cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malsupra Cinca
Produktoj de proksimeco
Same, oni povas trovi produktojn de proksimeco ellaboritaj en Mequinenza kiel la olivoleo (indas memori, ke la loĝlokon oni konis dum la islama epoko kun la alnomo de "al la-Zaytún" kiu signifus teron de olivarboj) aŭ la mielo (estante historie estimitaj tiuj el ĉerizo, rosmareno kaj timiano). La ĉerizo de Mequinenza estas aparte estimita pro tio ke la zono ebligas mikroklimaton kiu permesas akiri la unuajn produktadojn de ĉerizo de la tuta Eŭropo proponante ĉerizojn kun kvalitoj organoleptaj esceptaj tiel en malmoleco kaj koloro kiel en dolĉeco. La plej fruaj varioj destinas sin al la internacia merkato de la centro kaj nordo de Eŭropo, al la Emirlandoj aŭ inkluzive al Azio. Same ankaŭ estas varioj de persikoj, nektarinoj, vinberoj, paragvajoj aŭ platerinoj.
Gastronomio
La Malsupra Cinko estas zono de legomĝardenoj, en kiu estas abundeco de freŝa frukto kaj de sekaj fruktoj de kvalito, io kiu rilatas al la tradiciaj desertoj kiel elmostillo, farinosos, la pasteĉo de kukurbo, la "kok" de Fraga aŭ la sekaj figoj. Legomĝardenoj kaj ŝafa brutaro estas bazaj en la pladoj de la zono kun speciala graveco de la viando el ĉasado kiel la kuniklo, la leporo, la perdriko, la apro aŭ la cervo.
La Malsupra Cinko havigas solan spacon por la vitokulturo kiun oni povas trovi norde de la regiono, konkrete en la municipa teritorio de Belver de Cinca. Alia de la historiaj ingrediencoj kaj kun pli granda tradicio de la regiono estas la olivoleo de la vario arbequina (de milda gusto, aromeca, kaj kun fruktaj nuancoj) kaj empeltre (de milda kaj dolĉa gusto, malpli intensa ol la vario arbequina). Pluraj entreprenoj de la zono estis premiitaj en multnombraj naciaj konkursoj kaj internaciaj. Ne oni devas forgesi, ke historie, la araboj nomis la malsupran parton de la rivero Cinca kiel "rivero de la olivarboj" ("Nahr al la-Zaytún") termino kiu aliĝis en la topominoj de iuj loĝlokoj kiel Mequinenza, konita tiam kiel Miknasa al la-Zaytún.
Festoj kaj tradicioj
La Malsupra Cinko estas tero de limo kie survivas multnombraj tradicioj. En Fraga, estas tipa la figuro de "les dones de faldetes", festo kiu omaĝas tipan kostumon de la loĝloko tiel kiel la oferdono al la Virgulino de la Kolono. En la ceteraj municipoj okazas ankaŭ rekomendindaj okazoj kiel la festoj de San Roque en Ballobar, la procesioj de Sankta Semajno de Belver de Cinca, la divido de la "rosqueta" en Candasnos, la pilgrimado al la ermitejo de Sankta María de Chalamera la tagon de Sankta Marko, la festoj de Sankta Agatokljo de Mequinenza, la festoj de Sankta Relikvo en Ontiñena, la rajda koncentriĝo de la Malsupra Cinko en la monato de junio en Osso de Cinca, la kermeso de San Juan en Torrente de Cinca, la festoj de Sankta Lorenzo en Velilla de Cinca aŭ la festoj de la Virgulino de Asunciono en Zaidín. La “Festoj de Sankta Blas kaj Sankta Águeda” kiuj okazas en Mequinenza (Zaragozo) la unuan semajnfinon de februaro estis deklaritaj en 2018 kiel Festo de Turisma Intereso de Aragono kun kodo F.I.T.A. Numero 84.
Lingvo
Unu el la plej karakterizaj signoj el ĉi tiu teritorio estas la lingvo. Pli ol la 80% de la loĝantoj de la Malsupra Cinko parolas la okcidentan katalunan. La pluaj civilizacioj kiuj pasis dum la tuta historio tra ĉi tiu teritorio lasis sian kulturon kaj ankaŭ sian lingvon. Tiukadre, la kataluna surteriĝis en ĉi tiu teritorio en la epoko de la Rekonkero komencita de Ramón Berenguer la 4-a kiu reloĝigis ĉi tiun regionon el loĝantoj venintaj de Ribagorza, de Pallars kaj de Urgel. Lingvo kiu postvivis ĝis la aktualeco en sia parola varianto. La plimulto de ĝiaj loĝantoj estas dulingvaj en la hispana -lingvo en kiu oni ricevas la tutan primaran kaj sekundaran edukon- kaj kataluna.
Echallens (stacidomo)
Echallens estas fervoja stacidomo en Echallens, Svislando.
Körös
Körös (rumane Criș [kriŝ], germane Kreisch [krajŝ]) estas maldekstra flankorivero de Tiso en Hungario, ĉiuj fontoj estas en Rumanio. Tiu nomo malofte uziĝas, oni konas diversajn Körös-riverojn, kiuj kuniĝas.
La riveraro sume longas 741 km-ojn, akvokolekta areo estas 27 537  km². La kvin riveroj Körös jene ekestas unuj el aliaj:
Menciinda flankorivero estas Berettyó, krome en la hungara parto estas diversaj enfluantaj kanaloj, la plej konata estas Orienta ĉefkanalo. La riveroj kolektas la akvon el la Mez-Okcidenta Transilvanio. La regiono ofte suferas pro inundoj. Helpas la digoj kaj la kanaloj. La pitoreskaj riveropartoj apartenas al la nacia parko Körös-Maros.
Syens
Geografio
La komunumo Syens situas en la Vaŭda Mezlano, ĉe la bordo de la rivero Bressonne, alfluanto de Brojo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Syens kaj kelkaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,52 km², de kiuj 33,3% estas kovritaj de arbaro, 55,2% servas por agrikulturo kaj 11,1% por setlado.
Trafiko
Tra Syens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Ĝenevo. De ĝi en la vilaĝocentro de Syens deflankiĝas la kantona ĉefvojo n-ro 140 al Vevey. La plej proksima alveturejo al la sivsa aŭtovojo A9 situas proksimume 20 kilometrojn sude de la komunumo apud Chexbres. Pere de la laŭzana buslinio n-ro 62 de Moudon al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 1018 kiel Ciens. Dum mezepoko Syens estis parto de Senjorujo, kiu konsistis el Syens, Bresonnaz kaj Rossenges. Sub la berna regado ek de 1536 Syens apartenis al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis integrita al la nova Distrikto Brojo-Vully.
Shelly Manne
Sheldon „Shelly“ MANNE (* 11-an de junio 1920 en Novjorko, Novjorkio; † 26-an de septembro 1984 en Los-Anĝeleso) estis usona frapinstrumentisto, bandestro kaj komponisto de svingo kaj de okcidentmarborda ĵazo.
Taranta Peligna
Taranta Peligna estas komunumo de Italio.
Geografio
La komunumo situas je proksimume 460 m super marnivelo. Granda parto de la areo situas en la Majella montargrupo.
Demografia evoluo
Taranta Peligna havas proksimume 241 mastrumadajn unuojn. La loĝantara nombro malaltiĝis dum la periodo 1991-2001 per 17,6% laŭ datumoj el la ĉiudekjaraj popolnombradoj de ISTAT.
Uglio
La uglio estas citruso. Ĝi estas la produkto de kruciĝo inter mandarino (Citrus reticulata) kaj grapfrukto (Citrus × aurantium) aŭ pampelmuso (Citrus maxima), tial ĝi apartenas al la citrusgrupo tangelo. Uglio estis trovita en la jaro 1917 en Jamajko. La nomo estas registrita kiel komerca marko kiel UGLI® fare de la firmao Cabel Hall Citrus Ltd. La nomo verŝajne venas de la angla „ugly“ (= malbela), pro la malglata kaj verda-flava ŝelo.
La arbo similas al mandarinujo. La frukto estas 10 – 15 cm granda, ronda. La koloro de la matura frukto estas flava kaj iomete oranĝkolora kaj je la finoj verda. La ŝelo estas malglata kaj ledra. Ĝi estas facile senŝeligebla. La blanka mezokarpo estas sufiĉe dika. La frukto havas ĉ. 12 segmentojn, kiuj enhavas oranĝkoloran karnon. La gusto estas aroma, dolĉa kaj nur malmulte da acido kaj grapfruktecan guston. La centra akso estas kava. La maloftaj semoj enhavas nur unu embrion.
(16389) 1981 EC39
(16389) 1981 EC39 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
János Csík
János Csík [jAnoŝ ĉIk], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csík János estis hungara violonisto, popolkantisto, popoldancisto, orkestrestro, instruisto.
János Csík naskiĝis la en Kecskemét.
Biografio
János Csík lernis violonadon en muziklernejo en sia naskiĝurbo, sed li ankaŭ dancadis popoldancojn. Dum la mezlernejaj jaroj li fondis popolorkestron. Li soldatiĝis, poste en 1987 li aliĝis al popolorkestro, kie li lernis multe. En la sekva jaro li fondis propran orkestron, kie li kuntiris la popolmuzikon iomete kun la ŝlagromuziko. En 2002 pro aŭtoakcidento li preskaŭ mortis, li longe estis malsana. Iam li akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Nyíregyháza, poste li instruis en Kalocsa kaj Örkény. En 2010 li ekinstruis en muziklernejo de Kecskemét. Li ricevis premiojn ekde 1991, en 2013 kune kun la orkestro Csík premion Kossuth. Li eldonis plurajn muzikdiskojn.
Tajda kurondo
Tajda kurondo estas tiu fenomeno en la hidrologio, kiam la alvenanta alta tajdo formas ondon, kiu eniras riverbedon. En la geologio, ĝi estas moviĝa tipo de la vulkana cindronubo.
La alta tajdo puŝas/ŝovas la akvon en la riverfaŭkon, en la mallarĝiĝantan riverejon kontraŭ la fluo. Tajda kurondo okazas nur kelkloke sur la mondo, precipe tie, kie estas tre alta alta tajdo kaj el larĝa golfo eniras la akvo mallarĝan riverejon. Grava tajda kurondo povas minaci eĉ la ŝiptrafikon, sed tio estas samtempe defio al surfantoj (ondorajdantoj).
Kelkaj riveroj, kie okazas tajda kurondo:
Edward Kelley
Edward Kelley (1555-1597) (Edward Talbot) estis angla alkemiisto, advokato, mediumo kaj glosopoeto. Kune kun John Dee, li plenumis plurajn mediumajn seancojn uzante kristalsferon kaj asertis ke li posedas la sekreton pri la metaltransmutacio en oron. Iom post la morto de la mistikulo, serio da legendoj ekenvolvis la nomon de Kelley. Lia bunta biografio kaj relativa rimarkindeco apud la anglalingvaj historiistoj, super ĉio pro lia asocio al John Dee, kontribuis por krei bildon de iom folklora kaj ĉarlatana alkemiisto.
Vivo
Unue li komencis labori kiel lernanto de apoteko, aliaj historiistoj diras ke li aktivis kiel notario en Londono. Plej eble li studis en la Universitato de Oksfordo, ĉar li ricevis iom da altnivela eduko kaj konis la latinan kaj tre eble iom pri la greka lingvo. Laŭ diversaj fontoj, Kelley estis metita en pilorio, en Lankastro pro falsaĵoj kaj neleĝaj aktoj. Oni diras ke ambaŭ liaj oreloj estis iomete tranĉitaj, ordinara puno dum la Dinastio de la Tudoroj. Pro tio, oni diras ke li ĉiam uzis ĉapon surkape, por kaŝi la orelmankon. Post iom da tempo li iĝis sekretario de Rudolfo la 2-a (1552-1612), Imperiestro de Germanio, inter 1587-1588.
La antikvaĵisto Anthony Wood (1632-1695), en sia verko "Athenae Oxoniensis", asertas ke Kelley, estante nur 17-aĝa, atingis plenkonadon da Gramatiko en Worcester aŭ aliloke, kaj estis sendita al Oksfordo tamen li ne certis pri tio. Tamen, li estis informita de anktikva Bakalaŭro pri Teologio, kiu en siaj junuljaroj estis kopiisto de S-ro Thomas Allen, en Gloucester-hall, ke Kelley restis iom da tempo en tiu universitato. Tamen, serĉante pri la matrikulo, li ne trovis la nomon Kelley, sed tri nomojn Talbot kiuj studis tie. Ĉar tiuj faktoj estas kovritaj per la ondo de la dubo, li kredas ke Kelley, kiu estis mensagita, abrupte lasis Oksfordon, ne farinte sian registron en la matrikulo.
Ĉirkaŭ 1590, Kelley spertis riĉan vivstilon en Eŭropo, ĝuante la patronecon de la nobelaro: li ricevis plurajn proprietaĵojn kaj grandajn monsumojn el Vilhelmo de Rozenbergo (1535-1592). Dum tiu periodo, li pluplenumis siajn alkemiajn eksperimentojn ĝis li povis konvinki Rudolfon la 2-an ke li estis preta komenci la orproduktadon, la celo de sia tiea restado. Rudolfo la 2-a omaĝis lin per la nobeltitolo de kavaliero en la 23-a de februaro 1589-1590. En majo 1591, Rudolfo arestis kaj enprizonigis Kelley-on en la Kastelo Křivoklát, ekster Prago, supozeble pro tio ke li mortigis oficialulon kies nomo estis Jiří Hunkler en duelo. Plej eblas ke la imperiestro ne deziris la fuĝon de Kelley antaŭ ol li efektive povus produkti oron. En 1595, Kelley konsentis pri kunlaborado kaj reprenis siajn alkemiajn laborojn, estante liberigita kaj restarigita al siaj antaŭaj rangoj. Sukcesinte produkti nenian oron li ree estis arestita, sed ĉi-foje en la Kastelo Hněvín, en Most. Lia edzino kaj duonfilino provis dungi imperian konsiliston kiu povus liberigi Kelley-on el la arestejo, sed li mortis en la fino de 1597 pro vundoj ricevitaj dum eskapoprovo.
21729 Kimrichards
21729 Kimrichards estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kimberly Skye Richards, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2006 pro sia projekto pri plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Walter Murray Collegiate en Saskatuno (Saskaĉevano, Kanado).
Leĝoj de Newton pri movo
La leĝoj de Newton pri movo estas tri sciencaj leĝoj pri konduto de movaj korpoj, kiujn malkovris Isaac Newton (Isaako Neŭtono). Tiuj ĉi leĝoj estas fundamentaj al klasika mekaniko.
Neŭtono unue eldonis tiujn ĉi leĝojn en Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (1687) kaj uzis ilin por pruvi multajn rezultojn pri movo de fizikaj objektoj. En la tria volumo (de la tekstoj), li montris kiel kombine kun lia leĝo de universala gravito, la leĝoj de movo eksplikas la leĝojn de Kepler pri planeda movado.
Graveco de la leĝoj de Newton pri movo
La leĝoj de Newton pri movo, kune kun lia leĝo de universala gravito kaj la matematikaj teknikoj de kalkulo, proviziis unuafoje por unuiĝinta kvanta eksplikado de larĝa amplekso de fizikaj fenomenoj tiel kiel: la movo de turnantaj korpoj; movo de korpoj en fluidoj; ecoj; movo sur klinita ebeno; movo de pendolo; la tajdoj la orbito de la luno kaj la planedoj. La konserva leĝo de movokvanto, kiun Neŭtono derivis kiel korolario al lia dua kaj tria leĝoj estis la unua konserva leĝo malkovrita.
Sincitio
En biologio, sincitio (syncytium) estas plurnuklea ĉelo, kiu kreiĝas per kunfandiĝo de ununukleaj ĉeloj.
Leĝoj de Newton pri movo
Graveco de la leĝoj de Newton pri movo
La leĝoj de Newton pri movo konfirmiĝis per eksperimento kaj konstato dum pli ol 200 jaroj. Ili priskribis la kinematikon de la mondo je nia skalo (de 10−6 m al 104 m, ĉe rapidoj variantaj de 0 ĝis 100 000 000 m/s) preter tio kio povas precize mezuriĝi.
Sincitio
Animaloj
La plej familiara ekzemplo de sincitioj estas muskolaj ĉeloj. La fibroj de skeletaj kaj kardiaj muskoloj estas sincitioj, formitaj per la kununuiĝo de miloj da muskolĉeloj.
Leĝoj de Newton pri movo
Graveco de la leĝoj de Newton pri movo
Kiel praktika regulo, la leĝoj de Newton pri movo aplikiĝas por rapidoj ĝis triono da la rapido de lumo, post kiu punkto la eraro iĝas tro granda por esti ignorata.
Sincitio
Plantoj
Sincitioj ankaŭ troviĝas en plantoj, interalie en la disvolviĝanta endospermo.
Leĝoj de Newton pri movo
La unua leĝo de Newton pri movo: Leĝo de Inercio
Tiu ĉi leĝo ankaŭ nomiĝas la Leĝo de Inercio aŭ Galileja principo.
Sincitio
Aliaj vivuloj
Sincitioj ankaŭ troviĝas en fungoj, ameboj, ktp.
Leĝoj de Newton pri movo
La unua leĝo de Newton pri movo: Leĝo de Inercio
Alternativaj formuladoj:
Sincitio
Patologia sincitio
Sincitioj formiĝas kiel simptomo de kelkaj virusaj infektoj — interalie, HIV, SARS-CoV-2, ktp.
Leĝoj de Newton pri movo
La unua leĝo de Newton pri movo: Leĝo de Inercio
En kalkulusa notado, tio esprimiĝas kiel
Malgraŭ la fakto ke unua leĝo de Newton ŝajnas esti speciala kazo de la dua lego de Newton, la unua leĝo difinas la kadrojn de referenco, en kiuj la aliaj du leĝoj validas. Tiuj ĉi referencaj kadroj nomiĝas inerciaj kadroj de referenco aŭ referencaj kadroj de Galileo, kaj moviĝas kun konstanta rapido; tio estas sen akcelo. (Notu ke objekto povas havi konstantan magnitudon de rapido kaj samtempe havi ne-nulan akcelon, kiel en la kazo de uniforma cirkla movado). Tio ĉi signifas ke la surfaco de la Tero ne estas inercia referenca kadro, ĉar la Tero rotacias ĉirkaŭ sia akso kaj orbitas ĉirkaŭ la Suno. Tamen, por multaj eksperimentoj, la Tera surfaco povas sekure esti rigardata kiel inercia. La eraro enkondukita de la akcelado de la Tera surfaco estas eta.
Laŭ malpli formalaj terminoj, Aristotolo pensis ke aĵoj staris senmovaj se oni lasas ilin solaj, ke esti senmova estas natura kaj ke movado bezonas kaŭzon. Estis nature pensi tiel ĉar ajna movo (alia ol tiu de ĉielaj objektoj, kiujn oni supozis perfektaj) kiun oni observas finfine haltas pro froto. Sed eksperimentoj de Galilejo kun pilko rulanta malsupren laŭ dekliva ebeno, trovis ke "Aĵoj veturas nature ĉe senvaria rapido (kiu eble estas aŭ eble ne estas nulo), se lasita sola.
La ŝanĝo de "Korpo estas en sia natura stato kiam ĝi estas senmova" de Aristotolo al la malkovro de Neŭtono (la unua leĝo de Newton) estis unu el la plej profundaj kaj gravaj malkovroj de fiziko. En ĉiutaga vivo, la forto froto kutime priagas movantajn objektojn malrapidigante ilin kaj eventuale igante ilin senmovaj. Neŭtono priskribis matematikan modelon de kiu oni povas derivi la movadojn de korpoj per elementaj kaŭzoj: ''fortoj"".
La dua leĝo de Newton pri movo: Fundamenta Leĝo de Dinamiko
Tiuj ĉi formuloj povas esprimiĝi matematike per la sekvaj manieroj:
aŭ se m estas konstanta.
kie
Tiu ĉi ekvacio esprimas ke:
La kvanto m, aŭ maso, en la ekvacio estas karakterizo de la objekto. Por objekto kun konstana maso m, ju pli granda neta forto aganta sur la objekto, des pli granda estas la ŝanĝo de akcelo. Tiu ĉi ekvacio do malrekte difinas la koncepto de maso.
En la ekvacio, F = ma, a estas rekte mezurebla, sed F ne estas. La dua leĝo de Newton havas signifon nur se oni povas aserti, antaŭe, la kvanton de F. Reguloj por kalkulado de forto inkludas la Gravitan Leĝon de Newton.
Sed ne ĉiam estas valida. Ĝenerale kaj la maso de la objekto kaj ties rapido povas esti variebla. Por tiu ĉi kazo:
Tiu ĉi ekvacio funkcias en kazoj kiam la maso estas varia. Tiu ĉi ekvacio ankaŭ validas en speciala relativeco, se ni esprimas la movokvanton kiel, kie \gamma estas.
La fizika signifo apoganta tiun ĉi ekvacion estas grava ĉar ĝi implicas ke ''objektoj interagas per interŝanĝo de movokvanto kaj ili faras tion ĉi pere de forto.
Prenate kune kun la tria leĝo de Newton pri movado, la dua leĝo de Newton pri movado implicas la Leĝon de konservado de movokvanto.
La tria leĝo de Newton pri movo: La Leĝo de Reciproka Agado
Tiuj ĉi formuloj implicas, ke se oni frapas objekton kun forto de 200 N, tiam la objekto ankaŭ frapas al tiun kun forto de 200 N. Planedoj ne nur akcelas al steloj; sed steloj akcelas al plandedoj. La reaga forto havas la kontraŭan direkton de la ago, estas samspeca, kaj havas la saman amplekson de la originala forto. Tamen, ĝi ne necese liniiĝas space kun la ago. Unu ekzemplo estas la forto al elektra dupoluso pro punkta ŝargo; kiam la dupoluso direktigas perpendikulare al la linio inter inter la punkta ŝargo kaj la dupoluso. La forto sur la dupoluso pro la punkta ŝargo estas perpendikulara al la interkonekta linio, do la reaga forto sur la punkta ŝargo laŭ la kontraŭa direkto, sed tiuj ĉi du fortoj estas paralelaj kaj neniam transiras unun la alian.
Oni ofte argumentas ke la tria leĝo de Newton estas malĝusta kiam elektromagnetaj fortoj estas inkluditaj: se korpo A efikas per forto sur korpo B, tiam korpo B ĝenerale efikas per malsama forto sur korpo A (la forto pripensita estas la forto de Lorentz, generita de la elektra kaj magneta kampoj). Tamen, moderna teorio prognozas ke la elektromagneta kampo generita de tia interago mem portas movokanton per elektromagneta radiado, kaj la tria leĝo de Newton validas se la movokvanto de la kampo inkludiĝas en la kalkuloj.
Fortaj kaj malfortaj formoj de la tria leĝo de Newton pri movo
La tiel nomita malforta formo de la tria leĝo de Newton pri movado aplikas al klasikaj fizikaj fortoj (Marion kaj Thorton, 1995, pp. 333-337). En sistemo de partikloj, lasu prezenti la peran forton sur partiklo a de partiklo b. La malforta formo postulas ke:
Ĉiuj klasikaj fortoj plemumas tiun ĉi kondiĉon.
La forta formo de la tria leĝo de Newton postulas, ke, aldone al estante egalaj kaj kontraŭaj, la fortoj devas agi laŭ la linio inter la du partikloj. Gravitaj fortoj plenumas la fortan formon dum elektromagnetaj fortoj plenumas la malfortan formon. Por ekzemplo en elektrostatiko kie la forta formo ne obeiĝas, konsideru la interagon inter punkta ŝargo kaj perfekta dupoluso liniigita perpendikulare al la linio liganta la ŝargon al la dupoluso.
Amplekso de Valideco
En 1916, la Teorio de Relativeco de Albert Einstein etendis la amplekson ĝis kiu oni povas prognozi. Ĉe ne-relativismaj rapidoj, lia relativisma modelo reduktiĝas al tiu prezentita en tiu ĉi artikolo.
Aŭ, pli simple esprime, la multiplika ĝustiga faktoro (nomita \gamma) alproksimiĝas unu por rapidoj malpli ol triono da la rapido de lumo.
Reinickendorf
Evoluo
La distrikto Reinickendorf en 1920 kreiĝis el la eksaj kamparaj vilaĝoj Reinickendorf, Wittenau, Tegel (ĉe la Tegela lago), Heiligensee  (ankaŭ ĉe samnoma lago), Hermsdorf  kaj Lübars  kaj la teritorio de tri grandaj bienoj. Inter la du mondmilitoj en arbara ĉirkaŭaĵo aldoniĝis la urbopartoj Waidmannslust kaj Frohnau, dum la 60-aj kaj 1970-aj jaroj la modernisma kvartalo Märkisches Viertel.
La distrikto karakteriziĝas per multaj arbaroj kaj lagoj, sed la sudaj partoj estas simile dense loĝataj kiel la (historie industria kaj laborista) urboparto Wedding de la distrikto Mitte. Krome en Reinickendorf la kvartalo Weiße Stadt ("blanka urbo"), konstruita inter 1929 kaj 1931, kaj Märkisches Viertel ("markia kvartalo"), konstruita inter 1963 kaj 1974 modernisme konstruiĝis el pluretaĝaj domoj de multaj malgrandaj loĝejoj, preskaŭ iom kompareble al socialismaj slabokonstruaĵoj - nuntempe en tiuj kvartaloj vivas pli ol 30 000 homoj. En la restaj partoj de la distrikto dominas unuopaj familiaj domoj, plej multaj el ili konstruitaj inter la du mondmilitoj, kaj en iuj kvartaloj kiel Hermsdorf kaj Frohnau ili granda parto havas karakteron de vilaoj. En la distrikto situas la flughaveno Berlino-Tegel konstruita post la Dua Mondmilito, la sola nun funkcianta flughaveno ene de la urbaj limoj de Berlino (la flughaveno Berlino-Schönefeld situas sudoriente ekster la urbaj limoj, kaj la eksa armea flughaveno Berlino-Tempelhof sude de la urbocentro jam ne plu uziĝas).
403 Ciano
403 Ciano estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.
En la helena mitologio, Ciano (Κυανῆ) estis unu najado de Sicilio. Ŝi provis malhelpi la forrabo de Persefono far de Hadeso. Malsukcesinte, ŝi tiom ploris, ke ŝi solviĝis en siaj larmoj.
Lázár Madaras
MADARAS Lázár [madaraŝ] (n. 20-a de februaro 1941, Chibed), rumanuja hungara ekonomik-verkisto, ĉefredaktoro de Brassói Lapok. Plumnomo: Kibédi László.
Kariero
Li finis mezlernejon en Petroşani, ekonomikon en Bukareŝto. Ekde 1976 li estis redakcisekretario de Brassói Lapok, ekde junio de 1982 ĝia ĉefredaktoro. Ekde 1990 ĝis ? li estis deputito de rumana parlamento RMDSZ.
György Vutskits
VUTSKITS György (vuĉkiĉ) estis hungara zoologo, iĥtiologo, instruisto. Li naskiĝis en Zernest la 1-an de aprilo 1858 kaj mortis en Keszthely la 21-a de oktobro 1929.
Biografio
La universitaton György Vutskits finis en Koloĵvaro, kie li estis studento de Antal Koch kaj lia asisto. Post havigo de instruistdiplomo kaj doktorado inter 1884-1890 li instruis en Marosvásárhely, ekde 1891 ĝis sia pensiuliĝo (1921) li estis instruisto de premontrea gimnazio de Keszthely. Apud la instruado li priokupiĝis fiŝbiologion. Li publikis plurajn studojn pri fiŝfaŭno de Hungarujo.
1322 Koperniko
1322 Koperniko estas malgranda asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo honoras la polan astronomon Koperniko ; la oficiala nomo "Coppernicus" estas la latiniga formo usita de lia biografiisto Leopold Prowe.
Milena Dravić
Milena DRAVIĆ (Милена Дравић; naskiĝis en Beogrado, Regno Jugoslavio, mortis  en Beogrado, Serbio) estis serba teatra kaj kina aktorino.
Biografio
En sia infanaĝo Milena okupiĝis pri dancoj, en tiu nombro baleto. Ŝi debutis en kino en 1959. La unuan sukceson la juna aktorino havis post partopreno en la filmo Superfluulino (, 1962). Ekde 1971 ŝi aktoris en la beograda teatro Metiejo 212, kie ŝi partoprenis teatraĵojn de Frank Wedekind, Ödön von Horváth, Eugène Ionesco, kaj aliaj famaj dramistoj.
Ŝi edziniĝis trifoje. La tria edzo estis la serba aktoro.
La aktorino mortis 78-jara la pro daŭra malsano.
Quintana del Marco
Quintana del Marco [kinTAna delMARko] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de La Bañeza (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco. Temas pri loĝloko apartigita de rivero en du kvartaloj; super la rivero estas ponto, kio videblas simbole en la blazono.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Genestacio de la Vega kaj Quintana del Marco, okupas totalan areon de 23,36 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 356 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 800 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 68 km de Leono, provinca ĉefurbo.
László Rédei
László RÉDEI [lAslO], hungare Rédei László estis hungara matematikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (ekde 1955).
Quintana del Marco
Historio
Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado kaj poste de visigotoj; en Mezepoko okazis reloĝado rilate al monaĥejo. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado en apudaj areoj.
László Rédei
László Rédei naskiĝis la 1900 en Rákoskeresztúr (nuntempa Rákosmente). Li mortis la 1980 en Budapeŝto.
Biografio
László Rédei frekventis universitaton, poste li ekinstruis en mezlernejoj de Budapeŝto, Miskolc kaj Mezőtúr, dume inter 1934-1935 li plulernis en Göttingen helpe de stipendio. En 1940 li ekedukis en universitato de Szeged. Post la 2-a mondmilito li studvojaĝis en ambaŭ Germanioj, Aŭstrio, Sovetunio, Ĉeĥoslovakio, Svedio, Norvegio, Jugoslavio. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li ricevis premiojn Kossuth en 1950 kaj 1955, inter 1940-2007 ankaŭ aliajn premiojn.
Quintana del Marco
Historio
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Hulu Langat
Hulu Langat (ĉine:乌鲁冷岳县 ) estas distrikto en Selangoro, Malajzio.
Esperanto kaj Hulu Langat
Kelkaj loĝantoj konis Esperanton.
Ĝermolisto de meksikaj esperantistoj
Eduardo Sebastián Alarcón Hernández
Eduardo Sebastián Alarcón Hernández estas meksika studento pri kemio kaj esperantisto. En 2014 li ricevis la 2-an lokon inter ĉiuj meksikanoj partoprenintaj en internacia konkurso pri la ĉina lingvo.
Victor Manuel González
D-ro Victor Manuel GONZÁLEZ (naskiĝis en 1907, mortis 1989 en Monterrey, Meksiko), kie li estis UEA-delegito, fakdelegito pri pediatrio kaj konata Esperanta radio-amatoro.
Pedro Magaña Erosa
Pedro MAGAÑA EROSA (1901- 1995), maja-devena infankuracisto, dumviva membro, fakdelegito pri medicino kaj radio-amatorismo dum 33 jaroj, Cseh-instruanto, mortis la 10-an de oktobro en Chihuahua (Meksiko).
Ana Lorenza Macías Montes
Ana Lorenza Macías Montes estas juna (deknaŭaĝa, 2010) meksika esperantistino, kiu loĝas en urbo Aguaskalientes, centra parto de Mekŝiko. Ŝi estas ano de Meksika Esperanto-Asocio ekde ĝia fondiĝo.
Alicia L. Nohl
Alicia L. Nohl (?, 1916) estis esperantistino el Tacubaya, agema ĉefe en la propagandado de la internacia lingvo inter la blinduloj.
Abraham Vega Acosta
Abraham VEGA ACOSTA (naskiĝis en 1902, mortis la en San Pedro de los Pinos) estis meksika esperantisto. Li estis membro de 1978 kaj malavara favoranto de la meksika Esperanto-movado.
Z
Francisco Herrera Zambrano estis unu el la pioniroj de Esperanto-movado en Meksikio en la komenco de 20-a jarcento. Mortis en 1911.
Pavlova Ves
Pavlova Ves (hungare Pálfalu (foje Liptópálfalva), germane Paulsdorf in der Liptau) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Paŭlo troviĝas en la cititaj loknomoj.
Situo
Pavlova Ves situas laŭ flankovojoj. Liptovský Mikuláš troviĝas je 6 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1469 en slava formo "Pawlowa vieska". En 1715 oni komputis tie 12 familiojn pagantajn impostojn kaj muelejon. En 1784 385 vilaĝanoj loĝis en 47 domoj, en 1828 532 vilaĝanoj loĝis en 56 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pálfalu 270 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Liptó, al distrikto de Liptovský Mikuláš, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1945 pro la partizanoj la faŝistoj bruldetruis la vilaĝon. En 2001 vivis en Pavlova Ves 283 homoj, (278 slovakoj).
Imre Bárd
Imre Bárd, laŭ hungarlingve kutima nomordo Bárd Imre estis hungara advokato, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis Beck ĝis 1910.
Biografio
Imre Bárd devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Jam en 1902 li aliĝis al la socialdemokratoj, kie li estis disĉiplo de Ervin Szabó kaj Jenő Landler. En la jaroj 1908 kaj 1909 li redaktis hungarlingvan gazeton de socialistoj en Usono. Hejmenveninta li estis advokato ĝis fino de la 1-a mondmilito. Li havis postenojn dum la Kalistefa revolucio, same dum la Hungara Sovetrespubliko, poste li estis advokato de komunistoj, socialistoj. Dum la socialismo li havis juran postenon, tamen sen menciindaj aferoj. Li edziĝis en 1919, divorco okazis en 1942.
Lauburu
Ŝajne, ĝi estas simbolo de Suno aŭ fajro. Probable eŭskoj ricevis ĝin el keltoj, ĉar ĝi estas komuna al hindeŭropanoj.
La eŭskaj vortoj lau buru signifas "kvar kapoj", sed tio ŝajnas popola etimologio. Aliaj supozas, ke ĝi venas el latina labarum, "labaro".
Nuntempe, eŭskoj ofte portas oran aŭ arĝentan lauburu ĉe koliero aŭ orellobo. Ĝi ankaŭ aperas anstataŭ kristana kruco sur tomboj (kiel ĉe antaŭkristanaj tomboj) kaj forpasanoncoj de nereligiemaj eŭskaj naciistoj. En kelkaj landoj kie elmigris eŭskoj, lauburu aperas eĉ inter neeŭskoj kiel dekoracia temo.
August Kekulé
Friedrich August Kekulé von Stradonitz (1829–1896) estis germana kemiisto kaj naturalisto, fondinto de la moderna teorio pri la strukturo de la organika kemio. En 1857, li kreis la Teorion pri la kvarvalenteco de la karbonatomo, kaj en 1865, li proponis la seslateran formulon de la Benzeno. Li estis profesoro pri kemio de la Universitato de Hajdelbergo, de la Universitato de Gento, en Belgio, kaj en 1867, li estis invitita labori en la Bonna Universitato, kie li restis ĝis la fino de sia kariero.
Vidu ankaŭ
<Gallery> dosiero:J%C3%B6ns_Jakob_Berzelius.jpeg| Jöns Jakob Berzelius (1779-1848) dosiero:Jean_Baptiste_Andr%C3%A9_Dumas.jpg| Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) dosiero:Justus_von_Liebig_NIH.jpg| Justus von Liebig (1803-1873) dosiero:Auguste_Laurent2.JPG| Auguste Laurent (1807-1853) dosiero:Hugo_von_Ritgen_1868_(IZ_51).jpg| Hugo von Ritgen (1811-1889) dosiero:Robert_Bunsen_portrait.jpg| Robert Bunsen (1811-1899) dosiero:Gerhardt_Charles.jpg| Charles Gerhardt (1816-1856) dosiero:Charles-Adolphe_Wurtz.jpg| Charles-Adolphe Wurtz (1817-1884) dosiero:Hermann_Kolbe2.jpg| Hermann Kolbe (1818-1884) dosiero:Johann_Josef_Loschmidt.jpg| Johann Josef Loschmidt (1821-1895) dosiero:Gustav_Robert_Kirchhoff.jpg| Gustav Robert Kirchhoff (1824-1887) dosiero:Williamson_Alexander_W.jpg| Alexander Williamson (1824-1904) dosiero:Edward_Frankland.jpg| Edward Frankland (1825-1899) dosiero:Richard_August_Carl_Emil_Erlenmeyer-1.jpeg| Emil Erlenmeyer (1825-1909) dosiero:Stanislao Cannizzaro 01 (cropped).jpg| Stanislao Cannizzaro (1826-1910) dosiero:Couper_Archibald_Scott.jpg| Archibald Scott Couper (1831-1892) dosiero:Adolf_von_Baeyer_(1905).jpg| Adolf von Baeyer (1835-1917) dosiero:Brown_Alexander_Crum.jpg| Alexander Crum Brown (1838-1922) dosiero:Albert_Ladenburg.jpg| Albert Ladenburg (1842-1911) dosiero:Dewar James flask.jpg| James Dewar (1842-1923) dosiero:Hermann Wichelhaus ca 1880.jpg| Hermann Wichelhaus (1842-1927) dosiero:APNFranchimont.jpg| Antoine Franchimont (1844-1919) dosiero:Thomas_Edward_Thorpe.jpg| Thomas Edward Thorpe (1845-1925) dosiero:Otto_Wallach_1910.jpg| Otto Wallach (1847-1931) dosiero:Ludwig_Claisen_1897_Kiel.jpg| Ludwig Claisen (1851-1930) dosiero:Убеншвуаншвышь.jpg| Hermann Emil Fischer (1852-1919) dosiero:R. Anschütz Leopoldina.jpg| Richard Anschütz (1852-1937) dosiero:Vant_Hoff.jpg| Jacobus van 't Hoff (1852-1911) dosiero:Carl Dietrich Harries ca1916.jpg| Carl Dietrich Harries (1866-1923) </Gallery>
Nitsijärvi
Nitsijärvi estas lago en finna Laponio en Inari. Nitsijärvi elfluas al Inarijärvi. Supermara alteco de la lago estas kaj areo malmulte pli granda ol 40 kvadrataj kilometroj. La meza profundo estas kaj longo de bordo.
Preĝejo Sankta Ladislao (Rum)
La preĝejo Sankta Ladislao, nomata laŭ Ladislao la 1-a, reĝo de Hungario, estas romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Rum (Vas).
Historio
La unua preĝejo konstruiĝis en Rum en la 13-a jarcento. La unua mencio okazis en 1307. En 1418 oni petis la patronecon de Sankta Ladislao. Renovigoj okazis en 1736 kaj en 1838. En 1758 oni faris kelon sub la preĝejo, kie oni metis tombojn. En 1857 ĝi estis barokigita kaj pligrandigita. La sekva renovigo okazis en 1928, la lasta en 1998. Ekde 1994 pli nova flugila altaro estas videbla.
Konstruaĵo
La turo kaj alia konstruaĵoparto estas romanika, la ĉefenirejo estas gotika, la navo estas baroka. La sanktejo formas duonrondon.
Skulptaĵoj
La preĝejo estas Monumento historia kaj protektata laŭ eksterlandaj vidpunktoj. Kermeso okazas la 27-an de junio.
Tanjung Dua Belas
Tanjung Dua Belas estas eta vilaĝo en Selangoro, Malajzio.
Emmanuelle Vaugier
Biografio
Vaugier plenkreskis en franc-parola familio kaj komencis sian karieron en mezo de la 1990-aj jaroj per vizitrolo en televida serio Highlander kaj en flankrolo ĉe Faye Dunaway en televida filmo. Ŝi havis en 1996 ripetiĝantan vizitrolon en la kanada televida serio Madison. Ŝi estis videbla en flankroloj en diversaj televidaj serioj kiel Charmed, Smallville kaj Two and a Half Men same en la ludfilmoj Hysteria, Saw II kaj 40 tagoj kaj 40 noktoj. Ŝi ludis en 2005 en la sciencfikcia filmo Painkiller Jane la virinan ĉefrolon, pluan ĉefrolon havis ŝi en 2008 en la filmigo de komputila ludo Far Cry.
Eŭroto
Eŭroto (helene Εὐρώτας, latine Eurotas) estis en la helena mitologio la rivera dio, personigo de la samnoma rivero, kiu fluas tra Sparto kaj enbuŝiĝas en Lakonan golfon.
Eŭroto havis filinon Sparta, kiu edziniĝis al Lakedemono. Li fariĝis reganto super la teritorio de Eŭroto, al kiu donis sian nomon Lakedemonio. Kiam li fondis tie la ĉefurbon, nomigis ĝin laŭ sia edzino - Sparto.
El la edzeco de Lakedemono kaj Sparta naskiĝis filoj Amiklo kaj Himero kaj filino Eŭridiko (ŝi ne estis identa kun la edzino de Orfeo), Asino kaj Kleodiko. Sekvanto sur la lakedemonia trono fariĝis Amiklo, kiu pli poste proksime de Sparto fondis la urbon Amikloj.
Modernismo teologia
Modernismo teologia estis vasta kaj multfaceta pensfluo, precipe en Katolikismo. disvolviĝinta inter la fino de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a celanta repripensi la kristanan mesaĝon sub la lumo de la postuloj de la socio de la komenciĝo de la 19-a jarcento.Inter la temoj de la katolika modernismo emerĝis la esprimo kaj prezentado de la kredoenhavoj, pribiblia ekzegezo, kristana filozofio, la studoj pri la la historio de Kristanismo kaj de la Kristana Eklezio kaj la religia sperto.
La modernisma krizo
Tiaj celoj, kaj iliaj konsekvencoj, provokis akrajn reagojn kontraŭ la teologia modernismo, kiu, fakte, suferis, tagiĝe de la 20-a jarcento, serion da cenzuroj flanke de la ekleziaj responculoj. Al ĝi estis riproĉata la manko de distingo inter la fundamenteco de la veraj postuloj de la moderneco kaj inter la aspiroj de determinita kulturo kaj la realo de la homo.
Al unua kondamno entenata en 65 propozicioj eltiritaj el publikigaĵoj de aŭtoroj supozitaj modernistaj, promulgita de la tiama Sankta Ofico per dekreto Lamentabili Sane Exitu (Kun bedaŭrindaj fruktoj) de 3-a de julio 1907), aprobita de papo Pio la 10-a, sekvis kondamno pri teologia modernismo kiel herezo aŭ plibone kiel “sintezo de ĉiuj herezoj” flanke de Pio la 10-a per la encikliko Pascendi Dominici gregis ((La ofico) paŝti la gregon de la Sinjoro) de la 8-a de septembro 1907). En tiu dokumento la papo precizigis sisteman kaj detalitan priskribon pri teologia modernismo, kiu ne troviĝas komplete en neniu el la verkoj de la precipaj protagonistoj de la religia-katolika reformismo. Post la promulgo komenciĝis sistema forigo de la modernismaj protagonistoj el la ekleziaj funkcioj kaj el pastoralaj oficoj. Eĉ, foje, ili estis trafitaj per ekskomuniko dum diversaj aliaj, pastroj aŭ religiuloj aŭ laikoj akuzitaj aŭ suspektitaj pri modernismo estis liberigitaj el instruaj katedroj en la seminarioj kaj ekleziaj kaj katolikaj universitatoj kaj katolikaj asocioj.
Tiuj kondamnoj promulgitaj de Pio la 10-a ege, almenaŭ unuabate, draste kontribuis al la malpliiĝo de la spacoj de la teologia kaj kultura debatoj, kaj ege determinis la sintenon de la Katolika Eklezio fronte al la socio de la 19-a jarcento.
La precipaj tezoj kondamnitaj
La precipaj tezoj kondamnitaj en la “Pascendi” koncernis jenon: :
Disvastiĝo de teologia modernismo kaj reagoj de la Eklezio
La teologia modernismo disvastiĝis tra la tuta Eŭropo. Inter ĝiaj epigonoj mencieblas italaj Salvatore Minocchi (1869–1943), Romolo Murri (1870-1944), Ernesto Buonaiuti (1881-1946); irlanda George Tyrrell (1861-1909); anglaj Maude Petre (1863-1944) kaj Friedrich von Hügel (1852-1925); francaj Alfred Loisy (1857- 1940) kaj Lucien Laberthonnière (1860-1932).
La oficiala reago de la Eklezio kontraŭ la teologia modernismo estis aparte rigida kaj kapilara danke al la aktiveco de informiga reto establita tiucete, nomata Sodalitium Pianum (Pia kunularo): sennombeaj verkoj atribuitaj modernistoj estis inkluzivigitaj en la Indekso de malpermesitaj libroj kaj per la 'motu proprio Sacrorum antistitum (De la sanktaj episkopoj) la Kontraŭmodernisma ĵuro estis altrudita al ĉiuj diplomiĝantoj de la katolikaj universitatoj kaj alirantoj al la pastoralaj oficoj. en kiu, inter la diversaj asertoj, estis konfermitaj ke la mirakloj estas senseblaj signoj adekvataj pro ĉiuj inteligentoj kaj ke la dogmoj ne suferas modifojn laŭ la sento de la epokoj. Tagiĝe de la sesdekaj jaroj de la 19-a jarcento kelkeloke oni anstataŭis tiun ĵuron per la proklamo de la Kredkonfeso kaj, en 1960, ĝi estis definitive aboliciita iniciate de papo Paŭlo la 6-a dum la Dua Vatikana Koncilio.
Rimarkindas ke la kontraŭmodernisma lukto kreis ankaŭ kelkajn senkulpajn viktimojn, kiuj lukte engaĝiĝis forigi el si la reputacion de “modernismemulo”. Citita ekzemplo estu la domenikano Marie-Joseph Lagrange, fondinto de la École Biblique et Archéologique Française de Jérusalem kaj de la Revue biblique. Kelkaj liaj verkoj ne ricevis la eklezzian eldonan permeson ĉar suspektitaj pri reduktigo de la Biblio al pura homa objekto; nur post longaj suferaj kontraŭaj pruvadoj la pribliblia kaj arkeologia esploristo revenis al la gusta konsudero en la Eklezio.
Studoj kaj debatoj kreis inter la katolika intelektularo klaran konscion de la limoj de la novaj interpretaj metodoj kaj sciencnivele akceptis liberalajn novaĵojn akordiĝeblajn kaj plilumantajn la religian kredon mem. Kaj la sindefenda kontrola rigoro atenuiĝis kiel videblas epoke de la Dei Verbum (Dia Vorto) de la Dua Vatikana Koncilio kaj jam antaŭe kun la encikliko Divino Afflante Spiritu (Sub la la lumo de la inspiranta Spiritu) de papo Pio la 12-a kiu revenĝas la rajton de Eklezio interpreti la aŭtentikan sencon de la Sanktaj Skriboj kaj samtempe skizas alportojn de la novaj metodoj kiam ili akordiĝeblas kun la katolika kredo.
Protestantismo kaj teologia modernismo
Inter la protestantaj eklezioj la liberala fenomeno trovis radikojn ne malpli vastajn ol en la katolika eklezio. Ĉar laŭ Protestantismo la Revelacio fundiĝas nur sur la skriba vorto de la Biblio la risko perdis la unikan fundamenton estis forte sentita kaj provokis reagojn.
Juda teologia modernismo
Tie kaj tie judaj intelektuloj, kiel Moseo Mendelsohn kaj Moseo Montefiore, iamaniere aplikadis la liberalajn modernismajn teoriojn en la legado de la Malnova Testamento. Aliaj aliris Haskalan, ĝin alproksimigante al la moderna atento, kun tiaj iluminismaj vidpunktoj, kiuj tamen trovis reagojn ĉe ortodoksaj judoj.
Islamismo kaj teologia modernismo
Povas informi pri tio la penso kaj aktiveco de Muhammad Abduh kaj la historio de la liberalaj movadoj inter islamanoj.
Plurtonaleco
Plurtonaleco estas la supertavoligo de pluraj tonaloj. Ekzemple Igor Stravinski uzis en "Le Sacre du Printemps" akordojn, kiuj kunmetiĝas el D-maĵoro kaj E#-maĵoro. je samtempa uzado de du tonaloj oni diras dutonaleco.
Teramo
Teramo estas komunumo de Italio.
Nigraventra arbanaso
Ĝi estas amplekse konata kiel pijije [pihIhe] (ankaŭ pixixi aŭ pichichi [piŝiŝi]), chiriría [ĉirirIa] aŭ sirirí en Latinameriko, kvankam tio povas aludi ankaŭ al aliaj arbanasoj kaj nomigoj kiaj ala blanca aŭ aliblanco ("blankaflugila") estas kutime aldonata por aludi pli precize al tiu specio. En Meksiko, ĝi estas ankaŭ nomata pato maízal ("maizanaso") pro sia kutimo viziti maizejojn post rikoltado. Kaj ĉar ĝi estas unu el nur du specioj de arbanasoj (fajfanasoj) indiĝenaj de Nordameriko, ĝi estas foje konata ĝuste kiel la "fajfanaso" en suda Usono.
Plurtonaleco
Dutonaleco
Dutonaleco estas nocio el la muziko kaj priskribas la samtempan uzadon de du tonaloj.
Plej konata ekzemplo por dutonaleco estas la fanfaro je la komenco de la baleto Petruŝka de Igor Stravinski. La unua klarneto ludas melodion en C-maxjoro, dum kiam la dua klarneto ludas la saman melodion en F#-maĵoro:
Nigraventra arbanaso
La Nigraventra arbanaso estas nekutima specio inter nordamerikaj akvobirdoj. Kun siaj longaj kruroj, pekuliara aspekto kaj stranga kutimaro, ĝi estis priskribata de frua usona ornitologo kiel "most un-duck-like" (plej neanaseca). Ties nombroj estas pliiĝantaj en Nordameriko.
Plurtonaleco
Dutonaleco
Dutonaleco ja ofte ests menciita lige kun maltonala muziko, tamen la uzado baziĝas tute sur la funkciteorio kaj per tio sur la karmonia kunteksto de tonaloj kaj la kadenco. Nur la tute libera uzado de akordoj kaj la tavoligo de pluraj tonaloj resp. multaj unuopaj tonoj unu super la alian (kio sekvigas tonfaskojn) en la 20-a jarcento disigas la nocion de sia historia kunteksto.
Nigraventra arbanaso
Aspekto
La Nigraventra arbanaso estas mezgranda specio de akvobirdo. Longo gamas el 47 al 56 cm, korpomaso el 652 al 1020 g kaj enverguro gamas el 76 al 94 cm. Ĝi havas tre longan ruĝan bekon, longan kapon kaj longecajn krurojn, palgrizan kapon kaj ĉefe grizbrunan plumaron. La ventro kaj vosto estas nigraj, kaj la korpoplumaro, malantaŭa kolo kaj krono estas tre brunaj. La vizaĝo kaj supra kolo estas grizaj, kaj ili montras fajnan sed distingan blankan okulringon. La etenda blanko en flugiloj estas videbla dumfluge, malpli surgrunde; ĝi estas formata de la duarangaj flugilplumoj dum la unuarangaj estas nigraj; la flugilkovriloj estas brunaj. Maskloj kaj inoj aspektas simile, do ne estas seksa duformismo, malkiel ĉe la veraj anasoj; junuloj estas similaj sed havas grizan bekon kaj malpli kontrastan ventron. Pro ties unika aspekto, tiu specio estas preskaŭ nekonfuzebla. Kun sia rekta starsinteno, longaj rozkoloraj kruroj, kaj longa kolo, plenkreskuloj de Nigraventra arbanaso estas malverŝajne konfuzeblaj kun alia birdo ene de sia teritorio. La blanka flugilareo estas fakte unika inter vivantaj arbanasoj. Sed surgrunde, povas esti malfacile videbla aŭ povas aspekti kvazaŭ la helaj flankoj de multaj el tiuj akvobirdoj. La Dukolora arbanaso (D. bicolor) estas la ununura simpatria arbanaso kiu montras blankecan flankostrion tamen, kaj ĝi diferencas el la Nigraventra ĉar havas malhelajn flugilojn kaj pli helan ventron. Junulo de D. autumnalis estas tre simila al junulo de Blankavizaĝa arbanaso (D. viduata), kiu havas pli malhelan bekon kaj ne blankan flugilareon; eĉ ripoze ili neniam aspektas montri blankon laŭlonge de la flankoj, ĉar ties fajna blanka vertikala strieco ĉe la nigraj flankoj estas tre nedistinga.
Kiel la komuna nomo de Fajfanasoj implicas, tiuj birdoj estas bruemaj per klara fajfa alvoko ŭaa-ĉuuu.
Plurtonaleco
Dutonaleco
Kiel sona rezultaĵo de dutonaleco ambaŭ tonaloj estas klare diferencieblaj de la aŭdo. Depende de tio, kiom ili distancas en la kvintociklo kaj ĉu ili enhavas komunajn tonojn, ekestas pli tonala aŭ maltonala sensaĵo je la aŭdado. La komponaĵoj de Ives kaj Koechlin finfine sin forturnas de tonala kunteksto, Koechlin uzas la apudecon de malsamaj tonaloj por krei varmajn, impresionismajn kolorojn, Ives tamen fasciniĝis pri la spacakustika efiko de pluraj marŝbandoj muzikantaj kunpuŝiĝaj unu kun la alia.
Don Byas
Don BYAS  (* 21-an de oktobro 1912 en Muskogee, Oklahomo kiel Carlos Wesley Byas; † 24-an de aŭgusto 1972 en Amsterdamo) estis ĵaz-tenorsaksofonisto.
Tenorsaksofonisto Don Byas validas kiel interligilo kaj muzikisto de la transiro ekde la skolo de Coleman Hawkins al la novigoj de bibopo ĉirkaŭ Charlie Parker kaj Lucky Thompson. Li komencis en bandegoj de svingo, ekz. tiuj de Andy Kirk kaj Count Basie. Aparte restos en memoro lia arto de la baladludo (Laura, These Foolish Things). Pro sia longa foresto de la usona ĵazmondeto li rapide eniris en forgesitecon.
Nigraventra arbanaso
Subspecioj
Estas du subspecioj, kiuj interreproduktiĝas en Panamo:
Ekologio
La Nigraventra arbanaso estas komuna sed timida specio. Ĝi estas tre gregema, formante grandajn arojn for de la reprodukta sezono, kaj estas ĉefe specio de loĝantaj birdoj krom lokaj movoj. Ili kutime nestumas en kavaj arboj. La habitato estas trankvilaj neprofundaj nesalaj flaketoj, lagoj, kaj marĉoj, terkultivejoj aŭ akvorezervejoj kun multa vegetaĵaro, kie tiu anaso manĝas ĉefe nokte semojn kaj aliajn plantomanĝerojn. Galeriarbaraj akvejoj estas de preciza valoro ĉar, kiel la komuna nomo de arbanasoj sugestas, ili emas ripozi sur arboj. Tiu specio povas esti vidata ankaŭ pigranta (nenifarante escepte vagi kaj ariĝi) en grupoj en golfejoj kaj aliaj herbejaj areoj ĉe taŭgaj akvejoj.