cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kasko de Sutton Hoo
Priskribo
La kasko estas bovloforme ellaborita, havas kol-vizieron, vangoklapojn kaj vizaĝan maskon. La tuta surfaco konsistas el kvadrataj platoj, kiuj estas ligitaj inter si per metalaj strioj. La platoj estas ornamitaj per figuraj reprezentoj kaj estis faritaj en martelreliefigo. La bildoj montras militistojn piede, ĉevale, dum batalo, kaj ankaŭ falintajn malamikojn. Pluraj el la militistoj prezentas uzon de kornaj kaskoj. La vangoklapoj estas fiksitaj al la kasko per ĉarniroj. Ĉe la meza disiĝa linio, relo estas parte el oro. Ĉi tiu krutaĵo finiĝas proksimume inter la brovoj kaj surfluas la nazpecon. La fino de ĉi tiu relo estas desegnita kiel draka kapo ĉe la antaŭa kaj malantaŭa fino. La nazo ankaŭ estas orkovrita, gravurita kaj havas du truojn por faciligi la spiron de la portanto sub la kasko. Metalaj brovoj estas alfiksitaj super la okulajn aperturojn, kies finoj finiĝas per aprokapoj. Ĉi tiuj probable servis kiel simbolo por forto kaj kuraĝo. La desegno de la nazo, brovoj kaj la relo super la kasko aperas kiel stiligita reprezento de birdo fluganta super la kasko. Oni supozas, ke la kasko apartenis al Rædwald de East Anglia († 617 aŭ 625), angla batalprinco aŭ frua mezepoka "Warlord". Kiam ĝi estis trovita, la kasko estis rompita je ĉirkaŭ 500 pecoj kaj estis restaŭrita de la restaŭristoj de la Brita Muzeo kaj oni faris ankaŭ ĝustan kopion.
Korablino
Korablino (Кораблино) estas urbo en Rjazanja provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 61212501.
La urbo estis fondita en jaro 1676.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.
Otto Wilhelm Hermann von Abich
Otto Wilhelm Hermann von ABICH (n. la 11-an de decembro 1806 - m. la 1-an de julio 1886) estis germana mineralogo kaj geologo.
Biografio
Li estis naskita en Berlino kaj edukita ĉe la loka universitato. Lia plej frua scienca laboro temis pri spineloj kaj aliaj mineraloj. Poste li faris specialajn studojn pri fumaroloj, de la mineralaĵoj ĉe la vulkanaj ventoj, kaj de la strukturo de vulkanoj. En 1842 li estis nomumita profesoro pri mineralogio en la universitato de Dorpat (Tartu), kaj antaŭe donis atenton al la geologio kaj mineralogio de la Rusia Imperio. Loĝante iom da tempo en Tifliso, li esploris la geologion de Kaŭkazio. En 1877 li iris al Vieno, kie li mortis.
Korablino
La interurba telefona kodo estas 091432, la enurbaj telefonnumeroj estas kvarciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas apud rivero Pronja (Проня).
En jaro 1959 la urbo havis 5,3 mil loĝantojn.
3215 Lapko
3215 Lapko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la sovetan kirurgon Konstantin Kuzmiĉ Lapko (cirile : Константин Кузъмич Лапко).
(17413) 1988 RT4
(17413) 1988 RT4 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Pomezí (Staré Město pod Landštejnem)
Pomezí situas en katastra teritorio Pomezí pod Landštejnem kun areo 11,05 km². En la katastra teritorio Pomezí pod Landštejnem situas ankaŭ Landštejn.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1568.
Iga Świątek
Iga Natalia Świątek (naskiĝis la 31-an de majo 2001 en Varsovio) estas pola tenisistino, gajnintino de French Open 2020 kaj 2022 en Parizo (unuopa ludo), triumfantino de Granda Ŝlemo por junuloj: Wimbledon 2018 en unuopa ludo kaj French Open 2018 en ludo de paraj virinoj. Finalistino de porjunulara Australian Open 2017 en duobla ludo de paraj virinoj kaj ormedalistino de Someraj Olimpiaj ludoj de Junularo en 2018 en duobla ludo de paraj virinoj.
Ŝia patro Tomasz Świątek estis remisto, ludanta en Somera Olimpiko 1988 en Seulo.
Eksteraj ligiloj
Iga Świątek
Rojo Culebro
Rojo Culebro aŭ Kulebro, aŭ Serpentorojo, estas natura kaj intermita akvofluejo de ĉirkaŭ 28 km de longo. Ties fludaŭro pasas je ĉirkaŭ 12 km sude de Madrido (Hispanio) kun formo de U. Ties akvokvanto varias depende el la sezono, atingante maksimumon en printempo kaj ĝi tute malaperas somere. Ties akvofluejo situantas inter altoj de 660 m ekflue kaj 550 m en elflue.
Karakteroj
La rojo Kulebro ekfluas ĉe la Parko Polvoranca, en la municipa teritorio de Leganés (Madrido), je ĉirkaŭ 12 km sudoriente de Madrido. Ties akvofluo pluas en direkto sudoriente pasante norde de la municipa teritorio de Fuenlabrada, poste turnas al oriento dum limas inter la municipaj teritorioj de Getafe (norde) kaj de Pinto (sude). En la fina ero, la rojo Kulebro turnas nordoriente ene komplete en la municipa teritorio de Getafe kaj finfine enfluas en la rivero Manzanares, je ĉirkaŭ 13 km sudorente de Madrido.
Tiu rojo utilas por la irigacio de parkoj kaj ĝardenoj de la municipoj tra kiuj ĝi fluas kaj limas. Ĝi nomigas ankaŭ zonojn de rezidejoj nome Arroyo Culebro (Getafe) kaj kvartalo Arroyo Culebro (Leganés) kaj teknologiajn areojn de Getafe kaj Pinto. Parto de ties riverbordo estas loĝata de kanejoj kaj falfoliaj arbaroj.
Frédéric Sy
Frédéric SY estis franca astronomo.
Li laboris en la Observatorio de Parizo de 1879 al 1887 kaj estis helpanta astronomo en la Observatorio de Alĝero, de 1887 al 1918, kie li estis kolego de la astronomo François Gonnessiat.
Li verkis artikolojn pri la kometojn kaj la asteroidojn kaj malkovris du asteroidojn.
Honore al li, la asteroido 1714 Sy ricevis lian nomon.
Viezuri
Viezuri (hungare:Gyézuri) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Ceru-Băcăinţi.
János Molnár (apotekisto)
János Molnár [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Molnár János estis hungara apotekisto, kemiisto.
János Molnár naskiĝis la en Körmöcbánya (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Kremnica en Slovakio, li mortis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo en Rákospalota).
Biografio
János Molnár maturiĝis en Pest (urbo), poste li akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1838. Post la diplomo li laboris en farmaciejo de Malsanulejo Rókus, ekde 1861 li estis farmaciejestro. Inter 1869 kaj 1873 li estis ĉefkemiisto de urbo Pest, poste li fondis propran farmaciejon. Dum la kemiista periodo li ekzamenis komponaĵojn de farunoj, laktoj kaj tabakfumoj, krome ankaŭ kuracajvojn.
Hefestiono
Hefestiono (en greka Ἡφαιστίων Hephaistion; ĉ. 356 a.K. - 324 a.K.), filo de Amintor, estis Macedonia nobelo kaj generalo en la armeo de Aleksandro la Granda. Li estis "...multe la plej kara el ĉiuj amikoj de la reĝo; li estis kunportita kun Aleksandro kaj kunhavis ĉiujn liajn sekretojn." Tiu amikeco daŭris tra iliaj tutaj vivoj, kaj estis komparita, de aliaj kaj de ili mem, al tiu de Akilo kaj Patroklo.Lia militkariero estis distingita. Membro de la persona gardistaro de Aleksandro, li venos estri la roton de la kavalerio kaj estis engaĝigita pri multaj aliaj taskoj tra la dekjara kampanjo de Aleksandro en Azio, inklude diplomatajn misiojn, la pontovenkon de ĉefaj riveroj, sieĝojn kaj la fondon de novaj setlejoj. Krom esti soldato, inĝeniero kaj diplomato, li korespondis kun la filozofoj Aristotelo kaj Ksenokrato kaj aktive subtenis Aleksandron en siaj klopodoj por integri la greekoj kun la persojn. Aleksandro formale faris lin sia dua komandanto kiam li nomumis lin ĥiliarko de la imperio. Aleksandro faris lin ankaŭ parto de la reĝa familio kiam li donis al tiu kiel fianĉinon Dripetis, fratino de sia propra dua edzino Statejra, ambaŭ filinoj de Dario la 3-a de Persio. Tio okazis dum la famaj Suzaj nuptoj.
Kiam li subite mortiĝis en Ekbatano ĉirkaŭ aĝo de 32, Aleksandro estis superita per doloro. Li petis al la orakolo de Siva garantii al Hefestiono dian statuson kaj tiele Hefestiono estis honorigita kiel Dia Heroo. Hefestiono estis kremaciita en Babilono antaŭ la tuta armeo. Je la tempo de sia propra morto nur ok monatojn poste, Aleksandro estis ankoraŭ planante lasi monumentojn por la memoro de Hefestiono.
3923 Radzievskij
3923 Radzievskij estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1976 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la soveta astronomo kaj astrofizikisto Vladimir Vjaĉeslavoviĉ Radzievskij (cirile: Владимир Вячеславович Радзиевский, 1911 — 2003).
Ergoto
Ergoto signifas
Johannes Bökelius
Jean Böckel aŭ "Johann Böckel"(1535-1605) estis germana kuracisto kaj patro de Heinrich Julius Böckel (1593), privata kuracisto de Vilhelmo la juna (Brunsvigo-Luneburgo) (1535-1592), kaj Julio, Duko de Brunsvigo-Wolfenbüttel (1569-1589), fondinto de la Universitato de Helmstedt, kaj sinsekve de sia filo Henriko Julio (1564-1613).
Biografio
Johano Bokelo estis filo de religiaj rifuĝintoj el Nederlando kiuj establiĝis en Hamburgo. Principe li studis teologion en la Fakultato pri Artoj de la Universitato de Wittenberg kie Philipp Melanchthon (1497-1560) estis lia profesoro. En 1550, li ŝanĝis al Medicino, kiun li komencis studi en Wittenberg, kaj poste daŭrigis en Italio kaj Francio, kie li licenciiĝis kiel Doktoro pri Medicino, en 1563. En 1564 li eklaboras kiel kuracisto en Hamburgo, kie, li fariĝas privata kuracisto de Vilhelmo la juna, Duko de Brunsvigo-Luneburgo (1535-1592), kaj en 1565 li estas nomumita persona kuracisto de Julio, Duko de Brunsvigo-Wolfenbüttel (1569-1589) kaj fondinto de la Universitato de Helmstedt, kaj poste de sia filo Henriko Julio (1564-1613).
Vidu ankaŭ
<Gallery> Fracastoro.jpg| Ĝirolamo Frakastoro (1476-1553) PhilippMelanchthon.jpg| Philipp Melanchthon (1497-1560) Ambroise_Par%C3%A9_1573.jpg| Ambroise Paré (1509-1590) Vesalius_Fabrica_fronticepiece.jpg| Andreo Vesalio (1514-1564) Johannes_Weyer.JPG| Johann Weyer (1515-1588) Martin-Chemnitz.jpg| Martin Chemnitz (1522-1586) Gabriele_Falloppio.jpg| Gabriele Falloppio (1523-1562) CPeucer.jpg| Kaspar Peucer (1525-1602) William,_Duke_of_Brunswick-L%C3%BCneburg.jpg| Vilhelmo la juna (1535-1592) Heinrich_Julius_Braunschweig_MATEO.jpg| Henriko Julio (1564-1613) Herzog_Julius_Wolfenb%C3%BCttel.jpg| Julio de Brunsvigo (1569-1589) Joh Anton v d Linden.jpg| Jan van der Linden (1609-1664) Heinrich_Meibom_d_J.jpg| Heinrich Meibom (1638-1700) B%C3%B6ckelnsche_Grabkapelle_Helmstedt.jpg| Johann Gotthard Böckel (1645-1702) </Gallery>
Kapitolo (Romo)
La Kapitolo (Capitolium, Campidoglio) estas unu el la sep montetoj de Romo, sur kiuj estis fondita Romo.
Ĝi nun estas sidejo de la urba administrantaro. Laŭ la roma kapitolo ankaŭ kelkaj alilandaj registaraj sidejoj alprenis la nomon kapitolo.
La anseroj de la templo de Juno en la Kapitola monteto laŭ Tito Livio savis Romon el la surpriza atako de Gaŭloj ĉirkaŭ la jaro -390 kiam ili estis ĝenitaj dum nokta atako. La historio povus esti klopodo klarigi la originon de la sakra aro de anseroj de Romo.
Aristide Briand (pariza metrostacio)
Aristide Briand [aʁistid bʁijɑ̃] estas la provizora nomo de estonta stacio sur linio 9 de la Metroo de Parizo en komunumo. Ĝi ŝuldas sian nomon al Bulvardo Aristide Briand sur kiu ĝi situos.
Projektoj
Se la plilongigo de linio 9 estos efektiva, tiu stacio estos interkonektita kun tramlinio T1.
2551 Decabrina
2551 Decabrina estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo omaĝas la revoluciistojn de la Decembrista revolucio ( Восстание декабристов), provo de puĉo kiu okazis en Sankt-Peterburgo la (laŭ la julia kalendaro).
Ilopango (urbo)
Ilopango estas urbego kaj komunumo en meza parto de Salvadoro en Departemento San-Salvadoro. Ĝi apartenas al urbaro de San-Salvadoro.
Geografio
Ilopango situas sur malebenaĵo inter Soyapango kaj la samnoma lago Ilopango.
Historio
Ilopango estis fondita en la 11-a jarcento fare de indianoj. Poste ĝi estis grava religia centro de Meza Ameriko. En 1824 la komunumo apartenis al la sendependa ŝtato kiel urbeto. Ĝi ricevis urborajton en 1967, ĝi urbiĝis en 1971. Nuntempe en la urbego oni produktas teksaĵojn, nutraĵojn, meblojn, ŝtofojn, paperojn.
Trafiko
Ilopango estas atingebla tra Soyapango. Apud la urbego flughaveno funkcias por luflugoj kaj militistaj flugoj. Ekzistas planoj por pligrandigi la flughavenon, ĉar la kutima flughaveno ne povas pritrakti la estontan flugan trafikon sole.
Klimato
En Ilopango tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) inter 1700–1900 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro daŭras la pluva sezono. La averaĝa temperaturo varias inter 21-25 °C.
NGC 3125
NGC 3125 (aliaj indikoj — ESO 435-41, MCG -5-24-22, AM 1004-294, TOL 3, IRAS10042-2941, PGC 29366) estas galaksio en konstelacio Pumpilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
János Szentgyörgyi
János Szentgyörgyi [jAnoŝ sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szentgyörgyi János estis hungara pentristo. János Szentgyörgyi naskiĝis en 1794 en Izsép (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, sed estas malsamaj informoj pri la datenoj), li mortis en 1860 en Bénye (Hungara reĝlando).
Biografio
János Szentgyörgyi lernis en kolegio de Sárospatak, poste li studis pentradon en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1817—1819 kaj 1821—1824. Post siaj studoj li pentradis en Pest (urbo). Plej ofte li pentris pejzaĝojn, aĵpentraĵojn kaj portretojn. Li ankaŭ ilustris librojn.
Atlético Madrid
Atlético Madrid estas anonima sporta societo kun sidejo en la urbo Madrido, ĉefurbo de Hispanio. Ĝi estas la unua teamo de tiu ento kiu konkuras en la Hispana Ligo de piedpilko kiel Unua Divizio. Ĝia oficiala lokalo estis dum jaroj la Stadiono Vicente Calderón, situanta en la distrikto Arganzuelo, kiu havas spacon por 54.851 spektantoj, sed nun estas la Metropola Stadiono.
La 26-an de aprilo 1903, grupo de biskajaj studentoj de la Speciala Lernejo de Inĝenieroj pri Minoj, formita de Ramón de Arancibia kaj Lebarri, Ignacio Gortázar kaj Manso, Ricardo Gortázar kaj Manso, kaj Manuel de Goyarrola kaj Alderna, decidis fondi branĉan teamon de la Athletic Club de Bilbao, kiu nomiĝis Athletic Club de Madrid. En 1928 ĝi konvertiĝis en unu el la kluboj fondintoj de la Hispana Ligo de Futbalo, estante parto de ĝia Unua Divizio kaj en 1992 kaj laŭ la hispana Leĝo de la Sporto, ĝi iĝis Sporta Anonima Societo.
La prezidento de la ento estas la kinoproduktanto Enrique Cerezo. Aliflanke, Filipo de Burbono kaj Grekio, princo de Asturio kaj heredanto de la Hispana Krono, estas honora prezidento de la klubo.
Atlético de Madrid estas la tria hispana klubo kun pli da naciaj titoloj de la Ligo (10 titoloj). Ĝi estas la kvara klubo de Hispanio kun pli da titoloj de la Pokalo kaj la tria kiu pli da sezonoj ludis en Eŭropo.
Ĝi estis la dua hispana klubo kiu proklamiĝis monda ĉampiono de kluboj, gajninte en 1975 la Interkontinenta, kaj la tria kiu ludis en la finalo de la Eŭropa Pokalo, finalo en kiu ĝi konkuris kun FC Bayern München en la Ligo de Ĉampeonoj 1974.
Atlético de Madrid, FK Barcelono kaj Real Madrid estas la nuraj hispanaj teamoj kiuj estis mondaj ĉampeonoj je kluba nivelo.
Delhia Montaro
La Delhia Montaro, en angla Delhi Ridge, estas montaro en la Nacia Ĉefurba Teritorio de Delhio en Barato. Ĝi kuŝas en la nordo de la koridoro de la leopardo de la Aravali-Montaro. La montaro estas norda etendo de la antikva Aravali-Montaro, ĉirkaŭ 1500 milionojn da jaroj aĝa (kompare al ĝuste 50 milionoj de Himalajo). Tiu montaro konsistas el rokoj el kvarcito kaj etendas el Sudoriento al Tughlakabado, apud la Bhatti-minoj, branĉe al lokoj en la nordo apud Vazirabad sur la okcidenta bordo de la rivero Jamuna, kio kovras distancon de ĉirkaŭ 35 kilometroj.
Újtikos
Újtikos (Ujtikoŝ) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Polgár. La loknomo signifas: nova-kokino.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, proksime de Tiso, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Polgár (aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Transilvanio preteriras), laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök. Polgár troviĝas je 8, Nyíregyháza je 46, Miskolc je 49, Debrecen je 65, Budapeŝto je 185 km-oj.
Historio
Dum la historio la loko apartenis al Polgár. En 1938 oni fondis setlejon, oni disdonis parcelojn. Tio iĝis vilaĝo en 1946. Inter 1970-1991 Újtikos estis ekstera parto de Polgár.
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, apoteko.
Pop Goes the World
Popo Goes the World estas la tria albumo de kanada New Wave grupo Men Without Hats, eldonita en la 29-a de junio 1987. Ĝi enhavas la kanton "Pop Goes the World", kiu atingis la supron dudekan en Kanado kaj Usono. Ian Anderson de Jethro Tull faras aperon kaj ludas fluton en la kanto "La mardo."
Dominik Koll
Dominik KOLL (naskiĝis la 24-an de decembro 1984) estas aŭstra eksa naĝisto, kiu specialiĝis pri liberstilaj okazaĵoj. Li estas dufoja olimpikulo, 41-tempa nacia titolita, kaj 5-tempa longa kaj mallonga kurso aŭstra rekordulo. Koll estas membro de la naĝteamo VÖEST Linz. Li gajnis bronzan medalon, kiel membro de la aŭstra naĝteamo, ĉe la Eŭropaj Ĉampionecoj en 2008 en Eindhoven, Nederlando.
Holziken
Pri la komunumo
Holziken estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1160 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Holziken situas ĉe la norda fino de la monto Stübisberg kaj ĝin trafluas en okcidento du brakoj de la rivero Uerke. Dum la suda parto de la komunumo estas arbara kaj monteta, la norda parto situas en ebenaĵo kun intensiva agrikulturo.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,86 km², de kiuj 1,13 km² plejparte en la sudo estas kovritaj de arbaro kaj 0,45 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 550 m s.m. sur la monteto Stübisberg, dum la plej malalta punkto sur alteco de 435 m s.m. en la Hard-Ebenaĵo.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Holziken limas en nordokcidento al Kölliken, en nordoriento al Muhen, en oriento al Hirschthal, en sudoriento alSchöftland kaj en sudokcidento al Uerkheim.
Trafiko
Holziken estas konektita al la publika trafikreto de Schöftland al Zofingo.
La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento nordoriente en distanco de proksimume 3 kilometroj.
Historio
La unua dokumenta mencio de Holziken datiĝas el la jaro 1306 kiel Helzinkon.
Dum mezepoko Holziken estis malgranda kaj sensignifa setlejo sub habsburga regado, kiu apartenis al la voktejo Muhen. Inter la terenposedantoj troviĝis la Princabatejo Sankt-Galo, kiel pruvas dokumento el la jaro 1414. Per la konkero fare de la Svisa Ĵurkomunumo Holziken venis sub la regado de la urbo Berno kaj estis atribuita al ties tribunala distrikto Kölliken. Nur en la 17-a jarcento la malgranda setlejo ekevoluis al vilaĝo.
En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion. Holzikon nun unue estis parto de la distrikto Zofingo kaj ek de 1803 de la distrikto Kulm en la nove fondita Kantono Argovio.
Aleksandro la 3-a (Skotlando)
Aleksandro la 3-a, Alaxandair mac Alaxandair aŭ Alasdair mac Alasdair (naskiĝis, mortis la ) estis reĝo de Skotlando de 1249 ĝis 1286.
Korkino
Korkino (ruse Коркино) estas urbo en Rusio. Ĝi situas sur orienta deklivo de suda Uralo.
En 1959 la urbo havis proksimume 81 400 loĝantojn, en 2002 estis 41 500.
Aleksandro la 3-a (Skotlando)
Vivo
Aleksandro naskiĝis en Roxburgh kaj estis la sola filo de Aleksandro la 2-a de sia dua edzino Marie de Coucy. Aleksandro la 3-a estis ankaŭ la nepo de Wilhelmo la 1-a. Li fariĝis reĝo je la aĝo de sep kaj estis kronita en Scone sur.
Heredo
Aleksandro edzigis Margaretan, la filino de la reĝo Henriko la 3-a kaj Eleanora de Provenco, la. Ŝi mortis en 1275, post kiam ili havis tri infanojn:
La morto de Aleksandro kompletigis la dinastion de la Dunkeldoj, ĉar sia sekvanto estas la filino de reĝo de Norvegio. Margareta, la nepino de Aleksandro kaj la filino de Maighread Nic Rìgh Alasdair, sekvis al la trono en 1249.
Mihály Horváth
HORVÁTH Mihály (horva:t miha:j) estis hungara kuracisto naskiĝinta en Arado la 28-an de majo 1868 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de oktobro 1938.
Biografio
Mihály Horváth diplomitiĝis en la Universitato de Budapeŝto en 1892. Unu jaron li pristudis ortopedion eksterlande. De 1895 li estis dispensarieja kuracisto de la malsanulejo János Kórház. En 1907 li estis privatprofesoro en la Universitato de Budapeŝto, en 1919 publika eksterordinara profesoro, en 1921 ĉefkuracisto de la sekcio pri ortopedio de la malsanulejo János Kórház.
Pomeria provinco
Pomeria Provinco aŭ Pomeria Vojevodio (Województwo pomorskie) estas provinco de Pollando. Ĝi situas en norda parto de la lando ĉe Balta maro en la historia regiono Pomerio. Ĉefurbo de la provinco estas Gdańsk (germane Danzig, esperantlingve Gdansko aŭ Dancigo).
Boissière (pariza metrostacio)
Boissière [bwasjɛʁ] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 6, en la 16-a arondismento de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita en 1900.
En 1730, Strato Boissière estis vojeto ekster la urbo kiu pludaŭrigis la Straton la Croix-Boissière situantan en Parizo. Ĝi ŝuldis sian nomon al memoro de la kruco al kiu estis kutime pendigi bukson la tagon de Palmofesto.
Alirejoj
Ĝi posedas ununuran alirejon konsistantan el ŝtuparo fronte al n-ro 57 de Avenuo Kléber.
Eolito
Eolito (el greka "eos", aŭroro, kaj "lithos", ŝtono) estas rokaĵo elhakebla el siliko. Dum iom da tempo oni kredis ke la eolitoj estis homfaritaj artefaktoj, nome la pplej fruaj ŝtoniloj, sed aktuale oni kredas ke ili estis produktitaj nature fare de geologiaj procezoj kiel la glaciiĝo.
La unuaj eolitoj estis kolektitaj en Kent de Benjamin Harrison, nome amatora naturalisto kaj arkeologo, en 1885 (kvankam la termino "eolito" ne estis stampita ĝis en 1892, fare de J. Allen Browne). La malkovroj de Harrison estis publikitaj de Sir Joseph Prestwich en 1891, kaj la eolitoj estis ĝenerale akceptitaj kiel simplaj iloj, kiuj datis el Plioceno.
Laŭ Francisko Azorín Eolito estas Antikva ŝtonilo kun prahomaj signoj; unua elmontro de la homa arto. Kaj li indikas la menciitan etimologion el greka eos + litos (aŭroro + ŝtono), kaj li referencas ke temas pri termino elpensita de Verworn.
Soledad Etla
Soledad Etla estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Soledad Etla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 539.
Geografio
Soledad Etla apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4187 loĝantojn. El tiuj estis 2034 viroj kaj 2153 virinoj. La komunumo havas surfacon de 34,50 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 32 indiĝenoj. El tiuj 20 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 20 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Sándor Horváth (inĝeniero pri arbaro)
HORVÁTH Sándor (horva:t ŝa:ndor) estis hungara inĝeniero, fakverkisto pri arbarokulturo en Koloĵvaro 1850 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de majo 1922.
Biografio
Sándor Horváth diplomitiĝis en Selmecbánya. En 1874 li estis praktikanto en Máramarossziget. De 1880 li servis en la ministerio por agrokulturo, de 1891 li estis arbardirektoro, en 1905 kiel ministerikonsilanto li alvenis al fronto de ŝtata arbararo. De 1920 li estis honorprezidanto de la Országos Erdészeti Egyesület (Unuiĝo de Landa Arbararo). Li estis redaktoro de la gazeto Erdészeti Lapok, inter 1882–1918 li redaktis la 37-an jarlibron Erdészeti Zsebnaptár.
Michael Sam
Michael Alan SAM Jr. (naskiĝis la 7-an de januaro 1990) estas usona iama defensiva fino en usona kaj kanada piedpilko. Li ludis piedpilkon por la Universitato de Misurio. Li subskribis kontrakton kun la Montrealaj Alouettes antaŭ la sezono de 2015, kaj iĝis la unua publike samseksema ludanto ĉe la Kanada Futbalo-Ligo.
Saga (imperiestro)
Imperiestro Saga (japane 嵯峨天皇 Saga-tennō; n. 7-an de septembro 786; m. 15-an de julio 842) estis la 52-a imperiestro de Japanio. Li estis la dua filo de imperiestro Kammu kaj pli juna frato de Heizei. Li regada tempo daŭris de 809 ĝis 823 kaj estas konata kiel pintiĝo de la ĉina kulturo en Japanio.
Li estis ankaŭ konata kiel poeto kaj kaligrafiisto, defendanto de budhismaj monaĥo Kūkai. Li donacis por li templon Toji en suda parto de ĉefurbo Heian (hodiaŭ Kioto) por fondi budhisman lernejon. Li ankaŭ malpermesis la mortpunon.
1460-aj jaroj
Azio
La Onin-milito (1467 - 1477) komencigis la Sengoku-epokon en Japanio
Khoisan X
Khoisan X aŭ !Khoisan X (naskiĝis la, mortis la ), antaŭe Benny Alexander, estis sud-afrika politika aktivulo kiu naskiĝis en Kimberley, Sud-Afriko.
Laborista aktivulo
Tiutempe Alexander helpis krei la Sindikaton de Nigraj Laboristoj de Saneco kaj Aliancaj de Sud-Afriko, kaj servis kiel altranga butika stevardo kaj vicprezidanto de la komitato de lokaj butikaj stevardoj. Li ankaŭ estris la landan konsilan komitaton de la sindikato. Ekde 1986 li laboris ĉe la Sud-Afrika Sindikato de Nigraj Laboristoj de Urbo kaj Aliancaj, parto de la Landa Konsilio de Sindikatoj (Nactu).
Politika kariero
En 1989 Alexander fariĝis helpisto de Zephania Mothopeng, prezidanto de la Tut-afrikista Kongreso (PAC), post ties elkarcerigo de Insulo Robben. Li akompanis Mothopeng-on al Usono kaj Britio, je aprilo ĝis aŭgusto 1989, kaj ankaŭ al Kenjo kaj Zimbabvo (kie kunvenis la Organizaĵo por Afrika Unueco). Kiam li revenis, Alexander estis fondanta membro kaj elektiĝis la unua Ĝenerala Sekretario de la Tut-Afrikista Movado, laŭleĝa fronto por la PAC. Li elektiĝis por la sama posteno ĉe unua kongreso de la PAC post ĝia laŭleĝiĝo en 1990.
En 1993 li fariĝis ĉefa intertraktanto por la Tut-Afrika Kongreso dum konstitucia dialogo de Sud-Afriko, sed Patricia De Lille baldaŭ anstataŭigis lin. Postv la balotado de 1994, Benny Alexander ŝanĝis sian nomon al Khoisan X por esprimi kontraŭon de la kolonia pasinteco de Sud-Afriko.
Morto
Khoisan X mortis pro apopleksio en Johanesburgo. Li estis entombigita en Kimberley je la 23a de oktobro 2010. Strato en Galeshewe, Kimberley, havas la nomon "Benny Alexander Avenue", por honorigi tiun.
Hierges
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Korenovsk
Korenovsk (ruse Кореновск) estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03221501.
La urbo estis fondita en jaro 1794.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1961.
La interurba telefona kodo estas 86142, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe rivero Bejsuĵek Levij (Бейсужек Левый), kiu enfluas en riveron Bejsug (Бейсуг).
En la urbo estas fervoja stacio.
En la jaro 1959 la urbo havis 18,2 mil loĝantojn, en la jaro 2002 estis 40,8 mil loĝantoj.
Abateja preĝejo de Zirc
La Abatejo Zirc (oficiale Cisterciana Monaĥeja Baziliko de Ĉieliro de Maria en Zirc) estas abatejo, en Hungario, en urbo Zirc. Ĝi apartenas al diocezo de Szombathely kaj ĝi estas centro de cistercianoj en Hungario.
Historio
En arbaro de Bakony francaj monaĥoj el Clairvaux fondis monaĥejon kun preĝejo en 1182 dum regado de Béla la 3-a. Pro la turkoj la monaĥoj forlasis la lokon en 1538. La turkoj detruis la konstruaĵojn en 1552. La loko kun la apuda vilaĝo senhomiĝis. Nur en 1726 revenis la abatoj. En la 18-a jarcento el la ruinoj ili konstruis barokajn preĝejon kaj monaĥejon. La 2 turoj konstruiĝis en 1854. En la interno de la preĝejo pentraĵoj de Maulbertsch estas videblaj, sed ankaŭ Ferenc Innocent pentris bildojn en 1891. Inter 1950-1990 funkciado de monaĥejoj estis malpermesitaj. La preĝejo ricevis la titolon Malgranda baziliko en 1982 pro la 800 jariĝo.
En la monaĥejo ankaŭ biblioteko kaj muzeo funkcias. Apude arboreto etendiĝas.
En la kirko estas entombigita abato Vendel Endrédy.
La kermeso de la baziliko okazas la 15-an de aŭgusto.
8000 Isaac Newton
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la brita fizikisto, matematikisto, astronomo, optikisto kaj alkemiisto Isaac Newton (1643–1727), rigardita de iuj kiel plej granda geniulo de ĉiuj tempoj. Newton formulis la leĝojn pri la movo, kun la specifa apliko al gravito, kaj estas konata pro la eldono en 1687 de lia Principia Mathematica. Li ankaŭ faris gravajn kontribuojn al optiko kaj al la konstruo de la reflekta teleskopo. Newton estis la lasta kiu observis, elde sia ĉambro en Trinity College (Kembriĝo), la de 1680, la unua kies moviĝo estis kialigita de principoj pri gravito. Li ankaŭ servis kiel majstro de la Royal Mint (Reĝa Monofico) en Londono.
Papilia domo
Papilia domo, Papiliario, Papilonio aŭ ankaŭ Papilioramo estas specialigita zoologia ĝardeno aŭ farmo por papilioj, kie ĉefaj vivaj eksponaĵoj estas flugetantaj papilioj. Ilia nombro en la tuta mondo kreskas.
Priskribo
Temas pri speciala tipo aŭ parto de zoologia ĝardeno kombinita kun botanika ĝardeno. Ĝi havas tutjare (varmigatan) plantdomon aŭ plantdomojn, en kiuj estas bredataj ekzotikaj papilioj en sia natura ekosistemo kun subtropika aŭ tropika flaŭro. La papiloj ne estas fermitaj en terarioj, sed ili flugas libere inter la vizitantoj. Krom la papilioj en la plantdomoj povas esti ankaŭ pluaj animloj, tolerantaj la papiliojn, ekzemple insekto (abioj, libeloj), lacertoj, etaj ronĝuloj, ekzotikaj birdoj aŭ etaj fiŝoj.
Historio
La unua ekspoziciaĵo de tiu ĉi tipo en Eŭropo estiĝis en svisa Marin-Epagnier en la jaro 1988, je dek jaroj pli poste ĝi estis damaĝigita kaj denove renovigita. Pluaj proksimume en la sama tempo en Usono kaj duum la 1990-aj jaroj en multaj landoj de la mondo. Papiliarioj estas ŝatataj, sed proporcie raraj, ĉar ilia trafiko estas multekosta, la papilioj vivas mallongan tempon kaj ili estas delikataj.
Le Valdahon-Camp-Militaire (stacidomo)
Le Valdahon-Camp-Militaire ("armea setlejo") estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Valdahon, en departemento , regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Besançon-Viotte - Le Locle-Col-des-Roches (872000).
Pórszombat
Pórszombat [pOrsombat] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
Situo
Pórszombat situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Szombathely-Lendava preteriras. Lenti troviĝas 15, Őriszentpéter 20, Zalaegerszeg 29 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1425 en formo Porzombothy. Ekde la 17-a jarcento brikofarejo funkcias.
En Pórszombat migra poŝto servas.
NGC 3126
NGC 3126 (aliaj indikoj — UGC 5466, MCG 5-24-19, ZWG 153.23, KARA 400, IRAS10054+3206, PGC 29484) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Marklohe
Marklohe estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nienburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Samtempe la loĝloko estas la administra centro de komunumaro, nomata Samtgemeinde Marklohe, do de libervola ligo de pluraj administre principe sendependaj komunumoj, kiuj tamen decidis komune plenumi iujn administrajn taskojn kaj servojn. Membroj de la komunumaro estas la komunumoj Marklohe, Balge kaj Wietzen.
Sylt
Sylt (Sild, frise: Söl) estas la plej granda inter la Nordfrisaj insuloj en la Norda Maro. Ĝi apartenas al la distrikto Norda Frislando en la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio, en tuja proksimeco al Danio.
Situo
Sylt havas areon de kaj sekve estas la kvara plej granda insulo de Germanio - inter la insuloj en la Norda Maro la plej granda de la ŝtato. Ĝi situas en distanco de inter 9 kaj 16 kilometroj okcidente de la kontinenta marbordo. Kun la kontinento konektas ĝin 11 kilometrojn longa fervoja digo. Sudoriente de Sylt situas la insuloj Amrum kaj Föhr, kiuj same apartenas al Germanio, norde de ĝi situas la insulo Rømø, kiu apartenas al Danio.
La insulo, kiu komplete konsistas el sablaj dunoj, de nordo al sudo ampleksas 38 kilometrojn, kaj en la pleja nordo, la "reĝa haveno" Königshafen apud la vilaĝo List, kaj en la pleja sudo, sude de la vilaĝo Rantum larĝas malpli ol 400 metrojn. En la mezo tamen, la okcidenta bordo estas nord-suda, kaj oriente la insulo larĝiĝas ĝis 12,6 kilometroj, kvazaŭ "proksimiĝas" al la kontinento, tial ke en la plej orienta punkto la restan distancon al la kontinento kovras la fervoja digo. En la mezo, ĉe la okcidenta marbordo troviĝas la plej granda loĝloko de la insulo, la baneja urbo Westerland kaj la plej orienta punkto apud la vilaĝo Morsum nomiĝas Nössespitze. En la okcidenta kaj nordokcidenta flanko, kiu frontas la plej grandan parton de la Norda Maro etendiĝas sabla plaĝo de 40 kilometroj.
En la oriento, inter la insulo kaj la kontinento, troviĝas parto de la vadomaro, kiu apartenas al granda vadomara zono de tiu marbordo kaj kie dum ĉiu malalta tajdo, do dufoje tage, videblas la ŝlima mara grundo.
La formo de la insulo dum la fluo de la tempo konstante ŝanĝiĝis kaj pluŝangiĝas. La vento, kiu dum vintraj ŝtormoj fortas, preskaŭ ĉiam venas de okcidento, de de la mara flanko, kaj dum aparte fortaj ŝtormoj la grandaj ondoj forprenas iom de la sablaj klifoj de la okcidento. Nur en la pleja oriento, proksime de la vadomaro, ekzistas iom da aluvia grundo, kiu fekundas kaj uzeblas por bredado de bestoj kaj kultivo de iom da greno. Laŭ la hodiaŭaj scioj Sylt nur dum grandega inundo de la jaro 1362 iĝis insulo. La plej alta punkto de Sylt estas duno de metroj, kiu nomiĝas laŭ la loka batalanto pri libereco Uwe Jens Lornsen.
Klimato
La mara klimato de la insulo influiĝas de la Golfa fluo, kiu trans la tuta Atlantika Oceano al la Norda Maro alportas varman akvon el la Golfo de Meksiko. La vintraj monatoj averaĝe pli mildas ol en la najbaraj kontinentaj regionoj, sed dum la somero la averaĝa temperaturo de 17 °C, malgraŭ pli da sunbrilaj horoj, pro la malvarmeta mara vento malpli altas ol sur la kontinento. Ke la insulo per averaĝe 1790 jaraj sunbrilaj horoj havas 170 horojn pli da sunbrilo ol la statistikga averaĝo de Germanio, ŝuldiĝas al la malalta reliefo de la marbordo: nuboj ne amasiĝas, sed plubloviĝas de la vento sur la kontinenton.
Protekto de la bordo
Por iom protekti la sablan insulon kontraŭ troa ŝanĝiĝo pro vento kaj ondoj, la homoj jam dum la 19-a jarcento komencis konstrui lignajn palisarojn kiel kontraŭondaj protektiloj. Ili konstruiĝis ortangule al la plaĝo, por malhelpi la aparte detruajn akvofluojn paralelajn al la marbordo, kaj poste anstataŭiĝis per metalaj kaj betonaj palisaroj.
Ekde la 60-aj jaroj de la 20-a jarcento oni aldone per tiel nomataj tetrapodoj, betonaj "kvarpiedaĵoj", piede de la dunoj, provis haltigi la fortajn ondojn de ŝtormoj. La iloj estis konstruitaj ĉe la bordo de la Atlantika Oceano en Francio, kaj tie bone efikis, sed por la moviĝema duna grundo de Sylt ili estis tro pezaj kaj la sablo pli kaj pli kovris ilin. Ĉe la okcidenta plaĝo de Hörnum oni ekte la jaro 2005 iom post iom denove forprenas la tetrapodojn.
Ekde la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento oni - kaj tio momente estas la sola efika rimedo kontraŭ la forkonsumiĝo de la grundo - per ŝipoj transportas aldonan sablon al la plaĝoj... dum fortaj ŝtormoj, jen la ideo, la ondoj forprenu tiun aldonan sablon kaj la origina marbordo restu netuŝata. Problemo estas la grandaj kostoj de tiu metodo, kiuj sumiĝas je pluraj milionoj da Eŭroj ĉiujare.
Iuj fakuloj timas, ke malgraŭ la nunaj penoj meze de la 21-a jarcento la insulo signife malpligrandiĝos. La tutmonda varmiĝo supozeble kaŭzos ne nur iom pli altan akvonivelon, sed precipe pli fortajn ŝtormojn. Se tio realiĝos, ne nur dunoj, sed ankaŭ unue unuopaj domoj kaj iom post iom kompletaj vilaĝoj malaperos.
Flaŭro kaj faŭno
La plantaro de la insulo karakteriziĝas de la malfekunda sabla grundo kaj la malfavoraj fortaj ventoj. Ĝis la mezo de la 19-a jarcento Sylt estis praktike senarba; nur pro fortaj penoj planti kaj flegi iujn arbojn sukcesis krei etajn arbaretojn kaj arbustarojn. Ankaŭ la intertempe tre tipaj arbustaj hundorozoj inter la dunoj origine estis sisteme alportitaj de la kontinento kaj zorge plantitaj. Origine tiuj arbustoj venis el Siberio, estis klimate tre nepostulaj kaj bone adaptiĝis al la klimato.
La grandaj erikejoj ĉe la malventa, orienta insuloflanko proksima al la vadomaro estas vivejo por multaj en Mezeŭropo raraj bestoj. Ĝis nun esploratas 2.500 bestaj specioj, el kiu duono estas en danĝero de tutmonda formorto. Aparte rimarkindas la granda nombro de pli ol 600 diversaj specioj de papilioj hejmaj en la erikejoj.
Ankaŭ inter la birdoj estas multaj maloftaj specioj, kiuj nestas sur la insulo - inter ili estas vaneloj, grandaj pluvioj, ŝternoj, kampalaŭdoj kaj tadornoj.
Okcidente de la insulo porkocetoj naskas siajn idojn, kaj en la maro okcidente de la insulo, kun siaj multaj sablejoj aldone vivas multaj fokoj.
Vilaĝoj de la insulo
La insulo Sylt administre konsistas el du regionoj: La urbo Westerland, kiu havas iom pli ol 10.000 konstantaj loĝantoj, estas administre sendependa; kaj ĉiuj aliaj komunumoj, kiuj sume havas iom pli ol 17.000 konstantajn loĝantojn, estas kune administrataj en la komunumaro Amt Landschaft Sylt kun administra sidejo en la vilaĝo Keitum. Al la konstantaj loĝantoj tamen aldoniĝas multaj urbanoj, kiuj havas dometon kaj oficialan duan vivolokon sur la insulo, kaj aldone grandaj nombroj da turistoj, plej da kompreneble dum somero, sed iuj da ankaŭ dum la vintro.
La komunumoj de la okcidenta marbordo
Laŭ la okcidenta, plaĝa marbordo de Sylt situas ses unuopaj komunumoj. List en la pleja nordo de la insulo longe apartenis al Danio kaj pro sia geografie malcentra situo longe restis relative sendependa. Wenningstedt (kun Braderup) kaj Kampen historie proksime kunlaboris, kaj ankoraŭ hodiaŭ havas komunan lernejaron. Tuj sude de Wenningstedt komenciĝas la urbo Westerland, la plej granda insula loĝloko kaj ekde 2009 la centra parto de nova komunumo Sylt. Meze de la 19-a jarcento, tien venis la unuaj turistoj el la grandaj urboj de norda Germanio; dum la dua duono la luterana pastro Brinkmann de Westerland aktivis por Esperanto kaj kolektis Esperanto-rondon, el liaj filoj Nils aktivis en la estraro de GEJ. Dum 1981 la Germana Esperanto-Kongreso okazis en Westerland.
Sude de la urbo estas plaĝoj kaj dunoj relative netuŝitaj, kaj nur en la pleja sudo troveblas la kvina kaj sesa okcidentaj komunumoj: Ĉe Rantum, ĝis 2008 memstara komunumo, ekde 2009 same parto de la nova komunumo Sylt, la insulo plej mallarĝas, kaj la plej suda vilaĝo Hörnum estas la plej juna - ĝi nur ekestis ĉirkaŭ la jaro 1900.
La oriento
La oriento de la insulo, ĝis 2008 la komunumo Sylt-Ost, ekde 2009 parto de nova komunumo Sylt, havas sume pli-malpli 5.500 konstantajn loĝantojn kaj estas kunligo de la antaŭe memstaraj vilaĝoj Tinnum, Munkmarsch, Archsum, Morsum kaj la administre centra vilaĝo Keitum. La grundo en la oriento kiel supre skizite estas pli fekunda kaj tial jam dum multaj jarcentoj modeste eblis praktiki agrikulturon en tiuj vilaĝoj, ne nur vivi de fiŝkaptado.
En la teritorio de la vilaĝo Tinnum ankaŭ ekzistas la eta flughaveno Sylt (IATA-kodo GWT [Germanio-Westerland-Tinnum], ICAO-kodo EDXW).
Keitum (frise Kairem) estas inter la plej malnovaj lokoj de la insulo kaj ĝis la fino de la 19-a jarcento estis la plej grava vilaĝo. Ekde tiam pro la turistoj, kiuj por naĝado kaj sunbruniĝo preferis la plaĝan okcidenton, la okcidentaj vilaĝoj pli kaj pli graviĝis. Nun Keitum ankoraŭ estas la administra centro de la komunumaro Amt Landschaft Sylt, kiu grupigas ĉiujn insulajn komunumojn krom la urbo Westerland ... kvankam ekzistas malkonkretaj planoj, administre unuigi la tutan insulon kaj nomi la tuton "urbo Sylt", supozeble kun administra centro en Westerland.
Tipe por Keitum estas la konservitaj historiaj domoj de kapitanoj en la vilaĝa kerno. Tiuj domoj atestas pri la bonfarto de la insulaj kapitanoj, kiuj estris grandajn ŝipojn de hamburgaj, sed ankaŭ nederlandaj markomercaj kompanioj, kiuj survojis en la Norda Maro kaj la Atlantika Oceano. Iuj kapitanoj ankaŭ laboris sur ŝipoj, kiuj ĉiun printempon ekvojis al la Norda Maro por ĉasi balenojn.
Nomo
La nomo „Sild“ unuafoje dum la jaro 1141 dokumente menciiĝas en libro de la dana monaĥejo Odense. En dokumento de la dana reĝo Valdemaro la 2-a el la jaro 1231 troveblas la nomo "Syld" kaj en tekstoj de la dioceso Ŝlesvigo dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj uziĝas la formoj "Syld" und "Sylt". Nur komence de la 19-a jarcento fiksiĝis la nuna ortografio. Pri la deveno de la nomo ekzistas diversaj teorioj: Laŭ unu el ili, la vorto estu parenca al la esperanta vorto sojlo respektive la angla sill - la insulo do estu komparata al "sojlo" antaŭ la kontinento. Laŭ alia teorio la vorto parencu al la dana vorto sild por haringo kaj aludu al la graveco de la fiŝkaptado - aparte de haringoj - fare de la insulaj maristoj. Tiun teorion subtenas la fakto, ke jam dum la jaro 1668 haringo bildiĝas sur insula blazono.
Ĝis la 19-a jarcento
Kune kun la aliaj nordfrisaj insuloj kaj haligoj la insulo Sylt ĝis la granda inundo de la jaro 1362 apartenis al sabla kaj aluvia pejzaĝo konektita al la kontinento. Post la "insuliĝo" de la jaro 1362, nur dum la 15-a jarcento ekestis la unuaj signifaj sablaj dunoj, kaj ekde la 19-a jarcento oni provis planti pli kaj pli da herboj sur ili, por eviti la migradon de dunoj, kiuj alikaze malaperigus stratojn, vilaĝojn kaj agrokulturajn areojn.
Ĉirkaŭ la jaro 460 post Kristo la areo iom okcidente de la hodiaŭa insulo, tiam ankoraŭ parto de la kontinento, havis signifan havenon. Laŭ nepruvita teorio la engloj de tie ŝipe veturis al Britio, por kune kun alianciĝintaj saksoj batale kontraŭ la tieaj keltoj kaj romanaj britoj konkeri grandan parton de la brita insulo.
Dum la 9-a kaj 10-a jarcento frisoj, kiuj fuĝis de la ekspansio de la frankoj en la nordo de la hodiaŭa Germanio, ekvivis sur la insulo. La frisa lingvo ĝis la 20-a jarcento restis la plej grava loka lingvo. Al tio aldoniĝas la platgermana, dana kaj altgermana.
Dum la jaro 1386 la insulo dividiĝis inter la duklando Ŝlesvigo kaj la reĝlando Danio, kaj dum 1435 krom la daŭre dana plej norda insulo List tute iĝis ŝlesviga. Dum la jaro 1640 unuafoje menciiĝas lernejo en la vilaĝo Keitum. La insulanoj dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj vivis de kaptado de haringoj kaj de balenoj, bredado de ostroj kaj kolektado de ovoj de sovaĝaj birdoj, kaj dungiĝis kiel maristoj kaj kapitanoj sur grandaj komercaj ŝipoj. Tiuj, kiuj provis vivi de agrikulturo, estis la plej malriĉaj. Dum la jaro 1769 sur la insulo vivis 2.814 homoj.
Post la milito inter Danio kaj Prusio de la jaro 1866 pri la regionoj Ŝlesvigo kaj Holstinio, la insulo iĝis prusia. Tiutempe turistoj el pli grandaj urboj de la kontinento ekinteresiĝis pri la insulo. La unuaj gastoj alvenis per vaporŝipoj el Tondern. Ĝis la jaro 1911 Westerland estis la plej sukcesa kuraca urbo de la regiono, antaŭ la banlokoj Wyk kaj Büsum.
20-a jarcento
Dum la jaro 1927 malfermiĝis 11 kilometrojn longa fervoja digo inter la plej orienta punkto de Sylt kaj la kontinento. La digo baptiĝis laŭ Paul von Hindenburg, la tiama prezidento de la Germana Regno. Inter la du mondmilitoj la insulo estis eĉ pli furora inter turistoj ol dum la antaŭaj jaroj. La nazia organizo "Kraft durch Freude" ("forto per ĝojo"), kiu organizis somerajn feriojn por laboristoj favoraj al la diktatora reĝimo, konstruigis hotelojn. Sed ankaŭ kritikantoj de la reĝimo kolektiĝis sur la insulo, ekzemple en la domo Kliffende en la erikejo de Kampen.
Dum la Dua Mondmilito la armeo de Nazia Germanio antaŭvidis invadon de la Aliancanoj per la Norda Maro, kaj provis fortikigi ankaŭ la insulon. Tamen fine la invado okazis en Normandio, kaj la regiono ne estis tre tuŝita de la milito, kvankam la unuaj britaj bomboj, kiuj falis sur Germanion, trafis la sudon de la insulo. Foje aviadiloj, kiuj survojis al bombado de Hamburgo, Kijlo kaj Berlino, ĵetis unuopajn bombojn, kaj dum kvin noktoj de la jaroj 1939 kaj 1940 la insulo sisteme estis celo de bombadoj.
Dum la 50-aj kaj 60-aj jaroj, kiam ekprosperis la ekonomio de okcidente Germanio kaj la civitanoj iĝis tre feriemaj, plenigante ĉiujn eŭropajn plaĝojn de la Mediteranea Maro kaj ankaŭ de la pli proksimaj Norda kaj Balta Maroj, ankaŭ la plaĝoj de Sylt denove altiris multajn feriantojn. Ĉe la marborda promenejo de Westerland dum la 60-aj jaroj ekestis hoteloj kaj centraj konstruaĵoj laŭ la tiuepoka "modernisma" arkitektura stilo. Intertempe la insula ekonomio ekskluzive dependas de la turismo.
Religio
Pri la religio de la insulaj frisoj antaŭ la kristaniĝo nur ekzistas supozoj. La kristanismo atingis la insulon ĉirkaŭ la jaro 1150. Dum la 20-aj jaroj de la 16-a jarcento la insulo - kiel preskaŭ la tuta nordo de Germanlingvio iĝis luterana. Katolikoj nur post fortiĝo de la turismo fine de la 19-a jarcento revenis al la insulo. Nuntempe sur la insulo estas ok germanlingvaj luteranaj kaj tri katolikaj preĝejoj, aldone unu danlingva luterana kirko. Dum la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento pro la kuracisto kaj verkisto Paul Dahlke ankaŭ la budhismo atingis la insulon. Dum 1914 en Wenningstedt ekestis budhana hejmo. Planoj pri budhana monaĥejo ne realiĝis, sed dum 1920 aldone en la erikejo de Braderup ekestis budha monumento, kiu tamen dum la nazia epoko, komence de la 40-aj jaroj, estis reforigita. Nun la budhismo ne plu ludas signifan rolon kiel insula religio.
El la antaŭkristanaj kutimoj nur restis la Biikebrennen, grandaj fajroj en la nokto de la 21-a de februaro, kies origino supozeble estas la forpelo de vintraj fantomoj, kaj maskofesto de la 31-a de decembro, kiam la maske kamuflitoj iras de domo al domo kaj en la frisa lingvo rakontas anekdotojn pri la insula vivo de la pasinta jaro. Silvestraj piroteknikaĵoj pro la multaj kanaj tegmentoj de la historiaj domoj, kiuj tre rapide ekbrulas, neniam estis permesataj.