cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Fieu
- jen france, prononco [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Libourne (aŭ Liborna) kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Ernie Royal
Ernest Andrew „Ernie“ Royal (* 6-an de februaro 1921 en Los-Anĝeleso; † 16-an de marto 1983 en Novjorko) estis usona ĵaztrumpetisto.
Vivo
Royal komencis trumpetludon en la aĝo de dek jaroj kaj orientiĝis komence je Louis Armstrong, poste ankaŭ je Roy Eldridge, Harry Sweets Edison kaj Dizzy Gillespie. En 1938 li muzikis ĉe Les Hite kaj en 1940 ĉe Lionel Hampton. Post la militservo li laboris ĉe Count Basie, Phil Moore, Julia Lee, Charles Mingus kaj Woody Herman. Post koncertvojaĝoj kun la bandoj de Duke Ellington kaj Charlie Barnet li laboris komence de la 1950-aj jaroj du jarojn en Francujo, i. a. ĉe Jacques Hélian. Post lia reveno en 1952 li direktis kune kun Wardell Gray ĵazbandeton. Krome Royal laboris por Stan Kenton, Neal Hefti, Gil Evans, Quincy Jones kaj Oliver Nelson, same kiel ekde 1957 kiel studiomuzikisto. Li muzikis ekzemple en la bando de la televidspektaklo The Tonight Show; li ankaŭ estas aŭdebla sur la albumoj de Miles Davis Sketches of Spain (1957) kaj Porgy and Bess (1958), kun la naŭopo de Gene Ammons, sur la albumo Townhall-Concert el 1963 de Mingus same kiel sur la albumo The Individualism of Gil Evans.
Lia pli aĝa frato estis klarnetisto kaj aldosaksofonisto Marshall Royal.
Izvoarele (Cernești)
Izvoarele [izvŭarele] (hungare: Balázsszeg) estas vilaĝo en Rumanio sude de Cavnic. En 1910 ĝi havis 88 loĝantojn (rumanoj), en 1992 65. Ĝia unua mencio estas el 1770. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Balázsszeg apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Cernești.
Estopa
Estopa estas duo hispana de muziko kreita en 1999, formata de la fratoj David Muñoz kaj José Manuel Muñoz. La grupo estas indiĝena de Cornellà de Llobregat (kvartalo de San Ildefonso), Provinco de Barcelona, sed ties membroj devenas el Zarza Capilla, Provinco de Badajoz.
Per sia unua disko ili sukcesis vendi pli da 1.000.000 de kopioj, kaj famiĝi kaj en Hispanio kaj en landoj de Latinameriko kiaj Meksiko, Ĉilio, Kubo, Argentino kaj Venezuelo. Postaj sep albumoj plu famigis ilin kaj nacie kaj internacie.
Diskaro
Ili vendis ĉirkaŭ 4.300.000 kopiojn totale.
Kanalo Blanka maro - Balta maro
Blanka-mara-balta-mara kanalo aŭ Kanalo Blanka maro - Balta maro (ruse Belomorsko-Baltijskij kanal) estas kanalo longa je 227 km de Powenez ĉe Onega-maro ĝis Belomorsk (Soroka) ĉe Blanka maro en la nordo.
La laborojn partoprenis ĉirkaŭ 170.000 arestitoj kaj mortis onidire ĉirkaŭ 25.000 homoj. La kanalo ne havis tian gravecon, kiel oni antaŭe pensis.
Karol Libelt
Karol Fryderyk Libelt (naskiĝis la 8-an de aprilo 1807 en Poznań, mortis la 9-an de junio 1875 en Brdowo estis pola mesianisma filozofo, politika kaj socia aganto, prezidanto de Poznana Societo de Scienc-Amikoj.
Kanalo Blanka maro - Balta maro
Oni volas ĉiun lignoparton de la kanalo anstaŭi per ŝtalbetono en 2007.
Karol Libelt
Li estis filo de ŝuisto. Finis Gimnazion al Sankta Mario Magdaleno en Poznań. En la jaroj 1826-1830 studis en Berlino klasikan filologion, filozofion kaj matematik-naturajn sciencojn. Tie estis ŝatata disĉiplo de Hegelo. En 1830 doktoriĝis kaj poste iom ekvojaĝis tra Eŭropo ekkoncele. Post reveno al Pollando partoprenis novembran ribelon kiel artileriisto, kio malebligis al li por kelkaj jaroj labori kiel instruisto. Lia sinteno dum kelkaj bataloj gajnis por li avancon ĝis subleŭtenanto kaj krucon de la Ordeno Virtuti Militari.
Filozofio
Kiel filozofo Libelt strebis al kreo de la sistemo de nacia filozofio, kio devus esti kompilaĵo de diversaj nuntempaj al li esplordirektojn surbaze de pola kulturo de romantisma epoko. Filozofia sistemo de Libelt rememoras intuiciismon de Henri Bergson. Lia filozofio apogas sur mesianismo kaj hegelismo. Ties centra punkto estas aserto, ke dialektiko de la realo ne koncernas logoson, intelektan forton, racian fenomenon, sed la unuon de sentumo.
Campanario
Campanario havas diversajn signifojn:
François de La Mothe le Vayer
François de LA MOTHE LE VAYER (naskiĝinta en 1588 en Parizo, mortinta la samloke) estis franca filozofo, antikvaĵisto kaj moralisto.
Vivo
Post studoj li iĝis ĉeparlamente generalprokurator-substituito por mallonga tempo. Per sia skribaĵo »De l'instruction de M. le Dauphin« (1640) li atentigis Richelieu kaj komisiitis per la edukado de la duko de Anjou, la posta duko de Orléans; pli malfrue de la tronheredanto kaj posta reĝo Ludoviko la 14-a. Post ties nupto finfine li edukis la fraton pli junan de Ludoviko.
De La Mothe le Vayer estis ankaŭ ŝtata konsilisto kaj akademiano. Lia ĉefverko estas »Cinq dialogues, faits à l'imitation des anciens par Horatius Tubero« (Mons 1671), kie li defendis (klere) la skeptikismon kaj (ironie) la reveliĝintan religion. La plej bonan eldonon de verkaro »Œuvres« faris lia nevo Roland Le Vayer de Boutigni.
Sušice III
Sušice III, Horní Předměstí estas parto de urbo Sušice en distrikto Klatovy en Ĉeĥio. Ĝi estas sudokcidenta parto de Sušice. Estas ĉi tie registritaj 464 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Sušice III situas en katastra teritorio Sušice nad Otavou kun areo 16,6 km².
(14585) 1998 RX64
(14585) 1998 RX64 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ozdín
Ozdín, hungare Ozdin, germane Ossden estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Ozdín situas laŭ traira flankovojo. Lučenec troviĝas je 20 km-oj.
Fortikaĵo
Jam en la pratempoj sur montopinto 589 m-ojn alta estis tera fortikaĵo. Supozeble en la 13-a jarcento jam ŝtona fortikaĵo konstruiĝis. Proksimume en 1440 husanoj okupis ĝin, kiun Matiaso la 1-a reokupis en 1460. Poste dum la kontraŭturkaj bataloj jam neniu menciis ĝin.
Vilaĝo
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1548. En 1720 oni komputis tie 17 impostintajn familiojn. En 1828 loĝis tie 461 vilaĝanoj en 51 domoj. En 1831 30, en 1873 15 vilaĝanoj mortis pro ĥoleroj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ozdin 377 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ozdín 356 homoj, (341 slovakoj).
Feuquières - Broquiers (stacidomo)
Feuquières - Broquiers estas franca stacidomo sur linio - Le Tréport - Mers, situanta en , apud Broquiers, en departemento , regiono Hauts-de-France.
1. FC Kaiserslautern
La 1 FC Kaiserslautern (mallonga: 1. FCK aŭ FCK) estas germana futbala sportklubo el Kaiserslautern, Germanio.
Feuquières - Broquiers (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Épinay-Villetaneuse - Le Tréport-Mers (325000).
1. FC Kaiserslautern
Ĝi estis fondita en la jaro 1900. La ŝercnomo de la klubo estas la ruĝaj diabloj aŭ Betze (laŭ la monteto Betzenberg, kiu leviĝas 50 metrojn super la urbocentro kaj sur kiu situas la stadiono kaj pliaj ĉirkaŭaj sportejoj). La futbalteamo FCK ludas nun en la dua futbala klaso de Germanio. La klubo en novembro 2022 havis 22460 membrojn, kompare al 18055 ekzakte dek jaroj pli frue (novembro 2012). Krom de la futbalo sekcio la klubo havas ankaŭ ankoraŭ aliajn sekciojn kiel korbopilkado, boksado, manpilkado, hokeo, atletiko, kuro kaj triatlono. La teamo ludas en la stadiono nomata Fritz-Walter-Stadion nomita al la FCK-ludanto Fritz Walter, kiu gajnis la mondpokalon en 1954. 1 FC Kaiserslautern venkis kvar germanajn ĉampionadojn en futbalo kaj du DFB-pokalojn.
Solovecaj insuloj
Ĝi konsistas el tri pli grandaj insuloj (Solovec, Bolŝaja Muksalma kaj Anserskij) kaj multaj aliaj malpli grandaj. Ili havas la komunan surfacon de ĉ. 347 km². La insuloj estas rokaj (granita kaj gnejsa), ilin kovras miksaj arbaroj, malofte eĉ marĉoj.
La plej alta pinto estas la Golgota-monteto (107 m) sur la Anserskij-insulo.
Árpád Horváth
Ne konfuzu kun Árpád Horvát! HORVÁTH Árpád [horva't] estis estis hungara reĝisoro, teatrestro, kritikisto, aktorpedagogo naskita la 25-an de novembro 1899 en Dés kaj mortinta ?-a de decembro 1944 en Budapest.
Biografio
Li studis en la fakultato pri filologio de Universitato Budapeŝto. Komence li publikis teatrokritikojn en Független Szemle. Ekde 1922 li laboris ĉe la Nacia Teatro (Budapeŝto) ĝis 1935 kiel reĝisoro. En 1930 li gastreĝisoris en Kluĵo, en 1934–1935 li estis ĉefreĝisoro de Király Színház, en 1935–1936 reĝisoro de Magyar Színház. En 1936 li estiĝis teatrestro en Debrecen, sed li bankrotis en 1939. Inter 1940 kaj 1944 li reĝisoris en Vígszínház. Ekde 1929 ĝis 1934 li instruis praktikon kaj reĝisoradon en la aktorakademio. La hungaraj faŝistoj pro lia partopreno en la kontraŭstara movado ekzekutis lin. En la muzeo de Pesterzsébet je la honoro de Árpád Horváth kaj lia edzino, Lili Neményi oni aranĝis memorĉambron.
Solovecaj insuloj
La soloveca klostro estas la plej granda monaĥejo de Rusio. Ĝi estis fondita en la samnoma insulo en la 15-a jarcento.
En 1974, la Solovecaj insuloj iĝis historiaj kaj arkitekturaj muzeoj kaj natura rezervejo de Sovetunio. Nun la monaĥejo tie estas reestablita, multaj turistoj vizitas la insulojn por vidi ties kulturajn kaj naturajn vidindaĵojn, inter ili estas ankaŭ multaj pilgrimantoj.
Soloveca punlaborejo
Post fermo de la Soloveca monaĥejo en 1920 ĝiaj ejoj malplenis kaj en 1923 en ili establiĝis la novkreita Soloveca punlaborejo. Ĝi funkciis ĝis 1933, kiam la punlaborejo estis likvidita kaj sur ĝia bazo funkciis sekcio de BeltBaltLag (punlaborejo, konstruinta Blankomaran kanalon.
Juchipila
Juchipila estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Juchipila.
Solovecaj insuloj
Soloveca punlaborejo
Dum la Granda purigo, de la 11-a de aŭgusto 1937 ĝis la 24-a de decembro 1938 pli ol 9500 malliberuloj estis pafmurditaj kaj enterigitaj en Sandarmoĥ. En novembro 1937 kapitano de NKVD Miĥail Matvejev pafmortigis 1111 malliberulojn en kvar tagoj. La Soloveca punlaborejo servis kiel modelo por la formiĝonta GULAG.
Ĝis 1939 en la Solovecaj insuloj funkciis la Soloveca prizono de speciala destino, kie troviĝis politikaj malliberuloj. Ĝi estis fermita pro la komenciĝinta en 1939 Vintra milito kontraŭ la apuda Finnlando.
La Rabistoj
La Rabistoj (Die Räuber) estas dramo de Friedrich Schiller, kiu verkis ĝin surbaze de eseo de Schubart. Ĝi estas junaĝa verko, plena je forto kaj ribelo kontraŭ la leĝoj, pro kiuj el agloflugo fariĝas limakirado (Carlo Bourlet). La verko iĝis elirpunkto por evoluo en la germana literaturo de la ĝenro de rabista romano.
El la germana al Esperanto tradukis la verkon L. L. Zamenhof. Legante tiun tradukon ni denove kaj profunde sentas, ke la lingvo de Zamenhof ne estas ia senviva ligita aŭtomato, kies ĉiuj movoj estas fikse antaŭregulitaj de ia logikema mekanikisto. (Bourlet)
Juchipila
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11603 loĝantojn. El tiuj estas 5408 viroj kaj 6195 virinoj. La komunumo havas surfacon de 335 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,240 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 25′ norda latitudo kaj 103° 7′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 11321 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 7 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.06 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
Inter la virinoj estas 4,281 alfabetoj kaj 476 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.01%. Inter la viroj estas 3,564 alfabetoj kaj 336 analfabetoj, do 8.62% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau
Honoré Gabriel Riqueti, grafo de Mirabeau, plej ofte nomita simple Mirabeau, en Esperanto Mirabeo (naskiĝis la 9-an de marto 1749 ĉe Bignon-Mirabeau, mortis la 2-an de aprilo 1791 en Parizo) estis samtempe aŭ sinsekve franca revoluciulo, samkiel verkisto, diplomato, framasono, ĵurnalisto kaj politikisto franca.
Kromnomita «l'Orateur du peuple» (la oratoro de la popolo) kaj «la Torche de Provence» (la torĉo de Provenco), li iĝis la unua simbolo de la parlamenta oratoreco en Francio.
Biografio
La 30an de majo 1791, jariĝo de la morto de Voltaire, la Konstitucifara Asembleo, spite fortajn kontraŭojn (la membroj de la pastraro konstituis kvaronon de la deputitoj) decidis transmeti liajn restaĵojn en ĵus starigitan Panteonon. La 4an de aprilo, post la morto de Mirabeau okazinta la 2an, la Asembleo dekretis, ke la nova konstruaĵo de Sankta Ĝenoveva estos destinita al ricevo de la cindrojn de la granduloj. Mirabeau estis la unua «panteonigita». Voltaire sekvis la 11an de julio. Ĉar la korpo de Mirabeau estis retirita el tiu monumento kiel sekvo de la malkovro de la fera kaŝejo (kun sekreta korespondado inter la reĝo kaj Mirabeau inter aliaj), Voltaire iĝis la plej antikva gasto de la Panteono. Lia kuracisto estis Pierre Jean Georges Cabanis.
Fáni Dalnokiné Konti
Fáni Dalnokiné Konti, laŭ hungarlingve kutima nomordo Dalnokiné Konti Fáni estis hungara operkantisto, (aldo). Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Stohl Franciska, ŝia edzo estis Béni Dalnoki, ŝia filo estis Viktor Dalnoki. Ŝia familia nomvarianto estis Conti, ŝia geedziĝa nomvarianto estis hungarece Dalnoky Béniné.
Franciska Stohl naskiĝis en 1842 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), ŝi mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Fáni Dalnokiné Konti debutis en 1860 en la unua hungara konstanta teatro en Kolozsvár. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Arad (urbo) (1862–1864), Debrecen, Hungara Teatro en Kassa, Nagyvárad, Sopron, Pécs kaj Szabadka. En 1866 ŝi konvertiĝis al juda religio pro ŝia estonta edzo. Post la geedziĝo ili rolis kune. En 1884 ili membriĝis en Reĝa Operejo de Budapeŝto, sed ŝi ricevis nur ĥorusanan membrecon. Ŝi naskis filon en 1868.
Palaco Ferreria
La Palaco Ferreria (Palazzo Ferreria, Palazzo Buttiġieġ-Francia) estas palaco troviĝanta ĉe la enirejo de Valletta, nome ĉefurbo de Malto. Ĝi estis konstruita en la fino de la 19a jarcento. La palaco ne estu konfuzata kun Villa Francia kiu estas la oficiala rezidejo de la Ĉefministro de Malto. Desegnita de arkitekto Giuseppe Bonavia, ĝi estis la unua konstruaĵo kiu enkondukis lignajn balkonojn en la insuloj. Ĝi estas nacia monumento de grado 1a.
Bildaro
Interior of Palazzo Ferreria
Adrienn Arányi
Adrienn Arányi [arAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Arányi Adrienn estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis Gorup.
Adrienn Gorup naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la.
Biografio
Adrienn Arányi aĝis 5, kiam ŝi jam dancis kaj post 2 jaroj ŝi havis rolojn en infanteatrejo de Artúr Lakner. Baldaŭ ŝi havis rolojn ankaŭ en Hungara Radio kaj studis ĉe Margit Makay. Ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1954. Ŝia ĉefinstruisto estis Magda Olthy. Dum la studentaj jaroj ŝi jam apartenis al "vilaĝteatro". Inter 1962–1989 ŝi estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), poste ŝi pensiuliĝis. Spite tion ŝi havis kelkajn rolojn ĝis 2016. Ŝi ricevis solan premion en 2005.
Honora legio
Historio
La Franca Revolucio efektive forigis ĉiujn distingaĵojn de la malnova reĝimo, kaj la generaloj ekkutimis atribui honorajn batalilojn (honora fusilo, honora sabro, eĉ honora tamburo) por rekompenci kuraĝajn agojn. Tial Napoleono kreis la legion por havi distingilojn ne ligitajn al la iama monarkio.
Pro la pledo de Napoleono oni principe akceptis civilulojn en la legion. Li diris: "Se oni diferencigus inter homoj armeaj kaj civilaj, oni establus du ordenojn, kvankam ekzistas nur unu nacio. Se oni honorus nur armeanojn, estus eĉ pli malbone, ĉar tiam la nacio estus jam nenio."
Priskribo
Grandmajstro de la ordeno estas la prezidento de Francio. En 2005 ekzistis pli ol 110 000 vivantaj legianoj, pro mortoj en 2016 nur estis 93 000. La rilato inter armeaj kaj civilaj distingitoj estas proksimume 2/3 al 1/3. Nur unu dekono de la legianoj estas virinoj.
La legianoj dividiĝas al kvin ŝtupoj; la unuaj tri nomiĝas "gradoj" kaj la du superaj "dignoj":
Per legianeco estis distingitaj ne nur homoj, sed ankaŭ asocioj, firmaoj, lernejoj kaj eĉ urboj.
Insigno
La insigno de la ordeno estas blank-emajla stelo kun kvin duoblaj radioj, kies dek pintoj portas globetojn. La stelocentro kaj la globetoj estas arĝentaj por la kavaliroj kaj karminaj por la oficiroj. La radiojn ligas krono arĝenta aŭ karmina laŭ la grado, verde emajlita kaj kunmetita el folioj de kverko (dekstre) kaj laŭro (maldekstre), kies krucigitaj malsupraj pintoj estas ligitaj per nodo. La centro de la stelo estas ora medaliono kun bildo de la Franca Respubliko, ĉirkaŭata de blua cirklo kun la vortoj REPUBLIQUE FRANÇAISE (Franca Respubliko). La stelo pendas de plia krono, laŭgrade arĝenta aŭ karmina, verde emajlita kaj kunmetita el kverkaj (ĉi-foje maldekstre) kaj laŭraj (ĉi-foje dekstre) folioj. Malantaŭe la ora medaliono portas tri trikolorajn flagojn kun la enskribo Honneur et Patrie (honoro kaj patrujo) kaj la daton de la kreo de la ordeno, laŭ la revolucia kalendaro: 29 floréal An X (29-a de florealo, jaro 10).
La insigno pendas de ruĝa rubando. La grandeco de la karmina insigno de la komandantoj plias je duono tiun de la unuaj du gradoj. Ĝi portas rozeton por la oficiroj. La insigno de la komandantoj pendas de kravato. La grand-oficiroj portas la saman insignon, sed karminan, sur la maldekstra flanko de la brusto. Ilia karmina kruco, preskaŭ duoble granda kiel tiu de la du unuaj gradoj, estas portata sur skarpo, pendas de larĝa ruĝa rubando, kiu pasas sur la dekstra ŝultro.
En civilaj vestaĵoj la kavaliroj portas en la butontruo ruĝan rubandon, la oficiroj ruĝan rozeton, la komandantoj ruĝan rozeton sur bantoj el arĝento, la grand-oficiroj ruĝan rozeton sur bantoj duone arĝentaj kaj duona oraj, kaj la grand-kruculoj ruĝan rozeton sur oraj bantoj. La bantoj estas vulgare nomataj "kanapo".
Edukejo de la Honora Legio
Ekzistas edukejo dediĉita al la legio, al kiu rajtas aliri nur filinoj, nepinoj kaj pranepinoj de legianoj. La nombro estas limigita je mil.
Aliaj franciaj distingiloj
Ekzistas nun du aliaj ŝtataj distingiloj en Francio:
Kisangani
Kisangani (pli frue ĝis 1966 Stanleyville aŭ Stanleystad) estas metropolo, universitata urbo kaj ĉefurbo de la Provinco Tshopo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).
Geografio
Kisangani situas laŭ Kongo proksime de akvofalo. Inter Kinŝaso kaj Kisangani la rivero estas navigebla.
Historio
Henry Morton Stanley fondis en la proksimeco fondis loĝlokon "Stanley Falls" por komercadi. Poste ankaŭ sklavoĉasistoj alvenis, kiuj venenis la komercadan etoson. En 1964 ribelantoj okupis Stanleyville-on, tial oni petis helpon de Usono kaj Belgio. Denovaj ribeloj okazis en 1966 kaj en 1967. En 1999 denove okazis militado.
Trafiko
Kisangani situas laŭ fervojo al Ubundu kaj oni planas ankaŭ novan fervojan linion. La urbo havas internacian flughavenon.
Klimato
Kisangani havas tropikan klimaton kun influo de musono. Jare pluvas po 1620 mm, en januaro estas "sekeco", tiam nur 60 mm-oj pluvas. La temperaturo estas konstante pli, ol 30 °C.
Burgo Henneberg
Burgo Henneberg (Burg Henneberg) estas fakte ruino troviĝanta en Henneberg (Turingio), Germanio. Prizorgas ĝin la ''Fondaĵo Turingiaj Kasteloj kaj Ĝardenoj.
Priskribo
La rekte ĉe la landlimo inter Turingio kaj Bavario situanta kastelo estas la origina sidejo de la samnoma grafa dinastio (kiu estingiĝis en 1583). En 1096 grafo Gotebold unue prenis nomon laŭ tiu ĉi burgo. Elfosaĵoj en 2001, kiam trovitis turfundamentaj restaĵoj, montris tamen ke la burgo estis ekzistinta jam pli frue.
En 1274 la origina burgo donitis al la Schleusingen-linianoj, la Römhildanoj posedis la duonon ekde 1393. Pro daŭraj kvereloj inter la bofratoj el ambaŭ linioj la burgo pli kaj pli malgravis. Pri la milita defendo responsis ekde la 13-a jarcento specialaj nobeloj vivantaj unue maldaŭre surburge, poste daŭre. La familioj Von der Kere kaj Von Wechmar ekzemple feŭdmastris dum jarcentoj. Ĉe estingiĝo famlia en 1583 feŭdmastris ankoraŭ la familio Trott zu Stolz.
Detruo kaj nuna stato
En 1525, dum la Kamparanaj ribeloj, la burgo malkonstruitis, por esti rekonstruata poste je la grado necesa por komforta loĝado kaj administrado. Konservitis ĝis hodiaŭ la 14 metrojn alta belfrido, pluraj partoj de la ringomuro enhavanta ankaŭ la eksterajn vandojn de la loĝadsekcio, restoj de la ĉirkaŭfermejaj muroj kaj kelkaj aliaj ejaj maltutaĵoj. La cititaj turaj fundamentoj makovritaj en la jaro 2001-a ne plu videblis.
Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)
La dinastio de Saksio-Koburgo kaj Gotao aŭ Saksio-Koburgo-Gotao, branĉo de la dinastio Wettin, el la samnoma duklando forte partoprenis en la regado de Eŭropo. La lastaj reĝoj de Portugalio apartenis al branĉo Bragança-Saxe-Coburgo-Gotha (aŭ Bragança-Wettin). Ankaŭ la britaj reĝoj Eduardo la 7-a kaj Georgo la 5-a portis tiun dinastian nomon, ĝis kiam Georgo, pro milito kontraŭ Germanio, dekretis, ke lia branĉo de la dinastio rifuzas la nomon kaj sanĝis sian nomon al Windsor. La lasta caro (reĝo) de Bulgario, Simeono la 2-a, estas el tiu dinastio. Li inter 2001 kaj 2005 (kun la civila nomo Sakskoburggocki) estis ĉefministro. Ankaŭ la reĝoj de la belgoj estas el tiu dinastio, kaj ankaŭ la patrino de la sveda reĝo Karolo la 16-a Gustavo.
Portugalio
Portugalaj reĝoj de duon-dinastio - Bragança-Saxe-Coburgo-Gotha (aŭ Bragança-Wettin). Vidu ankaŭ: Dinastio de Braganzo
Britio
Britaj reĝoj de dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao
Bulgario
Bulgaraj reĝoj (caroj) de dinastio Saksio-Koburgo kaj Gotao
Post morto de la caro Boriso la 3-a en 1943 surtroniĝis la neplenaĝa Simeono la 2-a, la regentokonsilion reprezentis princo Kiril.
Băltele
Băltele [bəltele] (hungare:Báltfalva) estas komunumo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 112 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Post 1919 oni aligis ĝin al Gurahonţ.
Kordito
Kordito (cordite ) estas familio de senfumaj pulvoraj eksplodaĵoj, konsistantaj el nitroglicerino kaj nitrocelulozo, faritaj en Britio ekde 1889.
Priskribo
La originala kordito inventita de Abel, Dewar, kaj Kellner konsistis el 58% da nitroglicerino, 37% da nitrocelulozo, kaj 5% da vazelino.
Kordito RDB (Cordite RDB) konsistis el 42% da nitroglicerino, 52% da solvaĵo de nitrocelulozo en alkoholo, kaj 6% da vazelino.
Kordito N (Cordite N) estis simila, sed enhavis krome nitroguanidinon.
Historio
En 1887, Alfred Nobel inventis la eksplodaĵon balistito, kiu konsisis el 45% da nitroglicerino, 45% da solvaĵo de nitrocelulozo, kaj 10% da kamforo.
En la 1880-aj jaroj, komitato de la registaro de Britio ekesploradis senfumajn pulvorajn eksplodaĵojn por milita uzo. La komitaton estris la angla kemiisto Frederick Abel.
Abel kaj komitatanoj James Dewar (skota fizikisto) kaj W. Kellner inventis kaj patentis la korditon en 1889 (patentoj n-roj 5614 kaj 11664). Originale, la kordito estis en la formo de stangoj, aspektantaj simile al kordoj; tial la nomo kordito.
Alfred Nobel procesis kontraŭ Abel kaj Dewar en 1895, sed ne sukcesis.
Simon Borosnyai Lukács
BOROSNYAI LUKÁCS Simon [broŝnjai luka:ĉ] estis hungara reformita pastro. Li naskiĝis la 4-an de marto 1731 kaj mortis en Marosvásárhely la 4-a de aprilo 1802. Li estis la filo de János Borosnyai Lukács
Biografio
Simon Borosnyai Lukács estis pastro 40 jarojn de 1762 en Marosvásárhely.
21446 Tedflint
21446 Tedflint estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
5340 Burton
5340 Burton estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden en la kadro de la Palomar–Leiden survey : Tom Gehrels fotis la ĉielon elde la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego) kaj sendis la en Leiden (Nederlandon), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
21446 Tedflint
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ted Flint, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2005, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Squalicum High School de Bellingham (Vaŝingtonio, Usono).
5340 Burton
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo William Butler Burton, profesoro pri astronomio en la Universitato de Leiden.
Broquiers
Broquiers estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Futbala Mondpokalo 2002
La 17-a Vira Futbala Mondpokalo okazis inter la 31-a de majo kaj la 30-a de junio 2002 en Sud-Koreio kaj Japanio.
La gastigantoj
Unuafoje en la historio de la Mondpokaloj de Futbalo tiuspeca turniro okazis en Azio, kaj unuafoje en du landoj: Japanio kaj Suda Koreio. Origine ambaŭ landoj aliĝis sendepende. Iom surprize la Federacio Internacia de Futbalaj Asocioj FIFA permesis al ambaŭ landoj okazigi la turniron, kondiĉe ke ili kunlaboru.
Ludolokoj
Neniam antaŭe en Mondpokaloj de Futbalo estis tiom da ludolokoj, kiuj senescepte havis plej modernajn stadionojn kaj transportilojn.
Les Artigues-de-Lussac
- jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone Las Artigas de Luçac - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània).
Georges Clairin
Georges Jules Victor CLAIRIN (11a de Septembro 1843, Parizo – Pouldu, Clohars-Carnoët 2a de Septembro 1919) estis franca orientalista pentristo kaj ilustristo. Li estis influta de la islama arkitekturo de Maŭroj, kaj vizitis Nordafrikon multajn fojojn, partikulare en Maroko kaj Egiptio. En Parizo li faris la vivon de socialtulo, kaj amikiĝis kun la alloga aktorino Sarah Bernhardt, kiu iĝis lia amikino dum 50 jaroj, kaj li estas ankoraŭ plej bone konata pro siaj portretoj neformalaj kaj intimecaj de la aktorino.
Les Artigues-de-Lussac
Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Libourne (aŭ Liborna) kaj al la kantono . Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Montara Junulara Semajnfino
Montara Junulara Semajnfino (MJS) estas junulara semajnfina Esperanto-renkontiĝo en la italaj Alpoj, kiu komenciĝis en 2009 kaj okazas ĉiujare dum majo. Ĝin organizas la estraro de Itala Esperantista Junularo.
La okazaĵo ĝis nun okazas en la komunumo Montescheno, en la provinco de Verbano-Cusio-Ossola, en la itala nordokcidenta regiono Piemonto.
2089 Cetacea
2089 Cetacea estas malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Anderson Mesa station de la observatorio Lowell en proksimo de Flagstaff (Arizono)
Ĝi ricevis la latinan nomon de la ordo de marmamuloj "Cetacoj".
Sebeș
Sebeș estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
Rudolf Büsche
Lerninte Esperanton jam en sia junaĝo, li kunfondis en 1950 la Esperanto-grupon "Prospero" en Neustadt an der Weinstraße kaj subtenis ĝin, ĉefe 1955 okaze de la 33-a Germana Esperanto-kongreso. Li estis prezidanto de Esperanto-Societo Mainz (de 1983 ĝis ĝia iom post ioma malapero) kaj de Rhein-Main-Ligo Esperantista (1991-1998) kaj krome sekretario de Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo (1992-?). Li organizis grandan nombron da plejparte unutagaj esperantaj renkontiĝoj, foje ankaŭ kun prelegoj de deputitoj de la Eŭropa Parlamento.
Ekde la UK 1980 en Stokholmo, li multe filmis en Esperanto-aranĝoj kaj konstruis arkivon de kelkcent esperantaj videofilmoj, kiujn li kolektadis aldone al miloj de aliaj esperantaĵoj. Post lia morto, lia vidvino Tzvetana Büsche (kun kiu li konatiĝis en la UK 1966 en Budapeŝto) transdonis grandan parton de lia arkivo al Sarlanda Esperanto-Ligo.
Loreto (Zacatecas)
Loreto estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Loreto.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 43411 enloĝantojn. El tiuj estas 21113 viroj kaj 22298 virinoj. La komunumo havas surfacon de 427 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,030 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 16′ norda latitudo kaj 101° 59′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 34686 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 21 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.06 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
24,179 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 22179 alfabetoj kaj 802 analfabetoj. Do 8.21 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Inter la virinoj estas 11,349 alfabetoj kaj 1,182 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9.43%. Inter la viroj estas 10,830 alfabetoj kaj 802 analfabetoj, do 6.90% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32024a.htm
Kékesd
Ne konfuzu kun Kéked!
Kékesd [kEkeŝd], germane Kikisch, kroate Kikoš estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.
Situo
Kékesd situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Pécsvárad troviĝas je 7 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la romianoj. La unua mencio devenis el la 1290-aj jaroj laŭ tiama hungara ortografio "Keykug". Post la mezepoko la turkoj okupis la komunumon, tamen ĝi ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En telefonlibro de Budapeŝto de 2008 2 familiaj nomoj Kékesdi troviĝas.
En Kékesd migra poŝto servas.
Sochiapa
Sochiapa estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Sochiapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 146.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3183 loĝantojn. El tiuj estis 1590 viroj kaj 1593 virinoj. La komunumo havas surfacon de 21.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 12 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 3 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1320 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2792 personoj. En la jaro 2000 temis pri 3105, do temis pri kresko / malkresko je 2.15 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 2673 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 20 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30146a.htm
13062 Podarko
13062 Podarko estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ano de la "Greka Tendaro".
Orbito
Ĝia orbito ŝajnas esti nestabla.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Podarko, filo de Areso kaj frato de Protesilao. Li gvidis la grekojn kaj kaperis 40 nigrajn ŝipojn dum la troja milito.
Pablo Iglesias
Pablo Iglesias estas la nomo de jenaj homoj:
Třeboc
Třeboc estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Rakovník, en Mezbohemia regiono proksimume 12 km nord-nordoriente de Rakovník. Vivas ĉi tie.
Historio
Unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1405.
(154262) 2002 RW12
(154262) 2002 RW12 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estas malkovrita la 4-an de septembro 2002 en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Ĝia discentra orbito alproksimiĝas tiun de Jupitero, ĝia jupitera MOID estas 0,356212 astronomia unuo, tie estas 53,289 milionoj da km ; pro tio ĝi povus esti rigardita kiel jupiterrenkonta asteroido. Tamen, ĝia orbita resonanco 3:2 kun Jupitero tenas ĝin malproksima de tiu ĉi planedo.
Ottmar Nachtgall
Ottmar NACHTGALL (1478-1537) estis germana teologo, humanisto, tradukisto, muzikisto, orgenisto, latinisto, helenisto, filologo, doktoro pri juro kaj komentisto pri la Biblio. Li estis lernanto de Jakob Wimpfeling (1450-1528), Paul Hofhaimer (1459-1537) kaj unua profesoro pri la greka en la Universitato de Strasburgo. En Vieno li studis muzikon sub gvidado de Wolfgang Grefinger (1470-1515).
Vivo
En 1508 li studis la latinan sub gvidado de Publio Fausto Andrelini (1462-1518) kaj la greka sub Ĝirolamo Aleandro (1480-1542). Pli malfrue li studis kanonan juron en la Katolika Universitato de Loveno, en Padovo kaj en Vieno sub direktado de Wolfgang Grefinger. Sekve, li vojaĝis al Grekio kaj Malgrandazio, revenante al Strasburgo, en 1514.
Tie, li asociiĝis al Wimpfeling kaj Sebastian Brant (1457-1521) kaj aliiĝis al beletra rondo. En 1515, li estis nomumita orgenisto ĉe la Preĝejo de Sankta Tomaso, kaj ankaŭ ricevis vikariejon, ĉar li estis sacerdoto. Krom tio, li instruis en la lernejo de la Hospitalamaj Kavalieroj kaj en la lernejo de la katedralo de Strasburgo.
En Italio, Luscinius ricevis sian diplomon kiel Doktoro pri Juro. En 1520, li perdis la postenon en la Preĝejo de Sankta Tomaso, kaj ne plu ricevis la prebendon kiun li multe necesis, sed baldaŭ li estis indikita kiel kanonikulo en la Preĝejo de Sankta Stefano, en Strasburgo. En 1523, li iris al Aŭgsburgo kaj tie li iĝis profesoro pri la Biblio kaj la greka en la Monaĥejo de Sankta Ulriko.
Kvankam li estis dediĉa humanisto kaj oponanto de la skolastikismo, Luscinius ne iĝis apoganto de la protestanta reformacio. Tamen, dum kelkatempo, li ŝajne estis amiko de la movado kaj certe harmoniis kun la doktrino pri saviĝo nur per la fido. Sed li kredis ke tiaj disputoj ne estis pli ol parolaj ĉikanadoj, tiamaniere ke li komencis eviti flankoprenadojn. Post 1525, tamen, li estis konsiderata konvinka katoliko.
La familio Fugger igis lin predikisto en la Preĝejo de Sankta Maŭrico, kaj li iĝis la plej grava reprezentanto de la katolika demando en Aŭgsburgo, dum liaj predikoj vekadis la malsimpation de la protestantoj. En 1528, post refojaj vokadoj de la evangeliaj predikistoj kiel herezuloj, li arestiĝis kaj malliberiĝis en sia domo mem. En 1529, li iĝis predikisto en la Katedralo de Frajburgo en Brisgovo.
Ĉe la fino de sia vivodaŭro, li emis eniris en la kartuzia monaĥejo sed la morto kunportis lin kiam li estis nur 50-jara.
Cugir
Cugir [kuĝir] (Kudzsir [kudĵir]) estas urbo en Rumanio ĉe la norda piedo de la Cugir-montaro sudokcidente de Sebeș. Administre apartenas al ĝi Bucuru, Bocșitura, Călene, Goașele, Fețeni, Mugești, Vinerea.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 4 866 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 29 437 (rumanoj, 2 % da hungaroj). Ĝi estas industria urbo kaj elirpunkto por la turistoj al la Cugir-montaro.
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1493 (laŭ aliaj: 1330). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Ĝia ferlaborejo konstruiĝis en 1801.
István Nász
István NÁSz [iŝtvAn nAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nász István estas hungara kuracisto, biologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).
Eiterfeld
Eiterfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Fulda de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
István Nász
István Nász naskiĝis la  1927 en Túrkeve.
Soledad Atzompa
Soledad Atzompa estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Soledad Atzompa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 147.
István Nász
Biografio
István Nász frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1945-1951, dume li aliĝis al la universitata instituto en 1948. En 1964 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 1969, en la sekva jaro li estis elektita vicdekano. En 1973 li iĝis vicrektoro. Li okupiĝis pri bakterioj kaj virusoj. Li partoprenis en redaktadoj de fakrevuoj, ekzemple Acta Microbiologica. En 1997 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj medalojn inter 1962-2007.
Soledad Atzompa
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19189 loĝantojn. El tiuj estis 9533 viroj kaj 9656 virinoj. La komunumo havas surfacon de 65.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 45 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 17 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 2260 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30147a.htm
Epoko de Edo
La epoko de Edo (japane: 江戸時代 [edo ĝidai]) estas la epoko de la japana historio inter 1603 kaj 1868. Ĝi estas unu el la 14 tradiciaj epokoj de la japana historio kaj nomita laŭ la tiama efektiva ĉefurbo, Edo (la nuna Tokio).
Ĝi estas la plej longa seninterrompa pacperiodo de iu ajn lando en la moderna mondo.
Imperio Kanem-Bornu
La Imperio Kanem-Bornu estis imperio kiu ekzistis en la areoj de la nuntempaj ŝtatoj Ĉado kaj Niĝerio. Ĝi estis konata de la arabaj geografoj kiel la Kanema Imperio el la 9a jarcento antaŭen kaj daŭris kiel sendependa regno Bornu ĝis 1900. Je sia pinto ĝi enhavis areon kovrantan ne nur multon de nuna Ĉado, sed ankaŭ partojn de moderna suda Libio, orienta Niĝero, nordorienta Niĝerio kaj norda Kameruno. La historio de la Imperio en longa daŭro estas ĉefe konata el la Reĝa Kroniko aŭ Girgam malkovrita en 1851 de la germana veturisto Heinrich Barth.
Uhorské
Uhorské, hungare Ipolymagyari [ipojmadjari] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Historio
La vilaĝo fondiĝis supozeble en la 11-a jarcento. La unua mencio okazis en 1332 en formo "Vsgra". Inter 1554-1593 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. En 1828 loĝis tie 841 vilaĝanoj en 94 domoj. En 1831 kaj en 1873 ĥoleroj okazis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Uhorszka, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ipolymagyari 798 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Uhorské 577 homoj, (561 slovakoj).
Lioj
La lioj (ĉine 黎族 Lízú) estas unu el la 55 oficiale agnoskitaj minoritatoj de la Popolrespubliko de Ĉinio. Laŭ la lasta censo en 2000 ili estas 1.247.814 homoj. Ili vivas plejparte en la insulprovinco Hajnano.
Lingvo kaj skribo
En 1957 lingvistoj kreis li-skriblingvon surbaze de la latina alfabeto kaj la ĉina Pinjin-transskribo. Por normigi la lingvon ili elektis la dialekton de la Aŭtonoma Distrikto Ledong de la li-nacieco 乐东黎族自治县, por normigi la prononcon la dialekton de la vilaĝo Baoding 保定. Por esprimi la tonojn oni metas konsonanton post ĉiu silabo.
(14586) 1998 RN70
(14586) 1998 RN70 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ceaba
Ceaba [ĉaba] (hungare: Bálványoscsaba) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 545 loĝantojn (rumanoj), en 1992 313 (rumanoj, 62% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1315. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Sânmărtin.
Pully-Nord (stacidomo)
Pully-Nord estas fervoja stacidomo en Pully, Svislando.
Feuquières (Oise)
Feuquières estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Feuquièrois.
Judit Droppa
Judit Droppa, laŭ hungarlingve kutima nomordo Droppa Judit estas hungara tekstilartisto, altlerneja instruisto.
Judit Droppa naskiĝis la en Tatabánya.
Biografio
Judit Droppa laboris en la teatra jaro 1947 en Gaja Teatro kiel kostumisto-asistanto, poste ŝi studis en Industriarta Universitato (1968-1973). Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Árpád Búzás kaj Margit Szilvitzky. Post siaj studoj ŝi planadis tekstilojn en uzino inter 1973 - 1988, poste 4 jarojn en manlaborista laborejo. Ekde 1982 ŝi instruis en la Industriarta Universitato: Ŝi ricevis stipendiojn en 1985 kaj inter 1997-2000. Ŝi akiris sciencan gradon DLA en 1989, habilitiĝo okazis en 1997. Ekde 2013 ŝi instruis en Universitato Metropolitan. Ŝi ricevis premiojn inter 1975-1989.
Gyula Vajda (ĉinologo)
Gyula VAJDA [djula] rumania hungara ĉinologo, ĵurnalredaktoro. Li naskiĝis en Belin la 15-an de julio 1934.
Kariero
Gyula Vajda komencis studi en Agrikultura Altlernejo de Kluĵo, sed en aŭtuno de 1955 oni sendis lin en Ĉinujon, kie en Agrarscienca Universitato de Hangzhou li fakuliĝis por studi pri rizoproduktado. Post ok monatoj li paralele ekstudis la fakon pri ĉina lingvo kaj historio. Poste reveninte en Rumanujon, ĝis 1966 li laboris kiel agronomo, poste li fariĝis en Bukareŝto redaktoro de la ĉinlingva bilda revuo Romania. Li publikigis artikolojn, studaĵojn en Korunk, A Hét, Utunk, Előre, Luceafărul, Veac Nou, Cutezătorii, China (revuo).
Luis Moya
Luis Moya estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Luis Moya.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10982 loĝantojn. El tiuj estas 5286 viroj kaj 5696 virinoj. La komunumo havas surfacon de 176 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1 990 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 26′ norda latitudo kaj 102° 15′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
Inter la virinoj estas 3 393 alfabetoj kaj 350 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9,35%. Inter la viroj estas 2 989 alfabetoj kaj 287 analfabetoj, do 8,76% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
István Valdman
István VALDMAN rumania hungara geologo. Li naskiĝis en Tiream la 8-an de aŭgusto 1951.
Kariero
István Valdman diplomitiĝis en UBB de Kluĵo pri biologio-geografio-gaologio (1975). Li estis ĉefgeologo en Baia Mare (1975–97), inter 1997–2005 li estis gvidanto de ercesplorista grupo en Ĉilio, poste fakkonsilanto, ĝeneraldirektoro (2006–2008) de Instituto de Ercesplorado kaj Minadprojekto de Baia Mare. De 2005 li instruas en UBB.
Silenta Printempo
Silenta Printempo (origine Silent Spring) estas faklibro kaj plej grava, konata verkaĵo de biologo Rachel Carson, aperinta en 1962. Oni ofte nomas la verkaĵon elirpunkto de la usona mediprotekta movado. Rachel Carson estis distingita en 1980 – postmorte – per Prezidenta medalo de libereco, plej altranga distingo por civiluloj, en Usono.
Rachel Carson verkis la verkaĵon, post kiam ŝi jam debutis kiel fakverkistino kaj ricevis premiojn de National Book Award kaj John Burroughs Medaille. Ŝi verkis Silentan Printempon, kiam ŝi estis tre okupita en la privata sfero. Ŝi adoptis filon de sia junmortita nevino. Ŝi devis – kiel solulo – zorgi ankaŭ pri la infano, dum oni diagnozis ĉe ŝi kanceron. Ŝi estis inter 1959 kaj 1960 tiel malsana, ke ŝi ne povis daŭrigi la verkaĵon. La verkaĵo kaŭzis en Usono politikan debaton kaj kondukis al posta malpermeso de DDT.
Enhavo kaj konstruo
Ŝi donis nomon de sciencistoj – verkaĵokomence – kiuj tralegis la unuopajn ĉapitrojn kaj menciis ĵurnalistinon Olga Owens Huckins kaj ties leteron pri la detruaj efikoj de la aviadilaj ŝprucflugoj en la birdoprotekta areo.
La komenca ĉapitro priskribas fikcian urbeton, kies iam abunda bestaro kaj plantaro mizere pereis pro uzo de pesticidoj kaj samtempe la homoj malsaniĝis. La dua ĉapitro skizas koncepton de Rachel Carson pri la ekologia ekvilibro.
La tria ĉapitro okupiĝas pri historio kaj efiko de pesticidoj kaj herbicidoj. En la sekvaj tri ĉapitroj, Rachel Carson prezentas al la legantoj la koncepton pri la nutroĉeno kaj montras akumuliĝon de venenaĵoj en grundo kaj akvo kaj tiel eĉ en la organismoj, kiuj staras ĉe fino de la nutroĉeno.
La sepa ĉapitro priskribas la grandarean kaj nepripensitan uzon de pesticidoj kaj ties efikon je mamuloj kaj birdoj. La oka ĉapitro okupiĝas pri efiko de DDT je birdoj, la naŭa pri efikoj de pesticidoj je dolĉakvaj organismoj. La oka ĉapitro forte kritikas la grandarean intencan brulneniigon de kampoj, kiu neniigas ne nur la damaĝajn fungojn sed ankaŭ insektojn.
La 11-a ĉapitro okupiĝas pri la libere aĉeteblaj pesticidoj kaj herbicidoj, pri kies damaĝaj efikoj la uzantoj scias nenion. La sekvaj tri ĉapitroj estas la plej diskutitaj de la verkaĵo. Rachel Carson okupiĝas pri la sanaj postefikoj de la pesticidoj kaj herbicidoj je la homoj (fekundemo, damaĝo al la embrionoj, genetika materialo). En la sekvaj tri ĉapitroj Rachel Carson provas trovi alternativojn kaj pledas por biologia damaĝanto-kontrolo. Ŝi aludas je tio, ke la insektoj iĝas pli kaj pli rezistaj kaj akcentas, ke la sukcesoj per DDT je malario povas estis nur mallongtempaj. Sur la lastaj 55 paĝoj de la originala eldono, ŝi donas pruvaĵojn de siaj atestoj.
26654 Ericjohnson
26654 Ericjohnson estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Eric Johnson, ano de la Konsulta Konsilantaro de la Observatorio Lowell, kiu helpas la Observatorion Lowell plenumui ĝian mision. Eric servas ĉe la Teknologia Komitato de Lowell kaj donacis teleskopon CDK de 17 coloj (43 cm) al la Observatorio Giovale Open Deck profit'al la ĝenerala publiko.