cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicolas Boileau
Satira periodo
La malmultaj fruaj poemoj de Boileau, kiuj konserviĝis, apenaŭ elmontris iun promeson pri lia evoluonta talentego. Lia unua grava verko estis Les Satires (La Satiroj)  (1660-1668), inspiritaj de tiuj de Horacio kaj de Juvenal. Liaj versformaj satiroj aperis en epoko, kie, malgraŭ la sukceso de Pierre Corneille kaj de Molière, Jean Chapelain estis ankoraŭ la precipa aŭtoritato pri literaturo. Ili atakis liajn samepokulojn, kiujn li taksis plene sen bongusto, kiel Jean Chapelain, abato Charles Cotin, Philippe Quinault aŭ eĉ Georges de Scudéry kaj ties kunverkanta fratino Madeleine de Scudéry (poste plej ofte nomata simple Fraŭlino de Scudéry). Kontraste, li estis admiranto de Molière kaj, pli malfrue, de La Fontaine kaj de Jean Racine.
La satiroj
Les satires
Li debutis en 1661 sub sia alinomo por apartigi sin de sia frato Gilles kun versa satiraĵo tiom ŝerca, kiom moka. Tiu ĉi unua satiro estis imitaĵo de la tria satiro de Juvenal kaj enkorpigis adiaŭon fare de poeto al la urbo Parizo. Dum la sekvantaj sep jaroj venis liaplume ok pliaj satiroj. Temo de tiuj tekstoj estis, antaŭ ĉio, la mondo de la Parizaj salonoj, la intelektuloj kaj literaturistoj, kiuj vizitis ilin, kaj ties manioj kaj vantecaĵoj, kiujn li kun granda ĝuo pikprecize primokis. Ĉe tio li ne hezitis ankaŭ klarnome pilorii kelkajn literaturajn kontraŭulojn siajn. Nur Satiro VI, Les embarras de Paris (La malkonvenaĵoj de Parizo), 1664, kiu draste kaj humure priskribis la ĝenaĵojn de ĉiutaga vivo en tiama laŭtplena, malpura kaj tro enloĝita Parizo, havis iom pli realan temon. Pro siaj sukcesoj kiel recita artisto, kiu ĉe vesperaj societoj komprenis prezenti siajn tekstojn efekthave kaj ĉiam aktualiginte ilin, li rezignis dum longa tempo presigi la tekstojn. Kiam en 1666 ŝtelpresaĵo kun ses satiroj aperis, Boileau indignegis kaj deklaris la ŝtelitaĵojn neaŭtentaj.
Li antaŭlegis siajn unuajn satirojn en literatura salono ĉe la Hôtel de Rambouillet (Luksdomo de Rambouillet) kaj ekde tiu ĉi momento kreis al si malamikojn ne plu kuraceblajn, notindaj  Cassagne kaj abato Charles Cotan, kiuj lin kritikis. Tiu ĉi ekde tiam estiĝinta malamo elvokis ĉe Boileau ĝuste tiujn trajtojn, kiujn oni hodiaŭ memoras. Liaj malamikoj ektrovis sin tamen kontraŭaj al protektanto de Boileau, nome la duko de Montausier, kiu vizitis liajn recitaĵojn kaj konsideris sin la natura defendanto de la poetoj, kiuj tiam vizitadis la luksdomon. La duko mem estis versinta la Guirlande de Julie (Girlando de Julie), kiu aludis al Julie d'Angennes, kiu unue post dek kvar jarojn daŭranta svatado iĝis dukino de Montausier.
La admirado de Boileau al Molière esprimiĝis en la stancoj adresataj al li (1663) kaj en Satiro II (1664). En 1664 li komponis sian prozaĵon Dialogue sur les héros de roman (Dialogo pri la herooj de romano), satiraĵo pri la komplikaj romantikaĵoj de la epoko, kiu, oni rajtus aserti, ĝisfunde senvalorigis la sentalentajn klopodaĵojn de Calprenèdea, Fraŭlino de Scudéry kaj kunuloj. Kvankam vaste legate manuskripte, ĝi libroforme ne publikiĝis ĝis 1713, onidire pro konsidero al Fraŭlino de Scudéry. Al tiuj ĉi fruaj tagoj apartenas la kunvenoj ĉe Mouton Blanc kaj Pomme du Pin, kie Boileau, Molière, Racine, Chapelle kaj Antoine Furetière renkontiĝis por diskuti literaturajn demandojn. Al Molière kaj Racine li pruvis sin konstanta amiko en multaj okazoj.
En 1666, nun instigite de jam dua aperinta senaŭtoritata eldono, li mem publikigis Satire du Sieur D ... (Satiro de Siro D...) enhavantan sep satirojn kaj la pecon Discours au roi, (Diskurso al la reĝo). La sep unuaj satiroj, nun oficiale aperintaj, rikoltis konsiderindan sukceson, kiu kreskigis eĉ pli la malamon sine de la nelertaj aŭtoroj kritikataj de la novalveninta poeto. Li rebatis per naŭa satiro, en kiu kuniĝis stila eleganteco kaj pika ŝercemo. Ĉiuj liaj satiroj estas fortege atakitaj de la abato Charles Cotan, ja mem verkisto, kiu riproĉis al li mankon de takto kaj diplomatio fronte al aliaj poetoj.
En 1668 aperis liaj oka kaj naŭa satiroj. Satiro VIII nomiĝas Sur l'homme (Pri la homo).
En tiu li per versoj 40-42 mokis la markizon de Courcillon:
Sed la markizinon same ne restis sen mokado, tamen flanke de alia ĉi-epoka verkisto.
Claude Julien Brossette, eldonisto de Nicolas Boileau komence de la 18-a jarcento, citas malgrandan Livre d'heures (Horlibro) de grafo de Bussy-Rabutin: ''anstataŭ la bildoj, kiujn oni metis en la preĝolibron, estis etaj portretoj de kelkaj korteganoj kaj ties edzinoj, kiuj estis suspektataj pri flirtemo. ... Oni estas metinta sub ĉiu portreto mallongan diskurson en la formo de oracio aŭ preĝo adaptita al la bildigito.'' Tiu horlibro estas imitata de la Duko de la Feuillade, tamen nun nudiginte la portretojn de la precipaj flirtemulinoj de la kortego. En kanto aludante al la dua libro, la markizino de Courcillon nomiĝis Sainte Modeste (Sankta Damo Deca).
Aperis unu post la alia Satiroj dek ĝis dek du.
Matura periodo
En 1668, post Satiro IX (kiu unue en 1700 publikiĝis) strebis Boileau malhavigi al si la etikedon enfant terrible (infano terura) de la Pariza literaturistaro kaj transiris de agresemaj Satiroj al moralumantaj kaj filozofiumantaj Epistoloj. En la jaro 1674 liaj du majstraĵoj, L'Art poétique (Versarto) kaj Le Lutrin (La pupitro) publikiĝis kune kun kelkaj pli fruaj verkoj.
Žďár
Žďár (legu Ĵdjar) estas nomo por pluraj setlejoj Ĉeĥio.
Nicolas Boileau
Epistoloj
Épîtres
Žďár
...aŭ partoj de setlejoj:
Nicolas Boileau
Pri la sublimo
Ĉi-periode Boileau tradukis Περὶ ὕψους, Traité du sublime (Pri la sublimo), praverkon, kiun oni ĉiam kredis esti plume de Λογγίνος, (Loggínos), do Longinius, plumeco, pri kiu oni hodiaŭ dubas. Fakte li heredis tiun ĉi taskon. Nome lia frato Gilles estis mortinta en 1699, kaj jam de Gilles komencita traduko de tiu ĉi verko apartenis al la heredaĵo, kiun Nicolas ricevis. La verko publikiĝis en 1674.
Preskaŭ 20 jarojn pli malfrue, en 1693, Boileau aldonis al tiu ĉi verko specifajn kritikajn pritraktojn, kiuj precipe direktiĝis kontraŭ la teorio de Charles Perrault en la kverelo inter la Antikvuloj kaj la Modernuloj rilate al tio, kiu literatura stilo superu.
Versarto
L'Art poétique
En 1674 aperis la verko L'Art poétique, (Versarto). Imitante la Ars Poetica plume de Horacio, tiu starigis la kodon por ĉiu ajn estonta Franca versado, kaj tiel ebligis al la Franca lingvo enrangiĝi samnivele kun ĝia Latina pratipo.
Boileau ne nur starigis la regulojn por poezia lingvaĵo, li diligente analizis la diversajn specojn de verskomponaĵoj kaj nomas la principojn specifajn al ĉiu ĝenro. Danke al Angla traduko de L'Art poétique, reviziita de John Dryden, kaj danke al la bonega imitaĵo de la verko per Essay on Criticism (Traktato pri Kritiko) plume de Alexander Pope, lia verko influis ne malmulte ankaŭ la Anglan literaturon.
El la kvar libroj de L'Art poétique, la unua kaj la lasta konsistas el ĝeneralaj instruoj, emfazantaj ĉefe la brilan regulon bon sens (prudento). La dua libro pritraktas la pastoralon, la elegion, la odon, la epigramon kaj la satiron kaj la tria pritraktas la tragedian kaj epopean poezion. Kvankam la starigitaj reguloj estas valoraj, ili tendencas tamen ĝeneti kaj iomete tro mekanikigi poezian verkadon. La verkiston Boileau mem, ne ĉiam ne erareman, oni ne povas taksi grandioza poeto. Li tamen liveris valoregan servon per sia detruado de la troigitaj renomoj de siaepokaj mezkvalituloj, kvankam li iam kaj iam misjuĝis.
Jen iomete acida spritaĵo pri la eblaj talento aŭ sentalento de homoj volantaj esti poetoj. Temas pri eltiraĵo el la dua strofo de Kanto I, el lia tre longa instrupoema satiraĵo L'Art poétique (Versarto).
La pupitro
Le Lutrin
Lia Le Lutrin (La pupitro), mokheroa poemego, el kiu la unuaj kvar kantoj aperis en 1674, onidire, donis modelon al Alexander Pope por lia Rape of the Lock (Perforto de Harbuklo). Kvina kaj sesa kanto, poste aldonitaj de Boileau al tiu verko, pli delogis de la beleco de la poemo ol fari ion ajn alian. Specife la lasta kanto estas plene malkonvena al lia genio.
Tiel komenciĝas la versaĵo La Pupitro.
Malpli fekunda periodo
En 1677 unua flatado al Ludviko la 14-a, kiu kure de la Milito de Devolucio kontraŭ Hispanio ĵus okupis la regionon Franche Comté (Libera Graflando), alportis al li belan pension je 2000 pundoj ĉiujare. Tiel li envicigis sin inter la ŝtatgravaj literaturistoj, kiuj ariĝis ĉirkaŭ la ministro Jean-Baptiste Colbert.
Samtempe Boileau enposteniĝis kiel reĝa historiografo. Ekde tiu tempopunkto la kvanto de lia verkado malpliiĝis. Al tiu etapo de lia vivo apartenas la satiro: Sur les femmes (Pri la virinoj), la odo: Sur la prise de Namur (Pri la sieĝvenko de Namur), la epistoloj: A mes vers (Pri miaj versoj) kaj Sur l'amour de Dieu (Pri la amo de Dio).
La satiroj estis kaŭzintaj amason da malamikoj kontraŭ Boileau. La deka Satiro, pri virinoj, instigis eĉ rebatan apologion Apologie des femmes (Apologio de virinoj) plume de Charles Perrault. Antoine Arnauld en sia mortojaro skribis leteron defende al Boileau. Sed kiam li volis survojigi sian respondon kaj laŭ la deziroj de siaj amikoj antaŭmontris ĝin al episkopo Bossuet, tiu deklaris ĉiuspecan satiron nekongrua al kristaneco kaj la dekan Satiron de Boileau ŝancelema al moralo. La amikaro de Arnauld deklaris, ke ne estas digne por klerikalo skribi ion ajn tiom trivialan kiel poezio. La epistolo Sur l'amour de Dieu (Pri la amo de Dio) plume de Boileau fariĝis triumfa defendo de la honoro de lia arto. Tamen ne pli frue, ol en 1684 oni akceptis lin en la Académie française kaj tiam kontraŭvole, nur vole de la reĝo.
En tiu ĉi pli malfrua fazo de sia vivo, Boileau, simile kiel Racine, unue sekrete, poste publike, reproksimiĝis al la rigoreca kaj pia Jansenismo de sia juneco.
En 1705 li vendis sian domon kaj revenis al Parizo, kie li plu vivis kun sia konfespastro en la monaĥejo Notre Dame. En Satiro XII Sur l'équivoque (Pri la ambiguo) li versforme atakis la Jezuitojn, kiuj forte oponis Jansenismon. Tiun satiron Sainte-Beuve nomis reverkado de Les lettres provinciales (La provincaj leteroj) plume de Pascal.
Li skribis tiun lastan satiron ĉirkaŭ 1705. Post tio li koncentriĝis pri la eldono de kompleta kolekto de siaj verkoj. Sed la Jezuitoj instigis la reĝon retiri sian permeson pri ties publikigado kaj aldone postulis la subpremon de Satiro XII. Onidire, tiuj incitoj amarigis lin kaj rapidigis lian morton, kiu, post longdaŭra malsano, okazis en Marto de 1711, nur kelkajn jarojn antaŭ la morto de lia ekssubtenanto, Ludoviko la 14-a en 1715.
Resumo
Boileau estis homo varmkora kaj kompata, honesta, parolkuraĝa kaj bonfara. Oni rakontas multajn anekdotojn pri lia parolkuraĝo ĉe kortego kaj pri liaj malavaraj faroj. Li tenas bone difinitan rangon en la Franca literaturo, kiel la unua, kiu reguligis ties versadon kaj instruis pri la valoro de la metia aspekto de versado. Lia influo al la Angla literaturo, pere de Pope kaj liaj samepokuloj, ne estis malpli, kvankam ne tiel longdaŭra. Post multe da subtaksemo je la kritika verkado de Boileau, oni revalorigis ĝin en pli aktualaj komentaĵoj, eble nun male, eĉ troige. Montriĝis, ke spite al ne ĉiam konvena rigoreco trovebla en liaj kritikoj rilate kelkajn individuajn kazojn, esence liaj posteuloj adoptis la plejmulton de liaj kritikoj.
Sennombraj eldonoj de la verkoj de Boileau publikiĝis ankoraŭ dum lia vivtempo. La lasta el tiuj, Œuvres diverses (Diversaj verkoj, 1701), konata kiel la eldono favorata de la poeto mem, republikiĝis kun variantoj kaj notoj fare de Alphonse Pauly (2 volumoj, 1894). Pli ol jarcenton pli malfrue la kritikajn tekstojn el liaj verkoj agnoske analizis Berriat Saint-Prix en sia Œuvres de Boileau (Verkoj de Boileau, 4 volumoj, 1830-1837). Li povis bazi sian analizon sur ĉirkaŭ 350 publikaĵoj. Tiu teksto, redaktita kun notoj plume de Paul Chéron, plus la Boloena de 1740, plus traktato plume de Sainte-Beuve estis represita de Garnier frères (1860).
Epigramoj
Épigrammes
La satiroj
Les Satires  (1666–1668)
Epistoloj
Épitres  (1669-1698)
La pupitro
Le Lutrin  (1672-1683)
Versarto
L'Art poétique  (1674)
Diversaj poeziaĵoj
Poésies diverses
Aliaj verkoj
Notu, ke verkoj ofte aperis reengrupigitaj kiel apartaj eldonoj.
Notoj
<references group=Noto />
Vidu aliloke
<references group=Vidu />
Tavrijsk (stacidomo)
Tavrijsk (Таврійськ) estas fervoja stacio en Vasilivka (Zaporiĵa provinco), urbo en Ukrainio.
NGC 1095
NGC 1095 (aliaj indikoj — PGC 10566, UGC 2264, MCG 1-8-1, ZWG 415.8, IRAS02450+0425) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
The Memphis Blues
"The Memphis Blues" (Memfisa Bluso) estas kanto priskribita de sia komponisto, W. C. Handy, kiel "southern rag" (suda paperaĉo). Ĝi estis mem-publikigita de Handy en Septembro 1912 kaj estis registrita de multaj artistoj laŭlonge de la jaroj. Ĝi iĝis unu el la unuaj sukcesoj de la industrio de partituroj en la komenco de la 20a jarcento en Usono kaj de la popularigo de bluso.
Wesserling (stacidomo)
Wesserling estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Fellering apud Husseren-Wesserling, en departemento Haut-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lutterbach - Kruth (130000).
Bronzkormorano
La Bronzkormorano (Phalacrocorax chalconotus), konata ankaŭ kiel Stevarta tufkormorano, estas specio de kormorano endemia de plej sudaj partoj de la Suda Insulo de Novzelando, el la Duoninsulo Otago sude de la Markolo Foveaux, kaj ĝis la Stevarta Insulo/Rakiura, el kiu ĝi prenas sian alternativan nomon. Ili estas rilataj al la aliaj bluokulaj tufkormoranoj. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke ekzistas nur 5.000 al 8.000 individuoj kaj nur 1.500 al 2.000 reproduktaj paroj.
Aspekto
La specio estas dimorfa laŭ aspekto. Ĉirkaŭ duono de individuoj estas ĉefe malhele bronzkoloraj (nigrecverdecaj), sed kun blankaj makuloj, simile al la parenca Reĝa tufkormorano; la resto estas tute bronzkoloraj. Ambaŭ morfoj reproduktiĝas kune indiferente. Aludo al la bronza koloro aperas ankaŭ en la latina scienca nomo per grekdevena radiko ĥalkos.
Tiuj grandaj, fortikaj birdoj estas 68 cm longaj (65 al 71) kaj pezas 1.8-3.8 kg. Estas iom da seksa duformismo, ĉar maskloj estas iomete pli grandaj kaj nigraj ol inoj. Temas pri kormoranoj kun malhelaj bronzkoloraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj. Ankaŭ la vizaĝo (orelareo) estas malhela kaj ne blanka, male al parencaj kormoranoj kiaj la Flavvizaĝa kormorano aŭ la Nigravizaĝa kormorano; tiele ĝi estas multe pli simila al la plej proksima parenco Reĝa tufkormorano, kiu havas ruĝan ĉirkaŭokulan nudan vizaĝan areon, dum ĉe la Bronzkormorano, tiu senpluma vizaĝero estas blua kun ruĝas subvanga areeto. Ambaŭ specioj havas ruĝajn piedojn, blankan ŝultrolinion kaj tufkreston.
Kutimaro
La Bronzkormoranoj reproduktiĝas kolonie, ĉe tasformaj nestoj konstruitaj el organika materialo kaj guano. La kolonioj estas sufiĉe grandaj por esti rimarkinde videblaj, kaj estas uzataj jaron post jaro; estas unu rimarkinda en la norda bordo de Kabo Taiaroa ĉe la komenco de la Haveno Otago. La nesto estas konstruita el bastonetoj, algoj kaj herboj kunigitaj per fekaĵoj. La ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. Junuloj iomete disiĝas.
Rubén Gallego
Rubén GALLEGO (Moskvo, 20a de novembro 1968), estas rusa verkisto de hispana deveno.
Biografio
Li naskiĝis kiel nepo de grava politikisto de la Hispana Komunisma Partio, nome Ignacio Gallego, kiu loĝis en ekzilo en Sovetunio. Rubén naskiĝis kun cerba paralizo simila al tiu suferinta de Stephen Hawking, precize li povis movi nek krurojn nek brakojn, nur unu fingron. Sed li havis perfektan menskapablon. Kiam li estis unujaraĝa, li estis forprenita de la patrino kaj metita sinsekve en diversaj internulejoj, konsiderinte ke li ne povos plibonigi. Poste li maturiĝis ĝis scii kiu li estas kaj diplomiĝi en juro kaj informadiko. Li profitis la malordon post la falo de Sovetunio kaj fuĝis okcidenten. Li trovis sian patrinon en Prago en 2001, post veturi tra Eŭropo, pere de radia programo; li estis tre malsana, sed li ricevis operacion en Hispanio kaj saviĝis. En la aktualo li vivas en Vaŝingtono, Usono.
Verkoj
Li verkis ĉefe du librojn nome Blanco sobre negro (Blanko sur nigro, 2003 - rusa Premio Booker), eldonita en deksep landoj, kiuj rakontas historion de superigo de la malsano, kaj Ajedrez (Ŝako, 2005), kiu rakontas la amikecon inter du infanoj kiuj luktas por survivado en rusa orfejo, nome Miŝa kaj Rubén.
Vasilivka
Vasilivka (Василівка) estas urbo en la Zaporiĵa provinco, Ukrainio. Ĝia populacio estis loĝantoj en 2021.
Dugenta
- prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Benevento. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Andreo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Castel Campagnano (CE), Frasso Telesino, Limatola, Melizzano kaj Sant'Agata de' Goti.
Husseren-Wesserling
Husseren-Wesserling estas franca situanta en departemento Haut-Rhin, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Husserenois.
T. T. Krishnamachari
Tiruvellore Thattai Krishnamachari (en Esperanto Kriŝnamaĉari aŭ Kriŝnamaĉaro) (1899–1974) estis Financa Ministro el Barato en 1956–1958 kaj en 1964-1966. Li estis ankaŭ fonda membro de la unua estraro de la NCAER, nome Nacia Konsilantaro de Aplikita Ekonomia Enketado en Nova Delhio, nome unua sendependa ekonomika politika instituto de Barato establita en 1956. Krishnamachari gradiĝis el Madrasa Kristana Lernejo kaj estis vizitanta profesoro ĉe la departamento de ekonomiko ĉe la MKL. Li estis populare konata kiel TTK. Li estis la unua ministro de sendependa Barato kiu rezignis pro implikiĝo ĉe fraŭdo. Li estis ankaŭ membro de rekruta komitato, entreprenisto kaj kongresestro.
Germanaj baltoj
La germanaj baltoj (Deutsch-Balten, foje ankaŭ Baltendeutsche; do baltaj germanoj) - estas germanlingva malplimulto en la teritorio de la nuntempaj ŝtatoj Estonio kaj Latvio, kies unuaj anoj enmigris ekde la fino de la 12-a jarcento, parte kadre de armea invado, kaj kiu en la postaj 8 jarcentoj havis grandan influon al la kulturo kaj lingvaĵo de la lokaj parolantoj de la nunaj latva kaj estona lingvoj. Krome la germanbalta nobelaro havis signifan rolon en la historio de la Rusia Imperio. El siaj vicoj venis multaj rusiaj ministroj, politikistoj, generaloj kaj admiraloj. En la 19-a jarcento la tiam germanlingva balta universitato Dorpat, nuntempe universitato Tartu havis influan rolon en la germanlingva kultura vivo.
La germanaj baltoj konsistigis la nobelaron kaj grandan parton de la burĝaro en la originaj baltaj provincoj Kurlando aŭ Kuronio, Livlando aŭ Livonio, Estlando respektive Estonio kaj insulo germane nomata Ösel (nuntempe Saaremaa), sed apenaŭ en Litovio: la solaj germanaj baltoj tie estas el mallarĝa marborda strio inter la urboj Palanga (germane Polangen) kaj Klaipėda (germane Memel), kaj el la kurona duoninsulo, areo kiu dum granda parto de sia historio ekde la ekstermo de la baltaj praprusoj fare de la Germana Ordeno estis la plej norda parto de Orienta Prusio, sed ĉiam estis loĝata kaj de germanoj kaj de litovoj. Post la Dua Mondmilito preskaŭ ĉiuj germanbaltoj forpeliĝis el la baltiaj ŝtatoj fare de la sovetuniaj konkerantoj, sed post la resendependiĝo de la respublikoj Estonio, Latvio kaj Litovio iuj individue revenis.
Mezepoko
La unuaj germanoj ekde la fino de la 12-a jarcento venis al norda Baltio kadre de la armea konkero de la teritorio fare de la Glavofrata Ordeno, kaj kadre de la sekva loĝigo de germanaj urbaj komercistoj kaj metiistoj, kaj en malpli granda kvanto de kamparaj agrikulturistoj. La Glavofrata Ordeno sukcesis konkeri la tutan areon de la nunaj respublikoj Estonio kaj Latvio: la pli postajn historiajn regionojn Kurlando aŭ Kuronio, Livlando aŭ Livonio kaj Estonio respektive Estlando. La plej multaj germanaj setlantoj venis el la teritorioj de la nunaj germanaj regionoj Malsupra Saksio, Ŝlesvigo-Holstinio kaj Vestfalio. Diference al la pli suda ekestanta ŝtato de la Germana Ordeno, la pli posta Orienta Prusio sude de la Grandduklando Litovio, en la Glavofrata teritorio de Kuronio, Livonio kaj Estonio tamen ne amase estis loĝigitaj germanlingvaj kamparanoj, tiel ke la lokaj farmistoj plejparte restis latvoj (inkluzive de latgaloj kaj kuronoj) kaj estonoj. La germanlingvanoj do konsistigis la regan socian tavolon, nome la nobelaron kaj bienestraron, la superan tavolon de la kristana eklezio (komence la katolika, post la reformacio la luterana), kaj plejparton de la burĝaro en la urboj, do komercistoj, metiistoj, administristoj kaj armeanoj. Laŭnombre la germanbaltoj en neniu momento konsistigis pli ol 10 procentaĵojn de la tuta konkerita teritorio. En la multfoje gvide de la germanlingvanoj fonditaj urboj, el kiuj multaj aliĝis al la Hanso - ekzemple Riga/Rigo, Reval/Talino, Dorpat/Tartu, Arensburg/Kuressaare, Libau/Liepāja, Mitau/Jelgava aŭ Dünaburg/Daugavpils - la germanlingva burĝaro ĝis la dua duono de la 19-a jarcento restis kulture kaj ekonomie gvida. Socie la germanlingvaj kavaliraj familioj estis la plej supera tavolo.
La Glavofrata Ordeno tre penis konkeri - parte aŭ laŭcele tute - la teritorion de la Grandduklando Litovio, sed tio neniel sukcesis. Post la severa malvenko de la Glavofrata Ordeno kontraŭ la litovoj en la batalo de Šiauliai, germanlingve nomata Schlacht von Schaulen, en 1236 la germanlingva Glavofrata Ordeno unuiĝis kun la pli suda Germana Ordeno kaj sekve nomis sin Livonia Ordeno.
Pli poste la Grandduklando Litovio kaj la Reĝlando Pollando unuiĝis al la Kreva Unio kaj la litova lingvo kaj kulturo en la sekvaj jarcentoj pli kaj pli influiĝis pere de dominiĝanta pola lingvo kaj kulturo. La malpli multaj germanlingvanoj en Litovio do havis alian historion ol tiuj en la nunaj Latvio kaj Estonio - kaj iuj historiistoj tial ne inkluzivas ilin en la termino de "germanaj baltoj".
Frua moderna epoko
Dum la reformacio la plej granda parto de la germanaj baltoj kaj kun ili de la estona kaj latva loĝantaroj alprenis la luteranan kredon. Post la disfalo de la restoj de la germanordena ŝtato en la 16-a jarcento, norda Baltio komence konkeriĝis kaj regiĝis pere de pluraj najbaraj ŝtatoj - precipe Pollando-Litovio, Svedio kaj Danio. La germanbalta supera socia tavolo tamen sub la diversaj regantoj sukcesis plejparte teni siajn privilegiojn. Post la Granda Nordia Milito en 1721 Estonio kaj la plaj granda parto de Livonio iĝis parto de la Rusia Imperio (nur malgranda parto nomata "pola Livonio" restis parto de Pollando-Litovio). Kadre de la disdivido de Pollando-Litovio inter la jaroj 1772 kaj 1795, ankaŭ la pola Livonio kaj la tuta Litovio iĝis teritorio de la Rusia Imperio. La germanaj baltoj sume povis bone interkonsenti kun la rusiaj regantoj, kaj la germanbaltaj kavaliroj ankaŭ nun tenis grandan parton de siaj tradiciaj rajtoj.
Moderna epoko
Fine de la 19-a jarcento tamen la gvidantaro de la Rusia Imperio celis pli kaj pli ruslingvigi la tutan imperion kaj do en Baltio kontraŭbatalis la estonan, latvan, litovan, polan kaj ankaŭ germanan lingvon. Ekzemple la ĝisnun germanlingva universitato Dorpat (Tartu) estis devigita transpreni la rusan kiel solan oficialan lingvon. Krome la kreskiĝanta nacia konscio de la estonoj kaj latvoj ankaŭ forte direktiĝis kontraŭ la domina germanbalta supera socia tavolo. Estis unuaj ondoj da elmigroj de germanaj baltoj al Germanio, kaj la restantaj germanbaltoj sentis sin pli kaj pli premitaj en diskriminaciatan malplimultan pozicion. Dum la tempo de germana armea okupo de Baltio en la Unua Mondmilito tial ekestis planoj krei germanbalte dominitan ŝtaton, kiu havus la nomon Vereinigtes Baltisches Herzogtum, do "Unuiĝinta Balta Duklando", sub armea protekto de la Germana Regno. En granda areo kiun la germanbalta nobelaro estis preta donaci tiucele, estu setligata granda nombro da germanaj farmistoj. Post la malvenko de la Germana Regno en la Unua Mondmilito kaj la sukcesa sendependiĝo de la respubliko Latvio kaj Estonio, la kunlaboro en tiaj planoj estis konsiderata "nacia perfido". En teritorireformaj leĝoj la germanbalte posedataj areoj en Estonio kaj Latvio grandparte estis transdonita al senposedaj estonaj kaj latvaj kamparanaj familioj.
Kontraŭe al aliaj ŝtatoj de orienta Mezeŭopo, kiuj post la Unua Mondmilito havis represian politikon kontraŭ siaj kulturaj malplimultoj, ekzemple la Dua Pola Respubliko, la ŝtatoj Latvio kaj Estonio tamen donis modelan kulturan aŭtonomion al la germanlingva malplimulto. La finon de la pli ol 700 jaroj da german-balta kulturo difinis la ideologia reĝimo de Nazia Germanio, kiuj kadre de la Pakto Ribbentrop-Molotov de 1939 difinis ke translokigo de la baltaj germanoj al Germanio estus "rase dezirinda" (kontraste al tio la naziaj ideologoj disputis pri tio, ĉu translokigo de la germanlingvaj malplimultoj de orienta kaj sudorienta Eŭropo al Germanio same dezirindus). Ĉefa celo de la translokigo estis la post aŭtuno 1939 novkonkeritaj regionoj kiuj la antaŭajn 20 jarojn konsistigis okcidentan Pollandon. La germanaj baltoj ne estis demandataj pri siaj voloj. La plej multaj tamen kliniĝis obei sian sorton, ankaŭ pro tio ke vivo en la estonta reĝimo de Josif Stalin al la plej multaj el ili ŝajnis malmulte entuziasmiga. Post la fino de la Dua Mondmilito la translokigitaj germanbaltoj denove devis forlasi sian vivejon kaj fuĝi al meza kaj okcidenta Germanio, la estontaj teritorioj de FRG kaj GDR.
Nun germanbaltaj tradiciaj kluboj provas vivteni aŭ revivigi la memoron pri la malnova historio kaj ankaŭ multaj estonoj kaj latvoj havas vivan intereson revivigi la memoron pri la kulturaj ligoj. Simbolo de tio ekzemple estis la rekonstruo de historia konstruaĵo nomata Schwarzhäupterhaus en Rigo.
Nuntempa situacio
Nuntempe ekzistas tre malgranda malplimulto de (parte restintaj, parte revenintaj) germanaj baltoj en la baltiaj ŝtatoj: en Estonio laŭ la censo de 2000 estas 1870 germanaj baltoj, en Latvio laŭ la censo de 2004 estas 3311, kaj en Litovio same ekzistas malmultaj miloj da denaskaj germanlingvanoj. Necesas atenti, ke "denaskaj germanlingvanoj" en Baltio ne nepre estas germanaj baltoj, sed povas ankaŭ esti translokiĝintaj rusiaj germanoj el post la stalinaj translokigoj precipe al Siberio kaj Kazaĥio, aŭ germanianoj, kiuj post 1990 pro profesiaj aŭ aliaj privataj kialoj translokiĝis al Baltio.
Lingvo
Germanaj baltoj parolas la altgermanan kun ioma balta akcento, aŭ nuntempe malpli ofte la platgermanan.
Asocioj
En la urbo Darmstadt ekzistas vilaa "domo de la germanaj baltoj", germane Haus der Deutsch-Balten, kie kunordigiĝas kulturaj iniciatoj de la diversaj asocioj kaj propraj eventoj, kaj krome ekzistas granda biblioteko, arkivo kaj datumaro de germanbalta genealogia asocio.
Vidu ankaŭ
Esperantlingve aparte konata germanbalto estis la kemiisto, esperantisto kaj idisto Wilhelm Ostwald, honorigita per nobel-premio. El literatura perspektivo, la plej konata verkisto inter la germanaj baltoj konsideratas Werner Bergengruen. Pri iuj pliaj aparte konataj germanaj baltoj vidu biografiajn vikipediajn artikolojn, parte ankaŭ en pliaj lingvoj, pere de la jena germanlingva kategorio. Pri la germanlingva Duklando Kurlando kaj Zemgalio vidu la tekston Kurlando, kaj pri ties fondinto la biografian artikoleron Gotthard Kettler.
Kordel (Eifel)
Kordel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
La ruino de la burgo Ramstein staras sur 182 m alta roko el sabloŝtono rande de la arbaro Meulenwald ĉe la malsupra valo de la rivero Kyll apud la vilaĝo Kordel.
Bvabaoj
Konataj estas la bvabaoj precipe per siaj belaj artaj maskoj, kiuj havas tre abstraktajn formojn. Al ilia arto ankaŭ apartenas figuroj, bronzofandaj kaj potistaj produktoj.
Kunimitsu Sekiguchi
Kunimitsu Sekiguchi (japane 関口 訓充, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2010 ĝis 2011 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
François-Victor Hugo
François-Victor HUGO (2a de oktobro 1828 – 26a de decembro 1873) estis franca verkisto kaj ĵurnalisto kaj la kvara el kvin filoj de la franca romanisto Victor Hugo kaj de lia edzino Adèle Foucher. François-Victor estas bone konata pro siaj tradukoj de la verkoj de William Shakespeare en francan, kiuj estis publikigitaj en 18 volumoj inter 1859 kaj 1866.
François-Victor estis politike aktiva, kaj helpis sian patron publikigi du gazetojn — nome "L'Événement", 1848–1851 kaj "Le Rappel", 1869) — ambaŭ el kiuj estis fermitaj pro politikaj tialoj. Li sekvis sian patron al ekzilo en Gernezejon en 1852; tiam, li helpis sian pli aĝan fraton Charles Hugo, nome pionira fotisto, krei portretojn de la familio Hugo kaj de aliuloj. François-Victor publikigis libron, "La nekonata Normandio" (La Normandie inconnue), en 1857.
La familio Hugo revenis el ekzilo en 1870, post la deklaro de la Franca Tria Respubliko], sed François-Victor mortis nur kelkajn jarojn poste, pro tuberkulozo, estante 45-jaraĝa. Pro malsimpatio de Victor Hugo al la Katolika Eklezio, li insistis, ke lia filo estu entombigita sen kruco kaj sen estreco de pastro.
Anna Bósy
BÓSY Anna [bo'ŝi] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Bozeni la kaj mortinta en Timișoara la.
Kariero
Ŝi debutis en 1962–63 en teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat kaj ekde 1964 ŝi estis anino de teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház.
Benzila cianoacetato
Benzila cianoacetato aŭ C10H9NO2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la cianoacetata acido kaj benzila alkoholo. Benzila cianoacetato estas toksa substanco, uzata kiel kemia reakciaĵo en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Benzila cianoacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Benzila cianoacetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Ŝudodano
Ŝudodano (Śuddhodana) estis la patro de la budho Gotamo kaj unu el la regantoj de la ŝakjoj, kies teritorio troviĝis en antikva Hindujo en hodiaŭa suda Nepalo kaj norda Barato. Ŝudodano loĝis en Kapilavastuo, la ĉefurbo de la sendependa respublika ŝtato de Ŝakjujo, kaj havis du edzinojn, fratinojn Majadevio kaj Praĝapatio.
Li estis filo de Sinhahanuo.
Laŭ tradicio, la filo de Ŝudodana estis destinita fariĝi aŭ mondreganto cakravartin aŭ granda sciencisto. Ŝudodano volis, ke sia filo fariĝu granda reganto. Tial, kiam la malgranda princo naskiĝis, li ricevis nomon Siddhārtha, kiu signifas „tiu, kiu atingas sian celon“ kaj Ŝudodano kovris lin per luksaĵoj klopodante savi lin kontraŭ la doloroj de la mondo, sed la princo poste foriris por fariĝi ŝramano kaj fariĝis budho.
NGC 1096
NGC 1096 (aliaj indikoj — PGC 10336, ESO 115-28, AM 0242-600, IRAS02425-6007) estas galaksio en konstelacio Horloĝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sacoșu Mare
Sacoșu Mare [sakoŝu mare] (hungare: Magyarszákos) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 3283 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1220 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1369. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Darova.
Gorki Suĥarevskije (distrikto Dmitrov)
Gorki Suĥarevskije (Горки Сухаревские) estas vilaĝo en distrikto Dmitrov, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 118 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
22456 Salopek
22456 Salopek estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de David Stephen Salopek, kiu ricevis sian Ph. D. pri kosmologio ĉe la Universitato de Toronto en 1989 kaj laboris ĉe la Universitatoj de Kembriĝo kaj Alberto.
Stacio Hiratsuka
Stacio Hiratsuka (japane: 平塚駅 [Hiracuka-eki], angle: Hiratsuka Station) estas fervoja stacio en Hiracuka, Gubernio Kanagaŭa, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Orienta: Linio Tōkaidō (ĉefa).
Ghazar Parpeci
Ghazar Parpeci (armene: Ղազար Փարպեցի ) estis armena kronikisto kaj historiisto de la 5-a ĝis la 6-a jarcentoj. Li havis proksimajn rilatojn kun la potenca nobela familio Mamikonjan kaj estas plej elstara pro verkado de la historio de Armenio, Historio de Armenio, iam en la frua 6-a jarcento.
Vivo
Ghazar estis naskita en la vilaĝo Parpi (proksime al la urbo Aŝtarako en Armenio, tiam sub sasanida rego), kaj estis vartita fare de princino de la familio Mamikonjan. Pro la proksimaj rilatoj kiu li havis kun la nobela familio, post la malvenko de la la armenoj ĉe la batalo de Avarajr en 451, Ghazar estis sendita al la kastelo de la mamikonjana princo Aŝusah en Gugark, kie li ricevis sian bazinstruadon. Studante sub la aŭspicio de Aghan Arctruni, li amikiĝis kun Vahan Mamikonjan; li estis bonega studento kaj de 465 ĝis 470 li frekventis lernejon en Konstantinopolo, lernante novajn lingvojn, studante religion, literaturon kaj klasikan filozofion. Revenante al Armenio, Ghazar okupiĝis pri edukaj kaj spiritaj agadoj en la urbo Ŝirak, tiam parto de la regaĵoj de la familio Kamsarakan. De 484 ĝis 486, li vivis en Sjunik ĝis Vahan Mamikonjan, kiu ĵus estis nomumita la estro de Persa Armenio, invitis lin gvidi la rekonstruon demonaĥejo konstruita en Vagharŝapat. Vahan nomumis Ghazar abato ĉe la monaĥejo, kvankam la edukado ricevita de Ghazar same kiel liaj edukaj kaj spiritaj politikoj ne taŭgis bone kun la pli konservativaj elementoj de la eklezio. Akuzante lin pri herezo, li estis devigita eliri el la monaĥejo en 490, loĝante en la urbo Amida en Bizancio. Laŭ armena tradicio, oni diras, ke Ghazar estis entombigita proksime al la ruinoj de armena preĝejo en Parpi-kanjono, sude de vilaĝo nomata Lazrev en Armenio.
Verkoj
Ghazar estas plej konata pro verkado de la Historio de Armenio. Reveninte el Amida en 493, Vahan Mamikonjan petis sian amikon verki novan historion de Armenio, komencante de kie la historiisto Faŭsto el Bizanco forlasis ĝin; tio estas kun la regado de reĝo Arŝako la 2-a. Historio konsistas el tri partoj: la unua temas pri armena historio de meze de la kvara jarcento kaj vivo en Armenio sub sasanida regado ĝis la morto de Sahak Partev kaj Mesrop Maŝtoc meze de la kvina jarcento; la dua koncernas la eventojn antaŭ la batalo de Avarajr same kiel ties postaj konsekvencoj; kaj la tria sekvas la militojn de Vartanank kaj la subskribon en 484 de la Traktato Nvarsak. La ĉefaj fontoj kiujn li uzas en Historio estas la primaraj verkoj de aliaj historiistoj, Agatangelos, Korjun kaj Faŭsto, kvankam li ŝajne uzis aliajn historiajn verkojn, inkluzive de la verko de Eŭsebio de Cezareo Historia Ecclesiastica.
Japana Profesia Futbala Ligo
La Japana Profesia Futbala Ligo (プロサッカーリーグ), aŭ mallonge J. Ligo (リーグ), estas la plej supra ligo de profesia futbalo en Japanio kaj unu el la plej sukcesaj ligoj de Azia klub futbalado.
Autaŭ malfermo de J. Ligo (–1991)
Antaŭ malfermo de J. Ligo, tre malriĉa estis la situacio de piedpilkado en Japanio. Eĉ la plej populara matĉo de Japana Ligo, neprofesia ligo jam fondita el 1965, aŭ la internacia matĉo de nacia teamo povis kolekti nur kelkmil da spektantoj. Tiam la plej populara sporto en Japanio estis profesia bazpilko.
Sed en 1980a-jardeko, kiam Japana Futbala Asocio estis proponita de FIFA okazigi Futbalan mondopokalon unue en Azio, projekto de malfermo de profesia ligo estis rapide antaŭigita.
Komencaj jaroj (1992–1995)
En 1992, oni okazis la unuan oficialan turnian konkurson de profesia piedpilko de Japanio, la pokalo Jamazaki-Nabisko'.
15-an de Majo, 1993, kun entuziasmo J. Ligo malfermis kun 10 kluboj. Ĉirkaŭ ĉiaj konkursoj kolektiĝis plenaj spektantaroj kaj televidaj relajsoj rekordis tre altajn vidantpropociojn.
En 1994, meznombro de spektantoj po unu konkurso estis 19.598, la plej alta rekordo ĝis nun.
Krizaj jaroj (1996–2000)
Baldaŭ entuziasmo por J. Ligo subeniĝis. Konkursa meznombro de spektantoj en 1997 estis 10.131, dunoniĝinte dum nur tri jaroj.
Diolkos
Diolkos (Δίολκος, el dia (διά) ‚tra‘ kaj holkos (ὁλκός) ‚tiro‘) estis antikva greka ŝip-tirvojo tra Istmo de Korinto, sur kiu oni transportis ŝipojn de la Golfo de Korinto al Sarona Golfo. La mallongigo de ŝipvojo tra la terkolo ebligis eviton de la danĝera ĉirkaŭŝipado de la Peloponezo.
Japana Profesia Futbala Ligo
Krizaj jaroj (1996–2000)
En 1998 Jokohama Marinos kaj Jokohama Flügels kuniĝis (fakta disapero de Flügels). Multaj kluboj ekonomie enkriziĝis pro altiĝo de salajroj de ludantoj.
Diolkos
La ĉefa tasko de la tirvojo estis la transportado de varoj, sed dum milita periodo, ĝi helpis movon de la armeoj, ŝipoj. La tirvojo longis 6 ĝis 8,5 km, estix pavumita kaj funkciis laŭ principo de la fervojo. Ĝi estis uzata de ĉ. 600 a.K. ĝis mezo de la 1-a jarcento.
Japana Profesia Futbala Ligo
Krizaj jaroj (1996–2000)
Eĉ en tiaj krizoj, kreskado malrapide antaŭiris. Ekzemple, en 1999 la dua divido de J. Ligo (J2) malfermiĝis. Ĝi kaŭzis naskon de multaj kluboj en diversaj regionoj.
Diolkos
Modernaj esploroj kaj danĝeroj
La moderna scienca disputo pri Diolkos okazas je tri ĉefaj demandoj: Ankaŭ gravis la mezuradoj, kalkuladoj je la teĥnika efektivigo de la ŝip-tirado.
Japana Profesia Futbala Ligo
Rekreskado (2001–2005)
Pro okazigo de 2002 mondpokalo, populareco de piedpilko en Japnanio resuriĝis. Anstataŭ disvastigo de amaskomuniko en komencjaroj regionismo subtenis popularecon. Kelkaj regionaj kluboj, ekzemple Albirex Niigata aŭ Vegalta Sendai, kolektis pli multe da subtenantoj ol ĉefurbazonaj kluboj.
Nuntempo kaj estonta plano de la ligo
Nun (2007) 31 kluboj partoprenas en J1 kaj J2. J. Ligo volas multiĝi je pliaj 5 kluboj, 18 en ĉiu divido, ĝis 2010.
Diolkos
Modernaj esploroj kaj danĝeroj
La sistemaj elfosadoj okazis de 1956 ĝis 1962 fare de greka arkeologo Nikolaos Verdelis, kiu elterigis 800 m longan pli-malpli unuecan vojon kaj entute 1100 m. Ĉar li frue mortis, lian laboron daŭrigis Georges Raepsaet kaj Walter Werner kaj publikigis la rezultojn.
Hodiaŭ, erodo minacas la okcidentan parton de Diolkos, kion kaŭzas la ŝipveturado en la najbara kanalo.
Trafika situo
Diolkos ebligis la ŝiptiradon de la Ionia Maro al la Egea Maro, tiel evitinte la danĝeran ĉirkaŭŝipadon de la Peloponezo. Precipe la Kabo Malea estis timata pro tieaj fortaj ventegoj, al kio la Golfo de Korinto kaj la Sarona Golfo estis relative trankvilaj akvoj. La uzo de tirvojo precipe mallongigis la ŝipvojon de kaj al Ateno.
Oni uzis pli malgrandajn komercajn kaj militajn ŝipojn, oni devis ĉirkaŭŝipi la peloponezon per la grandaj militŝipoj.
Itinero, strukturo
Diolkos iris sur la plej mallarĝa parto de la terkolo, evitinte la pli grandajn vojleviĝojn. La tirvojo havis la averaĝan leviĝon de 1:70 kaj trairis la istmon je maksimuma alto de ĉ. 79 m. La plej granda vojleviĝo estis 6 %.
Diolkos estis pavumita vojo el malmola kalkŝtono kun paralele kurantaj foldoj kun distanco de ĉ. 160 cm. La vojo larĝis 3,4-6 m.
Tirado
Laŭ kalkuloj la tirado okazis per besta kaj homa forto, per ŝnuroj, dum la ŝipo estis desube fiksita por ke la kilo ne rompiĝu. La ŝipo kuŝis verŝajne sur ia ĉarego. Ĉar la foldoj ne permesis devojiĝon, kelkaj aŭtoroj parolas pri „fervojo” en tiu ĉi senco (difinita, neforlasebla voj-itinero)
Lemeĥ
Lemeĥ estas la nomo de pluraj personoj en la Biblio.
Lemeĥ Kainido
Lemeĥ (hebrelingve: לֶמֶך) filo de Metuŝael kaj pranepo de Kaino laŭ Biblio (Genezo 4, 18-sekvaj), estis la unua homo kiu praktikis poligamion. Li prenis al si du edzinojn: Ada kaj Cila. La kristanaj komentariistoj diris, ke la fakto, ke Lemeĥ estis pranepo de Kaino, montras la kondamnon de Dio kontraŭ poligamio.
Al Ada li naskigis Jabalon kaj Jubalon, al Cila, Tubal-Kainon kaj Naaman.
Aŭskultu mian voĉon, edzinoj de Lemeĥ,
Atentu mian parolon!
Ĉar viron mi mortigis por vundo al mi
Kaj junulon por tubero al mi;
Se sepoble estos venĝite por Kain
Por Lemeĥ estos sepdek-sepoble.
Tio montras la dekadencon de homaro, pro tio, en la sekva verseto, Biblio rakontas pri la naskiĝo de tria filo de Adamo, Set, kiu estos la prapatro de Noa.
Lemeĥ Setido
Lemeĥ filo de Metuŝelaĥ, patro de Noa kaj pranepo de Set, vivis, laŭ Genezo (5-31) 777 jaroj. Tiu nombro, 777 en Biblia simbologio signifas perfekteco, ĝi estas la malo de la Antikrista nombro 666 de Apokalipso. Oni povas vidi en Lameĥ Setido la malon de Lameĥ Kainido, pro tio ke li estis patro de Noa. Li mortis 5 jaroj antaŭ la Diluvo.
Béla Fáy (aktoro)
Béla Fáy [fAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fáy Béla estis hungara aktoro.
Béla Fáy naskiĝis la  en Érsekújvár (Hungara reĝlando; nuntempa Nové Zámky en Slovakio), li mortis la  en Baden bei Wien (Aŭstrio).
Biografio
Béla Fáy frekventis komercan mezlernejon, poste li akiris diplomon en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. Li komencis sian aktoran karieron en 1924, li havis rolojn en provincaj urboj (Sopron, Szombathely, Pécs, Szeged, Miskolc, ankaŭ en Ĉeĥoslovakio por la hungara minoritato). En 1934 li ekhavis postenon en Hungara Radio, krome li havis rolojn en Teatro Magyar, Teatro Városi, Gaja Teatro (1938-1944). Dum la nazia erao li estis negocisto, tamen post la 2-a mondmilito la politika komisiono malpermesis lin de la aktorado. Li iĝis simpla ŝoforo. En 1947 li disidis al Venezuelo, poste li vivis en Ĉilio, fine en Aŭstrio.
Manci Borsos
BORSOS Manci [borŝoŝ] estis rumanuja hungara aktorino naskita en Sümeg la 16-an de majo en 1902 kaj mortinta en Oradea la 12-an de novembro 1977.
Kariero
Li debutis en januaro 1921 kaj inter la du mondmilitoj ŝi estis anino de pluraj trupoj. Ŝi ludis longan tempon en trupo de Károly Jódy. Inter 1950 kaj 1957 ŝi ludis en Oradea.
Stapar
Historio
La vilaĝo fondiĝis en 1752 sur loko pli frue senhomigita fare de turkoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Stapar 3720 da homoj, (serboj 3494 (94 %), kroatoj 50 (1 %), jugoslavianoj 29 (1 %) kaj aliaj).
Specoj de stelamasoj
La du specoj de stelamaso (malfermita stelamaso kaj globa stelamaso) estas klasifikataj laŭ du malsamaj sistemoj:
Klasifiko de la malfermitaj stelamasoj
La malfermitaj amasoj estas klasifikataj laŭ la klasifiko de Trumpler; sistemo malvolvita de Robert Trumpler en 1930. Ĝi konsistiĝas el:
Litero n estas aldonata kiam la stelamaso estas ĉirkaŭigata de nebulozo.
En tiu klasifiko, la amaso Plejadoj, kiu estas densa, kun kelkaj grandaj steloj, sed multe da malgrandaj (pli ol 500) kaj vualita de nebulozo, estas klasigata I 3 r n, dum ke la amaso Hiadoj, pli disigitaj, kun malpli da steloj, estas klasigata II 3 m.
Klasifiko de la globaj stelamasoj
La globaj stelamasoj estas klasifikataj laŭ la klasigo de koncentriĝo de Shapley–Sawyer: skalo laŭ kiu Harlow Shapley kaj Helen Sawyer Hogg klasifikis la globajn stelamasojn inter 1927 kaj 1929.
Tiu skalo en romiaj ciferoj de I al XII, (kvankam oni rajtas uzi la arabajn ciferojn 1 al 12) indikas la koncentriĝon de la centra regiono de la globa stelamaso. Plej densaj stelamasoj (kiel M75) estas de klaso I, kaj plej malkoncentritaj, kiel Palomar 12 aŭ NGC 4372 estas de klaso XII.
Epsomito
Epsomito estas hidroza magnezia sulfata mineralo kun formulo MgSO4·7H2O.
Epsomito kristaliĝas en la romba kristalsistemo kiel rare troveblaj pingloformaj aŭ fibrecaj kristaloj, kies normala formo estas amasaj elstarĵoj. Ĝi estas senkolora ĝis blanka kun nuancoj de flava, verda kaj rozkoloroj. La dureco estas 2 ĝis 2.5 kaj ĝi havas malaltan specifan graviton de 1.67.
Epsomito estas la samo kiel la hejma kemiaĵo, Epsoma salo aŭ magnezia sulfato, kaj estas facile solvebla en akvon. Ĝi absorbas akvon el la aero kaj iĝas heksahidrato pro la perdo de unu molekulo de akvo kaj ŝanĝo al la monoklina kristalsistemo.
Ĝi estis por la unua fojo sistematike priskribota en 1806 el trovitaĵo ĉe Epsom, Surrey, Anglio, laŭ kiu ĝi estis nomita.
Sophia Maria Westenholz
Sophia Maria Westenholz (nomita en la naskiĝo Elenore Sophia Maria Fritscher; la 10-an de julio 1759 en Neubrandenburg - la 4-an de oktobro 1838 en Ludwigslust) estis germana komponisto, muzikisto, kantisto kaj muzikedukisto.
Vivo
Ŝi estis edukita en privilegia familio de la orgenisto Fritscher kaj elspezis plejparto de ŝia vivo en la kortegoj de Schwerin kaj Ludwigslust, ĉefurboj de la Duklando de Mecklenburg-Schwerin. Ekde la aĝo de dek jaroj, ŝi ricevis piano- kaj kantlecionojn sub Johann Wilhelm Hertel (1727-1789) laŭ sugesto de la princo Ludwig de Meklenburgo-Schwerin, en kies kortego ŝi pasigis la plej grandan parton de sia vivo.
Kariero
Krom la reputacio kiel pianisto, Sophie Westenholz ankaŭ iĝis konata pro ludado de la vitroharmoniko. Tiu frot-vitra instrumento evoluigita de Benjamin Franklin en 1761, konsistis el 37 vitraj bovloj de ŝanĝiĝanta dikeco kaj grandeco, en horizontala akso turnita de la ludanto per piedpedalo. Malsekigante la fingrojn per akvo, la ludanto povis produkti ĝis dek notojn aŭ akordojn samtempe. Tiu ĉi muzikilo okupis elstaran pozicion en la historio de muziko, tamen nuntempe estas iom forgesita.
La lasta prezentado de Sophie kiel pianisto en Ludwigslust datiĝas la 3-an de marto 1813 kiam ŝi ludis kvarmanan sonaton de Mozart kun sia filo Carl.
Post jaro de ŝia vidviniĝo ŝi komencis komponi, kaj prezentis siajn verkojn en la kortego. De tiam ŝi aktive partoprenis en la komponado de kortega kaj eklezia muziko. Pluraj el ŝiaj verkoj aperis en presaĵoj.
Muzikkritiko
La komponaĵoj de Westenholz estis inspiritaj de la verkoj de Johann Abraham Peter Schulz kaj Johann Friedrich Reichardt. Reichardt mem priskribis ŝin kiel ‘unu el la plej elstarajn muzikistojn en Eŭropo’.
Malgraŭ ke ŝi pensiiĝis je la aĝo de 62, ŝi daŭre prezentiĝis kiel kortega kantistino ĝis sia morto.
Ŝi verkis kanzonojn kiuj montras kiel ŝi maksimumigis siajn disponeblajn rimedojn por komponi artmuzikon en kantoformo.
Laŭ Sharon Shafer, estas grave inkludi la kanzonojn de Westenholz en iu historia diskuto pri ‘lied’ (kanzonoj) pro iliaj "viglaj harmonioj, varia frazo, kaj lirikaj melodioj".