cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Regiono Liberec
Industrio kaj minado
Gravaj industriaj fakoj estas maŝinindustrio, nutraĵindustrio kaj vitrofarado, dank‘ al kiu en la mondo gloriĝis ĉirkaŭaĵoj de Nový Bor kaj Jablonec nad Nisou. En Hrádek nad Nisou ni trovos gumindustrion, urbo Jablonec nad Nisou estas konata pro produktado de biĵuterio kaj pro monerstampejo. En Liberec estas reprezentitaj pluraj fabrikfakoj, en Česká Lípa estas fervoja riparejo kaj Turnov famiĝis pro siaj facetitaj juveloj kaj optikaj aparatoj.
Riveroj
Desná, Jeřice, Ještědka, Jizera, Jizerka, Libuňka, Lomnice, Luzacia Niso, Mohelka, Mumlava, Oleška, Ploučnice, Svitávka, Šporka, Zábrdka.
Naturo
Regiono Liberec abundas je granda naturriĉeco, ĉar ties granda parto estas kovrita de arbaroj kaj ties reliefo estas tre ondiĝinta. Multnombraj konservintaj naturpartoj estas ŝirmataj en kelkaj granareaj kaj en sennombra kvanto de etareaj ŝirmataj regionoj.
Grudziądz
Grudziądz (Graudenz) estas urbo en la provinco Kujavio-Pomerio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas urbo kun rajto de distrikto (eksterdistrikta urbo): tamen ĝi funkcias kiel administra centro por la samnoma distrikto Grudziądz, kiu preskaŭ plene ĉirkaŭas la urban komunumon. Fine de en la urbo vivis.
Dua mondmilito
Kalendaro
Passau
Passau estas urbo en orienta Bavario, Germanio, konata ankaŭ kiel la urbo de tri riveroj, ĉar la rivero Danubo ligiĝas tie kun la rivero Inn el la sudo, kaj la rivero Ilz el la bavaria arbaro en la nordo. La rivero Inn estas pli granda (akvohava) ol la Danubo, sed Danubo estas la pli larĝa kaj donis sian nomon al la rezultanta rivero. La eksterdistrikta urbo situas en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Passau, al kiu la urba teritorio mem tamen ne apartenas. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
La loĝantaro de Passau estas ĉirkaŭ 50.000. Proksimume 8.000 estas lernantoj ĉe la universitato de Passau. La universitato estis fondita en la malfruaj 1970-aj jaroj. Ĝi estas la posteulo de la antikva Instituto por Katolika Studado. Ĝi estas konata en Germanio por siaj institutoj de ekonomiko, juro, komputiko kaj kultura scienco.
Turismo en Passau fokusas pleje sur la tri riveroj, la malnova katedralo (nomata "La Kupolo de Passau") kaj "La Malnova Urbo". Multaj riveraj krozadoj sur la Danubo komenciĝas ĉe Passau. Estas ankaŭ biciklada vojeto laŭ la tuta vojo al Vieno. Passau estas ankaŭ notinda por sia gotika kaj baroka arkitekturo.
En la Traktato de Passau (1552), reĝo Ferdinando la 1-a, reprezentante la imperiestron Karlo la 5-a, sekuris la konsenton de la protestantaj princoj meti la demandon pri religio al dieto. Ĉi tio kondukis al la Paco de Augsburg en 1555.
Passau estis antikva Roma kolonio nomata Batavis, latine "por la Batavi". La Batavi estis antikva ĝermana tribo menciata ofte de klasikaj verkistoj. Ili estis regule ligataj kun la Suebiaj marodantoj, la Heruli.
La Seyne-sur-Mer
La Seyne-sur-Mer [] (okcitane: La Sanha de Mar) estas komunumo en sudorienta Francio. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la departemento Var, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura, post Toulon, kaj administre apartenas al la kunurba komunumo de Tulono, kreita en 2002. Fine de en la komunumo vivis, antaŭe estis 62,082 loĝantoj en la jaro 2010.
Geografio
La Seyne-sur-Mer situas ĉe la bordo de Mediteraneo. Ĝi estas proksima al Toulon, kun kiu ĝi formas grandan urban areon.
Grudziądz
Dua mondmilito
1939 1939-1945 – Germanan nacian liston subskribis 87% de loĝantaro
Martyna Wojciechowska
Martyna Wojciechowska, propre Marta Eliza Wojciechowska (naskiĝis la 28-an de septembro 1974 en Varsovio) – pola televida prezentistino, ĵurnalistino, vojaĝistino kaj verkistino.
Goris
Goris (Գորիս; ĝis 1924, Gerjusi aŭ Gerusi; antaŭe, Gorajk kaj Kjurjus) estas urbo en la provinco Sjuniko de Armenio. Situante en la valo de la rivero Goris (Vararak), ĝi troviĝas proksimume je 240 km for de la armena ĉefurbo Erevano kaj je 70 km de la provinca ĉefurbo Kapan. Dum la censo de 2001, la loĝantaro estis 20.840. Goris troviĝas en alpa klimatzono, la vetero estas karakterizita de mildaj neĝaj vintroj kaj varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en januaro estas - 1.3 C kaj +19 C en julio. Jara pluvonivelo estas 700 mm.
Goris estas la dua plej granda urbo en Sjunik laŭ loĝantaro. Dum la censo de 2011, ĝi havis 20 591 loĝantojn, malpli ol 23 261 raportitaj ĉe la censo de 2001. Tamen, laŭ la oficiala takso de 2016, la loĝantaro de Goris estis 20 300. Goris estas la sidejo de la Diocezo de Sjuniko de la Armena Apostola Eklezio.
Post la administraj reformoj en 2016, la komunumo Goris estis pligrandigita por inkluzivi la ĉirkaŭajn vilaĝojn Akner, Bardzravan, Hartashen, Karahunĝ, Ĥndzoresk, Nerkin Ĥndzoresk, Ŝurnuĥ, Veriŝen, kaj Vorotan.
Martyna Wojciechowska
Profesia laboro
Kunlaboris kun pluraj revuoj kiel, „Playboy” aŭ „Voyage”. De februaro 2007 ĉefredaktorino de „National Geographic” kaj „National Geographic Traveler”. Ankaŭ ŝi estas ĉefredaktorino de dulinva (pola-angla) revuo por vojaĝantoj „Kaleidoscope”.
Goris
Etimologio
Laŭlonge de ĝia historio, Goris estis konata kiel Kores kaj Gorajk. Tamen ekzistas pluraj klarigoj pri la origino de la nomo. Oni supozas, ke la nomo Goris devenas de la hindeŭropaj antaŭlingvaj vortoj "gor" (roko), "es" (esti), t.e. Goris / Kores signifanta ŝtonan lokon. Ekzistis rokloĝejo en la antikvaj tempoj en la sama areo de la urbo.
Martyna Wojciechowska
Profesia laboro
Ŝi partoprenis kelke da reklam-kampanjoj.
Goris
Etimologio
La nomo Goris havis multajn variaĵojn inkluzive: Gorisca, Kores, Gores, Gorajk, Goru, kaj Gerjusi.
Martyna Wojciechowska
Sportaj atingoj
Ŝi estas konkursa ŝoforo (de la 17-a vivjaro posedas Intenacian Sportan Konkursan Licencon por du- kaj kvarradaj veturiloj. Kunlaboris kun la Teamo EFL Corsa Rally. Hobion al motorizo ligas kun emo al subakvado (licencita teknika subakvisto de Normoxic Trimix Diver IANDT kaj Divemaster PADI) kaj de ĉiuj ekstremaj sportoj (interalie altmonta grimpado) kaj kun vojaĝado. En 2002 partoprenis ralion Sahara-Dakar – kaj ŝi finis ĝin kiel la unua polino kaj virino el Mez-Orienta Eŭropo. Ŝi akiris la duan lokon en ĝenerala klasifiko de la Ralio Transsiberio 2003.
Goris
Antikva historio kaj mezepoko
La areo de Goris estis loĝata ekde la ŝtonepoko. Goris unue estis menciita en la historio antaŭ la urarta periodo. Reĝo Rusa la 1-a de Urarto, kiu regis inter 735 kaj 713 a.K., lasis kojnskribon, kie li menciis, ke inter la 23 landoj konkeritaj de li, Gorisca lando estis unu el ili. La sciencistoj supozas, ke temas pri la sama Goris.
Martyna Wojciechowska
Sportaj atingoj
La 22-an de januaro 2010 finis konkeron de Krono de la Tero. Ŝi estas la tria polino, kiu grimpis al ĉiuj la plej altaj montoj de la sep kontinentoj. Kiel la dua polino faris tion en pli malfacila versio de Reinhold Messner.
Goris
Antikva historio kaj mezepoko
Dum la mezepoko, la urba loĝloko situis en la orienta parto de la nuna Goris, sur la maldekstra bordo de Goris-rivero. Ĝi nomiĝis Kores kaj koincidis kun unu el la vilaĝoj Goru kaj Gorajk menciitaj de Stefano Orbeljan en sia verko Historio de la provinco Sjuniko de la 13-a jarcento.
Martyna Wojciechowska
Adoptita filino
Kabula Nkalango Masanja (naskiĝis la 4-an de junio 1998 en Tanzanio) - aktivulino favore al malsanuloj je albinismo, adoptita filino.
Goris
Antikva historio kaj mezepoko
Inter la 12-a kaj 15-a jarcentoj, Sjuniko kune kun la resto de la historiaj teritorioj de Armenio suferis respektive la invadojn de selĝukoj, mongoloj, ak-kojunloj kaj kara-kojunloj.
Persa regado
Komence de la 16-a jarcento, Sjuniko iĝis parto de la Erivan Beglarbegi ene de la safavida Irano. La nuna literumo de la nomo unue estis menciita en 1624, per manskribo de Barsegh Jerec. En la 17-18-jarcentoj princoj Melik Husenjan-oj regis la regionon.
Blua Veluro (filmo)
Blua Veluro (Blue Velvet) estas suspensfilmo de David Lynch el 1986. En la filmo aktoris la kinosteluloj Kyle McLachlan, Isabella Rossellini, Dennis Hopper kaj Laura Dern. La nomo de la filmo estas prenita de samnoma kanto de la grupo "The Clovers". Eĉ se kiam ĝi estis publikigita la filmo ricevis miksitajn recenzojn, tra la jaroj ĝi akiris popularecon kaj iĝis kulta filmo. Lynch estis nomumita por Akademia Premio por la Plej Bona Reĝisoro pro la filmo.
Goris
Persa regado
Komence de la 18-a jarcento, la regiono estis la centro de la armena liberiga kampanjo gvidita de David Bek, kontraŭ Safavida Persujo kaj la invadaj otomanaj turkoj. En 1750, la regiono fariĝis parto de la nove kreita Karabaĥa ĥanato.
Komence de la 19-a jarcento, multaj teritorioj de Armenio, inkluzive de la regiono de malnovaj Kores de Sjuniko, fariĝis parto de la Rusa Imperio kiel rezulto de la Traktato de Gulistano subskribita la 24-an de oktobro 1813, inter Rusio kaj la kaĝara Irano post la Rusa-Persa Milito de 1804-1813.
Rusa regado
Sub la rusa regado, la urbo Goris estis fondita en 1870 por iĝi la centro de Zangezurskij Ujezd, ene de la Elizavetpola Gubernio de la Rusa Imperio. En 1876, la konstruado de nova Goris estis finita proksime de la malnova urbo Kores, per iniciato de la estro de "Starastkij-provinco" kaj rekomendo de princo Manuĉar-Bek Melik Husenjan, kaj la ĉefa urba plano projektita de germana arkitekto. Fine de la 19-a jarcento la ekonomia kaj kultura vivo de la urbo multe pliboniĝis.
Mallonga sendependeco (1918-1921)
Kun la establado de la unua Armena Respubliko en 1918, Goris estis inkludita ene de la Zangezura regiono de la lastatempe fondita respubliko. Tamen, post la falo de la Unua Respubliko en 1920, la dua tutzangezura kongreso okazinta en Tatev la 26an de aprilo 1921 anoncis la sendependecon de la memregaj regionoj Daralakjaz (Vajoc Dzor), Zangezur, kaj partoj de Montara Karabaĥo, sub la nomo de Respubliko de Montara Armenio, kun Goris kiel fakta ĉefurbo. Tamen la memproklamita respubliko havis mallongan vivon, kiam la Ruĝa Armeo faris amasajn militajn operaciojn en la regiono dum junio-julio 1921, atakante Sjunikon ekde la nordo kaj oriento. Kiel rezulto de furiozaj bataloj, la Respubliko de Montara Armenio kapitulacis la 13an de julio 1921, sekvante la promesojn de Soveta Rusio konservi la montaran regionon de Zangezuro kiel parto de sovetia Armenio.
Soveta regado
Sub la sovetia regado, Goris funkciis kiel la regiona centro de Zangezura regiono de sovetia Armenio. Kun la establado de la Goris-Rajono en 1930, la urbo iĝis la regiona centro de la lastatempe fondita distrikto. Dum la 1950-aj jaroj, la ekonomio de la urbo plifortiĝis kun la konstruado de multaj akvoenergiaj centraloj en la areo. Pluraj novaj industriaj firmaoj estis malfermitaj, kaj multaj modernaj loĝdistriktoj estis fonditaj.
En 1967 Gorisa Ŝtata Instituto de Pedagogio estis malfermita kiel filio de la Armena Ŝtata Pedagogia Universitato kun sidejo en Erevano. En 1970, Goris ricevis la statuson de urbo.
Post-sendependeco
Post la sendependeco de Armenio, Goris estis inkluzivita ene de la nove formita provinco Sjuniko laŭ la administra reformo de 1995 de sendependa Armenio.
En 2006, Gorisa Ŝtata Instituto de Pedagogio estis restrukturita kaj iĝis la Gorisa Ŝtata Universitato kaj post tio fariĝis la plej granda instrua instituto de Sjuniko.
Rezulte de komunumaj kunfandiĝoj en 2016, la komunumo Goris pligrandiĝis por inkluzivi 9 el siaj proksimaj vilaĝoj.
Geografio kaj klimato
Situanta en alpa klimata zono, la vetero de Goris estas karakterizita per mildaj neĝaj vintroj kaj varmaj someroj. La averaĝa temperaturo en januaro estas –1,3 ° C kaj +19 ° C en julio. La jara pluva nivelo estas inter 500 kaj 600 mm.
Loĝantaro
Nuntempe la loĝantoj de Goris estas ĉiuj armenoj. Tamen la loĝantaro suferis laŭpaŝan malkreskon post la kolapso de Sovetunio.
Antaŭ la fino de la 19-a jarcento, 74,6% de la loĝantaro en Goris estis etnaj armenaj laŭ la censo de 1897. La nombro kreskis post la sovetiigo de Armenio por atingi ĝis 98,1% en la censo de 1926.
Religio
La Katedralo de Sankta Gregorio la Iluminanto en Goris estas la sidejo de la Diocezo de Sjuniko de la Armena Apostola Eklezio. Ĝi estis konstruita inter 1897 kaj 1904. Post esti konsekrita de la katolikoso Mkrtiĉ Ĥrimjan en 1903, la preĝejo estis oficiale malfermita en 1904. En februaro 1921, la Katedralo Sankta Gregorio de Goris estis la loko, kie Garegin Nĵdeh estis anoncita kiel Sparapet (komandanto) de la armenaj trupoj de la venonta Respubliko Montara Armenio en solena ceremonio. La preĝejo servis kiel regiona historia muzeo dum la sovetiaj tagoj.
Kulturo
La ŝtonpiramidoj de Malnova Kores situanta oriente de la moderna urbo, estas unu el la plej allogaj lokoj en Goris. La malnova urbo estas hejmo de la 4-ajarcenta baziliko Sankta Ripsime. La baziliko estis renovigita dum la 16-a jarcento. Tamen ĝi estis fermita dum la sovetia periodo ĝis plej grava renovigo en 2010. Finfine ĝi estis remalfermita por la publiko en oktobro 2013.
Goris estas elstara kultura centro en Sjuniko. Ĝi havas kulturan palacon, publikan bibliotekon kaj draman teatron.
La arkeologia muzeo de Goris malfermita en 1948 estas dediĉita al la riĉa historio de la regiono Sjuniko. La domo-muzeo de Aksel Bakunc funkcias en la urbo ekde 1970, dum la artgalerio Goris funkcias ekde 2001. Aliaj muzeoj en la urbo inkluzivas la geologian muzeon de Goris kaj la Loka Muzeo Lore de Goris.
Goris havas riĉan heredaĵon en la muziko de Armenio kaj estas ĉefa centro por tradiciaj muzikaj instrumentoj. Ĝi estas la naskiĝloko de la fama muzikisto Gusan Aŝot.
Goris estas hejmo de la  Mulberry-festivalo okazanta ĉiujare dum la monato aŭgusto.
Transportado
La Aŭtovojo M-2, kiu ligas la ĉefurbon Erevano kun suda Armenio kaj la Respubliko Arcaĥo trairas Gorison.
La Flughaveno Goris, situas 10 kilometrojn sude de Goris, proksime al la vilaĝo Ĥot. Ĝi estis fermita post la disfalo de Sovetunio en 1991. Tamen la armena registaro planas rekonstrui la flughavenon kaj malfermi ĝin al publika kaj privata servo. La flughaveno permesos al turistoj viziti la regionon Sjuniko kaj Zangezuro, same kiel la monaĥejo Tatev kaj aliajn somerajn feriejojn ĉirkaŭ la urbo.
Ekonomio
En ĝi estas multaj nutraĵ-prilaborejoj, la ekonomio de Goris ĉefe baziĝas sur malpeza industrio. La hejmfaritaj fruktaj vodkoj estas aparte bonaj kaj famaj en Goris.
Goris estas hejmo de la Vorotan-Hidrocentralo malfermita en 1989 kaj konsiderata unu el la ĉefaj provizantoj de elektra energio en Armenio. Aliaj grandaj industriaj firmaoj en Goris inkluzivas la kompanion "Vosmar" por asfalta betono kaj dispremita ŝtono fondita en 2002, la "Goris Gamma" por elektronikaj aparatoj fondita en 2003 kaj la "Goris Group" por enboteligita fonta akvo fondita en 2005.
Goris ankaŭ estas preferata celloko de multaj lokaj kaj eksterlandaj turistoj, kun granda nombro da hoteloj kaj gastejoj. La plej granda hotelo Goris de la urboj estas nuntempe sub grava rekonstrua procezo. La ŝtonpiramidoj de Malnova Kores estas unu el la plej allogaj lokoj en Goris.
Edukado
Goris estas grava eduka centro en Sjuniko. Ĝi havas 7 mezlernejojn, 2 mezajn altlernejojn, 7 infanĝardenojn, 2 sportlernejojn, 2 muziklernejojn kaj 1 artlernejon.
Gorisa Ŝtata Universitato funkcias en la urbo ekde 1967. Branĉoj de la Ŝtata Inĝenieria Universitato de Armenio kaj Erevana Ŝtata Instituto pri Teatro kaj Kinematografio ankaŭ funkcias en la urbo.
Sporto
Piedpilko, ŝako, boksado, arta gimnastiko, flugpilko kaj korbopilko estas inter la plej praktikataj sportoj en Goris. La sportan sektoron en la urbo servas la sporta lernejo por infanoj kaj junuloj Goris (malfermita en 1951), la regiona sporta lernejo por infanoj kaj junuloj Goris (malfermita en 2006) kaj la ŝaka lernejo Albert Ordjan.
Zangezura futbala klubo reprezentis la urbon en profesiaj konkursoj inter 1982 kaj 1997 kiam ili estis devigitaj ĉesi pro monmalfacilaĵoj. Ili ludis siajn hejmmatĉojn en Gorisa stadiono, gajnante la unuan lokon de la Armena Supera Ligo (dua divizio) dum 2 okazoj.
Blua Veluro (filmo)
Lynch pensis pri la ideo por la filmo jam en 1973, sed multaj produktadstudioj rifuzis produkti la filmon pro la perfortaj kaj seksaj ĉeftemoj en ĝi. Finfine, la studio de la itala produktanto Dino De Laurentiis jesis produkti la filmon. La revuo Entertainment Weekly vicigis "Blue Velvet" kiel unu el la plej bonaj filmoj de ĉiuj tempoj. La Usona Kininstituto vicigis ĝin en la listo de la plej bonaj misteraj filmoj.
Intriga resumo
Jeffrey Beaumont (Kyle MacLachlan) revenas al la domo de siaj gepatroj kiam lia patro suferas apopleksion. Kiam li revenas de vizitado de sia patro en la malsanulejo, li malkovras distranĉitan orelon en malplena tereno sur la hejmenvojo. Jeffrey raportas la kazon al detektivo Williams (George Dickerson). La filino de la detektivo, Sandy (Laura Dern), amikigas Jeffrey kaj ŝi rakontas al li ke klubkantisto nomita Dorothy Valens (Isabella Rossellini) estas iel rilata al la kazo de la distranĉita orelo. Kune, ili provas kompreni la situacion kaj finfine dicifri la kazon.
Aŭdbando
Angelo Badalamenti komponis la akustikan trakon de la filmo. La muziko kombinas novan ondon, popmuzikon kaj klasikan muzikon. La revuo Entertainment Weekly vicigis la muzikon de la filmo en la listo de la plej bonaj muzikoj de ĉiuj tempoj. Ĉi tiu estas la unua kunlaboro inter Bedlamanti kaj David Lynch. Ili kunlaboris plurajn pliajn fojojn poste en la kariero de Lynch.
Spießberg-vego
Spießbergbahn sude de la turingia sport- kaj kuracloko Friedrichroda en Germanujo estas unu el la plej malnovaj germanaj bobsledaj kaj sportsledaj respektive skeletonadaj vegoj kaj nombriĝas inter la malmultaj naturglaci-glitejoj de Eŭropo kiu ankoraŭ funkcias.
Historio
La kun svisino geedziĝinta loka tekstilkomercisto Carl Benzing (1869–1955) vidis en la patrujo edzina ĉ. 1900 fanatikulojn de la tiam ankoraŭ nova bobado-disciplino. Reveninte li konstruigis de lokaj metiistoj ŝtalan bobon kun funtir-stirado, kies funkcion li mem provis en 1901 ĉe Roter Weg. Sportilo de Benzing nomite Schwarzer Peter estis malferma kvinsida bobsledo kaj taksatas la unua germana bobsledo: pro tio Friedrichroda iĝis la lulilo de la germana bobsledado.
En vintro 1901/02 okazis ĉe Roter Weg la unua germana konkurso kun dek bobsledoj el Ilmenau, Waltershausen, Saalfeld-Wickersdorf kaj Friedrichroda: verŝajne temis pri la unua en Germanujo farita bobsleda konkurso. En la 22.2.1905 fonditis la vintrosporta klubo WSV Friedrichroda kun la celo antaŭenpuŝi kaj popularigi diversajn specojn da sportsledado (Hörnerschlittenfahrt/kornsledado, Rodelschlittenfahrt, Rennwolfsport).
En 1909 la sportema duko Karlo Eduardo de Saksio-Koburgo kaj Gotao (kiu mem estis bobsledisto preferanta la Wadeberg-vegon en Oberhof) jesigis la konstruon de bobsledvego ĉe Spießberg laŭ planoj de Carl Benzing (do paralele al Roter Weg). La por la 26.12.1909 planita inaŭgurkonkurso devis esti prokrastiĝi pro tro varma vetero je la 2.2.1910 kiam ekfunkciis oficiale la 2450 metrojn longa vego. Jam en la 21.1. estis fondita la bobsleda klubo Bobklub Friedrichroda kaj ĝis la 1930-aj jaroj okazis pluraj naciaj konkursoj en Friedrichroda.
Post lamo dum la Dua mondmilito la intertempe kaduka vego renovigitis ekde 1949 fare de anoj de Sportgemeinschaft SG Fortuna, ĝis kiam eblis reinaŭguro perkonkursa en la 1.1.1951. La sekvintajn jarojn faritis surloke multaj naciaj ĉampionadoj kaj sledadaj kaj dusidbobaj. Krom la Wadeberg-vego en Oberhof la frierichroda-a estis la plej uzita por naciaj GDR-konkursoj.
En 1964/65 la tuto pligrandiĝis kaj moderniĝis por la sportsledadaj mondaj ĉampionadoj de 1966 kaj ankaŭ la kurboj ekde la dua aparte plimasivigitis. Pro financaj kialoj forĵetitis la plano instali kaj artefartiajn glaciigmeĥanismon. Pro feno en februaro 1966 la nature glaciigita vego degelis tiom ke la ĉampionadoj ne povis okazi. En 1970 okazis la lasta granda konkurso surloke, la GDR-ĉampionado por dusidaj boboj. Sekve ĝi uzitis nur por sledado. Post konstruo de moderna, artefarite glaciigebla vego en la ne tro fora Oberhof en 1971 tute ĉesis la graveco de la malnova Spießberg-glitejo.
En 1983 la malsupraj partoj modernigitis tamen post tuta rezigno uzi la suprajn unuajn 1000 metrojn. Sekve farendis ankaŭ nova startejo. En 2008 la ankoraŭ funkciantaj partoj ricevis iluminan instalaĵon.
Nuna utiligo
La vego posedate fare de la urbo uzatas fare de la sportistoj de la klubo Bob- und Rodelclub 05 Friedrichroda e.V. somere kaj vintre; ankaŭ servas ĝi por trejni junajn sportistojn. Ĉiujare okazas ekde 2002 vintre la PVB-konkurso (Parteien-, Vereine- und Betreiber-Rennen) kaj aŭtune la jun-kadraĵoj sledadaj Spießbergpokalkonkursoj. Inter 2008 kaj 2013 krome malfrusomere okazis Fricheröd'sches Bergziegenrennen por montbiciklistoj kie necesis veturi bobvege kiel eble plej rapide de malsupre ĝis la supro.
Teĥnikaj datenoj
La iama vego estis 2450 metrojn longaj havante 18 kurbojn. La venkinto de la Germana ĉampionado en la dusida bobsledo en 1963 bezonis tempon de 2:20,99 minutoj por mastri tion. Ekde 1983 funkcias nur la lastaj 1450 metroj. Ĉe averaga kruteco de 9 % la ankoraŭ funkcianta ero superas altecdiferencon de 125 metroj.
Vitamino D
Vitamino D estas grupo de lipidosolveblaj vitaminoj, gravaj en la kalcia metabolismo. Ili estiĝas el steroloj – troviĝantaj en la haŭto – per efiko de ultraviola radiado (sunlumo). El tiuj sterinoj gravas la 7-dehidrokolesterolo, kiu produktiĝas dum la metabolismaj procezoj en homo kaj bestoj. Gravas ankaŭ la ergosterolo de plantaj oleoj.
Spießberg-vego
Kromaj informoj
Spießbergbahn estas la lasta germana naturglaci-vego estanta ankoraŭ en uzo, kaj unu el la lastaj siaspece en Eŭropo. La supro nun malutiligita tre kadukas kaj multo de la laneto kovratas nun de tero, radikoj, musko. Tamen ankoraŭ konserviĝas la ĝis startejoj lignaj kieil ankaŭ la ejoj ĉe Spreng-kurbo kaj Kreisel kie iĝis la duonvoja kronometrado (kvankam ankaŭ tie videblas kadukiĝo). Ĝis 2016 informŝildo ĉe la malnova startejo kontraŭe al la gastejo "Spießberghaus" informis pri la historio vega. Proskime de la malstartejo eta memorŝtono memorigas onin pri la bobsledada pioniro surloka Carl Benzing, por kiu ankaŭ nomitis arbara pado kondukanta disde la malstartejo al la urbocentro.
Araneomorfuloj
Araneomorfuloj aŭ veraj araneoj - latine Araneomorphae - estas biologia subordo de araneoj. La subordo subdividiĝas al 95 familioj. Pli detale vidu la liston pri biologiaj familioj de araneoj.
Spießberg-vego
Kromaj informoj
Multaj nacie kaj internacie karierontaj turingiaj sportistoj tie ĉi komencis karierojn siajn, ekz. Klaus Bonsack, Anna-Maria Müller, Karsten Albert, Margit Schumann, Jochen Asche, Ilona Brand, Bernd Oberhoffner, Melitta Sollmann, Horst Schönau und Volker Dietrich (ambaŭ poste ankaŭ sukcesis bobsledistece), René Friedl, Rolf Fuchs, Yves Mankel kaj la nutempa federacia sledadtrejnisto Norbert Loch.
Vitamino D
La ergosterolo kaj la 7-dehidrokolesterolo transformiĝas per efiko de sunlumo al kolekalciferolo (vitamino D3) aŭ kalciferolo (alinome ergokalciferolo, vitamino D2). La D2- kaj D3-vitaminoj havas la saman efikon je la metabolismo, sed en la birdoj la D2-vitamino estas malpli efika ol la D3-vitamino. Tiel oni ofte aldonas tiun D3-vitaminon al kortobirdaj nutraĵoj.
Post formiĝo de la vitaminoj el la steroloj kemia reakcio en la hepato transformas ilin al kombinaĵoj, kiuj helpas rebsorbon de kalcio al en histon el la sango, kaj tiel la ostokonstruon kaj malpliigigas la riskon de ostoporozon.
Spießberg-vego
Kromaj informoj
La poŝtservoj de GDR eldonis en al 25.1.1966 tri poŝtmarkojn je 10, 20 kaj 25 pfenigoj speciale dediĉitaj al la (fine malokazintaj) ĉampionadoj mondaj kiujn dezajnis Klaus Hennig kaj Dietrich Dorfstecher.
Vitamino D
La D-vitaminon ofte kaj sufiĉe entenas normala nutrado. Oni devas nur pluse alpreni tiun vitaminon, se oni vivas en daŭra malluma areo (vintre en la alte norda hemisfero) aŭ kie la homon ne atingas sufica kvanto de la necesa transviola radiado.
La kreskantaj infanoj havas tagan bezonon je D-vitamino de ĉ. 10 mikrogramoj. Manko de D-vitamino kaŭzas rakitismon, la trodozigo kaŭzas toksajn reagojn.
Krom la vitaminoj D2 kaj D3 listiĝas la sekvajn (la termino "vitamino D1" ne plu estas uzata pro la fakto, ke estas miksaĵo de ergokalciferolo kaj lumisterolo):
Steven Smith Mijiga
Steven Smith Mijiga estis grava administristo en Malavio. Li enigis televidon, satelitan televidon, sunpanelojn kaj poŝtelefonojn al Malavio.
Trink-korno
Trinkkorno aŭ trink-korno estas trinkujo uzata ĝis fino de la mezepoko dum festaj okazoj.
Ĝi estis farita el virbova aŭ bizona kavkorno aŭ elefanta dentego. Oni ekipis ĝin per ujo el metalo kaj ornamis ĝin. La unuaj trinkkornoj venas el la 7-a jarcento, la lastaj el la 16-a. Oni poste pretigis trink-kornon eĉ el vitro por ornama celo.
Kantono Polk (Norda Karolino)
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Juazeiro do Norte
Juazeiro do Norte (/ĵuazejru du norĉi/) estas urbo de Cearao, unu el la federaciaj (sub)ŝtatoj de Brazilo.
Danke al la mesiisma pastro Padre Cícero, la urbo fariĝis unu el plej granda centro de religia turismo en Latinameriko, allogante milionojn da religiuloj ĉiujare.
21958 Tripuraneni
21958 Tripuraneni estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Juazeiro do Norte
Vortdeveno
La loknomo Juazeiro estas aludo al samnoma arbo el Brazila Nordoriento, kies scienca nomo estas Zizyphus joazeiro. Juazeiro estas vorto miksita (tupia kaj portugala lingvoj): “juá” aŭ “iu-á” (frukto de dorno) kaj sufikso “eiro”.
21958 Tripuraneni
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nilesh Tripuraneni, finalisto en 2005 de la scienca konkurso por mezlernejoj The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) pro lia projekto pri sciencoj de la medio. Li estis lernanto ĉe la Kastner Intermediate School de Fresno (Kalifornio).
Juazeiro do Norte
Vortdeveno
La urbo ŝanĝis la oficialan loknomon de Juazeiro al Juazeiro do Norte la, pere de la urba dekreto n. 1.114.
Geografiaĵoj kaj vetero
Krom la Serra do Horto kaj malaltiĝo inter la kvartaloj Timbaúbas kaj Limoeiro, la reliefo de Juazeiro do Norte estas regula. La areo, kie oni konstruis la urbon, situas en valo de la Altebenaĵo de Araripe (Chapada do Araripe).
Kensington
Kensington aŭ Kensintono estas kvartalo de okcidenta kaj centra Londono, Anglio, ene de Reĝa Burĝurbo de Kensington kaj Chelsea. Ties komerca kerno estas Kensington High Street, nome Kensingtona Alta Strato. Tiu populara kaj tre dense loĝata areo enhavas la tre bone konata muzean distrikton de Suda Kensintono kie estas ekzemple la Muzeo Viktoria kaj Alberto. Kelkaj ties distriktoj estas el la plej multekostaj de Londono.
Norde Kensington limas kun Notting Hill; oriente kun Brompton kaj Knightsbridge; sude kun Chelsea kaj Earl's Court; kaj okcidente kun Hammersmith kaj Shepherd's Bush.
Historio
Tiu estas naskiĝloko de la verkisto Gilbert Keith Chesterton kaj mortoloko de la kantisto Freddie Mercury en 1991.
Arnold Janssen
Arnold JANSSEN (naskiĝinta en la 5-a de novembro 1837 en Goch, mortinta la 15-an de januaro 1909 en Venlo-Steyl) estis germana pastoro kaj fondinto de la misiada ordeno Societo de la Dia vorto. Li estas sanktulo de la Katolika Eklezio (memortago: la 15-a de januaro).
Vivo
La filo de farmisto kaj ekspedisto studis post la abiturienta ekzameno matematikon kaj natursciencojn en Münster kaj Bonn (1855-59) kaj teologion en Münster (1859-61; sacerdotiĝo en 1961). De 1861-73 li estis instruisto kaj vicestro ĉe la Supera burĝa lernejo de Bocholt kaj ekde 1869 ankaŭ direktoro de la Preĝa apostolado de la diocezo de Münster. En la servo de tiu ĉi apostolado li verkis de 1866-84 serion da religiaj verketoj, kiuj disvastiĝis multloke.
Koncentriĝo pri animzorgado
Por dediĉi sin tute al la interesoj de la Eklezio en la propra lando (apostoladoj preĝa, gazetara, porlaikula; reunuiĝo konfesia) kaj eksterlande (misio inter nekristanoj, animzorgado de la elmigrintoj) li demisiis en 1873 kiel instruisto. Por antaŭenpuŝi la menciitajn celojn li fondis en 1874 la gazeton Kleiner Herz-Jesu-Bote En 1875 li fondis en Steyl en Nederlando - pro la Kulturbatalo tiutempe ne eblis fari tian fondon en Germanlando - la Seminarion Sankta Mikaelo por eksterlandaj misiadoj. Ĝi iĝis la elirpunkto de al unua germana (kaj baldaŭ internacia) pormisiista societo kiu nomitis Societo de la Dia vorto - Societas Verbi Divini (mallongigo: SVD). Janssen fariĝis en 1885 ties superulo ĝismorte.
Celoj de la ordeno
La celo de la ordeno estu kaj la propagando de la kristana kredo inter nekristanoj kaj la konservo de la fideleco je katolikismo inter la elmigrintaj germanoj, italoj, poloj en Latin-Ameriko.
Permeso papa faritis en 1901 kaj aprobo de la konstitucioj en 1905 (nedaŭren) kaj 1910 (daŭren). En Steyl Janssen instalis jam en 1876 propran presejon, per kio li donis sekuran financan fundamenton al sia ordeno subtenante samtempe la katolikan popolan literaturon en Germanujo (monata gazeto Stadt Gottes). Li fondis en 1888 kolegion en Romo por superaj studoj, en 1889 la instituton Sankta Gabrielo (filozofio, teologio) en Mödling proksime de Vieno, krome la misiajn gimnaziojn Sankta Kruco en Nysa (1892), unu en Sankt Wendel, la gimnazion Sankta Ruperto en Bischofshofen (1904) kaj la lernejon Sankta Mario en Northbrook-Techny Ilinojso (1909).
Duturnita malkreskigita rombo-dudek-dekduedro
En geometrio, la duturnita malkreskigita rombo-dudek-dekduedro estas pluredro, unu el la solidoj de Johnson (J79). Ĝi povas esti konstruita el rombo-dudek-dekduedro per turno de du kvinlateraj kupoloj je 36 gradoj kaj anstataŭigo de unu la alia kvinlatera kupolo per deklatero.
Arnold Janssen
Celoj de la ordeno
Siajn kunlaborantojn Janssen sendis ĉefe al la sekvaj misiotaj landoj: Suda Cindao en Ĉinio (1882), Togolando (1892), Imperiestro-Vilhelmo-Lando (nordoriento de Nov-Gvineo; en 1896), krome la gubernion Akita en Japanio (1905) kaj la provincon Abrao sur la Filipinoj. Multaj patroj, fratoj kaj fratinoj senditis en Argentinon (ekde 1889), Brazilon (ekde 1895), Ĉilion [ekde 1900) kaj Usonon (ekde 1895).
Bruna paradoksornito
La Bruna paradoksornito (Paradoxornis unicolor) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj, en la genro Paradoxornis karaktera pri bekoj stumpecaj kvazaŭ de psitakoj, adaptitaj al manĝo de sekaj semoj de herbo. Ĝi troviĝis en la familio de Timaliedoj aŭ en propra distinga familio Paradoksornitedoj, sed ĝi aktuale estas pli certeceenmetita en la Silviedoj. Tiu specio foje oni konsideris kiel aparta genro Heteromorpha kiel monotipa.
Ĝi estas specio simila al la proksima parenco Trifringa paradoksornito, tio estas ĝenerale bruna (kaj de tie devenas la latina scienca nomo kie unicolor aludas al tiu unika koloro bruna) kun pli malhelbruna superokula strio al la supra nuko. Krome ĝi montras ruĝecbrunajn nuancojn en flugilplumoj kaj pli bunta kapobildo kie ne nur estas la superokula strio, sed ankaŭ sub ĝi videblas la okulareo kun helgriza iriso kaj helbruna okulringo ene de grizeca areo al la orelareo kaj sub ĝi la vango estas tre brune markata. Kiam la kronoplumoj krestiĝas, videblas pli malhele la malhelbruna superokula strizono. La subaj partoj estas pli grizbrunaj.
Tiu birdo troviĝas en Butano, sudaĈinio, nordorienta Barato, nordorienta Birmo kaj centra kaj orienta Nepalo.
Friedrich Melchior Grimm
Friedrich Melchior, barono von GRIMM (naskiĝis en Regensburg la 26-an de decembro 1723, mortis en Gotha la 19-an de decembro 1807) estis diplomato kaj verkisto bavaria sed de franclingva esprimo. Post malsukceso ĉe adapto al teatro de romano, li dediĉis sin al kritiko kaj disvastigo de la verkoj de Voltaire. Li studis juron en la Universitato de Lepsiko kaj poste estis privata instruisto kaj sekretario. Li iĝis amiko de Rousseau, Diderot kaj aliaj gegravuloj de la Klerismo. Li veturis tra tuta Eŭropo, iĝis ambasadoro kaj finfine ricevis nobelan titolon.
Vivo
Jam kiel gimnaziano Grimm serĉis kontaktojn al Johann Christoph Gottsched sendante al li dramajn skizojn. De 1742-45 li studis en Lepsiko filozofion, jursciencojn kaj literaturhistorion kaj aliĝis krome al cirkloj de la klasika filologo Ernesti. Post finstudo li iĝis sekretario ĉe la saksia deputito grafo von Schönberg.
Inkliniĝinte al franca literaturo li malkovris Volteron. Lia pruvo popularigi lin per tradukoj en la germanan metis la fundamentan ŝtonon por pli malfrua perado inter franca kaj germana literaturoj. Tra liaj servoj kiel privata instruisto kaj "vojaĝmarŝalo" ĉe grafaj familioj Grimm en 1748/49 atingis Parizon. Tie ĉi li estis unue laŭtlegisto ĉe la duko de Sachsen-Gotha, poste sekretario de la grafo Friesen (nevo de la marŝalo de Saksio). Grimm kaj la 8 jarojn maljuna grafo baldaŭa amikiĝis. La grafo peris kontaktojn al la plej noblaj rondoj de Parizo. Post lia morto Grimm laboris kiel kabineta sekretario ĉe la duko de Orléans.
Tiaj deĵoroj sume estis preparo por pli malfrua diplomatia kariero. Ekde 1776 li estis sendito de la kortego de Sachsen-Gotha ĉe la franca reĝa kortego kaj ekde 1795 Grimm estis Ŝtata konsilisto kaj ministro plenpova por Malsupra Saksio en Hamburgo.
Paralele al la politikaĵoj menciindas lia lerteco kulturperada koncerne literaturon, arton, sociaĵojn, politikon. Kun la plej gravaj intelektuloj kiel Jean-Jacques Rousseau, la religikritikanta barono Paul Henri Thiry d'Holbach kaj la damo Louise d'Épinay li tuj konatiĝis. Ankaŭ Denis Diderot kaj Jean-Baptiste d’Alembert, por kies enciklopedioj Grimm skribis multajn literaturajn artikolojn, nombriĝis inter la konatularo.
Informanto de eŭropaj suverenoj
Plej gravis Grimm tamen per liaj leteroj de la Correspondance littéraire, philosophique et critique, addressée à un Souverain d’Allemagne per kiuj li - en franca lingvo - raportis ekde Parizo pri francaj literaturo kaj kulturo. Temas pri leteroj manskribitaj adresitaj ĉiun duan semajnon al diversaj eŭropaj kortegoj. Ricevintoj estis i.a. la kortegoj en Gotha kaj Sankt Peterburgo. Limiĝinte sin unue je literaturaj/kulturaj raportoj de Parizo, Grimm poste skribe rivelis kaj malkaŝis diversajn faktojn pri la politika, sociala kaj socia kondiĉaro de Franclando. Pro ke la korespondado ne estis publika sed destinita al restriktitaj cirkloj Grimm povis skribi libere sen timo antaŭ la francaj cenzuristoj. Presitaj estis la leteroj nur en la 1813-a jaro, cenzurite. La ĝis nun plej kritika kaj kompleta eldono aperis en 16 volumoj (1877-82) en Parizo eldonita fare de Tourneux.
Forpelite de la Franca Revolucio Grimm revenis Germanion. En 1795 nomumis lin la rusa carino Katarina la 2-a legato en Hamburgo. Pro malsano en kies kuro Grimm apenaŭ blindiĝis li devis retiriĝi kaj elektis Gotha-n kiel domicilon. Tie li vivis la lastajn jarojn dediĉante sin al studoj de arto kaj sciencoj.
Henfstädt
Henfstädt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hildburghausen de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Feldstein. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Historio
Ŝatata eksursocelo estas Henfstädt fare de biciklistoj veturiĝantaj sur la Werratal-cikladovojo. La unua endokumenta mencio estis jam en 914. La sekvintajn jarcentojn regis lokaj dinastietoj. Ĉefe tri bienoj kavaliraj respektive nobelaj ekzistas ankoraŭ nun.
Vidindaĵoj
Vizitindas la Malantaŭa kastelo (Vorderes Schloß; Obernitzisches Gut), renesancstila konstruaĵo kun framskeletaj superaj etaĝoj kaj antaŭanta ŝtupara turo (hodiaŭ loĝejo). La Meza bieno (Mittleres Gut), la iama bieno de la sinjoroj, estas feriejo hodiaŭ. Finfine oni havas la Malantaŭan kastelon (Hinteres Schloß; Zufraßisches Gut) de 1595, la plej kaduka el ĉiuj.
Tre belas la protestantisma Paroĥuja kirko kun impona galerio kaj epitafoj de la familioj Zufraß kaj von Hanstein el la jarcentoj 16-a ĝis 18-a. La kirko situas rekte ĉe la cikladovojo Werratal-Radweg. Rekte kontraŭ la preĝejo estas plurarka Ŝtona ponto trans la Werra-rivero sur kiu kondukas ankaŭ la menciita ciklovojo en la direkto de Leutersdorf kaj Meiningen.
En la ĉrikaŭaĵo de Henfstädt estas multaj belaj aferoj por migrantoj. Tre rekomendatas grimpado sur Steinerner Berg je alteco de 497 metroj. Tie troviĝas la ruina Ottilio-kapelo (ĝi simple nomatas ofte Ŝtona kirko). Ĝi samtempe estas belvidejo; por geologiaj spertuloj tuj okulfrapas la gigantaj bazaltaĵoj tieaj. Belega migradoparadizo estas ankaŭ la proksima Wachen-valo kun multaj juniperaj arbustoj. Proksimas ankaŭ la ruino de Kastelo Osterburg ĉe Hain kun belfrido el la 13-a jarcento. La tuta komplekso iam servis la protektadon de la Werra-komercvojo.
Ákos Zoltán
Kariero
Zoltán post fino de lernejo pri vinberkulturo laboris en ŝtatservo. En 1893 li instruis en Csák kiel ĝardenistinstruisto en la agrikultura lernejo. En 1909 li fondis en Nagybánya la unuan eksperimentan stacion por fruktarbdefendo en Hungario.
Najbaroturnita malkreskigita rombo-dudek-dekduedro
En geometrio, la najbaroturnita malkreskigita rombo-dudek-dekduedro estas pluredro, unu el la solidoj de Johnson (J78). Ĝi povas esti konstruita el rombo-dudek-dekduedro per turno de unu el kvinlateraj kupoloj je 36 gradoj kaj anstataŭigo de la najbara kvinlatera kupolo per deklatero. La ebenoj de turnado de la kupolo kaj de la nova deklatero estas neparalelaj.
Mór Déchy
Mór DÉCHY [dEĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Déchy Mór estis hungara vojaĝisto, montgrimpanto, geografo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1909). Mór Déchy naskiĝis la  1851 en Pest (urbo). Li mortis la 1917 en Budapeŝto.
Biografio
Mór Déchy frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Temesvár, universitaton en Vieno. Li ŝatis grimpadi montojn, komence li grimpadis en Karpatoj (tiam apartenanta parte al Hungara reĝlando), baldaŭe li vojaĝis ekzemple al Alpoj, Pireneoj, Kaŭkazo, Himalajo. En 1898 li partoprenis en esplorvojaĝo al Azio de Jenő Zichy. Li donacis la kolektitajn ŝtonojn al Hungara Nacia Muzeo.
Li estis la unua hungaro, kiu grimpis pli, ol 5000 metrojn altan monton, krome li estis la unua hungaro sur Matterhorn kaj Mont Blanc.
Boké (regiono)
Boké estas unu de la regionoj de la okcidentafrika ŝtato Gvineo. Ĝi estas en la nordokcidento de la lando kaj havas limojn kun Senegalio kaj Gvineo Bisaŭa. La ĉefurbo estas la samnoma urbo Boké. La regiono havas ĉ. 703.000 enloĝantojn.
La Boké (Regiono) dividiĝas en jenaj prefekturoj Boffa, Boké, Fria, Gaoual kaj Koundara. Ĉiu prefekturo nomiĝas lau sia ĉefurbo.
Sur la teritorio de Boké estas granda parto de la baŭksito-rezervoj de Gvineo. Du el la plej grandaj minproduktejoj estas tie.
(13242) 1998 KR44
(13242) 1998 KR44 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
18997 Mizrahi
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jonathan Albert Mizrahi, kiu gajnis la kvaran rangon de la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Thomas Jefferson High School for Science and Technology de Alexandria (Virginio, Usono).
Karakumo
Karakumo (Kara-Kumo, Каракумы, Garagum, Qoraqum, laŭvorte Nigra sablo) estas dezerto en Centrazio. Kune kun la najbara Kizilkumo (Ruĝa sablo) ĝi okupas la plej grandan parton de la mallevejo de Turan.
Karakumo situas okcidente de rivero Amudarja kaj krom la norda rando (uzbekia) apartenas al Turkmenio. Ĝi okupas areon de 400.000 km². La regiono estas ekstreme arida. En la sudo trapasas ĝin la Karakum-kanalo, kiu estas la plej longa irigacia kanalo en la mondo (1445 km longa), kiu estis ekkonstruita en 1950 por irigacii la landon.
Geografio
Rivero Uzbojo
Naturaj risurcoj
En karakumo troviĝas gravaj provizoj de nafto kaj tergaso.
Vidu ankaŭ
Turkmenio
45737 Benita
45737 Benita estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Bruce A. Segal elde Boca Raton (Florido, Usono).
Kalkulita por la epoko 2458600.5 de la TDB, ĝia orbita granda duonakso de 3,194711  metas ĝin ĉ. 791 000 km cis la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Benita Segal, edzino de la malkovrinto. Sen ŝia apogo, la Observatorio de Boca Raton neniam ezistus. Kiel sia edzo, ŝi estas kuracistino.
Jenő Zoványi
ZOVÁNYI Jenő (zova:nji) estis hungara eklezihistoriisto, universitata profesoro naskita en Szilágyzovány la 11-an de septembro 1865 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de junio 1958.
Kariero
Zoványi estis katolika teologistudento en Nagyvárad, sed post unu monato li konvertiĝis al reformita religio kaj en 1889 li havigis kvalifikon kiel reformita instruisto en Sárospatak. De 1901 li instruis tie en la akademio teologia eklezihistorion. Pro sia liberala teologia vido li estis forigita en 1910, sed en 1912 li rericevis sian postenon. De 1914 li estis profesoro de eklezihistorio en universitato de Debreceno. Pro lia konduto dum la revolucioj (1918 – 19) en 1920 oni senigis lin de lia posteno de pastro kaj poste 1922 oni pensiigis lin. De 1927 li loĝis en Budapeŝto.
Alexei Mateevici
Alexei Mateevici [Aleksej Mateeviĉ] naskiĝis la ĉe Căinari en la (tiama) distrikto Bender (orienta Besarabio) kaj mortis la  en Kiŝinevo. Li estis rumana verkisto kaj estas konsiderata la plej signifa verkisto de Besarabio (nun en Moldava Respubliko). Lia poemo Limba noastră (nia lingvo) estas la nuna nacia himno de Moldavio.
Laŭ la tiama kalkulo lia naskiĝtago estis la 16-a kaj lia mortotago la 13-a.
Je la naskiĝo de Mateevici lia regiono estis parto de la rusa imperio. Li studis teologion unue en Kiŝinevo kaj ekde 1910 en Kievo kaj diplomiĝis en 1914. Reirinte al Kiŝinevo li iĝis instruisto de la helena lingvo en la teologia lernejo, kie li antaŭe studis.
Mateevici verkis kaj publikigis lingvistikajn kaj etnografiajn artikolojn, pro kiuj li ankoraŭ estas admirata en Moldavio, ekzemple
La 28-an de julio 1917 (17-an laŭ la tiama kalkulo) li verkis sian famiĝontan poemon Limba noastră. Malpli ol monaton poste li mortis pro ekzantema tifo.
(137295) 1999 RB216
(137295) 1999 RB216 estas tre granda transneptuna objekto de la familio de la tvotinoj: objektoj de la ekstera Kujper-zono en orbita resonanco 1:2 kun Neptuno.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 8-an de septembro 1999 de la usonaj geastronomoj Jane X. Luu, Chadwick A. Trujillo kaj David C. Jewitt elde unu el la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii (Usono).
Ecoj
Laŭ Wm. Robert Johnston, ĝi havas diametron de ĉirkaŭ 154 km; por Michael E. Brown, ĝi eble estas nanplanedo kun taksata diametro de 202 km.
Listo de urboj de Niĝero
Jen listo de urboj de Niĝero:
4436 Ortizmoreno
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la hispana astronomo José Luis Ortiz Moreno, de la Instituto de Astrofisiko de Andaluzio, la unua kiu anoncis la malkovron de la nanoplanedo Haŭmeo (kvankam ĝi estis observita de Michael E. Brown kaj lia teamo ses monatojn antaŭ).
Kibljari
Bazaj informoj
Kibljari, ukraine Кибляри, hungare Köblér estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.
Situo
Kibljari situas sur deklivoj en valo de rojo.
Historio
La unuaj mencioj pri la vilaĝo devenis el la 15-a jarcento en formoj "Keobler", "KobIjar" kaj "Kyblar". Ĝis Traktato de Trianon Köblér apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Kibljari apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 vivis tie 1278 homoj, inter ili 409 hungaroj.
Socioniko
Socioniko (vortokunfando el socio kaj tekniko) estas pseŭdoscienca psikologia teorio pri la klasifiko de homaj temperamentoj, kiu dum la jaroj post 1970 evoluis fare de la litovino Aŭŝra Aŭgustináviĉute en la tiama Sovetunio. La sistemo baziĝas sur la ekkonoj de Karl Gustav Jung pri "psikologiaj tipoj" kaj la teorio de Zigmund Frojd pri konscio kaj subkonscio.
La kernaj ideoj, per kiuj Aŭgustináviĉute provas klarigi la tipologion de Jung, fine fontas de la pola psikologo Antoni Kepinski, kiu evoluigis teorion, laŭ kiu ĉiu homo estas sistemo, kiu interŝanĝas informojn kun sia medio, per tio ke li aŭ ŝi perceptas, prilaboras kaj elsendas ilin laŭ specifa programaro.
Svijany
Svijany (Swijan) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Liberec troviĝanta proksimume ses kilometroj okcidente de Turnov en proksimeco de aŭtostrado D10 el Prago ĝis Liberec. Riveron Jizera, sur kies dekstra bordo la municipo etendiĝas, ĉi tie apud la menciita ŝoseo transpontigas ankaŭ fervojlinio 070 Praha – Turnov kaj ŝoseo II/610. En la municipo vivas.
34746 Toono
34746 Toono estas mezgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun iome granda klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero. Ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Svijany
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1345.
34746 Toono
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Akbar
Akbar havas diversajn signifojn:
34746 Toono
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Toono, troja batalinto, kiu estis mortigita de Odiseo.
Socioniko
La sistemo similas al la usona teorio MBTI - kvankam ambaŭ sistemoj evoluis tute sendepende. En orienta kaj centra Eŭropo ĝi inter psikologoj kaj aliaj intelektuloj estas almenaŭ tiom konata kiom MBTI en Usono, kaj aparte dum la 80-aj kaj 90-aj jaroj de la 20-a jarcento ankaŭ multaj anoj de la Esperanto-kluboj ekzemple de Kaŭnaso kaj Vilno, sed ankaŭ de aliaj urboj en orienta kaj centra Eŭropo, ŝatis analizi siajn konatojn per tiu tipologia teorio.
Svijany
Historio
Ekde la jaro 1976 Svijany estis alvicigita al municipo Příšovice. La 1-an de septembro 1990 ĝi akiris reen sian memstarecon.
Socioniko
La Internacia instituto pri Socioniko (IIS) fondiĝis en 1991 kaj havas sian sidejon en Kievo, Ukrainio. Ĝia direktoro estas d-ro Aleksandr Bukalov.
Svijany
Svijanaj solenoj
Tradiciaj agadoj de Bierfarejo Svijany kaj de Municipa ofico de Svijanský Újezd okazas ĉiujare en areo de baniĝejo en Svijanský Újezd. Tio estas unutaga agado, dum kiu ĉi tie vizitantoj povas gustumi ĉiujn specojn de biero el Svijany.
27079 Vsetín
27079 Vsetín estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).
Sikar
Sikar, laŭ (सीकर) estas historia urbego kaj municipo en nordokcidenta Barato, en norda parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo.
27079 Vsetín
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Vsetín, en valaĥa regiono de orienta Moravio. Publika observatorio, fondita tie en 1950, centriĝas en la astronomia popularigo kaj la eduko, precipe por la junuloj.
Sikar
Geografio
Sikar situas en malalta montaro 427 metrojn super la marnivelo. Ĝunĝunu troviĝas 59, Ĉuru (Raĝastano) 77, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 100 (voje 114), Alŭaro 145, Nagaŭr 148, Bikaner 185 (voje 280), tutlanda ĉefurbo Delhio 232, Mumbajo 991, Kolkato 1444 kilometrojn (aere).
Historio
Sikar en la historiaj tempoj estis ĉirkaŭita per altaj muroj kun sep pordegoj. En 1687 ankaŭ fortikaĵo estis konstruita, baldaŭ ankaŭ aliaj imponaj konstruaĵoj fare de la aktualaj regantoj.
Lingvoj
En Sikar la oficiala lingvo estas la hindia.