cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Latio
Montoj kaj ebenaĵoj
Pli okcidente estas pluraj aroj de montetoj, parte marnaj, parte kalkoŝtonaj, kaj parte vulkandevenaj. Estas ankaŭ pluraj krateraj lagoj, postrestaĵoj de antikvaj vulkanoj, ĉiuj nuntempe malaktivaj.
Apud la marbordo estas malgrandaj ebenaĵoj, kiuj iam estis plejparte marŝaj.
Riveroj kaj lagoj
Nordan kaj centran Lation trairas la rivero Tibero, historie tre grava.
La rivero Liri fluas tra suda Latio kaj faras poste limon inter Latio kaj Kampanio.
En Latio estas 6 krateraj lagoj, el kiuj la plej granda estas la Lago de Bolsena (113 km²).
Apud la suda marbordo estas duonsalaj lagoj, inter 1 kaj 4 km².
En la montara parto estas kelkaj artaj lagoj, ekzemple la Lago del Salto (10 km²).
Ĉefaj urboj
Sekvas listo de la urboj kun plej da loĝantoj.
Macinhata do Vouga
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas loĝloko en Portugalio. Formale post administra reformo de 2013 temas pri unu el 11 komunumoj (freguesias) de la urbo Águeda. situas tute norde de la urbocentro, eĉ pli norde ol Valongo do Vouga.
Laŭ la stato de 2021 en vivis 3 210 loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la urbo kaj la 11 komunumoj apartenas al la centra regiono Portugalio kaj la distrikto Aveiro.
Pastilki
Pastilki, ukraine Пастілки, slovake Pastilka, Pastilky, hungare Kispásztély [kiŝpAstEj] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo de Dubriniĉi.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Kispásztély apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pastilki/Kispásztély. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Jolán Kádár Pukánszkyné
PUKÁNSZKINÉ KÁDÁR Jolán [pr. puka:nskine: ka:da:r] estis hungara teatrohistoriistino naskiĝinta en Temeŝvaro la 21-an de oktobro 1892 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de aŭgusto 1989.
Ŝia kariero
Jolán Pukánszkyné Kádár havigis en 1914 diplomon pri fako de hungara-germana-franca lingvoj en Budapeŝto kaj ĝis 1920 ŝi instruis en mezlernejo. Ekde 1920 ĝis 1938 ŝi estis arkivistino de la Országos Széchényi Könyvtár (Nacia Libraro Széchényi), poste ekde 1938 ĝis 1943 de la Országos Levéltár (Nacia Arkivejo) same arkivistino kaj poste ĉefarkistino, universita privatprofesorino en Debrecen ĝis 1951.
Tertremo en Managvo en 1972
Tertremo en Managvo en 1972 estis forta tertremo okazinta en la ĉefurbo de Nikaragvo, Managvo la 23-an de decembro 1972 je la 00:35 loka horo (06:35 UTC). La maksimuma forto estis 6,2 laŭ la Skalo de Richter kiu detruis preskaŭ la tutan urbon. Proksimume 19320 homoj pereis kaj aliaj 20000 estis vunditaj, kvankam la reala nombro da mortintoj estas ne konata ĉar ekzistis korpoj kiuj neniam estis trovitaj inter la ruinoj.
Paĝu
Paĝu (파주시, laŭ ĉinaj literoj 坡 州 市) estas urbego en Sud-Koreio.
Historio
La unua mencio pri loĝejo en la teritorio de la moderna Paĝu okazis en 475. Ekde tiam diversajn nomojn havis la teritorio, sed ekde 1459 stabile estas Paĝu. Ĝi urbiĝis en 1996.
Ekonomio
En Paĝu ekzistas pluraj usonaj kaj sudkoreaj armeaj bazoj por defendi Seulon.
Klimato
Paĝu situas en kontinenta klimato, tamen influas la musono kaj la apuda Flava Maro. La vintro estas malvarma kaj seka, la somero estas varma kaj malseka. Pli ol duono de la jara pluvokvanto falas somere.
Albispasejo
Turismo
Sur la plej alta punkto de la pasejo je 791 m troviĝas belvidpunkto kun du restoracioj. En la jaro 1955 tie estis konstruita skilifto, kiu pro la tutmonda varmiĝo devis esti fermita pro neĝomanko en la jaro 1989. La regiono estas belega por migradi, rekomendinda estas la Planedvojo al sur la kresto de Albis ĝis la pinto Uetliberg.
Trafiko
Ek de la jaro 1790 la pasejo estas servita per poŝtkaleŝlinio, kiu en la jaro 1935 estis anstataŭigita per poŝtaŭtobuslinio, kiu hodiaŭ apartenas al la Zurika Trafik-Unio.
Borovník
Borovník estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Brno-provinco en Sudmoravia regiono. Ĝi etendiĝas en Křižanova montetaro proksimume 7 kilometrojn norde de Velká Bíteš. Vivas ĉi tie.
Berlaar
Berlaar (nederlande: [BERla:r]) estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto respektive arondismento Meĥleno.
Ekde 1977 la municipoj Gestel kaj Berlaar-Heikant apartenas al Berlaar, la ĉefa municipo.
Borovník
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1398. En la jaro 2005 la municipo estis enmembrigita en distrikton Brno-provinco.
NGC 4052
NGC 4052 (aliaj indikoj — OCL 870, ESO 94-SC10) estas malfermita stelamaso en konstelacio Suda Kruco.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Aŭtora Gildo de Usono
La Aŭtora Gildo - angle The Authors Guild - estas senprofitocela usona organizaĵo de kaj por aŭtoroj, kies centra oficejo situas en Novjorko. Ĝi havas ĉirkaŭ ok mil membrojn, inter ili libroverkistoj, literaturaj agentoj kaj advokatoj, kiuj aktivas ĉefe pri temoj de libroeldonado. La nuna prezidanto (ekde aprilo 2010) estas Scott Turow kaj la aktuala vicprezidanto Judy Blume. La organizaĵo subtenas siajn membrojn per senkostaj juraj kaj komercaj konsiloj pri libro kontraktoj je publikigoj de libroj aŭ de artikoloj en periodaĵoj, pri kontraktoj kun literaturaj agentejoj, kopirajtaj demandoj kaj aliaj aferoj kiuj koncernas eldonadon. La asocio ekde la jaro 2005 troviĝis en juraj konfliktoj kun la kompanioj Google kaj Amazon Kindle.
126245 Kandókálmán
126245 Kandókálmán estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 3:10 kun la Tero.
Aŭtora Gildo de Usono
Historio
La organizaĵo havis siajn radikojn en 1912, kiam la Aŭtora Ligo de Ameriko (ALA) estis formita de ĉirkaŭ 350 libraj kaj gazetaj verkistoj, teatraj, radiofoniaj kaj filmaj scenaristoj. En 1921, tiu asocio disiĝis en du branĉojn: la asocio Dramatists Guild of America ("Dramverkista Gildo de Ameriko") por verkistoj de radiofoniaj kaj teatraj dramoj kaj la asocio Authors Guild por verkistoj de romanoj, noveloj kaj fikciaj libroj, por revuaj/gazetaj aŭtoroj kaj por akademianoj, biografoj kaj historiistoj publikigantaj siajn verkojn.
126245 Kandókálmán
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la hungaraj geastronomoj Heiner Zsuzsanna kaj Sárneczky Krisztián elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio, proksime de Mátraszentimre (Hungario).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la hungara inĝeniero Kandó Kálmán (1869–1931), unu el la kreintoj de la fervoja elektra sistemo. Li disvolvis alttensiajn trifazajn motorojn kaj generatorojn. La unua elektra ĉefa fervojo en Eŭropo, la fervojo de Valtellina en Italio, estas bazita sur lia plano. La malgranda planedo estis malkovrita je lia 133-a naskodato.
Aŭtora Gildo de Usono
Juraj konfliktoj
La 20-an de septembro 2005, la aŭtora gildo, kune kun la unuopaj verkistoj Herbert Mitgang, Betty Miles kaj Daniel Hoffman, jure ekprocesis kontraŭ la reta kompanio Google pro ties libroserĉa projekto. Laŭ la verkistoj, la retejo malobservis la kopirajton de ankoraŭ kopirajte protektitaj libroj.
La 28-an de oktobro 2008 la aŭtora gildo, la Asocio de Amerikaj Eldonejoj kaj Google anoncis ke ili interkonsentis pri jura kompromiso: la reta kompanio konsentis pri pago de 125 milionoj da usonaj dolaroj, el kiuj 45 milionoj estu pagataj al la posedantoj de la rajtoj de la libroj kiuj ekrane montriĝis sen permeso. Aparta interkonsento reguligis samcelajn pagojn de la reta kompanio ekde tiu dato. Tamen neniu jura partio ŝanĝis sian sintenon ĉu ekrane montrataj libroj estus konsidereblaj justa uzo aŭ kopirajta malobservo.
La gildo dungas proksimume dek kvin plentempajn dungitojn, kolektis 1,6 milionojn da usonaj dolaroj je enspezoj en 2006 kaj 2007, kaj en tiuj jaroj pagis elspezojn de 1,8 milionoj respektive 1,5 milionoj da usonaj dolaroj. En 2009 la organizaĵo laŭ Paŭlo Aiken, plenuma direktoro de la gildo, ricevis aldonajn 30 milionojn da usonaj dolaroj pro la interkonsento kun la firmao Google.
Paralele okazis aliaj juraj konfliktoj de la aŭtora gildo, ekzemple kontraŭ nova ĉapitro en verkistaj kontraktoj de la eldonejo Simon & Schuster, aŭ pri la legilo de elektronikaj libroj Amazon Kindle, en diskuto ĉu ties servo pri laŭtlego de tekstoj estas kopirajte permesebla kiel servo al blinduloj aŭ ĉu temus pri kopirajta malobservo.
Tehuacán
Tehuacán estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Tehuacán. Ambaŭ havas sian nomon de la valo Tehuacán, kiu konsistigas ekologian mikroregionon kaj estas loĝata ekde antaŭhistoriaj tempoj.
31665 Veblen
31665 Veblen estas mezgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Tehuacán
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 260 923 loĝantojn. El tiuj estas 123113 viroj kaj 137810 virinoj. La komunumo havas surfacon de 390.36 kvadratkilometroj.
31665 Veblen
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona matematikisto Oswald Veblen (1880–1960), profesoro en Princeton kaj pli malfrue ĉe la Institute for Advanced Study. Fama pro la klareco de sia elmontro, li faris gravajn kontribuojn al la topologio, la projekcia geometrio kaj la diferenciala geometrio. Li estis mentoro por generacioj da matematikistoj.
Tehuacán
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 28′ norda latitudo kaj 97° 24′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1640
Vilaĝoj
La komunuma ĉefurbo estas Tehuacán, kun 172 510 loĝantoj. Aliaj vilaĝoj en la komunumo estas:
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Poljanska Huta
Poljanska Huta, ukraine Полянська Гута, slovake Poľanská Huta, hungare Mezőhuta estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo de Turja-Poljana.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Mezőhuta apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Poljanska Huta/Mezőhuta. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Postbauer-Heng
Postbauer-Heng estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neumarkt kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Edern
Edern (jen france kaj bretone) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Quimper (france arrondissement de Quimper, bretone Arondisamant Kemper), la suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
San Román de Hornija
San Román de Hornija [sanroMAN deorNIĥa] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Vintero (Tero de Vino, en hispana Tierra del Vino) en la sudokcidento de la provinco. San Román de Hornija estas komprenebla etimologie kiel Sankta Romano de Hornija alude al la rivero Hornija.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 41,62 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 303 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi distas 58 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas okcidente kun la provinco Zamoro, en municipoj Toro kaj Morales laŭ la rivero Bajoz; sude kun la rivero Doŭro kiu estas la limo kun Villafranca; oriente kun Castronuño kaj norde kun Pedrosa del Rey. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca, sableca (grava por vitejoj) kaj trapasata de la rivero Doŭro.
Historio
Estas restaĵoj de Bronzepoko. En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. La preĝejo de Sankta Romano staras sur antikva monaĥejo fondita de Ĉindasvinto, rekonstruita en la 10-a jarcento en stilo mozaraba; de tiu frua epoko konserviĝis ses kapiteloj visigotaj kaj mozaraba kolono. La aktuala preĝejo estas baroka konstruaĵo ununava. En ĝo oni enterigis la restaĵojn de la visigotaj Ĉindasvinto kaj de lia edzino Reciberga.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Vinproduktado eblas laŭ protektita devennomo Denominación de Origen Toro.
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo kun rimarkinda portikohava sonorilturo, kiu aperas stiligita en la blazono.
Maglione
Maglione estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Borgo d'Ale (VC), Borgomasino kaj Moncrivello (VC).
Pößneck
Pößneck estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Orla de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la urba komunumo havis  loĝantojn. Tra la urbo fluas la rivereto Orla.
Ĝis la reformacio
En la Orla-valo en la 8-a kaj la 9-a jarcentoj setlis slavaj soraboj. Pluraj malgrandaj vilaĝoj estiĝis - inter ili ankaŭ vilaĝo proksime de la nuna tombeja kirko kiu nomiĝas "Peznic", do "loko kie oni ekspluatas sablon". En la 11-a kaj la 12-a jarcentoj komenciĝas, danke al la benediktanoj de la abatejo de Saalfeld, la kristanigo de tiu ĉi regiono soraba. En Pößneck konstruiĝis la Kirko Sankta Vito (nuntempe: Schützen-placo) kiel misia preĝejo. Alvenis germanlingvaj gentoj el Turingio kaj Frankonio. Okcidente de Peznic (= la nuna Kirch-placo) fakte fariĝis germana setlejo kun preĝejo je patroneco de la apostolo Bartolomeo; ĝi antaŭulis la nunan paroĥan kirkon Sankta Mario.
En 1252 estis la unua dokumenta mencio de Pößneck. Post 1250 kunfandiĝis la du setlejoj slava kaj germana kaj faritis ĉirkaŭfortikaĵo. La dinastianoj de Burgo Arnshaugk konsideratas la veraj urbofondintoj. En 1315 alvenis la karmelanoj fondonte monakejon ene de la urbomuroj. En Jena ili havis filion. En 1324 iĝis la unua mencio de Pößneck kiel urbo en iu dokumento de la turingia landgrafo Frederiko la serioza, kaj en 1329 ekrajtis la urbanoj elekti sian urbestron. En 1399 estis la unua mencio de la urbodomo. En 1409 la Pößneck-anoj gajnis fare de imperiestro Rupreĥto la 1-a la rajton okazigi - krom jam ekzistantajn vendadojn - bazarumon kun daŭreco de kvar tagoj. En 1424 la urbo iĝis posedaĵo de la dinastio Wettin (margrafoj de Meißen). Ekde 1450 la remparoj urbomuraj malnovaj anstataŭitis per novaj pli fortaj. En 1453 la karmelanoj financis la konstruon de la t.n. Blanka turo (Weißer Turm). Inter 1478 kaj 1499 konstruitis nova, fortimpresa urbodomo kun riĉegaj gabloj.
De la reformacio ĝis la dua mondmilito
Post enkonduko de la reformacio en 1525 la monakejo karmelana malfonditis. Pro subteno de la kamparanaj ribeluloj la urbo devis por certa tempo rezigni pri urbaj ratoj siaj kaj pagi monpunon pri 2000 guldenoj. En 1531 la urbodomo ankoraŭ plibeligitis laŭ renesanca stilo kun malfrugotikaj elementoj. En 1625 eksplodis la epidemio pesta en la urbo, pli ol 1000 homoj viktimis. Dum la Tridekjara milito la urbanoj suferis pro marodoj de variaj flankoj kaj elekto de Pößneck kiel kazerna urbo fare de la Svedoj. La metioj de tukfaristoj kaj tanistoj ĉirkaŭ 1670 tre gravis enurbe. En 1732 forpelitaj salcburgiaj protestantoj trairis la urbon kaj estis prizorgitaj.
Johann Wolfgang von Goethe estis 18 fojojn en Pößneck inter 1795 kaj 1823; li ofte tranoktis en la gastejo "Zum goldenen Löwen" (kie troviĝas memorigtabulo prie) kiam li vojaĝis en la direkto de la kuraclokojn de Bohemio. En 1800 konstruitis la porcelana fabriko "Pößnecker Porzellanfabrik" kiu ekde 1814 nomiĝas "Porzellanfabrik Conta & Böhme" kaj iĝis la plej granda en la tuta regiono. Rekte antaŭ la Batalo de Auerstedt restis trupoj de Napoleono Bonaparte en la urbo (1806). En 1826 Pößneck iĝis parto de la Duklando Sachsen-Meiningen. Post gajno de la libera metisetligo en 1862 komenciĝis la industria ekfloro de Pößneck; la urbo ĝis 1900 evoluis la plej grava industria urbo en la duklando: estiĝis novaj tekstilfarejoj (ekz. Siegel & Schütze, Fischer & Seige, Thalmann, Bernhardt, Zoeth, Siegel & Schäller, Büttner & Freysoldt). Ledofabrikoj fonditis fare de Emil Brüderlein kaj de Weithase, ŝokolado- kaj kakaofabriko grava fare de Robert Berger. En 1871 malfermitis la stacidomo. En 1891 fonditis la unua tekstillaborista sindikato (Deutscher Textilarbeiterverband).
En 1894 la presejo kaj la eldejo de la ekde 1827 aperinta gazeto Pößnecker Zeitung (ekde 1854 Gerold-eldnejo) ekposeditis fare de Ernst Scherting. En 1925 estiĝis grandeja presejo ĉe Öpitzer-strato. Inter 1910-24 konstruigis Carl Gustav Vogel multajn modernajn fabrikojn kreante tiamaniere la bazon por la sukcesego de sia eldonejo kun grandpresejo. En 1928 lia dungitaro estis de ĉ. 900 personoj. Dum la Dua mondmilito iĝis la urbo centro de armilfabrikado. Bombatakoj en la 9-a kaj la 11-a de aprilo 1945 detruis multajn konstruaĵojn kaj mortigis ne malmultajn homojn. En la 15-a de aprilo enmarŝis la liberiganta usona armeo.
De 1945 ĝis hodiaŭ
La sovetiaj okupantoj konfiskis multajn entreprenojn. La eldonejo Vogel iĝis "Karl-Marx-Werk". En 1952 Pößneck iĝis subdistrikta ĉefurbo. Pluraj grandegaj fabrikoj malfermitis. Inter 1973-75 estiĝis la nova kvartalo Pößneck-Ost kun multaj loĝdomblokoj. De 1971 ĝis la Turniĝo (1990) la entrepreno "Rotasym" (laminejo), kiu troviĝis en la fermita tukfabriko, dungis ĉirkaŭ 1400 urbanojn. Inter oktobro kaj decembro 1989 la kvazaŭa partio Neues Forum organizis sur la centra bazarplaco lundajn manifestaciojn. En 1991 venis la unuaj novaj fabrikoj sur la novan industriteritorion Pößneck-Ost. En 1994 Pöneck iĝis parto de distrikto Saale-Orla. En 1998 malfermitis la nova Urba muzeo.
Inter aprilo kaj oktobro 2000 Pößneck okazigis la unuan turingian Landan hortikulturekspozicion (Landesgartenschau) ĉe Viehmarkt kaj Lutschgenpark kio iĝis ĝenerale grava por plua ekonomia evoluo. En oktobro 2006 malkonstruitis la historiajn Rotasym-fabrikojn por krei novan akvujon por Kotschau kaj krei ripozumajn herotapiŝojn. En junio 2007 al Pößneck aljuĝitis la Turingia premio pri monumentprotektado pro la nova urbobiblioteko Bilke instalita en eksa monakeja kirko. Tiutempe temis pri la plej moderna biblioteko de tuta Germanlando. En januaro 2008 Pößneck ricevis novan urban emblemon aludantan je la libropresada tradicio. En novembro 2010 malfermitis la nova placo urbokerna (Altstadtplatz). En junio 2012 okazis la unua Mezgermana librofoiro. En oktobro malfermitis la nova naĝeja halo. La gimnazio "Am Weißen Turm" remalfermitis post restaŭradaj laboroj. ĉe la eksa laktejo iĝis eta urboparko kun belvidejo kaj aliro al la subteraj keloj deponaj (Höhler). En 2015 okazis en Pößneck la Turingia tago (Thüringentag); malfermitis la nova urbomuzeo Museum642 - Pößnecker Stadtgeschichte.
Ekonomio
Inter la entreprenoj menciindas ekz. la bierfarejo Rosenbrauerei Pößneck.
Charles P. de Saint-Aignan
Charles P. DE SAINT-AIGNAN (naskiĝinta la en Parizo) estas francdevena usona programara inĝeniero kaj astronomo. Li laboras por IBM pri la projekto "LotusLive".
Li diplomiĝis en la Lernejo Sankta-Paŭlo de Concord (Nov-Hampŝiro) en 1995 kaj poste en la Universitato Brown de Providence (Rod-Insulo) en 1999.
En 1994, li laboris por Edward L. G. Bowell en la Observatorio Lowell, elde kie li malkovris 12 asteroidojn. Unu el la asteroidoj kiujn li trovis estis nomita en honoro de Walter Hawley, lia instruinto pri astronomio en mezlernejo.
La asteroido 5995 Saint-Aignan estas tiel nomita en lia honoro.
Antal Gévay
Antal GÉVAY [gEvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gévay Antal estis hungara orientalisto, historiisto, arkivisto, bibliotekisto, juĝisto, membro (korespondanta en 1831) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis rajkai.
Biografio
Antal Gévay postlernado li estis edukisto 9 jarojn ĉe grafa familio. Inter 1827-1838 li estis skribisto (komprenu: bibliotekisto) en la kortuma biblioteko, poste li havis postenon en la kortuma arkivo. En 1830 li edziĝis. Baldaŭe li forlasis Vienon kaj li estis ĉefjuĝisto en Győr (historia departemento) kaj Komárom (historia departemento). Li okupiĝis precipe pri historio de Hungarujo dum dominado de turkoj.
Tehuitzingo
Tehuitzingo estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tehuitzingo.
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 20′ norda latitudo kaj 98° 16′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1060
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21157a.htm
Ilie Ilașcu
Ilie Ilașcu (naskiĝis la 30-an de julio 1952 en Taxobeni, Făleşti-distrikto) estas moldava politikisto, fama esti mortkondamnita fare de la separatisma ĉednestia registaro pro kvazaŭa implikiĝo en du murdoj dum ĉednestria milito kaj pro agoj, kiuj estis priskribitaj kiel 'moldova ŝtatsponsorita terorismo de ĉednestriaj registaraj oficialuloj'.
Biografio
Naskita en Taxobeni, Făleşti-distrikto, Ilașcu diplomiĝis en la Fakultato de Ekonomiaj Studoj en la Agrikultura Instituto en Chişinău. Ilie Ilașcu laboris kiel ĉefa ekonomikisto ĉe "Dnestr" Esplora Instituto en Tiraspol. Ilașcu iĝis konata pro sia opozicio al la Moldavo Komunista Partio pro ties politiko rilate al la moldava lingvo, ĉar li malkaŝe aktivis por la uzado de la latina skribo kaj por la rekono de moldava-rumana identeco, samkiel por peti ke la rumana lingvo akiru la statuson de oficiala lingvo.
La 5-an de majo de 2001 jaro Ilașcu estis liberiĝita el ĉednestria prizono.
Li estas gvidanto de la Demokrata Forumo de Rumanoj en Moldavio. En 2010, Ilașcu anoncis ke li subtenos Mihai Ghimpu kaj la Liberalan Partion.
Metano-sulfinila klorido
Metanosulfinila klorido aŭ CH3ClOS estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kloro kaj dumetila dusulfido. Metanosulfinila klorido estas senkolora likvaĵo, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Metanosulfinila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metanosulfinila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Târnava (Sibiu)
Târnava [tirnava] (hungare: Nagyekemező, germane: Grossprobtsdorf) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Mediaș.
Serrada
Serrada [seRAda] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Vintero (Tero de Vino, en hispana Tierra del Vino) en la sudokcidento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 24,19 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 111 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, sed ne tiom kiom okazis ĉe multaj loĝlokoj de la regiono, pro proksimeco al la provinca ĉefurbo. Ĝi distas 29 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, kaj beto) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la baroka preĝejo de la 17-a jarcento.
Béla Fazakas
Béla FAZAKAS [fazakaŝ] estas rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Abrud la 22-an de julio 1926.
Kariero
Béla Fazakas diplomitiĝis en OGYI de Târgu Mureș, li samloke doktoriĝis (1962), kaj lekciis. Liaj fakpublikaĵoj aperis en Orvosi Szemle-Revista Medicală, Microbiologie-Parazitologie-Epidemiologie, Viaţa Medicală, en Medicinskaja Parazitologia, Annales de parasitologie humaine kaj en aliaj.
Biasca
Biasca (en Esperanto ankaŭ Biasko) estas komunumo de la komunumaro Riviera kaj la distrikto Riviera en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 6026 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
Biasca situas proksimume 19 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Belinzono ĉe la kunfluejo de la riveroj Tiĉino kaj Brenno. La komunumo Biasca konsistas el la vilaĝoj Biasca, Loderio, Ponte, Pontirone, Sant'Anna kaj Valle.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Biasca limas en nordo al Semione, en nordoriento al Malvaglia, en oriento al Rossa (GR), en sudoriento al Cauco (GR), en sudo al Osogna, en sudokcidento al Lodrino, en okcidentsudokcidento al Iragna, en okcidento al Personico, kaj en nordokcidento al Pollegio.
Trafiko
Tra Biasca pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 de Lugano tra Gotardopasejo al Lucerno kaj de Biasca kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 416 tra Lukomagnopasejo al Disentis. La komunumo disponas ankaŭ pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 de Chiasso al Bazelo, kiu kondukas laŭlonge de la rivero Tiĉino tra la komunumo. Biasca disponas pri stacidomo ĉe la Gotardofervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu estas haltejo de rapidtrajnoj inter Belinzono kaj Lugano. La stacidomo de Biasca estas ankaŭ finpunkto de diversaj poŝtaŭto- kaj buslinioj. En Biasca troviĝas la suda portalo de la nova Gotarda Baza Tunelo, inaŭgurita la unuan de junio 2016.
Historio
La unua dokumenta mencio de Biasca datiĝas el la jaro 830 kiel Aviasca en la inventaro de la Abatejo Pfäfers. Biasca origine apartenas al Retio kaj poste ĝis la fino de mezepoko apartenis al Milano. En la jaro 1449 Biasca estis okupita de Urio kaj anketita de la Svisa Ĵurkomunumo. En la jaro 1512 montofalo de la monto Crenone norde de Biasca baris lagon. La 20-an de majo 1515 la montfala digo frakasiĝis kaj okazis granda inundo, nomita en la lombarda lingvo Buzza di Biasca, pro kiu mortis multaj homoj kaj estis kaŭzita terura damaĝo.
Polariza idento
En matematiko, polariza idento estas idento kun eroj de normigita vektora spaco super la reelaj nombroj kies normo estas difinita per ĝia ena produto. Tiam por ĉiuj eroj de la spaco (vektoroj) x kaj y
Ĉi tiu idento estas analoga al la formulo por la kvadrato de dutermo:
Konsekvencoj
kiu respektivas al la kosinusa leĝo kaj estas analoga al ekvacio (2) kun y anstataŭigita per -y:
kiu respektivas al la paralelograma leĝo kaj estas analoga al la sumo de ekvacioj (2) kaj (4):
kaj do
Vektora spaco super kompleksaj nombroj
Polariza idento en vektora spaco super la kompleksaj nombroj donas esprimon por la ena produto
kaj por ĝia reela parto kaj imaginara parto aparte
Pruvo
Estu la normo de vektoro difinita kiel la kvadrata radiko de la ena produto de vektoro kun si
Nun trovu la enan produton de x + y kun sin. Per distribueco de la unua faktoro kun respekto al la sumo en la dua faktoro, kio estas pro lineareco de la ena produto, rezultas
Plu per distribueco de la duaj faktoroj kun respekto al la sumoj en la unuaj faktoroj rezultas
kaj pro tio ke la ena produto estas komuta <y, x> = <x, y> kaj do
Per la difino de normo (5), de ĉi tie rezultas la polariza idento.
Raúl Araiza
Raúl ARAIZA HERRERA (Meksik-urbo, 14-a de novembro 1964) estas meksika aktoro.
Li studis dramon en Centro de Educación Artística de Televisa, li havas 2 filinojn kun sia edzino. Ankaŭ lia frato, lia patrino kaj lia patro estas aktoroj.
4997 Ksana
4997 Ksana estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (tiam en en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la kemiistino Ksenija Andrejevna Nessler, aktivulino por la mediprotekto kaj amikino de la malkovrintino. "Ksana" estas karesa formo por "Ksenija".
20301 Thakur
20301 Thakur estas tre malgranda, hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Gaurav Subhash Thakur, finalisto en 2004 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la Learning Community International en Annapolis (Marilando, Usono).
Fermentelos
Laŭ la stato de en  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la urbo kaj la 11 komunumoj apartenas al la centra regiono Portugalio kaj la distrikto Aveiro.
Berchtesgaden
La komunumo situas en la plej sud-orienta angulo de Bavario kaj de Germanio rande de la orientaj Alpoj. Sude situas Aŭstrio kaj la aŭstra urbo Salzburg.
Historio
Berchtesgaden oni unuafoje dokumente menciis en 1102. Ĝis la sekularigo en 1803 ĝi estis aŭtonoma "Fürstprobstei" kaj tiel sendependa de Bavario kaj Aŭstrio. La longan sendependecon kaŭzis la ĉirkaŭaj Alpoj, kiuj ebligis facilan akiron nur denorde, kaj riĉajo akirita per salminejo.
La salriĉo tamen interesis la najbarojn Bavario kaj Salzburg. Inter 1803 kaj 1810 la regantoj plurfoje ŝanĝigis. Eĉ Francio regis Berchtesgaden dum unu jaro. De 1810 Berchtesgaden estis parto de Bavario.
La bavariaj reĝoj ofte vizitis Berchtesgaden kaj tio helpis al la vilaĝo, evoluigi la turismon. Ankaŭ verkistoj (ekzemple Ludwig Ganghofer) kaj pentristoj venis. Turismo evoluis je la tria plej grava branĉo de ekonomio.
Kiam la nazioj ekregis en Germanio, la vilaĝo iĝis fama pro la rezidejo "Aglonesto" (Obersalzberg aŭ Kehlstein), kie ofte loĝis Adolf Hitler. Tiun rezidejon li konstruigis sur grundposedaĵo de 57 historiaj bienoj, kaj igis forpeli la posedantojn, kiuj ne volis vendi la grundon.
Geografio
En sudo de Berchtesgaden estas nacia parko, kie estas la lago Königssee kaj la monto Watzmann.
La vilaĝo Bischofswiesen estas en okcidento kaj en sudo Ramsau bei Berchtesgaden kaj Schönau am Königssee.
Hirschbichl (ankaŭ Mooswacht aŭ Hirschbühel) estas monta transpasejo en Aŭstrio sur alteco de 1183 metroj ĉe Berchtesgaden-aj Alpoj situante nur kelkaj dekoj da metroj sudoriente de la landlimo inter Salcburgio kaj Bavario. Ĉelime staras eksa doganejo kiu nun estas gastejo Alpengasthof kun kapelo konstruita en 1849.
Turismo
Berchtesgaden vivas per turismo en la somero kaj vintro. Turistaj atrakcioj estas la "reĝolago" (Königssee), la salminejo kaj la "aglonesto" (Kehlsteinhaus).
Landesschule Pforta
Pforta (aliaj nomoj poste: Schulpforta, Schulpforte) estas iama cisterciana monaĥejo (1137-1540), situanta en Bad Kösen, urbokvartalo de Naumburg ĉe Saale, Germanujo. Ĝi nun estas famekonata publiko loĝlernejo, nomita Landesschule Pforta. Ĝi estas koinstrua kaj ĉ. 50 instruistoj zorgas pri proksimume 300 gimnazianoj.
Monaĥejo
La abatejo estis komence situanta en Schmölln. En 1127, grafo Bruno de Pleissengau fondis benediktanan monaĥejon tie kaj dotis ĝin kun 1100 feloj da tero. Sed tio ne estanta sukcesa kaj la 23-an de aprilo 1132, episkopo Udo la 1-a de Naumburg, parenco de Bruno, anstataŭigis la benediktanojn per cistercianoj el Walkenried. La situacio ĉi tie en Schmölln ne estis laŭ la deziroj kaj en 1137 Udo translokigis la monaĥejon al Pforta kun donaco de kvindek feloj de plugtereno, multo da arboj du bienoj apartenantaj al la diocezo.
La patronino de la abatejo estis la Virgulino. La unua abato estis Adalberto, de 1132 ĝis 1152. Sub la tria abato, Adetold, du filiaj domoj estis fonditaj, en la Markio de Meißen kaj en Silezio, kaj en 1163, la monaĥejoj de Alt-Celle kaj Leubus ankaŭ estis establitaj. Dum tiu periodo la nombro de la monaĥoj estis ne tute 80. En 1205, Pforta sendis monaĥojn al Livonio fondontajn tie la monaĥejon de Dünamünde. La abatejo famiĝis por sia elstara sistemo de administrado, kaj post la unuaj 140 jaroj de sia ekzisto ĝiaj havaĵoj pliiĝis dekoble.
Ĉe la fino de la 13-a jarcento kaj la komenco de la 14-a, post periodo de tumulto, la monaĥejo denove prosperis. La lasta kvarono de la 14-a jc aliflanke iĝis laŭpaŝa malkresko de prospero, kaj ankaŭ la monaĥa disciplino lamis. Kam abato Johano la 4-a estis elektita en 1515, ekzistis 42 monaĥoj kaj 7 laikmonaĥoj kiuj poste protestis kontraŭ la abato; inspektado de la duka moŝto Georgo de Saksio raportis ke moraleco tute ĉesis en la monaĥejo. La lasta abato, Peter Schederich, estis elektita en 1533.
Kiam la katolika duko Georgo estis sukcedita fare de sia protestanta frato Henriko, la monaĥejo estis subpremita la 9-an de novembro 1540.
Loĝlernejo
En 1543, la filo de Henriko, duko Morico (Saksio) malfermis nacian lernejon en la abatejo, asignante por ĝia uzo la enspezojn de la pereinta monaĥejo de Memleben. Komence la nombro da akademiuloj estis 100; en 1563 oni povis bonvenigi 50 pluajn. La unua rektoro estis Johann Gigas, fama kiel lirikisto. Sub Justin Bertuch la lernejo ekhavis la zeniton de prospero. Ĝi suferis multe dum la Tridekjara milito kaj en 1643 surloke estis ne pli ol 11 lernantoj! Post 1815 Pforta apartenis al Prusio.
De 1935 ĝis 1945 Schulpforta estis akademio surbaze de koncepto de gimnazitipo Oberschule. Kaj la ŝtato kaj la studentaj gepatroj kontribuis al la kostoj de instruado. La nomo de la nacisocialisma elita lernejo estis Naumburg/Saale Nationalpolitische Erziehungsanstalt (NAPOLA); la lernantoj povis trapasi la normalan abiturientan ekzamenon. La lernejo iĝis koeduka por lernantoj kaj lernantinoj nur en 1949.
Hodiaŭ la lernejo estas sub la egido de Saksio-Anhalto sed paralele ankaŭ daŭre apogita de memstara Schulpforta-fondaĵo.
Famaj uloj rialtaj al la lernejo
En al 17-a jarcento inspektistis surloke Hans von Werthern. La lernejo ĝis hodiaŭ ege fieras pri multaj talentaj lernigintoj (magistri Portenses) kaj lernintoj (alumni Portenses).
Arkitekturo
La restaĵoj de la monaĥejo inkludas la 13-jarcentan gotikan kirkon; ĝi estas krucvolba, kolona baziliko kun eksterordinare longa navo, nekutima okcidenta fasado, kaj malfrua romanikstila, dunava klostro. La restaĵoj de la origina konstruaĵo (1137-40) estas en la romanika stilo, dum la intertempe restaŭritaj partoj (1251-1268) apartenas al la frua gotiko.
Aliaj konstruaĵoj nun estas utiligitaj kiel dormejoj kaj aŭditorioj. Ekzistas ankaŭ la Fürstenhaus, princa-domo konstruita en 1573.
Schulpforta estis unu el la tri Princaj lernejoj / Fürstenschulen fonditaj en 1543 fare de princelektisto Maŭrico (tiun tempon ankoraŭ duko), la du aliaj troviĝis en Grimma kaj en Meißen (hodiaŭa nomo: Landesgymnasium St. Afra).
Labergement-lès-Seurre
Labergement-lès-Seurre situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.
Unua sektoro
Forsto estas grava.
Nuntempe ne estas vitejo sed en 1886 estis 204 ha.
Tria sektoro
Tie estas maljunulejo kun 49 gastoj (en 2011).
Historio
La preĝejo datiĝas el 1858.
-180
En la jaro 180 antaŭ Kristo okazis, interalie:
-170
En la jaro 170 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Pléboulle
(jen france, prononco, bretone Pleboull) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Geografio
Pléboulle marborde situas inter Matignon kaj kabo Fréhel.
Historio
La vilaĝo estas trairata de gaŭla-romia vojo, eĉ eble pli malnova. Templanoj tie ekrezidis, konstruanta preĝejon. En subvilaĝo Montbran ili starigis turon en la 12-a jc, por prigardi la enirejon de la duonisulo de kabo Fréhel, kaj kreis la Foiron de Sainte-Croix, pli konata per la nomo Foire de Montbran, kiu okazis ekde tiu epoko septembremeze kaj daŭris dum deko da tajoj. Nuntempe tiu foiro ankoraŭ okazas, sed pli kaj pli aspektas kiel foira festo, la unuan semajnfinon de septembro.
Emil Martonffy
Emil Martonffy [martonfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Martonffy Emil Zsigmond Márton estis hungara reĝisoro, scenaristo. Lia nobela antaŭnomo estis erődfalusi [erOdfaluŝi], lia edzino estis Mária Egri (aktorino).
Emil Martonffy naskiĝis la  en Újpest, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Emil Martonffy li studis kelkajn jarojn en Teknika Universitato palatino József, poste li lernis filmadon. En 1928 li atingis la unuan lokon en konkurso pri scenarlibroj, en la sekva jaro ankaŭ la filmo mem estis preta. Li iĝis vicreĝisoro de Béla Gaál, poste li lernis la filmadon en Vieno kaj Berlino. Hejmenveninta en 1934 li jam estis memstara reĝisoro. Post 3 jaroj li fondis filman produktejon, en 1943 li partoprenis en establado de nova teatro en Budapeŝto. Li verkis ankaŭ kelkajn teatraĵojn. Depost la 2-a mondmilito li povis fari nur mallongajn kaj novaĵ-filmojn.
Li edziĝis en 1940.
-160
En la jaro 160 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Spiritaj mesaĝoj
Spiritaj mesaĝoj estas libro de Pietro Ubaldi, kiu konsistas el sep mesaĝoj. Tio estas lia unua libro tradukita en Esperanton. Tradukis ĝin Walter Francini.
Magnano
Magnano estas komunumo de Italio.
Paulus Phrygio
Paulus Constantinus Phrygius (1483-1543) (naskiĝis en Schlettstadt, 1483 - mortis en Tübingen, en la 1-a de aŭgusto 1543) estis germana protestanta teologo kaj reformisto.
Biografio
Li unue studis en publika lernejo de sia naskiĝurbo, poste li daŭrigis siajn studojn en Parizo kaj Frajburgo. Pli malfrue, en 1513, li studis historion, biblian beletron kaj teologion en Bazelo, kie li ricevis sian diplomon pri Doktoreco. Post nemulte, li fariĝis predikanto en la Katedralo de Eichstätt, kaj sekve, en 1519, reprenis siajn taskojn en la paroko de sia naskiĝurbo.
Influita de la reformistoj de Strasburgo, same kiel Johano Okolampado (1482-1531) kaj Ulrico Zvinglo, li brakumis la reformon. Kvankam avertata de siaj amikoj, por ne paroli pri Marteno Lutero en la predikseĝo, la Koncilio lin admonis kaj malakceptis liajn servojn en 1524. Malgraŭ tio, lia amikaro argumentis liafavore kaj konvinkis la administrantaron por ke li ne eksoficiĝu.
Ne volante vivi en atmosfero tiel ŝarĝita, Phrygio iris al Strasburgo, kie li okupiĝis kun la kamparaj laboristoj. Ne povinte kalkuli je la servoj de Marteno Bucer, la Koncilio lin invitis, en 1529, kiel pastro en la Preĝejo de Sankta Petro, kaj ankaŭ por okupi la katedron de teologio kune kun Okolampado, en la Universitato de Bazelo. La devoj de siaj oficoj li plenumis zorgeme kaj fidele, per tio li konkeris universalan respekton dank'al sia pieco kaj bonkoreco.
Kiel profesoro, Phrygio prezidis, kune kun Okolampado, la unuan Sinodon de Bazelo (1529), kie li restis ĝis 1534, kiam Andreas Bodenstein lin sukcedis. Li plenumas la samajn taskojn en Tübingen, kie li vivis ĝis siaj lastaj tagoj.
Franco Cardini
Franco CARDINI [frAnko kardIni] (n. 1940) estas itala verkisto, romanisto, eseisto kaj precipe mezepokisto je internacia famo pro historiaj esploroj kaj novaj konceptoj.
Biografio de Franco Cardini
Franco Cardini naskiĝis en 1940 en Florenco, magistriĝis kiel literaturisto ĉe la universitato de Florenco en 1966. En 1967 li akceptiĝis kiel volonta asistanto de Ernesto Sestan; tuj poste iĝis orda asistanto al la katedro de historio mezepoka kaj moderna ĉe la pedagogia fakultato de la sama universitato, poste komisiita profesoro pri mezepoka historio en la sama universitato kaj, 1985, asociita kaj titola ĉe la universitato de Bari; en 1989 li obtenis la katedron pri «Mezepoka Historio» en Florenco. Inter la sennombraj akademiaj kunlaboraj kooptitecoj, ĉi-tie oni citu lian partoprenan asociiĝon en la Scienca Konsilio de la Scuola Superiore di Studi Storici di San Marino (Supera Lernejo de Historiaj Studoj de Sankta Marino).
Precipa studkampo de Cardini estas tiu de la historio de la krucmilitoj, alfrontita per esploroj pri kristanoj kaj araboj. Cardini asertas, ke la krucmilitoj ne estis kunpuŝiĝo inter civilizoj aŭ interreligia milito, sed «armita pilgrimo» celanta meti la Sanktan Teron sub la politikan kontrolon de kristanaj ŝtatpotencoj. Ĉio tio okazadis kun manko de percepto, de unuflanko kaj ankaŭ de la alia, pri la ekzisto de du tendaroj nete distingitaj kaŭze de religiaj malsamecoj: kristanoj kaj islamanoj interbatalis, sed ankaŭ alianciĝis laŭ okazaj avantaĝoj.
Se ĉi-tie interesu la politika tendeco de la intelektulo oni rimarku lian pozicion kontraŭ la milito en Afganujo (komencita en 2001) kaj en Irako (komencita en 2003) partoprenanta, deklare kaj fizike, al paccelaj manifestacioj.
Premioj asignitaj
En 2007 al F. Cardini estis asignita la premio Premio Scanno (Premio Lignoseĝo, Katedro), de interplurfaka organizo, Li ricevis ankaŭ la jenajn premiojn: Repaci, Anghiari, Punta Ala (1985), (1987) premio Circeo, Comisso (1988), Tevere (1994), Columbus (1997), Firenze-Europa (1997), San Giovanni (2000), Chianciano-biografia (2000), Fiorino d’Oro - Viareggio Carnevale (2001), Premio Internazionale Vanvitelli (2001), Capalbio - Politica e Cultura (2001); Premio Europeo “Lorenzo il Magnifico” - Accademia Medicea Internazionale (2001); literaturo internacia Premio “Feudo di Maida”; IX Premio Internazionale di Saggistica “Salvatore Valitutti”; Premio Ernest Hemingway – Lignano Sabbiadoro (2004); Premio Accademia della Torre di Castruccio, Carrara (2004); Premio Federichino – Jesi, (2004); Premio Internazionale Ultimo Novecento, XXVII Edizione, Pisa (2004); Premio Medioevo Presente de Monteriggioni (2006); Premio speciale della Giuria “Il Molinello”, Rapolano Terme (2007); Premio III Edizione Microfono di Cristallo Umberto Benedetto por Radiofonio, Firenze, (2007); (2007) Premio Scanno; (2008) Premio Mino da Fiesole; Premio Nazionale di cultura nel giornalismo, kaj La Penna d’Oro, Sezione scienza storica (2008); Premio Mozart (2008).
Kaj plie: li estis ordenita per la Ora Kruco de la Ordeno de la Honora Gvardio de la Martiroj Agapito kaj Aleksandro permane de la poritala Ekzarko de la greka-ortodoksa eklezio (28/9/2008).
Citaĵoj el la verkoj de Franco Cardini
La vasteco de liaj fakecaj interesoj kaj liaj religiaj prizorgoj kaj pri lia konceptado pri la historio rilate mezepokon, dedukteblas el la titoloj mem de lia bibliografio. La ĉi-subaj citaĵoj atendas komplementojn el aliaj sennombraj verkoj.
«La nova korana printempo, al kiu ni estas spektantaj en tiuj-ĉi jaroj, estas beno por la mondo: ankaŭ, kaj precipe, por la aliaj du kredoj abrahamaj. La okcidenta moderneco provokis ekspansion de agnostikismo kaj ateismo kiu ĉiukaze krizigis la kredon je Dio, sed neniel neniigi formojn de paganismo kiuj renaskiĝas (...). La kredantoj je la Dio de Abrahamo, senjoro de la tuta mondo, ne povas ne saluti en la islama renaskiĝo – preter politikaj fenomenoj kiuj ĝin akompanas, kunligitaj kun ĝi – releviĝon de fido kiu apenaŭ iujn jardekojn antaŭe ŝajnis nesuperebla. (...) La fideluloj ne povas ne rigardi per espero kaj konfido al ĉiu loko en kiu oni adoras kaj preĝas la ĉiupotencan Dion, kreinton de la ĉielo kaj tero, kaj reestabliĝas tagon post tago la interligo kiun Li ĵuris kun Abrahamo kaj al kiu Li restis fidela. La Dio de Abrahamo, de Moseo, de Jesuo kaj de Mohamedo...» (El la prefaco al «La Korano» editorita de Hamza Piccardo, 2003.
«Mi scias ke la mia, en tiu sidejo kaj en tiu kunteksto, estas malfacila tasko. Katolika, tradiciista, homo pororda kaj je forta sento de la ŝtato, mi povus ankoraŭ min difini «dekstrulo». Jam de kelkaj jaroj mi min nek konsideras nek memdifinas tian: sed mi vidas ke tian oni daŭrigas min etikedi; mi konfesas ke la afero io min ĝenas, tamen mi lasas preterpasi. Sed mia tensio al la socia justeco kaj mia konvinka eŭropeismo malhelpas ke mi sentu la minimuman simpation al destrulaj partioj kiuj jam elektis preskaŭ unuanime liberismon kaj atlantismon la plej senmoderajn kaj ofte elmontras ankaŭ siavantaĝan kaj profitan filokatolikismon malkaŝante taksi la katolikan eklezion kiel bastionon de la kuranta ordo (la «ordo» de iliaj mostoj!) kaj de la konformista bonpensismo» (el oficiala retejo de Franco Cardini).
Aliloke li skribas : «Kulturo estas kapablo meti en diskuton sin mem».
Bibliografio
(Ariel Toaff, itala juda docento pri historio en universitato de Israelo, en ĵusa libro allasas ke eble la Sangaj Paskoj okazis en kelkaj eŭropaj landoj. Pro tia allaso li estis tiom kritikita de juda medio ke li devis malkonfesi la enhavon de la libro... kaj li estis ankaŭ demisiita el la universitata profesora tasko. Franco Cardini kritikas la cenzuron punan de judaj intelektuloj. Sen eniri la meriton de la kverelo, Cardini rimarkigas ke la cenzuro kontraŭas al la «scienculaj rajtoj» kaj malrespektas akademiajn tradiciojn. Sekve, historiisto A. Toaff devis modifi siajn asertojn)
Mitsumasa Yoda
Li futbalis ĉe Montedio Yamagata kaj Thespa Kusatsu.
Derivaĵo de produto
En matematiko, produta regulo aŭ leĝo de Leibniz estas formulo donanta derivaĵon de produto de funkcioj. Estu f(x) kaj g(x) esti du diferencialeblaj funkcioj de x. Tiam
aŭ en la alia skribmaniero:
Ekzemploj
El la antaŭa ekzemplo prenu la formulon por kaj do
Derivaĵo de sin(x) estas cos(x) kaj do
Konsekvencoj
ĉar.
Per difino de derivaĵo
Ĉi tiu pruvo estas simila al la pruvo pli supre. Estu
Laŭ difino de derivaĵo
kaj do
Por plisimpligi la limigon oni adiciu kaj subtrahu termon f(x)g(x + h) al la numeratoro, tiam rezultas
Tiam eblas faktorigi partojn de la numeratoro
La frakcio estas disdividiĝas en du frakciojn
Pro tio ke g(x) estas diferencialebla ĝi estas kontinua je x kaj do ekzistas kaj egalas al g(x). Krome, f(x) ne dependas de h kaj povas esti eligita el la limigo kiel konstanta faktoro. Tiel la limigo povas esti aplikata aparte al eroj de la esprimo
La difinoj de derivaĵoj de f(x) kaj g(x)
Clevedon
Clevedon estas urbo kaj paroko en la unuara instanco de North Somerset en la angla regiono Sud-okcidenta Anglio. La loĝantaro estis 21,957 en 2001 lau la popolnombrado de la Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi situantas inter montetoj ĉe la estuaro de la rivero Severn.