cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plougourvest
Etimologio
La nomero Plou cetere aludas al la bretona vorto por "paroĥo", kaj indikas ke la loĝloko fondiĝis jam post la kristanigo de la regiono, kiu en Bretonio okazis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.
Hellschreiber
Hellschreiber, skribsistemo "Hell" estas teletajpa sistemo inventita de la germana inĝeniero Rudolf Hell. La sistemo sendas literojn kodigitaj kiel bildoj. La baza patento en germanio estas de 1929. La sistemo estis uzata kaj per radio kaj per telefondratoj. Ĝi garantias legeblecon eĉ ĉe malbona kvalito de la kanalo aŭ telefonkonekto. Ĝis la 1980-aj jaroj ĝi estis grava por dissendo de gazetaraj novaĵoj, kiuj nun okazas per telefakso. Nun ĝi estas uzata ankoraŭ de radio-amatoroj.
Villareggia
Villareggia estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Najbaraj komunumoj estas Vische, Moncrivello (VC), Mazzè kaj Cigliano (VC).
1913 Sekanina
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1928 de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Hellschreiber
Principo
Ĉiu signo (litero) estas kodigita en rastro de 7 linioj kaj 7 kolonoj. La Hell-skribilo povas transsendi ĉiun signon, kiu povas esti desegnita sur tiu rastro. Tial la sistemo estis ankaŭ uzata en azio por tieaj alfabetoj. Nur simplaj japanaj aŭ ĉinaj literoj povas esti kodigitaj en rastro 7 x 7, ekzemple katakana. Kanji kun multaj strekoj ne eblas.
1913 Sekanina
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan astronomon Zdeněk Sekanina (nun laboranta en Usono).
Abraham Ŝlonski
Abraham ŜLONSKI (hebree אברהם שלונסקי, Abraham Ŝlonski, Авраам Шлёнский, Avraam Ŝljonskij, en angla transskribo de la rusa literumo Avraham Shlonsky, naskiĝis la 6-an de marto 1900 en la vilaĝo Krjukovo (ruse Крюково, hebree קריוּקוֹבוֹ, tiam en la Rusia Imperio, nun en Ukrainio, mortis la 18-an de majo 1970 en Tel-Avivo) estis signifa verkisto, tradukisto, ĵurnalisto kaj eldonisto en la hebrea lingvo.
Li naskiĝis al ĥasidisma familio en la vilaĝo Krjukovo, gubernio Poltavo, proksime de la urbo Kremenĉuk. Lia patro apartenis al la ortodoksa ĥasidisma grupiĝo Ĥabad, kaj lia patrino estis rusa revoluciulino. Kiam ŝi estis graveda kun sia sesa infano, kaj ŝi kaŝis kontraŭleĝajn afiŝojn sur ŝia korpo, la kvin-jara knabo Abraham senintence informis pri tio, kondukante al ŝia aresto. Kvar el liaj gefratoj estis mirinfanoj, inter ili lia pli juna fratino, la komponistino kaj pianistino Verdina Ŝlonski. En 1913, kiam li havis 13 jarojn, li estis sendita al Otomana Palestino por studi en la prestiĝa hebrea gimnazio Herclija en Tel-Avivo. Kiam en 1914 la Unua Mondmilito eksplodis, li revenis al sia familio.
En 1921, la tuta familio moviĝis al Palestino. La patro laboris kiel magazena direktisto kaj fabrika librotenisto en Ĥajfo. Avraham estis manlaboristo, pavimante vojojn kaj laboranta en konstruo kune kun aliaj membroj de la tria ondo de hebrea enmigro en Palestinon. Li aliĝis al socialisma juda konstrubrigado kaj helpis establi kibucon en la Valo de Jizre'el. Li edziĝis al Lucia sed kondukis sekretan aferon kun Mira Horowitz, la edzino de amiko kaj kolego. Ŝi havis filon kun li en 1936.
Literatura kariero
Li publikigis sian unuan poemon en 1919 en la ĵurnalo Ha-Ŝiloaĥ. Li kontribuis al la juda kultura vivo de Palestino kun kantoj por satiraj surscenigoj, kaj ankaŭ al la kostumaj baloj de la festo Purimo tiam popularaj en Tel-Avivo. Jam en tiu frua stadio en sia kariero kiel poeto, li montris tendencon por sprita verkado, korpigante lingvajn novigojn en la revivigita kaj evoluanta hebrea lingvo. Dum tiu periodo, li redaktis la literaturan kolumnon de pluraj ĵurnaloj.
Iom post iom, li fariĝis la reprezentanto de la grupo de "ribeluloj" kiu oponis kontraŭ la poezio de Ĥajm Bialik kaj lia generacio, esprimante apartan malŝaton al tio kio konsideriĝis iliaj karakterizaj kliŝoj. La nova grupo provis krei viglan, junecan, viglan poezion, kaj ne eternigi "kopiadon de la establita literaturo". Dum jaroj, eble kiel rezulto de tiu sinteno, lia poezio ne estis instruita en israelaj lernejoj kune kun la klasikaj poemoj de Bialik, Ŝaul Ĉerniĉovski, David Ŝimoni kaj aliaj.
En 1933 Abraham Ŝlonski fondis la literaturan semajngazeton Turim, kiu estis identigita kun la societo "Jaĥdav" (יַחְדָּו, "komune") en kiu membris ankaŭ la gravaj poetoj Natan Alterman kaj Lea Goldberg. Kiel redaktoro, li donis al junaj kaj nekonataj poetoj ŝancon eldoni siajn poemojn.
Hellschreiber
Principo
En la ricev-aparato elektromagneto puŝas paperan strion al rotaciantan skrib-helikon en la ritmo de la ricevitaj impulsoj. La heliko rotacias kun 60 turniĝoj po sekundo. Dum ĉiu turniĝo de la heliko estas skribata unu kolono de la litero. Dum unu sekundo ĉ. 8,6 literoj estas skribataj, rapideco 420 bit/s.
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Meklenburgo-Antaŭpomerio limas al la Balta maro (norde), Pollando (oriente), la federaciaj landoj Brandenburgio (sude), Malsupra Saksio (sudokcidente) kaj Ŝlesvigo-Holstinio (okcidente).
Markio (Italio)
Markio (Marche ) estas regiono de Italio. La itala nomo estas plurala, kvazaŭ "markioj", sed PIV logike preferas la singularan formon.
Hellschreiber
Principo
Sur papero la teksto aperas en tiu formo. En tiu ĉi kazo la teksto aperas inklinita, ĉar sendilo kaj ricevilo ne estas sinkronaj. Por la legebleco tio ne gravas.
Valdorf (Horšovský Týn)
Valdorf estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Horšovský Týn en distrikto Domažlice. Ĝi dividiĝas en Dolní Valdorf kaj Horní Valdorf. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 29 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Diderto Freto
Diderto FRETO, plumnomo de Diderot de Freitas, kuracisto, naskiĝis en Rio-de-Ĵanejro la 29-an de januaro 1918 kaj mortis la 26-an de decembro 1992 en Rio-de-Ĵanejro, Brazilo) estis poeto kaj eseisto en la portugala kaj en Esperanto.
Hellschreiber
Principo
La granda avantaĝo de la Hell-sistemo kontraŭ morsado estas, ke la sistemo ne bezonas trejnitajn spertulojn je la sendila kaj speciale je la ricevila flanko. Ĉiu nespertulo povas legi la tekstojn.
Originale la sistemo konsistis el mekanikaj aparatoj. Dum la lastaj jaroj radioamatoroj evoluigis sistemojn, kiuj uzas softvaron, modemojn kaj komputilojn.
Diderto Freto
Lia unika poemaro Monosilaboj, konsistanta el pli ol mil sonetoj el unusilabaj vortoj, atingis tri eldonojn (laste en 1990). Li ankaŭ verkis multajn poemojn kiuj ankoraŭ ne restas en libro.
Markio (Italio)
Geografio
Markio situas en la orienta parto de Italio, inter Apenino kaj Adriatiko, sude de Romanjo kaj norde de Abruzo. Parto de ĝia norda limo estas al San-Marino. Je la apenina flanko situas Toskanio kaj Umbrio. (La teritorio de provinco "Pesaro kaj Urbino" iam estis parto de la umbria regno.)
Hellschreiber
Korekto de eraroj
Se sendilo kaj ricevilo ne estas sinkronaj, tio nur havas la efikon, ke la literoj aperas inklinitaj, tamen estas bone legeblaj. Por faciligi tion, la skrib-heliko estas duobla kaj skribas ĉiun literon dufoje, produktante ĉiam minimume unu bone legeblan linion.
Markio (Italio)
Geografio
La sud-okcidentan parton de la regiono konsistigas la nacia parko "Sibilaj Montoj".
Hellschreiber
Korekto de eraroj
La sistemo ebligis tre altan gradon de legebleco ankaŭ je malbona kvalito de la kanalo aŭ kablo, ĉar la leganto povis imagi eĉ preskaŭ detruitajn literojn. Nur multe pli poste modernaj sistemoj atingis samajn gradojn de legebleco aplikante altgradajn moduladojn kaj aŭtomatajn erar-korektojn.
Markio (Italio)
Geografio
Ĝia kvina provinco Fermo estis kreita nur en 2004 kaj plene ekfunkcios nur en 2009.
Hellschreiber
akustikaj ekzemploj
("Wir sammeln das Wissen der Menschheit - auch Deines... WIKIPEDIA - Die freie Enzyklopädie", 0:46 min, 477kB, OggVorbis)
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Al Meklenburgo-Antaŭpomerio limas la germanaj federaciaj landoj Brandenburgio (sude) kaj Malsupra Saksio (okcidente) najbaras Pollando kaj trans Balta maro Danio kaj Svedio
Hellschreiber
Patento
La patento, n-ro DE540849, fariĝis valida en germanio 1929-04-03. Je 1930-09-17 aldono kun n-ro DE541935 sekvis.
La patentdokumentoj en formato pdf povas esti legitaj je Deutsche Patent- und Markenamt (germana patent-oficejo), je Recherche -> Einsteiger. (en germana, helptekstoj en angla)
Variantoj
Diversaj variantoj bazitaj sur la sistemo Hell estis evoluigitaj. Unu estas la sekvanta
malrapida feld
Malrapida feld estas modo de sendado kun tre malgranda bendolarĝeco, bazita sur la principo Hellschreiber. Tiu modo bezonas nur bendon de ĉirkaŭ 2 Hz. Se la ricevilo estas agordita en proksimeco de 20 Hz, la rezulto aperas. La rapideco de sendado estas inter 0,5 kaj 2 literoj po sekundo. Malrapida feld povas esti uzata, kiam ĉiuj aliaj metodoj de komunikado ne funkcias.
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Meklenburgo-Antaŭpomerio estis refondita en 1990.
Geografio
Ĉefurbo: Schwerin
Demian
Demian aŭ La Historio de la Junaĝo de Emil Sinkler estas romano de Hermann Hesse (1877–1962). Tiu parte autobiografia romano estis publikigita en 1919 sub la pseŭdonimo Emil Sinclair (Sinkler). Kiam la romano estis premiita kiel plej bona unua romano de nova verkisto, Hesse devis agnoski sian aŭtorecon kaj ne akceptis la premion. Dum la unua mondmilito Hesse estis tre kritikema kontraŭ la tiama germana politiko. Tial li sentis sin devigita uzi pseŭdonimon, kaj pro tio li ankaŭ akiris la svisan civitanecon. Kvankam Hesse estas la plej tradukita germana verkisto, kaj liaj verkoj estas kultlibroj inter la germana junularo, ankoraŭ ekzistas malfacile klarigebla malakcepto de liaj verkoj inter germanaj akademianoj, spite de la fakto, ke Hesse ricevis la Nobelpremion en 1946.
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Geografio
Aliaj gravaj urboj: Greifswald, Rostock, Sassnitz, Stralsund, Wismar, Neubrandenburg, Neustrelitz
Demian
Post la morto de lia patro en 1916, Hesse subiĝis al psikanalizo ĉe Dr. Josef Bernhard, kiu estis studento de Carl Gustav Jung. Liaj spertoj en la terapio kondukis al la romano Demian. La temo de la romano estas la memevoluigado (aŭtogenado). "Mi volis nenion alian krom vivi laŭ la impulsoj, kiuj propravole emis eksteriĝi de mi." Emil estas burĝa knabo, kiu loĝas en prospera familio, sed ekde la komenco li rimarkas, ke ŝajnas esti "du mondoj", la "hela mondo" kaj la "malhela mondo". Li trovas la malhelan mondon, la mondon de la laboristoj, pli alloga. Pro sia fanfaronado pri ŝtelitaj pomoj, li falis sub la kontrolon de Franz Kromer, kaj sentas sin trenita kontraŭvole en la malhelan mondon, ĝis li estis savita de Demian. Demian, kiu estas pli aĝa kaj pli evoluinta, instigas la memevoluon en Emil.
La Esperanto-versio aperis en 2007 ĉe Mondial tradukita de Detlef Karthaus, kanadano, kies denaska lingvo estas la germana. Li studis la tradukadon en la universitato Laurentian kaj foje kontribuas al Radio Verda. Li ankaŭ estas fiera membro de Esperanto-Toronto.
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Geografio
Insuloj: Hiddensee, Poel, Rügen, Usedom
Markio (Italio)
Ĉefaj urboj
Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj.
Meklenburgo-Antaŭpomerio
Reliefo
Meklenburgio-Antaŭpomerio ne havas montojn, sed kelkajn montetojn. La marbordo longas ĉirkaŭ 1700 km kaj tial ĝi havas el ĉiuj federaciaj landoj la plej longan marbordon. La plej grandaj insuloj estas Rugeno, Usedomo, Poelo kaj Hidenzeo.
La pejzaĝo de Meklenburgo-Antaŭpomerio estis formita dum la glaciepoko. La plej altaj altaĵoj estas Helpter Berge (179m), Ruhner Berge (176,6 m), Stubbenkammer sur Rugeno (161 m) kaj Brohmer Berge (153 m).
Akvaĵoj
Meklenburgo-Antaŭpomerio havas multajn lagojn kaj riverojn.
Riveroj
La ĉefaj riveroj estas Elbo, Eldo, Peno (Peene), Havelo (germane: Havel) kaj Varnovo (Warnow). La Peene estas 142 km longa maldekstra rivero en la germana federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio.
Lagoj
La plej grandaj lagoj germane nomiĝas Müritz (el la polaba lingvo: morica) kaj Schweriner See.
Urboj
La plej gravaj urboj en Meklenburgio-Antaŭpomerio estas: Schwerin, Rostock, Greifswald, Wismar, Neubrandenburg kaj Stralsund.
Lingvoj
Tipa trajto de la platdiĉo en Meklenburgio-Antaŭpomerio estas, ke la pluralaj formoj de la verboj havas en prezenco la komunan finaĵon -en, ekz. wi maken "ni faras", ji maken "vi faras", se/sei maken "ili faras". En la iama Meklenburgio-Ŝverino praa longa o fariĝis au, ekz. Brauder "frato", en la aliaj partoj (Meklenburgio-Ŝtrelico, Antaŭpomerio) de la lando restis o, ekz. Broder "frato".
Komunumoj
Meklenburgo-Antaŭpomerio konsistas el 805 politike sendependaj komunumoj. Inter ili estas 2 eksterdistriktaj urboj kaj 803 komunumoj apartenantaj al distrikto. El inter ili 765 fondis 78 komunumarojn (kiuj en M-A nomiĝas Ämter, singularo: Amt) por pli efika plenumado de administraj taskoj.
Esperanto-movado
La Esperanto-movado en Meklenburgio-Antaŭpomerio festis en 2005 sian 100jariĝon. La unua esperantisto en Ŝverino estis Marie Hankel. Okaze de ĉi tiu jubileo estis eldonita 100paĝa libreto en Ŝverino, kies aŭtoro estas Ralf Kuse.
Nuntempe ekzistas Esperantosocietoj en la jenaj urboj:
Le Vieux-Cérier
- jen france, en limoĝia okcitana lingvo Lo Vielhcerier aŭ simple Vielhcerier - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
Marŝmalo
Marŝmalo estas ŝaŭmsukeraĵo el sukero (ĉ. 75 %), ovoblanko, ĵeleo, aromoj kaj farbaĵoj. Origine la sukeraĵo estis farita el la radiko el la oficina alteo (Althaea officinalis). La nomo venas de la anglalingva nomo marshmallow (marĉa malvo) por la planto. Hodiaŭ oni uzas ofte la pli malmultekostan gelatenon kiel ĵeleo, sed ankaŭ marŝmaloj kun koŝera aŭ planta ĵeleo (agaragaro, karageno). Aĉeteblas ankaŭ produktoj entute sen gelateno (ekzemple:marŝmalo-flufo). En la germanlingvaj regionoj tiaj dolĉaĵoj havas la nomon Mausespeck aŭ Mäusespeck, kiu signifas ”musolardo”.
Farado de marŝmalo
Marŝmaloj estas tre ŝatataj en Usono, kie ili estas uzataj por ornami batatojn dum la dankotago. La dolĉaĵoj estas rostitaj sur kradrostilo. La origino de la usonaj marŝmaloj estas la franca Pâte de guimauve.
Histora evoluo
La oficina alteo estas kuracplanto, kiu estis uzata jam longtempe. La radikoj de la alteo eligas gluan substancon, kiu estas uzata en norda Eŭropo antaŭ la uzo de araba gumo kaj similaj gluaj substancoj. Kandigitaj pecoj de la altea radiko estis uzataj kontraŭ malvarmumo.
Preĝejo Emeriko de Hungario (Pécs)
Preĝejo de Emeriko de Hungario estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Pécs.
Historio
Poloj alvenintaj en Hungarion komencis konstrui modernan 3-navan preĝejon en 1936, kiu pretiĝis post 1 jaro. En 1977 reliefo pri Jesuo pretiĝis.
Konstruaĵo
La konstruaĵo havas 3 partojn: preĝejon, turon kaj servan domon. La eksteraj muroj kovriĝis per dolomito. Interne ĉe la sanktejo estas baroka bildo pri Sankta Paŭlo. Tiu pentraĵo venis el alia preĝejo. Ankaŭ la skulptaĵoj venis el aliaj lokoj, kiuj estas Dipatrino paŝanta sur serpenton, la infana Jesuo, Sankta Antonio el Padovo. Kopia pentraĵo pri "Nigra Madono" venis el Pollando. Kermeso okazas en la 5-an de novembro.
Sándor Vitális
Biografio
Sándor Vitális akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1922, en la sekva jaro li doktoriĝis. Inter 1922 kaj 1946 li estis geologo en diversaj minejoj, ekzemple en Pécs, Komló, Szászvár, Recsk. Intertempe en 1942 li estis nomumita privata profesoro en Scienca Universitato Miklós Horthy. Post la 2-a mondmilito li havis altajn postenojn, li multe okupiĝis pri trovoj de karbonoj. En 1952 li estis arestita pro falsaj akuzoj. En la sekva jaro la akuzoj nuliĝis, samtempe li estis nomumita katedrestro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1954 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Baldaŭ li instruis ankaŭ en la Teknikuniversitato kaj aliaj altlernejoj. En 1971 li pensiuliĝis.
Li ricevis premion Kossuth en 1951, baldaŭ li ricevis memormedalojn.
Sándor Tatai
TATAI Sándor [pr. tatai] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Oradea la 2-an de oktobro 1951.
Kariero
Sándor Tatai ekde 1980 li estis ano de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş, poste dum du jaroj de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. En aŭtuno 1988 li revenis al teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.
Coria del Río
Coria del Río estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 63 km2 kie loĝas 26831 geloĝantoj, do loĝdenso estas 425.9 loĝ./km2. Coria del Río situas je 11 km de la provinca ĉefurbo Sevilla. Post la simpla nomo de la urbo Coria, sekvas del río ("de la ribero", hispane), ĉar la urbo estas apud la rivero Gvadalkiviro.
5815 Shinsengumi
5815 Shinsengumi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo aludas al la "Shinsen Gumi" (japane: 新選組), armita forto de 300 samurajoj kiu organizis la defendon de la bakufu de Tokugawa Ieyasu kaj tenis la ordon en Kioto de 1863 al 1869.
Coria del Río
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 26831 geloĝantoj de la municipo Coria del Río estas 13367 inoj kaj 13464 viroj. En la 63-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, kie loĝas 26435 geloĝantoj, kaj aliaj 396 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 361, 157 inoj kaj 204 viroj, kaj mortis 191, 87 inoj kaj 104 viroj. Tiel la natura kresko estis 170 (0.6%). La laborkapabla loĝantaro estis 10651 homoj (39.7%).
Kuriozaĵoj
En tiu andaluza urbo estas ofta familinomo Japón (Japanio en la hispana). Tio okazas ĉar multaj loĝantoj devenas de japanoj enmigrintaj al Coria en la 17-a jarcento dum la voĵaĝo al Eŭropo de Hasekura Tsunenaga (支倉六右衛門常長).
Fonto (historio)
Fonto laŭ la senco de historioscienco estas io, de kiu oni havas rektan scion pri pasinteco. Oni distingas la fontojn disde la (sekundara) literaturo, kiu estis verkita de historiistoj-kolegoj.
Ekstera aspekto
Principe oni distingas inter aferaj fontoj, bildaj fontoj, abstraktaj fontoj kaj tekstaj fontoj; la disdividoj kaj nomoj povas malsami laŭ la lernolibroj.
Aferaj fontoj estas ekzemple konstruaĵoj kaj artaĵoj, moneroj aŭ iloj, ekzemple pinto de sago, aŭ plugilo. Oni traktas tiujn fontojn precipe en najbaraj kaj subdisciplinoj de historioscienco, kiel arkeologio aŭ la historiaj helpsciencoj.
Bildaj fontoj estas simplaj aŭ artecaj elmontroj; pentraĵo estas ankaŭ konkreta aĵo, sed la bildo sur ĝi havas propran valoron. Arthistorioscienco utiligas bildajn fontojn kaj objekt-artaĵojn kiel fonton por eldiroj pri la socia realeco.
Abstraktaj fontoj ne estas tuŝeblaj, sed sperteblaj pri la socia realeco. Ekzemple je la madagaskara lingvo ekkoneblas ke la prauloj de la nunaj loĝantoj de Madagaskaro venas origine ne el Afriko, sed el Azio. Aŭ popola festo en iu vilaĝo estas abstrakta fonto. Eble ne ekzistas skriba fonto pri la estiĝo, tamen la festo mem estas pruvo por tio ke iam okazis la estiĝo.
Tekstaj fontoj estas origine ligataj al surskribaĵo, sed eblas ilin priumi aparte. La tekstaj fontoj estas por historiisto la plej gravaj.
Proksimeco al evento
Fontojn oni povas prijuĝi ankaŭ laŭ la tempa, persona aŭ alia proksimeco de la fonto-kreinto al la koncerna evento. Estas diferenco ĉu oni priskribas eventon ankoraŭ samtage en taglibro, aŭ jarojn poste en sia aŭtobiografio.
Luis Fernando Macías Zuluaga
Luis Fernando Macías Zuluaga estas kolombia verkisto. Li verkas rakontojn, romanojn, poemojn kaj eseojn.
Fonto (historio)
Primara kaj sekundara fontoj
Foje iu (primara) fonto ne plu ekzistas, sed oni povas ekscii la enhavon pri alia (sekundara) fonto, kiu citas el ĝi.
Luis Fernando Macías Zuluaga
Li naskiĝis en Medellín en 1957, kaj havas magistron pri Filozofio kaj estas bakalaŭro pri Edukado en Hispana lingvo kaj literaturo, ambaŭ el la Universitato de Antjokio. En la Universitato de Medellin li specialiĝis pri latinamerika literaturo.
Fonto (historio)
Tradicio kaj restaĵo
Tiu ĉi distingo, veninta ankoraŭ de fama prusa historiisto Droysen, umas kun la diferenco ĉu fonto estis kreita "intence". La vorto "intenco" povas krei konfuzon; ne temas pri la eventuala intenco informi aŭ eĉ trompi la poste vivantajn homojn, aŭ pri intenco, laŭ kiu oni konservas la fontaĵon.
En tradicio-fonto oni raportas pri io, dum la restaĵo restas de iu cetera ago. Tradicio-fonto estas ekzemple parolado, letero, kroniko, kiuj raportas pri io pasinta. La verkinto havis la intencon informi al aliaj homoj pri io. Restaĵo estas ekzemple fakturo, kiu estiĝis per la negocumado inter du komercistoj. Ĝi servas por pruvi la negocon, tial ĝi estis kreita. Sed por posta historiisto ĝi povas servi kiel fonto.
La restaĵo-fonto estas ĝenerale konsiderata kiel pli fidinda ol tradicio-fonto, ĉar parolinto aŭ verkinto povas erari aŭ eĉ volas trompi. Tamen povus esti, por reuzi la ekzemplon, ke la fakturo estis aranĝita jam erarhava aŭ trompa (ekzemple por trompi la tiaman imposton).
Luis Fernando Macías Zuluaga
Luis Fernando Macías estas studemulo de la evoluo de la rakonta literaturo en Antjokio, pri kio li skribis artikolojn. Li ankaŭ skribis pri la verkoj de Manuel Mejía Vallejo kaj Fernando González Ochoa. Dum li estis en la Universitato de Antjokio, li faris esploradon "Lexicón de León de Greiff" pri la verko de la grava kolombia poeto León de Greiff kaj lia riĉega vortaro.
Fonto (historio)
Tradicio kaj restaĵo
Dum kelkaj fontoj kiel fakturoj povas esti rekonataj kiel restaĵo relative facile, la distingo povas dependi ankaŭ de la demando de la historiisto. Letero de persono A al persono B informas ekzemple pri evento. Rilate al la evento, la letero estas tradicio-fonto. Aliflanke, la letero mem estas restaĵo pri la fakto, ke persono A informis al persono B pri io certa je certa tempopunkto. Alivorte: Se la historiisto interesiĝas pri tiu evento, la letero estas tradicio-fonto, se li interesiĝas pri la rilato inter A kaj B, ĝi estas restaĵo.
Zipacná de León
Sergio Zipacná de León, gvatemala pentristo kaj ceramikisto, naskiĝis en Gvatemalurbo la 25-an de julio 1948 sine de konata gvatemala familio dediĉita al arto ekde la fino de la 19-a jarcento. Lia patro estis la gvatemala skulptisto Adalberto de León Soto kaj lia patrino estis la politikistino Fantina Rodríguez Padilla. Lia plej juna frato, Iván de León Rodríguez, estas ankaŭ konata pentristo, same kiel pluraj aliaj vivantaj membro de la familio. Li signis siajn verkojn kiel Zipacná de León. Li estis tre grava kaj influa personeco en la arta sceno de Gvatemalo ne nur kiel pentristo kaj ceramikisto, sed ankaŭ kiel meceno, kolektisto kaj esploristo.
Luis Fernando Macías Zuluaga
Li direktis, kun aliaj, revuon "Poesia", kaj fondis eldonejon "El Propio Bolsillo" ("La propra poŝo") unue por publikigi sian verkon, sed poste la eldonejo publikigis pli ol cent librojn far multaj novaj aŭtoroj kaj eĉ tradukaĵojn (ekzemple Voz nuda / Voix Nue far Anouk Guiné).
Zipacná de León
Komencinte la bazlernejon en Parizo (Francio), li konkludis siajn akademiajn studojn en Gvatemalo. Kvamkam aŭtodidaktulo pri pentrarto, li ankaŭ realigis formalajn studojn. Li specialiĝis pri gravurado kun Lola Cueto kaj Carlos Jurado en Meksiko (1968-1971), kaj kun Carlos Colombino en la Universitato de Kostariko (1978). Li studis Modernan Arton kaj Muzeografion en la Centro Georges Pompidou (Parizo, Francio) en 1979.
Fonto (historio)
Labori kun fontoj
La elekto kaj interpretado de fonto devas okazi laŭ certaj reguloj, ekzemple oni devas prijuĝi ĉu aŭtoro estas objektiva aŭ partieca, por prijuĝi la valoron de la eldiroj.
Luis Fernando Macías Zuluaga
En la jaro 1999 li estis unu el la juĝistoj de la 14 a Premio Nacia de Poezio.
Fonto (historio)
Alirebligo
Fonto-materialo devas esti alirebla, kaj se ĝi ankoraŭ ne estas alirebla pro senordo kaj manko de registrado, tio devas esti farita ankaŭ ol oni povas utiligi la materialon kiel fonton. Per arkivigo, registrado la alirebliganto aŭ alia esploristo povas legi la materialon celrekte kaj poste citi el ĝi.
Zipacná de León
Li ludis gravan rolon en la agado de la Domo de la Stampo Max Vollemberg kaj de la grupo Trinovación. Kunfondinto de pluraj kulturaj institucioj, estas rimarkindaj liaj laboroj kiel kunordiganto de la Ĉiama Art-Programo Paiz (ege grava gvatemala privata art-iniciato kuniganta plej reprezentajn artistojn el Gvatemalo, kiu kutime invitas gravajn artistojn el aliaj amerikaj regionoj) kaj de la Regionaj Art-Lernejoj (1989) (kiel specialisto de la gvatemala Ministerio pri Kulturo kaj Sporto). Li fondis ankaŭ la Muzeon de Belartoj de Okcidento Adalberto de León Soto (laŭ la nomo de lia patro). Krome, li estis Profesoro en la Nacia Akademio de Belartoj (Gvatemalo). En septembo 2000, li ricevis la titolon Eminenta Civitano de la Urbo de Kecaltenango.
Luis Fernando Macías Zuluaga
Inter la jaroj 2005 kaj 2006 li korektis kaj eldonis tekston de la libro Anecdotario Empresas Públicas de Medellín 50 Años (ISBN 978-958-97844-2-6), kolekto de labor-anekdotoj de laboristoj de kompanio EPM, kompilitaj kaj publikigitaj okaze de la 50-jariĝo de la kompanio.
Zipacná de León
En lia havaĵo estas kalkulitaj pli ol kvardek personajn ekspoziciojn kaj plurajn kolektivajn ene kaj ekstere de Gvatemalo. Inter liaj plubikaĵoj troviĝas studaĵoj pri gvatemala arto kaj prezentadoj pri naciaj kaj eksterlandaj artistoj. Senlacebla vojaĝanto, li ankaŭ esploris arton kaj kulturon ĉirkaŭ la mondo dank'al multegaj studvojaxoj (Egiptio, Tajvano, Greklando, Svislando, Kostariko, ktp), kio daŭre riĉigis sian artivizion kaj ĝian funkcion en la moderna socio. Li mortis la 21-an de januaro de 2002 en Gvatemalurbo.
Fonto (historio)
Uzo en esploro kaj prezento
Historiisto devas esti farinta kelkajn konsiderojn antaŭ ol uzi fonton. La reguloj de fonto-kritiko inkludas ekzemple la demandon ĉu la fonto estas "vera", kiu produktis ĝin ktp.
Brunkola korvo
La Brunkola korvo (Corvus ruficollis) estas birdospecio membro de la familio de Korvedoj aŭ korvoj.
Fonto (historio)
Uzo en esploro kaj prezento
Fonto estas uzenda en kunteksto kun aliaj fontoj. Fonto-citaĵo en prezento ne rajtas simple montri la (elektitan) fonto-tekston, sed necesas akompano de afera komento kaj interpreto.
Zipacná de León
Ligiloj
Personajes: Diccionario de artistas guatemaltecos (en la hispana : Vortaro pri gvatemalaj artistoj).
Brunkola korvo
Aspekto
Ĝi estas pli granda (52–56 cm longa) ol la Nigra korniko kvankam ne tiom granda kiom la Komuna korako. Ĝi havas similajn proporciojn kun la komuna korako, sed la beko ne estas tiom granda aŭ fortika kaj la flugiloj estas iom pli pintoformaj profile. La kapo kaj gorĝo estas distinge brunnigraj havigante la birdon sian nomon, dum la resto de la plumaro estas brilnigra kun purpura, bruneca, blueca aŭ purpurblua nuanco. La plumoj de tiu specio estas ofte nuancaj abrupte al brunecnigraj (eĉ ĉe la veraj nigraj plumoj) kaj la birdo povas aspekti distinge bruna dum plumoŝanĝado. La piedoj, kruroj kaj bekoj estas nigraj. La Somala korvo estis iam konsiderata subspecio (Corvus ruficollis edithae) sed tiu birdo nune ŝajnas pli proksima al la Blankbrusta korvo (C. albus) ol al tiu specio kaj troviĝas ĉefe en Somalio kaj najbaraj areoj.
Zipacná de León
Ligiloj
Zipacna de Leon (1948-2002) Aŭtorino : Diana M. Rojas Garzon (en la angla).
7254 Kuratani
7254 Kuratani estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Hiroshi Kuratani, edukisto en la Observatorio de Tojama. De 1956, li ludis gravan rolon por la establo de la Scienca Muzeo de Tojama, kiu malfermiĝis en 1979 kaj de kiu li emeritiĝis en 1998. En la 1960-aj jaroj li estis pioniro en plibonigitaj teknikoj de observo, kiel ekzemple la apliko de televidilo kaj la malvolvo de fotiloj kun malvarmigitaj sensivaj emulsioj. Li malvolvis novan generacion de kosma simulilo.
Fonto (historio)
Indiko en scienca verko
Fonto-citaĵoj aŭ eldiroj baziĝantaj sur fonto necesigas indikon de la deveno, kun sciigo kiel oni povas retrovi la fonton. Kutime oni uzas la aparaton de anotacioj (ofte realigata per piednotoj). Fine de la scienca verko aperu ne nur bibliografio, sed ankaŭ superrigardo pri la uzitaj fontoj.
Brunkola korvo
Habitato
Tiu specio havas ampleksan teritorion tra virtuale la tuton de Nordafriko, suben tiom malproksime kiom ĝis Kenjo, la Arabia duoninsulo kaj supren ĝis la Granda Mezoriento kaj suda Irano. Ĝi loĝas en medioj ĉefe de dezerto vizitantaj oazojn kaj palmejoj.
Kutimoj
Manĝo konsistas el ampleksa gamo de eroj inklude kadavraĵojn, serpentojn, saltulojn kaj aliajn arakidojn, surstranditajn fiŝojn (en marbordaj areoj), grenon ŝtelitan el sakoj, dates kaj aliajn fruktojn. Ĝi estas sufiĉe sentima se oni ne persekutas ĝin, sed rapide timidiĝas se oni atentas ĝin.
La nesto estas ege simila al tiu de la Komuna korako, kaj povas troviĝi en arboj, klifoj aŭ en malnovaj kaj ruinitaj konstruaĵoj. La Somala korvo ŝajne preferas dornarbojn por nestokonstruo. La ino demetas 4-5 ovojn kiuj estas kovataj dum ĉirkaŭ 20-22 tagoj. La idoj elnestiĝoelnestiĝas post 37 aŭ 38 tagoj kaj povas flugi bone post 42-45 tagoj.
La voĉo estas tre simila al tiu de la Komuna korako konsistanta ĉefe el krakoj, kvankam pli altatonaj kaj akra "karr-karr-karr" ege simila al tiu de la Korniko. Dumfluge, ĝi krias "kerk-kerk".
Maršov
Maršov estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Brno-provinco. Ĝi etendiĝas en Křižanova montetaro surrande de naturparko Valo de Blanka rojo, proksimume 21 km nordokcidente de Brno. Vivas ĉi tie. Maršov najbaras nordokcidente kun Braníškov, oriente kun Lažánky kaj sude kun domaro Šmelcovna, parto de municipo Javůrek.
Historio
En la jaro 1906 (aŭ en 1908) estis inter Maršov kaj Lažánky – proksime de loko "Šachty" – trovita riĉa kuŝejo de kaolino – en profundaĵo proksimume 8 metroj sub la surfaco. Por forveturigo de la kaolino Baťa en la jaro 1911 lasis konstrui telferon ĝis Veverská Bítýška kaj de tie al la trafiko estis servonta paralele konstruata fervojlinio ĝis Kuřim. En la minejon ofte fluis subtera akvo, do en januaro de 1932 la minado haltis. El la eksa minejo estiĝis lago, en kiun en la jaro 1945 germanaj soldatoj ĵetis soldatan teknikon inkluzive de tanko Steyer, kiu estis en la jaro 1954 eltirita kaj kelke da jaroj post tio uzis la tankon fajroestingistoj el Tišnov. La kaolina lago estas en privata posedado.
Édouard Séguin
Édouard SÉGUIN (20a de januaro 1812 – 28a de oktobro 1880) estis kuracisto kaj edukisto en Clamecy, Nièvre, Francio. Li estas rememorata pro sia laboro kun infanoj kun kognaj miskapabloj en Francio kaj en Usono.
En Francio
Ekde 1837 li studis kaj laboris kun Jean Marc Gaspard Itard, kiu estis edukisto de surdmutuloj, kio inkludis la faman kazon de Victor de l'Aveyron, konata kiel "la sovaĝa infano". Estis Itard kiu konvinkis Séguin por dediĉi sin al studo de la tialoj, same kiel al trejnado de individuoj kun intelektaj miskapabloj. Kiel junulo, Séguin estis influita ankaŭ de la ideoj de utopia socialisto Henri de Saint-Simon.
Ĉirkaŭ 1840 li establis la unuan privatan lernejon en Parizo dediĉitan al la edukado de individuoj kun intelektaj miskapabloj, kaj en 1846 publikigis Traitement Moral, Hygiène, et Education des Idiots. Tiu laboro estis konsiderata kiel la plej frua sistema lernolibro kiu temas pri la specialaj necesoj de infanoj kun intelektaj miskapabloj.
En Usono
Post la eŭropaj revolucioj de 1848, Séguin elmigris al Usono. Post viziti variajn lernejojn en Usono, kaj helpi en iliaj organizoj, li setliĝis en Klivlando, kaj poste en Portsmouth, Ohio. Li poste translokiĝis al Novjorkio kaj kreis sian a medicinan praktikon en Mount Vernon, Novjorkio (1860). En 1861 li ricevis sian M.D. el la Universitato de Novjorko. En 1863 li translokiĝis al Novjorko, kie li faris klopodojn por plibonigi la kondiĉojn de infanoj kun miskapabloj en la orfejo de la insulo Randall.
Venuso de Hohle Fels
La Venuso de Hohle Fels estas glaciepoka skupltaĵeto el mamuta eburo, 6 cm alta kaj figuriganta virinon. Ĝi estis trovita septembre 2008 de teamo de universitato de Tübingen dum elfosado de kavo Hohle Fels (ĉe Schelklingen) je la suda rando de la ŝvaba ĵuraso kaj publike prezentata la.
La figuro estis farita antaŭ minimume 35 000 jaroj kaj venas el la plej suba tavolo de Aŭrinjaka kulturo (tavolo 5). Ĝi estas la plej aĝa skulptaĵo, kiu sendube bildigas homon, kaj apartenas al la plej aĝaj artobjektoj en la mondo. - Oni trovis du objektojn multe pli aĝaj ol la Venuso de Hohle Fels, (la 300-500 miljara Venuso de Berekhat Ram, Israelo, kaj la 250-280 miljara Venuso de Tan-Tan, Maroko), sed pri ambaŭ estas duboj, ĉu ili estas home prilaboritaj aŭ ĉu nur hazardaj naturobjektoj.
La Venuso de Hohle Fels estas ekspoziciata de septembro 2009 ĝis januaro 2010 en Stuttgart. La scienca revuo Nature, kie la raporto estis publikigita, prezentas du mallongajn filmetojn pri ĝi.
5028 Halaeso
5028 Halaeso estas troja asteroido, orbitanta apud la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la "Greka Tendaro" (alimaniere dirita, ĝi restas "antaŭ" Jupitero, laŭ ties orbita movo).
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Halaeso, greka batalinto de la Troja milito kaj kompaniano de Agamemno. Laŭ Vergilio, post la Troja milito li alianciĝis kun Turno kontraŭ Eneo.
Schwarzbach (Turingio)
Schwarzbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Greiz de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Münchenbernsdorf. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Distrikto Juĥnov (Kaluga provinco)
Distrikto Juĥnov (Juĥnovskij, Юхновский район) estas municipa distrikto de Kaluga provinco (Rusio). Ĝi situas norde de la provinco kaj limas kun distriktoj Iznoski, Dzerĵinskij, Babinino, Meŝĉovsk, Mosalsk. Krome, ĝi limas kun Smolenska provinco.
Administra centro de la distrikto estas urbo Juĥnov.
NGC 4752
NGC 4752 (aliaj indikoj — ZWG 71.58, PGC 43555) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
.pf
''Ĉi tiu artikolo estas pri domajno de la alta nivelo. Pri la aliaj signifoj de la dulitera kombino vidu apartigilon Pf''.
Eksteraj ligiloj
Toppdomän
Starý Týn
Starý Týn estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,07 km².
15946 Satinský
15946 Satinský estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la slovakaj astronomoj Adrián Galád kaj Alexander Pravda elde la Observatorio de Modra en Slovakio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la slovaka aktoro Július Satinský (1941–2002), komikisto ĉe radiofonio, televidilo, filmoj kaj teatro dum pli ol kvar jardekoj. Li kreis kun Milan Lasica en 1959, kaj iliaj programoj fariĝis tre popularaj en la iama Ĉeĥoslovakio. Satinský ankaŭ verkis multenombrajn rakontojn por infanoj.
Samuel Gridley Howe
Samuel Gridley HOWE (10a de novembro 1801 – 9a de januaro 1876) estis usona kuracisto, aboliciisto kaj defendanto de edukado por blinduloj. Li organizis kaj estis la unua direktoro de la Perkins Institucio.
Kiel aboliciisto, en 1863, li estis unu el la tri homoj nomumitaj de la Sekretario de Milito por la Usona Esplorkomisiono pri Ekssklavoj, por esplori la kondiĉojn de ekssklavoj en Suda Usono ekde la Emancipiga Proklamo kaj rekomendis kiel ili helpos en ilia transiro al la libero. Krom veturi al la Sudo, Howe veturis al Okcidenta Kanado (nune Ontario), kie miloj de iamaj sklavoj kiuj fuĝis al la libero kaj establis novajn vivojn; li intervjuis kaj ekssklavojn kaj funkciulojn de la registaro en Kanado.
Li partoprenis en la Greka milito de sendependiĝo kaj laboris por la edukado de blinduloj.
Pál Ruffy
Pál Ruffy [rufi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ruffy Pál Adalbert Balázs [balAĵ] estis hungara oficisto, parlamenta deputito, subministro. Lia nobela antaŭnomo estis királyházai [kirAjhAzai].
Pál Ruffy naskiĝis la en Csehi (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Čechy en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Pál Ruffy akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li havis juran postenon en Bars. En 1895 li estis vicdepartementestro, inter 1896-1903 li estis parlamentano, pli poste gvidanto de ĉiuj orfejoj en Hungarlando. Li estis longe redaktoro de gazeto pri ŝtata adminisracio. En 1923 li estis nomumita subministro. Li havis edzinon.
Pueblo
Pueblo (hispane: „vilaĝo“) estas kutima vilaĝformo de la pueblo-indianoj, disvastiĝinta ĉefe en Nov-Meksiko.
Historio
Antaŭ la alveno el Eŭropo ekzistis en Nov-Meksiko ankoraŭ pli ol cento de tiaj vilaĝoj. Nuntempe nur 19 estas ankoraŭ priloĝataj.
Konstruo kaj aspekto
Puebloj estis konstruitaj el ŝtono, kun miksaĵo de sablo, argilo kaj akvo kiel mortero, aŭ el argilbrikoj. Muroj estis foje tegitaj de hela argilo. Pueblo povas havi ĝis 5 etaĝoj kaj pluraj centoj da ĉambroj.
Pueblo Bonito en la Chaco Canyon ekzemple entenas 800 ĉambrojn kaj pli ol 30 kiva-oj. La plej altaj etaĝoj estis iom malpligrandaj, tial estiĝis ŝtupareca bildo de la tuta pueblo. Por atingi la diversajn etaĝojn oni uzis eksterajn ŝtupetarojn.
La formo sur la grundo varias, pueblo povas esti rektangula, D-forma aŭ ovala. Kutime troviĝas en la centro granda libera areo kun granda kivao. Foje unuopaj ĉambroj havis laŭvicajn pordojn por ligi ilin unuj al la aliaj, sed povis ekzisti ankaŭ apartaj enirejoj. Oni preskaŭ neniam eniris la ĉambrojn rekte de la ekstera partoj, sed nur el la eno de la pueblo. Tiel oni estis devigita uzi ŝtupetarojn.
Unu el la ĉefaj prioritatoj dum la konstruo de la unuaj puebloj estis la defendeblo. Kontraŭe la nun ankoraŭ priloĝataj puebloj ne plu havas tian econ de fortikaĵo.
NGC 4753
NGC 4753 (aliaj indikoj — UGC 8009, MCG 0-33-16, ZWG 15.29, IRAS12498-0055, PRC D-23, PGC 43671) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
4167 Riemann
4167 Riemann (aŭ 4167 Rimano) estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana matematikisto Bernhard Riemann (1826–1866).
24950 Nikhilas
Nomo
Ĝia nomo honoras Nikhilas Jonathan Marsden (naskiĝis en 1995), nepon de la direktoro de Minor Planet Center Brian G. Marsden. La asteroido estis malkovrita je lia dua naskodato.
Naturrezervejo Monteto Karroun
La Naturrezervejo Monteto Karroun (Karroun Hill Nature Reserve) estas naturrezervejo en mezokcidenta regiono de Okcidenta Aŭstralio, je ĉirkaŭ  nordoriente de la urbo Perto.
Referencoj
-29.98639°N, 118.22306°W
Murcia Regiono
La Murcia Regiono estas hispana unuprovinca aŭtonoma komunumo, situanta en la sudoriento de la Iberia Duoninsulo, inter Andaluzio (provincoj Granado kaj Almerio) kaj la Valencia Komunumo (provinco Alakanto), kaj inter la mediteranea marbordo kaj Kastilio-Manĉo (provinco Albaceto). Ĝia ĉefurbo estas la urbo de Murcio, kiu gastigas la regionajn instituciajn korpojn, krom la Regiona Asembleo, kiu estas bazita en Kartaĥeno, pro kio ĝi estas ofte nomata kiel "leĝdona ĉefurbo" en la enkonduko de la leĝo 5/2005, kvankam ĉi tiu nomo ne havas bazon en la statuto de aŭtonomeco.
La tuta loĝantaro de la Murcia Regiono estas 1.478.509 loĝantoj (2018), el kiuj iom malpli ol triono vivas en la ĉefurbo kaj la duonon en la municipoj Murcio, Kartaĥeno kaj Lorko. Unuprovinca komunumo, tamen 9ª de Hispanio laŭ surfaco kaj la 10ª laŭ loĝantaro antaŭ Aragono aŭ Asturio. En sia kondiĉo kiel provinco, ĝi estas la 7ª pli loĝata el la 50 kiujn la lando havas.
La regiono estas unu el la plej grandaj produktantoj de fruktoj, legomoj kaj floroj en Eŭropo, kun signifaj vitejoj en lamunicipoj Jumilla, Yecla kaj Bullas, produktante vinojn kun protektita devena origino. Ĝi ankaŭ havas gravan turisman sektoro, koncentrita ĉe la marbordo kun multnombraj sovaĝaj spacoj (multaj el kiuj estas minacataj) kiu posedas salan lageton ĉe la Malgranda Maro. Ĝia industrio estas rimarkinda pro la nafto-kemia kaj energia sektoro (Kartaĥeno) kaj la nutraĵ-industrio. La plej alta pinto en la regiono estas la masivo Revolcadores kun 2.015 m.
Ĝia vasta heredaĵo inkludas 72 arojn apartenantaj al roka arto de la Iberia Mediteranea Baseno deklarita monda heredaĵo de Unesko, kaj ankaŭ la Konsilio de Saĝuloj de la Legomĝardeno de Murcio, deklarita Nemateria Kultura Heredaĵo same kiel tamburetado de Moratalla kaj Mula en la Murcia Regiono estas la loĝloko Caravaca de la Cruz, referencloko por adorado de la katolika eklezio kiu havas la privilegion festi ĉiun sepan jaron Jubileon rilate al la relikvo situanta en Caravaca.
Murcio estas historia regiono de sudorienta Hispanio, heredanto de la antikva Reĝlando Murcio, kiu tradicie enhavis la provincojn Albaceto kaj Murcio kiel du-provinca regiono. Dum la Transiro, Albaceto iĝis parto de Kastilio-Manĉo, post kio kreiĝis la unuprovinca aŭtonoma komunumo Murcia Regiono.
Reliefo
La regiono situas en la orienta parto de la Betika montĉenaro, kaj ĝi estas influita de ilia orografio. Ĉi tiuj montaraj lokoj ankaŭ estas dividitaj en la Antaŭbetika montaro, Subbetika montaro kaj Penibetika montaro (de nordo al sudo).
Tradicie oni konsideris, ke la pinto de Revolcadores, en la teritorio de la sama nomo, estis la plej alta punkto en la Murcia Regiono, kun alteco de 2,027 metroj; sed per mezuroj de la plej novaj mapoj de la SNIG (Nacia Servo de Geografia Informo de Hispanio), Revolcadores aperas kun alteco de 1.999 m, kaj la monto, Los Obispos ("La Episkopoj"), situanta iomete pli norde, estas pli alta. (2.015 m).
Proksimume 27% de la murcia teritorio povas esti priskribita kiel monta, 38% kiel intermontaj depresioj kaj kurantaj valoj, kaj la ceteraj 35% kiel plataj teroj kaj altebenaĵoj.
Klimato
La Murcia Regiono havas duonaridan mediteranean klimaton, kun mildaj vintroj (averaĝe 11 ° C en decembro kaj januaro) kaj varmaj someroj (kie la ĉiutaga maksimumo regule superas 40 ° C). La mezuma jara temperaturo estas 18 ° C.
La distanco al la maro kaj la reliefo kaŭzas termikan diferencon inter la marbordo kaj la interno, precipe vintre, kiam la temperaturo malofte malsupreniras sub 10 ° C sur la marbordo, dum en la internaj regionoj la minimumo ne kutime superas 6 °C kaj la pluvokvanto estas pli alta (ĝis 600 mm). La urbo Murcio konservas la rekordan temperaturon en la 20-a jarcento en Hispanio. Ĝi atingis 46.1 °C la 4-an de julio 1994. La vintro de 2005 estis la plej malvarma dum longa tempo, kun neĝo eĉ falanta en la murcia marbordo.
Maroj
La plej granda natura lago de Hispanio troviĝas en la regiono: la sala lageto Mar Menor (Malgranda Maro). Ĝi estas salakva laguno, apud la Mediteranea Maro. Ĝiaj specialaj ekologiaj kaj naturaj karakterizaĵoj igas la Malgrandan Maron unika natura loko kaj la plej granda salakva lago en Eŭropo. Kun duonronda formo, ĝi estas apartigita de la Mediteranea Maro per sablotubo 22 km longa kaj inter 100 kaj 1200 m larĝa, konata kiel La Manga del Mar Menor. La laguno estis nomumita de Unuiĝintaj Nacioj kiel Speciale Protektita Zono de Graveco por Mediteraneo. Ĝia marborda perimetro enhavas 73 km da marbordo, en kiu strandoj sekvas unu la alian kun klara malprofunda akvo (la maksimuma profundo ne superas 7 m). La lago havas areon de 170 kvadrataj kilometroj.
Institucioj registaraj
Laŭ la Statuto de Aŭtonomeco, la instituciaj korpoj de la Murcia Regiono estas la Regiona Asembleo, la Prezidanto kaj la Registara Konsilio.
Teritoria organizado
La Aŭtonoma Komunumo de la Murcia Regiono estas dividita en nur 45 municipojn. Ĉi tiu nombro de municipoj estas la plej malalta inter la aŭtonomaj komunumoj kaj la tria plej malalta inter la provincoj, superita nur de La Palmoj kaj Kadizo, kiuj havas respektive 34 kaj 44 municipojn.
Kelkaj el ĉi tiuj municipoj estas inter la plej loĝataj en Hispanio: Murcio estas la sepa komunumo en Hispanio laŭ populacio, Kartaĥeno estas la 23a kaj Lorko estas la 69-a. Ekzistas ankaŭ du metropolaj areoj inter la plej loĝataj en Hispanio: Murcio estas la 10-a kaj Kartaĥeno estas la 27-a.
Pluraj komunumoj limas aŭ eĉ superas 1,000 km² en areo, kvin el ili estas inter la dudek plej vastaj en Hispanio: Lorko kun 1,676 km² estas la dua; Jumilla kun 972 km² la deka; Moratalla kun 955 km² la dekdua; Murcio kun 886 km² en la deksesa kaj Caravaca de la Cruz kun 858 km² en la dudeka.
Pro la granda etendiĝo de multaj municipoj, ili estas ofte dividitaj en komarkojn. Tiel do, la municipo de Murcio estas organizita je 54 distriktoj kaj la municipo Kartaĥeno en 24 konsilioj. En la Murcia Regiono ekzistas 66 konsilioj apartenantaj al municipoj de Kartaĥeno, Lorko kaj Totana kaj 295 distriktoj disaj inter la aliaj komunumoj. Albudeite kaj Pliego ne havas distriktojn aŭ deputitejojn.
Kontraste al la grandaj municipoj en la Regiono, la municipoj de Archena (16,40 km²), Alcantarilla (16.24 km²), Lorquí (15,0 km²), Villanueva del Río Segura (13,18 km²), Ceutí (10,34 km²) kaj Beniel (10,06 km²) havas malpli ol 17 km² ĉe areo.
Demografio
La Murcia Regiono havas loĝantaron en 2018 el 1 478 509 loĝantoj, 46 el kiuj preskaŭ triono (30,24%) loĝas en la municipo Murcio. Ĉi tiu cifero reprezentis 3,17% de la hispana loĝantaro.
La denseco (130,69 loĝantoj / km² en 2018) estas multe pli alta ol la landa mezumo (92,11 loĝantoj / km²). La interna distribuado de la loĝantaro estas neegala, kun pli granda loĝkoncentriĝo en la marbordaj kaj antaŭ-marbordaj regionoj (urba areo de Murcio, Kampo de Kartaĥeno-Malgranda Maro, Alta kaj malalta Guadalentín), kiu en la plej internaj areoj kiel la regiono Nordokcidenta aŭ la Murcia Altebenaĵo.
En la periodo 1991-2006 la loĝantaro de Murcio kreskis je + 29,32%, kompare kun + 13,38%.
Ĉirkaŭ 15,69% el ĝiaj loĝantoj estas de eksterlandanoj laŭ la censo de NIS (2013), estante la tria aŭtonoma komunumo kun la plej alta procento post Balearoj kaj Valencia Komunumo. La plej gravaj enmigrintaj komunumoj estis la maroka, la ekvadora, la brita, la bolivia kaj la kolombia.
Historio
La kartaganoj establis konstantan komercan havenon en la marbordo de Kartaĥeno, kiun la romianoj nomis Carthago Nova. Por la kartagaj komercistoj, la monta teritorio estis nur la iberia landinterno de ilia marborda imperio. Dum la romia periodo Murcio ne ekzistis, sed ĝiaj nunaj limoj povus esti en la provinco Hispania Cartaginense. Sub la islamanoj, kiuj enkondukis la grandskalan irigacion de kiu dependas la murcia agrikulturo, la provinco estis konata kiel Todmir; ĝi inkluzivis laŭ Idrisi, la araba kartografiisto de la 12-a jarcento loĝinta en Sicilio, la urboj Orihuela, Lorko, Mula kaj Chinchilla.