cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teŝina dialekto
Deveno, uzo kaj nuntempo
La teŝina dialekto sukcesas en Ĉeĥio pli bone ol en Pollando. Kaŭzo de pli rapida integro en Pollando estas pli granda proksimeco de ambaŭ lingvaj sistemoj (de la pola lingvo kaj la teŝina dialekto). En la pola flanko okazas precipe fonetika integro kun la pola lingvo. En la ĉeĥa flanko temas precipe pri kvalitaj ŝanĝoj, nome en sekvo de posteno de la ĉeĥa kiel ofica kaj domina lingvo, aktivecoj de lokaj poloj, kiuj rilate al majoritata populacio limiĝas per emfazigado de la pola kiel rilate al la ĉeĥa alterna lingva koddo, kaj ekzistado de la polaj naciecaj lernejaferoj. Nuntempe nome plimulto de uzantoj de tiu ĉi dialekto apartenas al la pola nacieca minoritato.
Mohammed Merah
Pafadoj de marto 2012 en Sudo-Pireneoj
Inter la 11-a kaj 19-a de marto 2012, Mohammed Merah estis suspektita pri mortigo de militisto en Tuluzo, du aliaj en Montauban, kaj tri infanoj kaj instruisto en la enirejo de juda lernejo "Otzar Hatorah" en Tuluzo.
Teŝina dialekto
Esploro
Al esploro de la teŝina dialekto, krom multaj aliaj lingvistoj, longtempe dediĉas sin pola sciencisto kaj folkloristo, vivanta en Ĉeĥio, profesoro Karol Daniel Kadłubiec, kiu prelegas en Silezia universitato en Teŝino (Uniwersytet Śląski w Cieszynie, Pollando) kaj en PF de Ostrava universitato. La teŝinan dialekton esploris eĉ usona slavisto Kevin Hannan.
Mohammed Merah
Pafadoj de marto 2012 en Sudo-Pireneoj
La, la polica korpuso "RAID" intervenis por aresti lin en lia loĝejo de la kvartalo "Côte Pavée" en Tuluzo, situanta ĉe n-ro 17 rue du sergent Vigné. Dum la negocado, li deklaris esti aginta kiel « batalanto de Al-Kaida, por defendi la palestinajn infanojn ».
La morgaŭon, post 32 horoj da negocado, sturmado estis lanĉita je la 11H 30mn, Mohamed Merah pereis post interpafado kun la homoj de "RAID". Dum sturmado, pli ol 300 kugloj estis pafitaj kaj du policanoj estis vunditaj.
Psikologia portreto
La advokato de Mohamed Merah priskribis lin kiel ulon «trankvilan, afablan, respekteman». Mohamed Merah fariĝis religia fanatikulo post lia restado ĉe Al-Kaida, li certigis, sed polico almenaŭ certas, ke li konvertiĝis al radikala islamo. Laŭ ĵurnalistino de France 24 al kiu li telefonis antaŭ ol esti ĉirkaŭita de homoj de "RAID", li estis fiera pro siaj agoj kaj volus mortigi ankoraŭ, li estus planinta alian atencon la saman matenon, celante militiston kaj du policanojn.
NGC 1583
NGC 1583 (aliaj indikoj — PGC 15193, ESO 551-8, MCG -3-12-10, NPM1G -17.0162, PGC 15191) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Distrikto Leżajsk
La distrikto Leżajsk - pole powiat leżajski - estas administra distrikto de Pollando. Ĝi apartenas al la provinco aŭ historie vojevodio Antaŭkarpatio. Administra centro estas la samnoma urbo Leżajsk. Fine de en la distrikto vivis.
Dua mondmilito
18.12.1943: Germana polico pafmortigis en Wola Zarczycka 10 polojn venĝe pro mortigo de gestapa konfidenculo.
Dédestapolcsány
Dédestapolcsány [dEdeŝtapolĉAnj] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.
NGC 1583
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Meroux
Meroux estas malaperinta franca situanta en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Dédestapolcsány
Situo
Dédestapolcsány situas sub piedoj de Bükk, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Ózd kaj Kazincbarcika troviĝas po 20, Miskolc 30 km-ojn.
Meroux
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Méroutains.
Ĝi nun formas parton de Meroux-Moval.
Dédestapolcsány
Historio
Dédestapolcsány naskiĝis en 1950 rezulte de unuiĝo de la subaj vilaĝoj.
Dédes
La unua mencio devenis el 1221 pri Dédes, pri la fortikaĵo en 1254. La vilaĝo iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. La turkoj okupis la fortikaĵon, sed ĝuste dum la ekokupo la hungaroj sukcese eksplodis la fortikaĵon kaŭzanta mortojn de multe da turkoj.
Bántapolcsány
Tiun vilaĝon oni menciis unuafoje en la 14-a jarcento, apartenanta al fortikaĵo Dédes.
En 1969 akvorezervujo nomata "Lázbérc" konstruiĝis, uzata ankaŭ fiŝkaptista lago. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto.
Občina Škofljica
Občina Škofljica estas unu el 212 urboj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. Ĝi estas unu el 25 regionoj en la regiono. La areo de la loĝantaro esas 43.3 km² kaj komence de 2014 estis 9988 homoj. Estas 19 vilaĝoj en la komunumo. Administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Škofljica.
Loko, priskribo
Občina kuŝas proksimume 9 km sudoriente de la centro de Ljubljana (Slovena Ljubljana). Ĝia teritorio estas mallarĝa, ĉirkaŭ 2.5 km larĝa, sed etendiĝis de nordo al sudo en ĉirkaŭ 13.5 km. En la sama direkto pasas vojo No.106.
Komunumoj
La municipo konsistas el 19 vilaĝoj:
Brezje nad Pijavo Gorico, Dole pri Škofljici, Drenik, Glinek, Gorenje Blato, Gradišče nad Pijavo Gorico, Gumnišče, Klada, Lanišče, Lavrica, Orle, Pijava Gorica, Pleše, Reber pri Škofljici, Smrjene, Škofljica, Vrh nad Želimljami, Zalog pri Škofljici, Želimlje.
Gonio
Gonio (en kartvela გონიოს ციხე, iam nomita Apsaros, aŭ Apsaruntos), estas romiepoka fortikaĵo en Adjara, Kartvelio, ĉe la marbordo al la Nigra Maro, 15 km sude de Batumi, ĉe la elfluejo de la rivero Ĉoroĥi. La vilaĝo kuŝas 4 km norde de la limo kun Turkio.
La plej malnova referenco al la fortikaĵo estas de Plinio la Maljuna en Natura Historio (1-a jarcento p.K).
Lajos Puskás
PUSKÁS Lajos (puŝka:ŝ) estis rumanuja hungara pedagogia verkisto, tradukisto naskita en Gyergyóalfalu la 22-an de majo 1901 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de aprilo 1982. Li estis la patro de biologo, politika malliberulo Attila Puskás.
Biografio
Lajos Puskás studis en mezlernejo en Debrecen, Székelyudvarhely, Nagyszeben (ekde 1913) kaj finis ĝin en Fogaras. La diplomon de instruisto pri historio li havigis en Budapeŝto, poste en Bukareŝto (1924). Pli poste kvalifikiĝis pri latina lingvo kaj juro (1933), poste pri hungara lingvo kaj literaturo (1956). Li instruis en Odorheiu Secuiesc (1924/25), poste inter 1925-40 en Kluĵo. Krom la instruado li partoprenis skoltismon kaj establis la lernejkooperativojn Hangya kaj pli poste Alfa. Inter 1930-37 li estis komandanto de romia katolika skolta teamo, inter 1942-44 de la 9-a (transilvanuja) komandanto de la Hungara Skolta Ligo. Inter 1940-44 li estis direktoro de Gábor Áron Studenthejmo de la universitato. Dume li instruis samloke (1944-47). Li estis politika malliberulo en Gherla inter 5-a de majo kaj 2-a de oktobro 1947. Episkopo Áron Márton invitis lin por instrui en Majláth Ĉefgimnazion (Alba Iulia) (1947/48), poste li instruis en la ĝenerala lernejo de Baciu (1948-56), resp. en Kluĵo (1956-58) ĝis sia pensiiĝo en 1958. Kiel pensiulo li laboris en la arkivejo de eklezio (1973-77).
Sándor Csóka
CSÓKA Sándor [ĉo'ka ŝAndor] estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Brad en 1841 kaj mortinta en Szeged la 1-an de majo 1905. Lia edzino estis Júlia Almássy.
Kariero
Sándor Csóka debutis kiel aktoro en 1869 en teatra trupo de Mihály Szegedi (teatrestro). Post 2 jaroj li estis teatrestro, li prezentis spektaklojn en multe da urboj. Li ludis amor- kaj karakterrolojn. Li faris sukcesajn spektaklojn kaj sezonojn kun bonegaj aktoroj. Li estis populara kaj favorita teatrodirektoro. Li edziĝis dufoje.
Apartenis al trupo de Csóka ekzemple Marietta Erdélyi, Károly Ferenczy (aktoro), Vilmos Földessy, László Gonda, Antónia Hetényi, Lujza Kállay, Gyula Molnár (aktoro), Dezső Nagy (teatrestro), János Németh (operkantisto), Rózsa Szilassy, Adolf Tollagi, Gyula Vedress kaj György Verő.
Puebla de Don Fadrique
Puebla de Don Fadrique estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la nordorienta parto de la komarko de Huéscar. Limas kun la municipoj granadaj de Orce kaj Huéscar; kun la municipo albacetea Nerpio; kun la murciaj Moratalla kaj Caravaca de la Cruz; kaj kun la almeriaj Vélez-Blanco kaj María.
La municipa teritorio estas la plej orienta de la provinco Granado; la municipo estas formata de la keroj Puebla de Don Fadrique kaj Almaciles, el kiuj tiu lasta estas la granada vilaĝo plej norda. Menciindas ankaŭ la domaroj Bugéjar, Casas de Don Juan, Lóbrega, Toscana —Toscana Nueva kaj Toscana Vieja— kaj Los Porcunas.
La Puebla de Don Fadrique estas sur la deklivaro de la Sierra de La Sagra, sur la deklivo de la monto nomita El Calar, ĉe la vojkruco de la ŝoseo inter Caravaca kaj Huéscar kun la ŝoseo inter Beas de Segura kaj Vélez-Rubio, tra Santiago de la Espada.
Renato Augusto Santos Júnior
Renato Augusto Santos Júnior (n. ) estas brazila futbalisto.
Burgo Ramstein (Kordel)
La ruino de la burgo Ramstein staras sur 182 m alta roko el sabloŝtono rande de la arbaro Meulenwald ĉe la malsupra valo de la rivero Kyll apud la vilaĝo Kordel, distrikto Trier-Saarburg, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estas tipo de altaĵburgo.
Fervojlinio Casekow Ldb. – Pomorzany Wąskotorowe
'''Fervojlinio Casekow Ldb. – Pomorzany Wąskotorowe' (germane: Kleinbahn Casekow-Penkun-Oder'' (CPO)) estas nuligata neelektrizita mallarĝtraka fervojlinio (750 mm), kiu troviĝis sur teritorio de la nuntempa germana federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio kaj pola provinco Okcidentpomerio. Ĝi kunigis stacion Casekow Ldb kun Pomorzany Wąskotorowe.
Historio
Ekde la 8-an de aprilo 1899 la linio komenciĝis de la fervojstacio en Casekow, de kie ĝi kuris al nordo tra la areoj lokitaj inter la riveroj Odra kaj Randow, ĝis la urbo Penkun. Post 38 kilometroj, linio atingis la fervojstacion Scheune. La 25-an de oktobro 1899 estis malfermita la plilongigo en la formo de trako kun tri reloj. La linio finis sur fervojstacio Pommerensdorf (Pomorzany Wąskotorowe).
Post fino de la Dua mondmilito fervojlinio Casekow Ldb. – Pomorzany Wąskotorowe estis tranĉita en du ŝtatoj: Germanio kaj Pollando. La trakoj situantaj en Germanio estis malmuntitaj kiel parto de militaj reparacioj pro Sovetunio. En Szczecin restis normala trako el Scheune (Gumieńce Wąskotorowe) ĝis Pommerensdorf (Pomorzany Wąskotorowe), kiu estis uzata por transporti varojn (la tria relo, desegnita por mallarĝtrakaj trajnoj, estis malmuntita).
Pulianas
Pulianas estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas sur la centra parto de la Vega de Granada, je 5 km de la provinca ĉefurbo. Limas kun la municipoj Güevéjar, Alfacar, Jun, Granado, Maracena kaj Peligros. La municipo estas formata de la kernoj Pulianas, Pulianillas, La Joya kaj Los Olivos.
La urbestro estas maldekstra.
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Győrvár)
Preĝejo Elizabeto de Hungario estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Győrvár.
Historio
En 1244 la ligna kirko jam estis preta en Győrvár, sed la turo estis konstruita el ŝtono. En 1778 la preĝejo bruldetruiĝis, post 4 jaroj oni ekuzis la novan preĝejon. En 1996 ĝi estis renovigita.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola. Ĝi havas unusolan turon super la enirejo. Ĝis 1923 interne la freskoj mankis, sed tiam oni pentris ilin.
Kermeso okazas en la 19-an de novembro.
Langenhagen (Meklenburgo)
Langenhagen ekde la 7-a de junio 2009 estas parto de la komunumo Techentin en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. La 15-an de marto 2011 la komunumoparto havis 85 loĝantojn.
Loché (Saône-et-Loire)
Loché estas malaperinta franca situanta en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi nun formas parton de Mâcon
Franclingva Vikipedio
La franclingva Vikipedio estas la eldono de Vikipedio en la franca lingvo.
Kvankam la plejparto el franclingvaj vikipediistoj loĝas en Francio, la projekto ankaŭ havas multajn kunlaborantojn en francparolantaj landoj, kiel Kanado, Belgio, Svisio kaj ceteraj landoj de Franclingvio. La 1-an de 2023 ĝi enhavas fr:Spécial:Statistiques artikolojn.
Distrikto Lidzbark
Distrikto Lidzbark - pole powiat lidzbarski - estas distrikto en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Lidzbark Warmiński. Ĝis la jaro 1945 la provinca teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La distrikta ĉefurbo ĝis tiu jaro nomiĝis Heilsberg. Tiam ekzistis distrikto nomata Kreis Heilsberg, sed ĝiaj limoj ne identas al la nuna distrikto Lidzbark.
Fine de en la distrikto vivis.
Gábor Domokos
Gábor Domokos [domokoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Domokos Gábor estis hungara arkitekto, inĝeniero, matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010). Gábor Domokos naskiĝis la  1961 en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Domokos frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1981-1986, poste li tuj ricevis stipendion samloke. En 1989 li ekinstruis en la universitato, kie poste akiris diversajn instruajn rangojn. Li estis gastprofesoro ekzemple en Novjorko, Vieno, Cambridge. Li iĝis akademia doktoro en 1997. Li ricevis premion en 2007.
Punktokormorano
La Punktokormorano aŭ Parekareka (Phalacrocorax punctatus aŭ Stictocarbo punctatus) estas specio de kormorano endemia de Novzelando. Origine klasita kiel Phalacrocorax punctatus, ĝi estas sufiĉe diferenca laŭ aspekto el la tipaj membroj de tiu genro kaj tiele ĝi estis iam lokita en separatan genron, nome Stictocarbo, kun alia simila specio, nome la Pita kormorano.
Aspekto
Kompare kun tipaj kormoranoj, la Punktokormorano estas helkolora birdo. Ties dorso estas bruneca kun punktoj (el kio devenas kaj la latina scienca nomo kaj la komuna nomo). Ties ventro estas pale blu-griza (ofte aspekte blanka), kaj la blanko pluas ĝis la flankoj de la kolo kaj de la vizaĝo (superokule), sed la gorĝo kaj la kapopinto estas malhela bluecverdaj. En reprodukta sezono, ĝi havas rimarkindan duoblan kreston: unua pli malgranda el frunto al kapopinto kaj alia pli granda super la nuko. La piedoj kaj la kruroj estas rozkolorecaj. Krome estas helblua brido inter okulo kaj bekobazo. Estas malmulta seksa dimorfismo.
Kutimaro
La Punktokormoranoj manĝas ĉe maro, ofte en grandaj aroj, kaptante sian predon el mezprofunda akvo pli ol el la fundo. Ŝajne sardinoj kaj anĉovoj estas gravaj predospecioj.
La Punktokormoranoj nestumas en kolonioj de 10-700 paroj, tiuj kolonioj estas ĝenerale troviĝantaj sur kornicoj de marbordaj klifoj (vidu foton desktre) aŭ sur rokaj insuletoj. En la Suda Insulo, ili estas ĉefe observataj ĉe la Duoninsulo Banks; estas granda nestokolonio tuj sude de la urbo Christchurch. Ĉe haveno de Wellington estas granda kolonio sur roka elstaraĵo konata kiel "Shag Rock" (tufkormorana roko) ĝuste ĉe la sudokcidenta pinto de la insulo Matiu/Somes. En la Golfo Hauraki estas reprodukta kolonio en la insulo Tarahiki.
Aliaj
La Punktokormorano aperis en 60-centa novzelanda poŝtmarko unufoje eldonita en 1988, en serio dediĉita al indiĝenaj birdoj.
Eklektikismo
Eklektikismo (el greka eklegein, «elekti») estas filozofia skolo kiu estas karakterizata per malligo al determinitaj paradigmoj aŭ aksiomoj. La eklektikistoj elektas siajn filozofiajn vidpunktojn, ideojn kaj valorigojn inter la aliaj variaj skoloj kongrue al determinitaj kriterioj. Konsekvence, ajna tipo de pensaro povas esti identigita kiel eklektika. Tiu kombino de filozofiaj ideoj finfinas produktante originalajn filozofiajn sistemojn.
Eklektikismo inter la diversaj religioj aŭ inter diversaj politikaj ideologioj estas nomita sinkretismo; ambaŭ estas ofta socia kaj kultura fenomeno. Tamen eklektikismo povas okazi ankaŭ en la plej diversaj medioj; por ekzemplo, en la miksitaj batalartoj. Eklektikismo okazas ankaŭ en arkitekturo, medicino, muziko aŭ psikologio, inter aliaj etosoj.
En filozofio
La romiaj pensuloj ne disvolvigis propran filozofian sistemon, kaj perferis tiun tipon de pensmanieron: tiele Cicerono, por ekzemplo, asimilis teoriojn de stoikismo, de skeptikismo kaj de la peripatetikuloj.
En la 19a jarcento refloris eklektikismo en Francio el la verkaro de la filozofo Victor Cousin, kiu klopodis unuigi la idealismon de Immanuel Kant, la filozofion de la komuna saĝo kaj la indukciajn doktrinojn de René Descartes.
En arto
Eklektikismo aŭ plurstilismo estas speco de miksita stilo en la belaj artoj, kies trajtoj estas prenitaj de pluraj fontoj kaj stiloj. Konsiderinde, la eklektikismo preskaŭ neniam konstituis specifan stilon en arto: estas karakterizita de la fakto ke ĉi tio ne estis aparta stilo. Ĝenerale, la termino preskribas la kombinon kun sola laboro de vario de influoj - ĉefe de elementoj de historiaj malsamaj stiloj en la arkitekturo, la pentrarto, kaj la grafikaj kaj ornamaj artoj.
Duoninsulo Banks
La Duoninsulo Banks estas duoninsulo de vulkana origino en la orienta marbordo de la Suda Insulo de Novzelando, regiono Kanterburio. Ĝi havas areon de proksimume 1,150 km² kaj enhavas du grandajn havenojn kaj multaj pli malgrandajn golfetojn kaj marenirejojn. La plej granda urbo de la Suda Insulo nome Christchurch situantas tuj norde de la duoninsulo.
Historio
Ĝi estis loĝata de maorioj. La unuaj eŭropanoj kiuj vidis ĝin estis tiuj kiuj venis kun James Cook dum ties unua veturado ĉirkaŭ la arkipelago en 1769, kiam li nomigis ĝin en honoro de la botanikisto de la ŝipo Endeavour' nome Joseph Banks. Tamen okazis eraro de Cook kiu misprenis ĝin kiel insulo anstataŭ duoninsulo. Li ankaŭ ne malkovris la du bonajn havenojn.
Phalaris arundinacea
Phalaris arundinacea, esperante arunda falarido, estas specio de plantoj de la subfamilio de Pooideae.
Priskribo
Gia floraro estas grapolaro. La ĉefaj branĉetoj estas ĝemelaj. Ili disetendiĝas dum la florado alie la grapolaro ŝajnas spikiforma. La du senseksaj floroj, kiuj restadas gluataj al la greno, havas longajn blankajn harojn.
Ĝi havas rizomojn. Ĝi havas longajn ligulojn. Ĝi estas alogama.
Insulo Matiu/Somes
La insulo Matiu/Somes, 24,9 hektarojn granda, estas la plej granda el tri insuloj en la norda duono de la haveno de Wellington, Novzelando. Ĝi kuŝas je 3 km sude de la ĉeurbo Petone kaj la elfluo de la rivero Hutt, kaj je ĉirkaŭ 5 km nordokcidente el la multe pli malgranda insulo Makaro/Ward.
Ĝi ricevis la anglalingvan nomo el 1839 kaj nur el 1997 oni agnoskis oficiale la dulingvan nomon honore al la iama maoria okupado.
Aínsa
En la loko, krom la hispanan, oni parolis variaĵon de la aragona lingvo uzitan en la Pireneoj.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko Sobrarbe, lime norde kun Boltaña, Labuerda kaj El Pueyo de Araguás, oriente kun La Fueva, sude kun Abizanda kaj Bárcabo, kaj okcidente kun Hoya de Huesca.
Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara.
La loĝloko Aínsa mem (569 msm) estas je 101 km nordoriente de Huesca, alirebla laŭ la ŝoseo N-260 inter Boltaña norokcidente kaj Foradada del Toscar tute for oriente; krome la ŝoseo A-1604 komunikas okcidente, ekzemple al Laguarta.
La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj kaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
La kastelo de Aínsa datas de la 11-a jarcento, kiel parto de la defendolinio de la kristanaj teritorioj kaj kiu iĝis ĝermo de la urbeto, kiu en la Mezepko estis enmuregigita, kaj iĝis la ĉefurbo de la graflando de Sobrarbe kiu apartenis al la regno Nájera-Pamplono (antaŭ ties konverto en Regno Navaro) kaj poste integriĝis en la Regno Aragono. En 1124 la reĝo Alfonso la 1-a havigis la loĝĉarton per kiu Aínsa profitis de la foruo de Jaca. La gravo de la loko rezultis en la defendotrajtoj de la preĝejo de Sankta Maria.
Dum la 12-a jarcento, Boltaña perdis gravon favore al Aínsa, speciale post la havigo al tiu de loĝĉarto en 1124 fare de la reĝo Alfonso la 1-a. Dum sekvaj jarcentoj, pliiĝis la procezo de konstanta dekadenco de Boltaña favore al Aínsa, ĝis tio ke jure Boltaña mem ekestis konsiderata nur dependaĵo aŭ domaro de Aínsa. Ĝia gravo per brutobredado dependis de la paŝtejoj. Dum la 17-a jarcento Aínsa floris, dum komerco kaj kontrabando riĉigis familiojn kiuj povis starigi multajn el la domegoj kiuj ankoraŭ konserviĝas, specife ĉe la turdomegoj oftaj en Norda Aragono.
Komence de la 20-a jarcento, la projektoj por konstruado de akvorezervejoj, produktado de elektro kaj irigacio, ŝanĝis la vivmanieron de multaj loĝlokoj, kiuj iĝis submunicipoj de la poste komplekso Aínsa-Sobrarbe. Perdo de terkultivejoj rezultis en demografia krizo meze de la jarcento, sed poste venis rekupero pro disvolvigo de turismo dum la dua duono de la jarcento.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, sed tute male ĉe Aínsa kiu ricevis tiun perditan loĝantaron kaj tial oni altiĝis el 393 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 1 757 loĝantoj (2021).
Aktualo
Ĉefaj vidindaĵoj estas la festo "La morisma de Aínsa"; krucmonumento de Aínsa; la romanika preĝejo de Sankta Maria; domegoj Bielsa kaj Parral; pontoj, mirindaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero kaj aliaj vidindaĵoj. Inter defendejoj menciindas la kastelo de Aínsa. La urba kerno de Aínsa estas pitoreska, kun ĉefa portikara placo, ŝtonaj domoj, pontoj, mirindaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero kaj aliaj vidindaĵoj. Inter tiuj elstaras la Geoparko de Unesko Sobrarbe-Pirineos, la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara, la Akvorezervejo Mediano kaj la riveroj Ara kaj Cinca.
22528 Elysehope
22528 Elysehope estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Subteretaĝo
Subteretaĝo (ankaŭ terdomo, kornvale: fogou; skotgaele weem de uamh ‚kaverno‘; france souterrain refuge) estas en arĥeologio la esprimo por parte tre kompleksaj prahistoriaj subteraj konstruaĵoj, kiuj estas konstruataj el ŝtonoj aŭ minimume havis grandan parton el ŝtonoj. En kelkaj partoj de Irlando ankaŭ sen ŝtonoj. Sur la britaj insuloj tiaj konstruaĵoj estas relative oftaj, en Bretonio ekzistas ĉ. 200 subteretaĝoj. En Danujo kaj Nov-Anglio ekzistas nur malmultaj. Ne klaras la celo de tiuj konstruaĵoj.
Bretonio
Ĉirkaŭ 200 subteretaĝoj ekzistas en la departementoj Finistère, Côtes-d'Armor kaj Morbihan. Pro la keramikaj trovaĵoj kaj la radiokarbona datado kun la escepto de kelkaj instalaĵoj, tiaj subteretaĝoj estis konstruitaj inter 600 kaj 100 a.K.
Kornvalo
En Kornvalo ekzistas pli ol 30 ekzempleroj de speciala speco de subteretaĝoj. En Kornvalo ili nomiĝas fogous (Boleigh respektive "Rosemerryn Wood“ en la valo Lamorna apud Land’s End; Halligye apud Helston, Pendeen, apud St-Just), inter kiuj kelkaj ankaŭ havas rondajn kamerojn, ekzemple (Carn Euny, apud Penzance). Ili estis konstruitaj pli komplekse ol la skotaj variantoj.
Irlando
Gravaj irlandaj subteretaĝoj estas Ballycatteen, Ballynavenooragh, Caherfurvaus, kaŝelo de Kilmovee, Clogher, Dunisky, Guilford, Killally, Newrath, Oldbridge, Rathcroghan kaj Smerwick. Multaj irlandaj subteretaĝoj ne estas viziteblaj pro la malstabileco de la konstruaĵoj.
Skotlando
En Skotlando estas konataj preskaŭ 500 subteretaĝoj. El tiuj 25 troviĝas sur la Orkadoj kaj 20 sur Skye. Verŝajne ekzistas multaj aliaj. Konataj ekzemploj estas Ardestie, Carlungie, Culsh, Kirkton, Raitts Cave]] kaj Tealing ĉe Rennibister kaj Grain Earth House (ambaŭ sur la Orkadoj). Kirkton kaj Pitcur respektive Kilvaxter, Allt Na Cille kaj Knock Ullinish situas sur la insulo Skye.
Danujo
Sep subteretaĝoj troviĝas en norda Jutlando apud Frederikshavn en Løgten Mark (Danujo). Ili nomiĝas tie stenbyggede kælder, esperante: ŝtonkelo, aŭ jernalderkældrene, esperanto: ferepoka kelo. Entute la konstruaĵoj estas malmulte esploritaj. Ili verŝajne estis el la malfrua bronza kaj fera epokoj.
NGC 1584
NGC 1584 (aliaj indikoj — PGC 15180, ESO 551-6, NPM1G -17.0161) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Emil Gherasim (1904 - 1946)
Emil GHERASIM [gerasim] estis rumania hungara ĵurnalisto, poeto. Li naskiĝis en Oláhpéterlaka la 17-a de oktobro 1904 kaj mortis la 26-an de majo 1946 en Târgu Mureș. Li estis la patro de Emil Gherasim.
Biografio
Emil Gherasim estis kunlaboranto de lokaj gazetoj, aktoro, oficisto. Dum la dua mondmilito li estis laborservulo. Kune kun Ákos Kertész kaj István Bartha li redaktis la dulingvan antologion Cot la cot / Vállvetve (Mv. 1936).
Celofannudelo
Celofannudeloj estas la nudeloj de la orientazia kuirarto. Ili estas tre maldikaj kaj kuirite lumtralaseblaj kiel celofano.
Farado
La celofannudeloj konsistas nur el la amelo de la mungfabo kaj akvo. El la semoj de tiu fabo oni akiras la glueblan bazan substancon, al kiu akvo aldoniĝas. La koreaj celofannudeloj, nomataj Dangmyeon estas farataj el la amelo de batato. Celofannudeloj el mungfaboj konsistas je ĉ. 88 % el karbonhidratoj kaj je 2,5 % el fibraĵoj. Ili ne enhavas salon, grason aŭ proteinon.
Ne konfuzu ilin kun la (neklare blankaj) riznudeloj.
Unupotaĵo
Unupotaĵo estas ĝenerale satiga supo de ofte kamparana origino, kiu servas kiel kompleta manĝaĵo. Tipaj inkrediencoj estas fruktoj de fabacoj kiel pizoj, fazeolo aŭ lento, legomo kiel legombrasiko, napoj, karotoj aŭ terpomoj, sed ankaŭ cerealaĵo kiel hordeo, pano aŭ nudeloj, en alvo aŭ buljono kuirita. Aldoniĝas ekzemple poreo, tubercelerio kaj cepoj, viando, kolbaso aŭ lardo (ofte peklita aŭ fumigita). La diversaj inkrediencoj havas diverlongajn kuirtempojn kiujn oni devas atenti.
La manĝaĵoj, kiuj estas kuiritaj en unu poto, estas tre malnovaj kaj tutmonde disvastigitaj
Kulturhistorio
La kuna kuirado de la diversaj inkrediencoj kaj la kombinaĵo de viando kaj legomoj en un poto verŝajne estas la plej malnova kuirteĥnikoj de la homaro. Ĝi aĝas jam jarmilojn. Tiue kuirteĥniko estas konata en ĉiu kulturoj.
Neto Volpi
Alvino Volpi Neto (n. ) estas brazila futbalisto.
Unupotaĵo
Kulturhistorio
Speciala poto por kuiri sen kaserolo sur malferma fajro, iu trikrura poto, estas konata en diversaj kulturoj. Konataj estas tiuj potoj en Arabio, en la Romia Imperio ĉe la atikaj grekoj, en la Balkana duoninsulo, tie nomata (saĉ) aŭ en Nordafriko (tajine).
Sukarno
Sukarno aŭ en malnova, nederlanda literumo Soekarno, naskiĝinta kiel Kusno Sosrodihardjo (la 6-a de junio 1901 - la 21-a de junio 1970) estis gvidanto de naciista movado en kaj unua prezidanto de Indonezio.
Sukarno naskiĝis en Surabajo. Lia patro, Raden Sukemi Sosrodihardjo, javano, estis lernejestro. Lia patrino, Ida Ayu Nyoman Rai, estis el Balio.
Li studis arĥitekturon kaj iĝis inĝeniero. Li iĝis gvidanto de la Nacia Partio de Indonezio, Partai Nasional Indonesia, en 1927. La nederlanda registaro malliberigis lin plurfoje. Dum la Dua mondmilito li kunlaboris kun la japanaj okupantoj de Nederlanda Hindio.
Post la milito li deklaris sendependecon de Indonezio je la 17-a de aŭgusto 1945 kaj iĝis prezidanto. Li teoriumis nacian ideologion de Indonezio, Pancasila. Kun Jawaharlal Nehru, kaj Gamal Abd-al Nasser, li iniciatis lanĉadon de la Senalianca Movado, kaj aranĝis la historisignifan Bandungan konferencon.
Li restis prezidento ĝis 1967, kiam Suharto anstataŭis lin.
Tradicia ekonomio
Tradicia ekonomio estas ekonomia sistemo nebazita sur mono, en kiu tradicioj, kutimoj, kaj kredoj formas la varojn kaj la servojn kiujn la ekonomio produktas, same kiel la regulojn kaj manieron de sia distribuo. Landoj kiuj uzas tiun specon de ekonomia sistemo ofte estas kamparaj kaj bien-bazitaj. Ankaŭ konata kiel natura ekonomio, tradicia ekonomio estas difinita per natura interŝanĝo kaj komercado. Malgranda pluso estas produktita, kaj se entute troaj varoj estas faritaj, ili estas tipe donitaj al reganta aŭtoritato aŭ terposedanto.
Pura tradicia ekonomio havis neniujn ŝanĝojn en kiel ĝi funkcias (ekzistas malmultaj el tiuj hodiaŭ). Ekzemploj de tradiciaj ekonomioj inkludas tiujn de la inuitoj aŭ tiujn de la teplantejoj en Suda Barato. Tradiciaj ekonomioj estas populare elpensitaj de "primitivaj" aŭ "neevoluintaj" ekonomiaj sistemoj, havante ilojn aŭ teknikojn viditajn kiel malmodernaj. Ĉar kun la nocio de nuntempa primitiveco kaj kun moderneco mem, la vido ke tradiciaj ekonomioj estas malantaŭen ne estas partumita fare de akademiuloj en ekonomiko kaj antropologio.
Tradiciaj ekonomioj povas esti bazitaj sur kutimo kaj tradicio aŭ ordonoj, kun ekonomiaj decidoj surbaze de kutimoj aŭ kredoj de la komunumo, familio, klano, aŭ tribo.
Emil Gherasim (1931 - 2005)
Emil GHERASIM [gerasim] estis rumania hungara redaktoro, poeto, tradukisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 8-an de aŭgusto 1931 kaj mortis la 12-a de septembro 2005. Li estis la filo de Emil Gherasim (patro).
Biografio
Emil Gherasim akiris diplomon pri la hungaraj lingvo kaj literaturo en la Universitato Bolyai de Kluĵo (1954), poste pri la filozofio en Politika kaj Sociscienca Akademio de Bukareŝto (1964-66). Li debutis en la gazeto Szabad Szó, kies ĉefredaktoro li estis de 1967. Li tradukis regule el la nuntempa rumana poezio.
Imagawa Ujizane
IMAGAWA Ujizane (japane: 今川氏真; naskiĝis en 1538; mortis en 1614) estis japana daimio, filo de Imagawa Yoshimoto.
Li estis patro de Imagawa Norimochi kaj Shinagawa Takahisa.
Post la morto de Yoshimoto, Imagawa Ujizane estis atakita de Takeda Shingen kaj Tokugawa Ieyasu.
Kiel ankaŭ sia patro, Ujizane ŝatis ludi kemari-n.
Rózsi Walter
Rózsi Walter [rOĵi valter], laŭ hungarlingve kutima nomordo Walter Rózsi estis hungara operkantisto (soprano).
Rózsi Walter naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Rózsi Walter aĝis 7, kiam ŝi komencis lerni baleton en trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la jaro de 1919 ŝi estis aktoro en malgranda teatro en sia naskiĝurbo, poste ŝi lernis kantoteknikon en Muzikakademio kaj Milano. En 1921 ŝi debutis (kiel operokantisto) en Teatro Erkel en titolrolo de Puccini: Tosca. Ŝi estis membro en la Operejo ĝis 1948, poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi ricevis premion en 1954, pli frue en 1942 ŝi estis nomumita eterna membro de la Operejo.
Kantono Chemung
La kantono Chemung - angle Chemung County - estas kantono de Usono en la subŝtato Nov-Jorkio, rekte ĉe la limo al Pensilvanio. Ĝi fondiĝis la 29-an de marto 1836. Laŭ la stato de la censo en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kantona ĉefurbo estas Elmira.
Miklós Kun (urbestro)
Miklós Kun [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kun Miklós estis hungara urbestro, vinisto. Lia nobela antaŭnomo estis kókai. Miklós Kun naskiĝis en 1812 en Miskolc, li mortis la en Miskolc.
Biografio
Miklós Kun maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Luterana Jura Akademio (Eperjes), sed poste li neniam estis juristo. Hejmenveninta li estis ĉefa figuro de la reformema junularo, fidelulo de Lajos Kossuth. Inter 1841-1845 li estis urbestro de Miskolc (tiutempe la titolo estis ĉefjuĝisto). En tiu periodo li zorgis pri la infanĝardeno, teatro, agrikulturaj laboroj. Li estis viktimo de politika intrigo, tial poste li estis vinisto. Interrompe li estis kunlaboranto de la hungara revolucio de 1848. Lia edzino naskis plurfoje.
Langenhahn
Langenhahn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Solopa remboato
Solopa remboato aŭ unuremista remboato (mallonge nur solopa aŭ unuremista) en rem-sporto estas nomo por ĉiu boato, kiu estas antaŭenigita de unu persono. Ĝi estas duremila boato. La mallongigo por la solopa estas 1x. Kune kun la okopa remboato oni taksas ĝin kiel grava kategorio. La solopa estas olimpika kategorio ekde la dua olimpiko en 1900.
Remi en solopa boato estas bona maniero por plibonigi la remilsvingon de individua remisto. La kialo estas, ke la remisto mem kaŭzas ĉiun movon de la boato. Tio donas al la remisto rektan informon pri ĝia svingo. Ĉar la boato estas mallarĝa, malspertuloj facile renversiĝas remante solopan boaton. Ĉar oni remas sen influo de aliaj remistoj, trejnistoj uzas konkursojn inter solopaj remistoj por elekti la membrojn de pluropaj boatoj.
Priskribo
La konstruo de la solopa similas al tiuj de aliaj remboatoj. Ĝi havas longan kaj mallarĝan korpon kun elstarilo kaj remilingo sur ambaŭ flankoj kaj stabiligilo ĉe la boatovosto. Ĉar la solopa ne havas rudron, oni stiras la boaton per tiri remilon pli forta ol la alia. Laŭ FISA la minimuma pezo estas 14 kg por eviti tro multekostajn boatojn. La minimuma longo estas 7,2 m. Fakte la boatoj estas 7,4 ĝis 8,3 m longaj kaj 26 ĝis 29 cm larĝaj ĉe la akvosupraĵo. La precizaj mezuroj dependas de la pezo de la remanto.
Kastelo de Stirling
La kastelo de Stirling (anglalingve Stirling Castle) estas kastelo lokita en la skota urbo Stirling. Ĝi estas unu el la plej grandaj kaj gravaj kasteloj de Skotlando, kaj eĉ de la tuta Okcident-Eŭropo, laŭ vidpunkto kaj historia kaj arkitektura. Ĝi estis konstruita sur la "monteto de la kastelo" (the castle hill), vulkana rokego, estas ĉirkaŭita je tri flankoj de altaj klifoj, kaj estis pro tio tre facile defendebla. Ĝi fariĝis ekde sia konstruado strategia loko kaj grava fortikaĵo. La kastelo estas hodiaŭ klasifikita kiel nacia monumento, kaj estas administrata de Historic Scotland, la skota agentejo pri historiaj monumentoj.
El 1800 ĝis 1964, la kastelo apartenis al la brita armeo, kiu uzadis ĝin kiel soldatejo. La konstruaĵo spertis pro tio multaj ŝanĝoj. Oni poste provis, kaj ankoraŭ provas redoni al la variaj ĉambroj de la kastelo ilian originalan aspekton.
Dövény
Dövény [dovEnj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.
Situo
Dövény situas sur deklivoj en valo, laŭ traira flankovojo. Kazincbarcika troviĝas 15, Miskolc 35 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el la 14-a jarcento laŭ la tiama ortografio "Dyuin". Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. La refondiĝo en 1580 okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno kaj migra poŝto.
Uesugi Kenshin
UESUGI Kenshin (上杉 謙信; naskiĝis la ; mortis la ) estis japana daimio, kiu estris la provincon Echigo dum la Sengoku-epoko.
Althing
La Althing (Alþingi) estas la parlamento de Islando. Ĝi estis fondita en la jaro 930 kaj estas tiel la plej malnova ankoraŭ aktiva parlamento de la mondo (la plej malnova senpaŭze aktiva parlamento estas Tynwald de Manksinsulo, kies unua mencio datiĝas de la jaro 979).
Uesugi Kenshin
Li estis unu el la multaj daimioj de la sengoku-epoko. Li famiĝis pro kuraĝo dumbatale, militista sperto, strategio, rivaleco kun Takeda Shingen kaj sia kredo je la bataldio Bishamonten. Fakte multaj el liaj vasaloj kaj adeptoj kredis lin avataron de Bishamonten kaj nomis Kenshin bataldio. Iuj historiistoj opinias, ke Kenshin estis virino.
Nelly Vágó
Nelly Vágó [neli vAgO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vágó Nelly estis hungara kostumisto, altlerneja instruisto. Ŝia persona nomo foje estis Nelli. Nelly Vágó naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Althing
Historio
La mezepoka kunveno de Althing okazis ĉe Þingvellir, ĉiujare dum 2 semajnoj ĉirkaŭ la somera solstico. Ĉiu liberaj kaj plenkreskaj viroj devis partopreni en la kunveno, escepte se li estis sola mastrumanta kamparano, maljunulo aŭ malsanulo.
Nelly Vágó
Biografio
Nelly Vágó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1962. Post la diplomo ŝi komencis sian karieron en Teatro Szigligeti (Szolnok), sed samtempe ŝi faris laborojn ankaŭ al Nacia Teatro (Budapeŝto). En la sekvaj jardekoj ŝi kreis kostumojn preskaŭ al ĉiuj hungaraj teatroj, inkluzive la subĉielajn teatrojn, eĉ al eksterlandaj teatroj (Graz, Okcidenta Berlino). Ekde 1991 ŝi laboris en Budapeŝta Ŝtata Operejo, sed samtempe ŝi ekinstruis en la Arta Universitato Moholy-Nagy. Inter 1999 kaj 2001 ŝi estis katedrestro. Ŝi ricevis diversajn premiojn ekde 1972, fine premio Kossuth en 2006. Ŝi havis la titolon eterna membro de la Operejo.
Althing
Historio
Ĉe Þingvellir okazis en 1000 decido pri akcepto de kristanismo. Sur tiu historia loko okazis deklaro de la Islanda Respubliko, la 17-an de junio 1944 kaj tie okzis la 50-jara festado en 1994.
Nelly Vágó
Ŝiaj elektitaj ekspozicioj
1987 • Londono (sole) 1994, 1998 • Budapeŝto (sole) 1987 • Graz (komune) 1990 • Novi Sad (komune) 1991, 1995 • Prago (komune)
Althing
Nuntempe
Nuntempe la Althing estas la parlamento de Islando. La sidejo troviĝas en la Alþingishúsið en Rejkjaviko. La parlamento havas 63 anojn elektitaj ĉiujn kvar jarojn. La strukturo de la nuntempa Althing estis starigita la 1-an de decembro 1918, kiam Islando iĝis sendependa ŝtato disde Danio. Post la okupado de la aliancanoj dum la dua mondmilito, la 17-an de junio 1944, Islando iĝis respubliko.
La prezidanto de la Althing estas Guðbjartur Hannesson.
48411 Johnventre
48411 Johnventre estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.
Granda incendio de Londono
La incendio ekis en la panvendejo de Thomas Farriner (aŭ Farynor) ĉe la strato Pudding Lane, iomete post noktomezo la 2-an de septembro, kaj ĝi rapide disvolviĝis. La uzo de la londonaj fajrobrigadoj kaj de la tiamaj teknikoj por kontraŭi fajron (ekzemple la kreado de fajrobariloj per la detruo de konstruaĵoj) estis grave prokrastitaj pro la longa hezitemo de la Lordo Urbestro de Londono, Sir Thomas Bloodworth. Kiam grandskalaj detruoj estis finfine ordonitaj dimanĉvespere, la eta fajro de la panvendejo estis jam aliformiĝinta en vastan, memsubtenantan incendion, kontraŭ kiu senutilis tiaj rimedoj. La fajro progresis norden dum la sekva tago, ĝis la historia koro de la City. Tumultoj plie aperis en la stratoj pro onidiroj rilate al suspektindaj, fajrokreintaj alilandanoj. La kolero kaj la angoro de la senhejmuloj koncentriĝis sur la francoj kaj la nederlandanoj, kiuj batalis kontraŭ Anglio en la tiama dua angla-nederlanda milito. Kelkaj enmigruloj el tiuj du landoj fariĝis la viktimoj de linĉadoj aŭ aliaj stratagresoj. Je mardo, la incendio jam kovris la plej grandan parton de la City, detruis la katedralon Sankta Paŭlo, transpasis la riveron Fleet kaj minacis la kortegon de Karlo la 2-a en Whitehall. Oni tiam kunordigis la strebojn de la fajrobrigadoj, kaj la fina venko kontraŭ la incendio ŝajne rezultis el du kialoj: la fortaj orientaj ventoj progrese haltis, kaj la soldataro de la turo de Londono uzis pulvon por krei efikajn fajrobarilojn, tiel haltigante la kurson de la fajro orienten.
La katastrofo kaŭzis kolosajn sociajn kaj ekonomiajn problemojn en la angla ĉefurbo. Karlo la 2-a forte apogis la kompletan evakuon de Londono al alia loko, ĉar li timis eblan ribelon en la urbo fare de la senhavaj rifuĝintoj. Malgraŭ pluraj sufiĉe drastaj proponoj, Londono estis finfine rekonstruita proksimume laŭ la sama stratplano, kiu ekzistis antaŭ la fajro.
Londono dum la 1660-aj jaroj
En la 1660-aj jaroj, Londono estis senkontesteble la plej granda urbo de Britio: ĝi entenis laŭ variaj taksoj proksimume 500 000 loĝantojn, tio estas pli ol la kombinita loĝantaro de la kvindek sekvintaj urboj. Komparante Londonon kun la baroka pompo de Parizo, John Evelyn rigardis la anglan ĉefurbon kiel "lignan, nordan kaj ne-artefaritan koncentron de Domoj", kaj esprimis sian timon pri la potenciala danĝero de incendio en tia densa, ligna urbo. Per "ne-artefarita", Evelyn ĉefe aludis al la neplanita, diverskonsista urbanizo de Londono, kiu rezultis el ĝia eksterregula kresko. Romia kolonio dum kvar jarcentoj, Londono poste fariĝis pli kaj pli plenplena ene de sia defendmuro. Preter la muro aperis malpuregaj, aĉaj ladurboj kiel Shoreditch, Holborn kaj Southwark. La ĉefurbo plivastiĝis tiel multe, ke ĝi aneksis la sendependan urbon Westminster.
Fine de la 17-a jarcento, la City mem (la areo limigita de la muro kaj de la rivero Tamizo) konsistigis do fakte nur unu parton de Londono: ĝi kovris 700 akreojn (2,8 km²) kaj entenis proksimume 80 000 loĝantojn, tio estas apenaŭ unu sesono de la londonanoj. La City estis ĉirkaŭita de rondo da ĉirkaŭurboj, kie vivis plejmulto el la londonanoj. Samkiel hodiaŭ, la City estis antaŭ ĉio la komerca koro de la ĉefurbo: ĝi disponis la plej grandan merkaton kaj la plej gravan havenon de Anglio, kaj tie konsekvence loĝis la negocistoj aŭ la manufakturistoj. La aristokratoj, tute male, ignoris tiun centran kvartalon: ili plivole loĝis en la kamparoj preter la ladurboj aŭ pliokcidente en la riĉa kvartalo Westminster (hodiaŭa West End), kie troviĝis la kortego de Karlo la 2-a en Whitehall. Riĉuloj preferis loĝi en konvena distanco de la trafikŝtopita, poluita, malsalubra City, precipe post katastrofa epidemio de pesto en 1665.
La rilato inter la City kaj la angla krono estis tiam tre streĉa. Dum la angla enlanda milito (1642-1651), la City de Londono asertis sin kiel fortan bastionon de respublikismo. Eĉ post la milito, la riĉa kaj ekonomie dinamika kvartalo restis minaco por Karlo la 2-a, kiel ekzemple pruvis pluraj respublikaj ribeloj en Londono komence de la 1660-aj jaroj. La tiamaj magistratoj de la City apartenis al la generacio, kiu batalis dum la enlanda milito kaj bone memoris, ke la multmortan konflikton kaŭzis la pretendo de Karlo la 1-a je absoluta monarkio. Ili do volis nepre eviti saman dispozicion ĉe lia filo, kaj kiam la granda incendio ekminacis la City, ili rifuzis helpo-proponojn de Karlo la 2-a koncerne soldatojn aŭ aliajn rimedojn. Eĉ dum krizo tiel grava, gastigi la malpopularajn reĝajn militistojn en la City estis politike neakceptebla. Kiam Karlo finfine reprenis komandon el la malefika Lordo Urbestro, la fajro jam estis nekontrolebla.
Teverola
Teverola estas komunumo de Italio.
Granda incendio de Londono
Londono dum la 1660-aj jaroj
<br style="clear:both" />
Riskoj de fajro en la City
La stratplano de la City fundamente datiĝis de Mezepoko: ĝi konsistigis vastan, labirintan reton da mallarĝaj aleoj, tra kiuj la vento facile blovis. La kvartalo jam spertis plurajn, gravajn fajrojn antaŭ 1666, ekzemple tiu de 1632. La uzo de ligno por la domoj aŭ de kulmo por la tegmentoj estis malpermesitaj jam de pluraj jarcentoj, sed oni daŭre utiligis tiujn nemultekostajn materialojn. La nura ŝtonkonstruita kvartalo estis fakte la riĉa centro de la City, kie la loĝejoj de la negocistoj kaj de la merkatistoj stariĝis sur spacohavaj lokoj. Ili estis ĉirkaŭitaj de interna ringo da malriĉaj, troloĝitaj paroĥoj, kie ĉiu disponebla centimetro estis dediĉita al kreskanta loĝantaro. Tiuj paroĥoj entenis metiejojn, kiuj plejofte pliigis la riskon de fajro (metalgisejoj, forĝejoj, vitristoj, KTP) kaj estis teorie malpermesitaj ene de la City, sed fakte toleritaj. Troloĝitaj loĝejoj miksiĝis kun tiuj fontoj de varmo, fajreroj aŭ polucio, kaj estis konstruitaj laŭ arkitekturo favora al la disvolviĝo de fajroj. La "ĵet-etaĝoj" (antaŭenirantaj superaj etaĝoj) estis tipaj de la ses- aŭ sep-etaĝaj domegoj de tiama Londono. Tiuj konstruaĵoj havis etan surfacamplekson je la teretaĝo, sed maksimumis sian atribuitan surfacon super la strato, danke al la kreskanta amplekso de siaj superaj etaĝoj. La plej altaj ĵet-etaĝoj ĉe la du flankoj de strato kelkfoje preskaŭ tuŝis unu la alian: la londonanoj ja konsciis pri la risko de tia arkitekturo ĉar, skribis samtempulo, "tio faciligas incendion tiom multe, kiom tio malhelpas la rimedon". Sed "la avideco de la civitanoj kaj la kunkulpeco [t.e. la korupto] de la Magistratoj" ambaŭ favoris la ĵet-etaĝojn. En 1661, Karlo la 2-a diskonigis proklamon, kiu malpermesis tiajn fenestrojn aŭ etaĝojn, sed la loka municipo plejparte ignoris ĝin. Nova, pli abrupta mesaĝo de Karlo en 1665 atentigis pri la risko de fajro pro la mallarĝeco de la stratoj: li rajtigis kaj la enkarcerigon de obstinemaj konstruistoj kaj la detruon de danĝeraj konstruaĵoj. Sed ankaŭ tio havis malgrandan influon.
La riverbordo estis kerna areo dum la disvolviĝo de la granda incendio. La Tamizo ja provizis akvon por la fajrobrigadoj kaj cetere ebligis fuĝon per boato: sed pro la ĉeesto de facile bruleblaj materialoj, la malriĉaj distriktoj de la riverbordo konsistigis la plej gravan riskon en la tuta ĉefurbo. Laŭlonge de la varfoj, la falemaj lignaj loĝejoj kaj la gudropaperaj domaĉoj de la malriĉuloj amasiĝis inter "la malnovaj paperdomoj kaj bruleblaj stakoj de Gudro, Peĉo, Kanabo, Rezino kaj Lino". Londono estis plie plena je "nigra pulvoro" (pulvo), precipe ĉe la riverbordo. Plejmulto el ĝi restis en la privataj domoj de civitanoj depost la enlanda milito, ĉar la eksaj membroj de la New Model Army de Oliver Cromwell ankoraŭ konservis siajn muskedojn kaj la pulvon por armi ilin. Kvin- aŭ sescent tunoj da pulvo cetere troviĝis en la turo de Londono, norde de la ponto de Londono. La ŝipbutikoj ĉe la varfoj ankaŭ posedis grandajn stokojn en lignaj bareloj.
La ponto de Londono mem, kiu estis la nura konekto inter la City kaj la suda bordo de la Tamizo, estis kovrita de domoj kaj jam fariĝis morta kaptilo dum la incendio de 1632. Tiuj konstruaĵoj brulis ekde la mateniĝo de dimanĉo, kaj Samuel Pepys, observante la incendion el la turo de Londono, esprimis sian maltrankvilegon koncerne siajn amikojn sur la ponto. Oni eĉ timis, ke la flamoj finfine trapasus la ponton kaj minacus la distrikton Southwark sur la suda bordo, sed tiu danĝero estis evitita danke al vakua spaco inter la domoj sur la ponto, kiu ludis la rolon de fajrobarilo.
La 5-metrojn alta romia muro, kiu ĉirkaŭis la urbon, verŝajne malhelpis la fuĝon de la senhejmuloj el la infero. Kiam ekbrulis la riverbordo kaj malebliĝis evakuoj per boato, la nuraj elirejoj restis la ok portaloj de la muro. Dum la du unuaj tagoj, malmultaj loĝantoj fakte projektis eliri el la City: ili plivole movis la havaĵojn, kiujn ili kapablis porti, al la plej proksima "sekura domo" (plejofte la paroĥa preĝejo aŭ la katedralo Sankta Paŭlo), sed nur por movi denove kelkajn horojn poste. Kelkaj londonanoj transloĝigis siajn havaĵojn "kvar- aŭ kvinfoje" dum unu tago. Fuĝoj preter la muro nur komencis fine de lundo: aperis panik-scenoj ĉe la mallarĝaj portaloj, kiam la malesperintaj rifuĝintoj provis eliri kun siaj aĵoj, ĉaretoj, ĉevaloj kaj vagonoj.
La plej grava malhelpaĵo por la fajrobrigadoj devenis de la mallarĝeco de la stratoj. Eĉ en ĉiutagaj kondiĉoj, la mikso de ĉaretoj, vagonoj kaj piedirantoj en la etaj aleoj kaŭzis oftajn trafikŝtopadojn. Dum la incendio, la vojoj estis plie blokitaj de la rifuĝintoj, kiuj instalis bivakojn en la stratoj kun siaj savitaj havaĵoj aŭ senĉese fuĝis el la fajro, dum la fajro- aŭ detruobrigadoj provis senrezulte alproksimigi ĝin.