn aspektojn de kapitalismo kaj estu bazita sur egalaj oportunoj. Li defendis la kreadon de socio en kiu ĉiu persono estis vicigita laŭ siaj kapabloj kaj rekompensita laŭ sia laboro. La esenca fokuso de la socialismo de Saint-Simon estis en administra efikeco kaj industriismo, kaj kredo ke scienco estas la ŝlosilo al progreso. Tio estis akompanita per deziro efektivigi racie organizitan ekonomion bazitan sur planado kaj adaptitan direkte al grandskala scienca kaj materiala progreso, kaj tiel enkarnigis deziron al pli direktita aŭ planita ekonomio. Aliaj fruaj socialismaj pensuloj, kiel ekzemple Thomas Hodgkin kaj Charles Hall, surbazigis siajn ideojn sur la ekonomiaj teorioj de David Ricardo. Ili konkludis ke la ekvilibrovaloro de krudvaroj proksimiĝas al prezoj markitaj fare de la produktanto kiam tiuj krudvaroj estas en elasta provizo, kaj ke tiuj produktantaj prezoj egalrilatis al la farita laboro - la kosto de la laboro (esence la salajroj pagitaj) kiu estis postulata por produkti la krudvarojn. La Rikardanaj socialistoj rigardis profiton, intereson kaj lupagon kiel deprenojn de tiu interŝanĝo-valoro.
La Ĉartismo estis la unua nacia laborista movado en la historio kaj helpis konkeron de laboristaj rajtoj. En 1833 aperis unua leĝo kiu limigis la labortempon de infanoj al 8 horoj tage. En 1842 oni malpermesis la laboron de virinoj en minejoj, en 1847 oni malpligrandigis la ĉiutagan labortempon al 10 horoj tage. La Ĉartismo finiĝis ĉirkaŭ 1848, sed tre influis la postajn laborismajn movadojn kaj soci-ekonomikan penson, inkluzive marksismon.
Utopia socialismo de 1840
La unua apero de la vorto "socialismo" en la historio estis en 1826 en la London Cooperative Magazine aludante al Robert Owen
En la 1840-aj jaroj la laborista movado ekorganiziĝis. La plej konata sekvo de tiu periodo estis la kreado de la unua internacia organizo de laboristoj, konata kiel Unua Internacio.
Formas en si mem transiron kun la sekvanta epoko la germano Wilhelm Weitling.
Anarĥiismo kaj anarĥo-sindikatismo
Postaj diskutoj inter la sekvantoj de anarkiistaj tendencoj kaj la marksistoj kondukis al splitiĝo de la movado ĉefe koncerne al la 1-a Internacio. Post tiu momento, la termino socialisto estis pli uzata por paroli pri la sekvantoj de tiu ĉi laste menciita tendenco nome marksistoj.
Marksismo
La socialismo ricevis fortan influon de la pensoj de Karl Marx. Kelkajn jarojn post la splitiĝo kreiĝis nova internacia asocio, kiu ricevis la nomon 2-a Internacio, aŭ Socialista Internacio, grupiganta partiojn pli-malpli influitajn de marksismo.
Post la Rusa Revolucio de 1917 okazis nova splitiĝo en tiu movado. La plej fortaj defendantoj de tiu ĉi movado alprenis la nomon komunistoj, kvankam plu uzis la terminon socialismo por paroli pri sia sistemo. Oni vidu la artikolojn pri la sekvaj organizoj nome 3-a Internacio kaj 4-a Internacio.
Social-demokratio
La socialistoj kiuj ne aliĝis al la 3-a Internacio plu konservis la nomon socialistoj, sed ankaŭ estis konataj de tiam kiel socialdemokratoj.
Unue tiu termino aludis, rilate la fendon kaŭzita de leninismo, al la fakto, ke ili volis efektivigi socialismon, sed nur pere de demokrata regpreno, kaj de reformoj respektemaj al la tradiciaj liberoj.
Sed post kontinua evoluo, social-demokration finfine iĝis politiko, kiu tute ne celas malkonstrui kapitalismon, nek anstataŭi ĝin per socialismo, sed nur igi ĝin pli bone vivebla por la laboristoj, ktp, pere de le tiel nomataj "socialaj leĝoj", reguligo de la laborjuro, socia sekureco, pli-malpli grandaj intervenoj de la ŝtato en la ekonomio en la celo reguligi ĝin profite al la lando kaj ties loĝantoj. Ekzemplo: la Labour Party de la 1950-aj jaroj, svedaj socialistoj, ktp.
Ekde la 1980-aj jaroj oni eĉ vidas social-demokratojn malmunti la socialajn leĝojn de la pasinteco, kaj la atingitajn paŝojn de la ĝistiama social-demokratio, dirante, ke pro tutmondiĝo ili devis tion fari por esti "modernaj" kaj akurataj. Ekzemplo de tiu politiko estas en Britio Tony Blair, en Francio Michel Rocard, ktp.
Specoj de socialismo
La nombro da movadoj kaj aliroj apartenantaj al socialismo estas granda, sed kvar ĉefaj aliroj povas esti distingitaj, laŭ ilia populareco:
Bundismo
Bundismo estis sekulara juda socialisma movado, kies organiza manifestaĵo estis la Ĝenerala Juda Laborsindikato en Litovio, Pollando kaj Rusio (jide אַלגעמײַנער ײדישער אַרבעטער בּונד אין ליטע פוילין און רוסלאַנד: Algemeyner Yidisher Arbeter Bund en Litah, Poyln un Rusland), fondita en la rusa Imperio en 1897. La Juda Laborsindikato aŭ "Bundo" estis grava ero de la socialdemokrata movado en la rusa imperio ĝis la Rusa Revolucio de 1917; la bundistoj komence oponis la Oktobran Revolucion, sed fine eksubtenis ĝin pro pogromoj faritaj de la Volontula Armeo de la blanka movado dum la Rusa Enlanda Milito. Fendita laŭ komunistaj kaj socialdemokrataj linioj dum la Enlanda Milito, frakcio subtenis la bolŝevikojn kaj sorbiĝis de la Komunista Partio.
La kontraŭkomunisma socialisma bundisma movado daŭre ekzistis kiel politika partio en sendependa Pollando dum la intermilita periodo kiel la Ĝenerala Juda Laborsindikato en Pollando, fariĝante grava, se ne la ĉefa, politika potenco ene de la pola judaro. Bundistoj aktivis en la kontraŭnacia lukto kaj multaj el ties membroj estis mortigitaj dum Holokaŭsto. Post la milito, la Internacia Juda Laborsindikato, pli konvene la "Monda Kunordiga Konsilio de la Juda Laborsindikato", estis fondita en Nov-Jorko, kun filiaj grupoj en Argentino, Aŭstralio, Kanado, Francio, Israelo, Meksiko, Britio, Usono kaj aliaj landoj.
Kritiko
Multaj kontraŭuloj de socialismo (kiel ekzemple Friedrich Hayek, Milton Friedman) kaj filozofioj (kiel ekzemple Ayn Rand, Leo Strauss) ekestis. Kritiko povas esti dividita en tri ĉefajn aspektojn: politika, ekonomia kaj morala.
Politike
La koncentriĝo de aŭtoritato kaj mono en la manoj de la registaro kondukos al la neado de politika libereco, ĉar la registaro ne permesos subfosan aŭ kritikan agadon sub ĝi. Ekzemple, ĝi ne permesos radioelsendon (apartenantan al la socialisma registaro) kiu subtenas kapitalismon, ne financas tiajn kampanjojn ktp. En kapitalisma lando, aliflanke, radio estas en privataj manoj kaj publikigos kion ajn ĝi volas laŭ merkatbezonoj (aŭ pli reale, laŭ le deziroj de ĝiaj posedantoj kaj redaktoroj).
Ekonomie
Baze de la socialisma ideo la homo laboras por la bonfarto de la tuta komunumo kaj ne nur por si (laboras por la bonfarto de la socio kaj la socio prizorgas lin reen); sed por la pensmaniero de tiuj, kiuj kontraŭas la socialisman ideon, homo faros nenian penon se ne rekompencita laŭ sia reala kontribuo. Malgraŭ tio en la plej multaj landoj, kiuj administras ekonomiojn bazitajn sur ia versio de socialdemokratio, ekzistas socie kaj politike interkonsentita mekanismo por certa distribuado de riĉeco en la formo de progresiva enspezimposto.
Asashoryu Akinori
Asashoryu Akinori (japane 朝青龍 明徳; naskiĝis kiel Dolgorsüren Dagvadorĵ, mongol-kirile Долгорсүрэн Дагвадорж (27-an de septembro 1980 en Ulanbatoro) estas mongola sumoluktisto kaj la 68-a jokozuno.
Socialismo
Morale
Krome, estas multaj kiuj konsideras socialismajn karakterizaĵojn kiel ŝtatigo kaj la forkapto de potencoj fare de la ŝtato kiel devigo kaj morala maljusto - kaj ke socialismo signifas ne helpi aliajn, sed devigi la konduton de individuoj kiel predikata de la registaro - ĉi tio baziĝas sur la (senbaza) supozo, ke la registaro havas la moralan aŭtoritaton determini por la individuo, en kio lia mono estos investita. En kapitalisma ŝtato ne estas malpermeso provizi helpon aŭ servojn laŭ privata iniciato kaj libervole. Kontraste - en socialisma ŝtata financado por la multaj areoj pri kiuj respondecas la registaro estas deviga. Laŭ ekonomikisto Walter Williams, same kiel preni monon de unu persono por helpi alian estus ankoraŭ konsiderata ŝtelo (malmorala), se la ŝtato prenas monon por ĉi tiuj celoj ĝi estas konsiderata maljusto.
Asashoryu Akinori
Spite al lia juna aĝo kaj eksterlandeco, li estas la plej ŝatata kaj konata sportisto en Japanio.
Socialismo
Empirie
Socialdemokratioj (kiel Norvegio, Svedio, Danio, Finnlando, Francio, ktp.) sukcesis redukti malegalecon kaj konservi sian evoluantan ekonomion. Tamen iuj argumentas, ke tiuj landoj estas pli emaj al kapitalismo ol al socialismo (ekz. Ben Shapiro, Lars Luca Rasmussen, iama dana ĉefministro).
Asashoryu Akinori
Li debutis en 1999 kaj alvenis en 2001 la plej altan batalklason, post 24 turniroj. Li estis ekde la 30-a de januaro 2003 ĝis majo de 2007 jokozuno (grand-majstro).
Toshio Iwatani
Toshio Iwatani (japane 岩谷 俊夫, n. 24-an de oktobro 1925, m. 1-an de marto 1970) estis japana futbalisto. Li de 1951 ĝis 1956 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Socialismo
Empirie
Enspezaj diferencoj en socialdemokratioj estas multe pli malgrandaj ol en pli kapitalismaj landoj (26,6 poentoj en pli da socialdemokratioj kompare kun 41,08 en pli kapitalismaj landoj).
Asashoryu Akinori
Oni kritikis lin en periodo de jokozuno, ĉar li vestis sin ne tradicie, tiris haron dum batalo, futbalis en Mongolio (dum li anoncis malsaniĝon).
Socialismo
Empirie
Kontraste, socialismaj reĝimoj, kiuj ne estas socialdemokrataj, kondukis al negativaj kaj eĉ katastrofaj rezultoj sur la homa kaj ekonomia niveloj. Komunista regado en Sovet-Unio, Ĉinio sub Mao kaj Nord-Koreio kaŭzis amasmortojn, ĉu pro malsatego aŭ genocido (sendistinga amasmurdo de homgrupoj konsiderataj opoziciaj al la reĝimo) kun la celo de eliminado de opozicio al la registaro. Krome, landoj kiuj moviĝis al socialismo, kies reĝimo ne estas demokrata, kiel Venezuelo sub Chavez kaj Maduro, ties ekonomio plimalboniĝis ĝis senprecedenca malalto kaj la reĝimo komencis perfortan subpremon.
Asashoryu Akinori
Li geedziĝis en 2002 kun mongola amatino. Post plia skandalo (batalo kun alia kliento en noktdancejo) li eksiĝis en marto 2010.
Socialismo
Empirie
Tamen en kapitalismaj ekonomioj la averaĝa kresko de la malneta enlanda produkto estas pli alta. Tiel, ekzemple, la datumoj de la Monda Banko malkaŝas, ke en la malpli kapitalismaj landoj (landoj kun malmulte da ekonomia libereco) estas malpliiĝo de la MEP, kompare kun pliiĝo en la pli kapitalismaj landoj.
Simila korelacio inter la vivnivelo kaj la grado de kapitalismo de lando troviĝas ankaŭ en aliaj datumoj. Estas klara korelacio inter vivdaŭro kaj la grado de kapitalismo de lando ; kaj kun la enspeznivelo de la plej malriĉaj dek procentoj en la lando, ĉe la alfabeteco, Infana mortindico (inversa korelacio), Infanlaboro (inversa korelacio), aliro al akcepteble kvalitaj trinkakvo, korupto (inversa korelacio), nigra merkato (inversa korelacio) kaj la indico de homa disvolviĝo de Unuiĝintaj Nacioj.
Krizo de la fino de la 20-a jarcento skuis la movadon socialismon. Nuntempo de Alimondismo, kien, kiel kaj kia socialismo estas demandoj kiuj vekas polemikojn.
En la 21-a jarcento, en multaj okcident-eŭropaj landoj la kategorioj inter politikoj de socialismo kaj kapitalismo fakte malklariĝas kaj ne plu eblas fari dikotoman dividon inter landoj.
Bianchi
Bianchi estas komunumo de Italio.
Socialismo
Bibliografio en Esperanto
Laŭ EdE-S
Socialismo: ĝia ideologio kaj realigo. - De S. Chazan. 1933, 48 p. „Kontraŭ la revolucia socialismo, li estas adepto de la evoluismo, emfazante, ke la socialismo estas ne nur ekonomia, sed ankaŭ morala problemo, por la efektivigo oni bezonas ĝeneraligon de l'altruista moralo.“ (xy, „Lingvo-Libro“, l934, p.: 26.)
Miklós Jakab
Miklós JAKAB hungara verkisto, ĵurnalisto. Li naskiĝis en Székelyudvarhely la 12-an de majo 1872 kaj mortis en Turda la 12-an de januaro 1925.
Kirchberg im Wald
Kirchberg im Wald estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio apartenas al la geografia kaj kultura regiono Bavaria Arbaro.
9540 Mikhalkov
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa sovetunia verkisto kaj poeto Sergej Vladimiroviĉ Miĥalkov (cirile : Сергей Владимирович Михалков, (1913–2007) kies fabloj estas ŝatata de la infanoj. Li verkis la parolojn de la Nacia Himno de Sovetunio kazj tiujn de la Nacia Himno de la Rusia Federacio. Li ricevis la Ordenon de Lenin en 1939, la Stalin-premion en 1941, 1942 kaj 1950, la Ordenon de la Amikeco inter la Popoloj en 1993, Heroo de Socialisma Laboro en 1973.
Děčín I-Děčín
Děčín I-Děčín estas registra parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Estas ĉi tie registritaj 367 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Christian zu Stolberg-Stolberg
Christian zu Stolberg-Stolberg (naskiĝis la en Hamburgo, mortis la  en Windebye apud Eckernförde) estis germana verkisto, filo de grafo Christian Günter kaj frato de Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg. La fratoj kritikitis polemike en la verko Xenien.
Ibrahim Nasrallah
Ibrahim Nasrallah (arabe إبراهيم نصرالله), naskiĝis en 1954 en Amano, Jordanio. Li estas palestina poeto, verkisto, instruisto, ĵurnalisto, pentristo kaj fotisto. En 2018 li gajnis la araban Premion Booker. Li estas konsiderata unu el la plej legataj verkistoj en la araba mondo. Li gajnis multnombrajn premiojn, kaj lia romano Herbejoj de febro (arabe مجرد 2 فقط, angle: Prairies of Fever) estis elektita de la brita ĵurnalo The Guardian kiel unu el la dek plej gravaj romanoj verkitaj de araboj aŭ ne-araboj pri la araba mondo. Nasrallah estas regula kontribuanto al pluraj renomaj ĵurnaloj en la Araba Mondo.
Christian zu Stolberg-Stolberg
Vivo
Ekstudinte en 1769 en Halle (Saale) li studis inter 1772 kaj 1774 en Göttingen, kie li aniĝis al Hainbund. En 1777 li iĝis oficialulo gvida en Tremsbüttel (antaŭe li jam estis laborinta en Kopenhago) kie li edziĝis al en multaj poemoj glorigita vidvino de ĉekortega servisto von Gramm, Luise. Ŝi mem estis grafino de Reventlow.
Ibrahim Nasrallah
Vivkuro
Lian infanaĝon kaj junularan vivon li pasigis en rifuĝinta tendaro en Jordanio kaj komencis sian karieron kiel instruisto en Saud-Arabio. Post kiam li revenis al Amano, li laboris en la amaskomunikilara kaj kultura sektoroj ĝis la jaro 2006.
Christian zu Stolberg-Stolberg
Vivo
Post 23 jaroj da ekzemplodona deĵoro Stolberg pensiuliĝis kaj retiriĝis je bieno Windebye apud Eckernförde.
Ibrahim Nasrallah
Verkaro
Depost 2006 li dediĉis sian vivon al verkado. Li publikigis15 poeziajn kolektojn, 21 romanojn kaj plurajn aliajn librojn. En 1985, li komencis verki la 'Palestinan Komedion' pri 250 jaroj de moderna palestina historio en serio de romanoj en kiu ĉiu romano estas sendependa unuon. Kvin de siaj romanoj kaj volumo de poezio estis eldonita en la angla, kvar publikaĵoj en la itala kaj unu romano en la dana, turka kaj persa lingvoj.
Christian zu Stolberg-Stolberg
Verkaro
Liaj mallongaj poemoj »Gedichte« (elegioj, kantoj, baladoj ktp.) aperis kune kun poemoj de liaj fratoj unue en 1779 en Lepsiko; same la dramoj »Schauspiele mit Chören« (1787), el kiuj li verkis »Belsazar« kaj »Otanes«. Ambaŭ fratoj kunlaboris krome ĉe la poeziaĵoj »Vaterländischen Gedichte« (Hamburgo 1815), en kiuj ili klopodis plenumi nivelojn malmodernajn. Christian krome publikigis en Hamburgo en 1782 »Gedichte aus dem Griechischen« kiel ankaŭ tradukon de verkoj de Sofoklo (Lepsiko 1787) en kvinpiedaj jamboj, tradukoj kiuj ne malutilis tiutempe! Liaj poeziaĵoj ĉiuj troviĝas en la 20-voluma eldono »Werke der Brüder Stolberg« (Hamburgo 1820–25). Kiel poeto li imitis sian eĉ pli ŝtorman kaj pasian fraton Friedrich Leopold; la konvertiĝon fratan al katolikismo li akre malaprobis daŭre estonte en kontakto kun li.
Ibrahim Nasrallah
Fotografio
Li kontribuis al pluraj ekspozicioj kaj havis siajn proprajn fotografiajn eventojn; “La Aŭtobiografio de Okulo” (1996) kaj “Sub Du Sunoj: Bildoj kaj Vortoj” (2004), Kun la ekspozicio "La Vivo de la Mortinta Maro" li partoprenis en la kvina plej longe ekzistanta azia ekspozicio pri nuntempa arto (Gwangju Biennale) en Sud-Koreio (2004).
Děčín I-Děčín
Děčín I-Děčín situas en katastra teritorio Děčín kun areo 4,6 km².
Pola landvojo n-ro 39
La pola landvojo n-ro 39 (DK39) estas landvojo je longeco 119 km. Ĝi kunigas Łagiewniki Baranowa, ankaŭ kiel landvojo nr-o. Sed preterpasas   Wrocław kun ĝia urbaro. Senkolizie kaj sen ebleco enveturado kaj elveturado kuruciĝas kun ŝoseo nr-o proksime Owczary.
Fenila acetilsalikato
Fenila acetilsalikato aŭ C15H12O4 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetilsalikata acido kaj fenolo. Fenila acetilsalikato estas blanka kristalpulvoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Fenila acetilsalikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Fenila acetilsalikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Rouen-Saint-Sever (stacidomo)
Rouen-Saint-Sever aŭ Rouen-Rive-Gauche (Rueno-Riverbordo-Maldekstra, t.e. sur la maldekstra bordo de Sejno) estas fermita franca stacidomo sur linioj Rouen-Gauche - kaj  - Rouen-Rive-Gauche, situanta en  Rouen, en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Nebrodi Esperanto Asocio
Nebrodi Esperanto Asocio (NEA, itale Associazione Esperanto Nebrodi) estas organizo en Sicilio, kiu aktivas por lingva egalrajteco kaj protektado de la lingva diverseco en la areo de la montoj Nebrodi.
La asocio fondiĝis la 15-an de decembro 2018 en Capo d'Orlando, kie estas la sidejo.