cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibor Sekelj
Juneco 1912-1939
Tibor naskiĝis kiel filo de Sidonia kaj de Leopold Sekelj, bestkuracisto kaj la familio translokiĝis plurfoje. Malmultajn monatojn post la naskiĝo de Tibor ĝi ekloĝis en Cenei en la nuna Rumanio kie Tibor pasigis la dek unuajn jarojn de sia vivo. La hejma lingvo estis la hungara, surstrate oni parolis ankaŭ lokan germanan dialekton. Tibor havis du pli aĝan fratinojn kaj 5-jarojn pli aĝan fraton Antonije kiu kunlaboris en kelkaj verkoj de Tibor. La familio ekloĝis en 1922 en Kikinda (Кикинда), Serbio, Jugoslavio, kie Tibor eklernis la serbokroatan; li tiam studis la francan kaj eĉ instruis ĝin al siaj kunuloj studinte kelkajn lecionojn pli frue ol ili. Li perfektiĝis en tiu lingvo kun franca instruistino; de tiam li akiris novan lingvon proksimume ĉiun kvaran jaron. Tie li finis bazan lernejon antaŭ la familio transloĝiĝis en 1926 al Nikšić (Никшић), Montenegro, kie li finis gimnazion. Jam en la mezlernejo li ekŝatis montgrimpadon kaj piedirante li transiris la tutan Montenegron. En 1929 li ekvizitis universitaton por studi juron en Zagrebo (Kroatio) kaj diplomiĝis en 1933, kiel unu el la 3 plej junaj studentoj. En tiuj samaj jaroj li ankaŭ lernis pentrarton, skulptadon, la lingvon Esperanto (en la kurso de Ivo Rotković), filmreĝisoradon kaj ĵurnalismon. Per tiu lasta fako li komencis vivteni sin. En 1937 li eklaboris en Zagrebo kiel filmdramaturgo.
Reichsmusiktage
Ekspozicio pri „degenerita muziko“
Tiu ĉi ekspozicio publike malhonoris tiun muzikon, kiu ne konvenis en la idearo de la nazioj, aparte la verkoj de judaj artistoj. Kiel jam antaŭe en Munkeno, ankaŭ ĉi tiu ekspozicio en Duseldorfo prezentis fortimigajn ekzemplerojn da „degenerita muziko“ vorgeführt. En pli ol 50 vitroŝrankoj oni vidis krom libroj, partituroj kaj scenaranĝaĵoj ankaŭ fotojn kaj insultajn karikaturojn. Krom tio oni povis per butonpremo aŭdi partojn el sondiskaj registraĵoj de la fifamigataj verkoj.
La ekspozicio malhonoris krom muzikistoj ankaŭ muziksciencistojn, muzikdirektorojn, muzikrecenzistojn, muzikpedagogojn same kiel orkestrestrojn kaj nomis ties verkojn kaj traktaĵojn „degeneritaj“. Kaj „ne-arjaj“ personoj kiel Alban Berg, Arnold Schönberg aŭ Kurt Weill kaj ankaŭ „arjaj“ muzikistoj kiel Paul Hindemith, kiu estis edzo de judino, same kiel Igor Stravinskij el Rusujo estis proskribitaj.
Tibor Sekelj
Sudameriko 1939-1954
Post du jaroj li sufiĉe regis la hispanan por povi kunlabori en revuoj, kaj mem eldoni monatan revuon dediĉitan al vojaĝoj kaj esploradoj. Pro diversaj cirkonstancoj inter kiuj la dua mondmilito, li restis tie dum 15 jaroj kiel ĵurnalisto kaj esploristo.
Reichsmusiktage
Ekspozicio pri „degenerita muziko“
La ekspozicio estis spektebla en Duseldorfo ĝis la 14-a de junio 1938 kaj estis post tio ankoraŭ montrata en Vajmaro, Munkeno kaj Vieno. Ekzistis pri tio neniun akompanan katalogon, sed nur la broŝure presita inaŭgura parolado de Hans Severus Ziegler en la Duseldorfa Artopalaco. Sur la titolpaĝo de ĉi tiu broŝuro estis videbla karikaturo de nigrula ĵazosaksofonisto. Provoke je tio estis la konscie trokonturita vizaĝo kontraste al vestaĵo, frako kaj cilindro de la muzikisto, aliaflanke tamen ankaŭ la granda Stelo de Davido, kiu koketis anstataŭ dianto en la truo por la butono. La nazioj elektis ĉi tiun fikcian figuron kiel simbolo de la ekspozicio kaj ankaŭ de la tuta festivalo Reichsmusiktage 1938 kiel esenco de degenero. La karikaturo memoras pri la nigrula muzikisto Jonny, la titolfiguro el la opero Jonny spielt auf de Ernst Krenek, kontraŭ kiu la nazioj protestis jam antaŭ 1933.
Tibor Sekelj
1939-1945: Argentino, Akonkagvo
En 1944, sen granda antaŭa montgrimpa sperto, li partoprenis ekspedicion al Akonkagvo la plej alta monto (m) de Ameriko, gviditan de la konata svisgermana montgrimpanto Hans Georg Link. Kun la aŭstro Zechner kaj la italo Bertone li atingis la montsupron je la 13-a de februaro 1944. La ekspedicio estis drama: kvar el ses kunuloj kiuj partoprenis pereis en neĝŝtormo. Iliajn korpojn retrovis 11 monatojn poste dua ekspedicio, kiun Tibor ankaŭ partoprenis, laŭ iniciato de la argentina armeo. Post tiu dua ekspedicio Sekelj aldonis novan ĉapitron al la dua eldono de la jam aperinta « Tempestad sobre el Aconcagua », 1944 en kiu li rakontas tiun aventuron. La argentina registaro rekompencis lin per « ora kondoro » pro meritoj en la ekspedicio, sed li malakceptis la argentinan civitanecon kiun la ŝtatestro Perón persone proponis al li.
1946-1947: Mato-Groso
‎ ‎Pro la sukceso de lia unua libro, lia eldonisto instigis lin verki duan, kaj por ke li havu temon, la eldonisto financis per dumil dolaroj ekspedicion, al ne sufiĉe konataj regionoj en la brazilaj praarbaroj en Mato-Groso. Aliĝis al la ekspedicio rusdevena argentinanino Meri Reznik (1914-1996). Kune ili pasigis preskaŭ unu jaron en la regiono de la riveroj Aragvajo kaj Rio das Mortes, kiun li kun 30-o da homoj kiel unuaj fremduloj transiris kaj eniris la teritorion de agresemaj Ŝavantoj kaj revenis vivantaj. Li tie renkontiĝis kun triboj Karaĵaoj kaj Ĵavaeoj kaj kolektis multe da utilaj geografiaj datumoj pri tiu regiono. Lia dua libro « Por tierra de Indios » (1946) kiu raportas tiujn travivaĵojn, renkontis grandan sukceson, atingante plurajn eldonojn kaj estis tradukita al multaj lingvoj.
En la somero 1946 li trakrozis Patagonion kun tri gekunuloj : Zechner, Meri kaj d-ino Rosa Scolnik. Dum la sekvintaj jaroj li vizitadis universitaton de Bonaero por aŭskulti prelegojn pri antropologio, etnologio kaj arĥeologio, ne celante diplomiĝi sed nur akiri utilajn sciojn por siaj venontaj ekspedicioj.
En 1946 Tibor kaj Meri geedziĝis. Kune ili reveturis al Amazonio en 1948. Post tiu ekspedicio li verkis «Donde La Civilizacion Termina» (Kie civilizacio finiĝas). En septembro 1949 en Bonaero Meri naskis filon Diego Reinaldo Sekelj, al kiu Tibor donis antaŭnomon laŭ filo de Kristoforo Kolumbo.
Reichsmusiktage
Flankaj aranĝoj
Al la supro de Reichsmusiktage apartenis krom ĉi tiu ekspozicio ankaŭ „kulturpolitika manifestacio“. Krom alparolo de la regna propagandoministro Goebbels kaj parolado de partidistriktestro Friedrich Karl Florian Richard Strauss mem direktis sian „solenan preludon op. 61“, verko por orkestro kaj orgeno el la jaro 1913, kiun li aparte por ĉi tiu okazo novinstrumentis. Krom tio oni prezentis en tuta Duseldorfo sur diversaj placo tiel nomatajn placokoncertojn, muziksciencajn kongresojn same kiel fakajn kongresojn de komponistoj kaj muzikpedagogoj, je kio oni diskutis la enkorpigon kaj prezentadon de la „germana“ en la muzikkulturo. Oni prezentis krom tio entute tri operojn.
Tibor Sekelj
1948-1949: Bolivio, Ĵivaroj
En 1948 nova ekspedicio kies planita celo estis renkontiĝi kun Ĵivaroj -kiujn li tamen ne sukcesis renkonti- kondukis lin al Bolivio, en kies ĉefurbo li renkontiĝis kun prezidento Enrique Hertzog kiu instigis lin esplori ne jam esploritan regionon de rivero Iténez kiu etendiĝas ĝis Brazilo. Dum tiu vojaĝo li trafis la tribon de la Tuparioj estinte kanibaloj ĝis 5 jarojn antaŭe, kaj kun kiu li vivis 4 monatojn, kaj kie li rolis kiel sorĉisto. Reveninte en aprilo 1949, Sekelj ricevis proponon de la prezidento Hertzog administri teritorion centmil-hektaran el la planitaj 4 milionoj da hektaroj por tie loĝigi unu milionon da rifuĝintoj el Eŭropo. Sekelj ne volis atendi ses monatojn ke la parlamento faru decidon kaj rezignis pri la oferto. Li poste bedaŭris ke li maltrafis la okazon krei teritorion kie Esperanto estintus la komuna lingvo de la loĝantaro.
1949-1951 Venezuelo
Veninte en Brition al Universala Kongreso de Esperanto en somero de 1949, post sepmonata restado en Eŭropo, Sekelj reiris al Sudameriko, rekuniĝante kun Meri, ĉifoje al Venezuelo kie li dum unu jaro kaj duono fariĝis estro de vendejo de muzikinstrumentoj en Marakajbo. Dume li plu verkadis por gazetoj kaj iris al Karakaso por tie realigi serion da murpentraĵoj pri la vivo de Venezuelo por ĵus konstruita kafejo. De tie li ekis vagabondan kaj esploran vojaĝon al Mezamerikaj landoj, estante sola, ĉar li eksiĝis de Meri post kvinjara kunvivado. La paro formale divorcis en 1955, kaj iom poste Meri iris al Usono kie ĝi reedziniĝis. Ilia filo, ricevinte la familinomon de ŝia dua edzo, estas Daniel Reinaldo Bernstein, nun respektata akupunkturisto kaj muzikisto vivanta en Novjorko.
Reichsmusiktage
Reagoj en- kaj eksterlandaj
Nek en Germanujo nek en la eksterlanda gazetaro oni perceptis Reichsmusiktage 1938 kiel grava evento. Kontraste al la antaŭinta artekspozicio en la jaro 1937 je Munkeno kaj la ekspozicio „Entartete Musik“ kaj ankaŭ Reichsmusiktage entute estis por multaj profitemuloj de la nazia kulturpolitiko malsukceso. Ĉar la nazioj kondamnis plejparte artistojn, kiuj jam estis elmigrintaj eksterlanden, la tuta aranĝo ne povis rekte kaŭzi konfiskadojn aŭ malpermesojn. Ankaŭ la propaganda efiko de la ekspozicio tiam estis limigita, la reagoj en- kaj eksterlandaj estis pli modestaj kaj retenemaj. Dum kiam kelkaj gazetoj almenaŭ esprimis sian miron pri tio, kial tiel famaj komponistoj kiel Hindemith kaj Stravinskij estis klasifikataj kiel „degeneritaj“, la reagoj el eksterlando restis strange retenemaj. La revuo „Musical America“ aperanta en Usono limiĝis nur je surlistigo de la verkoj kaj komponistoj klasifikataj kiel „degeneritaj“. La londona gazeto Times montris tute sub la devizo de la tiama brita politiko de cedoj eĉ iomete da kompreno por ĉi tiu agado. La orkestrestro Peter Raabe, tiama prezidanto de la Reichsmusikkammer kaj fidela al la nazia reĝimo, forrestis demonstracie de la inaŭguraj solenaĵoj de Reichsmusiktage 1938. Tamen la nazia cenzuro de gazetaro kaj radio forsilentis tiajn negativajn reagojn al la publiko.
Kernaĵo (geologio)
Kernaĵo (de la germana Kern) en geologio estas cilindra kolono da rokaĵoj aŭ glaĉeroj, aperinta dum kolona borado de puto kun cirkla buŝo. Kernaĵo estas grava geologia dokumento, uzata por esplorado de geologia sekco de puto (litologio, stratigrafia aĝo, kuŝkondiĉoj de rokaĵoj). Petrofizika esplorado de kernaĵoj ebligas difini naftogasajn karakterizojn.
Oni taksas funkciadon de puto laŭ linea koeficiento de kernaĵo, kiu estas procenta rilatumo de longeco de la kernaĵo al longeco de la borita en rokaĵoj spaco. Se strukturo de la rokaĵoj estas damaĝita oni difinas pezan (volumenan) koeficienton de kernaĵo. Nur tre malofte oni ricevas kaj levas 100% da kernaĵo. Tamen ricevo de malpli ol 60% estas konsiderata fuŝo.
Dum kolona borado de naftaj kaj gasaj putoj kernaĵo havas diametron 50 ĝis 200 mm kaj longecon je kelkaj metroj, pezas ĝis kelkcent kilogramoj.
Oni stokas la kernaĵojn en kernodeponejoj por plua esplorado.
Tibor Sekelj
1951-1954: Mezameriko
Inter liaj vizitoj en Mezameriko, li menciis viziton al la insuloj de San Blas de la regiono Guna Yala de Panamo kie vivas indianoj Tuloj, malsukcesan pro erupcio provon ascendi la vulkanon Izalko en Salvadoro, malkovron de antikva ruinurbo en Honduro, pri kiu ĉiuj konis legendojn sed neniu vidis, kaj kiun konstruis malpli civilizitaj indianoj.
Paralele kun esploradoj, Sekelj sin okupis pri arkeologio kaj antropologio. En Gvatemalo kaj Honduro li pristudis la civilizacion de la Majaoj kaj vizitis preskaŭ ĉiujn arkeologiajn restejojn.
Alveninte en Meksiko en 1953, li estis invitita de alpinistaj kluboj partopreni ekspediciojn ĉar ili konsideris lin majstro pro lia libro « Tempestad sobre el Aconcagua » kiu furore vendiĝis kaj estis konsiderita kiel manlibro pri montgrimpado. Li do surgrimpis Popokatepetlon, Istaksiŭatlon kaj multajn aliajn vulkanojn kaj montojn, kaj tiam vere spertiĝis. Interesa esploro estis trapenetro tra la fluejo de subtera rivero San Jerónimo kiu boras al si 14-kman vojon en la interno de monto.
Pluaj mondvojaĝoj baziĝinte el Eŭropo 1954-1988
En 1954 li ekloĝis en Belgrado reveninte al Jugoslavio kie li estis varme akceptita de la registaro kaj popolo pro siaj interesaj travivaĵoj kaj homama mesaĝo. Multaj liaj artikoloj aperis en gazetoj kaj pluraj liaj libroj estis tiam tradukitaj al lingvoj, , , kaj.
1956-1957: Barato, Ĉinio, Nepalo
En 1956 li ekis vojaĝon al Azio per aŭtomobilo, celante partopreni Unesko-konferencon okazontan en Nov-Delhio kiel observanto de UEA. Lian aŭton li lasis kolapsita en Teherano kaj daŭrigis sian vojon per buso kaj fervojo. Dum tiu vojaĝo li havis konversaciojn kun ĉefministro Nehru kaj ties filino, estonta ĉefministro Indira Gandhi kaj amikiĝis kun la posta prezidento d-ro Radhakrishnan. En la jugoslava ambasadejo li renkontiĝis kun Dragoljub Vukotić (Драгољуб Вукотић), de 1955 ĝis 1983 prezidanto de la Mondfederacio de Surduloj kiu tie partoprenis konferencon kun barataj kaj ĉinaj reprezentantoj por starigi azian oficejon. Sekelj helpis al Vukotić kiel interpretisto en tiu malfacila komunika situacio de malsamlingvanoj sen aŭdkapablo. Dum januaro 1957 li sekve akompanis Vukotić al Ĉinio, al kiu tiam ne alvojaĝis turistoj. Sekvas sesmonata restado en Nepalo, alia lando kiu ĝis tiam ne akceptis vizitantojn. La reĝo Mahendra de Nepalo invitis lin por danki al li pri la fondo de la unua popoluniversitato, kaj instruado de Esperanto. Tio estas la temo de lia verko « Nepalo malfermas la pordon », 1959, kiun li originale verkis en Esperanto dum restado en Madraso en suda Barato, dividante sian tempon inter verkado kaj studado de joga filozofio. Tiu libro tradukiĝis al pluraj lingvoj (inter aliaj la angla, hispana, serba slovena, kaj Hebrea).
En 1955-56 Sekelj vivis en Tel Aviv, Israelo, kie li publikigis artikulojn diversajn en la gazetaro, kaj sian libron "Kumeŭaŭa" tradukitajn en hebrean per Itamar Even-Zohar, tiam 16 jaraĝa.
1958-1960: Vinoba Bhave, Japanio, Srilanko
Post sesmonata restado en Eŭropo li denove flugis al Barato por instrui Esperanton al Vinoba Bhave kiu mastris la lingvon post unu monato. Plu vizitinte Baraton dum kvin pliaj monatoj, en marto 1960, li flugis al Japanio. Alveninte senmona li restadis 4 monatojn prelegante en 30 urboj en tuta Japanio, gastiĝante en Esperantistaj hejmoj. Pro la prelegoj kaj gazetartikoloj li perlaboris sufiĉe por aĉeti flugbileton al Srilanko kaj de tie same al Israelo kaj revene al Jugoslavio.
1961-1963: Maroko, « Karavano de Amikeco » en Afriko
En 1961 laŭ invito de marokaj Esperantistoj li vizitis Marokon kaj aliĝis al karavano de Tuaregoj al Saharo. Inter du vojaĝoj li restadis en Belgrado.
En marto 1962 ekveturis al Afriko lia « Karavano de Amikeco », konsistanta el ok homoj el kvar landoj en du terenaj aŭtoj. La vojaĝo daŭris unu jaron kaj atingis Egiption, Sudanon, Etiopion, Somalion, Kenjon kaj Tanzanion. Alia dua planita karavano al aliaj afrikaj landoj ne realiĝis. La celo de la vojaĝo estis rektaj homaj kontaktoj. Dume li surgrimpis Kilimanĝaron, la plej altan pinton de Afriko. Tiu ĉi vojaĝo estas la temo de lia verko « Ĝambo rafiki », originale verkita en Esperanto, sed unue aperinta en ties slovena traduko.
1965-1966: Rusio, Japanio, Mongolio, Eŭropo
En 1965 celante la UK-on okazontan en Tokio, li flugis tra Rusio (Moskvo) kaj Siberio (Irkucko kaj Ĥabarovsko), trajnis ĝis Naĥodka kaj perŝipe atingis Jokohamon. Restinte unu monaton en Japanio li ekreveturis per trajno tra Siberio, sed, tion neplaninte, decidis halti en Mongolio dum tri monatoj, kio en tiu tempo ne estis facila afero, eĉ kun vizo kaj permesoj.
En la sekvantaj jaroj liaj vojaĝceloj estis eŭropaj landoj kiujn li preskaŭ ĉiujn vizitis escepte de Albanio kaj Islando. Apartan atenton ricevis Hispanio kaj Skandinavio.
1970: Aŭstralio, Nov-Zelando, Nov-Gvineo
En 1970, sendita de jugoslavaj televidoj, li ekflugis por viziti Aŭstralion, Nov-Zelandon kaj Nov-Gvineon kie li restadis ses monatojn. Li tie surgrimpis monton Kosciuszko En Nov-Gvineo li renkontiĝis kun popoloj kiuj ĝis tiam havis nur tre malmultajn kontaktojn kun civilizita mondo, fariĝis ano de la «klano de argilaj spiritoj» en la tribo Asarooj (kiuj parolas la asaroan, lingvon el la finistera grupo de lingvaro nun nomata trans-novgvinea), kaj spertis kelkajn streĉajn situaciojn. Sed la talento de Sekelj sendube estis lia kapablo elsaviĝi el multaj danĝeraj situacioj (foje kontribuis ankaŭ la ŝanco), adaptiĝi al tre diversaj moroj kaj kutimoj (precipe manĝokutimoj), kaj interkomunikiĝi kun homoj kun tre diversaj lingvoj. Ke li kapablis lerni pli ol dudek lingvojn aparte helpis.
1972-1980: Nordameriko, Rusio, Uzbekio, Niĝerio, Ekvadoro
En 1972 okaze de internacia kongreso de etnologoj en Ĉikago li vizitis orientajn partojn de Kanado kaj Usono. En 1977 okaze de sama aranĝo en Leningrado, li ekis vojaĝon al Uzbekio kaj Centra Azio. Samjare li partoprenis festivalon de Negraj kaj Afrikaj Kulturoj en Lagos (Niĝerio). En 1978 li denove vizitis kelkajn landojn de Sudameriko por fari raportojn por jugoslavaj televidoj, kaj unuafoje estis en Ekvadoro kaj vizitis la Galapagojn.
Tiu dum sia tuta vivo nelacigeble vojaĝanta homo klarigis ke li sukcesis havi rimedojn por siaj vojaĝoj per sia laboro, ĉar li sola plenumis la taskojn de sep homoj : verkisto de artikoloj, filmreĝisoro, kameraisto, helpfilmisto, fotisto, aĉetisto kaj sendisto de etnografiaj objektoj. Tiujn taskojn kutime faras apartaj fakuloj, Sekelj dum siaj vojaĝoj sola faris ĉiujn tiujn taskojn. Krome, ekzemple vojaĝonte al Aŭstralio, li faris varbaranĝon kun flugkompanio por ricevi biletojn rabatpreze.
Laboro por Esperanto
Sekelj dediĉis grandan parton de sia energio por defendo de Esperanto. Komitatano de UEA ekde 1946, dum pli ol 30 jaroj (kun kelkjara paŭzo kiam li konfliktis kun Ivo Lapenna), pro agado de IOE, li partoprenis 24 Universalajn Kongresojn, multajn el ili kiel preleganto de IKU. Kiel reprezentanto de UEA aŭ de Internacia Komitato por Etnografiaj Muzeoj li partoprenis tre multajn internaciajn konferencojn, kie li ofte estis la sola kiu rekte komprenis ĉiujn parolantojn pro sia kono de pli ol dek lingvoj.
Inter la asocioj kaj institutoj kiujn li kunfondis estas IGA (Internacia Geografia Asocio), Internacia Komisiono por Ordigo de Geografiaj Nomoj, Internacia Instituto por Oficialigo de Esperanto, Agado en Proksima Oriento kaj Komisiono de UEA por Nealiancaj Landoj.
En 1983 li kunfondis EVA (Esperantlingvan Verkistan Asocion), kies unua prezidanto li estis, kaj en 1986 li estis elektita membro de la Akademio de Esperanto.
Li utiligis ĉiujn okazojn por pledi por Esperanto, notinde en la internacia verkista asocio PEN kaj ĉe Unesko. En 1985 li estis komisiita de UEA por atingi ke Unesko faru duan rezolucion favoran al Esperanto, kio okazis dum la 27a konferenco okazinta en Sofio.
1972-1988: Direktoro de muzeo en Subotica
Laŭ invito, en 1972, li iĝis direktoro de Urba Muzeo en Subotica (Serbio – Vojvodino) kaj profesie gvidis la muzeon dum 4 jaroj. Jam en la malfrua vivaĝo en la 1970-aj jaroj li postdiplome studis muzeologion en Zagreba Universitato kaj doktoriĝis pri tio (en 1976) sed preskaŭ tuj poste forlasis sian postenon, ne havinte subtenon por siaj ideoj kaj projektoj. Li partoprenis en monda kongreso de etnografoj en Ĉikago en Usono kaj en Monda kongreso de muzeologoj en Kopenhago, kie li estis elektita estro de subkomitato de la Internacia Konsilio de Muzeoj, en kiu li faris aron da iniciatoj interalie pri novtipaj muzeoj kun dioramoj.
En 1985 Tibor konatiĝis kun Erzsébet Sekelj, bibliotekistino, naskita en 1958. Ŝi esperantiĝis en tiu sama jaro. Tibor kaj Erszébet kunvivis tri jarojn kaj geedziĝis en 1987 en Osijek. Ili kune vizitis tri UK-ojn. Erszébet partoprenis en redaktado de la vojvodina revuo VELO. Ili komune deziris kompili Esperanto-Serbokroatan vortaron, sed tion jam ili ne sukcesis fini.
Ekde 1972 li vivis en Subotica ĝis sia morto la 20-an de septembro 1988. Li estis entombigita la 23-an de septembro en Bajsko groblje (Baja tombejo) en Subotica, kun la plej altaj honoroj flanke de urbo Subotica. Sur lia tombo, sub bronza bareliefo legeblas jena surskribaĵo en Esperanto:
Fakoj
Tibor Sekelj montris sin talenta en diversaj fakoj ligitaj unu al la alia. Li estis ĵurnalisto, esploristo, aventuristo, montgrimpanto, verkisto, desegnisto, filmisto, geografo, etnologo, muzeologo, poligloto kaj agis en politika tereno, rilatante kun politikistoj el kiuj menciindas pluraj ŝtatestroj. Lia agado elstaras pro sia defendo de Esperanto ĉe Unesko nome de UEA. Kunligante ĉiujn kampojn en kiu li agis emfazinda estas lia mondkoncepto kaj lia aliro al homoj el la tuta mondo.
Ĵurnalisto
Li lernis pri ĵurnalismo dum siaj studjaroj en Zagrebo kaj iĝis tie korespondanto de kroataj gazetoj : iu el ili, Hrvatski Dnevnik, sendis lin kiel sian korespondanton al Argentino, por raporti pri jugoslavaj elmigrintoj, kaj li tiel iĝis vojaĝanto en 1939. Post du jaroj li sufiĉe regis la hispanan por povi kunlabori en revuoj, kaj mem eldoni en Bonaero, en hispana lingvo, monatan revuon «Rutas» (Vojoj) dediĉitan al vojaĝoj, geografio, turismo, esploradoj, ktp. Laŭ disponeblaj informoj, aperis nur tri numeroj, kun kolora kovrilo kaj nigra-blanka enhavo: la 1-a la 15-an de septembro 1943 (32 paĝoj), la 2-a la 15-an de oktobro (32 paĝoj), kaj la duobla numero 3-4 (verŝajne la lasta) monaton poste, kun nur 16 paĝoj.
Laborante kiel ĵurnalisto por iu argentina ĵurnalo kaj por verki apartan raportaĵon li decidis aliĝi al tiam planata ekspedicio al Akonkagvo, la plej alta Sudamerika monto (pli ol 7000 m laŭ tiutempaj taksoj). En la posta vivo li plejparte vivtenis sin per ĵurnalisma laboro kontribuante al multaj gazetoj ĉefe en Sudameriko kaj Jugoslavio. En Jugoslavio li kontribuis al multaj porinfanaj gazetoj, tiel ke nova generacio eksciis pri Esperanto per liaj artikoloj en infanaj gazetoj. En la 60-aj jaroj li iĝis ankaŭ televida ĵurnalisto kiu filmis serion da tv-filmraportaĵoj por la Beograda Televido pri la Karavano de Amikeco (vojaĝado tra Afriko), por la Zagreba Televido pri esplorado de nekonataj triboj en Aŭstralio kaj Nov-Gvineo kaj por la Novisada Televido pri Bolivio, Ekvadoro kaj Peruo. Ankaŭ en Esperanto li estis elstara ĵurnalisto. Krom kontribuo al multaj Esperanto-gazetoj kaj revuoj li ĉefredaktis dum 8 jaroj la Geografian Revuon, la monatan revuon Esperanto-Gazeto (komence IOE-Gazeto), organo de la Instituto por Oficialigo de Esperanto, de 1966 ĝis 1972 (entute aperis 65 numeroj) kaj la bultenon Vojvodina Esperanto-Ligilo (VELO) de 1983 ĝis 1988.
«Geografia Revuo» aperis inter 1956 ĝis 1964, po unu kajero jare, krom en 1959-1960 nek en 1962. La titol-paĝoj de senescepte ĉiuj ses kajeroj estas de Sekelj, nur en n-ro 4 li lasis la lokon de la ĉefartikolo al la nederlanda esperantistino Aafke Haverman («Aviadile tra Afriko») kaj metis sian «Kun la Ajnoj de Hokajdo» kajer-mezen. Rigardata kiel tuto, «Geografia Revuo» estas kvazaŭ persona periodaĵo de Sekelj kun kelkaj aldonoj de amikoj.
Li vivtenis sin ĉefe de ĵurnalisma laboro (verkado de artikoloj kaj raportaĵoj por multaj diversaj gazetoj kaj revuoj) kaj per filmproduktado. Aperis 740 tradukoj de liaj artikoloj en gazetoj kaj revuoj Eblas supozi ke li kunlaboris kun plurdeko da gazetoj kaj revuoj ĉefe en Jugoslavio, Hungario kaj sudamerikaj landoj. Kompreneble ankaŭ kun la E-gazetaro. Li realigis 7500 prelegojn pri siaj vojaĝoj kaj diversaj aliaj temoj.
Li travojaĝis 90 landojn de la mondo kaj dudeko da liaj libroj aperis 90–foje en diversaj lingvoj kaj eldonoj.
Filmisto
Unua laborloko de Sekelj post lia diplomiĝo en Zagrebo estis en filmentrepreno Merkurfilm, kiu sendis lin lerni pri reĝisorado al Prago. Li lernis ĉe fama ĉeĥa reĝisoro Otokar Vavra dum 6 monatoj pri reĝisorado.
Post la reveno al Jugoslavio en sesdekaj jaroj gravan rolon en informado ekhavis televido. Pro tio esploroj de nekonataj regionoj postulis ne nur bildan sed ankaŭ filman materialon. Tibor akceptis la defion kaj nun li ekuzis siajn sciojn kiel filmisto kiu mem reĝisoris, sed ankaŭ zorgis pri sono kaj lumo, zorgis pri laboro de kameraisto ktp en vojaĝoj en Novgineo kaj Aŭstralio. Li filmis por Zagreba televido serion da filmoj pri tiuj regionoj kaj tieaj indiĝenoj kiun la Zagreba televido prezentis en tutjugoslavia televida reto kiel serion de dek filmoj tuthoraj. Tiujn filmojn li faris sola. En dua duono de sepdekaj jaroj li faris filmojn pri Kolombio kaj Ekvadoro en kiuj li estis kun teamo de filmistoj de Televido Novi Sad, kiu elsendis tiujn vojaĝpriskribajn filmojn.
Li mem estis objekto de multaj televidaj elsendoj kaj intervjuoj ĉefe ĉe tiamaj jugoslavaj televidoj kaj granda plimulto de tiuj materialoj estas konservita en la koncernaj televidoj, ekzemple granda duhora intervjuo kun televida raportisto Hetrich.
Alpisto
En Argentino li lernis pri alpismo preparante sin kaj partopreninte en la ekspedicio al Akonkagvo kaj li iris ankoraŭ unu fojon sur tiun danĝeran monton. Poste li grimpis sur multajn altegajn montegojn sur ĉiuj kontinentoj inter kiuj elstaras montoj en Nepalo, Meksikio kaj Kilimanĝaro en Afriko, Monto Kosciuszko en Aŭstralio. Lia detala priskribo de la ekspedicio al Akonkagvo en hispanlingva libro iĝis lernolibro pri alpismo en Meksikio kaj oni tiusence uzas ĝin ankaŭ en kelkaj aliaj sudamerikaj landoj.
Etnologo
Dum siaj vojaĝoj li specialiĝis pri kolektado de indiĝenaj maskoj, ĉapoj kaj instrumentoj kaj la neskribita indiĝena poezio. Pri la ĉi-lasta li aperigis la libron «Elpafu la sagon», kiu aperis en la serbokroata kaj Esperanto. La materiajn kolektaĵojn de maskoj, instrumentoj kaj ĉapoj li donacis al la Etnografia muzeo en Zagrebo kaj al la Urba Muzeo en Subotica el kiu plejparto poste estis transdonita al la muzeo de Senta (Serbio).
Aventuristo
Kvankam tio neniam estis lia celo, la plej alloga aspekto de lia vivo por la publiko, aparte la neesperantista, estas aventureca karaktero. Serĉante la esencon de la homa animo li devis renkontiĝi kun ĉiuspecaj homoj en la plej malfacile atingeblaj mondopartoj. Li renkontis kaj studis aron da triboj en praarbaroj de Brazilo kaj Nov-Gvineo, kutimojn kaj vivmanierojn kaj filozofiojn de tiam nekonataj popoloj kaj popolgrupoj en Azio kaj Afriko kaj en multaj okazoj klopodante proksimiĝi al homoj nefidantaj blankulojn li troviĝis en vivdanĝero. En Esperanto pri tio rakontas ĉefe la libro « La mondo de travivaĵoj », 1981.
Politika aktivulo
Inter aliaj talentoj Sekelj posedis kapablon rapide amikiĝi kaj povi konvinke rilati kun politikistoj. Dum siaj vojaĝoj li estis akceptita de dudeko da ŝtatestroj kaj ofte li donis utilajn sugestojn al ili, studinte kaj vidinte detalojn de iliaj landoj. Li dum la vivo renkontiĝis kun pluraj ŝtatestroj kaj regnestroj: De Juan Domingo Perón (argentina prezidanto) li ricevis distingon Ora Kondoro en 1946 kaj proponon akcepti argentinan ŝtatanecon pro siaj meritoj rilate Akonkagvon. Li renkontiĝis kun Jawaharlal Nehru (barata ĉefministro) kaj lia filino Indira Gandhi (posta barata ĉefministrino), kaj kun Sarvepalli Radhakrishnan (posta prezidanto barata) li amikiĝis. La bolivia prezidanto Enrique Hertzog sendis lin esplori nekonatajn regionojn de Bolivio en 1948. En 1949 Hertzog proponis al li fondi sur bolivia teritorio gubernion por eŭropaj rifuĝintoj post la dua mondmilito kaj disponigis al li 100.000 hektarojn por tio. Tibor petis 4 milionojn, por kio estis necese atendi plian duonjaron ĝis la bolivia parlamento decidos pri tio, sed li ne emis atendi kaj malakceptis. Li renkontiĝis kun la reĝo Mahendra de Nepalo kiu dankis lin pro tio ke Tibor fondis unuan popoluniversitaton en tiu lando, kie li instruis Esperanton.
La pinto de lia politika aktivado estis en 1985 kiam li transprenis nome de UEA prepari duan rezolucion de UNESKO pri Esperanto. Li renkontiĝis kaj diskutis kun plurdeko da ŝtatprezidantoj, ministroj kaj diversnivelaj diplomatoj dum siaj 4 partoprenoj en UNESKO-konferencoj kaj plej multe en 1984 kaj 1985. Li unue sukcesis persvadi la jugoslavian registaron proponi tiun rezolucion al la Asembleo de UNESKO en Sofio, kaj kunlabori kun aliaj Esperantistoj por persvadi registarojn de Ĉinio, Bulgario, Hungario, Pollando, San Marino kaj Kostariko subteni la rezolucion, vizitante dum kelkaj monatoj ambasadejojn de tiuj 7 aliaj landoj, li sukcesis konvinki ilin ke ili proponu al siaj registaroj kaj ke tiuj akceptu subteni la rezolucion kaj fine en Sofio mem li varbis inter delegacioj de plurdeklandoj por voĉdoni pri la rezolucio kiu efektive estis akceptita.
Al tiuspeca lia agado ni povas aldoni ankaŭ lian kelkmonatan kunvivon kun hinda filozofo kaj politika aganto Vinoba Bhave kaj multajn rilatojn kun tribestroj kaj estroj en urboj kaj regionoj.
Poligloto
Tibor Sekelj estis konata kiel poligloto. Li lernis ĝis bona uzgrado kaj povis paroli en diversaj periodoj entute tridekon da lingvoj. Naŭ el ili li konservis vive kaj aktive ĝis la vivofino:, , , , , , , ,. Nur en tri, nome la hispana, Esperanto kaj la serbokroata, li verkis – eĉ ne en la gepatra hungara, ĉar li ne konis ĝin sufiĉe por verkaj bezonoj. Li ofte ankaŭ interpretis inter diversaj lingvoj dum siaj vojaĝoj kaj ankaŭ poste dum sia agado por PIF dum akceptoj, aranĝoj ktp.
Esperantisto
Li estis pli ol 20 jarojn komitatano de UEA kaj ĉefmerita por la dua rezolucio de UNESKO pozitive traktanta Esperanton en 1985. Li skribis trionon de siaj verkoj originale en Esperanto. Li skribis multegajn artikolojn por tre diversaj E-gazetoj kaj revuoj kaj li redaktis geografian Revuon, E-Gazeton kaj Velon. Sed lia revolucia poresperanta agado rilatis al lia fondo kaj gvido de Internacia Instituto por Oficialigo de Esperanto (IOE) kiu lanĉis la sloganon « Pli bona praktiko ol 100-hora prediko » tiel postulante pli malferman agadon de Esperantistoj. Kadre de tio li aparte engaĝiĝis en sfero de turismo kaj organizis aron da aranĝoj kaj aŭtobusaj karavanoj tra la mondo. Tiu agado havis kiel la plej valoran konsekvencon la startigon de Pupteatra Internacia Festivalo (PIF) en Zagrebo kaj iom pli poste la fondon de Internacia Kultura Servo. PIF ekzistas ankoraŭ nuntempe post 44 jaroj kaj distribuas ĉiujare premion « Tibor Sekelj » por la plej homama mesaĝo. Lia tre intensa agado kadre de IOE influis grave al la ŝanĝo de klasika neŭtrala E-movado unuflanke al praktika apliko (kiel en kulturo kaj turismo) kaj aliflanke al pli elasta koncepto de neŭtraleco kiun sekvis TEJO.
Lia slogano por la sukceso: « Por sukceso necesas tri aferoj: precize difini la celon, ekiri al ĝi kaj persisti ĝis la fino. »
Edukisto
Li ankaŭ influis al pedagogio de Esperanto. Liamerite oni lanĉis la unuan televidan kurson de Esperanto en Ĉinio en 1980aj jaroj, li verkis kelkajn lernolibrojn. La aŭtoroj estis A. kaj T. Sekelj kaj la ilustraĵojn faris Klas Aleksandar kaj Novak Koloman. Ĝi ekzistis ankaŭ en formo de diapozitivoj - fakte filmstrioj - projekcieblaj. Li mem gvidis amason da E-kursoj ĉie kie li vojaĝis kaj interalie ankaŭ kunpartoprenis en la plibonigo de la Zagrebmetoda lernolibro. Tibor Sekelj kiel edukisto efektivigis inter 7000 kaj 8000 prelegoj, plej ofte kun diapozitivoj pri siaj vojaĝoj, verkis sennombrajn artikolojn inter kiuj treege ofte pri Esperanto en nacia gazetaro kaj estis intervjuata plurcentfoje por nacilingvaj radioj, gazetoj kaj televidoj kaj ĉiam li ankaŭ informadis pri Esperanto.
Mondkoncepto
Ĉie kie li estis li klopodis dum siaj prelegoj kaj agadoj influi la homojn kompreni lian simplan vivofilozofion: Homo kiel individuo estas la plej valora estaĵo en sia ĉirkaŭo kiun li plej bone konas senkonsidere pri sia deveno aŭ instruiteco (Tion plej evidente esprimas lia verko « Kumeŭaŭa ») kaj homo kiel kulturestaĵo socia estas produkto de la tuta homaro ĉar en ĉiuj liaj ĉiutagaj funkcioj kunpartoprenas produktoj kiujn inventis tre diversaj popoloj; li tion kutimis ilustri per manĝotablo klarigante ke ĉiun el la manĝilaroj inventis iu alia popolo, ke ĉiun el la manĝaĵoj unue evoluigis kaj plantis iu alia popolo kaj ke nur jam ĉe la tablo kunpartoprenas plurdeko da kulturoj. Tial por li ĉiu homo estis estiminda unuopulo kaj ĉio kion ni havas estas rezulto de la klopodoj de ĉiuj popoloj kaj sekve apartenas al ĉiuj. Tiu humanisma filozofio evidente ne estas ankoraŭ komprenata kaj estas ege necesa en la nuna profitema kaj posedobsedita socio.
Artisto
Tibor estis krom verkisto – do literaturartisto - ankaŭ pentristo kaj skulptisto kion li ankaŭ lernis en Zagrebo dum sia studotempo. Dum sia komenca vivperiodo en Argentino li vivtenis sin interalie per desegnado de portretoj kaj poste li ofte mem ilustris siajn librojn.
Verkisto
Tibor estas inter la plej grandaj originalaj E-verkistoj el la vidpunkto de lia konateco en neesperantista mondo, eble la plej fama, sekve laŭ la nombro de liaj tradukitaj verkoj el Esperanto. La plej sukcesa lia literaturaĵo « Kumeŭaŭa - la filo de ĝangalo » estas tradukita al trideko da lingvoj de preskaŭ ĉiuj kontinentoj kaj pluraj aliaj al du ĝis dek lingvoj. Li verkis originale en tri lingvoj: Esperanto, hispana kaj serbokroata. El lia plumo naskiĝis trideko da diversaj volumoj, ĉefe vojaĝpriskribaj eseoj, romanoj, rakontaroj kaj poezio. Eĉ kelkaj kuriozaĵoj. Kaj ĉiuj ili havis centon da eldonoj en diversaj lingvoj.
La plej sukcesa lia libro estas «Kumeŭaŭa, la filo de la ĝangalo» (originale verkita en Esperanto) ne nur pro tio ke ĝi estis plej multe tradukata (ĝi aperis krom en Esperanto en 22 lingvoj kaj estis tradukita al kelkaj pliaj kiuj eble iam aperos) sed ankaŭ pro tio ke ĝin la Japana ministerio por edukado proklamis en 1983 kiel unu el la 4 plej bonaj junularaj literaturaĵoj aperintaj tiujare en Japanio kaj estis rekomendita al la junularo. Pro tio ĝi aperis en la japana je 300 000 ekzempleroj, verŝajne en plej granda kvanto en kiu iam ajn aperis libro tradukita el Esperanto kiel lingvo de originalo. Ĉiuj versioj kaj ĉiuj eldonoj de Kumeŭaŭa aperis je unu miliono da ekzempleroj.
«Tempesto super Akonkagvo» estas ankoraŭ lernolibro pri alpinismo en kelkaj Sudamerikaj landoj. Laŭ ĝia disvastigiteco videblas ke ĝi estas libro kiu plaĉas al ĉiuj generacioj en ĉiuj partoj de la mondo. Aro da liaj noveloj gajnis premiojn de Belartaj Konkursoj kaj lia poezio kvankam malmulta estas ege valora kaj studinda.
Rezolucio (juro)
Rezolucio estas laŭ PIV Formala opiniesprimo de voĉdonrajta organo aŭ de publika kunveno. Plej ofte kongresoj esprimas fine de la kunsidaro rezolucion kie oni deklaras opiniojn, sentojn kaj proponojn kiel rezulto de la kunvenparolaro. La respondeco kaj aŭtoreco de la rezolucio povas aliri ĉu rekte al la kunsidantaro ĉu al koncerna komisiono kiu redakte la tekston de la rezolucio.
Nov-jara rezolucio
Novjara rezolucio estas tradicio, plej ofta en la Okcidenta Mondo sed ankaŭ trovita en la Orienta Mondo, en kiu persono decidas daŭrigi bonajn praktikojn, ŝanĝi nedeziratan trajton aŭ konduton, plenumi personan celon, aŭ alie plibonigi sian vivon komence de nova jaro.
Plej multaj homoj starigas al si defiojn por la venontaj dek du monatoj, kaj eĉ tion skribas en sia agendo. Problemo tamen montriĝas, ke estas pli facile tion skribi ol efektive plenumi. Kvankam altaj procentoj el la homoj en pasintaj jaroj forlasis siajn planojn jam en la sekva februaro, tamen nur iom procentoj el tiuj bonintencaj homoj antaŭenigas siajn projektojn.
Ĉi tio okazas pro la simpla fakto, ke homoj kutime tro alte taksas sian kapablon ŝanĝi sian vivon. Sekve, oni starigas nerealismajn celojn. Oni nomas tion “sindromo de falsa espero”. Esploristoj tamen indikas rimedojn, kiujn ĉiu normala homo povas uzi por sukcesigi siajn bonajn ideojn por la novjaro. Jen iuj sugestoj kaj ekzemploj kiel realigi la rezolucioj:
Erotika sceno
Erotika sceno (konata france kiel "La douceur", eble 1903) estas pentraĵo de la andaluza pentristo Pablo Picasso. La artaĵo prezentas senvestan virinon sidantan sur liton kun la kapo klinita sur la intergambo de vira infano duonsenvesta apoganta sur la kuseno.
La artaĵo estis pentrita komence de la jardeko de 1900 en Barcelono aŭ en Parizo. Oni kredas, ke ĝi estis en la manoj de la iama tajloro de Picasso en Barcelono, Benet Kutimi. Ĉi tiu vendis ĝin al germana artkomercisto nomata Daniel Henry Kahnweiler kiu restis en Parizo. En 1914 la francaj aŭtoritatoj juĝretenis parton de la posedaĵoj de Kahnweiler kaj poste vendis la pentraĵon. La artkomercisto Paul Guillaume akiris ĝin en 1923 kaj ĝin vendis al la kolektanto Scofield Thayer.
Oencia
Oencia [oENzja] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan, kaj ĉefe la galegan.
Historio
Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj. Dum la Dua Mondmilito okazis minimpeto de volframo necesega por la batalantaj landoj.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo, brutobredado kaj minado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Pendanta rozo
Pendanta rozo , alpa rozo aŭ Rosa pendulina estas vario de la plantspecio el la genro rozo (Rosa) ene de la familio de la Rozacoj (Rosaceae). Ĝi nature kreskas en la montaroj de Mezeŭropo, Sudeŭropo kaj Sudorienta Eŭropo.
Priskribo kaj ekologio
La alpa rozo kreskas kiel somerverda, kompakta arbusto kun maldense disbranĉitaj tigoj kiu atingas altecon de 0,5 ĝis 2 metrojn. La branĉoj estas senpikilaj, nur en la malsupra parto kaj ĉe la junaj branĉoj troviĝas rektaj, rigidharecaj pikaĵoj. Rosa pendulina estas vintrorezista ĝis -33 °C (USDA-zono 4).
La 10 ĝis 12 cm longaj folioj havas folitigo kaj foliplato. La nepare plumaj foliplato konsistas el sep ĝis dekunu maldikaj, 2 ĝis 6 cm longaj folietoj. Direkte al la foliapekso la grandeco de la unuopaj folietoj pligrandiĝas rimarkeble. La folirando estas segildenta. La supra folisurfaco estas nebrile bluece verda, la malsupra folisurfaco estas iomete pli hela kaj nur malmulte hara
La flortempo estas de majo ĝis julio. La floroj ĉiam staras unuope. La duseksaj floroj estas radisimetriaj kaj kvinnombraj kaun duobla involukro. La simplaj sepaloj estas post la antezo starantaj kaj ne defalas antaŭ la fruktmaturiĝo. La kvin roseaj ĝis malhelpurpuraj petaloj estas en la centro pli helaj.
La pendanta frukto (rozfrukto) havas longon de 2,5 cm kaj estas ov- ĝis botelforma, malofte globformaj. Ĝi estas en matura stato ruĝa-oranĝkolora. La frukto maturiĝas ekde aŭgusto. La rozfrukoj estas manĝataj de korakoj, korvoj, bombiciledoj, nuksrompuloj, tetroj kaj vulpoj.
Disvastigo
La rozo kreskas en la montaroj de Mezeŭropo kaj Sudeŭropo kaj la balkana montaro ĝis Nordgrekio. En la alpoj ĝi kreskas ĝi alteco de 2000 metroj.
La alpa rozo preferas kreskejoj de malfermaj vepejoj en sunrica areo rokaj kamparoj kaj alpinaj gresareoj.
Taksonomio
La unu publikado de Rosa pendulina okazis 1753 fare de Carl von Linné. Rosa pendulina estas tre varia specio, kiu estas proksime parenca al la maja rozo, Rosa majalis. Ĝi aperis sub multaj sinonimoj, precipe ankaŭ kiel Rosa alpina.
Kuracplanto
La rozfruktoj estas plifortigaĵo por mamnutrantaj patrinoj. La tizano el la fruktoj efikas diureziga.
16266 Johconnell
16266 Johconnell estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras John McConnell, mentoron en 2002 de unu finalisto de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. John McConnell estas instruisto ĉe la Central High School de Grand Junction (Koloradio, Usono).
Pleine-Fougères (stacidomo)
Pleine-Fougères estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Pleine-Fougères, en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lison - Lamballe (415000).
Mekanika puzlo
Historio
La plej antikva konata mekanika puzlo devenas el Grekio kaj aperis en la 3a jarcento a.K. Tiu ludilo konsistis el kvadrato dividita en 14 partoj, kaj la celo estis krei diferencajn formojn el tiuj pecoj. Ĝi estis nomita Ostomaĥion.
La venonta konata puzlo estis en Japanio. En 1742 estis mencio de ludilo nome “Sei Ŝona-gon Ĉie No-Ita” en libro. Ĉirkaŭ la jaro 1800 la puzlo konata kiel Tangramo el Ĉinio iĝis populara, kaj 20 jarojn poste ĝi estis disvastiĝinta tra Eŭropo kaj Ameriko. La kompanio Richter el Rudolstadt ekproduktis grandajn kvantojn de puzloj similaj al Tangramo de diferencaj formoj, nome la nomitaj “Anker-puzloj”.
Pfaffendorf
Pfaffendorf ("pastora vilaĝo") estas la nomo de jenaj lokoj:
5306 Fangfen
5306 Fangfen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de la Universitato Harvard en Kembriĝo (Masaĉuseco, Usono).
Universitato Lucian Blaga Sibiu
Universitato Lucian Blaga Sibiu (ULBS) estas ŝtata universitato en Sibio, Rumanujo. Ĝi havas dek fakultatojn, proksimume 16.000 studentojn en taga studado kaj pliajn 5.000 en distanca (koresponda) studado.
5306 Fangfen
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Fang Feng, naskiĝinta en Ĝanĝou, edzino de Cheng-Yuan Shao, unu el la observantoj de la Observatorio Oak Ridge (tiam konata sub la nomo de George R. Agassiz Station) en Harvard (Masaĉuseco).
Universitato Lucian Blaga Sibiu
La universitato estas nomita laŭ la rumana poeto kaj filozofo Lucian Blaga.
Historio
La historio de Universitato Lucian Blaga komenciĝas en 1940, kiam la rumanlingva Universitato de Kluĵo rifuĝis tien ĉi, ĉar la Dua Viena Arbitracio donis la urbon Cluj al Hungario. En tiu tempo, inter 1940 kaj 1948, ankaŭ Lucian Blaga instruis en Sibio.
En 1969 la Universitato de Cluj fondis en Sibio fakultaton pri historio; ĝi estis en 1971 ampleksigita en fakultaton pri lingvoj kaj historio. En la lingva departemento oni tiam instruis la anglan, germanan kaj rumanan. Same en 1971 estis fondita la fakultato pri publika administrado.
En 1972 la universitato de Braşov fondis filion en Sibio, nome fakultaton pri lignoprilaborado.
Je la la rumana ministerio pri nacia klerigo dekretis la fondon de universitato en Sibio kun jenaj fakultatoj: En 1991 aldoniĝis fakultato pri teologio.
Je la la universitato dediĉis sian nomon al Lucian Blaga. Kontaktojn kun AIS peris dum multaj jaroj profesoro Helmar Frank el Germanlando. Inter ĝiaj honoraj doktoroj nombriĝas ekz. Oskar Pastior, Stefan Sienerth kaj Anton Schwob. Kontaktojn kun la akademia Centra Eŭropo peris ankaŭ dum multaj jaroj la germanisto kaj esperantisto Heinrich J. Dingeldein; internacie reklamis la universitaton dum prelegadoj ankaŭ Udo-Peter Wagner. Konataj profesoroj deĵorinte surloke estis Horst Schuller Anger kaj Johanna Bottesch.
Heinrich Dresselhaus
Heinrich DRESSELHAUS (naskiĝis 1896 - mortis la 4-an de januaro 1975 en Schloss-Holte, Germanio) estis multjara membro kaj dum la lastaj 25 jaroj delegito kaj fakdelegito de UEA. Li estis verva kaj konata aktivulo en sia regiono.
Mikebuda
Mikebuda estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono Cegléd.
Situo
Mikebuda situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Albertírsa estas la plej proksima urbo. La ĉefurbo troviĝas je 78 km-oj.
Historio
La unua skriba mencio devenas el 1332. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao, poste formiĝis farmoj apartenantaj al Albertírsa. En 1950 la iama setlejo memstariĝis.
La malgranda vilaĝo havas vilaĝdomon, kulturdomon, kuracejon, farmaciejon, poŝton kaj policejon. Multe da farmoj ĉirkaŭas Mikebuda-n.
Sonny Clark
Conrad Yeatis „Sonny“ Clark (naskiĝis la 21-an de julio 1931 en Herminie, Pensilvanio; mortis la 13-an de januaro 1963 en Novjorko, Novjorkio) estis usona ĵazpianisto kaj -komponisto. Lia frua morto malebligis, ke Sonny Clark povus firmigi la pozicion konvenan al li inter la pianistoj de malmolbopo.
Vivo kaj verkado
Clark ludis pianon en la aĝo de kvar jaroj, transloĝiĝis en la aĝo de 12 jaroj al Pittsburgh, kie li ludis kontrabason kaj vibrafonon ĉe gimnazio. En 1951 li transloĝiĝis laŭ inciato de sia frato, kiu ankaŭ estis pianisto, al Kalifornio. En San Francisko li muzikis mallonge kun Vido Musso kaj Oscar Pettiford kaj transloĝiĝis poste al Los-Anĝeleso. En 1953 li verkis unuan sonregistraĵon per Teddy Charles´s West Coasters (Prestige) kun Wardell Gray. En 1953 li muzikis en Los-Anĝeleso kun multaj okcident-marbordaj ĵazmuzikistoj (kio estis pli escepto por nigrulaj muzikistoj), i. a. li surdiskigis kun Art Pepper kaj en 1953 ĝis 1956 kun Buddy DeFranco, kun kiu li en 1954 estis en Eŭropo kaj verkis multajn diskojn. En 1956 li muzikis kun la Lighthouse All Stars de Howard Rumsey, kun Serge Chaloff, Frank Rosolino kaj Sonny Criss. Post kiam li en 1957 estis transloĝiĝinta al Novjorko, li partoprenis multajn improvizadkunsidojn kaj alproksimiĝis la la lingvaĵo de malmolbopo. Li akompanis kantistinon Dinah Washington (aprilon de 1957 en Novjorko), laboris poste liberprofesie kaj en propraj triopoj. Li muzikis ekzemple kun Lee Morgan, Charles Mingus, Lou Donaldson, Curtis Fuller kaj Sonny Rollins (sur sondisko The Sound of Sonny, 1957).
Origine ege stampita de Bud Powell, li evoluigis propran, ritme akcentitan stilon, kiun priskribas Richard Cook kiel impeta, precize artikulita, kun strange malgrandaj figuroj de la maldekstra mano, kiuj kontraŭkuras al la longaj, klare komplikaj de la dekstra mano. Cook kritikas de liaj sondiskoj ĉe Blue Note kiel bandestro (komence en 1957 per Dial S for Sonny), ke li tro malmulte plenigas sian gvidan rolon, aŭdiĝas tro multe kiel akompananto kaj li elmetas prefere lian sondiskon Sonny Clark Trio pro lia eksteriĝema kaj ideoriĉa muzikado en la triopo kun Philly Joe Jones kaj Paul Chambers. Sonny Clark estis estimata kiel akompanata kaj estas aŭdebla sur multaj albumoj de Blue Note, ekz. tiuj de Donald Byrd, Hank Mobley, Jackie McLean, Kenny Burrell, Bennie Green ("Soul Stirrin" 1958), Clifford Jordan, Lee Morgan, Johnny Griffin kaj sur la albumo Go de Dexter Gordon. Li publikigis je Blue Note sep proprajn albumojn (ekz. Cool Struttin kaj Leapin and Lopin), alte ŝatataj de multaj entuziasmuloj. Ne nur kunmuzikantoj, sed ankaŭ aliaj pianistoj  alte estimis lin (Bill Evans omaĝis al li pecon nome „NYC's No Lark“). Clark dum sia tuta problemo havis amasajn drogo- kaj alkoholproblemojn. Drogoproblemoj ja estis ankaŭ la kaŭzo, kial okazis ekde 1959 pli longaj interrompoj de la sonregistradoj por Blue Note. Post kiam li fine de 1962 kaj komence de 1963 pro infekto de la gambo restis en malsanulejo, malmultajn tagojn post sia foriro li mortis pro koratako.
En 1985 John Zorn publikigis omaĝalbumon (Sonny Clark Memorial Quartet, kun Wayne Horvitz piano, Ray Drummond kontrabaso, Bobby Previte frapinstrumentaro) por Clark kun ties komponaĵoj (Voodoo).
Diskoj
Albumoj je propra nomo
Albumoj de la gastmuzikisto