cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bálint Balassi
En lia poeziaĵo kunplektiĝis la ama liriko kaj la travivaĵoj de la nacia batalo. Liaj ampoemoj estis komence plenaj je ŝablonoj de la eŭropa amliriko, sed baldaŭ li kreis propran oroiginalan poeziaĵon. Li skirbis la ampoemojn por LOSONCZI Anna, kiun li nomas en la poemoj Julia (ŝi estis edzino de la fortikaĵa estro de Érsekújvár). Liaj Julia-versoj formas priodon kaj esprimas la deziron por la neatingebla feliĉo. Tiun periodon diferencigas de la eksterlandaj ampoemoj, ke tiuj enhavas ideojn, pensojn, bildojn de la soldata vivo, turka-hungara batalo.
Ĝis 1874 aperis nur liaj religiaj poemoj, tiam oni trovis la amajn kaj soldatajn poemojn en la kodekso de Radvánszky
Renkontinte Julian, jene ŝin salutis
Mondo estas senvaloro
sen vi, mia bela floro,
jen vi staras nun ĉe l’ koro:
sanu, brilu, ho trezoro!
Ho, vi, ĝoj’ de ’ kor’ ĉagrena,
vi, sopiro dolĉoplena,
János Ladik
János LADIK [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ladik János estas hungara-germana biokemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1993).
Bálint Balassi
sur vi Dia mano bena.
Molesme
Molesme [molɛm] estas franca komunumo. Ĝi situas en regiono Burgonjo-Franĉkonteo en departemento Côte-d'Or en la nord-oriento de Francio.
János Ladik
János Ladik  naskiĝis la  1929 en Budapeŝto.
Bálint Balassi
titolo de pliaj poemoj el Hungara Antologio:
János Ladik
Biografio
János Ladik frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1948-1952. Post la diplomo li ricevis postenon samloke en la universitato. Li instruis tie ĝis 1957, poste li laboris en farmacia uzino, baldaŭe en instituto. En 1969 li estis gastoprofesoro en Novjorko. En 1972 li forlasis Hungarion kaj li profesoriĝis en Munkeno. Baldaŭe li denove instruis en Usono. Inter 1975-1998 li estis katedrestro. Li okupiĝis ekzemple pri molekuloj, precipe pri hidrogeno. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn. Li ricevis 2 hungarajn kaj unu germanan premiojn.
Molesme
Historio
Tie estis benediktana monaĥejo, ĝia abato Roberto de Molesme fondis en 1098 Cistercion.
Ekonomio
Tie estas fromaĝfarejo.
Annikki Rannisto
Annikki RANNISTO (pli bone konata per ŝia dua persona nomo Hilkka Rannisto), n. 1913, m. 13-an septembro 1996, estis finna esperantisto. Ŝi lernis esperanton en 1943. Profesie ŝi laboris kiel oficistino en metalfabriko Lokomo en Tampere. Ŝi estis vicdelegito ekde 1953), poste delegito (1977-1991) kaj turisma fakdelegito en Tampereo, estrarano de la Esperanto-klubo Antaŭen dum 47 jaroj kaj UEA-membro dum duona jarcento.
Nautilus (genro)
Naŭtilo aŭ Nautilus estas genro de cefalopodoj.
Priskribo kaj karakterizaj
Iliaj multnombraj tentakloj (proksimume 90) ne entenas kupojn. Ilia konko estas disvolvita kaj volvita al la antaŭo, en formo de spiralo. La interno estas dividita en malsamaj loĝioj. La korpo de la naŭtilo okupas la lastan loĝion, kiu estas la plej granda. Sifono trairas la loĝiojn. La neokupitaj loĝioj  enhavas miksaĵon de gaso kaj de likvaĵo. Tiuj bestoj posedas 4 brankojn (2 dekstre kaj 2 maldekstre). Ili moviĝas sin ŝprucigante akvon tra funelo. Ili povas same rampi kiam ili trovas sin sur solida grundo.
Iliaj okuloj estas konstituitaj de simplaj «nigraj ĉambroj» malfermitaj de mallarĝa pupilo. Ĉiu okulo estas ekipita de du oftalmaj tentakloj.
Tiuj bestoj apartenas al Vivanta fosilio ekde la Ordovicio.
La naŭtiloj en arto
Ekde la 16-a jarcento, la konkoj de naŭtiloj de la okcidentaj landoj estis tre aprezitaj de la kolektantoj, en konsekvenco, ili estas ofte tre riĉe ornamitaj. Ofte, la ekstera tavolo de la konko estos senhavigita kun la celo malkaŝi la perlamotan surfacon lokita sube. La plej bonaj metiistoj transformas ilin en artaj objektojn.
En literaturo
La submarŝipo de la Kapitano Nemo en la romano Dudek mil leŭgoj sub la maro de Jules Verne nomiĝas Nautilus, en referenco al tiu besto.
Sioniac
Sioniac - jen france, okcitane respektive gaskone Seunhac - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Corrèze, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Brive-la-Gaillarde kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Geografio
situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Sioniac antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Sempionopasejo
Sempionopasejo (germane Simplonpass, itale Passo del Sempione kaj france Col du Simplon) estas montpasejo inter la svisa Kantono Valezo kaj Italio. Ĝi estas akvodislimo inter Adriatiko kaj Mediteraneo.
La pasejo en ciferoj
La pasejkulmino sitas sur alteco de 2005 m s.m.. La pasejstato estas malfermita la tutan jaron. La distanco de Brigo al la pasejkulmino estas 24 km, tiu de la pasejkulmino al Domodossola 37 km. La tuta pasejstato de havas longecon de 61 km. La maksimuma grimpo estas 9%.
Priskribo de la vojo de nordo al sudo
La pasejstrato komenciĝas norde en la svisa urbo Brig-Glis sur alteco de 691 m s.m.. La strato grimpas en grandaj kurboj tra galerioj kaj tuneloj al la pasejkulmino je 2009 m s.m.. Nordokcidente de la pasejkulmino situas la Hopschulago, el kiu fontas la rivero Saltina, kaj sudoriente la Rotellago el kiu fontas la rivereto Chrummbach, fontrivero de Diveria. La strato nun malsupren grimpas tra la komunumo Sempiono (germane Simplon), tiam turniĝas orienten, pasas tra Gondo. Post Gondo sekvas la landlimo al Italio. La strato nun sekvas la riveron Diveria tra Iselle kaj Varzo, kie ĝi denove turniĝas suden kaj finfine 61 km post la ekiro en Brigo atingas sian finpunkton en Domodossola sur alteco de 270 m s.m..
Historio
En la 17-a jarcento la posedanto de la salmonopolo de Brigo, Kaspar Jodok von Stockalper, konstrue plibonigis la padon trans la Sempionpasejo por la saltransporto de Italio al Valezo. Napoleono la 1-a konstruigis de 1801 ĝis 1805 vetureblan straton trans la pasejo por povi transporti sian artilerion al Italio. Ek de tiam la pasejo estis veturebla per poŝtkaleŝoj kaj akiris internacian signifon. En 1906 estis malfermita sub la pasejo la 19,8 kilometrojn longa Sempiontunelo inter Brigo kaj Domodossola. Ĝi estis la unua fervoja baztunelo tra la Alpoj kaj dum pli ol duona jarcento la plej longa tunelo de la mondo.
Vättern
La lago Vättern (kies nomo devenas de la malnovsveda vorto vaetur por "akvo') situas centre en la suda parto de Svedio. Ĝi havas areon de 1.912 kvadrataj kilometroj kaj estas la dua plej granda lago de la lando. La Motala ström konektas ĝin kun la Balta Maro. Per la Göta-kanalo ankaŭ ekzistas akva konekto al la plej granda lago de Svedio, la Vänern.
En sia norda parto la lago averaĝe profundas 25 metrojn, en la suda parto pli ol 100 metrojn - la plej profunda punkto de la lago estas 119 metroj.
La plej granda urbo borde de la lago estas Jönköping kun Huskvarna, pliaj urboj estas Motala, Askersund, Karlsborg kaj Hjo. En la sudo troviĝas la insulo Visingsö. La okcidento de la lago apartenas al la historia provinco Vestrogotio, la oriento al Ostrogotio, la nordo al Neriko kaj la sudo al Smolando.
Ĉiujare dum junio okazas sporta biciklado ĉirkaŭ la lago, la Vätternrundan, kiun ĉiu sportema biciklanto povas partopreni. Ĝi komenciĝas kaj finiĝas en Motala kaj kovras vojon de pli ol 300 kilometroj.
5112 Kusaji
5112 Kusaji estas malgranda, eksterordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 23-a de septembro 1987 de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana agrikulturisto kaj amatora astronomo Shigeji Kusaji (1879–1956), unua estro de la Astronomia Klubo de Asahikaŭa. Li observis la sunmakulojn de 1928 ĝis 1955 kaj la klubanoj daŭrigis la observojn.
Satelito
Satelito estis malkovrita la de V. G. Chiorny,, P. Pravec, D. Romeuf, R. Montaigut, A. Leroy, C. Gillier, V. Benishek, A. Marchini, R. Papini, F. Salvaggio kaj J. Oey, uzinte observojn de  elde diversaj observatorioj, anoncita la.
Tiu satelito havas diametron taksata je 1,01 ± 0,08 km kaj orbitan taksata je 7 km. Ĝia orbita periodo estas 0,8642 tago (20,74 horoj), la rotacia periodo de la satelito estas ankaŭ 20,74 horoj: tiu satelito estas en ligita rotacio.
Cinisi
Cinisi estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata città metropolitana di Palermo, do metropola urbo Palermo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Carini kaj Terrasini.
Vidindaĵoj
Vidindaĵoj estas la preĝejo Santa Fara, kiu estis konstruita inter la jaroj 1616 kaj 1680, kaj la Santuario della Madonna del Furi [Sanktejo de la Sankta Mario de Furi], kiu estis konstruita en la jaro 1758.
Historio
La unua dokumenta mencio de la loko datiĝas el la jaro 1383.
Aéroport Charles-de-Gaulle T4 (pariza metrostacio)
Aéroport Charles-de-Gaulle T4 estas estonta stacio sur linio 17 de Grand Paris Express, situanta en flugstacio de Flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle en komunumo Le Mesnil-Amelot (Seine-et-Marne).
Zoltán Gárdonyi
Zoltán Gárdonyi [gArdonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gárdonyi Zoltán estis hungara komponisto, altlerneja instruisto, honora membro de Societo Ferenc Liszt. Lia filo estis Zsolt Gárdonyi.
Biografio
Zoltán Gárdonyi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto en 1927. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály kaj István Thomán. Li plulernis en 2 altlernejoj de Berlino, lia plej signifa instruisto estis Paul Hindemith. Li doktoriĝis en Berlino en 1931. Gárdonyi instruis inter 1931 kaj 1941 en luterana pedagogia instituto en Sopron, inter 1941 kaj 1969 en la Muzikarta Altlernejo en Budapeŝto. Li estis katedrestro inter 1946-1948, li kandidatiĝis en 1952. Li esploris vivojn kaj verkojn de Ferenc Liszt, Johann Sebastian Bach kaj Joseph Haydn. Li instruis ankaŭ en kalvinana teologia akademio inter 1949–1953. En 1972 kun ŝtata permeso li translokiĝis al Okcidenta Germanio.
Li edziĝis en 1942, gefiloj naskiĝis en 1945 kaj 1946.
Sankt Wendel
Sankt Wendel [prononco "Vendl"] - skribite ofte mallongigite St. Wendel - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la Distrikto Sankt Wendel de la federacia lando Sarlando kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
La urbo nomatas laŭ la kristana sanktulo Vendelino. Impona baziliko en la urbocentro sub ties patroneco.
Sankt Peter im Hochschwarzwald
Sankt Peter im Hochschwarzwald, esperantlingve Sankta Petro en la alta Nigra Arbaro, estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Geografio
St. Peter situas en la suda Nigra Arbaro 15 km oriente de Freiburg en la historia regionoa Brisgovio.
Historio
La monaĥejo St. Peter estas fondita en la jaro 1093 de Berthold la 2-a, duko de Zähringen, kiel doma klostro kaj tombeja loko. Ĉirkaŭ la klostro evoluis la komunumo St. Peter.
Kiam la rajtoj de la klostro je 1806 estis kasaciitaj kadre de la sekularigo, St. Peter falis al la Granddukejo Baden. Ekde 1952 ĝi apartenas al Baden-Virtembergo
Komunuma konsilantaro
La komunuma elekto de la 13-a de junio 2004 havis jenan rezulton:
Ĝemelaj komunumo
Krome estas amikaj rilatoj al ĉiuj Zähringen-urboj.
Ekonomio kaj infrastrukturo
Grava labor-branĉo en St. Peter historie estis la produktado de nigra-arbaraj horloĝoj.
Klerigado
La klostro de St. Peter estas kleriga Spirita Centro de la diocezo Freiburg. Ĝis 2005 ĝi servis kiel porsacerdota seminario de la arkidiocezo Freiburg en Brisgovio.
Naturo
La migradvojo Kandelhöhenweg (Oberkirch (Badeno) - Freiburg im Breisgau) gvidas tra St. Peter en la Nigra Arbaro kaj preter multaj belaĵoj de la naturo.
Raymond Ross
Aŭstralia esperantisto
Raymond ROSS, vendisto, (1916-), delegito en Brisbano kaj fakdelegito dudekon da jaroj, organizanto de multaj kongresoj kaj konferencoj, ofta instruanto, mortis la 22-an de julio. Sekretario de Aŭstralia Esperanto-Asocio de 1988 ĝis 1995, li verkis historion de AEA (Esperanto en Aŭstralio, 1985). Li estis la ĉefa motoro de Esperanto en Brisbano kaj en la Kvinslanda Federacio.
8304 Ryomichico
8304 Ryomichico estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana novelisto Ryo Michico, (japane: 寮美千子), verkisto de poezia sciencfikcio.
Anarkiismo kaj edukado
Anarkiismo havis deĉiame specialan intereson pri la afero de edukado el la verkoj de William Godwin kaj Max Stirner antaŭen.
Ampleksa diverseco de temoj rilataj al la edukado akiris la atenton de anarkiismaj teoriuloj kaj aktivuloj. Ili estas la rolo de edukado en socia kontrolo kaj sociigo, la rajtoj kaj liberecoj de junuloj kaj infanoj ene de edukaj kuntekstoj, la malegalecoj kuraĝigitaj de nuntempaj eduksistemoj, la influo de ŝtataj kaj religiaj ideologioj en la edukado de personoj, la divido inter socia kaj permana laboro kaj ties rilato kun edukado, seksa edukado kaj artedukado.
Variaj alternativoj al nuntempaj ĉefaj eduksistemoj kaj ties problemoj estis proponitaj de anarkiistoj kiuj iris el alternativaj sistemoj kaj medioj, al memedukado, defendo de junulaj kaj infanaj rajtoj, kaj aktivado pere de libera penso.
William Godwin
Por la angla klerisma anarkiisto William Godwin edukado estis "la ĉefa rimedo per kiu oni povas atingi ŝanĝon." Godwin vidis ke la ĉefa celo de edukado estu la atingo de feliĉo. Por Godwin edukado devus havi "respekton por la infana aŭtonomeco kio formetas ajnan formon de bridado," "pedagogion kiu respektu tion kaj serĉu konstrui la propran motivadon kaj iniciatojn de la infano," kaj "koncernon pri la infana kapablo rezisti ideologion transmititan tra la lernejo." En sia verko Enquiry Concerning Political Justice li kritikas la ŝtatpatronitan lernejosistemon "pro la konto de ties evidenta alianco kun la nacia registaro". Por li la ŝtato "ne malsukcesos uzi ĝin plr plifortigi siajn manojn, kaj porĉiamigi siajn instituciojn.". Li pensis ke "ne veras ke nia junularo devas esti instruata por adori la constitucion, tamen elstara; ili estu instruata por adori la veron; kaj la konstitucion nur tiom for laŭ ĝi korespondas kun siaj sendependaj deduktoj de vero.". Longa laboro konsiderinda pri la temo de edukado estas ''The Enquirer. Reflections On Education, Manners, And Literature. In A Series Of Essays.''
Max Stirner
Max Stirner estis germana filozofo ligita ĉefe kun la anarkiisma pensoskolo konata kiel individuisma anarkiismo kiu laboris kiel instruisto en gimnazio por junulinoj. Li ekzamenis la temon de edukado en 1842 per longa eseo nome The False Principle of our Education. En ĝi Stirner nomigas sian edukan principon "personalisma" klarigante ke memkompreno konsistas en ĉiuhore mem-kreado. Edukado por li estas krei "liberajn homojn, suverenajn karakterojn" laŭ kio li celas "eternajn karakterojn ... kiuj estas tiele eternalaj ĉar ili formiĝas ĉiumomente".
En tiu eseo "ni konstatas lian persistan klopodon al celo de individua mem-konscio kaj lian insiston pri la centro de ĉio ĉirkaŭ la individua personeco." Laŭ Stirner "en edukado, ĉio el la donita materialo havas valoron nur tiel ke la infanoj lernu fari ion per ĝi, uzi ĝin". En tiu eseo li traktas la debatojn inter realismaj kaj humanismaj edukaj komentistoj kaj vidas ke ambaŭ "estas koncernataj kun la lernanto kiel objekto, iu sur kiu oni agu pli ol iu kuraĝigita por moviĝi al subjektivaj mem-realigado kaj liberigo" kaj vidas ke "kono kiu nur ŝarĝas min kiel apartenaĵo kaj posedo, anstataŭ esti iranta kun mi komplete keil liber-moviĝanta mio, ne superŝutita per pezaj posedoj, pasas tra la mondo kun freŝa spirito, kiel tia kono, kio ne iĝis persona, havigas povran preparon por vivo.".
Li konkludas tiun eseon dirante ke "la necesa malpliiĝo de la nevolonta lernado kaj la plialtiĝo de la memcertigita volo kiu perfektigas sin mem en la glora sunlumo de la libera persono povas estis esprimita iome jene: kono devas mortiĝi kaj releviĝi kiel volo kaj kreiĝi nove ĉiun tagon kiel libera persono.". Stirner tiele vidis ke edukado "devas esti vivo kaj tie, same kiel ekster ĝi, la mem-deklaro de tio individua devas esti la tasko." Por li "pedagogio ne iru al ajna civilizigo, sed al la disvolvigo de liberaj homoj, suverenaj karakteroj".
Cadillac Anderson
Gregory Wayne "Cadillac" ANDERSON (n. 22-an de junio, 1964 en Houston, Teksaso) estas usona iama profesia korbopilka ludisto en la National Basketball Association (Nacia Korbopilka Asocio).
Anarkiismo kaj edukado
Josiah Warren
Josiah Warren estas amplekse konsiderata kiel la unua usona anarkiisto. Li antaŭenigis alternativajn edukspertojn en la liberecanaj komunumojn kiujn li establis. "Kie utopiaj projektistoj starte kun Platono entreprenis la ideon krei idealan specioj pere de eŭgeniko kaj edukado kaj serio de universale validaj institucioj enplantintaj kunhavatajn identecojn, Warren volis dissolvi tiajn identecojn en solvo de individua mem-suvereneco. Liaj edukaj eksperimentoj, por ekzemplo, eble sub la influo de la... svisa edukteoriulo Johann Heinrich Pestalozzi (tra Robert Owen), emfazis - kiel oni esperu - la aliron al la sendependeco kaj la konscio de individuaj infanoj, ne la alairon al antaŭviditaj valoroj. "
Cadillac Anderson
Kiel povuma-antaŭulo forward kaj centrulo kun alto de 6 piedoj kaj 10 coloj, li partoprenis malfruajn versiojn de la Phi Slamma Jamma teamoj ĉe la Universitato de Houston post forlaso de ludintulo Akeem Olajuwon kiam tiu ŝanĝis al la Houston Rockets.
Anarkiismo kaj edukado
Miĥail Bakunino
En "Egala oportuneco en edukado" la rusa anarkiisto Miĥail Bakunin denuncis tion kion li vidis kiel la sociaajn malegalecojn kaŭzitajn de la nuntempaj eduksistemoj. Li aliris al tiu temo tiele "ĉu estos fareble por la laboristaj amasoj koni la kompletan emancipiĝon dum la edukado disponebla al tiuj amasoj pluestas malsupra al tiu donita al la burĝoj, aŭ, en pli ĝeneralaj terminoj, dum ekzistos ajna klaso, ĉu nombra aŭ alimaniere, kiu, pro virto de nasko, estas rajtigita al supera edukado kaj al pli kompleta instruado? Ĉu la demando ne respondiĝas per si mem?..."
Li denuncis ankaŭ ke "Sekve dum kelkaj studas aliaj devas labori por ke ili povas produkti tion kion ili bezonas por vivi — ne ĝuste produktante por siaj propraj necesoj, sed ankaŭ por tiuj homoj kiuj dediĉas sin ekskluzive al intelektaj celoj." Kiel solvo al tio Bakunin proponis ke "Nia respondo al tio estas simpla: ĉiu devas labori kaj ĉiu devas ricevi edukadon... por konto de laboro tiom multe kiom pof konto de la scienco, ne devas esti plu tiu divido inter laboristoj kaj fakuloj kaj tiele devas esti nur homoj. "
Bakunin vidis en la rilato inter infanoj kaj gepatroj pinte al la edukaj aspektoj de ili kaj tiele li argumentis ke: "Ni ne postulas ke la infano estu traktata kiel plenkreskulo, ke ĉiuj liaj kapricoj estu respektataj, ke kiam lia infaneco obstine malakceptos la elementajn regulojn de scienco kaj komuna senso ni devus eviti fari lin snti ke li malpravas. Ni diras, male, ke la infano devas esti trejnata kaj gvidata, sed ke la direkto de liaj unuaj jaroj devas esti ne eksklude plenumita de liaj gepatroj, kiuj estas ĉiuj tro ofte malkompetenta kaj kiuj ĝenerale misuzas sian aŭtoritaton. La celo de edukado estas disvolvigi la latentajn kapablojn de la infano al la plej plena ebla etendo kaj ebligi lin zorgi sin mem tiom rapide kiom eble... Estas pene evidente ke aŭtoritatismo estas neakordigebla kun klerisma sistemo de edukado. Se la rilatoj de patro al filo ne estas plu tiuj de majstro al sklavo sed tiuj de instruisto al studento, de pli aĝa al multe pli juna amiko, ĉu vi pensas ke la reciproka amo de patroj kaj filoj estus tiele malpliigita? Male, kiam intimaj rilatoj de tiuj specoj ĉesas, ĉu komencos malkonsentoj tiom karakteraj de modernaj familioj? Ĉu la familio ne estas disiĝante en pli nerepacigeblaj kontraŭstaroj multe pro la tiraneco ekzercita de gepatroj super iliaj filoj? ... Neniu povas tiele ĝuste postuli ke libera kaj regenerita socio detruos la familion. En tia socio la patro, la patrino, kaj la filoj lernos ami unu la alian kaj respekti siajn reciprokajn rajtojn; samtempe ties amo estos pliriĉigita dum ĝi transcendas la mallarĝajn limojn de la familia amo, tiele atingante pli larĝan kaj pli noblan amon: nome la amo de la granda homa familio... Nune, gepatroj ne nur eltenas siajn infanojn [t.e. havigo de manĝo, vestoj ktp.] sed ankaŭ superrigardas sian edukadon. Tio estas kutimo bazita sur falsa principo, nome principo kiu konsideras la infanojn kiel persona posedaĵo de la gepatroj. La infano apartenas al neniu, li apartenas nur al si mem; kaj dum la periodo kiam li ne estas kapabla protekti sin mem kaj estas tiele eksponita al espluatado, estas la socio kio devas protekti lin kaj garantii lian liberan disvolvigon. Estas socio kio devas elteni lin kaj superrigardi lian edukadon. Eltenante lin kaj pagante por lia edukado la socio estas farante nur antaŭeniron ‘pruntita’ kion la infano repagos kiam li mem iĝis plenkreskulo."
Cadillac Anderson
1987e Anderson elektiĝis kiel 23a por ludi ĉe la San Antonio Spurs. Ankaŭ li ludis ĉe la Milwaukee Bucks, New Jersey Nets, Denver Nuggets, Detroit Pistons, kaj Atlanta Hawks. La ludsezono de 1988-99 kun la Spurs estis lia plej farplena, en kiu liaj ludmezoj estis 13,7 poentoj kaj 8,2 pilkorekaptadoj. En sezono 1991-92, kun la Nuggets, li averaĝis 11,5 poentojn kaj 11,5 pilkorekaptadojn ĉiun ludon. Krome li ludis en italia ligao kun Phonola Caserta en 1993, averaĝinte 16 poentojn kaj pli ol 13 pilkokaptadojn ĉiun ludon.
The Peanuts Movie (filmo de 2015)
La filmo La Arakidoj (The Peanuts Movie), ankaŭ konata kiel Snoopy kaj Charlie Brown, estas animacia komedia filmo, kiu estis produktita de Blue Sky Studios kaj distribuita de 20th Century Fox. La filmo estas direktita de Steve Martino kaj skribita fare de Craig Schulz, Bryan Schulz, kaj Cornelius Uliano, kaj prezentas la voĉojn de Noa Schnapp kaj Bill Melendez. Ĝi estas la kvina plenlonga filmo, kiu estas bazita sur la bildstrio.
Cadillac Anderson
En oktobro de 1998, li konfesis kulpon antaŭ juĝejo pro posedi kokainon kaj plani disvendi ĝin en Misisipio kaj sekve li ricevis kvin monatojn en malliberejo.
Anarkiismo kaj edukado
Petro Kropotkino
La rusa teoriulo de anarki-komunismo nome Petro Kropotkino sugestis en "Cerba laboro kaj mana laboro" ke "La amasoj de laboristoj ne ricevas pli sciencan edukadon ol siaj geavoj; sed male ili estis senigitaj el la edukado de eĉ la plej malgranda ateliero, dum ties geknaboj estas kondukitaj al minejo, aŭ fabriko, el la aĝo de dektri, kaj ili tuj forgesas tion malmultan kion ili povus esti lerninta lerneje. Ĉe sciencistoj, ili malakceptas manan laboron." Pro tio laŭ Kropotkino "Ni tute agnoskas la neceson de specialigo de konaro, sed ni tenas ke speciigo devas sekvi al ĝenerala edukado, kaj ke ĝenerala edukado devas esti donata same en scienco kiom en manfarado. Al la divido de socio en cerbolaboristoj kaj manlaboristoj ni kontraŭstarigas la kombinadon de ambaŭ tipoj de aktivecoj; kaj anstataŭ `teknika edukado,' kio aspektas la retenon de la nuntempa divido inter cerba laboro kaj mana laboro, ni defendas la éducation intégrale, aŭ kompletan edukadon, kio signifas la malaperon de tiu damaĝa distingo."
Leo Tolstoj
La rusa kristana anarkiisto kaj fama romanisto Leo Tolstoj establis lernejon por kamparanaj ifanoj en sia bieno. Tolstoj revenis al Jasnaja Poljana kaj fondis dektri lernejojn por la filoj de siaj servistoj, bazite sur la principoj kiujn Tolstoj priskribis en sia eseo de 1862 nome "La lernejo de Jasnaja Poljana". La edukaj eksperimentoj de Tolstoj estis mallongdaŭraj pro la ĉikanado kaj subpremado fare de la cara sekreta polico, sed kiel rekta antaŭaĵo de la lernejo Summerhill de A. S. Neill, la lernejo de Jasnaja Poljana povas juste esti konsiderita kiel la unua ekzemplo de kohera teorio de demokrata edukado.
Tolstoj establis konceptan diferencon inter edukado kaj kulturo. Li pensis ke "Edukado estas la tendenco de unu homo fari alian ĝuste same kiel li mem... Edukado estas kulturo sub limigoj, kulturo estas libera. [Edukado estas] kiam instruado estas deviga al la lernanto, kaj kiam instruado estas ekskluda, tio estas kiam oni instruas nur tiujn temojn kiujn la edukisto konsideras kiel necesaj". Por li "sen pelado, edukado estas transformita en kulturo".
Francesc Ferrer i Guàrdia kaj la Modernaj Lernejoj
En 1901, la kataluna anarkiisto kaj liberpensulo Francesc Ferrer i Guàrdia establis "modernan" aŭ progresemajn lernejojn en Barcelono defie de eduka sistemo kontrolita de la Katolika Eklezio. La asertita celo de tiuj lernejoj estas "eduki la laboristan klason laŭ racia, sekulara kaj ne-deviga maniero". Fiere kontraŭ-klerikala, Ferrer kredis en "libero en edukado", nome edukado libera el la aŭtoritato de eklezio kaj ŝtato. Murray Bookchin verkis: "Tiu periodo [1890aj jaroj] estis la hegemonia de liberecanaj lernejoj kaj pedagogiaj projektoj en ĉiuj areoj de lando kie anarkiistoj ĝuis iome da influo. Eble la plej bone konata klopodo en tiu kampo estis la Moderna Lernejo (Escuela Moderna) de Francisco Ferrer, nome projekto kiu faris konsiderindan influon sur la kataluna edukado kaj sur la eksperimentaj teknikoj de instruado ĝenerale." La Escuela Moderna, kaj la idearo de Ferrer ĝenerale, formis la inspiron por serio de Modernaj Lernejoj en Usono, Kubo, Sudameriko kaj Londono. La unua de tiuj estis startita en Novjorko en 1911. Ĝi inspiris ankaŭ la italan gazeton Università popolare, fondita en 1901.
Ferrer verkis etendan verkon pri edukado kaj pri siaj edukaj eksperimentoj nome La originoj kaj idealoj de la Moderna Lernejo.
La movado por Moderna Lernejo en Usono
La Modernaj Lernejoj, nomataj ankaŭ Ferrer Lernejoj, estis usonaj lernejoj, establitaj en la komenco de la 20a jarcento, kiuj estis modelitaj laŭ la Escuela Moderna de Francesc Ferrer i Guàrdia, nome kataluna edukisto kaj anarkiisto. Ili estis grava parto de la anarkiisma, liberlerna, socialisma, kaj laborista movadoj en Usono, intencitaj por eduki la laboristojn el sekulara, klaskonscia perspektivo. La Modernaj Lernejoj faris ĉiutagajn akademiajn klasojn por infanoj, kaj noktajn sekvedukajn lecionojn por plenkreskuloj.
La unua, kaj plej elstara, el la Modernaj Lernejoj estis fondita en Novjorko, en 1911, du jarojn post la eksekuto de Francesc Ferrer i Guàrdia pro akuzo de ribelo en monarkiisma Hispanio la 18an de Oktobro 1909. Ofte nomata Ferrer Center, ĝi estis fondita pere de unua kunsido de elstaraj anarkiistoj — kiaj Leonard Abbott, Alexander Berkman, Voltairine de Cleyre, kaj Emma Goldman — en la Placo St. Mark, en Manhatana Lower East Side, sed dufoje translokiĝis aliloken, unuafoje ankoraŭ ene de la Malsupra Manhatano, poste al Harlem. La Ferrer Center malfermiĝis kun nur naŭ studentoj, el kiuj unu estis la filo de Margaret Sanger, nome aktivuloj por rajtoj al kontraŭkoncipo. Starte en 1912, la direktoro de la lernejo estis la filozofo Will Durant, kiu ankaŭ instruis tie. Krom Berkman kaj Goldman, la Ferrer Center inkludis la pentristojn de la Ashcan School nome Robert Henri kaj George Bellows, kaj ties gastaj prelegantoj estis verkistoj kaj politikaj aktivuloj kiaj Margaret Sanger, Jack London, kaj Upton Sinclair. Studentino Magda Schoenwetter, rememoras ke la lernejo uzis metodojn kaj ekipadon de Montessori, kaj emfazis akademiajn liberon pli ol fiksajn temojn, kiaj literumado kaj aritmetiko. La gazeto The Modern School origine startis kiel letero pri novaĵoj al gepatroj, kiam la lernejo estis en Novjorko, presita per mana presmaŝino uzata en instruado de presado kiel profesio. Post translokiĝi al la Kolonio Stelton, Nov Ĵerzejo, la enhavo de la gazeto etendis al artikoloj pri poezio, prozo, arto, kaj liberecana edukado; la kovrilpaĝa ŝildo kaj internaj grafikoj estis desegnitaj de Rockwell Kent. Artistoj kaj verkistoj, inter kiuj Hart Crane kaj Wallace Stevens, konsideris The Modern School kiel “la plej bele presita gazeto en ekzistado.”
Post la bombo de Lexington Avenue de 4a de Julio 1914, la polico priserĉis kaj kelkajn fojojn rabadis la Ferrer Center kaj aliajn laboristajn kaj anarkiismajn organizojn en Novjorko. Agnoskante la urban danĝeron por ties lernejo, la organizantoj aĉetis 68 akreojn (275,000 m²) en Piscataway, Nov-Ĵerzejo, kaj translokiĝis tien en 1914, iĝante la centro de la Kolonio Stelton. Krome, aparte Novjorko, estis fondita la Ferrer Colony and Modern School (ĉ. 1910–1915) kiel komunumo bazita sur Moderna Lernejo, kiu daŭris ĉirkaŭ kvardek jarojn. En 1933, James kaj Nellie Dick, kiuj antaŭe estis direktoroj de la Stelton Modern School, fondis la Modernan Lernejon en Lakewood, Nov-Ĵerzejo, kiu survivis al la origina Moderna Lernejo, al la Ferrer Center, iĝante fina survivinta tia lernejo, kiu daŭris ĝis 1958.
Emma Goldman
En eseo titolita "The child and its enemies" (La infano kaj ties malamikoj) litov-usona anarkifeministo Emma Goldman manifestis ke "La infano montras siajn individuajn tendencojn en siaj ludoj, en siaj demandoj, en sia asocio kun personoj kaj aĵoj. Sed ĝi devas lukti kontraŭ daŭraj eksteraj interferoj en sia mondo de pensoj kaj emocio. Ĝi ne devas esprimiĝi harmonie kun sia naturo, kun sia kreskanta personeco. Ĝi devas iĝi aĵo, objekto. Ties demandoj trafas mallarĝajn, konvenciajn, ridindajn resppondojn, bazitaj ĉefe sur falsaĵoj; kaj, kiam, kun grandaj, gapantaj, senkulpaj okuloj, ĝi deziras observi la mirindaĵojn de la mondo, tiuj ĉirkaŭ ĝi rapide fermas fenestrojn kaj pordojn, kaj tenas la delikatan homan planton en forceja atmosfero, kie ĝi povas nek spiri nek kreski libere." Goldman en eseo titolita "The Social Importance of the Modern School" (La socia gravo de la Moderna Lernejo) vidis ke "la nuntempa lernejo, ne gravas ĉu publika, privata aŭ paroĥa... estas por la infano kio la prizono estas por la malliberigito kaj la kazerno por la soldato — loko kie ĉio estas uzata por rompi la volon de la infano, kaj poste por frapegi, knedo, kaj formigi ĝin en estaĵo absolute fremda al ĝi mem."
Tiudirekte "estos necese konstati ke la edukado de la infano ne estas sinonima kun grego-truado kaj trejnado. Se edukado reale signifas ion, ĝi devas insisti al libera kresko kaj disvolviĝo de la denaskaj fortoj kaj tendencoj de la infano. Nur tiele ni povas esperi por la libera individuo kaj finfine ankaŭ por libera komunumo, kiu faros la interferon kaj la prefortojn kontraŭ la homa kresko malebla."
Goldman en sia eseo pri la Moderna Lernejo ankaŭ traktis pri la afero de la seksa edukado. Ŝi denuncis ke "ankaŭ edukistoj konas la malicajn kaj livajn rezultojn de senkono en seksaj aferoj. Ja, ili havas nek komprenon nek sufiĉan humanecon por rompi le muron kiun puritanismo konstruis ĉirkaŭ sekso... Se en infanaĝo kaj viroj kaj virinoj estus lernintaj belan kamaradecon, tio neŭtraligus la troseksan kondiĉon de ambaŭ kaj helpus al la emancipigo de virinoj multe pli ol la leĝoj pri la statutaj libroj kaj ŝia rajto voĉdoni."
Herbert Read
La angla anarkiisma filozofo, artokritikisto kaj poeto, Herbert Read disvolvigis fortan intereson en la afero de edukado kaj partikulare en arta edukado. La anarkiismo de Read estis influita de William Godwin, Petro Kropotkino kaj Max Stirner. Read "iĝis tre interesata en la desegnoj kaj pentraĵoj de infanoj post inviti kolekti verkojn por ekspozicio de brita arto kiu torneus tra aliancanaj kaj neŭtralaj landoj dum la Dua Mondmilito. Ĉar estis konsiderata tro riska transporti tra la Atlantiko verkojn de establita gravo por la nacia heredo, oni proponis ke la desegnoj kaj pentraĵoj de infanoj estu sendita anstataŭe. Read, farante sian kolekton, neespereble estis tuŝita de la esprimiva povo kaj emocia enhavo de kelkaj verkoj el la plej junaj artistoj. Tiu sperto akcelis sian specialan atenton al ties kultura valoro, kaj lia engaĝiĝo en la teorio de la kreivo de infanoj serioze kongruis kun lia dediĉo al la avangardo. Tiu laboro kaj ŝanĝis fundamente la verkaron de sia propra vivo tra la cetero de liaj 25 jaroj kaj havigis artedukon per racio de senantaŭaĵa saĝeco kaj konvinkivo. Ŝlosilaj libroj kaj broŝuroj rezultis: Education through Art (Read, 1943); The Education of Free Men (Read, 1944); Culture and Education in a World Order (Read, 1948); The Grass Read, (1955); and Redemption of the Robot (1970)".
Read "prilaboris soci-kulturan dimension de kreiva edukado, proponante la nocion de pli granda internacia kompreno kaj kohereco radike en principoj de disvolvigo de la tute ekvilibra personeco pere de artedukado. Read argumentis en Education through Art ke "ĉiu infano, oni diras ke estas ebla neŭrozulo kapabla esti savita el tiu prognozo, sed frue, ege denaske, kreivaj kapabloj ne estis subpremata de konvencia edukado. Ĉiu estas artisto de ia tipo kies specialaj kapabloj, eĉ se preskaŭ ne gravaj, devas esti kuraĝigitaj ĉar kontribuas al la senfina riĉo de la kolektiva vivo. La nova esprimita vidpunkto de Read pri esenca ‘kontinueco’ de la kreivo de infano kaj plenkreskulo en ĉiu reprezentas sintezon de ambaŭ oponitaj modeloj de la arteduko de la 20a jarcento kiuj hegemoniis ĝis tiu punkto... Read ne proponas studobjektaron sed teorian defendon de tio aŭtenta kaj vera. Liaj postuloj por aŭtenteco kaj vereco estis bazitaj sur la neeltenebla evidento de karakteroj montritaj en lia studo de la infana arto... El 1946 ĝis sia morto en 1968 li estis prezidento de la Society for Education in Art (SEA), lafama ATG, en kies sino li havis platformon por direkti sin al UNESCO... Sur la bazo de tia reprezenteco Read, kun aliaj, sukcesis establi la International Society for Education through Art (INSEA) kiel plenuma branĉo de UNESCO en 1954." "
Paul Goodman
Goodman instruis ke la plej valoraj edukaj spertoj de persono "okazas ekster la lernejo. Partopreno en la aktivaĵoj de socio estu la ĉefaj rimedoj de lernado. Anstataŭ postuli ke studentoj subiĝu al la teoria penaĉo de lernolibra lernado, Goodman rekomendas ke edukado estu transferita al fabrikoj, muzeoj, parkoj, vendejoj, kie la studentoj povas aktive partopreni en sia edukado... La idealaj lernejoj devus preni la formon de malgrandaj diskutgrupoj de ne pli ol dudek individuoj. Kiel indikite, tiuj grupoj uzu ajnan efikan medion kiu estu grava por la intereso de la grupo. Tia edukado estu necese nedeviga, ĉar ajna devigo lokigas aŭtoritaton en ekstera korpo disasocia el la necesoj kaj aspiroj de studentoj. Krome, devigo prokrastas kaj malhelpas la kapablon lerni de studentoj." Pri la nuntempa eduka sistemo Goodman pensis ke "La baza intenco malantaŭ la devigigaj leĝoj ne estas nur sekuri la sociigan procezon sed ankaŭ kontroli la laborhavigon kvantitative ene de industriigita ekonomio karakterigita per sendungo kaj inflacio. La publikaj lernejoj kaj universitatoj iĝis enormaj ujoj de eblaj laboristoj."
Ivan Illich
La termino senlernejado estis popularigita de Ivan Illich, kiu argumentis ke la lernejo kiel institucio estas disfunkcia por mem-determinita lernado kaj anstataŭe servas la kreadon de konsumsocio. Illich pensis ke "la dismuntado de la publika eduksistemo koincidus kun ĝenerala abolo de la subpremantaj institucioj de socio". Illich "ŝarĝas publikan lernadon per instituciigo de akcepteblaj moralaj kaj kondutaj normigoj kaj konstitucie malakceptante la rajtojn de junuloj... Illich subskribas la kredon de Goodman ke plej el la utila eduko kiun la personoj akiras estas krom-produkto de laboro aŭ plezuro kaj ne el la lernejo. Illich referencas al tiu procezo kiel "neformala edukado". Nur pere de tiu nelimigita kaj neregulita formo de lernado povas la individuo akiri la senton de mem-konscio kaj disvolvigi sian kreivan kapablon je ties plej plena etendo.". Illich pensis ke la ĉefaj celoj de alternativaj eduksistemoj estus "havigi aliron al disponeblaj rimedoj por ĉiuj kiuj volas lerni: por enpovigi ĉiujn kiuj volas kunhavi kion ili konas; por trovi tiujn kiuj volas lerni ĝin el ili; por provizi ĉiujn kiuj volas prezenti aferon al la publiko kun la oportuno fari siajn defiojn konataj. La sistemo de lernoretoj celas al la individuaj libero kaj esprimo en edukado uzante la socion kiel klasejo. Estus referencaj servoj al aĵoj disponeblaj por studado en laboratorioj, teatroj, fughavenoj, bibliotekoj ktp.; kapabloŝanĝoj kiuj permesus al personoj listigi siajn kapablojn por ke eblaj studentoj povus kontakti ilin; kunlaborado, kio komunikus individuan intereson por ke li aŭ ŝi povus trovi edukajn asociitojn; referencservoj por edukistoj je grando, kio estus centra adresaro de profesiuloj, preskaŭprofesiuloj kaj libertaskitoj.".
Colin Ward
Angla anarkiisto Colin Ward en sia ĉefa teoria publikaĵo Anarchy in Action (1973) en ĉapitro nome "Schools No Longer" (lernejoj ne plu) "studas la genealogion de edukado kaj lernejado, partikulare ekzaminante la verkojn de Everett Reimer kaj de Ivan Illich, kaj la kredoj de anarkiista edukisto Paul Goodman. Multaj el la verkoj de Colin de la 1970-aj jaroj, partikulare Streetwork: The Exploding School (1973, kun Anthony Fyson), fokusis al lernado de praktikoj kaj spacoj ekster la lerneja konstruaĵo. Enkondukante Streetwork, Ward skribas, “[tiu ĉi] estas libro pri ideoj: ideoj de la medio kiel la eduka rimedo, ideoj de la esplora lernejo, la lernejo senmura…”. Samjare, Ward kontribuis al Education Without Schools (eldonita de Peter Buckman) studante ‘la rolon de la ŝtato’. Li argumentis ke “unu grava rolo de la ŝtato en la naciaj eduksistemoj de la mondo estas porĉiamigi la socian kaj ekonomian maljustojn”".
En The Child in the City (La infano en la urbo, 1978), kaj poste en The Child in the Country (La infano en la kamparo, 1988), Ward "ekzamenis la ĉiutagajn spacojn de la vivoj de junuloj kaj kiel ili povas negoci kaj re-artikuli la variajn mediojn kie ili loĝas. En sia plej frua teksto, la plej fama el ambaŭ, Colin Ward eksploras la kreivon kaj la unikecon de infanoj kaj kiel ili kultivas ‘la arton fari la urbn labori’. Li argumentis ke pere de la ludo, la alproprigo kaj la imagopovo, infanoj povas kontraŭi plenkreskulajn intencojn kaj interpretaĵojn de la konstruita medio. Lia posta teksto, The Child in the Country, inspiris nombron de sociaj sciencistoj, ĉefe la geografo Chris Philo (1992), por alvoki pli da atento por la junuloj kiel ‘kaŝita’ kaj marĝenigita grupo en la socio."
Reguloj de futbalo
La reguloj de futbalo estis unue kreitaj de The Football Association (la angla futbala asocio) je la 8-a de decembro 1863. La nuna regularo konsistas el 17 reguloj:
La ludejo
La futbala ludkampo estas ebena rektangulo sen iaj obstakloj. Normale la grundo estas laŭeble uniforma falĉita razeno, en raraj kazoj oni ludas sur "malmola grundo" aŭ sur "artefarita razeno".
La mezuro por internaciaj matĉoj: La mallongaj flankoj (golejlinio, bazlinio) estu inter 64 kaj 75 metrojn longaj, la longaj flankoj (flanklinio) estu inter 100 kaj 110 metrojn longaj. Plej ofta grandeco: 68 oble 105 m.
La ludkampaj linioj estu markitaj per blanka koloro (kutime kreto), la linioj larĝu maksimume 12 centimetrojn. Krom la eksteraj flankoj estu markitaj: la centra linio, la ekluda cirklo en diametro de 9,15 m ĉirkaŭ la ekluda punkto, la penalareo kun parta cirklo (diametro: 9,15 m), la goleja areo kaj la kornera kvaroncirklo (diametro: 1 m).
La kvar anguloj estu markitaj per stango kun flago. (La stango havu alton de minimume 1,50 metroj kaj nepre ne estu pinta).
Meze de la mallongaj flankoj troviĝas la golejo el du fostoj kaj translatoj kaj goleja reto. La distanco inter la enaj randoj de la fostoj estu 7,32 m (=8 jardoj), la suba rando de la translato estu en alto de 2,44 metroj (= 8 futoj). Fostoj kaj translato estu blankaj aŭ arĝentkoloraj
La help-arbitraciantoj
Ili estas nomataj ankaŭ liniojuĝistoj, nome la du helpantoj de la arbitracianto, kiuj atentas ĉefe ĉu la pilko transpasis la flanklinion aŭ la golejlinion.
La daŭro de la matĉo
Estas du periodoj aŭ duontempoj de po tri horkvaronoj. Intertempo kutime daŭras unu horkvaronon. Kaze de nepra malegaligo, okazos aldonaj periodoj ne tiom longdaŭraj, maksimume de duonhoro entute. Kaze de ankoraŭ nepra malegaligo, okazos punŝotoj.
Collesano
Collesano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata città metropolitana di Palermo, do metropola urbo Palermo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Campofelice di Roccella, Cerda, Gratteri, Isnello, Lascari, Scillato kaj Termini Imerese.
Erzsi Orsolya
Erzsi Orsolya [erĵi orŝoja], laŭ hungarlingve kutima nomordo Orsolya Erzsi estis hungara aktoro, voĉoaktoro, deklamisto. Ŝia origina persona nomo estis Erzsébet (Erzsi estas ties karesnomo).
Biografio
Erzsi Orsolya akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1920. Post siaj studoj ŝi havis rolojn 4 jarojn en provincaj teatroj (Teatro de Kecskemét (1920–1921), Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1921–1922), Nacia Teatro (Szeged) (1922–1923), hungara teatro de Košice (1923–1924). Ŝiaj sekvaj pli signifaj teatraj stacioj estis (jam en la ĉefurbo): Ŝi edziniĝis en 1930, en la sama jaro ŝi naskis filinon.
Sándor Nékám
Sándor Nékám [ŝAndor nEkAm], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nékám Sándor estis hungara matematikisto, profesoro, kuracisto. Lia filo estis Lajos Nékám (1868).
Biografio
Sándor Nékám akiris 2 diplomojn en Reĝa Universitato de Pest. Ĝis la Hungara revolucio de 1848 li laboris en observatorio en Buda. Post falo de la revolucio li vojaĝis al Munkeno. En la lernojaro 1849 li instruis matematikon en Industria Lernejo József, poste en Universitato de Pest. En 1852 li estis nomumita ordinara profesoro kaj dekano. Baldaŭ li forlasis la instruadon kaj li ricevis la titolon konsilisto. Li apartenis al stabo, kiu trovis hungarajn esprimojn anstataŭ germanaj kaj latinaj medicinaj vortoj.
Südpfalz
La Südpfalz aŭ  suda Palatinato estas la la suda kaj sudorienta parto de regiono Palatinato en Rejnlando-Palatinato.
Hermann D. Tautorat
Hermann D. TAUTORAT (naskiĝis la en Calw, Baden-Württemberg, mortis la  en Berlino) estis germana esperantisto, kiu decide influis la Berlinan Esperanto-vivon dum kvarona jarcento. Li gvidis kursojn ekde 1970, modernigis la informadan laboron de Esperanto-Ligo Berlin (ELB), prizorgis ties bibliotekon kaj arkivon. De 1970 ĝis 1982 kaj de 1985 ĝis1987 li estis ELB-estrarano, respondeca por informado. Li iniciatis la Ĵaŭdan Rondon kun specifaj reguloj, unue kiel studrondon en 1978, kaj la espotekon (Bbiblioteko kaj arkivo de Esperanto-Ligo Berlino - ELB). Kune kun sia edzino Ina Tautorat li kreis kaj evoluigis daŭran Esperanto-Centron en la familia loĝejo, unue en Apostelstraße 6 (Esperanto-Butiko), poste en Falkstraße 25 en Berlin-Neukölln funkciinta ĝis 2005. Pasportserve la paro gastigis centojn da gastoj.
Südpfalz
Strukturo kaj limoj
La regiono konsistas el la distriktoj Germersheim kaj Südliche Weinstraße kaj la urbo Landau. Pro la simila dialekto ankaŭ partoj en la oriento de la distrikto Südwestpfalz, precipe la regiono ĉirkaŭ Dahn, apartenas al la Südpfalz.
Hermann D. Tautorat
== Vivo == En infaneco Hermann Dieter Tautorat estis vokita Dieter. Li poste uzis foje anstataŭ Hermann D. - Hermando. La gepatroj estis Hermann Max Tautorat (1902-1970) kaj Maria Tautorat, naskita Avemarg (1908-1995). Li havis tri fratinojn – Annemarie (nask. 1938), Ingeborg (nask. 1941) kaj Helga (1948) kaj unu fraton – Friedhelm (nask. 1951).
Ĉanĝi
Ĉanĝi, ĉine 长治市/長治市 estas metropolo en Ĉina Popola Respubliko. La municipo administras ankaŭ la proksimajn antaŭurbojn kaj distriktojn.
Hermann D. Tautorat
La infanaĝon li pasigis en Duisburg-Wedau, kie loĝis ankaŭ la geavoj. Ekde 1953 la familo loĝis en Düsseldorf. Post lerneja tempo la junulo en 1961 sukcese absolvis la metian instruadon de materialtestisto. En Düsseldorf, Remscheid kaj Berlino li laboris en tiu ĉi profesio. De 1963 ĝis 1965 li lernis en progresiga profesilernejo en Düsseldorf. La komencitan studadon en Riehl-instituto, cele al abiturienta ekzameno, li interrompis en 1966, ĉar li fariĝis patro.
Südpfalz
Strukturo kaj limoj
En la nordo la Südpfalz allimas al Vorderpfalz, en la oriento al la Rejno, en la sudo al franca malsupra Alzaco kaj la okcidento al Westpfalz.
Hermann D. Tautorat
En 1960 li konatiĝis kun Ina Seidemann (post edziniĝo Tautorat) en la Junulligo „Kristana Celado“ (Jugendbund für Entschiedenes Christentum – E.C.). En 1966 ili geedziĝis ankoraŭ en Düsseldorf kaj poste translokiĝis al Berlino, kie en 1967 naskiĝis la filino Vera.
Südpfalz
Urboj
En Südpfalz situas jenaj mezaj kaj malgrandaj urboj:
Hermann D. Tautorat
Ĝis 1967 li laboris en la lernita profesio ĉe Borsig-uzino. Li ĉesigis en 1969 komencitan pedagogian studadon.
Ĉanĝi
Geografio
Ĉanĝi etendiĝas en centro de la lando.
Hermann D. Tautorat
Ekde 1967 li okupiĝis pri elektronika datumprilaboro. Ekde 1971 li okupiĝis pri instruludiloj, evoluigitaj laŭ ideoj liaj. La filno Vera skribas pri tiu tempo: „Hermann ne nur teoriumis, sed multe praktike laboris, memkonstruante simplajn komputilojn, elektronikaĵojn diversspecajn kaj, cetere ankaŭ meblojn  por la familio, kiuj parte hodiaŭ ankoraŭ estas uzataj.“
Südpfalz
Dialekto
La sudpalatinata ne estas memstara dialekto, sed  nur la suda vario de la antaŭpalatinata. Orelfrapa estas la ofta uzo de la vokalo ä, kiu estas formata el la diftongoj kiel ei kaj au. Krome la sudpalatinata anstataŭas la malmolan konsonanton g per la mola ch.
Hermann D. Tautorat
Hermann Tautorat propraelekte nun fariĝis sistemanalizisto. Li laboris pri kaj kun komputiloj. Li laboris pri kelkaj projektoj, instruis kaj prelegis, gvidis komputilprogramad- kaj uzantokursojn kaj en 1992 ricevis instrukomisiojn por tradukilokonstruo kaj strukturita programado en la Teknika Fakaltlernejo (TFH) dank al la esperantisto prof. Christoph Knabe. Liberprofesie li ofertis jenajn servojn: konsiladon, sistemanalizadon, disvolvon de programoj, programdisvolv- kaj flegadsubtenojn.
Südpfalz
Dialekto
En la sekva tabelo estas la plej gravaj diferencoj inter la suda kaj la antaŭpalatinata dialektoj.
Hermann D. Tautorat
La ideoj de la movado de 68-uloj pri pli da libero kaj demokratio influis Ina kaj Hermann Tautorat. Rimarkeblas en ilia Esperanto-agado, sed ankaŭ en edukado de la filino Vera. De 1969 ĝis 1973 Hermann engaĝiĝis en alternative infanejo (Kinderladen), kie la gepatroj alterne prizorgis la infanojn.
Ĉanĝi
Historio
Ĉanĝi havas proksimume 3600 jarajn historion, kie diversaj dinastioj regadis. La urbo ĝis 1912 nomiĝis Luan.
Hermann D. Tautorat
Esperanto-agado
Hermann Tautorat jam konatiĝis kun Esperanto en Düsseldorf en 1964. En 1970 li komencis aktivi en Esperanto-Ligo Berlin. Li komencis instrui, fariĝis komisiulo por Informado, poste ELB-estrarano de1970 ĝis 1982 kaj de 1985 ĝis 1987, kaj li komencis prizorgi bibliotekon kaj arkivon de la Ligo.