cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Medaltabelo de la Somera Olimpiko 2020
Bermudo, Filipinoj, kaj Kataro ĉiu gajnis sian unuan Olimpikan oran medalon, kaj Burkino, San Marino, kaj Turkmenio ĉiu gajnis sian unuan medalon. Krome, Norda Makedonio gajnis sian unuan arĝentan medalon, antaŭe ricevinte unu bronzan medalon.
Entute 93 naciaj teamoj gajnis medalojn, pli ol iam ajn antaŭe. La antaŭa pli alta nombro estis 87 dum la Somera Olimpiko 2008 en Pekino kaj la Somera Olimpiko 2016 en Rio. Cetere, 65 nacioj gajnis almenaŭ unu oran medalon, pli ol iam antaŭe. Usono gajnis la plej multajn orajn medalojn, kaj la plej multajn medalojn entute. La gastiga lando Japanio estis tria kun 27 oraj medaloj.
Usona naĝisto Caeleb Dressel gajnis la plej multajn orajn medalojn ĉe la ludoj, kvin entute. Dume, aŭstralia naĝisto Emma McKeon gajnis la plej grandan nombron da medaloj, sep entute. Tiu rekordo estas samnivela kun la sep medalojn de sovetia gimnastikisto Marija Goroĥovskaja ĉe la somera olimpiko de 1952 por la plej multaj medaloj gajnitaj ĉe ununura olimpika evento fare de ina atleto.
'''Medaloj de la Somera Olimpiko 2020
gastiganta nacio (Japanio)
En la sportoj boksado, ĵudo, karateo, luktado kaj tekvondo oni ne konkursis pri la tria rango. Oni ĝenerale disdonis du bronzojn medalojn. En la vira altosalto oni donis du orajn medaljon kaj neniun arĝentan. Ena ina gimnastika konkurso oni donis du bronzajn medalojn.
Divco
Divco estas varomarko de varaŭto (kamioneto, liveraŭto) en la Usono. Divco estas akronimo por la angla Detroit Industrial Vehicles COmpany. Fondita en 1926, Divco estis bonkonata produktanto de pioniraj liveraŭtoj, speciale la laktolivera varxaŭto. De 1926 ĝis 1986, Divco produktis mult-haltajn varuaxtojn, pli multe ol aliaj firmaoj.
Al Eterna Paco
Al Eterna Paco estas filozofia traktaĵo de Immanuel Kant (originale : Zum ewigen Frieden) kiu aperis en 1795. Ĝi estas esperantigita el la germana de Paul Gottfried Christaller kaj eldonita 88-paĝe ĉe eldonejo "La Batalanto" en Hanovro en la jaro 1924.
Signifo de la verko
La nuntempa nocio pri "paco" grandparte baziĝas sur tiu ĉi grava verketo de Immanuel Kant, kiu apartenas al liaj verkoj de maljuneco. En "Al Eterna Paco" Kant aplikas sian moralfilozofion al la politika demando pri la paco inter la ŝtatoj. Li klarigas, ke paco ne estas natura stato inter la homoj, sed devas esti kreita. En sia verko Kant klare kontraŭstaras despotismon. La Ligo de Nacioj kaj Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj estas forte influita de tiu verko de Kant.
Formo kaj strukturo de la verko
La verko baziĝas sur formo de kontrakto. Tio implicas, ke politikistoj povas konsideri la tekston kiel bazon de vera packontrakto kaj adapti ĝin por praktika uzo. La libro konsistas el kvar partoj, nome la ses enkondukaj artikoloj kun principoj, poste la definitivaj artikoloj, kiu postulas ke ĉiu ŝtato havu respublikan konstitucion kaj ke la interpopola juro baziĝu sur federalismo. Mondcivitana rajto donu gastrajton al ĉiu homo en ĉiu lando. Fine sekvas aldonoj pri la garantio de la eterna paco per publika juro kaj laste la aneksoj.
Resia
Resia estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata ''. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la dogmo de ĉielenpreno de Maria, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Kobarid (SLO), Chiusaforte, Lusevera, Bovec (SLO), Resiutta kaj Venzone.
8703 Nakanotadao
8703 Nakanotadao estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tadao Nakano, de la Universitato de Osako. Li proponis en 1953 la tiel nomatan formulon de Nakano-Nishijima-Gell-Man de la statistikoj de la, kiu iĝis unu el la fundamentoj de la modelo de la kvarkoj. Liaj interesoj ankaŭ etendiĝas al la ĝenerala relativeco kaj la gaŭĝa teorio.
Henry Willis
Henry Willis (* 27-a de aprilo 1821 en Londono; † 11-a de februaro 1901, samloke) estis orgenkonstruisto en Anglio.
Registritaj verkoj (elekto):
Lia filo Henry Willis la 2-a kaj lia nepo Henry Willis la 3-a poste daŭrigis la firmaon.
Piraziz
Piraziz estas urbo en provinco Giresun en Turkio. Ĝi apartenas al la Nigramara regiono de la lando, do situas ĉe la suda bordo de la Nigra Maro.
Horní Tříč
Horní Tříč estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Vysoké nad Jizerou. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Vysoké nad Jizerou. Estas ĉi tie registritaj 118 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Horní Tříč situas en katastra teritorio Tříč kun areo 3,3 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1634.
Ekde la 1-a de januaro 1976 municipo Tříč estis dividita en du vilaĝojn: la okcidenta domaro nomiĝas Horní Tříč kaj la orienta estas Dolní Tříč.
Frederick William Alexander
Frederick William ALEXANDER (naskiĝis la en Londono; mortis la ) estis angla esperantisto kaj kuracisto.
Dum 45 jaroj li estis konata sanitaristo en orienta Londono. Li esperantistiĝis en 1913 kaj verkis por La Ondo de Esperanto kaj aliaj revuoj.
Viro kiel normo
__STATIKAALIDIREKTO__ __SRS__
Hercegovino Neretva
La Hercegovina-Neretva kantono aŭ malpli longe Hercegovino Neretva (bosne  Hercegovačko-neretvanski Kanton, kroate Hercegovačko-neretvanska Županija) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino. La administra centro estas. Laŭ la stato de en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La Zarza
La Zarza (Rubuso) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas zarzeños. La censita populacio en 2008 estis de 3.568 loĝantoj.
Situo
La Zarza estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas, sed norde de Tierra de Barros kaj okcidente de Vegas Altas, je altitudo de 329 m; je 63 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 26 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 84 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado kiel en la resto de la regiono, sed ankaŭ estas tradicia tie la produktado de ledo kaj pelto.
La nomo
Eble la nomo de la vilaĝo rilatas al nombraj arbustoj dornaj kaj fruktodonaj de la familio de rozaceoj, nome rubusoj (Rubus ulmifolius), ĉe la riveroj kaj rojoj proksimaj al la municipo.
Dekomece La Zarza estis nomita Zarza de Alange, ĉar estis domaro dependa de tiu apuda municipo. Laŭlonge de la 19a jarcento kaj komencoj de la 20a jarcento oni dubis inter Zarza de Alange kaj Zarza junto a Alange (Z. ĉe A.) kaj definitive oni adoptis la unuan nomon en 1910. Poste la vilaĝanoj fine de la 20a jarcento ne facile akceptis tiun subigon kaj la 20an de marto de 1991 La Zarza akiris sian aktualan nomon oficiale,. Nune kun 3.568 loĝantoj estas la plej grava vilaĝo de la komarko Tierra de Mérida-Vegas Bajas post Mérida, Calamonte kaj Arroyo de San Serván.
Historio
Estas arkeologiaj restaĵoj kiuj pruvas homan ekziston en la Prahistorio, nome Prahomaj pentraĵoj en rokaj kavetoj de la sudo de la vilaĝo.
Nur en 1235 aperas la unuaj referencoj al la aktuala setlejo de La Zarza en la Fuero de Mérida. Ĝi estis fondita de la Superulo Pelayo Pérez Correa de la Ordeno de Santiago kiu konkeris la zonon por la Regno de Leono al la islamanoj dum la Reconquista.
En 1585 pere de pago de 16.752 dukatoj al Filipo la 2-a, La Zarza iĝis sendependa Vilaĝo, separe tiel de la lima municipo de Alange.
Geografio
Ĝi situas ĉe la Sierra del Calvario ĉe la enfluo de la rivero Matachel en la riveron Guadiana, ĉe la Akvorezervejo de Alange. Kvankam la municipo troviĝase je malpli da 15 km direkte sudorienten al Mérida, tiu distanco ampleksiĝas laŭ ŝoseo al 26 km. Limas norde kun Villagonzalo, oriente kun Guareña kaj Oliva de Mérida, sude kun Alange kaj okcidente kun la municipoj de Mérida kaj Don Álvaro.
La situo de la vilaĝo ĉe deklivo de la montareto havigas ĝin el ege deklivaj stratoj kiuj duonigas ĝin popole en du zonoj: la alta zono, plej antikva, kie loĝas la cabileños (kabiloj), kaj la plej alta zono kaj plej moderna, loĝata de la chumberos (nopaluloj).
Demografio
Lastatempe La Zarza ne kreskas je sia populacio, ĉar estas malalta naskindico (8,1-13,0 por ĉiu mil loĝ.) kaj alta maljuniĝo.
La populacio estas majoritate vira (1.804 viroj kontraŭ 1.764 virinoj), sed, kiel en la tuta hispana populacio, estas pli da virinoj je la aĝoj pli da 64 jaroj. Maljuniĝo estas 20 % pliaĝaj ol 64 jaroj, iom supera al la hispana averaĝo, pro malalta naskindico kaj reveno de elmigrintoj kiuj eliris dum la jaroj 1950-60 krom truo de la 1970-80-aj jaroj.
Edward Moran
Edward MORAN (19an de aŭgusto 1829 en Bolton, Lancashire, Anglio – 8an de junio 1901 en Novjorko) estis usona artisto ĉefe pri primaraj pentraĵoj. Li famiĝis ĉefe prr sia serio de 13 historiaj pentraĵoj pri la marhistorio de Usono.
Skógafoss
Skógafoss estas akvofalo en Islando. Ĝi estas 25 m larĝa kaj 62 m alta. Ĝi situas proksime al la mezo de la suda marbordo islanda, kelkdek kilometroj oriente de Seljalandsfoss. Skógafoss situas ĉe la lerneja kaj muzea vilaĝeto Skógar.
Cerbère
Geografio
Cerbère estas la plej orienta komunumo de Pyrénées-Orientales, situanta ĉe la hispana landlimo.
Skógafoss
Ĉe la akvofalo komencas piedira vojeto sur Fimmvörðuháls, la montpasejo inter la glaĉeroj Mýrdalsjökull kaj Eyjafjallajökull.
NGC 322-2
NGC 322-2 (alia indiko — PGC 95427) estas galaksio en konstelacio Fenikso.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Hohndorf
Hohndorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Preter la Vivo
Preter la Vivo estas poemaro originale esperantlingve verkita de Julio Baghy. La 128-paĝa libro aperis en la jaro 1922 ĉe Literatura Mondo en Budapeŝto. Sekvis dua eldonaĵo en 1931. La tria eldonaĵo aperis en 1991, rekompostita laŭ la unua ĉe Eldonejo Fenikso en Budapeŝto. Ĝi estas "kronita verko de la Akademio".
Enhavo
La poemaro konsistas el multaj poemoj, inter kiuj notindaj estas “La majstro mortis” kaj “Estas jam tempo” (troviĝanta en Nova Esperanta Krestomatio).
Eksteraj ligiloj
</Br>
Pri Esperanto
Pri Esperanto estas libro de Camille Aymonier, verkita en la franca lingvo. Esperantan tradukon faris R. Ferter (1913, 68 paĝoj). La libro diskutas kelkajn ŝanĝojn de Ido proponitajn.
129314 Dathongolish
129314 Dathongolish estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 29-an de septembro 2005 en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Dathon Golish, gvidantan bildan analiziston por la fotilo OCAMS de la Asteroida Specimena Alveniga Misio OSIRIS-REx. Li ankaŭ laboris pri terahercaj astronomiaj riceviloj por teleskopoj en Arizono kaj ĉe la suda poluso, kaj ankaŭ pri programaro de bilda formigo por la gigarastrumera fotilo AWARE de DARPA.
Imre Pongrácz (episkopo)
Barono Imre Pongrácz [pongrAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete Pongrácz Imre József estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, preposto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis szentmiklósi kaj óvári [sentmiklOŝi].
Biografio
Imre Pongrácz studis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, dum li estis nomumita kanoniko de Eger. Inter 1675-1678 li lernis teologion en Romo, kie li pastriĝis. Hejmenveninta li abdikis pri la titolo kanoniko kaj li estis simpla vilaĝa pastro inter 1681-1684. En 1682 li baroniĝis, en la sama jaro li atingis la rangon kanoniko, post 3 jaroj dekano. En 1689 li estis nomumita ĉefdekano kaj preposto de Zsámbék, en 1697 titulara episkopo. En 1709 Kristiano Aŭgusto de Saksio-Zeitz degradis lin, ĉar li malfruis. Post 2 jaroj li rericevis la titolon kantanta kanoniko, en 1715 leganta kanoniko, en 1719 preposto kaj titulara episkopo.
Polateli
Polateli estas urbo en provinco Kilis en Turkio.
27410 Grimmett
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maria Elena Grimmett, finalistino de la Broadcom MASTERS 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Weiss School de Palm Beach Gardens (Florido).
The Cleveland Gazette
The Cleveland Gazette estis ĉiusemajna gazeto publikigita en Klevlando, Ohio, ekde la 25a de aŭgusto 1883 ĝis la 20a de majo 1945. Ĝi estis gazeto intencita por afrik-usonanoj posedata kaj eldonata de Harry Clay Smith, dekomence kun grupo de partneroj. Cirkulado estis ĉirkaŭkalkulita inter 5 000 kaj 18 ,000.
La Gazette iĝis la plej longdaŭra ĉiusemajna publikaĵo por afrik-usonanoj en la tuta Usono, kio havigis al ĝi la kromnomon "The Old Reliable" (fidinda oldulo) ĉar neniam mankis al dimanĉa publikado en 58 jaroj.
Petro la 5-a (Portugalio)
Tiuj plibonigoj tamen ne utilis por savi la vivon de la juna reĝo kiu mortis pro ĥolero en 1861. Li estis edzigita al la princino Stefania de Hohenzollern-Sigmaringen (1837-1859) sed ili ne havis idojn, kaj pro tio la trono pasis al lia frato Ludoviko.
Titoloj
16-a de septembro 1837 – 15-a de novembro 1853:
Henryk Herbert Paruzel
Vivo de sciencisto
Lia ĉefverko estas la "Biblia Vortaro", kiun li kunordigis kune Edward Tadeusz Wojtakowski. Preparaj laboroj aperis en la faka periodaĵo Biblia Revuo, kiun li redaktis dum la lastaj jaroj. Li krome kunlaboris en la nova (nun prilaborata) traduko de La Biblio. Paruzel estis aŭtoro ankaŭ de la simpligita muziksistemo Muzilo. Kreinto de Esperanto-biblioteko ĉe Katolika Universitato de Lublin.
Petro la 5-a (Portugalio)
Titoloj
15-a de novembro 1853 – 11-a de novembro 1861:
Henryk Herbert Paruzel
Interesaĵoj
Henryk Paruzel neoficiale helpis al Solidareco, pro kio li estis gvatata de komunistaj sekurecaj servoj, kion komunikis al proksimuloj. Pereis, revenante el eksterlando, post trapaso de landlimo direkte al Bolesławiec dum eksplodo de sia aŭto sur malplena vojo.
Ne sukcesis partopreni 37-an IKUE-kongreson, kiun li komencis prepari, nek aranĝi la sekvan 38-an en Jerusalemo aŭ fondi Ekumenan Instituton en Romo.
Francis August Prengel
Franciszek Augustyn Prengel, Francis August (naskiĝis la 26-an de junio 1899 en Ĉikago, mortis en nazia koncentrejo Dachau du semajnojn antaŭ liberigo) - pola privata instruisto, literaturisto, astrologo. Kunkreinto de Pola Astrologia Societo.
Filo de Antoni kaj Balbina Adrian. En 1906 ekloĝis en Bydgoszcz ĉe la strato T. Magdzińskiego 2 kaj de novembro 1935 ĉe la strato Melchiora Wierzbickiego 1 (ĝis la 31-a de oktobro 1939). Fraŭlo. Novembre 1939 arestita kaj forveturigita en Dachau.
Esperantisto
Laŭ "Enciklopedio de Esperanto": Fervora prop-isto, gvidanto de la E-movado en B. Aranĝas ofte prelegojn kaj kursojn. Dum multaj jaroj gvidis agentejon „P. E-Servo“. Estis la iniciatinto de l' unuiĝo de ĉiuj polaj ES-j.
Teozofo
Kiel gvidanto de Teozofia Asocio de Esperantistoj publikigis en "Teozofja" unuan artikolon pri Esperanto: Teozofja a Esperanto (Teozofio kaj Esperanto), 1921. Lia laŭvica artikolo Teozoficzny Związek Esperantystów aperis samjare.
Astrologo
Franciszek Prengel apartenis al la plej famaj polaj astrologoj de la intermilita periodo. Kunkreinto de Polskie Towarzystwo Astrologiczne (Pola Astrologia Societo), kiu registriĝis en 1937 en la branĉo de sciencaj societoj en Bydgoszcz. Eldonisto kaj redaktoro de "Polski Kalendarz Astrologiczny. Almanach wpływów kosmicznych" (Pola Astrologia Kalendaro. Almanako pri kosmaj influoj). Aperis dekkelkaj jarkolektoj.
Gammal (stacidomo)
Gammal estas fermita franca stacidomo sur linio -, situanta en  Molières-sur-Cèze, en departemento Gard, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Le Teil - Alès (805000).
Kantono Door
Kantono Door - angle Door County - estas kantono en la pleja oriento de la usona subŝtato Viskonsino. Ĝi situas sur duoninsulo en la Miĉigana lago. La kantona ĉefurbo estas la urbo Sturgeon Bay, nomata laŭ la golfeto Sturgeon de la Miĉigana lago. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantono estis fondita la.
NGC 323
NGC 323 (aliaj indikoj — PGC 3374, ESO 151-9, AM 0054-531) estas galaksio en konstelacio Fenikso.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Raimondas
Raimondas estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri variaĵo de la pli moderna germana nomo Raimund respektive franclingva formo Raymond kaj ties esperantlingva formo Rajmondo, kiu baze devenas de la malnovaltgermana formo Raginmunt kaj ties latinigita formo Regimantus, el la malnovaltgermanaj elementoj ragin (sorto) kaj munt (protekto), kiu ankaŭ en tiu pli arkaika formo konserviĝis en la litova persona nomo Regimantas. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj (kaj de Raimondas kaj de Raimundas) estas Raimas kaj Raimis. La virina formo estas Raimonda.
Bueil (stacidomo)
Bueil estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Saint-Georges-Motel -  situanta en komunumo Bueil, en departemento Eure, regiono Normandio.
Malfermita en 1855, temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj Normandio.
Vilaverdo
Vilaverdo (Villaverde signife Verda Vilaĝo) estas unu el la 21 distriktoj de la municipo Madrido (suda ekstremo), Hispanio. Antaŭe ĝi estis sendependa municipo, la lasta aliĝita al Madrido, la 31-a de julio de 1954. Tamen, antaŭ la aneksiĝo, la municipo Vilaverdo ampleksiĝis, krom la nuna distrikto, al la plejparto de la nuna distrikto Usero kaj eta parto de Valjeko. Ĝia surfaco estas 2.028,65 ha kun 126.802 loĝantoj laŭ la censo de la jaro 2001. Estas kvartalo de laboristoj, nuntempe inter tiuj multaj enmigrintoj, ĉefe sudamerikaj.
La distrikto Vilaverdo enhavas la jenajn kvartalojn: Sankta Andreo, Sankta Kristoforo, Butarko, La Rozarboj, La Anĝelo.
Konceptalbumo
Konceptalbumo estas muzika fakvorto kiu signifas la deziron de artisto krei muzikan albumon kie trakoj estas ligitaj al temo, ideo aŭ rakonto, male de tradiciaj albumoj, kiuj estas kolekto de kantoj sendependaj. Tiel, povas esti kvalifikata "koncepta", ĉiu albumo montranta ian unuecon, ian enan koherecon pri temo aŭ pri elektita estetiko.
Historio
La origino de la konceptalbumoj estas ĝenerale atribuita al ĵazkantistoj Frank Sinatra (In the Wee Small Hours) kaj Nat King Cole (After Midnight), same kiel muzikistoj Miles Davis (Porgy and Bess kaj ankaŭ la albumo rokĵaza Bitches Brew, konsiderata kiel "romano" ) kaj John Coltrane (A Love Supreme). Laŭ la retejo The History Rat: ''"Ne popola muziko transformis la konceptalbumon al arta formo, sed ja estis ĵazo". Konceptalbumoj famiĝis en pop-muziko kaj rok-muziko dank'al Bob Dylan kun lia albumo Blonde on blonde en 1966, al The Beach Boys kun Pet Sounds samjare, al The Beatles kun Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band en 1967 kaj al The Who kun Tommy en 1969. La akademiano Christophe Pirenne konsideras, tamen, ke Days of Future Passed de The Moody Blues estas "la unua nedisputebla konceptalbumo en la historio de roko" pro temo "multe pli evidenta kaj sekve multe malpli disputata ol tiu de Sgt. Pepper". Tiame, la konceptalbumoj estis konsiderataj ege nekutimaj, ĉefe en la pop-roka medio, tre ligita al la principo de radio-elsendeblaj kantoj, kie albumoj estis nur kolekto de kantoj ofte verkitaj kaj surbendigitaj malkune.
Tipoj
Konceptalbumoj klasifikiĝas:
Salikoturdo
La Salikoturdo, Catharus fuscescens, estas malgranda turdospecio. Tiu specio estas 16–18 cm longa, kaj havas la blanka-malhela-blankan subflugilan bildon karakteran de la turdoj de la genro Catharus. Ĝi estas membro de tre prosima grupo de migrantaj specioj kiu inkludas ankaŭ la kriptotaksonoj de la Grizvanga turdo kaj de la Biknela turdo (Winker & Pruett, 2006).
Plenkreskuloj estas ĉefe helbrunaj en supraj partoj. La subaj partoj estas blankaj; la brusto estas pli helbruna kun malhelaj punktoj. Ili havas rozkolorajn krurojn; la okulringo ne estas distinga. Orientaj birdoj estas pli cinamokoloraj en supraj partoj; okcidentaj birdoj estas pli olivbrunaj.
La reprodukta habitato estas humida falfolia arbaro en suda Kanado kaj norda Usono. Ili faras tasforman neston surgrunde aŭ ĉe la bazo de arbusto.
Tiuj birdoj migras al orienta Sudameriko. Ili estas tre raraj vagantoj en okcidenta Eŭropo.
Ili manĝas ĉe la arbara grundo, traserĉante foliojn por malkaŝi insektojn; ili povas ekflugi por kapti insektojn dumfluge. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj berojn.
Tiu birdo havas ventecan subenspiralan flutecan kanton, ofte aŭdata el malalta sed kaŝita loko. La plej komuna alvoko estas "vii-ar", kiu nomigas la specion en angla.
Tiu nearktisa birdo estis deflankigita en kelkaj partoj de sia iama teritorio de la Hilociklo. Ili suferas ankaŭ nestoparazitismon fare de la Brunkapa molotro.
Ŝiroke
Ŝiroke, estas pluraj vilaĝoj en Ukrainio.
Широкое
Preĝo sub la verda standardo
Preĝo sub la verda standardo estas la titolo de konata poeziaĵo en Esperanto verkita de la iniciatinto de la lingvo, Ludwik Lejzer Zamenhof, en 1905.
Paul Berg
Paul Berg povus esti:
Preĝo sub la verda standardo
<div class="toccolours mw-collapsible mw-collapsed" style="float: right; clear: right; width: 25em; font-size: smaller;"> Plena teksto de Preĝo sub la verda standardo
Metriko kaj rimo
La poeziaĵo estas kvaramfibrako, kaj konsistas el ses strofoj kun po ok versoj. En ĉiu strofo, la dua, la kvara, kaj la lasta versoj estas katalektaj: la dua kaj la kvara nur enhavas tri amfibrakojn, kaj la lasta nur enhavas du. La nekatalektaj versoj estas ofte dividitaj en du hemistikojn: tial, tiuj estas iaj aleksandroj, havante silabojn po 12 kun cezuro.
La rimskemo estas AB AB CC ĈĈ; ĉiuj rimoj estas inaj (finiĝas per senakcenta silabo). Unu rimparo estas adasisma (“infanaro” / “homaro”), sed la kvanto estas malpli ol tiuj de pli fruaj Zamenhofaj poemoj (La Espero, La vojo ktp).
La strukturo de la metroj, katalektaj versoj, kaj rimskemo plene koincidas kun tiuj de la pli frua poemo La vojo ; tamen la lasta verso de ĉiu strofo de La vojo enhavas tri amfibrakojn, ne du.
Temoj
En la poeziaĵo estas anticipita la paso de Hilelismo al Homaranismo. La poemo estis deklamita en la unua Universala Kongreso; Zamenhof fakte turniĝis al ĉiuj ĉeestantoj, kristanoj, judoj (“hebreoj”) kaj islamanoj (“mahometanoj”), invitante ilin superi ĉian integrismon kaj rekoni la komunajn valorojn preter la diferencaj ritoj. La simbolo de la tri abrahamaj religioj, kies anoj estas “de Di’ […] filoj”, memorigas la parabolon de la tri ringoj de Gotthold Ephraim Lessing en la teatraĵo Natan la saĝulo (1783). Laŭ Ivan Eidt Colling, la poemo uzas lingvon teisman sed ne religian.
La titolo de la poeziaĵo estas klara rilatigo al la flago de Esperanto, kies ĉefa koloro estas verdo. La flago, elpensita de la esperantista grupo de Bulonjo-sur-Maro, estis adoptita dum tiu sama kongreso de 1905 kiel universala simbolo de esperantismo.
La poemo uzas diversaj Bibliajn metaforojn: la unuiĝo de la homaro okazas ĉe Dia “altaro”; la dividita homaro estas komparata al ŝakaloj, kiuj estas laŭ la Malnova Testamento fibestoj. Ĝenerale, la poema temo de la unuiĝo de la nacioj per lingvoj estas malo de la Biblia epizodo de Babela turo; la poemo priskribas tiun unuiĝon per arkitektura malkonstruo (“murojn detruos”), male ol la konstruado de la Babela turo disiginta la mondon.
La sesa kaj lasta strofo ekiras de la emocia kaj ritma ŝarĝo esprimita de tiu antaŭa por ripeti plurfoje energian inviton al la agado, substrekitan de la ripeto (dufoje) de la termino “antaŭen!”. Denove, Zamenhof utiligas la metaforon de la milito por priskribi la ofensivon al kiu estas vokataj la esperantistoj (“pacaj armiloj”). La fina duonverso resumas la tutan signifon de la strofo, instigante la esperantistojn antaŭenigi obstine kaj "senfine" la postulojn de la esperantista movado.
Pri la poemo, Arnold Behrendt komentis jene:
Uzo
Pro ĝia rimarkinda emocia ŝarĝo, la verko estas taksata ankoraŭ hodiaŭ unu el la plej puraj ekzemploj de poezio en Esperanto. Pro ĝiaj enhavoj forte programaj, ĝi estas universale rekonata kiel kompendio de la idealoj de la frua esperantista movado, kaj tial fundamenta parto de la historio de Esperanto de la komenco de la dudeka jarcento.
Historio
La poemo estis verkita okaze de la unua Universala Kongreso de Esperanto, kiu disvolviĝis tiujare en Bulonjo-sur-Maro, Francio. Zamenhof deklamis la poeziaĵon ferme de sia parolado antaŭ la kunvenintoj.
Dum la kongreso, Zamenhof preferis ne eldiri la lastan strofon pri la tri abrahamaj religioj, pro la insisto de la organizantoj de la kongreso: estis ankoraŭ forta la antisemitismo, speciale en Francio ligita kun la tiam okazanta Dreyfus-skandalo (1894–1906).
Ĉi tiu memcenzuro daŭros longe: ankaŭ en la unua kolekto de fundamenta literaturo en Esperanto, la Fundamenta Krestomatio, ĝi ne aperas.
La poemo estis tradukita en la anglan de W. M. Bassett en 1905 (“O Thou mighty spirit in mystery shrouded,”), sen la lasta strofo. En 1948, Miloš Lukáš tradukis la poemo en la ĉeĥan (“Ty, tajemstvím halící podstatu svoji”), ankaŭ sen la lasta strofo.
Dominique Pinon
Dominique PINON (naskiĝis en Saumur, la 4-an de marto 1955) estas franca aktoro de teatro kaj kino, ofte ĉeestanta en la filmoj de Jeunet kaj Caro.
Buna
Buna estas vilaĝo en Provinco Oro, Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi estis la loko parte de la Batalo de Buna-Gona dum la Dua Mondmilito, kiam ĝi konstituis nur areton de kelkaj kabanoj de indiĝenoj kaj kelkajn domojn kun aerodromo. Buna estis la vojkapo por la Kokoda Vojo kiu direktis al Kokoda (prie vidu artikolon Kampanjo de la Kokoda Vojo).
Unua Simfonio de Brahms
La Simfonio Numero 1 en C-minoro, Op. 68, estas simfonio verkita de Johannes Brahms. Brahms dediĉis almenaŭ dekkvar jarojn al kompletigado de tiu verko, kies skizoj datas el 1854. Brahms mem deklaris ke la simfonio, el skizoj al finigaj tuŝoj, okupis 21 jarojn, el 1855 al 1876. La premiero de tiu simfonio, dirigentita de amiko de la komponisto nome Felix Otto Dessoff, okazis la 4an de Novembro 1876, en Karlsruhe, tiam en la Grandduklando Badeno. Tipa ludado daŭras inter 45 kaj 50 minutojn.
Instrumentaro
La simfonio estas ludata per du flutoj, du hobojoj, du klarnetoj, du fagotoj, kontrafagoto, kvar kornoj, du trumpetoj, tri trombonoj (nur por la kvara movimento), timbaloj, unua kaj dua violonoj, vjoloj, violonĉeloj, kaj kontrabasoj.
Strukturo
La simfonio estas komponita de kvar movimentoj, markita jene:
Kvara muro
Kvara muro estas fakesprimo, uzata komence en teatro, en kinarto, en beletro k.t.p.
En moderna teatro oni malatentas ne nur pri la kvara muro, ekzemple en konvenciaj teatrejoj kie geaktoroj povas trapasi tiun kaj veni al la spektantejo, sed ankaŭ pri la aliaj tri (surstrataj teatroludoj, en nekonvenciaj ludejoj neteatraj, kiaj placoj, monumentoj, ruinoj, eksaj fabrikoj ktp.) Tio nomiĝas "rompi la kvaran muron" kaj iel baziĝas sur teorioj de Bertolt Brecht.
Posof
Posof estas urbo en provinco Ardahan en Turkio.
Molières-sur-Cèze
Molières-sur-Cèze estas franca situanta en departemento Gard, regiono.
Okcidenta Hercegovino
Okcidenta Hercegovino, formale Okcidenta Hercegovina Kantono aŭ minuskle okcidenta hercegovina kantono (bosne Zapadnohercegovački kanton, kroate Županija Zapadnohercegovačka) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino. La administra centro estas. Laŭ la stato de en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Molières-sur-Cèze
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Molièrois.
Jozefo Alfus
Profesie librotenisto. Sekretario de Pola Esperanto-Delegitaro. Kasisto dum la 23-a UK 1931 en Krakovo. Artikoloj en Pola Esperantisto, Esperantista Voĉo, Heroldo de Esperanto.
En 1927 li eldonis 90-paĝan libron Inter du mondoj de Dibuk, tradukita el la jida fare de Izrael Lejzerowicz.
Natria uraniato
Verdire, natria unuuraniato ekzistas en ekvilibro kun likva natrio kaj urania duoksido. La alte reakciema naturo de ĉi-fazo ĝis nun preventis la pozitivan karakterizadon de la substanco.
Metamorfozo
Metamorfozo — de la greka μετα- (meta), kiu indikas ŝanĝon, kaj μορφή (morphè), formo— estas procezo, laŭ kiu objekto aŭ ento ŝanĝas laŭ formo; temas ĝenerale pri la signifoj aluditaj de la latina radiko, kiu aperigis la vorton transformo en la Latinida lingvaro kaj Esperanto.
Dipatrino
Laŭ katolikismo kaj ortodoksismo, la titolo Dipatrino (Mater Dei), aŭ Dinaskintino (Θεοτόκος, Dei Genitrix aŭ Deipara), estas honortitolo por Maria, la patrino de Jesuo, bazita sur la kristana dogmo ke Jesuo Kristo estas vera dio kaj vera homo.
Doktrino
La doktrino ekzistis almenaŭ ekde la 2-a jarcento, sed ĝi ne estis oficiale deklarita kiel doktrino ĝis 431 ĉe la koncilio de Efezo por batali kontraŭ nestorianismo.
Nestorio, la tiama patriarko de Konstantinopolo, diris, ke Maria estas la patrino de Jesuo kiel homo, sed ne kiel Dio, kaj rifuzis vidi Dion formitan en la sino de virino. Nestorio rigardis Maria-n kiel patrinon de Jesuo agnoskita kiel du personoj, unu homa, unu dia; li preferis la terminon Χριστοτόκος – Ĥristotokos (Kristnaskintino). Sed la Eklezio diris, ke Maria estas la patrino de la tuta Jesuo, ke la dieco kaj homeco de Jesuo estis tiel unuigita, ke la enkarniĝo estis tiel tuta, ke oni ne povas diri, ke Maria estas la patrino de unu parto de Jesuo, sed ne de la alia. Laŭ la formulo de Efezo, Jesuo estis unu persono (Jesuo), kiu unuigis en sin mem du naturojn (homo kaj Dio).
La disputo ne temas pri la naturo de Maria, sed pri la naturo de Jesuo Kristo. Do la demando tre gravas ĉar ĝi determinas la naturon de kristanismo mem.
La doktrino devenas de Aleksandrio, kiu emis emfazi la diecon de Kristo (dum la rivala urbo Antioĥio emis emfazi lian homecon).
Nomoj
La vorto uzata en la slavaj lingvoj, Богородица – "Bogorodica" estas tradukata kiel "Dinaskintino".
Émile Rupp
Rupp studis en la konservatorio en Strasburgo, ĉe Josef Gabriel Rheinberger en Munkeno kaj ĉe Charles-Marie Widor en Parizo. Li aktivis kiel orgenisto en Strasburgo ekde 1897 ĝis 1939 ĉe la evangelia Paŭlo-preĝejo samkiel ekde 1914 ĝis 1939 ĉe la sinagogo. Krom Albert Schweitzer li estas konsiderata kiel reprezentanto de la tiel nomata "alzaca orgenskolo".
Dipatrino
Nomoj
La greka, Θεοτόκος – Theotokos (Di-portintino), estas malpli forta ol la latina (Mater Dei) aŭ Esperanto (Dipatrino): theo ja signifas "Dio" sed tokos indikas Marian ne kiel la patrino kaj implice la generintino, sed simple kiel la virino, kiu portis infanon en sia utero. La lingvo de la koncilio de Efezo (kaj multe de frua kristana teologio) estis la greka.
Omaĝoj
Ekzistas diversaj pliaj alvokiĝoj de la sanktulino Maria, ekzemple kaj ofte la nomo uzatas lige al la novtestamentaj eventoj
En arto
La virgulino Maria estis montrita en la plej diversaj artaĵoj ekde la komenco de kristanismo.
NGC 324
NGC 324 (aliaj indikoj — PGC 3416, ESO 295-25, MCG -7-3-2, AM 0054-411) estas galaksio en konstelacio Fenikso.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Vroclavo
Vroclavo (Wrocław, en silezia pola dialekto Wrocław ; Breslau , en la silezia germana dialekto Brassel , Vratislav) estas la 4-a plej granda urbo de Pollando, situanta ĉe la rivero Odro. Ĝi estas urbo kun rajto de distrikto (eksterdistrikta urbo): tamen ĝi funkcias kiel administra centro por la samnoma distrikto Vroclavo, kiu duone ĉirkaŭas la urban komunumon. Fine de en la urbo vivis. Ekde la fino de la dua mondmilito ĝi apartenas al Pollando; ĝis la fino de la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Germanio kaj nomiĝis Breslau (legu: Breslaŭ). La esperantlingva nomo de la urbo tial ĝis post la Dua Mondmilito estis Breslaŭo. Laŭ legendo la urbo estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1000 de la ĉeĥa princo Vratislav la 1-a (kaj nomita laŭ li). Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso. Konataj simboloj de la urbo estas la koncertejo Jahrhunderthalle ("jarcenta halo"), kiu ekde 1945 ricevis la nomon Hala Ludowa, la monumento Iglica kaj la Panoramo pri Racławice, kiu origine situis en Lvovo. Krome el la urba silueto elstaras la historia akvoturo. En 2016 Vroclavo kune kun la eŭskia urbo Donostio estis la du Eŭropaj Kulturaj Ĉefurboj. Holtei-monumento, por dialekte verkinta gravega verkisto, detruitis en 1945.
Historio
Nokte el la 9-a je la 10-a de novembro 1938 en Vroclavo okazis la tn. "Vroclava kristala nokto", kiam ĉi tie okazis la plej granda atako kontraŭ la loka juda loĝantaro. Dum la dua mondmilito estis en strato Kleĉkovska (Kleczkowska) malliberejo, en kiun estis sendataj malliberigitoj plejparte el kolegioj de Kounic kaj kie oni plenumis mortpunoj. Ekzekutitaj ĉi tie estis ekzemple Vlastislav Kroupa kaj Marie Kudeříková. Fine de la milito Vroclavo estis fare de la germanoj proklamita kiel fortreso (Festung Breslau) kaj por prezo de grandega materia detruado kaj grandaj perdoj en la vivoj ĉi tie germanaj soldataroj defendis sin al antaŭeniranta Ruĝa Armeo. La 6-an de majo 1945 Vroclavo kapitulacis.
Konataj urbanoj
En Breslau mortis aŭstrohungara komponisto György Jarnó.
Fervoja transporto
Vroclavo estas grava fervoja nodo de Pollando, ĉar el ĝi iras multaj linioj en jenaj direktoj: Leszno – Poznań, Opole – Katowice – Krakovo, Opole – Lubliniec – Częstochowa, Legnica – Zgorzelec, Głogów – Zielona Góra, Kłodzko – Kudowa-Zdrój, Kłodzko – Międzylesie, Wałbrzych – Jelenia Góra, Oleśnica – Ostrovo – Łódź – Varsovio.
Urba trafiko
En Vroclavo ekzistas entute 20 tramaj linioj. Je tri el tiuj linioj estas uzataj nur ambaŭdirektaj tramoj Škoda 19 T.
Krome, en urbo ekzistas reto de pruntepreneblaj bicikloj de kompanio Nextbike.
Esperanto en Vroclavo
Rudolf Janas translokiĝis al Poznań kie ankaŭ fondis grupon en 1908. En tiu jaro, novaj grupoj fondiĝis: la ''Esperanto-Asocio des Evang. Treubundes'' kies Prezidanto estis Erich Pattloch, Theresenstr. 22. Kunvenoj okazis ĉiudimanĉe 4-6 posttagmeze en Treubundsaal, Gräbschnerstr. 117; la Esperanto-Grupo de Abstinenculoj kaj la Esperanto-Asocio de KUJV.
En 1909 ĉe Humboldt-Verein für Volksbildung fraŭlino Julie Wolfson aranĝis kurson. En tiu jaro, ĉar ne ankoraŭ ekzistis aparta organizo por Silezio la loka grupo aliĝis al la Orientgermana Esperantista Ligo. Laŭ invito de la tiea sekcio de „Societo de germanaj inĝenieroj” sinjoro Schiff, prezidanto de la grupo de Berlino, paroladis pri la aparta graveco de internacia helpa lingvo por la inĝenieroj. Arnold Behrendt faris paroladon en tiea bankista unuiĝo pri la temo „Nuna stato kaj estonteco de Esperanto”. La jubileo de Zamenhof estis bele festita. Mahn faris la festan paroladon, sinjorino Eisner, la unua profesia deklamantino esperanta recitis kelkajn poemojn, estis ludita teatraĵo kaj kantita speciala festkanto. La gazetaro favore raportis pri la movado, kelkaj lokaj kafejoj kaj hoteloj por siaj gastoj abonis esperantajn ĵurnalojn. La kunvenoj, kiuj de 1910 okazis en Theater-Café, Theaterstrasse estis vizititaj de pluraj fremdaj gesamideanoj.
En la unuiĝo de la komercaj agentoj paroladis d-ro Kandt 1910. Georg Mahn, kiu plenumis ekzamenon en Barcelono, en la Humbold-Akademio gvidis kursojn. Post paroladoj de Georg Mahn en „Verein der Deutschen Kaufleute” kaj „Kaufmännischer Verband für weibliche Angestellte” komenciĝis novaj kursoj gvidataj de fraŭlino Julie Wolfson. Unu el la plej malnovaj membroj sinjoro Skeide, pro translokiĝo devis transdoni sian oficon de kasisto de loka grupo al sinjoro Wolfson. Fondiĝis instituto speciala por instruado pri nia lingvo, kiu troviĝas en Augustastr. 36. En ĝi oni instruas laŭ deziro dum ĉiu ajn tempo de la tago. Post konvinka parolado de sinjoro Schlaf kvindekses laboristoj fondis grupon specialan, Georg Mahn instruis ilin. Plie Siegmund Freund entuziasmigis kelkajn geblindulojn por nia afero, kun kiuj li studis nian lingvon.
En la kunvenoj ĉiusemajnaj estis farataj regule paroladoj kun sekvanta diskuto, la unua estis farita de sinjoro direktoro Salo Sackur, la 75-jara „Nestoro” de la grupo. La grupo decidis akcepti neaktivajn membrojn je tre malalta kotizaĵo, por ebligi al ĉiuj interesuloj la subtenon de la movado. Ĝi de nun kunvenis marde en „Vier Jahreszeiten” kaj ĵaŭde en „Theaterrestaurant”. Okazis diversaj gravaj paroladoj propagandaj: de Siegmund Freund en „Demokratische Vereinigung” pri „Ĉu la enkonduko de Esperanto estas demokratia postulo?” kaj de sinjoro Wolfson en „Kaufmänischer Verein für weibliche Angestellte” pri „Kion celas efektive la internacia helplingvo Esperanto?” Tre signifa estis parolado de eminenta kuracisto, prof. Rosenfeld, en Humbold-Akademio, temanta „Pri artefaritaj mondlingvoj”. Al 250 aŭskultantoj li varme rekomendis nian lingvon. Liaj paroloj estis des pli impresaj, ĉar li studis 33 lingvojn kaj parolas 15 el ili. ─ Komenciĝis novaj kursoj; pola kaj bohema gastoj estis bonvenataj en la grupaj kunvenoj. Dum unu el ili, Elias Zepler, reveninte de orientvojaĝo, raportis pri siaj spertoj. Trapasante 10 diverslingvajn landojn, li preskaŭ ekskluzive uzis la esperantan lingvon.
Ekde aŭgusto 1911 estis eldonata gazeto „Poŝta Esperantisto” ĝis 1914. Post 1913 la eldonado estis neregula. „Unuiĝ-Informoj de la Germana Esperanto-Unuiĝo de Poŝtaj kaj Telegrafaj Oficistoj” eble estas alia nomo de la sama gazeto. Gazeto „Mitteilungen der Ortsgruppe Breslau” estis eldonita en Breslau de majo 1912 ĝis 1913.
En 1912 kurso por Ruĝkrucanoj komenciĝis, partoprenis 27 personoj. La katolika Esperanto-grupo festis la 15-an de decembro la naskiĝtagon de d-ro Zamenhof. La festparoladon faris kalkulkonsilisto Edmund Schulz el Schweidnitz. Fraŭlino Wojciechowska kantis kaj prezentado de vivantaj bildoj pries­perantaj plibeligis la bone vizititan feston. La estraro de la grupo tiam konsistis el sinjoroj Janietz, Wolf kaj Würz kaj fraŭlino Montag. La ĝistiama prezidanto, sinjoro Reichelt, ne povis reakcepti la elekton pro siaj studoj. En 1912 ekzistis en Breslau entute 17 novaj kursoj, inter ili unu en la imperiestra telefonoficejo, sub gvidado de Arnold Behrendt, nur por poŝt- kaj telegrafoficistoj (136 anoj) kaj Ruĝkruca kurso kun 50 partoprenantoj.
Elias Zepler mortis la 6-an de februaro 1913. Ĉe la enteriga soleno ĉeestis reprezentantoj de ĉiuj Breslau'aj Esperanto-grupoj, en kies nomo Arnold Behrend parolis varmajn adiaŭajn vortojn al la mortinto. En la Januara/Februara numero de Mitteilungen der Ortsgruppe Breslau estis publikigitaj artikoloj pri „Elias Zepler kiel esperantisto” de Georg Mahn kaj „Esperanto und Ido” de Arnold Behrendt. La lasta artikolo speciale atentigas pri la tie eldonita nova flugfolio pri tiu ĉi temo, verkita de d-ro Haller-Leisnig.
Ankoraŭ en februaro, Arnold Behrendt propagande parolis en „Libera Studentaro, sekcio por ŝtata kaj popola scienco”, kaj en la loka grupo de „Vortrupp”. En marto li faris paroladon en la loka grupo de „Alldeutscher Verband” pri „Esperanto-movado kaj Deutschtum”.
Pranciškus
Pranciškus estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri variaĵo de la persona nomo Francisko kaj de ties slava formo Franciszek, tial la sono "ŝ" vortomeze. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Pranas, Pranys kaj Pranius. Ke en litovaj nomoj la litero "p" anstataŭigas latinan respektive okcidenteŭropan literon "f", estas pli ofta fenomeno - komparu ekzemple la ŝtatnomon "Prancūzija" anstataŭ Francio.
Vroclavo
Esperanto en Vroclavo
Katolika Esperanto-Grupo komencigis 2 kursojn, unu por gesinjoroj, en kiu partoprenas 19 personoj, kaj alia por 21 membroj de la societo „Katholische weibliche Angestellte und Beamten”, en kiu sinjoro Wolf faris propagandan paroladon. La unuan kurson gvidas sinjoro Wolf, la duan fraŭlino Wojciechowska. Laborista Grupo en februaro ricevis viziton de kamarado Frimberger el Wiesbaden. En la februara monata kunveno parolis sinjoro Keller pri esperantismo.
En la jarcenta ekspozicio de Prusio okazis la 10-an de aŭgusto 1913 Silezia Esperanto-Tago, kiun partoprenis multaj gastoj el la tiamaj orientaj provincoj de Germanio kaj ankaŭ el aliaj partoj de Germanujo. Sabaton oni konatiĝis en saluta vespero, dimanĉon matene, en festkunsido, la kunvenintoj estis salutataj de reprezentanoj de la magistrato kaj de la porfremdula societo; la festparoladon faris sinjoro Arnold Behrendt. Dum la tago oni vizitis la ekspozicion, kaj vespere direktoro d-ro Albert Schramm el Leipzig propagande parolis. En festo de la katolika virunuiĝo sinjoro Wolf transdonis gratulojn en la nomo de Katolika Esperanto-Grupo.
Laŭ instigo kaj sub gvidado de studento Fritz Wiener, la 23-an de junio 1913 en universitata aŭskultejo kun partopreno de rektoro komenciĝis kurso por studentoj. Samideano el Aŭstrio, d-ro Paja Staniĉiĉ, vizitis la lokan laboristan Esperanto-grupon kaj vekis viglan intereson inter la ĉeestantoj, tiel ke tuj 4 novaj anoj aliĝis al la grupo. Okaze de la kunveno de sileziaj filologoj, la 4-an de oktobro, prof. d-ro L. Huebner el Schweidnitz en speciala kunsido parolis pri Esperanto kaj ĝia valoro por la lernejo; ankaŭ en la oficialaj kunsidoj kelkfoje estis okazo atentigi pri Esperanto. Tio estis speciale valora propagando, ĉar tiel ĉiuj instruistoj de la sileziaj altlernejoj konatiĝis kun nia afero aŭ persone, aŭ ili ricevis informojn per la oficialaj raportoj. Laborista Grupo per disdonado de flugfolioj, anonco kaj artikolo en „Volkswacht” sukcesis aranĝi kurson kun 33 geanoj sub gvidado de Johann Burda.
Estas kreita en 1914 Internacia Ligo de Esperantistaj Poŝtoficistoj (ILEPO) kun oficejo en Breslau. La ligo celis disvastigi Esperanton inter poŝtoficistoj ĉiulandaj kaj la publiko, la ĉiumonata organo estis „Poŝta Esperantisto”, Arnold Behrend iĝis sia prezidanto.
Unua mondmilito
La Unua mondmilito tre malhelpis la Esperanto-Movadon. Malgraŭ la milito esperantistoj de Breslau kaj aliaj sileziaj urboj kontinuis Esperanto-agadon, kvankam ke multaj militservis kaj kelkaj ne revenis el la milito.
Loka Grupo de GEA pro klopodoj de monaĥino, fraŭlino M. Koscinska, povas okazigi kurson gvidita de Georg Mahn por la gejunularo de la Liberreligia Komunumo en 1916. Krome Georg Mahn faris paroladon en la hejmo de la socialista gejunularo; sufiĉe granda nombro da ĝi anoncis sian pretecon lerni Esperanton. En la loĝejo de sia prezidanto Adolf Selten la blindula unuiĝo „Interna Lumo” solenis la naskiĝotagon de Zamenhof. La membroj kaj gastoj havis grandan ĝuon per multaj muzikaj kaj deklamaj reprezentaĵoj. Pola samideano, sinjoro Wiesenthal el Varsovio, vizitis la lokan grupon en decembro. Li ĝojigis la grupanojn per tre interesa parolado di sia nelibervola, preskaŭ unu- kaj duonjara restado en Parizo kaj en Svislando. Kunsidoj regule okazas malgraŭ la milito kaj estas ofte tre interesaj pro la alvenintaj leteroj de militistaj samideanoj. D-ro Felix Zamenhof ĝojigis la grupon dum sia kvarsemajna restado en Breslau 1916 regule per sia vizitado. En oktobro 2016 en la urbo mortas Benno Küster, kiu i. a. al Esperanto tradukis la "eposon idilian" Hermano kaj Doroteo de Goethe.
Post la unua mondmilito
Loka Ligo de Breslaŭaj Esperanto-Unuiĝoj estis fondita en 1919 ĉe Matio-gimnazio, nove aranĝita kurso estas gvidata de Max Mielert. En tiu jaro oni fondis ankaŭ grupon Katolika Esperanto-Societo Unueco. En 1920 estis tri esperanto-grupoj en la urbo, estis fondita en 1921 junulara grupo kun 23 membroj, kiu du jarojn poste estos la kerno de nova Asocio de Junaj Germanaj Esperantistoj kaj ties loka grupo en la urbo. Ankaŭ en 1921, Vroclavo estis sidejo de ĵus-fondita Silezia Esperanto-Ligo (SILEO) (germane Schlesischer Esperanto-Verband).
Tie okazis 11-a Germana Esperanto-Kongreso 1922.
En 1923 en la urbo fondiĝas Asocio de Junaj Germanaj Esperantistoj ĉe Schleiermacherstr. 19.
La antaŭkongreson 30-an julio 1931 en Breslau partoprenis kongresanoj el dek landoj kun akcepto per la urba estraro en la salonego de la urba deputitaro. Alparolis la kongresanojn urbestro Mache en la nomo de la urbo, Geheimrat Rosenfeld por la Gesellschaft für vaterländische Kultur kaj la Humboldtsocieto, d-ro Grumbkow en la nomo de la Radio-stacio. Por la esperantistoj en Breslau parolis Siegmund Freund, la delegito de UEA. Vizito al la mezepoka urba domo kaj la muzeo en la iama kastelo finis tiun antaŭkongresan kunvenon. La partoprenintoj kore dankis al fraŭlino Elsa Koschate, Bernhard Zenker, fraŭlino Margarete Polier por la afabla gvidado.
Kiam ekregis la nacisocialistoj en Germanio en januaro 1933, unue estis malpermesitaj la laboristaj Esperanto-grupoj kaj persekutiĝis politike maldekstraj civitanoj, en 1936 komplete malpermesiĝis ĉia aktivado por Esperanto. Ekde la pogroma Kristala nokto de novembro 1938 la antaŭe jam senrajtigitaj judaj civitanoj de Breslau samkiel en aliaj partoj de Germanio ekmurdiĝis; tiun sorton trafis ankaŭ la judaj esperantistoj en Breslau - kiel ekzemplo por multaj aliaj menciiĝu Adolf Selten, antaŭe gvidanto de unu el la urbaj Esperanto-grupoj, kiu post longa torturado fare de la nazioj murdiĝis en 1942. Post la anekso de Sudetio en 1938 kaj post komenciĝo de la Dua Mondmilito en 1939 la konkero de pliaj landoj fare de Nazia Germanio ankaŭ la persekuto de esperantistoj ampleksiĝis al tiuj teritorioj. Kiel ekzemplo por multaj aliaj menciiĝu Josef Raška, nelacigebla aktivulo en la Ostrava-regiono, poste translokiĝinta al Příbor: Li estis arestita la 16-an de aŭgusto 1941 pro sekreta movado kaj arestata en Nový Jičín, Moravia Ostrava, Opava, Mírov, kaj fine en Vroclavo, kie li estis post longa turmentado ekzekutita la 16-an de aprilo 1943.
Post la dua mondmilito
Post la dua mondmilito ĉiuj loĝantoj de Breslau kaj de la cetera germanlingva provinco Silezio, kiuj ankoraŭ vivis, estis forpelitaj al centra kaj okcidenta Germanio, kaj estis anstataŭigitaj per antaŭaj loĝantoj de orienta Pollando. La forpelo trafis kompreneble ankaŭ la lokajn esperantistojn, ekzemple la familion de la fine de la milito 14-jara Reinhard Selten. Tiel la historio de la urbo Breslau kaj de ties Esperanto-movado finiĝis. Inter la novaj polaj loĝantoj ankaŭ estis iuj esperantistoj kaj homoj eklernantaj la lingvon; tiel ekestis nova loka Esperanto-movado tute sen rilato al la antaŭa. Komuna karakterizaĵo de la malnova Esperanto-vivo en Breslau kaj la nova en Vroclavo estas, ke la urbo kaj en sia germana kaj pola epokoj estis influita per granda universitato kaj multaj studentoj: tial daŭre estas relative multaj junaj esperantistoj en la urbo.
21-a jarcento
En julio de 2009 okazis la 19-a Ekumena Esperanto-Kongreso.
Ekde julio 2009, la sona programo de Panoramo pri Racławice estas aŭdebla en Esperanto.
Nuntempe agadas en Vroclavo studenta grupo Aŭroro, kiun gvidas Konstantin Tiĥomirov.