cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gyula Joó
Biografio
Gyula Joó studis komence en Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét), poste en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj Heidelberg. Li akiris 2 diplomojn en Budapeŝto en 1899 kaj en la sekva jaro. Post siaj studoj li praktikadis en Kecskemét. Inter 1903 kaj 1945 lio instruis en la menciita akademio, eĉ inter 1912–1921 li estis akademiestro. Li estis ankaŭ privata profesoro en Scienca Universitato Ferenc József inter 1911–1918. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn. Li estis ankaŭ presbitero en Kecskemét.
Etna lingvo
Etna lingvo aŭ genta lingvo estas lingvo, kiu estas parolata kiel gepatra lingvo de unu aŭ pluraj etnoj (triboj, gentoj, popoloj, nacioj). Piĝinaj lingvoj, mortintaj lingvoj kaj planlingvoj tipe ne estas etnaj lingvoj.
Kelkaj piĝinaj lingvoj tamen estis spontanee transformitaj en kreolajn lingvojn fare de infanaro naskiĝinta en piĝinparolanta ĉirkaŭo. Kreolaj lingvoj estas laŭdifine etnaj lingvoj, kiel ekzemple ĉe Haitio.
Ankaŭ mortinta lingvo povas transformiĝi en etnan, kion ekzempligas la novhebrea.
Pluraj naciaj lingvoj estis kreataj el dialektoj, ekzemple la novnorvega lingvo. Tiujn etnajn(?) lingvojn oni povas nomi naciaj planlingvoj.
Ryo Adachi
Li futbalis ĉe Yokohama Flügels.
Cao Zhi
Cao Zhi (pr. Cao Ĝi), ĉine: 曹植, 192-232, estis tria filo de la fama historia persono (kaj mem poeto) Cao Cao. Ankaŭ li estis poeto kaj ŝtatulo kaj longe batalis kontraŭ lia frato Cao Pi, batalado iĝinta beletre fama per romano: Romanco de la Tri Reĝlandoj.
Centr-altaĵaj kserofitaroj
La centr-altaĵaj kserofitaroj estas tersupraĵa ekoregiono el la aŭstralia-tasmania ekoprovinco de la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj de Aŭstralio. La ekoregiono grandparte kongruas kun la IBRA-regiono Centraj Altaĵoj difinita kadre la Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio. Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-unuo "tanamia kaj grand-sabla dezertoj".
Situo kaj priskribo
La regiono konsistas el sablaj ebenaĵoj kun iuj areoj de rokaj altebenaĵoj. Tiuj ebenaĵoj havas sekan klimaton sed ricevas iom da precipitaĵo kaj somere kaj vintre. Tiu areo enhavas la malproksiman urbon de Alic-Fonto dum la herbejoj estas hejmo al kelkaj aborigenaj komunumoj aŭ estas uzitaj por brutaropaŝtado.
Krajníčko
Krajníčko estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono en distrikto Strakonice. Vivas ĉi tie.
Centr-altaĵaj kserofitaroj
Flaŭro
Tiu ekoregiono enhavas kvar IBRA-regionojn; Burt Plain, Montaro MacDonnell, Finke, kaj Centraj Altaĵoj, kaj inkludas la Centr-altaĵajn Centron de Biodiverseco. La vegetaĵaro konsistas el densa, rezistema spinifeksa herbejo kun kelkaj arbarkovritaj areoj de diferencaj akacioj (Acacia papyrocarpa, A. pendula, A. sibilans, A. coriacea). La regiono kaj speciale Montaro MacDonnell estas hejmo al kelkaj specialigitaj endemiaj plantospecioj inkluzive de Livistona mariae (arekacoj) de Palmo-Valo (angle : Palm Valley, Norda Teritorio) en Finke-kanjono Nacia Parko.
Krajníčko
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1334.
Centr-altaĵaj kserofitaroj
Faŭno
Birdoj inkludas ruĝ-vost-nigran kakatuon (Calyptorhynchus banksii) kaj eremiornon (Eremiornis cateri), dum aliaj notindaj bestoj estas populacioj de Petrogale lateralis (marsupiuloj) en MacDonnell-Montaro kaj la aŭstralia verda arborano (Litoria caerulea).
Tropaŝtado de brutaro kaj enkonduko de bestoj inkluzive de ĉevaloj, azenoj kaj kunikloj estas minaco al vivejoj.
Verĥnij Studenij
Verĥnij Studenij ukraine Верхній Студений, hungare Felsőhidegpatak [felŝOhidegpatak] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja, en municipo Niĵnij Studenij.
Situo
Verĥnij Studenij situas fine de sakovojo.
Historio
La unua mencio okazis en 1612 en formo "Hideghpathak alias Ztudina". Post jarcentoj la vilaĝo disiĝis al Alsó (=suba) kaj Felső (supra) Hidegpatak-oj. En 1910 vivis en Felsőhidegpatak 1026 loĝantoj (809 rutenoj, 211 germanoj, 3 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Verĥnij Studenij. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Coliu
Coliu [kolju] (Koly) estas vilaĝo en Rumanio norde de Oradea. En 1910 ĝi nombris 720 loĝantojn (hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1326. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Ĝi unuiĝis kun Cadea Mare kaj Cadea Mică sub la nomo Cadea.
Famuloj
En la iama Kóly mortis Lajos Domokos (urbestro).
Lendava
Lendava, kroate Lendva, hungare Alsólendva aŭ pli simple Lendva, germane Lindau estas urbo kaj samtempe municipo en Slovenio, en regiono Pomurska. La historia hungara nomo estis Alsólendva. La loko estas centro de la hungara minoritato kaj en la urbo ankaŭ la hungara lingvo estas oficiala.
Kalia hidrido
Kalia hidrido estas neorganika komponaĵo de kalio kaj hidrogeno, senkolora, blanka aŭ bruna solidaĵo kun fortaj eksplodaj kaj brulivaj proprecoj. Ĝi estas potenca bazo uzata en kemiaj sintezoj kaj tre reakciema kombinaĵo. Pro tio, komerce ĝi estas prezentata enmergigita en mineraoleo aŭ kelfoje en parafinciro por plifaciligi la manipuladon kaj eviti reakcion kun la akvo kaj la aero.
Lendava
Krom la urbo la jenaj vilaĝetoj apartenas al la municipo: Banuta, Benica, Brezovec, Dolga vas, Dolgovaške Gorice, Dolina pri Lendavi, Dolnji Lakoš, Čentiba, Gaberje, Genterovci, Gornji Lakoš, Hotiza, Kamovci, Kapca, Kot, Lendavske Gorice, Mostje, Petišovci, Pince, Pince-Marof, Radmožanci, Trimlini.
Kalia hidrido
Hidrido de kalio estas konsiderinde pli forta bazo ol litia hidrido aŭ natria hidrido. Ĝi kapablas forigi protonojn elde terciaraj alkoholoj kaj ketonoj, reakcio kiu ne okazas aŭ estas tre malrapida kiam natria hidrido estas uzata.
Lendava
Situo
La loknomo signifas slave novalo.
Historio
La unua mencio devenis el 860 pri la komunumo, tiam akiris ĝin episkopo de Salzburg. La hungaroj okupis la regionon en 896 kaj konstruis fortikaĵon en 1272, kiu ne detruiĝis dum la historio. La turkoj vane sieĝis ĝin. En 1728 kapelo konstruiĝis omaĝe al Sankta Triunuo. En 1848 kaj en 1849 la hungaraj trupoj sukcese kontraŭstaris al banuso Josip Jelačić. En 1867 la vilaĝo urbiĝis kaj iĝis distriktejo. Ekfunkciis industriaj uzinoj, ĉe la kampoj estis vinkulturo. La fervojo atingis la urbon el Zalaegerszeg. En 1910 loĝis tie 2729 homoj, el tio 2375 hungaroj, krome slovenoj, germanoj, judoj. En 1918 la loĝantaro kontraŭstaris de la kroata atako. En 1919 armeo de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis Lendava. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, kies distriktejo estis. Inter 1920-1991 apartenis al Jugoslavio, escepte inter 1941-1945, tiam rehungariĝis. Ekde 1991 la regiono apartenas al Slovenio. En 2002 loĝis 11 151 homoj (5653 slovenoj, 3917 hungaroj, 86 ciganoj). La urbo havas termalan banejon.
Komunumo Molėtai
Historio
In la regiono de Molėtai, riĉa je arbaroj kaj lagoj, homoj vivis jam almenaŭ ekde 6 000 jaroj. En la historia muzeo de Kaŭno montratas arkeologiaj trovoj ŝtonepokaj de la jaroj 4000 ĝis 2000 a. K. el la komunumaj loĝlokoj Kulionys kaj Vorėnai. Tiuepokaj tombejoj troviĝas en la subkomunumoj Rutėnai kaj Balninkai, kaj en Suginčiai, Kulionys kaj Perkaliai ekzistas antikvaj fortikaĵaj montetoj.
Lendava
Historio
En la komunumo 3 dulingvaj lernejoj, dulingva infanĝardeno, sportejo, muzeo, biblioteko kaj kulturdomo funkcias.
Keŝm
Keŝm aŭ Keŝmo (, angle latinlitere Qeshm) estas irana insulo en la Hormuza Markolo ĉe la orienta fino de la Persa Golfo. Per la Markolo de Ĥuran la insulo estas dividata de la kontinenta parto de Irano.
Lendava
Ĝemelurboj
Zalaegerszeg, Hungario
Keŝm
La insulo havas areon de proksimume 1500 kvadrataj kilometroj kaj longon de pli-malpli 136 kilometroj - sekve ĝi estas kaj la plej granda insulo de la Persa Golfo kaj de la ŝtato Irano. La insula surfaco estas plejparte roka kaj preskaŭ senplanta.
Dum la jaro 1645 la nederlandanoj okupis la insulon, sed reforlasis ĝin malmultajn jarojn poste. Nuntempe la insulo estas sendogana ekonomia zono, simile al la pli okcidenta irana insulo Kiŝ en la Persa Golfo, kaj pro tio gajnis signifon por la internacia komerco.
Melchor Ocampo
Melchor Ocampo (naskiĝis en 1814, mortis en 1861) estis meksika advokato, sciencisto kaj liberala politikisto. Li tre konatis en sia lando kaj post la morto pluraj komunumoj kaj urboj de Meksiko ricevis lian nomon. Dum sia vivo, li interalie kvarfoje estis ministro pri eksteraj rilatoj, dufoje ĉefministro, sed ankaŭ funkciis kiel ministro pri aliaj fakoj.
Santău
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 459 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 999 (rumanoj, 34 % da hungaroj).
(12474) 1997 CZ19
(12474) 1997 CZ19 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Heli Laaksonen
Heli Pauliina Laaksonen, naskiĝinta 1972, estas finna poeto kiu verkas en dialekto de sudokcidenta Finnlando. Ŝia unua poemkolekto estas Pulu uis (2000). Poste ŝi skribis kaj publikigis ekzemple poemkolekton Raparperi syrän. Ŝia liriko estas vere populara en Finnlando. Ŝi loĝas en Lappi Tl en Raŭmo. Ŝi ankaŭ diskis siajn poemojn.
Metebach
Metebach ĝis novembro 2011 estis memstara administra komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Gotha de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro 2014 la loĝloko havis 120 loĝantojn. La 1-an de decembro 2011 ĝi kun la najbaraj komunumoj Aspach, Ebenheim, Fröttstädt, Hörselgau, Laucha, Mechterstädt, Teutleben, Trügleben kaj Weingarten unuiĝis al nova komunumo Hörsel, kies administra centro estas en Hörselgau.
27-a de decembro
La 27-a de decembro estas la 361-a tago de la jaro (la 362-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 4 tagoj restas.
Je la 27-a de decembro okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 27-a de decembro estas (laŭ gregoria kalendaro):
La Bredejo
Kreintoj
Scenaro kaj surscenigo: A. Kagadejeva kaj A. Kopejkina
Aktoroj: A. Liver, I. N. Turist, I. Palamodov, K. Miller k. a.
Komponisto: A. Liver
Desegnistoj-surscenigintoj: N. Kopejkin, V. Medvedjev kun helpo de "M.W.Art"
Gazetaro
Ĵurnalo "Sur la fundo": "Sufiĉe malica parodio al ĉiuj skoloj de kino — de socirealismo ĝis "spilbergaĵoj" — devigas iam ruĝiĝi pro rido, iam kraĉi en diversaj direktoj. La kreo de NOM similas al baleno-murdisto — potence, imprese, mortigas ĝismorte kaj ne tuj kompreneblas — pro kio? Kaj aldone — la filmo estas absolute bizara kaj estas centprocente rigardebla."
Linio 8 de la metroo de Parizo
La linio 8 de la metroo de Parizo estas unu el la 16 metrolinioj de Parizo, la ĉefurbo de Francio. Ĝi estis la lasta linio planita de la originala plano de la pariza metroo en 1898. Ĝi unue devis eki el Porte d'Auteuil kaj atingi la operejon Garnier, sed ĝi estis plilongigita.
La Bredejo
Gazetaro
"...NOMa mito, limigita per nenio, en kiu herooj de anekdotoj, fabelaj roluloj kaj kinmonstroj estas entiritaj en unu historion."
Kloroetila dukloroacetato
Kloroetila dukloroacetato aŭ C4H5Cl3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la dukloroacetata acido kun 2-kloroetanolo, senkolora likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Kloroetila dukloroacetato estas solvebla en akvo kaj ankaŭ solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Norderwöhrden
Norderwöhrden estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
La edziĝo de Tuya
La edziĝo de Tuya estas ĉina kineja filmo el la jaro 2006. Ĝin realigis la reĝisoro Wang Quan'an. La filmo plejparte produktiĝis en nomada familio de Interna Mongolio. La rolon de la ĉefa rolulino, Tuya, havis la aktorino Yu Nan, dum en multaj pliaj roloj aktoris lokaj mongoloj, kiuj en la filmo havis siajn verajn nomojn. La filmo en Ĉinio mem prezentiĝis en versio mallongigita je 10 minutoj, ĉar li enhavis elementojn kritikajn pri la ĉinia registaro. Temas - tre resume - pri la sorto de juna mongola paŝtistino, kiu devas zorgi pri la ŝafaro, du etaj infanoj kaj la post akcidento handikapita edzo. Kiam pro la troŝarĝiĝo ŝi mem malsaniĝas, la edzo premas ŝin divorciĝi kaj preni novan, sanan edzon. Ŝi fine konsentas, sub la kondiĉo ke la nova edzo ankaŭ zorgu pri la handikapita unua edzo de ŝi. Estas multaj kandidatoj pri nupto, sed tiom facile kiom planite la plano ne realiĝas...
La plena, ne mallongigita versio de la filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2007 gajnis la kino-premion Ora Urso.
Karl Ludwig von Knebel
Karl Ludwig von Knebel (naskiĝinta la en Kastelo Wallerstein proksime de Nördlingen, mortinta la  en Jena) estis germana verkisto.
Vivo
Kun kvin gefratoj Knebel pasigis la junaĝon en Regensburg kaj Ansbach. Li ricevis instruadon de privataj instruistoj kaj krome okupiĝis pri religiaj kaj beletraj skribaĵoj. La unuajn poetajn instigojn li gajnis fare de la verkisto Johann Peter Uz, kiu deĵoris kiel sekretario ĉe la justica kolegio. La volo studi teologon ne plaĉis al la patro; sekve li ekstudis ekde pasko 1764 jursciencojn ĉe la universitato de Halle (Saale). Sed li malkontentiĝis pri studaj enhavo kaj vivo kaj jam je la komenco de la sekvinta jaro li startigis oficiran karieron. En Potsdam li aliĝis al la taĉmento de la Princo de Prusio kaj iĝis oficiraspiranto en rango de serĝento en la 1766-a jaro. Li plibeligis la enuan ĉiutagan vivon en la garnizono per la flegado de siaj literaturaj interesoj. Al tiu spronis lin en Berlino Friedrich Nicolai kaj Karl Wilhelm Ramler. Nur mallongan tempon daŭris lia amikeco kun Johann Wilhelm Ludwig Gleim kiun li nomis nova Kleist. Inverse li ege ŝatis la versaĵojn de la anakreonulo Johann Nikolaus Götz ankoraŭ pli malfrue. Ilin li volis kolekti kaj, kontraŭe al Ramler, neprilaborite eldoni. Vizito de Heinrich Christian Boie en marto 1770 en Potsdam ebligis al Knebel la aliron al la ideoj literaturaj de la juna generacio. Liaj unuaj poemoj aperis en la verko de Ramler Lieder der Deutschen kaj en la Muza almanako de Göttingen. Ĉar Knebel ne sukcesis plialtigi la soldatan rangon li retiriĝis de la armeo en julio 1773. Post unua vizito en Vajmaro li restis vintre en Ansbach kaj Nürnberg. Tie oni ofertis al li iĝi edukisto de la vajmara princo Konstantin.
Tempo en Weimar
Post kiam li komencis la laboron en aŭtuno 1774 okazis baldaŭ poste la partoprenon en la kleriĝvojaĝo de Konstantin kun la patro Karl August al Strasburgo kaj Parizo. En la 15-a libro de Dichtung und Wahrheit Goeto priskribis la viziton de Knebel en Frankfurt am Main en la 12.12.1774: Knebel peris kvazaŭ la konatiĝo de Goeto kun Karl August ĉe kies kortego la geniulo poste furoris. La konfido de Goeto al Knebel evidentiĝis ankaŭ per komuna letero skribita al Henriette, la fratino de Knebel, krome per regula informado pri literaturaj ideoj/fragmentoj kaj akcepto de la repaciĝo kun Christoph Martin Wieland feliĉe perita de Knebel.
Knebel intime identigis sin kun la amikaro de la juna duko kaj partoprenis ties vivostilon, kiel Goeto priskribis en la poemo Ilmenau. Dum la premiero de la proza versio de Iphigenie sur Kastelo Ettersburg Knebel ludis la rolon de Thoas. Baldaŭ Knebel amikiĝis ankaŭ kun Johann Gottfried Herder al kiu li sentis sin ankoraŭ pli parenca spirite.
Kiam Konstantin elektis por sia kavaliera vojaĝo alian akompananton ol Knebel, tiu ĉi konsideris sian edukistan rolon malsukcesinta. Ofendite li volis forlasi Vajmaron, sed danke al la patro de Konstantin, la duka moŝto Karl August, kaj al Goeto li restis.
La duko ebligis al Knebel vojaĝon al Svislando. Sed poste Knebel ne rajtis oficisti - la duko korekte taksis la kapablojn de Knebel - kaj tiel li forlasis Vajmaron en la 1781-a jaro. En 1784 li tien ĉi revenis. Nomumite majoro fare de Karl August sen oficialaj devoj Knebel estis tre ofte en la pli trankvila universitata urbo Jena kaj tute dediĉis sin al la literaturo.
De tempo al tempo la duko partoprenigis lin al engaĝiĝoj politikaj (favore al la interduka ligo Fürstenbund) kaj Goeto provis okupigi lin pli pri natursciencaĵoj. Problemoj kun la duko Karl August ekis kiam Knebel edzinigis en 1798 je 33 jaroj pli junan kantistinon Luise Rudorff kaj akceptis ŝian infanon. Knebel tial ankoraŭ pli dependis de la graco de la duko, kio igis al li la vivon proksime de la vajmara kortego naŭzega. Je konsilo de Herder li retiriĝis al la urbo Ilmenau kie li pasigis la unuajn feliĉajn geedzecajn jarojn. De 1804 ĝismorte li denove vivis en Jena, ekde 1807 en domo ĉe la Paradies-kvartalo kun libera vido disde la studĉambro al la montoj de trans la rivero Saale. Tiun panoramon porĉiamigis Goeto per desegnaĵo.
La verkisto
Knebel mem sciis pri siaj limoj talentaj kaj sekve li ne spertis malsukceson de troigitaj planoj. La poemoj de li ŝuldas la estiĝon al personaj okazoj travivitaj de Knebel ene de la vajmaraj rondoj kaj estu nuraj donacoj inter amikoj. Koncerne pli gravajn temojn (danke al renkontiĝoj kun Herder) Knebel sukcesis kopii antikvajn formojn per homeraj himnoj, poemoj en elegia distiko kaj gnomaj epigramoj. Aparte liaj naturhimnoj meritas tralegadon; per ili li devus iĝi nova Lukrecio kaj germana Shaftesbury laŭ la volo de Herder. Herder ankoraŭ instigis lin al historifilozifiaj kaj antropologiaj eseoj per kiuj Knebel transportis la ideojn de Herder. La plejmulto de ili publikigitis nur fare de Theodor Mundt en la 3-a volumo de Literarischer Nachlass. Por Madame de Staël li verkis en vintro 1803/04 superrigardon pri la evoluo de germana literaturo en la 18-a jarcento.
La tradukisto
Knebel sendube plej bonis kiel tradukisto. Li nur intertempe okupiĝis pri samtempuloj (Byron kaj Alfieri, kies tragedio Saul surscenejigitis en 1811 en Vajmaro en versio tradukita de Knebel). Lia tradukista kreiveco dum jardekoj koncernis la klasikan romian literaturon, ĉefe la verkojn de Propercio kaj Lukrecio. En 1788-90 Knebel komencis la tradukon de la elegioj de Propercio en ritma prozo (kun temaj influoj de la goeta verko Erotica Romana). Sed la rezulto kontentigis nek lin mem nek Ŝileron (en 1789). La apero de la goetaj Römische Elegien en 1795 decidigis Knebel reprovi la tuton. Nun Goeto helpis lin - kaj Knebel ĝojis pri tio kaj akceptis dankeme la subtenon. La oferto de regulaj aperoj en la ŝileraj Horen necesigis ankaŭ la akcepton de ties kritikoj. En la dua jarkolekto de Horen (1796) legeblis 18 tradukaĵoj kiuj prilaboritis ankoraŭfoje por la libra eldono (1798) kun la helpo de Herder kaj Karl August Böttiger. Sume estis en la libro 38 verketoj kun apologia antaŭparolo kaj komento de Knebel. Knebel provis imiti la orginalan tekston kaj vorte kaj verse sed ne respektis la metrikajn postulojn de August Wilhelm Schlegel aŭ Johann Heinrich Voß.
Jam en la 1784-a jaro estis sendinta al li Herder latinan eldonon de la lukrecia klerigepopeo De rerum natura. Knebel volis fari kompletan tradukon de ĝi, kio nur malrapide progresis. Dum la jaroj en Ilmenau li koncentriĝis pri tiu ĉi laboro. En 1798/99 li krome flegis viglan korespondadon kun Goeto ĉe kiu la senditaj provaĵoj vekis la ideon resumi la proprajn natursciencajn esplorojn en granda filozofia naturepopeo laŭ la modelo de Lukrecio. Kiam la traduko de Knebel finfine presitis en 1821 Goeto intencis skribi la antaŭparolon (de kiu restis fragmentoj). En la gazeto Kunst und Altertum Goeto publikigis la anoncon por ĝi kaj laŭdis la tradukinton. Knebel rezignis pri kompleta komentadon de la verko sed verkis detalegan enhavtabelon. Por la dua eldono (1831) li krome verkis eseon pri la vivo kaj la ideoj de Lukrecio.
La ordonon de Herder Ne estu nur trankvila sacerdoto de la granda naturo sed ties orgenisto kaj kantoro por aliaj homoj! Knebel plenumis, el la nuntempa vidpunkto, nur per tiu ĉi traduko de De rerum natura.
Valderrodilla
Valderrodilla [balderoDIlja] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko Komarko de Sorio en la centro de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 32,17 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 67 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 400 loĝantojn el la 1910-aj jaroj.
Ĝi distas 43 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Torreandaluz kaj Valderrodilla.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
Meze de la 19-a jarcento la teritorio de la municipo pliiĝis ĉar ĝi aligis Torreandaluz.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la romanika preĝejo de Torreandaluz.
Flughaveno Plaine Corail
Flughaveno Plaine Corail, (IATA-kodo:RRG, ICAO-kodo:FIMR) estas flughaveno situanta proksime de Plaine Corail sur Rodriges, insula dependeco de Maŭricio. Ĝi estis alinomita laŭ Gaëtan Duval, (1930-1996), eksa vic-ĉefministro de Maŭricio, kiu kontrolis grandan parton de la disvolviĝo de Rodriges. Antaŭ ol esti alinomita en 2007, ĝi estis konata kiel "Flughaveno Plaine Corail". Airport of Rodrigues Ltd (ARL) estis registrita la kiel publika kompanio.
En 2006, la flughaveno prizorgis pasaĝerojn. Ĝi havas asfaltan kurejon kiu mezuras. Aldone al Air Mauritius servo al Maŭricio, Air Austral komencis laŭsezonan servon al la Flughaveno Pierrefonds.
Água Santa (Suda Rio-Grando)
Água Santa estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Passo Fundo. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 3 722 loĝantoj.
Vlčice
Vlčice estas nomo por pluraj vilaĝoj de Ĉeĥio.
Confolent-Port-Dieu
Confolent-Port-Dieu estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 30 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.
Ĝi estas la malplej loĝata komunumo de Corrèze. Ĝia nomo estas referenco al la vilaĝo Port-Dieu, kiu estis subakvigita pro la konstruado de la akvobaraĵo de Bort-les-Orgues.
Geografio
Confolent-Port-Dieu etendiĝas sur 8,47 km², kaj havis 30 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 4 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Confolent-Port-Dieu antaŭe apartenis al la reĝa provincio Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Martine Jamin, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Confolent-Port-Dieu apartenas al la kantono de Bort-les-Orgues, kies ĉefurbo estas Bort-les-Orgues. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Monterde de Albarracín
Monterde de Albarracín [monTERde dealbaraZIN] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko Sierra de Albarracín.
Geografio
Ĝi estas ĉe la montaro Sierra de Albarracín, je 43 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj kaj aliaj arbaroj. Monterde de Albarracín estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la regiono.
Valdecuenca estas sur tre montara areo je 1 280 msm, komunikebla kun Bronchales okcidente, kun Cella oriente kaj kun Pozondón norde.
Historio
La originoj de la loĝloko estus de fino de la 12-a jarcento je la konkero fare de kristanoj kaj posta reloĝado de la montaro fare de navaranoj.
Aktualo
Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 57 loĝantoj.
Altiraĵoj estas la preĝejo, popola arkitekturo, naturaj lokoj, pinaroj.
Confession sexuelle d'un anonyme russe
En la rakonto, kiu laŭ la aŭtoro havas la valoron esti "absolute preciza kaj vera", la protagonisto, kun rimarkeblaj vuajerismaj tendencoj kreskinta en nobela ukrainia familio, delektiĝas traserĉante en sia memoro "la plej intimajn memoraĵojn" pri sia seksa vivo ekde sia infaneco. Abundas pederastiaj rilatoj inter li kaj iuj junaj virinoj de sia medio kaj seksaj situacioj inter geinfanoj, sen flankmeti inceston. Ĉe la fino, la aŭtoro konfesas sian preferon al antaŭpuberecaj knabinoj, tendenco kiun li atribuas al siaj hastivaj seksaj spertoj, kaj manifestas sian misfarton kaj maltrankvilon pro la kreskanta ofteco de siaj masturbadoj.
Turoj de Serranos
La Turoj de Serranos (Torres de Serranos) aŭ Pordo de Serranos (Puerta de Serranos) estas unu el la dek du pordoj kiuj troviĝis laŭlonge de la malnova mezepoka urbomuro cirkaŭ Valencio, Hispanio.
Ĝi estas konsiderata unu el la plej reprezentaj konstruaĵoj de Valencio kaj estas unu el la plej bone konservitaj monumentoj de la urbo.
La turoj de Serranos estis konstruitaj en la 14-a jarcento, 1392, fare de Pere Balaguer. Ĝi estis la ĉefa enirejo al la urbo kaj ĝi estis origine konstruita por defenda celo. De 1586 ĝis 1887 la turoj estis uzataj kiel malliberejo por nobeloj.
Niĵnij Studenij
Niĵnij Studenij ukraine Нижній Студений, hungare Alsóhidegpatak [alŝOhidegpatak] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja.
Historio
La unua mencio okazis en 1612 en formo "Hideghpathak alias Ztudina". Post jarcentoj la vilaĝo disiĝis al Alsó (=suba) kaj Felső (supra) Hidegpatak-oj. En 1910 vivis en Alsóhidegpatak 1156 loĝantoj (971 rutenoj, 172 germanoj, 13 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Niĵnij Studenij. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Boussens VD
Boussens estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 908 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Boussens situas en sudo de la regiono Centro de Vaŭdo, proksimume 5 kilometrojn nordokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj 5 kilometrojn sudokcidente de la distriktĉefurbo Echallens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Boussens kaj la vilaĝetoj Chevrine (sur alteco de 604 m s.m. norde de Boussens) kaj Grange aux Aguet (sur alteco de 587 m s.m. sur la ebenaĵo en sud de la komunumo).
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,15 km², de kiuj 12,9% estas kovritaj de arbaro, 78,0% servas por agrikulturo kaj 9,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Boussens limas en nordo al Bettens, en nordoriento al Bioley-Orjulaz, en oriento al Etagnières, en sudo al Cheseaux-sur-Lausanne, en sudokcidento al Sullens, kaj en okcidento al Bournens.
Trafiko
Tra Boussens pasas la kantona ĉefvojo 124 de Chavornay al Laŭzano. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 kaj la svisa aŭtovojo A9 estas la vojnodo Villars-Sainte-Croix, kiu situas proksimume 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo. Pere de poŝtaŭtolinio de Cheseaŭ-sur-Lausanne al Cossonay la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Boussens datiĝas el la jaro 1177 kiel Bussens. Dum mezepoko la feŭdo Boussens estis parto de la Senjorujo Cossonay, dum Grange aux Aguet estis havaĵo de la Abatejo Montheron. De 1581 ĝis 1798 la senjurojo apartenis al la familio de Saussure, kiu konstruigis en la dua duono de la 17-a jarcento la kastelon. Post la revolucio ĝi apartenis ĝis 1803 al la helveta Distrikto Echallens kaj poste al la Distrikto Cossonay, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.
Hot Lips Page
Oran Thaddeus Page, nomita Hot Lips, (* 27-an de januaro 1908 en Dallas, Teksaso; † 5-an de novembro 1954 en Novjorko) estis usona ĵaz-trumpetisto kaj kantisto.
Vivo kaj verkado
Page ludis jam kiel dekdu-jarulo en la loka infan-latunbando de Budd Johnson. En 1923, en la aĝo de 15 jaroj, li fariĝis profesia muzikisto kaj laboris en cirko kaj en danchaloj. Li ankaŭ akompanis la bluskantistinojn Bessie Smith, Ma Rainey kaj Ida Cox. Li aŭdis la sondiskojn de Louis Armstrong, kiu entiuziasmigis ĉiujn junajn trumpetistojn. Por aŭdi sian idolon dum koncerto, Page veturis en 1926 al Ĉikago.
En 1927 li aliĝis al la unua renoma bando Blue Devils Orchestra, kiun direktis kontrabasisto Walter Page (neniu parenceco). Pro sia pasia stilo li rapide fariĝis allogaĵo de ĉi tiu teritoria bando. Novembron de 1929 en Kansasurbo ekestis la ununuraj sonregistraĵoj de la mita bando: Blue Devil Blues, kantita de Jimmy Rushing, kaj Squablin´ kun delikata soloo de Hot Lips Page sur ŝtopita trumpeto laŭ lia nun jam plenevoluinta stilo, kiun nomis ĵazesploristo T. B. Weeks predika stilo. Page deklamis, predikis.
Dumpase de la jaro 1930 gravaj muzikistoj forlasis la bandon Blue Devils kaj iris la Kansas City Orchestra de Bennie Moten. Page sekvis komence de 1931. Moten direktis la bandon ekde 1925 ĉefa en Kansasurbo kaj finkonstruis ĝin al bandego, kiu disponis pri du blovistosekcioj kaj elstaraj soloistoj. Dum la fama sonregistrado por diskeldonejo Victor decembron 1932 ĉeestis kvin latunblovistoj, inter ili Hot Lips Page, kaj tri lignoblovistoj, inter ili tenorsaksofonisto Ben Webster, same kiel kvar viroj en la ritmosekcio kun Count Basie ĉe la piano. Ekestis dek sonregistraĵoj, kiuj akcentas la kulminon de la kansasurba stilo kaj impresis en tuta Usono.
Kansasurbo estis ekde la 1920-aj jaroj ĝis 1940 eldorado de ĵazo, ĉar muzikistoj facile trovis laboron malgraŭ alkoholmalpermeso kaj Granda Depresio. Page restis ĉe Bennie Moten ĝis ties morto en 1935. Li ludis en ŝanĝiĝantaj malgrandaj ensembloj en variaj klubejoj, prefere en Sunset, kie Pete Johnson ludis pianon kaj kelnero Joe Turner kantis je tio bluson. Page tie ĉiam estis bonvena kun trumpeto kaj kantado. Krome li partoprenis ĉiun spontankoncerton aŭ mem iniciatis ilin. Count Basie establiĝis en la klubejo Reno kaj dungis kelkajn el la kolegoj el la bando de Moten, tri trumpetistojn, tri lignoblovistojn kaj tri por la ritmosekcio, inter ili ankaŭ basisto Walter Page. Lips Page estis liberprofesia moderatoro en Reno kaj ofte trumpetsoloisto.
Masahiko Nakagawa
Masahiko Nakagawa (中河 昌彦, n. ) estas japana futbalisto.
Hot Lips Page
Vivo kaj verkado
La muziko de ĉi tiu unua bando de Basie Band estis daŭrigo de la stilo de Moten, ripetfraza kaj sen notitaj aranĝoj, kvankam ja la blovistosekcioj devis kunagi. Sed tio estis ekzercita, oni havis tion encerbe. Libere evolui povis la soloistoj, antaŭ ĉio Hot Lips Page, tenorsaksofonisto Lester Young kaj kompreneble Basie ĉe la piano. La fortikaj blovistosekcioj, la frivola ensemblosono kaj la pelanta ritmo distingis la bandon. Decidaj por la sukceso fariĝis la radio-elsendoj, kiuj estis disradiataj regule per forta sendilo laŭ plej bona teknika kvalito.
Sondisko-produktanto kaj talentserĉanto John Hammond aŭkultis la bandon de Basie en Ĉikago en la aŭtoradio, verkis entuziasman kritikon kaj kaŭzis per tio, ke la konkurenco agis pli rapide ol li. La administranto de Louis Armstrong, Joe Glaser, rapidis al Kansasurbo en Renon, aŭdis la sensacian trumpetiston kun distristo-kvalitoj kaj ekkonis en Lips Page la venontan stelulon. Li tuj proponis al li kontrakton por bandego fondenda de li en Novjorko, dum kiam Basie faris sonregistro-kontrakton kun diskeldonejo Decca kaj jam novembron 1936 vojaĝis kun siaj „Barons of Rhythm“ al Ĉikago.
Page restis ankoraŭ kelkajn semajnojn en klubejo Reno, ĝis kiam li kun sia edzino alvenis en Harlemo kristnaskon de 1936. Li ludis poste en la ĵazklubejoj de la 52-a Strato de Novjorko kiel bandestro kaj soloisto, je kio li evoluigis tendencon al ritmenbluso laŭ stilo de Louis Jordan.
Fine de majo 1938 li ekhavis sian ununuran sukceson en la ranglisto de revuo Billboard, kiam lia instrumenta versio de la kanto de Duke Ellington „I Let a Song Go Out of My Heart“ atingis rangon 9. En 1941 li ludis ankaŭ kun Artie Shaw, sed havis la malbonŝancon, ke ilia komuna furora sondisko „St. James Infirmary“ ĝuste tiam surmerkatiĝis, kiam Shaw malfondis sian bandon. Pluaj famaj kantoj, kiujn li sonregistris kun Shaw, estis „Blues in the Night“, „Take Your Shoes off, Baby“ kaj „Motherless Child“. Tiutempe li krome kunlaboris je sonregistradoj de Joe Turner, Pete Johnson, Eddie Condon, Mezz Mezzrow kaj Ben Webster.
Li validis ankaŭ kiel bona kantisto debluso kaj ritmenbluso, i.a. aŭdebla en siaj pecoj „Old Yazoo“ (1941) kaj „Uncle Sam Blues“, verkita de li dum lia militservo, (1944). Will Friedwald skribis, ke Hot Lips Page „kiel kantisto laŭ la blustradicio kun la samaj kapabloj por la komedia kaj tragedia, (..) apud Jimmy Rushing kaj Joe Williams paŝas en la fonon; komentas tamen ankaŭ: „Ĵazmuzikistoj, kies specialaĵo estas bluso, nur tre malofte montras fidon en siajn kantajn povojn, por igi la aŭskultantojn preni por serioza la kantadon. Page neniam tre ruze aliris ĝin; lia voĉo estis same bona kiel tiu de ĉiu alia bluskantisto, kaj se li vivintus sufiĉe longa (...), li fariĝintus certe glorata blusmuzikisto.“ En 1944 krome ekestis „You Need Coachin´“ dum siaj sonregistradoj por diskeldonejo Commodore Records kun Earl Bostic, Clyde Hart kaj Don Byas. Li partoprenis la parizan Festival International 1949 de Jazz kaj ludis en 1953 kaj 1954 en Belgujo kaj Francujo.
Turț
Turț [turc] (hungare: Turc) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Negrești-Oaș. En 1910 ĝi havis 3 692 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 5 947 (rumanoj, 1,5 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1387. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa vármegye). Administre apartenas al ĝi Gherța Mare kaj Turț-Băi.
Simon Carmiggelt
Junaĝo
Li naskiĝis en Hago, kie li vivis sian junaĝon. Li devenis de socialisma, tre kontraŭ-faŝista medio.
Li komencis sian karieron kiel ĵurnalisto. Kiam li laboris ĉe la Haga socialisma Het Volk (la Popolo) kiel recenzisto pri teatro kaj filmo, li komencis verki siajn kolumnojn sub la nomo Kleinigheden (Etaĵoj).
Dua Mondmilito
La Germanoj konfiskis ĉiujn presmaŝinojn. Proteste je tio Cartmiggelt foriris de la gazeto kie li laboris. Li eklaboris kiel libera verkisto, redaktis ekzemple raportaĵojn de psikologia fondaĵo, verkis detektivromanon en ĉiutagaj sinsekvoj k.t.p.
Pere de amikoj, en Amsterdamo li implikiĝis en la kontraŭleĝa rezistada gazeto Het Parool, kiun li helpis produkti kaj distribui. Okaze de razio, li estis enkarcerigita. Lia frato intertempe mortis en koncentrejo Vught.
Kiam li estis liberigita pro manko de pruvoj, Carmiggelt tuj ree eklaboris en la "kontraŭleĝeco". Dum la lasta militojaro li estis redaktoro de Het Parool.
Poste
Postmilite, Het Parool fariĝis normala gazeto; Carmiggelt estis redaktoro pri la rubriko "arto". Li verkis recenzojn pri teatro kaj filmo. Pliposte li ekverkis tiugazete denove siajn kursivaĵojn, kiel oni nomas liajn mallongajn skizojn, kiuj pleje famigis lin.
Baria hipofosfito
Baria hipofosfito aŭ baria fosfinato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la baria hidroksido kaj hipofosfita acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Baria hipofosfito posedas 1 bariatomon, 4 hidrogenatomojn, 2 fosforatomojn kaj 4 oksigenatomojn. Baria hipofosfito uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de bariaj derivaĵoj. Kiel ĉiuj fosfitoj, tiel hipofosfitoj posedas grandan reduktpovon.
Simon Carmiggelt
Poste
Ĉe lia morto en 1987 pli ol 10.000 da ili estis aperintaj. Dum jaroj, ĉiujare aperis libroforme elekto el la kursivaĵoj, foje ilustritaj de amikoj-ilustristoj kiel Peter Vos, Charles Boost, Otto Dicke aŭ Peter van Straaten.
Reputacio
La kursivaĵoj de Carmiggelt estas sufiĉe unikaj en la nederlanda literaturo. Ilia stilo estas tre apuda al ĉiutaga babilado, sed samtempe tre rafinita. Carmiggelt verkis en plej diversaj lokoj: hejme, sur benko en parko, en kafejo, sur teraso ktp...
En 1974 li ricevis la plej prestiĝan nederlandan literaturan premion, la P.C.Hooft-premion.
Lia verkaro
Estas preskaŭ senfina la listigo de liaj libro-titoloj.
En Esperanto
En 2002 aperis Morgaŭ denove ni vidu en traduko de Gerrit Berveling.
Joseba Irazu Garmendia
Joseba IRAZU GARMENDIA, kaŝnome Bernardo ATXAGA, (naskiĝis la ) estas eŭska verkisto, kiu verkis la libron Obabakoak, inter aliaj.
Bernardo Atxaga [bernardo aĉaga] estas la pseŭdonimo de (hispanlingve) José aŭ (eŭsklingve) Joseba Irazu Garmendia [ĥose' / joseba irazu garmendja], naskita en Asteasu, en Gipusko (Eŭskio), en 1951. Li diplomiĝis pri ekonomio de la Universitato de Bilbao, kaj studis filozofion ĉe la Centra Universitato de Barcelono. Li laboris kiel ekonomiisto, librovendisto, profesoro de la eŭska, preseja laboranto, kaj radia scenar-verkisto, ĝis 1980, kiam li ekdediĉis sin tute al verkado.
Liaj unuaj teksto eldoniĝis en 1972 en antologio de eŭskaj aŭtoroj. Lia unua mallonga rakonto, Ziutateaz [zjutateas] ("Pri la urboj"), eldoniĝis en 1976. Lia unua libro de poezio, Etiopia ("Etiopio"), aperis en 1978. Li verkis teatraĵojn, kanto-tekstojn, fabelojn, romanojn, kaj rakontojn. Lia libro de rakontoj, Obabakoak ("La obabaj"), eldonita en 1988, gajnis por li multe da famo kaj kelkajn premiojn, kiel la Hispana Nacia Literatura Premio. Ĝis nun, la libro tradukiĝis al pli ol 20 lingvoj.
Atxaga ĝenerale verkas en la eŭska lingvo, sed ankaŭ estas la aŭtoro de kelkaj el la hispanaj tradukoj de siaj verkoj. Sekvante la ekzemplon de Obabakoak, pluraj el liaj aliaj verkoj tradukiĝis al aliaj lingvoj.
En 2003 Bernardo Atxaga publikigis la verkaĵon "Soinujolearen semea" ĉe la eldonejo Pamiela. Tiu ĉi romano temas pri la malapero de la mondo de Obaba, "mondo kiu ne plu ekzistas", laŭ la aŭtoro mem. En 2006 li estis nomumita membro de la Akademio de la Eŭska Lingvo, Euskaltzaindia. Ankaŭ en 2006 Montxo Armendáriz [monĉo armendariz] kinigis la rakonton de Obabakoak per la filmo Obaba.
Li nun loĝas en vilaĝo en Alavo.
Atxaga kaj Esperanto
Lian libron Behi euskaldun baten memoriak "Memoraĵoj de eŭska bovino" tradukis al Esperanto Aitor Arana. La eldonon helpis la aŭtoro mem, kiu foje donacas ekzemplerojn kiel kuriozaĵojn. En tiu romano bovino estas atestanto kaj rakontanto de epizodo rilata al la Hispana Enlanda Milito en la paŝtejaj valoj de Eŭskio.
Infana literaturo
Li publikigis pli ol 25 infanaj kaj junecaj libroj, interalie:
Lipina
Lipina (Lippein) estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc. Ĝi situas en montaro Nízký Jeseník, proksimume 2 km nordoriente de Šternberk. Vivas ĉi tie.
Ĝi konsistas el du katastraj teritorioj: Lipina u Šternberka kaj Stachov u Šternberka, antaŭe memstara municipo Stachov (Stachendorf).
Historio
La unua skribmencio pri vilaĝoj Lipina kaj Stachov devenas el la jaro 1296.
Robert Estienne
Robertus Stephanus (1500-1559) estis humanisto, libristo, filologo, helenisto, latinisto, leksikografo kaj reĝa presito de Francisko la 1-a. Li renomiĝis pro tio ke li estas la unua kiu presis la Biblion kun inkludaĵoj de ĉapitroj kaj versikloj numeritaj.
Biografio
Post la morto de sia patro, Henri Estienne la Maljuna, Estienne laboris kelkajn jarojn en kompanio kun Simon de Colines, kiu konfidis lin en la kontrolado de la presejo. Robert Estienne estis bofilo de Simon de Colines, presisto kaj tria edzo de lia patrino Guyonne Viart post la morto de Henri Estienne la 1-a, kun kiu Simon unue estis ligita. Post la morto de Henri, Robert kaj Simon unue laboris kune. Ĝuste tiuepoke li publikigis eldonon de la "Nova Testamento", pli ĝustan kaj en pli konvena formato ol iu ajn aperinta antaŭe.
La rapida cirkulado de ĉi tiu eldono alarmis la doktorojn de la Sorbono, kiuj vidis malfacile la multobligon de ekzempleroj de la verko, el kiu la partizanoj de novaj opinioj ĉerpis la plej multajn el iliaj argumentoj; sed ili neniam povis trovi eĉ pretekston por peti ĝian subpremadon. Robert Estienne edziĝis baldaŭ kun Perrette Bade, filino de la presisto Josse Bade (1461-1535). Ŝi mem instruis la elementojn de la latina lingvo al siaj infanoj kaj servistoj, tiel ke en la domo de Estienne estis neniu, kiu ne aŭdis kaj parolis ĉi tiun lingvon kun facileco.
Li forlasis la kompanion de Colines ĉirkaŭ 1526, kaj fondis presejon sub sia nomo, en la sama distrikto, kie lia patro loĝis. La unua verko, kiun li publikigis, estis "De partitionibus oratoriae" de Cicerono, datita la 7-an de marto, 1527. El tiu jaro ĝis lia morto, nenio okazis sen lia publikigado de novaj eldonoj de la klasikaĵoj, superaj al ĉiuj antaŭaj, kaj plej multaj riĉigitaj per interesaj notoj kaj antaŭparoloj. Oni diras, ke, por esti pli certa pri la ĝusteco de la presitaj verkoj, li montris iliajn pruvojn, promesante rekompencojn al tiuj, kiuj malkovris erarojn en ili.
Li unue uzis la samajn karakterojn kiel sia patro kaj Simon de Colines; sed li havis ĝin gravurita, ĉirkaŭ 1552, en multe pli eleganta formo, kiun li uzis por la unua fojo en la bela eldono de la Biblio en la latina, kiu aperis la saman jaron. Estienne neglektis nenion por igi ĝin la ĉefverko de sia arto; li reviziis la tekston kun plej granda zorgo en du manuskriptoj, unu el Saint-Germain-des-Prés, la alia el Saint-Denis, kaj li ankaŭ konsultis la plej klerajn teologojn, kiuj donis al li sian aprobon.
Li klinis sin al la Reformacio, kio kaŭzis al li malfacilaĵojn elde la teologoj, sed lin protektis delonge Francisko la 1-a. Li akceptis ĉiujn kondiĉojn truditajn al li, kaj li eĉ submetiĝis al ne plu presi ion sen la konsento de la Sorbono.
Estienne estis nomumita, en 1539, la reĝa preseisto por la latina kaj la hebrea, kaj laŭ lia peto Francisko la 1-a petis al Claude Garamont gravuri kompletan tiparon de grekaj signoj konataj kiel "Grecs du roi" (greka tiparo de la reĝo). Tamen la teologoj, ĵaluzaj pri la fido de la reĝo al viro, kies sentojn ili suspektis pri aferoj de fido, serĉis okazon konvinki lin pri herezo. Ili kredis, ke ili trovis ĝin en la nova eldono de la Biblio, kiun Estienne publikigis en 1545, enhavanta duoblan latinan version kaj notojn de François Vatable.
Leono la judo (1482-1542), konata kiel apoganto de Zvinglo, estis la aŭtoro de unu el ĉi tiuj versioj; kaj oni asertis, ke se la notoj estis de Vatable, ili estis koruptitaj de Estienne. Ĉi tiu akuzo kaŭzis multan bruon kaj Francisko la 1-a devis denove ĉesigi la proceson kontraŭ sia presisto. Ĉi tiu granda princo mortis, kaj Robert Estienne volis doni markon de sia dankemo, presante speciale zorge la funebran paroladon de ĉi tiu princo fare de Pierre Duchâtel (1480-1552).
La parolanto diris, ke Francisko la 1-a pasis de ĉi tiu vivo en eternan gloron. Ĉi tiu ideo, tiel ofte trovata en ĉiuj tiaspecaj paroladoj, estis temo de denunco de la Sorbono, kiu asertis, ke ĉi tiu propono kontraŭas la doktrinon de la Eklezio pri purgatorio.
Estienne baldaŭ rimarkis, ke li ne povas fidi je la protekto, kiun li ĝuis ĝis tiam kun la nova reĝo; kaj batalinte kelkajn jarojn kontraŭ siaj kontraŭuloj, li fine decidis retiriĝi al Ĝenevo kun sia familio. Li alvenis al tiu urbo komence de 1552. Tie li malkaŝe ĉirkaŭprenis kalvinismon. Lia frato Charles Estienne devis transpreni la administradon de la familia presejo.
Li presis tie, la saman jaron, kunlabore kun Konradus Badius (1525-1562), lia bofrato, la "Novan Testamenton" en la franca. Li tiam establis privatan presejon, el kiu aperis kelkaj bonaj verkoj, li estis akceptita kiel burĝon en Ĝenevo, en 1556, kaj mortis en tiu urbo la 7-an de septembro, 1559.
Lia nomo estis donita al la "Supera Lernejo de Artoj kaj Grafikaj Industrioj Estienne", en Parizo, specialiĝanta pri grafikaj artoj kaj presado.
Teodoro Beza, Jean Dorat (1508-1588) kaj Scévole de Sainte-Marthe (1536-1623) tre laŭdis lin. Jacques Auguste de Thou metas lin super Aldo Manuzio kaj Johannes Frobenius, kaj aldonas "ke Francio kaj la kristana mondo ŝuldas al li pli da rekono ol la plej grandaj kapitanoj, kaj ke li kontribuis pli por eternigi la regadon de Francisko la 1-a ol la plej bonaj faroj de ĉi tiu princo ”.
La signo de lia presejo estas olivarbo, kie kelkaj branĉoj elstariĝas, kun ĉi tiuj vortoj: "Noli altum sapere", al kiuj foje aldoniĝas kelkaj vortoj sed time. Ĝi estas citaĵo de la Epistolo de Sankta Paŭlo al la Romanoj (11:20): "Ne vin donu al fiero, sed timu". La verkoj, kiujn li publikigis kiel reĝa presisto en la greka lingvo, estas markitaj per lanco ĉirkaŭ kiu estas kunplektitaj serpento kaj olivbranĉo.
Ni legas malsupre ĉi tiun verson de Homero: Bασιλεῖ τ'ἀγαθῷ ϰρατερῷ τ'αἰχμητῇ, kiu eblas traduki per ĉi tiuj vortoj: "Al la bona reĝo, kaj al la kuraĝa soldato." Charles Estienne, Adrianus Turnebus (1512-1565), Guillaume Morel (1505-1564), Johano Bonnaskito (Jean Bene natus), kaj ĉiuj, kiuj havis permeson uzi la grekajn karakterojn de la reĝo, adoptis ĉi tiun emblemon.
La verkoj, kiujn li publikigis en Ĝenevo, ne portas la nomon de ĉi tiu urbo, sed nur la olivarbon, kun ĉi tiuj vortoj malsupre Oliva Roberti Stephani.
Eĉ ke la principo dividi la biblian tekston en "versojn" ne estas invento de Robert Estienne (ekzemple, la Veteris et Novi Testamenti nova translatio, latina versio de la Biblio el la hebrea por la Malnova Testamento kaj la greka por la Nova Testamento de la dominikano, Santes Pagninus, publikigita en Liono en 1527, jam inkluzivas dividon en numeritajn versojn), ĝi tamen estas la divido, kiun li inaŭguras en sia eldono de la Nova Testamento de 1553 (kun versoj multe pli mallongaj ol tiuj de Pagnini) kiu regis.
Estienne estis akuzita, ke li portis la grekajn karakterojn el la reĝa presejo al Ĝenevo, sed la fakto ne estas pruvita. La matricoj, kiuj estis uzataj por fandi ĉi tiujn karakterojn, efektive troviĝis en Ĝenevo, sed ĉiuj cirkonstancoj de la rilato farita el ili ŝajnas konstati, ke ili fariĝis posedaĵo de la familio de Robert Estienne; kiel kaj en kiu kapacito? Ĉi tio ne klarigeblas.