cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aninoasa (Hunedoara)
Aninoasa (hungare: Aninószabányatelep [aninosabanjatelep]) estas urbo en Rumanio en la valo de la rivero Jiu, sudokcidente de Petroșani. Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Iscroni.
En 1989 Aninoasa ricevis la rangon de urbo; tiutempe ĝi superis la necesan limon de 5 000 loĝantoj.
Loĝantaro
En 2002 ĝi havis 5147 loĝantojn. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad).
Bühl
Bühl signifas en la germana lingvo monteto. Ĝi estas geografia nomo de:
Kuiseb
La rivero Kuiseb estas rivero en Namibio, kiun limas unuflanke plej larĝaj sablodunoj de la mondo, aliflanke senfruktaj rokoj. La ruĝaj sablaj dunoj sude atingas kelkfoje la 150 metrojn. La dominantaj ventoj blovas norden, sed la moviĝon blokas la rivero. En la proceso, tiel multo da sablo kaj ŝlimoj estas demetitaj en riverbedon de Kuiseb, ke ĝi atingas la maron nur okaze de troinundo.
Provinco Seccu
Provinco Seccu ( [seccu no kuni], Hepburn-Transskribo: Settsu) estas provinco apartenita al Kinaj.
Ĝia aero estis nuntempa la Osaka Urbo (escepte kvartaloj Curumi, Ikuno, Hirano, Higaŝisumijoŝi), kvartaloj Sakaj kaj Kita-ku de la urbo Sakaj, kvartaloj pli orientaj ol kvartalo Suma de la urbo Kobeo.
Historio
En la 7-a jarcento, provinco nomata Cu ( [cu no kuni]) estis fondata. En 713, ĝia kanĝiskribo ŝanĝiĝis al, prononcata kiel cu no kuni. Poste la prononco ŝanĝiĝis al seccu no kuni laŭ la kanĝiskribo.
La sinjorino kun kamelioj
La sinjorino kun kamelioj, La Dame aux camélias, (konata en Anglalingvio kiel Camille) estas romano de Alexandre Dumas, filo, unuafoje publikigita en 1848, kaj sekve adaptita de Dumas por la teatro. En tiu teatraĵo, la floro de kamelio estas la simbolo de seksa disponebleco de korteganino (Damo). La Dame aux camélias estis premierita en la Théâtre du Vaudeville (Teatro pri Vodevilo) en Parizo, Francio, la 2an de februaro 1852. La teatraĵo estis tuja sukceso, kaj Giuseppe Verdi tuj metis la historion en muzikon. Lia verko iĝis en 1853 la opero La Traviata, kun la ina protagonisto, Marguerite Gautier, renomita kiel Violetta Valéry.
(14577) 1998 QN93
(14577) 1998 QN93 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono),
Linio Fukutoshin (Tokyo Metro)
Linio Fukutoshin au Linio Fukutoŝin (japane: 副都心線 [Fukutoŝin-sen], angle: Fukutoshin line) estas metroa linio en Tokio, Japanio. Ĝi estas unu el 9 linioj de metroa sistemo Tokyo Metro en la Metroo de Tokio. La simbola koloro de linio estas bruna koloro. La emblemo de linio estas latina litero "F" en bruna ringo.
La japana vorto "fukutoŝin" (副都心 [fukutoŝin]) laŭvorte signifas "akcesora(j)n centro(j)n de urbego (ĉefurbo)". La linio Fukutoŝin kunigas 3 akcesorajn urbocentrojn: Ikebukuro, Ŝinĝuku kaj Ŝibuja, kiuj estis kunigita antaŭe nur per linioj de Japana Fervojo: Yamanote, Saikyo kaj Ŝonan-Ŝinĝuku.
Trafiko
Estas 3 tipoj de trajnoj:
Dum labortagoj la trajnoj veturas kun la intervalo (inkluzive ekspresojn) estas 3—5 minutoj (tage).
La unua trajno:
La lasta trajno (labortago/semajnofino):
La horaro (diferencas inter labortagoj kaj semajnofino): Horaro de linio Fukutoŝin (japane, defaŭlte ĝi montras hodiaŭa horaro)
Stacioj
Stacioj lokiĝas en Tokio (ekde F-02 ĝis F-16) kaj en gubernio Sajtama (F-01).
Ĉe la fina stacio (F-01) la linio Fukutoŝin kuniĝas kun linio Tobu-Toĝo de Fervojo Tobu. La linioj havas komunajn trajnojn, kiuj iras ekde/ĝis stacio.
Ĉe stacio (F-06) la linio Fukutoŝin kuniĝas kun linio Sejbu-Jurakuĉo de Fervojo Sejbu. La linioj havas komunajn trajnojn, kiuj iras ekde/ĝis stacio tra linio Sejbu-Ikebukuro (linioj Sejbu-Jurakuĉo kaj Sejbu-Ikebukuro kuniĝas ĉe stacio ).
Ĉe la fina stacio (F-16) la linio Fukutoŝin kuniĝas kun linio Tokju-Tojoko de Korporacio Tokju. La linioj havas komunajn trajnojn, kiuj iras ekde/ĝis stacio tra linio Minato-Miraj.
Ekspreso (E) kaj naveda ekspreso (NE) haltas ĉe stacioj, markitaj per "●", kaj preterpasas tiujn, markitajn per "｜". Dum semajnofino (sabato kaj dimanĉo) kaj aliaj ripoztagoj la ekspreso (E) haltas ĉe stacioj, markitaj per "▲".
Zamako
Zamako aŭ Zamak (iam registrita marko kiel ZAMAK and also known as Zamac) estas familio de alojoj kun baza metalo zinko kaj alojaj elementoj de aluminio, magnezio, kaj kupro.
La nomo zamak estas akronimo de la germanlingvaj nomoj por la metaloj el kiuj estas komponataj la alojoj: Zink (zinko), Aluminium (aluminio), Magnesium (magnezio) kaj Kupfer (kupro). La New Jersey Zinc Company disvovigis zamakalojojn en 1929. Dum zinkalojoj estas populare referencataj kiel blankaj metaloj, zamako estas konsiderataj kiel taŭgaj por pli altaj industriaj standardoj.
La plej ofta zamakalojoj estas zamak 3. Krom tiu, ankaŭ zamak 2, zamak 5 kaj zamak 7 estas komerce uzataj. Tiuj alojoj estas plej ofte mulditaj. Zamakalojoj (partikulare #3 kaj #5) estas ofte uzataj en la industrio per centrifuga forto.
Tripolo (Libano)
Ekde 1920 Tripolo, ((طرابلس (الشرق], estiĝis libana urbo. La greka nomo Tripolis (Τρίπολις) litere signifas tri urboj.
La loĝantaro estis de 229 398 personoj en 2005.
La urbo estas dividita je du partoj: El-Mina (inkludas havenon kaj antikvan areon) kaj la sama Tripolo urbo, kia estas centro de komerco, banka industrio kaj refreŝiĝo. Tripolo estas konata per siaj bombonoj, oliva oleo kaj komercaj bazaroj, kie oni povas favorpreze aĉeti oraĵojn. Ekonomiko de Tripolo baziĝas sur agronomio kaj nutraĵindustrio.
En Tripolo estas plimulto da sunaismo (80%).
La Graflando de Tripolo estis la lasta kreita de la kvar grandaj Krucistaj ŝtatoj en Levantenio. Kelkaj el ties ĉefaj urboj estis Safita, Tartus kaj Tripolo. La komenco de la Graflando datas el 1102, kiam la grafo Rajmondo la 4-a de Tuluzo, unu de la estroj de la Unua krucmilito, startigis longan militon kontraŭ la Banu Ammar, emiroj de Tripolo.
Friedrichsgraben
Friedrichsgraben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Hohner Harde, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en Hohn.
Dieter Bohlen
Dieter BOHLEN (7-an de februaro 1954 en Berne, Federacia Respubliko Germanio) estas germana muzikisto kaj muzika komponisto. Li estas fondinta membro de muzika grupo Modern Talking.
Pase de tempo li ellaboris sin kaj li fariĝis, paralele kun agado en Modern Talking, produktoro kaj komponisto de multaj famaj kantoj de siaj, ofte same famaj, kolegoj.
(16206) 2000 CL39
(16206) 2000 CL39 estas asteroido de la asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Éva Balázs H.
H. BALÁZS Éva [bala:ĵ] edzino de Lajos Hunyady, estis hungara historiistino. Ŝi naskiĝis en Székelyudvarhely en 1915 kaj mortis en Budapeŝto la 15-a de februaro 2006.
Biografio
Éva Balázs H. iĝis diplomitulino pri historio-latino en 1939 en Univesrsitato Pázmány Péter de Budapeŝto. Ŝi estis de 1949 kunlaborantino de la Historia Instituto de MTA. De 1961 ŝi lekciis pri mezepoka kaj frunovepoka historio en universitato ELTE de Budapeŝto.
Ŝakproblemo
Ŝakproblemo aŭ ŝakpuzlo estas kunmetita pozicio, kies solvo estas trovebla en certa nombro da movoj. Ĝi diferencas de la studa aŭ arta finalo en tio, ke en ĉi-lasta ĝia celo estas gajni aŭ egaligi, sen specifa nombro da movoj. Per konvencio la flanko, kiu ludas kaj matigas estas la blanka. Kiu kreas problemojn kaj studojn, tiu estas konata kiel komponisto.
Male al la pozicioj prezentitaj kiel problemoj por legantoj de specialaj eldonaĵoj, la trajtoj de ŝako-problemoj en sia klasika varianto estas kutime:
Pierre Bonnard
Pierre Bonnard (naskiĝis en Fontenay-aux-Roses, mortis  en Le Cannet) estis franca pentristo.
Biografio
Li studis juron kaj estis membro de la grupo kun Vuillard, Valloton kaj multaj aliaj. Li komence estis influita de impresionismo: Moulin Rouge, Jardin de Paris (1896), Le fiacre (1898).
Kvankam li poste daŭre faris aŭdiciojn kaj portretojn, li komencis pentri scenojn de familia vivo, ĝardenoj kaj banoj.
Precipe en siaj neanimitaj komponaĵoj kaj nudaj virinoj, li atingas belajn lum-mallumajn efikojn, provizante ĉi tiujn subjektojn per subtilaj nuancoj: Nu à contre-jour (1919), Ambroise Vollard (1920), Sourire (1920), La toilette (1922), Le jardin. Li estas aŭtoro de multnombraj grafikaĵoj: litografioj, libroj kaj afiŝoj.
La Guerche-sur-l'Aubois (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Centro-Valo de Luaro.
Kató Rényi
Kató Rényi [rEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rényi Kató estis hungara matematikisto, profesoro. Ŝia patro estis Ödön Schulhof, ŝia edzo estis Alfréd Rényi.
Kató Rényi naskiĝis la  en Budapeŝto. Ŝi mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Kató Rényi frekventis universitatojn ekde 1942 en sia naskiĝurbo, Szeged, Leningrado, fine ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1949. Post siaj studoj li restis samloke por instrui, ŝi docentiĝis en 1963. pli frue en 1957 ŝi kandidatiĝis. Ŝi multe okupiĝis pri kompleksa analitiko. Ŝi sinmortis.
5297 Schinkel
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la prusa arkitekto Karl Friedrich Schinkel (1781–1841).
Ernő Gerő
GERŐ Ernõ (naskiĝis kiel SINGER Ernő, la 8-an de julio 1898 Terbegec [hodiaŭ Trebušovce, Slovakio] – mortis la 12-an de marto 1980, Budapeŝto) estus hungara komunista politikisto, ekonomikisto, gvidanto dum la t.n. Rákosi-epoko. Li respondecas pri misagadoj dum la stalina epoko de Hungario (1949-1953) kun Mátyás Rákosi kaj Mihály Farkas.
Li junaĝe agadis en socialismaj, poste komunismaj junularaj movadoj, en 1919 batalis en la hungara Ruĝa Armeo. Li fuĝis en 1919 al Vieno, poste al Bratislavo, Bukareŝto. Oni arestis lin en 1922 en Budapeŝto kaj kondamnis je 15-jara prizono, sed en 1924 transdonis al la Sovetunio.
Li agadis inter kadroj de la internacia laborista movado interalie en Francio, Belgio, Finnlando, Portugalio, Jugoslavio. Li kaŭzis morton de multaj anoj de la Internaciaj Brigadoj kiel komisisto de la soveta sekretservo, dum la hispana enlanda milito. Li agadis dum la dua mondmilito en la Kominterno.
Li revenis en Hungarion en 1945 kun aliaj komunistaj gvidandoj de la elmigrejo. Li estis gvidanto en la komunita partio kaj en la registaro. Li direktis la ŝtatigojn, ekonomian ministerion en diversaj pozicioj.
Li akrte atakis la revulucion en radioparolo (23-an de oktobro) poste fuĝis al Moskvo. Li vivis ĝis 1960 en al Sovetunio, poste hejmenvenis kaj tiam la partio ekskludis lin pro la misagadoj (1962). Li vivis ĝismorte retiriĝante, okupiĝante per tradukado. Li estis ano de Hungara Scienca Akademio.
Lauri Ilmari Lappi
Lauri Ilmari LAPPI (naskiĝis je la 15-a de oktobro 1899 en Suonenjoki, mortis la 22-an de oktobro 1965) estis finna kuracisto. Li estis esperantisto de 1918. Inter alis li funkciis kiel ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto (por Finnlando). Krome li tradukis beletraĵojn. Liaj tekstoj aperis interalie en Esperanta Finnlando, ekz., sub lia plumnomo Lilo, serio titolita "Babiloj de Lilo". Li estis delegito kaj fakdelegito de UEA. Lauri Lappi faris karieron kiel kuracisto en diversaj urboj en Finnlando, laste en Outokumpu.
(106060) 2000 SS316
(106060) 2000 SS316 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la 30-an de septembro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas ano de la grupo da korpoj, kiuj orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata «Troja Tendaro».
Komunumo Baranów Sandomierski
Komunumo Baranów Sandomierski estas urbo-kampa komunumo (pole: gmina) en Ĉekarpata provinco en Distrikto Tarnobrzeski.
Sonia Delaunay
Sonia Delaunay (naskonome Сарра Ильинична (Элиевна) Штерн) (naskiĝis en Odeso, mortis en  en Parizo) estis franca pentristino kaj dezajnistino de ukraina deveno, edziniĝinta kun la pentristo Robert Delaunay.
Inspirita de la formoj de kubismo kaj de la koloroj de Paul Gauguin, Vincent van Gogh kaj de orfeistoj, ŝi disvolvis, ekde 1910, stilon bazitan sur la supermeto aŭ 'simultana konstrasto' de puraj koloroj rompitaj en prismoj. Oni konsideras ŝin la reĝino de Art Deco.
Ŝi estis mallongtempe edziniĝinta kun la kritikisto kaj vendisto Wilhelm Uhde; en 1910 ŝi edziniĝis kun Robert Delaunay.
Ŝi ekspoziciis pentraĵojn, tolaĵojn kaj bindaĵojn realigitajn per tiu teĥniko kaj ankaŭ dezajnis kostumojn por teatro.
En la 1920-aj jaroj Delaunay dediĉis sin al dezajno de vestaĵoj kaj al siaj telaĵoj permane pentritaj per brilaj koloroj kiuj revoluciis la teksaĵ-dezajnon.
En 1964, la "Musée d'Art Moderne" de Parizo ricevis donacaĵon de 58 verkoj de ŝi, kiuj estis ekspoziciitaj en Luvro, per kio ŝi fariĝis la unua vivanta virino, kiu vidis siajn pentraĵojn ekspoziciitaj en tiu muzeo de Parizo.
Anatolo Jurkin
Anatolo (Anatolij Borisoviĉ) JURKIN (ruse Анатолий Борисович Юркин) (naskiĝis 24-a de junio, 1963), rusa verkisto fantasto. Li naskiĝis en Keksetau (urbo) (antaue Koksetaw), Kazaĥio, studis en Peterburgo. En 1987 okazanta en Leningrado, estis filologo. Literatura kritikisto. Lia plej konata verko estas La profeto. Por sia mondo, Jurkin inventis historion, landojn, reĝojn, mitojn, kantojn kaj kreitaĵojn. Li estis la unua, kiu sukcese aplikis la ideojn de Sergo Kyrginjn al reala nacio, farinte Rusion komunisma. Ekde 1980 ĝis 2005, li verkis barokajn kaj serio de statuoj pri plagiato rilate al Arkadij kaj Boris Strugackij.
Lavínia Vlasak
Lavínia Gutmann Vlasak (naskiĝis la en Rio de Janeiro, Brazilo) estas brazila aktorino. Ŝi havas devenon kaj germanan kaj ĉeĥan. La patro estis financa alta dungito kiu translokiĝis al Usono.
Zoltán Papp (politikisto)
Zoltán Papp naskiĝis la en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Zoltán Papp frekventis mezlernejojn en pluraj hungaraj urboj, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li havis administracian postenon en Szeged, poste en Budapeŝto. En la fruaj 1890-aj jaroj li advokatiĝis kaj establis propran kontoron. Li estis parlamenta deputito inter 1901-1905 en Tiszalök. Li estis ĉefredaktoro de ĵurnalo inter 1904 – 1912. Dekomence li verkis poemojn kaj komponis artkantojn. Li mortigis sin.
Edikto
Edikto (el la latina edictum) estis en Romio dekreto sur ligna tabulo de pretoro aŭ de la imperiestro (Diocletianus).
Edikto estis en Francujo leĝa ordono de reĝo. Plej fama estis la Nanta edikto, per kiu Henriko la 4-a unuafoje proklamis religian toleremon en 1598). (Edictum tolerantiae)
Archena
Archena [arĈEna] estas hispana municipo lokanta en Murcia Regiono. Ĝi estas 16,4 km2 ampleksa. La municipo limas al Molina de Segura, Ulea, Villanueva del Río Segura, Ceutí kaj Lorquí. Ĝia loĝantaro konsistis el personoj en la jaro 2019. Archena formas parton de la Metropola areo de Murcio.
La municipa teritorio estas trapasata de la rivero Segura.
Historio
La teritorio estis loĝata ekde epoko de iberoj, en la municipa teritorio estas la kuŝejo de Cabezo del Tío Pío (de kie devenas tipo de ibera ceramiko kiu ricevis la nomon de Elche Archena). En tempo de Antikva Romo jam estis uzataj la konataj termobanejoj de Archena.
Geografio
Archena distas de Murcia 24 km. Ĝi estas inter la paraleloj 38º 8' 24" kaj 38º 5' 9" kaj la meridianoj (de Madrido), de 2º 21' 5" la 2º 25' 19".
La tre malgranda teritorio, 1.651 hektaroj, estas ĉefe de irigacio. Ĝi formas parton de la municipoj de la Valo de Ricote.
Sušice II
Sušice II, Dolní Předměstí estas parto de urbo Sušice en distrikto Klatovy en Ĉeĥio. Ĝi estas norda parto de Sušice. Estas ĉi tie registritaj 1386 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Archena
Geografio
La rivero Segura, kiu trafluas la teritorion arĉenan laŭlonge de sep kilometroj, konstituas ties fundamentan akson; ambaŭflanke de tiu estas la terasoj plenaj je fruktarboj kaj citrusoj.
Sušice II
Sušice II situas en katastra teritorio Sušice nad Otavou kun areo 16,6 km².
Archena
Geografio
La reliefo de Archena estas iom ondeca, kun du montetoj norde, la plej altaj de la teritorio, nome Ope kaj Sierra de la Serreta, dum la centra parto estas pli ebena.
La klimato, kun averaĝa temperaturo de 18 °C, estas la propra de la seka Hispanio.
Krná
Krná, hungare Kiskorna [kiŝkorna] estas tre malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Krná situas inter montoj, fine de sakovojo. Lučenec troviĝas je 27 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1435, poste en 1573 en formo "Korme Lehota". En 1828 loĝis tie 291 vilaĝanoj en 39 domoj, en 1828 vilaĝanoj en  domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kiskorna 426 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Krná 82 homoj, (79 slovakoj).
Verkoj pri Esperanto-historio
Verkoj pri Esperanto-historio informas pri la historio de la lingvo kaj movado Esperantaj. Ili okupiĝas aŭ pri la tutmonda movado, pri unuopaj landoj, regionoj aŭ urboj, pri organizoj aŭ specifaj temoj aŭ pri personoj (biografioj). Kelkaj verkoj kompreneble estas pli enfluhavaj kaj gravaj ol aliaj; la kvalito de historio-verko povas dependi de
Ĝenerala kritiko
Ulrich Lins en 1988 kritikis la koncernan literaturon en Esperanto tiel:
Eblas aldoni pliajn kritikojn. Plej multaj verkoj limigas la perspektivon al la interna evoluo de la Esperanto-movado. Nur malmultaj aŭtoroj ligas ĝin kun la ĝenerala historio de la "ekstera mondo", ekzemple studante Esperanton en ĝiaj rilatoj al pacismo, socialismo, vegetarismo aŭ aliaj internaciaj movadoj de la priesplorita epoko, kvankam ofte la protagonistoj estis aktivaj en pluraj "movadoj" samtempe, ne nur en la Esperanta.
Frua mencio
En la unuaj jaroj de Esperanto, en La Esperantisto kaj Lingvo Internacia, ekzistis foje eta rerigardo, sed nenia historiografio. La Esperanto-historiografio komenciĝas per artikola serio de Louis de Beaufront en 1903.
Ondo de 1912
Poste estis eta ondo da verkoj rilate al la arĝenta, do 25-jara jubileo de Esperanto, en 1912, kun la verkoj de Edmond Privat, Andreo Fiŝer (1911) kaj Adam Zakrzewski (1913).
Post la dua mondmilito
La verkoj pri Esperanto-historio fariĝis pli kaj pli diversspecaj. Aparte menciinda estas Esperanto en Perspektivo (1974). Aperis ankaŭ specialaj studoj, kiel La Danĝera Lingvo de Ulrich Lins. Multaj studoj pri lokaj aŭ regionaj Esperanto-movadoj aperis okaze de iuj "rondaj" naskiĝtagoj, ekzemple 90- aŭ 100-jara ekzisto de klubo aŭ organizo. Post la malapero de Sovetunio kaj de la iama soveta bloko en 1989/1990 aperis relative multaj studoj en tiu mondregiono, kiuj eluzis la novan liberecon skribi kaj publikigi pri temoj ĝis tiam ne oportunaj aŭ eĉ malpermesitaj, kiel ekzemple biografioj de Esperantistoj murdigitaj en 1937 dum la Stalina teroro. En Germanio aperis pluraj verkoj pri la Esperanto-movado en la ĵus malaperinta GDR.
En la belartaj konkursoj de UEA de 2017, premiiĝis la eseo La esperantisto de la jaro (1887-1997). Laŭ la enkonduko, "eblas legi la raporton kiel neortodoksan koncizan historion de nia movado".
Unuopaj verkoj
Listigitaj estas nur iom gravaj monografioj. Ekzistas multaj pliaj studoj en formo de artikoloj aŭ en diversaj periodaĵoj aŭ festlibroj. Pri ili vd. la eksterajn ligilojn cititajn je la fino de tiu ĉi artikolo.
Internacia movado kaj ĝenerala historio de Esperanto
Cetere, pluraj verkoj havas la titolon Historio de Esperanto.
Germanio
Historio de Esperanto en germanaj regionoj kaj urboj, laŭ ties alfabeta ordo (plej novaj verkoj supre):
Biografioj kaj person-rilataj leksikonoj
Biografioj kaj aŭtobiografioj de Esperantistoj ordigitaj alfabete laŭ ties familiaj nomoj (plej novaj verkoj supre). Leksikonoj kun biografiaj artikoloj pri esperantistoj de iu lando vd. sub la landonomo.
Muzeo Mayer van den Bergh
La Muzeo Mayer van den Bergh estas unu el la plej vizitataj muzeoj de la urbo Antverpeno.
Dum sia vivo (1858-1901) Fritz Mayer van den Bergh kolektis tutan muzeon kun plej eminentaj verkoj el la Mezepoko kaj Renesanco. Pentraĵoj, skulptaĵoj, tapiserioj, desegnaĵoj, vitraloj kaj multaj aliaj artaĵoj videblas tie en hejma etoso, adaptita al la historia periodo. En ĉiu ĉambro, la kolektanto delogos vin pro siaj rafinita bongusto, ekstrema kono kaj atento por kvalito.
1217 Maximiliana
1217 Maximiliana estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eŭrinoma familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
Ĝi ricevis la antaŭnomon "Maximiliana" en honoro al la germana astronomo Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf.
Eitelborn
Eitelborn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Büren
Büren estas nomo de diversaj komunumoj, vilaĝoj kaj setlejoj:
José Somoza
José SOMOZA y Muñoz (Piedrahíta, Ávila, 24-a de oktobro de 1781 - samloke, 4-a de oktobro de 1852), estis hispana liberala verkisto. Li studis en Ávila kaj Salamanko; li vivis preskaŭ ciam izola kaj fraŭlo, farante sporadajn veturojn al Madrido, kie li rilatis kun amikoj de sia patro, nome Juan Meléndez Valdés, Manuel José Quintana, Melchor Gaspar de Jovellanos, Francisco de Goya.
Voltereca kaj liberala, kontraŭstaris en 1808 la francan invadon, sed restis en sia vilaĝo por ne abandoni malsanan fraton kaj tiele li devis rilati kun francoj sen esti afrancesado, kaj eĉ rilatis al dezertado de svisa reĝimento, pro kio li estis vundita. Li havis politikan postenon en Avilo dum la Liberala Jartrio (1820-1823), sed rezignis kaj al tio kaj al aliaj honoroj. En 1823 la pastro Merino enprizonigis lin kaj lian fraton, kaj post kvar monatoj ili estis li berigita, sed la frato blinda kaj li malsana. En la Abomeninda jardeko li suferis novan enprizonigon kaj persekutadon fare de la generalo San Juan. En 1829 mortiĝis lia frato kaj li akceptis politikajn postenojn kiaj deputito sed poste denove rezignis. Li kontraŭis la ekleziajn aŭtoritatojn.
Liaj Poesías (1832) estis reeldonitaj per novaj poemoj en 1834 kaj 1842 kaj ili povas esti konsiderataj apartenantaj al la novklasika salamanka skolo. Elstaras inter ili Al río Tormes (al la rivero Tormes) kaj El sepulcro de mi hermana (la tombo de mia fratino).
Monaĥejo Kiranc
La Monaĥejo Kiranc, (armene Կիրանց Վանք) estas monaĥejo kiu troviĝas en la marzo Tavuŝo, proksime de la vilaĝo Kiranc, ĉe la landlimo inter Armenio kaj Azerbajĝano. Fondita de la Armena Apostola Eklezio en la 13-a- 14-a jarcentoj.
José Somoza
Elstaras liaj ĝenrismaj rakontoj kiuj estas antaŭaj al tiuj de Ramón Mesonero Romanos; sed ili estis publikitaj nur poste kaj pro instigo de tiu en el Semanario Pintoresco Español. Li estis lerta rakontisto de anekdotoj kaj rememoristo de pasintaj moroj. foje li montris socialan senton en artikoloj kiaj "El tío Tomás", pri ŝurfaristoj.
Monaĥejo Kiranc
Kiranc estas komplekso kiu havas ĉefan preĝejon, du preĝejojn kaj aliaj konstruaĵoj el briko. Pro ĝia malfacila aliro en malgranda valo, ĝi estas loko malmulte vizitata.
José Somoza
Li verkis ankaŭ du gravajn historiakm romanojn, El bautismo de Mudarra kaj El capón (1842), kaj komponis serion da libroj de varia enhavo utilajn por rekonstrui la vivon de liberpensulo izola kaj persekutita: Memorias de Piedrahita (1837), Cartas sobre el duelo (1839), Artículos en prosa (1842), Conversación sobre la eternidad (1842) kaj Recuerdos e impresiones (1843). Estas noveletoj Lección marcial, La oropéndola en la fuente de la dehesa de la mora kaj El pundonor. Inter poemoj elstaras A Fray Luis de León kaj Al sepulcro de mi hermano. Estas eldonoj de liaj verkoj ĉe Madrido, 1839, kaj Madrido, 1846. Estas ankaŭ eldono de liaj Obras (verkoj, 1904) de José Ramón Lomba de la Pedraja.
Panas Mirnij
Panas MIRNIJ (ps. de Panas RUDĈENKO) ukraine Панас Мирний (13-a de majo 1849 - 28-a de januaro 1920) estis prozisto kaj dramverkisto. Naskiĝis en urbo Mirhorodo, laboris en juĝejo. De 1871 loĝis en Poltavo kaj tie ĝis 1917 laboris kiel librotenisto en trezorejo kaj aliaj financaj institucioj, atinginte altan postenon de la ŝtat-oficisto.
Verkis rakontojn, novelojn, dramojn, preskaŭ ĉiuj de kiuj aperis eksterlande. Kolektis riĉan materialon de ukraina folkloro, kiun poste du-volume eldonis lia frato Ivan Bilyk. La aŭtoron glorigis romano "Ĉu muĝas bovoj, se manĝejo plenas?" (ukraine: Хіба ревуть воли, як ясла повні?), ĉapitron de kiu por Ukraina antologio esperantigas Gregoro Berezin.
(14578) 1998 QO93
(14578) 1998 QO93 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono),
Espéranto-France
Espéranto-France (ĝis 2000 nomata Unuiĝo Franca por Esperanto) estas esperanto-asocio fondita en 1898 celanta esti tegmenta organizaĵo de francaj esperantistoj. Ĝi estas Landa Asocio de UEA ekde 1934. La asocio oficiale deklariĝis komunutila.
Historio
La asocio estis fondita en Francio en 1898 sub la nomo Société Pour la Propagation de l'Espéranto (SPPE; Societo por la Disvastigo de Esperanto) kaj uzis precipe la francan lingvon, kvankam agis internacie. En 1903 oni ŝanĝis la nomon al Societo Franca por la Disvastigo de Esperanto, tiel konformiĝante al la nova fenomeno de naciaj esperanto-asocioj. Poste, ekde 1945, ĝi nomiĝis Union Espérantiste Française, U.E.F. (esperante Unuiĝo Esperantista Franca), ĉar ĝi transformiĝis al federacio. La nunan nomon, Espéranto-France, ĝi havas ekde 2000.
Nuna estraro
Ekde la, la nuna estraro de Espéranto-France estas :
Individuaj membroj, federacioj kaj fakaj asocioj
En ĝi membras krom individuaj membroj:
Membronombroj
La sekva tabelo montras la membronombrojn de kelkaj jaroj por doni proksimuman ideon pri la evoluo.
El la 1800 homoj por 1902 enestas "380 fremduloj kaj 1.420 francoj". La indikoj por 1923, 28 kaj 33 enhavas ankaŭ la Federaciojn de Nordafriko kaj Hindoĉinujo.
Altaelv
Altaelv, nomata ankaŭ Altaelva, Kautokeinoelv aŭ Kautokeinoelva (nordsamee: Álttáeatnu) estas rivero en Norvegio kaj unu el la 4 plej nordaj riveroj de Eŭropo (la aliaj tri estas Tanaelva, Reisa kaj la rusa Titovka.)
Geografio
Altaelv longas ĉ. 240 km, fontas en alto de ĉ. 500nbsp;m super la marnivelo en altaĵo de provinco Finnmark kaj fluas de sudo al nordo. Ĝi havas la akvokolektan areon de 7.390 km² kaj averaĝan flukvanton de 101 m³/s.
En la supra fluo, alternas lagosimilaj partoj kun rapidfluaj partoj. Ĉe tiu parto situas Kautokeino, kiun oni ofte nomas ĉefurbo de la sameoj. Tiel oni nomas la supran parton ankaŭ Kautokeinoelva (Kautokeino-rivero). Ĝi alfluas la lagon Virdnejávri, kies akvonivelon kaj elfuon regulas la t.n. Malnova Baraĵo, kiu uzas la altodiferencon por akvocentralo.
En la meza fluparto, Altaelv fluas tra pluraj kanjonoj. Precipe profunda estas la ĉ. 10 km longa kaj 300–420 m profunda Sautso, samee Čávžu.
La rivero fine alfluas ĉe urbo Alta, en la Alta-fjordon de la eŭropa Norda Maro.
Kossuth-blazono
La Kossuth-blazono [Koŝut] estas varianto de la hungara nacia blazono, sur kiu ne aperas la hungara krono kaj kies formo - anstataŭ la kutima rektaflanka ŝildo - estas konkave arkigita flanke kaj supre.
Ĝi anstataŭis la kronan blazonon la 16-an de aprilo 1849, tiel oni nomas la blazonon post la tiama guberniestro-prezidento Lajos Kossuth. Ekde tiam oni uzis sur flagoj de patrujdefenda armeo, super kiu oni brodis glavon en laŭra florkrono.
Ĝi estis ekde novembro de 1918 ĝis aŭgusto de 1919 oficiala ŝtata blazono. (La hungara konsilantaro (1919) ne decidis pri la blazonuzo). Ĝi estis denove oficiala inter 1946-49 kaj dum la hungara revolucio de 1956.
En 1990 okazis akraj politikaj diskutoj pri la nova oficiala blazono (post la komunista) La nova demokratie elektita parlamento (kun dekstra plimulto) decidis pri alia kun-krona blazono.
Blazon-priskribo
ankaŭ koloraj fotoj
Jiménez del Teul
Jiménez del Teul estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Jiménez del Teul.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4855 loĝantojn. El tiuj estas 2364 viroj kaj 2491 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,173 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,900 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 15′ norda latitudo kaj 103° 48′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 4514 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 5 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.11 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
2,851 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 2345 alfabetoj kaj 235 analfabetoj. Do 17.50 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Inter la virinoj estas 1,223 alfabetoj kaj 264 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 17.75%. Inter la viroj estas 1,122 alfabetoj kaj 235 analfabetoj, do 17.32% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Esperanta teamo de futbalo
La Esperanta teamo de futbalo, nomata Esperanto aŭ Esperantujo, estas futbalteamo el Esperantistaj viraj futbalistoj organizata de TEFA (Tutmonda Esperanta Futbala Asocio), kiu futbale reprezentu la Esperantistojn de la tuta mondo. La teamo estas parto de la Sudamerika Konsilio pri Novaj Federacioj (CSANF). Ĉar Esperantujo ne estas membroŝtato de Unuiĝintaj Nacioj, la dekunuopo ne estas membro de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia, sed ekde 2014 membras en alternativa ligo de regionaj naciaj futbalaj asocioj ekster FIFA, nomata esperantlingve NF-Ligo (longigo aŭ Nova Federacia Ligo aŭ Ne-FIFA-Ligo) respektive angle NF-Board.
Futbalmatĉoj
La 31-an de julio 2014 en Bonaero, kadre de la 99-a Universala Kongreso de Esperanto okazis la unua oficiala matĉo de la selektitaro, kiun ĝi malgajnis kontraŭ sia rivalo, la teamo de armendevena diasporo de Argentino. La rezulto estis 8-3.
La 31-an de julio 2015 en Lillo, kadre de la 100-a Universala Kongreso de Esperanto la Selektitaro de Esperanto ludis kontraŭ la selektitaro de Okcidenta Saharo, ĉe la stadiono Lille Metropole. La rezulto de la matĉo estis alia malgajno 0-4 por la esperantistoj, kaj la saharanoj ricevis la Pokalon de Zamenhof, oficialan pokalon kreitan de TEFA kaj NF-Ligo.
Dum la 101-a Universala Kongreso de Esperanto en julio 2016 okazis denove futbalmatĉo, dum kiu la Esperanta teamo ludis kontraŭ la loka selektitaro ZMOS, kiu reprezentas la komunumojn de la tuta Slovakio. La matĉo estis ludata ĉe la stadiono Štadión pod Zoborom kaj la slovaka teamo venkis 5-4.
La 27-an de julio 2017, dum la 102-a Universala Kongreso de Esperanto, la selektitaro venkis la korean teamon Dongdaemun. Tio estis la unua venko de esperantistoj, la rezulto estis 1-0.
La 28-an de aŭgusto 2018, dum la 103-a Universala Kongreso de Esperanto, la selektitaro malvenkis kontrau portugala teamonAD Quinta do Conde. La rezulto estis 7-1.
La 25-an de julio 2019, dum la 104-a Universala Kongreso de Esperanto, la E-teamo venkis la finnan teamon Tiinan Tikerit. Estas la plej granda venko de esperantistoj, la rezulto estis 5-2.
Flughaveno Sibiu
La Internacia Flughaveno Sibiu (Aeroportul Internațional Sibiu) situas okcidente de Sibiu, ĉe la vojo al Sebeș kaj Alba Iulia (str. Alba Iulia n-ro 73, Eŭropa ŝoseo E81).
Historio
Sibiu ricevis sian unuan flughavenon en 1940 ĉe Șura Mică. En 1943 ĝi estis translokita al la nuna loko kaj komence uzata nur por armeaj celoj. En 1944 estis enkondukitaj civilaj flugoj al Bukareŝto, Brașov, Deva, Oradea kaj Târgu Mureș.
Nova flughavena konstruaĵo estis ekuzita en 1959. En 1970 estis konstruita betona kurejo. En 1971 estis instalita la aparataro necesa por noktaj flugoj kaj en 1975 radaro.
En 1992 komenciĝis la internacia trafiko, unue al Germanio.
En 2007 estis malfermita nova, pli ampleksa flughavena konstruaĵo apud la malnova; la kurejo estis transmetita okcidenten.
Servoj
De Sibiu estas regulaj flugoj al pluraj urboj de Rumanio kaj al Aŭstrio, Germanio, Francio kaj Italio.
Pantelejmon Kuliŝ
Kuliŝ Pantelejmon ukraine Пантелеймон Куліш ( – ) estis ukraina verkisto, poeto, etnografo, tradukisto, kaj eldonisto. Li estis la edzo de Hanna Barvinok.
Naskiĝis en Ĉernihiva gubernio, ĝis 1841 - studento en Kievo Universitato / Kijiva Universitato. Instruis en liceo de Lucko, rusan lingvon - en Peterburga universitato. Lernis slavajn lingvojn en Varsovio, sed estis arestita pro siaj kontaktoj kun Taras Ŝevĉenko kaj ukrainaj sekretaj societoj kaj ekzilita en Tulon. Aperigis du-voluman etnografian verkon pri Suda Rusio (Ukrainio); 1857 - historian romanon "Nigra Konsilio", ukrainan abocon, ukrainan gramatikon, rakontojn de Marko Vovĉok.
Laboris en Varsovio (1864-68), Vieno (1871), Peterburgo (de 1873).
Tradukis de la angla (Ŝekspiro, Bajrono / Byron), germana (Goeto / Goethe); la unua ukraina tradukisto de Biblio (la tradukon finverkis Ivan Neĉuj-Levickij kaj Ivan Puluj, Vieno, 1903).
Por Ukraina antologio fragmenton de la romano "Nigra Konsilio" tradukis Volodimit Ĥodin.
Eŭgeno Lanti
Eugène ADAM, Eŭgeno LANTI kaj  Eŭgeno ADAMO (naskiĝis la  en Nehou (Francio), mortis la  en Meksiko) estis esperantisto el Francio, fondinto de Sennacieca Asocio Tutmonda en 1921 kaj longjara redaktoro de klasbatalaj revuoj Sennaciulo kaj Sennacieca Revuo.
Mihály Farkas
FARKAS Mihály [farkaŝ miha:j] (naskiĝis kiel LŐWY Herman la 18-an de julio 1904, Abaújszántó, – m. en Budapest) estis organizanto de la hungara komunisma movado, gvidanta politikisto de la Rákosi-epoko. Li estis de 1948 ĝis 1953 defenda ministro, direktanto de konceptaj juĝprocesoj kaj aliaj krimagoj, turmentoj.
Eŭgeno Lanti
Lanti estis franca civitano, loĝanta en regiono Normandio, instruisto pri manlaboro kaj geometria desegnado. Lia esperantlingva stilo estis simpla, klara kaj sarkasma. Li reduktadis la uzadon de afiksoj laŭ principo de "sufiĉo kaj neceso" je minimumo.
Mihály Farkas
Li agadis en la 1920-aj jaroj en diversaj eŭropaj landoj, poste laboris en asocio de Komintern. Dum la dua mondmilito, li estis gvidanto de la hungarlingva radio en Moskvo, nomata Kossuth (kiel hodiaŭ en Hungario).
Farkas hejmenvenis en novembro de 1944 kaj iĝis ano de partigvidantaj organizoj kaj membro de la Provizora Nacia Asembleo. Li iĝis en 1948 defenda ministro, tria homo (laŭ komunista rango) en la lando. Oni abdikigis lin en junio de 1953.
Eŭgeno Lanti
Herezulo, jam en Normandio
Dum du jaroj, inter 1894 kaj 1896, li lernis la lignaĵistan profesion en la apuda urbo Bricquebec, kaj poste dum preskaŭ tuta jaro en la distrikta ĉefurbo Valognes. Samtempe li ankaŭ dediĉis siajn liberajn momentojn al studado de prireligiaj verkoj, unue la Historio de Religioj de Ernest Renan, kaj poste la Biblion. Tio igis lin jam distanciĝi de la katolika kredo, sed li konservis fortan naciisman kredon, hereditan de sia ŝatata bazlerneja instruisto. En 1897 li atingis Ruenon, kaj tie fakiĝis pri kreado de falsaj antikvaj mebloj. Tie lin multe seniluziigis la trompemo de lia mastro, kiu provis vendi lian unuan kreaĵon al riĉaj feriantoj, kvazaŭ ĝi estus vera antikvaĵo. Iun vesperon li vizitis prelegon de Sebastiano Faŭro, kiu deskuis lin de naciismo, kaj igis lin interesiĝi pri anarĥiismo.
Pariza anarĥi-sindikatisto
Malgraŭ sia interesiĝo pri la teoriaro de Faŭro, Eŭgeno ne plene kontentis pri ĝi, kaj post sia alveno en Parizo, en 1898, ekkonatiĝis kun la verkaro de Han Ryner, kun kiu li konservos amikajn rilatojn ĝis la morto de la filozofo en 1938. De tiam li ĉefe klopodis disvastigi anarĥiemajn ideojn en sindikatistaj medioj. Krome li plu perfektiĝis en sia profesio vizitante vesperajn kursojn, kaj vizitante diversajn aliajn urbojn ĝis sia longedaŭra instaliĝo en Parizo en 1903. En 1908 li edziĝis al Marie Cornière, normandino kvar jarojn pli aĝa ol li, sed jam post ses monatoj neoficiale disiĝis de ŝi. Supozeble ŝi malfacile eltenis liajn kolereksplodojn, kaj reciproke li kulpigis ŝin pri malĉasta konduto. Nur en 1934 ili oficiale eksedziĝos, por ebligi al Lanti edziĝi kun Ellen Kate Limouzin. En 1909, li gajnis konkurson por ricevi postenon de instruisto pri meblodesegnado en elementaj lernejoj. Ekde tiam, disponante pri pli abunda libertempo, li komencis pli sisteme ŝtopi la truojn en sia instruisteco per vesperaj kaj dimanĉmatenaj kursoj, kaj krome abunde legis la anarĥiistan literaturon, aparte verkojn de Miĥail Bakunin, Petro Kropotkin, Élisée Reclus kaj Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Li tiutempe eĉ verkis kelkajn artikolojn por anarĥiistaj gazetoj, sed pli poste en sia membiografio taksis ilin tute neoriginalaj. Plie, li persone interrilatis kun la anarĥiistaj teoriuloj Sebastiano Faŭro, Ryner kaj Jean Grave. Li tamen jam rimarkis, ke ĉi tiuj verkistoj preteratentas la problemon pri lingvaj baroj kaj kulturaj dividoj, kaj tial ekinteresiĝis pri pontolingvoj. Plej verŝajne li unuafoje aŭdis pri Esperanto el la buŝo de R. Louis, aktiva respondeculo de Liberiga Stelo, kiu loĝis en la sama domego, 49 rue de Bretagne en la 3a pariza distrikto. Ĉiuokaze Adamo jam antaŭ la militeksplodo aĉetis unuan lernolibron.
Kontraŭnaciema flegisto ĉe la militfronto (1914-1918)
Ĉe la militeksplodo lin elrevigis kelkaj anarĥiistaj gvidantoj, kiel Grave kaj Kropotkin, kiuj alprenis ŝovinismajn starpunktojn. Li mem devis tiam militservi ĉe la fronto en norda Francio, kiel ambulancisto. 13 pastroj laboris kun li, kaj li amikiĝis kun unu el ili, nome Lecomte. Dum la tuta milito ili multe diskutadis kaj kune studadis. Lecomte instruis al li la latinan lingvon, kaj li reciproke disponigis siajn geometriajn sciojn. Krome ili kune eklernis Esperanton ekde decembro 1914. Lecomte ankaŭ apogis lin, kaj tion ankaŭ faris nur iu kuracisto, kiam Adamo sola proponis sin por prizorgi la flegadon de germanaj vunditoj, kiujn ignoris ĉiuj aliaj. Dum siaj forpermesoj li vizitis la malsanan patrinon en sia naskiĝurbo kaj ankaŭ la esperantistan Centran Oficejon en Parizo.
Eŭgeno Lanti salutis la revolucion en Rusio, kiel multaj samtempuloj, eĉ aliĝis portempe al komunista partio. La unuaj SAT-anoj grandparte estis rusaj revoluciuloj - inter ili Ernesto Drezen, kiu fariĝis lia antagonisto. La izoliĝo de revolucia Sovetunio kondukis al skismo en SAT - la komunistoj forlasis la asocion SAT - kantante: "La Internacion".
Mondlingvano, sed ne nepre esperantisto
En 1919, li ankoraŭ hezitis ĉu aliĝi al Esperanto aŭ al Ido. Li tiujare publikigis broŝuron pri la demando de la internacia lingvo, kaj lasis ĝin fine malferma al diversaj eblecoj rilate la efektive elektotan lingvon. Romain Rolland en la postparolo eĉ aludis pri plia tiutempa planlingva projekto. Adamo tamen tiam amikiĝis en Parizo kun du aliaj esperantistoj, Lucien Bannier kaj Ludoviko Glodeau. Kun ilia helpo li reaktivigis la asocion Liberiga Stelo, kaj akceptis fariĝi redaktoro de ĝia organo, Le Travailleur Espérantiste, sed nur kondiĉe, ke li rajtos en ĝi enmeti deklaron laŭ kiu la liberigstelanoj estas unue revoluciuloj kaj nur due esperantistoj aŭ idistoj.
La fondo de Sennacieca Asocio Tutmonda
Malgraŭ siaj komencaj duboj Adamo praktike pli kaj pli uzis esperanton en la redaktado de Le Travailleur Espérantiste. La proporcio de franclingvaj tekstoj iom post iom malkreskis ĝis kompleta malapero, kaj la titolo de la gazeto eĉ ŝanĝiĝis al ĝia esperanta traduko, Esperantista Laboristo. Tie li dum la fino de 1920 kaj dum la unuaj monatoj de 1921 pritraktis precipe organizajn problemojn. Lia tiutempa artikolaro, tiam subskribita kun la plumnomo "Sennaciulo", reaperis en 1922 broŝurforme sub la titolo For la neŭtralismon!. El tio sekvis, dum la somero de 1921, la oficiala fondo de SAT en Prago, marĝene de la tie okazanta UK. La nove fondita asocio eldonis oficialan organon, sub la nomo Sennacieca Revuo. Li ĝin redaktis, kaj de tiam subskribis siajn artikolojn per la plumnomo "Lanty", kiu post 1928 alprenos la pli esperantan formon "Lanti". Kelkajn monatojn pli poste, en majo 1922, li eĉ dissendis oficialan komunikon, laŭ kiu Eŭgeno Adam pendumis sin. Edmond Privat aperigis ĝin en la gazeto Esperanto, dum Teo Jung suspektis malspritan ŝercon kaj sendis la komunikon rubujen.
De 1925, Lanti loĝis en Parizo kun Ellen Kate Limouzin, kun kiu li edziĝos en 1934. Ŝi estis la onklino de George Orwell, kiu foje vizitis ilin, kaj suferis, ĉar Esperanto, kiun li ne kapablis paroli, estis la ĉefa lingvo en la domo. De Lanti, Orwell eksciis la ideologian flankon de la lingvo. Tiu ideo kaj kelkaj trajtoj de Esperanto aperis poste en la Novparolo de 1984.
Nur unu SAT-ano inter multaj
En 1933, dum la SAT-Kongreso en Stokholmo, Lanti forlasis sian postenon de prezidanto de la plenumkomitato de SAT, kiun li okupis ekde la fondiĝo, vundite de kritikoj direktitaj kontraŭ liaj agado kaj personeco. Li detenis sin de vizitado al la posta kongreso en Valencio, en 1934, sed plu kontribuis aktive al la vivo de SAT, ĉefe per verkado. Per siaj agadoj kaj verkoj, li estis la ĉefa iniciatinto de la sennaciismo. Lastfoje li aperis dum SAT-Kongreso en Parizo, en 1935. Lia ĉeesto tiam vekis ovacion, sed ankaŭ protestokriojn.
En 1935 li fondis la sendependan gazeton Herezulo, per kiu li kritikis la sovetian politikon laŭ maniero multe pli akra ol en Sennaciulo ĝi aperis ĝis la fino de la jaro 1936.
Mondvojaĝanto
Post sia emeritiĝo en 1936 li definitive forlasis Francion, kaj ekvojaĝis tra la mondo. Li restadis en Japanio, Oceanio kaj Sudameriko, kaj alvenis fine al Meksiko. Suferanta pro nekuracebla malsano li pendumis sin per duŝ-aparato la 17an de januaro 1947.
En la nederlanda
En la sveda
Mihály Farkas
Post kelkaj monatoj, li ŝanĝis sian politikon kaj apogis la novan komunistan gvidanton Imre Nagy kontraŭ Rákoŝi, tiel revenis en la gvidantaron. Post kiam Rákosi refortiĝis, oni ekskludis lin en aprilo de 1955 kun Imre Nagy el la Politika Komitato kaj el aliaj postenoj.
Rákosi - por malpliigis sian respondecon - kreis apartan komisionon por analizi agadon de Mihály Farkas. Per raporto de tiu komisiono, oni ekskludis Farkas-on el la partio kaj sen-soldatrangigis kaj oni eĉ arestis lin la 13-an de julio 1956.
Oni kondamnis lin en marto de 1957 je sesjara prizono, sed ricevis amnestion en 1960.
Charles de Morny
Charles Auguste Louis Joseph Demorny, nome grafo de Morny, duko de Morny, naskiĝinta en Sankt-Maŭrico (Svisio) la 17an de septembro 1811 kaj mortinta en Parizo la 10an de marto 1865, estis franca financisto kaj politikisto dum la Julia monarkio, la Dua Respubliko kaj la Dua Imperio, deputito, ministro pri Internaj Aferoj (1851-1852), prezidanto de la Parlamento kaj prezidanto de la Ĝenerala Konsilantaro de Puy-de-Dôme (1852-1865).
Ŝajne li estis ekstergeedza filo de la reĝino de Nederlando nome Hortense de Beauharnais kaj de la grafo de Flahaut kaj estus ekstergeedza nepo de Talleyrand kaj duon-frato de Napoleono la 3-a. Charles de Morny estas ĉe la origino de la fondo de la vilaĝo Le Vésinet ĉe la fluejo de la Sejno ĉe Parizo, de la urbanizado de Deauville kaj de la Parc des Princes ĉe Boulogne-Billancourt. lia posteulo estas la 7a Duko de Morny, Arnaud Henry Salas-Perez (duko de Talleyrand 1982-)
Oldřich Černík
Oldřich Černík (27a de oktobro 1921 - 19a de oktobro 1994) estis komunista politikisto de Ĉeĥoslovakio. Li estis Ĉefministro de Ĉeĥoslovakio de la 8a de aprilo 1968 ĝis la 28a de januaro 1970.
Li estis funkciulo de la partio kaj konata teknokrato, forta subtenanto de la reformoj de la Praga Printempo de 1968. Aŭguste de 1968 li estis devigita iri al Sovetunio kun aliaj politikistoj, kaj kiam li revenis li petis la ĉeĥan popolon kunlabori kun Sovetunio sed li promesis pluigi la reformojn. En 1970 li perdis sian postenon pro konstanta subteno de la reformoj kaj estis elpelita el la komunista partio. Li klopodis politikan revenon komence de la 1990aj jaroj post la fino de la komunista reĝimo. Li mortis en Prago.
Heide Simonis
Heide SIMONIS (naskiĝinta la 4-an de julio 1943 je familia nomo Steinhardt en Bonno kaj mortis la 12-an de julio 2023) estis eksa germana socialdemokrata politikistino.
Vlăhița
Vlăhița [vləhica] (Szentegyháza [sentedjha:za]) estas urbo en la Harghita-montaro je 680 metroj super la marnivelo laŭ la rivereto Vârghiș okcidente de Miercurea Ciuc. Sur ĝia teritorio troviĝas banejoj konstruitaj ĉe la minerelakvaj fontoj. Administre apartenas al ĝi Băile Homorod (Homoródfürdő), Minele Lueta (Lövétebánya), Băile Chirui (Kirujfürdő).
Heide Simonis
Inter la jaroj 1988 kaj 1993 ŝi estis ministrino pri financoj kaj inter 1993 kaj 2005 ministroprezidantino de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Poste ĝis 2008 ŝi funkciis kiel prezidantino de la germania nacia branĉo de la organizaĵo UNICEF.
Albert Antalffy
Albert Antalffy naskiĝis la en Mohács, li mortis la  en Budapeŝto.
La Guerche-sur-l'Aubois
La Guerche-sur-l'Aubois estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Amand-Montrond kaj estas la centro de samnoma kantono . eta|maldekstra|300px| Ĝiaj loĝantoj nomiĝas guerchois.
Taksonomio
Taksonomio (el la greka ταξινομία, kiu signifas « leĝo de ordigo ») estas la parto de biologio, kiu celas sisteman klasigadon de vivuloj. En la klasika aŭ tradicia taksonomio: la grupigo okazas laŭ morfologiaj trajtoj, karakterizaĵoj. La priskribo okazas surbaze de fotoj, desegnaĵoj, mezuradoj kaj referencaj specimenoj. En la nombra taksonomio, oni kolektas kiel eble plej multajn indikojn (biologian, genetikan, morfologian, kondutan ktp.) pri la klasifikonta taksono. Poste oni grupigas taksonojn, analizas la parencecon nur surbaze de la estantaj aŭ mankantaj indikoj.
Origino kaj evoluado de modeloj
Ĉiuj klasifikadoj aspektas kiel arbo (arboreska ordigo), ekde radiko kiu entenas ĉiujn vivantulojn aŭ ĉiujn vivintulojn ĝis la individuoj. Ĉiu nodo en la arbo difinas taksonon, kiu arigas ĉiujn subtaksonojn generitajn de la nodo.