cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperiestra pingveno
Reproduktado
La masklo pasas la vintron kovante la ovon en sia kovosako, balance sur siaj piedoj, dum 64 sinsekvaj tagoj ĝis eloviĝo. La Imperiestra pingveno estas la nura specio kie tiu kutimaro estis observita; en ĉiuj aliaj pingvenaj specioj ambaŭ gepatroj faras vicojn por kovado. Ĉe eloviĝo, la masklo fastis dum ĉirkaŭ 115 tagoj ekde la alveno al la kolonio. Por survivi la malvarmon de −60 °C kaj la ventojn de ĝis 200 km/h, la maskloj ariĝas kune kaj faras vicojn en la mezo de la masklaro, nomata "testudo", kie ili malrapide antaŭen paŝetas kaj turniĝetas, por ke la bestoj alterne povu lokiĝi interne de la cirklo. La birdoj sin protektas kontraŭ la blizardo kaj la frostego danke al la dika tavolo da graso, kiu troviĝas sub ilia haŭto. Oni povas observi ilin havante siajn dorsojn al vento por konservi la korpovarmon. En la kvar monatoj de veturado, pariĝado kaj kovado, la masklo povas perdi tiom multe kiom ĝis 20 kg, el ĉirkaŭ 38 kg al ĝuste 18 kg.
Eloviĝo povas daŭri ĝis 2 al 3 tagoj, ĉar la ŝelo de la ovo estas dika. Ĵus elovinĝintaj idoj estas duonmalfrumaturaj, kovritaj nur de fajna tavolo de lanugo kaj tute dependaj el la patro por manĝo kaj varmo. Se la ido eloviĝas antaŭ la reveno de la patrino, la patro nutras ĝin per kazeeca substanco komponita el 59% da proteino kaj 28% da lipido, kio estas produktita de glando en lia ezofago. La ido estas zorgata dum la nomata zorgofazo, pasante tempo inter la patraj piedoj kaj ŝirme en la kovosako.
La birdido eloviĝas post 2 monatoj en la poŝo kaj partoprenas la familian manĝon englutante taŭgan fiŝnutraĵon digestitan de la patrina stomako. La ido restadas pliajn 5 semajnojn en la patrina poŝo. Poste ĉiuj idoj grupiĝas laŭ "infanvartejo", gardate kaj nutrate de siaj gepatroj dum 45–50 tagoj. Infanvartejo povas enhavi ĝis kelkajn milojn da birdoj dense kunamasigitaj kaj tio nepras por survivi la malaltajn antarktajn temperaturojn. Ili malrapide kreskas, ĉar la nutraĵo alportita laŭvice de la gepatroj celas nutri la tutan familion.
El komenca novembro, la idoj ekas mudon al junula plumaro, kio postulas ĝis du monatojn kaj ofte ne estas kompletita kiam ili lasas la kolonion; la gepatroj jam ne plu nutras ilin tiam. Ĉiuj birdoj faras la veturon al la maro en decembro aŭ januaro kaj pasas la reston de la somero manĝante tie. La idoj fariĝas sendependaj, kiam ili aĝas 5 monatojn. Tiutempe regas la antarkta somero kaj ĉiuj forlasas la pingvenejojn. La glacio fendiĝas, rompiĝas pro la varmo, kaj malfermiĝas la vojo al la oceano.
Rilato kun homoj
Tiu specio estis bredita for de Antarkto ĉe SeaWorld San Diego; pli ol 20 individuoj estis eloviĝintaj tie ekde 1980. Konsiderita flagospecio, 55 individuoj estis kalkulitaj en kaptiveco en bestoĝardenoj kaj publikaj akvarioj de Nordameriko en 1999. La specio estas tenita en kaptiveco en nur du lokoj en la mondo.
Pingvena savo, rehabilitado kaj liberigo
Junie de 2011, junulo de Imperiestra pingveno estis trovita sur la strando de Peka Peka, norde de Velingtono en Novzelando. Ĝi estis konsuminta 3 kg el sablo, kion ĝi miskomprenis kiel neĝo, same kiel bastonetoj kaj ŝtonoj, kaj suferis nombrajn operaciojn por eligi tion kaj savi sian vivon. Post la rekupero, la 4an de septembro, la junulo, nomita "Happy Feet" (laŭ la nomo de la filmo de 2006), estis markita de kontrola aparato kaj liberigita en la Suda Oceano 80 km norde de Kampbelinsulo. Tamen, 8 tagojn poste sciencistoj perdis kontakton kun la birdo, kio sugestis, ke la transmitilo estis forfalinta (konsiderita verŝajna) aŭ ke la pingveno estis manĝita de predanto (konsiderita malpli verŝajna).
Kulturaj referencoj
La unika vivociklo de tiu specio en tiom akra medio estis priskribita kaj per presado kaj per aŭdovidaj resursoj. Apsley Cherry-Garrard, la esploristo de Antarkto, asertis ke estas neniu surtere kiu havas pli malbonan tempon ol la Imperiestra pingveno. Amplekse distribuata en kinejoj en 2005, la franca dokumentario La Marche de l'empereur (la imperiestra marŝado), rakontas la historion de la pingvena reprodukta ciklo. Tiu temo estis traktita por la malgranda ekrano (televido) trifoje fare de la BBC kaj la fama prezentisto David Attenborough, unue en epizodo kvina de serio de 1993 pri Antarkto Life in the Freezer, denove en serio de 2006 nome Planet Earth, kaj fine en Frozen Planet en 2011.
La perkomputila animacia filmo Happy Feet (2006) aperigas Imperiestrajn pingvenojn kiel ĉefaj roluloj, kun partikulara trajto, ke unu emas danci; kvankam temas pri komedio, ĝi priskribas ties vivociklon kaj starigas priokupigan seriozan primedian mesaĝon pri minacoj el tutmonda varmigo kaj malaltigo de manĝoresursoj pro troa fiŝkaptado. La perkomputila animacia filmo Surf's Up (2007) aperigas surfantan Imperiestran pingvenon nome Zeke "Big-Z" Topanga. Pli ol 56 landoj aperigis tiun birdospecion sur siaj poŝtmarkoj – Aŭstralio, Granda Britio, Ĉilio kaj Francio eldonis eĉ kelkajn. Ĝi aperas ekzemple en belgia poŝtmarko de 1962 de 10 frankoj kiel parto de serio pri ekspedicio al Antarkto.
Kanada grupo The Tragically Hip inkludis kanton 'Emperor Penguin' (Imperiestra pingveno) en sia albumo de 1998 nome Phantom Power.
Apartaĵo
La Norda kazuaro havas similan karakteron kun la Imperiestra pingveno (Aptenodytes forsteri). Nome ambaŭ estas membroj el tre separataj familioj, kvankam ankaŭ ambaŭ el ili posedas flugilojn, sed ne povas flugi. Ties strukturo estas la sama: antaŭbrakaj kaj fingrecaj ostoj kovritaj de ties flugilo. Kvankam ambaŭ specioj estas nekredeble dissimilaj, tiu simileco inter ili utilas por la sama funkcio.
30144 Minubasu
30144 Minubasu estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Minu Basu, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search de 2014, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruis ĉe la Dougherty Valley High School de San Ramon (Kalifornio).
Delicias
Delicias estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Delicias. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08021. Krom la ĉefurbo al la komunumo apartenas 495 aliaj loĝlokoj kaj vilaĝoj. La ĉefaj estas Colonia Agrícola, Abraham González, Colonia Agrícola Cuauhtémoc, Colonia Agrícola Hidalgo, Congregación Terrazas kaj Estación Armendáriz.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 127211 loĝantojn. El tiuj estis 62463 viroj kaj 64748 virinoj. La komunumo havas surfacon de 335,4 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1170 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 294,7 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 18,6 °C.
Tempozono
La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 98568 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 180 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,18 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Setooj
SETOJ (preferindas la nomo SETOJ, ol setooj) La setoj (sete: setokõsõ, estone setud) estas etna malplimulto en la suda parto de la lima regioino inter la du ŝtatoj Estonio kaj Rusio. Kelkaj etnologoj konsideras ilin etno de la estonoj. De la rusoj ilin diferencigas ilia finn-ugra lingvo, la seta, kaj lige al tio malnovegaj, tre arkaikaj tradicioj kaj forta kultura identeco. Kontraste al la tradicie plejparte protestantismaj estonoj la setoj plej parte estas ortodoksaj kristanoj. Nuntempe laŭ taksoj ankoraŭ ekzistas proksimume 10 000 personoj kiuj mem konsideras sin anoj de la setoa etno. En Estonio oni ne agnoskas setojn kiel aparta etno, sed oni konsideras ilin nur kiel estonoj kun aparta dialekto, parenca al la estona. En Rusio oni konsideras ilin ĝuste kiel setoj.
48529 von Wrangel
48529 von Wrangel estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst el la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de la barono Ferdinand von Wrangel (1796–1870), balt-germana esploristo kaj unu el la fondintoj de la Rusa Geografia Societo. Li studis la glaciologion, la geomagnetikon kaj la klimatsciencon Rimarkinte svarmojn da birdoj flugantaj norden elde proksime de la rivero Kolima, li prave deduktis, ke tie troviĝus insulo en Arkta Oceano.
Setooj
Vivregiono
La popolo de setoj historie vivis borde de la lago Peipsi kaj borde de la riveroj Piusa kaj Mädajõgi, kiuj konsistigas la limon inter la historia regiono Livonio okcidente kaj Rusio oriente. La rivero Piusa sekvas kompare maltrankvilan akvan vojon ĝis la lago Peipsi. En la mezepoko ĉi-tie estis gravaj komercaj vojoj, kaj strataj kaj akvaj. Karakterizaj por la vivregiono de la setoj estas sablaj kaj ne aparte fekundaj grundoj. La sablan pejzaĝon aparte dominas multaj pinaj arbaroj.
Grandaj historiaj bienoj kun reprezentaj bienejoj, tipaj por la germanbalta historio de Estonio kaj Livonio, en Seto-lando apenaŭ ekzistas. La lando plejparte estis posedaĵo de la reganta ŝtato respektive de monaĥejo germane nomata Petschur, estone Petseri) - lokaj farmistoj kaj fiŝistoj kontraŭ pagoj povis aĉeti permesojn uzi ĝin por agrikulturo respektive fiŝkaptado. En la farmista seta kulturo dominis fortikitaj bienoj kaj vilaĝoj kun karakterize altaj palisaroj kaj lignaj pordegoj.
Adavane
Ĝia lasta eldonisto estis Fernando Tejon.
Setooj
Vivregiono
Centroj de la setaj komunumoj estis la ortodoksismaj preĝejoj kaj malgrandaj vilaĝaj kapeloj (tsässonad), tradicie konstruataj el ligno. Interne de tiuj kapeloj, el kiuj ĉiu havis sian propran patronan sanktulon aŭ anĝelon, situis kandeloj kaj floroj, kaj multaj ikonaj sanktulaj bildoj tipaj por la ortodoksima kulturo.
Ließem (Eifel)
Ließem estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Setooj
Historio
La setoj, kiuj vivis en la influa zono de la slava regno de Novgorod, tamen ankoraŭ plurajn jarcentojn restis nekristanoj. Nur en la 15-a jarcento ili fine konvertiĝis al ortodoksismo. Ankaŭ post tio tamen ili tenis multajn prakristantajn kutimojn kaj tradiciojn, tiel ke la religia kulturo de ortodoksimo komence aspektis nur surfaca. La kulturaj kontaktoj inter estonoj kaj setoj tamen ankaŭ alportis multajn katolikajn influojn al la seta kulturo.
La setoj mem priskribis kaj priskribas sian situon en la lima lando inter rivalaj religiaj kaj politikaj potencoj per la seta esprimo katõ ilma veere pääl („ĉe la limo de du mondoj“). Inter la jaroj 862 kaj 1920 granda parto de la seta vivregiono apartenis al rusiaj regnoj, aparte la Grandduklando Moskvo kaj la posta Rusia Imperio. La 24-an de februaro 1918 en la perturboj post la Unua Mondmilito kaj la Oktobra Revolucio deklariĝis suverena estona ŝtat. En la pactraktato de Tartu (estone) respektive Dorpat (germane), la regiono Setumaa iĝis teritoria parto de Estland. Ĝi je la nomo distrikto "Petserimaa" estis integrigita en la novan estonan ŝtaton. Tamen la ortodoksisma regiono Setuma en la krome plejparte protestantism Estonio restis kultura fremdaĵo.
La unuaj tri jardekoj de la 20-a jarcento povas esti nomataj "flora periodo" de la seta kulturo. Ĉirkaŭ la jaro 1905 la nombro de setooj probable atingis sian kulminon. En la estona censo de 1934 15 000 homoj deklaris sian setan etnan identecon. Nur en la 1930-aj jaroj estonlingviga politiko de la pli kaj pli centrisma kaŭ aŭtoritata estona ŝtato fortigis premon de adaptiĝo al la estona etna plimulto de la ŝtato.
Robadje
Robadje, hungare Robádihegy [robAdihedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje (provinco), en municipo de Štrigova.
Distrikto Świdnica
Distrikto Świdnica estas distrikto en Malsupra Silezio en Pollando. La ĉefurbo Świdnica ĝis la jaro 1945 germane nomiĝis Schweidnitz.
Robadje
Historio
La kampoj longe apartenis al estroj de Csáktornya. En 1910 vivis tie 992 homoj, (plejparte kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon Robádihegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Reĝa pingveno
La reĝa pingveno, Aptenodytes patagonicus, aŭ laŭ la latina scienca nomo Patagona aptenodito, estas la plej granda specio de Pingvenoj kun 11 al 16 kg post la Imperiestra pingveno. Estas 4 milionoj da ili en la Antarkta ekozono. Estas du subspecioj nome nomiga A. p. patagonicus kaj A. p. halli; patagonicus troviĝas en Suda Atlantiko kaj halli aliloke.
La reĝa pingveno manĝas malgrandajn fiŝojn, ĉefe torĉofiŝoj, kaj kalmarojn kaj dependas malpli ol aliaj predantoj de Suda Oceano el krilo kaj aliaj krustuloj. Por manĝi ili ripete subnaĝas ĝis ĉirkaŭ 100 m, kaj estis registrita ĉe profundoj de pli ol 300 m.
La reĝa pingveno reproduktiĝas en ĉeantarktaj insuloj ĉe la nordaj bordoj de Antarkto, Suda Georgio, kaj aliaj moderklimataj insuloj de la mondoregiono.
Distribuado kaj habitato
Reĝaj pingvenoj reproduktiĝas ĉe ĉeantarktaj insuloj inter 45 kaj 55°S, ĉe la nordaj bordoj de Antarkto, same kiel ĉe Fuegio, la Malvinoj, kaj aliaj moderklimataj insuloj de la mondoregiono. La totala populacio estas ĉirkaŭkalkulita je 2.23 milionoj da paroj kaj pliiĝas. La plej grandaj reproduktaj populacioj estas ĉe Krozetinsuloj, kun ĉirkaŭ 455,000 paroj, 228,000 paroj en la Princ-Eduardaj Insuloj, 240,000–280,000 en Kergelenoj kaj ĉirkaŭ 100,000 en la arkipelago Suda Georgio. La Makvora Insulo havas ĉirkaŭ 70,000 parojn. La ne-reprodukta teritorio estas malbone konata ĉar oni registris vagantajn birdojn el la Antarkta Duoninsulo same kiel ĝis Suda Afriko, Aŭstralio kaj Novzelando.
La Nature Protection Society liberigis Reĝajn pingvenojn en Gjesvær en Finnmark, kaj en Røst en Lofotoj en norda Norvegio en aŭgusto de 1936. Oni registris birdojn en la areo kelkajn fojojn en la 1940-aj jaroj kvankam neniu estis vidita ekde 1949.
Aspekto
La supra parto de ties brusto, sub la gorĝo, estas tre flavecoranĝa, bordita de nigra linio, kaj flavece nuance al blanko de suba brusto; la dorso estas griza, ĝis la vosto. Ties ventro estas blankeca, kaj ties kapo estas nigra kun tre longa beko, pinteca kaj parte oranĝeca (suba makzelo escepte la pinto), kaj kroma oranĝeca areo en nuko (totale tri oranĝaj markoj). Ties kruroj estas adaptitaj por naĝi kaj subnaĝi. Ili estas 85 al 95 cm longaj kaj pezas el 12 al 14 kg. Tamen la pezo de junuloj povas varii el 8 al 20 kg depende de la momento. La ino pezas ĝenerale 2 kg malpli. Ties beko estas ĉirkaŭ 13 cm longa kaj ties flugiloj ĉirkaŭ 34 cm longaj.
Tiu pingveno similas multe al la Imperiestra pingveno, el kiu ĝi distingiĝas per ioma malgrando, orelareaj makuloj tre oranĝaj kaj bekobazo el oranĝa al ruĝeca.
La idoj estas kovritaj de bruna lanugo ege milda, kiu aspektas kvazaŭ haro. Junuloj havas foje nigran bekon.
Kutimaro
La usona zoologo Gerry Kooyman revoluciis la studon de pingvena manĝokutimaro en 1971 kiam li publikigis siajn rezultojn el ligado de aŭtomataj merĝoregistriloj al Imperiestraj pingvenoj, kaj registris merĝon de 235 m fare de Reĝa pingveno en 1982. La nune maksimuma merĝoregistro estas de 343 metroj en la regiono de la Malvinoj, kaj la maksimuma tempo de merĝo de 552 sekundoj estis registrita ĉe la Krozetoj. La Reĝa pingveno merĝas al profundecoj de 100–300 metroj, kaj estas ĉirkaŭ 5 minutoj submerĝe, dum tagolumaj horoj, kaj malpli ol 30 m nokte.
La majoritato (ĉirkaŭ 88% en unu studo) de merĝoj faritaj de Reĝaj pingvenoj estas fundaj; tio estas, la pingveno merĝas je ia profundo kaj restas tie por periodo ĉasante (ĉirkaŭ 50% el la totala merĝotempo) antaŭ reveni al la surfaco. Ili estis priskribitaj kiel U-formaj aŭ W-formaj, rilate al la sekvo de la merĝo. La birdo merĝas en V-forma aŭ 'najlo' modelo en la restanta 12% de merĝoj; tio estas ke la birdo merĝas je angulo tra la akvokolono, atingas ian profundon kaj poste revenas al surfaco. Aliaj pingvenoj merĝas en tiu lasta manĝomodelo kontraste. Observoj ĉe la Krozetinsuloj montris, ke plej Reĝaj pingvenoj estis vidataj ĝis je 30 km el la kolonio. Uzante averaĝan naĝorapidon, Kooyman ĉirkaŭkalkulis la distancon veturitan al manĝareoj je 28 km.
Ties averaĝa naĝorapido estas 6.5–10 km/h. Ĉe malpli profundaj merĝoj sub 60 m, ĝi averaĝe faras 2 km/h por descendi kaj ascendi, dum ĉe pli profundaj merĝoj super 150 m, ĝi averaĝe faras 5 km/h en ambaŭ direktoj. Reĝaj pingvenoj ankaŭ uzas naĝoteknikon por spiri dum plutenas rapidon. Surtere la Reĝa pingveno alternas inter piedirado per balanciĝa sinteno kaj toboganado — gliti super glacio sur sia ventro, pelita per siaj piedoj kaj flugilecaj naĝiloj. Kiel ĉiuj pingvenoj, ĝi estas neflugaj birdoj.
Tiu specio vivas ĝis 20 jaroj en naturo.
Dieto
Reĝaj pingvenoj manĝas malgrandajn fiŝojn, kaj kalmarojn kaj dependas malpli ol aliaj predantoj de Suda Oceano el krilo kaj aliaj krustuloj. Fiŝoj konstituas 80–100% el ties dieto, escepte en vintraj monatoj de Julio kaj Aŭgusto, kiam ili formas nur 30%. Torĉofiŝoj estas la ĉefa fiŝo manĝata, ĉefe de la specioj Electrona carlsbergi kaj Krefftichthys anderssoni, same kiel Protomyctophum tenisoni. Estas konsumitaj ankaŭ la Svelta paradiplospino (Paradiplospinus gracilis) de la familio de Gempiledoj, kaj la Champsocephalus gunneri. Cefalopodoj konsumataj estas tiuj de la genro Moroteuthis, la hokokalmaroj aŭ Kondakovia longimana, nome la Sepstela flugokalmaro (Martialia hyadesii), junaj Gonatus antarcticus kaj specioj de la genro Onychoteuthis.
Predantoj
La predantoj de la Reĝa pingveno estas birdoj kaj akvaj mamuloj:
Pariĝado kaj reproduktado
La Reĝa pingveno kapablas reproduktiĝi je tri jaroj de aĝo, kvankam nur tre malgranda minoritato (5% registrita ĉe Krozetoj) fakte faras tion; la averaĝa aĝo de la unua reprodukto estas ĉirkaŭ 6 jaroj. La Reĝaj pingvenoj estas seriaj monogamoj, tio estas formas parligon unu post alia. Ili pariĝas nur kun unu partnero ĉiujare, kaj restas fidela al tiu. Tamen fideleco dum jaroj estas nur ĉirkaŭ 29%. La longa reprodukta ciklo povas kontribui al tiu malalta indico.
La Reĝa pingveno havas malkutime longan reproduktan ciklon, kio daŭras ĉirkaŭ 14–16 monatojn el ovodemetado al sendependigo de idoj. Kvankam paroj povas klopodi reproduktiĝi ĉiujare, ili ĝenerale sukcesas nur unu jaron el du, aŭ du jarojn el tri en trijara modelo en Suda Georgio. La reprodukta ciklo startas en septembro al novembro, kiam birdoj revenas al kolonioj por antaŭnupta plumoŝanĝado. Tiuj kiuj estis malsukcesaj en reproduktado la antaŭan sezonon ofte alvenas pli frue. Ili poste revenas al maro dum tri semajnoj antaŭ veni surmarborden en novembro aŭ decembro. La pingvenino demetas unu piroforman blankan ovon kiu pezas 300 g. Ĝi estas dekomence milda, sed plifortiĝas kaj malheliĝas al palverdeca koloro. Ĝi estas ĉirkaŭ 10 x 7 cm.
La ovo estas kovata dum ĉirkaŭ 55 tagoj de ambaŭ gepatroj kiuj kunfaras respondecon por kovado laŭ vicoj de po 6–18 tagoj. Eloviĝo daŭras ĝis 2–3 tagojn por iĝi kompleta, kaj la idoj naskiĝas duon-malfrumaturaj kaj nestoloĝantaj. Alivorte, ili havas nur fajnan kovron de lanugo kaj estas tute dependaj el la gepatroj por manĝo kaj varmo. La zorgofazo startas post la nasko de la ido. La juna ido pasas sian tempon balance sur la piedoj de siaj gepatroj, ŝirmita de sako formata el ventra haŭtaĵo de patro. Dum tiu tempo, la gepatroj alternas ĉiun 3an–7an tagon, tiel ke unu zorgas la idon dum la aliaj manĝas. La zorgofazo daŭras 30–40 tagojn. Poste la ido jam multe kreskiĝis, povas zorgi per si mem, varmiĝi kaj protekti sin mem kontraŭ plej predantoj. Ĝi iĝas pli kaj pli scivolema kaj startas esplori siajn ĉirkaŭojn. Ĝi finfine formas grupon kun aliaj idoj, nome idovartejon. Idovartejoj estas zorgitaj de nur kelkaj plenkreskuloj; plej gepatroj povas lasi siajn idojn por manĝi ili mem kaj nutri poste siajn idojn. Ankaŭ aliaj specioj de pingvenoj praktikas tiun metodon de komunuma idozorgado.
Aprile la idoj jam estas preskaŭ tutkreskaj, sed perdas pezon pro fastado dum la vintraj monatoj, kaj rehavas ĝin dum printempo en septembro. Tiam okazas elnestiĝo fine de printempo al komenco de somero.
Reĝaj pingvenoj formas grandajn reproduktajn koloniojn; ekzemple, la kolonio de Suda Georgio ĉe Salisbury Plain enhavas ĉirkaŭ 100,000 reproduktajn parojn kaj unu ĉe la golfo Sankta Andreo ĉirkaŭ 100,000 birdojn. Pro la longa reprodukta ciklo, la kolonioj estas konstante okupataj.
La Reĝa pingveno nutras sian idon per manĝo de fiŝo, ties ioma digestado kaj regurgitado de la manĝo al la idobuŝo.
Pro ties grando, la idoj de Reĝa pingveno postulas 14–16 monatojn antaŭ esti pretaj iri al maro. Tio estas tre diferenca el la kazo de pli malgrandaj pingvenoj, kiuj zorgas siajn idojn dum ununura somero kiam manĝo abundas. La Reĝaj pingvenoj tempoplanas sian pariĝadon tiele ke la idoj disvolviĝu dum la plej akra sezono por fiŝkaptado. Tiele por la tempo kiam la junaj pingvenoj estas finfine sufiĉe maturaj por sendependiĝi, jam estas somero kiam manĝo abundas kaj la kondiĉoj estas pli favoraj por ke la junuloj survivu sole.
Rilato kun homoj
Konsiderita flagospecio, oni kalkulis 176 individuojn en kaptiveco en Nordamerikaj Bestoĝardenoj kaj Akvarioj en 1999. La specio estis bredata en kaptiveco ĉe la SeaWorld San Diego. Kaj estas montrata en SeaWorld Orlando, Bestoĝardeno de Indianapolis, Bestoĝardeno de Detrojto, Sanktaluisa Bestoĝardeno, Akvario de Newport en Newport (Kentukio), Zoo de Edinburgo en Skotlando, Zoologia ĝardeno de Berlino en Germanio, Bestoĝardeno de Zuriko en Svisio, Diergaarde Blijdorp en Nederlando, 63 Seaworld en Seulo, Suda Koreio, Melburna Akvario en Aŭstralio, Museo del Mar (Mar del Plata) en Argentino, Loro Parque en Hispanio, Skiejo de Dubajo en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, kaj en Kalgaria Zoo en Kanado.
La Reĝa pingveno estas simbolo de la Zoo de Edinburgo.
La ornitologia kromnomo de Roger Tory Peterson estis "King Penguin", en angla Reĝa pingveno.
Stacio Matsuo (Mie)
Stacio Matsuo (japane: 松尾駅 [Macuo-eki], angle: Matsuo Station) estas fervoja stacio en Toba, Gubernio Mie, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Shima.
Christian Palustran
Christian PALUSTRAN (naskiĝis en 1947 en Saint-Cloud) estas franca verkisto. Liaj fabeloj kaj liaj teatraĵoj – ofte satiraj – estis kreitaj sur scenejo kaj radio en diversaj landoj. Li verkas ankaŭ por junuloj.
Kariero
Pasiigita pri teatro kaj verkado, Christian Palustran studis literaturon en la pariza fakultato la Sorbonne. Li akiris la «agregacian» diplomon kaj estis nomumita profesoro en Normandio kie li gvidis teatrajn kaj skribajn atelierojn por siaj studentoj.
Samtempe, li eniris sin en scenigon kaj draman kreadon. Liaj unuaj teatraĵoj gajnis premiojn kaj estis prezentitaj ĉe naciaj kaj internaciaj festivaloj.
Liaj dramaj verkoj tiam estis kreitaj en Francio, Parizo,  provincoj,   kaj en franclingvaj landoj.
Jan Kubiš
Jan Kubiš (naskiĝis la 24-an de junio 1913 – mortis la 18-an de junio 1942) estis membro de ĉeĥoslovaka, far de britoj ekzercita, taĉmento de paraŝutistoj, kiuj en la jaro 1942 partoprenis atencon kontraŭ reprezentanta regna protektoro Reinhard Heydrich. La tuta agado, ensumiganta paraŝutistan desalton super la teritorio de Ĉeĥoslovakio kaj la sekvan krimon de la atenco, portis nomon Operaco Anthropoid. Pluaj paraŝutistoj de la Operaco estis Jozef Gabčík, Josef Valčík kaj Adolf Opálka. La agadon partoprenis ankaŭ taĉmentoj Silver A, Silver B kaj Out Distance.
Christian Palustran
Kariero
Kelkaj estis elsenditaj en la radio aŭ tradukitaj kaj luditaj eksterlande (Usono,  Argentino, Rusio, Bulgario, Rumanio…)
Jan Kubiš
Heydrich devis esti mortigita per mitraleto STEN GUN MK FF 209, el kiu pafis Jozef Gabčík. Sed lia haste kunmetita armilo ekblokiĝis, do ĝuste Kubiš uzis grenadon, kiu eksplodis antaŭ dekstra rado de nekirasita malfermita aŭtomobilo, en kiu Heydrich veturis. Tiu pli poste mortis pro toksigo de sango en libeňa malsanulejo Bulovka.
Christian Palustran
Kariero
Christian Palustran verkis ankaŭ fabelojn, prezentitajn en la radio de renomaj francaj komikuloj (Michel Bouquet, Michael Lonsdale, Jean Rochefort, ktp.) aŭ rakontitaj publike, precipe de Claude Piéplu, ĉe la Festival National des Conteurs  kaj en pluraj regionoj de Francio.
Krome la aŭtoro subtenas la Frankofonion. Li estis invitita al la urbo Montrealo, Kanado, por Le Mois du théâtre, en Sofio (Bulgario) por La Semaine du théâtre français kaj en Rumanio. De 2009 ĝis 2019, li prezidis la Festivalon franclingvan La Première en Kirov, Rusio.
Jan Kubiš
Antaŭ ol li venis Grandan Brition, li deĵoris ankaŭ en vilaĝo Sádek por defendi Ĉeĥoslovakion en fortikaĵoj.
Kripto
En la kripto de la templo li mortis komune kun:
Christian Palustran
Kariero
Por Christian Palustran, La teatro fareblas «de ĉiuj kaj por ĉiuj». Li ankaŭ verkis teatraĵojn por junuloj. Pluraj estis transskribitaj en brajlon.
La satiro de nuna mondo
En la plimulto de siaj verkoj, Christian Palustran volonte kritikas, per ironio aŭ humuro, la malvirtojn specifajn por nuna tempo. Tiel, En La Kamparano, la Reĝo kaj la Poto (Le Paysan, le Roi et la Marmite), politikistoj volas konstrui "kulinaran centralon" (nuklea centralo) sur la teroj de kamparano plena de komuna senco. La kuraĝulo rezistas. Sed la suvereno koncernita pri balotoj kaj la amaskomunikilaro tute ĉe sia boto, venkos la problemofariston.
Ne plu temas pri individuaj destinoj en Ovorakonto (Histoire d'œuf): la tragedio kaŭzita de la nuklea energio atingis ĉi-foje la tutan planedon. Por la bono de la popoloj, mortigas armeaj subtenantoj de la bombo la Bluan Birdon, mirindan birdon unikan en la mondo!
Tiuj ĉi temoj troviĝas ankaŭ en la rakontoj. Kritiko de niaj politikaj moroj tre ĉeestas. Tiel, inspirante el la Mil kaj unu noktoj, La Rakontoj de la lunarko (Les Contes du croissant de lune) montras socion - tute imagan, kompreneble - kie almozuloj kiuj «poluas» la urbocentron estas reprenitaj kaj ĵetitaj en rubejojn, kie elmigrintoj estas redonitaj hejmen en birdo-roko, kaj kie la armilkomercistoj faras komercon vendante al la kalifoj eksplodantajn fiŝojn: torpedfiŝojn!
Sociaj dramoj
Sed plejofte, kiam li ne verkas komediojn, li ankaŭ punas nunajn tempojn per dramoj.
Tiel, Varmego (La Canicule) kaj Eskapo (Escapade) reliefigas la solecon de la maljunuloj kaj la manieron kiel ili estas traktitaj.
La Kaptilo (La Chausse trape) montras, kiel la amaskomunikiloj distilas timon por politikaj celoj, por povi, nome de ordo, limigi aŭ eĉ subpremi demokration.
Verkoj por junularo
Se la verkoj destinitaj al junuloj estas pli humuraj kaj fantaziaj, oni trovas tie ankaŭ, multfoje, la temojn karajn al la aŭtoro. Bona ekzemplo estas La kazo de Kufulineto (L’Affaire Chaperon), pledo por demokratio: en neidentigita latinamerika lando, Ruĝkufulineto iras al armea tribunalo. La knabino estas akuzata je subfosado. Ĉu ŝi ne iris al la arbaro por trovi la gvidanton de reto de makizistoj, kiu nomas sin "Avino?"
En Metamorfozoj, mia amo, (Métamorphoses, mon amour) kiu prenas kaj "ĝisdatigas" la legendojn de Ovidio, la rakonto de la nimfo Echo denuncas grasfobion. Prenante la miton de Eĥo, Palustran igas la antikvan heroinon adoleskanto mokita pro ŝia pezo kiu finas morti pro anoreksio.
Fina analizo
Esence, kiel atentigas la artikolo pri Metamorfozoj, mia amo al La Sago,la Sat-Amikaro gazeto, la demando, kiun Palustran senĉese faras al si per siaj verkoj, estas tiu de progreso – aŭ pli ĝuste la foresto de progreso – politika, socia, morala – kiu tro ofte karakterizas nunajn tempojn.
Didier Morata
Didier MORATA (naskigxis en 1954) estas franca amatora astronomo, profesie kemiisto.
La asteroido 14643 Morata estis nomata en lia honoro kaj en tiu de Stéphane.
István Móna
István Móna [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Móna István estis hungara moderna pentatlonisto, skermisto, olimpiano, olimpika kaj kvarfoja monda ĉampionoj, trejnisto, advokato. Lia adoptita filo estis Krisztián Kulcsár.
naskiĝis la en Nyíregyháza, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968, post 4 jaroj trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Jam en 1968 li eklaboris en advokata oficejo. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filinon, pro la dua edzino li adoptis 2 filojn. Li ricevis ŝtatan premion en 2005.
Sporta kariero
inter 1955-1970 estis moderna pentatlonisto en signifa ĉefurba sportklubo. Li estis hungara pentatlona ĉampiono kvarfoje inter 1962-1966 teame (dum li apartenis al la hungara nacia teammo), ankaŭ skerma ĉampiono en 1970 same teame. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun ora medalo teame, krome en mondĉampionumoj li estis la unua kvarfoje inter 1963-1967 teame. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1970, poste li estis trejnisto (1971–1987), pli poste li havis postenon en la hungara sporta vivo.
Johan Ludvig Heiberg (verkisto)
Johan Ludvig HEIBERG (naskiĝinta la en Kopenhago, mortinta la  en Ringsted-Bonderup) estis dana verkisto, kritikisto, estetikisto kaj matematikisto. Lia edzino estis Johanne Luise Heiberg.
Vivo
Pro proskribiĝo de la patro (kiu vivis ekzile en Franclando) Johan Ludvig ne rajtis edukiĝi fare de la patrino. Nur kiam li estis studento li trovis ĉe ŝi hejmon: la patrino nuptis intertempe la baronon Gyllembourg-Ehrensvärd. Tie li tre profitis de la kultura malfermiteco kaj disvolvis meze de amikoj siajn talentojn artistajn. En 1813 li aperis per la verko »Marionettheatret«, per prilaboro de »Don Juan« kaj per romantikisma dramo »Pottemager Walte«. Inter multaj aliaj atentiĝis ankaŭ Adam Oehlenschläger pri li. Instigite per literaturaj studoj ampleksaj li verkis en 1816 la teatrajon »Frisch gewagt ist halb gewonnen« kaj en 1817 la tezon doktorigan latinlingvan »De poëseos dramaticae genere hispanico, praesertim de Petro Calderone de la Barca«.
Kiam li parodie primokis en 1816 per la fama komedio »Julespøg og Nytårsløjer« laŭ la stilo de la germanaj romantikuloj la severecon de Ingemann, li kaŭzis veran kverelon en kiu ludis certan rolon ankaŭ Nicolai Grundtvig. Inter 1819–22 Heiberg estis en Parizo, inter 1822-25 li estis lektoro en Kiel. Post vizito en Berlino ĉe Hegelo en la jaro 1824 li dediĉis sin al la diligenta studo de la verkoj hegelaj. Sub iliaj influoj estiĝis en 1824 la skribitaĵo »Om den menneskelige Frihed«. Ĝi konatigis Hegel en Danlando. En similaj spuroj estas la skribaĵo »Über die Bedeutung der Philosophie für die Gegenwart« (1833) kaj la gazeto »Perseus, Journal for den spekulative Idé«. En 1829 li transprenis la postenon de teatra poeto. Inter 1830-36 li estis instruisto ĉe la Armea universitato de Kopenhago.
Graveco literatura
En Parizo li tre studis la draman arton de la francoj kaj speciale la Vodevilon. Entuziasmiĝinte pri scenejreformaciaj ideoj li decidis enkonduki en Danio tiun ĉi ĝenron. Per leĝera kaj komiketa prezento de ĉiutaga vivo kune kun muzikaĵoj li pensis povi revivigi la spiriton nacian de Holberg kaj malantaŭenpuŝi romantikismaĵojn troajn. Li verkis en 1825 »Kong Salomon og Jørgen Hattemager«, al kiu sekvis »Aprilsnarrene« (1825), » Recensenten og Dyret« kaj »Der 28. Januar« (ambaŭ en 1826). Por renkonti multajn atakojn direktitaj kontraŭ tiu ĉi "nova" ĝenro li verkis en 1826 »Om Vaudevillen som dramatisk Digtart«. Tiu ĉi ekspertizo tre valoris ĝis la veno de ideoj de Georg Brandes por danaj kritistoj.
Inter la multaj verkoj, kiuj poste prezentitis pli kaj pli sukcese, menciindas: »Et Eventyr i Rosenborg Have« (1827), la romantikisma- nacia muzikteatraĵo »Elverhøj« (1828; li uzis tie ĉi - por plifortigi la romantikisman koloriĝon - majstre la popolkantadon), »De Uadskillelige« (1830; eble la plej granda komedio), »Nej« (1836), »Ja« (1839), »Ulla skal paa Bal« (per ĝi li konatigis Carl Michael Bellman en Danio) kaj la fabla komedio »Elfen« (laŭ Ludwig Tieck, 1835) kiel ankaŭ »Fata Morgana« (1838).
Aperis en 1840 »Neue Gedichte«, kiu - krom la afabla ciklo romantika »De Nygifte« kaj la satira komedio »En Sjæl efter Døden« - nombriĝu inter la plej gravaj verkoj de li. Intertempe li eldonis inter 1827-30 la semajngazeton literaturan »Den flyvende Post« kie li kritike kaj polemike skribis kontraŭ la disvastiĝinta amatorismo en arto kaj artoŝato. La pli malfruajn verkojn de Oehlenschläger kaj de liaj epigonoj li kritikadis. Simile agadis artikoloj ĉe »Interimsblade« (1834–37) kaj »Intelligensblade« (1842–43). Heiberg kvazaŭ kontinuigis la agadon de August Baggesen batalante kontraŭ troa romantikisma modo. Sed lia stilo estis pli deca kaj nobla. Li komencis sistemajn kritikojn bazitaj sur hegelaj principoj objektivaj. Ĉar li pensis ke literaturo nova estiĝus aŭtomate danke al observado de formalaĵoj li faris malmulte por ŝanĝi la socion. Sed el tio naskiĝis poste la nova realisma literaturo. Dum la lastaj vivjaroj li iĝis kontraŭulo de liberalismo kaj izoliĝis dediĉante sin al astronomiaj amatoraĵoj.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 57-58, kiu legeblas tie ĉi interrete.
Fuensanta de Martos
Fuensanta de Martos estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.
Priskribo
La areo de la municipo estas 53,32 km2 kie loĝas 3 074 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 57,6 loĝ./km2.
Fuensanta de Martos situas sur la sudo de la komarko Metropola Areo de Ĥaeno en la sudokcidento de la provinco, lime kun Martos, Los Villares kaj Valdepeñas de Jaén. Estas sur 725 m de altitudo. Apartenas al Fuensanta la jenaj submunicipoj: El Regüelo, Los Encinares kaj Vadohornillo (La Ribera).
Historio
De fino de la etapo de iberoj kaj komenco de la romanigo de tiu zono estas la fortikaĵo de Cerro Algarrobo. Poste ekzistis vilaoj, el kiuj venas funebra cipo da nigra marmoro kun surskribo dediĉita al eks-eksklavaj geedzoj konservata en la Provinca Muzeo. De la araba epoko Al Andalus estas la Hins-rifuĝejo de la monteto Atalaya, el kiu oni rikoltis nombrajn ceramikaĴojn datitajn ĉirkaŭ la 8a kaj 9a jarcentoj.
Post la konkero de tiu komarko fare de kastilianoj por la reĝo Fernando la 3-a, tiu reĝo donis ĝin en 1228 al la Senjorlando de la Ordeno de Kalatravo, nome depende de Peña de Martos kaj Víboras. En la teritorio estas konservataj du defendoturoj de la Ordeno de Kalatravo: nome Torrevieja kaj Cerro del Algarrobo.
Fuensanta atingis sendependecon disde Martos per "Real Cédula" subskribita de la regentino Maria Kristina Burbono la 7an de septembro 1835.
Ekonomio
La loka ekonomio havas bazon sur la kultivo de olivarboj, kies frukto estas destinata al la produktado de olivoleo; menciindas ankaŭdestacar la gravo de la industrio de tegitaj mebloj. La industrio de viando, ĉefe de produktoj devenaj de porko, ege progresis dum la lastaj jaroj, pro elstareco, plinovigemo kaj bonkvalito de ties produktoj.
Ĉertanovskaja (stacio de Moskva metroo)
Ĉertanovskaja (Чертановская) estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Serpuĥovsko-Timirjazevskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en suda parto de Moskvo.
Perma lingvaro
Perma lingvaro estas unu el du lingvogrupoj de finnoperma lingvaro. Permaj lingvoj estas parolataj en norda Rusio, okcidente de Ural-montaro. Permaj lingvoj apartenas al Finn-ugra lingvaro de Urala lingvaro.
Permaj lingvoj estas jenaj:
Kretklifoj ĉe Rügen
Kretklifoj ĉe Rügen (germane Kreidefelsen auf Rügen) estas pentraĵo plenumita ĉirkaŭ la jaro 1818 de la germana romantikista pentristo Caspar David Friedrich. Ĝi restas unu el la plej famaj verkoj de tiu artisto.
En januaro 1818, Caspar David Friedrich edziĝis kun Christiane Caroline Bommer, kiu estis pli juna ol li je proksimume 20 jaroj. Okaze de sia mielmonato en julio kaj aŭgusto, ili vizitadis parencojn en Neubrandenburg kaj Greifswald. El tie, la geedzoj entreprenis ekskursadon al la insulo Rügen, kune kun frato de Friedrich nomita Christian. La rezultinta pentraĵo aperas kiel simbolo de la unueco de la geedzoj.
La Chaux-de-Fonds (distrikto)
Geografio
La distrikto La Chaux-de-Fonds kovras la nordokcidentan parto de la Neŭŝatela Ĵuraso de Vue-des-Alpes en sudo ĝis la bordo de la rivero Doubs, kiu formas la limon al Francio en nordo.
Centro de la Esperanto-Movado
Oni povas prave diri, ke la distrikto La Chaux-de-Fonds estas la centro de la svisa kaj ne nur de la svisa Esperanto-Movado. En la Chaux-de-Fonds situas CDELI, kiu ne nur estas unu el la tri plej renomaj kaj gravaj Esperanto-Bibliotekoj de la tuta mondo, sed ankaŭ la sidejo de Svisa Esperanto-Societo unuflanke kaj la Kultura Centro Esperantista, kie nuntempe hejmas la Kortumo de la Esperanta Civito aliflanke. La Sagne estas la hejmkomunumo de Claude Gacond, kie li unue aktivis kiel instruisto de Esperanto.
Trafiko
Per la kantona aŭtovojo trans Vue-des-Alpes la distrikto La Chaux-de-Fonds havas aliron al la svisa aŭtovojo A5. Trajnlinioj de Svisaj Federaciaj Fervojoj kondukas de La Chaux-de-Fonds al Bielo, Besançon kaj tra Neŭŝatelo al Berno, krome mallarĝspura trama fervojo kundukas de La Chaux-de-Fonds tra La Sagne al Les-Pont-de-Martel okcidenten kaj al Saignelégier okcidenten. Krome ekzistas efika loka busreto en La Chaux-de-Fonds.
Komunumoj de la distrikto La Chaux-de-Fonds
La distrikto La Chaux-de-Fonds konsistas (stato en 2010) el 3 komunumoj, el kiuj la ĉefloko La Chaux-de-Fonds estas la plej granda. Jen la listo:
Historio
Dum mezepoko ĝis la Neŭŝatela Revolucio en la jaro 1848 La Chaux-de-Fonds apartenis al la Senjorujo Valangin. Post la revolucio la urbo La Chaux-de-Fonds fariĝis centro de la samnoma distrikto.
Liesten
Liesten ekde la unua de januaro 2010 estas parto de la urba komunumo Salzwedel en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 314 loĝantojn.
Prisciliano
Prisciliano (m. 385) estis episkopo de Ávila kaj romia teologo el Galegio (en Iberio), la unua persono en historio de Kristanismo kiu estis ekzekutata pro herezo (kvankam fakte la civilaj akuzoj temis pri praktiko de magio). Li fondis asketan grupon kiu, spite persekutadon, pludaŭris en Hispanio kaj Gaŭlo ĝis fino de la 6a jarcento. La verkoj de Prisciliano kaj proksimaj sekvantoj, kiuj estis supozeble perditaj, estis rekuperitaj en 1885 kaj publikitaj en 1889.
Biografio
Ĉefa kaj preskaŭ samtempa fonto por scii pri la kariero de Prisciliano estas la gaŭla kronikisto Sulpicio Severo, kiu karakteris lin (Chronica II.46) kiel nobela kaj riĉa, klerikulo kiu dediĉis sian vivon al studo, for de sia klasika pagana edukado (vidu Gregorio de Tours). Li estis asketa mistikisto kaj konsideris la kristanan vivon kiel konstanta interŝanĝo kun Dio. Lia favorata ideo estis de Sankta Paŭlo (1-a al la korintanoj 6:19) kaj li asertis, ke por iĝi degna loĝejo por dio homo devas, krom elteni la katolikan fidon kaj fari am-agojn, malakcepti geedziĝon kaj surterajn honorojn, kaj praktiki fortan asketismon. La preciza ideo pri malakceptado, se ne malpermeso de, geedziĝo, venis en konflikton kontraŭ la aŭtoritatoj, kaj lia influo super kreskanta nombro de sekvantoj minacis la aŭtorittaton de la eklezio kiam la episkopoj Instantio kaj Salviano estis allogitaj de lia elokventeco kaj akra asketa ekzemplo.
Ponza
Ponza (prononcu Ponca) estas komunumo de Italio. Ĝi situas sur samnoma insulo en la Tirena Maro.
716 Berkeley
716 Berkeley estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la aŭstra astronomo Johann Palisa elde la Observatorio de Vieno.
Peter Benson
Peter John BENSON, nask. en 1940, estas usona teknika tradukisto rusa-angla, esperantisto kaj vortaristo.
Post teknika edukado li fariĝis tradukisto specialigita sur la teknika terminaro angla kaj rusa de spaco-veturado. Profesie li laboras pri nova teknika vortaro rusa-angla.
Benson lernis Esperanton en la 1960-aj jaroj kaj baldaŭ komenciĝis verki personan glosaron kiel suplementon al la malnovaj anglaj Esperanto-vortaroj haveblaj tiuepoke. Ĝi fariĝis la nukleo de lia Comprehensive English-Esperanto Dictionary (CEED) aperigita en 1995 de Esperanto League for North America (ELNA) kun ĉirkaŭ 28 000 kapvortoj.
Eksteraj ligiloj
Libroj de Peter J. Benson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
(10913) 1997 YE14
(10913) 1997 YE14 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Stéphane Morata
Stéphane MORATA (naskigxis en 1977) estas franca amatora astronomo, profesie fizikisto.
Minor Planet Center kreditas lin de la kunmalkovro de la asteroido 9117 Aude la kun Didier Morata.
Astronomiala Kayereto
Astronomiala Kayereto estas ilustrita interreta bulteno en Ido pri astronomio kaj mitologio. La linguo uzata de la redaktanto Fernando Tejon de la Hispana Ido-societo estas ĝenerale rigardita de idistoj kiel bona kaj eĉ modela pro la eleganteco de la stilo. Astronomiala Kayereto publikiĝis akurate monate.
Eksteraj ligiloj
interretala pagino.
Tôň
Tôň (hungare Tany) estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
Ultramontanismo
Ultramontanismo estas orientiĝo favora al la papa supereco spirita kaj juridikcia super la politika povo (en religiaj aferoj kaj aparte en la nomumo de la episkopoj), opone al galikanismo. Tiu vorto devenas de la itala Ultramonte kiu signifas transmonta, do aliflanke de la Alpoj, en Italio. Tio estas orientiĝo precipe franca. Naskita en la 16-a jarcento inter la katolikoj de la katolika Ligo dum la religiaj militoj, tiu orientiĝo reaperis en la 17-a jarcento fronte al la nekatolikaj aliancoj de Ludoviko la 14-a. En la 18-a jarcento, ultramontanismo intermiksiĝas kun la batalo kontraŭ la parlamenta kaj anglikana jansenismo. Ĝi do estas subtenata precipe de la Jezuitoj.
Tôň
Situo
la vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter Danubobranĉoj, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Komárno-Bratislava. Veľký Meder troviĝas 9, Komárno 22 km.
Ultramontanismo
Fronte al la progreso de la politikaj reĝimoj pli kaj pli apartaj de religio, kaj post la religia traŭmatismo, kius estis la franca Revolucio, ultramontanismo trudiĝis en la 19-a jarcento en la francaj kolektivaj pensmanieroj.
Tôň
Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj loĝis. La unua mencio pri la komunumo devenis el 1168 en formo villa Than. Poste la kampoj apartenis al burgo de Komárno. La vilaĝo iĝis kampurbo en 1460. Tiutempe apude estis 2 komunumoj: Granda Tany (tanj) (kampurbo) kaj Malgranda Tany, kie estis preĝejo. La turkoj detruis ambaŭ komunumojn, poste nur Granda Tany refondiĝis fine de la 17-a jarcento. Inter 1855-1873 fabriko pri sukero funkciis. En 1894 fabriko pri lino funkciis, sed en 1931 ĝi bruliĝis. Krome estis 2 fabrikoj pri brikoj. En 1910 loĝis en la komunumo 776 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóközi. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Granda inundo okazis en 1965. En 2001 loĝis tie 834 da homoj (734 hungaroj kaj 61 slovakoj).
Ultramontanismo
Historia kunteksto
Ekde la 1850-jaroj, Eŭropo kaj Usono estas trafitaj de la intelekta revolucio : estas plena disvolviĝo de alfabetizado. En la 18-a jc, publiko el legantoj kreiĝis, kaj pro tio estis kreita cenzuro de verkoj. La baza deviga kaj senpaga lernejo estas en la konstitucio ekde 1848 kaj la alfabetizita popolo kreskas de 30% en 1830 ĝis 90% en 1850. En Francio, la situacio malrapide pliboniĝas kun abrupta akcelo inter 1865 kaj 1900. De tio rezultas ke la lernejo estos la fokuso de la konflikto inter la du Francioj.
Kálmán Balogh (zimbalonisto)
Biografio
Kálmán Balogh devenis el cigana familio. Li ne lernis muzikon nur ekde la aĝo 11 en la familio. Li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1980. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Gerencsér. Post siaj studoj li muzikis hungaran popolmuzikon, sed post jaroj li laboris ankaŭ kun ĵazaj kaj simfoniaj orkestroj. Ekde 2007 li instruas en la Muzikarta Universitato Ferenc Liszt. Li ricevis premiojn inter 1985 - 2015.
Lieth
Lieth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. La 30-an de junio 2005 la komunumo havis 388 loĝantojn.
Châtillens (stacidomo)
Châtillens estas fervoja stacidomo en Oron, Svislando.
Vortoj de Macue Sasaki
Vortoj de Macue Sasaki. Kompilis „Klara Rondeto“. 1934, 125 p. Kolekto de originalaj kaj tradukitaj artikoloj de Sasaki Macue. Respeguliĝas nobla, larĝvida animo, kiu estis malfermita por la suferoj, kiujn kaŭzas mizero, militarismo, virina sklaveco kaj aliaj malbonoj.
Sespunkta Movado
La Sespunkta Movado estis movado en Orienta Pakistano, estrita de Ŝeiĥ Muĝibur Rahman, kiu alvokis al pli granda aŭtonomeco por Orienta Pakistano. La ĉefaj postuloj de la movado konsistis en la realigo de la ses petoj fare de koalicio de Bengalaj naciismaj politikaj partioj en 1966, por finigi la perceptitan ekspluatadon de Orienta Pakistano fare de la regantoj de Okcidenta Pakistano. Ĝi estas konsiderata mejloŝtono survoje al la Bangladeŝa sendependeco.
Bridofazano
La Bridofazano (Lophura bulweri) estas konata ankaŭ kiel Bulvera bridofazano aŭ Blankavosta bridofazano. Ĝi estas birdo de Sudorienta Azio el la familio de Fazanedoj kaj endemia de la arbaroj de la insulo de Borneo. Ĝi estas nune listita kiel Vundebla ĉe la IUCN.
Aspekto
La Bridofazano estas birdo kun seksa dimorfismo. Maskloj havas longon de ĉirkaŭ 77-80 cm, kaj estas nigrecaj kun iom da malhelblua nuanco kaj malhelbruna brusto, skarlataj kruroj, tre blanka vosto de 32 longaj, kurbaj plumoj kaj tre brilblua vizaĝa nuda kaŭtaĵo kun du bridoj kiuj kaŝas la kapoflankoj kaj pendas kvazaŭ snuroj super la brusto kaj utilas kiel seksa allogaĵo por pariĝado; tio nomigas la specion. Ino havas longon de ĉirkaŭ 55 cm kaj estas ĝenerale bruneca kun ruĝaj kruroj kaj blueca vizaĝa haŭtaĵo. La irisoj estas ruĝaj.