cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Careaçu
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Santa Rita do Sapucaí. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Carangola
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono Muriaé. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Esperanto en Carangola
En Carangola fondiĝas, la 2-an de aprilo 1940, la esperantista grupo “Carangola”, en kiu Braz Cosenza gvidas Esperanto-kurson. Fraŭlino Cedilha Neto, 1-a sekretariino de la Esperanto-grupo, daŭrigas siajn aktivecojn favore al la elvolviĝado de Esperanto en la prospera minasa urbo en la 1940-aj jaroj.
Carmésia
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Guanhães. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
la neoficiala retejo *www.carmesia.net ne plu estas !
Carlos Chagas (urbo)
Carlos Chagas (oficiale Município de Carlos Chagas) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo, nomita laŭ la kuracisto Carlos Justiniano Ribeiro Chagas. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Mucuri (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono Nanuque. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Carbonita
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Jequitinhonha (foje esperantigita: Valo de Ĵekitinjonja) kaj en la mikroregiono Capelinha (esperante: Kapelija). Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Carlos Chagas (urbo)
Ĝi akiris la statuson de municipo la 17-an decembro 1938.
Eksteraj ligiloj
<!--
Carbonita
Eksteraj ligiloj
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Neoficiala
Carmo da Cachoeira
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Varginha. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Polikaprolaktono
Polikaprolaktono (PKL aŭ angla mallongigo PCL (Poly-ε-Caprolacton)) estas biologie malkonstrua plasto, kiu estas produktita je bazo de nafto. Ĝi estas termo-formebla kaj tiel ĝi estas grupigita al termoplastoj. Ĝi estas formita kiel ĉeno de kaprolaktono, la ε-laktono de kaprata acido.
La polikaprolaktono konsistas el sinsekvoj de metilen-unuoj, inter kiuj estiĝas estergrupoj. La proporcio je karbonil- kaj metilenpartoj estas normalokaze 1:5.
Ĝi havas la fandopunkton de ĉ. 63 °C, tirrezistecon de 26-42 MPa kaj ŝiretendiĝon de 600 ĝis 1000 %.
Polikaprolaktonon produktas i.a. DAW en Usono kaj la britaj firmaoj Solvay kaj Bostik Findley.
Uzo
Oni uzas la polikaprolaktonon pro ties bonaj proprecoj krom la kutima pakaĵo, eĉ en la medicino.
Carmo do Rio Claro
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Alfenas. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Kongreso de UEA
En 1908 kaj 1909 UEA luis dum la UK ĉambron, sed la UK 1910 okazis en Vaŝingtono. UEA rezignis pri kunveno tie kaj anstataŭe aranĝis propran Kongreson de UEA, en Aŭgsburgo (Germanio). Dum la venontaj Universalaj Kongresoj UEA organizis propran Kongreson de UEA ene de la Universala Kongreso. La lasta tia aranĝo estis en la UK 1933. Temis kutime nur pri la kunsidoj de la Komitato de UEA kaj ĝenerala kunsido.
Propra kongreso ne plu necesis, post kiam en la Interkonsento de Kolonjo en 1933 UEA fariĝis la tegmenta asocio por la tuta neŭtrala movado. Ekde tiam UEA organizas la Universalajn Kongresojn.
Caratinga
(nomo kiu signifas simio kun blanka vizaĵo, esperante: Karatinga, oficiale Município de) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Caratinga. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Esperanto en la urbo
La 15-an de decembro 1954, ĉe la sidejo de “Rotaria klubo” de Karatinga, komenciĝis Esperanto-kurson gvidita de Otávio Dias de Souza kun partopreno de 12 personoj. La temo de la preparprelego estis “Helpa Lingvo Internacia Esperanto kaj ĝia Kreinto”. En la sekvaj dudek jaroj la movado prosperis sed malvigliĝis post la 1960-aj jaroj.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Kontrakta juro (Eŭropa Unio)
La specifeco de la eŭropunia organizo rilate diplomation konsistas el tio, ke la membroŝtatoj -- kiuj transdonis parton da siaj suverenaj povoj por fari Eŭropan Union -- tamen konservis sian "internacian kapablon", t.e. la kapablon mem devigi sin per eksteraj, interregnaj kontraktoj (traktatoj).
Sekve, se Eŭropa Komunumo (*) (kiu havas internacian personecon) povas devigi ilin per eksteraj kontraktoj, ili krome povas mem kontrakti.
Povas esti tri situacioj:
(*) Kontraktas ja la eŭropaj komunumoj, ne Eŭropa Unio. Ĉar la Unio ĝis nun ne havas oficialan internacian personecon; nur la eŭropaj komunumoj havas ĝin. Ĝuste la ne efektiviĝinta traktato estiganta Konstitucion por Eŭropo klare donas la internacian personecon al Eŭropa Unio.
Geopolitiko
Geopolitiko estas analizo de tio, kiel efikas la geografiaj faktoj je fortorilatoj de la landoj.
La esprimon uzis unuafoje sveda politologo Rudolf Kjellén en la verko Staten som Lifsform (1916). La esprimo disvastiĝis inter la du mondmilitoj ĉefe en Mez-Eŭropo, post la dua mondmilito iĝis tutmonde uzata.
La unuopaj geopolitikaj analizoj, teorioj estis uzataj por konvinki pri la naciaj postuloj (ekz. en la monata eldonaĵo de Karl Haushofer: Zeitschrift für Geopolitik).
Hipotezoj
Dum jarcentoj Francio kaj Germanio batalis unu kontraŭ la alia. Temas pri du landoj kun ampleksa teritorio kaj multnombra loĝantaro, kiujn dividas landlimo. Ambaŭ celis fariĝi la regiona ĉeflando de Eŭropo. Tiel militoj inter ili okazis kvazaŭ nature, ne povus esti alie. Tamen en alia mondoparto, du aliaj landoj kun eĉ pli ampleksaj teritorioj kaj multnombraj loĝantaroj, kiuj simile kunhavas landlimon, preskaŭ neniam batalis unu kontraŭ la alian. Temas pri Barato kaj Ĉinio. Kredeble ambaŭ kapablus fariĝi la regiona ĉeflando de Azio, sed grandaj militoj inter ili ne okazis. Kiel tio klarigeblas? Geografio povas proponi pripensigajn respondojn. Verŝajne, se la plej alta montaro de la mondo, nome Himalajo, situus inter Francio kaj Germanio, anstataŭ inter Barato kaj Ĉinio, la eŭropa historio estus estinta malsama. Tiun hipotezon proponis la brita ĵurnalisto Tim Marshall el sia libro Prisoners of Geography.
Geopolitikaj organizoj
Instytut Geopolityki (Instituto de Geopolitiko) fondita en 2007 jaro en Czestochowa (Pollando).
Geopolitiko en Esperanto
En 2020 kadre de la Internacia Kongresa Universitato Javier Alcalde prelegis pri geopolitiko. En tiu prelego oni proponas diversajn analizojn.
Dependeco (medicino)
La dependeco en medicino signifas, ke iu ne povas malhavi iun materialon aŭ konduton periode, per kiuj li/ŝi travivas por mallonga tempo kontentigajn travivaĵojn. La plenumo de la travivaĵo kaŭzas ĝojon, kontentiĝon.
Geopolitiko
Geopolitiko en Esperanto
Pioniroj de la germana skolo nome Friedrich Ratzel kaj lia sveda lernanto Rudolf Kjellén studis politikajn strategiojn konsiderantajn la tutan Teron kaj la dominadon de la mondo. La brit-usona skolo ekzemple de Halford McKinder konsideras la gravon de landoj en Orienta Eŭropo por eviti kunigon de Germanio kaj Rusio; fakte tie estis kerno de konfliktoj dum la unua kaj dua mondmilitoj, la soveta epoko kaj nune por NATO. Jacques Ancel aldonis la gravon en geopolitiko de la koncepto de landlimo. Aliaj francaj verkistoj fokuzis al la ideo de nacio, rilata al kulturo kaj lingvo. La fiuzado de la naziismaj germanoj de la geopolitika koncepto Lebensraum kondukis al abandono de la fako dum jardekoj. La geografio povas havigi klarigojn por la dum jarcentoj hegemonio de Eŭropo, kaj izoleco de la sudeŭropaj landoj, la tiklo de la okcidenta landlimo de Rusio, kaj geopolitiko por la etnaj konfliktoj de Afriko kaj Mezoriento. Apartaj temoj estas konsidero de perforto por atingi celojn (pacismo, terorismo, neperfortaj metodoj) kaj la lingvoproblemo.
Dependeco (medicino)
Dependeco estas malsano kiu estas karakterizita per sindeviga engaĝiĝo en rekompensado de stimuloj, malgraŭ malbonaj sekvoj. Ĝi povas esti konsiderita kiel malsano aŭ biologia proceso kaŭzanta tiajn kondutojn. La du trajtoj kiuj karakterizas ĉiujn kutimigajn stimulojn estas ke ili plifortikigas (t.e., ili pliigas la verŝajnecon ke persono serĉos ripetan eksponiĝon al ili) kaj interne rekompensantaj (t.e., io perceptis kiel esti pozitiva aŭ dezirinda).
Dependeco postulas altan paspagon sur individuoj kaj socio kiel tutaĵo tra la rektaj malutiloj de medikamentoj, rilataj sankostoj, longperspektivaj komplikaĵoj (ekz., pulma kancero kun fumtabako, hepatcirozo kun trinkado de alkoholo, aŭ metamfetaminbuŝo de intravejna metamfetamino), la funkciaj sekvoj de ŝanĝita neŭrala plastikeco en la cerbo, kaj la sekvan perdon de produktiveco. Klasikaj markostampoj de dependeco inkludas difektitan kontrolon de substancoj aŭ konduto, okupitecon kun substanco aŭ konduto, kaj daŭran uzon malgraŭ sekvoj. Kutimoj kaj padronoj asociitaj kun dependeco estas tipe karakterizitaj per tuja kontentigo (mallongperspektiva kompenso), kunligita kun malfruaj malutilaj efikoj (longperspektivaj kostoj).
Ekzemploj de medikamento kaj kondutismaj dependecoj inkludas: alkoholismo, amfetamindependeco, kokaindependeco, nikotindependeco, opiaĵdependeco, manĝdependeco, ludmanio, kaj seksa dependeco. La nura kondutisma dependeco rekonita per la DSM-5 estas ludmanio. La esprimo dependeco estas misuzita ofte por rilati al aliaj sindevigaj kondutoj aŭ malsanoj, precipe dependeco, en novaĵmedioj.
La Monda Organizaĵo pri Sano rigardas la medicinan dependecon kiel malsano, se tiu detruas la sociajn eblecojn de la individuo kaj ofte eĉ ties sanon. Tiuokaze, oni ne parolas pri karaktera aŭ vola malforteco.
Kelkaj dependecoj
Plej konataj sandamaĝaj dependecoj estas:
aliaj dependecoj, kiuj povas esti damaĝaj je la induviduo aŭ je la socio:
Simptomoj
La dependa persono plej ofta neas sian dependecon.
Simptomoj de la dependeco
Rezolucioj de Karlsbad 1819
La Rezolucioj de Karlsbad estis rezulto de konferenco de ministroj de la pli grandaj germanaj ŝtatoj kiu okazis inter la 6-a kaj 31-a de aŭgusto 1819 en la bohemia banejo Karlsbad (hodiaŭ Karlovy Vary en Ĉeĥio). Partoprenintaj ŝtatoj estis Aŭstrio, Prusio, Bavario, Saksio, Meklenburgo, Hanovro, Virtembergo, Nasaŭo, Badeno, Saksio-Vajmaro-Eisenach kaj Elekto-Hesio.
La renkontiĝo celis kunlaboron kontraŭ la liberalismo kaj naciismo, radikalaj fortoj. Ĝin organizis la eksterafera ministro de Aŭstrio, princo Klemens von Metternich, post murdo de dramoverkisto August von Kotzebue, fare de Karl Ludwig Sand, membro de radikala studenta organizo.
La konferenco interkonsentis pri urĝaj reguligaj leĝaj proponoj de Metternich, kiuj estis
La la asembleo (Bundestag) de la Germana Federacio akceptis la 20-an de septembro 1819.
La subpremaj rezolucioj povis nur prokrasti disvolviĝon de la liberalismo kaj la germana nacia sento.
Carmo do Paranaíba
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono Patos de Minas (kiu signifas Anasoj de Minas-Ĝerajso). Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Konsilantaro
Ŝevĉenka ŝtata premio
Nacia premio de Ukrainio nome de Taras Ŝevĉenko (Національна премія України імені Тараса Шевченка) estas respublika ŝtata premio nome de Taras Ŝevĉenko fondita la 20-an de majo 1961. Ĝi estis aljuĝita ĉiujare la 9-an de marto - naskiĝtago de Taras Ŝevĉenko - pro altideaj kaj altmajstraj verkoj en branĉoj de literaturo, pentroarto, muziko, teatro kaj kinematografio.
Inter la unuaj laŭreatoj de la premio (9.03.1962) estis Pavlo Tiĉina, Olesj Honĉar en literatura branĉo kaj Platon Majboroda - en muziko.
De aprilo 1969 - Ŝtata premio de USSR nome de Taras Ŝevĉenko.
De junio 2000 - Nacia premio de Ukrainio nome de Taras Ŝevĉenko.
Gilbert Imlay
Gilbert IMLAY (9-a de februaro 1754 - 20-a de novembro 1828) estis oficiro dum la Usona Revolucio, aferisto kaj verkisto. Li spertis nedaŭran amrilaton kun la feminista verkistino Mary Wollstonecraft, el kiu rezultis la naskiĝo de unu filino, Fanny Imlay.
Jacques Necker
Jacques NECKER (prononcu [neker]) estis svisa financisto kaj politikisto de la 18-a jarcento. Li naskiĝis en Ĝenevo la 30-an de septembro 1732 kaj mortis en Coppet (Svislando) la 9-an de aprilo 1804.
Gilbert Imlay
Post la Usona Revolucio, Imlay enloĝiĝis en Kentukio, kie li verkis sian Topografian Priskribon de la Okcidenta Teritorio de Nordameriko (anglalingve A Topographical Description of the Western Territory of North America). La libro estis finfine eldonigita en Londono en 1792. Gilbert Imlay cetere provis la romanan genron, kaj publikigis La Enmigruloj (The Emigrants) en 1793.
Jacques Necker
Necker fariĝis trifoje la ministro pri financoj de la franca reĝo Ludoviko la 16-a : en 1776, en 1788 kaj en 1789. Li estas cetere la patro de Anne-Louise Germaine Necker, baronino de Staël-Holstein kaj plikonata kiel la fama franca verkistino Madame de Staël.
Gilbert Imlay
Imlay eliris el Usono en 1786 kaj alvenis al Londono, kie li fariĝis spekulaciisto kaj borsisto. En 1793, dum la franca revolucio, li fariĝis unu el la diplomatoj de Usono en Francio, samtempe daŭriginte siajn aferojn. Kiam liaj aferoj kaj amrilato kun Wollstonecraft disfalis en 1794, li revenis al Anglio.
Antonio Caldara
Antonio Caldara (* 1670 en Venecio; † 28-a de decembro 1736 en Vieno) estis Itala violonĉelisto kaj komponisto. Li apartenas al la komponistoj de la Venecia malfrubaroko.
Vivo
Eble disĉiplo de Giovanni Legrenzi en Venecio, li estis kantoro kaj violonĉelisto de la katedralo Sankta Marko, kapelmajstro de la duko de Mantuo (1701-1707), ĉambrokomponisto de reĝo Karlo la 3-a en Barcelono (1709), muzikisto serve al princo Francesco Maria Ruspoli en Romo (1709-1711); post mallonga restado en Vieno, refoje en Romo kaj Bolonjo. Finfine en 1716 li decidiĝis definitive por Vieno, kie li ricevis la oficon de vickapelestro sub Johann Joseph Fux.
Imperiestro Karlo la 6-a mem direktis tiam kelkaj operoj de sia vickapelestro. La bone aranĝita miksaĵo de Italaj kaj German-Aŭstraj elementoj rezultis al la muziko de la Veneciano grandan sukceson en Vieno.
La verkaro
Li verkis multege, sintezante en la propran stilon la tradicion Venecian madrigalisman kaj konĉertantan de Monteverdi kaj Cavalli, la melodiismon pasian de Alessandro Scarlatti kaj de la skolo Napola, la instrumentismo de la Bolonjanoj kaj de Corelli. Li renomiĝis per pli ol 3400 komponaĵoj, inter ili pli ol 80 operoj, 43 oratorioj, 150 mesoj, serenadoj, kantatoj kaj simfonioj, kvankam lia muziko pli distingiĝas pro sia granda melodiriĉeco ol pro sia originaleco. Caldara influis Bach kaj Telemann kaj kontribuis la antaŭkondiĉojn por la maturiĝonta Viena klasiko.
Praarbaro Dobročský
Praarbaro Dobročský aŭ Dobroĉa praarbaro troviĝas en la montaro Veporské montoj en centra Slovakio, proksimume ses kilometroj sude de vilaĝo Dobroč. La praarbaro troviĝas en la marnivelo de 700 - 1000 metroj super la marnivelo. Propra teritorio de la prarbaro havas ĉirkaŭ 100 há, kaj krom tio estas protektata teritorio de ceteraj 100 há. Klimo de ĉi-teritorio estas malvarma(pro marnivelo kaj orientacio je mond-direkcioj=mikroklimaj fluoj) kun mezproksima varmeco ĉirkaŭ 5,5 - 6,5 gradoj. Kutima multeco de pluveroj estas 760 - 920 mm jare. Ĉi- naturrezervejo estas gardata jam de la jaro 1913, do ĝi apaprtenas inter plej longe protektataj naturrezervejoj en Slovakio. Oni protektas ĉi-lokon por konservo de lastaj restaĵoj de praarbaroj, kiuj evoluadis dum longaj jarmiloj sen homa agado. Plejparto de arbaroj en montaro Veporské montoj estis elhakitaj dum minista epoko en 17-a jarcento. Oni uzadis arbojn el diversaj kialoj- konstruado de minejoj, protektado de lignokarbo. La lignokarbon oni uzadis por fandi ferecon. Fine de la 18-a jarcento dank´al ĉefarbaristo de urbo Banská Bystrica, sinjoro Jozef Dekrét Matejovie, oni komencis kompostadi arbojn. Bedaŭrinde omi ne respektis diversecon kaj originan strukturon de ĉi-praarbaroj. Tial en hodiaŭaj arbaroj dominas piceoj, kaj ili estas malpli rezistemaj kontraŭ forta vento, neĝo kaj subarboŝela insekto. Hodiaŭ ĉi tie dominas fagoj, piceoj, abioj kaj malpli aceroj, fraksenoj kaj ulmoj.
Blankpuga tringo
La Blankpuga tringo, Tringa ochropus, estas malgranda malnovmonda vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj. Ties ununura proksima parenco en la genro Tringa estas la Solema tringo, Tringa solitaria (Pereira & Baker, 2005); ili ambaŭ havas brunajn flugilojn kun etaj helaj punktetoj kaj delikatan sed kontrastajn kolon kaj brustan bildojn. Krome ambaŭ specioj nestumas en arboj, male al plej granda parto de aliaj Skolopedoj.
Pro ties nekutima lokigo en genro Tringa, estas ne tro surpriza la fakto ke oni informis pri eblaj kazoj de hibridiĝo de tiu specio kun ekzempleroj de Blankventra tringo, Actitis hypoleucos aŭ Tringa hypoleuca, pli akceptita kiel de la genro Actitis.
Disvastiĝo kaj medio
Ĝi reproduktiĝas tra subarktaj Eŭropo kaj Azio, tio estas el Skandinavio kaj landoj el Balta maro orienten tra centra kaj norda Rusio kaj centra Siberio ĝis Kamĉatko. Temas pri migranta birdo, kiu vintras en sudaj Eŭropo -ekzemple Britio kaj Francio- kaj Azio -Mezoriento, Barato, suda Ĉinio, Hindoĉinio- kaj tropika Afriko, inter Saharo kaj Kongo.
Tiu ne estas tre socia specio, kvankam foje etaj kvantoj da ekzempleroj renkontiĝas en taŭgaj manĝejoj. Blankpuga tringo estas birdo de fluanta freŝa akvo kaj pro tio troviĝas tre ofte en lokoj netaŭgaj por aliaj vadbirdoj kiuj preferas pli malfermajn lokojn.
Dum reproduktado tiu specio ĉeestas la tajgajn torfejojn kaj marĉojn. Vintre ne nur marborde sed ankaŭ ĉe riveroj, lagoj aŭ lagetoj; marborde ĉe digoj aŭ ĉe malalta tajdo kaŝite.
Aspekto
Blankpuga tringo estas rimarkinda dumfluge, kun malhelaj preskaŭ nigraj flugiloj supre kaj sube kaj tre kontrastebla vosto. Tio diferencigas ĝin disde la iomete pli malgranda, sed tre simila Solema tringo, Tringa solitaria de Ameriko al kiu ĝi estas tre proksima parenco.
Kutimoj
La ino demetas 2-4 ovojn en malnova arba nesto de alia specio, kiel de Kolombo aŭ Riza turdo. La ovoj estas konusformaj kaj estas lokataj kun la verto centre, tiele la kovado estas pli fruktodona. Tio sama okazas ĉe aliaj vadbirdoj. La idoj eloviĝas post tri semajnoj de kovado farita ĉefe de la ino.
Maria Matios
Matios Maria ukraine Марія Матіос - populara ukraina verkistino. Naskiĝis en Ĉernivca provinco, diplomiĝis en Ĉernivca Universitato. Loĝas en Kievo.
Blankpuga tringo
Kutimoj
Ties manĝaĵo estas etaj senvertebruloj plukitaj el koto de akvobordo.
Maria Matios
Aŭtoris pli ol 10 librojn de poemkolektoj kaj prozo. Romano "La dolĉa Darunjo" (ukraine: Солодка Даруся) - estis nomumita en Ukrainio kiel "La libro de la jaro 2004". Pro ĝi Maria Matios fariĝis laŭreato de Ŝevĉenka ŝtata premio (2005). Ŝia alia libro "Moskvanino; Panjo Maricja - la edzino de Kristoforo Kolumbo" (ukraine: Москалиця; Мама Мариця — дружина Христофора Колумба) fariĝis "La libro de la jaro 2008".
Verkaro
Aŭtoris la unuan kulinarian libron en la nuntempa ukraina literaturo "Bankedo ĉe Maria Matios" ««Фуршет» від Марії Матіос» (2003).
Blankpuga tringo
Kutimoj
Dumfluge kantas per karaktera trinota fajfado “ti-tiu-iii”.
Ili vivas ĝis 10 jaroj.
Blankpuga tringo estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).
Masakro de Ústí
Masakro de Ústí estis pogromo, okazinta la 31-an de julio 1945 - lastan tagon antaŭ la Potsdama Konferenco de la aliancanoj - en Ústí nad Labem (germane  Aussig an der Elbe) en Ĉeĥoslovakio kontraŭ la sudetogermana civila loĝantaro.
Eventoj
Oni mort-frapis homojn, dronigis ilin aŭ mortpafis ilin en la Elbon. La kadavris flosis ĝis najbara Saksio. Oni prenis nur ĉe Meißen 80 kadavrojn el la Elbe, pluaj kadavroj flosis ĝis Bad Schandau. Ĉe piedo de Lilienstein en Saksio, oni prenis en semajno de la masakro 117 kadavrojn. Ĉar apud la Elbo, plurloke murdis la germanojn, ne estas certa, ke ĉiu kadavro venis el Ústí.
Viktimoj
Ĉeĥoj parolas pri 40-100 mortintoj, dum germanoj pri 600-1000-2700.
Kulpuloj
Oni supozas, ke ĉeforganizanto de la pogromo estis stabkapitano Bedřich Pokorný. Li organizis antaŭ 9 semajnojn je mortomarŝo de Brno.
Mortomarŝo de Brno
Mortomarŝo de Brno estis parto de forpelo de la sudeto-germana loĝantaro el Moravio. Tio komenciĝis la 31-an de majo 1945 kaj okazis tra komunumo de Pohořelice ĉe la germana-ĉeĥa lingvolimo ĝis al Vieno.
Okazo
La germana loĝantaro estis perforte forpelita el la urbo. Ili estis kunpelitas sur la foirejon de Brno kaj sekvatage ili kaj la germanaj loĝantoj de la ĉirkaŭaj komunumoj. La forpelitoj devis marŝi 55 km en direkton de la germana-ĉeĥa limo. Post kiam la trapaso de la limo estis malpermesita, la travivantoj estis malfermitaj en grenejo en Pohořelice.
La marŝo trafis ĉefe la virinoj, infanojn, maljunulojn, dum la viroj estas plej ofte en kaptiteco aŭ estis internitaj en Brno.
Viktimoj
La mortomarŝon partoprenis ĉ. 27.000 germanaj civiloj, la nombro de la viktimoj varias inter 4000-8000 (germanaj fontoj) kaj kelkcentoj (ĉeĥaj fontoj). Fakto estas, ke oni trovis en amastombejo ĉe Pohrlitz 890 restaĵojn kaj 1000 pluajn en alia tombejo, sed oni trovis ankaŭ amastombejojn ĉe Drasenhofen, Mistelbach, Stammersdorf, kaj Purkersdorf. Oni kalkulas entute je 5200 mortintoj.
La mortoj okazis pro malfortiĝo, malsatego kaj la pro tiel estiĝintaj malsanoj (tifo).
Kulpuloj
La mortomarŝo de Brno estis planita klaj organizita agado, efektivigita fare de la antaŭe privilegiitaj ĉeĥaj laboristoj de la armilfabriko (Zbrojovka), kiuj volis montri sin kiel bonaj patriotoj. Ĉeforganizanto de tiu krimagado estis la ĉeĥa stabkapitano Bedřich Pokorný. Li poste oficiriĝis en la ĉĥa miniterio pri internaj aferoj kaj estas rigardata ankaŭ kiel organizanto de Masakro de Aussig, la 31-an de julio 1945.
Geomorfologio
La geomorfologio (de la greka γη, ge = Tero, μορφή, morfé = formo kaj λόγος, lógos = vorto, instruo, racio), subdisciplino de la fizika geografio, esploras la formojn kaj formigajn procezojn de la surfaco de la Tero, sed ankaŭ de la Luno, de Marso kaj de aliaj planedoj, je kio ekzistas partaj koincidoj kun aliaj geosciencoj kiel la geologio, la kartografio kaj la fotogrammetrio. La geomorfologio esploras la koneksojn kaj reciprokajn influojn de litosfero (de la greka λίθος, líthos = ŝtono kaj σφαίρα, sfajra = sfero), atmosfero (greke ατμός, atmós = aero, premo, vaporo), hidrosfero (antikve greke ύδωρ, hýdor = akvo), pedosfero (grundoj) kaj biosfero (greke βίος, bíos = vivo).
Decida faktoro por la kompreno de la geomorfologio estas la kono de la nuntempa klimato kaj ĝiaj formoj en pasintaj terepokoj. La ŝangiĝoj de la geomorfologiaj formoj en kunligo kun klimatologiaj ŝanĝiĝoj de la nefora terhistorio estas esplorataj de la klimatogeomorfologio.
La geomorfologio ampleksas 5 subdisciplinojn:
La esploro de la detala formiĝo de la surfacoformoj per eksogenaj procezoj (malkomponiĝo) estas unuaranga, la geologio liveras gravan fonan scion precipe por la endogena formigo (tektoniko, sismiko, vulkanismo).
Kontraktoj de membroŝtatoj inter si (Eŭropa Unio)
Tiujn kontraktojn oni ofte nomas eŭropaj konvencioj. Ilin oni alprenas ne laŭ la Komunuma proceduro sed laŭ la klasika proceduro de la publika internacia juro.
Kontraktoj de la membroŝtatoj por plenumo de la originaj traktatoj
Principe la celojn de la originaj traktatoj oni realigas per la aktoj de la eŭropuniaj institucioj.
Sed kelkfoje la originaj traktatoj dependigas la realigon de celoj al la konkludo de plenumkontraktoj subskribitaj de la membroŝtatoj.
Ekzemple la artikolo 293 de la traktato pri Eŭropa Komunumo listigas plurajn celojn, kiujn la membroŝtatoj realigu per postaj interkonsentoj: protekto de la homoj, forigo de la duobla impostado en Eŭropa Unio, reciproka agnosko de la societoj, plisimpligo de la agnosko kaj plenumo de la juĝdecidoj inter la ŝtatoj...
Kontraktoj kaj decidoj de la membroŝtatoj ene de la Konsilio
Tiu kontrakta kategorio estas tre malofta. Sed la membroŝtatoj povas uzi tiajn kontraktojn, okaze se Eŭropa Unio ne disponas decidpovon pri iu specifa demando.
Tiujn kontraktojn subskribas ne la Konsilia prezidanto sed ĉiu reprezentanto de la kontraktantaj ŝtatoj. Ilin poste ratifu la ŝtatoj konforme al siaj internaj proceduroj. Plejofte tiaj kontraktoj formiĝas kiel "simpligitaj kontraktoj", t.e. kontraktoj kiuj ne necesigas ratifon por efektiviĝi.
John Opie
John OPIE (naskiĝis je majo 1761 - mortis la ) estis angla pentristo el Kornvalo. Li plejparte kreis historiajn pentraĵojn kaj portretojn.
Junaĝo
Li naskiĝis en vilaĝo St Agnes, apud Truro en Kornvalo. Lia intereso pri pentrado rapide disvolviĝis, sed li estis ankaŭ bona lernejano. Je la aĝo de dudek jaroj, li jam majstris Eŭklidon, kaj kreis vesperan lernejon pri aritmetiko kaj skribado. Li fariĝis fama, unue en sia regiono, pro siaj portretoj, kaj alvenis al Londono en 1780, kie li komencis pentri sub la patroneco de D-ro John Wolcot (Peter Pindar). Opie estis tiam prezentita kiel « la kornvala mirindaĵo », kaj kiel memlerninta genio. Liaj portretoj fariĝis tre popularaj, sed tio ne daŭris longe.
Kariero
Li tiam komenci plibonigi sian teknikon kaj sian stilon, kaj tiel meritis laŭdon de sia rivalo James Northcote : « Aliaj artistoj pentradas por vivi ; Opie vivas por pentradi ». En 1786, Opie malkovris sian unuan gravan historian temon, la « Murdo de Jakobo la 1-a ». Je la sekvinta jaro aperis la « Murdo de Rizzio », verko kies merito estis tuj agnoskita de la Royal Academy, kie li fariĝis membro ekde 1788. Ĝis sia morto, Opie daŭre pentris aŭ portretojn aŭ historiajn pentraĵojn.
Interkonsento de Kolonjo
Per la Interkonsento de Kolonjo UEA kaj la naciaj societoj aranĝis novan manieron de kunlaboro, dum la UK 1933 en la germana urbo Kolonjo. Ĝi estas la bazo ankaŭ por la nuna strukturo de UEA.
Estis disputo inter UEA kaj la naciaj societoj pri la reprezentado de Esperanto al ekstero, kaj la organizo de komunaj taskoj de la tuta movado. Post la Helsinki-sistemo de 1922 la naciaj societoj restis nekontentaj kaj volis pli da influo.
Enhavo
En la “Interkonsento de Kolonjo” UEA, la Ko-Ro de la Naciaj Societoj kaj Universala Federacio Esperantista interkonsentas: (Laŭ La Praktiko, 1933, septembro, p. 7.)
Sekvoj
Necesis ankoraŭ ellabori novan statuton de UEA, la aliĝo de Landaj Asocioj (printempo 1934) kaj la novelektoj al la Komitato kaj Estraro. Dum la UK 1934 en Stockholm la "nova UEA" estis finestablita.
Ne konsiderante la skismon de UEA, la ĝenerala strukturo de la Interkonsento de Kolonjo fariĝis la stabila fundamento de UEA. Ĝi esence tiel ankoraŭ nuntempe ekzistas. La Landaj Asocioj pagas kontribuojn depende de la membroforto, kaj laŭe rajtas sendi siajn reprezentantojn en la Komitaton de UEA. Ili sendas fakte la grandan plimulton, dum la inviduaj membroj elektas multe malpli da komitatanoj, kvankam la individuaj membroj pagas entute multe pli da kotizmono ol la Landaj Asocioj.
Monto de Gorria
Monto de Gorría (1727 metroj) estas la plej alta monto de la Montaro de Avilo en Hispanio.
Priskribo
La pinto de la monto estas preskaŭ ebena kaj oni povas ascendi facile de kelkaj vilaĝoj. De la pinto, oni povas bone rigardi la areon de la Paramera Montaro sude kaj de la ebenaĵo La Moraña norde.
Eksteraj ligiloj (hispanlingve)
Foto de 360º de la pinto:
Ascendo de Pasarilla del Rebollar:
Ascendo de Balbardo:
Solema tringo
La Solema tringo, Tringa solitaria, estas malgranda malnovmonda vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj. Ties ununura proksima parenco en la genro Tringa estas la Blankpuga tringo, Tringa ochropus, (Pereira & Baker, 2005); ili ambaŭ havas brunajn flugilojn kun etaj helaj punktetoj kaj delikatan sed kontrastajn kolon kaj brustan bildojn. Krome ambaŭ specioj nestumas en arboj, male al plej granda parto de aliaj Skolopedoj.
Fundo pli malsupra ol la marnivelo
Fundo pli malsupra ol la marnivelo estadas ĉe lagoj.
Solema tringo
Disvastiĝo
Tiu nearktisa birdo reproduktiĝas en arbaroj tra Alasko kaj Kanado. Ĝi estas migranta birdo en Usono kaj vintras en Centra Ameriko kaj Suda Ameriko, precipe en la baseno de rivero Amazono kaj la Karibo, precipe en la grandaj insuloj kiel Kubo, Puerto-Riko kaj Hispanjolo; malofte ĉe la Pacifiko. Ĝi estas tre rara vagulo en okcidenta Eŭropo.
Fundo pli malsupra ol la marnivelo
Tio ke lago havas fundon pli profundan ol la marnivelo ne signifas nepre, ke la lago estas sala. Tamen se ankaŭ la surfaco de la lago estas lokita sub la marnivelo la lago, aŭ parto de lagoj en sistemo el pluraj lagoj estas senelflua, probable ĝi estas sala.
Plej grandajn malsuprojn de la fundo relative al la marnivelo havas jenaj lagoj:
Solema tringo
Disvastiĝo
Oni ne konsideras ĝin kiel minacatan specion kaj oni supozas, ke estas loĝantaro de almenaŭ ĉirkaŭ 150,000 ekzempleroj.
Aspekto
La Solema tringo estas diketa kaj malgranda vadbirdo ĉirkaŭ 20 cm longa, kun enverguro de inter 55 kaj 59 cm kaj pezo de ĉirkaŭ 50 gr, kun malhela bruna, nigreca aŭ grizverdeca dorso kun etaj helaj punktetoj, griza kapo kaj blanka grizpunktita brusto; aliflanke la ventro estas tutblanka. Ĝi estas tre rimarkinda dumfluge kun malhelaj flugiloj supre kaj sube kaj malhelaj pugoj kaj centro vertikala de vosto plus horizontalaj interkrucitaj larĝaj strioj. Tiu lasta karaktero diferencigas la specion disde la iome pli granda kaj larĝflugila sed tre simila Blankpuga tringo, Tringa ochropus de Eŭropo kaj Azio, al kiu ĝi estas tre parence proksima. Tiu laste menciata specio havas brilan blankan pugon. Blanka strio superokula kaj ĉirkaŭokula ringo tre videbla, kaj la strio estas kompleta, malkiel ĉe la Blankpuga tringo, kiu havas ĝin nur ĝis iom post la okulo.
Kutimoj
La ino de Solema tringo demetas 3-5 ovojn en malnova arba nesto de alia specio, kiel de Kolombo aŭ kantobirdo kiel Turdo. La ovoj estas konusformaj kaj estas lokataj kun la verto centre, tiele la kovado estas pli fruktodona. Tio sama okazas ĉe aliaj vadbirdoj. La idoj eloviĝas post tri semajnoj de kovado farita ĉefe de la ino kaj oni supozas, ke ili falas surplanken pro memvolo tuj post eloviĝo kaj ili trovas ili mem la manĝaĵon kaj la gepatroj ne zorgas ilin.
Ili migras dumnokte, longdistance, eĉ super oceano, solecaj aŭ laŭ etaj grupoj kaj neniam laŭ grandaj grupoj malkiel aliaj samfamilianoj. Kelkaj nebredantuloj restas en Suda Ameriko dum bredsezono.
Ties manĝaĵo estas etaj senvertebruloj, kiel insektoj, plukitaj el koto de akvobordo, sed ankaŭ etaj ranoj aŭ fiŝoj, krustuloj, ktp.
Dumfluge kantas per karaktera trinota fajfado “pi-ui-ui”.
Mikola Rudenko
RUDENKO Mikola ukraine Микола Руденко (1920-2004) - poeto, prozisto, filozofo, soci-politika aganto.
Naskiĝis en Donecka provinco, atestinto de Holodomoro, partopreninto de la 2-a mondmilito.
Redaktis literaturan revuon "Dnipro" (1947-1950), estis unu el tri fondintoj de la Ukraina Helsinka unio.
1977 - arestita kaj malliberigita pro la kontraŭ-soveta propagando. Post la liberiĝo (1988) elmigris, sed revenis Ukrainion en 1992. Entombigita en Kievo.
La Fuĝo de la Grafoj
Teitheadh na nIarlaí, irlande La Fuĝo de la Grafoj, kiam la irlanda aristokrataro, Ó Néill kaj Ó Domhnaill kaj sia sekvantaro fuĝis el Irlando en septembro 1607. Irlando memorigas la 400-jariĝon de tiu evento, unu el la plej gravaj en la tuta historio de Irlando, ĉi-jare.
La lasta granda milito de la malnova irlanda aristokrataro kontraŭ la anglaj invadintoj daŭris dum 9 jaroj, inter 1594 kaj 1603 (vidu: Naŭjara milito). La irlandaj ĉefoj estas Aodh Mór Ó Néill, grafo de Tír Eoghain (angle Hugh O'Neill, Earl of Tyrone), kaj Aodh Rua Ó Domhnaill, grafo de Tír Chonaill (angle Red Hugh O'Donnell, Earl of Tyrconnell, nun Donegal), en la nordo kaj nordokcidento de Irlando. La 14-an de aŭgusto 1598 okazis la plej granda venko de irlandaj ribeloj dum la tuta 700-jaro koloniado de la lando, kiam Ó Néill tute detruis anglan armeon de 6,000 - la batalo de Béal an Átha Buí (angle Battle of the Yellow Ford). Post tio en 1601 la irlandanoj ricevis helpon de la hispana reĝo, kiu sendis 4,000 soldatojn. Sed ili alvenis en la ekstrema sudo de Irlando, kaj devigis la irlandan armeon piediri la tutan landon meze de vintro, kiu multe malfortigis ilin. La rezulto estis angla venko en Cionn tSáile (angle Kinsale).
Post kelkaj jaroj estis klare ke la nova Irlando, sub angla dominado, ne havis lokon por Ó Néill, Ó Domhnaill kaj la aliaj ribelaj ĉefoj, kaj ili forlasis la landon en septembro 1607. La plejmulto iris al Romo, kie Ó Néill ricevis palacon de la Papo pro sia milito "por la vera religio". Li mortis en Romo en 1616, kaj estas entombigita en apud la preĝejo de San Pietro en Montorio. Ó Domhnaill iris al la Hispana Reĝo por denove peti helpon por Irlando, sed angla agento mortigis lin per veneno, kaj li mortis je la aĝo de 29.
Viktimo
Viktimo estas persono, kiu persone suferas damaĝon. Persono, suferanta aŭ mortinta en strebado al ia celo aŭ rezulte de okazaĵoj kaj sekvojn de akcidento, katastrofo, kataklismo, ekonomia krizo, krimo, epidemio, milito aŭ ankoraŭ de siaj propraj mensaj malsanoj kiel ambicio, avareco, ĵaluzo ktp.
Antonio Lotti
Antonio Lotti (n. februaron 1665 en Venecio; m. 5-an de januaro 1740 en Venecio) estis itala komponisto.
Vivo
Lotti estis filo de Matteo Lotti, elektoprinca kapelestro ĉe la kortego en Hanovro. Jam kiel infano Lotti kantis en la ĥoro de la katedralo Sankta Marko en Venecio, dum kiam li ricevis sian muzikan edukadon de Giovanni Legrenzi. Tiu instruo kapabligis Lotti, jam en la aĝo de dek ses jaroj unue prezentiĝis kun la opero Il Giustino. La 31-an de majo 1692 li estis alvokata dua orgenisto de la katedralo, antaŭe li jam demonstris sian povon kiel helporgenisto. La 17-an de aŭgusto 1704 li avancis al posteulo de Spada kiel 1-a orgenisto.
Kiam en 1717 la filo de la elektoprinco Aŭgusto la forta okaze de sia vizito al Venecio aŭkultis la muzikon de Lotti, li tuj invitis lin al Dresdeno. Lotti akceptis kaj restis inter 1717 kaj 1719 ĉe la kortego en Dresdeno. Tie ekestis lia plej konata opero Teofane. Li komponis ĝin okaze de la geedziĝaj solenaĵoj de la posta elektoprinco Friedrich August. En novembro 1719 Lotti revenis al Venecio kaj neniam plu komponis operojn, sed ĉambromuziko aŭ eklezian muzikon.
En 1731 okazis skandalo, kiam la fama komponisto Giovanni Battista Bononcini false pretendis la aŭtorecon de la madrigalo de Lotti In una siepe ombrosa. Pruviĝis tamen, ke tiu ĉi madrigalo estis elprenita el la kolekto de Lotti Duetti, terzetti e madrigali de 1705. Tio plikreskigis la bonegan reputacion de Lotti.
La 2-an de aprilo 1736 oni vokis Lotti en la prestiĝan oficon de Maestro di Cappella [kapelestro] de la katedralo Sankta Marko en Venecio. Per tio Lotti iĝis malfrua posteulo Claudio Monteverdi. Li venkis kontraŭ siaj kunaspirantoj Antonio Pollarolo, Nicola Porpora kaj Andrea Porta. Per siaj komponaĵoj Lotti estis bonhava; tamen li ne volis resigni la oficon de kapelestro. Krome Lotti estis konata kiel bonega instruisto: liaj lernantoj estis i.a. Domenico Alberti, Giovanni Battista Bassani, Baldassare Galuppi, Quirino Gaspari, Benedetto Marcello kaj Jan Dismas Zelenka. Ankaŭ kun la kolego Johann Adolf Hasse Lotti trovis fervoran adepton.
Jam en 1736 serioze malsaniĝinte, Antonio Lotti mortis en la aĝo de preskaŭ 75 jaroj la 5-an de januaro 1740 en Venecio. Li estas entombigita en la preĝejo San Geminiano. Kun la detruo de la preĝejo en 1851 ankaŭ malaperis la tombŝtono.
En la muziko de Antonio Lotti oni trovis malfruan, sed ankaŭ dignan posteaĵon por la muziko de Andrea Gabrieli, kiu jam cent jarojn antaŭe pelis la Italan eklezimuzikon al arta kulmino.
En 2004 la Batzdorfer Hofkapelle prezentis dum Bach-Festivalo en Lepsiko la operon de Lotti Ascanio.
Operoj
Estas notitaj 24 verkoj de Lotti; la jaro kaj la urbo rilatas al la unua prezentado.
Oratorioj
La muziko de la oratorioj de Lotti estas malaperinta; la jaro kaj la urbo rilatas al la unua prezentado.
Ukrainia Helsinka unio
Ukraina Helsinka unio (aŭ grupo) estis fondita en la 9-a de novembro 1976 en Kievo, Ukraina SSR. La Unio strebis realigi decidojn de l'Kunveno por sekureco kaj kunlaboro en Eŭropo (Helsinko, 1975). Ĉefa kunfondinto kaj organizanto de la grupo estis ukraina poeto kaj filozofo Mikola Rudenko. Membroj de la Unio estis renomaj verkistoj, juristoj, armeanoj, ekonomistoj kaj aliaj inteligentoj de la sovetia Ukrainio.
Membroj de la Unio kolektis tra la lando faktojn de rompo de Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj de UN.
Statuto de UEA
La Statuto de UEA estas la baza regularo de Universala Esperanto-Asocio. Ĝi estas registrita ĉe notario. La pli profunda jura bazo de UEA estas la nederlanda konstitucio kaj la nederlandaj leĝoj; aliflanke UEA havas ankaŭ aliajn regularojn pri specifaj temoj.
Jura fundamento
UEA ekzistas kaj ekzistis laŭ la leĝoj de tiu lando, en kiu ĝi havas sian sidejon. Grava estas tiusence la konstitucio, kiu establas la rajton fondi asociojn; detalojn pri tio oni trovas kutime en la ĝenerala leĝokodo civila.
Historio
La unua statuto de UEA, en 1908, ankoraŭ nomiĝis regularo. Novajn regularojn aŭ statutojn UEA ricevis interalie en 1920, 1934, 1948, 1955 kaj 1980.
Regularoj kaj statutoj ĝis 1920
Ĝis la unua mondmilito UEA plurfoje ŝanĝis sian statuton.
Celoj en 1908
La provizora regularo aperinta en la revuo Esperanto (12-a de majo 1908) fiksis la celon kaj du gvidliniojn:
Komparo kun celoj de naciaj Esperanto-asocioj
En Francio en 1898 fondiĝis "Société pour la propagation de l'Espéranto", kiu en 1903 ŝanĝis sian nomon al Societo Franca por la Propagando de Esperanto. Laŭ la nomo ĝia kerna celo estis la propagando de Esperanto - celo kiu ne enestas en la UEA-regularo de 1908, kie troviĝas nur la helpo al aplikado kaj la membrara solidareco.
En Germanio en 1906 fondiĝis Germanlingva Esperantista Societo (GES); la "sola celo de la GES laŭ la statuto estas diskonigo de la int[ernacia] helplingvo E[speranto] laŭ la Fundamento (...) . En 1933 la celo de GEA (nova nomo ekde 1909) "fariĝis 'diskonigo kaj utiligo' de Esperanto".
Statuto de 1920
Eduard Stettler ellaboris tiun ĉi statuton, kiu forigis kelkan sovaĝan kreskumon de la antaŭmilita periodo kaj enkondukis la dividon inter Komitato kaj Komisiono (Estraro).
Celoj en 1920
La statuto de 1920 difinas la celojn kaj principojn jene :
Ŝanĝoj de 1908 al 1920
Kompare kun la "regularo" de 1908 estis pluraj ŝanĝoj (oni konsciu, ke estis kelkaj pliaj statuto-versioj inter 1908 kaj 1920). El tiuj estis unu esenca aldono: Enmetiĝis la punkto: Krome estis multaj etaj ŝanĝoj de formulado, interalie:
Statuto de 1934
La statuton de 1934 ellaboris ĉefe Eduard Stettler, UEA-flanke, kaj Cecil Charles Goldsmith, flanke de la naciaj societoj. Ĝi validis ankaŭ por la Ĝeneva UEA ekde 1936.
Pro la integrigo de la Landaj Asocioj, ili ricevis multe da influo. La Komitato konsistis el "Komitatanoj, elektitaj de tiuj Landaj Asocioj kiuj aligis siajn membrojn", "Komitatanoj, elektitaj de la Ĉefdelegitoj kaj Delegitoj, en la ceteraj landoj" (kune po unu Komitatano, por ĉiu kvincento aŭ komencita kvincento da membroj)), kaj "Komitatanoj, elektitaj de la supraj Komitatanoj" (ĝis triono de sia propra nombro; art. 36). La literojn A, B, C la statuto ankoraŭ ne konis, sed la sistemo estis simila kiel la hodiaŭa (intertempe la influo de la Individuaj Membroj malkreskis - aktuale ili havas po unu komitatanon por ĉiu milo da membroj, ĉ. 5 komitatanojn kompare kun kvindeko por la Landaj Asocioj ).
Laŭ art. 42 ekzistu "Konsilantaro de la Esperanto-movado", kiu dum la UK-oj kunsidas "por esplori la staton de la movado" ktp. Ĝi konsistu el la komitatanoj, direktoroj, redaktoroj, ĉefdelegitoj, honoraj membroj kaj aliaj grupoj. Tamen tiu konsilantaro ne realiĝis.
Unuafoje UEA respondecis pri la Universalaj Kongresoj, kaj unuafoje ili do nun aperas en la statuto (art. 43-46). La preskriboj estas sufiĉe detalaj.
La statuto parolas pri "unu aŭ pluraj Direktoroj kaj Vicdirektoroj", kiu(j) estras la Centran Oficejon (art. 47). Art: 48:
Cássia
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Passos. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun.
Statuto de UEA
Statuto de 1934
En la praktiko tio ne multe gravis, ĉar nur mallonge UEA havis dum tiu ĉi statuto (aprilo-aŭgusto 1934) du direktorojn. Hans Jakob, la "interna" direktoro, demisiis dum la UK 1934.
Celoj en 1934
La statuto de 1934 difinas la celojn jene :
Ŝanĝoj de 1920 al 1934
Kompare kun la statuto de 1920 la tuta unua paragrafo restis senŝanĝa. Enŝoviĝis dua paragrafo, laŭ kiu UEA estas nun "la tutmonda organizaĵo esperantista por La postaj paragrafoj (antaŭe 2. kaj 3.) pri neŭtraleco kaj lingvo interŝanĝis la sinsekvon. Enŝoviĝis pri lingvo la difino per la fundamento kaj pri neŭtraleco la sociaj demandoj.
Statuto de IEL 1937
Post la fondiĝo de IEL en septembro 1936 daŭris ankoraŭ ĝis antaŭ la kongreso en 1937, ĝis estis prezentita statuto. Ĝi estis ŝanĝita en 1940. Tipa por tiu statuto estis ke nur la Landaj Asocioj sendis reprezentantojn en la Komitaton, ne la individuaj membroj.
IEL enkondukis Ĝeneralan Regularon por detalaj aferoj. Tiun regularon oni povis ŝanĝi pli facile.
Statuto de 1948
Nur en 1948 UEA prezentis la reformitan statuton, kiu fakte estis ŝanĝita jam en 1947 pro la kunfandiĝo. Temas ĉefe pri la IEL-statuto kun modifoj laŭ postuloj de Hans Jakob.
Celoj en 1948
La statuto de 1948 difinas la celojn jene :
Ŝanĝoj de 1934 al 1948
Krome ŝanĝiĝis malmulto: Estas nun iomete alia sinsekvo, kelkloke alia vortumo (ekz. esperanto-societoj > Esperantistaj organizaĵoj) kaj gramatiko (trans la limoj > trans la limojn).
Statuto de 1955
Necesis du ĝeneralaj voĉdonoj ĝis tiu ĉi statuto, ellaborita ĉefe de Ivo Lapenna, estis akceptita.
Celoj en 1955/56
Antaŭrimarko: En la jarlibro 1959 enestas statuto kun la noto "reviziita en decembro 1956"; supozeble temas pri la dato de la fina ĝenerala voĉdono pri statuto formulita en 1955/56. En ĝi tekstas pri celoj :
Celoj ekde 1980
La celoj laŭ la aktuala statuto estas:
Casa Grande
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono Conselheiro Lafaiete (en esperanta prononco: Konseljejro Lafajete). Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Regionoj de Litovio
[[Dosiero:Liet-etno-regionai.png|eta|300px| La regionoj ene de la limoj de la moderna ŝtato Litovio
]]
Litovio povas esti dividada inter kvin historiaj kaj kulturaj regionoj. La limoj inter la unuopaj regionoj ne estas ekzakte klaraj, ĉar la regionoj ne estas oficialaj politikaj aŭ administraj unuoj. Ili difiniĝas kulture, per lokaj tradicioj, apartaj dialektoj de la litova lingvo, popolaj kantoj, tradiciaj historioj ktp.