cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurgano de Mamaj
Historio
Kiel la bataloj en la urbo en septembro de 1942 gradiĝis, la supro de la kurgano de Mamaj, samkiel ankaŭ la apuda ĉirkaŭaĵo, precipe proksima fervojstacio, ŝanĝis sian mastron dekfoje. Inter la 16-a de septembro kaj la 18-a de septembro sur ties deklivoj kaj la ĉirkaŭaĵo elsangis preskaŭ la tuta 13-a gvardia pafista divizio. Simila sorto renkontis ĉiujn batalformaciojn, kiuj klopodis tiun ĉi nudan, per herbo kreskita, altaĵon konkeri. Ĝis fino de septembro sur ties deklivoj kuŝadis miloj da mortaj korpoj de la soldatoj hakitaj per maŝinpafila aŭ artileria kanonado kaj bombardado. La 27-an de septembro 1942 la supron de altaĵo konkeris germanaj taĉmentoj. Sed la soveta 284-a pafista divizio konserviĝis en tranĉeoj sur la orienta deklivo. Ĝi konservis tiel frunton de la plej granda soveta antaŭpontejo en Stalingrado kaj ĝi jam pli karakterize ne cedis. La germanaj soldataroj tenis la supron kaj la gravajn deklivojn de la kurgano de Mamaj ĝis januaro de 1943.
Post fino de la bataloj la per sango saturita tero estis vera tumulo. La grundo estis plena de ŝrapneloj kaj fragmentoj de bomboj, grenadoj, minoj kaj homaj korpoj. Unu kvadrata metro enhavis 500 ĝis 1250 etaj metalaj eroj. La tero restis nigra, eĉ vintre, se neĝo pro fortaj eksplodoj eltenis nur mallonge. Eĉ hodiaŭ eblas samkiel ankaŭ sur aliaj batalejoj de la milito trovi multe da partoj de municio kaj homostoj.
Monumento
Post la milito oni komencis konstrui sur la kurgano de Mamaj ampleksan areon, kiu fariĝis la plej granda monumento de la batalo je Stalingrado. Aŭtoro de la konstruaĵo, kiu estis finita en la jaro 1967, estas Jevgenij Viktoroviĉ Vuĉetiĉ. La plej gravan lokon en la monumento prenas statuo La patrino Patrujo ( Родина-мать), situanta sur la supro de la altaĵo. Tiu ĉi statuo de virino tenanta en la mano glavon staras en pozicio "kvazaŭ ŝi vokus ek al batalo". La alteco de la statuo estas 85 metroj (ĝi estas duoble pli alta ol Statuo de Libereco). Temas pri la plej granda statuo de virino en la mondo kaj arkitekturan brilaĵon, se ĝi libere staras sur nealta soklo estante neniel alligita al ĝi. Parto de la monumento estas ankaŭ amasa tombo de neidentigeblaj sovetaj soldatoj kaj tombejo, en kiu estas sepultita ankaŭ Vasilij Ivanoviĉ Ĉujkov, kiel la unua marŝalo de Sovetunio, kiu ne estis sepultita en Moskvo.
(88227) 2001 BU42
(88227) 2001 BU42 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi orbitas, kun ioma klineco, ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi estas do ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Erik Van Looy
Erik Ludovicus Maria VAN LOOY (naskiĝis la en Deurne) estas flandra filmreĝisoro kaj televid-prezentanto.
Liaj plej famaj filmoj estas:
Li prezentis dum multaj jaroj la kvizon De Slimste Mens ter Wereld (La plej klera homo de l' mondo) por la Vlaamse Radio- en Televisieomroep (Flandra Radio kaj Televido). En 2005 la publiko de la revuo Humo elektis lin "Homo de la jaro 2004".
Ruth First
Ruth FIRST (naskiĝis 4-an de majo, 1925, mortis la 17-an de aŭgusto, 1982) estis sud-afrika komunistino kaj batalanto kontraŭ rasapartigo.
First naskiĝis en Johanesburgo. Ŝiaj gepatroj estis inter la fondintoj de la Komunista Partio de Sud-Afriko. Ŝi aliĝis al la junkomunistoj kaj baldaŭ pruvis ke ŝi estis tre efika oranizanto kaj parolanto.
Post la malpermesado de la komunista partio en 1955 ŝi laboris kaŝe por la partio kaj fariĝis elstara figuro en la alianco gvidata de la Afrika Nacia Kongreso (ANC).
First faris elstaran kontribuon kiel ĵurnalisto, verkisto kaj teoristo. Ŝi verkis por preskaŭ ĉiu ĵurnalo de la kontraŭrasapartiga movado. Kun ŝia edzo Joe SLOVO ŝi estis arestita kaj oni procesis kontraŭ ŝi en la famaj ŝtatperfidprocesoj (angle: treason trials) inter 1956 kaj 1961.
Post periodo de izola karcerpuno en malliberejo oni devigis ŝin forlasi la landon. Ŝi verkis kaj redaktis plurajn libroj inkluzive 117 Days, raporto pri ŝia enkarceriĝo.
Ŝi fariĝis internacie konata aŭtoritatulo pri Sud-Afriko kaj eminenta kampajnanto en la Anti-Apartheid Movement ("Movado kontraŭ rasapartigo") kaj ANC. En 1979 ŝi enoficiĝis kiel Direktoro pri Esplorado ĉe la Centro por Afrikaj Studoj en Maputo.
Ŝi estis murdita en Maputo per pakaĵbombo. Iuj opinias ke tio estis la laboro de la Sud-Afrika registaro kiu tre timis ŝian influon kaj rangon inter la popolo de Sud-Afriko.
Distrikto Mozdok
La distrikto Mozdok - osete Мæздæджы район [mezdedĵi rajon], ruse Моздо́кский райо́н [mozdokskij rajon] - estas unu el ok distriktoj aŭ rajonoj de la respubliko Nord-Osetio, parto de la Rusia Federacio.
Ĝi situas en la pleja nordo de la respubliko, borde de Kabardio-Balkario okcidente, la Stavropola regiono de Rusio norde kaj de Inguŝio oriente. La areo de la distrikto estas 1 080 kvadrataj kilometroj. Ĝia administra centro estas la urbo Mozdok aŭ Mezdeg (osete Мæздæг, Mæzdæg, ruse Моздо́к, Mozdók). La nombro de loĝantoj laŭ la censo de 2010 estis 84 682. La loĝantaro de la administra centro Mozdok konsistigas 45 % de la tuta distrikta loĝantaro.
Philippsreut
Philippsreut estas administra komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freyung-Grafenau kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo apartenas al administra komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Hinterschmiding. Sur alia flanko de ŝtatlimo troviĝas kampurbo Strážný.
Cigliano
Cigliano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Verĉelo de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo Emiliano de Verĉelo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Livorno Ferraris, Mazzè (TO), Moncrivello, Rondissone (TO), Saluggia kaj Villareggia (TO).
Luterana ĉefabrika preĝejo (Diósgyőr)
La Luterana ĉefabrika preĝejo estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Miskolc, en kvartalo Diósgyőr, ĉe la ferfabriko.
Historio
En urbo Diósgyőr vivis luteranoj ekde regado de Maria Tereza de Aŭstrio, tamen longe ili ne havis preĝejon. La plej proksima luterana preĝejo funkciis en Miskolc. Luterana preĝdomo konstruiĝis en 1798. En la 1880-aj jaroj impona kolonio konstruiĝis por la fabrikanoj, tamen aparta luterana preĝejo konstruiĝis nur en la 1930-aj jaroj helpe de la fabriko. Pli frue ekde 1886 la fabrikanoj profitis la propran lernejon por la mesoj. La altara bildo estis pentrita en 1929. La orgeno ekfunkciis en 1864 por la fabrika orkestro, la luteranoj aĉetis ĝin kaj metis en la preĝejon. Dum la 2-a mondmilito la fabriko estis grava celo de la bombardado, do ankaŭ la preĝejo difektiĝis. En 1946 rekonstruo, en 1981 renovigo okazis.
Konstruaĵo
La preĝejo situas en korto. La konstruaĵo estas plene kovrita per ruĝaj brikoj, same tiel la kolonio. La preĝejo formas grekan krucon kaj ĝi havas unusolan larĝan turon kvazaŭ bastionon. La sanktejo estas duonronda. Sub la preĝejo kunvena ĉambro situas.
La bastiono celas al slogano legebla ekstere: "Nia Dio estas forta fortikaĵo".
Lingvistikaj eksperimentoj de homedaj simioj
Ekde la 1960-aj jaroj, kelkaj studoj estis faritaj pri kaptitaj simioj - ĉefe ĉimpanzoj kaj bonoboj ("nanaj ĉimpanzoj"), sed ankaŭ goriloj kaj orangutanoj - kiuj provis instrui ilin uzi naturan lingvon simile kiel homoj faru en ĝi, same kiel en diversaj planlingvoj. La motivo por ĉi tiuj eksperimentoj estis la varmega debato en la scienca komunumo ekde la progresoj en lingva esplorado dum la 20-a jarcento (progresoj, kiuj kondukis al la kreado de strukturisma kaj generativa lingvistiko), pri la demando, ĉu lingva akiro kaj uzado estas unikaj kapabloj nur por homoj.
Homedaj simioj tre similas al homoj genetike, kaj ili montras iagrade kapablojn ĉefe karakterizajn por homoj, kiel ekzemple la uzado de simplaj iloj. Neniu el ili kapablas produkti diversajn sonojn, kiujn homo povas produkti, ĉar ilia voĉkesto (laringo) situas alte en la gorĝo. Tamen simioj nature uzas korpajn gestojn por komuniki inter si, kvankam neniu lingvo estis observita, kiu respondas al la difino de "natura lingvo". La eksperimentoj baziĝis sur la hipotezo, ke homoj estas unu paŝo antaŭ lingva disvolviĝo laŭ iliaj kognaj kapabloj kaj cerba strukturo. Laŭ la hipotezo, kvankam simioj ne kapablas memstare disvolvi lingvon, ili povus akiri lingvon sub homa gvido.
Valhalla (komikso)
Valhalla estas dana serio de komiksaj libroj. Origine komisiita por kaj publikigita de Interpresse, ĝi estas publikigita de Carlsen Comics ekde 1987.
La tono de la albumoj fokusiĝis al humuro, sed la roluloj, kaj multo de la intrigo, estas bazita sur la historioj kaj legendoj de la Poezia Edda, kaj multaj albumoj jam ofte aperigis pli profundajn homajn temojn. La albumoj estas bonkvalitaj, kaj ĉiu postulas unu aŭ eĉ plurajn jarojn por sia produktado. La unua albumo estis publikita en 1979, la dua en 1982, la dektria en 2006 kaj la dekkvina en 2009. Ili estas tre multe en la tradicio de fajna desegnado kaj bone scenarigitaj Franc-belgaj komiksoj kiel Tinĉjo aŭ Asteriks, kiuj servis kiel inspiro por la Valhalla komiksoj.
Joannes Philippus Roothaan
Joannes Philippus Roothaan, SJ aŭ pli mallonge Jan Roothaan estis germandevena nederlanda katolika monaĥo kaj pastro. Ekde 1829 kaj 1853 li estis la supera gvidanto, nomata generalo, de la Societo de Jesuo (Societas Jesu, SJ), katolika ordeno kaj societo de apostola vivo.
Vivo
La radikoj de la familio Roothaan situas en la libera regna urbo Frankfurto ĉe Majno. De tie ĝi elmigris al Amsterdamo, kie ĝi transiris de la protestanta al la katolika kredo. Roothaan estis la filo de la ĥirurgo Matthias Egbert Roothaan kaj lia edzino Marie Angela Ter Horst. Li frekventis mezlernejon en Amsterdamo, kiun li sukcese finis jam en la aĝo de 16 jaroj. Li tiam transiris al la edukejo Athenaeum illustrum, speco de privata universitato, al prof-o Jacob van Lennep.
La 30-an de junio 1804 Roothaan eniris la ordenon kaj komencis sian provtempon en Dünaburg (nun Daugavpils en Latvio). La 21-an de junio 1806 li oficiale monaĥiĝis kaj laboris en la tiea bazlernejo ĝis 1809. Roothaan tiam studis filozofion kaj teologion ĉe la ordena universitato en Polack.
En januaro 1812 Roothaan pastriĝis kaj estis nomumita en la sama jaro kiel profesoro pri retoriko en religia altlernejo. De 1816 ĝis 1820 li laboris en la altlernejo en Orŝa. En marto 1820 ĉiuj membroj de la ordo estis forpelitaj de la Rusa imperio.
Lia dekdu-semajna fuĝo finiĝis en Brigo, Kantono Valezo. Tie Roothaan trovis novan agadkampon kiel preleganto. Post diversaj administraj taskoj, li estis nomumita estro de la kolegio en Romo kun efiko de la 22-a de junio 1823.
Misaki
Misaki povas esti:
7000 Curie
7000 Curie estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Fernand Rigaux elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la pola kemiistino Marie Skłodowska-Curie (1867–1934), kaj de ties edzo la franca kemiisto Pierre Curie (1856–1906), gemalkovrintoj de la polonio kaj de la radiumo.
Čachtice (burgo)
Burgo Čachtice estas ruino de burgo en Slovakio en distrikto Nové Mesto nad Váhom proksime de samnomata municipo Čachtice. La burgo troviĝas sur kalkoŝtona monteto en alteco 375 m s. m. kaj ĝi kreaas tiel nemisrigardeblan dominaĵon.
Estiĝo
La burgo estiĝis en la 13-a jarcento kiel gardoburgo, kiu devis gardi la okcidentan limon de Hungara reĝlando. Baldaŭ post tio konkeris ĝin kaj forte damaĝigis ĝin ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 2-a. En la 17-a jarcento ĝi komencis perdi sian signifon kiel ŝirma limburgo kaj ĝi komencis fali kaj dezertiĝi.
Erzsébet Báthory
La burgo famiĝis precipe dank' al Erzsébet Báthory, la hungara nobelino kromnomata Ĉaĥtica sinorino, kiu famiĝis pro tio, ke ŝi baniĝis en la burgo en sango de junaj knabinoj, por ke ŝi konservu sian belecon kiel eble plej longe. En la jaro 1611 ŝi estis kondamnita al ĝismorta prisonigo. Ŝi mortis je 4 jaroj pli poste (la 21-an de aŭgusto 1614) en aĝo 54 jaroj.
Bruligilo
Bruligilo estas komuna vorto de iloj por bruligi.
Al la bruligilo apartenas alumeto, fajrigilo, flamigilo, sparkilo, tindrujo kaj aliaj.
En kelkaj aŭtoj oni instalas cigaredbruligilon.
Patroj de la dezerto
Per la nomo Patroj de la dezerto, estas konata, ene de la Kristanismo, la monaĥoj, ermitoj kaj anakoretoj kiuj en la 4-a jarcento post la konstantina paco abandonis la urbojn de la Romia Imperio (kaj aliaj najbaraj regionoj) por iri loĝi en la soleco de la dezertoj de Sirio kaj Egiptio (pro tia fenomeno famiĝis Tebaida). La unua, inter la konataj, de tiuj anakoretoj estis la egipto Antono Abato.
471
En la jaro 471 post Kristo okazis, interalie:
Patroj de la dezerto
En la asketismo tiaj "patroj" (en la aramea sing.: abba) kaj patrinoj (amma) serĉis kio en la greka estis nomata kiel hesikasmo, tio estas interna paco por ebligi la mistikan union kun Dio.
Ili estis kvazaŭ radikala atesto de la kristana kredo kiu arigis multajn disĉiplojn dum la tuta Mezepoko kaj iliaj diroj aŭ Apotegmoj estis kompilitaj kaj tradukitaj al diversaj lingvoj kreante literaturan ĝenron, nomata Pateriko.
Junichi Okamoto
Junichi Okamoto (岡本 淳一, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo kaj Otsuka Pharmaceutical.
Stéblová
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1385, kiam parto de profito estis alskribita al la preĝejo de Sankta Spirito en Hradec Králové. La vilaĝo tiam plej verŝajne apartenis al la monaĥejo de Opatovice. Kiel iama monaĥeja vilaĝo Stéblová estas eksplicite nomata en listo de havaĵo kiun garantiigis imperiestro Sigismondo al Diviš Bořek el Miletínek. De tiam la vilaĝo estis parto de senjorejo Kunětická hora kaj poste de senjorejo Pardubice.
Okaze de konstruo de granda fiŝlago Oplatil estis en ĝia areo subakvigitaj kelkaj vilaĝoj (Velké Kavčiny, Malé Kavčiny, Černá pod Čeperkou) kaj ankaŭ Stéblová sur origina loko. Ĉar plejparto da kampoj apartenantaj al Stéblová restis ekster la fiŝlago, estis konstruita nova Stéblová sur nuna, pli taŭga loko.
Kopervik
Kopervik estas unu el tri urbetoj (nome la plej granda) sur la insulo Karmøy, provinco Rogaland, Norvegio. Ĝi estis grava komercejo en la 19a jarcento. Estas ĉirkaŭ ok mil loĝantoj, sed la tuta municipo havas 40 000 loĝantojn.
Albino (apartigilo)
Albino povas esti:
2719 Suĝoŭo
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina urbo Suĝoŭo.
Kulm im Burgenland
Kulm im Burgenland, hungare Kólom, kroate Kulma estas iama malgranda vilaĝo, nun estas parto de foira komunumo Eberau en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Güssing.
Situo
Kulm im Burgenland situas laŭ vojo numero 56, laŭ la hungara landlimo, kontraŭe Szentpéterfa troviĝas. Centro de Eberau estas nur 1 km-on.
Historio
Komence romianoj vivis tie. La unua mencio okazis en 1221 laŭ latina formo "Villa Colon". En 1472 apud la vilaĝo oni fondis monaĥejon. En 1545 kroataj rifuĝintoj alvenis. En 1558 la monaĥoj estis forigitaj, la monaĥejo plene detruiĝis. En 1720 oni komputis tie 12 familiojn, en 1787 oni komputis en la vilaĝo 43 domojn kun 242 loĝantoj, en 1828 43 domojn kun 322 loĝantoj, en 1857 44 domojn kun 358 loĝantoj.
Laŭ priskribo de Elek Fényes: "Kolon estas vilaĝo loĝata de germanoj en departemento Vas, en bieno de Monyorókerék, oni okupiĝas pri vinoproduktado kaj laboras en la arbaro. La lasta poŝto situas en Szombathely."
En 1910 vivis en la komunumo 307 homoj (germanoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Kólom apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szombathely, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.
Pilono
Pilono laŭ PIV kaj Reta Vortaro estas 1-e portalo de antikva egipta templo konsistanta el du baze tre larĝaj turoj kaj intera lintelo : ĉi tiuj kvinetaĝaj pilonoj, kun muroj mallarĝiĝantaj supren, ĉi tiu trietaĝa pordego, kiu kunigis ilin, la skulptaĵoj, kies malgaja fantazio miksis kruelecon kun pieco, faris premegan impreson. 2-e alta konstruaĵo kun pendiga funkcio.
Laŭ Francisko Azorín pilono estas Monumenta enirejo ĉe egiptaj konstruaĵoj defendornamita ambaŭflanke per turoj. Li indikas etimologion el la greka pilon (pordo) kaj de tie la latina pila. Kaj li aldonas la terminon pro-pilono, por pli simpla enirejo, konsistanta el tursimila portalo.
Probsteierhagen
Probsteierhagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Plön de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Probstei, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas la urbo Schönberg.
Géza Losonczy
Géza Losonczy [loŝonci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Losonczy Géza estis hungara politikisto, vicĉefministro, parlamentano, ĵurnalisto, martiro.
Géza Losonczy naskiĝis la  1917 en Érsekcsanád. Li mortis la 1957 en Budapeŝto.
Biografio
Géza Losonczy frekventis gimnaziojn en Baja, Cegléd, Hajdúböszörmény, poste universitatojn en Debrecen kaj Besançon. En Francio (poste ankaŭ en Hungario) li aliĝis al la komunistoj. En 1940 li laboris en redaktejo de Népszava, post 2 jaroj li agadis en la subtera komunista movado. Post la 2-a mondmilito li redaktis la plej gravan komunistan ĵurnalon. Inter 1949 kaj 1951 li estis parlamenta deputito, samtempe subministro, poste li pasis 3 jarojn en prizono pro falsaj akuzoj. Liberiĝinta li aliĝis al rondo de Imre Nagy (politikisto), samtempe li establis Rondon Petőfi. En 1955 oni nuligis la akuzojn, sed tiutempe li estis malsana pro la prizonaj jaroj. Dum la Hungara revolucio de 1956 Nagy nomumis lin vicĉefministro spite tion, ke li akre kritikis reenkondukon de sistemon de la plurpartioj. Post falo de la revolucio li denove estis akuzita, sed li mortis en prizono. En 1989 li ricevis solenan reentombigan ceremonion.
Naiva aroteorio
En abstrakta matematiko, naiva aroteorio estis la unua evoluo de aroteorio, kiu estis vortumigota pli zorge kiel aksioma aroteorio. Naiva aroteorio estas distingita de aksioma aroteorio per la fakto, ke la antaŭa sin subtenas sur neformala kompreno pri aroj kiel kolektoj de objektoj, nomitaj la eroj aŭ membroj de la aro, dum la lasta uzas nur tiujn faktojn pri aroj kaj anaroj kiuj estas demonstreblaj de definitivaj listoj de aksiomoj (derivitaj de nia kompreno pri kolektoj de objektoj kaj iliaj membroj, sed vortumigitaj kun zorgo por diversaj celoj, inkluzivantaj sed ne limigitaj al tio eviti la konatajn paradoksojn). Aroj estas de granda graveco en matematiko; fakte, en moderna formala traktado, plej matematikaj objektoj, (nombroj, rilatoj, funkcioj, kaj tiel plu) estas difinitaj, per termoj de aroj.
Enkonduko
Naiva aroteorio estis kreita je la fino de la 19-a jarcento fare de Georg Cantor por povigi al matematikistoj labori super malfiniaj aroj konsekvence.
481
En la jaro 481 post Kristo okazis, interalie:
Naiva aroteorio
Enkonduko
Estas grave, noti, ke iuj kredas, ke la aroteorio de Georg Cantor estis ne reale implikita en la paradoksoj (tio estas afero kiu daŭras esti diskutita). Li estis konscia pri iuj el ili kaj ŝajnis ne kredi, ke ili senkreditigis lian teorion. Malfacilas esti certa pri tio, ĉar li ne faris aksiomigon. Frege verkis eksplicite aksiomigitan teorion, en kiu la formaligita versio de naiva aroteorio povas esti interpretita, kaj estas tiu formala teorio kiun Bertrand Russell reale adresis kiam li surscenigis la paradokson de Russell.
Estas utile studi arojn naive por kultivi lerton labori kun ili. Plie, firma enmensigo de aro-teoriaj konceptoj el naiva starpunkto estas grava kiel unua stadio de komprenado la motivon por la formalaj aksiomoj de aroteorio.
Ĉi tiu artikolo ellaboras la naivan teorion. Aroj estas difinitaj neformale kaj kelkaj el iliaj propraĵoj estas esploritaj. Ligoj en ĉi tiu artikolo al specifaj aksiomoj de aroteorio montras iujn el la interrilatoj inter la neformala diskuto ĉi tie kaj la formala aksiomigo de aroteorio, sed nenia provo estas farita pravigi ĉiun propozicion sur tia bazo.
La termino "naiva aroteorio" ne ĉiam signifas la nekonsekvencan teorion de Frege. Ĝi povas signifi la kutiman aroteorion prezentitan neformale, kiel ĉe la konata libro Naiva Ara Teorio fare de Halmos, kiu estas fakte ia (kaj ne tiom) neformala prezento de la kutima aksioma aroteorio ZFC.
Aroj, anaro kaj egaleco
En naiva aroteorio, aro estas priskribita kiel bone-difinita kolekto de objektoj. Ĉi tiuj objektoj estas nomitaj la eroj aŭ membroj de la aro. Objektoj povas esti io ajn: nombroj, homoj, aliaj aroj, kaj tiel plu. Ekzemple, 4 estas membro de la aro de ĉiuj paraj entjeroj. Klare, la aro de paraj nombroj estas malfinie granda; estas nenia postulo, ke aro estu finia.
Se x estas membro de A, tiam estas ankaŭ dirite, ke x apartenas al A, aŭ, ke x estas en A. En ĉi tiu kazo, ni skribas x ∈ A. (La simbolo "\in", derivaĵo de la Greko litero epsilono, "ε", estis prezentita fare de Peano en 1888.) La simbolo \notin estas iam uzata por skribi x ∉ A, aŭ "x estas ne en A".
Du aroj A kaj B estas difinitaj esti egalaj kiam ili havas precize la samajn erojn, tio estas, se ĉiu ero de A estas ero de B kaj ĉiu ero de B estas ero de A. (Vidu aksiomo de pligrandigebleco.) Tial aron plene difinas ĝiaj eroj; la priskribo estas indiferenta. Ekzemple, la aro kun eroj 2, 3, kaj 5 estas egala al la aro de ĉiuj primoj malpli ol 6. Se A kaj B estas egalaj, tiam ĉi tiu estas signata simbole kiel A = B (kiel kutime).
Precizigantaj arojn
Ega (sed ĝusta) ekzemplo de ĉi tiu notacio estas {}, kiu signas la malplenan aron.
Ni povas ankaŭ uzi la notacion {x : P(x)} (aŭ iam {x | P(x)}) por signi la aron enhavantan ĉiujn objektojn por kiuj la kondiĉo P validas. Ekzemple, {x : x estas reela nombro} signas la aron el reelaj nombroj, {x : x havas blondan hararon} signas la aron de ĉio kun blonda hararo, kaj {x : x estas hundo} signas la aron de ĉiuj hundoj.
Ĉi tiu notacio estas nomita aro-konstrua notacio (aŭ "ara kompreno", aparte en la ĉirkaŭteksto de (Funkcionalo, Funkcia) programado). Iuj variantoj de ara konstrua notacio estas:
Subaroj
Donita du aroj A kaj B ni diras, ke A estas subaro de B se ĉiu ero de A estas ankaŭ ero de B. Rimarku, ke aparte, B estas subaro de si; subaro de B, kiu ne egalas al B estas nomita pozitiva subaro.
Se A estas subaro de B, tiam oni povas ankaŭ diri, ke B estas superaro de A, ke A estas enhavata en B, aŭ ke B enhavas na A. En simboloj, A ⊆ B signifas, ke A estas subaro de B, kaj B ⊇ A signifas, ke B estas superaro de A. Iuj aŭtoroj uzas la simbolojn "⊂" kaj "⊃" por subaroj, kaj aliaj uzas tiujn simbolojn nur por pozitivaj subaroj. Oni povas uzi la simbolojn "\subsetneq" kaj "\supsetneq" por indiki malegalecon. En ĉi tiu enciklopedio, "⊆" kaj "⊇" estas uzataj por subaroj dum "⊂" kaj "⊃" estas rezervitaj por pozitivaj subaroj.
Kiel ilustraĵo, estu A la aro de reelaj nombroj, estu B la aro de entjeroj, estu C la aro de neparaj entjeroj, kaj estu D la aro de aktuala aŭ antaŭaj prezidentoj de Usono. Tiam C estas subaro de B, B estas subaro de A, kaj C estas subaro de A. (Notu, ke ne ĉiuj aroj estas kompareblaj tiamaniere. Ekzemple, veras nek, ke A estas subaro de D nek, ke D estas subaro de A.)
Sekvas senpere de la difino de egaleco de aroj pli supre, ke donita du aroj A kaj B, A = B se kaj nur se A ⊆ B kaj B ⊆ A. Fakte tio estas ofte donita kiel la difino de egaleco. Kutime kiam oni celas pruvi ke du aroj estas egalaj, oni klopodas montri tiujn du inkluzivojn.
La aro de ĉiuj subaroj de donita aro A estas nomata kiel la aro de ĉiuj subaroj (potenco-aro) de A kaj estas signata per 2^A aŭ P(A). (Tiu P foje skribiĝas per eleganta tiparo.) Se la aro A havas n erojn, tiam P(A) havas 2^n erojn. Notu, ke la malplena aro estas subaro de ĉiu aro. (La diro ke ĉiuj membroj de malplena aro ankaŭ estas membroj de iu ajn aro A vake veras.)
Universalaj aroj kaj absolutaj komplementoj
En certaj ĉirkaŭtekstoj ni povas konsideri ĉiujn koncernajn arojn kiel subaroj de iu donita universala aro. Ekzemple, se ni estas esplorantaj propraĵojn de la reelaj nombroj R (kaj subaroj de R), tiam ni povas preni R kiel nian universalan aron. Estas grave kompreni, ke universala aro estas nur kelktempe difinita laŭ la ĉirkaŭteksto; estas nenia tia aĵo kiel "universala" universala aro, "la aro de ĉio" (vidu  pli sube).
Donita universala aro U kaj subaro A de U, ni povas difini la komplemento de A (en U) kiel
En aliaj vortoj, AC ("A-komplemento"'; iam simple A' , "A-primo") estas la aro de ĉiuj membroj de U kiuj ne estas membroj de A''. Tial kun R, Z kaj O difinitaj kiel en la sekcio pri subaroj, se Z estas la universala aro, tiam OC (aŭ O' ) estas la aro de paraj entjeroj, dum se R estas la universala aro, tiam O'  estas la aro de ĉiuj reelaj nombroj, kiuj estas ĉu paraj entjeroj, ĉu tute ne entjeroj.
La kolekto {A : A ⊆ U} de ĉiuj subaroj de donita universo U estas nomitaj la aro de ĉiuj subaroj de U. (Vidu aksiomo de aro de ĉiuj subaroj.) Ĝi estas signata P(U); la "P" estas iam en leganta tiparo.
Unioj, komunaĵoj, kaj relativaj komplementoj
Donite du arojn A kaj B, ni povas konstrui ilian union. Ĉi tiu estas la aro konsistanta de ĉiuj objektoj kiuj estas eroj de A aŭ de B aŭ de ambaŭ (vidu aksiomo de unio). Ĝi estas skribata per A ∪ B.
Fine, la relativa komplemento de B relativa al A, ankaŭ nomata kiel la aroteoria diferenco de A kaj B, estas la aro de ĉiuj objektoj, kiuj apartenas al A sed ne al B. Ĝi estas skribita kiel A \ B aŭ A − B. Simbole, ĉi tiuj estas respektive
Por ilustri ĉi tiujn ideojn, estu A la aro de maldekstre-manitaj homoj, kaj estu B la aro de homoj kun blonda hararo. Tiam A &ĉapo; B estas la aro de ĉiuj maldekstre-manitaj blonda-haritaj homoj, dum A &taso; B estas la aro de ĉiuj homoj kiuj estas maldekstre-manitaj aŭ blonda-haritaj aŭ ambaŭ. A \ B, aliflanke, estas la aro de ĉiuj homoj, kiuj estas maldekstre-manitaj, sed ne blonda-haritaj, dum B \ A estas la aro de ĉiuj homoj, kiuj havas blondan hararon sed ne estas maldekstre-manita.
Nun estu E la aro de ĉiuj homoj, kaj estu F la aro de ĉiuj loĝantaj aĵoj super 1000-jaraĝa. Kio estas E &ĉapo; F en tiu kazo? Neniu homo estas super 1000-jaraĝa, do E &ĉapo; F devas esti la malplena aro {}.
Ordigitaj duopoj kaj Karteziaj produtoj
Intuicie, ordigita duopo estas simple kolekto de du objektoj tiaj, ke ili povas esti distingitaj kiel la unua ero kaj la alia kiel la dua ero, kaj havantaj la fundamentan propraĵon, ke du ordigitaj duopoj estas egalaj se kaj nur se iliaj unuaj eroj estas egalaj kaj iliaj duaj eroj estas egalaj.
Formale, ordigita duopo kun unua koordinato a, kaj dua koordinato b, kutime signata per (a, b), estas difinita kiel la aro {{a}, {a, b}}.
Sekvas, ke du ordigitaj duopoj (a, b) kaj (c, d) estas egalaj se kaj nur se a = c kaj b = d.
Alternative, ordigita duopo povas esti formale konsiderata aro {a, b} kun tuteca ordo.
(La notacio (a, b) estas ankaŭ uzata por signifi malfermitan intervalon sur la reela nombra linio, sed la ĉirkaŭteksto devus fari klara kiu signifo estas intencita. Alie, la notacio ]a,b[ uzeblas por signi la malfermitan intervalon dum (a,b) uziĝas por la ordigita paro).
Se A kaj B estas aroj, tiam la kartezia produto (aŭ simple produto) estas difinita kiel: Tio estas, A × B estas la aro de ĉiuj ordigitaj duopoj kies unua koordinato estas ero de A kaj kies dua koordinato estas ero de B.
Ni povas etendi tiun difinon al aro A × B × C de orditaj triopoj, kaj pli ĝenerale al aroj de orditaj n-opoj por ia ajn pozitiva entjero n. Estas eĉ eble difini malfiniajn karteziajn produtojn, sed por fari tion ni bezonas pli komplike profundan difinon de produto.
Karteziaj produtoj estis unue ellaboritaj fare de René Descartes en la ĉirkaŭteksto de analitika geometrio. Se R signifas la aron de ĉiuj reelaj nombroj, tiam R2 := R × R prezentas la Eŭklidan ebenon kaj R3 := R × R × R prezentas tri-dimensian eŭklidan spacon.
Iuj gravaj aroj
Notu: En ĉi tiu sekcio, a, b, kaj c estas naturaj nombroj, kaj r kaj s estas reelaj nombroj.
Paradoksoj
Ni menciis pli frue la bezonon por formala, aksioma aliro. Kiuj problemoj estiĝas en la traktado kiun ni donis? La problemoj rilatas al la formado de aroj. Onia unua intuicio povus esti, ke ni povas formi iujn ajn arojn kiujn ni deziras, sed tia vido kondukas al nekonsekvencaĵoj. Por iu ajn aro x ni povas demandi, ĉu x estas membro de si.
Difinu
Nun por la problemo: ĉu estas Z membro de Z? Se jes, tiam per la difinanta kvalito de Z, Z estas ne membro de si, kio estas, Z estas ne membro de Z. Ĉi tio devigas al ni deklari, ke Z estas ne membro de Z. Tiam Z estas ne membro de si kaj do, denove per difino de Z, Z ja estas membro de Z. Tial ambaŭ opcioj kondukas nin al kontraŭdiro kaj ni havas nekonsekvencan teorion. Aksiomaj evoluoj lokas limigojn al la speco de aroj kian ni estas permesita formi kaj tiel malebligas problemojn kiel nia aro Z ekde la ekesto. Ĉi tiu aparta paradokso estas Paradokso de Russell.
La malavantaĝo estas ke oni devas pli zorgi pri onia evoluigo, kiel oni devas en iu ajn rigora matematika argumento. Aparte, estas problemece paroli pri aro de ĉio, aŭ por esti (eble) iom malpli ambicia, eĉ aro de ĉiuj aroj. Fakte, en la norma aksiomigado de aroteorio, estas nenia aro de ĉiuj aroj. En areoj de matematiko kiuj ŝajnas postuli aron de ĉiuj aroj (kiel teorio de kategorioj), oni foje povas iam sin limigi al universala aro tiel granda, ke ĉiom ordinara matematiko povas esti farita en ĝi (vidu universo). Alternative, oni povas utiligi proprajn klasojn. Aŭ, oni povas uzi malsaman aksiomigon de aroteorio, kiel la Novaj Fundamentoj de W. V. Quine, kiuj allasas aron de ĉiuj aroj kaj malsammaniere evitas la Paradokso de Russell. La preciza solvo uzita malofte faras netan diferencon.
5738 Billpickering
5738 Billpickering estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona (nov-zelanddevena) komonaŭtika inĝeniero William Hayward Pickering (1910–2004), direktoro de la Jet Propulsion Laboratory de 1954 al 1976.
Scienca komunumo
La termino scienca komunumo rilatas al ĉiuj sciencistoj, kiuj interagas inter si.
La scienca komunumo nature dividiĝas al donantaj komunumoj laŭ la esploraj temoj. La celo de la komunumo estas ebligi diskuton, kundividadon de informoj kaj reciprokan fekundigon, kiuj helpas pliefikigi esplorajn metodojn kaj plibonigi esplorajn atingojn.
Aparteni al la scienca komunumo estas la rezulto de edukado, dungado aŭ aparteno al akademia institucio. Klaso ene de la komunumo estas plejparte influita de la nombro kaj kvalito de publikaĵoj (artikoloj kaj libroj) de la sciencisto, kvankam sociologiaj studoj faritaj inter sciencaj komunumoj sugestas, ke sekso, raso aŭ socia statuso povas influi komunuman akcepton.
Membroj de la sama scienca komunumo ne nepre estas membroj de esplora teamo. Komunikado inter sciencistoj ĉefe baziĝas sur disvastigado de esplorartikoloj per publikigo de artikoloj en ĵurnaloj en la diversaj esploraj kampoj, aŭ per partopreno en konferencoj, kie novaj esploroj kaj ideoj estas prezentitaj.
Mohammed Khadda
Mohammed Khadda [ĤADda] (14a de marto 1930, Mostaganem, Alĝerio - 4a de majo 1991, Alĝero, Alĝerio) estis alĝeria pentristo, skulptisto kaj verkisto. Khadda estis konsiderata inter la fondintoj de nuntempa alĝeria pentrarto kaj unu el la reprezentantoj de "signalpentristoj." Li premieris en 1960. Liaj influoj inkludis kubismon kaj araban kaligrafion. Li tendencis al la ne-figurativa aŭ abstrakta arto. Li reprezentis generacion de alĝeriaj artistoj kiuj kombinis la ideojn de la kaligrafia heredo kaj la formalan lingvaĵon de okcidenta formala verkado pere de okcidenta abstraktarto tra la 1950-aj jaroj.
NGC 3761
NGC 3761 (aliaj indikoj — ZWG 127.1, NPM1G +23.0266, PGC 35933) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
ISO 3166-2:IO
ISO 3166-2:IO estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Britan Hindoceanan Teritorion. La subaro ISO 3166-2:IO estas malplena. Brita Hindoceana Teritorio estas Brita transmara teritorio. Ĝia dulitera (alpha-2) kodo laŭ la normo ISO 3166-1 estas IO, kaj neniu ĝia sub-unuo havas kodon laŭ la normo ISO 3166-2.
Pulmo
La pulmoj estas la gaso-interŝanĝaj organoj de la spira sistemo de homoj kaj de aliaj bestoj. Pulmo estas en kontakto kun la sangocirkula sistemo, eligas el la sango karbonan dioksidon kaj anstataŭe enigas oksigenon.
Homo havas du pulmojn, dekstran kaj maldekstran, en la brusta parto (torako) de la korpo. La dekstra pulmo estas pli granda ol la maldekstra kaj konsistas el tri loboj. La maldekstra, samflanke kun la koro, estas duloba. La pulmoj de mezgranda plenkreskulo pezas iom pli ol unu kilogramon.
491
En la jaro 491 post Kristo okazis, interalie:
Traktoro Sprague
Traktoro Sprague estas konstrulabora materialo de Metroo de Parizo deveninta de motorvagonoj Sprague-Thomson elservigitaj kaj transformitaj. Ili estis atribuitaj al Atelieroj de La Villette.
Ilia rolo malkreskis ekde 2005, kiam RATP komencis ricevi la 14 "TME" (trakoroj kun elektra veturo) menditajn en 2002. Ilia anstataŭigo estis interalie motivita de malfacileco akiri anstataŭajn partojn.
La, materialoj Sprague estis malpermesitaj al veturado dum pasaĝera servo, la historia vagonaro povante profiti el portempa malobservo de tiu malpermeso.
La, pro sekurecaj kialoj, traktoroj Sprague estis haltigitaj atendante decidon. La, RATP decidis definitive ĉesigi ilian uzon, la historia vagonaro restante sola kun permeso veturi.
Phoenix
Phoenix estas en Esperanton kutime tradukata kiel Fenikso.
Takayuki Komine
Takayuki Komine (小峯 隆幸, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo, Vegalta Sendai, Kashiwa Reysol, Tokushima Vortis kaj FC Gifu.
Erpužice
Erpužice (Welperschitz) estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Tachov. Ĝi troviĝas 6 km norde de Stříbro. Vivas ĉi tie.
Gaas (Aŭstrio)
Gaas, hungare Pinkakertes [pinkakerteŝ] estas ne memstara vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Güssing, en municipo de Eberau.
Situo
Gaas situas laŭ rojo, laŭ vojo numero 56, laŭ la hungara landlimo, kontraŭe Szentpéterfa troviĝas. Güssing estas 20 km-ojn.
Historio
Longe oni trovis tie feron. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1221 en formo "villa Kertes", pri la fortikaĵo el 1271. La fortikaĵo nun jam senŝpure malaperis. En 1698 la hodiaŭa germana loknomo aperis unuafoje. En 1910 vivis en la komunumo 719 homoj (germanoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Pinkakertes apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Körmend, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.
Ĉefpreĝejo de Ulm
La  ĉefpreĝejo de Ulm (Ulmer Münster) estas la ĉefa preĝejo de la urbo Ulm en Germanio.
Ĝi estas konstruita laŭ gotika arkitekturo de la libera regna urbo Ulm dum la 14-a jarcento.
Ne vere temas pri katedralo, ĉar la urbo de Ulm, neniam estis episkopujo.
Unue katolika preĝejo, ĝi iĝis post la reformoj de 1529 en Ulm la plej granda protestanta preĝejo en la mondo.
Prezentado
La 161,53 metrojn alta katedralo estas ĝis nun la plej alta preĝejo de la mondo. La konstruaĵo estas longa je 123,56 m kaj larĝa je 48,8 m kaj kovras do areon de 8.260 m². Tiel ĝi estas la plej granda protestanta preĝejo en la mondo.
Ĝi entenas 2.000 sidlokojn al kiuj oni povas aldoni aliajn por atingi 4.500 lokojn, ekzemple dum la Württembergischer Landesposaunentag.
Dum la mezepoko kunvenis en ĝi ĝis 20.000 personoj, ĉar tiam oni staris dum la meso.
La ĉefan turon oni povas surgrimpi ĝis la alto de 150 m per 768-ŝtupa ŝtuparo por ĝui panoraman vidon al la urbo de Ulm kaj ties ĉirkaŭaĵo. Dum bela vetero oni povas eĉ vidi la Alpojn.
Historio
En 1944 la katedralo estis detruite je 81% post aeratako.
Cigliè
Cigliè estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Bastia Mondovì, Clavesana, Mondovì, Niella Tanaro kaj Rocca Cigliè.
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
NGC 3762
NGC 3762 (aliaj indikoj — UGC 6591, MCG 10-17-27, ZWG 292.11, PGC 35979) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ioannis Ikonomou
Ioannis Ikonomou (Γιάννης Οικονόμου, naskiĝis en Iraklio, Kreto en 1964) estas tradukisto kiu laboras por la Eŭropa Komisiono en Bruselo ekde 2002. Konsiderata kiel rimarkinda nuntempa ekzemplo de poligloto, li scias 32 lingvojn: la grekan, la anglan, la germanan, la italan, la hispanan, la francan, la finnan, la danan, la rusan, la svahilan, la hebrean, la araban, la ĉinan kaj la bengalan. Laŭdire li iel scipovus eĉ 47 lingvojn inkluzive de mortintaj lingvoj kiel la malnovslava lingvo. Li parolas 21 de la 24 oficialaj EU-lingvoj. Li konsideris la ĉinan lingvon kiel la plej komplikan lingvon por lerni. La ĉina estas ankaŭ lia preferata lingvo. Li estus la nura tradukisto ene de la Eŭropa Komisiono kiun oni fidus por traduki ĉinajn dokumentojn.
Písek
Písek estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la norda parto de Sudbohemia regiono, 100 km sude de la ĉefurbo Prago, surborde de la rivero Otava. Ĝi estas grava centro de kulturo, klerigado, administrado, trafiko kaj turismo en la regiono. Kun siaj  estas la tria plej granda urbo de Suda Bohemio (post České Budějovice kaj Tábor).
Ioannis Ikonomou
Edukado
Inspirita de fremdaj turistoj kiuj vizitis lian hejmurbon en Kreto, li komencis studi fremdajn lingvojn je tre juna aĝo: la anglan kiam li kvinjariĝis kaj translokiĝis al Ateno kun sia familio, la germanan je la aĝo de sep, italan je tiu de 10, la rusan je tiu de 13, la orient-afrika svahilan en la aĝo de 14 kaj la turkan en tiu de 16. Li jam estis lerninta 15 lingvojn antaŭ ol esti 20-jarulo.
NGC 3762
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ioannis Ikonomou
Edukado
Li studis lingvistikon ĉe la Universitato de Tesaloniko antaŭ ol plustudi MA en mezorientaj lingvoj kaj kulturoj ĉe Universitato Kolumbio en Usono. Li daŭris per PhD en hind-eŭropa lingvistiko ĉe la Universitato Harvard. La temo de lia disertacio en Harvard estis teksto de Zaratuŝtro verkita en la avesta, lingvo parenca al la malnovpersa lingvo.
Písek
La urbo pro sia neripetebla etoso portanta plurajn atributojn (Sudbohemia Ateno, Mekko de violonistoj, urbo de studentoj, urbo en maro de arbaroj) kaj inspirinta multajn famajn ĉeĥajn artistojn studintajn en tiea gimnazio. La historia urbocentro estas proklamita kiel protektata monumentzono.
Ioannis Ikonomou
Persona vivo
Li geedziĝis al Tomek kiu estas polino. Li ŝatus konversacii enrete kun indiĝenaj parolantoj el la tuta mondo por konservi lian lingvan kapablecon. Lia preferata ŝatokupo estas noti kaj legi ĉinajn librojn
Litostrov
Litostrov estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Brno-provinco. Ĝi etendiĝas en Křižanova montetaro. Vivas ĉi tie.
Písek
Historio
Origina vilaĝo en la loko de hodiaŭa placo estiĝis ĉe rivera orlavejo, baldaŭ ĝi evoluis en staplovilaĝon kun reĝa korto, antaŭ duono de la 13-a jarcento estis sur la kontraŭa bordo fondita de reĝo Přemysl Otakar la 2-a remparita urbo kun burgo. Konstruintoj, kiuj konstruis ankaŭ burgon Zvíkov, ekkonstruis ne nur la burgon, sed ankaŭ ŝtonponton, monaĥejon kaj dekanan preĝejon. Fine de la 13-a jarcento komencis en Písek labori monerstampejo, sed en la jaro 1300 ĝi estis translokigita en urbon Kutná Hora. Dum regado de reĝo Karolo la 4-a estis en la urbo fondita saldeponejo kaj la plej granda grenmagazeno en Bohemio. En 1394 Venceslao la 4-a eldonis ĝuste en Písek la unuan reĝan dokumenton skribitan en la ĉeĥa lingvo. Ekde la 14-a jarcento Písek fariĝis administra centro de ampleksa regiono nomata regiono de Prácheň. Dum husanaj militoj Písek staris je flanko de kalikuloj, en la 16-a jarcento ĝi atingis grandan prosperon, en la jaro 1509 ĝi aĉetis la reĝan burgon, apartenis al ĝi ampleksaj grundoj kaj arbaroj. Tamen en 1532 ĝi estis preskaŭ komplete detruita de granda incendio (en la sama jaro kiel Strakonice kaj Tábor) kaj en 1547 imperiestro Ferdinando la 1-a portempe forprenis al ĝi grandan parton de la havaĵo, ĉar ĝi rifuzis aliĝi al persekutado de protestantoj. Písek multe suferis precipe komence de la tridekjara milito, kiam ĝi estis konkerita de la soldataro de generalo Buquoy; dum la milito je aŭstria heredaĵo komence de la regado de Maria Teresia la urbon okupis francoj kaj bavaroj. En la 19-a jarcento la urbo komencis ŝanĝi sian ĝistiaman aspekton - tiutempe estas faligita la urba muregaro kaj surŝutitaj fosaĵoj, okazas ampleksiĝo je novaj antaŭrbaj stratoj, estas fondataj novaj lernejoj kaj kulturaj institucioj, en la urbodomo iom post iom venkas la ĉeĥa lingvo. En 1875 estis en la urbon alkondukita fervojo kaj en 1888 Písek kiel la unua urbo en Ĉeĥio akiris danke al František Křižík la unuan daŭran elektran urbolumigon. En la 20-a jarcento la urbo fariĝas populara somera ripozloko kaj konata kultura kaj kleriga centro.
Litostrov
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1376. Ekde la jaro 1850 ĝis la unua dekjaro de la 20-a jarcento Litostrov estis konsisto de Rosice.
Písek
Muzeo de Praĥenio
Maltejo – konstruita en la burga areo en la 2-a duono de la 19-a jarcento, funkcianta ĝis la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento kaj sekve kadukiĝanta. En 2009 post ampleksa rekonstruo, financata grandparte de la fondusoj de EU, en la konstruaĵo estis malfermita Figurarta centro kun „Centro de porinfana ilustroarto“ kaj pluraj ejoj servantaj por portempaj ekspozicioj. En la areo okazadas ankaŭ koncertoj, teatraĵoj, literaturaj diskutoj, kreivaj artatelieroj k.a. Sur la placeto antaŭ la konstruaĵo troviĝas „kantanta fontano“, ĉiujn semajnfinajn vesperojn en la somera sezono ŝprucanta en akompano de koloraj lumoj kaj klasika muziko.
Historia urba elektrejo – la plej malnova akvoelektrejo en tuta Ĉeĥio, estigita en 1888 surloke de la t.n. Subroka muelejo. Daŭre produktanta kurenton kaj samtempe alirebla por publiko kiel muzeo de lumigado kaj akvomotoroj.
Memormuzeo de Adolf Heyduk en la strato Tyršova – novrenesanca domo konstruita en la jaro1900 por la fama ĉeĥa poeto. En parto de la loĝejo de Heyduk - laborĉambro, manĝejo kaj salono – estis en 1937 malfermita memormuzeo kun origina ekipo, prezentanta tipan urbanan loĝstilon de la unua triono de la 20-a ajrcento. Post paŭzo pro ampleksa rekonstruo ekde 2007 denove malfermita. Filio de la Muzeo de la regiono Prácheň, okazigas ankaŭ porokazajn kameretosajn kulturajn spektaklojn.
Aranĝoj
Písek estas okazloko de pluraj tradiciaj kulturaj aranĝoj. La plej gravaj inter ili estas:
Sporto kaj naturo
Písek ofertas multflankajn eblecojn por aktiva sportado kaj restado en la naturo. En la urbo viziteblas urba naĝejo (kun internaj kaj eksteraj basenoj), sporthalo, vintra stadiono, futbalstadiono, ekstera kaj kovrita tenisludejo, keglejo, skideklivo kun skilifto kaj artefarita neĝumado, ĉevalrajdejo ktp. Por piedmigrado kaj biciklado invitas bone aranĝitaj padoj laŭlonge de la rivero Otava kaj protektata naturparko Písecké hory, etendiĝanta tuj rande de la urbo.
Personecoj
Písek kiel naskiĝ-, stud- aŭ vivloko estas neforgeseble ligita kun multaj elstaraj personecoj de la ĉeĥa (plejparte kultura) vivo.
Esperanto en Písek
Daŭre okazanta tradicia aranĝo:
Eugène Joseph Delporte
. Li laboris en la Reĝa observatorio de Belgio de Uccle, kies direktoro li estis de 1936 al 1947. Elde tie li malkovris 66 asteroidojn inter kiuj plej notindaj estas 1221 Amoro, kiu donis sian nomon al la grupo de la amoraj asteroidoj, kaj la apolona asteroido 2101 Adoniso.
Li malkovris aŭ kunmalkovris ankaŭ plurajn kometojn, inter kiuj la perioda kometo 57P/du Toit-Neujmin-Delporte.
En 1930, li difinis la modernajn limojn inter la konstelacioj laŭ la linioj de rektascensio kaj deklinacio por la epoko B1875.0.
Oni donis lian nomon al la luna kratero Delporte.
Eksteraj ligiloj
Nekrologioj:
Verĝioj
La verĝioj (Werji aŭ Worji, geeze: ወርጂ ) estas etno vivanta en Etiopio. Ili estas 20.480 homoj laŭ la etiopa censo en 1994 (kiun okazigis CSA). Ilia precipa loĝregiono estas sudokcidenta Etiopio kaj ili verŝajne origine parolis orientan guragan lingvon, sed hodiaŭ ili parolas unuavice la oroman (14.066 en 1994). Ili estas unu el kelkaj etnoj en Etiopio sen propra lingvo (kune kun la etno Beta Israel, kiu iam parolis kvaraan lingvon kaj la vejtoj, kies vejta lingvo estingiĝis). La Verĝioj precipe estas muslimoj.
ISO 3166-2:GW
ISO 3166-2:GW estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Gvineon Bisaŭan. La kodojn havas tri provincoj, ok regionoj kaj aŭtonoma sektoro de Gvineo Bisaŭa.
La kodoj konsistas el du partoj, dividita per streketo. La unua parto konsistas el la landokodo laŭ la normo ISO 3166-1, <tt>GW</tt> por Gvineo Bisaŭa, kaj la dua parto estas la kodo de la provinco, regiono aŭ aŭtonoma sektoro.
La aktuala kodaro lastfoje ŝanĝiĝis la 3-an de februaro 2010.
La ok regionoj kaj la aŭtonoma sektoro Bisaŭo ricevis kombinaĵojn duliterajn de <tt>BA</tt> ĝis <tt>TO</tt>, kaj la tri provincoj solan literon.
Regionoj kaj Sektoro
1 aŭtonoma sektoro
133747 Robertofurfaro
133747 Robertofurfaro estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 2:9 kun la Tero.
Yanggakdo Stadiono
La Yanggakdo Stadiono estas diversuza stadiono en Pjongjango, Nord-Koreio. Ĝi ofte uzatas por futbalaj matĉoj. La stadiono povas gastigi 30.000 spektantojn kaj estis malfermita en 1989. Ĝi estas hejma stadiono de la Ĉefurba Armeo F.K.
133747 Robertofurfaro
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Roberto Furfaro, kiu laboris por la misio OSIRIS-REx en diversaj roloj. Li estis engaĝita kiel inĝeniero pri ĉegrundaj sistemoj, Gvidanto de la Teamo de Sistema inĝenierarto de la Centro de Scienca Procezo kaj Operacioj (SPOC) kaj en la Interfaco SPOC-Scienca Teamo.
Furna
Pri la komunumo
Furna estas urbo kaj komunumo de la komunumaro Jenaz kaj la distrikto Prättigau/Davos en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 205 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.