cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klasikismo
Karakteristiko
En pentrado la artistoj forlasas la simbolecan programon de la baroka tempo kaj bildigas scenojn al al greka kaj romia historio kaj legendaro, kiu ofte celas peri "patriotisman" mesaĝon. Gravas gestoj kaj la kompono de la figuroj, kio donas teatrecan aspekton al multaj pentraĵoj. Konturoj kaj koloroj iĝas pli klaraj, kaj iuj artaj teoriistoj komprenas la klasikismon kiel klara dividilo inter antaŭa Rokoko kaj posta Impresionismo.
Stilaj fazoj
Dum la jaroj post 1790 la klasicismo difiniĝis kiel "stilo de la revolucio", ĉefe en la arkitekturo, kie pezaj kaj aparte imponaj formoj modiĝis. En Aŭstrio tiu fazo koincidis kun la regado de imperiestro Jozefo la 2-a, kiu iniciatigis novajn taskojn por arkitektaj verkoj: novaj preĝejoj, malsanulejo, publikaj lernejoj kaj parkoj klasicismaj. Post kiam Napoléon Bonaparte "transprenis" la Francan Revolucion, ekestis la pli dekorativa stilo Empire, kiu etendiĝis al tuta okcidenta Eŭropo post kiam tiuj regionoj estas konkeritaj de Napoleono. Ankaŭ Jacques-Louis David, kiu nomiĝas la iniciatanto de klasicismo en pentrado, iĝas ano de la Franca Revolucio kaj poste de Napoleono, iĝanta pli-malpli lia "kortuma ĉefpentristo".
En pentrado la klasicisma etistiko restis ĝis pli-malpli la jaro 1870, dum en la arkitekturo la stilo novgotika komenciĝis jam ekde 1850. Socie oni asociigas la novajn konstru-stilojn kun la fortiĝanta burĝaro kaj ties deziroj je impona reprezentado.
Literaturo
Klasikismo estas stilo kaj tendencoj en literarturo kaj arto de la 17-a ĝis 19-a jarcentoj, penanta imiti kaj observi la ĉefajn kvalitojn de la greklatinaj famaj aŭtoroj kiel la normon kaj idealan modelon.
Laŭ difino de PIV ĝi kreiĝis en Francio en la 17-a jarcento. Konforme al altspiritaj etikaj ideoj, klasikisma estetiko determinis hierarkion de ĝenroj - altaj ( tragedio, epopeo, odo) kal malaltaj ( komedio, satiro, fablo).
Klasikismaj verkistoj estis: Kornelio, Racino, Voltero, Molière, Lafonteno, Goeto kaj Ŝilero (dum ilia Vajmara periodo).
863
En la jaro 863 post Kristo okazis, interalie:
Kohei Tojo
Kohei Tojo (東條 公平, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Bellmare Hiratsuka.
Fumpapero
Fumpapero aŭ cigaredpapero estas tipo de papero kiu estas uzata por envolvi cigaredojn. La fumpapero havas en la pinto iom da glupapero por fermi la cigaredon per humidigo ekzemple el salivo; la averaĝa pezo oscilas inter 12 kaj 25 g/m² depende de la kompono, markoj kaj uzoj. Kelkaj famaj markoj estas "India", “Zomopaper”,"Smoking", "Raw", "OCB" kaj "Rizzla".
La uzado de fumapapero permesas al la fumanto produkti sian propran cigaredon kun deziritan enhavokvanton, densecon ktp. Kontraŭ la konsumo de jam industriigitaj cigaredpakoj, ĉefe en epoko de malriĉeco, tiu sistemo permesis al la konsumanto dozigi sian tabakokonsumon. Ekde la 1960-aj jaroj kaj ĉefe poste el la 1970-aj jaroj, en multaj disvolvigitaj landoj la konsumo de fumpapero pliiĝis, dum malpliiĝis la konsumo fare de la tradiciaj konsumantoj, pro la facileco aldoni nepermesitajn substancojn al la tabakenhavo, nome haŝiŝon, mariĥuanon ktp.
Aldonaĵoj
La fumpapero fabrikita enhavas ofte aldonaĵojn uzatajn por kontroli la brulrapidon de la cigaredo.
Aliflanke eblas ankoraŭ iom malrapidigi la brulrapidon per humidigo ekzemple per salivo.
23772 Masateru
23772 Masateru estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Masateru Ishiguro, helpanta profesoro ĉe la Nacia Universitato de Seulo kiu laboras pri la interplaneda kosma polvo kaj ĉefe pri la grajnoj da polvo elĵetitaj de la kometoj.
Berliște
Berliște [berliŝtje] (hungare: Berlistye) estas komunumo en Rumanio okcident-sudokcidente de Oravița. En 1910 ĝi havis 1 150 loĝantojn [rumanoj); en 1992 469. Ĝia unua mencio skriba estas el 1611. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Iam, Milcoveni, Rusova Nouă, Rusova Veche.
Sude kaj okcidente la komunumo limas al Serbio.
Francezo
Francezo (française = „franca“ [danco]) estas kontraŭdanco precipe dancata dum la 19-a jarcento. Kiel kontraŭdanco ĝi estas do grupodanco, en kiu la dancantaj paroj realigas komune sinsekvon da dancfiguroj. Tiaj sociaj ludoj estis popularaj ĝis la Dua Mondmilito. La francezo estas parenca kun la kvadrilo, kiu anstataŭis la die kontraŭdancojn de la 18-a jarcento.
Francezo estas ankaŭ ofta movimentonomo en barokaj suitoj
959 Arne
959 Arne estas mezgranda, malhela, malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi ricevis la antaŭnomon "Arne", en honoro de la filo de la sveda astronomo Bror Ansgar Asplind.
LBJ
LBJ havas plurajn signifojn:
Victor Ernst Nessler
Victor Ernst NESSLER (naskiĝinta en la 28-a de januaro 1841 en Baldenheim proksime de Sélestat, mortinta en la 28-a de majo 1890 en Strasburgo) estis 28 majo 1890) estis alzaca komponisto kiu laboris plejparte en Leipzig.
Vivo
Ĉe Strasburgo li komencis sian universitatkarieron per la studo de teologio, sed li finis ĝin kun la produktado de malpeza opero titolite Fleurette (1864). Por kompletigi sian scion pri muziko Nessler iris al Leipzig por studi kun Moritz Hauptmann. En 1870, li estis nomumita ĥordirektisto kaj pli posta direktisto de Caroltheater en Leipzig.
Liaj muzike konservativaj, gotikimitantaj´fabeloperoj, precipe Der Rattenfänger von Hameln (1879) kaj Der Trompeter von Säkkingen (1884), surbaze de la fama poemo fare de Joseph Victor von Scheffel, estis tre popularaj en la 19-a jarcento. La granda direktisto Artúr Nikisch kunmetis orkestran aranĝon el materialo de Der Trompeter von Säkkingen. Krom kelkaj aliaj operoj, Nessler skribis multajn kantojn kaj ĥoraĵojn; sed estas kun la Trompeter von Säkkingen ke lia nomo estas plej asociita. En 1895 monumento al li de la skulptisto Alfred Marzolff estis konstruita en Strasburgo, la loko de lia morto.
Divoŝ
Divoŝ, serbe Дивош, slave Divoš, hungare Diós [diOŝ] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica.
Historio
La unua mencio devenis el 1404 laŭ tiama hungara ortografio "Dyos". Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Divoŝ 1585 homoj, (1463 serboj (93 %), 29 jugoslavianoj, 11 kroatoj kaj aliaj).
Moskeo de la Umajadoj
La Moskeo de la Umajadoj (الجامع الأموي) aŭ Granda Moskeo de Damasko estas la plej grava moskeo de Damasko, la ĉefurbo de Sirio, kaj unu el la plej antikvaj kaj grandaj el la mondo. Ĝi estas konsiderata kiel la kvara plej sankta loko de Islamo.
Ĝi situas en la malnova urboparto de Damasko, post la araba konkero, la moskeo estis konstruita de la kalifo de la umajada Ŭalido la 1-a en la jaro 705, post dek jaroj da konstruado, sur la bizanca katedralo dediĉita al Johano la Baptisto ekde la epoko de la romia imperiestro Konstantino la 1-a. Ĝi havas kapelon kie, laŭ la tradicio, troviĝas la kapo de sankta Johano la Baptisto (Jahja), konsiderata kiel profeto kaj en kristanismo kaj en islamo. Ĉi tiu konstruaĵo ankaŭ estis konstruita sur antaŭa romia templo dediĉata al Jupiter Damascenus, originale la siria dio Hadado, kaj modelo de la templo de la Suno de (Palmira Imperio).
La moskeo ankaŭ estas grava por la ŝiajistoj, ĉar en ĝi troviĝas la kapo de Husejn, nepo de Mahomedo. Ĝi ankaŭ famas pro la gastigado de la maŭzoleo de la sultano Saladino, kiu situas en malgranda ĝardeno apud la norda muro de la moskeo.
La moskeo havas mezurojn de 157 x 97 m. Laŭ ĝia formo ĝi similas al romkatolika baziliko kaj estas unu el la eksterordinaraj ekzemplo de la antikva islama arkitekturo, uzante la ŝtonon kiel konstrumaterialon. Ĝi havas kvar pordojn, kupolon kaj tri minaretojn, ĉi lastaj konstruitaj pli malfrue el malsama stilo.
Petolnomo
Petolnomo estas neoficiala nomo de persono, kiu anstataŭas la oficialan nomon en familia, ŝerca foje moka kunteksto.
Multaj eŭropaj personaj nomoj origine estis petolnomoj (Rikardo – Rich-hard = riĉa+forta …). En aliaj kulturoj homoj havas plurajn nomojn dum sia vivotempo, ekzemple nomojn, kiujn ili devis akiri foje kun granda peno.
Antaŭ la komputila epoko kutime ne estis la persono mem, kiu elektas petolnomon por si mem, sed nun kutime neniu uzas sian oficialan nomon dum interreta kontakto en interretbabilado k.s.
Nimigea (komunumo)
Nimigea [nimiĝa] estas komunumo en distrikto Bistrița-Năsăud en Rumanio. Ĝi konsistas el jenaj vilaĝoj (interkrampe la loĝantaroj en 2002):
La partoj de la komunumo situas ambaŭflanke de rivero Someșul Mare. En ĝia valo pasas la nacia vojo DN 17D kaj fervojo, ambaŭ inter Năsăud kaj Beclean. Fervojaj haltejoj estas en Mititei, Nimigea des Jos (2) kaj Mogoșeni.
En la censo de 2002 la 5 522 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:
Ili indikis jenajn precipajn lingvojn:
Anthony M. Taylor
Anthony M. Taylor aŭ Anthony Taylor (naskiĝis en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estas usona aktoro kaj produktoro, konata pro la filmo Incubus (1966).
Produktoro
Tiu filmo post kelkaj tre sukcesaj prezentadoj pro eraro aŭ akcidento estis komplete detruita en iu laboratorio. La produktisto Anthony M. Taylor dum 30 jaroj vane serĉis restintan ekzempleron kaj en 1996 li fine eksciis pri unu lasta kopio en la arkivo de la Cinémathèque Française en Parizo. El tiu ĉi li per senlaca laboro sukcesis restarigi la filmon, tiel ke ĝi nun aĉeteblas kiel sufiĉe bonkvalita vidbendo kaj viddisko.
Kenjo
Kenjo (angle kaj svahile: Kenya [ˈkɛnjə], la oficiala nomo estas Respubliko Kenjo (svahile: Jamhuri ya Kenjo, angle: Republic of Kenya) estas ŝtato en Orienta Afriko. Ĝi estas eksa brita kolonio kiu akiris sendependecon la 12-an de decembro 1963. Kenjo apartenas al la Komunumo de Nacioj (angle: Commonwealth). Hodiaŭ la lando estas unu el la plej rapide kreskantaj landoj en orienta Afriko. La ĉefurbo estas Najrobo. La mona unuo estas la kenja ŝilingo.
Etimologio
La lando nomiĝas laŭ la monto Kenja, kiu en la kikuja lingvo nomiĝas Kere-Nyaga ("monto" aŭ "blanka monto").
Historio
La Kolonio kaj Protektorato de Kenjo estis parto de la Brita Imperio en Afriko el 1920 ĝis 1963. Ĝi establiĝis kiam la iama Orientafrika Protektorato estis transformita en Kronkolonio en 1920. Teknike la "Kolonio Kenjo" referencata al la internaj teritorioj, dum 16 km (10 mi) marborda strio (teorie luita el la Sultano de Zanzibaro) estis la "Protektorato Kenjo" sed ambaŭ teroj estis kontrolitaj kiel unusola administracia unuo. La kolonio finiĝis en 1963 kiam nigra majoritata registaro estis elektita por la unua fojo kaj finfine deklaris sendependecon kiel Kenjo.
Jomo Kenyatta (prononco ĵomo kenjata, naskiĝis ĉ. 1894, mortis la 22-an de aŭgusto 1978) estis la unua ĉefministro (1963–64) kaj prezidento (1964–78) de Kenjo. Li estas konsiderata la patro de la kenja nacio.
Ĉikkamagaluru
Ĉikkamagaluru, laŭ kanara lingvo ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು estas urbego, administra centro de la samnoma distrikto Ĉikkamagaluru en subŝtato Karnatako en sudokcidenta Barato. La loknomo signifas: naskiĝurbo de la pli malgranda filino.
Kenjo
Demografio
Estas ĉirkaŭ 42 malsamaj triboj en Kenjo, ĉiuj kun sia propra unika kulturo, sed plimulto el ili kun interplektitaj kulturaj esprimoj ekestis per fortaj similecoj en lingvo, simila medio kaj la fizika proksimeco de la triboj.
Ĉikkamagaluru
Geografio
Ĉikkamagaluru situas en montaro Okcidentaj Ghatoj en alteco 1090 metrojn super la marnivelo. Hassan (Barato) troviĝas 52, Ŝivamogga 72, Udupi kun la marbordo 111, Mangaloro 113, Ĉitradurga 121, Tumakuru 144, Majsuro 147, Mandya 150, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 199, Mumbajo 703, Kolkato 1682, tutlanda ĉefurbo Delhio 1710 kilometrojn (aere).
Kenjo
Demografio
Estas tri ĉefaj unuigaj lingvokategorioj: bantu-parolantaj popoloj en la marborda regiono, en la centraj altebenaĵoj kaj en okcidenta Kenjo, la Nilotoj, kiuj troviĝas ĉefe en la Rifta Valo kaj ĉe la Viktoria Lago kaj la kuŝidoj, kiuj ĉefe konsistas el paŝtistoj kaj nomadoj.en la pli seka nordorienta regiono. Ĉi tiuj subgrupoj ampleksas areon, kiu etendas preter la limoj de Kenjo.
Ĉikkamagaluru
Demografio
En 2011 populacio de Ĉikkamagaluru estis. La legopovo estis 90%. Fine de la 1990-aj jaroj Ĉikkamagaluru atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil).
Kenjo
Demografio
Plej multaj eksterlandanoj estas rifuĝintoj el Somalio, Ugando kaj Suda Sudano. Vidu ankaŭ Kenjaj blankuloj.
Ĉikkamagaluru
Historio
Oni malmulte scias pri historio de la loko: mezepoke ĝi apartenis al la influkampo de la Hoysala Imperio, baldaŭ al Majsura reĝlando, fine al la britoj. La fakta urba evoluo ne okazis ĝis la 20-a jarcento.
Kenjo
Urboj
Mombasa (aŭ en esperantigita formo Mombaso) estas la plej granda haveno kaj dua (laŭ loĝantaro) urbo de Kenjo, kun proksimume 900.000 loĝantoj. Aliaj urboj estas la jenaj:
Ĉikkamagaluru
Ekonomio
La ĉirkaŭa areo daŭre estas plejparte agrikultura; kafo estas ĉefe kultivata. La urbo mem estas regione grava centro por manfaritaĵoj, komerco kaj servoj. La urbego altiras turistojn pro sia agrabla kaj favora monta klimato kun tropika pluvarbaro.
Eduko kaj lingvoj
En Ĉikkamagaluru la plej altnivela instruado okazas en la teknologia instituto kaj alia kolegio. La ĉefa lingvo estas la kanara lingvo (kiel oficiala lingvo), sed vaste konata ankaŭ la hindia lingvo, dum la urdua lingvo estas ofta inter la islamanoj.
Kenjo
Esperanto en Kenjo
Kenja Esperanto-Asocio (vidu UEA sub Eksteraj ligiloj)
Ĉikkamagaluru
Religioj
Proksimume 70% de la populacio estas hinduaj kaj 25.5% islamaj; la cetero konsistas el kristanoj kaj ĝajnistoj.
Kenjo
Esperanto en Kenjo
Jessé le Prince Nzaniye
Ĉikkamagaluru
Klimato
En Ĉikkamagaluru jare pluvas averaĝe po 940 mm. Inter majo-oktobro pli ofte pluvas, inter decembro kaj februaro apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 17-29 °C.
Trafiko
Al Ĉikkamagaluru kuras 5 ĉefvojoj. La fervoja linio finiĝas ĉe la periferio. La plej proksima flughaveno funkcias en Mangaloro.
Kenjo
Sano
Kenjo okupas la unuan lokon inter afrikaj landoj laŭ efektiveco de la batalado kontraŭ Aidoso. Se komence de 1990-aj jaroj infektitaj estis 10 % da kenjanoj, do en 2009 ĉi tiu indico egalas nur 6 %. En oktobro 2009 aŭtoritatuloj deklaris pri la intenco fari en junio 2010 nombradon de gejoj por pli bone defendi ilin je Aidoso. Samtempe pridemandotoj estos esplorataj per HIV-testoj kaj provizataj per informoj pri sekura seksa praktiko.
Geografio
La lando limas norde al Etiopio, oriente al Somalio, sudoriente al la Hinda Oceano, sude al Tanzanio, sudokcidente al la Viktoria Lago, okcidente al Ugando kaj nordokcidente al Sud-Sudano.
Tana estas la plej granda rivero de Kenjo. Pri ĝia longo estas diversaj indikoj inter 700 kaj 1000 kilometroj - tion kaŭzas la fakto, ke ĝia komenciĝo en la teritorio de la tutjare neĝokovrita Monto Kenja ne klare fikseblas.
La Viktoria Lago (iam lago Ukereve, Nam Lolwe en luoa; "Nalubaale" en ganda; Nyanza in ruanda kaj en kelkaj bantuaj lingvoj ) estas lago en orienta Afriko inter Kenjo, Tanzanio kaj Ugando, nome unu el la Afrikaj Grandaj Lagoj. Post Majanji finas la teritorio de Ugando kaj ekas tiu de Kenjo, fakte kie venas la enfluo de la rivero Nzoia. Iomete pli sude estas longa kaj larĝa golfo Winam ĉe kies buŝo estas kelkaj insuloj inter kiuj la Insulo Rusinga, kiuj ankaŭ apartenas al Kenjo. Norde de la golfo estas la urbo Kisumu kaj sude la urbo Kisii.
La plej grandaj riveroj estas la Tana, Sabaki kaj Kerio.
Lago Nakuru estas unu el la lagoj el la Rifta Valo kun alto de 1754 m super marnivelo. Ĝi kuŝas sude de Nakuru, en la Rifta valo de Kenjo kaj estas protektata kiel Nacia Parko Lago Nakuru.
Administra klasifiko
Ĝis 2013 la teritorio de Kenjo estis dividita en 8 provincojn:
Ekde marto 2013 ĝi dividiĝis en 47 distriktoj anstataŭ 71 distriktoj kaj 8 provincoj.
Kulturo
Kenjo ne havas kulturon, kiu specife identigas la tutan landon. Kun tiel diversaj regionaj popoloj kiel la svahila laŭ la marbordo, pluraj nomadaj komunumoj ĉefe en la nordo kaj la malsamaj loĝantaraj grupoj en la centra kaj okcidenta regionoj, estas malfacile aranĝi reciproke akcepteblan kulturan identigon. La masaja kulturo kiu ekspluatis ĝin por nur komercocele por turistoj. La masajoj konsistas nur el relative malgranda parto de la loĝantaro de Kenjo.
Historiaj kaj aktualaj disigaj politikoj, unue sekve de la koloniismo kaj poste de la postaj lokaj gvidantoj, kondukis al situacio, kie la kenjanoj mem apenaŭ konas sian propran kulturon, des malpli siajn najbarojn. La kolonia administracio, kune kun vasta konfesia misia laboro kaj formala edukado, detruis plej multajn kulturajn trajtojn, lasante la lokon bibera al okcidentaj kulturaj sintenoj kaj identigo, precipe inter gejunuloj.
Muziko
Kun pli ol kvardek malsamaj regionaj lingvoj, la muzika panoramo de la lando estas riĉa. Veturante tra la stratoj de Najrobo aŭdeblas kantoj ankaŭ en diversaj regionaj lingvoj. Nova generacio de talentaj artistoj starigas stilon, konata kiel la afro-fuzia stilo, miksaĵo de tradiciaj lokaj sonoj miksitaj kun diversaj aliaj influoj.
Literaturo
La plej fama kenja verkisto estas Ngũgĩ wa Thiong'o, kiu verkas kaj en la angle kaj en la kikuja. La unua romano de Thiongo, Weep Not, Child, kiu temas pri la vivo en Kenjo dum la brita okupado, estis la unua romano en la angla eldonita de orientafrikan. Ĝi ilustras la efikojn de Maŭmaŭo kaj la vivon de nigraj kenjanoj. La kombinaĵo de la temoj koloniismo, edukado kaj amo, helpis fari ĝin unu el la plej famaj romanoj en Afriko. Sendube, Thiong'o estas plej konata pro sia romano Se Ne la Tritika Greno.
Kuirarto
Kenja kuirarto estas ekzotika kaj varia, ĉar ĝi konsistas kaj el tradiciaj afrikaj pladoj kun influoj el eŭropaj pladoj, enkondukitaj de la kolonianoj. Triboj loĝantaj laŭlonge de la marbordo preferas marmanĝaĵojn: fiŝojn, salikokojn kaj omarojn. La alta kosto de viando devigas la lokan loĝantaron manĝi ĉefe fruktojn kaj legomojn, kiuj kreskas abunde en ĉi tiu regiono.
Grangettes FR
Grangettes estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 187 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Kenjo
Politiko
Prezidanto de Kenjo estas ŝtatestro de Kenjo kaj ĉefo de registaro de Kenjo ekde 1964. Antaŭe la ŝtatestro estis Elizabeto la 2-a. La prezidanto estas elektita por kvinjara periodo. Saman prezidanton oni povas elekti ankaŭ por dua periodo. Kenjo havas prezidantan sistemon.
(13903) 1975 ST
(13903) 1975 ST estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Kenjo
Politiko
Kenjo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko.
Grangettes FR
Geografio
Grangettes situa en la molasaj montetoj de la Friburga Mezlando sur la okcidenta deklivo de la Monto Gibloux, sude de la rivero Neirigue, alfluanto de Glano, proksimume 8 kilometrojn sudoriente de la distriktĉefurbo Romont kaj 8 kilometrojn nordokcidente de Bulle. La komunumo Grangettes konsistas el la vilaĝo Grangettes, la setlejo La Pouta kaj kelkaj izolitaj bienoj.
Kenjo
Ekonomio
La ĉefaj enspezofontoj estas eksportado de kafo kaj teo. Tamen ekonomia kresko ŝanceliĝas de jaroj. En la fruaj 1990-aj jaroj, la ekonomio eĉ malpliiĝis, post kio la registaro decidis liberaligi la ekonomion en 1993. Importimpostoj kaj prezokontroloj estis forigitaj. La reformoj estis subtenataj de la Monda Banko, la IMF kaj aliaj donacantoj, kaj rezultigis kreskon de 4,5 procentoj en 1995 kaj 1996, post kio la kresko denove malrapidiĝis.
Grangettes FR
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,31 km², de kiuj 26,2% estas kovritaj de arbaro, 68,8% servas por agrikulturo kaj 5,1% por setlado.
Kenjo
Turismo
En 2015 iom malpli ol 1,114,000 turistoj vizitis la landon. Ankaŭ turismo al la naciaj parkoj kaj naturaj rezervejoj estas grava fonto de enspezoj de fremda valuto. Turisma enspezo sumiĝis al 824 milionoj en 2016 usonaj dolaroj.
Grangettes FR
Najbaraj komunumoj
La komunumo Grangettes limas en nordo al Massonnens, en oriento al Le Châtelard, en sudsudoriento al Marsens, en sudo al Sâles, kaj en okcidento al Vuisternens-devant-Romont.
Kenjo
Turismo
Entute estas 59 landaj naturaj rezervoj kaj parkoj en Kenjo. La plej famaj kaj vizitataj estas:
La bestaro de Kenjo allogas turistojn el la tuta mondo. Ĉi tie vi povas vidi leonojn, antilopojn kaj la plej grandan kolonion de rozkoloraj fenikopteroj (flamengoj) en la mondo.
Grangettes FR
Trafiko
La komunumo Grangettes sitaus flanke de la gravaj trafikvojoj. Flankaj vojoj de ĝi kondukas al Massonens, La Neirigue kaj Sâles. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 12 kilometrojn sudoriente de la komunumo apud Bulle. Pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga de Romont al Bulle la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Grangettes datiĝas el la jaro 1147 kiel Grangetes. Dum mezepoko Grangettes formis apartan senjorujon, al kiu ankaŭ apartenis Le Châtelard, Estévenens, La Neirigue kaj parto de Villariaz. En la jaro 1536 ĝi estis akirita de Friburgo kaj atribuita al ties Voktejo Romont, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo estis atribuita al la Distrikto Glano.
Kenjo
Turismo
Enlandaj konfliktoj damaĝis la turisman industrion.
Transporto
La Uganda Fervojo estas fervoja linio en Ugando kaj Kenjo, kiu ligas la haven-urbon Mombasa ĉe la Hinda Oceano al Kampalo en Ugando. Ĝi longas 940 km. Gravaj stacioj estas Najrobio, Nakuru, Kisumu kaj Jinja.
Interreto
Iom pli ol 20% de la loĝantaro havas interretan aliron, ĉefe en grandaj urboj. Interreto estas cenzurita.
Kornél Kállay
Kornél Kállay [kAlai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kállay Kornél estis hungara agronomo, instruisto.
Kornél Kállay naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Kornél Kállay frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo, Pécs, Pápa, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1928. Post siaj studoj li instruis laŭvice en Szombathely, Nagykálló kaj Szarvas. En 1938 li eklaboris en oficejo pri irigacio, kie li okupiĝis pri rizoj. En 1953 li havis postenon en agrikultura esplora instituto, post jaroj en la financa ministerio. En 1970 li pensiuliĝis, sed ankaŭ poste li ricevis taskojn.
Dániel Diószeghy
Dániel Diószeghy [diOsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Diószeghy Dániel estis hungara inĝeniero pri metalurgio, profesoro.
Dániel Diószeghy naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Ungmogyorós (nuntempa vilaĝparto de Krišovská Liesková en Slovakio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Dániel Diószeghy frekventis kalvinanan kolegion en Sárospatak, poste li akiris diplomon en altlernejo de Sopron en 1925. Komence li laboris en fabriko Ganz en Budapeŝto, sed poste li revenis al Sopron por instrui. En 1940 li doktoriĝis, en 1947 li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro. Depost establo de Universitato de Miskolc li instruis plu en Miskolc, kie li fondis ankaŭ metalurgian esploran instituton. En 1966 li ricevis premion.
Mormoiron
(jen france, okcitane Mormeiron) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
LBN
La vorto havas plurajn signifojn:
Noktoĉemizo
Noktoĉemizo estas longa ĉemizo por knabinoj kaj virinoj. En antaŭaj jaroj ankaŭ viroj portis noktoĉemizon, sed nuntempe tio ne plu estas tre kutima.
Kelkiuj portas kalsonon sub la nokĉemizo, aliuloj ne faras tion.
Limeriko de Raymond Schwartz el Kun siaspeca spico kun amfibrakoj:
Pievebovigliana
Pievebovigliana estas komunumo de Italio.
Mena Suvari
Mena SUVARI (plennome Mena Alexandra Suvari) (13-an de februaro 1979 en Newport, Rhode Island) estas usona aktorino kun greka-estona deveno.
Daizo Okitsu
Daizo Okitsu (興津 大三, n. ) estas japana futbalisto.
864
En la jaro 864 post Kristo okazis, interalie:
Daizo Okitsu
Li futbalis ĉe Shimizu S-Pulse kaj Cerezo Osaka.
Mena Suvari
Ŝi geedziĝis en 2000 kun germana Robert Brinkmann, ili divorcis en 2005. Ŝi geedziĝis kun Simone Sestito en 2010, ili divorcis en 2012. Ŝia tria edzo estas Michael Hope ekde oktobro 2018.
Sonbovlo
La sonbovlo estas muzika instrumento en la formo de bovlo produktita el iu alojo. La diversaj metaloj, inkluzive oro, arĝento kaj kupro povas diferencigi ilin unu de la alia, kaj ankaŭ laŭ grandeco, koloro, dikeco de la rando kaj la strukturo de la alojo.
La bovloj donas mirindan vibran sonon kiu provokas plej profundajn pozitivajn vibradojn en la menso kaj la tuta korpo. La tibetanoj uzas ilin por meditado.
Origino
Sonbovloj devenas de la tibetaj budaismaj areoj en malsamaj ŝtatoj en la Himalajo. Ili estas utiligataj kiel manĝbovloj, sindediĉaj, oferadaj bovloj, perkut-instrumentoj, relaks-apogantaj sonfontoj kaj kiel iloj por 'snoezelen' (multsensorumado). Ĉiu sonbovlo havas sian propran karakteron, tonon kaj sonkoloron.
Sonpropraĵoj
La sonbovlo produktas sonon interalie frapante per frapinstrumento. Pli subtila metodo konsistas el malrapida glita cirkuligado ĉirkaŭ la rando de la bovlo pere de specifa bastono. Bovloj kreas multajn ŝvebajn supratonojn. La efiko estas atribuita al la resonanco. Tenante la sonbovlon en malsama maniero, aliaj resonancfrekvencoj fariĝas dominantaj ŝanĝante la sonon de la bovlo. En ĉi tiu okazo, la bovlo kuŝas sur tri fingroj sur la suba bovloflanko.
Specoj de sonbovloj
Estas pluraj specoj de sonbovloj klasifikeblaj diversmaniere laŭ origino, aŭ la materialo el kiu ili estas produktitaj. Distingo povas esti farita inter: Krom la sonbovloj ankoraŭ ekzistas aliaj specoj de bovloj de malpli kulturo-historia signifo.
Bazaj teknikoj
Estas sep bazaj teknikoj :
Uzeblecoj
Sonbovloj estas uzataj en meditado pro la trankviligaj sonoj kaj malstreĉiĝaj teknikoj ofte en la formo de kuŝkoncerto. En la alternativa medicino ili estas uzataj por la celo krei profundan malstreĉiĝon sur fizika kaj mensa niveloj en formo de sona masaĝo.
Eksteraj ligiloj
Son[http://www.soundfulness.com/klankontspanning/klankschalen/klankschaal-analyse/ bovlo sonklipoj, inkl. sonogramo.]
Sonbovloj en Nepalo
Notoj kaj referencoj
La originala teksto de ĉi tiu artikolo venas kun permeso (vidu interkonsenton sur la nederlanda vikipedia versio), de la libro "Klankschaal ABC" (sonbovla ABC) kaj "In de noten kent men zijn vrienden" (en la (muzik)notoj oni konas siajn geamikoj) de Geert Verbeke. Tial tiu ĉi artikolo estas kompleta traduko el la nederlanda vikipedio (versio je la 6-a julio 2017).
Nova tajvana dolaro
La nova tajvana dolaro - ĉine 新臺幣 aŭ 新台幣, pinjine Xīntáibì - estas la nacia valuto de Tajvano. Unu dolaro estas dividita je 10 jiaoj (角, jiao) respektive 100 cendoj (分, fen). La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas TWD.
Centrita plurlatera nombro
La centritaj plurlateraj nombroj estas serioj de figurigaj nombroj, ĉiu formita per meza punkto, ĉirkaŭbarita per plurlateraj tavoloj kun konstanta kvanto de lateroj. Ĉiu latero de plurlatera tavolo enhavas je unu punkto pli ol latero de la antaŭa tavolo, tiel startanta de la dua plurlatera tavolo ĉiu tavolo de centrita k-latera nombro enhavas je k pli multajn punktojn ol la antaŭa tavolo.
Ĉi tiu serio konsistas el la kaj tiel plu.
Jenaj figuroj montras kelkajn ekzemplojn de centritaj plurlateraj nombroj kaj ilian geometrian konstruadon. (Kompari ĉi tiujn figurojn kun la figuroj en plurlatera nombro.)
Centritaj kvadrataj nombroj Centritaj seslateraj nombroj Kiel videblas en la figuroj pli supre, la n-a centrita k-latera nombro povas esti ricevita per meto de k kopioj de la (n-1)-a triangula nombro ĉirkaŭ centra punkto; pro tio, la n-a centrita k-latera nombro povas esti prezentita kiel
Same kiel estas en la okazo de regulaj plurlateraj nombroj, la unua centrita k-latera nombro estas 1. Tial, por ĉiu k, 1 estas ambaŭ k-latera kaj centrita k-latera. La sekva nombro kiu estas ambaŭ k-latera kaj centrita k-latera estas:
Tiel 10 estas ambaŭ triangula kaj centrita triangula, 25 estas ambaŭ kvadrata kaj centrita kvadrata, kaj tiel plu.
Primo p ne povas esti plurlatera nombro, escepte de tio ke p estas la dua p-latera nombro, sed multaj centritaj plurlateraj nombroj estas primoj.
Meropo
Meropo estas vorto kiu uzeblas kaj por ĉiuj birdoj en la familio de Meropedoj, pli specife por la tre konata specio Eŭropa abelmanĝulo aŭ Eŭropa meropo kaj pli akurate por la specioj de la genro Merops, kiu estas granda genro de abelmanĝuloj, grupo de preskaŭpaserinaj birdoj de la familio de Meropedoj. La membroj de tiu malnovmonda familio karakteriĝas pro ties buntokoloraj plumaroj, sveltaj korpoj kaj kutime longaj centraj vostoplumoj. Ili ĉefe manĝas insektojn, nome abeloj, vespoj kaj krabroj, kiuj estas predataj ĉiam dumfluge.
Ĉiuj meropoj estas en la genro Merops kaj subfamilio Meropinae escepte la tri aziaj barbabelmanĝuloj de la subfamilio Nyctyornithinae.
Ĉiu specio montras traokulan nigran strion aŭ almenaŭ nigran zonon. Preskaŭ ĉiu havas ĉu bluan ĉu verdan kolorojn en la plumaro.
52293 Mommsen
52293 Mommsen estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana klasika historiisto kaj epigrafiisto Theodor Mommsen (1817–1903) kiu revoluciis la studon pri la romia historio kaj iniciatis la esploron pri la fortikaĵoj de la romia landlimo (limeso) en Germanio. Potenca verkisto, li gajnis la Nobel-premion pri literaturo en 1902.
A Kiom
A Kiom estas vilaĝo en sudorienta Laoso, proksime de la limo al Vjetnamio. Ĝi situas en distrikto Kaleum en Provinco Sekong.
LBR
La vorto havas plurajn signifojn:
865
En la jaro 865 post Kristo okazis, interalie:
Ekosezo
La ekosezo (écossaise = skota [danco]) estas origine skota rondodanco laŭ 3/2-a aŭ 3/4-a takto, akompanata per sakfajfilo. Ekde la 18-a jarcento oni nomas tiel, deire de Francujo, kontraŭdancon de vigla movo laŭ 2/4-a takto, dancatan en kortegaj rondoj. Tiu ĉi danco estis ankaŭ enprenata sub la arnomon anglezo.
Obreja
Obreja estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.
Ekosezo
La ekosezo estis aparte je la fino de la 18-a kaj je la komenco de la 19-a jarcento populara en Francujo kaj Anglujo. Gravajn komponistoj kiel Beethoven, Schubert kaj Frédéric Chopin komponis ekosezojn.
Balio (provinco)
Balio (Bali) estas provinco de Indonezio, situanta sur la samnoma insulo Balio kaj sur kelkaj najbaraj pli malgrandaj insuloj. La administra centro de la provinco estas la urbo Denpasar. Laŭ la stato de en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Administra divido
La provinco estas dividita en ok distriktoj (kabupaten, "regejoj" aŭ "vicregistaroj") kaj unu urbo (kota). Tiuj estas, kun iliaj areoj kaj iliaj nombroj de loĝantoj ĉe la censo (2010) kaj la censo de 2020:
Insuloj
La provinco konsistas el la insuloj Balio kaj krome el la pli malgrandaj insuloj  Serangan, Gili Biaha, Gili Sehang, Temukus, Celukanbawang, Menjangan, Burung, Gadung, Kalong, Nusa Penida, Nusa Ceningan, Nusa Lembongan, Batulumbung kaj Batuata.
Yasmine Bleeth
Yasmine BLEETH (14a de Junio, 1968) estas usona aktorino kaj manekeno. Ŝiaj televidaj roloj estas Caroline Holden en Baywatch, Ryan Fenelli en Ryan's Hope, kaj LeeAnn Demerest en One Life to Live. La frua prakariero de Yasmine kiel manekeno startis per televida reklamaĵo por Johnson & Johnson nome por bebo-ŝampuo No More Tears estante nur 10-monataĝa en 1969. Estante ses-jaraĝa, ŝi aperis en televidserio de kaŝita kamerao nome Candid Camera. Laŭlonge de la 1990-aj jaroj ŝi kombinis laborojn por reklamado kun tiuj de televido.
El 1998 ĝis 2000, Bleeth ludis la rolon de inspektoro Caitlin Cross en Nash Bridges. Bleeth akceptis stelulrolon en la mallongadaŭra serio Titans en 2000.
Berzasca
Berzasca [berzaska] (hungare: Berszászka) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Reşiţa. En 1910 ĝi havis 2 394 loĝantojn [rumanoj, ĉeĥoj, germanoj, hungaroj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1692. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Bigăr, Cozla, Liubcova.
Kaspio
Kaspio aŭ Kaspia Maro (Каспий [kaspij] aŭ Каспийское море [kaspijskoje more], Mare Caspium [mare KASpium] aŭ Mare Hyrcanium [mare hirKAnium], Xəzər dənizi, Каспий теңізі,, دریای مازندران Daryā-i Māzandarān, Hazar deňizi, კასპიის ზღვა) estas saleca lago, ĉirkaŭ 373.000 kv. km., situas inter Eŭropo kaj Azio. La plej granda interna akvejo, t.e. lago, en la mondo. Tiu maro havas surfacan areon de 371,000 km² (sen inkludi Karabogazgolon) kaj volumon de 78,200 km³. Ĝi estas senelflua baseno ĉirkaŭita de la teritorioj de Kazaĥujo - de la nordoriento, Turkmenio - de la sudoriento, Irano - de la sudo, Azerbajĝano - de la sudokcidento kaj Rusio - de la nordokcidento.
Yasmine Bleeth
Post problemoj kun kokaino ĉirkaŭ la jaro 2000, Bleeth filmis nur unu plian ludon, nome 2003 en televida filmo Baywatch: Hawaiian Wedding.
Sámuel Antoni
Sámuel Antoni [ŝAmuel], laŭ hungarlingve kutima nomordo Antoni Sámuel estis hungaria slovaka luterana pastro, superintendanto.
Kaspio
La lokaj loĝantoj de la marbordo konsideras Kaspian Maron oceano, probable pro ĝiaj saleco kaj ŝajna senlimeco. Ĝia saleco estas proksimume 1.2% (12ppt), ĉirkaŭ unu triono de marakva saleco.
Sámuel Antoni
Sámuel Antoni naskiĝis en 1669 en Selmec (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio), li mortis la en Csetnek, nuntempa Štítnik en Slovakio).
Kaspio
Etimologio
La vorto "Kaspia" estas derivita el la nomo de Kaspi (en aramea: Kspy, en greka: Kaspioi, en farsi کاسپی), antikva popolo kiu loĝis sudokcidente de la maro en Transkaŭkazio. Strabono skribis, ke "al la lando de Albanianoj apartenas ankaŭ la teritorio nomata Kaspiane, kiu estis tiel nomita laŭ la Kaspia tribo, same kiel ankaŭ la maro; sed la tribo jam malaperis". Krome, "Kaspiaj Pordoj", kio estas la nomo de regiono en la Provinco Teherano de Irano, eble indikas, ke ili migris suden de la maro. La irana urbo Qazvin kunhavas la radikon de tiu nomo kun tiu de la maro. Fakte, la tradicia araba nomo por la maro mem estas Bahr al-Qazwin (Maro de Kazvin).
Sámuel Antoni
Biografio
Sámuel Antoni komence lernis en sia naskiĝurbo, poste li intencis studi en Győr, sed dumvoje la turkoj kaptis lin. Post la liberiĝo en 1685 li daŭris la lernadon en Sopron, Trencsén, fine ne 1692 eksterlande en Jena. Hejmenveninta li estis lernejestro en Trencsén, post 3 jaroj li estis luternana pastro de diversaj lokoj de Supra Hungarujo. En 1709 li estis elektita superintendanto, en 1735 hungara luterana episkopo.
Kaspio
Etimologio
Tjurka lingvaro uzas koheran nomenklaturon kiu estas diferenca de la supre menciitaj hindeŭropaj lingvoj. Ekzemple, en turkmena, la nomo estas Hazar deňizi, en la azera ĝi estas Xəzər dənizi, kaj en la moderna turka, ĝi estas Hazar denizi. En ĉiuj tiuj kazoj, la dua vorto simple signifas "maron", kaj la unua vorto referencas al historiaj Ĥazaroj kiu havis grandan imperion bazitan norde de la Kaspia Maro inter la 7a kaj la 10a jarcentoj.
Formado
La Kaspia Maro, kiel la Arala Maro kaj la Nigra Maro, estas restaĵo de antikva maro Paratetis. Ĝi iĝis enterfermita antaŭ ĉirkaŭ 5.5 milionoj da jaroj pro tektona levo kaj falo de marnivelo. Dum varmaj kaj sekaj klimataj periodoj, la enterfermita maro preskaŭ forsekiĝis, lasante evaporitajn sedimentojn kiaj halito kiuj estis kovritaj per ventoportataj kuŝejoj kaj konvertitaj en kuŝejo el evaporito okaze de malvarmaj, malsekaj klimatoj replenigas la basenon. Pro la nuna enfluo de nesala akvo, la Kaspia Maro estas lago de nesala akvo en ties nordaj partoj. Ĝi estas pli sala ĉe la irana bordo, kie la influarea baseno kontribuas al malmulta fluo. Nune, la ĉefa saleco de la Kaspia Maro estas unu triono el tiu de la oceanoj de la Tero. La golfo Karabogazgolo, kiu sekiĝis kiam la akvofluo el la ĉefa akvejo de Kaspio estis blokita en la 1980-aj jaroj sed de tiam jam estis restaŭrita, rutine superas oceanan salecon je faktoro de 10.
Geografio
La Kaspia Maro estas la plej granda interna akvejo de la mondo: temas pri 40 ĝis 44% de la totalo de la lagaj akvoj de la mondo. La bordoj de Kaspio estas kunhavo de Azerbajĝano, Irano, Kazaĥio, Rusio, kaj Turkmenio. La Kaspio estas dividita en tri distingaj fizikaj regionoj: la Norda, Meza, kaj Suda Kaspioj. La limo Norda–Meza estas la Sojlo Mangiŝlako, kiu iras tra Ĉeĉena Insulo kaj la Kabo Tiub-Karagan. La limo Meza–Suda estas la Sojlo Apŝeron, nome kornico de tektona origino inter la eŭrazia kontinento kaj oceana restaĵo, kiu iras tra la Insulo Ĵiloi kaj la Kabo Kuuli. La Golfo Karabogazgolo estas salenhava orienta interna golfeto aŭ aparta lageto de Kaspio, kiu estas parto de Turkmenio kaj foje estis lago pro la istmo kiu separas ĝin el Kaspio.
Diferencoj inter la tri regionoj estas spektaklaj. La Norda Kaspio inkludas nur la Kaspian ŝildon, kaj estas tre malprofunda; ĝi enhavas malpli ol 1% el la totala akvovolumeno kun averaĝa profundo de nur 5–6 m. La maro notinde falas ĉe la Meza Kaspio, kie averaĝa profundo estas de 190 m. La Suda Kaspio ests la plej profunda, kun oceanaj profundoj de ĉirkaŭ 1000 m. La Meza kaj Suda Kaspio enhavas 33% kaj 66% el la totala akvovolumeno, respektive. La norda parto de Kaspio tipe frostas vintre, kaj dum plej malvarmaj vintroj glacio formiĝas ankaŭ en la sudo.
Ĉirkaŭ 130 riveroj havigas enfluon al Kaspio, el kiuj la Rivero Volga estas la plej granda. Dua alfluanto, nome Rivero Uralo, enfluas el la nordo, kaj la Rivero Kura enfluas el okcidento. Iam, la Amu Darja (Oxus) de Centra Azio en oriento ofte ŝanĝis fluejon por malpleniĝi en Kaspio tra nune-sekigita riverejo nome la Rivero Uzbojo, kiel faris la Sir Darja pli norde. Kaspio havas ankaŭ kelkajn malgrandajn insulojn; ili situas ĉefe norde kaj havas suman terareon de ĉirkaŭ 2000 km². Apude al la Norda Kaspio estas la Kaspia Depresio, malalta regiono 27 m sub marnivelo. La stepoj de Centra Azio etendiĝas tra la nordorienta marbordo, dum la Kaŭkaza montaro estas ĉe la okcidenta bordo. La biomoj kaj norde kaj oriente estas karakterizitaj pro malvarmaj, kontinentaj dezertoj. Male, la klimato sudokcidente kaj sude estas ĝenerale varmaj kun altoj pro mikso de altaj teroj kaj montaroj; drastaj ŝanĝoj en klimato laŭlonge de Kaspio kondukis al granda ŝanĝo de biodiverseco en la regiono.
La Kaspia Maro havas multajn insulojn, ĉiuj el ili ĉe la marbordoj. Estas neniu ĉe la plej profundaj partoj de la maro. Ogurja Ada estas la plej granda insulo. La insulo estas 37 km longa, kun gazeloj libere vagantaj sur ĝi. En Norda Kaspio, plimulto de insuloj estas malgrandaj kaj neloĝataj, kiaj la Insularo Tjulenij, nome Grava Birdareo (GBA), kvankam kelkaj el ili havas homajn setlejojn.
Lajos Lóczy (1891-1980)
Lajos Lóczy naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Rio-de-Ĵanejro.
Biografio
Lajos Lóczy frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Zuriko en 1914. Post siaj studoj li instruis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, sed li partoprenis ankaŭ en geologia ekspedicio en Serbio en 1917. Li estis nomumita privata profesoro en 1919. Li ofte estis spertulo aŭ esploristo pri nafto eksterlande de 1920 ĝis 1961 (Ekvadoro, Peruo, Rumanio, Pollando, Jugoslavio, Sumatro, Javo, Sulaveso). Inter 1932 kaj 1948 li estis direktoro de geografia instituto en Budapeŝto, krome li partoprenis en esploroj pri nafto en Hungario. En 1961 li translokiĝis al Brazilo, baldaŭ li instruis en Rio-de-Ĵanejro, eĉ en Teherano. En 1973 li pensiuliĝis.
Kaspio
Hidrologio
La kvanto de elvaporiĝo estas precipe alta en la orienta enirejo, nomita Karabogazgolo, kiu estas ekspluatata por produkti uzatan en kemia industrio salon per natura elvaporiĝo. Per variado de elvaporiĝo klarigeblas la granda ŝanĝo en la grandeco de la maro dum la daŭro de la historio. La kreskanta elspezo de la Volga akvo por industria kaj ĉiutaga uzo estas supozeble la ĉefa kialo de la malaltiĝo de la akvonivelo, tre serioza problemo de nuntempo.
Homa loĝado
La ĉefaj havenoj sur la Kaspio estas Baku, granda naftoprodukta centro, kaj Astraĥano, ĉe la elfluejo de la Volgo.
Faŭno
La Kaspia testudo (Mauremys caspica), trovebla ankaŭ en najbaraj areoj, estas tute nesalakva specio. La zebra mitulo estas indiĝena de la basenoj de la Kaspia Maro kaj de la Nigra Maro, sed iĝis invada specio en multaj aliaj lokoj, kie ĝi estis vole nevole enkondukita. Tiu areo havigis sian nomon al kelkaj specioj, kiel la Kaspia mevo kaj la Kaspia ŝterno. La Kaspia foko (Pusa caspica) estas la nura akvomamulo kaj estas endemia de la Kaspia Maro, estante unu el tre malmultaj fokospecioj kiuj vivas en internaj akvoj, sed ĝi estas diferenca el tiuj kiuj vivas en nesalakvoj pro la speciala hidrologia medio de la maro. Antaŭ unu jarcento Kaspio estis hejmo de pli ol unu miliono da fokoj. Nuntempe, malpli ol 10% restas.
Arkeologiaj studoj de la Gobustana Rokarto identigis tion kio eble estas delfenoj kaj marporkoj, aŭ iuj specoj de bekobalenoj kaj tio kio eble estas balenkapta sceno indikas ekziston de iama balenkaptado okazinta en Kaspia Maro almenaŭ ĝis kiam la Kaspia Maro ĉesis esti parto de la oceana sistemo aŭ ĝis la Kvaternaro aŭ eĉ ĝis multe pli ĵusaj periodoj kiel ĝis la lasta glaciepoko aŭ eĉ la Antikveco. Kvankam la rokpentraĵo de la Kiĉikdaŝa Montaro estas komprenita kiel delfeno aŭ bekobaleno, ĝi povus anstataŭe reprezenti la faman belugan acipenseron pro sia grando (430 cm longa), sed fosiliaj registroj sugestas kelkajn praulojn de la nuntempaj delfenoj kaj balenoj, kiel la Macrokentriodon morani (Tursiopoj) kaj Balaenoptera sibbaldina (blubalenoj) kiuj estis supozeble pli grandaj ol siaj nuntempaj posteuloj. El la samaj rokartaĵoj, oni supozas, ke ankaŭ aŭkoj, kiel la Dikbeka urio, povus ekzisti en tiu maro, kaj tiuj petroglifoj sugestas marfluon inter la nuntempa Kaspia Maro kaj la Arkta Oceano aŭ Norda Maro, aŭ kun la Nigra Maro. Tio estas subtenita per la ekzistf de nuntempaj endemiaj, oceanaj specioj kiel la "Cerastoderma glaucum", nome lagunaj duvalvuloj kiuj estis genetike identigitaj kiel originitaj en la regionoj de la Kaspia/Nigra maroj.
La akvokolekta baseno de la maro (inklude asociajn akvojn kiel riveroj) havas 160 indiĝenajn speciojn kaj subspeciojn de fiŝoj en pli ol 60 genroj. Ĉirkaŭ 62% el la specioj kaj subspecioj estas endemiaj, same kiel 4–6 genroj (depende de la taksonomia traktado). La lago mem havas 115 indiĝenajn speciojn, inklude 73 endemiajn (63.5%). Inter pli ol 50 genroj en la lago mem, 3–4 estas endemiaj: Anatirostrum, Caspiomyzon, Ponticola bathybius (ofte inkludita en Ponticola) kaj Hyrcanogobius. Pro multo la plej multnombraj familioj en lago mem estas Gobiedoj (35 specioj kaj subspecioj), Ciprinedoj (32) kaj Klupeedoj (22). Du partikulare riĉaj genroj estas Alosa kun 18 endemiaj specioj/subspecioj kaj Benthophilus kun 16 endemiaj specioj. Aliaj ekzemploj de endemioj estas kvar specioj de Clupeonella, Gobio volgensis, du Rutilus, tri Sabanejewia, Stenodus leucichthys, du specioj de la genro Salmo, du specioj de la genro Mesogobius kaj tri specioj de la genro Neogobius. Plej ne-endemiaj indiĝenoj estas ĉu kunhavitaj kun la baseno de la Nigra Maro aŭ disvastigitaj specioj de Palearkto kiel la karaso, la gibela karpo, la komuna karpo, la bramo, la alburno, la "Aspius", la bliko, la Leucaspius delineatus, la Leuciscus leuciscus, la ploto, la ruĝokula skardinio, la Squalius cephalus, sabrokarpo, la tinko, la Misgurnus fossilis, la siluro, la ezoko, la lojto, la Eŭropa perko kaj la sandro. Preskaŭ 30 ne-indiĝenaj, enmetitaj fiŝospecioj estis registritaj el la Kaspia Maro, sed nur kellaj restis establitaj.
Ses specioj de acipenseroj, nome la rusa, la nudventra, la persa, la sterledo, la stela kaj la beluga huzo, estas indiĝenaj de la Kaspia Maro. La lasta el tiuj estas eble la plej granda nesalakva fiŝo en la mondo. La acipenserinoj demetas frajon (ovojn), kiuj elprenitaj estas procezataj industrie en kaviaro. Trofiŝkaptado ege malpliigis la nombron de la historiaj fiŝkaptejoj. En ĵusaj jaroj, trofiŝkaptado tiom multe minacis la acipenserajn populaciojn ĝis la punkto ke naturprotektistoj proponas totalan malpermeson de la fiŝkaptado ĝis la populacio rekuperiĝos. La alta prezo de la acipensera kaviaro — pli ol 1500 azerbajĝanaj manatoj (880 usonaj dolaroj en Aprilo 2019) por kilo — faras, ke fiŝkaptistoj pagu subaĉetojn por certigi, ke la aŭtoritatoj rigardu aliloken (preteratentu), kio faras, ke la reguloj en multaj lokoj estas senefikaj. Kaviarkolektado aparte endanĝerigas la fiŝpopulaciojn, ĉar ĝi celas partikulare la reproduktantajn inojn.
Flaŭro
Multaj raraj kaj endemiaj plantospecioj de Rusio estas asociaj kun la tajdareoj de la Volga Delto kaj kun ĉeriveraj arbaroj de la delto de la rivero Samur. Ankaŭ la marbordo estas unika rifuĝejo por plantoj adaptitaj al la lozaj sabloj devenaj el la dezertoj de Centra Azio. La ĉefa faktoroj limigaj de la sukcesa establado de plantospecioj estas hidrologiaj osciloj en la riverdeltoj, akvopoluado, kaj diversaj homaj aktivecoj kiuj postulas teron. La akvonivelaj ŝanĝoj en la Kaspia Maro estas nerekta tialo pro kio plantoj ne sukcesas establiĝi.
Tio tuŝas akvoplantojn de la Volga Delto, kiel Aldrovanda vesiculosa kaj la indiĝena Nelumbo caspica. Ĉirkaŭ 11 plantospecioj estas troveblaj en la delto de la rivero Samur, kiel la unikaj arbaroj de liano, kiuj datas el la Terciaro.
Faŭno
Reptilioj indiĝenaj de la regiono estas la greka testudo (Testudo graeca buxtoni, sudokcidente) kaj la Horsfilda testudo.
Ekonomio
La landoj de la Kaspia regiono, partikulare Azerbajĝano, Kazaĥio kaj Turkmenio, havas universalan edukheredon lasitan de la Sovetunio. Tiu helpanta modestan naskindicon kaj ampleksan altedukan sektoron kondukis ilin al kapitaligo el sia alt-valoraj ekonomioj bazitaj sur naturaj rimedoj. Tiel la naturaj rimedoj, nome nafto kaj gaso, komponas pli ol 10 procento de la MEP de la landoj kaj 40 procento de eksportoj. La ekonomioj de la tuta Kaspia regiono estas tre alte dependaj el tiu tipo de minerala riĉeco. La tutmonda energimerkato estas tre influita de Azerbajĝano kaj Kazaĥio, ĉar ili ludas strategie ŝlosilan rolon en tiu sfero, tiel altirnte la plej grandan parton de la rektaj eksterlandaj investoj.
Ĉiuj el la landoj estas tre riĉaj en suna energio kaj la rilata potencialo, dum alta pluvofalo multe malpli ol en la montoj de centra Eŭropo en la montoj de la okcidento, rezultas ankaŭ en riĉo de fontoj por produktado de hidroelektro.
Irano havas grandan fosilian fuelenergian potencialon. Ĝi havas rezervojn de 137.5 mil milionoj da bareloj de nafto, la dua plej granda en la mondo, produktanta ĉirkaŭ kvar milionojn da bareloj tage. Irano havas ĉirkaŭkalkulitajn 988.4 mil bilionoj da kubaj futoj de natura gaso, ĉirkaŭ 16 procento de la tutmondaj rezervoj, tiel kreante nuntempajn paradigmojn en la tutmonda energia sekureco.
La ekonomio de Rusio rangas kiel la dekdua plej granda laŭ pokapa MEP kaj la sesa plej granda laŭ aĉetopovo en 2015. La etendaj mineralaj kaj energiaj rimedoj de Rusio estas la plej grandaj rezervoj en la mondo, kio faras ĝin la dua ĉefa produktanto de nafto kaj de natura gaso tutmonde.