cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Armadillidium vulgare
Rilatoj kun homoj
Pro iliaj kuriozaj sed ne minacaj aspektoj, ofte homoj, precipe infanoj, konservas ilin kiel dombestojn. Oni bredas ilin cele al diversaj koloroj. Unu bredraso nomiĝas "Punta Cana", kaj ofte oni nomas ĝin per specia klasifikilo Armadillidium sordidum, tamen aliaj insistas ke ĝi estas nur bredraso de A. vulgare. Por konservi rulcimon kiel dombeston necesas malseka loĝejo kun limigita lumo kaj abundaj putriĝantaj plantaĵoj. Ofte ili povas vivi ĝis tri jaroj. Ofte plenkreskulaj homoj kiuj ne konsideras rulcimojn kiel ŝatokupaĵojn ne deziras la ĉeeston de ili endome, tamen ili estas senĝenaj.
Julius Scholtz
Julius SCHOLTZ (naskiĝis la 2-an de decembro 1825 en Breslau, mortis la 6-an de februaro 1893 en Dresdeno) estis germana pentristo kaj ekde 1874 profesoro en la Artakademio Dresdeno ("Dresdener Kunstakademie"). Liaj portretaj kaj historiaj pentraĵoj estis tre renomaj. Julius Scholtz ĉiam strebis je moderna pentromaniero, karakterizata de eleganteco kaj sensivo por vivantaĵoj kaj atentokaptaj perspektivoj.
Tamen lia pentrista verko estis intertempe preskaŭ forgesita. Laŭ la prijuĝo de la iama direktoro de la Pentraĵgalerio de Dresdeno (Dresdner Gemäldegalerie) Hans Posse Julius Scholtz estis post Ferdinand von Rayski la plej grava fenomeno de la realisma pentroarto en Dresdeno en la dua duono de la 19-a jarcento. Tion substrekas Hans-Joachim Neidhardt en disertaĵo pri la vivo kaj verko de la artisto. En Leubnitz-Neuostra, urboparto de Dresdeno, la strato Julius-Scholtz-Straße (poŝtkodo: 01217) memorigas pri la pentristo. Unu liaj lernantoj estis Auguste Ludwig.
Verkoj
(inter aliaj)
Sillano Giuncugnano
Sillano Giuncugnano estas komunumo de Italio, kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj Sillano kaj Giuncugnano. La loĝloko Sillano estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono Toskanio kaj al la provinco Lucca. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Casola in Lunigiana (MS), Fivizzano (MS), Minucciano, Piazza al Serchio, San Romano in Garfagnana, Ventasso (RE), Villa Collemandina, Villa Minozzo (RE).
Xandra Jansen
Alexandra (Xandra) Brood-Jansen (Breda, 8-an de aŭgusto 1958), stilistino, konatiĝis kiel vidvino de la nederlanda kantisto kaj pentristo Herman Brood.
Subaru (teleskopo)
Subaru (japanlingve すばる望遠鏡) estas japana teleskopo lokita sur flanko de la vulkano Mauna Kea en Havajo. Ĝi estas teleskopo de la tipo Cassegrain, kaj havas diametron de 8.2 metroj. Subaru do viciĝas inter la plej grandaj surteraj optikaj teleskopoj.
Arĥangelsko
Arĥangelsko aŭ Arkangelsko (Архангельск) estas rusia urbo, kiu troviĝas je la dekstra bordo kaj insuloj de rivero Severnaja Dvina (Северная Двина) (norda Dvino).
Subaru (teleskopo)
La konstruado iĝis en 1991, kaj ĝi estis unuafoje uzita la 28-an de januaro 1998.
Xandra Jansen
Biografio
Jansen elkreskis en Ulvenhout. Ŝia patro estis kapitano ĉe la komerca ŝipveturado, tiel ke ŝi kaj sia pliaĝa fratino grandparte edukiĝis fare de ilia patrino.
Jansen trapasis la mezlernejon havo, kaj foriris al Amsterdamo, kie ŝi laboris en drinkejo kaj en la diskoteko 36 op de Schaal van Richter. Ŝia onklo Gert-Jan Dröge estis tie kompanigvidanto. Tie ŝi renkontis la kantiston Herman Brood. En 1985 ili geedziĝis. La geedzoj havis adoptitan filinon kaj ekhavis du filinojn, Lola Brood en 1985 kaj Holly Mae Brood en 1994. Jansen laboris kiel stilistino por HMG kaj kelkfoje enkolorigis desegnaĵojn de sia edzo.
Arĥangelsko
La urbo estas ĉefurbo de Arĥangelska provinco.
Xandra Jansen
Biografio
Post la morto de Herman en 2001 Jansen restis loĝi en Amsterdamo, kie ŝi laboras kiel memstara stilistino por inter aliaj Manuëla Kemp, Ruud de Wild kaj Nance. En 2004 ŝi televide videblis kiel partoprenantino de la Yorin-programo Bobo's in the Bush. Nuntempe ŝi loĝas en Amstelveen.
En 2019 Jansen kun siaj filinoj Lola kaj Holly videblis en la RTL 4-programo Groeten uit 19xx.
Arĥangelsko
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11401.
Rheinbrohl
Rheinbrohl estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Arĥangelsko
En jaro 1959 la urbo havis 262,9 mil loĝantojn.
Feliks Falk
Feliks Falk (esperante: Felikso Falk ; naskiĝis la 25-an de februaro 1941 en Stanisławów, Pollando) estas pola filmreĝisoro kaj scenaristo. Liaj kromnomoj estas Robert F. Lane kaj Edward Neyman.
Jenő Jablonszky
Jenő Jablonszky [jablonski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Jablonszky Jenő estis hungara-usona geologo, botanikisto, paleontologo. Lia nomo estis en Usono Eugene Jablonsky, lia botanika nomo estis Jabl.
Jenő Jablonszky naskiĝis la en Miskolc, li mortis la  en Novjorko.
Biografio
Jenő Jablonszky akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1913, poste li plustudis en universitatoj de Berlino kaj Breslau. Post siaj studoj li eklaboris kiel paleontologo en geologia instituto en Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato kaj militkaptito. Li havis gravan postenon dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la falo li rifuĝis al Pollando, kie inter 1920 kaj 1927 li estis geologia esploristo pri naftoj. Li aliĝis al usona firmao kaj esploris naftojn en Aŭstralio (1930–1933), Meksiko, Kanado, Alasko. Li ricevis usonan ŝtatanecon en 1938. En 1960 li pensiuliĝis kaj li reorganizis la kolektojn de la Euphorbiaceae en botanika ĝardeno en Novjorko. Li edziĝis en 1919, lia edzino naskis filinon en la sekva jaro.
Komediejo Winterhuder Fährhaus
La Komödie Winterhuder Fährhaus estas privata teatro en Hamburgo.
Historio kaj konstruaĵo
La teatro staras sur la grundo de historia gastejo malfermita en 1854 fare de la karbokomercisto Jacobs kiel ekskursocela trinkejo. Ĉirkaŭ la jaro 1890-a oni konstruigis novan halkonstruaĵojn laŭ la secesistilo, kiu funkciis ĝis 1979 kiel dancejo kaj kulturdomo.
En la 2-a de septembro 1988 la kurtenoj unuafoje leviĝis. La tiama estro de Berliner Theater kaj Komödie am Kurfürstendamm, Jürgen Wölffer ekokupiĝis pri la unua novkonstruaĵo teatra de post la Dua mondmilito en Hamburgo.
NGC 4526
NGC 4526 (aliaj indikoj — NGC 4560, IRAS12315+0758, UGC 7718, VCC 1535, MCG 1-32-100, ZWG 42.155, PGC 41772) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Komediejo Winterhuder Fährhaus
Historio kaj konstruaĵo
La renomita arkitekto Peter Schweger kaj la konstruadestro Uwe Spranger farigis konstruaĵon ege modernan: kun kvazaŭ intima atmosfero en la granda halo pro la duonronda benkaro garantianta proksimecon al la scenejo kaj ilimigita vestiblo.
NGC 4526
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 4526, NGC 4560.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Komediejo Winterhuder Fährhaus
Historio kaj konstruaĵo
Entute 600 spektakloj pojare sur du scenejoj allogas ĉ. 190.000 spektantojn.
Premioj
En 2004 la teatro ricevis la Premion Pegasus kaj en 2013 la Premion Monica Bleibtreu por la surscenejigon de Eine Sommernacht de David Greig kajGordon McIntyre.
Štichovice
Štichovice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo en Regiono Plzeň 5 km sudoriente de Manětín. La municipo ensumigas ankaŭ vilaĝon Křečov. Vivas ĉi tie.
Ĉirkaŭaĵo
Štichovice najbaras nordoriente malantaŭ rivero Střela kun Strážiště, oriente kun Křečov, okcidente kun Vladměřice kaj Česká Doubravice kaj norde kun domaro Kocanda. Tra la vilaĝo kondukas suda limo de naturparko Horní Střela.
Norda Iloko
situo de la provinco (brune ĉe la nordokcidenta marbordo)
Norda Iloko - hispane Ilocos Norte - estas provinco de la Filipinoj. La provinca teritorio situas ĉe la nordokcidenta marbordo de la insulo Luzono, la plej granda insulo de la lando, borde de la Sudĉina Maro. La provinco estas parto de la administra regiono 1 de la Filipinoj - la regiono Iloko, kiu sume kovras la nordokcidenton de la insulo Luzono.
Administra centro de la provinco estas la urbo Laoag. Laŭ la censo de la jaro 2015 sur la provinca teritorio vivis 593 081 homoj. Ĝi kovras areon de 3 504 kvadrataj kilometroj, kaj la loĝdenso do estas 170 loĝantoj po kvadrata kilometro.
Lanhouarneau
(jen france, bretone Lanjouarne) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Turo ruĝa (Halle)
La Turo ruĝa (germane: Roter Turm) estas konata konstruaĵo sur la centra bazarplaco de Halle (Saale), Germanio. La sonorilturo nombriĝas inter la simboloj de la urbo.
Priskribo
Profunda restaŭradlaboroj de 2006-09 revenigis la originalan staton.
Občina Cerklje na Gorenjskem
Občina Cerklje na Gorenjskem estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Gorenjska. La municipo konsistas el 30 komunumoj kovrante areon de 78 km². Komence de 2018 tie loĝis 7619 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Cerklje na Gorenjskem.
Turo ruĝa (Halle)
Rolando kaj kariljono
La nomo de la turo venas verŝajne de tribunaloj okazantaj ĉe la piedo de la turo. Figuro de Rolando, ofta simbolo de juĝadrajto, surloke jam estis en 1547.
La halle-a Rolando el shtono estas - inter la germanaj Rolandoj - la unusola sen kiraso, kvazaŭ civilulo. Ligna Rolando en Halle jam estas ekde la mezo de la 12-a jarcento. La nuna firguro estas kopiaĵo (1854) de figuro el bunta grejso farita en 1719 de la loka skulptisto J.G. Bürger. Ĝi restaŭritis en 2006.
Občina Cerklje na Gorenjskem
Komunumoj
La municipo konsistas el la sekvaj 30 vilaĝoj:
Turo ruĝa (Halle)
Rolando kaj kariljono
Inter la horoj 8-a kaj 22-a aŭdeblas la plej granda kariljono de Eŭropo kun 81 bronzaj kampanoj pezantaj sume 46.500 kilogramojn. Inaŭguro ĝia estis en 1993 okaze de la Händel-festivalo. Fabrikitis ĝi en Apolda kaj Karlsruhe.
Občina Cerklje na Gorenjskem
Komunumoj
Adergas, Ambrož pod Krvavcem, Apno, Cerkljanska Dobrava, Cerklje na Gorenjskem, Dvorje, Češnjevek, Glinje, Grad, Lahovče, Poženik, Praprotna Polica, Pšata, Pšenična Polica, Ravne, Sidraž, Spodnji Brnik, Stiška vas, Sveti Lenart, Šenturška Gora, Šmartno, Štefanja Gora, Trata pri Velesovem, Vašca, Velesovo, Viševca, Vopovlje, Vrhovje, Zalog pri Cerkljah, Zgornji Brnik,
Referencoj
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-gorenjska.php
Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:12_x462315.5_y123559.10149999999_s12_b4
Leszek Staroń
Leszek Staroń (esperante: Leŝko Staron ; naskiĝis la 10-an de aprilo 1938 en Varsovio, Pollando) estas pola filmreĝisoro kaj scenaristo.
Mizerov
Mizerov (Mizerów, Miserau) estas parto de distrikta urbo Karviná en distrikto Karviná en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas nordoriente de Karviná. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 756 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Mizerov situas en katastra teritorio Karviná-město kun areo 9,59 km².
Ravachol
François Koeningstein (laŭ la fraŭlina nomo de lia patrino), alinome Ravachol (Ravaŝol'), naskiĝis la 14an de oktobro 1859 à Saint-Chamond (Sankta-Ĉamondo) (Luaro) kaj mortis gilotinata la 11an de julio 1892 en Montbrison (Montbrizono). Li estis franca anarkiisto.
Vivo
Ravaŝol naskiĝis en malriĉega familio. Laborante kiel tinktur-laboristo, li vivigis sian patrinon, sian fratinon, sian fraton, kaj ankaŭ zorgis pri sia nevo. Li ankaŭ ludis akordionon en popolaj baloj por perlabori plian monon.
Rifuzante sian sorton, li iom post iom komencis priŝteli riĉulojn, unue senperforte, poste kun murdoj, kaj plenumis tri atencojn kontraŭ reprezentantoj de la justico.
La unuan de majo 1891, en Fourmies (Furmio), okazis manifestacio por okhora labortago. Dum ĝi, okazis interpuŝiĝoj inter la policistoj kaj la manifestaciantoj. La policistoj alpafis la popolamason, el kio rezultis 9 viktimoj (interalie virinoj kaj infanoj) inter la manifestaciantoj. La saman tagon, en Clichy, dum manifestacio en kiu partoprenis anarkiistoj, okazis gravaj problemoj, kaj tri anarkiistoj estis forkondukitaj al policejo, kie ili estis pridemandataj, batitaj kaj vunditaj. Sekvis proceso dum kiu, iom paradokse, du el la tri anarkiistoj estis kondamnitaj al malliberiĝo.
Tiuj eventoj, sed ankaŭ la amasa subpremado celanta tiujn, kiuj partoprenis en la Pariza Komunumo de 1871, skandalis Ravaŝolon, kaj kondukis lin al terorismaj agoj. Li metis bombojn en la loĝejo de la du ĉefaj respondeculoj pri la juĝo de la "kliŝia afero"
Heréd
Heréd (herEd) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en subregiono de Hatvan.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵokaj sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojo. Hatvan troviĝas 6, Aszód 16, Gyöngyös 28, Gödöllő 30 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1138 en formo "Kerudy". De la turkoj la loĝantaro rifuĝis. En 1873 ĥolero okazis. En 1919 la rumana armeo, en 1944 la germanoj, poste la Ruĝa Armeo okupis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj. Dum la socialismo kolĥozo pri Miĉurin (iom poste Progreso) funkciis.
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, 5 nutraĵvendejoj, 6 aliaj vendejoj, 9 kafejetoj, etbanko, poŝto.
24712 Boltzmann
Laù propono de Freimut Börngen, ĝi estis nomita en honoro de la aùstra fizikisto Ludwig Boltzmann (1844–1906), kiu eksperimente konfirmis la elektromagnetismon de Maxwell en 1872 kaj estas unu el la fondintoj de la kineta teorio pri la gasoj. Li kialigis la termodinamikon en termino de statistika mekaniko kaj radiado de la nigra korpo.
Ravachol
Vivo
La 30an de marto 1892, li estis denuncita de kelnero, kiun li provis varbi al siaj ideoj, kaj estis arestita. La restoracio, kie laboris tiu kelnero, eksplodis la tagon antaŭ la proceso de Ravaŝol.
Sítiny (Mnichov)
Sítiny (Rauschenbach) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mnichov, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudokcidente de Mnichov. Estas ĉi tie registritaj 46 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Ravachol
Vivo
Li unue estis kondamnita al dumviva punlaborado pro siaj atencoj, la 26an de aprilo 1892. Poste, dum dua proceso, la 21an de junio, li estis mortkondamnita pro tri atencoj. En du el ili, lia partopreno estas tre dubinda. La tria, murdo de la Ermito de Montbrizono, estis rekta konsekvenco de lia mizero.
Sítiny (Mnichov)
Sítiny estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,68 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1214.
Kongaj arbaroj
La kongaj arbaroj estas larĝa zono de malaltaĵa tropika humida foliarbaro kiu etendiĝas tra la akvokolekta areo de Kongo-Rivero kaj ĝiaj alfluantoj en Centra Afriko. La kongaj arbaroj kovras sudorientan Kamerunon, orientan Gabonon, nordan kaj centran Kongan Brazavilan, kaj la nordan kaj centran Kongan Kinŝasan, kaj partojn de suda kaj sudokcidenta Centr-Afrika Respubliko. Al nordo kaj sudo, la arbaroj transiras al pli sekaj arbara-savana mozaiko, mozaiko de pli sekaj arbaroj, savanoj kaj herbejoj. Al okcidento, la kongaj arbaroj transiras al marbordaj malsupra-gvineaj arbaroj, kiuj etendiĝas ekde okcidenta Gabono kaj Kameruno en sudan Niĝerion kaj Beninon; tiuj arbaraj zonoj samhavas multajn similecojn, kaj kelkfoje ili estas indikataj kiel malsupra-gvinejaj-kongaj arbaroj. Al oriento, la malaltaĵaj kongaj arbaroj transiras al altaĵaj Albert-riftaj montarbaroj, kiuj kovras la altaĵojn kiuj konstituas la okcidentan branĉon de Granda Rifto. La kongaj arbaroj situas en pluraj regionoj de la tutmondaj 200-listo de la Monda Natur-Fonduso (WWF).
Ravachol
Vivo
La 9an de decembro 1893, Auguste Vaillant (Aŭgusto VAJAN) ĵetis bombon en la nacia asembleo por venĝi lin.
Kongaj arbaroj
La konga arbaro estas la dua plej granda tropika pluvarbaro, okupante 1 800 000 kvadratajn kilometrojn en ses landoj, kaj entenante kvaronon de la restantaj tropikaj arbaroj de la mondo.
Ravachol
Mito pri Ravaĉol
Ravachol fariĝis iom romantikigita simbolo de senespera ribelo kaj kelkaj francaj kantoj estis komponitaj honore al li, kiel La Ravachole, laŭ la melodio de La Carmagnole.
Kongaj arbaroj
Ekoregionoj
La Monda Natur-Fonduso (WWF) subdividas la kongajn arbarojn en plurajn diferencajn ekoregionojn :
Benzinejo
Benzinstacio aŭ benzinejo estas loko kie oni vendas likvajn brulmaterialojn - ĉefe benzinon, dizeloleon, sed ankaŭ alian oleon aŭ likvan gason (LPG).
Antaŭe, dum komenco de evoluo, oni vendis nur brulmaterialojn kaj tempo de laboro estis kutime sama kiel aliaj vendejoj: nokte kaj festtage estis fermata. Kaj nun, ĝi estas malfermata eĉ nokte kaj festtage, do eblas diri, seninterrompe aŭ ĉiam.
Will Claye
Will Claye (13-an de junio 1991) estas usona distosaltisto kaj trisaltisto.
Li iĝis en 2009 usona kaj panamerika junula majstro en trisalto. Konkurante en koloroj de Universitato de Oklahomo, li iĝis NCAA-majstor en trisalto.
Li ŝanĝis en 2011 al Universitato de Florido kaj iĝis usona vicmajsto en distosalto kaj trisalto. Dum la pezatletika mondĉampionado de 2011 en Daegu, li iĝis naŭa en distosalto kaj akiris bronzan medalon en trisalto.
Will Claye altas 1,80 m groß kaj pezas 73 kg (2011). Lin trejnas Martin Smith (2011).
Garcinia epunctata
La Garcinia epunctata estas granda arbo el la tropika pluvarbaro kiu apartenas al la familio de la Clusiaceae. Tiu afrotropisa specio estas konata por sia ĉeesto sur insulmontoj kiujn oni trovas en la plej multaj humidaj tropikaj arbaroj de Okcidentafriko, inkluzive de la supra-gvineaj arbaroj, la malsupra-gvineaj arbaroj, kaj la kongaj arbaroj suden tra Angolo, kaj en marbordaj kaj landinternaj arbaroj.
Moskvo
Moskvo (Москва́ [maskva] ) estas ĉefurbo de Rusio, kaj situas en eŭropa parto de Rusio sur ambaŭ bordoj de Moskvo-rivero. Laŭ loĝantaro (oficiale 11 979 529 loĝantoj en 2013) Moskvo estas plej ega urbo en Eŭropo kaj unu el plej egaj en tuta mondo. Ĝi estas centro de Moskva kunurbaĵo. Moskvo estas la grandurbego plej norda de la Tero kaj la urbo plej loĝata de Eŭropo. Ĝi havis en 2014 jam 12 108 257 loĝantoj. Pro teritoria ampleksigo sudoriente de la oblasto de Moskvo, la 1an de Julio 2012 la ĉefurbo pliigis sian areon en 2,5 fojoj, el ĉirkaŭ 1 000 km² ĝis 2 500 km², kaj akiris aldonan loĝantaron de 230 000 pliaj personoj.
Krome ĝi estas federacia urbo, administra centro de Centra federacia regiono kaj de Moskva provinco (al la provinco tamen ĝi ne apartenas). Moskvo estis historia politika centro de Grandprinclando Moskvo, Rusa carlando, Rusia Imperio (nur portempe, dum alitempe estis Sankt-Peterburgo), Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko, kaj de Sovetunio. En Moskvo hejmas plejmulto de ŝtatorganoj de Rusio, ambasadoj de eksterlandaj ŝtatoj, stabejoj de ĉefaj rusiaj organizaĵoj ktp. Moskvo estas grava transporta kaj turisma centro kaj de Orienta Eŭropo kaj Rusio.
En Moskvo estas la Kremlo, antikva fortikaĵo en kiu estas la oficejo de la Prezidanto de Rusio. Kremlo estas ankaŭ unu de kelkaj lokoj kiuj estas Monda heredaĵo de Unesko en la urbo. ​ Ankaŭ ambaŭ ĉambroj de la Rusa Parlamento (nome la Ŝtata Dumao kaj la Federacia Konsilio de Rusio) havas sidejon en Moskvo.
La urbo posedas ampleksan reton de transporto kiu inkludas tri internaciajn flughavenojn, naŭ staciojn de fervojo kaj unu el la plej profundaj sistemoj de metroo en la mondo, nome la Metroo de Moskvo, superita nur per tiu de Tokio laŭ nombro de pasaĝeroj. Tiu metroa reto estas rekonata kiel unu de la plej riĉaj kaj variaj arkitekte pro siaj 215 metrostacioj, disigitaj tra la tuta urbo. Laŭ la gazeto Forbes en 2017, Moskvo estas la kvara urbo en la mondo laŭ nombro de multmilionuloj, kaj la unua en Eŭropo. ​
Fizika geografio
La urbo estis fondita sur la alta bordo de Moskvo-rivero. Dum multaj jarcentoj Moskvo pligrandiĝis, kaj en la 20-a jarcento ĝia teritorio okupis areon 870 km², kiun ekde 1940-aj jaroj ĉirkaŭis cirkla aŭtovojo. En 2012 post administra ŝanĝo de urbaj limoj ĝi okupis areon 2511 km².
Reliefo
Moskvo situas meze de eŭropa parto de Rusio inter riveroj Volgo kaj Okao ĉe Moskvo-rivero (maldekstra alfluanto de Okao). En Moskvo geografie limas Smolenska-Moskva altaĵo (en nord-orienta parto de la urbo), Moksva-Oka ebenaĵo (sud-okcidenta parto) kaj Meŝĉora malaltebenaĵo (orienta parto).
La plej alta punkto de Moskvo (255 metroj) estas en sud-orienta parto sur altaĵo Tjoplij Stan, plej malalta (114,2 metroj) — apud la pontoj Besedi, kie rivero Moskva forfluas el la urbo.
Klimato
Klimato de Moskvo estas modera-kontinenta, kun malvarmaj neĝaj vintroj kaj varmaj someroj. Vintro (kun mezdiurna temperaturo malpli ol 0 °C) averaĝe daŭras ekde mezo de novembro ĝis fino de marto, kun mallongaj frostaj periodoj (nokte ĝis -20 — -25 °C); la plej malvarma monato estas februaro (meza temperaturo −6,7 °C). La plej malalta temperaturo (-42,2 °C) estis fiksita la. Somero (kun taga temperaturo pli ol +20 °C kaj mezdiurna pli ol +15 °C) daŭras ekde mezo de majo ĝis komenco de septembro; taga temperaturo ofte atingas +30 °C. Ekstreme varma estis somero de 2010, kiam en Moskvo estis varmego ĝis +39 °C (la ). Plej multe da precipitaĵoj en Moskvo okazas somere. Oftaj estas nebuloj kaj fulmotondroj; iam okazas pluvegoj kaj uraganoj (okazis en 1905, 1998).
Akvujoj
Moskvo situas sur ambaŭ bordoj de Moskva en ties meza fluo. Krome, en Moskvo estas kelkaj dekoj da aliaj riveroj, el kiuj plej gravaj estas alfluantoj de Moskva: Jaŭza, Setunjo kaj aliaj. Multaj malgrandaj riveroj plejparte estis forigitaj surteren dum konstruado de fabrikoj kaj loĝataj kvartaloj; inter ili ankaŭ rivero Neglinnaja, kiu fluas subtere laŭ tuneloj sub la historia centro de la urbo kaj alfluas al Moskva apud Kremlo.
Ekzistas ankaŭ kelkaj aliaj artefaritaj kanaloj. Unu el ili situas centre de Moskvo kaj kune kun rivero Moskva limigas insulon; ĝi estis konstruita por ŝunti la akvon kaj tiamaniere defendi Moskvon de inundoj. La ĉefa kanalo de la regiono estas la Moskva Kanalo, kiu kunligas Moskvon kun Volgo.
En Moskvo estas ankaŭ multaj artefaritaj lagetoj, el kiuj la plej grandaj estas Borisov-lagetoj.
Flaŭro
Moskvo estas riĉa je verdaj teritorioj: diversaj parkoj kaj ripozterenoj okupas proksimume trionon de la ĉefa teritorio. En Moskvo plej verda estas Orienta administra arondismento: tie estas ankaŭ moskva parto de granda nacia parko "Alka Insulo" (Лосиный Остров). Aliaj grandaj parkoj estas Aleksandra ĝardeno, Izmajlova, Butova, parko de Kuskovo kaj aliaj. Aparte rimarkindas parko de "Montoj Vorobjovi", kiu lokiĝas sur deklivoj de montoj Vorobjovi.
Bestaro kaj birdaro
En la parkoj vivas diversaj sovaĝaj animaloj: sciuroj, leporoj, erinacoj, vulpoj (plej grandaj rabobestoj).
Estas multaj birdoj, kiel granda kaj malgranda botaŭroj, knaranaso, orokula klangulo, marĉa cirkuo, nizo, migra falko kaj turfalko, bonazio, nigra fuliko, vanelo, ordinara galinago, eŭrazia skolopo, mevoj — pigmea, ridmevo kaj griza -, palumbo, turto, orelstrigo kaj marĉostrigo, noktuo, kaprimulgo, alciono, dendrokopoj, bordhirundo, tre multaj kolomboj, paseroj kaj kornikoj.
Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono
La parolado de L. L. Zamenhof en la Gildohalo de Londono, Anglio, realiĝis okaze de la Tria Universala Kongreso de Esperanto okazanta en Kembriĝo la 21-an de aŭgusto 1907.
Moskvo
Ekologio
Al la ekologia situacio plejparte influas supero de okcidentaj kaj nord-okcidentaj ventoj. Ekologian kontroladon en Moskvo faras 39 aŭtomataj stacioj. Pli bonaj ekologie estas nord-okcidenta parto de Moskvo (Krilatskoje, Strogino kaj ĉirkaŭe), plej malbonaj estas orientaj kaj sud-orientaj distriktoj: Kapotnja, Marjino, Kosino-Uĥtomskij estas urbopartoj kun la plej malpura aero. Kvalito de akvo en Moskva-rivero estas pli bona supren laŭ fluo, nord-okcidente de Moskvo.
Moskvo estas unu el la plej malpurigitaj urboj de Eŭropo. La situacion plej malplibonigas aŭtomobila transporto, uzinoj kaj fabrikoj.
Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono
La teksto de la parolado estas la jena:
Moskvo
Ekologio
Por gardado de raraj kreskaĵoj, fungoj kaj bestoj ekde 2001 ekzistas Ruĝa Listo de Moskvo, en 2011 enhavanta pli ol 450 speciojn.
Historio
Ekzistas tri ĉefaj versioj de etimologio kaj interpreto de la vorto Moskva. La unua, plej ofte uzata, diras, ke ĉi-loko ĉiam estis malseka kaj do la praŭloj per sia antikva lingvo nomis ĝin tiel. La dua supozas, ke la vortradiko venis el lingvo de iu nerusa popolo kaj signifas ursino. La tria estas simila al la dua versio, sed signifo estas malsama - bovovadejo.
Ekde la 14-a jarcento danke al sia sukcesa geografia lokiĝo kaj energia politiko de moskvaj princoj ĝi komencis unuigi landojn ĉirkaŭ si. En la 14-a kaj 15-a jarcentoj Moskvo venkis en akra konkuro kun Tverj por ĉefa rolo en unuigado de rusaj landoj kaj gvidis lukton por liberigo de la mongola jugo. Ĉirkaŭ 1326 en Moskvon estis transigita sidejo de metropolitoj de la Rusa Ortodoksa Eklezio kaj en 1327 Moskvo iĝis ĉefurbo de sendependa princlando, nome la Princlando Moskvo. Moskva princo Dmitrij Ivanoviĉ en 1380 sukcesis fari decidan venkon super mongoloj sur Kulika Kampo situinta apud Don rivero. Pro ĉi-tio li restis en la analoj kiel princo Dmitrij Donskoj. La Militatako de Toktamiŝo al Moskvo estis milita atako de orhorda ŝtatestro ĥano Toktamiŝo al Grandprinclando Moskvo okazinta en 1382 (2 jarojn post batalo de Kulikovo). En aŭgusto de 1382 post kelktaga sieĝo Moskvo estis kaptita kaj forbruligita de horda batalantaro.
En fino de la 15-a jarcento moskva Grandprinco Ivano la 3-a Vasiljeviĉ proklamis sin "caro de la tuta Rusujo": Moskvo fariĝis ĉefurbo de unueca Rusa ŝtato, kiu ege pligrandigis la iaman moskvan teritorion. En tiu tempo komenciĝis grandskala rekonstruo de Moskva Kremlo, estis konstruataj brikaj muroj, ĉefaj katedraloj de Kremlo kaj sonorilturo "Ivan Velikij" ("Granda Johano", alto 81 m). Dum regado de caro Ivan la 4-a Vasiljeviĉ (Ivan la Terura - la unua rusa reganto kun titolo de caro) kiel simbolo de venko super Ĥanlando de Kazano estis konstruita sur la Ruĝa placo la Katedralo de Sankta Bazilo Beata, kiu nune estas unu el ĉefaj simboloj de Rusio.
En la 17-a jarcento Moskvo fariĝis granda urbo, ĝia loĝantaro estis ĉirkaŭ 200 mil homoj. Post transigo de ĉefurbo en Sankt-Peterburgo en 1712 Moskvo konservis rolon de granda ekonomia, kultura kaj religia centro de Rusio; en 1755 tie estis malfermita la unua en la lando universitato.
La en Moskvon eniris truparo de Napoleono invadinta Rusion (vidu Napoleona invado de Rusio). Post tri tagoj komenciĝis grandega incendio detruanta du trionojn de la urbo, kaj ekde la 6-a de oktobro la franca armeo devis forlasi Moskvon, estis venkita en la milito ĉefe pro suferego de akrega vintro kaj ĉirkaŭ 400 000 soldatoj de Napoleono mortis dum tiu epoko. Restaŭrado de la urbo kreis novan aspekton de ĝia centro.
20-a jarcento
En fino de 19-a kaj komenco de 20-a jarcento Moskvo fariĝis granda industria kaj komerca centro, ĝia loĝantaro atingis 1 milionon da homoj. Tie okazis gravaj eventoj de Rusia revolucio de 1905 kaj de Rusia revolucio de 1917. Post fondiĝo de la Soveta potenco, al Moskvo marte de 1918 estis transigita statuso de ĉefurbo (anstataŭ Petrogrado) kaj tiel la tuta kerno de la povo de Sovetunio enradikiĝis en Moskvo. En 1935 estis aprobita Ĝenerala plano de rekonstruo de Moskvo, laŭ kiu oni plenumis multajn konstruadojn, grandparte formintajn nuntempan aspekton de Moskvo. En la sama jaro en Moskvo ekfunkciis metroo. Tamen en 1920-aj kaj 1930-aj jaroj estis detruitaj multaj konstruaĵoj, precipe ekleziaj, el kiuj la plej konata estis la poste restaŭrita katedralo de Kristo Savinto. En la tridekaj jaroj disvolviĝis la famaj moskvaj procesoj cele al la forigo de interna opozicio. Estis mortpafitaj multaj komunistoj akuzitaj pro trockismo, kaj pluraj esperantistoj kiel Ernesto Drezen.
Dum la Granda patriota milito (1941-1945) Moskvo estis grava centro de defendo kaj ariero. Apud Moskvo decembre de 1941 germanaj trupoj spertis la unuan seriozan malvenkon dum la tuta mondmilito, kio likvidis senperan danĝeron por la urbo. La Batalo de Moskvo (en rusa: Битва за Москву, translit. Bitva za Moskvu) estis milita kampanjo kiu konsistis el du periodoj strategie gravaj de lukto sur sektoro de 600 km de la Orienta Fronto dum la Dua Mondmilito. Ĝi okazis inter oktobro 1941 kaj januaro 1942. La soveta defendoklopodo malsukcesigis la atakon de Hitlero, tio estas de la germana armeo Wehrmacht, al Moskvo. Moskvo estis unu el la ĉefaj militaj kaj politikaj celoj por la fortoj de la Akso en ilia invado de Sovetunio. Dekomence, la sovetaj fortoj faris strategian defendon de la Moskva provinco konstruante tri defendajn zonojn, deplojante ĵus preparitajn rezervarmeojn, kaj alportante trupojn el Siberio kaj el Respubliko de Fora Oriento. Ĉar la Germanaj ofensivoj estis haltigitaj, sovetaj strategiaj kontraŭ-ofensivoj kaj malgrand-skalaj ofensivaj operacoj devigis la germanajn armeojn reveni al la pozicioj ĉirkaŭ la urboj Orjolo, Vjazma kaj Vicebsko, kaj preskaŭ ĉirkaŭis tri germanajn armeojn. Ĝi estis grava fiasko por la germanoj, nome fino de la ideo de rapida germana venko en Sovetunio.
La Kvara Moskva Konferenco, ankaŭ Tolstoja Konferenco pro sia kodonomo Tolstoj, estis kunsido en Moskvo inter Winston Churchill kaj Stalin el la 9a al la 19a de oktobro, 1944. Churchill faris sekretan proponon sur paperpeco dividante post-militan Eŭropon en okcidenta kaj soveta influsferoj, jene: agnosko de sovetaj interesoj en Pollando; Sovetunio kontrolus 90% el Rumanio kaj 75% el Bulgario; Okcidento kontrolus 90% el Grekio; Hungario kaj Jugoslavio estus disigitaj 50-50. Stalin ekzamenis la paperpecon kaj malakceptis la proponon. Tamen oni konservis kopion de la paperpeco.
Post la venko la sur la Ruĝa Placo okazis solena parado.
En 1950-aj ĝis 1980-aj jaroj okazis granda loĝejkonstruado por la urbanoj kaj pli ol duobla kresko de la urba teritorio. La konstruaĵoj havis kiel regulo kvin etaĝojn kaj estis faritaj el grandaj blokoj fabrikitaj en uzinoj. Tiu ĉi nova konstrua teknologio permesis dum mallonga tempo parte decidi tre ĝenan kaj malfacilan problemon pri kontentigo de deziroj de moskvanoj loĝi en komfortaj kondiĉoj. La kvinetaĝaj konstruaĵoj okupis grandegan spacon de la ĉefurbo kaj do rezultigis novan problemon - transportan. La novaj urbaj distriktoj ne havis sufiĉajn laborlokojn kaj sekve plimulto de loĝantoj estis devigitaj ĉiumatene veturi al malproksimaj laborejoj kaj ĉiuvespere reveni hejmen.
21-a jarcento
Nuntempe Moskvo estas ĉefa ekonomia, politika kaj kultura centro de Rusio, kies evoluado estas unu el la plej sukcesaj en la lando. En 1990-aj kaj komenco de 2000-aj jaroj, post la Disfalo de Sovetunio, okazis multnombra konstruado kaj restaŭrado, kiu multe influis la aspekton de la urbo, precipe de ĝia centra parto: aperis turdomoj de moskva afera kvartalo "Moskva-Siti", estis konstruitaj aliaj nuboskrapuloj; samtempe multaj arkitekturaj memorlokoj (preskaŭ 1000 konstruaĵoj) estis detruitaj. La 850-jariĝo de Moskvo estis jubilea urbofesto de Moskvo festita en 1997. La 860-jara jubileo de Moskvo, kiun oni solenis en 2007 estis nova granda oficiala festo.
En 2011 - 2012 jaroj en Moskvo okazis balotoj de Dumao kaj prezidentaj balotoj, kiujn sekvis amasaj protestoj kontraŭ falsigoj dum balotadoj. La centre de Moskvo okazis forta konflikto inter protestantoj kaj polico, post tio multaj politikaj aktivuloj estis enprizonigitaj. En 2012 la teritorio de Moskvo estis pliigita preskaŭ trioble kiam oni aligis al la urbo grandan teritorion sud-okcidente ĝis la limo kun Kaluga provinco.
Demografio
La Moskva metropolo (ruse Московская агломерация, aŭ Moskva ĉefurba regiono, ruse Московский столичный регион, aŭ simple Granda Moskvo) estas unu el la plej grandaj metropoloj en la mondo, kaj la plej granda en Rusio, kun pli ol 17 milionoj da loĝantoj. Laŭ la taksoj de la Rusia Federacia Servo pri Ŝtata Statistiko, la totala loĝantaro en Moskvo kaj la Moskva provinco estas 20 349 638 homoj (2021).
La loĝantaro de Moskvo estas mikso de multaj naciecoj. La rusoj estas la etna grupo plej granda de Moskvo per multe granda diferenco. Aliaj naciecoj estas ukrainoj, tataroj, belorusoj kaj armenoj, kvankam ne ekzistas kvartaloj etne separataj. La registaro klopodis limigi la nombron de personoj kiuj loĝas en la urbo.
Religioj
Kristanoj formas la majoritaton de la urba loĝantaro; plej el ili aliĝis al la Rusa Ortodoksa Eklezio. La Patriarko de Moskvo servas kiel estro de la eklezio kaj havas sidejon en la Danilov Monaĥejo. Moskvo estis nomita la "urbo de 40 fojoj 40 eklezioj" — antaŭ 1917. Moskvo estas la ĉefurbo de la Kristana Ortodoksismo en Rusio, kiu estis la tradicia religio en Rusio.
Aliaj religioj praktikitaj en Moskvo estas Budhismo, Hinduismo, Islamo, Judismo, Jezidismo, kaj Rodnoverij (slava novpaganismo). La Moskva Muftia Konsilio postulis, ke la islamanoj nombras ĉirkaŭ 1.5 milionoj el 10.5 milionoj de la urba loĝantaro en 2010; Estas kvar moskeoj en la urbo.
Organoj de povo
Laŭ Konstitucio de Rusio, Moskvo estas memstara subjekto de Rusia Federacio (federacia urbo). Strukturon de administra kaj municipa povo en Moskvo difinas la statuto.
La leĝdona organo de Moskvo estas Dumao, konsistanta el 35 deputitoj kaj elektata por 5 jaroj. Plenuma povo en Moskvo estas reprezentata de Registaro de Moskvo sub gvido de la urbestro. Krome, en Moksvo ekzistas municipa memregado.
Teritoria strukturo
Oficiale Moskvo konsistas el 12 administraj arondismentoj: Centra, Orienta, Sud-Orienta, Suda, Sud-Okcidenta, Okcidenta, Nord-Okcidenta, Norda, Nord-Orienta, Zelenograda, Troick, Nov-Moskva. La lastaj du arondismentoj estis oficiale aldonitaj al konsisto de Moskvo la laŭ projekto pri disvastigado de Moskvo (antaŭe ili apartenis al Moskva provinco).
Arondismentoj estas dividitaj je distriktoj.
Teatroj
La Bolŝoj-Teatro ("granda teatro") en Moskvo estas inter la plej famaj teatroj de la urbo. Ĝi estis fondita en 1776, kiam la princo Peter Urusov ricevis de la caro la rajton kiel ununura surscenigi teatraĵojn kaj kantaĵojn. La unuaj aktoroj estis servutuloj de la princo. Surscenigoj okazis unue en privata domo, nur en 1780 konstruiĝis la teatrejo en la nuna loko. La konstruaĵo staris sur lignaj pilieroj en marĉa parto de la centro de Moskvo. Unue la teatro nomiĝis laŭ la apuda strato Petrovski-teatro. En la 18-a jarcento montriĝis ĉefe operoj de rusaj komponistoj, sed ankaŭ dramoj kaj baletoj. En 1805 forbrulis la teatrejo kaj estis rekreita 20 jarojn poste fare de la arkitekto Joseph Bové.
Nur tiam ĝi ricevis la nomon Bolŝoj-Teatro. La la nova Bolŝoj-teatro estis remalfermita per la uverturo La triumfo de la muzoj kun la muziko de Aleksej Verstovski kaj Aleksandro Aljabjev. En 1853 nova incendio detruis la enon de la teatrejo. Post tiam la arkitekto Albert Kavos renovigis la konstruaĵon eĉ ankoraŭ pli lukse. Ĝis nun konserviĝis - krom malgrandaj ŝanĝoj - tiu interna dekorumo. Pro sia aparta arkitekturo en la stilo de rusa klasikismo la Bolŝoj-teatro estas nuntempe unu el la plej belaj teatrejoj de la mondo.
Laboras nuntempe en la Bolŝoj-Teatro ĉirkaŭ 900 geaktoroj, dancistoj, kantistoj kaj muzikistoj. La staruloj ofte gastrolas tra la mondo. La Bolŝoj-teatro estas la hejmo de unu el la plej malnovaj kaj plej bonaj baletkompanioj de la mondo, nome la mondfama Bolŝoj-baleto. Ekde 2005 la teatrejon oni rekonstruis kaj grave renovigis. La unuaj spektantoj venis al ĝi oktobre de 2011.
Malij teatron oni ofte nomas Domo de Ostrovskij, ĉar apud ĝi estas enstarigita monumento honore al la granda rusa dramaturgo Aleksandro Ostrovskij, kies teatraĵojn nepre ĉiusezone oni povas spekti en ĝi. Li estis denaska moskvano kaj do bone konis vivmanieron kaj loĝantaron el la 19-a jarcento. Kvankam liaj verkoj ĉefe lumigis problemojn el tiama epoko, sed ili estas aktualaj kaj por la nuneco do ĉiujn oni spektas kun granda intereso.
La Akademia Muzika Teatro Stanislavski kaj Nemiroviĉ-Danĉenko (Московский Академический Музыкальный Театр имени народных артистов К. С. Станиславского и В. И. Немировича-Данченко) estas muzika teatro kiu estis kreita en la 1a de septembro 1941, kiam la Stanislavski Opera Teatro kaj la muzika teatro Vladimir Nemiroviĉ-Danĉenko unuiĝis.
Entute en Moskvo funkcias 150 teatroj, multaj el kiuj konservas en siaj repertuaroj klasikajn teatraĵojn verkitajn de rusaj kaj eksterlandaj dramaturgoj. Verŝajne pro tio ties haloj estas ĉiam plenplenaj kaj ofte biletoj estas delonge disvenditaj. Inter ili raras ekzemple la Moskva Durov Teatro de Animaloj.
La Ŝtata Akademia Centra Pupteatro Obrazcov (ruse Государственный академический центральный театр кукол имени С. В. Образцова) estis kreita en 1931 de elstara rusa artisto, aktoro, direktoro, pentristo kaj verkisto Sergej Obrazcov, kiu surscenigis 61 spektaklojn, inkluzive la plej famajn produktojn kiel "La eksterordinara koncerto", "Aladino kaj la mirinda lampo," "Sur la susuro de viaj okulharoj," "Muelejo de Diablo", "Don Juano" kaj multaj aliaj.
Muzeoj
Inter la multaj muzeoj de la urbo nepre vizitendaj estas la Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin kun elstaraj eksponaĵoj pri la kulturhistorio de antikvo ĝis renesanco kaj tre vasta prentraĵokolekto de la okcidenteŭropaj artistoj. Tre interesa estas ankaŭ la Tretjakova galerio en la historia urbokvartalo Transmoskvo (Замоскворечье). Ĝi estas la plej granda muzeo de la rusia nacia arto kaj prezentas pli ol 100 000 pentraĵojn, grafikaĵojn kaj skulptaĵojn de la 11-a jarcento ĝis la nuntempo. Ĝin fondis fratoj Sergio kaj Paŭlo Tretjakov - riĉaj negocistoj, kolektintaj bildojn (prefere de rusiaj pentristoj) ekde 1856. En 1892 la kolekto konsistis jam el ĉirkaŭ 2 000 verkoj, pentraĵoj kaj ikonoj. Samjare la fratoj donacis la kolekton kaj la konstruaĵon al moskvanoj, por ke tiuj povu libere spekti la ĉefverkojn de rusiaj grandaj majstroj. Poste la muzeon estris la komitato de la urba dumao, kiun partoprenis fama pejzaĝisto Ilja Ostrouĥov. Ekde la la galerio estis ŝtatigita.
Vizitindas ankaŭ la panoramo de la Batalo de Borodino verkita de Franz Roubaud (1856–1928), en la panorama muzeo de Borodino, la Ŝtata Historia Muzeo sur la Ruĝa placo kaj multaj aliaj artekspozicioj. Entute en Moskvo en 2011 funkciis 172 muzeoj, 102 eksponejoj kaj 243 galerioj.
La Kremla Armomuzeo aŭ Kremla Armilejo (en rusa: Оружейная палата) estas unu el la plej malnovaj muzeoj de Moskvo, nome en la Moskva Kremlo, nune parto de la komplekso de la Moskvaj Kremlomuzeoj.
Monaĥejoj kaj preĝejoj
Katedralo de la Perado de la Virgulino sur la Monteto (ruse Собор Покрова, что на Рву), plej konata kiel Katedralo Sankta Bazilio, estas katedralo situanta sur Ruĝa Placo centre de Moskvo. Ĝi estas tutmonde konata pro ĝiaj diverskoloraj kupoloj ne similantaj unu alian.
La Katedralo de la Anunciacio (ruse Благовещенский собор) estas preĝejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio dediĉita al la Anunciacio de la Dipatrino. Ĝi situas en la sudokcidento de la Placo de la Katedraloj de la Kremlo, kie ĝi estas rekte komunikata kun la ĉefa konstruaĵo de la komplekso, nome la Granda Palaco de la Kremlo. La Katedralo de la Dormado (ruse: Успенский Собор) estas rusortodoksa preĝejo dediĉita al la Endormiĝo de la Dipatrino. Ĝi situas norde de la Placo de la Katedraloj de la Kremlo, kie mallarĝa vojeto disigas la nordon de la Preĝejo de la Dek du Apostoloj. Sudokcidente troviĝas la Sonorilturo Ivano la Granda.
La Katedralo de Kristo Savinto (ruse Кафедральный Соборный храм Христа́ Спасителя) estas plej granda preĝejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Ĝia plej alta punkto atingas 105 metrojn. En ĝi samtempe povas preĝi 10 000 homoj. La Katedralo de la Ĉefanĝelo aŭ Katedralo de la Arkianĝelo Mikaelo (ruse: Архангельский собор) estas unu el la katedraloj de la Kremlo, ĉe la Placo de la Katedraloj. En tiu katedralo oni celebris la venkojn de la Rusa Armeo kaj ĝis la 17-a jarcento ĝi estis la tombejo de la caroj kaj princoj de Rusio. Entute ĝi havas 54 tombojn kaj 48 morttabulojn.
La Preĝejo de la Tuko de la Dipatrino estas rusortodoksa preĝejo situanta ĉe la Placo de la Katedraloj. Ĝi festas la tukon aŭ robon de la Virgulino Maria, transportita de Palestino al Konstantinopolo, kie ĝi laŭlegende protektis la urbon kontraŭ la konkerantoj.
Oriente de la urba centro, en la iama monaĥejo Andronikov, troviĝas la muzeo de la pentristo Andreo Rublov (1360–1430), en kiu vivis, mortis kaj estas entombigita en la 15-a jarcento la majstro de la rusa ikonopentrarto kaj fondinto de la moskva pentroskolo. La muzeo entenas ikonojn de la 14-a ĝis la 17-a jarcentoj.
Unu el la plej belaj monaĥejoj de Moskvo estas la Novodeviĉij monaĥejo situanta ĉe la dekstra bordo de la Moskvo-rivero, sudokcidente de la urba centro. En ĝi okazis dum 400 jaroj multaj historiaj eventoj rilate al personoj kiel Ivano la Terura, Boris Godunov kaj Petro la Granda. La arkitektura komplekso de la monaĥejo estiĝis fine de la 17-a jarcento kaj estas ĝis nun unu el la plej belaj en Rusio. En la Smolenskij katedralo videblas altvaloraj murpentraĵoj el la 16-a jarcento kaj belega ikonostazo. Proksime al la monaĥejo troviĝas la Novodeviĉje tombejo, kie estis enterigitaj multaj famuloj.
La Daniela monaĥejo (monaĥejo de Sankta Danielo, ruse Дани́лов монасты́рь, Дани́ловский монасты́рь) estas vira ortodoksisma kristana monaĥejo de Rusa Ortodoksa Eklezio sur dekstra riverbordo de Moskva. La monaĥejo estas administra centro de Rusa Ortodoksa Eklezio: tie situas ĉefa sidejo de Patriarko. La Kapelo de Sankta Danielo (ruse Часо́вня Дании́ла Моско́вского) estas ortodoksisma kapelo je honoro de sankta princo Danielo la 1-a de Moskvo. Ĝi situas sur Serpuĥova placo proksime al Daniela monaĥejo (sur vojo al la monaĥejo de metrostacio "").
Aliaj vidindaĵoj
Moskvo estas bela urbo kun vigla etoso, videbla ekzemple pere de promenado laŭ ties avenuoj, ekzemple Prospekt Mira kaj aliaj.
Transporto
Moskva fervojo (Московская железная дорога) estas filio de Rusiaj Fervojoj kiu administras la duonon de ĉirkaŭurbaj fervojaj operacioj de Rusio kaj kvaronon de la pasaĝera trafiko de la lando. Ĝi administras fervojajn servojn en la plimulto de Centra Rusio, inkluzive de Moskvo kaj Moskva provinco.
Eduksistemo
Estas 1696 mezlernejoj en Moskvo, same kiel 91 altlernejoj. Krom tiuj, estas 222 institucioj kiuj proponas superan instruadon en Moskvo, inklude 60 ŝtatajn universitatojn, kaj la Ŝtata Universitato Moskvo M.V. Lomonósov, kiu estis fondita en 1755. ​
Sporto
En 2003, 2004, 2007 kaj 2011 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 Pokalo Billie Jean King), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Moskvo.
Amaskomunikiloj
Moskvo estas hejmo de preskaŭ la tutaj tutlandaj kanaloj de televido, radio-stacioj, gazetoj kaj aliaj revuoj.
Kommersant, Vedomosti kaj Novaja gazeta estas rus-lingvaj gazetoj kun sidejoj en Moskvo. Kommersant kaj Vedomosti estas inter la ĉefaj amaskomunikiloj en la lando kaj la plej malnovaj rus-lingvaj gazetoj pri negocoj.
Eĥo de Moskvo (Эхо Москвы, latinliterigo Eĥo Moskvi) estas rusia radiostacio el Moskvo. Ĝi ekestis en la epoko Glasnost (ruse гла́сность, malfermeco aŭ videbleco) fine de la 1980-aj jaroj, kiam permesiĝis politiko de travidebla kaj malferma konduto de la sovetunia ŝtato al la civitanoj. Kiam en Sovetunio de la gvido de Miĥail Gorbaĉov en 1990 unuafoje permesiĝis neŝtataj amaskomunikiloj, grupo de ĵurnalistoj kun starta kapitalo de 150 000 sovetuniaj rubloj fondis la stacion. La unua programo elsendiĝis la 22-an de aŭgusto 1990. Ke la stacio havas la "radiostacian licencon numero unu", ankaŭ hodiaŭ fierigas la redakcian teamon.
Partneraj urboj
Moskvo havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:
Moskvo en esperantaj beletroj
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Moskvon kun kvin grandaj vidindaĵoj nome la Kremlo, la Ĉielporto, la Facetita Palaco, la Placo Ruĝa kaj la Katedralo de Sankta Bazilo:
Konataj lokanoj
En Moskvo mortis hungaraj politikistoj Dezső Bokányi, József Kelen, Jenő Hamburger kaj József Pogány kaj pentristo Károly Markó (pli juna).
Gaetano Vestris
Gaetano Apolline Baldassarre Vestris aǔ Gaëtan Vestris (1729-1808), estis franca dancisto de baleto, de itala deveno, kiu naskiĝis en Florenco, kaj faris sian premieron en opero en 1749.
En 1751, lia sukceso kaj memfiero estis tiom pliiĝinta ke oni asertis, ke li diris: "estas tri granduloj en Eǔropo: nome la reĝo de Prusio, Voltaire kaj mi". Li estis elstara mimo kaj dancisto. El 1770 al 1776 li estis majstro kaj komponisto de baletoj, kaj retiriĝis havante pension favore de Jean Georges Noverre.
Déols
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono . eta|maldekstra|300px|
Zalkod
Zalkod estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sárospatak.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (pramo estas al la kontraŭa Timár, laŭ traira flankovojo. Tokaj troviĝas 11, Sárospatak 21, Szerencs 23, Miskolc 74, Budapeŝto 236 km-ojn.
NGC 4527
NGC 4527 (aliaj indikoj — UGC 7721, MCG 1-32-101, ZWG 42.156, VCC 1540, IRAS12315+0255, PGC 41789) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Somme
Somme [] estas unu el la departementoj de la franca regiono Hauts-de-France. Ĝi etendiĝas sur kaj enhavas 571,675 loĝantojn. La prefektejo estas Amiens.
Burlesque on Carmen
Burlesque on Carmen (Burleskaĵo pri Carmen) estas la dektria filmo de Charlie Chaplin por Essanay Films. Ĝi estis produktita en 1915 kaj tiam poste retondita en malsaman version en 1916. Charlie Chaplin ludis Darn Hosiery kaj Edna Purviance pozis kiel Carmen. Carmen estis tre populara ĉe tiu tempo kaj unu el la kialoj kial Chaplin decidis krei sian propran komediversion en la opero. Theda Bara ĵus ludis la rolon en filmoversio en 1915.
Somme
La departemento tute enhavas 782 komunumojn.
San Marzano Oliveto
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Asti de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis.
Burlesque on Carmen
Resumo
Cigana delogantino estas sendita por persvadi naivan oficiron permesi kontrabandan transporton.
San Marzano Oliveto
Najbaras la komunumoj.
Paterson (Nov-Ĵerzejo)
Paterson estas grandurbo en Usono, en subŝtato Nov-Ĵerzejo, en Kantono Passaic. La urbego estas loko de diocezo kaj administra centro de la kantono. Paterson estas konata kiel la "Silko-urbo" por ĝia domina rolo en silkoproduktado dum la 19-a jarcento.
Geografio
Paterson situas sur ebenaĵo en nordorienta parto de Usono, en nordorienta parto de Nov-Ĵerzejo.