cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alaŭdfalko
La alaŭdfalko (Falco subbuteo) estas eta migra falko (30–36 cm), pli svelta, malpli potenca ol la Migra falko. Ĝia flugo estas tre lerta, tiel ĝi povas preni insektojn, kaj tre rapida, tiel ĝi povas postflugi birdetojn, ĉefe hirundoj kaj ankaŭ alaŭdoj (ekde ĝia nomo). Kutime ĝi ne ĉasas terbestojn. Ĉar ĝi estas malgranda svelta falko oni atribuas ĝin al fermita grupo de similaj falkoj nomataj apusfalkoj kaj ofte konsiderataj subgenro nome Hypotriorchis.
Alaŭdfalko nestas en eksa nesto de alia birdo, ofte korvo aŭ pigo, ĉar ĝi ŝatas havi liberan vidaĵon. Do oni trovas Alaŭdfalkon kie estas ebenaĵoj por ĉasi kaj arboj por nesti: en Eŭropo, nordokcidenta Afriko, kaj moderklimata Azio. Ino demetas 2-4 ovojn en majo-junio, kaj restas en nesto dum kvar semajnoj, nutrita de virbirdo. La junbirdoj flugkapablas post 28 tagoj.
Aspekto
Ĝia longeco estas 28–36 cm, la enverguro 72–84 cm. Plenkreskuloj de tiu palearktisa specio havas malhelajn ardezgrizajn kapon, dorson, kaj voston, blankajn vangojn kun nigra krono. La kapobildon kompletas tre nigra kaj kontrasta mallarĝa mustaĉa strio tipa inter falkoj. La gorĝo kaj suba vango estas blankaj kaj senstriaj kaj tiele la pli mallarĝa mustaĉa strio (ol ĉe Migra falko) estas multe pli kontrasta ol ĉe tiu specio. La vertikale nigrestrieca subparto (multe pli markata ol ĉe la Migra falko) estas kun ruĝbruna “pantalono” de femuroj kaj subvosto. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junuloj estas ĝenerale multe pli brunaj, kun skvamecaj supraj partoj kaj striecaj sablokoloraj femuroj kaj subvosto.
Tiu falko havas distingan unuasomeran plumaron.
Taksonomio kaj sistematiko
Tiu specio estis unuafoje priskribita de Linnaeus en sia verko de 1758 nome Systema naturae kiel Falco subbuteo kaj tiu latina scienca nomo ankoraŭ estas de tiu specio.
Oni agnoskas kutime du subspeciojn kiuj estas la jenaj:
Distribuado kaj statuso
Tiu specio reproduktiĝas tra Afriko, Eŭropo kaj Azio. Ĝi estas long-distanca migranto, kiu vintras en Afriko kaj Azio.
Kutimaro kaj ekologio
La Alaŭdfalko nestas en abandonitaj nestoj de korvoj kaj aliaj birdoj. La selektata arbo estas plej ofte unu en heĝo aŭ en la bordopinto de arbareto, de kie la birdo povas observi entrudulojn el konsiderinda distanco. La ino demetas 2-4 ovojn. La kovado daŭras 28 tagojn kaj ambaŭ gepatroj kunhavas tiun taskon, kvankam la ino faras la pli grandan parton.
Ĝi estas kuraĝa birdo kaj estas uzata en falkado, trejnita por ĉasi birdojn kiel koturnojn, alaŭdojn (de kio la komuna nomo), upupojn, drongojn ktp.
Erimanto (monto)
La monto troviĝas en la nordokcidento de la greka duoninsulo Peloponezo kaj havas maksimuman alton de 2.224 m. Ĝi estas la kvara plej alta monto de la duoninsulo.
Mitologio
La monto Erimanto famiĝis en la greka mitologio, kiam Heraklo kaptis gigantan apron sur ĝiaj deklivoj. Tio estis la kvara el liaj dek du laboroj.
San Francisco de los Romo
San Francisco de los Romo estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La ĉefurbo de la komunumo estas San Francisco de los Romo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21011.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 28832 loĝantojn. El tiuj estis 14007 viroj kaj 14825 virinoj. La komunumo havas surfacon de 134,07 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1880 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2005 en la komunumo vivis 24433 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 85 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,35 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Gyula Donáth
Biografio
Gyula Donáth devenis el juda familio. Li komencis lerni skulptadon en 1867 en akademio de Munkeno, poste en simila instituto en Dresdeno, fine en Akademio de Belartoj de Vieno. Liaj plej menciindaj instruistoj estis Joseph Knabl kaj Michael Wagmüller. Li komencis krei skulptadojn ekde 1873 en Vieno. Li hejmenvenis en 1880 kaj li partoprenis en ornamaj laboroj de Budapeŝta Reĝa Operejo kaj Palaco Vigadó. En la sekva jardeko li specialiĝis pri tombomonumentoj, baldaŭ pri statuoj kaj monumentoj. Sola li neniam ekspoziciis. Liaj kelkaj statuoj estis detruitaj.
Árpád Zsoldos
ZSOLDOS Árpád [pr. ĵoldos] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 21-an de aŭgusto 1933 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe 17-an de decembro 2001.
Kariero
Zsoldos ekde 1955 ludis en Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo poste en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj fine en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe.
La Luisiana
La Luisiana estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 43 km2 kie loĝas 4568 geloĝantoj, do loĝdenso estas 106.2 loĝ./km2. La Luisiana situas je 69 km de la provinca ĉefurbo Sevilla.
Yoshitaka Ohashi
Yoshitaka Ohashi (大橋 良隆, n. ) estas japana futbalisto.
Lenke Zsögön
ZSÖGÖN Lenke [pr. ĵoegoen] estis hungara kantistino (soprano) naskiĝinta en Koloĵvaro la 11-an de februaro 1906 kaj mortinta la 17-an de aprilo 1995 en Budapeŝto. Ŝi estis la edzino de operkantisto István Laczó, la patrino de operkantistino Ildikó Laczó.
Yoshitaka Ohashi
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai, NEC Tokin kaj AC Nagano Parceiro.
Lenke Zsögön
Kariero
Lenke Zsögön studis en la muzikakademio de Budapeŝto kaj jam ekde 1924 ŝi regule aperis en operetroloj. Ŝi debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1929 en la rolo Myrtale (Massenet: Thaïs). En 1929–30 ŝi estis stipendiulino de la Operejo. En 1930 ŝi dungiĝis al Városi Színház. Ŝi havis sukcesojn ĉefe en Wagner-muzikdramoj kaj en Richard Strauss-operoj. En 1941–42 ŝi estis anino de la Nacia Teatro de Koloĵvaro.
Luksemburga Olimpika Komitato
Luksemburga Olimpika Komitato, oficiale Luksemburga Olimpika kaj Sporta Komitato estas neprofitdona organizaĵo kreita 1912, kiu funkcias kiel la Nacia Olimpika Komitato (NOK) de Luksemburgo. Kiel NOK, la Luksemburga Olimpika Komitato celas subteni luksemburgajn atletojn, sporton en Luksemburgo kaj organizi tiujn Olimpikajn Ludojn, kiuj okazas en Luksemburgo. Luksemburgo ankoraŭ neniam organizis Olimpikon. Nuntempa prezidanto de la COSL estas André Hoffmann.
32072 Revanur
32072 Revanur estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Swetha Revanur, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2015 pro sia projekto pri komputila biologio kaj biokomputiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Evergreen Valley High School de San Jose (Kalifornio, Usono).
Menton
Menton [] (jen france, okcitane Pelhon) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france Alpes-Maritimes, okcitane Aups Maritims), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur ). Fine de en la komunumo vivis  - en la jaro 2010 estis 28,858 loĝantoj. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Nico kaj dividiĝas al du kantonoj.
Geografio
Menton troviĝas ĉe Mediteraneo kaj la landlimo kun Italio, proksime de Monako. La najbaraj komunumoj estas Roquebrune-Cap-Martin, Gorbio, Sainte-Agnès, Castillon kaj Castellar.
Gergely Vásárhelyi
VÁSÁRHELYI Gergely (va:sa:rheji) estis hungara religioratoro, verkisto, ekde 1584 jezuito naskita en Marosvásárhely en 1562 kaj mortinta en Koloĵvaro la 18-an de oktobro 1623.
Biografio
Ekde 1591 Gergely Vásárhelyi estis por du jaroj konfesiprenanto de reganto de Transilvanujo, Sigmundo Báthori, ekde 1593 vagantoratoro, ekde 1596 domadministranto en Kolozsvár, ekde la fino de 1597 en Gyulafehérvár same kaj en 1600–01 domestro. Inter 1602 kaj 1605 en Sellye li gvidis konstruadon. Depost tiam li estis domestro en Zagrebo. Inter 1613 kaj 1617 li estis misiestro en Pécs, pli poste pastro en Gyulafehérvár.
Viarmes (stacidomo)
Viarmes estas franca stacidomo sur linio -  situanta en  Viarmes, en departemento Val-d'Oise, regiono Francilio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Montsoult-Maffliers - Luzarches (315000).
Port Stephens
Port Stephens, estas nova tajdodominata dronvala estuaro, kaj granda natura haveno de proksimume 134 km² situanta en la Regiono Hunter de Novsudkimrio, Aŭstralio.
Port Stephens kuŝas ene de la Marparko Port Stephens-Grandaj Lagoj kaj estas situanta ĉe 160 km nordoriente de Sidnejo. La haveno kuŝas tute ene de loka administra areo de Port Stephens; kvankam ties norda marbordo formas la limon inter la lokaj administraj areoj de Port Stephens kaj de la Grandaj Lagoj.
Itapaci
Itapaci estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 18.458 loĝantojn en 2010.
Mezopotamio
Mezopotamio (Μεσοποταμία Mesopotamia kiel traduko de antikva persa [Miyanrudan] aŭ de la ܒܝܬܢܗܪܝܢ [Beth Nahrin], بِلَاد ٱلرَّافِدَيْن [Bilād ar-Rāfidayn] aŭ eبلاد مابين النهرين [Bilād mā bain an-Nahrain]) signifas la landon "inter la du riveroj" kaj estas nomata ankaŭ la "Interrivera lando"''. Ĝi estas parto de sud-okcidenta Azio aŭ Proksima Oriento, kaj situas en la regiono inter la riveroj Eŭfrato kaj Tigriso kaj la fruktodonaj ebenaĵoj ĉirkaŭ ili, kiu korespondas al la moderna Irako kaj areoj de la nordorienta Sirio.
Ĝi estis la "lulilo de la unuaj civilizacioj" kaj regiono de altevoluinta kulturo de la antikva mondo dum 3 000 jaroj. La termino Mezopotamio aludas ĉefe al tiu zono en la Antikveco kiu dividiĝis en Asirio norde kaj Babilono sude. Babilono (konata ankaŭ kiel Ĥaldeio), siavice, dividiĝis en Akado (supre) kaj Sumero (malsupre). Ties regantoj estis nomitaj patesi.
La nomoj de urboj kiaj Ur aŭ Nippur, de legendaj herooj kiaj Gilgameŝ, de la Kodekso de Hamurabi, de la mirindaj konstruaĵoj konataj kiel Ziguratoj, devenas el la Antikva Mezopotamio. Kaj eĉ mitaj epizodoj kiaj tiuj de la diluvo aŭ de la perdo de komuna lingvo pro la Babela Turo okazis laŭ tiuj mitoj en tiu zono.
Geografio
Larĝsence, Mezopotamio etendiĝas inter la Zagros-Montaro kaj Anti-Taŭro en la nordo, kaj inter la Araba Plataĵo kaj Persa Golfo en la sudo, kio korespondas al la moderna Irako, orienta Sirio kaj sud-orienta Turkio, fakte inter la riveroj Eŭfrato kaj Tigriso. Tamen la fontoregionoj de Eŭfrato kaj de Tigriso geografie ne apartenas al Mezopotamio, sed al la Anti-Taŭro.
Libera reĝa urbo
Libera reĝa urbo, libera regiae civitas,  szabad királyi város,  Königliche Freistadt,  slobodné kráľovské mesto,  kaj  slobodni kraljevski grad, estis urbotipo (titolo) en Hungara reĝlando. La liberaj reĝaj urboj respondecis nur al la reĝo havantaj defendajn murojn. La loĝantoj havis privilegiojn (foirorajto, rajto de varohaltado).
Mezopotamio
Geografio
Ambaŭ riveroj estas nutrataj de nombraj alfluantoj, kaj la tuta riversistemo drenas vastan montaran regionon. Surteraj vojoj en Mezopotamio kutime sekvas laŭ la Eŭfrato ĉar la bordo de Tigriso estas ofte krutaj kaj malfacilaj. La klimato de la regiono estas duon-arida kun vasta dezerto etenda en la nordo kio malfermas vojon al regiono de 15 000 km² de marĉoj, lagetoj, kotejoj kaj kareksaj bordoj en la sudo. En la plej ekstrema sudo, Eŭfrato kaj Tigriso unuiĝas kaj enfluas en la Persa Golfon.
La aridmediaj montaroj el la nordaj areoj de nurpluva agrikulturo ĝis la sudaj kie irigacio de agrikulturo estas esenca se surplusa energirevena indico el energia investo estas atingenda. Tiu irigacio estas helpita per alta akvotabelo kaj per la fandado de neĝo el la altaj montopintoj de la norda Zagros-montaro kaj el la Armeniaj Altaj Teroj, fonto de Eŭfrato kaj Tigriso kiuj havigas ties nomon al la regiono. La utilo de irigacio dependas el la kapablo mobilizi sufiĉan laborforton por la konstruado kaj bontenado de kanaloj, kaj tio, el la plej frua periodo, helpis la disvolvigon de urbaj setlejoj kaj centrigitaj sistemoj de politika aŭtoritato.
Libera reĝa urbo
Kvestoraj urboj
La plej gravaj liberaj reĝaj urboj havis la titolon Kvestora urbo. Ili havis rajton pri memstara juĝado. En la 15-a jarcento estis 8 kvestoraj urboj: Buda, Pest, Sopron, Bratislavo, Nagyszombat nuntempa Trnava, Kassa nuntempa Košice,  Bártfa nuntempa Bardejov kaj Eperjes nuntempa Prešov. Ili estis la plej riĉaj.
Karola Zala
ZALA Karola estis hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad en 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de januaro 1970.
Distrikto 17 Mountain View (Alberto)
Distrikto 17 Mountain View estas distrikto en Censodistrikto 6 en suda Alberto.
Karola Zala
Kariero
Karola Zala ekde 1907 ĝis 1932 ludis en la Magyar Színház, poste en la teatroj Kamara, Fővárosi Operettszínház, Royal, fine ekde 1945 ĝis 1949 en la Nemzeti Színház de Budapeŝto. Ŝi ludis ankaŭ en filmoj.
Mezopotamio
Geografio
Periodaj elrompoj en la kultura sistemo okazis pro nombraj tialoj. La petoj por laborforto de tempo al tempo kondukis al pliigoj en la populacio kiuj rompis la limojn de la ekologia kapacito, kaj okaze de periodo de klimata nestabileco, kolapso de centra regado kaj malpliigo de la populacioj povis okazi. Alternative, milita vundeblo antaŭ invado de najbaraj montaraj triboj aŭ de nomadaj brutobredistoj kondukis al periodoj de komerca kolapso kaj neglekto de la irigaciaj sistemoj. Krome, centrotendencaj altiroj inter urbo-ŝtatoj rezultis en la fakto ke la centra aŭtoritato super la tuta regiono, se trudita, kutime estis efemera, kaj la propra lokemo rezultis en povo fragmentita en tribaj aŭ eĉ pli malgrandaj regionaj unuoj. Tiuj tendencoj pluis ĝis la nuntempo en Irako.
Historio
La nomo Mezopotamio devenas de la greka kaj signifas inter riveroj. La famo kaj riĉeco de la regiono baziĝas je tiuj du riveroj Eŭfrato kaj Tigriso. Ili ebligis irigacion de la tero kaj evoluon de agrokulturo. La riveroj estis riĉaj je fiŝoj kaj la riverbordoj je sovaĝaj birdoj kaj bestoj. Fekundaj teroj donis sufiĉan nutraĵon, bezonatan por urba loĝantaro.
Libera reĝa urbo
Urboj kun reĝa juĝisto
Fine de la mezepoko tiaj malpli gravaj urboj estis Székesfehérvár, Esztergom, Léva nuntempa Levoča, Kisszeben nuntempa Sabinov kaj Szakolca nuntempa Skalica.
Distrikto 17 Mountain View (Alberto)
Demografio
La municipa distrikto havas 12.134 loĝantojn en 4.851 loĝejojn, plimultiĝo de 7,8% kompare kun 1996. Sur areo de 3.805,06 km² ĝi havas loĝ-densecon de 3,2 loĝantoj/km². La ĉefa ekonomia aktiveco de la loĝantoj restas agrikulturo.
Mezopotamio
Historio
La unuaj urboj aperis en la suda Mezopotamio, kiuj fariĝis centroj de komerco, manufakturado, ŝtatadministrado kaj milita defendo. Mezopotamianoj trovis surloke konstrumaterialojn, inter kiuj estis argilo, kiu estis uzata ne nur por la konstruado de domoj, sed ankaŭ por farado de tabuletoj por skribado.
Libera reĝa urbo
Urboj kun minadorajto
En tiun grupon apartenis tiuj urboj en Supra Hungarujo, kie gravaj minadoj okazis: Selmecbánya nuntempa Banská Štiavnica, Besztercebánya nuntempa Banská Bystrica, Libetbánya nuntempa Ľubietová, Bakabánya nuntempa Pukanec, Bélabánya nuntempa Banská Belá, Körmöcbánya nuntempa Kremnica, Újbánya nuntempa Nová Baňa.
Distrikto 17 Mountain View (Alberto)
Komunumoj
Urbetoj
Diplomata donaco
Diplomata donaco aŭ diplomatia donaco estas donaco donita fare de diplomato, politikisto aŭ gvidanto dum vizitado al eksterlanda lando. Kutime la donaco estas reciprokata de la gastiganto. La uzo de diplomatiaj donacoj devenas de la praa mondo kaj donantoj konkuris por superatuti unu la alian en la malŝparemo de iliaj donacoj. Ekzemploj inkludas silkojn donitajn al la okcidentanoj fare de la bizancanoj en la frua Mezepoko, luksajn librojn, kaj pandan diplomation fare de la ĉinoj en la 20a jarcento. En la pasinteco, medaloj menditaj de individuo, tipe kun lia portreto, estis ofte utiligitaj kiel formo de diplomatia aŭ persona donaco, kun neniu senco esti premio pro la konduto de la ricevanto.
Diplomatiaj donacoj havas la potencialon sigeli internaciajn amikecojn, por esti repuŝitaj, por ŝajni misagorditaj, aŭ por hazarde sendi la malĝustan mesaĝon. Tajvano malaprobis la oferton de la Ĉina Popola Respubliko de pando kaj la donacoj donitaj fare de brita ĉefministro Gordon Brown al usona prezidanto Obama en 2009 estis vaste viditaj kiel pli pripensemaj ol tiuj donitaj fare de Obama al Brown. Donaco de "brita" tablotenisa tablo al prezidanto Obama (2012) ŝajnis ideala ĝis estis rivelita ke ĝi estis dizajnita en Britio sed farita en Ĉinio, elvokante zorgojn pri la malkresko de brita industrio.
Distrikto 17 Mountain View (Alberto)
Komunumoj
Vilaĝetoj
Libera reĝa urbo
Saksaj urboj en Transilvanio
Ĉiuj saksaj urboj en Transilvanio havis tiun rangon. Tie la juĝisto estis sakso, kiu anstataŭis la reĝon.
Distrikto 17 Mountain View (Alberto)
Komunumoj
Aliaj komunumoj
Mezopotamio
Historio
La riĉeco de Mezopotamio estis alloga por najbaraj popoloj. Rezulto estis multfojaj invadoj, dum kiuj fremdlandanoj okupadis lokojn de lokaj regantoj. Nur kelkaj dinastioj sukcesis regi pli ol unu jarcenton. Minaco de najbaroj estis plia kaŭzo por establi urbojn, kies fortikado kaj defendo estis kompare pli facilaj.
Libera reĝa urbo
Historio
La liberaj reĝaj urboj naskiĝis jam en la 11-a jarcento, sed en la praktiko post 3 jarcentoj estis grava diferenco inter liberaj reĝaj urboj kaj kampurboj. La kampurboj respondecis al la departemento, ne al la reĝo.
Fine de la 17-a jarcento oni komputis 32 liberajn reĝajn urbojn, en 1828 jam estis 51. En 1848 tiu titolo ĉesis kaj iĝis 3 kategorioj:
Post fiasko de la hungara liberecbatalo la Habsburgoj revenis kaj reuziĝis la malnova formo ĝis 1876. En Kroatio - kiu estis kunula aŭtonoma lando de Hungarujo - oni daŭre donacis titolon libera reĝa urbo, ekzemple Belovár kaj Sisak (Kroatio).
Mezopotamio
Antikvaj civilizoj
Pri frua historio de la regiono vidu ĉe:
Ekonomio
En la 3-a jarmilo regis la sacerdotoprincoj, kiuj tenis la potencojn kaj politikan kaj religian. Ili organizis la konstruadon de kanaloj kaj la agrikulturon. Necesis por tia administracio granda oficistaro. La sklavoj, kiuj laboris por la sacerdotoprincoj, ricevis naturaĵojn. Privataj posedaĵoj estiĝis nur en la epoko de Babilono. La taskoj de la ŝtato estis parte "privatigitaj" dum la epokoj, tio estas ke ekzemple luprenanto transprenis la laborojn kaj devis gajni ekzemple arĝenton por pagi la luprezon.
En la 2-a kaj ĝis la 1-a jarmilo a.K., kamparanoj daŭre ŝanĝis siajn produktojn kontraŭ necesaj nutraĵoj aŭ teksaĵoj. La temploj kaj iliaj sacerdotoj en Asirio multe malpli influis la ekonomion. La asiria ŝtato akceptis privatajn posedaĵojn kaj financiĝis pere de tributoj kaj impostoj. La grundo estis posedaĵo de nobelaj familioj, kiuj pli kaj pli dependigis de si mem la terlaboristojn. Grandan avantaĝon havis la posedo de grundo - ĝi estis senimposta. Krom grundposedaĵoj la nobelaj familioj kutime posedis grandajn negocentreprenojn.
Ankaŭ en Babilono ekzistis influriĉaj negocistoj, kiuj starigis verajn familiajn dinastiojn. Ili pligrandigis siajn posedaĵojn ne nur per negoco, sed ankaŭ per financaj aferoj. Surprize en tiu epoko ŝajne ne ekzistis bazaroj, kiel espereble en orienta lando. Sed la trovitaj dokumentoj tute ne parolas pri tia negocformo.
Mezopotamio negocis kun la najbaraj landoj. Negocrilatoj atingis eĉ la Baltan Maron kaj la delton de la Induso. Varoj atingis la landon perŝipe aŭ perkaravane. Karavanoj transportis la varojn unue per azenoj, kaj ekde la 1-a jarmilo a.K. per kameloj. Malpli ofte estis uzataj ĉevaloj kaj ĉaroj. Konstruitaj vojoj estiĝis nur en la novasiria imperio.
Lingvo, skribo, nombroj
Antaŭ la 4-a jarmilo a.K. la loĝantoj de Mezopotamio uzis tiel nomatajn nombroŝtonojn por ĉiutaga kalkulado. Pro la disvastiĝanta negoco en la 3-a jarmilo evoluiĝis la kojnoskribo. Unue la skribo ekzistis ĉefe el bildosimboloj, poste ĝi iĝis pli abstrakta. Ĉar multaj homoj ne scipovis skribi, ili uzis la servon de skribistoj. Skribisto iĝis tiel respektata persono en la socio.
Por skribi, la signoj estis gravuritaj per grifelo sur argiltabuletojn. Unue oni kreis vertikalajn kaj horizontalajn liniojn. Sekve oni enmetis la simbolojn en tiujn kadretojn, puŝante triangulan finon de maldika bastoneto en la molan argiltabulon. Oni skribis kaj legis de maldekstre dekstren. La tiel nomata kojnoskribo plenumiĝis ĉirkaŭ 2.700 a.K. Ĝi estis uzata dum pli ol 2500 jaroj ne nur en Mezopotamio, sed ankaŭ en Sirio, ĉe la hititoj kaj en la diplomataj arkivoj de Egiptujo.
Laŭepoke la skribo iĝis pli kompleksa, unuopaj simboloj tiam prezentis ankaŭ sonojn, pluraj simboloj reprezentis tutajn frazojn. Tiel estiĝis literaturo, kiel konstateblas ĉe la eposo pri Gilgameŝ konata en la tuta regiono.
Antaŭ la 2-a jarmilo neniu inter la uzataj lingvoj superregis la aliajn. Oni uzis egalrajte la sumeran kaj la akadan lingvojn. Pro la disvastiĝo laŭjarcenta de diversaj arameaj triboj en la tuta regiono, la aramea iĝis la plej parolata lingvo en la regiono.
Tangamandapio
Tangamandapio estas komunumo en la meksika subŝtato Michoacán. La ĉefurbo de la komunumo estas Santiago Tangamandapio. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 16 084.
Mezopotamio
Lingvo, skribo, nombroj
La sumera lingvo restis ĝis la komenco de nia erao la lingvo de la kleruloj, tiel kiel la greka lingvo estis tiu de la kleruloj de la Romia Imperio kaj la latina en la mezepoko. La arameoj kunportis ankaŭ la silaban skribon transprenitan de la fenicoj. Oni skribis konsonantojn, sed ne ekzistis vokaloj, same kiel ĉe la praskribaĵoj de la Biblio kaj la hieroglifoj de la egiptoj. Tiuepoke oni skribis sur papiruso aŭ pergameno.
Tangamandapio
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 24267 loĝantojn. El tiuj estas 11314 viroj kaj 12953 virinoj. La komunumo havas surfacon de 257.36 kvadratkilometroj.
Mezopotamio
Literaturo
Estis bibliotekoj en urboj kaj temploj dum la Babilona Imperio. Antikva sumera proverbo asertis, ke "kiu elstaras en la lernejo de la skribistoj devas stari kun la mateniĝo." Kaj viroj kaj virinoj lernis legi kaj skribi, kaj ĉe la Ŝemidaj Babilonanoj, tio inkludis konon de la formortinta Sumera lingvo, kaj komplika kaj etenda silabaro.
Konsiderinda kvanto de Babilona literaturo estis tradukita el la Sumeraj originaloj, kaj la lingvo de religio kaj juro delonge plue estis la malnova aglutina lingvo de Sumero. Vortaroj, gramatikoj, kaj interliniaj tradukoj estis kompilitaj por uzado fare de studentoj, same kiel komentarioj pri malnovaj tekstoj kaj klarigoj pri la malhelaj vortoj kaj frazoj. La karaktroj de la silabaro estis ĉiuj aranĝitaj kaj nomitaj, kaj oni skizis prilaboritajn listojn.
Tangamandapio
Sociogeografio
En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 22562 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 8158 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 36.16 % de la loĝantoj.
Mezopotamio
Literaturo
Multaj verkoj de la Babilona literaturo estas ankoraŭ studataj nuntempe. Unu el la plej famaj el tiuj estis la Epopeo pri Gilgameŝ, en dekdu libroj, tradukitaj el la originalo sumerlingva fare de iu Sîn-lēqi-unninni, kaj aranĝita laŭ astronomia principo. Ĉiu dividaĵo enhavas la historion de unuopa aventuro en la kariero de Gilgameŝ. La tuta historio estas komponita produkto, kvankam eble kelkaj el la historioj estis artefarite ligitaj al la centra figuro.
Tangamandapio
Sociogeografio
Entute 15 565 personoj (en 2000) aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj personoj 12 084 estis alfabetoj kaj 3 563 analfabetoj. Tio signifas ke 22.89 % de la loĝantaro de la jaro 2000 estis analfabetoj.
Mezopotamio
Matematiko
Mezopotamia matematiko kaj scienco estis bazita sur sesdekuma (bazo 60) nombrosistemo. Tio estas la fonto de la 60-minuta horo, la 24-hora tago, kaj la 360-grada cirklo. La sumera kalendaro estis lunsuna, kun tri sep-tagaj semajnoj de luna monato. Tiu formo de matematiko estis instrumenta en la frua map-farado. La babilonanoj havis ankaŭ teoremojn pri kiel mezuri la areon de kelkaj formoj kaj solidoj. Ili mezuris la cirkonferencon de cirklo kiel tri fojojn la diametro kaj la areo kiel unu dekduono de la kvadrato de la cirkonferenco, kio estus ĝusta se π estu fiksita je 3. La volumo de cilindro estis komprenita kiel la produto de la areo de la bazo por la alto; tamen, la volumo de trunko de konuso aŭ de kvadrata piramido estis neĝuste komprenita kiel la produto de la alto por la duono de la sumo de la bazoj. Krome, estis ĵusa malkovro en kiu tabuleto uzis π kiel 25/8 (3.125 anstataŭ 3.14159~). La babilonanoj estas konataj ankaŭ pro la babilona mejlo, kiu estis mezuro por distanco egala al ĉirkaŭ sep modernaj mejloj (11 km). Tiu distancmezuro finfine estis konvertita en tempo-mejlo uzata por mezuri la veturon de la Suno, tiele, reprezentante tempon.
Astronomio
Ekde la tempo de Sumero, templaj pastroj klopodis asocii tiutempajn okazaĵojn kun kelkaj pozicioj de la planedoj kaj la steloj. Tio pluis ĝis la tempo de Asirio, kiam oni kreis listojn de "Limmu", nome eponimoj de funkciuloj por ĉiu jaro kiel listo de jaroj kun asocio de okazaĵoj de planedaj pozicioj, kiuj, ĉar ili survivis ĝis nuntempe, havigas akuratajn asociojn de relativa kaj absoluta datado por establi la historion de Mezopotamio.
Tangamandapio
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Mezopotamio
Astronomio
La babilonaj astronomoj estis tre pretaj al matematiko kaj povis antaŭdiri eklipsojn kaj solsticojn. FAkuloj pensis, ke ĉio havas ioman celon en astronomio. Plej el tiuj rilatis al religio kaj al aŭguroj. Mezopotamaj astronomistoj laboris pri 12-monata kalendaro bazita sru la cikloj de la Luno. Ili dividis la jaron en du sezonoj: somero kaj vintro. La originoj de astronomio same kiel tiuj de astrologio datas el tiu epoko.
Tangamandapio
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/michoacan/mpios/16084a.htm
Mezopotamio
Astronomio
Dum la 8-a kaj 7-a jarcentoj a.K., babilonaj astronomoj disvolvigis novan alproksimigon al astronomio. Ili ekstudis filozofion rilate al la ideala naturo de la komenco de la universo kaj ekuzis internan logikon ene de siaj antaŭdiroj pri planedsistemoj. Tio estis grava kontribuo al astronomio kaj al la filozofio de scienco kaj kelkaj fakuloj referencis tiun novan alproksimigon kiel unua scienca revolucio. Tiu nova alproksimigo al astronomio estis adoptita kaj plue disvolvigita en la greka kaj helenisma astronomioj.
En Seleŭkiaj kaj Partiaj tempoj, la astronomiaj registroj estis zorge sciencaj; kiom multe frue iliaj antaŭenirintaj sciaro kaj metodoj estis disvolvigitaj estas necerta. La babilonia disvolvigo de metodoj por antaŭdiri la movojn de la planedoj estas konsiderita la plej grava epizodo en la historio de la astronomio.
La nura grek-babilonia astronomo konata kiu subtenis suncentrisman modelon de planeda movado estis Seleŭko de Seleŭkio (n. 190 a.K.). Seleŭko estas konata el la verkoj de Plutarko. Li subtenis la suncentrisman teorion de Aristarko de Samos laŭ kiu la Tero rotacias ĉirkaŭ sian propran akson kiu siavice turnas ĉirkaŭ la Suno. Laŭ Plutarko, Seleŭko eĉ pruvis la suncentrisman sistemon, sed oni ne konas kiun argumentojn li uzis (escepte ke li ĝuste disvolvis teorion kiu klarigas la tajdojn kiel rezulto de la altiro fare de la Luno).
Babilonia astronomio servis kiel la bazo por multo de la greka, klasika hindia, sasanida, bizanca, siria, mezepokislama, centrazia, kaj eŭropa astronomioj.
Medicino
La plej antikvaj babiloniaj tekstoj pri medicino datas el la Unua Babilonia periodo en la unua duono de la 2-a jarmilo a.K.. La plej etenda babilonia medicina teksto, tamen, estas la Diagnoza manlibro verkita de ummânū, aŭ ĉefa fakulo, Esagil-kin-apli de Borsippa, dum la regado de la Babilonia reĝo Adad-apla-iddina (1069-1046 a.K.).
NGC 5058
NGC 5058 (aliaj indikoj — UGC 8345, MCG 2-34-6, MK 786, ZWG 72.42, KCPG 370B, PGC 46241) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mezopotamio
Medicino
La simptomoj kaj malsanoj de paciento estis traktitaj tra terapeŭtaj rimedoj kiaj bandaĝoj, kremoj kaj piloloj. Se paciento ne povis esti kuracita fizike, la babiloniaj kuracistoj ofte fidis al ekzorco por forpurigi la pacienton el ajna malbeno. La Diagnoza manlibro de Esagil-kin-apli estis bazita sur logika serio de aksiomoj kaj supozoj, inklude la nuntempan rigardon, ke tra ekzamenado kaj inspektado de la simptomoj de paciento, estas eble determini la malsanon de paciento, ties etiologion, ties estonta disvolviĝon, kaj la ŝancojn por rekupero de la paciento.
Esagil-kin-apli malkovris varion de malsanoj kaj priskribis ties simptomojn en sia Diagnoza manlibro. Tiuj inkludas la simptomojn el multaj variaĵoj de epilepsio kaj rilataj misordoj kun ties diagnozoj kaj prognozoj.
Teknologio
Mezopotamianoj inventis multajn teknologiojn inklude metalan kaj kupran laboradon, faradon de vitro kaj lampoj, tektilan teksadon, inundokontrolon, akvostokadon, kaj irigacion. Ili estis ankaŭ unu el unuaj societoj de la Bronzepoko en la mondo. Ili disvolvis el kupro, bronzo kaj oro ĝis feron. Palacoj estis ornamitaj per centoj da kilogramoj el tiuj tre multekostaj metaloj. Krome, kupro, bronzo, kaj fero estis uzitaj por armaĵoj sane kiel por diversaj armiloj kiel glavoj, ponardoj, lancoj, kaj madzoj.
Laŭ ĵusaj hipotezoj, la nomita Arkimeda ŝraŭbo eble jam estis uzitaj en tempoj de Senakeribo, reĝo de Asirio, por irigacio de la Pendĝardenoj de Babilono kaj Ninivo en la 7-a jarcento a.K., kvankam ĉeftendencaj fakuloj subtenas, ke temas pri greka invento de postaj tempoj. Poste, dum la Partia aŭ Sasanida periodoj, la Bagdad-baterio, kiu eble estis la unua baterio en la mondo, estis kreita en Mezopotamio.
Religio
La sumeranoj praktikis politeisman religion kun gedioj antropomorfaj kiuj reprezentis fortojn aŭ aliajn fenomenojn, kiel poste faros la greka civilizo. En ĝiaj kredoj establiĝis, ke la gedioj origine kreis la homojn por ke ili estu iliaj servantoj, sed la gedioj liberigis la homojn kiam ili estis multegaj, ĉar ili pensis, ke ili povus regi ilin pro la granda nombro.
Multaj historioj en la sumera religio estas preskaŭ identaj en aliaj religioj de Mezoriento. Ekzemple, la biblia rakonto pri la kreado de la homo, la kulturo de la elamanoj, samkiel la rakonto pri la tutmonda diluvo kaj la arkeo de Noa similas multe al la asiriaj historioj. La sumeraj gedioj havas similajn reprezentojn en la religioj akadaj, kanaanaj kaj en aliaj kulturoj. Kelkaj el la historioj kaj diaĵoj ankaŭ havias grekajn paralelaĵojn; ekzemple, la Malsupreniro de Inanna en la submondon (Irkalla) similas al la historio de Persefono.
Filozofio
Giorgio Buccellati kredas, ke originoj de filozofio povas esti datitaj el la frua saĝo de Mezopotamio, kiu enhavis kelkajn filozofiojn de vivo, partikulare etikon, verkojn en la formoj de verkoj pri dialektiko, dialogoj, epika poezio, folkloro, himnoj, liriko, prozo, kaj proverboj. Babiloniaj racio kaj racieco disvolviĝis trans empiria observado.
La plej frua formo de logiko estis divolvigita de Babilonianoj, ĉefe en la rigora ne-ergodika naturo de la sociaj sistemoj. Babilonianoj pensis, ke ĝi estas aksioma kaj komparebla al la "ordinara logiko" priskribita de John Maynard Keynes. Babilonianoj pensis ankaŭ, ke ĝi estas bazita sur ontologio de malfermaj sistemoj kiu estas akordigebla kun ergodikaj aksiomoj. Logiko estis uzita je ioma etendo en la babiloniaj astronomio kaj medicino.
Babilonia pensaro havis konsiderindan influon super la frua Antikvgreka kaj Helenisma filozofioj. Partikulare, la babilonia teksto Dialogo de pesimismo enhavas similecon al la agonisma pensaro de Sofistoj, la Heraklita doktrino de dialektiko, kaj la dialogoj de Platono, same kiel estas pioniraĵo de la Sokrata metodo. La iona filozofo Taleso de Mileto estis influita de la babiloniaj kosmologiaj ideoj.
Arto
Mezopotamia arto estas kronologia kaj geografia dividaĵo de la historio de arto kiu temas pri Mezopotamio dum la Antikva Erao. Ĝi referencas al la artaj montroj de la kulturoj kiuj floris ĉe la bordoj de la riveroj Tigriso kaj Eŭfrato el la Neolitiko (ĉirkaŭ la 6-a jarmilo a.K.) ĝis la falo de Babilono antaŭ la persoj en la jaro 539 a.K.
Arkitekturo
Inter la mezopotamiaj arkitekturaj atingoj estas la disvolvigo de urba planado, la domo kun centra korto, kaj la ziguratoj. Ne ekzistis arkitektura profesio en Mezopotamio; tamen, skribistoj skizis kaj administris konstruadon por la registaro, la nobelaro aŭ la monarkio. La Mezopotamianoj konsideris la 'arton de konstruado' kiel dia donaco lernigita al homo fare de dioj kiel aperas listigite en la me-dekreto 28a.
Beaufort-sur-Gervanne
Beaufort-sur-Gervanne estas franca komunumo lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi havis 417 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2010.
Historio
La departemento Drôme estis oficiale kreita la 5-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
La loĝantoj de Beaufort-sur-Gervanne precipe distingis sin kadre de la rezisto kontraŭ la germana okupado de la Dua mondmilito, ĉefe kiel membroj de la roto de Kapitano Morin. La vilaĝo tiel spertis plurajn germanajn atakojn kaj incendiojn antaŭ sia fina liberiĝo en 1944. Pro tiu periodo restas nur fragmento de la malnova vilaĝo kaj de la ĉirkaŭmuroj, proksime al pli modernaj loĝejoj.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jérôme Colomb, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Klorometila kloroacetato
Klorometila 2-kloroacetato aŭ C3H4Cl2O2 estas organika komponaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj, rezultanta en interagado de la kloroacetata acido kaj "klorometanolo". Klorometila kloroacetato estas senkolora aŭ flava larmiga likvaĵo kun penetranta odoro uzata kiel kemia armilo dum la 1-a Mondmilito. Ĝi estas larmigagento produktata por kaŭzi tempodaŭran blindecon. Klorometila kloroacetato estas toksa substanco kaŭzanta irito en la okuloj, haŭto kaj spirsistemo.
Mal Waldron
Malcolm Earl Waldron (* 16-an de aŭgusto 1925 en Novjorko, Novjorkio; † 2-an de decembro 2002 en Bruselo, Belgujo) estis usona pianisto de moderna ĵazo, kiu vivis ekde 1965 en Eŭropo.
Vivo
Post la studo de klasika pianludo kaj bakalaŭro pri kompozicio ĉe Queens College li komencis per ĵazo. Origine aldosaksofonisto, li ŝanĝiĝis al piano, ĉar por li la pianistoj de lia ĉirkaŭaĵo estis tro malbonaj. Lia pianludo estas tuj ekkonebla pro la ripetemaj frapaj ŝablonoj.
Ekde 1950 ĝis 1953 li apartenis al la bando de Ike Quebec. Ekde 1954 ĝis 1957 li ludis ĉefe kun Charles Mingus (Pithecanthropus Erectus), sed ankaŭ kun Teo Macero kaj Teddy Charles. Kiel dompianisto de Prestige Records li laboris interalie kun John Coltrane, Gene Ammons, Jackie McLean kaj Kenny Burrell. En 1958/1959 li akompanis kantistinon Billie Holiday (i.a. en Eŭropo). Ĉi tiu kunlaboro respegulas post la morto de Holiday lia disko Left Alone (kun Jackie McLean), kiu atribuis al li finfine grandan renomon en Japanujo. La sekvajn jarojn li faris multatentotajn sonregistraĵojn kun Abbey Lincoln kaj Max Roach (Percussion Bitter Sweet) same kiel kun Eric Dolphy kaj Booker Ervin. Pro la forta ekonomia premo, sub kiu tiutempaj ĵazmuzikistoj ofte laboris, li suferis en 1963 gravan nervokolapson. Post unu jaro en malsanulejo li devis denove ellerni grandan parton de sia pianludo.
Ekde 1965 li loĝis en Eŭropo. Ekde 1967 ĝis en la 90-aj jaroj li loĝis en Munkeno, poste li transloĝiĝis al Bruselo. Ekde la 70-aj jaroj li famiĝis precipe en Japanujo, sed ankaŭ en Eŭropo. Ekde la 80-aj jaroj li ankaŭ denove regule koncertis en Usono. Dum la lastaj 30 jaroj li muzikis i.a. kun Jim Pepper, Chico Freeman, Marion Brown, Jeanne Lee, Steve Lacy, Embryo, David Friesen, Archie Shepp kaj David Murray. Aparte menciindas lia kunlaboro kun sopransaksofonisto Steve Lacy. Ili renkontiĝis unuafoje en 1958, por surdiskigi pecojn de Thelonious Monk. Ekde la 70-aj jaroj ili intense kunlaboris kaj publikigis multajn duopo-sonregistraĵojn.
La duopomuzika disko de Waldron kun Judi Silvano en havas per la titolo Mal Waldron kortuŝan muzikhistorian honorigon fare de la kantistino. Pianistino Mala Waldron estas lia filino.
Ceteraĵoj
Mal Waldron havas la meriton, surdiskigi en 1969 per Free at Last la unuan publikigaĵon de la renoma diskeldonejo ECM; lin akompanis basisto Isla Eckinger kaj frapinstrumentisto Clarence Becton. Estis lia ununura albumo de ĉi tiu eldonejo. En 2002 Waldron mortis pro kancero.
Elemikino
Elemikino estas natura organika kombinaĵo el la familio de la propanoidoj kaj konstituanto el diversaj esencoleoj de plantaj specioj. Elemikino, posedante grandegajn farmakologiajn proprecojn povas uziĝi en la produktado de la "3,4,5-trimetokso-benzaldehido", iu krudmaterialo por la sintezo de la "Trimethoprim", ingredienco uzata en la formuligo de grava antibakteria drogo (Seotran), trovata en la Ocimum carnosum. Aktivaĵoj kiel miristikino kaj elemikino havas la proprecojn trankviligi kaj stimuli certajn areojn de la cerbo.
12855 Tewksbury
12855 Tewksbury estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Carolyn Morgan Tewksbury, finalistino de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro ŝia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la Clinton High School de Deansboro, Nov-Jorkio, Usono.
Shinji Kaneko
Shinji Kaneko (金子 慎二, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai, FC Ryukyu kaj Zweigen Kanazawa.
Golddorf
Golddorf estas la germana nomo de:
Fenila izocianato
Fenila izocianato aŭ C7H5NO estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo el la esteroj de la fosgeno kaj anilino. Fenila izocianato estas senkolora, toksa likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de pesticidoj kaj agrikulturaj defendiloj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio inter amino kaj iu klorido. Fenila izocianato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Fenila izocianato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Roth an der Our
Trafiko
En Roth an der Our komenciĝas la federacia vojo 50, kiu de tie vojas ĉ. 130 kilometrojn orienten.
Árni M. Mathiesen
Árni M. Mathiesen  (Árni Matthías Mathiesen) (naskiĝinta la 2-an de oktobro 1958) estas islanda bestkuracisto, politikisto kaj eksministro. Li estis financministro dum la komenco de financa krizo en Islando en oktobro 2008, kaj rikoltis pli da kritiko ol siaj kunministroj, krom eble komercministro Björgvin G. Sigurðsson.
La 26-a de februaro 2009 Árni M. Mathiesen anoncis, ke li ne intencas rekandidatiĝi dum la venonta parlamentvoĉdonado en Islando (en printempo 2009).
Li estas filo de eks-ministro Matthías Á. Mathiesen.
Ferenc Debreczeni
Ferenc Debreczeni [debreceni], laŭ hungarlingve kutima nomordo Debreczeni Ferenc estis hungara drumisto, tekstopoeto.
Ferenc Debreczeni naskiĝis la en Gyöngyös.
Biografio
Ferenc Debreczeni frekventis 8 jarojn en muziklernejo por esti klarnetisto, poste li studis en altlernejo. Lia pli aĝa frato estis drumisto, tial li ŝanĝis la instrumenton al drumo. Iom poste la fratparo iĝis tutlande konataj. Ferenc drumadis en pluraj ŝlagrorkestroj, en 1971 en Omega (rokgrupo), kie li atingis sukcesojn ankaŭ eksterlande. Post jardekoj li aliĝis al aliaj ŝlagrorkestroj, ĉar Omega finis la muzikan vivon. En Omega li partoprenis en kreoj de ŝlagroj. Li ricevis premion Kossuth kune kun Omega en 2013, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn (plej ofte kun Omega).
Vaglumo
Vaglumo (kelkfoje nomata erarlumo) estas fenomeno en marĉoj manifestiĝanta per mallongdaŭra fajreto. Ĉar tiu fenomeno estas tre malofte observata, la fizikaj fundoj estas pridiskutaĵo. Laŭ raportoj de vidintoj ĝi daŭras kelkajn sekundojn kaj ŝajnas blueta.
Plej verŝajne ĝi estas fajreto de gasoj elvenintaj el la marĉo, kie ili estiĝis per putrado. Alia klarigo estas, ke ĝi estas bioluminesko de certaj fungoj. Dum longaj tempoj la vaglumoj estis vaste rigardataj kiel nura superstiĉo.
Palmopieduloj
Palmopieduloj estas birdoj palmopiedaj, tio estas kun piedoj kun formo de palmoj. Tiu termino estis atestita jam en Nature des oyseaux de Pierre Belon, klasigo aperinta en 1555. Nun sciencistoj nomas ilin anseroformaj birdoj. Ili havas ankaŭ kolojn pli longajn ol piedoj kaj plumojn kun kontraŭakvaj sekrecioj.
László Dunaiszky
László Dunaiszky [lAskO dunajski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Dunaiszky László estis hungara skulptisto. Lia patro Lőrinc Dunaiszky estis same skulptisto. László Dunaiszky naskiĝis la en Pest (urbo) (Hungara reĝlando), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
László Dunaiszky lernis skulptadon frue hejme, li kreis la unuan skulptaĵon en 1833. Li studis komence en belarta akademio de Munkeno, poste li studvojaĝis al Vieno kaj Romo. En 1863 li hejmenvenis kaj establis atelieron. Li kreis statuojn, tombomonumentojn, ornamaĵojn.
Shimpei Sayama
Shimpei Sayama (左山 晋平, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
Arănieș
Arănieș [aranieŝ] (hungare: Aranyos [aranjoŝ], germane: Golddorf) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. Administre ĝi apartenas al la komunumo Cerbăl.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 144 loĝantojn (rumanoj); en 1992 94 (rumanoj).
Boudy (apartigilo)
Nomon Boudy havas pluraj sidejoj:
aŭ ĝi estas parto de ilia nomo:
Mara (Italio)
Mara estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la mediteranea insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaraj komunumoj estas Cossoine, Padria kaj Pozzomaggiore.
Boudy (apartigilo)
aŭ ĝi estas parto de markigo de specifa grupo de konstruaĵoj: … kaj multaj pluaj solejoj kaj budoj.
Theodor Aman
Theodor Aman ( – ) estas rumana pentristo kaj grafikisto naskiĝis en 1831 en la sudrumania urbeto Câmpulung kaj mortis en 1891 en Bukareŝto. Kunfondinto de la rumana Lernejo de belarto en Bukareŝto.
Károly Jobbágy
Károly JOBBÁGY [kAroj jobAdj], hungare Jobbágy Károly estis hungara poeto, tradukisto, instruisto kaj profesoro.
Károly Jobbágy naskiĝis, kiel Jancsovits Károly la 27-an de majo 1921 en Balassagyarmat. Li mortis la 16-an de januaro 1998 en Budapeŝto.
Biografio
Li frue aliĝis al socialdemokratoj. En 1943 li devis batali en la 2-a mondmilito, kie fine li estis militkaptito en Siberio. Li estis libera en 1947, sed pro poemo li estis kondamnita unu jaron en malliberejo. Post unu jaro li hejmenvenis kaj finlernis la universitaton por rusa lingvo kaj tradukisto. Li instruis en universitato, sed en 1956 pro poemo li devis forlasi la universitaton, poste li instruis en mezlernejo. Liaj poemoj ne aperis ĝis la 1960-aj jaroj.
18095 Frankblock
18095 Frankblock estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Frank Emmanuel Block, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Little Rock Central High School en Little Rock (Arkansaso, Usono).
Kaverno Thien Duong
Kaverno Son Doong (vjetname: Hang Thiên Đường, signifanta Montara paradizo) estas kaverno en la Nacia Parko Phong Nha-Ke Bang, distrikto Bo Trach, provinco Quang Binh, Vjetnamio. La kaverno situas proksime al la Laosa-Vjetnama limo. La kavernon malkovris loka persono, nome Hồ-Khanh en 2005. La lokan junulon timigis la kaverno pro la fajfanta sono de ĝia subgrunda rivero. Fakte, ĝi estis nekonata de la publiko ĝis 2010, kiam grupo de britaj sciencistoj de la British Cave Research Association – gvidata de Howard Limbert – kondukis esplorvojaĝon al Phong Nha-Ke Bang de la 10-a ĝis la 14-a de aprilo de 2010. Laŭ Limbert, tiu kaverno estas kvinoble pli granda ol Kaverno Phong Nha, pli frue konsiderata la plej granda kaverno en Vjetnamio. La plej granda ĉambro de Thiên Đường longas 31 kilometrojn, atingante larĝon de 100 m kaj alton de 150 metroj.
Paolo Gentiloni
Paolo GENTILONI Silveri (naskiĝis la en Romo) estas itala politikisto de la partio Partito Democratico (PD). Li estis ĉefministro de Italio 2016-2018. Antaŭe li estis ministro pri komunikado 2006-2008 kaj pri eksterlandaj aferoj 2014-2016. Ekde 2019 ano de la Komisiono von der Leyen  pri ekonomio kaj valuto kaj pri impostoj kaj dogana unio.
Edit Fábry
Edit Fábry [fAbri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fábry Edit estis hungara operkantisto (soprano), mezlerneja kaj altlerneja instruisto.
Bohuslavice u Zlína
Bohuslavice u Zlína (ĝis la jaro 1990 Bohuslavice u Gottwaldova) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Zlín, en Regiono Zlín. Vivas ĉi tie.
Edit Fábry
Edit Fábry naskiĝis la en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Edit Fábry devenis el juda familio. Ŝi lernis pianadon en muziklernejo en sia naskiĝurbo, samtempe ŝi lernis operkantadon private. Ŝi prezentiĝis antaŭ juda publiko inter 1939-1944 pro la kontraŭjudaj leĝoj. En 1947 kaj 1948 ŝi ricevis stipendion en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi finis la lernadon kun instruoj de en:Tiana Lemnitz kaj en:Frida Leider en studio de Ŝtata Operejo Unter den Linden, samtempe ŝi kantadis en la operejo. Inter 1955-1957 plej ofte ŝi recitalis, poste ŝi kantadis en operejo de Dresdeno, fine inter 1960-1962 en Operetoteatro (Budapeŝto). Ŝi kantis operojn, operetojn, eĉ popolkantojn. Ŝi instruis en muziklernejo ekde 1964, en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1974-1990.
Uvula trilo voĉa
La uvula trilo voĉa estas voĉa konsonanto uzata en kelkaj lingvoj. Ĝia IFA-simbolo estas []; en SAMPA,<tt> R\</tt>.
France
Nuntempe [] ne estas uzata en la norma (Pariza) sonsistemo franca (la norma realigo de la franca fonemo /r/ estas la uvula frotsono voĉa []); ĝi tamen estas uzata dialekte kaj populara inter la famaj francaj kantistoj (almenaŭ en kantado), ekz-e Georges Brassens, Jacques Brel, Jean Ferrat, Édith Piaf, Barbara, Charles Aznavour.
Ĝermane
[] estas unu el la normaj realigoj de la fonemo /r/ (ekz-e en rot []). Same en jido.
Simile en la lingvoj dana, nederlanda, sveda.
Árni Magnússon
Árni Magnússon (naskiĝinta la 4-an de junio 1965) estas islanda politikisto, kiu oficis de 2003 kaj 2006 kiel ministro pri sociaj aferoj. Árni forlasis politikon iom subite en 2006 kaj ricevis estran postenon en banko.
Nový Tekov
Nový Tekov, hungare Újbars estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice. La slovaka Nový kaj hungara Új signifas: nova.
Adrianus Turnebus
Adriano Turnebo (1512-1565) (* Les Andelys (Eure), en la 1512 - Parizo, en la 12-a de Junio 1565) estis klasika franca poeto, humanisto, filologo kaj klerulo, kaj patro de la helenisto Odet de Turnèbe (1552-1581)
Nový Tekov
Historio
La unua mencio devenis el 1075. En 1910 loĝis tie 1241 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al la distrikto de Léva. Poste la komunumo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiam la vilaĝo situis laŭ la nova ŝtatlimo. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 835 da homoj (692 slovakoj).