cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberecbatalo de Rákóczi
Ĉar en la eŭropa batalejo, pli kaj pli superis la angla–germana armeo la francojn, la Habsburgoj povis fortigi per novaj taĉmentoj la amreon, batalantan en Hungario, tiel komenciĝis la laxupaŝa detruado de la kuruca armeo. La Habsburgoj okupis la kurucajn urbojn kaj fortikaĵojn: Érsekújvár, Krasnahorka, Szolnok, Sárospatak. Rákóczi retiriĝis unuafoje al Munkács, poste en Pollandon, komisiis Sándor Károlyi pri la ĉefkomandanteco kaj pri pluaj traktadoj kun la imperiestra marŝalo János Pálffy. Rákóczi eĉ persone renkontis Pálffy (31-an de januaro 1711), esprimis emon je traktadoj kaj oni plilongigis la armisticon ĝis 15-a de februaro. Rákóczi forlasis Hungarion denove en fino de februaro kaj alvenis en Pollando por peti diplomatian apogon fare de la rusa caro Petro la 1-a pri garantiado de la paco kun la Habsburgoj. Dumtempe Károlyi fakte interkonsentis kun Pálffy. La reprezentantoj subskribis la pacon de Szatmár (30-an de aprilo), kiu deklaris, ke se Rákóczi faras ene de tri tagoj ĵuresprimon, rericevas la bienojn kaj same validas je la sekvantoj. La reĝo certigas liberecajn rajtojn de Hungario kaj Transilvanio; la priplendojn de la nobeloj oni aranĝas leĝe en posta parlamento.
Rákóczi neniam akceptis tiun armisticon. La kuruca armeo demetis la armilojn sur ebenaĵo de Nagymajtény [nadjmajtenj] (1-an de majo).
Anrode
Anrode konsistas el:
Vidindaĵoj
En Anrode troviĝas la eksa monaĥejo Anrode de cistercianinoj
Arkebek
Arkebek estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ankum
Ankum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Osnabrück de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Bersenbrück, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Arenshausen
Arenshausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Hanstein-Rusteberg, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj.
Arnsdorf
Arnsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bautzen de la federacia lando Saksio, kaj ĝis la 1-a de marto 2012 estis parto de la distriktaro Dresdeno. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Appeln
Appeln ĝis la 1-a de novembro 2013 estis sendependa administra komunumo en Germanio kaj ekde tiu dato estas parto de pli granda administra komunumo Beverstedt. La loĝloko troviĝas en la distrikto Cuxhaven de la federacia lando Malsupra Saksio. La 31-an de decembro 2005 la komunumo havis 487 loĝantojn.
Aresing
Aresing estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuburg-Schrobenhausen kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Appen
Appen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Pinneberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro suda Holstinio, administra ligo de dek formale sendependaj politikaj komunumoj.
Arenrath
Arenrath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Arft
Arft estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mayen-Koblenz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Amberg (Unterallgäu)
Amberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unterallgäu kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario, kaj estas memstara membro de la administra komunumaro Türkheim. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Geografio
Amberg situas en la regiono Donau-Iller en Meza Ŝvabio, en la plejorienta parto de la distrikto Unterallgäu, oriente de la rivero Wertach [vertaĥ]. La komunumaj najbaroj de Amberg estas: okcidente Türkheim, norde Ettringen kaj Hiltenfingen, oriente Lamerdingen kaj Buchloe, sude Wiedergeltingen.
Historio
Antaŭ la Fina Dekreto de la Regna Deputitaro en 1803 Amberg apartenis al monaĥejo Steingaden. La komunumo situis en la Elektoprinclando Bavario (germane: Kurfürstentum Bayern) kaj estis fermita kortega regiono (germane: geschlossene Hofmark) sub la suvereneco de Schwabegg. Per la Komunuma Edikto de 1818 la nuna komunumo ekestis.
Vidindaĵoj
Norde de Amberg (parte en Amberg kaj parte en Lamerdingen) situas la kurtonda radioelsendstacio Wertachtal ("valo de la Wertach") kun 25 turoj kun altecoj ĝis 125 m. Ekde 1972 ĝis 2006 la Deutsche Welle ("Germana Ondo") elsendis sian programaron de tie en la tutan mondon, kaj ankaŭ aliaj organizoj uzis kaj uzas ĝin (ĝis 1995 ankaŭ la "Voice of America").
Armsheim
Armsheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alzey-Worms de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Arnsgereuth
Arnsgereuth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saalfeld-Rudolstadt de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 252 loĝantojn.
Arnshöfen
Arnshöfen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Armstedt
Armstedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Segeberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Bad Bramstedt-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas la urbo Bad Bramstedt, kiu tamen mem ne apartenas al la komunmara teritorio.
Argenbühl
Argenbühl estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ravensburg kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Armstorf
Armstorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cuxhaven de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas kaj al la metropola regiono Hamburgo kaj al la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo, kio respegulas la fakton ke la regiono ekonomie orientiĝas kaj al Bremeno sudokcidente kaj al Hamburgo sudoriente.
Annweiler am Trifels
Annweiler am Trifels estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Südliche Weinstraße de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Hodiaŭ la urbo estas la administra centro de samnoma komunumaro Annweiler am Trifels.
Montoj
La Großer Adelberg estas 567 m alta monto en la meza Palatinata Arbaro. La monto situas sur la teritorio de la urbo Annweiler am Trifels norde de la kerna urbo.
Appenweier
Appenweier estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ortenau, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arlewatt
Arlewatt (dane: Arlevad, nordfrise: Alwat) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Nordsee-Treene, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Arrach
Arrach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cham kaj en la distriktaro Supra Palatinato (Oberpfalz) de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arnis (urbo)
Arnis (dane Arnæs) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Kappeln-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies kaj la administra centro estas la urbo Kappeln, kiu tamen mem ne apartenas al la komunumara teritorio.
Arnstedt
Arnstedt estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de septembro 2010 parto de la komunumo Arnstein en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, antaŭ 2007 en ties antaŭa distrikto Mansfelder Land. Fine de la jaro 2009 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 552 loĝantojn.
Arneburg
Arneburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj apartenas al komunumaro de pluraj najbaraj komunumoj kunlaborantaj, nomata Verbandsgemeinde Arneburg-Goldbeck. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arnstorf
Arnstorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rottal-Inn kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arnbruck
Arnbruck estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio apartenas al la geografia kaj kultura regiono Bavaria Arbaro.
Arnschwang
Arnschwang estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cham kaj en la distriktaro Supra Palatinato (Oberpfalz) de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arnsberg
Arnsberg estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hochsauerland de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj estas la sidejo de la distrikto. Krome en la urbo troviĝas la administrejo de la samnoma distriktaro Arnsberg. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Arnsberg estas parto de la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco "Saŭalant"], al kio aludas la distrikta nomo.
Arzberg (Saksio)
Arzberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Artlenburg
Artlenburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lüneburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Artlenburg apartenas al la metropola regiono Hamburgo.
Arpsdorf
Arpsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Meza Holstinio (germane Amt Mittelholstein), administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en Hohenwestedt, kiu kovras la sudan parton de la distrikta teritorio.
Arzberg (Supra Frankonio)
Arzberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wunsiedel kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Arzberg situas en la mezalta montaro Fichtelgebirge.
Asbach (Hunsrück)
Asbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aschbach (Rejnlando-Palatinato)
Aschbach - proksimuma prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kusel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj ekde julio 2014 apartenas al administra komunumaro Lauterecken-Wolfstein kreita el du antaŭaj grupiĝoj de najbaraj komunumoj. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Arzfeld
Arzfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Arzbach
Arzbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj ekde januaro 2019 apartenas al la komunumaro Bad Ems-Nassau, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj (antaŭe ĝi apartenis al malpli granda komunumaro Bad Ems). Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Asbach-Sickenberg
Asbach-Sickenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Uder, ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj, kun administra centro en la samnoma komunumo Uder.
Vidindaĵoj
Muzeo Schifflersgrund pri la interngermana landlimo ĝis 1990.
Aschau im Chiemgau
Aschau im Chiemgau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rosenheim kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kiel la aldonaĵo en la nomo jam indikas, la komunumo situas en la historia-kultura regiono Chiemgau (prononco "Ki:mgaŭ").
Ascha
Ascha estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Straubing-Bogen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Asbach (Westerwald)
Asbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro 2009 la komunumo havis 7003 loĝantojn. Asbach situas en la arbaroriĉa mezalta montaro Westerwald.
La burgo Ehrenstein (ne intermiksu ĝin kun samnoma burgo en Turingio kaj la kastelo Ehrenstein en Gotha) estas malgranda ruino en la komunumoparto Ehrenstein de Asbach.
Aschheim
Aschheim estas komunumo en Germanio, pli ekzakte en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. La komunumo troviĝas en la distrikto München, kiu je tri kvaronoj ĉirkaŭas la urbon Munkeno, kaj konsideratas orienta antaŭurbo de ĝi. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Hungara revolucio de 1848
Antaŭeventoj
Okaze de la okcident-eŭropaj revolucioj de 1848, la potenco de la Habsburgoj ŝanceliĝis. La lasta hungara nobela parlamento kunsidis la 3-an de marto 1848 en Bratislavo kaj tie Lajos Kossuth kiel gvidanto de la opozicio, postulis akcepton de la opozicia programo, elformita dum du jardekoj. Je komisio de la Opozicia Rondo, József Irinyi – la 13-an de marto – resumis la proponon en 12 punktoj.
La revolucio en Vieno komenciĝis la 13-an de marto, Metternich devis fuĝi, sekvatage la reganto Ferdinando la 5-a promesis reformojn. Samtage la konservativaj parlamentanoj – tremantaj pro la revolucio – akceptis proponojn de la opozicio en Bratislavo. Tiuj proponoj entenis ĉesigon de la servuta sistemo (per ŝtata kompensado de la bieneguloj), komunan ŝarĝoportadon, juran egalecon, konstitucion, kiu certigas la nacian memregistradon, plilarĝigo de la balotrajtoj, establo de popolreprezenta parlamento, certigo de la gazeta libereco kaj unuiĝo kun Transilvanio.
Komenco de la revolucio
La radikala junularo anoncis la 14-an de marto – en la kafrestoracio Pilvax - protestojn je la sekva tago. La 15-an de marto „la martaj junuloj” ekprotestis, marŝis sur la stratoj, kun gvido de Sándor Petőfi, Pál Vasvári, József Irinyi kaj Mór Jókai. Ili neglektis la devigan censuron kaj presigis la 12 punktojn kaj Nacian kanton de Petõfi, liberigis el la prizono Mihály Táncsics. Ili establis la peŝtan Publikkuraĝan Asembleon, kiu decidis organizi la Nacian gvardion.
La revoluciaj eventoj de Pest-Buda influis ne nur la decidon de la parlamento, sed ankaŭ la vienan kortegon, kiu devis cedi. Tiel naskiĝis la t.n. aprilaj leĝoj, per kiuj Hungario transformiĝis el feŭda nobela monarĥio al konstitucia reĝlando.
Dumtempe la palatino – ĉefprinco Stefano – nomumis ĉefministro Lajos Batthyány, la 17-an de marto. La unua respondeca hungara registaro fondiĝis la 7-an de aprilo el la plej konataj kaj popularaj politikistoj. Li tuj ekis efektivigon de la novaj leĝoj, sed tion frontis novaj bariloj.
1848
Printempe de 1848, la registaro de Vieno reakiris la kontrolon pri teritorioj, kie antaŭe ekis revolucioj kaj nun kolektis forton por retiri la reformojn de la hungara revolucio. En tiu klopodo, apogis ĝin la hungaraj naciaj malplimultoj, kiuj priplendis, ke la novaj leĝoj ne donis por ili samajn rajtojn kaj teritorian aŭtonomion. La pretendoj, socialaj postuloj de la malplimultoj estis instigataj el Vieno kaj la naci-malplimultaj politikistoj en Hungario organizis armilajn atakojn kontraŭ la hungara registaro, kiu luktis samtempe kun la viena registaro. En Hungario elvolviĝis kamparanaj ribeloj, movadoj. En junio komenciĝis bataloj inter la serbaj kaj hungaraj trupoj en regiono de Karlóca, en suda parto de Hungario iĝis daŭraj la armilaj bataloj. Dumtempe, la viena registaro apogis per mono la militajn antaŭpreparojn de la kroata banuso Josip Jelačić. Pro tiuj iĝis pli kaj pli akra la problemo de la patrujdefendo. Je alvoko de Batthyány, oni varbis en majo 10 volontulajn batalionojn, sed la pli streĉa situo bezonis pli da soldatoj.
La parlamentaj elektoj de junio alportis grandan venkon de la liberaloj, la 5-an de julio kunsidis la unua popolreprezenta parlamento. Je parolo de Lajos Kossuth — la 11-an de julio —, la parlamento unuanime voĉdonis je 200.000 soldatoj kaj 42 milionojn da forinto por organizo de la patrujdefendo (oni altigis tiun sumon en aŭgusto je 61 milionoj da forintoj).
Reĝa dokumento postulis — referencante je kontraŭleĝeco — fine de aŭgusto la malfondon de la memstara hungara financ- kaj militafera ministerio, dume la viena kortego preparis la armilan subpremon.
Jelacic la 11-an de septembro trapasis la riveron Dravo kun armeo de 30–35.000 soldatoj kaj atakis Hungarion. La kontraŭrevoluciaj trupoj okupis la 26-an de septembro Székesfehérvár. Batthyány dumtempe alvokis je insurekcio en la Transdanubio kaj la varbita armeo de la revolucio haltigis la armeon de la pli forta malamiko (la 29-an de septembro, inter Pákozd kaj Sukoró). Josip Jelačić petis armisticon kaj retiriĝis kun la soldatoj kaj forlasis la landon tra Győr al Vieno. La direkta denĝero ĉesis nur por mallonga tempo, sed la hungaroj plu preparis sin por la sindefendo. Kossuth varbovagadis la Grandan Hungaran Ebebnaĵon kaj fine de septembro, komence de oktobro instigis je insurekcio en Cegléd, Nagykőrös, Kecskemét, Szolnok, Szentes, Hódmezővásárhely kaj Szeged. Dumtempe la hungara registaro kaj la reĝo Ferdinando la 5-a elvolviĝis konstitucia krizo kaj pro tio abdikis la Batthyány-registaro. Ferdinando rifuzis nomumon de nova registaro kaj la 4-an de oktobro malfondis la hungaran parlamenton, kaj nomumis Jeladic militafera komisiito de Hungario. La hungara parlamneto deklaris tiujn ordenojn neleĝa kaj la 8-an de oktobro transdonis la plenuman povon (ekzekutivon) je la Tutlanda Patrujdefenda Komisiono kaj nomumis Lajos Kossuth ties prezidanto. Membroj de la komisiono estis - krom Kossuth – László Madarász, Pál Nyáry, János Pálffy, Bertalan Szemere, Lázár Mészáros, Zsigmond Perényi (martiro), Mihály Esterházy (politikisto) kaj Miklós Jósika voltak.
Dume la subtenantoj de la revolucio sturmis sur la placo Am Hof la militministerion, eltiris la ministron Theodor Baillet von Latour, kiu planis sendi al Hungario vienan batalionon, kaj pendigis lin sur lanterno. La aŭstria potenco venĝis sian malhonorigon kaj sekvan jaron je la sama tago estis ekzekutitaj la hungara ĉefiministro Lajos Batthyány kaj 13 revoluciaj militestroj, mortpafitaj en urbo Arad. Timigita de la tumultoj, la imperiestra kortego fuĝis al Olmütz. Kelkajn tagojn poste, la aŭstra imperia asembleo turniĝis al la hungara parlamento je militista helpo. La hungara armeo persekutis Josip Jelačić-on kaj trapasis la aŭstran-hungaran limon je la 15-a de oktobro, sed general-leŭtenanto János Móga du tagojn poste retiris la hungarajn soldatojn.
Post longa diskuto, la hungara milita konsilio decidis la 25-an de oktobro, ke Hungario helpu la vienajn ribelantojn. La hungara armeo ekiris al helpo de la sturmita Vieno kaj denove trapasis la limon la 28-an de oktobro. La hungara armeo (kun volontuloj) estis malforte ekipita kaj estis venkita la 30-an de oktobro ĉe Schwechat, fare de la imperiestraj fortoj, gvidataj de la aŭstra ĉefkomandanto princo Alfred Windischgrätz.
La hungara ĉefarmeo retiriĝis, la viena revolucio kolapsis: la soldatoj de Windischgrätz enmarŝis la urbon. La 2-an de decembro, la kortega kamarilo abdikigis la imperiestron kaj surtronigis Francon Jozefon. La hungara parlamento ne rekonis lin imperiestro kaj plu agnoskis leĝa reganto nur Ferdinandon.
La militista situo iĝis malfavora por Hungario en la aŭtunaj, vintraj monatoj de 1848. la hungaraj armeoj devois retiriĝi, la kontraŭrevoluciaj fortoj okupis Kassa, Győr, grandan parton de Transilvanio, kaj suda Hungario.
Kossuth rangaltigis la 1-an de novembro Artúr Görgey (Görgei) al generalo kaj li estis nomumita ĉefkomandanto de la armeo, anstataŭ Móga. Parto de la aŭstra armeo trapasis la limon la 13-an de decembro. La soldatoj de kolonelo Guyon-Debaufre Richárd estis venkitaj la 16-an de decembro ĉe Nagyszombat. La aremo de generalo Mór Perczel estis venkita la 30-an de decembro ĉe Mór, fare de la imperiestraj fortoj, gvidataj de Jelacic.
1849
La hungara ĉefarmeo gvidata de Görgey evitis la batalojn kaj retiriĝis kaj eĉ ofertis Pest-Buda. Komence de 1849, la legislativo kaj ekzekutivo translokiĝis al Debrecen. Batthyány kaj Deák – la 3an de januaro – kontaktis princon Windischgrätz, kiu postulis senkondiĉan kapitulacion kaj kaptigis la 8-an de januaro Batthyány. Dumtempe, la serbdevena János Damjanich elstare batalis kontraŭ la serbaj ribelantoj, la pola Jozefo Bem reokupis preskaŭ la tutan Transilvanion ĝis fino de marto de 1849.
Dumtempe, kun la glora printempa militiro, la hungaroj liberigis preskaŭ tutan teritorion de Hungario. Bertalan Szemere kiel registara komisiito, en marto de 1849 anstataŭ general-leŭtenanto Dembinski, nomumis generalon Görgey al ĉefkomandanto. Oni kuntiris la armeojn ĉe la Tiso (ĉ. 50.000 soldatoj) kaj fine de marto komenciĝis sukcesa ofensivo. La planojn de la ofensivo pretigis György Klapka kaj la celo estis la ĉirkaŭbrakumo kaj neniigo de la malamika ĉefa armeo. La militmovoj de la batalo de Tápióbicske (4-an de aprilo) malkovrigis kernon de la plano, tiel la ĉirkaŭbrakumo malsukcesis, sed Windischgrätz du tagojn poste suferis gravan malvenmkon ĉe Isaszeg, li povis retiriĝi.
La 10-an de aprilo, taĉmentoj de Damjanich kaj Klapka venkis en batalo de Vác la armeon de generalo Christian Götz.
Post la batalo de Isaszeg, Franco Jozefo anstataŭ Windischgrätz nomumis ĉefkomandanto de la hungara imperiestra armeo Ludwig von Welden.
Kun gvido de Görgey, la soldatoj venkis – la 19-an de aprilo ĉe Nagysalló – la armeon de Ludwig von Wohlgemuth. La ĉefkomandanto Welden ordenis la 20-an de aprilo pri forlaso de Peŝto kaj la imperiestra armeo komencis retiriĝi. La hungara armeo enmarŝis en Komárom-on la 22-an de aprilo.
Asbach-Bäumenheim
Asbach-Bäumenheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Donau-Ries kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Hungara revolucio de 1848
La rusa helpo por la Habsburga Imperio kaj malvenko de la revolucio
La rusajn armeojn gvidis princo Ivan Fjodoroviĉ Paŝkeviĉ kaj atakis komune meze de junio kun aŭstarj trupoj gvidataj de barono Julius Haynau. La malamikoj de Hungario havis duoblan soldataran forton, kontraŭ kiu la hungara registaro alvokis je ĝenerala insureksio (la 27-an de junio). La registaro malfrue provis interkonsenti kun la malplimultoj (kontraktis kun serboj, rumanoj) kaj akceptis leĝon por la malplimultoj. Sed tiuj agadoj ne povis savi la hungaran revolucion, kiu ĝuis apogon de la okcidentaj popoloj.
La malvenkon antaŭhelpis, ke oni ne sukcesis unuigi la hungarajn armeojn, tiel ili daŭre estis venkitaj fare de la cara armeo. Post kiam la armeo de Bem suferis malvenkojn ĉe Segesvár (31-an de julio), Nagycsűr (Szebenszék, 6-an de aŭgusto), Temesvár (9-an de aŭgusto), Kossuth transdonis la ĉefpotencon (11-an de aŭgusto) al Görgey, kiu en la senespera situo, senkondiĉe demetis la armilojn la 13-an de aŭgusto ĉe Világos, antaŭ la cara generalo Rüdiger.
Venĝo de la Habsburga imperio
La malvenkon de la revolucio sekvis sanga venĝo, subpremo. Oni ekzekutis la 6-an de oktobro Lajos Batthyány (en Peŝto) kaj 13 oficirojn en Arad (legu detale la 13 martiroj de Arad). La ekzekuto okazis je unujara datreveno de murdo de la aŭstra militafera ministro Theodor Baillet von Latour. Oni juĝis je morto multajn oficirojn, soldatojn, politikistojn, civitanojn aŭ enprizonigis ilin, centoj devis fuĝi, elmigri, kaŝiĝi. Hungario restis senjura, prirabita, sed oni ne povis restarigi la feŭdajn rilatojn.
Aschau am Inn
Aschau am Inn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mühldorf am Inn kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aspenstedt
Aspenstedt estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la urbo Halberstadt en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Halberstadt. Fine de la jaro 2008 la loĝloko havis 519 loĝantojn.
Assamstadt
Assamstadt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Tauber kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Asperg
Asperg estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigsburg kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Asselfingen
Asselfingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aspisheim
Aspisheim - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mainz-Bingen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj administre apartenas al la komunumaro Sprendlingen-Gensingen. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aschenhausen
Aschenhausen - prononco - estas loĝloko en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schmalkalden-Meiningen de la federacia lando Turingio. Ĝis la 31-a de decembro 2013 temis pri administre memstara komunumo, de tiam la loko kun la najbaraj loĝlokoj Kaltensundheim, Kaltenwestheim, Melpers, Oberkatz kaj Unterweid estas parto de la urba komunumo Kaltennordheim. Komence de la jaro 2023 la loĝloko havis 123 loĝantojn.
Astert
Astert estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aßlar
Aßlar estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lahn-Dill de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Asendorf (distrikto Diepholz)
Asendorf (platgermane Asendörp, prononco ) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Diepholz centre de la federacia lando Malsupra Saksio, sude de la urbo Bremeno. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Bruchhausen-Vilsen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Asendorf (Nordheide)
Asendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Harburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Atzelgift
Atzelgift estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Atting
Atting estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Straubing-Bogen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aubstadt
Aubstadt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhön-Grabfeld kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aspach (apud Backnang)
Aspach - prononco - estas komunumo sen urbaj rajtoj en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rems-Murr kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La landa ĉefurbo Stutgarto situas proksimume 30 kilometrojn okcidente, kaj la najbara urbo Backnang nur 3 kilometrojn sudoriente.
Ascheberg (Vestfalio)
Ascheberg (platgermane Askebiärg) estas komunumo de Germanio. Ĝi situas en la distrikto Coesfeld de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio, apartenas al la distriktaro Münster kaj troveblas proksimume 20 kilometrojn sude de la urbo Monastero (Vestfalio), Münster. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ĝia teritorio apartenas al la historia regiono Monastera Lando, al kiu ankaŭ apartenas tri najbaraj distriktoj kaj la urbo Monastero; la historia regiono ne havas fikse difinitajn limojn - pli-malpli limoj estas la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro nordoriente, la rivero Lippe sude kaj la limo al la najbara ŝtato Nederlando okcidente.
Trafiko
Ascheberg per individua motora trafiko konektiĝas al la autovojo, ankaŭ per la malpli vasta federacia vojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.
Attenhausen
Attenhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj ekde januaro 2019 apartenas al la komunumaro Bad Ems-Nassau, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj (antaŭe ĝi apartenis al malpli granda komunumaro Nassau). Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Auen (Rejnlando-Palatinato)
Auen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Attenweiler
Attenweiler estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Biberach kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auderath
Auderath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cochem-Zell de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Auel
Auel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Auetal
Auetal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schaumburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Attendorn
Attendorn estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Olpe de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn.
Attendorn estas parto de la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco "Saŭalant"]. La urbo estas la loko de fama stalaktita kaverno.
Athenstedt
Athenstedt estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la urbo Halberstadt en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Halberstadt. Fine de la jaro 2008 la loĝloko havis 408 loĝantojn. La komunuma blazono aparte akcentas strigon kiel simbolo de la helena diino Atena, kiu ankaŭ funkcias kiel simbolo de la urbo Ateno.
Auerbach (Ercmontaro)
Auerbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio, kaj krome estas la administra centro de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Attenhofen
Attenhofen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kelheim de la federacia lando Bavario. kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo apartenas al la administra komunumaro Mainburg. Kiel la aliaj distriktaj komunumoj sude de la rivero Danubo, Attenhofen estas parto de la geografia kaj kultura regiono Hallertau.
Aßling
Aßling - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ebersberg kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Aßling.
Au (Breisgau)
Au estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auggen
Auggen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auerbach (distrikto Deggendorf)
Auerbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Deggendorf kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auhagen
Auhagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schaumburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Augustdorf
Augustdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lippe de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auerstedt
Auerstedt - - estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la loĝloko havis  loĝantojn.
Ekde la jaro 2013 ĝi estas parto de la urbo Bad Sulza.
Augustusburg
Augustusburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Centra Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Auerbach (Vogtland)
Auerbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vogtland de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Aulendorf
Aulendorf estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ravensburg kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Attenkirchen
Attenkirchen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freising kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo apartenas al administra komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Zolling, kiu krome konsistas el la najbaraj komunumoj Haag an der Amper, Wolfersdorf kaj Zolling.
Aulosen
Aulosen ĝis fino de 2009 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al tiutage kreita nova komunumo Aland. La loĝloko troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2015 ĝi havis 218 loĝantojn.
Auenwald
Auenwald - prononco - estas komunumo sen urbaj rajtoj en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rems-Murr kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La landa ĉefurbo Stutgarto situas proksimume 33 kilometrojn sudokcidente.
Augsdorf
Augsdorf estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la komunumo Gerbstedt en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2008 la komunumo havis 573 loĝantojn.
Au in der Hallertau
Au in der Hallertau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freising kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auerbach (Supra Palatinato)
Auerbach in der Oberpfalz estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Amberg-Sulzbach de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auhausen
Auhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Donau-Ries kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aufhausen
Aufhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regensburg kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Auengrund
Auengrund estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hildburghausen de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Ekonomio
En la kvartalo Schwarzbach troviĝas la konata bierfarejo Schloßbrauerei Schwarzbach.
Aura im Sinngrund
Aura im Sinngrund estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Spessart kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aue-Fallstein
Aue-Fallstein estas eksa komunumo de Germanio, kiu ekestis la 1-an de septembro 2003 per kunigo de la antaŭaj komunumoj Deersheim, Hessen, Osterode am Fallstein, Rohrsheim, Veltheim, Zilly kaj Dardesheim, el kiuj la lasta havis urbajn rajtojn. La komunumo ekzistis dum malpli ol ses jaroj: jam la 1-an de januaro 2010 ĝi iĝis parto de la urbo Osterwieck en Germanio. La teritorio troviĝas en la distrikto Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Halberstadt. Fine de la jaro 2008 la loĝlokoj kunigitaj en la tiama komunumo Aue-Fallstein havis 5095 loĝantojn.
Auleben
Auleben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordhausen de la federacia lando Turingio. La 31-an de decembro 2003 la komunumo havis 1104 loĝantojn.
Aull
Aull estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
La Alte Burg (en esperanto: malnova burgo) iam bieno Aull, estas mezepoka akvoburgo en Aull.
Auw an der Kyll
Auw an der Kyll estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aue (Saksio)
Aue estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la historia regiono Ercmontaro kaj la administra distrikto Meza Ercmontaro de la federacia lando Saksio, kaj estas la administra sidejo de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aue ekde la jaro 1479 estis centro de minado je arĝento kaj stano kaj tiel iĝis prospera loĝloko. La urbo situas ĉe la rivereto Zwickauer Mulde, kiu poste kun alia fontrivero konsistigas la riveron Mulde.
Same kiel aliaj urboj en la historia regiono Ercmontaro ankaŭ en Aue tradicie produktiĝas lignaj ludiloj.
Auw apud Prüm
Auw bei Prüm estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Baben
Baben ĝis fino de 2009 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la komunumo Eichstedt (Altmark). La loĝloko troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de junio 2010 la loĝloko havis 187 loĝantojn.
Axstedt
Axstedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Osterholz de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Baalberge
Baalberge ĝis la 1-a de januaro 2010 estis memstara komunumo en Germanio; tiam ĝi fariĝis komunumoparto de la urbo Bernburg. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 1-an de januaro 2009 la komunumo havis 1363 loĝantojn.
Ayl
Ayl estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aseleben
Aseleben ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la tiutage kreita komunumo Seegebiet Mansfelder Land, en Esperanto "laga regiono lando de Mansfeld". Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio. La 31-an de decembro 2008 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 521 loĝantojn (en la nova komunumo "laga regiono lando de Mansfeld" fine de vivis sume  homoj).
Historio
Komence de januaro 2010 la ĝis tiam sendependaj neurbaj komunumoj Amsdorf, Aseleben, Dederstedt, Erdeborn, Hornburg, Lüttchendorf, Neehausen, Röblingen am See, Seeburg, Stedten kaj Wansleben am See kunligiĝis al la nova komunumo. Samtage malfondiĝis la administra komunumaro samnoma, al kiu antaŭe apartenis la loĝloko Aseleben.
Aurach (distrikto Ansbach)
Aurach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ansbach kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ahaus
La urbo Ahaus situas en la okcidenta Monastera Lando nordokcidente de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj estas parto de la distrikto Borken en la distriktaro Monastero. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Geografia situo
La urbo situas proksime de la landlimo al Nederlando ĉe la rivereto Ahauser Aa. Ĝia teritorio apartenas al la historia regiono Monastera Lando, al kiu ankaŭ apartenas tri najbaraj distriktoj kaj la urbo Monastero, Münster (Westfalen); la historia regiono ne havas fikse difinitajn limojn - pli-malpli limoj estas la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro nordoriente, la rivero Lippe sude kaj la limo al la najbara ŝtato Nederlando okcidente.
Najbaraj urboj kaj komunumoj
La urbo Ahaus limiĝas norde kun la urbo Gronau, nordoriente kun la komunumo Heek sudoriente kun la komunumo Legden, sude kun la urbo Stadtlohn, sudokcidente kun la urbo Vreden, nordokcidente kun la nederlandaj komunumo Haaksbergen kaj urbo Enschede
Urba disdivido
Ahaus konsistas el la urbopartoj:
Historio
Ĉ. 1030 dokumento mencias la nobelrezidejon "Haus an der Aa" [domo ĉe la (rivereto) Aa]. Komence de la 14-a jarcento Ahaus akiris la urborajtojn. la t.n. Herrschaft [reglando] Ahaus en 1406 transiris al la princepiskopoj de Monastero.
La 4-an de oktobro 1650 la nova princepiskopo de Monastero Christoph Bernhard von Galen vizitis Ahaus. Li iniciatis la fondadon de la unua germana fajencomanufakturo en Ahaus en la jaro 1653. Tiun ĉi oni jam fermis en 1657. Princepiskopo Friedrich Christian von Plettenberg iniciatis la malkonstruadon de la malnova kastelo en la jaro 1688. La novkonstruaĵo de la baroka akvokastelo laŭ la planoj de Ambrosius de Oelde pretiĝis en 1690. La totalkonstruaĵo kun ĝardeninstalaĵo estis preta en 1718. Ekde 1763 ĝis 1767 Johann Conrad Schlaun direktis la modernigon de la kastelo. li konstruigis ĝardenflanken la rizaliton, t.e. elstaraĵo en la mezo de la konstruaĵo. La baroka akvokastelo ankoraŭ nuntempe apartenas al la centeraj vidindaĵoj de la urbo.
Post la venko super Napoleono la reglando Ahaus 1803 iris pro la mediatizo de la Sankta Romia Imperio al la princoj Salm-Salm kaj Salm-Kyrburg. En 1813 la urbo venis sub prusan regadon. Ahaus klopodis dum longa tempo konservi sian mestarecon kontraŭ princlandoj. En 1829 Hermann Oldenkott el Amsterdamo aĉetis kastelon Ahaus por tie instali tabakfabrikon.
La urbobrulego de la 13-a de oktobro 1863 detruis la urbon preskaŭ komplete. En la jaro 1881 okazis la fondado de abriko por ekflamigiloj. Du jarojn poste oni fondis la Vestfalian Jutoŝpinejon kaj teksejon. En la jaro 1886 la jutfabriko starigis sian laboristosetlejon, la kolonion kaj la hodiaŭa surboterenon Oldenburg. Ĝi ekestis en parto de la iama kamparanejo Ammeln. La nomo Oldenburg reiras je la malnova kamponomo "die Ollenburg".
La 17-an de septembro 1879 oni inaŭguris ĉe la Wüllener Straße unuan fojon evangelan prexejon en Ahaus. Marte 1945 la supre nomitan preĝejokonstruaĵon detruis aliancanaj aeratakoj. Tial oni vastege alikonstruis ĝin post 1954. I.a. oni renovigis la kampanilon kaj enmetis en la okcidentan frontonon novan rondfenestron.
La katolika preĝejo Sankta Ĉieliro de Maria kun la granda kampanilo estas la domina konstruaĵoj sur la foirejo en Ahaus. Jam en la frua tempo de la historio de Ahaus sur ĝia loko staris preĝejo. En la jaro 1965 oni malkonstruis laŭ planoj de la arkitekto Erwin Schiffer la malnovan navon por anstataŭi ĝin per betonaĵo, kiu havas la ĉarmon de grandmagazeno el la 60-aj jaroj. Buntaj fenestroj, kreitaj de Georg Meistermann, fermas la betonan kadron de la muroj. Nur la malnova kampanilo travivis la arkitekturan plibeligoprovon.
La katolika preĝejo Sankta Jozefo estis konstruita en 1952, kaj estas ununava brikokonstruaĵo kun rekta ĥorejo. En la interno troviĝas la malnova kalvario el sabloŝtono, kie origine apartenis al la malnova navo de la preĝejo S-kta Cieliro de Maria.
Aurich
Aurich estas urbo en la nordokcidento de Germanio. Ĝi apartenas al la distrikto Aurich de la federacia lando Malsupra Saksio kaj estas parto de la historia regiono Orientfrislando. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Ahaus
Trafiko
Per la ĉefŝoseo A 31 (Emden - Leer - Meppen - Gronau - Bottrop) Ahaus estas ligita al la longdistanca trafiko. Sufiĉe bone atingeblaj estas la ĉefŝoseoj A 1 (Kolonjo - Dortmundo - Monastero - Osnabrück Bremen) kaj tra la A 31 ankaŭ la A 30 (Osnabrück - Amsterdamo). La nacia ŝoseo B 70 (Wesel - Borken - Metelen - Rheine) kaj B 474 (Dülmen - Coesfeld - Gronau) kruciĝas en Ahaus
Ekonomio
La urbo havas mezklasan ekonomistrukturon kun multaj branĉoj.
Klerigo kaj kulturo
Ekde 1952 en la kastelo okazas koncertoj, kiujn aranĝas la distrikto Borken kaj la urbo Ahaus. Tiuj okazas dise dum la jaro kaj prezentas pintaj interpretistoj precipe de ĉambromuziko en la 1996 renovigita princohalo de la kastelo.
Ausleben
Ausleben estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verbandsgemeinde Westliche Börde. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Außernzell
Außernzell estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Deggendorf kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ahaus
Klerigo kaj kulturo
Ekde 2002 la pordegodomo de la kastelo loĝigas lernejomuzeon. Al la plej gravaj asocioj apartenas la pli ol 400 jarojn aĝa Bürger- und Junggesellenschützenverein e.V. 1584/1606 samkiel la 100 jarojn aĝa Schützenverein Feldmark 05, ambaŭ pafanto-asocioj.
Lernejoj
La urbo Ahaus ĉitempe tenas: En Ahaus vizitas potage ĉ. 14.000 lernantoj la supre nomitajn lernejojn, per tio Ahaus prezentas gravan lernejocentron en la regiono.
Axien
Axien ĝis fino de 2010 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2011 ĝi apartenas al la urba komunumo Annaburg. La loĝloko troviĝas en la distrikto Wittenberg de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2009 ĝi havis 559 loĝantojn.
Baar (Ŝvabio)
Baar estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aichach-Friedberg de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Averlak
Averlak estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Baar (Eifel)
Baar estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mayen-Koblenz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Artern
Artern estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kyffhäuser de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la urba komunumo havis  loĝantojn.
Artern situas borde de la rivero Unstrut. Ekde la komenco de 2019 la antaŭe sendependaj komunumoj Heygendorf kaj Voigtstedt apartenas al la urba teritorio, kiu pro tio ricevis novan komumunan kodon, do kvazaŭ konsideratas tute nova komunumo. Antaŭ tio la urbo estis la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Mittelzentrum Artern, sed mem ne apartenis al la komunumara teritorio. Nun la urbo ankoraŭ ofertas administrajn servojn al la pli etaj najbaraj komununumoj Borxleben, Gehofen, Kalbsrieth, Mönchpfiffel-Nikolausrieth kaj Reinsdorf.
Historio
La en 786 unuafoje menciita loko limas ĉe Goldene Aue. Urbajn rajtojn oni akiris en 1329. En 1100 Artern estis posedata fare de la grafoj de Honstein, ekde 1510 fare de la Mansfeldanoj kaj inter 1579 kaj 1810 fare de la Elektoprinclando Saksio.
Dum elfosaĵoj oni trovis restaĵoj de malnova akvokastelo. La romanikstila preĝeja ruino Sankta Vito (nun restaŭrita), la paroĥeja kirko Sankta Mario el la 17-a jarcento kaj klasikismaj loĝdomoj de la malfrua 18-a jarcento en la urbokerno intersas arkitekture. La prapatroj de Johann Wolfgang von Goethe ankaŭ originas de Artern.