cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bernvardo-Pordo
La Bernvardo-Pordo (germane : Bernwardstür estas du-ala pordo devenanta el la jaro 1015 el bronzo en la okcidenta portalo de la katedralo de Hildesheim. Ĝia abunda biblia figurornamaĵo, kiu kontraŭmetas scenojn el Genezo kaj el la vivo de Jesuo Kristo, validas kiel unua bildociklo de la germana plastiko. Pro konservokaŭzoj nuntempe la pordaj aloj estas instalitaj kun la bildoflanko enen; iam tamen ili montris eksteren kaj prezentis al alvenanto porta salutis, la pordon al la saviĝo. La pordo, kiu ricevis sian nomon laŭ sia mendinto, episkopo Bernvardo de Hildesheim (983–1022), validas kiel unu el la ĉefverkoj de la otida arto.
22156 Richoffman
22156 Richoffman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Richard Hoffman, kiu mentoris unu finalist(in)on de la scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) de 2005. Li instruas ĉe la Kastner Intermediate School de Fresno (Kalifornio).
Dek sep Provincoj
La Dek sep Provincoj (nederlande: Zeventien Provinciën) estas nocio per kiu oni indikis la Habsburgajn Nederlandojn de 1543 ĝis 1585.
Post kiam imperiestro Karlo la 5-a en 1543 aneksis la duklandon Gelre ekestis pli malpli densigita kaj rondigita tutaĵo de senjorlandoj. Nur en la suda parto la princepiskoplando Lieĝo estis ankoraŭ granda enklavo. Tiu tutaĵo de nederlandaj regionoj ekde tiam ankaŭ estas indikata kiel la Dek sep Provincoj. Tiuj regionoj estis:
(14982) 1997 TH19
(14982) 1997 TH19 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la japanaj astronomoj Tecuo Kagaŭa kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).
(138258) 2000 GD2
(138258) 2000 GD2 estas merkurrenkonta, venusrenkonta kaj terrenkonta atona asteroido.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia spektra klaso "Sq" (subklaso de la klaso "S") indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 3:2 kun la Tero kaj ĝia orbita periodo estas tre proksima de tiu de Venuso.
Ĝia discentra, tre klinata orbito ekstere tanĝas tiun de Merkuro proksime de sia suprenira nodo kaj krucas tiujn de Venuso kaj de la Tero; ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de Venuso.
Béla Rácz
EdE-R
RÁCZ Béla [rac] de Kövesd, d-ro, hungaro, pens. juĝisto apelacia; nun membro de 1a ministeria traduka oficejo kaj anstataŭanto de publika notario. Nask. 7 marto 1857 en Budapeŝto. Li instruis Esperanton antaŭmilite en la Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj estis redaktoro de „La Verda Standardo“. Estinta L. K.
Králický Sněžník
Králický Sněžník povas esti:
(La nomo Králický Sněžník sen akcento super "a" estas malĝusta, ĉar la nomo estas derivita de proksima urbo Králíky).
Branko Rajšić
Branko RAJŠIĆ (naskiĝis 1900 - mortis la 11-an de februaro 1978 en Zemun, Jugoslavio) estis jugoslava esperantisto.
Li lernis Esperanton en 1922 kaj faris el ĝi sian ĉefan vivokupon. Kiel elstara lingva kompetentulo (membro de Jugoslavia Esperanto-Instituto ekde ties fondigo), li ofte kontrolis vortarojn kaj aliajn E-librojn antaŭ presigo. Kelkjare li estis vicprezidanto de Jugoslavia E- Ligo, sed dum jardekoj li sekretariis kaj animis en la loka societo, kie li gvidis sennombrajn kursojn kaj edukis plurajn movadajn generaciojn. Rajšić kunlaboris en Konkordo, La suda stelo kaj Kajeroj. En 1924 aperis brajle lia traduko de Nia koro; Rakontoj por infanoj; li postlasis ampleksan kronikon pri la loka Esperanto-movado. Rajšić estis membro kaj delegito de UEA dum pli ol duona jarcento.
Lukso (mezurunuo)
Lukso (simbolo lx) estas la mezurunuo pri lumiga intenso, akceptita de la Internacia Sistemo. Ĝi permesas taksi la lumon, kiun ricevas la unuo de surfaco. Unu lukso egalas al unu lumeno je unu kvadrata metro.
Ĝi estas unuo de mezuro pri la videbla lumo, kaj dependas de la propreco kaj la senseco de homa okulo, per la kandelo, kiu do dependas de la lumintensa funkcio.
Dimensie, ni havas:
Dum en fotometrio la ricevita lumintenso nomiĝas iluminanco, en radiometrio la incida lumradiado nomiĝas iradianco.
Ĉisubaj ekzemploj de iluminancoj donas ideon pri la valoro de lukso:
Malsamoj inter lukso kaj lumeno
Lukso kaj lumeno estas du malsamaj grandoj, la mezurunuo de illuminanco estas lukso, dum lumeno estas mezurunuo de lumflukso.
Pri donita lumintenso de lumfonto, la iluminanco estas inverse proporcia al la kvadrata distanco inter la lumfonto kaj la lumigita areo, dum la lumflukso estas proporcia al la kvadrato de la solida angulo vidita de la lumigita areo.
27480 Heablonsky
27480 Heablonsky estas tre malgranda sed eksterordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Heather Blonsky, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Broadcom MASTERS de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi instruis ĉe la Price Creek Independent School de Chapel Hill (Norda Karolino).
Robota kosmoveturilo
Multaj artefaritaj satelitoj estas robotaj. Ankaŭ multaj surteriĝiloj.
Historio
La unua kosma misio, Sputnik 1, estis artefarita satelito lanĉita de Sovetunio la 4-an de oktobro, 1957. La 3-an de novembro, 1957 Sovetunio lanĉis la kosmoveturilon Sputnik 2, la unua kiu portis vivaĵon en la kosmon (hundo).
La unua satelito de Usono estis Explorer 1, lanĉita la 1-an de januaro, 1958. Explorer 1 pezis malpli ol 14 kg, dum Sputnik 1 kaj 2 pezis 83,6 kg kaj 508,3 kg, respektive.
Nur ses landoj kapablis sukcese lanĉi kosmoveturilon en la kosmon uzante propan lanĉo-veturilon: Francio (1965), Japanio (1970), Ĉinio (1970), Britio (1971), Barato (1981) kaj Israelo (1988).
Kata Palocsay Kisó
Bigrafio
Kata Palocsay Kisó diplomitiĝis en 1997 en la fako pri teatrolgio de UBB de Kluĵo, ŝi doktoriĝis en 2010 en SZISZI de Târgu Mureș. Inter 1990-1993 ŝi estis pupaktorino en Pupteatro „Puck” de Kluĵo, inter 1997-2001 en aktorino de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. De 2001 ŝi lekcias en SZISZI de Târgu Mureș kaj UBB de Kluĵo.
Kristandemokrata Apelo
Kristandemokrata Apelo ( Christen-Democratisch Appèl, mallonge CDA) estas nederlanda kristandemokrata politika partio.
Historio
CDA fondiĝis en 1980 kiel kunfandiĝo de tri kristanaj partioj:
La partio estas ĝenerale konsiderata centra-dekstra
Collemiers
Collemiers estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 568 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Collemiers etendiĝas sur 10.7 km², kaj havis 568 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 49 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Simone Mangeon, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Boñar
Boñar [boNJAR] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Montaña de Riaño, en la nordoriento de la provinco. En ties montara teritorio estas la Akvorezervejo de Porma.
Geografio
Parto de la municipa teritorio estas en la Regiona Parko Picos de Europa. En tiu parto estas Birdoprotekta Areo Zona de Especial Protección para las Aves (ZEPA), kaj tie estas troveblaj diversaj specioj, ĉu vegetalaj kiaj pinoj, kverkoj, poploj, ileksoj, ĉu animalaj kiel gipoj, agloj, cervoj, kapreoloj, aproj, lupoj, ursoj, trutoj, sciuroj kaj urogalo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Estas trajnstacioj.
Ĵarah-kari-arbaroj kaj arbustaroj
La ĵarah-kari-arbaroj kaj arbustaroj estas tersupraĵa ekoregiono el la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al la mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj de suda Okcidenta Aŭstralio. Ĝi situas en la "sudokcident-aŭstralia biodiverseco-riĉaĵejo" difinita de la organizaĵo Naturprotekto Internacie, kaj en la tutmondaj 200-regiono "sudokcident-aŭstraliaj arbaroj kaj arbustaroj".
La ekoregiono kongruas kun la IBRA-regiono "Warren".
Priskribo
Situante en la sudokcidenta angulo de Okcidenta Aŭstralio, ĝia difina karakterizaĵo estas ampleksa altarba arbaro de kari-eŭkalipto (Eucalyptus diversicolor). Tiu ĉi estas subtenata de tratranĉita, monteta tereno, kun modere malseka klimato. La kari-eŭkalipto estas valora konstruligno kaj multe de la kari-arbaro estis ekspluatata, sed malpli ol triono estis senarbarigata por agrikulturo. Agnoskite kiel biogeografia regiono laŭ la Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio, kaj kiel tersupraĵa ekoregiono fare de la Monda Natur-Fonduso, ĝi unue estis difinata de Ludwig Diels en 1906. La ekoregiono estas difinita kiel la marborda sablebenaĵo inter Kabo Naturaliste kaj Albeno. Etendiĝante de la oceano ĝis la rando de la altebenaĵa Jilgarn-Kratono, por la plej granda parto de ĝia amplekso ĝi povas esti adekvate priskribata kiel la tero ene de dek kilometroj de la marbordo norden de Point D'Entrecasteaux; aliflanke, ĝi etendas sin enlanden preskaŭ ĝis Nannup kaj Manjimup.
Ĝi havas areon de proksimume 8 300 da kvadrataj kilometroj, igante ĝin proksimume 2,7% de la sudokcident-aŭstraliaj arbaroj kaj arbustaroj, 0,3% de la subŝtato, kaj 0,1% de Aŭstralio. La ekoregiono estas limtuŝata en la nordo kaj oriento per la IBRA-regiono Jarrah Forest. Multe de la regiono estas neloĝata, sed ekzistas kelkaj urboj kun multnombra loĝantaro, precipe Margareta River, Augusta, Pemberton, Walpole, Denmark kaj Albeno. La ekoregiono havas montetan topografion, kaŭzitan de du faktoroj: la subkuŝanta geologio, kiu konsistas el foldita metamorfa roko de la Komplekso Leeuwin kaj arĥaika granito de la Orogezeo Albeno-Frasero; kaj la dissekcio de riveroj kiaj ekzemple Blakvudo, Vareno, Ŝanono kaj Franklando.
La okcidenta etendaĵo de la regiono situas en Kresto Leeuwin Naturaliste, 80 kilometrojn longa strio de marborda kalkŝtono pinte de kresto el granito, kun ampleksa kavernsistemo. Ekzistas kelkaj grundotipoj, inkluzive de firma argila grundo, laterita grundo, lesivita sabla tero kaj holocenaj maraj dunoj.
Klimato
La ekoregiono havas moderan mediteranean klimaton. Ĝi havas la plej altan precipitaĵon de la subŝtato, kun jara pluvfalo de 650 al 1500 milimetroj, kaj mallongan sekan sezonon de nur tri al kvar monatoj.
Flaŭro
La karakterizan vegetaĵaron de la ekoregiono konstituas la kari-eŭkalipto, kun alto de 90 m la plej alta arbo en Aŭstralio, asociata kun Eucalyptus brevistylis, E. jacksonii kaj  E. guilfoylei. La kari-eŭkalipto havas densan subarbaraĵon de herboj, arbustoj kaj arbedoj kiaj ekzemple Kennedia coccinea. La plej gravaj plantfamilioj estas la fabacoj (inkluzive de la visterio), la orkidacoj, la mimozedoj, la mirtacoj kaj la proteacoj.
La kari-arbaro troviĝas sur profunda lomo, kaj kovras preskaŭ duonon de la ekoregiono. Kvankam tre humida en vintro, ĝi ne estas konsiderata kiel pluvarbaron ĉar la seka sezono ekskludas la establadon de karakteriza pluvarbara subarbaraĵo de epifitoj, hepatikoj, filikoj kaj muskoj. Kelkaj pluvarbaraj relikvoj tamen estas troveblaj, aliflanke, kiaj ekzemple Anthocercis sylvicola, Cephalotus follicularis kaj Podocarpus drouynianus.
La pli malbonaj, lateritaj grundoj, proksimume kvarono de la regiono, estas okupataj de mezalta arbaro de ĵarah-eŭkalipto, kiu povas atingi alton de 40 m, kaj de ĝis 60 m alta Corymbia calophylla. Aliaj signifaj vegetaĵarformoj inkludas malaltan duonarbaron de ĵaraho kaj de Banksia-specioj (8%); duonarbaron aŭ arbedaron de Agonis flexuosa sur holocenaj maraj dunoj (5%); kaj marĉojn kiuj subtenas kareksojn (5%) aŭ malaltajn duonarbarojn de melaleŭko (4%).
Nuntempe (2007), la ekoregiono povas enhavi 1 865 da indiĝenaj vaskulplantaj specioj, kaj plie 419 da naturalizitaj enmetitaj specioj. La endanĝerigata flaŭro de la ekoregiono konsistas el 28 da specioj; krome estas 160 da specioj estintaj deklaritaj maloftan kaj prioritaran flaŭron pere de la Ministerio por Medio kaj Naturprotekto.
La ekoregiono estas konsiderata unu el la plej gravaj centroj de planta endemiismo en sudokcidenta Aŭstralio. Same kiel la tri supre nomitaj endemiaj eŭkalipto-specioj, aliaj specioj endemiaj en la ekoregiono inkludas Corymbia ficifolia. La areo ĉirkaŭ Albeno estas aparte riĉa je endemioj kiaj ekzemple Cephalotus follicularis.
Faŭno
La ĵarah-kari-arbaroj kaj arbustaroj subtenas riĉan faŭno-diversecon, el kiu ŝajne multo estas de gondvana origino. La mamuloj ampleksas la ordinaran ringvostulon (Pseudocheirus occidentalis), la nigravostan dasiuron (Dasyurus geoffroii) (speciale trovata en ĵarah-arbaro), la tafa faskogalon (Phascogale tapoatafa), la kvokaon ( Setonix brachyurus ), la flavpiedan poŝmuson (Antechinus flavipes leucogaster), la kurtnazan izoodonon (Isoodon obesulus), kaj la tufvostan poŝkuniklon (Bettongia penicillata ogilbyi). La unuaj kvar el ili estas minacataj specioj kaj multaj el la indiĝenaj marsupiuloj estas malpliĝintaj ĉar ilia biotopo estas forigita aŭ ŝanĝita.
Ekzistas unu endemia araneo Moggridgea tingle.
La dolĉakvaj fluoj de la ekoregiono entenas nur malaltan faŭnodiversecon, sed multe de ĝi estas tre endemia. Kelkaj ranospecioj estas endemiaj aŭ preskaŭ tiel, inkluzive de Geocrinia vitellina, Geocrinia alba, kaj Spicospina flammocaerulea. Endemiaj dolĉakvosenvertebruloj inkludas vermojn de la familio Phreodrilidea, kaj kankro de la genroj Cherax kaj Engaewa.
Suma (Jukatanio)
Suma estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Jukatanio (Yucatán), kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Suma. La komunumo situas en la norda, centra parto de Yucatán en la regiono 3 "Litoral Centro". La regiono "Litoral Centro" limas norde al la Meksika Golfo. Sude estas la regiono 4 "Centro". Oriente troviĝas la regiono 1 "Litoral Oriente" kaj okcidente situas la regiono 6 "Influencia Metropolitana". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31072.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1768 loĝantojn. El tiuj estis 921 viroj kaj 847 virinoj. La komunumo havas surfacon de 39,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 8 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 49,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,4 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1347 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1232 scipovis legi kaj skribi kaj 114 personoj estis analfabetoj. Do 8,46% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1847 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 764 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 41,4% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Aeroport (stacio de Moskva metroo)
Aeroport (Аэропорт, "Flughaveno") estas stacio de Metroo de Moskvo sur Zamoskvoreckaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' nord-okcidente de Moskvo.
Alcázar de San Juan
Alcázar de San Juan estas urbo de la regiono Kastilio-La Manĉo (Hispanio), lokita en la nordoriento de Reĝurbo. Ĝi situas je 160 km sude de Madrido kaj proksime de la limo kun la provinco Toledo. Okcidente de Alcázar de San Juan ekzistas tri lagunoj nomataj "La Veguilla", "Laguna del Camino de Villafranca" kaj "Laguna de Las Yeguas", kiuj konvertiĝis en grava birdorifuĝejo pro la reduktado de aliaj ejoj kiel la Nacia Parko de Tablas de Daimiel. Alcázar estas la deka vilaĝo plej loĝata en Kastilio-La Manĉo.
Historio
La urbo konservas valorajn restaĵojn el la romia epoko, kiam, laŭ onidiroj, estis fondita la vilaĝo sub la nomo "Alces", militista tendaro de Romio, starigita en la proksimecoj de la nuntempa urbo. Meze de la 19a jarcento alvenis la fervojo en la regionon kio konsekvence kreskigis ĝin, kio konvertis ĝin en ĉefa nukleo de la hispania fervoja retaro. El la 20a jarcento menciindas ke dum la periodo de la Dua Hispana Respubliko, la urbo reŝanĝis sian nomon al "Alcázar de Cervantes" por eviti la religiecan duan nomon. Dum la Hispana intercivitana milito Alcázar estis strategia centro pro la fervoja nukleo. Dum postaj jaroj la loĝantaro estis akre subpremata, kio videblas en la tombejo kie troviĝas komuna truo kun pli ol 400 viktimoj pro la subpremado.
Estas pruvaĵoj kiuj montras ke, eble, la fama verkisto de Don Kiĥoto el La Manĉo, Miguel de Cervantes , naskiĝis en tiu ĉi urbo.
Békés (urbo)
Békés [bEkEŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés kies iama departementejo estis, en Distrikto Békés, kies centro estas.
Geografio
Békés situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Duobla Körös, en ambaŭ bordoj de kanalo Körös, laŭ ĉefvojo Békéscsaba-Budapeŝto. Inter 1883-2007 funkciis fervojo.
Historio
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, de keltoj, skitoj, avaroj kaj hunoj. Inter 11-a - 15-a j.c.oj Békés estis departementejo, ekde 1404 kampurbo. La turkoj okupis la urbeton en 1566, kiu senhomiĝis fine de la erao. Ĝi iĝis grandvilaĝo en 1872, en 1972 urbo. En la urbo 2 mezlernejoj kaj 3 bazlernejoj funkcias. Estas menciinda la elstara vira manpilka teamo.
Famuloj
En Békés naskiĝis kaj mortis: En Békés naskiĝis: En Békés mortis:
Imre Somogyi
Imre Somogyi [ŝomodji], laŭ la hungara skribmaniero Somogyi Imre estis hungara verkisto, skulptisto, politikisto kaj edukisto. Li ofte estis menciita ''apostolo de ĝardenoj.
Imre Somogyi naskiĝis la 1902 en Abony. Li mortis la 1947 en Budapeŝto.
Biografio
Imre Somogyi estis simpla laboristo, kiu edukis sin. Li frekventis ĉeflernejon nur 2 jarojn. Ekde 1926 li pentris preĝejojn kaj faris gipsajn skulptaĵojn. Baldaŭe li studis metodojn de bulgaraj ĝardenistoj, en la 1930-aj jaroj li faris etnografiajn kolektojn kaj li edukis la malriĉulojn. Kelkfoje li aranĝis agrikulturajn kooperativojn. En 1939 li estis unu el la fondintoj de nova partio. En 1944 li estis parlamentano en la provizora landkunveno, poste li ricevis diversajn postenojn. Li estis mortbatita fare de sovetaj soldatoj. Li ricevis premion Kossuth postmorte en 1948.
Arkitektura-etnografia komplekso Etar
Arkitektura-etnografia komplekso Etar (bulgare: Архитектурно-етнографски комплекс "Етър"), ofte nur mallongigite Etar (Етър) estas muzeo - skanzeno situanta en proksimeco de Gabrovo. Ĝi situas en Nacia parko Bulgarka. La komplekso prezentas restadon, kulturon kaj metiartojn. La komplekso estas unua muzeo de sia speco en Bulgario. Ĝi estis malfermita 7-a de septembro 1964. La muzeo troviĝas 8 km sude de Gabrovo.
Judit Rohonczy
Judit Rohonczy [rohonci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rohonczy Judit estis hungara-svisa aktoro. Ŝiaj nomvariantoj estis Rohonczi, Rohonci, Judith Melles, Judith Rohonczy-Melles kaj Judith von Rohonczy. Ŝia patrino estis Ila Lóth, ŝia edzo estis Károly Melles, ŝia filino estis Sunnyi Melles.
Arkitektura-etnografia komplekso Etar
En la komplekso troviĝas unika kolekto de nacia akva tekniko. Tie oni kolektas 50 objektoj. Ĉiuj objektoj funkcias same kiel en pasinteco.
Historio de la muzeo
Kolektado komenciĝas en la jaro 1963 subgvide kaj laŭ projekto de Lazar Donkov. Unue estas restaŭrigita ekzistanta akvomuelejo kaj pli poste estas konstruitaj ankaŭ aliaj objektoj.
Judit Rohonczy
Judit Rohonczy naskiĝis la en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Bazelo (svislando).
Biografio
Judit Rohonczy akiris diplomon en Aktora Akademio en 1949. En la sekva jaro ŝi ricevis stipendion de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi ricevis membrecon. Ekde 1951 ŝi ricevis ankaŭ filmajn rolojn. Tiutempe ŝi edziniĝis kaj naskis filinon. Kun la edzo triope ili disidis depost la Hungara revolucio de 1956 al Vieno, kie ŝi ricevis rolojn en du teatroj. En 1958 ŝia edzo ricevis gravan postenon en Luksemburgo, kien la familio sekvis lin. Tie ŝi naskis filinon. Iom poste la paro disiĝis, Rohonczy translokiĝis al Bazelo, kie ŝi havis teatran membrecon ĝis la emeritiĝo en 1993. Tamen ŝi havis rolojn en la teatra jaro 1995 en Munkeno kaj ŝi adiaŭis de la teatra vivo en 1998 en Bazelo.
Paul Watson
Paul Franklin WATSON (naskiĝis la 2-an de decembro 1950) estas kanada-usona aktivulo por la mediprotekto, kiu fondis la Sea Shepherd, kontraŭ-ĉasado kaj rekta agado pri mara konservado; grupo akuzita pri ekoterorismo fare de la japana registaro kaj Greenpeace. Li estas civitano de Kanado kaj Usono. Li antaŭenigas veganismon, kaj vivcentrismon, sed ne antropocentrismon.
La agadoj de Watson kaŭzis jurajn reagojn de aŭtoritatoj en landoj kiel Usono, Kanado, Norvegio, Kostariko kaj Japanio. Li estis arestita en Germanio pri ekstradicia peto de Kostariko en majo 2012. La interpolaj ruĝaj avizoj estis eldonitaj la 14-an de septembro 2012, laŭ peto de Japanio kaj Kostariko.
Listo de epizodoj de Star Trek: The Original Series
Kreita de Gene Roddenberry, la televidserioo Star Trek (kiu fine akiris la retronomon Star Trek: The Original Series [Star Trek: La originala serio]) ĉefrolis William Shatner kiel Kapitano James T. Kirk, Leonard Nimoy kiel Mr. Spock, kaj DeForest Kelley kiel D-ro. Leonard McCoy sur la fikcia kosmoŝipo USS Enterprise. La serio origine elsendiĝis de septembro 1966 ĝis junio 1969 en NBC.
Ĉi tiu estas la unua televida serio en la fikcia universo de Star Trek, kaj konsistas el 79 regulaj epizodoj dum la tri sezonoj de la serio, krome la "montrepizodo de la originala televidserio", The Cage [La Kaĝo]. La epizodoj estas listigitaj laŭ ordo de originala apero kiu kongruas kun la ordo de l' epizodoj en la originala sezono de ĉiu sezono,  remasteritaj (remastered),   kaj bluradia (Blu-ray) DVD. La originalaj KDj de unuopa diskkolekto metis la epizodojn per produktado, kun "The Cage" en la fina disko. Ĉi tiu listo ankaŭ inkluzivas la steldaton (stardate) kiam la okazaĵoj de ĉiu epizodo okazis ene de la fikcia universo de "Star Trek". .
En 2006, CBS Paramount Domestic Television (nun CBS-Televido-Distribuo) anoncis, ke ĉiu "Originala Serio" epizodo estus re-komunelsendebla (re-syndicated) en altkvalita difino, inkluzive de novaj kaj plibonigitaj specialaj efektoj. La reformatitaj epizodoj komencis kun "Balance of Terror [Ekvilibro de Teruro]" (kune kun, en kelkaj lokoj, "Miri") dum la semajnfino de la 16-an de septembro 2006. kaj ĝi finiĝis kun "The Cage" elsendita dum la semajnfino de la 2-a de majo de 2009.
Provepizodoj
La provepizodo de "Star Trek", "La Kaĝo", estis kompletigita inter novembro 1964 kaj januaro 1965, ĉefrolante Jeffrey Hunter kiel Kapitano Christopher Pike, Majel Barrett kiel Numero Unu, kaj Leonard Nimoy kiel Spock. La provepizodo estis malakceptita de NBC kiel "tro cerbra" inter aliaj plendoj. Jeffrey Hunter elektis forigi la rolon de Pike kiam kreinto Gene Roddenberry estis petita produkti duan epizodon verkis "Where No Man Has Gone Before" (Kien neniu jam estis) de kiu iomete (sed ne signife) li redaktis version de la sama nomo elsendita en 1966 kiel la tria epizodo de la nova serio..
La 4-an de oktobro de 1988, Paramount Pictures elsendis specialan televidprogramon de du horoj, prezentata de Patrick Stewart, nomita "The Star Trek Saga: From One Generation to the Next" (La Stelvojaĝa Sagao: El la unua al la nova generacio), kiu prezentis unuafoje, kompletan televidan prezenton de "La Kaĝo". En kelkaj merkatoj, la speciala programo ne prezentiĝis ĝis la 15-an de oktobro 1988. In the United States, "The Cage" was first released to DVD in December 2001. It was later included on the final disc in both the original and "remastered" season 3 DVD box sets (listed with the original air date of October 15, 1988).
"Where No Man Has Gone Before" en ĝia originala formo (produkto numero 02) estis sendita al NBC, sed nur re-redaktita versio estis elsendita, ne kiel piloto sed kiel la tria epizodo de la serio (produkto numero 02b). Oni pensis ke oni perdis la originalan version, sed poste ĝi aperis sur la bendoj de la VHS en la konvencioj, ĝis oni malkovris ĝin en 2009 kaj poste publikigita en la hejma video sub la titolo "Where No Fan Has Gone Before" (Kien neniu ŝatatanto jam iris). Tiu versio neniam estis elsendita.
Epizodoj de la unua sezono (1966-67)
Post la dua epizodo reĝisorata de Roddenberry, "Where No Man Has Gone Before", la projekton ricevis pli favorajn respondojn de NBC. La unua epizodo de "Star Trek" fine estis elsendita - "The Man Trap" (La Homkaptilo) - - je 8:30 PM (20:30 h) la 8-an de septembro 1966. "Kien neniu iris", kiun poste oni elsendis en formato re-redaktita kiel la tria epizodo de la serio, konservis nur Spockon kiel rolulo de "La Kaĝo" sed enkondukis William Shatner kiel Kapitanon James T. Kirk, James Doohan kiel ĉefan inĝenieron Scotty, kaj George Takei kiel fizikisto (poste piloto) Sulu. Kunigxis ankaŭ al rolularo DeForest Kelley kiel la kirurgisto de la kosmoŝipo D-ro Leonard McCoy kaj Nichelle Nichols kiel la komunikteknikisto Uhura en "The Man Trap"; la unua epizodo de la serio.
Kvankam la rolo de Numero Unu ne estis retenita el "The Cage", Majel Barrett revenis al la serio kiel nova rolulo, flegistino Christine Chapel, kaj ŝi igis unuan de multaj aperoj en " The Naked Time [La Nuda Tempo]".
La unua sezono de 'Star Trek' konsistis el 29 epizodoj, inkluzive de la duparta epizodo "The Menagerie, kiu inkluzivas preskaŭ ĉiuj bildoj de la origina piloto, "La Kaĝo". Aliaj konsiderindaj epizodoj inkludas "Ekvilibro de Teruro", kiu enkondukas la Romulanojn; "Space Seed [Kosma semo]", kiu enkondukas Khan Noonien Singh kaj funkcias kiel bazo por Star Trek II: The Wrath of Khan [Stelvojaĝo la 2-a: La kolero de Khan] ; "Errand of Mercy [Helpa misio]", en kiu la Klingonoj unue aperis; kaj la kritike aklamata epizodo, kiu ricevis la Premion Hugon episode, "The City on the Edge of Forever [La urbo ĉe la rando de eterneco]" en kiu Kirk, Spock kaj McCoy vojaĝas en la pasinteco tra la Gardisto de Eterneco.
Dua Sezono (1967–68)
La dua sezono de la spektaklo, kiu havis 26 epizodojn, komencis en septembro 1967 per "Amok Time" (Amoka tempo). Tiu sezono enkondukis aktoron Walter Koenig kiel Pavel Chekov de Rusio, kaj donis al la spektantoj la unuan ekrigardon de la hejmmondo de Spock, Vulkano.
Tria sezono (1968-69)
Post la dua sezono de Star Trek, NBC emis nuligi la spektaklon pro malaltaj spektadtaksadoj. Pro la fanoj Bjo Trimble kaj John Trimble, la spektantoj de Trek inundis NBCon per leteroj protestantaj la malfruon de la spektaklo kaj petegis ke la reto renovigu la televidserion dum alia jaro. Post kiam NBC konsentis produkti trian sezonon, la reto promesis al Gene Roddenberry ke la spektaklo aperus en favora horaro (lundoj je 19:30 h), sed poste oni ŝanĝis la horaron por ke Star Trek aperos en la nomita "Friday night death slot" - vendredaj noktoj je 22:00 h. Krom la "miskompreno" la buĝeto de la spektaklo estis "serioze malaltita", multaj de la epizodoj estis verkitaj de komencantoj (David Gerrold kaj Judy Burns), amatoroj (Jean Lisette Aroeste kaj Joyce Muskat) aŭ scenaristoj, kiuj neniam antaŭ aŭ poste verkis por sciencofikcio (Jeremy Tarcher kaj Shari Lewis).
Nichelle Nichols priskribis la eventualan nuligon de la serio kiel "profetado mempleningonta".
Topolje
Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000]. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Topolje 683 da homoj, (kroatoj 565 (83 %), hungaroj 56 (8 %), serboj 37 (5 %)).
Stanislav Kamarýt
Stanislav KAMARYT, postmilite Stanislav KAMARÝT (naskiĝis la 10-an de novembro 1883 en Velešín, mortis la 30-an de julio 1956 en Havlíčkův Brod) estis ĉeha instruisto, gimnazia direktoro kaj honora membro de UEA, kaj membro de la Lingva Komitato.
Profesia vivo
Kamarýt fariĝis doktoro de filozofio kaj profesoro (t.e. instruisto) de reallernejo en Bratislavo, post 1938 gimnazia direktoro en Chotěboř. Li estis filozofia kaj popularscienca verkisto ĉeĥoslovaka.
Esperanta agado
Kamarýt estis esperantisto de 1900. Li laboris inter la unuaj pioniroj de la movado en Prago, organizis la movadon en Bohemujo kaj poste daŭre en Ĉeĥoslovakujo en gvidaj funkcioj sukcese klopodis precipe pri oficiala enpenetro de Esperanto en la lernejojn.
Li estis ĝenerala sekretario kaj prezidanto de Bohema Asocio Esperantista; de la fondo vicprezidanto, ekde 1930 prezidanto de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista (ĈAE). En 1921 li estis prezidanto de la Universala Kongreso en Prago.
Li redaktis kaj kunredaktis la gazetojn Bohema Esperantisto kaj La Progreso. Li estis verkinto de multaj originalaj kaj tradukitaj artikoloj, plue Internacia Lingvo (ĉeĥlingve), 1921, Slovaka ŝlosilo, 1929 kaj Filozofia Vortaro, 1933, krome ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto kaj - kun Otto Ginz - ĉefo-redaktoro de la ampleksa verko Ĉeĥoslovaka Antologio (1935, 465 p.). Postmorte estis eldonita lia Historio de la Esperanto-Movado en Ĉeĥoslovakio (1983, manuskripto finita en 1952).
Bharatpur
Bharatpur povas esti:
Subtraho
Subtraho estas operacio, kies rezulto estas la diferenco inter unua nombro (aŭ kvanto) kaj dua nombro (aŭ kvanto), en tiu ordo. La signo de subtraho estas − (minus). Ekz. "en la subtraho: 9−6=3 oni diras, ke 9 estas la malpliigato, 6 estas la subtrahato, 3 estas la diferenco".
Ĝia kontraŭa operacio estas la adicio.
Balladeus
Balladeus [BaladEŬS] estas muzikgrupo el la flandra urbo Ninove kiu volas originale prezenti popolajn kantojn. Ĉeffiguro estas kantisto Rufijn DE DECKER kiu jam delonge ne plu estas nekonata en la Flandra popolmuzika mondeto. Kiel kantisto en la grupoj « Voljeir » kaj poste « De Veske Voljeir » li jam faris multajn kantetojn kaj tion li daŭrigegas kun Balladeus.
La muziko de Balladeus estas tre varia. Rakontaj baladoj honorigas la gruponomon. Ili estas alternataj de ludaj afiŝproklamaj kantoj, kunkantaĵoj kaj instrumentaj programeroj. La kantetoj temas pri aktualaj temoj, sed la tradicio ĉiam proksimas.
Grupomembroj
Rufijn DE DECKER estas la ĉefkantisto. Jan MARIS ludas gitaron, timpanonon kaj kontrabason kaj estas kune kun Geert VAN SNICK ankaŭ “veterano” de “De Veske Voljeir”. Geert ludas akordionon kaj sakŝalmon.
Bert DE TAEYE kaj Wim VANDERPOORTEN kompletigas la grupon. Bert ludas tutan serion da instrumentoj kiel vjelo, flutojn, sakŝalmon kaj violonĉelon. Wim-on aŭdas vi umi je klarneto, gitaro kaj sakŝalmo.
Independence Day
Independence Day (Sendependeca tago, konata ankaŭ kiel ID4) estas usona sciencfikcia agfilmo de 1996 reĝisorita kaj kunverkita de Roland Emmerich. La filmo aperigas geaktoraron kiu inkludas Will Smith, Bill Pullman, Jeff Goldblum, Mary McDonnell, Judd Hirsch, Margaret Colin, Randy Quaid, Robert Loggia, James Rebhorn, Harvey Fierstein, Vivica A. Fox kaj Harry Connick Jr. La filmo fokusas al diversaj grupoj de personoj kiuj kuniĝas en la Nevada Dezerto tuj post la tutmonda atako fare de eksterteranoj de nekonata deveno. Kun aliaj homoj de la mondo, ili lanĉas kontraŭatakon la 4an de julio — nome Sendependeca tago de Usono.
Dum promocio de la filmo Stargate en Eŭropo, Emmerich venis al la ideo por la filmo respondante al demando pri sia propra kredo en la ekzisto de ekstertera vivulantaro. Li kaj Dean Devlin decidis cerbumi pri grand-skala atako, rimarkinte ke eksterteranoj en plej invadofilmoj veturas longdistance en la kosmo por nur resti kaŝite atinginte la Teron. La filmado ekis en julio 1995 en Novjorko, kaj la filmo estis oficiale kompletigita la 20an de junio 1996.
Nuntempe la filmo estas konsiderata grava turnopunkto en la historio de holivudaj furoraĵoj; Independence Day estis en la fronto de filmoj de grandskalaj katastrofoj kaj de reapero de sciencfikcio meze de la 1990-aj jaroj. La filmo estis publikigita tutmonde la 3an de julio 1996, sed jam ekmontriĝis la 2an de julio (nome la sama tagon kiam ekas la filma historio) en limigita publikigo kiel rezulto de altnivela antaŭintereso inter kinfanatikuloj. La filmo ricevis pozitivajn recenzojn kaj enspezigis ĉirkaŭ 817.4 milionojn da usonaj dolaroj tutmonde, iĝante la plej enspeziga filmo de 1996 kaj la dua plej enspeziga iama filmo ĝis tiam, post Jurassic Park (1993). La filmo ricevis Oskar-premion por Plej Bonkvalitaj Videfektoj kaj estis nomumita por Oskar-premio por Plej Bonkvalita Sonmikso. Daŭrigaĵo, nome Independence Day: Resurgence, estis publikigita 20 jarojn poste la 24an de junio 2016, kio estis la unua parto de planita serio de filmoj tiutemaj.
Justin Roiland
Mark Justin Roiland (naskiĝis la ) estas usona aktoro, voĉaktoro, animaciisto, verkisto, produktisto, komediisto, reĝisoro kaj videoluda programisto. Li estas konata kiel la kunkreinto de la televida serio Rick and Morty, en kiu li voĉaktoras la voĉojn de Rick kaj Morty.
Arbusta petronio
Arbusta petronio  estas paseroforma birdo de genro Petronio.
Ĝi loĝas en Centra Afriko en jenaj landoj: Benino, Burkina Faso, Kameruno, Centr-Afrika Respubliko, Ĉado, Ebura Bordo, Eritreo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo Bisaŭa, Malio, Maŭretanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Sieraleono, Sudano, Togolando, Ugando kaj Jemeno.
Natura loĝejo de birdo estas sekaj savanoj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj, kio nomigas la specion.
Ĝi havas dikan nigrecan bekon iom pli fajnan ol tiuj de la tipaj paseroj de la genro Passer kaj malkiel tiuj ĝi ne havas striecon en la plumaro, sed temas pri ĝenerale bruna pasero pli malhela en supraj partoj, brusto kaj traokula strio. Estas blanka flugilstrio en ŝultro ege kontrasta ĉe maskloj kiuj havas brunan ŝultromakulon kiu foje ne facile videblas. Ili havas ankaŭ palan flavan makulon en gorĝo videbla en freŝa plumaro.
Avenuo de la Konstitucio (Sevilo)
La Avenuo de la Konstitucio de Sevilo (Avenida de la Constitución) estas la publika vojo, plej grava en Sevilo kiu ligas la historian urbocentron ekiĝante en la konata placo Pordo de Jerez ĝis Nova Placo en la centro mem de la urbo, kie situas la Urbodomo de Sevilo (Sevilo, Hispanio). Ĝi havas 600 metrojn longe.
La nuna avenuo restis ekster la murego kiu ĉirkaŭis la urbon dum la romia epoko. Kelkaj el ĝiaj partoj estis okupitaj de la Gvadalkiviro. La zono iĝis grava ekde la Malalta Mezepoko, precipe ekde la konstruado de nova moskeo (inaŭgurita en 1176) kaj de la posta rekonkero kastilia en 1248. Tie instaliĝis omercistoj ĝenovaj, manfaristoj kaj monŝanĝistoj, libro-presistoj kaj tajloroj.
Post la malkovro de Ameriko, kaj la elekto de Sevilo kiel ekskluziva haveno por la komerco kun Indioj, la komerca aktiveco de la urbo alte kreskis, la ŝtupoj de la Katedralo servis kiel renkontiĝejo de komercistoj. Ĝia centra punkto estis la Fontano de l'Fero, enklavigita kie nun troviĝas la Preĝejo de la Tabernaklo. Apud la katedralo de Sevilo, pro pretestoj de la komercistoj al kiuj la Eklezio malpermesis la negocadon ĉe la katedralo, la reĝo Filipo la 2-a konstruigis la Var-borson, kie nun sidas la Ĝenerala Arkivo de Indioj.
Analitiko
Analitiko, matematika analizo aŭ simple analizo (el la greka: ανάλυσις análysis, solvado, greke: ἀναλύειν analýein, solvi) estas branĉo de matematiko, kiu temas pri reelaj kaj kompleksaj nombroj kaj iliaj funkcioj. Ĝi komenciĝis per la rigorigo de la infinitezima kalkulo kaj studas konceptojn kiel ekzemple kontinuecon, derivaĵojn kaj integralojn.
Historio
En la antikva epoko kaj en la mezepoko grekaj kaj hindaj matematikistoj interesiĝis pri infinitezima kalkulo kaj atingis promesplenajn sed fragmentajn rezultojn. Pro historiaj kialoj liaj tujaj posteuloj ne povis uzi tiujn rezultojn kaj daŭrigi la malkovron.
Moderna analitiko estis fondita en la 17-a jarcento per infinitezima kalkulo fare de Isaac Newton kaj Gottfried Wilhelm Leibniz. En la 17-a jarcento la temoj de analitiko, kiel infinitezima kalkulado, diferencialaj ekvacioj, la analitiko de Fourier, kaj tiel plu evoluiĝis ĉefe el praktikaj laboroj. Teknikoj de infinitezima kalkulo etis uzataj sukcese por alproksimiĝi problemojn.
Dum la tuta 18-a jarcento la difino de funkcioj estis debata temo inter matematikistoj. En la 19-a jarcento Cauchy estis la unua, kiu donis logikan fondaĵon al infinitezima kalkulado enkondukinte la koncepton de la koŝia vico. Li komencis ankaŭ la formalan teorion de kompleksa analitiko. Poisson, Liouville, Fourier kaj aliaj studis ekvaciojn kaj harmonian analitikon.
Meze de la 19-a jarento Riemann enkondukis sian teorion pri integrado, la integralon de Riemann. Dum la tria triono de la 19-a jarcento, analitiko aritmetikiĝas fare de Karl Weierstrass, kiu opiniis ke geometria rezonado estis misgvida. Li enkondukis ankaŭ la difinon de ε-δ de limeso. Sekve matematikistoj ekzorgis pri la fakto, ke ili supozis senpruve la ekziston de kontinua vico de realaj nombroj.
Aroteorio
Aroteorio (aŭ arteorio) estas branĉo de matematiko kaj komputiko kreita ĉefe de la germana matematikisto Georg Cantor fine de la 19-a jarcento. Ĝi komence estis disputata, sed nuntempe iĝis grava en la fundamentteorio por difini bazajn konceptojn kiel nombro. Komence oni evoluigis la naivan aŭ intuician arteorion, kiun oni povas difini jene:
La bazaj konceptoj de arteorio estas aroj kaj membreco. Aro estas kolekto de objektoj, nomitaj membroj (aŭ elementoj) de la aro. La membroj povas esti ekzemple nombroj, funkcioj, aŭ aroj mem. Oni skribas la arojn per la ondkrampoj { kaj }. Do {1,2} estas aro, kaj ankaŭ {1,2,3,4,...} (la infinita aro de la naturaj nombroj, nomata N), kaj eĉ {2,3,N}, do la membroj ne devas esti de la sama klaso. Ankaŭ la malplena aro {} estas konsiderata aro.
Al tiaj aroj oni povas apliki diversajn operaciojn, kiel la kunaĵon kaj la komunaĵon. Tamen montriĝis ke, se oni aplikas ĉiujn operaciojn senlime, aperas paradoksoj kiel la Rusela paradokso. Por solvi tiujn problemojn, oni rekonstruis la arteorion uzante aksioman metodon.
Funkcioj
Se oni havas du arojn X kaj Y, oni povas establi diversajn konformecojn inter iliaj elementoj, kiujn oni esprimas per f, g, h, … simboloj. La konformeco inter aroj X kaj Y, estas nomata funkcio (aŭ bildigo), se al ĉiu elemento de X konformas unusola elemento el Y. La signo de la funkcio estas : y = f(x), kie x estas sendependa variablo, kaj y - dependa variablo.
Aro X nomiĝas kampo de difino aŭ argumentaro, simbole D(f), kaj aro Y - kampo de valoroj aŭ cela aro, simbole E(f). Funkcio povas esti donita, se estas konata ĝia argumentaro kaj regulo de konformeco. Dume, la rimedoj por esprimo de la regulo povas esti diversaj:
Limeso
En matematiko la limeso aŭ limvaloro estas kvanto difinita laŭ certa regulo, kiu varias depende de tio ĉu temas pri limeso de funkcio aŭ limeso de vico, kaj ĉu temas pri limeso ĉe punkto aŭ limeso ĉe malfinio. La intuitiva ideo de ĉiuj tiuj difinoj de limeso estas ke ĝi estas la punkto al kiu iu kvanto alproksimiĝas. Ekzemple la vico (1/n) (do 1, 1/2, 1/3, ...) alproksimiĝas al 0 kiam n "alproksimiĝas" al malfinio.
Serio
Serio en matematiko estas vico u, konsiderata kune kun ties vico v de partaj sumoj: vn=u0+u1+... +un, t.e.
Pri maksimuma donita entjero n, la serio estas finia serio, kaj serio kun nefinia nombro de termoj estas nefinia serio.
La harmona serio estas tiu serio, kies ĝenerala termo egalas al 1/n; ĝi ne konverĝas.
La geometria serio estas tiu, kiu baziĝas sur geometria progresio; ĝi konverĝas, nur se la absoluta valoro de ĝia kvociento estas strikte malpli granda ol 1.
Derivaĵo
Derivaĵo estas unu el la bazaj konceptoj de analitiko kaj infinitezima kalkulo, kune kun la integralo. La derivaĵo de funkcio ĉe iu ajn punkto estas la angula koeficiento de la grafeo de la funkcio ĉe tiu punkto.
Integralo
Integralo estas unu el la ĉefaj konceptoj de kalkulo. Ĝi estas la areo inter la grafeo de funkcio kaj la x-akso.
Difinita integralo estas la mezuro de la areo limigita de la grafo, la x-akso kaj la du limoj de la difinita integralo. Oni do ĉiam devas skribi la limojn de integralo. La kutima skribmaniero por integralo de la funkcio f(x) kun la limoj a kaj b estas
Nedifinita integralo estas integralo kies limoj ne estas specifitaj.
Integralo kun variabla supra limo estas funkcio, kies valoro ĉe la punkto x ĉiam estas la valoro de
kie a estas konstanto sendependa de x.
Integralo kun variabla suba limo estas funkcio, kies valoro ĉe la punkto x ĉiam estas la valoro de
Malpropra integralo estas integralo, kiu havas senfinan limo-supron. Tiaj integraloj eblas estimi kiel limeso-integralo:
Integralo estas la inverso de derivaĵo, kiel diras la Fundamenta teoremo de kalkulo. Tio signifas ke se oni kalkulas la derivaĵon de integralo, la rezulto estos la komenca funkcio.
Tiel, se g(x) estas malderivaĵo de f(x), do ankaŭ g(x)+C estas malderivaĵo de f(x) por ĉiu konstanto C sendependa de x. Tiel malderivaĵo estas fakte ne unu funkcio sed aro de fukcioj, diferenciĝantaj per aldono de konstanto. Ekzemple
Serio de Taylor
Serio de Taylor estas prezento de funkcio kiel serio (malfinia sumo de termoj kalkulitaj laŭ valoroj de derivaĵoj de la funkcio je sola punkto. Se la punkto kie estas kalkulitaj derivaĵoj estas nulo, la serio estas nomata ankaŭ kiel serio de Maclaurin.
Subfakoj de analitiko
Analitiko konsistas krom el la diferenciala kaj la integrala kalkuloj el aliaj subfakoj. Inter tiuj estas la teorio pri kutimaj kaj partaj diferencialaj ekvacioj, variada kalkulo, vektora kalkulo, mezura analitiko kaj funkcionala kalkulo.
Infinitezima kalkulo
Infinitezima kalkulo aŭ senfinecona kalkulo estas branĉo de matematiko kiu entenas la diferencialan kalkulon kaj la integralan kalkulon, kiuj estas kunigitaj per la fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo. La infinitezima kalkulo estas rigorigita en la analitiko.
La infiniteziman kalkulon malkovris en la 17-a jarcento Newton kaj Leibniz, kiuj uzis infinitezimajn kvantojn por determini tangentojn de kurboj aŭ por faciligi kalkulon de longoj kaj areoj de la kurbaj figuroj.
En la diferenciala kalkulo, oni kalkulas la derivaĵojn de funkcioj, dum en la integrala kalkulo oni kalkulas la integralojn de funkcioj. La fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo diras ke la nedifinita integralo de funkcio ĉiam estas malderivaĵo de tiu funkcio, do ke la derivaĵo de la nedifinita integralo de funkcio f ĉiam egalas al f.
Diferenciala kalkulo
Ĉe lineara funkcio, kiel ekzemple rekto
estas m la inklino kaj c la y-aksa sekcio aŭ ordinata sekkcio de la rekto. Kiam estas nur du punktoj (x_0, y_0) kaj (x_1, y_1) sur rekto, tiam eblas kalkuli la inklinon per
Ĉe ne-linearaj funkcioj, kiel ekzemple f(x) = x^2 ne eblas tiel kalkuli la inklinon, ĉar ili priskribas kurbiĝojn, kiuj do ne estas rektoj. Tamen eblas meti en unu punkton tanĝanton, kiu denove estas rekto. La problemo estas nun kalkuli la inklinon de tia tanĝanto en unu loko x_0. Se oni elektas lokon x_1 tute proksiman al x_0 kaj metas rekton tra la punktoj kaj, tiam la inklino de tiu sekanto estas la inklino de la tanĝanto. La inklino de la sekanto estas (vidu supre)
Ekzistas ankaŭ kazoj, kie tiu limo ne ekzistas. Tial oni enkondukis la terminon de diferencialeblo. Funkcio f estas diferencialebla en la loko x_0, se ekzistas la limo.
Integrala kalkulo
Integrala kalkulo temas pri la kalkulo de areoj sub funkcigrafoj. Tian areon oni povas alproksimiĝi pere de sumoj de partaj areoj kaj atingas ĉe la limvaloro la integralon, por klaso de funkcioj, la tiel nomataj integreblaj funkcioj, kiu inkluas la kontinuajn funkciojn. En tiu klaso, difino de integralo estas
Harmona analitiko
La Harmona analitiko aŭ analitiko de Fourier estas metodo, malkovrita de Jean-Baptiste Joseph Fourier, kiu
la terminoj a_n kaj b_n nomatas koeficientoj de Fourier kaj kalkulendas tiel:
Variada kalkulo
Kalkulo de variadoj estas kampo de matematiko kiu okupiĝas pri trovado de ekstremumaj funkcioj de funkcionaloj. La ekstremumaj funkcioj estas tiuj ĉe kiuj donita funkcionalo atingas maksimuman aŭ minimuman valoron. Ĉi tiuj funkcionaloj kutime estas integraloj engaĝantaj nekonatan funkcion kaj ĝiajn derivaĵojn. Tiel kalkulo de variadoj rilatas al funkcionaloj same kiel ordinara infinitezima kalkulo rilatas al funkcioj.
Unu el la plej simplaj ekzemploj de ĉi tia problemo estas trovado de kurbo kiu estas la plej mallonga konekto de du punktoj. Se ne estas limigoj, la solvaĵo estas evidente rekta streko inter la punktoj. Tamen, se la kurbo estas limigita al kuŝi sur surfaco en spaco, la solvaĵo estas malpli evidenta, kaj eble multaj malsamaj samlongaj solvaĵoj povas ekzisti. Ĉi tiaj solvaĵoj estas la geodeziaj kurboj. Rilatanta problemo estas afektita per principo de Fermat en optiko: lumo sekvas la vojon de plej mallonga optika longo konektanta la du punktojn, kie la optika longo dependas de la materialo tra kiu iras la lumo. Unu respektiva koncepto en mekaniko estas la principo de plej malgranda ago.