cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapucena monaĥejo (Znojmo)
Historio
Fondon de ĝi iniciatis la ĉefepiskopo de Olomouc Francisko el Dietrichstein. La meto de la fundamenta ŝtono kun 39 ĉeloj sur grundo ĉe la suda rando de la ĉefa placo (kiu nuntempe nomiĝas Masarykovo náměstí) estis en 1628 dum ĉeesto de imperiestro Ferdinando la 2-a. Sur la areo antaŭe estis ok burĝaj domoj; ĝin aĉetis grafo Cäsar von Gall. Ĉar unu el la domoj malkonstruotaj estis en la posedado de la dominikanoj ili kompense ricevis alian ejon en la urbo.
La klostra preĝejo sub la patroneco de Johano la Baptisto konsekritis en 1632 fare de la olomouc-a helpepiskopo Johann Ernest. En la 20.11.1723 partoprenis imperiestro Karolo la 6-a, lia edzino Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel kaj du aliaj arkidukinoj du sanktajn mesojn. En 1829 la sonoriloj nove mulditis fare de Theresia Florido; ilin konsekris Cyrill Rapp, abato de la Aŭgustenana konvento en Brunno. En 1754 starigitis ĉe la muro spektanta la placon eta kapelo kun scenoj el la Olivarba monto ŝtonreliefe. En 1841 tiu ĉi kirketo restaŭritis je kostoj de la mecenato kaj komercisto Alois Haase. Pro kontraŭfajra protekto faritis en 1782 nova salonego por la klostrobiblioteko. Artisto Adalbert Rada el Znojmo pentris la plafonon.
Vulkaninsulo
Vulkaninsulo aŭ alta insulo estas, en geologio (kaj kelkfoje en arkeologio), insulo de vulkana origino. La termino estas uzata por distingi tiajn insulojn de malaltaj insuloj, kies origino estas kaŭzita de sedimentado aŭ tektona levigado de koralrifoj.
Kapucena monaĥejo (Znojmo)
Historio
Komunistoj forpelis la ordenanojn el ilia konvento kaj ene ekfunkciis loĝejo por turistoj. Nuntempe al la tuto mankas efika utiligo.
Konventobiblioteko
Ekde 1636 oni havas mencion pri klostra biblioteko kiu ĉefe en la 18-a jarcento pligrandiĝis danke al diversaj novaj akiroj. Post la perforta ekmalfunkcio de la najbara Louka-monaĥejo alvenis de tie nova cento da libroj. Finfine malantaŭ la Dua mondmilito ĉirkaŭ 3200 volumoj donitis al la universitata biblioteko brunna. Bibliotekistoj iam ankaŭ konservis ŝuon de lia papa moŝto Inocento la 13-a kiun ili estis ricevintaj fare de grafo von Schaumburg.
Vulkaninsulo
Tiu diferenco estas sufiĉe grava, ĉar ekzistas certaj "altaj insuloj" kiuj leviĝas apenaŭ super la marnivelo, ofte klasifikitaj kiel rokinsuletoj, dum iuj "malaltaj insuloj", kiel ekzemple Makateo (Franca Polinezio), Nauro, Niuo, Henderson Insulo (Pitkarna Insularo) kaj Banabo (Kiribato) estas tektonaj levigitaj koralinsuloj kiuj leviĝas dekojn da metroj  super la marnivelo.
Jelenia Góra
Jelenia Góra - [elparolu: jelenia gura]; (ĝis 1945 Hirschberg; ĉeĥe: Hiřberk, Jelení Hora) estas urbo kun rajto de distrikto (eksterdistrikta urbo) en sud-okcidenta Pollando kaj apartenas al provinco Malsuprasilezia Provinco (Dolny Śląsk). Jelenia Góra situas en la Jeleniogorska Valo (pole: Kotlina Jeleniogórska), ĉe la maldekstra bordo de la rivero Bóbr, proksime de limo al Ĉeĥio. Estante eksterdistrikta urbo, tamen ĝi funkcias kiel administra centro por la samnoma distrikto Jelenia Góra, kiu preskaŭ plene ĉirkaŭas la urban komunumon - krome la komunuma teritorio nur limas je Ĉeĥio. Fine de en la urbo vivis.
En jaroj 1975-1998 Jelenia Góra estis ĉefurbo de regiono (vojevodio).
Jelenia Góra estas la dua laŭ grandeco (post Wałbrzych) urbo en pola parto de Sudetoj. La urbo estas la centro de turismo kaj kuraclokeco.
Situo
Jelenia Góra troviĝas en norda parto de la „Jeleniogorska Valo”. Okcidente troviĝas „Izera Montaro”, norde “Kaczawskie Montaro”, oriente montaro “Rudawy Janowickie” kaj sude Gigantmontaro. Tra la urbo trafluas riveroj: Bóbr kaj Kamienna.
Demografio
La unuaj dokumentoj el la 16-a jarcento skribas ke en tiama Hirschberg vivis 3500 da loĝantoj. En la turnopunkto de la jarcentoj: 18-a kaj la 19-a loĝis ĉi tie ĉirkaŭ 6000 da personoj, kaj komence de la 20-a jarcento – ĉirkaŭ la 20 000. Dum la unua mondmilito la nombro da loĝantoj estis sama kiel en komenco de la jarcento. Sekve plimultiĝis kaj en la jaro 1939 en Hirschberg vivis 35 000 personoj. Post la dua mondmilito kaj la perforta elpelo de plej multaj germanaj loĝantoj en la urbo loĝis 35 000 da personoj, en tio 31 000 da Poloj. Post la jaro 1975, kiam la urbo estiĝis la ĉefurbo de vojevodio, kaj post aligo ĉirkaŭaj urbetoj kaj vilaĝoj, la nombro da loĝantoj ekkreskis ĝis la 80 000 da personoj. En sekvaj jaroj loĝantaro pligrandiĝis, ĉefe pro aligo de sekvaj vilaĝoj kaj en 1996 sumiĝis la 93 570 loĝantoj. En la lastaj jaroj la nombro de loĝantoj senĉese malgrandiĝas kaj en decembro 2004 jaro sumiĝis je 87 643. Nun la nombro restas pli-malpli konstanta.
Nomoj de la urbo
Laŭ la legendo la urbo sian nomon ŝuldas al la silezia princo Boleslavo la 3-a. La princo ĉasadis en arbarego ĉe la rivero Bóbr. Ĉi tie li pafarkis senkomparan cervon. Pro tio, li ordonis konstrui ĉi tie kastelon. Laŭvorte “Hirschberg” en la germana lingvo kaj "Mons Cervinus" en la latina signifas “cerva monto”, "Jelenia Góra" estas la pola traduko.
Nomo de la urbo, kiu aperas en historiaj fontoj estas unusignifa. La germana nomo: “Hirschberg” ŝanĝiĝis dum la jarcentoj. Ekzemple: “Hyrzberc” el 1281, „Hyrspergk” el 1305, „Hirssbergk” el 1355., „Hirsberg” el 1521. En dokumentoj el la 17-a jarcento oni povas trovi nomojn: „Mons Cervi”, „Cervimontia”, „Mons Cervinus”, „Cervigera”.
Post la dua mondmilito, kiam la urbo denove revenis al Pollando, la nomo estis laŭvorte tradukita en pola lingvo: „Jelenia Góra”.
Historio
La urbo estis verŝajne fondita sur duka grundo iom antaŭ 1281. Tiutempe ĝi apartenis al la Duklando de Schweidnitz kaj estis la centro de germana senarbariga distrikto. Ĝi unue estis menciita en 1281 kiel "Hyrzberc" en dokumento per kiu duko Bernhard la 1-a de Löwenberg (mortinta en 1286) donis al la Ordeno de Sankta Johano de Striegau terenon sur la supra parto de la rivero Zacken. Alia mencio estis farita en 1288 en dokumento de la duko Bolko la 1-a, en kiu ĉi tiu permesis al "niaj civitanoj de Hyrzberc" (latine nostrorum civium Hyrsbergensium) la starigon de taverno en Warmbrunn (ekde 1945 pole Cieplice Śląskie-Zdrój). Por la jaro 1299 Hirschberg estas dokumentita kiel urbo (latine civitas).
2250 Stalingrado
2250 Stalingrado estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Ĥamavoj
La ĥamavoj - latine Chamavi - estis tribo de Ĝermanoj dum la malfrua Antikva kaj frua Mezepoko. Ili skribe unuafoje menciiĝas en la libro Germania de la romia historiisto Tacito, verkita dum la 1-a jarcento, kiu skribis ke dum la plejparto de sia historio ili vivis ĉe la nordorienta bordo de la rivero Rejno en regiono nuntempe nomata Hamaland - "Ĥamava lando". La teritorio situas en la nuna provinco Gelderland de Nederlando kaj en la distrikto Grafschaft Bentheim de Germanio. Tacito precizigis ke okcidente de ili komenciĝis la teritorio de la frisoj.
2250 Stalingrado
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la rusa urbo Volgogrado (nomita Stalingrado inter 1925 kaj 1961), kiu famiĝis pro la batalo ĉe Stalingrado, decida momento de la dua mondmilito.
Rio das Mortes
Rio das Mortes estas rivero en la subŝtato Mato Grosso de Brazilo. Ĝi havas akvokolektan areon de 60 000 km² kaj longecon de 580 kilometroj. Fine ĝi en fluas la riveron Aragvajo. Ambaŭ riveroj estas parto de la geografia regionego Amazonio. Pro sia akva pureco kaj impresa naturo la rivero estas celo de ekoturismo.
Jelenia Góra
Historio
Sub duko Bolko la 2-a, Hirschberg ricevis la mejloleĝon en 1338, la rajton minadi salon kaj metalojn en 1355, same kiel la liberecon de impostoj en komerco kun Bohemio, en 1361 la rajton pesi kaj fari monerojn kaj en 1366 la reciprokan liberecon de doganimpostoj kun Breslaŭo. Post la morto de duko Bolko la 2-a en 1368 lia vidvino Agnes von Habsburg ricevis dumvivan posedon de la duklando, kiu samtempe falis al la krono de Bohemio kiel fiksita regno. En 1377 la urbo akiris la urbokernon de la dukino. Post la morto de Agnesa en 1392, la tuta duklando de Schweidnitz kaj ankaŭ la urbo transdependiĝis al “Ĉeĥa Krono”, al Luksemburgia dinastio. Ekde 1526 la Silezio troviĝis sub regado de la germanlingvaj Habsburgoj. Ekde 1740 sekve de sileziaj militoj ĝi troviĝis en germanlingva Prusio. Kaj post la dua mondmilito ĝi laŭ la Pocdama Interkonsento de la Aliancanoj oficiale "ekadministriĝis" fare de la registaro de Pollando, kio fakte signifis integriĝon en la polan ŝtaton - tion fine laŭleĝigis interkonsento de 1990.
Rio das Mortes
La esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en 1946 kaj 1947 kun sia edzino pasigis preskaŭ unu jaron en la regiono de la rivero, kiun li kun 30-o da homoj kiel unuaj fremduloj transiris, eniris la teritorion de agresemaj Ŝavantoj kaj revenis vivantaj. Li tie renkontiĝis kun triboj Karaĵa kaj Ĵavae kaj kolektis multe da utilaj geografiaj datumoj pri tiu regiono. Lia dua libro « Por tierra de Indios » (1946) kiu raportas tiujn travivaĵojn, renkontis grandan sukceson, atingante plurajn eldonojn kaj estis tradukita al multaj lingvoj.
Jelenia Góra
Historio
Jam de nememorebla tempo en ĉirkaŭaĵo de hodiaŭa Jelenia Góra vivis slava tribo. Tamen komenca historio de la urbo estas kunligita kun polaj piastidoj. Sur la malalta monteto (hodiaŭ “Wzgórze Krzywoustego”, esperante: “Monteto de Krzywousty”), proksime de loko, kie al la rivero Bóbr alfluas la rivero Kamienna, en la 11-a – la 12-a jarcento ekstaris kastelo, kiun tradicio kunligas kun la silezia princo Bolesław la 3-a Krzywousty. Post tio piede de la monteto disvolviĝis granda bazara setlejo. Jam antaŭ la jaro 1288 la urbo ricevis la urborajton. Precipe rapida disvolvo estis dum la regado de Svidna-Javoria princoj en jaroj 1278-1392. Tiam estis konstruitaj interalie en la jaro 1299 la muelejo, en la 1341 la drinkejo kaj en la 1361 la bierfarejo. Ekkreskis riĉeco de la burĝoj. En la jaro 1320 la urbo ricevis privilegion al prenadi la doganon. En la jaro 1366 la komercistoj el Jelenia Góra estis sendevigitaj de pagoj dum transportado la varoj ĝis la urbo Vroclavo, kaj en la jaro 1355 sendevigitaj de doganoj kaj pagoj en la tuta Ĉeĥio.
En la jaro 1392, pro traktato pri heredo, la Svidna-Javoria princlando, kaj kune kun ĝi la urbo Jelenia Góra, transdependiĝis al “Ĉeĥa Krono”. Tamen la urbo ne forigis komercajn kaj kulturajn kunligojn kun Pollando.
Mária Sarolta Ciupe
CIUPE Mária Sarolta [ĉupe] [Király Mária Sarolta] estis rumanuja hungara grafikistino, tekstilartistino naskita la 6-an de septembro 1909 en Segesvár kaj mortinta ? en 2001. Ŝi estis la edzino de rumana pentristo Aurel Ciupe.
Jelenia Góra
Historio
En la jaro 1427 dum la tri tagoj la husanoj sieĝadis la urbon. Tiam forbrulis granda parto de la antaŭurbo. Pro tio en la 1433 la kastela monteto estis elaĉetita kaj en la jaro 1449 la kastelo estis detruita.
Mária Sarolta Ciupe
Biografio
Mária Sarolta Ciupe studis en 1924-25 en hungara industriarta altlernejo (Magyar Iparművészeti Főiskola); inter 1928-34 artalenejo de Temeŝvaro; inter 1934-40 ŝi instruis en Târgu Mureș. Inter 1943-48 ŝi estis tekstildizajnistino; de 1953 ŝi instruis en arta altlernejo Ion Andreescu en la tekstilfako.
Jelenia Góra
Historio
En la jaro 1439 la urbo ricevis plenajn juĝajn rajtojn. En la jaro 1502, kiam en la ĉeĥio regis Jagelonoj la urbo ricevis privilegion al memstara elekto de municipa konsilantaro, ankaŭ rajto al stampadi de monero kaj en la jaro 1519 privilegion al organizado de ĉiujaraj kermesoj. Samtempe en la ĉirkaŭaĵo disvolviĝis minado kaj fera metalurgio, ekstaris la unuaj vitrofarejoj.
Tre grava evento okazis en la jaro 1549, kiam granda incendio dum la tri horoj forbrulis la konstruaĵojn kune kun la urbodomo kaj la preĝejo.
Fine de la 15-a jarcento kaj en la 16-a jarcento Jelenia Góra iĝis grava loko de lina agrikulturo kaj teksa metio. Komerco de linaj toloj estis tre profita. La produktado interrompis la tridekjara milito, dum kiu la urbo travivis plej malfacilan periodon. Jelenia Góra travivis incendiojn, sieĝojn, epidemiojn, kontribuciojn kaj antaŭ ĉio la urbo iĝis preskaŭ senhoma. Nur fine de la 17-a jarcento Jelenia Góra ekis leviĝi de ruino kaj denove iĝis centro de teksa kaj tola metioj. La produktoj de lino estis konataj malproksime de la regiona limo. La lokaj komercistoj eksportis varojn al ĉiuj eŭropaj landoj kaj ankaŭ al amerika kontinento.
En la jaro 1630 la imperiestro de Aŭstrio donis al la urbo privilegion al ekskluziva komerco de linaj toloj. El ĉi tiu periodo de prospero devenas barokaj konstruaĵoj. Tiam la urbo estis unu el plej grandaj kaj plej riĉaj urboj en Silezio.
La militoj inter la Prusio kaj Aŭstrio en la 18-a jarcento kaj anekso de la Silezio al Prusio kaŭzis, ke merkatoj estis detranĉitaj, precipe en la Ĉeĥio. La urbo malrapide perdis sian industri-komercan gravecon. En ĉi tempe diversiĝis la konjunkturo en la monda merkato, kaj manufakturaĵoj el Jelenia Góra malvenkis kun produktoj de anglaj mekanikaj teksejoj. Oni provis savi ekonomian situacion kaj oni komencis produkti serĉitan damaskon kaj oni funkciigis sukeran rafinejon. Komence de la 19-a jarcento en apuda Gigantmontaro disvolviĝis turismo kaj Jelenia Góra kune kun la banloko Cieplice Śląskie-Zdrój iĝis ĉefa turisma loko. En la jaro 1866 la urbo ekhavis fervojan kunigon ĝis Zgorzelec, en la 1891 la fervoja linio estis plilongigita ĝis la Piechowice kaj en la jaroj 1900-02 ĝis Szklarska Poręba. En la jaro 1859 estis konstruita gasfabriko kaj estis muntita gasa strata lumigo, kiun post la jaro 1908 oni ŝanĝis al la elektra. Samtempe en 1888 oni komencis konstruadon de la akvokonduktila reto, kaj post la jaro 1910 la urbo ricevis kanalaron. En la jaro 1897 la tramoj kun gasaj movigoj komencis veturi tra la urbo, kaj en la jaro 1900 la tramoj kun elektraj movigoj. Tuj antaŭ la unua mondmilito la trama linio atingis la proksiman Podgórzyn.
Jam en la 1945 jaro komencis funkcii loka teatro. Baldaŭ oni inaŭguris muzeon, lernadon en novaj lernejoj, produktadon en novaj uzinoj.
Vidindaĵoj de la kvartalo Śródmieście (esperante: Urbocentro)
El antaŭaj defendaj konstruaĵoj restis ĝis hodiaŭ la “Turo de la Wojanowska Pordego”, la “Kastela turo”, la “Urba Turo” (16-a jarcento) kaj iom da remapro.
La “Wojanowska Pordego” kaj “Wojanowska Turo” estis ero de la mezepokaj defendaĵoj, kiuj gardis la vojon al la vilaĝo Wojanów. La subtera karcero funkciis kiel malliberejo. En la 1480 la turo pro ventego falruiniĝis kaj mortigis la 5 da personoj. La turo estis rapide rekonstruita kaj estis aldonita horloĝo kaj kupolo kun tureto. Ĉi forme ĝi restis ĝis hodiaŭ. En la “Turo de la Wojanowska Pordego” nun troviĝas la kristana kapelo de “Sankta Anna”.
La “Wojanowska Pordego” estis detruita en la jaro 1755. En la jaro 1756 estis starigita nova baroka pordego kun blazonoj de Prusio, de Silezio kaj de la urbo. En la jaro 1869 la pordego estis dispartigita kaj transportita al kazerno. Post la renovigo en la jaro 1998 la turo revenis al sia loko.
La Kastela Turo estis konstruita en la 14-a jarcento. Ĝi falis teren post la incendio en la 1549-a jaro. Sur la pinto troviĝas la metala flageto kun videbla cervo kaj dato de la rekonstruo “1584”. Ĝi estis nomita pro tio, ke ĝi situas ĉe pordego, kiu fermis vojon al kastelo, situanta sur la “Monteto de Krzywousty”. En la jaro 1833 la pordego estis detruita. kaj la Kastela Turo restis kiel loko por rigardi panoramon.
Esperanto
Curt Walther (naskiĝinta en 1868), sekretario en poŝtoficejo en tiama Hirschberg, esperantiĝis en 1897. Li estis la unua esperantisto en Silezio.
Dum la Unua mondmilito sabaton la 16-an de oktobro 1916 okazis la unua loka kunveno de Esperanto-Rondo. Prezidanto estis sanitara konsilanto d-ro Galle kaj sekretario Eugen Wüster. Ĉeestis 11 personoj. La adreso de ambaŭ estraranoj estis Wilhelmstr. 17.
Parolis 1924 tie Karl Kliem el Striegau, pri „Esperanto kaj la nuna tempo”, kaj pri „La disvolviĝo de la mondlingvo”. Tuj poste oni organizis Esperanto-kurson.
Plia konata esperantisto loĝinta en Hirschberg estis Georg Sieche.
Esperantaĵoj
Sur centra placo en la urbocentro troviĝas ŝtonego kun memora tabulo dediĉita al la kreinto de la Esperanto L. L. Zamenhof.
Peltindustrio
Peltindustrio estas fako de industrio, kiu prilaboras bestajn felojn kun bela kaj riĉa hararo kaj produktas el ili vestaĵojn, plej ofte mantelojn aŭ almenaŭ kolumojn.
Tiu industrio estis la plej grava ekonomia kialo por la franca kolonio de Kebekio, kaj Montrealo iĝis granda kaj grava urbo en Kanado danke al la peltindustrio.
Ĉi tiu modo kaŭzis elbuĉadon de multaj raraj bestoj, kiuj nun estas endanĝerigataj kaj protektataj, malgraŭ tio la lukra komerco kun iliaj feloj daŭras. Pro tio ekestis ankaŭ movadoj, kiuj batalas kontraŭ uzado de peltoj.
Sabrokorna rektkornulo
La Sabrokorna rektkornulo aŭ Sabrokorna orikso (Oryx dammah), konata ankaŭ kiel Sahara rektkornulo, estas specio de Oryx nune Formortinta en naturo de la familio de Bovedoj kaj subfamilio de hipotragenoj. Ĝi iam loĝis en la tutan Nordafrikon. Ĝi havas longan taksonomian historion ekde ties malkovro al la scienco en 1816 fare de Lorenz Oken, kiu nomigis ĝin Oryx algazel. Tiu spiral-korna antilopo estas iom pli ol 1 m alte ĉe la ŝultro. La maskloj pezas 140-210 kg kaj la inoj 91-140 kg. La dorso estas blankeca kun ruĝec-bruna brusto kaj nigraj markoj en la frunto kaj suben laŭ la longo de la nazo. La idoj naskiĝas havantaj flavan felon, kaj la distingaj markoj estas dekomence forestaj. La mantelo ŝanĝas al plenkreskula koloraro kiam ili estas 3–12monataĝaj.
Uzsa
Uzsa [uĵa] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca.
Geografio
La vilaĝo situas inter ebenaĵo kaj monto 389 m-ojn longa, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Celldömölk-Tapolca. La lasta urbo troviĝas 9, Sümeg 11, Balatono 13, Badacsony 20, Keszthely 21, Devecser 28, Veszprém (urbo) 62, Budapeŝto 169 kilometrojn.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1247. Ĝis 1995 la komunumo apartenis al Lesenceistvánd. Apud la vilaĝo oni minadas bazalton. Vilaĝservoj estas kuracejo, migra poŝto, futbalejo.
István Petrovits
PETROVITS István [petroviĉ] estas rumanuja hungara skulptisto naskita en Chichiş la 20-a de majo 1945.
Biografio
István Petrovits finis skulptoarton en 1974 en la arta altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto.
Pelto
Pelto estas preparita besta felo kun bela riĉa hararo kiel fundamenta materialo por peltproduktoj; ĝi karakteriziĝas per hararo aŭ per fibraro imitanta hararon kaj per komplekso de funkciaj ecoj (t. e. uzaj kaj estetikaj ecoj), kiuj estas por ĉi tiuj produktoj karakterizaj; oni distingas peltojn naturdevenajn  kaj imititajn.
Špindlerův Mlýn
Špindlerův Mlýn estas urbo en Ĉeĥio situanta en montaro Krkonoše, la hodiaŭa centro etendiĝas ĉirkaŭ kunfluejo de rojo Labský potok kaj rivero Elbo. La urbo estas de ĉiuj flankoj ĉirkaŭita de montaraj masivoj. Vivas ĉi tie.
La urbo estas konata pro sia turisma trafiko.
Partoj de urbo
La urbo dividiĝas en partojn, kiuj respondas al katastroj kaj tiuj plu en bazajn setlejunuojn:
26011 Cornelius
26011 Cornelius estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LONEOS elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Frank Cornelius, inĝenierarta administranto ĉe la Observatorio Lowell, kerna por la bonteno de la funkciado de la Teleskopo Discovery Channel (DTC) kaj la Mararmea Preciza Optika Interferometro (NPOI). Li antaŭ servis kiel konstrueja inĝeniero por la DTC kaj la NPOI.
Zhao Jianping
Zhao Jianping (ĉine tradicie 趙建平, pinjine Zhàojiànpíng), profesoro kaj ĉefparolisto de Ĉina Radio Internacia, studis la anglan lingvistikon kaj literaturon en Orient-Ĉinia Normala Universitato en Ŝanhajo kaj eklaboris por la Esperanto-Sekcio de Ĉina Radio Internacia en 1985.
Pakuni
Pakuni estas profesia fikcilingvo kreita de Victoria Fromkin, uzita en Land of the Lost por tribo de "simioj". La fonetiko de Pakuni estas bazita en la angla por esti facila al aktoroj prononci ĝin kaj al geknaboj lerni ĝin. Ĝi estis kreita por ŝajni "primitiva" al angloparolantoj.
Gweru
estas urbego, provinca ĉefurbo kaj universitata urbo en Zimbabvo.
Geografio
situas sur altebenaĵo, en la meza sekcio de la lando. La urbo estas 164 km de Bulawayo, 183 km de Masvingo, 471 km de Beitbridge kaj 275 km de Harareo.
Historio
Gwelo estis fondita en 1894 fare de la britoj kaj post 4 jaroj jam borso funkciis en la urbeto. La unua trajno alvenis en 1902. Gwelo iĝis municipo en 1914 kaj atingis urborangon en 1971. La loknomo ŝanĝiĝis de Gwelo al Gweru en 1982.
Klimato
En la temperaturo varias inter 5 kaj 29 °C. La malvarmaj monatoj daŭras inter junio-aŭgusto, la varmaj inter septembro-aprilo. Jare pluvas po 673 mm. Multe pluvas inter decembro-februaro, inter julio-aŭgusto ne pluvas.
Trafiko
havas flughavenon. La urbo estas trafiknodo de fervojoj kaj vojoj.
4445 Jimstratton
4445 Jimstratton estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde la "Stacio Oi" de la Nacia Observatorio de Japanio, proksime de Tojota.
Priego
Priego estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo. Temas pri rimarkinda urbeto kun monumenta riĉo kaj naturaj pejzaĝoj, en kiuj elstaras la rivero Escabas kaj la profunda ravino formita de tiu, nome la Estrecho de Priego. En ties ekonomio elstaras la tradicia industrio de vimeno kaj de la potfarado kaj ceramiko, el kiu elstaras bekokruĉoj.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas pricense. La censita loĝantaro en 2016 estis de 973 loĝantoj kaj la denseco estas de 12,03 loĝ/km².
Situo
Priego estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Alkario en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 856 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 80,91 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°26′56″N 2°18′49″Ok. Ĝi situas je ĉirkaŭ 58 km al Kvenko kaj je 183 km al Madrido.
Historio
Oni trovis restaĵojn de ebla setlejo de iberoj. Ekzistas romiaj restaĵoj kiel ŝoseo kaj la ponto de Allende. Posteulo de Garci Gómez Carrillo nome Alonso Ruy Carrillo estis nomumita Senjoro de Priego kaj de Escabas, kaj oni donis al li la rajton de impostado kaj de la administrado de la tiam "villa". Tiu akiris la titolon de "urbo" en 1440 el la reĝo Johano la 2-a de Kastilio, patro de Isabel la Católica.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Ĝis meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Priego kun pli ol 2680 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Priego kie oni alvenis al la nunaj 973.
Ekonomio
Agrikulturo (olivoj kaj cerealoj) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Offendorf
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Crestur
Crestur [krestur] (hungare: Apátkeresztúr) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Marghita. Administre Crestur apartenas al Abrămuţ.
Loĝantaro
En 1910 Apátkeresztúr nombris 557 loĝantojn (hungaroj), en 1992 461 (rumanoj, 70% hungaroj).
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1311. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Bihar.
Großmühlingen
Großmühlingen ĝis la 29-a de decembro 2007 estis memstara komunumo en Germanio; tiam ĝi fariĝis parto de la tiutage novkreita komunumo Bördeland. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2005 la komunumo havis 1090 loĝantojn.
Marko Lepido
Marko Lepido, Marko Emilio Lepido kaj ofte plej simple Lepido (en latino, Marcus Aemilius M. f. Q. n. Lepidus) estis romia patricio kiu estis parto de la Dua triumviraro kun Gaius Julius Caesar Octavianus (la estonta Aŭgusto Cezaro) kaj Marko Antonio, kaj la lasta Pontifex Maximus de la Romia Respubliko. Lepido estis estinta forta aliancano de Julio Cezaro.
Li naskiĝis en la 1-a jarcento a.K. Lia patro, konsulo de la jaro 78 a.K., nomiĝis same kiel li, Marko Emilio Lepido — io tre ofta en Romo — kaj esti forminta parton de ribelo kontraŭ la Respubliko pro kio li estis murdita. Ankaŭ el la patrina familio, nome Apuleja, estas antaŭajoj de ribelo. Li mortis fine de la jaro 13 a.K. aŭ komence de la 12 a.K.
Lia frato Lucio Emilio Lepido Paŭlo estis konsulo en la jaro 50 a.K.
65775 Reikotosa
65775 Reikotosa estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime, Japanio).
Guadalupe Etla
Guadalupe Etla estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Guadalupe Etla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 033. Norde ĝi limas kun la komunumoj Reyes Etla kaj Villa de Etla, sude kun Santa María Atzompa, oriente kun la komunumo San Pablo Etla, okcidente kun Soledad Etla kaj San Lorenzo Cacaotepec. Ĝi situas ĉ. 19 km for de la ĉefurbo Oaxaca.
65775 Reikotosa
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana longdistanca vetkuristino Reiko Tosa (japane : 土佐礼子).
Guadalupe Etla
Geografio
Guadalupe Etla apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2349 loĝantojn. El tiuj estis 1093 viroj kaj 1256 virinoj. La komunumo havas surfacon de 17.90 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 105 indiĝenoj. El tiuj 81 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 81 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Jean-Louis Wagnière
Wagnière eniris al la servo de Voltaire kiel servisto de ĉambro komence de 1755, tuj post ties setliĝo en la lemana regiono ĉe Prangins, kaj li akompanis lin al Délices ĉe Ĝenevo kaj poste al Ferney (nune Ferney-Voltaire). Li havis tiun ŝancon post Voltaire akre sendungis en 1756 sian tiaman sekretarion nome Cossimo Alessandro Collini. Wagnière estis feliĉa escepto en la maltrankvila historio de la rilatoj de Voltaire kun siaj sekretarioj: li estis, certege, la plej konstanta de liaj literaturaj helpantoj kaj la nura kiu ne estis maldungita. Liaj funkcioj ĉe Ferney-Voltaire superpasis la ordinarajn atribuojn de sekretario. Li estis samtempe bibliotekisto kaj dokumentisto, kalkulisto de la bieno de Ferney, administristo de la kastelo, estro de la laboristaro kaj peranto de la sennombraj vizitantoj kiuj deziris alproksimiĝis al la majstro. Li estis ankaŭ la ĉefa kopiisto de sia «patronp»: la plejparto de la volteraj manuskriptoj de la lastaj dudek jaroj estas de lia mano. Oni povis ĉirkaŭkalkuli ke en la 1770-aj jaroj, Voltaire diktis al li pli ol 90 % de siaj leteroj.
Vanyola
Vanyola [vanjola] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa. La loknomo ne havas sencon hungare.
Korpuso pri Interna Sekureco
Korpuso pri Interna Sekureco (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, KBW) – speciala armea formacio subigita al ministro pri publika sekureco (1945–1954), kaj poste al ministro pri internaj aferoj, establita per voĉdono de Landa Nacia Konsilio (KRN) la 25-an de majo 1945.
Vanyola
Historio
La unua mencio devenis el 1222. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.
Korpuso pri Interna Sekureco
Genezo de la Korpuso
Genezo de la Korpuso pri Interna Sekureco atingas aŭtunon 1944. Post falo de la ribelo de Varsovio kaj fiasko de interparoloj kun Stanisław Mikołajczyk en Moskvo Stalin decidis pri akrigo de la politiko de Pola Komitato de Nacia Liberigo (PKWN) sur teritorioj okupataj de Ruĝa Armeo. Tiam oni decidis pri kreo de Internaj Soldataroj kiel speciala armea formacio aganta kadre de la fako pri publika sekureco de PKWN.
Bazo por establo de nova speco de armeo estis Memstara Sturma Bataliono, formigita la 18-an de oktobro 1943, kiu la 21-an de marto 1944 transformiĝis al Pola Memstara Speciala Bataliono. Tio estis la unua unuo de la Internaj Soldataroj. La bataliono senpere subiĝis al landa fako de la Asocio de Polaj Patriotoj. En 1944 estis subigita al Centra Buroo de Polaj Komunistoj, kaj poste provizore al Pola Partizana Stabo. La 20-an de oktobro 1944 konsiston de la bataliono eniris Memstara Bataliono pri Protekto de Militkaptitoj. Ambaŭ batalionoj komencis la 1-an Brigadon de Internaj Soldataroj. Poste formiĝis du laŭvicaj brigadoj.
Taskoj de la Korpuso
KBW estiĝis por batalo kun t.n. reakciula subtera movado, kiel Pola Partizana Ŝtato, Ukraina Ribela Armeo kaj Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj kaj la germana Werwolf. Oni ankaŭ celis certigon de la publika ordo sur la teritorio de Pollando.
Soldataroj de KBW sekurigis ankaŭ protekton de ŝtataj regopovoj, pli gravaj industriaj konstruaĵoj kaj vojaj itineroj.
Gago
Gago estas efekta komika artifiko, parola aŭ gesta, uzata en farso, skeĉo, kinfilmo ktp, sen strikta rilato kun la ĉirkaŭteksto; unu el la ĉefaj komikaj elementoj de la muta kino. Moderna ekzmeplo de tiu rimedo estus la rolulo Mr. Bean ludita de la brita aktoro Rowan Atkinson. Iel li sekvas la fadenon markitan de aktoroj el muta kino, kiaj Charles Chaplin, Harold Lloyd, Buster Keaton aŭ Harpo kaj Groucho Marx.
Korekta seksatenco
Korekta seksatenco (angle: corrective rape) estas malamkrimo en kiu unu aŭ pluraj personoj estas seksatencitaj. Ili estas atencitaj pro sia perceptita seksa orientiĝo aŭ seksa identeco. La ordinara intencita konsekvenco de la seksatenco, kiel vidata de la atencanto, estas igi la personon aliseksema aŭ por igi la personon konfirma kun seksaj stereotipoj. La terminologiaj gvidlinioj de la programo UNAIDS de la Unuiĝintaj Nacioj sugestas, ke oni ne plu uzu la terminon korekta seksatenco, ĉar ĝi implicas, ke estas io korektinda. La gvidlinioj proponas, ke oni uzi la terminon homofobia seksatenco (angle: homophobic rape).
Ludogorets Razgrad
Ludogorets Razgrad aŭ Ludogorec Razgrad - plena nomo Професионален футболен клуб Лудогорец Разград, PFC Ludogorets Razgrad - estas unu el la plej sukcesaj futbalkluboj de Bulgario. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en la urbo Razgrad. En la sezono 2020/21, la unua vira teamo de la klubo atingis la 1-an pozicion de la 1-a bulgara ligo de profesia futbalo (Parva liga), do nuntempe konsideriĝas la plej bona vira futbalteamo de la lando.
La 10-an de aŭgusto 2021 la unua vira teamo en ĉeesto de pluraj esperantistoj, interalie la germano Wieland Pusch, post longe egala rezulto kaj fina penalado per rezulto de 6:3 goloj venkis kontraŭ Olimpiakos Pireo FK, la aktuale plej bona vira futbalteamo de Grekio, en antaŭmatĉo de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA.
Komunumaro Bargteheide-Land
Membraj komunumoj
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de.
Ruoti
Ruoti estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Basilikato kaj la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Avigliano, Baragiano, Bella, Picerno kaj Potenza.
8630 Billprady
8630 Billprady estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de William Scott "Bill" Prady, usona televida verkisto kaj produktoro. Li estas kunkreinto kaj ekzekucia produktoro de la situacio komedio "The Big Bang Theory".
Memmortigo per policisto
Memmortigo per policisto (Suicide by cop) - atako kontraŭ policano, sekurgardisto aŭ gardostaranto por provoki ilin uzi armilojn.
La apero de la termino
Unue la angla frazo "Memmortigo per policano" aperis en la usona amaskomunikilaro kaj poste fariĝis la plej populara termino por priskribi ĉi tiun tipon de memmortigo, malgraŭ la apero de formale pli ĝustaj frazoj kun pli vasta signifo ("murdo provokita de la viktimo") kaj postaj eŭfemismoj (ekzemple, "Blua memmortigo", blue suicide - de la koloro de la polica uniformo).
Historio de la fenomeno
Kvankam formale ĉi tiu tipo de memmortigo estis studata nur ekde la fino de la 20a jarcento, la koncepto de intenca memmortigo per provoko de reprezentantoj de la aŭtoritatoj estas konata ekde la fino de la ekzisto de la Roma Imperio. En la 4-a jarcento norda Afriko, la donatisma sekto argumentis, ke la koncepto de ofero estas tre sankta. Okaze membroj de ĉi tiu grupo atakis romiajn legianojn aŭ armitajn vojaĝantojn per lignaj klaboj por provoki ilin rebati kaj esti mortigitaj de ili. Aliaj povus interrompi la proceson kaj vorte provoki la juĝiston postuli ilian tujan ekzekuton (la kutima puno por kortumomalrespekto tiutempe). La unua laŭleĝa fakto de "polica memmortigo" en la historio de angla juro estis la decido farita de la "Respektinda Doktoro" William Dolman, kiu funkciis kiel londona krimpatologo inter 1993 kaj 2007. De tiam, ĉi tiu kazo kaj la konkludo pri la kaŭzo de morto fariĝis precedenco en la angla juro.
9448 Donaldavies
9448 Donaldavies estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita spertulo pri komputila sekureco Donald Davies (1924–2000). En 1965 li proponis fortikan plurvojan reton inter komputiloj por dividi datumojn en malgrandaj etikeditaj pakoj kaj sendi ilin en diversaj vojoj se necesas, por rekunigi ilin ĉe ties ricevonto. Tio estis la bazo de la protokolo TCP-IP en Interreta komuniko.
Grießen-transpasejo
Trapasejo Grießen (germane: Grießenpaß aŭ Paß Grießen) nomiĝas la alta valo en Aŭstrujo inter Kitzbüheler Alpen (Orientaj Alpoj) kaj Leoganger Steinberge (Nordaj Kalkalpoj). Tria nehistoria nomiĝo estas Hochfilzensattel (Hochfilzen-selo/kreso).
Pärnu
Pärnu estas urbo en Estonio kie naskiĝis Henrik Seppik. La urbo apartenas al la distrikto Pärnumaa kaj estas ties administra centro. Laŭ la stato de 2020 en Pärnu vivis 39 605 loĝantoj. La rivero Pärnu fluas tra la urbo.
Grießen-transpasejo
Geografio
Grießen-trapasejo unuiĝas la tirolan komunumon Hochfilzen/Distrikto Kitzbühel kaj la vilaĝon salcburgian Leogang. Tamen ĝi tute situas sur salcburgia teritorio. Ĉirkaŭ unu kilometron sudoriente de Hochfilzen estas ĝia plej alta punkto je 975 metroj. Ĉe la verto de la valgrundo (valakva dislimo Fieberbrunner Ache/ Leoganger Ache) troviĝas la lago Grießensee kaj la marĉo Grießener Moor, kiuj etimologie patronis ambaŭdirekten. Ĉar Gries signifas bordosablon kaj Filz marĉon.
Pärnu
Dum la mezepoko la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso. Ĝi tiam germanlingve havis la nomon Pernau. Al la urbo ankoraŭ apartenas pluraj vilaĝaj loĝlokoj ĉirkaŭe. Ekzemplo estas la loĝloko Paikuse, kie en 2009 okazis la 45-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.
Grießen-transpasejo
Trafiko
Ekde la Viena kongreso de 1815 tiu ĉi trapasejo estas unu el la plej malaltaj enaŭstriaj koneksejoj inter Tirolo kaj la nordorientaj landoj inkluzive de Malsupra Aŭstrio kaj Supra Aŭstrio. Trans la trapasejo kondukas la grava Gisela-fervojo. Paralelas sude la federacia ŝoseo B 164, dum norde estas biciklovojo asfaltita. Ĝis la 28.5.1995 ekzistis ankaŭ propra haltejo fervoja Berg Grießen. Nuntempe ekzistas nur bushaltejo de Salzburger Verkehrsverbund.
Pärnu
Esperanto en Pärnu
Ekde 1907 ekzistas Esperanto-grupo en Pärnu.
Grießen-transpasejo
Historio
Jam frue la marĉa zono estis landlimo inter Salcburgio kaj Tirolo. Pro granda konkurenco inter la du landoj la fortikaĵoj estis masivaj. La unua mencio de trapasejo estis en 1424 en transdondokumento de arkiepiskopo salcburga Eberhardo la 3-a. En 1525 dum la kamparana ribelo la trapasejo okupiĝis. En 1636 la remparoj fortikigitis laŭ ordono de princ-ĉefepiskopo Paris von Lodron. Jam kvar jarojn poste li komisiis la katedralĉefkonstruiston Santino Solari konstrui reduton tie.
En la 17-a apartenis Grießenpaß al la trapasejoj kiuj ebligis ne nur enkasigi multe da impostoj kaj doganmono sed ankaŭ ĉirkaŭiri ĝenajn komercadajn barojn. Por kontraŭi tion la salcburgiaj aŭtoritatoj dungis gvardiston por rekte ĉe la trapaseja pinto. Pro multaj plibonigoj strataj tiu ĉi vojo pli kaj pli ŝatitis de komercistoj. Tre gravis la transportado de porkoj kaj, en la 18-a jarcento, de brando el la Adiĝo-regiono. Kiam Salcburgio definitive iĝis parto de Aŭstrio en 1816 la signifo milita malekgravis kaj sekve la fortikaĵoj pereis. La vokto de Hochfilzen ricevis en 1858 la permeson uzi ŝtonojn de la ruino por konstrui la preĝejon en Hochfilzen.
Dum la konstruo de la fervojlinio inter 1873 kaj 1875 malaperis la lastaj restaĵoj redutaj.
Lanškroun
Lanškroun estas urbo en Ĉeĥio, situanta en orienta parto de Bohemio, en Regiono Pardubice, sub Orlica montaro proksime de landlimo de Moravio. Ĝi estas lokigita en kadron de vastaj arbaroj kun sistemo de lagoj taŭgaj por rekreiĝo kaj sporta utiligo. La urbo situas norde de Česká Třebová apud la ŝoseo n-ro 43 ligata Brno, Svitavy kaj Štíty, kie la vojo ligas ŝoseon n-ro 11 inter Hradec Králové kaj Ostrava. Vivas ĉi tie.
La historia urbokerno estas proklamita kiel monumentrezervejo.
Historio de la urbo
La urbo estis fondita post la jaro 1241 dum regado de Přemysl Otakar la 2-a, kiu setligis ĉi tiean regionon per germanaj koloniistoj. Ĝiaj fondintoj estis verŝajne fratoj Oldřich kaj Heřman el Drnholec. Nomo de la urbo estis derivita de germana vorto Landskrone (landa krono). En la jaro 1285 la reĝo Venceslao la 2-a transdonis la urbon al Záviš el Falkenštejn kaj en la jaro 1304, post ekzekuto de Záviš ĝin donacis al monaĥejo Zbraslav. De la jaro 1358 Lanškroun estis parto de litomiŝla episkopa bienego kaj de la jaro 1507 havaĵo de familiaro Pernštejn. En la jaroj 1588-1622 la urbon posedis Hrzanoj el Harasov, poste ĝis la jaro 1848 Lichtenŝtejnidoj. La urbo suferis gravajn damaĝojn dum la tridekjara milito, precipe post sia konkero fare de svedoj en la jaro 1643. De la jaroj 1850 ĝis 1960 estis Lanškroun distrikta ĉefurbo. Poste estis kreitaj pli grandaj distriktoj kaj la centro transiĝis al Ústí nad Orlicí.
Kastelo
La kastelo ekestis en la 2-a duono de la 15-a jarcento sur loko de estinta aŭgustenana monaĥejo, konstruita post la jaro 1393, el kiu konserviĝis iuj partoj en gotika stilo. De la jaro 1425 estis la domoj havaĵo de sekularaj posedantoj, plej frue kiel loĝejoj de oficistoj, en la jaro 1507 en sia testamento Vilhelmo el Pernštejn jam prezentas kastelon. En la jaro 1601 okazigis Adam Hrzán el Harasov renesancajn aranĝojn. Post incendio en la jaro 1645 rekonstruigis la kastelon en barokan formon Karel Eusebius el Lichtenštejn. Kadre de lastaj aranĝoj en la jaro 1858 estis malkonstruitaj domoj kaj muro fermintaj la unuan kortegon kaj ekestis ĉi tie nuna Jirásek-placo. En la kastelo nun estas la urba muzeo kun ekspozicioj pri historio de la urbo, pri historio de vitrofarado en limregiono inter Ĉeĥio kaj Moravio, estas ĉi tie kabineto de moneroj kaj medaloj kreitaj de akademia skulptisto Zdeněk Kolářský kaj memorsalono de Jindřich Praveček, agnoskata pedagogo kaj komponisto de blovinstrumenta muziko, kiu en Lanškrouna regiono laboris.
Preĝejo de Sankta Venceslao
Rememorata estas unue en la jaro 1350 kaj estis origine konsekrita al Virgulino Maria. En la jaro 1377 ĝi estis komisiita en administradon de aŭgustianoj, kiuj al ĝi transigis sian monaĥejon, ĝis tiam lokitan antaŭ la urbaj muregoj, kie nuntempe troviĝas preĝejo de Sankta Mario Magdaleno kaj malgranda parko. En la jaro 1645 la preĝejo forbrulis, en la 18-a jarcento estis al ĝi alkonstruita turo sur okcidenta flanko kaj en 80-aj jaroj de la 19-a jarcento estis ĝia interioro rearanĝita en pseŭdogotika stilo. La ĉefa altaro estas kadra de J. Kastner, ornamas ĝin bildo de Sankta Venceslao de J. Dallinger, donacita ĉi tien el liĥtenŝtejna galerio en Vieno, du flankaj altaroj estas portalaj, unu kun bildigita Sankta Antonio el la jaro 1750, la dua kun la bildo de Bona paŝtisto. La predikejo estas ornamita per figuraj reliefoj kaj statuoj. Super klasikisma baptujo estas kantilevro kun rokoka grupo de Bapto en Jordano. La orgeno estas ankaŭ rokoka.
Urbodomo
La urbodomo estas unu el la plej bone konservitaj renesancaj siaspecaj konstruaĵoj en la tuta Ĉeĥio. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1581 kaj 1582 je iniciato de Vratislav el Pernštejn. La duetaĝa domo staras sola sur urboplaco, al ĝia domangulo estas alligita monumenta kvarlatera turo. Mantelo de la konstruaĵo estas kovrita per leterforma sgrafito. Sed la plejvaloraj renesancaj elementoj estas ambaŭ portaloj kreitaj per ŝtona diamanta bosaĵo. Preskaŭ netuŝita konserviĝis ankaŭ interno de la urbodomo kun larĝa traveturejo en tuta profundo de la domo krucforme volbita, teretaĝaj spacoj kun barelvolboj kaj dubraka ŝtuparo kun krestvolbo.
Tombeja preĝejo de Sankta Anna
Tiu ĉi preĝejo ekestis en la jaroj 1701 ĝis 1705. Ĝi estas baroka ununava kun trilatere fermita presbiterejo. Sur triaksa ĉefa fronto estas toskanaj pilastroj kaj malalta triangula frontono, muroj kun niĉoj por statuoj de Sankta Anna, Sankta Jozefo kaj Sankta Joaĥimo, la ĉefa portalo estas ortangula. En ekstera vando estas muntitaj 28 empiraj tomboŝtonoj, kelkaj el ili figuraj, verŝajne ĉiuj el metiejo de familio Hahn. La ĉefa altaro estas el la jaro 1761, portala kun statuoj de Sankta Anna kaj pluaj sanktuloj. Sur flankaj altaroj estas statuoj de Sankta Blazio, Sankta Francisko Ksavera, sur kantilevroj estas statuoj de Sankta Johano Nepomuka kaj Sankta Antonio. La tombejo estas ĉirkaŭigita per baroka muro kun pordego kronita de statuaro Kalvario.
Empira preĝejo de Sankta Mario Magdaleno
La preĝejo troviĝas sub la placo en Nádražní strato sur loko de estinta aŭgustenan monaĥejo. Ĝi estas ununava kun duoncirkle fermita presbiteriejo, kun turo sur la ĉefa fronto kaj kapelo sur sudokcidenta flanko. Bildoj de Sankta Mario Magdaleno sur la ĉefa altaro, de Sankta Anna kaj Sankta Jozefo estas de Lampi pli juna el la jaro 1825.
Historia kerno de la urbo
Historia urbokerno estis proklamita urba monumentrezervejo. Konserviĝis kelkaj domoj el la 18-a kaj el la 1-a duono de la 19-a jarcento kun datitaj rokokaj kaj empiraj frontoj. Interesa estas ankaŭ la domo nomita Piano el la 2-a duono de la 18-a jarcento, kiu havas la duan etaĝon elŝovitan sur kantilevroj. Postlasaĵo de tiu ĉi konstruaro estas ĉevalŝanĝa gastejo nomata Krčma (drinkejo), memorigata jam en la j. 1643, kiu havas ĝis nun konservitan originan interioron.
Malgranda arĥitekturo
La urbo estas riĉa ankaŭ je malgrandaj arĥitekturaĵoj. Sur la placo estas empira akvujo kun delfenoj kaj Mariakulta kolono, apud stratkrucejo Dobrovského kaj Třešňovecká estas statuaro de la Sankta Triunuo el la jaro 1720, proksime de la kastelo estas statuoj de Sankta Johano Nepomuka kaj Sankta Johano Sarkander, origine lokitaj sur baroka ŝtona ponto.
Monumento al imperiestro Jozefo la 2-a
Monumento al imperiestro Jozefo la 2-a en Lanškroun estis starigita en la j. 1822 sur nuntempa Jirásek-placo kaj estis malkonstruita en duono de dudekaj jaroj de la 20-a jarcento
Eksteraj ligiloj
Galerio sur oficialaj paĝoj de la urbo:
Hans Leybold
Hans LEYBOLD (naskiĝinta je la 2-a de februaro, 1892 - mortinta je la 8-a de septembro, 1914) estis germana poeto kaj nihilisto, kies malgranda verkaro estis ĉefa inspiro de multe da la Dada movado, precipe la verkoj kun lia proksima amiko Hugo Ball. Kvankam Leybold mortis du jarojn antaŭ la emergiĝo de Dadaismo, liaj absurdaj verkaĵoj kaj poemoj reprezentas gravan fazon en la evoluado de la ekspresionisma movado en Germanio.
Biografio
Naskiĝinta en mezklasa familio en Frankfurt am Main, Leybold elkreskis en Hamburgo kie li kompletis sian stutadon en 1911 kaj varbiĝis en la Germana Armeo, kie li tiom impresis siajn superulojn, ke li estis ofertita makleraĵo. Je tiu tempo Leybold vojaĝis al Munkeno por studi germanan literaturon, kaj kiam li estis tie li eniris la homamason de germanaj poetoj kaj aŭtoroj, kiuj estrus la Dadaisman movadon postmilite. Tiuj gravuloj inkluzivis je Richard Huelsenbeck, Emmy Hennings, Klabund, Johannes R. Becher, kaj plej precipe el ĉiuj, lia amiko Hugo Ball. Estis Ball, kiu interesigis je Leybold en la literatura arto, kaj baldaŭ la du produktis poezion kune sub la pseŭdonimo Ha Hu Baley. Kun tiuj verkistoj, Leybold eksperimentis sovaĝe kun sia tekniko kaj bildoj en sia poezio, serĉante ambaŭ evoluigi siajn povojn kaj malkonstrui poezion mem. Nesurprize, liaj studoj neglektiĝis, kaj anstataŭ li ekredaktis kaj ekkontribuis al ekspresionismaj magazinoj, kiel Die Aktion kaj sia propra laboraĵo, la mallonge vivinta Revolution.
Referenco
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 25-a de januaro, 2007.
Distrikto Karcag
La Distrikto Karcag (hungare  Karcagi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok. Ĝi situas sur ebenaĵo en la orienta parto de la departemento (en la meza (iomete orienta) partoj de la lando). La distrikta ĉefurbo estas Karcag, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ aliaj du urboj kaj grandvilaĝo, la restinta unu estas vilaĝo. La areo estas 857,26 km², kie loĝas 42 299 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.
Zsigmond Fülöp (aktoro)
Zsigmond Fülöp naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.
Distrikto Karcag
Historio
Tiu distrikto neniam ekzistis en la historio. Menciindas, ke en la regiono vivis kumanoj havantaj longe aŭtonomion. La distrikto kreiĝis en 2013.
Zsigmond Fülöp (aktoro)
Biografio
Zsigmond Fülöp akiris diplomon en Teatran kaj Filman Altlernejon en 1958. Post siaj studoj li komencis sian karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1958 kaj 1962 li estis membro en Nacia Teatro (Pécs) inter 1971–1980 en Teatro Attila József, inter 1980–1984 en Várszínház. Ekde 2000 ĝismorte li apartenis al Teatro Magyar. Li ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro. Li havis ofte taskojn en Hungara Televizio kaj Hungara Radio. Li ricevis 8 premiojn inter 1971-2010.
Elektitaj roloj voĉoaktoraj
Hungaraj voĉoj de Kirk Douglas, Jean Marais, Henry Fonda, Alain Delon, Vittorio Gassman, Michael Caine, John Wayne, Jean-Paul Belmondo, Gregory Peck, Yves Montand, Michael Caine, Laurence Olivier kaj aliaj.