cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ghislaine Dupont
Kariero
De 1997 ĝis 2007, ŝi dediĉis sin al Demokratia Respubliko Kongo (DRK). En 2002, ŝi estis implikita en la kreado de "Radio Okapi" en DRK. "The Frequency of Peace" estis kreita je la iniciato de la svisa "Hirondelle Foundation", NRO aktiva en subtenado al amasmedioj en krizaj situacioj, kun la helpo de MONUSCO (Misio de Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj en DRK). Ŝi trejnis junajn ĵurnalistojn kaj "Radio Okapi" estas nun en la avangardo de novaĵ-medioj de la lando.
En 2006, ŝi estis elpelita fare de Kinŝasa registaro de Kabila inter la unua kaj dua raŭndoj de la prezidenta elekto.
Ghislaine Dupont estis konata kiel unuaklasa enketisto, havante redaktajn rigoron kaj lertecon kaj tre bonan politikan analizon. En julio 2013 ŝi fariĝis redakta konsilanto en RFI.
Morto
Ghislaine Dupont estis mortigita la, ne malproksime de Kidal en nordorienta Malio post kiam ŝi estis forkaptita de neidentigitaj atakantoj. Ŝi estis kun teĥnikisto Claude Verlon, kiu estis mortigita kun ŝi.
Luiz Teixeira Silva
Luiz TEIXEIRA SILVA, http://www.freire.med.br/tute/, estas brazila esperantisto kiu naskiĝis en la 1-a de marto 1922 en la urbo Lavras, subŝtato Minas Gerais. Tre fervora esperantisto, li kontaktiĝis kun esperanto pere de spiritisma revuo en jaro 1939 kiam li esperantistiĝis kaj ekde tiam gvidis kursojn diskonigante esperanton al sennombraj samurbanoj ĝis la hodiaŭaj tagoj. Ankaŭ li verkis en la internacia lingvo kaj skribas nuntempe en la revuo Brazila Esperantisto de Brazila Esperanto-Ligo.
Artisto, li pentras senlace la karakterizajn bildojn de sia urbo (pejzaĝojn, personojn, domojn, k.a) kaj faras perkrajonajn desegnaĵojn. Ne malmultfoje li ekspozicias siajn artaĵojn en urba spaco.
Bestoĝardeno de Zuriko
La Bestoĝardeno de Zuriko aŭ en germana Zürich Zoologischer Garten estas bestoĝardeno situanta en Zuriko, Svisio. Ĝi malfermiĝis en 1929 kaj, je 2004, havis 2200 specimenojn de 300 specioj. Ĝi situantas ĉe Zürichbergstrasse, ĉe la malaltaj areoj de la monteto Zürichberg en la kvartalo Fluntern.
Unu el plej popularaj eventoj estas la pingvena montrado, kiu plenumiĝas ĉiutage posttagmeze se la ekstera temperaturo estas sub 10 gradoj Celsius.
La zoologo Heini Hediger estis direktoro de la Bestoĝardeno de Zuriko el 1954 al 1973.
Kröning
Kröning estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Landshut kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo apartenas al administra komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Gerzen.
Prosper Mérimée
Prosper MÉRIMÉE (naskiĝis la 28-an de septembro 1803 en Parizo, mortis la 23-an de septembro 1870 en Cannes) estis franca verkisto, krome arkeologo, historiisto kaj tradukisto.
En la jaro 1825 li (sub la pseŭdonimo Clara Gazul) publikigis sian unuan dramaron, unu jaron poste aperis kolekto de poemoj. Sekvis historiaj romanoj laŭ la ekzemplo de Walter Scott.
Per siaj noveloj - el kiuj aparte menciindas Carmen, kiu fariĝis la modelo por la samnoma opero de Georges Bizet) - li finfine trovis sian propran stilon, kiu troviĝis inter romantismo kaj realismo.
Li verkis ankaŭ literaturkritikojn, vojaĝraportojn kaj historiajn traktatojn, krome li tradukis i.a. verkojn de Nikolaj Gogol kaj Ivan Turgenev.
Hirson (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Palma Campania
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la Sankta Blazio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
661 Cloelia
661 Cloelia estas mezgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Eosa familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Klelia (latine : Cloelia), heroino de la romia historio.
Le Val (Doubs)
Le Val estas komunumo de Francio, kunsistanta el la loĝlokoj Montfort kaj Pointvillers. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Metroo de Seulo
La Metroo de Seulo (수도권 전철) estas unu el la plej ampleksaj metrooj konstruitaj en la mondo, etendiĝante tra Seulo, ĉefurbo de Sud-Koreio, kaj konektante ĉi tiun urbon kun la najbara Inĉon. Ĝi havas 282 kilometrojn distribuitajn en naŭ metrolinioj kaj oni ĉirkaŭkalkulas ke ĝi realigas ok milionojn da vojaĝoj ĉiutage. La linio 1 estis konstruita inter la jaroj 1971 kaj 1974, kaj ekfunkciis la 15-an de aŭgusto 1974. Post ĝi iom post iom konstruiĝis la aliaj linioj ĝis la jaro 2003. Malgraŭ ĝia longa kaj larĝa ampleksiĝo ankoraŭ oni entreprenas plurajn plibonigojn kaj pligrandigojn de la metroreto.
Edirne
Edirne estas urbo en nord–okcidenta Turkio, en la Orienta Trakio eŭropa parto. Ĝi apartenas al la samnoma provinco Edirne kaj estas ties administra centro. La provinco kaj do ankaŭ la urbo Edirne situas en la Marmora regiono de la lando. En 2012 la urbo havis loĝantojn, kun la aldonaj loĝlokoj en la urba distrikto Edirne merkezi estis  loĝantoj.
Historio
Adrianopolo (Adrianopolis) estis la antikva nomo de Edirne, turka urbo en la eŭropa kontinento tre proksime de la greka kaj bulgara landlimoj. Ekde ĝia fondiĝo Edirno estis tre strategia kaj valora vojkruciĝo. Ĝi estis konkerita en tempo de Murad la 1-a kiu faris ĝin ĉefurbo de la tiama Otomana Imperio.
Ĝi situas en la geografia centro de la marborda plataĵo de Tracio, ĝia ekonomio baziĝas en la produktado de kotono, lino, silko, rozakvo, k.a. Edirne ankaŭ estas grava regiona bazarejo, kiu vendas produktojn (fruktoj, vino, silko, ...) al najbaraj urboj.
En ties proksimaĵoj okazis diversaj bataloj (pro la strategia valoro) laŭlonge de la historio. Vidu apartigilon ĉe Batalo de Adrianopolo.
Naoko Nishigai
Naoko Nishigai (西貝 尚子 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi en 1999 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Kronach
Kronach - prononco - estas komunumo en Germanio. La malgranda romantika urbo estas la administra centro de la distrikto Kronach en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kronach estas la naskiĝurbo de Lucas Cranach la Maljuna kaj la fortikaĵo Rosenberg (rozomonto) estas unu el la plej grandaj mezepokaj fortikaĵoj en Germanio. La urbomuro ĉirkaŭbaras la preskaŭ tute konservatan malnovan urboparton kun domoj el sabloŝtonoj kaj trabfakaj konstruaĵoj, urbomuroj, portegoj, turoj kaj arkaĵkeleroj estas tipaj por la urbobildo. Kronach situas ĉe la Burgenstraße (strato de la burgoj).
Geografio
La urbo troviĝas sudokcidente de la Frankonia Arbaro. Tie-ĉi la riveroj Kronach, Rodach kaj Haßlach kunfluas. Tial la malnova urbo estas atingebla el preskaŭ ĉiuj direktoj plej ofte nur sur pontoj.
Loĝantaro kaj religio
La historio de la malgranda urbo kaŭzas, ke 62 % de la ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj, estas katolikoj kaj 31 % estas evangeliaj kristanoj. Ankaŭ aliaj kristanaj komunumoj estas en Kronach. Ĝis 1942 ekzistis ankaŭ juda relegia komunumo, kiu havis sinagogon konstruitan en 1883.
Historio
Dum la Tridekjara Milito Kronach travivis en la tempo 1632 ĝis 1634 kelkajn sieĝojn fare de la svedoj. La energia defendo de la loĝantaro povis sukcese rebati tiujn atakojn. Ankoraŭ hodiaŭ la ĉiujara "Schwedenprozession" (sveda procesio) memorigas al tiuj historiaj eventoj. Speciale la ruzaj virinoj batalakiris la feliĉan sukceson por la urbo dum unu el tiuj sieĝoj. La Bamberga episkopo rekompencis la kuraĝajn agadojn de la Kronachanoj. Li donis novan urboblazonon kiu montras la ege turmentitajn virojn. Ĝi atestas la kruelaĵojn de la bataloj.
En 1759 dum la Sebjara Milito kampadis prusoj laŭlonge de la Kreuzberg (krucomonto) kaj pafegis de tie, sed malsukcese, sur la urbon. 1803 la Hochstift Bamberg estis devige likvidata kaj ĝiaj teritorioj ricevis la reĝolando Bavario.
Napoleon Bonaparte bivakis 1806 en Kronach kaj komencis de ĉi tie la atakon kontraŭ Prusujo.
Proksimume ek de la fino de la 13a jarcento loĝis judaj familioj en Kronach kaj ili konstruis sinagogon en 1883. Ĝi estis vendata antaŭ la novembra pogromo terura en la jaro 1938. La urba konsilantaro Kronach decidis 1964 honori la persekutajn kaj murdajn Judojn per monumenta ŝtono. Ĝi troviĝas en la urba tombejo kaj montras la nomojn de la ekstermitaj familioj.
Kulturo, vidindaĵoj, ĝemelurbaj rilatoj
Kronach prezentas multajn eblecojn por pasigi liberan tempon. Kiu avidas je kleriĝado povas studi diversajn konstrustilojn kaj malnovajn konstruaĵojn (historian malnovan urbokernon, fortikaĵon Rosenberg, urbomuron ktp) aŭ viziti muzeojn kaj galeriojn.
Multspecaj eblecoj povas formi la okupiĝon dum ferioj. Granda parko ne nur logas al promenado, sed ankaŭ al biciklado, infanoj povas ludi kaj petoli, en gastejo oni povas ripozi aŭ revivigi la fortojn, manĝante kaj trinkante. Enhala naĝejo kaj ankaŭ subĉiela banejo, instalaĵoj por luĝi, tenisejoj kaj aliaj aranĝoj estas uzeblaj. La Turnerschaft Kronach (granda sportklubo) ofertas multajn variajn sportajn okupojn.
La Fortikaĵo Rosenberg entenas la Frankonian Galerion (filio de la Bavara Nacia Muzeo) estas tie ĉi. Oni povas rigardi pentraĵojn de Lucas Cranch la pli Aĝa, altvalorajn skulptaĵojn el diversaj epokoj kaj memkompreneble de tempo al tempo ankaŭ nuntempajn artverkojn.
Ĉar Kronach la Duan Mondmiliton relative bone travivis, ĝi povas prezenti multajn historiajn konstruaĵojn. En la tiel nomata "supra urbo" (historia malnova urboparto) estas ekzemple la historia urbodomo, la urba paroĥa preĝejo St. Johano la Baptisto, la "turo de la sorĉistinoj". Ekster la urbomuroj estas Oblaten-monaĥejo kun preĝejo (Oblaten estas ordo laŭ la reguloj de la Sankta Benedikto), Bürgerspital (hejmo por maljunaj aŭ malsanaj homoj) kun Spitalkirche (preĝejo ĉe la hejmo), la Kronacha sinagogo ktp.
La kultura vivo en Kronach prezentas regulajn aranĝojn. En ĉiu jaro la tre bone konata kaj alloga Kronacher Freischießen (popolfesto, kiun la Kronachaj sportpafantoj organizas). La jam menciita sveda procesio ĉiam okazas dimanĉon post la katolika festotago Fronleichnam (Korpo de La Sinjoro, laŭvorta traduko el la latina "Corpus Domini"). Krome ĉiam en junio estas la historia urbospektaklo, kiu montras la svedan militan sturmon kaj la kunagantoj surhavas kostumojn de la tiama tempo. Oni ne devas forgesi mencii la Faust-festludoj ĉiam somere sur liberaera scenejo sur la Fortikaĵo Rosenberg ("Faust" estas dramo de J.W. Goethe). Ankaŭ aliaj klasikuloj de la mondliteraturo en koncizaj versioj estas sur la programpropono. La Kronaĥa somerakademio okazigas kursojn pri la temoj mozaiko, potfarado, skulptoarto kaj aliaj metioj. La Frankonia Galerio en la Fortikaĵo Rosenberg montras pentraĵojn kaj skulptaĵojn el la malfrua mezepoko ĝis la tempo de Lukas Cranach. Nature ankaŭ verkoj de nuntempaj internaciaj artistoj estas montrataj, ekz dum kaj post "Lignoarto". La Kronaĥa artosocieto estas aktiva rondo de artkreantoj.
Fame konataj personoj
Lukas Cranach la Maljuna naskiĝis en 1472 en Kronach kaj mortis en 1553 en Vajmaro (Weimar). Li estis unu el la plej grandiozaj germanaj pentristoj kaj grafikisto de la Renesanco.
Maximilian von Welsch naskiĝis 1671 en Kronach kaj mortis en 1745 en Majenco (Mainz). Li estis germana arkitekto kaj renoma konstruisto por fortikaĵoj. Li ankaŭ konstruis kastelojn.
Johann Kaspar Zeuß naskiĝis en 1806 en Vogtendorf ĉe Kronach kaj mortis en 1856 samloke. Li estis filologo kaj membro de la Bavara Akademio por Sciencoj kaj estas rigardata kiel fondinto de la scienco pri keltaj lingvoj.
Gottfried Neukam naskiĝis en 1892 en Kronach kaj mortis en 1959 samloke. Li estis studento de la art-akademio kaj poste instruisto pri desegnado kaj havis multajn publikajn ekspoziciojn.
Ĝemelurboj
Kronach havas ne nur amikecan rilation kun la urbo Roth en Germanio, sed flegas ankaŭ ĝemelurbajn kontaktojn kun Hennebont en Francio, Kiskunhalas en Hungario kaj Bettendorf en la subŝtato Iovao de Usono. Ĉiuj rilatoj prosperas bone.
Ottó Berzeviczi
Kariero
Li estas menciita unue en 1836. Berzeviczi elpaŝis en pli malgrandaj vaganttrupoj. En 1845 li deziris sensukcese aniĝi de Nacia Teatro de Pest.
Junaj Turkoj
La Junaj Turkoj (Jön Türkler) estis politika movado en la Osmana Imperio, kiuj de 1876 kontraŭleĝe laboris por liberalaj reformoj kaj konstitucia ŝtatformo. Kiel naciema turka partio organizita por efektivigi radikale politikajn kaj sociajn reformojn ĝi havis dominan politikan influon inter 1908 kaj 1918: La revolucio de la Junaj Turkoj en 1908 devigis la sultanon proklami konstitucion kaj liberigi, inter aliajn, ĉiujn religiajn malliberulojn.
Endre Czeizel
Junaĝo kaj studoj
Liaj studoj disvolviĝis en la budapeŝta cisterciana gimnazio kaj en la gimnazio ''II. Rákóczi Ferenc'', kiujn sekvis fakaj studoj en la Medicinscienca Universitato Semmelweis
Junaj Turkoj
Unu el gvidantoj de la Komitato Unio kaj Progreso kaj Granda Veziro Mehmet Talat ordonis al Junaj Turkoj aresti armenan intelektularon el Konstantinopolo kio alkondukis al la armena genocido.
Endre Czeizel
Profesia kaj scienca aktivecoj
En 1959 Endre Czeizel fariĝis kunlaboranto de la Genetika kaj Teratologia Departemento de la Hungara Publikhigiena Instituto (OKI) en Budapeŝto. Paralele li laboris en la Budapeŝta hospitalo János Kórház, kie, ĝis 1973, li estis konsilanto pri familioplanado en la obstetrika departemento, kaj sekve, li gvidis, kiel ĉefkuracisto, la homgenetikan kaj teratologian laboratorion, kio iĝis departamento en 1984. Tiel li estis direktoro de tiu departamento, kio fariiĝis ankaŭ esplorcentro de la Monda Organizaĵo pri Sano en Budapeŝto, pri prevento de hereditaj malsanoj.
Endre Czeizel estis la ĉefdirektoro de la Nacia Instituto pri Sanprotektado (Nemzeti Egészségvédelmi Intézet) inter 1996 kaj 1998, li emeritiĝis el tiu funkcio. Li kreis la tutlandan registron de la denaskaj anomalioj (VRONY), enkondukis la organizitan metodon de genetika konsilado. Li estis la unua persono, kiu priskribis la manifestiĝajn specifecojn de nombraj denaskaj anomalioj, prilaboris la modelon de optimuma familioplanado. Ankaŭ hodiaŭ li estas la populariganto de la sankonservada kaj de la genetika konsilado en Hungario.
Angle
Pli ol 300 publikaĵoj, jen kelkaj el ili:
16650 Sakushingakuin
16650 Sakushingakuin estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo referas al Sakushi Gakuin, lernejo delonge establita ene de kombinita sistemo da elementaj, mezaj kaj altaj lernejoj en Ucunomija (Gubernio Toĉigi). Ĝi komencis kiel angla lernejo en 1882.
Muzeo de Pola Historio en Varsovio
Muzeo de Pola Historio en Varsovio (Muzeum Historii Polski w Warszawie) estas muzeo kies tasko estas prezentado de la plej gravaj eventoj de la pola historio, kun aparta konsidero de polaj liberecaj tradicioj. Ĝi fondiĝis la 2-an de majo 2006 en Varsovia Kastelo. Provizora sidejo estas ĉe la strato Mokotowska 33/35.
Historio de planata muzeo
La muzeo kreiĝis per dispono de ministro pri kulturo kaj nacia heredaĵo. Ĝi ankaŭ ricevis statuton, tamen sen certigo de financado.
Malfermo de daŭra ekspozicio estis unue planata por la jaroj 2012–2013, tamen lige kun malfacilaĵoj pri konstruado kaj trovo de provizora sidejo estis prokrastita ĝis 2018. La 6-an de decembro 2009 rezulte de konkurso ekestis projekto de la nova konstruaĵo, kiun konceptis laborejo de Bohdan Paczowski – Paczowski et Fritsch Architectes el Luksemburgo. Finfine ĝi aperos sur la tereno de Varsovia Citadelo, apud translokiĝinta Katin-Muzeo en Varsovio.
Julie 2015 Konsilio de Ministroj voĉdonis plurjaran programon kun financado en la jaroj 2016–2019 per 310 milionoj da zlotoj.
Provizora muzeo
Direktoro de la muzeo estas Robert Kostro, prezidanto de la programa konsilio - Wojciech Roszkowski, vicprezidanro – Henryk Samsonowicz. Inter la membroj troviĝas ankaŭ Andrzej Nowak kaj Andrzej Rottermund.
Pli frue estis interalie Władysław Bartoszewski, Norman Davies, Wojciech Kilar, Janusz Kurtyka, Ryszard Legutko, Andrzej Paczkowski.
Ĝis inaŭguro de la konstanta ekspozicio la muzeo disvolvas esploran, edukan kaj popularigan agadon. La muzeo realigas ankaŭ internaciajn projektojn, serve al promocio de la pola historio.
Agado
La muzeo prezentas sian agadon kadre de Sciencaj Piknikoj en Varsovio. Interrete rigardeblas 15 ekspozicioj kiel Witold Pilecki, La vojo al Barato. Polaj setlejoj (1942-1948), Unio de Horodło, Mauthausen-Gusen. Memoro kaj forgeso - ankaŭ malfermita maje 2017 en la Universitato de Vieno aŭ promocio de pollingva libro de hungara historiisto István Kovács, ''Miraklo apud Vistulo kaj Balta Maro. Piłsudski - Katin - Solidareco'', en majo 2017.
La 13-an de aprilo 2020 okazis premiero de dokumenta filmo Kłamstwo katyńskie (Katina mensogo) en YouTube kun angla kaj rusa versioj (kontribuo de la Federacio de Katinaj Familioj) ; Kłamstwo katyńskie
Le Mesnil-Raoult
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Mesnilrodins.
Ĝi nun formas parton de Condé-sur-Vire.
Karlshausen
Karlshausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj apartenas al la komunumaro Suda Ejfelo (Verbandsgemeinde Südeifel), administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj, kiu ekestis la 1-an de julio 2014. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Hirson
Hirson estas franca situanta en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Hirsonnais.
Aŭtuna Renkontiĝo de Esperanto
Aŭtuna Renkontiĝo de Esperanto estas la nuna nomo de evento ĉe natureca ripozejo en nord-orienta Nord-Ameriko kiu kunigas Esperantistojn ĉiuaŭtune. Ĝin organizas ĉefe Esperanto-societo kebekia, kune kun esperanto-organizoj el Novjorkio kaj Nov-Anglio. Ĝis 2004, la renkontiĝo havis diversajn nomojn, inter aliaj Internacia Semajnfino Esperantista, sed ofte homoj ne-oficiale nomis ĝin laŭ la nomo de la kongresejo, la skiejo Okemo en la ŝtato Vermonto. Ekde 2005, la renkontiĝo okazas ĉe Silver Bay, ripozejo apud Lago George en la ŝtato Novjorkio. Ĝi ĉiam okazas la semajnfinon de Kolumbo-Tago en Usono kaj Danktago en Kanado, kiam lundo estas feriotago en ambaŭ landoj. La evento komenciĝas sabaton tagmeze kaj finiĝas lundon tagmeze, sed kelkaj homoj venas jam vendredon nokte.
Sonografio
Sonografio aŭ ultrasonografio estas diagnoza bild–tekniko, utiliganta reflektitajn ultrasonajn ondojn por bildigi, mezuri aŭ esplori internajn korpajn strukturojn aŭ organojn. Ĝi ofte estas uzata por vidi kaj bildigi feton en la korpo de gravedaj virinoj.
Hatikva
Hatikva (hebree:התקוה )estas la nacia himno de Israelo. Verkis ĝin Naftali Imber kaj aplikis al ĝi muzikon Samuel Cohen.
Traduko en Esperanto
juda spirit' sopiru kun fervor', en l' oriento ni, limon vidu for, okul' rigardu al Cion'. Nian esperon ja ne perdis ni; dumiljara esper' subtenos nin, libera land' ĉe nia propra grund'. Cion-patruj' kaj Jeruŝalaim'.
Grandmajstro
La titolo internacia grandmajstro (mallongigo: GM, antaŭe: IGM) estas donata ekde la jaro 1950 de la mondŝakasocio FIDE. Ĝi estas la plej alta titolo donita de la FIDE por turnirŝakistoj kaj ĝi validas dum la tuta vivo. La titolon ŝakmondĉampiono ricevas la venkinto de mondĉampiona batalado.
Historio
La titolo grandmajstro estis jam neoficiale uzata en la 19a jarcento, unue je la 18a de februaro 1838 en la ŝakrubriko de la ĵurnalo Bell's Life. Oficiale ĝi estis unue donita de la caro Nikolao la 2a, kiu tiel premiis la 5 venkintojn de la granda turniro en Sankt-Peterburgo 1914: Emanuel Lasker, José Raúl Capablanca, Siegbert Tarrasch, Alexander Aljechin kaj Frank Marshall.
Sándor Prónay
Barono Sándor Prónay [ŝAndor prOnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Prónay Sándor estis hungara politikisto, historiisto, inspektoro, membro direktora de Hungara Sciencula Societo (1830). Liaj nobelaj antaŭnomoj estis tótprónai kaj blatniczai.
Grandmajstro
Historio
La sovetunia ŝakasocio unue 1927 donis la titolon al Boris Werlinski, poste nur 1931 al Michail Botwinnik.
Sándor Prónay
Sándor Prónay naskiĝis la  1760 en Acsa. Li mortis la 1839 en Acsa (laŭ alia informo en Pest (urbo).
Biografio
Sándor Prónay komence estis edukita hejme, poste li lernis en Pozsony, urbo Pest, fine en Germanio. En 1790 li estis nomita inspektoro de la luterana eklezio, en 1819 jam li estis universala ĉefinspektoro, kiun li plenumis ĝismorte. Li estis membro de la senato. Li okupiĝis pri deveno de la hungaraj triboj. Li ne havis filon, tial li adoptis Albert Prónay kiel heredulo. Li ricevis premion en 1791.
Grandmajstro
Historio
La titolon de internacia grandmajstro donis la FIDE la unuan fojon 1950. Kiel rekono de ilia meritoj la sekvaj ŝakistoj ricevis la titolon: Ossip Bernstein, Isaak Boleslawski, Igor Bondarewski, Michail Botwinnik, David Bronstein, Oldrich Duras, Max Euwe, Reuben Fine, Salo Flohr, Ernst Grünfeld, Paul Keres, Boris Kostić, Alexander Kotow, Grigori Löwenfisch, Andor Lilienthal, Géza Maróczy, Jacques Mieses, Miguel Najdorf, Wjatscheslaw Ragosin, Samuel Reshevsky, Akiba Rubinstein, Friedrich Sämisch, Wassili Smyslow, Gideon Ståhlberg, László Szabó, Savielly Tartakower kaj Milan Vidmar.
Plimultigo de titoloj
La plej multaj grandmajstroj vivas nun (julio 2007) en Rusio (173), en Germanio estas 65 kaj en Islando estas 10 kvankam la lando havas nur 300 000 loĝantojn.
La plej juna grandmajstro estis dum multaj jaroj la usonano Bobby Fischer, kiu ricevis la titolon kiam li havis 15 jarojn, 4 monatojn kaj 1 tagon. En la jaro 2002 la ukraino Sergej Karjakin (ukraine Сергій Карякін) estiĝis grandmajstro kiam li havis 12 jarojn kaj 7 monatojn.
Kvalifikaj kriterioj
Por ricevi la titolon internacia grandmajstro necesas la sekvaj kvalifikaj kriterioj de la FIDE: Oni devas partopreni en minimume 2 internaciaj turniroj kaj atingi minimuman kvanton da poentoj (la tiel nomata grandmajstra normo), kiu dependas de la nivelo de la turniro. Tiu normo konformas al Elo-potenco de minimume 2600. La kvalifiko devas ampleksi minimume 24 ludojn. Krome la kandidato devas havi Elo-nombron super 2500.
NGC 1341
NGC 1341 (aliaj indikoj — PGC 12911, ESO 358-8, MCG -6-8-20, IRAS03260-3719, FCC 62) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kronprinzenkoog
Kronprinzenkoog estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ferenc Vajda (poeto)
Kariero
Ferenc Vajda akiris diplomon pri hungara-rusa lingvoj en 1958 en Universitato Bolyai de Kluĵo. Li estis ĵurnalisto de Bányavidéki Fáklya (1958–68), ĉefsekretario de radio Târgu Mureș (1968–85). En 1986 li estis tri monatojn ministo en Bălan (Harghita). Inter 1987–89 li estis sekciestro de Distrikta Bibliteko en Târgu Mureș. De 1989 li malsanpensiuliĝis.
Suceagu
Suceagu [suĉagu] (hungare: Szucság [suĉAg] estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Baciu (Cluj).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 990 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 170 (44% rumanoj, 45% hungaroj, 11% ciganoj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1297. Ĝia rumana loĝantaro loksidiĝis tie post 1297. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Kolozs).
110297 Flavarivero
110297 Flavarivero estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la 25-an de septembro 2001 de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio Desert Eagle en Benson (Arizono, Usono).
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun Marso. Ĝia orbita duona grandakso de 3,203615 metas ĝin ĉ. 541 000 km trans la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la ĉinia Flava Rivero, sesa plej longa rivero en la mondo kun taksata longo de 5 464 km, rigardita kiel "la lulilo de la Ĉina civilizo", ĉar ĝia baseno estas la naskiĝloko de la antikva Ĉina civilizo.
Takelo
Takelo estas aparato konsistanta el du puliaroj, unu fiksa kaj unu libera, kunigitaj per ŝnuro aŭ ĉeno.
Palomonte
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Blazio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Takelo
Laŭ Francisko Azorín takelo estas Aparato por movi pezajn ŝarĝojn, konsistanta el du aŭ pli pulioj, unu fiksa k. la alia-j libera-j, sed ĉiuj kunigitaj per ŝnuro aŭ ĉeno. Li indikas etimologion el la sanskrita tag (atingi), kaj de tie la holanda tak.
Funkciado
Ĝi utilas por dividi la forton necesan por alproksimigi al la fiksa puliaro, la liberan, al kiu oni ligis movendan ŝarĝon. La ĉefa uzo estas levi/mallevi ŝarĝojn.
La forto necesa estas dividita per la nombro de ŝnureroj kiuj ligas la du puliarojn, dum la longeco de tirenda ŝnuro estas multobligita per la sama nombro.
Martin Bodmer
Martin Bodmer, naskiĝinta la 13-an de novembro 1899 en Zuriko kaj forpasinta en 1971, estis svisa intelektulo kaj kolektanto de kulturaj valoraĵoj, kiu por ilin konservi kreis fondaĵon.
Biografio
Naskiĝinte en patricia industria familio de prilaborantoj kaj komercistoj de silko, li perdis la patron en 1916 kiu lasis al li grandan heredaĵon. Li komencis kolekti rarajn librojn ekde la aĝo de dekses jaroj kaj ekkonceptis la senliman ambicion de la kreado de biblioteko de universa literaturo.
En 1918, Martin Bodmer ektudis literaturon de la germana lingvo, sed trefue tion rezignis kaj ekvojaĝis tra Usono kaj vizitis Parizon. Trefrue li provis krei la plej gravan literaturan premion de Svislando kaj originis kun intelektuloj Eduard Korrodi, Robert Faesi kaj Max Rychner la «Fondaĵon Martin Bodmer por asigni la premion Gottfried Keller». Paralele li lanĉis la dumonatan revuojn «Corona» ĉe kiu gastiĝis la nomoj de la plej gravaj literaturistoj de la epoko, dum ĉe lia luksa vilao de Zuriko arte klubiĝis diversaj tiutempaj verkistoj.
Bodmer rekomencis, postmilite, pliestigi sian malnovan projekton krei «Bibliotekon de tutmonda literaturo», kiu kolektu la plej rimarkajn verkojn de la homaro, ne nur de striktaj sferoj de la arto kaj literaturo sed ankaŭ de areo religia, scienca, filozofa kaj politika ktp. Laŭlonge de kvindek jaroj, li sukcesis amasigi gravegajn verkojn, li etendigis sian projekton al tabletoj kojnoformaj, al papirusoj, al antikvaj moneroj. En la trezoro akumulita elstaras unu el la plej antikvaj manuskriptaj kopioj de la Evangelio laŭ Johano, de la verkoj de Menandro (kiel Dyskolos kaj La Virino de Samo); krome en ĝi kuŝas la eldonaj provoj de la verkoj de Marcel Proust, originaloj de la unuaj eldonoj de Don Quijote de la Mancha, de Faust, manuskriptoj de la verkoj de Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio ktp.
Antaŭ sia morto, rifuzinte la proponon de usona milionulo ofertanta 60 milionojn da dolaroj (de 1971) por la aĉeto de ĉio kolektita, Martin Bodmer, kun akordo de siaj gefiloj, dispoziciis ke la biblioteka kolekto estu ero stabila de la Fondaĵo kiu sin honoras per lia nomo, institucio kultura privata internacia, kies sidejo estas Cologny (Ĝenevo), en kiu la katalogitaj elementoj sumas je 150.000.
Inter tiuj pecoj elstaras, inter la elstaraĵoj, la papirusa kolekto (papirusoj Bodmer) iom hazarde akirita kaj savita por la studo kaj plikompreno de la kristanaj fontoj kaj ne nur.
Diergaarde Blijdorp
Diergaarde Blijdorp (oficiala nederlanda nomo: Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde, Reĝa Fondaĵo Bestoĝardeno de Roterdamo) estas bestoĝardeno en la nordokcidenta parto de Roterdamo, unu el plej malnovaj bestoĝardenoj en Nederlando. En 2007 ĝi celebris sian 150an jariĝon.
Mária Tamás (verkistino)
TAMÁS Mária (tamaŝ) estis rumanuja hungara poetino, verkistino naskita en Şercaia la 8-an de novembro 1930 kaj mortinta en Kluĵo la 25-an de septembro 1987.
Diergaarde Blijdorp
Diergaarde Blijdorp estas membro de la Nederlanda Federacio de Bestoĝardenoj (NVD) kaj de la Eŭropa Asocio de Bestoĝardenoj kaj Akvarioj (EABA).
Kamboĝa Esperanto-Asocio
Kamboĝa Esperanto-Asocio estas membro de la Azia Komisiono de UEA (KAEM), kiu estas laborgrupo de reprezentantoj de UEA kaj ĝiaj landaj asocioj en Azio.
Chhim Sokha fondis la asocion en 1993, dum li tiam estis lernejo-direktoro. Chhim Sokha lernis Esperanton en Hoĉimin-urbo dum la 1980-aj jaroj kaj komencis instrui la lingvon en Kamboĝo-lando dum la 1990-a jaro al ĉirkaŭ milo da homoj. En 1996 li proponis la lingvon dum senpagaj kursoj al Pnompenanoj, kiuj ne ĉiuj komprenas la celon de Esperanto en mondo kie la lingvoj angla kaj franca estas pli kutime lernataj kaj uzataj.
Diergaarde Blijdorp
Historio
La Bestoĝardeno estis detruita de germana bombado dum la Dua Mondmilito same kiel la tuta centro de la urbo.
Mária Tamás (verkistino)
Biografio
Mária Tamás la mezlernejon finis en Braŝovo kaj la fakon de hungara lingvo kaj literaturo en 1954 en la Universitato Bolyai de Kluĵo kaj ŝi estis interna kunlaborantino de porinfana revuo Napsugár, pli poste liberprofesia verkistino. La poemvolumo Álomsíkok kaj prozvolumo Ütközőn restis manuskripte.
Giusva Branca
Giusva BRANCA (kies vera nomo estas Giuseppe Valerio BRANCA) (naskiĝis en Melito di Porto Salvo, provinco Reggio Calabria) estas itala ĵurnalisto, blogisto kaj sporto-direktoro. . Li okupiĝas pri futbalo kaj basketbalo. Li direktoras la retan gazeton www.strill.it.
Diergaarde Blijdorp
Bredoprogramoj
La Bestoĝardeno partoprenas en ĉirkaŭ 70 Bredoprogramoj.
Ildefons Cerdà - Ciutat de la Justícia (Metroo de Barcelono)
Ildefons Cerdà estas stacio sur linio 8 de la Metroo de Barcelono, situanta en L'Hospitalet de Llobregat.
Ciutat de la Justícia estas stacio sur linio 10 de la Metroo de Barcelono, situanta en L'Hospitalet de Llobregat. Ĝi estis malfermita la.
Taivalkoski
Taivalkoski estas komunumo en la provinco Norda Ostrobotnio en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu.
Taivalkoski estas naskiĝloko de Kalle Päätalo, unu el la plej popularaj finnaj verkistoj de la 20-a jarcento kaj Tapio Räisänen, eksa skisaltisto. Ankaŭ la fama esperantisto Osmo Buller, Ĝenerala Direktoro kaj eksa estrarano de UEA, naskiĝis en Taivalkoski.
En Taivalkoski, troviĝas boacoj kiuj vagadas en la vastaj pejzaĝoj kaj ankaŭ la "Arbaro de Zamenhof", fabela arbaro kun arboj nomumitaj de vizitantoj el la tuta mondo .
Edrotranĉita 5-ĉelo
En geometrio, la edrotranĉita 5-ĉelo estas konveksa uniforma plurĉelo. Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per edrotranĉo de la regula 5-ĉelo.
La edrotranĉita 5-ĉelo povas esti konstruita per elvolvado de ĉeloj de kvinĉelo radiuse, aŭ, kio donas la saman rezulton, per fortranĉo de edroj de la ĉiuj ĉeloj kune kun iuj paralelaj tavoloj. Poste oni enspacas la breĉojn per triangulaj prismoj (kiuj estas la edraj prismoj kaj lateraj figuroj kaj kvaredroj (ĉeloj de la duala kvinĉelo). Ĝi konsistas el 10 kvaredroj kaj 20 triangulaj prismoj. La 10 kvaredroj respektivi kun la ĉeloj de la fonta kvinĉelo kaj de ĝia duala.
Strukturo
Du el la dek kvaredraj ĉeloj kuniĝas je ĉiu vertico. La triangulaj prismoj kuŝas inter ili tuŝante al ili per iliaj triangulaj edroj. La triangulaj prismoj tuŝas unu la alian per siaj kvadrataj edroj. Ĉiu triangula prismo estas kunigita kun siaj najbaraj triangulaj prismoj en kontraŭa aŭ turnita orientiĝo (simile al tio kiel en turnodufirsto).
Sekcoj
La maksimuma sekco de la edrotranĉita 5-ĉelo kun 3-dimensia hiperebeno estas kubokedro. Ĉi tiu sekco dividas la edrotranĉitan 5-ĉelon enen duonojn konsistantajn ĉiu el 5 kvaredroj kaj 10 triangulaj prismoj.
Projekcioj
La kvaredro-unua orta projekcio de la edrotranĉita 5-ĉelo en 3-dimensian spacon havas kubokedra koverto. La strukturo de ĉi tiu projekcio estas jena:
Khaltmaagiin Battulga
Khaltmaagiin Battulga (Халтмаагийн Баттулга; naskiĝis la 3- an de marto 1963) estas mongola politikisto de la Demokrata Partio kaj la kvina prezidento de Mongolio. Li transprenis la postenon la 10-an de julio 2017 post la balotado en la sama jaro. Li sidis en la parlamento de la lando de 2004 ĝis sia enoficiĝo kiel prezidento. Inter 2008 kaj 2014 li estis ministro.
Antaŭ lia politika kariero, Battulga estis samdo-ĉampiono.
Vidu ankaŭ
Mongolio
Ĝingis-Ĥano
Frauenkappelen
Frauenkappelen estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Laupen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1264 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Frauenkappelen situas en la Svisa Mezlando ĉe la suda flanko de la Lago de Wohlen, baraĵlago de la rivero Aro, proksimume 5 kilometrojn ocidente de la centro de la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Frauenkappelen (en la centro sur alteo ce 601 m s.m.) kaj la vilaĝetoj Aebische (sur alteco de 496 m s.m. norde de Frauenkappelen ĉe la bordo de la Lago de Wohlen), Riedbachmühle (sur alteco de 544 m s.m. sude de Frauenkappelen ĉe la brodo de la rojo Riedbach), Hübeli (sur alteco de 596 m s.m. oriente de Frauenkappelen ĉe la kantona ĉefvojo), Wolei (sur alteco de 485 m s.m. en nordoriento de la komunumo ĉe la Lago de Wohlen, ĉe la suda flanko de la Wolei-Ponto), kaj Jaggisbach (sur alteco de 606 m s.m. en okcidento de Frauenkappelen, norde de la aŭtovojo).
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,27 km², de kiuj 41,0% estas kovritaj de arbaro, 42,2% servas por agrikulturo kaj 6,8% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Frauenkappelen limas en nordo aliflanke de la Lago de Wohlen al Wohlen ĉe Berno, en oriento kaj sudo al Berno, kaj en okcidento al Mühleberg.
Trafiko
Tra Frauenkappelen pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 1 de Berno al Ĝenevo kaj la svisa aŭtovojo A1, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo sur la komunuma teritorio. Per buslinioj al Bern Brünnen kaj Mühleberg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Frauenkappelen datiĝas el la jaro 1158 kiel Capela. En la jaro 1241 estis dokumente menciita la Burgo Alt-Bubenberg, kiu estis formalsita en la 14-a jarcento kaj kies murrestoj ankoraŭ videblas ĉe la deklivo supre de Aro. Inter 1228 kaj 1240 estis fondita la virina monaĥjo Sancta Maria de Cappellis in Foresto. La maria kapelo de 1158 estis integrita al la monaĥejo. Ek de 1388 la berna konsilio oficis kiel monaĥejaj voktoj kaj en 1486 la monaĥinejo estis malfondita kaj enkorpigita al la berna Abatejo Sankt-Vincenco. La feŭdo pri Frauenkappelen estis administrita ek de tiam de la urbo Berno. Ĝis ĝia malkonstrui la iama monaĥinejo servis kiel pastra domo.
Kirurgio
Kirurgio aŭ ĥirurgio estas nocio el pragreka termino cheirourgia, estiĝinta el kombino de vortoj cheir (mano) kaj ergein (labori) (laŭvorte do „manlaboro“). Tio estas kuracfako, kiu kuracas malsanojn kaj lezojn operacie permana kaj perinstrumenta flegado. Profesiuloj de kirurgio nomiĝas „kirurgoj“ aŭ „ĥirurgoj“. Kirurgio estas terapia procedo kiu supozas la eniron en la internon de la organismo per traborado aŭ incizado de la haŭto.
Aliaj signifoj
"Ĥirurgio" povas esti loko, kie okazas kirurgiaj laboroj aŭ simple laborejo de kuracisto – kirurgo, sed regule ni markas tiel ĉi kirurgiejon kiel tutaĵon.
En brita angla lingvo nocio „kirurgio“ („surgery“) markas ankaŭ regulan tempon destinita de parlamentano por renkontiĝo kun siaj balotintoj kaj por diskuti pri iliaj interesoj.
Historio de ĥirurgio
La plej malnova ĥirurgia ago estas evidente la trepano. La plej malnova konata trovitaĵo de trepanita kranio el regiono de Kievo en Ukrainio estas datita en la tempon de 7300 – 6220 a. K. Sed en la ĝusta signifo de la vorto kirurgio evoluis unuafoje en la malnova Egipto. Trovaĵo de malsupra makzelo kun du aperturoj sub radikoj de la unua molaro, datita proksimume en la jaron 2750 a. K., montras celitan drenaĵon de abscesita dento. La t.n. papiruso de Edwin Smith, datita ĉirkaŭ la jaro 1600 a. K., estas la plej malnova konata kirurgia teksto. Ĝi enhavas ankaŭ informojn, dateblaj reen ĝis la jaro 3000 a.K. Temas pri malnovegipta lernolibro de kirurgio, priskribanta ĝisdetale diagnozon, kuracadon kaj prognozon ĉe vico da malsaniĝoj.
"Susrutha" (ĉirkaŭ 400 a.K.), ankaŭ transskribata kiel „Susruta“ aŭ „Sushrutha“, prezentas signifan staturon en la historio de ĥirurgio. Li vivis, instruis kaj praktikis ĥirurgion sur bordoj de Gango (Ganges) en lokoj de hodiaŭa Varanasio en nordokcidenta Hindio. Por siaj multnombraj kaj principaj kontribuoj al la ĥirurgia scienco li estas ankaŭ markata kiel "patro de ĥirurgio". Konoj pri tiu ĉi kirurgo estas fonditaj precipe en liaj laboroj, enhavantaj en volumoj nomataj komplekse "Susrutha Samhita".
Eĉ kiam ĥirurgoj estas nun konsiderataj kiel kuracistoj – specialistoj, la profesio de ĥirurgo kaj kuracisto havas diversajn historiajn radikojn. Ŝlosilon al tiu ĉi ĝistempa sekcio de kirurgio de la cetera medicino estas bezone serĉi jam en malnovepoko en malnovgreka kaj romia medicino. Ekz. ĵuro de Hipokrato avertas kuracistojn antaŭ praktikigado de kirurgio (precipe ĥirurgio por leĝerigo de renkalkulusoj, kion estis farontaj specializigitaj metiistoj. En periodo de mezepoko estis praktika (t. e. permana, perinstrumenta) medicino praktikata precipe de tonsuristoj kaj vundokuracistoj, do de metiaj profesioj, kaj eĉ en la tempo, kiam kuracistoj jam akiris universitatan klerecon. Sed tiuj ĉi kuracistoj estis celitaj sole por klopodo pri diagnozigado de malsanoj laŭ tiama grado de ekkono kaj preskribo de apartenantaj medikamentoj, praktikan ĥirurgion tiamaj kuracistoj konsideris kiel substandardan laboron.
Certan evoluon de milita ĥirurgio signifis sendispute militoj de Napoléon, kiel ajn ankaŭ en tiu ĉi tempo validis, ke ĉefa metodo de la milita kirurgio restis amputo de trafita ekstremaĵo. Certa pruvo de tiu ĉi fazo de la evoluo de kirurgio el la tempo antaŭ enkonduko de anestezo kaj asepsa kirurgio estas la t. n. Muzeo de Malnova operaciejo en Londono en Southwark en subtegmentejo de preĝejo de sankta Tomaso, kie okazis operacioj ekde la jaro 1822.
Ekde la 19-a jarcento okazas en ĥirurgio principaj ŝanĝoj. Precipe tio estas enpraktikigo de anestezo en klinikan praktikon, kiu okazis iom post iom ĉirkaŭ la jaro 1846 kun eluzo de volatilaĵoj kun dampa efiko al centra nerva sistemo kiel nitrogenoksido, etero kaj kloroformo. Tio ebligis fari ankaŭ pli ampleksajn operaciajn farojn, daŭrantaj pli longan tempon, kiuj estis ĝis tiu tempo nur apenaŭ fareblaj pro la doloro de malsanulo dum farado. Plua progreso, kiu eblis estiĝon de kirurgio, kiel ni konas ĝin hodiaŭ, estis enpraktikigo de dispono, malebliganta estiĝon de postoperaciaj infektoj, kiujn ni hodiaŭ sumigas sub nocioj asepso kaj antiasepso, kunigita kun nomoj de Ignác Fülüp Semmelweis, respektive Louis Pasteur kaj Joseph Lister.
Lasta principa malkovro, en kiu la hodiaŭa kirurgio staras, estis malkovro de antibiotiko de penicilino de Alexander Fleming en la jaro 1928. Enkonduko de antibiotikoj en klinikan praktikon ebligis fine en grandan mezuron malebligi aŭ kuraci timigatajn infektajn komplikaĵojn de operaciaj faroj kun relative minimumaj apudaj efikoj.
Evoluo de moderna ĥirurgio
En Britio kaj kelkaj aliaj lokoj, kirurgoj–viroj estas diferencigataj de kuracistoj per alparolo Mister (sinjoro). Tiu ĉi tradicio havas sian devenon en la 18-a jarcento, kiam ĥirurgoj estis ankaŭ razistoj kaj ili ne havis akademian titolon (aŭ veran formalan kvalifikon), diference de kuracistoj, kiuj havis universitatan titolon de doktoro. Komence de la 19-a jarcento kirurgoj akiris superan postenon kaj en la jaro 1800 Reĝa akademio de kirurgoj (Royal College of Surgeons – RCS) en Londono komencis proponi al kirurgoj formalan statuson pere de aneco en la akademio. La titolo „Mister“ fariĝis marko de rango kaj hodiaŭ nur kirurgoj, havantaj la anecon en unu el la reĝaj akademioj de ĥirurgio, povas titoli sin "Mister", "Miss", "Mrs" aŭ "Ms.".
Diference de Britio kuracistoj kaj ĥirurgoj en Usono estas ĉiam titolataj „Doctor“.
Fakoj de kirurgio
Ĝenerala kirurgio estas la fako de la medicino ene de kirurgio kiu enhvas la operaciojn de la digesta sistemo; inklude la stomakintestan dukton kaj la sistemon hepat-lien-pankreatan, la endokrinan sistemon; la surrenajn glandojn, tiroidojn, paratiroidojn, mamojn kaj aliajn glandojn inkluditajn en la digesta sistemo. Ĝi inkludas ankaŭ la reparadon de hernioj kaj vundoj de la ventraj muroj. En tiuj areoj de la kirurgio ne estas bezonata specialisto kvankam la ĝenerala kirurgo povas specialiĝi en iu el tiuj. Tio ne estas same en ĉiuj landoj ĉar en kelkaj landoj ĝi estas konsiderata nur unu specialaĵo kaj estas komprenata kiel superspecialaĵo la profundigo en unu de ties kirurgiaj branĉoj.
Kirurgio hodiaŭ preskaŭ kuracas ĉiujn korpopartojn kaj ĝi estas dividita en la jenajn fakojn:
Christoph Bernhard
Christoph Bernhard (* 1-a de januaro 1628 supozeble en Kolberg; † 14-a de novembro 1692 en Dresdeno) estis germana komponisto, kapelestro kaj muzikteoriisto.
Sian unuan muzikan edukadon li ricevis en Dancigo, kaj kiel liaj instruistoj estas menciendaj ĉefe Paul Siefert kaj Christoph Werner. En 1648 (laŭ kontrakto de 1-a de aŭgusto 1649) li iĝis kantisto ĉe la Dresdena kortegokapelo. Meze de la 17-a jarcento li vojaĝis al Italio. Tie li konatiĝis kun Giacomo Carissimi, kapelestro ĉe la Collegium Germanicum en Romo. Post sia reveno en 1655 li iĝis vickapelestro en Dresdeno. Tiun ĉi pozicion li plenumis ĝis 1664.
En 1656 li iris pluan fojon al Italio. En la jaro 1663 li transprenis lapozicion de muzikdirektoro kaj kantoro ĉe la S-kta Johannis-lernejo en Hamburgo. Ĉi tie li sukcedis Thomas Selle. Komence de la sepdekaj jaroj de la 17-a jarcento li reiris al Dresdeno, por labori kiel edukisto kaj muzikinstruisto de la princoj ĉe la tiea kortego, kaj refoje transprenis la oficon de vickapelestro. En 1680 li estis nomumata kortegokapelestro, tiun ĉi oficon li plenumis ĝis sia morto en la jaro 1692.
Christoph Bernhard validas kiel majstra lernanto de Heinrich Schütz. De tiu ĉi li ricevis la komision komponi moteton por lia entombigo. Plue li kreis entombigomoteton por Johann Rist. Plue kantoj, arioj kaj eklezimuziko estas rigardataj kiel liaj verkoj.
Krome Bernhard estas verkinto de gravaj traktaĵoj pri muziko. En ili li traktas antaŭ ĉio la temojn kontrapunkto, instruo pri modaloj, instruo pri ornamaĵoj kaj figuroj samkiel la stilinstruo. Ili estas rigardata kiel respegulaĵo de la komponinstruo de Schütz.
Sankta Marono
La kristana sanktulo Marono (Maro, Maroun aŭ Marun, † 410), estis ermito kaj sacerdoto en Okcidentazio. Laŭ li estis nomata la kristana eklezia komunumo Maronitoj.Marono vivis proksime de la rivero Nahr al-Asi apud la urbo Cyrrhus en Sirio. La lokuloj atribuis al li sanigajn fortojn, li fondis monaĥejojn kaj edukis monaĥojn en Libano kaj Sirio. Li estas la patrono de ĉiuj maronitaj kristanoj kaj de la urbo Volperino en Italio.
La festotago de la sankta Marono estas la 9-a de februaro. En Libano la tago estas oficiala feriotago. Ankaŭ en la maronitaj komunumoj ekster Libano kaj Sirio la tago speciale festiĝas.
Demeter (varomarko)
Demeter estas protektita varomarko, kiu garantias produkton laŭ la antropozofiaj principoj de la biodinamika agrikulturo.
La nomo devenas de la greka diino Demeter.
La uzo de la Demeter-varomarko estas kontrolita jam de sia kreado. Rajtas uzi ĝin nur kontraktpartneroj, kiuj dum la tuta kreskig- kaj prilaboradoproceso respektas la postulojn de la Demeter-ligo. Tiuj postuloj superas ĉiajn ŝtatajn postulojn rilate al ekologia agrikulturo.
Bazo de la biodinamika agrikulturo, kaj do ankaŭ de la Demeter-entreprenoj estas la antropozofio, kreita de Rudolf Steiner ekde 1924. Ĝi konsideris, ne nur la materiajn substancojn kaj fizikajn procedojn de la naturo, sed ankaŭ supersencajn kosmajn fortojn. La antaŭenigo de harmonio inter homoj, aliaj bestoj, plantoj, tero kaj kosmo estas la centra ideo. La produktado de sanaj kaj sanigaj nutraĵoj ne estas celo, sed konsekvenco.
La produktaro de Demeter konsistas el pli ol 3.500 nutraĵoj, kosmetikaĵoj kaj modaj artikloj, kiuj estas vendataj ĉefe en ekologiaj vendejoj.
Numismatiko
Numismatiko (de la greka antikva: , monero) estas la faka scienco pri moneroj kaj medaloj, ne gravas ĉu antikvaj aŭ modernaj, krome ankaŭ la dediĉo kolekti ilin.
Laŭ Francisko Azorín Numismatiko estas ''Parto de la arkeologio pritraktanta la monerojn k. medalojn, speciale laŭ ilia arta k. historia aspekto. La tri ĉefaj serioj de la antikvaj moneroj estas la grekida, la ŝemida k. la romanida. Li indikas etimologion el la greka numisma (monero), el nomos (nomo) kaj de tie la latina numisma''. Kaj li aldonas la terminojn por pli uzataj nomoj: drakmo (bi-, tetra-, heksa-, okta- deka-); obolo (hemi-, trihemi-, dek-); statero por 20 drakmoj (bi-, tetra-, penta-); aso, denaro, floreno, soldo, aŭreo.
Priskribo
La numismatiko estas konata ekde la tempoj de la Roma Imperio, kvankam oni ne povas scii certe la momenton kiam komencis kiel socia fenomeno (kolektantoj aŭ kolektistoj). La numismatiko kiel scienco komencas malrapide en la 19-a jarcento, epoko de modernigo kaj aprecigo de ĉiuj sciencoj.
En la klasika koncepto, la numismatiko estas helpa scienco de la historio kiu pritraktas la studon de la moneroj kaj medaloj. Tiu ĉi scienco povas atesti valorege pri la interŝanĝoj kaj la ekonomio de la popoloj, tiel kiel pri la politika, geografia, religia, kronologia, ktp., historioj.
Malmultaj arkeologiaj restaĵoj gravas tiom kiom tiuj kiuj estas pristudataj de la numismatiko, ĉar en tiuj gravuris homoj ties bazan idearon kaj pro tio la moneroj rivelas la karakteron, kutimaron, kronologion kaj historiajn okazaĵojn de tiuj. Ege ligitaj al la numismatiko troviĝas la epigrafio, paleografio, simbologio, ikonologio kaj historio de arto, alportante al ĉiuj tiuj la numismatiko esencajn konojn. Kiam en arkeologiaj kuŝejoj arkeologoj trovas monerojn, tiuj indikas klare bazajn konceptojn pri la tempo de la restaĵoj, neniam pli antikvaj ol la moneroj. Kiam fiuloj per metaldetektiloj ŝtelserĉas tiujn kuŝejojn por prirabi monerojn aŭ aliajn valorajn metalaĵojn, fortranĉas la konilojn per kiuj poste arkeologoj povus pli facile datigi kaj valorigi la restaĵojn.
La klasika numismatiko dividiĝas en du partoj tre diferencaj, kvankam tre ofte ili aperas kune en la libroj kiuj pritraktas ilin: