cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helena mitologio
Heraklo kaj la Heraklidoj
Heraklo akiris la plej altan socian prestiĝon kiam oni atribuis lin esti oficiala prapatro de la doriaj reĝoj. Tion oni uzis ankaŭ por pravigi la dorian migradon en Peloponezon. Hilo, eponima heroo de antikva doria tribo, iĝis tiel Heraklido, vorto laŭ kiu oni nomis la multnombran idaron kaj posteulojn de Heraklo, inter kiu elstaris ankaŭ Makario, Lamoso, Manto), Bianoro, Tlepolemo kaj Telefo. La heraklidoj konkeris la peloponezajn regnojn de Mikeno, Sparto kaj Argolando, postulante laŭ tiu legendo ilian rajton regi tie pro ilia genealogio (tiu pova promocio simbolus la «dorian invadon»). Post tio, likiaj reĝoj, kaj poste tiuj makedonaj, kiel samnivelaj regantoj, iĝis Heraklidoj laŭ la oficiala historio
Kromaj membroj de la unua heroa generacio, kiel Perseo, Deŭkaliono, Tezeo kaj Belerofono, multe similas al Heraklo. Kiel li, iliajn prodaĵojn ili plenumis solece, kaj iliaj fantastaj adventuroj pli similas al fabeloj, tial kial ili mortigis monstrojn kiel Ĥimero kaj Meduzo. Sendi heroon al supuzebla certa morto estis ofta temo en la heroa tradicio, kiel okazis al Tezeo kaj Belerofono.
La argonaŭtoj
La nura epopeo de kiu ni disponas, Pri Argonaŭtoj, de Apolonio el Rodiso (epopea poeto, reserĉisto kaj direktoro de la Biblioteko de Aleksandrio), priskribas la miton pri la vojaĝo de Jasono kaj la argonaŭtoj al la legenda Kolĉido, por reakiri la Oran Ŝafo-felon. En tiu verko, Jasono estis premita fari tiun vojaĝon de la reĝo Peliaso, al kiu orakolo advertis antaŭe pri ke homo kun sola sandalo mortigis lin. Antaŭ alveni al la kortego de Peliaso, Jasono helpis la diinon Heran trapasi riveron, kaj perdis sian sandalon tiam, do la reĝo intencis liberigi sin de la morto per sendo de Jasono al danĝera komisio, komencante tiel novan epopean rakonton.
Tiu heroa generacio inkludis Tezeon (tiu, kiu iris Kreten por mortigi la Minotaŭron), la ĉasistinon Atalanton kaj Meleagron, kiu ĉefrolis propran heroan ciklon, samnivela ol la Iliado kaj Odiseado. Pindaro, Apolonio kaj Apodoloro detalis kompletan liston de la argonaŭtoj, kun kelkaj malsimilecoj.
Kvankam Apolonio skribis sian verkon dum la 3-a jarcento a.K., la historio pri la argonaŭtoj antaŭas la Odiseadon, kiu mencias la prodaĵojn de Jasono (fakte, la adventuroj de Odiseo povintus esti bazitaj sur tiu rakonto ). Antikve, oni konsideris tiun ekspedicion historia evento, okazintaĵo dum la eksplorado de la Nigra Maro fare de komercaj kaj koloniigaj grekaj vojaĝoj. Ĝi akiris grandan famon dum la klasika periodo, kaj al ĝi oni aldonis multnombrajn lokajn legendojn. Ekzemple, la mito de Medeo inspiris multajn tragikajn poetojn.
La dinastio de Atreo kaj Teba ciklo
Inter tiu de la Argo kaj la Troja milito troviĝis generacio de herooj, konataj ĉefe pro liaj hororaj krimoj. En ĝi enkadriĝas la historioj de la dinastio de Atreo (kun tiu de Labdako, la ĉefa heroa genealogio), kiu simbolas la probleman akiron de la povo, kaj postan devigan redonon de ĝi. La ĝemeloj Atreo kaj Tiesto kaj ilia idaro ĉefrolis la tragedion pri la devo rezigni la regadon sur Mikeno.
La Teba ciklo priskribas la eventojn rilatajn al Kadmo, fondinto de la urbo, kaj poste al Lajo kaj Edipo en Tebo. Ilia agado okazigis la finan disrabadon de la urbo fare de la Sep kontraŭ Tebo kaj iliaj Epigonoj, kies historioj eble aperis post la originala epopeo. Pri Edipo, laŭ la unuaj antikvaj rakontoj, li daŭrigis sian regadon eĉ post scii ke sia edzino Jokasta estis ankaŭ sia patrino, edziĝis al alia virino kaj generis kroman idaron kun ŝi. Tio multe malsimilas al postaj rakontoj, kiel tiu de Sofoklo (Reĝo Edipo)
La Troja milito kaj ĝiaj sekvoj
La grekaj mitaj rakontoj kulminas je la Troja milito, lukto inter grekoj kaj trojanoj, inkluzive ĝiaj kialoj kaj sekvoj. La ĉefa historio jam estis registritaj ĉe la verkoj de Homero, sed multaj el la individuaj rakontoj estis kompletigitaj danke al postaj verkoj, ĉefe la grekaj dramoj. La troja milito multe interesiĝis la romian kulturon, ligita al ĝi per la rakontoj pri la troya heroo Eneo, kies forfuĝo el Trojo originis la fondadon de la urbo kiu poste iĝis Romo. Ĉi tiu historio estis priskribita en la Eneido de Virgilio, kies dua libro enhavas la plej konatan rakonton pri la disrabado de Trojo. Krome, troviĝas du pseŭdo-kronikoj verkitaj en la latina kiuj ankaŭ rakontas tiun historion, kaj kiujn oni tradicie atribuas al Kreta Dictiso kaj Frigia Dareso.
La ciklo pri la Troja milito, kolekto de epopeaj poemoj, komencas per la okazintaĵoj kiuj elĉenigis la militon: Eriso kaj la ora pomo kun la enskribo por la plej bela (kallisti), la juĝo de Pariso, forkapto de Heleno kaj la ofero de Ifigenio en Aŭlido. Por rekuperi Helenon, la grekoj organizadis eksterordinaran ekspedicion sub la komando de la frato de Menelao, Agamemno, reĝo de Argo aŭ Mikeno, sed la trojanoj rifuzis liberigi ŝin. La Iliado, kiu priskribas la dekan jaron de la milito, rakontas la disputon inter Agamemno kaj Aĥilo, kiu estis la plej valora greka soldato, kaj la mortojn dum batalo de la amiko de Aĥilo, Patroklo, kaj de la plej aĝa filo de Priamo, Hektoro. Tuj post tio, du ekzotaj aliancanoj unuiĝis al la troja flanko: Pentesileo, reĝino de la amazonoj kaj Memnono, etiopa reĝo kaj filo de la diino Eoso, la mateniĝo. Aĥilo mortigis ambaŭn, sed Pariso sukcesis tiam murdi lin per sago. Por rajti eniri la urbon, laŭ la orakoloj, la grekoj devis unue ŝteli el la citadelo la lignan skulptaĵon de Palasa Ateno (la Paladio). Fine, helpitaj de tiu diino, ili konstruis la trojan ĉevalon, kiun ili lasis antaŭ la pordo de la urbo por ŝajnigi ke ili agnoskis la venkon de la trojanoj kaj foriris. Malgraŭ la advertoj de Kasandro, filino de Priamo, Sinono (greko kiu laŭdire perfidis sian tendaron) sukcesis konvinki la trojanojn enirigi la ĉevalon, supozeble kiel ofero al Ateno. La sacerdoto Laokoonto, kiu klopodis detrui la lignan ĉevalon, estis mortigita de maraj monstraj serpentoj. Dumnokte, la greka ŝiparo revenis, kaj la soldatoj kaŝitaj ene de la ĉevalo malfermis la pordojn de la urbo. Dum la sekva disrabado, oni murdis Priamon kaj lian idaron, kaj sklavigis la trojajn virinojn por sendi ilin servi en Grekio. La vojaĝo hejmen de la venkintoj (ĉefe tiuj, de Odiseo kaj Eneo) kaj la morto de Agamemno iĝis la intrigoj de du epikoj, la Revenoj (Nostoi, kiu ne supervivis ĝis nun) kaj la Odiseado de Homero. La Troja ciklo enhavas ankaŭ la travivaĵojn de la filoj de la batalantaj herooj, ekzemple tiuj de Oresto kaj Telemako.
La Troja cicklo alportis buntajn temojn kaj iĝis ĉefa inspir-fonto por la antikvaj grekaj artistoj, inter ili, ekzemple, tiuj kiuj skulptis la metopojn de la Partenono, kie oni prezentis la disrabadon de Trojo. Tiu arta inklino al la argumentoj inspiritaj en la Troja ciklo pravigas ĝian gravecon por la antikva greka civilizacio. Sed ĝi ankaŭ rolis gravan influon sur la posta eŭropa literaturo. Ekzemple, mezepokaj verkistoj, kiuj ne konis la verkojn de Homero, trovis en la legendo pri Trojo buntan fonton de heroaj kaj romantikaj rakontoj, kaj taŭgan kadron por iliaj kavalirecaj idearoj. Verkistoj de la 13-a jarcento, kiel Benoît de Sainte-Maure (Roman de Troie, 1154-60) kaj José Iscano (De bello troiano, 1183) priskribis la militon kaj samtempe unuigis la oficialan version, kiun ili trovis en Dictiso kaj Dareso, laŭ la konsilo de Horacio kaj la ekzemplo de Virgilio: denove verki poemaron pri Trojo anstataŭ elpensi ion novan
Helena kaj romia konceptoj pri la mitaro
Mitologio troviĝis en la kerno de la ĉiutaga vivo en Antikva Grekio. Helenoj interpretis la mitologion kiel esenca parto de ilia historio, ili uzis mitojn por klarigi naturajn fenomenojn, kulturajn malsamecojn, tradiciajn malamikecojn aŭ aliancojn, ktp. Oni kutime fieris pri la genealogia arbo de la regantoj, kiuj kutime devenis el iu dio aŭ loka heroo. Preskaŭ neniu eĉ dubis pri la vera bazo, ekzemple, de la rakontoj pri la Troya milito en Iliado aŭ Odiseado. Laŭ Victor Davis Hanson kaj John Heath, akiri detalan sciadon pri la homera epika poemaro iĝis por la helenoj bazo de ilia oficiala klereco. Homero estis «la instruado de Grekio» (Ἑλλάδος παίδευσις) kaj lia verkaro, «la Libro».
Filozofio kaj mito
Pro la pliiĝo de filozofio, historio, prozo kaj raciismo en la malfrua 5-a jarcento a.K., la sorto de la mitoj iĝis necerta, kaj la mitaj genealogioj estis anstataŭitaj per koncepto de historio kiu provis ekskludi supernaturon (ekzemple, la Historioj de Tucidido ). Dume, poetoj kaj dramistoj reverkis la mitojn, kaj grekaj historiistoj kaj filozofoj komencis kritiki ilin
Kelkaj radikalaj filozofoj kiel Ksenofano el Kolofono jam komencis enklasigi la rakontojn de la poetoj kiel blasfemaj mensogoj en la 6-a jarcento a.K. Ksenofano plendis pri la atribuo, fare de Homero kaj Heziodo, al la dioj de "ĉio hontinda de la homaro; ili ŝtelas, adoltas, kaj trompas unu la alian". Tiu pensmaniero trovis sian plej vastan esprimon en La respubliko kaj Leĝoj de Platono, en kiuj li kreis siajn proprajn alegoriajn mitojn (ekzemple la vizio de Er en La respubliko), atakis la tradiciajn rakontojn pri la trompoj, ŝteloj kaj malfidelaĵoj de la dioj kiel malmorale, kaj protestis kontraŭ ilia elstara rolo en literaturo. La kritiko de Platono estis la unua grava defio al la homera mitologia tradicio, kiun li priskribas kiel "la klaĉado de maljunaj edzinoj". Siavice, Aristotelo kritikis la kvazaŭ-mitan vidpunkton de la antaŭsokrataj filozofoj, kaj substrekis ke "Heziodo kaj la teologiaj verkistoj estis interesitaj nur pri tio, kio ŝajnis kredinda al ili mem, kaj meritas neniun respekton de ni ... do ne meritas la penon konsideri serioze tiajn verkistojn kiuj fanfaronas en la mita stilo; kaj al tiuj, kiuj ankoraŭ klopodas pruvi iliajn asertojn, ni devas daŭre pridemandi".
Tamen, eĉ Platono ne sukcesis dekutimigi sin kaj sian socion de la mita influo. Lia propra karakterizado de Sokrato baziĝas sur la tradiciaj homeraj kaj tragediaj padronoj, uzitaj fare de la filozofo por laŭdi la justan vivon de lia instruisto :
Hanson kaj Heath konsideras ke la malakcepto fare de Platono de la homera tradicio ne estis favore ricevita fare de la loka greka civilizo. La antikvaj mitoj supervivis en loka kultado. Ili daŭre influadis poezion kaj inspiradis pentrarton kaj skulptadon. .
Pli diplomatece, Eŭripido, dramisto de la 5-a jarcento a.K., ofte ludis kun la antikvaj tradicioj, mokante ilin, kaj per la voĉo de siaj karakteroj li aldonis dubonuancojn. Ankoraŭ la temoj de liaj verkaĵoj estis prenitaj, sen escepto, de la mitaro. Multaj el tiuj teatraĵoj estis verkitaj en respondo al antaŭa versio de la sama aŭ simila mitaĵo. Eŭripido plejparte kontestas la mitojn pri la dioj kaj komencas sian kritikon kun obĵeto simila al tiu, antaŭe esprimita, de Ksenokrato: la dioj, kiel tradicie reprezentite, estas tro krude antropomorfaj.
La grekaj dioj
Laŭ la helena mitologio dek du senmortaj gedioj loĝas sur la ĉiela monto Olimpo. La olimpanoj loĝas en belegaj palacoj. Mortontoj povas nek vidi, nek atingi Olimpon. Se dio devas forloĝiĝi de Olimpo, alia dio devas preni lian lokon.
Monto Olimpo ne estas Olimpio, urbo en Eliŝa (Helenio), kaj loko de la Olimpiaj ludoj.
La 12 ĉefaj grekaj dioj estis:
Laŭ la Teogonio de Heziodo (ĉ. 700 a.K.), en la komenco estis nur ĥaoso. Poste aperis Gaja (tero), Tartaro (subtero), Erebo, Niksa (nokto) kaj Eroso. Super la diino Gaja, la tero, staris Urano, la ĉielo.
La unua generacio de la dioj (unuj diras ke estas la dua), la gefiloj de Gaja kaj Urano, estis teruraj monstroj, la ciklopoj kaj la Hekatonkiroj, tri monstroj kun cent manoj kaj kvindek kapoj.
La dua generacio de la dioj (unuj diras ke estas la unua), ankaŭ gefiloj de Gaja kaj Urano, estis la 12 Titanoj, (6 filoj kaj 6 filinoj):
Krono mortigis sian kruelan patron, Uranon. La junulo fortranĉis la testikojn de sia patro kaj de la verŝita sango kaj spermo, kiuj falis sur Gajan naskiĝis la Erinioj (Alekta, Tizifona kaj Megera), la Gigantoj kaj la nimfoj Meliadoj. De la sango kaj spermo falantaj en la marŝaŭmon naskiĝis Afrodita. Post la mortigo de la patro, Krono iĝis la ĉefa dio.
Krono edzinigis al Rea, kaj de la gefiloj de Krono kaj Rea venis la tria generacio de la dioj, la Olimpanoj: Hestia, Hera, Demetra, Hadeso, Pozidono kaj Zeŭso. Poste, Zeŭso mortigis sian kruelan patron, Kronon (ĉi tiu manĝis siajn gefilojn). Tiam Zeŭso iĝis la ĉefa dio, kaj nun regas en Olimpo.
Grek-romiaj dimitoj
Francisko Azorín listigas plej konatajn greko-romajn mitojn. Jen ili kun la mita senco:
Raciigo
Pluraj provoj fariĝis por raciigi la mitojn tiel, kiel elstari la historian fonton en ilin. La greka aŭtoro Euhemero, konsideras mitologiajn rolulojn kiel simplaj homoj kaj naskigas la euhemerismo. Simile, Palaifato, ankaŭ kontestas mitojn.
NGC 2126
NGC 2126 (alia indiko — OCL 418) estas malfermita stelamaso en konstelacio Koĉero.
Rottenmann
Rottenmann estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Liezen. Fine de en la komunumo vivis.
Loveresse
Loveresse estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 316 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Loveresse limas en nordo al Souboz, en nordoriento al Pontet, en sudoriento al Malleray, en sudokcidento al Reconvilier, kaj en nordokcidento al Saules.
Trafiko
Tra Loveresse pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6/30 de Bielo respektive La Chaux-de-Fonds tra Moutier al Delemonto. Al la vilaĝokerno mem kondukas flanka vojo de la kantona ĉefvojo. En la jaro 2016 estos malfermita la svisa aŭtovojo A16 tra la valo de Tavannes, kun propra alveturejo en Loveresse. Al la publika transportreto Loveresse ne posedas propran konekton, tamen la stacidomoj de Reconvilier kaj de Pontet ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sonceboz-Sombeval al Moutier atingeblas en kvaronhoro piede de la vilaĝo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Loveresse datiĝas el la jaro 1148 kiel Loveresce. Dum mezepoko Loveresse apartenis al la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskopejo Bazelo. De 1793 ĝis 1797 Loveresse apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Loveresse fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Loveresse tial restis parto de Kantono Berno.
Sonfilmo
Sonfilmo. Ĉefa motivo por utiligo de E: filmo en nacia lingvo estas limigita je la koncerna lingvoteritorio. Ankaŭ kelkaj gravaj film-fakuloj, ekz. Laemmle kaj Chaplin rekonis la valoron de E tiurilate. Tamen okazis ĝis nun nur kelkaj provoj. En 1929 okaze de la E-kongreso Nordamerika (9-14 jul.) la Paramount Filmkompanio farigis parolfilmon; ĝi konsistis el triminuta dialogo kaj saluto al la mondo de E (H. Hetzel kaj s-ino C. Chomette). Dum la 22-a UK en Oksfordo en 1930 la Paramount Kompanio prezentis E-an parolfilmon. En 1933 okaze de la skolta mondtendaro en Gödöllö por la granda ĵamborea sonfilmo oni faris sceneton, sur kiu diverslingvaj skoltoj parolas frazon en Propra lingvo, poste unu (P. Balkanyi) diras, ke ili ĉiuj komprenas unu la alian en E kaj ili vivukriante faldas la verdstelan flagon de SEL: Dum la UK en Stockholm 1934 oni prezentis la sonfilmon „Morgaŭ ni komencos la vivon.“ La lilmon oni fabrikis originale en germana lingvo kaj poste oni aldonis E. lingvan parolon, sub la gvidado de Jean Forge. La prezentado havis gravan sukceson.
La lerta blato
La lerta blato (hispane: “La cucaracha”) estas amuza kanto tradicia konata en Meksiko ekde 1818, tre malnova; laŭ la historiistoj ĝi devenas de hispana tradicio. La verkisto Francisco Rodríguez Marín, en sia libro “Popolaj hispanaj kantoj”, publikigita en 1883, prezentas version de tiu ĉi kanto, verkita dum la maŭra militepoko.
La tre konata meksika verkisto José Joaquín Fernández de Lizardi, en la libro “El Quijotito y su prima”, publikigita en 1818, mencias la kanton kaj diras en la verko, kiu enmetis al Meksiko tiun kanton:
Dum Meksiko maturiĝadis politike kaj muzike, Hispanio ankaŭ transformiĝadis laŭ siaj propraj socibezonoj kaj ekonomiaj; dum la Karlisma milito, la Asturia gento aldonis al la “Lerta blato” strofon “tiuj ĉi kruretoj, por ke ĝi pli bone povu promeni tra la batalmontoj” (1871 – 1873).
Dum tio, en Meksiko, kiam Napoleono la 3-a (la Stulta) organizis la francan batalon kontraŭ Meksiko por altrudi aŭstrian imperiestron al la lando (Maksimiliano), la naciaj trupoj estrataj de la generalo Porfirio Díaz aldonis plian strofon al “La lerta blato”.
En 1913 estis vera revolucio pri “La lerta blato”, tre natura, ĉar okazis dum la meksika revolucio. Oni aldonis al la kanto plurajn versojn novajn kaj amuzajn por stultigi la generalon Victoriano Huerta, olda hontindulo, malhonesta politikisto kaj mensogisto, haŝiŝfumisto, tiel ke la sola bona afero rekonebla de li estis la bona kvalito de la fumebla haŝiŝo, kiun li fumadis tage kaj nokte.
Li ĉiam surhavis sian tre malpuran militvestaĵon, makulitan je vino kaj graso, tre malbonodoran, liaj lipharoj kun manĝaĵeretoj kun tabak- kaj haŝiŝodoro kaj tiel plu… Oni povas imagi, kial la popolo aldonis al li la kromnomon “La blato”. Huerta ofte hezitigis siajn paŝojn dank´ al la kutima ebrieco.
Vicente Valdés Bejarano tradukis de tiu ĉi kanto en Esperanton kelkajn interesajn strofojn; la kanto amuziĝas pri Huerta kaj aspektigas lin ne nur kiel blaton, sed ankaŭ kiel ineculon. Francisco Villa, alia meksika heroo dum la meksika revolucio, konata pro sia tre vireca aspekto, aperas kiel la vira parto de la kanto.
Kuriozaĵo
Menciindas, ke laŭ la stato de marto 2007 Vikipedio priskribis tiun ĉi kanton en naŭ lingvoj, sed ne en la hispana, kiu eble konsideras ĝin tro konata. La hispana vikipedia teksto nur aldoniĝis en oktobro 2011.
Vidu ankaŭ
Dulingva teksto en Vikilibro
Diskaro de Helloween
Ĉi tiu artikolo enhavas la tutan diskaron de la germana muzikgrupo helloween.
Grandaj Lagoj (Nordameriko)
La Grandaj Lagoj – la lagoj Supra, Miĉigana, Hurona, Eria, kaj Ontaria – formas la plej grandan nesalan akvosistemon de la tero. La lagoj kovras 243.459 km2, kaj ili drenas pli ol 500.000 km2 da tero. Inter la Hurona kaj Eria troviĝas la Lago Sankta Klara. La Grandaj Lagoj situas inter Kanado kaj Usono -do ili faras landlimon-, inter la kanadaj provincoj de Ontario kaj Kebekio, kaj la usonaj ŝtatoj de Ilinojso, Indianao, Miĉigano, Minesoto, Nov-Jorkio, Ohio, Pensilvanio, kaj Viskonsino. Pli ol 33 milionoj da homoj loĝas en la Grandlaga drenad-baseno.
Ili formas la plej grandan grupon de nesalakvaj lagoj sur la Tero, kaj enhavas 21% el la tutmonda surfaca nesala akvo. La totala areo estas 244,106 km², kaj la totala volumo (mezurita je malalta akvo) estas 22,671 km³. Pro ties marecaj karakteroj: altaj ondoj, fortaj ventoj, fortaj fluoj, grandaj profundoj, kaj malproksimaj horizontoj, la kvin Grandaj Lagoj estis aluditaj ankaŭ kiel internaj maroj. La Lago Supra estas la la plej granda kontinenta lago en la mondo laŭ areo, kaj la Lago Miĉigano estas la plej granda lago kiu estas tute ene de unusola lando.
La ŝipoj de la oceanoj povas atingi la Grandajn Lagojn. Unue ili sekvas la riveron Sankt-Laŭrenco ĝis Montrealo. Tiam ili uzas la 293 km-ojn longan Marvojon Sankt-Laŭrenco (konstruita 1959), por atingi Lagon Ontarion. Por atingi la aliajn lagojn, ili supreniras 99 metrojn de alteco sur la Kanalo Welland inter la Ontaria Lago kaj la Eria Lago. La frajta ekspedado sur la lagoj estas tre grava por la Grandlagaj industrioj.
Nur la surfaco de la Eria Lago glaciiĝis vintre, ĉar ĝi estas lago ne tre profunda. Kaj la Grandaj Lagoj moderigas la kontinentan klimaton de la regiono.
La Grandaj Lagoj ekformiĝis fine de la lasta glacialo antaŭ ĉirkaŭ 10,000 jaroj, kiam retiriĝis la glacitavoloj kiuj fosis basenojn en la tero kaj poste pleniĝis el fandakvo. La lagoj estis ĉefa vojo por transportado, migrado kaj komerco, kaj estas hejmo por granda nombro de akvaj specioj. Multaj invadaj specioj estis enmetitaj pro la komerco, kaj kelkaj estas minacoj por la biodiverseco de la regiono.
Geografio
Kvankam la kvin lagoj estas en separataj basenoj, ili formas ununuran, nature interkonektitan korpon de nesala akvo, ene de la Baseno de la Grandaj Lagoj. Tiuj lagoj formas ĉenon kiu konektas la orientan-centran internon de Nordameriko al la Atlantika Oceano. El la interno al la elfluo de la Rivero Sankta Laŭrenco, la akvo fluas el Supra al Hurono kaj al Miĉigano, suden al Erie, kaj finale norden al la Lago Ontario. La lagoj drenas grandan akvokolektan areon pere de multaj riveroj, kaj enhavas ĉirkaŭ 35,000 insulojn. Estas ankaŭ kelkaj miloj da pli malgrandaj lagoj, ofte nomataj "internaj lagoj," ene de la baseno. La areo de la kvin ĉefaj lagoj kombine estas preskaŭ sama al la grando de la Unuiĝinta Reĝlando, dum la areo de la tuta baseno (nome la lagoj plus la tero kiun ili drenas) estas ĉirkaŭ la grando de la UR kaj Francio kombine. La lago Miĉigano estas la ununura el la Grandaj Lagoj kiuj estas situanta entute ene de Usono; la aliaj formas akvajn limojn inter Usono kaj Kanado.
La lagoj estas dividataj inter la jurisdikcioj de la kanada provinco de Ontario kaj la usonaj subŝtatoj Minesoto, Viskonsino, Miĉigano, Ilinoiso, Indianao, Ohio, Pensilvanio, kaj Novjorkio. Kaj Ontario kaj Miĉigano inkludas ene de siaj limoj partojn de kvar el la lagoj, dum Novjorkio kaj Viskonsino po du, kaj la resto po unu.
Lago Miĉigano-Hurono
La lagoj Hurono kaj Miĉigano foje estas konsideritaj ununura lago, nomita Lago Miĉigan-Hurono, ĉar ili estas unu hidrologia akvoareo ligita fare de la Akvokoloj Mackinac. La Akvokolo estas 8 km larĝa kaj 37 m profunda; la akvoniveloj - nuntempe je 176 m - pliiĝas kaj malpliiĝas kune, kaj la fluo inter Miĉigano kaj Hurono ofte inversigas direkton.
Statistikoj
La Grandaj Lagoj enhavas 21% el la surfaco de nesala akvo de la mondo: 22,810 km³, kio egalas al 2.3×1016 litroj. Tio estas sufiĉe da akvo por kovri la 48 komunapudajn usonajn ŝtatojn je uniforma profundo de 2.9 m. Kvankam la lagoj enhavas grandan procenton de la nesala akvo de la mondo, la Grandaj Lagoj liveras nur malgrandan parton de la usona trinkakvo je tutlanda nivelo.
La totala surfaca areo de la lagoj estas proksimume 244 100 km² — preskaŭ la sama grando kiel Unuiĝinta Reĝlando, kaj pli granda ol la usonaj ŝtatoj Novjorkio, Nov-Ĵerzejo, Konektikuto, Rod-Insulo, Masaĉuseco, Vermonto kaj Nov-Hampŝiro tutaj kune.
La "marbordo" de la Grandaj Lagoj estas proksimume 16,900 km longa; sed la longo de marbordo (lagobordo) estas malfacile mezurebla precize kaj ne estas bone difinita mezuro. El la totalo de 16 900 km de bordo, Kanado bordas proksimume 8 400 km, dum la ceteraj 8 500 km estas bordataj de Usono. Miĉigano havas la plej longan bordon en Usono, bordante preskaŭ 5 292 km de bordo, sekvita de Viskonsino (1,320 km)), Novjorkio (761 km), kaj Ohio (502 km)). Trapasi la bordon de ĉiuj el la lagoj kovrus distancon preskaŭ egalan al veturado de la duono de la longo de la tuta mondo en la Ekvatoro.
Faŭno
Kvankam la organismoj kiuj vivas en la fundo de profundaj akvoj estas similaj al tiuj kiuj troviĝas en pli malgrandaj lagoj, la profundaj akvoj enhavas organismojn kiuj troviĝas nur en profundaj, malvarmaj lagoj de nordaj latitudoj. Tiu estas la delikata "opossum shrimp" (nome salikoko el la ordo Mysida), la profundakva "scud" (nome krustulo de la ordo amfipodoj), du tipoj de kopepodoj, kaj la profundakva "sculpin" (spinhava, grandkapa fiŝo).
La Grandaj Lagoj estas grava fonto de fiŝkaptado. La fruaj eŭropaj setlantoj gapis pri kaj la vario kaj la kvanto de fiŝoj; estis 150 diferencaj specioj en la Grandaj Lagoj. Laŭlonge de la historio, populacioj de fiŝoj estis fruaj indikiloj de la stato de la Grandaj Lagoj kaj restis unu el la ŝlosilaj indikiloj eĉ en la nuntempa erao de prilaboritaj analizoj kaj mezurinstrumentoj. Laŭ la dulanda (Uson-Kanada) libro pri naturaj resursoj The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book: "La plej grandaj fiŝkaptadoj de la Grandaj Lagoj estis registritaj en 1889 kaj 1899 je ĉirkaŭ 67 000 tunoj (66 000 longaj tunoj; 74 000 mallongaj tunoj) [147 milionoj da funtoj]."
Ĉirkaŭ 1801, la Novjorkia Parlamento trovis necese aprobi regularon por malpliigi barierojn al la natura migrado de la Atlantika salmo el la Lago Erie en siajn naturajn frajejojn. Komence de la 19a jarcento, la registaro de Supra Kanado trovis necese enkonduki similan leĝaron malpermesantan la uzadon de baraĵoj kaj retoj en la elfluejoj de la alfluantoj de la Lago Ontario. Ankaŭ alia protekta leĝaro estis aprobita, sed ties plenumado restas malfacila.
Ambaŭflanke de la kanad–usona landlimo, la pliigo de akvobaraĵoj kaj akvorezervejoj multobliĝis, kio postulis pli reguligajn klopodojn. Meze de la 19a jarcento okazis baradon en la riveroj kio malhelpis la atingon fare de salmoj kaj de lagaj acipenseroj de siaj frajejoj. La Viskonsina Fiŝkaptokomisiono notis malpliigon de ĉirkaŭ 25% en ĝeneralaj fiŝkolektoj ĉirkaŭ la jaro 1875. Kelkaj usonaj ŝtatoj nuligis akvobaraĵojn el kelkaj riveroj okaze de neceso.
Troa fiŝkaptado estis cititaj kiel ebla tialo de la malpliigo en la populacio de variaj fiŝoj de la subfamilio Koregonenoj (Coregoninae), grava pro sia gastronomia dezireblo kaj, pro tio de ekonomia konsekvenco. Krome, inter 1879 kaj 1899, registritaj kaptadoj de koregoj malpliiĝis el ĉirkaŭ 24.3 milionoj da funtoj (11 milionoj da kg) ĝis ĝuste ĉirkaŭ 9 milionoj da funtoj (4 milionoj da kg). Ĉirkaŭ 1900, komercaj fiŝkaptistoj de la Lago Miĉigano estis kaptante averaĝon de 41 milionoj da funtoj da fiŝoj ĉiujare. Ĉirkaŭ 1938, la komerca fiŝkaptado de Viskonsino estis motorigita kaj mekanizita, generante laborpostenojn por pli ol 2 000 laboristoj, kaj atingante 14 milionojn da funtojn jare. La populacio de gigantaj nesalakvaj mituloj estis nuligita ĉar la mituloj estis kolektitaj por ties uzado kiel butonoj fare de la fruaj entreprenistoj de la Grandaj Lagoj. Ekde 2000, la invadaj kvago-mituloj estis kovregantaj la fundon de la Lago Miĉigano preskaŭ el bordo al bordo, kaj ties nombroj estas ĉirkaŭkalkulitaj je 900 mil bilionoj.
La influo de la populacioj de parazitaj petromizoj post la disvolvigo de la Eria Kanalo kaj de la multe posta Welland Kanalo kondukis al la du federaciaj registaroj de Usono kaj Kanado al kunlaboro por kunaj proponoj por kontroli ĝin. Ĉirkaŭ la mezo de la 1950-aj jaroj, la populacioj de trutoj de la lagoj Miĉigano kaj Hurono estis malpliigitaj, kaj la petromizoj estis la plej evidentaj kulpuloj. Tio kondukis al la lanĉo de du-landa Fiŝkaptokomisiono de la Grandaj Lagoj.
The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book (1972) notis: "Nur kelkaj manplenoj restas el la iam granda komerca fiŝkaptejo." Sed, plibonigoj en la akvokvalito realigitaj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kombine kun sukcesaj stokprogramoj de salmoj, ebligis la kreskon de grandaj pordistradaj fiŝkaptejoj. La lasta komerca fiŝkaptisto lasis Milvokion en 2011 pro troa fiŝkaptado kaj antropogenaj ŝanĝoj en la biosfero.
Ekde la 19a jarcento ĉirkaŭ 160 novaj specioj trovis siajn vojojn al la ekosistemo de la Grandaj Lagoj; multaj iĝis invadaj; la eloceana ŝipbalasto kaj la parazitoj de la ŝipŝeloj okazigas akrajn ekonomiajn kaj ekologiajn efikojn. Laŭ la Inland Seas Education Association, averaĝo de po unu nova specio eniras en la Grandaj Lagoj ĉiun okan monaton.
Enkondukoj en la Grandaj Lagoj estas tiuj de la Zebra mitulo, kiuj estis por la unua fojo malkovrita en 1988, kaj de la kvago-mitulo en 1989. La moluskoj estas efikaj filtromanĝantoj, konkurence kontraŭ indiĝenaj mituloj kaj malpliigante la disponebla manĝaĵo kaj la frajejojn de la fiŝoj. Aldone, la mituloj povas esti ĝeno al industrioj ĉar ili ŝtopas la tubojn. La Fiŝkapta kaj Natura Servo de Usono ĉirkaŭkalkulis, ke la ekonomia damaĝo fare de la zebra mitulo povas atingi ĉirkaŭ 5 mil milionojn da usonaj dolaroj en la dua jardeko de la 21a jarcento.
La riverharingoj por la unua fojo eniris en la sistemon okcidente de la Lago Ontario tra kanaloj de la 19-a jarcento. Ĉirkaŭ la 1960-aj jaroj, la malgranda arĝentofiŝo iĝis familiara ĝenaĵo por la banantoj de Lagoj Miĉigano, Hurono, kaj Erie. Periodaj amasaj formortoj rezultis en vastaj nombroj de fiŝoj trenitaj surborden; ĉirkaŭkalkuloj de variaj registaroj metis la procenton de la biomaso de la Lago Miĉigano, kiu estis formita de riverharingoj en la komenco de la 1960-aj jaroj, tiom alte kiom ĝis 90%. Fine de la 1960-aj jaroj, la variaj ŝtataj kaj federaciaj registaroj ekremetis kelkajn speciojn de salmoj, inter kiuj la indiĝenaj lagotrutoj same kiel la ne-indiĝenaj salmoj chinook kaj coho; ĉirkaŭ la 1980-aj jaroj, la populacioj de riverharingoj draste estis falintaj. La cernua, nome malgranda perkedo el Eŭrazio, iĝis la plej abunda fiŝospecio en la rivero Sankta Luiso alfluanto de la Lago Supra kvin jarojn post ties detektado en 1986. Ties teritorio, kiu etendiĝis al la Lago Hurono, metas gravan minacon al la fiŝkaptado de la plej malsupra lago. Kvin jarojn post la unua estis observita en la rivero Sankta Klara, la ronda gobio nun estas trovebla en ĉiuj el la Grandaj Lagoj. La gobio estas konsiderata nedezirebla pro diversaj tialoj: ĝi predas fundomanĝantajn fiŝojn, hegemonias en la optimumaj habitatoj, frajas multajn fojojn en ĉiu sezono, kaj povas survivi en akvo de malbonaj kvalitkondiĉoj.
Arbarekspluatado
Arbarekspluatado de la etendaj arbaroj en la Regiono de la Grandaj Lagoj forigis la ĉeriveran kaj apudan arbokovron ĉe riveroj kaj rojoj, kiuj havigis ombron kaj moderis akvotemperaturojn en fiŝfrajejoj. Forigo de arboj ankaŭ malstabiligis la grundon, kies plej grandaj volumenaĵoj rezultis en rojgrundoj kiuj okazigis sedimentadon de gruzogrundoj, kaj tre ofte inundojn.
Ankaŭ la arbohakado ĉe riveroj alfluantaj al lae Grandaj Lagoj movis sedimentojn. En 1884, la Novjorka Fiŝkapta Komisiono determinis, ke la forĵetaĵoj de la segilindustrio estis damaĝanta la fiŝpopulaciojn.
Strenči
Strenči estas urbo en Latvia historia regiono Vidzeme, en la nordo de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Valmiera kaj situas en orienta parto de la distrikto, sur la dekstra bordo de rivero Gauja. Loka arbara industrio, transporto kaj medicina servocentro. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 20 km de Valmiera, 30 km de Valka kaj 132 km de Rigo.
28590 Kyledilger
28590 Kyledilger estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono iom proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Arondismentoj de Yonne
La departemento Yonne konsistas el la jenaj tri arondismentoj :
28590 Kyledilger
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo " LONEOS " elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Strenči
Historio
La unua fonto, kiu rakontas pri la setlejo sur la loko de la nuna urbo Strenči, estas la vojmapoj de la sveda poŝtejo fine de la 17-a jarcento. En la dua duono de la 18-a jarcento, arbohakistoj kaj flosistoj komencis ekloĝi ĉi tie. Antaŭe Strenči estis nomita la "ĉefurbo de Gauja flosistoj".
28590 Kyledilger
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kyle Dilger, kiu dividas sian tempon kaj talenton kun la Observatorio Lowell, servante en la Konsilantro de la Observatorio kaj ties Merkatika Komitato. Kyle interesiĝis pri la Observatorio Lowell post unu vizito, li rapide engaĝiĝis, okaze provizante manĝaĵojn por la teleskopaj operaciantoj kaj fotante per senpilota aviadilo la Observatoria kampuso de Mars Hill.
Strenči
Historio
Post la establado de la Respubliko de Latvio, Strenči evoluis en komercan kaj produktadcentron, tial en 1928 ili ricevis urborajtojn. En 1935, la urbo havis 313 loĝdomojn (11 masonaĵoj, 180 lignaj, 122 mikstipaj), 59 butikojn kaj 76 produktentreprenojn - muelejo, lignaĵejo, kolbasolaborejo, ktp.
La Dua Mondmilito markis tragikan turniĝon en la vivo de urbeto: en 1941-1949 sovetiaj represistoj deportis 44 loĝantojn de la urbo, kaj la nazioj mortigis judoj kaj multajn pacientojn en psikiatria hospitalo.
Geografio
La urbo situas en la Norda Vidzeme malaltebenaĵo sur la bordo de la rivero Gauja.
Averaĝa temperaturo estas -5,5°C en januaro kaj +16,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 650 mm jare.
Transporto
La fervoja linio Rigo-Valga pasas proksime de la urbo. Estas ĉiutage 2 trajnoj al Rigo-Valga kaj 2 al Valga-Rigo.
La ĉefa aŭtovojoj de urbo estas E264/A3 (Rigo)-Inčukalns-Valga-(Narva), P25 (Smiltene-Strenči) kaj P26 (Strenči-Seda), lokaj vojoj estas V239 (Strenči-stacio Seda), V233 (Strenči-Trikāta-Miega) kaj V238 (Strenči-Ēvele-Ķemere).
Loĝantaro
Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Specialaj urboj de Japanio
Specialaj urboj (特例市 [tokurei ŝi] ) estas urbo de Japanio kiu havas loĝantaron de pli ol 200,000 kaj akiris kvalifikon per enketo de kabineto laŭ la unua linio de la 26-3-a Sekcio de 252-a Artikolo de Loka Aŭtonomia Juro tra decido de urba konsilio kaj prefektuja deputitaro.
Cimbora
1. Cimbora (Bonkunulo) estis ilustrita hungarlingva porinfana gazeto en Rumanio, kiu aperis en Satu Mare ekde 12-a de februaro 1922 ĝis 14-a de julio 1929. La unua ĉefredaktoro estis Jenő Szentimrei, sed poste ekde la 29-a numero Elek Benedek. Komence ĉiusemajne, poste ĝi aperis trifoje ĉiumonate kun subtitolo ilustrita semajngazeto por bonaj infanoj, poste la unika ilustrita hungarlingva porinfana gazeto de Rumanio kaj la posteulŝtatoj.
Eldonejo kaj presejo
Ĝia eldonejofico estis en Satu Mare, la presejo en Baia Mare kaj poste ankaŭ tiu de la lasta en Satu Mare.
Enhavo
La redaktoro, Elek Benedek, kiu vivis en vilaĝo Băţanii Mici, laboris en tre malfacilaj kondiĉoj, deziris doni por abonanantoj ne nur edukan, distran literaturon, historian kaj natrusciencan legaĵon, sed li havis rubrikon Elek apó üzeni (Aĉjo Elek mesaĝas), en kiu li helpis la geknabojn kiel skribi kaj verki. En la gazeto, kiu rapide fariĝis tre populara, la redaktoro publikigis la infanliteraturajn kreaĵojn de la klasikuloj hungaraj, rumanaj kaj universalaj, sed li invitis ankŭ la plej bonajn samtempajn verkistojn, ke ili fariĝu kunlaborantoj de la gazeto.
Kunlaborantoj
Por la Cimbora verkis: Lajos Áprily, Mária Berde, Jenő Dsida, Sándor Kacsó, Benő Karácsony, Ernő Ligeti, Sándor Reményik, Domokos Sipos, Áron Tamási, László Tompa.
Cimbora Könyvtára
La gazeto eldonis ankaŭ librojn sub nomo Cimbora Könyvtára (Biblioteko de Cimbora).
Bibliografio
2. Post 1989 en Sfântu Gheorghe, ĉefredaktoro Kinga Farkas, redaktoro Szabolcs Szonda.
Blankabrova serino
La Blankabrova serino (Serinus tristriatus) estas malgranda paserina birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de Serinoj kiu enhavas la faman specion de la Kanario kaj aliajn similajn speciojn.
Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en altaj teroj de la Korno de Afriko nome en Etiopio, Eritreo kaj Somalio. Ĝi estas disvastigata specio en urboj, vilaĝaj ĝardenoj, plantejoj kaj alta makiso.
Černá u Bohdanče
Municipo Černá u Bohdanče situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo apud rivero Elbo, 9 km nordoriente de urbo Pardubice kaj 2 km sude de urbo Lázně Bohdaneč. Vivas ĉi tie.
Historio
La plej malnovaj mencioj pri Černá estas el la 14-a jarcento, kiam la vilaĝo estis havaĵo de Albrecht el Cimburk, kiu en la jaro 1344 vendis ĝin al la monaĥejo de Opatovice. Post detruo de la klostro havigis al si la vilaĝon Diviš Bořek el Miletínek, poste posedis ĝin princoj de Minsterberg kaj pli malfrue Vilém el Pernštejn. Fine estis Černá havaĵo de la Ĉeĥa reĝa kamero.
Praktika informo
El Pardubice la vilaĝo estas atingebla per urba buso n-ro 18 (rigardu http://www.dpmp.cz/?rady=18&send=Vybrat )
Elementa Lernejo filiigita al Renmin Universitato de Ĉinio
La bazlernejo kies ĉina nomo estas 中国人民大学附属小学 (Zhōngguó Rénmín Dàxué Fùshǔ Xiǎoxué) estas angla lernejo de ĉina universitato. En brita angla ĝia nomo estas Affiliated Primary School to Renmin University of China. En usona angla ĝia nomo estas The Elementary School Affiliated to Renmin University of China. Ĝi estis kreita en 1954. Ĝi havas 4500 studentojn.
28505 Sagarrambhia
28505 Sagarrambhia estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Sagar Hitendra Rambhia, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2011 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Li lernis ĉe la Jericho High School de Jericho (Nov-Jorkio, Usono).
Pilorio
La Pilorio estas kolono el ŝtono, ordinare finita per kruco aŭ bulo; ĝi estis grava konstruelemento en vilaĝoj el kelkaj landoj el Okcidenta Eŭropo, kiel en Hispanio, Portugalio ktp. Reprezentis la kategorion laŭadministran de la loko, kaj oni starigis ilin nur en la vilaĝoj kiuj havis plenan jurisdikcion, indikante la reĝimon al kiu oni devis esti submetita: reĝa senjorlando, municipa, eklezia aŭ monaheja. Krome ĝi markis la teritorian limon kaj, foje estis monumento omaĝa de la akiro de la vilaĝeco. Ili kunhavis kun la punpilorioj la funkcion de ekzekucioj. Kaj tiaj ekzekucioj kaj la propra pilorioj kiel simboloj de la Antikva Reĝimo estis nuligitaj en Hispanio per dekreto de la Kortumo de Kadizo en 1812.
Ambronoj
La ambronoj estis antikva ĝermana popolo, kiuj eble originis en norda Jutlando aŭ de la rejnbuŝo. Kune kun cimbroj kaj teŭtonoj ili popolmigradis ĉirkaŭ 120 antaŭ Kristo de sia hejmo al sudo.
Popolmigrado
Post tio ili vagis multjare en Gaŭlio kaj Iberio. Kiam ili direktiĝis Italion, la popoloj disiĝis: La teŭtonoj kaj ambronoj migris al okcidentitalio kaj la cimbroj migris al norditalio. Eble la dispartiĝo fatalis. La romianoj ekstermis la teŭtonojn kaj ambronojn ĉe Aquae Sextiae (hodiaŭ Aix-en-Provence) en 102 a.K. kaj ekstermis la cimbrojn ĉe Vercellae en 101 a.K.
Retatingebla Enciklopedio de Entjerosinsekvoj
La Retatingebla Enciklopedio de Entjerosinsekvoj aŭ OEIS (angle On-Line Encyclopedia of Integer Sequences) estas reta enciklopedio pri sinsekvoj de entjeroj, ekzemple, la fibonaĉi-nombroj, la katalanaj nombroj, la primoj k.a. La retejon fondis Neil Sloane, kaj nun (2017) ĝin posedas la organizaĵo OEIS Foundation, kies prezidanto li estas.
En OEIS oni kolektas informojn pri entjerosinsekvoj, kiuj interesas profesiajn matematikistojn kaj amatorojn, kaj estas vaste uzataj. En la novembro de 2017 la enciklopedio enhavas artikolojn pri preskaŭ 300000 sinsekvoj
La artikolo de OEIS enhavas la unuajn elementojn de la sinsekvo, ŝlosilvortojn, matematika priskribo, nomoj de aŭtoroj, referencoj al literaturo; estas eble desegni grafikaĵon aŭ ludi la sinsekvon muzike. Serĉado eblas laŭ ŝlosilvortoj aŭ laŭ subsinsekvo.
Historio
Neil Sloane komencis kolekti entjerosinsekvojn en [1964] en la Universitato Cornell dum esplorado pri kombinatoriko. Komence datumbazo konserviĝis per trukartoj. Li dufoje publikigis la datumbazon:
Tiuj ĉi libroj estis akceptitaj bone kaj matematikistoj komencis provizi al Sloane konstantan fluon da sinsekvoj. La kolekton estiĝas neregebla en la formo de libro, do Slone publikigis ĝin en Interreto, komence kiel retpoŝta servo (la aŭgusto 1994) kaj poste kiel retejo 1996. Kiel kromprodukto de la laboro kun la datumbazo Sloane fondis la revuon “Journal of Integer Sequences” (Revuo de Entjerosinsekvoj) en 1998. La datumbazo kreskis je 10–18 miloj da sinsekvoj ĉiujare. Dum 40 jaroj Sloane mem regis “siajn” sinsekvojn, sed lanĉinta en 2002 konsilo de redaktoroj kaj volontuloj helpis lin pri la datumbazo. .
En la 2004 OEIS ekhavis 100000-an sinsekvon, kun la numero, kiu dependas de la markoj sur la osto de Iŝango. En 2006 oni tute ŝanĝis la interfacon kaj aldonis pliajn eblojn por serĉado. En la oktobro de 2009 Slone transdonis la intelektan propraĵon kaj la retejon de OEIS al la organizaĵo “OEIS Foundation”. En la 2010 estis kreita OEIS wiki por simpligi kunlaboron de redaktoroj kaj kontribuantoj. La 200000-a sinsekvo, A200000, estis aldonita en la novembro de 2011.
Konvencioj
OEIS oni povas uzi nur simplan aski-tekston ĝis la 2011. Grekaj literoj ordinare estis anstataŭigitaj per iliaj nomoj. Ĉiu sinsekvo estas identigita kun la litero A kaj sekvantantaj post ĝi ses ciferoj. Iufoje ili nomas ĝin sen unuaj nuloj, do A22 anstataŭ. La elementojn de sinsekvo oni apartigu per komoj, grupoj da ciferoj neniel apartigu. En komentoj, formuloj k.t.p. <tt>a(n)</tt> signifas la n-an elementon de sinsekvo.
Speciala signifo de nulo
Nulon oni ofte uzas por indiki neekzistantajn elementojn de sinsekvo. Ekzemple, la sinsekvo, a(n) estas “la plej malgranda el n2 sinsekvaj primoj, kiuj formas magian kvadraton” n \times n kun plej malgranda magia konstanto, aŭ 0, se tia kvadrato ne ekzistas. a(1) = 2, a(3) = 1480028129; tamen magia kvadrato 2 \times 2 el sinsekvaj primoj ne ekzistas, do a(2) = 0.
Iufoje la nombro -1 estas uzata por la sama celo, kiel en la sinsekvo
Leksikografia ordigo
En OEIS oni ordigas sinsekvoj leksikografie, por ĉiu sinsekvo estas antaŭa kaj sekva sinsekvoj (ĝia “kunteksto”). OEIS por normigo (ordinare) ignoras komencaj nulojn kaj unuojn kaj signumon de ĉiu elemento. Kiel ekzemplo ni konsideru jenajn sinsekvojn: la primojn, la palindromajn primojn, la fibonaĉi-nombrojn, la centrajn multangulajn nombrojn kaj la sinsekvon de la koeficientoj de malkompono de la frakcio. En OEIS ilia ordo estas tia:
La fragmentojn verdafonajn oni ne konsideras dum ordigo. Se oni ilin konsiderus, la ordo de la sinsekvoj estus tia: #3, #5, #4, #1, #2.
Ne entjeroj
En OEIS estas registritaj sinsekvoj, kiu iumaniere implicas sinsekvojn de frakcioj, ekzemple, la sinsekvo de Farey de kvina ordo: estas registrita kiel la sinsekvo de numeratoroj: kaj la sinsekvo de denominatoroj:
Simpligita ekzemplo de tipa artikolo de OEIS
La artikolo estis elektita ĝar ĝi havas ĉiujn kampojn, kiujn povas havi artikolo de OEIS.
<pre style="overflow: auto;"> A046970    Generated from Riemann Zeta function: coefficients in series expansion of Zeta(n+2)/Zeta(n). 1, -3, -8, -3, -24, 24, -48, -3, -8, 72, -120, 24, -168, 144, 192, -3, -288, 24, -360, 72, 384, 360, -528, 24, -24, 504, -8, 144, -840, -576, -960, -3, 960, 864, 1152, 24, -1368, 1080, 1344, 72, -1680, -1152, -1848, 360, 192, 1584, -2208, 24, -48, 72, 2304, 504, -2808, 24, 2880, 144, 2880, 2520, -3480, -576 OFFSET     1,2 COMMENTS   B(n+2) = -B(n)*((n+2)*(n+1)/(4pi^2))*z(n+2)/z(n) = -B(n)*((n+2)*(n+1)/(4pi^2))*Sum(j=1, infinity) [ a(j)/j^(n+2) ] ... REFERENCES M. Abramowitz and I. A. Stegun, Handbook of Mathematical Functions, Dover Publications, 1965, pp. 805-811. LINKS      M. Abramowitz and I. A. Stegun, eds., Handbook of Mathematical Functions, National Bureau of Standards, Applied Math. Series 55, Tenth Printing, 1972 [alternative scanned copy]. Wikipedia, Riemann zeta function. FORMULA    Multiplicative with a(p^e) = 1-p^2. a(n) = Sum_{d|n} mu(d)*d^2. a(n) = product[p prime divides n, p^2-1] (gives unsigned version) [From Jon Perry (jonperrydc(AT)btinternet.com), Aug 24 2010] EXAMPLE    a(3) = -8 because the divisors of 3 are {1, 3} and mu(1)*1^2 + mu(3)*3^2 = -8. ... MAPLE     Jinvk := proc(n, k) local a, f, p ; a := 1 ; for f in ifactors(n)[2] do p := op(1, f) ; a := a*(1-p^k) ; end do: a ; end proc: A046970 := proc(n) Jinvk(n, 2) ; end proc: # R. J. Mathar, Jul 04 2011 MATHEMATICA muDD[d_] := MoebiusMu[d]*d^2; Table[Plus @@ muDD[Divisors[n]], {n, 60}] (Lopez) Flatten[Table[{ x = FactorInteger[n]; p = 1; For[i = 1, i <= Length[x], i++, p = p*(xi1^2 - 1)]; p}, {n, 1, 50, 1}]] [From Jon Perry (jonperrydc(AT)btinternet.com), Aug 24 2010] PROG     (PARI) A046970(n)=sumdiv(n, d, d^2*moebius(d)) (Benoit Cloitre) CROSSREFS  Cf. A027641 and A027642. Sequence in context: A035292 A144457 A146975 * A058936 A002017 A118582 Adjacent sequences: A046967 A046968 A046969 * A046971 A046972 A046973 KEYWORD    sign,mult AUTHOR     Douglas Stoll, dougstoll(AT)email.msn.com EXTENSIONS Corrected and extended by Vladeta Jovovic (vladeta(AT)eunet.rs), Jul 25 2001 Additional comments from Wilfredo Lopez (chakotay147138274(AT)yahoo.com), Jul 01 2005
Kampoj
Artikolo de OEIS povas havi datumojn en jenaj kampoj:
Sinsekvoj difinitaj per OEIS mem
Dum la historio de OEIS tre frue oni proponis tiajn sinsekvojn, sed Sloane de komenco rifuzis akcepti ilin.
Inter la plej unuaj akceptitaj sinsekvoj, kiuj estas difinita per OEIS estis (poste ). Ĝia elemento a(n) egalas elementon de la sinsekvo An sub numero n. Ĉi tiu sinsekvo stimulis serĉadon de novaj elementoj por la sinsekvo. Kelkaj sinsekvoj estas finiaj (la ŝlosilvorto ) kaj estas prezentitaj tute (la ŝlosilvorto  ), tiaj sinsekvojn eble ne havas elementon por A091967, do respektiva elemento de A091967 ne estas difinita, unuafoje tio okazas por n = 53.
(19455) 1998 FJ145
(19455) 1998 FJ145 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ortuťová
Ortuťová (hungare Ortutó rutene Ортутова [ortutova], germane Ortolfsdorf aŭ Ortholt) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Ortuťová situas laŭ flankovojoj. Bardejov troviĝas je 17 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1414. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ortutó 215 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Bardejov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ortuťová 218 homoj, (172 slovakoj, 30 ciganoj).