cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vakskukurbo
Priskribo
La fruktoj havas dikan, vaksan kutiklon (vidu la nomon “vaksmelono”). La fruktoj povas atingi pezon de ĝis 40 kg ĉe kulturvarioj. La formo varias: ekzistas longaj kun plataj finoj, kiuj similas al akvomelonoj, kiuj longas ĝis unu metro, sed ankaŭ pli mallongaj, cilindroformaj aŭ globformaj. La koloro estas verda kun helaj makuloj. Nematuraj fruktoj estas harhavaj, maturaj kalvaj aŭ harecaj. La fruktŝelo estas ĉiam malmola kaj seka, ĝi estas kovrata de la blanka vakso. La fruktkarno estas sukoplena kaj blanka. La semoj estas plataj. La frukto konsistas je 96 procentoj el akvo, la karbonhidrata procentaĵo estas malalta. La fruktoj ankaŭ nomiĝas vintraj melonoj, ĉar ili stokeblas ĝis unu jaro.
Sistematiko
La genro Benincasa estas metita en la subfamilio Cucurbitoideae kaj la tribo Benincaseae. La plej proksima parenco estas Praecitrullus.
La genro ricevis sian nomon en 1818 de Gaetano Savi laŭ la itala grafo Benincasa, meceno de la botaniko. La specia epiteto hispida rilatas al la haraj folioj kaj fruktoj. Antaŭ Thunberg nomis la specion Cucurbita hispida.
Disvastigo kaj kultivado
La vakskukurbo estas kultivata nuntempe en vastaj regionoj de suda, sudorienta kaj orienta Azio, precipe Ĉinujo, Hindujo kaj Filipinoj. La origino de la specio verŝajne estas sudorienta Azio, malgrandaj sovaĝaj plantoj (Benincasa hispida var. pruriens) troviĝis en suda Ĉinujo, Indonezio, Aŭstralio kaj ankaŭ sur sudpacifikaj insuloj. La specio estas kultivitaj ekde pli ol 2300 jaroj.
La vakskukurbo ŝatas varmajn (super 25 °C), sunajn kaj modere sekajn regionojn de la tropikoj ĝis alteco de 1500 m super marnivelo. Pro ĝia rapida kresko ankaŭ eblas kreskigi ĝin en moderaj klimatoj. En la tropikoj eblas dufoje rikolti.
Uzado
Maturaj kaj nematuraj fruktoj estas konsumataj krude aŭ kuirite. Maturaj fruktoj estas uzataj en Ĉinujo en supoj. En Hindujo la fruktoj estas kuirataj en sukersiropo al konfektaĵo nomata Petha. En Vietnamio, kie la frukto nomiĝas Bí đao, ĝi estas kuirata kune kun ajlo, cepoj kaj fiŝa saŭco al ŝatata plado (Bí đao xào).
Junaj folioj, ŝospintoj kaj florburĝonoj estas kuiritaj kiel legomo. Semoj, fruktoj, folioj kaj radikoj estas uzataj en suda kaj orienta Azio kiel kuracilo en la Ĉina tradicia medicino (ĈTM) kaj en la hinda Ajuvedo. Laŭ ĈTM Dong Gua (冬瓜) estas uriniga kaj reduktas la sangosukeron kaj efikas kontraŭ inflamoj.
Eksteraj ligiloj
[Kategorio:kukurbacoj]]
Hendrik Sierik Donker
Hendrik Sierik DONKER (naskiĝis la 25-a de februaro 1889 en Amsterdam) estis nederlanda supera poŝtoficisto. Li estis sekretario de la Nederlanda Societo Esperantista, reprezentanto de la Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro kaj estrarano de loka grupo. Donker kompilis broŝuron nerderlandlingvan Kial Esperanto-instruo en la unuagrada lernejo.
Festivalo Arta Lumo
Festivalo Arta Lumo estas festivalo de Esperanta arto, kiu realiĝas la 27-an de julio ĝis la 1-a de aŭgusto en Kuopio, Finnlando kadre de la jubilea festado de Esperanto-Asocio de Finnlando.
La festivalo realiĝas ĉefe en la Muzikcentro de Kuopio. En la programo estas solenaj koncertoj same kiel rokmuzikaj kaj intimaj diskutrondoj, praktikaj metiejoj, teatro kaj diskoteko, ekspozicioj, prelegoj kaj kinejo.
Inter la artistoj troviĝas Timo Väänänen, kantelo, kunlabore kun Päivi Järvinen, danco, Dolchamar, Esa Toivola, orgeno, Anja Karkiainen, poezio.
Nornoj
La Nornoj en la nord-ĝermana mitologio estas tri maljunaj virgulinoj – Urd (la estinteco), Verdandi (la estanteco) kaj Skuld (la estonteco) – kiuj per sia teksado difinas la destinojn de homoj.
19496 Josephbarone
19496 Josephbarone estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Joseph Michael Barone, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la West Islip High School de West Islip (Nov-Jorkio, Usono).
Sin-le-Noble (stacidomo)
Sin-le-Noble estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Sin-le-Noble, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio St-Just-en-Chaussée - Douai (259000).
Cristal (Suda Rio-Grando)
Cristal estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 7.280 loĝantojn en 2010. Ĝi situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale Sudeste Rio-grandense).
Véronique Sanson
Véronique SANSON (naskiĝis en Boulogne-Billancourt), estas franca artistino (pianistino, verkistino, komponistino, kantistino), filino de politikisto René Sanson kaj patrino de kantisto Christopher Stills.
Biografio
Véronique Sanson komencis sian karieron en la mallongedaŭra triopo Les Roche Martin kun François Bernheim (estonta komponisto de Patricia Kaas) kaj sia fratino Violaine. En 1967, la grupo aperigis du super-unuopaĵojn en plena indiferenteco, el kiuj unu la 18-an naskiĝdatrevenon de la kantistino, kaj tuj poste disiĝis.
Du jarojn poste, aperis la unua unuopaĵo de Véronique Sanson, kun siaj du unuaj komponaĵoj: Le Feu du Ciel (kanzono kiu retroviĝos en 1992 en la albumo Sans regrets) kaj Le Printemps est là, adaptaĵo el titolo de Donovan.
1970-aj jaroj
Véronique Sanson estis rivelita en 1972 de sia unua albumo Amoureuse, produktita de sia kunulo Michel Berger, rapide sekvata de albumo De l'autre côté de mon rêve. Poste Véronique Sanson forlasis Michel Berger (dirante, ke ŝi eliras por aĉeti cigaredojn, ŝi neniam revenis...) kaj foriris por vivi en Usono kun usona muzikisto Stephen Stills el la grupo Crosby, Stills & Nash (and Young).
Ili geedziĝis la en Guildford en Anglio kaj havis infanon, Christopher Stills, naskiĝinta la  en Boulder, Koloradio. Tiu "ekzilo" alportis multon al ŝi el profesia vidpunkto, kio interalie rimarkiĝos en unu el ŝiaj plej bonaj albumoj, Le Maudit, aperinta en 1974 kaj registrita kun la muzikistoj de Stephen Stills.
En 1973, Véronique Sanson nevole provokis perturbon en Kebekurbo, dum ŝi plenumis la unuan parton de rok-grupo Offenbach gvidita de Gerry Boulet. Fanatikuloj malpaciencaj aŭdi siajn preferitajn rokistojn taŭzis ŝin kaj perturbis ŝian parton dum subĉiela spektaklo (tiu informo estis malgarantiita de spektaklo-promociisto Guy Latraverse).
Realigado de albumo Vancouver estis konfidita al Bernard Saint-Paul, komenco de longa kunlaborado, ĉar la dekdu albumoj de la artistino estos produktitaj de li.
1980-aj jaroj
la fruaj 1980-aj jaroj estis malfacilaj, sed Véronique Sanson retrovis sukceson per koncertoj akompanitaj de Simfonia Orkestro Fisyo, de Prago en 1989.
En 1988, ŝi aperigis albumon Moi le venin, entenantan la tre disputitan Allah, cenzuritan en multnombraj amasmedioj, kio havigis al ŝi protektadon. Post la afero de La satanaj versoj de Salman Rushdie, Allah havigis al Véronique morto-minacojn. Por la farantoj de tiuj minacoj, la kanzono estis sakrilegia, dum por la kantistino, ĝi estis pacisma.
1990-aj jaroj
La albumo Sans regrets aperis en 1992 kun fama titolo Rien que de l'eau, kiu havigis al ĝi grandan sukceson.
la, ŝi edziniĝis kun humuristo Pierre Palmade en Triel-sur-Seine (Yvelines), kie ŝi loĝis ekde 1981, antaŭ ol divorci iom poste. Nova albumo titolita Indestructible, verkita kunlabore kun Bernard Swell (eksa gitaristo de Hugues Aufray), aperis en 1998. Serio da koncertoj turneis trapasante tra Palais des Sports de Paris.
2000-aj jaroj
En 2000, Sanson reprenis kanzonojn de Michel Berger (D'un papillon à une étoile) kaj tuj efektivigis turneon kun orkestro de Paul Buckmaster, aranĝisto de Elton John. Albumo Avec vous estis ties koncerta memoraĵo.
Post longa silento pro san-problemoj interalie ligitaj al alkoholo, Véronique Sanson devis nuligi en 2002 sian aŭtunan turneon de piano-solo, kun tri datoj antaŭplanitaj en Teatro de Champs-Élysées.
Ŝi revenis en septembro 2004 per albumo Longue distance, kiun ŝi komponis kun aliaj verkistoj. La turneo kiu postsekvis de la ĝis la, kun interalie naŭ vesperoj en Olympia, estis vera triumfo. La albumo kaj la DVD de tiu turneo Olympia 2005 estis haveblaj de post oktobro 2005.
En ŝia libro La Douceur du Danger (kun Didier Varrod), ŝi priskribis la eventojn kiuj markis ŝian vivon, ŝian pasion por muziko kaj sia familio, ŝian allogon al drinkado kaj ŝian rilaton kun sia filo.
En 2007, la titolo Alleluia, verkita de Véronique kaj komponita de Michel aperis en la nova albumo de Michel Fugain Bravo et merci. En oktobro 2007, Véronique estis la ĉefa invititino por la 20 jaroj de "Nuits de Champagne", kie ŝi partoprenis en granda ĥoro Le Sanson polyphonique. Petits moments choisis, "Best of" de tri KD-oj, aperis la, akompanita de turneo tra Francio kaj Belgio.
Et voilà, la tuto de ŝiaj albumoj/DVD-oj, disribuita de Warner, estis havebla en novembro 2008 kaj Véronique Sanson poste turneis tra tuta Francio.
16807 Terasako
16807 Terasako estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la famkonata japana amatora astronomo Masanori Terasako, kiu komencis sian per-vidan serĉon de kometoj en 1971, kaj post 1374 horoj de superrigardo, li malkovris la kometon C/1987 B2. Li ankaŭ estas fama pro siaj teleskopaj observoj de meteoroj.
Mizandreco
Mizandreco estas koncepto indikanta malamon, malŝaton, malestimon aŭ profundradikajn antaŭjuĝojn kaj antaŭjuĝojn al viroj. Misandreco povas esti difinita kiel socia marĝenigo, seksa diskriminacio, malamikeco, ginocentrismo, matriarkeco, humiligo de viroj, perforto kontraŭ viroj, androcido kaj seksa objektivigado de viroj. La koresponda vorto mizandro estas homo, kiu malamas kaj evitadas virojn.
La termino konsistas el la antikvaj grekaj vortoj μισεῖν, misein, "malami" kaj ἀνήρ, anér "viro".
La parenca vorto mizogineco signas la korespondan fortan malamon de ĉiuj virinoj kaj la parenca vorto filandreco signifas inklinon, amon aŭ admiron al viroj.
Colroy - Lubine (stacidomo)
Colroy - Lubine estas ne priservata franca stacidomo sur linio - Saint-Dié, situanta en  Colroy-la-Grande, apud Lubine, en departemento, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Strasbourg-Ville - St-Dié (110000).
Saint-Maurice-en-Cotentin
Saint-Maurice-en-Cotentin estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Saint-Mauriçais.
Marianoj
La Marianoj aŭ Marianaj Insuloj estas ĉeno da iamaj vulkanoj en suda Pacifiko, proksikume sur la 146-a orienta longitudo kaj inter 13° kaj 21° de norda latitudo.
28538 Ruisong
28538 Ruisong estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Marianoj
Geografio
Geografie ili apartenas al Mikronezio. Oriente kaj sude de ĝi situas la Mariana Fosego.
28538 Ruisong
Nomo
Ĝia nomo honoras Rui Song, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2011 pro sia projekto pri planta scienco. Ŝi lernis ĉe la Walter Murray Collegiate Institute de Saskatuno (Saskaĉevano, Kanado).
Marianoj
Geografio
Politike ili dividiĝas en du partojn:
Biogeografie la insularo troviĝas en la Pacifika ekozono laŭ la sistemo de la Monda Natur-Fonduso (WWF).
Historio
La Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo, konata ankaŭ kiel Operaco Forager, estis ofensivo lanĉita de usonaj fortoj kontraŭ la trupoj de la Japana Imperio en Marianoj kaj Palaŭo en la Pacifika Oceano inter junio kaj novembro 1944 dum la pacifika fronto.
Prenila izovalerato
Prenila izovalerato aŭ prenila izopentanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la izovalerata acido kaj prenolo. Prenila izovalerato estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Prenila izovalerato prezentas izovaleratan grupon ligitan al prenila grupo. Ĝi konsistas je 8 karbonatomoj, 14 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Artefarita fotosintezo
Artefarita fotosintezo estas kemia procezo de biomimetiko, kiu imitas la naturan procezon de fotosintezo por transformi sunlumon, akvon kaj karbonan dioksidon en karbonhidratoj kaj oksigeno. La termino artefarita fotosintezo estas ofte uzata por referi al ajna plano por kapti kaj konservi la energion de sunlumo en la kemiaj ligoj de fuelo (suna brulaĵo). Fotokataliza akvofendado transformas akvon en hidrogeno n kaj oksigenon kaj estas grava esplora temo de artefarita fotosintezo. Lumregata reduktado de karbona dioksido estas alia procezo studata, kiu kopias naturan karbonfiksiĝon.
Esploro de ĉi tiu temo inkluzivas la fasonadon kaj fabrikon de aparatoj por la rekta produktado de sunaj brulaĵoj, fotoelektrokemio kaj ties apliko en brulaĵpiloj kaj por krei enzimojn kaj fotoaŭtotrofajn mikroorganismojn por mikroba biobrulaĵo kaj biohidrogenon el sunlumo.
Resumo
La fotosinteza reakcio estas dividebla en du duonreakcioj de oksidado kaj redukto, de kiuj ambaŭ estas nepraj por produkti brulaĵon. En planta fotosintezo, akvaj molekuloj estas foto-oksidigataj por liberigi oksigenon kaj protonojn. La dua fazo de planta fotosintezo (ankaŭ nomita la Calvin-Benson-ciklo) estas lumsendependa reakcio kiu transformas karbonan dioksidon en glukozon (fuelon). Esploristoj de artefarita fotosintezo evoluigas fotokatalizilojn kiuj kapablas katalizi ĉi tiujn reakciojn. Cetere, la protonoj rezultantaj de la akvofendado estas uzeblaj por produkti hidrogenon. Ĉi tiuj kataliziloj devas kapabli reakcii rapide kaj sorbi grandan procenton de la ricevitaj sunaj fotonoj.
Dum fotovoltaiko povas provizi energion rekte de sunlumo, la malefikeco de brulaĵa produktado de lumelektro (nerekta procezo) kaj la fakto ke sunlumo ne estas konstanta tra la tago fiksas limon al ties uzo. Unu metodo uzi naturan fotosintezon estas por la produktado de biobrulaĵo, kiu estas nerekta procezo kiu suferas de malalta energia konvertiĝa efikeco (pro la propra malalta efikeco de fotosintezo transformi sunlumon al biomaso), la kosto rikolti kaj transporti la brulaĵon kaj konfliktoj pro la kreskanta bezono por kampoj por produkti manĝaĵojn. La celo de artefarita fotosintezo estas produkti brulaĵon el sunlumo kiu povas konserviĝi konvene kaj uziĝi kiam sunlumo ne estas havebla, uzante rektajn procezojn, tio estas, por produkti sunan brulaĵaon. Kun la evoluado de kataliziloj kapablaj reprodukti la gravajn partojn de fotosintezo, akvo kaj sunlumo fine estus la solaj bezonataj fontoj por produkti puran energion. La sola kromprodukto estus oksigeno kaj produktado de suna brulaĵo havas la eblecon esti pli malmultekosta ol benzino.
Unu procezo por krei puran kaj malaltkostan energian provizon estas la evoluado de fotokataliza akvofendado sub suna lumo. Ĉi tiu metodo de daŭrigebla hidrogena produktado estas grava celo por la evoluado de alternativaj energiaj sistemoj. Oni ankaŭ antaŭvidas ke ĝi estos unu el la pli, se ne la plej, efikaj metodoj akiri hidrogenon el akvo. La konvertiĝo de suna energio al hidrogeno per akvofenda procezo helpata de fotoduonkonduktaj kataliziloj estas unu el la plej promesplenaj teknologioj evoluataj. Ĉi tiu procezo havas la eblecon por grandaj kvantoj de hidrogeno produktata en ekologie prudenta maniero. [Citaĵo bezonata] La konvertiĝo de suna energio al pura brulaĵo (H2) sub ĉirkaŭaj kondiĉoj estas unu el la plej grandaj defioj alfrontantaj sciencistojn en la dudek-unua jarcento.
Oni ĝenerale agnoskas du metodojn por konstrui sunajn fuelĉelojn por hidrogena produktado:
Alia kampo de esplorado ene de artefarita fotosintezo estas la elekto kaj manipulado de fotosintezaj mikroorganismoj, nome verdaj mikroalgoj kaj cianobakterioj, por la produktado de sunaj brulaĵoj. Multaj variaĵoj kapablas produkti hidrogenon nature, kaj sciencistoj laboras por plibonigi ilin. Algaj biobrulaĵoj, kiel butanolo kaj metanolo, produktiĝas je laboratoria kaj je komerca skaloj. Ĉi tiu metodo profitis de la evoluado de sinteza biologio, kiun esploradas la Instituto J. Craig Venter por produkti sintezan organismon kapabla produkti biobrulaĵon. En 2017, efika procezo estis evoluigita produkti acetatan acidon el karbona dioksido uzante "kiborgajn bakteriojn".
Historio
Artefaritan fotosintezon unue anticipis la itala kemiisto Giacomo Ciamician en 1912. En lekcio poste eldonita li proponis ŝanĝon de la uzo de fosiliaj brulaĵoj al radianta energio provizita de la suno kaj kaptita de teknikaj fotokemiaj aparatoj. En ĉi tiu ŝanĝo li vidis eblecon malpliigi la diferencon inter la riĉa nordo de Eŭropo kaj la malriĉa sudo kaj kuraĝis konjekti, ke ĉi tiu ŝanĝo de karbo al suna energio "ne estus danĝera al la progreso kaj al homa feliĉo."
Dum la 1960aj jaroj, Akira Fujishima eltrovis la fotokatalizajn proprecojn de titana dioksido, la tiel nomitan Honda-Fujishima efikon, kiu uzeblas por hidrolizo.
La sveda Konsorcio por Artefarita Fotosintezo, la unua tia organizo, establiĝis en 1994 kiel kunlaboro inter grupoj el tri universitatoj, Lund, Uppsala kaj Stokholmo. La konsorcio estis konstruita kun plurfaka aliro por celi lerni de natura fotosintezo kaj apliki ĉi tiun scion en biomimetikaj sistemoj.
Esploro pri artefarita fotosintezo pliiĝas en la 21a jarcento. Dum 2000, esploristoj en la aŭstralia Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (Komuneja Organizo por Scienca kaj Industria Esploro, CSIRO) diskonigis sian intencon emfazi kolektadon de karbona dioksido kaj ties konvertiĝo al hidrokarbonoj. En 2003, la Nacia Laboratorio Brookhaven anoncis la eltrovon de grava intermeza parto de la redukto de CO2 al CO (la plej simpla redukta reakcio de karbona dioksido), kiu povus rezulti en pli bonaj kataliziloj.
Unu el la malavantaĝoj de artefaritaj sistemoj por akvo-fendantaj kataliziloj estas ilia ĝenerala dependeco sur malabundaj, altkostaj elementoj, kiel rutenio aŭ renio. Dum 2008, per la financado de la Oficejo de la Usona Aerarmeo por Scienca Esploro, MIT-kemiisto kaj direktoro de la Suna Revolucia Projekto Daniel G. Nocera kaj postdoktoriĝa fratulo Matthew Kanan provis eviti ĉi tiun problemon, uzante katalizilon kiu enhavas la malpli multekostajn kaj pli abundajn elementojn, kobalton kaj fosforon. La katalizilo fendis akvon en oksigenon kaj protonojn uzante sunlumon, kaj eble povos esti kuplita kun hidrogen-produktanta katalizilo kiel plateno. Plue, kvankam la katalizilo rompiĝis dum katalizado, ĝi povis riparo sin. Multaj esploristoj konsideras ĉi tiun eksperimentan katalizilan aranĝon grava plibonigo.
Dum Nocera kaj kunlaborantoj atingis akvofendadon al oksigeno kaj protonoj, oni serĉas lumregatan procezon produkti hidrogenon. En 2009, la Instituto Leibniz por Katalizado raportis ke malaltkostaj feraj karbonilaj kompleksoj kapablas fari tion. En la sama jaro, esploristoj ĉe la Universitato de Orienta Anglio ankaŭ uzis ferajn karbonilajn kombinaĵojn por produkti fotoelektrokemie hidrogenon je 60% efikeco, uzante oran elektrodon kovritan per tavoloj de india fosfido al kiu la feraj kompleksoj estis ligitaj. Ambaŭ ĉi tiuj procezoj uzis molekulan aliron, kie nanopartikloj kaŭzas la katalizon.
En 2009, F. Del Valle kaj K. Domen montris la efikon de la termika traktado en ferma atmosfero uzante Cd1-xZnxS fotokatalizilojn. Cd1-xZnxS solida solvaĵo atingas altan aktivecon en hidrogena produktado el akvofendado sub sunlumo. Miksita heterogena/molekula aliro de esploristoj ĉe la Universitato de Kalifornio, Santa Cruz, en 2010, uzante kaj nitrogeno-dotitan kaj kadmian selenidon kvantumajn punktojn, sensivigitan titanan dioksidon nanopartiklojn kaj nanodratojn, ankaŭ liveris hidrogenon.
En 2009, oni raportis ke la kompanio Mitsubishi Chemical Holdings (Kemiaj Akciaroj) evoluigas la propran esploron pri artefarita fotosintezo uzante sunlumon, akvon kaj karbonan dioksidon "krei la karbonajn konstrublokojn de kiuj sintezi rezinojn, plastojn kaj fibrojn." La Instituto KAITEKI celas, redukti karbonan dioksidon per artefarita fotosintezo.
En 2010, la Usona Departemento de Energio establis la Komunan Centron por Artefarita Fotosintezo. Ĝia celo estas trovi kostefikan metodon produkti brulaĵojn per sunlumo, akvo kaj karbona-dioksido. JCAP estas administrata de teamo de la Kalifornia Instituto de Teknologio (Caltech), direktita de Profesoro Nathan Lewis kaj kunvenigas pli ol 120 sciencistojn kaj inĝenierojn de Caltech kaj ties ĉefa partnero, Laŭrenco Berkeley Nacia Laboratorio. JCAP ankaŭ utiligas la kapablojn de Universitato Stanford, la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley, UCSB, Universitato de Kalifornio, Irvine kaj Universitato de Kalifornio ĉe San Diego kaj la Stanford Linia Akcelilo. Cetere, JCAP servas kiel centro por esplorado pri sunaj brulaĵoj.
Ankaŭ en 2010, Wendell kaj kunlaborantoj sukcese demonstris fotosintezon en artefarita konstruaĵo kiu konsistas el enzimoj tenataj en ŝaŭma ujo.
En 2011, Daniel Nocera kaj lia esplora teamo anoncis la kreon de la unua praktika artefarita folio. Nocera priskribis altnivelan sunan ĉelon kiu kapablas fendi akvon en oksigeno kaj hidrogeno, proksimume dek fojoj pli efike ol natura fotosintezo. La ĉelo estas plejparte fabrikita per malaltkostaj materialoj kiuj estas ĝenerale haveblaj, funkcias sub simplaj kondiĉoj kaj estas pli stabilaj ol antaŭaj kataliziloj: en laboratoriaj studoj, la artefarita folio, la prototipo, povis funkcii kontinue por almenaŭ kvardek kvin horoj sen falo en aktiveco. En majo 2012, la nova kompanio Suno Catalytix, bazita sur la esploro de Nocera, deklaris, ke ĝi ne pligrandigos la prototipon ĉar la aparato ne estas pli efika ol aliaj metodoj fari hidrogenon el sunlumo. Eminentaj fakuloj en la kampo subtenis proponon por Tutmonda Projekto pri Artefarita Fotosintezo kiel solvo de energia sekureco kaj klimata ŝanĝiĝo. Konferencoj pri ĉi tiu temo okazis ĉe Insulo Lord Howe en 2011, ĉe Halo Chicheley en Britio en 2014 kaj ĉe Kanbero kaj Insulo Lord Howe en 2016.
Aktuala esplorado
Laŭ energio, natura fotosintezo povas esti priskribita en tri paŝoj:
La stato de la triopo kun unu katalizilo oksidigita ĉe unu ekstremo kaj la dua reduktita ĉe la alia fino nomiĝas ŝargapartigo, kaj pelas pluan elektronan transigon kaj sekve katalizadon. La diversaj komponantoj estas kunmeteblaj laŭ diversaj manieroj, ekzemple supramolekulaj kompleksoj, dispartigitaj ĉeloj aŭ lineare, kovalente ligitaj molekuloj.
Esploro por trovi katalizilojn kiuj povas transformi akvon, karbonan dioksidon kaj sunlumon al karbonhidratoj aŭ hidrogeno estas aktuala, aktiva kampo. Studante la naturan oksigeno-eligan komplekson (OEC), esploristoj evoluigis katalizilojn kiel la "blua dimero" por imiti ties funkcion. Fotoelektrokemiaj ĉeloj kiuj reduktas karbonan dioksidon en karbonan monoksidon (CO), formiatan acidon (HCOOH) kaj metanolon (CH3OH) estas evoluataj. Tamen, ĉi tiuj kataliziloj estas ankoraŭ tre neefikaj.
Hidrogenaj kataliziloj
Hidrogeno estas la plej simpla suna brulaĵo sintezi, pro tio ke ĝi bezonas nur la transigon de du elektronoj al du protonoj. Ĝi devas, tamen, esti farita laŭpaŝe, kun formado de intermeza hidrida anjono:
La protono-al-hidrogeno transformantaj kataliziloj en la naturo estas hidrogenazoj. Ĉi tiuj estas enzimoj kiuj povas aŭ redukti protonojn al molekula hidrogeno aŭ oksidigi hidrogenon al protonoj kaj elektronoj. Spektroskopaj kaj kristalografiaj studoj tra pluraj jardekoj rezultis en bona kompreno de kaj la strukturo kaj la mekanismo de hidrogenaza katalizo. Uzante ĉi tiun informon, oni sintezis plurajn molekulojn kiuj imitas la strukturon de la aktiva loko de kaj nikelo-fera kaj fero-fera hidrogenazoj. Aliaj kataliziloj ne estas strukturaj imitaĵoj de hidrogenazo sed praktikaj. Sintezitaj kataliziloj inkluzivas strukturajn H-faskajn modelojn, dirodian fotokatalizilon kaj kobaltajn katalizilojn.
Akvo-oksidigaj kataliziloj
Akvo-oksidigo estas pli kompleksa kemia reakcio ol proton-redukto. En naturo, la oksigeno-eliga komplekso reakcias amasigante reduktantajn ekvivalentajn (elektronojn) en mangano-kalcia fasko ene de fotosistemo II (PS II), tiam liverante ilin al akvomolekuloj, kun la rezulta produktado de molekula oksigeno kaj protonoj:
Sen katalizilo (natura aŭ artefarita), ĉi tiu reakcio estas tre endoterma, bezonanta altajn temperaturojn (almenaŭ 2500 K).
La ĝusta strukturo de la oksigeno-eliga komplekso estas malfacile determinebla eksperimente. Ĝis 2011, la plej detala modelo estis el kristala strukturo de fotosistemo II kun distingivo 1,9 Å. La komplekso estas fasko enhavanta kvar manganajn kaj unu kalcian jonojn, sed la ekzakta loko kaj mekanismo de akvooksidigo en la fasko estas nekonata. Tamen oni sintezis biomimetikan manganajn kaj mangan-kalciajn kompleksojn, ekzemple, [Mn4O4] kuban-tipajn faskojn, el kiuj iuj havas katalizan aktivecon
Oni eltrovis ke multaj metalaj oksidoj havas akvo-oksidigan katalizan aktivecon, inkluzive al rutenia(IV) oksido (RuO2), iridia(IV) oksido (IrO2), kobaltaj oksidoj (inkluzive al nikelo-dotita Co3O4), mangana oksido (inkluzive al tavolita MnO2 (birnessite), Mn2O3) kaj miksaĵo de Mn2O3 kun CaMn2O4. Oksidoj estas pli facile akireblaj ol molekulaj kataliziloj, precipe tiuj de relative abundaj transiraj metaloj (kobalto kaj mangano), sed suferas de malalta transforma nombro kaj malrapida elektrontransigo kaj ilia mekanismo de ago estas malfacile deĉifrebla kaj, tial, ŝanĝi.
Oni montris ke materioj bazitaj sur Metalo-Organika Kadro estas tre promesplena kandidato por akvo-oksidigo kun unuvicaj transiraj metaloj. La stabileco kaj adapteblo de ĉi tiu sistemo estas projektita esti tre utila por estonta evoluado.
Lumsensivigiloj
Ruteniaj polipiridinaj kompleksoj, precipe tris(bipiridina)rutenio(II) kaj ties derivaĵoj, estis amplekse uzitaj por produkti hidrogenon pro ilia efika videbla lumsorbo kaj longdaŭra sekva metalo-al-liganda ŝargtransira ekcita stato, kiu igas la kompleksojn fortaj reduktantaj agentoj. Aliaj kompleksoj kiuj enhavas noblajn metalojn, inkluzivas tiujn kun plateno, rodio kaj iridio.
Senmetalaj organikaj kompleksoj ankaŭ estis sukcese utiligitaj kiel lumsensivigiloj. Ekzemploj inkluzivas eozino Y kaj rozo bengala. Pirolaj ringoj, ekzemple porfirinoj, ankaŭ estis uzitaj en tegaj nanomaterioj aŭ duonkonduktiloj por homogenaj kaj heterogenaj kataliziloj.
Kiel parto de aktualaj (2021) esploroj, artefaritaj fotonaj antenaj sistemoj estas studataj por serĉi efikajn kaj daŭrigeblajn metodojn kolekti lumon por artefarita fotosintezo. Gion Calzaferri (2009) priskribis unu tian antenon kiu uzas zeoliton L kiel gastiganton por organikaj tinkturoj, por imiti la lumkolektantajn sistemojn de plantoj. La anteno estas fabrikita enmetante tinkturajn molekulojn en la kanaloj de zeolite L. La enmeta procezo, kiu okazas sub vakuo kaj ĉe altaj temperaturoj, estas ebligita de la kunlabora vibra moviĝo de la zeolita kadro kaj de la tinkturaj molekuloj. La rezultinta materialo povas esti miksita kun ekstera aparato tra krano.
Kataliziloj por redukti karbonan dioksidon
En la naturo, karbonon fiksas verdaj plantoj uzante la enzimon RuBisCO kiel parto de la Calvin-ciklo. RuBisCO estas sufiĉe malrapida katalizilo kompare al la vasta plimulto de aliaj enzimoj, enkorpigante nur kelkajn molekulojn de karbona dioksido en ribulozo-1,5-bisfosfato en unu minuto, sed tiel faras ĉe atmosfera premo kaj en mildaj, biologiaj kondiĉoj. La rezultinta produkto estas plue reduktita kaj poste uzita en la sintezo de glukozo, kiu siavice estas antaŭprodukto antaŭ pli kompleksaj karbonhidratoj, kiel celulozo kaj amelo. La procezo konsumas energion en la formo de ATP kaj NADPH.
Artefarita CO2-redukto por produkti brulaĵojn celas plejparte produkti reduktitajn karbonajn kombinaĵojn el atmosfera CO2. Iuj transir-metalaj polyfosfinaj kompleksoj estis evoluigitaj tiucele; tamen, ili kutime bezonas antaŭan koncentriĝon de CO2 antaŭ uzo kaj portantajn (molekulojn kiuj fiksus je CO2) kiuj estas stabilaj en aerobiaj kondiĉoj kaj kapablaj koncentri CO2 je atmosferaj koncentriĝoj ankoraŭ ne estas evoluigitaj. La plej simpla produkto de CO2-redukto estas karbono monoksido (CO), sed por brulaĵa evoluado, plua redukto estas bezonata, kaj kerna paŝo ankaŭ bezonata pluan evoluadon estas la transigo de hidridaj anjonoj al CO.
Fotobiologia produktado de brulaĵoj
Kelkaj fotoaŭtotrofaj mikroorganismoj, sub specifaj kondiĉoj, povas produkti hidrogenon. Nitrogeno-fiksantaj mikroorganismoj, kiel filamentaj cianobakterioj, posedas la enzimon nitrogenazon, kiu povas konverti atmosferan N2 al amoniako; molekula hidrogeno estas flanka produkto de ĉi tiu reakcio kaj ofte ne estas liberigata de la mikroorganismo, sed enprenita per hidrogeno-oksidiga hidrogenazo. Unu metodo devigi ĉi tiujn organismojn produkti hidrogenon estas nuligi la elprenan aktivecon de la hidrogenazo. Tio ĉi estis farita ĉe variaĵo de Nostoc punctiforme: unu el la strukturaj genoj de la NiFe-elprena-hidrogenazo estis malaktivigita de enmeta mutagenezo kaj la mutaciinta variaĵo montris hidrogenan eligon sub lampo.
Multaj el ĉi tiuj fotoaŭtotrofoj ankaŭ havas dudirektajn hidrogenazojn, kiuj povas produkti hidrogenon sub specifaj kondiĉoj. Tamen, aliaj energio-devigantaj metabolaj reakcioj povas konkuri por la necesaj elektronoj por protona redukto, malpliigante la efikecon de la tuta procezo; ankaŭ, ĉi tiuj hidrogenazoj estas tre sensivaj al oksigeno.
Pluraj karbono-bazitaj biobrulaĵoj ankaŭ produktiĝis uzante cianobakteriojn, ekzemple, 1-butanolo.
Sintezaj biologiaj teknikoj estas antaŭviditaj esti utilaj por ĉi tiu temo. Mikrobiologiaj kaj enzimaj teknologioj havas la eblecon plibonigi enziman efikecon kaj fortikon, kaj konstrui novan biobrulaĵon-produktantan metabolan reakcion en fotoaŭtotrofoj kiuj antaŭe ne havis ilin aŭ pliboniĝi ol la ekzistantaj. Alia temo evoluiganta estas la optimumigo de fotobioreakciujoj por komercaj aplikaĵoj.
Utiligitaj esploraj teknikoj
Esploro en artefarita fotosintezo estas nepre plurfaka temo, deviganta multajn malsamajn kompetentecojn. Kelkaj teknikoj utiligitaj por fari kaj esplori katalizilojn kaj sunajn ĉelojn inkluzivas la jenajn:
Avantaĝoj, malavantaĝoj kaj efikeco
Avantaĝoj de sunbrulaĵa produktado per artefarita fotosintezo inkluzivas la jenajn:
Malavantaĝoj inkluzivas la jenajn:
Zorgo kutime traktita en katalizila fasonado estas efikeco, precipe kiom el la incida lumo povas uziĝi en sistemo en praktiko. Tio ĉi estas komparebla kun fotosinteza efikeco, kie lumo-al-kemia-energia konvertiĝo mezuriĝas. Fotosintezaj organismoj kapablas kolekti ĉirkaŭ 50% el incida suna radiado, tamen la teoria limo de fotosinteza efikeco estas 4,6 kaj 6,0% por C3 kaj C4 plantoj respektive. En realo, la efikeco de fotosintezo estas multe malpli malalta kaj estas kutime sub 1%, kun kelkaj esceptoj, kiel sukerkano en tropika klimato. En kontrasto, la plej alta raportita efikeco por artefarita fotosintezo, en laboritoriaj prototipoj, estas 22,4%. Tamen, plantoj estas efikaj uzante CO2 je atmosferaj koncentriĝoj, io kiun artefaritaj kataliziloj ankoraŭ ne povas fari.
Sin-le-Noble
Sin-le-Noble estas franca situanta en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.
1778
1778 estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).
Sin-le-Noble
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Sinois.
1778
En la jaro 1778 post Kristo okazis, interalie:
Seula Esperanto-Kulturcentro
Seula Esperanto-Kulturcentro (Mallongigo SEK) estis fondita en la jaro 1991 en Seulo, Koreio por disvastigi Esperanton kaj riĉigi la Esperanto-kulturon. La nuna prezidanto estas LEE Jung-kee.
Internacia Renkontiĝo per Esperanto
SEK kaj Esperanto-Populariga Asocio de Japanio komune okazigas Internacian Esperanto-Renkontiĝo-n ĉiujare alterne jen en Koreio jen en Japanio. En la jaro 2018, ĝia 27-a renkontiĝo okazis en Japanio.
En la jaro 2006 Seula Esperanto-Kulturcentro kaj Zhaozuang Esperanto-Asocio okazigis la 1-an Internacian renkontiĝon en Zhaozuang.
Krom tiuj ĉi eventoj, SEK estas preta bonvenigi alilandajn samideanojn, kiuj volas konatiĝi kun koreaj samideanoj. Por alilandaj gastoj SEK prezentas gastigantojn kaj aranĝas kunsidon por reciproka kulturinterŝanĝo.
Ĉiumonata kurso de Esperanto
SEK okazigas monatan kurson ĉiumonate por civitanoj, kiuj volas lerni Esperanton. En la jaro 2018, decembre, la kurso rekordis per 320-a klaso de Esperanto; la instruado nun daŭris senpaŭze tra 27 jaroj.
Kultivado de Esperanto-kulturo
SEK okazigas monatan kanto-kunsidon en la kafejo LaŭliAn, kies mastro estas la esperantista muzikisto Laŭli. Sub lia gvido, ĉiumonate esperantistoj kunsidas kaj kantas kantojn en Esperanto.
Krome en la Kulturcentro libro-servo troviĝas www.esperanto.name kun ĉ. 600 Esperanto-libroj, sonbendoj kaj gazetoj.
Norna lingvo
La norna lingvo aŭ simple Norno (ĉar popolo "nornoj" ne ekzistis), norne Norn, estis ido de la norena lingvo, iam parolita en insularoj Ŝetlando kaj Orkadoj (nordaj insuloj). Koloniigite de norvegaj vikingoj depost 800, la dan-norvega registaro cedis la insularojn al Skotlando en la 15-a jarcento. La skotaj registaro kaj eklezio ekmalrekomendis la uzon de la lingvo, kiu estis iom post iom anstataŭigata de la skota.
Oni ne scias ekzakte kiam oni ĉesis paroli la nornan; eble ĝi daŭre estis uzata en kelkaj partoj de la insuloj ĝis la 18-a jarcento. Verŝajne la lastaj orkadaj parolantoj mortis ĉirkaŭ 1750, dum kelkaj en Ŝetlando vivis ĝis ĉirkaŭ 1800. Do la lingvo estis parolata en iu formo dum preskaŭ mil jaroj. Ĝi neniam akiris ortografion, kaj la malmultaj dokumentoj skribitaj en la insuloj havas lingvaĵon klare influitan de la "ĉefa" norvega idiomo. Malfruajn notojn de la buŝa lingvo ĉefe registris anglalingvanoj ne regantaj skandinavan lingvon, kaj pro tio la notoj ŝajnas fuŝaj kaj estas malfacile legeblaj. Frazetoj de la lingvo kaj nornaj pruntvortoj en la lingvoj angla kaj skota travivis ĝis hodiaŭ. Super ĉio granda kvanto de la insulaj loknomoj restas norna.
Konservitas tre malmulte da norna literaturo. Unu restaĵo estas la "Patro nia".
Mateo 6:9-13, orkada Norno (transskribo de Wallace; 1700)
Mateo 6:9-13, ŝetlanda Norno (transskribo de Low; 1774)
Mateo 6:9-13, feroa lingvo (plej proksima kuzo ankoraŭviva)
Mateo 6:9-13, norena lingvo:
Literaturo
Michael P. Barnes: The Norn Language of Orkney and Shetland (angla), ISBN 1-898852-29-4
WIR-Banko-Kooperativo
La WIR-Banko-Kooperativo (WIR Bank Genossenschaft, Banque WIR société coopérative) estas svisa mezklasbanko konsistanta el sep filioj, kiu estiĝis el la memhelpa organizaĵo WIR-Kooperativo.
Historio
La WIR-Kooperativo estis fondita en Zuriko en la jaro 1934 de Paul Enz (honora membro de Svisa Esperanto-Societo kaj Esperanto-Societo Zuriko kaj UEA-delegito de Zuriko), Werner Zimmermann kaj aliaj. En la jaro 1936 la WIR-Kooperativo ricevis la statuson de banko.
Dum la monda ekonomia krizo en la 1930-aj jaroj kaj la kun ĝi ligita malgranda likvideco entreprenoj retenis sian monon anstataŭ reinvesti ĝin, kio ankoraŭ plifortigis la malsufiĉon de la monkvanto. Per la fondo de la Ekonomiringo-Kooperativo (germane Wirtschaftsring-Genossenschaft, mallonge WIR) memstaraj laboristoj kaj etentreprenoj reagis al tiu krizo per memhelporganizaĵo. Por agi kontraŭ la monmanko oni kreis la komplementan valuton WIR, kiu baziĝas sur la libermona teorio de Silvio Gesell. La valoro de WIR (oficiala mallongigo laŭ ISO 4217 = CHW) estas ligita al la svisa franko (1 CHW = 1 CHF). Ĉefa eco estas la seninterezeco. La bonhavoj en CHW ne ricevas interezon. Tio estas por instigo de pli rapida reinvesto de la mono kaj krei ekonomian aktivecon inter la partoprenantoj de la sistemo, kio estas etaj kaj mezgrandaj entreprenoj plej parte en Svislando. Dum la unuaj 14 jaroj oni ne nur ne pagis interezon sed oni al la WIR-bonhavoj ŝarĝis negativan interezon en la senco de negativa mono. Per tiu cirkuligcertigo oni volis ankoraŭ fortigi la instigon al rapida reinvesto de la WIR-bonhavoj. La cirkuligcertigo estis nuligita en la jaro 1948, sed ankoraŭ hodiaŭ WIR-bonhavoj ne donas interezojn.
1998 la WIR-Kooperativo ŝanĝis sian nomon al WIR-Banko-Kooperativo. Krom ordinara bankaktiveco la banko plufunkciigas la WIR-sistemon, kies celo estas la prosperigo de etaj kaj mezgrandaj entreprenoj.
Cemboing
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj
Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj estas bildstria libro pri aventuroj de Asteriks kaj liaj amikoj en la olimpiaj ludoj. La originala verko de René Goscinny kaj Albert Uderzo (desegnaĵoj) aperis en la franca en 1968. Tradukis J.-F. Cousineau kaj P. Lagrange.
Titolo de la libro
Aludo al la nuntempo
La franca originalo aperis en februaro 1968, dum ĵus aktivis la Vintra Olimpiko 1968, kaj internacie ekdisvastiĝis dum la Somera Olimpiko 1968 duonjaron pli poste en Meksiko. Baza temo de la volumo estas, ĉu estas permesate en olimpiaj ludoj uzi la mirindan eliksiron de la samvilaĝanoj de Asteriks, kiu donas superhomajn fortojn, aŭ ĉu tio konsiderendus maljusta dopado. Kompreneblas ke la sekreta trezoro de la gaŭloj ne permesatas ĉi-tie. Tre saĝas la inteligenta malgranda gaŭlo, kiu permesas ke aliaj sportistoj ŝtelu la kaldronon de la mirinda eliksiro, sed enmiksigis plian substancon kiu poste blue kolorigas la langojn de tiuj kiuj kontraŭregule dopis sin: la temo de dopado en olimpiaj ludoj kaj kiel eblas pruvi la kontraŭleĝan dopadon en la jaro 2023 estas same aktuala kiel en la fikcia antikva epoko de Asteriks!
Caixa Econômica Federal
Caixa Econômica Federal (CEF), konata ankaŭ kiel "Caixa Econômica" aŭ simple "Caixa", estas registara, administre memstara kaj la dua plej granda brazila banko. Ĝi estis kreita la 12an de januaro 1861 fare de imperiestro Dom Pedro II. Ĝia sidejo estas en Braziljo. Caixa Econômica Federal posedas agentejojn sur la tuta brazila teritorio kaj en tri aliaj landoj, nome Usono, Japanio kaj Venezuelo. En sia intrareto CAIXA disponas pri propra vikio, libere redaktebla por ĉiuj oficistoj.
Miklós Porkoláb
Miklós Porkoláb [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Porkoláb Miklós estas hungara-usonana fizikisto, profesoro, membro (ekstera (2016)) de Hungara Scienca Akademio. Lia nomo estas plej ofte eksterlande Miklos Porkolab.
Miklós Porkoláb naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Miklós Porkoláb forlasis la landon post falo de la Hungara revolucio de 1956 kaj li lernis plu en Kanado. Li akiris diplomon (Bsc) en Universitato de Brita Kolumbio en 1963. En la sekva jaro li akiris plian diplomon (MS) en Universitato Stanford, fine li doktoriĝis (Ph.D) samloke el fiziko en 1967. Li apartenis al laboratorio de Stanford ĝis 1977, komence li estis asistanto, poste esplorista profesoro. Tamen en 1975 li instruis en Universitato de Kolorado, en 1976 en instituto Max Planck en Germanio. Ekde 1977 li instruas fizikon (kiel profesoro) en teknologia instituto de Masaĉuseco, kie li estis direktoro inter 1995 kaj 2015. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn.
6713 Coggie
6713 Coggie estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Karin « Coggie » Peterson Messine, instruistino pri fluto.
IJK 1992
La kongreso estis la unua de TEJO en Nord-Ameriko, kaj la dato estis pripense elektita: la IJK memoris pri la malkovro de Ameriko fare de eŭropanoj en la fama vojaĝo de Kristoforo Kolumbo 500 jarojn antaŭe, kaj ankaŭ pri la fondo de la urbo Montrealo, la plej granda urbo de la franclingva kanada regiono Kebekio, antaŭ 350 jaroj.
Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo "libertempado", kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. La kongresejo estis la College de Maisonneuve, proksime al la olimpia stadiono - moderna kaj klimatizita altlernejo kun sportaj ebloj.
30277 Charlesgulian
30277 Charlesgulian estas malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Charles Gulian, finalisto en 2015 de la Intel Science Talent Search (STS), scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kosmoscienco. Li estis lernanto ĉe la Ossining High School de Ossining (Nov-Jorkio).
13668 Tanner
13668 Tanner estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Universiado
La Universiado estas internacia multflanka sporta evento, organizata por universitataj atletoj fare de la Federacio Internacia de Sporto Universitata (FISU). La nomo estas kombino el la vortoj "universitato" kaj "olimpiado", neologisma variaĵo de la vorto olimpiko.
Alternativa evento de la Unio Internacia de Studentoj
La unuaj Internaciaj Universitataj Ĉampionadoj respective Internaciaj Universitataj Ludoj estis organizitaj en 1923 kaj ekde la jaro 1949 okazis sub la aŭspicio de la Federacio Internacia de Sporto Universitata (france Fédération Internationale du Sport Universitaire, mallonge FISU) from 1949. Alternativa evento estis organizata de la Unio Internacia de Studentoj (france Union Internationale des Étudiants, mallonge UIE) iunter la jaroj 1947 kaj 1962, inkluzive de unu neoficiala evento en 1954 - la listo de eventaj urboj montras ke tiu alternative evento kadre de la Malvarma Milito celiĝis aparte al sportistoj el la ŝtatoj de la Orienta Bloko (Aŭstrio kaj Finnlando kadre de la Malvarma Milito konsideriĝis "neŭtralaj ŝtatoj").
Lokoj de la Universiadoj
La suba tabelo donas superrigardon pri la gastigantaj urboj de kaj la someraj kaj la vintraj Universiadoj.
Chambornay-lès-Bellevaux
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Provinco Cuanza Sul
La provinco Cuanza Sul aŭ Kwanza Sul ("sude de la rivero Cuanza") estas unu el 18 administraj unuoj, kiuj dividas la ŝtaton Angolo en sudokcidenta Afriko. Ĝi kovras areon de 55 660 kvadrataj kilometroj kaj laŭ takso pri la stato de 2014 havis proksimume 1 881 873 loĝantojn. Administra centro de la provinco estas la urbo Sumbe. La teritorio situas en la okcidento de la lando, borde de la Atlantika Oceano, iom sude de la nacia ĉefurbo Luando kaj de la provinco Bengo ĉirkaŭanta tiun urbon.
Inter la municipoj de la provinco estas Porto Amboim, Seles, Conda, Amboim, Quilenda, Libolo, Mussende, Quibala, Waku-Kungo, Cassongue kaj Ebo. Ĉefaj etnoj en la provinco estas la ambundoj norde kaj ovimbundoj pli sude (inkluzive de la provinca ĉefurbo Sumbe).
NGC 2365
NGC 2365 (aliaj indikoj — UGC 3821, MCG 4-18-8, ZWG 117.20, PGC 20838) estas galaksio en konstelacio Ĝemeloj.
Gejo
Gejo (el la angla, nun internacia vorto gay) estas samseksemulo, aparte virsamseksemulo, kaj aparte tia kiu agnoskas sian samseksamon (t.e., ne estas en la ŝranko). Gejinoj ankaŭ nomiĝas lesbaninoj.
NGC 2365
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gejo
La plimulto de la amerikaj kaj eŭropaj gejoj malakceptas la terminon "homoseksualo". Ili argumentas ke tiu vorto havas klinikajn konotaciojn, spurojn kiam la homerotikajn rilatojn estis konsiderataj kiel psika malsano. Laŭ ili, "homoseksualo" senproprorcie emfazas la seksan rilaton, preterlasante ĉion rilate al la romantikaj rilatoj kaj pri la geja kulturo. Cetere, ili argumentas ke la termino "samseksemo" malhumanigas la gejojn, malpliigas iliajn pasiojn, iliajn afektivajn rilatojn kaj ilia vivstilo.
Aliflanke, de longaj jaroj la gejaj asocioj de aliaj lingvoj krom la angla, adoptis la vorton "gay" (gejo) kontraŭ la vorto "homoseksualo". Simile, retkomunumoj kaj fakaj amaskomunikiloj prefere uzas "gejon".
La vorto “homoseksualo” ĵusinventita en la 19-a jarcento kiu korespondas al la kunmetado de greka termino (homos: ‘la sama’) kaj alia latina (seksual), kies tradukado plej korekta estus "de la sama sekso", tiu ĉi kunmetita vorto povas funkcii kiel adjektivo, sed ne kiel substantivo. Tiel, homoseksuala samedziĝo, estus (korekte) la edziĝo inter du personoj de la sama genro, sed kiam ĝi estas uzata por individuo kiel "homoseksualo" etimologie signifas "persono de la sama sekso", kio ne havas logikan sencon. En la anglalingvaj landoj la termino "gejo" estis anstataŭata de la vorto "homoseksualo", kiu estas konsiderata malkorekta el politika vidpunkto kaj estas uzata nur preskaŭ por la kristan-dekstruloj. Tamen, en Hispanio, ekzistas kelkan malakcepton uzi la vorton gejon ĉar ĝi estas anglismo. Tial, parto de la politika klaso kaj la amaskomunikiloj kelkfoje uzas la frazon "samseksamaj paroj", por eviti polemikaĵojn. En esperanto la plej uzataj vortoj estas la kunmetaĵo "samseksemo" aŭ "samseksamo" por "homoseksualo" kiu estas internacia vorto sed en esperanto signifas nenion. Kaj la vorto "gejo" el la angla "gay".
Vivendi Universal
Vivendi estas franca grupo specialiĝanta pri kulturo, amaskomunikiloj kaj komunikado.