cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adolf Daens
Literaturo, filmo kaj muzikteatraĵo
Louis Paul Boon publikigis en la jaro 1971 sian romanon Daens (plena titolo: Pieter Daens of hoe in de negentiende eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht, Pieter Daens aŭ kiel en la 19-a jarcento la laboristoj de Aalst batalis kontraŭ malriĉeco kaj maljusteco) en kiu Pieter Daens rakontas pri siaj travivaĵoj kun sia frato Adolf.
Tiu ĉi libro estis je la bazo de la populara filmo Daens fare de reĝisoro Stijn Coninx en 1992 (kun Jan Decleir kiel ĉefrolulo Adolf Daens).
Fine de 2008 aperis en Antverpeno la muzikteatraĵo Daens, bazita sur la libro kaj la filmo.
Blankventra maraglo
La Blankventra maraglo, foje nomata ankaŭ Blankbrusta maraglo, Haliaeetus leucogaster, estas granda dumtaga rabobirdo el familio Akcipitredoj kiuj inkludas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn, kiel milvoj, buteoj, agloj, akcipitroj kaj cirkuoj. Ĝi estas tre proksime rilata al la Sanforda maraglo de la insuloj Salomonoj, kaj ambaŭ estas konsiderataj formantaj superspecion.
Disvastiĝo
Temas pri specio de loĝantaj birdoj kiu okupas la tutan marbordon (kaj proksimajn akvoterenojn) el Barato, Bangladeŝo kaj Srilanko tra la tuta sudorienta Azio inklude Birmon, Tajlandon, Malajzion, kaj tieaj insuloj kaj insularoj (Tajvano, Hajnano, Filipinoj, Indonezio, Novgvineo, Bismarkoj) ĝis Aŭstralio kaj eble Novzelando. En nordaj Salomonoj ĝi estas limigita al insulo Nissan, kaj anstataŭata aliloke de la Sanforda maraglo. En Viktorio, kie ĝi estas normale malabunda, ĝi estas loke pli komuna ĉe Corner Inlet kaj Lagoj Gippsland. Simile en Suda Aŭstralio, ĝi estas plej abunda laŭlonge de la norda marbordo de la Insulo Kanguruo. La teritorio etendas al la insuloj de la Markolo Bass kaj Tasmanio, kaj oni supozas, ke ĝi moviĝas inter la insuloj kaj la kontinento. Estas unu nekonfirmata vidaĵo el Insulo Lord Howe kaj kelkaj el Novzelando.
Kvankam klasita kiel Malplej Zorgiga tutmonde, ĝi estas vundebla pro homa ĝenado en sia habitato kaj malpliiĝis en sudorienta Aŭstralio. Ĝi estas klasita kiel minacata en Viktorio, kaj kiel vundebla en Suda Aŭstralio kaj Tasmanio. La Blankventra maraglo estas venerata de indiĝenaj popoloj en multaj partoj de Aŭstralio, kaj en Salomonoj, kaj estas temo de variaj folkloraj rakontoj.
Ili estas komuna vidaĵo en marbordaj areoj, sed multaj estas vidataj ankaŭ interne. La Blankventra maraglo estas ĝenerale sedentaj kaj teritoriemaj, kvankam ili povas veturi longdistance. Ili estis konstatitaj veturante riveron supren por ĉasi flugantajn vulpojn (Pteropus). Populacioj de interna Aŭstralio moviĝas laŭ internaj akvejoj aperas kaj poste sekiĝas. Iam paro venis reproduktiĝi ĉe Lago Albakutja en nordokcidenta Viktorio post senloĝo de 30 jaroj. La specio estas facile ĝenata de homoj, ĉefe dum nestado, kaj povas abandoni nestolokojn kiel rezulto. Ĝi troviĝas en pli grandaj nombroj en areoj kun malmulte aŭ neniu homa tuŝado aŭ ĝenado.
Taksonomio
La Blankventra maraglo estis unuafoje priskribata de la germana naturalisto Johann Friedrich Gmelin en 1788, kvankam John Latham estis pli frue farinte notojn pri la specio en 1781. Ties specifa nomo devenas el la antikva greka leuko- 'blanka', kaj gaster 'ventro'.
Ties plej proksima parenco estas la malmulte konata Sanforda maraglo de la insuloj Salomonoj. Ambaŭ formas specian paron, kaj kiel kutime ĉe la paroj de maragloj, la Blankventra maraglo havas blankan kapon, male al la malhelkapa Sanforda. La piedoj, beko kaj aokuloj estas malhelaj ĉe ĉiuj maragloj de Gondvano. Tiu speciparo havas je ĉiu aĝo almenaŭ iome da malhela koloro en sia vosto, kvankam tio povas ne ĉiam esti klare videbla ĉe la Blankaventra. La genetiko de tiuj du maragloj estis inter tiuj analizataj en studo de 1996. Kvankam ili diferencas multe laŭ aspekto kaj ekologio, ties genetika diverĝo de 0.3% indikas, ke la prauloj de la du formoj povus esti diverĝintaj tiom frue kiom antaŭ 150,000 jaroj. Wink kaj kolegoj konkludas, ke kvankam la genetika diverĝo estas pli konsista kun subspecioj, la distingeco laŭ aspekto kaj kutimaro garantias ke ambaŭ estu plu konsiderataj kiel separataj specioj. Pristudistoj Ingrid Seibold kaj Andreas J. Helbig, kiuj analizis kaj komparis la saman nukleotidajn sekvencojn kun la informo pri morfologio kaj alozimoj, proponis, ke la Sanforda maraglo povus esti koloniigante la Salomonojn el inter Blankventraj maragloj de Nov-Gvineo.
La situo de la Blankventra maraglo krom ties rilato kun la Sanforda maraglo estas malpli klara; molekula informo indikas, ke tiu estas unu el kvar specioj de tropikaj maragloj (la aliaj du estus la Afrika maraglo kaj la Madagaskara maraglo), dum alozima informo indikas, ke ĝi povus havi pli proksiman rilaton kun la nordhemisferaj maragloj. Plia molekula studo publikata en 2005 montris, ke la Blankventra maraglo kaj la Sanforda maraglo estas bazaj al la kvar fiŝagloj (la du menciitaj plus la du ĝis tiam netestataj specioj de la genro Ichthyophaga).
Krom Blankventra maraglo kaj Blankbrusta maraglo, aliaj registritaj nomoj estas Blankventra fiŝakcipitro, Blanka aglo, kaj Grizdorsa maraglo.
Aspekto
Tiu granda aglo, longa ĉe maskloj je 70 ĝis 80 cm kun pezo de 1.8–3 kg kaj enverguro de 2 m, estas tre klare diferencebla. Plenkreskulo havas blankajn kapon, bruston, ventron, femuron, pugon, subajn partojn, antaŭan subflugilon kaj voston. Supraj partoj (dorso kaj flugiloj) estas ardezgrizaj kaj la nigra malantaŭa subflugilo ege kontrastas kun la blanka antaŭa parto dumfluge vidate desube. La vosto estas mallonga kaj kojnforma kiel tiu de ties samgenranoj nome la Blankkapa maraglo Haliaeetus leucocephalus kaj la Blankvosta maraglo Haliaeetus albicilla. La beko estas granda, hokoforma kaj plumbe bluecgriza -kun pli malhela pinto- kaj la irisoj malhelbrunaj; ankaŭ la vaksaĵo estas plumbogriza. La kruroj estas blankecaj (flavecaj aŭ grizecaj) kun longaj nigraj krifoj (ungoj). Malkiel ĉe la agloj de la genro Aquila, la kruroj ne estas plumaj.
Junuloj estas brunecaj kun flavecaj nuancoj en kapo, nuko, kolo kaj pugo, sed ili iĝos blankaj -kiel plenkreskuloj- post kvar jaroj (eĉ kvin) per ŝanĝo laŭ makuloj. Inoj estas similaj, sed iome pli grandaj ol maskloj, kiel okazas ĉe multaj rabobirdoj - ĉ. 85 al 90 cm- kaj pezas ĝis 4.5 k kun enverguro de 1.8 al 2.2 m. Studo de 2004 pri 37 birdoj el Aŭstralio kaj Nov-Gvineo (3 °S al 50 °S) trovis, ke la birdoj povus esti seksataj fidinde laŭ grando (inoj pli grandaj ol maskloj), kaj ke birdoj el latitudoj pli sudaj estas pli grandaj ol tiuj el nordo. Ne estas sezona variado en plumaro. La plumoŝanĝa bildo de la Blankventra maraglo estas malmulte konata. Ŝajne necesas pli da unu jaro por kompletigi ĝin, kaj tio povas esti interrompita kaj poste pluigata el punkto de interrompo. Oni ne diferencigas subspeciojn.
La laŭta ansereca gaka alvoko estas familiara sono, ĉefe dum la reprodukta sezono; paroj ofte gakas duope, kaj ofte pluas iome da tempo ripoze. La maskla alvoko estas pli altatona kaj pli rapida ol tiu de la ino. Aŭstralia naturalisto David Fleay observis, ke tiu alvoko estas inter la plej laŭtaj kaj plej pluaj de ĉiuj aŭstraliaj birdalvokoj, kontraste al la relative silentecaj alvokoj de la Kojnvosta aglo.
La Blankventra maraglo estas la dua plej granda aŭstralia rabobirdo post la pli bruna Kojnforma aglo, Aquila audax, kiu longas ĝis 1 m. Plenkreskuloj estas nekonfuzeblaj kun iu alia birdo. Junaj maragloj povas konfuziĝi kun la Kojnvosta aglo, sed ili havas pli palajn kapon kaj voston kaj pli levatajn flugilojn dum ŝvebo kaj la plumaro de tiu lasta estas pli malhela, la vosto pli longa, kaj la kruroj estas kovrataj je plumoj. Ili povus esti konfuzataj ankaŭ kun la Nigrabrusta buteo (Hamirostra melanosternon), sed tiu specio estas multe pli malgranda, havas blankajn makulojn en flugiloj, kaj pli ondecan flugmanieron. En Barato, la Kadavrogrifo havas blankan plumaron, sed estas pli malgranda kaj havas pli blankajn dorson kaj flugilojn, kaj la blanka vosto de la Blankventra maraglo dumfluge distingas ĝin el aliaj specioj de grandaj agloj.
Kutimoj
La Blankventra maraglo estas teritoriema; kelkaj birdoj formas porĉiamajn parojn kiuj loĝas teritoriojn la tutan jaron, dum aliaj estas iom nomadecaj. Tiu specio estas monogama, kaj paroj restas kune ĝis unu birdo mortiĝas, post kio la survivanta birdo rapide serĉas novan partneron. Tio permesas ke kelkaj nestolokoj estas konstante okupataj dum multaj jaroj, ekzemple unu ĉe Mallacoota dum preskaŭ kvindek jaroj.
Nematuruloj estas ĝenerale pli disemaj, kaj multaj moviĝas ĉirkaŭ 50 km el la naskareo. Unu junulo produktita en Cowell (Suda Aŭstralio) estis konstatita 3000 km for ĉe Insulo Fraser en Kvinslando. Studo de tiu specio en Golfeto Jervis montris pliigojn en la nombroj de nematuruloj kaj subplenkreskuloj aŭtune, kvankam ne klaris ĉu tiuj estis lokanoj aŭ (plej verŝajne) alveno de junaj birdoj naskitaj kaj bredataj ie en Aŭstralio. Birdoj estas ofte vidataj ripoze alte en arbo, aŭ ŝvebe super akvejoj kaj apudaj teroj. Ili ofte troviĝas ĉu sole aŭ en paroj. Malgrandaj grupoj de Blankventraj maragloj estas foje vidataj se estas grava manĝofonto kia kadavraĵo aŭ fiŝinternaĵaro ĉe ŝipo. Multe de la kutimaro de la Blankventra maraglo, ĉefe pri reproduktado, restas malmulte konata.
Tiu aglo flugas fortege kaj ofte per flugiloj formantaj malaltan von. Ili profitas varman aerfluon por supreniri.
Manĝado
Kial aliaj maragloj ili manĝas ĉefe fiŝojn -kiujn kaptas perkrife el la akva surfaco dumfluge kaj foje merĝas-, sed ili povas predi ankaŭ marajn serpentojn, testudojn aŭ krustacojn -kiujn faligas el aero por rompi iliajn konkojn- aŭ aliajn bestojn -mamulojn, birdojn, reptiliojn- kaj eĉ manĝi kadavraĵon -ekzemple de ŝafo aŭ fiŝo- akompanate de nigraj aŭ hindiaj milvoj. Ili estas lertaj predantoj kiuj kuraĝas ataki grandajn predojn ĝis grando de cigno aŭ ĝenas aliajn birdojn kaj devigas ilin faligi ties predon. Ili povas manĝi sole, pare aŭ familie.
La Blankventra maraglo estas oportunema karnovorulo, kaj konsumas ampleksan varion de animala predo, inklude kadavraĵon. Ili ofte kaptas fiŝon per malalta flugado super akvo kaj alkroĉado de la predo per siaj ungoj. Ili prepariĝas por la frapo antaŭenigante siajn piedojn preskaŭ sub sia mentono kaj frapante el malantaxue kaj samtempe flugilfrapante por elteni sin. Ĝenerale nur unu piedo estas uzata por kapti la predon. La Blankventra maraglo povas ankaŭ plonĝi je angulo de 45 gradoj el sia ripozejo kaj mallonge merĝi por kapti fiŝon ĉe akva surfaco. Dum ĉasado super akvo en sunaj tagoj, ĝi ofte flugas rekte al la suno aŭ je rektaj anguloj, ŝajne por eviti fari ombron super akvo kaj tiele alerti eventualajn predojn. Ili restas je 1 km el plaĝoj, ĉar ne estas termiko super akvo.
La Blankventra maraglo ĉasas ĉefe akvajn animalojn, kiaj fiŝoj, testudoj kaj marserpentoj, sed ĝi predas birdojn, kiaj la Blua pingveneto, fulikoj kaj pufinoj, kaj ankaŭ mamulojn. En la Bismarkoj ĝi estis konstatita manĝante variajn speciojn de possum. Ĝi povas manĝi ankaŭ kadavraĵojn kiaj mortintaj ŝafoj, birdoj kaj fiŝoj laŭlonge de la akvolinio, same kiel rabi fiŝkaptajn retojn kaj eĉ sekvi la fiŝkaptajn kanojn.
Ili ĉikanas pli malgrandajn rabobirdojn kiaj la Aŭstralazia marĉa cirkuo, Fajfomilvo, Hinda milvo kaj la Fiŝaglo, por devigi lin faligi la portatan manĝon. Aliaj birdoj viktimigitaj estas la Blanka kaj la Pacifika mevoj, kormoranoj kaj la Aŭstralia sulo (inklude unu vidaĵon de tiu lasta specio kiam malsukcesis preni predon). Ili povas eĉ ŝteli manĝon el sia propra specio, inklude sian propran partneron. La Blankventra maraglo atakas tiujn birdojn per frapo per antaŭenigataj piedoj el supre, aŭ per subflugado de la pli malgranda predanto kaj ŝtelo de la predo samtempe kun akra kriego. La Blankventraj maragloj manĝas sole, en paroj aŭ en familiaj grupoj. Paro povas kooperi por ĉasi. Predo povas esti manĝata dumfluge, aŭ la aglo povas surteriĝi sur platformo same kiel ĉeneste. La Blankventra maraglo senhaŭtigas la viktimon dum ĝi manĝas ĝin. Ĝi estas tre efika je la digesto, kaj vomas nur malgrandajn bulojn de vomaĵoj de fragmentitaj ostoj, haŭto kaj plumoj.
Studo de 2006 pri internaj akvejoj ĉe Canberra kie la Kojnvosta aglo kaj la Blankventra maraglo kunhavas teritoriojn montris malmultan koincidon en la gamo de kaptataj predoj. La unua kaptis kuniklojn, variajn makropodojn, surterajn birdojn kiaj kakatuoj kaj psitakoj, kaj variaj paserinoj inklude pigojn kaj la sturnojn. La lasta kaptis fiŝojn, akvoloĝantajn reptiliojn kiaj la Orienta longkola testudo kaj la Aŭstralia akvodrako, kaj akvobirdojn kiaj anasoj, greboj kaj la fulikoj. Ambaŭ specioj predis la specion de la Aŭstralia arbaranaso. Kunikloj konsistis nur malgrandan parton de la dieto de la Blankventra maraglo. Spite apudan nestadon, ambaŭ specioj preskaŭ interagadis, ĉar la Kojnvosta agloj ĉasas for el akvo kaj la Blankventra maraglo manĝas laŭlonge de la lagaj bordoj.
Reproduktado
La Blankventra maraglo reproduktiĝas el ĉirkaŭ ses jaroj de aĝo antaŭen. La reprodukta sezono varias laŭloke —oni registris ĝin en la seka sezono de suda marbordo kaj de Centra Provinco de Papuo-Novgvineo, kaj el junio al aŭgusto en Aŭstralio. Paro de Blankventraj maragloj plenumas lertajn ceremoniojn de memontra flugado antaŭ kopulacio, plonĝas, glitadas kaj ŝajnĉasadas unu la alian dum laŭta alvokado. Ili povas respeguli unu la alian, flugante 2–3 m aparte kaj kopiante unu la alies flugofalon kaj turniĝojn. Piedkaptado estis registrita kiam la paro flugas alte kaj unu membro flugas kapalteren kaj klopodas kapti la piedojn de la alia. Se tio sukcesas, ambaŭ plonĝas alteren turniĝe antaŭ separiĝi dum ili alproksimiĝas algrunde. Tiu kutimo estis registrita ankaŭ kiel agresa memmontrado kontraŭ Kojnvosto aglo.
La Blankventra maraglo kutime elektas la plej altajn arbojn por nesti, kaj foje homfaritajn fostojn. Ofte ili serĉas nestolokojn kie estas mortinta arbo aŭ alta branĉo kun bona videbleco kiu povas esti uzata kiel ripozejo por kontroli la ĉirkaŭon. Tiu ripozejo iĝas kovrata el fekaĵoj, vomaĵoj kaj animalaj restaĵoj. Malnovaj nestoj de Kojnvostaj agloj aŭ Fajfomilvoj estas foje renovigitaj kaj uzataj. La nesto estas granda bulo konstruata el bastonetoj kaj branĉetoj, kaj kovrata el materialoj kiaj herbo aŭ algoj. Ĉiujaraj renovigoj rezultas en fakto ke nestoj iĝas laŭgrade pli grandaj. Nestoj situas ĝenerale en forkoj de grandaj arboj ĉe akvejoj. Klifoj estas ankaŭ taŭgaj nestolokoj, dum nestoj konstruitaj rekte sugrunde troviĝas en insuloj. Reprodukta paro, kies masklo estas pli aktiva, pasas tri al ses semajnojn konstruante aŭ renovigante la neston antaŭ la ovodemetado. Normale la ovaro estas de du senkoloraj, blankaj, ovalformaj ovoj. Mezure 73 x 55 mm, ili estas kovataj dum ses semajnoj antaŭ eloviĝo. La junaj idoj estas duonmalfruaj, kaj estas kovrataj el blanka lanugo kiam ili eliras el ovo. La masklo alportas manĝon kaj la ino manĝigas la idon dekomence, sed ambaŭ gepatroj manĝigas la idojn dum ili kreskiĝas. Kvankam oni demetas du ovojn, estas malkutima sukcesa produktado de du idoj antaŭ elnestiĝo. Unu ovo povas esti nefekunda, kaj la dua ido foje mortiĝas enneste. Se la unua ovaro perdiĝas, la gepatroj povas klopodi duan ovodemetadon. Oni konstatis idojn elnestiĝintajn 70 al 84 tagojn post eloviĝo, kaj restas ĉe la gepatra teritorio por pluaj 5 al 6 monatoj aŭ ĝis la venonta reprodukta sezono.
Oni konstatis konfliktojn kun la Kojnvostaj agloj ĉe nestolokoj en restantaj arboj en Tasmanio.
Konservostatuso
La Blankventra maraglo estas listata kiel Malplej Zorgiga fare de la IUCN. Estas ĉirkaŭkalkulitaj 10 al 100 miloj da individuoj, kvankam ŝajne estas malpliiĝo en nombroj. Ĝi iĝis rara en Tajlando kaj en kelkaj aliaj partoj de sudorienta Azio.
Revizio de averaĝa ovoŝela dikeco inter 1947 kaj 1993 por taksi la sekvon de DDT sur ovorompeblo trovis, ke la ŝeloj de la ovoj de la Blankventra maraglo estis fajniĝintaj je 6%, ne kiel rezulto en pliaj rompoj ĝenerale sed individuaj ovodemetoj povus esti tuŝitaj. Spite tion, kiel rezulto, la specio estis unu el la plej tuŝitaj specioj, probable pro la manĝado ĉe areoj tre traktitaj per pesticido kiaj marĉoj. DDT uziĝis ĉefe ĉe 1973, sed ne estis plu akceptata post 1987 kaj ties uzo haltis je 1989.
Aŭstralio
La Blankventra maraglo estas listita kiel mara kaj migranta laŭ la aŭstralia federa Environment Protection and Biodiversity Conservation Act de 1999. Kiel ĉefe marborda specio, ĝi estas vundebla al habitatodetruo en aŭstraliaj pli kaj pli populaciitaj kaj urbanizitaj marbordaj areoj, ĉefe en la sudo kaj oriento de la lando, kie ĝi ŝajne malpliiĝis laŭ nombroj. Tamen estas eble pliiĝo en populacio interna, sekve al kreado de akvorezervejoj, digolagoj kaj akvobaraĵoj, kaj disvastigo de la enmetita karpo (Cyprinus carpio). Krome ĝi estas rara ĉe la rivero Murray kie ĝi estis iam komuna. Ĝi estas listata kiel minacata laŭ la Flora and Fauna Guarantee Act (1988) de Viktorio, kun eble sub 100 reproduktantaj paroj restantaj en la subŝtato. Laŭ tiu leĝo, oni preparis agadon por la rekupero kaj futura administrado de la specio. En la provizora listo de 2007 de minacataj vertebrula faŭno en Viktorio, la Blankventra maraglo estis listita kiel vundebla.
Estas malpli da 1000 plenkreskuloj en Tasmanio, kie la specio estis listata kiel vundebla laŭ Skedulo 3.1 de la Tasmanian Threatened Species Protection Act de 1995. Ĝi estas minacata tie pro nestoĝenado, perdo de taŭga nestohabitato, pafado, venenado, kaptado per kaptiloj, kaj kolizio kun elektraj kabloj kaj ventoturbinoj, same kiel pro drat-komplikiĝo kaj media poluado. Estuaroj estas favora habitato, kaj ofte suferantaj de media ĝenado.
Kultura gravo
Konata kiel Manulab de la popolo de la Insulo Nissan, la Blankventra maraglo estas konsiderata speciala kaj ties mortigo estas malpermesata. Oni supozas, ke ties noktaj alvokoj avertas pri danĝero, kaj vidi grupon de agloj superflugantaj kaj alvokante estas signo ke iu mortis. Loka sidneja nomo estis gulbi, kaj la birdo estis la totemo de la indiĝena estro Colebee je la fino de la 18a jarcento, de la popolo de la Cadigal. La gardanimalo de la aboriĝena komunumo de Wreck Bay, estas ankaŭ la oficiala simbolo de la Nacia Parko Booderee en la Teritorio de la Golfeto Jervis. La Jerrinja komunumo konas ĝin kiel Manjanja, vorto devena el la Daravala, dum la popolo de la komunumo de Golfeto Wreck nomas ĝin Bugain (el la Dhurga lingvo, kiu estas parto de la Juina grupo).
La Blankventra maraglo gravas ankaŭ por la popolo Mak Mak de la inundebenaĵoj de sudokcidento de Darvino en la Norda Teritorio, kiu rekonas ties konekton kun "bona kampo". Ĝi estas ties totemo kaj integrale konektata al ties tero. La termino Mak Mak estas ties nomo por la specio (kaj por ili mem). La Natura Parko Kanjono Umbrawarra estis Revoloko de la birdo, en tiu areo konata kiel Kuna-ngarrk-ngarrk. Marrawuddi estas nomo el Arnhem. Konata kiel nairanaa (inter aliaj nomoj), ĝi estis simile simbola por la tasmania indiĝena popolo.
Malajzia nomo estas burung hamba siput "sklavo de la marfruktoj", Malajzianoj rakontas pri la maraglo krianta ĉe la ŝanĝo de la tajdoj por averti la marfruktojn. La Blankventra maraglo estas ankaŭ blazono de la subŝtato de Selangor. Ĝi aperas ankaŭ en la monbileto de 10,000 dolaroj de Singapuro. Konata kiel Kaulo en la ĵus formortinta Aka-Bo lingvo, la Blankventra maraglo estis konsiderata praulo de ĉiuj birdoj laŭ popolrakonto de la Andamanoj.
La birdo estas blazono de la rugbea teamo Manly-Warringah Sea Eagles (maragloj). El 2010, nestoparo de Blankventra maraglo produktis idojn filmate rekte per retkamerao "EagleCam", el ceremonia memmontrado el Birds Australia Discovery Centre en Sydney Olympic Park de Nova Sudkimrio. Post unu ovodemeto en filmo, tamen, ties nesto frakasis en februaro de 2011. Tiu historio allogis ŝtatampleksan atenton.
Kantono Montlouis-sur-Loire
Kantono Montlouis-sur-Loire estas franca kantono lokita en la regiono Centro-Valo de Luaro, en la departemento Indre-et-Loire, kaj en la arondismento Tours. Ĝiaj departementaj konsilantoj estas Patrick Bourdy kaj Agnès Monmarché-Voisine.
Komunumoj
Ekde la departementaj balotoj de 2015, la kantono Montlouis-sur-Loire konsistas el la kvin sekvantaj komunumoj :
Historio
Ĝis la departementaj balotoj de 2015, la kantono Montlouis-sur-Loire konsistis el la kvar sekvantaj komunumoj :
Iso Lamujärvi
Iso Lamujärvi estas lago en Finnlando en provinco Norda Ostrobotnio en komunumo Pyhäntä. Ĝia areo estas, longo de bordo , la plej granda profundo kaj la meza profundo. La supermara alteco estas. Ĝi situas sur lima areo de Norda Ostrobotnio kaj Savo. La lago havas ok insulojn. La lago Iso Lamujärvi elfluas laŭ Lamujoki kaj Siikajoki en Botnian golfon. Verkisto Pentti Haanpää dronis en Iso Lamujärvi 30-a de septembro 1955. Lia somera loĝejo situas sur strando de la lago.
Iso Lamujärvi donas bonajn potencojn por fiŝi, ŝipeti kaj ekskursoj. El profundoj de la gruzoflueja lago venas inter aliaj perko kaj atlantika salmo. La lago havas longajn nature sablajn strandojn. Publikaj plaĝoj estas sur la okcidenta strando de la lago plaĝo de Pitkähieta kaj sur la orienta strando de la lago plaĝo de Kamulankylä. Iso Lamujärvi estas ankaŭ populara somerdomolago, kaj sur ĝia strandoj estas multaj libertempaj loĝejoj.
Motilla del Palancar
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2011 estis de 6.216 loĝantoj kaj la denseco estas de 3,4 loĝ/km².
Situo
Motilla del Palancar estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉeto en la sudorienta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 836 m; je 68 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 73,70 km². Ĝi troviĝas ĉe la maldekstra bordo de la rivero Júcar, ĉe la fino de la Akvorezervejo de Alarcón.
Historio
Ĝi estis dekomence domaro de Alarcón.
Ekonomio
Agrikulturo (safrano) kaj brutobredado (ovoj) tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Sukermaizo
Sukermaizo aŭ dolĉa maizo ((''Zea mays convar. saccharata'') estas tiuj maizotipoj, kiuj dum la maturiĝo perdas sian dolĉecon nur relative malfrue kaj kiu ne havas karakterizan farunan guston.
Plimulto de la furaĝmaizoj en Eŭropa ricevas ian farunan guston post finiĝo de la laktomaturiĝo, kiu karakterizas la maizon post atingo de la pastomaturiĝo. La sukermaizo male al tio, retenas la dolĉan guston eĉ ĝis fino de la plenmaturiĝo, kvankam en mapliiĝinta kvalito. Ankaŭ la spadika interno entenas sukeron, sed tiu okazas same ĉe aliaj tipoj, ĉar la spadiko servas ankaŭ kiel energia rezervujo.
La plenmaturiĝinta sukermaizo ne entenas plu sukeron en la grajno kaj estas simile farunriĉa kiel aliaj maizospecoj.
Entenaj materialoj
Fonto: Souci.Fachmann.Kraut 1994
Ĝardena satureo
Nutraj valoroj
La ĝardena satureo (aŭ saturejo) (Satureja hortensis L.) estas spicplanto, kies aromo kaj odoro similas al tiuj de la pipro.
Priskribo, kultivado
La planto estas unujara, 20–50 cm alta, forte disbranĉiĝanta, lumbezona, sektolera. Ĝia grundobezono similas al tiu de la majorano, sed bezonas malpli da irigacio.
Oni semas en la norda modera zono la grajnojn en fino de marto, komence de aprilo, post sterkado en profundon de 1–2 cm, en vicodistancon de 25–30 cm, en meze kompaktan grundon. Oni devas ĝin maldensigi post apero de la junplantoj je 8–10 cm, oni detranĉas dum florado ĉe la suba disbranĉiĝo, oni sekigas, diserigas, kribras ĝin. Simile al la bazilio, ĝi estas plurfoje detranĉebla. Oni sekigas la planton en bukedoj, pendigante.
Uzado
Ĝi entenas volatilan oleon, (ĉefe karvakrolon), tanaĵon, amaraĵojn. Ĝi estas malpli forta ol la pipro, tiel oni uzas ĝin por anstataŭigo de la pipro en dietaj nutraĵoj, salatoj. Ĝi malpliigas la estiĝon de intestaj gasoj, oni favore spicas per ĝi fazeolajn nutraĵojn.
Oni devas aldoni la spicaĵon nur fine de la kuirado, ĉar la forta aromo povas amarigi la kuiraĵojn.
Tunka nacia parko
Tunka nacia parko (Тункинский национальный парк) estas nacia parko en la azia parto de Rusio, situanta sude de la lago Bajkalo en la aŭtonoma respubliko Buratio, Siberio. La parko estis kreita la 27-an de majo 1991 per dekreto de la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko. La nacia parko havas areon de 1.183.662 hektaroj. Ĉi tiu estas unu el la plej grandaj naciaj parkoj en Rusio. La sidejo de la nacia parko situas en la vilaĝo Kiren. Proksimume 23 mil homoj (2006) loĝas en la parko. Parto de la nacia parko ekde 1996 apartenas al la Monda heredaĵo de Unesko
Allogaĵoj
Naturaj kaj kulturaj-historiaj vidindaĵoj, interalie mineralaj fontoj kiuj servas al du kuraclokoj (Arŝan kaj Sajani), la pitoreska montorivero Kingarga, du budhismaj dacanoj (lamaejoj) (Ĥojmora dacan kaj Bodidharma dacan), apartenas al la Monda heredaĵo de Unesko.
Ekstera ligilo
(ru) Oficiala retejo
Braunschweig
Braunschweig, esperantlingve Brunsvigo, estas urbo en la germana federacia lando Malsupra Saksio (Niedersachsen). Ĝi estas centro de la regiono oriente de Hanovro kaj post ĝi dua urbo laŭ grandeco de Malsupra Saksio. La skribita historio de Brunsvigo komenciĝis en la 8-a jarcento. Ĝi apartenis kiel unu de la plej gravaj urboj al la komerca ligo Hanso en la mezepoko, sed ne povis daŭrigi tiun ĉi gravecon. Unu kaŭzo estis la geografia situacio inter Hanovro kaj Berlino kiuj ambaŭ kreskis pli rapide. Dum la lastaj pli ol cent jaroj Brunsvigo estis industria centro. Hodiaū la sciencoj kaj la edukado estas pli elstaraj. Brunsvigo, Wolfsburg kaj Salzgitter kunlaboras komunume kaj formas unu de la regionaj centroj de Malsupra Saksio.
Esperanto en Braunschweig
Dum la jaro 1906 Karl Wallon fondis Esperanto-grupon en la urbo. Samjare okazis la 1-a Germana Esperanto-Kongreso surloke; denove la 50-a (1972) kaj la 83-a GEK (2006) estis tie ĉi. La jubilea 100-a Germana Esperanto-Kongreso en printempo 2023 denove okazas en la urbo (retejo). Krome almenaŭ en la jardeko antaŭ la unua mondmilito la eldonejo Heckner en la apuda urbo Wolfenbüttel eldonis multajn renomajn librojn en Esperanto.
4467 Kaidanovskij
4467 Kaidanovskij estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Morkovice
Morkovice estas la nordorienta parto de urbo Morkovice-Slížany en distrikto Kroměříž en Ĉeĥio. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/433. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 752 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Morkovice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 15,17 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1222.
En la jaro 1909 estis ĝis Morkovice alkondukigita loka fervojo, en la jaro 1998 ĝi estis nuligita.
Fosfora pentaoksido
Fosfora pentaoksido aŭ foje fosfora kvinoksido (molekula formulo P4O10) estas kemia kombinaĵo el fosforo, ankaŭ konata kiel fosfata anhidrido, blanka, senodora, delikva solidaĵo, uzata kiel potenca sekigaĵo kaj senhidratigagento. Ĝia nomo originas de sia minimuma formulo P2O5. Pro siaj senhidratigaj proprecoj, fosfora pentoksido estas alte koroda substanco, irita al okuloj, haŭto kaj mukozaj membranoj. Ĝi neniam fandiĝas kaj kiam temperaturo atinga 360°C ĝi sublimiĝas. Ĝi facile sorbas humidecon, miksiĝas kun akvo formante fosfatan acidon.
Ĝia plej grava uzo estas por konvertado de primaraj aminoj en nitrilojn. Alternative, kiam kombinita kun karboksilata acido, la rezulto estas la responda anhidrido. Fosfora pentoksido ne estas brulema, sed tiel kiel sulfura trioksido, ĝi eksplode reakcias kun akvo aŭ akvo-enhavaj substancoj kiel ligno aŭ kotono liberigante multe da varmo kaj eĉ fajro.
Amonia valerato varmigita kun fosfora kvinoksido produktas valero-nitrilon.
Karpat-basenaj riveroj
Tiu paĝo prezentas la riverojn enhave, sed tio demonstras la alfluojn. La listo prezentas la Danubon, kiu ĉe Devin enfluas la Karpat-basenon kaj elfluas ĉe Ferpordo, intertempe estas kunfluantoj. Escepte estas 4 riveroj, kiuj trarompas Karpatojn. Dunajec kaj Poprad (rivero) fluas al la Balta Maro, Olt (rivero) kaj Jiu fluas al Danubo ekster Ferbordo. Okcidente estas Alpoj, sude Dinaroj. Tie fontas riveroj fluantaj al Danubo. La listo ne havas malgrandajn riverojn, ili estas rojoj.
Ekpoma
(supozeble ankaŭ konata Akahia) estas grandurbo en Niĝerio, en subŝtato Edo (Niĝerio).
Geografio
situas en la suda sekcio de la lando.
Paneŭropaj koridoroj
La eŭropa projekto de Paneŭropaj transportaj koridoroj estis komencita en la jaro 1991 en konferenco en Prago. En la dua Paneŭropa konferenco sur Kreto en marto de 1994 estis difinitaj naŭ koridoroj, kiel ĉefaj transportaj aksoj inter Eŭropa Unio kaj ŝtatoj de la meza kaj orienta Eŭropo, kun postulo de unuaj investoj dum sekvaj dek ĝis dek kvin jaroj. Ties finoj estis precizigitaj kaj plenigitaj en la tria konferenco en Helsinko en la jaro 1997. Danke al finigo de konfliktoj inter ŝtatoj de la eksa Jugoslavio estis ankaŭ proponita la deka koridoro.
Frato Roger
Roger Louis SCHUTZ-MARSAUCHE, konata kiel Frato Roger, Frère Roger (naskiĝis la 12-an de majo 1915 en Provence, Vaud, Svislando; mortis la 16-an de aŭgusto 2005 en Taizé , Bourgogne, Francio) estas la fondinto de la Taizé-Komunumo, ekumena kristana kunularo. Li vive esperis "baldaŭan restarigon de la videbla unueco inter ĉiuj kristanoj", sed volante "vivi ĉi tion sen rompi kun iu ajn".
Paneŭropaj koridoroj
Tial tiuj ĉi koridoroj estas iam menciataj kiel Kretaj koridoroj aŭ Helsinkaj koridoroj senrilate al ilia situo.
Frato Roger
Lia vivo
1940: juna Sviso, 25-jaraĝa, kies patrino estis de franca deveno, precize el la regiono Bourgogne (Burgonjo), decidis vivi en Francio, tiutempe okupita far la nazioj. "El Ĝenevo, mi iris bicikle Francien, kaj serĉis domon por tie preĝi, por tie akceptadi homojn kaj por estigi, iun tagon, tiun kunularan vivadon." Li elektis malgrandan vilaĝon en Burgonjo, nome Taizé, kie la loĝantaro lin varme akceptis, por vivi. Tie li iom post iom kreis unu el la plej alte taksataj kaj influaj ekumenaj kristanaj organizoj, la Komunumo de Taizé.
Ekpoma
Klimato
situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 25 °C. Jare pluvas inter 1000-2000 mm.
Frato Roger
Lia morto
Li mortis en Taizé, mardon, la 16-an de aŭgusto 2005, tuj post la 20-a kaj duono; li estis murdita de rumana ŝtatanino 36-jaraĝa dum la komuna preĝado. La agreso (tri frapoj per tranĉilo en la gorĝon kaj al la ŝultro) okazis dum la vespera preĝo, kiam proksimume 2500 junuloj ĝin partoprenis. Multaj el ili paŭzis en Taizé, survoje al la Monda Junulara Tago en Kolonjo. La murdintino (Luminiţa Roxandra Sulcan) aĉetis la tranĉilon jam antaŭ la ago en Cluny, do ŝi ŝajnas esti planinta la fiagon. Ŝi estas skizofrenia kaj aperas sur la listo de la rumana Menshigiena Ligo.
Karpat-basenaj riveroj
Danubo
Vidu detale Danubo
Frato Roger
La posteulo
La posteulo de Roger kiel estro de la Taizé-komunumo nomiĝas Frato Alois Leser: li estas katoliko kaj germano. Frato Roger mem nomumis lin antaŭ kelkaj jaroj.
Vidu ankaŭ
Komunumo de Taizé
Ekpoma
Trafiko
El kuras ĉefvojoj al Okene kaj Beninurbo.
Karpat-basenaj riveroj
Mosoni Duna (riverbrako)
Vidu detale Mosoni Duna
Leitha
Vidu detale Leitha
Rába
Vidu detale Rába
Marcal
Vidu detale Marcal
Váh
Vidu detale Váh
Nitra (rivero)
Vidu detale Nitra (rivero)
Hron
Vidu detale Hron
Ipel
Vidu detale Ipel
Sió (kanalo)
Vidu detale Sió
Paneŭropaj koridoroj
Naŭ koridoroj estas fervojaj, naŭ ŝoseaj. La deka, n-ro VII, estas koridoro akva - fluo de Danubo. Tiu ĉi reto de koridoroj kunigas Eŭropon de Atlantiko ĝis Uralo kaj de Skandinavio ĝis Mediteraneo.
Karpat-basenaj riveroj
Balatono (lago)
Vidu detale Balatono (lago)
Paneŭropaj koridoroj
Tiuj ĉi evoluaj koridoroj estas diferencaj de Transeŭropa transporta reto, kiu ensumigas ĉiujn ĉefajn vojliniojn en Eŭropa Unio. Ekzistas proponoj por unuiĝo de tiuj ĉi du sistemoj.
Karpat-basenaj riveroj
Zala (rivero)
Vidu detale Zala (rivero)
Paneŭropaj koridoroj
Eksteraj ligiloj
mapoj de koridoroj:
Karpat-basenaj riveroj
Dravo
Vidu detale Dravo
Muro (rivero)
Vidu detale Muro (rivero)
Tiso (rivero)
Vidu detale Tiso (rivero)
Tur (rivero)
Vidu detale Tur (rivero)
Drumlino
Drumlinoj (de la gaela lingvo droim), kiu signifas dorso estas longecaj montetoj kun formo de guto. La akso estas al la direkto de la glacio dum la glaciepoko. La Drumlinoj estas parto de fundmorena pejzaĝo.
Estiĝo
En kelkaj partoj de glaĉero la sedimentiĝo de materialo estas pli alta ol la forigo. Sub specialaj kondiĉoj (kiuj ne estas tute klaraj ĝis hodiaŭ estiĝas regulaj ondoformaj korpoj, la drumlinoj.
Formo
Drumlinoj havas altecon de ĉirkaŭ 10 metroj kaj longecon de ĉirkaŭ 100 metroj. Ili ĉefe konsistas el materialo de la morenoj.
Disvastigo
En meza Eŭropo oni konas la drumlinojn ĉefe el la alpa glaĉera zono, speciale el la regiono de la konstanca lago (ĉirkaŭ Konstanco). En norda Germanio kaj Eŭropo drumlinoj ne estas ofta fenomento. Estas kelkaj konataj drumlinregionoj en norda irlando, pollando kaj la baltaj ŝtatoj. Tre oftaj estas la drumlinoj en norda ameriko.
Karpat-basenaj riveroj
Someşul
Vidu detale Someşul
Crasna (rivero)
Vidu detale Crasna (rivero)
Bodrog
Vidu detale Bodrog
Latorica
Vidu detale Latorica
Krasnodara regiono
Krasnodara regiono estas nord-kaŭkazia regiono de Rusio inter la Nigra kaj la Azova maro.
Karpat-basenaj riveroj
Laborec
Vidu detale Laborec
Krasnodara regiono
La marbordo sude de la urbo Tuapse estas la sola loko en Rusio kun subtropika klimato. Ĉi tie oni kreskigas la plej nordan en la mondo teon.
Krasnodara regiono (ĝia ĉemara kaj montara partoj) estas la plej ŝatata de rusianoj ripozloko. Ĝi ampleksas parton de la Krimea submediteranea arbarmasivo, karakterizita de interesa plantaro.
Karpat-basenaj riveroj
Sajó
Vidu detale Sajó
Kapelo Sankta Donato (Balatonlelle)
Kapelo de Sankta Donato estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Balatonlelle.
Historio
La kapelo konstruiĝis supozeble en 1754. La posedanto estis barono György Majthényi. Priskribo en 1815 menciis la kapelon kun sonorilo 30 kg. En tiu jaro la nova posedanto estis grafo Ferenc Széchényi, kiu farigis sian blazonon ĉe la altaro ankaŭ nun videbla.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola sur monto 300 metrojn alta inter vitejoj. En la fasado meze estas la enirejo, pli supre la turo kreskiĝanta el la navo. Longe okazis eĉ mesoj en la kapelo, sed la loĝantaro iom post iom ne loĝis plu en la viteja parto, sed en la tiutempa vilaĝo.
Karpat-basenaj riveroj
Hernád
Vidu detale Hernád
Orienta ĉefkanalo (elfluanto)
Vidu detale Orienta ĉefkanalo
Tiso-lago
Vidu detale Tiso-lago
Zagyva
Vidu detale Zagyva
Körös
Vidu detale Körös
Berettyó
Vidu detale Berettyó
Mureş (rivero)
Vidu detale Mureş (rivero)
Arieş (rivero)
Vidu detale Arieş (rivero)
Tarnava Mare
Vidu detale Tarnava Mare
Bega
Vidu detale Bega
Kupa
Vidu detale Kupa
Vrbas
Vidu detale Vrbas
Bosna
Vidu detale Bosna
Drina
Vidu detale Drina
Komunumoj de Manche
Jen listo de la 602 komunumoj de la franca departemento Manche, laŭalfabete. (CUC) Kunurba komunumo de Cherbourg, kreita en 1970.
Karpat-basenaj riveroj
Timiş
Vidu detale Timiş
Karaš
Vidu detale Karaš
Granda Morava
Vidu detale Granda Morava
Dunajec
Vidu detale Dunajec
Poprad (rivero)
Vidu detale Poprad (rivero)
Olt (rivero)
Vidu detale Olt (rivero)
Jiu
Vidu detale Jiu
Komunumoj de Gers
Jen listo de la 463 komunumoj de la franca departemento Gers, laŭalfabete.
Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj
[[Dosiero:ICESCR-members.png|eta|400px|Membraj landoj kaj subskriboj pri la Pakto:
]]
La Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj estas multflanka ĝenerala traktato, kiu agnoskas la ekonomiajn, sociajn kaj kulturajn rajtojn kaj starigas mekanismojn por protekti kaj garantii ilin. Ĝi estis adoptita de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj pere de la Rezolucio 2200A (XXI), de la 16-a de decembro 1966 kaj ekviglis la 3-an de januaro 1976. La subskribintaj landoj kompromisiĝas por la koncedado de ekonomiaj, sociaj kaj kulturaj rajtoj al la homoj, inkluzive de la laboraj rajtoj kaj rajto al la sano, edukado, sociala sekureco kaj adekvata vivnivelo. En decembro 2021, la Pakto estis subskribita kaj ratifita de 171 ŝtatoj. Aliaj ses landoj jam subskribis sed ne ratifis ĝin.
La Pakto estas gvidata de Komitato pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj.
Kondorcet-kriterio
La Kondorcet-kandidato (aŭ Kondorcet-gajnanto) estas la persono kiu gajnus duopan balotadon kontraŭ ĉiu de la aliaj kandidatoj en ununoma majoritata baloto. En difinita aro de kandidatoj, la Kondorcet-gajnanto estas ĉiam la sama sendepende de la balotsistemo. Balotsistemo plenumas la Kondorcet-kriterion, se ĝi ĉiam elektas la Kondorcet-gajninton, kiam tiu ekzistas. Ajna balotsistemo kiu plenumas la Kondorcet-kriterion estas Kondorcet-metodo.
Schlatt-Haslen
Pri la komunumo
Schlatt-Haslen  estas distrikto respektive komunumo en Kantono Apencelo Interna, Svislando. Ĝi havis 1143 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Kondorcet-kriterio
Kondorcet-gajnanto ne nepre ekzistas en difinita voĉdonado, tio konatas kiel la Kondorcet-paradokso. Kiam balotantoj identigas kandidatojn laŭ unudimensia akso dekstro-maldekstro kaj ĉiam preferas kandidatojn pli proksimaj al si mem, Kondorcet-gajnanto nepre ekzistas. Tamen, realaj politikaj pozicioj estas plurdimensiaj, kio povas krei sociajn prefercicklojn sen Kondorcet-gajnanto.
Ĉi tiuj terminoj estas nomataj ekde la 18a jarcento laŭ la matematikisto kaj filozofo Marie Jean Antoine Nicolas CARITAT, Markizo de Kondorceto.
Schlatt-Haslen
Geografio
Al Schlatt-Halseln apartenas la regiono de la altejo de Hundwil kaj Rotbach. Al la distrikto respektive komunumo apartenas la vilaĝoj Haslen, Schlatt kaj Enggenhütten. Al Schlatt-Haslen apartenas laŭ decido de 1870 kiel eksklavo de Kantono Apencelo Interna ĉirkaŭita de la teritorio de la komunumo Teufen (AR) ankaŭ la Monaĥejo Wonnenstein. Tra la suda parto de Schlatt-Haslen fluas la rivero Sitter, kiu formas profundan ravinon kaj tranĉas la vilaĝo Enggenhütte de la cetera distrikto-komunumo.
Kondorcet-kriterio
Rilato al aliaj kriterioj
La Kondorcet-kriterio implicas la plejmulto-kriterion; do, ajna sistemo kiu plenumas la unuan, nepre plenumas la duan. La Kondorcet-kriterio malkongruas kun la sekva-ne-damaĝas-kriterio, la nepreferperfido-kriterio, la partopreno-kriterion kaj la apartigo-kriterion.
Plenumaj metodoj
La sekvaj metodoj plenumas la Kondorcet-kriterion:
Schlatt-Haslen
Najbaraj komunumoj
La komunumo kaj distrikto Schlatt-Haslen limas en nordo al Teufen (AR), en nordoriento al Bühler (AR), en oriento al Gais (AR), en sudoriento al Apencelo, en sudon al Gonten, en sudokcidento al Hundwil (AR), kaj en nordokcidento al Stein (AR).
Trafiko
Enggenhütten situas ĉe la kantona ĉefvojo 459 de Apencelo al Herisau, dum la vilaĝoj Haslen kaj Schlatt situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinioj al Teufen kaj Apencelo.
Kondorcet-kriterio
Referencoj
<references group="" responsive="">
Schlatt-Haslen
Historio
La unua dokumenta mencio de Schlatt datiĝas el la jaro 1200 kiel Slatte, dum Haslen estis menciita en la 13-a jarcento kiel Haslowe.
La loĝantoj de Oberhaslen, Vorderhaslen, Hinterhaslen kaj Ebni ĉe la bordo de Sitter inter 1648 kaj 1650 kune konstruigis la preĝejon Unserer Lieben Frau (Nia Kara Dipatrino), kiu unue estis filio de la paroĥo Apencelo. En la jaro 1666 Haslen fariĝis propra paroĥo.
La hodiaŭa distrikto-komunumo kreiĝis en la jaro 1873 per kunigo de la rodo Schlatt kun parto de la duonrodo Rinkenbach sudokcidente de la rivero Sitter.
Ruĝbeka montokorvo
La Ruĝbeka montokorvo aŭ simple Montokorvo, sed ankaŭ pli fidele al la scienca nomo Ruĝbeka pirokorako, Pyrrhocorax pyrrhocorax, estas birdo de la familio de Korvedoj; Ĝi estas unu el la du specioj de la genro Pyrrhocorax. Ties ok subspecioj reproduktiĝas en montaroj kaj marbordaj klifoj el Irlando kaj Britio orienten tra Hispanio kaj suda Eŭropo kaj Nordafriko al Centra Azio, norda Barato kaj Ĉinio.
Ĝi estas eleganta birdo, distinga per sia brilruĝa, iom kurbeca beko kaj ruĝaj gamboj kaj piedoj. Dumfluge, la unuarangaj flugilplumoj separiĝas kvazaŭ 'fingroj'. La Ruĝbeka montokorvo faras laŭtan alvokon 'ĉiŭŭŭ' kiu kompletas la bildon de alloga birdo. (Ogilvie, Malcolm. 2008. "Choughs and Cowpats" www.birdsofbritain.co.uk)
Tiu birdo havas brilnigran plumaron kaj longan kurban ruĝan bekon, ruĝajn gambojn kaj laŭtan metalan alvokon. Ili havas lertan akrobatan flugmanieron per amplekse malfermaj unuarangaj flugilplumoj kvazaŭ fingroj. La Ruĝbeka montokorvo pariĝas porvive kaj montras filopatrion, tio estas revenemo al naskiĝloko, kio estas kutime kaveto aŭ fendo en klifo. Ili konstruas neston elbastonetoj kovrtiaj el lano, kie la ino demetas 3 ovojn. Ili manĝas ofte en aroj inter malalta herbo de paŝtejoj, kie ili prenas ĉefe senvertebrulojn.
Kvankam la specio suferas predadon kaj parazitismon, la ĉefa minaco estas ŝanĝoj en agrikultura praktiko, kiu kaŭzas malpliigon de la populacio kaj fragmentadon de la teritorio en Eŭropo; tamen, ĝi ne estas minacata tutmonde.
Taksonomio
Tiu precipe palearkta specio estis unuafoje priskribita de Linnaeus en sia verko de 1758 nome Systema Naturae kiel Upupa pyrrhocorax. Ĝi estis movita al sia nuna genro, Pyrrhocorax, de Marmaduke Tunstall en sia verko de 1771 Ornithologia Britannica. La nomo de la genro devenas el la Greka πύρρος (purrhos), "fairkolora", kaj κόραξ (korax), "korako". La ununura alia membro de la genro estas la Flavbeka montokorvo, Pyrrhocorax graculus.
Subspecioj
Estas ok nuntempaj subspecioj, kvankam diferencoj inter ili estas malgrandaj.
Detala analizo de voĉosimileco sugestas, ke la aziaj kaj etiopia rasoj diverĝis el okcidentaj subspecioj frue en la historio de evoluo kaj ke la itala Ruĝbeka montokorvo estas pli proksimaj de la nordafrikaj subspecioj ol de tiuj de la resto de Eŭropo.
Distribuado kaj vivejo
La Ruĝbeka montokorvo reproduktiĝas en Irlando, Britio, Manksinsulo, suda Eŭropo kaj la mediteranea baseno, la Alpoj kaj la montaroj de Azio el Turkio, tra Centra Azio, norda Barato kaj Ĉinio, kun du pliaj separataj populacioj en Etiopio. Ĝi estas nemigranta loĝanto tra sia teritorio.
La ĉefa biotopo estas alta montaro; ĝi troviĝas inter 2,000 kaj 2,500 m en Nordafriko, kaj ĉefe inter 2,400 kaj 3,000 m en Himalajo. En tiu montarteritorio ili atingas la 6,000 m somere, kaj oni trovis ĝin iam eĉ je 7,950 m en la Monto Everesto. En Irlando kaj Britio, ĝi reproduktiĝas ankaŭ en marbordaj klifoj, apude de herbejoj. Ili estis iam pli disvastigataj en marbordoj, sed suferis perdon de la speciala habitato. Ili kutime reproduktiĝas je pli malaltaj teroj ol la Alpa pirokorako, kiu havas dieton pli adaptitan al altaj altitudoj.
Priskribo
Plenkreskulo de la nomiga subspecio de la Ruĝbeka montokorvo, P. p. pyrrhocorax, estas 39–40 cm longa, havas enverguron de 73–90 cm, kaj pezas averaĝe 310 g. La plumaro estas velurnigra, verdobrila ĉe korpo kaj la birdo havas longan kurban ruĝan bekon kaj ruĝajn gambojn. Ambaŭ seksoj estas similaj sed junuloj havas oranĝan bekon kaj rozkolorajn gambojn ĝis la unua aŭtuno kaj malpli brilan plumaron.
La alvoko de la Ruĝbeka montokorvo estas laŭta, rinka ĉIuuu, kiu estas pli klara kaj laŭta ol la simila voĉo de la monedo, kaj ĉiam tre diferenca el la flavbeka samgenrano, kiu havas ondecajn priip kaj fajfan sŭiiiuuuu. Malgrandaj subspecioj de la Ruĝbeka montokorvo havas pli altajn frekvencalvokojn ol la plej grandaj rasoj, kiel antaŭdirite pri la inversa rilato inter korpogrando kaj frekvenco.
Kutimaro
La Ruĝbeka montokorvo ne estas kolonia reproduktanto, sed ĝi estas gregema kaj manĝas en aroj de ĝis 200 birdoj en areoj kie ĝi estas sufiĉe multnombra, kaj ripozas komune en kavoj nokte (escepte nestoparoj). Ili ofte manĝas kun la Alpa montokorvo aŭ Monedo, kaj kiel sia plej proksima parenco ili povas estis scivolemaj kaj maltimidaj. Ili havas lertan kaj facilan flugon kaj ŝvebas super klifoj per malfermaj flugilplumoj; ili ofte ludas per akrobataĵoj, turnoj kaj vostoĉasado.
Manĝado
La dieto de la Ruĝbeka montokorvo konsistas ĉefe de insektoj, araneoj kaj aliaj senvertebruloj prenitaj el la grundo, el kiuj formikoj estas probable la ĉefa ero. La centrazia subspecio P. p. centralis ripozas sur dorsoj de sovaĝaj aŭ hejmaj mamuloj por manĝi ties parazitojn. Kvankam senvertebruloj formas plej parton de la dieto de la montokorvo, ili manĝas ankaŭ vegetalan materialon inklude falitan grenon, kaj en Himalajo estas konsiderata plago por la rikolto de hordeo.
La preferata manĝohabitato estas herbejo de malalta herbo, ekzemple kie paŝtas ŝafoj kaj kunikloj. Estas taŭgaj ankaŭ herbejoj kiu suferas marbordan saligon aŭ malfruktodonajn grundojn.
Reproduktado
La Ruĝbeka montokorvo reproduktiĝas el la tria jaro kaj kutime faras ununuran ovodemetadon jare, kvankam la aĝo de la unua reprodukto estas pli alta en la grandaj populacioj. La paro montras fortan partnerecon kaj filopatrion kiam la paro formiĝis. La fortika nesto estas komponita el radiketoj kaj tigoj de kaluno, ulekso aŭ aliaj plantoj kaj estas kovrita el lano aŭ haro; en centra Azio, la harojn ili prenas el vivaj ekzempleroj de Himalaja hemitrago. La nesto estas konstruita en kavo aŭ simila fendo en rokego aŭ klifa surfaco. Ili povas uzi ankaŭ malnovajn konstruaĵojn, kaj en Tibeto eĉ funkciantaj monaĥejoj havigas nestolokojn, kiel eventuale ankaŭ modernaj konstruaĵoj en urboj de Mongolio, inklude la ĉefurbon Ulaanbaataro. La Ruĝbeka montokorvo uzas aliajn artefaritajn lokojn kiel ŝtonminejoj kaj minejoj por nestumado se estas disponeblaj.
La ino de Ruĝbeka montokorvo demetas 3 al 5 ovojn. Ili estas punktitaj, ne ĉiam dense, en variaj nuancoj de bruno kaj grizo sur kremkolora fono. La ovogrando estas sendependa de la demetokvanto kaj de la nestoloko, sed povas varii inter diferencaj inoj. La ino kovas dum 17 aŭ 18 tagoj ĝis eloviĝo, dum kiuj ŝi estas manĝigata de la masklo. Krome ŝi kovas la idaron dum 10 tagoj, kaj tiam ambaŭ gepatroj manĝigas kaj zorgas la idaron. La junuloj elnestiĝas post 31-41 tagoj post eloviĝo..