cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mokrý Lom
Mokrý Lom (Mokrilom) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 15 km sudoriente de České Budějovice kaj 9 km okcidente de Trhové Sviny. Vivas ĉi tie.
Partoj de municipo
Municipo Mokrý Lom konsistas el tri partoj, kiuj ĉiuj situas en la katastra teritorio Mokrý Lom.
Problemo de Monty Hall
La problemo de Monty Hall estas matematika problemo pri probabloj bazita sur la usona televida konkurso Let's Make a Deal (Ni faru interkonsenton). La problemo estis nomita laŭ la nomo de la prezentisto de tiu konkurso: nome Monty Hall. La partoprenanto en la televida konkurso devas elekti pordon el inter tri (ĉiuj fermitaj); la premio konsistas en akiro de tio, kio troviĝas malantaŭ la elektita pordo. Oni scias certece, ke malantaŭ unu el ili troviĝas aŭto kaj malantaŭ la ceteraj du estas po unu kapro.
Kompleta studo pri ĉiuj tri alternativoj fakte eblaj en la problemo
Dume en la nova tabelo oni prezentas reĵhojn (= probabloj) denove alvenitajn per la diversaj strategioj (supre: Aleatore el la ĉekomenca triopo/Restante ĉe la sama pordo el la duopoj; meze: Aleatore el la duopoj., kaj sube: La alia pordo el la duopoj). El la du maldekstrej kolonoj de la unua tabelo oni rekte konstatas, ke la strategio kies rezulto estas "Unu pordo kun aŭto kontraŭ du pordoj kun kapro" estas malpli favora por premie ricevi la aŭton ol la strategio kun rezulto "Unu pordo kun aŭto kontraŭ unu pordo kun kapro", kaj tiu ĉi malpli favora ol tiu kun rezulto "Du pordoj kun aŭto kontraŭ unu pordo kun kapro". Tia kreskanta favoreco vidiĝas pli klare en la kvara kolono, laŭ kiu, el 6 fojoj, oni proksimume kaj averaĝe ricevos la pordon kun aŭto en respektive 2, 3 kaj 4 fojoj. La strategio "Aleatore el la duopoj" estas malpli favora por ricevi kapron ol "La sama pordo el la duopoj", kaj malpli favora ankaŭ por ricevi aŭton ol "La alia pordo el la duopoj". Ĝi, tial, estas konvena por neniu.
Jonathan de Guzmán
Jonathan Alexander de Guzmán, naskiĝis en Scarborough (Ontario), Kanado, do nun -aĝa) estas nederlanda futbalisto. Ekde la jaro 2014 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo S.S.C. Napoli.Li naskiĝis en Kanado kiel filo de filipina patro kaj jamajka patrino. Ekde la unaj lernejaj jaroj lia privata vivo, simile al tiu de la ses jarojn pli aĝa frato Julien, komplete fokusiĝis je futbalo: sesfoje po semajne li trejniĝis, kaj li konkuris en teamoj de tri diversaj futbalkluboj.
Jozef (filo de Jakob)
Biografio
La nomo Jozef signifas "Javeo pliigas/aldonas"; oni diras ke Raĥel, naskante lin, ekdiris "La Eternulo aldonos al mi alian filon" (Ge 30.24).
Deksepjara Jozef paŝtadis gregojn kune kun la fratoj. La fratoj enviis lin pro lia favorateco ĉe Jakob. Ili forkaptis lin, intencante murdi lin, sed Ruben intervenis dirante "ne verŝu lian sangon", do ili vendis lin kiel sklavon al komerca karavano preterpasanta, kiu kondukis lin en Egiptujon. La fratoj ŝiris la mikskoloran veston, kiun ili prenis de Jozef, kaj ŝmiris ĝin je kapra sango. (Ge 37)
En Egiptujo Jozef fariĝis sklavo de la ministro pri sekureco, Potifar. Potifar rimarkis lian benatecon kaj liajn talentojn, kaj estrigis lin inter la sklavaro de la domo. Sed lia edzino volis tromplogi lin, kaj kiam li rifuzis cedi antaŭ ŝia logado, ŝi akuzis lin pri provo seks-atenca. Oni do malliberigis lin, sed li sukcesis akiri la favoron ankaŭ de la prizonestro, kiu faris lin administranto de la malliberejo kie li mem malliberis. (Ge 39)
Faraono malliberigis du el sia servistoj (la viniston kaj la bakiston) en la sama ejo kun Jozef. Ili sonĝis strangajn sonĝojn, kaj Jozef interpretis por ili la signifojn. La vinisto liberiĝis, sed oni pendumis la bakiston, konforme al la prognozoj, kiujn Jozef tiris el iliaj sonĝoj. (Ge 40)
Faraono sonĝis strangan sonĝon. Li ne scipovis interpreti ĝin. La vinisto reklamis pri Jozef kaj lia interpreta talento. Faraono malliberigis Jozefon, aŭskultis lian klarigon pri la sonĝo, kaj faris lin ministro kun respondeco pri planado kontraŭ venonta malsatego. Jozef lerte planis kaj plenumis la necesajn paŝojn por ke Egiptujo travivu sepjaran senpluvecon sen malsatmortoj. (Ge 41)
Dume, Jakob kaj liaj restantaj filoj en la lando Kanaana suferis pro la manko de pluvo. Li do sendis la filojn al Egiptujo, ĉar oni aŭdis ke tie abundas la grenstokoj. Finfine Jozef sukcesis alvenigi ankaŭ la patron Jakob al Egiptujo, kaj la tuta familio enmigris tien (entute 70 animoj laŭ Ge 46.27) (Ge 42-46)
Jakob mortis, kaj poste ankaŭ Jozef.
Jozef konsideriĝas la prapatro de unu el la 12 triboj de izraelidoj. Fakte tiu tribo baldaŭ dividiĝas al pli norda parto, kiu nomiĝas laŭ Manasse (hebree אֶפְרַיִם), filo de Jozef, kaj pli suda parto, nomata laŭ Efraim (hebree מְנַשֶּׁה), alia filo de Jozef. Laŭ tiu divido fakte temas pri dek tri triboj.
Jozef en posta literaturo
Hendrik Bulthuis verkis romanon Jozef kaj la Edzino de Potifar.
NGC 978B
NGC 978B (aliaj indikoj — PGC 9823, MCG 5-7-17, KCPG 71B) estas galaksio en konstelacio Triangulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
1724
1724 estis superjaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1724 post Kristo okazis, interalie:
Rivero San Antonio (Misiones)
La rivero Sankta Antonio, en hispanarío San Antonio kaj en portugala Santo Antônio, estas rivero de Sudameriko kiu utilas de lanslimo inter la provinco Misiones, en nordorienta Argentino, kaj Paranao, Brazilo.
Ĝi ekfluas ĉe «Paraje Cerro Siete» (argentina flanko) proksimume ĉe 7 km de San Antonio (Departemento General Manuel Belgrano, Provinco Misiones) kaj de la brazila urbo Santo Antônio do Sudoeste. Ĉe la ekfluolo estas markilo, konstruita el ŝtonoj, kiu markas la ekfluon de la rivero kaj la landlimon inter ambaŭ landoj. Post flui ĉirkaŭ 7 km, troviĝas la Internacia Trapasejo "San Antonio (Arg) - Santo Antônio" (Br); kaj plufluas norden ĝis elfluo en la Rivero Iguazú en la loko konata kiel Dos Fronteras (Du landlimoj).
Lokalahti
Lokalahti estas eksa komunumo de Finnlando en Origina Finnlando. Ĝi estis ligita al Uusikaupunki en 1981. La 31-an de decembro 1980 Lokalahti havis 1,065 loĝantojn. Ĝia terareo estis. La komunumo estis agrikultura.
San Bartolo Soyaltepec
San Bartolo Soyaltepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Bartolo Soyaltepec. Ambaŭ evidente havas sian nomon de la kristana sanktulo Bartolomeo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 121.
Geografio
San Bartolo Soyaltepec apartenas al la distrikto Teposcolula al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 681 loĝantojn. El tiuj estis 298 viroj kaj 383 virinoj. La komunumo havas surfacon de 70.17 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2280 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 171 indiĝenoj. El tiuj 157 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Ruanda kuirarto
La ruanda kuirarto baziĝas sur lokaj ĉefaj manĝaĵoj produktitaj per tradicia ruanda vivtenada agrikulturo kiel ekzemple bananoj, kuirbananoj, batatoj, maniokoj kaj faboj. Ĝi historie variis inter la diversaj etnoj de Ruando. Popularaj trinkaĵoj estas lakto, frukto-suko, vino kaj biero, inkluzive de bananabiero urwagwa.
Amerika trifingra buntpego
La Amerika trifingra buntpego, Picoides dorsalis, estas birdo de la genro Picoides kaj mezgranda buntpego, tio estas pego, kie ĉefas la koloroj nigra (ĉefe supre) kaj blanka (ĉefe sube), sed ankaŭ aliaj (ĉikaze flava) en markoj ĉekape.
Tiu buntpego havas longon de 21 cm kaj enverguron de 38 cm kaj ege similaspektas kun la Nigradorsa buntpego, kiu same estas trifingra. Ĝis ĵuse, ĝi estis konsiderita kiel sama specio kiel la Trifingra buntpego, (P. tridactylus).
Aspekto
Plenkreskuloj estas nigraj en kapo, flugiloj kaj pugo, kaj blankaj el la gorĝo al la ventro; la flankoj kaj la dorso estas blankaj kun nigraj strioj kaj pro tio tiu ĉi specio montras specifan bildon de vertikalaj zonoj el blanka ventro al sama blanka zono, nome unue flanka strizono, poste nigra flugilzono, poste dorsa strizono, poste nigra flugilzono, poste flanka strizono. La vosto estas nigra kun blankaj eksteraj plumoj striitaj je nigro.
Maskla plenkreskulo havas flavan fruntkapon meze de blankeca strizono kiel montro de seksa aparteno, dum inoj kaj junuloj montras nur la blankecan strizonon, pro kio la kapo ne estas nur nigra. Krome la okuloj estas ruĝecaj kaj de ili ekas mallarĝa blanka strio al la nuko, sed ĝi ne atingas tiun ĉar preskaŭ tie subeniras al kola mallarĝa blanka strio
Kutimoj
La Amerika trifingra buntpego manĝas sur koniferoj serĉe de lignoborantaj larvoj de skaraboj kaj aliaj insektoj. Ili povas manĝi ankaŭ fruktojn kaj arbosevon.
Tiuj birdoj ofte moviĝas en areoj kun grandaj kvantoj da insekt-infestitaj arboj, ofte post arbarincendio aŭ inundo. Tiu birdo ŝjane lasas vojon al Nigradorsa buntpego, kie la du specioj konkurencas pro la sama habitato.
Kuirbanano
La kuirbanano estas kulturvario de la genro muzo (planto). Ĝi estas malpli dolĉa ol la parenca banano. La kuirbanano estas normale manĝata kuirite. Ĝi kreskas de bananujo.
Maxence Perrin
Maxence Perrin (naskiĝis en 1996) estas franca infana aktoro. Li estas la filo de Jacques Perrin, filma aktoro kaj filmproduktisto, kaj Valentine Perrin. Krom sia frato Lancelot (naskiĝis en 2000) li ankaŭ havas duonfraton Mathieu Simonet (naskiĝis en 1975). Sian nomon li ricevis laŭ la plej ŝatata aktora rolo de sia patro, tiu de "Maxence" en la filma muzikalo Les Demoiselles de Rochefort ("la knabinoj de Rochefort") el la jaro 1967, en kiu la patro rolis kun Catherine Deneuve kaj Michel Piccoli.
Maxence Perrin en 2004 en aĝo de 8 jaroj estis unu el la infanaj ĉefaktoroj de la premiita filmo Les Choristes kaj en 2008 en aĝo de 12 jaroj estis la sola infana ĉefaktoro de la filmo Faubourg 36. Ambaŭ filmoj temas pri la fascineco de muziko, ambaŭ produktiĝis fare de sia patro kaj ambaŭ estis reĝisoritaj de la kuzo de Maxence, Christophe Barratier. Antaŭ la jaro 2004 li jam havis malpli grandan rolon en la filmo For intérieur.
Pli detalaj informoj pri lia naskiĝdato aŭ -loko respektive pri sia plua privata vivo ĝis la komenco de la jaro 2010 ne estis publike konataj (en iuj fontoj eĉ menciiĝas alternativa naskiĝjaro 1995), kio indikas pri komprenebla zorgo de sia familio protekti la privatan vivon kontraŭ nedezirataj entrudiĝoj de fremduloj. Franclingvaj informoj pri la filmo Faubourg 36 indikas ke li estas parizano.
Kölln-Reisiek
Kölln-Reisiek estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Pinneberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Elmshorn-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas la urbo Elmshorn, kiu tamen mem ne apartenas al la teritorio de la komunumaro.
Milito de la du Petroj
Petro la 1-a volis rekuperi la teritoriojn de Murcio kiuj estis venintaj sub la Reĝlando de Valencio. Fakte la konflikto inter ambaŭ monarkoj enkadriĝas ene de aliaj pli ampleksaj konfliktaroj tiutempaj kiaj la Unua Kastilia Enlanda Milito (1351-1369) aŭ la Centjara milito (1337-1453).
La konflikto finis per la paco de Almazán en 1375 sen venkitoj nek venkintoj. La katastrofoj de tiu milito aldoniĝis al la nigra pesto kaj al aliaj naturaj katastrofoj kiaj la trosekeco aŭ la plagoj de akridoj.
Kontraŭfaŝista Esperantista Komitato de Katalunio
La Kontaŭfaŝista Esperantista Komitato de Katalunio estis kunlabora esperantista organizo kontraŭ la faŝista minaco de Francisco Franco en la hispana enlanda milito. Pri kiuj estas la kunlaborantaj Esperanto-asocioj en la organizo estas duboj. Sennaciulo priskribis la fondiĝon de la komitato kiel reto "de ĉiuj Esperanto-asocioj en Barcelono". Tiu informo en Sennaciulo devenas el la Gazetservo de Kataluna Generalitato. Tamen, artikolo de historiistoj Toño del Barrio kaj Ulrich Lins en Libera Folio priskribas la komitaton kiel iniciativo de la Kataluna Esperantista Federacio kune kun "la plej gravaj organizaĵoj de la laborista esperantismo".
Certe estas ke la Kontraŭfaŝista Esperantista Komitato de Katalunio aktive kunlaboris kun la Komisariato pri Propagando de la kataluna registaro.
La kialo por la ekzisto de la komitato estas jene:"'La malpermeso k[aj] persekutado de l' esp[erantista] movado en Germanio, Portugalio, la kruela mortigo de la Kordoba esperantistaro devas konvinki la esp[erant]istojn, ke ĝia plej granda malamiko estas la faŝismo. Pro tio la Barcelona esp[erant]istaro kuniĝis por konduki se[n]pardonan batalon kontraŭ la faŝismo, esperante, ke la tutmonda esp[erant]istaro sekvos ilian ekzemplon k[aj] kunhelpos en la defendo de homaj rajtoj, kulturo k[aj] paco.'"
Katedralo de Aŭgsburgo
La katedralo de Aŭgsburgo aŭ Katedralo Dipatrino de Aŭgsburgo (Hohe Domkirche Mariä Heimsuchung zu Augsburg) estas la katedralo de la episkopujo Aŭgsburgo kaj preĝejo de la katedrala paroĥo de la Sanktega Koro de Jesuo. Krom la Baziliko Sanktaj Ulriĥo kaj Afra la katedralo estas la plej grava preĝejo kaj unu el la plej ofte vizitata vidindaĵo de la urbo Aŭgsburgo. La originon de la katedralo oni datigas en la okan jarcenton. La katedralo longas 113 metrojn kaj larĝas 40 metrojn; ĝiaj turoj altas 62 metrojn.
Konstruhistorio
La katedralo lokas ene de la urbomuregoj de la iama romia provinca ĉefurbo Augusta Vindelicorum. Sub la romanika- gotika katedralo oni en 1978/79 sukcesis elfosi fundamentojn el la 4-a jarcento, kiuj eble indikas frukristanan preĝejon kaj episkopan sidejon. Tamen oni ne trovis pruvajn dokumentojn pri tio. Sur kristana paroĥo tiutempa montras nur tomboenskribo, kiu troviĝas sur la kampo de la iama Johano-Preĝejo.
Unuaj pruveblaj katedralkonstruaĵoj ekestis sub la episkopoj Vikterpo (mortinta proks. 772) kaj Sintperto, kies katedralo estis konsekrata en 805. Unua dokumenta mencio de la Maria-Katedralo originas el 822. La difektojn sekve de la hungaraj atakoj riparigis episkopo Ulriĥo de Aŭgsburgo ekde 923. La okcidenta alkonstruaĵo kunfalegis en 994, du jarojn poste episkopo Liutoldo komencis, subtenate de imperiestrino Adelhejda de Burgonjo – kiu onidire estus klarvide antaŭvidinte dum vizio la kunfalegon – la novkonstruon. Ĉi tiu komenciĝis per la okcidenta ĥorejo kaj la norda transversa domo kaj ja estis finiĝanta en la jaro 1006; la konstruaĵo prezentas la kernon de la nuna katedralo (meznavo). Unuaj pli grandaj konstruadoj okazis sub episkopo Henriko la 2-a; ilia preciza amplekso estas neklaraj, estas tamen certe, ke je tio temas pri ŝanĝoj de kompleta konstruaĵo kaj ne pri finkonstruo de interrompita konstruo. La alikonstruoj finiĝis sub la posteulo de Henriko nome Embriko, kiu konsekris en 1065 ĉefaltaron en la okcidenta ĥorejo. Plia konstruado anstataŭis proksimume la jaron 1178 la kompletan tegmentojn de transversa kaj laŭlonga domoj.
Ekde 1331 oni pliampleksigis la romanikan katedralon laŭ gotikaj stilformoj. Episkopo Markward metis en 1356 la unuan fundamentŝtonon por la grandega orienta ĥorejo, kiun oni finkonstruis nur en 1431. Ekde 1537 ĝis 1548 protestantaj kontraŭbildaj fanatikuloj vandalis en la preĝejo. La detruitan ekipaĵon oni iom post iom anstataŭis dum la kontraŭreformacio. En la jaro 1565 oni plialtigis la nordan turon, de 1655 ĝis 1658 oni ali- kaj elformis la internon de la katedralo laŭ barokaj formoj. Poste aldoniĝis kelkaj kapelaj alkonstruaĵoj. De tio tamen nur konserviĝis la centra konstruaĵo de la Maria-Kapelo ĉe la klostro. En 1808/09 oni derompis la konstruaĵojn sude de la katedralo kaj instalis parado- kaj ekzercoplacon. Ekde 1852 ĝis 1863 oni forigis la barokan ekipaĵon kaj retrokonstruis la katedralon laŭ la ideoj de la novgotiko. La historieman ekipaĵon oni anstataŭis per kromaĉeto kaj translokado de gravaj mezepokaj pentraĵoj kaj plastikoj. En 1934 oni rekonstruis la mezepokajn spacan formon kaj la kolorversion, por redukti la novgotikaĵojn de la katedralo. La Dua Mondmilito plejparte indulgis la katedralon. La plej grave ĝi batis la Maria-Kapelon, ankaŭ la klostro suferis difektojn. En 1983/84 oni vaste riparis kaj resanigis la internon. De la ekstera konstruaĵo oni plejparte anstataŭis la konstrupartojn el sabloŝtono el la lastaj jardekoj. La nova bronzoportalo ĉe la ĥorejo estis konsekrata en 2001.
Konstruaĵa priskribo
La du turoj de la katedraloj estas po 62 metrojn altaj kaj unu el la plej grandaj konstruaĵoj de la historia urbocentro. La katedralo travivis dum la jarcentoj multajn alikonstruojn kaj rekonstruojn.
Ekstera konstruaĵo
La katedralo de Aŭgsburgo estas longetenda, kvinnava baziliko kun orienta ĉirkaŭirebla ĥoro kaj ununava okcidenta ĥoro. Antaŭ la okcidenta absido staras transversa domo. La du romanikaj turoj konsistas el minoŝtonoj, ĝiajn murojn strukturas eĝaj kaj arkaj frisoj. Altaj pinttegmenoj kun triangulaj gabloj kronas la turojn.
La duoblajn flanknavojn ĉe la sudflanko de laŭlonga domo el senstuka brikmasonaĵo de ekstere apogas simplaj kontraŭfortaj pilastroj. La transversajn gablo-tegmentojn super la volboj kaŝas triangulaj dentogabloj. La tegmenta zono kaŝas la kontraŭfortan sistemon. La originaj fenestroj de la senornama altnava muro estas fermmasonitaj.
La gotika orienta ĥorejo estas blankstukita, la abunda arĥitektura strukturo ŝtonoelmontra, sed plejparte novigita. Planoŝanĝo kaŭzis por la ĥorejo „nepretan“ aspekton: la arĥitekturo laŭiras la franckatedralan modelon, la bazilika meza halo tamen efikas malgracia kaj provizora. La tegmentaj facoj super la kapeloj etendiĝas tre alten, kaŝitaj kontraŭfortaj muroj apogas la supran fenestrozonon anstataŭ malkaŝaj apogarkoj.
Tiu ĉi „mallerta“ por-ĥoreja solvo de neharmonia kombinaĵo de ĉirkaŭirejo kaj ĥorejfinaĵo konfuzigas precipe pro la senfenestraj aŭ kalvaj murfacoj, lumigataj nur per malgrandaj fenestroj. Origine oni evidente planis malferman kontraŭfortan sistemon, do estus estiĝinta „klasika“ katedralĥorejo laŭ franca sistemo. Kelkaj arthistorioj interpretas la nekontentigan solvon por la ĥorejo kiel la lukto de tradiciemaj fortoj kun la defendantoj de modernaj malfrugotikaj solvoj por la spacelformado. Eble ankaŭ rolis la tradicio de grandiozaj muzikprocesioj kun multaj ĥoroj, tiel ke ekzemple triforio malbone influus la akustikon. Tamen jen okazis originala kaj unika solvo por la ĥorejo, kiu sin klare kontrastas disde la katedralo en Schwäbisch Gmünd kaj de la katedralo Sankta Vito en Prago.
Pro fontomanko pri la konstruestroj oni nur povas supozumi. La arĥitektura kvalito de la ĥorĉirkaŭirejo kun ĝiaj abundaj kapitelformoj tamen pruvas la kunlaboron de altrangaj fakuloj de okcidenta skolo. Pli novaj esploroj montras sur Heinrich Parler, konstruestro de la katedralo de Kolonjo. Ĝenerale oni rigardas la katedralon de Kolonjo kiel modelo por Aŭsburgo.
La pompa sudportalo (proks. 1356) ĉe la orienta ĥorejo sin turnas kiel elmontrofasado al la burĝa libera regna urbo. La antaŭhalo troviĝas inter du apogopilastroj; ĝin strukturas ornamripaj diafragmoj kaj frisoj. La skulptornamo plejparte estas veterdifektita aŭ novigita. En la enaj portalaj muroj staras apostolfiguroj, ĉe la meza pilastro la Dipatrino. La triparta timpano montras multfigurajn scenojn el la Maria vivo. La suda enirejo estas la plej elspeziga portalkonstruaĵo de la 14-a jarcento en suda Germanujo. Koncepto kaj realigo ekkonigas paralelaĵojn al la katedralo en Schwäbisch Gmünd. La norda portalo estas ege pli modestforma kaj preskaŭ plene novigita. La arta rango de la originalo tial nur ja estas supozenda. La originalan timpanon oni savis sur la dorsflanko en la interno; ĝi montras la Adoradon de la Reĝoj, la Anunciacion kaj Naskiĝon de Kristo same kiel Krucumon de Jesuo kaj la Kronadon de Maria. Enskribo ĉe la meza pilastro datigas la portalon je 1343. Norde apudas la klostroparto kun pasejo la laŭlongan domon. De la norda flanknavo la alireblas la baroka Maria-Kapelo en la angulo inter klostro kaj preĝejo.
Interno
Tra la suda portalo oni atingas la dunavan ĥorhalon. Dekstre alligiĝas la ĉirkaŭrirejo kun la kapeloj. Malantaŭ la ŝtonaj ĥorbariloj kun iliaj ornamripaj balustradoj troviĝas la – iomete altigita – altarejo de la orienta ĥorejo. La krucripaj volboj de la ĉefaltaro sin apogas sur trioblaj faskokolonoj resp. folio-konzoloj, la volboj de la ĉirkaŭirejo sur unuoblaj faskokolonoj. En la nordo de la ĉirkaŭirejo du kapeloj estas demasonitaj je duona alteco, servantaj kiel sakristio. La nekutiman finaĵojn de la ĉefĥorejo formas granda orienta fenestro en la supra fenestrozon, kies bildeca efiko eble baziĝas sur ideoj de la siatempa cisterciana arĥitekturo.
La meza navo de la laŭlonga domo originas de la otida katedralo, sur kiun oni metis la gotikajn krucripajn volbojn. La volbokresto troviĝas malsupre de la iama plattegmento. La figuraj ŝlosoŝtonoj montras la profetojn, blazonon, unugamban marulon kaj Sanktan Johanon. Dekstre kaj maldekstre viciĝas la haloj de la duoblaj flanknavoj, kies volbojn portas rondpilastroj. La murfacojn strukturas surpentrita ruĝa kvadrigo.
Sub la okcidenta ĥorejo troviĝas la duobla kripto el la konstrujaroj 1979–1981, kiu servas kiel entombigejo por la episkopoj. En la pli aĝa okcidenta parto kvar kolonoj portas la tegmenton. Ankaŭ la krucokrestajn volbojn de la kvarnava orienta kripto el la mezo de la 12-a jarcento portas mallongaj kolonoj.
La supera okcidenta ĥorejo estas kelkajn ŝtupojn plialtigita. La krucopipaj volboj sin apogas sur konzoloj kun figuraj prezentaĵoj, maskoj kaj foliaro. La flankajn ĥorbarilojn Burkhard Engelberg kreis en la jaro 1501. Sub ornamripaj balustradoj troviĝas diafragmaj facoj kun riĉaj komponaĵoj el fiŝvezikoj sur pintarkaj arkaĵoj. Kilarkaj portaloj ebligas aliron en la ĥorejon.
La katedralo longas 113 metrojn kaj larĝas proks. 39 metrojn. La meznava volbo fermiĝas je alteco da 17,5 metroj, la altarejo de la orienta ĥorejo altas 28 metrojn.
Károly Vécsey
VÉCSEY Károly, grafo (ve:ĉei ka:roj) estis hungara generalo, ĉambelano, unu el la 13 martiroj de Arad naskita en Pest 1807 kaj mortinta en Arad la 6-an de oktobro 1849.
Kariero
Grafo Vécsey estis majoro en imperiestra armeo; en somero 1848 li oferis siajn servojn al la hungara registaro. La 12-an de oktobro 1848 li estis kolonelo, komandanto de la korpuso de Bácska, de 26-a de decembro generalo, en 1849 urbokomandanto de Nadjvarado. De 25-a de aprilo 1849 gvidanto de la militaro sieĝanta Aradon, kies fortikaĵon li okupis la 1-an de julio. Li senarmiĝis la 21-an de aŭgusto antaŭ la trupoj caraj. Haynau ekzekutigis lin.
Město (Domažlice)
Město estas parto de urbo Domažlice en distrikto Domažlice en Ĉeĥio. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 146 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Město situas en katastra teritorio Domažlice kun areo 19,89 km².
Risorthoko
Risorthoko aŭ risortkroĉilo estas hoko kun ŝovanta parto kiu tute malfermas la aperturon. Tiuj hokoj estas uzataj kiam oni rapide devas fari interligon. Por la grimpado oni pli volonte uzas karabenhokon ĉar ili estas pli sekuraj.
Eid (Norvegio)
Eid estas komunumo de okcidenta Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Sogn og Fjordane. Fine de en la komunumo vivis.
6525 Ocastron
6525 Ocastron estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj astronomoj Jack B. Child kaj Greg Fisch elde la Observatorio Ford en Wrightwood (Kalifornio, Usono).
Kalanti
Kalanti estas eksa komunumo en Origina Finnlando. Ĝi estis ligita al Uusikaupunki en 1993. Ĝia terareo estis. Fine de jaro 1992 la komunumo havis 3,846 loĝantojn.
6525 Ocastron
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la Orange County Astronomers : neprofitcela organizaĵo de la konteo de Orange (suda Kalifornio) kiu, de 20 jaroj, organizas noktojn de publika astronomia observado, kursojn de konstruo de teleskopoj kaj publikajn prelegojn.
Terpeno
La terpenoj estas organikaj kemia kombinaĵoj, hidrokarbonoj, apartenantaj al lipidoj. Ili estas aŭ alifataj aŭ ciklaj kombinaĵoj. Ili troviĝas en multaj plantaj organoj, organaj sukoj i.a. terebinta oleo. Ili ne enhavas glicerinon, ilia ĝenerala empiria formulo (C5H8)n (izopreno), kie n estas >= 2.
Al la terpenoj apartenas rezinacidoj, kaŭĉuko, volatila oleoj, kies konataj reprezentantoj en la naturo estas la limoneno en la citrona ŝelo; la mentolo; la karvono en la karvioleo, anetoleo, kaj pliĝenerale multaj spicoj. Multaj terpenoj servas kiel bazmaterialo por la parfum- kaj nutraĵindustrio.
Derivaĵoj estas skvaleno (C30H50, necikla triterpeno, trovata en la hepatoleo de fiŝoj, interprodukto de la kolesterola biosintezo), fitolo.
Originoj
La uzo de plantoj en la batalo kontraŭ diversaj malsanoj estas sekulara. Kuracaj plantoj montris altan resanigan potencon en natura stato kaj la scio de ties terapiaj proprecoj restas enradikiĝinta en la tradicio de malsamaj kulturoj. En nordoriento de Brazilo, ekzemple, oni kutimas uzi memfaritajn preparojn el planta origino por la traktado de diversaj malsanoj (AMARAL et al., 2004)
Esencaj oleoj estas la ĉefaj komponaĵoj de terapia uzo derivitaj el plantoj, kaj konsistas je miksaĵo da aktivaj kemiaĵoj, kutime odoraj kaj likvaj. Ili estas vaste uzataj en produktado de parfumoj kaj kosmetikaĵoj tamen ili ankaŭ havas farmakologian efikon. Inter la diversaj komponaĵoj de esencaj oleoj estas terpenoj kiuj havas antimikrobajn, antivirusajn kaj kontraŭneoplasmajn. (AMARAL et al., 2004; SÁ et al., 2013).
Terpenoj estas derivitaj de sekundara metabolo de plantoj, estiĝis el izopreno, kiu siavice originas el la mevalonata acido en la mevalonata vojo. Do la terpenoj estas klasifikitaj laŭ la nombro da multobloj de ĝia baza struktura unuo formita de kvin karbonoj, la izopreno. Tiamaniere ili estas klasifikitaj kiel: izoprenoj aŭ hemiterpenoj (5C), monoterpenoj (10C), seskviterpenoj (15C), duterpenoj (20C), sesterpenoj (25C), triterpenoj (30C), tetraterpenoj (35C) kaj poli-izoprenoidoj kiam ili havas pli ol 35 karbonojn (PASSOS et al., 2009; BAKKALI et al., 2008).
Ödön Széchenyi
SZÉCHENYI Ödön (14-a de decembro 1839 Bratislavo - 24-an de marto 1922, Konstantinopolo, Turkio) estis hungara grafo, turka general-leŭtenanto, fondinto de la turka fajrosestinga organizo, membro de la Konsilio de la Ĉefurbaj Publikaj Laboroj (de Budapeŝto, Hungario).
Li naskiĝis kiel pli juna filo de István Széchenyi, lia frato estis Béla Széchenyi. Li estis hungara registara komisiito de la londona monda ekspozicio de 1862, kie li - en la sekvaj monatoj - konatiĝis kun agado de la angla fajroestingaj brigadoj. Post lia realveno en Hungario en 1863, li fondis en Budapeŝto la voluntulan fajroestingan asocion, kiun oni oficiale rekonis nur en 1870. Li akiris diplomon pri ŝipkapitanecon en 1866. Li partoprenis en fondo de la Magyar-Svájci Gépgyár Rt. (Hungara-Svisa Maŝinfabrika A.K.), de la Ŝipfabriko Peŝt-Fiume A.K.. De li venas la ideo pri uzo de la dentrada fervojo al la budapeŝta Ŝvab-monto, Kablotramo de Buda.
Willy Caballero
Willy Caballero aŭ plennome Wilfredo Daniel "Willy" Caballero Lazcano (loka hispanlingva prononco laŭ sistemo IFA ) estas argentina futbalisto, ekzakte golisto. Li naskiĝis en Santa Elena, provinco Entre Ríos, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2017 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Chelsea FC. Krome ekde la jaro 2018 li estas membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li partoprenas en la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero "23".
Ödön Széchenyi
La Kablotramo (Funikularo) de Budavár estis la dua tiutipa instalaĵo en la mondo. La planojn pretigis inĝeniero Ödön Juraszek [jurasek odon], la efektivigon inĝeniero Henrik Woglfarth ekde komenco de 1869. La funikularo ekveturis la 2-an de marto 1870.
Post multaj incendioj en 1870-73 en Konstantinopolo, je deziro de la sultano Széchenyi organizis en 1874 la turkan kontinentan kaj akvan fajrobrigadojn.
Petro la 4-a (Aragono)
Pedro aŭ Petro la 4-a de Aragono, nomita la Ceremonioso (ceremoniema) aŭ de la Punyalet ('de la ponardeto', pro ponardo kiun li kutimis kunporti), la 2-a de de Valencio kaj Ampurio, la 1-a de de Majorko kaj Sardinio kaj la 3-a de de Barcelono (Balaguer, 5-a de oktobro 1319 - Barcelono, 5-a de januaro 1387), reĝo de Aragono, Valencio kaj grafo de Barcelono (1336-1387); reĝo de Majorko (1344-1387), duko de Ateno (1380-1387) kaj Neopatrio (1377-1387) kaj grafo de Ampurio (1386-1387), filo de Alfonso el Benigno. Laŭ la pakto de Madrido de 1339, helpis al Alfonso la 11-a de Kastilio en la konkero de Algeciras (1344) kaj en la klopodo konkeri Ĝibraltaron (1349).
Li estis edukita inter aragonanoj, aspekto kongrua kun la plej ofta lingvo de sia epoko kiel infanto. Ĝis 1335 la plej parto de la dokumentoj de Petro la 4-a estas verkitaj en aragona. Inter 1326 kaj 1335 kvindek unu dokumentoj estas en la menciita lingvo kaj nur du en kataluna. Ankaŭ en la leteroj al sia patro Alfonso la 4-a li uzis la aragonan kiel kutima lingvo.
Komunumaro Baddeckenstedt
La komunumaro Baddeckenstedt grupigas plurajn proksimajn komunumojn en Germanio. Ĝi estas parto de la distrikto Wolfenbüttel en la orienta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio. Entute en la komunumaro vivas 11.282 loĝantoj.
Al la komunumaro apartenas la komunumoj
(nombroj de loĝantoj laŭ la stato fino de junio 2006)
Kenichi Uemura
Kenichi Uemura (japane 上村 健一, n. ) estas japana futbalisto. Li en 2001 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Johann Gottfried Geißler
Johann Gottfried GEISSLER (naskiĝinta en la 14-a de junio 1726 en Pieńsk, mortinta en la 2-a de septembro 1800 en Gotha) estis germana pedagogo kaj bibliotekisto.
Vivo
La filo de evangelia paroĥestro jam dum la lerneja tempo en la gimnazio Augustum en Görlitz (1738-44) instruitis laŭ klerismaj ideoj: ties tiama lernejestro estis Friedrich Christian Baumeister, adepto de Wolff. Pere de la klasika filologo Johann August Ernesti, kiu engaĝiĝis pri la novorganizado de gimnazia instrudo, Geißler ekpensis pri kariero instruista dum li studis teologion, filologion kaj arkeologion ĉe la Universitato de Lepsiko. En 1748 li magistriĝis. Ekde 1751 li deĵoris kiel helpanta lernejestro en Görlitz kaj vokitis en 1768 danke al la perado de Ernesti al la lernejestreco de la Gimnazio de Gotha. Ne sen makonfideto de la instruistaro kaj skeptikemo de aliaj instancoj - sed kun plena subtenado fare de la duko Ernesto la 2-a de Saksio-Gotha - Geißler sukcesis reformi la instruadon ĉe la lernejo en Gotha. Li pligrandigis la nombron de la instruhoroj en la greka lingvo kaj intencis ke la lernantoj komprenu ankaŭ la enhavon de la tradukitaj tekstoj. Krome ili pli lernu pri la fono socia. La instruistoj rajtis mem decidi pri individua instrumetodo. Geißler volis igi la lernantojn pli memstaraj estante sub la influo de filantropismaj ideoj. Sed la planon dissolvi la superajn klasŝtupojn anstataŭigonte ilin per specialaj akademiaj kursoj, li devis reĵeti. Geißer povas esti taksita kiel pioniro de novhumanismo en lernejoj per la unuigo de racio, religio kaj okupiĝo pri malnovaj lingvoj. Li vokitis kiel rektoro ĉe la gimnazio en Schulpforta. Tie li reprenis la realigon de liaj planoj de Gotha. Li ankaŭ instalis interesrondetojn posttagmeze. Ĉefe en Gotha li tre zorgis pri la biblioteko (ekde 1769 - katalogo verkita i.a. de J.G. Kirsten) kaj pri la kreado de biblioteko por malriĉuloj (Schülerhilfsbücherei; Armenbibliothek). Unuajn spertojn sur la kampo bibliotekista li havis jam dum la tempo en Görlitz, kiam li estis ekde 1755 gardanto de la Biblioteko Milich. Ernesto 2-a revenigis lin al Gotha en la jaro 1787, nun en la funkcio de ĉefbibliotekisto sur Kastelo Friedenstein. Geißler komisiis multajn pli malgravajn taskojn al la helpantoj J. W. Hamberger (la pli juna) kaj F. Schlichtegroll sed ĉefe responsis pri la novaj, altvaloroj akiroj (i.a. pere de la agento Maugérard: evangeliolibro el Echternach) kiel ankaŭ pri la starigo de kabineto por manuskriptoj kaj presitaĵoj.
Eksteraj ligiloj
Biografio ĉe NDB
NGC 979
NGC 979 (aliaj indikoj — PGC 9614, ESO 246-23, MCG -7-6-14, AM 0229-444, PRC C-14) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jacques Perrin
Jacques Perrin (naskiĝis en Parizo, mortis  en Parizo), laŭpasporte Jacques Simonet, estis franca aktoro, reĝisoro kaj kinproduktoro.
Fine de la 1950-aj kaj komence de la 1960-aj jaroj la juna Jacques Perrin iĝis agnoskata aktoro en la franclingva arta kino. Fine de la 1960-aj jaroj li mem fondis sian propran kinproduktan firmaon, Galatée Films. Fono de la firmaofonto estis la la filmado de la politika krimfilmo "Z" de la greka-franca reĝisoro Κωνσταντίνος Γαβράς (Konstantínos Gavrás, kutime nomata Costa-Gavras), kiu baziĝis sur la faktaj okazaĵoj de armea puĉo en Grekio. Ĉar neniu agnoskata produkta firmao volis realigi filmon de politike tiom aŭdaca temo, Jacques Perrin, kiu estis unu el la ĉefaj aktoroj de la filmo, decidis mem fondi kinproduktan firmaon, kiu ne nur realigis la filmon "Z" sed ankaŭ sekve pliajn politikajn kaj socie kritikajn filmojn. En la belgia filmo Home Sweet Home de 1973 li estis kaj aktoro kaj kinproduktoro. En sia pli posta vivofazo la plej konata filmo, en kiu li havis aktoran ĉefrolon, estas la italia Cinema Paradiso el 1988 de la reĝisoro Giuseppe Tornatore.
Tre konatiĝis lia dokumenta filmo Le Peuple migrateur ("la migra popolo"), en kiu li estis scenaristo, reĝisoro kaj produktoro; por tiu filmo li dum tri jaroj kun sia teamo observis migrobirdojn. En 2004 en Eŭropo furoris la muzika kineja filmo Les Choristes, en kiu li estis produktoro kaj aktoro, kaj en 2008 sekvis plia muzika kineja filmo, Faubourg 36 - en ambaŭ tiuj filmoj unu el la centraj infanaj aktoroj estis lia filo Maxence Perrin.
Jacques Perrin estas edzo de Valentine Perrin, kaj ambaŭ havas du filojn: Maxence Perrin (naskiĝis en 1996) kaj Lancelot Perrin (naskiĝis en 2000). Lia filo el pli frua partnereco, Mathieu Simonet (naskiĝis en 1975), same estas aktoro kaj reĝisoro. Ankaŭ lia fratino Eva Simonet kaj ties filo Christophe Barratier, do la nepo de Jacques Perrin, profesie laboras en la produktado de filmoj, kaj Christophe Barratier reĝisoris plurajn pli novajn filmojn de la produktofirmao de sia onklo, interalie la sukcesajn produktaĵojn Les Choristes kaj Faubourg 36.
Iniö
Iniö estas eksa komunumo de Finnlando. Ĝi esti unuiĝinta kun Parainen, Nauvo, Korppoo kaj Houtskari Länsi-Turunmaa en 2009. La 31-an de decembro 2008 la komunumo havis 249 loĝantojn, kaj ĝia terareo estis.
Medgar Evers
Medgar Wiley Evers (naskiĝis la 2-an de julio 1925 en Misisipio; mortis la 12-an de junio 1963 en Misisipio) estis nigra usonana, defendanto de homaj rajtoj kaj membro de la NAACP (nacia asocio por la antaŭenigo de kolorhaŭtuloj). Pro lia lukto kontraŭ diskriminacio, kies viktimoj estis nigruloj, kaj ĉefe pro lia rolo dum la enketo de la murdo de Emmett Till, li estis murdita de kukluksklanano
Natria jodido
Natria jodido, jodido de natrio aŭ NaI estas neorganika komponaĵo, natria salo de jodida acido. Ĝi estas blanka substanco, kristala solido, uzata kiel nutro-aldonaĵo kaj en organika kemio. Industrie ĝi produktiĝas pere de reakcio inter natria hidroksido kaj jodida acido.
Liwiec
Liwiec estas rivero en Pollando. Ĝi longas 142 km. Lokoj situantaj apud Liwiec: Wyszków, Pogorzelec, Liw, Węgrów, Mokobody, Pruszyn, Barchów, Urle, Starowola, Sekłak, Zawiszyn, Starawieś, Łochów, Chodów, Borzychy
Natria jodido
Jodido de natrio, samkiel kalia jodido, estas ordinare uzata por traktado kaj preventado de joda nesufiĉo. Jodohava kuirsalo enhavas unu parton da natria aŭ kalia jodido po 100 mil partoj de natria klorido.
Uzoj
Aktivigita per talio, natria jodido emisias fotonojn kaj trembrilas, kiam submetita al jonigaj radiadoj, pro tio ĝi uzatas en trembrilo-detektiloj, plej tradicie en nuklea medicino, geofiziko, nuklea fiziko kaj vivmediaj mezuradoj. Do, natria jodido aktivigita per talio estas vaste uzata materialo por detektado de trembrilaj efektoj.
La kristaloj kutime kluĉiĝas al fotomultiplika tubo, ene de hermetike sigelita mekanismo, ĉar natria jodido estas higroskopa. Plej bonaj rezultoj de kelkaj parametroj (tio estas, radiada malmoleco, postinkandesko, travidebleco) atingeblas per variado da kondiĉoj dum kristalkreskiĝo. Kristaloj kun plej altaj niveloj de aktivigo uzatas en ikso-radiaj detektiloj kun alta spektrometra kvalito. Tiucele, natria jodido povas uzati, kaj kiel unuopaj kristaloj, kaj kiel multekristaloj. La ondolondo de emisio estas 415 nm.
Akvoterapio
Akvoterapio estas kuracmetodo per akvo per trinkado kaj inhalado de specialaj akvoj. Tiu estas unu el la plej malnovaj terapioj, kiujn la homo konas. Eĉ kelkaj bestoj trinkas en specialaj fontoj por kuraciĝi.
Izolaĵo
Izolaĵo estas materialo, kiu limigas certan interŝanĝon inter du sistemoj. Inter pluraj specoj de izolaĵoj distingiĝas: La malo de izolaĵo estas konduktanto (pri varmo kaj iu ajn formo de energio), aŭ konduktilo (pri elektro) aŭ transmisiilo (pri mekaniko kaj sono).
Allué
Allué [aLJŬE] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
La loĝloko Allué (860 msm) mem estas en la orienta valo Ballibasa. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Allué suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Allué oni malaltiĝis ĝis nunaj nur 5 loĝantoj (2019).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la romanika preĝejo de la 12-a jarcento.
Listo de Komunumoj en distrikto Maramureș
Jen '''listo de komunumoj en distrikto Maramureș (averto: kelkaj supozeble almenaŭ nun ne estas komunumoj, sed vilaĝoj apartenantaj al alia komunumo):
Komunumaro Oderwald
La komunumaro Oderwald grupigas plurajn proksimajn komunumojn en Germanio. Ĝi estas parto de la distrikto Wolfenbüttel en la orienta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio. Entute en la komunumaro vivas 7.288 loĝantoj.
Al la komunumaro apartenas la komunumoj (nombroj de loĝantoj laŭ la stato fino de junio 2006)
Etiopio
Etiopio aŭ Etiopujo (ኢትዮጵያ en la etiopa skribo), oficiale konata kiel la Federacia Demokrata Respubliko Etiopio, estas lando, kiu situas en la Korno de Afriko. Ĝi estas la dua plej multhoma lando en Afriko, kun pli ol 82 milionoj da loĝantoj, sed ankaŭ la deka plej vasta, ĉar ĝia teritorio etendiĝas sur 1 100 000 km². Etiopio havas landlimon norde kun Eritreo, oriente kun Ĝibutio kaj Somalio, okcidente kun Sudano kaj Sud-Sudano, kaj sude kun Kenjo. Ĉefe dank'al sia granda ĉefurbo Adis-Abebo, Etiopio estas cetere la plej multhoma lando sen maraliro en la tuta mondo.
Etiopio restis monarkio dum la plej granda parto de sia historio kaj la etiopia dinastio aperis jam en la 2-a jarcento a.K.. Etiopio cetere estas unu el la regionoj de la mondo, kie spuroj de homa vivo estas plej frutempaj. Ĝi plej verŝajne estis la areo, el kiu homo sapiens ekvojaĝis al kaj preter Mezoriento. Kune kun Romio, Ĉinio kaj Persio, la etiopia Aksuma Reĝlando estas rigardebla kiel unu el la kvar gravaj ŝtatpotencoj de la 3-a jarcento. Dum la kolonia disdivido de Afriko, Etiopio estis la nura afrika ŝtato, kiu sukcesis konservi sian sendependecon, kaj unu el nur kvar afrikaj ŝtatoj, kiuj aniĝis al la Ligo de Nacioj. Post mallonga periodo de itala okupado, la lando fariĝis fondinta membro de Unuiĝintaj Nacioj. Kiam aliaj afrikaj nacioj ekakiris sendependecon post la Dua Mondmilito, multaj el ili elektis la kolorojn de la flago de Etiopio, kaj Adis-Abebo iĝis la sidejo de pluraj afriktemaj internaciaj organizaĵoj.
Moderna Etiopio kaj ties nuntempaj landlimoj rezultas el signifa teritoria malpliigo en la nordo kaj, tute kontraŭe, plivastigo suden, ĉefe pro popolaj migradoj, komercaj aneksoj sed ankaŭ militaj konkeroj, precipe en la tempoj de imperiestro Meneliko la 2-a kaj Ras Gobena. En 1974, la dinastio estrita de imperiestro Haile Selassie estis eksigita pro graviĝanta enlanda milito. Ekde tiam spertis Etiopio diversajn registarajn sistemojn. Internacie, Etiopio estis unu el la fondintaj membroj de la Movado de Nealiancitaj Landoj, de la Grupo 77 kaj de la Organizaĵo por Afrika Unueco. Adis-Abebo hodiaŭ restas la sidejo de Afrika Unio, de la Afrika Ĉambro de Komerco kaj de la Ekonomia Komisiono de Unuiĝintaj Nacioj por Afriko (UNECA). La lando disponas unu el la plej potencaj armeoj de Afriko. Ĝi estas unu el malmultaj afrikaj landoj, kie indiĝena alfabeto daŭre uzatas. Ĝi cetere havas sian proprajn tempo-sistemon kaj kalendaron, kiu prokrastas je sep aŭ ok jaroj kompare kun la gregoria kalendaro.
Toponimo
Laŭ la Kroniko de la reĝoj de Aksumo, manuskripto en la geeza lingvo de la 17-a jarcento, la nomo de Etiopio devenas de Itiopis, nomo de filo de Kuŝ, ne menciita en la Biblio, kiu laŭlegende fondintus la urbon de Aksumo. Plinio la Maljuna asertis same, ke la nomo de la lando devenis de iu nomata Aethiops, filo de Vulkano. La tombo de Itiopis ankoraŭ videblas apud Aksumo.
Geologio
La eco de Etiopujo estas aparta ene de Afriko. La lando estas kun Lesoto la plej alta de la kontinento: 50% de ĝia areo situas je alto pli ol 1200 m, pli ol 25% super 1.800 m kaj 5% atingas alton de 3.500 m. La randoj de la montara regiono kaj la riverujoj estas tre krutaj.
Etiopujo posedas rezervojn de mangano, oro, plateno kaj gemoj. Oni supozas, ke ekzistas rezervoj de nafto kaj tergaso interalie en Gambelo kaj en la somala regiono.
Libštát
Libštát (Liebstadtl) estas kampurbo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Semily, regiono Liberec. Vivas ĉi tie.
Etiopio
Klimato
La klimataj diferencoj ene de Etiopujo devenas ĉefe de la alto, en la malaltebenaĵoj estas varmege kaj en la altebenaĵoj relative malvarmete.
Libštát
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1322. Ekde la jaro 1525 ĝi estas urbeto. Al la municipo estis al la 20-a de marto 2014 renovigita statuso de kampurbo.
Etiopio
Klimato
Distingeblas tri klimatzonoj: la tropikaj varmegaj regionoj ĝis alto de 1.800 m, la mezvarmeta zono de 1.800 ĝis 2.500 m, kaj la malvarmeta zono super 2.500 m. En la ĉefurbo Adis-Abebo, kiu situas je alto de 2.400 m, la meza taga temperaturo situas tagmeze inter 8 kaj 24 °C.
Jeckenbach
Jeckenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Etiopio
Lagoj
La plej granda etiopa lago estas la lago Tana. En la Granda Rifto troviĝas multaj plej ofte vulkandevenaj lagoj. La Shala estas la plej granda kraterlago kaj la plej profunda lago de la lando. La Langano estas pro sia alta enteno de sodo unu el la malmultaj lagoj en kiu eblas sin bani, ĉar ne supervivas tie la helikoj, kiuj transdonas la helikan febron.
Riveroj
La plej gravaj riveroj de Etiopujo estas la Akobo, la Avaŝo, la Blua Nilo, la Juba, la Ganale, la Omo, la Tekeze kaj la Ŝabele.
Flaŭro kaj faŭno
Pro la diversriĉaj topografio, geologiaj tavoloj kaj klimataj kondiĉoj, Etiopujo estas hejmo al tre multaj kaj diversaj plantoj kaj bestoj.
Etiopujo estas unu el la ok genetikaj centroj de la mondo. La etiopa flaŭro entenas ĉirkaŭ 7 000 plantospeciojn, el kiuj ĉirkaŭ dek du procentoj estas endemiaj. Etiopujo estas la hejmo de kafo kaj de diversaj grajnoj, kiel tefo (eragrostis tef), sed ankaŭ de la ornama banano (ensete ventricosum). Pli ol 20 diversaj kulturitaj plantoj devenas el Etiopujo.
Inter la multaj bestospecioj troviĝas 30 specioj de mamuloj (12 %) (interalie la etiopa lupo, la gazelo de Sömmerring, la gelado kaj la bergnialao), 23 birdospecioj (2,6 %), 3 reptilspecioj (3,9 %) kaj 17 amfibiaj specioj (31,5 %).
Naciaj parkoj
Ekzistas 9 naciaj parkoj en Etiopujo (je oktobro de la jaro 2005).
Historio
De 330 en la teritorio de la nuna Etiopio ekzistis kristana ŝtato, pro predikado de Frumencio.
Laŭ arkeologiaj datumoj, la unua etiopia reĝlando ekzistis inter la 5-a kaj la 3-a jarcentoj a.K..
Etiopio sekvis la egiptan eklezion al koptismo. Post la islama konkero de Egiptio, Etiopio restis izolita de ceteraj kristanoj. La rumoroj pri foraj etiopaj kristanaj reĝoj estis unu el la fontoj de la legendo de pastro Johano.
Abisinio ankaŭ konata kiel la Imperio Etiopio estas pereinta imperio. Ĝi inkluzivis Etiopion kaj Eritreon. Kiam ĝi atingis sian plej grandan areon, ĝi inkluzivis iomete da Egipto, Sudano, Jemeno kaj Sauda Arabio. Ĝi regis de 980 a.K. ĝis 1974, kiam ĝi estis faligita de komunistoj. Je la tempo de sia falo, la imperio estis la plej malnova reganta registaro en la mondo kaj unu el la du landoj (kun Liberio) kiuj ne estis koloniigita en Afriko.
En la 19-a jarcento dum la afrika koloniado fare de eŭropaj potencoj, Etiopio konservis sian sendependecon. Tial rastafarianismo kredis Etiopion la lando promesita de Dio al la nigruloj.
En la 1930-aj jaroj, post milito, kiu en oktobro de 1935 mortigis 250 000 homojn, Etiopio estis invadita de Italio; la italoj estis venkitaj kaj forigitaj.
Teritoria organizado
La nacia teritorio de Etiopio estas dividita en pluraj administraĵoj. Unuavice Etiopio konsistas el naŭ administraj regionoj al kiuj estas aldonataj 3 urboj-regionoj.
Trafiko
Longo de la vojoj estas 26 053 km, longo de la unusola fervojo estas 681 km, kiu interligas la ĉefurbon kun haveno de Ĝibuto. Etiopio havas resume 14 flughavenojn kaj uzas ankaŭ 2 havenojn en Eritreo, same en Ĝibutio.
Popola kulturo
Tre populara estas kafoceremonio.
Arto
Etiopujo famiĝas pro siaj pentraĵoj, kiuj rapide kaptas la observanton kaj enkondukas lin en alian mondon. Tia tute aparata artoformo havas longan tradicion kaj ligiĝas al la historio de Etiopujo.
Etiopaj artistoj:
Muziko
La tradicia muziko de Etiopujo malsamas multe de aliaj konataj ritmoj el okcidenta Afriko. Ludas ĝin kantisto-poetoj, kiuj vojaĝas tra la lando kaj konservas kaj disvastigas la muzikan kulturon.