cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kisvárda
Historio
En la urbo funkcias plasta, alkoholaĵa, kortobirdo-prilabora fabrikoj, fabriko de Tungsram. La urbo havas terpom-plibonigan esploran instituton, termalbanejon, rajd-lernejon.
Famuloj
En Kisvárda naskiĝis:
Sermersheim
(jen france, origine germane kaj alzace, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Bieńkowice
Bieńkowice ( kaj oficiale Bieńkowice ; ĉeĥe Bienkovice ; germane Benkowitz) estas vilaĝo situanta en suda Pollando, en nordorienta parto de komunumo Krzyżanowice (pollingve gmina Krzyżanowice) kaj ĝi limas kun Racibórz. La vilaĝo estiĝis en la 12-a kaj la 13-a jarcentŝanĝoj. Enskribo en dokumentoj de ruda cisterciana monaĥejo el la jaro 1238, en kiu estas mencio pri Jaszek el Bieńkowice, atestas pri tio. La nomo verŝajne devenas el moravia nomo Benko. En la 15-a jarcento la vilaĝo apartenis al monaĥinejo de fratinoj de dominikaninoj el Racibórz kaj post sekularigo de la monaĥinejo ĝi transiris sub administradon de la ŝtato. En la 1351 estis konstruita unua preĝejo kaj kiel paroĥeja, inicita al ĉiuj sanktuloj, ĝi ekzistas ekde la jaro 1447. En la 16-a jarcento la preĝejo estis detruita kaj denove konstruita, poste renovigita kaj en 1573 solene konsekrita. En barokan aspekton la preĝejo estis alikonstruita en la jaroj 1719 – 1930. En la jaro 1664 estiĝis en Bieńkowice lernejo kaj post tio malsanulejo. En la jaro 1799 estis komencita konstruado de pli granda lernejo, en kiu en tri klasĉambroj lernis 147 lernantoj. Ĉar la spacoj de la lernejo estis nesufiĉaj en plua tempo, en la jaro 1826 estis komencita ties alikonstruo el la ligna konstruaĵo al masonita. La laboroj estis finitaj en la jaro 1829.
En la jaroj 1754 – 1848 loĝantoj de Bieńkowice preskaŭ sesfoje partoprenis en kamparanaj ribeloj. La vilaĝo estis ofte trafita pro incendioj, inundoj kaj trifoje trafis ĝin epidemioj de tifo kaj de ĥolero. En la jaro 1884 estis renovigita jam antaŭ konstruita ligna ponto trans rivereto Psina. Tiutempe ekzistis en la vilaĝo du akvomuelejoj.
En Bieńkowice eblas vidi renovigitan monaĥejon de Sankt-Valenteno. Staras ĉi tie ankaŭ kruco kiel monumento por falintaj viktimoj de ambaŭ mondmilitoj, kiu estis konstruita en 1871 kaj renovigita en 2003.
Esperanto
De tiu loko devenas geavoj de meritplena germana esperantisto MICHAEL CWIK el Bruselo, nun emerita alta oficisto de Eŭropa Komisiono, multfoje distingita per altaj ŝtataj ordenoj, interalie la bronza medalo "Merita por Eŭropo". Kiel eminenta emerito li multe daŭre agas por Esperanto, estas ofte en Pollando kaj havas tie tre bonajn kontaktojn kun Pola Societo Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-PL), kun kiu li kunlaboras.
Flago de Butano
La nacia flago de Butano estas unu el la naciaj simboloj de la Himalaja Reĝlando Butano. La flago estas bazita sur la tradicio de la drukpa gento de tibeta budhismo kaj havas la simbolon Druk, la tondro-drako de la butana mitologio. La unua nacia flago estis lanĉita en 1949 kaj uzita nur por la subskribo de la Hind-Butana Traktato. Tiu flago estis dukolora, kun kampoj flava kaj ruĝa, kun verda bildo de Druk en la centro. Dua versio de la nacia flago estis prezentita en 1956. La flago de 1956 estis bazita sur fotoj de la flago de 1949, kie Druk estas ŝanĝita de verda al blanka koloro.
Erdélyi Helikon
Erdélyi Helikon [ERdeji HElikon] estis monatrevuo literatura kaj kritika en la hungara lingvo aperinta en Kluĵo, Rumanio. Ĝi estis la plej altranga revuo de la rumania hungara literaturo inter la du mondmilitoj.
Historio
La fondadon de la revuo decidis la Verkista laborkomunumo Helikon jam en 1926 je la una renkontiĝo de transilvaniaj verkistoj en Marosvécs, sed ĝia unua numero aperis nur en majo 1928 kaj la lasta en septembro 1944. La titolo de la revuo en jaroj 1936-1937 estis Helikon.
Redaktoraro
Ĝia respondecredaktoro originale estis Károly Kós kaj la ĉefredaktoro tuttempte Miklós Kisbán (Miklós Bánffy). Je ekiro redaktis Lajos Áprily, ekde julio 1929 Aladár Kuncz, ekde oktobro 1931 Imre Lakatos, ekde januaro 1932 Károly Kós (apud li vicredaktoro László Kovács). Ekde januaro 1934 sur la interna titolpaĝo figuras László Kovács, sed sur la ektera titolpaĝo nur ekde aprilo 1942. La eldonisto de la revuo estis la Erdélyi Szépmíves Céh.
Gáspár Szarka
Gáspár Szarka [gAŝpAr sarka], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szarka Gáspár estis hungara pastro, monaĥo, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis lukafalvi.
Gáspár Szarka naskiĝis la  1635 en Lukafalva (nun urboparto de Szombathely). Li mortis la 1683 en fortikaĵo de Hrussó (nuntempa Hostie en Slovakio).
Biografio
Gáspár Szarka aliĝis al la jezuitoj en Laibach en 1653. Li akiris filozofian (komprenu sciencan) kaj teologian diplomojn. Post siaj studoj li instruis en la jezuita lernejo de Trencsén, same en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Li estis rektoro inter 1677 kaj 1681 en la universitato, krome li havis signifajn edukajn postenojn en ambaŭ lernejoj. Soldatoj de Emeriko Thököly kaptis lin kaj li mortis kiel arestito.
Uragano Emily (2005)
Uragano Emily estis la kvina nomita ŝtormo kaj tria uragano de la uragana sezono en 2005. Tiu ŝtormo formiĝis la 10an de julio 2005, en centra Atlantika Oceano antaŭ pasi tra la Alventaj Insuloj (sudoriente de Karibio) la 14an de julio. Poste ĝi iris nordokcidenten atingante kategorion 5 ĝis tuŝi Jukatanon kiel kategorio 4. Poste ĝi iris al Golfo de Meksiko, sed revenis kontinenten al Tamaulipas.
NGC 731
NGC 731 (aliaj indikoj — NGC 757, PGC 7118, MCG -2-5-73) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 731, NGC 757.
Yasuhito Suzuki
Yasuhito Suzuki (japane 鈴木 康仁, n. 19-an de decembro 1959) estas japana futbalisto. Li en 1980 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Lingreville
Lingreville estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Lingremais.
Hospital de Órbigo
Hospital de Órbigo [ospiTAL deORbigo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi estas en la centro de la provinco. Hospital de Órbigo estas etimologie komprenebla kiel Hospitalo, Malsanulejo aŭ Gastejo de la rivero Órbigo, kiel aludo al protektado al la Jakoba Vojo fare de la Ordeno de Sankta Johano.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Hospital de Órbigo kaj Puente de Órbigo, okupas totalan areon de 4,8 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 977 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 400 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 36 km de Leono, provinca ĉefurbo.
En 456 okazis batalo inter la partianoj de Teodoriko kaj de Rekiario. En Mezepoko okazis reloĝado. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj servoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
(13397) 1999 RF47
(13397) 1999 RF47 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Éva Bayer Fluckiger
Éva Bayer Fluckiger [bajer flukiger], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bayer Fluckiger Éva estas hungardevena svisa matematikisto, altlerneja instruisto. Ŝia origina nomo (hungare) estis Bayer Éva, Fluckiger estas uzata depost la geedziĝo ofte en formo Eva Bayer-Fluckiger.
Éva Bayer naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Éva Bayer frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, kiun ŝi interrompis, ĉar ŝia familio estis sendita oficiale al Ĝenevo. Ŝi finis jam tie la lernejon, poste ŝi akiris diplomon en Universitato de Ĝenevo en 1975, post 3 jaroj ŝi doktoriĝis (Ph.D.) ĉe en:Michel Kervaire. En 1983 ŝi estis en instituto de Universitato Princeton, poste ŝi estis gastinstruisto en pluraj universitatoj, ekde 1988 ŝi estis estro de esploristoj en universitato en Besançon. Ekde 2001 ŝi instruis en Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano. Ŝi okupiĝis pri pluraj temoj en la topologio, algebro kaj nombroteorio. Kune kun Raman Parimala, ŝi pruvis la supozon de Serre II koncerne la Galois-kohomologion. Ŝi ricevis stipendion en 1980, premiojn en 1983 kaj 2001.
Osmoza premo
La osmoza premo estas la minimuma premo kiu devas esti aplakata al solvaĵo, por malhelpi la enfluon de solvanto ( kutime akvo) trans duontralasa membrano. Ĝi estas ankaŭ difinita kiel mezuro de la emo de solvaĵo enpreni akvon per osmozo. Potenciala osmoza premo estas la maksimuma osmoza premo kiu estiĝas en solvaĵo kiam ĝi estas apartigita de distilita akvo per duontralasa membrano. La fenomeno de osmozo ekestiĝas de la emo de pura solvanto moviĝi tra duontralasa membrano, por eniri solvaĵon enhavanta  solvitan substancon, por kiu la membrano estas netralasebla. Ĉi tiu procezo estas vivograva en biologio, kie la membrano de la ĉelo estas duontralasa.
Klarigo
Por klarigi la fenomenon oni povas preni U-forman tubon kun egalaj kvantoj de akvo sur ĉiu flanko, apartigita de akvo-tralasa membrano ĉe ĝia bazo. La membrano estas netralasa por  sukeraj molekuloj.
Sukero estis aldonita al la akvo je unu flanko. Sekve la nivelo de la akvo sur tiu flanko plialtiĝas (kaj malpliiĝas je la alia flanko) proporcie al la osmoza premo de la du solvaĵoj. Tio okazas pro movado de la pura akvo de la parto sen sukero, al la parto enhavanta sukeron. La procezo haltas kiam la osmozaj premoj de la akvo kaj de la sukera akvo sur ambaŭ flankoj de la membrano fariĝas egalaj.
Jacobus van 't Hoff unue proponis "leĝon", kiu rilatas la osmozan premon al la koncentriteco de la solvaĵo. \Pi estas la osmoza premo
T estas la temperaturo en kelvinoj
estas la mola koncentriteco, egala al la nombro de moloj n de la solvita substanco en la solvaĵo dividita per la volumeno V de la solvaĵo
El la formulo rezultas, ke la osmoza premo estas proporcia al la koncentriteco de la solvaĵo. La formulo validas nur, se la koncentriteco estas tiel malalta, ke la solvaĵo povas esti traktata kiel ideala solvo. La proporcieco al koncentriĝo signifas ke la osmoza premo estas koligativa propreco.
van't Hoff estis la unua ricevinto de la Nobel premio pri kemio por sia laboro pri osmoza premo kaj kemia ekvilibro.
simpla ekspansio de ĉi tiu ekvacio estis proponita de Harmon Northrop Morse
kie i estas ĝustiga faktoro. Ĉi tiu formulo etendas la kampon de aplikebleco al iomete pli koncentritaj solvaĵoj.
Historie, la leĝo de van't Hoff kaj la mezuro de osmoza premo estis uzitaj por determini la  molekulajn masojn.
La Pfeffer ĉelo estis evoluigita por la mezuro de osmoza premo en biologio.
Uragano Irene (2005)
Uragano Irene estis la naŭa nomita ŝtormo kaj kvara uragano de la uragana sezono en 2005. Tiu ŝtormo formiĝis ĉe Kaboverdeo la 4an de Aŭgusto kaj trapasis la Atlantikon, turnante norden ĉirkaŭ Bermudo antaŭ esti sorbita de ekstertropika ciklono situante sudoriente de Novtero. Irene daŭris dum 14 tagoj kiel tropika sistemo, la plej longa daŭro de ajna ŝtormo de la sezono de 2005.
Gouarec
(jen france, bretone Gwareg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Kapelo Johano Nepomuka (Iregszemcse)
La golgota kapelo Sankta Johano Nepomuka estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Iregszemcse (ĝis 1938 en vilaĝo Felsőireg).
Rio Novo do Sul
Rio Novo do Sul estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 11.333 enloĝantojn en 2010.
Kapelo Johano Nepomuka (Iregszemcse)
Historio
En la iama Ireg katolika kirko estis konstruita supozeble en la 15-a jarcento. Ĝi ruiniĝis dum dominado de turkoj. Post tiu erao la alveninta loĝantaro profitis la restintan sanktejon, kiel preĝejo. En 1726 oni enmurigis la triumfan arkon kaj aliaj trakonstruoj okazis. Tiel almenaŭ pli komforta konstruaĵoparto estiĝis. Ĝi estis dediĉita al Naskiĝo de Maria, sed en 1753 György Klimó konsekris ĝin al Johano Nepomuka. Baldaŭ oni konstruis en alia loko novan preĝejon, tamen tiu iama preĝejo iĝis kalvaria kapelo. En la dua duono de la 20-a jarcento la kapelo renoviĝis ĉefe interne.
Hå
Hå estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Rogaland. Fine de en la komunumo vivis.
Kapelo Johano Nepomuka (Iregszemcse)
Konstruaĵo
La golgoto situas en la apudaĵo.
Emil Palleske
Vivo
Siajn junajn jarojn li pasigis en Darłowo. Poste li studis en Berlino kaj Bonn filologion kaj historion prepariĝante paralele al aktorado. En 1843 li aniĝis al la studenta korporacio Burschenschaft Fridericia en Bonn (membreco ĝis 1847), poste li membris ĉe Burschenschaft Arminia samloke (ĝis 1849); inter 1843 ĝis 1849 li frekventis ankaŭ la studentan klubon Germania en Bonn. Li laboris aktore en Poznano kaj Szczecin kaj deĵoris inter 1845-51 kiel karaktermimo ĉe la Kortega teatro de Oldenburg. Tiam li amikiĝis al Anna Löhn-Siegel kaj Eugen von Beaulieu-Marconnay. En 1851 li ekmalaktoris pro talentomanko ironte al Berlino. Jam ekde la finiĝantaj 1840-aj jaroj li furoris kiel dramlaŭtleganto. Poste li vivis en Arnstadt kaj Vajmaro antaŭ ol iri al Thal apud Eisenach. De tie li multe vojaĝis kaj ade laŭtlegis verkojn antaŭ ĉio dramojn de Ŝekspiro aŭ poeziaĵojn de Fritz Reuter.
Graveco kaj privataĵoj
Palleske verkis tri dramojn - Achilles (1847), König Monmouth (1853) kaj Oliver Cromwell (1857) - kaj verkis poeziaĵojn (ekzemple Mit dem Strom, Schiffers Lieb, Hannibal). Li ŝatis la idealojn de la Revolucio de 1848 en Germanio kio videblas en la Achilles-dramo brusketanta kaŝe la korteganojn de Oldenburg dume la spektantaro aplaŭdegis. Tamen li eĉ pli furoris per priŝilera libro kun la titolo Schillers Leben und Werke en du volumoj (1858/59), kies traduko en la anglan lingvon sekis jam en la jaro 1860-a. Ĉe la verko Die Kunst des Vortrag (1880) li prezentis gvidlibron pri perfekta laŭtlegado.
Jam en Oldenburg li estis edziĝinta al Marie Saro kaj perdis dum la Francia-Prusia Milito filon. Ŝia filino edzinigitis fare de la dramisto Carl Friedrich Müller-Palleske. Palleske estis ankaŭ talentita pianisto kaj pentristo. Li estis ankaŭ amiko de Gottfried Keller kiun li vizitis en Svislando kaj kiu skribis en la 30.9.1875 artikolon pri Palleske en la renomita taggazeto Neue Zürcher Zeitung. Liaj postlasitaĵoj troviĝas en la Ŝtata biblioteko berlina (DDR 3/656).
Monaĥejo Agias Triados
La Monaĥejo de la Sankta Triunuo (greke: Η Μονή Αγίας Τριάδος), aŭ Moni Agias Triados, estas monaĥejo en la greka regiono Meteora.
Historio
La monaĥa ordeno estis fondita en la 15-a jarcento fare de la monaĥo Dometius. Ne estas klara kiam precize. Estas mencioj pri la jaro 1438, sed el korespondado de Simeon Uroš oni povas konkludi ke jam en 1362 oni formis ordenon. La konstruado de la ĉefa konstruaĵo (katholikon) komenciĝis ĉirkaŭ 1458 kaj estis finkonstruita, laŭ la enskribo je la suda fasado, en 1476.
La trezorejo de la monaĥejo estis rabe malplenigita dum la Dua Mondmilito fare de germanaj soldatoj.
Koordinatoj:
Karmøy
Karmøy estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Rogaland. Fine de en la komunumo vivis.
Cirokumuluso
Cirokumuluso aŭ ciruskumuluso (cirrocumulus, mallongigo: Cc) estas maldika blanka makulo aŭ areo de nuboj, kiu ne ombras sin.
Aspekto
Ciruskumuluso tipe aspektas kiel blankaj tavoloj konsistantaj el tre malgrandaj, gren-formaj nuberoj pli–malpli regule distribuitaj. La ŝajnaj larĝoj de la nuberoj estas malpli ol 1 grado (ĉirkaŭ la larĝo de la malgranda fingro ĉe etendita brako). (Se la eroj estus pli grandaj, do la nubo estus altokumuluso aŭ stratokumuluso.)
Kelkfoje, la ciruskumuluso reflektas la ruĝan-flavan koloron de sunleviĝo aŭ sunsubiro.
Konsisto
Ciruskumuluso konsistas ĉefe el glaciaj kristaloj, kun iom da supermalvarmigitaj akvogutetoj. (Kiam la akvogutetoj glaciiĝas, la ciruskumuluso fariĝas cirusstratuso.
Klasifiko
La Internacia Nubatlaso priskribas la ĉi-subajn kvar speciojn de la genro ciruskumuluso.
Historio
La ciruskumuluso estas unu el la sep originalaj nubgenroj proponitaj de Luke Howard en 1803, kune kun la kumuluso, la stratuso, la ciruso, la cirusstratuso, kaj du ne plu uzataj genroj (kumulusstratuso, nimbuso).
La nomo ciruskumuluso estas kunmetitaĵo de ciruso kaj kumuluso.
NGC 732
NGC 732 (aliaj indikoj — PGC 7270, UGC 1406, IRAS01535+3633, MCG 6-5-57, ARAK 64, MK 1011, ZWG 522.76) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
9574 Taku
9574 Taku estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsuko Nakamura elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (Gubernio Nagano, Japanio).
Opcio en Sudtirolo
La opcio en Sudtirolo (germane: Option in Südtirol, itale: opzioni in Alto Adige) de la jaro 1939, estis la metodo ellaborita de la faŝistaj registaroj de Italio kaj Germanio por solvi la juran konflikton pri la aŭtoktona germane kaj ladine parolanta loĝantaro en la nunaj italaj regionoj de iama suda Tirolo.
La germane kaj ladine parolantaj loĝantoj estis devigitaj elekti ene de la, se ili volis iĝi civitanoj de Germanio, kaj sekve transloĝiĝi al teritorio de la Tria Imperio, aŭ resti civitanoj de Italio, integriĝante en itala kulturo kaj perdante la statuson de lingva malplimulto.
Pro la malbonaj spertoj faritaj dum la faŝista regado ek de 1921 kaj pro la forta naciista propagando  la plimulto de la voĉdonantoj (ĉirkaŭ 185.000 homoj) elektis por Germanio kaj sekve por elmigrado. Komence de la jaro 1940 la unuaj trajnoj transportis elmigrantojn trans pasejo Brenero. Sed baldaŭ pro la evoluo de la dua mondmilito la elmigrado malrapidiĝis kaj ĝis 1942 elmigris entute ĉirkaŭ 75.000 homoj, la plejparto el ili al Tirolo, Vorarlbergo kaj Bavario. Je la fino de la mondmilito nur 20.000 el ili revenis al sia patrujo.
Zoltán Andrásy
ANDRÁSY Zoltán (andra:ŝi) estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita en Nagyszeben la 3-an de aprilo 1910 kaj mortinta en Kluĵo la 1-an de januaro 2006.
Biografio
Inter 1928–1929 Zoltán Andrásy studis en Belarta Altlernejo de Kluĵo kaj Temeŝvaro; inter 1929–1933 en Bukareŝta Belarta Akademio; inter 1949–1975 li estis profesoro de Koloĵvara Belarta Altlernejo "Ion Andreescu". En Pásztortűz li ilustraciis la poemojn de rumanujaj hungaraj poetoj. En 1942 li estis la desegnisto de gazeto Erdélyi Gazda.
Diko
Diko estas unu el dimensioj de aĵo.
Por drato, ŝnuro, kablo kaj aliaj similaj aĵoj diko estas diametro.
Por folio diko estas dimensio perpedikulara al ĝia surfaco.
Diko de idealaj geometriaj linio, ebeno, faco egalas al 0.
Diko estas mezurata per la samaj mezurunuoj kiel longo.
En figura senco ĉi tiu vorto estas uzata por priskribi bestojn. Besto estas dika se ĝi havas pli dikan korpon ol normala pro troa manĝado.
Klepp
Klepp estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Rogaland. Fine de en la komunumo vivis.
Nivelilo
Nivelilo estas ilo por desegni kaj kontroli horizontalon. Ofte ĝi taŭgas ankaŭ por vertikalo. Ĝenerale la celo estas konstati ĉu temas pri la sama nivelo.
Aŭtonoma senta meridiana reago
Aŭtonoma senta meridiana reago (ASMR) estas formikada sento kiu originas el la skalpo kaj moviĝas malsupren, trans la kolon al la dorson. Ĝi estas plej ofte ellasita per specifa stimulo (aŭda aŭ vida).
Nivelilo
Bobela nivelilo havas ujon kun likvaĵo kun malmulte malebena supra surfaco. La surfaco havas konvekson supren. Se la nivelilo estas en ĝuste vera situo la bobelo estas en centro de la surfaco inter specialaj streketoj, kio bone videblas. Se la nivelilo estas klinita de ĝusta situo la bobelo moviĝas de la streketoj.
Aŭtonoma senta meridiana reago
Ĉe videoservaj retejoj kiel Jutubo aŭ Twitch oni povas trovi multe da filmetoj kiu induktas la senton. Aŭtoroj de tiaj filmetoj estas rigardataj kiel artistoj (angle: ASMR artist).
Ihrlerstein
Ihrlerstein estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kelheim kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Ihrlerstein, kiu krom la centra komunumo kovras nur unu plian komunumon: Essing okcidente.
Linhares
Linhares estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Espirito-Santo. Ĝi troviĝas en mikroregiono de Linhares.
Geografio
Linhares situas en sudorienta parto de la lando laŭ la marborda ebenaĵo (la urbo mem laŭ maldekstra bordo de rivero). La municipo etendiĝas laŭ la Atlantiko. Belo Horizonte troviĝas 409, Rio-de-Ĵanejro 508, Nova Iguaçu 511, Salvador de Bahio 734, Guarulhos 807, San-Paŭlo (urbo) 818, Campinas 824, Braziljo 925, Goiânia 1020, Curitiba 1156, Maceió 1281, Recife 1382, Campo Grande 1525, Natalo (Brazilo) 1605, Teresina 1622, Porto Alegre 1629, São Luís 1934, Belém 2198, Manaus 2827 km.
Historio
Oroserĉantoj fondis vilaĝon Linhares en 1800. La vilaĝo estis detruita fare de indiĝenoj, tial la portugaloj apud la vilaĝo fondis ankaŭ kazernon. En 1919 kirko estis konstruita. En 1833 Linhares urbiĝis.
Ekonomio
En municipo Linhares la plej granda produktajo estas la papajoj (la plej granda produktanto de Brazilo). Menciindas ankaŭ produktadoj de mebloj, petroloj, gasoj, alkoholoj, kakaoj.
Bulba ranunkolo
Bulba ranunkolo (Ranunculus bulbosus L., 1753) estas plurjara herbeca planto de la genro ranunkolo Ranunculus kaj familio ranunkolacoj.
Linhares
Trafiko
Urbo Linhares havas ponton tra la rivero. La plej grava vojo sekvas la marbordon, tamen iom interne, ne laŭ la oceano.
Klimato
Linhares situas en tropika klimato. La someroj estas pluvaj kaj varmaj, la vintroj sekaj kaj mildaj. Jare pluvas po 1157 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen en novembro pluvas la plej ofte. La averaĝa jara temperaturo estas 24 °C, la averaĝa jara temperaturo varias inter 20-29 °C.
Bulba ranunkolo
Priskribo
La folioj, alternaj, plurlobe dividitaj, perdas sian pedunklon en la supera parto de la planto. Ilia bazo formas bulbon.
La floroj brilflavaj havas 5 ĝis 7 petalojn.
Unu el la apartecoj de tiu ĉi planto konsistas el harozaj sepaloj refalditaj sur la flortigo aŭ pedunklo.
Kreskloko
Bulba ranunkolo kreskas en herbejoj, paŝtejoj. Ĝi preferas la malriĉajn kaj sekajn grundojn, prefere kalkajn de Okcidenta Eŭropo.
Tetsuya Totsuka
Tetsuya Totsuka (en Esperanto Tecuĝa Tocuka kaj japane 戸塚 哲也, n. 24-an de aprilo 1961) estas japana futbalisto. Li de 1980 ĝis 1985 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Jenő Adorján
Jenő Adorján
Amatoro
Amatoro (de latina amare, ami) (ankaŭ diletanto) estas persono kiu faras ion ĉar li aŭ ŝi ŝatas aŭ amas tion fari. Malsame, profesiulo, aŭ iu kiu deziras esti profesiulo, faras ion kun la celo gajni monon farante tion.
La vorto amatoro estas foje uzata por iu, kiu ne plenumas sian taskon sufiĉe bone. Amatoro ofte scias malpli pri la tasko ol profesiulo.
Lithaire
Lithaire estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Lithairiens.
Ĝi nun formas parton de Montsenelle.
Uragano Dennis
Uragano Dennis estis la kvara nomita ŝtormo kaj dua uragano de la uragana sezono en 2005.
Dennis frapis Kubon dufoje kiel uragano de kategorio 4 laŭ la skalo Saffir-Simpson, kaj venis kontinenten ĉe la Florida Patotenilo en Usono kiel ŝtormo de kategorio 3 malpli ol unu jaron post la Uragano Ivan. Dennis mortigis 88 personojn — 76 rekte kaj 13 nerekte — en Usono kaj Karibio kaj okazigis 2.23 mil milionoj da usonaj dolaroj (de 2005) en damaĝoj en Usono, kaj proksimume saman kvanton de damaĝo en Karibio, ĉefe en Kubo.
Máriapócs
Máriapócs [mArjapOĉ] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyírbátor.
Geografio
Máriapócs situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, inter urboj Nagykálló kaj Nyírbátor, 30 km-ojn oriente de Nyíregyháza.
La miraklo (ploranta virgulino-bildo en 1696)
La plorantan Maria-bildon rezervis ligna preĝejo, anstataŭ ĝi oni konstruis inter 1731 kaj 1756 barokan devot-kirkon. La bildon forprenis reĝo Leopoldo la 1-a al Vieno kaj lokigis en la Stephansdom, en Máriapócs restis nur kopiaĵo. Tiu kopiaĵo ploris unuafoje en 1715, poste plurfoje. Tiam vintre la lakrimoj ne frostis, dume eĉ la vino frostis.
La bazilitaj monaĥoj setlis en 1749 en la komunumo kaj ties monaĥejo iĝis kultura kaj instrua centro de la hungarlanda grekokatolika eklezio. Ili fondis la unuan instruist-edukejon en Szabolcs.
En 1991 papo Johano Paŭlo la 2-a faris grandan subĉielan meson. En 1993 la vilaĝo ricevis la rangon urbo.
Famuloj
En Máriapócs naskiĝis grek-katolika episkopo Miklós Dudás.
Muzeo Sorolla
Joaquín Sorolla García, sola vira filo de la geedzoj, estis la unua direktoro de la muzeo ĝis lia forpaso en 1948. Cetere, li lasis plurajn donacojn al al fondaĵo, kiuj estis akceptitaj de la Ŝtato en la jaro 1951. La kolektado daŭre kompletiĝas per postaj aĉetadoj.
Ekde la jaro 1973 la muzeo estas ŝtata kaj dependas de la Ministerio de Kulturo.
10764 Rübezahl
10764 Rübezahl estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la silezia monta koboldo Rübezahl, estro de la Gigantmontaro. Li moketas la vagulojn, donas donacojn al la malriĉuloj kaj gardas trezorojn en la montoj. La unuaj legendoj pri Rübezahl estis kolektitaj en 1662 de Johannes Praetorius en lia Daemonologia Rubinzalii Silesii.
Goudelin
(jen france kaj bretone) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Kaskado de la Deroc
Kaskado de la Déroc estas akvofalo de la departemento Lozere kaj konstituas unu el la plej rimarkindaj naturaj pejzaĝoj de Aubrac, en la sudo de la Centra Masivo. Ĝi rezultas de la defluo de lago de la Sahliens kiu falas 32 m de bazalta klifo. La kaskado kaŝas groteton kies plafono estas formata per bazaltaj prismoj (nomitaj bazaltaj orgenoj).
Vizito
La akvofalo vizitebls per vojeto kiu komencas el la vojo D 52 aŭ vojo de la lagoj kaj finiĝas je la supro de la klifo. La ĉirkaŭaĵo ne estas sekura, risko de falo ekzistas kaj konvenas esti speciale singardema. Tamen oni povas atingi la malsupron de la akvofalo per tre malebena pado kiu cirkaŭas la klifon.
Altlernejo de Infanterio de Toledo
La Akademio de Infanterio (ACINF) estas centro de milita formado de la Hispana Armeo lokita en Toledo. La centro komisiiĝas proponi bazan formadon, specialigon kaj formadon de oficiroj kaj suboficiroj de la Armeero de Infanterio.
Diletanto
Diletanto estas vorto kiu povas referenci al:
Altlernejo de Infanterio de Toledo
Historio
La akademio estis kreita laŭ la nomo de Lernejo de Infanterio (Academia de Infantería de Toledo en la hispana origine), en 1850. Je la 17a de oktobro de 1875, post esti movigita portempe al Madrido, oni instalis ĝin en la Alkazaro de Toledo. En 1882 eknomiĝis Ĝenerala Akademio Militista (Academia General Militar) kaj inter 1931 kaj 1936 kunfandiĝis kun la altlernejoj de Kavalerio kaj de la Korpo de Intendenco, subtenante lia sidejo en la Fortikaĵo de Toledo.
La Altlernejo de Infanterio de Toledo estis detruita en du okazoj: en 1887 dum incendio kaj alia dum la Hispana Enlanda Milito.
La Altlernejo de Infanterio de Toledo estis la institucio kie prepariĝis la iniciatoj de la futura diktatoro Francisco Franco kiu tie kuntaktis kun diversaj estontaj puĉistoj.
Dida
Dida estas artistnomo de Nelson de Jesus SILVA, brazila futbalisto kiu naskiĝis la. La sportisto interalie estis membro de la brazila nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Futbala Mondpokalo 2006.
Tineedoj
Tineedoj aŭ moteoj estas familio de lepidopteroj, al kiu apartenas tineoj kaj aliaj malgrandaj papilioj. . Ĝi enhavas pli ol 3 000 speciojn kaj pli ol 300 genrojn.
Tineo estas la nomo de la genro (Tinea), kiu difinis la nomon de la familio kaj la superfamilio.
Plej konataj specioj estas:
1481 Tübingia
1481 Tübingia estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
La finnlanda astronomo Yrjö Väisälä remalkovris ĝin sendepende elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku la 22-an de februaro; li anoncis pli frue la malkovron.
Nomo
Ĝia nomo referas al la germana urbo Tübingen, naskiĝurbo de Johano Keplero (kiu fakte naskiĝis en la proksima komunumo Weil der Stadt).
Governador Lindenberg
Governador Lindenberg estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 10.874 loĝantojn en 2010.
Pakrac
Pakrac, hungare Pakrác estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 41 komunumoj apartenas al la municipo.
Situo
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Virovitica-aŭtoŝoseo inter Zagrebo-Beogrado.
Historio
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1237, pri la fortikaĵo "Pekrec" el 1416, tiam apartenanta al religiulo. Post la mezepoko la Osmana Imperio okupis la tutan regionon kaj havis ĝin dum 150 jaroj. Tiu loko estis administra centro de la turkoj. En 1897 la fervojo atingis la urbeton. En 1910 loĝis tie 3 254 da homoj, (1 466 kroatoj, 782 serboj, 366 hungaroj, 291 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Pakrac apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al departemento de Pozsega (reĝa departemento), al distrikto de Pakrác, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio. Pakrac estis naskiĝloko de militado inter serboj kaj kroatoj. La urbo estis longe fronto kaj estis disigita serba kaj kroata partoj. En 1910 loĝis en la tuta municipo 8 855 da homoj, (6 048 kroatoj, 1514 serboj, 559 italoj, 269 ĉeĥoj, 65 hungaroj).
Ploro
La ploro estas unu el la malmultaj fiziologiaj procezoj, kiu distingas la homojn kaj la aliajn bestojn. Kvankam kelkaj neobjektivaj bestoposedantoj asertas, ke ilia favorata dombesto larmas pro emocia kaŭzo, oni ne povis dokumenti la fakton de emocia ploro ĉe bestoj. Oni demandis ekspertojn (veterinarojn, bredistojn kaj dresistojn), kiuj regule okupiĝas pri bestoj dum sia laboro (1).
La psikologia esploro de la intimaj fenomenoj pri la sekseco komenciĝis jam en la 19-a jarcento; pensu pri la verkoj de Krafft-Ebing (Psychopathis sexualis) kaj Freud. Ŝajnas, kvazaŭ la ploro estus pli intima ol la sekseco, ĉar ni scias pri ĝi tre malmulte. Koncerne al la ploro "normoj" ne elformiĝis, kvankam oni povas demandi kuraciston, psikologon au pedagogojn: "Kiom, kiam kaj kiel oni devas plori? Kiom ofte ploras "normala" aŭ "meza" homo (plenkreskulo, virino, viro, infano)?" Kaj ĝenerale, ĉu ni povas akcepti la ploron kiel emocian reakcion de la normala adolto?
La neurologiaj kaj psikiatriaj faklibroj mencias nur unu specialan formon de la ploro, la t.n. patologian ploron (2). Ĝi tiu relative malofta fenomeno asociiĝas kun la organa difekto de kelkaj partoj de la cerbo, aperas abrupte kaj sen kaŭzo, estas aŭtomatika kaj refleksa procezo, kiu similas al la emocia ploro, sed dume la paciento ne travivas emociojn. Efektive tiun procezon oni ne povas apartigi kiel emocian ploron. Interese, ke ankaŭ la psikologiaj libroj ne skribas pli multe pri la ploro. La plimulto de la komunikaĵoj publikigaj pri tiu temo okupiĝas pri la ploro de la novnaskitoj. Oni komencis sisteme esplori la ploron de adoltoj nur en la fino de la 20-a jarcento.
Teorioj pri la ploro
Hippokrato pensis, ke la larmo estas suko de la cerbo. Tio estas signifa agnosko, ĉar la emocioj kaj la cerbo tiumaniere estas kunligitaj laukaŭze. Mezepokaj fiziologoj imagis, ke pere de larmoj la organiamo (?) liberigas malbonajn sukojn kaŭzantajn melankolion. Darwin en sia libro "The Expression of the Emotions in Man and Animals" (La esprimo de la emocioj de la homo kaj la bestoj) skribas pri la ploro. Laŭ lia opinio la ploro havas rolon en la mekanika defendo de la okuloj, li ne atribuas signifon al la larmo.
En la fakliteraturo okupiĝanta pri tiu ĉi temo plurfoje aperis la supozo, ke la ploro ludas rolon en le komunikado. Ĉi tiun pripensadon esprimas la multfoje citata frazo: "La virina larmo estas la plej efika formo de la akva energio". Sed la komunikan karakteron de la ploro kontraŭdiras la fakto, ke la homoj ploras ĝenerale tiam, kiam ili estas solaj. Laŭ la psikanalizistoj la ploro neŭtrigas agresivajn energiojn (3). Al la psikanalizisto Szász la ploro ŝajnas kiel regresio ĉar la kemia konsisto de la larmo kaj la embria fluidaĵo estas samaj.
Ashley Montagu (1961) pensis, ke ĉe la novnaskitoj la ploro havas gravegan porvivan rolon en la komunikado (4). Sen intensa ploro la forta aerblovo sekigus la aervojojn kaj inklinigus, difektu ilin je infektado, se la larmo ne sekurigus la humidon en la naza muka membrano. Ĝi-maniere la plorkapablo kun larmo estintus selekta avantaĝo dum la evoluo. La teorio de Ashley Montagu estas tre originala, sed ne estas vera, ĉar la suĉinfanoj ploras sen larmo ĝis la aĝo de 2-3 monatoj.
Dum la pasintaj dek jaroj William H. Frey kondukis tre vastaj ekzamenojn tiucele, ke li esploru la fenomenojn de la emocia ploro (1). Surbaze de la rezultoj li opinias, ke la larmado servas la subtenadon de la interna ekvilibro (la homeostato) de la organismo, ĉar dum la ploro la nocaj substancoj, kiuj estigas dum la emocia streso, foriras el la organismo. Frey bazas tiun hipotezon sur tri faktoj: 1) la streso kaŭzas kemiajn ŝanĝojn en la organismo, 2) la emocia ploro estas ekskrecia procezo, 3) la homoj fartas ĝenerale pli bone post ploro. Konklude,laŭ Frey la ploro havas unusence pozitivajn efektojn.
Biologiaj faktoroj
La frekvenco de la ploro ĉe la knaboj kaj ĉe la knabinoj komencas diferenci nur de la 13-a jaro. Tiun diferencon oni atribuas al la efekto de la seksaj hormonoj (kaj parte al la efekto de la edukado).
La ploroj de la virinoj neegale diferenciĝas dum la tagoj de la menstrua ciklo: la virinoj ploras pli ofte dum la menstruo kaj ĉirkaŭ la ovolado, sed dum la dua duono de la ciklo, en la tielnomata progesterona fazo ili ploras relative malmulte. La virinoj ploras dum la periodo de la laktado pli multe. La hormono prolaktino influas ne nur la mamglandon, sed ankaŭ la larman glandon.
Tiuj virinoj, kiuj konsumas antikoncipajn tablojdojn, ploras pli multe. La efekton de la hormonoj al la plorigo montras ankaŭ tiu fakto, ke la sindromo "seka okulo" aperas pli frekvente dum la menopaŭzo. La adrenokortikotropa hormono (mallonge: ACTH), kiu ludas signifan rolon en la stresa reakcio, kaj kiu produktiĝas en la hipofizo, plialtigas la produktadon de la larmo.
En la larmo oni demonstris substancojn similajn en efekto de morfino, la tielnomatajn endorfinojn (endogenajn opioidojn), kiuj modifas la imunologiajn ŝanĝojn akompanantajn la streson kaj la nervosistemajn reakciojn rilatajn al la angoro kaj humoraj ŝanĝoj. La larmo enhavas tridek-ope pli multe da mangano ol la sango. La larman glandon oni identigas al analoga organo de la "salglando", kiu troviĝas super la okuloj de kelkaj maraj birdoj, kiu - simile al la reno - kapablas ekskrecii grandan kvanton da salo.
La refleksa larmo produktata sub efiko de iritado kaj la larno produktata dum emocia ploro estas la kvanto kaj kvalito diversaj (1).
La sojlon de la ploro kapablas modifi kelkaj medikamentoj. La intenson kaj frekvencon de tielnomata patologia ploro (ĝi diferencas de la emocia ploro!) kapablas malmultigi certaj kontraŭ-parkinsonaj kaj kontraŭdepresiaj medikamentoj. Kontraŭ tio ekzistas eĉ medikamentoj, kiuj plialtigas la ploran frekvencon.
Surbaze de la ekzameno de ĝemeloj oni asertas, ke genetikaj faktoroj ne ludas rolon en la ploro.
Psikologiaj, sociaj kaj kulturaj faktoroj
Se oni akceptas, ke la homa raso estas biologie homogena, tiam la kondutaj diferencoj inter diversaj populacioj estas klarigebla per psikologiaj, socialaj kaj kulturaj efektoj. La ploro estas universala homa fenomeno, ĝia signifo estas sama en ĉiu kulturo. Sole la rif-klano de Norda Maroko neniam ploras pro erociaj kaŭzoj. (?)
Inter la individuoj plorantaj ofte kaj malofte psikologie sukcesis demorstri sole tiun diferencon, ke la ofte plorantaj homoj havas pli grandan empatian kapablecon (7). La vidvinoj, kiuj priploras sian edzon "publike", do "ekstere", estas pli sanaj kaj vivas pli longe (8,9). La pacientoj suferantaj pro duodena ulcero kaj kojlito ploras pli malmulte kompare al mezaĝuloj, kaj ili havas pli negativajn atitudojn koncerne al la ploro (10). Ankaŭ en aliaj psikosomataj morboj (astmo, certaj dermatozoj) oni priskribis la relativan markon de la ploro (11,12 . Post la longa ploro aperanta dum psikoterapio la farto de la paciento ĝenerale pliboniĝis. Tiuj faktoj montras la favorajn efektojn de la ploro.
Bolesław (distrikto Racibórz)
Bolesław (ĉeĥe Boleslav, Bunzelberg) estas vilaĝo situanta en suda Pollando, en komunumo Krzyżanowice (pollingve gmina Krzyżanowice).
Ploro
Metodoj uzataj por la ekzameno de la ploro
La observado estas iomete konvena por la esploro de la ploro, ĉar oni ploras relative malofte kaj en soleco. Oni ekzamenas la ploron sub laboratoriaj kondiĉoj (13). Oni projekcias fragmentojn de tristaj filmoj al 1a ekzamenatoj, dume oni observas iliajn emociajn reakciojn, registras certajn fiziolagiajn variantojn, kaj post la projekciado ili raportas siajn subjektivajn spertaĵojn. Ekzemple oni uzas unu el la filmoj de Zeffirelli (La ĉampiono = The Champ (1979)) kiel lamigan stimulon.
Bolesław (distrikto Racibórz)
Bolesław estas negranda vilaĝo situanta en sudorienta rando de Hlubĉica montetaro. La unuaj mencioj pri Bolesław estas el la jaro 1377. La nomo devenas el nomo Boleslav. En foraj tempoj tra ĉi tie kondukis la tn. „peĉa vojo“, kuniganta Racibórzon kun pejzaĝo de suda Bohemio. Bolesław apartenis ekde la jaro 1679 al familio Lichnovský el Chuchelná. La loĝantoj de la vilaĝo ekde la jaro 1853 fariĝis posedantoj de sinjora grundo, kiun ili partopagis per pojaraj pagoj. En la vilaĝo troviĝas paroĥeja preĝejo el 1876 inicita al sankta Hedvika. Interesa ekzemplo de konstruaĵoj el la 2-a duono de la 19-a jarcento estas kelke da bone konservintaj masonitaj mastrumkonstruaĵoj kaj ankaŭ lernejo el la 1845, alikonstruita en 1880. Ĉi tie konserviĝis same ankaŭ kelke da konservitaj grenejoj el la 18-a kaj la 19-a jarcentoj. En Bolesław estas unu el limpasejoj de malgranda limregiona kontakto Píšť – Bolesław.
Ploro
Metodoj uzataj por la ekzameno de la ploro
Prey ellaboris kuriozan metodon (1). Kun helpo de optikisto li fiksis malgrandajn metalajn tasojn en okulvitrojn kaj per tiu instrumento li kolektis larmon por kemiaj analizoj. Por determini la ploran inklinon, oni ellaboris plurajn demandilojn. La demandiloj priskribas diversajn situaciojn kaj la ekzamenato devas determini, en kiuj situacioj ŝi aŭ li plorus.
Ŝajnas, ke pli fidinda metodo estas, kiam la subjektoj regule notas siajn plorajn epizodojn dum la periodo de la ekzameno (ĝenerale dum unu monato).
La rezultoj de transkultura ekzameno
Tiucele, ke SZABÓ Pál esploris la efikojn de malsamaj sociaj klimatoj sur la plora konduto, li ripetis la ekzamenon de Frey en Hungario kaj komparis la hungarajn indikojn al la usonaj indikoj (15). Li kaj siaj kolegoj kolektis indikojn koncerne al la korpa kaj anima sano, determinis la humoran staton en la subjektoj (per la Zung-testo), kaj la subjektoj registris la karakterojn kaj cirkonstancojn (situacio, kaŭzo) de iliaj ploraj epizodoj kaj la ŝanĝojn de iliaj emocioj rilate la ploron en la tielnomata plora taglibro.
En la ekzameno partoprenis 551 personoj, 331 usonaj kaj 220 hungaraj subjektoj. La rezultoj estas surprizaj: ili kontraŭdiras la internaciajn stereotipojn koncerne al la hungaroj. En Hungario la virinoj kaj ankaŭ la viroj ploras signife pli malmulte (3,07 kaj 0,72 ploraj epizodoj/monato) ol la usonaj virinoj kaj viroj (5,27 kaj 1,45 ploraj epizodoj/monato). La signifon de diversaj sociokulturaj efektoj montras la indiko, ke en la hungara vira populacio ekzistas speciala grupo, kiu ploras meznombre duoble pli multe ol la aliaj hungaraj viroj. Sed la hungaroj ne ĉiam ploris tiel malmulte. La hungara lingvisto András O.Vértes, analizante hungarajn literaturajn kaj presajn dokumentojn,konstatis, ke hodiaŭ oni ploras pli malofte kaj la priskribo de emociaj statoj (ekzemple tiu de la ploro) estas pli malmulta ol en la 19-a jc. (14). Ŝajnas, ke la pasinta reĝimo, la tielnomata socialismo instigis la homon reteni ne nur siajn pensojn,sed ankaŭ siajn emociojn.
Referencoj. Literaturo 1. Frey,W.H.:Crying:The mistery of tears. (Ploro:La mistero de la larmoj.) Winaton Press, Minneapolis (1985).
2. Frank,C.,Harrer,G.: Über pathologischee Lachen und Weinen. (Pri patologiaj rido kaj ploro.) Z.f.Klin.Psych.Psychopath.Psychother. 31:247-257 (1983).
3. Löfgren,L.B.: On weeping. (Pri ploro.). Int.J.Psychcanalysia 47: 375-381 (1966)
4. Montagu,A.: Natural selection and the origin and evolution of weeping in men. (Natura selekto kaj la origino kaj la evoluo de ploro en homoj.) J.Am.Med.Aasociation 174: 392-397 (1960).
5. Kraemer,D.L.,Hastrup,J.L.: Crying in natural settings: global estimates, self-monitored frequencies,depression and sex differences in an undergraduate population. (Ploro en naturaj medioj: globalaj taksadoj, memobservitaj frekvencoj, depresio kaj sekvaj diferencoj en aroj de universitataj studentoj.) Behav.Res.Ther. 24:371-373 (1986).
6. Labott,S.M.,Martin,R.B.: Weeping: Evidence for a cognitive theory (Ploro: Evidenco por kognitiva teorio.) Motivation and Emotion (12: 205-215 (1988).
7. Williams,D.G.: Weeping by adults: Personality correlates and sex differences (Ploro ĉe adoltoj: Personecaj kunrilatoj kaj seksaj diferencoj). The Journal of Psychology 110: 217-226 (1982).
8. Kelsing,K.L,,Szklo,N.,Comstock,G.: Factors associated with mortality after widowhood. (Faktoroj rilataj al mortokvanto post vidviĝo.) Am.J.Public Health 71: 802-809 (1981).
9. Rees,W.D.: Mortality of bereavement. (Mortokvanto de la funebro.) Prit.Med.J. 4:13-16 (1967).
10.Alexander,F,: Psychosomatic medicine. (Psikosomatika medicino.) +Y.W.Norton and Co., Novjorko (.1950).
11.Kepecs,J.,Robin,M.,Bruner,M.: Relationship between certain emotional states and exsudation into the skin.(Interrilato inter cer taj emociaj statoj kaj ŝvitado de la haŭto.) Psychosomatic i.edi cir.e 13:10-17 (1951).
13.Marston,A.: Toward the laboratory study of sadness and crying. (La laboratoria ekzameno de tristo kaj ploro.) Am.J.Psychology 97: 127-131 (1984).
14.Vértes,O.,A.: Érzelmi világunk és a nyelv történeti változásának kölcsönhatása.(Interago de nia emocia mondo kaj la historia ŝarĝiĝo de la lingvo.) A Magyar Nyelvtudományi Társasig Kiadványai 179 (1987).
15.Szabó,P.: Újabb adatok az emocionális sírásról.(Pli novaj indikoj pri la emocia ploro.) Az MTA és a Magyar Pszichofizioldgiai és Egészséglélektani Társaság Közleményei.Pszichofiziológiai füzetek (Psikofiziologiaj Kajeroj) 5 (1990).
Prelego de SZABÓ Pál dum Scienca Semajno de Hungara Sekcio de AIS la 27-an de majo de 1991
Schweighouse-sur-Moder
(jen france, origine germane kaj alemane Schweighausen, loke alemane ankaŭ Schwaighüse, pli longe germane Schweighausen an der Moder aŭ formale Schweighausen im Elsass, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Ploro
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri ploro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
José Antonio Abreu
José Antonio Abreu (* en Valera, Venezuelo - 24-a de marto 2108 en Karakaso) estis venezuela komponisto, ekonomiisto, socia reformisto, kiu fondis la plej grandan muzikprojekton El sistema en Venezuelo.
Profesio
Abreu studis en la muzikaltlernejo de Caracas kaj paralele ekonomikon kaj juron en la universitato. Li tenas doktortitolon pri naftoekonomiko de la Universidad Católica Andrés Bello. Poste li instruis tiujn fakojn kiel universitata profesoro. Samtempe li prezentiĝis kiel dirigento kaj koncertis ludante klavicenon, orgenon kaj pianon. En 1983 li estis ministro pri kulturo.
Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar
Pli ol 75 % de la venezuela loĝantaro estas tre malriĉaj. Multegaj homoj en Karakaso vivas en ladkvartaloj, kie krimo kaj perforto disvastiĝas.
José Antonio Abreu celis malpliigi la mizeron de infanoj kaj doni ŝancon al ili. Li taksis muzikon bona rimedo tiucela.
En 1975 Venezuelo havis du simfoniorkestrojn, en kiuj ludis plejparte eŭropaj profesiaj muzikistoj. Abreu invitis 11 junajn muzikantojn al provludado kaj klarigis la projekton. La dua provludado jam allogis 25 muzikantojn, la tria 46 kaj la kvara 75. Abreu fondis Venezuelan junularan simfoniorkestron Simón Bolívar, kies nomo omaĝas la liberigiston Simón Bolívar.
Sed Abreu celis multe pli ol nur fondiĝon de simfoniorkestro, li volis efektivigi muzikon por la edukado kaj la psika kaj socia memfidigo de la junuloj, ĉefe de la malavantaĝigitaj infanoj.
El sistema, nacia reto de infan- kaj junulorkestroj de Venezuelo
Kiam Venezuelo multe profitis de sia naftoprovizo, Abreu sukcesis konvinki la ministerion pri sano, subvencii la muzikpedagogian aktivadon. Tiel ekestis "El Sistema", la sistemo de infan- kaj junularorkestroj de Venezuelo. Ĝia kerno estas la núcleos, la muziklernejoj de la sistema. Ili akceptas infanojn de pli ol 2 jaroj. Dum ses tagoj en la semajno la infanoj rajtas senkoste uzi la muzikinstrumentojn kaj la muzikinstruadon de la muziklernejoj. Ili estas instruataj en instrumentaj grupoj, poste en ensembloj. La partopreno estas deviga. Krom trejnado en la instrumenta fako la infanoj multe kantas, dancas kaj moviĝas.
En la muziklernejoj la infanoj ĝuas sekuran kaj senperfortan medion. La instruistoj kunlaboras kun la lokaj sociaj servoj, orfejoj kaj helpas eĉ prizorgi mankantajn nutraĵojn, vestaĵojn aŭ aliajn bezonataĵojn.