cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rusa Armenio
Okupado de Turka Armenio
Okupado de Turka Armenio transdonita al civila regado sub Hakob Zavriev en 1917 de Ozakom Rusa Provizora Registaro, kiun Zavriev komencis superrigardi de distriktoj Trebizond, Erzurum, Bitlis, kaj Van. La otomanaj aŭtoritatoj komencis la genocidon de siaj armenaj subuloj jam en aprilo 1915 post la rapida rusa antaŭeniĝo en la Kaŭkaza militkampanjo kaj la Sieĝo de Van. Armena provizora registaro ene de la aŭtonoma regiono estis komence starigita ĉirkaŭ Van. La armena registaro en la militzono estis nelonge referita kiel "Libera Vaspurakano", kaj post otomana antaŭeniĝo en junio 1915. Kun la otomana antaŭeniĝo en junio 1915 ĉirkaŭ 250,000 armenoj de Van kaj la najbara regiono de Alaŝkert retiriĝis al la rusa landlimo. Rusa Transkaŭkazio estis inundita de rifuĝintoj de la masakroj.
Dum ĝi gajnis militajn sukcesojn kontraŭ la turkoj, la rusa milita aparato komencis diseriĝi sur sia fronto kontraŭ Germanio kaj en februaro 1917 la cara reĝimo estis renversita de revolucio en Sankt-Peterburgo.
Rusaj armenoj bonvenigis la novan registaron kun entuziasmo, esperante, ke ĝi certigos otomanan Armenion por ili. La afero pri la daŭrigo de la milito estis tre disputiga inter la politikaj partioj de la nova Rusio, kaj plej multaj favoris "demokratian pacon"; sed ĉar la provincoj de otomana Armenio estis sub rusa milita okupado dum la revolucio, la armenoj kredis, ke la registaro konsentos defendi ilin. Por helpi, la Provizora Registaro komencis anstataŭigi rusajn trupojn, kies engaĝiĝo pri daŭra batalado estis dubinda, kun armenoj en la kaŭkaza fronto. Sed dum 1917 la Provizora Registaro perdis subtenon inter rusaj soldatoj kaj laboristoj kaj granda parto de la armeo forlasis Transkaŭkazion.
Armena kongreso de orientaj armenoj
La Bolŝevika Revolucio de oktobro 1917 devigis sendependan aferon por Transkaŭkazio, ĉar la bolŝevikoj ĝuis malmultan subtenon en la regiono. En februaro 1918 la armenoj, kartveloj kaj azeroj formis sian propran Transkaŭkazian parlamenton. Armenoj unuiĝis sub Armena Kongreso de Orientaj Armenoj. La -de aprilo 1918 ĝi voĉdonis por sendependeco, deklarante sin Demokrata Federacia Respubliko Transkaŭkazio. La federacio dissolviĝis kiam Kartvelio deklaris sian sendependecon la 26-an de majo. Armena Kongreso de Orientaj Armenoj sekvis la kartvelajn paŝojn la 28-an de majo.
La Armena Kongreso de Orientaj Armenoj elpensis politikojn por direkti la militinvestojn kaj la helpon kaj repatriigon de rifuĝintoj. La konsilio aprobis leĝon por organizi la defendon de Kaŭkazo kontraŭ la Otomana Imperio uzante la vastan kvanton da provizoj kaj municioj postlasitaj de la foriro de la rusa armeo. La kongreso specife elpensis lokan kontrolan kaj administran strukturon por Suda Kaŭkazio. Eĉ se la Kongreso ne elpensis specifajn solvojn por la soldatoj forlasitaj en Bakuo, Tbiliso, Kars, kaj aliaj milicoj sub la okupado de Turka Armenio sub la civila guberniestro Hakob Zavriev, ili ne rezistis la daŭran realecon de ĉi tiuj soldatoj servantaj por la aliaj fortoj. La Kongreso ankaŭ elektis dek kvin-membran konstantan plenuman komitaton, nomatan "Armena Nacia Konsilio", kies gvidanto estis Avetis Aharonjan. La unua tasko de ĉi tiu komitato estis starigi la scenejon por la deklaro de la Unua Respubliko Armenio.
Unua Respubliko Armenio
La plej grava problemo alfrontanta la novan ŝtaton estis la progresanta otomana armeo, kiu nun rekaptis grandan parton de okcidenta Armenio, sed la interesoj de la tri popoloj estis tre malsamaj. Pro evidentaj kialoj, defendo kontraŭ la invada armeo gravegis por la armenoj, dum la islamaj azeroj simpatiis al la turkoj. La kartveloj sentis, ke iliaj interesoj plej bone povus esti garantiitaj per interkonsento kun la germanoj anstataŭ la turkoj kaj la 26-an de majo 1918, ĉe germana instigo, Kartvelio deklaris sian sendependecon de la Transkaŭkaza Respubliko. Ĉi tiun movon sekvis Azerbajĝano du tagojn poste. Kontraŭvole, la Daŝnakaj gvidantoj, kiuj estis la plej potencaj armenaj politikistoj en la regiono, deklaris la formadon de nova sendependa ŝtato, la Unua Respubliko de Armenio, la 28-an de majo 1918.
Respubliko Montara Armenio
La Traktato de Batumo estis subskribita inter la Armena Demokratia Respubliko kaj la Otomana Imperio post la lastaj bataloj de la militkampanjo en Kaŭkazio. La Otomana Imperio komence akiris konsiderindan parton de Suda Kaŭkazio per la Traktato de Brest-Litovsk subskribita kun la Rusa SFSR kaj tiam sekvanta Traktaton de Batumo kun Armenio. Andranik Ozanjan malakceptis ĉi tiujn novajn limojn kaj proklamis la novan ŝtaton, kie liaj agadoj koncentriĝis ĉe la ligo inter la Otomana Imperio kaj la Azerbajĝana Demokratia Respubliko en Montara Karabaĥo, Zangezuro kaj Naĥiĉevano. En januaro 1919, kun armenaj trupoj progresantaj, la britaj trupoj (Lionel Dunsterville) ordonis al Andranik reveni al Zangezuro, kaj donis al li certigojn, ke ĉi tiu konflikto povus esti solvita per la konferenco de Parizo de 1919. La Pariza Packonferenco proklamis la Armenan Demokratian Respublikon internacie agnoskita ŝtato kaj la Respubliko Montara Armenio dissolviĝis.
Sovetia regado
Poste Sovetunio aneksis orientan Armenion kaj igis ĝin la Armena Soveta Socialisma Respubliko.
Saint-Dizant-du-Bois
Saint-Dizant-du-Bois [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 123 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Saint-Dizant-du-Bois situas en la sudo de Charente-Maritime, sude de Saintes.
Mirmikenoj
Mirmikenoj, Myrmicinae, estas subfamilio de formikoj, kun ĉirkaŭ 140 vivantaj genroj; ilia distribuado estas tutmonda. La pupoj ne havas kokonojn. Kelkaj specioj plutenas funkciantan pikilon. La pecioloj de Mirmikenoj konsistas el du nodoj. La nestoj estas permanentaj kaj en grundo, putriĝanta ligno, sub ŝtonoj aŭ en arboj.
Ne konfuzu ĝin kun subfamilio Mirmekienoj, Myrmeciinae.
Identigo
Mirmikenaj laborformikoj havas specialan postpeciolon, t.e., tria abdomena segmento estas notinde pli malgranda ol la 4a segmento kaj formas el ĝi bone disvolvigitan limigon; la antaŭtorako estas fuziita al la cetero de la mezozomo, tiel ke la promezonota suturo estas malforte premita aŭ foresta, kaj funkcianta pikilo estas kutima. La klipeo estas bone disvolvigita; kiel rezulto, la antenaj kavaĵoj estas bone aparta el la antaŭa bordo de la kapo. Plej mirmikenaj genroj posedas bone disvolvigitajn okulojn kaj frontajn lobojn kiuj parte kaŝas la antenajn fendojn.
Doĝo
Doĝo (doge [doĵe] "duko, princo, reganto") estis gvidanto de la Venecia respubliko dum pli ol mil jaroj (8-a-18-a jarcentoj), simbolo de la sendependeco de la Venecia ŝtato. La titolon oni uzis por mallonga tempo ankaŭ en la konkuranta mezepoka urboŝtata respubliko Ĝenovo.
Dum la 8-a-12-a jarcentoj, la doĝo havis larĝan potencon kaj la titolo ne estis heredebla, ĉiu provo fiaskis, kiu volis heredigi la titolon. Ekde la 12-a jarcento, la aristokrataro limigis rajtojn de la doĝo, fondis novajn instituciojn, kiuj transprenis multajn regadajn taskojn. La enoficiĝanta doĝo devis ĵurdeklari, kio malpliigis lian regpovon.
Samtempe oni decidis pri kondiĉoj por la titolo. Oni elektis la doĝon por tuta vivo el la gvidantaj veneciaj familioj. En la 15-a jarcento, la doĝo estis tiu duko, kiu devis obei al la leĝoj. La lasta doĝo Ludovico Manin estis senpotencigita en 1797, kiam Napoleono konkeris Nord-Italion.
Famaj doĝoj de Venecio
La plej famaj, kapablaj doĝoj havis gravan politikan rolon kiel ekzemple Enriko Dandolo (regis 1192–1205), gvidanto de la kvara krucmilito kaj Francesco Foscari (regis 1423–1457), dum kies regado komenciĝis la surteraj konkeroj de Venecio. Francesco Morosini estis Doĝo el 1688 al 1694.
Doĝo de Genova
En Genova, oni enkondukis la saman titolon, regpotencon en 1339 laŭ ekzemplo de Venecio, por fini la batalojn de la urbaj partioj. Tie elektis la doĝon la popolo ekde 1384 ĝis 1515 preskaŭ senescepte. Oni reenkondukis la institucion en 1528, sed tiam oni elektis la doĝon el la aristokratoj kaj nur por du jaroj. Tiu institucio ĉesis same kiel en Venecio, per konkero de la francoj.
Hinrich Brunsberg
Hinrich Brunsberg (aliaj skribmanieroj de lia individua nomo estas Heinrich aŭ Henryk) naskiĝis proksimume 1350 en la landoj de la ordeno de germanaj kavaliroj kaj mortis inter 1428 kaj 1435 supozeble en Stettin) estis germana arĥitekto, kiu stampis la mezepokan brikogotikon en nordorienta Germanujo. Li verkis proksimume 1400 precipe en la Margraflando Brandenburgio kaj en la duklando Pomerio.
Vivo
Heinrich Brunsberg naskiĝis proksimume 1350 en la baltamara regiono, supozeble en la urbo Braunsberg. En 1372 li akiris la civitanecon de Danzig, kie li pruveble 1378 posedis terpecon je sia nomo. Proksimume 1400 li estis unuafoje menicata en la dokumento de la urbo Stettin. Kun la jarnombro 1401 enskribo ĉe la norda kapelo de la Katarina-Preĝejo en la kvartalo Novurbo de Brandenburgo nomas lin konstruestro de la preĝejo. El la jaro 1428 devenas la lasta mencio en la ekleziaj registroj de Stettin. Supozeble li mortis tie baldaŭ post tio, plej malfrue tamen en 1435 post finkonstruo de la Maria-Kapelo ĉe la preĝejo Sankta Katarina en Brandenburgo.
9865 Akiraohta
9865 Akiraohta estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde Tojota (gubernio Aiĉi, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Akira Ohta (1951–2002), amatora astronomo observinto de meteoroj kaj kometoj. Gvidanto de volontulaj agadoj, li laboris por la eduko de junuloj kaj por la popularigo de astronomio dum ĉirkaù 30 jaroj.
827 Wolfiana
827 Wolfiana estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la aŭstria astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno.
Arcicóllar
Arcicóllar [arzikOjar] estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo. Ĝi posedas urbanizaĵon separata (submunicipo) nomata Señorío del Camorro.
Lesna
"Lesna" povas esti misliterumo sen atento pri diatrikaj signoj de
Arcicóllar
Toponimio
La termino "Arcicóllar" devenas el "casa de cicolla" (domo de cicolla). "Cicolla" povus deveni de arcilla aŭ arcillero (argilo, argilisto), pro kio la toponimo signifus "domo de la argilisto aŭ potfaristo". Meze de la 12a jarcento nomiĝis Darcilla kaj Arcicolla.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Arcicolleros. La censita populacio en 2011 estis de 811 loĝantoj kaj la denseco estas de 26,16 loĝ/km².
Situo
Arcicóllar estas situa en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Komarko de Torrijos en la norda parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 544 m; je 27 km el Toledo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 31 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°3′20″ N 4°6′48″ Ok.
Geografio
La vilaĝo situantas sur ebenaĵo ĉe rojoj, plej ofte sekaj, nome Cantaelgallo (kokokanto), kiu enfluas al la Guadarrama, kaj tiea alfluanto Gadea. Oriente trafluas alia rojo nome Vallehermoso (belega valo), ankaŭ seka plej parto de la jaro kaj kiu enfluas same al la rivero Guadarrama.
Ekonomio
Agrikulturo (ĉefe vitejoj) kaj brutobredado tradicie. Ĉar ne estas industrio plej parto de laboristoj veturas ĉiutage al najbara Fuensalida por labori en fabrikoj aŭ ŝuvendejoj. Junuloj elmigras al Madrido.
Historio
Aperas citata la unuan fojon en 1141 kiam donis la vilaĝon la reĝo Alfonso la 7-a al Johano, ekleziulo de Segovio kaj estonta episkopo de Osma el 1148 al 1174, kaj al pastro Arnaldo de Corvín. Post dek jaroj ambaŭ posedantoj dispartigis la vilaĝon. En 1159 Corvín donas sian parton al diversaj personoj por ke ili loĝigu la teritorion, kaj tiam oni fondas la vilaĝon. Aliflanke la episkopo de Osma, donas sian duonon al sia nevino nome Placencia, edzino de Gonzalo Petri, ambaŭ mozaraboj. Post jaron ties filino Columba, donos kvaronon al Juan Domínguez.
En la 13a jarcento estis proksima domaro nome Villafranca.
Johano Despaŭtero
Johannes Despauterius (1480-1520) (* Ninove, en la 1480 - Comines-Warneton, en la 1520) estis flandra gramatikisto, latinisto kaj humanisto. Kiam li estis dekokjara li eniris en la Pedagogian Kolegion de Lilio, en Loveno, kie li studis tri jarojn. En Loveno li fariĝis Magistro pri Artoj, kaj tio signifas ke li studis kaj regis la latinan gramatikon, retorikon, dialektikon, muzikon, aritmetikon, geometrion kaj astronomion.
Kiel profesoro li verkis plurajn librojn pri la latina gramatiko kiuj uziĝis por la instruo de tiu idiomo en Eŭropo. En la fino de la 17-a jarcento, oni demandis al la gramatikisto James Kirkwood (1698) kion li pensas pri la gramatiko de Despauterius. Li respondis tion, ke se kelkaj misoj korektiĝus, ĝi fariĝus bonega. Do li estis komisiita revizii la verkon, kiu reeldoniĝis sub la titolo Grammatica Despauteriana, en 1695, kaj el ĝi pluraj reeldonoj sekviĝis. La klasika skota klerulo Thomas Ruddiman (1674-1757) asertis ke tiu verko jam estas superita.
Dugongedoj
Dugongedoj (Dugongidae) estas familio de placentaj mamuloj de la ordo Sirenoj, kies nura survivanta membro estas la dugongo; krom tiu, la familio inkludis la Steleran dugongo, jam formortinta ekde antaŭ preskaŭ 250 jaroj. Oni distingas dugongedojn disde la Trichechidae, nome la alia familio de la ordo, ĉar ili havas dupintajn vostojn.
NGC 3060
NGC 3060 (aliaj indikoj — UGC 5338, MCG 3-26-2, ZWG 93.3, IRAS09535+1704, PGC 28680) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pueblo Nuevo Solistahuacán
Pueblo Nuevo Solistahuacán estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Pueblo Nuevo Solistahuacán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07072.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 27832 loĝantojn. El tiuj estis 13560 viroj kaj 14272 virinoj. La komunumo havas surfacon de 420 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1720 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12908 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 7527, do 58 % el ĉiuj, scipovis legi kaj skribi, kaj 5359 personoj respektive 42 % estis analfabetoj.
24405 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9702 personoj respektive 39 % estis indiĝenoj.
Hanna Honthy
Hanna Honthy [honti], hungare Honthy Hanna estis elstara hungara aktorino kaj primadono. Hanna Honthy naskiĝis, kiel Hügel Hajnalka la 1893, Budapeŝto - mortis la  1978, Budapeŝto.
Biografio
Hanna Honthy frekventis baletan lernejon, poste aktoran lernejon en Budapeŝto. Ŝi komencis sian aktoran karieron, kiel opero-kantistino. Poste ŝi edziniĝis, resume trifoje. En roloj de operetoj ŝi iĝis vaste konata primadono, en Hungara Radio ŝiaj kantadoj ofte estis aŭdeblaj. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1953, pli frue kaj poste ankaŭ po unu premiojn.
Alan Kay
Alan KAY [alan kej] (naskiĝis la 17-an de majo 1940) estas komputikisto, laŭreato de la Premio Turing de la jaro 2004.
La 500 plej bonaj kantoj de ĉiuj tempoj (Rolling Stone)
La listo "La 500 plej bonaj kantoj de ĉiuj tempoj" de Rolling Stone estas gvidata de la revuo "Rolling Stone" fine de 2004, jaron post la gvido de la listo de la 500 plej bonaj albumoj de ĉiuj tempoj de Rolling Stone. La listo renoviĝis en 2010 kaj ankaŭ en 2011.
La listo estis taksita de 172 muzikistoj, kritikistoj kaj spertuloj pri muziko, inkluzive de kelkaj konataj muzikistoj kiel Ozzy Osborne, Brian Wilson, Slash, Art Garfunkel, Elvis Costello kaj Johnny Mitchell.
La listo en sia originala versio
Jen la listo "500 Plej Bonegaj Kantoj de Rolling Stone Revuo" en la originala versio publikigita dum 2004:
Publikigo de ĝisdatigita versio de la listo en 2010
En majo 2010 la revuo ĝisdatigis la liston kaj publikigis la ĝisdatigon en speciala numero kaj cifereca eldono por iPodoj kaj iPadoj. La listo ŝanĝiĝis nur iomete de la versio de 2004, kiam ĉiuj aldonoj estis novaj kantoj de la unua jardeko de la 21-a jarcento.
De la unua loko ĝis la 25a loko tute ne okazis ŝanĝoj en la ĝisdatigita versio de 2010. De la 25a loko ĝis la 100a loko okazis ŝanĝoj en la pozicio de la kantoj en la listo kaj nur unu nova kanto estis aldonita al la unua 100 kantoj - "Freneza" de Narles Barkley, kiu eniris ĉi tiun 100-an lokon.
Mieczysław Milbrandt
Mieczysław Milbrandt (naskiĝis la 2-an de februaro 1915 en Lodzo, mortis la 9-an de aŭgusto 1944 en Varsovio) – pola filozofo, soldato de la Ribelo de Varsovio.
Vivo
Li devenis de laborista familio. Alvenis al Varsovio sen rimedoj por vivteno, kio devigis lin interalie redoni sangon, por enspezi pri necesaj elspezoj. Lia situacio ŝanĝiĝis kiam profesoro Władysław Tatarkiewicz cedis al li ĉambron kaj certigis sciencan disvolvon. En la jaroj 1934-1938 studis en fakultato de homa scienco ĉe Varsovia Universitato. Poste estis asistanto ĉe katedro de filozofio. Li publikigis filozofiajn artikolojn en revuoj: "Pion", "Naród i Państwo" (Nacio kaj Ŝtato), "Prosto z mostu", "Polska Zbrojna" (Armita Pollando), kaj recenzojn en "Przegląd filozoficzny".
Dum la germana okupado plenumis funkcion de asistento de sekreta universitato. Lekciis konspire en Universitato de Okcidentaj Teroj, kaj propedeŭtikon de filozofio en gimnazioj. De la 1-a de aŭgusto 1944 en vicoj de ribelanta armeo; la 8-an de aŭgusto dum sturmo al Sejma konstruaĵo perdis la piedon kaj sekvan tagon pereis. Entombigita (post elterigo) en kolektiva tombo sur Tombejo de Varsoviaj Ribelantoj, kie komunistoj ne permesis memorigi la mortfalintojn per tomboŝtonoj.
Li estis proksima amiko de Bolesław Miciński kaj Jan Twardowski. La dua memorigis Milbrandt kiel la plej eminentan el siaj amikoj kaj dediĉis al li verson titolitan Wieczność (Eterneco).
Misio
Misio estas
1. grava komisio, oficiale donita de registaro al unu aŭ pluraj personoj, fari eksterlande traktadojn, observojn ktp.,
2. komisio, donita de religia komunumo al unu aŭ pluraj el siaj membroj, disvastigi sian religion inter la nekredantojn (pri tio vidu aparte la artikolon pri kristanigo), aŭ
3. tiu aro da personojn, tiele komisiitaj.
4. regiono Misio (Malgrand-Azio)  - Mysia
Elisabeth von Bergh-s’Heerenberg
Elizabeta de Bergh-s’Heerenberg, ofte ankaŭ nomata Elizabeta de Bergh, (naskiĝis en 1581 en Kastelo Bergh en ’s-Heerenberg, Nederlando; mortis la 12-an de januaro 1614 en Essen) estis imperie senpera princino de la abatinujo Essen ekde 1605 ĝis 1614 same kiel abatino de la abatinujoj en Freckenhorst (ekde 1605) kaj Nottuln (ekde 1613).
La abatino, pri kiu memorigas nun tomboplato en la katedralo de Essen, estis la pinto de la katolika kontraŭreformacia en Essen. Elizabeta, en sia ofico malbonŝanca, dependis plene de siaj konsilantoj kaj estis tragike enamiĝinta en protestanta amiko el la junaĝo. Ŝi tre subite mortis en la aĝo de nur 33 jaroj.
La abatinejo je la komenco de la 17-a jarcento
Essen ja estis sidejo de imperia princino, la urbo tamen estis komence de la 17-a jarcento vestfalia provinca urbeto, kiun la spirito de la renesanco estis preterpasinta. De la brilo de sia pasinteco sub la liudolfidaj abatinoj Matilda, Sofia kaj Teofano la abatinejo Essen nun estis malproksima. La proksimeco al la regantaj dinastioj ne plu ekzistis, la influo de la abatinejo limiĝis sur siaj bienoj. Jam ekde la 13-a jarcento la urbo Essen, kiu sin komprenis kiel libera imperia urbo, evitis la kontrolon fare de la abatinejo, en 1563 la urbestraro estis decidinta enkonduki la protestantismon. Ankaŭ la altnobelaj kolegiataninoj inklinis al protestantismaj ideoj aŭ eĉ konfesis tiujn. En 1605, je la elekto de Elizabeta, la abatineja estrarano konsistis el nur tri sinjorinoj: Felicitas de Eberstein, kiu konfesis la reformitan kredon, kaj la luteranaj fratinoj Klaŭdja kaj Maria Katarina de Manderscheid-Virneburg. Nur la kanonikoj de la abatinejo estis katolikaj, konsistigis tamen je la elekto de la abatino la plimulton. La abatinejo mem estis submetita ekde jarcentoj sub la influo de la ĉirkaŭaj princlandoj kaj ekleziaj rondoj, aparte tiu de la ĉefepiskopujo de Kolonjo. Kvankam la libera elekto de la abatino fare de la kolektivo apartenis al la fondoprivilegioj de la abatinejo, la elektoj nur malofte estis sen ekstera influo. Elektata ne estis tiu plej taŭga por la ofico, kiel konvenis kun la ideoj pri ekleziaj kolegiato, sed tiu virino, de kiu la influanta grupo atendis la gardadon de siaj interesoj. En ĉi tiu situacio la 27-an de novembro 1604 mortis Margareta Elizabeta de Manderscheid-Blankenheim-Gerolstein, abatino de la kolegiatoj de Schwarzrheindorf, Gerresheim kaj Freckenhorst kaj princabatino de Essen.
Junaĝo de Elizabeta de Bergh
Elizabeta de Bergh naskiĝis en 1581 kiel ano de la nobela gento Bergh. Ŝiaj gepatroj estis grafo Vilhelmo la 4-a de Bergh ’s-Heerenberg (1537–1586, geedziĝo en 1556) kaj Maria de Nassau (1539–1599), fratino de Princo Vilhelmo de Oranje-Nassau. Elizabeta estis unu el 17 gefiloj de la paro, tri el ŝiaj fratoj kaj kvar el ŝiaj fratinoj atingis la plenkreskecon. La familio havis bienojn en Gelderland, Kastelo s’Heerenberg troviĝas ĉe Montferland. La patro de Elizabeta Vilhelmo de Bergh havis aventurecan vivon, ĉar li batalis kaj por la Habsburgoj kaj ankaŭ por Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj, pretertempe li ankaŭ devis forlasi sian landon. Li mortis en 1586. Elizabeta komence estis edukata protestanta, ŝi tamen konvertiĝis onidire jam en la infanaĝo post vizito de katolika meso al katolikismo, eble tamen nur post la morto de sia patrino en 1599, sed ja antaŭ 1601. El diraĵoj en ŝiaj leteroj estas dedukteble, ke Elizabeta pasigis partojn de sia infaneco sur Kastelo Culemborg kaj Kastelo Vianen kaj estis tie tre feliĉa. Tie ŝi ankaŭ konatiĝis en 1577 kun Florenco de Pallandt (1577–1639), Grafo de Culemborg, en kiun ŝi enamiĝis.
La elekto kiel abatino
Jam aprilon de 1604 Hermano, la frato de Elizabeta, klopodis pri prebendo en la abatinujo Essen, tamen sensukcese. Laŭ aktonoto skribita dum la pli malfruaj intertraktadoj la familio de Bergh-s’Heerenberg ne estis sufiĉe nobela por la abatinujo de Essen. Oni timis, ke la kolegiataj sinjorinoj, kiuj decidis pri la akcepto de kandidatinoj, „volas riproĉi la grafinon de Bergh pro sia genealogio.“ Hermano ricevis tre ĝentile vortigitan malakcepton.
En Essen la elekto fariĝis simile. Jam mallonge post la morto de Elizabeta de Manderscheid-Blankenheim-Gerolstein alvenis letero de la papa ambasadoro en Kolonjo, en kiu li postulis elekton laŭ la regularo de koncilio de Trento. En du leteroj la ambasadoro ordonis al la kanonikoj, elekti nur abatinon, kiu konfesus sian kredon laŭ la kredokonfeso fiksita sur la koncilio. Se la kanonikoj ne obeos al ĉi tiu ordono, la ambasadoro minacis ilin per depostenigo, forpreno de la prebendoj kaj la ekskomunikon. Samtempe la ambasadoro proponis grafinon de Isenburg. La protektanto de la abatinujo, la duko de Kleve, iniciatis la elekton de la abatino de Elten, Agneta de Limburg-Stirum, kiun komence ankaŭ subtenis la kolonja sendito. La ĉefepiskopo de Kolonjo pledis komence por unu el la tri kolegiatosinjorinoj, kiuj tamen rifuzis la postulitan katolikan kredokonfeson kaj krome ne ricevis subtenon deflanke de sia propra parencaro. La proponon kandidatigi Elizabetan de Bergh tre malfrue faris bofrato de la reformita prepostino, kiu ankaŭ havis intimajn kontaktojn kun la gentoj Bergh kaj Culemborg. Elizabeta estis rekomendata ankaŭ per leteroj de Florenco la 2-a de Culemborg, Princo Morico de Oranje-Nassau kaj aliaj reformitaj nobeloj, kaj ankaŭ la ĉefepiskopo de Kolonjo kaj la papa ambasadoro pledis por ŝi. Por la malkatolikaj kolegiataj sinjorinoj Elizabeta estis elektinda pro la rekomendoj de la reformitaj nobeloj, precipe ĉar tiuj ĉi ankaŭ estis certigintaj atenti pri tio, ke iliaj rajtoj kaj privilegioj estos garantiitaj. Decidaj por la estonteco estis la promesoj, kiujn Elizabeta devis fari al la kolonja sendito, nome la kreado de katolika plimulteco en la kolegiata membrokunsido, kaj la premo de la kolonja sendito kontraŭ la kanonikoj. La kolegiataj sinjorinoj ja ankoraŭ provis antaŭ la enpostenigo de Elizabeta, igi la dukon de Kleve mem konfirmi siajn rajtojn, sed tiujn provojn oni vanigis, simple prezentante la postulon kaj igi Elizabeton alvojaĝi tiom mallongege antaŭ la enpostenigo, ke por antaŭaj interparoloj ne restis tempo.
Plenumado de la ofico
Elizabeta de Bergh ne sufiĉe konis la kutimojn kaj regulojn de siaj abatinujoj kaj pro tio ĉiurilate dependis de siaj konsilantoj, kiuj volis realigi siajn proprajn kontraŭreformaciajn celojn. Ŝian oficadon pro tio stampis kvereloj kun la kolegiatanoj. Male al la supozo de la kontraŭreformaciaj fortoj je ŝia elekto nome en Essen ne sufiĉis instali katolikan abatinon; gravaj rajtoj, ekzemple la disdonado de prebendoj kaj la akceptado de novaj kolegiataj sinjorinoj, troviĝis je la sinjorina membrokunsido. Rapide okazis konfliktoj. Jam en 1603 al la grafinoj Ana kaj Emilia de Wied estis promesataj prebendoj en Essen, Elizabeta tamen rifuzis sian konsenton por akcepti la du protestantinojn. Male Elizabeta akceptis kontraŭ ĉiu regulo en 1608 la unuan katolikan kolegiatan sinjorinon Johana Helena de Staufen: Ĉar la prepostino rifuzis doni prebendon al Johana Helena, Elizabeta fortiris de la prepostino kelkajn prebendojn kaj disponigis ilin al sia kandidatino. Per tio ŝi rompis la promeson, ne malpliigi la enspezojn de la kolegiataj sinjorinoj, krom tio ŝi estis sin enmiksinta konsiderinde en la praaj rajtoj de la prepostino. Sekvatempe Elizabeta akceptis ankaŭ virinojn, kiuj same kiel ŝi mem ne havis la necesan nombron da altnobelaj antaŭuloj, kondiĉe ke la kandidatinoj nur estas katolikaj. Jam junion de 1605 Morico de Oranje-Nassau admonis la abatinon (malantaŭ kies agado li suspektis la Jezuitojn), ne difekti la rajtojn de la kolegiataj sinjorinoj – mallonge poste ankaŭ la grafoj de Bentheim kaj Lippe. Eĉ la admono de Florenco de Culemborg restis vana. En 1609 Elizabeta eĉ igis la ĝeneralan vikarion je Kolonjo komenci juĝproceson pro herezo kontraŭ la protestanta prepostino, kiu serĉante helpon sin turnis al la margrafo de Brandenburgio kaj al la palatina grafo de Neuburg kiel patronoj de la abatinujo. Eĉ ties leteroj restis senefikaj. Finfine tiuj ĉi en januaro de 1611 mem devis iri al Essen, por arbitracii almenaŭ ekonomiajn kverelojn inter abatino kaj la kolegiataj sinjorinoj. La ĉefa problemo, nome la kvereloj pri la akcepto de protestantaj sinjorinoj en la kolegiaton, restis sen solvo. En 1611 grafo Johano de Nassau petis la akcepton por du el siaj filinoj, sed Elizabeta rifuzis tiujn ĉi, je kio ŝi ricevis apogon fare de la katolikaj sinjorinoj Johana Helena de Staufen kaj Maria Clara de Spaur same kiel el Kolonjo. Kvankam la grafo ofendita de la rifuzo intervenigis la Grafaron de Wetterau kaj la afero en 1613 eĉ temiĝis sur la Imperia dieto, liaj klopodoj restis sensukcesaj. Kiam post la morto de Elizabeta de Bergh en la jaro Jahr 1614 la nun plimulte katolika kolegiata sinjorinaro unuanime rifuzis la akcepton de protestantaj virinoj, la grafo rezignis siajn klopodojn pri la akcepto de siaj du filinoj.
Ĉu Elizabeta de Bergh mem faris siajn disputatajn decidojn, estas dubinde. En la regna arĥivo en Arnhem troviĝas 14 leteroj el la jaroj 1610 ĝis 1614, kiujn ŝi propramane skribis al sia amiko el la junaĝo Florenco de Culemborg. Florenco, intima konfidato de la ĉefkapitano de la Unuiĝintaj Nederlandoj, estis protestanto kaj estis studinta en Leiden juron. En la leteroj evidentiĝas, ke Elizabeta ne bone fartis en Essen, Essen estas „melanĥolia loko“, Vestfalion ŝi priskribis kiel „la malgracia lando“. Ŝi sentis, ke al ŝi mankas la kortega vivo kaj la afablaj ĝentilviroj. Florenco eĉ riskis sian vivon por ŝi, kiam li akompanis ŝin je la enposteniĝoj al Essen kaj Freckenhorst. Jam en unu el la unuaj leteroj ŝi estis sendinta al li naztukon – erotikan geston, amgarantiaĵon. En ĉi tiu letero Elizabeta ankaŭ religie realproksimiĝas al la protestantismo. Per la ne konserviĝintaj respondoleteroj (supozeble Elisabeth forbruligis tiujn ĉi, same kiel ŝi ankaŭ admonis Florencon, ke li bruligu ŝiajn leterojn) Florenco ankaŭ sendis donacojn, finfine Elizabeta kaj Florenco rendevuis revidon je Kandelfesto de 1614. Tiu ĉi revido tamen jam ne okazis, ĉar Elizabeta subite, resaniĝante de varioleto, mortis je nokto de la 12-a de januaro, ĵus 33 jarojn aĝe.
La cirkonstancoj de ŝia morto estas dubindaj, estus eble, ke la morto ne havus naturajn kaŭzojn. Elizabeta timis esti venenota; en sia letero al Florenco de la 10-a de decembro 1613 ŝi skribis: „Mi dankas al V.E. (Via Moŝto) por la donacoj […] kaj kiam mi havos ilin, mi por tio al V.M. mi diros multan dankon; kaj igi ja tion, kion vi volas sendi al mi, bonvolu ferme sigeli, ĉar mi havas senkaŭze multajn malamikojn ĉe la kortego, alie mi ne povas manĝi ĝin.“
Kiel ŝian posteulon la kolegiata sinjorinaro elektis la konvinkitan katolikan sinjorinon Maria Clara de Spaur, Pflaum kaj Vallier.
1631 Kopff
1631 Kopff estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Ĝi jam estis observita en 1926 de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde Hejdelbergo, kiu notis ĝin sub la provizora nomo 1926 TH.
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon August Kopff.
Arbusta rubuso
Arbusta rubuso (science: Rubus fruticosus) estas specio de tufarbusto el la genro rubuso, familio rozacoj kun nigraj fruktoj, la rubusberoj. Strikte en la botanika senco, la frukto ne estas bero, sed plurfrukto de multaj drupetoj.
Vanyarc
Bazaj informoj
Vanyarc (vanjarc), slovake Veňarec estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en subregiono de Pásztó.
Arbusta rubuso
Rubuso estas ofte uzata por arbusta rubuso.
Vanyarc
Situo
La vilaĝo situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Aszód troviĝas 24, Pásztó 26, Hatvan 29, Budapeŝto 70 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1286. En la 16-a jarcento la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj fine senhomiĝis. En 1705 slovakoj refondis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de slovakoj kaj ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, poŝto.
Famuloj
En Vanyarc naskiĝis operkantisto Katalin Schultz.
Usona Imperiismo
Usona Imperio estas neformala termino, kiun oni uzis por kune priskribi la diversajn koloniojn kaj teritoriojn kiuj estis aŭ posedataj aŭ regataj de la usona registaro surbaze de la ideo de la Imperio de Libereco. Usona Imperiismo estas la politika tendenco de Usono ekde ties unuaj jardekoj etendiĝi unue al Pacifiko, poste al apudaj teritorioj kaj dum la tuta 20a jarcento tutmonde jam ne per rekta konkero de teritorioj (kvankam foje eĉ tio) sed per klara etendo de siaj ekonomiaj, politikaj, militistaj, kaj socikulturaj influoj unue kaj poste ĝenerala hegemonio.
Difinoj
Usona Imperiismo povas esti difinita kiel ekonomia, militista, kaj kultura influoj fare de Usono sur aliaj landoj. Tiaj influoj ofte rilatas al etendo en eksterlandaj teritorioj. Etendo grandskale estas ĉefa celo de imperio, kies elstara ekzemplo estus la Brita Imperio. La koncepto de Usona Imperio estis unuafoje popularigita dum la prezidenteco de James K. Polkkiu kondukis Usonon al Meksika–Usona Milito de 1846, kaj la eventuala aligo de Kalifornio kaj de aliaj okcidentaj teritorioj pere de la Traktato de Guadalupe Hidalgo kaj la aĉeto de La Mesilla [mesIja].
Usona Imperiismo estas termino uzata por referenci al historia etendismo, invadoj kaj koloniismo kiuj formas parton de la historia kaj aktuala politika, kultura, militista kaj ekonomia influoj fare de Usono mondskale.
Doktrinoj sekvitaj (kaj foje proklamitaj de la propra usona registaro ekde ties komencoj) kiaj tiuj de la evidenta destino, Monroe kaj Korolario Roosevelt, la Bastonego, la Doktrino de nacia sekureco, ktp., kaj faktoj kiaj la konkero de Okcidenta Usono, la Meksika Milito, la Bananaj militoj, la Hispana-usona milito kaj, pli ĵuse, la Vjetnama Milito, la Usona embargo kontraŭ Kubo, la Doktrino de Bush evita milito, la Milito en Afganio, kaj aliaj internaciaj konfliktoj faris, ke "usona imperiismo" estas termino akceptita de plej parto de la internacia komunumo.
Historio
Usono origine estis nordamerika koloniaro en Brita imperio. En 1776, per Usona Revolucio, ĝi sendependiĝis. La usonanoj daŭrigis la ampleksigon okcidenten, kie jam situis nordamerikaj indianoj, parto el Franca Imperio kaj parto el Hispana Imperio. La enmigrado de eŭropanoj provizis la homojn, kaj la modernaj industrio kaj ekonomio de Usono provizis la armilojn kaj monrimedojn. La loĝantoj de la okcidento estis aŭ usonanigitaj, aŭ migrigitaj, aŭ ekstermitaj. La idearo esprimita en Manifest Destiny ("evidenta destino") instigas al koloniado de Nordameriko.
Elstaraj punktoj en tiu historia fazo estas:
La plejparton de la eksterusonaj kolonioj de Usono ĝi gajnis per la usona venko en la Hispana-usona milito, post kiu la Reĝlando de Hispanio estis devigata cedi la plejparton de siaj ankoraŭaj koloniaj posedaĵoj al la regado de Usono.
La jenaj regionoj iam estis parto de la "Usona Imperio":
En la ekstero
Ankaŭ en Afriko, kontraŭsklavismaj usonanoj aĉetis landon por loĝigi la eksajn sklavojn, kiuj organizis sian novan regnon Liberion laŭ la usona modelo.
Post Dua mondmilito, la Malvarma milito kontraŭmetis Usonon kaj Sovetion. Tial ke la milito akcelis la disigon de eŭropbazitaj imperioj, ambaŭ superpotencoj dividis la mondon laŭ blokoj. Usono organizis NATO-n en okcidenta Eŭropo kaj SEATO en sudorienta Azio. Ankaŭ ceterloke, Usono helpis registarojn favorajn al si. Inter tiuj subimperioj, Argentino agis en Cono Sur, Sudafriko en suda Afriko, kaj Israelo kaj iam Irano en sudokcidenta Azio. Foje la Malvarma milito varmiĝis kaj usonaj trupoj batalis rekte kontraŭ aliblokanoj en Korea Milito, Vjetnama milito, Grenado.
La usona armeo havas multajn bazojn en ĉiu mondoparto.
Hodiaŭ, la termino "Usona Imperio" iafoje estas uzata kiel mallaŭda esprimo por konkretigi la militan kaj kulturan ĉeeston de Usono en multaj landoj. American Empire (Usona Imperio) estas libro de Andrew Bacevich, kiu diras, ke Usono ekagis kiel imperio de post la fino de la Malvarma milito. Iuj usonaj komentariistoj kaj eminentuloj insistas, ke Usono estas kaj devas esti imperio ĉiusence. La Project for a New American Century (Projekto por Nova Usona Jarcento), kiu inkluzivas multajn el la nuntempaj ŝtatestroj de Usono, reprezentas tiun vidpunkton.
Usonaj intelektuloj kiaj Noam Chomsky kaj Edward Said verkas kontraŭ la imperiemo de Usono.
Eksteraj ligiloj
Imperialismus
Arbusta rubuso
Kuirarto
La frukto estas purpura-nigra kaj havas acidan kaj dolĉan guston. Oni faras konfitaĵojn kaj siropojn el la fruktoj.
Kuracado
El la folioj oni povas prepari herboteon. Ĝi havas sangopurigan kaj sangoglucidmalaltigan efikon. Rubusberoj estas bona fonto por la vitaminoj A kaj C, ili enhavas kalion, magnezion kaj kupron.
Rapanuia lingvo
La Paskinsula lingvo aŭ rapanui (ankaŭ Reʻo Rapa Nui aŭ Vānanga Rapa Nui), en la hispana pascuense, estas la lingvo parolata de la popolo rapanui en la Paskinsulo (Ĉilio), kaj ĝi formas parton de la grupo de la orienta polinezia lingvaro kun la havaja, la mangareva, la maoria, la markiza, la rarotonga, la tahitia kaj la tuamotua. Ĝia fonetika strukturo estas tipe polinezia, enhavante kvin vokalajn fonemojn kaj malaltan nombron de konsonantoj. Morfologie ĝi estas tre simila al la markiza, dum ĝia fonologio estas multe pli simila al tiu de la maoria.
Arbusta rubuso
Kuracado
Rubusberoj altigas sangiĝon kaj helpas dum febro. Iom varmigita rubusbersukto estas tre bona kuracilo kontraŭ raŭka aŭ laciĝinta voĉo.
Rapanuia lingvo
Aktuale la hispana estas la oficiala lingvo de la insulo, kvankam la rapanuia estas protektita de la leĝaro, el la aprobo en Ĉilio en la 1990-aj jaroj de la 'Ley indígena' (indiĝena leĝo).
Doĵo
Origine la termino, heredita el ĉina budhismo, signifis la lokon, kie Budho havis sian "vekiĝon"; ĝia signifo vastiĝis por nomi lokojn en budhismaj temploj, dediĉitajn al religiaj praktikoj. Poste ĝi estis aplikita en la armea mondo kaj pri formalaj batalaj artoj.
Rapanuia lingvo
La lingvo nun estas parolata nur de 10 elcento. Ĝi jam ne plu estas funkcipova en la sociekonomia evoluo komunuma, ĉefe ĉar junuloj uzas plej ofte la hispanan.
Arbusta rubuso
Kuracado
Iam oni uzis la radikon kiel kuracilon, sed tio ne plu kutimas nuntempe.
Kornélia Mindszenty
Kornélia Mindszenty  naskiĝis en 1841, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Kornélia Mindszenty havis sukcesojn unue en Debrecenn en trupo de István Reszler en 1862. En la sekvaj jaroj ŝi ricevis rolojn ekzemple en trupoj de József Szabó (teatrestro) (1863–1872) kaj de Endre Latabár (patro) (1872–1874). En 1875 ŝi edziĝis, baldaŭ ŝi naskis filinon. En la teatra jaro de 1875 ŝi apartenis al trupo de Andor Sztupa, en la sekva jaro ŝi kantadis en Buda. En 1878 ŝi kantadis en trupo de Károly Mosonyi, poste ŝi retiriĝis.
Wolfgang Tittelbach-Helmrich
Wolfgang TITTELBACH-HELMRICH (naskiĝinta la en Arnstadt, mortinta samloke la ) estis germana teologo kaj superintendanto evangelia.
Esperantodomo Berlino Lichtenberg
La Esperantodomo en Berlino Lichtenberg estas la domo Einbecker Straße 36 en urboparto Rummelsburg, finkonstruita en 1887 – la naskiĝjaro de Esperanto. La domo en la jaroj inter 2003 kaj 2015 estis sidejo de kelkaj Esperanto-organizaĵoj – Germana Esperanto-Junularo, Esperanto-Ligo Berlino kun biblioteko kaj arkivo, Germana Esperanto-Asocio kun Germana Esperanto-arkivo, krome ĝi estis kunvenejo de Ĵaŭda Rondo.
Wolfgang Tittelbach-Helmrich
Vivo
La junajn jarojn li pasigis en Jena. Post la frekvento de la humanisma gimnazio li studis teologion kaj arthistorion en Jena, Rostock, Halle (Saale) kaj Lund.
Jœuf
Jœuf estas franca situanta en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Kurona Laguno
La Kurona Laguno (kurone Kurse mare, litove Kuršių marios, germane Kurisches Haff, ruse Куршский залив, Kurŝski zaliv) estas parto de la Balta Maro, kiu estas dividata de la plejgranda parto de la maro fare de la Kurona duoninsulo. La sudo de la laguno apartenas al la historia germania regiono Orienta Prusio, kiu post la Dua Mondmilito estis aneksita de Sovetunio kaj iĝis la Kaliningrada provinco de Rusio, la nordo de la laguno apartenas al la distrikto Klaipėda de Litovio.
En la lagunon fluas la rivero Nemunas. Ĉe la plej norda punkto de la laguno troviĝas markolo, kiu ligas ĝin kun la plejgranda parto de la Balta Maro. Ĉe tiu punkto situas la litova havena urbo Klaipėda.
Wolfgang Tittelbach-Helmrich
Vivo
Li edzinigis Ingrid Bratfisch (1933-2001) kaj estis inter 1957-71 paroĥestro en Casekirchen kaj Finsterbergen. Poste li estis, ĝis 1992, paroĥestro ĉe la Supra Kirko en Arnstadt kaj superintendanto. Okaze de la trista datreveno 50-a de la detruo de la Sinagogo de Arnstadt li instigis la starigon de monumento.
Kurona Laguno
La suma teritorio de la laguno ampleksas 1584 km², el tio 415 km² (ekde la jaro 1923) apartenas al Litovio kaj la resto (ekde la jaro 1945) al Rusio. La plej granda profundeco de la laguno estas nur 5,8 metroj kaj la averaĝa profunceco 3,8 metroj. La saleco de la akvo nenie superas 0,8 procentojn.
Wolfgang Tittelbach-Helmrich
Vivo
Pro honori liajn kuraĝon kaj engaĝiĝon pri libereco de kredo kaj pensado dum la komunisma diktaturo de GDR kiel ankaŭ memore al lia agado fruktodona dum la Turniĝo oni nomumis lin en la 27.11.1993 honora civitano de Arnstadt.
Kurona Laguno
Ekde 2000 la Kurona Duoninsulo kaj do ankaŭ la okcidenta bordo de la Balta Maro kaj la orienta bordo de Kurona Laguno estas monda heredaĵo de UNESKO laŭ la listo pri elstaraj kulturaj pejzaĝoj.
Esperantodomo Berlino Lichtenberg
Historio
La domo estis aĉetita en 2001 de la berlinaj Esperanto-parolantoj Johann Pachter kaj Peter Kühnel. Okazis renovigaj laboroj en la domo, parte internacia laborbrigado efektivigis tion. En la jaro 2005 la subtegmento brulis. Kaŭze de tio estis detruita granda parto de arkivaj materialoj. Poste la domo ricevis aldonan kvaran etaĝon.
Ekde 2003 Germana Esperanto-Junularo havis en la domo sian oficejon kaj uzis la domon por renkontiĝoj, estrarkunvenoj, seminarioj kaj kursoj.
Renkontiĝoj kun esperantistoj el multaj landoj okazis ĉi-tie, ekzemple kun la Esperanto-verkisto Trevor Steele, kun la nepala montargvidisto kaj Esperanto-instruisto Bharat Kumar Ghimire, la tanzania komunala politikisto Mramba Simba Nyamkinda kaj la reprezentanto de Ĉina Esperanto-Ligo kaj Ĉina Radio Internacia Yu Tao.
La 4-an de aprilo 2009 Germana Esperanto-Asocio unuafoje post 1945 malfermis oficejon en Berlino - en la Esperanto-domo en Lichtenberg. Solene estis malkovrita tabulo ĉe la enirejo fare de d-ro Rudolf Fischer, prezidanto de GEA, Julia Hell, prezidantino de GEJ kaj  dipl.-inĝ. Peter Kühnel, prezidanto de Esperanto-Ligo Berlino.
En 2008 Esperanto-Ligo Berlino proponis al la urbestrino de Lichtenberg, doni al sennoma najbara parko la nomon Zamenhofparko.
Dum la jaroj ŝanĝiĝis la posedrajtoj pri la domo kaj unuopaj loĝejoj.
En 2015 GEA translokiĝis al nova oficejo – la Esperanto-butiko en Katzbachstraße 25 en Berlino Kreuzberg. Ankaŭ la aliaj Esperanto-institucioj forlasis la domon.
Richard Simcott
Richard Simcott estas brita multlingvemulo (angle : hyperpolyglot) de Chester, vivante en Makedonio. kiu kapablas komuniki en 30-35 lingvoj, ankaŭ en tre bona Esperanto. En 2015 la Goethe Institut nomis lin "Ambasadoro por plurlingvismo".
Harper Collins referis al li kiel "Unu el la plej multlingvaj homoj de la Unuiĝinta Reĝlando". Krom la lingvoj, kiujn li flue parolas, li ankaŭ aktive pristudis pli ol 50 lingvojn je iu momento de sia kariero.
Vivkuro
Li naskiĝis en Anglio apude de Kimrio, lerninte ne nur la anglan kiel denaska lingvo, sed ankaŭ la kimran kaj poste la francan kiun li ankaŭ jam lernis junaĝe. Lia patro reedziĝis kun taja virino kio kondukis lin lerni la tajan lingvon dum vojaĝoj al Tajlando kiam li estis dekjara. Depost tiam li lernis multe pliajn lingvojn, inkluzive de la turka, pola, hebrea, ĉina, islanda, makedona kaj Esperanto.
Li ankaŭ gastigis internaciajn poliglotajn konferencojn kaj estas ĉefa estrarano de tiuj konferencoj.
Simcott laboris kun lingvoj en la diplomatia servo de Britio, li estis produktmanaĝero por Emoderation, samkiel la lingvodirektoro por Polpea. Li estis prezentita en "Word Play", la kanada dokumenta filmo pri poliglotoj kune kun Axel Van Hout, Alexandre Coutu kaj Steven Kaufmann. Simcott havas propran blogon, nomatan "Speaking Fluently" kaj publikigis libron pri francaj mallongaj rakontoj.
Referencoj
<references group="" responsive="">
Wolfgang Tittelbach-Helmrich
Lokalhistoriisto
En 1995 li verkis la libreton regionhistorian Arnstadts jüdische Mitbürger.
Otto la 3-a (Bavario)
Biografio
Otto naskiĝis en la 11-an de februaro 1261 en Burghausen. Lia patro estis Henriko la 13-a, patrino estis Elizabeto de Hungario. Otto uzis ankaŭ nomon Béla la 5-a. La unua edzino de Otto estis Katerina, kiu mortis en 1282, sed ŝi postlasis ĝemelojn. Dume komence Otto kontraŭe batalis la Habsburgojn, poste li kunbatalis kun la Habsburgoj. En 1304 li varbis armeon el bavaroj, germanoj kaj hungaroj kaj atakis Ĉeĥion, sed la ĉeĥoj venkis. Sekve Otto ŝanĝis politikon kaj amikiĝis kun la ĉeĥoj, eĉ li ricevis la hungaran kronon en 1305 de Venceslao la 3-a (Bohemio). Li portis la kronon al Székesfehérvár, kie la kronado okazis, sed ne ĉeestis ĉefepiskopo de Esztergom, tial la ceremonio estis nevalida. Tamen li proklamis sin hungara reĝo. En 1307 Otto vizitadis Transilvanion, kie estro de la landparto metis lin en prizonon. Post monatoj li hejmenvenis en Bavarion, kie li ricevis honoron kaj pacadon. Otto mortis en la 9-an de septembro 1312 en Landshut. Li postlasis sian 2-an edzinon Agnesa kun filo kaj filino.
Legendo
Laŭ la tiamaj skribaĵoj - kiam Otto akiris la hungaran kronon - li vojaĝis el Bohemio al Hungarujo. Li singarde kaŝis la kronon, tamen dumnokte ĝi aŭdis bruon de metalo. Li konjektis, ke la krono falis teren, tial li sukcese trovis la kronon. Tiun prezentas la apuda bildo. La hungara historio mencias Otto-n nelegala reĝo, kaj precipe la supra krona historio menciiĝas pri li.
Montot
Montot estas la nomo de pluraj komunumoj en Francio:
kun sufikso:
Záhoří (distrikto Tábor)
Záhoří (Sahorsch) estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Tábor, en Sudbohemia regiono. En ĉi tie vivis.
Ákos Kovács (kuracisto)
Ákos Kovács naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Záhoří (distrikto Tábor)
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1379.
Ákos Kovács (kuracisto)
Biografio
Ákos Kovács akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1928. Ekde la sekva jaro li laboris en signifa hospitalo, kie li atingis la rangon ĉefkuracisto en 1943. Tamen interrompo okazis en la jaroj 1942 kaj 1943, tiam li estis armea kuracisto. En 1949 li estis nomumita privata profesoro. Inter 1952 kaj 1973 li estis ĉefo de radiologio en Malsanulejo Rókus, poste li laboris unu jaron en radiologia instituto, kie li pensiuliĝis. Pli frue en 1958 li kandidatiĝis. Li multe okupiĝis pri radiologia fotado pri spinoj. Li faris desegnaĵojn pri vertebroj, kiuj disvastiĝis tutmonde.
3918 Brel
3918 Brel estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la astronomo G. Sause elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).
Métabief
Métabief (elparolo: []), esperante Metabjeo (esperantigo Metabjefo ankaŭ troviĝas sed estas konsiderata kiel erara pro tio ke la fina -f ne estas elparolata en la franca lingvo) estas kampara komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Geografio
Métabief situas en la Ĵurasa Montaro sur alteco de inter 923 kaj s.m. (pinto de la monto Morond), proksimume  sudoriente de Besançon. La najbaraj komunumoj estas Touillon-et-Loutelet norde, Les Hôpitaux-Neufs nordoriente, Jougne sudoriente, Longevilles-Mont-d'Or sudokcidente kaj Saint-Antoine nordokcidente. Landlimo kun Svislando troviĝas sudoriente de la vilaĝo.
Ekonomio
Origine Métabief estas agrikultura vilaĝo, kiu vivis el bovobredado kaj ĉefe produktis lakton kaj fromaĝon. Ekde la komenco de la 20-a jarcento, turismo fariĝis pli kaj pli grava enspezofonto. Somere la regiono inivtas al migrado, vintre multnombraj skiliftoj sur la deklivoj de la montoj Morond kaj Mont d’Or ebligas la skiadon en ĉiuj formoj. Per dekreto de la 12-a de marto 1979 Métabief enlistiĝis kiel franca nacia vintrosportocentro.
Biciklado
En la jaro 1993 en Métabief okazis monda ĉampionado de ĉiuterenbiciklado. En 1994 en la komunumo pasis la eŭropa ĉiuterenbicikla ĉampionado kaj 1996 kaj 2003 la franca.