cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sambio
Princepiskoplando
La Princepiskoplando Sambio estis la civila reg-teritorio de la episkopoj de Sambio ene de la ŝtato de la Germana Ordeno. Ĝi ekzistis de 1257 ĝis 1525.
Galindio
Galindio estas unu el la landoj en la suda parto de Prusio, loĝata de Galindoj, kiu post la bataloj kun Pollando iĝis preskaŭ senhoma. Poste ĝi estis atakita de Sudovoj - ili ekprenis ĉiun propraĵo de la Galindoj.
La nomo de Galindio devenas de la vorto galas signifanta "en la rando de la mondo" - sude de Galindio ne estis Prusoj, do por ili Galindio estis la lasta gento. En la sud-okcidento estas Sasinio, norde Bartio kaj Nadrovio, oriente Sudovio.
En la duoninsulo, kie rivero Krutynia ligas kun Bełdany-lago oni rekonstruas loĝejon de Galindoj, oni montras galindan ĉiutagan vivon kaj okaze oni montras ritarojn kaj kutimojn.
Sangiano
Sangiano estas komunumo de Italio.
Villel
Villel [biLJEL] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo. La municipo enhavas kvartalojn kaj domarojn kiel jenaj: El Campo, La Fuensanta, Rueda, Torrejón, Vadillo, Viñuelas kaj Los Baños.
Geografio
Ĝi estas je 15 km de Teruelo, provinca ĉefurbo, do tre proksime. Al Teruelo alvenas de nordo tri ŝoseoj, de sudo du kaj unu okcidente el Gea de Albarracín. El la du sudaj, tiu plej okcidenta nome N-330 venas el sudokcidento. Laŭ tiu Villel estas la dua plej proksima municipo al la ĉefurbo, nome inter Villastar kaj Libros. La N-330 trapasas la municipon inter la km 281 kaj 291, samitinere kun la N-420. Krome loka ŝoseo konektas kun Cascante del Río.
Tra la municipa teritorio fluas la rivero Guadalaviar, kiu formas valeton ĉirkaŭitan de montoj apartenantaj al la montaroj Peñarredonda ĝis la rivero Turia. La altitudo gamas inter 1264 m kaj 780 m borde de la rivero Turia. La loĝloko staras je 823 m super marnivelo.
Historio
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj.
La kastelo apartenis al Aben Razin, de Albarracín, kaj estis unu el malmultaj islamaj fortikaĵoj kiuj rezistis la kristanajn atakojn estritajn de Cid. Alfonso la 2-a donis ĝin al la Templanoj. En la 14-a jarcento ĝi apartenis al la Ordeno de Sankta Johano, kaj ties estro Juan Fernández de Heredia iĝis superulo en Rodoso. Poste konkeris ĝin Petro la 1-a de Kastilio, kaj en la Milito de Hispana Sendependigo okupis ĝin ankaŭ la armeo napoleona.
En 1773 naskiĝis tie la estonta ministro Francisco Tadeo Calomarde.
Aktualo
Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Villel oni malaltiĝis ĝis nunaj 325 loĝantoj.
Vidindaĵoj estas la preĝejo kun du barokaj pordegoj, la malfrugotika Sanktejo de Nuestra Señora de la Fuensanta kaj la ermitejo Karmen.
Horten Ho 229
Ĝi estis konstruita el tubŝtalo, lignaj portaj surfacoj. La pilotoj devis porti premveston por egaligi mankon de la arta premo en la aviadilo.
La evoluigon gvidis Reimar Horten, la unua prototipo - sen motoro - flugis la 1-an de marto 1944.
La dua prototipo ricevis jetmotoron, flugis unuafoje, oficiale la 2-an de februaro 1945. La 18-an de februaro 1945 okazis akcidento, mortis la piloto post kraŝo pro misfunkcianta dekstra motoro.
Lycium chinense
Ĉina goji-bero, Licio ĉina aŭ science Lycium chinense estas plantospecio el la genro de la  licioj (Lycium) el la familio de Solanacoj (Solanaceae). Ĝi hejmiĝas vaste en Eŭrazio.
Priskribo
La ĉina licio, en Ĉinujo gǒuqǐ 枸杞 = gouqi, kreskas kiel memstara vertikala grimpanta dornohava arbusto. La planto kreskas 0,5 ĝis 1 metron. La folioj longas 5 ĝis 25 mm.
Horten Ho 229
Tiam Reimar Horten jam laboris pri Horten Ho XVIII, pri dista nurflugila bombaviadilo pro atingi Usonon.
La 14-an de arpilo 1945, la usonaj trupoj atingis la produktejon kaj konfiskis restaĵojn, dokumentojn.
Lycium chinense
Priskribo
La floroj estas duseksaj kun duopa perianto. La sepaloj estas sonorilformaj kaj harecaj. La purpuraj petaloj estas kunkreskintaj al 9 ĝis 12 mm longa tubero kaj la kronlaboj estas pli mallongaj aŭ samlongaj.
La maturaj ruĝaj beroj longas 7 ĝis 15 mm kaj larĝas 5 ĝis 8 mm. Ili estas ovoformaj kaj enhavas multajn semojn.
La kromosomnombro estas 2n = 24, 36 aŭ 48.
Disvastiĝo
La ĉina licio estas disvastigita de Eŭropo trans sudokcidenta Azio kaj de Pakistano trans Nepalo kaj Ĉinujo ĝis Koreujo, Tajvano, kaj Japanujo. Ĝi estas neofito en Germanujo.
Sistematiko
La unua publikigo de Lycium chinense okazis fare de Philip Miller.
La ĉina licio distingiĝas en du vario:
Uzado
La beroj de la ĉina licio estás kune kun la ordinara licio (Lycium barbarum) konata kiel gojiberoj. La acide amaraj beroj estas aldonitaj en verdan teon. En la ĉina medicino la planto plibonigas la vidkapablon.
Preĝejo Sankta Jozefo (Malgranda Kvartalo)
La Kirko Sankta Jozefo (kostel Sv. Josefa) en la urbokerno de Prago, Ĉeĥio, apartenis al la iama Karmelana monaĥinejo. Konstruita en la jaroj 1686-1692; ĝia masiva, impone konceptita frontmuro estas ornamita per skulptaĵoj de M. Jäckl el la jaro 1691. La aliĝintaj barok-stilaj konstruaĵoj de la estinta monaĥinejo devenas el la 17-a jarcento; nuntempe oni adaptis ilin al la bezonoj de la Ministerio de financoj. Al la monaĥinejo apartenis granda ĝardeno, fondita en la dua duono de la 17-a jarcento (hodiaŭ "Vojanovy sady"). La enirejo troviĝas en la strato "U lužického semináře" kontraŭ la domo n-ro 110/40. Tiu ĉi parko estas unu el la plej belaj en la Malgranda urbo. Sur ĝia loko staris siatempe palaco de la episkopoj de Prago; dum la konstruo de la nova minister-iejo en la jaro 1928 oni malkovris ĝiajn malfruromanikajn postrestojn, kiuj estas konservitaj en la kelaro de la nov-konstruaĵo. Unu restaĵo de tiu granda, unue romanika, poste gotika komplekso, estas turo en la korto de la domo en la strato "Mostecká ulice".
Oberelz
Oberelz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Vivo sur Titano
Estas nun malferma demando, ĉu aŭ ne estas vivo sur Titano, la plej granda luno de Saturno. Tio estas temo de scienca diskuto kaj esploro.
Titano estas multe pli malvarma ol Tero, kaj likva akvo ŝajne mankas sur la surfaco. Aliflanke, la atmosfero estas dika, kemie aktiva, kaj riĉa je organikaj kombinaĵoj. La atmosfero ankoraŭ enhavas molekulojn de hidrogeno, kiujn vivaĵoj (komparindaj kun teraj metan-produktantaj mikroboj) povus reagigi kun iaj organikaj molekuloj (ekzemple acetileno) por akiri energion.
Johann Friedrich Oberlin
Johann Friedrich OBERLIN (naskiĝinta la en Strasburgo, mortinta la  en Waldersbach) paroĥestro luterana el Alzaco estis, sociala reformanto kaj verkinto de edifaj verkoj.
Vivo sur Titano
Oni jam sugestis, ke ekstertera vivo eble ekzistas aŭ en subgrunda oceano da amonio kaj akvo, aŭ en la likva metano kaj etano, kiuj formas grandajn lagojn sur la surfaco.
Johann Friedrich Oberlin
Vivo
Estante filo de la instruisto Johann Georg Olberlin li studis teologion en Strasburgo kaj magistriĝis en la jaro 1736-a. En la jaro 1766 li iĝis paroĥestro en Waldersbach en la Ŝtona valo (Ban de la Roche) proksime de la Vogezoj. Tie li modernigis agrikulturajn kaj hortikulturajn praktikojn kaj konstruigis kaj pontojn kaj stratojn. Krome li malfermis uzinetojn (por ŝpinado, teksado ks.) en tiu malriĉa regio por kio li ade ricevis helpon fare de la amiko bazela Johann Lukas Legrand.
Valtablado del Río
Valtablado del Río estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Painblanc
Painblanc estas franca komunumo lokita en departemento Côte-d'Or en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Valtablado del Río
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas higuereños. La censita loĝantaro en 2016 estis de 9 loĝantoj kaj la denseco estas de 0,36 loĝ/km². Laŭ tio ĝi estas la dua malplej loĝata municipo en la provinco.
Situo
Valtablado del Río situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 844 m super marnivelo; je 107 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 25,21 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°42′56″N 2°24′04″Ok.
Painblanc
Historio
La unua dokumenta mencio de Painblanc datiĝas el la jaro 877 kiel Prato Ambleno.
Valtablado del Río
Situo
Parto de la municipa teritorio troviĝas en la Natura Parko de Alto Tajo.
Painblanc
Historio
En la komunumo estas ses krucoj de vojo.
Valtablado del Río
Situo
La klimato estas kontinenta kun iometa influo de montaro: tre malvarmaj vintroj kaj mildaj someroj.
Johann Friedrich Oberlin
Vivo
Oberlin por la infanoj elpensis bazlernejsimilan kunvenejon (salle d'asile) kiun estris Louise Scheppler: sekve kelkaj taksas lin iel antaŭulo de Friedrich Froebel. Ĝenerale kreskegis danke al Oberlin la vivkvalito kaj la nombro de la enlogantoj en la de li prizorgataj teritorioj kio impresis multajn homojn en tuta Eŭropo. Kiam multaj lokuloj suferis pro malsato en la jaroj 1816 kaj 1817 Oberlin organizis efikan helpon. Rilate al siaj teologiaj vidpunktoj li sekvis ideojn de mistikismo laŭ pietismaj ideoj. La tiam jam freneza Jakob Michael Reinhold Lenz trovis por kelke da tempo hejmon en la paroĥejo de Oberlin pri kio raportis kortuŝe la psiĥologia novelo Lenz de Georg Büchner.
Valtablado del Río
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 9, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Valtablado del Río, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Valtablado del Río kie oni falis al la nunaj 9.
Johann Friedrich Oberlin
Vivo
Verkaron lian eldonis Burckhardt en Stuttgart en 1843 en kvar volumoj. Tombo lia troviĝas en Fouday kaj la enskribaĵo surtomboŝtonkruca estis Por la patro Oberlin. Fratro lia Jeremias Jakob Oberlin estis fama verkisto, filologo, eldonisto kaj bibliotekisto.
Valtablado del Río
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.
Johann Friedrich Oberlin
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 14. Lepsiko 1908, p. 866 (tie ĉi interrete)
Charmant (stacidomo)
Charmant estas franca varstacidomo sur linio Paris-Austerlitz -, situanta en Charmant, en departemento Charente, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Vivo sur Titano
En Junio 2010, sciencistoj, analizinte informojn el la misio Cassini-Huygens, raportis anomaliojn en la atmosfero apud la surfaco: anomalioj koheraj kun la hipotezo, ke metan-produktantaj vivaĵoj ĉeestas. Ĝis nun, tamen, rektaj indikoj por vivo sur Titano ne troviĝis.
Trovaĵoj koheraj kun ĉeesto de vivo
En Junio 2010, Darrel Strobel, kiu jam analizis informojn el Cassini-Huygens, konkludis, ke molekuloj da hidrogeno fluadas malsupren trans la atmosfero al la surfaco, tie ili malaperas. Ebla kialo por la malapero estas, laŭ Strobel, ke la hidrogeno estas konsumata de vivaĵoj, kiuj produktas metanon el pli kompleksaj hidrokarbonoj.
Rudolf Barŝaj
Rudolf Borisoviĉ BARŜAJ ( Рудольф Борисович Баршай, 28-an de septembro 1924 en la kozaka loko Lobinskaja, Krasnodara regiono, Rusio - la 2010, Bazelo, Svisio) estis rusa dirigento kaj vjolisto.
Kariero
En 1955 li fondis la Moskvan Ĉambrorkestron, kies dirigento kaj estro li estis ĝis sia elmigrado al Israelo en 1977. Tie li estis estro de la Israela Chambrorkestro, poste dirigento de la Simfoniorkestro je Bournemouth (1982–1986). Ekde tiam li vivas en Svisio. Barŝaj dirigentis multajn renomajn orkestrojn, inter ili la Vankuveran Simfonian Orkestron, la Londonan Simfonian Orkestron, la Reĝan Filharmonian Orkestron, la WDR-Simfoniorkestron, orkestrojn en Stutgarto, Houston, Miami, Cincinnati kaj mujltajn aliajn.
Barŝaj famiĝis kiel interpreto kaj per siaj transskribadoj de muziko de Dmitrij Ŝostakoviĉ kaj Sergej Prokofjev same kiel per siaj dirigentadoj de muziko de Gustav Mahler kaj Ŝostakoviĉ. Multaj el liaj sonregistraĵoj gajnis internaciajn premiojn.
1136
En la jaro 1136 post Kristo okazis, interalie:
Bernardus Peeters
Bernardus PEETERS (naskiĝinta en 1968 en Heerlen) estas nederlanda animzorganto romkatolika, emerita abato de la Abatejo Koningshoeven (je Tilburg) kaj supera abato de la trapistoj (abbas generalis).
Vivo
Peeters frokuliĝis en 1986 je Abatejo Konigshoeven kaj faris la solenajn votojn en 1991. En 1997 li ricevis la ordinacion sacerdotan.
Elektiĝo abata sekvis en 2005 kaj ekde 2016 li adone gvidis, laŭ komisio de la kuria Kongregacio por la ordenanoj, la tradici-observantan Abatejon Marienwald apud Heimbach (Eifel), ĝis ties fermiĝo en 2018.
Rozložná
Bazaj informoj
Rozložná (rozloĵnjA), hungare Hámosfalva estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1897 la oficiala hungara nomo estis Rozslozsnya.
Bernardus Peeters
Vivo
Ekde 2017 li krome estris la Unuiĝon de nederlandaj religiaj ordenoj.
Rozložná
Situo
Rozložná situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 18 km-ojn.
Bernardus Peeters
Vivo
En la 11.2.2022 la anoj de la supera kapitulo kolektiĝinte je Asizo elektis lin tutordena supera prioro. Tiudeĵore li posteulis la irlandanon Eamon Fitzgerald. Tial li ankaŭ aŭtomate portas la honoran titolon de arkiabato de Cistercio.
Fleurey-lès-Saint-Loup
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lure (france arrondissement de Lure), la orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
15597 Piotrlazarek
15597 Piotrlazarek estas asteroido de la asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 5:2 kun Jupitero.
Ĝi estis malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Piotr Lazarek, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2019 pro sia projekto pri media inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Zespol Szkol Filomata de Gliwice (Silezio, Pollando).
Bakony
Bakony [bakonj] estas mezalta montaro en Hungario en Transdanubio. Plejparto de la montaro troviĝas en departemento Veszprém.
Bazaj informoj
Ofte oni aldonas la montojn ĉe Keszthely kaj norda Balatono al Bakony, kie menciindaj eksvulkanoj estas Badacsony kaj Tihany.
Granda parto de la montaro naskiĝis dum la triaso kaj ĵurasio. Poste pro abrazio malaperis la tranĉaj montoj, restis nur mildaj deklivoj.
Sur pinto de Kab-monto (599 m) televizia dissenda antenoturo funkcias, kiu provizas la tutan nordan Transdanubion. Ĉe la Balatono oni kultivas vinberojn. Longe oni minadis en Bakony baŭksiton, manganon, karbon kaj kalkŝtonon.
Plej grandaj urboj en la montaro estas Veszprém, Ajka kaj Zirc.
Transdanubio
Aleksandra Romano
La Romano de Aleksandro estas ajna el kelkaj kolektoj de legendoj koncerne al la mitaj faroj de Aleksandro la Granda. La plej frua versio estis en Greka lingvo, date el la 3a jarcento. Kelkaj postaj manuskriptoj atribuas la verkon al la kortega historiisto Kalisteno, sed la historia persono mortiĝis antaŭ Aleksandro kaj ne povis esti verkinta kompletan rakonton de lia vivo. Tiele la nekonata aŭtoro estas ankoraŭ foje konata kiel Pseŭdo-Kalisteno.
La teksto estis transformita en variaj versioj inter la 4a kaj la 16a jarcentoj, en Mezepoka greka lingvo, Latino, Armena, Siria, Hebrea kaj plej el mezepokaj eŭropaj popollingvoj.
(78477) 2002 RF51
(78477) 2002 RF51 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ruĝa kardelo
La Ruĝa kardelo (Spinus cucullatus, iam Carduelis cucullata) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj. Tiu fringedo estas specio de loĝantaj birdoj en tropika Sudameriko en norda Kolombio kaj norda Venezuelo (kie ĝi estas nomata "cardenalito" -kardenaleto-). La enmetita populacio de Trinidado ŝajne estas formortinta, sen vidaĵoj el 1960.
Espero venis por tiu tre endanĝerita specio pro la malkovro en 2003 de populacio de kelkaj miloj da birdoj en suda Gujano, 1000 km for el ĉiu ajn ĝis tiam konata kolonio. Krome la tutmonda populacio estas ŝajne inter 600-6000 paroj. Iam estis en 15 subŝtatoj de Venezuelo, sed nun nur en 4.
La Ruĝa kardelo troviĝas en malferma kamparo, arbarbordoj kaj herbejoj kun arboj aŭ arbustoj. La ino ŝajne demetas 3 verdecblankajn ovojn en herbeca tasforma nesto en arbo. Ili estis komunaj komence de la 20a jarcento, loĝantaj en montetoj de norda Venezuelo sed iĝis ege rara en fragmenta teritorio.
La ino estas brungriza en kapo, brusto kaj supraj partoj, krom ruĝaj pugo kaj supra vosto. La brusto estas griza kun ruĝecaj flankoj, kaj la resto de la subaj partoj, la flugiloj kaj vosto similas al la korespondaj areoj de la masklo. Nematuraj inoj estas pli palaj ol plenkreskuloj, kaj nematuraj maskloj estas brunaj pli ol ruĝaj.
La alvoko estas altatona pepado kaj akra ĉi-tit kiel de Hindia arĝentbekulo, kaj la maskla kanto estas muzikeca melodio kiel de Eŭropa kardelo kun pepado kaj trilado.
Charles Tupper
Charles TUPPER (naskiĝis, mortis ) estis kanada politikisto. Li estis inter la Patroj de la Konfederacio, kiuj en 1867 interkonsentis pri la kreado de la Kanada Konfederacio kiu signifis la kreon de la ŝtato Kanado el teritorioj de la eksa "Brita Nordameriko", do nordamerikaj terenoj antaŭe kolonie ligitaj al Britio. La politikisto reprezentis la nunan kanadan provincon Nov-Skotio, estante ties ĉefministro inter la jaroj 1864 kaj 1867, kaj partoprenis en ĉiuj el la tri konferencoj okazigitaj cele al la kreado de la konfederacio, en Kebeko kaj Charlottetown en 1964 kaj en Londono en 1866.
Ruĝa kardelo
Ruĝaj kardeloj manĝas semojn, kaj estas tre gregemaj. Kiam ili estas multnombraj, ili formas duonnomadajn arojn. Ili troviĝas inter 100-1,300 m, moviĝante duonnomadece kaj altitude (sezone kaj ĉiutage) inter humidaj ĉiamverdaj arbaroj, sekaj deciduaj arbaroj kaj asociaj arbarbordoj, arbustaj herbejoj kaj paŝtejoj. Ĉefo de la reprodukta sezono estas el aprilo al komenco de junio, kun dua periodo en novembro kaj decembro. La nestoj situas en bromeliadoj Tillandsia en altaj arboj kaj en Gujano en densa foliaro de krono de Curatella. La reproduktaj teritorioj en Gujano estis dense kunigitaj pro troabundo de frukta visko. La dieto inkludas ankaŭ fruktojn (ekz Ficus spp.), florburĝonojn kaj semojn de herboj kaj herboplantoj.
Sannazzaro de' Burgondi
Sannazzaro de' Burgondi estas komunumo de Italio.
Ruĝa kardelo
La kialo de la malpliiĝo de tiu kardelo estas amasa kontraŭleĝa kaptado por porkaĝa birdokomerco. Tiu estas alloga belega fringedo kun agrabla kanto, kaj ties unikaj koloroj inter malgrandaj fringedoj (kiuj estas ĉefe flavaj) permesis ke ili estas uzataj por interreproduktado kun hejmigitaj kanarioj por produkti variaĵojn kun ruĝo en plumaro, kiu eĉ ne dependas de la manĝo. Se malpliiĝo pluas, iam povas esti formortinta specio en naturo, dum en kaptiveco estos ĉefe nur hibridoj, mutacioj ktp. Necesas haltigi la kaptadon kaj en kaptiveco necesas pluhavi purajn ekzemplerojn de la specio senmikse. La totala populacio povus esti 2,500-10,000 kaj malpliiĝas en malgranda fragmentata teritorio de nur 11,300 km².
Tiu neotropisa birdo estas protektata de la Venezuela registaro el la 1940-aj jaroj, de la Convention on International Trade in Endangered Species (CITES) el 1975, kaj estis listita kiel endanĝerita specio de la U.S. Fish and Wildlife Service el 1976. La usona Fish and Wildlife Service konsideras ĉiujn ajn kaptive bredatan kardelon (inklude idojn aŭ hibridojn) kiel protektito laŭ la akto pri endanĝeritaj specioj. En Usono estas kontraŭleĝa aĉeti aŭ vendi tiujn birdojn sen speciala permesilo eldonata de la U.S. Fish & Wildlife. Subŝtatoj povus postuli ankaŭ kromajn permesilojn.
Rafik Schami
Rafik Schami (naskiĝis en Damasko la 23-an de kiel Suheil Fadél (arabe: سهيل فاضل, DMG Suheil Fāḍel) estas nuntempa siria-germana verkisto kaj kemiisto. Lia pseŭdonimo (رفيق شامي شامي, DMG Rafīq Šāmī) signifas "amiko de Damasko".
Kvankam de siria deveno Rafik Schami verkas en la germana lingvo. Siaj verkoj estas tradukitaj en 28 lingvojn.
Vivkuro
Rafik Schami devenas de kristana - aramea minoritato en Damasko, frekventis internacian mezlernejon de jezuitoj en norda Libano kaj studis kemion, matematikon kaj fizikon en Damasko. Jam en la aĝo de dek naŭ jaroj li sin okupis pri literaturo kaj en 1966 fondis kaj administris la murgazeton Al-Muntalak (eo: Damasko). "Deirpunkto"), kiu estis malpermesita en 1969.
En 1970, Rafik Schami forlasis sian hejmlandon Sirio kaj komence iris al Libano - unuflanke por eviti militservon kaj aliflanke ĉar li asertis esti "sufoka" pro la cenzuro. En 1971 li elmigris al la Federacia Respubliko Germanio. Krom siaj studoj, li okupis diversajn provizorajn laborojn en fabrikoj, en magazenoj, restoracioj kaj konstruaj ejoj. Li publikigis multnombrajn tekstojn en revuoj kaj antologioj, unue en la araba, kaj ekde 1977 ankaŭ en la germana. En 1978 lia unua libro publikigita en la germana estis "Andere Märchen |de ("Aliaj Fabeloj"). Li daŭrigis siajn kemiajn studojn en Heidelberg kaj finis sian doktorecon en 1979.
En 1980 li estis kunfondinto de la literatura grupo "Südwind" kaj de PoLiKunst-Verein (= Asocio pri Polinacia Literaturo kaj Arto).
La sukceso de Rafik Schami baziĝas sur siaj multnombraj prelegoj kaj premioj. Kiel infano li rakontis travivaĵojn al siaj amikoj en la stratoj de Damasko. Eĉ siaj prelegoj en Germanio hodiaŭ estas malpli tipaj prelegoj sed prefere rerakontoj de siaj libroj.
Rafik Schami estas dum multaj jaroj engaĝita verkisto por la repacigo inter palestinanoj kaj israelanoj ekzemple en la eseo-kolekto (2001) Angst im eigenen Land (Timo en la propra lando), en kiu araboj kaj israelanoj komentas pri la israela-palestina konflikto. Schami estis akre kritikita de iuj aŭtoroj el la araba mondo dum la Frankfurta Librofoiro en 2004 pro deklaroj de Shami pri la situacio de aŭtoroj en la arabaj landoj en intervjuo kun la germana magazino Stern.
Shami estas civitano de Sirio kaj Germanio. En 1990 li renkontis la desegniston kaj verkistinon Root Leeb, kun kiu li edziĝis ekde 1991 kaj havas filon. Radiko Leeb ilustris grandan nombron de siaj libroj, desegnis la kovrilojn por ĉiuj libroj de Schami eldonitaj de dtv, kaj tiel donis al ili apartan vizaĝon.
Literatura signifo
La ĉefaj temoj de la verkaro de Schami estas la vivo de migrantoj en Germanio, la prezento de la araba mondo en la pasinteco, nuntempo kaj en la utopio, politiko kaj socio. Shami estas konsiderata kiel talentema rakontisto. Siaj libroj estas ĉefe kolektoj de rakontoj, kun rakontoj enhavantaj konsciajn e eojn de la arabaj noktoj (1001 noktoj).
En la unua fazo de sia germanlingva verkado, Schami dediĉis sin kaj la araba mondo de fabeloj kaj al la vivo de fremduloj en Germanio. Unuflanke siaj libroj ofertas fascinan enrigardon pri la orientaj vivaj kaj pensaj mondoj, kaj aliflanke ili montras atenteman rigardon de la fremdulo pri la proprecoj de Germanio, kiu fariĝis lia dua hejmo. Schami celas montri la diversecon de la araba mondo kaj tiel kontribuante al la interkultura perado inter la Oriento kaj la Okcidento per siaj multnombraj eseoj kaj literaturaj tekstoj. Li ankaŭ fariĝas iniciatinto de la tiel nomata gastlaborista literaturo. La plej elstara perila rolo havas la verkon "La Sekreta Raporto pri la Poeto Goethe, kiu pasis ekzamenon sur araba insulo" ("Der geheime Bericht über den Dichter Goethe, der eine Prüfung auf einer arabischen Insel bestand", 1999), kiu samtempe estas la unua verko de li tradukita en la araban.
La verkoj de Rafik Schami allogas legantojn de ĉiuj aĝoj. Li uzas multajn malsamajn ĝenrojn, de la bildlibro "Kiel mi forprenis ĉe mia panjo la timon de fremduloj" (de; "Wie ich Papa die Angst vor Fremden nahm, 2003) kaj ekzemple la infanlibron "Luki. La aventuroj de malgranda birdo" (Luki. Die Abenteuer eines kleinen Vogels,1993), la socikritika romano por junuloj kaj plenkreskuloj kiel ekzemple "La honesta mensoganto" ("Der ehrliche Lügner" ,1992) aŭ Milad (1997), ĝis politika eseo kaj la publikigado de la politika libro kiel "Kun fremdaj okuloj" ("Mit fremden Augen", 2002), de fabeloj kiel ekzemple la kolekto Malula, fabeloj de mia vilaĝo (Malula. Märchen und Märchenhaftes aus meinem Dorf, 1987), ĝis satiro, kiel ekzemple la kolekto de "La muŝomelkisto ("Der Fliegenmelker",1985), de la aŭtobiografia junulara romano Manpleno da steloj (Eine Hand voller Sterne,1987) ĝis la aŭtobiografia satira romano por plenkreskuloj "Sep sozioj" (Sieben Doppelgänger (1999). La kulmino de sia literatura verkaro estas la romano "La malhela flanko de la amo" ("Die dunkle Seite der Liebe", 2004), kiu ankaŭ estis agnoskita kaj laŭdita de literaturaj kritikistoj. En tiu ĉi romano li okupĝas kun la historio de Sirio de 1870 ĝis 1970, la jaro en kiu li foriris de Damasko.
Schami pentras malhelan portreton de la araba mondo en la eseokolekto Damaskus im Herzen und Deutschland im Blick Shami pentras
Schami vidas la "radikojn de malsana socio" en la diversmaniera diktatora subpremo de la araboj, kiu komenciĝis sub Muʿaŭija ibn Abi Sufjan kaj kiu daŭras ĝis hodiaŭ. En ĉi tiu kunteksto, li firme oponas la glorigon de Saladino, kiun li nomas "senkompatan fanatikulon", kiu senkonscie ekzekutis la kritikiston. Jarcentoj de gvatado kaj kontrolado kaj la rezulta timo postlasis la araban popolon "paralizita kaj skizofrenia". Publike la popolo klinis sin al la diktaĵo, interne ĝi riproĉas la reĝimojn kaj sentas sin supera, sen ekkompreni ke ĝi kutimiĝis al subpremo. La potenculoj siavice transformus senindulge "ekonomiajn katastrofojn en sukcesajn raportojn" kaj permesas la funkciadon de "ekonomio de klanoj, kuzoj kaj mafio" sub la preteksto de politikaj ideologioj. La "reciproka mensogado estus apud la araba lingvo unu el la komunaj trajtoj de arabaj landoj".
Arabaj infanoj kreskis kun ĉi tiu mensogo. Ekstere gravis teni sin, interne estis absoluta lojaleco al la familio kaj al klano. Ĉi tio kondukis al "mem-cenzuro", ĉia kritiko estas konsiderata danĝera "nestopoluado". Ĉi tio ankaŭ respondus al "malbonagoj fare de parencoj kun silento". En ĉi tiu kunteksto, Schami atribuas la subpremon de la virino al la insultita honoro de la araba viro, kiu ne kuraĝas defendi sin publike kaj tial estas pli aŭtoritata en la familio. Shami ankaŭ kritikas la mankon de libereco de la gazetaro en la araba mondo. Kie la "parollibereco estas piedpremata", oni ne povas "akiri kredindajn novaĵojn el propra radio aŭ gazeto".
Verkaro (selekto)
En la libro La sekreto de la kaligrafisto (2008) - "Das Geheimnis des Kalligraphen". Hanser, München 2008, ISBN 978-3-446-23051-4; als TB: kun aldona rakonto "Von der Schönheit der Schrift": dtv 13918, München 2012, ISBN 978-3-423-13918-2 (paralela teksto en la araba skribo). Rafik Schami rakontas pri arto kaj la edziĝinta vivo en Damasko en la 1950-aj jaroj kaj konsistas el du bonegaj rakontoj: unu pri kaŝita, sekreta amrakonto kaj alia pri kaligrafisto, kiu estas samtempe historio pri la reformo de la araba skribo fariĝante la fokuso de politika konspiro.
"Manpleno da steloj" (1987) - kun Markus Köninger (Ilustraĵo): "''Eine Hand voller Sterne". Graphic Novel''. Beltz, Weinheim / Basel, 2018, ISBN 978-3-407-82359-5 |de, adapto de la klasika verko Eine Hand voller Sterne | de - Eine Hand voller Sterne. Beltz, Weinheim 1987, ISBN 3-407-80822-4; dtv, München 1995, ISBN 978-3-423-11973-3
"Timo en la propra lando" (2001) - "Angst im eigenen Land. Israelische und palästinensische Schriftsteller im Gespräch". Essays. Nagel & Kimche, Zürich 2001, ISBN 3-312-00281-8.
"Kun fremdaj okuloj (2002) - "Mit fremden Augen" - Taglibro pri la atencoj de la 11-a de septembro, la araba-israela konflikto kaj la araba mondo, Palmira, Heidelberg 2002, ISBN 3-930378-44-2; poŝlibra eldono: dtv 13241, München 2004, ISBN 3-423-13241-8.
"La obskura flanko de la amo" (2010) - "Die dunkle Seite der Liebe". Hanser, München 2004, ISBN 3-446-20536-5; dtv, München 2010, ISBN 978-3-423-21224-3.
"Mia panjo timas la fremdulojn" - Wie ich Papa die Angst vor Fremden nahm. Hanser, München 2003, ISBN 3-446-20331-1.
"Sami kaj la deziro je libereco" - "Sami und der Wunsch nach Freiheit", romano. Beltz, Weinheim / Basel 2017, ISBN 978-3-407-82319-9.
Bibliografio
(franca) Benoît Ellerbach: ''L'Arabie contée aux Allemands. Fictions interculturelles chez Rafik Schami''. Königshausen & Neumann, Würzburg 2018, ISBN 978-3-8260-6484-5.
Damino
Ritoj kaj historio
La lardilaj knaboj devis dufoje trapasi iniciadan ceremonion, kun almenaŭ unujara interspaco. Dum la unua okazis cirkumcido, kaj oni instruis al ili gestan lingvon (marlda kangka 'mana parolo'). Simila kutimo ekzistis ankaŭ ĉe aliaj aŭstraliaj triboj, sed la gestaj lingvoj estis malsamaj. Dum la dua iniciada ceremonio okazis subincido (ekstera uretrotomio), kaj oni instruis al la viktimoj konstruitan parollingvon damino. Simila lingvaĵo ne estas konata de aliaj aŭstraliaj triboj, sed la fenomeno de aparta lingva registro uzenda en certaj cirkonstancoj, retroviĝas ĉe pluraj, kaj ankaŭ dise tra la mondo.
Rafik Schami
Bibliografio
(germana) Amir Mansour Bavar: ''Aspekte der deutschsprachigen Migrationsliteratur. Die Darstellung der Einheimischen bei Alev Tekinay und Rafik Schami.'' Iudicium, München 2004, ISBN 3-89129-770-X.
Damino
Ritoj kaj historio
Damino kutimis esti instruata de du instruistoj, en unu sola tago. Unu el la instruistoj laŭtprononcis daminajn vortojn, laŭsignife grupigitajn, kaj la alia tradukis ĉiufoje en la lardilan. La tuto povis ripetiĝi plurfoje. Fine de la tago, la lernantoj supoziĝis regi la lingvon, kaj ek de tiam titoliĝis "daminposedantoj".
Rafik Schami
Bibliografio
(portugala) Fernando Martins de Toledo: Por outros olhos: Alteridade em tradução de (e em) Rafik Schami, Universidade de São Paulo (USP), 2016. magistra verko, rete
Noto kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la german vikipedio, listo de aŭtoroj.
Damino
Ritoj kaj historio
Pro la ekzisto de gestaj lingvoj ankaŭ ĉe aliaj triboj, oni povas supozi, ke marlda kangka estas pli antikva ol damino, kaj funkciis kiel fonto de inspiro por la kreado de tiu. Kvankam ni ne scias, kiam damino kreiĝis, apenaŭ povas esti ia dubo, ke tiu senskriba lingvo estas la unua konata konsturita parollingvo, kiu vere ensociiĝis. Kredeble ĝi praktikiĝis jam dum longa tempo antaŭ ol volapuko (1879) iĝis la unua inter la eŭropaj konstruitaj lingvoj, kiu ekuziĝis en la vera vivo.
Damino kaj marlda kangka ĉesis esti instruataj kiam la iniciada praktiko estis malpermesita fare de kristanaj misiistoj, kiuj komencis sian agadon en la jaro 1914. La lastaj, kiuj regis daminon bone, mortis en la 1960-aj jaroj.
La lingvo priskribiĝis, en siaj ĉefaj trajtoj, fare de Kenneth Hale.
Fonetismo
La fonetismo de Damino estas eksterordinara. En damino ekzistas la ordinaraj konsonantoj de la lardila, kiu distingas inter multaj lokoj de artikulacio, sed malmultaj manieroj de artikulacio, kio estas tipa por Aŭstraliaj lingvoj. En damino tamen uziĝas pluraj aldonaj parolsonoj kaj manieroj de artikulacio. La konsonantaro estas pligrandigita per bilabialaj triloj, ejektivoj, nazalaj klaketoj kaj ingresiva (enspira) laterala frikativo. Klaketoj ne estas uzataj foneme en ia alia lingvo ekster Afriko, kaj ingresiva lateralo ne havas foneman funkcion en iu ajn alia lingvo. Ĉiuj Daminaj klaketoj estas nazaligitaj, kaj tiaj ekzistas ankaŭ en la klaklingvoj de suda kaj orienta Afriko. Malsame al tiuj, Damino ankaŭ uzas ripetitajn klaketojn, kaj ankaŭ ripetitan bilabialan trilon, same fremdan al ĉiuj aliaj lingvoj.
En Damino uziĝas tri el la kvar vokalparoj de la lardila, [a, a:, i, i:, u, u:], en vortradikoj kaj la kvara, [ə, ə:], nur en (lardilaj) sufiksoj.
Konsonantoj de la Lardila kaj aldonaj konsonantoj de la Damina
Gramatiko
Damino uzas la sintakson kaj la gramatikajn rimedojn de la lardila, interalie ties sufiksojn, sed ĝia vortprovizo estas tute malsimila al la ordinara lardila. Damino havas malgrandan nombron da vortradikoj, malpli ol 250, ĝenerale kun tre vasta senco: m!i 'manĝebla vegetaĵo', thuu 'mara mamulo', li 'osta fiŝo' kaj tiel plu. Por esprimi pli specifajn signifojn, oni uzas kunmetaĵojn. Ties logiko ofte ne estas klara por eksteruloj.
Estas nur du personaj pronomoj, n!a 'mi, ni' kaj n!u 'alia ol mi', dum la lardila havas grandan nombron da tiaj, distingante inter singularo / dualo / pluralo kaj inter inkluziva kaj ekskluziva en la pluralo de la unua persono.
La prefikso kuri- havas uzon ekvivalentan al Esperanta mal-, sed la bazaj vortoj plej ofte havas la inversan signifon: tjitjuu 'malgranda', 'eta' > kuritjituu 'granda', 'maleta'. En tiu kazo, esperanto konformas kun la ordinara uzado en aliaj naturaj lingvoj, dum damino impresas per eksterordinareco ankaŭ en tiu kazo.
Egopodio
La egopodio (Aegopodium podagraria) estas planto el la familio de apiacoj (Apiaceae). Ĝi estas fifama trudplanto, ĉar ĝi havas rampantajn subterajn stolonojn. La planto kreskas en ombroriĉaj lokoj sub heĝoj, en ĝardenoj sur vojflankoj sur humida sterkita grundo. Ĝi fariĝas 60 ĝis 90 cm alta.
En egopodio troviĝas vitamino C, vitamino A kaj kalio, kalcio, magnezio, silikacido. Ĝi estas manĝebla, la folioj povas esti preparataj kvazaŭ spinaco. Sekigita la gusto similas iom al petroselo. Jam la antikvaj romianoj manĝis ĝin.
En la popolkuracarto oni uzas egopodion por flegi podagron kaj reŭmaton. Kompresoj el kontuzitaj folioj de egopodio havas mildigan efikon je doloraj artikoj.
Talmudoj kaj kristanoj
Talmudo estas la nomo uzata por sankta libro de judismo, kio fakte ne estas ununura versio, sed diversaj kaj enhavantaj diversajn kaj kontraŭajn opiniojn kaj diraĵojn pri samaj temoj. Tiuj diraĵoj estas interpretataj kaj uzataj de la diversaj judismaj tendecoj diversamniere por apogi ties kondutojn.
Talmudoj kaj kristanoj estas artikolo kiu temas, ĉi tie, pri apartaj konceptoj kaj priskriboj kiujn la du Talmudoj (jerusalema kaj babilona) rezervas por Jesuo kaj kristanoj laŭ la tuta longa periodo de iliaj formiĝoj, en kiu kunfluis la sennombraj opinioj kaj sentencoj de antikvaj kaj mezepokaj rabenoj. Ĉar ekzistas ankaŭ Talmudo mallongigita, la ĉi-tieaj citaĵoj refencas al la Talmudo integra. Ĉar la juĝoj pri Jesuo kaj kristanoj foje ekscesas akrege kaj reflektante la humoron de la tiutempaj reciprokaj malsimpatioj de kristanoj kaj hebreoj, al multaj grincas tiuj paĝoj kaj oni preferus ke ili neniam estintus skribitaj, sed se historio kaj kulturo ne povas esti forstrekitaj, kulturo povas evolui ĝis sin korekti kaj fariĝi fonto de nova rekompreniĝo eĉ pere de historio. Same kolekti tiajn diraĵojn en unu direkto signifas, ke oni uzas talmudojn por apogi precizan opinitendencon, tiukaze la malemo al judoj fare de kristanoj, dum oni ne povas aserti, ke en la historio de la judoj tiaj kondutoj ŝajne proklamitaj de la tambudoj vere efktiviĝis. Okazas foje ke en moderna rabena literaturo, oni provas allasi ke en la Talmudo Jesuo kaj kristanoj estis ĉiam respektataj kaj periskopitaj laŭ la kutimaj hebreaj moroj kaj tradicioj. Sed rilate tion oni povas legi la integrajn Talmudojn, ne tiujn kiuj, ekde la komenco de la 16-a jarcento, elektis preterlasi la erojn klarege malamikecajn al la kristanaro.
Jesuo laŭ Talmudoj
La plej kontraŭaj kaj malamikemoj diraĵoj en tiu talmudo povus esti la jenaj:
1) Jesuo en Talmudo estas nomata Jeschua Hanotsri, nome Jesuo Nazareta. Sed ĉar Jesuo signifas savanto, kutime por Jesuo Talmudoj rezervas specialan, sed malsimpatian, nomon Jeschu, kiu estas siglo de komencaj vortoj de esprimo “povu lia nomo kaj memoro esti forigitaj”. Fakte, tiu estas la signifo de la (transliteritaj) vortoj Jeschu (=Immach SCHemo Vezikro). Aliaj epitetoj pri Jesuo: Peloni (tiu ulo), Otho Isch- (tiu homo), nome tiu kiun ĉiuj konas
3) Jeschu (Jesuo), ĉiam laŭ Talmudoj, estis filo de prostituitino, nomata Stada kiu forlasis sian edzon por kupliĝi kun Pandira; li estis frenezulo, idolano, trompisto-deloganto, krucumito post mortkondamno flanke de la Sinedrio, post kio liaj subtenantoj lin ekadoris kiel Dion; li finiĝis enprofondigita en la inferon; li estis predikanto pri falsaĵoj, herezulo ktp. Tiuj malŝataĵoj estas ripetitaj centojn da fojoj en diversaj libroj de la Talmudoj.
Kristanoj laŭ Talmudoj
Tiuj diraĵoj estas la bazo, pli ol por malamika sinteno de judoj kontraŭ kristanoj, por posta malamika sinteno de kristanoj kontraŭ judoj, kio fakte ja efektiviĝis per miloj da murditaj judoj dum dudek jarcentoj de historio. Kontraŭe judoj neniam povis efektivigi en tiuj diraĵoj apogitajn kondutojn kontraŭ kristanoj kaj simile nur kontraŭ islamanoj dum la dua duono de la 20a jarcento pro la problemo de Palestino. La kontraŭkristanaj asertoj estus la jenaj:
Ili estas nomataj Nostrim = Nazaretoj. 1) Ili estas idolanoj, 2) ili estas pli abominindaj ol la Turkoj, 3) mortigantoj, 4) malĉastuloj, 5) fiuloj, 6) ekskremento-similaj, 7) nehomsimiluloj, sed bestsimiluloj, 8) ili malsamas al aliaj homoj, 9) ili propagiĝas kiel bestoj, 10) ili estas filoj de la diablo, 11) la animo de la kristanoj estas aĉa kaj demona, 12) postmorte kristanoj plonĝas en la inferon ktp.
Kristana kulto laŭ Talmudoj
La pastroj estas sociuloj de Baalo, 2) iliaj preĝejoj estas temploj de idolatrio, 3) iliaj kalikoj estu forigitaj ĉar malpuraj, 4) iliaj preĝoj similas al furzaĵoj kaj sakraĵoj, 5) ilia festoj malhonoras Dion, 6) iliaj oferoj estas sterkoferoj ktp.
Kiel kondutu, laŭ Talmudoj, hebreoj kun kristanoj
Same kiel en antaŭaj kolektoj, tiu diraĵaro estas bazo por kontraŭjudisma aŭ antisionisma kondutaro fare de kristanoj, integrita en eklezioj aŭ konsiderate amplekse kiel membroj de kulturo (nejudoj aŭ gentiloj).
1) Kristanojn hebreoj devas eviti ĉar ili estas maldignaj partopreni en hebreaj moroj, 2) hebreo evitu saluti kristanon, 3) hebreo ne kontraŭŝanĝu saluton de kristano, 4) ne licas por hebreo sin avantaĝi per atestoj de kristanoj, 5) hebreo ne aliru kristanan juĝiston, 6) al hebreoj ne estas permesate sin nutri per nutro konfekciita ĉe kristanoj, 7) estas malpermesate vendi al kristanoj objektojn destinitajn al ilia kulto dum tiu malpermeso ne aplikeblas al ateistoj, 8) kristanoj devas esti ekstermitaj, 9) ne estas permesate laŭdi kristanon, 10) hebreoj ne regalu kristanojn, 10) estas malpermesate instrui komercan arton al kristanoj, 12) hebreoj devas damaĝi la laboraĵojn de kristanoj, 13) la prezo neniam tro altas kiam hebreoj vendas al kristano, 14) al la kristano oni ne redonu perditaĵon, 15) al kristano, flanke de hebreoj, neniun favoron eĉ al kristana malsanulo, 16) estas permesate fraŭdi kristanon, 17) al la hebreoj estas permesate praktiki uzuron pruntedonate al kristanoj, 18) kristanoj estu damaĝataj en laŭleĝaj kvereloj, 18) al hebreoj estas permesate false ĵuri por damaĝi kristanon, 19) hebreoj ne devas helpi kristanon mortantan, 20) licas senigi kristanon eĉ el vivnecesaĵoj, 21) hebreoj, kiam eblas, mortigu kristanojn, 22) hebreoj baptitaj devas esti mortigitaj ĉar perfiduloj 23) kristanaj princoj devas esti mortigitaj unuaj, 23) Romon hebreoj devas malami super ĉio, 24) ĉiuj kristanoj devas esti mortigitaj eĉ la plejbonaj, 26) hebreo kiu mortigas kristanon ne pekas, male li honoras Dion, 26) post la detruo de la dua templo, la sola buĉofero permesata realiĝas buĉante kristanojn, 27) ne licas por hebreo submetiĝi al kristano, 28) neniu festo malpermesu senkapigi kristanon, 29) la sola celo de hebrea agado estu la detruo de la kristana religio, 30) la hebreoj sopiru la alvenon de la venĝonta mesio ktp.
Nicola Samale
Nicola Samale (* 14-an de septembro 1941 en Castelnuovo d’Istria, Italio, nuntempe Podgrad, Slovenio), estas komponisto kaj dirigento.
7996 Vedernikov
7996 Vedernikov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la sovetunia kantisto baso Aleksandr Filipoviĉ Vedernikov (cirile: Александр Филиппович Ведерников), Popola Artisto de Sovetunio kaj Ŝtata premio de Sovetunio. Li estis la unua kiu interpretis verkojn de Georgij Sviridov kiel "Pasiona oratorio", "Voĉo de la koruso" kaj la soloo de "La girlando de Puŝkin". Li estas patro de la rusa dirigento Aleksandr Aleksandroviĉ Vedernikov (cirile : Александр Александрович Ведерников).
Joseph Monier
Joseph MONIER (n. la 8-an de novembro 1823 en Saint-Quentin-la-Poterie, Francio – m. la 12-an de marto 1906 en Parizo) estis franca ĝardenisto, unu malkovrinto de la ferbetono (krom Francois Coignet kaj Joseph Louis).
Monier estis profesie ĝardenisto, kiu eksperimentis per tio, ke li fortigis per ferdrato la florpelvojn pretigitajn el cemento kaj betono. Li patentigis la ideon en 1867 kaj samjare prezentis ĝin en la Pariza Internacia ekspozicio.
Baldaŭ trafis lin la ideo – same kiel François Hennebique –, ke la metodo estas uzebla ankaŭ ĉe teknikaj konstruaĵoj. Kvankam la uzon de fero en betono ne elpensis Monier, li tamen pli bone ekkonis ties gravecon ol inĝenieroj. Li klare vidis, ke la betontrabo prenas plimulton de la premfortoj, dum la ŝtaldratoj prenas plimulton de la streĉ-fortoj.
Lian patenton aĉetis en 1886 la germana inĝeniero Gustav Adolf Wayss (1851 – 1917) kaj pluevoluigis ĝin.
(8779) 1971 UH1
(8779) 1971 UH1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo-Bergedorf en Germanio.
András Kovács
András Kovács
Charmant
Charmant estas malaperinta franca situanta en departemento Charente, regiono Nova Akvitanio.
Ĝi nun formas parton de Boisné-La Tude.
Werfenweng
Werfenweng estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Salcburgio kaj al la distrikto St. Johann im Pongau (germane Bezirk St. Johann im Pongau aŭ simple Pongau). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Grigny-le-Sablon (stacidomo)
Grigny-le-Sablon estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento  (Metropolo Liono), regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Moret-Veneux-les-Sablons - Lyon-Perrache (750000).
Sumbvaoj
La sumbvaoj estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en la distrikto Bukombe en la regiono Shinyanga en centra Tanzanio. En 1987 la sumbvaoj estis taksita 191.000 homoj.
Czesław Olech
Czesław Kazimierz OLECH (naskiĝis la 22-an de majo 1931 en Pińczów, mortis la 1-an de julio 2015) – pola matematikisto, reprezentanto de Krakova skolo matematika, precipe de la skolo de diferencialaj ekvacioj de Tadeusz Ważewski.
Studoj kaj scienca kariero
En 1954 Czesław Olech iĝis magistro ĉe Fakultato de Matematiko kaj Informadiko de Jagelona Universitato, en 1958 defendis en Matematika Instituto de Pola Scienca Akademio (PAN) doktoran laboraĵon O koincydencji asymptotycznej zbiorów usłanych przez całki dwu układów równań różniczkowych zwyczajnych, verkitan sub gvido de Tadeusz Ważewski, habilitiĝis en 1962, en 1966 akiris titolon de eksterordinara profesoro kaj en 1973 ordinara profesoro.
Silvio Pellico
Silvio Pellico (Saluzzo, 1789 — Torino, ) estis itala verkisto.
Czesław Olech
Studoj kaj scienca kariero
Czesław Olech estis invitata, ofte kiel vizitanta profesoro, de la mondaj matematikaj centroj en Usono, Sovetunio (kaj poste en Rusio), Kanado kaj en pluraj eŭropaj landoj. Li kunlaboris interalie kun Solomon Lefschetz, Sergiej Nikolskij, Philip Hartman kaj Roberto Contim, la plej eminentaj matematikistoj okupiĝantaj pri teorio de diferencialaj ekvacioj. Profesoro S. Lefschetz alte taksis la skolon de profesoro Tadeusz Ważewski, precipe lian metodon, kiun profesoro Czesław Olech aplikis disvolvante, interalie, regan teorion. Li estis promotoro de 9 doktoraj disertaĵoj kaj recenzisto de pluraj doktoraj kaj habilitaj laboraĵoj.
Silvio Pellico
Biografio
Post la lernojaroj, li vojaĝis al Lyon, Francio, por komercaj aktivaĵoj. Reire al Italio en 1809, kaj ekloĝis en Milano. Li konatiĝis kun poeto Vincezo Monti kaj kun la verkisto Niccolò Foscolo, pli konata laŭ la nomo Ugo Foscolo. Ekde 1812 li komencis verki, aparte por teatro. Liaj teatraĵoj estis inspiritaj de la klasika tragedio, sed pli forte ligitaj al romantika enhavo.
Czesław Olech
Sciencaj atingoj
Bazaj kampoj de la sciencaj esploroj de profesoro Czesław Olech estas kvalita teorio de diferencialaj ekvacioj kaj la rega teorio, komprenata laŭ klasika koncepto, kaj formulita en terminoj de diferencialaj inkluzivecoj. Liaj esploraj laboraĵoj ankaŭ koncernis: plurlinearan algebron, mezurteorion, teorion de matricoj, ĝeneralan teorion de sistemoj, optimumigon, komutajn ringojn kaj ankaŭ historion de matematiko. Oni ankaŭ valoras substreki akiritajn de li rezultojn pri stabileco de dinamika sistemo, asimptotajn ecojn de la solvoj de ordinaraj diferncialaj ekvacioj, periodajn solvojn kaj singularajn punktojn de kurbo en problemoj de teorio pri diferencialaj ekvacioj. Li akiris gravajn rezultojn en variada kalkulo, analitiko kaj mezurteorio. Rezultoj atingitaj de la profesoro hodiaŭ apartenas al klasiko de la teorioj pri diferencialj ekvacioj kaj la rega teorio.
Silvio Pellico
Biografio
Lia liberala kaj respublika sinteno kondukis lin al prizono en 1820, pro akuzo aparteni al la movado Karbonarismo. Li estis kondamnita al mortopuno sed la puno estis transformita al trudlaboro dum 15 jaroj, kiun li devis travivi en la Fortikaĵo de Špilberk (Moravio). La imperiestro lin pardonis kaj li estis liberigita en 1830.
En Torino li restis dum iom da tempo ĉe Palazzo Barolo kiel gasto, Pellico tute forlasis siajn politikajn kaj eĉ beletrajn aktivaĵojn. Markizino Barolo sukcesis por li laborpostenon kiel bibliotekisto. Li tamen neniam forgesis siajn prizonulajn spertojn, redonitajn en lia plej notinda libro, nome Le mie prigioni (Miaj prizonoj), de 1832.