cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gómara
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la restaĵoj de la kastelo, la preĝejoj ermitejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.
Masanaga Kageyama
Masanaga Kageyama (影山 雅永, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe JEF United Ichihara, Urawa Reds kaj Brummell Sendai.
9934 Caccioppoli
9934 Caccioppoli estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoroj de Francesco Caccioppoli (1855–1944), estro la Naŭtan Instituton Navale di Procida, proksime de Napolo kaj fervora observanto dela ĉielo ; kaj de la itala matematikisto Renato Caccioppoli (1904–1959), kiu faris fundamentan laboron pri la linearaj kaj ne-linearaj.
Distrikto Pilisvörösvár
La Distrikto Pilisvörösvár [piliŝvoroŝvAr] (hungare Pilisvörösvári járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas apud Budapeŝto en Pilis en la okcidenta parto de la departemento (en la norda parto de Hungariio).
La distrikta ĉefurbo estas Pilisvörösvár, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj grandvilaĝo, la ceteraj 6 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 130,81 km², kie loĝas 52 466 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, kaj bredadoj, krome multaj laboras en Budapeŝto.
Historio
Tiu distrikto neniam funkciis en la historio, la komunumoj apartenis al Distrikto Buda. Ĝi estis establita en 2013.
ISO 639-3 y
!yaa !yab !yac !yad !yae !yaf !yag !yah !yai !yaj !yak !yal !yam !yao !yap !yaq !yar !yas !yat !yau !yav !yaw !yax !yay !yaz !yba !ybb !ybd !ybe !ybh !ybi !ybj !ybl !ybm !ybn !ybo !ybx !yby !ycl !ycn !ydd !ydg !ydk !yds !yea !yec !yee !yei !yej !yel !yen !yer !yes !yet !yeu !yev !yey !ygm !ygr !ygw !yhd !yia !yib !yid !yif !yig !yih !yii !yij !yik !yil !yim !yin !yio !yip !yiq !yir !yis !yit !yiu !yiv !yix !yiy !yiz !yka !ykg !yki !ykk !ykm !yko !ykr !yky !yla !yle !ylg !yli !yll !ylm !ylo !ylr !ylu !yly !yma !ymb !yme !ymg !ymh !ymj !ymk !yml !ymm !ymn !ymp !yms !ymt !ynd !yng !ynh !ynk !ynl !ynn !yno !yns !ynu !yob !yog !yoi !yok !yom !yon !yor !yos !yox !yoy !ypl !ypw !yra !yrb !yre !yri !yrk !yrl !yrn !yrs !yrw !ysc !ysl !ysn !yso !ysp !ysr !yss !yua !yub !yuc !yud !yue !yuf !yug !yui !yuj !yuk !yul !yum !yun !yup !yuq !yur !yus !yut !yuu !yuw !yŭ <span id=yŭ> !yuy !yuz !yva !yvt !ywa !ywl !ywm !ywn !ywq !ywr !ywt !ywu !yww !yym !yyu
Diviacka Nová Ves
Diviacka Nová Ves (hungare Divékújfalu germane Diweggneudorf) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ĝis 1927 la oficiala slovaka loknomo estis Novejsa.
Ossona
Ossona estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Diviacka Nová Ves
Situo
Diviacka Nová Ves situas laŭ traira flankovojo. Prievidza troviĝas je 16 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1270 en formo "Deueche". En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Divékújfalu 587 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Diviacka Nová Ves 1794 homoj, (1783 slovakoj).
Ossona
Najbaras la komunumoj Casorezzo, Inveruno, Arluno, Mesero, Marcallo con Casone kaj Santo Stefano Ticino.
Alcantara (rivero)
Alcantara estas rivero en Sicilio, 52 km longa, kiu iras al la Ionia Maro.
La iamaj grekaj loĝantoj nomis la riveron Akenisea; la romianoj Onobola. La nuna nomo devenas de la araba vorto al qantar = la ponto.
En 2001 Italio instalis regionan parkon (Parco fluviale dell'Alcantara) por protekti la naturon. Ĝi ampleksas partojn de provinco Messina kaj provinco Catania.
Provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari
La provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari  - - estas unu el tridek provincoj en la nuntempa ŝtato Irano. Ĝia administra centro estas la urbo Ŝahr-e Kord. La provinco kovras areon de kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de oktobro 2006 havis  loĝantojn.
Geografio
La provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari situas en la sudokcidenta centra parto de Irano kaj ĉirkaŭiĝas de la provincoj Ĥuzestano, Kohkilujeh kaj Bujer Ahmad kaj Isfahano.
Gravaj urboj estas Ŝahr-e Kord, Ŝahrekian, Hafŝejan, Boruĝen, Lordegan, Farsan, Ardal, Farroĥŝahr, Naafĥ, Saman, Junegan, Ben, Gandoman, Boldaĝi kaj Faradonbeh.
En la provinco krom la persa lingvo paroliĝas la regionaj iranaj lingvoj Baĥtijārī kaj Lorī.
Administra divido
La provinco konsistas el 5 distriktoj:
(15511) 1999 TD185
(15511) 1999 TD185 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Metodikaj materialoj por internacia lingvo esperanto
Metodikaj materialoj pri internacia lingvo Esperanto por kursoj. << ĝuste tiel estas la plena nomo>>
Методические разработки по международному языку эсперанто для курсов — la lernolibro estis eldonita responde al petoj de sovetiaj esperanto-kluboj. Fundamento de la libro estis eldonita surpaĝe de la Ufaa junulara revuo "Ленинец" (Leninano) en aŭgusto-septembro de 1973 sub la titolo "Изучаем язык дружбы" (Ni lernas la lingvon de amikeco). La lecionojn alte taksis Gaston Waringhien (la tiama prezidanto de Akademio de Esperanto). En majo de 1974 en la revuo estis prezentita letero de la prezidanto de Vjetnama Pacdefenda Esperantista Asocio Nguyen Van Kinh. La aŭtoro de la letero atentigis pri avantaĝoj de la kurso: kompakteco, alta politika kaj metodika nivelo, vigla lingvaĵo de tekstoj. En junio la leteron represis la angla, franca kaj hispana eldonoj de la grava sovetia revuo Moskvaj novaĵoj. Post la letero estis amasa reeĥo el diversaj landoj. En 1974 la klubo decidis eldoni la kursojn en formo de aparta libro. Dum preparo de la eldono estis konsiderataj opinioj de diversaj esperantistoj. Poste sekvis prilaboritaj eldonoj de la jaroj 1976, 1978, 1979 kaj 1980 en Ufa. Krome la lernolibro estis presita en Moskvo, Krasnojarsko, Kujbiŝev (Samara), Uljanovsk, Jekaterinburg, Rostov, Vladivostok, Soĉi, Tallinn, Kaunas, Duŝanbe, Tiraspol.
Mitsou
Mitsou ou Comment l’esprit vient aux filles (Mitsou aŭ Kiel spirito venas al knabinoj) estas komedio de Colette, publikigita en 1919. Ĝi estis adaptita al kino de Jacqueline Audry en 1956.
Rakonto
Mitsou estas juna 24-jara virino, kiu havas kvardekkelk-jaran amikon: Pierre. Deveninta de malriĉa familio, ŝi sukcesis fariĝi renoma en muzik-halo, kies stelulino ŝi estas. Tamen, kvankam ŝi disponas pli multe pli da mono ol dum infanaĝo, ŝi havas neniun bonguston; tial, ŝia loĝejo estas tre malbone plenigita je mebloj kaj ŝi nur amasigis objektojn pri kiuj ŝi revis dum infaneco, sen meti ian ajn harmonion. Ŝi travivas tre simplan vivon, sen pasio nek impeto, ŝia amrilato kun Pierrre neniam estis minacita de disputo dum tri jaroj, kaj ŝi asertas: « lin mi ne serĉas: kia trankvilo! ».
Tamen, iun tagon, Petite Chose, alia dungitino de muzik-halo, kaŝas du soldatojn en la loĝion de Mitsou, sola sekura ĉambro en la loko. Mitsou plene ignoras ambaŭ virojn kaŝitajn en sia ŝranko, antaŭ kiuj ŝi senĝene senvestiĝas, samtempe havante superfluan kaj tute seninteresan konversacion. Subite, Pierre eniras kaj fariĝas ĵaluza vidante ambaŭ belajn junajn virojn, pri kio Mitsou ridas. Kelkajn tagojn poste, Mitsou ricevas pakaĵon senditan de Leŭtenanto Blu, unu el la du soldatoj, dankante ŝin pro ŝia gastameco kaj donacante al ŝi pudron kaj flakonojn. Mitsou, surprizita, kaj denove malkovrita de Pierre, ekinteresiĝas pri la Leŭtenanto. Sciante ke Petite Chose havas iliajn adresojn, ŝi invitas ŝin hejme al manĝo por akiri tiun de ŝia admiranto. Tie ŝi amikiĝas kun Petite Chose, kiu riproĉas al ŝi ŝian pasivecon kaj konstantecon, ŝi mem daŭre serĉante novajn predojn. Fine Petite Chose donas al ŝi la adreson, fiera vidi sian lernantinon progresi. Poste ekiĝos perletera rilato inter ambaŭ personoj, kiu daŭros du monatojn, kaj dum kiu ili konfesos al si reciproke siajn sentimentojn.
Fine, la Leŭtenanto, revokita al Parizo, iras viziti Mitsou. Sed tie, li malkovras iun Mitsou tute malsaman al ŝiaj leteroj, kaj ne ĉiam trovas ŝin dezirinda. Kvankam li fieras pri ŝia beleco, brila dum ŝi estas malĝoja, la Leŭtenanto trovas ŝin simpla, sengusta, kaj estas mallogita de ŝia loĝejo. Li tamen trapasas nokton ĉe ŝi kaj forlasas ŝin la morgaŭon, elreviĝinta. Li poste sendas al ŝi leteron en kiu li pretekstas mision kun sia Komandanto por nuligi ilian rendevuon fiksitan dum posttagmezo, kaj Mitsou, klarvida, respondas al li klarigante, ke ŝi komprenas, ke ŝi ne korespondas al lia atendo, ke tamen ŝi amas lin kaj provos ŝanĝiĝi laŭ liaj deziroj. Kaj, eĉ se ŝi ne revidus lin, ŝi dankas lin, ke li vekis ŝin el la inerteco en kiun ŝi sinkis, kaj danke tiun rilaton, ŝi ekkonsciis pri la monotoneco de la vivo kiun ŝi travivis.
The Big Hangover
The Big Hangover estas usona filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Norman Krasna. The Big Hangover estis originale filmita en la angla lingvo. Rilate sian ĝenron, The Big Hangover estas rigardebla kiel komedia filmo. Ĝi temas pri juna juristo, kiu devas kaŝi el sia dunganto, ke li suferas alergion pro alkoholo.
En la filmo interalie aperas la aktoroj Van Johnson kaj Elizabeth Taylor. The Big Hangover estas unu el la plej fruaj aperoj de Elizabeth Taylor kun plenkreskula rolo.
La filmo havas entutan daŭron de 82 minutoj.
Cinama arbustosilvio
La Cinama arbustosilvio (Bradypterus cinnamomeus) estas specio de birdoj de la familio de Megaluredoj iam lokataj en tiu de Silviedoj. Ĝi apartenas al genro de Arbustosilvioj aŭ bradipteroj kiu enhavas ĉefe speciojn de Afriko kaj Azio.
Ĝi troviĝas en Burundo, Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Ruando, Sudano, Tanzanio, Ugando kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj arbustaroj.
Ĝi estas ĝenerale bruna birdo, pli malhela supre, kiu montras brunan traokulan strion kaj helbrunan superokulan strion sub pli bruna krono. La beko estas nigreca.
Bradypterus cinnamomeus bangwaensis (Delacour, 1943, Bangwa, nordokcidenta Kameruno) estas foje konsiderata unu specio kaj foje du. Probable estas parto de la superspecio formata de B. cinnamomeus kaj B. barratti; iame konsiderata samspecifa kun la unua kaj foje ankaŭ traktata kiel raso de B. lopezi pro simileco en voĉo, sed diferenciĝas pro habitatoprefero kaj vosta morfologio (finplumoj pli larĝaj, ne mallarĝaj). La kvar specioj formas grupon de similaj afrikaj specioj de arbaroj kaj arbarbordoj. La birdoj de la Monto Oku povus reprezenti distingan rason. La formo priskribita kiel “Bradypterus mariae manengubae” (Monto Manenguba, Kameruno), kvankam teorie apartenanta al B. lopezi, estas probable varianto.
Quiñonería
Quiñonería [kinjoneRIa] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la oriento de la provinco Sorio kaj en la komarko Campo de Gómara en la oriento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 38,47 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 8 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 220 loĝantojn el la 1877.
En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Encinares de Sierra del Costanazo, okupanta 758 hektarojn, nome 20 % de la teritorio.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
Fine de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Peñalcázar (Roko de la Alkazaro), nun senhoma.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.
Amerika nigra urso
La Amerika nigra urso (Ursus americanus), ankaŭ konata kiel la cinama urso, estas la plej multe renkontata indiĝena urso-specio de Nordameriko.
Taksonomio kaj vivregionoj de subspecioj
La Amerika nigra urso apartenas al la klaso mamuloj, la ordo karnovoroj, kaj la familio ursedoj.
Disvastiĝo
Tiu nearktisa specio estas trovebla i.a. en jenaj ekoregionoj : la alegan-altaĵaj arbaroj, la arbaroj de Frejzer-Altebenaĵo kaj Frejzer-Baseno, la arbaroj de norda-centra Rokmontaro, la centra-pacifikaj marbordaj arbaroj, la malaltebenaĵaj arbaroj oriente de Grandaj Lagoj, la malaltebenaĵaj arbaroj de Sankt-Laŭrenca Golfo, la novanglaj-akadiaj arbaroj kaj la koloradiaj rokmontaraj arbaroj.
Paština Závada
Paština Závada (hungare Pásztorzávod [pAstorzAvod]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis Paučiná Závada.
Situo
Paština Závada situas meze de sakovojo. Žilina troviĝas je 8 km.
Nieste (komunumo)
Nieste - prononco  - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kassel de la federacia lando Hesio, kaj apartenas al la distriktaro Kaselo, la norda triono de la federacia lando. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. Nieste havas areon de kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La komunumo norde limas al la najbara federacia lando Malsupra Saksio.
Paština Závada
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, poste en la 7-a jarcento. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1344, poste en 1402 en formo "Zawadka". En 1598 oni komputis tie 15 domojn kaj muelejon. En 1784 137 vilaĝanoj (26 familioj) loĝis en 24 domoj, en 1828 239 vilaĝanoj loĝis en 35 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pásztorzávod 165 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Považská Bystrica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Paština Závada 229 homoj, (escepte unu ĉiuj slovakoj).
Nieste (komunumo)
5 kilometrojn okcidente de la plej proksima komunumoparto situas la nord-suda germana aŭtovojo A7, kiu norde ligas al Hamburgo, Flensburg kaj Danio, kaj sude al Aalen, Füssen kaj Aŭstrio. Ĉe Kaselo ankaŭ konektiĝas la germana aŭtovojo A44, kiu okcidente gvidas al Dortmund, la Ruhr-regiono kaj plu ĝis la limo inter Germanio kaj Belgio, kaj oriente plugvidas ĝis oriente de Kaselo, kie nur mankas kelkaj kilometroj ĝis la urbo Eisenach. Krome en Kaselo ankaŭ estas ICE-rapidtrajna stacidomo, kie same nord-sudaj konektoj ligas al Hanovro kaj Hamburgo norde kaj al Frankfurto ĉe Majno sudokcidente aŭ al Nurenbergo sudoriente.
David Marshall Lang
Lang naskiĝis en Bromley kaj estis edukita en Monkton Combe School kaj St John's College, Kembriĝo kie li estis maĵora akademiulo. Jam 20-jaraĝa, diplomiĝinte ĉe Kembriĝo, li estis oficiro en Irano kiam li estis nomumita en 1944 kiel aganta vickonsulo en Tabrizo, Irano, kie li konatiĝis kun la armena loĝantaro de la urbo. En 1949 li estis membro de kunlaborantaro por la Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj en Universitato de Londono. Li komencis kiel Lektoro pri kartvela lingvo, tiam kiel Leganto kaj en 1964 li fariĝis Profesoro pri Kaŭkazaj Studoj.
Li vizitis la sovetian respublikon Armenio tri fojojn dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Ĝuste dum unu el ĉi tiuj vizitoj en Sovetunio, en decembro 1963, li estis supozeble varbita de la KGB, laŭ KGB-dosieroj kopiitaj en Moskvo de la arkivisto Vasilij Mitroĥin. La arkivisto ankaŭ nomas sian supozatan karieron agento de angla kontraŭspionado, kiu, laŭ la datoj en La Arkivo Mitroĥin, estus antaŭ ol li estis 20-jara. La precizeco de la akuzo ne estis pruvita. Tamen la historiisto Donald Rayfield asertis, ke Lang amikiĝis kun Aleksij Inauri, la estro de la Kartvela KGB, kiu eble instigis lin kondamni kontraŭsovetiajn disidentojn en Kartvelio. La fakta bazo por ĉi tio ne estas klara.
Longe li direktis la Fakon pri Kaŭkazaj Studoj ĉe la Universitato de Londono, kaj prelegis pri kaŭkazaj lingvoj kaj historio en Kembriĝo kaj diversaj universitatoj tra la mondo.
Jabaloyas
Jabaloyas [ĥabaLOĝas] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la sudokcidenta komarko Sierra de Albarracín.
Geografio
Ĝi estas ĉe la montaro Sierra de Albarracín, je 44 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas montara, abundas pinaroj. Jabaloyas estas unu el la plej sudokcidentaj municipoj de la regiono. Jabaloyas estas sur tre montara areo je 1 405 msm, tre malfacile komunikebla nur kun Valdecuenca norde kaj poste al Gea de Albarracín kaj Teruelo. La geografia elemento plej grava estas la monto Javalón (1692 m), kie estas la ermitejo de la patrono, Sankta Kristoforo, kaj ĉe kies pinto esta elstara rigardejo.
Estas submunicipo Arroyofrío (Malvarma Rojo).
Etimologio
Plej frua registrita mencio estis literumita Iavalues, nome en dokumento de la reĝo de Aragono Petro la 3-a de 1284. La nuna loknomo devenas de la araba ğabal, «monto», plus dua elemento evidente latinida. Tial la signifo estus «monte de las hoyas» (monto de kavaĵoj). Oni povas kompari kun Montoya (Albacete), tiu kun la du elementoj latinidaj. Por aliaj loknomoj kun sama unua elemento oni povas kompari kun Jabalquinto (Jaén), Ĝibraltaro, Gibraleón kaj Javalí en Murcio ktp. ​
Alia hipotezo estas deveno de termino, totale araba, جبل علياء jabal ʿulyà, ‘plialta monto'. ​ Kun la du arabaj elementoj, proksime de Jabaloyas estas montaro Javalambre, loknomo kiu povus el araba deveni jene: jabal 'amr, "monto de 'amr" (persona nomo), aŭ ankaŭ jabal hamrāʼ, "ruĝa monto".
Historio
La originoj de la loĝloko estus de fino de la 12-a jarcento je la konkero fare de kristanoj kaj posta reloĝado de la montaro fare de navaranoj.
Aktualo
Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 61 loĝantoj.
Altiraĵoj estas la preĝejo, la du ermitejoj, popola arkitekturo, blazondomoj, fontanoj, naturaj lokoj, pinaroj.
1348
En la jaro 1348 post Kristo okazis, interalie:
Menteroda
Menteroda estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unstrut-Hainich de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro 2019 la loĝloko - konsistinta el la kvar vilaĝoj Kleinkeula, Menteroda, Sollstedt kaj Urbach - havis 1 950 loĝantojn, fine de decembro 2021 estis 1 863 loĝantoj. Ekde komenco de la jaro 2023 la loĝloko apartenas al la komunumo Unstruttal.
Vereux
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kanada lutro
La Kanada lutro (Lontra canadensis) estas nearktisa musteledo. Oni trovas ĝin en tuta Nordameriko ĉe la enlandaj akvovojoj kaj marbordaj regionoj en Kanado, Alasko, la Pacifika Nordokcidento de Usono, la Atlantikaj ŝtatoj de Usono, kaj la Golfo de Meksiko. Ili tamen signife malpliiĝis laŭnombre depost kiam la eŭropanoj alvenis al la Amerikoj. (Linzey, 2002)
Záncara
Fluo
Dekomence la rivero fluas laŭ direkto N-S el Altos de Cabrejas, okcidente de la Provinco Kvenko, ĝis la ĉirkaŭoj de Las Pedroñeras. El tie abrupte turniĝas okcidenten kaj eniras en ebenaĵo de humidejo de okcidenta Manĉo (nome humidejo 23). Tie kaj ĉe Tablas de Daimiel, ricevas foje maldekstre akvojn de la Kanalo Guadiana, el akvorezervejo de Peñarroya. Poste enfluas en la rivero Cigüela (sed estas fakuloj kiuj mencias inverse ke estas Cigüela la alfluanto de Záncara), maldekstre, tre proksime de la iama humidejo Ojos del Guadiana (Gvadianaj okuloj, nune sekaj).
7981 Katieoakman
7981 Katieoakman estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar, en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Katie Oakman, kontribuantinon de la NASA-a misio Lucy al la kiel Estrino pri Kosmoveturilaj Strukturoj kaj Mekanismoj. Ŝi gvidas teamon da mekanikaj inĝenieroj por plani, analizi, konstrui kaj provi la strukturojn kaj mekanismojn de la kosmosondilo Lucy kaj inspekti la disvolon de la sunpaneloj de 7,3 m.
Fuentelsaz
Fuentelsaz (Fonto de la Saliko (?)) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 104 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,58 loĝ/km².
Situo
Fuentelsaz situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1120 m super marnivelo; je 149 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, je 205 km el Madrido, kaj je 135 km el Zaragozo. La areo de ties teritorio estas de 40,36 km². La geografiaj koordinatoj estas 41°04′29″N 1°49′46″Ok.
Historio
Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis ĉirkaŭ 500 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis. Fakte ankoraŭ kreskis sed post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 586 loĝantoj en 1940 al 104, tio estis oni perdis preskaŭ 400 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuentelsaz, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Fuentelsaz kie oni falis al la nunaj 104.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Rura turismo: en la teritorio de Fuentelsaz oni instalis oran najlon indikante la limon inter Aaleniense, plej antikva periodo de Meza Ĵurasio, do estas loko de geologia intereso. Aliaj vidindaĵoj estas la kastelo. la Ermitejo de la Virgulino, la Ermitejo de Sankta Roĥo, la Fontano de la Placo, la preĝejo konstruita en 1608, la urbodomo kaj senjoraj domegoj.
Lo sceicco bianco
La blanka ŝejko (Lo sceicco bianco) estas itala romantisma komedia filmo de 1952 reĝisorita de Federico Fellini kaj kun steluloj Alberto Sordi, Leopoldo Trieste, Brunella Bovo kaj Giulietta Masina. Verkita de Fellini, Tullio Pinelli, Ennio Flaiano kaj Michelangelo Antonioni, la filmo temas pri viro kiu portas sian ĵusedzinon al Romo por ilia mielmonato, por atingi aŭdiencon kun la Papo, kaj por prezenti sian edzinon al sia familio. Kiam la junulino forŝtelas por trovi la heroon de siaj amferaj romanoj, la viro devas pasigi horon post pena horo farante ekskuzojn por sia scivolema familio kiu volas renkonti la perditan edzinon. La blanka ŝejko estis filmita surloke en Fregene, Romo, Spoleto kaj Vatikanurbo.
Intrigo
Du junaj ĵusgeedzoj el provinca urbo, Wanda (Brunella Bovo) kaj Ivan Cavalli (Leopoldo Trieste), alvenas en Romo por mielmonato. Wanda estas obsedita pri la "blanka ŝejko" (Alberto Sordi), la Rudolph Valentino-eca heroo de televidprograma fotostrio kaj forŝtelas por trovi lin, lasante la konvencian, etburĝan edzon en histerio ĉar li klopodas kaŝi la malaperon de la edzino el siaj puritanaj parencoj kiuj atendas por iri kun ili al vizito al la Papo. La intrigo estis poste prenita de Woody Allen en lia filmo To Rome with Love.
Etimologia Vortaro de Esperanto
Etimologia Vortaro de Esperanto (EVE) de la sveda esperantologo Ebbe Vilborg estas la plej ampleksa kaj fidinda etimologia (vort-historia) vortaro de la baza vorto-trezoro de Esperanto. Ĝi eldoniĝis inter 1989 kaj 2001 ĉe Eldona Societo Esperanto en la sveda urbo Malmö en 5 volumoj.
Pro tiu ĉi verko la aŭtoro ricevis la OSIEK-premion de la Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj en 1992.
Enhavo kaj strukturo
EVE pritraktas ĉiujn vortojn, kiuj troviĝas en la Fundamento de Esperanto aŭ apartenas al la 1-a ĝis 8-a Oficialaj Aldonoj (OA) de la Universala Vortaro (parto de la Fundamento de Esperanto; la 9-a OA aperis nur post publikigo de EVE). Ĝiaj precipaj fokuso kaj intereso estas, sur kiu fontolingva bazo Esperanta radiko ekhavis sian specifan formon. Ĝi do penas spuri la vortkreajn pensojn de L.L. Zamenhof. La plua etimologio de vorto en la pasinteco interesas EVE nur rande.
EVE prezentas etimologie parencajn vortojn de la Esperantaj radikoj en la ĉefaj referenc-lingvoj de Esperanto, nome en franca, germana, pola, rusa kaj angla, krome (okaze) en la hispana, latina kaj malnova greka. Regule ĝi registras la vort-formon en la planlingvoj Ido, Interlingue kaj Interlingua, okaze ankaŭ en Volapuko. Ĝi abunde diskutas ĉiun vorton referencante tre komplete al la pli frua etimologia fakliteraturo de Esperanto.
Krome EVE enhavas apartan ĉapitron pri morfologiaj elementoj kaj afiksoj kaj detalan liston de la diskutata etimologia literaturo.
Fine de volumo 5 Claus Killing-Günkel aparte estas dankata.
Ekzempla vortara artikolo
Jen ekzempla enskribo (mallongigoj malŝlositaj):
"PIPR/O (Fundamenta radiko, Plena vortaro Rusa-Internacia 1889): Latina pip/er -eris; Angla pepper, Franca poivre, Germana Pfeffer, Itala pepe, Pola pieprz, Rusa perec.
La fontlingvoj forte diverĝas; Zamenhof alprenis la Latinan formon (eble pro ĝia internacia botanika uzo: Piper „-arbedo“), tamen kun ellaso de -e- (eble laŭ modelo de samtipaj Latindevenaj vortoj, precipe kadavr/o el Latina cadaver, aŭ inspirite de Pola: laŭ Gregor, Douglas B. 1982 : La Fontoj de Esperanto, 2a eld. Glasgow, paĝo 28; la radiko baziĝas sur Angla kaj Pola). La ellaso donas plurajn avantaĝojn: mallonga radiko, nenia risko por kunfuzo kun pip/er/o, akcento analoga al tiu de la fontlingvoj. Kp. speciale la plurilate analogan spicnomon zingibr/o. ƒ Ido same, Interlingue pipre, Interlingua pipere.
El Greka péperi sama senco, el Sanskrita pippalî sama senco (de necerta origino). - André Cherpillod 1992 : Mil Ekzotaj Vortoj, La aŭtoro, Courgenard, paĝo 87.
Vera Cruz (Suda Rio-Grando)
Vera Cruz estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 23.983 loĝantojn en 2010.
Miklós Bonczos
BONCZOS Miklós (prononco "Boncoŝ Mikloŝ" estis hungara ministro pri internaj aferoj, deputito en la landkunveno de Hungario kaj prefekto de Nagyszalonta. Li naskiĝis la 15-an de septembro 1897 en Nagyszalonta kaj mortis en Buenos Aires la 1-an de aŭgusto 1971.
Biografio
Bonczos finis la akdamion Ludovika (1915). Post la falo de hungara konsilantara respubliko li estis oficisto de la defendministerio; dume li finis la juron en la Universitato de Budapeŝto (1921). En 1925 li malfermis advokatoficejon. Inter 1933 kaj 1937 li estis ĉefprokuroro de departemento Csongrád, en 1937 ĝia prefekto, inter 1938–1942 li estis ŝtatsekretario pri la internaj aferoj. Li estis landkunvena deputito per programo de Magyar Élet Pártja de Szentes (1939–44).Li estis la organizinto de la Landa Nacia Fondo por Familidefendo (ONCSA). En 1940 li estis komisaro pri inundo. En 1942–44 li estis ŝtatsekretario en la justicafera ministerio, poste ministro pri internaj aferoj en la registaro Géza Lakatos (12-a de decembro-7-a de aŭgusto 1944. En decembro 1944 li forlasis Hungarujon kaj loksidiĝis en Argentino. li estis prezidanto de argentina Erdélyi Bizottság (Transilvanuja Komisiono) (1965–70).
6 Hebo
6 Hebo estas granda asteroido de la asteroida zono (ĝia maso estas ĉirkaŭ 0,5% de la maso de la tuta asteroida zono). Ĝia granda denso (kompareba kun tiu de Tero) pensigas pri kompakta korpo, ne frakasita de alfrapoj (male al aliaj tiagrandaj asteroidoj, kiuj similas amasojn da ŝtonetoj).
Malkovro
Hebo estas la sesa malkovrita asteroido, dua malkovro far de Karl Ludwig Hencke kiu antaŭe malkovris 5 Astraea. Maldaure nomata 1947 JB, ĝi ricevis de Carl Friedrich Gauss la nomon "Hebo", tiu de Hebo (greke Ήβη),la helena diino de la juneco.
Kiel la "grandaj" planedoj, la unue-trovataj asteroidoj ricevis astronomian simbolon. Tiu de Hebo estas .
Ecoj
Ĝia surfaco aperas hela, kaj ŝajnas esti riĉa je metaloj (fero, nikelo) kaj similas tiu de la H-tipaj ĥondritoj. Hebo estus la ĉefa fonto de tiaj meteorŝtonoj, kaj de ferometeoritoj de tipo IIE.
Ebla satelito
la, Hebo kaŝis la stelon Kaffaljidhma (Gama de la Baleno). Ĉiuokaze, Paul D. Maley asertis esti malkovrinta naturan sateliton de Hebo, al kiu li donis la kromnomon "Jebe" (eltirata de "Hebe Jebe", fama angla kanzono). Tiu malkovro neniam estis konfirmita.
Fundamentoj de Esperanto
Основы эсперанто (legu: 'Osvovy Esperanto', t.e. Fundamentoj de Esperanto) - la ruslingva lernilo estas unu el pioniraj Esperanto-libroj eldonita en postmilita Sovetio. La libro, kron lernilo, havas koncizajn Esperanto-rusan kaj rus-Esperantan vortarojn. Interese, ke inter tekstoj por lego estas verso de fama sovetia poeto Miĥail Isakovskij (Ĝis revido - dediĉita al eksterlandaj laboristoj-esperantistoj forveturantaj el Smolensk XI-1927). En tempo, kiam aperis ĉi-libro, M. Isakovskij jam forigis Esperanton el sia historio.
(6888) 1971 BD3
(6888) 1971 BD3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉilia astronomo Carlos Torres kaj de la franca astronomo Jean-Marc Petit elde la observatorio de Cerro el Roble en Ĉilio.
19806 Domatthews
19806 Domatthews estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Donna Matthews, kiu mentoris unu finaliston de la Discovery Channel Young Science Challenge de 2003, scienca konkurso de mezlernejoj. Ŝi estis instruistino ĉe la Takoma Park Middle School de Silver Spring (Marilando, Usono).
Atsuhiko Ejiri
Atsuhiko Ejiri (江尻 篤彦, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe JEF United Ichihara.
Berjou (stacidomo)
Berjou estas fermita franca stacidomo sur linioj -  kaj Falaise - Berjou, situanta en  Berjou, en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝi estis malfermita en 1868 fare de "Compagnie des chemins de fer de l'Ouest".
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Sarkis la 1-a
Katolikoso Sarkis la 1-a (armene: Սարգիս Ա. Սևանցի ) estis la katolikoso de la Armena Apostola Eklezio inter 992 kaj 1019. Oni diris, ke li estis milda bonhumora kaj humila, tiel ke eĉ kiel estro de la eklezio li vivis simple kiel ermito. Terura tertremo trafis la landon ĉirkaŭ la kvara jaro de lia regado. La neaktiva sekto de kontraŭkleriaj Tondrakianoj reviviĝis dum la regado de Sarkis kaj li kondamnis ĝin kiel anatemon. Li mortis post tio kaj estis sukcedita de Petro la 1-a de Armenio, frato de la antaŭa Katolikoso Ĥaĉik la 1-a.
1863
1863 estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1863 post Kristo okazis, interalie:
Agarikaloj
La Agarikaloj  (Agaricales) estas ordo de fungoj el la filumo de klabfungoj. Unu el la genroj estas la amanito, kaj ekzemplo de aparte konata specio la muŝoamanito aŭ muŝmortiga amanito (A. muscaria), somera venena paŝteja, herbeja fungo.
Priskribo
Ili havas (kvazaŭ ĉiuj) lamenoj, tio estas laminoformaj himenkovritaj lokiĝintaj sur la malsupra flanko de la ĉapelo.
Sistematiko
Estas 6 kladoj :
La familioj estas la 6-a klado.
1349
En la jaro 1349 post Kristo okazis, interalie:
Peștere (Aștileu)
Peștere [peŝtere] (hungare Körösbarlang) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aleșd. En 1910 ĝi nombris 657 loĝantojn (rumanoj), en 1992 827. Ĝi estis unue menciita skribe en 1692. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Aștileu.
Etimologio
Peștere signifas "kaverno", Körösbarlang signifas "kaverno de Körös".
Jouy-sur-Morin - Le Marais (stacidomo)
Jouy-sur-Morin - Le Marais estas estinta franca stacidomo sur linio -, situanta en  Jouy-sur-Morin (departemento Seine-et-Marne).
Depost 2002, trajno de linio P de Transilien ne plu priservas la fermitan stacidomon kaj estas anstataŭita de aŭtoĉaro kun tri novaj haltejoj en la urbo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Gretz-Armainvilliers - Sézanne (002000).
Ankingameloko
Ankingameloko estas municipo ( commune, kaominina) en norda Madagaskaro. Ĝi apartenas al la distrikto Ambanja.
Ossuccio
Ossuccio (jen itale, historie latine Ausacium) estas loĝloko kaj eksa komunumo de Italio, kiu ekde februaro 2014 apartenas al nova komunumo Tremezzina. Ĝi apartenas al la itala regiono Lombardio kaj al la provinco Como kaj situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Como. Kristana patrono estas la sanktulino Maria, la patrino de Jesuo.
Tenzin Gyatso
Tenzin Gyatso (བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ en la tibeta, Tenzin Gjaco en Esperanto) estas la 14-a Dalai-Lamao kaj konsekvence la spirita gvidanto de la tibeta budhismo (ankaŭ mongolaj budhanoj) kaj la politika gvidanto de la tibeta diasporo. Li estas lamao kies gento estas la Gelugpao, alidire «la flavaj ĉapoj». Naskita la 6-an de julio 1935, li estas ankaŭ la estro de la centra tibeta administrejo, kiu de 1959 ekziliĝis en Barato, en Dharamsala (Himaĉal-Pradeŝo).
Li ricevis la Nobel-premion pri paco en 1991 pro sia daŭra senperforta lukto por la aŭtonomeco de Tibeto.
Antaŭ la identiĝo
Gyatso naskiĝis en farmista familio sub la nomo de Lhamo Thondup' (ankaŭ ortografiita «Dhondrub») la 6-a de julio 1935 en la fora nord-orienta provinco Amdo en la vilaĝo Takster, malgranda kaj malriĉa domaro, kiu kuŝis sur monteto kaj superstaris vastan valon. Liaj gepatroj, Choekyong kaj Diki Tsering, estis relative riĉaj farmistoj inter proksimume dudek aliaj familioj, kelkaj Hanĉinoj, kiuj modeste bienis kaj kultivis kelkajn kampojn per hordeo, fagopiro kaj terpomoj. Li estis la kvina el naŭ postvivantaj gefiloj kies plejaĝa estis lia fratino Tsering Dolma, dekses jarojn pli aĝa ol li. Lian plejaĝan fraton, Thupten Jigme Norbu, oni distingis kiel la reenkarniĝo de la altranga lamao Takser Rinpoche. Lia fratino Jetsun Pema rolis sian propran patrinon en la usonprodukciita filmo Seven Years in Tibet (sep jaroj en Tibeto) kune kun Brad Pitt. Liaj ceteraj pliaĝaj fratoj nomiĝis Gyalo Thondup kaj Lobsang Samten. Ĉirkaŭ kiam la estonta Dalai-lamao trafis sian duan naskiĝtagon, esplorado por trovi la 14-an Dalai-lamaon estis lanĉita. Inter aliaj signoj, la kapo de la balzamita 13-a Dalai-lamao (unue rigardante suden) turniĝis cele al nord-oriento, tiel indikante la situon de la venonta Dalai-lamao. Post nelonge, regento Reting Rinpoche perceptis klare en vizio domon en la areo Amdo kun apartaj tegoloj kaj elfluiloj. Post detala priserĉo, ili deduktis, ke la domo de Thondub pleje kongruis kun tiu de la revo, kaj tial submetis Thondub al kelkaj testoj: oni ekzemple montris al li kelkajn ludilojn kaj aĵojn kiujn posedis la antaŭa dalai-lamao inter amasoj da ceteraj aĵoj. Thondub prave identigis ĉiujn objektojn poseditajn de sia antaŭulo, klamante «Estas mia! Estas mia!».
Oni identigis Thondub kiel la 14-an Dalai-lamaon kaj renomis lin Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso (Sankta Sinjoro, Milda Gloro, Kompatanto, Fiddefendanto, Prudentoceano) aŭ mallonge Tenzin Gyatso. Tibetaj budhistoj kutimas alparoli lin Yeshe Norbu (dezirkontentiga juvelulo) aŭ nur Kundun (esteco). Okcidente, li estas ofte nomita Lia Sanktulo la Dalai-lamao. Tiun ĉi formon Tenzin Gyatso mem uzas en sia retejo. Li komencis sian monaĥan edukadon je sia sesa jaraĝo. Kiam li aĝis 25, li trapasis finan ekzamenon okaze de la festivalo Monlam (preĝo) en 1959. Li sukcese ĝin obtenis kaj ricevis la diplomon Lharampa, kiu pli-malpli tradukiĝas kiel doktoreco en tibeta budhismo.
Ekziliĝo laŭ la Ekzilita Tibeta Registaro
Estante unu el la plej influhavaj spiritaj gvidantoj de la tibeta budhismo, la Dalai-lamao tradicie ankaŭ sin ŝarĝas per politika respondeco kaj estas la plej grava ŝtatestro. Je lia 15-a jaraĝo, la tibetaj ĉefoj, kiuj timis tujan konflikton kun la novformita Popolrespubliko de Ĉinio, decidis rapidigi la aferon kaj surtronigis Gyatson kiel tempan ĉefon de Tibeto la 17-an de novembro 1950; tamen, lia regado estis tre mallonga, ĉar la ĉina armeo invadis Tibeton por rekontroli la areon kaj efektivigi la Kulturan Revolucion. La delonge sendependa Tibeta nacio ne posedis taŭgan armeon. Tiu pacema popolo tamen provis rezistadi kaj trejnigi soldataron por daŭrigi la tibetan sendependecon. La 7-an de oktobro 1950, 40.000 ĉinaj soldatoj kun altteknikaj militiloj ekbatalis kontraŭ malpli ol 6.000 tibetaj militistoj maltaŭge provizitaj kaj rapide venkegis.
Je la landlimo inter Kham kaj meza Tibeto, la popola liberiga armeo ekhaltis kaj postulis traktadon. La Dalai-lamao vizitis Mao Zedong en Pekino kaj li ja provis traktadi kun la ĉina registaro ĝis 1959. La ĉinoj devigis lin akcepti la akordon po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto, kiun li poste (en sekura loko) neis. Dumtempe la perforta regado de la ĉina liberiga armeo en Tibeto kaj la malkonstruo de ĉiuj tibetaj kulturaj kaj religiaj posedaĵoj provokis ribelon inter la tibetanoj. Tiuj tumultoj estis senkompate briditaj: la ĉina armeo amasbuĉis 80.000 tibetanojn kun aparta furiozo kontraŭ la budhistaj monaĥoj. La 10-an de marto 1959 Lasao fariĝis sangujo, kaj tiu tago restas stampita en ĉiuj tibetaj memoroj. En tiu kriza situacio, la amikaro kaj konsilanto de Tenzin Gyatso antaŭtimis forrabon kaj murdon de la Dalai-lamao kaj instigis lin foriri translimen. La 17-an de marto 1959, la ĉinoj invitis la Dalai-lamaon ĉeesti festivalon kun kantoj kaj dancoj, sed postulis ke li venu sen eskorto. La dalai-lamao decidis ne plenumi la inviton kaj maskvestiĝinte kiel ĉina soldato, trapasis la ĉinajn kontrolejojn kaj sukcesis ekziliĝi al Barato, tra Nepalo. Li kaj la tibetanoj, kiuj survoje reatingis lin, finfine surtretis baratan grundon la 31-an de marto 1959.
==== Ekziliĝo laŭ la Ĉina Registaro ==== En majo 1951, la 14-a dalai-lamao sendube akceptis, kune kun la ĉinaj aŭtoritatoj, la akordon po dek-sep punktoj por la paca liberigo de Tibeto. Tibeta deputito, li partoprenis la unuan popolan nacian asembleon en 1954 kaj estis elektita kiel ĉefo de la aŭtonoma regiono de Tibeto.
Dum lia 3-monata vojaĝo en Barato, secesiistaj individuoj instigis lin konspiri kun la aristokrataro por organizi tumultojn. Ekzilita en 1959, la dalai-lamao sin helpis de fremdaj kontraŭĉinaj gentoj por disvastigi malverajn klaĉojn. Pro siaj propraj spiritaj bezonoj, la okcidentanoj nomis lin «packuriero» kaj «defendanto de homrajtoj».
Tiu altranga estro de la tibeta budhismo delasis la tradician patriotismon de la dalai-lamaoj, kaj entute inventis ekzilitan tibetan registaron por disigi la patrion, perfidante ambaŭ la patrion kaj la tibetan popolon.
De 1979, la aŭtoritatoj de la Popola Respubliko de Ĉinio daŭre postulas de li la saman akcepton: «la fundamenta problemo estas la malagnosko, ke Tibeto estas parto de Ĉinio.» Post akcepto de tio, ĉio eblos.
En Barato
La dalai-lamao renkontis la ĉefministron de Barato Jawaharlal Nehru por ke ĝia registaro trudinfluu Ĉinion atribui veran aŭtonomion kaj pli da religia toleremo al tibetanoj. Nehru ne deziris akrigi la streĉcon inter la du aziaj potenclandoj kaj kuraĝigis la tibetan gvidanton akcepti kaj malperfidi la Akordon po dek-sep punktoj. Fine kiam la dalai-lamao alvenis Baraten en 1959, Nehru ofertis al li kaj liaj sekvantoj azilejon en urbeto Dharamsala ĉe la himalajaj deklivoj.
Post fondo de la ekzilita tibeta registaro, la dalai-lamao rerajtigis la tibetanojn, kiuj lin sekvis, donante al ili kultiveblajn bienojn kaj hejmojn. Li inicis tibetan edukadan sistemon celante instrui al tibetdevenaj infanoj tion, kion li opiniis esti tradicia lingvo, historio, religio kaj kulturo. Li kreis the Tibetan Institute of Performing Arts kaj la Central Institute of Higher Tibetan Studies fariĝis la plej grava universitato en Barato por tibetanoj. Li apogis la starigon de 200 viraj kaj inaj monaĥejoj por daŭrigi la tibetajn preceptojn kaj la tibetan vivmanieron.
La dalai-lamao admonis la Unuiĝintajn Naciojn pri la tibeta situacio. UN faris tri rezoluciojn en 1959, 1961, kaj 1965 kiu petis de Ĉinio homrajtojn kaj rajton de memdetermino por tibetanoj. La tibeta kaŭzo estis firme subtenita de Irlanda, malajzia kaj tajlanda registaroj.
En 1963, li kreis tion, kion li nomas demokratia konstitucio, kies ŝablono estas la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj. Oni alvokas la tibetdevenulojn rifuĝintaj ĉirkaŭ la tero baloti tibetan ekzilitan parlamenton, kiu siavice balotas la tibetan registaron.
Okaze de la 30-a datreveno de sia ekziliĝo, la 14-a Dalai-lamao estis premiita la Nobel-premio pri paco en 1989 pro sia «lukto por liberigo de Tibeto kaj siaj streboj por paca solvo anstataŭ uzi perforton». La komitatprezidanto konfesis, ke la premio estis ankaŭ parte dediĉita al la Mahatmo Gandhio, kiu neniam ricevis la premion. Tenzin Gyatso, dum sia prelego post la premiricevo, mallaŭdis la uzon de perforto far ĉina registaro okaze de la ĵusaj protestoj sur placo Tian An Men. Li tamen certigis, ke la protestaj streboj ne estis vanaj, kaj emfazis la gravecon daŭrigi la dialogon kun Ĉinio por provi solvi la konflikton.
Oktobre 1991, li esprimis sian deziron reveni al Tibeto por provi formi kunan bilancon kaj decidon kun la ĉina registaro en Tibeto. Tiam li timis, ke perforta ribelo okazus inter la tibetanoj kaj deziris ĝin eviti.
La 5-an de julio 2005, la Dalai-lamao admonis la G8-ajn ĉefojn plibonigi la staton de milionoj da homoj, kiuj malsategas tuttere. Li tion faris surscene kun la rokkantistino Annie Lennox de Eurythmics. Li poste diris, ke la renkonto havis «pozitivan potencon».
La Dalai-lamao festis sian sepdekan naskiĝdatrevenon la 6-an de julio 2005. Ĉirkaŭ 10.000 tibetaj rifuĝintoj, monaĥoj kaj fremddevenuloj ariĝis antaŭ lia hejmo. La patriarko Aleksejs la 2-a de la Rusa Ortodoksa Eklezio deklaris: «Mi konfesas, ke la Rusa Ortodoksa Eklezio ŝategas adigi bonajn rilatojn kun la budhistaj sekvantoj kaj esperas iliajn pluajn disvolviĝojn». La Prezidento de Tajvano Chen Shui-bian ĉeestis ceremonion honore al la dalai-lamaa naskiĝtago, kies nomo estis «Vojaĝi kun Amo kaj Libereco de 70 jaroj» apud la Memormonumento al Jiang Jieshi en Tajpeo.
Tenzin Gyatso esprimis sian deziron reveni Tibeten, se la ĉinaj aŭtoritatoj ne postulos kondiĉojn. Tion la ĉinoj malkonsentis. La 5-a de julio 2005, la Popolrespubliko de Ĉinio rifuzis lian demandon reveni hejmen okaze de lia naskiĝdatreveno, spite al riskoj de ribelo kontraŭ la ĉinaj aŭtoritatoj, se la Dalai-lamao forpasus ekzile.
Naujoji Akmenė
Naujoji Akmenė, "nova" Akmenė, estas la plej granda urbo de la subdistrikta komunumo Akmenė kaj ĝia centro, en la nordo de Litovio. Ĝi de 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Šiauliai. En en la urbo vivis. La urbo situas 61 kilometrojn nordokcidente de Šiauliai kaj 46 kilometrojn oriente de Mažeikiai, proksime de la limo al Latvio.
Tenzin Gyatso
Emeritiĝo
La sciigo estis ĝenerale bonvenita de la tibeta diasporo. Laŭ la poeto kaj ano de asocio Amikoj de Tibeto Tenzin Tsundue, tio «estas pozitiva ŝanĝo. Tiel la dalai-lamao nutras demokration. » Je la 1-a de septembro 2007, la ĉina registaro oficialigis novajn regulojn pri la nomumo de la venonta dalai-lamao.. Interalie, laŭ tiu regularo, ia dalai-lamaa reenkarniĝo devos esti aprobita per sigelo de la ĉina ministraro. Tiu decido virtuale malhelpas la ekzilitaj tibetaj religiestroj libere nomumi la dalai-lamaan reenkarniĝon post lia morto, kiel ili kutimis fari de jarcentoj en la tibeta tradicio. Rezulte, post la morto de la nuntempa dalai-lamao, verŝajnas ke iu reenkarniĝo estos nomumita de la tibetaj religiestroj dum alia estos nomumita de la ĉina registaro, kiel okazis kun la lasta panĉen-lamao, Gedhun Choekyi Nyima.
Eldonejo Stafeto
Eldonejo Stafeto estas eldonejo, aŭ pli ĝuste libroserio, eldonita de Juan Régulo Pérez en La Laguna de 1952 ĝis 1975. Entute en serio Stafeto aperis 93 libroj.
Tenzin Gyatso
Emeritiĝo
La 27-a de septembro 2006, la Usona Kongreso elektis per baloto la dalai-lamaon por ricevi la ormedalon, t.e. la plej alta usona civila distingo. Li oficiale ricevis ĝin okaze de ceremonio la 17-an de oktobro 2007.
Eldonejo Stafeto
La serion de Stafeto daŭrigis poste eldonejo TK/Stafeto kaj poste Flandra Esperanto-Ligo, ambaŭ en Antverpeno. (Vidu ankaŭ Bel-literatura Eldon-serio kaj Beletraj Kajeroj)
Tenzin Gyatso
Alilandaj rilatoj
Ekde 1967 ĝis 2006, la Dalai-lamao entute vizitis kvardek-ses ŝtatojn. Li cetere regule renkontis la sinsekvajn papojn: Paŭlo la 6-a en Vatikano en 1973, Johano Paŭlo la 2-a unue en 1980 kaj ankaŭ poste en 1982, 1986, 1988, 1990 kaj 2003, kaj antaŭ nelonge Benedikto la 16-a. Li ankaŭ interparoladis kun la ĉefepiskopo de Canterbury kaj aliaj ĉefoj de la anglikana eklezio en Londono. Fine, li ankaŭ renkontis judajn, sikajn, islamanajn, hinduajn kaj Oomoto-ajn oficialulojn.
La 23-a de septembro 2007, la dalai-lamao renkontis por la unua fojo oficantan germanan kancelieron. Temis pri Angela Merkel, kun kiu li parolis dum unu horo. La dalai-lamao regule vizitas Germanion, kie la opinisondoj indikas ke li estas pli populara ol la germandevena papo Benedikto. Okaze de la renkontiĝo, li dankis Angela Merkel por «daŭrigi malnovan amikecon» kaj notis ke «multaj ceteraj potenculoj surprize malkontaktiĝas [kun li]». Dumtempe, pluraj germanaj alilandanalizistoj maltrankviliĝis pro la eblaj malbonaj konsekvencoj de la renkontiĝo en la rilatado kun la Popolrespubliko de Ĉinio. Efektive, tuj post la novaĵo disvastiĝis, la germana ambasadoro en Pekino estis kunvokita kaj admonita, kaj la ĉinaj aŭtoritatoj furioze mallaŭdis la okazaĵon. La dalai-lamao certigis ke la german-ĉinaj rilatadoj pluestos bonaj: «Ili nur testas iliajn limojn»
Eldonejo Stafeto
Bibliografio
Pliajn fontojn vidu en EBEA en la sekcio "eksteraj ligiloj".
Tenzin Gyatso
Sociaj kaj politikaj opinioj
La nuntempa Dalai-Lamao estas alte rigardita de plejpartoj el la tibetaj budhistoj. Tamen, liaj opinioj pri kontestitaj demandoj kaj aliaj ne nepre respegulas la opiniojn de ĉiaj tibetaj budhistoj kaj tute ne simbolas nediskuteblan dogmon en tiu movado.