cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adrien de Gerlache
Adrien Victor Joseph de Gerlache de Gomery (naskiĝis la en Haselto, mortis la  en Bruselo) estis belga esploristo kaj oficiro de la belga mararmeo. Li gvidis la belgan ekspedicion de 1897-1899 al Antarkto. Li kaj liaj kunuloj estis la unuaj homoj, kiuj travintris en Antarkto.
Lia junaĝo
De Gerlache naskiĝis en Haselto sed studis aplikitajn sciencojn en la Libera Universitato de Bruselo. Dum siaj ferioj li helpis en transatlantikaj oceanŝipoj. Post siaj universitataj studoj li aliĝis al la belga mararmeo, por povi studi en la marista instituto de Ostendo. Post kiam li atingis la gradon de ĉefleŭtenanto, li devis servi sur la hidrografia ŝipo Belgique. Dum tiu servado atingis lin la ideo organizi ekspedicion al Antarkto.
Lia unua ekspedicio
En 1896 de Gerlache aĉetis la en Norvegio konstruitan balenĉasŝipon Patria, kiu post profunda rekonstruo estis baptita Belgica. Kun plurnacia skipo li forlasis Antverpenon la.
En januaro 1898 Belgica alvenis ĉe la marbordo de Graham-lando. De Gerlache nomis la markolon inter la bordo de Grahamlando kaj pli okcidenta insularo la Markolo Belgica. Poste oni rebaptis ĝin al Markolo de Gerlache. Notinte sur la mapon kelkajn insulojn kaj doninte al ili nomon la ekspedicianoj transiris la sudan polusan cirklon la.
La la ŝipo kaptiĝis en la glacio. Kvankam la ŝipanaro faris ĉion por provi liberigi ĝin, ili ne sukcesis. Finfine ili komprenis, ke ili devos travintri sur Antarkto. Du monatojn poste, la, komenciĝis la polusa nokto, kiu daŭris ĝis la. Dum la sep venontaj monatoj la ŝipanaro vane provis liberigi la ŝipon. Pluraj inter ili freneziĝis, inter ili belga maristo, kiu forlasis la ŝipon, kaj diris, ke li iras hejmen.
Finfine, la, ili povis tiri la ŝipon en malgrandan kanalon, kiun ili estis fosintaj en la antaŭaj semajnoj. Daŭris preskaŭ unu monaton por ŝipi proksimume dek unu kilometrojn. Je la ili sukcesis forlasi la glacimaron kaj en la  Belgica denove atingis Antverpenon.
En 1901 de Gerlache publikigis sian verkon Dek kvin monatojn en Antarkto.
Lia posta vivo
De Gerlache partoprenis en pluraj aliaj ekspedicioj, kiel:
Adrien de Gerlache estis bona amiko de alia esploristo kaj esperantisto Charles Lemaire, kies nomon li donis al Lemaire-markolo en Antarkto.
Adrien de Gerlache mortis en Bruselo la.
Nadlice
Nadlice, hungare Nádlány [nAdlAnj], germane Nadlitz estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Nadlice situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Topoľčany-Partizánske. La lasta urbo troviĝas je 10 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj ferepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 laŭ tiama hungara ortografio "Nadlan". En 1778 loĝis tie 352 vilaĝanoj en 37 domoj, en 1828 377 vilaĝanoj en 54 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nádlány 687 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitrazsámbokrét, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nadlice 653 homoj, (639 slovakoj).
Boubín (Horažďovice)
Boubín estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta 2,5 km sude de Horažďovice en distrikto Klatovy. Estas ĉi tie registritaj 51 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Boubín estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,35 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1375.
Krajne
Krajne estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust, en municipo de Lipĉa.
48.29972°N, 23.39917°W
Situo
Krajne situas laŭ rojo, fine de sakovojo el Lipĉa.
Blanka poplo
La blanka poplo, aŭ arĝenta poplo (Populus alba) estas plantospecio el la genro de la poploj en la familio de la Salikacoj (Salicaceae).
Habito
La arĝenta poplo estas somerverda, rekte kreskanta foliarbo, kiu atingas altecon de 15 ĝis 45 metroj. La averaĝa trunka diametro atingas malofte pli ol 2 m. En Hungarujo, estis trovitaj ankaŭ arboj kun diametro de 1,5 ĝis 3 metroj. La en la jaro 1904 falinta 500-jara arĝenta poplo apud Boudky atingis altecon de 36 metroj, trunka diametro de 3,52 metroj kaj trunka perimetro de 11,25 metroj.
Berta Boncza
Biografio
Berta Boncza edukiĝis en edukinstituto en Svislando kaj ŝi konatiĝis koresponde kun Endre Ady, kies ŝi iĝis la edzino en 1915. La karesnomon Csinszka ŝi ricevis de Ady, kiun ŝi uzis pli poste kiel plumnomo. Ŝi estis vera vivkunulino de Ady dum lia malsaniĝo en liaj lastaj jaroj. Post la morto de Ady ŝi iĝis edzino de pentristo Ödön Márffy en 1922.
Blanka poplo
Habito
Baze de la rekta aŭ malforte kurba trunko troviĝas ofte ŝosoj kaj sevoŝosoj. La arĝenta poplo apartenas al la malprofunda radikanto. Ĝiaj radikoj etendiĝas vaste. La arĝenta poplo havas karakteran larĝe rondan kaj maldensan arbokronon, kiu ofte pendas je unu flanko kaj kiu donas al la arbo malsimetrian aspekton. La kronoj de junaj arboj havas ovalan ĝis globan kreskoformon. La arĝenta poplo povas fariĝi 300 ĝis 400 jarojn aĝa.
Folio
Ĉe la malsupra parto de longŝoso respektive ĉe malongŝoso la planto havas ovoformajn ĝis rondajn, nelobajn foliojn, kiuj longas 4 ĝis 7 cm kaj larĝas inter 3 kaj 4 cm. La folirando havas neregulajn dentojn. La malsupra flanko de la folioj havas grize feltan hararon. Ambaŭ folitipoj havas ĉe ilia supra malhelverda kaj brila foliflanko en ĝia juna stadio feltan hararon, kiuj malaperas dum la aĝo. Ankaŭ la ovale helbrunaj burĝonoj estas blanke feltaj. La foliaro de la arbo havas flavan koloron en la aŭtuno.
Floraro kaj floroj
La blanka poplo estas dioika arbo. Ĝi floras de marto ĝis aprilo antaŭ la apero de la folioj. Ĝiaj floraroj (amentoj) pendas. La amentoj longas ĉ. 4 cm. La verdaj inaj amentoj longas ĝis 10 cm. Ĉiu malgranda floro sidas en la akselo de renverse lanceta, mallonge denta kaj cilihava brakteo. La inaj floroj havas kalvajn, konusformajn ovolujojn kun mallonga tigo. La du flave verda stigmoj estas dividitaj en kvar partoj. La ruĝece ĝis flavece florantaj masklaj floroj havas ok ĝis dek kamenruĝajn stamenojn.
Kromosomnombro
La kromosomonombro estas 2n = 38 aŭ 57.
Ekologio
La polenigado de la poplo okazas per la vento. La disvastigo de la tre malgrandaj diasporoj okazas per la vento. La semoj en malgranda pendanta kapsulfrukto fariĝas maturaj de majo ĝis junio. La nur mallonge ĝermeblaj semoj ne havas rezervhiston. Pro la grandkvanta formado de radikoŝosoj eblas ankaŭ aŭtoĥorio.
Disvastigado
La natura arealo etendiĝas trans meza, suda kaj orienta Eŭropo, okcidenta Siberio, okcidenta Azio kaj Nordafriko. La blanka poplo ofte troviĝas apud grandaj riveroj, ekzemple Danubo, supra Rejno aŭ Odro. En okcidenta kaj norda Eŭropo la arbo ankaŭ kreskas, sed ne origine hejmiĝas tie.
La arĝenta poplo estas relative sentiva je sekeco. Ĝi estas tipa pionirarbo kaj malprofundradikanto. Ĝi preferas humidajn, freŝajn, malkompaktajn nutraĵriĉajn kaj bazoriĉajn grundojn kun gravela lomo kaj argilo en la subgrundo. Ĝi volonte kreskas en maldensaj ĉeriveraj arbaroj. Ĝi ankaŭ povas kreski sur marĉaj grundoj respektive sekaj kaj nutraĵmalriĉaj sablogrundoj. Relative ofte ĝi ankaŭ kreskas apud marbordoj. La arbo toleras someran varmon kaj vintran malvarmon.
Uzado
La arbo havas biologi-inĝenerikan signifon pro sia rapida kreskado kaj senpretendecon kaj rapide kreskantaj radikoj. La arbo taŭgas por stabiligi dunojn. La pejzaĝistoj ŝatas la arĝentan poplon por planti apud aleoj kaj en parkoj. La flave brunan duramenon eblas uzi por fari paperon, rabotaĵon kaj lignofibrajn platojn.
Predeal
Predeal [predjal] (hungare Predeál) estas urbo en Rumanio ĉe la montpasejo Predeal. En 1992 ĝi havis 8 000 loĝantojn. Ĝi estas la plej alte situanta urbo de Rumanujo (1 032 m super marnivelo). Konstantajn loĝantojn ĝi havas de post 1830. Ĝi estas tre favorata ekskursejo, tre taŭga por vintraj sportoj. Administre apartenas al ĝi Pârâul Rece, Timișu de Jos kaj Timișu de Sus.
Ĉeski Malin
Ĉeski Malin (Český Malín, Ĉeĥa Malín) (1871 – 13-an de julio 1943) estas ĉeĥa vilaĝo en Ukrainio fondita en la dua duono de la 19-a jarcento fare de ĉeĥaj almigrintoj el regionoj de Louny, Žatec kaj Rakovník, bruligita dum la dua mondmilito fare de germanoj.
Vilaĝo Malín (ukraine Малин (Malyn), ruse Малин (Malin), pole Malin) hodiaŭ troviĝas en Mliniva regiono en Rivna oblasto de Ukrainio; dum Dua Respubliko de Pollando estis en Dubna distrikto (Dubno, pole powiat dubieński) en Volinia vojevodio.
Fondo
En la 1860-aj jaroj rusa cara registaro logis almigrontojn, kiuj prilaborus neeluzitan grundon. Krom ties malmultekosta aĉeto ĝi donis al tiuj ĉi homoj avantaĝojn, kiuj estis rajto al fondado de produktentreprenoj, rajto al nacia lernejaferoj, rajto al propra administracio, rajto al religia libereco, liberigo de pagado de impostoj por tempo 20 jaroj kaj liberigo de soldata devo. Municipo Ĉeski Malin estis fondita en ukrainia Volinio en la jaro 1871 kaj iom post iom ĝi kreskis. Estis ĉi tie konstruita lernejo, kie oni instruis en la ĉeĥa lingvo. En 1884 estis eldonita leĝo, laŭ kiu la loĝantaro devis transiri al ortodoksa religio. En la municipo estis establita biblioteko, propravola fajroestingista korpuso, ŝatokupa teatra asocio, fondita dua (eklezia) lernejo. La municipo evoluis danke al laboremo kaj konoj de la homoj, danke al enkondukado de moderna agrikultura mekanikaro kaj ĝi havis multe pli altan nivelon ol ĉirkaŭaj ukrainaj municipoj.
Ekstermo
La 13-an de julio 1943 frumatene germanaj trupoj eksieĝis vilaĝojn Ĉeski Malin kaj najbaran Ukraina Malin. Ĉiuj loĝantoj de Ĉeski Malin estis peligita en straton, kie estis apartigitaj maljunuloj, virinoj kaj infanoj de viroj. Po grupoj poste estis la homoj forkondukataj ĝis Ukraina Malin, de kie jam aŭdiĝis pafado. Kelkaj junaj viroj estis devigitaj peli el la vilaĝo la rabitan brutaron kaj forveturigi la ŝtelitan posedaĵon. En Ukraina Malin germanoj enpelis ĉiujn virojn kaj parton de virinoj po grupe en preĝejon, lernejon kaj aliaj konstruaĵoj, kiujn ili surverŝis per bruligaĵo kaj ekbruligis. Ĉiuj, kiuj klopodis forkuri aŭ elsalti el fenestroj, estis batitaj per pafaĵoj el aŭtomatpafiloj aŭ aliaj armiloj. Plimulto de la gemaljunuloj, virinoj kaj infanoj estis forkondukita po grupoj reen ĝis Český Malín, kie estis al ili dirite de komandantaj oficiroj, ke ili estos tralasitaj. Sed anstataŭ tio ili estis enpeligitaj en pajlejojn kaj mortbruligitaj. La germanoj iom post iom bruligis ankaŭ pliaj konstruaĵoj en la vilaĝo. Savis sin nur kelke da personoj, kiuj ne ĉeestis en la municipo aŭ kiuj estis devigitaj peli la ŝtelitan brutaron kaj veturigi la ŝtelitan posedaĵon. La municipo brulis unu semajnon, la trovitaj korprestaĵoj de la homoj estis enterigitaj en komuna tombo en tombejo en Ĉeski Malin.
Preteksto de furiozado estis aserto de la germanoj, ke ili estis atakitaj de trupo de banderanoj.
TX4
La TX4 [ti-eks-for] estas tiu-cele konstruita taksio fabrikita de LTC. Ĝi estas la plej lasta el longa vico de tiu-cele konstruitaj taksioj fabrikitaj de LTC. La dezajno iagrade evoluis el la Austin FX4. La TX4 virtuale reprenas la tuton de sia karoseria stilo el sia antaŭulo, la TXII.
Privataj uzantoj
En Aprilo 2009, Stephen Fry (kiu kutime stiras iun "black cab") anoncis ke li akiris iun TX4 por persona uzo.
Ĉeski Malin
Reeĥo en la mondo
En aprilo de 1944 ekvidis la ruinojn de Ĉeski Malin membroj de la 1-a ĉeĥoslovaka memstara brigado, kiuj tiun nazian krimon dokumentigis. Laŭ nomo de la municipo estis nomita unu el la ĉeĥaj tankoj de la 1-a ĉeĥoslovaka armea korpuso en Sovetunio.
La 13-an de julio 1947 okaze de la kvara datreveno de la bruligo de Český Malín estis alinomita municipo Frankštát en distrikto Šumperk je Nový Malín, en municipon Nový Malín transloĝiĝis ankaŭ kelke da supervivintaj loĝantoj el Ĉeski Malin.
Mapoja lingvo
La Mapoja Lingvo estas Kariba lingvo parolata de 3 homoj el 2000 laŭ la rivero Suapure en Venezuelo. La etna parolantaro de la lingvo estas proksimume 120. Estas informo ke la lingvo nun estas morta.
1205 Ebella
1205 Ebella estas asteroido de la ĉefa zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Carl Wilhelm Ludwig Martin Ebell.
21416 Sisichen
21416 Sisichen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sisi Monica Chen, finalistino en 2005 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Northview High School de Duluth (Georgio, Usono).
Salŭin
Ĝi drenas mallarĝan kaj montaran akvobasenon de 324 000 km² kiu etendiĝas al la landoj Ĉinio, Birmo kaj Tajlando. Krutaj kanjonmuroj markas la fluejon de la rapida kaj povega Salŭin. Ties etenda drenbaseno subtenas biodiversecon komparebla kun tiu de Mekongo kaj estas hejmo de ĉirkaŭ 7 milionoj da personoj. En 2003, ŝlosilaj partoj de la mezo de la akvobaseno de la rivero estis inkludita ene de la Protektitaj Areoj de la Tri Paralelaj Riveroj de Junano, nome Monda heredaĵo de Unesko.
La loĝantaro kiu loĝas en la baseno de Salŭin estas relative izolata el la cetero de la mondo. La rivero estas navigebla nur ĝis 90 km el la elfluejo, kaj nur dum la pluvsezono.
La Birma Vojo estis konstruita inter 1937 kaj 1938 dum la Dua japana-ĉina milito kaj trapasis la riveron pere de la ponto Huitong. Tiu estis detruita de la retiriĝanta ĉina armeo kaj la rivero iĝis la frontolinio el 1942 ĝis 1944. La Salŭin-a Kampanjo de la Dua Mondmilito, estis lanĉita por liberigi la okupaciita Ĉinion kaj malfermi la Birman Vojon denove kaj konektigi ĝin al la Ledo Vojo.
Lignoproduktado ekis sur la ĉirkaŭaj montoj de Salŭin fine de la 20a jarcento, kaj tio ege damaĝis la riveran ekologion. En ĵusaj jaroj, estis nombraj proponoj por konstrui akvobaraĵon en la Salŭin, kaj supren en Ĉinio kaj malsupren en Birmo, kio levis sociajn kaj mediajn problemojn same kiel etendan opozicion. Konstruado de almenaŭ unu supran akvobaraĵon sur alfluanto de Salŭin estas nune entreprenata en la ĉina provinco Junano, kaj oni atendas pliajn.
Tidĵikĵa
Tidĵikĵa aŭ ofte Tidjikja (arabe تجكجة) estas la administra centro de la regiono Tagant de meza Maŭritanio, situanta sur la Altebenaĵo Tagant. Ĝi estis ondita en 1680, ĝi havas la loĝantaron de ĉ. 6.000 homoj.
La urbeto estas konata pro ties palmarboj kaj tradicia arkitekturo. La urbeto estas ankaŭ hejmo por flughaveno.
Proksimaj urbetoj kaj vilaĝoj estas Moudjeria, Ksar el Barka, Rachid, Ksar el Khali, Ouadane, Boumdeit kaj Serotandi.
Ĥumbu Glaĉero
La fino de la Ĥumbu Glaĉero estas je.
Akrabeka birdo
Akrabeka birdo aŭ akrabekulo (Oxyruncus cristatus) apartenas al ordo de paseroformaj birdoj (Passeriformes) kaj sola specio de akrabekuledoj (Oxyruncidae); ĝi estas proksima parenco de tiranedoj (Tyrannidae). La birdo vivas en la tropika praarbaro, en disaj populacioj de Kostariko ĝis Paragvajo.
Ĝi longas ĉ. 16 cm, havas mallongajn krurojn, la flugiloj kaj la vosto estas longeta, la beko estas akra kaj pinta. Ĝia dorso estas pale verd-bruna, la ventra parto estas flavblanka kun malhelaj makuloj kaj strioj. Ĝia starigebla kristo konsistas el ruĝaj plumoj.
La plilongiĝintajn naztruojn kovras lobo, kiel ĉe la kovrit-bekuloj (tapakuloj). Ĝi serĉas insektojn per sia akra kaj pinta beko en la sulkoj de la arbotrunkoj.
Oni ankaŭ povas nomi akrabekulo la birdon Heliobletus contaminatus (Furnariidae-familio). Tiu ĉi birdo vivas en la oreinta parto de Sud-Ameriko kaj predas insektojn sur flusanta arbotrunko. (Arboĉasa akrabekulo)
Ibateguara
Ibateguara estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 15.149 enloĝantojn en 2010.
Tibor Tolnai
TOLNAY Tibor [tolnai], estis hungara pentristo naskita la 6-an de julio 1932 en Oradea kaj mortinta la 28-an de oktobro 2009 en Oradea,
Biografio
La mezlernejon Tibor Tolnay finis en sia naskiĝurbo. Li studis inter 1947 kaj 1949 ĉe Gábor Miklóssy kaj inter 1952–1962 li estis dekoraciisto de Alkoholfabriko en Oradea. Inter 1962–1968 li gvidis la sekcion pri scenejdekoracio de Nagyváradi Állami Magyar Színház. Ekde 1968 ĝis 1990 li estis la gvidanto de grupo pri aranĝo de montrofenestroj de konsumkooperativoj en Distrikto Bihor. Li pensiuliĝis en 1990. Li estis ankaŭ bonega amatora aktoro. Ekde 1970 Tolnay regule ekspoziciis. En la 1970-aj jaroj li faris eksterlandajn studvojaĝojn: en 1975 en Bulgarujo, en 1985 en Francujo. En la 90-aj jaroj li partoprenis en pluraj kreaĵtendaroj.
Ammeldingen
Ammeldingen havas diversajn signifojn:
Universitato de Teknologio Babol Noshirvani
La Universitato de Teknologio Babol Noshirvani estas teknika universitato en Babol, urbo en Mazandarano en la nordo de Irano, 20 km sude de la Kaspia Maro.
Historio
La universitato estis fondinta en 1970 de Seyed Hossein Fallah Noshirvani.
Kampuso
La universitato disponas pri 11-hektara kampuso.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
La Ĉielira-Georga preĝejo (Вознесенско-Георгиевская церковь) estas la funkcianta preĝejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio en Tjumeno (Rusio). Ĝi estis konsekrita en 1789. Origine ĝi nomiĝis la preĝejo de Nikolao de Mira. Ĝi famas interalie kiel loko, kie dum la sovetia periodo estis kaŝitaj restaĵoj de Sankta Filofeo (Leszczyński).
Situo
La preĝejo situas rande de la historia centro, en Transriverejo, sur la maldekstra bordo de rivero Turo, ĉe la norda finaĵo de la ponto de Geamantoj, kontraŭ la Anunciacia katedralo kiu ĝis 1932 staris sur la alia bordo.
Konstruado kaj funkciado
Origine sur tiu ĉi loko aperis ligna preĝejo, kies preciza konstrudato restas nekonata.
En 1781 la preĝeja paroĥo enhavis 161 urbajn kortojn.
La brika preĝejo estis konstruita apud tiu ligna kaj finita en 1789. Tio estis la plej alta konstruaĵo en Transriverejo kaj ĝia alta silueto harmoniis kun la preĝejoj starintaj sur la alta dekstra bordo de Turo — la Anunciacia katedralo situinta tuj kontraŭ ĝi, la preĝejo de Gloro de la Kruco konstruita samtempe iom pli okcidente de la katedralo kaj la monaĥejo de Sankta Triunuo kiu situis plej okcidente el tiu ĉi triopo kaj kvazaŭ finis la panoramon. Ĝi havis du altarojn: supre — la Ĉieliran, malsupre — de Sankta Georgo.
En 1856 E. A. Kotovŝĉikov proponis al la Tjumena Spirita Konsistorio fari novan ikonostazon en la alkonstruaĵo de Sankta Georgo kaj en februaro 1864 ĝi estis konsekrita. En septembro 1859 kaduka Georga ikonostazo estis transdonita al la novkonstruita ligna preĝejo de Gloro de la Kruco en vilaĝo Jereminskoje (Tavda vilaĝaro). En 1861 la preĝejo estis grave riparita. En 1870, danke al mono testamentita de tjumena negocisto I. V. Okoniŝnikov, estis kreita la suda alkonstruaĵo omaĝe de la Transfiguriĝo. Samjare negocisto de la 1-a rango E. A. Kotovŝĉikov financis kreadon de la norda alkonstruaĵo omaĝe al la Naskiĝo de Maria. La dezajno estis farita en la Tobolska Konstrua Sekcio kaj aprobita la. Poste estis rekonstruita preĝeja perono, kiu grave ŝoviĝis antaŭen kaj ekhavis portikon kun kvar kolonoj. La ikonostazoj estis faritaj laŭmende en Moskvo.
La malfermiĝis paroĥa lernejo kun du fakoj — por knaboj kaj knabinoj.
En 1897 la preĝejo posedis duetaĝan lignan domon sur brika fundamento, tenejon, terkelon, ĉevalejon kun fojnejo, labordomon, du banejojn kaj paroĥan lernejon. Sume la konstruaĵoj kostis rublojn.
Laŭ rememoroj, komence de la 20-a jarcento la preĝejo estis unu el la plej belaj kaj ŝatataj en la urbo. La plej ŝatata estis la festo Naskiĝo de Johano la Baptisto, festata la. En tiu tago venadis amaso da homoj, ofte oni festis subĉiele, sin banante en la apuda rivero Turo memore al baptado fare de tiu ĉi sanktulo.
Fermo kaj nereligia uzado
En aprilo 1922 en la preĝejo estis konfiskitaj kadre de tutlanda kampanjo pri helpo al malsatuloj, pli ol 160 kg da arĝentaĵoj, krome oraĵoj kaj valorŝtonoj.
La al la urba konsilio plendis loka aktivulo, ke la paroĥa konsilio rifuzis lian peton instali sur la preĝejo antenon kiun li bezonis kiel radia amatoro.
La la kontrakto kun la paroĥo estis nuligita, la preĝejo fermita kaj transdonita por klubo de ledfaristoj kaj kemiistoj. Post la komenciĝis forigado de la sonoriloj. En 1934-1935 tie funkciis amasloĝejo de ŝofora kaj kombajnista lernejo de la Tjumena Agrikultura Teknikumo. Laŭ iuj fontoj ĝis 1946 tie funkciis klubo de Transriverejo. Poste la ejo apartenis al la Tjumena Peltofabriko, situinta apude kaj estis uzata kiel tenejo.
La la Tjumena Provinca Plenumkomitato listigis la preĝejon inter historiaj kaj kulturaj monumentoj de loka signifo, sed ĝi estis denove transdonita al la peltofabriko.
Postsovetia periodo
La la preĝejo estis transdonita al la Tobolska-Tjumena eparĥio. Laŭ rememoroj de estro de la monaĥejo de Sankta Triunuo igumeno Tiĥon (Bobov), kaj diakonoj Georgij Sannikov kaj Nikolaj Zamjatin, kiuj unuaj eniris la preĝejon, la tuta spaco estis plena je bretaroj kaj varoj — peltoj, najloj, ks, do oni bezonis 2,5 jarojn por malplenigi ĝin. La maldekstra alkonstruaĵo estis plena je kemiaĵoj, do dum 1,5 jaroj ĝiaj pordoj estis malfermitaj por forigi la fenolan odoron. Inter la unua kaj dua etaĝoj je angulo oni trovis dishakitan ikonostazon, langon de granda sonorilo kaj disŝiritajn diservajn librojn.
En 1997 dum la festo de Ĉieliro pastro-monaĥo Kirill (Pavlov) faris la unuan diservon. En 1998 pastro Georgij Sannikov faris Paskan diservon kaj krucomarŝon. En novembro 1999 en la alkonstruaĵo de Sankta Georgo estis konstruita planko sub altaro kaj farita ikonostazo, oni aĉetis diservajn librojn kaj preĝejajn necesaĵojn. En 1999 estis formita preĝeja konsilio el 20 homoj subestre de V. E. Tiĥonov. La okazis la unua liturgio fare de igumeno Tiĥon asistata de diakono Nikolaj Zamjatin kaj ĥoro de la Tjumena Spirita Lernejo. En 2013 okazis la unua liturgio en la alkonstruaĵo de Ĉieliro fare de metropolito Dimitrij. La tie okazis la dua liturgio fare de preĝejestro Maksim Ivanov kaj kleriko Andrej Jefremov.
Arko (arkitekturo)
La arko aperis en Mezopotamio, Egiptujo, Asirio, Etruskujo k.a. kaj poste estis rafinita en la antikva Romo. La arko iĝis grava tekniko por la konstruo de katedraloj kaj estas uzata ĝis hodiaŭ en kelkaj modernaj konstruaĵoj, kiaj pontoj.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Postsovetia periodo
En decembro 2004 restaŭristoj esploris staton de freskoj en la preĝejo kaj malkovris en la pendentivo restaŭrindajn bildojn de evangeliistoj je areo de 25,4 m². En 2011 komisiono el restaŭristoj, fotistoj, pentristoj kaj aliaj sendis leteron al la aŭtoritatoj, petante restaŭri la freskojn kaj certaj laboroj okazis tiujare, poste en 2017.
Arko (arkitekturo)
En Arkitekturo ĉiam venis la problemo savi la malfermaĵojn inter du apogoj; antaŭ la invento de la ŝtalbetono kaj de la traboj el ŝtalo, la plej facila sistemo estis fari ĝin pere de unusola peco, nome lintelo, kiu povis esti el ligno aŭ el ŝtono kaj, kiam ne disponeblis el pecoj sufiĉe grandaj, pere de kelkaj pli malpgrandaj pecoj, intermetitaj tiele ke ili povu rezisti la ŝarĝon kiu gravitas sur la malfermaĵo.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Postsovetia periodo
En 2006 komenciĝis restaŭrado de la preĝejo. Ĝi troviĝis en malbona stato: la fundamento enfalis, aperis fendo sur la fasado, mankis stabila hejtado. Krome en sovetia tempo sur la preĝeja tereno, laŭdire surloke de preĝeja tombejo, estis konstruita unuetaĝa domo, en kiu loĝis 4 familioj.
Arko (arkitekturo)
Funkcie arko konstruiĝas ĉe la murero aŭ fasadero kiel kronigo de malfermaĵo aŭ embrazuro. Tradicie arko estas komponita el pecoj (faritaj el tajlita ŝtono, briko aŭ adobo) nomitaj doveloj kiuj funkcias ĉiam pere de premo kaj ĝi povas adopti kurbajn formojn tre diversajn. Tiu tipo de konstrua elemento estas tre utila kiam oni deziras savi spacojn relative grandajn pere de la kongruo de pecoj ne tro grandaj.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Restaĵoj de Filofeo
En 1922 pastro Andrej Straĥov, servinta en la Ĉielira-Georga preĝejo, tiutempe regita de la Viva Eklezio, kune kun paroĥestro de la monaĥejo de Sankta Triunuo Aleksandr Meŝkov kaj kelkaj aliaj homoj, elfosis la restaĵojn de Sankta Filofeo kaj translokis ilin al la Oranta katedralo. Poste ili denove elterigis ilin kaj metis sub gisferan plankon en la Ĉielira preĝejo, apud maldekstra kolono. La ĉefpastro de la Ĉielira preĝejo Vladimir Marsov petis la Gubernian Plenumkomitaton permesi translokon de la restaĵoj el la monaĥejo al lia preĝejo.
Arko (arkitekturo)
Spite esti simpla elemento, kaj kiu aperas nature en la konstruado de strukturoj ekde antikveco, ties funkciado ne estis studita science ĝis la unua triono de la 19a jarcento. Antaŭe, por ties desegno oni uzis empiriajn geometriajn metodojn kiuj determinis la dikecon de la abutmentoj, aŭ la reziston necesan ĉe la pilieroj. Tiuj konstrumetodoj malhavis sciencan fundamenton kaj baziĝis sur la kapablo tromezurita de la apogaj strukturoj, ĝenerale la streboj ​ ​aŭ la uzado de kontraŭapogiloj. La nasko de novaj studoj meze de la 19a jarcento solvis grandkvante la teorion de arko, de ties laboro, kaj de la kaŭzoj de ties faleblo. La uzado de novaj konstrumaterialoj, komence de la 20a jarcento, kiaj la fero, la ŝtalo kaj la ŝtalbetono permesis same la konstruadon de kontinuaj arkoj de konsiderinda grando, kaj tiele ties konstruo venis pli al la areo de la inĝenierado ol al tiu de la arkitekturo.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Restaĵoj de Filofeo
Laŭ legendo, la pastroj elprenis el la tombo nur kelkajn malnovajn aĵojn kaj translokis ilin al la preĝejo dum la restaĵoj mem jam estis kaŝitaj tie. Unu el la partoprenintoj, Andrej Straĥov, poste eksiĝis kiel pastro kaj laboris en la Tjumena kontraŭreligia muzeo, lokita en la Anunciacia katedralo, kien li transdonis "bukojn, sandalojn kaj parton de episkopa mantelo" de Filofeo, uzitajn kiel eksponaĵoj.
Arko (arkitekturo)
Konstruado
Ekde antikveco oni prilaboris arkojn helpe de cintroj: nome helpa strukturo el ligno kiu havigas la dekomencan apogon de la doveloj antaŭ la meto de la ŝlosilo, tio estas la centro kaj certigilo de la arko. Tiu helpa apogilo aŭ armaĵo havas formon de ĵaluzio kaj havas la celon subteni la pezon de la konstruelementoj de la arko ĝis oni trudas la ŝlosilon. La meto de la centra dovelo kiu fermas la arkon (nomita ŝlosilo) generas la firman alĝustigon de la doveloj. Ĝenerale tiu lasta elemento de la arko estas trudita inter la kontraŭ-doveloj de la arko pere de martelfrapoj (ĝenerale per ligna martelo) kio fermas la strukturon komplete.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Restaĵoj de Filofeo
La al la estro Tiĥon (Bobov) venis Ariadna Ankudinova, filino de Aleksandr Andrejeviĉ Siĉugov (Александр Андреевич Сычугов) kiu estis iam pastro de la Oranta katedralo kaj rakontis ke antaŭ sia forpaso li verkis rememorojn en kiuj interalie rakontis ke restaĵoj de Sankta Filofeo (Leszczyński) estis en 1922 forprenitaj el la monaĥejo de Sankta Triunuo kaj enterigitaj en la Ĉielira preĝejo, ĉe maldekstra kolono apud la enirejo. Ŝi transdonis kopion de tiu teksto. Estis kreita komisiono, sed foslaboroj komenciĝis nur post tri jaroj, somere 2006. La (laŭ alia fonto — la ) je profundeco pli ol unu metro estis trovita brika tombokelo, sub kies supra arko, fosinte unu metron pli oni trovis lignan ĉerkon kaj en ĝi restaĵojn, kiuj mirigis ĉiujn per sia bonodoro. Eksperta komisiono konkludis ke la restaĵoj apartenas al Filofeo, kion konfirmis interalie stolo kaj arĝenta kruco.
Arko (arkitekturo)
Konstruado
Post tiu alĝustigo de tiu lasta ŝtono oni faras la sencintrigon, tio estas la malmuntado de la helpa strukturo el ligno. Ĝuste tiam la arko, jam liberigita el sia cintro, eniras en ŝarĝo, tio estas jam ricevas la pezon de la ŝarĝo. La cintroj estis prilaboritaj el ligno kaj ties uzado, ĝenerale multekostigis la konstruadon de arkoj. Granda parto de la studo de prilaborado de arkoj, konsistis el la maniero povi fari ilin per facilaj cintroj. Post la retiron de la lignaj cintroj, la doveloj de la arko komencas veni en kunpremo de unuj kun aliaj. Pro tio la sencintrigo devis esti farita ege zorge, kaj laŭ tre preciza ordo. Tiele oni ne submetu la arkon al aldonitaj aŭ sencentrigitaj tensioj. Ekzistas en la literaturo ekzemploj de falo de arkoj en la procezo de sencintrigo.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Restaĵoj de Filofeo
La la restaĵoj estis trovitaj kaj samtage solene translokitaj al la monaĥejo de Sankta Triunuo.
Arko (arkitekturo)
Faloj kaj fendoj
Arko falas kiam la doveloj kiuj ĝin subtenas, el strukturo en ekvilibro iĝas mekanismo. La franca inĝeniero Philippe de la Hire estis la unua kiu analizis kiel fendiĝas arko. La procezo de sencintrigo generas necese fendojn en la strukturo de arko, pro la malaltiĝo de la ŝlosilo kaj la setligado de la partoj de la arko. La konstrufabriko tendencas 'malaltiĝi' post la sencintrigo, tiu operacio okazigis la aperon de fendoj en la interno de la ŝlosilo kaj en la trionoj de la ekstradoso (renoj). Tiu fendetoj de alĝustiĝado de la doveloj estas tre naturaj, kaj okazigas situacion de ekvilibro diferenca disde tiu kalkulita dekomence. Ĝenerale la falo de la strukturo okazas pro maltaŭga kalkulo de la streboj kiuj devas elteni arkon kiu, pro malforteco, finfine produktas senkongruigon.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Relikvoj
Speciale honorataj estas ikonoj de Sankta Johano (Maksimoviĉ) kaj Sankta Teodozo de Ĉernigovo.
Arko (arkitekturo)
Faloj kaj fendoj
Ene de la plasta analizo de la strukturoj kun formo el arko, por la analizo de falegoj oni eliras el tri esencaj hipotezoj. Unue oni supozas ke la rezisto al la kunpremo estas senfina, kio siavice supozas kompreni ke reale la materialo de la arko kapablas subteni ajnan ŝarĝon sen ke tiu falu. Male, la dua hipotezo estas ke la materialo posedas reziston al la nula tirado. Kaj trie ke la falo pro glito de la doveloj estas malebla, kio supozas ke la rezisto aŭ adhero inter ili estas sufiĉa por teni la strukturon de la arko en sia dekomence desegnita formo. El tiuj tri hipotezoj oni formulas en serion de principoj pri la stabileco kaj faleblo de la arkoj. La unua el tiuj oni formulas de la jena formo:
Ocolișu Mare
Ocolișu Mare [okoliŝu mare] (hungare: Nagyoklos) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 923 loĝantojn (rumanoj); en 1992 270 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1377. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bretea Română.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Relikvoj
La ikonon de Sankta Teodozo donacis paroĥano, kiu longan tempon gardis ĝin kiel familian relikvon. La la ikono komencis eligi krismon, kion oni konsideris bonaŭgura signo, ĉar Teodozo estis amiko de Sankta Filofeo kaj la ikono pendis apud loko, kie en 2006 estis trovitaj la restaĵoj de Filofeo.
Arko (arkitekturo)
Faloj kaj fendoj
En la teorio pri falo de arkoj oni povas diri ke estas sekura arko kiam ekzistas linio de pelado statike akceptebla en sia interno. La esprimo: statike akceptebla, indikas ke la strukturo de ŝarĝo estas kongrua kun la leĝoj de la statiko. Tiu principo naskiĝas el la observado de fenditaj arkoj kiuj pludaŭris dum jarcentoj pluhavante figuron de ekvilibro, diferenca al tiu desegnita dekomence. Ene de tiu sama linio estas dua principo pri la falego de arko:
Ocolișu Mare
La komunuma vojo DC104 ligas Ocolișu Mare al Ruși, kie pasas la nacia vojo DN66 kaj kie estas ankaŭ fervoja stacio.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Relikvoj
La ikonon de Sankta Johano donacis Arsenij (Posnov), vic-monaĥejestro de la Ĉimejeva vira monaĥejo de la ikono de Dipatrino de Kazano. Li rakontis ke iam oni alportis al la monaĥejo tri malhelajn tabulojn, kiuj post purigado evidentiĝis malnovaj ikonoj kaj post esti instalitaj en preĝejo ili komencis memstare renoviĝi kaj fine atingis preskaŭ origine helan kaj belan staton. Unu el ili estis tiu ĉi ikono de Sankta Johano, trovita en vilaĝo Perŝino (Kurgana provinco) kaj donacita al estro de la monaĥejo de Sankta Triunuo Tiĥon (Bobov), kiu siavice transdonis ĝin al la preĝejo.
Arko (arkitekturo)
Faloj kaj fendoj
Kunfigurado de falego estas strukturo en kiu aperas ia nombro de glob-artikoj (aŭ mekanikaj artikoj). Tio estas, arko falas kiam aperas en ĝi tiom da fendoj ke finfine konvertas sin en mekanismo (kinematika aŭ kun movo). La apero de fendoj okazigas ke la arko troviĝas en nestabila ekvilibro. Tiu principo ebligis la studadon detale de la apero de fendoj, same kiel ties rilato kun la principo de la virtualaj fortoj.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Vladimir A. Marsov
Ekde 1921 preĝejestro estis Vladimir A. Marsov, kiu jam en 1912 okupis altajn ekleziajn postenojn en Tjumeno, interalie ĝis 1912 li estis estro de la urbaj preĝejoj (благочинный), en 1918 estis membro de la Tjumena Eparĥia Konsilio. En 1922 li iĝis prezidanto de la Tjumena Eparĥia Komisiono Viva Eklezio, en 1923 — komisiito de la Tutrusia Eklezia Administracio.
Arko (arkitekturo)
Historio
La arko posedas en la historio de la konstruado periodon de ses mil jaroj. Ĝi aperis la unuan fojon en la arkitekturo de Mezopotamio kaj ĝi transiris al Eŭropo, pere de sia uzado en la Romia Imperio, ĝis atingi sian maksimuman brilon en la 16a jarcento. Tio okazas pro la baza intuicio de la mezepokaj konstruistoj, kiuj sen koni la teorion de la arko konstruis katedralojn kaj pontojn kiuj restis konstruitaj ĝis nuntempe. La historio estas divideblaj laŭ tri epokoj, unu unua en kiu oni prilaboras arkojn sekvante la intuicion kaj esperton de la konstruistoj, alia en kiu oni abstrakcias empiriajn posedaĵojn en geometriaj modeloj (kelkaj el ili sen scienca inspiro) kaj unu tria en kiu la modernaj analizaj modeloj permesas scii kiel 'funkcias arko'.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Andrej G. Straĥov
Andrej G. Straĥov ekde 1901 servis kiel psalmisto, en 1905 iĝis diakono, en 1907 — pastro. En 1922 li iĝis sekretario de la Tjumena Eparĥia Komisiono Viva Eklezio.
Arko (arkitekturo)
Intua epoko
En la naturo aperas arkoj nature, kaj ankaŭ tiuj kiuj formiĝas spontane en montopasejoj, pro lavangoj da ŝtonoj, lokiĝas en stabila dispono de arko. Ankaŭ tiuj kiuj formiĝas en la kavernaĵoj de la tereno, kiuj pro la erozio de diversaj agentoj (kiel vento aŭ akvo), formas aperturojn kun formo de arkojs. Eble ĉiuj tiuj spontanaj arkoj, formitaj en la naturo, estis la inspiro por la prahomoj kiuj metis ŝtonojn imitante la kurban disponon de tiuj naturaj arkoj. La unuaj arkoj havis diversajn magiajn signifojn pro ties kapablo subteniĝi 'de si mem'. Rimarkinde, en kelkaj kulturoj la grandaj arkoj de pontoj estis atribuitaj al laboro de la diablo. La kutima uzado de arkoj en la konstruaĵoj fare ĉe kelkaj kulturoj, estis ariginta la unuajn paŝojn de empiris sciaro kiu disvolviĝos poste en geometriaj leĝoj. Multaj el la traktaĵoj de la antikveco jam montras tiun sciaron pri la konstruado de arkoj pere de la uzado de geometriaj desegnoj (cirkloj, cirkeloj, rektiloj).
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Maksim Ivanov
Preĝejestro estas Maksim Ivanov (ekde julio 2004), pastro Andrej Jefremov. Maksim Ivanov naskiĝis la, kreskis en Niĵnevartovsko kie li interesiĝis pri kristanismo kiel adolesko kaj frekventis preĝejon. Origine li planis iĝi kuracisto kaj en 1991 studentiĝis ĉe la Tjumena Medicina Instituto, sed poste en preĝejo lin rimarkis pastro kaj poiomete aligis al la eklezio, tiel ke li forlasis la instituton kaj iris al seminario kiun li finis en 1995, ricevinte statuson de diakono. Lia spirita patro estis pastro Valerij Gordejev. Li finis la Tobolskan Spiritan Seminarion, Moskvan Spiritan Akademion, edukiĝis kiel ĵurnalisto kaj instruisto de bazlernejo. Li estis redaktoro de "Siberia ortodoksa gazeto". Lia edzino Julia Ivanova pentras ikonojn.
Bonfarado
La socia organizo "Estonteco komenciĝas nun" (Будущее начинается сейчас) kun subteno de preĝejestro Maksim Ivanov malfermis senpagan kantinon por malriĉuloj en vagondomo, instalita apud la preĝejo. Ĉiutage tie tagmanĝis ĝis 260 homoj, ĉefe malriĉuloj kaj senhejmuloj. La projekton iniciatis kaj financis komercisto Jurij Gorkavenko, posedanto de firmao Art Line, produktanta plastajn fenestrojn. Krome li instalis plastajn fenestrojn en la preĝejo kaj ĉiuj rilataj konstruaĵoj. Poste estrino de la kantino Galina Parŝutkina konkludis ke nura nutrado ne sufiĉas kaj iniciatis kreadon de hospitalo kaj azilejo por senhejmuloj, malfermita en strato Ĉekistov en 2013.
Arko (arkitekturo)
Empiria disvolviĝo
En la Mezepoko, la uzado de arko kun ŝtonaj doveloj atingis altan teknikan disvolviĝon en la konstruado de katedraloj; ili ankoraŭ estas uzataj por kelkaj strukturoj kiel ĉe pontooj, kvankam kun variaj materialoj. En la 12-a jarcento la gotika arkitekturo ekuzis tipon de romp-arko kiu lernas el la antaŭaj spertoj: en la romanikaj strukturoj oni observis ke la duoncirklaj arkoj, ne estis perfektaj, ĉar kelkaj malsukcesis ĉe la renoj (meza parto de ĉiu duonarko), kaj tiele ili serĉis arkon en kiu la renoj estu malpli elstaraj, el kio rezultis la romp-arko. La reguloj por konstrui arkojn troviĝas en la parola tradicio de la loĝioj de gotikaj ŝtonĉizistoj. En multaj okazoj tiuj reguloj estis komplikaj kaj malfacile kompreneblaj kaj malmultaj el tiuj reguloj alvenis rekte el tiamaj skribaĵoj ĝis nuntempe. En kelkaj traktaĵoj oni priskribas la konvenan grandon de la streboj pere de skizoj de seslateroj enmetitaj en la arkon. Tiu metodo estis tre populara kaj rezultis en sukcesoj.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Paroĥo
Al la paroĥo apartenis ankaŭ :
Arko (arkitekturo)
Empiria disvolviĝo
En Hispanio estis teoriistoj kiuj disvolvigis ideojn pri la konstruado de arkoj jam en la 16-a jarcento, inter ili elstaras Rodrigo Gil de Hontañón kaj poste Tomás Vicente Tosca. Tamen, la apero de la analizo de la volbaj strukturoj en masonado okazas fine de la 17-a jarcento. Oni povas aserti ke en la dua duono de la 18-a jarcento, la stabileco de la arko konstruita per masonado estis jam sufiĉe solvita je praktika efiko kaj ekzistis diversaj metodoj sufiĉe disvolvigitaj kaj tabeloj jam publikigitaj por uzo relative malfacila. Estis la itala fizikisto Galileo Galilei unu el launuaj kiuj konfirmis ke la empiriaj fundamentoj en la desegno de arkoj povis havi fizikan kaŭzon, asertante ke la teorio de arko povus esti klarigita pere de la reguloj de statiko.
Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)
Kvartalo Voznesenskij
En julio 2019 estis prezentita projekto de nova kvartalo Voznesenskij (do Ĉielira) aperonta surloke de la Tjumena Peltofabriko. Temas pri grupo da elitaj domoj de klasika stilo, ne pli ol 6 etaĝojn altaj, kiuj ĉirkaŭos la preĝejon duoncirkle kaj etendiĝos plu laŭlonge de strato Krasnoarmejskaja, komenciĝanta ĉe la ponto de Geamantoj. La aŭtoro estas arkitekto Miĥail Filippov (Moskvo). Somere de 2022 la unuaj loĝantoj ricevis ŝlosilojn de siaj apartamentoj.
Arko (arkitekturo)
Sciencaj teorioj
La unua kiu determinis teorion pri kiel funkcias arko estus Leonardo da Vinci, sed ĝis 1670 oni ne formulis la problemon laŭ sciencaj terminoj tiam fare de la fizikisto Robert Hooke kiu mencias ĝin fine de unu de siaj libroj laŭ formo de anagramo, fakte kiel similas la arko al invertita katenario. La malĉifrita anagramo diris en latino:
Robert Hooke mencias tiun konkludon, ĝuste post esti kunlaborinta kun Christopher Wren en la realigo de la Kupolo de la Katedralo Sankta Paŭlo. Hooke konstatas ke arko subtenas sin se en ĝia dikeco estas enhavita invertita katenario. Sammaniere post jaroj la matematikisto Greqory havigis manieron dimensiigi strebon, pruvante ke se en la katenario la fortoj pelas al la interno, en la arko de invertita katenario ili faras ĝin foren. La franca matematikisto Philippe de la Hire realigis alian alproksimiĝon en sia Traite de Mécanique klopodante ekscii kiu estas la taŭga pezo de la doveloj kun la celo plibonigi la stabilecon de la arko. Uzante por la unua fojo ŝnuran poligonon en la priskribo de arko, kun la dekomenca hipotezo ke ne ekzistas rezisto inter la doveloj. Poste, en la jaro 1712 li publikigis sian memoraĵon Sur la construction des voütes dans les edifices kiu influas sur la postaj generacioj de eŭropaj konstruistoj kiel en la konstruaj tabeloj de pontarkoj prilaboritaj de Perronet. Danke al popularaj tabeloj en la empiria konstruado de pontoj en Eŭropo ĝis la mezo de la 19-a jarcento kaj el la lasta kvarono de la 18- jarcento, kun la komenco de la industria revolucio aperis kelkaj ekzemploj de kontinuaj arkoj prilaboritaj pere de fandita fero. Unu de la unuaj estas pontarko konstruita en 1779, kaj nome Iron Bridge kiu trapasas la rivero Severn havante tridek metrojn de aperturo. La fandita fero malfermas vojon al la posta uzado, jam en la 19-a jarcento, de la fero kaj pro tio pliiĝas konsiderinde la aperturo de la pontoj. Estis Poncelet unu de la unuaj kiuj konstatis ke la arkoj estis strukturoj hiperstataj (aŭ ripetantaj) por kies solvo oni postulas la solvon de ekvacioj de akordigeblo kaj unu regulon kiu rilatigu la misformojn kun la tensioj.
La inĝeniero Pierre Couplet sekvante hipotezon diferencan el tiu kiun de la Hire atingas per analiza formo ekhavi minimuman valoron por la dikeco de arko. Sub tiu valoro la arko falas. La plej uzatan priskribon poste pri la stabileco de arko faris Coulomb en la jaro 1773. En sia verko li montras sep eblajn formojn por faligi arkon. Inter 1830 kaj 1840 disvolvigas samtempe diversaj inĝenieraj esploristoj la teorion de la prema linio. Unu el tiuj estis H. Moseley kiu priskribis la stabilecon de arko. Rezultoj kiuj estis perfektigitaj fare de Jules Carvallo, kaj Durand-Claye. La esplorado kiun oni faras per la novaj teorioj, konstatante la efikecon de la antikvaj empiriaj metodoj, montras kiel spite esti esence malĝustaj la konstruaj rezultoj estis tiom rimarkinde bonaj.
La apero de la betono kaj de la fero komence de la 20-a jarcento faris ke la konstrua formo de la arkoj ne plu estis perr de la trabaro de pecoj, por alveni al konstruo de kontinuaj arkoj. Baldaŭ oni atingis la rekordon de centoj da metroj en la aperturo de la pontoj, pro la uzado de tiu materialo konstrua en la arkoj: kaj oni atingis la milon da metroj (ĉe la stajpontoj). En tiu punkto la teorioj prilaboritaj pri arkoj bezonis novajn sciencajn esplorojn. En tiu linio laboris Kooharian (1952), kaj Heyman (1966). La kontinuaj arkoj ne posedas la mekanikajn kaj strukturajn propraĵojn de la malnovaj masonitaj arkoj, kaj tiele ties teorio estas multe pli konstantinda.
Tipoj de arkoj
Laŭ Francisko Azorín Arko estas simple Kurba linio: parto de kurbo. Tamen li kompensas tiun simplecon per bildo kie aperas diversaj terminoj gravaj por la koncepto "arko" (dovelo, spano, sago, arkivolto, intradoso, impoŝto, gambo, ŝlosilo, junto, ekstradoso), aldonas la terminojn ĉielarko, volta arko kaj pafarko kaj krome listigas "masonarkojn" laŭ la formo: nome lintela arko, angula arko, duoncirkla arko, segmenta arko, hufa arko, tricentra arko aŭ plurcentra arko, ovala arko, elipsa arko, parabola arko, ogiva arko, tudora arko, kilforma arko, triloba arko, festona arko kaj rampa arko. Krome li listigas laŭ la funkcio jenajn tipojn: deŝarĝa arko, apoga arko, triumfa arko... k.c.
Lintela arko
Lintela arko (nomita ankaŭ ebena arko) estas tipo de arko kiu ne prezentas kurbecon, pro kio ĝi similas per simpla rigardo al lintelo aŭ arkitravo, tiele ke ĝi estas la plej ebena (senalta) arko ebla. Same kiel ĉe ĉiuj arkoj, la pecoj kiuj komponas ĝin funkcias laŭ premo, kvankam tiu tipo ne havas tiom da porta kapablo kiel la cetero kaj transdonas multe pli da horizontala premo en la komencoj.
Angula arko
Angula arko aŭ rekta arko, ankaŭ mitra arko, mitrarko aŭ frontona arko, estas arko formita de du segmentoj rektaj klinitaj disponitaj laŭ angulo kiu solvas aperturon.
La angula arko estis uzita ekde la antikveco. Troviĝas ekzemploj en la romia arkitekturo, en Konstantinopolo, Ancona... Kaj en la kristana arkitekturo, ĝi aperase en la arkitekturoj de visigotoj, merovinga, karolida, otona, saksa, romanika, gotika (kie ĝi ĝuis grandan etendon pere de la arkitekturo el briko de la regiono de Tuluzo), nov-romanika, nov-gotika kaj Art Deco.
Duoncirkla aŭ rond-arko
Ĉe Duoncirkla arko, ankaŭ rondarko, la arka linio estas cirkloforma kaj okupas la kompletan duoncirklon (180 gradojn), kio signifas, ke la du plej malsupraj juntoj kuŝas horizontalaj. La alteco de la arko (vertalteco) per tio ĉiam estas ekzakte la duona spano. La duoncirklarko longan tempon estas la superreganta teĥniko de la arkokonstruo. La romianoj perfektigis kaj multspece utiligis ĝin, kio efikis ĝis en la epoko de la romaniko.
Hufa arko
Hufofera arko aŭ pli simple hufa arko aŭ hufarko, estas arko pluduoncirkla aŭ plupasata (kies kurbo estas pli ampleksa ol duoncirklo) kaj kiu havas formon de hufofero. Estas probable ke temas pri kreado de la praloĝantoj antaŭromiaj de Iberio, de tie pasis, tra la romianoj, al la arto de visigotoj (7a jarcento), kiuj ĉefe disvastigis ĝin. De la visigotoj pasis al la arto hispanislama kaj, de tie, al arto de mozaraboj kaj al la mudeĥara. La hufarko de visigotoj estas malpli fermita ol la islama.
Ogiva arko
Ogiva arko, ankaŭ popularlingve nomata kilarko aŭ azendorso, nomiĝas en la arĥitekturo arko kun S-kurba rando, kies formo en la malsupra parto estas konveksa kaj en la supra parto konkava. La arka silueto tial similas al renversita ŝipa kilo. La centroj de la du malsupraj cirklarkoj troviĝas ene, tiuj de la supraj cirklarkoj ekster la arkokampo. Se ambaŭ cirklocentroj kunfalas en unu punkto, ekestas iom pli kutima formo de la kilarko, se ili distancas, la arko havas pli kunpremitan formon. Se la arko tamen estas konstruita kiel variaĵo de pintarko, kiu havas nur malgrandan kontraŭarkon je la pinto, oni nomas ĝin – pro sia silueta aspekto - azendorso.
Ovala arko
Ovala arko aŭ karpanela arko, estas la tipo de duoncirkla arko ebeneca kaj simetria formata el tiu, kun la aldono de malgrandaj arkoj en la pintoj; ​ arkoj kiuj havas sian centron en la linio de impoŝto por havigi en tiuj rondecan formon. Alivorte ĝi estas formita de tri, kvin aŭ pliaj arkoj de cirkonferencoj sinsekvaj, ĉiam neparaj. ​ La intradoso havas formon similan al tiu de ovaloj aŭ de duon-elipsoj (nome ankaŭ ŝnura arko).
Parabola arko
Parabola arko estas tipo de arko kun formo de parabolo. Tiaj arkoj estas uzataj en pontoj, katedraloj kaj similaj konstruaĵoj en arkitekturo kaj inĝenierado.
Tudora arko
Tudora arko aŭ ankaŭ kvar-centra arko estas malalta, larĝa tipo de arko kun pinteca angulo en la ŝlosoŝtono. Ĝi estas multe pli larĝa ol alta kaj tio donas la vidan impreson ke ĝi estis ebenigita pro premo. Ties strukturo estas atingita per de la skizo de du arkoj kiuj staras krute el ĉiu pinto sur malgranda radiuso, kaj poste rezultas en du arkoj kun ampleksa radiuso kaj multe pli malalta ekpinto.
Deŝarĝa arko
Deŝarĝa arko estas la falsa arko konstruita en subtena muro, por la delo devii parton de la subtenado aŭ premoj de la muro sub la arko. Alivorte ĝi estas arko konstruita super lintelo aŭ arkitravo por forpreni la troan pezon.
Triumfa arko
Triumfa arko (latine arcus aŭ fornix triumphalis) estas pordegoforma konstruaĵo ne ligita al alia konstruaĵo, kiu origine stariĝis en la Romia Imperio honore al triumfantaj imperiestroj aŭ armeestroj.