cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uglješ
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Uglješ 653 da homoj, (serboj 582 (89 %),kroatoj 19 (3 %), hungaroj 9 (1 %) kaj aliaj).
Seboj 582 (89,12%), kroatoj — 19 (2,90%), hungaroj — 9 (1,37%).
Rumana Bonhumoro
Rumana Bonhumoro estas kolekto de kvin rumanlingvaj rakontoj, esperantigitaj fare de P. Firu kaj Sigismundo Pragano. Tiu ĉi eldonis la libreton 62-paĝe, en la jaro 1932, ĉe Moreau en Arnhemo.
Tombo de Hafizo
La Tombo de Hafizo kaj ĝia rilata memorsalono, la Ḥāfeẓia, estas du strukturoj kiuj situas en la norda limo de Ŝirazo, Irano, en memoro pri la famkonata persa poeto Hafizo. La malfermaj pavilonostrukturoj situas en la ĝardenoj Golgašt-e Moṣallā sur la norda bordo de laŭsezona rivero kaj enhavas la marmortombon de Hafizo. La nunaj konstruaĵoj kompletiĝis en 1935; la franca arkitekto kaj arkeologo André Godard ĝin desegnis. Ĝi staras en la loko de antaŭaj strukturoj, la plej bonkonata el kiuj konstruiĝis en 1773. La tombo, ĝiaj ĝardenoj kaj la ĉirkaŭaj monumentoj al aliaj bonegaj figuroj estas turismofokuso en Ŝirazo.
Kantono Limoges-Émailleurs
La kantono Limoges-Émailleurs (france canton de Limoges-Émailleurs) estas franca kantono lokita en la departemento Haute-Vienne kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 28 kantonoj de la arondismento de Limoĝo. Ĝia ĉefurbo estas Limoĝo.
Tombo de Hafizo
Historio
Hafizo naskiĝis en Ŝirazo ĉirkaŭ 1315 kaj mortis tie en 1390. Kara figuro de la iranaj homoj, kiuj lernas parkere siajn versojn, Hafizo estis eminenta en sia hejmurbo kaj aranĝis pozicion kiel la kortegopoeto.
Kantono Limoges-Émailleurs
Komunumoj
Nur apartenas al la kantono Limoges-Émailleurs la jena franca komunumo :
Tombo de Hafizo
Historio
En lia memoro, Timurida guberniestro Babur Ibn-Baysunkur ordonis en 1452 la konstruon de kupolsimila struktureto en Ŝirazo proksime de lia tombo ĉe Golgašt-e Moṣallā — ĝardenoj kiu rolis en la poezio de Hafizo. Pli ol 19,000 kvadrataj metroj, la vastaj ĝardenoj ankaŭ estis hejmo al Ḵāk-e Moṣallā, unu el la tombejoj de Ŝirazo, kaj Babur samtempe ordonis la konstruon de naĝejo ĉi tie. Safavida Abbaso la 1-a kaj Nādir Ŝaho ambaŭ kredis ke antaŭsignoj en la poezio de Hafizo necesigis la restarigon de monumentoj, kaj ili aranĝis apartajn tiajn projektojn dum la sekvantaj 300 jaroj.
Kantono Limoges-Émailleurs
Komunumoj
(1) fragmento de komunumo.
Tombo de Hafizo
Historio
Multe pli granda monumento estis konstruita en la ĝardenoj en 1773 dum la regado de Zandida Karim Ĥano. Trovita sur la norda bordo de la laŭsezona Rudĥaneye Ĥoŝk-rivero en la Musalla Ĝardenoj, la Ḥāfeẓia havis kvar centrajn kolonojn, kun du ĉambroj ĉe la orientaj kaj okcidentaj finoj; la nordaj kaj sudaj flankoj restis malfermaj. La konstruaĵo dividis la ĝardenojn en du regionoj; antaŭe staris bosko de oranĝarboj; malantaŭe estis la tombejo. Ekstere de la strukturo, meze de la tombejo, estis la tombo mem, kun marmorplato metita super la tombo. Kaligrafiisto gravuris la marmoron kun eltiraĵoj de la poezio de Hafizo.
En 1857 la guberniestro de Fars restarigis la tombon; en 1878 alia guberniestro de Fars konstruigis lignan enfermaĵon ĉirkaŭ la tombo. Sekvante, la ejo iĝis temo de polemiko, kiam en 1899 Parsio el Barato komencis konstrui sanktejon ĉirkaŭ la tombo de Hafizo. Kvankam la Ulemo de Ŝirazo permesis la filantropan Parsion konstrui la feran kaj lignan sanktejon, religiema juristo kiu pretendis aŭtoritaton en Ŝirazo, ʿAli-Akbar Fāl-Asiri, denuncis Zaratuŝtran konstruaĵon super la tombo de Islamano. Kun la anoj, li detruis la duon-kompletan sanktejon. La Ŝirazuloj protestis la detruon, kaj la registaro ordigis la rekonstruadon de la monumento, sed Fāl-Asiri kontraŭbatalis ilin kaj prononcis ke li detruus ajnan monumenton konstruota tie, eĉ se la reĝo mem starigus ĝin. La sanktejo restis en ruinoj dum du jaroj, ĝis 1901 kiam princo Malek Mansur Mirza Shao lokis dekoracian ferotransenon ĉirkaŭ la tombo de Hafizo. Oni surskribis ĝin kun Hafizo-versoj kaj kun la nomoj de transeno-patronoj.
La nuna strukturo
Oni levis la tombon de Hafizo unu metro super grundonivelo kaj ĉirkaŭis ĝin per kvin ŝtupoj. Ok kolonoj, ĉiuj dek metroj en alteco, apogas la kuprokupolon en la formo de derviŝa ĉapelo. Bunta arabeska mozaiko kun simetrio dek-sesope reflektata kovras la plafonon de la kupolo.
La origina, kvar-kolona memorsalono kiun Karim Khan konstruis en 1773 estis amplekse vastigitaj. Oni aldonis dek ses kolonojn al la kvar originaj, por krei longan verandon, kaj sur pluraj fasadoj oni gravuris gazalojn kaj aliajn eltiraĵojn de la poezio de Hafizo.
Ĝardenoj kaj turismo
Oni aldonis plurajn rektangulajn naĝejojn inter la ĝardenoj, kaj bone konservitaj oranĝarboj, vojetoj, riveretoj kaj florbedoj kreas plaĉan medion por la tombo de Hafizo kaj memorsalono, kiuj estas turismocentro de Ŝirazo.
Tetrinkejo sur la grundoj provizas refreŝigaĵojn en tradicia scenaro. La kupolo super la tombo de Hafizo, lumigita dum la nokto, disponigas allogan fokuson. La antaŭa tombo de Qāsem Khan Wāli nun estas biblioteko de 440 kvadrataj metroj, kiu havas 10 000 volumojn dediĉitajn al Hafizo-stipendio.
129321 Tannercampbell
129321 Tannercampbell estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 5:9 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Mount Lemmon Survey elde la Observatorio de Monto Lemmon sur la Monto Lemmon, en Summerhaven (norde de Tucson, Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Tanner S. Campbell, kiu laboris por la Asteroida Specimena Alveniga Misio OSIRIS-REx kiel Sciencisto kaj Programisto pri Stereofotoklinometrio, laborante por provi kaj disvolvi la programaron de cifereca kartografio de tereno, kriza por la misio.
Distrikto de Zafra
Distrikto de Zafra aŭ distrikto Zafra-Río Bodión estas distrikto de la regiono de Ekstremaduro (Hispanio) situa en la sudo Provinco de Badajoz norde de Tentudía. La ĉefurbo, kiel administra centro, estas la municipo de Zafra, kiu estas tradicia urbo ĉe la vojo de Sevilo al Mérida. Lastatempe oni uzas ankaŭ la nomon Zafra-Río Bodión kun la celo signifi, ke temas ne nur pri la vilaĝoj ĉirkaŭ Zafra, komerca kaj industria urbo, sed ankaŭ tiuj kiuj estas iom pli sude ĉe la rivero Bodión.
Vilaĝoj
Kun etendo de pli da 1.100 km², la populacio de tiu distrikto estas ĉirkaŭ 47.000 loĝantoj. Ĝi enhavas 15 vilaĝojn, kiuj estas la jenaj:
La plej loĝata urbo estas Zafra kun pli da 16,000 loĝantoj, sed estas ankaŭ aliaj sufiĉe loĝataj urbetoj, kiel Los Santos de Maimona kun pli da 8,000 kaj Fuente del Maestre kun preskaŭ 7,000.
3074 Popov
3074 Popov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan inĝenieron kaj fizikiston Aleksandr Stepanoviĉ Popov (cirile Александр Степанович Попов, 1859–1906), eltovinto de la anteno de radiofonio.
Robert Hossein
Robert HOSSEIN (naskiĝis la 30-an de decembro 1927 en Parizo, mortis en Essey-lès-Nancy) estis franca aktoro kaj reĝisoro.
Liaj antaŭuloj devenas el Rusio. Li estas unusola filo de muzika komponisto kaj pianisto. Jam en infanaĝo pli interesis lin aktoreco ol lernado kaj pianludo. Kiel dekkvarjara li komencis sendi siajn teatraĵojn por prijuĝo al literatura komisiono kaj je unu jaro pli malfue li aliĝis en aktorkursojn de Tania Balach, René Simon kaj Jean Marchat.
Ekde la jaro 1946 li agadis kiel aktoro kaj pli malfrue ankaŭ kiel reĝisoro en pariza teatro Grand Giugnol, kie li solenis sukceson en ludoj de Sartr Kun elimino de publiko kaj Honesta ĉiesulino.
Ekde duono de la 50-aj jaroj de la lasta jarcento li validiĝis en filmoj kiel reprezentanto de aventuremaj, krimulaj, amantaj kaj misteroplenaj tipoj, kiujn li kreigis ankaŭ en de li reĝisorataj filmoj, plimulte en komercaj hororfilmoj, krudaj melodramoj, aventuremaj kaj kostumaj filmoj.
Kiam lia gloro kulminis, li forlasis Parizon, li tre limigis filmigadon, por ke li ekskluzive dediĉu sin al teatro. Li fariĝis arta ĉefo, dramaturgo kaj reĝisoro de Popola teatro en Reims.
Li famiĝis ankaŭ kiel reĝisoro de monumentalaj projektoj (Krozŝipo Potemkin, Templo de Patrino Dia en Parizo, Danton kaj Robenspierre, La viro de nomo Jesuo, Bedaŭrinduloj, Julio Cezaro, Mia nomo estis Marie-Antoinetta k.a.).
El geedzeco kun aktorino Marina Vlady (1954 – 1959) li havas filojn Igor kaj Pierre, el geedzeco kun filino de eksa ministro Caroline Eliaschef (1962 – 1964) li havas filon Nicolas. Nun jam pli ol dudek jaroj li estas edziĝinta kun aktorino Candice Patou, kun kiu li havas filon Julien.
Granda Nordia Milito
La Granda Nordia Milito estis milito inter la jaroj 1700 ĝis 1721 pri la hegemonio en la teritorio de la Balta Maro, kaj grupiĝas inter la Nordiaj Militoj. Ĝi signis la finon de la statuso de Svedio esti eŭropa grandpotenco kaj grave plifortigis la potencon kaj politikan pozicion de Rusio.
Antaŭhistorio
La kaŭzo de la Granda Nordia Milito havis multajn diversajn faktorojn kaj havis siajn radikojn jam komence de la 17-a jarcento. En multaj militoj kontraŭ la Reĝlando Danio, la Reĝlando Pollando-Litovio kaj la Rusia Imperio Svedio ĝis 1660 gajnis la hegemonion en la teritorio de la Balta Maro. Laŭ la rezultoj de la Traktato de Stolbovo (1617) ĝi baris Rusion de teritorio rekte borde de la Balta Maro, kaj laŭ la Traktato de Oliva (1660) prenis de Danio la solan regon pri la Sundo, la markolo inter Danio kaj Svedio. Dum la sekvaj jaroj Svedio laŭ ekstera politiko estis subtenita de Francio kaj tiel povis teni la atingaĵojn.
Sekve de tiuj evoluoj fine de la 17-a jarcento estis la sekvaj "konfliktolinioj" en nordorienta Eŭropo :
Inter la tri kontraŭantoj de Svedio baldaŭ post la ekrego de la nur 15-jara Karolo la 12-a de Svedio (1682–1718) ekestis alianco. Jam dum la unua regojaro la juna reĝo nomumis sian bofraton, la dukon Friedrich la 4-a de Ŝlesvigo-Holstinio-Gottorf (1671–1702), "ĉefa komandisto de la sveda armeo en Germanio", kaj ordonis al li plifortigi la defendon de sia duklando. Tiuj evidente militaj preparoj dum junio 1698 kaŭzis unuajn alianco-intertraktadojn inter Danio kaj Rusio. Dum aŭgusto de la jaro la caro Petro la Granda kaj Aŭgusto la 2-a de Pollando-Litovio havis unuan interkonsenton pri atako al Svedio La formala fino de la alianciĝo inter Rusio kaj Pollando-Litovio estis la Traktato de Preobraženskoe de novembro 1698, kaj de Rusio kaj Danio-Norvegio interkonsento de decembro 1698. Ekde marto 1698 Danio ankaŭ havis defendan aliancon kun Saksio. En ĉiuj interkonsentoj la malamiko Svedio ne estis skribe menciata. La interkonsentoj nur devigis la kontraktantojn interhelpi unu al la alia en kazo de atako fare de plia ŝtato, aŭ se la komerco de kontrakta ŝtato estus malhelpata fare de tia plia ŝtato.
Nové Chalupy
Nomon Nové Chalupy havas pluraj setlejoj:
Granda Nordia Milito
1700 ĝis 1706
La intertempe 18-jara sveda reĝo Karolo la 12-a ordonas la mobilizon de la nacia armeo, kiu tiutempe estis forta kaj tre dediĉita soldataro. Vilhelmo la 3-a, reĝo de Britio kaj tiutempe ankaŭ reganto de Nederlando, penis pri konservo de la paco en Norda Eŭropo. Ĉar Britio kaj Nederlando laŭ la Traktato de Altona garantiis la konservon de la limoj en norda Germanio kaj suda Danio, kaj ĉar Danio per sia konkero nun malatentis la traktaton, li alianciĝis kun Svedio kaj sendis 25 britajn kaj nederlandajn armeajn ŝipojn helpe al la reĝo de Svedio al Göteborg. Sukcesis la renkonto de la britaj-nederlandaj kaj la svedaj armeaj ŝipoj, kiuj kune pli multnombris ol la danaj, kaj la sveda armeo sukcesis albordiĝi ĉe la dana insulo Zelando kaj dum aŭgusto komenci sieĝon de la dana ĉefurbo Kopenhago. La dana reĝo devis kapitulacii kaj interkonsentis la pripacan traktaton de Traventhal. La unua parto de la milito do finiĝis rapide kaj preskaŭ sen mortintoj. La malnovaj limoj estis restarigitaj, kaj Danio forlasis la aliancon kontraŭ Svedio.
Intertempe Rusio dum aŭgusto deklaris militon al Svedio kaj atakis la estonan urbon Narva. Karolo la 12-a decidiĝis ataki la rusan armeon kaj liberigi la fortikaĵon Narva. En batalo proksime de la urbo la sveda armeo venkis la signife pli multnombran rusan armeon. Fine de la jaro 1700 ĉiuj malamikaj armeoj estis forpelitaj de la teritorio regata de Svedio. Sed anstataŭ persekuti la fuĝantan rusan armeon ene de Rusio kaj devigi la rusan caron al paciĝo, la sveda reĝo nun koncentriĝis pri la tria malamiko, Aŭgusto de Saksio kaj de Pollando-Litovio. Auĝusto, kiu spertis la malvenkojn de la aliancanaj ŝtatoj Danio kaj Rusio, ofertis intertraktadon pri paco, sed Karolo malakceptis. Februare 1701 Aŭgusto kaj Petro novigis sian aliancon kontraŭ Svedio. Dum julio 1701 la saksa kaj sveda armeoj interbatalis ĉe Rigo. La svedoj venkis kaj konkeris la urbon Jelgava, la ĉefurbon de la germane regata duklando Kuronio, kiu tiutempe apartenis al Pollando-Litovio. La parlamento Sejm de Pollando-Litovio protestis kontraŭ la sveda invado de Kuronio, ĉar ja ne la ŝtato Pollando-Litovio, sed nur ties reĝo militis kontraŭ Svedio. Aŭgusto denove ofertis traktaton, sed Karolo remalakceptis kaj postulis de la parlamento Sejm la elekton de nova reĝo, kion la plejparto de la polaj nobeloj malakceptis. La sveda armeo sekve dum januaro 1702 plumarŝis al Litovio, kaj dum marto al Pollando. Maje li senbatale konkeris Varsovion. La urbo estis devigita pagi altan sumon al Svedio, antaŭ ol la sveda armeo plumarŝis direkte al Krakovo. Dumvoje tien la armeoj de Pollando-Litovio kaj Saksio provis haltigi la svedojn en la batalo de Klissow sude de Kielce, sed remalvenkis. La sveda armeo konkeris ĉiujn kanonojn kaj la armean kason de la malamiko, kaj la armeo de Aŭgusto devis retiriĝi al la sudoriento de Pollando.
Aŭgusto ree ofertis traktadon, kaj pretis cedi en multaj punktoj al Karolo, nur insistis resti reĝo de Pollando-Litovio: Inter liaj ofertoj estis svedigo de la pola parto de Livonio, de Kuronio kaj alta monsumo. Karolo refoje malakceptis. La polaj nobeloj kreis konfederacion subtene al Aŭgusto kaj per partizanaj atakoj provis malfortigi la svedan armeon. Kiam sub la protekto de la sveda armeo Stanislavo estis nomumita nova reĝo de Pollando-Litovio, la plejparto de la polaj nobeloj malakceptis tion.
Dum aŭgusto 1705 la sveda armeo devis defendi sin kontraŭ kvinoble pli granda pola-litova armeo en batalo apud Varsovio, sed ankaŭ nun venkis, tiel ke septembre Stanislavo vere kroniĝis reĝo de Pollando-Litovio, kaj decembre la lando deklaris pacon kun Svedio.
Dum decembro 1705, armeo el 20.000 rusaj soldatoj transpaŝis la limon al Pollando-Litovio, por unuiĝi kun la saksia armeo. Du trionoj de la sveda armeo el entute preskaŭ 30.000 soldatoj marŝis en la direkto de tiu armeo por renkonti ĝin. La tria triono, armeo de 10.000 svedaj soldatoj, sub generalo Rehnskiöld marŝis renkonti la saksan armeon, kiu intertempe konsistis el 19.000 soldatoj. La rusia armeo enŝlosiĝis en la fortikaĵo Hrodno kaj atendis plifortigon fare de la saksa armeo. Tiu tamen dum februaro 1706 havis batalon kontraŭ la sveda armeo ĉe la loko Fraustadt, en kiu ĝi estis neniige venkata. Ĉar la rusia armeo en Hrodna ne plu povis esperi pri helpo, ĝi kuraĝis forlasi la sekuran fortikaĵon kaj sukcesis atingi la limon al Rusio. La sveda reĝo fine komprenis ke necesis venki la rusan armeon, se necese en Rusio, sed ke li devis unue tute venki Saksion, por ke lia armeo ne timu atakon de malantaŭ la dorso, se ĝi atakus Rusion. Tial ekde aŭgusto 1706 la sveda armeo invadis Saksion kaj konkeris kilometron post kilometro ĉiam pli de la duklanda teritorio. La sveda reĝo garantiis al la saksa enloĝantaro trakti ĝin bone, kaze se ĝi obeas la regulojn de la okupa armeo. Aŭgusto, kiu post la batalo de Fraustadt ne plu havis signifan soldataron en Pollando-Litovio, ree ofertis pripacan traktaton. Liaj komisiitoj septembre 1706 subskribis pripacan traktaton en Altranstädt.
En la sekva batalo de Kalisz ŝanĝiĝis la cirkonstancoj: En ĝi – malgraŭ la pripaca kontrakto – armeo el rusaj, saksaj kaj polaj soldatoj neniige venkis la svedan armeon. Pli ol 100 oficiroj malliberiĝis. Aŭgusto tamen restis ĉe la interkonsento de Altranstädt kaj post sia reveno al Saksio subskribis la pripacan traktaton.
Bataloj en Baltio 1701–1706
Petro la 1-a intertempe per enormaj fortostreĉoj restarigis sian armeon – interalie el preĝejaj sonoriloj produktanta novajn kanonojn. Li uzis la foreston de la sveda reĝo kaj plejparto de la sveda armeo, kiu en Pollando kontraŭbatalis la soldatojn de Aŭgusto, por ataki Baltion. Lia armeo en du bataloj sukcesis venki la kompare etan svedan armeon kiu gardu Baltion kaj ekde 1702 kontrolis Estonion kaj Livonion krom la tieaj svedaj fortikaĵoj – kaj inter 1702 kaj 1704 ankaŭ tri gravaj svedaj fortikaĵoj konkeriĝis. Samtempe ekde 1703 en la marĉa delto de la rivero Neva ekkonstruiĝis la nova rusia ĉefurbo Sankt-Peterburgo.
Milito kontraŭ Rusio 1707–1709
Septembre 1707 la sveda armeo ekmarŝis direkte al la rusa armeo. Kiam ĝi forlasis Saksion kaj marŝis tra Pollando al Rusio, la sveda armeo konsistis el 44.000 soldatoj, ekipitaj per novaj uniformoj kaj novaj armiloj. La sveda armea kaso estis impone riĉa. En Pollando aliĝis pliaj 8.000 svedaj kaj 16.000 polaj soldatoj. La armeo, kiu alcelis Moskvon, do konsistis el preskaŭ 70.000 soldatoj.
La rusia armeo do alfrontis multe pli grandan malamikan armeon. Dum la escepte akra vintro de 1708/1709, en la batalo de Lesnaja, la rusa armeo sukcesis konkeri la nutran kaj servan parton de la sveda armeo. Krome la plifortigo de la kun Svedio aliancitaj kozakoj ne venis. Tial printempe de 1709 nur triono de la origina sveda armeo estis vere batalopreta. Tamen la sveda reĝo kuraĝis penetri profunde sur rusian teritorion. Dum julio 1709 apud Poltava en Ukrainio okazis la decida batalo, kiun la sveda armeo neniige malvenkis. Reĝo Karolo fuĝis suden al la Otomana Imperio.
Plia evoluo en Nordorienta Eŭropo
En Pollando la Konfederacio de Sandomir sub la nobelo Adam Sieniawski rifuzis agnoski la maltronigon de Aŭgusto la 2-a kaj tronigon de Stanislavo Leszczynski. La rusia caro proponis al la poloj novajn kandidatojn kaj ankaŭ Leszczynski provis diplomatie gajni siajn kontraŭulojn.
Post la malvenko de la sveda armeo ĉe Poltava, Aŭgusto malratifigis la traktaton de Altranstädt. Aŭguste 1709 saksaj soldatoj denove enmarŝis en Pollandon. La sveda armeoparto el 9.000 soldatoj retiriĝis al Stettin (Szczecin) kaj Stralsund. Junie 1709 Danio kaj Saksio novigis sian aliancon. Ankaŭ aliaj ŝtatoj ekpartoprenis la militon. La Duklando Hanovro postulis ricevon de la urboj Bremen kaj Verden (Aller). Prusio postulis la svedajn teritoriojn en la regiono Pomerio – Stettin (Szczecin), Usedom kaj Wolin. Fine de 1709 dania armeo de 14.000 soldatoj konkeris la sudsvedan provincon Skanio, sed post tri monatoj devis retiriĝi al Danio. Dum 1712 la dana armeo invadis la svedan Duklandon Bremen-Verden kaj poste ludonas ĝin al Hanovro.
La rusia armeo sekurigis siajn teritoriajn gajnitaĵojn ĉe la Balta Maro. Somere 1713 ĝi konkeris sudan Finnlandon. Surmare tamen la sveda armeo kun siaj grandaj ŝipoj, kiuj portis multajn kanonojn, pli fortis ol la rusia. La sola ŝanco de la rusoj estis marbatalo tre proksima al la marbordo. Per grandega fortostreĉo la rusoj duobligis sian mararmeon kaj dungis spertajn veneciajn kaj grekajn mararmeestrojn. Dum aŭgusto 1714 okazis la decida marbatalo. La grandaj svedaj ŝipoj povis malbone manovri pro ventomanko, kaj surprize la rusa mararmeo venkas, kaj sekve regas la nordan Baltan Maron.
Aŭguste 1711 unuafoje la dana armeo invadis la svede regitan germanan provincon Pomerio, kiun defendis nur 8.000 svedaj soldatoj. Septembre al la danoj aliĝis rusaj kaj saksaj soldataroj. La ĉi-tie malpli forta sveda armeo decidis nur defendi la fortikaĵojn Stettin kaj Stralsund kaj la insulon Rügen. Du sieĝoj de Stralsund malsukcesas. Fine de 1712 la sveda armeo, plifortigitaj per 10.000 novaj soldatoj el Svedio, forpelas la malamikajn soldatojn el Pomerio kaj ŝovas la militon pli okcidenten al Holstinio. Tie decembre 1712 venkiĝas la saksa kaj dana armeoj. Januare 1713 la sveda armeo konkeras kaj forbruligas la tiam dane regitan urbon Altona ĉe Hamburgo. Samjare tamen la sveda armeo en plia holstinia batalo malvenkas kaj la saksoj kaj danoj denove invadas la svede regitan Pomerion. Tria sieĝo de la svede regita fortikaĵo Stralsund refoje malsukcesas. Aŭguste rusaj kaj saksaj soldataro atakas la urbon Stettin, kiu havis garnizonon de 4300 soldatoj. La urbo kapitulaciis la 19-an de septembro, post kiam kanonado detruis plejparton de la urbaj konstruaĵoj. Oktobre Prusio okupis la urbon, post traktatoj kaj urba pago de alta sumo al la aliancanoj. La sveda teritorio en Pomerio intertempe escepte de la urbo Stralsund komplete estis okupita de la aliancaj dana, rusa kaj saksa armeoj kaj de la armeo de la milite neŭtrala ŝtato Prusio.
Ankaŭ en la nun por Svedio kriza situacio la sveda reĝo ree malakceptas plurajn pripacajn ofertojn. Novembre 1714 li revenis el la Otomana Imperio al la urbo Stralsund. Post kiam lia armeo havas malgrandajn sukcesojn kontraŭ la prusa armeo, rezulte la alianca rusa, saksa, prusa kaj dana armeo sieĝas la urbon. Post multmonata rezisto al la sieĝo, la urbo decembre 1715 kapitulacias kaj Karolo fuĝas en fiŝista boato trans la Balta Maro al Skandinavio.
Tri jarojn pli poste, la sveda reĝo dum sieĝo de la norvega fortikaĵo Frederikshald mortas pro kuglo kiu trafas lian tempion – ne tute klaras ĉu malamika soldato aŭ samlandano pafis la kuglon.
Fino de la milito
Januare 1719 Aŭgusto alianciĝis kun Aŭstrio-Hungario kaj Britio, kiuj oftertis helpon kontraŭ ebla atako de Rusio al Pollando-Litovio. Novembre 1719 li finis la aliancon kun Petro la Granda kaj interkonsentas armisticon kun Svedio. Ankaŭ Hanovro, Prusio kaj Danio finis militi. La Duklando Hanovro ricevis la urbojn Bremeno kaj Verden, Prusio ricevis Antaŭpomerion kun la urbo Stettin kaj la insulo Usedom.
Kiam Britio ekkonis ke maleblis krei koalicion kontraŭ Rusio, ankaŭ tiu ŝtato premas Svedion komenci pripacajn traktadojn kun Rusio. Ĉar krom Aŭgusto de Saksio kaj Pollando-Litovio neniu eŭropa reganto kaj ŝtato plu pretas konsideri eblan militon kontraŭ Rusio, Svedio fine estas devigata traktadi pri paco. En la Traktato de Nystad (la nuna finna urbo Uusikaupunki) Svedio cedas la teritoriojn Ingrio, Livonio, Estonio kun la insuloj Saaremaa kaj Hiiumaa kaj la sudon de Karelio al Rusio. Rekompense ĝi rericevis Finnlandon, kiun la rusa armeo konkeris dum la jaro 1714.
Pli poste, en la Hamburga interkonsento de 1729, Svedio aldone cedis la duklandon Verden al la duklando Hanovro.
Sekvoj de la milito
Svedio krom la urbo Wismar perdis ĉiujn aliajn posedaĵojn en Germanio kaj en Baltio kaj do cedis sian pozicion kiel nordeŭropa grandpotenco al la Rusia Imperio. Nova rusia ĉefurbo ekestis borde de la Balta Maro – kaj norde kaj sude protektita de larĝaj rusiaj marbordaj teritorioj: La haveno de Sankt-Peterburgo iĝis komerca centro, kio ĝenis la komercajn rilatojn de la mara Potenco Britio en nordorienta Eŭropo, sen ke la britoj povis malhelpi la evoluon. La fortiĝo de Rusio samtempe estis malfortiĝo de la antaŭa grandpotenco Pollando-Litovio, kiu pli kaj pli iĝis parto de la influosfero de la cara imperio kaj ekde la jaro 1768 fakte estis rusia protektorato. La malfortiĝo de Svedio kaj Pollando-Litovio krome forprenis du fortajn kontraŭantojn de la orientgermana ŝtato Prusio, kiu kreskis je potenco, gajnis multe da teritorio kaj iĝis plia eŭropa grandpotenco.
Premio Carlos Fuentes
La Internacia Premio Carlos Fuentes por Literatura Kreado en Hispana Lingvo, ankaŭ konata kiel Premio Carlos Fuentes estas premio por literaturo en hispana lingvo. Ĉiun duan jaron, la CONACULTA (Nacia Konsilio por Kulturo kaj Artoj) de Meksiko honoras unu literaturiston per tiu ĉi premio. La verko de tiu aŭtoro devas esti en la hispana. Estis estigita en 2012 por omaĝi la meksikan verkiston Carlos Fuentes.
Originoj
En 2012, la premio estis deklarita kiel dujara, transdonante la naskiĝtagon de Carlos Fuentes, la 11-an de novembro. La moto de la premio estis: "por rekoni la laboron de kiuj, per siaj beletroj, plibonigas la landon de la Ñ kaj riĉigas universalan literaturon per siaj poemoj, romanoj, eseoj kaj rakontoj, kio stimulas la imagopovon kaj la kritikan senton de la leganto." Ĝi estas dotita per 250.000 Usonaj dolaroj.
Premiitoj
! style="background:#efefef;"| Jaro !! style="background:#efefef;" width=250 px| Premiito !! style="background:#efefef;"| Ŝtataneco !! style="background:#efefef;" width=200 px|
Anna Pavlova
Anna Pawlowna PAVLOVA (Анна Павловна Павлова, ankaŭ Анна Матвеевна Павлова Anna Matvejevna Pavlova,) en okcidentaj lingvoj ofte Anna Pavlova; n. 12-a februaro 1881 en Sankt-Peterburgo; m. 23-a januaro 1931 in Den Haag), estis tre fama rusa baletistino.
Mirchel
Mirchel estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Konolfingen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 571 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Mirchel situas en la montareta kamparo de la Svisa Mezlando, 16 kilometrojn orientsudoriente de la federacia urbo Berno. La komunumo entendiĝas en la valkaldrono de la rivereto Chise, orienta alfluanto de Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝo Mirchel kaj la setlejoj Gmeis (sur alteco de 665 m s.m. sude de la kantona vojo) kaj Stutz (sur alteco de 752 m s.m. en sudo de la komunumo). La plej alta punkto de la komunumo estas la kulmino de la monto Appenberg kun alteco de 812 m s.m., kiu apartenas al la montoĉeno de Kurzenberg.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,35 km², de kiuj 10,6% estas kovritaj de arbaro, 76,3% servas por agrikulturo kaj 13,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Mirchel limas en nordo al Grosshöchstetten, en oriento al Zäziwil, en sudo al Oberhünigen, en sudokcidento al Niederhünigen, kaj en okcidento al Konolfingen.
Trafiko
Tra Mirchel pasas la kantona vojo n-ro 228, kiu konektas la Aro-Valon kun la Emme-Valo. Kvankam la trajnlinio de Burgdorf al Thun pasas tra la teritorio de la komunumo, Mirchel ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Mirchel datiĝas el la jaro 1320 kiel Mirchlon. Mirchel dum mezepoko apartenis al la Senjorujo Signau, kiu siatempe apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj ek de 1529 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 estis berna voktejo. Post la fino de la Helveta Revolucio en la jaro 1803 la komunumo estis atribuita al la distrikto Konolfingen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando.
12064 Guiraudon
12064 Guiraudon estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan Jean-Claude Guiraudon, fondinton de la Fédération Nationale des Clubs Scientifiques, kiu poste evoluis en la Association Nationale Sciences Techniques Jeunesse. Li nun laboras ĉe la internacia nivelo kun MILSET, la Mouvement International pour le Loisir Scientifique Et Technique, kiun li helpis krei.
Buřany
Buřany estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Jablonec nad Jizerou. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Jablonec nad Jizerou. Estas ĉi tie registritaj 44 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Buřany estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,12 km². En la katastra teritorio Buřany situas ankaŭ Dolní Dušnice, Hradsko, Končiny kaj Vojtěšice.
Historio
La skribmencioj pri Buřany estas datitaj ekde la jaro 1720.
Teatro
En la jaro 1886 estis fondita DO SDH Buřany, fare de reĝisoro Josef Šimůnek. Estis farita scenejo kun ses interŝanĝoj. En la jaro 1899 la malnova scenejo estis vendita kaj aĉetita pli granda, kun 12 interŝanĝoj.
Kurteno bildigas princinon Libuše. Komune kun ses kulisoj ĝi estas metita en deponejo de Karkonoŝa muzeo en Jilemnice, aŭtoro estas certa Jan Lev.
Sahra Wagenknecht
Sahra WAGENKNECHT [VAgenkneĥt] (naskiĝis la en Jena kiel Sarah Wagenknecht) ) estas germana politikistino kaj membro de la Eŭropa Parlamento, aŭtorino kaj estrarano de la germana maldekstra partio Die Linke (La Maldekstra).
Biografio
Kiel junulino Sahra Wagenknecht vivis en Orienta Berlino. En 1989 ŝi fariĝis membro de la ŝtata partio de la Germana Demokrata Respubliko (GDR), Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED, Unueca Socialisma Partio de Germanio). Ŝi restis membro de SED ankaŭ post la demokratiiĝo de GDR en 1990, kiam la partio ŝanĝis sian nomon al Partio de Demokrata Socialismo (PDS, Partei des Demokratischen Sozialismus). De 1990 ĝis 1996 ŝi studis filozofion kaj germanlingvan literaturon en la universitatoj de Jena, Berlino kaj Groningen. En la jaro 2004, ŝi estis elektita kiel membro de la Eŭropa Parlamento.
Politikaj pozicioj
Wagenknecht pledas ene de la partio radikal-maldekstran pozicion kaj estas pro tio tre pridisputata. Ŝi emfazis la neceson pri la "superado de la kapitalismaj produktadkondiĉoj" kaj parolis pri sia "revo" de alia homa socio. Ŝi estas solidara kun la latinamerikanaj prezidentoj Fidel Castro kaj Hugo Chavez kaj malakceptas ĉiun formon de antikomunismo.
En la Eŭropa Parlamento ŝi okupiĝas kiel korespondantino en la komisio "ekonomio kaj monsistemo" kaj tre kritikis ĉi tiun kiel "neoliberala martelo". La ĉiujara esplora raporto de la germana ministro de internaj aferoj menciis, ke ŝi postulas la "firmtenado al la socialista celado, al la antikapitalista aranĝo", sence de la partia identeco.
János Ferenc Zách
Barono János Ferenc ZÁCH [jAnoŝ zAĉ], (la nomo aperis ankaŭ en formo Zach János Xavér), laŭ hungarlingve kutima nomordo Zách János Ferenc (germane: Franz Xaver von Zach; naskiĝis la 1754 en Pest (urbo), mortis la  1832 en Parizo) estis hungara astronomo, geodeziisto, membro (ekstera en 1832) de Hungara Scienca Akademio, membro de Sveda Reĝa Scienca Akademio en 1794.
Lia frato estis Antal Zach.
István Zajzoni Rab
ZAJZONI RAB István estis hungara poeto naskita en Zajzon la 3-an de februaro 1832 kaj mortinta en Braŝovo la 25-an de majo 1862.
Biografio
Zajzoni Rab studis en la gimnazio de Braŝovo kaj poste en 1855 en Peŝto. En 1856 li estis oficisto en Vieno. En 1859 li estis ĵurnalisto en Peŝto. En 1859 li partoprenis en kontraŭhabsburga komploto kaj en 1860 oni arestis lin kaj ĝis septembro oni tenis lin en malliberejo. Post la eliberiĝo li grave malsaniĝis.
Societo historia de Erfurto
La Societo historia de Erfurto (germane: Verein für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt) nombriĝas al la plej malnovaj historisocietoj de Turingio. Ĝia ĉefa tasko estas la priesplorado de la erfurta historio kaj ties konatigo publiken. Ĝia sidejo troviĝas en la Urba muzeo de Erfurto.
Historio kaj agadoj
La societo fonditis en 1863. Ekde 1865 ĝi eldonas sian gazeton Mitteilungen des Vereins für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt (MVGAE). Ĉiu tomo eltenas eseojn, artikolojn sciencajn, recenzojn, arkeologian jarraporton, bibliografion erfurtan, jarkronikon kaj societajn novaĵojn. Krome la societo eldonigis du aliajn seriajn libretojn.
Renkontiĝe la societo aranĝis fakkongresojn, la t.n. Lundajn prelegojn, historiajn klaĉokunvenetojn kaj kunorganizas la t.n. Sinagogajn vesperojn en la Malnova sinagogo.
La societo sukcese peras kontinuan informinterŝanĝadon inter historiistoj kaj nefakuloj. Ĝi unuarange partoprenas la kulturan vivon de la urbo kaj engaĝiĝis sur la kampoj de historio, memorig- kaj admonkulturo kaj monumentprotektado.
Literaturo
Steffen Raßloff: "Ad maiorem Erfordiae gloriam". 150 Jahre Verein für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt 1863–1945 und 1990–2013. En: Mitteilungen des Vereins für die Geschichte und Altertumskunde von Erfurt 74 (2013). p. 7-46.
15019 Gingold
15019 Gingold estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Julian A. Gingold, finaliston en 2003 de la scienca konkurso de duagrada lernejoj Intel Science Talent Search, pro lia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la New Rochelle High School de New Rochelle (Nov-Jorkio, Usono).
564 Dudu
564 Dudu estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita de la germana astronomo Paul Götz elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de "Dudu", rolulo en la verko Also sprach Zarathustra de Nietzsche.
Danubo
Danubo estas la dua plej longa eŭropa rivero (post Volgo) kaj la plej longa en Eŭropa Unio. Ĝia fonto estas en Germanio (ĉe Ingolstadt kaj Regensburg), poste ĝi transiras Aŭstrion (ĉe Linz [Linc] kaj Vieno, Viena Pordo), Slovakion (ĉe Bratislavo), kaj Hungarion (Budapeŝto), kaj Kroation (Vukovar). Poste ĝi fluas tra Serbio (ĉe Beogrado). La rivero estas la landlimo inter Rumanio norde kaj Bulgario sude. Jen ĝi eniras en Rumanion, tie ĝi estas parto de la ukraina landlimo kaj sin ĵetas en la Nigran Maron pere de granda delto, kiu estas vasta natura protektejo.
Ĝi estas la sola grava eŭropa rivero, kiu fluas de okcidento al oriento. Ĝi fontas en Germanio, en la Nigra Arbaro el kuniĝo de du riveretoj Brigach kaj Breg ĉe Donaueschingen, kaj de tie ĝi fluas 2 850 km sudorienten al la Nigra Maro. Ĝi trafluas 10 landojn: Rumanio (29.0% de la basena areo), Hungario (11.6%), Serbio (10.2%), Aŭstrio (10.0%), Germanio (7.0%), Bulgario (5.9%), Slovakio (5.9%), Kroatio (4.4%), Ukrainio (3.8%), kaj Moldavio (1.6%). sed la akvokolekta areo tuŝas pliajn 9 landojn.
Ĝi estas ankaŭ la nura rivero en la mondo kiu trapasas kvar tutlandajn ĉefurbojn (Vieno, Bratislavo, Budapeŝto kaj Belgrado), plus trairas proksime de kvina, nome Bukareŝto.
Iam ĝi estis ankaŭ la norda limo de la Romia Imperio.
Ĝi estas grava internacia ŝipvojo kun ĉirkaŭ 2,415 km de riverfluejo navigeblaj. La tutmaso de la liveritaj varoj sur Danubo en 1987 superis 100 milionojn da tunoj. Ekde 1990 la liverado iĝis pli malfacila, ĉar la NATO bomb-detruis 3 pontojn en Serbio. Oni forigis la detruaĵojn tute nur en 2002 (Komisiono de Danubo). La rivero estas ankaŭ grava fonto de energio kaj de trinkebla akvo, spite grandajn problemojn de poluado.
Bartherans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Danubo
Nomoj kaj etimologio
Danubo estis konata en Latino kiel Danubius, Danuvius, Ister, en Greka kiel Ἴστρος (Istros). La nomo por la Daka lingvo kaj Trakoj estis Donaris/Donaris (el kio Τάναις en Greka, supra Danubo) kaj Istros (supra Danubo). Ties Traka-Friga nomo estis Matoas, "sortoportanto". La Greka Istros estis ŝuldo el la Traka/Daka signife "forta, rapida", proksima al la sanskrita iṣiras "rapida".
La nomo en Esperanto estas la latin-deriva vorto Danubo.
Danubo en la Karpat-baseno
La rivero elfluas en Ferpordego, kie dum la historio estis danĝera pro la rifoj. En la 19a jarcento la riveroparto estis reguligita kaj iĝis ŝipebla. Fine de la 20a jarcento oni konstruis akvocentralon.
La termino Danubokurbiĝo (hungare Dunakanyar, germane Donauknie, "danuba genuo") estas parto de la rivero Danubo proksime de la urboj Vác kaj Visegrád, proksimume 30 kilometrojn norde de Budapeŝto, en norda Hungario. La rivero jen fosis sian vojon per preskaŭ ortangula kurbiĝo kaj sekva plia ĉirkaŭnavigo de monto tra la montaro Visegrád. Krom la tiel pejzaĝe interesaj riverbordaj deklivoj aparte la multe de feriantoj vizitantaj urbojn Esztergom, Visegrád kaj Szentendre en tiu parto de la rivero estas kulture interesaj.
Budapeŝto estas mara havenurbo, ĉar maraj ŝipoj flosas ĝis la ĉefurbo.
Estas plano pri kanalo, kiu interligos Danubon de Vukovar, al rivero Sava, ne tro for al Drina.
Proksimume ĉe Kalocsa la rivero jam forlasis la ŝtonetojn kaj portas plu nur sablojn.
Akvonivelaj indikiloj en la Karpat-basena parto: Divin, Bratislava, Gabĉikovo, Rajka, Gönyü, Dunaremete, Nagybajcs, Komárom, Esztergom, Nagymaros, Budapeŝto, Dunaújváros, Dunaföldvár, Paks, Baja, Mohács, Apatin, Novi Sad, Orşova.
Riverdelto de Danubo
La Riverdelto de Danubo (Delta Dunării en la rumana lingvo) en Dobroĝo, Rumanio, kaj en Odesa provinco, Ukrainio, estas la plej granda kaj bone konservita el eŭropaj deltoj, kaj grandas 3.446 kvadratajn kilometrojn. La delto troviĝas, kie la rivero Danubo fluas en la Nigran maron. Biogeografie la Danubo-delto estas unu el la 53 nesalakvaj unuoj de la Tutmondaj 200. Ĝi troviĝas en la Eŭropa-siberia ekoprovinco de la Palearkta ekozono. Tiuj unuoj estas nombro da ekoregionoj elektitaj fare de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj la Nacia Geografia Societo pro sia graveco pri la naturprotekto.
Historio
La baseno de Danubo estas tre ampleksa regiono, kies partikulareco ekis ekde longe en la Prahistorio.
Geopolitika gravo
Ĉiuokaze, estas nedudeble ke nombraj tajdoj de popoloj kaj nomadaj kaj malnomadaj, same kiel kampanjoj de multaj armeoj, el la plej malgrandaj de feŭdisma karaktero ĝis imperioj; la invadoj, militoj kaj bataloj; la apero de landoj kaj malgrandaj kaj grandaj; la integro de variaj diversaj statoj kaj la posta disigo de tiuj kune kun multaj aliaj komplikaj procezoj de la Historio, oftis, laŭlonge de la tuta baseno de Danubo.
Lingvoj en la baseno de Danubo
Por havigi ekzemplon de la enorma diverseco aŭ heterogeneco de la danuba baseno, kiu estis originita ĉefe de la komplika historio de tiu mondoregiono, oni povas indiki la ekzistadon de variaj lingvaj grupoj: madjaroj, slavoj, ĝermanoj, latinoj, turkoj kaj aliaj pli malgravaj. Tio gravas, eĉ sen kalkuli la lingvojn parolatajn de la nomadaj triboj kiuj loĝigis la regionon ekde la prahistoriaj tempoj, kiel pro la keltoj kaj aliaj primitivaj hindeŭropaj popoloj.
Kelkaj toponimoj de kelta deveno, kiel tiu de la rivero Isar, povas utili por konfirmi tiun ideon. Multaj el aliaj lokonomoj estas de latina deveno, kiel Ratisbono (Regensburgo), Panonio aŭ Rumanio. Kaj la plej parto estas ĝermanaj, slavaj aŭ hungaraj (depende de la landoj).
Kvankam la rivero Danubo utilis kiel natura limo por marki la teritorion de la Romia Imperio dum la Antikveco (nome la romia limes), ĝi ne povis eviti la interpenetrado de diversaj grupoj ambaŭflanke de la rivero: latinoj de romia deveno norde (rumanoj) kaj slavoj sude (jugoslavoj signifas sudajn slavojn en la slavaj lingvoj), kvankam tiuj lastaj jam setliĝis sude de la rivero Danubo en la Mezepoko.
Kelkaj popoloj de ĝermana deveno setliĝis laŭlonge de tiu natura limo kaj finfine trapasis al la sudo dum la nomataj barbaraj invadoj, fakto kiu markis la separon inter la Antikva epoko kaj la Mezepoko.
Tiusence, la visigotoj setliĝis en la Baseno de la Danubo kaj ili estis siavice premitaj de la hunoj. En aliaj okazoj, la propraj grupoj de ĝermana deveno trapasis la Danubon por setliĝi sur fruktodonaj zonoj por defendi ilion el novaj invadoj: tiu estas la okazo, por ekzemplo, de Moesia. Ankaŭ la madjaroj, de azia deveno, setliĝis sur la ebenaĵo Panonio (aktuala Hungario), sur natura regiono formita de sedimentbaseno ĉirkaŭita de montaraj areoj kaj trapasata el nordo suden, evidente, tra la Danubo.
Kvankam la militaj konfliktoj pluis en la Baseno de la Danubo, oni povus diri ke, ĉar restis la danubaj teritorioj ĉefe en manoj de la Orienta Romia Imperio aŭ Bizanca Imperio, post la divido de la Romia Imperio en la 4-a jarcento, la situacio stabiliĝis dum la tuta Mezepoko. Kiel konsekvenco de tiu fakto, la influo de la bizanca kulturo (greka alfabeto, arkitekturo, religio, ktp.) etendiĝis tra la tuta Danuba areo kaj Orienta Eŭropo (Ukrainio kaj Rusio) dum la tuta Mezepoko: ankoraŭ oni povas trovi manifestaciojn de la bizanca arkitekturo en ĉiuj landoj de la danuba Eŭropo, krom en la ceteraj landoj de Orienta Eŭropo.
Pacaj kaj militaj rilatoj
Certe estis pere de tre aktiva komerco kiel etendiĝis multaj el la kulturaj elementoj de la Bizanca Imperio. La fino de tiu imperio en 1453, markita de la konkero de Konstantinopolo (Bizanco) fare de la turkoj, markas ankaŭ la finon de la Mezepoko kaj la komencon de senfina luktado plua ĝis nuntempe, inter la grupoj hegemoniaj en la Danubo. Unu el tiuj luktoj, kies scenejo estis grandparte en la supra kaj meza basenoj de la Danubo, estis la Tridekjara Milito (1618-1648), kiu povus esti konsiderata, pro la granda etendo (kaj tempa kaj spaca) de la konflikto, kiel la unua granda eŭropa milito.
La fakto ke multaj militaj konfliktoj okazis en la baseno de Danubo rilatis al la fakto ke en la konfliktoj okazigitaj de la Protestanta Reformacio (16-a jarcento), la Domo de Aŭstrio sekvis la flankon de la defendo de la katolikismo. En la 18-a jarcento, ankaŭ la Sepjara Milito grande tuŝis la politikan vivon de la danubaj landoj, almenaŭ grandparte.
Kaj en la 19-a jarcento, tri fundamentaj okazaĵoj de la eŭropa historio, nome la napoleonaj militoj, la Kongreso de Vieno kaj la kreo de la Aŭstri-Hungaria Imperio, havis tre gravajn konsekvencojn por la landoj de Danubo.
Finfine, la plej parto de la konfliktoj kaj militaj procezoj kiujn suferis Eŭropo en la 20-a jarcento (nome Unua Mondmilito kaj Dua Mondmilito; balkaniĝo en la sudoriento de la kontinento, modifojn de landlimoj, instalado de la hegemonio de Sovetunio en plej el la socialismaj landoj sub ties dominado (por ekzemplo, kun krizoj kiel la enirado en Budapeŝto de la rusaj tankoj en 1956), okazis grandparte ankaŭ en la danubaj landoj. Kvankam la Unua Mondmilito ĉiuokaze estus okazinta sen tio, plej parto de la historiografio koincidis en indiko kiel finfina origino de la milito la okazon de la Atenco de Sarajevo, nome en Bosnio; kaj ĉirkaŭ 30 milionoj de viktimoj de la militoj mortis en la regiono dum la 20-a jarcento).
Turismo
La Orient-ekspreso inter Parizo kaj Istanbulo faris longan vojon tra la danubaj landoj, nome tra Vieno, Budapesto kaj multaj aliaj tiuregionaj urboj. Ĝi funkciis ĝis la jaro 2001, kiam oni malpliigis ties itineron nur ĝis Vieno. Ĝia famo kaj servo utilis al veturado el Okcidenta Eŭropo al danubaj landoj dum la tuta 20-a jarcento. En tiu longitinera trajno okazas la agado de la romano Murder on the Orient Express, de Agatha Christie.
Vieno estis la plej vizitata urbo dum la 20-a jarcento. En kelkaj epokoj ankaŭ aliaj urboj estis vizitataj same kiel naturaj pejzaĝoj, kiel ekzemple la Danuba Delto.
Estas bicikla turisma vojo de Danubo, kiu profite parte de antikva romia vojo, ebligas la iradon de 2857 kilometroj laŭlonge de la rivera fluejo per biciklo.
Muziko
La baseno de Danubo ne havas unikan propran muzikan stilon (kiel okazas en la baseno de la rivero Volgo, por ekzemplo), pro la granda kultura heterogeneeco de la teritorio. La folkloraj muziko kaj danco, tiel, estas tre variaj. Aŭstrio estas la patrujo de la valso kaj ĝia viena versio estas la plej amplekse konata kaj disvastigita en la tuta mondo. Ĝi estas ankaŭ patrujo de la jodlado, nome tipo de kantado tirola en kiu la kantantoj, ĝenerale paŝtistoj de la montaroj de Alpoj, elsendas rapide sonojn tre ŝanĝiĝemajn laŭ tono, speco de trilado aŭ rapida vibrado de la gorĝo, kies produktado ŝajne estas faciligita de tradicia manko de la montara loĝantaro okazigita de la manko de jodo, nome la endemia strumo. En Hungario, la ĉardaŝoj estas muzikaj komponoj por danco, kun tre rapida ritmo.
Spite tion ĵus indikitan, menciindas ke la folkloro (nome popolaj muziko kaj danco) estas multe pli universala ol multaj aliaj kulturaj manifestaĵoj. Pro tio ekzistas reciprokaj influoj tre povaj inter la slavaj, hungaraj, ĝermanaj kaj rumanaj popolaj muzikoj kaj dancoj, kaj la similaĵoj estas rilataj sendube al la geografia proksimeco. Tiele, multaj komponistoj germanaj, slavaj aŭ de aliaj naciecoj de landoj tre for de la danubaj landoj, eniris en la popola hungara muziko (se citi ekzemplon) kaj inverse. En tiu senco, estas tre famaj la Hungaraj Dancoj de la germana komponisto Brahms kaj la Ĉardaŝoj de la itala Vittorio Monti.
Inter la ĉefaj komponistoj naskiĝintaj en la baseno de Danubo oni povas citi la germanojn Johann Pachelbel kaj Richard Strauss; la aŭstrojn Johann Strauss (filo), Franz Schubert kaj Wolfgang Amadeus Mozart kaj la hungarojn Franz Liszt, Béla Bartók kaj Márk Rózsavölgyi, inter aliaj.
La blua Danubo estas foje la plej konata valso inter la komponaĵoj de Johann Strauss, kaj ĝi estis muzika peco amplekse uzita en nombraj filmoj, el kiuj menciindas tiu reĝisorita de Stanley Kubrick, nome 2001: A Space Odyssey (filmo kiu uzas ankaŭ la verkon de Richard Strauss Tiele parolis Zaratuŝtro en sia dekomenca sceno), animacia filmo de 1942 de la anaso Daffy Duck (A Corny Concerto), japana filmo de la jaro 2000 (Reala batalo), en ĉapitro de la televida programo The Simpsons, en La tri musketistoj (Mickey, Donald, Tribilín aŭ Goofy) de Walt Disney (2004), inter aliaj.
Kinarto
Ankaŭ ne ekzistas propra danuba kinarto, sed ja multaj filmoj kies agado okazas en la danubaj landoj kaj kiuj malofte estas tre konataj en pli okcidentaj landoj, krom kelkaj esceptoj, preskaŭ ĉiam pro usonaj holivudaj filmoj kies agado ja okazas ĉe la Danubo, kiuj deĉiame havis ioman pli universalajn disvastigon kaj akcepton. Jen malgranda listo de filmoj kun agado okazanta en la danubaj landoj:
Faŭno kaj flaŭro
La Danuba riverbaseno estas hejmo de fiŝaj specioj kiel ezoko, sandro, huĉo, siluro, lojto kaj tinko. Ĝi estas hejmo ankaŭ de granda diverseco de karpoj kaj de acipenseroj, same kiel de salmoj kaj trutoj. Kelkaj specioj de eurihalenaj fiŝoj (de saletaj akvoj), kiel la eŭropa labrako, la mugilo kaj la angilo, loĝas en la Danuba Delto kaj en la malsupra parto de la rivero.
Estas en la baseno gravaj naciaj parkoj, nome 5 en Serbio, 4 en Rumanio, po 3 en Germanio kaj Bulgario, du en Hungario kaj po unu en Aŭstrio, Slovakio, Kroatio kaj Ukrainio.
Burinedoj
La Burinedoj estas familio de birdoj de la ordo de Ĥaradrioformaj, kiu enhavas du genrojn, nome Esacus kaj Burhinus kiu donas la nomon al la familio. Estas grupo de tropikaj vadbirdoj kiuj troviĝas tutmonde en ĉiu kontinento. Kelkaj specioj reproduktiĝas en mezvarmaj Eŭropo kaj Aŭstralio.
Ili estas mezgrandaj aŭ grandaj vadbirdoj kun fortaj nigraj aŭ flavaj bekoj, kamufla plumaro kaj grandaj flavaj okuloj, kiuj ŝajnigas ilin reptiliecaj.