cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fanteoj
La fanteoj apartenas al la etna grupo de la akanoj. La proksimume 1,7 ĝis 1,9 milionoj da anoj vivas precipe en la Centra Regiono (Central Region) en la sudo de Ganao. Sed kadre de la intraganaa migrado la fantoj reprezentas ankaŭ proksimume 10 % de la 1,5 milionoj da loĝantoj de la ĉefurba regiono Greater Accra.
Lingvo
La lingvo estas precipe parolata en orienta marborda Ganao.
Duruelo de la Sierra
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
La Haye-Malherbe
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Malherbois.
Kiyoshi Nakamura
Kiyoshi Nakamura (中村 聖, n. ) estas japana futbalisto.
Duruelo de la Sierra
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, lignosegado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj mezepoka nekropolo.
Károly Rátkai
RÁTKAI Károly estis hungara verkisto kaj ĵurnalisto naskita la en Szászváros kaj mortinta la  en Budapeŝto.
Biografio
Rátkai doktoriĝis pri filologio en Debreceno. Li fariĝis ĵurnalisto en Miŝkolco ĉe la gazeto Reggeli Hírlap. En 1922 li alvenis al gazeto 8 órai Újság, poste en 1923 al Esti Kurir de Budapeŝto. En 1937 li transprenis la redaktadon de tiu ĵurnalo. En marto 1944 la germanoj forportis lin al koncentrejo Mauthausen-Gusen. Post reveno en 1945/1946 li estis kunlaboranto de Kis Újság, poste de Szabadság. En 1948 li iĝis respondeca redaktoro de la gazeto Fővárosi Közlöny kaj gvidanto de la presarsekcio de Budapeŝto.
Assamakka
Assamakka estas dezerta urbeto en norda Niĝero ĉe la limo al Alĝerio. Ĝi estas la oficiala limpasejo (nun ne funkcianta pro daŭra tuarega ribelo) inter la du landoj. Sur la alia flanko situas la pli granda urbo In Guezzam, en Alĝerio. La ĉefvojo ekspandas norde en Alĝerion al Tamanrasset, 400 km de tie. Assamakka estas ligita al urbo Arlit, 200 km sude ĉe la vojo. En la urbo de Assamakka loĝas tuaregoj.
Șibot
Șibot [ŝibot] (hungare: Alkenyér, germane: Unter-Brodsdorf) estas komunumo en Rumanio okcidente de Sebeș (Alba), sur la maldekstra bordo de rivero Mureș. Administre apartenas al ĝi: Balomiru de Câmp, Băcăinţi kaj Sărăcsău. Al la du lastaj, aliflanke de la rivero, estas prama ligo.
Loĝantaro
En 1910 Alkenyér havis 1 116 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1 299. Ĝia unua mencio estas el 1281.
Historio
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad). La 13-an de oktobro 1479 proksime de la vilaĝo, en Kenyérmező, okazis la batalo inter la turkoj kaj transilvania militistaro kondukata de la vojevodo István Báthory, kiu dum la batalo vundiĝis sesfoje, sed li venkis. Laŭ la nuntempaj esploroj la turkoj perdis 5 000–6 000 kaj Báthory 3 000 homojn. En la batalo flanke de la vojevodo partoprenis sikuloj, rumanoj kaj saksoj.
Annie Fischer
Annie FISCHER [ani fiŝer], hungare Fischer Annie estis hungara pianisto.
Annie Fischer naskiĝis la 5-an de julio 1914 en Budapeŝto, kaj mortis la 10-an de aprilo 1995 en la sama urbo.
Kobalta (II) hipofosfito
Kobalta (II) hipofosfito aŭ kobaltoza fosfinato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la kobalta (II) hidroksido kaj hipofosfita acido. Ĝi estas blanka aŭ ruĝa solidaĵo, solvebla en akvo. Kobalta (II) hipofosfito posedas 1 kobaltatomon, 4 hidrogenatomojn, 2 fosforatomojn kaj 4 oksigenatomojn. Kobalta (II) hipofosfito uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de kobaltaj derivaĵoj. Kiel ĉiuj fosfitoj, tiel hipofosfitoj posedas grandan reduktpovon.
NADPH
NADP estas hidridjonojn (du elektronoj/unu protono) transporta koenzimo, kiu partoprenas en multaj redoksaj reakcioj de la materialŝanĝo de la biologia ĉelo.
La koenzimon malkovris en 1931 Otto Warburg.
NADPH estas kemia derivaĵo de la NADH, nome la (ĉe riboza parto, C2') fosforizita formo de koenzimo NADH. Inter NADH kaj NADPH ekzistas en la plimulto de la biokemiaj reakcioj baza diferenco: NADH produktiĝas en la katabolismo el glikolizo kaj citrata ciklo kaj oksidita en la spira ĉeno, por produkti ATP (adenozinan trifosfaton). Male al tio, NADPH aperas en la anabolismo kiel reduktaĵo, ĝi servas en la reduktinda biosintezo kiel liveranto de elektronoj kaj protonoj:
3261 Tvardovskij
3261 Tvardovskij estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 22-an de septembro 1979 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan sovetan verkiston Aleksandr Trifonoviĉ Tvardovskij (cirile Александр Трифонович Твардовский, 1910–1971).
Rambynas
La monteto Rambynas aŭ Rambyno kalnas ("Rambynas-monto") estas monteto en la historia setloteritorio de la litovoj, borde de la rivero Nemunas kaj en la regiono Eta Litovio, kiu ekde la genocida neniigo de la praprusoj kaj la kontraŭbatalo de aliaj nekristanaj baltoj ekde la 13-a jarcento estis parte german- kaj parte litovlingva. La monteto situas en kurbiĝo de la rivero, proksime de la urbeto Ragnit (ekde 1945 ruse Neman) en la ekse germanlingva regiono Orienta Prusio. Ekde antikvaj tempoj sur la monto aparte festiĝis prakristanaj somermezaj solenaĵoj, kiuj vivtenis la tradiciojn de la antikva litova mitologio. La suba parto de la sabla monto dum la jarcento pli kaj pli forpreniĝis de la rivero, tiel ke la rivero iom post iom malleviĝis al nun nur 46 metroj.
Nortorf
Nortorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto kaj la administra centro de la komunumaro Nortorfer Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Die schweigsame Frau
Die schweigsame Frau (eo: La silentema virino) estas komika opero en tri aktoj (verknumero op. 80) estas la dek unua opero de Richard Strauss. La libreto devenas de Stefan Zweig, kiu verkis ĝin laŭ la komedio Epicoene or The Silent Woman de Ben Jonson.
Orkestra instrumentado
3 flutoj (3-a ankaŭ fluteto), 2 hobojoj, angla korno, D-klarneto, 2 klarnetoj, basklarneto, 3 fagotoj (3- ankaŭ kontrafagoto), 4 kornoj, trumpetoj, 3 trombonoj, bastubjo, timbaloj, frapinstrumentoj, 4 sonoriloj, harpo, celesto, klaviceno, orgeno, arĉinstrumentoj
Daŭro de prezentado: proks. 3 horojn (1-a akto proks. 55 minutojn, 2-a akto proks. 70 minutojn, 3-a akto proks. 50 minutojn)
Unua akto
Ekde multaj jaroj kapitano Morosus, kies aŭdkapablo post eksplodo estas difektita, vivas kun sia dommastrumantino tre retirite. Tamen la babilado de ĉi tiu orelfrape parolema virino lin treege incitas. Lia barbiro konsilas lin maldungi la maljunulinon kaj dungi junulinon. Subite aperas lia nevo Henry, kiun li ĝis nun kredis perdiĝinta. Morosus ĝoje akceptas kaj gastigas lin kun lia edzino kaj kelkaj amikoj liaj. Montriĝas tamen, ke je la amikoj temas pri opertrupo, kiu per siaj provludoj ŝanĝas la iam trankvilan domon en teatrejon. Ĉar Henry ne volas rezigni sian edzinon Aminta, la unuan primadonon de la trupo (Morosus: „… orelturmentistino!“) kaj la operon en ĝenerale, la kapitano malgastigas la trupon kaj krom tio senheredigas Henrion. Senprokraste li volas mem zorgi por heredonto kaj taskigas la barbiron, ke tiu serĉu edziniĝemulinon por li. La barbiro tamen sin turnas per ideo al Henry. Oni alkonduko al la onklo silenteman kaj trankvilan virinon, kiu post edziniĝo transformiĝu en furiozulino kaj infernigas al la maljuna kapitano lian vivon tiom longe, ĝis kiam tiu malhisos siajn velojn.
Dua akto
La opertrupo komenciĝas per sia farso. Tuj je la venonta tago la barbiro prezentas al la kapitano tri edzinkandidatinojn, plumpulinon, fieraĉe klera fraŭlino kaj Aminta kiel modesta, hontema „Timidia“, kiu tuj konkeras la koron de Morosus. Tuj la barbiro ankaŭ venigas pastron kaj notaron, kiuj ankaŭ devenas de la aktortrupo, kaj la geedzoceremonio estas plenumata. Tuj poste alvenas najbaroj kaj maristoj por gratulado en la domon kaj ekigas trinkfeston. La edzo kunfalas elĉerpite. Nun Aminta aktivas. Kvankam ŝin tre kortuŝas la inklino, kiun Morosus montras al ŝi, ŝi transformiĝas en obstinan, spiteman kaj kvereleman fivirinon. Jen aperas Henry kiel savanto el la mizero. Li trankviligas Amintan kaj promesas al la onklo fari ĉion, por ke li sin liberiĝu de sia malobeema edzinaĉo. Post tio la du interpaciĝas. La onklo zorgoliberigite enlitiĝas. Henry kontente brakenfermas Amintan, kiu sentas kompaton pro la maljunulo.
Tekstversado kaj komponado
Post la morto de Hugo von Hofmannsthal Strauss kredis, ke li estis alveninta al la fino de sia operkreado. Li ne atendis trovi denove tekstversiston samnivelan. Eĉ kiam ekestis la ligo kun Stefan Zweig, Strauss komence dubis pri tio. Tamen li tuj amikiĝis kun la propono de Zweig, muzikigi la komedion Epicoene, or The Silent Woman de Ben Jonson el la jaro 1609 kiel operteksto. La komponado komenciĝis en 1932, januaron de 1933 Zweig transdonis la lastan parton de sia libreto, kiun Strauss nomis „la plej bona libreto por opera comique ekde Figaro“ kaj kiun li muzikigis sen ajnaj deziroj pri ŝanĝoj. Oktobron de 1934 Strauss finis la komponadon, antaŭmetis tamen en januaro de 1935 kvodlibeto–uverturon.
Skandalo ĉirkaŭ la unua prezentado
La ligo de Strauss kun Zweig spite la elmigradon de la poeto kaj ties (singarda) kritiko de la sinteno de la komponisto ne tute disŝiriĝis. La malfruaj verkoj de Strauss Friedenstag kaj Capriccio devenas de libreto respektive de ideo de Zweig.
Prezentohistorio
La unuan prezentadon je la 24-an de junio 1935 muzike direktis Karl Böhm kaj enscenigis Josef Gielen, la ĉefrolojn kantis Maria Cebotari kaj Kurt Böhme, Erna Sack rolis kiel Isotta, kaj ĝi estis tre sukcesa je la publiko. Post la elprogramigo fare de la nazioj en la germanlingvaj landoj prezentadoj okazis ĝis 1945 tamen nur en Graz (1936) kaj en Zuriko (1942), krom tio ankaŭ Prago kaj Milano montris la verkon.
En 1946 Dresdeno provis ripari la renomon de la opero per prezentado en la Malgranda Domo; sekvis Berlino, Munkeno kaj Wiesbaden. Multan atenton trovis en 1959 prezentado dum la festivalo de Salcburgo; Karl Böhm, direktisto de la unua prezentado, direktis iomete pli rigidan version de la opero kun elstara ensemblo. Sed escepte Vienon – kie oni enscenigis la operon trans la jaroj plurfoje, unuan fojon la 1-an de marto 1968, kun Silvio Varviso, Hans Hotter kaj Mimi Coertse – en Munkeno kaj Dresdeno mankis la peco plue en la programoj de la pli grandaj domoj. Pro la sukceso, kiu estis atingebla per „klasikaj“ operoj kaj operetoj, la retenemo rilate pli modernajn alternativojn kiel Die schweigsame Frau estas malfacile komprenebla. Eĉ je pli malgrandaj domoj la verko montriĝis ĉiam kiel efika kaj scenejotaŭga.
Muziko
Malaprobe la kritikistaro kritikis la operon Die Schweigsame Frau. Ankaŭ Strauss konfesis verdireme, ke la komponado al li ne plu elplumiĝas same facile kiel pli frue. La opero estas por la muzikhistorio malpli grava (plej rimarkinde estas eble, ke Strauss per Henry verkis sian supozeble ununuran simpatian tenorrolon) kaj la ĝojo de la komponisto pri la finfine trovita libreto muzikiginda igis lin pretervidi la unu aŭ alian trolongecon de la teksto. Tamen: Strauss ekipas Die Schweigsame Frau per abundeco de muzikaj ideoj, per bruaj ensembloj, per parte genia, parte preskaŭ plata sonpentrado, anarĥia finalo de la 1-a akto, rave bela fino de la meza akto, pacige poezia fino de la tria akto, alternas serena komediasono kaj granda ario, Strauss citas senĝene sin mem kaj dekon da aliaj komponistoj, li enpotigas iom da Rossini kaj spicas ĝin per Monteverdi – do: kiu ne atendas muzikan mejloŝtonon, povos ĝoje ĝui la operon.
1450
En la jaro 1450 post Kristo okazis, interalie:
Neustift an der Lafnitz
Neustift an der Lafnitz, hungare Lapincsújtelek, estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberwart. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Situo
Neustift an der Lafnitz situas sur malebenaĵo, laŭ iama landlimo de Hungara reĝlando (kiu nun estas limo de Burgenlando), laŭ traira flankovojo.
Historio
Ĝis 1920 Lapincsújtelek apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio).
Rehman Dheri
Rehman Dheri aŭ foje Rahman Dheri (رحمان ڈھیری) estas antaŭ-harapa Arkeologia Loko apud Dera Ismail Ĥan en la provinco Ĥajber-Paŝtulando de Pakistano. Tiu estas unu el la plej malnovaj urbigitaj centroj trovitaj ĝis nun en Suda Azio. Datita ĉirkaŭ 3300 a.K., la loko estas je 22 km norde de Dera Ismail Ĥan.
La loko estas sur la ebenaĵo de la rivero Gomal apud la rivero Induso. Ekde la plej frua okupado, escepte pro la etendo ekster la urbo suden, la tuta loĝareo estis enfermita per amasa murego, konstruita el argilŝtonaj blokoj. La malalta ortangula amaso estas kovranta ĉirkaŭ 22 hektarojn kaj staras 4.5 m super la ĉirkaŭaj kampoj.
La fortifikita urbo de dek ĝis dek kvin mil loĝantoj montras signon de urboplanado. Oni trovis ceramikon, kaj ilojn el ŝtono kaj metalo.
31.96611°N, 70.79417°W
Cuevas Labradas
Cuevas Labradas [kŭebas laBRAdas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La loknomo Cuevas Labradas povas esti komprenebla kiel Prilaboritaj Grotoj. Tiukadre la municipa blazono montras urson kiu ĵus faris super la enirejo al groto markojn per krifo.
Geografio
Ĝi estas je 14 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, do tre proksime. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo aliaj tri kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la tri nordaj, tiu centra nome N-420 venas laŭ la valo de la rivero Alfambra. Laŭ tiu Cuevas Labradas estas la plej proksima municipo al la ĉefurbo. La municipa teritorio estas trapasata de la nacia ŝoseo N-420, inter la km 594 kaj 597.
La orografio de la municipo estas markita de la rivero Alfambra kaj la neregula tereno kiu ĉirkaŭas ĝin, pere de nombraj ravinoj kiuj enfluas en la riveron. La altitudo gamas inter 1636 msm en la orienta pinto, en la Sierra del Pobo, kaj 960 msm borde de la rivero. La loĝloko mem kuŝas je 969 msm. ​
Historio
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.
Aktualo
Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Cuevas Labradas oni malaltiĝis ĝis nunaj 137 loĝantoj.
Junichi Tsuruta
Junichi Tsuruta (寉田 淳一, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Pralboino
Pralboino estas komunumo de Italio.
Ferenc Görög
GÖRÖG Ferenc (goeroeg) estis rumanuja hungara historiisto, redaktoro naskita en Szászváros la 21-an de junio 1881 kaj mortinta en Kluĵo la 18-an de septembro 1970.
Biografio
Ferenc Görög abiturientiĝis en sia naskiĝurbo (1899), li doktoriĝis en 1904, li havigis diplomon de instruisto pri historio-latino 1906 en Budapeŝto. Ekde aŭtuno de 1903 ĝis 1925 li instruis kaj estis direktoro en sia naskiĝurbo. Post la malfermo de Kolegio Kun li estis oficisto, firmanotario ĝis sia pensiiĝo en novembro de 1944.
1451
En la jaro 1451 post Kristo okazis, interalie:
Hécourt (Eure)
Hécourt estas franca situanta en departemento Eure, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Hécourtais.
5684 Kogo
5684 Kogo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la Observatorio Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).
Ĝi esti nomita en memoro de Kogo-no-Tsubone, amatino de la imperiestro Takakura. Ŝi iĝis unu el la ĉefaj rolulinoj de la Heike Monogatari : eposo kiu rakontas la lukton de la klanoj Minamoto kaj Taira en la 12-a jarcento.
Preĝejo Marteno de Tours (Söpte)
Preĝejo de Marteno de Tours estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Söpte.
Historio
La unua mencio okazis en 1460 (laŭ alia informo en 1674). Dum la kontraŭturkaj bataloj la kirko detruiĝis, la loĝantoj iĝis luteranoj. La nun videbla preĝejo estis konstruita en 1723, poste ĝi barokiĝis en 1830. La orgeno funkcias ekde 1958. En 1954 la preĝejo estis renovigita kaj la freskoj estis pentritaj. Tiam oni malkovris skulptaĵon faritan el tilio, kies nomo estas "Virino Vestita en Sunon", tio estas Sankta Maria kun Jesuo. Ĝi estis skulptita en la 17-a jarcento. En 2004 la skultaĵo estis restaŭrita.
Konstruaĵo
La preĝejo havas unusolan kvadratan turon super la enirejo kaj unu simplan navon. La sanktejo estas pli mallarĝa, ol la navo. Ankaŭ sakristio apartenas la la konstruaĵo. La preĝejo estas ĉirkaŭita per muro. Apude kolono de Sankta Triunuo situas, ĝi devenas el la 18-a jarcento. Interne la mebloj kaj la altaroj estis faritaj en la sama jarcento. La orgeno situas en la galerio. Centre de la ĉefaltaro la bildo prezentas Martenon de Tours, kiu preĝas. Apude estas 2 skulptaĵoj pri Sankta Francisko kaj Sankta Katerino.
Kermeso okazas en la 11-an de novembro. La preĝejo estas memorloko de "Vojo de Sankta Marteno" (latine Via Sancti Martini) kaj ankaŭ memorloko de "Via Tektonica" inter urboj Sopron kaj Szombathely.
Scheibbs
Wolfpassing estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Scheibbs. La komunumo situas en la sudokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Nacia parko Hunsrück-Hochwald
La nacia parko Hunsrück-Hochwald estas  nacia parko en la okcidento de la mezmontaro Hunsruko en la  germanaj federaciaj landoj Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando. La parko estas la 16a germana nacia parko. La oficiala malfermo okazis je pentekosto 2015.
La areo de la nacia parko Hunsrück-Hochwald
La areo de la nacia parko etendiĝas trans partoj de la komunumaroj Hermeskeil (distrikto Trier-Saarburg), Thalfang am Erbeskopf (distrikto Bernkastel-Wittlich), Birkenfeld kaj Herrstein (distrikto Birkenfeld) kaj la komunumoj Morbach (distrikto Bernkastel-Wittlich), Nonnweiler kaj Nohfelden (distrikto Sankt Wendel). Enklavoj en tiu areo estis la vilaĝoj Börfink, Muhl, Thranenweier kaj Hujetsägemühle.
Ekologia agrikulturo
Historio
La komenco de la ekologia agrikulturo situas en la 1920-aj jaroj. Sciencajn bazojn prezentis la aŭstra-hungara botanikisto kaj mikrobilogo Raoul Francé en la jaro 1913 publikiginte popolscience la verkon La vivo en la agro.
Dispartigo de unuo
Je diferenciala geometrio, dispartigo de unuo estas kolekto de funkcioj, kies sumo estas ĉie 1. Dispartigoj de unuo estas uzataj por difini mallokajn strukturojn loke: oni difinas lokajn strukturojn kaj difinas la mallokan strukturon kiel la sumon de la lokaj strukturoj ponditan per la dispartigo de unuo.
Ekologia agrikulturo
Historio
En 1924 Rudolf Steiner okazigis kurson pri agrikulturo ĉe Breslaŭ, al kiu ĉeestis ĉirkaŭ 100 partoprenantoj. Tiam estiĝis la ideo pri agrikultura organismo, kiun oni trovas nuntempe en ekologia agrikulturo kaj jam de tiam en la antropozofa biodinamika agrikulturo. La unuiĝo Demeter estas la nura reprezentanto de biodinamika ekonomio.
Dispartigo de unuo
Difino
Se X estas (topologia) sternaĵo, dispartigo de unuo sur X estas aro de kontinuaj funkcioj, kiuj plenumas la jenajn du aksiomojn:
Se X estas glata sternaĵo, glata dispartigo de unuo estas dispartigo de unuo konsistanta nur el glataj funkcioj.
Ekologia agrikulturo
Metodo
Ekzistas apartaj reguloj pri ekologia agrikulturo, kiel ekzemple pri la uzo de kemiaĵoj. Oni rajtas nur uzi apartajn produktojn, kies listo estas ĝisdatigita ĉiujare. Produktoj kiel Bacillus thuringiensis kutime ne havas konsekvencojn por la homa sano.
Diferenco al kutima agrikulturo
La diferenco inter agroekologio kaj organika agrikulturo estas, ke agroekologio postulas radikalan ŝanĝon en kvar proksime ligitaj kampoj: socia, politika, ekonomia kaj ekologia, kaj fundamenta ŝanĝo for de la industria kaj novliberala agrikultura paradigmo.
Sanaj aspektoj
Dum nutradtesto ĉe ratoj per ekologiaj nutraĵoj, tiuj montris malpli da mortokazoj iom antaŭ aŭ post la naskiĝo kaj pli rapidan pezogajnon de la ratino post la nasko. .
Ĉe suĉinfanoj, kiuj ricevis dum la unuaj du jaroj ekologiajn laktaĵojn, kaj kies mamnutrantaj patrinoj nutris sin per ekologiaj laktaĵoj, la risko de ekzemo estis malpli alta. Tio pravis ĉe 64 % de la suĉinfanoj.
Biodiverseco
Ju pli da specioj kune kultivatas en kampoj, des pli produktiva la grundo iĝas. Tia kulturmetodo eĉ plibonigas la grundon jaron post jaro. Tion montris G. David Tilman per longdaŭra eksperimento, ĉe la universitato Saint Paul en Minesoto. La kampoj mastrumitaj per biodiverseco montriĝis duoble ĝis trioble pli produktivaj. Biomaso disvolviĝis ne nur super la grundsurfaco, sed ankaŭ sub ĝi, kio ebligas malliberigon de la atmosfera CO2-o kaj kompenso de la forceja efiko.
Ekonomiaj aspektoj
En ekologia agrikulturo produktkostoj estas pli altaj, ĉar oni bezonas pli da homan laboron. En la plej multaj landoj ĝi ne ricevas ekonomian aŭ financan helpon, kiuj povus malplialtiĝi la kostojn.
Eblas konsideri, ke ekologiaj agrikulturproduktoj estas pagitaj trioble:
Afriko
En Afriko la merkato de ekologiaj agrikulturaj produktoj estas ĝenerale tre subevoluinta. Aliflanke, produktado disvolviĝas rapide.
Sud-Ameriko
Okaze de la vizito de Hugo Chávez en la Monda Socia Forumo fondiĝis en Brazilo sudamerika altlernejo pri ekologia agrikulturo: Escola Latino-Americana de AgroEcologia.
Kritiko
En septembro 2020, Christophe Brusset, iama oficialulo en la agronutraĵa industrio, denuncis la mankon de superrigardo, kontrolo kaj sankcioj en la merkato de ekologiaj produktoj, kio instigus al fraŭdaj praktikoj de grandaj markoj en la agronutraĵa industrio.
Muskoedoj
Muskoedoj - en la latina-zoologia nomenklaturo Muscoidea, estas unu el kvar familioj de la superfamilio Muskoedoj Muscoidea, el la insekta subordo Muskoedoj Muscoidea, kiuj neformale kutime ĉiuj nomatas "muŝoj".
La kvar apartenaj biologiaj familioj estas:
Tamen la "sterko-" aŭ malrespekte "fekomuŝoj" nur pro la tradicia greke influita latina nomo Scathophagidae, kiu pli-malpli signifas "fekomanĝantoj", havas tian malfavoran neformalan nomon. Fakte malmultaj insektoj el la familio de skatofagedoj efektive havas kontaktojn al besta aŭ homa fekaĵo respektive al sterko.
32633 Honguyang
32633 Honguyang estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 11-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Michelfeld
Michelfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwäbisch Hall kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
32633 Honguyang
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Hongu Yang, post-doktora esploristo ĉe la Korea Instituto de Astronomio kaj Kosma Scienco (Deĝon, Sud-Koreio). Li studis la dinamikan evoluon de polveroj, precipe el kometoj al la interna sunsistemo.
Folegandros
Ties nomo laŭ legendo estis tiu de la filo de Minoo. La samnoma urbo estis nordoriente de la insulo, ĉe la moderna urbo Folegandros.
Aliaj urboj de la insulo estas Ano Meria (norde) kaj Karavostaso kaj Livadi sudoriente. Angali (okcidente) formas golfeton kiu preskaŭ dividas la insulon en du partoj.
Mjiĉina
Mjiĉina estas signifa universitata urbego kaj ĉefurbo de subŝtato Kaĉino en Birmo. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo kaj rivera haveno. La loknomo signifas: "proksime de la granda rivero".
Historio
Mjiĉina estis grava komercurbo inter Ĉinio kaj Birmo dum la antikvaj tempoj. Japanoj konkeris la urbon kaj la proksiman aerbazon dum la 2-a mondmilito en 1942. Post 2 jaroj la urbo estis rekaptita fare de la aliancaj fortoj post longdaŭra sieĝo kaj peza batalado. La urbo estis strategie grava ne nur pro sia fervojo kaj akvoligiloj al la resto de Birmo.
Ekonomio
Mjiĉina estas komerca nabo de subŝtato Kaĉino. La plej gravaj varoj estas jadoj, oroj kaj agrikulturaĵoj.
Eduko
En Mjiĉina 3 universitatoj kaj kolegio funkcias.
Trafiko
Flughaveno de Mjiĉina havas regulajn flugojn al pluraj urboj de Birmo. La fervojo ĉi tie havas finstacion, same tiel la rivera haveno. La urbego havas pramon.
Klimato
Mjiĉina havas humidan subtropikan klimaton. La jara averaĝa temperaturo varias inter 18-29 °C. Resume jare estas 2196 mm da precipitaĵoj. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-septembro pli ofte, en monatoj decembro kaj januaro apenaŭ pluvas.
Gnomono
Gnomono (de greka γνώμων, gnōmōn, laŭlitere: "kiu scias aŭ ekzamenas" ) estas la parto de sunhorloĝo kiu montras ombron. La esprimo estis uzita por gamo da celoj en matematiko kaj aliaj kampoj.
Historio
Pentrita bastono de 2300 a.K. trovita en Ĉinio estas la plej malnova konata gnomono. Anaksimandro (610-546 a.K.) estas meritigita je enkondukado de tiu babilona instrumento en la grekoj. Ojnopides utiligis la frazon tirita gnomon-maniere por priskribi linion tirita perpendikulara al alia. Poste, la esprimo estis uzita por L-forma instrumento kiel ŝtalkvadrato uzita por tiri ortojn. Tiu formo povas klarigi sian uzon por priskribi formon formitan tranĉante pli malgrandan kvadraton de pli granda. Eŭklido plilongigis la esprimon al la ebena figuro formita forigante similan paralelogramon de angulo de pli granda paralelogramo. Efektive, la gnomono estas la pliigo inter du sinsekvaj figurigaj nombroj, inkluzive de kvadrataj kaj triangulaj nombroj.
Municipoj de la provinco Valadolido
La hispana provinco Valadolido, apartenanta al la aŭtonoma komunumo (nome regiono) Kastilio-Leono, estas dividita en 225 municipoj, laŭ la teritoria organizado kolektita en la artikolo 137 de la Hispana Konstitucio de 1978.
La administracio kaj regado de la municipo estas plenumita pere de plurpersona organismo nome urbestraro aŭ magistraro, estrita de urbestro helpita de skabenoj. Plej ofte la urbestro estas de la politika partio kiu venkis en la municipa balotado aŭ atingis koalicion.
Ĝenerale, la municipoj enhavas kelkajn loĝlokojn (domarojn), unu el kiuj estas la municipa ĉefurbo aŭ ĉefvilaĝo, kiu kutime estas hejmo de la urbodomo. Kelkaj municipoj havas la nomon de unu el siaj loĝlokoj — ĉu la municipa ĉefurbo aŭ ne— kaj aliaj ne havas la nomon de unu el ili.
Gnomono
Orientiĝo
En la norda hemisfero, la ombro-ĵeta rando de sunhorloĝa gnomono estas normale orientita tiel ke ĝi indikas norde kaj estas paralela al la rotac iakso de la Tero. Tio estas, ĝi inklinas al la horizontalo laŭ angulo kiu korespondas al la latitudo de la loko de la sunhorloĝo. Ĝuste nun, tia gnomono devus tiel indiki preskaŭ ĝuste ĉe la Norda Stelo, ĉar tio estas ene de unu grado for de loko de la norda ĉielpoluso.
Sur kelkaj sunhorloĝoj, la gnomono estas vertikala. Tiuj estis kutime uzitaj en iamaj tempoj por observado de la alteco de la suno, aparte kiam sur la meridiano. La stilo estas la parto de la gnomono kiu montras la ombron.
En popola kulturo
La romano Masters of Atlantis (1985) de Charles Portis estas satira kroniko de fikcia sekreta societo nomita Gnomonism.
En la libro The Tower at the End of the World (La turo ĉe la fino de la mondo) de Brad Strickland, giganta turo kaj maldika ŝtuparo montriĝas per la gnomono de giganta sunhorloĝo. La insulo, kie la turo estas, ofte estas nomita "Gnomon Insulo".
La Gnomono de Saint-Sulpice ene de la Preĝejo Saint-Sulpice de Parizo, Francio, konstruita por kunlabori en determinado de la dato de Pasko, estis fikciigita kiel "Roza Linio" en la romano The Da Vinci Code.
Kenji Tanaka
Kenji Tanaka (田中 謙次, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Natria kvartionato
Natria kvartionato, kvartionato de natrio aŭ Na2S4O6 estas neorganika okso-kombinaĵo de natrio kaj sulfuro, iom simila al molekuloj de natria tiosulfato kunligitaj per du sulfuratomoj. Natria kvartionato formiĝas per oksidado de natria tiosulfato kaj likva jodo, kies salo rezultanta povas izoliĝi el la solvaĵo per frakcia kristaliĝo.
Historio
Kvartionatoj kaj kvartionata acido estis unue preparataj de Fordos kaj Gelis, en 1842, dum analizofarado de granda nombro da komercaj saloj, kiuj ili alnomis "hiposulfitoj", por kontroli ĉu ili havis la saman komponadon. Dum tiu laboro, ili provis oksidigi solvaĵon da saloj kun jodo por konverti sulfuron al sulfato.
Anstataŭ formiĝo de sulfato, unu nova sulfurkomponaĵo formiĝis, kies analizo elmontris havi ĝeneralan formulon MS4O6. Ekde la malkovro de la kvartionatoj multe da laboro estis dediĉita al ili kaj la rezultoj atingitaj ne sufiĉe akordiĝas. La ĉefa kialo por tia polemiko estas ke la kvartionatoj prepariĝis elde la solvaĵo de Wackenroder, kiu ne havis unuforman komponadon.
Pingvenetoj
La genro Eudyptula ("bonaj etaj plonĝantoj") enhavas du speciojn de pingvenoj. Ĝi troviĝas en suda Aŭstralio, Tasmanio, Novzelando kaj la Ĉathamoj.
Eudyptula minor estas komune konata kiel Blua pingveneto kaj en maoria kororaa.
Klasigo
ORDO SFENISKOFORMAJ
Het Steen
Het Steen [het ste:n] estas parto de la iama fortikaĵo (aŭ burgo) sur la dekstra riverbordo de la rivero Skeldo en Antverpeno. Ĝi estas la plej malnova konstruaĵo de la urbo, konstruita inter 1200 kaj 1225 kaj tiutempe nomata Antwerpse burcht (Antverpena burgo).
La Okcidenta Alo
La Okcidenta Alo (angle "The West Wing") estas usona politik-drama televida serio, kreita de Aaron Sorkin, kiu estis unue elsendita je NBC de septembro 1999 ĝis majo 2006. La filmloko de la serio estas plejmulte la okcidenta alo de la Blanka Domo, kie la Ovala Oficejo (la oficejo de la Prezidanto) kaj la oficejoj de la ĉefaj dungitoj de la Prezidanto estas, dum la fikcia Demokrata regado de Prezidanto Josiah Bartlet (Ĝosaja Bartlet).
Rolularo
La Okcidenta Alo montris larĝan rolularon por la multaj oficoj kiuj estas bezonataj por la ĉiutaga laboro de la Prezidanta Alo de la federacia registaro. La Prezidanto, la Unua Damo, kaj la ĉefaj laboristoj kaj konsilistoj de la Prezidanto kreas la ĉefan rolularon de la serio. Kelkaj subĉefaj roluloj, aperantaj kelkfoje, plenumas agadojn, kiuj ĝenerale baziĝas sur ĉi tiu ĉefa rolularo.
Het Steen
Historio
Ekde la deka jarcento Antverpeno rajtis nomi sin markgraafschap, grafejo, kune kun Valenciennes kaj Ename (nun parto de la municipo Oudenaarde). Tiuj tri urboj je la bordo de la rivero Skeldo faris la naturan limon inter la dukejo Brabanto, parto de la germana imperiestra regno, dekstre de la riverbordo, kaj la Graflando Flandrio, parto de Francio je la maldekstra flanko.
Verŝajne en la 12a jarcento la tera remparo estis anstataŭigita de ŝtona muro. Tiu muro ankoraŭ nun parte ekzistas, same kiel pordego en la muro, kiu estis la enirejo al la urbo. Apud la enirejo estis konstruita la burgo Steen inter 1200 kaj 1225, kiu estis uzata kiel prizono, almenaŭ ekde la jaro 1303.
Ĉirkaŭ 1520, en la erao de Karlo la 5-a okazis granda trakonstruo de la fortikaĵo kaj ekde tiam ĝi estis nomata 's Heeren Steen (la fortikaĵo de la sinjoro).
La konstruaĵo estis uzata kiel prizono ĝis 1827.
En la 19a jarcento oni malkonstruis la plej grandan parton de la konstruaĵo dum la rektigado de la kajoj kaj la plilarĝigo de Skeldo. La restinta konstruaĵo ricevis la nomon Het Steen.
En la jaro 1952 la konstruaĵo fariĝis la Ŝtata Muzeo pri Mara Navigado.
(19843) 2000 SM309
(19843) 2000 SM309 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Brian McLaren
Brian D. McLAREN (1956-) estas prominenta, kontraŭdira porparolanto de la religia movado Emerging Church.
Brian McLaren studis en University of Maryland, College Park anglan lingvon (BA, summa cum laude, 1978, kaj MA, 1981). Liaj akademikaj interesoj entenis mezepokan, dramon, romantisman poetojn, modernan filozofian literaturon, kaj novelojn de Dr. Walker Percy.
Li forlasis la akademion kaj tiel edukadon de la angla en 1986 kaj iĝis fonda pastro de Cedar Ridge Community Church, regiona eklezieto kun kelkcentoj da homoj.
La magazino Times listigis lin inter la 25 plej influaj evangelistoj de Usono.
Kastelo de Blois
La kastelo de Blois situas en la urbo Blois in la regiono de la rivero Luaro, proksime al Orleano(fr:Orléans), meze de Francio.
La renesanca kastelo estas vizitebla dum la tuta jaro. Somere estas montrata filmo pri la historio de la kastelo sur "Place du Château".
Origine la kastelo estis burgo de la grafoj de Blois el la 13-a jarcento.
La franca reĝo transformis la kastelon en la 16-a jarcento al majstroverko de la franca renesanca arto, pro la alkonstruo de alo kun la mondfama turniĝanta ŝtuparo kaj la fama fasado kun loĝoĉambroj.
Montenegro de Cameros
Montenegro de Cameros [monteNEgro dekaMEros] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, plej nordokcidente de la provinco Sorio kaj en la Komarko Pinares (Komarko Pinaroj) en la nordokcidento de la provinco. La loknomo Montenegro de Cameros estas etimologie komprenebla kiel Nigra Monto de Cameros, alude al la komarko Nova Kamero de Rioĥo.
Geografio
Ĝi distas 63 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi estas ĉe la montopasejo Santa Inés (1758 m), al la deklivaro de Ebro, kiu separas ĝin disde la cetero de la provinco, konstiutante ĝi preskaŭ eksklavo. Ĝi estas la nura loĝloko de Cameros kiu ne apartenas al la provinco Rioĥo; por administraciaj kaj politikaj aferoj, ĝi formas parton de la provinco Sorio.
En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Sierra de Urbión y Sierra de Cebollera , okupanta 35 516 hektarojn, nome 99 % de la teritorio kaj la Birdoprotekta Areo ZEPA konata kiel Sierra de Urbión, okupanta 5 523 hektarojn, nome 100 % de la teritorio.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
De tiu municipo devenis parto de la familio López de Tejada, kiu dediĉis sin al transmigra brutobredado, kiu instaliĝis komence de la 19-a jarcento en Ekstremaduro, kien ili alportis ŝafojn ĉiujare, precize al la municipoj Brozas kaj Navas del Madroño, kie ili atingis gravan socian kaj ekonomian pozicion.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo.
Amerigo Tot
Amerigo Tot, hungare TÓTH Imre [tOt] estis hungara skulptisto. li naskiĝis en la en Fehérvárcsurgó. Li mortis la en Romo.
Biografio
Inter 1926-1928 li frekventis lernejon en Budapeŝto, poste li aliĝis al movado Bauhaus, al hungaro László Moholy-Nagy en Germanio. En 1933 li elektis loĝlokon en Romo. Tie li akiris internacian sukceson per ornamaĵo de stacidomo de Romo. Ekde 1950 li faris diversajn skulptaĵojn. En 1969 li revenis en Hungarion, kie li daŭre faris diversajn skulptaĵojn, kiel Madono. Inter 1960-1970 li rolis en filmoj. En Pécs muzeo gardas la plej menciindajn skulptaĵojn. Nepre menciinda estas reliefo en la hungara kapelo en Romo.
Čakovec
Ĉakovec, (ankaŭ kroate) hungare Csáktornya, germane Tschakturn estas urbo kaj samtempe municipo en Kroatio, en distrikto Međimurje. La loknomo devenas de historia hungara familia nomo Csák (ĉAk).
Historio
Fortikaĵo konstruiĝis en la 13-a jarcento, kiun la aŭstroj okupis en 1270, en 1328 la hungaroj reokupis ĝin. Poste en 1437 la fortikaĵo apartenis al historia familio Cillei, ekde 1546 al familio Zrinski. Tiutempe la regiono estis fronto inter turkoj kaj aŭstroj-hungaroj-kroatoj. La fortikaĵo pligrandiĝis. Tie vivis kaj mortis poeto Nikola Zrinski en 1664. Petar Zrinski tie komplotis kontraŭ Habsburgoj en 1671. Kiam li estis en Vieno, aŭstroj kaptis la okazon kaj detruis "Tschakturn". Post la turka erao la fortikaĵo iĝis kastelo, eĉ sukerofabriko, nun muzeo. En 1848 la hungara armeo venkis armeon de banuso Josip Jelačić. En 1910 loĝis en Csáktornya 5213 homoj (2433 hungaroj, 2404 kroatoj kaj 251 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Zala (reĝa departemento), poste ĝi apartenis al Jugoslavio, fine al Kroatio, escepte inter 1941-1945, kiam ĝi rehungariĝis.
Esperanto
En Čakovec okazis en jaro 2009 Mojosa Internacia Renkontiĝo.
Teritoriaj akvoj
Teritoriaj akvoj, aŭ teritoria maro, kiel difinita de la Konvencio de Unuiĝintaj Nacioj pri Marjuro de 1982, estas zono de marbordaj akvoj etende al 12 marmejloj (22 km; 14 mejloj) el la baslinio (kutime la ĉefa malsuprakva marko) de ŝtato kun marbordo. La teritoria maro estas konsiderata kiel suverena teritorio de la ŝtato, kvanakm eksterlandaj ŝipoj (kaj armeaj kaj civilaj) estas raktigitaj al nekulpa paso tra ĝi; tiu suvereneco etendas ankaŭ al aerspaco super kaj al la marareo sube.
La termino "Teritoriaj akvoj" estas ankaŭ foje uzata neformale por priskribi ĉiun ajn areon de akvo super kiu ŝtato havas jurpovon, inklude enlandajn akvojn, la apudan zonon, la ekskluzivan ekonomian zonon kaj eventuale ankaŭ la kontinentbreton.
Ödön Kacziány
KACZIÁNY Ödön [kacianj odon] estis hungara pentristo, mezlerneja instruisto naskita en Marosvásárhely la kaj mortinta en Budapeŝto la. Li estis la pli maljuna frato de Géza Kacziány.
Biografio
Ödön Kacziány lernis ĉe Miklós Barabás; poste pluekzercis sin en Munkeno, Vieno kaj Parizo. Hejmenveturinte, li instruis en Zenta, Cegléd, poste en Szeged. Komence li pentris humurajn vivmomentojn (Vita longa, ars brevis; Egy kérdés; No nézd az öreg), poste mistikajn, malheltonajn marajn pejzaĝojn, viziosimilajn scenojn (A Gellérthegy éjfélkor; Nagypénteki vízió; Zárdaromok; Mors imperator). En la murpentraĵoj, li sekvis pli naturajn solvojn.
Liaj pentraĵoj kiel Óceánjáró égése, Nehéz óra (1937), A háború fúriái és a halál estas eksponitaj en la Hungara Nacia Galerio.
Litova mitologio
La litova mitologio estas la prakristana mitologio kun tradiciaj mitaj rakontoj, ritoj kaj religiaj simboloj de la parolantoj de la litova lingvo en Baltio. Relative grandaj similecoj – jam pro simileco de la etnaj lingvoj kaj kulturaj tradicioj - ekzistas al la latva kaj la praprusa mitologioj, tiel ke ofte oni grupigas la mitologiajn rakontojn, ritojn kaj simbolojn de la tri baltaj lingvoj kategoriige kiel "balta mitologio". Certa similecoj ankaŭ ekzistas kun la diversaj variaĵoj de la slava mitologio, malpli fortaj kun la kulture pli foraj ĝermana kaj kelta mitologioj.
Fontoj
Oficiale la kristaniĝo de la litova popolo okazis dum la jaro 1387, tiu de la litovoj en la marborda regiono Ĵemajtio eĉ nur dum 1413. La litovoj do – post la hungaroj – estis la lasta eŭropa popolo konvertigitaj al kristanismo, post kiam dum pli ol jarcento aparte la ordeno de germanaj kavaliroj ĉiujare armee atakis la Grandan Duklandon Litovio kaj tre premis la litovan regnon, sen sukcesi konkeri ĝin aŭ perglave "kristanigi" la rezistan tribaron. Antaŭe la kavalira ordeno tamen ja sukcesis konkeri la teritorion de la same balta popolo de praprusoj sudokcidente de Litovio, provis kaj ene de 80 jaroj de forta loka rezisto ankaŭ sukcesis genocide neniigi tiun popolon, tiel ke la germanaj konkerintoj iĝis daŭraj najbaroj de la litovoj. Dum la jaro 1387 la litova grandduko Jogaila ordonis la kristanigon de siaj ŝtatanoj, por malfermi la politikan vojon al pli forta alianco kun la najbara kristana regno Pollando. La civitanaro tre malvolonte akceptis tiun kristanigon, kaj ankoraŭ el la 18-a jarcento ekzistas pruvoj pri adoro de la antikvaj prakristanaj litovaj kultoj.
Restoj de la litova mitologio konserviĝis en la popolaj kutimoj, kantaro kaj en multaj tradiciaj mitaj rakontoj. Konkretaj skribaj fontoj pri la litova mitologio tamen nur ekzistas tre malamplekse kaj parte el tempoj jarcentojn post la oficiale kristaniga jaro 1387. Inter la plej fruaj skribaj fontoj kalkuliĝas la "Livonia Kroniko" de Heinrich der Lette (Henriko la latvo) de la jaroj 1225 ĝis 1227, la "Livonia Rima Kroniko" (germane Livländische Reimchronik, de 1290 ĝis 1296, vojaĝoraportoj de Wiegand von Marburg kaj la kroniko de la ordena pastro Peter von Dusburg (1326). Du jarcentojn poste la kroniko de la dominikana monaĥo Simon Grunau (1519-1529), ekleziaj ordonoj pri malpermesoj de "paganaj kultaĵoj" kaj raportoj de la jezuitoj liveras pli detalajn informojn.
Dum la 19-a jarcento diversaj engaĝitaj etnologoj, kiuj profesie ofte estas lernejaj instruistoj, pastroj kaj kuracistoj, komencas kolekti rakontojn pri eroj de la antikva litova mitologio. Tamen ĝis tiam la plejparto de la parolantoj de la litova lingvo - post fine 500 jaroj da kristana persekuto de la prakristanaj ritoj kaj mitoj – ne plu praktikis la antikvan religion kaj forgesis multon el la tradicioj, kaj la kantistoj de la tradiciaj popolaj kantoj (la dainos) samkiel la rakontantoj de popolaj legendoj kaj fabeloj plejparte ne plu aŭ nur tre malkomplete komprenis la signifon de la rakontaĵoj. La de etnologoj kolektitaj popolaj kantoj kaj rakontoj sen klarigoj estas la kruda materialo por rekonstruo de la antikva mitologio. Grava fonto estas la religia leksiko, la analizo de propraj nomoj de dioj kaj mitologiaj estaĵoj aplike de etimologia, historie kompara lingvistiko.
Esploro
Postaj fontoj – de ekde la 16-a jarcento - jam konsiderendas provoj de rekonstruo de la perdiĝanta antikva mitaro, en kiuj la litovaj mitologiaj propraĵoj parte kompeniĝis analogie al la klasika klasika mitologio de antikva Grekio, al kiu la litova mitologio kompreneble ne havas rektan ligon. Ekzemple por tia iom "grekigita" verko estas la verko "De diis Samagitarum..." (pri la dioj de la Ĵemajtianoj) de Jan Lasicki el la jaro 1582.
La unuan ampleksan rekonstruon komence de la 19-a jarcento verkis la pollingva litova historiisto Teodoras Narbutas. Du pliaj modernaj rekonstruoj de Marija Gimbutas kaj Algirdas Julien Greimas internacie konatiĝis, dum la verkoj de Norbertas Vėlius, Gintaras Beresnevičius kaj Vladimir Toporov'' apenaŭ diskoniĝis. La rekonstrua metodaro tamen estas problema, kaj neniu provo ĝis nun atingis plenan aprobon de la historiistoj.
Multaj fakuloj tial preferas la rekonstruon de litova mitologio pere de kaj la historiaj, kaj la arkeologiaj kaj la etnografiaj datumoj. La problemo de ĉia rekonstruo, kiu celas produkti la "finan version" de nacilingva mitologio, kompreneble estas, ke la litova (kiel ĉiu etna) mitologio neniam estis senmova, sed daŭre pluevoluiĝanta kaj ŝanĝiĝanta. Kaj, kiel jam aludite, multaj sciencistoj en siaj konceptoj estis influitaj de la slava aŭ la antikva greka respektive romia mitologioj, kaj estis aŭ pie kristanaj aŭ kontraste aparte kontraŭ-kristanaj, do havis kromajn kulturajn aŭ kredajn fonojn, kiuj kolorigis la interpretojn.
Rekonstruoj de la mitologio
Laŭ Marija Gimbutas la fundamenta strukturo de la litova mitologio baziĝis sur matriarka sistemo de diinoj, kiuj reprezentis diversajn aspektojn de la naturo – ekzemple ĉielo, tero, luno, akvo, luno ktp. La posta evoluo direktiĝis al patriarkeco, tiel ke multaj diinoj perdis sian potencon kaj konatecon. La tagan kaj noktan ĉielon reprezentis la dioj Dievas (luma, taga dio) kaj Vėlinės (dio de la nokto kaj la regno de la mortintoj).
Periodoj de la litova mitologio
La prakristana mitologio precipe konatas per supozoj kaj rekonstruoj, kvankam iuj konataj mitolgiaj elementoj pruveblis pere de trovitaj fontoj kaj de arkeologiaj malkovroj.
La dua periodo de la litova mitologio disvolviĝis inter la 15-a kaj la mezo de la 17-a jarcento. La mitoj de tiu periodo ofte temigis heroajn rakontojn pri la fondo de la litova ŝtato. Inter tiuj rakontoj estas tiu pri sonĝo de la grandduko Gediminas kaj la fondo de la litova ĉefurbo Vilno. Multaj tiuspecaj legendoj referencas al konkretaj historiaj eventoj de la nacia historio. Ĝenerale tiuj mitoj tre influas la identecon de la litova patriotismo.
La tria periodo komenciĝis fine de la 16-a jarcento per la kreskanta influo de la kristanismo kaj la intensa kristaniga misiado pere de la katolikaj jezuitoj precipe el Pollando kaj de luteranaj predikantoj precipe el Orienta Prusio. La kristanaj misiistoj komprenis, ke la antaŭa simpla detruo de prakristanaj kultejoj, la malpermeso kaj "diabligo" de prakristanaj tradicioj ne rompis, sed male vekis iuspecan reziston de la popolanoj kontraŭ la perforta kristanigo. Ekde nun ruzaj misiistoj klopodis instrumentigi elementojn de la tradicia prakristana religio por kristanigaj celoj, kaj intermiksis originajn nekristanajn kaj aldonitajn kristanajn elementojn.
Shinya Matsubara
Shinya Matsubara (松原 真也, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse.
Litova mitologio
Periodoj de la litova mitologio
La kvara periodo de la litova mitologio komenciĝis dum la 19-a jarcento, kiam ne nur la eduka elito, sed ankaŭ plejparto de la civitanaro komencis interesiĝi pri la antikva mitaro, spite al tio ke la ekse potenca mezepoka litova regno estis konkerita de la Rusia Imperio kaj fine de la jarcento eĉ entute literaturo en la litova lingvo estis malpermesita en la okupita Litovio (vidu la artikolon pri la kulturaj kontrabandistoj Knygnešiai). La legendoj kaj rakontoj de tiu periodo ofte montriĝis pripensoj de pli fruaj mitoj, ne kiel realaj, sed kiel enigmigitaj perceptoj de la magia pasinto. Tiuj rakontoj koncentriĝas pri moralaj problemoj kaj pri heroa vido de la pasinteco, kaj unuopaj herooj ofte eĉ ne havas propran nomon, sed nur nomiĝas "gvidanto", "kuraĝa junulo" aŭ "reganto".
Kristana gnostikismo
Kristana Gnostikismo estis grava pensa-religia kurento de la antikva Kristanismo, disvolviĝinta precipe en la 2-a kaj 3-a jarcentoj, kontraste kun la “Granda Eklezio”, aŭ kun la pra-ortodoksio, nome kun tiu kiu fariĝos la postaj katolika kaj ortodoksa eklezioj.
Karakterizoj
Tiu movado, karakterizita per variaj kaj komplikaj penso-kombinaĵoj, ĝenerale oponis la religian heredon de hebrean transigitan en kristanismo, kaj instruis ke la savo dependas de iu formo de “scio supera kaj iluminita” (=gnozo, frukto de persona travivado kaj de strebada priserĉo de la Vero. Ne do per la adhero al Jesuo Kristo Resurektinta kaj al dogmoj de la kredo, sur kiuj male fortikiĝas la Demiurgo por plagiati la menson de la homo al tiu malpermesante evoluiĝi al atingo de Dio kaj de la Vero.
Ĝenerale gnostikuloj tendencas identigi la Dion malnovatestamentan kun la malsupera potenco de la malbona Demiurgo (= Satano), kreinto de la tuta materia mondo, dum identigas la Dion de la Nova Testamento kun la Eono perfekta kaj eterna, la generanto de la eonoj (=Kristo) kaj Sophia (=Sankta Spirito), enkarniĝintaj en la tero kiel Jesuo kaj Maria Magdalena. El la religia koncepto docetisma, kunnaskita en plej granda parto de la gnostikaj religioj, devenus la rifuzo de la resurekto de la korpo de Jesuo ĉar post lia morto Li revenus surteren nur di-forme, nome liberigita de la materia korpo, kiu estis kreita malobee al la Dio supera.