cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monto
Ekosistemo
Ĉiu montara ekoregiono montras ian formon de ekologia izoligo grandskala de specioj adaptitaj al la pli malvarmaj kondiĉoj ol sur la ebenaĵoj kaj, kiuj foje trovas pli sekuran rifuĝejon en la pli krutajn terenojn for de la aktiveco de homoj aŭ de aliaj problemoj. Multaj el tiuj specioj estas relikvaj: invadis la mezvarmajn montojn fine de la lasta glaciepoko, pro la malpliigo de la malvarmaj biotopoj. En la intertropikaj zonoj, tiu diferenco estas pli antikva. La izoligo de specioj kaj ties evolucio kontribuis al la fakto, ke la montoj estas hejmo de preskaŭ la duono de la tutmonda biodiverseco.
La kvalito de la grundo estas aldona faktoro kiu modifas la temperaturajn tavoligojn. Tiuj grundoj estas ĝenerale malmulte densajn en la plej altaj partoj de la montoj pro la erozio fare de glaĉeroj kaj riveroj (forfluado), pro la deklivaro (terglitoj) kaj pro la temperatura disfalo. La plantoj ne disponas de la nitrogeno necesa por sia disvolvigo. En la intermezaj partoj de la montoj, kie la malkomponiĝado kaj la veterdisfalo estas pli aktivaj, dum la malsupraj partoj, kie la produktoj de la erozio kaj la nutraĵoj akumuliĝas, ĝia kresko estas male favorata. Sur loka nivelo, pro la malvarmaj kaj malsekaj grundoj, povas kreiĝi torfejoj kaj pro la acideco de la medio, kaj kontribui al la biodiverseco. La kuŝejoj de vulkana materialo kontribuis speciale al la densigo kaj fekundigo de la grundoj en la vulkanaj zonoj.
Unu de la markiloj de la altituda rangaro estas la arbarlimo, kiu aperas en ĉiuj la montaraj zonoj kun la escepto de la plej varmaj kaj malvarmaj dezertoj kie ili forestas. Super tiu limo, en la alpa etaĝo, la klimataj kondiĉoj estas tro rigoraj kaj la periodo de vegetado tro mallonga, same kiel la sunbrilado tro intensa, por ebligi ties disvolvigon; ili estas anstataŭataj per arbustoj de malrapida kresko kaj herboplantoj. Tiuj kavas periodon de kresko kaj florado foje limigita al tri monatoj post la vintro en la moderklimataj regionoj, dum en la intertropikaj zonoj la kresko malrapidiĝas nur en la seka sezono. La vato kaj la apero de lanugo sur la folioj estas formoj adaptitaj kontraŭ la malvarmo. La arbarlimo estas sur la proksimuma altitudo sur kiu la averaĝa temperaturo de la plej varma monato estas de 10 °C, preskaŭ sendependa de la latitudo. En la neĝa etaĝo survivas nur malmultaj muskon kaj likenoj. Spite la ekologian izoligon, estas diverseco de plantospecioj komparebla en la alpaj etaĝoj de la tuta mondo kaj genroj similaj al tiuj de ekvivalentaj latitudoj. Eĉ kiam la trovitaj genroj estas diferencaj, speciale en la intertropikaj zonoj, ili montras konverĝan strategian evolucion, kiel tiuj de la specioj Espeletia kaj Puya en la Nordaj Andoj aŭ tiuj de Dendrosenecio kaj de Lobelia en Orienta Afriko, aŭ en aliaj, eĉ en la insuloj Havajo kaj Javo, kiuj retenas siajn foliojn mortintaj, kio permesas al ili lukti kontraŭ la malvarmo.
En la moderklimataj arbaroj de la norda hemisfero, la koniferoj dominas la subalpan etaĝon per pinoj, abioj, piceoj, larikoj kaj juniperoj. Kelkaj arbaroj estas miksaj kaj prezentas areon de foliarboj (betuloj, alnoj, salikoj, fagoj, ktp.). La erikacoj estas karakteraj de la subarbaraĵoj, ĝenerale malsekaj kaj kun tavoligo vertikala, same kiel ĉe makisoj. La moderklimataj arbaroj de la suda hemisfero estas dominataj de foliarboj en la montoj, kiel la specioj de eŭkaliptoj kaj de Nothofagus. En la intertropikaj zonoj, la montoj estas karakterizataj per nubarbaroj de specioj de ĉiamverdaj folioj. La genro Polylepis estas ĉefe en la montaro de Andoj, sur la nivelo de la arbarlimo kaj supre.
La bestojspecioj estas malpli limigitaj per la altitudo kaj la klimataj kondiĉoj. Ties ĉeesto en la montoj montras pli ol la flaŭro sian regionan distribuadon. Se kelkaj grandaj mamuloj (kaproj, cervoj, lamoj, lupoj, ursoj, neĝleopardoj, pumoj, vikunoj, gruntbovoj), kaj aliaj kiel marmotoj aŭ oĥotonoj, iĝis simbolaj de la montaroj, temas ĉefe pri la ekologia premo farita de la homa aktiveco. Multaj birdoj montras konduton tre akurate adaptita al la malfermaj herbejoj kaj al la rokmuroj de la montaroj: kondoroj, agloj, falkoj, gipoj. La migrado kaj la vintra dormo estas strategioj de adaptado.
Montaraj loĝantaroj
En la moderklimataj zonoj, la montoj ĝenerale estas konsiderataj medio kruda kaj eĉ malamika, kaj fakte, ili estas malpli loĝataj ol la ebenaĵoj kiuj ĝuas klimaton pli favoran. La pli malalta aerpremo, la pli dura klimato, la pli neregula hidrologio devigas la organismojn adaptiĝi. Krome, la deklivoj malbone eksponitaj al la sunradioj kaj la proporcigravo de la propraj deklivoj malfacilas ekspluatadon de agrikulturo. Tamen, en la intertropikaj zonoj, la montoj havigas klimatajn kondiĉojn pli favorajn ol la regionoj aridaj kiuj ĝenerale ĉirkaŭas tiujn: en la montoj de Andoj, en Afriko kaj en la Tibeta Altebenaĵo, la lokanoj adaptis sian vivmanieron kaj profitis la medion de la montoj, foje ĝis la punkto ke tie floris tre disvolvigitaj civilizacioj. Tial, en 2000, la loĝantaro kiu loĝis super altitudo de 1220 m estis ĉirkaŭkalkulita en 10.2% de la tutmonda loĝantaro, kun denseco de (inklude la polusajn regionojn), kun tri ĉefaj zonoj, nome la Granda Rifto, en Junano kaj en la urbaglomeraĵo de Meksikurbo. Super 2130 m, la proporcio estas de ĉirkaŭ 3%, tio estas, denseco de. Retenante kriterion de altitudo de, relative proksime de la unua, kaj aldonante kriterion de deklivo por la terenoj inter tiu altitudo kaj , laŭ difino de la Monda Konserveja Observa Centro (UN Environment World Conservation Monitoring Centre, UNEP-WCMC), la loĝantaro de montaro estis ĉirkaŭkalkulita en 15% en la tuta mondo, el tio la duono en Azio kaj unu kvarono en Afriko. Meze de la 20-a jarcento, ĝi estis la 8%. Estis en Eŭropo kie la kreskoproporcio estis de pli rapida kresko en la 1950-aj jaroj, kiam ĝi estis pli malrapida en Latinameriko. En la tuta amerika kontinento, tiu loĝantaro de montaro estis esence urba, grupigita en pli ol 40% en metropolo kun pli ol.
La malegaleco estas pli markita en la montaroj kaj la naturaj katastrofoj estas pli oftaj en ili. La ĉefaj akvodislimoj inter la grandaj akvokolektaj areoj utilas kiel naturaj kaj politikaj limoj inter la diversaj landoj kaj popoloj, partikulare en la disvolvigitaj landoj, kio rezultas en ties izoligo kaj disvolvigo de kontrastoj. La ideologiaj kaj teknologiaj evoluoj estas ofte pli malfruaj en la montaroj, dum la religiaj prsktikoj kaj la interhelpo estas pli enradikigitaj.
Proverboj
Ekzistas pluraj proverboj pri montoj en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Tino
Tineto estas speco de ligna sitelo.
Kliffalko
La Kliffalko aŭ Eleonora falko (Falco eleonorae) estas eleganta svelta falko, malgranda rabobirdo apartenanta al la genro Falco de la falka familio de Falkedoj. Ĝi apartenas al grupo de apusfalkoj, fermita nombro de similaj falkoj ofte konsiderataj subgenro Hypotriorchis. La Malhela falko estas foje konsiderata ties plej proksima parenco, sed dum ili certe apartenas al sama stirpo, ili ŝajne ne estas frataj specioj. La alternativa nomo de Eleonora falko rilatas al Eleonoro de Arborea, nacia heroino de Sardinio.
Aspekto
Kliffalko havas ardeznigrajn dorson kaj flugilojn. Ekzistas kaj tutnigra malhela formo kaj hela formo. Ĝi estas eleganta rabobirdo kiu longas 36-42 cm kaj havas enverguron de 90-105 cm; la longaj flugiloj atingas ripoze la vostopinton. Ĝi havas formon kiel de granda Alaŭdfalko aŭ de malgranda svelta Migra falko, kun ties longaj pintecaj flugiloj, longa vosto kaj svelta korpo. Estas du laŭ koloro morfoj: La plenkreska malhela morfo estas tute nigrecbruna kaj supre kaj sube, kun nigraj subflugiloj. La hela morfo estas pli kiel junulo de Alaŭdfalko, sed havas sablokolorajn subajn partojn kun nigra vertikala strieco, blankecajn gorĝon kaj vangojn (inter ili vanga strio), kaj montras ankaŭ kontraston inter la nigraj subflugiloj kaj la pli pala bazo de la flugilplumoj. Ambaŭ morfoj havas tipan hokoforman grizan bekon kun hela bazo kaj flavaj vaksaĵo, ĉirkaŭokulo kaj kruroj (kun nigraj ungoj).
Junuloj estas ankaŭ kiel granda junulo de Alaŭdfalko, sed la palaj subaj partoj kontrastas kun pli malhelaj flugilpintoj kaj flugilkovriloj. La alvoko estas tipa falka kek-kek-kek.
Disvastigado
Tiu palearktisa specio reproduktiĝas en insuloj de la Mediteraneo precipe ĉe Grekio (kie reproduktiĝas du trionoj de la monda populacio), sed ankaŭ en Kanarioj kaj ĉe Hispanio, Italio, Kroatio, Maroko kaj Alĝerio. La Parko Tilos estas la reprodukta areo de 10% de la monda populacio de Kliffalkoj. Nome 650 paroj de tiu specio reproduktiĝas en tiu insulo laŭ la studo fare de la programo de Tilos LIFE-Nature de la Helena Ornitologia Societo kaj la Eŭropa Unio. Ĝi estas rara vaganto norde de sia teritorio.
Tiu estas longdistanca migranta, kiu vintras en Madagaskaro. La migrovojo estis ĵuse malkaŝita kaj male al antaŭaj sugestoj oni montris per satelita telemetrio, ke ĝi estas interna tra la afrika kontinento. Tradicie oni sugestis, ke ĝi estas marborda, kaj birdoj venus el okcidenta pinto de la Mediteraneo fluge al Suez antaŭ flugi suden al Ruĝa Maro, kaj tra la Korno de Afriko. Tamen ĵuse satelitkontrolitaj animaloj fare de hispanaj kaj germanaj esploristoj pruvis internan vojon tra Saharo, la ekvatoraj pluvarbaroj ĝis atingi Kenjon kaj Mozambikon. La totala distanco kovrita dum la flugo atingis ĝis 9000 km por ununura veturo.
Manĝo
Ĝi ĉasas nur aere. Ĝi nestas en klifoj apud la mediteranea maro. Tie ĝi povas ĉasi dikajn insektojn per lerta eĉ akrobatia flugo, atendanta la migradon de birdetoj, kiuj koncentriĝos antaŭ ol trapaŝi la maron. Ili manĝas grandajn insektojn, kiaj libeloj, kiuj estas transpasataj el ungoj al beko kaj manĝataj dumfluge. Ili kaptas malgrandajn birdojn dumfluge, uzante rapidon kaj akrobatian kapablon. Tiuj birdoj pasas multan tempon flugante laŭlonge de marbordaj klifoj per pova flugilfrapado serĉe de lacaj venantaj migrantoj.(Walter 1979)
Reproduktado
Kliffalkoj nestas malfrue demetante ovojn fine de julio. Tiel ĝi nutras siajn idojn dum septembro kaj oktobro kiam la migrontaj birdopredoj estos pli multaj. Poste la kliffalko migroflugas al Madagaskaro. Ili nestumas kolonie en mabordaj klifoj (kio nomigas la specion); la ino demetas ĝis 4 ovojn. Tiu specio havas malfruan reproduktan sezonon, en fina somero, ĉar ĝi estas specialista ĉasanto de migrantaj birdoj kiuj pasas tra la Mediteraneaj insuloj je tiu epoko.
Instituto Nacional de Industria
La Instituto Nacional de Industria (INI) (Instituto nacia de la industrio) estis oficiala ento de la hispana ŝtato, fondita de Juan Antonio Suanzes Fernández, en 1941 dum frankisma periodo por antaŭenigi industrian disvolviĝon de hispana ekonomio post Hispana Enlanda Milito.
Entreprenoj
La INI fondis plurajn industriajn entreprenojn, kiuj estis la ĝermoj de la plej grandaj hispanaj nuntempaj firmaoj.
Kelkaj el tiuj ŝtataj entreprenoj estis: Ensidesa (ŝtalo), Enasa (ŝarĝaŭtoj), Seat (aŭtomobiloj), Ence, Endesa (energio), Endasa (aluminio), EN Calvo Sotelo (petrolo), EN Bazán (armiloj), EN Santa Bárbara (armiloj), Atesa, Entursa (turismo)...
Tiuj nomoj komencantaj de EN signifas "Entrepreno Nacia" (Empresa Nacional).
Malgraŭ tio, hispanaj ŝtataj monopoloj laŭleĝe, kiel Campsa (benzinstacioj), RENFE (trajnoj), Tabacalera (tabako) aŭ Telefónica (telekomunikoj) neniam estis parto de INI.
Historio
El sia fondo la INI ŝtatigis kelkajn iamajn entreprenojn kiel Hispano-Suiza.
Mesenio
Mesenio (Μεσσηνία) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis administra provinco en la moderna ŝtato Grekio. Dum la antikva epoko la teritorio estis floranta regno. Ĝi troviĝas en la sud-okcidento de la preskaŭinsulo Peloponezo. En la eposoj Iliado kaj Odiseado de Homero la regiono aparte konatiĝis pro la mita reĝo Nestoro de Piloso. Ĉefurbo de la regno dum la antikva epoko estis la urbo Meseno, ankoraŭ hodiaŭ ekzistanta. Centro de la moderna regiono tamen estas la signife pli granda urbo Kalamata. Laŭ komparo kun aliaj regionoj de Grekio, Mesenio havas relative multe da akvo kaj samtempe varman, sunoriĉan klimaton kaj fekundan grundon, tial ke fruktoj kaj legomoj - ankaŭ por la eksporto al aliaj ŝtatoj - bone kreskas.
3487 Edgeworth
3487 Edgeworth estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry Lee Giclas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la irlandan inĝenieron kaj astronomon Kenneth Edgeworth (1880–1972).
El Saucejo
El Saucejo estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas kie loĝas  geloĝantoj, do loĝdenso estas  loĝ./km². El Saucejo situas je 114 km de la provinca ĉefurbo Sevilla.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 4428 geloĝantoj de la municipo El Saucejo estas 2209 inoj kaj 2219 viroj. En la 92-kvadratkilometra teritorio estas 3 setlejoj, kie loĝas 4383 geloĝantoj, kaj aliaj 45 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 47, 24 inoj kaj 23 viroj, kaj mortis 37, 16 inoj kaj 21 viroj. Tiel la natura kresko estis 10 (0.2%). La laborkapabla loĝantaro estis 1885 homoj (42.6%).
Prezidanto de la Senato (Francio)
La prezidanto de la Senato prezidas la Senaton de Francio, la supra ĉambro de la Parlamento.
La prezidanto de la Senato
Li estas elektita, same kiel la estraro de la Senato, de la tuto de la senatanoj post ĉiu parta renovigo, kio okazas ĉiun trian jaron, inter unu el la senatanoj. La seĝo de la prezidanto estas familiare nomita « Plateau » (kio signifas "ebenaĵon").
De la, la prezidanto de la Senato estas Jean-Pierre Bel, de la Socialista Partio, elektita por "-jara mandato.
Ĝia rolo estas reprezenti la Senaton kaj konduki la debatojn de tiu ĉambro.
La prezidanto de la Senato aŭtomate fariĝas provizora prezidanto de la Respubliko kaze de vakiĝo de la prezidanteco sen kun reduktitaj povoj. Tio jam okazis dufoje, okaze de la demisio de generalo de Gaulle (1969) kaj okaze de la morto de Georges Pompidou (1974) ; en ambaŭ kazoj, tiu prezidantanstataŭo estis farita de Alain Poher.
La prezidanto de la Senato nomumas :
Antaŭira ordo
Fakte la ĉefministro estas la dua homo de la ŝtato, la prezidanto de la Senato estas nur la tria antaŭ la prezidanto de la Nacia Asembleo.
Laŭ Guy Carcassonne, tiu antaŭira ordo, difinita en 1958, montras la superecon de la plenuma povo super la leĝofara, kiun volis generalo de Gaulle en la 5-a Respubliko. Plie, en 1958, la prezidanto de la Nacia Asembleo estis devinta atribui antaŭiran rangon superan al tiu de la prezidanto de la Senato ĉar ĝi prezidas la ĉambron, kiu fine decidas pri leĝoj. La prezidanto de la senato estus fariĝinta la kvara homo de la ŝtato. Sed la respondeco pri prezidantanstataŭeco kondukis al atribuo de la tria rango al la prezidanto de la Senato kaj ne de la kvara..
Salajro kaj avantaĝoj
La prezidanto de la Senato ricevas monate malnete kiel senatano kaj  kiel prezidanto.
Li disponas je loĝejo en palaco Petit Luxembourg (apud Palais du Luxembourg) kaj veturilo kun ŝoforo.
Ŝativo
Ŝativo (katalune kaj oficiale Xàtiva; Játiva) estas urbo de Valencilando (Hispanio), en la la centraj komarkoj kaj ĉefurbo de la komarko La-Kostero (La Costera).
Historie, Ŝativo estis unu el la plej gravaj urboj de la Reĝlando de Valencio, konkurante eĉ kun Valencio kaj Orihuela, la aliaj du plej gravaj urboj de tiu epoko. Ĉi tie troviĝis la unua papermuelejo de Eŭropo (1151). Ĝi havis sian propran provincon antaŭ la teritoria dividiĝo de Hispanio en 1833. Nuntempe Ŝativo havas 29 363 loĝantojn (INE 2008).
Tésenfa
Situo
Tésenfa situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo. Dravo kaj Kroatio troviĝas po 3, Harkány 13, Siklós 19, Sellye 27 km-ojn.
Historio
La romianoj postlasis kupran moneron ĉi tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1346 laŭ tiama hungara ortografio "Tesenfolwa". Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.
En Tésenfa migra poŝto servas.
Franz Fischler
Franz FISCHLER (naskiĝinta la 23-an de septembro 1946 en Absam, Tirolo) estas aŭstra politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn agrikulturo, kampara progresigo kaj fiŝado. Jam en la antaŭa Eŭropa Komisiono Santer, inter la jaroj 1995 ĝis 1999, li respondecis pri la samaj fakoj. Franz Fischler estas membro de la konservativa Aŭstra Popola Partio (ÖVP).
11444 Peshekhonov
11444 Peshekhonov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Vladimir Grigorjeviĉ Peŝeĥonov (cirile : Владимир Григорьевич Пешехонов), direktoron de la Centra Instituto de Scienca Esploro "Elektropribor", Sankt-Peterburgo, elstaran fakulon pri ŝipaj kaj kosma navigado. Li disvolvis plurajn alte precizajn sistemojn de inercia navigado por maraj ŝipoj kaj moveblaj gravimetrojn uzeblaj en maro.
Lajos Szalay
Lajos Szalay [lajoŝ salai], hungare Szalay Lajos, Esperante Ludoviko Szalay estis fama hungara grafikisto.
Lajos Szalay naskiĝis la 1909 en Hungario, en Őrmező (nuntempa Strážske en Slovakio). Li mortis la 1995 en Miskolc.
Vivo
Lajos Szalay tre frue lerte desegnadis. Li frekventis bazlernejon en Tarnabod kaj Miskolc, gimnazion en Miskolc. Inter 1927-1936 li lernis pentradon en Budapeŝto en la ĉeflernejo, dume en 1930 li estis en Parizo. En 1939 li edziĝis. En 1946 li denove vojaĝis al Parizo, kie li ne povis vivtenis sin. En 1948 li vojaĝis al Bonaero, kie li ricevis postenon en la universitato. En 1960 li elektis novan urbon: Novjorkon, kie li faris unue reklamojn. En la 1970-aj jaroj li jam ofte vizitis Hungarion, fine en 1988 hejmenvenis al Miskolc. Li ricevis premion Kossuth en 1992, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.
Ĉiopoveco
Ĉiopoveco estas la senlima kaj neelĉerpebla povo, alivorte nefina povo. En la religioj unudiaj ĉi tiu povo estas kutime nur posedata de Dio.
En la filozofio de la plejmulto el la unudiaj religioj la ĉiopoveco aperas kiel unu el la karakterizaĵoj de Dio, inter kiuj sin trovas: ĉioscieco, ĉieesteco kaj ĉiokompateco.
La termino ĉiopoveco uziĝis kun diversaj kaj malsamaj konotacioj. Inter ili:
Bibliaj argumentoj
Kelkaj el la oponantoj al la ideo pri ĉiopoveco dia tion faas baziĝante sur la Biblio. Ili rimarkigas ke la vorto “ĉiopoveco” ne aperas en la Biblio. Ili ankaŭ rimarkigas ke en la rakontoj de la Malnova Testamento Dio agas kun la kreaĵo precipe pere de la persvado kaj nur foje uzante la brutan forton. Teksto el la Nova Testamento uzata por oponi sin al la dia ĉiopoveco estas la aserto de Paŭlo de Tarso laŭ kiu Dio ne povas mensogi (Tito 1:2]). Pri tio, ili argumentas ke ne ekzistas bibliaj kialoj por kredi je la ĉiopoveco kaj ke tiu doktrino estas nur la rezulto de sintezo de la la helenisma doktrino kaj la prakristana primitiva pensmaniero.
Ahmadabado
Ahmadabado (laŭ lokaj lingvoj અમદાવાદ kaj अहमदाबाद [ehmadabad] ) estas la sesa plej loĝata urbo, kiel milionurbo en Barato, kaj same tiel en la plej granda en la ŝtato Guĝarato, fine ĝi estas universitata urbo.
Geografio
Ahmadabado situas laŭ rivero Sabarmati en okcidenta parto de la lando.
Historio
Ahmadabado estis fondita en 1411 de islama reĝo Ahmad-Ŝah (el kiu devenas ĝia nomo: "Ahmad-urbo"). La historia loknomo estis Karnāvaṭī. Dum dominado de britoj garnizono estis tie, tial la urbo evoluis. Ĝi estis ĝis 1970 la ĉefurbo de Guĝarato, kiam la ĉefurbecon oni tranlokigis al nova planita urbo Gandinagaro (Gandhinagar). Ahmadabado estas inter la plej gravaj industriaj urboj en Barato, ĉefe pri teksaĵoj. Komence de la 21-a jarcento nubskrapuloj konstruiĝis kaj enradikiĝis la moderna industrio.
Kantono Newton (Teksaso)
La malurba kaj maldense loĝata kantono Newton situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Newton (ĝi en 2010 havis 2478 loĝantojn).
Pádraig Flynn
Pádraig FLYNN (en la gaela lingvo Pádraig Ó Floinn), naskiĝinta la 9-an de majo 1939 en Castlebar, estas irlanda politikisto. Ekde la jaro 1977 li estis membro de la dua ĉarmbro de la parlamento de Irlando. Inter la jaroj 1980 kaj 1991 li estis ministro de Irlando pri diversaj fakoj, interalie pri komerco kaj turismo.
Poste, inter 1993 kaj 1999 li estis komisaro de la Eŭropa Komisiono: Dum la tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li prezidis la fakojn okupateco kaj sociaj aferoj. En la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999, li respondecis pri la sama fako.
Pádraig Flynn estas membro de la konservativa partio Fianna Fáil de Irlando.
Ádám Muttnyánszky
Ádám Muttnyánszky [mutnjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Muttnyánszky Ádám estis hungara inĝeniero, profesoro.
Ádám Muttnyánszky  naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Ádám Muttnyánszky frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo (sed li loĝis en Solymár), poste li akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1911. Post siaj studoj li instruis en la menciita universitato ĝis 1920, sed interrompo okazis, kiam li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920-1938 li estis inĝeniero en minejo en Pilisvörösvár, poste li revenis al la universitato por instrui. Ekde 1942 li estis katedrestro ĝis la pensiuliĝis en 1959. Li ricevis premion Kossuth en 1952, pli frue kaj poste po unu premiojn.
Cún
Cún estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
Situo
Cún situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo apartenanta al Nacia parko Danubo-Dravo. Harkány troviĝas 17, Sellye 22, Siklós 23, Pécs 40, Budapeŝto 237 km.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1244 laŭ tiama hungara ortografio "Chun". Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas la municipa administracio kaj migra poŝto.
Antilokapredoj
La familio havas unu plu ekzistantan specion, nome antilokapro aŭ amerika kapro-antilopo (lat. Antilocapra americana), sed sciencistoj jam identigis plurajn formortintajn antilokapredojn. La antilokapro estas endemia al la Nearktiso.
Julio César Pinheiro
Julio César Pinheiro (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Kyoto Purple Sanga.
Isone
Isone estas komunumo de la komunumaro Giubiasco kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 384 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Miniaturparko
Miniaturparko estas subĉiela amuzparko, kies ĉefa alogaĵo estas maketoj de konataj vidindaĵoj aŭ konstruaĵoj tipaj por la regiono. La konstruaĵoj estas reproduktitaj rilatume, plej ofte en proporcio 1:25. Ofte inter la konstruaĵoj trafikas makettrajno en konvena skalo.
Isone
Geografio
Isone situas en montara valo nordoriente de la montopasejo Monte Ceneri proksimume en la mezo inter la urbroj Belinzono kaj Lugano. La komunumo ĉefe estas konata pro la kazerno de la Svisa Armeo, kie estas trajnataj la infanteriaj grenadiroj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Isone kaj la setlejoj Cusign (en nordoriento kun la kazerno), Revöira kaj Calanchetto.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,82 km², de kiuj 66,6% estas kovritaj de arbaro, 18,3% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Isone limas en nordo al Camorino, en nordoriento al interkomuna teritorio de Camorino kaj Monteceneri, en sudokcidento al Ponte Capriasca, en sudo al Capriasca, en sudokcidento al Monteceneri, en okcidento al Cadenazzo, kaj en nordokcidento al Sant'Antonino TI.
Trafiko
Isone situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas perde de sakvojo de la pasejkulmino de Monte Ceneri. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Monteceneri. Pere de buslinio de Isone al la stacidomo de Rivera-Bironico la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Isone datiĝas el la jaro 1237 kiel Yxono. Dum mezepoko la katedrala kapitolo de Como estis bienposedanto en Isone. Post la aliĝo al la Svisa Ĵurkomunumo komence de la 16-a jarcento, Isone kaj Medeglia disiĝis de la Voktejo Lugano kaj submetiĝis al la Voktejo Belinzono. Ĝis en la 20-a jarcento Isone vivis ĉefe de agrikulturo. En la jaro 1973 estis en Isone malfermita la grenadira lernejo de la Svisa Armeo, de kio la loka ekonomio multe profitis. La 25-an de novembro 2007 la civitanoj de Isone malaceptis aliĝon al la nove kreita grandkomunumo Monteceneri kaj decidis konservi sian aŭtonomion.
Fratrio
Fratrio estas PIV-aĵo, kiu signifas frataro. Tiu ĉi frataro ne nepre estas aro de parencoj, ĉar la homoj diversmaniere transasence uzis ĝin: La origino troveblas en la antikva Grekujo. En la tieaj urboŝtatoj la frataro estis la plej malgranda disdivida unuo de la socio. Gvidan pozicion en frataro ĉiam okupis estro de certa nobela familio. Tiu rolis kiel gvidanto kaj protektanto dum la aliaj estis dependaj subuloj. En etnologio kaj historiologio oni aplikas la nocion "frataro" ĝenerale je analogaj organizaj formoj en socioj organizitaj laŭ triboj.
Ankaŭ sur religia kampo oni uzas la terminon "frataro" en la diversaj lingvoj: en la hispana lingvo "cofradía" signifas laŭ rekta traduko "kun-frataro" kaj estas religia societo de laikoj. Same la moravia Frataro-Unuiĝo (Unitas Fratrum) certe ne estas samgepatra idaro: temas pri prareformacia kristana komunumo.
Komparu kun
Kurio ~ triba socio
Kronikisto Dalimil
Ĉeĥlingva literaturo
Kronikisto Dalimil (14-a jarcento) estas anonima aŭtoro de la unua ĉeĥlingva kroniko, en versoj, priskribanta la historion de Bohemio ĝis la jaro 1314, kiam regis Johano de Luksemburgio. La nomon "Dalimil" oni donis al la aŭtoro pro eraro en postaj jaroj, sed ĉar la vera nomo ne estas konata, pro tradicio oni lasis ĝin (ofte oni parolas pri Bohema kroniko de tiel nomata Dalimil).
NGC 5023
NGC 5023 (aliaj indikoj — UGC 8286, MCG 7-27-43, ZWG 217.17, FGC 1578, PGC 45849) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kronikisto Dalimil
Ĝi konserviĝis en tri manuskriptoj kaj havas 106 koncizajn ĉapitrojn. Oni supozas, ke la aŭtoro estis nobelo patriotisma, ne pastro, ĉar lin interesas praktikaj aferoj pli ol la religiaj.
La 18-an de marto 2005 la Ĉeĥa respubliko aĉetis en aŭkcio en Francio fragmenton de la latina traduko de la kroniko el la 14-a jarcento.
Eksteraj ligiloj
http://people.fsv.cvut.cz/~gagan/jag/litera/dalimil.htm
Pál Kristek
KRISTEK Pál (naskiĝis en 1920; mortis dum trajnvojaĝo la 26-an de decembro 1993 en Poprad, Slovakio) estis fervojista aktivulo en Budapeŝto, komitatano de Hungara Esperanto-Asocio (1963-1981) kaj redaktoro de Hungara Fervojista Mondo (1969-1980).
Krestci (setlejo)
Krestci estas urbotipa loĝloko en la Novgoroda provinco, Rusio; la administra centro de la distrikto Kresteckij.
Krestci troviĝas meze en la provinco, je 86 km oriente de la Novgorodo. La setlejo situas sur la bordo de la rivereto Ĥolova. Krestci situas ĉe la aŭtovojo M10 inter Moskvo kaj Sankt-Peterburgo. En la setlejo en 2020 loĝis 7 351 homoj.
Historio
Krestci estis unuafoje menciitaj en kronikoj ĉe la jaro 1393. La nomo verŝajne aperis pro vojkruciĝo de la vojoj inter Novgorodo kaj Moskvo, kaj inter Pskovo kaj Vologda (krest ruse signifas kruco). La vojkruciĝo situas sur la blazono de Krestci.
En 18-a jarcento la setlejo nomiĝis Kresteckij jam, ĝis kiam en 1776 ĝi fariĝis administra centro de la ujezdo Kresteckij kaj ricevis la urban statuson. En 1196 la ujezdon oni abolis, en 1802 — refondis. En 1851 oni konstruis la fervojon inter Moskvo kaj Sankt-Peterburgo kaj ĝi iris preter Krestci, tial la urbo perdis sian valoron.
En la soveta tempo, en 1922 oni denove abolis la ujezdon Kresteckij, kaj en 1926 Krestci perdis la urban statuson. En 1927 estis fondita la distrikto Kresteckij, kaj ties administra centro iĝis la vilaĝo Krestci. En 1938 Krestci ricevis la statuson de urbotipa loĝloko.
Þorsteinn Pálsson
Þorsteinn Pálsson  (naskiĝis la ) estas islanda politikisto kaj eks-ministro.
Li estis parlamentano (1983-1999) kaj partiestro de la Sendependecpartio (1983-1991). Post sia politika kariero li servis kiel ambasadoro kaj aktuale li estas redaktanto de la ĵurnalo Fréttablaðið.
Kavitacio
Kavitacio estas formiĝo de vaporbobelo en likvaĵoj ĉe malalta premo.
La bolpunkto de likvaĵo dependas de la premo. Ju pli alta estas la premo, des pli alta estas la bolpunkto (legu premmarmito) kaj male. Ĉe konvene malalta premo, la bolpunkto ekz. de la akvo tiel malaltiĝas, ke ĝi venas sub la akvotemperaturon. Tiam estiĝas spontanaj vaporvezikoj. Se la premo denove altiĝas, ili disfalas kun estiĝo de mallaŭta krako.
Kaŭzoj
La plej ofta kaŭzo por kavitacio estas la rapide moviĝantaj objektoj en akvo kiel ekz. pumpaj radoj aŭ helico. Laŭ la leĝo de Bernoulli, la premo en ia likvaĵo estas ju pli malgranda, des pli alta estas la rapideco. Se la rapideco estas tiel granda, ke la premo venas sub la vaporiĝan premon de la likvaĵo, ĝi venas al gasforma stato kaj estiĝas kavitacio.
Oni povas ekigi kavitacion per ultrasono. Ĉe pli forta efiko eĉ estiĝas kavitaciaj eklumoj, kies efikon oni nomas sonoluminesko.
Kavitaciaj damaĝoj
Se la kavitaciaj bobeloj kolapsas sur la surfaco de la solida korpo (ekz. plej ofte ĉe ŝipa helico), la ekstrema energio fandas punktoforme materialon kaj estiĝas etaj krateroj, malpliigante la efikecon de la objekto.
Ĝis la evoluo de la senkavitaciaj helicoj, la estiĝantaj krakoj ĉe submarŝipoj malkovris ilian situon. La senkavitacia helico havas long-tiratan finon, sed ĝi ne havas plu avantaĝon ĉe granda rapido.
Apliko
Oni purigas la surfacon de objektoj per kavitacio en la t.n. ultrasona banejo uzanta ultrasonon.
Chu Tu-nan
CHU Tu-nan (naskiĝis 1899 - mortis la 11-an de aprilo 1994 en Pekino) estis ĉina esperantisto.
Li konatiĝis kun Esperanto jam en 1919 kaj daŭre apogis la movadon en Ĉinio. Elstara ĉina politikisto, li dum multaj jaroj rolis kiel vicprezidanto de la Konstanta Komitato de la Ĉina Popola Kongreso (parlamento). Li estis unu el la ĉefaj apogantoj de la invito okazigi la 71-an UK en Pekino en 1986, vicprezidis ties Honoran Komitaton kaj salutparolis en la inaŭguro. Li iniciatis kaj dum pluraj jaroj prezidis la gravan ĉinan societon "Amikoj de Esperanto". Chu Tu-nan aparte pledis por utiligo de E-o ĉe internaciaj instancoj kiel UN kaj la Eŭropa Komunumo.
Ole Bull
Ole Borneman BULL [Ule bUl] (naskiĝis la 5-an de februaro 1810, mortis la 17-an de aŭgusto 1880) estis mondfama norvega violonisto kaj komponisto de la Romantika epoko. Li ankaŭ estis signifa kultura personeco kaj inspirfonto por sendependa norvega arto en la plej larĝa signifo, kun granda graveco por la norvega popolmuziko, literaturo kaj teatro. Li ankaŭ estis patriota kosmopolito.
25051 Vass
25051 Vass estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rumana astronomo Gheorghe Vass, de la Astronomia Instituto de la Rumana Akademio, fakulo pri ĉiela mekaniko, movo de la satelitoj kaj kompilo de la efemeridoj. Li estis pioniro en la realigo de teknikoj de akumuliĝa analitiko por datumoj defore sensitaj.
Ole Bull
Biografio
Li naskiĝis en Bergen, kaj jam dek-jara li estis elstara violonisto. Dum siaj dudekaj jaroj li estis virtuoso samklase kun Nikolo Paganini, kaj en siaj tridekaj jaroj li iĝis fama ankaŭ en Nord-Ameriko, kie li kutime pasigis la vintrojn.
Ole Bull estas tre grava persono en la norvega kulturhistorio. Estis li kiu startigis la unuan norvegan teatron en 1850. Lia ĉefa pasio estis muziko, kaj lia intereso pri la norvega popola muziko inspiris la norvegojn, kiuj dum jarcentoj estis estintaj malriĉa popolo (en unio kun Danio ĝis 1814) sen forta sento de propra nacia kulturo.
Liaj koncertoj en Eŭropo kaj Usono furoris, kaj virinoj svenis kiam la alta, forta kaj laŭdire tre ĉarma norvego Ole Bull staris sur la scenejo. Li rajtis postuli preskaŭ kiom ajn kiel pagon por siaj koncertoj. Bedaŭrinde li ne kutimis surpaperigi sian muzikon; li tenis ĉion en sia kapo. Tial ekzistas nur tre malmultaj el liaj verkoj hodiaŭ, kaj lia famo iom post iom malkreskis post lia morto.
Kantono Nolan (Teksaso)
La kantono Nolan situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. La kantona ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Sweetwater.
Israela Landa Administracio
Israela Landa Administracio (angle Israel Land Administration (ILA), hebree מנהל מקרקעי ישראל) estas parto de la israela registaro, kiu respondecas pri manaĝado de 93 % de la lando en Israelo, kiu estas en Publika havaĵo. Tiuj landoj aŭ estas ŝtataj propraĵoj - apartenantaj al Juda Nacia Fondo (JNF) - aŭ apartenas al Israela Evoluiga Aŭtoritato. La ŝtatanoj (ĉefe israeliaj judaj civitanoj) rajtas "posedi" tiujn nemoveblaĵojn en Israelo per luado de rajtoj de ILA por periodo de 49 aŭ 98 jaroj. La administracio baziĝas je leĝoj pri lando en 1960 kaj regas je 5.750.000 akreoj.
Ole Bull
Arkitekturo
Lia hejmo "Malgranda Alhambra" sur la insulo Lysøen en Os estas nun muzeo. En la jaroj 1872 - 1873, Bull konstruigis vilaon, iele 'malgradan alhambro' sur la insulo Lysøen en Os, ĉe la Lyse-fjordo ekster Bergen. La vilao estis dizajnita laŭ la instrukcioj de Bull en norvegstila arkitekturo kun influoj de la araba-maŭra arkitekturo kaj kun granda, russtila kupolturo.
Israela Landa Administracio
La Administracio de la Israela Lando helpas teni landojn en juda mano kaj eĉ pligrandigi tion eĉ sur okupataj palestinaj teritorioj. Oni kriktikas tiun administracion, ĉar malebligas aŭ malfaciligas posedon de lando por palestinoj.
Ole Bull
Arkitekturo
Ole Bull mortis en sia grandioza vilao en Os, Norvegio kaj lia funebro en Bergen estis laŭdire la plej pompa iam ajn vidita en Norvegio.
Israela Landa Administracio
Estrado
La Israela Landa Konsilantaro difinas politikon de ILA. Ĝi konsistas el vic-ĉefministro, ministroj pri industrio, komerco, laboro kaj komunikado. La konsilio havas 22 membroj; 12 el la registaro kaj 10 el Jewish National Fund. La Ĝeneralan Direktoron de ILA nomumas la registaro.
Ole Bull
Arkitekturo
En 2010, Norvegio festis la 200-an naskiĝtagon de Ole Bull. En 2006 aperis la filmo Himmelstormeren (angle: The Sky Stormer) kiu celas rakonti la vivon kaj arton de Ole Bull. Ŝtata parko en Pensilvanio, Usono, portas lian nomon ĉar li tie investis kaj perdis grandan parton de lia kapitalo.
Literaturo
(en) Einar Haugen, Ole Bull: Norway's romantic musician and cosmopolitan patriot (1993)
Vidu ankaŭ
Nikolo Paganini
Eksteraj ligiloj
(sveda) Stig Lundström: Ole Bull - la plej bona violonisto de la mondo, Nordens Tidning n-ro 3, 2010, Föreningen Norden
Ittireddu
Ittireddu estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas Bonorva, Mores, Nughedu San Nicolò kaj Ozieri.
Ĥorseĝaro
Ĥorseĝaro estas unu- aŭ plurvicaj seĝovicoj ĉe la laŭlongaj flankoj de la ĥorejo de preĝejo. Kelkaj ĥorseĝaroj eĉ hodiaŭ estas uzataj de klerikaj eminentuloj dum la diservoj kaj dum la liturgio de la horoj. Ofte la ĥorseĝaroj estas abunde ornamitaj per skulptaĵoj. Nur en malmultaj preĝejoj ankoraŭ ekzistas plene konserviĝintaj ĥorseĝaroj el la mezepoka tempo, ofte ili estis detruitaj aŭ ili disfalis.
Ĥorseĝaro konsistas kutime el ŝtupigitaj, lignaj seĝovicoj kaj estas dorsflanke fermita de dorsvando (dorsale). La ĥorseĝoj havas brakapogilojn kaj estas foje separitaj per vandoj unu disde la alia.
André Pinto
André Pinto (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Kyoto Sanga FC.
Béla Dabrónaki
Béla Dabrónaki, laŭ hungarlingve kutima nomordo Dabrónaki Béla estas hungara restaŭristo pri lignaj skulptaĵoj.
Biografio
Béla Dabrónaki abiturientis en 1973 en sia naskiĝurbo, poste li lernis jaron ŝtonskulptadon, fine li studis en industria lernejo pri lignaĵoj. Ekde 1976 li laboris kiel faklaboristo en uzino pri lignaĵoj. Li studis en la Hungara Belarta Altlernejo inter 1981 kaj 1986, fine li akiris diplomon pri lignaĵrestaŭristo. Li laboris 3 jarojn en la Hungara Nacia Galerio, poste li estis privatulo. En 1994 li fondis firmaon. Li specialiĝis pri restaŭradoj de barokaj artaĵoj. Li ricevis signifan premion en 1999.
Amforo
Amforo estas alta botelego (kruĉo) kun mallarĝa kolo, du teniloj kaj plej ofte el argilo, sed ankaŭ el metalo, (bronzo, arĝento, oro).
Ĝi povas enteni 5 ĝis 50 litrojn da diversaj materialoj. La amforoj uzatis en la antikva epoko kiel deponaj kaj transportaj ujoj por (oliv)oleo kaj vino, sed ankaŭ por cindroj aŭ kiel elekta urno. Pro tio amforoj estis ĉefe produktitaj en la regionoj de la viteja kaj olivarba kultivado.
La amforoj gravas por la arkeologio, ĉar la formoj kaj surskriboj kaj K-14-analizo ebligas la eltrovon de la datoj.
La produkta centro estis la provinco de Sevilo en Hispanio ekde la antikva tempo. La pluevoluo de la amforoj – ekde la 15-a/16-a jc jam sen teniloj – sukcesigis trovi vojon en la novepokon. La amforojn pli kaj pli anstataŭis la bareloj ekde la 3-a jarcento p.K.
Speciala formo de amforo estis la Panatenea amforo kun nigrafiguraj pentraĵoj, kiuj estis faritaj por la atena Panatenea festo kaj – verŝajne pro kultaj kaŭzoj – restis ĉe tiu nigrafigura pentrado ankoraŭ dum jarcentoj (!) post eltrovo de ruĝfigura pentrado (kiu, negative, kovras la fonon per nigra glazuro kaj lasas al la figuroj la argilan koloron).
La amforo kiel romia mezurunuo estis 26,26 l.
Hodiaŭ oni produktas amforojn nur por ornamaĵo.
27504 Denune
27504 Denune estas tre malgranda, sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono en proksimuma orbita resonanco 9:4 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kimberley Denune , Inspektorino pri Eksperimento por Vizitantoj de la Observatorio Lowell. Ŝi administras la Butikon de Donaco de la Stela Ĉielo kaj la vendon de biletoj. Kim estas responsulino por administri la personaron kaj la videblan komercon.
Hornussen
Pri la komunumo
Hornussen estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 885 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La vilaĝo Hornussen situas ĉe la bordo de la rivero Sissle kaj estas ĉirkaŭita de montetoj de la Tavola Ĵuraso.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,27 km², de kiuj 2,90 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,82 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 650 m s.m. sur la kulmino de la monto Frickberg, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 360 m s.m. borde de la rivero Sissle ĉe la norda komunumlimo.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Hornussen limas en nordo al Kaisten, en nordoriento al Laufenburg kaj Elfingen, en oriento al Bözen, en sudoriento al Zeihen, en sudo al Ueken, kaj en okcidento al Frick.
Trafiko
Hornussen estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Frich al Brugg.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo tra la Bötzber-Pasejo al Zuriko. Rekte norde de la vilaĝo pasas la svisa aŭtovojo A3, kies plej proksima alveturejo troviĝas okcidento de la vilaĝocentro en Frick.
Historio
La unua dokumenta mencio de Hornussen datiĝas el la jaro 1281 kiel Hornescon.
En mezepoko Hornussen estis senjora bieno de la Monaĥejo Säkingen. La landaj regantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg kaj poste la ĉeflinio de la Habsburgoj. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono en 1477 revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj. En la jaro 1680la Habsburgoj pandigis siajn rajtojn pri Hornussen, Niederzeihen, Stein, Hellikon kaj Zuzgen al la Monaĥejo Säkingen. Nur okdek jarojn poste en la jaro 1740 la Habsburgoj povis reaĉeti la pandon kontrauu la prezo de 15000 guldenoj.
Virina Futbala Mondpokalo 1999
La ĉampionado pri la Virina Futbala Mondpokalo 1999, oficiale Virina Mondpokalo de FIFA 1999, estis turniro por naciaj teamoj de futbalistinoj - la tria tiaspeca ĉampionado. Ĝi okazis inter la 19-a de junio kaj la 10-a de julio 1999 en ok urboj de Usono. Laŭ la regularo rajtis partopreni 16 teamoj: Al la turniro komence aliĝis 84 naciaj teamoj kaj en antaŭturniraj matĉoj elektiĝis la 16 plej bonaj. Mondĉampiono kaj gajninto de la pokalo iĝis la usona virina nacia teamo de futbalo, la duan pozicion akiris la teamo de Ĉinio kaj la trian tiu de Brazilo.
Paul Claudel
Paul CLAUDEL [pɔl klɔdɛl] (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1868 en Villeneuve-sur-Fère, Aisne, mortis la 23-an de februaro 1955 en Parizo) estis franca poeto, dramisto kaj diplomato, kaj la pli juna frato de la skulptisto Camille Claudel. Li estis plej fama pro siaj versdramoj, kiuj ofte peras lian devotan katolikismon. Claudel apartenis al la movado internacia nome Renouveau catholique.
Biografio
La juna Claudel ne certis ĉu frokuliĝi sed en la fino li komencis karieron en la francaj diplomatiaj gregoj, en kiuj li servus de 1893 ĝis 1936. Li estis unua vickonsulo en New York (aprilo 1893), kaj poste en Boston (decembro 1893). Li estis franca konsulo en Ĉinio (1895-1909), inkluzive de konsulo en Ŝanhajo (junio 1895), kaj vickonsulo en Fuzhou (oktobro 1900), konsulo en Tientsin (1906-1909), en Prago (decembro 1909), Frankfurto ĉe Majno (oktobro 1911), Hamburgo (oktobro 1913), ministra komisiito en Rio-de-Ĵanejro (1916), Kopenhago (1920), ambasadoro en Tokio (1922-1928), Vaŝingtono (1928-1933) kaj Bruselo (1933-1936). Kiam li deĵoris en Brazilo dum la Unua mondmilito li kontrolis la zorgadon pri manĝaĵprovizadoj de Sudameriko ĝis Francio. (Liaj sekretarioj dum la Brazila misio inkludis Darius Milhaud, poste mondfama kiel komponisto, kaj kiu skribis akompanan muzikon al kelkaj ludoj de Claudel. En 1930, Claudel ricevis la titolon LL. D. fare de la Bates-kolegio.
En 1936 li retiriĝis al sia kastelo en Brangues (Isère).
En sia junaĝo Claudel estis peze influita per la poezio de Arthur Rimbaud kaj de la simbolistoj. Kiel ili, li estis terurigita per modernaj materialismaj vivperceptoj. Sed male al la plej granda parto de ili, lia respondo estis la brakumado de katolikismo. Ĉiuj liaj skribaĵoj estas pasiaj malakceptoj de la ideo de mekanika aŭ hazarda universo, anstataŭe li proklamis la profundan spiritan signifon de homa vivo fondita sur la tute-reganta gracio de Dio kaj ties amo.
Skribstilo
Claudel skribis en unika versstilo. Li malaprobis tradician metrikon en favoro de longaj, fekundaj, senrimaj linioj de libera verso, la tiel nomitaj versets claudeliens. Estis ili influitaj per la psalmoj de la latina traduko de la Biblio (Vulgato). Lia lingvo kaj figuraĵo ofte estis abundaj, misteraj, entuziasmigaj, konscie "poeziaj". Liaj ludoj tendencis je romantikismo, mezepoka Francio aŭ 16-jarcenta hispana Sudameriko, ankoraŭ spirite tute-ampleksanta, kun transcendo de la nivelo de materiala realismo. Li utiligis scenojn de pasiaj, obsedantaj homoj kaj ilian amon je Dio. Liaj ludoj originale ofte estis eksterordinare longaj, foje etendiĝante al dek unu horoj. Ili certe ne estas simple legdramoj. La plej famaj el liaj ludoj estas Le partage de midi kaj L'Annonce faite a Marie (1910), kun enfokusigo en la temoj de ofero respektive ofero kaj sanktigo tra la rakonto de juna mezepoka franca kamparanino kiu eksuferis je lepro. Menciindas krome Le soulier de satin (1931), lia plej profunda esplorado de homa kaj Dia amo kaj sopiro pasante en la hispana imperio de la Ora jarcento (siglo de oro), kiu estis enscenigita ĉe Comédie-Française en 1943. En pli postaj jaroj li skribis tekstojn por esti muzikigitaj, ekz. Jeanne-d'Arc au bûcher (1939) por kiu komponis la muzikon Arthur Honegger.
Krom versdramojn Claudel ankaŭ skribis al multe da liriko, ekzemple la Kvin grandaj odoj (1907).
Melktabureto
Melktabureto aŭ melkseĝo estas seĝo, kiun oni uzas dum permana melkado. Tipa melktabureto konsistas el ronda plato kun ununura piedo. Ĉar dum melkado oni bezonas ambaŭ manojn, kaj la melkanto devas iri de unu bovino al la alia, la melktabureto estas fiksita al la korpo per rimeno. Melktaburetoj estas kutime faritaj el ligno aŭ ŝtalo. En iuj regionoj meltaburetoj estas simplaj kvarpiedaj taburetoj. Pro la enkonduko da aŭtomataj melkmaŝinoj, la uzo de melktaburetoj maldisvastiĝis.
Paul Claudel
Reputacio
Claudel ĉiam estis kontestata figuro dum sia vivdaŭro, iel ĝis hodiaŭ. Lia devota katolikismo kaj liaj dekstretaj politikaj opinioj - ambaŭ nekutimaj sintenoj inter liaj intelektaj kunuloj - faris lin, kaj daŭre faras lin, nepopulara en multaj cirkloj.
Lia poemo por Philippe Pétain Paroles au Maréchal post la malvenko de Francio en 1940, rekomendante elekti Pétain-on por savi la rompitan korpon de Francio pafvundita, estis malbone memorita: kvankam ĝi estas malpli glorkanto al Pétain ol patriota lamento super la kondiĉo de Francio. Kiel katoliko, li ne povis eviti certan senson de amara kontento ĉe la falo de la antiklerikala Tria Respubliko de Francio. Tamen, akuzoj ke li estus kunlaboranto surbaze de la poemo ignoras la fakton ke subteno por marŝalo Petain kaj la kapitulaco estis, en la katastrofa malvenketoso, emocia kolapso kaj elĉerpiĝo en 1941, ĝeneraligita ĉie en la franca loĝantaro (atestilo: la granda plimulta decido en favoro de Pétain kaj la dissolvo de la Tria respubliko en la franca parlamento en 1940, kun subteno trans diversaj politikaj spektroj). La taglibroj de Claudel faras klara lian daŭran malrespekton por naziismo. Li kondamnis ĝin jam en 1930 esti "demona" kaj "edziĝinta al satano", kaj nomis komunismon kaj naziismon biblie "Gog kaj Magog".