cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aviadila kolizio de 1977 en Los Rodeos
Resumo
Pro malbona vido (nebulo), malbonaj komunikiloj, teknikaj kaj psikaj problemoj en la aviadiloj kaj ĉe la surtera aviad-regado koliziis la aviadiloj Boeing 747-121 "Clipper Victor" de Pan American World Airways, flugo 1736, kaj Boeing 747-206B "Rijn" de KLM, flugo 4805. La akcidento okazis sur la startejo; la ĵus leviĝinta KLM-aviadilo frapis la ruliĝantan PanAm-aviadilon. La frapa rapido estis ĉ. 250 km/h. La enketoj rezultigis, ke neniu persono havis la tutan kulpon; ĉiuj respondeculoj faris gravajn erarojn. La usona kaj la hispana raportoj konsideris la KLM-anojn ĉefaj kulpuloj, la nederlanda raporto ne mencias tian.
Baskunĉak
Ekde 1997 la areo estas severe protektata kiel naturrezervejo.
Aviadila kolizio de 1977 en Los Rodeos
Antaŭhistorio
Kiam la du aviadiloj proksimiĝis al Gran Canaria, en la tiea flughaveno eksplodis bombo metita de la Movado pri Memregado kaj Sendependeco de la Kanaria Arkipelago (hispane: Movimiento por la Autodeterminación e Independencia del Archipiélago Canario, MPAIAC) kaj vundis plurajn homojn. Sekvis minaco pri plia bombo; oni fermis la flughavenon kaj fordirektis multajn flugojn al flughaveno Los Rodeos sur la najbara insulo Tenerifo. Inter la fordirektitaj flugoj estis la du menciitaj. Tiutempe Los Rodeos estis tro malgranda por facile elteni tian trafikokvanton, krome ĝi disponis nur du aviad-direktistojn kaj ne havis radaran instalaĵon. Flughaveno Reina Sofía, la alia flughaveno de Tenerifo, ankoraŭ estis konstruata.
La KLM-flugo, kiu ankoraŭ havis sufiĉe de brulaĵo por iri al Gran Canaria, tamen plenigis siajn cisternojn per 55.000 litroj (sufiĉe por reiri al Eŭropo) por ŝpari tempon en Gran Canaria.
La akcidento
Je la 15-a horo la fermo de flughaveno Gran Canaria estis nuligita; la regturo de Los Rodeos sendis al la KLM-flugo permeson startigi siajn motorojn kaj iri al la fino de la ĉefa kurejo. Ĝi ricevis la instrukcion post alveno tie turniĝi je 180 gradoj kaj atendi la konfirmon, ke la vojo estas libera. Poste la PAA-flugo ricevis la instrukcion iri al la kurejo, forlasi ĝin je la tria elirejo maldekstre kaj konfirmi la foriron post plenumo de la manovro. (Necesis uzi la kurejon anstataŭ la apuda ruliĝejo por moviĝi interne de la flughaveno, ĉar pro la amasa fordirektado la ruliĝejo estis blokita de atendantaj aviadiloj.) Sed PA 1736 pasis la trian elirejon (supozeble ne vidis ĝin pro nebulo aŭ havis problemojn pri la grandeco de la aviadilo kaj la akuteco de la kurbiĝo) kaj pluiris al la kvara. Kvankam la KLM-flugo ankoraŭ ne havis la permeson ekiri, pro miskompreno de la nederlandaj stiristoj ĝi sendis la mesaĝon, ke ĝi preparas sin al ekiro. Ĉar ĝi ankoraŭ ne havis permeson starti, la regturo interpretis la mesaĝon tiel, ke la aviadilo troviĝas en starta pozicio, kaj respondis, ke oni plu atendu.
La regturo petis na PAA 1736, tuj komuniki post foriro de la kurejo. La usona aviadilo ne konfirmis la ricevon de la mesaĝo kaj raportis, ke ĝi ankoraŭ ruliĝas sur la kurejo kaj informos post foriro. La regturo avertis la KLM-aviadilon, ke ĝi ne havas permeson ekiri, sed tiu mesaĝo estis perturbita per la komunikado kun la alia aviadilo. Kvankam la flug-inĝeniero kaj la vic-stiristo de la nederlanda flugo esprimis dubon, ke la kurejo vere estas libera, la kapitano, Jacob Veldhuyzen van Zanten, emfaze respondis "jawel" (ho jes). Eble la du aliaj ne povis kredi, ke sperta aviadisto farus tian eraron, kaj ne plu obĵetis. La aviadilo pluiris kaj sukcesis leviĝi je kelkaj metroj.
Kiam la usona aviadilo ekvidis la nederlandan, ĝi provis iri flanken; sed pro la nebulo la vido okazis tiom malfrue, ke restis nur ĉ. 8,5 sekundoj. De la nederlanda aviadilo kredeble oni tre malfacile povis vidi la alian, ĉar ĝia antaŭo jam estis alte en la aero. Je la 17:06:50 la aviadiloj koliziis, kaj la regturo perdis radiokontakton kun ili.
La KLM-aviadilo estis jam leviĝinta, kiam okazis la kolizio, kaj havis rapidon de ĉ. 250 km/h. Ĝia antaŭo frapis la supron de la alia aviadilo, forŝiris la tegmenton de la ĉelo; du motoroj trafis la usonan aviadilon kaj tuj mortigis la pliparton de la pasaĝeroj en ties malantaŭa parto.
La nederlanda aviadilo flugis plu, frapis la grundon ĉ. 150 metrojn malantaŭ la koliziejo kaj pluglitis sur la kurejo ĉirkaŭ 300 metrojn. Pro la plenaj cisternoj ekestis fortega fajro, kaj kvankam la frapo kontraŭ la alia aviadilo kaj kontraŭ la grundo ne estis tre fortaj, ĉiuj 248 personoj mortis en la fajro. En la usona aviadilo mortis 321 el 380, inkluzive de 9, kiuj mortis poste pro siaj vundoj.
Kelkajn sekundojn post la kolizio alia aviadilo, atendanta surtere, informis la regturon, ke ĝi vidas fajron. La turo tuj funkciigis fajroalarmon kaj informis la fajrobrigadon, kvankam oni ne sciis detalojn. La fajrobrigado iris al la scenejo per la maksimuma ebla rapido, kiu pro la nebulo ne estis alta, ĝis kiam ili vidis flamojn de la nederlanda aviadilo. Dum ili estingis la fajron, la nebulo iom foriĝis, kaj ili vidis alian lumon, supozante, ke temas pri parto de la sama aviadilo. Ili dividis siajn kamionojn kaj trovis, ke temas pri dua aviadilo. Vidante, ke la nederlanda aviadilo jam estis nesavebla, ili koncentriĝis al la usona. Tiel ili povis savi ties maldekstran parton, en kiu restis inter 15.000 kaj 20.000 kilogramoj da brulaĵo.
Dume la regturo, en densa nebulo, ankoraŭ ne sciis la precizan lokon de la fajro kaj ĉu temis pri unu aŭ du aviadiloj.
Laŭ la postvivintoj de la usona flugo, inter kiuj kapitano Victor Grubbs, la kolizio ne estis fortega, pro kio ili supozis eksplodon. Kelkaj saltis el la antaŭa parto sur la kurejon, kiam okazis pluraj eksplodoj. La evakuado plenumiĝis rapide, kaj la vunditoj estis fortransportitaj.
Necesis alvoki fajrobrigadajn kamionojn el la proksimaj urboj La Laguna kaj Santa Cruz por komplete estingi la fajron, kio okazis nur je 03.00 matene de la 28-a de marto.
Sekvoj
Sekve de la katastrofo oni decidis pri jenaj paŝoj por plisekurigi aviadon:
Esandsjø
Esandsjø (aŭ Esandsjøen, Essandsjøen, Essand, samee Saantenjaevrie) estis lago en komunumo Tydal en la provinco Trøndelag en Norvegio. Esandsjøen estis reguligita por akvoelektra povuma produktado per Trondheim Energiverk per konstruado de interdigo Esna dum 1941-1947 kaj sekvaj laboroj. Post la konstruado de la akvobaraĵo, la Esandsjøen iĝis parto de lago Nesjø. Hodiaŭ la nomo Essandsjøen estas uzata por la norda parto de Nesjø.
Bygdin
Bygdin estas lago en montara sistemo Jotunheimen. Ĝi apartenas al Norvegio, situas en la provinco Innlandet kaj specife en la komunumoj Øystre Slidre kaj Nord-Aurdal. Tute ĉe la lagobordo situas la loĝlokoj Eidsbugarden, Torfinnsbu kaj Bygdin, kaj tre proksime de ĝi la iom pli larĝaj loĝlokoj Beitostølen (vintrosporta loko en Øystre Slidre) kaj Fagernes (la centra loko de Nord-Aurdal). Bygdin estas reguligita kaj ĝia normala nivelo kuŝas inter 1048 kaj 1057 metroj pli supre de la marnivelo. Ĝi havas areon de 46 km². La lago estas longa 25 km, sed estas mallarĝa. La plej granda profundo estas 215 m. Supermara alteco estas 1048-1057 metroj kaj la borda longo proksimume 25 kilometroj.
Brommafjorden
Brommafjorden estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Nes kaj ekde la komenco de 2020 apartenas al la provinco Viken - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Buskerud. Supermara alteco estas 152 metroj, surfaca areo 3,16 kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume 27,21 kilometroj.
Eldrevatnet
Eldrevatnet estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Lærdal de la provinco Vestland. Supermara alteco estas 1116 metroj, surfaca areo 3,48 kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume 11,66 kilometroj.
Breiddalsvatnet
Breiddalsvatnet estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Skjåk kaj ekde 2020 apartenas al la provinco Innlandet - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Oppland. Supermara alteco estas 898 metroj, surfaca areo 6,62 kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume 20,41 kilometroj.
Virina Birda Lago
Sinjorino-Bird-a Lago (Lady Bird Lake; antaŭe Urba Lago, angle Town Lake) estas rezervujo sur rivero Kolorado en la urbocentro de Aŭstino en Teksaso en Usono. La rezervujo estis formita en 1960 per la konstruado de akvobaraĵo Longhorn je ĝia orienta rando. La okcidenta fino de la lago estas barita per akvobaraĵo konstruita en 1939. La lago estis kreita por rego de inundoj, akvo-provizado, elektro-pova generado, kaj ripozo.
La lago estis renomita de "Urba Lago" ("Town Lake") al Lady Bird Lake per decido de la urba konsilio de Aŭstino de 26-a de julio de 2007. La nova nomo estas honora de Lady Bird Johnson, kiu estis la edzino de prezidento Lyndon B. Johnson kaj longe loĝis en la areo. Hazarde la nomo povas anglalingve signifi ankaŭ Kokcinela Lago.
<!-- La Kongresa Avenua Ponto (naskas, generas) la Urba Lago kaj estas hejmo al la plej granda urba, Meksikia Libera-vostis Kiroptera kolonio en Nordameriko kun somera loĝantaro de 1.5 milionaj vespertoj. Je krepusko, de Marto al Septembro, _Austinites_ kaj (turistoj, turistas) linio la ponto kaj riverbordoj al poŝhorloĝo la drama (aspekto, celilo) de la vespertoj (flirtanta, torentanta) ekster en ilia _nightly_ serĉado por (insektoj, insektas). Ok alia (pontoj, pontas, nazradikoj, nazradikas, briĝoj, briĝas) (naski, generi) la lago, inkluzivanta du (tiu, ke, kiu) estas piediranto-nur (pontoj, pontas, nazradikoj, nazradikas, briĝoj, briĝas).
Kvankam la Urbo de _Austin_ malpermesas motorizita _watercraft_, la lago servas kiel (aliformiga, ripoza) areo por (kajakoj, kajakas), (kanuoj, kanuas), drako (boatoj, boatas), kaj _rowboats_. _Austin_'s varma klimato kaj la riveraj kvietaj akvoj, proksime dek-mejla longo kaj (streĉita, rekta) (kursoj, kursas) estas aparte populara kun (ŝipanaro, blekis, teamo) (teamoj, teamas) kaj (kluboj, klubas, klaboj, klabas, bastonas, trefo). (Teamoj, Teamas) de norda (universitatoj, universitatas) (inkluzivanta Ĉikago, Oklahomo, kaj Nebrasko) trajno sur Urba Lago dum Kristnasko (ferioj, ferias) kaj (fonto, risorto, printempo) rompas. Alia akvo (sportoj, sportas) laŭ la bordoj de la lago inkluzivi (naĝado, naĝanta) en Profunda _Eddy_ Baseno, la plej malnova naĝbaseno en Teksaso, kaj _Barton_ (Fontoj, Risortoj, Printempoj) Baseno, kiu eksigas enen _Barton_ Rivereto kaj (fluas, fluoj) enen Urba Lago.
Muziko _venues_ sur la (bankoj, bankas) de Urba Lago estas hejmo al nombro de (eventoj, eventas) jaro-rondigi, inkluzivanta la _Austin_ Urba Limiga Muzika Festivalo en la fali, la _Marley_ _Fest_ en la (fonto, risorto, printempo), kaj multaj subĉiela (koncertoj, koncertas) je (Aŭlo, Aŭditorio) Bordoj sur la suda banko kaj _Fiesta_ (Ĝardenoj, Ĝardenas) sur la norda banko. La _Austin_ _Aqua_ Festivalo estis tenita sur la bordoj de Urba Lago de 1962 ĝis 1998. La malfrua _Austin_ rezidento kaj (bluaj, bluso) gitara legendo, _Stevie_ Radio _Vaughan_ ludita nombro de (koncertoj, koncertas) je (Aŭlo, Aŭditorio) Bordoj kaj estas (honorita, moŝtita) kun _memorial_ statuo sur la (bankoj, bankas).
Fiŝaj loĝantaroj
Urba Lago havas estas (stokita, kolbita, levkojita, akciita) kun kelkaj specoj de fiŝo intencis al plibonigi la utileco de la rezervujo por (aliformiga, ripoza) fiŝkaptado. Fiŝo (prezenti, aktuala) en Urba Lago inkluzivi _largemouth_ baso, barbfiŝo, kaj _sunfish_.
-->
Blanka Roka Lago
Historio
Konstruado sur Blanka Roka Lago komenciĝis en 1910 pro la akvo-manko en la urbo kaj manka grandeco de la lago Bachman, kaj estis finita en 1911. . En 1929, ĝia rolo kiel la ĉefa akva liveranto por la areo estis anstataŭigita per la Lago Dallas (nun Lago Lewisville).
Urbokvartaloj konstruitaj ĉirkaŭ la lago apartenas al la plej ŝatataj loĝ-kvartaloj de la urbo.
<!-- En la frua 1930-aj jaroj, la Civilula Konservada Korpuso kaj la _Dallas_ Parka Estraro komencita (rivelanta, ellaboranta) la bordoj de la lago enen _parkland_ en respondo al loĝa evoluo en la areo. En 1943, la federacia registaro uzita (kazerno, kazernoj, kazernas, barako) je _Winfrey_ Punkto al doma Dua mondmilito Germana (arestitoj, malliberigitoj, malliberigitas) de milito kiu havis (servita, servis) en Erwin Rommel's _Afrika_ _Korps_.
(Aliformigo, Ripozo)
Post ĝia funkcio kiel akva fonto estis _supplanted_, Blanka Roka Lago (servita, servis) kiel (aliformiga, ripoza) lago por urbo _Dallas_. La lago estas ĉirkaŭbarita per Blanka Roka Laga Parko, kiu (esprimiloj, esprimas) 9.33 mejlo (15 km) spuri por migrado, (kuro, kurante, rulante) kaj biciklanta, la (Kuvo, Bano) Doma Kultura Centro kaj la _Dallas_ _Arboretum_ kaj _Botanical_ Ĝardeno. (Naĝado, Naĝanta) estas ne permesita je la lago, sed estas kelka fiŝkaptado (pieroj, pieras, kajoj, kajas, ĝetoj, ĝetas) kaj velado estas (konsentita, permesita).
Blanka Roka Maratono
Multaj (eventoj, eventas) estas tenita je Blanka Roka Lago, inkluzivanta la Blanka Roka Maratono, kiu, por parto de la kurso, (kuras, ruligas) ĉirkaŭ la lago. La (primara, unueca) _beneficiary_ de la maratono estas Teksasa Skota Rito (Malsanulejo, Kuracejo) por Infanoj.
Flaŭro kaj faŭno
La lago enhavas barbfiŝo, _sunfish_, kaj baso.
Folkloro
Konata Dalasa legendo estas la legendo de la (Damo, Virino) de Blanka Roka Lago. La rakonto iras(estas multe (da) en la areo (diranta, dirante) la etaĝo estas vera) (tiu, ke, kiu) fantomo de knabino en (ŝia, ŝin) frua 20-aj jaroj, gutanta malseka en 1920-aj jara vespermanĝa vespero porti, estos aperi dumnokte, kaj aŭtomobilo (trairanta, pasanta) laŭ la vojo (cirklanta, diskanta, rondanta) la lago estos halti. La knabino (diras, rakontas) la (pelilo, ŝoforo) ŝi havis akcidento kaj (bezonas, bezonoj, necesaj) al preni hejmo. La (pelilo, ŝoforo) estos tiam (peli, aŭti) al la adreso donita, kaj kiam li (aŭ ŝi) alvenas, la knabino estas _gone_, lasanta nur _waterlogged_ sidejo kie ŝi estis (sidanta, kovanta, seanco). La (pelilo, ŝoforo) tiam lernas post frapanta sur la pordo de la domo (tiu, ke, kiu) la knabino estis ilia filino (tiu, ke, kiu) estis mortigita en boatantaj akcidentaj jaroj antaŭe. Iu poste (etaĝoj, etaĝas) raporto (tiu, ke, kiu) la (pelilo, ŝoforo) prenante la knabino iranta al la adreso alvenas, kaj la domo estas jam ne tie: ĝi estis ŝiriĝinta suben jaroj antaŭe kaj estas nun la situo de apartamenta komplekso. Raportoj de la _ghostly_ renkontas estita (publikigita, publikigis) en _Dallas_-areo (gazetoj, gazetas, ĵurnaloj, ĵurnalas) en la 1960-aj jaroj. -->
Francesco Gasparini
Francesco Gasparini (Camaiore, 19-a de marto 1661 - Romo, 22-a de marto 1727) estis komponisto kaj pedagogo itala.
Konsideroj pri la artisto
Oni konsideras lin kiel unu el la plej bonaj komponistoj de sia epoko. Lia muziko elmontras sian levatan komponistan kapablon, lertecon kaj kvalito, antaŭ ĉio en la kantatoj. Samajn kvalitojn oni ankaŭ trovas en liaj skralaj komponaĵoj skribitaj per majstreco, en kiuj li aplikas ofte kompleksajn komponteknikojn.
La stilo de siaj teatraj verkoj estas tipa por la epoko, escepte de liaj lastaj verkoj, en kiuj oni observas melodiajn kaj ritmajn trajtojn de la verkoj de la sekvaj generacioj. Li skribis ĉirkaŭ 60 operoj, inter kiuj estis la plej fama Ambleto (o Amleto), variaĵo bazita sur la Hamlet de William Shakespeare.
Malgraŭ la floranta kompona aktiveco la ĉefa okupado de Gasparini fu la instruado, interalie de renomaj postaj komponistoj kiel Benedetto Marcello, Johann Joachim Quantz kaj Domenico Scarlatti. Krome li skribis variajn traktaĵojn teoriajn pri la muziko kiel L'armonico pratico al cimbalo (gvidlibro pri la realigo de baso kontinua) el la jaro 1708, kiun oni reprintis ankaŭ en 1839.
Operoj
Estas notitaj 61 verkoj de Gasparini; la jaro kaj la urbo riltas al la unua reprezentadoj.
Formoso (Brazilo)
Formoso (oficiale Município de Formoso) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Noroeste de Minas (do "Nordokcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Unaí. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Marie d'Agoult
Marie Catherine Sophie, grafino de Agoult, naskiĝnome vic-grafino de Flavigny (naskiĝis la en Frankfurto ĉe Majno kaj mortis la  en Parizo), konata ankaŭ per la pseŭdonimo Daniel Stern, estas franca verkistino. Ŝi elektis viran nomon ĉar la sinesprimado fare de virinoj estis nova.
Formiga
Esperanto en Formiga
En Formiga estas Formigaa Grupo por Studado de Esperanto (Grupo de Estudos do Esperanto Formiguense) ĉe Rua Henrique Braga, 140/303.
Francisco Sá
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Francisco Badaró
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Jequitinhonha (foje esperantigita: Valo de Ĵekitinjonja) kaj en la mikroregiono Capelinha (esperante: Kapelija). Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Vidu ankaŭ
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Biometrio
Biometrio (ankaŭ biometriko) okupiĝas pri mezurado je organismoj kaj pri la por tio necesaj mezur- kaj analizmetodoj.
Nun la plej konata uzo de biometrio estas la identigo de la personoj laŭ la korpaj propraĵoj (fingro- kaj manpremaĵo, DNA, voĉo, okul-retino, vangoformo).
Fortaleza de Minas
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Passos. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Fortuna de Minas
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte kaj en la mikroregiono Sete Lagoas. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Client (grupo)
Client estas brita muzik-grupo ligata kun la futurismo venanta el Rotherham. Ili muzikas plej ofte en Eŭropo kaj Azio. Ili estas tre popularaj en Germanio kie iliaj diskoj vendiĝas bone. Ili kantas kun stevardina uniformo el Skandinavio kiu donas al ili la estetikon "glamour-girl" kaj reperturaron kiu ebligas ekpenetron de elektronika muziko kaj Novondo.
Princlando de la Rivero Hutt
La Princlando de la Rivero Hutt (angle: Principality of Hutt River) estas mikronacio lokita okcidente de Aŭstralio. Ĝi posedas tri oficialajn lingvojn: la angla, la franca kaj esperanto, kiel indikita en la 8a artikolo de ĝia konstitucio.
Francisco Dumont
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Norte de Minas (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Bocaiúva. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Jugoslava Komitato
Jugoslava Komitato (Jugoslavenski odbor) estis reprezentanta organizo de la sudslavaj politikaj interesoj dum la unua mondmilito. Ĝi celis unuigon de ĉiuj sudslavaj popoloj en unu sendependa lando.
La fondintaj membroj estis:
La komitato oficiale fondiĝis la 30-an de aprilo, 1915 en Londono.
La komitato subskribis la Deklaron de Korfuo kun la reĝlando de Serbio en 1917.
En 1918, establiĝis la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, tiel la tasko de la komitato plenumiĝis.
Bobena Kanjona Rezervujo
Bobena Kanjona Rezervujo (Choke Canyon Reservoir) estas rezervujo en suda Teksaso en Usono.
<!-- La lago kaj la akvobaraĵo (tiu, ke, kiu) kreas ĝi estas (administrita, regita) per la Urbo de Sakramenta Tago.
Geografio
Bobena Kanjona Rezervujo estas 4 mejloj (6km) okcidento de urbo Tri Riveroj kaj pri 65 mejloj (105 km) sudo de urbo _San_ _Antonio_. Ĝi _impounds_ akvo de la _Frio_ Rivero mallonge antaŭ la rivera kunfluo kun la _Nueces_ Rivero. La rezervujo kovras 25,670 akreoj (103.9 km²) en Aktuala Kverko kaj _McMullen_ departementoj, kaj havas kapacito de pli ol 695,000 akreo-futoj (0.85 km³) akva.
Uzas
Bobena Kanjona Rezervujo provizas trinkakvo por urba Sakramenta Tago. La rezervujo ankaŭ provizas bonaj fiŝkaptadaj eblecoj, aparte por _largemouth_ baso kaj barbfiŝo. Bobena Kanjona Ŝtata Parko, situita en du (lokoj, lokas) sur la suda bordo de la lago, provizas atingo al la lago kaj nombro de alia (aliformiga, ripoza) agadoj.
Fiŝo kaj (planto, planti) vivo
Bobena Kanjona Rezervujo havas estas (stokita, kolbita, levkojita, akciita) kun specoj de fiŝo intencis al plibonigi la utileco de la rezervujo por (aliformiga, ripoza) fiŝkaptado. Fiŝo (prezenti, aktuala) en Bobena Kanjona Rezervujo inkluzivi aligatoro _gar_, blanka baso, blanka _crappie_, barbfiŝo, kaj _largemouth_ baso, _sunfish_, kaj _bluegill_. (Planto, Planti) vivo en la lago inkluzivas Amerika _pondweed_, _coontail_, akvo _stargrass_, sangalfluoj, _cattail_, kaj _hydrilla_.
Frøylandsvatnet (Jæren)
Frøylandsvatnet estas lago situanta en la distrikto Jæren kaj la provinco Rogaland en Norvegio. Ĝi formas parton de la divida linio inter la municipoj Klepp kaj Time. La nomo devenas de la nordia dio Freyr. La lago estas ne tre profunda, kun averaĝa profundo de 5,5 m.
Urbo Bryne kaj vilaĝoj Klepp stasjon kaj Kvernaland situas proksime al la lago.
Viv-medio
De tiam oni reduktis la enŝuton de substancoj kun nitrogeno kaj fosforo, sed amasiĝo de sedimentoj malrapidigas pliboniĝon.
Amiga
Amiga estas familio kaj arkitekturo de personaj komputiloj originale kreitaj de Amiga Corporation kiel avangarda hejm-distrada kaj porlabora maŝino. La dezajnado je la Amiga komenciĝis en 1982 kun Jay Miner (1932-1994) kiel ĉefulo. Commodore lanĉis la komputilon al la merkato en 1985, post kiam ili aĉetis la firmaon. La maŝino havis tre bonan grafik- kaj son-kapablon kaj funkciis per la mult-taska operaciumo AmigaOS. Ĝia produktado finiĝis en 1996, sed daŭre estas klopodoj revivigi ĝian operaciumon por novaj komputiloj. La nomo amiga signifas en la hispana lingvo amikino.
Bazita sur procesoro Motorola 68k je 32-bitoj, La amiga estis granda antaŭeniro el 8-bitaj procesoroj kiel tiu de Commodore 64, kaj Amiga gajnis popularecon inter komputil-ŝatantoj ĉefe en Eŭropo. Ĝi ankaŭ trovis sian lokon en la video-produktado.
Kvankam konsiderita "antaŭa al sia tempo", ĝi malpli kostis ol siaj alternativaj Macintosh kaj IBM-PC. La komunumo de Amiga-uzantoj kulpigis Commodore pro supozata malbonaj merkattekniko kaj propagando, tiel, ke la komputilo estis vendata ĉefe kiel lud-maŝino. Tamen, en la komenco, oni propagandis ĝin por pliaj uzoj.
Interne,la Amiga havis specialajn blatojn (kunprocesiloj) por difinitaj taskoj: sono, video, enkodigo kaj animado. Tio liberigis la centran procesoron je specialaj kalkuloj. Oni taksis la Amiga-on tre taŭga por labori super sono kaj video.
Historio
La Amiga estis unue dezajnita fare de la malgranda entrepreno Amiga Corporation kiel la definitiva ludkonzolo. Antaŭ ol la merkat-lanĉo, la firmao estis aĉetita de Commodore, kaj la maŝino estis refarita kiel ĝeneral-uza komputilo. La unua modelo, nomita Amiga 1000, vendiĝis ekde 1985 kiel sukcedanto de Commodore 64 kaj rivalo de Atari ST.
Commodore poste konstruis diversajn novajn modelojn jen cele al ludado, jen por alt-postulaj taskoj. Tra la 1980-aj, tiu kombino de aparataro kaj operacia sistemo estis altvalora, sed je la mezo de la 1990-aj, aliaj sistemoj, ĉefe kongruaj kun PC-IBM malgrandigis aŭ forigis tiun avantaĝon.
La arkitekturo havis tri ĉefajn plibonigojn (sen konsideri tiujn faritaj ne de Commodore), per la Amiga 2000 en 1987, Amiga 3000 en 1990 kaj la Amiga 4000 en 1992. Krome,ekzistis alia serio, de pli malmultekostaj modeloj, kiel Amiga 500 (1987) kaj Amiga 1200 (1992).
Commodore bankrotis en 1994 kaj granda parto de sia kapitalo estis vendita al Escom, kiu reprenis la negocon dum iom da tempo ĝis sia ruiniĝo pro aliaj kaŭzoj.
Post la bankroto ankoraŭ estis tre aktiva komunumo de uzantoj kaj eĉ specialaj Amiga-revuoj kiuj publikiĝis ĝis la jaro 2000. Ankoraŭ restas komunumo de uzantoj; ekzemple, en decembro de 2006 estis prezentita nova versio de la operaciumo.
Korfuo
Korfuo (Κέρκυρα Kerkira) estas insulo de Grekio en la Ionia Maro, kun ĉirkaŭ 114 000 loĝantoj (2004). Ĝi ĝis administra reformo de 2010 kun la najbaraj insuletoj konsistigis la provincon Korfuo, kiu ekde 2011 nomatas regiona distrikto Kerkira aŭ Korfuo.
La règle du jeu
La reguloj de ludo (france: La règle du jeu) estas 1939-a filmo de reĝisoro Jean Renoir pri franca nobela klaso ĵus antaŭ la komenco de la Dua Mondmilito. La filmo estas parte bazata de Les Caprices de Marianne de Alfred de Musset, populara 19-a jarcenta komedio pri moroj, kaj nun estas vaste rigardita kiel la plej bona filmo de Renoir. Vidu ekzemple ĉe Sight & Sound.
Korfuo
Ĝi situas en sama latitudo kiel la albana–greka limo, antaŭ la bordoj situas Epiro. Ĝi longas ĉirkaŭ 55 km, larĝas ĉirkaŭ 25 km, havas la areon de 593 km². La insulo konsistas el kalkoŝtono, la norda surfaco estas montara-vala dum la suda ebenaĵa. Ĝia plej alta pinto estas la Pandokrator-monto (906m), situanta nordoriente.
La règle du jeu
Aperas en la filmo steluloj Nora Gregor, Paulette Dubost, Marcel Dalio, Jean Renoir, Julien Carette, kaj aliaj.
Korfuo
Korfuo estas bone provizita per akvo, la grundo estas produktema, oni kultivas tie olivarbon, figon, oranĝon, citronon, vinberon, migdalon kaj maizon.
La ĉefaj eksportaj produktoj estas la olivoleo, fruktoj, grenoj kaj vino. La industrio produktas safon kaj teksaĵon.
Sur orienta duoninsulo de la insulo situas la plej granda haveno, administra centro Kerkira.
Historio
La korintanoj fondis tie kolonion en 735 a.K., ĝin konkeris en ĉirkaŭ 600 a.K. la korinta tirano Periandros, sed la insulo poste denove sendependiĝis. En la 3-a jarcento a.K.. la insulo estis konkerita de iliroj, romianoj, kiuj lastaj faris ĝin mararmean apogbazo, sed la insulo restis sendependa.
En la postaj jarcentoj, la insulon posedis vandaloj, gotoj, langobardoj, saracenoj, normanoj, reĝo de Sicilio (1259), respublikoj de Ĝenovo kaj Venecio (1401-1797). Poste posedis ĝin Francio, sed iĝis brita protektorato en 1815. La brita okupado kondukis al akra kontraŭstaro, tiel en 1864 Korfuo kun aliaj jonaj insuloj venis en posedon de Grekio.
Dum la unua mondmilito, tien fuĝis grava parto de la serba armeo kaj la reĝa familio. Tie okazis la Deklaro de Korfuo, kiu estis interkonsento pri estigo de Jugoslavio.
De la 31-a de aŭgusto ĝis la 27-a de septembro 1923 Italio okupis Korfuon kiel garantio, postulante kompensacion pro mortigo de kvar italaj oficiroj en Grekio (Vidu Okupo de Korfuo).
Dum la dua mondmilito Italio bombardis la urbon kaj denove okupis ĝin. Ilin sekvis la germanoj (1941–44).
La insulon reakiris Grekio en 1944.
Frei Gaspar
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Mucuri (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono Teófilo Otoni (prononco Teofilŭ Otoni). Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Vidu ankaŭ
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Nigra Lago (Miĉigano)
Nigra Lago (Black Lake) estas lago situanta en departementoj Cheboygan kaj Presque Isle en Norda Miĉigano en Usono. Kun surfaca areo de 10.130 akreoj (41 km²) ĝi estas la sepa plej granda enlanda lago en Miĉigano. <!-- La plej granda korpo akva en la Nigra Rivera akvodislimo, ĝi degutas tra la Suba Nigra kaj _Cheboygan_ Riveroj enen Huron. Nigra Lago estas somera valorizato por multaj (familioj, familias) de la suburba _Detroit_ areo kaj de alia apud ŝtatoj kaj ankaŭ (rezidentoj, rezidentas) de la najbaranta urbo de _Onaway_.
_Onaway_ Ŝtata Parko, je la sudorienta fino de la lago, (oferas, ofertas) kamp(ad)anta, (naĝado, naĝanta) kaj fiŝkaptado. Ĝiaj konstruaĵoj, konstruita dum la Granda depresio per la Civilula Konservada Korpuso, havi estas rigardita _eligible_ por inkluziveco en la Nacia Registri de Historia (Lokoj, Lokas).
(Profitcelaj organizaĵoj, Negocoj) sur aŭ proksima la lago inkluzivi la Nigra Rivero _Marina_, La (Krutaĵoj, Krutaĵas) Restoracio kaj La 211 je Nigra Lago. Ekde la malfrua 1960-aj jaroj, la Uniigita _Auto_ Laboranta Unio havas flegita la _Walter_ kaj (Majo, Povas) _Reuther_ Familia Klerigada Centro sur la situo de antaŭa privata bieno.
Nigra Lago estas (tononomita, notita) por ĝia nekutima fiŝkaptada sezono. (Limigita, Limigis) lago (acipenseroj, acipensero) glacia fiŝkaptada sezono estas (konsentita, permesita) en la vintro. La _fishery_ estas (limigita, limigis) al kvin tuteca fiŝa prenita ĉiu jaro, ĉiu super 36 coloj kaj prenita tra la glacio kun fiŝkaptado (lancoj, lancas, ĵetlancoj, ĵetlancas). 25 hokfiŝkaptantoj estas elektita per loteria ĉiu tago kaj donita flago al altigi kiam ili havi kaptita fiŝo. Kiam kvin (flagoj, flagas, kaheloj, kahelas, standardoj, standardas) havi estas (altigita, altigis) la sezono estas (fermita, fermis) por la jaro. (Sezonoj, Sezonas) havi (ŝuformita, daŭrita) kiel malgranda kiel kelkaj horoj.
Historio
La frua historio de la areo estis dominita per _lumbering_ kaj (minado, minanta). La restas de longa-forlasita kalkoŝtono _quarry_ estas ankoraŭ videbla sur la suda bordo de la lago.
La Nigra Laga Asocio, fundamentis en 1920, (laboroj, laboras) al flegi la laga akva kvalito, al (akceli, helpi) kaj plibonigi ĝia _walleye_ kaj (acipenseroj, acipensero) _fisheries_, al konservi ĝia (membroj, membras) informita pri ĉirkaŭaĵa (eldonas, aferoj) (tiu, ke, kiu) afekti ilin, ilia propraĵo, kaj la laga sin, kaj al flegi (rekordo, rikordo) de la laga vitala statistiko.
Transvalo
Transvalo (Transvaal [transfAl]) de la mezo de la 19-a jarcento ĝis 1902 estis sendependa Respubliko de Suda Afriko de buroj en suda Afriko. Ĝis 1910 ĝi estis brita kolonio, ĝis 1961 ĝi estis provinco de la Sud-Afrika Unio kaj de 1961 ĝis 1994 provinco de respubliko Sud-Afriko.La teritorio de la provinco situas en la nord-oriento de Sud-Afriko, inter riveroj Limpopo kaj Vaal. Ĝi havas areon de 262.500 km². Ĝia ĉefurbo estis Pretorio (nun Ĉvaneo), ankaŭ ĉefurbo de la regno. Sude ĝi limas al aliaj sudafrikaj provincoj, nord-okcidente al Bocvano, norde al Zimbabvo kaj oriente al Mozambiko kaj Svazilando. Ĝi situas alte kaj ne havas marbordon.
En 1994 oni disigis la provincon en la nunajn provincojn Nordokcidenta, Limpopo, Mpumalanga kaj Ĥaŭtengo. Gravaj urboj en la teritorio de Transvalo estas Johanesburgo kaj Vereeniging.
Kulmino
Kulmino povas havi jenajn signifojn
Witold Lutosławski
Witold Lutosławski (naskiĝis la 25-an de januaro 1913 en Drozdowo apud Łomża, mortis la 7-an de februaro 1994 en Varsovio) - estis unu el plej gravaj eŭropaj komponistoj de la 20-a jarcento. Opiniata kiel la plej eminenta - krom Fryderyk Chopin kaj Karol Szymanowski - pola komponisto de ĉiuj tempoj.
Distingita de la Ordeno de Blanka Aglo.
Vivo
Li naskiĝis en Drozdowo en aristokrata familio. Tre frue ekinteresiĝis pri muziko kaj komencis komponi jam en la aĝo de 9 jaroj. Tre influis lin popola muziko de Pollando. Dum tre intensiva lernado de ludo sur piano kaj violono li komencis lerni en gimnazio de Stefan Batory en Varsovio. Tie li interesiĝis pri matematiko. Poste studis komponadon kaj pianistikon en Muzika Akademio je la nomo de Frederiko Ŝopen en Varsovio kaj post fino de tiu lernado li studadis matematikon.
En 1939 li batalis kontraŭ germanoj en la dua mondmilito. Poste dum okupacio li ludadis kun Andrzej Panufnik, komponisto kaj pianisto. Li kolektis ankaŭ monon por sinkaŝanta juddevena polo, genia pianisto Władysław Szpilman. Li komponadis tie sed ĉiuj komponaĵoj estis perditaj. De tiu tempo devenas nur Variacioj en temo de Paganini por piano. Post la milito Lutosławski komencis komponi simfoniojn kaj koncertojn. Estis grava ano de Pola Komponista Asocio kaj li multe prelegis eksterlande. Li komponis tiam Varsovia Suito por nutrigi sian familion. Tre interesaj estas ankaŭ Karoloj Polaj kiuj estas parafrazoj de tradiciaj popolaj karoloj (kristnaskaj kantoj) de Pollando. Liaj interpretoj de karoloj estiĝis tre fama en la mondo kaj famiĝis polajn karolojn, kiuj estas plej multe en la mondo. Li komponis ankaŭ Popolajn melodiojn, la studioj por piano kaj gitaro.
En 1946 li edziĝis al Maria Bogusławska. Li komponis Unuan Simfonion kiu estas opiniata kiel dramatika esprimo pri stalinisma epoko.
En 1954 jaro li komponis Koncerton por orkestro. Per ĉi tiu koncerto Lutosławski interesigis mondon kaj tiu koncerto komencis esti plenumata ankaŭ eksterlande. Ĝin konsistas tri partoj. La sekreto de tiu verko estas la kaŝita ritmo de krakowiak kaj obertas- polaj popolaj dancoj. Enfine de komponaĵoj de tiu tempo formiĝis la inventaĵo de Lutosławski- aleatorismo kontrolita. La hazardaj frazoj estas simile kiel en serialismo unuigitaj en partoj tempe limigitaj. Lutosławski kaŝadis ankaŭ multajn frazojn de pola muziko en siajn komponaĵojn - polan ritmon kaj melodion.
Post morto de Stalin Lutosławski komencis agi pli libere en pola muziko. Li estis kunorganizisto de la unua Varsovia Aŭtuno - Festivalo de Muziko Moderna en Varsovio en 1956 jaro. Tiu plej alta en muzika kulturo en Pollando festivalo malkovris genion de inter aliaj Krzysztof Penderecki, kreinto de sonorismo, Henryk Mikołaj Górecki, pola minimalisto kaj Wojciech Kilar, pola komponisto moderna kaj filma. Li kreis tiam Polajn Kantojn.
En 1966 li komponis Duan Simfonion. Dum la premiero la duan parton dirigentis jam ne li mem sed Pierre Boulez, kiun Lutosławski opinis kiel unu el plej gravaj talentoj de estonta muziko. Poste li komponis ankaŭ Livre pour orchestre.
Dum la milita stato en Pollando evitis ĉeeston en publika vivo. En 1989 klare akceptis starpunkton de Solidareco kaj sola reprezentis muzikan medion en Civitana Komitato ĉe Lech Wałęsa.
En 1987 li ricevis oran medalon de Royal Philharmonic Society. Li ricevis multfoje titolon de doktoro (ankaŭ en Cambridge) kaj polan ordenon de Blanka Aglo - kiel la duan post papo Johano Paŭlo la 2-a. Li mortis en Varsovio kiam planis estontajn koncertojn.
La muziko post Lutosławski dankas lin ne nur pro aleatorismo kontrolita sed ankaŭ enkonduko de tre disvolvita harmoniko. Li kreis novan dodekafonion kaj enkondukis novan harmonion eksperimentante kun jazz. Lia dodekafonio estis prezentita en Muzyka żałobna (Funebra muziko) kaj li enkondukas tie ankoraŭ harmonikon devenantan de popola muziko. Dum tempo de dodekafonio seriale-sonoristika de Krzysztof Penderecki kaj John Cage li estis nomita kiel komponisto de klasika beleco.
Verkoj
Simfonioj:
Instrumenta:
Frei Inocêncio
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Governador Valadares. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Funilândia
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte kaj en la mikroregiono Sete Lagoas. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Makako
Makako (Macaca) estas genro da simioj de la malnova mondo. Makakoj vivas en Azio de Hindio kaj Tibeto orienten ĝis Sulaveso, Javo, la Filipinoj kaj Japanio. Unu specio, la magoto (Macaca sylvanus), vivas en Nordorienta Afriko kaj Ĝibraltaro. En 2005 por la unua fojo dum pli ol 100 jaroj oni malkovris novan specion, Macaca munzala, el Arunaĉal-Pradeŝo (Nordorienta Hindio).
Tiuj orientalisaj kaj palearktisaj bestoj ofte estas uzataj por medicina esplorado, ĉar iliaj genoj multe similas al tiuj de la homo.
En 1990 oni malkovris ke preskaŭ ĉiuj (90%) malsovaĝaj makakoj estas kontaĝitaj per la viruso Herpeto-B. Tio ne ĝenas la makakojn, sed kiam la homo estas kontaĝita per ĝi, morto povas esti la rezulto.
Prora
Prora estis planita kaj parte konstruita ripozejo (1935-1939) sur insulo Rügen en Germanio. Post la plenkonstruo, tie povintus - laŭ la planoj - ripozi samtempe ĉ. 20.000 homoj tra la organizo Kraft durch Freude (KdF) "Potenco per ĝojo". Pro komenciĝo de la Dua mondmilito, la konstrulaboroj estis ĉesigitaj, tiel la koloso de Prora formas kernon de la komplekso.
La komplekso etendiĝas 4,1 km apud la bordo (150 m al la maro) kaj konsistas el ok apartaj konstruaĵoj.
Deklaro de Korfuo
La Deklaro de Korfuo estis subskribita la 20-an de julio 1917, dum la unua mondmilito. Ĝi deklaris deziron je kreo de unueca sudslava ŝtato Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj post la unua mondmilito.
La deklaron subskribis la ĉefministro de la serba registaro (en elmigrado en Korfuo), Nikola Pašić kaj la komisiitoj de la londona Jugoslava Komitato.
La deklaro urĝis establon de konstitucia reĝlando dum regado de la Dinastio Karađorđević. Oni deklaris, ke tiu ŝtato garantias samajn rajtojn por la religiaj kaj naciaj grupoj.
La deklaro kondukis al tio, ke la kroatoj pli kaj pli simpatiis al la jugoslava movado kaj la entento ekapogis la jugoslavajn interesojn. Tio antaŭsignis malkonstruon de la Habsburga monarkio.
Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj fondiĝisla 1-an de decembro 1918.
Fronteira
Fronteira estas municipo brazila de subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi situantas ĉe latitudo 20°16'04" suda kaj je longitudo 49°11'58" okcidente, je altitudo de 458 metroj super marnivelo. La urbo havas populacion de 14.041 loĝantoj (IBGE/2010).
Ĝi havas areon de 200,00 km². La demografia denseco estas de 70,2 loĝ/km².
Lamanai
La majaruinoj de Lamanai troviĝas en Belizo (Mezameriko) sur la bordo de 48 km longa enlanda laguno.
Fronteira
Fronteira signifas en la portugala "Landlimo".
Lamanai
La signifo de la nomo Lamanai en la majaa lingvo estas "subakvigita krokodilo". Lamanai estis loĝata dum ĉirkaŭ 3000 jaroj kaj estas tiel unu el la plej longe seninterrompe loĝataj majaurboj. Dum la klasika erao, ĉirkaŭ la jaro 700, la popolo kreskis ĝis pli ol 20.000.
Frei Lagonegro
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Peçanha (esperante: Pesanja). Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Lamanai
Kontraŭe al la plejmultaj majaurboj, majaoj loĝis en Lamanai ankoraŭ kiam alvenis la hispanoj dum la 16-a jarcento al Belizo.
Frei Lagonegro
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Asama lingvo
La Asama Lingvo (অসমীয়া Ôxômiya ) estas lingvo parolata en la ŝtato Asamo en nordorienta Barato. Ĝi estas ankaŭ la oficiala lingvo de Asamo. Ĝi estas parolata en partoj de Arunaĉal-Pradeŝo kaj aliaj nordorientaj barataj ŝtatoj. Malgrandaj poŝoj de asamaj parolantoj troveblas en Butano (lando) kaj Bangladeŝo. La plej orienta el la lingvoj de la hindeŭropa lingvaro, ĝi estas parolata de pli ol 13 milionoj da homoj.
La nomo "asama" baziĝas sur la vorto "Asamo" per kiu la areo konsistanta el la Brahmaputra valo estas nomata. La lokaj homoj nomas sian ŝtaton Ôxôm kaj sian lingvon Ôxômiya.
Formigo de la Asama
La asama kaj la parencaj lingvoj, la bengala kaj la orija, evoluis de Magadhi Prakrito, la orienta branĉo de la apabhramsa, kiu sekvis la Prakrito. Skribaĵoj en pli frua formo de la Asama skribsistemo povas esti atribuitaj al la 6-a/7-a jarcento p.K. kiam kamarupa (parto de aktuala Bengalio estis ankaŭ parto de antikva Kamarupa) estis regata de la dinastio Varman. Asamalingvaj trajtoj estas malkovritaj en la Charyapada de la 9-a jarcento, kiuj estas Budhismaj strofoj malkovritaj en 1907 en Nepalo, kaj kiu devenis de la fino de la periodo Apabhramsa. La plej fruaj ekzemploj de la lingvo aperis en la frua 14-a jarcento, verkitaj dum la regado de la Kamata reĝo Durlabhnarayana de la dinastio Khen. Ekde la tempo de la Charyapada la Asama estas influata de lingvoj apartenantaj al la ĉino-tibeta kaj aŭstralazia familioj.
La asama fariĝis la lingvo de la kortumo de la reĝlando Aĥom je antaŭ la 17-a jarcento.
Skribado
La Asama uzas la Asaman skribsistemon, varianto de la Orienta Nagario, kiu devenas de la Gupta skribsistemo. Estas forta tradicio de skribado de fruaj tempoj. Ekzemploj videblas en ukazoj, landaj koncedoj kaj kupraj teleroj de mezepokaj reĝoj. Asamo havis sian propran sistemon skribi sur la arboŝelo de la saanchi-arbo, kaj per tio estis skribataj religiaj tekstoj kaj kronikoj. Aktualaj literumoj en la Asama ne nepre estas fonetikaj. Hemkoŝ, la dua Asama vortaro, prezentis literumojn bazitajn sur sanskrito kiuj estas nun la normo.
Morfologio
La Asama lingvo havas jenajn karakterizajn morfologiajn trajtoj
Fonemiko kaj fonetiko
La Asama fonema inventaro konsistas el ok buŝaj vokalaj fonemoj, tri nazaligitaj vokalaj fonemoj, dek kvin diftongoj (du nazaligitaj diftongoj) kaj dudek unu konsonantaj fonemoj.
En IFA-Transskribo
En latina alfabeto
Por konsekvenca fonema prezento de la Asama lingvo, ĉiuj Esperantaj vikipediaj artikoloj kiu inkluzivas vortojn en la Asama uzos jenan latinigan skemon:
Alveolaraj plozivoj
La Asama fonema inventaro estas unika en la hind-arja grupo de lingvoj en ĝia manko de dentala-retrofleksa distingo en koronalaj plozivoj. Historie, la dentalaj plozivoj kaj la retrofleksaj plozivoj ambaŭ intermergiĝis en alveolarajn plozivojn. Ĉi tio igas la Asaman simili ne-hind-arjajn lingvojn en ĝia uzo de la koronala grava loko de artikulacio. La sola alia lingvo kiu antaŭigis retrofleksajn plozivojn en alveolarojn estas la proksime-parencaj orientaj dialektoj de la Bengala (kvankam kontrasto kun dentalaj plozivoj restas en tiuj dialektoj).
Senvoĉa velara frikativo
Malkiel la plejo de orientaj hind-arjaj lingvoj, la Asama estas ankaŭ notita pro la ekzisto de la senvoĉa velara frikativo ĥ, (aŭde x, IIT,G) historie derivita de kio antaŭe estis koronalaj siblantoj. La derivaĵo de la velara frikativo de la koronala siblanto [s] estas evidenta en la Asama nomo de la lingvo mem; iuj Asamanoj preferas skribi Oxomiya/Ôxômiya anstataŭ Asomiya/Asamiya por speguli la sonon, prezentitan per [x] en la Internacia Fonetika Alfabeto. Ĉi tiu sono [x] ĉeestis en la Veda Sanskrito, sed malaperisis en la klasika Sanskrito. Ĝi reeniris en la fonologion de la Asama sekve de lenicio de la tri Sanskritaj siblantoj. Ĉi tiu sono ekzistas en aliaj apudaj lingvoj, kiel la Ĉitagona.
La sono estas diverse transskribita en la IFA kiel senvoĉa velara frikativo, senvoĉa uvulara frikativo , kaj senvoĉa velara alproksimanto far elstaraj fonologoj kaj fonetikistoj. Iom da variado de la sono estas atendata en malsamaj loĝantaraj grupoj kaj dialektoj, kaj depende de la parolanto, parola registro (ĝenro), kaj kvalito de registraĵo, ĉiuj tri simboloj povas aproksimi la akustikan kvaliton de la reala Asama fonemo.
Velara nazalo
La Asama, en kontrasto al aliaj hindo-arjaj lingvoj, amplekse uzas la velaran nazalon. En tiuj lingvoj la velara nazalo estas ĉiam alfiksita al homorgana sono, dumke ĝi estas uzata sedepende en la Asama.
Vokala inventaro
Orientaj hindo-arjaj lingvoj kiel la Asama, la Bengala, la Silheta, kaj la Orija ne havas distingojn de vokala longo, sed havas larĝan aron de malaltaj vokaloj. Ĉe la Asama, estas du fonetike malaltaj vokaloj, centra a [a] kaj ĝia dorsa rondigita respektivaĵo å []. Ĉi tiu malalta dorsa rondigita vokalo å [] estas unika en ĉi tiu branĉo de la lingva familio, kaj al alilandanoj trege sonas kiel io inter [o] kaj [u]. Ĝi estas uzita en multaj dialektoj de Brita angla, inkluzivanta "Ricevita Prononco", kiel en la vorto [] "poto" (notu, ke ĉi tiu estas ne la sama vokalo en aliaj dialektoj de la Angla). Ĉi tiu vokalo troviĝas en Asamaj vortoj kia påt [] "enterigi".
Dialektoj
Meze de la 19-a jarcento la dialekto parolata en la areo Sibsagar enfokusiĝis ĉar la britoj faris ĝin la oficiala lingvo de la ŝtato, kaj ĉar la kristana misiistoj bazis sian laboron en ĉi tiu regiono. Nun la Asama parolata en kaj ĉirkaŭ Guwahati, kiu situas geografie meze de la Asame parolanta regiono, estas akceptita kiel la norma Asama. La Asama instruata en lernejoj kaj uzata en ĵurnaloj hodiaŭ jam evoluis kaj enkorpigis erojn de malsamaj dialektoj de la lingvo. Banikanta Kakati identigis du dialektojn, kiujn li nomis (1) orienta kaj (2) okcidenta dialektoj. Tamen, ĵusaj lingvaj studoj identigis kvar dialektajn grupojn (Morala 1992 ), listitajn ĉi sube de oriento al okcidento:
Asama literaturo
Estas kreskanta kaj forta korpo de literaturo en la Asama. La unuaj karakterizaĵoj de ĉi tiu lingvo estas videbla en la Ch aryapadas verkitaj en la 8th-12-a jarcento. La unuaj ekzemploj troviĝas en verkoj de kortumaj poetoj en la 14-a jarcento, la plej bona ekzemplo el kiuj estas Kotha Ramajano de Madhav Kandali, kaj ankaŭ populara balado en la formo de Ojapali. La 16-a—17-a jarcento vidis floradon de Vaiŝnavida literaturo, kondukante ĝis la evoluo de modernaj formoj de literaturo en la malfrua 19-a jarcento.
Cahal Pech
La majaruinoj de Cahal Pech troviĝas apud la urbeto San Ignacio en Belizo (Mezameriko).