cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Granda kriaglo
Aspekto
Dumfluge la Malgranda kriaglo, montras blankajn centrajn flugilajn makulojn duonlunformajn, dum la Granda kriaglo ne montras ilin. Krome tiu ĉi specio havas pli grandajn kaj larĝajn flugilojn kaj pli larĝan voston. Estas puga blanka marko kun formo de V.
La simileco de la Granda kriaglo kun la Malgranda kriaglo ofte rezultas al misidentigo inter ambaŭ. Tion komplikas eventualaj hibridoj inter ambaŭ specioj.
Reproduktado
Tiu aglo demetas 1 ĝis 3 ovojn -plej ofte 2- en arba nesto el bastonetoj ĉirkaŭ unumetra granda kaj preskaŭ unumetra alta enhavanta herbon. Nestoj kutime estas izolitaj je centoj da metroj el la arbarbordo en centro de ampleksega teritorio -foje ĝis 30 km²- kaj estas reuzataj dum sinsekvaj jaroj: ofte paroj uzas 2 aŭ 3 nestojn unu post la alia. La kovado daŭras el 35 ĝis 43 tagojn. Idoj estas grizblankaj aŭ grizbrunaj; dua ido kutime mortas pro kainismo; ili elnestiĝas post du monatoj kaj estas zorgitaj de la gepatroj dum unu plia monato.
Kutimoj
Granda kriaglo elflugas el arbaro -foje eĉ montara arbaro- al malferma malseka kamparo -kun marĉejoj, lagetoj, ktp.- kie ĉasas etajn mamulojn -ratoj- aŭ similajn bestojn -ranoj, reptilioj, fiŝetoj, ktp. -ĉefe surtere. Foje ili manĝas kadavraĵojn kaj foje klopodas rabi predojn de aliaj rabobirdoj, sed ne ĉiam sukcese. Ili povas uzi tri malsimilajn teknikojn: ekde ŝvebado, ekde gvatejo kaj ekde surtere.
Pál Kalmár
Pál Kalmár, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kalmár Pál estis hungara ŝlagrokantisto, operetkantisto, bonvivanto. Pál Kalmár naskiĝis la  en Mezőtúr, li mortis la  en Budapeŝto.
Granda kriaglo
Kutimoj
La voĉo estas kvazaŭ hunda bojado “jip”.
Pál Kalmár
Biografio
Pál Kalmár komence lernis por esti oficiro, sed depost la 1-a mondmilito li lernis private kantadon kaj li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1925. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto), poste li aktoradis-kantadis en teatroj de Kaposvár kaj Pécs. Ekde 1929 li kantadis memstare en gravaj kafejoj. Lia eksterlanda kariero komenciĝis en 1932, li ofte kantadis ankaŭ eksterlande germane, angle, itale, hispane. Liaj gramafondiskoj aperis en Germanio kaj Usono. Dum la 2-a mondmilito li batalis, sed li havis eblecon kantadi ekzemple en Hungara Radio. Dum la frua socialismo li devis estis simpla laboristo, eĉ li estis staĥanovisto. Depost la stalinismo li denove kantadis en malgranda restoracio. En 1968 post grava gorĝoperacio li perdis sian voĉon. Li estis konata, kiel reĝo de tango.
Granda kriaglo
Sistematiko, taksonomio kaj evoluo
La Malgranda kriaglo (A. pomarina) estas la plej proksima vivanta parenco de tiu specio; ties komuna praulo ŝajne diverĝis ĉirkaŭ meza Plioceno, eble antaŭ ĉirkaŭ 3.6 milionoj de jaroj (mj), el la prauloj de la Hindia kriaglo (A. hastata) kiu loĝas ĉe Irano, Pakistano kaj Barato. La "prakriaglo" probable vivis en la ĝenerala mondoregiono de Afganio, kaj disiĝis en kaj norda kaj suda stirpo kiam kaj glaĉeroj kaj dezertoj antaŭeniris en Centran Azion kiam komencis la lasta glaciepoko. La norda stirpo sekve separiĝis en la orienta (Granda) kaj okcidenta (Malgranda) specioj nunaj, probable ĉirkaŭ la limo inter Plioceno kaj Pleistoceno autaŭ ĉirkaŭ 2 mj.
La kriagloj kia grupo estas tre distingaj el la tipaj membroj de la genro Aquila, la "veraj agloj". Ili probable estos inkludata kun siaj “adoptaj” tropikaj parencoj de la genroj Lophaetus aŭ Ictinaetus, aŭ movataj al propra genro baldaŭ.
Distribuado, ekologio kaj statuso
Tiu palearktisa specio ne estas monde minacata, nur lokaj populacioj. Totala loĝantaro povas atingi kelkajn milojn.
Tiu estas specio de arbara kamparo, kiu ĉasas malgrandajn mamulojn kaj similajn, ĉefe surgrundajn predojn. Ĝi reproduktiĝas el norda Eŭropo tra Azio, kaj vintras en sudorienta Eŭropo, Mezoriento kaj Suda Azio. Migrado al reproduktejoj okzas malfrue; en Butano ekzemple birdoj povas esti vidataj iom regule ĝis la fino de marto.
Ĝenerale en teritorio junulo pasas ioman tempon kun siaj gepatroj post elnestiĝo, ĝis tiu atingas la seksan maturecon kaj serĉas siajn proprajn teritorion kaj partneron. Ĉe vintrejoj la specio estas pli sociema. Videblas foje malgrandaj aroj de ĝis ĉirkaŭ 10 birdoj, de varia aĝo, kiuj kunflugas la teritorion. Ili ankaŭ asociiĝas kun aliaj Akcipitredoj en vintrejoj, kiaj lokaj aŭ migrantaj individuoj de Nigra milvo (Milvus migrans lineatus kaj govinda) aŭ Stepaglo (A. nipalensis), distinge pli malgrandaj kaj pli grandaj rabobirdoj, respektive.
Tiu specio emas al vaganteco. Ties regulaj reproduktaj teritorioj ne plu atingas ĝis Germanio nuntempe, sed ili ne estas rare trafataj en tiu lando, kaj kelkaj birdoj vidiĝas ĉiun jardekon. Eĉ junuloj disiĝas amplekse; la Staatliches Museum für Tierkunde Dresden havas specimenon (C 21845) mortpafitan en novembre de 1914 en Großgrabe ĉe Bernsdorf en Saksio. Temas pri junulo de necerta aĝo kaj tre punkteca, probable malpli ol 20monata.
Plenkreskulo de Granda kriaglo estis kontrolita per satelita transmisilo en 1993 por sciigi pri ties migrado. La kontrolita aglo migris totalon de 5,526 km el siaj vintrejoj en Jemeno al siaj reproduktejoj en okcidenta Siberio. Ĝi flugoveturis 150 km averaĝe ĉiutage, sed tio pliiĝis ĝis 280 km ĉiutage dum la birdo flugis super Mezopotamio.
La specio estas klasita kiel Vundebla al formorto fare de la IUCN. Ĉirkaŭ la jaro 2000, la monda populacio de tiu aglo estis ĉirkaŭkalkulata je malpli da 4,000 reproduktantaj paroj. La ĉefaj minacoj estas habitatodetruo kaj habitatoperdo, same kiel homa ĝenado dum la reprodukta sezono.
Murakami Haruki
MURAKAMI Haruki (村上春樹, en okcidentaj landoj konata kiel Haruki Murakami; nask. je la 12-a de januaro 1949) estas japana verkisto kaj tradukisto. Liaj libroj estis tradukitaj en pli ol kvindek lingvojn kaj estis furorlibroj en Japanio kaj ĉirkaŭ la mondo. Lia verko gajnis tutmondan aklamon en la formo de internaciaj literaturaj premioj kiel la Monda Premio pri Fantazio
Murakami estas konsiderata unu el la plej popularaj kaj respektataj japanaj verkistoj, kaj estas ĉefa kandidato por gajni la Nobel-premion pri literaturo post kelkaj jaroj.
Influita de antikvhelenaj tragedioj, rokmuziko, absurda teatro, ktp, lia verkado estas kaŝe lirika kaj karakterizitas per subtila humuro, malgraŭ la melankolia dimensio de iuj de liaj romanoj, kiuj prezentas ekzistadismajn motivojn kiel soleco, fremdiĝo, apatio kaj malligo ene de la postmodernismo de kapitalisma socio.
Ursulaninoj
La Ursulaninoj (mallongigo: OSU = Ordo Sanctae Ursulae) estas katolika ordeno. La komunumojn de monaĥinoj fondis Sankta Angela Merici 1535 en Brescia je la honoro de Sankta Ursulo de Kolonjo. Ĝi evoluis ĝis la plej konata eduka ordeno.
Historio
La Ursulaninoj estas membroj de virina ordeno, kies unua tasko estas la edukado de knabinoj; fondis ĝin en la memortago de Sankta Katarino Angela Merici. Ŝi naskiĝis en 1470 en Desenanzo kaj mortis en la Sankta Vendredo de 1540. Ŝia sanktuliniĝo estis en 1807.
La plej malnova domo ordena en Germanio estis tiu en Kolonjo (1639), la domo en Prago de 1650/55 estis la plej malnova en la Aŭstria Imperio. En la jaro 1695 la ordenaninoj de Luzern transloĝiĝis al Freiburg im Breisgau kie ili faris modelan lernejon.
Fonto
Herders Conversations-Lexikon. Freiburg im Breisgau 1857, vol 5, p. 569-570 (interrete tie ĉi)
Mozilla Application Suite
Mozilo (angle Mozilla) estas libera, multsistema programaro por la Interreto, inkluzive TTT-legilon, retpoŝtan kaj novaĵgrupan programon, HTML-redaktilon k.a.
Historio de Mozilo
Aliaj (la industrio de malfermita programaro) interpretis ĝin kiel fiaskon de Netscape kontraŭ Internet Explorer de Mikrosofto en la batalo pri TTT-legiloj.
La programado per la fontokodo de Communicator malfacilis pli ol antaŭvidite:
Rezulte, la unua liveraĵo estis nek konstruebla nek ekzekutebla. Tio malfacilis por la kernaj programistoj de Mozilo (multaj salajrataj de Netscape), kaj eĉ pli por eksteraj eventualaj kontribuontoj.
Fine, la kernaj programistoj decidis forlasi la hereditan kodaron por reverki ĉion dekomence. Malkonsente, unu el la ĉefaj Netscape-aj programistoj, Jamie Zawinski, rezignis. La rezulta plano inkluzivis krei tute novan multsisteman programbibliotekon por komputil-homa interagado kaj novan HTML-surekranigan meĥanismon.
Aldonaĵoj
La laboro pri Mozilo plu daŭras. Ĝi ankaŭ iĝis bazo por aliaj programoj. Kelkaj estas troveblaj ĉe MozDev (angle).
Esperanta versio
Mozilo haveblas en esperanto, kiel montras la sekva ekranbildo. Ĉefpaĝo de la Vikipedio vidata per esperanto versio de Mozilo
Esperanta versio de programo Mozilo
La estonto
Ne ekzistos plu eldonoj de Mozilo escepte de riparoj por sekureco. La mozila projekto estas laboranta pri Firefox. Tamen nova grupo daŭrigos la aplikaĵaron sub la nomo SeaMonkey.
Oneta
Oneta estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Colzate, Cornalba, Gorno, Oltre il Colle, Premolo kaj Vertova.
Kristanisma patrono de la komunumo estas la Sankta Maria, kaj la komunuma festotago estas la 8-a de septembro.
Zalavár
Zalavár estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. La loknomo signifas: Zala-fortikaĵo.
Situo
Zalavár situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Zala (rivero) kun Eta Balatono. Zalakaros troviĝas 19, Pacsa kaj Nagykanizsa po 20, Letenye 28 km-ojn.
Historio
Proksime de la vilaĝo oni trovis restaĵojn el la bronzepoko. Poste la romianoj konstruis malgrandan fortikaĵon. Antaŭ la hungaroj vivis tie hunoj, frankoj kaj slavoj. Post 1000 la grava loko iĝis departementejo. En 1019 nova baziliko kaj abatejo konstruiĝis, la fortikaĵo pligrandiĝis. La komunumo en 1424 rajtis aranĝi tutlandan bazaradon, ekde 1474 ankaŭ ĉiusemajne. Dum la kontraŭturkaj bataloj la fortikaĵo graviĝis ĝis 1702. Tiam ĝi malkonstruiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto, municipa administracio.
Famuloj
En Zalavár naskiĝis matematikisto Ferenc Gécseg.
Mary Ann Glendon
Mary Ann GLENDON estas eksperta pri Bioetiko, Kompara Juro, Konstitucia juro kaj Internacia Juro rilate la Homajn rajtojn. Estas ankaŭ subtenanto de la movado Pro-Live, ligita al vasta branĉo de usona feminismo. Pro tiuj kompetentoj kaj vivkonceptoj ŝi estis nomumita de Usona Senato ambasadoro ĉe la Vatikano (Sankta Seĝo).
Ŝi naskiĝis en Pittsfield (Masaĉuseco, Usono) la 7an de oktobro 1938; diplomiĝis diversscience kaj entreprenis la diplomatan karieron kaj taskon instruistan pri jurisprudenco ĉe la Universitato Harvard.
Katolika, nur ŝtatjure edziniĝinta al Edward R. Lev, post divorco el la unua edzo, katolike reedziniĝis. Ŝiaj engaĝoj kaj preparo en diversaj sektoroj de la modernaj prihomaj sciencoj, papo Johano Paŭlo la 2-a ŝin kooptigis al la Papa Akademio de Sociaj Sciencoj kies la 6an de januaro 1994 estis nomumita prezidento (kaj tial ŝi estis la unua virino reganta gravan vatikanan organismon). En 2002 ŝi kooptiĝis, iniciate de la usona prezidento George W. Bush, kiel membro de la usona Prezidenta Koncilio de Bioetiko. The National Law Journal, usona periodaĵo pri jurisprudenco, ŝin deklaris en 1998 unu el la plej influaj virinoj advokatoj de Usono. Krom tio ĉio, ŝi vere ŝin honoras rimarkinda noto: ŝi estas la unua virino prezidento de la grava vatikana organismo de la Roma Kurio.
En 1995 ŝi ĉefis la Sanktaseĝan delegacion dum la “Kvara Monda Konferenco pri la Virinoj, sponsorita de Unuiĝintaj Nacioj kaj okazinta en Beijing Ĉinio (unua virino okupanta tiun diplomatan oficon por Vatikano ), kie ŝia deklaro kontraŭ la uzo de kondomo en la prevento de AIDS altiris al ŝi multajn kritikojn. Ŝia deklaro:
"Sankta Seĝo nenimaniere apogas kontraŭkoncipilojn aŭ la uzon de kondomoj, kaj kiel metodo por la familia planado kaj en programoj por la prevento de HIV/AIDS." (Mary Ann Glendon, ĉefo de la vatikana delegacio ĉe Fourth World Conference on Women . The Holy See in no way endorses contraception or the use of condoms, either as a family planning measure or in HIV/AIDS prevention programmes.
Ŝi estis ankaŭ indikita kiel ebla kandidatino al la Usona Suverena Kortumo.
Post la papigo de Benedikto la 16-a ŝi en diversaj intervjuoj elspezis favorajn vortojn al nova papo, opiniante lian elekton signo de kontinueco rilate la politikojn de papo Johano Paŭlo la 2-a.
Nomumita usona ambasadoro ĉe la Sankta Seĝo, ŝi prezentis krediliterojn al Benedikto la 16-a la 29 februaro 2008.
Colomiers
Geografio
Colomiers estas la dua plej granda urbo de la departemento Haute-Garonne, kaj troviĝas ĉe la okcidenta bordo de Tuluzo. Krom Tuluzo, ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Cornebarrieu, Blagnac, Pibrac kaj Tournefeuille.
Fuentelmonge
Fuentelmonge [fŭentelMONĥe] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko Campo de Gómara en la oriento de la provinco, kaj subkomarko Las Vicarías.
La loknomo Fuentelmonge estas etimologie komprenebla kiel Fonto de la Monaĥo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 42,24 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 64 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 550 loĝantojn el la 1940-aj jaroj.
Ĝi distas 57 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Torluenga, Cañamaque, Monteagudo de las Vicarías kaj oriente kun la provinco Zaragozo, Aragono.
En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Birdoprotekta Areo ZEPA konata kiel Monteagudo de las Vicarías, okupanta 3 977 hektarojn, nome 26 % de la teritorio.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, la ermitejo, tradicia arkitekturo kaj ruinoj de gvatoturo kaj ĉirkaŭa bieno.
Střížovice
Nomon Střížovice havas pluraj setlejoj:
...kaj ankaŭ kelke da vilaĝoj:
Mátyás Palyusik
Mátyás Palyusik [mAtjAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Palyusik Mátyás estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.
Mátyás Palyusik naskiĝis la en ekstera parto de Békéscsaba (nuntempa Telekgerendás), li mortis la  en Budapeŝto?.
Biografio
Mátyás Palyusik maturiĝis en gimnazio en Békéscsaba en 1937, poste li akiris bestokuracistan diplomon en veterinara fakultato de Reĝa Hungara Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1942, en la sekvanta jaro li doktoriĝis. Jam en 1941 li ricevis statuson en la epidemia katedro, kiun li tenis ĝis 1967. Interrompe li estis soldato (1942–1945) kaj militkaptito (1945–1948), bestokuracisto en Mezőhegyes kaj Budapeŝto (1949). Reveninta al la fakultato (baldaŭ altlernejo) li estis asistanto (1950–1951), lektoro (1951–1954), docento (1954–1967). Intertempe li kandidatiĝis en 1961 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1967 kaj 1981 li esploris en akademia instituto, poste li pensiuliĝis. Li ricevis 2 medalojn.
Esĥino
Esĥino (helene: Αἰσχίνης / Ajsĥines; naskiĝinta ĉ. 389 a.n.e. en Ateno, mortinta en 314 a.n.e.) estis helena oratoro. Li nombriĝis je la dek atikaj oratoroj.
Vivo
Eĉ kiam Demosteno, kiu malamis Esĥinon pro lia partianeco pormakedonia, refaris akuzon en 342 a.n.e. per splenda parolado li per same brila parolado defendis sin. Havante nur la interesojn filipajn antaŭokule Esĥino reklamis en 339 a.n.e. la duan sanktan militon kontraŭ Lokris kaj la transigo de la komando al la reĝo. Sekvis mlito kiu kondukis al la pereo de Ateno kaj la beotia Tebo ĉe la Batalo de Keroneo kaj la finfina pozitiva realiĝo de ĉiuj intencoj makedoniaj.
Lia ega malamo de Demosteno kaŭzis tamen sian falon. Kiam li akuzis en 330 Ktesifonon - kiu publike postulis por Demosteno pro ties meritojn aljuĝo de ora krono - li superitis pro la brilega kaj majstra kontraŭparolado demostena Pri la krono. Necesis ekzilenirado al Rodoso kie li fondis retorikan lernejon. Esĥino mortis sur la insulo Samoso.
Post Demosteno li korekte taksitis la plej granda oratoro danke al la fare de la antikvaj filologoj kromnomitaj tri gracioj, t.e. la paroladoj kontraŭ Timarĥo, pri la fraŭda legataro kaj tiu kontraŭ Ktesifono.
Fakulo pri Esĥino estis la germana filologo Gustav Eduard Benseler.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 1. Leipzig 1905, p. 848 (tie ĉi interrete)
Soapy Smith
Jefferson Randolph SMITH pli konata kiel Soapy Smith (angle, sapa Smith; naskiĝis en 1860 en Georgio; mortis la 8-an de julio 1898 en Skagway, Alasko) estis usona entreprenisto kaj bandito.
Siajn riĉecon kaj kromnomon Smith gajnis en Denver, Kolorado, vendante pecojn de sapo, el kiuj unu laŭdire enhavis kaŝitan 100-dolaran bileton. Post malsukcesa balotmanipulado, li estis forpelita el la urbo.
Kalia fosfido
Kalia fosfido estas neorganika kombinaĵo de kalio kaj fosforo, jona salo de alkala metalo kun fosfida anjono (P-3). Kalio kaj fosforo estigas sennombrajn derivaĵojn uzatajn kiel konservaĵoj, kataliziloj en kemiaj reakciantoj kaj fumigagentoj kontraŭ pestoj.
Soapy Smith
Aŭguste 1897 Smith translokiĝis de la arĝenttrovejoj ĉe Creede en Kolorado al Skagway en Alasko, piede de la misfama Blanka intermonto. Dum la plej multaj viroj serĉis oron, Soapy Smith funkciigis telegrafejon, kiu estis la nura ligo kun la ekstera mondo. Sendado de telegramo kostis 5 dolarojn. La afero abrupte ĉesis, kiam iu eltrovis, ke la kablo al Seattle post kelkaj centoj da metroj finiĝis en la neĝo.
Tamen Soapy Smith kaj liaj kunuloj, ĉiuj pafistoj, tenis firme la urbon Skagway. La 8-an de julio 1898 la geologo Frank H. Reid kontraŭstaris lin ĉe la dokoj. Soapy Smith, pafita en la koron, mortis tuj. Frank Reid mortis la 20-an de julio pro per pafo detruita kokso. Ambaŭ estis entombigitaj en la tombejo de la orimpetego (angle: Gold Rush Cemetry) en Skagway.
Takafumi Hori
Takafumi Hori (堀 孝史, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Toshiba, Urawa Reds kaj Shonan Bellmare.
Ferenc Szabó (komponisto)
Ferenc SZABÓ [sabO], hungare Szabó Ferenc, Esperante Francisko Szabó estis hungara komponisto kaj profesoro.
Ferenc Szabó naskiĝis la 1902 en Budapeŝto - mortis la  1969 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Szabó frekventis gimnazion en Budapeŝto, dume nokte li laboris. Inter 1921-1926 li lernis en Muzikakademio de Budapeŝto de Leó Weiner kaj Zoltán Kodály. Li aliĝis al socialdemokratoj, baldaŭe al la komunistoj kaj ekde 1928 li dirigentis laboristajn korusojn. En 1931 li vojaĝis al Berlino, poste al Moskvo, kie li edukiĝis pri partiaj aferoj en la universitato. Dum la 2-a mondmilito li aliĝis al Ruĝa Armeo, fine li estis ĉefleŭtenanto. En 1945 li ekhavis postenon en ĉeflernejo de Budapeŝto, kie li instruis muzikon. Baldaŭe li estis parlamentano, dume li estris Muzikakademion. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951 kaj 1954, krome ankaŭ aliajn 2 premiojn.
Johano Stabo
Johann von Stöberer (ankaŭ Johann Stab) (1468-1522), estis aŭstra humanisto, genealogo, poeto kaj historiografo, profesoro pri matematiko en la Universitato de Ingolstadt kaj astronomio en la Universitato de Vieno. En 1515, kunlabore kun Alberto Durero (1471-1528), li dezajnis la unuan perspektivan vidaĵon de la tersurfaco vidatan el la ĉielo, nome, ĝi estis ia globobildo dediĉita al la imperiestro Maksimiliano la 1-a (1459-1519) al kiu li laboris dum pli ol dekses jaroj. Membro de la Danuba Societo, li estis plurfaka geniulo kun rara erudicio. Astronomio estis lia speciala hobio kaj li estis talentoplena pri fabrikado de instrumentoj. Li faris parton de la humanisma rondo ligita al la kortego de Maksimiliano la 1-a.
Biografio
Johannes von Stöberer naskiĝis en Hueb, urbo identigita kiel Steyr en la Supra Aŭstrio, supozeble filo de arbaristo. En 1482 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Ingolstadt, kie, en 1484, li ricevis sian bakalaŭrecon. Post multe da vagado li venis al Nurenbergo kaj Vieno, kaj, en 1498, li trovis laboron kiel profesoro pri matematiko en la Universitato de Ingolstadt. Kiel pastro li aktivis en la Paroĥejo de Karlstetten, en Malsupra Aŭstrio.
Konrad Celtis estis profesoro en Ingolstadt ekde 1492, kaj Stabo ekprenis katedron en 1502 en la Universitato de Vieno, kie Georgo Tannstetter, ankaŭ konata kiel Georgo Kolimito (1482-1535) estis lia lernanto. En 1514, Kolimito eldonis siajn Astronomiajn Tabelojn kaj ankaŭ unu historion pri vienaj matematikistoj kaj astronomoj sub la titolo "Viri Mathematici" kaj en tiu libro li priskribas sin kiel studento de Stabo, lia "gvidanto de matematikaj elpensoj".
En somero 1503, Stabo venis serve de la imperiestro Maksimiliano la 1-a, kiun li akompanas en vojaĝo kaj fariĝis konsilisto de la reganto pri sciencaj kaj beletraj demandoj.
La beletristo kaj la Triumfarko
Stabo familiariĝis kun multaj erudiciaj humanistoj kaj poetoj, samkiel, Ladislaus Sunthaym (1440-1513), Jakobo Mennel (1460-1525) kaj sia granda amiko Alberto Durero. Durero kreis al li blazonon kaj plurfoje portretis lin. Li ankaŭ estis renoma poeto, kaj en 1502, Celtis omaĝis lin kiel laŭrokronitan poeton dank'al Odo kiun li faris al la imperiestro.
La plej polemika el la renesancaj akiraĵoj estas serio da ilustraĵoj preparitaj de Maksimiliano la 1-a. La imperiestro, ne povante konstruigi ŝtonan triumfarkon, obstine kreigis paperajn arkojn, kiuj, pere de gravurtekniko, povus samtempe stariĝi en multaj lokoj, aŭ eĉ esti legataj kvazaŭ libroj. La teksto de la Ehrenpforte estis preparita de Johano Stabo; alia humanisto, Willibald Pirckheimer (1470-1530) komponis la konfuzan kaprompilon, Georgo Kölderer (1465-1540), la arkitekto, dezajnis la strukturon, kaj grupo da artistoj estritaj de Durero, kreis la blokojn. Fakuloj ne mankis, tamen la grandega kaj naŭziga amaso da kristanaj kaj paganaj simboloj, alegorioj kaj hieroglifoj; la sennombraj bildoj laŭdegante la kavalerion de Maksimiliano kaj la militajn ornamaĵojn, kaj la malbelega malformeco je la proporcioj, kaj la bizara muntado de turoj, kupoloj kaj pinakloj -- ĉio ariĝis por reprezenti la propran antitezon de iu roma triumfarko.
La eldonisto kaj humanisto
Stobio ankaŭ aktivis kiel eldonisto kaj kunlaboris kun amaso da humanismaj verkoj krom la eldono de iu kopio de la historiografo Jordaneso (m. 552). Kiel esploristo de nekritika historio li rifuzis eldoni la verkojn de Johannes Trithemius (1462-1516), kiun li konsideris fabloverkiston, kaj ne historiiston. Stabo laboris kune kun Ladislaus Sunthaym kaj Konrado Celtis kun kiuj li kunlaboris en la genealogio de la habsburgoj ekde ties origino.
Stabo laŭŝajne bonrilatis kun la Monaĥejo de Rajŝenao kiun li vizitis plurfoje. Iutempe, li prunteprenis de Johano Kuspiniano (1473-1529) manuskriptajn tekstojn de la Patroj de la Eklezio el la karolida epoko.
La geografo kaj astronomo
Johano Stobio rolis grave en la kampo de kartografio per la unua reprezentaĵo, kune kun Alberto Durero, de la terglobo. Ĉi-projekto korformata estis poste publikigita de Johannes Werner (1468-1522), kaj ankaŭ estis uzata de Martin Waldseemüller (1470-1521) en lia mondomapo de 1507. Post du jaroj, Johano Skonero (1477-1547) sekvis lian ekzemplon kaj en 1523 -- okaze de la reiro de la supervivantoj en la ekspedicio de Ferdinando de Magelano (1480-1521) ĉirkaŭ la mondo -- Skonero produktis novan terglobon ĝisdatitan inkludante la insulojn kaj landojn ĵus malkovritajn instigita de la reĝo el Portugalio Johano la 3-a (1502-1557). La terglobo de Stobio estis vaste uzita en la unua duono de la 16-a jarcento, se poste ĝi estis anstataŭita de la Merkatora dezajno.
Bystřice
Bystřice estas nomo por urbo kaj por pluraj vilaĝoj de Ĉeĥio.
… aŭ partoj de municipoj:
Bystřice povas aperi en plurvortaj nomoj de urboj aŭ vilaĝoj de Ĉeĥio.
Bystřice povas esti ankaŭ nomo de rivero en Ĉeĥio:
Ratkovské Bystré
Bazaj informoj
Ratkovské Bystré, hungare Ratkósebes (ratkOŝebeŝ) estas malgranda unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Revúca. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis Ratkó-Bisztró, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis la hungarecan tradukan formon. Bystrica kaj sebes signifas: rapida.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1413 en formo "Byztre", krome apude alia vilaĝo "Filleyer" en 1427. En la 16-a jarcento la vilaĝoj apartenis al la Osmana Imperio. En 1828 oni nombris en Ratkó-Bisztró 72 domojn kaj 690 homojn, en la alia vilaĝo 55 domojn kaj 567 homojn. En Ratkó-Bisztró en 1842 incendio okazis. En 1910 loĝis en Ratkósebes 529 da homoj, en Fillér 513, en ambaŭ (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Ratkó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1964 la vilaĝoj unuiĝis. En 2001 loĝis en la unueca Ratkovské Bystré 411 da homoj, (407 slovakoj, unusola hungaro).
Ono San Pietro
Ono San Pietro estas komunumo de Italio.
István Majoros
István Majoros [iŝtvAn majoroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Majoros István estas hungara luktisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Sporta kariero
inter 1985-1997 estis luktisto en ĉefurbaj sportkluboj, poste en Szeged kaj Kecskemét. Li estis hungara ĉampiono sepfoje inter 1996-2005 en pezkategorioj inter 57-63 kg. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2000 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2004 kun ora medalo en 2004 en pezkimo 55 kg, krome en mondĉampionumo li estis la tria en 2005. Liaj konataj trejnistoj estis Géza Hoffmann kaj Ferenc Kocsis. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2008. Ekde 2015 li estis trejnisto.
Heitoraí
Heitoraí estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 3.571 loĝantojn en 2010.
Sistematiko de la begonio
Tiu ĉi artikolo priskribas la sistematiko de la plantgenro Begonio (Begonia L.). Tiu genro enhavas krom unu specio ĉiuj specioj de la familio de la Begoniacoj (Begoniaceae), ĉar la familio ankoraŭ nur havas unu plian genron: Hillebrandia OLIV. kun nur unu specio Hillebrandia sandwicensis OLIV.. Sinonimoj de Begonia estas: Begoniella OLIV., Casparya KLOTZSCH, Diploclinium LINDL., Gireoudia KLOTZSCH, Gurltia KLOTZSCH, Lepsia KLOTZSCH, Mezierea GAUDICH., Mitscherlichia KLOTZSCH, Pritzelia KLOTZSCH, Semibegoniella C. E. C. FISCH., Symbegonia WARB., Tittlebachia KLOTZSCH, Trendelenburgia KLOTZSCH, Wageneria KLOTZSCH.
Subgenroj
La genro Begonioj (Begonia) estas dividita en 65 sekcioj:
Apelles
Apelles (agadis en la 4-a jarcento a.K.) estis helena pentristo, kiun siatempe oni alte taksis, sed liaj pentraĵoj ne postrestis, tiel lian gravecon montras nur la literatura mencio.
Li estis kortega pentristo de la makedona reĝo Filepo la 2-a kaj poste tiu de ties filo, Alkesandro (la granda) la 3-a. Oni laŭdis la pentraĵon, sur kiu Aleksandro tenas fulmon. Plauj gravaj verkoj estis liaj portretoj, alegarikaj pentraĵoj.
Sidney Poitier
Sir Sidney POITIER, OBI (naskiĝinta la, mortis la 6-an de januaro 2022) estis baham-usona aktoro, kinreĝisoro, aŭtoro kaj diplomato.
En 1964, Poitier iĝis la unua Bahama kaj unua Afrik-usonano kiu ricevis Oskar-premion kiel plej bona aktoro, pro sia rolo en Lilies of the Field. La gravo de tiuj atingoj estis superita en 1967, kiam li stelulis en tri sukcesaj filmoj, ĉiuj el kiuj temas pri raso kaj rasismo: To Sir, with Love; In the Heat of the Night; kaj Guess Who's Coming to Dinner, kio faris lin la monhaviga stelulo de tiu jaro. En 1999, la American Film Institute nomigis Poitier inter la plej Grandaj Viraj Steluloj el Ĉiuj Tempoj, range la 22a en la listo de 25.
Poitier reĝisoris nombrajn filmojn, kiaj A Piece of the Action, Uptown Saturday Night, Let's Do It Again, kun Bill Cosby; Stir Crazy, kie stelulis Richard Pryor kaj Gene Wilder; kaj Ghost Dad, ankaŭ kun Cosby. En 2002, 38 jarojn post ricevi la Oskar-premion al la plej bona aktoro, Poitier estis elektita de la Kinakademio por ricevi Honoran Oskar-premion, agnoske al sia "rimarkinda atingaro kiel artisto kaj homo."
El 1997 al 2007, li servis kiel Bahama ambasadoro en Japanion. La 12an de Aŭgusto, 2009, Poitier ricevis la Medalon de Libereco, nome plej alta civila honoro en Usono el Prezidento Barack Obama.
Gérard de Villiers
Gérard DE VILLIERS (naskiĝis, mortis ) estis franca verkisto, ĵurnalisto kaj eldonisto. Diplomita de IEP (Instituto de Politikaj Studoj) kaj de ESJ en Parizo, militinte kiel oficiro dum la milito en Alĝerio, li laboris poste en Paris-Presse.
Li interalie estas aŭtoro depost 1965 de spion-romanoj en serio "S.A.S.", kiuj rakontas la aventurojn de aŭstra princo, Malko Linge, dungita de CIA.
De Villiers estis konata kiel verkisto de aktualaj romanoj (konfliktoj aŭ terorismaj minacoj de la momento), kiu mem vizitis la koncernajn lokojn.
Al li estis riproĉite aparteni al ekstrema dekstro, ĉar li estus deklarinta, interalie, en 1981, en Minute, vidi «bonegajn aĵojn en la Front National» ("Front National" estas franca ekstrem-dekstra politika partio).
Krom serioj (S.A.S., Brigades Mondaines, JAG, l'Éxécuteur), Gérard de Villiers ankaŭ verkis iajn memuarojn (Sabre au clair et pied au plancher, Mes Carnets de grand reporter) kaj ankaŭ enketan libron pri la francaj ĵurnalistoj Christian Chesnot kaj Georges Malbrunot iamaj ostaĝoj en Irako.
Marborda arbustosilvio
La Marborda arbustosilvio Bradypterus sylvaticus estas specio de birdoj de la familio de Megaluredoj iam lokataj en tiu de Silviedoj. Ĝi apartenas al genro de Arbustosilvioj aŭ bradipteroj kiu enhavas ĉefe speciojn de Afriko kaj Azio.
Aspekto
Ĝi estas 14-15 cm longa kaj ĉirkaŭ 21 g peza, mezgranda, senmarka, bruna birdo, pli malhela en flugiloj kaj pli ruĝecbruna en mezlonga kaj larĝa vosto. Pli palbrunaj subaj partoj, pli hela en gorĝo. Rozbruna beko, olivecbrunaj kruroj. Ankaŭ la irisoj estas brunaj. Malfacile distingebla el la Afrika arbustosilvio, B. barratti, kiu havas punktecan gorĝon kaj pli longan voston. La kanto estas akceleca trilado. Havas distingan alvokon kiu povas esti uzata por aperigi kaj vidi ĝin.
Disvastiĝo
Tiu estas tre kamufla birdo, endemia de suda marbordo de Sudafriko, nome en arbaraj makuloj de Okcidenta kaj Orienta Kablando. Tutmonda populacio estas malgranda, fragmentata en kvar lokaj populacioj kaj probable malpliiĝas; en 1992 estis centoj da miloj kaj nun eble almenaŭ ĉirkaŭ 2,500 individuoj en la kontrolataj areoj, sed eble ne ĉie oni enkalkulis. Malgranda populacio de ĉirkaŭ 40 paroj ekzistas en orientaj deklivoj de Monto Table, Kaburbo. Plej parto de reproduktaj teritorioj estas en densa vegetaĵaro laŭlonge de rojo kaj riveroj, humidejoj (ĉe lagoj, akvorezervejoj) kaj humidaj herbejoj. Eble tre filopatria – unu el tri kolorringitaj idoj estis vidataj post unu jaro okupanta patran teritorion. Ili povus entrepreni lokan migradon. Tiu afrotropisa specio estas minacata pro habitatoperdo, ĉefe pro senarbarigo de la marbordaj arbaroj kaj incendioj.
Kutimaro
Tiu specio manĝas surgrunde insektojn kiaj papilioj, abeloj, vespoj, lokustoj kaj formikoj. Tiuj senvertebruloj estas kutime kaptataj dum ties flugado, mortigitaj kaj manĝitaj. Ĝi estas monogama birdo kio signifas, ke tiu birdo trovas kaj reproduktiĝas kun unu partnero por la resto de sia vivo. La ino demetas 2 al 3 ruĝecajn ovojn. Nestoj estas tre proksimaj al grundo.
Ĝi estas vidata sola aŭ en paroj en naturo.
Ramingstein
Ramingstein estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Salcburgio kaj al la distrikto Tamsweg (germane Bezirk Tamsweg aŭ simple Lungau). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Naĝran
Naĝran (arabe: نجران, DMG-latinliterigo Naǧrān, historia nomo ‏أبا السعود‎, DMG-latinliterigo Abā as-Saʿūd) estas urbo de Sauda Arabio. Ĝi estas la administra centro de samnoma regiono Naĝrano kiu situas en la sudo de la lando laŭlonge de la landlimo kun Jemeno. La urbo en 2010 havis 246 880 loĝantojn.
Hajime Kamo
Hajime Kamo (加茂 肇, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Urawa Reds.
Memmingerberg
Memmingerberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unterallgäu kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de Memmingerberg havis  loĝantojn.
La komunumo estas la administra centro de samnoma komunumaro, germanlingve en Bavario titolata "Verwaltungsgemeinschaft", kiu konsistas el la najbaraj komunumoj Benningen, Holzgünz, Lachen, Memmingerberg, Trunkelsberg kaj Ungerhausen.
Sankta besto
Sanktaj bestoj servis en kelkaj antikvaj kulturoj kiel manifestadoj de Dioj.
En la antikva Egiptujo sankta besto estis taŭro, virŝafo, kato, ŝakaloj. En Barato nun estas sankta besto la bovo aŭ sanktaj simioj.
Multaj aliaj bestoj estas estimitaj pro iu legendo aŭ alia afero, tiel mortigo estas tabuo. Ekzemple, araneo helpis Mohamedon dum la fuĝo aŭ la blankkapa maraglo estas blazona birdo de la Usono.
Ibisbekulo
La Ibisbekulo (Ibidorhyncha struthersii) estas specio de birdo rilata kun vadbirdoj, sed ĉefe diferenca kaj pro tio meritas siajn propran genron Ibidorhyncha kaj familion Ibidorinkedoj.
Ĝi vivas en la ŝtonetaj riverbordoj de la altaj ebenaĵoj de centra Azio kaj ĉirkaŭ Himalajo je altecoj de 1700 ĝis 4500 m, sed foje eĉ tiom malalte kiom ĝis 500 m.
La birdo estas tute nekonfuzebla. Temas pri eleganta mezgranda vadbirdo 39 ĝis 41 cm longa kaj 370 ĝis 420 g peza. La plenkreskulo estas plumarkontrasta kaj griza kun blanka ventro, grizdorsa, kun ruĝaj kruroj kaj longa subenkurvita beko. La vizaĝo estas nigra kaj separiĝas el la grizaj nuko, kolo kaj brusto per blanka strio. Tiu grizaj partoj siavice separiĝas el la blanka ventro per nigra strio. Junuloj malhavas nigron ĉe vizaĝo kaj brusto kaj ties beko estas pli senkolora. La kruroj estas brilruĝaj ĉe reproduktuloj kaj brunflavecaj ĉe junuloj. Spite sian rimarkindan bildobuntecon tiu specio ne estas tre facile videbla kaj sufiĉe kamufla en ties ŝtona medio.
Ili manĝas per tuŝoprobado sub rokoj aŭ ŝtonetaro ĉe riverujoj.
La voĉo estas sonorila Klju-klju simila al tiu de Griza tringo.
La ino demetas kvar ovojn en truo engrunda.
La taksonomia lokigo de tiu familio estas ankoraŭ malklara. Ĝi povus rilati kaj al hematopoj kaj al avocetoj. Por alternativa klasigado de Ĥaradrioformaj, vidu novan proponon de taksonomio de Sibley-Ahlquist.
Subterkonstruado
Subterkonstruado estas fakkampo de la konstrufako kiu okupiĝas pri la planado kaj konstruado de konstruaĵoj situantaj ĉe aŭ sub la tersurfaco respektive sub la nivelo de trafikvojoj. Certagrada escepto estas la konstruado de pontoj, kiuj kiel parto de trafikvojoj same apartenas al la subterkonstruado, kvankam ili situas super la tersurfaco, sed tamen sub la nivelo de la super ĝi kuŝanta trafikvojo. La nocio subterkonstruado servas precipe por apartigi ĝin de la tereno de la surterkonstruado.
Planistoj de la subterkonstruado esence estas konstruinĝenieroj. Arkitektoj kunagas nur se temas pri specialaj dezajnaj taskoj. Realigantaj konstruentreprenoj povas esti specialfirmaoj, kiuj aktivas nur en la subterkonstruado, sed ankaŭ tiaj, kiuj realigas projektojn kaj en la surter- kaj en la subterkonstruado.
Fakterenoj
Unuopaj fakterenoj de la subterkonstruado estas:
Grek-katolika preĝejo Anunciacio (Újfehértó)
Preĝejo Anunciacio estas grekokatolika historia monumento en Hungario, en urbo Újfehértó.
Historio
La preĝejo konstruiĝis inter 1806-1832, sed la ligna turo estis farita nur en 1858. La turo renoviĝis en 1896 kaj 1907. La sakristio estis konstruita nur en 1906. En 1946 la preĝejo ekstere, en 1965 interne renoviĝis.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto. La apuda strato paralelas kun la flanko de la preĝejo. En mezo de la fasado troviĝas la enirejo, pli supre la turo altiĝas. La navo havas 2 flankajn altarojn dediĉitaj al Sankta Nikolao kaj Sankta Antonio el Padovo. La ĉefaltaro estis kreita en 1913, la impona ikonostazo en 1869.
Kermeso okazas en la 25-an de marto.
Claude de Sermisy
Claude DE SERMISY (naskiĝis 1490, mortis 13-a de oktobro 1562) estis komponisto kaj vic-estro de la muzika ensemblo en la Pariza eklezio Sainte-Chapelle.
Trikalo (provinco)
La provinco Trikalo (Νομός Τρικάλων - Nomos Trikalon) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas Νομός, do "nomos"). Ĝi kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis 131,085 loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo Trikalo (Τρίκαλα, Trikala). La teritorio estas parto de la historia provinco kaj moderna administra regiono Tesalio.
Claude de Sermisy
Li komponis religiajn verkojn kaj franclingvajn kanzonojn.
Trikalo (provinco)
La provinca ĉefurbo estas ĉirkaŭita de montoj kaj pro la tial kaldrona situo dum someroj havas tre varman klimaton. Proksime de Trikala situas la monaĥejoj Meteora, kiuj havas la statuson de monda kultura heredaĵo de Unesko.
Claude de Sermisy
Multaj kanzonoj de li estis aranĝitaj por voĉo kaj liuto far la Pariza libropresisto Pierre Attaingnant (naskiĝis 1494, mortis 1552).
Intestohemoragiaj bakterioj Escherichia coli
Intestohemoragiaj bakterioj Escherichia coli (angle enterohemorrhagic Escherichia coli, germane enterohämorrhagische Escherichia coli, mallongigite EHEC) estas iuj malsanigaj subspecoj de la intesta bakterio Escherichia coli (E. coli). Dum nemalsanigaj subspecoj de la bakterio estas kutima ero de sana homa intesto, la intestohemoragiaj subspecoj povas kaŭzi fortan intestan hemoragion, do sangumon, kaj sangan diareon, kio povas kaŭzi mortominacan malsanokrizon. La ĝis printempo 2011 plej konata subspecio ricevis la nomon O157:H7. Dum majo 2011 aparte amasiĝis malsaniĝoj pro tiuj subspecoj de la bakterio en Eŭropo, aparte en norda Germanio, kaj ili tial publike ricevis pli grandan atenton: La hemoliza-uremia epidemio de 2011 estis kaŭzita de plia subspecio, nomata O104:H4.
Ecoj
E. coli estas amplekse disvastiĝinta bastonoforma bakterio, ne kolorigata en gram-kolorigo, kaj la nemalsanigaj specoj kutime troveblas en la homa intestaro jam rapide post la homa naskiĝo. Tamen ekzistas iuj serologie diferencigeblaj subspecoj, kiuj malsanigas homojn. Krom la ĉi-tie priskribataj subspecoj de tipo EHEC, unuafoje temigataj en 1977, ekzistas la subspecoj EPEC ("enteropatogenaj" aŭ pli klare intestomalsanigaj bakterioj E. coli), ETEC ("enterotoksino-" respektive intestoveneno-kreaj bakterioj E. coli), EIEC ("enteroinvadaj" aŭ pli klare intestoinvadaj E. coli) kaj plie EAEC ("enteroagregaj" aŭ pli bone inteste amasiĝantaj bakterioj E. coli). Bakterioj de la subspeco EHEC havas plurajn specifajn ecojn kiuj pligrandigas ilian malsanigan efikon: unue ili povas per aparta proteino algluiĝi al la homaj intestaj ĉeloj, due havas genon por la produkto de toksino simila al la nervoveneno kaj ĉelmortiga toksino de la bakterio Shigella dysenteriae, kaj trie la EHEC-bakterioj krome produktas angioĉelodetruan toksinon. La tri plej oftaj serologiaj grupoj O157, O103 kaj O26 kaŭzas 60 procentaĵojn de la malsaniĝoj. La litero "O" (ne la nombro "0") reprezentas certajn ecojn de la ekstera bakteria ĉelmembrano. Por forta malsanigo krome esencas ekzisto de bakteria proteino "QseC".
Malsaniĝoj
La bakterioj kaj la de ili kaŭzataj infektaj malsanoj ekzistas tutmonde. Kutime la bakterioj vivas en bestoj de la biologia familo bovedoj, el ili aparte en bovoj, sed ankaŭ en ŝafoj kaj kaproj. Se homo senintenca glutas spurojn de fekaĵoj el tiuj infektitaj bestoj, la bakterioj povas eniri la homan korpon. La bakterioj povas esti parto de kruda viando aŭ de nekuirita lakto, sed ankaŭ povas esti glutataj per fekaĵomalpurigita akvo (dum trinkado de malpuriĝinta akvo, sed ankaŭ dum banado). Jam kvanto de nur proksimume 100 bakterioj povas sufiĉi por kaŭzi malsaniĝon.
Senkomplika kaj komplika malsanecoj
Infekto povas okazi sen postaj simptomoj de malsaneco. Se tamen ekestas simptomoj, ili aperas post fazo de du ĝis dek tagoj post infektiĝo, kaj konsistas el inflamo de la intesta sistemo, el diareo kaj en forta malsaneco de intesta hemoragio, pro tio ke la bakteriaj toksinoj detruis ĉelojn de la intesta mukozo kaj de la surfaco de intestaj angioj.
Dum kutime 5 ĝis 20 tagoj, ĉe infanoj tamen foje en periodo de ĝis pluraj monatoj, la bakterioj forlasas la infektitan homan korpon per ties fekaĵo kaj dum tiu tempo tiuvoje eblas infektigo de pliaj homoj.
Terapio
Terapio per antibiotikoj ne rekomendindas, ĉar la tempo de elfeko de la bakterio povas esti plilongigata, kaj la malsaneco pro pli forta produktado de toksinoj povas esti pliseverigata. La medicina terapio tial limiĝas al neŭtraligo de la sekvoj de la forta diareo, do redono de likvaĵo, de glukozo kaj de home gravaj solvitaj saloj. Kuraciloj bremsantaj la diareon ne rekomendindas, por ne bremsi la forigon de la bakterioj el la homa korpo. Se en malsana komplikiĝo ekestas hemolizo (detruo de eritrocitoj) kaj aperas detruitaj eritrocitoj en la homa urino, necesas emerĝencaj terapioj kiel sangotransfuzo, pliigo de la urino por tiuvoje forigi pli da bakterioj el la korpo, kaj dializo.
Chequilla
Chequilla [ĉeKIĝa] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo. La municipo estas situa en la Natura Parko de Alto Tajo, en la valo de la rivero Cabrillas. Tamen, ĝi apartenas al la Senjorio de Molina de Aragón. En 2015 estis 21 loĝantoj. Chequilla elstaras pro la rokaj formacioj de ruĝa sabloŝtono. La plej elstaraj vizitindaj lokoj estas la jenaj: Checa, Megina, Peralejos de las Truchas, Cueva el Tomero, ermitejo de la Virgulino de Ribagorda kaj Traíd.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas chequillano [ĉekiĜAno]. La censita loĝantaro en 2016 estis de 16 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,05 loĝ/km².
Situo kaj geografio
Chequilla situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la sudorienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1355 m super marnivelo; je 175 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 15,30 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok.
La klimato de Chequilla estas de tipo mediteranea, sufiĉe kontinenta. Ĝi estas malvarma, pro sia granda altitudo kaj orientiĝo. Frostas ĝis junio, kaj la vintroj estas akraj, foje (2007) oni atingas temperaturojn de ĝis -20 gradoj kaj la periodo de frostoj etendiĝas ekde oktobro al foje eĉ ĝis junio, kaj la periodo de neĝofalo etendiĝas de novembro al aprilo, kaj oni registris maksimumajn temperaturojn subnulajn. La someroj estas nevarmaj, kun maksimumoj kiuj apenaŭ superas la 30 gradojn kaj minimumaj kiuj rare superas 12 gradojn.
Historio
Dum la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis foje ĉirkaŭ la 200 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis. Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 202 loĝantoj en 1940 al 16, tio estis oni perdis preskaŭ 200 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Chequilla, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Chequilla kie oni falis al la nunaj 16.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.
Liber Sancti Iacobi
La Liber Sancti Iacobi estas kompilo de pluraj verkoj de la unua duono de la 12-a jarcento, kiuj inkluzivas predikojn, mesojn, oficojn, kantojn kaj miraklojn en honoro de la apostolo Sankta Jakobo.
Jan Nepomnjaŝĉij
Jan Aleksandroviĉ Nepomnjaŝĉij (Ян Алекса́ндрович Непо́мнящий naskiĝis ) estas rusa ŝaka grandmajstro.
Liber Sancti Iacobi
La kompilo estis verkita diversfoje kaj sendepende. La analizo de la plej grava manuskripto de la Liber Sancti Iacobi, nome la Codex Calixtinus, sugestas, ke la kompilo povus jam esti agordita ĉirkaŭ 1140.
Jan Nepomnjaŝĉij
Li estis membro de la rusa teamo, kiu gajnis la orajn medalojn en la World Team Chess Championship 2013 en Antalya kaj la European Team Chess Championship 2015 en Rejkjaviko. Nepomnjaŝĉij gajnis la Rusia Superfinalo 2010 kaj la Eŭropa Individua Titolo 2015. Li ankaŭ gajnis Tal Memorial (2016 kaj 2008) kaj Aeroflot Open 2015.
Sankt Andrä im Lungau
Sankt Andrä im Lungau estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Salcburgio kaj al la distrikto Tamsweg (germane Bezirk Tamsweg aŭ simple Lungau). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Jan Nepomnjaŝĉij
En aprilo de 2021 Nepomnjaŝĉij venkis en turniro de kandidatoj kaj akiris rajton ludi kun Magnus Carlsen matĉon je la titolo de mondĉampiono. kaj perdis ĝin.
North Ayrshire
North Ayrshire ( Norda Erŝiro) estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando, krome ĝi estas historia brita graflando (en Skotlando nomata ŝiro). La ĉefurbo de Norda Erŝiro estas Irvine. Norda Erŝiro estis la hejmo de Robert Burns kaj la insulo Arran estas ofte nomata "miniatura Skotlando".
Jan Nepomnjaŝĉij
En aprilo de 2022 Nepomnjaŝĉij denove venkis en turniro de kandidatoj kaj akiris rajton ludi kun Magnus Carlsen matĉon je la titolo de mondĉampiono en 2023.
Golden Delicious
Golden Delicious estas malnova kulturvario de pomoj.
Historio
La kulturvario Golden Delicious estis malkovrita kiel hazarda semujo en Usono en la jaro 1890. Disvastigata ĝi estis ekde la jaro 1916 kaj nun ĝi prezentas la plej disvastigitan mondan merkatan kulturvarion de pomoj. Verŝajne temas pri hibrido de kulturvarioj Oraflava de Griems kaj Ora Reneta.
1322
En la jaro 1322 post Kristo okazis, interalie:
Domingo de la Calzada
Domingo de la Calzada, konata kiel Sankta Domingo de la Calzada (Viloria de Rioja, provinco Burgoso, 1019 - Santo Domingo de la Calzada, Larioĥo, la 12-an de majo 1109), estis hispana monaĥo, unu el la plej grandaj gviantoj de la Jakoba vojo. Li estas honorata kiel patrona sanktulo de voj-inĝenieroj, kanaloj kaj havenoj; kaj de la teknikaj inĝenieroj de publikaj laboraĵoj.
16999 Ajstewart
16999 Ajstewart estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Andrew James Stewart, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2003 pro sia projekto en scienco de la medio. Li lernis per la Centro de Koresponda Eduko de Karabar en Queanbeyan, (Novsudkimrio, Aŭstralio).