cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hejma vortaro
Hejma vortaro estas 62-paĝa vortareto pri hejmaĵoj en Esperanto, redaktita de Jouko Lindstedt, kun preskaŭ 600 nomoj de ĉiutagaj aferoj kun difino kaj ekvivalentoj en la angla, finna, franca, germana, hebrea, hispana, hungara, itala, japana, nederlanda, portugala, rusa kaj sveda. Ĝia unua eldono aperis en 1999, kun represo en 2000. Dum kelkaj jaroj ekzistis retpaĝo kun ĝia plena enhavo, kiu intertempe malaperis kaj estas atingebla nur per la Interret-arĥivo (vidu la eksteran ligilon malsupre).
Minecraft
Minecraft "mina kreo" ( esperantigite Majnkrafto) estas sendependa videoludo pri konstruado kreita de la sveda programisto Markus Persson kaj poste evoluigita de lia firmao, Mojang AB. Ĝi naskiĝis en 2011, sed praversioj aperis en 2009. La ludo estas tradukita al pluraj lingvoj kaj inter ili estas Esperanto.
Hejma vortaro
Tiu vortareto celas helpi tiujn parolantojn de Esperanto, kiuj uzas la lingvon hejme kiel ĉiutagan komunikilon. Ordinaraj vortaroj ja ne ĉiam utilas, kiam oni serĉas nomon por iu enhejma aĵo aŭ ago. Kompreneble oni ofte povas utiligi la riĉan vortfaran sistemon de Esperanto por mem krei taŭgajn vortojn, sed estas bone ekscii, kiel aliaj familioj Esperant-lingvaj solvis similajn problemojn. Hejma Vortaro tamen ne strebas al plena unueco de la enhejma Esperanto, ĉar la tre variaj lokaj cirkonstancoj ja nature speguliĝas ĝuste en la lingvaĵo ĉiutaga. Oni rigardu ĉi tiun vortaron kiel helpilon, ne kiel la normon.
Totala diktaĵo
Taskoj kaj de la aranĝo
Taskoj de la totala diktaĵo estas :
Podargoj
Ili ripozas horizontale sur branĉoj dumtage, tre bone kamuflita per siaj kamufliga plumaro, tre simila al la bruna arboŝelo. La ino demetas ĝis tri blankajn ovojn sur branĉoforko, kaj tiuj estas kovataj de la ino nokte kaj de la masklo tage.
Totala diktaĵo
Taskoj kaj de la aranĝo
La devizo de Totala diktaĵo estas : "Skribi laŭ legoscio estas laŭ modo!" («писать грамотно – это модно!»)
Minecraft
Unu monato antaŭ la lanĉo de la plena versio, la 18an de oktobro de 2011, estis lanĉita versio por Android, kaj la 17an de novembro en la sama jaro estis lanĉita versio por iOS. La 9-an de majo en 2012 estis lanĉita versio por Xbox 360, Xbox Live Arcade kaj PS3. Ĉiuj versioj de Minecraft estas daŭre aktualigataj ekde lanĉiĝo. La 11an de novembro en 2014, la unua versio por PlayStation Vita lanĉiĝis, evoluigita de la firmaoj Mojang kaj 4J Studios. Ĉi tiu versio ricevas la samajn ĝisdatigojn kaj reagas simile al la versioj por aliaj videoludiloj.
Totala diktaĵo
Reguloj
Ĉefaj principoj de Totala diktaĵo :
Organizanto de la ruslingva diktaĵo estas doktoro pri filologio, profesoro de Novosibirska ŝtata universitato Koŝkarjova Natalja Borisovna (la tuta komisiono).
Prepariĝi al la Totala diktaĵo en la rusa lingvo eblas en la interreto per provaj variantoj.
Historio de ruslingva Totala diktaĵo
La ideo aperis en komenco de la 2000-aj jaroj en studenta klubo en la urbo Novosibirsko. La unua Totala diktaĵo pasis la, organizita kiel kutima diktaĵo en mezlernejoj. La tekstoj estis prenitaj el klasika rusa literaturo (Lev Tolstoj, Nikolaj Gogol ktp.). Dum la sekvaj jaroj ĝi estis ripetata kun partopreno de prokcimume 200 homoj.
En 2009 la organizantoj invitis por legado de teksto konatan kantiston. Venis trioble pli da vizitantoj (600 homoj).
En 2010 al la organizantaro de la Totala diktaĵo aliĝis aliaj Novosibirskaj organizaĵoj (altlernejoj, mezlernejoj, bibliotekoj ktp.). Ĝi kolektis jam 2400 partoprenantojn, inter ili estis sciencistoj kaj komercistoj. Pri la evento informis kelkaj tutrusiaj kaj multaj lokaj amaskomunikiloj.
En februaro de 2011 la aranĝo ricevis ŝtatan premion kiel la plej bona rusia socia projekto, kio plialtigis la intereson de rusianoj. Aliĝis ankaŭ multaj aliaj urboj, iĝis unuecaj reguloj pri tempo, kontrolo ktp.
En 2011 la diktaĵo pasis en 13 urboj, ĝin partoprenis 4785 homoj, ankoraŭ 500 vidis online-translacion. Aŭtoro de la teksto estis verkisto Dmitrij Bikov.
En 2012 la diktaĵo pasis en 89 urboj en 11 landoj, ĝin partoprenis 14217 homoj, ankoraŭ 11000 vidis online-translacion. Aŭtoro de la teksto estis verkisto Zaĥar Prilepin
En 2013 aŭtoro de la Totala diktanto fariĝis rusa verkistino Dina Rubina. Ŝi venis al Novosibirsko, kie ŝi mem legis sian tekston. Plejparto de la partoprenantoj estis studentoj. Rubina konstatis la fakton, ke en Rusio situacio kun legoscio estas ege malbona, kaj pli tio kulpas Interreto.
La guberniestro de Uljanovska provinco en 2013 memstare malpermesis en sia regiono la diktaĵon de Dina Rubina, asertante, ke ne rajtas esti aŭtoro de la teksto ĉi tiu verkisto, uzinta en antaŭaj siaj verkoj obscenajn vortojn. Malgraŭ en la diktaĵo ne estis obscenaj leksikaĵoj, la rusia Unio de verkistoj subtenis lin, asertante, ke ne indas alvoki por la diktanto homon, kiu naskiĝis en Meza Azio (Dina Rubina naskiĝis en Taŝkento, Uzbekio) kaj poste translokiĝis al Israelo. En la profinco teksto de la diktaĵo estis ŝanĝita al alia teksto de Vasilij Peskov. Pri la situacio la Organiza komitato de Totala diktaĵo faris raporton, ke ŝanĝo de la teksto estas rompigo de reguloj, kaj niligis ĉiujn rezultojn (teksto de la raporto).
Totala diktaĵo en aliaj lingvoj
Same kiel la ruslingva, oni organizas similajn diktaĵojn en aliaj lingvoj de rusiaj popoloj.
Minecraft
En Minecraft, ludantoj povas konstrui libere per tridimensiaj blokoj, kiuj havas teksturon. Ankaŭ, ili povas esplori sian medion, kolekti materialojn kaj krei diverscelajn objektojn, batali kontraŭ estaĵoj aŭ aliaj ludantoj, ktp.
Totala diktaĵo
En la udmurta lingvo
La Granda udmurta diktaĵo (udmurte: Бадӟым удмурт диктант) okazis la unuan fojon en 2012 en la radiostacio "Mia Urmurtio" (Моя Удмуртия) kun preskaŭ 100 partoprenantoj.
Minecraft
Ludsistemo
La ludo sendas la ludanton en mondon aŭtomate kreitan per algoritmo. Tiu mondo konsistas el blokoj el malsamaj materialoj. La baza koncepto estas, ke la ludanto povas ŝanĝi la mondon laŭvole aldonante aŭ demetante blokojn kaj penante pluvivi kiel eble plej longtempe, ebligante al la ludanto krei konstruaĵojn kun granda libereco, simile al la Lego-ludoj.
Totala diktaĵo
En la udmurta lingvo
La dua diktaĵo pasis en 2013 samloke kaj krome en la Udmurtia ŝtata universitato, ĝin vizitis preskaŭ 200 homoj; la tekston pretigis urmurta verkisto Vjaĉeslav Ar-Sergi.
Provinco Bayburt
Bayburt estas provinco en la norda parto de centra Turkio. Ĝi situas en la nigramara regiono (turke Karadeniz Bölgesi) de la lando, do sude de la Nigra Maro. Administra centro de la provinco estas la samnoma urbo Bayburt, kies koordinatoj estas. Krome menciindas la urbo Arpalı Kasabası.
Totala diktaĵo
En la tuva lingvo
La Totala tuva diktaĵo (tuve: Тыва дыл кырында бугуденин диктантызы, ruse: Всеобщий диктант по тувинскому языку).
Minecraft
Komunumoj
Ludantoj povas paroli al unu la alian per enluda babilejo. Ankaŭ eblas lasi notojn al aliaj ludantoj per ŝildoj aŭ per diversaj indikaj konstruaĵoj. Kestoj ekzistas en la ludo, kaj ili ofte estas uzataj kiel leterkestoj por lasi donacojn al aliaj ludantoj, kiuj ne estas enretaj (konektitaj al la servilo).
Provinco Bayburt
En la regado de Justiniano la 1-a, Bayburt fortikiĝis. En 1202, Anatoliaj Seljuks kaptis tie. En 1308, Ilĥanlando prenis la potencon. Multaj potencoj kiel Eretnao, Kadi Burhaneddin kaj Ak-kojunlo regis la provincon de 1334 ĝis 1501 respektive. Safavidoj regis la urbon de 1501 ĝis 1514.
Otomana Imperio konkeris la provincon kaj regis ĝin ĝis 16 julio 1916, kiam Rusia Imperio okupis la urbon. Turka armeo rekaptis la urbon en 21 februaro 1918. Post proklamo de Turka Respubliko, ĝi dependis de Erzurum ĝis 1927, kaj Gümüşhane ĝis 1989 respektive. Ĝi fariĝis provinco en 1989 post forlaso de Erzurum. Ĝia nomo estis skribita kiel "بایبورد" (Bayburd) en otomanaj tempoj.
Sauerburg
La Sauerburg estas ruino de montburgo super la valo de la riveroj Wisper kaj Tiefenbach en la germana mezmontaro Taunus. Ĝi staras ĉ. kvar kilometrojn oriente de Kaub ĉe Rejno proksime de la loko Sauerthal en la distrikto Rhein-Lahn de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La limo al Hesio situas oriente de la burgo tuj apude.
Honoriga gradigo
Honoriga gradigo estas akademia gradigo por kiu universitato (aŭ alia gradiga institucio) ne postulis la kutimajn postulojn, kiel estas enmatrikuligo, ĉeestado, disertacio, kaj aprobo de ekzameno. Ĝi estas konata ankaŭ laŭ la latina esprimo honoris causa ("pro honoro") aŭ ad honorem ("por honoro"). Tiu gradigo estas tipe doktorigo aŭ, malplej ofte, magistrigo, kaj povas esti atribuita al iu kiu ne havis antaŭan konekton kun la akademia institucio aŭ eĉ ne havis postmezlernejan edukadon.
Tiu gradigo estas ofte havigita kiel maniero honori la kontribuojn de distingita vizitanto al specifa fako aŭ societo ĝenerale.
Bjørnstjerne Bjørnson
Bjørnstjerne BJØRNSON (naskiĝis en Kvikne, mortis  en Parizo) estis norvega verkisto, poeto kaj sociodebatisto, kiu en la jaro 1903 gajnis la Nobel-premion pri literaturo.
Al lia verkaro ankaŭ apartenas la teksto de la Nacia Himno de Norvegio: Ja, vi elsker dette landet, kiun muzikigis de Rikard Nordraak. Aliaj verkoj de Bjørnson ankaŭ estis muzikigitaj, de Nordraak, Edvard Grieg, kaj Halfdan Kjerulf, inter aliaj. Li ankaŭ fondis Riksmålsforbundet – lingvopolitikan organizon por sukcesigo por la riksmål-normo de la norvega lingvo.
Honoriga gradigo
Ofte oni rekomendas, ke tiaj gradigoj estu listigitaj en kariertabelo kiel premio, kaj ne en la eduka sekcio.
Totala diktaĵo
En la ĉuvaŝa lingvo
La Unueca tutĉuvaŝa diktaĵo (ĉuvaŝe: Пĕтĕм чăвашсен пĕрлĕхлĕ диктанчĕ, ruse: Единый всечувашский диктант) okazis la en Ĉuvaŝio. Ĝin organizis la Ĉuvaŝia ŝtata universitato kaj aliaj organizaĵoj. La diktaĵon partoprenis preskaŭ 2300 homoj; el ili 169 ricevis la noton "bonege". La tekston pretigis ĉuvaŝa poeto Jurij Semender.
Natividade (Rio-de-Ĵanejrio)
Natividade estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 15.082 loĝantojn en 2010.
Ĥuŝab
Ĥuŝab (خُوشاب estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), kie estas sidejoj de la samnomaj kantono kaj distrikto (tamen nuntempe Ĥuŝab ne estas kantona sidejo). La loknomo signifas: dolĉa kaj bongusta akvo, kiu estas aludo al rivera akvo.
Gudensberg
Gudensberg estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwalm-Eder de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Károly Kassai
Károly Kassai [kAroj kaŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kassai Károly estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia patro estis Károly Kovács (aktoro), tial lia origina familia (sed tre ofta) nomo estis Kovács.
Ĥuŝab
Geografio
Ĥuŝab situas laŭ Ĝelum (rivero). Sargodha troviĝas 44, Ĝang 114, Fajsalabado 126, Ravalpindio 161, Islamabado 174, Peŝavaro 202, Lahoro 211, Multano 246, Karaĉio 974 km-ojn (aere).
Podargoj
La tri specioj de la genro Podargus estas grandaj podargoj limigitaj al Aŭstralio kaj Novgvineo, kaj havas grandajn platajn larĝajn bekojn. La dek specioj de la genro Batrachostomus troviĝas en tropika Azio. Ili havas pli malgrandajn kaj pli rondoformajn bekojn. En aprilo 2007 oni priskribis novan specion de podargoj el la Salomonoj kaj lokita en nove formita genro, nome Rigidipenna.
Ĥuŝab
Historio
Onidire Ĥuŝab estis fondita en 1503, la defenda muro estis konstruita en 1593. Dum la historio ofte okazis inundoj, kiuj plene detruis la urbon. En 1867 Ĥuŝab iĝis distrikta sidejo. Ŝajnas, en la 21-a jarcento la urbego estas hejmo de nuklea centralo, kritika parto de la armilprogramo de Pakistano. Supozeble la centralo povas konstrui malgrandajn, mallongdistancajn atombombojn.
Loĝantaro
La loĝantaro plialtiĝis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 1,6% malpli alta ol la nacia mezumo (2,4%). Enurbe la panĝaba lingvo estas parolata en procento 96.
Trafiko
Al Ĥuŝab kuras 5 vojoj (el ili la plej gravaj el Ĝang kaj Sargodha), krome estas ponto tra la rivero. Ĥuŝab troviĝas laŭ fervoja linio inter Sargodha-Kundian. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Fajsalabado.
Károly Kassai
Károly Kassai naskiĝis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo la naskiĝmonato estis majo).
Ĥuŝab
Klimato
Ĥuŝab situas en duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BWh) kun influo de musono.
Podargoj
Genro Podargus Genro Batrachostomus Genro Rigidipenna
Gádor
Gádor estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 87 km2 kie loĝas 3100 geloĝantoj, do loĝdenso estas 35.6 loĝ./km2. Gádor situas je 15 km de la provinca ĉefurbo Almería, do en la Metropola Komarko de Almerio je altitudo de 173 msm.
Gádor estas konata kaj nomita ekde generacioj kiel "Pueblo aŭ Villa de la naranja" (Oranĝurbo) pro la enormaj etendoj de oranĝarboj ambaŭborde de la rivero Andarax, kaj tiel estas pli da oranĝarboj ol loĝantoj. Unu tagon jare, normale dimanĉe en februaro, Gádor okazigas faman eventon "Tago de la Oranĝo".
Historio
La urbo mem estas de araba deveno, sed la nomo derivas el la kulturo fenic-ibera. Oni trovis restojn de la epokoj romia kaj bizanca. Dum la periodo de Al Andalus estis moskeo kaj juda kvartalo. Tiam oni establis sistemon de irigacio, kiu praktike restis ĝis aktualo, kiu integris la funkciadon kaj de agrikulturo kaj de muelado, kiu ekas ĉe la fonto Partidores tra diversaj punktoj de la loko subtere, kaj en la 16a jarcento ankaŭ por la instalado de forĝejo. Post la kristana konkero restis nur 160 loĝantoj, majoritate moriskoj. Post la malvenko de la moriska insurekcio kaj sekva forpelo, Gádor restis praktike senhoma kaj estis reloĝata fare de malnovaj kristanoj post 1570.
Dum la 17a kaj 18a jarcentoj okazos resetlado de la nova loĝantaro sur nova ravino, kie estas la nuna urba kerno. En la 19a jarcento oni ŝanĝis la tradician agraran ekonomion de la produktoj de fruktoĝardenoj, olivoleo kaj silko por enkonduki la unukultivon de vinbero (por manĝo, ne por vino) kaj kiam tiu falis oni ŝanĝis al la oranĝo. Okazis ankaŭ forta transformado pro la disvolvigo de la minado. Ĝuste en Gádor oni establis kompleksojn de ekspluatado de sulfuro. Rezulto de tiu agado restis interesa pejzaĝo de industria arkeologio. Tiu minagado ŝanĝiĝis aktuale al la produktado de cemento en la loko Jalvo.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 3100 geloĝantoj de la municipo Gádor estas 1499 inoj kaj 1601 viroj. En la 87-kvadratkilometra teritorio estas 3 setlejoj, kie loĝas 2880 geloĝantoj, kaj aliaj 220 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 36, 17 inoj kaj 19 viroj, kaj mortis 21, 7 inoj kaj 14 viroj. Tiel la natura kresko estis 15 (0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 1081 homoj (34.9%).
Minecraft
Komunumoj
Ekzistas multaj neoficialaj aldonaĵoj, kiuj permesas al ludantoj havi specialajn rangojn kaj potencojn. Eblas krei veran ekonomion, kie ludantoj devas lerni metion, pliboniĝi en ĝi, kaj vendi aferojn por enspezi monon. Tiu mono poste povos esti uzata por plifortigi sian avataron aŭ la nacion kie la ludanto ludas.
Bjørnstjerne Bjørnson
Lia poemo "Ho, ni amas ĉi tiun landon" fariĝis la nacia himno de Norvegio en 1864.
Verkoj
Listoj de verkoj de Bjørnson.
Comacchio
Comacchio estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Ferrara. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 22385 loĝantojn.
Klipiktero
La Klipiktero laŭ genro aŭ Kaskiktero laŭ komuna nomo de specio (Clypicterus oseryi) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj monotipa en la genro Clypicterus kvankam ĝi ŝajnas tre proksima al la Ocialo kaj povus esti inkludata en la genro Psarocolius. Ĝi foje asociiĝas en aroj kun kacikoj.
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, kaj ĉefe en Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
Ĝi estas tre bunta kaj rimarkinda specio kiu havas longecaj ambaŭ makzelojn kaj ĉefe la supra kia plato kiu kovras la frunton. La vizaĝo estas malhelbruneca kiu nuanciĝas al griza en la gorĝareo kaj siavice al flava brusto dum la ventro estas ruĝeca. Ankaŭ la flugiloj estas ruĝecaj sed kun koloraj blua kaj flava flugilstrioj. La vosto estas bruna kun eksteraj flavaj plumoj.
Cardedeu
estas municipo en la eŭropa ŝtato Hispanio. Ĝi situas en la provinco Barcelono, en la aŭtonoma regiono Katalunio, kaj apartenas al la komarko Orienta Vallès. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Koĉero
Koĉero - laŭ la germana vorto Kutscher - estas la kondukisto de ĉevalveturilo. La koĉero sidas sur la kondukbenko de kaleŝo aŭ alia ĉevalveturilo. La ilaro de koĉero konsistas el gantoj, antaŭtuko, kapvesto kaj longa vipo.
Multaj modernaj koĉeroj veturas laŭ la sistemo disvolvita de Benno von Achenbach (1861-1936). Ekzistas edukoj por fariĝi koĉero kaj akiri koĉerpermesilon per ekzameno.
Oni ne ĉiam bezonas tian permesilon por ĉevalveturilon en multaj landoj ĝi ne necesas por konduki ĉevalveturilon.
Villers-sur-Mer (stacidomo)
Villers-sur-Mer estas franca stacidomo sur linio -, situanta en komunumo Villers-sur-Mer, en departemento Calvados, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Normandio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Mézidon - Trouville-Deauville (379000).
Cruz das Almas
Cruz das Almas [kruzdasaŭmaz] estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 58.606 loĝantojn en 2010.
Poliglota vortaro
Poliglota vortaro. Mahmud Moŝkeri. Teherano, 1984. 10+487p. 25cm.
Vortaro persa-angla-franca-itala-Esperanta, kun unuvortaj ekvivalentoj ordigitaj laŭ la persa. Ilustrita. Bindita.
Libercourt (stacidomo)
Libercourt estas franca stacidomo sur linio Paris-Nord - Lille, situanta en Libercourt, en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Nord - Lille (272000).
Miroslav Hruška
Miroslav HRUŠKA (naskiĝis 1989 en Brno), mallonge nomata Mirek HRUŠKA, kromnomata Miropiro (hruška = piro) estas ĉeĥa esperantisto, komitatano de ĈEA en jaroj 2011 - 2018, membro de ĈEJ, kaj vikipediisto.
6399 Harada
6399 Harada estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Miroslav Hruška
Li studis disvolvadon de regionoj ĉe Mendel-Universitato en Brno kie li atingis titolon de inĝeniero kaj laboras ĉe Inform-centro de Brno. Liaj grandaj hobioj estas fervojo kaj lingvoj.
6399 Harada
Nomo
Ĝia nomo honoras Shoji Harada, amatoran fotografiiston, kiu studas pri la orbitoj de la asteroidoj kaj kometoj.
Miroslav Hruška
Kiel vikipediisto li kontribuis per multaj artikoloj, ofte pri fervojistaj temoj.
(14906) 1993 NJ1
(14906) 1993 NJ1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Elne (stacidomo)
Elne estas franca stacidomo sur linioj -  (landlimo) kaj Elne -, situanta en  Elne, en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Monaĥejo de la Savo (Israelo)
Monaĥejo de la Savo (latine: Abbatia de Salvatione, arabe: Allar al-Sufla) estis cisterciana konvento en nuna Israelo. Verŝajne ĝi situis je Khirbat al-Tannur, do ĉ. 15 kilometrojn okcidenten for de Jerusalemo tuj ueste de la vilaĝo Mata. Tie troviĝas ruinoj atribueblaj.
Historio
Fondis tiun ĉi monaĥejon en 1161 monaĥoj de la Balamand-klostro (en Libano) kiel filian de la Abatejo Morimond en Haute-Marne. Post 1174 ĝi neniam plu menciatas. .
Konstruaĵoj kaj komplekso
La ruina kirko, kiujn la arthistoriisto Denys Pringle identigis kiel Salvatio-klostron, troviĝas ĉe la orienta rando de pli granda ruinokomplekso. Ĝi havas grandecon de ĉ. 22 x 13,5 metroj estante la plej bone konserviĝinta ejo inter ĉiuj aliaj tieaj. Ŝajne havis la preĝejo en la interno de la orienta muro apsidon duonrondan, kies fenestro en la malinterne rekte fermita vando pluvivis. La norda vando ankaŭ ankoraŭ staras kelkalte. Malekstere konsoloj kaj volbaj komenciĝoj videblas: tio certe sufiĉis por klare vidi la kirkan karakteron de la trovitaĵoj.
Budča
Budča ( [zOjombUĉ], ) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Budča situas apud Hron kaj ĉefvojo. Zvolen estas dista 4 km.
Historio
La loko estis loĝata jam antaŭ Kristo 1900. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1254 en formo "Bucha". En 1591, 1599, 1626, 1648 kaj en 1649 turkoj detruis la vilaĝon. Poste dum la kontraŭ-Habsburgaj bataladoj la vilaĝo neniiĝis. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon unuaklasa. En 1828 loĝis tie 493 vilaĝanoj en 66 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Budča 830 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al departamento Zvolen, al distrikto de Zvolen, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Budča 1088 homoj, (1049 slovakoj).
Angla Ŝafo Leicester
Angla Ŝafo Leicester aŭ en angla English Leicester estas angla raso de ŝafoj. Alternativaj nomoj por la raso estas jenaj: Leicester, Bakewell Leicester, Dishley Leicester, Improved Leicester (plibonigita), Leicester Longwool (longlanulo), kaj New Leicester. Ili estis origine disvolvigitaj de la bred-plinovigisto de la 18a jarcento nome Robert Bakewell.
Interripa muskolo
Interripaj muskoloj estas pluraj grupoj de muskoloj kiuj moviĝas inter la ripoj, kaj helpas formi kaj movi la torakmuron. La interripaj muskoloj estas plejparte engaĝitaj en la mekanika aspekto de spirado. Tiuj muskoloj helpas disetendiĝi kaj ŝrumpi la grandecon de la torakkavaĵo kiam oni spiras.
Angla Ŝafo Leicester
Ĝi estas nune unu el plej raraj rasoj de Britio, kategoriigita kiel "endanĝerita" de la Rare Breeds Survival Trust, ĉar nur 500 registritaj bredantaj ŝafinoj restas en Unuiĝinta Reĝlando.
György Kepes
György Kepes [djordj kepeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kepes György estis hungardevena-usona pentristo, fotisto.
György Kepes naskiĝis la  en vilaĝo Selyp [ŝejp], kiu jam estas urboparto de Lőrinci (Hungario), li mortis la  en Kembriĝo (Masaĉuseco).
Biografio
György Kepes akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1929. Liaj signifaj instruistoj estis István Csók kaj János Vaszary (pentristo). Post la diplomo li apartenis al rondo de Lajos Kassák. En la sekva jaro li vojaĝis al Berlino, kie li konatiĝis kun László Moholy-Nagy kaj similaj artistoj sekvantaj Bauhaus (Walter Gropius, Luigi Nervi, Pietro Belluschi, Carl Koch). Li kreis grafikaĵojn, li estis dizajnisto, fotisto, teatra dekoraciisto, ĉiuspeca artisto, kolego de Moholy-Nagy. En 1936 Moholy translokiĝis sian dezajnostudion al Londono, ankaŭ Kepes sekvis lin. Li konatiĝis kun sia estonta edzino. Iom poste pro peto de Moholy li instruis en Ĉikago, kie li estis disvastiganto de Nova Bauhaus. Post la 2-a mondmilito li iĝis profesoro en Masaĉuseca Instituto de Teknologio. En 1967 Li fondis studion en Kembriĝo (Masaĉuseco), kie li instruis ĝis sia emeritiĝo en 1974. En 1978 li iĝis akademiano. En 1991 li donacis 200 proprajn pentraĵojn al Eger, ili estas videblaj en konstanta ekspozicio. Li ricevis precipe usonajn premiojn inter 1940-1986.
Bram Stoker
Abraham STOKER (normale mallongita kiel Bram STOKER, naskiĝis la 8-an de novembro 1847 apud Dublino, mortis la 20-an de aprilo 1912 en Londono) estis Irlanda verkisto, i.a. fama pro la rakonto Drakulo, la ĉefa verko pri la vampirmito. Li iĝis majstro en 1875 kaj estis teatro-kritikisto de la ĵurnalo Dublin Eventing Mail. En 1878 li edziĝis kun Florence Balcombe, eksa pretendanto de Oscar Wilde. Li kaj lia edzino translokiĝis al Parizo, kie ili laboris en la kompanio de la teatro Irving Noel Thornley Stoker. Laborante por la aktoro Henry Irving, li vizitis multajn landojn, sed neniun landon de Eŭropo Orienta, scenaro de lia ĉefa verkado. Dum li estis en la Lyceum Theatre de Londono, li ekverkis romanojn kaj laboris en la literaturgrupo de la londona ĵurnalo Daily Telegraph, verkante fikcitekstojn kaj aliajn ĝenrojn. Antaŭ ol verki Drakulon, Stokes serĉis folkloron eŭropan kaj vampirmitojn dum multaj jaroj. Stokes mortis pro multaj akcidentoj cerbovaskulaj.
La rakonto Drakulo inspiris eĉ generaciojn poste al teatraĵoj, radiodramoj kaj filmoj.
Compiano
Compiano estas komunumo de Italio.
Darnac
Darnac estas loĝloko kaj eksa franca komunumo, kiu ekde la 1-a de januaro 2019 apartenas al nova komunumo Val-d'Oire-et-Gartempe. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio, historie en la regiono Limoĝio. Fine de en la loko vivis.
Geografio
Darnac etendiĝas sur 25,93 km², kaj havis 380 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 15 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Haute-Vienne, en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Historio
La departemento Haute-Vienne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Darnac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Fabrice Nivard, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Darnac apartenis ĝis 2015 al la kantono de Le Dorat, kies ĉefurbo estas Le Dorat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Bellac, unu el la tri arondismentoj de la departemento Haute-Vienne.
ISO 3166-2:MZ
ISO 3166-2:MZ estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Mozambikon. La kodojn havas dek provincoj kaj la ĉefurbo. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>MZ</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Mozambiko. La dua parto estas unu litero por la ĉefurbo kaj tri literoj por provinco.
Libercourt
Libercourt estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Libercourtois.
Akamatsu Ken
AKAMATSU Ken (Hepburn) (赤松 健, [akamacu ken], 5-a de julio 1968 - ) estas mangaverkisto, naskiĝis en Nagojo kaj pasigis infanajn jarojn en Tokio kaj la prefektujo Kumamoto, konate kiel venanto el la prefektujo Kanagaŭa kie li pasigis iom tempon. Plejparto de lia verko inkludas etĉion, ofte verkas mangaojn kioj vira ĉefrolulo ĉirkaŭita de amaso de knabinoj.
Li diplomiĝis en la Kaijo-meza kaj alta lernejo. Li missukcesis konkurson por einiĝi la Tokian Universitaton, kaj anstataŭe eniĝis en fakultato pri literaturo de Chuo-Universitato(supoze kaj fakte tio atingis ideon por Love Hina). En la universitato, li apartenis al studrondoj pri animeo, mangao kaj kino. Rezulte, li iĝis fama kiel ilustristo en Komike (mallongigo de Comic Market, kongreso ĉiuduonjare okazas en Japanio), li uzis plumnomon "MIZUNO Awa" (水野 亜和).
Post la mangao AI ga Tomaranai, Akamatsu laste finis faman verkon Love Hina. La serio aperis en Shonen Magazine kiu estis vendotaj 6 milionoj da kopioj en Japanio. Akamatsu aldonis elementojn de siaj spertoj en la rakonton.
Li uzas "bankosistemo"n kio estas rezervaĵoj de bildoj(fonoj, pejzaĝoj). Li elprenas rezervitajn bildojn el la banko, algluas en desegnaĵon por mallongigi la tempon por desegni. Nun li laboris por freŝa mangaa serio Magister Negi Magi, li uzas komputilaj grafikoj por fonoj.
Speyer
Speyer, esperante "Spiro", estas urbo en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato kun 50 000 loĝantoj. Ĝi situas ĉe la rivero Rejno, 20 km sude de Mannheim kaj Ludwigshafen.
Jam ekde la 7-a jarcento Speyer estas sidejo de romkatolika episkopo de Spiro. La ĉefa turisma allogaĵo estas la Katedralo de Sankta Maria kaj Sankta Stefano, nomata ankaŭ Imperiestra Katedralo, el la 11-a jarcento. Ĝi konsekriĝis en 1061 kaj estis tiutempe la plej granda kristana preĝejo de la mondo.
Konataj urbanoj
Speyer havis gravan judan loĝantaron. La ofta juda familia nomo Ŝapiro devenas de la urbonomo Speyer. Ekzemplo estas la pionira esperantisto Jakobo Ŝapiro.
Eŭropa varmego de 2003
Je aŭgusto 2003 okazis intensa varmego en Eŭropo. Tiu ĉi varmego estis escepta, unue pro sia longa daŭro (du semajnoj) sed ankaŭ pro sia alta grado : multnombraj rekordoj pri temperaturoj estis preterpasitaj tra la kontinento. Plie, la varmego postiris printempon kaj fruan someron relative senpluvajn, samkiel en 1976.
En kelkaj ŝtatoj, ekzemple Francio aŭ Portugalio, la konsekvencoj en la natura medio, en la loĝantaro aŭ en la terinstalaĵoj eĉ kaŭzis politikan krizon.
Almenaŭ 35 000, kaj pli verŝajne ĉirkaŭ 50 000 uloj (precipe maljunuloj) mortis pro la varmego tra Eŭropo.
(73677) 1988 SA3
(73677) 1988 SA3 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas kun meze granda klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Kubo libera
Kubo libera (hispane: Cubalibre kelkfoje ankaŭ Cuba libre) estas koktelo kiu apartenas al la tiel nomataj longdrinks (longtrinkaĵoj). Ĝi estas unu el la plej popularaj kokteloj en la mondo. Simpla varianto estas la bako, miksaĵo de Bacardi-rumo kaj kokakolao.
Laŭ la legendo la kotelo naskiĝis en drinkejo en Habano, la ĉefurbo de Kubo, dum la Hispan-Usona Milito. Tie kapitano eniris kaj mendis koktelon laŭ ĉi-suba recepto. La ĉeestantaj soldatoj sekvis lian ekzemplon kaj montriĝis esti bona drinkaĵo. Dum la drinkado oni sekve kriis Cuba libre kaj tiel la nomo naskiĝis.
Alpnach
Pri la komunumo
Alpnach (prononcu alpnaĥ) estas komunumo en Kantono Obvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis 5242 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Etila acetato
Etila acetato estas organika kombinaĵo klasita kiel etila estero de la acetata acido, senkolora likvaĵo kun karakteriza dolĉeca odoro kaj uzata kie universala solvanto en gluaĵoj, forigilo de ungolakoj, senkafeinigita teo kaj kafo, kaj cigaredoj. Ĝi estas fabrikata larĝaskale kaj en 1985 la jarproduktado estis ĉirkaŭ 400 mil tunoj. En 2004 1.3 milionoj da tunoj estis produktataj en la tuta mondo.
Alpnach
Geografio
Alpnach situas ĉe la suda flanko de la monto Pilato oriente de la Lago de Alpnach, flanka baseno de la Kvarkantona Lago. La plej alta punkto de la komunumo estas Tomlishorn kun alteco de 2128 m s.m., tio estas la plej alta pinto de Pilato, dum la plej mallata punkto troviĝas en Alpnachstad ĉe la bordo de la Lago de Alpnach. La komunumo konsistas el la tri paroj Alpnach Dorf, Alpnachstad kaj Schoried.
Etila acetato
Acetato de etila estis unue sintezita en 1759 de la Grafo Louis de Lauragais (1733-1824), iu nobela spertulo pri kemio, per distilado de alkoholo kun koncentrita acetata acido.
Alpnach
Najbaraj komunumoj
La komunumo Alpnach limas en nordo al Schwarzenberg LU (LU), en nordoriento al Hergiswil (NW), en oriento al Stansstad (NW) kaj al Ennetmoos (NW), en sudoriento al Kerns, en sudo al Sarno, kaj en okcidento al Entlebuch (LU).
Trafiko
Alpach disponas pri la du stacidomoj kaj  ĉe la Brünig-Fervojo. En Alpnachstad troviĝas la komenca haltejo de la Pilato-fervojo, kiu kondukas al la kulmino de Pilato kaj estas la plej dekliva dentorado-fervojo de la mondo. En Alpnachstad ankaŭ estas haveno por la liniŝipoj sur la Kvarkantona Lago.
Etila acetato
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> Methyl_acetate.svg| Metila acetato Vinyl_acetate_200.svg| Vinila acetato Essigs%C3%A4ureanhydrid_-_Acetic_anhydride.svg| Acetata anhidro Propyl_acetate_200.svg| Propila acetato Ethyl_formate_Structural_Formulae.svg| Etila metanoato Butyl_acetate_200.svg| Butila acetato Ethyl_propionate_Structural_Formula_V.1.svg| Etila propionato 2-ethoxyethyl acetate 200.svg| Etoksoetila acetato Ethyl glycolate 3D.png| Etila glikolato </Gallery>
Alpnach
Trafiko
Tra Alpnach pasas la kantona ĉefvojo tra Brünig-Pasejo kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A8, al kiu Alpnach disponas pri du plenaj alveturejo (Alpnach kaj Alpnachstad) kaj unu duona sole al direkto de Brünig (Schoried).
Sur la ebenaĵo sudoriente de la lago situas la armea Flughaveno Alpnach (ICAO-Kodo: LSMA), kiu servas ankaŭ kiel helikoptera bazo de la Svisa Armeo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Alpnach datiĝas el la jaro 870 kiel Alpenacho.
La 16-an de novembro 1315, la nokton post la Batalo de Morgarten, en Alpnach la kompanio de la Grafo de Strasburgo estis atakita en sia nokta bivako kaj detruita fare de la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo.
Dum la nokto de la 27-a al la 28-a de aŭgusto 1802 untervaldaj ribeloj atakis apud Alpnachstad trupojn de la Helveta Respubliko kaj venkis ilin.
László Bárdos
László Bárdos [lAslO bArdoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Bárdos László estis hungara ĵurnalisto, dramaturgo. Lia origina familia nomo estis Berger.
László Berger naskiĝis en Szalárd la 30-an de majo 1897, li mortis en Budapeŝto la 20-an de septembro 1960.
Kariero
László Bárdos devenis el juda familio. Li laboris ĝis 1918 al Pesti Hírlap, ekde 1919 ĝis 1924 li estis kunlaboranto de gazeto Szabadság jam en Rumanio, poste ĝis 1935 redaktis la Esti Lap (Oradea). Ekde 1935 li redaktis la gazetojn Nagyvárad kaj Nagyváradi Napló. En 1944 li estis deportita. En 1945 li revenis en Rumanion ekde 1949 ĝis 1951 li estis dramaturgo de Teatro Hungara de Oradea. En 1951 li translokiĝis al Hungario kaj laboris ĉe la Hungara Radio en Budapeŝto kiel dramaturgo.
Ludwigshafen
Ludwigshafen ĉe Rejno estas (kun 163.000 loĝantoj) la dua plej granda urbo de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Ĝi situas ĉe la rivero Rejno, kiu disigas ĝin de la najbara urbo Mannheim. Ludwigshafen estas konata kiel sidejo de la kemia fabriko BASF.
Ludwigshafen estas la naskiĝloko de la eksa germana kanceliero Helmut Kohl kaj de la filozofo Ernst Bloch.
Historio
Nur en la 18-a jarcento la setlejoj ĉirkaŭ Rheinschanze komencis prosperi, profitante el la proksimeco de la ĉefurbo Mannheim. Precipe Oggersheim iom gravis, post la konstruado kaj de palaceto servanta kiel duaranga loĝejo por la elektisto, kaj de la fama pilgrima preĝejo. Dum kelkaj semajnoj en 1782, la granda germana verkisto kaj dramisto Friedrich Schiller loĝis en Oggersheim, fuĝinte de sia naskiĝ-Virtembergo).
La jaro 1844 estis la oficiala naskiĝo de Ludwigshafen. La bavara reĝo, Ludoviko la 1-a, planis renomi la loĝlokon laŭ si mem kaj komenci konstruadon de urba areo kiel bavara rivalo al Mannheim sur la kontraŭa bordo.
La jaro 1865 estis grava dato en la historio de sendependa Ludwigshafen. Post pluraj diskutoj, BASF decidis translokigi siajn fabrikojn de Mannheim al la distrikto Hemshof, kiu apartenis al Ludwigshafen. De tiam la rapida kresko kaj riĉeco de la urbo estis ligitaj al la sukceso de BASF kaj ĝia ekspansio por iĝi unu el la plej gravaj kemiaj kompanioj en la mondo.
Kun pli da disponeblaj laborpostenoj, la loĝantaro de Ludwigshafen rapide kreskis. En 1899 la urbo regis pli ol 62000 loĝantojn (kontraŭ 1500 en 1852).
Ĉi tiu loĝantaro-eksplodo aspektis sufiĉe "Usona" al samtempuloj; ĝi determinis la rolon de Ludwigshafen kiel "laborista urbo", kaj kreis problemajn mankojn de loĝejoj kaj nemoveblaĵoj.
Dum la unua mondmilito (1914-1918), la industriaj plantoj de Ludwigshafen ludis ŝlosilan rolon en la milita ekonomio de Germanio, produktante chemicalemiajn ingrediencojn por pafaĵoj, kaj ankaŭ multe da la venena gaso uzata en la Okcidenta Fronto. Ĉi tio kontribuis al Ludwigshafen havi la dubindan honoron, la 27an de majo 1915, esti la celo de la unua strategia aerbombado de la mondo.
La ekonomia resaniĝo de la 1920-aj jaroj estis difektita de unu el la plej malbonaj industriaj eksplodoj en la historio, kiam la 21an de septembro 1921 eksplodis stokado de BASF en Oppau, mortigante pli ol 500 homojn.
Pro la Nafta Kampanjo de la Dua Mondmilito, la aliancanoj faris bombadon kontraŭ Ludwigshafen kaj Oppau. Dek tri mil Aliancitaj bombistoj trafis la urbon en 121 apartaj atakoj dum la milito, el kiuj 56 sukcesis trafi la fabrikon IG Farben. Tiuj 56 atakoj faligis 53 000 bombojn. Riparoj daŭris pli kaj pli, ĉar anstataŭaj partoj fariĝis pli malfacile troveblaj. Antaŭ decembro 1944, tiom da damaĝo estis kaŭzita al nemalhaveblaj servoj, ke produktado falis al preskaŭ nulo. Postaj atakoj ĉiusemajne finiĝis produktadon konstante. Je la fino de la milito plej multaj loĝejoj estis detruitaj aŭ difektitaj; 1800 homoj mortis, kaj 3000 vundiĝis.
Postmilita Ludwigshafen estis parto de la franca okupacia zono, iĝante parto de la nove fondita ŝtato Rheinland-Pfalz kaj tiel parto de la Federacia Respubliko Germanio. Rekonstruo de la detruita urbo kaj reanimado de la ekonomio estis subtenataj de la aliancanoj, precipe de usona helpo. En 1948, la "Pasadena Akcia Komitato" sendis pakojn da litkovriloj, vestaĵoj, manĝaĵoj kaj medikamentoj por helpi la loĝantojn de postmilita Ludwigshafen. Multaj amikecoj ekestis, tiel ke en 1956 Ludwigshafen am Rhein kaj Pasadena, Kalifornio fariĝis ĝemelurboj.
Grandaj partoj de la urbo laŭvorte detruiĝis, kiuj estis rekonstruitaj laŭ la arkitektura stilo de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. La plej gravaj projektoj estis la aŭtovojoj sur stilzoj, la revolucia nova ĉefa stacidomo (tiam la plej moderna stacio en Eŭropo), pluraj turdomoj kaj tute nova antaŭurbo.
Marĉaj araboj
La marĉaj araboj, ankaŭ nomataj Ma'dan (madanoj), estas beduena popolgrupo en Irako.
Kulturo
Ili vivas en marĉoj kaj sur aluvia grundo en sudo de Irako, ĉirkaŭ Ŝatt al-Arab, la kunfluejo de la Eŭfrato kaj Tigro, sude de urbo Amara kaj oriente de Nasirijo. La iam fekunda areo estas ofte nomata "Edena ĝardeno". Ili vivtenas sin per fiŝkaptado, kion ili efektivigas per fragmito-boatoj. Plua agado estas la kultivado de rizo kaj melonoj. Ili konstruas siajn domojn same el fragmito.
Ludwigshafen
Historio
En 2008, incendio eksplodis en konstruaĵo, kie loĝis multaj etnaj turkoj. 9 homoj mortis, ĉiuj turkoj kaj 5 infanoj. Oni kredis, ke ĝi estis arsonisma atako, tamen tio estis ne vera.
Marĉaj araboj
Historio
La reĝimo de Saddam Hussein subpremis kaj persekutis la marĉajn arabojn, parte ĉar ili estis ŝijaitoj kaj ili konservis siajn tradiciojn kaj religiajn ritojn (aŝuro).
Ludwigshafen
Historio
Unu el la plej ĝenaj kulpoj de Ludwigshafen - almenaŭ por multaj el la loĝantoj de la urbo - estis ĝia kompara manko de altkvalitaj aĉetaj ebloj. Ĝi provis ripari tiun mankon per kreado de dua granda butikcentro sur la suda pinto de la urbocentro kun filiigita stacidomo. Krome alia butikcentro ĉe la riveroj de Rejno, la Rejno-Galerio, estis finkonstruita en septembro 2010.
Marĉaj araboj
Historio
Post la golfa milito (1991) kontraŭ Usono, la marĉaj araboj batalis kontraŭ la reĝimo kun apogo de Usono. Post retiriĝo de Usono, la venĝo estis brutala je la beduenoj.
Oni elsekigis ilian vivareon, hodiaŭ vivas nur 20-50.000 anstataŭ la originaj 500.000. La homoj estis forpelitaj, ekzekutitaj; la flaŭro kaj la faŭno estis detruitaj. Post malvenko de Saddam Hussein en 2003, la marĉaj araboj provas restarigi la originan vivareon per akvobariloj en suda Irako.
Gérgal
Gérgal [ĤERgal] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. Ĝi estas en la komarko Filabres-Tabernas en la centro de la provinco. La areo de la municipo estas 228 km2 kie loĝas 1093 geloĝantoj, do loĝdenso estas 4.8 loĝ./km2. Gérgal situas je 40 km de la provinca ĉefurbo Almería.
En ties municipa teritorio, sur la montopinto de la Sierra de los Filabres estas la Observatorio de Calar Alto (2 168 msm), administrata de la CAHA (Centro Astronómico Hispano Alemán). Krome estas kastelo kaj preĝejo.
Geografio
Gérgal estas en la centra parto de la Provinco Almerio, sur la suda deklivaro de la montaro Sierra Filabres je altitudo de 763 msm. Ĝia municipa teritorio kiu bordas al la Dezerto de Tabernas havas areon de 228 km² kaj limas kun la municipoj Tabernas, Castro de Filabres, Olula de Castro, Bacares, Serón, Alcóntar, Baza, Nacimiento, Alboloduy, Santa Cruz de Marchena, Santa Fe de Mondújar kaj Gádor.
Ys
Is (france Ys, en la bretona ) estis mita urbo, kiu, laŭlegende, situis sur bordo de Bretonio kaj poste estis subakvigita kaj malaperis en oceano. Plimulto el versioj de la legendo metas la urbon apud la golfeto Douarnenez.
Fondo
Laŭ multaj versioj de legendo, Is estis fondita far Gradlono (bretone Gralon), reĝo de Kernevo (bretone Kerne), por sia filino Dahut (ankaŭ foje nomita Ahes). Legendoj diras, ke Dahut speciale petis sian patron konstrui la urbon sub marnivelo pro sia granda amo por la maro.
Laŭ aliaj versioj, Is fondiĝis pli ol 2000 jarojn antaŭ reĝado de Gradlono, kiam la loko, kiu nun estas la golfo de Douarnenez, ankoraŭ estis seka kaj malproksima de la maro. Sed eventuale oceano englutis bordon de Bretonio kaj, kiam Gradlono ekreĝis, ĝi jam iĝis sub la nivelo de altaj flusoj.
Por protekti la urbon kontraŭ inundo, oni konstruis grandan digon kun kluzaj pordegoj, de kiuj Gradlono posedis la solan ŝlosilon. Dum malflusoj Gradlono povis malfermi la pordegojn kaj enlasi komercajn ŝipojn en la urbon.
Detruo
Pro la pieco kaj saĝa reĝado de Gradlono, Is baldaŭ iĝis la plej bela kaj riĉa urbo en la mondo. Sed pro influo de Dahut ĝin ankaŭ konsumis peko. Dahut ŝatis luksan vivon, havis grandan nombron de amoruloj kaj aranĝis orgiojn. Laŭ iuj versioj de legendo ŝi eĉ iam mortigadis siajn geamantojn matene post orgiado. Sankta Gŭenoleo denuncis la korupton de Is kaj atentigis pri la venĝo de la Dio, sed Dahut kaj ŝiaj geamikoj (kiuj, malsimile al Gradlono, ne estis kristanoj sed adoris keltajn diojn) ignoris liajn avertojn.
Unu tagon al Is venis belega kavaliro en ruĝaj vestaĵoj. Dahut ekamorigis lin kaj invitis lin veni al ŝi, kaj li konsentis. En la mezo de la nokto komencis ega ŝtormo kaj la ondoj ribele batis kontraŭ la diko kaj la pordegoj. Dahut diris al la kavaliro: "Vane koleru la ŝtormo, la pordegoj de la urbo estas fortaj kaj nur mia patro, reĝo Gradlono, posedas ŝlosilon sur lia kolo". Kaj la kavaliro respondis: "Via patro, la reĝo, dormas. Nun vi povas facile preni lian ŝlosilon kaj ekregi la urbon". Dahut ŝtelis la ŝlosilon de sia patro kaj donis ĝin al la kavaliro, kiu vere estas Satano, sendita far Dio por puni la urbon por ĝiaj pekoj. Poste Satano (aŭ, laŭ aliaj versioj, ebriega Dahut mem) malfermis la pordegojn.
Ĉar la pordegoj malfermiĝis dum ŝtormo kaj fluso, ondo same granda kiel la monto kraŝiĝis al Is. Preskaŭ ĉiuj urbanoj mortis. Reĝo Gradlono kaj lia filino rajdis sur Morvarc'h, magia ĉevalo kiu povis troti sur akva surfaco same facile kiel sur la lando. Sankta Gŭenoleo alvenis al ili kaj diris al Gradlono: "Forpuŝu la demonon kiu sidas apud vi!" Komence Gradlono rifuzis, sed finfine lia pieco venkis kontraŭ amo por lia filino kaj li puŝis ŝin en la maron. La maro, ŝia sola vera amo, prenis na Dahut kaj ŝi iĝis marfeo.
Poste Gradlono sukcese trarajdis la maron kaj venis al urbo Quimper, kiu iĝis lia nova ĉefurbo. Statuo de Gradlono ĝis nun staras en Katedralo de Sankta Korentin en Quimper.
Maristaj legendoj diras ke en golfo de Douarnenez oni povas aŭdi la sonorilojn de kirkoj de Is kiam la maro estas trankvila. Alia legendo diras ke, post inundiĝo de Is la francoj renomigis Lutetion al Parizo. En la bretona lingvo Par Is signifas "kvazaŭ Is" aŭ "simila al Is". Inter bretonoj estas diraĵo Pa vo beuzet Paris, Ec'h adsavo Ker Is, kiun oni povas traduki kiel "Kiam sinkos la falsa Is (Parizo), tiam (la vera) Is aperos el sub la maro".
Disvolvo de la legendo
La plej frua rakonto de legendo de Is aperis en 1637, en libro Vie des Saincts de la Bretagne Armorique far Albert Le Grand. Tiu ĉi versio jam enhavas ĉiujn la bazajn elementojn de la legendo: Dahut, la malica filino de pia reĝo Gradlono, ŝtelas la ŝlosilon kaj malfermas la pordegon por la maro. Nur Gradlono, pro averto de sanktulo (sankta Gŭenoleo) fuĝas kaj travivas la katastrofon. En tiu ĉi versio ne rolis Satano kaj Dahut mem ŝtelis la ŝlosilon.
La legendo de Is vivis ekskluzive en folkloro de Bretonio ĝis 1839, kiam T. Hersart de la Villemarqué publikigis kolekton de popolaj kantoj el orala tradicio de bretonoj, la Barzaz Breizh. Tiu ĉi kolekto atingis grandan sukceson kaj vekigis intereson pri bretona folkloro en tuta Eŭropo. En la dua redakto, aperis poemo 'Livaden Geris' ("La Submerĝo de Ker-Is"). En ĝi estas la samaj bazaj elementoj, sed la sanktulo estas sankta Korentino anstataŭ sankta Gŭenoleo. Ŝajne, elementoj de tiu teksto estis adaptitaj de mezepoka kimra poemo 'Seithennin', el kiu temas pri Cantre'r Gwaelod - tre simila kimra legendo pri lando, kiu malaperis sub la oceano rezulte de homa eraro. En ĉi tiu teksto Dahut ŝtelas la ŝlosilon pro peto de ŝia amato. Ĉi tiu estas la unua konata versio de la legendo, kiu mencias, ke Dahut transformiĝis al marfeino (morgen). En la lastaj versoj la poemo mencias fiŝkaptiston, kiu vidas marfeinon kombantan siajn harojn kaj kantantan majgajan kanton.
Le Foyer Breton far Emile Souvestre ankaŭ ludis gravan rolon en popularigo de la legendo, kaj multaj rerakontoj de la legendo el 19-a jarcento baziĝas, parte aŭ plene, sur fabelo "Keris" el Le Foyer Breton. En tiu ĉi versio unue estas menciita Satano, kiu aperas kiel viro kun ruĝa barbo.
Multaj pli malfruaj versioj de la legendo rigardas ĝin kiel alegoria fabelo pri venko de kristanismo kontraŭ druidismo, kvankam kontraŭ grandega prezo. En la legendo, Gradlono estis kristano, konvertita far sankta Gŭenoleo, dum Dahut kaj plimulto de aliaj urbanoj de Is kultis keltajn diojn. Tamen, tiun kontraŭdiras alia legendo pri Gradlono, en kiu li renkontis kaj konsolas la lastan druidon en Bretonio, aranĝis lian enterigon laŭ pagana tradicio kaj poste konstruis kirkon en lia sankta arbaro. Tiu legendo sugestas ke transiro al kristanismo en Bretonio estas plej ĝenerale paca.
Akvoturo de Arnstadt
La Akvoturo de Arnstadt (Wasserturm) estas impona konstruaĵo surmontete en Arnstadt (adreso: Am Wasserturm nr. 1).
Historio
Dum la 1920-aj jaroj estis kreskinta akvobezono en la urbo, ĉefe la somerajn monatojn, kio necesigis la konstruon de moderna akvoturo por plibonigo de la provizado akva. En 1925 la urba konsilantaro decidis konstrui tian turon sur la monteto Arnsberg. En decembro 1926 ekfunkciis la turo konstruita de la firmao Lotz & Gerhard. Tiutempe estis urbestro la sagaca politikisto Harald Bielfeld.
Priskribo
La akvopelvegon el forĝita fero faris la firmao F. Neumann (Eschweiler). La turo havas altecon de 27,5 m kaj diametron maksimuman de 17 m.
En la turokapo estis akvopelvego kun enhavokapacito de 1.000 kubaj metroj. Ties fundo estas 13,2 m super la altebenaĵo de Arnsberg, la maksimuma akvonivelo 19,8 m (nuntempe transformite en loĝejojn).
Interna helica ŝtuparo kondukas onin al belvidan platformon.
La eleganta tuto faras la turon dokumenton de ekspresionisma arkitekturo. Ekde 1972 komenciĝis restaŭradlaboroj kaj forigo de la damaĝoj de la Dua mondmilito. La kupolon oni tegmentis per aluminia folio kaj farbis la turon per ruĝa koloro. Nuntempe troviĝas loĝejoj en la akvoturo.
Oni ne konfuzu tiun ĉi grandan akvoturon kun la akvotureto ĉe la ĉefa stacidomo.
Fonto
Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): ''Chronik von Arnstadt. Zeittafel/Chronik. Festschrift zur 1300-Jahrfeier der Stadt Arnstadt'' (=Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Schwarzburg, Gleichen und Hohenlohe in Thüringen, 3), eldonejo Kirchschlager, 1-a eldono, Arnstadt 2003, (ISBN 3-934277-07-1), p. 459.