cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Instituto de Katalunaj Studoj
La Instituto de Katalunaj Studoj - Institut d'Estudis Catalans (, ankaŭ konata de la akronimo "IEC" - estas akademia institucio, kiu serĉas entrepreni esploradon kaj studadon pri "ĉiuj elementoj de kataluna kulturo". Ĝi estas bazita en Barcelono, la ĉefurbo de Katalunio kaj dua plej granda urbo en Hispanio.
La instituto estas aparte konata pro sia laboro normigante la katalunan lingvon. La aktuala prezidanto de la Instituto estas Joandomènec Ros Aragonès, elektita al la ofico por kvar jaroj en 2013 kaj al dua periodo en 2017, sekvante Salvador Giner, elektita al la ofico por kvar jaroj en 2005 kaj dua periodo en 2009.
Diomedo-insuloj
Diomedo-insuloj estas du malgrandaj insuloj en la Bering-maro. La insuloj situas 4 km unu de la alia, inter ili troviĝas limo de Rusio kaj Usono, tiu limo kongruas tie kun la internacia datlinio.
La pli granda insulo (10 km2) nomiĝas Ratmanov-insulo (aŭ Granda Diomedo) kaj apartenas al la rusia Ĉukĉ-lando. Ĝi ne havas konstantajn loĝantojn, sed gravas ties meteorologia stacio.
La pli malgranda insulo (Malgranda Diomedo) apartenas al Alasko kaj loĝas tion ĉukĉoj.
La nomo de la insuloj venas de la dana maristo Vitus Jonassen Bering, kiu vizitis la insulojn je la 16-a de aŭgusto 1728, je tago de Sankta Diomedo.
La kontrakto pri vendo de Alasko (1867) deklaras, ke la limo devas estis en sama distanco de la du insuloj, poste rekte norde dividas la Glacian maron.
Oni planas submaran tunelon tra la Beringa markolo, kie la insuloj aperas kiel intervojaj stacioj. (Bering-markola tunelo)
Anikó Deé Nagy
Anikó DEÉ NAGY [de: nadj] estas rumania hungara bibliotekistino. Ŝi naskiĝis en Târgu Mureș la 10-an de oktobro 1939.
Kariero
Anikó Deé Nagy diplomitiĝis pri germana-hungara lingvoj de UBB de Kluĵo. De 1965 ŝi estis bibliotekistino de Biblioteko Teleki-Bolyai de Târgu Mureș.
Staré Hradiště
Vilaĝo Staré Hradiště situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 3 km norde de la urbo Pardubice, ĉe la ŝoseo n-ro 324 inter Pardubice kaj vilaĝo Hrobice en ebenaĵo de la rivero Elbo. Vivas ĉi tie.
24046 Malovany
24046 Malovany estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (distrikto Prago-oriento, ĉ. 35 km sud-oriente de Prago).
Altŝipo
Altŝipo estas granda, tradicie rigilita velŝipo. Popularaj modernaj altŝipoj estas skunoj, brigantinoj, brigoj kaj barkoj. "Altŝipo" ankaŭ povas esti pli specifike difinata fare de organizaĵo, kiel por konkursoj aŭ festivaloj.
24046 Malovany
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona kantisto Joseph Malovany, kantoro ĉe la Sinagogo de la Kvina Avenuo en Novjorko kaj profesoro pri liturgia muziko ĉe la Universitato Yeshiva. Li ricevis multenombrajn altajn artajn premiojn kaj diplomojn. Elstara soloa tenoro, li spektaklas en oratorioj kaj simfoniaj pecoj ĉie tra la mondo.
Robatsch
Robatsch estas familia nomo de jenaj personoj:
Staré Hradiště
Historio
Vilaĝo Staré Hradiště kun la rivero Elbo, herbejoj, arbaro kaj fiŝisto apartenis jam en la dua duono de la 12-a jarcento al la monaĥejo de Opatovice. Post detruo de la monaĥejo en la jaro 1421 sinsekve posedis la vilaĝon Diviš Bořek el Miletínek, Georgo el Poděbrady, liaj filoj, en la 16-a jarcento senjoroj de Pernštejn kaj poste la Reĝa kamero.
Vidindaĵoj
Granda estinta grenejo sur rando de la vilaĝo estas restaĵo de iama senjora korto.
Sub kruco en Staré Hradiště apud vojo al Brozany estis enterigitaj multaj soldatoj el tempo de francaj militoj.
En Staré Hradiště estas komerca kaj industria kvartalo laŭ menciita izolita domo nomata Fáblovka.
En la vilaĝo rapide kreskas multaj modernaj familiaj domoj.
Travaillan
(jen france, okcitane -) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
So
La literkombino havas plurajn signifojn:
Chignahuapan
Chignahuapan estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Chignahuapan.
Geografio
La komunumo laŭ la popolnombrado de la instituto INEGI en 2005 havis 51536 loĝantojn. El tiuj estas 25023 viroj kaj 26513 virinoj. La komunumo havas surfacon de 591.92 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 50′ norda latitudo kaj 98° 2′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2260
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21053a.htm
Carbonara Scrivia
Carbonara Scrivia estas komunumo de Italio.
Derek Bentley
Derek William BENTLEY (30-an de junio 1933; 28-an de januaro 1953) estis juna brito, kiu en aĝo de 19 jaroj estis ekzekutita pro murdo de policano. La afero estas – aldone al la ekzekuto de Timothy Evans – taksata kiel unu el la plej gravaj juĝistaj eraroj en la brita kriminala historio. Li estis amnestiita la 29-an de julio 1993 – postmorte – kaj la 30-an de julio, la apelacia juĝistaro neniigis la juĝ-decidon.
Bentley kreskis en mizeraj cirkonstancoj en orienta Londono, dum la dua mondmilito, meze de la fatrasoj estigitaj de la germanaj bombadoj per V1. Lige al tio, li iĝis epilepsia kaj mense li post-restis profunde signita. Lia mensaj kapabloj restis je nivelo de 11-jara persono. Li ne kapablis legi nek skribi kaj havis la inteligentan kvocienton de 66.
La ŝtelrompo
Bentley kaj 16-jara kunulo Christopher Craig ŝtelrompis la 2-an de novembro 1952 en la aĉetdomon Barlow & Parker, en suda Londono. Dum Bentley mem havis nur tranĉilon kaj batringon, Craig havis revolveron. Oni rimarkis ilin dum la ŝtelrompo kaj informis pri tio la policon.
Kiam la polico alvenis, ili kaŝis sin sur la tegmento. La nearmita policano Frederick Fairfax postiris ilin kaj volis kapti Bentley. Tiu sukcesis fuĝi kaj kriis, laŭ atesto de pluraj policanoj: Donu al li, Chris!“. Craig ekpafis kaj vundis la ŝultron de la policisto. Tiu do provis denove kapti Bentley, kiu informis lin, ke Craig havas revolveron kun kalibro .45 kaj municion.
Post kiam oni alsendis armitajn policanojn al la domo, pluraj aliris la tegmenton. Inter la unuaj estis policano ("Police Constable") Sidney Miles, kiun Craig murdis per pafo al lia kapo. Post kiam Craig elpafis ĉiujn kuglojn je dispono, li saltis de sur la tegmento. Li falis 10 metrojn, rompiĝis multaj liaj ostoj, kaj tial oni sukcesis aresti lin.
La proceso
Ĉar Craig estis neplenaĝulo, tiel li ne riskis mortopunon. Bentley estis plenaĝulo, sed psiĥe damaĝita. Bentley estis pli frue jam punita pro malgrandaj ŝteloj, kiuj malpozitive efikis en la proceso.
Oni komprenis la vortojn de policano-kaptita Bentley Let him have it, Chris!“ kiel alvokon al murdo (Donu al li (kuglojn)). Tri policanoj deklaris, ke ili aŭskultis tiujn vortojn, dum kvara policano kaj Craig mem, ne.
Sr
La literkombino havas plurajn signifojn:
Derek Bentley
La proceso
Laŭ aliaj, oni povas kompreni la vortojn (Let him have it) tiel: ’’Donu al li la revolveron", se la vortoj estis vere elparolitaj.
Oni ne faris detalan balistikan analizon pri tio, ĉu vere la kuglo pafita de Craig murdis. Medicina analizo montris, ke Bentley estis analfabeto kaj havis nur averaĝan inteligentecon. Spite al tio, la analizinta kuracisto Dr. Matheson deklaris, ke Bentley ne estas mens-handikapita kaj tiel estas punebla.
La juĝistaro deklaris, post kunsido daŭrinta 75 minutojn, Bentley kaj Craig kulpaj pri la murdo de policano Miles. Bentley estis kondamnita je morto, dum Craig nur al 10-jara enkarcerigo (pro neplenaĝeco).
La dubo pri la balistikaj analizoj, la mensa deficito de Bentley kaj la fakto, ke li mem ne partoprenis en la murdo, kondukis al akraj protestoj kontraŭ la juĝo. Spite de la publikaj protestoj, Derek Bentley estis ekzekutita la 28-an de januaro 1953, per pendumo.
Fratino de Bentley (Iris) ekis kampanjon por postmorta amnestio, kiun ŝi atingis en 1993. La oficiala ekzameno de la juĝo komenciĝis en 1997 kaj finiĝis la 30-an de julio 1998, kiam oni deklaris nula la mortoverdikton. Lia fratino ne transvivis ĝis la neniigo de la kondamno, ĉar ŝi estis jam mortinta, la 23-an de januaro 1997 pro kancero.
Inter tiuj, kiuj siatempe partoprenis en la kampanjo por la postmorta rehonorigo de Bentley estis kantisto Elvis Costello, kiu enigis en sian diskon "Spike" de la jaro 1989 kanton titolitan "Let Him Dangle" (lasu, ke li pendadu).
Pri la tuta historio oni realigis filmon en 1991, kies titolo estis ĝuste la frazo kontestata dum la juĝ-procezo: "Let him have it".
vidu ankaŭ
Sieĝo de Sidney Street
Jacques Parizeau
Jacques PARIZEAU (naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1930 kaj mortis la 1-an de junio 2015 en Montrealo) estis ekonomikisto, alta ŝtatoficisto, profesoro kaj kebekia politikisto. Li estis ministro de la Financoj de Kebekio de 1976 ĝis 1984 kaj la 26-a ĉefministro de Kebekio de la 26-a de septembro 1994 ĝis la 29-a de januaro 1996. En 1995, li kunvokis la 2-an referendumon pri la sendependeco de Kebekio.
31491 Demessie
31491 Demessie estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la far de la teamo de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Bluye DeMessie, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2014 pro sia projekto pri media mastrumado. ŜLi estis lernanto ĉe la William Mason High School en Mason (Ohio, Usono).
Muuruvesi
Muuruvesi estas eksa komunumo de Finnlando. Ĝi estis ligita al Juankoski en 1971. Terareo de Muuruvesi estis. La 31-an de decembro 1969 la komunumo havis 3,708 loĝantojn.
Gábor Andreánszky
Barono Gábor Andreánszky [andreAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Andreánszky Gábor estis hungara botanikisto, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis la samnoma Gábor Andreánszky (politikisto).
Gábor Andreánszky naskiĝis la  1895 en Alsópetény. Li mortis la 1967 en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Andreánszky frekventis universitaton en Budapeŝto. Li ekinstruis en 1920 samloke en la universitato. En 1942 li ekhavis krompostenon en Naturscienca Muzeo. Li okupiĝis ekzemple pri kreskaĵoj de Italio, Alpoj, Karpatoj, se ne paroli pri arbaroj de Hungario. En 1952 pro la barona rango li ne plu povis labori en la universitato, same en la muzeo li estis nur simpla laboristo.
Batalo de Lodi
La Batalo de Lodi, nomita ankaŭ Batalo de la ponto de Lodi, okazis la 10an de Majo 1796 inter trupoj de Francio estritaj de la tiama generalo Napoleono Bonaparte kaj la ariergardo de armeo de Aŭstrio estrita de Karl Philipp Sebottendorf, ĉe Lodi, Lombardio. La ariergardo estis venkita, sed la ĉefa korpuso de la Aŭstria Armeo de Johann Peter Beaulieu havis tempon retiriĝi.
La Batalo de Lodi ne estis decida engaĝiĝo, ĉar la Aŭstria Armeo sukcese povis fuĝi. Sed ĝi iĝis centra elemento en la mito por Napoleono kaj, laŭ Napoleono mem, kontribuis konvinki lin ke li estas supera al aliaj generaloj, kaj ke lia destino kondukos lin al atingo de grandaj sukcesos.
NGC 3605
NGC 3605 (aliaj indikoj — UGC 6295, MCG 3-29-19, ZWG 96.19, PGC 34415) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Neuhütten (Hochwald)
Neuhütten estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Sukerradiko
La sukerradiko (Sium sisarum) estas plantspecio, kiu apartenas al la familio de la Apiacoj (Apiaceae). Ĝi estas malnova utilplanto el orienta Eŭropo kaj Azio. La origina sovaĝa formo estas disvastigita de la Kaŭkazo ĝis Siberio. La nomo sukerradiko venas de la dolĉa gusto de la radiko.
Priskribo
Sium sisarum kreskas kiel plurjara herba planto. Ĝi atingas kreskoalton de 100 ĝi 150 centimetrojnr. Kreiĝas faskon da blankaj dikiĝinta (ĉirkaŭ fingrodikaj ) radikoj, kiuj similas al la radikoj de batatoj aŭ dalioj, sed ili estas rimarkeble pli maldikaj kaj atingas longecon de 15 ĝis 20 centimetrojn. La centra radiko estas la plej granda kaj povas atingi longecon de 30 cm. La koloro de la radikoj estas griza ĝis blanka. La karno estas blanka. Ili estas cilindraj kaj iomete pinte je la fino. La planto kreas 10–15 radikojn. Ili havas iomete lignan kaj fibran centron. La planto estas vintrorezista. La folioj estas nepare plumaj kun tri ĝis dekunu plumfolietojn. La mallarĝaj plumfolietoj havas segildentan randon. Ĉe juna plantoj la filioj finiĝas pinte, ĉe maljunaj ronde. La planto floras en julio kaj aŭgusto. Ĝi aperas nur en la dua jaro post la dissemo. La floroj staras en terminalaj umbelaj infloreskoj. La malgrandaj, odorantaj floroj estas stelformaj. La petaloj estas blankaj. La brunaj fruktoj estas mallongaj kaj similas tiujn de la karoto. Same kiel ĉe la karotoj la fruktoj kungluiĝas. La semo estas 0,75–1 mm dika kaj 2–2,5 mm longa. La fruktoj estas aĥenoj.
Kultivado kaj rikolto
La kultivado daŭras 6–8 monatojn. Necesas malpeza nutraĵriĉa grundo, kiu faciligas la kreskon kaj la rikolton de la radikoj. La sukerradiko bone alkutimiĝas al la mezeŭropa klimato. La planto ne toleras hidromorfajn grundojn. La planto estas multigita vegetative per radikpartoj aŭ per divido de la radikaro. Eblas ankaŭ dessemi la planton. La dissemado okazas en marto, ĝi ankaŭ povas okazi jam aŭtune La planto bezonas ĉirkaŭ 35 tagoj por ĝermi. . La distanco inter la vicoj estu 20–30 cm. Je la kulturfino la distanco en la vico estu ĉirkaŭ 15 cm. . Por 1 m² 4 gramoj de semaĵo estas bezonataj. Ofte la dissemado okazas en sembedoj kaj de tie la junplantoj estas transplanataj al la kampo. Vegetativa multigado donas pli rapide grandajn plantojn ol la disemado. Tiam la plantado povas okazi ĉirkaŭ du – tri semajnojn pli malfrue (fine de marto ĝis komence de aprilo). . La sterkado estu kiel ĉe karotoj. Dum la ĉefa kresko la sukerradiko same kiel karotoj, pastinakoj kaj radikpetroselo multe da akvo. Longajn sekajn periodojn pligrandigas la fibran internon de la radiko. La rikolto komencas aŭtune kaj povas daŭri ĝis la vintro, ĉar la planto ja estas frostrezista. La radikoj povas esti stokeblaj kiel karotoj, plej bone en malvarma kelo en humida sablo.. Nur junaj radikoj de unujaraj plantoj estas uzeblaj. Oni rikoltas per maŝino. La rikoltkvanto varias inter unu kaj du kilogramojn po m².
Sema kultivado kaj plimultigo
Kiam la semoj sur la umbeloj bruniĝas, oni fortranĉu la umbelojn por sekigi ilin.. Dies ist von August bis Oktober gegeben. Nomalkaze la semoj estas maturaj de aŭgusto ĝis septembro. Unu gramo de semoj entenas ĉirkaŭ 600 semoj. La semoj estas ĝermpovaj tri jarojn. Oni nur prenu semon de dujaraj plantoj. Se la multigado okazu vegetative oni rikoltu sanajn radikoj kaj plantu ilin separate.
Malsanoj kaj damaĝbestoj
La planto havas la samajn malsanojn kaj damaĝbestojn kiel karotoj, pastinakoj kaj radikpetroselo. Precipe musoj ŝatas la dolĉajn radikojn.
Kuirarto
La planto estas uzata kiel radiklegomo. La radikoj estas kuirataj en akvo.La radikkarno gustas dolĉe ka ja arome kaj estas je faruna konsistencon. La unujaraj radikoj estas pli delikataj. Post la kuirado oni povas forigi facile la fibrecan kernon. Oni ankaŭ povas manĝi la foliojn. Prefere uzu la junajn foliojn, kiuj estas tre aromaj. La radikoj estas rostataj en bakforno ĉe 180° ĝis ili estas orbrunaj.La folioj povas esti manĝataj krude ekzemple en miksita salato. El la radiko estas ankaŭ farebla brando.
Stokado
Rikoltitaj radikoj estas stokeblaj kelkajn semajnojn enmetitaj en sablo.
Substancoj
La kruda radikkarno enhavas 4 ĝis 8 % da sukero (sakarozo) kaj seka substanco de 16 %. La seka substanco enhavas 63–65 % da sukerozo. La seka substanco de la folioj estas preskaŭ 8 % kaj ili havas je 25 % da proteino kaj 12 % da sukero. Tial la planto estis multe pli kultivata, kiam la sukero estis rara kaj multekosta. La radiko ankaŭ enhavas mineralojn kaj pektino.
Medicina signifo
Precipe la en Mezeŭropa hejmiĝanta specio Sium latifolium, kiu estas tre parenca al la sukerradiko estis uzata ĝis en la 20a jarcento kiel kuracplanto.
SS
La literkombino havas plurajn signifojn:
Chignautla
Chignautla estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Chignautla.
Stacio Yodogawa
Stacio Yodogawa (japane: 淀川駅 [Jodogaŭa-eki], angle: Yodogawa Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Fukuŝima, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Hanshin: Linio Hanshin (ĉefa).
Chignautla
Geografio
La komunumo laŭ la popolnombrado de la instituto INEGI en 2005 havis 26087 loĝantojn. El tiuj estas 12730 viroj kaj 13357 virinoj. La komunumo havas surfacon de 104.61 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 49′ norda latitudo kaj 97° 23′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2000
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21054a.htm
24048 Pedroduque
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la hispana kosmonaŭto Pedro Duque, kiu flugis kiel misiona fakulo en la misiono STS-95 de la kosmopramo Discovery ( – ).
Hanoj
Hanoj (aŭ Ĥanoj ) estas la plej granda etna grupo de Ĉinio. Ili konsistigas 92% de la loĝantaro en la Ĉina Popola Respubliko kaj 19% de la tuta homaro. Hanoj estas la plej granda etna grupo de la mondo. La nomo venas de la Dinastio Han (汉/漢), sub kiu malsamaj gentoj de Ĉinio komencis konsideri sin mem kiel unueca etna grupo. Same, ĉina skribo por skribi la lingvon estas nomata Hanzi (simpligite 汉字; tradicie 漢字), aŭ "hana skribo".
TGY
La vorto havas plurajn signifojn:
Victoria (Tamaulipas)
Victoria estas unu el la 43 komunumoj de la meksika subŝtato Tamaulipas, kiu situas en la norda Meksiko kun limo al Usono kaj la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Victoria. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) loĝantojn. El tiuj estis viroj kaj  virinoj. La komunumo havas surfacon de. La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 320 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe ne konata mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 18 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 556 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
de la loĝantoj de Victoria en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis ( el ), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj  ( el ).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995),  personoj apartenis al la katolika religio kaj  personoj al la protestantisma religio. personoj apartenis al aliaj religioj kaj personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
TGV
TGV ([teʒeve]) (Train à Grande Vitesse) estas franca altrapideca trajno.
La TGV-trajnojn produktas la franca entrepreno Alstom. Ĝi servas kiel franca nacia simbolo kaj estas unu el la plej sukcesaj rapidtrajnoj. La unua TGV ektrafikis la 22-an de septembro 1981 en la itinero Parizo-Liono.
La, la tipo V150 atingis mondan rekordon kun rapido de 574,8 km/h kiu daŭre validas (japana maglevo havas rekordon de 603 km/h, sed tio ne plu estas tradicia trajno sur reloj ).
TGV-teknologio estis adoptita sub diversaj nomoj en kelkaj aliaj landoj: [30] ekzemple Thalys (Belgio), KTX ( Sud-Koreio), Eurostar (Britio-Belgio-Francio). Acela Express/Avelia Liberty (Usono), Al-Boraq (Maroko), AGV (Italio).
Markonomo Ouigo
Ouigo estas la malmultekosta rapidtrajna servo de SNCF (francaj fervojoj). Tiuj trajnoj havas reduktitajn entrajnajn servojn. La servoj tradicie haltas en malpli okupataj duarangaj stacidomoj, foje ekster la urbocentro. La laŭvorta traduko de la markonomo estas "yes go", sed la nomo ankaŭ alludas la anglan homonimon "we go" (ni iras).
Hanoj
La hanoj parolas malsamajn lingvojn, kiuj estas kaj estas ofte  de la sama lingvo, kvankam foje ili tute ne estas interkompreneblaj. Plejmulte da hanoj parolas la mandarenan ĉinan lingvon. Ĉiuj malsamaj lingvoj parolitaj de la hanoj estas skribitaj kun la samaj ideogramoj, kaj tio historie kontribuis al ilia sento de unueco. Multaj hanoj estas nuntempe sen-religiaj, sed tradicie budhismo, konfuceismo kaj taoismo estas iliaj ĉefaj religioj.
En Ĉinio ekzistas multaj etnaj minoritatoj, kiuj ne estas konsiderataj hanoj. Unu el tiuj grupoj, la hujoj, estas fakte, krom la fakto ke ili estas islamanoj.
(60458) 2000 CM114
(60458) 2000 CM114 estas granda duopa transneptuna objekto malkovrita la de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Ĝi estas objekto de la disa disko, karakterizita de grandaj discentreco kaj orbita klineco.
Satelito
Satelito estis malkovrita la de Keith S. Noll, William M. Grundy, H. F. Levison kaj Denise C. Stephens, uzinte observojn de  per la Kosmoteleskopo Hubble; anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de ĉirkaŭ 128 km, de ĉ. 15 tagoj (360 horoj) kaj orbitan de 2200 ± 200 km.
Stepanovicjevo
Stepanovicjevo, serbe Степановићево, slave Stepanovićevo, hungare Máriamajor estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Baĉka, en municipo de Novi Sad.
Situo
Stepanovicjevo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo preteriras. Novi Sad troviĝas 20 km-ojn.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la regiono apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Újvidék, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. Tiam hungaroj el Rumanio ekster Karpatoj fondis la vilaĝon, kie estis nur bienocentro nomata Máriamajor. Ili nomumis la novan vilaĝon Bácshadikfalva. En 1945 la hungaroj deportiĝis, serboj alvenis. En 2002 loĝis en Stepanovicjevo 2214 homoj, (2117 serboj (96 %), 19 jugoslavianoj, 14 slovakoj, 9 hungaroj kaj aliaj).
St
La literkombino havas plurajn signifojn:
Sirig
Sirig, serbe Сириг, hungare Szőreg estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Baĉka, en municipo de Temerin. La historia pli preciza hungara loknomo estis Bácsszőreg [bAĉsOreg].
THA
La vorto havas plurajn signifojn:
Sirig
Situo
Sirig situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Novi Sad-Srbobran.
20120 Ryugatake
20120 Ryugatake estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Rjugatake (japane 龍ヶ岳町; Ryūgatake-machi) en gubernio Kumamoto, sur la orienta bordo de la bela insulo Amakusa-Kamiŝima. Estas la nomo ankaŭ de la monto, kie la Publika Observatorio Mju-i troviĝas
Reĝo (ŝako)
La reĝo (♔♚) estas peco de la ludo de ŝako. Ĝi estas la peco, kiun la kontraŭulo volas kapti por venki en la ludo. Se la reĝo estas minacata kaj ne povas eskapi, oni diras, ke la reĝo estas en ŝakmato kaj la ludo estas malgajnata.
Ĉiu ludanto komencas la ludon kun unu reĝo en la unua linio, inter la damo kaj la reĝa kuriero. Laŭ algebra notado, la blanka reĝo komencas ĉe e1 kaj la nigra reĝo komenciĝas ĉe e8.
La reĝo rajtas moviĝi kaj kapti en iu ajn direkto unu ĉelon, tamen oni ne povas movi la reĝon al ĉelo, kiu estas minacata de kontraŭa peco. Kune kun turo, la reĝo povas fari specialan movon, la arokon.
10058 Ikwilliamson
10058 Ikwilliamson estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Isabel K. Williamson (1908–2000), kiu gajnis la Medalo Chant de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado (RASK) en 1948. Ŝiaj observoj de kaj meteoroj estis alte konsideritaj far'de profesiaj scientistoj. La unua Klubo Messier rezultas de ŝiaj klopodoj. Iama observatorio kaj nuna biblioteko de la Centro de Montrealo de la RASK estis nomitaj en ŝia honoro.
Sorano de Efezo
Sorano de Efezo (Σωρανός ὁ Ἑφέσιος, Soranus Ephesius; 98–138) estis greka kuracisto, ginekologo, obstetrikisto kaj pediatro, la ĉefa reprezentanto de la metodisma lernejo pri medicino (kiu emfazis simplajn kaj praktikajn regulojn, surbaze de teorio kiu atribuis al ĉiuj malsanoj ian adversan staton de “internaj poroj”).
Terkolo de Tehuantepeko
Terkolo de Tehuantepeko, en la hispana istmo de Tehuantepec, estas regiono inter la subŝtatoj de Oaĥako, Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco en Meksiko, nomata laŭ la tie fluanta rivero Tehuantepeko. Temas pri la plej mallarĝa zono inter la du oceanoj (nome sude la Pacifika Oceano, pli detale ties Golfo de Tehuantepeko, kaj norde la Atlantika Oceano, pli detale la Meksika Golfo) kiun posedas tiu ŝtato. En tiu punkto komencas la terkola zono de Centrameriko. Temas pri riĉa areo ĉe nafto kaj lignoproduktado. Estas ankaŭ unu de la meksikaj regionoj kun plej granda indiĝena loĝantaro. En ĝi kunvivas huavoj, zapotekoj, kaj zokoj.
Sorano de Efezo
Liaj skribaĵoj normigis la medicinan koncepton pri la malsanoj de la virinoj, gravedeco, kaj porinfanaj zorgoj dum preskaŭ 1500 jaroj. Oni priskribas lin kiel la plej granda ginekologo de la antikva tempo, kaj laŭŝajne li estis kontraŭa al la abortigaj praktikoj kiuj superregis la romiajn kutimojn liaepoke.
Vivo
Laŭ la enciklopediisto Suda, li estis filo de Menandro kaj Fobos kaj praktikis medicinon en Aleksandrio kaj Romo dum la regadoj de la imperiestroj Trajano kaj Hadriano. Li same estis samtempulo de la greka kuracisto Arkigeno, kiu faris uzon de liaj kuraciloj. Li estis mentoro de Statilius Attalus, arkiatro de la imperiestroj Marko Aŭrelio kaj Lucio Vero (130-169). . Dum kelka tempo li vivis en Akvitanio kie li restis kun la celo pri traktado de haŭto-malsanoj kiuj estis tre ordinaraj liaepoke.
Tertuliano mencias kvarvoluman verkon de Sorano, Pri la animo (De anima), en kiu la aŭtoro klasas la animon en sep partoj krom nei ĝian senmortecon. Paŭlo de Egino citas lin kiel unu el la unuaj grekaj verkistoj kiuj priskribas la nematodon Dracunculus medinensis kaŭzanton de la parazita malsano konata kiel vermo de gvineo. Li laŭŝajne ĝuis grandan reputacion inter la antikvuloj, ĉar Sankta Aŭgusteno nomas lin “Plej nobla medicina verkisto” (Medicinae auctor nobilissimus) kaj Tertuliano "Methodicae Medicinae instructissimus auctor".
Terkolo de Tehuantepeko
La ĉefaj loĝataj komunumoj de la Terkolo de Tehuantepeko estas Coatzacoalcos, Minatitlán kaj Acayucan en Veracruz; kaj Juchitán de Zaragoza, Matias Romero, Salina Cruz kaj Santo Domingo Tehuantepec, en la subŝtato de Oaĥako. Tiu lasta loko nomigas la regionon. Kvankam temas pri vilaĝo fondita de zapotekoj, la nomo estas naŭatla, kaj signifas Monteto de la jaguaro (de tecuani = jaguaro; tépetl = monteto; kaj -co = sufikso de loko).
Šarišské Michaľany
Šarišské Michaľany, hungare Szentmihályfalva [sentmihAjfalva] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. En ambaŭ loknomoj Mikaelo kaŝiĝas.
Situo
Šarišské Michaľany situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Prešov-Sabinov. La lasta urbo troviĝas je 13 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1248 laŭ tiama hungara nomo kaj ortografio "Szent Mihaly" (=Sankta Mikaelo). En 1787 600 vilaĝanoj loĝis en 80 domoj, en 1828 622 vilaĝanoj en 82 domoj. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szentmihályfalva 602 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Kisszeben, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Šarišské Michaľany 2658 homoj, (2445 slovakoj, 155 ciganoj).
Famuloj
En la iama naskiĝis hungara astronomo Mátyás Tibor.
Su
La literkombino havas plurajn signifojn:
Fussa
Fussa (福生市; [fussa-ŝi]) estas urbo en Tokio en Japanio.
Armenoj en Pollando
Armenoj (indiĝena loĝantaro de Armenio) – unu el naŭ leĝe agnoskitaj naciaj minoritatoj en Pollando, estanta parto de Armena diasporo, loĝanta dise en la tuta lando, asimiligita kun plurjarcenta tradicio de setliĝo sur la teritorioj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.
Historio de armenoj sur teritorio de Pollando
Disdivido de Armenio inter Bizanca imperio kaj Turko-Selĝukoj en 1080 kaŭzis amasan migradon de armenoj el la patrujo, interalie al Kieva Regno. Verŝajne post la mongolaj invadoj kaj konkeroj en la 13-a jarcento armenaj kolonioj en la Kieva Regno plifortiĝis per la nova ondo de enmigrintoj el Suda Kaŭkazio. En la polan ŝtaton armenoj venis en la duono de la 14-a jarcento, post alligo fare de Kazimiro la Granda de Lvovo, kie ektroviĝis granda homamaso da ili. En 1356 la reĝo agnoskis ilian religian apartanecon, aŭtonomecon kaj juĝan povon, kaj en 1367 permesis al ilia episkopo krei diocezon kaj konstrui katedralon en la urbo.
Ariergardo
Ariergardo estas la forto de trupoj kiuj defendas militan armeon el kontraŭaj eventualaj atakoj for de ties ofensiva direkto kaj el malantaŭe. La termino povas esti uzata ankaŭ por priskribi la fortojn kiuj protektas la liniojn de komunikado malantaŭ la armeo rilate al la cetero de la sampartiaj armeoj.
Armenoj en Pollando
Historio de armenoj sur teritorio de Pollando
Privilegioj de Kazimiro la Granda kaj de liaj posteuloj kreis juran-politikan bazon por restado de armenoj en Pollando. De tie ilia nombro en la Orientaj Limregionoj de Pollando konstante kreskis, ili setlis en ĉiam novaj lokoj kiel Kamjanec-Podilskij, Bar, Brzeżany, Tyśmienica, Kuti, kaj eĉ en Kazimierz apud Vistulo, kaj de la 16-a jarcento ankaŭ en pluraj polaj privataj urboj kiel Zamość, Jazłowiec, Stanisławów, Horodenka, Mohylów Podolski.
Ariergardo
Mala posteno estas atribuita al la avangardo.
La ariergardo funkciis de diversaj manieroj kaj laŭ diversaj strategioj depende de la epokoj kaj de ties armiloj. Venkanta armeo povas esti venkita pro maltaŭga funkciado de la ariergardo.
Tiu termino povas esti uzata ankaŭ kiel metaforo por Aro de homoj, kiu bremsas evoluon aŭ progreson. Simile, ĝi estas uzata en kunteksto de sportoj (ekzemple futbalo), ĉefe kiam ties funkciado similas al la movo de armeoj en batalo.
Vitrolles-en-Luberon
(jen france, okcitane Vitròla de Leberon) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis. En la eta loĝloko filmiĝis multaj scenoj de la kinejaj filmoj Les Loups dans la Bergerie (1959) de Hervé Bromberger, La Gloire de mon Père kaj Le Château de ma Mère (1990) de Yves Robert (la lastaj du bildigas ankaŭ multajn scenojn el Grambois).
Armenoj en Pollando
Historio de armenoj sur teritorio de Pollando
Plimulto de armenoj setliĝintaj en Pollando okupiĝis pri komerco kun Azio kaj rapide ĝin dominis. Aliaj laboris kiel ormetiistoj, ofte produktante grandiozajn objektojn. Aliaj evoluigis produktadon de dioj.
Plimulto de polaj armenoj estis bone edukita. Danke al siaj komercaj kontaktoj kun Oriento ili scippovis paroli orientajn lingvojn, kion ofte profitis polaj reĝoj kaj polaj sinjoroj – plimulto de oficialaj misioj al Turkio aŭ Persio estis priservata de armenoj. Riĉaj armenaj komercistoj kelkiam pruntedonis monon al ĉiam suferantaj pro manko de mono polaj reĝoj.
Animzorgado de armenoj
Post fino de la dua mondilito armenoj loĝantaj en Orientaj Limregionoj de la Dua Pola Respubliko estis devigitaj forlasi siajn malgrandajn patrujojn kaj setliĝi en centra kaj okcidenta Pollando. Tiel ekestis armenaj temploj kaj paroĥejoj en Krakovo, Gliwice kaj Gdańsk. Pola superulo de Katolika Armena Eklezio estas Varsovia episkopo Kazimierz Nycz.
Karita Mattila
Karita MATTILA (naskiĝinta 1960) estas finna kantisto. Ŝia registro estas soprano. Ŝi estas unu de internacie plej sukcesantaj finnaj operkantistoj kaj ŝi vizitas regule en notindaj operdomoj. Ŝi fariĝis vere notenda internacie en 1990-aj jaroj. Mattila ricevis premion Grammy en 1998 kaj denove en 2004. Ŝi ricevis ankaŭ premion Ordre des Arts et des Lettres kaj medalon Finlandia.
1791 Patsayev
1791 Patsayev estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetan kosmonaŭton Viktor Ivanoviĉ Pacajev (cirile: Виктор Иванович Пацаев), mortinta en la akcidento de Sojuz 11 de la
NGC 3606
NGC 3606 (aliaj indikoj — ESO 377-32, MCG -5-27-4, AM 1113-333, PGC 34378) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Johann Gabriel Doppelmayr
Johann Gabriel Doppelmayr ( Nurnbergo; Nurnbergo) estis germana matematikisto kaj astronomo.
Vivo
Doppelmayr naskiĝis en Nurnbergo kiel filo de komercisto. En 1696 li komencis studadon de juro en Altdorf, sed baldaŭ li iris al Halle, kie li studis matematikon kaj fizikon. Pli poste li iĝis profesoro pri matematiko en Nurnbergo.
Lia plej fama verko, la Historische Nachricht von den Nürnbergischen Mathematicis und Künstlern ("Historia novaĵo pri la nurnbergaj matematikistoj kaj artistoj") aperis en 1730.
Dum sia vivo li famis precipe kiel matematikisto. Ek de 1728 li okupiĝis pri la konstruado de teraj kaj astronomiaj globusoj. Lia Atlas Coelestis in quo Mundus Spectabilis..., publikigita en 1742 estas unu el plej gravaj ĉielaj atlasoj de la 18-a jarcento.
La asteroido 12622 Doppelmayr kaj du strukturoj sur la luno estas nomataj honore al li.
Schweriner
Schweriner estas familia nomo de jenaj personoj:
Peissen (Holstinio)
Peissen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Steinburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Sv
La literkombino havas plurajn signifojn:
Villagrán (Tamaulipas)
Villagrán estas unu el la 43 komunumoj de la meksika subŝtato Tamaulipas, kiu situas en la norda Meksiko kun limo al Usono kaj la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas Villagrán. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6457 loĝantojn. El tiuj estis 3365 viroj kaj 3092 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1435,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 380 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe nd mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 18 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6313 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,095 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
4808 de la loĝantoj de Villagrán en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 356 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 7,4 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 7,33 % (173 el 2313), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 7,48 % (183 el 2495).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 5488 personoj apartenis al la katolika religio kaj 459 personoj al la protestantisma religio. 149 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 217 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Westerkwartier (municipo)
Westerkwartier (groninge: Westerketier) estas municipo en la nederlanda provinco Groningen kiu ekestis el la municipoj Grootegast, Leek, Marum kaj Zuidhorn. La municipo situas en la samnoma regiono Westerkwartier, ekestis je la 1-a de januaro 2019 kaj estas laŭ loĝantonombro (62 782) la dua municipo de la provinco Groningen.
Eksteraj ligiloj
Priskribo kun mapoj
Aradi Színpad
Aradi Színpad (Arada Scenejo) estis hungarlingva literatura, arta kaj socia semajnrevuo en Arad, Rumanio. Ĝis estis la daŭrigo de Délvidék (1911-36/1919). Readaktis: Andor Papp. De numero 16/1926/ ĝis 1932 aperis sub titolo Erdélyi Magyar Színpad, sekve en 1933 enfandiĝis en Kis Újság. Ĝi raportis fidele pri la teatra vivo de Arad, Timişoara kaj Oradea, prin la koncertoj kaj ekspozicioj. El ĝia literatura parto estas menciindaj la poemoj de ĝia redaktoro, Ferenc Farkas.
Nederlanda-Indonezia Unio
La Nederlanda-Indonezia Unio - nederlande Nederlands-Indonesische Unie, indonezie Uni Belanda-Indonesia - interkonsentita en 1949 kaj malfondita en 1954, estis la provo de la ŝtato Nederlando politike ligi al si la eksan kolonion Nederlanda Hindio (la nuna Indonezio) ankaŭ post la ŝtata sendependiĝo. La du ŝtatoj estu ligataj en konfederacio, kies ŝtatestro en persona unio estu la reĝo/reĝino de Nederlando. La konfederacio tamen malpli efikis ol la preskaŭ samtempe ekestinta Franca Unio, kaj multe malplilongdaŭris ol la brite dominita Komunumo de Nacioj.
Pasi Hyökki
Pasi HYÓKKI estas finna kantisto kaj ĉefo de koruso. Li estas vira soprano, kiu kantas kun falseto. Ekde aŭgusto 2008 li estas arta ĉefo de koruso Tapiolan kuoro. Korusoj, kiujn li ĉefis, estas ankaŭ Akateeminen Laulu kaj Cantabile-kuoro. Li ĉefis ankaŭ bandon Talla. Hyökki estis nomumita en 2010 ĉefo de koruso Ylioppilaskunnan Laulajat.
Pál Réthy
Pál Réthy [rEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Réthy Pál estis hungara kuracisto. Lia familia nomo estis Schlotterbeck [ŝloterbek] ĝis 1844. Pál Réthy  naskiĝis la  en Szarvas, li mortis la  en Békéscsaba.
Biografio
Pál Réthy frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Mezőberény, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1836. Post siaj studoj li estis asistanto 2 jarojn, poste kuracisto en Békéscsaba. En 1854 li fondis la urban hospitalon. Post jardeko li fondis jam pli modernan hospitalon en nova konstruaĵo. En 1869 li establis domegon por gemalriĉuloj. Ili estis konstruitaj laŭ planoj de Ernő Sztraka. En 1873 li multe strebis kontraŭ la epidemio de ĥolero, tial li estis altrangigita ĉefkuracisto, en 1882 li ricevis reĝan premion. En 1891 li pensiuliĝis. Post la morto li estis entombigita en ĝardeno de la hospitalo.
Prabuŝulo
La prabuŝuloj (Protostomia) estas unu el la du grupoj de duflankuloj. Ilia nomo indikas, ke dum la embriogenezo, post la gastrulado, la blastoporo iĝos la buŝo, dum la anuso formiĝos poste per truado de la embrio ĉe la alia fino de la digesta tubo de la embrio. Alia fundamentaj apartaĵoj de la grupo estas la spirala divido de la ĉeloj dum la segmentado. La ĉeloj estas jam frue determinitaj. La prabuŝuloj krome havas ventran nervosistemon, en kiu nur la kapa ganglio troviĝas en dorsa pozicio. Tiu tre vasta grupo entenas la plimulton el la duflankuloj. Inter la prabuŝuloj oni distingas inter muduloj, lofotrokozouloj, kaj platizooj.
Österreich 1
Österreich 1 (mallongigo: Ö1) estas sukcesega aŭstra radiostacio: unu el la kvar naciaj kanaloj funkciigitaj fare de la publika dissendanto de Aŭstrio ORF.
Karaktero
Ĝi temigas klasikan muzikon kaj operon, ĵazon, dokumentadojn, novaĵon, radioteatraĵojn kaj dramojn, kabaredojn, kvizojn kaj diskutojn. La programanta miksaĵo de Ö1 de informoj, kulturo, muziko, literaturo, eduko, scienco kaj religio estas ekzemplodona. Ö1 dissendas novaĵon en la germana, la angla kaj la franca.
Historio
La kanalo estis lanĉita antaŭ la 1a de oktobro 1967 kiel parto de granda projekto reorganizi la ORF-produktojn laŭ la respektiva prefero de la celogrupo, nome triparten: en Ö1, Ö2 kaj la pop-muzikkanalon Ö3.
Pli frue, en 1964, ekzistas peticio por nacia referendumo, per kio pli ol 800,000 civitanoj deklaris sin kontraŭ ideologiaj nomumoj je ŝlosilaj pozicioj ene de la ŝtatradioservo per la aŭstra granda koalicia registaro de kanceliero Alfons Gorbach (ÖVP) kaj vickanceliero Bruno Pittermann (SPÖ) laŭ tradicia proporcia postendisdividsistemo. Du jarojn poste, laŭleĝa reguligo de nepartia dissendado estis pasigita fare de la Nacia konsilio, kaŭzante relanĉon de la ORF-radiostacioj.
Ö1 devas observi la publikan instruan mandaton kaj oferti larĝe kulturan programon por artiste ema spektantaro. Furorante tiutempo, fokuso estas en novaĵprogramoj kiel la unu horon daŭranta Tagmeza Ĵurnalo aŭ baldaŭ pluse Matena Ĵurnalo; tiu laste menciita startis dum la Praga printempo 1968 por informi pri la politikaj ŝanĝoj en najbara Ĉeĥoslovakio.
Operacioj
Ö1 dissendas de la Radidomo Wien ĉe Argentinier-strato La nuna stacio-identigo estis kunmetita fare de la ĵazisto Werner Pirchner en 1994, la slogano Ö1 gehört gehört (tradukite: Ö1 auŝkultindas) - vortludo sur "esti aŭdita" en la germana konformiĝanta al "devus" - estis kreita fare de la verkinto Wolf Haas.
Morto kaj ŝtata enterigo de Fidel Castro
La eksa Prezidento de Kubo, Fidel Castro mortis pro naturaj kialoj je 22:29 (UTC-5) en la vespero de la 25-a de novembro 2016. Lia frato kaj tiam Prezidento Raúl Castro, anoncis lian morton per elsendo en ŝtata televido. Internaciaj reagoj sekvis, ĉefe per Twitter. Plejpartoj de reagoj estis de laŭdo, kun la escepto de registaraj oficialuloj de Francio, Britio kaj la parlamento de Usono. Kelkaj kubusonanoj en Miamo, Florido, festis la okazon.
Fono
En aprilo 2016, Castro diris al la Komunista Partio: "mi estos 90-aĝa baldaŭ. Baldaŭ, mi estos kiel ĉiuj la aliaj. La tempo venos por ni ĉiuj, sed la ideoj de la kubaj komunistoj restos kiel pruvo sur ĉi tiu planedo ke se ili estas laboritaj kun fervoro kaj digno, ili povas produkti la materialajn kaj kulturajn bonojn kiujn homoj bezonas kaj ni devas batali senhalte por akiri ilin." En februaro 2016, lia pli maljuna frato Ramón estis mortinta ĉe la aĝo de 91.
Enterigo
Post la morto de Fidel, lia frato Raúl Castro anoncis: "Laŭ la volo esprimita de kamarado Fidel, lia korpo estos cindrigita dum la fruaj horoj" de 26 novembro 2016.
Österreich 1
Operacioj
Ekde 2010 75-precizega ŝanĝita bloko de programado estas dissendita ĉiu mateno sur la kurtondo frekvencoj de iama Radio Aŭstria Internacia. Ö1 kiel retradio ankaŭ povas esti aŭskultita tutmonde. La programoj ankaŭ povas esti aŭditaj por la daŭro de unu semajno post elsendo senkoste podkaste.
Morto kaj ŝtata enterigo de Fidel Castro
Enterigo
La ĉerketo portanta liajn cindrojn restos en katafalko por ke kubanoj povu omaĝi Castron ĉe la Monumento al José Martí en Havano de la 28-a ĝis la 29-a de novembro kun amaskunveno planita ĉe la Placo de la Revolucio je la 19:00 de la 29-a de novembro. De 29-a de novembro ĝis la 3-a de decembro la skatolo portanta liajn cindrojn veturos 900-kilometran vojon al Santiago de Kubo, spurante retrovojn en la "Libereca Karavano" de januaro 1959, kiam Castro kaj liaj ribeluloj ekregis la landon. La 3-an de decembro je la 19:00 amasa renkontiĝo okazos ĉe Placo Antonio Maceo en Santiago de Kubo kaj la sekvanta tago, 4-a de decembro, la entombigo de la cindroj de Castro okazos ĉe Santa Ifigenia tombejo en Santiago de Kubo, kie ankaŭ kuba nacia heroo José Martí estas entombigita.
Pentaĥromatio
Unu proponita klarigo por pentaĥromatio estas retino enhavanta kvin apartajn tipojn de konusaj ĉeloj kun malsamaj sorbaj spektroj. En la realeco, la nombro de konusaj ĉeltipoj povas esti pli granda ol kvin, ĉar malsamaj tipoj povas esti aktivaj ĉe specifa intenseco aŭ gamo de intensecoj por iu donita ondolongo de elektromagneta radiado.
Bestoj kiuj eble estas pentaĥromataj
Kelkaj specioj de birdoj kaj papilioj havas kvin aŭ pli da specoj de kolorsensiloj en iliaj retinoj, kaj tial oni kredas, ke ili estas pentaĥromatiaj, kvankam mankas psiĥofizika pruvo de praktika pentaĥromatio. Esplorado ankaŭ indikas, ke kelkaj petromizoj, membroj de la ordo Petromyzontiformes, eble estas pentaĥromatiaj. Oni suspektas, ke homa virino povus heredi plurajn alelojn por kolorblindeco, ekzemple protanomalio, deŭteranomalio kaj/aŭ tritanomalio, kiu ebligus la fenotipan esprimon de almenaŭ kvar kaj eble ĝis ses tipoj de kolorosensaj konusoj, kvankam la ruĝa-, verda- kaj blua-mankaj konusoj havus degeneran fantoman sensivon. [Citaĵo bezonata]
Kolora gamo en pentaĥromatiaj
La tri oftaj tipoj de konusoj en la homa retino — por longaj, mezlongaj kaj mallongaj ondolongoj— ĉiu povas distingi proksimume 100 intensecojn de lumo tra ilia kontinuaĵo de sensivo ene de la videbla spektro. La vida kortiko en la okcipita lobo de la grandcerbo povas multipleksi ĉi tiujn diversajn intensecojn, kiu kapaligas tipan homon distingi proksimume unu milionon da apartaj kolornuancoj. Teorie, pentaĥromatia homo, supozanta la saman spektran distingivon, po 100 intensecoj por ĉiu el kvin konusaj ĉeltipoj, kaj la sama kogna kombinatorika kapablo, eble kapablas distingi ĝis 10 miliard kolorojn.
Esplorado montras, ke bestoj sentivaj al pli ol tri koloraj kanaloj probable vidas la mondon en tre malsama maniero ol homoj. Ĉi tiuj bestoj probable spertas malsamajn kaj pli multenombrajn apartajn kolornuancojn, kune kun plimultaj manieroj miksi ilin. [Citaĵo bezonata]
THF
La vorto havas plurajn signifojn:
Sy
La literkombino havas plurajn signifojn:
Österreich 1
Operacioj
Ö1 prizorgas la RadioKulturhaus-ejon ene de Radidomo Wien inkluzive de la KulturCafé kafejo. Ĝi ankaŭ partoprenas la ĉiujaran Donauinselfest muzikan festivalon.
Morto kaj ŝtata enterigo de Fidel Castro
Aliaj omaĝoj
Bolivio dekretis sep tagojn de nacia funebro. Nordkoreio deklaris periodon tri-tagan por funebri.
Monumentoj je la nomoj de Castro estis farita en lokoj ekster Kubo: En Venezuelo, ceremonio estis tenita ĉe Monto Barako, kie Prezidento Nicolás Maduro alparolis amason la 27-an de novembro: "Viroj kaj virinoj de ĉi tiu granda Latinameriko kaj Kariba hejmlando! Fidel kaj (Hugo) Chávez, kiuj estas jam kune tie en la ĉielo de la justuloj, estas pli estontaj ol io ajn alia en la bataloj kiujn oni alfrontas hodiaŭ. Kaj mi certas ke ili havas nur unu destinon: la definitiva venko de iliaj ideoj. Longe vivu la eterna memoro de Fidel Castro. Longe vivu la ekzemplo de la martiroj. Longe vivu la heredaĵo de Hugo Chavez." En Bolivio, Prezidento Evo alparolis ĉe Ivirgarzama en Cochabamba dirante ke la batalo de Castro ne estis nur por kubanoj kaj latinamerikanoj, sed "por la homoj de la mondo kiuj batalas por mema liberiĝo." Li cetere donis tributon al "homo" kiu "donis lian vivon por la homoj de la mondo." En Kito, Ekvadoro, la statuo de Castro estis fokusa punkto kiam homoj ankaŭ kolektiĝis ekster la Nacia Teatro en omaĝo. Priplorintoj ankaŭ subskribis libron de kondolencoj ĉe la kuba ambasadejo, dum koncerto estis organizita ekster la Domo de Kulturo, kie Castro unufoje vizitis.