cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dajgo Fukurju Maru
Neatendita radiaktiva malpurigo
La tragedio de Dajgo Fukurju Maru kreis furiozan kontraŭ-nuklean movadon en Japanio. La usona registaro timis, ke tiu japana movado povus kaŭzi turniĝon al kontraŭ-usonemo kaj rapide provis traktadi kun la japana registaro, gvidata de ĉefministro Yoshida Shigeru, konsiderata kiel uson-amika politikisto. La usona registaro pagis 200.000 dolarojn al la viktimoj, sed rifuzis doni teknikajn detalojn pri la radiaktiva rubaĵo pro nacia sekureco. La japana registaro konsentis ne postuli pliajn kompensojn de Usono.
Post la incidento
Ministerio de Edukado (nune Ministerio de Edukado, Kulturo, Sportoj, Scienco kaj Teknologio) aĉetis la malpurigitan ŝipon kaj purigis ĝin, reformis en la urbo Ise en la prefektujo Mie. Poste ĝi iĝis ekzercŝipo renomita Hajabusa Maru(はやぶさ丸, falko) de Tokia Fiŝada Universitato kun bazo en urbo Tatejama en la gubernio Ĉiba.
En 1967, ĝi estis rubigata en artefarita insulo en Tokio. Samjare, oficistoj de Tokia Metropolo trovis ĝin, kontraŭ-nukleaj movadistoj laboris konservi ĝin por propagandi teruron de nuklea bombo. Dajgo Fukurju Maru estas ekspoziciata en artefarita insulo Yumenoshima en la kvartalo Koto de la Tokia Metropolo.
Influo al la popola kulturo
En 1955 tiu afero inspiris la filmon Ikimono no kiroku de Akira Kurosawa.
Kvin jarojn post la incidento la japana reĝisoro Shindo Kaneto faris filmon kun la titolo "Dajgo Fukurju Maru". Aktoro Uno Yukichi rolis kiel Kuboyama Aikichi.
La okazaĵo inspiris aliajn filmreĝisorojn fari similajn filmojn, ekzemple la serion Godzilo, kiu rakontas la historion de monstro kiu mutaciis pro radiado kaj deziras venĝi la civilizacion.
Eksteraj ligiloj
Retejo pri la sekvoj de la testo
Vidu ankaŭ
Internacia kampanjo por aboligi nukleajn armilojn (ICAN)
Anani Anev
Anani ANEV (naskiĝis en 1916, mortis la 7-an de februaro 1992) estis bulgara esperantisto kaj aktoro, vaste konata en la Esperanto-movado, unu el la fondintoj de Bulgara Esperanto-Teatro.
Flanke de sia edzino Belka Beleva, li ludis dum 30 jaroj por la internacia publiko.
Ennio Morricone
Ennio MORRICONE (naskiĝis la 10-an de novembro 1928 en Trastevere, Romo; mortis la 6-an de julio 2020 en Romo) estis itala (filmmuzikisto)-komponisto kaj dirigento. Li laboris ankaŭ sub la pseŭdonomo de Dan SAVIO kaj Leo NICHOLS.
Ennio Morricone komponis la filmmuzikon de pli ol 400 filmoj. Lia nomo estas ofte kunligita kun vakera filmo; cetere li skribis muzikon por ĉ. 30 vakeraj filmoj.
Ennio Morricone studis en konservatorio de Santa Cecilia de Romo trumpeton kaj korusan muzikon.
Li ekverkis ĉe Goffredo Petrassi, en 1956 geedziĝis kun Maria Travia.
Li komencis en 1964 sukcesan kunlaboron kun Sergio Leone kaj Bernardo Bertolucci. Tiutempe verkis li muzikon interalie por la filmo de Leone Por manpleno da dolaroj kaj Ludu jam la kanton de la morto. De tiam komponis li ĉiujare filmmuzikon por ĉ. 15 filmoj.
Krom tio li membras de 1965 en la asocio de moderna muziko Nuova Consonanza, iniciatita de Franco Evangelisti.
Ennio Morricone mondkonatiĝis, ĉar multaj filmoj kun lia muziko iĝis kultfilmoj.
Li mortis la 6-an de julio 2020 en Romo, en aĝo de 91 jaroj, pro freŝaj komplikaĵoj pro falo
Filmografio
1959
1960
1961
1962 1963
Paris-Tolbiac (stacidomo)
Paris-Tolbiac estas franca stacidomo por vartrajnoj, sur linio Paris-Austerlitz -, situanta en la 13-a arondismento de Parizo.
Ennio Morricone
Filmografio
1965
Paris-Tolbiac (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Kalvinana preĝejo (Vámosatya)
La Kalvinana kirko estas religia monumento historia en Hungario, en mezo de vilaĝo Vámosatya.
Paris-Tolbiac (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-Saint-Jean (570000).
Kalvinana preĝejo (Vámosatya)
Historio
La unua mencio pri pastro de Vámosatya okazis en 1321, pri la preĝejo omaĝe al Sankta Georgo nur en 1341. En 1565 la kalvinanoj akiris la kirkon, baldaŭ ili malkonstruis la sakristion. La mebloj, la galerio kun la ŝtuparejo kaj la kasona plafono estis faritaj en 1766. Arkeologiaj esploradoj okazis ekde 1971, poste en la sama jardeko la konstruaĵo estis renovigita. Dum la esplorado oni trovis kripton sub la predikejo, krome sub la navo ostojn kun riĉaĵoj. En 1980 plena renoviĝo okazis.
Ennio Morricone
Filmografio
1966
1967
Kalvinana preĝejo (Vámosatya)
Konstruaĵo
La kirko situas sola en korto, sed apude troviĝas ankaŭ alta sonorilostablo. La kirko konsistas el 2 partoj, estas brikoforma navo, la absido estas kvadrata kaj ĝi estas apenaŭ pli mallarĝa kaj pli malalta, ol la navo. Inter la navo kaj sanktejo triumfarko troviĝas. En mezo de la fasado situas la enirejo, sed ankaŭ flanke estas alia enirejo. Sur la muroj origine estis freskoj, sed la kalvinanoj malaperigis ilin. La fenestroj grandparte restis el la gotiko, sed estas ankaŭ fenestro el la baroko.
Ennio Morricone
Filmografio
1968
1969
Lurano
Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Lino, la 2-a papo de la Katolika eklezio, kies religia memortago (la 23-a de septembro) sekve estas la komunuma festotago.
Ennio Morricone
Filmografio
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
Kalvinana preĝejo (Vámosatya)
Sonorilostablo
La sonorilostablo estis konstruita el ligno en 1691. Ĝi estas kovrita per ŝindoj. La sonorilostablo aperas eĉ en blazono de Vámosatya.
Ennio Morricone
Filmografio
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
Flughaveno Sofio
Flughaveno Sofio estas la ĉefa flughaveno de Sofio (Bulgario). Ĝi situas je 5 kilometroj oriente de la urbocentro de Sofio. Foje ĝi estas nomata flughaveno Sofio-Vraĵdebna, laŭ setlejo situanta norde de ĝi.
Clydesdale (ĉevalo)
Clydesdale [klajdsDEJL] estas raso de tirĉevaloj devena el farmaj ĉevaloj de Clydesdale, Skotlando, kaj nomita laŭ tiu regiono. Kvankam origine estis unu el plej malgrandaj rasoj de tirĉevaloj, ĝi estas nuntempe alta raso. Ofte beja laŭ koloro, ili montras gravajn blankajn markojn pro ekzisto de genetiko rilate al branĉo Sabino. Tiu raso estis origine uzata por agrikulturo kaj transporto, kaj estas ankoraŭ uzata por tiraj celoj nuntempe. La Budweiser Clydesdale estas kelkaj el plej famaj Clydesdale, kaj aliaj membroj de la raso estas uzataj kiel paradĉevaloj (por tamburoj) fare de la Britia Household Cavalry. Ili estis uzataj ankaŭ por krei aŭ plibonigi aliajn tirĉevalajn rasojn.
Tiu raso estis disvolvigita el flandraj virĉevaloj importitaj al Skotlando kaj krucigitaj kun lokaj ĉevalinoj. La unua registrita uzo de la nomo "Clydesdale" por la raso estis en 1826, kaj ĉirkaŭ 1830 komencis sistemo de luado de virĉevaloj kio rezultis en la disvastigo de la ĉevaloj Clydesdale tra Skotlando kaj en norda Anglio. La unua bredoregistro estis formita en 1877. Fine de la 19a kaj komence de la 20a jarcentoj, miloj da Clydesdale estis eksportitaj el Skotlando kaj senditaj tra la mondo, inklude al Aŭstralio kaj Novzelando, kie ili iĝis konata kiel "la raso kiu konstruis Aŭstralion". Tamen, dum la Unua Mondmilito la nombroj de populacioj ekmalpliiĝis pro pliiĝanta mekanizado kaj milituzado. Tiu malpliiĝo pluis, kaj ĉirkaŭ la 1970-aj jaroj, la Rare Breeds Survival Trust konsideris la rason vundebla al formorto. La nombroj de populacioj iomete pliiĝis en la intervenA tempo, sed oni supozas, ke ili estas ankoraŭ vundeblaj.
Flughaveno Sofio
La flughaveno konsistas el du subcentroj. La pliparto de la kompanioj uzas la duan, malfermitan en 2006. La unua nun servas al kelkaj malaltprezaj flugkompanioj. Inter la du centroj trafikas senkosta buseto. Al la urbocentro trafikas la buslinioj 184 resp. 284.
Sámuel Fogarasi
FOGARASI Sámuel (pr. fogaraŝi) estis hungara kuracisto naskita en ? la ? kaj mortinta en Koloĵvaro en 1721
Biografio
Sámuel Fogarasi studis en Nagyenyed kaj de 1696 li instruis en Marosvásárhely, de 1698 li studis medicinon en universitato Franeker, poste li estis kuracisto en Fogaras.
Al la forbuĉataj popoloj
Al la Forbuĉataj Popoloj estas pamfleto verkita de Romain Rolland. Ĝi estas tradukita de Georg Mahn kaj eldonita de li en Berlino en 1920.
Laŭ la kovrilo de la libro, ĝi estis eldonita en Berno de Universala Esperanto-Asocio. UEA oficiale informis, ke ĝi ne estis la eldoninto. La tradukinto klarigis, ke:
Toleda Manĉo
Ĝi enhavas etendon de 3.061,83 km², kaj estis historie distribuata inter la Religiaj Ordenoj de Santiago kaj Sankta Johano, ĉefe, plus aliaj de reĝa koncerno.
Rezső Kőnig
Rezső Kőnig [reĵO kOnig], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kőnig Rezső estis hungara kemiisto, farmakologo.
Rezső Kőnig naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Toleda Manĉo
La neoficiala histori-kultura ĉefurbo de tiu subkomarko estas Madridejos (11.404 loĝ.), sed aktuale la ununura jurisdikcia centro estas en Quintanar de la Orden (11.469 loĝ).
Rezső Kőnig
Biografio
Rezső Kőnig akiris diplometon en industria altlernejo en 1919. Ekde la sekva jaro li eklaboris en signifa uzino pri medikamentoj en sia naskiĝurbo. Li atingis la rangon ĉefinĝeniero en 1938. Post 3 jaroj li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Ekde 1946 li estis uzinestro, post 2 jaroj li establis esploran laboratorion. En 1952 li kandidatiĝis. Inter 1963 kaj 1968 li estis laboratoriestro, poste li pensiuliĝis.
Toleda Manĉo
Historiografio
La Supra Toleda Manĉo estis kampo de luktoj inter la teritorioj de la Ordeno de Sankta Johano kaj de la Ordeno de Santiago. Proksimume la okcidenta sektoro ĝis la meridiano de Villacañas-Lillo, estis apartenanta al la unua el ili, kun ĉefsidejo en Consuegra. La orienta sektoro de la Ordeno de Santiago, el La Villa de Don Fadrique, (kies infanto de Kastilio, duonfrato de Pedro la 1-a, iĝis Granda Superulo de la menciita Ordeno); la ĉefurbo iĝis Quintanar de la Orden, kiu nomiĝis en 1353, "Común de la Mancha", nome ĉefurbo de Gubernado kaj Ĉefa Justicejo.
Rezső Kőnig
Biografio
Li havis mondan patenton pri Ultraseptyl, krome li partoprenis en kreoj de Hypotiazid, a Chlorurit, Fonurit. Li ricevis premion Kossuth en 1955, en 1961 malpli gravan premion.
Heinz Kahlau
Heinz KAHLAU [hajnc kalaŭ] (naskiĝis la 6-an de februaro 1931 en Drewitz apud Potsdamo, mortis la 6-an de aprilo 2012) estis germana poeto, dramisto kaj scenaristo.
Dum la epoko de la GDR li estis membro de la gvidanta partio SED. De 1970 ĝis 1980 li gvidis la PEN-sekcion de GDR. Krome li engaĝiĝis en la verkista asocio de sia lando.
Honorata per diversaj literaturpremioj (1963: Heinrich-Heine-Preis, 1972: Lessing-Preis der DDR k.a.), li estas rigardata unu el la plej multe legataj germanaj lirikistoj de la nuntempo.
Municipo
Al la nocio de komunumo ligas ankaŭ plej multaj intervikioj.
La plej grandaj municipoj (laŭ surfaco) troviĝas en Kanado kaj Groenlando. Verŝajne la plej granda municipo en la mondo estas Avernasuaq en Groenlando, kiu estas pli granda ol Britio.
Historie, en la Romia regno oni donis la titolon municipo (latine municipium) al urboj, kiuj konservis sian propran juron, sed kies anoj posedis la romian civitanecon.
Niedererbach
Niedererbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. La 28-an de februaro 2007 la komunumo havis 1018 loĝantojn.
Lietava
Lietava, hungare Zsolnalitva [ĵolnalitva], germane Littau estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankaŭ proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.
Situo
Lietava situas laŭ flankovojoj. Žilina troviĝas je 9 km.
Burgo
Plej frue burgo de slavoj estis. La hungaroj konstruis novan modernan burgon en la 13-a jarcento, kiun Mateo Csák havis ĝis 1321. En la 15-a jarcento la burgo estis renesanciigita kaj pligrandigita. En 1528 la Habsburgoj sukcese sieĝis ĝin. Kelkfoje oni aranĝis tie la departementajn kunsidojn. Ekde 1641 la burgo komencis ruiniĝi, en la 18-a jarcento ĝi tute malpleniĝis.
Vilaĝo
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1300 en formo "Lytwa" kaj ĝi apartenis konstante al la fortikaĵo. En 1598 oni komputis tie 21 domojn. En 1784 331 vilaĝanoj (56 familioj) loĝis en 52 domoj, en 1828 372 vilaĝanoj loĝis en 38 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Zsolnalitva 485 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Zsolna, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.
Famuloj
En la vilaĝo naskiĝis hungara palatino György Thurzó.
NGC 3276
NGC 3276 (aliaj indikoj — ESO 317-40, PGC 31031) estas galaksio en konstelacio Pumpilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
San Lucas (Chiapas)
San Lucas estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas San Lucas el Zapotal. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07110.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5918 loĝantojn. El tiuj estis 2988 viroj kaj 2930 virinoj. La komunumo havas surfacon de 154 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 660 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3157 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1991 scipovis legi kaj skribi kaj 1163 personoj estis analfabetoj. Do 63% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 37% estis analfabetoj.
5673 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 608 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 10.72% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
László Baradlai
BARADLAI László (pro. baradlai) estis rumania hungara redaktoro, verkisto naskita en Budapest en 1902 kaj mortinta en aŭtuno de 1944 en Ebensee.
Biografio
László Baradlai komence estis aktoro kaj reĝisoro, poste 1926 ĵurnalisto, kunlaboranto de gazetoj Szamos, Brassói Lapok kaj Népújság. Li redaktis la semajngazeton Revü (1932-33), poaste ĉefredaktoro de Sajtó same en Satmaro (1937-38).
Lurate Caccivio
Lurate Caccivio estas komunumo de Italio.
Klasika muziko
Klasika muziko estas muzikstilo, kiu aperis en Eŭropo en la dua jarmilo post Kristo, pli precize de la 11a jarcento ĝis hodiaŭ. Tamen, plej konatas la centra parto de la epoko, nomata klasikisma muziko kaj disvolviĝinta inter proksimume la jaroj 1750 kaj 1820.
Klasika muziko estas altkultura muziko produktita aŭ enradikita en la tradicioj de okcidenta muziko, inkludante kaj liturgian (religian) kaj nereligian muzikon. Ĉar simila termino estas uzata ankaŭ por referenci al la periodo de 1750-1820 (nome klasika epoko), tiu artikolo temas pri la larĝa tempoperiodo de ĉirkaŭ la 11a jarcento al la nuntempo, kio inkludas la klasikan epokon kaj variajn aliajn epokojn. La centraj normoj de tiu tradicio iĝis kodigitaj inter 1550 kaj 1900, kio estas konata kiel komunpraktika periodo. La ĉefaj tempodividoj de klasika muziko estas jenaj: la periodo de antikva muziko, kio inkludas la epokojn de la mezepoka (500–1400) kaj de la renesanca (1400–1600) muzikoj; la komunpraktika periodo, kio inkludas la epokojn de la baroka (1600–1750), klasika (1750–1820), kaj de la romantika (1804–1910) muzikoj; kaj la muziko de la 20-a jarcento (1901–2000) kiu inkludas la modernisman (1890–1930) kiu koincidas el la fino de la 19a jarcento, la altmodernisman (meze de la 20a jarcento), kaj nuntempan aŭ postmodernan (1975–2015) muzikojn.
Mezepoko
Estis kaj religia kaj sekulara muzikoj, kvankam el la sekulara muziko de la frua mezepoko preskaŭ nenio transvivis. Krome la rekonstruado de frua muziko, speciale muziko el antaŭ la 12-a jarcento, ĉiam enhavas elementon de konjekto, ĉar notacio disvolviĝis relative malfrue. La frua parto de tiu ĉi muzikperiodo estas markita de la tre malrapida graviĝo kaj disvolviĝo de polifonio kaj kontrapunkto.
Religia muziko
Gregoria ĉanto, kiu estas speco de plejnkanto, estas centra en la muzika tradicio de Eŭropo en la mezepoko. Ĉanto (liturgia ĥora kanto) estas monofonia sekulara formo, kiu reprezentas la plej fruan konatan muzikon de la kristana eklezio. Tio, kion ni nomas gregoria ĉanto, estas la stile kohera, doktrine unueca versio, kiu devenis el kunmeto de kelkaj diversaj ĉantotradicioj (roma, mozaraba, galikana, ambrozia, k.a.) sub la superrigardo de Romo en proksimume la naŭa jarcento. La repertuaron praktike konsistigis melodioj, kiuj devenas verŝajne el pluraj fontoj, kelkaj eĉ el la tempo de Gregorio la Granda mem (ĉ. 590–604). Multaj el tiuj melodioj verŝajne estis verkitaj en la politike stabila, relative klera medio de okcidenteŭropaj monaĥejoj dum la regado de Karolo la Granda. La plej frua transvivinta fontmaterialo por ĉanto montranta muzikan notacion devenas el la komenco de la naŭa jarcento, kvankam la unueco de la muziko tra vasta spaco supozigas, ke ia formo de ĉanta notacio, nun perdita, eble ekzistis jam pli frue. Ni notu, ke jam en la antikva mondo — ekz. en Grekio — ekzistis muzika notacio; sed ĉirkaŭ la kvina jarcento perdiĝis la kapablo legi kaj skribi tian notacion, same kiel ĉia muziko ligita al ĝi.
Ĉirkaŭ la fino de la naŭa jarcento, kantistoj en monaĥejoj kiel St. Gall en Svisio ekprovis aldoni alian parton al la ĉanto, ĝenerale voĉon en paralela movo, kantante plejparte perfektajn kvartojn aŭ kvintojn kontraŭ la originala melodio. Tiu ĉi disvolvaĵo nomiĝas organumo, kaj ĝi reprezentas la originon de kontrapunkto, la trajto kiu plej certe distingas eŭropan muzikon disde la cetero de monda muziko. Tra la sekvantaj kelkaj jarcentoj organumo disvolviĝis en pluraj manieroj. La plej grava estis la kreado de "ornama organumo" ĉirkaŭ 1100, iafoje konata kiel la Skolo de Sankta Marcialo (nomata laŭ monaĥejo en sudcentra Francio, kiu posedas la plej bone konservitan manuskripton de tiu ĉi repertuaro). En "ornama organumo" la originalan melodion oni kantis en longaj tonoj dum akompananta voĉo kantis po multajn tonojn kontraŭ ĉiu el la originala, ofte en tre ellaborita maniero, dume emfazante la perfektajn konsonancojn (kvartojn, kvintojn, kaj oktojn) kiel en la pli fruaj organumoj.
La impona florado de la skolo de Notre Dame de polifonio de ĉirkaŭ 1150 ĝis 1250 respondis al la same imponaj atingoj en gotika arkitekturo: la centro de agado ja estis la katedralo de Notre Dame mem. Ĝuste en tiu ĉi periodo ritma notacio ekaperis en okcidenta muziko, precipe kunteksto-dependa metodo de ritma notacio konata kiel la ritmaj modaloj. Tio estis ankaŭ la periodo, en kiu disvolviĝis konceptoj de formala strukturo, kiuj metis atenton sur proporcion, teksadon, kaj arkitekturan efikon. Iafoje oni nomas tian muzikon la pariza skolo, aŭ pariza organumo, kaj ĝi reprezentas la komencon de tio, kio kutime nomiĝas la ars antiqua. Komponistoj el tiu periodo kreis plurajn novajn muzikajn formojn: klozuloj, kiuj estis melismaj sekcioj de organumoj elprenitaj kaj tajlitaj per novaj vortoj kaj plia muzika malvolvado; konduktuso, kiu estis kanto por unu aŭ pluraj voĉoj, kiun oni kantu ritme, verŝajne okaze de ia procesio; kaj tropoj, kiuj estis rearanĝaĵoj de pli malnovaj ĉantoj nun havantaj novajn vortojn kaj iafoje novan muzikon.
Omont
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Klasika muziko
Religia muziko
La komenco de la ars nova estas unu el la malmultaj klaraj kronologiaj dividoj en mezepoka muziko, ĉar ĝi respondas al la eldono de la Roman de Fauvel, grandega kompilaĵo de poezio kaj muziko, en 1310 kaj 1314. La Roman de Fauvel estas satiro pri koruptaĵoj en la mezepoka eklezio, kaj ĝi estas plena je mezepokaj motetoj, lajoj, rondeloj, kaj aliaj novaj sekularaj formoj. Kvankam la plejmulto de la muziko estas anonima, ĝi enhavas plurajn pecojn de Philippe de Vitry, unu el la unuaj komponistoj de la izoritma moteto, disvolviĝo kiu distingas la dekkvaran jarcenton. La izoritman moteton perfektigis Guillaume de Machaut, la plej bona komponisto siatempe. La plejmulto de la muziko de la ars nova estis franca laŭ deveno; tamen, la termino ofte malstrikte aplikiĝas al ĉia muziko el la dekkvara jarcento, speciale por inkludi la sekularan muzikon de Landini en Italio.
Nereligia muziko
La goliardoj estis vojaĝantaj poeto-muzikistoj en la Eŭropo de la deka jarcento ĝis la mezo de la dektria, kaj tial ilia tradicio dividis iom da tempo kun la tradicio de trobadoroj kaj trouvères. La plej multaj estis scienculoj aŭ ekleziuloj, kaj ili verkis kaj kantis en la latina, malsimile al la trobadoroj, trouvères, kaj Minnesanger, kiuj uzis la nacilingvon. Kvankam multaj el la poemoj transvivis, tre malmulta muziko restas. Ili eble influis — eĉ decide — la tradicion de trobadoroj kaj trouvères. La plej multaj el iliaj poemoj estas sekularaj, kaj kvankam pluraj el iliaj kantoj glorigas religiajn idealojn, aliaj estas malkaŝe profanaj, traktantaj ebriecon, diboĉadon, kaj amoremon.
Renesanco
La pliiĝanta dependado de la intervalo de trito kiel konsonanco estas unu el la pli rimarkeblaj trajtoj de frurenesanca eŭropa arta muziko (en la mezepoko, tritoj estis rigardataj kiel disonancoj). Polifonio, estinte aktuala jam de la 12-a jarcento, pli kaj pli kompleksiĝis per altgrade memstaraj voĉoj tra la tuta 14-a jarcento; la komenco de la 15-a jarcento montris simpligadon, kaj la voĉoj ofte strebis al glateco. Tio estis farebla pro multe plivastigitaj voĉaj registroj en muziko — en la mezepoko, la malvastaj registroj bezonigis oftajn partokrucojn, kio ankaŭ devigis verki tre multe kontrastantajn partojn.
Ĉirkaŭ la fino de la 15-a jarcento, polifonia sankta muziko (ekzempligita per la mesoj de Ockeghem kaj Obrecht) ankoraŭfoje kompleksiĝis, en maniero respondanta al la okulfrapa detalo en la tiutempa pentrarto; tion sekvis en la frua 16-a jarcento ankoraŭ alia moviĝo al simpligado, kiel oni povas observi en la verkado de Josquin, kaj poste de Palestrina, kiu tiam enparte reagis al la striktigoj de la Koncilio de Trento malaprobantaj tro kompleksan polifonion pro ties malhelpado al kompreno de la teksto.
En la malfrua 16-a jarcento, estis kelkaj gravaj, kontrastantaj emoj. En sekulara muziko, aparte en la madrigalo, estis emo al komplekseco kaj eĉ ekstrema kromateco (ekzempligita en la madrigaloj de Luzzaschi, Marenzio, kaj Gesualdo). Dume, komenciĝante en Florenco, okazis klopodo revivigi la dramajn kaj muzikajn formojn de Antikva Grekio, uzante kiel rimedon monodion, formon de deklamata muziko super simpla akompano; pli ekstreman kontraston kontraŭ la antaŭa polifonia stilo estus malfacile trovi; ankaŭ tio estis, almenaŭ je la komenco, sekulara emo. En Venecio, de ĉirkaŭ 1550 ĝis ĉirkaŭ 1610, disvolviĝis impona plurĥora stilo, kiu donis al Eŭropo iom de la plej granda, plej belsona muziko komponita ĝis tiu tempo, per pluraj ĥoroj de kantistoj, latunaj blovinstrumentoj, kaj kordinstrumentoj en diversaj spaclokoj en la Baziliko de sankta Marko. Tiuj ĉi pluraj revolucioj disvastiĝis tra Eŭropo en la sekvantaj kelkaj jardekoj, komencante en Germanio kaj poste transirante al Hispanio, Francio kaj Anglio iom poste, indikante la komencon de tio, kion oni nun nomas la baroka muzika epoko.
Baroko
La muziko kutime nomata baroka ampleksas tre diversajn stilojn el vasta geografia regiono, precipe en Eŭropo, kaj estis komponata dum periodo de proksimume 150 jaroj. La termino "baroka" en sia aplikiĝo al muziko estas relative lastatempa disvolvaĵo, kiu estis unue uzita de Curt Sachs en 1919. Eĉ ankoraŭ en 1960 ja estis ankoraŭ konsiderinda disputo en akademiaj rondoj pri tio, ĉu sencohave estas kunigi per unu sola termino muzikon tiel diversan kiel la muzikon de Peri, Domenico Scarlatti, kaj J.S. Bach; tamen la termino fariĝis vaste uzata kaj akceptata por indiki tiun ĉi larĝan amplekson de muziko. Povus esti utile ĝin distingi disde unuflanke la antaŭa (renesanca) kaj aliflanke la sekvanta (klasika) periodoj de muzika historio.
Barokaj komponistoj verkadis en diversaj muzikaj ĝenroj. Opero, iniciatita en la malfrua renesanco, fariĝis grava muzika formo dum la baroko, per la operoj de Alessandro Scarlatti (1660–1725), Händel, kaj aliaj. La oratorio atingis sian kulminon en la verkado de Bach kaj Händel; opero kaj oratorio ofte uzadis tre similajn muzikajn formojn; vidu ekz. la vastan uzadon de la triparta ario.
En alia religia muziko, la meso kaj moteto malantaŭiĝis iomete je graveco, sed la kantato prosperis en la verkado de Bach kaj aliaj protestantaj komponistoj. Ankaŭ virtuoza orgena muziko prosperis, en tokatoj, fugoj, kaj aliaj verkoj. Instrumentajn sonatojn kaj suitojn oni verkadis por individuaj instrumentoj, por ĉambraj grupoj, kaj por (malgrandaj) orkestroj. La konĉerto aperis, kaj en sia formo por ununura solisto plus orkestro kaj kiel la granda konĉerto, en kiu malgranda grupo de solistoj kontrastas kun la plena orkestro. La franca uverturo, kun siaj kontrastantaj malrapidaj kaj rapidaj sekcioj, aldonis grandecon al la multaj kortegoj, en kiuj ĝi estis prezentita.
Klasika epoko
La emo de la Klerismo por struktura klareco trovis por si lokon ankaŭ en la mondo de muziko, kiu moviĝis for de la tavoligita polifonio de la baroka periodo, kaj en la direkto de stilo, en kiu oni preferis meti melodion super subordigitan harmonion — kombinaĵo nomata homofonio. Tio signifis, ke ludado de akordoj, eĉ se ili interrompis la melodian glatecon de individua parto, fariĝis multe pli ofta trajto en muziko, kaj tio ĉi siavice faris pli aŭdebla la tonalan strukturon de verkoj.
La novan stilon puŝis antaŭen ankaŭ ŝanĝiĝoj en la ekonomia situacio kaj en socia strukturo. Dum la antaŭeniro de la 18-a jarcento, la nobelaro pli kaj pli fariĝis la ĉefaj patronoj de instrumenta muziko, dum okazis supreniĝo en la publika gusto por komika opero. Tio kondukis al ŝanĝoj en la maniero, en kiu muziko estis prezentata, el kiuj la plej gravaj estis la moviĝo al ĝeneralaj instrumentaj grupoj, kaj malpliiĝo de la graveco de la konstanta baso, la harmonia plenigilo sub la muziko, ofte ludata de pluraj instrumentoj. Unu metodo por sekvi tiun ĉi forpasadon de la konstanta baso kaj ties figuritaj akordoj estas ekzamenado de la forpasado de la termino "obbligato", t.e. nepra instrumenta parto en verko de ĉambra muziko. En la baroka mondo, pliaj instrumentoj povis esti libere aldonitaj al la konstanta baso; en la klasika mondo, ĉiuj partoj estis notitaj specife, sed ne ĉiam konsekvence traskribitaj, tiel ke la vorto "obbligato" fariĝis pleonasma. En 1800 la termino jam preskaŭ tute formortis, kaj tiel same la praktiko direkti verkon ĉe la klavaro.
La ŝanĝiĝoj en la ekonomia situacio ĵus notitaj ankaŭ kondukis al ŝanĝo en la ekvilibro inter la disponado kaj la nivelo de muzikistoj. Dum en la malfrua baroko, grandaj komponistoj havis por ĉerpi ĉiujn rimedojn de urbo, la fortoj disponataj ĉe ĉasloĝejo estis pli malgrandaj, kaj pli limigitaj laŭ sia kapablonivelo. Tio ĉi estis instigo por doni al muzikistoj precipe simplajn partojn por ludi, kaj en la okazo de virtuoza grupo, instigo por verki spektaklajn, idiomecajn partojn por specifaj instrumentoj, kiel en la okazo de la orkestro de Mannheim. Cetere, la apetito por konstanta fonto de nova muziko, konservita de la baroko, kondukis al tio, ke verkoj devis esti prezenteblaj post, en plej bona okazo, unu provludon. Eĉ post 1790 Mozart ja skribis pri "la provludo", komprenigante ke liaj koncertoj havos unu solan.
Ĉar la centra celo de muziko jam ne estis polifonia teksado, sed anstataŭe sola melodia linio kun akompano, oni pli emfazis la notacion de tiu linio kun intensoj kaj frazfarado. La simpligado de la teksado faris pli gravaj instrumentajn detalojn, kaj ankaŭ faris la uzon de karakterizaj ritmoj — ekz. atentigaj malfermaj fanfaroj, la ritmo de funebra marŝo, aŭ la menueta ĝenro — pli grava por starigi kaj unuigi la tonon de individua movimento.
Romantisma muziko
La plej gravaj ecoj de romantikisma muziko estas la emfazo de sentoplena esprimo, la dissolvo de la klasikaj formoj, la pliampleksigo de la tradicia harmoniko samkiel la asociado de la muziko kun ekstermuzikaj, ofte literaturaj ideoj (programmuziko). La orkestron oni ĉiame pliampleksigis, por unuflanke atingi kolorecajn fajnaĵojn, aliflanke per uzado de ĉiuj disponeblaj rimedoj ebligi pli kaj pli grandiozajn impresojn. Krome oni enprenis ĉiam pli ofte elementojn de la popolmuziko, parte en la kadro de la realismo, parte kaŭzitaj per la naciaj skoloj de malgrandaj landoj. Kutime oni distingas inter tri fazoj de la romantikismo, kvankam en la literaturo la ekzaktaj rilatoj ne estas unuecaj.
La aplikado de la nocion romantiko al la muziko atentigas pri interna, kvankam defazigita ligiteco inter la romantika movado en poezio, artoteorio kaj filozofio kaj la muzika romantiko, celata kontraŭpozicio al la muziko precipe de la Viena klasiko (Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart kaj Ludwig van Beethoven). La antitezo klasika-romantika jam estis konata en la 18-a jarcento (Anglio) kaj ricevis novan aktualan dimension per la antagonismo inter germana romantiko kaj "Vajmara klasiko" (Friedrich von Schiller, Johann Wolfgang von Goethe). Sed por la romantikistoj mem kaj ĉepinte por Georg Wilhelm Friedrich Hegel (estetiko, 1818–29), kiu tamen foris al ilia rezonado, validis ankoraŭ la pli malnova vortuzo de la kristana-eŭropa "romantika" arto, kiun kontraŭmetis Johann Gottfried Herder kaj Christoph Martin Wieland al la "klasika" arto. Terminologian konfuzon kreis dum la romantika epoko ankaŭ la evoluigo de nocio pri muziko, kiu tutsimple celis la esencon de la muziko. Al E.T.A. Hoffmann ekz. - la ununura romantika poeto, kiu mem profunde enrigardis la muzikon de sia epoko kaj mem estis komponisto – la instrumenta muziko de Haydn, Mozart kaj precipe de Beethoven ŝajnis la enkarniĝo de "romantika" muziko, ĉar li trovis plenumita en ĝi la plej altan nocion de muziko. ("Ĝi [la instrumenta muziko] estas la plej romantika de ĉiuj artoj, oni preskaŭ dirus, sole nur-romantika.") Li argumentis jene: "La muziko malfermas al homo nekonatan imperion; mondon kiu havas nenion komunan kun la ekstera sensa mondo ... kaj en kiu li postlasas ĉiujn sentojn difineblajn per nocioj, sindone al la neeldirebla." Ĉar muziko plejparte por la romantikistoj (ekz. Wackenroder, Hoffmann) esence estis ampleksa, transcenda-malmateria arto, tute hejma en la sentosfero, la romantika nocio de arto kiel, kiun la 19-a jarcento neniam rezignis, stampis la komprenon de ĉia muziko. La difino de Arthur Schopenhauer de muziko kiel manifestado de la pura volo, do de la noumeno, trans la aperaĵoj kaj nocioj kulminis la romantikaj ideoj pri muziko. Ankaŭ la idea koncepto de muzikdramo de Richard Wagner kiel interarta artverko ("tutarta verko") reiras al la ideoj de la germanaj romantikistoj (ekz. kunfandiĝo de la ĝenroj kaj artoj, utopiismo, sakraligo de la artverko), tamen sen ke oni povus enordigi la muzikdramojn de Wagner en la romantikon.
Ferenc Szusza
Ferenc Szusza [susa], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szusza Ferenc estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.
Klasika muziko
Romantisma muziko
Schumann kaj Frédéric Chopin malkovris en la pianomuziko la lirikan valoron de la sono kaj de figura virtuozeco por la perado de la poezia. Epoke antaŭmetita parte estas la romantisma klasikismo de Felix Mendelssohn Bartholdy, al kiu atribuendus ankaŭ kelkiom el la opera kaj instrumenta muziko de Hoffmann, Spohr kaj aliaj. Prezipe en la „Lieder ohne Worte“ (Kantoj sen vortoj – 1830-45) samkiel en la muziko pri Sonĝo de Somermeza Nokto (1842, uverturo jam 1826) la virtuoza traktado de muzikaj bildoj kreas subliman poeziecon. Reflektoj de naturaj kaj pejzaĝaj bildoj en liaj ĉefverkoj estas same esencaj elementoj kiel la imago de senpeza elfomoviĝo. La malkovro kaj glorkronado de la muuziko de la pasinteco, malvaste ligitaj kun streboj de la literatura romantismo (ekz .la „renaskiĝo“ de Giovanni Pierluigi da Palestrina), preparita fare de la agado de Carl Friedrich Zelter ĉe la miksita ĥoro Sing-Akademie zu Berlin kaj de la artoteoria agado (antikva kaj nova eklezia muziko, 1814) kaj komponaĵoj de Hoffmann, tutamplekse nur Mendelssohn muzikhistorie utiligis per sia prezentado de la Pasiono laŭ Mateo de Johann Sebastian Bach en Berlino (1829).
Ferenc Szusza
Ferenc Szusza naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Szusza ligiĝis al Újpest, kie li maturiĝis. Li futbalis nur en elita klubo de Újpest inter 1935-1961, kie li ludis 462-foje kun 393 goloj (ili estis klubaj rekordoj). Inter 1945-1960 li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1942–1956 resume 24-foje kun 18 goloj. Li akiris trejnistan licencon en 1960 kaj li estis trejnisto inter 1962 kaj 1981 ankaŭ eksterlande (Újpest, Real Betis Balompié, Atlético Madrid).
Klasika muziko
20-a jarcento
La nova muziko, modernisma muziko aŭ moderna muziko estas referenco al la muziko de la skriba eŭropa tradicio, prilaborita proksimume inter 1910 kaj 1975. Aliaj fakuloj indikas tempolimojn el 1890 ĝis 1930. La moderna muziko estas bazita sur la filozofiaj kaj estetikaj valoroj de la modernismo kaj plej rimarkinde la tendenco al la rompo disde la tradicio, kaj la permanenta plinovigemo. Pro tio ĝi estas tre forte ligita al avangardismo. Diference de la antaŭaj epokoj de klasika muziko, praktike ĉiuj komponistoj de tiu periodo partoprenis en diversaj muzikaj movadoj, ĉu samtempe ĉu laŭ etapoj.
Tiukadre la ĉefa karaktero de modernismo estas la plureco de la lingvaĵo, en la kompreno, ke neniu muzika lingvaĵo partikulare havis dominan lokon. Teknike la muzika modernismo montras tri ĉefajn trajtojn kiuj distingas ĝin disde la antaŭaj muzikaj periodoj, nome la jenaj:
La unuaj laboroj de futurismo en la fako muziko ekis en 1910, kiam oni disvastigis la tekston de la "Manifesto de la futuristaj muzikistoj". La ĉefaj futuristaj komponistoj estis la italoj Francesco Balilla Pratella kaj Luigi Russolo. Russolo publikigis alian manifeston nome L'arte dei Rumori en 1913, kiel konsekvenco de la studo jame faritaj de Pratella. La «brumuziko» estis poste aligito al la performances, kiel fonmuziko aŭ ia speco de partituro aŭ gvidilo por la movado de la ludantoj, kaj krome inventis brumaŝinon nomita Intonarumori aŭ "bruharmoniigilo", kiu estis akre kritikata siaepoke.
Maltonaleco estas tipo de muziko kiu, en la plej larĝa senco, ne havas tonalan centron aŭ tonalon kaj do rekte kontrastiĝas kun tonaleco. Ĝenerale dirante, en maltonaleco mankas hierarkio fiksiĝanta je unu centra tonalto (t.e. toniko), kaj la notoj de la kromata (duontona) gamo ĉiuj funkcias sendepende unu de la alia. Komence de la 20-a jarcento komponistoj kiel Claude Debussy, Aleksandr Skrjabin, Béla Bartók, Paul Hindemith, Sergej Prokofjev, Igor Stravinski kaj Edgar Varèse, verkis muzikon kiu estis priskribita, tute aŭ parte, kiel netonala.
Primitivismo estis arta movado kiu intencis savi la plej arkaikan folkloron de kelkaj regionoj per moderna aŭ modernisma lingvaĵo. Simile al naciismo en siaj klopodoj rekuperi la lokajn tradiciojn, la primitivismo aligis teknikojn kiel neregulaj metrikoj kaj akĉentoj, granda uzado de la perkut-instrumentoj kaj aliaj sonkoloroj, modalaj eskaloj, kaj harmonioj plurtonalaj kaj atonalaj. Inter gravaj komponistoj la du plej gravaj figuroj de tiu movado estis la rusa Igor Stravinsky kaj la hungara Bela Bartok, kvankam la verkaro de ambaŭ superas la limojn de la nomigo "primitivismo".
Dekdutonismo estas kompozicia doktrino, laŭ kiu komponistoj verkis dekdutonisman muzikon per dekdutona serio. Ĝi traktas la dekdu tonojn el la kromata gamo laŭ la egalgrade temperita agordosistemo komplete egalrajtaj (tio signifas: sen la superregado de "baztono"). Dekdutonisma muziko estas konfuzebla nek per kromata muziko (en kiu ja ankaŭ ĉiuj dekdu tonoj povas aperi en malvasta spaco, sed ankoraŭ kondiĉigas tonalecon) nek per maltonaleco. La dekdutonismo transprenas la rolon de muzika ordoprincipo, kiun antaŭe posedis la funkcia harmoniko de la tonaleco. Tiuj estas ĝeneralaj, interstilaj nocioj. Male la nocio dodekafonio (greke: dodeka = 12, fone = voĉo), kiun enkondukis René Leibowitz, kutime signifas la teknikon de la „komponado kun dekdu tonoj nur rilataj unu kun la alia“ evoluigitan de Arnold Schönberg.
Mezepoka (ĝis 15a jarcento) kaj renesanca muzikoj
15-a kaj 16-a jarcentoj:
Baroka muziko
17-a jarcento kaj komenco de la 18-a jarcento:
Viena Klasikismo
Mezo kaj fino de la 18-a jarcento:
Romantika muziko
Mezo kaj fino de la 19-a jarcento:
Malfruromantika muziko
Fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento:
Moderna klasika muziko
Komenco kaj mezo de la 20-a jarcento:
Nuntempa klasika muziko
Fino de la 20-a jarcento kaj komenco de la 21-a jarcento:
Tabuleo
Ĉe la araboj tabuleo estas tradicie servata kadre de mezeo.
Diarville (stacidomo)
Diarville estas ne priservata franca stacidomo sur linio -, situanta en  Diarville, en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Jarville-la-Malgrange - Mirecourt (040000).
Mosoni Duna
Mosoni Duna [MOŝoni DUna] estas riverbrako debranĉigita de Danubo proksime de la slovaka-hungara-aŭstra lim-triopo. Ĝia nomo hungare signifas "Danubo de Moson".
La plena longo estas 125 km, el tio 121,5 km estas en Hungario, la restinta en Slovakio. Ĝi fluas tra la departemento Győr-Moson-Sopron.
La urbo Mosonmagyaróvár situas ĉe la supra triono de Mosoni Duna. Tie enfluas an ĝin la rivero Lajta (en Aŭstrio: Leitha).
La dua granda urbo ĉe Mosoni Duna estas Győr, kie kunfluas Mosoni Duna, Rába kaj Rábca. Oriente de Györ la kuniĝintaj riveroj enfluas en Danubon.
Matnakaŝo
Matnakaŝo (armene: Մատնաքաշ "matnaqaŝ") estas tradicia pano de la armena kuirarto. Ĝi estas pano el leĝera kaj sponga pasto. La vorto matnakaŝ laŭvorte signifas desegnita fingro, alude al la maniero pri la preparado de la pano. La matnakaŝo, kune kun lavaŝo, estas plata kaj akireblas en iu ajn panvendejo de Armenio kaj en lokoj de la armena diasporo.
Sándor Beier
D-ro BEIER Sándor naskiĝis la 28-an de marto 1913 en Gheorgheni kaj mortis la 21-an de januaro 1992 en Kluĵo. Li estis Esperanto-beletristo, konata sub la pseŭdonimoj Darázs Bérci, Sándor Héthelyi kaj estas reprezentita per poemo en Esperanta antologio.
Tinuso
Tinuso estas genro (Thunnus) de grandaj maraj fiŝoj, el la ordo de la perkoformaj kaj familio de Skombredoj. La vorto "tinuso" estas uzata ankaŭ por la tre konata specio Ruĝa tinuso.
Pro sia delikata karno tinuso estas multe kaptata kaj manĝata.
Fiŝkaptado de tinuso
La tropikaj tinusoj, kiel la Flavnaĝila tinuso, estas kaptataj en Pacifiko, en Hinda Oceano, ĉe la orientafrika marbordo, en Suda Atlantiko en la Gvinea Golfo kaj en centramerika Pacifiko. La Norda tinuso estas kaptata en Nordeŭropa Atlantiko, ĉirkaŭ Britio kaj la Ruĝa tinuso en la Mediteraneo ĉeiberia Atlantiko kaj Norda Atlantiko.
La EU distribuas al la landoj la kvanton de tinuso, kiun ili rajtas fiŝkapti. Laŭ tio, Hispanio rajtas fiŝkapti ĝis 5,568 tunojn, sekve de Francio (5,494) Italio (4,336) kaj multe pli sube Portugalio (524), Malto (356), Grekio (287) kaj Kipro (155). Laŭ tiuj ciferoj la eŭropuniaj landoj rajtas fiŝkapti 57 % de la atlantika tinuso. Aliaj neeŭropuniaj landoj rajtas fiŝkapti laŭ la Internacia Komisiono por Konservado de la Atlantika Tinuso: inter kvar arabaj landoj (Maroko, Tunizo, Alĝero kaj Libio) rajtas 27 %, Japanio 9 % kaj Ĉinio, Kroatio, Koreio kaj aliaj 7 %. Grandaj konsumantoj de tutmonda tinuso estas Japanio, kaj multe malantaŭe Tajvano, Francio kaj Hispanio.
La ruĝa tinuso draste kaj danĝere malpliiĝas en Norda Atlantiko pro la troa fiŝkaptado, kio povas iĝi ekologia katastrofo. La eŭropaj ŝiparoj krome translokiĝas al Hinda Oceano kaj al Pacifiko. Ekzemple en Hinda Oceano el Somalio suden multaj ŝipoj kontraŭleĝe malplenigas la maron el tinusoj kunagante kun malstabilaj reĝimoj.
Kromkapto
Tinuskaptado mortigas per kromkapto delfenojn, testudojn, kaj diversajn specojn de oceanaj fiŝoj.
Flavnaĝilaj tinusoj en la orienta Pacifika Oceano ofte naĝas apud delfenoj. Oni kredas, ke tinusaroj kuniĝas al delfenoj por protektiĝi kontraŭ ŝarkoj, kiuj predas ilin. Komencinte meze de la 1950-aj jaroj, komercaj fiŝkaptaj ŝipoj profitas tiun kunnaĝadon. Ili serĉas delfenarojn, kaj ĉirkaŭas ilin per retoj por kapti la tinusojn sub ili. La retoj facile kaptas kaj vundas aŭ mortigas ankaŭ la delfenojn.
Publika premo kaj registaraj reguloj igis iujn entreprenojn enkonduki etikedojn, laŭ kiuj iliaj ĉasmetodoj estas "delfen-sekuraj". Ili pretendas, ke ili uzas metodojn malpli danĝerajn por delfenoj: ekzemple, ili ĉirkaŭas per la retoj flosantajn objektojn, interalie artefaritajn fiŝkunvenigilojn, anstataŭ delfenaroj, aŭ kaptas la tinusojn per lineoj anstataŭ retoj. Ĉar ne ekzistas universalaj sendependaj kontrolprogramoj pri delfen-sekuro, la protekto ne estas absoluta. Laŭ la usona porkonsumanta organizo Consumers Union, etikedoj pri delfen-sekureco ne estas kredindaj. Kvankam la uzado de fiŝkunvenigiloj estas malpli danĝera por delfenoj, ĝi pliigas la kromkapton de aliaj bestoj, kiel ŝarkoj, testudoj, kaj aliaj oceanaj fiŝoj, kiuj estas allogataj de la fiŝkunvenigiloj.
Longvosta klangulo
La Longvosta klangulo (Clangula hyemalis) estas marbirdo, sola specio de la genro Clangula en familio de anasedoj (Anatidae). Ĝi estas la ununura vivanta membro de sia genro, Clangula, kiu estis iam uzata por la genro de Bucephala, dum la Longvosta klangulo estis lokita en Harelda. Oni priskribis samgenranon el Meza Mioceno en kuŝejo Sajóvölgyi de Mátraszõlõs, Hungario (Gál et al. 1998-99).
Vivloko
Ĝi vivas norde de limo de la arbara tundro ĝis la daŭra glacio. Se ĝi nestas sude, elektas ĉiam neston super la arbara zono. Ĝi nestas en Islando, Spicbergoj, nordaj partoj de Eŭropo, Azio, Nord-Ameriko kaj Grenlando. Ĝi ŝatas la lagetojn, marĉojn kaj insuletojn. La Longvosta klangulo travintrumas en okcidenta parto de la Balta maro, ĉirkaŭ Öland (Elando), sed ankaŭ ĉe sudaj bordoj de la Balta Maro. Alia grava travintrumejo estas antaŭ la norvegaj bordoj kaj en latitudo de la Feroaj insuloj.
Aspekto
Ĝi longas 40-47 cm, pezas 550-900 mm, la enverguro estas 73-79 cm. La inbirdo estas iomete pli malgranda ol la virbesto. Temas pri specio kun klara seksa duformismo kaj ambaŭ seksoj havas kaj reproduktan plumaron kaj en eklipso.
La virbeston karakterizas la plilongiĝintaj mezaj vostoplumoj, kiuj ofte kuŝas sur la akvo. Dum ekscitiĝo, la virbesto starigas la longajn plumojn. Dum reprodukta plumaro la virbesto havas rozkoloran bekon (kun nigraj bazo kaj pinto), blankajn frunton kaj kronon kaj helgrizajn vizaĝon kaj gorĝareon. La okulo estas helbruneca kun blanka okulringo. Sube de orelareoj estas malhelbrunaj makuloj en kolflankoj iom pli helbrune subantaŭe kiel bordo por blanka kolo. La dorso kaj flugiloj estas nigrecaj kun kontrastaj kaj rimarkindaj blankaj ŝultroj kiuj videblas eĉ dumnaĝe. Ankaŭ la subaj partoj estas blankaj. Post la ovodemetado kaj jam en eklipsa plumaro nigriĝas en kapo, kolo kaj brusto, kaj restas helgriza makulo en bridareo kaj blanka malantaŭokula strio. La iamaj blankaj ŝultroj helbruniĝas.
La inon karakterizas malhela makulo sur la vango, sur hela fono de blanka kapo kun nigra krono. La brusto estas bruneca kaj tiele ĉefe dumfluge videblas tre blanka kolumo inter la malhelaj supraj kaj subaj makuloj. Ŝiaj flugilaj plumoj estas ĉiam malhelaj. Ŝia beko estas griza kun nigrapintopunkto. En eklipsa plumaro ŝi similas al virbesto en eklipsa plumaro, sed ne tiom nigreca, nome pli etenda malhela kolflanka makulo subvange, ankaŭ malhelbrunaj frunto kaj krono kaj helbruna al grizeca vizaĝa makulo, tre simila al tiu virseksa kaj eĉ kun malantaŭokula blanka strio kiu tiukaze pluas mallarĝe al nuko. Junuloj havas, kiel inoj, malhelbrunajn suprajn partojn kaj helbrunan bruston, sed anstataŭ blanka kapo ili havas grizbrunan kapon. Junaj virbestoj jam blankiĝas iomete fine de la unua aŭtuno.
Vivmaniero
Ĝi estas la plej ofta anasedo de la Norda poluso. Ĝi nestas kaj kovas sur la kontinento; ekster la kova periodo ĝi ripozas, dormas en la malferma maro, nutras sin ĉe proksimo de la bordoj merĝante ĝis la fundo. Ĝi preferas la protektitajn marajn golfetojn kaj ripozajn akvojn inter la insuloj, alfluejojn de riveroj.
La Longvosta klangulo povas submerĝi ĝis 30 m. Subakve, ĝi „flugas” per duonmalfermaj flugiloj. Ĝi kapablas tuj elakviĝi kaj subakviĝi, eltenas eĉ 2 minutojn subakve. Ĝi naĝas kun sinkiĝinta unua korpoparto, kapablas deakviĝi sen ekkuro. Ĝi flugas malalte kaj per rapidaj flugilbatoj. Ĝi surakviĝas je brusto kaj kun kruroj etenditaj malantaŭen.
Gland VD
-
Longvosta klangulo
Vivmaniero
Ĝi manĝas krabojn, insektojn, ties larvojn en lagoj, en maro helikojn kaj konkojn. Pro tio, ĝia karno estas fiŝgusta.
Gland VD
Gland estas urbo kaj komunumo de la Distrikto Nyon ĉe la bordo de lago Lemano en Kantono Vaŭdo. Ĝi havis 10 648 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006. La urbo estas pro sia situo kaj favoraj impoŝtkondiĉoj tre alloga kiel loĝloko precipe por monhavaj personecoj. En Gland ekzemple loĝas la aŭtomobil-ĉampiono Michael Schumacher.
Lóránt Schuster
Lóránt Schuster [ŝuster], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schuster Lóránt estas hungara tekstopoeto, orkestrestro. Li estas tia orkestrano, kiu nek kantas, nek muzikas per instrumento, tamen li estas laŭvorta "avangardo" staranta la unua antaŭ la publiko, konferanseas kaj plej ofte aplaŭdas laŭ la ritmoj. Tiu rolo estas escepte en la hungara muzika vivo. Nature li ankaŭ administras la orkestrajn aferojn. Lóránt Schuster naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Lóránt Schuster maturiĝis en gimnazio, poste li soldatservis duonjaron. Li aliĝis al ŝlagrorkestro en 1968, kiu en 1973 estis alinomita P. Mobil. En 1985 li fondis kulturan firmaon. Inter 1998–2002 li estis deputito en la ĉefurba municipo. Li estas eksedziĝinta, lia iama edzino naskis 2 filinojn. Li ricevis premion en 2016. Aktuale en 2018 li estas malsana havanta kanceron.