cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Novparolo
Novparolo ( Newspeak [ˈnju.spik] aŭ [ˈnu.spik]) estas fikcia formo de la angla lingvo, kiu rolas en Nineteen Eighty-Four (mallongigita kiel 1984), la pesimisma romano de George Orwell. Ĝi estas angla lingvo reformita kaj kripligita por malhelpi liberan penson. En 1984, ĝi malas la ordinaran angla lingvon, renomiĝita Oldspeak (Malnovparolo). En la fikcia mondo, Novparolo estas lingva projekto, kun vortaro kiu malkreskas jaron post jaro ĉar la ŝtato forviŝas vortojn por grade limigi la eblan penson de siaj civitanoj kaj malebligi "pensokrimon" kaj, do ribelon. En la apendico de 1984, Orwell klarigis la historion kaj teorion de Newspeak.
Esperantigi la vortojn "Newspeak" kaj "Oldspeak" per "Ekblek" kaj "Eksblek" estis proponita, dum la 69-a Universala Kongreso de Esperanto en Vankuvero ĝuste en 1984, de la usona profesoro Jonathan Pool, en lia prelego dum la Internacia Kongresa Universitato "Lingviko, politiko kaj ekblek". Alia propono referencas Volapukon, kio signifas "Mondlingvo": Novpuko aŭ Ekpuko por Newspeak kaj Oldpuko aŭ Ekspuko pr Oldspeak.
Gramatiko kaj Vortprovizo
La Gramatiko de Novparolo havas du karakterizaĵojn: vorto povas esti uzata en preskaŭ ajna parto de parolo kaj ĉiu fleksio estas regula.
Penso Kontrolo
La celo de Novparolo estis ambaŭ provizi meza de esprimo por la monda vidado kaj mensaj kutimoj aprobita de IngSoc dum farante ĉiuj aliaj formoj de penso neebla. Estas vortoj estis desegnita por permesi Partio Membro esprimi precize kion oni volis diri dum ekskludante ĉiujn aliajn signifojn kaj ajnan eblecon ke oni povas alveni al ilin nerekte.
La vorto "libera" ekzistas en Novparolo kvankam ĝi nur povas uzi en terminoj de io ne ĉeestante kiel en "La hundo estas libera de pedikoj." La vorto ne povis esti uzata por "Libereco" aŭ "Libera Volo" ĉar tiuj konceptoj ne ekzistis en Oceanio. Per malpliigo de la pensado de uzanto kun limigita vortotrezoro de limigita denotado kaj konotacio, agoj konsideritaj neakcepteblaj fare de IngSoc fariĝus tute neeblaj.
Vortoj
Kiel kontrolita lingvo, limoj de Newspeak pensas malpliigante la esprimon de la angla lingvo. La vortotrezoro estas dividita en tri malsamajn sekciojn:
A Vocabulary
La vortoj en la A Vocabulary priskribi ĉiutagajn agadojn kiel ekzemple manĝado, trinkado, aŭ laborante kaj uzas norma angla vortoj.
B Vocabulary
La vortoj en la B Vocabulary priskribi kompleksajn ideojn. Ĉi tiuj vortoj instigas la politike korektajn signifojn postulitajn de la Partio.
C Vocabulary
La vortoj en la C Vocabulary enhavas vortojn, kiuj kompletigas la aliajn du kategoriojn. Ĉi tiu kategorio estas efektivigita laŭ necesa bazo. Kiel rezulto, ne ekzistas vorto por "Scienco" kvankam ekzistas vortoj por "Kemio", "Fiziko", kaj "Geologio"
Bellyfeel: La blinda akcepto de ideo.
Juĝa decido, kiu povas esti skribita per nova-ĵeto, estus (superskribaj nombroj aldonitaj por klareco en la esperanta frazo) "1Oldthinkers 2Unbellyfeel 3IngSoc". La plej mallonga versio unu okulo faros en alia Lingvo kiel norma angla aŭ esperanto estus "1Tiuj kies politikaj ideoj estis formitaj antaŭ la Revolucio 2ne povas havi plenan emocian komprenon de la principoj de la 3Angla Socialismo."
Ownlife: La tendenco ĝui esti solitaria aŭ individualisma.
En la romano, Winston Smith diris, ke piedirante per si mem estis konsiderita suspekta de la Partio
Newspeak kaj Esperanto
Newspeak eble estas satiro de la baza angla, formo de la angla kun ĉirkaŭ mil vortoj, aŭ eĉ de Esperanto mem: Newspeak iudetale similas al Esperanto (ekzemple, good = bona, ungood = malbona anstataŭ bad = malbona en la angla), sed Orwell mem certe sciis pri Esperanto. Li iris al Parizo en 1927 por plibonigi sian regadon de la franca lingvo kaj viziti sian onklinon, Elaine Limouzin, kiu estis la kunulino de la fondinto de Sennacieca Asocio Tutmonda, Eŭgeno Lanti. Esperanto estis la ĉefa lingvo de la domo kaj, por Lanti, kiel Orwell eksciis, Esperanto estis ne nur lingvo, sed ankaŭ ideologio. Lanti montris al Orwell (se li ne vidis ĝin antaŭe) la ligon inter politiko kaj lingvo. Orwell suferis, ĉar li ne parolis Esperanton.
Sed la bazo de Newspeak estis ne Esperanto sed baza angla, simpligita formo de la angla kreita de Charles Kay Ogden. Orwell kontaktis kun ĝi dum la dua mondmilito, kiam li laboris ĉe BBC. La brita registaro estis interesita pri la disvastigo de Baza Angla, kvazaŭ por prepari la terenon al disvastigo de la angla, kaj apogis la elsendon en Baza Angla ĉe BBC.
En decembro 1943, Orwell skribis por la gazeto Manchester Evening News recenzon pri la libro Interglossa de Lancelot Hogben, kio montras ke li sciis ankaŭ pri tiu lingvo.
Je 1947, kiam li verkis la libron 1984, Orwell skribis eseon, "Politiko kaj la angla lingvo". En tiu eseo li rimarkigis, kiel tiraneco, milito kaj laŭmoda pensado aĉigis la anglan.
Mineo
Mineo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Katanio, itale provincia di Catania, sicililingve pruvincia di Catania, ekde 2015 formale nomata città metropolitana di Catania. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Aidone (EN), Caltagirone, Grammichele, Licodia Eubea, Militello in Val di Catania, Palagonia, Piazza Armerina (EN), Ramacca kaj Vizzini.
Kapelo Katarina de Aleksandrio (Csepreg)
Historio
Oni supozas, ke en tiu loko dum la mezepoko funkciis la paroĥa kirko. Pro incendio en 1592 ĝi estis plene trakonstruita, en la 18-a jarcento barokigita. En 1877 monaĥinoj akiris ĝin, tial la titolo ŝanĝiĝis kapelo. En 1885 la kapelo estis pligrandigita, poste en 1924 alo por lernejo alkonstruiĝis. Ekde 1997 la alo estas hejmo de maljunuloj.
Konstruaĵo
La kapelo kun la iama lernejo situas laŭ la vojo, sed inter la vojo kaj lernejo herbeja strio kun kelkaj arboj troviĝas. Pro la oftaj trakonstruoj la originaj partoj jam estas nevideblaj. Tamen la interesa turo estas videbla kaj la supozebla absido ekstere videblas, antaŭe estas ŝtona kruco.
Schernfeld
Schernfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichstätt kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Čabalovce
Čabalovce (hungare Csabaháza [ĉabahAza], rutene Чабалївцї [ĉabalivci]) estas malgranda unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Apuda vilaĝeto Sterkovce apartenas al la municipo ekde 1900.
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Rábapaty)
La preĝejo Naskiĝo de Maria, origine hungare Kisboldogasszony-templom estas parte romkatolika historia monumento en Rábapaty.
Čabalovce
Situo
Čabalovce situas laŭ flankovojoj. Medzilaborce troviĝas je 5 km.
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Rábapaty)
Historio
Oni supozas, ke tiu gotika kirko estis konstruita en 16-a jarcento, sed laŭ eklezia fonto en 1332 jam estis tie kirko. Origine ĝi estis nur navokun turo. En 1716 ĝi estis pligrandigita laŭ baroko, samtempe oni alkonstruis absidon kaj sakristion. Estis tempo, kiam la vilaĝanoj estis luteranoj, sekve ili uzis la preĝejon. La katolika grupo estis refondita en 1714. Ĉirkaŭ en 1754 fervora katoliko konstruis kapelon kun kripto apud la preĝejon. En 1823 oni konstruis kruconavon, kiu enhavis la jam menciitaj kapelon. Post 2 jaroj pli nova turo konstruiĝis. En 1870 la konstruaĵo estis renovigita laŭ novgotiko. La orgeno estis farita en 1913, ĝi estis renovigita en 1998.
Čabalovce
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1494 en formo "Chabaloch". En 1715 oni komputis tie 18 loĝatajn kaj 11 forlasitajn domojn. En 1787 382 vilaĝanoj loĝis en 50 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. En 1828 loĝis tie 361 vilaĝanoj en 49 domoj. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis Csabalócz, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Csabaháza 509 rutenoj, 39 germanoj, 4 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čabalovce 349 homoj, (156 slovakoj, 150 rutenoj).
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Rábapaty)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kaj grandparte reliefas. La turopinto estas piramida. Antaŭ la enirejo ŝtona kruco estas videbla. La eniro povas okazi tra la turo. Interne la mebloj, altaro, predikejo estis faritaj en la dua duono de la 18-a jarcento laŭ rokoko. La altara bildo prezentas naskiĝon de Maria.
Kermeso okazas en la okan de septembro.
Cerekvička-Rosice
Cerekvička-Rosice estas municipo en Ĉeĥio, en Moravio en distrikto Jihlava, regiono Vysočina. Ĝi situas 7 km sude de Jihlava. En la jaro vivis ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1358.
Keisuke Sekiguchi
Li futbalis ĉe Fagiano Okayama kaj Unsommet Iwate Hachimantai.
Duoninsulo Crozon
La duoninsulo Crozon (Gourenez Kraozon, Presqu'île de Crozon) situas en en la departemento Finistère, en la regiono Bretonio de Francio, sude de Brest. Ĝi estas tute inkluzivita en la regiona natura parko Armoriko kaj la maraj spacoj, kiuj ĉirkaŭas ĝin, parte estas en la natura mara parko de Iroise, nacia parko kreita en 2007.
Stedten (Mansfelder Land)
Stedten ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la tiutage kreita komunumo Seegebiet Mansfelder Land, en Esperanto "laga regiono lando de Mansfeld". Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio. La 31-an de decembro 2008 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 1005 loĝantojn (en la nova komunumo "laga regiono lando de Mansfeld" fine de vivis sume  homoj).
Historio
Komence de januaro 2010 la ĝis tiam sendependaj neurbaj komunumoj Amsdorf, Aseleben, Dederstedt, Erdeborn, Hornburg, Lüttchendorf, Neehausen, Röblingen am See, Seeburg, Stedten kaj Wansleben am See kunligiĝis al la nova komunumo. Samtage malfondiĝis la administra komunumaro samnoma, al kiu antaŭe apartenis la loĝloko Stedten.
25427 Kratchmarov
25427 Kratchmarov estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Radomir Kratchmarov, finalisto de la Intel Science Talent Search de 2009, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Livingston High School de Livingston (Nov-Ĵerzejo).
Bedford (Masaĉuseco)
Bedford estas urbo en la Kantono Middlesex, Masaĉuseco, Usono. Ĝi estas ene de la areo de la Granda Bostono, je 15 mejloj (24 km) nordokcidente de la urbo Bostono. Bedford havis 13,320 loĝantojn en la censo de 2010.
En Bedford konserviĝas la supozata plej antikva batal-flago en Usono uzita jam en la Usona Milito de Sendependeco.
Papagoformaj
La Papagoformaj aŭ Psitakoformaj (Psittaciformes) estas ordo de birdoj, komune konataj kiel papagoj. La ordo enhavas proksimume 352 speciojn kiujn oni grupas en tri superfamiliojn: la papagoideaj (veraj papagoj), la kakatuideaj (kakatuoj) kaj la strigopoideaj (novzelandaj papagoj). Ili troviĝas en tropikaj kaj subtropikaj regionoj, kaj en la suda hemisfero oni eĉ eniras moderaj areoj. Plejparto de specia diverso de papagoj troveblas en Aŭstralazio kaj Sudameriko.
Karakteraj ecoj de papagoj estas kurva beko, rekta starmaniero kaj zigodaktilecaj piedoj kun longaj kurvaj ungegoj. Absoluta plimulto de papagaj specioj manĝas semojn, nuksojn, fruktojn, burĝonojn kaj aliajn plantaĵojn. Kelkaj specioj ankaŭ povas manĝi malgrandajn animalojn kiel insektoj kaj kadavraĵon, kaj anoj de tribo Loriini specialiĝas je nutro de flora nektaro. Plimulto de papagoj nestiĝas en arbaj kavernoj. Ili havas blankajn ovojn kaj malfrumaturajn idojn.
Plej ofte papagoj havas malgrandan aŭ neniun kaj en multaj specioj kaj iĉoj kaj inoj havas tre brile koloran aŭ plurkoloran plumaron. Tio ĉi igis ilin populara celo de ĉasistoj kaj kaptistoj kaj danĝerigis iliajn populaciojn en naturo, sed ankaŭ aperigis por multaj specioj sufiĉe grandajn populaciojn en kapteco. Kune kun korvedoj, papagoj estas inter la plej inteligentaj birdoj, kaj multaj specioj povas lerni imiti homan parolon. Pro sia belo kaj inteligento ili estas tre karismaj kaj popularaj dombestoj kaj havas multajn kulturajn referencojn.
Deveno kaj evoluo
Kvanto kaj diverseco de modernaj papagoformaj en Aŭstralazio kaj Sudameriko donas ideon ke la ordo aperis en Gondvano kun la centro en nuna Aŭstralio. Tamen malgranda kvanto de papagoformaj fosilioj malfaciligas teston de tiu ĉi hipotezo, kaj el konataj fosilioj plimulto fakte devenas de la norda hemisfero el malfrua kenozoiko. Molekulaj esploroj montras ke unuaj papagoformaj aperis antaŭ ĉirkaŭ 59 Ma (inter 66 kaj 51 Ma) en Gondvano. La tri modernaj branĉoj de neotropisaj papagoj disiĝis antaŭ ĉ 50 Ma (inter 57 kaj 41 Ma).
La plej frua supozeble papaga fosilio estas 15-cm fragmento de malsupra parto de beko (UCMP 143274), trovita en Kuŝejo Lance en Vajomingo, kiu devenas de malfrua kretaceo (ĉ. 70 Ma). Tamen ekzistas ankaŭ eksploroj kiuj sugestas ke tiu ĉi fosilio pli probable estis de oviraptorosaŭro (t.e. nebirda dinosaŭro kun birdeca beko) kaj ne papago, ĉar ĝiaj ecoj ne estas ekskluzivaj por papagoj kaj ĝi estas malsama de aliaj konataj oldaj papagaj fosilioj.
Nun plimulto de scientistoj supozas ke papagoformaj jam ekzistis dum K-Pg formorta evento (66 Ma). Tiam ili probable estis ĝenerale arbomoviĝaj birdoj kaj ne havis tiom specialaj bekoj kiel la modernaj specioj. Genomika analizo donas evidentaĵojn ke papagoformaj estas fratogrupo de la paseroformaj, kune kun kiuj ili formas unuitan kladon (Psittacopasserae), kiu siavice estas fratogrupo de la falkoformaj.
La plej fruaj nepolemike papagaj fosilioj devenas de tropika eocena Eŭropo antaŭ ĉ. 50 Ma. Fosilio de nova birda specio Mopsitta tanta, trovita en Formaĵo Fur en Danio kaj datigita je antaŭ 54 Ma estis unue difinita kiel papagoforma, sed tiu ĉi osto ne nepre estas papaga kaj eĉ pli probable estis de ibisa genro Rhynchaeites, kies kruroj ankaŭ troveblas en la sama formaĵo.
Kelkaj sufiĉe kompletaj skeletoj de papagoformaj birdoj trovitas en Anglio kaj Germanio. Ili supozeble ne estas iuj sed aliaj papagaj kladaj, paralelaj al tiuj, de kiuj devenas modernaj veraj papagoj kaj kakatuoj. Ilia parte rekonstruita taksonomio estas jena:
La plej fruaj fosilioj de modernaj papagoj aperis antaŭ ĉ. 23–20 Ma. Tiuj ĉi fosilioj devenas plejparte de Eŭropo kaj estas klare rekoneblaj kiel modernaj papagoj. En suda hemisfero estas neniuj torvitaj papagaj fosilioj pli fruaj ol frua mioceno (antaŭ ĉ. 20 Ma).
Sistematiko
La ordo Papagoformaj enhavas ĉ. 393 speciojn el 92 genroj.
Superfamilio Cacatuoidea: kakatuoj
Superfamilio Psittacoidea: veraj papagoj
Papagoj kaj homoj
Delonge papagoj estis favorataj maskotoj, eble pro siaj longviveco, aŭ pro siaj kapabloj imiti homparolon. Tiukadre popularas ankaŭ la establado de bestoĝardenoj specialigitaj en tiaj birdopsecioj aŭ almenaŭ de gravaj frakcioj prie en bestoĝardenoj. Ekzemple Papaga zoologia ĝardeno Bošovice en municipo Bošovice en Sudmoravia regiono proksimume 25 kilometrojn sude de Brno aŭ Loro Parque en Puerto de la Cruz, Tenerifo.
Papagoj en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 16an ĉapitron "Parolantaj birdoj" al komentoj kaj priskriboj de diversaj papagoj kaj ĉefe al ties kapablo ripeti homajn voĉojn. Tamen kompare al aliaj bestoj, kiuj ja komunikas, kiel abeloj, noktpapilioj, simioj, delfenoj ktp., papagoj ripetas senrilate al signifo, same kiel faras aliaj birdoj nepapagaj, kiel kornikoj, korakoj, monedoj, majnoj (el familio de sturnoj). Ŝi mencias jenajn speciojn : kakatuon, de Afriko (Psittacus erithacus), flavkapan amazonan papagon (Amazona ochrocephala),  (Melopsittacus undulatus), araojn, loriojn ktp. Poste ŝi rakontas la fabelon el Tajlando "Kial Papagoj nur Ripetas Homajn Parolojn".
Kramolín (distrikto Plzeň-sudo)
Kramolín (Kramolin) estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Plzeň-sudo, en Regiono Plzeň. Vivas ĉi tie.
Nuntempe Kramolín estas konata al fanoj de motosporto. Troviĝas ĉi tie motokrosa, superkrosa vojo kaj sekcio de biciklotrialo. Okazas ĉi tie konkursoj kaj de respublika kaj de monda formato.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1437.
Atirau
Atirau (kazaĥe kaj ruse: Атырау, en iuj okcidenteŭropaj lingvoj transliterigata Atyrau) estas havenurbo en Kazaĥio. Ĝi estas la ĉefurbo kaj la administra centro de la samnoma provinco Atirau. Atirau estis fondita en 1640. Komence de la jaro 2014 ĝi havis loĝantojn. Atirau havas riverhavenon. Neoficiale ĝi estas la naftoĉefurbo de Kazaĥio.
Geografia Loko
La urbo situas en la nordokcidenta parto de Kazaĥio ĉe la rivero Uralo, 45 km de la norda bordo de la Kaspia Maro. Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas 47,12 ° N kaj 51,88 ° E.
Laŭ la kutima difino de la limoj de Eŭropo, Atirau situas parte en Azio kaj parte en Eŭropo. La rivero Uralo dividas la urbon en eŭropan kaj azian distriktojn. La urbo situas proksimume egale sur eŭropa kaj azia teritorioj. Dum la flughaveno Atirau situas sur eŭropa teritorio, la du stacidomoj de la urbo estas jam sur azia teritorio.
Historio
Atirau estis fondita en 1640 de la fratoj Gurjew, rusaj komercistoj. La setlejo nomiĝis Jaick (Niĵnij Jaick) ĝis 1708. Ĝi poste estis nomita Gurjev laŭ siaj fondintoj ĝis ĝi ricevis sian nunan nomon post la sendependiĝo de Kazaĥio.
Navaro
Navaro (hispane Navarra [nabara], eŭske Nafarroa), oficiale Navara Forua Komunumo (hispane Comunidad Foral Navarra, eŭske Nafarroako Foru Komunitatea) estas aŭtonoma komunumo kaj provinco de Hispanio. Sur 10.421 kvadrataj kilometroj loĝas proksimume 520.000 homoj. La ĉefurbo de Navaro estas Pamplono (179.000 loĝantoj).
Atirau
Loĝantaro
Komence de 2020, la urbo havis loĝantojn. La distrikto Atirau, kiu inkluzivas ankaŭ aliajn, pli malgrandajn komunumojn, havis 201 924 loĝantojn la 1-an de oktobro 2005.
Navaro
De 906 ĝis 1512 (ne kontinue), Navaro, pirenea provinco, estis sendependa regno.
Malsupra Navaro estas tiu parto de la antikva reĝlando, kiu situas norde de la Pireneoj kaj estas nun parto de Francio.
Atirau
Religioj
La urbo estas la sidejo de la Romkatolika Apostola Administranto de Atirau.
Ekologio
Estas 3 ĉefaj fokusoj, kiuj venenas la urbon. La unua estas naftokompanioj. La dua estas rubodeponejo por hejmaj ruboj de la urbo. La tria estas vaporiĝa lageto ambaŭflanke de la urbo.
Siberia damo Makbeto
Siberia damo Makbeto (serbokroate: Sibirska Ledi Magbet) estas pola-jugoslava nigra-blanka aktorfilmo reĝisorita de Andrzej Wajda el 1961 baze de novelo de Nikolaj Leskov Damo Makbeto de mcenska distrikto.
Atirau
Edukado kaj Kulturo
Atirau estas la sidejo de la Universitato de Atirau kaj diversaj altlernejoj. Ekzistas pluraj muzeoj kaj la urbo ankaŭ ofertas teatron, filharmonian orkestron, du kinejojn kaj 84 bibliotekojn.
Ruĝokula pipilo
La Ruĝokula pipilo aŭ Orienta pipilo, Pipilo erythrophthalmus, estas granda specio de birdoj de la familio de Emberizedoj kaj amerika genro de Pipiloj, kiu enhavas pliajn 7 aŭ 8 speciojn. La taksonomio de la pipiloj estis ĵus pridisputata en la lastaj jardekoj, kaj iam tiu birdo kaj la proksima Makulpipilo estis konsiderataj ununura specio, nome Ruĝecflanka pipilo.
Atirau
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de la urbo Atirau
Fotoj pri Atirau (rusa)
Ruĝokula pipilo
La birdospecia listo de Sibley-Monroe enkalkulas unusolan specion. Ĉe Usono, la American Ornithologists' Union agnoskas du speciojn: P. erythrophtalmus kaj P. maculatus, kriterio sekvata de la Internacia Unio por la Konservado de la Naturo. En Meksiko ekzistas du indiĝenaj variantoj, kiuj kutime estas konsiderataj kiel subspecioj aŭ specioj nome: P. (e.) macronyx kaj P. (e.) socorrensis.
Aspekto
Tiuj nearktisaj birdoj estas 18 al 21 cm longaj. Plenkreskuloj havas ruĝecajn aŭ cinamobrunajn flankojn, tre blankan ventron kaj longan malhelan voston kun blankaj bordoj. La okuloj estas ruĝaj (kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie erythrophthalmus estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka signife respektive “ruĝa” kaj “okulo”, sed estas blankaj ĉe la sudorientaj birdoj. Maskloj havas malhelajn (nigrecajn al malhelbrunajn) kapon, supran bruston, suprajn partojn kaj voston (kun kelkaj blankaj makuloj en flugiloj); tiuj partoj estas iom pli helaj, tio estas brunaj, ĉe inoj. Estas iome da seksa duformismo.
La alvoko estas trenata fajfo.
Similaj formoj
Peterson kaj Chalif distingas kvar morfojn, kiuj povus esti ĉu subspecioj aŭ specioj:
1) Ruĝokula pipilo (grupo erythrophthalmus). La dorsaj partoj estas nigraj al malhelbrunaj, kun kelkaj blankaj makuloj en flugiloj sed ne en dorso. Loĝas en orienta Usono.
2) La Makulpipilo (grupo maculatus). Kun dorsaj partoj nigraj al malhelbrunaj, kun kelkaj blankaj makuloj en flugiloj kaj en dorso. Okcidenta Nordameriko, Meksiko kaj Gvatemalo.
3) Olivdorsa pipilo (grupo macronyx). Kun dorsaj partoj olivecbrunaj, kun klaraj blankaj makuloj en flugiloj kaj en dorso. Centro de Meksiko.
Distribuado
Ties reprodukta biotopo estas arbustecaj areoj de orienta Nordameriko. Ili nestumas ĉu malalte en arbustoj aŭ surgrunde sub tiuj. Nordaj birdoj migras al suda Usono. Estas unu vidaĵo de tiu specio kiel vaganto en okcidenta Eŭropo; ununura birdo en Britio en 1966.
La Ruĝokula pipilo loĝas tra orienta Usono. Oni konstatis loĝadojn el suda Saskaĉevano kaj Kebekio suden al Florido, kaj okcidente al orienta Teksaso en literatura studado. Populacioj norde de suda Novanglio tra norda Indiano kaj Ilinoiso al suda Iovao estas ĉefe someraj loĝantoj.
Pipilo e. erythrophthalmus loĝas en plej norda parto de la distribuado de la Ruĝokula pipilo en somero, kaj migras al suda kaj orienta parto de la teritorio de la specio vintre. La aliaj subspecioj estas ege de loĝantaj birdoj. Pipilo e. canaster loĝas el sudcentra Luiziano, norde al nordorienta Luiziano orienten tra Misisipio, pleja sudokcidenta Tenesio, norda Alabamo kaj Georgio, centra Sudkarolino al okcidenta Nordkarolino, kaj suden al nordokcidenta Florido kaj orienten laŭlonge de la marbordo de la Golfo de Meksiko. La teritorio de P. e. rileyi etendas el norda Florido tra suda Georgio kaj marborda Sudkarolino al centrorienta Nordkarolino. Pipilo e. alleni loĝas en duoninsula Florido.
La Ruĝokula pipilo loĝas en vegetejoj de netrankvilaj areoj, kiaj malnova kamparo kaj arbustecaj areoj ĉe elektraj fostoj. En nordokcidenta Arkansaso, la Ruĝokula pipilo loĝas en malnovaj kamparoj kie estas dwarf sumac (Rhus copallina) kun proporcio de 28.6 %, flugilulmo (Ulmus alata) kun proporcio de 21%, kaj malfrua prunuso (Prunus serotina) kun proporcio de 19.2%. Arbustecaj vegetaĵaroj laŭlonge de elektraj fostoj estas komune uzataj de la Ruĝokula pipilo. Ekzemple en Marilando, la teritorioj de la Ruĝokula pipilo laŭlonge de elektraj fostoj korespondis kun arbustecaj areoj enhavantaj speciojn kiaj Alegana rubuso (Rubus allegheniensis) kaj vakcinio (Vaccinium spp.). Aliaj specioj estis kratago (Crataegus spp.), ruĝa acero (Acer rubrum), malfrua prunuso, kaj ŝajnakacia robinio (Robinia pseudoacacia).
Maluku (Kinŝaso)
Maluku estas municipo (commune) en la distrikto Tshangu de Kinŝaso, nome ĉefurbo de la Demokratia Respubliko Kongo.
Ruĝokula pipilo
Biologia tempo
Alveno kaj foriro de Ruĝokula pipilo al kaj el la somerejoj varias laŭloke. Laŭ literatura pristudo, la Ruĝokulaj pipiloj tipe alvenas al Novjorkio komence de aprilo kaj foriras meze de novembro. Studo pri Ruĝokula pipilo en Nov-Hampŝiro priskribas alvenon fine de aprilo al majo kun majoritato de Ruĝokulaj pipiloj forirantaj septembre. Pli sude, en limo de Tenesio kaj Nordkarolino, migrado al altaltitudaj areoj de la Great Smoky Mountains ekas tiom frue kiom marte. Ruĝokulaj pipiloj tipe forlasas tiujn lokojn oktobre. La subspecio Pipilo e. erythrophthalmus estas la plej migranta de la subspecioj.
Maluku (Kinŝaso)
Ĝi troviĝas okcidente la lando kaj ĉe la malsupra fluejo de la rivero.
Ruĝokula pipilo
Biologia tempo
Reproduktado komencas printempe kaj daŭras al fino de somero. En studoj aperas informoj pri Ruĝokulaj pipiloj nestumantaj tiom frue kiom fine de marto en Florido kaj Georgio, en meza al fina aprilo en kelkaj mezokcidentaj subŝtatoj, kaj tiom malfrue kiom meze de majo en norda Novanglio. Oni informis ankaŭ pri nestokonstruado fare de la ino, kio daŭras 3 al 5 tagojn. Ovodemetado tipe okazas ĝis aŭgusto. Ekzemple studo pri Ruĝokula pipilo en Indiano konstatis nestumadon el 15a de aprilo al 20a de aŭgusto. Tamen pristudo de Ruĝokulaj pipiloj en Florida inkludis informon pri nesto de Ruĝokula pipilo observata la 2an de septembro de 1983 kiu enhavis ankoraŭ 2 ovojn. Laŭ kelkaj pristudoj la Ruĝokula pipilo povas fari duan ovodemetadon post malsukceson kaj povas fari 2, kaj sude foje 3, ovodemetadojn ĉiun sezonon.
Greenlaw enkalkulas grandon de reproduktan teritorion je 1.6 ha en kverkarbaroj (Quercus spp.) kie Ruĝokulaj pipiloj loĝis je denseco de 21 maskloj/40 ha. En miksa arbaro de pino (Pinus spp.) kaj kverko kie Ruĝokula pipilo densis je 32 maskloj/40 ha, la teritorigrando estis 1.2 ha. En Masaĉuseco la teritorio de la masklo de Ruĝokula pipilo estis de ĉirkaŭ 0.52 ha, kaj tiu de la ino de ĉ. 0.45 ha. Teritorigrando ŝanĝis laŭlonge de la reprodukta sezono kaj ne estis tre influita de la malpliiĝo de manĝodisponeblo en 30 % aŭ malpli. Dum vintro la Ruĝokula pipilo ne estas tiom teritoria kaj povas esti vidata en miksitaj kunmanĝantaroj. La tagaj movoj de la Ruĝokula pipilo en arbaroj de torĉpino (Pinus taeda) kaj de longfolia pino (P. palustris) kaj ties klarejoj en Sudkarolino averaĝis 99 m tage. Nur 2 inoj el 11 inoj kaj 9 maskloj restis en la loko kiam ili estis kaptitaj por studo de 10 semajnoj.
Ruĝokulaj pipiloj havas fortan fidelecon al la reproduktaj teritorioj. En kverkarbaroj de Nov-Ĵerzejo, la indico de revenoj de Ruĝokulaj pipiloj estis 20 % la unuan jaron post la ringado kaj 43 % en venontaj jaroj. Inter 1960 kaj 1967, la maksimuma nombro de revenoj de Ruĝokulaj pipiloj al loko estis 5. En Pensilvanio oni observis inter 1962 kaj 1967, Ruĝokulan pipilon kiu revenis al loko dum 4 sinsekvaj jaroj.
La ovaroj de la Ruĝokula pipilo estas de 2 al 6 ovoj, kun averaĝoj de po 2.45 al 3.6 ovoj en nesto. Ĉiu 5a nesto de Ruĝokula pipilo en Insulo Sanibel, Florido, enhavis 3 ovojn. Ruĝokula pipiloj de pinarbaroj (P. rigida) en Nov-Ĵerzejo kaj Novjorkio havis en malfruaj juniaj nestoj (p<0.05) pli malgrandan averaĝon (NJ=2.67, NY=3.25) ol tiuj de arbaroj de kverko-karjo (Carya spp.), kiu havis mezan ovonombron de 3.88. Ŝajne manĝodisponeblo eksplikas almenaŭ kelkajn el la diferencoj inter la 2 biotopotipoj.
Kovado estas farata nur de la ino dum 12 aŭ 13 tagoj. Post eloviĝo ambaŭ gepatroj zorgas la idojn, kaj elnestiĝo okazas post kromaj 10 aŭ 12 tagoj kaj la idoj ankoraŭ dependas el patra zorgo dum plua monato.
Oni studis la nestosukceson de la Ruĝokula pipilo. En la Insulo Sanibel, 1 el 5 nestoj de Ruĝokula pipilo observataj estis sukcesaj. En Luiziano, averaĝa nestosukceso estis de 95.3 % en arbara biotopo. La sama studo trovis 92.6 % de averaĝa nestosukceso en 6-jara kotonarbaro (Populus spp.) de Alabamo. Averaĝa nestosukceso de Ruĝokula pipilo en miksita arbaro de grandadenta poplo (P. grandidentata) kaj ŝajntremola poplo (P. tremuloides) de diversa aĝo en Pensilvanio estis de 48.1 %. En Sudkarolino nur 1 el 10 nestoj estis sukcesa kaj la survivindico de idoj estis de 62.9 %. Tiu malalta indico estis klarigita de altaj niveloj de predado. Pro plimalaltaj nestosukcesoj de la Baĉmana pasero (Aimophila aestivalis) ol la antaŭa jaro, oni sugestis, ke la nestosukceso de Ruĝokula pipilo povus esti mezurata dum kompare malbona jaro.
Kompare al nestoj, la survivindicoj de plenkreskuloj de Ruĝokula pipilo estas altaj. Averaĝa semajna survivindico de Ruĝokulaj pipiloj en studo de areo de Sudkarolino estis 99.3 %. Tiu indico estis akirita el radimarkataj Ruĝokulaj pipiloj kaj reprezentis la survivadon de ambaŭ seksoj. Inter 1962 kaj 1967 en Pensilvanio, jara survivado de reproduktantaj Ruĝokulaj pipiloj kalkuliĝis el perretaj rekaptaĵoj je 58 %. Laŭ iu studo kaj maskloj kaj inoj iĝas reprodukte maturaj en sia 2a jaro. Ruĝokulaj pipiloj ĉirkaŭ 12jaraj estis konstatitaj en naturo.
Preferata vivejo
Ruĝokulaj pipiloj loĝas el marnivelo al 1,980 m super marnivelo laŭlonge de la bordo de Tenesio kaj Nordkarolino dum somero. Studo konstatis Ruĝokulajn pipilojn tiom alte kiom ĝis 900 m en Nov-Hampŝiro.
Ruĝokulaj pipiloj pasas majoritaton de sia tempo ĉegrunde. Ekzemple en Pensilvanio printempe oni observis Ruĝokulajn pipilojn malpli je 1 m el grundo sufiĉe ofte (p<0.05) pli ol espereble baze sur hazarda spaca distribuado, kaj observoj super 1 m okazis (p<0.05) ege malpli ol espereble. En arbaro de Luiziano 62 % de la observoj de Ruĝokulaj pipiloj okazis je 0.6 m el grundo, kaj nur 4 % estis observataj super 7.6 m. Printempe tio ŝanĝis, kun detektoj de Ruĝokulaj pipiloj sub 7.6 m malpliiĝante el 70 % al 65 % kaj detektoj en kanopeo (>7.6 m) pliiĝante el 4 % al 7 %.
Ruĝokulaj pipiloj loĝas en multaj biotopoj, el altaherbaj prerioj kaj marĉoj al maturaj arbaroj. Tamen, Ruĝokulaj pipiloj estas plej komunaj en frue sukcedaj arbareroj, biotopobordoj kaj areoj kun simila vegetaĵara strukturo tra orientaj arbaroj.
En plej parto de komunumoj la Ruĝokulaj pipiloj estas pli abundaj en junaj sukcedaj arbareroj. Kelkaj studoj trovis pliiĝantan abundon de Ruĝokulaj pipiloj en frue sukcedaj arbareroj kompare kun malfrue sukcedaj arbareroj. Nombro de reproduktantaj Ruĝokulaj pipiloj (0.70 birdo/50-m radiuso) kaj indicoj de nestosukceso (58 %) estis pli altaj en 15-jara klarejo en Okcidenta Virginio, ol en aliaj lokoj, inklude arbareron de tulipa liriodendro (Liriodendron tulipifera), nigra prunuso, ruĝa acero, sukeracero (Acer saccharum), kaj blanka frakseno (Fraxinus americana) kiu ne estis rekolektita. En suda arbaro de kverko-karjo de Misurio, la Ruĝokulaj pipiloj forestis antaŭ klarigado aŭ el proksimaj nefortranĉitaj arbaroj post fortranĉado, sed loĝis en averaĝa denseco de 9.3 birdoj/10 ha en 3-jara klarejo. Studo de arbareroj de diversaj aĝoj en centra Novjorkio trovis, ke la denseco de Ruĝokula pipilo plialtiĝis en frue sukcedaj arbareroj.
Kvankam Ruĝokulaj pipiloj ĝenerale preferas junajn sukcedajn arbarerojn, oni observis variadon inter biotopotipoj kaj jaroj. Krementz kaj Powell trovis pli altan relativan abundon de Ruĝokula pipilo en junaj (2–6 jaraj) arbareroj de loblolly kaj longfolia pino ol ĉe maturaj lokoj (32–98 jaraj) kiam oni faris la studon en 1995. Tamen en lokoj kompare en 1996, la fidaj intermezoj je 95 % de relativa abundo de Ruĝokula pipilo en la 2 lokoj havis gravan gradon de koincido. La grado laŭ kiu la Ruĝokula pipilo reagas al sukcedo estas influata de la vivejo. Ekzemple en Pensilvanio estis grava diferenco (p<0.05) inter densecoj de Ruĝokulaj pipiloj (nombro/10 ha) inter maturaj arbaroj miksitaj kun kverkoj kaj arbareroj kiuj estis klarigitaj antaŭ ĉirkaŭ 5 jaroj. Tamen la densecoj de Ruĝokulaj pipiloj ne diferencas grave inter 1-jara miksita klarejo de poploj (Populus tremuloides, P. grandidentata), 5-jara klarejo de poplo kaj matura klarejo de poplo. La abundo de Ruĝokulaj pipiloj plialtiĝis je diferencaj epokoj en diferencaj vivejoj. Ekzemple kvankam en centraj durlignaj arbaroj Ruĝokulaj pipiloj estis pli abundaj en regenerataj arbareroj, en arbaroj de loblolly kaj longfolia pino ili estis plej komunaj en fostolignaj kaj maturaj arbareroj. Krome Bell kaj Whitmore konkludis, ke frue sukcedaj arbareroj estas probable tro ampleksaj por konsistigi bonegan habitaton por Ruĝokulaj pipiloj, ĉar alta denseco de malgrandaj arboj estis negative asocia kun denseco de Ruĝokulaj pipiloj en la orienta zono de Okcidenta Virginio.
Ruĝokulaj pipiloj ŝajne preferas lokojn kun karakteroj ĝenerale asociaj kun frue sukceda vegetaĵaro, kiaj malalta kanopeo kaj densa subkreskaĵaro. Negativa rilataro inter abundo de Ruĝokulaj pipiloj kaj diversaj mezuroj de denseco de subkreskaĵaro troviĝis en kelkaj studoj. Averaĝa denseco de Ruĝokulaj pipiloj en 6 habitatotipoj en Pensilvanio estis grave (p<0.05) negative rilata al denseco de subkreskaĵaro kaj al baza areo de subkreskaĵaraj arboj. Nombro de Ruĝokulaj pipiloj en durligna arbaro de okcidenta Virginio estis ankaŭ grava (p<0.05) inverse rilata al totala pocenta kanopeo. En pinarbaro de loblolly en Sudkarolino, la averaĝa nombro de reproduktaj teritorioj de Ruĝokula pipilo por eksperimenta unuo estis grave (p≤0.008) negative rilata kun meza kreskaĵaro (3–14 m) de pino (Pinus spp.) kaj decidua volumo.
Multaj studoj montris pozitivan rilaton inter abundo de Ruĝokulaj pipiloj kaj subkreskaĵara denseco. En pinarbaroj de loblolly en Sudkarolino, la volumo de pina subkreskaĵaro (0–3 m) estis grave (p<0.001) pozitive rilata kun averaĝa nombro de la teritorioj de Ruĝokula pipilo por eksperimenta unuo. Yahner trovis, ke averaĝa denseco de Ruĝokulaj pipiloj en 6 habitatotipoj estis grave (p<0.05) pozitive rilata kun denseco de malaltaj arbustoj (0.5–1.5 m). En centrorienta Florido arbaroj de eliota pino (P. elliottii) kun subkreskaĵaro hegemonia fare de mirtofolia kverko (Q. myrtifolia) kaj de sablokverko (Q. geminata) kaj en arbustaroj kun disaj eliotaj pinoj kaj palmetopalmo (Sabal palmetto), la densecoj de Ruĝokulaj pipiloj estis grave (p=0.01) negative rilataj al alteco de arbustoj.
Ruĝokulaj pipiloj povas asociiĝi kun aŭ eviti iajn plantojn. En ĉerivera vegetaĵaro en Iovao, la denseco de Ruĝokulaj pipiloj estis grave (p≤0.01) pozitive asocia kun totala riĉo de plantoj kaj vitejoj kaj negative rilata kun riĉo de florherbaj plantoj kaj deciduaj arbospecioj. En Okcidenta Virginio, Ruĝokulaj pipiloj estis asociaj kun plantoj kiuj loĝas en pli sekaj altaĵoj, kiaj rubusoj (p<0.02), nigra prunuso (p<0.002), kaj nigra robinio (p<0.04). Tiuj lokoj tendencis havi malfermajn kanopeojn kaj malaltan arbodensecon. La denseco de Ruĝokulaj pipiloj estis negative asocia kun plantoj de plej humidaj partoj de tiu studata areo, kiaj nigra tupelo (Nyssa sylvatica, p<0.006), ruĝa acero (p<0.001), kaj hamamelo (p<0.03). En centra Nov-Ĵerzejo Ruĝokulaj pipiloj estis grave (p=0.03) pli abundaj en arbustaroj de griza kornuso (Cornus racemosa) ol en tiuj de virginia junipero (Juniperus virginiana) aŭ multiflora rozo (Rosa multiflora).
Nestovivejo: Ruĝokulaj pipiloj tipe nestumas sur aŭ ĉe grundo. Kelkaj studoj montras la hegemonion de nestoj de Ruĝokula pipilo je 1.5 m. En studo de molotra parazitado en Insulo Sanibel, ĉiuj 5 nestoj de Ruĝokula pipilo lokigitaj estis je 2 m supergrunde. Oni informis pri nestoj tiom altaj kiom ĝis 5.5 m. Nestoj pli altaj supergrunde en miksita arbaro de tremoloj de diversaj aĝoj en Pensilvanio grave (p<0.001) havis pli malaltan nestosukceson. El 13 nesukcesaj nestoj de Ruĝokula pipilo, 11 estis pli da 0.5 m supergrunde. .
En Okcidenta Virginio, ne estis gravaj (p>0.05) diferencoj en biotopo ĉirkaŭ sukcesaj kaj nesukcesaj nestoj. Grandaj nestujoj (≥22.9 cm) ne havas efikon sur nestosukceso. Nestosukceso ne estis grave (p>0.05) influata de aĝo de arbarero aŭ distanco al bordo en eĉ aĝaj miksitaj arbareroj de tremoloj en Pensilvanio. .
Ruĝokulaj pipiloj nestumas en vario de specioj inklude vitojn kaj vakciniojn (Vaccinium spp.). Majoritato de nestoj observataj en Sudkarolino nome en arbaroj kaj klarejoj de loblolly kaj longfolia pino situis en vito, aŭ arbovakcinioj (V. arboreum), kaj kverkoj (Quercus spp.). En loko de kverko-hikorio en Okcidenta Virginio, 27 % de 41 nestoj de Ruĝokulaj pipiloj troviĝis en vitoj, 17 % en rubusoj (Rubus spp.), 12 % en greenbrier (Smilax spp.), kaj 12 % en montolaŭro (Kalmia latifolia). Nestoj estis ankaŭ en ampelopso (Parthenocissus quinquefolia), lindero (Lindera benzoin), kaj azaleo (Rhododendron spp.). En elektraj fostoj en Pensilvanio, la 6 nestoj de Ruĝokula pipilo observataj estis en Alegenia rubuso, hamamelo (Hamamelis virginiana), vakcinio (Vaccinium spp.), blanka kverko (Q. alba), orienta fojnaroma filiko (Dennstaedtia punctilobula) kaj komptonio (Comptonia peregrina) kombine, kaj surgrunde. Laŭ kelkaj studoj nestoj de Ruĝokula pipilo situaj surgrunde estas kaŝitaj inter rubaĵoj en sekaj areoj kaj tipe estas ĉe bazo de herboj, florherbaj plantoj, malaltaj arbustoj, aŭ malgrandaj arboj.
Manĝovivejo: Selekto de manĝohabitato de la Ruĝokula pipilo estis pristudata en Masaĉuseco kaj Nov-Ĵerzejo. Kiam ili rikoltas en pinarbaroj de sudorienta Masaĉuseco, la Ruĝokula pipilo preferas speciojn kiaj rigida pino, ursa kverko (Q. ilicifolia), kaj aliaj deciduaj arboj, ĉefe kverkoj. Erikacajn specioj oni evitas. Ties uzo diferencas grave (p<0.001) el disponeblo. En 2 lokoj de Nov-Jerzejo, la manĝo prefero de la Ruĝokula pipilo ŝanĝis laŭ la fluo de la reprodukta sezono. En loko kie hegemonias kverkoj, ĉefe nigra kverko (Q. velutina), Ruĝokulaj pipiloj uzis kverkojn maje, kiel espereble pri ties denseco. Tamen junie kaj julie, ĉar rilataj artropodoj malpliiĝis en kverkoj, la uzo de kverkoj estis malpli ol espereble. En loko kie hegemonias la rigida pino, la uzo de kverkoj (ĉefe ursa kverko kaj klabeta kverko (Q. marilandica)) estis pli granda ol espereble maje, sed estis proporcia al disponeblo en junio kaj julio. Tiuj negativaj rilatoj inter dato kaj kverkuzo estis grava (p<0.025) ĉe ambaŭ lokoj. Uzo de la loko kverkohegemonia ege malpliiĝis (p<0.05) dum somero. .
Efiko de la spaca areo: Ruĝokulaj pipiloj ŝajne preferas bordovivejojn en multaj areoj. Ekzemple la meza abundo de Ruĝokulaj pipiloj en arbaroj de marĉa taksodio (Taxodium distichum) en norda Florido estis 18, dum la Ruĝokula pipilo loĝas nek en arbaroj de marĉa taksodio nek en ties klarejoj. Je intermezo de marĉa taksodio kaj 13-jara arbarero de Eliot-pino, meza abundo de Ruĝokulaj pipiloj estis 22 reproduktantaj birdoj, dum en plantita arbarero de eliota pino la averaĝa abundo estis de 15 reproduktantaj birdoj. Oni trovis, ke denseco de Ruĝokulaj pipiloj malpliiĝas laŭ distanco el bordo de elektra fosto kaj de arbarero de kverko-karjo en orienta Tenesio. Ĉe bordoj Ruĝokulaj pipiloj loĝas je denseco de ĝuste super 10 paroj/40 ha, dum je 60 m el bordoj la denseco de Ruĝokulaj pipiloj ege malpliiĝis al 1 paro/40 ha. Krome, en eksperimentaj klarejoj de arbaroj de Pensilvanio komponitaj de blanka kverko, ruĝa kverko (Q. rubra), bruna kverko (Q. prinus), skarlata kverko (Q. coccinea), ruĝa acero, ŝajntremola poplo, grandadenta tremolo, kaj rigida pino, maskloj de Ruĝokulaj pipiloj estis ege detektitaj (p<0.05) pli ofte ol espereble en la areoj kie la spaca aranĝo de la klarejoj estis ĉefe ereca.
Oni faris kelkajn studojn pri la efiko de la grando de habitateroj sur la Ruĝokulaj pipiloj. En miksitaj arbaroj de kverkoj en Nov-Ĵerzejo, la frekvenco de Ruĝokulaj pipiloj ĝenerale pliiĝis laŭ la erogrando, kvankam oni detektis Ruĝokulajn pipilojn en ĉiaj erograndoj (0.2–24 ha) escepte eroj de 0.01 ha. En loko de Sudkarolino, la frekvenco de Ruĝokulaj pipiloj pliiĝis laŭ pliiĝis klareja grando el <1 ha al klareja grando de ĉirkaŭ 8.5–12.8 ha. Aliloke la frekvenco de Ruĝokula pipilo malpliiĝis dum la klarogrando pliiĝis el 7.6–13.2 ha al 19.5–25.2 ha. Ruĝokula pipilos reproduktiĝas en ĉerivera vegetaĵareroj en Iovao kiuj estis almenaŭ ĉirkaŭ 200 m ampleksaj. En suda kaj orienta Pensilvanio la nestosukceso de la Ruĝokulaj pipiloj ne estis grave (p≥0.10) diferenca en lokoj kun gradaj bordoj kaj tiuj kun pli distingaj bordoj inter "malferma natura biotopo" kaj arbaroj de kverko-hikorio.
Manĝokutimaro
Ili serĉas nutradon surgrunde, inter seka subkreskaĵaro, aŭ inter arbustoj. Ili manĝas artropodojn, semojn kaj fruktojn.
Ruĝokulaj pipiloj manĝas ĉefe surgrunde, kvankam ili serĉas ankaŭ en vegetaĵaro. En arbaroj de rigida pino de sudorienta Masaĉuseco, 73.5 % de observoj de maskloj kaj 80.4 % de inoj okazis surgrunde. Kiam manĝas surgrunde Ruĝokulaj pipiloj uzas skrapoteknikon kie ambaŭ piedoj reengratas samtempe. En laboratoristudo 4 Ruĝokulaj pipiloj uzis tiun metodon por sukcese akiri semojn enterigitajn preskaŭ 2.25 cm profunde. Kiam ili manĝas supergrunde majoritato de la tempo pasiĝas per serĉado en foliaro. En Masaĉuseco, 22.5% de manĝobservoj de maskloj kaj 16.3 % de inoj estis de manĝo serĉata inter foliaro. Ruĝokulaj pipiloj estis observataj ankaŭ serĉantaj el bastonetoj, branĉoj, kaj trunkoj. Dum serĉado, la Ruĝokulaj pipiloj estis grave (p<0.01) pli ofte sur la malproksima duono de arbobranĉoj kompare kun la uzado de malproksima kaj proksimaj partoj same. En 0.5 % de manĝobservoj de maskloj kaj 0.3 % de inoj, la Ruĝokulaj pipiloj ŝvebis. Neniam oni observis Ruĝokulajn pipilojn kaptante manĝon dumfluge.
Ruĝokulaj pipiloj manĝas varion de planta kaj animala materialoj. En koncernaj pristudoj oni informis, ke Ruĝokulaj pipiloj manĝas semojn kaj fruktojn, kelkajn senvertebrulojn, kaj foje malgrandajn amfibiojn, serpentojn kaj lacertojn. Ankaŭ ke Ruĝokulaj pipiloj manĝas ĉe birdomanĝejoj. Aliaj montras, ke animala materialo formas pli grandan proporcion de la dieto en la reprodukta sezono. Aŭtune kaj vintre plantoj formas 79 % kaj 85 % de la dieto, respektive. Tio falas al 53 % printempe kaj al 43 % somere. Insektoj kiaj skaraboj (Coleoptera), akridoj kaj griloj (Orthoptera), formikoj, vespoj kaj abeloj (Hymenoptera), kaj tineoj kaj raŭpoj (Lepidoptera) estas komunaj predaĵoj. Ruĝokulaj pipiloj manĝas aliajn senvertebrulojn kiaj araneoj (Araneae), milpieduloj (Diplopoda), centpieduloj (Chilopoda), kaj helikoj (Gastropoda) je malpli etendo. Plantoj kiuj formas almenaŭ 5 % de la dieto de la Ruĝokulaj pipiloj estas ambrosio (Ambrosia spp.), kverkoj, poligono (Polygonum spp.), kaj maizo (Zea mays) en Nordoriento kaj rubusoj, kverkoj, panikoherbo (Panicum spp.), ambrosio, kaj miriko (Morella cerifera aŭ Myrica cerifera) en Sudoriento.
Predantoj
Brunkapaj molotroj (Molothrus ater) parazitas la nestojn de la Ruĝokula pipilo. En malnova kampo de Sudkarolino 5 el 19 nestoj de Ruĝokula pipilo estis parazitataj. Ĉiu parazitata nesto enhavis po 1 ovon de brunkapa molotro. La abandonindico ĉe parazitataj nestoj estis de 20%, kio estas simila ĉe nestoj ne parazititaj (21%). Du el kvin ovoj de brunkapa molotro produktas idojn. La studo ne precizigas ĉu estis diferenco inter sukceso de parazititaj kaj neparazititaj nestoj. En Okcidenta Virginio, nur 3 el 41 nestoj de Ruĝokula pipilo estis parazitataj fare de la brunkapa molotro. Averaĝa nombro de idoj en neparazititaj nestoj estis 2.8, kio estis simila al averaĝo de po 2.7 idoj ĉe parazititaj nestoj. En studo pri loko de Pensilvanio, nur 2 el 36 nestoj estis parazititaj kaj ambaŭ produktis idojn de Ruĝokula pipilo. En studo de nestoparazitado ĉe Insulo Sanibel, neniu el 5 trovitaj nestoj de Ruĝokula pipilo estis parazititaj.
Stanley Adams
Stanley Adams (1915 - 1977) estis usona aktoro kaj verkisto. Li aperis en multaj filmoj kaj televidserioj. Adams havis longan karieron kiel histriona aktoro, ofte ludante komikajn, pompozajn karakterojn.
Adams havis sian unuan filmrolon ludantan la drinkejiston en la filmversio de Death of a Salesman (1951), li havis aliajn malgravajn rolojn en The Gene Krupa Story, My Friend Flicka kaj High School Big Shot. Lia rolo en 1959 de Ĉikaga gangstero Nick Popolous en  Mr. Lucky estas speciale bonkvalita. Kiel verkisto, li scenarigis por It's Always Jan (1956).
Felice Fontana
Gasparo Ferdinando Feliĉe Fontana (1730-1805) estis itala fiziologo, kuracisto, toksologo, oftalmologo, naturalisto kaj esploristo pri la homokulo. Mikroskopiisto inter la plej grandaj en la 18-a jarcento li penis elmontri la spasma strukturo de la viva materio kaj li estas konsiderata, dank'al siaj mikroskopaj observoj, la antaŭanton pri la ĉelteorio. Lia scienca aktiveco ampleksis diversajn kampojn, tiaj kiaj la fiziologio, zoologio, parazitologio, fiziko, kemio kaj la natursciencojn. Li estis frato de la itala matematikisto Gregorio Fontana (1735-1803).
Stanley Adams
Li dum 1960-aj jaroj estas konata pro sia rolo kiel Cyrano Jones en epizodo "The Trouble with Tribbles" (1967) de Star Trek: The Original Series. Li ankaŭ kunverkis la epizodon "The Mark of Gideon" de Star Trek. Li estis voĉaktoro ĉe Star Trek: The Animated Series en epizodo "More Tribbles, More Troubles". Li ankaŭ rolis la reĝon Kaliwani en la lasta epizodo de Gilligan's Island. Li rolis ankaŭ en The Twilight Zone, Lost in Space, Batman, McHale's Navy kaj "The Addams Family" inter aliaj. En kino, li rolis en Lilies of the Field, Requiem for a Heavyweight kaj Breakfast at Tiffany's. Kiel verkisto, krom sia partopreno en epizodo de Star Trek, li scenarigis por la televidserio Mr. Ed dum tri jaroj, li verkis la scenaron de epizodo "Home from the Sea" de Bonanza, por Love, American Style, The Flying Nun kaj Daniel Boone inter aliaj.
Felice Fontana
Vivo
Li devenis de modesta familio kaj estis la tria infano el naŭ gefratoj. Li komencis siajn unuajn studojn ĉe Giovanni Battista Graser (1718-1786) kaj Girolamo Tartarotti (1706-1761) kaj pli malfrue li studis en Verono, Parmo, Bolonjo, Padovo, Romo kaj Florenco. En 1755 li kunlaboris kun Leopoldo Caldani (1725-1813) pri la "iritebleco kaj sentiveco de la nervoj en bestoj".
En 1753, li iĝis membro de la "Accademia degli Roveretana Agiati". En 1766, li estis invitata al la Universitato de Pizo kaj iĝas fizikisto en la kortego de la granda duko Leopoldo la 2-a, al kiu li organizis la Reĝan Muzeon pri Fiziko kaj Naturhistorio, malfermita al la publiko en 1775. Tie li kunigis riĉajn kolektojn da bestoj, plantoj, mineraloj kaj preparis la faman kolekto pri vaksaj anatomiaĵoj.
Stanley Adams
Li sinmortigis en 1977 pro deprimo.
Felice Fontana
Vivo
Krom liaj esploroj pri la muskola iritebleco, li ankaŭ sin dediĉis al la studoj pri la iriza streĉiĝo (el kiu li malkovris la kanalon kiu portas lian nomon) kaj pri la efektoj de la veneno de la viperoj kaj pri aliaj toksaj substancoj. Feliĉe Fontano sukcesis malkovri kaj priskribi la nervajn fibrojn (aŭ "nervajn primitivajn cilindrojn") kaj distingis la aksonon, la neŭrilemon , kaj la endoneŭra ingo kaj sinsekve elmontris la regeneriĝon de la rompitaj nervoĉeloj. Interalie li priskribis la strukturon de la striohava muskola fibro kaj observis la nukleon de la besto- kaj planto-ĉeloj.
Kune kun Giovanni Francesco Cigna (1734-1790), Saluzzo di Monesiglio (1734-1810), Alessandro Volta (1745-1827), Marsilio Landriani (1751-1815), li estis promocianto de la pneŭma kemio, la studo pri la kemiaj proprecoj de la gasoj. Li elpensis aparaton, konatan kiel eŭdiometro, por analizado de la gasoj. Li eksperimente elmontris la validecon de la "leĝo de Boyle kaj Edmé Mariotte (1620-1684)" al sennombraj gasoj de la aero. Per tre sprita proceduro, li elmontris ke interŝanĝo de varmo ne akompanatas de respektiva variaĵo de korpo-maso
NGC 5661
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Novatorskaja (Troickaja linio)
Novatorskaja (Новаторская) estos stacio de la Metroo de Moskvo sur, ĝi situos inter la stacioj ' kaj '. Ĝi estos malfermita en 2023.