cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
24261 Judilegault
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Judith Legault, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search (STS) de 2008, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la Lake Highland Preparatory School de Orlando (Florido).
26-a de decembro
La 26-a de decembro estas la 360-a tago de la jaro (la 361-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 5 tagoj restas.
Je la 26-a de decembro okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 26-a de decembro estas (laŭ gregoria kalendaro):
10267 Giuppone
10267 Giuppone estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la argentina astronomo Christian Giuppone de la Observatorio de Kordobo, kiu esploras pri la problemo de tri kunorbitantaj korpoj kun disperdo, kun apliko al dinamiko de planedoj kaj malgrandaj korpoj.
Front
Front estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Busano, Favria, Vauda Canavese, Oglianico, San Carlo Canavese, Rivarossa kaj San Francesco al Campo.
57 Mnemozino
57 Mnemozino estas granda kaj hela asteroido de la asteroida zono, Malkovris ĝin la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther elde Duseldorfo (Germanio) la 15-an de septembro 1857.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Mnemozino (greke : Μνημοσύνη), titanino de helena mitologio personiganta la memoron, kaj patrino de la muzoj.
Lasvegaso
Lasvegaso (angle kaj origine hispane Las Vegas) estas metropolo en usona ŝtato Nevado, kaj internacie konata destino por ferioj, butikumado, distrado kaj vetado. Ĝi fondiĝis en 1905 kaj fariĝis oficale urbo en 1911. Ĝi estas la plej granda usona urbo fondita en la 20a jarcento.
La nomo Las Vegas estas ofte uzata por la urbo mem kaj la ĉirkaŭaĵo, speciale la 7,2 kilometra segmento de Las Vegas Boulevard, kiu situas plejparte ekster la limoj de la urbo en nekorporacia urbo nomata Paradise, nome Las Vegas Strip.
Kiel la centro por vetado en la en Usono, Lasvegaso portas la kromnomon "Monda Ĉefurbo de Distrado," kaj inter multaj aliaj, ĝi nomiĝas "Urbo de Pekoj" kaj "Urbo de Malvirto" pro la populareco de permesata vetado, havebleco de alkoholaĵoj iam ajn, kaj distroj erotikaj. Ĉi tia imago de la urbo popularigis ĝin kiel loko por filmoj kaj televidprogramoj.
La fondo
Lasvegaso akiris sian nomon de hispanaj esploristoj kiuj kolektis akvon tie. Tie inter dezerto troviĝis verdejo, kaj tial do oni nomis ĝin "La herbejoj" John C. Fremont iris al la loko en 1844 kiel reprezenanto de Usona Armea Korpuso Inĝeniera, kiam ĝi apartenis al Meksiko. En 1855, post la cedo de la teritorio de Meksiko al Usono, Brigham Young sendis 30 misiistojn por konverti la lokajn indianojn. La formala establo de la urbo okazis en 1905 kiam la fervoja kompanio disvendis terenon kiu nun konsistas la urbocentron de Lasvegaso.
Gravaj eventoj
Lasvegaso estas unu el la plej dinamaj urboj en la mondo, kiu reinventas sin kie centro de vetado, familiaj ferioj, zono de hedonismo (kun reklama slogano "Kio okazas en Lasvegaso, tio restos en Lasvegaso"), kaj furorejo por luksa manĝado kaj butikumado dum la jaroj.
La plej gravaj okazoj en la urbo estis:
Ekonomia historio
En ĝia komenco, Lasvegaso estis haltejo por pioniroj kaj poste por vagonaroj. Ĝi estis centro por minado en la regiono. Post la konstruo de Hoover Dam en 1936 kaj la permeso de vetado, Lasvegaso rapide fariĝis populara destinejo por turismo. Ĉi tio, kune kun la apuda establo de fortikaĵo por usona aerarmeo(Nellis AFB), lanĉis grandan epokon de konstruado kiu daŭras eĉ hodiaŭ. Casino
Situo
Lasvegaso situas en seka dezerta valo, inter montaj palruĝaj, rustoranĝaj kaj grizaj. La tereno estas roka kaj sabla. Loĝantoj kreskigas herbojn, arbojn kaj aliajn verdaĵojn. Pro la malabundo de akvo, ekzistas movado forigi domajn verdajn herbajn ĝardenojn kaj reguligi la uzon de akvo por ĝardenzorgo.
Ekonomio
La ekonomio de Lasvegas baziĝas ĉefe sur turismo, vetado kaj ekspozicioj, kiuj helpas ankaŭ la vendejojn kaj restoraciojn, kvankam ĉi tiuj fariĝis memstaraj industrioj en 2000 kaj poste. Kelkaj fabrikantoj de vetmaŝinoj situas en Lasvegaso.
Turistoj venas al Lasvegaso por rapidaj geedziĝoj kaj ankaŭ rapidaj eksedziĝoj. La urbo klopodas diversigi la ekonomion per ekzemple la World Market Center.
Reevoluigo
Post malfermiĝo de The Mirage, la centro por konstruado en Lasvegaso translokiĝis de la urbocentro al La Strio. La urbocentro eĉ nun suferas pro ĉi tio. Nun oni klopodas allogi aliajn industriojn krom turismo, kiel fabrikado, bankado kaj aliaj komercaj aferoj. La urbo ofertas tre favorajn postulojn pri impostoj kaj korporaciaj formalaĵoj por helpi tion.
Por helpi la urbocentron, la urbo sukcese allogis konstruadon de federala konstruaĵo kaj granda kinejo, kaj plue konstruis Fremont Street Experience.
Transporto
La urbon servas sistemo de aŭtobusoj. Ekzistas unurelo inter MGM Grand ĉe suda pinto de la Strio kaj Sahara ĉe norda pinto. Granda internacia flughaveno McCarran servas la regionon por pasaĝeroj kaj ŝarĝoj. Pasaĝeraj vagonaroj ne plu servas Lasvegason, kvankam oni proponas servon kun Losanĝeleso, laŭ la linio de ŝoseo I-15.
Klimato
Lasvegaso situas en varma dezerta klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 13-27 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe 40, rekorde 47 °C, la malvarmo kulminas en januaro averaĝe 2, rekorde -13 °C. Jare pluvas po 114 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en junio.
Sporto
En 2000 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 Pokalo Billie Jean King), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Lasvegaso.
Famuloj
En Lasvegaso mortis hungardevena gimnastikisto Margit Korondi.
Okoř
Okoř estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en Mezbohemia regiono, en la nordokcidenta parto de distrikto Prago-okcidento, 15 km nordokcidente de la centro de la ĉefurbo Prago. En ĝi havis.
Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el 1227.
Memorindaĵoj
Dominanto kaj la plej grava vidindaĵo de la komunumo estas samnoma ampleksa burgruino, konata ekskursocelo kaj okazloko de diversaj kulturaj aranĝoj.
Psalmo 2
La Psalmo 2 apartenas al la kolekto de 150 psalmoj kaj en la juda Tanaĥo kaj kristana Malnova Testamento
Spertuloj ĝin kunigas al la serio da reĝaj psalmoj kaj revestigas per aparta graveco de la “mesia” kvalito pro la pri ĝi interpreto farita en la Nova Testamento.
Origina kompilado
Eble oni ĝin kompilis okaze de kelka milita venko de reĝo. La psalmo, fakte, ŝajnas poete memorigis konjuron kontraŭ la reĝo kaj lian kompletan venkon, decide kaj energie subtenatan de Dio
teksto de la psalmo
1 Kial tumultas popoloj, Kaj gentoj pripensas vanaĵon? 2 Leviĝas reĝoj de la tero, Kaj eminentuloj konsiliĝas kune, Kontraŭ la Eternulo kaj kontraŭ Lia sanktoleito, dirante: 3 Ni disŝiru iliajn ligilojn, Kaj ni deĵetu de ni iliajn ŝnurojn! –   4 La loĝanta en la ĉielo ridas, La Sinjoro mokas ilin. 5 Tiam Li parolos al ili en Sia kolero, Kaj per Sia furiozo li ilin ektimigos, dirante: 6 Mi starigis ja Mian reĝon Super Cion, Mia sankta monto. –   7 Mi raportos pri la decido: La Eternulo diris al mi: Vi estas Mia filo, Hodiaŭ Mi vin naskis. 8 Petu Min, kaj Mi donos al vi popolojn por heredo, Kaj por posedo limojn de tero. 9 Vi disbatos ilin per fera sceptro, Kiel potan vazon vi ilin dispecigos. –   10 Kaj nun, ho reĝoj, prudentiĝu; Instruiĝu, juĝistoj de la tero! 11 Servu al la Eternulo kun timo, Kaj ĝoju kun tremo. 12 Kisu la filon, ke Li ne koleru, kaj vi ne pereu sur la vojo, Ĉar baldaŭ ekbrulos Lia kolero. Feliĉaj estas ĉiuj, kiuj fidas Lin.
Oni notu en ĝi la frazon “La Eternulo diris al mi: "Vi estas Mia filo,    Hodiaŭ Mi vin naskis”     kaj la decidan dian favoron por la vananta reĝo de la unuaj versegoj.
Mesia interpreto
En dua (filologia) lego. kiam la juda monarkio jam malaperis en la historio de la juda popolo, la psalmo 2 nutris la mesiecajn esperojn kaj estis vidita kiel antaŭpriskribo de la karakteroj de la estonta Mesio. Aparte la la dia filiiĝo estas prerogativo de la Mesio.
Interpreto de la Nova Testamento
La tria lego en la Nova Testamento legis la psalmon ĝin atribuante al Jesuo Kristo vidigita kiel la atendita Mesio kaj la realiganto de la judaj promesoj
En la sinoptikaj Evangelioj, kiam oni priskribas la bapton de Jesuo, oni aŭdas voĉon el la ĉielo reprenantan la vortojn de tiu psalmo: evangelio laŭ Luko 3,21-22: "Kaj kiam la tuta popolo estis baptata, Jesuo ankaŭ estis baptita, kaj dum li preĝis, la ĉielo malfermiĝis, 22 kaj la Sankta Spirito malsupreniris sur lin en korpa aspekto kiel kolombo; kaj venis voĉo el la ĉielo: ‘’’’’’Vi estas Mia Filo, la amata; en vi Mi havas plezuron."
Tiu sama frazo estas ripetata en la Epistolo al la Hebreoj (1,5) por substreki la superecon de §Jesuo kompare kun la anĝeloj: "Ĉar al kiu el la anĝeloj Li iam diris: Vi estas Mia Filo, Hodiaŭ Mi vin naskis? kaj denove: Mi estos al li Patro, Kaj li estos al Mi Filo?"
Mesieco de la psalmo 2 laŭ judaj fontoj
Tiel juĝis:
Tate
Tate estas la nacia muzeo de Britio koncerne britan modernan arton. Ĝi fakte konsistas el kvar apartaj artgalerioj tra Anglio : Tate Britain (malfermis en 1897 kiel la Nacia Galerio de Brita Arto), Tate Liverpool (1988), Tate St Ives (1993) kaj Tate Modern (2000). Ekzistas cetere la TTT-ejo Tate Online (1998).
Tate estis fondita en 1897 kiel la Nacia Galerio de Brita Arto (angle: National Gallery of British Art). Kiam ŝanĝis la rolo de la galerio por inkludi modernan arton, ĝi estis renomita "Galerio Tate", en la nomo de Henry Tate, kiu fondis la kolekton. La divido de la kolekto en kvar muzeojn okazis en la jaro 2000.
(17838) 1998 HJ94
(17838) 1998 HJ94 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Heptila benzoato
Heptila benzoato aŭ C14H20O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la benzoata acido kaj heptanolo. Heptila benzoato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Heptila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heptila benzoato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Ferenc Mátray
Ferenc Mátray [mAtrai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mátray Ferenc estis hungara operkantisto, (tenoro). Lia familia nomvarianto estis Mátrai, lia edzino estis Ágnes Vámos (same operkantisto).
Ferenc Mátray naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Mátray frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1949. Lia plej grava instruisto estis Oszkár Maleczky. Li debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li restis seninterrome ĝis la pensiuliĝo en 1974. Tamen en tiu periodo li estis gastokantisto en Prago, Aŭstrio, Albanio, ambaŭ Germanioj, Ankaro.
Montoj Hengduan
La montoj estas en la regiono Ĥam, nome unu de la kulturaj provincoj de la historia Tibeto. De tie devenas la endanĝerigita ruĝa pando.
Mikołów
Mikołów (jen pole, germane Nicolai ĝis 1911, Nikolai ekde tiam) ekde la jaro 1922 estas urbo en Pollando, situante en la sud-okcidenta parto de la lando, ĝi troviĝas en la Silezia provinco inter la riveroj Vistulo kaj Odro. La urbo apartenas al samnoma komunumo en distrikto Mikołów. De la ĉirkaŭantaj ĝin montebenaĵoj eblas admiri pitoreskan panoramon de montaro Beskidy.
La nomo Mikołów respektive Nikolai devenas de la nomo la unua posedanto de la vilaĝo, do de Nikolao. Tiuepoke en la pola lingvo oni ankoraŭ por Nikolao uzis la formon Mikuł kaj la unua nomo de la urbo estis simile Mikułów. Oni ŝanĝis ĝin konforme al la ŝanĝoj en la pola lingvo, sed nur fine de la 19-a jarcento. La literon >u< anstataŭis la litero >o< - kio evidente ŝanĝis la nomosonon.
La urbo estas unu el la plej malnovaj urboj de Silezio, kaj fieras pri la 780-jara historio. La spuroj de la setlejo Mikołów enloĝata iam de kamparanoj kaj metiistoj troviĝas en la regiono, kie nun lokiĝas kapelo de la sanka Nikolao. La urbo komence de sia ekzisto apartenis al la dukslando Ratibor, ekde 1336 apartenis al la reĝlando Bohemio kadre de la germanlingva Sankta Romia imperio, kadre de tiu reĝlando eniris la habsburgan monarkion kaj en 1742 transiris al Prusio, ekde 1871 kadre de la Germana Regno. La 22-an de julio 1911 la literumo de la loknomo Nicolai estis ŝanĝita al Nikolai. En la referendumo en Supra Silezio la 20-an de marto 1921, 56 % de la urbanoj voĉdonis por restado en Germanio kaj 44% por aliĝo al Pollando. Ĉar la distrikto de Pless, al kiu apartenis la urbo, voĉdonis por Pollando kun granda plimulto, la urbo Nikolai estis cedita al Pollando la 28-an de junio 1922 kaj ricevis la polan nomon Mikołów.
La urbo dum jarcentoj evoluis malrapide kaj relative trankvile, kvankam skuis ĝin incendioj kaj epidemioj, rezulte de kiuj dufoje la loĝantaro du-trione estis dekumita. Evolusalton de la urbeto ne alportis ankaŭ la funkciigo de la minejo. Malgraŭ la fakto, ke periode oni elterigadis ĉi tie karbon en la urbo ne sentiĝas la tipa por Silezio minista etoso. Gravan fierindaĵon de la urbo - eble iom surprize - konsistigas multspeciaj verdaĵoj, kiuj jam baldaŭ troviĝos en la konsisto de la Malsuprsilezia Botanika Ĝardeno. Kiel oni informas, ĝi kreiĝos sur la areo de 130 hektaroj por protekti 100 maloftajn plantospeciojn kaj apartajn naturajn valorojn. Ĉirkaŭ la ĝardeno estos konstruita 400 hektara ekologia parko, kiu estos la plej granda ĉi speca loko en Pollando.
Plütscheid
Plütscheid estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
43-Vira Skuamiŝo
43-Viraj Skuamiŝo estas fikcia sporto, kiun elpensis George WOODBRIDGE kaj Tom KOCH. Ĝi estis prezentata en ekzemplero 95 de la satira usona MAD Magazine (junio 1965). La ludregularo, intencita kiel satiron de team-ludoj, kompreneble estas ne ludebla; sed "MAD Magazine" ricevis multajn remendojn, ŝajnis ke kelkaj universitatoj provis fari teamojn kaj praktiki la ludon.
En la artikolo prezentiĝas nova lud-terminaro sed sen ia klarigo; multe de la humuro estiĝas per la provoj de legantoj diveni la signifon kaj de la sensencaj vortoj kaj de la senracia regularo.
Ludantoj
Ĉiu teamo konsistas el unu dekstra kaj unu maldekstra Interna Groucho, unu dekstra kaj unu maldekstra Ekstera Groucho, kvar Profundaj Bruderoj, kvar Malprofundaj Bruderoj, kvin Barilpordoviroj, tri Maldefendaj Niblingoj, kvar Kvarona-Frummertoj, du Duono-Frummertoj, unu Plena-Frummert, du Superblatoj, du Subblatoj, naŭ Subtena-Finkoj, du Saltistoj, kaj unu Suĉilo.
La lud-kampo
La lud-kampo estas pentagona kampo, nomita Flutnejo; la ludo daŭras sep 15-minutajn Ogrojn (sed ok se pluvas).
Amt Wachsenburg
Amt Wachsenburg estas komunumo de Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ilm de la federacia lando Turingio, kaj en sia nuna formo ekzistas post unuiĝo de la antaŭaj komunumoj Ichtershausen kaj Wachsenburggemeinde ekde la 31-a de decembro 2012. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
La partoj de la komunumo estas:
7127 Stifter
7127 Stifter estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstra verkisto kaj pentristo Adalbert Stifter (1805–1868).
Hugo Lloris
Hugo Lloris - prononco laŭ sistemo IFA [], naskiĝis en Nico, do nun -jara - estas franca profesia futbalisto en la pozicio de golisto. La patro devene estas kataluno. Ekde la jaro 2008 li estas membro de la vira franca nacia teamo de futbalo, post kiam antaŭe li jam membris en la naciaj teamoj de sub-18- kaj sub-19-jaruloj. Li partoprenis kadre de la nacia teamo en la matĉoj de la futbalaj mondpokaloj de 2010 kaj 2014, de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio kaj de la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Ekde 2012 li estas la teama kapitano.
5926 Schönfeld
5926 Schönfeld estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana astronomo Eduard Schönfeld (1828–1891), iama direktoro de la observatorioj de Mannheim kaj de Bonn.
Concordia
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 27001 loĝantojn. El tiuj estis 13782 viroj kaj 13219 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1524,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 120 metroj super la marnivelo.
Ipoao
Ipoao aŭ Ipoaa Lago (hispane : lago Ypoá) estas lago situanta en la centra okcidento de Paragvajo, en la Centra kaj en la Paragvaria Distriktoj. Ipoao estas parto de la Ipoaa Nacia Parko (Parque Nacional Lago Ypoá). Ĝi kovras areon de 119 000 da hektaroj. La zono estis agnoskata naturprotektejon kaj nacian parkon en 1992.
La lago havas nebone konatan kaj esploritan ekosistemon. En la malsekejoj kaj lagunoj ĉirkaŭantaj Ipoaon troviĝas la insuloj Mocito, Ildefonso, Valdés kaj Marcelo.
En la zono vivas varia avifaŭno, konsistanta el ardeedoj, ibisoj, papagedoj kaj tukanoj. Kvankam estante oficiale nacia parko, malmulto estis farata por plenumi ties statuton.
Departemento Metao
Departemento Metao estas laŭ areo relative granda departemento de Kolombio, en la centro de la lando, sude de la ŝtata ĉefurbo Bogoto. La departemento ekestis je la 1-a de januaro 1959.
<LI>Ĉefurbo: Villavicencio (305 500) <LI>Areo: 85 635 km² <LI>Loĝantaro: 743 597 <LI>Urboj:  Acacias (38 800), Granada (32 000)
Rusia nacia teamo de futbalo
La rusa aŭ rusia nacia teamo de futbalo estas la landa vira teamo de la Rusia Futbala Asocio (ruse Российский футбольный Союз, latinliterigite Rossijski Futbolni Sojus). La teamo, kiu kreiĝis post la fine de 1991 kolapsiĝinta ŝtato Sovetunio, ĝis nun kvalifikiĝis dufoje por matĉoj de la Futbala Mondpokalo (1994 kaj 2002) kaj kvarfoje por tiuj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado (1996, 2004. 2008 kaj 2012).
La internacia federacio FIFA deklaris la rusian teamon la rekta posteulo de la Sovetunia nacia teamo de futbalo.
Historio
Komence de la 20-a jarcento Sankt-Peterburgo estis la granda centro de la futbalado en Rusio. Dum 1900 ekestis naŭ novaj futbalaj asocioj, kiuj tamen nelonge ekzistis. Dum aŭgusto 1991 fondiĝis la " Sankt-Peterburga Futbala Ligo", la unua interkluba futbala ligo en la lando. La tegmenta futbalista asocio de Rusio nomiĝas Российский футбольный Союз (latinliterigite Rossijski Futbolni Sojus, Rusia Futbala Asocio) kaj fondiĝis dum 1912. La unuan internacian matĉon la rusa teamo dum la sama jaro per la rezulto 1:2 perdis kontraŭ Finnlando, kiu tiutempe ankoraŭ estis okupita de la Rusia Imperio. La unua oficiala internacia matĉo post la refondiĝo estis dum la jaro 1992 kontraŭ Meksiko – ĝin venkis la rusoj per la rezulto 2:0.
Sian kulminan fazon la rusia futbalado havis dum la epoko de la Sovetunio, kiam la Sovetunia nacia teamo de futbalo unufoje iĝis eŭropa futbala ĉampiono kaj trifoje vic- ĉampiono. Multaj el la sovetuniaj futbalistoj tamen venis el Ukrainio, iuj ankaŭ el Litovio kaj la aliaj (aliĝintaj aŭ konkeritaj) sovetuniaj respublikoj. Aparte konataj sportistoj el tiu tempo interalie estis la ruso Лев Яшин (Lev Jaŝin) kaj la ukraino Олег Блохін (Oleh Bloĥin).
Post la malfondo de Sovetunio fine de 1991 komence pluludis komuna teamo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, kiu reprezentis iujn, sed ne ĉiujn de la eksa sovetuniaj respublikoj, ĝis la fino de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1992. Sekve, aŭtune 1992 refondiĝis la rusa nacia teamo, kiu tamen restis relative sensukcesa – dum 1998 ĝi ne kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo, dum 2000 ne por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado, kaj krome la teamo ne progresis post la unua turnira parto, la grupaj matĉoj. Tio gvidis al oftaj ŝanĝoj de la nacia trejnisto: krom Oleg Romancev, kiu dufoje estis nacia trejnisto kaj entute oficis dum kvin jaroj, neniu alia trejnisto restis pli ol du jarojn, malkulmine tiu de la dua duono de 1998, kiu oficis nur 6 monatojn.
Laŭ la stato de 2012, la rusia teamo estas trejnata fare de la nederlandano Dick Advocaat. Antaŭe ĝin gvidis la nederlandano Guus Hiddink - tiu trejnisto, kiu prizorgis la aŭstralian nacian teamon de futbalo dum la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio, en Rusio ekoficis la 10-an de julio 2006.
La 2009 la rusia teamo malgajnis la eliminan matĉon kontraŭ tiu de Slovenio per la rezulto 0:1 kaj rezulte de tio perdis la eblon partopreni la Futbalan Mondpokalon 2010. Por subteni rusiajn futbalistojn, en Mariboron (Slovenio) alveturis la prezidanto Dmitrij Medvedev. Lastafoje la rusianoj partoprenis la finalajn matĉojn dum la Futbala Mondpokalo 2002.
La rusia teamo sukcese partoprenis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, atinginte la duonfinalon, do trian pozicion, kaj partoprenas en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012.
Kluĵo
En la centra placo de la urbo, ĉe la dekstra flanko de la preĝejo Sankta Mikaelo, staras la skulptaĵo pri la hungara reĝo Matiaso la 1-a, kreaĵo de János Fadrusz. De 1894 estas aligita al Kluĵo Cartierul Mănăștur aŭ en malnova nomo Cluj-Mănăștur kaj Someşeni en 1950.
Historio
En la tempo de la romia koloniado (2-a ĝis 3-a jarcento) estis fondita malgranda kolonio (colonia) nomita Napoca, sed ĝi estis detruita dum la epoko de la migrado de la popoloj. Germanaj koloniistoj fondis la urbon en la 13-a jarcento ĉe la bordo de la rivero "Someșul Mic". Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario je la nomo reĝa departemento Kolozs. Ekde 1790 ĝis 1867 Cluj estis ĉefurbo de la Grandprinclando Transilvanio. Hodiaŭ Cluj-Napoca estas kultura centro de la hungara minoritato en Rumanio. Ĝis 1974 la urbo nomiĝis Cluj. La iaman dakan/romian nomon oni aldonis al Cluj en 1974, por festi 1850 jarojn de urbeco.
Loĝantaro
En 1910 la urbo havis 60 808 loĝantojn (83% hungaroj, 14% rumanoj, 3% germanoj); en 1992 estis 328 602 (76 % rumanoj, 23% hungaroj, 1% ciganoj).
Nankana Sahib
Nankana Sahib (Ŝahmuĥi-ortografio: ننکانہ صاحب, Gurumuĥi-ortografio: ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ) estas urbo de la provinco de Panĝabo en Pakistano, iam konata sub la nomo "Rai-Bhoi-Di-Talwandi". Ĝi havas proksimume 100 000 loĝantojn kaj situas je 80 km sud-okcidente de Lahore kaj 75 km oriente de Fajsalabad, je alteco de 187 m super la marnivelo.
Koordinatoj : 31° 26' 51" N, 73° 41' 49" E
Nankana Sahib(o) estas konsiderata kiel sankta kaj historia por la tie naskiĝintaj siĥoj, ĉar tie naskiĝis Guruo Nanak Dev, la ĉefa figuro de siĥismo. Siĥoj venas el la tuta mondo al Nankana Sahib, kaj ĝi estas unu el la plej prosperaj urboj en Pakistano
La Gurdwara Nankana Sahib(o)
"Gurdwârâ" laŭvorte signifas en la panĝaba "la pordo al la Guruo" (ਗੁਰਦੁਆਰਾ, gurdu'ārā, ਗੁਰਦਵਾਰਾ, gurdvārā»). Ĝi estas kultejo de la siĥoj, same templo kiel kunvenejo.
La plej vizitata kultejo en Nankana Sahib(o) estas Gurdwara, konstruita ĉe la loko, kie troviĝis la naskiĝdomo de Guruo Nanak Dev. Ĝi estas la plej rimarkinda el ĉiuj siĥaj kultejoj en la urbo. Festivaloj okazas tie dum la unua plena luno de la jaro por memorsoleni la naskiĝon de Guruo Nanak Dev.
Bakanoj
Bakanoj aŭ Bakan-insuloj (iam Bachan, Bachian aŭ Batchian, en nederlanda : Batjan) referencas al grupo de insuloj en la arkipelago de Molukoj de Indonezio kaj Bakano estas la plej granda insulo de la grupo. La insulos estas montaj kaj arbaraj. La insuloj kuŝas sude de Ternato kaj okcidente de la plej suda branĉo de Halmahero. Bakano mem estas la plej granda; la dua kaj tria plej grandaj insuloj estas Kasiruta kaj Mandioli. Estas dekoj da pli malgrandaj insuloj en la grupo.
La insuloj estas administrataj de la regentaĵo Suda Halmahero de la provinco Nordaj Molukoj. Bakano enhavas ĉirkaŭ 60,000 loĝantojn el kiuj ĉirkaŭ 8,000 loĝas en la ĉefurbo Labuha; ĝi estas subdividita en 7 distriktoj. Kasiruta kaj Mandioli havas po ĉirkaŭ 8,000 loĝantojn, kaj ĉiu estas subdividata en 2 distriktoj.
Libia enlanda milito
[[Dosiero:Libyan Uprising.svg|eta|300px| <font color=#5fd35f size=6>• Urboj regataj de sekvantoj de Kadafi
Jarkovac
Ne miskomprenu kun Ĵarkovac!
Jarkovac, serbe Јарковац, hungare Árkod estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Meza Banato, en municipo de Seĉanj.
Libia enlanda milito
<font color=#550000 size=6>• Urboj regataj de la ribelantoj
Jarkovac
Situo
Jarkovac situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.
Libia enlanda milito
<font color=#0000ff size=6>• Urboj kun aktuala batalado aŭ neklara situacio
Strikrompanto
Strikrompanto aŭ eĉ strikrompisto estas persono kiu laboras malgraŭ daŭranta striko. Strikrompistoj estas kutime individuoj kiuj ne estis dungitaj fare de la firmao antaŭ la sindikato disputo, sed prefere dungitaj post aŭ dum la striko por pluigi la funkciadon de la labororganizaĵo. "Strikrompistoj" ankaŭ povas rilati al laboristoj (ĉu sindikatanoj aŭ ne) kiuj klopodas trapasi la strik-pikedon por labori.
Libia enlanda milito
(Situacio de la 27-a de februaro) ]] Okazis revolucio en Libio ekde la, kiam la protestoj kiuj jam okazis en aliaj arabaj landoj ĉefe kiaj la najbaraj Tunizio kaj Egiptio, sed ankaŭ en aliaj landoj, kontaĝiĝis al Libio, kie kunfluis malakcepto de la diktatoreco de Muamar al Kadafi, malamikeco de kelkaj triboj, protestoj kontraŭ la koruptado familia (multaj gefiloj de Kadafi estas gravuloj de la reĝimo) kaj eĉ timo pri eksterlandaj solduloj subsaharaj.
Strikrompanto
Strikrompistoj estas dungitaj tutmonde, ofte kie ajn laboristoj strikas aŭ okupiĝas pri rilataj agoj. Tamen, strikrompistoj estas uzitaj multe pli ofte en Usono ol en iu alia industria lando.
346
En la jaro 346 post Kristo okazis, interalie:
Libia enlanda milito
La unuaj fortaj protestoj okazis en la nordorienta regiono ĉe Bengazi kaj Tobruk kie ĉirkaŭ la 23-a de februaro hegemoniis la protestantoj kaj policanoj kaj militistoj aŭ malaperis aŭ unuiĝis al tiuj. El aviadiloj kaj helikopteroj oni estis pafinta kontraŭ ribeluloj.
La 24-an de februaro jam estis fortaj la protestantoj de kelkaj areoj nordokcidentaj. Tiutage oni parolis pri 300 mortoj laŭ la reĝimo, 1.000 laŭ itala ministro pri eksterlandaj aferoj, 10.000 laŭ televidkanalo Al Arabija. Samtempe oni diskonigis, ke kelkaj ministroj kaj eksministroj de Kadafi demisiis kaj aliris al la kontraŭstara flanko.
De la 24-a ĝis la 25-a de februaro okazis batalo en la urbo de Zaŭija je 50 km de Tripolo. Laŭ la televidkanalo Al-Ĝazira mortis almenaŭ 100 personoj kaj 400 estis vunditaj. La iama kolonelo Al Mahdi al Arbi estris la ribelantojn.
La 26-an de februaro okazis la jenaj eventoj:
La 27-an de februaro la ribelantoj alproksimiĝas al Tripolo kaj en Bengazi oni organizis provizoran registaron, kies nomo estas Nacia Transira Konsilio. En la limo al Tunizio okazas humana katastrofo pro multaj miloj de fuĝintoj. Usono apogas klare la ribelintojn.
Notoj
Libia - ليبيا
Mirșid
Mirșid [mirŝid] (hungare: Nyirsid) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 582 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 634 (rumanoj, 15 % da hungaroj). Ĝia unua mencio estas en 1370. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy vármegye). Administre apartenas al ĝi Firminiș, Moigrad-Porolissum kaj Popeni.
Tra Mirșid iras la rumana nacia vojo DN1F inter Zalău kaj Jibou kaj la fervoja linio inter la samaj du urboj.
Krisztina Nádudvary Parázsóné
PARÁZSÓNÉ NÁDUDVARY Krisztina [pr. para:ĵo:ne: na:duvari] estis hungara aktorino naskiĝinta en Váradolaszi la 1-an de majo 1813 kaj mortinta en Pest la 24-an de februaro 1838.
Ŝia kariero
Parázsóné Nádudvary fariĝis vagantaktorino en oktobro de 1829 en trupo de József Keszy kaj debutis en Lugos. La 11-an de februaro 1830 ŝi edziniĝis kun aktoro János Parázsó en Gyulafehér. Ŝi ludis en Kolozsvár, Kassa, Szeged, Szabadka, Debrecen, Miskolc, poste en teatra sezono de 1834–35 en la Várszínház de Buda.
Abd ar-Rahman la 3-a
Abd ar-Rahman la 3-a (en araba: عبد الرحمن بن محمد) (Abd al-Rahmān ibn Muhammad ibn Abd Allāh, 11-a de januaro 889/91 – 15-a de oktobro 961) estis la oka Emiro kaj unua Kalifo de Kordovo (912–961) de la umaja dinastio en Al-Andalus. Nome al-Nasir li-Din Allah ("la Defendanto de la Dia Fido"); li ascendis al trono komence de siaj 20-aj jaroj, kaj regis dum duonjarcento kiel la plej pova princo de Iberio. Kvankam homoj de ĉiuj religioj ĝuis toleron kaj religian liberecon sub lia regado, li ege kontraŭis la Fatiman kaliflandon, parte subtenante ties malamikojn en Afriko, kaj parte per postulo de la titolo Kalifo (reganto de la islama mondo) por si mem.
Komencaj jaroj
Abd ar-Rahman naskiĝis en Kordovo, nepo de Abdullah aŭ Abdallah, sepa sendependa emiro de Al-Andalus, de la Umajada dinastio, kiu estis reginta ĉe la Kaliflando de Damasko (661-750). Liaj gepatroj estis la filo de Abdullah nome Muhammad kaj Muzna (aŭ Muzayna, signife pluvo aŭ nubo), nome kristana kromedzino. Ankaŭ lia elpatra avino estis kristana, nome la reĝa infantino Onneca Fortúnez, filino de la kaptiva reĝo Fortún Garcés de Pamplono. Abd ar-Rahman estis tiele duonnevo el la reĝino Toda de Navaro. Ŝajne Abd ar-Rahman estis blankulo, bluokulo kaj bela.
Muhammad (la patro de Abd ar-Rahman) nur 20 tagojn post la nasko de la infano, estis murdita de sia frato Al-Mutarrif, kiu estis ĵaluza pro la favoro kiun Muhammad ricevis el la patro Abdallah. Al-Mutarrif estis akuzinta Muhammad pro supozata komploto kun la ribela Umar ibn Hafsun, kaj Muhammad estis enkarcerigita; kiam la emiro decidis liberigi sian filon pro pruvomanko, la frato mortigis Muhammadon en la karcero mem. Laŭ kelkaj fontoj, la propra emiro estis malantaŭ la murdo de Muhammad, same kiel malantaŭ la murdo de Al-Mutarrif en 895, ĉar li ne volis, ke la filoj senpacienciĝu pro netuja heredo kaj pripensu patromurdon. Abd ar-Rahman pasis sian junaĝon en la virinejo de sia patrino. La fratino de Al-Mutarrif, konata kiel al-Sajjida ("la Senjorino"), respondecis pri lia eduko. Ŝi certigis ke la eduko de Abd ar-Rahman estis farata rigore. Abd ar-Rahman dum junaĝo dediĉis sin al silenta studado.
Aliro al trono
Emiro Abdallah mortis aĝe 72. Spite la fakton ke kvar el ties filoj (Aban, Abd al Rahman, Muhammad kaj Ahmad) estis vivaj tiam, ĉiuj estis preterpasitaj por la sukcedo. Abdallah anstataŭe elektis kiel sian sukcedanton sian nepon, Abd al-Rahman la 3-a (la filo de lia unua filo). Tio ne estis surprizo, ĉar Abdallah jam estis montrinta sian amon al sia nepo multfoje, nome permesante lin vivi en sia propra turo (kion li ne estis permesinta al iu el siaj filoj), kaj permesante lin sidiĝi sur la trono en iomaj festaj okazoj. Plej ĉefe Abdallah estis doninta al al-Rahman sian ringon, la simbolon de la povo, kiam Abdallah malsaniĝis. Abd al-Rahman sukcedis al Abdallah la tagon post lia morto nome la 16-an de oktobro 912. Tiamaj historiistoj, kiaj al-Bayan l'Mogrib kaj la Cronica anonima de Abd-ar-Rahman III, asertas, ke tiu sukcedo okazis "senprobleme". La onkloj akceptis tion, sed post kelkaj jaroj kelkaj el ili komplotos sensukcese por senpostenigi la kalifon.
Tiam Abd al-Rahman estis ĉirkaŭ 21 aŭ 22 jaraĝa. Li heredis emirlandon ruiniĝontan, dum lia povo etendiĝis nur ĉirkaŭ la urbo de Kordovo. Norde la kristana Regno de Asturio pludaŭris sian projekton de Reconquista en la valo de Doŭro, helpite de mozaraboj kiuj estis fuĝintaj el maltolerema kordova regno. Sude en Afriko, la Fatimidoj estis kreintaj sendependan kaliflandon kiu minacis allogi la islaman populacion, kiu estis suferinta sub la akra regado de Abdullah. En interna frunto la malkontentaj Muladioj (islamanoj de iberia deveno) reprezentis konstantan danĝeron por la kordova emiro. Plej pova el tiuj estis Umar ibn Hafsun, kiu, el nekonkerebla fortikaĵo de Bobastro, kontrolis multe el orienta Al-Andalus.
El la komenco de sia regado, Abd ar-Rahman montris firman intencon finigi la ribelojn de Al-Andalus, plifirmigi centran povon, kaj restarigi la internan ordon ene de la emirlando. Por plenumi tiujn celojn li enmetis en la kortegon la saqalibah, nome sklavoj de orienteŭropa deveno. La saqalibah reprezentis trian etnan grupon kiu povis neŭtraligi la senfinan kontraŭecon inter la islamanoj de araba deveno, kaj tiuj islamanoj de berbera deveno.
Komenca regado
Dum la unuaj 20 jaroj de sia regado, Abd ar-Rahman evitis militan agadon kontraŭ la nordaj kristanaj regnoj, nome Asturio kaj Navaro, sed entreprenis militojn kontraŭ Umar ibn Hafzun kaj ties filoj kaj aliancanoj en Andaluzio, kaj kontraŭ la ribelemaj senjoroj de Ekstremaduro, Valencilando kaj Toledo. Post jaroj, en la tria jardeko de la jarcento, venkos super la senjoro de Zaragozo. Lia unua celo estis rompi la koalicion kontraŭumajadan formatan de la arabaj grupoj de Sevilo kaj Granado kaj de la muladioj, berberoj kaj kristanoj. Helpis lin lia fidela eŭnuko Badr, kiu kreskis en la kordova alkazaro kaj kiu, kiel nova Moseo savita el akvo, estis trovita tuj naskita ĉe la alkazaro, ĉe la rivero Gvadalkiviro. Ĉiufoje la nova kalifo interkonsente kun siaj kunlaborantoj, tuŝis situacion, negocis, traktis kaj proponis privilegiojn kaj politikajn aŭ militistajn postenojn, sed ankaŭ superruzis, trompis, minacis kaj kruelis por reakiri la pasintan hegemonion de la dinastio kaj sekvi senripoze sian pacigan mision.
La muladiaj ribeluloj estis la unua problemo kiun li frontis. Tiuj povegaj familioj estis subtenataj de iberianoj kiuj estis ĉu malferme ĉu sekrete kristanoj kaj estis agintaj kun la ribeluloj. Tiuj elementoj, kiuj formis la kernon de la populacio, estis pretaj elteni pli fortan reganton kiu protektus ilin kontraŭ la araba aristokratio. Abd ar-Rahman klopodis aligi ilin per kreado de pagita armeo kiu inkludis kristanojn.
Li unue devis nuligi la ribelulon Umar ibn Hafsun. La 1-an de januaro 913 armeo, estrata de la eŭnuko Badr, konkeris la fortikaĵon de Écija, je ĉirkaŭ 50 km el la ĉefurbo. Ĉiuj la urbaj fortikaĵoj estis detruitaj kaj la alkazabo iĝis rezidejo de la guberniestro kaj de la emiraj trupoj. Venontan printempon, post 65 tagoj de zorga preparado, Abd ar-Rahman persone estris ekspedicio suden. Liaj trupoj estis rekuperantaj la kora (provincoj) de Jaén kaj Elvira, dum kavalira teĉmento estis sendita por liberigi Malagon el la sieĝo de Hafsun. Li atingis ankaŭ la kapitulacon de Fiñana (en la nuna provinco de Almerio), post incendiigi la antaŭurbon. Poste li moviĝis kontraŭ la kastelo de Juviles en la Alpujarras. Post ruinigi ties kamparon por malhavigi ilin el rimedoj, li siegis ĝin. Ĉar malfacilis bombardi per katapultoj, li ordonis la konstruon de platformo kie liaj sieĝaj armiloj estus muntitaj je pli granda efiko, kaj rompis la akvoliveron. La Muladioj kapitulacis post kelkaj tagoj: ili savis siajn vivojn, sed ĉirkaŭ 55 estroj kaj aliancanoj de ibn Hafsun estis senkapigitaj; pliaj venkoj sekvis kaj la emiro devigis la venkitojn post kampanjo de 90 tagoj sendi ostaĝojn kaj trezorojn al Kordovo, por sekurigi ties konstanta submeto. Dum tiu periodo la kalifo konkeris aŭ detruis ĉirkaŭ 70 kastelojn kaj pli da 200 fortikaĵajn turojn.
En la unua jaro de lia regado, Abd ar-Rahman eluzis la rivalecojn inter la Banuhajaj regantoj de Sevilo kaj Karmono por devigi ilin submetiĝi. Li komence sendis specialajn gildojn (hasam) sub Ahmad ibn Mohamedo-ibn Hudajr, guberniestro de Écija, al Sevilo, por akiri ilian submetadon. Tiu provo malsukcesis, sed akiris la subtenon de Muhammad ibn Ibrahim ibn Hajjaj, reganto de Karmono kaj kuzo de la sevila senjoro, nome Ahmad ibn Maslama. Kiam la lasta estis ĉirkaŭita fare de Umajadaj trupoj, li jurpersekutis por helpo al Ibn Hafsun, sed tiu lasta estis jam venkita fare de la sieĝantoj kaj resendita al Bobastro. Sevilo finfine kapitulacis la 20-an de decembro de 913. Ibn al-Mundir al-Kurajs, membro de la reĝa familio, estis nomita guberniestro de la grandurbo, dum la Senjoro de Karmono akiris titolon de veziro. Muhammad ibn Ibrahim ĝuis sian oficejon por nur ununura tago, ĉar Abd ar-Rahman baldaŭ malkovris siajn konektojn kun la ribelanta guberniestro de Karmono. Mohamedo estis sendita al malliberejo, kie li poste renkontis sian morton.
Ibn Hafsun kaj aliaj ribeluloj
La Umajada armeo tiam moviĝis al Bobastro, dum la ĉevaliraro estis sendata al la kastelo de Sant Batir, kiu estis abandonata de la defendintoj, permesante la trupojn de Abd ar-Rahman sekurigi grandan militakiron. Tiam estis la vico de la kasteloj de Olías kaj Reina. Tiu lasta falis post violenta luktado, malfermante la vojon al la ĉefa urbo kaj provinca ĉefurbo de Malago, kiun li kaptis post unu tago. Abd ar-Rahman tiam direktis sin laŭ la marbordo al Montemayor, ĉe Benahavís, Suhajl (Fuengirola) kaj al alia kastelo nome Turrus aŭ Turrus Jusajn (identigita de Évariste Lévi-Provençal kiel Ojén). Li finfine alvenis ĉe Algeciras la 1-an de junio 914. Li ordonis patroli la marbordon por detrui la ŝipojn kiuj liveris al Ibn Hafsun el Nordafriko. Multaj el ili estis kaptataj kaj bruligitaj antaŭ la emiro. La ribelaj kasteloj ĉe Algeciras kapitulacis tuj kiam la kordova armeo aperis.
La regiono de Valencio submetiĝis pace en 915.
Abd ar-Rahman lanĉis tri diversajn kampanjojn kontraŭ Ibn Hafsun (kiu mortis en 917) kaj liaj filoj. Inter ili, Jafar ibn Hafsun havis la ĉefan urbon de Toledo. Abd ar-Rahman ordonis detrui la urban kamparon. Jafar, post du jaroj de sieĝo, fuĝis el la urbo por peti helpon al la nordaj kristanaj regnoj. Dume Abd ar-Rahman akiris la kapitulacon de la urbo el ties populacio, post promesi al ili senpunecon, kvankam 4000 ribeluloj fuĝis dum nokta eskapo. La urbo kapitulacis la 2-an de aŭgusto 932, post sieĝo de du jaroj.
En 921 la Banu Muhallab de Guadix submetiĝis, sekvate de tiuj de Jerez kaj Cádiz, same kiel la komerca respubliko de Pechina (922). En 927, Abd-ar-Rahman lanĉis ankaŭ kampanjon kontraŭ la ribelan klanon de la Banu Kasi, sed li devis interrompi ĝin pro interveno de la reĝo Jimeno Garcés de Pamplono.
La lasta el la Ibn Hafsun kiu falis estis Hafs, kiu estis en sia povega fortikaĵo de Bobastro. Ĉirkaŭata de la veziro Said ibn al-Mundhir kiu estis ordinanta la konstruadon de defendokonstruoj ĉirkaŭ la urbo, li rezistis la sieĝon dum ses monatoj, ĝis li kapitulacis, koste de sia vivospezo (928).
Sudokcidentaj ribeloj
La konstantaj ekspedicioj kontraŭ la Hafsunidoj ne deflankigis Abd ad-Rahman el la situacio de aliaj regionoj en Al-Andalus, kiu agnoskis lin nur laŭnome, se ne estis en malferma ribelo. Plej el fidelaj guberniestroj de la urboj estis en nesekura sinteno, kiaj tiu de Évora, kiu ne povis eviti la atakon de la reĝo de Galegio (estonta reĝo de Leono), Ordonjo la 2-a, kiu kaptis la urbon en somero de 913, reportante konsiderindan militakiron kaj 4000 prizonulojn.
En multe de la orientaj kaj okcidentaj provincoj, la aŭtoritato de Abd ar-Rahman estis komplete neagnoskata. La senjoro de Badajoz, Abd Allah ibn Muhammad, nepo de Abd-ar-Rahman ibn Marŭan al-Jilliki, ne nur fortikaĵis la urbon kontraŭ ebla atako de Ordonjo, sed ankaŭ agadis en kompleta sendependo el Kordovo. Por eviti la falon de Évora en la manojn de grupoj de Berberoj de la regiono, li ordonis la detruon de ties defendaj turoj kaj malaltigis la murojn, kvankam post unu jaro li decidis rekonstrui ĝin, donante ties kontrolon al sia aliancano Masud ibn Sa'dun al-Surunbaki. La Algarvo estis dominata komplete de kunalianco de muladioj estrata de Sa'id ibn Malik, kiu estis forpelinta la arabojn el Beja, kaj la senjoroj de Oksonobo, Jahja ibn Bakr, kaj de Niebla, Ibn Ufajr.
La foresto de reĝa aŭtoritato permesis Ordonjon facile kampanjii en tiu areo, dum lia ĉefa celo estis la urbo de Merido, somere de 915. Abd ar-Rahman ne sendis armeon kaj nur kelkaj lokaj estroj de Berberoj organizis reziston.
Kaliflando
La venontan jaron, spite esti venkinta nur la majoritaton de ribeluloj, Abd ar-Rahman troviĝis sufiĉe pova por por deklariĝi Kalifo de Kordovo (16-a de januaro 929), nome Ĥalifo rasul-Allah (sukcedanto de la dia sendito) kaj Amir al-Muminin (emiro de la kredantoj), efike rompante ligojn kun la kalifoj kaj de Fatimidoj de Kajruano kaj de Abasidoj de Bagdado. La kaliflando estis koncepto apartenanta nur al princo kiu regas super la sanktaj urboj Mekko kaj Medino, kaj liaj prauloj devis akcepti nur la titolon de emiro. Sed dume la forto de tiu tradicio estis malfortiĝinta; kaj la titolo pliigis la prestiĝon de Abd-ar-Rahman ĉe siaj celoj, kaj en Iberio kaj en Afriko. Li bazis sian postulon al kaliflando sur siaj umajadaj prauloj kiuj estis havintaj ian kontrolon de la kaliflando ĝis ili estis elpostenigitaj fare de la Abasidoj.
Abd ar-Rhaman iĝis tiele kaj politika kaj religia estro de ĉiuj islamanoj en Al-Andalus, same kiel protektanto de siaj kristanaj kaj judaj subuloj. La simboloj de lia nova kalifa povo estis sceptro (jajzuran) kaj trono (sarir). En la monfarejo kiun li estis fondita en novembro 928, Abd ar-Rahman ekstampis orajn dinarojn kaj arĝentajn dirhamojn, anstataŭante la indikon "al-Andalus" per sia nomo.
Kiel nova kalifo li akiris la kapitulacojn de Ibn Marŭan de Badajoz en 930 kaj de Toledo en 932 post dujara sieĝo. En la suda fronto, por kontraŭstari la pliiĝantan fatimidan povon en Nordafriko, Abd ar-Rhaman ordonis la konstruon de ŝiparo baze en Almerio: la kalifo helpis la maghraŭajn berberojn konkeri Melijon (927), Sebton (931) kaj Tanĝeron (951), kiuj akceptis lian suverenecon. En 951 li subskribis pacon kun la nova reĝo de Leono, Ordonjo la 3-a, por liberigi sin kontraŭ la Fatimidoj kies ŝipoj estis ĉikane kontraŭ la kalifaj ĉe la Mediteraneo kaj eĉ lanĉis atakon kontraŭ Almerion. La armeo de Abd ar-Rahman, estre de ĉefministro Ahmad ibn Said, sieĝis la fatimidan havenon de Tunizo, kiu devis aĉeti sekurecon kontraŭ granda monpago.
Fine li povis krei ian protektoradon en norda kaj centra Magrebo, subtene de la dinastio de Idrisidoj; sed la kalifa influo en la areo malaperis post atako de Fatimidoj en 958, post kio Abd ar-Rahman retenis nur la lokojn de Sebto kaj Tanĝero.
Milito kontraŭ la kristanaj nordaj regnoj
Eĉ antaŭ havi Al-Andalus firme sub sia regado, li rekomencis la militon kontraŭ reĝo Ordonjo la 2-a de Leono, kiu eluzis la antaŭan ĝenan situacion por kapti kelkajn limareojn kaj minaci la Umajadan teritorion. En 917 la tiama emiro sendis grandan armeon sub sia generalon Ahmad ibn Abi Abda kontraŭ Leono, sed tiu estis detruita proksime de San Esteban de Gormaz en septembro de tiu jaro.
Rekoninte esti subtaksinta potencon de Ordonjo, en 920 li kunvenigis alian potencan armeon por repreni la teritoriojn perditajn post la antaŭa kampanjo. Post venkado, la 26-an de julio, kontraŭ la reĝo Sancho Garcés la 1-a de Navaro ĉe Valdejunquera, li enpenetris en Navaro enirante laŭ la rivero Aragono proksime de la klasika itinero de la invadoj el la sudo. Abd ar-Rahman atingis la eŭskan urbon de Pamplono, kiu estis rabita, dum ĝia katedralo estis disfaligita.
La sukceda krizo kiu frapis Leonon post kiam Ordonjo la 2-a mortiĝis en 924 kaŭzis malfacilecojn kuij ĉesis kiam Ramiro la 2-a akiris la tronon en 932; unua provo de li por helpi la sieĝitajn ribelantojn en Toledo estis forpuŝita en 932, malgraŭ tio ke la kristana reĝo povis kapti Madridon kaj gajni venkon ĉe Osma.
En 934, post certigado de supereco super Pamplono kaj Alavo, li devigis Ramiron retiriĝi al Burgoso, kaj devigis la Navaran reĝinon Toda, sia onklino, submetiĝi al li kiel vasalo kaj retiriĝi de rekta regado kiel reganto antaŭ sia filo García Sánchez la 1-a. En 937 li konkeris ĉirkaŭ tridek kastelojn en Leono. Venonte li kontaktis Muhammad ibn Haŝim-at-Tugib, guberniestron de Zaragozo, kiuj aliancis kun Ramiro sed estis pardonita post la kapto de sia grandurbo.
Malgraŭ fruaj malvenkoj, Ramiro kaj García povis venki super la kalifuja armeo en 939 ĉe la Batalo de Simanko, plej verŝajne, pro perfido de arabaj elementoj en la armeo de la kalifo, kiu estis preskaŭ mortonta kaj pro tio li neniam plu estros la batalojn. Post tiu malvenko, Abd-ar-Rahman maldaŭrigis preni personan ordonrajton pri siaj kampanjoj. Lia celo estis tamen helpita fare de Fernán González de Kastilio, unu el la kristanaj gvidantoj ĉe Simanko, kiu poste lanĉis daŭriĝantan ribelon kontraŭ Ramiro. La venko de Simanko rajtigis la kristanan regnon por konservi la armean iniciaton en la duoninsulo ĝis la malvenko de la posteulo de Ramiro, Ordonjo la 3-a de Leono, en 956.
Lastaj jaroj
Tio verŝajne influis la polemikan rakonton pri enamiĝo al dektrijara knabo (poste sanktigita kiel kristana martiro kaj enkanonigita kiel Sankta Pelagio de Kordovo, kiu estus rifuzinta la progresojn de la kalifo. Tamen, la amrakonto eble estis muntaĵo aldone al origina rakonto, en kiu li ordonis al la knabo-sklavo konvertiĝi al Islamo. Ĉiukaze, kolera, li la knabon torturis kaj diserigis, tiel kreante la kristanan polemikon demonigante islamanojn.
Abd-ar-Rahman pasigis la reston de siaj jaroj en sia nova palaco ekster Kordovo. Li mortiĝis en oktobro 961 estante 70-jaraĝa, kaj estis sukceditaj fare de lia filo Alhakamo la 2-a.
Graveco
Abd-ar-Rahman protektis artojn, kaj ĉefe arkitekturon. Triono de lia enspezo sufiĉis por la ordinara elspezo de registaro, triono estis hamstrita kaj triono foruzitaj por konstruaĵoj, ekzemple ĉe la moskeo de Kordovo (korto kaj minareto). Post deklarado de la kaliflando, li havis masivan palacon kompleksa, konata kiel Medina Azahara, konstruita proksimume 5 kilometrojn norde de Kordovo. Medino Azahara estis modeligita laŭ la malnova umajada palaco en Damasko kaj funkciigita kiel simbola ligo inter la nova kalifo kaj liaj prauloj.
Sub lia regado, Kordovo iĝis la plej grava intelekta centro de Okcidenta Eŭropo kaj kerna centro de la nova islama imperio en Okcidento, rivaliĝinta dum unu jarcento kun Bagdado kaj Konstantinopolo, la ĉefurboj de la Abasida Kaliflando kaj de la Bizanca Imperio, respektive, laŭ povo, prestiĝo, brilo kaj kulturo. Laŭ arabaj fontoj, sub lia regado, la urbo atingis milionon de loĝantoj (eble troe, anstataŭ probable inter 150000 kaj 200000 loĝantoj, kio ĉiukaze igas ĝin la plej loĝata urbo de Eŭropo). Estis 1600 moskeoj, 300000 domoj, 80000 vendejoj kaj sennombraj publikaj banejoj. Li vastigis la bibliotekon de la grandurbo, kiu estus plue riĉigita fare de liaj posteuloj. Krome estis ĉirkaŭ 70 bibliotekoj, li fondis universitaton, altlernejon de medicino kaj alian de tradukistoj de la greka kaj de la hebrea al la araba.