cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Millevaches
Millevaches estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 89 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Ĝi donis sian nomon al la natura regiona parko Millevaches, en kiu ĝi situas. Millevaches estas la plej alta komunumo de Limoĝio.
Geografio
Millevaches etendiĝas sur 11,54 km², kaj havis 89 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 8 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Millevaches situas je alteco de 956 metroj.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Millevaches antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Sylvie Prabonneau, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Rosé
Roseanne Park (Auckland, Nov-Zelando, 11-an Februaro 1997) pli konata pli konata sub sia artista nomo Rosé novzelanda kantisto, modelo kaj dancisto. Rosé estas membro de la ina kpopgrupo Blackpink. Ŝi faris sian solludan debuton kun la unuopaĵo "On The Ground" la 12-an Marto 2021.
Arkeologia kulturo
En arkeologio oni nomas materiala kulturo aŭ arkeologia kulturo la aron de objektoj, ujoj, iloj, konstruaĵoj, ktp. kiuj formas la materian medion de ia kulturo.
Stacio Takarazuka-Minamiguchi
Stacio Takarazuka-Minamiguchi (japane: 宝塚南口駅 [Takarazuka-Minamiguĉi-eki], angle: Takarazuka-Minamiguchi Station) estas fervoja stacio en Takarazuka, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Imazu.
Hindukuŝo
Hindukuŝo (, سلسلہ کوہ ہندوکش, ankaŭ Hendūkosh) estas montaro en Afganio kaj nordokcidenta Pakistano. En pli larĝa senco kiel Hindukuŝo estas konsiderataj ĉiuj montoj inter Amudarjo norde, rivero Harirudo okcidente (ĝi kreas limon kun Irano, malantaŭ ĝi leviĝas Kūh-e Bīnālūd) kaj riveroj Hilmando kaj Kabulo sude. En pli mallarĝa senco kiel Hindukuŝo estas konsiderata nur la plej alta, la nordorienta parto, kiu komenciĝas proksimume je nivelo de urbo Kabulo kaj daŭrigas nordorienten, ĝis la afgana-pakistana limo ĝis Vaĥano. Ĝi estas la kvara plej alta montaro en la mondo. la plej alta monto estas Tiriĉ Mīr en la pakistana Nordokcidenta limregiona provinco.
En Vaĥano Hindukuŝo tuŝas pli norde situantan Pamiron (malantaŭ rivero Pjanĝo, tra sudorienta direkto de tie daŭrigas montaro Karakorumo.
Kofi Annan
Kofi Atta ANNAN (naskiĝis la ; mortis la ) estis (de 1997 ĝis 2006) la sepa Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj.
Juna vivo kaj familio
Annan naskiĝis al Henry REGINALD kaj Victoria ANNAN la 8-an de aprilo, 1938, en la urbo Kumasi en Ganao. Lia nomo signifas "vendrede naskita." Annan estis ĝemelo, okazo konsiderata kiel speciala en la ganaa kulturo; lia ĝemela fratino Efua mortis en 1991.
La familio de Annan estis parto de la elito en sia nacio; ĝiaj avoj ambaŭ estis tribestroj. Lia patro estis duone aŝantia kaj duone fantea; lia patrino estis tute fantea. Lia patro laboris longatempe kiel eksportadministranto por la Fratoj Lever kakao-kompanio.
La edzino de Annan estas Nane Maria (Lagergren) Annan el Svedio, juristo kaj artisto kiu estas la duon-nevino de Raoul Wallenberg. Ili havas tri infanojn.
Eduko
Ekde 1954 ĝis 1957, Annan iris al la elita Lernejo Mfantsipim, metodisma lernejo ĉe Cape Coast (Kapo Marborda) fondita dum la 1870-aj jaroj. Annan unufoje diris ke la lernejo lernigis lin ke " sufero ie ajn koncernas homojn ĉieajn." Dum 1957, la jaro dum kiu Annan fariĝis diplomitulo de la Lernejo Mfantsipim, Ganao fariĝis la dua sendependiĝinta brita kolonio en Afriko (post Sud-Afriko).
Dum 1958, Annan komencis studon por diplomo de ekonomiko ĉe la Kolegio Kumasi de Scienco kaj Teĥnologio, nun la Universitato de Scienco kaj Teĥnologio. Li ricevis subvencion de la Fondaĵo Ford kiu povigis lin fini siajn antaŭdiplomajn studojn ĉe Kolegio Macalester en Saint Paul, Minesoto en Usono dum 1961. Post tiam li studis ĉe la Universitata Instituto de la Altaj Internaciaj Studoj ("Institut universitaire des hautes études internationales") en Ĝenevo, Svislando, ekde 1961 ĝis 1962, kaj poste iris al la Masaĉuseca Instituto de Teĥnologio (1971 ĝis 1972) kiel Sloan Fellow kaj ricevis diplomon de Mastro de Scienco por administrado.
Annan flue parolas la anglan, la francan, la fantian kaj aliajn dialektojn de la akana, kaj aliajn afrikajn lingvojn.
Frua labortempo
Annan eklaboris por la Monda Organizaĵo pri Sano, parto de la Unuiĝintaj Nacioj, en 1962. Ekde 1974 ĝis 1976, Annan laboris kiel Direktoro de Turismo en Ganao.
Postatempe, li reiras al laboro por la Unuiĝintaj Nacioj kiel Asistanta Ĝenerala Sekretario dum tri sinsekvaj periodoj: Homa Rimeda Administrado kaj Sekureca Kunordigisto ekde 1987 ĝis 1990, Programplano, Buĝeto kaj Financo, kaj Kontrolisto ekde 1990 al 1992, kaj Pacgardantaj Aferoj ekde marto de 1993 ĝis februaro de 1994. Annan tiam estis Ĝenerala Subsekretario ĝis oktobro 1995, kiam li iĝis Speciala Reprezentanto de la Ĝenerala Sekretario al la eksa Jugoslavio dum kvin monatoj kaj poste reiris al ĝia okupo kiel Ĝenerala Subsekretario dum aprilo de 1996.
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
La 13-an de decembro, 1996, Annan-on elektis la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj esti la Ĝenerala Sekretario kaj tion konfirmis la Ĝenerala Asembleo post kvar tagoj. Annan tuj faris la ofican ĵuron, ekestinta la nova Ĝenerala Sekretario la 1-an de januaro, 1997. Annan anstataŭigis la antaŭan Ĝeneralan Sekretarion Boutros Boutros-Ghali el Egipto kaj estas la unua Ĝenerala Sekretario el subsahara Afriko.
En lia libro Premi la Manon de la Diablo: La Malsukceso de Humaneco en Ruando, eks-ĜS Roméo Dallaire diras ke Annan estis tro pasiva en lia respondo al la 1994-jara genocido de tucioj en Ruando. Dallaire opinias ke Annan, la estro de la tiamaj ruandaj pacgardantaj misioj, ne permesis UNO-ajn soldatojn eniri kaj foriri la konflikton aŭ ricevi pli da loĝistika kaj materiala subteno.
“Kun plezuro mi sendas bondezirojn al la okdek-kvara Universala Kongreso de Esperanto. Vi kunvenas je la fino de tiumulta jarcento, kiu atestis je la pintoj kaj la abismoj de la homaj kapabloj. Multaj mondaj evoluoj rajtas ankoraŭ nin dubigi kaj maltrankviligi. En unu regiono disvastiĝas paco; en alia ekfuriozas genocido. Sen-egala lukso apudas teruran malriĉon — la staton en kiu restas kaptita kvarono de la monda loĝantaro. Tutmondigo nin enretigas ĉiam pli dense, dum maltolero nin plu disigas. Ĉiu progreso estas necerta; la defioj, kiujn ni frontas, fariĝas ĉiam pli kompleksaj.
“Hodiaŭ la monda tagordo postulas de la ŝtatoj novajn ideojn, novajn rimedojn, novajn politikajn engaĝojn. Pli kaj pli ofte montriĝas ke la problemoj komunas. Inter la minacoj troviĝas kelkaj bone videblaj: terorismo, pandemioj, amas-armado. Aliaj insidas kaŝe: klimata ŝanĝo, narkot-komerco, la ‘lavado’ de ŝtelita mono. Ĉiuj ignoras landlimojn; ili estas ‘problemoj sen pasportoj.’ Neniu lando sola kapablas ilin forbari. Tial ĉiu lando bezonas Unuiĝintajn Naciojn.
“En tia ĉiam pli interplektita mondo, konstrui la pacon — kaj batali kontraŭ minacoj al la paco — postulas la partoprenon de ĉiu civitano kaj ĉiu lando. Diversmaniere kontribuas al tio la registaroj, ne-registaraj organizoj, komercaj entreprenoj, akademiaj institucioj, sindikatoj, virinaj asocioj kaj multaj aliaj. En la lastaj jaroj, tiaj diversaj fortoj de la civila socio — la socio en kiu neniu rajtas sole kaj senkontrole decidi pri komunaj aferoj — montris sin ĉiam pli aktivaj je la nacia kaj internacia skaloj. Tio estas tre pozitiva evoluo, ĉar ĝi helpas respondecigi pri temoj kiuj rekte tuŝas iliajn vivojn.
“Ĉe Unuiĝintaj Nacioj, ĉiuj ĉi kunrolantoj povas kuniĝi en komuna klopodo: por ekologia sekureco, por homaj rajtoj, por justeco kaj tiel plu. UN daŭre prezentas malfermitan pordon al vivinda estonteco, praktikan forumon por la efika kunsolvado de mondaj problemoj, surbaze de la universalaj idealoj listigitaj en la Ĉarto.
“Kiel instruas afrika proverbo: ‘La Teron ni ne posedas sed prizorgas por la posteuloj.’ Je ĉi tiu historia momento, plena de esperigaj ebloj, mi dediĉis min al la konstruado de nova fundamento el paco, progreso kaj evoluo, en la kadro kaj per la help de Unuiĝintaj Nacioj. Tian devon, al la nuntempo kaj la estonto, nun frontas ni ĉiuj. En tiu spirito, mi deziras al vi plenan sukceson.”
Lia Ĝeneral-Sekretarieco renoviĝis la la 1-an de januaro, 2001, nenormala devio el la neskribata politiko. La ofico normale ŝanĝas inter la kontinentoj, po du periodoj por ĉiu; ĉar li anstataŭigis alian Afrikanon, normale Annan regus nur unu periodon. Tamen, ĉi-foje Annan povis atingi reelekton.
Dum aprilo de 2001, la Ĝenerala Sekretario dissendis kvin-punktan planon por helpi kontraŭi la HIV/aidosa epidemion. Annan decidis ke tiu epidemio estas sia "propra antaŭeco" kiel Ĝenerala Sekretario kaj en sia vivo ĝenerale. Li proponis la kreon de Monda Fonduso pri Aidoso kaj Sano por kolekti la pluan monon necesitan por helpi evoluantajn naciojn batali kontraŭ la HIV/Aidosan krizon.
La 10-an de decembro, 2001, Annan kaj la Unuiĝintaj Nacioj kune ricevis la Premion Nobel de Paco, "pro ilia laboro por pli bone organizata kaj pli paca mondo". En 2005 evidentiĝis, ke lia filo, Kojo Annan gajnis monon dum blokado kontraŭ Irako, kiam Irako vendis nafton kontraŭ nutraĵo.
Retejoj
retejo de UN pri Kofi ANNAN:
Primatoj
Primatoj estas ordo de mamuloj. La termino devenas el latina vorto por "unua rango". En taksonomio, primatoj inkludas prosimiulojn kaj simiulojn. Primatoj aperis el prauloj kiuj vivis en arboj de tropikaj arbaroj; multaj primataj karakteroj reprezentas adaptaĵojn al la vivo en tiu defia tri-dimensia medio. La plimulto de primataj specioj restas almenaŭ parte arboloĝantoj.
Kun la escepto de homoj, kiuj loĝas en ĉiu kontinento, la plimulto de primatoj loĝas en tropikaj aŭ subtropikaj regionoj de Ameriko, Afriko kaj Azio. Ili gamas laŭgrandece el Berta muslemuro, kiu pezas nur 30 g, al la Orienta gorilo de malaltaj teroj, kiu pezas ĉirkaŭ 200 kg. Baze sur fosilia pruvaro, la plej fruaj konataj veraj primatoj, reprezentataj de la genro Teilhardina, datas el antaŭ 55.8 milionoj da jaroj. Frua proksima primata parenco konata el abundaj restoj estas de fina Paleoceno Plesiadapis, de antaŭ ĉirkaŭ 55–58 milionoj da jaroj. Studoj per molekula horloĝo sugestas, ke primata branĉo povas esti eĉ pli antikva, origine en la mezo de la periodo de Kretaceo de antaŭ ĉirkaŭ 85 ma.
La ordo Primatoj estis tradicie dividita en du ĉefaj grupoj: prosimiuloj kaj antropoidoj (simiuloj). Prosimiuloj havas karakterojn pli kiel tiuj de la plej fruaj primatoj, kaj inkludas la lemurojn de Madagaskaro, la lorisojn, kaj la tarsiedojn. Simiuloj inkludas simiojn, grandsimiojn kaj homojn. Pli ĵuse, taksonomiistoj preferis disigi primatojn en la subordo Strepsirinoj, aŭ malseknazaj primatoj, konsistaj el ne-tarsiedaj prosimiuloj, kaj la subordo Haplorinoj, aŭ seknazaj primatoj, konsistaj el tarsiedoj kaj simiuloj. Simiuloj estas dividataj en du grupoj: katarinoj (mallarĝ-nazaj) simioj kaj grandsimioj de Afriko kaj sudorienta Azio kaj platirinoj ("eben-nazaj") aŭ Amerikaj simioj de Suda kaj Centra Ameriko. Katarinoj konsistas el Cerkopitekedoj aŭ Malnovmondaj simioj (kiaj pavianoj kaj makakoj), gibonoj kaj Homedoj aŭ grandsimioj aŭ senvostaj simioj; Amerikaj simioj inkludas la kapuĉulojn, hurlulojn kaj sciur-simiojn. Homoj estas la ununuraj vivantaj katarinoj kiuj disvastiĝis sukcese for de Afriko, Suda Azio, kaj Orienta Azio, kvankam fosilia pruvaro montras ke multaj aliaj specioj estis iam ĉeestaj en Eŭropo. Novaj primataj specioj estas ankoraŭ malkovrotaj. Pli ol 25 specioj estis taksonomie priskribitaj en la jardeko de la 2000-aj jaroj kaj dekunu estis priskribitaj ekde la jardeko de la 2010-aj jaroj.
Konsiderita ĝeneralistaj mamuloj, primatoj elmontras larĝan gamon de karakterizaĵoj. Kelkaj primatoj (inkluzive de kelkaj homsimioj kaj pavianoj) estas ĉefe surteremaj prefere ol surarbemaj, sed ĉiuj specioj posedas adaptiĝojn por surgrimpado de arboj. Movadoteknikoj uzitaj inkludas salti de arbo ĝis arbo, piediradon sur du aŭ kvar membroj, maniradoj, kaj saltadon inter branĉoj de arboj (pendiro aŭ braksvingado). Primatoj estas karakterizitaj per grandaj cerboj relative al aliaj mamuloj, same kiel pliigita dependeco en stereoskopa vidkapablo prefere al flarsento, la domina sensa sistemo en la plej multaj mamuloj. Tiuj ecoj estas plievoluintaj en simioj kaj homsimioj kaj videble malpli en lorisoj kaj lemuroj. Trikolora vidkapablo formiĝis en kelkaj primatoj. La plej granda parto ankaŭ havas kontraŭstareblajn dikfingrojn kaj kelkaj havas prenipovajn vostojn. Multaj specioj estas sekse dimorfaj; diferencoj inkludas korpomason, kaningrandecon, kaj kolorigon. Primatoj havas pli malrapidajn rapidecojn de evoluo ol aliaj simile grandaj mamuloj kaj atingas maturecon poste, sed havas pli longajn vivotempojn. Depende de la specio, plenkreskuloj povas vivi en soleco, en parigitaj paroj, aŭ en grupoj de ĝis centoj da membroj.
Kapo
La primata kranio havas grandan, kupolhavan kranion, kiu estas aparte elstara ĉe antropoidoj. Tiu kranio protektas la grandan cerbon, distingitan karakteron de tiu grupo. La endokrania volumo (nome la volumo ene de la kranio) estas trifoje pli granda ĉe homoj ol en la pli grandaj nehomaj primatoj, kio montras pli grandan cerbograndon. La averaĝa endokrania volumo estas de 1 201 kubaj centimetroj ĉe homoj, 469 cm3 en goriloj, 400 cm3 en ĉimpanzoj kaj 397 cm3 en orangutanoj. La ĉefa evolucia tendenco de primatoj estis la kreado de la cerbo, kaj pli precize de la novkortekso (parto de la cerba kortekso), kiu rilatas al sensa perceptado, generado de movordonoj, spaca rezonado, konscia pensaro kaj, ĉe homoj, parolkapablo. Dum aliaj mamuloj ege dependas el sia flarkapablo, la arborema vivmaniero de primatoj kondukis ilin al ĉefe tuŝa, vida dominanta sensosistemo, redukto en la flar-regiono de la cerbo kaj pliiĝanta kompleksa socia kutimaro.
Primatoj havas antaŭ-direktitajn okulojn sur la fronto de la kranio; duokula vidkapablo ebligas akuratan distancopercepton, tre utilan por la braksvingemaj prauloj de ĉiuj grandaj simioj. Osta bordo super la okuloj plinfortigas la pli malfortajn ostojn de la vizaĝo kiu suferas fortojn dum maĉado. Strepsirinoj havas superorbitan ostostrion, nome osto ĉirkaŭ la okulkavo, por protekti siajn okulojn; kontraste, la pli altaj primatoj, nome haplorinoj, evoluigis tute fermitajn okulkavojn.
Primatoj montras evolucian tendencon al reduktita muzelo. Teknike, malnovmondaj simioj estas distingeblaj disde la novmondaj simioj per la strukturo de la nazo, kaj el grandaj simioj per la aranĝo de siaj dentoj. En novmondaj simioj, la naztruoj frontas flanken; en malnovmondaj simioj, ili frontas suben. La dentara modelo ĉe primatoj varias konsiderinde; kvankam kelkaj perdis plej el siaj incizivoj, sed ĉiuj retenas almenaŭ unu malsupran incizivon. Ĉe plej strepsirinoj, la malsupraj incizivoj formas dentarkombilon, kiu estas uzata por aranĝado kaj foje por manĝado. Malnovmondaj simioj havas ok premolarojn, kompare kun 12 ĉe la novmondaj simioj. La specioj de malnovmondaj simioj estas dividataj en simioj kaj grandaj simioj depende de la nombro de bordopintoj en siaj molaroj: simioj havas kvar, grandsimioj havas kvin - sed homoj povas havi kvar aŭ kvin. La ĉefe homeda molara bordopinto (hipokonuso) evoluis ĉe la frua primata historio, dum la bordopinto de la koresponda primitiva malsupra molaro (parakonusedo) perdiĝis. Prosimiuloj estas distingeblaj pro siaj senmovaj supraj lipoj, la malseka pinto de siaj nazoj kaj la antaŭ-frontaj malsupraj antaŭaj dentoj.
Korpo
Primatoj ĝenerale havas kvin fingrojn en ĉiu membro (kvindaktileco), kun karaktera tipo de keratina ungo sur la fino de ĉiu fingro kaj piedfingro. La malsupraj flankoj de manoj kaj piedoj havas tuŝsensajn kusenetojn ĉe la falangopintoj. Plej havas oponeblajn dikfingrojn, karaktera primata trajto plej disvolvigita ĉe homoj, kvankam ne limigitaj al tiu ordo (ankaŭ didelfoj kaj koaloj, por ekzemplo, havas ilin). Dikfingroj permesas al kelkaj specioj uzi ilojn. Ĉe primatoj, la kombino de opoziciantaj dikfingroj, mallongaj fingrungoj (anstataŭ krifoj) kaj longan, interne-fermeblaj fingroj estas restaĵo de la prapraktiko kapti branĉojn, kaj tio parte ebligis, ke kelkaj specioj disvolvis braksvingadon (svingado per brakoj el arbobranĉo al arbobranĉo) kiel grava rimedo ekhavi movokapablon. Prosimiuloj havas krifecajn ungojn sur la dua fingro de ĉiu piedo, nomitaj purigungoj, kiujn ili uzas por memaranĝado.
La primata kolumosto estas elstara elemento de la brusta krono; tio permesas al la ŝultraj artikoj tre ampleksan moveblon. Kompare kun la malnovmondaj simioj, la grandaj simioj havas pli moveblajn ŝultrajn artikojn kaj brakojn pro la dorsa sinteno de la skapoloj, grandajn ripujojn kiuj estas pli ebenaj antaŭ-malantaŭen, pli mallongan, malpli moveblan spinon, kun la pli malsupraj vertebroj ege reduktitaj - rezulte en vostoperdo en kelkaj specioj. Pren-povaj vostoj estas en la nomvmondaj ateledoj, kiel ĉe la hurluloj, aranesimioj, lanaranesimioj, lansimioj; kaj ĉe cebenoj. Masklaj primatoj havas pendantajn penisojn kaj testikojn descendintajn en skroto.
Seksa dimorfismo
Seksa dimorfismo estas ofte vidita en simiuloj, kvankam je pli granda grado en malnovmondaj specioj (grandaj simioj kaj kelkaj simioj) ol en novmondaj specioj. Ĵusaj studoj per komparo de DNA por ekzameni kaj la variadon en la esprimo de la seksa dimorfismo inter primatoj kaj la fundamentajn kaŭzojn de seksa dimorfismo. Primatoj kutime havas dimorfismon en la korpopezo kaj en la grando de kaninoj   kun la felo kaj haŭtkoloro. La dimorfismo povas esti atribuita al kaj tuŝita de diferencaj faktoroj, kiel pariĝado, grando, habitato kaj dieto.
Perkomparaj analizoj generis pli kompletan komprenon de la rilatoj inter seksa selekto, natura selekto, kaj pariĝadaj sistemoj en primatoj. Studoj montris, ke dimorfismo estas la produkto de ŝanĝoj kaj en masklaj kaj en inaj trajtoj. Ontogenetika skalado, laŭ kiu okazas relativa etendo de komuna kreskotrajektorio, povas havigi ioman vidon en la rilataro inter seksa dimorfismo kaj kreskomodeloj. Kelka informaro el la fosilia registro sugestas, ke estis konverĝa evoluo de dimorfismo, kaj kelkaj formortintaj homedoj probable havis pli grandajn dimorfismojn ol ĉe ajna nuntempe vivanta primato.
Movmaniero
Primataj specioj moviĝas per braksvingado, dupiedado, saltado, kaj arba kaj surtera kvarpiedado, grimpado, fingrartika-piedirado aŭ tre ofte per kombinado de tiuj metodoj. Kelkaj prosimiuloj estas ĉefe vertikale grimpistoj kaj saltuloj. Tiuj estas multaj galagoj, ĉiuj indriedoj (t.e., propitekoj, avahioj kaj indrioj), lepilemuroj, kaj ĉiuj tarsiedoj. Aliaj prosimiuloj estas arbaj kvarpieduloj kaj grimpistoj. Kelkaj estas ankaŭ surteraj kvarpieduloj, dum aliaj estas saltuloj. Plej simioj estas kaj arbaj kaj surteraj kvarpieduloj kaj grimpistoj. Gibonoj, braĥiteloj kaj aranesimioj estas ĉiuj braksvinguloj etende, kaj gibonoj foje faras tion laŭ rimarkinde akrobata maniero. Ankaŭ Lagotriksoj braksvingas foje. Orangutanoj uzas similan formon de movmaniero nomita kvarmana grimpado, en kiu ili uzas siajn brakojn kaj krurojn por porti pezajn korpojn tra la arboj. Ĉimpanzoj kaj goriloj fingrartike piediras, kaj povas moviĝi dupiede dum mallongajn distancojn. Kvankam nombraj specioj, kiel membroj de Australopithecina kaj fruaj homedoj, montris plenan dupiedan movmanieron, homoj estas la nura nuntempe vivanta specio havanta tiun trajton.
Vidkapablo
La evolucio de la kolora vidkapablo en primatoj estas unika inter plej el la eŭteriaj mamuloj. Kvankam la malproksimaj vertebrulaj prauloj de la primatoj posedis trikoloran vidkapablon (triĥromatio), la noktulaj, varmsangaj, mamulaj prauloj perdis unu el la tri konusojn de la retino dum la epoko de la Mezozoiko. Fiŝoj, reptilioj kaj birdoj estas tial triĥromataj aŭ tetraĥromataj, dum aliaj mamuloj, kun la escepte pri kelkaj primatoj kaj marsupiuloj, estas duĥromatoj aŭ unuĥromatoj (totale kolorblindaj). Noktulaj primatoj, kiel la noktosimioj kaj la galagoj, estas ofte monoĥromaaj. Katarinoj estas rutine triĥromataj ĝis genduobliĝo de la ruĝ-verda opsina geno ĉe la bazo de ties stirpo, antaŭ 30 ĝis 40 milionoj da jaroj. Platirinoj, aliflanke, estas triĥromataj nur en kelkaj malmultaj kazoj. Specife, unuopaj inoj devas esti heterozigota por du aleloj de la opsina geno (ruĝa kaj verda) en la sama genetika loko de la Kromosomo X. Maskloj, siavice, povas nur esti duĥromataj, dum inoj povas esti ĉu duĥromataj aŭ triĥromataj. Kolora vidkapablo ĉe strepsirinoj ne estas bone komprenita; tamen, esplorado indikas gamon de kolora vidkapablo simila al tiu trovita ĉe platirinoj.
Kiel katarinoj, ankaŭ hurluloj (familio de platirinoj) montras rutine triĥromatecon kiu estis sekvita ĝis evolucia ĵusa genduobliĝo. Hurluloj estas grupo el plej specializitaj folimanĝuloj inter la novmondaj simioj; fruktoj ne estas ĉefa parto de iliaj dietoj, kaj la tipo de folioj kiujn ili preferas konsumi (novaj, nutraj, kaj digesteblaj) estas detekteblaj nur per ruĝ-verda signalo. Kampolaboro esploranta la dietaj preferencoj de hurluloj sugestas, ke rutina triĥromateco estas produkto de selekto pro la medio.
Ordo primatoj (Primates)
La simbolo † indikas grupon nun elmortintan.
Primatoj en homa kulturo
Jen kelkaj romanoj kie primatoj ludas ŝlosilan rolon:
Bern Bümpliz Nord (stacidomo)
Bern Bümpliz Nord estas fervoja stacidomo en Berno, Svislando.
29314 Eŭridamo
29314 Eŭridamo estas mezgranda, malhela duopa troja asteroido de Jupitero kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la grupo da asteroidoj tiel nomata "Troja Tendaro".
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la troja sacerdoto Eŭridamo (malnovgreke Εὐρυδάμας), interpretisto de sonĝoj.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la  per observoj de, anoncita la.
Tiu satelito permesis re-kalkuli la diametron kaj albedon de la sistemo : la ĉefa korpo havus diametron de 32 km por albedon de 0,04, kaj la satelito 24 km. Male, JPL Small Body Databas donas kombinatan diametron de 21,386 km kaj albedon de 0,14.
Kūh-e Bīnālūd
Sur montarpiedo situas la plej sankta irana urbo Maŝhado.
Ettore Fasce
Ettore FASCE (mortis en 1966) estis pioniro de Esperanto en Ĝenovo, Italio, kie li kunlaboris kun Alfredo Stromboli.
Fasce i.a. tradukis lernolibron de Carlo Bourlet de la franca al la itala (1911) kaj adaptis la lernolibron de Michael Becker kaj Émile Grosjean-Maupin por italaj lernantoj (Manuale pratico di Esperanto, 1912). Plej konata estas lia traduko de la porjunulara romano Cuore (Koro) de Edmondo De Amicis al Esperanto (1936). Malgranda eltiraĵo eniris "Italan Antologion" (1987).
Pajnejro
Estas pluraj specioj konataj kiel pajnejro (paineira en la portugala) en Brazilo, preskaŭ ĉiuj apartenantaj al la genro Ceiba (antaŭe Chorisia ) de la familio Malvaceae (antaŭe Bombacaceae)
El ĉiuj, la plej konata estas la pajnejro de la specio Ceiba speciosa (St.-Hill. ) Ravenna, apartenanta al brazilaj kaj boliviaj arboroj, komence priskribita kiel Chorisia speciosa Sankta Hilaire 1828.
Aliaj specioj konataj kiel pajnejro :
Karakterizaĵoj
Ĝi estas arbo ĝis 30 metrojn longa, kun grizverda trunko, kun strioj fotosintezo-produktivaj kaj fortaj kaj dornoj senpintaj kaj tre akraj ĉe la branĉoj pli junaj.
La trunko de la pajnejroj havas bonan kapablon sintezi klorofilon (fari fotosintezon) kaj havas verdetan koloron eĉ kiam ĝi havas bonan grandecon; tio helpas kreskon eĉ kiam la arbo estas senigita de folioj; ankaŭ estas ofte pajneiroj havi specon de pligrandiĝo ĉe la bazo de la tigo, tial la moknomo "dikventrulo". La folioj estas kunmetitaj kaj falas dum la florado. La floroj estas grandaj, kun kvin rozkoloraj petaloj kun ruĝaj makuloj kaj blankaj randoj. Estas malpli ofta vario, kun blankaj floroj. Iliaj generiloj estas kunigitaj en longa androginoforo.
La fruktoj estas verdaj kapsuloj, kiuj kiam maturiĝas, eksplodas, elmontrante la semojn envolvitajn de maldikaj blankaj fibroj, kiuj helpas flosadon kaj estas nomataj kapoko
Post ĉirkaŭ dudek jaraĝo, (sudorienta Brazilo), la dornoj kutime falas sur la suban parton de la tigo kaj, iom post iom, falas ankaŭ sur la plej altajn partojn de la arbo, kun la densiĝo de la ŝelo. Oni diras, en Brazilo, ke tio permesas al la arbo ricevi nestojn de birdoj, kio neeblus okazi kiam ĝi havus longajn kaj pintajn pikilojn; tiel, floroj kaj fruktoj ne plu ĉeestas, sed la arbo daŭre kontribuas al la naturo gastigante la birdojn. Ĉi tio ne estas regulo por ĉiuj pajenejroj; iuj paineiroj pli ol dudek metrojn longajn, ekzemple, ankoraŭ havas tre grandajn pikilojn en la suba parto, eble kiel defendiloj kontraŭ insektoj de la regiono.
Uzoj
La kapoko estas maldika kaj silkeca fibro, sed ne tre rezistema, ne multe uzata en la fabrikado de ŝtofoj, sed pli kiel plenigado de kusenoj kaj pluŝaj pupoj. Granda pajnejro povas lasi blankan tapiŝon kun guteto ĉe oniaj piedoj fine de la frukta sezono.
Precipe pro iliaj ornamaj kvalitoj - impona trunko, kutime sufiĉe dorna kiam la arbo estas juna, foliaro preskaŭ ĉiam decidua, kun tre helverdaj, grandaj kaj buntaj floroj, kaj fruktoj, kiuj elmontras la kapokojn kiel kotonaj n flokojn sur ĝiaj branĉoj -, la pajnejroj estas kultivataj en urbaj areoj kaj en ĝardenoj, eĉ ekster sia natura teritorio (kiel en Portugalio ).
Pro ilia rapida kresko, ili estas tre popularaj en la reakiro de degraditaj areoj.
Kubozoo
Kubozooj (klaso Cubozoa) estas knidulaj senvertebruloj, distingitaj per siaj kubformaj meduzfazoj. Iaj kubozooj produktas ekstreme potencan venenon, interalie Chironex fleckeri, Carukia barnesi kaj Malo kingi. La pikoj de tiuj kaj kelkaj aliaj specioj en tiu klaso estas ekstreme dolorigaj kaj povas esti pereigaj al homoj.
Taksonomio
Oni rekonis almenaŭ 51 speciojn de kubozooj konatajn je 2018. Tiujn oni grupigis en du ordojn kaj ok familiojn. Poste oni priskribis iujn novajn speciojn, kaj aliaj nepriskribitaj specioj verŝajne restas.
Klaso Cubozoa
5 órai Újság
5 órai Újság (Kvinahora Ĵurnalo)
Ruschberg
Ruschberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Geografio
Ruschberg situas sudokcidente de la urbo Baumholder ĉe la piedo de la monteto Feldberg.
Vinĉa kulturo
La Vinča kulturo aŭ Vinĉa kulturo, konata ankaŭ kiel Turdaș kulturo aŭ Turdaș-Vinča kulturo, estas neolitika arkeologia kulturo en Centra Eŭropo kaj Sudorienta Eŭropo, datita el la periodo 5700–4500 a.K. Nomita pro sia tipoloko, nome Vinča-Belo Brdo, granda monteta setlejoj malkovrita de la serba arkeologo Miloje Vasić en 1908, ĝi reprezentas la materialajn restojn de prahistoria societo ĉefe distingata pro sia setleja modelo kaj pro rita kutimaro. Farmoteknologio unuafoje enmetita en la regiono dum la Unua Modera Neolitiko estis disvastigita poste fare de la Vinča kulturo, kio havigis energion por loĝantareksplodo kaj produktis iomajn el la plej grandaj setlejoj en prahistoria Eŭropo. Tiuj setlejoj tenis altan gradon de kultura unuformeco tra la longdistanca ŝanĝo de ritaj aĵoj, sed probable ne estis politike unuigitaj. Variaj stiloj de bestomorfaj kaj antropomorfaj statuetoj estas markoj de la kulturo, kiel la Vinča simboloj, kiuj laŭ kelkaj estus frua formo de praskribado. Kvankam ne konvencie konsiderata parto de Ĥalkolitiko aŭ "Kuprepoko", la Vinča kulturo havigas la plej fruan konatan ekzemplon de kupra metalurgio.
La "Tordos" kulturo estis difinita de la hungara arkeologino Zsófia Torma. Ĝi ricevas sian nomon el la vilaĝo Turdaș (en hungara Tordos) en okcidenta Rumanio, kiu estis parto de la Regno de Hungario tiame.
Santomera
Santomera estas hispanuja municipo kiu lokas en la oriento de Murcia Regiono kaj en komarko Comarca Oriental. Ĝi havas etendon de 44,2 km². Tiu limas al Murcio, al Fortuna kaj al provinco Alakanto.
En ĝia municipa teritorio estas la setlejoj Santomera, El Siscar kaj La Matanza, el kiuj la unua estas la ĉefurbo. Ĝi estas je 9 km de Murcio kaj je 11 km de Orihuela, la du ĉefaj urbaj kernoj plej gravaj de la zono. La kerno de Santomera estas je 35 metroj de altitudo super la marnivelo, kaj estas la punkto plej alta de la municipo Quijar de la Vieja, en la sierra de Orihuela, kun 534 m de altitudo.
Santomera formas parton de la Metropola areo de Murcio. La municipo kreiĝis en 1978 separante sin disde Murcio, kvankam ĝi jam estis sendependa en la 19a jarcento.
Hiranmoy Ghoshal
Hiranmoy Ghoshal (naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1908 en Kolkato, mortis la 24-an de septembro 1969 en Varsovio) – hindua verkisto de Okcidenta Bengalio, diplomato, tradukisto kaj lingvosciencisto. Lekciisto en Varsovia Universitato. Edziĝinta al Halina Nowierska, kun kiu havis la filon Bogdan. Kelke da jaroj post morto de la unua edzino en 1958 nuptis Halina Kosinkiewicz. Ilia filino Mira naskiĝis en 1959 en Varsovio.
Verkaro
Al atingoj de Hiranmoy Ghoshal apartenas naŭ libroj en la bengala lingvo, du anglalingvaj, pluraj rakontoj,  artikoloj
kaj recenzjn. Li a trdukis en la bengalan multe da klasikaj verkoj de la pola literaturo, interalie Quo vadis? de Henryk Sienkiewicz, Chłopi (Kamparanoj) de Władysław Reymont kaj noveloj de Bolesław Prus. Liaj du libroj priskribantaj la militon en Pollando kaj komencoj de okupado, Mahattara yuddher prathama adhyaya kaj Kulturkampf aperis en Pollando sub la komuna titolo Księga Walhalli.
Jean-Luc Mélenchon
Jean-Luc MÉLENCHON (naskiĝis la en Tanĝero (Maroko)) estas franca maldekstra politikisto.
Ano de la Socialista Partio de 1976, li laŭvice estis elektata kiel municipa konsiliano de Massy (Masi) en 1983, departementa konsiliano de Essonne en 1985 kaj senatano de tiu departemento en 1986. Li estis ministro deligita pri metia instruado en la registaro de Lionel Jospin inter 2000 kaj 2002. Li estis elektata kiel eŭropdeputito en 2009 kaj reelektita en 2014.
Li estis ano de maldekstra frakcio de la Socialista Partio ĝis la kongreso de Reims en 2008, post ĉi tiu li deiris de la Socialista Partio  kaj fondis la Partion de Maldekstro kiun li prezidis ĝis 2014. En 2016, li iniciatis novan movadon por la venonta prezidanta baloto: La France insoumise (La Nesubmetata Francio).
Li kandidatiĝis okaze de la Prezidanta baloto de 2012 en Francio. Li finis kvaran, kunigante 11,10% de la nesindetenaj voĉdonoj (3 984 822 voĉdonoj). Dum la kampanjo, li subskribis petskribon por ebligi esperanton kiel nedeviga lingvo por la abiturienta ekzameno.
Li kandidatiĝis okaze de la Prezidanta baloto de 2017 en Francio. Li finis kvaran, kunigante 19,58% de la nesindetenaj voĉdonoj (7 060 885 voĉdonoj).
Prezidanta batalo de 2022
Li kandidatiĝis okaze de la Prezidanta baloto de 2022 en Francio. Li obtenis 7,714,949 voĉon, t.e. 21,95 % de la nesindetantoj, ne sufiĉajn por partopreni al la dua raŭndo, ĉar tio metis lin en la tria pozicio.
Júnior Maranhão
Júnior Maranhão (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita.
Manisuloj
ordo : MANISULOJ - Pholidota
Almedinilla
Almedinilla estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Córdoba, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 56 km2 kie loĝas 2510 geloĝantoj, do loĝdenso estas 44.8 loĝ./km2. Almedinilla situas je 114 km de la provinca ĉefurbo Córdoba.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 2510 geloĝantoj de la municipo Almedinilla estas 1245 inoj kaj 1265 viroj. En la 56-kvadratkilometra teritorio estas 5 setlejoj, kie loĝas 2182 geloĝantoj, kaj aliaj 328 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 18, 5 inoj kaj 13 viroj, kaj mortis 34, 21 inoj kaj 13 viroj. Tiel la natura kresko estis -16 (-0.6%). La laborkapabla loĝantaro estis 1127 homoj (44.9%).
Bern Bümpliz Süd (stacidomo)
Bern Bümpliz Süd estas fervoja stacidomo en Berno, Svislando.
(14151) 1998 SJ73
(14151) 1998 SJ73 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Chambœuf
Chambœuf estas franca komunumo situanta en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Historio
La preĝejo datiĝas el la 19-a jarcento.
Geografio
Ĝi estas dormeja urbo. Estas du bienoj kaj turistejoj.
Augusto Macedo
Augusto MACEDO (n. 1902 en Lisboa; m. 17an de januaro 1997 samloke) estis portugala taksi-ŝoforo kiu vivis en Lisbono. Li estis tre konata originalulo. Li probable estis la plej aĝa aktiva taksiŝoforo de ĉiuj tempoj.
Vivo
Augusto Macedo estis taksiŝoforo dum sia tuta profesia vivo. De 1928 ĝis 1996 li dum preskaŭ 70 jaroj ŝoforis. Lia taksio estis Oldsmobile F-28 Cabriolet, preskaŭ samaĝa kiel li mem.
Per ĝi li veturis pli ol 2 milionoj da km kaj ĉiam li mem riparis ĝin. Siajn klientojn li distris per senlima aro de anekdotoj kaj rakontoj.
Dum la sama jaro Augusto Macedo je la aĝo de 93 jaroj ĉesis ŝofori pro malsano. Je la tago de la inaŭgura montrado de la filmo li mortis la 17an de januaro 1997.
Oni nomis straton Rua Augusto Macedo en Lisbono por lia memoro. Lia taksio estas ekspoziciita somere en la arkadoj de la Páteo da Galé je la placo Praça do Comércio, vintre en la domo de la urba administracio, Câmara Municipal de Lisboa.
Esperanto sen ĉapeloj
Esperanto sen Ĉapeloj, aŭ pli bone, sen "chapeloy" estas pra-Ido kreita de Louis Couturat en 1906. Ŝajne ne estas nur Esperanto kun ortografia ŝanĝo, sed jam aperas strukturaj ŝanĝoj, ekzemple:
Specimeno
La Patro Nia
Patro nia, kiu estas en la cielo
honorateskes tua nomo;
venes regno tua,
estes volo tua,
kiel en la cielo, tiel anke sur la tero;
Ferenc Fekete
FEKETE Ferenc estis rumanihungara psikologo, poeto naskita en Nagyvárad la 15-an de aprilo 1915 kaj morinta en Aŭstrio en 1945.
Esperanto sen ĉapeloj
Specimeno
panon nian chiutagan dones al ni hodie
Josef Suk
Nomon Josef Suk havas du signifaj ĉeĥaj muzikistoj:
Esperanto sen ĉapeloj
Specimeno
e pardones al ni shuldoyn niayn,
Lika-Krbava (historia departemento)
Lika-Krbava estis historia reĝa departemento en la suda parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en Kroatio-Slavonio, kroate: Ličko-krbavska županija.
Serginho Baiano
Serginho Baiano (n. ) estas brazila futbalisto.
Lika-Krbava (historia departemento)
Demografio
Laŭ la censo de 1910
Administracio
Estis 9 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:
Esperanto sen ĉapeloj
Specimeno
kiel ni anke pardonas al niay shuldantoy;
Serginho Baiano
Li futbalis ĉe Oita Trinita.
Lika-Krbava (historia departemento)
Administracio
La departemento estis apudmara kaj montara regiono.
En 1091 Ladislao la 1-a iĝis ne nur hungara, sed ankaŭ kroata reĝo. Poste formiĝis ankaŭ la departemento. La ĉiama hungara reĝo respondecis ankaŭ pri Kroatio. En 1526 la hungara armeo malvenkis de la turkoj en Mohács. Sekve grandajn partojn de ambaŭ landoj la turkoj okupis. Dume Respubliko Venezio sopiris la marbordon. La Habsburgoj are venigis serbojn en la militan zonon. Ili ne pagis imposton, sed defendis la landon. Ilia nombro superis eĉ la kroatojn. En 1848 la kroatoj strebis pri Unio al Dalmatio, kie vivis kroatoj. La Habsburgoj ne plenumis la postulon.
Post 1918 la departemento apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi denove apartenas al Kroatio.
Esperanto sen ĉapeloj
Specimeno
ne kondukes nin en tenton,
sed liberiges nin de malbono.
Ferenc Fekete
Kariero
Fekete pristudis psikologion en Universitato de Kluĵo. Li estis kunlaboranto de revuo Korunk (1938-40). Liaj poemoj aperis en Pásztortűz, Erdélyi Helikon, Brassói Lapok, Korunk. Li mortis kiel laborkapmpulo en la fronto.
122555 Auñón-Chancellor
122555 Auñón-Chancellor estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Kinlodj
Kinlodj, ukraine, rutene kaj ruse Кінлодь, slovake Kilod, hungare Kinlód estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Mukaĉeve, en municipo de Znjacovo.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Kinlód apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. La komunumo rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Objectivism: The Philosophy of Ayn Rand
Objectivism: The Philosophy of Ayn Rand (Esperantigite Objektivismo: La Filozofio de Ayn Rand) estas filozofia libro de Leonard Peikoff. Ĝi estis eldonita en 1991. Ĝi estas kompleta filozofia ekspliko de Objektivismo, la filozofio de Ayn Rand.
Kontento
La libro estas dividita en 12 ĉapitroj. La unuaj kvin ĉapitroj kovras la vidoj de Rand pri metafiziko kaj epistemologio, kiu ŝi konsideris la fundamentaj branĉoj de filozofio. La ceteraj ĉapitroj kovras la vidoj de Rand pri etiko, politiko, kaj estetiko, kiu ŝi konsideris esti derivita el la fundamentaj branĉoj. Epilogo titolis "The Duel between Plato and Aristotle" (Esperantigite "La Duelo inter Platono kaj Aristotelo") diskusas la filozofio de historio de Objektivismo.
Křídlůvky
Křídlůvky (Klein Grillowitz) estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Znojmo. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1255.
János Pilinszky
János Pilinszky [jAnoŝ pilinski], hungare Pilinszky János, Esperante Johano Pilinszky estis elstara hungara poeto. Lia unua edzino estis Anna Mark.
Li naskiĝis la 27-an de novembro 1921 en Budapeŝto. Li mortis la 27-an de majo 1981 en Budapeŝto.
(18140) 2000 OD39
(18140) 2000 OD39 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Simmersfeld
Simmersfeld - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Calw kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ksenartroj
La ksenartroj havas ankaŭ la nomon gastartikuloj, kiu celas tiun econ de la superordo ke ili havas sur la lasta dorsa kaj pelva vertebroj - krom la kutimaj artikaj kreskaĵoj - ankaŭ aldonaj, plusaj artikaj kreskaĵoj (zygapoirhyses), kiuj formas gastartikon (xenarthra-an kunligon).
La dentaro de la ksenartroj nur malofte mankas, sed la dentoj estas samformaj (homodentoj), sen emajlo, en varia multnombro. Ilia cerbo estas nur ete sulkita. La utero estas simpla, la placento estas ringa aŭ diska. La mamoj situas bruste aŭ ventre. La idoj nombras 1-2, malofte pli. Ili indiĝenas en Sud-Ameriko; nur unu specio, la armadelo, penetris en Nordamerikon.
en ordo Pholidota (rekte sub Mamuloj, ne subordo de Ksenartroj)
Burgpreĝejo (Ingelheim)
La burgpreĝejo en Ingelheim en la distrikto Mainz-Bingen, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato, iam nomata Sankta Wigbert, estas malfrugotika defendpreĝejo. Ĝi estis konstruita en diversaj etapoj ĝis la unua duono de la 15a jarcento. Ĝi anstataŭas romanikan ununavan preĝejon el la 12a jarcento. La preĝejo estas ĉirkaŭita de mezepoka fortikaĵo. Ĝi estas unu el la plej bone konservitaj preĝejoj el tiu epoko en suda kaj okcidenta Germanujo.
M83
M83 (Messier 83, aliaj indikoj — NGC 5236, ESO 444-81, MCG -5-32-50, UGCA 366, IRAS13342-2933, PGC 48082) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Liboš
Liboš (Libusch) estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc, troviĝanta en Hanakio, proksime norde de Štěpánov, de kiu apartigas ĝin rivereto Oskava. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1078.
Membrigo de municipo
Liboš ne membriĝas en partojn, sed ĝi havas du katastrajn teritoriojn:
40919 Johntonry
40919 Johntonry estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
2862 Vavilov
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan botanikiston Nikolaj Ivanoviĉ Vavilov (cirile Николай Иванович Вавилов, 1887–1943); kaj lian fraton, la fizikiston Sergej Ivanoviĉ Vavilov (cirile Сергей Иванович Вавилов, 1891–1951).
40919 Johntonry
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo John L. Tonry de la Universitato de Havajo, kiu laboris ĉe la akuta rando de la scienco kaj tekniko en astronomio. Li disvolvis la koncepton pri orta transfera ŝargkuplita aparato, kaj novan metodon por determini ekstergalaksiajn distancojn. Li estis en la teamo kiu faris la Nobel-premiitan malkovron de la malluma energio.
Masaru Matsuhashi
Masaru Matsuhashi (松橋 優, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita kaj Ventforet Kofu.
Tichov
Tichov estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Zlín, en Regiono Zlín. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1422.
Ponto Segovio (Madrido)
La Ponto Segovio (Puente de Segovia) estas renesanca monumento de la urbo Madrido (Hispanio), verkaĵo de la arkitekto Juan de Herrera. Ĝi troviĝas en la vojkruciĝo de la strato Segovio kun la rivero Manzanaro, punkto kiu historie estis unu el la ĉefaj enirvojoj de la tiama vilaĝo. Ĝi estas la plej antikva ponto de la urbo. Ĝia konstruado estis ordonita de la reĝo Filipo la 2-a al sia plej ŝatata arkitekto Juan de Herrera, aŭtoro de la Monaĥejo de El Escorial kaj la Reĝa Palaco de Aranjuez, inter aliaj konstruaĵoj. La projekto, kiu havis buĝeton de 200.000 dukatoj, etendiĝis inter 1582 kaj 1584. Dum la Hispana enlanda milito ĝi estis detruita de la respublikanaj defendantoj por eviti la eniradon de la frankismaj trupoj en la urbon. Post la bataloj la ponto estis rekonstruita enkondukante novajn variaĵojn kompare kun la origina dizajno.
The New Left: The Anti-Industrial Revolution
The New Left: The Anti-Industrial Revolution (Esperantigite La Nova Maldekstro: La Kontraŭ-Industria Revolucio) estas kolekto de eseoj de Ayn Rand. Ĝi estis eldonita en 1971.
Nova eldono estis eldonita en 1999 kun la titolo Return of the Primitive: The Anti-Industrial Revolution (Esperantigite Reveno de la Primitivo: La Kontraŭ-Industria Revolucio).
Ivo Andrić
Ivo ANDRIĆ (naskiĝis la  en Dolac, proksime al Travnik, Bosnio, mortis la  en Beogrado, Jugoslavio) estis verkisto de romanoj, noveloj. Oni distingis lin en 1961 per la Premio Nobel de Literaturo.
Li studis en Sarajevo, Zagrebo, Jagelona Universitato en Krakovo, Vieno kaj Graz, kie li doktoriĝis. Oni jam frue rekonis lian prozoverkistan kaj poetan kapablon. Li bazis sian beletristan meriton per Ex Ponto (1918), kiu estis kolektaĵo de kontemplaj, lirikaj verkaĵoj. Li verkis tiun dum la unua mondmilito, kiam la aŭstra-hungaraj registaroj internigis lin pro lia politika agado. La novelaj volumoj aperis ekde 1920 en regula intertempo.
Post la Unua mondmilito, li ekservis por la jugoslavia diplomatio. Kvankam lia profesio venigis lin al Romo, Bukareŝto, Madrido, Ĝenevo kaj Berlino, liaj verkoj baziĝis je temoj kaj studoj de strikta patrujo, je ties neelĉerpebla riĉa etna diverseco. Li verkis tri volumojn dum la Dua mondmilito, el kiuj du (Travnička hronika, ~„Kroniko de Travnik”; 1945 kaj Na Drini ćuprija ~„La ponto super Drino”; 1945) estas dediĉitaj al historio de Bosnio.
Teniodonoj
La teniodonoj estas frua formorinta grupo de mamuloj trovita de la Paleoceno al la Eoceno epokoj. Teniodonoj disvolvis rapide al specialigitaj fosilantaj bestoj, kaj variis laŭ grandeco - de la grandeco de ratoj al la grandeco de ursoj. Malfruaj specioj disvolvis grandajn antaŭajn dentoj kaj ungegoj por fosado. Iuj genroj, kiel Stylinodon, havis vivdaŭre kreskantajn dentojn.
Taksonomio
ordo : † teniodonoj - Taeniodonta
Ivo Andrić
La verkoj montras lian determinan filozofion kaj profundan kunsentemon, la voĉo de la verkoj estas sobra kaj objektiva, la lingvaĵo estas pura kaj belriĉa. La disdononta komisiono de la Nobel-premio aparte emfazis la epikan forton, per kiu li prilaboris materion de siaj verkoj, precipe en la romano La ponto super Drino.
54521 Aladino
54521 Aladino estas malbone konata malgranda, malhela meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al Aladino, rolulo de famkonata popola rakonto " La Lampo de Aladino". La fabelo, kiu fontas el okcidenta Ĉinio aŭ eble el Mezoriento, rakontas la lukton de Aladino kontraŭ malicaj sorĉistoj por akiri la regon de magia lampo entenanta ĝinon, kiu eliras por kontentigi dezirojn, kiam la lampo estas frotita.
Tampo
Tampo estas la tria plej granda urbo (post Jacksonville kaj Miami) en la usona ŝtato de Florido, situanta ĉe ĝia okcidenta marbordo. Laŭ taksoj de la Usona Censa Buroo, 321,772 homoj loĝas strikte en Tampo (2004 takso, la 57-a plej granda urbo en Usono), kaj 2,531,908 homoj loĝas en la metropolita regiono de Tampa-Petroburgo (2003 takso, la 20-a plej granda en Usono). La neformala nomo estas "Cigar City" (esperante, "Cigar-Urbo").
20631 Stefuller
20631 Stefuller estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Stephen Fuller, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2004 pro sia projekto en teamo pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la Hilton Head Preparatory School de la insulo Hilton Head (Suda Karolino, Usono).
Zygfryd Maria Urbanyi
Zygfryd Maria URBANYI pseŭdonomo „Juliusz” (naskiĝis la 2-an de februaro 1915 en Szczawnica, mortis la 9-an de aŭgusto 1944 en Varsovio) – leŭtenanto de Pola Soldataro de la Dua Pola Respubliko, komandanto de Taĉmento de Pola Enlanda Armeo „Tigroj de Wola”.