cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albuñán
Albuñán [albuNJAN] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la centra parto de la komarko de Guadix. Limas kun la municipoj de Guadix, Valle del Zalabí, Jérez del Marquesado kaj Cogollos de Guadix. Aliaj proksimaj lokoj estas Alcudia de Guadix, Exfiliana, Lanteira kaj Alquife. Tiu malgranda vilaĝo estas sur la norda limo de la Natura Parko de Sierra Nevada. Laŭ la INE, tiu setlejo havis en 2016 421 loĝantojn.
Inter la 1930-aj kaj la 1960-aj jaroj Albuñán atingis sian pinton de ĉirkaŭ milo da loĝantoj, poste falis ĝis perdo de pli ol duono de la loĝantaro.
Iosif
Iosif [josif] (hungare: Józsefszállás) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Liebling.
Kolekto Philippi
La Kolekto Philippi riĉe arigas ĉapelojn de diversaj kredoj, religioj kaj spiritecoj kaj aliajn objektojn kompletigantajn la vestaron de religianoj.
Priskribo
La Kolekto Philippi estas privata muzeaĵaro kolektita de Dieter Philippi el Saarbrücken. Inter la grave interesaj pecoj troviĝas pli ol kvincento da vertoĉapoj uzitaj aŭ uzataj en la kristana, islama juda, kaoda, budhana,ŝintoisma medioj, kaj de la Libera Eklezio, de Sufismo, Anabaptismo kaj de aliaj religiaj komunumoj.
En ĝi videblas ankaŭ pli ol cent porekspoziciaj pecoj de klerikala kaj eklezia origino, kiel ekzemple ŝuoj de papoj, pontifikaj gantoj, paliumoj, brustaj krucoj, episkopaj ringoj, iuj papaj porcelanoj, kaj multe pli.
Al la kolekto apartenas, krome, 52 ŝnuregoj por episkopa kruco, parte produktitaj en luksega pasamentaro manlaborita. En la Katolika Eklezio papoj, kardinaloj kaj episkopoj alkroĉas sian brustan krucon al tiaj ŝnuregoj.
Ekspozicio
La kolekto estas lokigita en Kirkel en Sarlando (germanio), nune (2010) ne estas malfermita al la publiko kaj estas vizitebla nur laŭpete. Eroj de la kolekto translokiĝas por laŭtempaj ekspozicioj ĉe lokaj aŭ fakaj muzeoj. Tiu akumulo estas taksata, kun bona probableco, la plej granda kolekto en la tuta mondo de tiaj manfaritaĵoj..
Fondaĵo Canuto
La Fondaĵo Canuto de Universala Esperanto-Asocio ebligas membrecon al homoj en ekonomie malfortaj landoj. Ĝi estas nomita laŭ Giorgio Canuto. Kandidatoj estas petataj priskribi sian agadon en la antaŭa jaro kaj siajn planojn por la venonta en retpoŝta mesaĝo sendita al aŭ al la poŝtadreso de la Centra Oficejo de UEA. Pri la amplekso de la subteno ekzemple en 1994 estis publikigo, ke la tiam antaŭan jaron 1993 la fondaĵo Canuto ligis pli ol 900 homojn kiel individuaj membroj al la asocio UEA. Por 2020 celiĝis 500 abonoj, el kiuj komence de julio 2020 jam certis 418.
Linio 51 de la metroo de Amsterdamo
La oranĝa Linio 51 de la metroo de Amsterdamo estas ankaŭ nomita Amstelveenlijn t.e. Amstelveen-linio. Ĝi fakte estas kombino de Tram-metroo kaj Rapidtramo. Ĝi estas plejparte surtera kaj kalkulas 29 haltejojn. Trakoj havas norman ŝpuron de kaj rapidtramoj prenas sian kurenton de kontakta lineo.
Edinburgo
Edinburgo (Edinburgh [Edinb(a)ra], Dùn Éideann [tun Eĉan]; ambaŭ signifas "monto de Edin") estas la ĉefurbo de Skotlando. Ĝi situas ĉe la suda flanko de la rivero Forth. Meze de 2012 la urbo havis loĝantojn.
Edinburgo estas la historia, kultura kaj politika centro de Skotlando. Ĝi ankaŭ estas la financocentro, turisma centro kaj hejmo de la skota parlamento.
La nova kaj malnova partoj de la urbo estas loko de Monda kulturheredaĵo.
Kastelo Edinburgo enhavas la Kapelon de Sankta Margareta (St. Margaret) el la 12-a jarcento.
La Palaco Holyrood (15-a–16-a jarcento) estas la oficiala skota loĝejo de la monarko.
Edukado
Troviĝas tri universitatoj – Universitato de Edinburgo (ekde 1583), Universitato Heriot-Watt kaj la Universitato Napier. La Edinburga Akademio, en angla Edinburgh Academy, estas privata lernejo.
Kvartaloj
Edinburgo entenas plurajn, malsamajn kvartalojn. Interalie estas Portobello aŭ Granton.
Esperanto en Edinburgo
La 11-a Universala Kongreso estis okazonta en Edinburgo sed pro la milito estis movita al San Francisco.
La 18-a Universala Kongreso okazis en Edinburgo inter la 1-a kaj la 7-a de aŭgusto de 1926, kaj tie okazis ankaŭ la 27-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO en somero 1971.
Ideciu de Jos
Ideciu de Jos [ideĉu de ĵos] (hungare: Alsóidecs [alŝoideĉ], germane: Unter-Eydisch) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Reghin. En 1910 ĝi havis 1 019 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 979 (rumanoj, hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye). Sur ĝia teritorio troviĝas salbanejo. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Ideciu de Sus (Felsőidecs) kaj Deleni (Oroszidecs).
Jump blues
Jump blues estas rapida stilo de bluso, kutime ludita de malgrandaj grupoj kiuj uzas saksofonon aŭ latunajn blovinstrumentojn. Ĝi estis populara en la 1940-aj jaroj kaj estis pioniro de ritmenbluso kaj rokenrolo. Aprezado al jump blues estis plinovigita en la 1990-aj jaroj kiel parto de la revivado de svingo.
Ideciu de Jos
Ideciu de Jos situas sur la maldekstra bordo de la rivero Mureș. Ĝi havas stacion ĉe la fervoja linio inter Reghin kaj Deda.
Jump blues
Jump blues evoluis el la muziko de ĵazbandegoj kiaj tiuj de Lionel Hampton and Lucky Millinder. Tiuj bandoj de la komenco de la 1940-aj jaroj produktis muzikistojn kiaj Louis Jordan, Jack McVea, Earl Bostic, kaj Arnett Cobb.
Nikolaus Otto
Nicolaus August OTTO (naskita la 10-an aŭ en Holzhausen an der Haide, mortinta la  en Kolonjo) estis aŭtodidakta inĝeniero; li inventis la oto-motoron, poste nomitan laŭ li. Kvankam li neniam studis en universitato, li ricevis la titolon de honora doktoro.
In the Mood
"In the Mood" estas populara muzikpeco de la epoko de ĵazbandegoj registrita de la usona bandestro Glenn Miller. Ĝi pintis en la listo de sukcesoj dum 13 sinsekvaj semajnoj en 1940 en Usono kaj unu jaron poste ĝi aperis en la filmo Sun Valley Serenade. "In the Mood" estis bazita sur la komponaĵo "Tar Paper Stomp" de Wingy Manone. La unua registro sub la nomo "In the Mood" estis publikigita de Edgar Hayes & His Orchestra en 1938.
Ĝi estris poste uzita de multaj artistoj kiel ekzemple Bill Haley, Bette Midler kaj Ray Stevens.
Puerto Princesa
Puerto Princesa - Lungsod ng Puerto Princesa - estas triaklasa urbego en Filipinoj, en insulo Palavano, en administra regiono MIMAROPA, kie ĝi estas ĉefurbo de Provinco Palavano. Puerto Princesa estas estas ankaŭ diocezo kaj valora havenurbo. La urbego administre konsistas el 66 distriktoj (35 urbaj kaj 31 vilaĝaj). La loknomo devenas de princino Asunciono Isabel la 2-a (Hispanio), poste nomita Puerto de La Princesa, fine reduktita al Puerto Princesa. Puerto Princesa estis laŭdita plurajn fojojn kiel la plej pura kaj plej verda urbo en Filipinoj.
Geografio
Puerto Princesa situas en la meza sekcio de Palavano laŭ Sulua Maro en malgranda duoninsulo. Iloilo (urbo) troviĝas 433, Zamboanga 484, Cebuurbo 571, ĉefurbo Manilo 591, Kezonurbo 606, Dabao 811 kilometrojn (aere).
Historio
Puerto Princesa estis fondita en 1872 fare de hispanoj, kiuj serĉis idealan lokon por ĉefurbo de la insulo. Samtempe la loko iĝis centro de la hispana mararmeo pro la konvena protektita golfo. Iom poste oni konstruis kapelon. En 1883 la komunumo havis de dek vojojn, hospitalon kaj bone konstruitan havenon. En 1894 Puerto Princesa jam estis unu el la plej belaj urboj en la lando. En 1911 la usona administracio faris la urbeton sidejo de Palavano. En la 1950-aj jaroj la administraciaj urbolimoj kelkfoje ŝanĝiĝis kaj Puerto Princesa urbiĝis en 1970, fine en la fruaj 1990-aj jaroj ĝi atingis la internacian klasifikadon grandurbo. La urbego estas fandopoto de diversaj kulturoj.
Ekonomio
Puerto Princesa estas komerca, serva kaj industria centro, turisma celloko kaj signifa mara banloko en la provinco. Precipe ekde la 1990-aj jaroj multe da vendejegoj kaj luksaj hoteloj konstruiĝis.
Religio kaj eduko
Krom la katolika katedralo ekzemple ankaŭ preĝejo por mormonoj funkcias. En Puerto Princesa universitata kampuso-kolegio funkcias.
Trafiko
Du vojoj ligas Puerto Princesa al la nacia aŭtovojo, kiu preteriras la urbon. Ene busetoj kaj tricikloj (eĉ gastricikloj kaj elektrotricikloj) liveras la pasaĝerojn, taksioj komencis funkcii ekde 2015. La urbego havas por pasaĝeroj internacian flughavenon kaj pramajn ligojn al pluraj filipinaj havenoj.
Klimato
La klimato de Puerto Princesa estas klasifikita kiel savanoklimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas po 1564 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter januaro-aprilo malpli. La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C.
Distrikto Elbląg
Distrikto Elbląg - pole powiat elbląski - estas distrikto en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Elbląg, kiu tamen ne apartenas al la distrikta areo, sed nur ĉirkaŭatas de ĝi. Ĝis la jaro 1945 la provinca teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La distrikta ĉefurbo ĝis tiu jaro nomiĝis Elbing. Fine de en la distrikto vivis.
László Szenczei
SZENCZEI László (sencei) estis rumanuja hungara verkisto, kritikisto, tradukisto naskita en Gyulafehérvár la 1-an de julio 1909 kaj mortinta en Budapeŝto la 30-an de septembro 1980.
Biografio
László Szenczei pristudis juron en Kluĵo kaj Budapeŝto. Ĝis 1940 li estis literatura rubrikgvidanto de Brassói Lapok, post 1941 en Budapeŝto kunlaboranto de Revue Danubienne, pli poste de Új Magyarország. De 1957 li estis rubrikgvidanto de mondliteratura revuo Nagyvilág. Li publikis de 1933 en Erdélyi Helikon, Korunk, Pásztortűz kaj Magyarok. Li tradukis el literaturoj rumana kaj bulgara.
San Marzano sul Sarno
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj Angri, Pagani, San Valentino Torio, Sant'Egidio del Monte Albino kaj Scafati.
Persa lingvo
La persa lingvo ( Farsi, Форсӣ (Тоҷикӣ)) estas hindeŭropa lingvo, parolata kiel oficiala lingvo en Irano kaj Afganio (kun la nomo daria).
Ĝi estas okcidentirana lingvo apartenanta al la irana branĉo de la hindirana subdividaĵo de la hindeŭropaj lingvoj. Persa estas plurcentra lingvo precipe parolata kaj uzata oficiale en Irano, Afganio kaj Taĝikio en tri reciproke kompreneblaj normigaj variaĵoj, nomitaj "irana persa" (oficiale konata kiel persa), daria persa (oficiale konata kiel dari aŭ daria ekde 1964) kaj taĝika persa (oficiale konata kiel taĝika ekde 1999). Ĝi estas parolata ankaŭ indiĝene en la taĝika variaĵo fare de grava populacio ene de Uzbekio,  same kiel ene de aliaj regionoj kun persa historio en la kultura influsfero de Granda Irano. Ĝi estas verkita oficiale en Irano kaj Afganio en persa alfabeto, derivaĵo de la araba alfabeto, kaj en Taĝikio en la taĝika alfabeto, derivaĵo de la cirila alfabeto.
Moderna persa estas pluigo de Mezpersa, oficiala lingvo de la Sasanida Imperio (224–651 n.e.), siavice kontinuaĵo de la Malnova persa, kiu estis uzita en la Akemenida Imperio (550–330 n.e.). Ĝi originiĝis en la regiono Farso (Persio) en sudokcidenta Irano. Ties gramatiko estas simila al tiu de multaj eŭropaj lingvoj.
Laŭlonge de la historio, la persa estis uzita kiel prestiĝa lingvo fare de variaj imperioj centritaj en Okcidenta Azio, Centrazio, kaj Suda Azio. Malnova persa estas atestita en malnovpersa kojnoskribo ĉe skribaĵoj el inter la 6a kaj 4a jarcento a.n.e. Mezpersa estas atestita en arame-derivitaj skribmanieroj (Pahlavi kaj Manikea) ĉe surskribaĵoj kaj en Zoroastrismaj kaj Manikeismaj skribaĵoj en inter la 3-a kaj la 10-a jarcentoj. Novpersa literaturo estis por la unua fojo registrita en la 9-a jarcento, post la Islama konkero de Persio, ekde tiam adoptante la araban alfabeton.
La persa estis la unua lingvo kiu elrompis la monopolon de la araba en la skribado en la Islama mondo, kaj la perslingva poezio iĝis tradicio en multaj orientaj kortegoj. Kiel brita fakulo David G. Hogarth ingenie asertis, "Neniam kaptinto pli rapide kaj subtile estis kaptita per sia kaptito ol la araba fare de Persio". Ĝi estis uzita oficiale kiel lingvo de burokratio eĉ fare de neindiĝenaj parolantoj, kiel fare de otomanoj en Anatolio, de mogoloj en Suda Azio, kaj de paŝtunoj en Afganio. Ĝi influis lingvojn parolitajn en najbaraj regionoj kaj transe, inklude aliajn iranarajn lingvojn, la tjurkajn lingvojn, armenan, kartvelan, kaj la hindarjajn lingvojn. Ĝi faris ioman influon ankaŭ super la araba, kvankam prunteprenante grandan vortotrezoron el ĝi en la Mezepoko.
Konsiderita bela lingvo kun allogaj himnoj, kelkaj el la plej famaj pecoj de literaturo en la mondo el la Mezepoko, kiel la Ŝahnameo de Ferdousio, la verkoj de Rumi, la Robajoj de Omar Ĥajam, la Panj Ganj de Nezami Ganjavi, La Divano de Hafez kaj La kongreso de la birdoj de Attar de Niŝapur, kaj la miksaĵoj Golestano kaj Bustano de Sadi Ŝirazi, estas verkitaj en persa. Kelkaj el plej elstaraj modernaj persaj poetoj estis Nima Juŝiĝ, Ahmad Ŝamlu, Simin Behbahani, Sohrab Sepehri, Rahi Mo'ayyeri, Mehdi Aĥavan Sales, kaj Forug Farroĥ-Zad.
Estas proksimume 110 milionoj da persaj parolantoj tutmonde, kiel Persianoj, Luroj, Taĝikoj, Hazaroj, Iranaj azeroj, Iranaj kurdoj, Iranaj baluĉoj, Kaŭkazaj tatoj kaj Aimakoj. Ankaŭ la termino Persofono povus esti uzita por referenci al parolanto de persa lingvo.
Historio
5 000 jaroj antaŭ la K.E. en la regiono inter sud-Rusio kaj la oriento de la rivero Dnepro, norde de Kaŭkazio kaj okcidente de la Ural-montaro vivis etno, kiun la germano Franz Bopp (1791-1867) nomis “Hindo-Eŭropa”. Meze de la 2-a jarmilo a.K, grupo de tiu etno – kiu nomis sin la Arjoj – okupis regionon, kiu nomiĝis Irano. Ĉirkaŭ komence de la unua jarmilo a.K, la irananoj fondis ŝtaton oriente de la nuna Irano, en la regionoj de Herato kaj Marv. Informoj pri tio videblas – miksite kun mitoj – en la granda epopea libro de la irananoj: Ŝahnameo verkita de Ferdousio. En la finaj jaroj de la 8a jarcento a.K, Diako – Diaoko - (Deioces) fondis la Med-registaron en Hamadan (antikvaforme Hegmatane). Lia ŝtato estis subo de la pli forta imperio Asirio (Aŝur). Komence de la 7-a jarcento a.K Kserkso la 1-a (nunperse Hahhamanesh) en la regiono Parsumaŝ proksime de la urbo Suzo fondis la persan ŝtaton Aĥemenidojn. Tiu ĉi ŝtato subis la Medan ŝtaton. Je 612 a.K, Huvahhŝtra la medo, uzurpinte Nejnava - la ĉefurbo de Aŝuro fondis la memstaran medan (medojn en la nuna persa lingvo oni nomas Mad-oj) dinastion. Ciro (nunperse Kurosh), la persa, – el nepoj de Aĥaŝveroŝo (Hahhamanesh), en la jaro 550 a.K. venkinte Astiages-on (la plej lastan reĝon de la medoj) disfaligis la medan dinastion kaj fondis la memstaran Aĥemenidan dinastion. La Aĥemenidojn venkis Aleksandro la Granda en 331 a.K. La periodo ekde la enmigrado de la arjoj en tiun ĉi landon ĝis la jaro 331 a.K.E., en la irana historio nomiĝas antikva erao.
NGC 1486
NGC 1486 (aliaj indikoj — PGC 14132, ESO 549-37, MCG -4-10-8) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Persa lingvo
Historio
La lingvo en kiu la irananoj parolis en la tempo de okupo de Irano nomiĝas Antikva Irana lingvo. Ne restis memoraĵo de la antikva irana lingvo. La antikva irana lingvo devenas de la lingvogrupo Hindeŭropa (Indoeŭropa). Ĝis la jaro 1786, neniu sciis ke la persa lingvo – kiu estas unu el la restintaj lingvoj de la antikva irana lingvo — estas samdevena kun la lingvoj Latina, Helena , antikva hinda aŭ angla. En tiu jaro, Sir William Jones, angla juĝisto, dum prelego ĉe la Azia Asocio de Kalkato pridiris ke tiuj lingvoj havas la saman devenon…
NGC 1486
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Persa lingvo
Historio
En la unuaj jaroj de la unua jarmilo a.K la antikva irana lingvo en la diversaj partoj de Irano transformiĝis en diversajn formojn el kiuj iuj fariĝis memstaraj lingvoj. El la lingvoj devenintaj de la antikva irana lingvo, nur el la sube menciataj lingvoj restis memoraĵoj:
La sekaa lingvo
La Sekaoj estis irana etno kiu loĝis en vasta regiono ekde la bordoj de Nigra-Mar ĝis la landlimoj de Ĉinio de la unua jarmilo a.K ĝis la unua jarmilo p.K. El tiu lingvo restis neniu skribaĵo, nur kelkaj vortoj – ofte propraj nomoj - en la skribaĵoj Helena, Latina kaj Hinda.
La antikva persa
La plej grava restaĵo de la antikva persa lingvo estas ŝtonskribaĵo de Dario la 1-a (reĝis 521 - 486 a.K), kiu estas gravurita sur la monto Bistun en tri lingvoj: Antikv-Perse, Elame, Akade. La alfabeto de la antikva persa lingvo pro sia simileco al la najloj aŭ kojnoj nomiĝas Najlalfabeto aŭ kojnoforma alfabeto. Tiu alfabeto havis 36 literojn, 2 vortdisigilojn kaj 8 ideogramojn. Ĝi estis skribite de maldekstre dekstren. Pliaj informoj pri tiuj lingvo kaj alfabeto estas troveblaj en la libro: Kent, R.G Old Persian,…, New Haven, Connecticut 1953 p. 9 Seq.
La avesta lingvo
Tiu lingvo estis lingvo de orienta parto de Irano, sed ĝuste ni ne scias kiu parto! La sola restintaĵo el tiu lingvo estas La Avesto, la sankta libro de la zoroastranoj. La avesta lingvo estas skribite per alfabeto kies nomo estas Din Dabiri. Tiu alfabeto por po ĉiuj vokaloj kaj konsonantoj havas apartan klaran literon kaj skribiĝas de dekstre maldekstren. …
La meza erao
En la jaro 331 a.n.e. Dario la III-a (aĥemenida) estis mortigita. Kun lia morto komenciĝas nova erao por la persa lingvo. Tiu ĉi erao estas la meza erao kiu daŭras ĝis la jaro 867 p.K (= 254 post Heĝiro) kiam Jaqub Lejs Saffar fariĝis reĝo kaj la persan lingvon li oficialigis… (ĝis tiam pro venko de arabaj islamanoj la araba lingvo estis la oficiala lingvo de Irano). Dum la meza erao, la avesta lingvo, kiu jam estis mortinta lingvo, estis uzata nur inter la zoroastranaj religiaj medioj. La meza persa lingvo estas postsekvo de la antikva persa. Alia nomo de la meza persa lingvo estas "Sasanida Pahlavi". Kvar tipoj de skribaĵoj restis de tiu ĉi lingvo. Ili estas en kvar diversaj alfabetoj:
Epigrafoj de sasanidaj reĝoj kaj granduloj
Tiuj epigrafoj estas skribitaj en alfabeto kies nomo estas “epigrafa alfabeto”. Epigrafoj skribitaj komence de la sasanida erao ofte estas kunigitaj kun ties Helena kaj Aŝkanid-Pahlavia tradukoj.
Pahlavia Psalmaro
Iranaj kristanoj dum la sasanida erao verkis librojn en la meza persa aŭ tradukis en tiun lingvon siajn religiajn librojn. Restis nur parto de tiu psalmaro kiu troviĝis inter la maniĥeaj skribaĵoj de ĉina Turfan. La origino rilatas al la 6-a jarcento kaj la manuskripto al la 8-a p.K. La alfabeto de la psalmoj nomiĝas Psalma Alfabeto kaj la lingvo La Kristana Mez-Persa.
Zaratuŝtraj verkaĵoj
La verkaĵoj kaj skribaĵoj de la zaratuŝtranoj dividiĝas en jenajn: La lingvo uzita por verki la zoroastranajn tekstojn havas la nomon Zaratuŝtra Mez-Persa Lingvo kaj ties alfabeto Libra Alfabeto.
Alfabetoj de la mezeraa persa
La tutaj alfabetoj uzitaj por skribi la meziranajn (okcidentajn) lingvojn estis prunteprenitaj de la Aramea alfabeto, rekte aŭ malrekte. La Aramea gento, el ŝemida gentaro, fondis la ŝtaton Kaldeon en Babilonio. Tiun ŝtaton malfondis Ciro la Granda (nacilingve Kuroŝ) je la jaro 529 a.K kaj Babelon li igis gubernio (satrapio) de Aĥemenida imperio. La aĥemenida ŝtato oficialigis la aramean lingvon en la tutaj landoj de la imperio, dum sia tuta erao. Post la disfalo de la aĥemenidoj ,la aramea lingvo daŭris sian vivon inter la irananoj. Je la unuaj jardekoj de la 3-a jarcento a.K. malmultiĝis tiuj kiuj sciis la aramean lingvon. Tial kiam skribisto ne sciis vorton eĉ frazon en la aramea lingvo, uzis ĝian sinonimon de sia propra lingvo. Pli poste la uzado de la aramea lingvo tute malaperis kaj anstataŭiĝis la lingvoj aŝkanida pahlavio kaj mezpersa, sed la skribistoj uzis vortojn arameajn en siaj skribaĵoj. Tiuj vortoj estis elparolitaj en la aŝkanida pahlavia lingvo aŭ la mezpersa lingvo. Tiaj vortoj nomiĝas Hozvaresh. La alfabeto uzita por aŝkanida pahlavio iom post iom diferenciĝis kun tiu de la mezpersa. La alfabeto de la mezpersa lingvo ŝanĝiĝis en la kristan mezpersan alfabeton kaj zoroastran mezpersan alfabeton. El tiuj ĉi du alfabetoj je la 6-a jarcento p.K naskiĝis la avesta alfabeto. Maniĥeo (nacilingve: Mani) irana profeto, uzis alian alfabeton por siaj verkoj ; la Tadmora (palmira). Ĉiuj tiuj alfabetoj estas skribitaj dekstre maldekstren. Ĉiuj literoj de tiuj alfabetoj (escepte de zaratuŝtra mezpersa) estis aparte skribataj unu de alia. Por pliaj informoj vidu jenajn librojn:
La persa lingvo en la nova erao
Je la 254 p.H.L Jaqub Lejs Saffar fondis iranan memstaran ŝtaton en la urbo Zarangh de la gubernio Sistan. Li oficialigis la novan persan lingvon (nacilingve : Farsi Dari). Tiu oficialigo daŭras ĝis nun. Je la epoko inter la disfalo de la sasanidoj ĝis la fondiĝo de la Saffara ŝtato, la klera lingvo de la zaratuŝtranoj estis la zaratuŝtra mezpersa kaj tiu de la maniĥeanoj : Maniĥea mezpersa, kaj tiu de la iranaj musulmanoj : la araba. Uzado de la araba lingvo en Irano kaŭzis eniĝon de multaj arabaj vortoj en la persan.
Je la jaro 261 p.H.L Nasr filo de Ahmad el la samanida familio fondis la samanidan ŝtaton. En la samanida dinastio kies ĉefurbo estis Bukaro la oficiala lingvo estis la daria persa lingvo. La samanidaj reĝoj emis disvastigi la persan lingvon. Je 351 fondiĝis la gaznavida dinastio. Mahmud la gaznavida aldonis parton de Hindio al sia imperio kaj la persa lingvo eniĝis Hindion.
Je 932, Baber, kies praularo post kvin generacioj rilatas al Timur, (perslingve: Tejmur lang) fondis la Mongol-Hindan imperion. Ties reĝado daŭris ĝis 1275 p.H.L kiam la brita imperio venkis ilin. La oficiala lingvo de la mongola hinda ŝtato estis la persa. La efiko de la persa al la hinda kaŭzis la naskiĝon de la urdua lingvo nun uzata en Pakistano.
Je 699 p.H.L Otomano fondis la otomanan imperion en la malgranda Azio. La otomanidoj dum postaj jaroj regis konsiderindajn partojn de Eŭropo, Azio kaj Afriko. En la otomana ŝtato – kiu daŭris ĝis 1342 p.H.L (1923 p.K)- la persa lingvo estis uzata. Kelkaj el la otomanaj sultanoj -kiel Sultan Mohammad la Venkinto kaj Sultan Salim la 1-a- mem verkis poemojn en la persa lingvo. Dum la gaznavida kaj salĝugida dinastioj eniĝis la persan lingvon multaj turkaj vortoj.
Dum la rego de Ĝingis-Ĥano kaj liaj posteuloj, ankaŭ Timur Lenk, eniĝis multaj mongolaj vortoj en la persan. Dum la Safavida dinastio (907-1148 p.H.L) oni ne tiom konsideris la persan lingvon. Dum la rego de la dinastioj Safavida, Afŝarida kaj gaĝarida disvastiĝis la turka lingvo en Irano. Dum la gaĝarida dinastio (1193-1344 p.H.L), la irananoj ekspertis la kulturajn interrilatojn kun la francoj kaj aliaj eŭropaj popoloj. Tial multaj eŭropaj vortoj eniĝis en la persan el la eŭropaj lingvoj (ĉefe la franca). Ahmad Ŝah Dorrani, generalo de irana Nader Ŝah Afŝar, fondis Afganion je 1160 p.H (= 1747 p.K). Afganio ĝis 1919 p.K ne fariĝis memstara ŝtato pro intervenoj de Britio kaj Rusio. Unu el la du oficialaj lingvoj de Afganio estas la persa. La oficiala lingvo de Taĝikio estas la taĝika, sed laŭ multaj lingvistoj tio vere estas dialekto de la persa, ĉar la du estas interkompreneblaj.
La strukturo de la persa lingvo
La nuna persa lingvo – kiun la nunaj angleparolantoj, kiel la irananoj mem, nomas farsi – estas la oficiala lingvo de Irano.
Vokaloj
Klasike â u i estas rigardataj longaj vokaloj, a o e mallongaj vokaloj. Tiel ili funkcias en prozodio, kaj tiel ili sonas en eldiro de poeziaĵoj. En ordinara parolo la distingo inter la diversaj vokaloj estas precipe aŭ nure sonora.
Per la duonvokalo ي j oni faras aj, aj, ej, uj, oj; per la duonvokalo ŭ oni faras la diftongon وا oŭ.
Akcento
La vortakcento mildas. Ĝi ordinare trafas la lastan silabon. Kelkaj verbaj prefiksoj مي mi-, ن na/ne-, ب be- logas la akcenton al la unua silabo. Kelkaj gramatikiloj ĉiam ricevas akcenton en la unua silabo, kiel ekzemple بله bale (jes).
Signaro
La alfabeto estas pli malpli la sama araba alfabeto, kiun nuntempe la araboj uzas, kun kelkaj adaptoj, kiuj estigas la araban-persan alfabeton.kiu havas 36 literojn, kvar pli ol en la araba lingvo.
Literumo
Ekzemple
Enpreno de arabaj vortoj kaŭzas, ke pluraj literoj notas la saman sonon en persa elparolo: La unuaj estas la ordinaraj literoj. Enesto de tâ, se, sâd, zâl, zâd, zâ, aŭ he (de ĝo) en vorto signas, ke ĝi devenas de la araba lingvo, iom simile kiel ph, th... anstataŭ f, t... en anglaj vortoj signas grekdevenajn radikojn.
Kelkaj nekonsekvencaĵoj havas diversajn kaŭzojn:
Devenoj
La persa lingvo pruntis pli ol 50 elcentojn de sia vortprovizo de la araba. En la ordinara vortprovizo proksimume 8000 el 20000 vortoj estas arab-devenaj. Pli moderne ĝi ankaŭ pruntis de la turka, franca, angla kaj rusa.
La hindeŭropa deveno de la lingvo restas rimarkebla en la kerna vortprovizo, ekzemple en la vortoj por nombroj aŭ por parenceco.
Ekzemplaj frazoj
La nuna persa vortaro estas plena de arabaj, eŭropaj kaj alilingvaj vortoj, sed ankoraŭ estas memstara kaj memstarsona lingvo. Se ĝi estus skribata per latinbaza alfabeto estus pli facile por eŭropanoj. Rigardu kelkajn frazojn kun iom laŭvorta traduko:
Vortkonstruo
O-vortoj kaj a-vortoj ne havas klasojn aŭ genrojn.
O-vortoj povas ricevi sufikson de plurnombro, klasike: sed pli kaj pli ĝeneraliĝas la universala uzo de hâ en ĉiuj okazoj. Pruntoj el la araba lingvo kelkfoje konservas plian vokalŝanĝan plurnombron; ekzemple کتاب ketâb (la libro) کتب kotob aŭ کتاب‌ها ketâbhâ (la libroj).
Plurnombro ne aperas post nombro; ekzemple سه کتاب se ketâb (tri libro(j)).
Nemarkita estas la difinita o-vorto; ekzemple دختر doĥtar (la knabino). Nedifinecon markas precipe la sufikso ی i (iu), ekzemple دختری dokhtar-i ((iu) knabino).
Verbaj formoj
La formoj de verboj konstruiĝas per prefiksoj, sufiksoj kaj helpoverboj surbaze de du radikaloj.
La unuan radikalon oni regule ricevas el la infinitivo, forigante la finaĵon ن an (an); ekzemple el خوردن ĥordan (manĝi) oni ricevas خورد ĥord. Per tiu unua radikalo oni konstruas perfekton, int-participon, per plusa helpoverbo بودن budan pluskvamperfekton, per helpoverbo خواستن ĥastan (voli) os-tempon.
La persa lingvo multajn verbojn karakterize konstruas per (plejofte) o-vorto plus iu el kelkaj helpoverboj, kiel کردن kardan (fari, igi), شدن ŝodan (iĝi), بودن budan (esti)...; ekzemple per صحبت sohbat (parolo) oni faras صحبت میکردم sohbat mikardam (parolon mi-faras, mi parolas). La objekto de tiuj verbaĵoj neniam ricevas la objektan vorteton را râ.
Aliaj ekzemploj:
Károly Visky
VISKY Károly (viŝki) estis hungara juristo, konsilantarprezidanto de la plej supera tibunalo naskita en Temesvár la 3-an de majo 1908 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de januaro 1984.
Persa lingvo
Vortgrupkonstruo
La persa merkas la kernon prefere ol la dependanton de grupo per la ezafe, kiu aperas kiel sufikso -e (eŭfonie -je) de o-vorto kaj dependigas egale:
Posedon markas Ĉar ĝi konsistas el mallonga vokalo, la ezafo plejofte ne estas skribata.
Károly Visky
Kariero
Visky doktoriĝis en Debreceno pri jurscienco en 1930, pri ŝtatscienco en 1933. En jaroj 1930-32 li finis la kursojn de la Scuola di Perfezionamento in Diritto Romano en Romo. En 1939 li estis stipendiulo dum duonjaro en Parizo. De 1945 li laboris en la Landa Terofico, en 1948 en la sekcio de jur- kaj leĝprepariga Ekonomia Ĉefkonsilantaro, de 1952 en la Landa Prezofico, en la Landa Planofico, en la Ministerio por Terafero, poste denove en la Landa Planofico. De decembro 1963 li estis decidjuĝisto de la Centra Decidkomisio, de la 1-an de januaro 1973 li estis juĝisto, respektive konsilantprezidanto de la Plejsupera Tribunalo. En 1980 li iĝis titulara universitata profesoro de la katedro de la romia juro de ELTE (Eötvös Loránd Tudományegyetem). Li estis ano de la Société Internationale „Fernand de Vis".
Persa lingvo
Vortgrupkonstruo
La persa uzas antaŭmetitajn rolvortojn: از az (el, ol), با bâ (kun), بر bar (sur), kaj aliaj. Multajn rolmontrajn esprimojn oni konstruas el o-vorto kaj ezafeo; ekzemple per دست dast (mano) oni faras بدست bedast-e (permane de, far). Iuj priskribaj grupoj povas stari sen rolvorto: صبح sobh (mateno, t.e. matene). Ankaŭ iuj verbaj komplementoj povas ellasi la rolvorteton: به بازار رفت be bâzâr raft ((li/ŝi) iris al (la) merkato) facile staras kiel بازار رفت bâzâr raft ((li/ŝi) iris (la) merkato).
Frazkonstruo
La persa lingvo estas baze SOV-orda; ekzemple من نان ميخورم man nân mixoram (mi panon manĝas).
Pli precize asertoj ricevas la ordon: "(S) (RG) (O) V": subjekto, rolgrupoj, objekto kaj verbo. Se la objekto estas difinita ĝi antaŭas la rolgrupojn kaj ĝi finiĝas per la vorteto را râ: "(S) (O + râ) (RG) V".Ĝeneralaj demandoj povas ricevi la frazkomencan vorton آیا âjâ (ĉu); ekzemple ایا مریض هستی؟ âjâ mariz hasti (ĉu vi estas malsana?). Sed ofte la demando distingiĝas sole per fraztono. Specialaj demandoj konstruiĝas per respektivaj demandiloj چه کسی ĉe kasi (kiu), چطور ĉetoŭr (kiel), ktp.
Persa literaturo
Persa literaturo estas la literaturo skribita aŭ kolektita en persa lingvo ĉefe en Irano, respektive Persio, sed ankaŭ en aliaj landoj de la regiono kaj escepte en diasporo. Pli precize oni povus termini per Perslingva literaturo, en la ideo, ke Persa literaturo povus aludi al literaturo verkita en la iama Persio, sed en Esperanto ĝenerale persa jam aludas al la lingvo, kaj ne nepre al la iama regno.
Esperantaj vortoj el persa deveno
Tra historio, pluraj persaj vortoj atingis Esperanton tra la araba kaj la eŭropaj fontolingvoj de Esperanto: babuŝo, bezoaro, magio, melongeno, paradizo, parsio, paŝao, piĵamo, ŝaho (shah), ŝako (ankaŭ el shah), tafto, tapiŝo, tigro, zirkono, zirkonio.
Ekstera ligilo
(esperanto + persa) Persaj proverboj klarigitaj en Esperanto
Cerna
Cerna estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
Kutzleben
Kutzleben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unstrut-Hainich de la federacia lando Turingio, kaj apartenas al administra komunumaro Bad Tennstedt. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
13488 Savanov
Nomo
Ĝia nomo honoras Igor Spartakoviĉ Savanov, vic-direktoro de la Krimea Astrofizika Observatorio. Lia ĉefa esploro estas la stela spektroskopio, la stelaj atmosferoj, la analizo de abundo en steloj kaj la kemie apartaj steloj de diversaj tipoj.
Ŝarĝlevilo
Ŝarĝlevilo, levplatformo aŭ platformlevilo estas la malantaŭa vando de la holdo de kamiono, kiu estas movebla por plifaciligi la en- kaj elŝarĝado de kargo. Ofte ĝi nomiĝas ankaŭ ŝarĝlifto, sed tio ankaŭ povas esti levilo en aŭtoriparejo aŭ lifto por levi ŝarĝaĵon ĉe konstruaĵo.
Ĝeneralaj rimarkoj
La pruflanke alkonstruita ŝarĝolifto povas povas ŝanĝi sian pozicion. Dum veturado ĝi staras vertikale kaj por el- aŭ elŝarĝi ĝi povas turniĝi al la horizontalo en alta pozicio aŭ malalta pozicio. La moviĝo de supro al malsupro kaj inverse okazas aŭ rekte (paralelogramo) aŭ nerekte (vertikala lifto) per hidraŭlaj cilindroj. Ties hidraŭla pumpilo moviĝas elektike aŭ per flanka propulso (presuriza cilindro).
Funkciado kaj manipulado
Unue oni devas movi la platformon de vertikalo al horizontalo kaj levas ĝin sur la nivelo de la holdoplanko. Poste oni metas la kargon sur la platformo,kiu nun malleviĝas ĝis stratnivelo. Laste la kargo nun povas forlasi la platformon kaj esti tranportita ein ajn. La manipulado okazas aŭ de sur la holdoplanko aŭ per piedŝaltilo aŭ ŝatiloj je la kamiona pruo.
Speciala formo
eta|subfaldebla ŝarĝolevilo en vetrurpozicio de [[duonrimorko Speciala formo de ŝarĝlevilo estas la subfaldebla levplatformo. La ŝarĝlevilo estas parto de la kamiona holdo, sed la subfaldebla levplatformo ne estas alkontruita al la kamiono. right|thumb|kvar pozicioj de ŝarĝolevilo ĉe [ambulanco]]
Sekureco
Ŝarĝolevilo devas esti videba de ĉiu flanko por eviti ke la trafiko tuŝu la platformon. Oni avertasla trafikon per avertflagetoj je la malsupra flanko kaj per blinklampo je la supraflanko. Je la flankoj devas esti reflektantaj avertstrioj. Deviga estas ankaŭ 3-parta aŭ 1-parta protektilo kontraŭ subveturado (subveturprotekilo).
Produktantoj
La plej konatj ŝarĝlevilo-produktantoj estas:
Samtgemeinde Uelsen
Samtgemeinde Uelsen estas komunumaro, do administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, de la federacia lando Malsupra Saksio en nordokcidenta Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Grafschaft Bentheim, proksime de la limo al Nederlando, en la pleja okcidento de la federacia lando. Fine de la komunumaro sume havis  loĝantojn.
Membraj komunumoj de la komunumaro estas (nombroj de loĝantoj laŭ stato de inter krampoj):
Yu Nakasato
Yu Nakasato (中里 優 n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2016 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo.
16669 Rionuevo
16669 Rionuevo estas asteroido de la Hungaria familio (interna asteroida zono) malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Monto Palomar (Kalifornio, Usono)
Nomo
Ĝia nomo aludas al la projekto "Rio Nuevo" de Tucson. Strebante por kompreni la historion de la urbo de almenaŭ 2500 jarojn, la projekto Rio Nuevo estas la konservo kaj evoluigo la urba heredaĵo. helpate de la Universitato de Arizono, la ejo profitos al ĉiuj studentoj de la historio de la sudokcidenta Usono.
Ignác Vörös
VÖRÖS Ignác, Farádi Vörös (voeroeŝ) estis hungara juristo, politikisto naskita en Veszkény en 1757 kaj mortinta en Arado la 22-an de decembro 1825.
Sfero (apartigilo)
Sfero estas surfaco konsistante el punktoj samdistancaj de centro. Tiu termino estas uzata en diversaj kampoj por esprimi malsamajn konceptojn.
Ignác Vörös
Kariero
Vörös finis siajn jurajn studojn en 1776 en Nagyszombat. Li estis ĝis 1778 jurpraktikanto en Pest kaj faris advokatan ekzamenon. En 1779 li estis ĉefoficisto de departemento Temes. Ĝis la disigo en 1786 de la framasonaro li estis ano de la loĝio de Temeŝvaro. En 1788–1789 li estis militkomisaro en la kontraŭturka milito, en 1790 sendito de la departemento Temes en la landkunveno. En 1796 li retiriĝis kaj de 1809 li vivis en Arado. Lia memuaro estas valora historia fonto.
Zoltán Ander
Biografio
Zoltán Ander diplomiĝis en Kluĵo (1940). Li prelegis trubunalan medicinon en OGYI de Târgu Mureș (1949). Li iĝis doktoro docento (1971)). Li estis kunullaboranto de rumanlingva unueca lernolibro pri tribunala medicino en 1966.
Linio 52 de la metroo de Amsterdamo
La blua Linio 52 de la metroo de Amsterdamo estas ankaŭ nomita Noord/Zuidlijn t.e. Nord/Sud-linio. Tiu metrolinio estis malfermita al pasaĝeroj la. Ĝi estas preskaŭ entute subtera kaj kalkulas 8 staciojn. Trakoj havas norman ŝpuron de kaj vagonaroj prenas sian kurenton de kontaktrelo.
Nieul (apartigilo)
Nieul estas la nomo (aŭ parto de nomo) de pluraj francaj komunumoj:
Hana Zagorová
Hana ZAGOROVÁ (6-a de septembro 1946 Petřkovice - 26-a de aŭgusto 2022 en Prago) estis ĉeĥa kantistino, tekstistino, aktorino kaj prezentistino. Ŝi apartenas al la plej konataj ĉeĥaj kantistinoj. Dum sia kantista kariero ŝi fariĝis la dua plej sukcesa tenantino de aprezo Ora najtingalo en kategorio kantistino en la historio (post Lucie Bílá), kiam ŝi akiris naŭ Najtingalojn en la vico en la jaroj 1977 ĝis 1985. Ŝi ekkantis pli ol 895 kantojn kaj por la muziko kaj kantado ŝi akiris multe da prestiĝaj prezoj.
Privata vivo
Hana Zagorová naskiĝis kaj elkreskis en Ostrava-regiono. Ŝia patro Josef Zagora estis konstrua inĝeniero, ŝia patrino Edeltruda instruistino. La unua edzo de Hana Zagorová estis en la jaroj 1986–1992 dancisto kaj baleta majstro Vlastimil Harapes. Post divorco kun Harapes ŝi edziniĝis la 30-an de majo 1992 kun slovaka opera tenoro Štefan Margita.
László Nüszl
NÜSZL László (nysl) estis hungara kuracisto naskita en Temeŝvaro la 29-an de junio 1936 kaj mortinta en Târgu Mureș la 2-an de marto 1997.
Kariero
Nüszl László diplomiĝis en OGYI de Târgu Mureș (1961), kaj li doktoriĝis (1971), li fariĝis dematologia ĉefkuracisto (1972), de 1990 universitata docento de kliniko.
San Felipe Tejalapam
San Felipe Tejalapam estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Felipe Tejalapam. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 135.
Geografio
San Felipe Tejalapam apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6221 loĝantojn. El tiuj estis 2948 viroj kaj 3273 virinoj. La komunumo havas surfacon de 76.60 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1640 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 92 indiĝenoj. El tiuj 68 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 68 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
NGC 1487
NGC 1487 (aliaj indikoj — PGC 14117, ESO 249-31, IRAS03540-4230, MCG -7-9-2, PGC 14118, VV 78, AM 0354-423) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Albuñol
Albuñol [albuNJOL] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la orienta pinto de la komarko de la Granada Marbordo. Limas kun la municipoj granadaj Sorvilán, Albondón, Murtas kaj Turón, kaj kun la almeria Adra.
La municipo Albuñol estas formata de la domaroj Albuñol, El Pozuelo (La Puteto), La Rábita, Los Castillas, La Ermita (La Ermitejo) kaj Los Chaulines. Menciindas ankaŭ la setlejoj La Balsilla, El Cañuelo, El Castillo de Huarea, Los Chilches, Los Coliches, El Cortijo Bajo, Haza Llana, El Maurel, Los Morenos, Los Rivas, El Saltadero, La Tejera kaj El Cercado.
Historio
Oni trovis restojn de la Neolitiko kiu estis unue en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio de Madrido kaj poste estis ceditaj al la koncerna Muzeo de Granado. Estis setlejo en la epoko de la Romia Imperio kaj grava urbo de agrikultura prospero en la epoko de Al Andalus. Okazis abandomo pro la forpelo de la moriskoj post la ribelo de Aben Humeya.
Komence de la 20 jarcento estis pli ol 9000 loĝantoj, poste oni falis ĝis 5000 ĉirkaŭ la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj kaj poste pro la profito de la marbordo oni rekuperis ĝis pli ol 7000.
En la municipa balotado de 2015 venkis socialistoj.
Termistoro
En elektra inĝenierio, termistoro estas rezistilo, kies rezistanco varias laŭ ĝia temperaturo. Eblas trovi ĝin sun divesaj formoj: perlo, disko, tubeto kaj aliaj.
Priskribo
Termistoro estas rezistilo, kies rezistanco R(T) kiel funkcio de la temperaturo T ne estas konstanta. Ĉe referenca temperaturo T, la temperatura koeficiento k estas la gradiento de tiu kurbo: Laŭ la signo de la temperatura koeficiento, termistoroj klasifikiĝas en du tipojn:
La temperatura koeficiento de rezistanco estas difinita jene: Ĝi estas samsigna kiel k.
Historio
La termistoro estis unue malkovrita en 1833 de Michael Faraday, kiu rimarkis ke arĝenta sulfido (Ag2S) estas, moderntermine, negativ-temperatur-koeficienta termistoro.
Samuel Ruben inventis la unuan komerce industrie uzeblan termistoron en 1930. Poste, termistoroj vaste ekuziĝis industrie dum la 1930-aj jaroj.
La nomo “termistoro” devenas de term- (greka radiko signifanta varmon) kaj resistor (anglalingve “rezistilo”).
Josef Hader
Josef HADER (naskita la 14-an de februaro 1962 en Waldhausen im Strudengau, Supra Aŭstrio) estas aŭstra komikulo, aktoro, kaj verkisto.
Vivo
Post pasigo de la junulaj jaroj en Nöchling li frekventis la eklezian gimnazion de Melk. Post lia civila servo ĉe la Ruĝa Kruco li komencis studi la germanan kaj historion.
Kiel studento li komencis labori pri sia unua komedio programo Fort Geschritten. Lia dua programo Der Witzableiter'und das Feuer gajnis la prestiĝan premion Salzburger Stier. Post interrompado de lia studo kaj skribado de Biagn und Brechen (1988) kaj Bunter Abend (1990) li festis sian sukceson kun la tragikkomika teatraĵo Indien, kiu estis filmita fare de Paul Harather en 1993 kun Josef Hader mem en la ĉefrolo.
Kun la filmo Indien kaj liaj sekvaj spektakloj Im Keller (1993) kaj Privat (1994) li iĝis unu el la plej sukcesaj kaj plej respektataj komikuloj en la germanlingva mondo. Lia komediprogramo Privat estas la plej sukcesa komedio en aŭstra historio. Lia plej lastatempa spektaklo nomita "Hader muß weg" estas pli agado ol komedio. Hader ludas sep malsamajn rolojn utiligante neniujn teatrorekvizitojn krom simpla trenĉo kaj agas nur tra gestoj, voĉo kaj mimiko.
Ekde tiam, Hader ĉefrolis en komerce sukcesaj filmoj kiel ekzemple Komm, süßer Tod (2000), Silentium (2004) kaj Der Knochenmann (2009). Li ankaŭ akiris kritikistan aplaŭdon por siaj prezentoj en dramoj kiel ekzemple Der Überfall (2000) aŭ Ein halbes Leben (2008).
Premioj kaj surtelevidekrana aperado
Inter aliaj premioj, li ricevis la Bronze Leopard Award ĉe la Internacia Filmfestivalo en Locarno, la Romy-premion, la Adolf-Grimme-premion kaj la Germana Televido-Premion.
Li estas regula gasto sur diversa germanaj komediaj serioj, kiel ekzemple Neues aus der Anstalt sur ZDF, Scheibenwischer sur Das Erste, Quatsch Comedy Club aŭ Ottis Schlachthof de Ottfried Fischer. Tio ege pliigis lian popularecon en Germanio.
Hader estas la patro de du filoj.
Tibor Cári
CÁRI Tibor (ca:ri) estas rumanuja hungara komponisto, pianisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 19-an de januaro 1979. Lia edzino estas Tünde Baczó koreografino, dancistino.
Kariero
Cári finis muzikpedagogion en 2002 en la Okcidenta Universitato de Temeŝvaro kaj inter 2000 kaj 2004 li estis komponisto kaj pianisto de la hungara Teatro Csiky Gergely de Temeŝvaro, en jaroj 2005-2007 referanto de la Kultura Centro de Distrikto Timiş. De 2007 li estas liberprofesiulo.
Ili ne pasos
«Ili ne pasos!», uzata ofte rekte en la hispanlingva esprimo «¡No pasarán!» (france: «Ils ne passeront pas», angle: «They shall not pass»), estas slogano por esprimi la determinon protekti pozicion kontraŭ la malamiko. La unua referenco al ĝia uzo troviĝas en la Batalo de Verdun en la Unua mondmilito fare de la franca generalo Robert Nivelle (kvankam aliaj ĝin atribuas al lia majoro, Philippe Pétain). Ĝi aperis poste en afiŝoj de propagando, kiel tiu de Maurice Neumont post la Dua Batalo de la Marno, kun la formo «On ne passe pas!», kiu estis la formo adoptita en la insignoj de la uniformoj de la Linio Maginot.
Poste ĝi estis popularigita en la Sieĝo de Madrido dum la Hispana Civila Milito (1936–39), en la fama formo «¡No pasarán!» fare de Dolores Ibárruri (La Pasionaria) – unu el la fondintoj de la Komunisma Partio de Hispanio –, kiu ĝin prenis el afiŝo realigita de la respublikista pentristo Ramón Puyol.
Poste en la Dua Mondmilito, la fama afiŝo kaj ĝia frazo estos ankaŭ uzita en la aliancitaj frontoj. Ĝi fariĝis internacia slogano kontraŭfaŝisma, kaj ĝi, ofte en la hispana formo, estas ankoraŭ nun uzata, ĉefe en la politikaj rondoj de politika maldekstro.
La esprimo estas ankaŭ trovebla en politikaj kantoj kaj en diversaj filmoj kaj komiksoj.
Joseph Kony
Joseph Rao Kony, naskiĝinta probable en 1961, estas gvidanto de la gerila kaj terorisma organizaĵo "Armeo de la Rezisto de la Sinjoro" aŭ Lord's Resistance Army (LRA). Ilia ideologio konsistas baze el mikso de mistikismo, aĉolia naciismo, superstiĉo kaj kristana fanatikismo intencanta establi teokratian reĝimon en Ugando bazita sur la Dekalogo kaj la aĉola tradicio.
Kony ordonis la forkaptadon de infanoj por seks-sklaveco kaj soldatiĝo. Laŭ taksoj 66.000 infanoj iĝis gerilanoj kaj du milionoj da homoj translokiĝis pro la konflikto ekde 1986. En 2005, Kony estis akuzita de la Internacia puna kortumo en Hago pri militkrimoj, sed li evitis kaptadon. LRA agas en Ugando, Demokratia Respubliko Kongo, Centr-Afrika Respubliko, Sud-Sudano, kaj Sudano.
La Uganda armeo provas trovi kaj kapti lin sensukcese, danke al financa kaj fakula helpoj de Usono.
En 2012, la neregistara organizaĵo Invisible Children lanĉis kampanjon, per video kiu rapide disvastiĝis, por la celo krei tutmondan publikan opinion apogantan la kapton de Joseph Kony.
En novembro 2022, la ICC-prokuroro volas procesigi Joseph Kony.
Distrikto Ełk
Distrikto Ełk - pole powiat ełcki - estas distrikto en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Ełk. Ĝis la jaro 1945 la provinca teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La distrikta ĉefurbo ĝis tiu jaro nomiĝis Lyck. Fine de en la distrikto vivis.
Linio 53 de la metroo de Amsterdamo
La ruĝa Linio 53 de la metroo de Amsterdamo estas ankaŭ nomita Gaasperplaslijn t.e. Gaasperplas-linio. Ĝi estas duone subtera duone surtera kaj kalkulas 14 staciojn. Trakoj havas norman ŝpuron de kaj vagonaroj prenas sian kurenton de kontaktrelo.
Abuș
Abuș [abuŝ] (hungare: Abosfalva aboŝfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târnăveni. Administre ĝi apartenas al Mica.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1357. Ĝis 1919 Abosfalva apartenis al Hungario (Kis-Küküllő).
Hikari Takagi
Hikari Takagi (高木 ひかり n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2016 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj
La skemo kreiĝis pro statistikaj bezonoj kaj uziĝas por statistikaj analizoj. La makro-geografiaj regionoj laŭeble aranĝiĝas laŭ kontinentoj (kun iuj esceptoj, pro tio ke ŝtatoj ne dividiĝu en plurajn regionojn kaj subregionojn: ekzemple la azia parto de Rusio kalkuliĝas kvazaŭ ĝi estus en "orienta Eŭropo", kaj la eŭropa parto de Turkio kvazaŭ esti en "okcidenta Azio"). Ene de tiuj grupiĝoj, pli malgrandaj geografiaj subregionoj kaj elektitaj ekonomiaj kaj aliaj grupiĝoj permesas pli detalajn analizojn.
Laŭ la Unuiĝintaj Nacioj, tiuj geografiaj dividoj ne signifu iun ajn aserton flanke de Unuiĝintaj Nacioj pri la politika aŭ alisenca aparteno de iuj ŝtatoj aŭ teritorioj.
Kyllburg
Kyllburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Cerna (Liebling)
Cerna (Liebling) [ĉerna] (hungare: Temescserna) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 829 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 295 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1373. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Liebling.
Antioĥio
Antioĥio (ĉe rivero Orontes) (Ἀντιόχεια ἡ ἐπὶ Ὀρόντου, ankaŭ Ἀντιόχεια ἡ Μεγάλη, Antiócheia hê Megálê, tio estas, Antioĥio la Granda; Antiochia ad Orontem) estas la plej konata el pluraj antikvaj urboj kun tiu nomo. Ĝi situis en la antikva Sirio kaj fondiĝis dum la 4-a jarcento antaŭ Kristo. Dum la jaro 368, la urbo konkeriĝis de la armeoj de la araba kalifo kaj ricevis la nomon Antakya. Tiun nomon la urbo ankoraŭ hodiaŭ havas kaj nun troviĝas en la pleja sudo de Turkio).
En la urbo troviĝis unu el la plej fruaj kristanaj komunumoj kaj la nomo Antioĥio multloke menciiĝas en la Nova Testamento. Nun pluraj kristanaj eklezioj disputas pri la privilegio, kiu el ili rajtu nomi religian gvidanton de sia grupiĝo la "episkopo de Antioĥio".