cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Großkarolinenfeld
Großkarolinenfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rosenheim kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
São João de Iracema
São João de Iracema estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 1.780 loĝantojn en 2010.
Noepoli
Noepoli estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas [Cersosimo]], Chiaromonte, Colobraro (MT), San Costantino Albanese, San Giorgio Lucano (MT), San Paolo Albanese, Senise kaj Valsinni (MT).
5506 Artiglio
5506 Artiglio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1987 de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de La Artiglio, itala vaporŝipo uzata kiel ŝipo de rehavigo de vrakoj en la komenca 20-a jarcento. Je sia tempo, tiu ŝipo estis la plej moderna ŝipo de rehavigo en la mondo. La Artiglio sinkis en 1930 pro eksplodo dum operacio de rehavigo sur ŝipo de la unua mondmilito kiu transportis eksplodaĵojn.
Preĝejo Sankta Petro (Sonneberg)
Bela protestantisma Kirko Sankta Petro (germane: Stadtkirche St. Peter) troviĝas en Sonneberg, Germanujo. Ĝi troviĝas ĉe la nordeosta urborando; supre de ĝi estas la tombejo. Ambaŭ turoj ja karakterizas nun la urban silueton.
Historio
Dum la incendio de 1840 brulkonsumiĝis ankaŭ la Johano-kirko de ĉe ĉefa bazarplaco. Jam inter 1843 kaj 1845 kreitis nova preĝejo ekster de la tiama urbo ĉe la orienta deklivo de Schönberg-monto laŭ planoj de Carl Alexander Heideloff kiu modelis ĝin laŭ la kirko Sankta Laŭrenco (Nurenbergo). Konsekro iĝis en la 11.5.1845 laŭ novgotika konstrumaniero.
Specialaĵoj kirkaj
Havas la halokirko trinavan longon kun enigitan altarejon kaj ornamripajn fenestrojn. La suduestan finon de la sabloŝtona fasado faras 45 metrojn alta duobla turfasado. La gotike volbita meza navo havas plurangule fermitan ĥorejon. La flankaj navoj separiĝas per galerioj kun ornamripaj parapetoj. La ses apogiloj portas la arkadajn volbojn kun ogivarkaj bazoj kaj kroĉoj apogas la volbon. La interna arkitekturo kun pilastroj, galerioj kaj la plafono konsitas ofte el farbitaj lignaĵoj. La gotikan altaron ĉirkaŭas grupo de krucumitoj. La figuroj datumas el 1500 originante el Frankonio. Post restaŭradlaboroj oni sukcese refaris la multkolorecon de la interno. Romantikan etoson faris pere de tri buntaj vitraloj artistoj laŭ modeloj de Moritz von Schwind en 1892 en Munkeno.
Ekde 1950 sonoriloj de la iama Andreo-kirko de Berlino-Friedrichshain ekservis por Sonneberg; la berlina preĝejo forigitis en 1949. La orgenon faritis en 1925 la firmao W. Sauer el Frankfurto ĉe Odro; la instrumento havas 42 registrojn, tri klavarojn kaj pedalon.
Obermodern-Zutzendorf
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Clint Howard
Clinton Engle HOWARD (naskita en aprilo 1959) estas usona aktoro. Li estas filo de geaktoroj Rance Howard kaj Jean Speegle Howard kaj la pli juna frato de aktoro kaj reĝisoro Ron Howard.
Dum 1960-aj jaroj li partoprenis televidaĵojn kiel The Fugitive, Bonanza, Star Trek, Laredo krom kinfilmojn An Eye for an Eye, The Jungle Book (en kiu li ankaŭ kantis), Gentle Giant kaj Winnie the Pooh and the Blustery Day.
Li rolis la ĉefrolon Mark Wedloe en televidserio Gentle Ben de 1967 ĝis 1969.
En 1970-a jardeko Howard aktoris en televidserioj Lancer, Love, American Style, Gunsmoke, The Virginian, Night Gallery, The Rookies, Disneyland inter aliaj kaj ankaŭ kinaĵoj kiel The Wild Country, Salty, The Many Adventures of Winnie the Pooh, Harper Valley P.T.A..
Howard dum 1980-aj jaroj laboris je kinfilmoj Evilspeak, Night Shift, Get Crazy, Splash, Cocoon, Gung Ho, The Wraith, End of the Line, Freeway, Parenthood, Tango & Cash kaj je televidaĵoj kiel Sledge Hammer!, Gung Ho kaj Santa Barbara.
En la fino de 20-jarcento li laboris ĉe televido per Hunter, Initiation: Silent Night, Deadly Night 4, Silent Night, Deadly Night 5: The Toy Maker, Seinfeld, Star Trek: Deep Space Nine, Married with Children, Rattled, Addams Family Reunion, The Pretender, ktp kaj ĉe kino per filmoj Disturbed, Backdraft, Far and Away, Body Chemistry II: The Voice of a Stranger, Carnosaur, Ticks, Forced to Kill, The Paper, Leprechaun 2, Cheyenne Warrior, Bigfoot: The Unforgettable Encounter, Fist of the North Star , Forget Paris, Apollo 13, Barb Wire, Unhook the Stars, That Thing You Do, Santa with Muscles, Austin Powers: International Man of Mystery, Twilight, From the Earth to the Moon, The Dentist 2, Telling You, Evasive Action, The Waterboy, Austin Powers: The Spy Who Shagged Me, My Dog Skip, The Million Dollar Kid, Ping!, Little Nicky kaj How the Grinch Stole Christmas, inter aliaj.
En la komenco de nova jarcento Howard aperis ĉe kinfilmoj Blackwoods, Austin Powers in Goldmember, Heart of America, Girl Fever, Pauly Shore Is Dead, House of the Dead, The Cat in the Hat, The Missing, My Big Fat Independent Movie, Cinderella Man, Fun with Dick and Jane, Curious George, How to Eat Fried Worms, Big Bad Wolf, Music Within, Halloween, Foreign Exchange, Night at the Museum: Battle of the Smithsonian, Curious George 2: Follow That Monkey!, Alabama Moon, inter aliaj kaj ĉe televidaĵoj kiel Beethoven's 5th, My Name Is Earl, Play the Game, Heroes , Fringe kaj Star Trek: Enterprise.
Dum la lastaj jaroj li aktoris je kinfilmoj The Dilemma, BloodRayne: The Third Reich, The Lords of Salem, Bailout: The Age of Greed, Intramural, Mad Families, Solo: A Star Wars Story, inter aliaj krom je televidaĵoj kiel Call Me Crazy: A Five Film kaj Star Trek: Discovery.
Serquigny (stacidomo)
Serquigny estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Serquigny -, situanta en  Serquigny en departemento Eure, regiono Normandio.
Malfermita en 1855 fare de "Compagnie des chemins de fer de l'Ouest", temas hodiaŭ pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj Normandio.
Băbășești
Băbășești [bǝbǝŝeŝtj] (hungare: Szamosberence) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Medieșu Aurit.
Băbășești situas sud-okcidente de Medieșu Aurit, aliflanke de la fervoja linio inter Satu Mare kaj Baia Mare.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 692 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 696 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1399. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).
Ursula Niesert
Ursula Niesert estas germana doktoriĝinta biologino kaj esperantistino, vivanta en Freiburg. Ekde la fondiĝo de la regiona Esperanto-organizaĵo BAVELO en la sudokcidenta federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio en 1982 ŝi estas ties estrarano (stato de junio 2014). Krome, ekde 1995 ŝi dum pluraj jaroj estis salajrita ĝenerala sekretario de Germana Esperanto-Asocio, kiu pro tio translokigis sian centran oficejon de Bonn al Freiburg. En 1999 ŝi estis membro de la Loka Kongresa Komitato de la tiujara Universala Kongreso de Esperanto, okazinta en Berlino. Ursula Niesert aktivas kiel vikipediisto.
DeLisle Stewart
Li lernis pri astronomio en la Carleton College de Northfield (Minesoto).
En 1896, li dungiĝis en la observatorio de la Universitato Harvard de Kembriĝo (Masaĉuseco). Inter 1898 kaj 1901 li laboris en la Observatorio Boyden, filio de la observatorio de la Universitato Harvard en Arekipo en Peruo. Tie li faris la fotografiojn per kiuj William Henry Pickering malkovris la saturnan lunon Febon. Li malkovris ankaŭ multenombrajn nebulozojn.
Li poste laboris en la observejo de Cincinnati ĝis 1910 kaj fondis la "Cincinnati Astronomical Society" (Astronomian societon de Cincinnati).
Li malkovris la asteroidon 475 Oklon la.
Maŭzoleo de Lenin
Maŭzoleo de Lenin (Mавзолей Ленина) estas nova konstruaĵo sur Ruĝa Placo en Moskvo. Tie estas ekspoziciita la balzamigita kadavro de Lenin, ekde morto de Lenin en 1924.
Konstruaĵo
La hodiaŭa konstruaĵo estis pretigita en 1930. Lenin estis "entombigita" en 1924 en provizora ligna maŭzoleo. Kvankam Lenin esprimis antaŭ sia morto, ke li rifuzas ĉiun kulton je sia persono, Stalin neglektis lian deziron kaj igis la entombigon ŝtata evento. Ne nur Lenin, sed ankaŭ liaj familianoj - precipe lia edzino Nadeĵda Krupskaja- kontraŭis la balzamigon de la kadavro. Stalin sukcese traportis sian volon kaj establigis kverkolignan maŭzoleon. Ĝi pretiĝis dum tri tagoj de la 21-a ĝis la 24-a de januaro 1924, antaŭ la muroj de la Kremlo.
Oni konstruis same kverkolignan maŭzoleon en somero de 1924, tiu en grando kaj formo similas la hodiaŭ videblan version. Tiu konstruaĵo entenis kadavron de Lenin por 5 jaroj.
Oni decidis en 1930 konstrui novan, ŝtonan maŭzoleon. Oni dismuntis la lignan kaj ekkonstruis novan maŭzoleon el fajna labradorito kaj malhelruĝa granito. La arĥitekto de ĉiuj tri maŭzoleoj estis Aleksej Ŝĉuŝŝev.
Dum la dua mondmilito, la maŭzoleo estis protektita kontraŭ la germanaj aeratakoj per ligno. Oni devis restaŭri la maŭzoleon fine de la milito. La kadavro de Lenin estis transportita en 1942 al Tjumen. Nun ĝi estas videbla en lumigita, kirasvitra ĉerko, en la maŭzoleo. Ene de la ĉerko, regas temperaturo de 16 Celsius-gradoj kaj humideco de 80-90%.
Post morto de Stalin, eĉ lia balzamita kadavro estis lokigita en la maŭzoleo de 1953 ĝis 1961.
Vizito de la maŭzoleo
Dum la soveta epoko, vizitis la balzamitan kadavron pli ol 10 milionoj da homoj inter 1924 kaj 1972. Antaŭ la maŭzoleo gardis soldatoj ekde 1924. Post la disfalo de la Sovetunio, la gardantaj soldatoj estis revokitaj en 1993, la ŝtato reprenis la monapogon kaj la rusa registaro kaj la ortodoksa eklezio volis plurfoje vere entombigi Leninon. Tio ĝis nun ne sukcesis kaj Lenin estas ankoraŭ videbla kiel turisma allogaĵo sur la Ruĝa Placo. Oni povas viziti ĝin de la 10-a ĝis la 13-a horoj, escepte en lundo kaj vendredo.
13261 Ganeshvenu
13261 Ganeshvenu estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi estas proksima de la 1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.
Nomo
Ĝia nomo honoras Ganesh Venu, finaliston de la Broadcom MASTERS 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri plantoscienco. Li lernis ĉe the Friendswood Junior High, Friendswood (Teksaso).
József Verő (terfizikisto)
József Verő [jOĵef verO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Verő József estas hungara geofizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1995, ordinara en 2001) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis samnoma József Verő (inĝeniero).
József Verő naskiĝis la  1933 en Sopron.
Biografio
József Verő frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1951-1956. Post la diplomo unue li laboris en Mecsek kiel uranioserĉanto, poste li revenis al Sopron al geofizika instituto. En 1958 li edziĝis baldaŭe havanta filinon. Li ankaŭ instruis en la universitato inter 1991-2003. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1966, li doktoriĝis en 1974 antaŭ la akademio. Li redaktis fakrevuon Acta Geodetica és Geophysica inter 1996-2008. Li pensiuliĝis en 2003. Li okupiĝis precipe pri la magnetaj ondoj venintaj el la universo. Li ricevis 4 premiojn inter 1962-2004.
Vřesník (Hrubý Jeseník)
Vřesník (1342 m), (esperante: Kalunujo, germane: Breite Kamp) estas monto en montaro Hrubý Jeseník en teritorio de municipo Vernířovice. Oriente troviĝas montopinto de Dlouhé stráně (1353 m.s.m.) kun supra rezervujo pumprezerva akvoenergia centralo kaj monto Mravenečník.
Alveno
Trans la montopinto kondukas nenia turisma vojo, ĝi estas alirebla nur sur tereno de Dlouhé stráně.
Jarocin
Jarocin (jen pole, germane 1815 ĝis 1920 Jarotschin kaj ankaŭ Kesselberg) estas urbo en la provinco Grandpollando de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Jarocin. Fine de en la urbo vivis.
<!-- kiel kutime: tekstoj en la e-lingva vikipedio devas esti e-lingvaj, ne nur iom, sed plene. Polaj tekstoj eniras la polan vikipedion, se ili tie akceptiĝas!!
Historio de Jarocin en la Mezepoko
La arkeologiaj eltrovaĵoj pruvas la ĉeeston su tiuj trenoj de la gentoj kolektad-ĉasistaj jam antaŭ la jaro 4500 a.K. Ślady pierwszego osadnictwa, związane ze społeczeństwami myśliwskimi i pasterskimi, datuje się na neolitiko (4500-1800 p.n.e.). Dum la jarmiloj en tiuj terenoj aperis kelkaj alte disvolvitaj kulturoj: la Luzacia Kulturo (vidu la apudan mapon), kaj poste la Kulturo Przeworska (vidu la apudan mapon) kaj influo de la Romia Imperio. Prawdopodobnie już od wczesnego średniowiecza miejscowe osadnictwo podporządkowane było strukturze grodowej. Pierwsza wzmianka o Jarocinie pochodzi z dokumentu datowanego na rok 1257, nie jest on jednak uznawany za wiarygodny, bowiem zdania dotyczące Jarocina zostały w nim uzupełnione przez fałszerza działającego w XIV wieku. Za najwcześniejsze potwierdzenie istnienia osady i jednocześnie posiadania przez nią statusu miasta przyjmuje się więc rzekomy dokument Przemysł la 2-a el la jaro 1283. Dokument ten był również sfałszowany, ale najprawdopodobniej niedługo po tej dacie, i w związku z tym wykazywał dobrą znajomość realiów Wielkopolski tego czasu. Na tej podstawie jako datę lokacji miasta przyjmuje się ostatnią ćwierć XIII wieku. Miasto powstało i rozwijało się jako osada handlowa na skrzyżowaniu ważnych traktów z Poznania do Kalisza i z Torunia do Wrocławia. Przez długi czas było jednym z ważniejszych ośrodków rzemieślniczo-handlowych Wielkopolski. Na przełomie XII i XIV wieku w mieście odbywało się 8 jarmarków rocznie. Pri la riĉeco de la urbanoj pruvas la mombro 23 studentoj el Jarocin kiuj studis en la Jagelona Universitato en Krakovo.
Historio de Jarocin de la 16a jc ĝis la 19a jc
Inter la metiistoj agantaj en la urbo dum la 16a jc estis: forĝistoj, buĉistoj, bakistoj, ŝuistoj, potistoj kaj kahelistoj (fornistoj), ĉarpentistoj, seruristoj, muelistoj, bierfaristoj, drapistoj, linaĵistoj, kudristoj kaj peltistoj. Jednak miasto podupadło ekonomicznie w XVII wieku post la Sveda diluvo (vidu la apudan mapon). Na przestrzeni dwóch stuleci miasto dotknęły liczne pożary i epidemie oraz przemarsze obcych wojsk. Po pożarze w 1773 roku odnotowano tu zaledwie 30 mieszczan osiadłych, a 20 lat później liczba domów nie przekroczyła nawet 50. Przez wieki w Jarocinie współżyły trzy narodowości: Polacy, Niemcy i Żydzi. W odległości kilkuset metrów stały: kościół katolicki, zbór ewangelicki oraz synagoga, a na peryferiach wyznawcy trzech religii mieli swoje cmentarze. W 1674 roku Jarocin zamieszkiwało 37 wyznawców judaizmu, czyli 11,1% mieszkańców. W 1686 roku w mieście funkcjonowała synagoga. Z powodu nieprzychylnej polityki władz pruskich większość Żydów opuściła miasto w XIX wieku. W Jarocinie zostawali najczęściej tylko zamożni Żydzi, których pozycja była niezachwiana. Jarocin i okolice znalazły się pod panowaniem Prus w 1793 roku. Od tego czasu przybywało mieszkańców narodowości niemieckiej, ale przez cały okres zaborów przeważali Polacy. Pod koniec XIX wieku nastąpił dynamiczny rozwój miasta. En la jaro 1875 Jarocin fariĝis grava fervoja nodo, kaj de la jaro 1887 sidejo de la nova Distrikto Jarociński.
Historio de Jarocin dum la 20-a jc
Komence de la 20a jc Jarocin fariĝis la dinamika kaj moderna urbo. Dysponował instalacją wodociągową i kanalizacją oraz posiadał gazownię, a dworzec kolejowy miał oświetlenie elektryczne. 27 grudnia 1918 roku wybuchło Ribelo de Grandpolujo. Powstańcy opanowali punkty strategiczne miasta, czyli pocztę i dworzec kolejowy, uniemożliwiając ewentualne transporty wojsk niemieckich. W krótkim czasie Jarocin stał się ważnym zapleczem powstania wielkopolskiego. Tutaj zabezpieczono duże ilości broni i amunicji. Miasto zostało ostatecznie przejęte przez oddziały polskie 1 stycznia 1919 roku. eta|250px|maldekstra|Perdoj de teritorio de [[Germanio pro la Traktato de Versajlo
]] W krótkim czasie zmienił się skład narodowościowy mieszkańców. Większość ludności narodowości niemieckiej i Żydów przeniosła się do Niemiec. W 1921 roku Jarocin zamieszkiwało 7005 osób, wśród których 94,3% stanowili Polacy. Niemców było 3,8%, a liczba Żydów nie przekraczała 2%. En oktobro 1939 germanoj ekzekutadis la loĝantojn de Grandpolio kadre de la Operaco Tannenberg (germane Unternehmen Tannenberg, litere "Entrepreno T.") tio estis la kodnomo de eksterma agado kontraŭ la pola intelektularo dum la dua mondmilito, kiel parto de la Generalplan Ost ("Ĝenerala Plano Oriento").
Podczas okupacji hitlerowskiej Jarocin, jak cała Wielkopolska, został wcielony do Rzeszy. Z miasta i powiatu wysiedlono ponad 10 tysięcy osób. W ich miejsce osadzono tutaj Niemców z Rzeszy oraz z krajów bałtyckich. Jarocin estis ekokupita de la Ruĝa Armeo januare 1945. Post la Dua Mondmilito la urbo fariĝis grava industria centro. Dum la 40 jaroj postmilitaj la urbo duobligis la mnpmbron de la loĝantaro kaj disvolviĝis la konstruado de loĝdomoj. laŭ artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko -->
Dua mondmilito
Dum la dua mondmilito el la urbo plimulto de poloj estis depotita al Ĝenerala Gubernio. Ilian lokon okupis germanoj kadre de koloniiga kampanjo Heim ins Reich. En distikto Jarocin poloj por 3 monatoj ne povis ricevi socian subvencion pro kontraŭleĝa nutro-helpo al anglaj militkaptitoj (27.08.40)
Maria Firmina dos Reis
Maria Firmina dos Reis (San-Luiso (Maranjo), la — Guimarães (Maranjo), la ) estis brazila instruistino, pioniro en la publika edukado, ĵurnalistino kaj verkistino.
Ŝi estas konsiderata la unua virino, kiu publikigis romanon en Brazilo, sed ankaŭ la unua nigra aŭtorino, kiu publikigis romanon en Latinameriko. Temas pri la 200-paĝa verko "Úrsula", en 1859.
Nord-Amerika Somera Kursaro
La Nord-Amerika Somera Kursaro (konata de la mallongigo NASK) estas tri-semajna kurso de Esperanto en diversaj niveloj kiu okazas ĉiujare en Usono, sub aŭspicio de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko. Ĝi estis fondita de Cathy Schulze en Sanfrancisko, Kalifornio en 1970, kaj okazis ĉiujare ĉe Sanfranciska Ŝtata Universitato ĝis post ŝia morto. Ellen Eddy transprenis la gvidadon post la morto de Cathy en 1999, kaj post problemoj ĉe SFŜU ŝi trovis novan lokon por la kursaro ĉe la School for International Training en Brattleboro, Vermonto. Ĝi restis tie dum kvin jaroj, de 2002 ĝis 2006. Ekde 2007 ĝi okazis ĉe la Universitato de Kalifornio en San-Diego (UCSD), kaj en 2012, lige kun la tiea jarkongreso de E-USA, ĝi okazis ĉe la Universitato de Teksaso en Dalaso. En 2013, 2015, 2016, 2017, kaj 2018, la kursaron gastigas la Universitato William Peace en Raleigh, Norda Karolino.
Mandolino
Mandolino estas kordinstrumento el la familio de liutoj. Mandolino konsistas de korpo (resonanca skatolo) kaj mallonga kolo kun kvar kordparoj. Korpo de akustika mandolino forme similas guton. Oni ludas mandoline per maldika plektro.
Mandolino evoluis el liuto tra mandolo en 17-a_jarcenta Italio. Ĝi estas populara en popola muziko de suda kaj orienta Eŭropo kaj de Usono. Plej konata ĝi estas en popola muziko de Napolo. Kvankam eblas ludi klasikan muzikon per ĝi (vidu en la eksteraj ligoj) ĝi estis uzita de preskaŭ neniu klasikmuzika komponisto, krom Antonio Vivaldi en unu konĉerto por du mandolinoj.
Baroka mandolino
La baroka mandolino estis baroka kordinstrumento. Ĝi havis dekdu aŭ dek intestinajn kordojn en ses aŭ kvin kordoĥoroj.
Vidu ankaŭ
Mandolo
Emiliano Martínez
Damián Emiliano Martínez, ofte neformale nomata Emi Martínez aŭ Dibu, estas argentina futbalisto. Li naskiĝis en Mar del Plata, do nun estas -jara. Inter la jaroj 2012 kaj 2020 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Arsenal F.C. en Anglio, kaj ekde tiam konkuras en la samspeca teamo de la klubo Aston Villa en Birmingham, ankaŭ en Anglio. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2022 kaj kun la teamo venkis la turniron. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblis per la numero "23".
Association for the Advancement of Creative Musicians
Association for the Advancement of Creative Musicians (AACM; eo: asocio por antaŭenigo de kreemaj muzikistoj) estas muzikisto-asocio sur la kampo de libera ĵazo, fondita la 9-an de majo 1965 en Ĉikago.
Historio
AACM evoluis el provluda bando, kiun Muhal Richard Abrams iniciatis en 1962. Maloficiale ĝi nomiĝis Experimental Band (eksperimenta bando), kiu ja ne prezentis, sed jam muzikis laŭ komponaĵoj de Abrams, Phil Cohran, Jack DeJohnette, Joseph Jarman, Roscoe Mitchell, Troy Robinson, Maurice McIntyre kaj aliaj. Multaj el la pecoj aplikis kompoziciajn teknikojn el la nuntempa klasika muziko: seriecon, plurtonalecon kaj kromatismon. La muzikistoj komence provludis en gastejo ĉe la suda flanko, poste ili tamen translokiĝis al Abraham Lincoln Center, unu el la plej malnovaj domoj de Ĉikago. Unuaflanke la muzikistoj estis animitaj de alta nivelo da kreopovo, aliaflanke mankis al ili eblecoj por koncertado. Abrams, Christian, Cohran kaj McCall fondis pro tio asocion por ĵazmuzikistoj, kiu kreu prezentad-eblecojn por muzikistoj de libera ĵazo kaj antaŭenigu socialajn projektojn en Ĉikago. En majo de 1965 la usona subŝtato Ilinojso akceptis la organizaĵon AACM kiel malprofita organizaĵo.
Nuntempe AACM ricevas ŝtatan subtenon kaj aktivas krom en Ĉikago ankaŭ en Novjorko. Tie prezentas ĉefe la Art Ensemble of Chicago kvazaŭ kiel kerna ensemblo. Ankaŭ la Ethnic Heritage Ensemble, la triopo Air kaj la Creative Construction Company validas kiel gravaj ambasadoroj de la grupo. Al la aktualaj membroj de AACM apartenas Anthony Braxton, Joseph Jarman, Chico Freeman kaj George Lewis. Kiel plej grava mortintaj membroj nomendas Lester Bowie apud Steve McCall kaj Leroy Jenkins.
Krom pri la organizado de koncertoj AACM okupiĝas pri urba politiko, ofertante senpagajn ekzercokursojn por urbaj junuloj. AACM School of Music instruas je ĉiuj muzikinstrumentoj kaj en ĉiuj kantfakoj; krome ĝi ankaŭ ofertas kursojn pri muzika teorio. Pro tio AACM ankaŭ ricevas subtenon de la MacArthur-Fondaĵo. La unua ina prezidanto de AACM estas Nicole Mitchell.
Ekzistas ligaj rilatoj al la influhava gefrata organizaĵo Black Artists' Group (BAG) de Sankta Luiso en Misurio samkiel al Columbia College Chicago. La virina bando de AACM, Samana, muzikis en 1997 je la naskiĝdatreveno de Hillary Clinton.
Vento de Chinook
La Vento de Chinook [ŝinuk] aŭ ĉinuk-vento estas speco de la Vento de Föhn observebla tie en la meza interno de Nordameriko kie la Kanadaj prerioj kaj Granda Ebenaĵo renkontas la montojn. Ĉi tiuj ventoj nomiĝas laŭ la ĉinukaj indianoj. Laŭ popula diraĵo, "ĉinuko" signifus "neĝmanĝanto", ĉar forta vento de Chinook povas malaperigi eĉ trionan metron da neĝo interne de unu tago. La neĝo parte degelas kaj parte vaporiĝas en la seka vento. La vera fonto de la nomo estas en la lingvo de la peltokomerca epoko kiu donis la nomon vento de Chinook al vento kiu venas de la teritorio de la ĉinukoj (la malsupra Kolumbio, tio estas, de trans la Rok-Montaro).
La ĉinuk-ventoj ofte plialtigas vintrajn temperaturojn, de malpli ol −20 °C ĝis 10 °C aŭ eĉ 20 °C; la efiko povas daŭri horojn aŭ tagojn, post kiam la temperaturoj falas al la siaj normoj.
Unu el la plej drastaj ekzemploj de la ĉinuk-ventoj okazis la 15-an de januaro 1972 en Loma (Montano). La temperaturo plialtiĝis de −47 °C ĝis 9 °C, la plej granda ŝanĝiĝo de temperaturo dum 24-hora periodo iam ajn observita.
Kiam oni uzas la terminon "vento de Chinook" ĉe la marbordoj de Brita Kolumbio kaj la Pacifika Nordokcidento, kie ĝi originas, ĝi havas alian signifon. Tie, okcidente de Rok-Montaro, "vento de Chinook" estas varma, malseka vento de la sudokcidento, verŝajne portanta pluvon (aŭ neĝon je altaĵoj). Je la origino de la nomo kiu disvastiĝis per la pelta komerco al la Prerioj - la vento de la lando de la ĉinukoj, tio estas, de la sudokcidento. La prononco de "Chinook" (en la angla) ankaŭ estas alia ĉe la marbordo. Tie oni elparolas la vorton kun komenca "ĉ", dum sur la Prerioj oni elparolas ĝin kun komenca "ŝ" - en franca maniero, ĉar estis la franc-parolantaj peltokomercistoj (voyageurs) kiuj portis la vorton al la prerioj de la marbordo.
La vento de Chinook en Alberto
La vento de Chinook aperas plej ofte en suda Alberto, precipe en zono etendiĝanta de Pincher Creek en la Trapasejo Crowsnest ĝis Lethbridge, kie oni spertas la efikojn de la vento de Chinook meze dum 30 ĝis 35 tagojn jare. Pli sude, en Usono, oni spertas la ĉinuk-ventojn malpli ofte, kaj oni malofte spertas ilin norde de Red Deer, kvankam ili foje aperas tiel norde kiel en Grande Prairie en nordokcidenta Alberto kaj en Fort St. John en nordorienta Brita Kolumbio, kaj tiel sude kiel en Albuquerque (Nov-Meksiko).
En la pasintaj dudek jaroj la ĉinuk-ventoj kaj pli varma vetero preskaŭ forigis la severan vintron en suda Alberto krom dum kelkaj semajnoj, kaj iuj mezvintraj monatoj havis mezan temperaturon de pli ol 5 °C, simile kiel ĉe la Okcidenta Marbordo de Brita Kolumbio, kie oni trovas la plej varmajn vintroj de Kanado.
En suda Alberto, mankas neĝo sur la tero dum la plej granda parto de la vintro. En Kalgario oni povas atendi blankan Kristnaskofeston nur dum 59% de la jaroj. En Kanado, nur ĉe la marbordo de Brita Kolumbio kaj en suda Ontario oni havas malpli da blankaj kristnaskofestoj ol en suda Alberto.
En Lethbridge, la ĉinuk-ventoj povas blovi kun rapideco de uragano (120 km/h). Ili estas sufiĉe fortaj por rompi la fenestrojn de aŭtoj per premodiferenco. La 19-an de novembro 1962 la ventoj tie blovis eĉ kun rapideco de 171 km/h!
En la jaro 1962 la temperaturo en Pincher Creek iam plialtiĝis je 33 °C dum unu horo. Oni ankaŭ raportas ke tie la ĉinuk-ventoj iam devojigis trajnon.
Kalgario ankaŭ estas fama pro siaj ventoj de Chinook, sed ĉi tie la vento ne estas aparte forta.
En februaro de la jaro 1992, la temperaturo en Claresholm (Alberto) atingis 24 °C, unu el la plej altaj februaraj temperaturoj de Kanado.
La vento de Chinook kontraŭ la Arkta aermaso
Mezevintre ŝajnas foje ke la vento de Chinook batalas kontraŭ la Arkta aermaso. Nemalofte la loĝantoj de Lethbridge plendas pri temperaturoj de −20 °C dum tiuj en Cardston, nur 77 km for, ĝuas temperaturojn de +10 °C en mallongaj pantalonoj kaj T-ĉemizoj. Ĉi tiu apudiĝo de temperaturoj povas stabile resti en unu loko aŭ moviĝi tien kaj reen; lastakaze ĝi kaŭzas tian variadon kia estas kuniĝo de varma mateno, malvarmega posttagmezo, kaj varma vespero. Nebulkurteno ofte akompanas la kuniĝon de varmeco en la okcidento kaj malvarmeco en la oriento.
Laŭ loka televizia programo pri historio, iam restis en Cardston antaŭ multaj jaroj nebulkurteno ĉe la Ĉefa Strato dum multaj horoj. Je la okcidenta flanko de la urbo estis varme kaj neĝo degelis, dum je la orienta flanko estis malvarmege.
En lastatempaj vintroj de Kalgario foje okazas tiel ke ĉe la flughaveno en la nordorienta parto de la urbo la temperaturo estis ĉirkaŭ −20 °C dum en la sudokcidenta parto ĝi estis +7 °C.
Ĉinuka arko
Unu el la plej frapaj trajtoj de la vento de Chinook estas la ĉinuka arko, strio de nemoviĝantaj stratusnuboj kreitaj de la moviĝo de aero super la montoj pro orografia levado. Por tiuj kiuj ne konas la ĉinuk-venton, la ĉinuka arko eble aspektas kiel minaca ŝtormonubo, sed ĝi malofte kaŭzas pluvadon aŭ neĝadon. Ĝi ja kaŭzas belegajn sunleviĝojn kaj sunsubirojn.
La frapaj koloroj en ĉi tiu ĉinuka arko estas ofte videblaj. Kutime la koloroj ŝanĝiĝas dum la tago; je sunleviĝo oni vidas flavajn, oranĝajn, ruĝajn, kaj rozajn nuancojn kiuj ŝanĝiĝas je grizoj tagmeze kaj poste al oranĝe flavaj koloroj tuj antaŭ la sunsubiro.
Kiel kreiĝas la vento de Chinook
La vento de Chinook estas feno kiu rezultiĝas de la moviĝo de altpremaj kaj malaltpremaj sistemoj super la Rok-Montaro. Kiam la vento moviĝas super kaj tra la montaro, la akvo en la aero kondensiĝas kaj precipitiĝas, varmigante la aero per la liberigo de latenta varmeco. La aero plivarmiĝas kaj sekiĝas per adiabata kunpremiĝo dum la aero malsuprenfluas laŭ la orienta flanko de la montaro.
La varma aero malsupren fluanta laŭ la deklivoj povas ankaŭ anstataŭigi malvarman, akvoriĉan aermason, plifortigante la plialtiĝon de temperaturo kaj malaltiĝon de aerakvo, kion oni kutime observas ĉe la ĉinuk-vento.
La turbulado de la fortaj ventoj ankaŭ povas malhelpi ke la normala nokta temperatur-renverso formiĝu laŭ la orienta flanko de la montaro, kio permesas al noktaj temperaturoj resti altaj.
Tre ofte tiel okazas, ke kiam multe pluvas ĉe la Okcidenta Marbordo, ĉe la okcidenta flanko de la Rok-Montaro falas multe da neĝo (kaj la aero do perdas sian akvon) dum ĉe la orienta flanko de la Rok-Montaro, en Alberto, estas vento de Chinook.
kaj/aŭ
La ĉinuk-vento de Manyberries
Antaŭ vento de Chinook ofte aperas "ĉinuk-vento de Manyberries" je la fino de periodo de malvarmeco. Ĉi tiu sudorienta vento (nomata laŭ vilaĝeto en sudorienta Alberto, de kie la vento ŝajne venas) povas esti iom forta kaj kaŭzas ventomalvarmigon kaj neĝblovadon. Iom poste la vento ŝanĝas direkton por veni de la sudokcidento kaj la temperaturo plialtiĝas kiam la vera vento de Chinook alvenas.
Kalgaria Regiono
La Kalgaria Regiono estas la metropola regiono ĉirkaŭ Kalgario (Alberto). Kiel censa metropolo, ĝi servas kiel censa unuo de la Kanada Instituto pri Statistiko. La regiono estas grava transporto-centro por suda Alberto, Saskaĉevano, orienta Brita Kolumbio, kaj partoj de norda Usono. Ĝin servas la Internacia Flughaveno de Kalgario, la kanada flughaveno kun kvare plej multa pasaĝera trafiko.
Malkiel multaj aliaj metropoloj, Kalgario evoluis kiel "monourbo" enkorpiginte en la urbon mem la plimulton de siaj antaŭurboj. Kiam la urbolimoj atingis la limojn de najbaraj municipoj, oni simple aldonis ilin al la urbo. Sekve, la granda plimulto de la loĝantaro de la regiono fakte loĝas en la urbo Kalgario kiu aldonis sian milionan loĝanton la 25-an de julio 2006.
La censa metropolo de Kalgario
Laŭ la Censa Metropolo la Kanada Instituto pri Statistiko informiĝas pri la demografio de granda Kalgario (same kiel por aliaj grandaj kanadaj urboj). En la limoj de la CM estas la urbo Kalgario kune kun MD 44 Rocky View kaj ĉiuj municipoj ene de MD Rocky View: inter tiuj estas la urbo Airdrie, la urbeto Cochrane, la urbeto Chestermere, kaj la vilaĝo Beiseker. En MD Rocky View ankaŭ estas pluraj nekorpaciiĝintaj vilaĝetoj kiel Springbank kaj Bragg Creek. La Kalgaria CM estas la kvine plej granda metropolo en Kanado kaj la plej granda en Alberto. En 2006 la Kanada Instituto pri Statistiko taksis la Kalgarian CM havi 1.107.200 enloĝantojn. La areo de ĉi tiu regiono estas 5083 km2.
Vento de Chinook
La vento de Chinook en Brita Kolumbio
Oni ankaŭ parolas pri vento de Chinook en Brita Kolumbio, sed tie la termino rilatas la samajn ventojn antaŭ ol ilin sekigas la sinsekvaj montaroj inter la Marbordo kaj Alberto. Tiuj ĉi ventoj estas tre akvoriĉaj kaj varmaj, kaj ili venas de la sudokcidento. Oni ofte donas al ili la nomon "Ananasa Ekspreso" ĉar ili venas de la subtropika regiono, proksime de Havajo; en la epoko de la velŝipoj la ŝipoj portantaj freŝan frukton de Havajo atingis Vankuveron, Seatlon, kaj Portlandon en rekorda rapideco - pro kio oni donis la nomon Ananasa Ekspreso - kio ankaŭ ĝustas pro la varmeco de la vento, vera beno vintre. La aero de okcident-marborda vento de Chinook estas stabila, kio minimumigas ventpuŝojn kaj mildigas la ventojn en protektitaj akvoj. En neprotektitaj akvoj oni ofte spertas fortajn ventojn dum vento de Chinook, ventegoj de ŝtormoforto estas maloftaj (la plej granda parto de la ŝtormoventoj de ĉi tiu regiono kreiĝas kiam rapida ŝprucfluo de la okcidento kaŭzas ke aermasoj de moderklimataj regionoj koliziu kun arktaj aermasoj).
Kalgaria Regiono
Censodistrikto 6
La Kanada Instituto pri Statistiko ankaŭ uzas por celoj de regiona statistiko aldonan regionon en kies centro estas Kalgario, Censodistrikto 6. Ĝi estas estas iomete pli granda ol la Censa Metropolo, enprenante en la sudo ankaŭ Municipan Distrikton Foothills kaj la municipojn de ĝi ĉirkaŭatajn (unuavice Okotoks) kaj en la nordo ankaŭ Distrikton Mountain View.
Kalgari-Regiona Partneriĝo
La Kalgarian Regionon (kiel ekonomian regionon) baze reprezentas la Kalgari-Regiona Partneriĝo (KRP). La KRP estas asocio por kunlaboro en kiu membras municipoj de la Kalgaria Regiono. Ĉar la KRP estas organizo kaj ne striktasence regiono, ne ĉiuj municipoj en la Kalgaria CM estas membroj kaj ne ĉiuj membro-municipoj estas en la Kalgaria CM. En aŭgusto de 2006 oni taksis ke en la municipoj de la KRP loĝas 1.167.000 homoj. Ene de la Kalgaria CM membras en la KRP Municipa Distrikto 44 Rocky View, la urbo Airdrie, la urbetoj Cochrane, Chestermere, Crossfield, Okotoks, kaj High River, kaj Municipa Distrikto 31 Foothills. Okcidente de la Kalgaria CM membras en la KRP la urbetoj Banff kaj Canmore kaj Municipa Distrikto 8 Bighorn. Oriente de la Kalgaria CM membras en la KRP la urbeto Strathmore. Multaj komunumoj de la KRP ankaŭ estas en la Kalgaria San-Regiono. Oni taksas ke la membro-municipoj de la KRP atingos logantaron de 1,2 milionoj en 2008 kaj 1,3 milionoj ĝis 2013.
Vento de Chinook
La vento de Chinook en Brita Kolumbio
Meteorologo de Vankuvero tipe dirus "la ĉinuk-vento daŭros ankoraŭ kvin tagojn, do atendu fortan pluvon dum la venonta semajno. La montoj (t.e. por skiado) estos pluvecaj ĝis la supro, do atendu multe da degelita neĝo sur la skideklivoj." Sed se vento de Chinook venas kiam arkta aermaso kuŝas stabile ĉe la Marbordo, la tropika akvovaporo de la ĉinuk-vento subite malvarmiĝas kaj falas, penetrante la fridan aeron kaj produktante multe da pudra neĝo, foje ĝis la marnivelo. Neĝo kaj la malvarmeco kiu ĝin produktis daŭras nur kelkajn tagojn dum vento de Chinook, ĉar la varma vento daŭre alportas varman akvovaporo kiu falas en la formo de pluvo kaj forlavas la neĝon, kiu rapide degelas kaj estas for interne de semajno.
La efikoj de vento de Chinook en la Interno de Brita Kolumbio estas tute aliaj. En pluva periodo la plimulto de la akvovaporo estas forprenita de la marbordaj montoj antaŭ ol la varmaj aermasoj atingas la Frejzeran Kanjonon kaj valoj de Thompson kaj Okanogano. La efikoj estas similaj al tiuj sperteblaj en Alberto, kvankam pli mildaj pro tio ke la Okanogano estas pli varma ol la Prerioj kaj pro la pluv-kaptaj montaroj inter Kelowna kaj Kalgario. Kaj kiam la vento de Chinook alportas neĝon al la Marbordo dum periodo de malvarmeco, periodo de klaraera sed malvarma vetero en la Interno cedos al malseka neĝdegelado pli multe pro la varmeco ol pro la pluvo.
Elflua vento estas pli-malpli la malo de tio kion oni nomas vento de Chinook en Brita Kolumbio/Pacifika Nordokcidento. Ĉi tiun oni nomas squamish  en iuj regionoj kaj williwaw en Alasko; ili konsistas el masoj de malvarma kontinenta aero fluanta el la rivervaloj kaj kanjonoj kiuj penetras la Marbordan Montaron al la marbordo.
Indiana legendo pri la vento de Chinook de Brita Kolumbio
Dum ĉi tiu rakonto unuflanke prezentas historion de familiaj rilatoj inter triboj, ĝi ankaŭ estas parabolo pri tipa vetermoviĝo - sudokcidenta vento unue portas neĝon, poste pluvon - kaj ankaŭ pri la degelado de glaĉero, eble la Glaĉero Place proksime al Lago Birken aŭ la iam granda glaĉero de Rivero Birkenhead antaŭ 10.000 jaroj, kiam la plej granda parto de ĉi tiu regiono estis glacikampo. Ĝi ankaŭ rakontas pri la almigrado de homoj al ĉi tiu regiono (aŭ pri milito, kun Ĉinuk-Vento en la rolo de Helena en indiĝena paralelaĵo al la troja milito).
La vento de Chinook kaj ĝardenumado
La oftaj mezvintraj degeliĝoj sur la Granda Ebenaĵo kaŭzitaj de la vento de Chinook estas malbeno por ĝardenemuloj. La ĉinuk-ventoj videble vekas plantojn aŭ malfortigas ilin eĉ se ili ŝajnas resti dormantaj. Ambaŭkaze la plantoj pli facile vundiĝas kiam venas posta malvarmo. Multaj plantoj kiuj prosperas en Vinipego (Manitobo), kie konstanta malvarmo certigas tutvintran dormadon de la plantoj, malfacile vivas en la Alberta zono de ĉinuk-ventoj; inter ili estas la amerika tilio, iuj specioj de pomo, frambo, kaj saskatun-bero, kaj la acero Amur.
La vento de Chinook kaj sano
Oni diras ke la vento de Chinook kaŭzas drastan plimultiĝo en la nombro de migrenaj kapdoloroj suferataj de suda Alberto. Oni ankaŭ kredas ke ĝi povas pligrandigi iritiĝon kaj sendormecon. Mezvintre, precipe super grandurboj kiel Kalgario, la vento de Chinook povas krei temperatur-renverson kaptante fumnebulon en la malvarma aero. Tiutempe povas esti malvarme je la strat-nivelo kaj pli varme je la supro de nubskrapuloj kaj sur pli altaj terenoj.
La vento de Chinook kaj popolrakontoj
Estas du aparte famaj popolrakontoj pri la vento de Chinook, kiujn aŭdis la plejmulto de la sudalbertanoj en unu formo aŭ alia.
Rekordoj rilate la venton de Chinook
Loma (Montano) fanfaronas havi la plej grandan priskribitan temperatur-ŝanĝon dum 24-hora periodo. La 15-an de januaro 1972 la temperaturo en Loma plialtiĝis de −54 °F (−48 °C) ĝis 49 °F (9 °C), temperatur-ŝanĝo de 103 °F (57 °C); jen drasta ekzemplo de la efikoj de vento de Chinook.
La Nigraj Montetoj de Sud-Dakoto havas la rekordon pri la plej rapida plialtiĝo de temperaturo en la mondo. La 22-an de januaro 1943, ĉirkaŭ la 7h30 MNT la temperaturo en Spearfish (Sud-Dakoto) estis -4 °F. Ekis vento de Chinook kaj du minutojn poste la temperaturo estis +45 °F. La rekordo pri 49-grada temperatur-leviĝo dum du minutoj ankoraŭ validas. Je 9h00 la temperaturo atingis 54 °F, sed subite la vento ĉesis kaj la temperaturo falis denove al -4 °F; la falo de 58 gradoj bezonis nur 27 minutojn.
Aliaj ventoj de Chinook
Simila fenomeno (ankaŭ nomata vento de Chinook) okazas en la regiono de Fjordo Cook en Alaska kiam aero preterfluas la Montaron Chugach inter Fjordo de Princo William kaj Glaĉero Portage. Loĝantoj de Anchorage ofte (sed malĝuste) kredas la varmajn ventojn mezvintran donacon de Havajo. La vento de Chinook (kvankam ĝi povas nomiĝi alie) povas aperi preskaŭ ĉie kie estas apudaj montoj. Ĉinuk-ventoj de la Montaro Front, ekzemple, ofte havas efikon je Denvero (Koloradio), levante temperaturojn de nulo ĝis 10 °C en kelkaj horoj. Oni ankaŭ spertas ĉinuk-ventojn en Sallagurbo kaj Albuquerque.
(34759) 2001 QL151
(34759) 2001 QL151 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia orbito malproksime tanĝas tiun de Marso sed, pro ĝia orbita klinangulo, ĝi ne proksimiĝas al tiu ĉi planedo : ĝia marsa MOID estas 0,437163 astronomia unuo, tie estas 65,399 milionoj da km.
Pola domo (Ostrava)
Pola domo estas hotelo, restoracia ekipaĵo, sed ankaŭ centrejo de multnombraj kulturaj kaj komunaj eventoj. La konstruaĵo apartenas hodiaŭ al la plej admirataj konstruaĵoj de malfrua historiismo en Ostrava, eĉ kiam laŭtempa presaro markis ĝin kiel "polan secesion". La Polan domon konstruis por si en la jaro 1900 ostrava pola minoritato kiel sidejon de klerigaj kaj sociaj institutoj.
Historio
Moravia Ostrava fine de la 19-a jarcento fariĝis industria centro de la aŭstria-hungara monarkio, kiu interesis pri la evoluo de la urbo. Estis venantaj ĉi tien multaj homoj pro laboro. Estis venantaj ĉi tien ankaŭ poloj, kiuj venis en Moravian Ostravan precipe el Galicio.
Fortiĝis voĉoj de la polaj almigrintoj pri pli bona validiĝo en urba aŭtonomio kaj ebleco kleriĝi en la naskolingvo. En Moravia Ostrava estiĝis filio de en Krakovo. Iniciaton al la konstruado de la kleriga centro donis el vicoj de la pola inteligentularo kaj vivtenistaro, el kiuj plej multe eminentiĝis d-ro Waclaw Seidl. En la jaro 1899 estiĝis Kompanio por konstruado de Pola domo en Moravia Ostrava. Ankoraŭ la saman jaron estis akirita konstrupermesilo kaj elektita prezidantaro. La unua financa helpo venis el Krakovo, en kiu partoprenis precipe grafo Zamojski kaj grafo Tarnowski, parto de kontribuoj estis el kolektoj de krakova loĝantaro. La konstruado estis komisiita en la manojn de arkitekto Stanislaw Bandrowski, agadanta tiutempe en Ostrava-regono. Kuniĝo kun Pollando havis sian simbolikon - ĝis Moravia Ostrava estis alveturigitaj du vagonoj el detruitaj urbaj remparoj en Krakovo (ili estas ĝis hodiaŭ videblaj en ekstera ornamaĵo).
La 31-an de aŭgusto 1900 loka polica komisarejo estis petita pri permeso malfermi la Polan domon. Solena agado okazis en preĝejo de sankta Venceslao kaj solena marŝantaro trairis silente kaj sen muziko al la novkonstruaĵo. La malfermon de la Pola domo partoprenis ankaŭ urbestro de Moravia Ostrava d-ro Vojtěch Johanny.
Arkitekturo de la domo estas frue secesia, ĝis preskaŭ historiiganta al bizara naturalismo, simbolismo kaj dekoraciismo.
Mallongtempe post la finiĝo de la konstruado la Pola domo venis en gravajn financajn problemojn kaj minacis, ke ĝi estos fermita. Pro merito de multaj prunteprenoj kaj kolektoj tiel ne okazis.
La Pola domo fariĝis centrejo de kulturo kaj klerigado. Estis ĉi tie lokigita pola municipa, pli poste ankaŭ urba lernejo, okazis kursoj por analfabetaj almigrintoj el Galicio. Teatrajn prezentojn ĉi tie prezentis migranta kompanio de L. Czytogórski, prezentiĝis ĉi tie ankaŭ itala kantisto Luigi Cavanna. Estis ĉi tie lokigita biblioteko, legejo, pola ŝparejo, asociiĝo Forto kaj aliaj organizoj.
En duono de la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento la Pola domo estis rekonstruita kaj ŝanĝita en hotelon, kiu ĝi estas ĝis hodiaŭ.
Pangasina lingvo
La pangasina lingvo (Salitan Pangasinan) estas parolata en la Filipinoj, precipe en Pangasinano, kie ĝi estas oficiala kaj la denaska lingvo de 1,5 milionoj da homoj. Krome ĝi estas uzata en Usono de komunumo de filipinaj enmigrintoj, precipe en Kalifornio.
La lingvo transprenis hispanajn vortojn, ekzemple lugar (loko) kaj santo (sankta).
Ekzistas vikipedio en la pangasina lingvo.
Balailo
Balailo estas mastrumaĵa ilo, uzata por balai internajn ĉambrojn kaj eksterajn teritoriojn disde etaj rubaĵoj, defalitaj arbofolioj, polvo ktp.
Por fari balailon oni povas uzi tiel naturajn, kiel sintezitajn materialojn.
Balailo estas faske kunligitaj longaj (ordinare 20–50 cm) maldikaj branĉoj de arbo, tigoj (vergoj) de arbusto, herba vegetaĵo aŭ sintezitaj malmolaj elastaj fibroj. Balailo povas havi longan aŭ mallongan tenilon.
Kroma uzo de balailo en antropologia kaj tradicia kredaro estas kiel flugveturilo de sorĉistinoj, kaj tiele aperas en multaj rakontoj, anekdotoj kaj bildstrioj.
Serio O de SZD
La serio O (O signifas “osnovnoj”, la baza) estis la vaporlokomotivo de rusaj kaj sovetiaj fervojoj. O estis vaporlokomotivoj kun kvar movigaj aksoj, la formulo 0-4-0. Tiuj vaporlokomotivoj estis produktataj inter 1890 kaj 1915 kaj ankaŭ post la rusia revolucio, inter 1925 kaj 1928. Entute, estis produktitaj 9129 vaporlokomotivoj de tipo O.
Lastaj vaporlokomotivoj de tipo O estis uzataj ĝis 1964. Nun restis unu tia lokomotivo en funkcianta stato, kelkaj troviĝas en muzeoj kaj estas starigitaj kiel monumentoj.
Vaporlokomotivoj de la tipo O estis uzataj por treni kirastrajnojn dum la rusa enlanda milito kaj la dua mondmilito.
Bermuda petrelo
La Bermuda petrelo, Pterodroma cahow, estas malgranda marbirdo de la grupo de petreloj. Komune konata en Bermudo kiel la Cahow, nomo devena el ties timegigaj krioj, tiu noktula surgrundonestumanta petrelo estas endemio kaj la nacia birdo de Bermudo, kaj simbolo de espero por konservado de la naturo. Ĝi estis supozita formortinta dum 330 jaroj. Ties spektakla malkovro kiel "lazara specio", tio estas, kiel specio trovita viva post esti konsiderata formortinta dum jarcentoj, inspiris al dokumentariaj filmofaristoj.
Reproduktado
Dekomence superabunda tra la tuta arkipelago, la Bermuda petrelo estas malrapida reproduktulo, sed lerta fluganto, kaj pasas sian vivon de plenkreskulo en malferma maro. Kiam ĝi estas kvinjaraĝa ĝi revenas al sia iama nestoloko kaj ekreproduktiĝas: la ino demetas ununuran ovon ĉiun sezonon. Bermudaj petreloj pariĝas porvive.
Historio kaj konservado
La noktulaj krioj de la Bermuda petrelo malpermesis la fruajn hispanajn maristojn setliĝi sur la insuloj kiuj estis evitataj pro superstiĉo, ke la insuloj estis loĝataj de diabloj. Anstataŭe ili metis surborde porkojn kiel vivanta manĝo por bezonontaj preterpasontaj ŝipanoj, kaj tiele ekis la formorto de la Bermuda petrelo. Sekve de la koloniigo de Bermudo fare de la angloj, enmetitaj specioj kiaj ratoj, katoj kaj hundoj, kaj amasmortigado de tiuj birdoj fare de fruaj kolonoj dekonigis la nombrojn. Spite protekton pere de unu el plej fruaj konservoleĝoj de la mondo nome la proklamo de la Guberniestro de Bermudo "against the spoyle and havocke of the Cohowes" (kontraŭ la rabado kaj formorto de la petreloj), tiuj birdoj estis supozitaj kondukitaj al formorto ekde la 1620-aj jaroj.
En 1951, 18 survivintaj nestoparoj estis trovitaj sur rokaj insuletoj en Castle Harbour fare de usona ornitologo Robert Cushman Murphy kaj de bermuda naturalisto Louis L. Mowbray. Kune en la veturo estis 15-jaraĝa bermudano nome David B. Wingate, kiu ekde tiam dediĉis sian vivon al la savo de tiu birdo kaj en 1966 iĝis la unua bermuda konservadisma funkciulo. Wingate planis programon por konstrui cementajn nestotruojn kaj ellignajn strukturojn por la nestotruaj tuneloj por elteni for la iome pli grandajn kaj konkurencajn Blankvostajn tropikbirdojn, kaj restaŭris la najbaran insulon Nonsuch por ke ĝi estu futura ebla bazo por tiu nearktisa specio.
Ĝuante leĝan protektadon, la specio komencis rekuperiĝi; la ĉefa minaco por la futuro estas manko de taŭga reprodukta habitato. Uragano Fabian detruis multajn nestotruojn en 2003, kaj ĵuse la plej granda kaj ekologie restaŭrita insulo Nonsuch estas estanta repopulaciata de petrelidoj, kies translokiĝon oni malrapidigas por ke ili ricevu stampaĵon pri tiuj novaj lokoj. Tiun laboron faras la nuna bermuda konservadisma funkciulo Jeremy Madeiros helpata de la petrelfakulo el Aŭstralio nome Nick Carlile. Tamen la tutmonda populacio de tiu birdo en 2005 estis nur de ĉirkaŭ 250 individuoj.