cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teatro Madách
Historio
En la 20-a jarcento pluraj teatroj aŭ teatraj trupoj portis la nomon Madách, la unua funkciis en 1919, la sekva inter 1940-1944, sed ankaŭ poste tiu teatro aperis en diversaj formoj kaj en diversaj lokoj. La nuna teatro ekfunkciis en 1961 en tiu ĉi loko. En 1991 la teatrejo estis plene renovigita. En la ĉefa ĉambro estas 804 sidlokoj kaj estas ankaŭ du aliaj malpli grandaj (180 kaj 100 sidlokoj). La teatro nuntempe prezentas po 350 spektaklojn.
Aktorinoj (elekto)
Eszter Balla, Margit Dajka, Edit Domján, Anikó Für, Nikolett Gallusz, Ella Gombaszögi, Katalin Gombos, Zsuzsa Gyurkovics, Adrienne Jancsó, Róza Juhász, Éva Kelemen, Manyi Kiss, Mária Lázár, Anna Nagy (aktoro), Gerda Pikali, Mária Rákosi, Ila Schütz, Erzsi Simor, Anni Soltész, Mária Sulyok, Vera Szemere, Klári Tolnay, Hédi Váradi, Klári Varga, Éva Vass
Aktoroj (elekto)
Zoltán Ádok, Andor Ajtay, Lajos Bakay (aktoro), Zoltán Barabás Kiss, Attila Barát, Zoltán Basilides, Ferenc Bessenyei, Rodrigo Crespo, Lajos Cs. Németh, Iván Darvas, László Dózsa, István Fillár (patro), Miklós Gábor, János Garics, Zoltán Greguss, László Horesnyi, Flóra Kádár, Armand Kautzky, Sándor Kőmíves (1897), Aladár Laklóth, Tibor Lesznek, Attila Lőte, Bálint Magyar (muzikalkantisto), László Márkus, László Mensáros, Ferenc Némethy, Béla Paudits, Sándor Pécsi, Kornél Pusztaszeri, Béla Szerednyey, Tivadar Uray, József Vándor (aktoro), Gábor Vass, Gyula Vikidál, Ferenc Zenthe.
Reĝisoroj (elekto)
Ottó Ádám, Béla Both (reĝisoro), István Horvai, Imre Kerényi, György Lengyel, Andor Pünkösti, Tamás Szirtes, László Vámos.
Eŭropa Go-Federacio
La Eŭropa Go-Federacio (EGF) estas neprofitcela organizo kun la celo kuraĝigi, reguligi, kunordigi kaj disvastigi la ludadon de la tabulludo Goo en Eŭropo. EGF estis fondita en 1957, la saman jaron, kiam okazis la inaŭgura Eŭropa Go-Kongreso (EGK) - en Cuxhaven, Germanio. Ĉi-lasta kongreso estis ĉiujara evento en ĉiuj jaroj de tiam, moviĝante ĉirkaŭ eŭropaj landoj. Kadre la la kongreso okazas la Eŭropa Go-Ĉampionado, same kiel la ĉiujara Ĝenerala Kunveno.
Schwanden GL
Schwanden estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 2365 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Schwanden estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.
Sándor Wekerle
WEKERLE Sándor (n. 14-an de novembro 1848, Mór, Hungario – m. 26-an de aŭgusto 1921, Budapeŝto) estis hungara politikisto, financa fakulo, la unua nenobela ĉefministro de Hungario. Li estis trifoje ĉefministro. Lia samnoma filo Sándor Wekerle (1878) estis ministro pri financoj.
Schwanden GL
Geografio
Schwanden situas ĉe la bordo de la rivero Linth, kie tiun alfluas la rivero Sernf. La vilaĝo mem situas ĉe la orienta bordo de Linth. Al la iama komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝeto Thon okcidente de la rivero Linth. En Schwanden troviĝas la administracio de la nova komunumo Glaruso Sudo.
Sándor Wekerle
Biografio
Li studis juron en Budapeŝto, poste studvojaĝis en eksterlando. Li akiris pli poste sciencan gradon pri ekonomia kaj administra juro. Li estis ekde 1870 financministeria oficisto kaj laŭpaŝe atingis la rangon de ŝtatsekretario. Oni elektis lin en 1887 al parlamentano (en la Liberala partio). Li estis financministro en la registaro de Kálmán Tisza kaj de Gyula Szapáry (1889–92). Li estis en 1892 por mallonga tempo komercafera ministro, sed oni komisiis lin la 17-an de novembro 1892 al ĉefministro. Dumtempe li tenis la prozicion de la financa ministro.
Schwanden GL
Najbaraj komunumoj ĝis la komunumreformo
La komunumo Schwanden limis en nordokcidento al Glaruso, en nordnordokcidento al Schwändi, en nordo al Mitlödi, en nordoriento al Sool, en oriento al Engi, en sudoriento al Matt, en sudo al Elm, en sudokicidento al Luchsingen, en okcidento al Haslen, kaj en okcidentnordokcidento denove al Luchsingen.
Sándor Wekerle
Biografio
Dum lia unua ĉefministra periodo, li sukcese ekvilibrigis la ŝtatfinancojn. Li enkondukis la progresivan enspezan imposton, li iniciatis la ŝanĝon al orvaluto. Li cedis nek al la naciaj malplimultoj nek al la agrarmovadoj (malpermeso de Rumana Nacia Partio, juĝproceso kontraŭ János Szántó Kovács). Pro la ŝtata bojkoto de la Kossuth-entombigo, la registaro iĝis malpopulara kaj la longa diskuto pri eklezi-politikaj reformoj (la reĝo apogis la opozicion) devigis lin abdiki (31-an de majo 1894). La liberala eklezipolitiko igis lin populara (pluraj urboj elektis lin honorcivitabno de la urbo) kaj cedante al la publika premo, la reĝo Franco Jozefo nomumis lin duafoje ĉefministro (10-an de junio). Ĉar la diskutoj ne malakriĝis eĉ post tio, li denove abdikis (14-an de januaro 1895).
Schwanden GL
Trafiko
Schwanden situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach kaj Glaruso al Linthal. De la stacidomo de Schwanden poŝtaŭtolinio kondukas al Elm.
Sándor Wekerle
Biografio
Li estis en la sekva jardeko prezidanto de la Administra Juĝejo (tiel li estis membro en la supera ĉambro) kaj ne politikumis. Post kiam la tn. satelitregistaro de Fejérváry fiaskis kaj la reĝo trovis tro radikala la opozician gvidanton Gyula Andrássy, li elektis denove Wekerle al ĉefministro.
Schwanden GL
Trafiko
Tra la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17, kiu de Glaruso kondukas tra la Klausen-Pasejo al Altdorf en Kantono Urio.
Historio
La unua dokumenta mencio de Schwanden datiĝas el la jaro 1240 kiel swando.
Sándor Wekerle
Biografio
Lia tria ĉefministra agado (20-an de aŭg. 1917–30-an de okt. 1918.) okazis dum malrapida disfalo de la Monarĥio kaj la historia Hungario. Ĉar lia registaro en havis plimulton, li devis ofte ŝanĝi la ministrojn. Li estis por mallonga tempo eĉ financministro, ministro pri internaj aferoj, agrikultura ministro (komence de 1918).
Li fondis en printempo de 1918 la „konstitucian partion de 48”.
Li estis ostaĝo de la Hungara Sovetrespubliko, ekde 1920 parlamentano kaj prezidanto de la Publikeduka Konsilio, ekde 1921 prezidanto de la Tutlanda Financa Konsilio.
Schwanden GL
Historio
Thon estis ĝis ĝia integriĝo al Schwanden en la jaro 1876 memstara politika komunumo.
Zbyslav
Zbyslav rilatas al:
Trotula
Trotula (ankaŭ Trotula di Ruggerio aŭ Trota de Salerno) estis itala kuracistino en la 11-a aŭ 12-a jarcento el skolo de Salerno, kies nomo estas uzata kiel sinonimo por tiu verko. Pri ŝia vera nomo, idento oni scias nenian konkretan.
Ĉefverko: Passionibus Mulierum Curandorum
La plej grava verko de Trotula estis Passionibus Mulierum Curandorum (konata ankaŭ kiel Trotula Major), traktato pri ginekologio kaj virinaj malsanoj. Ornatu Mulierum (Trotula Minor), verkaĵo pri haŭtmalsanoj kaj kosmetiko, estis pli poste aldonita en Trotula Major.
Trotula emfazas, kiel gravas la pureco, ekvilibrigita nutrado kaj fizika aktiveco por virinoj kaj atentigas samtempe kontraŭ streso kaj maltrankvilo. Kiel Hildegard von Bingen, ŝi laboras kun simplaj metodoj kaj receptoj, atingeblaj ankaŭ por membroj de la simpla popolo.
En la enkonduko, Trotula skribas pri la inhibicioj de virinoj por paroli al vira kuracisto pri plendoj de siaj reproduktaj kaj seksaj organoj. Ŝiaj skribaĵoj atestas mirinde avangardajn ginekologiajn konojn en tiu tempo. Tiel ŝi sciis, ekzemple pri la rilato inter amenoreo kaj ina malfekundeco. Okaze de neregula menstruo, ŝi suspektas subnutradon, malsanon aŭ psikologian streson (doloro, kolero, ekscito aŭ timo) kiel kaŭzon. Ŝia ekspliko por troa sangado, tamen, baziĝas sur la teorioj de Galeno kaj Hipokrato pri galo.
En la ĉapitro pri la naskohelpo donas ŝi - el hodiaŭa vidpunkto - ankaŭ tre avangardajn instrukciojn. Do ŝi rekomendas eviti perinean vundigon per apogo de la perineo dum la naskodoloroj. Se okazas spite al tio ŝiro ĉe la perineum, oni devas kunkudri ĝin "per silka fadeno en tri ĝis kvar punktoj de kunkudro". Krome, ŝi donis al la akuŝistino detalajn informojn pri antaŭzorgo de malfacilaj naskiĝoj kaj damaĝoj dum la nasko.
Trotula opinidonis ankaŭ pri la bebo-prizorgado. Ŝi rekomendas stimulon de ĵusnaskitoj per masaĝo je oreloj kaj vango. Ŝi listigas faktorojn laŭ kiuj oni elektu bonan nutristinon.
Sendolorigaj miksaĵoj kaj aliaj konsiloj kaj lertaĵoj dum dentapero estas priskribitaj same kiel ĝeneralaj medicinaj notoj pri pedikoj, vermoj, dentodoloroj, plendoj pri la okuloj,  kancero, surdeco kaj trodikiĝo.
La Passionibus Mulierum post morto de Trotula
Ĝis la 16-a jarcento, verko de Trotula Passionibus Mulierum estis bazverko en medicinaj fakultatoj de Eŭropo. Krom tio, ŝiaj verkoj ankaŭ eniris la popolmedicinon kaj ekestis legendoj pri la verkisto.
Trotula Major estis ofte kopiita kaj multaj kopiistoj permesis al si la liberecon, apliki ŝanĝojn en la teksto aŭ aldoni propran ideon. Aliaj eldonis ŝian verkon kun alia titolo kaj kun siaj nomoj. Unuopaj ĉapitroj estis uzataj en aliaj verkoj. En la 13-a jarcento, alia kuracistino el Salerno mallongigis la manuskripton kaj grave ŝanĝis la enhavon. Ĉe kelkaj kopioj oni uzis la nomon „Trottola“, „Tortola“ aŭ la viran nomon „Trottus“. Jame en la 12-a jarcento aperis kopioj de Passionibus Mulierum sub nomo de ŝia supozita edzo, Johannes Platearius.
La unua presita versio aperis en 1544 en Strasburgo kiel parto de Experimentarius medicinae.
58185 Rokkosan
58185 Rokkosan estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei (gubernio Koĉi, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Montoj Rokko (japane 六甲山, Rokko-san), malantaŭ la urbo Kobeo. Ties kulmino alta je 1000 m estas la lulilo de la japana golfo kaj donacas panoraman vidon sur la Golfo de Osako kaj la spektinda nokta sceno de la urbo Kobeo.
Kantono Pont-sur-Yonne
La kantono de Pont-sur-Yonne (france canton de Pont-sur-Yonne) estas franca kantono lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la 10 kantonoj de la arondismento de Sens. Ĝia ĉefurbo estas Pont-sur-Yonne.
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Pont-sur-Yonne la jenaj 16 francaj komunumoj :
Afrika hararanĝo
Afrika hararanĝo aŭ afrikohararo estas hararanĝo kiu estas granda kaj globa. Ili povas esti tre grandaj, ĝis kelkfoje la diametro de la kapo. En la unua duono de la 20-a jarcento, nigrulo en Usono faris ĝin.
Georges Brassens
Georges BRASSENS (Esperantigite Georgo Brasenso) naskiĝis la 22-an de oktobro 1921, en la franca urbo Seto (tiam Cette). Li mortis la 29-an de oktobro 1981 en Saint-Gély-du-Fesc (16 kilometrojn norde de Montpellier / Monpeljero +/- Saĵelidufe Mopelje]. Li verkis, komponis kaj interpretis kanzonojn.
Vivo
Filo de homoj kun simpla vivo, li travivas trankvilajn tagojn en la suda Francio; li estis averaĝa lernanto kiun tutcerte interesis poezio: unu el liaj instruistoj, Alphonse BONNAFÉ [alfons bonafe] estos la unua malkovri en li tiun talenton por la poezio kaj por ĝin favori. Poste, la 19-jaraĝa Georges BRASSENS “supreniras” al Parizo, en 1940. Dum 1942, li trovas rifuĝejon ĉe Jeanne LE BONNIEC [ĵan’ le bonjek], bretondevena virino kiu estis tridek jarojn pli maljuna ol li kaj kiun li kromnomos “La Jeanne”. Dum pli ol dudek jaroj, li restos ŝia gasto. Pli poste, li dediĉos al ŝi kanzonojn, kiel “La Cane de Jeanne” [La anasino de Johanino] kaj precipe “Jeanne”. Li ne preterlasis respektsaluti ankaŭ ŝian edzon Marcel [marsel] (“Chanson pour l'Auvergnat” [Kanzono por la Aŭverniano]. La saman jaron, li eldonas sian unuan poemaron, sen iu ajn sukceso.
En marto 1943, li estis sendita Germanien, kadre de la S.T.O. (Service du travail obligatoire = Servo de deviga laboro). Tiam, li renkontas Pierre ONTENIENTE [pjer onteniente], alie nomitan Gibraltar, sian estontan sekretarion kaj kunulon. Ankaŭ tiam li aperas por la unuaj fojoj antaŭ publiko kaj komponas siajn unuajn kanzonojn.
Dum forpermeso Parizen, li dizertas kaj sin kaŝas ĝis la fino de la milito ĉe “la Jeanne”. Tie li loĝas en malgranda apartamento ĝis 1966. En 1946 Brassens aliĝas al la Federacio Anarkiista kaj skribas artikolojn en la gazeto Le Libertaire (nuntempe Le Monde Libertaire) sub multaj pseŭdonimoj (Géo Cédille, Gilles Collin ktp.). Tiam li kantas siajn unuajn kanzonojn dum anarkiistaj galaoj. Li provas estigi anarkistan gazeton en la 15-a distrikto de Parizo, sed vane.
Anekdotoj
Kvankam li vivis apud la urboj de Paimpol kaj Sète, li malŝategis manĝi fiŝojn.
En Esperanto
Jam en la tempo de la Ŝvarca Esperanto-kabaredo de la Tri koboldoj, do en la komenco de kvindekaj jaroj (kiam Brasenso mem nur komencis esti sukcesa kanzonisto), Roĝero Bernardo tradukis almenaŭ du el la plej famaj Brasensaĵoj: “La Kaptad’ de Papili’” (fr: La Chasse aux Papillons) kaj “Kanto por la Kampul’” (fr: Chanson pour l’Auvergnat), kiuj aperis en la kompillibro Francaj kanzonoj malnovaj kaj modernaj'.
Ĵak’ Ivart’, kiu persone konis Brasenson kiu donis al li la emon iĝi kantisto, interpretis kanzonojn liajn en Esperanto, sur la diskoj Jacques Yvart kantas Georges Brassens, aperinta en 1998. La tekstojn tradukis Klaŭdo Piron', kun Georgo Lagranĝo, Marcelo Redulez’. En 2011 li aperigis plian diskon “Brassens plu”, en kiu aperas pliaj kanzonoj, kaj ankaŭ iuj, kiuj aŭdeblas sur lia antaŭa Eo-disko Invito al Vojaĝo (aperinta en 2008).
Eksteraj ligiloj
Povra Marteno estas en la wikibooks
Howard Stay
Stay instruis Esperanton al laboristoj, kunlaboris al Tutmonda Esperantista Pedagogia Servo (TEPS) kaj „Internacia Pedagogia Revuo“, redaktis „Sennacieca Pedagogia Revuo“ (eliris 4 kajeroj, 1930) kaj „The Labour Esperanto-Bulletin“, 1931-1932. Plenumkomitatano de SAT de 1930 ĝis 1932.
Kuntio
Kuntio (sanskrito : कुंती Kuṃtī) estis la patrino de la tri pliaĝaj panduidoj, edzino de la raĝo Panduo kaj reĝino de Hastinapuro laŭ la barata epopeo Mahabarato. Ŝia historio estas ankaŭ rakontita en la Bagavata Purano, kie ŝi parolas pri la filozofio de devoteco al Kriŝno, konita kiel Bhakti Jogo. Kuntio estas vidata kiel figuro de granda graveco en multaj hinduismaj tradicioj kaj speciale, por la adorantoj de Kriŝno (Viŝnuismo).
Baptopatro
Baptopatro estas tiu, kiu en kristana religio prezentas personon, ofte infanon, al bapto, donas al ĝi ĝian nomon kaj estas spirita gvidanto de la baptito.
Simila rolo ekzistas okaze de la konfirmacio. La konfirmacia patro eble, sed ne deve identas kun la baptopatro.
Socia signifo de baptopatro estas, ke infano havu zorganton, eĉ se ĝiaj gepatroj mortas. Tia zorgo estas morala, sed ĝenerale ne leĝa devo, ĉar la leĝo de la plej multaj landoj ne agnoskas la rolon de baptopatro.
Pol'and'Rock Festival
Deveno
La devizo de la festivalo estas "Amo, Amikeco, Muziko". La evento estas tenata de la Granda Orkestro de Kristnaska Almozdonado kiel maniero de dankado ĝiajn volontulojn. Ĝenerale dumsemajna evento, ĝiaj du etapoj estas en daŭra uzo ekde frua posttagmezo, havante elstaran econ de spektakloj de ĉirkaŭ 30 anaroj ĉiujare. Multaj Polujaj anaroj plurfoje ĉeestis, unkluzive de IRA, Myslovitz, Dżem, Acid Drinkers, Lessdress kaj 2TM2,3. Internaciaj anaroj estas ankaŭ invititaj ĉiun jaron - Sabaton, The Stranglers, Papa Roach, The Prodigy, Guano Apes, Kontrust, Clawfinger, Nigel Kennedy, Gentleman, Korpiklaani inter multaj aliaj.
Historio
La unua Przystanek Woodstock okazis en Czymanowo en 1995. En 1996 la festivalo okazis en Szczecin. De 1997 ĝis 1999 en Żary. En 2000 en Lębork. De 2001 ĝis 2003 denove en Żary. Ĝi okazas en Kostrzyn ĉe Odro (Kostrzyn nad Odrą) ekde 2004.
Vidu ankaŭ
Festivalo LaSemo (Belgio)
Festivalo kun transkulturaj interŝanĝoj (Anglio)
Internacia festivalo de la Tero (Francio)
Woodstock-festivalo
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo
Esperanta paĝo pri Pol'and'Rock Festival
Áron Dimény
DIMÉNY Áron [dime'nj] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Oradea la 29-an de majo 1975.
Kariero
Li finis en la aktorfako en 1997 en Universitato Babeş-Bolyai. Ekde septembro 1997 li estas ano de la Kolozsvári Állami Magyar Színház kaj de la UNITER (Rumanuja Teatra Asocio).
Six-Fours-les-Plages
Six-Fours-les-Plages (franca elparolo: [], okcitane: Sièis Forns) estas franca komunumo en la departemento Var, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura, kaj administre apartenas al la kunurba komunumo de Tulono, kreita en 2002. Fine de en la komunumo vivis, antaŭe estis 34,057 loĝantoj en la jaro 2012.
Geografio
Six-Fours-les-Plages situas en duoninsulo ĉe Mediteraneo. Ĝia teritorio inkluzivas la insulon Embiez.
Jiříkov (distrikto Bruntál)
Jiříkov estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta en distrikto Bruntál, regiono Moraviasilezia, proksimume 9 km sude de Rýmařov kaj 20 km okcidente de urbo Bruntál. En ĉi tie vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1264. Jiříkov estiĝis evidente enkadre de koloniiga agado de olomouca episkopo Bruno el Schauenburg. En la jaro 1494 ĝi apartenis al sovineca senjorujo. El devena povica konstruloko restis post la jaro 1945 nur solecaj domoj, hodiaŭ estas ĉi tie precipe novkonstruaĵoj en la norda parto de la historia municipo.
Jiříkov en kulturo
Municipo Jiříkov kaj ties loĝantoj rolas ĉefrolon en filmo de Bohdan Sláma Divoké včely (Sovaĝaj abeloj).
Partoj de la municipo
(indikoj el popolnombrado en 2001; sume do tiam 158 domoj kaj 304 loĝantoj)
1864
1864 estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1864 post Kristo okazis, interalie:
Jazz (Queen)
Jazz (angle: Ĵazo) estas la sepa muzikalbumo de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi estis lanĉata en 1978 kaj estas produktita de Queen kaj Roy Thomas Baker. La albumo estas tre diversa kaj stile kaj teme. Strange, malgraŭ la titolo, ĝi enhavas preskaŭ nenion ĵazeca.
John James Audubon
}} John James AUDUBON (naskiĝis la, mortis la ) estis usona ornitologo, naturalisto, ĉasisto kaj pentristo. Li pentris, katalogis kaj priskribis la birdojn de Nordameriko.
Biografio
Audubon naskiĝis en Haitio (tiam nomita Saint-Domingue), neleĝa filo de Jean Audubon, franca ŝipkapitano kaj Jeanne Rabin, hispana kreola el Luiziano kiu estis mortigita ĉe insurekcio de sklavoj. La patro reedziĝis kaj Audubon estis zorgata de sia duonpatrino, Anne Moynet. Li estis laŭleĝe adoptita en marto de 1789 kaj nomita Jean-Jacques Fougere Audubon, kion li poste usonigos. Li estis edukita en Parizo, kie li ricevis lecionojn el la franca pentristo Jacques-Louis David.
En 1803 lia patro akiris falsan pasporton por li por veturi al Usono por eviti la Napoleonajn Militojn. Li suferis flavan febron kaj la ŝipkapitano lokis lin ĉe gastejo estrata de kvakeraj virinoj kiuj flegis lin ĝis resaniĝo kaj instruis al li la unikan kvakeran formon de la angla. La destino estis familia bieno en Mill Grove, ĉe Filadelfio, Pennsylvania, kie en 1803 li komencis la studadon de la natura historio per enkonduko de la unua konata birdoringado en la kontinento: li ligis fadenon al la kruroj de Orienta febo kaj konstatis, ke ili revenis al la samaj nestolokoj jaron post jaro. Je tiu jaro li trafis kaj engaĝiĝis al sia najbarino Lucy Bakewell, kiun li edzinigis en 1808. Li komencis ankaŭ desegni kaj pentri birdojn. En postaj jaroj li asertis esti ĉasinta en la Apalaĉaj Montoj kun Daniel Boone.
Li regis vendejon en Louisville, Kentucky, loĝis en Henderson, Kentucky, kaj atestis la tertremon de New Madrid en 1811-1812. Li havis du filojn: Victor Gifford (n. la 12-an de junio 1809) kaj John Woodhouse (n. la 30-an de novembro 1812), kaj du filinojn: Lucy (1815-1817) kaj Rose (1819). Post jaroj da sukcesa negocado en Pensilvanio kaj Kentucky, li bankrotis. Tio pelis lin sekvi sian naturstudadon kaj pentradon pli vigle kaj li enŝipiĝis la riveron Misisipon kun sia pafilo, pentroskatolo kaj helpanto, klopodante trovi kaj pentri ĉiujn birdojn de Usono.
Je sia alveno en Nov-Orleano printempe de 1821, li ekloĝis tie lernigante pentri la filinon de terposedantoj. Por desegni aŭ pentri la birdojn, li unue pafis ilin, per maldika municio por eviti ties disigon. Poste li uzis dratojn por starigi ilin al natura sinteno. Liaj pentraĵoj ŝajnas vere en naturo. Tio kontrastis kun la troae rektegaj reprezentaĵoj de birdoj de liaj samtempuloj, kiel Alexander Wilson. Audubon iam verkis: "Mi volas diri malmultajn birdojn kiam mi pafas malpli ol centon unutage." Unu el liaj biografistoj, Duff Hart-Davis, rivelis, "Ju pli rara estis la birdo, des pli barakte li persekutis ĝin, sen priokupiĝi pri la fakto, ke ties mortigo povus akceli la formortigon de tiu specio."
Ĉar li ne ĝuis aliajn enspezojn, Audubon ekis vendi portretojn laŭ antaŭmendo. Lucy Audubon tuj iĝis la vivogajnanto de la paro kaj de la du junaj filoj. Trejnita kiel instruisto, ŝi lekciis por infanoj eksterhejme kaj poste iĝis loka instruisto kaj ekloĝis, kun sia filaro, kun riĉa plantejposedanto en Luiziano.
Danke al kuraĝigo kaj financa helpo de la edzino, Audubon kunportis sian kreskantan kolekton al Britio en 1826 kaj pli precize al Liverpool. Britoj ne povis tiam akiri sufiĉajn bildojn de la malproksimaj arbaroj de Ameriko kaj li ĝuis rapidan sukceson. Li iĝis la "American Woodsman" (Amerika arbarulo) kaj atingis sufiĉan monon por publikigi sian Birds of America (Birdoj de Ameriko). Ĝi konsistis el mankoloritaj, realgrandaj printaĵoj faritaj el gravuritaj bildoj de ĉirkaŭ 39 je 26 colojn. Tiu origina eldono estis gravurita en akvatinto de Robert Havell junior; konata kiel la folio Duobla Elefanto kaj tre ofte konsiderita la plej granda libro de pentraĵoj iam produktita. La publikigo de Birds of America en malfruaj 1830aj jaroj finfine ebligas al Audubon vivteni sian familion per siaj pentraĵoj. Ĉiuj 435 de la preparigaj akvareloj por Birds of America estas nune ĉe la Historia Socio de Novjorko.
Eĉ la reĝo Georgo la 4-a estis entuziasmulo de Audubon. Audubon estis elektita membro de la Reĝa Societo de Londono. Laŭ tio li sekvis la spurojn de Benjamin Franklin, kiu estis la unua amerika membro. Kiam li estis en Edinburgo por serĉi abonojn por sia libro, li faris montradon de sia metodo uzi dratojn por starigi birdojn antaŭ profesoro Robert Jameson de la Wernerian Natural History Association kun la studento Charles Darwin inter la aŭkultantaro kaj ankaŭ vizitis la remburejon de la anatomiisto Robert Knox.
Li sekvis kun sia Birds of America kun alia kroma verko, Ornithological Biographies (Ornitologiaj biografioj), vivhistorioj de ĉiu species verkita kun la skota ornitologo William MacGillivray. Kaj la libro de pentraĵoj kaj la biografioj estis publikitaj inter 1827 kaj 1839. La plej granda produkto, publikita el 1831 ĝis 1893, konsistis el kvin volumoj de biografioj de birdoj kaj kvar volumoj de portretoj de birdoj. La portretoj enhavis ĉirkaŭ kvarcento da pentraĵoj, koloritaj kaj realgrandaj.
Dum tiu epoko, Audubon plue faris ekspediciojn en Nordameriko kie li aĉetis bienon ĉe la rivero Hudson, nune la Parko Audubon. En 1842, li publikis popolan eldonon de Birds of America en Usono. Lia fina verko estis pri mamuloj, la Viviparous Quadrupeds of North America, kiu estis verkita kunlabore kun lia bona amiko la Rev. John Bachman (de Charleston (Suda Karolino)) kiu prilaboris multe de la scienca teksto. Ĝi estis kompletita de liaj filoj kaj bofilo kaj publikita postmorte.
Audubon estis entombigita en la tombejo Trinity Churchyard en Manhatano, Novjorko kie estas impona monumento por lia honoro, sed la preciza loko de la tombo ne estas klara.
Heredaĵo
La National Audubon Society estis starigita kaj nomita pro lia honoro en 1905. Multaj urboj kaj unu graflando (en Iovao) ankaŭ portas lian nomon. En Henderson, Kentucky, li estas rememorita de Parko John James Audubon. La Muzeo Audubon anhavas multajn el la originalajn akvarelojn, oleopentraĵojn, gravuraĵojn kaj personajn memoraĵojn de Audubon. La Centro Naturo enhavas naturan rigardejon, kiu honoras la emon de Audubon por naturo kaj malferma kamparo. La Parko permesas loĝi en kampadejo, piediradon, fiŝkaptadon, naĝadon, golfon kaj tenison. La Parko Audubon kaj la kamparklubo en Louisville, Kentucky estas en la areo de lia iama vendejo.
Eksteraj ligiloj
(En la angla)
Nenecoj
La Nenecoj (nenece ненэй ненэче, хасово, нещанг; antaŭe — самоеды, юраки) estas samojeda etno, loĝanta en la nordo de Rusio, je ambaŭ flankoj de la Urala montraro. Ili migris tien el suda Siberio en la 1-a jarmilo. Je la lasta censo, en 2010, ili nombris 45 000, la plejparto en la Arĥangelska provinco.
La nenecoj havas propran lingvon: la neneca, samojeda membro de la urala lingvaro, kies literatura formo estas instruata en lokaj lernejoj. La junuloj ofte preferas la rusan. 77 % de la nenecoj konsideras la nenecan sia gepatra lingvo, do parolas ĝin.
Nomo
Memnomoj estas «ненэц'» (nenec), «хасава» (hasava) en la tundra dialekto kaj «нещанг» (neŝĉang) en la arbara dialekto. Ĉiu signifas "homo" kaj, krom hasava, venas de la sama origino kiel eneco kaj nganasanoj: vorto kiu signifas "vera", "aŭtentika". Oni ankoraŭ povas rekoni tiun signifon en la ofte uzita memnomo «ненэй ненэц'» (nenej nenec) - "vera homo".
Teorio de Stralenberg
Svedia geografo kaj lingvisto Philip Johan von Strahlenberg rimarkis, ke sur la Sajana plataĵo loĝas gentoj, kies lingvoj antaŭnelonge apartenis al la Samojedaj. Do li supozis, ke samojedlingvanoj de tiu plataĵo estas posteuloj de la samojedlingvanoj de Ĉirkaŭpolusa zono, kies aborigenoj ili estis. Laŭ li parto da samojedoj pro nekonataj kialoj direktiĝis suden kaj loĝigis Sajanan plataĵon.
Teorio de Fischer — Castrén
La rusia germandevena historiisto Johann Eberhard Fischer supozis, ke la nordaj samojedoj (antaŭuloj de la nunaj nenecoj, nganasanoj, enecoj kaj jurakoj) estas posteuloj de la samojedaj gentoj de la Sajana plataĵo, kiuj antaŭeniris de suda Siberio al pli nordaj teritorioj.
En la 20-a jarcento tiun supozon subtenis la finna filologo Matthias Castrén, kolektinta abundan lingvan materialon. Li supozis, ke en la 1-a jarmilo dum la Elorienteŭropaj popolmigradoj samojedaj gentoj estis elpuŝitaj de la tjurkoj de sur la Sajana plataĵo norden.
En 1919 la soveta esploristo A. A. Ĵilinskij akre kritikis tiun teorion. Li diris, ke tia migrado postulus drastan ŝanĝon de vivomaniero, kio apenaŭ eblus dum malmulta tempo. La nunaj nenecoj estas boacbredantoj, dum loĝantoj de la Sajana plataĵo estas terkultivistoj.
Teorio de Georgij Prokofjev
La soveta sciencisto Georgij Nikolaĵeviĉ Prokofjev, apogante sin al la teorio de Fischer — Castrén, iom korektis ĝin. Laŭ li inter antaŭuloj de la nunaj nenecoj, nganasanoj, enecoj kaj selkupoj estis ne nur la samojedaj gentoj de la Sajana plataĵo, sed ankaŭ iuj aborigenaj gentoj de la Ĉirkaŭpolusa zono, kiuj loĝigis Ob-Jenisejan basenon ekde antikva tempo.
La nenecaj historirakontoj asertas, ke iliaj antaŭuloj, alvenintaj norden, renkontis tie lokan malaltstaturan genton «sihirtja», kiu havis diversajn malkutimajn konojn kaj poste «foriris subteren». Kelkaj esploristoj opinias, ke temas pri anoj de la Ust-Poluja kulturo.
La konata rusia etnografo Aleksej Golovnjov opinias, apogante sin sur arkeologiaj malkovroj, ke antaŭuloj de la nenecoj loĝis sur deklivoj de la Norda Uralo kaj Norda Ĉeobejo ekde mezolitiko kaj neolitiko.
Historio kaj okupoj
La unua skriba mencio pri la nenecoj aperas en la rusa Komenca kroniko (1092), kie oni diras pri «samojad» ( самоядь). Tiutempe loĝantoj de Velikij Novgorod penetris laŭ nordaj vojoj al Uralo kaj Siberio.
Tiutempe la nenecoj plejparte okupiĝis pri ĉasado, inkluzive al sovaĝaj boacoj. Nur malgranda kvanto da boacoj estis hejmigitaj kaj uzataj kiel sledbestoj.
De la 16-a ĝis 18-a jarcentoj formiĝas grandgrega boacbredado kiel ĉefa okupo. Tion influis interalie rusa ekspansio, kiu devigis la nenecojn nomadi kaj uzi gregojn da boacoj kiel ĉefan fonton de provizio. Certan rolon ludis ankaŭ malaltiĝo de kvanto de la sovaĝaj boacoj. Migrante al la bordo de la Arkta oceano, la nenecoj asimilis kulture proksiman al ili lokan loĝantaron (en la neneca folkloro nomata «sihirtja», dum alia parto de la etno migris orienten, al Jenisejo, kie la nenecoj okupis la terojn de la ankaŭ kulture proksimaj enecoj-mantuoj. Lasta batalo inter la nenecoj kaj enecoj okazis vintre de 1849-1850 sur la dekstra bordo de Jenisejo kaj ĉe la lago Turuĉe-do. Militemaj nenecoj okazigis atakojn kontraŭ la rusaj antaŭpostenoj Pustozjorsko, Obdorsko (Saleĥardo), Mangazejo, Berjozovo, buĉadis kristaniĝintajn kaj subiĝintajn al la rusa administracio aborigenojn.
En la 1830-1840-aj jaroj okazis ribelo de Vauli Nenjang kontraŭ la administracio de Obdorsko. En 1934 kaj 1943 okazis ribeloj (nenece: mandalada) de la nenecoj de Jamalo kaj Uralo. La arbaraj nenecoj partoprenis la Kaziman ribelon.
Antaŭe la nenecoj okupiĝis precipe pri ĉasado de sovaĝaj boacoj, felaj kaj maraj bestoj, naĝbirdoj, harpunadis kaj retkaptadis fiŝojn. En la 19-20-aj jarcentoj plejan signifon akiris grandgrega boacbredado. Ĝi karakteriziĝas je grandaj gregoj (200 ĝis 3000 boacoj) kaj uzado de paŝtistaj hundoj. La tundraj nenecoj sekvas nomadan vivmanieron, translokiĝante kun gregoj de la rando de arbaro (vintre) ĝis arkta marbordo aŭ montara tundro (somere). Dum jaro ili trairas ĝis 1000 km. En sama loko la nenecoj staras de kelkaj tagoj (printempe kaj aŭtune) ĝis du-tri semajnoj (vintre). Somere restadejoj kreskas ĝis 6-9 ĉumoj por gardi kunigitan gregon, vintre diseriĝas. La arbaraj nenecoj havas malgrandajn gregojn (10 ĝis 300), paŝtas boacojn duonlibere, nomadas ne tre distance, je radiuso 200 ĝis 300 km kaj kunigas ordinare 1-2 ĉumojn.
Ekde la 1930-1940-aj jaroj restadejoj estis transformitaj en kolĥozajn kaj sovĥozajn brigadojn kaj iĝis pli konstantaj.
Socio kaj religio
Sistemo de sociaj rilatoj baziĝas sur teritoriaj, posedaj kaj geedza-parencaj interligoj inter klanoj (nenece: jerkar), kvanto de kiuj lime de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj atingis 90. La nunaj familinomoj de la nenecoj devenas de la klanonomoj. Klanoj formas la du ekzogamiajn fratriojn (nenece: tenz) — Harjuĉi kaj Vanujta.
Kernon de la neneca diaro konsistigas tri ĉefaj figuroj: la supera dio-demiurgo Num, lia similulo-antagonisto, reganto de la reĝlando de malsanoj kaj morto N’a, aŭspiciantino de patrineco kaj nasko Ja-Mjunja (Patrino-Tero). Gravas ankaŭ Javmal (Reganto de sudaj akvoj), N’ermsej (Koro de la Nordo), Ili-bembertja (Vivotenanto, Donacanto de boacoj), Jasb (Reganto de akvoj). La ĉefa sanktejo de la arbaraj nenecoj estas lago Numto (la Dia lago), sur unu el tieaj insuloj (la Koro-insulo) oni faras oferojn al la dioj (Numgimboj, Njumulik).
Loĝejoj
Nomadaj nenecoj loĝas en ĉumoj (nenece: mja) — translokigebla konusforma konstruaĵo, konsistanta el 25-50 lignaj stangoj kaj dutavola tego (njuko) el 70-80 boacaj feloj. Antaŭe someraj tegoj estis farataj el betulŝelo, hodiaŭ el baŝo. En restadejo ĉumoj staras duonronde aŭ vicorde, kun eniroj orientitaj al la sunleviĝo. Ĉirkaŭ ĉumoj oni starigas sledojn ŝarĝitaj je kunpakitaj aĵoj; ili ankaŭ servas por aranĝi barilon por boacoj.
La arbaraj nenecoj en restadejo aranĝas ŝedon sub kiu oni deponas aĵojn. Ankaŭ ili konstruas argilan fornon por baki panon. Diference de la tundraj nenecoj ili ne veturigas kun si brullignojn kaj ĉumajn stangojn.
Transporto
Por veturado la nenecoj la tutan jaron uzas boacsledojn (nenece: ĥan), jungitajn je 2-7 boacoj, kiuj kuras dise (gvidboaco kuras maldekstre). Estas diversaj sledoj: malpezaj pasaĝeraj (viraj kaj virinaj), kargaj. Dum marŝo karavano (nenece: mjud) disetendiĝas je 1-2 km. Ĉe la maraj kaj riveraj bordoj vintre oni uzas hundajn jungitarojn. Por transiri riveron aŭ kapti fiŝojn oni uzas transporteblajn en sledoj ĉizitajn boatojn aŭ rezinajn ŝvelboatojn. Ĉe la arbaraj nenecoj somere plej gravan transportan rolon somere havas ĉizitaj boatoj, vintre skioj. Nun oni aktive uzas motorboatojn kaj motorsledojn.
Vestoj kaj arto
Vestojn oni faras el boacfeloj, kiuj estas interkudrataj per kudroj el boacaj tendenoj. Viroj surportas malicaon — fermitan veston kun felo internen, kapuĉo kaj pugnogantoj (en la Kaninska tundro kaj la insulo Kolgujev ĝi ne havas kapuĉon), striktitan per zono ornamita per kupraj platoj, amuletoj (ursaj kojnodentoj) kaj tranĉilo en ornamita ligna tranĉilingo. Vintre super malicao oni surportas sovik (felo ekstere).
La dekoraj artoj de la nenecoj karakteriziĝas je felmozaiko (alternado de la blanka kaj malhela koloroj en ornamaĵoj) sur vestoj kaj virinaj sakoj. Ankaŭ estas praktikata gravurado sur ligno kaj ostoj, pipoj, ostaj elementoj de la boacjungilaro.
Kuirado
Viandon kaj gracon al la nenecoj donas plejparte boacbredado. Boacaĵon oni peklas kaj manĝas iel ajn — krudan, fumaĵitan, sunsekigitan. Plej ŝatataj estas lango, koro, abomaso de boaco. Viandon oni ofte manĝas kruda, kun sango, kiun aparte trinkas. Tio provizas la nenecojn per vitaminoj, aparte je C kaj B2. Pro tio ili neniam suferas skorbuton. La arbaraj nenecoj multe manĝas ankaŭ viandojn de alkoj kaj sovaĝaj boacoj, arbarajn kaj naĝbirdojn, diversajn plantojn.
Ankaŭ vaste uzata estas fiŝaĵo (koregono, ezoko, nelmo), kiun oni bolkuiras, stufas aŭ rabotas krudan por fiŝrabotaĵo. Ĉemaraj nenecoj manĝas ankaŭ ĉasitajn marajn bestojn. Uziĝas por nutrado aĉetataj porkaĵo kaj bovaĵo. Kiel garnaĵon oni uzas ĉefe makaroniojn kaj nur malofte rizon kaj legomojn.
Inter trinkaĵoj plej ŝatataj estas teo, kompotoj kaj fruktakvoj el ruĝa vakcinio, kamemoro, mirtelo, ankaŭ ĵeleo el amelo kaj bersuko.
Sebastião Laranjeiras
Sebastião Laranjeiras estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 10.371 loĝantojn en 2010.
Nenecoj
Kuirado
La nenecoj preferas sekalpanon.
Lingvo
La nenecoj posedas propran lingvon: la neneca, kiu apartenas al la Urala lingvaro, kies okcidenta parto estas la finn-ugra lingvaro, al kiu apartenas ankaŭ lingvoj kiel la finna, la estona kaj la hungara. En la Urala lingvaro, ĝi estas (kune kun la eneca kaj la nganasana) membro de la norda grupo de la samojeda lingvaro.
Pro la malgranda loĝantardenseco kaj la granda disvastiĝo de la parolantoj, la neneca posedas riĉan kvanton da dialektoj. La du ĉefaj grupoj estas la tundra, parolita de 95% de la nenecoj, kaj la arbara. Ene de tiuj du grupoj, la malsamoj estas pli aŭ malpli etaj kaj ĉefe fonetikaj, do ne malfacilas por parolantoj de aliaj dialektoj kompreni unu la alian, sed la malsamoj inter la du grupoj estas pli grandaj. Iuj esploristoj eĉ konsideras ilin du apartaj lingvoj.
La neneca havas riĉan kapablon priskribi la naturon (precipe neĝon), la veteron, boacbredadon, ĉasadon kaj fiŝkaptadon. Ĝin grave influis tjurkaj kaj ob-ugraj lingvoj, la komia kaj la rusa. Inverse, la neneca ankaŭ influis aliajn lingvojn, precipe pri boacbredado kaj la nomada vivomaniero.
La nenecoj dumjarcente uzas skribon. Per familiaj simboloj nomitaj "tamga" ili indikis posedojn. Tamen vera skribo por la lingvo ne ekzistis. La unuaj provoj krei ĝin okazis fare de ortodoksaj misiistoj, sed ili ne pludaŭris. La nuna neneca skribo estis kreita en la 1930-aj jaroj surbaze de la plej parolita vario de la tundra dialekto — tiu de Bolŝaja zemlja. Unue ĝi uzis latinan alfabeton, ekde 1937 ĝi transiris al cirila alfabeto.
La neneca literaturo konsistas ĉefe el lernejaj libroj kaj iom da fikciaĵoj kaj rakontoj pri ĉiutaga vivo. Konataj verkistoj estas Tiko Vilka, Ivan Istomin, Leonid Lapcuj, kaj Vasilij Ledkov. Ekzistas ankaŭ neneca gazeto Njarjana Ngirm ("La Ruĝa Nordo"), eldonata en Saleĥardo.
Hodiaŭ plejparto de la nenecoj ankaŭ scipovas la rusan. Ili ĝin lernas en la lernejoj kaj uzas por komuniki kun ŝtataj institucioj kaj alietnaj loĝantoj. Oni konsideras la rusan pli prestiĝa lingvo kaj do la junuloj ĝin ofte preferas. Tial kvankam laŭnombre nenecoj kreskas, la kvanto da scipovantoj de la neneca malkreskas.
Populacio kaj loĝado
La nenecoj estas konsiderataj inter malmultnombraj etnoj de Siberio, sed laŭ populacio okupas en ĉi kategorio unu el plej superaj lokoj. Laŭ la Tutnacia censo de 2010 en Rusio loĝis 45 000 nenecoj, el kiuj 29 772 — en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto.
Nomo de ĉi etno eniris la nomojn de la du aŭtonomaj distriktoj — Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (parto de Tjumena provinco) kaj Nenecio (parto de Arĥangelska provinco). Ekzistis ankaŭ Tajmira (Dolgano-Neneca) aŭtonoma distrikto, sed en 2007 ĝi konvertiĝis al Tajmira Dolgana-Neneca distrikto ene de Krasnojarska regiono.
Estas la du ĉefaj grupoj de la nenecoj: la tundraj (plej multnombraj) kaj la arbaraj (ĉirkaŭ 1500; la tundraj nomas ilin «пян-хаса-ва» — pjan-hasa-va). La tundraj nenecoj loĝas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto kaj Nenecio. La arbaraj nenecoj loĝas en la baseno de la riveroj Puro kaj Tazo en sud-orienta parto de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto kaj en Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto - Jugra.
Antropologia tipo
La nenecoj apartenas al la Urala raso, do kunigas antropologiajn trajtojn de la Eŭropoidaj kaj Mongoloidaj rasoj. Ili havas pli-ol-mezuman mongoloidecon komparita je la aliaj uralaj rasoj, sed ĝi malaltiĝas de oriento al okcidento. Do ĝi plej grave montriĝas inter la arbaraj nenecoj kaj malplej inter tiuj ĉe Arĥangelsko.
Kutime ili ne atingas tre altan alton: La meza vira alto estas 158 cm. Iliaj vizaĝoj estas larĝa kaj plata kun mallonga kaj iomete elstaranta nazo. Iliaj haroj estas malbukla kaj dika, sed ili ne havas fortan barbkreskadon. Pro forta pigmentado, iliaj haroj kaj okuloj kutime estas nigra aŭ bruna kaj ili havas (relative) malblankan haŭton.
Teroformigo de Marso
Teroformigo de Marso estas nuntempe hipoteza procedo loĝi kaj teroformigi Marson por ke ĝi havu terajn situaciojn, tiel atmosfero, klimato, akvo, naturo ktp. Teroformigo de Marso estas komuna aspekto de scienc-fikcio, kaj iĝas pli kaj pli grava afero ĉar timoj pri klimata ŝanĝo kaj homa surviveblo pliiĝas.
Kialoj
Estas multaj kialoj ke teroformigi Marson eble estas necese. Unue, la konstanta kresko de homaro kaj konsekvence la konstanta uzado de teraj materialoj kreas gravajn sociajn kaj ekologiajn problemojn. Cetere, se katastrofa evento okazus en Tero, Marso povus esti la dua homara hejmo. Marso specife estas bona loko por teroformigo, ĉar ĝi estas la plej simila planedo al Tero en la sunsistemo.
Obstakloj
Estas multaj obstakloj teroformigi, ĉar la situacio de Marso ne estas la sama kiel sur la Tero. Specife, iuj problemoj, kiujn teroformigistoj devas venki, estas:
Kantono Saint-Julien-du-Sault
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Saint-Julien-du-Sault la jenaj 9 francaj komunumoj :
(6732) 1992 CG1
(6732) 1992 CG1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Korpaj Mondoj
Korpaj Mondoj (germana titolo: Körperwelten, angla variaĵo Body Worlds) estas vojaĝanta ekspozicio de disaj homaj korpoj, bestoj kaj aliaj anatomiaj strukturoj de la korpo, kiu estis konservitaj per plasto. Gunther von Hagens disvolvis la konservan procezon, kiu "kunigas subtilan anatomion kaj modernan polimerkemion", en la fino de la 1970-aj jaroj.
Serio de anatomiaj ekspozicioj de Korpaj Mondoj travojaĝis multajn landojn tutmonde, foje starigante polemikojn pri provizado kaj elmontrado de efektivaj homaj kadavroj kaj korpopartoj. Tamen, Von Hagens subtenas, ke ĉiuj homaj specimenoj estis akiritaj kun plena scio kaj konsento de la donacintoj antaŭ ol ili mortis, kaj lia organizo konservas ampleksan dokumentadon pri ĉi tiu permeso. Von Hagens emfazas kaj edukajn kaj artajn aspektojn de siaj kompleksaj kaj novigaj disertaĵoj, kaj ofertas interretajn instruadojn por edukistoj. Li ankaŭ provas distingi siajn klopodojn de tiuj de konkurantoj, kiuj eble estis malpli detalaj en akirado de anticipa permeso de iliaj specimenaj fontoj.
La projekto komencita en 1995 kompareblas, sed ne asociiĝas, kun la usona ekspozicio Bodies... the exhibition, unuafoje prezentita en Tampa, Florido, la 20-an de aŭgusto 2005.
Malnova Urbo (Kamjanec-Podilskij)
La Malnova Urbo (ukraine Старе місто, Stare misto) estas la plej malnova kvartalo de Kamjanec-Podilskij, Ukrainio. Ĝi troviĝas en meandro de Smotriĉ, oriente de la Malnova Kastelo.
La Malnova Urbo troviĝas sur duoninsulo, fortranĉita de la ceteraj urbopartoj per profunda ravino de Smotriĉ, kaj ĝis 1874 estis konektita nur per kastela ponto (t.n. Turka ponto) kun la Malnova Kastelo. Ĝis 1790 Kamjanec-Podilskij estis dividita al tri kvartaloj: pola, rutena kaj armena, kaj ĉiuj ili havis siajn proprajn magistratojn.
Kamjanec-Podilskij ricevis urbajn rajtojn laŭ la magdeburga juro de podolia duko Koriatoviĉ en 1374. Tiam estis markita la pola urboplaco, en kies angulo en 1375 oni konstruis lignan preĝejon (postan Katedralon de Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo). Ĉe la norda urborando kreiĝis la rutena urboplaco, kaj sude de la pola - la armena urboplaco.
En la jaroj 1941-1943 en la Malnova Urbo ekzistis geto (germane Ghetto Kamenez-Podolsk).
Zoltán Andory Aladics
Zoltán ANDORY ALADICS [andori aladiĉ] rumania hungara inĝniero pri arbarkulturo, fotisto. Li naskiĝis en Fogaras la 7-an de januaro 1899 kaj mortis la 1-an de novembro 1990 en Miercurea Ciuc.
Sankt Stefan ob Leoben
Sankt Stefan ob Leoben - germana prononco pli-malpli - estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Leoben. Fine de en la komunumo vivis.
Militista akademio
Milita akademio aŭ Militista akademio estas eduka instanco de militista karaktero. Ties preciza difino dependas de la lando. Estas tri tipoj de militaj akademioj: teknika altlernejo, universitataj kaj tiuj kiuj utilas nur por preparado de kadetoj por oficiroj de la diversaj armeoj de ŝtato. La majoritato de la landoj havas nur tiun lastan, kaj en kelkaj, kiaj en Ĉilio, plej taŭge estas nomataj kiel militlernejo, ĉar la termino akademio rezerviĝas ĝenerale por aliaj medioj de la kulturo.
Ĝenerala Popola Kongreso de Libio
La Ĝenerala Popola Kongreso de Libio (مؤتمر الشعب العام الليبي) kadre de la en 2011 forte pribatalata reĝimo de Muamar Kadafi en Libio estas la ekvivalento al nacia parlamento. Ĝi konsistas el 2 700 reprezentantoj de la iom pli ol 600 Bazaj Popolaj Kongresoj de Libio. La Ĝenerala Popola Kongreso estas leĝdona forumo, kiu interagas kun la Ĝenerala Popola Komitato, kies membroj estas sekretarioj de la naciaj libiaj ministerioj.
La sekretarioj kaj de la Ĝenerala Popola Kongreso de Libio kaj de la Ĝenerala Popola Komitato estas nomumataj fare de la ĝenerala sekretario de la Ĝenerala Popola Kongreso (ekde la 26-a de januaro 2010 la politikisto Muhamad Abu l-Kasim az-Zuŭai), kaj estas konfirmitaj en ĉiujara kongresa kunveno. La ministroj de la Ĝenerala Popola Komitato respondecas pri la rutina ĉiutaga funkcio de sia ministerio.
La Popola Halo de Libio, kie kunvenas la kongreso, estis fajrigita en februaro 2011 kadre de la libia revolucio de 2011.
NGC 2143
NGC 2143 estas malfermita stelamaso en konstelacio Oriono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mulao
Mulao (angle: mullah; france: moulay; perse: ملا) estas islama instruisto, pastro aŭ studento pri teologio. La nomo devenas el la araba مولى, maulā, t.e. "sinjoro", "majstro" aŭ "protektanto". Komence mulao estis kutima nomo por ŝijaismaj religi- kaj jurkleruloj laŭ la araba titolo maulā.
Hodiaŭ oni uzas la vorton por ĉiuj kleruloj sub la ajatolo.
En islama orienta kultursfero oni uzas la vorton aldonita al la nomo por honorigi nobelon.
La vorto troviĝas interalie en norda Afriko en nomoj de lokoj kaj sanktejoj, nomitaj laŭ iu mulao.
Greka grupo
La Greka grupo estas grupo de etnoj, kiu konsistas el Grekoj (12,4 mln) kaj Greko-Kipranoj (0,6 mln), kiuj parolas la saman lingvon.
GREKOJ
Alconchel
Alconchel [alkonĉEl] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas Alconcheleros. La censita populacio en 2007 estis de 1.970 loĝantoj.
Situo
Alconchel estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 296 m; je 45 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 294,9 km². Ĝi situas sudokcidente de la provinco de Badajoz, limigita norde kun Olivenza,sude kun Villanueva del Fresno, oriente kun la najbara Táliga kaj Higuera de Vargas, okcidente kun Cheles kaj kun Portugalio, el kiu separas nur la rivero Gvadiano. Sur la monteto de Miraflores estas la Kastelo de Alconchel. Alconchel estas en la distrikto Llanos de Olivenza.
Ekonomio
Brutobredado estas la ĉefa agado. Oni profitas arbarojn de anzinoj kaj korkokverkoj por bredi duonliberajn porkojn.
Historio
La vilaĝo de Alconchel naskiĝis en la araba periodo kaj estis reloĝata en la dua duono de la 12a jarcento de kristanoj fare de la reĝo Afonso la 1-a de Portugalio (Alfonso Enriquez, aŭ Alfonso I de Burgonjo). En 1264, dum la reĝado de Alfonso la 10-a, Alconchel ekestis de Kastilio kaj de la Templanoj. Dum la historio estis ĉu portugala ĉu hispana. Kiel okazis en la tuta distrikto landlima, oni suferis la konstantajn militojn inter ambaŭ regnoj. Pro la escepta situo en tiu distrikto estis speciala juro rilate la posedaĵoj de la geedzoj ekde la 13a jarecnto ĝis la aktualo.
La konkero de Ameriko
Laŭ la libro “La epopeya de la raza extremeña en Indias” de la pastro Vicente Navarro del Cstillo, 25 alkonĉelanoj iris al Ameriko. Unu el ili, Pedro de Alconchel, estis je la servo de Francisco Pizarro, iris al Peruo kaj kiel trumpetisto de la ekspedicio utile servis, ĉefe en la okazaĵoj de Cajamarca kaj en la konkero de Cuzco.
(16774) 1996 VP1
(16774) 1996 VP1 estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).
Melantiacoj
La melantiacoj (Melanthiaceae) estas planta familio el unukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lilialoj (Liliales). Ĝi enhavas preskaŭ 20 genrojn kaj ĉirkaŭ 180 speciojn,. Ĝia tipa genro estas melantio.
Tiu familio de florplantaj staŭdoj kreskas en la norda hemisfero. Pli frue multaj sciencaj aŭtoroj konsideris la familion parto de la liliacoj, sed nun oni traktas ĝin aparta familio ene de la ordo lilialoj.
Priskribo
Ili havas rizomon aŭ bulbon, kiu travintrumas. Plimulto de la specioj estas rizoma kaj kun folia tigo. La floroj staras tigfine, simetriaj radie, la tepaloj estas liberaj. Ĝia frukto estas kapsulo. Folioj de multaj genrospecioj staras en zono (kolume), manece rip-aritaj, krom la specioj de genro veratro (Veratrum). Ilia grava karakterizaĵo, ke - simile al solanacoj - ili produktas/enhavas forte venenajn kaj kancerigajn steroidajn alkaloidojn. Kiam oni kolektis en la montaraj regionoj de la historia Hungario la radikojn de genciano (Gentiana) por brandoproduktado, oni ofte miksis tiun al veratro kaj tio kondukis al gravaj veneniĝoj.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (8 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Kelkaj specioj: