cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lago de Sigismondo la 2-a
Lago de Sigismondo la 2-a (ankaŭ konata kiel Czechowskie Lago, Ĉechovizna, Jezioro Zygmunta Augusta) estas malgranda artefarita akvorezervejo en Podlaĥia Provinco, ĉe la rando de la Prarbaro de Knyszyn, apud la vilaĝo Czechowizna, ĉirkaŭ 4 km norde de Knyszyn, Pollando. Ĝi estis konstruita antaŭ 1559 (la plej malnova en Pollando) per akvobaraĵo de la rivero Nereśl. Ĝia areo estas pli ol 485 ha, el kiuj la areo de la akva surfaco estas 300 ha, longa 3,2 km, larĝa 2,4 km. La bordoj de la lago estas malaltaj kaj malsekaj, superkreskitaj de kanoj kaj arbustaroj. Nuntempe karpoj estas bredataj en la lago, dum naĝado estas malpermesita.
Hattgenstein
Hattgenstein estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
La carrozza d'oro
La carrozza d'oro (france Le Carrosse d'or, esperante La ora ĉaro) estas franca filmo de 1953 reĝisorita de Jean Renoir, kiu rakontas la historion de grupo de italaj komikistoj alvenantaj en la novan mondon (Sudameriko) de la 18-a jarcento. La scenaro estis verkita de Renoir mem, krom Jack Kirkland, Renzo Avanzo kaj Giulio Macchi, bazitaj sur la romano Le Carrosse du Saint-Sacrement de Prosper Mérimée. La kinsteluloj estis Anna Magnani, Odoardo Spadaro kaj Duncan Lamont.
25165 Leget
25165 Leget estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell (Flagstaff, Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona edukisto Robert Leget, kiu instruas en altlernejo pri terscienco, kemio kaj matematiko de tridek jaroj, precipe ĉe la Buckeye High School (kantono Medina, Ohio). Nomita Elstara Duagrada Instruisto pri Terscienco en Ohio far'de la Nacia Asocio de la Instruistoj pri Geologio, li inspiris generaciojn da studentoj.
Alagir
Alagir (ruse kaj osete Алаги́р), urbo ekde 1938, administracia centro de la Alagira distrikto de Nord-Osetio (Rusio). Situas 54 kilometrojn al okcidento de Vladikavkaz.
Alagir estis fondita en 1850 kiel urbeto ĉe arĝento-plumba uzino.
La interurba telefona kodo estas 86731, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
La urbo estas ĉe rivero Ardon (Ардон), kiu demaldekstre enfluas riveron Terek (Терек).
En la urbo estas fervoja stacio.
Loĝantaro:
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 90205501.
4424 Arkhipova
4424 Arkhipova estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan operan kantistinon Irina Konstantinovna Arĥipova (cirile : Ирина Константиновна Архипова, 1925–2010).
Torrebruna
Torrebruna estas komunumo de Italio.
Dictionnaire Complet Esperanto-Français
La Dictionnaire Complet Esperanto-Français (Plena Vortaro Esperanto-Franca) verkita de Émile Grosjean-Maupin, aperis en 1910. Ĝi estas plurfoje reeldonita de Esperantista Centra Librejo.
Mykines
Mykines (dane Myggenæs) estas plej okcidenta insulo de Ferooj. Sur la malgranda insulo vivas ĉ. 20 homoj, en la sola vilaĝo, la samnoma Mykines.
Geografio
Mykines situas okcidente de Vágar, sur ĝi troviĝas du montoj, la  Knúkur (560 m) kaj la Árnafjall (350 m). Sur la orienta parto de la insulo etendiĝas du grandaj valoj, la Borgardalur kaj la Kálvadalur. En la norda valo Korkadalur videblas la t.n. „rokarbaro”, aro de bazaltaj kolonoj.
Trafiko
Sur Mykines ne ekzistas stratoj, asfaltitaj vojoj, nur piedvojoj. El ties eta haveno duonjare (inter la 1-a de majo kaj 1-a de novembro) ekas pramoj al Sørvágur. La insulo estas alŝipebla nuren bobaj veterkondiĉoj, tiel pli frue okazis, ke ĝi ne estis alproksimebla dum semajnoj. Hodiaŭ jam trifoje en semajno trafikas helikopteroj de Atlantic Airways.
Eburo
Laŭ Francisko Azorín Eburo estas Osto de la elefantaj dentegoj, ofte uzata por artaj objektoj. Kaj li indikas etimologion el la latina ebur (eburo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj Eburario aŭ Eburarto; traktato pri artaj eburaĵoj, ili prilaborado, historio k. kritiko.
Mangue Beat
Mangue Beat estas muzika movado el nordorienta Brazilo en la federaciero Pernambuko. Mangue Beat ekestis kiel stilo de brazila muziko per la muzikgrupoj Chico Science kaj Nação Zumbi same kiel Mundo Livre S/A [Libera Mondo anonima societo] fine de la 1980-aj jaroj. La bandoj loĝantaj en la ĉefurbo Recife miksis regionajn muzikstilojn (ekzemple kokon, cirandon, emboladon, marakatuon) kun tutmondaj stiloj (ekzemple Nova Ondo, repo, funko, soŭlo ktp.). Celo de la movado Mangue estas ligi la riĉajn regionajn tradiciojn per aktualaj elementoj de tutmondaj muzikstiloj, por tiamaniere revivigi la proprajn muzikajn tradiciojn kaj fortikigi la lokan memkonscion. Simila celaro jam ekzistis je la tropikaliismo de 1960-aj jaroj. La kantotekstoj kritikas la socialekonomian situacion de la homoj kaj la maljustecon.
La nomo Mangue Beat ekestis kiel metaforo por la kultura kaj muzika riĉeco en Recife, ĉar Recife estis konstruita super mangrovo-marĉoj Manguezais [mangrovoj] estas ekologia sistemo en la regiono. Komence la movado nomiĝis Mangue Bit; ĵurnalistoj el suda Brazilo transfuŝis ĝin al Mangue Beat.
Fonto
http://othes.univie.ac.at/26144/1/2013-01-23_0703130.pdf
Avenida de Europa (metroo de Madrido)
Avenida de Europa estas stacio sur linio ML-2 de Metro Ligero Oeste, situanta sub la interkruciĝo de Avenuoj de la Comunidad de Madrid kaj de Europa, en Pozuelo de Alarcón. Temas pri unu el la subteraj stacioj de la linio, kune kun kaj.
La stacio estis malfermita la.
Kata Bethlen
BETHLEN Kata, bethleni, Árva, grafino (betlen) estis hungara verkistino naskita en Bonyha la 30-an de novembro 1700 kaj mortinta en Fogaras la 29-an de julio 1759.
Biografio
Ekde 1717 Kata Bethlen estis edzino de László Haller gr., poste lia morto ekde 1722 de József Teleki gr.. Oni forprenis disde ŝi ŝiajn gefilojn el ŝia unua geedziĝo. En 1732 mortis ankaŭ ŝia dua edzo kaj nelonge ankaŭ ŝiaj gefiloj de ŝia dua geedziĝo, tial ŝi nomis sin Árva (Orfa) Bethlen Kata. En sia kortego ŝi aranĝis brodaĵlaborejon. Ŝi studis medicinon disde kuracistoj samtempaj. Helpe de sia kortega pastro, Péter Bod ŝi kolektis valoran bibliotekon, kiun postlasis al kolegio de Nagyenyed, kiu en 1847 forbrulis. Ŝi okupiĝis ankaŭ priinstruajn problemojn, kritikis la neglekton de virinadukado.
Moustéru (stacidomo)
Moustéru estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Bourbriac, apud Moustéru, en departemento Côtes-d'Armor, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Iatrokemio
Iatrokemio aŭ kemiatrio estas branĉo de la kemio ligita al medicino kaj devenas el la greka vorto "ἰατρός" kiu signifas kuracisto aŭ medicino. Havante ĝiajn radikojn en la alkemio, la iatrokemio penas provizi kemiajn solvojn por la traktado de malsanoj kaj medicinaj disturboj.
Ĉi-kampo de la scienco falis eksteruze en Eŭropo ekde la ekapero de la starigo de la moderna medicino. Tamen, iatrokemio estis tre populara inter 1525 kaj 1660, ĉefe en la malaltaj landoj. Ĝia plej rimarkinda reprezentanto estis Paracelsus, grava svisa alkemiisto de la 16-a jarcento. Iatrokemiistoj kredis ke la fizika sano dependis je specia ekvilibro de la korpaj fluidaĵoj. Iatrokemiaj terapioj kaj konceptoj ankoraŭ vaste uzatas en Sudazio, Orientazio kaj inter ilia diasporaj komunumoj en la tuta mondo.
Historio en Eŭropo
La preparado de medicinaĵoj iĝis parto de la alkemio en la komenco de la moderna epoko. Ĉirkaŭ 1350, Jean de Roquetaillade (1310-1365) defendis la ekstraktadon de esencoj kaj de plantoj kaj de mineraloj. Li ofte uzadis du relative novajn substancojn dum tiu periodo: iu distilita alkoholo farita el vino kaj fortaj mineralacidoj. Pli malfrue, la aŭtoro "Pseŭdo-Lull" (tio estas, Ramon Lullo aŭ unu el liaj sekvantoj) kolektis kaj helpis en la disvastigado de la teorioj de Roquetaillade.
La plej efika buŝproponanto de la iatrokemio estis Theopharastus von Honhenheim, pli konata kiel Paracelsus. Li forte klopodis por la teorio pri la metaltransmutacio kaj emfazis la iatrokemion en siaj verkoj. Paracelsus kredis ke la malsanoj estis kaŭzitaj de venenoj, sed la venenoj ne estis tute negativaj. Li sugestis ke la venenoj aŭ malsanoj ankaŭ povas kuraciĝi de aliaj venenoj. Tiamaniere ke, la venenoj povus havis bonfarajn efektojn. La konceptoj de Paracelsus rezultis en multajn kemie preparitajn kuracilojn tiuperiode enhavantajn toksajn komponaĵojn tiaj kiaj arseno, antimono, hidrargo kaj aliaj pezaj metaloj. Tamen, liaj vidpunktoj ne estis akceptitaj de multaj erudiciuloj ĝis kiam liaj malkoheraj skribaĵoj estis organizitaj laŭ pli sistema formo far liaj sekvantoj. Laŭgrade, multaj kuracistoj ekakceptis la kuracilojn de Paracelsus kvankam kelkaj malkonsentis kun la filozofio de Paracelsus. Pli malfrue, la kuracistoj enkondukis la kemian medicinon laŭ la stilo de la iatrokemio, ia sistemo por medicina klarigo kaj praktiko.
Ŝu
En la epoko de maksimuma etendo ĝi enhavis la teritoriojn de la nuntempaj provincoj Gansuo, Hubejo, Hunano, Gŭiĝoŭo kaj Siĉuano.
Ĝia fondinto estis Liu Bei en 214 post konkeri la provincon Yi, tamen ĝi estis konata kiel Ŝu-Han en 220 post tiu iĝis imperiestro. Post multaj jaroj de militoj kontraŭ la najbaroj, speciale Wei, kiu suferis 5 invadojn fare de Zhuge Liang kaj 11 Ekspediciojn fare de ties sukcedanto kaj en totalo 16 invadojn sen multa sukceso el 228 ĝis 262. Dum tiu lasta periodo Ŝu estis markita de pliiĝanta korupto fare de Huang Hao kio lasis la regnon en malriĉo. Dume la ekspedicioj de Jiang Wei elĉerpis la limigitajn rimedojn, kaj materialajn kaj homajn, de la regno. En 262 Sima Zhao jam estis malkontenta pro la invadoj fare de Jiang Wei kaj volis sendi murdiston por ke tiu murdi lin, tamen konsilisto diris al li ke plej bone konkeri Ŝu kaj li sendis armeon de 160.000 soldatoj por konkeri la regnon. Deng Ai kaj Zhong Hui komandis la armeon. Kunaj ili konkeris Hanzhong kaj iris konkeri la restaĵojn el Ŝu. La konkero estis haltigita kiam Jiang Wei kaj Liao Hua setlis en Jian'ge kaj haltigis la armeon de 130.000 de Zhong Hui per nur 50.000. La kampanjo sukcesis finfine ĉar Deng Ai trapasis montaran vojon kaj alvenis al la ĉefurbo venkinte la armeon estritan de Zhuge Zhan en Mianzhu. Post tio li sieĝis Ĉengduon kaj Liu Ŝan kapitulacis. En 263 Zhong Hui, manipulita de Jiang Wei, deklaris sian sendependon el Wei kaj ribelis kontraŭ la regado de Sima Zhao kaj deklaris sian sendependon en Ŝu. Tamen tio estis malkaŝita kaj Jiang Wei kaj Zhong Hui estis mortigitaj de siaj propraj soldatoj. Deng Ai poste estis same kaptita kaj mortigita.
Hendersona petrelo
La Hendersona petrelo (Pterodroma atrata) estas surgrundonestumanta specio de marbirdo de la familio Procelariedoj. Plenkreskuloj de tiu specio estas averaĝe 37 cm longaj. Ili havas uniforman grizbrunan plumaron. Ĝi estas klasita inter burdopetreloj. La komuna nomo aludass al ties unika reproduktejo en la insulo Henderson.
Ĝi troviĝas ĉe Pitkarnoj, kaj eble en Franca Polinezio, kvankam konfuzo pri la taksono kondukas al fakto ke informoj pri tiu specio ĉe Markizinsuloj, Tuamotuoj, Aŭstraloj kaj Gambieroj necertas. Reproduktaj kolonioj iam ekzistis en Ducie, sed ili estis nuligitaj fare de invadintaj ratoj ĉirkaŭ 1922. Oni supozas nun, ke ili nestumas unike sur la atolo nome Hendersoninsulo, kiu estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 1988.
La Internacia Unio por la Konservo de Naturo klasigas ĝin kiel proksime rilata al la Pterodroma arminjoniana kaj al la Pterodroma heraldica. Ties natura habitato estas humida subtropika arbustaro troviĝanta en tiu menciita insulo. La endanĝerita habitato de tiu specio estis identigita en 2007 kiel postulanta urĝan agadon por restaŭri ĝin.
Dum la unua vojaĝo de la Kapitano Cook, Daniel Solander registris en sia manuskripto la 21an de marto 1769 siajn observojn de nova petrelo, kiun li nomigis Procellaria atrata. La rakonto de Solander konatiĝis nur kiam Gregory Mathews publikigis la rakonton de Solander en 1912. Mathews renomigis ĝin Pterodroma atrata, ĉar la malhelplumaraj birdoj de tiu specio estis konsiderataj malhelmorfaj ekzempleroj de la Trindada petrelo. Nur tiom malfrue kiom je 1996 oni havigis pruvaron, ke tiuj birdoj estis specife distingaj el helmorfaj Heraldaj petreloj.
9376 Thionville
9376 Thionville estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Thionville en norda Francio, apud la luksemburga landlimo. Tiu urbo estas la centro de fer-mineja regiono.
Dacia (aŭtomarko)
Dacia SA estas rumana aŭtomobila kompanio. Ĝi fondiĝis en 1966 kaj estas ekde 1999 filia entrepreno de la franca aŭtofabrikisto Renault. Ĝi estas la plej grava entrepreno de Rumanio laŭ debito kaj la plej granda eksportisto, kun 7,3% de la totala eksporto de la lando en 2014. La Dacia-fabriko en Mioveni, distrikto Argeș, estas la kvina plej granda aŭtofabriko de Eŭropo, kun volumeno de 584 219 unuoj (aŭtoj kaj CKD-unuoj), liveritaj en 2016 kaj 550 912 unuoj en 2015.
Mielno
Mielno - ĝis la jaro 1945 germanlingve Groß Möllen - estas urbo de Pollando, kiu estas la administra centro de samnoma komunumo. Ĝi situas en la distrikto Koszalin de la provinco Okcidenta Pomerio, borde de la Balta Maro, kies sabla plaĝo konsistigas la nordan komunumolimon. Sude ĝi limas je la lago Jezioro Jamno (germane Jamunder See). La distrikta ĉefurbo Koszalin (germane Köslin) situas en distanco de 12 kilometroj sude, la same marborda urbo Kołobrzeg (germane Kolberg) en distanco de 35 kilometroj okcidente.
Laŭ la komunuma situo kompreneblas ke la loĝantoj je granda parto vivas el gastigo de turistoj. Interalie, en Mielno ekde la jaro 1976 okazas tradiciĝinta printempa respektive frusomera esperantista renkontiĝo de dekdu tagoj, nomata Ĉebalta Esperantista Printempo. En junio 2013 la evento festis sian 35-an jubileon.
Paĉinko
Paĉinko (パチンコ) estas mekanika ludo devenanta de Japanio. Paĉinko maŝino similas al vertikala flipera maŝino, kaj uzas larĝan kvanton da malgrandaj globoj. La ludanto ŝutas globojn en la maŝinon, kiuj poste falas tra aro de bastonetoj. La ludanto klopodas stiri la globojn tiel, ke li perdas malmultajn kaj gajnas laŭeble plej multajn. La gajnitaj globoj povas esti ŝanĝitaj al premioj.
Paĉinkomaŝinoj estis komence tute mekanikaj, sed nun ili havas multajn elektronikajn detalojn.
Paĉinkosalonoj estas tre oftaj en Japanio. Povas esti, ke je stratkruco troviĝas kvar. La bruo de centoj da maŝinoj estas tre laŭta. Japanoj uzas la paĉinko-ludadon dum horoj por pasigi sian libertempon.
Mihály Patzier
Mihály Patzier [mihAj pacier], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete Patzier Mihály Ignác estis hungara kemiisto, akademia instruisto.
Mihály Patzier naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Korompa (nuntempa Krompachy en Slovakio) (aliaj biografioj mencias aliajn datenojn!), li mortis la  en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).
Biografio
Mihály Patzier akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1784 sed supozeble jam antaŭ la studentaj jaroj li laboris en diversaj metalurgiaj fabrikoj. Post siaj studoj li estis ĉambelana kemiisto en Selmecbánya. En 1788 li instruis en la akademio matematikon, fizikon kaj maŝinteknologion. Ekde 1792 ĝismorte li estis katedrestro pri kemio, mineraloj kaj metalurgio. Li ricevis la titolon imperiestra kaj reĝa konsilisto pri minejoj.
Estavana Polman
Estavana Polman (Arnhem, 5-an de aŭgusto 1992) estas nederlanda manpilkistino. Ŝi ludas en Danio por la klubo Team Esbjerg. Ekde 2010 ŝi ludas en la nederlanda teamo.
Kariero
Estevana Polman komencis manpilkadi ĉe AAC 1899 en sia naskiĝurbo Arnhemo. Ŝi havis manpilkadan edukon je la Manpilka Akademio en la sportejo Papendal. En 2011 ŝi kun la teamo Jong Oranje finiĝis sur la dua loko dum la Eŭropa Ĉampionado ĝis 21-jaraĝo, kiu en tiu jaro okazis en Nederlando. En tiu sama jaro ŝi interŝanĝis la nederlandan pintklubon VOC Amsterdam por la dana SønderjyskE Håndbold el Aabenraa.
Dum la unua sezono ŝi kun sia klubo promociis al la dana honora divizio. Post ŝia dua sezono en la sudo de Jutlando ŝi foriris al Esbjerg, kie ŝi ekludis por Team Esbjerg.
Privata vivo
Je la fino de marto 2016 oficiale konatiĝis ke Estevana Polman havas amrilaton kun la nederlanda futbalisto Rafael van der Vaart.
Biologio
Biologio studas la diversecon de vivoformoj (dekstrume, ekde supre maldekstre): bakterio Escherichia coli, arbeca filiko, gazelo, Goliata skarabo Biologio estas la scienco pri la fenomenoj de la biosfero. Biosfero estas la parto de la mondo kiun konsistigas la vivo kaj la vivaj estaĵoj nome organismoj. Tiu scienco studas la karakterojn, nome fizika strukturo, kemian komponon kaj funkciadon de la vivaĵoj, ilian naskiĝon kaj devenon, disvolviĝon, la rilatojn de vivaj estaĵoj inter ili kaj kun ilia ĉirkaŭa medio.
Biologio ampleksas larĝan spektron de sciencaj kampoj, kiuj ofte konsistigas sendependajn disciplinojn. Ĉiuj el ili studas la vivon je diversaj organizniveloj. Moderna biologio estas vasta kamparo, komponita de multaj branĉoj. Spite la tro larĝan rigardon kaj la kompleksecon de tiu ĉi scienco, estas certaj unuigantaj konceptojn kiuj plifirmigas ĝin en unusola, kohera kampo. Biologio agnoskas la ĉelon kiel la baza unuo de vivo, genojn kiel la baza unuo de heredo, kaj evoluon kiel la mekanismo kiu pelas al la kreado de novaj specioj. Vivantaj organismoj estas malfermaj sistemoj kiuj survivas pere de la transformo de energio kaj de la malpliigo de sia loka entropio por havi stabilan kaj vivigeblan kondiĉon difinita kiel homeostazo.
Sub-disĉiplinoj de biologio estas difinitaj laŭ la skalo je kiu vivo estas studata, la tipoj de organismoj studata, kaj la metodoj uzitaj por studi ilin. La vivo estas studata je molekula nivelo fare de molekula biologio (kompleksa interagado inter biologiaj molekuloj), bioĥemio (baza kemio) kaj molekula genetiko. Je la nivelo de la ĉelo, ĝin studas ĉelbiologio (baza konstrua unuo de organismoj, nome ĉelo) kaj je plurĉela nivelo, ĝin studas fiziologio (fizikaj kaj kemiaj funkcioj de histoj, organoj, kaj organaj sistemoj), anatomio kaj histologio. Disvolviĝ-biologio studas vivon je la nivelo de la disvolvo kaj konstruo de la individuaj estaĵoj.
Historio de biologio
La termino biologio estis derivita el la greka vorto βίος, bios, "vivo" kaj la sufikso -λογία, -logia, "studo de." La Latin-lingva formo de la termino por la unua fojo aperis en 1736 kiam la sveda sciencisto Carl Linnaeus (Carl von Linné) uzis biologi en sia Bibliotheca botanica. Ĝi estis uzata denove en 1766 en verko titolita Philosophiae naturalis sive physicae: tomus III, continens geologian, biologian, phytologian generalis, de Michael Christoph Hanov, nome disĉiplo de Christian Wolff. La unua germanlinva uzo, Biologie, estis en traduko de 1771 de la verko de Linnaeus. En 1797, Theodor Georg August Roose uzis la terminon en la enkonduko de libro, nome Grundzüge der Lehre van der Lebenskraft. Karl Friedrich Burdach uzis la terminon en 1800 en pli limigita senco nome studo de homaj estaĵoj laŭ morfologia, fiziologia kaj psikologia vidpunktoj (Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst). La termino venis al sia moderna uzado post la ses-voluma traktaĵo Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur (1802–22) de Gottfried Reinhold Treviranus, kiu anoncis:
Kvnakam la moderna biologio estas relative de ĵusa disvolvigo, sciencoj rilataj al kaj inkludita ene de ĝi estis studitaj ekde antikvaj epokoj. Natura filozofio estis studita tiom frue kiom ĝis la antikvaj civilizacioj de Mezopotamio, Egipto, la Hinda subkontinento, kaj Ĉinio. Tamen, la originoj de la moderna biologio kaj ties alproksimiĝo al la studo de la naturo estas plej ofte datitaj reen al la antikva Grekio. Dum la formala studo de la medicino datas reen el Hipokrato (ĉ. 460–370 a.n.e.), estis Aristotelo (384–322 a.n.e.) kiu kontribuis plej etende al la disvolviĝo de biologio. Speciale grava estas lia Historio de Animaloj kaj aliaj verkoj kie li montris naturalismajn klinojn, kaj poste pli empiriaj verkoj kiuj fokusis al biologia kaŭzaro kaj al la diverseco de vivo. La posteulo de Aristotelo en la Liceo, nome Teofrasto, verkis serion de libroj pri botaniko kiuj survivis kiel la plej grava kontributio de la antikveco al la plantosciencoj, eĉ en la Mezepoko.
Fakuloj de la mezepoka Islama mondo kiu verkis pri biologio estis Al-Ĝahiz (781–869), al-Dinaŭari (828–896), kiuj verkis pri botaniko, kaj al-Razio (865–925) kiu verkis pri anatomio kaj fiziologio. Medicino estis speciale bone studita de la islamaj fakuloj kiuj laboris ĉe la grekaj filozofiaj tradicioj, dum la natura historio ege fontis el la Aristotela pensaro, speciale pri la alproksimiĝo al la fiksado de la hierarkio de la vivo.
Biologio rapide ekdisvolviĝis kaj kreskis pro la spektakla plibonigo de la mikroskopo fare de Anton van Leeuwenhoek. Estis tiam kiam la fakuloj malkovris spermatozoojn, bakteriojn, infuzoriojn kaj la diversecon de la mikroskopa vivo. Esploradoj fare de Jan Swammerdam kondukis al nova intereso en entomologio kaj helpis al la disvolvigo de la bazaj teknikoj de la mikroskopaj dissekco kaj kolorigo.
Antaŭeniroj en mikroskopio havis profundan efikon sur la biologia sciaro. Komence de la 19a jarcento, nombraj biologoj indikis al la centra gravo de la ĉelo kiel unuo. Poste, en 1838, Schleiden kaj Schwann ekdisvastigis la nuntempe universalajn ideojn ke (1) la baza unuo de organismoj estas la ĉelo kaj (2) ke la unuopaj ĉeloj havas ĉiujn la karakterojn de vivo, kvankam ili ankoraŭ malakceptis la ideon ke (3) ĉiuj ĉeloj venas el la divido de aliaj ĉeloj. Danke al la verkaro de Robert Remak kaj de Rudolf Virchow, tamen, ĉirkaŭ la 1860-aj jaroj plej biologoj jam estis akceptintaj la tri ĉefajn asertojn el kio poste iĝos konata kiel ĉelteorio.
Dume, taksonomio kaj klasigo iĝis la fokuso de naturhistoriistoj. Carl Linnaeus publikigis bazan taksonomion por la natura mondo en 1735 (variaĵoj el kiuj estis uzataj ekde tiam), kaj en la 1750-aj jaroj enkondukis sciencajn nomojn por ĉiuj liaj specioj. Georges-Louis Leclerc, Grafo de Buffon, traktis speciojn kiel artefaritaj kategorioj kaj vivantajn formojn kiel malleable—even suggesting the possibility of komuna praulo. Kvankam li estis kontraŭa al la evoluismo, Buffon estas ŝlosila figuro en la historio de la evoluisma pensaro; lia verkaro influis la evoluismajn teoriojn kaj de Lamarck kaj de Darwin.
Serioza evoluisma pensaro originiĝis pro la influo de la verkoj de Jean-Baptiste Lamarck, kiu estis la unua kiu prezentis koheran teorion de evolucio. Li sugestis ke evolucio estis la rezulto de media streso sur la propraj trajtoj de animaloj, tio estas, ke ju pli ofte kaj rigore organo estis uzita, des pli komplekse kaj efike ĝi iĝos, tiel adaptante la animalon al sia medio. Lamarck kredis ke tiuj akiritaj trajtoj povus poste esti pasigitaj al la idaro de la animalo, kiu poste disvolvigos kaj perfektigos ilin. Tamen estis la brita naturalisto Charles Darwin, kombinante la biogeografian alproksimiĝon de Humboldt, la uniformisman geologion de Lyell, la verkojn pri populacikresko de Malthus kaj sian propran morfologian esperton kaj etendajn prinaturajn observaĵojn, kio forĝis pli sukcesan evoluisman teorion bazitan sur natura selektado; simila argumentaro kaj pruvaro kondukis Alfred Russel Wallace sendepende atingis la samajn konkludojn. Kvankam ĝi estis subjekto de polemiko (kiu kontinuas ĝis nuntempe), la teorio de Darwin tuj disvastiĝis rapide tra la scienca komunumo kaj tuj iĝis centra aksiomo de la rapide disvolviĝanta scienco de biologio.
La malkiovro de la fizika reprezento de heredo venis kun la evoluismaj principoj kaj la populacigenetiko. En la 1940-aj jaroj kaj komenco de la 1950-aj jaroj, eksperimentoj indikis al DNA kiel la komponanto de kromosomoj kiuj portas la trajto-portajn unuojn kiuj iĝis konataj kiel genoj. Fokuso al novaj tipoj de modelaj organismoj kiaj virusoj kaj bakterioj, kun la malkovro de la duobla helica strukturo de DNA en 1953, markis la transiron al la erao de la molekula genetiko. El la 1950-aj jaroj ĝis la nuntempo, biologio estis amplekse etendita en la molekula tereno. La genetika kodo estis solvita de Har Gobind Khorana, Robert W. Holley kaj Marshall Warren Nirenberg post oni komprenis ke DNA enhavas kodonojn. Fine, la Homgenoma Projekto estis lanĉita en 1990 kun la celo mapigi la ĝeneralan homan genomon. Tiu projekto estis esence kompletigita en 2003, kaj poste eĉ oni publikigis pliajn analizojn. La Homgenoma Projekto estis la unua ŝtupo en la tutmonda klopodo por arigi la akumulitan sciaron de biologio en funkcia, molekula difino de la homa korpo kaj de la korpoj de aliaj organismoj.
Biologiaj principoj
Kvankam biologio malsimilas disde fiziko pro tio ke ĝi kutime ne priskribas biologiajn sistemojn kiel objektojn obeantajn neŝanĝeblajn leĝojn, ĝi tamen enhavas plurajn gravajn principojn kaj konceptojn kiuj inkludas: universaleco, evoluo, diverseco, daŭrigeco, konstanteco kaj interrilatoj.
Universaleco: Bioĥemio, ĉeloj kaj genetika kodo
Ĉiuj vivuloj (krom ne virusoj) estas faritaj el ĉeloj, kiuj mem ĉiuj estas konstruitaj per komunaj karbon-bazitaj molekuloj. Ĉiuj vivuloj transdonas sian heredaĵon per la genaro, kiu baziĝas super nukleaj acidoj kiel DNA kaj uzas preskaŭ universalan genetikan kodon. Ia universaleco aperas ankaŭ dum la disvolviĝo: ĉe la plurĉelaj animaloj, ekzemple, la bazaj ŝtupoj de frua embria disvolviĝo estas priskribeblaj per la samaj morfologiaj etapoj, kaj utiligas similajn genojn.
Ĉelteorio asertas ke la ĉelo estas la fundamenta unuo de vivo, ke ĉiuj viaj estaĵoj estas komponitaj el unu aŭ pliaj ĉeloj, kaj ke ĉiuj ĉeloj venas el aliaj ĉeloj tra ĉeldivido. Ĉe plurĉeluloj, ĉiu ĉelo en la organisma korpo derivas laste el unusola ĉelo en fekundita ovo. La ĉelo estas konsiderata ankaŭ la baza unuo en multaj patologiaj procezoj. Aldone, la fenomeno de la energifluo okazas en ĉeloj en procezoj kiuj estas parto de la funkcio konata kiel metabolo. Fine, la ĉeloj havas heredan informon (DNA), kiu pasas el ĉelo al ĉelo dum la ĉeldivido. Esplorado de la origino de la vivo, nome abiogenezo, celas fakte klopodon malkovri la originon de la unuaj ĉeloj.
Evoluo: la centra principo de biologio
Centraj konceptoj en biologio estas, ke la vivo ŝanĝas kaj disvolviĝas tra evolucio kaj ke ĉiuj vivuloj sur la Tero, kaj vivantaj kaj formortintaj, devenas de komuna origino aŭ de praula genprovizo, tra la evolua fenomeno. Tio klarigas la frapan similecon de fundamentaj bioĥemiaj meĥanismoj, priskribita en antaŭaj paragrafoj. Oni supozas ke tiu universala komuna praulo el ĉiuj organismoj aperis antaŭ ĉirkaŭ 3.5 mil milionoj da jaroj. Biologoj konsideras la universalecon de la genetika kodo kiel definitiva pruvaro favore al la teorio de universala komuna devento por ĉiaj bakterioj, arĥeoj, kaj eŭkariotoj (vidu artikolon: origino de vivo).
La termino "evolucio" estis enkondukita en la scienca vortotrezoro fare de Jean-Baptiste de Lamarck en 1809. Kvindek jarojn poste Darvino (kun Alfred Russel Wallace) starigis la evoluisman teorion priskribante unu el ĝiaj ĉefaj motoroj: nome la natura selektado. Alfred Russel Wallace estis agnoskita kiel kun-malkovrinto de tiu koncepto ĉar li helpis en la esplorado kaj kaj eksperimentado kun la koncepto de evolucio. Evolucio estas nune uzata por klarigi la grandajn variaĵojn de vivo trovita sur la Tero.
Darwin teoriigis ke la specioj floras aŭ mortas kiam estas subigitaj al procezoj de natura selektado aŭ selekta bredado. La genetika drivo estis aldonita kiel kroma klariga meĥanismo en la t.n. "moderna sintezo" de la evoluteorio.
La evolua historio, kiu priskribas la akiron de diversaj karakteroj kaj la genealogiajn rilatojn inter nunaj specioj estas nomata "filogenio". Multaj diversaj metodoj ebligas akiri informojn pri filogenio. Ĉefe menciindas la komparo de DNA-sinsekvoj, kadre de molekula biologio kaj la studo de genaroj, kaj la komparo de fosilioj kaj aliaj restaĵoj de eks-organismoj kadre de paleontologio. Biologoj organizas kaj analizas evoluciajn rilatoj pere de variaj metodoj, inklude filogenetikon, fenetikon, kaj kladistikon.
Evolucio ludas gravan rolon por la kompreno de la natura historio de la vivoformoj kaj por la kompreno de la organizado de nunaj vivoformoj. Sed, tiuj organizadoj povas esti komprenitaj nur je la kono pri kiel ili venis al tio kio ili estas nun pere de la procezo de evolucio. Sekve, evolucio estas centra al ĉiuj kampoj de la biologio.
Diverseco: La diverseco de la vivuloj
"Tradicie", en la 1970-aj jaroj, la vivuloj estis dividitaj en kvin regnojn:
Sed tiu ĉi kvin-regna sistemo nun estas konsiderata kiel kaduka. Modernaj klasifikoj ĝenerale agnoskas la jenan tri-domanian ĉefdividon:
Aldone al tiuj tri domanioj menciindas internĉelaj parazitoj, kiuj ne kapablas memstare reproduktiĝi, ne posedas propran metabolon, kaj multobliĝas per la parazita uzado de la metabolo de gastĉeloj:
Daŭreco: La komuna origino de la vivo
Grupo de vivuloj havas komunan originon se ili havas komunan praulon. Ĉiuj ekzistantaj vivuloj sur Tero devenas el komuna gena stoko. La universaleco de la genetika kodo estas unu el la plej fortaj argumentoj, kiuj apogas ĉi tiun teorion. Oni hipotezas, ke la "lasta komuna praulo", t.e. la plej proksima praulo de ĉiuj nunaj vivuloj, aperis antaŭ 3,5 miliardoj da jaroj.
La nocio pri komuna origino de la vivuloj estas relative nova. Ĝis la 19a jarcento oni kredis, ke vivo povas spontane aperi sub iuj kondiĉoj.
Interrilatoj: grupoj kaj medioj
Ĉiuj vivuloj rilatas kun aliuloj kaj kun sia natura medio. Unu el la kialoj, kiuj malafaciligas la studon de biologiaj sistemoj estas, ke ekzistas multegaj interrilatoj inter vivuloj kaj ilia medio. Inter iuj specioj foje ekzistas apartaj rilatoj, kiel kunlaborado, agresemo, paraziteco aŭ simbiozo. La afero iĝas eĉ pli komplika kiam pluraj specioj kunvivas kaj interrilatas kadre de ekosistemo. Tio ĉi konsistigas la studkampon de ekologio.
Genetiko
Genoj estas la ĉefaj unuoj de heredo en ĉiuj organismoj. Geno estas la unuo de heredo kiu korespondas al regiono de DNA kiu influas la formon aŭ funkcion de organismo laŭ specifaj manieroj. Ĉiuj organismoj, el bakterioj al animaloj, kunhavas la saman bazan maŝinaron kiu kopias kaj tradukas DNA en proteinojn. Ĉeloj transkribas DNA genon en RNA versio de la geno, kaj poste ribosomo tradukas la RNA en sekvencon de aminoacido konata kiel proteino. La tradukokodo el RNA kodo al aminoacido estas la sama por plej organismoj. Por ekzemplo, sekvenco de DNA kiu kodigas por insulino ĉe homoj ankaŭ kodigas por insulino kiam ĝi estas metita en aliaj organismoj, kiaj plantoj.
DNA troviĝas kiel liniaj kromosomoj en eŭkariotoj, kaj kiel cirklaj kromosomoj en prokariotoj. Kromosomo estas organizita strukturo konsista el DNA kaj el histonoj. La serio de kromosomoj en ĉelo kaj ajna alia heredinformo trovita en la mitokondrio, kloroplastoj, aŭ aliaj lokoj estas kolektive konata kiel ĉela genomo. Ĉe eŭkariotoj, la genoma DNA estas en la ĉela kerno, aŭ je malgandaj kvantoj en mitokondrio kaj kloroplastoj. Ĉe prokariotoj, la DNA estas ene de neregulforma korpuso en la citoplasmo nome la nukleoido. La genetika informo en genomo estas ene de genoj, kaj la kompleta komplekso de tiu informo en organismo nomiĝas genotipo.
Strukturo de la vivo
Vidu ankaŭ: Molekula biologio, Ĉelbiologio, Genetiko, Disvolviĝ-Biologio
Ĉelbiologio studas la fiziologiajn kvalitojn de ĉeloj, ilian funkciadon, interrilatojn kaj ĉirkaŭan medion. Tio estas farita je mikroskopa aŭ molekula nivelo. Ĉelbiologio koncernas same unuĉelajn vivulojn, kiel bakteriojn, kaj la specialigitajn ĉelojn de plurĉelaj vivuloj kiel homoj.
La kompreno de la konsisto de la ĉeloj kaj de ilia funkciado estas fundamenta por ĉiuj aliaj biologiaj fakoj. La komparo de similaĵoj kaj diferencoj inter diversaj ĉeltipoj estas aparte grava por ĉela kaj molekula biologioj. La fundamentaj similaĵoj kaj diferencoj ebligas ian ĝeneraligon de certaj observoj al aliaj ĉeltipoj.
Biologia klasado
La ĉefe sistemo de biologia klasado estas la Linea taksonomio, kiu inkluzivas rangojn kaj la dunoman nomenklaturon.
(18886) 2000 AN164
(18886) 2000 AN164 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kajakado-Kanuado
Kajakado kaj kanuado estas nomo por aro da akvosportoj en kiu oni pelas boaton per pagajo. Kajako normale estas ferma boato en kiu oni sidas kaj uzas dupadelan pagajon. Kanuo normale estas malferma boato en kiu oni genuas kaj uzas unupadelan pagajon. Kontraŭe al remado, kie boatoj devas havi ingon por la remiloj, oni tenas la pagajon nur per siaj manoj. La sportantoj povas partopreni en konkursoj aŭ praktiki la sporton libertempe por malstreĉi sin. Ekzistas diversaj konkursbranĉoj - ekzemple kvietakvaj kurumoj, sovaĝakvaj kurumoj, sovaĝakva slalomo aŭ kajaka poloo.
La internacia rega federacio estas la Internacia Federacio de Kanuado.
Pri la nomo
En kelkaj lingvoj la vorto kanuado ampleksas kaj kanuadon kaj kajakadon. Ekzemploj estas la germana aŭ la brita angla. En tiuj lingvoj kanuo nomiĝas kanada kanuo kaj kajako estas rigardata kiel variaĵo de kanuo. Kontraste al tio ekzemple en la franca aŭ usona angla oni distingas kanuadon de kajakadon. Tial la internacia federacio nur enhavas la vorton kanuado. La libro La sporta lingvo en Esperanto nomas la sporton kajakado-kanuado.
Historio
Kajakoj kaj kanuoj originas el nordameriko. Kajakoj devenas de la feloboatoj de la inuitoj kaj kanuoj de la arboŝelaj boatoj de la indianoj. Kiam hispanoj esploris Amerikon en la 15-a kaj 16-a jarcento, ili ankaŭ konatiĝis kun la boatoj de la praloĝantoj, kiuj estis elkavigitaj trunkoj. De ili ankaŭ venas la nomo kanuo. En tiamaj tempoj la nunaj teĥnikoj estis jam konataj. Inuitoj sidis en ferma boato kaj uzis dupadelan pagajn. Nordamerikanaj indianoj genuis en la malferma boato kun unupadela pagajo. Angloj en la 16-a kaj 17-a jarcento alportis kajakojn kaj kanuojn al sia patrujo. Kiel sporto pagajado disvastiĝis fine de la 19-a jarcento. La skoto John MacGregor veturis multe per kajako inter 1865 kaj 1867. La libro pri tiuj veturoj A Thousand Miles in the Rob Roy Canoe on Rivers and Lakes of Europe instigis kelkajn komenciĝi kun tiu sporto. Li ankoraŭ fondis la unuan kajakoklubon la 25-an de Julio 1866 en Londono. Krome MacGregor aranĝis la unuan registritan konkurson en la jaro 1869. La unua Amerika klubo fondiĝis 1871 Novjorko kiel New York Canoe Club. En la sekvaj jaroj la sporto vaste disvastiĝis en Eŭropo. La internacia federacio fondiĝis la 19-an de januaro en 1924 kiel Internationale Repräsentantenschaft Kanusport (esperante: Internacia reprezentistaro kanuosporto) en Kopenhago, Danujo. Ekde la olimpiaj ludoj de 1936 en Berlino la kvietakvaj kurumoj por viroj estas en la Olimpia programo. En la ludoj de 1948 sekvis konkursoj por virinoj.
Mallongdistanca kurumo
Ĝi estas Olimpia fako ekde 1936. La internaciaj distancoj estas 200 metroj, 500 metroj, 1000 metroj kaj 5000 metroj. Partoprenas kaj kajakistoj kaj kanuistoj en apartaj konkursoj. Kaj kajako kaj kanuo povas esti unu-, du- aŭ kvarpersona. La konkursoj estas flankalflankaj kun maksimume naŭ koridoroj. En la Olimpiaj ludoj ok sportistoj konkursas samtempe. Ekzistas 12 olimpiaj kategorioj.
Slalomo
Ĝi unuafoje estis Olimipa fako en 1972. Ekde 1992 ĝi estas ree Olimpia fako. La sportistoj celas kiel eble plej rapide fini proksimume 300 longan sovaĝakvan vojon kaj trapasi ĉiujn de la maksimume 25 pasejon. La pasdirekto dependas de la koloro de la pasejo. Verdajn oni devas pasi kunflue. La ses aŭ ok ruĝajn pasejon oni devas trapasi kontraŭflue. En la Olimpiaj ludoj ekzistas konkursoj por kvar kategorioj por unupersonaj boatoj. Ili estas vira kajakado, virina kajakado, vira kanuado kaj virina kanuado.
Eksursa
Kajakado-Kanuado ankaŭ estas populara libertempa okupo - precipe en somero. Ĝi ebligas al la pagajantoj ĝui la naturon komune aŭ sole. Ĉefe oni ekskursas sur kvietakvaj riveroj kaj lagoj. Sed veturi sur maro aŭ sovaĝakvo kompreneble ankaŭ eblas, se oni estas sufiĉe sperta. Se oni ne posedas boaton, multoloke eblas lui boatojn ĉe klubo aŭ luigisto por pagaji difinitan distancon. Ili ofte ankaŭ ofertas aliajn necesaĵojn kiel savoveŝtojn aŭ kelkfoje retransporto al la komencoloko. Se oni posedas boaton eblas mem aranĝi ekskurson aŭ partopreni en evento kiel ekzemple la Vezero-maratono aŭ la Tour International Danubien.
Pagajo-svingo
Bona svingo de pagajo celas efike uzi sian forton sen troŝarĝi iun korpoparton. Kajako estas pli rapida ol sampersona kanuo. Tio rezultas el la pli longa distanco, laŭ kiu unupadela pagajo moviĝas super la akvo dum en kajako la aliaflanka padelo estas enakve.
En kajako
La ĝustan intermanan distancon por teni la pagajon oni atingas per teni ĝin super la kapo kun orte fleksitaj kubutoj. En la boato oni sidas rekte aŭ eble ĝis 10° antaŭklinite sen apogi sin al la dorsoapogilo. La krurojn oni tenas kune kaj la piedoj apogiĝas ĉe la piedoapogilo. La piedoapogilo estu tiom for, ke la genuoj estas ete fleksitaj. Ili gravas por subteni la torson dum la svingo. La torso kaj kruroj kreas la forton por peli la boaton. La ŝultroj kaj brakoj nur transdonas la forton al la pagajo. Oni turnas la torson ĉe la kokso kaj la suba brako (la flanko kie la padelo estas enakva) estas ne tute malfleksita. La supra mano troviĝas proksimume tiel alte kiel la kapo. La genuon de la flanko kie la padelo estas enavka oni levas antaŭ la tiro. Dumtire oni malfleksas ĝin kaj premas la piedon al la piedoapogilo. La antaŭenigo rezultas el turno de la torso. La tiro finiĝas kiam la suba mano atingas la ventron. Kiam oni elakvigas la padelon, oni levas la kubuton maksimume ĝis la ŝultro. La torso ankoraŭ iom plu turniĝas por komenci la venontan svingon sufiĉe antaŭe. La tiro estas plej efike de la padeloenakviĝo ĝis kiam ĝi atingas la genuon. Tro malfrue elakvigi la padelon malakcelas la boaton. La padelo enakve ankaŭ ne moviĝas paralele al la boato, sed estas pli for de la boato kiam oni elakvigas ĝin. Oftaj eraroj estas malbona korpoteniĝo aŭ tro uzi la brakojn kaj maltro uzi la pli fortajn dorsomuskolojn.
En kanuo
En kanuo sportanto pagajas per unupadela pagajo kutime ĉiam ĉe la sama flanko. Sed eblas ,se necesas, pagaji transflanke. Pagajanto povas aŭ genui aŭ sidi. En konkursoj la sportistoj genuas sur bloko de solidaĵoŝaŭmo. Por movi la boaton en konkreta direkto ekzistas diversaj svingomanieroj. Kiel en kajako la brakoj estas malfleksataj dum la tiro. Komence de la tiro oni apogis sian pezon pli sur la antaŭa kruro kaj movas sian kokson dumtire malantaŭen.
Elĥot
Elĥot aŭ Elĥotovo (osete Елхот, Эльхотово) estas grava vilaĝo en Nord-Osetio, administracia centro de la Kirova distrikto de Nord-Osetio.
Plejparto de la vilaĝanoj estas osetoj. Kredantoj inter ili estas islamanoj.
Historio
La vilaĝo estis fondita en 1838, kiam kelkaj osetaj familioj estis translokigitaj ĉi tien por gardi trapasejon inter montoj. La trapasejo estas elfluejo de rivero Terek el la Oseta Dekliva Plataĵo.
En la tagoj de la Dua mondmilito la trapasejo de Elĥotovo estis loko de severaj bataloj (1942), pri kio memorigas monumento en la trapasejo. Tiam nazioj sukcesis pluiri, sed estis haltigitaj kelkdek kilometrojn orienten, ĉe la rando de Vladikavkaz.
Ekonomio
En la vilaĝo situas kolĥozo "Kavkaz", konservaĵ- kaj pan-produktantaj fabrikoj, fervojstacio.
Insulo Henderson
Insulo Henderson (en la angla Henderson Island kaj iam ankaŭ San João Baptista kaj insulo Elizabeth) estas neloĝata atolo el koralo en suda Pacifika Oceano, kiu estis en 1902 aligita al la kolonio de Pitkarnoj, nome sudpacifika Dependa Teritorio de Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi estas 9.6 km longa kaj 5.1 km larĝa, havas areon de 37.3 km² kaj estas situanta je 193 km nordoriente de Pitkarna insulo je. Tiu ĉi insulo estis deklarita Monda heredaĵo fare de Unuiĝintaj Nacioj en 1988. Ĝi maltaŭgas por agrikulturo kaj havas malmulte da nesala akvo. Estas tri strandoj ĉe la norda pinto kaj la resta marbordo enhavas deklivajn, ĉefe krutajn, klifojn ĝis 15 m altaj.
George Curzon
George Nathaniel CURZON, 1.a markizo Curzon de Kedleston, KG, GCSI, GCIE, PC (n. la 11-an de januaro 1859 – m. la 20-an de marto 1925) estis konservativa politikisto el Britio, kiu servis kiel Vicreĝo de Hindio kaj Ŝtatsekretario pri Eksteraj Aferoj. Post finiĝo de la studoj, li iĝis privata sekretario de Lord Salisbury en 1885, kaj en 1886 eniris en la Britan Parlamenton kiel ano de la distrikto Southport en la sudokcidento de Lancashire. Li servis kiel subsekretario de la Ŝtato por Hindio inter 1891 kaj 1892 kaj kiel subsekretario de la ŝtato por la eksteraj aferoj inter 1895 kaj 1898.Dum tiu tempo, li ankaŭ vojaĝis ĉirkaŭ la mondo: Rusio kaj Centrazio (1888-1889); Persio (1889-1890); Siamo, Franca Hindoĉinio kaj Koreio (1892); kaj riska vizito en Afganio kaj la Pamira Montĉeno (1894). Krome, li publikigis plurajn librojn priskribante siajn vojaĝojn en Azio centra kaj orienta. Li estis premiita per ora medalo de la Reĝa Geografia Societo pro la esplorado de la fonto de la rivero Amudarjo.
Sed la precipa celo de liaj vojaĝoj estis politika; tio estis parto de projekto por esplori la problemojn de Azio kaj la implikaĵojn en la Brita Hindio.
En januaro 1899 estis nomumita Ĝenerala guberniestro de Hindio kaj ekiĝis parto de la irlanda nobelaro per la ricevo de la nobela titolo Barono Curzon de Kedleston, en la Distrikto Derby. Tiu estis la lasta titolo kreita de la irlanda nobelaro.
Family Plot
Family Plot (Familia Komploto) estas usona komedia trilera filmo en Technicolor de 1976 kiu estis la fina filmo reĝisorita de Alfred Hitchcock. Ĝi estis bazita sur la novelo de Victor Canning de 1972 nome The Rainbird Pattern, kiun Ernest Lehman adaptis por kino. En la filmo stelulas Karen Black, Bruce Dern, Barbara Harris kaj William Devane; ĝi estis publikigita en la Kinfestivalo de Cannes de 1976 Cannes Film Festival, sed ĝi ne eniris en la ĉefa konkurenco.
Priskribo
La historio inkludas du parojn: en unu "falsa" psikistino kaj ŝia taksiista fianĉo, kaj en la alia paro de profesiaj ŝtelistoj kaj kidnapistoj. Iliaj vivoj venas en konflikto pro la serĉado de malaperinta heredanto. La titolo de la filmo estas vortoludo: "family plot" povas referenci al areo en tombejo aĉetita de familio por la entombigo de kelkaj parencoj; kaj en tiu okazo ĝi povas signifi ankaŭ draman komploton en kiu partoprenas kelkaj familianoj.
Benjamin Disraeli
Benjamin DISRAELI, 1st Earl of Beaconsfield ( – ) origine juda, estis angla konservativa politikisto, ŝtatisto kaj verkisto. Li estis ekde 1837 parlamentano, baldaŭ gvidanto de la torioj (tory), la konservativuloj. Li havis gravan rolon ekde la 1940-aj jaroj pri elformo de la Konservativa Partio, kiu iĝis per sia gvidado reprezentanto de la grandkapitalistoj (ĉefe financoligarĥio). Li estis financa ministro (1852, 1858-59, 1866-67) en registaro de Lord Derby. Li estis ĉefministro en 1868 kaj 1874-80 kaj efektivigis agresivan koloniigan politikon. Li aĉetis per Rothschild-bankaro la akciojn de la Sueza kanalo (pli frue ol la leĝo estis akceptita) kaj tiel bazis okupon de Egiptio.
Li apogis Turkion kontraŭ Rusio, kiu estis konkuranto de Britio kelkloke en Azio. Li havis gravan rolon en tio, ke post la rusa-turka milito de 1870-71, Rusio devis modifi la packontrakton de San Stefano dum la Berlina kongreso.
Li deklaris en 1877 aligon de la bura Transvaala respubliko. Li komencis en 1878 la anglan-afganan militon.
En siaj verkoj distingis li la aristokration kiel gvidantan forton de la socio.
Popularan biografion de Disraeli verkis franca aŭtoro André Maurois.
Romaine Brooks
Romaine BROOKS (n. la 1-an de majo 1874 - m. la 7-an de decembro 1970), aŭ denaske Beatrice Romaine GODDARD, estis usona pentristino kaj portretistino, kiu ĉefe uzis grizajn farbojn en siaj verkoj. Ŝi malagnoskis tiamajn artmovadojn kiel kubismo aŭ faŭvismo, kaj estis plivole inspirita de la simbolista kaj estetikista movadoj de la 19-a jarcento, precipe de la verkoj de James McNeill Whistler. Ŝiaj pozistoj, el anonimuloj al bonfamaj aristokratoj, estis tre diversaj. Sed ŝi estas precipe konata pro siaj bildigoj de kvazaŭe senseksaj, virdresitaj virinoj, inkluzive de sia memportreto de 1923, kiu restis ŝia plej multe kopiita verko.
Riĉeco ebligis, ke ŝi mem elektu siajn pozistojn, kaj ŝi ofte portretis amikojn, ekzemple la itala verkisto Gabriele d'Annunzio, la rusa dancistino Ida Rubinstein aŭ sia longdaŭra amantino Natalie Clifford Barney. Kvankam ŝi vivis ĝis la jaro 1970, nur tre malmulte pentris ŝi post 1925.
Cipó
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Bahio de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Centra sudo de Bahio kaj en la mikroregiono Ribeira do Pombal. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Kampung Sungai Pusu
Kampung Sungai Pusu estas eta vilaĝo en Selangoro, Malajzio.
Kantono Hautmont
La kantono de Hautmont (france canton d'Hautmont) estis franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo, kiu ekde 2016 estas parto de nova regiono Hauts-de-France (lauvorte "Vertoj-de-Francio", t. e. la plej norda parto de Francio). Ĝi malfondiĝis en marto 2015 kaj ĝis tiam estis unu el la 12 kantonoj de la arondismento Avesnes-sur-Helpe.
Komunumoj
Apartenis al la kantono Hautmont la jenaj 7 francaj komunumoj :
Kastelo de Nemours
La kastelo de Nemours situas en la franca regiono Francilio ĉirkaŭ 80 km-ojn sude de Parizo. Preter la kastelo fluas la rivero Loing.
Historio
La unuaj sinjoroj verŝajne unue starigis kastelon sur la tuj apuda monteto, ĉar la nuntempa tiea kvartalo de la urbo nomiĝas "Le Châtelet" (t.e la kasteleto). Sed konstruo de kastelo pli malsupre ĉe la rivero Loing pravigis sin, ĉar la loko estis transirejo de la rivero antaŭ konstruo de ponto. La unuaj ŝtonoj de tiu ĉi kastelo datiĝas de 1120.
Dum la Centjara milito ĝi estis kaptita de angloj en 1420, sed liberigita en 1437 de Jacques d'Anjou.
Ĉi tie, en 1585 dum Francaj militoj pri religio, estis subskribita la Traktato de Nemours inter Henriko, duko de Guise, kaj Katerino de Mediĉo. Tiu traktato ratifis la progreson de la Katolika Ligo kaj ordonis al protestantoj forlasi la reĝlandon.
Arkitekturo
La kastelo ricevis tre malmultajn modifojn dum la historio. Nur dum la 15-a jarcento la tiuepoka sinjoro Jacques de Armagnac truis fenestrojn en la ĉefturo por igi ĝin pli vivagrabla. Kaj meze de la 17-a jarcento, la enirejo de la kastelo estis ŝanĝita por rigardi al la honorkorto kaj valorigi la monumentan peronon. La kastelo estas do bona ekzemplo de mezepoka kastelo bone konservita. La ĉefturo estas kvadrata kaj havas rondan tureton en ĉiu angulo. La honorkorto estas ĉirkaŭita de domoj, kiuj konstituas la historian lokon de la urbo kun la mulejoj, la eklezio kaj la kvartalo de klerikoj.