cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fermín Salvochea
Biografio
Je siaj 15 jaroj lia patro, laŭ la tradicioj de la komerca burĝaro kadiza, sendis lin al Anglio por ke li ekkonu la komercajn teknikojn, kaj tiele restis Fermín en Londono kaj Liverpool kvin jarojn. Sed ŝajne li studis plie la socian problemaron de la epoko ol la komercan. Li legis la verkojn de Owen, Paine kaj Berdlow. Li revenis al Kadizo kiam li estis 21jaraĝa, havante emon reformi la socion, influe de la doktrinoj de la utopia socialismo. Li famiĝis pro sia toleremo kaj malavaro.
Post la Hispana Revolucio de 1868 li estis elektita estro de unu de la Rotoj de la Volontuloj de la Libereco de Kadizo. Li partoprenis aktive en la kantonaj okazintaĵoj de la 5a de decembro de 1868, pro kio li estis malliberigita. Post lia liberigo en 1869, li organizis armatajn rotojn kontraŭ la registaro en la Sierra de Cádiz, kiuj estos venkitaj de la registaraj trupoj, kaj pro tio li rifuĝiĝis en Ĝibraltaro. En 1871, danke al amnistio proklamita de Amadeo de Savojo, li revenis al Kadizo. Oni supozas ke estis tiam kiam li aliĝis al la Unua Internacio, kvankam li plue sekvas ideojn respublikaj-federaj.
Li estis ĉefa estro de la Kantono de Kadizo, kaj je ties fino, li estis arestita de la trupoj de la generalo Pavía, juĝita en Sevilo kaj kondamnita je ĝismorta malliberejo, kaj suferis karceron en La Gomera kaj en Ceuta. Li malakceptis forpardonon kiun havigis la kadiza municipo en 1883, kaj li fuĝis al Maroko. Seniluzigita de la politika vivo kaj de la parlamentismo, estis dum siaj karceraj jaroj kaj en ekzilo (post la fuĝo, li iros al Francio), kiam li iĝos firme anarkiisto, de la tendenco anarkikomunista.
Kiam mortis Alfonso la 12-a, li estis denove amnistiata, kaj revenis al Kadizo, kie li fondis la ĵurnalon El Socialismo, en kiu li publikigas, inter aliaj, artikolojn de la fama anarkikomunisto Kropotkino, kaj tiele enmetis la anarkokomunistan pensomanieron en la hispanaj liberecanaj etosoj, ankoraŭ majoritate anarkikolektivismaj kaj tiele instigante al interna debato. Li organiziz la unuan 1-an de Majo en Kadizo en 1890, kaj pro tio li estos antaŭarestita venontjare. Kiam li estis en karcero okazis la kamparana insurekcio de Jerez de la Frontera de 1892 pro kiu li estis akuzita de falsaj atestoj kaj kondamnita je 12 jaroj de prizono. Nova amnistio permesis lin eliri el la karcero en 1899, kaj alvenis denove al Kadizo (kie li konis Pedro Vallina), de kie tuje li eliros al Madrido. Tie li kunlaboros kun la Revista Blanca de la liberecanoj Joan Montseny kaj Soledad Gustavo kaj, ĝenerale li partoprenis en la anarkiista agado de la ĉefurbo. Li ĉeestis kaj apogis la ĝeneralan strikon de 1902.
Li malakceptis sian heredon kaj la familiajn posedojn kiujn li donis al malriĉuloj.
Denove en Kadizo, li mortiĝis la 28an de septembro de 1907, post fali el tabulo sur kiu li dormis. Lia enterigo estis granda manifestacio de populara funebro. Dum la enterigo ekpluvegis kiam la procezio preterpasis la urbodomon. La urbestro permesis ke ili eniru en ĝin dirante ''Tiu ĉi estas lia hejmo. Li ne eliru ĝis kiam ne ĉesu pluvo''.
Zita Gordon
Zita Gordon, laŭ hungarlingve kutima nomordo Gordon Zita estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Grüszner Erzsébet Klotild Hedvig [grusner erĵEbet].
Fermín Salvochea
Projekcio de Salvochea
Blasco Ibáñez kreis rolulon de Salvochea en sia romano "La bodega" (La vinkelo), nomita Fernando Salvatierra. Dum la Dua Hispana Respubliko, dum en Kadizo oni diskutis la konstruadon de monumento al lia honoro, la vilaĝo de El Campillo en la provinco de Onubo ŝanĝis sian nomon al Salvochea. Dum la Hispana Enlanda Milito, unu de la kolumnoj de CNT kiuj defendis la fronton de Aragonio antaŭ la insurekciaj trupoj, nomiĝis tiele. La unua demokratia skabenaro de la 1980-aj jaroj, en Kadizo, dediĉis al li straton kaj buston. Lia figuro aperas pli malpli regule en la famaj urbaj karnavaloj. Sekvantaro de la futbala teamo Cádiz C.F. nomiĝas "Columna Salvochea". Aktuale la liberecana ateneo de la urbo, mezlernejo kaj asociacio de urbanoj portas lian nomon. Ankoraŭ iu en Kadizo portas florojn sur lian tombon.
Flavio Castellani
Flavio CASTELLANI estas itala astronomo.
Laŭ Minor Planet Center li kunmalkovris 6 asteroidojn inter 1994 kaj 1998, en kunlaboro kun Plinio Antolini, Ivano Dal Prete kaj Ulisse Munari.
Fermín Salvochea
Projekcio de Salvochea
Post sia morto li estis konata populare kiel antitezo kun la hegemonia katolikismo kiel "El Santo de la Anarquía" (anarkia sanktulo).
Zita Gordon
Zita Gordon naskiĝis la  en Gyöngyös, ŝi mortis la  ie en Anglio.
Biografio
Zita Gordon lernis komence en sia naskiĝurbo, poste en Svislando. Ŝi akiris aktoran diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Ŝi debutis en 1933 en Teatro Belvárosi. Kelkfoje ŝi havis rolojn ankaŭ en Operetoteatro (Budapeŝto). En 1936 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Szeged). En la sekva jaro ŝi edziniĝis al anglo kaj vivis plu en Anglio, ŝi naskis filinon en 1945. Ŝi edziniĝis denove, tamen ŝi vidviniĝis en 1956. Dum la 2-a mondmilito ŝi estis memservanta soldato de la brita armeo.
Rummikub
Rummikub estas tablo-ludo por de du ĝis kvar ludantoj, kiu kombinas la regulojn de la kartludo rumio kaj la tegoleto-ludo maĝango. En ĝi oni uzas 104 numeritajn tegoletojn (kun la valoro de 1 ĝis 13 en kvar diversaj koloroj, ĉiu en du ekzempleroj) kaj du ĵokerojn. Komence la ludantoj havas 14 aŭ 16 tegoletojn kaj en sia vico ili metas ilin sur la tablon en grupoj de almenaŭ po 3 tegoletoj aŭ prenas 1 tegoleton el la stako, se ne povas aŭ ne volas surtabligi grupon. Tiu ludanto, kiu formetos ĉiujn siajn tegoletojn, ricevas pozitivajn poentojn egalajn al la sumo de la tegoletoj de ĉiuj ceteraj ludantoj; la aliaj ricevas negativajn poentojn.
Karakteriza eco de la ludo estas tio, ke la ludantoj povas modifi ĉiujn grupojn troviĝantajn sur la tablo.
Malbork
Malbork ([]) (kaŝube Malbórg) estas urbo en Pomeria Provinco en Pollando. Ĝi apartenas al distrikto Malborski.
La urbo ĉiujare estas vizitata de preskaŭ miliono da turistoj. Allogas ilin interalie la ege interesa triparta, ruĝbrika kastelo Marienburg / Malbork, situanta sur la dekstra bordo de Nogat-rivero (Nogat estas riverbrako de Vistulo), agnoskita en 1994 kiel historia monumento kaj en 1997 honorigita per la enskribo sur la listo de Monda Kulturheredaĵo de Unesko. La kastelo Marienburg / Malbork estas la plej norde situanta objekto el la 13 objektoj en la tuta Pollando kaj la plej proksima estas la Mezepoka urbo de Toruń (komparu la liston de la heredaĵoj en Pollando). En la Mezepoko la urbo estis ano de la Hansa Ligo.
Prahistorio
Arkeologiaj trovaĵoj montras, ke la ĉirkaŭaĵo sude de Malborko, Tczew kaj Gdansko estis setligita de la homo jam inter la jaroj 300 kaj 1700 antaŭ nia erao, de en neolitiko kaj ĥalkolitiko / kuproepoko. La tiamaj setlantoj apartenis al la funelpokalkulturo kiu situis en la suda Skandinavio kaj norda Eŭropo (ekde Nederlando ĝis la hodiaŭa Ukrainio). Oni trovis ankaŭ ornamaĵojn kaj ilojn el la Hallstatt-epoko / halŝtata ferepoko (500-400 jaroj antaŭ nia erao).
El posta tempo oni trovis ĉi tie la romiajn restaĵojn el la 1-a jarcento kaj la 2-a jarcento p.K. de la t.n. Sukcena Vojo kiu ligis la Mediteraneon kun la Balta Maro. En la 2-a jarcento p.K. venis de suda Svedio la gotoj kiuj havas orient-ĝermanan devenon, ili praloĝis en suda parto de la nuntempa Svedio kaj en Gotlando kaj de tie translokiĝis al la riverdelto de Vistulo ili migris en la 3-a jarcento p.K. suden kaj disiĝis al du partoj: la okcidentaj gotoj (visigotoj) setlis en Dakio, la orientaj (ostrogotoj) en norda parto de la Nigra Maro. Gotoj estintaj en tiu regiono kreis la t. n. Wielbark-kulturon. Restaĵojn de la gota Wielbark-kulturo oni trovas en la urbokvartalo Wielbark kaj en la apuda vilaĝo Gościszewo kaj apude de vilaĝo Odry en Kaŝubio en Distrikto Chojnicki: tie aparte konata ekzemplo de la Wielbark-kulturo estas kromleĥoj, tio estas ŝtoncirkloj, parto de granda nekropolo de gotoj.
Historio
En la 12-a kaj komence de la 13-a jarcento tiu regiono estis nomata Pomezanio kaj grandparte apartenis al la kaŝubiaj princoj. Tiam 10 km suden de la nuna urbo Malborko la praprusoj aŭ kaŝubiaj princoj konstruis la lignan kastelon Zantyr (legu: Zantir) ĉe la dekstra bordo de la Nogat-rivero (bonvolu scii ke la rivero Nogat estis limo inter praprusoj kaj Kaŝubio). En la jaro 1250 la pomeria princo Sambor la Dua aŭ lia frato la princo Swiatopelk la Granda (Świętopełk Wielki) vendas aŭ donacas la kastelon al la Ordeno de germanaj kavaliroj (aŭ al episkopo Kristiano). En la jaro 1274 la germanaj kavaliroj nomataj ankaŭ la teŭtonoj komencas konstrui la nunan kastelon parte de la materialoj de la malkonstruita kastelo Zantyr kaj nomis ĝin Marienburg (la burgo de Maria). Samtempe apude de la kastelo kreskas la setlejo kiu ricevas la urborajtojn en la jaro 1286. Malborko ekde 1309 jaro estis la sidejo de la grandaj majstroj de la Ordeno de germanaj kavaliroj (germane: Deutscher Ritterorden) estas unu el la kristanaj kavaliraj ordenoj, kiuj estiĝis dum la 12-a jarcento en la teritorio de la tiutempe mallonge ekzistanta kristana Jerusalema reĝlando. Ĝia memdifino estis "protekti la interesojn de la kristanismo per militaj rimedoj", komence en la ĵus konkerita Jerusalema reĝlando. Tamen ne temis pri teologio, sed nur pri kristanismaj simboloj: baze la ordeno estis firma alianco de militistoj, kiu celis konkeri kaj kontroli plejeble grandan teritorion. Dum pli postaj jarcentoj la ordeno provis realigi tiun celon precipe en nordorienta Eŭropo, dumtempe tre sukcese.
Galatasaray
Galatasaray Spor Kulübü (Galatasaray Sport-Klubo), kutime konata kiel Galatasaray laŭ samnoma urba kvartalo en kiu ĝi troviĝas, estas sportklubo el Istanbulo (Turkio) fondita en 1905. La plej populara sekcio de la klubo sendube estas la futbala teamo, sed en la klubo ankaŭ estas praktikataj basketbalo, volejbalo, remado, bokso, boatado, atletiko, naĝado kaj tabloteniso.
Malbork
Historio
La Ordeno de germanaj kavaliroj konatas ankaŭ sub la pli mallonga nomo Germana Ordeno (germane: Deutscher Orden, latine: Ordo Teutonicus), en la litova ĝi nomiĝas Kryžiuočių Ordinas (Ordeno de la Kruc-kavaliroj) kaj en la pola Zakon Krzyżacki (Ordeno de la Kruc-portantoj), pli formale en la latina ĝi titoliĝas Ordo Domus Sanctæ Mariæ Theutonicorum Ierosolimitanorum (Ordeno de la Domo de Sankta Maria de la Germanoj en Jerusalemo), sed la oficiala plena titolo estas Brüder vom Deutschen Haus St. Mariens in Jerusalem (Fratoj de la Germana Domo de Sankta Maria en Jerusalemo). Ĝiaj anoj rekoneblis pro elegantaj blankaj manteloj kun nigra kruco.
Post la Dektrijara Milito (1454 - 1466) Malborkon konkeris Pollando. La Ordeno de germanaj kavaliroj tiam translokis sian sidejon al Kenigsbergo. Dum la unua dispartigo de Pollando en 1772 la urbo ekapartenis al Prusio.
Ĉe Tczew kaj Malborko - do ĉe la Vistula Baslando la armeo de Bonaparto kaj polaj legioj de Dąbrowski staris la 17-an de januaro 1807. La kastelon konkeris la armeo de Napoleono Bonaparto jam la 22-an de januaro. Persone Bonaparto tranoktis en la kastelo la 25-an de aprilo 1807. La urbon Tĉevo konkeris la legioj de pola generalo Jan Henryk Dąbrowski.
Ekde 1945 la urbo apartenas al Pollando kaj la germanaj loĝantoj estis forpelataj al centra kaj okcidenta Germanio. La belega, granda kastelo de la ordeno estis grave domaĝita dum la Dua Mondmilito, sed poste restaŭrita. Nuntempe ĝi estas la ĉefa turisma allogaĵo de la urbo.
La kastelo Marienburg / La Kastelo Malbork
La kastelo estas majstroverko de arkitekturo defenda kaj rezideja el la malfrua mezepoko, ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko unu el dekkelkaj en Pollando kaj unu el du norden de Varsovio (la dua estas en Toruń). Ĝi estas la plej granda gotika brika fortikaĵo en la mondo kun la surfaco ĉirkaŭ 21 hektaroj kaj kun la suma kub-amplekso de pli ol kvaronmiliono da kubaj metroj, entute la plej granda brika konstruaĵo manfarita de homoj.
La kastelo estis konstruita etape, parto post parto, komence de la 1270-aj jaroj, kaj dum pasado de la tempo ĝi fariĝis la ĉefelemento de la defenda sistemo en la teŭtona Prusio. Komence (ĉ. la jaro 1280) ĝi funkciis kiel unu el la teŭtonaj komandaj kasteloj. Jam de la jaro 1309 ĝi estis sidejo de la ordenestroj. Danke al plikonstruo en la 14-a jarcento ĝi ricevis la formon de triparta defend-ensemblo: la Alta Kastelo (klostro, tie unu ZEO), la Meza Kastelo (sidejo de la ordenestro kaj de la ĉefkomandanto, la politika kaj administra centro de la ordena ŝtato) kaj la Antaŭ-kastelo (vasta ekonomia bazo). Kiel ĉefurbo de la ordena ŝtato la kastelo fariĝis la centro diplomatia, armea, ekonomia kaj religia. Ĝis la mezo de la 15-a jarcento Marienburg estis konata kiel unu el la bazoj de la kruc-ekspedicioj al Litovio (Ĵemajtio) kaj Kurlando kaj tie okazadis la montraj turniroj kaj festenoj kiuj allogis al Prusio la kavaliraron el la tuta Eŭropo.
La 15-an de julio 1410, post la malvenko de la ordena armeo en la Batalo de Grunwald, la pola-litova armeo kun pola reĝo Ladislao la 2-a (Jogaila) / Władysław la 2-a sieĝis la ordenan fortikaĵon, tamen sen sukceso, kio savis la ekziston de la Ordeno. Pro la politik-ekonomia krizo en la ordena ŝtato okazis ribelo fare de la regatoj (en 1454) kaj rezulte de ĝi la enkorpigo al la Pola Reĝlando. En majo 1457 la ordenestro fuĝis de la kastelo Marienburg al Kenigsbergo, la ordene dungitaj soldatoj konkeris la kastelon kaj ekmarĉandis kun la pola reĝo Kazimiro la 4-a. De tiam, dum pli ol tri jarcentoj la regiono je la nomo Reĝa Prusio estis parto de la pola reĝlando kun multaj privilegioj por la loka germana loĝantaro.
Post la unua dispartigo de Pollando en 1772, la regiono Reĝa Prusio kun la fortikaĵo iĝis parto de Prusio. Dum tiu periodo la kastelo servis kiel kazerno kaj stokejo. Tiam la kastelo estis grave ruinigita, tamen ĝi revenis al la perdita gotika formo danke al rekonstruo fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcento fare de la arkitekto Conrad Steinbrecht {{prononco|ŝtajnbreht).
Gunderath
Gunderath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Malbork
Altkastelo
La altkastelo konsistigas la plej malnovajn parton de Marienburg / Malbork kaj estas laŭtipe kvadrata konvento kaj fortikaĵo. La kvar-ala konstruaĵo funkciis kiel bazo kaj loĝejo de la ordenaj kavaliroj. La norda alo de la altkastelo finkonstruata proksimume 1280 komence hejmigis krom la kapelo kaj la kapitulejo ankaŭ la dormejon de la ordenkavaliraj fratoj.
Ĉefordenestro Dietrich von Altenburg pligrandigis ĝis 1344 la kapelon al preĝejo Sankta Maria, alkonstruigante plurlateran ĥorejon elstaranta super la konstrukorpo de la altkastelo. Ĉe la ekstera muro de la ĥorfinaĵo ĝis 1945 troviĝis en niĉo plenplastika statuo de la Dipatrino tegita per kolora vitromozaiko.
Mezkastelo
La mezkastelo estis konstruata ekde 1309 kaj loĝigis gravajn instituciojn necesajn por la administrado de la ordeno kaj de la lando. En la mezkastelo ankaŭ troviĝis la sidejo de la ĉefordenestro kun la reprezentoĉambroj. Siegfried von Feuchtwangen, kiu en 1309 transigis la ĉefordenestran sidejon de Venecio al Marienburg, kaj Luther von Braunschweig elkonstruigis la mezkastelon.
La plej grava parto de la mezkastelo estas ja la ĉefordenestra palaco. La profankonstruaĵo, starigata kaj finkonstruata en 1400 verŝajne laŭ planoj de Nikolaus Fellenstein (li devenis el Koblenz / Koblenco), montras arĥitekturan apartaĵon: Laŭ sia formo la ĉefordenestra palaco konvenas kun la tipo de loĝoturo kaj montras krom malaltGermanaj-gotikaj elementoj ankaŭ influojn de itala kaj flandra-burgonja konstrutradicio. Per tio la konstruaĵo ankaŭ montras sur la rilatoj de la Germana Ordeno vaste sin etendiĝantaj ĉe la turniĝo al la 15-a jarcento.
Ŝtonbulo en la muro super la kameno en la somera manĝoĉambro laŭ legenda onidiro estus pafita dum la sieĝo de la fortikaĵo Marienburg en 1410 fare de la pola reĝo Ladislao la 2-a Jogajlo sur ĉi tiun pilastron portantan la volbon, por mortigi la ĉefordenestron Heinrich von Plauen kaj liajn konsilantojn per la kunfaleganta volbo.
Inter 1822 kaj 1828 oni fasonis la someran manĝoĉambron laŭ konceptoj de Karl Friedrich Schinkel. Vitraloj verkitaj laŭ pentraĵoj de la berlina historiema pentristo Carl Wilhelm Kolbe montras scenojn el la ordena historio. En la iomete malpli granda vintra manĝoĉambro troveblas restaĵoj el la mezepokaj murpentraĵoj de Majstro Petro el la komenco de la 15-a jarcento.
La manĝoĉambrego situanta en la mezkastelo apud la ĉefordenestra palaco longas 30 metrojn, havas malpezajn stelovolbojn, kiujn portas tri maldikaj ruĝaj granitpilastroj.
Antaŭkastelo
La antaŭkastelo ekzistis en 1309 elementece. En la kapelo de Sankta Laŭrenco (vidu la apudan foton), modesta konstruaĵo kun plata tegmento, sinapoga ĉe la ekstera muro de la antaŭkastelo, okazis la diservoj por la duonfratoj de la germankavalira ordeno kaj por la servantaj fratinoj. La kapelo entenis unu el la plej grandiozaj majstroverkoj pentrartaj de la 14-a jarcento en la ordenaj landoj, la altaro el la ordenkastelo Graudenz / Grudziądz. Ĉefordenestro Dietrich von Altenburg konstruigis la komandorejon kaj palisoponton trans la riveron.
Sub Heinrich von Plauen okazis meze de la 15-a jarcento plifortikigo de la defendoinstalaĵoj (Plauen-Remparo). Ekzistas ekde ĉi tiu tempo komplika sistemo el muroj, fosaĵoj kaj interremparaj spacoj kun parte kvarobla muroringo. La remparojn en la norda kaj orienta antaŭa kampo konstruis la svedoj en la jaroj 1656 ĝis 1659, kiuj antaŭe en 1655 estis invadintaj sangoverŝe kaj pereige en Polujon.
Aliaj historiaj monumentoj
Krom la Teŭtona Kastelo, en la urbo vizitindaj estas la Malnova urbodomo, gotika brika konstruaĵo el la 14-a jarcento, la ruinoj de la Mezepoka t.n. Latinlernejo, konstruita en la jaro 1352 fare de la Granda Majstro de la Teŭtona Ordeno Winrich von Kniprode (nun rekonstruita kaj servas por la Centro de Kulturo kaj Edukado) (vidu la foton) kaj mezepokaj defendmuroj kun la gotikaj pordegoj, de la sudo la Maria Pordego ankaŭ nomata la Ŝtum-pordego, ĉar vojo de ĝi direktis al la sekvonta teŭtona kastelo en la proksima urbo Sztum / (legu: ŝtum (vidu la foton) kaj de la oriento la Potista Pordego ankaŭ nomata la Pordego de la Sankta Spirito aŭ la Elbląg-pordego (vidu la foton), ĉar direktis la la alia teŭtona kastelo en la proksima urbo Elblongo / (Elbląg).
Esperanto en Malborko
Ĉar inter vizitantoj de Malborko estas multaj konataj homoj el la mondo, i.a. Nobel-premiitoj, diplomatoj, parlamentanoj, politikistoj, sciencistoj kaj kultur-aktivistoj, kiaj estas esperantistoj aŭ apogantoj de la ideo de interkompreniĝo kaj de la pontlingvo Esperanto, loka E-klubo "Kastelo" kun Urba Konsilantaro de Malborko prenis la ideon, ke ili plantu en parko Esperanto (t.e. Skvaro Esperanto /, , ), en la jaro 2000 nomita "Parko de la Mondo" sian arbeton kaj malkovru la E-memorŝtonon nome de sia lando aŭ urbo kreante tiamaniere la unikan esperantistan Parkon de la Mondo. Tio estas komuna kontribuo por proksimigo de la nacioj jam antaŭ la plivastigo de Eŭropa Unio.
Al la ideo jam aliĝis elstaraj agantoj kaj E-organizoj kaj dum kelkaj solenaĵoj okazis plantado de la arbetoj kaj inaŭguro de la E-memorŝtono. Ekzemple dum publika solenaĵo la 20-22-an de septembro 2002 partoprenis delegacioj el 12 landoj, inter ili ankaŭ delegacio de Ĉeĥa Fervojista Sekcio IFEF-FISAIC ČD.
En la Parko de la Mondo, en kies centro staras bela monumento de d-ro Ludoviko Zamenhof (inaŭgurita la 11-an de junio 2000 de la Urbestro de Malborko mag. Mieczysław Roeding kaj Vicurbestrino de Malborko d-ino Danuta Stanek-Gutowska, esperantistino), kverko "Esperanto" (inaŭgurita la 1-an de aprilo 2000) kaj dekdulingva obelisko kun i.a. la teksto en Esperanto: PACO REGU SUR LA TERO - donaco de la urbo Seatlo / Seattle kaj Seatla Esperanto-Societo (inaŭgurita de prof. Georgo Dobrzyński / Jerzy Dobrzyński, Honora Civitano de Usono, tio okazis la 24-an de julio 2007 kun 240 esperantistoj el 20 landoj - la partoprenantoj de la 18-a EEK /Ekumena Esperanto-Kongreso/ en Pelplin (Pelplino). Nuntempe troviĝas apud plantitaj arboj jam pli ol kvardek ŝtonoj kun surskriboj ĉizitaj en Esperanto, inter ili tiuj de Aŭstralio, Barato, Britujo, Bulgario (la platanaceron kaj E-memorŝtonon "Bulgario" plantis prof. d-ro habil. Boĵidar Leonov, la rektoro de E-Universitato en Karlovo, prezidanto de EDE-Bulgario), Ĉeĥio, Ĉilio, Francio, Germanio, Hungario, Italio, Irlando, Latvio, Litovio, Pollando, Rusio, San-Marino, Svedio, Japanio, Brazilo, Koreio, Slovenio / Mariboro, Eŭropa Unio, DR Kongo, Usono (omaĝe al Antoni Grabowski), Israelo, Hispanio kaj Valencio, Vatikano kaj aliaj ekz. Ŝtono de Romaoj, Kaŝubio la ŝtono de Kaŝuboj, tri ŝtonoj: Sölvesborg, Nordhorn, Neubrandenburg - de la partnerurboj de Malborko. Pri lokigo de la ŝtonoj apud plantotaj arbetoj traktis aŭ traktas Aŭstrio, Kanado, Svislando, Ĉinio, Belgio, Slovakio kaj Luzacio (ŝtono de soraboj).
ZEO-j en Malborko
En Malborko tutmonde estas la plej multaj ZEO Zamenhof/Esperanto-Objektoj. Post vizito de du sciencistoj, de germana Nobelpremiito Reinhard Selten kaj aŭstralia kandidato por tiu premio, Robin Pope, kiuj la 9-an de novembro 2002 plantis en la Parko de la Mondo arbetojn de siaj landoj kaj inaŭguris ŝtonojn kun surskriboj ĉizitaj en Esperanto, kaj post la aliaj vizitoj ekz. de s-ano Miyoshi Etsuo, Prezidanto de Kompanio Swany el Japanio (la 25-an de julio 2003) kaj s-anino Margareta Handzlik, eŭropdeputitino (MEP) (la 21-an de julio 2005) la nombro de ZEO-j en tiu ĉi urbo atingis la nombron 35 da ZEO-j. La 30-an de junio 2011 oni inaŭguris la Esperanto-memorŝtonon "mecenato de Esperanto" omaĝe al Etsuo Miyoshi kaj ĉe tiu ZEO la vojevodo de Pomerio Roman Zaborowski distingis la eminentan japanon per la alta Ŝtata Ordeno dekrete donita de Prezidento de Pollando Bronisław Komorowski pro la promociigo de Esperanto kaj pola kulturo en Eŭropo kaj en la tuta mondo. La merita esperantisto el Gdinio Kazimierz Krzyżak (prononcu:Kazimiro Kĵiĵak) tuj poste kun la vojevodo Roman Zaborowski kaj kun Prezidanto de la Pomeria Sejmeto kaj kun Prezidanto de la Pomeri-Kaŝuba Asocio plantis kverkon "Kaŝubio" kaj inaŭguris la Esperanto-memorŝtonon la 43-an ZEO-n en Malborko (la ZEO-n sponsoris la Pola Asocio Eŭropo-Demokratio-Esperanto.
La Esperanto-Movado en Malborko
Esperanto kaj E-Movado en Malborko havas longan tradicion. En 1909 dum kunveno de la membroj de Orient-Germana Esperanta Ligo ("Ogelo") fondiĝis grupo esperantista de Malborko (tiame dum la dispartigo de Pollando troviĝis en Prusio kaj oficiala nomo estis: Marienburg), kies prezidanto estiĝis apotekisto Heinrich Mehrländer. Nuntempe E-klubo "Kastelo" kun prezidanto Eduardo Kozyra kunligas ĉ. 40 esperantistojn. E-kunvenoj okazas unufoje monate, E-kurso ĉiusemajne en la Urbodomo. En la Urbodomo estas E-klubejo kaj E-biblioteko kaj en Publika Biblioteko "Bona Novaĵo" troviĝas riĉa Esperanto-Fako ĉe Kristana Baptista Preĝejo apud la placo Zamenhof. Krome unufoje monate okazas Esperanto-diservo en Katolika Paroĥejo de la Descendo de la S-ta Spirito, str. Nogatowa 7, sabate (14-15 h), poste ĉe la preĝeja klubejo E-renkontiĝo (15-17 h) kun pastro, mag. Eŭgeno Grzesik.
La 10-an de septembro 2002 vizitis Parkon de la Mondo ankaŭ prof. d-ro L. C. Zaleski-Zamenhof (nepo de L.L. Zamenhof) kun edzino, li tiutage solene metis florojn ĉe monumento de Ludoviko Zamenhof kaj solene malkovris E-memorŝtonon ĉe arbo de "Francio".
Pri la vizitoj en la "parko de la mondo" en 2004 red. Roman Dobrzyński faris filmon "sieĝoj de Malborko" en la versioj la pola /oficiale por la Pola Televido/ kaj en Esperanto. La filmo montras kiel la lokaj esperantistoj kontribuas al evoluo de sia urbo.
La 1a - 3a de decembro 2006 okazis en Malborko la 6a Kunveno de PEJ kun la vizito al esperantista Parko de la Mondo kaj la Teŭtona Kastelo.
Post la 94-a UK en Bjalistoko, la 1-a ĝis 5-a de aŭgusto 2009 okazis en Malborko la Oficiala POST-KONGRESO de UEA, Alta Protektanto de la postkongreso estis Prezidanto de Pola Senato Bogdan Borusewicz. La inaŭguro okazis en Gdinio kun partopreno de 80 esperantistoj el 28 landoj (el kvar kontinentoj) kaj krome du kaŝubaj folklor-ensembloj: el komunumo Linia - infan-junulara (45 persona) "Kaŝuba Familio" kaj plenkreskuloj el la folklor-ensemblo "Gdynia" (Gdinio) (29 persona). Partoprenis i.a. Prezidanto de UEA d-ro Probal Dasgupta, Prezidanto de Akademio de Esperanto (AdE prof. d-ro John C. Wells, Vicprezidantino de UEA Claude Nourmont, Vicprezidanto de Akademio de Esperanto (AdE) Brian Moon..., Gdanska Televido (TVGdańsk) kaj Gazeta Wyborcza [legu: gazeta viborĉa] ( Elekta gazeto) ... oni kune inaugŭris en Gdinio sur la Ŝtona Monto la novan ZEO-n "Esperanto-Kverkon" kion memorigas la dulingva memortabulo.
Dum la postkongreso en Malborko estis inaŭgurita trilingva E-memorŝtono /Esperanto-pola-germana/ en la loko kie antaŭ 100 jaroj oni fondis E-grupon (precize la 16-an de aŭgusto 1909 jaro). kaj krome kavar aliaj ZEO-j, "Vatikano" (omagĥe al pola papo, Johano Paŭlo la 2-a /kiu estis esperantisto), "Barato" (inaŭguris ĝin prezidanto de UEA d-ro Probal Dasgupta, ), "Britio" (inaŭguris ĝin prezidanto de Akademio de Esperanto prof. John C. Wells, ) kaj "Usono" (inaŭguris ĝin vicprezidanto de Kongreso de Poloj en Usono, prof. Zbigniew Anthony Kruszewski, nepo de Antoni Grabowski, kaj pro tio la E-memorŝtono estas omaĝe la Patro de E-poezio Antoni Grabowski).
La 5an de aŭgusto 2009 kadre de la Postkongreso okazis la tuttaga busa ekskurso al la proksima de Malborko la germana ekstermejo de la Dua Mondmilito en Stutthof (apud la vilaĝo Sztutowo) kie por tiu vizito la Muzeo de la Ekstermejo faris la ekspozicion "Esperanto en la mortkoncentrejo Stutthof" (, ESPERANTO EN KONCENTREJO
De tempo al tempo surprizas nin iu ĵus malkovrita epizodo el la historio de la Esperanto-movado. Se tiu epizodo okazis dum la milito, ĝi sonas preskaŭ sensacia. Samideano Albin Makowski, nun preskaŭ 74-jara, esperantiĝis jam en 1928. Antaŭ la dua mondmilito li gvidis Esperanto-angulon en «Gazeta Pomorska» (Pomerania Gazeto). En la okupitaj landoj, la hitleranoj celis la likvidon de ties «intelektularo» (instruistoj, pastroj, kulturgvidantoj, artistoj, ktp.). En aŭtuno 1942, funkciulo de la nazia sekreta polico arestis s-ron Makowski; dum la kontrolado de la vestoj la policano trovis blankan rozarion, kaj ekkriis moke: «Tio ne plu helpos al vi!». Sed tiel ne estis. Post la unuaj esploroj, dolorige batita gis konsciperdo, Makowski estis ĵetita en obskuran kelon, kie jam estis aliaj arestitoj. Jam tiuvespere okazis impresa komuna preĝado de rozario. Dum unu decembra tago li preĝplenumis la rozariojn. Por eviti enuon, li preĝis laŭvice en la lingvoj pola, latina, greka kaj Esperanto. Tiu preĝado helpis lin atingi internan pacon, membridon kal mens-klarecon; jes, vere la rozario daŭre helpis al li, ankaŭ dum la sekvaj kruelaj esploroj. En junio 1943 oni veturigis lin al la koncentrejo Stutthof, kie li ricevis numeron «P 23407». En la abismo de homa tragedio, ĉirkaŭite per akvaj kanaloj kaj elektraj bariloj el pikdratoj, gardate de pafpretaj ĝendarmoj kaj speciale dresitaj hundegoj, des pli fervore oni preĝadis. Por deturni la penson el la mensoskua krueleco, Makowski komencis verki sekrete Esperanto-lernolibreton, kiun li havas ĝis hodiaŭ kiel memoraĵon el tiuj tempoj. En la koncentrejo eĉ kolektiĝis kelkpersona grupeto, kiu komencis lerni la lnternacian Lingvon. Oni mallaŭte konversaciis en Esperanto dum la marŝo al laboro, dum la laboro mem aŭ en la barako vespere. Turnopunkto en la koncentreja vivo de Makowski estis 16.1.1944, kiam li renkontis pastron el Litovio, Lipiunas. Tiam Makowski faris sian unuan konfeson post la longa, deviga paŭzo, kaj ricevis Sanktan Komunion. Poste, plurfoje li disdonis la Hostion inter la kaptitoj (ĝis la fino de la koncentreja restado, li sukcesis disdoni preskaŭ 500 Hostiojn): pastro ne povis tion fari, ĉar li estis atente observata. Se la cirkonstancoj tion permesis, la S. Meso okazadis kaŝe en dimanĉa frumateno. Kiel preĝejo utilis flanka senfenestra ĉambreto, kiu povis gastigi nur 3 personojn. Por la mes-vino oni uzis sek-vinberojn. Iom elstaranta breto servis kiel altaro. Kiel meslibron oni uzadis latinlingvan meslibretan, eldonitan en 1931 en Belgio. La liturgia vesto estis simpla karcera uniformo. Eĉ okazis (8.6.1944) konspire organizita procesio de la Dia Korpo. La skatoleto, en kiu troviĝis la Hostio, estas ĝis hodiaŭ konservata de sam-ano Makowski. Pastro Lipiunas mortis ne reveninte al sia patrujo. Al li sam-ano Makowski dediĉas ĉi tiujn rememorojn. J.S., Pollando ).
De la 4-a ĝis 25-a de januaro 2013 gastis en la Malborka Urbodomo dum sia turneo tra tuta Pollando la Senata Esperanto-ekspozicio, kiu unue estis oktobre 2012 en Pola Senato kaj organizita okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto fare de Pola Asocio Eŭropo-Demokratio-Esperanto (EDE-Pollando) kun financa helpo de Mecenato de Esperanto Etsuo Miyoshi. La ekspozicion kunorganizis la Kastela Muzeo en Malborko kaj la Urba Oficejo. La vernisaĝo de la elspozicio okazis la 4-an de januaro - inaŭguris ĝin la Urbestro Andreo Rychłowski kaj Prezidanto de la Urba Konsilantaro Arkadio Mroczkowski, ĉeestis ankaŭ Direktoro de la Kastela Muzeo prof. Janusz Hochleitner kaj adjunkto de la Kastela Muzeo Eva Kasprzyk (esperantistino) kiu estis la kuratoro de la ekspozicio. La regalon kun i.a. Esperanto-medoj financis la Urbestro. La 25-an de januaro 2013 la ekspozicio veturis al urbo Nowy Staw (Nova Stavo), kie la vernisaĝo okazis la 27-an de januaro en la Baslanda Galerio.
De la 2011 jaro tre aktivas en Malborko la E-rondo "Kastelo" kiu apartenas al Pola Asocio Eŭropo-Demokratio-Esperanto; la prezidanto de la rondo kol. Eduardo Kozyra estas vicprezidanto de la estraro de EDE-Pollando, kaj de la jaro 2015 la prezidanto de la estraro de EDE-Pollando.
Post la apero de la artikolo en la "Balta Ĵurnalo" (la 6an de majo 2016) pri la vortaro de Eduardo Kozyra trilingva ESP-ANG-POLA VORTARO (5-voluma, preskaŭ 2000-paĝa) kun la foto kun Vic-ministro pri Kulturo Jarosław Sellin sur kiu Kozyra enmanigas al Ministro la E-vortaron - okazis granda eĥo en nia regiono kun la ekinteresiĝo pri Esperanto. Ekzemple la fakultatestrino de la plej granda nepublika altlernejo en norda Pollando en Bydgoszcz, filio en Malborko Patrycja Kozłowska invitis la aŭtoron de la vortaro kun propono, ke li oficiale faru la E-kursojn por la studentoj de tiu altlernejo komence de la oktobro 2016. Krome ŝi proponis apartan E-kurson (grupon) por la profesoroj kaj instruistoj de tiu Supera Altlernejo pri Mastrumado, interalie jam aliĝis al tiu "profesora grupo" persone mem la Fakultatestrino Patrycja Kozłowska kaj Maria Kozłowska lekciistino pri la angla.
Transporto
Malborko havas regulan kaj rapidan trajnkonekton al Varsovio (tiuj trajnoj vojaĝas de aŭ al Gdansko kaj Gdinio / Gdynia) kaj al Elblongo / Elbląg; ankaŭ havas tre bonan ŝosean trafikan kunligon, speciale kun Gdansko, Elblongo kaj Varsovio, kaj ankaŭ kun Germanio, Rusio kaj Skandinavio (i.a. danke al la Flughaveno Lech Wałęsa en Gdansko de la Triurbo Gdansko-Sopoto-Gdinio kaj danke al la marhavenoj en Gdansko kaj Gdinio).
Claude Piron
Claude PIRON (naskiĝis la  en Namuro, mortis la  en Gland VD  ) estis svisa esperantisto, lingvisto kaj psikologo; de 1956 ĝis 1961 li ankaŭ estis tradukisto por Unuiĝintaj Nacioj (el la ĉina, el la angla, el la rusa kaj el la hispana en la francan); poste li plu tradukadis tutmonde por la Monda Organizaĵo pri Sano ĝis 1969.
En Esperantujo, li nomis sin Klaŭdjo. Interalie, li estis membro de la Akademio de Esperanto, honora membro de UEA kaj membro de Esperantlingva Verkista Asocio.
Post sia laboro ĉe UN, li laboris por Monda Organizaĵo pri Sano tra la mondo kaj verkis multajn Esperantajn verkojn. Li ankaŭ uzis Esperanton en multaj landoj, inkluzive de Japanio, Ĉinio, Uzbekio, Kazaĥlando kaj kelkaj lokoj en Afriko kaj Latina Ameriko, kaj preskaŭ ĉiuj eŭropaj landoj. Li instruis Esperanton ĉe la Ŝtata Universitato de San-Francisko.
Li estis psikoterapiisto kaj instruis en la psikologia fako de Ĝeneva Universitato (Svislando), de 1973 ĝis 1994. Lia franclingva libro Le Défi des Langues - Du gâchis au bon sens (La Lingva Defio - El ĥaoso al sana prudento) (Parizo: L'Harmattan, 1994)* estas speco de psikanalizo de la internacia komunikado. Portugala versio, O desafio das linguas, aperis en 2002 (Campinas, SP, Brazilo: Pontes).
Lia verkaro inkluzivas lernolibrojn, facilajn legaĵojn, romanojn, novelojn, poezion, faktolibrojn kaj artikolojn. Liaj plej famaj verkoj estas Gerda Malaperis kaj La Bona Lingvo. Li ankaŭ verkis romanojn sub la pseŭdonimoj Johán Valano kaj Johán Balano.
En La Bona Lingvo, Piron kaptas la bazajn lingvistikajn kaj sociajn aspektojn de Esperanto. Li tezas, ke Esperanto pli facilas ĉar ĝi respegulas bazajn mensajn principojn rilate al lingva lernado, interalie kaj plej grave, la ĝeneraligo de gramatikaj formoj kaj reguloj. Li argumentas kontraŭ enporto de novaj radikoj, montrante la esprimpovon de baza vortprovizo kaj imagema kunmetado.
Piron tradukis kantojn el pluraj lingvoj kaj fojfoje mem prezentis ilin, akompanante sin per gitaro. En 1982 ĉe LF-koop, aperis lia son-kasedo "Frandu Piron".
Vivo
De 1973 ĝis sia emeritiĝo en la jaro 1994 li krome instruis psikologion kaj eduksciencon ĉe la universitato de Ĝenevo. Li krome instruis, konsilis kaj superrigardis junajn psikologojn.
En multaj prelegoj kaj publikaĵoj li traktis demandojn pri psikologio kaj internacia komunikado. Krome li verkis, parte sub la pseŭdonimo Johán Valano ankaŭ beletrajn verkojn.
Neufchâtel-Hardelot
Neufchâtel-Hardelot estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Neufchâtellois kaj Hardelotois.
Komunumaroj en Ille-et-Vilaine
Departemento Ille-et-Vilaine en regiono Bretonio, enhavas 26 komunumajn komunumarojn kaj 3 aglomerajn komunumarojn, disaj sur 7 basenoj aŭ « landoj ».
Lando de Saint-Malo
Norde, ĝi konsistas el 71 komunumoj sur (el kiuj 67 komunumoj en Ille-et-Vilaine, 4 en Côtes-d'Armor, kaj  loĝantoj (-0,65 % inter 1999 kaj 2006) t.e. 15,7 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
Lando de Fougères (Limlandoj de Bretonio)
Nordoriente, ĝi konsistas el 58 komunumoj sur kaj  loĝantoj (+6,5 % inter 1999 kaj 2006) t.e. 8,6 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
Lando de Vitré (Pordoj de Bretonio)
Oriente, ĝi konsistas el 62 komunumoj sur kaj  loĝantoj (+13,3 % inter 1999 kaj 2006) t.e. 10,5 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
Lando de Brocéliande
Okcidente, ĝi konsistas el 43 komunumoj sur kaj  loĝantoj (+16,2 % inter 1999 kaj 2006) t.e. 7,1 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
es du Pays de Bécherel]],
Lando de Vallons de Vilaine (Bain-Guichen-Le Sel)
Sude, ĝi konsistas el 25 komunumoj sur kaj  loĝantoj (+21,72 % inter 1999 kaj 2006) t.e. 5,4 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
Lando de Redon kaj Vilaine
Sudokcidente, ĝi konsistas el 55 komunumoj sur (el kiuj 28 komunumoj en Ille-et-Vilaine, la aliaj en Morbihan kaj Loire-Atlantique), kaj  loĝantoj (+13,9 % inter 1999 kaj 2006) el kiuj  en Ille-et-Vilaine, t.e. 4,6 % de la enloĝantaro de la departemento. Ĝi enhavas la sekvantajn komunumarojn:
Păuleşti
Păuleşti estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio
Angla-Egipta Sudano
Angla-Egipta Sudano estis kondominio kaj markigo de la hodiaŭa Sudano, kiu estis administrita inter 1899 kaj 1956, kiam ĝi estis kunposedaĵo de Egipto kaj de Britio.
Unio kun Egipto
En 1820, la egipta armeo de la paŝao Muhammad Ali estrita de lia filo Ismail Paŝa invadis kaj konkeris nordan Sudanon. La regiono havis deĉiamajn lingvajn, kulturajn, religiajn, kaj ekonomiajn ligojn kun Egipto kaj estis parte sub la sama regado je intermitaj periodoj ekde la tempo de la faraonoj. Muhammad Ali estis agreseme praktikante politikon por etendo de sia povo cele al ebla anstataŭo de la Otomana Imperio kaj vidis Sudanon kiel valora aldono al siaj egiptaj teritorioj. Dum sia regado kaj tiu de siaj sukcedantoj, Egipto kaj Sudano iĝis administrata kiel unu politika ento, kun ĉiuj regantaj membroj de la dinastio de Muhammad Ali serĉe la konservado kaj etendado de la "unueco de la Nila Valo". Tiu politiko estis etendita kaj intensigita ĉefe de la nepo de Muhammad Ali, nome Ismail Paŝao, sub kies regado plej el la resto de la nuna moderna Sudano estis konkerita.
Brita impliko
Pro la malfermo de la Sueza Kanalo en 1869, la ekonomia kaj strategia gravoj de Egipto kaj Sudano pliiĝis enorme, allogante la imperiajn atentojn de la grandaj mondpotencoj, partikulare de Britio. Dek jarojn poste, en 1879, la enorma ekstera ŝuldo de la registaro de Ismail Paŝao utilis kiel ekskuzo por la mondpotencoj por devigi lin abdiki kaj esti anstataŭita de sia filo Teŭfik Paŝao. La maniero kiel Teŭfik ascendis danke al interveno de eksterlandaj povoj ege kolerigis egiptajn kaj sudanajn naciistojn kiuj bedaŭris pro la pliiĝanta influo de eŭropaj registaroj kaj komercistoj sur la aferoj de la lando. La situacio malpliboniĝis pro evidenta koruptado de Teŭfik kaj ties misadministrado kaj finfine ĉio finis pre la Urabia Ribelo. Cele reteno de la povo, Teŭfik alvokis britan helpon. En 1882, laŭ inviti fare de Teŭfik, la britoj bombardadis Aleksandrion, nome unuranga marhaveno kaj de Egipto kaj de Sudano, kaj sekve invadis la landon. Britaj trupoj elpostenigis la urabian registaron en Kajro kaj okupis la reston de Egiptio kaj Sudano en 1882. Kvankam oficiale la aŭtoritato de Teŭfik estis restaŭrita, reale la britoj ekkontrolis la aferojn de Egipto kaj Sudano ĝis 1932.
István Pintér D.
Kariero
István Pintér D. estis ĝis 1992 faklaboristo, de 1992 respondecredaktoro de Udvarhelyi Híradó; de 1999 li redaktas ankaŭ la revuon Erdélyi Nimród. Li publikigis en Ifjúmunkás, Udvarhelyi Híradó, Ablak (1990-91), Székelyföld, Látó, Ifi Fórum.
Itatim
Itatim estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 14.522 loĝantojn en 2010.
Valentino (filozofo)
Valentino (floruit en la jaroj 135-165; ĉirkaŭ) estis egipta filozofo kaj teologo kristana kaj greka predikisto devene kristana-gnostika
Biografio
Valentino dekomence instruis en Aleksandrio, poste inter la jaroj 140aj kaj 160aj ĉirkaŭ, restadis en Romo, kie li agadis kiel diakono dum la papadoj de Higeno kaj Aniceto. Laŭ Tertuliano, la ne okazinta lia elektiĝo al episkopo de Romo lin igis, sekve, foririnto el la Katolika Eklezio kaj decida trakuranto de la gnostika vojo pro kio li estis unuafoje ekskomunikita flanke de papo Pio la 1-a, kaj poste plurfoje pro aliaj liaj predikoj kontraŭ la ortodoksa kristana doktrino. Tertuliano el tiuj citas ankaŭ unu postmortan (post mortem). Li pasigis la lastajn jarojn de sia vivo en Kipro kie sukcesis sin ĉirkaŭi per multaj proselitoj kaj kie li mortis eble en 165. Liaj sekvuloj estis nomataj valentinanoj.
Doktrino
La valentinanaj gnostikuloj provis solvi la eternan dilemon prezentiĝantan al tiu kiu konfesas la mondon kreita: '''se la mondo estis kreita de Dio, de kie la malbono? Se Li ne kreis la malbonon, kiamaniere lin konfesi kiel unikan kreinton de ĉio?'''
Helpe de tio al ni transdonita de la unuaj kristanaj herezologoj, nur parte eblas rekonstrui la doktrinon de tiu gnostika majstro kaj ties skolo, bazita sur miksaĵo de elementoj sinkretismaj kun elementoj novplatonismaj, judismaj, kristanaj kaj gnostikaj devene setana kaj enkratisma. La papirusaj fragmentoj nin atingintaj parolas precipe pri la Elaĉeto efektivigita de Kristo kaj pri privilegia destino de la tieldiritaj “spiritaj homoj”, nome pri ĉiuj kiuj konservis en sia korpo la dian semon. Sed el tiuj ŝirpecoj ne eblas establi la precizajn limojn inter la valentina doktrino kaj tiuj ellaboritaj de liaj skoloj, certe tre kompleksa. La fontoj el kiuj eblas eltiri la doktrinon de skoloj al li inspiriĝintaj estas:
La strukturo de la Valentina kosmogonio povas esti eltirita el la “Granda informo”, laŭ kiu ĉe la komenciĝo de ĉiuj aĵoj ekzistis la Unua Esto, Bythos, kiu, post eraoj da silento kaj kontemplado, pere de emanada procezo, generis la Pleromon (dia mondo), formita de 30 Eonoj pare kunigitaj vire-ine (sizigioj), en kiuj ina membro havas definitivan kaj formigan funkcion. Ĉe la vertico de tiuj Eonoj staras la paro Abismo kaj Silento. La epiteto “Silento (Σιγὴν) difinas lian transcendon, dum la epitetoj de la ina principo estas “Penso” (Ἒννοιαν), kiu esprimas kvaliton de interna uzo de la Eonoj Racio kaj Graco (Χάριν), nome la impulso al la generado de aliaj Eonoj. La Intelekto (Νοῦς), estas nomata ankaŭ “Patro” (Πατήρ), sed ankaŭ “Homo” (Ἄνθρωπον), por substreki la kvaliton de ĉiela ekzemplo de la spirita homo; sed tiu varianto estas plikutime referenca al la Kvara Eono, tio estas al la “Vero” (Ἀλήθεια). El ili generiĝis Logos kaj Vivo, kaj de tiuj lastaj la Homo kaj Eklezio. . Tiuj ok formas la tieldiritan Ogdoadon. La Ogdoado, formita pere de kvar paroj de Eonoj, kutime estas subdividita en du "kvaroj", siavice formitaj per kvar paroj de la unuaj kvar Eonoj, (Abismo/Silento kaj Intelekto/Vero kaj de aliaj kvar (Logos/Vivo kaj Homo/Eklezio (4 kaj 8 estis konsideritaj nombroj perfektaj ĉe la Pitagoranoj). En la tieldrita “Dogma letero" de la Valentinanoj, citita de Epifanio, la Ogdoado, male, estas tiel kombinita: Abismo/Silento, Patro/Vero; Huomo/Eklezio; Logos/Vivo. La Eonaj paroj ĉe diversaj aŭtoroj ricevas diversajn epitetojn, inter kiuj la lasta-fina paro Deziro/Sofio.
El la informoj de Epifanio, scieblas ke el tiuj paroj naskiĝis aliaj paroj kiel Parakleto/Kredo, Patra/Espero, Patrina/Karitato. Ankoraŭ troviĝas paroj, foje ne klare determinitaj de la du elementoj vira kaj ina.
La origino de la Peko kaj de la dekadenco de la dia en la materia mondo estas atribuataj, de tiu gnozo, ĝuste al la lasta ina Eono, nome Sophia (Sofio), ĉar la sinsekvaj homaj generatoj kuntrenis progresivan defektiĝon. Informas Ireneo: “Sed ensceniĝis la lasta kaj plej ĵusa Eono de la “Dudekopo” emanata de Homo kaj Eklezio, nome Sophia, kiu sentis la pasion sen tamen la uniĝo kun sia “sizigia” kunulo Deziro (Adversus Haereses, I, II 2). La pasio pri kiu oni parolas estas la deziro de Sophia koni kaj ascendi al la Unua Esto kiu per propra naturo estas nekonebla. . Al la peko de Sophia, kiu provis atingi la Unuan Eston, oponis tamen Limo (Ὄρον). Tamen laŭ la priskribo de Ireneo la limoj estas du (Adversus Haereses I II, I): unu intermitiĝas inter la Unua Esto kaj la aliaj Eonoj, kaj unu inter la mondo spirita kaj la mondo materia. La peko. do, estis provo atingi la transcendon de Dio, ne la malobeo kiel okazis en Edeno.
Konklude. Laŭ Ireneo: Sophia, pene reveninte en si mem kaj konvinkiĝinte ke la Patro estas nekomprenebla kaj neatingebla, demetis sian intencon kune kun la pasio superveninta, pro la surprizo kaj miro”. Adversus Haereses, I, II 2).
Ĉi-punkte ensceniĝas la lasta Eono, Jesuo, kiu rekomencas la elaĉeton de la homo pere de la Valentina Eklezio: la dia fajrero restanta en la dekadencaj hereduloj de la peko de Sophia povas reveni al siaj ĝustaj loko kaj pozicio, nome savo per la konfeso de la revelacioj kiuj Valentino kaj liaj skoloj kredis trovi en la Sanktaj Skriboj. La forto precipa aganta en la elaĉetitoj estas la konscio pri la eventoj de la origino de ĉio kaj de la peko kaj de la sava scio, nome de la gnozo
Verkoj de Valentino
De liaj verkoj restas nur la fragmentoj supre cititaj prenitaj de Klemento de Aleksandrio (Stromata, II 36; II 114; III 59; IV 89; IV 89-90; VI 52); Hipolito el Romo, Κατὰ πασῶν αἱρέσεως ἔλεγχος  VI 42; VI 37; Antimo, Pri la Sankta Eklezio; kaj Ireneo. . Kutime al Valetino estas atribuataj aŭ raportantaj liajn ideojn jenaj, kaj aliaj, verkoj:
Lia skolo
En tiu skolo oni studis la metodojn por liberigi sian spiriton. Tio povis realiĝi pere de la studo pri la sanktaj tekstoj kaj pere de diversaj ritoj; sed precipe per la komsciiĝo pri historia sta de la homo damaĝta de la peko de Sophia. Inter la disĉiploj de Valentino memorindas du aleksandrinanoj, Erakleono kaj Tolomeo, kiun Hipolito indikas kiel reprezentanton de iu itala skolo; dum en Oriento floris alia skolo kiun Hipolito priskribas kiel malsama kaj kontraŭa al tiu itala: ties epigonoj estis Asioniko kaj Ardesiano, eble Bardesano. El tiu skolo devenis, laŭ Ireneo, ankaŭ iu Marko kiu aktivis en la valo de Rodano: lin Ireneo malŝate surnomas magiisto. Ankaŭ Origeno, laŭ esploristoj pri kristanaj doktrinoj, suferis la fascinon de tiuj skoloj.
Tiuj skoloj estingiĝis ĉirkaŭ la fino de la 3-a jarcento, absorbitaj de la Granda Eklezio aŭ de la manikeaj skoloj.
Metila citrato
Metila citrato aŭ C12H20O7 estas organika nesaturita kombinaĵo rezultanta el interagado de la citrata acido kun metanolo. Ĝi estas senodora senkolora likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj en polimerizaj reakcioj. Trimetila citrato estas solvebla en akvo, acetono, etero, etanolo kaj metanolo. Per hidrolizo ĝi donas metilan alkoholon kaj citratan acidon.
Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj
Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj estas esperanta muzika filmo kun muziko de la belga kantistino Nikolin', de 1989.
Nikolin' tiam estis unu el la tri profesiaj franclingvaj gekantistoj kiuj akompanis sin per gurdo. Ŝi proponis al LF-koop en 1988 sian repertuaron. Naskiĝis tiam – danke al la tradukoj de diversaj verkistoj: Georges Lagrange, Perla Martinelli, Claude Piron kaj Giorgio Silfer – ĉarma Esperanto-kantaro el Giorgio Silfer verkis tekston por interligi la diversajn kanzonojn, kaj Nikolin' realigis ĉe LF-koop kasedojn kaj disko, inter aliaj Nur per amo de 1989. UEA priskribas la kasedo kiel rekreo "de la etoso de la 'belepoka' Parizo".
La postan jaron, danke al la kunlaboro de la belga reĝisoro Sauro Santinelli, la mastra bendo de la kasedo fariĝis la sontrako de  en Parizo. Multe helpis al la teamo ankaŭ Roger Bernard. La filmon produktis LF-koop, kun la helpo de la finna entreprenisto Lasse Kivisto.
András Mikó (reĝisoro)
András MIKÓ [andrAŝ], laŭ la hungara skribmaniero Mikó András estis hungara reĝisoro kaj profesoro.
András Mikó naskiĝis la 1922 en Budapeŝto. Li mortis la 1998 en Budapeŝto.
Biografio
András Mikó lernis la reĝisoradon de Kálmán Nádasdy. En 1946 li aliĝis al stabo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li komence estis helpisto de Otto Klemperer. Baldaŭe li ricevis pli altajn postenojn: helporeĝisoro, reĝisoro (de 1949), ĉefreĝisoro (inter 1963-1987). Li edukis ekde 1950 en Muzikakademio Franz Liszt. Krome li reĝisoradis en Operetoteatro (Budapeŝto), en festivaloj de Szeged, eĉ en diversaj landoj de Eŭropo. Li ricevis premion Kossuth en 1975, inter 1963-1987 ankaŭ aliajn premiojn.
13310 Nilvo
13310 Nilvo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo "LINEAR" elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.