cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruĝbeka montokorvo
Reproduktado
La surviva indico de junuloj dum la unua jaro estas 72.5 %, sed la plenkreskula surviva jarindico estas nekonata, kvankam oni registris aĝon de ĝis 17 jaroj. La temperaturo kaj pluvo en monatoj antaŭ la reproduktado rilatas kun la nombro de junuloj elnestiĝantaj kaj ties survivindico. Idoj zorgitaj laŭ bonaj kondiĉoj survivas ĝis la reprodukta aĝo kaj havas pli longajn reproduktajn vivojn ol tiuj zorgitaj dum malbonaj kondiĉoj.
Naturaj minacoj
La predantoj de la Ruĝbeka montokorvo inkludas la speciojn de la Migra falko, Reĝa aglo kaj Gufo, dum la Komuna korako rabas idojn. En norda Hispanio, Ruĝbekaj montokorvoj prefere nestumas ĉe la kolonioj de Malgranda turfalko. Tiu malgranda insektomanĝanta falko estas pli bone por detekti predanton kaj pli vigle en defendo ol ties korvedaj najbaroj. La reprodukta sukceso de la Ruĝbeka montokorvo najbare de turfalkoj estas eĉ pli alta ol tiu de la propraj turfalkoj, kun malalta indico de perdoj (16 % ĉe falkoj, 65 % en aliaj lokoj).
Tiu specio estas foje parazitita de la Tufkukolo, nestoparazito al kiu la Eŭrazia pigo estas la ĉefa gastiganto. Ruĝbekaj montokorvoj povas suferi de sangoparazitoj kiel Plasmodium, sed studo en Hispanio montris, ke nur je 1 % kaj ne malbonigus la vivesperon kaj konservado de la specio. Tiuj malaltaj niveloj de parazitismo kontrastas kun alta indico en aliaj grupoj de paserinoj, ekzemple studoj pri turdedoj en Rusio montris ke ĉiuj el la specioj Riza turdo, Ruĝaksela turdo kaj Kantturdo portis hematozoojn, ĉefe Haemoproteus kaj Trypanosoma.
Ruĝbekaj montokorvoj povas ankaŭ porti akarojn, sed studo pri la plumakaro Gabucinia delibata, akiritaj de junuloj kelkajn monatojn post elnestiĝo kiam ili venas al komunaj ripozejoj sugestas, ke fakte tiu parazito povus plibonigi la korpokondiĉon de la gastiganto. Tio eblas ĉar la plumakaroj purigas plumojn kaj evitas patogenojn, kaj povus komplementi aliajn plumozorgojn kiel sunbanado aŭ purigado de la plumaro per formikoj (la formika acido el insektoj evitas parazitojn).
Statuso
La Ruĝbeka montokorvo havas etendan teritorion de ĉirkaŭ 10 milionoj da km² kaj grandan populacion de ĉirkaŭkalkulitaj 86,000 al 210,000 individuoj nur en Eŭropo. Tutmonde konsiderata tiu specio ne alproksimiĝas al la kriterioj pri malpliiĝo de la IUCN Ruĝa Listo (malpliiĝo de pli da 30 % en dek jaroj aŭ 3 generacioj), kaj estis konsiderata kiel Malplej zorgiga.
Tamen la Eŭropa teritorio malpliiĝis kaj fragmentiĝis pro perdo de la tradicia paŝtado, persekutado kaj ĝenado dum reproduktado, kvankam la populacioj en Francio, Britio kaj Irlando stabiliĝis. La Eŭropa reproduktanta populacio estas inter 12,265 kaj 17,370 paroj, sed nur en Hispanio la specio estas ankoraŭ disvastigata. Ĉar en la resto de la kontinento la reproduktaj areoj fragmentiĝis kaj izoliĝis, la Ruĝbeka montokorvo kategorias kiel "vundebla" en Eŭropo.
En Hispanio, la Ruĝbeka montokorvo ĵus etendis sian teritorion per uzado de malnovaj konstruaĵoj, kun 1,175 reproduktaj paroj en 9,716 km2. Tiuj novaj reproduktejoj ĉirkaŭas la originan montareojn. Tamen la populacioj de konstruaĵoj estas minacataj de homa ĝenado, persekutado kaj perdo de malnovaj konstruaĵoj.
En kulturo
En Greka mitologio, la Ruĝbeka montokorvo, konata ankaŭ kiel 'markorvo', estis konsiderata ligata al Titanoj, Krono kaj la magia insulo de Kalipso, kie "La larĝflugilaj birdoj faras hejmon/La montokorvoj, markorvoj, parolemaj korvoj,"
Ĝis la 18a jarcento la Ruĝbeka montokorvo asociiĝis ankaŭ kun fajroj.
Heraldike tri Ruĝbekaj montokorvoj aperas en la blazono de la arkiepiskopo Thomas Becket. Kaj pro ĝis konekto kun la sanktulo, ankaŭ la urbo de Canterbury havas Ruĝbekan montokorvon en sia blazono. Tiu specio aperis en poŝtmarkoj de Butano, Gambio, Manksinsulo, Turkmenio kaj Jugoslavio.
Ferenc Patakfalvi
PATAKFALVI Ferenc rumane: Francisc Patakfalvi estas rumania hungara kameraisto de dokumentfilmo. Li naskiĝis en Braŝovo la 19-an de majo 1929.
Fernand Roose
Fernand Roose (naskiĝis la en Bruĝo, mortis samurbe la ) estis belga historiisto kaj aktivulo de la Flandra Movado kaj de la Esperanto-movado.
Li instruis historion en mezlernejoj de Aalst (1939), Mechelen (1940), Hasselt (1940, ĝis la germana invado) kaj Bruĝo (1945). Poste li ĝis la pensiiĝo en 1978 plu instruis historion en Ateneo kaj Provinca Teknika Instituto, ambaŭ en Eeklo.
En la Flandra Movado li interalie aktivis en la AKVS (Algemeen Katholiek Vlaamse Studentenverbond, Ĝenerala Katolika Flandra Studenta Asocio).
En 1937 Fernand Roose estis kunfondinto de Paco kaj Justeco. De 1946 ĝis 1957 li estis vicprezidanto de Flandra Ligo Esperantista kaj de 1962 ĝis 1974 redaktoro de Sonorilo, bulteno de Belga Esperanto-Federacio.
George Wallington
George WALLINGTON (* 27-an de oktobro 1924 en Palermo, Sicilio kiel Giorgio Figlia; † 15-an de februaro 1993 en Cape Coral, Miami) estis usona ĵazpianisto kaj -komponisto.
Fernand Roose
Bildaro
<Gallery> Dosiero:Voĉdonilo Roose (1961).jpg|Subskribo de Fernand Roose, 1948 </Gallery>
George Wallington
Fontoj
ISBN 0-14-051521-6
Tufillo
Tufillo estas komunumo de Italio.
Dos Castillas (metroo de Madrido)
Dos Castillas estas stacio sur linio ML-2 de Metro Ligero Oeste, situanta en la samnoma vojo en Pozuelo de Alarcón.
La stacio estis malfermita la.
Issenhausen
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Kantono Zuriko
La Kantono Zuriko estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj de Svislando, kiuj nomiĝas kantonoj, kaj troviĝas en la nordo de la lando. La 31-an de decembro 2008 en la kantono loĝis 1326775 homoj, pli multe ol en iu alia kantono svislanda. Administra centro estas la samnoma urbo Zuriko.
La nomo de la kantono en la oficialaj lingvoj de la Svisa Konfederacio estas germane Zürich (en la svisgermana dialekto Züri), france Zurich, itale Zurigo kaj romanĉe Turitg.
En la kantono, la germana lingvo estas oficiala.
La tri plej grandaj urboj de la Kantono Zuriko estas Zuriko kun 380189 loĝantoj, Vinterturo kun 101039 loĝantoj kaj Uster kun 32067 loĝantoj je la 31-a de decembro 2008.
Limoj
La nordan limon den la Kantono Zuriko formas la rivero Rejno, je kies alia flanko troviĝas la Kantono Ŝafhaŭzo, kun escepto de la Rafzerfeld kiu formas duonenklavon norde de la Rejno tute inter germana teritorio kaj la ŝafhaŭza eksklavo Rüdlingen ligita kun la teritorio de la cetera kantono nur per du pontoj en Eglisaŭ. Nordokcidente la limo kun Argovio estas parte formita de ĉeno de la Ĵuraso, tiam trairas la valon de la Limato kaj poste okcidente sekvas antaŭalpan ĉenon kaj poste la riveron Reuss. Ek de la enflupunkto de la rivero Lorze al Reuss sudoriente la Kantono Zuriko limas al la Kantono Zug kaj poste sude ĝis la Lago de Zuriko al la Kantono Ŝvico. Je la orienta flanko de la Zurika Lago la limo estas kun la Kantono Sankt-Galo kaj tiam okcidente kun la Kantono Turgovio.
Lagoj kaj riveroj
La Kantono per la longe strekita Lago de Zuriko kaj ĝia elfluo, la rivero Limato estas dividita de sudo al nordo kvazaŭ en du duonojn. Komplete sur la kantona teritorio troviĝas krome la Greifensee kaj la Pfäffikersee kaj estas ankaŭ tri pli malgrandaj lagoj, nome Lago de Türlen, Katzensee kaj Lützelsee, kiuj ĉiuj tri estas belaj naturreservejoj. Krom Limato, tra Zuriko fluas la rivero Glatt kaj Töss, kaj lime la riveroj Rejno, Reuss kaj Turo. Ekzistas krome multaj etaj riveroj kaj riveretoj.
Distriktoj
La Kantono de Zuriko estas dividita en 12 distriktojn, kiuj portas la nomon de siaj ĉefkomunumoj:
Vidu ankaŭ sub Distriktoj de la Kantono Zuriko
Ekonomio
La Kantono Zuriko estas la financa kaj industria centro de Svislando. En la Kantono Zuriko troviĝas la mondaj aŭ eŭropaj sidejoj de multaj grandaj internacie signifaj entreprenoj kiel la softvarfirmaoj Microsoft, Google, Yahoo, UBS, la bankoj Credit Suisse aŭ la ĉokoladfabriko Lindt & Sprüngli kaj multaj aliaj. Por Svislando signifa estas la ĉefa sidejo de Migros, kiu kontrolas pli ol 50% de la svisa detalkomerco.
Internacia trafiko
En Kloten troviĝas la internacia Flughaveno Zuriko, kiu estas la plej grava flughaveno de Svislando kaj apartenas al unu el la granda flughavenoj de Eŭropo. Zuriko estas grava fervojnodo de Svisaj Federaciaj Fervojoj kaj aliaj trajnentreprenoj. De la Ĉefstacidomo Zuriko estas rektaj trajnkonektoj al multaj grandaj urboj en Eŭropo, nome Milano kaj Napoli en la sudo tra la Gotard-tunelo, krome Vieno, Budapeŝto, Munkeno, Prago, Konstanco, Stutgarto, Berlino, Hamburgo, Parizo kaj Barcelono.
Loka publika trafiko
Zuriko disponas pri tre efika loka trafiksistemo, kiu estas kunigita organize en la Zurika-Trafik-Unio (ZVV). Ĝi konsitas unuflanke el la urba tram- kaj busreto, aliflanke el la regiona trajnreto kaj la busretoj de la tuta kantono. Krome al ĝi apartenas ankaŭ la ŝiptrafiko sur la lagoj de Zuriko kaj Greifensee. La publika trafiko efektivigas 73% de la tuta loka kaj regiona persontrafiko en la kantono, kio estas monda rekordo.
Privata trafiko
La Kantono Zuriko estas bone ligita al la nacia aŭtoŝose-reto de Svislando. La ĉefurbo tamen havas nuntempe ankoraŭ tre probleman aŭto-trafiksituacion, ĉar la aŭtoŝoseoj el la direkto de Gotardo kaj de Grizono simple finiĝas ĉe la urba limo kaj la tuta trafikolavango fluas en la loĝajn kaj komercajn kvartalojn. Per la nun finkonstruata Uetliberg-tunelo tiu-ĉi situacio espereble pliboniĝos.
Badal Sarkar
Badal Sircar, ankaŭ konata kiel Badal Sarkar, (naskita la 15-an de julio 1925 – mortis la 13-an de majo 2011), estas internacie fama bengala dramaturgo. Li estas konata kiel la ĉefrolulo de teatroĝenro nomata la Tria Teatro, ankaŭ konata kiel Bhuma Teatro. Li partoprenis en la restarigo kaj disvastigo de surstrata teatro ("Nectar Natak") en Bengalio en la 1970-aj jaroj, dum la tempo de la naksalitoj, kiam li popularigis teatraĵojn ekster la scenejo al ordinaraj homoj. En tiu tempo li famiĝis pro la verkado de teatraĵoj kiuj kontraŭstaris la tiaman baratan registaron kiu siavice kontraŭbatalis la naksalitan movadon. Kiel moderna dramaturgo en Barato, la nomo de Badal Sarkar estas menciita en Bengalio kune kun Habib Tanvir, Vijay Tendulkar, Mohan Rakesh kaj Girish Karnad.
Lia altiĝo kiel eminenta dramaturgo en la 1960-aj jaroj estas vidata kiel la alveno de epoko de moderna barata dramaturgio en la bengala.
Vivkuro
Li estas diplomiĝinto de la Bengala Inĝeniera Kolegio (Civila) sed li neniam faris inĝenierarton sia profesio.
La 13-an de majo 2011 li forpasis en Kolkato en la aĝo de 85 pro kolonkancero.
Filmo
Sarkar estis la temo de du dokumento-filmoj, unu reĝisorita de filmisto kaj kritikinto, Amshan Kumar kaj alia de Sudeb Sinha (Vizaĝo en la Procesio)
Badal Sarkar kaj Esperanto
En 1987 Badal Sarkar lernis Esperanton. Li esperantigis kune kun Probal Dasgupta la verkon "Ho ĝo bo ro lo" de Sukumar Ray, publikigita en la revuo Fonto kaj poste en la Nova Esperanta Krestomatio (1991, Red. William Auld).
Sarkar verkis en la bengala ankaŭ kvar lernolibretojn de Esperanto, kaj biografion de Zamenhof, Ni esperu. Ĉiuj ĉi estis redaktitaj kaj arigitaj en unu volumon, Bishshobhasha Esperanto (La mondolingvo Esperanto, sen dato, Red. Probal Dasgupta).
En 1994, Sarkar estis invitita kiel vizitprofesoro fare de Sangit Bhavana (la centro de arto), Visva-Bharati, Santiniketan, kie li instruis ne nur la teatrajn artojn sed ankaŭ Esperanton. Li kredis ke lia Tria Teatro kaj la planlingvo Esperanto komune havas tagordon por ebligi al la homaro kune progresi al paca, interkomprena kaj egaleca kunvivado sen enfalo en konsumismajn kaptilojn kiuj detruas la medion.
Literaturo
Insights into Indian English Fiction and Drama, Eld. Nawale, A. Roy, Pinak, "The First Man of the Third Theatre: Badal Sircar" New Delhi, Access-Authors Press, 2012, ISBN 978-81-921254-3-5 ، paĝoj 164–81.
Þórbergur Þórðarson
Þórbergur Þórðarson (Thórbergur Thórdarson, naskiĝis la en Hali í Suðursveit, sudorienta Islando; mortis la  en Rejkjaviko) estis islanda verkisto. Li ankaŭ estis eminenta esperantisto, kiu longe batalis por la internacia lingvo en Islando. Interalie li eldonis tri esperantajn lernolibrojn kaj unu grandan propagandan verkon por Esperanto.
Ogwashi Uku
aŭ Ogwashi-Uku, aŭ Ogwa Nshi Ukwu estas grandurbo en Niĝerio pli precize en ties Delta Ŝtato.
Geografio
situas en la suda sekcio de la lando.
Klimato
situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 25 °C. Jare pluvas inter 1000-2000 mm.
Kavadarci
Loko, priskribo
La urbo situas ĉe ambaŭ bordoj de la rivero Luda Mara en alteco de 250 - 300 metroj.La areo de la urbo estas ĉirkaŭ 15,1 km².
La urbo situas ĉe la krucvojo de regionaj vojoj R1107 kaj R1103. Ĝi situas ĉirkaŭ 105 km sude de Skopjo, ĉirkaŭ 50 km oriente de Prilep, ĉirkaŭ 50 km sude de Veles.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 29 188 loĝantoj.
El la totala nombro, 28 354 Makedonoj (97,14 %), 368 Ciganoj (1,26 %), 151 Turkoj (0,52  %) kaj la ceteraj.
La urbo havas 5 bazlernejojn, 3 mezlernejojn kaj ankaŭ du fakultatojn de supera edukado.
Ekonomio
Kavadarci estas industria-agrara urbo. Aldone al vinkultivado kaj tabakproduktado, ekzistas la produktado de konstrumaterialoj, la ŝtalindustrio, la metalurgia fabriko kaj ankaŭ la produktado de partoj por la aŭtindustrio.
Referenco
Statistikoj: https://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf
Oktobro de 2020
Jen listo de okazaĵoj en oktobro 2020:
(6348) 1995 CH1
(6348) 1995 CH1 estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Flavaj Turbanoj
La Ribelo de la Flavaj Turbanoj (黃巾之亂 - Huáng Jīn Zhī Luàn) estis ribelo de kamparanoj kiu eksplodis en 184 en Ĉinio en tempo de la imperiestro Ling de la dinastio Han. La ribelo ekhavis nomon el la flavaj tukoj kiujn la ribeluloj vestis sur siaj kapoj. Tiu okazaĵo ludis gravan rolon en la historio de taoismo pro la asocio de la ribeluloj kun sekretaj societoj taoistaj. Ĝi okazis en la ebenaĵoj de la nordo de Ĉinio, nome la precipa agrikultura areo de la lando. Tiu ribelo estis estrita de Zhang Jiao kaj liaj du fratoj, kiuj defendis la doktrinoj de taoismo de egaleco de rajtoj kaj egaleco en la distribuado de teroj, doktrinoj kiuj estis ankaŭ en la sekto de la Tajpinga ribelo. Spite la morton de la tri fratoj, la ribeloj pluis.
Rokforto
Rokforto (france:Roquefort) estas franca bluŝima fromaĝo, nomata laŭ la vilaĝo Roquefort-sur-Soulzon en la Centra Masivo (departemento Aveyron). Ĝi estas ŝafofromaĝo, de kiu la nomo estas protektata kiel AOC: nur fromaĝo el (la najbareco de) Roquefort rajtas havi tian nomon. Aliaj similaj fromaĝoj povas nomiĝi (kaj fakte moniĝas) kiel blua fromaĝo pro la blua koloro de la ŝimo, kiu al kelkaj malallogas.
Ĉefa karaktero estas akraforta odoro kaj gusto. Multaj ŝatas kaj multaj malŝatas, sed neniu indiferentas.
Oni produktas kaj komercas ankaŭ ŝmireblan kremon de rokforto.
Stacio Yao
Stacio Yao (japane: 八尾駅 [Jao-eki], angle: Yao Station) estas fervoja stacio en Jao, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Kansai (ĉefa).
Hatzenbühl
Hatzenbühl estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Germersheim de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. La 1-an de januaro 2006 la komunumo havis 2832 loĝantojn. Ĝi apartenas al la komunumaro Jockgrim, administra ligo de kvar najbaraj komunumoj, kaj estas la plej malnova kultiva areo de tabako en Germanio.
Rijssen-Holten
[[Media:Nl-Rijssen-Holten.ogg|Rijssen-Holten]] estas municipo en la nederlanda provinco Overijssel. Ĝi parte situas en Twente kaj parte en Salland, kun kiel ĉefaj loĝlokoj la urbeto (kun urborajtoj) Rijssen kaj la vilaĝo Holten. En 2001 la municipoj Holten kaj Rijssen kunfandiĝis al municipo Rijssen. Ekde la 15-a de marto 2003 oni ŝanĝis la nomon en Rijssen-Holten. Fine de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Carnoët
Carnoët (prononco, jen france, bretone Karnoed) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Oksalato
Oksalato aŭ Okzalato estas salo aŭ estero kiu en akva medio prezentas la anjonon oksalaton aŭ C2O4-2. La duanjono estas senkolora kaj nature okazas inklude de kelkaj nutraĵoj. Oksalatoj formas vastan gamon da saloj, ekzemple la natria oksalato, kalia oksalato, kaj diversaj esteroj tiaj kial dumetila oksalato kaj duetila oksalato. Ĝi estas la konjugacia bazo de la oksalata acido. Sub neŭtralaj kondiĉoj en akva medio, oksalata acido komplete konvertiĝas al oksalato.
Philipp Buttmann
Philipp Karl BUTTMANN (origine: Boudemont; naskiĝinta la en Frankfurto ĉe Odro, mortinta la  en Berlino) estis germana klasika filologo kaj bibliotekisto.
Haĉisuka Narimasa
Haĉisuka Narimasa (蜂須賀 斉昌) (naskiĝinta 1795-08-24, mortis 1895-10-08) estis japana daimio de la periodo Edo, kiu regis la Tokuŝima regionon. Lia oficiala titolo estis Awa no kami.
Philipp Buttmann
Graveco
Liaj ĉefaj verkoj jenas: »Griechische Grammatik« (Berlino 1792) kaj la eltiraĵon de ĝi »Griechische Schulgrammatik« (Berlino 1816); »Lexilogus, oder Beiträge zur griechischen Worterklärung, hauptsächlich für Homer und Hesiod« (volumo unu, Berlino 1818; volumo du, 1825); »Ausführliche griechische Sprachlehre« (volumo unu, Berlino 1819; volumo du, 1825–27); »Mythologus, oder gesammelte Abhandlungen über die Sagen des Altertums« (Berlino 1828–29).
Jane Seymour (aktorino)
Jane Seymour (naskiĝis kiel Joyce Penelope Wilhelmina Frankenberg je la 15-a de februaro 1951) estas angla aktorino. Sia patro estis judo el Anglio kies parencoj estis el Pollando. Sia patrino estis nederlanda protestanto. Seymour estas konata kiel koramikino de James Bond en la filmo Live and Let Die (Vivu kaj lasu morti) kaj stelulino en la TV-serio kaj filmo Dr. Quinn, Medicine Woman.
Philipp Buttmann
Graveco
Krome Buttmann eldonis la kvaran volumon de la spalding-a esploradon pri Kvintiliano (Leipzig 1816); la de Angelo Mai trovitajn skoliojn pri Odiseo (Berlino 1821); »Platonis dialogi IV« (kun Johann Erich Biester - Berlino 1822); la sofoklan verkon »Philoctetes« (Berlino 1822); la aratan verkon  »Phaenomena« (Berlino 1826). Krome Buttmann prizorgis novfaro de la eldono spalding-a de »Midiana« de Demosteno (Berlino 1823) kaj la du unuajn volumojn de la heindorf-a antologio »Platonis dialogi selecti« (Berlino 1827–29).
Inter 1803-1812 redaktistis li ĉe "Haude-Spenersche Zeitung" kaj inter 1807 kaj 1810 kun Friedrich August Wolf "Museum der Altertumswissenschaft".
4513 Luvro
4513 Luvro estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la pariza muzeo Luvro (france : Musée du Louvre), en Francio.
Santa María de la Isla
Santa María de la Isla [santamaRIa delaISla] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de La Bañeza (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco. Santa María de la Isla estas komprenebla etimologie kiel Sankta Maria de la Insulo, ĉar ĝi iam estis ĉirkaŭata de marĉoj.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Santa María de la Isla kaj Santibáñez de la Isla, okupas totalan areon de 12,75 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 468 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 51 km de Leono, provinca ĉefurbo, ĉe la rivero Tuerto laŭ du apartaj kvartaloj. Ĝi limas kun Riego de la Vega, San Cristóbal de la Polantera, San Cristóbal de la Polantera, Soto de la Vega kaj Palacios de la Valduerna.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado kun plej fruaj mencioj en 1095. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado en apudaj areoj.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo de irigacio (fazeoloj, beto) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
1325 Inanda
1325 Inando estas malgranda, notinde hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la sud-afrika urbo Inanda, en la provinco Kvazulu-Natalo.
User Friendly
User Friendly estas retkomikso farata de J.D. Frazer. Ĝi temas pri laborantoj de la fikcia firmao Columbia Internet. Ĝi estas skribata en la angla, sed ekzistas tradukoj de ĝi.
Eksteraj ligiloj
http://www.userfriendly.org/ (angle)
Cize (Jura)
Cize (prononco "Siz") estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Jura, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lons-le-Saunier kaj al la kantono Champagnole. Krome ĝi estas parto de la komunumaro Champagnole Porte du Haut-Jura.
La teritorio havas komunan limon kun.
La Mojonera
La Mojonera [moĥoNEra] (signife Mejloŝtonejo) estas hispana municipo de Andaluzio kaj de provinco Almerio. Ĝi estas 23,9 km2 ampleksa kaj ĉe Vícar, El Ejido kaj Roquetas de Mar. Ĝia loĝantaro konsistis el 9021 personoj en la jaro 2019.
Estas du bazlernejoj kaj unu mezlernejo.
Germana Katolika Foiro
La Germana Katolika Foiro ("Deutscher Katholikentag") estas kunveno de katolikoj, kiu okazis unuafoje en 1848. En la pasintaj jardekoj ĝi fariĝis amasa aranĝo kun dekmiloj da partoprenantoj. Dum ĉirkaŭ 5 tagoj okazas abundo da informaj, kulturaj kaj spiritaj aranĝoj, ekz. prelegoj, diskutoj, koncertoj, diservoj ktp. Centoj da katolikaj aŭ ekumenaj iniciatoj prezentas sin per informstando.
Nuntempe ĝi okazas proksimume ĉiun duan jaron, alterne kun sia protestanta ekvivalento, la Germana Eklezia Foiro. En 2003 okazis en Berlino la 1-a Ekumena Foiro kun 191.000 partoprenantoj.
Esperanto en la Germanaj Katolikaj Foiroj
Ekde 1992 la oficiala programo de la Germanaj Katolikaj kaj Ekumenaj Foiroj plej ofte enhavis ankaŭ esperantajn programerojn, precipe informstandojn de IKUE kaj Sanktajn Mesojn en Esperanto. Ĉi-lastajn ĉefcelebris en 1994, 1998 kaj 2000 ĉefepiskopo Jakubinyi. En la jaro 2000 Jakubinyi kontribuis al la 94-a Germana Katolika Foiro en Hamburgo per prelego "Esperanto – ĉu la nova latino de la Eklezio?"
Géza Jakó
Géza Jakó naskiĝis la  1930 en Budapeŝto.
Biografio
Géza Jakó frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1948-1953. Li komencis sian karieron en Mezőtúr, ĉar li ne apartenis al la laboristoj (=proletoj). Baldaŭe li revenis al sia naskiĝurbo. Li partoprenis en la revolucio en 1956, tial li devis rifuĝi al eksterlando. En 1957 li plulernis en Harvard, kie li laboris inter 1957-1974, poste en Bostono, kie li ankaŭ instruis. Li okupiĝis precipe pri oreloj. En 1984 li aktive helpis kuracistan anglan katedron en universitato en Pécs. Li ricevis hungarajn kaj usonajn premiojn.
26849 De Paepe
26849 De Paepe estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la Medicina Doktoro Hugo de Paepe, fakulo pri ortopedia kirurgio, lekciisto dum pluraj jaroj ĉe la Akademia Kliniko en Gento de la Libera Universitato de Bruselo. Montrinte ĉiam grandan intereson por la homa fiziologio, li fariĝis bona amiko de la malkovrinto.
Tempolinio de Freiberg
Post 2000: en 2004 okazis meto de fundamenta bloko por la rekonstruo de la kastelo Freudenstein.
Osnabrück
Osnabrück (IFA: [ɔsnaˈbrʏk]; platgermane/platsakse: Ossenbrügge [ɔsənˈbrʏgə], latine Ansibarium, en Esperanto Osnabruko) estas eksterdistrikta urbo en la germana federacia lando Malsupra Saksio. La urbo ampleksas areon de 119,80 kvadrataj kilometroj, fine de havis  loĝantojn, kaj estas la tria plej granda urbo en Malsupra Saksio.
Osnabruko situas en GMT+1h (+2h somera tempo de aprilo ĝis oktobro). Ĝi lokiĝas inter la montaro Wiehengebirge kaj la Teŭtoburga arbaro, borde de la rivero Hase. Norde, oriente kaj sude la urbo ĉirkaŭiĝas de la samnoma distrikto Osnabrück, kies administrejo troviĝas en la urbo; nur ĉe mallonga limo okcidente la urba teritorio tuŝas la distrikton Steinfurt de la najbara federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Cetere la areo de la urbo kaj distrikto, kvankam ili ne apartenas al al moderna federacia lando Nordrejn-Vestfalio, historie estas parto de la kultura regiono Vestfalio.
Historio
Osnabruko estis fondita ĉirkaŭ la jaro 780 de la franka imperiestro Karolo la Granda. Iam antaŭ 803, la urbo iĝis Episkopejo. Ambaŭ datoj ne certas, sed klaras, ke Osnabruko estas la plej malnova episkopejo en la teritorio de la ĝermana tribo Saksoj, kiuj sub imperiestro Karolo la Granda batiĝis de la Frankoj. En 889 la urbo ricevis komercajn, doganajn, kaj monerfarajn privilegiojn de Arnulf de Karintio. Ĝi estas unue priskribita kiel "urbo" en registro de 1147. Baldaŭ poste en 1157 Imperiestro Frederiko la 1-a permesis al la urbo privilegion konstrui fortikan urbomuron. Multaj el la turoj kiuj estis parto da la mezepoka fortikigo ankoraŭ videblas hodiaŭ. Osnabruko membriĝis en la Hansa Ligo en la 12-a jarcento, kaj ankaŭ en la Vestfalia Federacio de Urboj.
Ankoraŭ hodiaŭ episkopejo, la urbo havas katolikan katedralon de fru-romaneca stilo. Kvankam preskaŭ neniom de la originala katedralo restis, arkeologoj malkovris ke la plej malnovaj partoj da la konstruaĵo devenas el la 10-a jarcento. Tamen, plejparto da la katedralo estis konstruita en la 12-a kaj 13-a jarcentoj, kaj la ĥorejo estas gotika aldono. Strange, la pli nova sudokcidenta turo ampleksas la kvaroblan areon kompare kun la pli malnova turo. La plano por rekonstrui la duan turon neniam efektiviĝis, do la du turoj ŝajnas misproporciaj.
Ĉar la civitanoj elektis sekvi la Protestantisman reformacion, konflikto kreskis kun la Katolika episkopo kiu ne estis solvita ĝis la 17-a jarcento. Eble la plej grava evento de la historio de Osnabruko estis la diplomata negocado inter la jaroj 1643 kaj 1648, kaj la rezultanta Traktato de Vestfalio, kiu finis la Tridekjaran militon. Ĉar la katolika kaj protestisma delegacioj rifuzis renkonti persone, la katolikoj rezidis en Münster dum la Protestantoj rezidis en Osnabruko. Ĉiutage mesaĝistoj devis rajdi de Osnabruko al Münster kaj inverse por liveri la plej novajn aktojn. La traktato diktis ke la urbo estu regnita alterne de katolika kaj protestisma episkopo. La protestismaj episkopoj estis nomita de la Duko de Braunschweig-Lüneburg. Tial, la lasta princo-episkopo Princo Frederiko (1763-1827) estis elektita en beba aĝo de 196 tagoj por ebligi al li havi la oficon plej eble longan tempon. Hodiaŭ, estas pli-malpli same multe da protestantoj kiom da katolikoj en la urbo.
Dum la sekularigo kaj la dissolvo de la Sankta Romia Imperio komence de la 19-a jarcento, la episkipa diocezo de Osnabruko dum la jaro 1803 enfalis en la regnon de Hanovro - tion konfirmis dum 1815 la Kongreso de Vieno. La diocezo ne estis reestabligita ĝis 1858. La urbo daŭris kiel propraĵo de Hanovro, kaj tial iĝis parto de Prusio en 1866.
Osnabruko tre suferis pro la bombado je la fino de la Dua Mondmilito, sed ampleksaj partoj de la historiaj konstruaĵoj en la malnova urbo estis rekonstruitaj. Hodiaŭ, la urbo ne estas tute originala, tamen ĝi ankoraŭ ŝajnas kiel mezepoka urbo.
Osnabruko estis grava garnizono por la Brita Armeo. Tio ĉesis en 2006.
Izometrio
En geometrio, topologio kaj matematika analitiko izometrio estas funkcio, kiu ne ŝanĝas distancon inter punktoj.
Laŭ Francisko Azorín isometrio [tiele] estas Arto reprezenti perspektive figurojn laŭ tri sameskalaj aksoj. Li indikas etimologion el greka isos + metron (egal mezuro).
Osnabrück
Partneraj urboj
Osnabruko havas partnerajn rilatojn kun pluraj urboj. Unika kampanjo en Germanio estas la kutimo, interŝanĝi "ambasadorojn de la partneraj urboj": temas pri junaj homoj el la amikaj urboj, kiuj por unu jaro laboras en la urba administrado de reciproka alia partnera urbo, respondecas pri ĉiuj laboroj rilate al la urbopartnerecoj kaj ankaŭ krome laŭeble helpas per tradukadoj.
La partneraj urboj estas
Izometrio
Difino
Ĵeto (bildigo) f : X → Y el metrika spaco X kun metriko dX ĝis Y kun metriko dY nomiĝas izometrio, se por du laŭvolaj punktoj x1, x2 el X estas:
Alinome, distanco inter du rilataj punktoj en bildo X (bildo de punkto) estas sama kiel distanco inter ĉi tiuj punktoj.
Osnabrück
Rilatoj al Esperanto
Kiel en preskaŭ ĉiu pli granda urbo de Germanio kun universitato, en Osnabruko ekde la publikigo de Esperanto daŭre vivis aktivaj movadanoj. Informoj pri la Esperanto-aktivecoj en la urbo tamen ankoraŭ ne sisteme kolektiĝis. Menciindas ekzemple, ke en la 1980-aj jaroj en la knabina gimnazio Ursulaschule en la pleja urbocentro laboris la instruistino Ursula Felhölter, estraranino kaj de 1982 kaj 1984 ankaŭ prezidantino de Germana Esperanto-Junularo, kiu regule okazigis lernejajn Esperanto-kursojn, el kiuj rezultis pluraj aktivaj kunlaborantinoj de GEJ - interalie Dagmar Schütte, kiu pli poste sekvis sian instruistinon en la posteno de GEJ-prezidanto. Fine de la 1980-aj jaroj, Martin Haase plurajn jarojn estis profesoro pri romanidaj lingvoj en la universitato de Osnabrück, kaj inter la jaroj 1997 kaj 2001 Thomas Pusch kiel kuracisto vivis en la urbo - ankaŭ ili du estis antaŭaj prezidantoj de GEJ kaj estraranoj de GEA. En 1998, kiam en Osnabrück kaj Monastero per "jaro de paco" festiĝis la 350-jara jubileo de la Vestfalia Paco, en la festaĵoj de ambaŭ urboj aktive partoprenis la esperantistoj de la regiono. Ne nur okazis informstandoj kaj kulturaj eventoj pri Esperanto, sed en Osnabrück ankaŭ ekestis aparta monumento, kiam pluretaĝa konstruaĵo la tutan jaron estis envolvita per plasta kovraĵo sur kiu grandlitere videblis la vorto "paco" en ĉiuj grandaj mondaj lingvoj, inkluzive de Esperanto. Dek jarojn poste, en 2008 okazis katolika konferencego de 60 000 partoprenantoj en la urbo, en kiu same aktivis esperantistoj. Ne nur pro la komuna historio de la Vestfalia Paco, sed aparte pro la geografia proksimo, tradicie fortas rilatoj de la lokaj movadanoj kun la esperantistoj en Monastero. En la teritorie vasta federacia lando Malsupra Saksio, al kiu apartenas Osnabrück, la distancoj inter la Esperanto-grupoj pli grandas, tamen ankaŭ inter ili fortas kunlaboro: ekzemple en septembro 2011 en la urbo okazis vaste reklamita "Esperanto-kulturtago" de la federacilanda sekcio de Germana Esperanto-Asocio. Tiuj-ĉi informoj tamen en nuna stato estas nur mozaikeroj, facile ampleksigeblaj.
Famaj loĝintoj
Inter la famaj osnabrukanoj estas la verkisto Erich Maria Remarque kaj pentristo Felix Nussbaum, por kies pentraĵoj la urbo en 1998 malfermis tre modernan muzeon fare de arkitekto Daniel Libeskind. Reĝo Georgo la 1-a de Britio naskiĝis kaj kreskis en la urbo. La poeto kaj studisto Johann Ernst Hanxleden naskiĝis ĉi-tie, kaj same la prezidanto de Germanio ĝis 2012, Christian Wulff samkiel la regea muzikisto Gentleman.
21737 Stephenshulz
21737 Stephenshulz estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Osnabrück
Famaj loĝintoj
En Osnabrück naskiĝis la pioniro de telegrafado kaj kreanto de la nun internacie uzata morse-alfabeto Friedrich Clemens Gerke.
Trafiko
per individua motora trafiko konektiĝas al la germanaj aŭtovojoj, kaj , ankaŭ per la malpli vasta federacia vojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.
Turrivalignani
Turrivalignani estas komunumo de Italio.
25913 Jamesgreen
25913 Jamesgreen estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Robert G. Ingersoll
Robert Green INGERSOLL (naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1833 - mortis la 21-an de julio 1899 ), konata kiel Bob Ingersoll, estis advokato, veterano de la Usona Enlanda Milito, politika gvidanto kaj parolanto de Usono dum la Ora Epoko de liberpensado, rememorita pro sia granda kulturo, kritiko al la religio kaj sia defendo de agnostikismo. Li estis moknomita "La Granda Agnostikulo".
Dinastio Jusupov
La dinastio Jusupov (cirile Юсупов) estis rusia nobela familio devenanta de la ĥanoj de la 10-a jarcento. Aparte en la 18-a kaj 19-a jarcentoj la familio estis fama pro siaj grandegaj riĉeco, filantropio kaj kolektoj de artaĵoj. Plej rimarkinde, la princo Felikso Jusupov la 2-a estis fama pro sia partopreno en la murdo de Grigorij Rasputin.
Nabisco
Nabisco (elp. naBISko) estas manĝaĵa marko en Usono kaj pluraj aliaj landoj. Origine ĝi estis "National Biscuit Company", fondita en Ĉikago en 1898. Nun ĝi estas marko de la firmao Kraft Foods. Ĝia fabriko en Ĉikago estas la plej granda bakejo en la mondo, kun pli ol 1 500 laboristoj, kaj produktas ĉ. 145 milionojn da kilogramoj da manĝaĵoj ĉiujare.
Turnoplilongigita kvinlatera dukupolo
En geometrio, la turnoplilongigita kvinlatera dukupolo estas unu el la solidoj de Johnson (J46). Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per turnoplilongigo de kvinlatera dukupolo (kvinlatera ortodukupolo (J30) aŭ kvinlatera turnodukupolo (J31)) per enigo de deklatera kontraŭprismo inter ĝiaj kongruaj duonoj.
La turnoplilongigita kvinlatera dukupolo estas unu el kvin Solidoj de Johnson kiu estas nememspegulsimetria, do ĝi havas maldekstran kaj dekstran formojn. La du simetriaj formoj de J46 ne estas konsideritaj kiel malsamaj solidoj de Johnson.
LEF (gazeto)
LEF ("ЛЕФ") estis gazeto de Maldekstra Fronto de Artoj ("Левый фронт искусств" - "Levij Front Iskuscv"), nome gamampleksa asocio de avangardaj verkistoj, fotistoj, kritikistoj kaj desegnistoj en Sovetunio. Ĝi havis du periodojn, nome unu el 1923 al 1925 kiel LEF, kaj poste el 1927 al 1929 kiel Novi LEF ('Nova LEF'). La celo de la gazeto laŭ aserto de unu el ties unuaj numeroj, estis "re-ekzameni la ideologion kaj praktikojn de la tiel nomita maldekstra arto, kaj abandoni individuismon por pliigi la artan valoron por disvolvigi komunismon."
Historio de Okcidenta Azio
La historio de Okcidenta Azio komenciĝis per la Antikvo, kiam laŭsupoze la unua civilizo sin malnomadigis en Sumero en Mezopotamio. La establo de la Sumeranoj laŭsupoze komenciĝis per la periodo de Uruk, do dum la 4a jarmilo a. K. Dum pluraj jarmiloj, Okcidenta Azio estis unu el la hejmoj de kultura kaj scienca evoluo, inter la plej gravaj de la mondo; la kontakto kun la Eŭropaj, Afrikaj kaj Aziaj civilizoj kondukis al la disvolviĝo de la interŝanĝo de varoj kaj de scioj, kaj al multaj konfliktoj pri la kontrolo de la riĉaĵoj, de la sanktaj lokoj, aŭ de la gravaj vojoj.
Novŝtonepoko
Templan areon en sudorienta Turkujo ĉe Göbekli Tepe, kun verŝajna dato ĉirkaŭ 10000 a. K., oni vidis kiel la komencon de la kulturo "Novŝtonepoka 1". Tiu ejo estis estigita de nomadaj ĉasistoj-kolektistoj; tion oni scias pro tio ke estas ne konstanta domaro en la proksimaĵoj. Tiu templa ejo estas la plej malnova konata homfarita adorejo. De 8500–8000 a. K. farmantaj komunumoj komencis disvastiĝi al Anatolio, Norda Afriko kaj norda Mezopotamio.
Kiel Vaglumo
Kiel Vaglumo (Het Dwaallicht) (1946) estas novelo de la flandra verkisto Willem Elsschot. Ĝi estas la lasta verko en lia verkaro, en kiu li, en sia konata ekonomia verkstilo rakontas kiel li, akompanata de «tri nigruloj», entreprenas senfruktan serĉadon de la virino de iliaj sonĝoj. Krom la fakte simpla rakonto la libro enhavas ankaŭ pli profundan simbolecon kaj filozofian enmeton.
Historio de Okcidenta Azio
Antikvo
Multe antaŭe ke la Sumera civilizo instalis sin daŭre, malgrandaj poŝoj de loĝateco instalis sin en la fekundaj valoj de Mezopotamio kaj sur la marbordoj. Tiu periodo kiu etendas sin sur la periodo natufa, sur la antaŭkeramika novŝtonepoko kaj sur la Ĥalkolitiko, vidis disvolviĝi la unuajn formojn de agrikulturo, de bredo, de metiista laboro kaj de urbigo.
Kiel Vaglumo
Bert Boon esperantigis la verkon, kiu aperis 56-paĝe ĉe Flandra Esperanto-Ligo en la jaro 2010 en Antverpeno.
Historio de Okcidenta Azio
Antikvo
Inter la multaj civilizoj, kiuj sin starigis inter Hindio, Afriko kaj la Balkanoj, iuj superregis vastajn teritoriojn dum pluraj jarcentoj: la Persoj, gviditaj de la Aĥemenidoj, la Helenoj kaj poste la Seleŭkidoj kaj la Partoj, antaŭ la islama dominado dum la Mezepoko. Aliaj imperioj aŭ civilizoj lasis same spurojn de ilia ekzisto, kiujn la arkeologiistoj kaj historiistoj studas ĉi-tempe: la Akada imperio, la Armenoj, la Asiria imperio, la Babilona imperio, la Izraelidoj, la Hititoj, la Elamanoj, la Sasanida imperio, la Fenicoj aŭ la Sumeranoj. La Romanoj lasis same ilian spuron sur la tuta rando de la Orienta Mediteraneo, kaj tio permesis al la kristanaj civilizoj eloviĝi en Eŭropo.
Komenco de skriba Historio: la Sumera kulturo ĝis 2500 a. K.
Bilda skribo (antaŭformo de la estonta kojnoskribo) en Mezopotamio ĉe la Sumeranoj aperis inter 3400 kaj 3000 a. K. Tio estas la eko de Historio (almenaŭ rilate al Okcidenta Azio: eble la Egiptaj hieroglifoj eĉ pli malnovas), kie oni ĝenerale povas citi precizajn datojn.
La Sumeranoj vivis en la suda Mezopotamio. Komence ĉiu urbo estis sendependa ŝtato, kiun regis urba reĝo nomata “granda viro” (“Lugal”). La urbestro ankaŭ estis templestro. Tiujn diojn oni adoris: Enlil, Anu-on, Enki-on, Utu-on (sunan virseksan dion), Nana-on (lunan virseksan dion) kaj Inanon (amoran inseksan dion).
Ekde ĉirkaŭe 2800 a. K. malrapide venis Sumeren ŝemidoj.
Ĉirkaŭ 2800 a. K., Mesilim de Kiŝ iĝis la unua ĉiomasumera estro, sed la religia centro ekestis Nipur. Do la politika kaj la religia povoj malsamiĝis. Ekde tiu tempo (2800 – 2500 a. K.) oni konstruis la konatajn ziguratojn, pluretaĝajn templojn.
Bronzepoko
Ĉirkaŭe en 2350 a. K., Sargono anstataŭigis la Sumeran regnon per nova ŝtatego. Tiu iĝis estro de la ĉioma Mezopotamio kaj de partoj de la ĉirkaŭaj regionoj. Tiu konstruis novan ĉefurbon: Akadon. Novaj Akadaj dioj estis Iŝtar kaj Ŝamaŝ (suna virseksa dio).
En 1728 a. K. reĝiĝis en Babilono Hamurabo. Tiu militprenis la aliajn urbojn kaj tiel iĝis ĉiomamezopotamia estro. La Babilona dio Marduk tiel iĝis plurajregione grava. Hamurabo mortis en 1686 a. K. La sekvaj reĝoj perdis la sudan parton de Mezopotamio, t. e. pli-malpli Sumero. En 1531 a. K. la Hititoj militprenis Babilonon.
En 1640 a. K. estigis la Hititan Malnovan Imperion Labarna en Anatolio (la ĉi-tempa Turkujo). La ĉefurbo estis Kuŝara. Ekde la tempo de la sekva reĝo Ĥattusili la 1-a, la ĉefurbo estis Hatuŝa. La sekva reĝo Murŝili militprenis en 1531 Alepon kaj Babilonon. La tielnomata Hitita Malnova Imperio finiĝis en 1380 a. K. La Novan Imperion estigis Ŝupiluliuma samjare. La Hitita regno finiĝis ĉirkaŭe en 1200 a. K.
La tempo de la Asiria Nova Regno
En 729 a. K. la Asiria reĝo Tiglatpilezero la 3-a, jam reĝo de malsuda Mezopotamio, de Sirio, kaj de partoj de Fenicujo kaj de Palestino, iĝis reĝo de Babilono. Tiel Asirio mondapoviĝis.
Sargono la 2-a (reginta inter 722 kaj 705 a. K.) konstruis novan ĉefurbon, Dur-Ŝarukin.
Françoise Hardy
Françoise Madeleine Hardy (17-an de januaro 1944 en Parizo) estis franca jeje- kaj ŝlagro-kantistino, tekstverkistino, komponistino kaj aktorino.
Historio de Okcidenta Azio
La tempo de la Asiria Nova Regno
Sanĥerib (704-681 a. K.) detruis Babilonon. Tiu ankaŭ pliegigis Ninivon, igante tion la ĉefa urbo. Tiun mortigis iu en 681 a. K.
Sanĥerib ankaŭ konkeris la urbojn de Fenicujo (krom Tiron) en 701 a. K. La Fenicoj estis komercista popolo fama pro la invento de la Fenica skribo ĉirkaŭ 1000 a. K. Tio estis la unua sona skribo - la antaŭaj estintis vortaj aŭ silabaj. Tamen la Fenicoj ne skribis la vokalojn. Ĉiu Fenica urbo estis sendependa ŝtato regata de reĝo. En la 8-a jarcento a. K., Fenicujo dependis de Asirio.
Françoise Hardy
Vivo
En novembro 1961, Françoise Hardy registris "Ho ho Chéri"''.
Charles Vaurie
Charles Vaurie (7a de julio 1906, Beaulieu-sur-Dordogne, Francujo - 13a de majo 1975, Reading (Pensilvanio)) estis francdevena usona ornitologo. Li naskiĝis en Francio, sed translokiĝis al Trenton, Nov-Ĵerzejo, kiam li estis junulo. Li studis en la Novjorka Universitato kaj poste doktoriĝis kiel dentisto en la Universitato de Pensilvanio en 1928.
Françoise Hardy
Kanzonoj
.
Historio de Okcidenta Azio
La tempo de la Asiria Nova Regno
La filo de Sanĥerib, Asarhadono (680-669 a. K.) rekonstruis Babilonon. Tiu militprenis Egiptujon; tiam Asirio plej egis. Sed tiu rapide reperdis Egiptujon. Asurbanipal (668-626 a. K.) ree militprenis Egiptujon, sed ree rapide reperdis tion, pro ke tiu devis kontraŭmiliti revolucion en Babilono. En 648 a. K. tiu militprenis Babilonon.
En la 7a jarcento a. K., la Lidoj, en la malorienta ĉi-tempa Turkujo, inventis la monon.
La tempo de la Babilona Nova Imperio
Post la morto de la Asiria reĝo Asurbanipal (626 a. K.), Nabopolasaro de Babilono militprenis kaj detruis ĉiujn Asiriajn urbojn, kun helpo de Kjaksaro de Medujo. Nabopolasaro regis Mezopotamion, Sirion kaj Palestinon inter 625 kaj 605 a. K.
Inter 586 kaj 539 a. K., la Fenicaj urboj, krom Tiro, estis partoj de la Babilona imperio.
Babilonaj reĝoj regis ĝis 539 a. K.
En la frua 6-a jarcento a.K. estis establita la unua ŝtato kiu estis nomita Armenio fare de najbaraj homoj (Hekateo el Mileto kaj Behistun-surskribo) sub la Orontidoj. Ĉe ĝia pinto (95-65 a.K.), la ŝtato etendiĝis de Kaŭkazio ĝis kio nun estas centra Turkio, Libano, kaj pli norda Irano. La imperia regado de Tigranes la Granda estis la tempo kiam Armenoj konkeris areojn kie loĝis aliaj popoloj.
Ekde la Persa imperio
En 550 a. K., la Persa reĝo Kiro la 2-a, ĝis tiutempe vasalo de la Meda imperio, militprenis tion. Poste tiu militprenis Lidion kaj la Helenajn urbojn de la ĉi-tempa Turkujo en 546 a. K., regionojn oriente de Irano inter 545 kaj 540 a. K., kaj Babilonon en 539 a. K. Kiro la 2-a mortis en 529 a. K. La Aĥemenida dinastio de la Persa imperio, do la posteuloj de Kiro la 2-a, regis areon de Helenujo kaj de Turkujo al la Induso kaj al Centra Azio inter la 6-a kaj 4-a jarcentoj a. K. Persa politiko inkluzivis toleremon por aliaj kulturoj, tre centran registaron kaj gravajn infrastrukturajn evoluigojn. Poste, sub Dario la Granda, la teritoriojn oni enigis, burokratismon evoluigis, al la nobeloj asignis militistajn poziciojn, impostan kolekton zorgeme organizis kaj spionojn uzis por certigi la lojalecon de regionaj oficialuloj. La ĉefa religio de Persujo tiutempe estis zaratuŝtrismo, estigita de la filozofiisto Zaratuŝtro. Tiu religio enigis praformon de unudiismo en la areon. La religio malpermesis bestajn oferojn kaj la uzon de veneno dum ritoj, kaj enkondukis la koncepton de spirita saviĝo per persona morala ago, de tempofino, kaj de juĝo kun paradizo aŭ infero. Tiuj konceptoj poste forte influis imperiestrojn kaj popolojn. Eĉ pli grave, zaratuŝtrismo estis grava antaŭaĵo de la Abrahamaj religioj kiel de kristanismo, de islamo kaj de judismo. La persa Imperio estis sukcesa pri establi pacon kaj stabilecon en Okcidenta Azio kaj havis gravan influon pri arto, pri politiko (influante Helenismajn gvidantojn) kaj pri religio.
Aleksandro la Granda (336-323 a. K.) konkeris tiun imperion en la 4-a jarcento a. K. (la grava dato memorinda estas 330 a.K.), kreante la nelongan Helenisman periodon. Li estis nekapabla establi stabilecon: post lia morto, unue ĉiu el la eksgeneraloj provis iĝi reĝo de la ĉioma imperio; sed post longaj bataloj (la Diadokaj militoj) la imperio disiĝis (281 a. K.). Persujo rompis je malgrandaj, malfortaj dinastioj inkluzivantaj la Seleŭkidan Imperion, sekvitan de la Parta Imperio. Je la fino de la "Klasika epoko", Persujo estis restabiligita je la Sasanida Imperio, ankaŭ konata kiel la dua persa Imperio.
La Roma Imperio poste kontrolis partojn de Okcidenta Azio, ĉar ĝi konkeris la Seleŭkidan imperion en 64 a. K. En 27 a. K., Oktaviano ricevis la konsulecon kaj la nomon Aŭgusto (t. e. dia). En 23 a. K., anstataŭ la konsuleco tiu ricevis la tribunan povon (t. e. vetorajto) sen esti tribuno, kaj aldone la konsulan povon sen esti konsulo en 19 a. K. Tiujn povojn havis ankaŭ la sekvaj estroj, ekde 14 p. K. Tiun periodon oni nomas la Roma Imperio.
Dum la rego de la sekva imperiestro Tiberio (14 – 37 p. K.) aperis en la unudiisma Palestino homo kun la nomo Jesuo. Pri tiu, du faktoj ĝenerale akceptataj estas: (Tamen kelkaj opinias, ke tiu ne ekzistis. Temas pri la teorio de Jesua mito.) Post la tiuaj alkrucigo kaj laŭrakontaj ekrevivo kaj alĉieliro, estiĝis religio fakte nova, kristanismo.
La arsakida Armena Reĝlando estis la unua ŝtato en la mondo kiu adoptis kristanismon kiel oficialan religion (ĝi antaŭe praktikis helenan paganismon — la antikvan grekan religion ) en la fruaj jaroj de la 4-a jarcento, verŝajne en la jaro 301. Tio enkondukis novan epokon en la historio de la armenoj. Poste por plifortigi la nacian armenan identecon, Mesrop Maŝtoc inventis la armenan alfabeton. Tiu okazaĵo markis la Armenan Orepokon, dum kiu multaj eksterlandaj libroj kaj manuskriptoj estis tradukitaj en la armenan fare de disĉiploj kaj lernantoj de Mesrop. Armenio perdis la suverenecon en 428 de la bizancaj kaj persaj imperioj.
En la Roma imperio en 293 p. K., la imperiestro Diokleciano estigis novan sistemon, la tielnomatan Tetrarkion: kvar partojn de la imperio regis po unu estro. Do fakte estiĝis kvar pli aŭ malpli dependaj imperioj. En 391 p. K., la imperiestro Teodosio (379 – 395, nura imperiestro ekde 394) igis kristanismon la ŝtata religio kaj malrajtigis la tradiciajn plurdiismajn kultojn (sed ne kredojn). Ekde tiutempe Eŭropo pli kaj pli kristanis. Ne plu unuis la imperio ekde 395 p. K.: estiĝis orienta kaj malorienta Romaj imperioj. En Azio regis nur la orienta.