cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Marto
1750: Francisco de Miranda naskiĝas en Karakaso.
1988: 14 indiĝenoj tikunaj mortigitaj kaj 23 vundigitaj de la ligno-vendisto Oscar Castelo Branco kaj 20 pafistoj. Kunigitaj en Benjamim Constant, Amazono, ili esperis helpon el FUNAI.
29 - Beatrico da Silva, Juan Nielsen Hauge
1904: Naskiĝas Consuelo Lee Corretjer, revolucia estrino de la sendependiga movado, Porto-Riko.
1967: Je la unua fojo, oni trovas nafton en la ekvatora Amazonio.
1985: Rafael kaj Eduardo Vergara Toledo, martiroj de la rezistado kontraŭ la diktaturo en Ĉilio.
30 - Gladiso, Johano Klimako
1492: Dekreto de la Katolikaj Gereĝoj, kiu forpelas el Hispanujo la judojn.
1870: La afrik-amerikanoj gajnas la rajton voĉdoni en Usono: konfirmo de la 15-a amendo.
1985: José Manuel Parada, sociologiisto, Santiago Natino, eldonisto kaj batalanto, kaj Manuel Guerrero, sindikatestro, Santiago (de Ĉilio).
31 - Benjameno, Amos, John Donne
1767: Forpelo de la jezuitoj el Latin-Ameriko.
1987: Roseli Correia da Silva, kamparanino, en Natalino, Brazilo.
Aprilo
1 - Hugo
1680: En Lisbono oni deklaras finita la sklavecon de indiĝenoj en Brazilo, laŭ influo de pastro Antonio Vieira.
1964: Brazila prezidento João Goulart estas deprenita de la registaro fare de armeanoj puĉistaj. Komenciĝas 21 jaroj de armea diktatorado.
1980: Komenciĝas la granda striko de metalurgiistoj en San-Paŭlo kaj internaj urboj.
1982: Ernesto Pili Parra, aktivulo, martiro pro paco kaj justeco en Caquetá, Kolombio.
1550: La hispana reĝo ordonas la instruadon de sia lingvo al la indiĝenoj.
1982: Argentino okupas armee la Insulojn Malvinoj, regitaj de Britio.
1993: Striko en 8 eŭropaj landoj por laboro kaj sociaj rajtoj akiritaj.
2005: Forpasas la papo Johano Paŭlo la 2-a.
3 - Rikardo, Sisto
1976: Víctor Bionchenko, protestanta pastoro, forpasas en Argentino.
1986: Brazilo aprobas sian "Plano de Informatiko", kiu protektos la nacian industrion dum kelkaj jaroj.
1992: Institucia ŝtatrenverso fare de Fujimori, en Peruo.
4 - Gema Galgani, Isidoro el Sevilo
1680: Abolicio oficiala de la indiĝena sklaveco.
1775: La portugala reĝo instigas la geedziĝon inter indiĝenoj, negruloj kaj blankuloj.
1884: En la Traktato de Valparaíso, Bolivio cedas sian marbordan provincon Antofagasta al Ĉilio kaj fariĝas senmarborda lando.
1968: Martin Luther King estas murdita en Usono.
1985: Rosario Godoy kaj lia familio, martiroj pro la frateco en Salvadoro.
Tago Kontraŭ la Infana Prostituado
5 - Vicento Ferrero
1818: Venko de San Martin, en Maipu, certigas la Ĉilian sendependecon.
1989: María Cristina Gómez, aktivulo de la Baptista Eklezio, martirino pro la lukto de la salvadoraj virinoj.
1992: Fujimori disigas la Parlamenton, malefikigas la Konstitucion kaj altrudas la militan leĝon.
6 - Marcelino, Albrecht Dürer
1976: Mário Schaerer, paragvaja instruisto, forpasas.
1979: Forpasas, 39-jaraĝa, Hugo Echegaray, peruano, pastro kaj teologo de la liberigo.
7 - Johano Baptista de La Salle
2009: Fujimori estas kondamnita al 25 jaroj de karcero, en Peruo.
Monda Tago de la Sano
8 - Dionizio
565 a.K.: Naskiĝo de Siddartha Buddho. Festo de «Vesakh», la plej grava budhana festo.
1827: Naskiĝo de Ramón Emeterio Betances, Patro de la Lando Portoriko.
1977: Carlos Bustos, kapuĉena pastro, atestanto de la fido inter la malriĉuloj de Buenos Aires, estas murdita.
9 - Kasilda, Maria de Kleofas, Dietrich Bonhoeffer
1920: Elŝipiĝas la usonaj mararmeanoj en Gvatemalon por "protekti" la usonajn civitanojn.
1948: Jorge Eliécer Gaitán estas murdita en Bogotá, Kolombio, kaj la popola movado "Bogotazo" estas subpremita.
1952: Komenciĝas la civila revolucio en Bolivio.
10 - Jeĥzekel, Miguel Agrikolo
1985: Daniel Hubert Guillard, pastro en Cali, Kolombio, estas murdita de la armeo pro sia socia laborado.
1987: Martiniano Martínez, Terencio Vázquez kaj Abdón Julián, aktivuloj de la Baptista Eklezio, martiroj pro la konscienca libereco en Oaxaca, Meksikio.
Tago en Memoro al la Holokaŭsto: pro la 6 milionoj da judoj murditaj de la nazioj.
11 - Stanislao
1927: Formiĝo de la Kolono Prestes, kiu trairos 25 mil kilometrojn kombatante la armeojn de posedantoj de grandegaj bienoj, en Brazilo.
1986: Antonio Fernández, populara ĵurnalisto, martiro de solidareco en Bogotá, Kolombio.
2002: Puĉo kontraŭ Chávez, en Venezuelo.
12 - Zeno
1925: Renkontiĝo en brazila urbo Foz do Iguaçu ekigas la Kolonon Prestes, kiu trairos 30 mil kilometrojn en Brazilo.
13 - Marteno, Hermenegildo
1999: Translokita al brazila urbo Belém la juĝado de 155 policianoj akuzitaj pri la morto de 19 sen-teruloj de Eldorado de Carajás, Brazilo.
1981: Martiroj de la plej granda masakro de la nuntempa historio de Salvadoro, en urbo Morazán: 150 knaboj, 600 maljunuloj kaj 700 virinoj.
1986: Adelaide Molinari, religiulino, martiro pri la lukto de flankenigitaj, en urbo Marabá, brazila ŝtato Pará.
15 - Benedikto Jozefo Labre
1961: Invado de Golfeto de la Porkoj, Kubo.
1983: Martiroj kamparaj indiĝenoj el Joyabaj, El Quiché, Gvatemalo.
1992: Aldemar Rodríguez, kateĥezistoj, kaj aktivuloj kunlaborantoj, martiroj de solidareco inter la junuloj de urbo Cáli, Kolombio.
1993: José Barbero, sacerdoto, profeto kaj servinto al la plej malriĉaj fratoj de Bolivio.
16 - Engracia
1952: Triumfo de la revolucio: kamparanoj kaj minlaboristoj obtenas la agran redistribuon en Bolivio.
2002: La juĝisto Carlos Escobar petas la ekstradicion de eks-diktatoro Stroessner, ekzilita en brazila ĉefurbo Brasília.
17 - Aniceto
1695: Forpaso de Juana Inés da Cruz, meksika poetino.
1990: Tibério Fernández kaj akompanantoj, martiroj pro promocio de la homa vivo, en Trujillo, Kolombio.
1996: Masakro de Eldorado dos Carajás, ŝtato Pará, Brazilo. La armea polico mortigas 23 homojn kiuj defendis sian rajton posedi agron.
18 - Perfeta, Galdino
1537: Francisco Marroquín, unua episkopo konsekrita en Ameriko, fondinto de la unuaj lernejoj kaj hospitaloj, paŝtisto de Gvatemalo.
1955: Konferenco de Bandung, Indonezio, dum kiu oni kreis la movadon de landoj ne-enliniiĝintaj.
1998: Mortigo de Eduardo Mendoza, advokato de la popolaj rajtoj.
19 - Leono, Ema, Olavus Petri
1925: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj marines en La Ceiba, Honduro.
20 - Sulpicio
1586: Naskiĝo de Rosa de Lima, Peruo.
1871: La franciskanoj de Brazilo liberigas la sklavojn de ĉiuj siaj monaĥejoj.
1898: Milito inter Hispanio kaj Usono, kiu invadis Kubon, Portorikon, Guamon kaj Filipinojn.
1980: Martiroj indiĝenaj de la popola organizaĵo en Veracruz, Meksikio.
2010: Reinaldo Bignone estas kondamnita je 25 jaroj en karcero pro krimoj kontraŭ la homaro, dum la diktatorado en Argentinio.
21 - Anselmo
Naskiĝo de Mahometo. Tago de Pardono al la mondo.
Naskiĝo de Rama, en la religio Sij.
1792: Joaquim José da Silva Xavier, la Tiradentes (elprenisto de dentoj), promociinto de la Sendependeco, estas pendumita kaj poste senkapigita.
1960: Brazilio estas inaŭgurita kiel la ĉefurbo de Brazilo.
1965: Estas murdita torture Pedro Albizu Campos, pro la sendependeco de Portoriko.
1971: Mortas la diktatoro F. Duvalier, en Haitio.
1989: Juan Sisay, aktivulo por la vivo, martiro pro la popola arto, en Santiago de Atitlán, Gvatemalo.
1997: Gaudino dos Santos, indiĝeno pataxó, mortas en Brazilio post esti bruligita de junuloj el riĉa socia klaso.
1500: Elŝipiĝo de la unua eŭropano en Brazilon, Pedro Álvares Cabral.
1519: Elŝipiĝo de Cortéz en Vera Cruz, kune kun 600 soldatoj, 16 ĉevaloj kaj kelkaj armiloj.
1982: Forpasas Félix Tecu Jerônimo, terkultivisto indiĝena achi, kateĥezisto, laika ministro de la Vorto, Gvatemalo.
1990: Estas mortigitaj Paulo kaj José Canuto, martiroj de la lukto pro la tero, en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Pará.
1997: La armeo invadas la ambasadon de Japanio en Lima, okupita de la movado MRTA, «sen prizonigoj».
Internacia Tago de la Patrino Tero (ONU)
23 - Giorgo; Toyohiko Kagawa
1971: La indiĝenoj de Alasko ribeliĝas kontraŭ la atom-testoj, kiuj malpuregigis la insulon de Anchitks.
24 - Fidel
1915-17: Gento-mortigo kontraŭ la armena popolo fare de la turka registaro. Morto kaj elmigrigo de preskaŭ unu miliono kaj duono da armeanoj.
2010: Mortas en prizono Paul Shaifer, estro de la “Kolonio Diproiad” en sudo de Ĉilio dum la diktatoreco.
Tago de la Libro kaj de la Aŭtoraj Rajtoj: Ĉi-tage, en la jaro 1616, forpasis la indiĝeno inkaa Garcilaso de la Vega, Miguel de Cervantes kaj William Shakespeare.
25 - Marko Evangeliisto
1667: Pedro de Betancourt, franciskano, apostolo de la malriĉuloj, forpasas en Gvatemalo. Proklamita sanktulo en 2002.
1975: Oni fondis la Asocion Indiĝenan de la Respubliko Argentina (AIRA).
1995: Estas mortigita en Ruando Quim Vallmajó, misiisto en Afriko.
1998: Estas mortigita en Gvatemalo d. Gerardi, post li publikigis la informilon “Nunca Mais” (Neniam Plu), kiu registris 55 mil malrespektojn al la homaj rajtoj, 80% el kiuj estis atribuitaj al la armeo.
27 - Zita, Montserrat
1977: Rodolfo Escamilla, pastro kaj martiro, en Meksikio.
1999: La Tribunalo de la Ekstera Ŝuldo en Rio de Janeiro, Brazilo, determinas, ke la ŝuldo ne estu pagata.
28 - Petro Ĉanelo
1688: Reĝa Letero de Portugalio restarigas la sklavecon kaj la «justan» militon kontraŭ la indiĝenoj.
1965: Lyndon Johnson ordonas la invadon de la Dominika Respubliko.
1985: Cleusa Carolina Coelho, misiistino aŭgustenana, mortigita pro la defendo de indiĝenoj en la Prelazio de Lábrea, brazila ŝtato Amazonas.
29 - Katarina de Sena
1982: Forpaso de Enrique Alvear, episkopo, paŝtisto kaj profeto en Ĉilio.
1991: Moisés Cisneros Rodríguez, religiulo marista, martiro de perforto kaj senpuneco, en Gvatemalo.
30 - Pio la 5-a
1948: 21 landoj subskribas en Bogotá la leteron de konstituigo de OEA (Organizo de la Amerikaj Ŝtatoj).
1977: Estas kreita la Asocio de Patrino de la Placo de Majo, en Argentino.
Majo
1 - Jozefo Laboristo; Monika, Felipe kaj Santiago
1980: Conrado de la Cruz, pastro, kaj Herlindo Cifuentes, kateĥezisto, kaptitaj kaj mortigitaj, martiroj en Gvatemalo.
1981: Raynaldo Edmundo Lemus Preza, el la baza eklezia komunumo dediĉita al Nia Sinjorino el Gvadalupo, en Soyapango, Salvadoro, malaperigita pro sia kristana sindediĉo.
2 - Atanasio
Unua dimanĉo de majo: Tago de la Martiroj de Honduro
1979: Luis Alfonso Velázquez, knabo 10-jaraĝa, martirigita de la diktatoreco de Somoza en Nikaragvo.
1981: Kreita la Unuiĝo de la Indiĝenaj Nacioj (UNI) en Brazilo.
1994: Sebastián Larrosa, kampar-devena studento, martiro por la solidareco inter la malriĉuloj, Paragvajo.
1997: Forpasas Paulo Freire, fondinto de la liberigema pedagogio latin-amerika.
3 - Filipe kaj Jakobo
1500: Frato Henrique de Coimbra, unua misiisto kiu atingis la brazilan grundon.
1991: Felipe Huete, laika katolika ministro de la Vorto, kaj kvar akompanantoj, martiroj pro la Landa Reformo, en El Astillero, Honduro.
Tago de la Libereco al la Gazetaro (ONU)
4 - Floriano, Monika
1493: Buleo Inter Caetera, per kiu la Papo donacis la landojn de la nova Kontinento al la Katolikaj Gereĝoj de Hispanio.
1521: Pedro de Córdoba, unua misiista apostolo de la dominikanoj en Ameriko. Aŭtoro de la unua katekismo de la Kontinento.
1547: Cristóbal de Pedraza, episkopo de Honduro, «Patro de la Indiĝenoj».
5 - Maksimo
1862: Meksiko venkas la francojn en Puebla.
1980: Isaura Esperanza, «Chaguita», kateĥezistino, el la Legio de Maria, martirino en Salvadoro.
2001: Estas murdita Bárbar Ann Ford, 64-jaraĝa, usondevena fratino, kiu laboris en Quiché ekde 1989. Ŝi kunlaboris kun Dom Gerardi pri la informilo «Nunca Mais» (Neniam Plu) kaj helpis la milit-viktimojn deklari siajn travivaĵojn.
6 - Heliodoro
1977: Oscar Alajarín, aktivulo de la Metodista Eklezio, martiro de la solidareco en Argentino.
1994: La Konstitucia Tribunalo de Kolombio legaligas la «personan kvanton» da drogoj.
7 - Augusto, Flavia, Domitila
1991: Estas arestita la bienestro Jerônimo de Amorim, kiu ordonis morti sindikatiston en Brazilo.
8 - Vitor kaj Akasio
1753: Naskiĝo de Miguel Hidalgo, Patro de la Lando, en Meksiko.
1770: Karlo la 3-a ordonas «ke oni malaperigu la indiĝenajn lingvojn kaj altrudu la kastilian lingvon».
1987: Vicente Cañas, jezuita misiisto, murdita de tiuj, kiuj ambiciis je la terposedaĵoj de indiĝenoj, kiujn li akompanis en brazila ŝtato Mato Grosso.
1989: Nicolau Van Kleef, vicentana pastro el Nederlando, estas murdita de armeisto en Santa María, Chiriquí, Panamo.
Tago de la Ruĝa Kruco Internacia
9 - Pakomio, Gregorio Ostiense
1982: Luis Vallejo, arkiepiskopo de Kusko, Peruo, jam minacita je morto pro lia opcio favora al malriĉuloj, forpasas pro «akcidento».
1994: Post la unuaj balotadoj multrasaj, Nelson Mandela fariĝas la unua negra prezidento de sia lando, la politika enkarcerigito, kiu plej multe da jaroj restis en la prizono.
1795: José Leonardo Chirino, miksitulo, estras la insurekcion de Coro, Venezuelo, kune kun indiĝenoj kaj negroj kiuj luktis “pro la liberigo de sklavoj kaj forigo de impostoj”.
1985: Irne García kaj Gustavo Chamorro, martiroj de la justeco, en Guanabanal, Kolombio.
1986: Josimo Morais Tavares, pastro, murdita de bieneg-estroj, en brazila urbo Imperatriz, ŝtato Maranhão, Brazilo.
11 - Anastasio
1974: Carlos Mugica, martiro de la popolo de la «mizeraj vilaĝoj». Argentino (www.carlosmugica.com.ar).
1977: Alfonso Navarro, pastro, kaj Luis Torres, meso-helpanto, martiroj en Salvadoro.
1988: Armea minacado al la “Marŝo kontraŭ la Centjariĝo de la Abolicio”, organizita de asocioj de negra movado.
12 - Nereo, Akviles, Pankracio
Tago dediĉita al la sklavino Anastasia, kiu estas simbolo de ĉiuj negrinoj torturitaj kaj sekso-perfortitaj ĝis la morto fare de blankaj bienestroj.
1957: La Internacia Organizo de la Laboro adoptis la Leĝon 107 pri Popoloj Indiĝenaj kaj Tribaj, koncerne la rajtojn de la indiĝenoj.
1980: Walter Voodeckers, belga misiisto, martiro por la malriĉaj terkultivistoj, en Escuintla, Gvatemalo.
13 - Nia Sinjorino el Fátima
1829: Naskiĝo de Segundo Ruiz Belvis, portorika naciisto kaj revoluciulo.
1888: Ora Leĝo. Estas aboliciita jure la negra sklaveco en Brazilo, kiam pli ol 95% el la negroj jam estis akirintaj, per siaj propraj klopodoj, la liberecon.
1977: Luis Aredez, kuracisto, martiro pro la solidareco inter la malriĉuloj de Argentino.
14 - Matiaso apostolo
1811: Sendependeco de Paragvajo. Nacia festo.
1904: Forpaso de Mariano Avellana, popola misiisto, en Ĉilio.
1980: Juan Ccaccya Chipana, laboristo, aktivulo, viktimo de la polica represio en Peruo.
1981: Carlos Gálvez Galindo, pastro, martiro, en Gvatemalo.
1988: Terkultivistoj martiroj por la paco en Cayara, Peruo.
1991: Porfírio Suny Quispe, aktivulo kaj edukisto, martiro por justeco kaj solidareco, en Peruo.
15 - Isidro Terkultivisto; Joana el Lestonnac
1903: Pafmortigita, en la urbo Chiriqui, Panamo, la guerilano Victoriano Lorenzo, heroo nacia de tiu lando.
1986: Nicolás Chuy Cumes, evangelika ĵurnalisto, martiro por la libereco je esprimo, en Gvatemalo.
1987: Martiroj indiĝenoj, viktimoj de forpelado for de siaj terposedaĵoj, en urbo Bagadó, Kolombio.
1818: Portugala Reĝo Johano la 2-a aprobas la enmigron de svisaj koloniizantoj al la nuntempe urbo Nova Friburgo (brazila ŝtato Rio de Janeiro), post la granda malsato de 1817 en Svisio.
1981: Edgar Castillo, ĵurnalisto, mortigita en Gvatemalo.
17 - Pascal Bailao
1961: Komenciĝas la ekonomia blokado de Usono kontraŭ Kubo, kiel respondo al la agra reformo farita de la revolucio.
Monda Tago de la Telekomunikoj
18 - Rafaela M. Porras
1781: Estis dispecigita José Gabriel Condorcanqui, Tupac Amaru la 2-a, indiĝena militinto, en Peruo.
1895: Naskiĝo de Augusto C. Sandino, en Nikaragvo.
1950: Renkontiĝas en Rio de Janeiro, Brazilo, la Nacia Konsilo de Negraj Virinoj.
1976: Héctor Gutiérrez kaj Zelmar Michellini, kristanaj politikistoj, martiroj por la luktoj de la urugvaja popolo.
19 - Petro Celestino
1979: Enkarcerigitaj 21 homoj en la insulo de Vieques, Portoriko, pro protestado kontraŭ Usono.
1995: Forpaso de Jaime Nevares, episkopo de Neuquén, profeta voĉo de la Argentina Eklezio.
2002: Sankt-proklamo de Paulina, 1-a brazila sanktulino, konata pro sia defendo al la malriĉuloj.
20 - Bernardino el Siena
1506: Kolumbo forpasas en Valladolid, Hispanio.
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro favore al la malriĉuloj, en Gvatemalo.
1998: Mortigita en urbo Pesqueira, brazila ŝtato Pernambuco, Francisco de Assis Araújo, indiĝenestro el tribo xukuru.
21 - Felicia kaj Gisela, Johano Eliot
1897: Forpasas en Puerto Plata, Gregório Luperón, heroo de la Sendependeco de la Dominika Respubliko.
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro, en Gvatemalo.
1991: Jaime Gutiérrez Álvarez, religiulo, en Kolombio.
1991: Irene Mc’Cormack, misiistino, kaj akompanantoj, martiroj favore al la paco, en Peruo.
Monda Tago de la Kultura Diverseco por la Dialogo kaj la Disvolviĝo
22 - Joakvina Vedruna; Rita el Casia
1937: Masakro en Caldeirão, Brazilo.
1965: Brazilo sendas 280 soldatojn, laŭ volo de Usono, por subteni la puĉon en Santo Domingo.
Internacia Tago de la Biodiverseco
23 - Desiderio, Ludwig Nommensen
1977: Elisabeth Käseman, germana aktivulino el la lutera Eklezio, martiro favore al la malriĉuloj, en Buenos Aires, Argentino.
2008: Konstitua Traktato de la Unuiĝo de Nacioj Sud-Amerikaj, UNASUR, entute 12 nacioj de Suda Ameriko.
Semajno de Solidareco al la popoloj de ĉiuj koloniaj teritorioj
24 - Vicento el Lerins
1822: Batalo de Pichincha, kiu rezultis en la tuta sendependeco de Ekvadoro.
Lüscherz
Pri la komunumo
Lüscherz (malnova franclingva nomo Locras) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Erlach kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 531 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Majo
1986: Ambrosio Mogorrón, hispana flegisto, kaj terkultivistoj akompanantoj, martiroj por la solidareco, en San José de Bocay, Nikaragvo.
2005: Edickson Roberto Lemus, batalanto por la agra reformo, mortigita en urbo Progreso, Honduro.
25 - Vicenta López Vicuña, Gregorio la 7-a
1810: Revolucio de Majo, Tago de la Argentina Nacio.
Lüscherz
Geografio
Lüscherz situas en la Berna Lagolando, ĉe la suda bordo de la Lago de Bielo, proksimume 20 kilometrojn sudokcidente de la urbo Bielo. En nordokcidento al komunumo etendiĝas ĝis al la alfluejo de la Hagneck-Kanalo al la Lago de Bielo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lüscherz kaj la vilaĝeto Gurzelen.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Majo
1987: Bernardo López Arroyave, kolombiano, martiro mortigita pro la bienegestroj kaj armeistoj.
Tago de la Liberiĝo de Afriko
26 - Filipe Neri; Mariana Paredes
1966: Sendependeco de Gujano.
1969: Henrique Pereira Neto, pastro, 28-jaraĝa, martiro favore al la justeco, en brazila urbo Recife.
27 - Aŭgusteno el Canterbury; Johano Kalvino
1975: La keĉua lingvo estas oficialigita en Peruo.
2008: Estas enkarcerigitaj 98 eks-agentoj de DINA, subpremiga ilo de la diktatoreco de Pinochet, fare de la “agado Colombo", kiu rezultis en morto de 119 viktimoj.
28 - Emilio kaj Justo
Lüscherz
Najbaraj komunumoj
La komunumo Lüscherz limas en nordo al la Lago de Bielo, en oriento al Hagneck, en sudoriento al Siselen, en sudsudoriento al Finsterhennen, en sudo al Brüttelen,, en sudokcidento en unu punkto al Ins, kaj en okcidento al Vinelz.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Majo
1993: Javier Cirujano, misiisto, martiro favore al la paco kaj solidareco, en Kolombio.
2001: La franca tribunalo alvokas Henry Kissinger, eks-Sekretario de Ŝtato en Usono, pro lia rekta partopreno en la diktatoreco de Pinochet.
2004: Centra Ameriko subskribas traktaton de libera komerco kun Usono.
29 - Maximino, Jiri Tranovsky
1969: La cordobazo: socia ribelo kontraŭ la diktatoreco de Onganía, en Córdoba, Argentino.
1978: Cento da indiĝenoj quiché estas masakrita en Panzós, Gvatemalo.
1980: Raimundo Ferreira Lima, la “Gringo”, terkultivisto, sindikatisto, paŝtista aganto, martiro en la urbo Conceição do Araguaia, brazila ŝtato Parao.
2009: Unu el la soldatoj kiuj ekzekutis Víctor Jara estas arestita en Santiago do Chile post 35 jaroj.
30 - Fernando, Joana D’Arc
1961: Oni mortigas la dominikan diktatoron Rafael Leónidas Trujillo.
Lüscherz
Trafiko
En oriento tra la komunuma teritorio pasas la kantona ĉefvojo n-ro 237.1 de Bielo al Ins laŭlonge de la lago kondukas la vojo 237.2 al Erlach. Per la tramlinio de Nidau al Ins kaj la poŝtaŭtolinio de Lüscherz al Erlach la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Majo
1996: La Komisio de la Politikaj Malaperintoj aprobas la rekompencon al la familio de Fiel Filho, en Brazilo.
31 - Vizito de Nia Sinjorino
1979: Teodoro Martínez, terkultivisto kaj kristana aktivulo, martiro en Nikaragvo.
1986: 1-a Renkontiĝo de Negraj Paŝtistaj Agantoj de urboj Duque de Caxias kaj São João de Meriti, en brazila ŝtato Rio de Janeiro.
1990: Forpaso de Clotario Blest, aktivulo en la sindikata mondo ĉilia.
Monda Tago Sen Tabako
Lüscherz
Historio
La unua dokumenta mencio de Lüscherz datiĝas el la jaro 1271 kiel Luschiers. Apud la lago estis trovitaj ampleksaj setlejoj el la neolitiko. Pro la tipaj ceramikaĵoj Lüscherz fariĝis nomdona por la Lüscherz-kulturo. Dum mezepoko Erlach estis parto de la Senjorujo Erlach. En la jaro 1474 la jurisdikcio transiris al Berno, kaj la komunumo estis integrita al la Voktejo Erlach.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Junio
1989: Sergio Restrepo, jezuito, martiro de liberigo de la kamparanoj, Tierralta, Kolombio.
1991: Estis mortigata João de Aquino, prezidanto de la Sindikato de la Laboristoj de Nova Iguaçu/RJ, Brazilo.
2009: General Motors deklaras la plej grandan suspendon de pagado de Usono, ŝuldante 122.550 milionojn da dolaroj.
2 - Petro kaj Marcelino
1537: Buleo Sublimis Deus de Paŭlo la 3-a kondamnanta la sklavecon.
1987: Sebastián Morales, diakono de protestanta eklezio, martiro de kredado kaj justeco en Gvatemalo.
3 - Karlo Lwanga; Johano la 23-a
1548: Juan de Zumárraga, episkopo de Meksiko, protektanto de la indiĝenoj.
1758: La limo-komisio trovas la Janomamojn de Venezuelo.
1885: Sankta Karlo Lwanga kaj kunuloj, martiroj de la kredo, Ugando. Patrono de la afrikaj junuloj.
1963: Forpasas la papo Johano la 23-a.
Monda Tago de la Naturmedio
4 - Francisko Karaĉiolo
1559: La juĝisto Fernando Santillán informas pri la amasbuĉadoj de indiĝenoj en Ĉilio.
1980: José Maria Gran, pastro, kaj Domingo Batz, sakristiisto, martiroj en El Quiché, Gvatemalo.
Tago de la Infanoj Senkulpaj Viktimoj de Agresoj
5 - Bonifacio
1573: Kruela mortigo de la indiĝenestro Tanamaco, Venezuelo.
1981: Malkovrita la unua okazo pri Aidoso de la historio, en Los-Anĝeleso, Usono.
1988: Agustín Ramírez kaj Javier Sotelo, laboristoj martiroj de lukto por la malriĉuloj de la Granda Bonaero.
2000: La Kortumo de la Rimedoj de Santiago forprenas la leĝo-ŝirmon de Pinochet, kun 109 akuzoj en la tribunaloj.
6 - Norberto
1940: Forpasas Marcos Garvey, jamajka nigrula gvidanto, proponanto de la Tutafrikismo.
1980: José Ribeiro, gvidanto de la indiĝena nacio Apurinã, mortigita, Brazilo.
1989: Pedro Hernández kaj kunuloj, indiĝenoj, martiroj de batalado por la tero, Meksiko.
7 - Roberto, Seattle
1494: Kastilio kaj Portugalujo subskribas la Traktaton de Tordesillas, negocante ĝian plilarĝigon en Atlantikon.
1978: Komencas la organizado de la Unuigita Nigrula Movado.
1990: Fratino Filomena López Filha, apostolino de la domaĉaroj, Nova Iguaçu, Brazilo, mortigita.
1998: 10 kamparanoj mortigitaj en atako de armeo en la indiĝena kunsido en El Charco - Meksiko.
2005: Post 30 jaroj da batalado, juĝisto decidas pri redono de la teroj de Paragvajaj Kamparaj Ligoj.
8 - Salustiano, Medardo
1706: Reĝa letero ordonas forgardi la unuan tipografiejon de Brazilo, instalita ĉe Recife.
1982: Luis Dalle, episkopo de Ayaviri, Peruo, minacita al morto pro sia opcio favore al malriĉuloj, mortis en "akcidento" intence provokita, neniam klarigita.
1597: Jozefo de Anĉieta, el Insuloj Kanarioj, evangeliisto de Brazilo, "Granda Patro" de la gvaranioj.
1971: Héctor Gallego, kolombia pastro, malaperita en Santa Fé de Veráguas, Panamo.
1979: Juán Morán, meksika pastro, martiro de la indiĝenoj mazahuas.
1981: Toribia Flores de Cutipa, kamparana gvidantino, viktimo de politik-premado de la Civitana Polico en Peruo.
10 - Krispulo kaj Maŭricio
1521: La indiĝenoj detruas la misian komunumon de Cumaná, Venezuelo, konstruita de Las Casas.
1835: Aprobita morto-kondamno kontraŭ sklavo kiu mortigus aŭ vundus sian mastron, Brazilo.
1993: Norman Pérez Bello, batalanto, martiro de kredo kaj de opcio favore al la malriĉuloj en Kolombio.
11 - Barnabo
1980: Ismael Enrique Pineda, instiganto de la Cáritas en Salvadoro, kaj kunuloj, malaperintaj en Salvadoro.
12 - Gasparo, Johano de Sahagún
1514: Unuafoje oni legas la “Pet-skribon” (al indiĝenestro Catarapa), per la voĉo de Juan Ayora, en la marbordo de Santa Marta.
1935: Fino de la Milito de Chaco.
1981: Mortigita Joaquim Neves Norte, advokato de la Sindikato de la Kamparaj Laboristoj de Naviraí, Paraná, Brazilo.
13 - Antonio el Padovo
1645: Komenciĝas la Pernambuka Insurekto por forpeli la nederlandan regadon de Brazilo.
Akademio de Arto kaj Dezajno de Bezalel
Akademio de Arto kaj Dezajno de Bezalel estas la israela nacia lernejo de arto nune situanta sur la Monto Scopus kadre de Hebrea Universitato de Jerusalemo. Establita en 1906 de la juda artisto kaj skulptisto Boris Schatz, Bezalel estas la plej malnova institucio de pli alta eduko en Israelo. La arto kreita de Bezalel studentoj kaj profesoroj en la komenco de la jarcento estas konsiderita la ŝtupo por israelaj vidaj artoj en la 20a jarcento.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Junio
14 - Eliseo; Basilio, la Granda; Gregorio el Nazianzo kaj Gregorio el Nisa
1977: Maurício Silva, urugvaja pastro, martiro de la malriĉuloj en Bonaero. Malaperinta.
1980: Cosme Spessoto, itala pastro, preĝejestro, martiro en Salvadoro.
1983: Vicente Hordanza, misiista pastro je servado de la kamparanoj, Peruo.
2005: Argentino deklaras nekonstituciaj la leĝojn de "deviga obeado" kaj "fina punkto".
15 - Maria Mikaela, Vito
1932: Komenco de la Milito de Chaco, inter Bolivio kaj Paragvajo.
1952: Víctor Sanabria, ĉefepiskopo de San-Josefo de Kosta-Riko, defendanto de la socia justeco.
1987: "Operacio Albanujo": 12 mortigoj en Santiago faritaj de la sekurigaj servoj. Ĉilio.
16 - Johano Francisko de Regis
1976: Amasmortigado de Soweto, Sud-Afriko: 700 knaboj mortigataj pro rifuzo lerni la afrikansan, la lingvon de la premantoj.
1976: Aurora Vivar Vásquez, batalantino, sindikatisto, martiro de laboristaj luktoj de Peruo.
Internacia Tago kontraŭ Dezertigado
17 - Iŝmaelo kaj Samŭelo
1703: Naskiĝo de John Wesley, Anglujo.
1983: Felipa Pucha kaj Pedro Cuji, indiĝenoj, martiroj de la rajto al tero, Culluctuz, Eqvatoro.
1991: Fino de la apartismaj leĝoj (apartheid) en Sud-Afriko.
18 - Germao
1954: La prezidento Jacobo Arbenz rezignas pro invado apogita de CIA, Gvatemalo.
1997: Brazilo aprobas la leĝon kiu permesas privatigi komunikadon.
19 - Romualdo
1764: Naskiĝo de José Artigas, liberiginto de Urugvajo, “patro” de la kampara reformo.
1867: Mortig-pafado de Maksimiliano, imperiestro altrudita al Meksiko.
1986: Amasmortigo en la prizonoj de Limo, Peruo.
20 - Silverio
1820: Manuel Belgrano, argentina ĉefulo, forpasas.
1979: Rafael Palacios, pastro, martiro de la bazaj komunumoj de Salvadoro.
1995: Greenpeace sukcesas ke Shell kaj Esso rezignu pri instalo en oceano de la nafta platformo Brent Spar, kaj aliaj 2 mil estonte.
Monda Tago (laŭ UN) de la Rifuĝintoj
21 - Ludovico Gonzago, Onesimo Nesib
1980: Malaperas 27 sindikatestroj de la Nacia Centro de la Laboristoj de Gvatemalo. Armeaj helpantoj el Usono partoprenis.
1984: Sergio Ortiz, seminariano, martiro de persekutado al la eklezio en Gvatemala.
Nov-jariĝo en Andoj
Somera solstico en Nordo, kaj vintra en Sudo.
22 - Johano Fiŝer, Tomaso Morus
1534: Benalcázar konkeras kaj disrabas Kiton, Ekvatoro.
1965: Arturo Mackinnon, kanada misiisto, de La Misia Societo de Scarboro, martiro, mortigita je 33 jariĝo en Monte Plata, Domingo, dum protesto kontraŭ maljust-agado de polico al malriĉuloj.
1966: Manuel Larraín, episkopo de Talca, prezidanto de CELAM, pastro de la ĉilia popolo.
23 - Zenao
1524: Alvenas al Meksiko "la dek du apostoloj de Nov-Hispanujo", franciskanoj.
1936: Naskiĝas Carlos Fonseca, fondinto de FSLN, Nikaragvo.
1967: Amasmortigo de San Juan, minejo "20a jarcento", Bolivio.
24 - Naskiĝo de Johano la Baptisto
1541: Indiĝena ribelo okcidente de Meksiko (Milito de Mixton).
1821: Batalo de Carabobo, Venezuelo.
25 - Vilhelmo, Maksimo; Konfeso de Augsburgo, Filipe Melanchton
1524: Interparolo de aztekaj sacerdotoj kaj kleruloj kun la "dek du apostoloj de Meksiko".
1975: "La martiroj de Olancho": Iván Betancourt, Miguel "Casimiro", pastroj, kaj 7 honduraj kamparaj kunuloj, martiroj.
Internacia Tago de Batalo kontraŭ Malĝusta Uzo kaj Kontraŭleĝa Komerco de Drogoj.
Internacia Tago de la Viktimoj de Torturado.
26 - Pelajo
1541: Violenta mortigo de Pizarro.
1822: Renkonto de San Martín kun Bolívar, Guayaquil.
1945: Oni subskribas la Leteron de la Unuiĝintaj Nacioj.
1987: Oni kreas la Konfederacion de la Indiĝenaj Popoloj de Meksiko.
27 - Cirilo de Aleksandrio
1552: Domingo de Santo Tomás kaj Tomás de San Martín, dominikanoj, unuaj episkopoj de Bolivio, defendantoj de la indiĝenoj.
1982: Juan Pablo Rodríguez Ran, indiĝena sacerdoto, martiro de justeco en Gvatemalo.
1986: La Internacia Tribunalo de Hago konsideras Usonon "kulpa pro makuli la Internacian Rajton, agresinte kontraŭ Nikaragvo".
1890: Brazilo malfermas pordojn al la eŭropaj enmigrintoj; afrikanoj kaj azianoj nur povus eniri per permeso de la Kongreso.
1918: Elŝipiĝo de marsoldatoj en Panamo.
1954: Puĉo de Jacobo Arbenz, Gvatemalo.
2001: Vladimiro Montesinos estas enmetita en la prizono konstruita de li mem por teroristoj. Peruo.
2009: Puĉo en Honduro kontraŭ la prezidento Manuel Zelaya.
29 - Sanktaj Petro kaj Paŭlo apostoloj
1995: Konfliktoj pri teroj en São Félix de Xingu, Brazilo; mortas ses terkulturistoj kaj unu policano.
1997: Kondamno de la bienistoj ordonintaj mortigon de la pastro Josimo Tavares (la 10-a de majo 1986), Brazilo.
30 - Pramartiroj de Romo; Johano Olof Wallin
Tago de la Martiroj de Gvatemalo (antaŭe, Tago de la Armeo).
1520: “Malĝoja Nokto”, malvenko de la konkerantoj de Meksiko.
1975: Dionisio Frías, kamparana ĉefo, martiro de la bataloj por tero en Domingo.