cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clube 92 FM
Pli ol 70 urboj estas atingitaj de la signalo de Clube 92 FM en areo da 120 km² ĉirkaŭ Votuporango.
Chesnois
estas loĝloko kaj eksa komunumo de Francio, kiu jam ekde la 19-a jarcento estas parto de la komunumo Chesnois-Auboncourt. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. En 1821 en la loĝloko vivis 456 loĝantoj, sed en 2019 en la tuta komunumo vivis nur 159 loĝantoj, kio simboligas la malpligraviĝon de tiaj malgrandaj loĝlokoj en malurbaj regionoj en Francio. Administre la loĝloko kaj la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj al la kantono Signy-l'Abbaye.
Historio
Chesnois kunfandiĝis kun la najbara komunumo Auboncourt jam en 1828, por formi la komunumon de Chesnois-Auboncourt. Ĝi iĝis la ĉefa loko de la tiam nova komunumo.
Montefelcino
estas komunumo en Italio. Ĝi apartenas al la regiono Markio kaj al la provinco Pesaro kaj Urbino. Fine de en la komunumo vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj.
Eksteraj ligiloj
Aldonu bonan bildon, se vi povas!
Anton Günther Billich
Antono Guntero Biliĥo (1599-1640) estis germana kuracisto kaj alkemiisto, disĉiplo kaj bopatro de Angelus Sala (1576-1637). Li estis fekunda verkisto pri alkemiaj kaj medicinaj temoj. En 1625 Antono Guntero edziĝis al Maria, filino de sia profesoro Anĝelo Sala, al kiu Antono estis forta proponanto de liaj kemiaj teorioj.
Kunordigo de Kuracistoj de Damasko
La grupiĝo Kunordigo de Kuracistoj de Damasko (تنسيق أطباء دمشق, foje nomataj la Damaskaj Kuracistoj) estas reto de sanlaboristoj kiuj sekrete disponigas medicinan asistadon al vunditaj civiluloj en la siria enlanda milito. La grupo traktas pacientojn fortranĉitaj de regula medicina prizorgo per la daŭranta perforto, same kiel vunditajn manifestacianojn kiuj estus en risko dum regulaj sekurecaj kontroloj en lokaj hospitaloj. Laŭ Amnestio Internacia, se trovite en siriaj hospitaloj, vunditaj manifestacianoj alfrontas areston kaj torturon, kaj en kelkaj kazoj medicina personaro eĉ partoprenis en torturado de pacientoj. En aliaj kazoj, vunditaj opoziciuloj estis perforte forigitaj de medicina ekipaĵo, inkluzive de spirhelpiloj. En la somero de 2011, la medicina kunordigo konstruis sekretan batalhospitalon por trakti la kreskantan nombron da vunditoj.
Dorper (ŝafo)
Dorper estas raso de aldomigitaj ŝafoj el Sudafriko disvolvigita pre kruciĝo de Dorsetaj Kornuloj kun Persaj Nigrakapuloj ĉirkaŭ la 1930-aj jaroj. La nomo 'Dorper' estas kombinaĵo de la unuaj silaboj de la gepatraj ŝafrasoj Dorset kaj Persa.
(8838) 1989 UW2
(8838) 1989 UW2 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Nobuhiro Kawasato elde Okutama (distrikto de Tokio).
Dorper (ŝafo)
Tiu raso estis kreita danke al klopodoj de la Sudafrika Departemento de Agrokulturo por ekbredi ŝafrason por viando taŭgan por la plej sekegaj regionoj de la lando. Ĝi estas nune bredata ankaŭ en aliaj areoj, kaj estas la dua plej ofta ŝafraso en Suda Afriko.
Kunordigo de Kuracistoj de Damasko
Unu el la fondintoj de la organizo, d-ro Ibrahim Othman (ابراهيم عثمان), fariĝis unu el la plej serĉataj viroj de la siria registaro pro sia laboro kun la grupo. La 11-an de decembro 2011, opoziciaj fortoj sciigis ke li estis mortigita fare de siriaj sekurecaj taĉmentoj provante fuĝi al Turkio.
En 2011, la ĉeĥia homrajta organizaĵo Člověk v tísni ("homo en bezono") honorigis la grupiĝon per la premion Homo Homini, aljuĝata al homoj kaj organizaĵoj, kiuj defendas demokration kaj homajn rajtojn en ekzempla maniero, rekonante "la elstaran kuraĝon kaj fortostreĉon, kiujn la sanlaboristoj montras en riskado de siaj propraj vivoj por helpi civilulojn kiuj suferas kiel rezulto de la brutala subpremo de la nuna siria registaro".
Dorper (ŝafo)
La Dorpera estas rapidkreskanta ŝafraso por produktado de viando. Ĝi estas facile zorgebla animalo kiu produktas ankaŭ mallongan, helan tavolon de lano kaj haro kiu estas rikolotita komence de printempo kaj somere.
Tiu raso estas bone adaptita al survivado en aridaj etendaj regionoj de Suda Afriko. Ĝi havas altan fekundecon kaj fortan patrinan instinkton, kombine kun altaj kreskindicoj. Tiu raso havas karakterajn nigrajn kapojn sed ankaŭ blankajn kapojn (White Dorper). La diferenco en koloro estas tamen nur afero de prefero fare de ĉiu bredisto. Bredistoj de Nigrakapuloj konstituas ĉirkaŭ 85% el la membroj de la bredista asocio Dorper Sheep Breeders de Sudafriko.
Băuțar
Băuțar [bəucar] (hungare: Alsóbaucár) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Caransebeș. En 1910 ĝi havis 1 255 loĝantojn (rumanoj); en 1956 1 219 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1750. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi Băuțaru Superior, Bucova, Cornișoru, Prevecidri.
Kvankam Băuțar situas en la distrikto Caraș-Severin (kiel ties plej orienta komunumo), ĝi ne estis parto de la historia Banato.
1732 Heike
1732 Heike estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi ricevis la inan antaŭnomon "Heike", omaĝe al Heike Neckel, nepino de la germana astronomo Alfred Bohrmann.
Oppède
(jen france, okcitane Aupeda) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Ryo Kushino
Ryo Kushino (櫛野 亮, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe JEF United Chiba kaj Nagoya Grampus Eight.
Jiříkov (apartigilo)
Jiříkov estas nomo por vilaĝo kaj por urbo en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.
Émile Lahoud
La generalo Émile Lahoud [eMIL laHU] (اميل لحود), naskita la 12an de januaro 1936, estas militisto kaj politikisto de Libano. Li estas kristano maronito kaj estis prezidento de la Respubliko el la 24a de novembro 1998 al la 23a de novembro 2007. Maronito, li estas filo de la generalo Jamil Lahoud (unu de la estroj de la movado por la sendependigo de Libano) kaj de armena patrino. Li estis en diversaj postenoj de la libana armeo ekde 1959, inkludante tiun de komandanto de la libana armeo de 1989 al 1998; tiam li sukcesis rekonstrui la libanan armeon kiel nepartia organismo, ĉar ĝi iĝis preskaŭ detruita dum la libana enlanda milito.
Li estis dekomence ŝatata de la loĝantaro kiel naciisma estro kaj malamiko de koruptado. Dum lia prezidenteco Libano vivis sian plej malfacilan epokon ekde la enlanda milito kiu ekis en 1995 kaj post diversaj etapoj finis en 1990. Dum la regado de Lahoud okazis la mortigon de la unua ministro Rafik Hariri kiu estis kontraŭsiria kaj pro tio oni akuzis Sirion pri tiu murdo kaj la siria armeo kaj aliaj fortoj de Sirio eliris el Libano por eviti pliajn kritikojn kaj malfacilaĵojn. Poste Hezbolao entreprenis gravan militon kontraŭ Israelo kaj surprize venkis en ĝi (aŭ almenaŭ ne estis venkita) kontraŭ pli povaj armeo kaj lando. Lia prezidenteco estis antaŭplanita ĝis 2004 kaj estis plilongigita de la Parlamento kontraŭ la Konstitucio, kio okazigis polemikon kaj intervenon de Usono; ĉio plitrankviliĝis danke al interveno de Francio.
Kojima Hideo
KOJIMA Hideo estas videoluda kreisto kaj elfaristo kaj potenculo de la firmao Konami. Li naskiĝis la 24-a de aprilo 1963 en Setagaya (Tokio, Japanio), sed siaj gepatroj transloĝiĝis al Kobeo tri jaroj poste. Li do kreskiĝis en Kansajo kies loĝantoj estas famaj por iliaj emfazaj akĉentoj kaj iliaj sangvinaj temperamentoj. Sia skiza ambicio konsistis el fariĝi kina reĝisoro: li cetere reĝisoris kelkajn filmetojn kolegie. Sed kiel lin ankaŭ tre allogis robotoj kaj mangaoj, li retroviĝis antaŭenpusita en la videoluda universo, per la pordo de Konami, unue kiel dezajnisto en 1986.
Nun, post forlasi la rangon de vicprezidanto de la mondfama firmao, li ĉefas Kojima Productions, branĉo de Konami kiu nur zorgas pri luddisvolvigaj aferoj preterlasante negocajn kaj administrajn procezojn. Li precipe famiĝis per la jenaj gravaj videoludoj: Metal Gear (fikcia universo), Snatcher, Policenauts, kaj li ankaŭ produktis Zone of the Enders (fikcia universo), kaj Boktai (fikcia universo). En la universoj liaj, rimarkiĝas la kina influo (longaj kinematikoj, kaj oftaj vortabundaj (kaj laŭ kelkaj pseŭdaj) filozofiaj scenoj. Oni kutime taksas lin kiel serioza laboranto. Afiŝita ĉe lia pordo estas Videoluda kreado ne estas laboro, sed sacerdoto.
KPF
La vorto havas plurajn signifojn:
Marowijne
La distrikto Marowijne estas unu el 10 distriktoj de Surinamo. Sur areo de 4 627 kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2012 vivis 18 294 loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 4,0 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la samnoma urbo Albina.
Merka
Merka (Marka, مركا) estas havena urbo en suda Somalio ĉe la Hinda Oceano. Ĝi estas la ĉefa urbo de la regiono de Malsupra Shabele kaj situas proksimume nur je 70 km sudokcidente de la ĉefurbo Mogadiŝo laŭ la marbordo en direkto al Kenjo. La urbon setligis en la 7-a jarcento la klano 'Biimaal' (aŭ Bijomal). la unuaj somaloj alvenis al la urbon en la 6-a jarcento kaj kontrolis ĝin kaj la komercon en la regiono ĝis la 21-a jarcento.
La Bijomaloj de Merka luktis kontraŭ la italaj koloniaj regantoj de la Italia Somalio dum dudekjara milito konata kiel la Bijomala Insurekcio dum kiuj la Diroj murdis kelkajn italajn guberniestrojn. Dum la Bijomala Insurekcio oni murdis ankaŭ elstarajn estrojn, kies memormonumentoj povas ankoraŭ troviĝi en Merka kaj en la regiono de Shabeellaha Hoose.
8053 Kleist
8053 Kleist estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Stacio Nishiyama-Tennōzan
Stacio Nishiyama-Tennōzan (japane: 西山天王山駅 [Niŝijama-Tennōzan-eki], angle: Nishiyama Tennōzan Station) estas fervoja stacio en Nagaokakjo, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Kyōto (ĉefa).
8053 Kleist
Tom Gehrels fotis la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 elde de la Observatorio de la Monto Palomar. La, senditaj en Leiden (Nederlando), estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
Merka
En malfrua 20-a jarcento, la urbo iĝis konata kiel stranda altiraĵo, kvankam ĝi estis akre damaĝita dum la Somalia Enlanda Milito. La 13-an de novembro 2008 ĝin kaptis sen rezisto Al-Shabaab, juna movado ligita al la Islamaj Kortumoj kio alportis pacon al kelkaj regionoj de Somalio 2 jarojn antaŭ la invado de usonhelpitaj trupoj de Etiopio.
8053 Kleist
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana poeto Heinrich von Kleist (1777–1811) ; fruktodona verkisto nekonata dum lia vivtempo. Li vojaĝis tra Eŭropo kaj vivis en Dresdeno kaj Königsberg, (nun Kaliningrado) kie li studis la filozofion de Kant. En 1811 li sinmortigis kune kun sia koramikino Henriette Vogel.
Tetsuro Uki
Tetsuro Uki (浮氣 哲郎, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Tokyo Gas, JEF United Ichihara, Omiya Ardija, Montedio Yamagata, Oita Trinita, Shonan Bellmare, Yokohama FC kaj FC Kariya.
Arondismento Saint-Jean-d'Angély
La arondismento Saint-Jean-d’Angély estas franca arondismento en la departemento Charente-Maritime. Ĝia ĉefurbo estas Saint-Jean-d'Angély.
Ĝi enhavas 7 kantonojn kaj 115 komunumojn, kaj ĝi havis 53,532 loĝantojn en 2011. Ĝia areo estas, tio estas 21 % de la departemento.
Stanisław Kałużyński
Stanisław Kałużyński (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1925 en Świerczów, Ĉekarpata Provinco, mortis la 6-an de januaro 2007 en Varsovio) – profesoro ordinara, habilita doktoro, mondkonata fakulo pri altaja kultur-heredaĵo, lingvosciencisto kaj kultur-esploristo de Mez-Azio kaj Siberio, mongolisto kaj jakutologo, populariganto de scio pri Mongolio, en la jaroj 1970-2004 membro de la redakta komitato de "Rocznik Orientalistyczny" (Orientalistika Jarlibro), kaj en la jaroj 1974-2005 de la serio "Prace Orientalistyczne" (Orientalistikaj Laboraĵoj). Aŭtoro de preskaŭ 150 scienclaboraĵoj, universitata lekciisto.
Fundamentan lernejon kaj du klasojn de gimnazio finis dum intermilita periodo en Tarnów. Dum la dua mondmilito en la jaroj 1943-1944 estis ligita kun Pola Enlanda Armeo.
(17659) 1996 VX5
(17659) 1996 VX5 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nueva Cádiz
Nueva Cádiz (Nova Kadizo) estis la unua urbo fondita en Venezuelo kaj ankaŭ la unua hispana urbo en Sudameriko, sur la marbordoj de la insulo Cubagua (Kubakvo), fondita antaŭ la jaro 1500, post la tria vojaĝo de Kolumbo fare de la itala maristo, je la servo de Karlo la 5-a, Giacomo Castiglione (hispanigita kiel Santiago Castellón) kiel provizora kampadejo por la ekspluatado de elproduktejoj de perloj. La urbo trapasis pintajn epokojn, dum kiuj la riĉeco elprenita el la perloj estis kompareblaj al la oro devena de Peruo. La elprenado estis farita dekomence per la laboro de sklavigitaj indianoj kaj poste ankaŭ de sklavoj enportitaj el Afriko.
Diversaj naturaj katastrofoj kiel ebla tertremo de 1541 (post uragano en 1543), la detruado de la ostrejoj, la malkovro de aliaj ostrejoj en La Guajira kaj la iompostioma formorto de la sklavigitaj indiĝenoj, kontribuis al la abandono kaj de la urbo kaj de la insulo entute fare de la hispanoj, sed ŝajne la insulo estis loĝata por kelka tempo plua. La iama urbo estas nun almenaŭ parte submarigita same kiel parto de la insulo mem, kie ĉiuokaze restas ankoraŭ kelkaj ruinoj.
Crăciunelu de Sus
Crăciunelu de Sus [krəĉunelu de sus]) (hungare: Felsőkarácsonyfalva felŝeo:kara:ĉonjfalva, germane: Christendorf) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Blaj.
En 1910 ĝi havis 635 loĝantojn (rumanoj); en 1992 259 (rumanoj).
Ĝia unua mencio skribe estas en 1324. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Kis-Küküllő (reĝa departemento) vármegye). Administre ĝi apartenas al Cetatea de Baltă.
Douglas Gregor
Douglas Bartlett GREGOR (naskiĝis la 6-an de februaro 1909 en Swansea, Kimrio - mortis la 26-an de marto 1995 en Northampton, Britio) estis brita esperantisto, instruisto kaj elstara lingvisto, kiu laŭdire flue posedis almenaŭ dudek lingvojn. Li publikigis aŭtoritatajn verkojn pri la lingvoj kaj dialektoj de Nord-Italio. Li estis Honora Membro de UEA ekde 1989 kaj membro de la Akademio de Esperanto.
Vivo
Li studis en Exeter College, Oxford, kaj poste instruis klasikajn kaj modernajn lingvojn en Wellington School, en Somerset. Li estis ĵus forlasinta tiun postenon por studi en Francio kiam ekis la Dua Mondmilito. Lia lingvoscio estis uzata de la spionservo (Intelligence Corps) por kiu li servis en Nord-Irlando, Alĝerio kaj Italio. Li militservis kiel pridemandisto kaj interpretisto en la germana kaj la itala, kunliganta oficiro en la franca kaj la pola, tradukisto de dokumentoj en moderna greka kaj slovena, kaj neoficiala cenzuristo en la kimra kaj la irlandgaela. Li eniris Florencon inter la unuaj. Dufoje li ricevis la distingon Mentioned in despatches.
Dum la itala militkampanjo li verkis volumon de poemtradukoj de Risorgimento kaj kompilis la unuan vortaron de la friula. Krome li renkontiĝis kun sia estonta edzino Lella en Raveno, kio sigelis lian rilaton kun lia preferata urbo kaj ties lingvo : la romanjola.
Post la milito li eniris Northampton Grammar School kie li restadis kiel Emerita Klasika Magistro (Senior Classics Master) ĝis sia emeritiĝo en 1969. Li kun granda plezuro akceptis vizitantajn ekslernantojn kaj karakterize de lia memforigema naturo estis ke li senmanke dankis siajn vizitantojn ke ili trovis tempon en siaj okupitaj tempoplanoj por vidi lin.
Lingvisto
Li estis kultata en Friulo pro sia batalo por ties lingvo kaj kulturo; sed lia modesteco kaj relativa malalta pozicio kia instruisto kombine rezultis ke li neniam ricevis merititan larĝan akademian agnoskon en Britio.
Li publikigis multajn verkojn post sia emeritiĝo. Li verkis la unuajn anglajn gramatikojn de la romanja dialektaro kaj de la friula lingvo kiuj ambaŭ entenas antologion kun tradukoj de la aŭtoro. Li eldonis tradukon de la romanja burleska eposo Mad Nap: Pulon Matt el la 15-a jarcento, kiu eĉ en la itala neniam estis eldonita, kune kun la originala teksto. Alia libro traktis pri la lingvo kaj literaturo friulaj. Li verkis pri la lingvoscio de la armena de Byron, diskutis pri grekaj tragedioj, kaj tradukis du rakontojn de Sherlock Holmes en la Dolomita Ladina, Friula kaj Romanĉa.
Ildikó Kudelász
KUDELÁSZ Ildikó [pr. kudela:s] estas rumanuja hungara aktorino, deklemistino, teatrokritikistino naskiĝinta en Kluĵo la 12-an de novembro 1926 kaj mortis en Sfântu Gheorghe la 8-an de aŭgusto 2008. Ŝi estas la filino de pentristo Károly Kudelász.
Douglas Gregor
Lingvisto
Lia eseo Celtic: a comparative study (1980) estis la unua detala komparo de la bretona, kornvala, irlandgaela, manksa, skotgaela, kaj en kiu li rakontis pri la malkresko de kelta parolantaro, ekzamenis la kaŭzojn kaj priskribis la batalon por pluvivo. En tiu tempo estis nur unu alia homo sufiĉe sperta pri la ses lingvoj por provlegi la libron.
Ildikó Kudelász
Kariero
Ildikó Kudelász de 1944 estis anino de la Teatro Hungara de Kluĵo, poste de la Teatro de Laboristoj. Ekde 1948 ĝis sia pensiuliĝo ŝi ludis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. Ŝi publikis en la Romániai Magyar Szó artikolojn pri teatrohistorio.
Douglas Gregor
Lingvisto
Romontsch Language and Literature (1982), lia dua verko en lia planata ladina trilogio, priskribas la romanĉan.
Gregor sentis sin aparte koncernita pri la konservado de minacataj lingvoj. Li skribis :"Estas tempo ke lingvoj estu konsiderataj kiel partoj de ekologia sistemo kaj ke malapero de unu el ili estu profunde sentita kiel malapero de iu specio".
Lia instruado neniam estis seka, sed vivigita de lia humuro, de bonaj anekdotoj kaj kunestamo. Li estas eble la lasta kiu korespondis per volapuko.
Verses and Versions (1969), estas kolekto de liaj propraj poemoj kaj tradukoj.
Esperantisto
Kiel esperantisto li estis tre aktiva. Jam kiel 13-jarulo li en 1922 lernis Esperanton kaj aliĝis al la brita Esperanto-movado. Post la mondmilito li gvidis kursojn, prezidis Societon de Britaj E-istoj (1954) kaj redaktis La Britan Esperantiston (1959-1962) kaj ankaŭ Biblian Revuon. Li multe tradukis en kaj el Esperanto, (elstare la Reĝo Edipo kaj Antigona de Sofoklo Stafeto, 1960) kaj multajn aliajn mallongajn literaturajn verkojn.
Pluraj dediĉitaj esperantistoj varbiĝis al esperanto kiel liaj liceaj studentoj.
Ekde 1964 Gregor membris en la Akademio de Esperanto kaj, inter 1965 kaj 1971, estris ties sekcion pri gramatiko. Por Centro de Esploro kaj Dokumentado li kompilis informojn pri nacilingvaj tradukoj faritaj el aŭ per Esperanto.
Douglas B. Gregor apartenis al tiu intelekta elito de la esperantistaro, kiu servas per sia klasika erudicio la bonon de nia kulturo.
Tradukoj
Lia traduko de la Sofoklaj dramoj
15671 Suzannedébarbat
15671 Suzannedébarbat estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa elde la Observatorio Kiso sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronominon Suzanne Débarbat de la Observatorio de Parizo. Ŝi kontribuis al la disvolvo de la astrolabo de Danjon kaj verkis La méthode des hauteurs égales en astronomie. Ŝi estis prezidentino de la Komisiono 41 de IAU de 1991 ĝis 1994.
Sándor Károly Kiss
Sándor Károly KISS [ŝAndor kAroj kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kiss Sándor Károly, france Alexandre (Charles) Kiss [aleksandr ŝArl] estis hungardevena-franca juristo, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1990).
Sándor Károly Kiss naskiĝis la  1925 en Budapeŝto. Li mortis la 2007 en Strasbourg.
Biografio
Sándor Károly Kiss frekventis universitatojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Hago kaj Parizo. Post lernado li ne hejmenvenis, sed li laboris inter 1951-1993 en Centre national de la recherche scientifique ĝis la pensiuliĝo. Ekde 1963 li instruis en diversaj universitatoj. En 1969 kun René Cassin kaj aliaj li fondis Institut international des droits de l’homme en Strasbourg. Li ofte donis konsilojn al UNO kaj UNESCO. Li okupiĝis precipe pri franca kaj internacia juroj, homaj rajtoj, mediprotekto. Li ricevis honoran legion en 1993, francajn premiojn ekde 1971, fine aŭstran premion en 1988.
Pojejena
Pojejena [poĵeĵena] (hungare: Alsópozsgás, germane:Wallachisch-Poscheschena) estas komunumo en Rumanio norde de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 908 loĝantojn (rumanoj), en 1956 945, kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis. Ĝia unua mencio skribe estas en 1334. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Belobreşca, Divici, Pojejena de Sus, Radimna kaj Şuşca.
Ŝinano (aviadilŝipo)
Ŝinano (信濃, Sinano), estis aviadila ŝipo konstruita fare de la Imperia Japana Mararmeo dum la Dua Mondmilito, la plej granda tia ŝipo konstruita ĝis nun. Ekkonstruita en majo 1940 kiel la tria el la batalŝipa klaso Jamato, la parte kompleta kareno estis ordonita transformiĝi al aviadilŝipo post la katastrofa perdo de kvar flotaj aviadilŝipoj de Japanujo ĉe la Batalo de Midvejatolo meze de 1942. Ĝi ankoraŭ ne finkonvertiĝis kiam en novembro 1944 oni ordonis ke ĝi veturu de la Flota Staplejo Jokosuka al Flota Bazo Kure por finadaptado kaj translokigo de ŝarĝo de 50 rakete pelataj kamikazaj flugantaj bomboj. Survoje, nur 10 tagojn post komisiiĝo, la 29an de novembro 1944, Ŝinanon subakvigis kvar torpedoj de la Usona submarŝipo Archerfish. Sume 1.435 maristoj kaj civiluloj estis perditaj, inkluzive de la kapitano (ABE Toŝio), kun 1.080 savitaj. Ĝi restas la plej granda militŝipo iam subakvigita de submarŝipo.
Nikobara kolombo
La Nikobara kolombo, Caloenas nicobarica estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktanto en etaj senhomaj insuloj de Indonezio kaj Nikobaroj. Ĝi estas la ununura ankoraŭ vivanta membro de la genro Caloenas.
Aspekto
Temas pri granda, fortika kolombo 40cm longa. Ĝi estas ĉefe griza kaj metalverda dorse kun verdaj kaj kuprecaj brilegplumoj, krom grizaj krinplumoj en kolo. Kapo, supra kolo, flugilplumoj kaj brusto estas malhelgrizaj. La vosto estas tre mallonga kaj kontrastege purblanka. Esta nigra nodo baze de la beko, kaj la fortaj plumoj estas malhelruĝaj. Tiu ĉi ne estas tre voĉa specio, sed ĝi posedas basan laŭtan ripetecan alvokon.
Inoj estas iomete pli etaj ol maskloj; ili havas pli malgrandan bekan nodon, pli mallongajn krinplumojn kaj pli brunajn suprajn partojn. Nematuraj birdoj havas nigrajn vostojn.
Kutimoj
La Nikobara kolombo vagadas en aroj el insulo al insulo, inkludante senhomajn lokojn, serĉante sian manĝaĵojn de semoj, fruktoj kaj kelkaj senvertebruloj, kaj ĝi estas allogita al areoj kie disponeblas cerealoj; kutime ĝi dormas en proksimaj insuletoj kie ne estas predantoj kaj pasas la tagon en areoj kun pli bona manĝodisponeblo. La flugo estas rapida, kun la regulaj frapoj kaj eventuala vipado de flugiloj kio estas karaktera de kolomboj en ĝenerale. Kurioze grupoj kutimas flugi en kolonoj aŭ ununura linio kaj ne en libera aro kiel plej parto de kolomboj; la blanka vosto ŝajnas utili kiel "vostolumo" kiam oni trapasas akvon krepuske aŭ mateniĝe. Tion faras ankaŭ mallertaj birdoj, se junuloj senhavantaj blankajn vostojn, kiuj povus perdigi grupon pro tio kaj pro mallerteco.
Tiu ĉi orientalisa specio nestumas en densaj arbaroj, kie ili konstruas neston el bastonetoj en arbo, kie la ino demetas ununuran blankan (kun bluecaj nuancoj) ovon.
Taksonomio
Laŭ komparoj de mitokondria citokromo b kaj 12S rRNA la sekvencoj de DNA (Shapiro et al. 2002), la Nikobara kolombo estis proponata kiel la plej proksima parenco de la Dido kaj de la Rodrigesa ermitkolombo. Tio ne implicas veran rilaton; tio simple signifus, ke ĉiuj aliaj vivantaj specioj estus eĉ pli diferencaj. Krome, la filogenio deduktita estas erareca; molekula filogenio de Hindoaŭstraliaj kolomboj pruvis, ke diferencaj rezultoj dependis el la genetika sekvenco analizita (kompare ekz. kun Johnson & Clayton 2000).
El subfosiliaj ostoj trovitaj en Novkaledonio kaj Tongo, formortinta specio, la Granda krinkolombo (Caloenas canacorum) estis iam priskribita. Ĝi estis grandega birdo, ĉirkaŭ kvarono pli granda ol la Nikobara kolombo. Konsiderante, ke ĝi estus bona manĝoresurso, ĝi estus estinta troe ĉasata ĝis formortigo de la unuaj homaj setlantoj en la insuloj kiam tio okazis.
La Liverpula kolombo, alia pli ĵuse formortinta specio el nekonata insulo kaj loko el Pacifiko, estas lokita ankaŭ en Caloenas, sed tio estas ĝuste la malpli stranga eblo; veraj similecoj estas nuntempe nedetermineblaj.
Nachrodt-Wiblingwerde
Nachrodt-Wiblingwerde estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mark de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Nachrodt-Wiblingwerde estas parto de la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco "Saŭalant"] kaj historie apartenis al la Graflando Mark (germane Grafschaft Mark), al kio ankoraŭ aludas la distrikta nomo.
Lajos Székely
SZÉKELY Lajos (se:kej), plumnomo Béla Eörsi, estis hungara ĵurnalisto, ekonomikisto naskita en Szászrégen la 16-an de oktobro 1881 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de decembro 1972.
Kariero
Lajos Székely en la unua mondmilito estis rusa militkaptito. Post reveno li laboris kiel oficisto en bieno de la Vacuum Oil Company de Vámospuszta. Li publikis precipe sociografiajn studojn en la revuoj 100%, Társadalmi Szemle kaj en aliaj sub plumnomo Eörsi Béla. Ankaŭ liaj libroj aperis sub tiu nomo. En 1940 li loksidiĝis en Usono. je la fino de la 60-aj jaroj relokiĝis Hungarujon.
38980 Gaoyaojie
38980 Gaoyaojie estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio Desert Beaver en Eloy (Arizono, Usono).
Lourmarin
(jen france, okcitane Lormarin) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
4031 Mueller
4031 Mueller estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio. Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronominon Jean Mueller, kiu malkovris dek asteroidojn kaj dekvin kometojn.
Nickerie
La distrikto Nickerie estas unu el 10 distriktoj de Surinamo. Sur areo de 5 353 kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2012 vivis 34 233 loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 6,4 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la samnoma urbo Nieuw-Nickerie.
Nicolas Hulot
Nicolas Hulot, naskiĝinta la 30-an de aprilo de 1955 en Lillo, estas franca ĵurnalisto, parolisto kaj televida faradisto, verkisto, komercisto kaj politikisto. Li estas antaŭ ĉio konata kiel medioaktivisto. De majo 2017 ĝis aŭgusto 2018 li estis ministro de Ekologio en la registaro de Édouard Philippe.
Unue konata pro sia televidaĵo Ushuaia, li engaĝiĝis pri la protekto de la medio kaj pri la konsciiĝo de la publiko pri ekologiaj aferoj.
En 1990, li kreis la Uŝuaia Fondaĵon, kiu poste iĝis la "Fondation pour la Nature et l'Homme" (Fondaĵo por Naturo kaj Homo). Kritikita de parto de la franca media movado kiel estante tro konsentema, li kunaŭtoris la filmon eldonita en 2009, La Titanic-Sindromo, celante konsciigi pri klimata urĝeco.
Dezirante ke urĝaj ekologiaj aferoj gravu en la kampanjo por la prezidanta baloto de 2007 en Francio, li ellasis prezentiĝi post akiri la subskribon de ekologia Interkonsento de la plej multaj el la ĉefaj kandidatoj. Kandidato al ekologia prezidenta primaro en 2011 por la prezidanta baloto de 2012 en Francio, li estas venkita de Eva Joly.
Post rifuzi la presidantecon de la Franca Ministerio pri Ekologio sinsekve proponita de prezidantoj Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy kaj François Hollande, li konsentis en 2017 esti enoficigita kiel ŝtatministro pri ekologia kaj solidareca Transiro, en la registaro de Édouard Philippe, sub la prezidanteco de Emmanuel Macron. Malkonsenta pri pluraj decidoj alprenitaj de la ekzekutivo, li forlasis la registaron dek kvin monatojn poste (la ).
Dum televida intervjuo ĉe la franca kanalo France 2 (la ) pri klimatsanĝiĝo, li diris: "La tempo de la utopio estas deklarita!"
János Tormássy
János Tormássy [jAnoŝ tormAŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tormássy János estis hungara kalvinana pastro, episkopo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis Tormássi [tormAŝi]. János Tormássy naskiĝis la en Kecskemét, li mortis la  en Kiskunhalas (pri la datenoj ne estas konsento inter fontoj).
Biografio
János Tormássy frekventis la necesajn lernejojn komence en sia naskiĝurbo, ekde 1760 en Debrecen. Li studis en universitato de Ĝenevo inter 1769-1771. Hejmenveninta li estis pastro en Kecskemét, ekde 1777 en Kiskunhalas. Li estis elektita eklezia ĉefnotario en 1790, episkopo en 1807. Li partoprenis en koncilio en Buda, en 1790 en la parlamento en Pozsony li estis predikisto. Tiutempe li estis konata elstara oratoro. Li multe strebis por la religilibero.
Siegfriedsbrunnen
Siegfriedbrunnen aŭ puto de Siegfried estas la nomo de pluraj putoj en la germana mezmontaro  Odenwald aŭ  proksime de la Odenwald ĉe kiu Siegfried, la protagonisto de la Nibelunga sagao, estis murdita de Hagen von Tronje.
De Castelnau (metroo de Montrealo)
De Castelnau estas stacio de la Metroo de Montrealo sur blua linio, situanta en arondismento Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension de Montrealo. Ĝi estis malfermita la.
József Szigeti (violonisto)
József Szigeti naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Luzern (Svislando).
Biografio
József Szigeti devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto. Lia plej grava instruisto estis Jenő Hubay. Szigeti debutis en koncerto en 1905 en Nagykanizsa, poste li muzikadis en Berlino kaj Dresdeno, en la sekva jaro en Londono. Li ankaŭ instruis en Londono kaj Berlino. En 1913 li ricevis tuberkulozon, tial li resaniĝis en Davos, kie li konatiĝis kun Béla Bartók. Ekde 1917 li instruis en konservatorio de Ĝenevo, post 2 jaroj li edziĝis, poste li koncertadis en Usono kaj Eŭropo (eĉ en 1924 en Soveta Rusio). Inter 1932-1939 li koncertadis ankaŭ en Hungario. En 1951 li ricevis usonan ŝtatanecon, tamen li vivis plu en Svislando. Depost 1960 li ne faris koncertojn, li okupiĝis pri instruado kaj verkado. Lastfoje li vizitis Hungarion en 1963.
2663 Miltiado
2663 Miltiado estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la greka militestro Miltiado la pli juna (-550 ‒ -489).
Traktato de Turkmenĉajo
La Traktato de Turkmenĉajo estis traktato per kiu la Persa Imperio perdis la nordajn teritoriojn (plimulte loĝata de armenoj kaj azeroj) profite de la Rusa Imperio, post ĝia venko en 1828 fine de la Ruso-Persa Milito (1826-1828).
La traktato estis subskribita la 21-an de februaro 1828 de Haj Mirza Abol-hasan Ĥano kaj de Asef o-dowleh, kanceliero de Fath Ali Ŝaho, flanke de Persio, kaj de la Generalo Ivan Paskeviĉ reprezentanto de Rusio.
Velenov
Velenov estas municipo troviĝanta en distrikto Blansko, Sudmoravia regiono, Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Traktato de Turkmenĉajo
Kiel okazis en la Traktato de Gulistano, la venkita Persio estis devigata subskribi traktaton de Rusio, ĉar la persoj ne havis alian alternativon post la malvenko en la milito. La rusa generalo minacis konkeri Teherano en 5 tagojn se la traktato ne estas subskribata.
Velenov
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1378.
Traktato de Turkmenĉajo
Irano oficiale konsideras tiun traktaton kaj la antaŭan (traktato de Gulistano) kiel el la plej humiligaj traktatoj kiujn ili subskribis.
Kreko
Kreko, ordinara kreko aŭ krekanaso (Anas crecca) estas ofta kaj disvastigata birdo el la anasedoj. Ĝi reproduktiĝas en moderklimata Eŭrazio kaj migras suden vintre. Tiu Eŭrazia kreko estas plej ofte nomata simple la kreko ĉar ĝi estas la ununura el tiuj malgrandaj plaŭdanasoj en multe el ties teritorio.
Ĝi estas tre gregema anaso for de la reprodukta sezono kaj povas formi grandajn arojn. Ĝi komune troviĝas en ŝirmaj humidejoj kaj manĝas semojn kaj akvajn senvertebrulojn. La Nordamerika kreko (A. carolinensis) estis iam (kaj foje ankoraŭ) konsiderata subspecio de A. crecca.
Aspekto
La Kreko grandas ĉ. 35 cm, tiel ĝi estas la plej malgranda eŭropa anaso. Nome ĝi estas la plej malgranda anaso el la grupo de la plaŭdanasoj vivanta (kun la escepto de la Grandkapa klangulo) 34–43 cm longa kun averaĝa pezo de 360 g ĉe maskloj kaj de 340 g ĉe inoj. La flugiloj estas 17.5-20.4 cm longaj, kun enverguro de 53–59 cm. La beko estas 3.2–4 cm longa, kaj la tarso 2.8-3.4.
Temas pri specio kun evidenta seksa duformismo. Eldistance maskloj en reprodukta plumaro aspektas grizaj, kun malhela kapo, flavecan malantaŭon, kaj montras blankan strion super la kunfermita flugilo ĉeflankoj. La kapo kaj supra kolo estas kaŝtanbrunaj kun larĝa brile malhelverda okulmakulo kun formo de larmo aus duonluno kiu ekas tuj antaŭ la okulo kaj arkiĝas al nukaj flankoj; tiu makulo estas bordata per flavecaj linioj, kaj sola linio tiukolora etendas el la makula komenco kurve laŭlonge de la bekobazo. Notinde ke la bluverda koloro de la maskla okulmakulo nomiĝas kreka koloro. Ĉe la sablokolora brusto ambaŭflanke troviĝas etaj, rondoformaj nigrecaj al malhelbrunaj makuletoj. La centro de la ventro estas blanka, kaj la resto de la korpoplumaro estas ĉefe blanka kun fajna kaj densa nigreca vermikuleco, kiu aspektas mezgriza eĉ je mallonga distanco. La eksteraj skapulplumoj estas blankaj, kun nigra bordo ĉe ekstero, kiuj formas la blankan flankostrion kiam la birdo estas en ripoza sinteno. La unuarangaj estas malhelgrizecbrunaj. La flugilspegulo kaj de la masklo kaj de la femalo estas brile nigrecverda kun blanka rando kiuj formas la speguleton kun la flavecaj pintoj de la pli grandaj supraflugilaj kovriloj (kiuj estas aliflanke grizaj). La subflugiloj estas blankecaj, kun grizaj flugoplumoj, densa malhela punkteco ĉe internaj kovriloj kaj malhela bordo. La vosto kaj vostokovriloj estas nigraj, kun brila flaveca al sablokolora triangula makulo en la centro de vostokovriloj bordata de fajna nigra strio ambaŭflanke. De malproksimo, la masklo aspektas malhelkapa, malgranda anaso.
Ĉe nereprodukta (eklipsa) plumaro, la masklo aspektas pli kiel ino; li estas pli uniforma laŭ koloro, kun malhela kapo kaj resto de kapaj markoj. La femalo havas flavecbrunan plumaron, kun makuleca pli hela suba parto kaj iome pli malhelaj flugiloj kaj dorso. Ŝi havas malhelgrizecbrunan supran kapon, nukon, okulstrion kaj plumobildon. La bildo konsistas je densaj mallongaj strioj en kapo kaj kolo, kaj skvamecaj punktoj en la resto de la korpo; ĝenerale ili aspektas multe kiel fajna ino de Platbeka anaso (A. platyrhynchos) dum ripoze. La flugiloj estas laŭkolore similaj al tiuj masklas, sed kun brunaj anstataŭ grizaj superflugilaj kovriloj kiuj havas malpli ampleksajn pinttjn, kaj kun pli larĝaj pintoj ĉe la speguletaj plumoj. La inaj vostoplumoj havas flavecajn pintojn; la meza ventro estas blankeca kun iom da malhela strieco.
Nematuruloj estas kolore multe kiel inoj, sed havas pli fortan bildon. La lanugaj idoj estas kiel ĉe aliaj plaŭdanasoj: nome brunaj supre kaj flavecaj sube, kun flaveca superokulo. Ili estas rekoneblaj pro sia fajna malgrando, peze ĝuste 15 g je eloviĝo.
La beko de la masklo estas malhelgriza, en eklipsa plumaro ofte kun iome da helverda aŭ bruneca nuanco ĉebaze. La beko de inoj kaj nematuruloj estas rozkoloreca aŭ flaveca ĉebaze, iĝante malhelgriza al la pinto; tiu griza etendas albaze kiam la birdo aĝas. La piedoj estas malhelgrizaj ĉe maskloj kaj grizecolivecaj aŭ grizecbrunaj ĉe inoj kaj nematuruloj. La irisoj estas ĉiam malhelbrunaj.
Temas pri bruema specio. La masklo fajfas kri-kri-kri aŭ krilik, ne tro laŭte sed tre klare kaj almalproksime. La ino havas mildan kvakadon priskribitan kiel kiih aŭ niih.
Maskloj ĉe reprodukta plumaro estas facile distingataj el la Nordamerika kreko pro la horizontala blanka skapula strio, la manko de vertikala blanka strio ĉe la brustoflankoj, kaj la tre rimarkindaj helaj bordoj de la kapomakulo, kiuj estas nedistingaj ĉe la masklo de la Nordamerika kreko. Maskloj en eklipsa plumaro, inoj kaj nematuruloj estas plej bone rekonataj pro siaj malgrando, alvokoj kaj la speguleto; tamen ili estas malfacile aparteblaj el la Nordamerika kreko.
La flugmaniero de la krekoj estas tre rapida, ili flugas en densa aro.
Taksonomio
La Eŭrazia kreko apartenas al la "veraj" krekoj, grupo de malgrandaj plaŭdanasoj de la genro Anas proksime rilataj al la Platbeka anaso (A. platyrhynchos) kaj ties parencoj; tiu lasta grupo fakte ŝajnas esti evoluintaj el la veraj krekoj. Ĝi formas superspecion kun la Nordamerika kreko kaj la Flavbeka kreko (A. flavirostris). Proponita subspecio, A. c. nimia de la Aleŭtoj, diferencas nur pro ioma pligrando; ĝi estas probable nedistinga.
Ĉu la Eŭrazia kaj la Nordamerika krekoj estu traktataj kiel unu aŭ du specioj estas ankoraŭ reviziata fare de la AOU, dum la IUCN kaj BirdLife International separas ilin nuntempe. Spite la preskaŭ identaj kaj tre apomorfa reprodukta plumaro de ties maskloj, kio pluestas kaporompilo por fakuloj, ili aspektas tre distingaj specioj, kiel indikita de riĉaj kutimaraj, morfologiaj kaj molekulaj informoj.
La Eŭrazia kreko estis unuafoje science nomita de Carl Linnaeus en sia eldono de 1758 de la verko Systema naturae. Lia latina priskribo diras: [Anas] macula alarum viridi, linea alba supra infraque oculos – "anaso kun verda speguleto, blanka linio supre kaj sub la okuloj" – kaj lia unua referenco estis la birda priskribo en sia pli frua verko Fauna Svecica. Fakte la priskribo uzata en Systema Naturae estis la nomo laŭ kiu la birdo estis en Fauna Svecica, demonstrante la valoron de sia nova dunoma nomenklaturo per premo de la longaj nomoj iam uzataj en la biologia klasigo en la multe pli simpla scienca nomo kiel Anas crecca. Linnaeus notis ankaŭ en sia priskribo, ke pli fruaj aŭtoroj jam verkis pri la Eŭrazia kreko sufiĉe: Conrad Gessner estis priskribinte ĝin en sia Historiae animalium kiel anas parva ("malgranda anaso") inter liaj querquedulae ("krekoj"); Ulisse Aldrovandi estis nominta ĝin phascade aŭ querquedula minor ("malgranda kreko"), kaj estis kompreneble referencata de Francis Willughby kiu nomigis la specion querquedula secunda Aldrovandi ("la dua kreko de Aldrovandus" ). John Ray ŝajne formale enkondukis la nomon "ordinara kreko", dum Eleazar Albin nomigis ĝin simple "la kreko". Pri tipa loko Linnaeus simple notis, ke ĝi loĝas en fluakvaj ekosistemoj en Eŭropo.
La specifa nomo de Linnaeus estas onomatopea, aluda al la maskla karaktera alvoko kiu estis jam studata de la fontoj de Linnaeus. Tiele la scienca nomo de la Eŭrazia kreko – senŝanĝe el la epoko de Linnaeus- tradukiĝas al "anaso kiu faras krik"; la komuna nomo en multaj lingvoj kiaj la Bokmål krikkand, la dana krikand kaj la germana Krickente signifas same.
Distribuado kaj vivejo
La Eŭrazia kreko reproduktiĝas en norda Eŭrazio kaj ĉefe vintras bone sude de sia reprodukta teritorio. Tamen en la pli milda klimato de moderklimata Eŭropo, la someraj kaj vintraj teritorioj koincidas. Ekzemple en Britio reproduktiĝas malgranda somera populacio, sed plej grandaj nombroj de birdoj de Siberio alvenas vintre. En la regiono de Kaŭkazo, okcidenta Malgrandazio, laŭ la nordaj bordoj de la Nigra Maro, kaj eĉ en la suda marbordo de Islando kaj en Vestmannaeyjar, tiu specio povas troviĝi ankaŭ la tutan jaron.
Vintre estas alta denseco ĉirkaŭ la Mediteraneo – inklude la tutan Iberian Duoninsulon kaj etende okcidenten al Maŭritanio -, en Japanio kaj Tajvano, same kiel en Suda Azio. Aliaj gravaj vintrejoj estas preskaŭ la tuta longo de la Nila Valo, la regiono de Proksima Oriento kaj Persa Golfo, la montaj teritorioj de norda Irano, kaj Suda Koreio kaj kontinenta Orienta kaj Sudorienta Azio. Pli izolaj vintrejoj estas la Lago Viktorio, la estuaro de la Rivero Senegalo, la marĉoj de la supra Rivero Kongo, la deltoj de la Rivero Niĝero, kaj la centraj valoj de la Rivero Induso. Oni vidis vagantojn en interna DRK, Malajzio, en Gronlando, kaj en la Marianoj, Palaŭo kaj Yap en Mikronezio; ili estas regule vidataj en la marbordoj de Nordameriko sude de Kalifornio kaj en Suda Karolino.
Entute tiu palearktisa kreko estas multe malpli ofta ol ĝia nearktisa similpartnero, kvankam ankoraŭ abunda. Ties nombroj estas ĉefe ĉirkaŭkalkulataj per kalkuloj de vintrantaj birdoj; ĉirkaŭ 750,000 estas registrataj ĉiujare ĉirkaŭ la Mediteraneo kaj la Nigra Maro, 250,000 en moderklimata okcidenta Eŭropo, kaj pli da 110,000 en Japanio. En 1990 kaj 1991, oni entreprenis pli detalan censon, kiu indikis ĉirkaŭ 210,000 birdojn vintrantajn en Irano, ĉirkaŭ 109,000 en Pakistano, ĉirkaŭ 77,000 en Azerbajĝano, ĉirkaŭ 37,000 en Barato, 28,000 en Israelo, ĉirkaŭ 14,000 en Turkmenio kaj preskaŭ 12,000 en Tajvano. Ŝajne la specio estas stabila nune, kaj estis malgranda malpliiĝo de eble 1-2% jare en la 1990-aj jaroj – eble ĉefe pro drenado kaj poluado de humidejoj – kio ne meritis alian agadon krom plufari la kontrolon de la populacio kaj eble havigi pli bonan protektadon por biotopoj en la vintraj teritorioj. La IUCN kaj BirdLife International klasigas la Eŭrazian krekon kiel Specio Malplej Zorgiga, senŝanĝe el ties taksado antaŭ la disigo el la kompreneble pli nombra A. carolinensis.
La Eŭrazia kreko estas unu el la specioj al kiuj aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA).
Kutimaro
Vivejoj estas fragmitaj lagoj, riveroj. Kreko vivas vintre en marĉoj, marbordo, riverfaŭkoj. Ĝi nestumas en marĉoj, ofte malproksime de akvo eĉ en marĉaj arbaroj.
Tiu membro de la grupo de plaŭdanasoj estas tre gregema for de la reprodukta sezono kaj formas grandajn arojn. Dumfluge, la rapidaj, turniĝantaj aroj similas al tiuj de vadbirdoj; spite ties mallongajn krurojn, ĝi estas ankaŭ sufiĉe lerta surgrunde laŭ anasaj standardoj. Dum la reprodukta sezono ĝi estas ofta loĝanto de ŝirmaj fluakvaj humidejoj kun alta vegetaĵaro, kiaj tajgo, marĉoj aŭ malgrandaj lagoj kaj lagetoj kun etendaj kanejoj (fragmitejoj). Vintre ĝi estas ofte vidata en salecaj akvoj kaj eĉ en ŝirmaj insuletoj kaj lagunoj laŭlonge de marbordo.
La Eŭrazia kreko kutime manĝas per plaŭdado, vertikala serĉado aŭ paŝtado; ĝi povas mergi sian kapon kaj foje eĉ plonĝi por serĉi manĝon. Dum la reprodukta sezono ĝi manĝas ĉefe akvajn senvertebrulojn, kjaj krustuloj, insektoj kaj ties larvoj, moluskoj kaj vermoj. Vintre ĝi ŝanĝas al pli granda grenovora dieto, kaj manĝas semojn de akvaj plantoj kaj herboj, inklude ciperacojn kaj grenon. Tiu specio estas tagulo dum la reprodukta sezono, sed vintre ili estas ofte krepuskulaj aŭ eĉ noktulaj manĝantoj.
Illi nestumas surgrunde, ĉe akvo kaj sub kovro. La paroj formiĝas en vintrejoj kaj alvenas al reproduktejoj kune, komencante ĉirkaŭ marto. La reproduktado komencas post kelkaj semajnoj, ne ĝis majo ĉe plej de plej nordaj lokoj. La nesto estas truo kovrita per sekaj folioj kaj lanugo, konstruita inter densa vegetaĵaro ĉe akvo. Post kiam la ino ekovodemetis, la masklo abandonas ilin kaj formoviĝas por pli longaj aŭ mallongaj distancoj, ariĝante en aroj ĉe precizaj lagoj kie la maskloj faras la plumoŝanĝadon al eklipsa plumaro; ili kutime renkontiĝas kun sia idaro nur ĉe la vintrejoj. La ovaro povas konsisti el 5-16 ovoj, sed kutime nombras 8-11; ili estas kovataj dum 21–23 tagoj. La elnestiĝo okazas tuj post eloviĝo kaj estas atendata de la patrino dum ĉirkaŭ 25–30 tagoj, post kio la idoj ekflugas. Maskloj kaj inoj kun junuloj ĝenerale moviĝas al vintrejoj separate. Post la unua vintro la junuloj plumoŝanĝadas al plumaro de plenkreskulo. La maksimuma registrita vivodaŭro - kvankam ne klaras ĉu tio referencis al ordinara aŭ nordamerika kreko – estis ĉirkaŭ 27 jaroj, kio estas sufiĉe alta por tiom malgranda birdo.
Penthaz
Penthaz estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 1,644 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Penthaz situas sur la molasaj montetoj de la Vaŭda Mezlando ĉe la orienta flanko de la valo de la rivero Venoge en okcidento de la regiono Centro de Vaŭdo (en la franca lingvo Gros-de-Vaud), en distanco de proksimume 12 kilometroj nordokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj 10 kilometrojn okcidentsudokcidente de la distriktĉefurbo Echallens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Penthaz kaj kelkaj novaj loĝokvartaloj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,83 km², de kiuj 11,9% estas kovritaj de arbaro, 67,6% servas por agrikulturo kaj 17,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Penthaz limas en nordo al Penthalaz, en nordnordoriento al Daillens, en oriento al Bournens, en sudoriento al Sullens, en sudo al Vufflens-la-Ville, kaj en okcidento al Gollion.
Trafiko
Tra Penthaz pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 de Vallorbe al Laŭzano, kaj de Penthaz konekta vojo kondukas al la kantona ĉefvojo n-ro 5 en Cheseaux-sur-Lausanne. Laŭlonge de la orienta komunumlimo kondukas la svisa aŭtovojo A1, kies alveturejo Cossonay situas ĉe la trilima punkto inter Sullens, Penthaz kaj Bournens. Pere de poŝtaŭtolinio de Cossonay-Gare al Cheseaŭ-sur-Lausanne kaj loka buslinio al Cossonay-Gare, Penthalaz kaj Daillens la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Penthaz datiĝas el la jaro 1011 kiel Penta. De la romia vojo de Laŭzano al Orbe estis konservita mejloŝtono. Dum mezepoko la senjorujo Penthaz apartenis grandparte al la familio de Cossonay. En la jaro 1001 reĝo Rudolfo la 3-a de Burgonjo faris donacon de bienoj en Penthaz al la Abatejo Romainmôtier. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Penthaz apartenis al la Voktejo Morges. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Cossonay, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.
Grgeteg
Grgeteg, serbe Гргетег, hungare Görgeteg estas tre malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Irig.
Situo
Grgeteg situas sur deklivoj de Fruŝka Gora.
Brezolupy
Brezolupy, hungare Bánnyíres [bAnnjIreŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Kabo Danke al Dio
La Kabo Danke al Dio (cabo Gracias a Dios) estas kabo kiu formas Centrameriko en la marbordo de la Kariba Maro, inter Honduro kaj Nikaragvo, en la enfluejo de la rivero Koko, kiu konstituas la limon inter ambaŭ landoj, kaj respektive inter la Departemento Gracias a Dios de Honduro kaj la Aŭtonoma Regiono Norda Atlantiko de Nikaragvo. Ĉar Nikaragvo havas formon de izocela triangulo kiu indikas nordorienten, tiu kabo formas tiun verton, same kiel la orientan pinton de Honduro.