cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metastabileco
En volumenaĵa materio
Sabloamasoj estas sistemo kiu povas havi metastabilecon se estas kruta inklino aŭ tunelo. Sablaj grajnoj formas amason pro frotado. Estas por tuta granda sabla amaso esti stabila, sed la aldono de sola grajno kaŭzas ke grandaj partoj de ĝi kolapsas.
En fazoj de materio
Metastabilaj fazoj de materio inkluzivi tiuj kiu estas supermalvarmigita aŭ supervarmigita. Ekzemple, supermalvarmigita akvo povas ekzisti en likva formo je temperaturoj pli sube de frosta temperaturo, kaj resti tia ĝis ekstera interago (vibrado aŭ enkonduko de sema partiklo) kaŭzanta la akvon kristaliĝi.
En elektronikaj cirkvitoj
Metastabileco en elektroniko estas kutime vidata kiel problemo. Ŝanĝiĝo de tensioj kaj kurentoj en cirkvito estas supozita al finaranĝi en unu el certa malgranda kvanto de dezirataj statoj, sed se la cirkvita emas al metastabileco, ĝi povas resti tro longe aŭ por ĉiam en nedezirata stato.
Kinga Dékány
[dEkAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Dékány Kinga estas hungara kajakisto, mondĉampiono.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Metastabileco
En kemiaj sistemoj
En kemio, sistemo de atomoj aŭ molekuloj engaĝanta ŝanĝon en fazo de materio, kristalsistemo aŭ kemia ligo povas esti en metastabila stato, kiu povas daŭri por relative longan tempon. Molekulaj vibradoj pro varmo faras ke kemiaj sistemoj je la energio ekvivalenta al la supro de ronda monteto estas mallongdaŭra. Metastabilaj statoj kiu ekzistas por multaj sekundoj aŭ eĉ jaroj estas trovitaj en energiaj valoj kiuj tamen estas ne la plej subaj eblaj valoj (punkto 1 en ilustraĵo).
Tre kutima ekzemplo estas lignaĵo sur aero. La stabila stato de ĝi (3) estas reakciigita kun oksigeno de aero, en formo de akvo H2O kaj karbona duoksido CO2. Tamen por ke ĝi trafu ĉi tiun staton, necesas trairi monteton (2), kio estas ke necesas bruligi la lignaĵon, varmiginte sufiĉe almenaŭ ĝian parton.
Kinga Dékány
Biografio
maturiĝis en gimnazio en Dunaújváros, poste ŝi akiris tri diplomojn en 1996, 1997 kaj 2020 en pluraj altlernejoj. Li edziniĝis, en 2012 ŝi naskis 2 geĝemelojn kaj vivis en Ercsi, sed ŝi laboris en Százhalombatta.
Sporta kariero
ekde sia aĝo dek estis kajakisto en Ercsi, Dunaújváros, pluraj ĉefurbaj sportkluboj, fine en Tiszaújváros. Ŝi estis hungara ĉampiono 12-foje inter 1996-2005 teame. Ŝi estis la unua kvarfoje en mondĉampionumoj inter 1998-2003 ĉiam kvarope. Tiuj rezultoj ne sufiĉis esti olimpiano. Ŝiaj plej konataj trejnistoj estis Katalin Rozsnyói kaj László Fábián (kajakisto). Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2004, poste ŝi partoprenis en gvidado de la loka sportklubo.
Metastabileco
En kemiaj sistemoj
Kiel la alia ekzemplo, diamanto estas metastabila formo de karbono je norma temperaturo kaj premo. Ĝi povas esti konvertita al grafito kun eligo aldona energio, sed nur post superigo de dinamika ekzemplera energio - la monteto (2).
En nuklea fiziko
Atomkerno povas esti en malsamaj energiaj statoj. Iuj el ĉi tiuj ŝtatoj estas metastabila, sciataj kiel nukleaj izomeroj, kun signifo ke tie povas esti relative longe vivantaj kernoj de la sama izotopo en malsamaj energiaj ŝtatoj.
Weißig
Weißig havas diversajn signifojn:
35 (nombro)
Tridek kvin (35) estas la natura nombro kiu sekvas 34 kaj antaŭas 36.
La nombro 35 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
laŭ skribo
Ĉina skribo: 三十五
pri la nombro 35
La atomnumero de Bromo.
Graflando Aontroim
Graflando Aontroim aŭ graflando Antrim estas unu el ses graflandoj kiuj formas Nord-Irlando. Ĝi ampleksas 2,844 km2 kaj havas proksime 566.000 loĝantojn.
Tajvana regolo
Tajvana regolo estas tre eta paseroforma birdo. Ĝi estas membro de familio regoledoj, kies scienca nomo Regulidae devenas el la latina vorto regulus aŭ "eta reĝo" aŭ princo, kaj derivas el la koloraj kronoj de plenkreskuloj, kaj ankaŭ endemiulo sur la insulo Tajvano. La birdo estas la plej eta birdo de endemiaj birdaj specioj sur Tajvano kaj la plej bunta membro de ĝia familio – regoloj en la mondo.
Troviĝo
Tiu birdo kutime loĝas en ĉiamverdaj koniferaj arbaroj de insulo en malvarma zono de montoj, kie estas tre kutima 2.500 m kaj pli. Ĝi estis troviĝita inter 2.000 m kaj 3.700 m. Montaroj Alishan, Tayuling, Hehuanshan, Yu Shan, kaj altaj areoj de Anmashan  estas  bonaj lokoj por ĝia vivo.
Aspekto
La birdo estas etakorpa kaj resemblas birdojn de familio silviedoj. Ĝia tuta longeco estas 9 cm. La supro de la birda kapo estas flavoranĝa, kun nigraj kronaj strioj. Ĉi flav-oranĝa korono sur la kapo estas la ĉefa distingaĵo, kiu donas la nomo al la birdo. Ĉirkaŭ nigraj okuloj birdo havas blankan plumojn.
Nutrado
La konduton de la tajvana regolo estas unuavice insectivora kaj ĉi birdo estas ofte videbla  kiel esplorserĉas insektojn kaj iliajn larvojn sur la branĉoj, folioj  kaj ĉe iliaj bazoj en koniferaj arbaroj. Ĝi ŝvebas kaj eltiras, de folioj ĝis trunko. Semoj de trudherboj kaj beroj ankaŭ kreas foje manĝaĵon. La birdo estas tre elektema al kiu speco de arbo ĝi alkroĉadas dum la serĉado de manĝaĵo kaj kutime preferas coniferajn arbojn (ĉiamverdajn). Ili kutime vivas alte en la arbokronoj sed foje povas  kuraĝi descendi en pli malaltajn arbedojn kaj arbustoj.
Vivmanieroj
Regoloj estas aktivaj kaj malpaciencaj birdoj, saltetadantaj kaj flirtanta en la baldakeno de branĉaro. Ĉi tiu vigla kantbirdo estas plejparte sola, sed povas  movi  de loko al loko aktive en malgrandaj, malstreĉaj, ne densaj  birdaretoj kun birdoj de  sia propra specio aŭ kun Nigra paruo  kaj Eŭropa sito. La flugo de la birdo estas iom malforta kaj sibla.
Voĉo
La birda voĉo estas bona akra, penetra, alt-intensa, kiu tipe sonas kiel zi, zi ji. Kvankam la voĉo de birdo estas tre brua, estas bele mola kaj pro tio ne estas kutime distinginda de grandaj distancoj.
Bredado
La bred-biologio de ĉi tiu orientalisa specio estas ne bone sciata.
Urbodomo de Mór
La Urbodomo de Mór, konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Luzsénszky [luĵEnski] estas historia monumento en urbo Mór (Hungario).
Historio
Origine la kastelo estis konstruita en la 1790-aj jaroj fare de la familio Luzsénszky. Ĝi estis ĉirkaŭita per fera ĉeno, tial la publiko nomis la kastelon ĉena kastelo (hungare láncos kastély). En la 18-a kaj 19-a jarcentoj la konstruaĵo suferis pro sismoj. Komence de la socialismo la ŝtato forprenis ĝin, post renovigaj laboroj la urba administracio trovis lokon ene. Ankaŭ nun ĝi funkcias kiel urbodomo.
Fontoj
‎
Transports publics de la région lausannoise
Transports publics de la région lausannoise (TL) estas la ĉefa funkciigisto de publika transporto en Laŭzano kaj la pli larĝa aglomeraĵo. En 2012, TL funkciigis reton de 10 trolebus-itineroj, 25 konvenciaj bus-itineroj kaj du metrolinioj, uzante pli ol 290 veturilojn. TL funkciigas semajnfinajn noktajn servojn kaj alvokbusojn.
Federico De Roberto
Federico DE ROBERTO (Napolo, la 16-an de januaro 1881 - Katanio, la 26-an de julio 1927) estis itala verkisto, unu el la plej reprezentaj de la movado Verismo. Li influis aŭtorojn kiajn Leonardo Sciascia kaj Tomasi di Lampedusa, kies romano Il Gattopardo sekvas, laŭ kelkaj aspektoj, la majstran verkon de De Roberto La viĉreĝoj.
La sunfloroj
La sunfloroj estas serio de 7 pentraĵoj tre famaj de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ili estis pentritaj inter 1888 kaj 1898.
Tiu serio de pentraĵoj konsistas el tri similaj kun dek kvin sunfloroj en vazo kaj du kun dek du sunfloroj en vazo. Aŭguste de la jaro 1888, kiam Van Gogh loĝis en Arles (Francujo) li verkis la unuan vazon kun dek du sunfloroj, kiu estas nuntempe ekspoziciata en la muzeo Neue Pinakothek en Munkeno, Germanujo. Sekvis la unua vazo kun dek kvin sunfloroj, kiu troviĝas nuntempe en la nacia galerio de Londono en Anglujo. La aliaj pentraĵoj estis verkitaj en januaro de la sekva jaro.
(7793) 1995 YC3
(7793) 1995 YC3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
La sunfloroj
Galerio
Alklaku bildon por pligrandigi ĝin
1285 Julietta
1285 Julietta estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Julietta", tiu de la bofilino de la malkovrinto.
Marŝala Insularo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 2008 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis marŝalaj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon. Kunordigas la teamon la Marŝala Olimpika Komitato.
Nacia Park-Rezervejo Gwaii Haanas kaj Ĥajda Heredaĵejo
Nacia Park-Rezervejo Gwaii Haanas kaj Hajda Heredaĵejo estas kombinaĵo de nacia park-rezervejo kaj heredaĵejo sur la Haida Gwaii de Brita Kolumbio (Kanado).
Esperanto-Domo de Yatugatake
La Esperanto-domo de Yatugatake aŭ Jacugatake (Oficiala nomo, japane: 八ヶ岳エスペラント館 [jacugatake esuperanto kan]; hepburne: Yatsugatake Esuperanto Kan) estas Esperanto-domo en la urbo Hokuto kaj la gubernio Jamanaŝi de Japanio. La domon administras Japana Esperanto-Instituto (JEI). Ĝi estis donacita de esperantisto Morita Yoko en oktobro 1994.
Situo
Yatugatake (japane: 八ヶ岳 [jacugatake]; hepburne: Yatsugatake) estas iom unika monto kiu havas ok pintojn, kiuj ŝajnas ĝemelaj montoj unu apud alia. En la japana lingvo la vorto jacugatake signifas "ok montojn". Ĝi situas en gubernio Jamanaŝi, ĉirkaŭ 174 km for de la ĉefstacidomo de Tokio kaj 170 km for de la stacidomo Jokohamo, inter Tokio kaj Nagano. Ĝia alteco estas ĉirkaŭ 1000 m super marnivelo. De la domo oni povas vidi Fuĵi-Monton.
Dormejo, salono, biblioteko
Ĝi konsistas el dormejo (kie oni povas uzi ban-ĉambron kaj duŝejojn), salono (por kunvenoj), komuna kuirejo kaj 2-etaĝa biblioteko. En ties teretaĝo troviĝas interalie televidilo por ĝui teknike altkvalitajn elsendojn. En la supra etaĝo troviĝas i.a. komputilo. En la kuirejo pretas necesaj kuiriloj inkluzive de mikroonda forno, gasfornoj kaj elektra varmigilo, kiujn tranoktantoj rajtas uzi. En la domo troviĝas sendrata retkonekto.
Malfermo
Ekde aprilo ĝis novembro la domo estas malferma. La direktoro ne ĉiam estas ĉe la domo, sed semajnfine administra komitatano tranoktas.
Fervoje
Ŝanĝu liniojn ĉe la stacio Kobuĉizaŭa de la linio Ĉuuoo. Elvagoniĝu ĉe stacio Kai-koizumi. La Domo situas en la proksimeco de 400 m de la stacio. Vi ankaŭ povas preni taksion ĉe la stacio Kobuĉizaŭa.
Per ekspresa aŭtobuso
Vi povas uzi ekspresajn aŭtobusojn, kiuj regule startas ĉe Ŝinĵuku kaj kuras sur la aŭtovojon Ĉuuoo. Elvagoniĝu ĉe la bushaltejo Yatugatake (aŭ jacugatake prononce) kaj de tie uzu taksion, telefone veniginte ĝin. La taksia veturado estas ĉirkaŭ 5 km.
Aŭtomobile
Forlasinte la aŭtoŝoseon Ĉuuoo je la vojŝanĝejo Kobuĉizawa, supreniru laŭ la ŝoseo "Yatugatake-Kooendooro", kiu rondiras la monton je ĝia mezdeklivo, turnu vin je la dua trafiksignalo dekstren. Veturu malsupren ĉirkaŭ 2 km. Vi vidos en la maldekstra flanko ŝildon kun literoj "Esperanto-Domo". Jen la enirejo. Via tuta veturo estas ĉirkaŭ 8 km de la vojŝanĝejo.
Adreso
〒408-0031 1897-1, Nagasakacho-Koarama,Hokuto-shi, Yamanashi, Japanio.
Kondolenco
Oni kondolencas buŝe, kutime post la funebra ceremonio aŭ dum kondolenca vizito, per kompatkarto (kondolenca karto), memoriga anonco en gazeto au enskribo en kondolenca libro aŭ listo. Kondolenco estas akompanata foje de kandeloj, floroj, floraranĝoj aŭ florkrono.
Károly Nagy G.
Kariero
Károly Nagy G. diplomitiĝis en UBB de Kluĵo (1967). Li laboris en la esplorstacio pri marbiologio de Agigea (1967-80). Dume li pristudis kiel stipendiulo entomologion en Segedo, poste li doktoriĝis en Iaşi (1975). Li translokiĝis en 1980 en Israelon kaj li portas la nomon de sia edzino. Li laboris en la Ministerio pri Agrikulturo. Li faris la definicion de 187 novaj insektoj kaj sistemigis kvin novajn insektfamiliojn.
Atenco kontraŭ Abraham Lincoln
La atenco kontraŭ Abraham Lincoln estis unu el la plej lastaj gravaj okazaĵoj de la Usona Enlanda Milito, okazinta en la Granda vendredo la 14-an de aprilo 1865 en Teatro de Ford, kiam Abraham Lincoln, ĉeestanta kun sia edzino kaj du gastoj teatraĵon Our American Cousin, estis pafita de John Wilkes Booth.
Je la 10:15 vespere, Booth eniris en la malantaŭo de la loĝio de Lincoln, kaŝe ŝteliris al lia dorso, kaj pafis al la malantaŭo de la kapo de Lincoln, mortige vundante lin. La invitito de Lincoln Majoro Henry Rathbone dummomente baraktis kun Booth, sed Booth ponardis lin kaj fuĝis. Zorgita de la doktoro Charles Leale kaj de du aliaj doktoroj, Lincoln estis portita trastrate al la Hejmo Petersen. Restinte en komato dum ok horoj, Lincoln mortis je la 7:22 la 15an de aprilo. En la momento de la morto kelkaj observantoj diris, ke lia mieno aspektis kvazaŭ ripozante en rideto. Stanton salutis kaj diris, "Nun li apartenas al la historio". La korpo de Lincoln estis metita en flag-ŝirmita ĉerko, kiu estis metita sur funebra veturilo kaj eskortita al la Blanka Domo fare de soldatoj de la Unia Armeo. Prezidento Johnson ĵuris la venontan matenon.
Stacio Sakaishi
Stacio Sakaishi (japane: 堺市駅 [Sakajŝi-eki], angle: Sakaishi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Sakaj, Sakaj, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hanwa.
33595 Jiwoolee
33595 Jiwoolee estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ou Sampor
Ou Sampor estas khum ( komunumo) de Malai Distrikto en Banteay Meanchey Provinco en nordokcidenta Kamboĝo.
Geografio-Loko
aliaj vilaĝoj
Kalonda
Kalonda, ankaŭ hungare estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Lučenec (aŭtokodo: LC).
Situo
la vilaĝo situas parte sur ebenaĵo, parte sur deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ, laŭ la slovaka-hungara landolimo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Balassagyarmat-Lučenec. La lasta troviĝas 8 km-ojn for.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1238. En 1910 loĝis tie 330 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiam ĝuste laŭ la nova ŝtatlimo, sekve estis voje kaj fervoje limotrapasejo. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 239 da homoj, (152 hungaroj, 74 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zon de Schengen, sekve la limoj estas traireblaj senĝene.
Pedro de Toledo
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Litoral Sul Paulista kaj en la mikroregiono Itanhaém. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Indus-vala dezerto
Indus-vala dezerto estas dezerta ekoregiono en norda Pakistano. Biome ĝi apartenas al la dezertoj kaj kserofitaroj.
La Indus-vala dezerto kovras areon de 19,500 km² en nordokcidenta Panĝaba provinco, situanta inter la riveroj Ĉenabo kaj Induso.
La Indus-vala dezerto estas ĉirkaŭata de vasta zono de veprejoj, kiu estas malpli seka kaj iom pli enloĝebla ol la dezerto mem.
Solanec pod Soláněm
Solanec pod Soláněm estas suda parto de municipo Hutisko-Solanec en distrikto Vsetín, Ĉeĥio. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/481. Estas ĉi tie registritaj 452 adresoj. Daŭre ĉi tie vivas.
Solanec pod Soláněm estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 16,67 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1583.
Sport (hotelo en Moskvo)
Hotelo "Sport" en Moskvo, Rusio ekzistis dum 1979 — 2004 laŭ adreso: Lenin-avenuo, domo 90/2.
Hotelo
22-etaĝa konstruaĵo de la hotelo aperis en 1979 por Somera Olimpiko de 1980 en Moskvo. Ĝi havis 600 gastĉambrojn.
Faligo
En majo 2004 Urbestraro de Moskvo decidis malaperigi la hotelon "pro paneeca stato". La la konstruaĵo estis faligita per kontrolata eksplodo.
En septembro 2005 Supra juĝistaro de Rusio agnoskis neniigon de la hotelo nelaŭleĝa: ĝin okazigis organizaĝo "Admiral", malgraŭ reala posedanto de la konstruaĝo estis internacia agentaro "Nauka". Dubinda estis ankaŭ fakto de ega eksplodo apud loĝataj konstruaĵoj pro ebla danĝereco. Krome, tiam dum nelonga periodo en Moskvo estis fermitaj kelkaj aliaj hoteloj; tio estis konsiderata kiel anstataŭigo de nemultekostaj malnovaj hoteloj per novaj supra-nivalaj.
La Petite Voleuse (filmo)
La Petite Voleuse (La Ŝtelistineto) estas drama komedio de Claude Miller aperinta en 1988.
Temo
1950: Janine, 16-jara, vivas kun siaj geonkloj en Franca provinco. Ŝi ŝtelas ĉion, kion trafas ŝiaj manoj, prefere virinajn subvestojn kaj usonajn cigaredojn. Ŝi forlasas lernejon kaj fariĝas servistino en burĝa familio. Ŝi havas rilatojn kun viro pli aĝa ol ŝi kaj kun samaĝa junulo, ankaŭ ŝtelisto...
36 (nombro)
Tridek ses (36) estas la natura nombro kiu sekvas 35 kaj antaŭas 37.
laŭ skribo
Ĉina skribo: 三十六
pri la nombro 36
La atomnumero de Kriptono.
Ruĝa ibiso
La Ruĝa ibiso, Japana krestibiso aŭ Japana kresta ibiso, Toki (en japana トキ}, varie transkribita en kanji kiel 朱鷺, 鴇, 鵇 aŭ 鴾) (Nipponia nippon) estas ibiso el la ordo de Pelikanoformaj (iam Cikonioformaj) kaj familio de Treskiornitedoj. Ĝi estas la ununura membro de sia genro Nipponia. Ĝi vivis ĉefe en Ĉinio, Japanio, Koreio kaj la plej sudorienta parto de Rusio (Siberio).
Aspekto
Ĝi longas 67-80 cm. La virbirdoj pezas 1775,9 ± 120,1 g, dum ke la birdinoj pezas 1545,3 ± 107,2 g. La beko estas longa, kurba kaj nigreca, ĝiaj pinto kaj radiko estas cinabrokoloraj. La saman koloron tre ruĝan havas ankaŭ la brido (vizaĝo el bekobazo al ĉirkaŭokulo) kiu estas pli etenda ol ĉe aliaj ibisoj kaj ankaŭ la ruĝa koloro estas pli forta; tio estas tialo de komuna nomo kiel Ruĝa ibiso, kvankam fakte ĝi estas pli blanka ol ruĝa ĝenerale. Tian koloron oni nomas koloro de ruĝa ibiso. La tuta korpo estas kovrita de blankaj plumoj. Ĝi havas ankaŭ lancoforman plumkreston. La flugoplumoj montriĝas flavecruĝaj. La plumoj de flugiloj kaj vosto estas rozkoloraj. En la genera tempo ĝi kolorigas la plumojn de siaj kapo, kolo kaj dorso per grizkolora pigmento sekreciita de la nuda parto de la kapo.
Kutimaro
Ili loĝas ĉefe ĉe arbaroj de pinoj. Ili manĝas ĉefe ranojn, malgrandajn fiŝetojn, kaj aliajn malgrandajn animalojn.
Lodrantka
Lodrantka kolektas akvon por siaj fontoj en arbaro super vilaĝo Jaroslav kaj per kelkaj rojoj gvidas ĝin en fiŝlagon Lodrant proksime de vilaĝo Trusnov. El ĝi jam fluas Lodrantka okcidenten trans ĉiuj kvar vilaĝoj de komunumo Dolní Roveň kaj sub urbo Dašice enfluas de dekstra flanko en Loučná.
Edward Emerson Barnard
Li naskiĝis en relative malriĉa familio, lia patro mortis antaŭ lia nasko. Li komencis labori naŭ-jaraĝa kiel helpanto de fotografisto. Li rapide interesiĝis pri astronomio kaj, en 1876 akiris astronomian lornon, per kiu li malkovris sian unuan kometon en 1881, la duan la saman jaron kaj la trian en 1882.
Lodrantka
Lodrantka fluas trans vilaĝoj Jaroslav, Trusnov, Litětiny, Horní Roveň, Dolní Roveň, Komárov kaj urbo Dašice.
Ruĝa ibiso
Kutimaro
La Ruĝa ibiso faras malgrandan migradon laŭ sezono. Ĝi havas kutimojn similajn al tiuj de loĝbirdo kaj vagbirdo.
Edward Emerson Barnard
Ĉar tiam la riĉa aferisto Hulbert Harrington Warner donacis 200 $ al tiu, kiu malkovris novan kometon, E. E. Barnard, kiu malkovris kvin el ili, en la 1880-aj jaroj sufiĉe lukris por konstruigi domon por si kaj sia edzino.
Li fariĝis konata en la diletantaj astronomoj de Naŝvilo, tiuj ĉi organizis kveston, kiu ebligis al li studi en la universitato Vanderbilt. Li ricevis diplomon en 1887 (tridek-jaraĝa) kaj anigis la teamon de la observatorio Lick.
En 1892 li observis novaon kaj, notinte elĵetojn da gaso, deduktis ke temis pri eksplodo de stelo. Li malkovris Amalteon la 9-an de septembro de la sama jaro.
En 1895 li iĝas profesoro pri astronomio en la Universitato de Ĉikago kaj tie povas uzi la teleskopon de 1 m de diametro de la observatorio Yerkes. Li faris multenombrajn fotojn de la lakta vojo. Li malkovris, kun Max Wolf, ke iuj obskuraj regionoj de la lakta vojo estas malhelaj nebulozoj kiuj kaŝas la malplej brilajn stelojn.
Li malkovris en 1884 la galaksion NGC 6822, kiun, en lia honoro, oni nomis Galaksio de Barnard, kaj mezuris, en 1916 la grandan propran movon de stelo kiu ricevis la nomon de Barnarda Stelo.
Honoroj
Oni donis lian nomon al:
Ruĝa ibiso
Kutimaro
De la fino de februaro ĝis la komenco de marto estas tempo por ilia pariĝo. La birdoj nestas sur arbo 10-22 m alta ĉe akva kampo aŭ ĉe monteto apud rivereto. La ibiso ne lasas aliajn birdojn, eĉ siajn idojn elkovitajn antaŭ unu jaro, proksimiĝi al ĝia nesto. La ibisino demetas ĉiufoje 3-4 ovojn. La kovado, kiu daŭras 30 tagojn, kaj la nutrado de idoj, kiu daŭras 45 tagojn, estas alterne faritaj de la gepatraj birdoj. La gepatraj birdoj nutras siajn idojn per fiŝetoj, kobitidoj, ranoj, krustuloj kaj aliaj insektoj. La idoj prenas manĝaĵon el la subbeka poŝo de siaj gepatroj.
Populacio
La Ruĝa ibiso estas internacie rigardata kiel formortonta birdo. En la pasinteco la nombro de la Ruĝaj ibisoj estis granda, sed ekde la 1950-aj jaroj ĝi abrupte reduktiĝis. En la komenco de la 1950-aj jaroj la Ruĝaj ibisoj jam malaperis el Koreio kaj la suda parto de tiama Sovetunio. En 1974 Japanio havis nur 15 ruĝajn ibisojn. Oni kaptis ĉiujn 4ajn ibisojn en Sadu por ilin bredi. Ŝajne la lasta natura Japana krestibiso mortis oktobre de 2003.
Rekuperaj klopodoj
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacio, limigita teritorio, vintra malsatego kaj ĉasado dum la lasta jarcento kondukis tiun endanĝeritan specion al bordo de formorto. La Japana krestibiso estis listata en la Apendico I de CITES.
La 25an de septembro 2008, la Japankrestibisa Rezervejo de Sado liberigis 10 birdojn kiel parto de la Krestibisa restaŭrprogramo, kiu celas enmeti 60 ibisojn en neturo antaŭ 2015. Tio markas la unuan fojon kiam tiu rara birdo revenis al japana naturo ekde 1981.
La 23an de aprilo 2012, oni konfirmis, ke tri krestibisidoj eloviĝis en la insulo Sado Island de gubernio Niigata, la unuan fojon kiam ibisidoj eloviĝis en naturo en Japanio en 36 jaroj. Unu el la idoj tuj elnestiĝis la 25an de majo.
Lodrantka
Paralele kun Lodrantka, ĉirkaŭ unu km norde, fluas ĝia "ĝemelrivero" nomata Zadní Lodrantka. Ĝi fontas en arbaroj super vilaĝo Ostřetín, fluas trans vilaĝoj Ostřetín kaj Kladina kaj antaŭ urbo Sezemice enfluas en Loučná.
Pugno
Pugno estas mano ĉe kiu la fingroj estas kurbigitaj kontraŭ la polmo. Tiu fermita mano oni povas uzi por praktiki forton, ekzemple por malfermi frotiĝantan pordon, por esprimi la senton de furiozo, aŭ por bati iun aŭ ion. Kiam pugnobato erare estas farata oni povas lezi la manon, inter kiuj akiri rompitajn ostojn. La homo estas la nura primato kiu efektive povas fari pugnon.
Okcidenta sturnelo
La Okcidenta sturnelo (Sturnella neglecta) estas paserina birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Sturneloj, kiu enhavas speciojn kies maskloj havas nigran aŭ brunan dorson kaj tre etendajn ruĝajn (5 specioj) aŭ flavajn subajn partojn en la kazo de la Orienta sturnelo, la Okcidenta sturnelo kaj la Liliana sturnelo.
La Okcidenta sturnelo estas ĉirkaŭ 21.6 cm longa. Ili nestumas surgrunde en malferma kamparo en okcidenta kaj centra Nordameriko. Ili manĝas ĉefe insektojn, sed ankaŭ semojn kaj berojn. Ĝi havas distingajn alvokojn priskribatajn kiel akveca aŭ fluteca, kio distingas ĝin el la proksime rilata Orienta sturnelo.
Plenkreskuloj havas flavajn subajn partojn, kun nigra marko kun formo de "V" en brusto, kaj blankaj flankoj kun nigra strieco. La supraj partoj estas ĉefe brunecaj kun nigra strieco. Ili havas longan pintakran bekon; la kapo estas strieca je helbruna kaj nigra montrante malhelan traokulan strion kaj blankan superokulan strion, kiel aliaj samgenranoj kiaj la Blankabrova sturnelo al la Longavosta sturnelo kun kiu ne konfuzeblas ĉar ĉiuj tiuj havas brilruĝajn subajn partojn kaj tute ne flavajn. El la bekobazo estas iom da flava superbrida strio simile al tiu ruĝa de la Longavosta sturnelo.
Okcidentaj sturneloj povas interreproduktiĝi kun la Orientaj sturneloj kie ties teritorio koincidas; tamen, rezultaj idoj ŝajne havas malaltan fekundecon.
Okcidentaj sturneloj estas loĝantaj birdoj tra multe de sia teritorio. Nordaj birdoj povas migri al sudaj partoj de ties teritorio; kelkaj birdoj povas ankaŭ moviĝi orienten en suda Usono.
Tiuj birdoj manĝas surgrunde aŭ en malalta aŭ duonmalalta vegetaĵaro. Ili foje serĉas manĝon per plukado perbeke. Ili manĝas ĉefe insektojn, sed ankaŭ semojn kaj berojn. Vintre tiuj birdoj ofte manĝas are.
Tiuj birdoj havas flutecan trilan kanton. Tiuj alvokoj kontrastas kun la simpla, fajfa alvoko de la Orienta sturnelo.
Tiu du specioj estis konsiderataj la sama specio iam; la okcidenta specio, kiu estis iom nekonsiderata, ricevis la nomon neglecta (forgesita, neatentita).
Tiu estas la ŝtata birdo de Kansaso, Montano, Nebrasko, Norda Dakoto, Oregono kaj Vajomingo. Nur la Norda kardinalo estas ŝtata birdo de pli multnombraj ŝtatoj.
Moska kukurbo
Moska kukurbo (Cucurbita moschata) estas kultivata plantospecio el la familio de la Kukurbacoj (Cucurbitaceae), kiu hejmiĝas en Ameriko. Hodiaŭ, ĝi estas kultivata tutmonde en varmaj regionoj. Subgrupo de la moska kukurbo estas la buternuksa aŭ pirforma kukurbo.
Karakterizaĵoj
La moska kukurbo estas unujara, herba planto, kiu kreskas rampante aŭ grimpante kaj atingas longecon de ĝis 6 metroj. La kompleta planto estas harkovrata. La tigo estas iom eĝa. La pedunkloj estas 30 cm aŭ pli longaj. La foliplato estas 20 ĝis 30 cm granda, larĝe ovale korforma ĝs ronda kaj kun blankaj punktoj. Ĝie estas malforte loba kun tri ĝis kvin ovalaj ĝis triangulaj loboj La folirando estas denta segilforma.
Floro
La moska kukurbo esta monoika kaj speratseksa. La floroj staras unuope en la foliakselojn. La maskla floro havas 16 ĝis 18 cm longan flortigon, tre mallongan kalikon. La petaloj estas kvin ĝis 13,5 cm longaj. La inaj floroj havas dikan 3 ĝis 8 cm longan flortigon. La ovario estas globforma, ovforma, cilindra, pirforma aŭ kegloforma. La kaliko estas tre malgranda. La pistilo portas tri lobaj stigmoj.
Diferenco al aliaj kukurboj
La diferenco al aliaj kukurboj estas, ke la pedunklo estas malmola kaj havas eĝojn. La transiro al la frukto estas tre dika. La tigo estas malmola kaj kun glataj riloj..
Glan-Münchweiler
Glan-Münchweiler estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kusel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Moska kukurbo
Sistematiko
Tiu engrupigo validas nur por nordamerikaj kultivaroj. Kolumbiaj regionaj rasoj havas ofte pli malgrandajn fruktojn kun malhelaj semoj. Japanaj kultivaroj, ekzemple ‚Ĉirimen‘ kaj ‚Kikuza‘, havas ofte verukajn kaj sulkajn fruktojn.
La ofte kultiva kulturvario estas ‚Butternut‘, kiu estas uzata kiel vintra kukurbo. La malnova, precipe en Usono de la 19a jarcento ŝatata kultivaro ‚Cheese‘, estas hodiaŭ ŝatata por konservoj aŭ kiel furaĝo.
Utiligado
Ekzistas regionoj kie kaj la floroj, la junaj ŝosoj, nematuraj fruktoj kaj maturaj fruktoj estas manĝataj kiel legomo. El la maturaj fruktoj oni ofte faras dolĉaĵojn. La semoj estas rostitaj kaj uzataj komplete aŭ muelite en unupotaĵoj. Ili havas altan procentaĵon de oleo kaj proteino.
Historio
La plej malnovaj arĥeologaj trovaĵoj de la planto estas en kavernoj de nordorienta Meksikio (kaverno de Ocampo, Tamaulipas) kaj venas el la tempo 4900 ĝis 3500 a. K. Pliaj trovaĵoj estas el Tikal (2000 antaŭ ĝis 850 p.K.) kaj el Huaca Prieta, Peruo (3000 p.K.). Ekde la 19a jarcento la moska kukurbo estas kultivata en Hindujo, Javo, Angolo kaj Japanujo.
Tibor Vámos
Tibor Vámos [vAmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vámos Tibor estis hungara inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 1973, ordinara en 1979) de Hungara Scienca Akademio. Tibor Vámos naskiĝis la  1926 en Budapeŝto, mortis la 19-an de majo 2021.
Biografio
Tibor Vámos akiris diplomon en 1949 en teknika universitato en Budapeŝto, poste li eklaboris en fabriko. Li akiris PhD en 1958, li doktoriĝis en 1964 antaŭ la akademio. En 1964 li partoprenis en fondo de instituto. Li profesoriĝis en 1969 en la teknika universitato. Li instruis en Usono inter 1992-1994. Li okupiĝis precipe pri komputiloj kaj robotoj. Li ricevis premiojn inter 1983-2009, aparte menciinda svislanda premio en 1994.
Brunstatt-Didenheim
Geografio
Ambaŭ komunumopartoj situas rekte sude de la urbo Mulhouse (Mülhausen), Didenheim okcidente kaj Brunstatt oriente de la loka rivereto Ill.
(9940) 1988 VM3
(9940) 1988 VM3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Yoshiaki Oshima elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Windsor
Windsor havas diversajn signifojn:
Union-Prilly (stacidomo)
Union-Prilly estas fervoja stacidomo en Prilly, Svislando.
Anda flugakcidento de 1972
La Anda flugakcidento de 1972 estis kraŝo de aviadilo de la urugvaja aerarmeo dum vojo de Montevideo al Santiago de Chile. La aviadilo (tipo Fairchild-Hiller FH-227) kraŝis la 13-an de oktobro 1972 ĉe montodeklivo en la Andoj, en alto de 4.000 metroj. Oni povis savi 16 personojn el la 45 flugintaj pasaĝeroj, post 72 tagoj.
La evento estas ekde tiam konata kiel „Miraklo de la Andoj“. La plej konatan filmigon de la eventoj faris Frank Marshall en doku-dramo.
La kraŝo
La 40 pasaĝeroj estis membroj, fiduloj kaj parencoj de la rugbea taĉmento Old Christian’s Club, kiu estis la plej sukcesa klubo kun du ĉampionadaj venkoj (1968 kaj 1970) en Urugvajo. En la ĉilia Santiago, la teamo devintus ludi amikecan ludon.
La veturo komenciĝis la 12-an de oktobro 1972 en Montevideo. Pro la malbonaj veterkondiĉoj en Mendozo (Argentinio), oni devis interrompi la veturon por tranokti. Sekvan tagon, oni pluflugis al Santiago de Chile. Por atingi la flughavenon, la aviadilo devis desude ĉirkaŭflugi montopintojn pro la nesufiĉa maksimuma flugalta kapablo de la aviadilo. Dum la ĉirkaŭflugo de la 6.000 metrojn altaj montopintoj, la pilotoj devis lukti kontraŭ orkanaj ventoj kaj glacia neĝado. Kiam la piloto supozis forlasi la danĝerajn montopartojn de la Andoj, li komencis sinko-flugon. Dum tiu naviga eraro okazis la akcidento.
La aviadilon trafis akraj turbulencoj kaj falventoj. La dekstra flugilo trafis monton kaj derompiĝis, deŝirante eĉ la postan parton (poŭpon) de la aviadilo. Kelkaj pasaĝeroj kaj fluglaboristoj elfalis. Sekundojn poste trafis la avidilo plian pinton kaj derompiĝis ankaŭ la maldekstra flugilo. La avidilo - konsistanta nun nur el la aviadila trunko -, trafis kun rapido de ĉ. 350 km/h neĝobenkon kaj restis do kompakta. La trunko servis kiel protektita areo dum du monatoj por la travivantoj.
La okan tagon, la travivintoj povis aŭdi en eta radioparato, ke oni ĉesigis oficiale la serĉadon de la kraŝintoj kaj oni deklaris ilin mortintaj. Tiun tagon mortis plia pasaĝero. Sen espero je savo, sen ebleco je konvena prizorgo de la vunditoj, sen konvenaj vestoj, preskaŭ sen nutraĵoj, la stato de la travivintoj iĝis pli kaj pli kritika.
La eta nutraĵa rezervo (kelkaj tabuletoj da ĉokolado, keksoj, kelkaj glasoj da vino) estis rapide forkonsumitaj. Ĉar la ĉirkaŭo havis nek vegetaĵon, nek bestaron, la travivintoj estis truditaj al kanibalismo.
Oni devis ankaŭ travivi plian sortobaton, kiam dum la nokto al 31-a de oktobro, lavango surprizis ilin dum dormado, kio postulis morton de pliaj 8 personoj. Dua lavango en iu nokto tute kovris la trunkon, la travivintoj vivis du tagojn en la trunko, dum super ili uraganis neĝostormo. Ĉar la lavango forprenis eĉ la kadavrojn de pli fruaj viktimoj, post unu tago de malsato, oni decidis manĝi el freŝaj viktimoj de la lavango.
Meze de novembro mortis du pliaj travivantoj je ties vundoj. La lasta viktimo estis Numa Turcatti, kiu mortis la 11-an de decembro pro infektado de la vundoj.
Kanibalismo
La decido je profana kanibalismo (dum kiu oni taksas homan karnon kiel nutraĵon) ne estis facila, ĉar inter la mortintoj estis multaj parencoj, amikoj aŭ minimume konatoj. Kelkuloj rifuzis la kanibalismon pro morala bazo, sed la senespera situo trudis ĉiujn post kelkaj tagoj al nutrado el homa karno. Ĉirkaŭ ses kadavroj restis komence netuŝitaj pro respekto je la ankoraŭ vivintaj parencoj kaj devintus servi kiel nutraĵo nur en ekstrema okazo. Finfine restis netuŝitaj nur la kadavroj de la patrino kaj fratino de Nando Parrados, kiu estis dumvoje kun Roberto Canessa por helpo. Ili estis entombigotaj sur la monto.
Ekspedicioj kaj savo
Pluraj travivantoj kuraĝis ekspediciojn en diversajn direktojn, sed oni devis konstati, ke la ekspedicioj havas grandajn riskojn: sendepende de la daŭra risko por frosti, minacis ankaŭ la neĝoblindeco aŭ glaĉera splitiĝo, glito. Krom tiuj, la aero en tiu alto estis tro oksigen-malriĉa por ebligi gravajn streĉojn.
Al la personoj, kun plej bonaj korpaj fortoj apartenis Fernando Parrado, Roberto Canessa kaj Antonio Vinzintin, kiuj povis iugrade kontraŭstari la katastrofajn kondiĉojn. Kiel esperan lumeton taksis la travivantoj, kiam la ekspediciaj partoprenintoj trovis la mankantan aviadilan poŭpon je distanco de 3 km disde la trunko. Oni esperis uzi la radioaparaton de la pilotejo, kun la baterio el la trunko. Tiu provo malsukcesis, ĉar la aparato bezonis ŝanĝan tension por la funkciigo.
La amara ironio de la afero estas, ke Parrado, Canessa kaj Vinzintin dum antaŭa ekspedicio devintus pluiri en la saman direkton orienten kaj ili atingintus post 29 km (aerlinie 20,9 km) al Hotelo Termas Sosneado (34°46′16″S 70°03′25″W). Tiu hotelo estis tiutempe malplena, sed tie estis provizaĵoj, kestoj de unua helpo kaj vestaĵoj. La kaŭzo estis la sama kiel ĉe la akcidento, kiam la pilotoj lasis flugi la aviadilon al la monto: Ili supozis esti jam sur ĉilia teritorio, sed ili estis do ankoraŭ ĉ. 20 km pli oriente sur argentina teritorio.
Post 10 tagoj sukcesis Parrado kaj Canessa trairi la Andojn kaj kontakti civilizacion. Ilin trovis ĉilia paŝtisto Sergio Catalán, kiu akompanis ilin al alia paŝtisto, al monta kabano kaj donis al la malfortiĝintaj homoj nutraĵon. Li mem rajdis al la proksima vojo kaj veturis kun ŝarĝaŭto ĝis Puente Negro, kie li informis tie la policon, kiu faris ĉion eblan por savi la travivintojn el la montoj. Oni savis la 22-an kaj la 23-an de decembro la restintajn 14 travivintojn kaj portis ilin en hospitalon de Santiago, kie la kuracistoj konstatis, ke nur unu estis en zorginda stato.
La kadavroj, nome ties restaĵoj, estis entombigitaj duonkilometre de la kraŝejo (ekster la lavangan zonon) sub ŝtonojn. Oni starigis tie eĉ krucon kun surskribo „Pli proksime al Vi, mia Dio“ kiel memoraĵon. La aviadila trunko restis verŝita per benzino kaj bruligita.
La travivintoj estis Fernando Parrado (Nando), Roberto Canessa (Musculo), Antonio Vizíntin (Tintin), Alfredo Delgado (Pancho), Ramón Sabella (Moncho), Eduardo Strauch, Daniel Fernandéz, Adolfo Strauch (Fito), Alvaro Mangino, Pedro Algorta, Javier Methol, Roy Harley, Gustavo Zerbino, Roberto Francois (Bobby), Carlos Páez Rodriguez (Carlitos) kaj José Inciarte (Coche). Inter la mortintoj estis ĉiuj kvin fluglaboristoj: piloto, kunpiloto, navigisto, teknikisto kaj flugakompanisto.
La travivintoj vivas ankoraŭ hodiaŭ en proksimo unu al la alia en urbokvartalo Carrasco en la ĉefurbo Montevideo. La tragikaj eventoj igis ilin amikoj kaj fiduloj. Kelkaj travivintoj prelegas hodiaŭ dismonde pri la temo travivo en ekstremaj kondiĉoj. Kelkaj eĉ laboris kiel spertulo ĉe la mineja akcidento de San José en 2010, Ĉilio.
Libroj kaj filmigoj
La eventojn oni filmigis jam en 1976 en Meksiko sub la titolo Sobrevivientes de los Andes. Tiu filmo fokusis je la kanibalismo kaj estas traktata kiel diletanta.
Pro la kanibalisma tabuo atendis Holivudo ĝis 1993 je filmigo de la eventoj. La tragedion filmigis Frank Marshall kun pli granda aŭtento kaj respekto je la turmentoj de la tragedio, sub la titolo Travivi. Kelkaj travivintoj, inter ili Nando Parrado, kunagadis kiel konsilistoj dum la filmigo.
Matematika biologio
Matematika biologio aŭ Biomatematiko estas scienca fako interdisĉiplina de esplorado kun vario de aplikaĵoj. Ĝi estas nomata ofte Teoria biologio. Tiu koncentriĝas pli en la disvolvigo de teoriaj principoj por la biologio dum la matematika biologio en la uzado de matematikaj sistemoj por studi biologiajn sistemojn, kvankam ambaŭ terminoj estas ofte interŝanĝataj. La matematika biologio havas kiel celo la matematikajn reprezenton, traktadon kaj modeladon de biologiaj procezoj, uzante teknikojn kaj ilojn de la aplika matematiko. Ĝi havas kaj praktikajn kaj teoriajn aplikaĵojn en la biologia, biomedicina kaj bioteknologia esplorado. Priskribante sistemojn laŭ kvantitativa maniero, ties konduto povas esti plej bone ŝajnigita, kaj tiele ties proprecoj povas esti antaŭdiritaj ĉar ili povas ne esti evidentaj por la esploristo. Tio postulas matematikajn modelojn tre precizajn.
Anda flugakcidento de 1972
Libroj kaj filmigoj
Nando Parrado verkis ankaŭ libron 72 tagoj en la infero: Kiel mi travivis la kraŝon en la Andoj.
Matematika biologio
Pro la granda diverseco de specifica sciaro implikita, la biomatematika esplorado ofte estas farita kunlabore inter matematikistoj, fizikistoj, biologoj, zoologoj, kemiistoj kaj fiziologoj, inter aliaj sciencistoj kaj fakuloj.
Anda flugakcidento de 1972
Libroj kaj filmigoj
En 2007, reĝisoro Gonzalo Arijon faris dokumentan filmon La miraklo de la Andoj (Ethan Productions/ARTE TV; 112 minutoj). En la filmo, la travivintoj rakontas la eventojn, kion kompletigis simulitaj scenoj, prezento de aktuala stato de la originala kraŝejo, same samepokaj bildomaterialoj. En la sama jaro BBC prezentis la dokumentan filmon Stranded.
La franca verkisto Michel Vinaver verkis teatraĵon Les Ordinaires, je veraj eventoj de la akcidento.
Warwick
🇵🇷
Warwick estas naskiĝloko de Marah M. Megahy kaj Walter Savage Landor.
Kulmo (planto)
Kulmo aŭ pajlotigo botanike origine referencis al tigo de iu ajn planto. Ĝi devenas de la latina vorto por tigo (culmus) kaj nuntempe specife referencas al supertera aŭ enaera tigo de poacoj kaj ciperacoj.
Kulmo estas klare subdividita en nodojn kaj internodojn; tiuj plejofte estas kavaj.
Ekde la nodoj estiĝas la folioj (po unu ĉe ĉiu nodo). La nodoj tre proksimas unu al alia ĉe la bazo de la kulmo kaj distanciĝas proporcie al distanco de la grundo. Tio okazas pro tio, ke la mekanismo de la primara kreskado de la planto baziĝas sur la kreskado de la nodoj kaj la posta plilongigo de la internodoj. Ekde la unuaj nodoj (reciproke tre proksimaj) formiĝas novaj kulmoj. Tiu eco permesas al planto kreski laŭ larĝeco kaj formi faskojn pli-malpli kompaktajn. Tio estas speciale grava, se oni konsideras la falĉadon (fare de homo kaj rezulte de paŝtado ).
Ĉe iuj specioj la bazaj nodoj povas akumuli rezervajn substancojn.
Teleac (Gornești)
Teleac [teleak] (hungare: Marostelek [maroŝtelek]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Reghin. Administre ĝi apartenas al la komunumo Gornești.
En Teleac fontas la rivereto Petrilaca, maldekstra alfluanto de rivero Mureș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 682 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 426 (rumanoj, 4 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1381. En mezepoko ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Marostelek apartenis al Hungario (Maros-Torda ).
Joanna Erbel
Joanna Agnieszka ERBEL (naskiĝis la en Varsovio) estas pola sociologino, aktivulino de la urbaj movadoj kaj politikistino. Ŝi estas membro de la teamo de "Krytyka Polityczna" (Politika Kritiko). Ŝi finstudis sociologion en la Universitato de Varsovio. En la lokaj balotoj, kiuj okazis en Pollando la 16-an de novembro 2014, Erbel estis kandidato de la partio Verduloj por la posteno de urbestro de Varsovio.
Ŝi estas elŝrankiĝinta ambaŭseksemulino.
Bogohinda defendo
La Bogohinda Defendo (ECO E11) ŝuldiĝas al la genio de la rusa GM Eufim Bogóljubov. La ideo de 3... Kb4+ estas ŝanĝi ŝakpecojn kaj simpligi la pozicion, kio -teorie- favoras defendon. La problemo pri ŝanĝado de pecoj tiel frue estas, ke nigro liberiĝas, iom antaŭtempe de sia malhelaĉela kuriero. Ankaŭ normala plano estas la flanketo de la dama kuriero sur b7. Por kompensi la perdon, ĝi devas meti siajn peonojn sur malhelajn ĉelojn kaj ludi la tutan ludon precize. Tamen blanko ne atingas avantaĝon tiel klaran kaj facile kiel oni povus pensi. Ĝi estas malofte uzata defendo, do kiu elektas ĝin, tiu devas bone koni ĉiujn ĝiajn "lertaĵojn".
La France insoumise
La France insoumise ("La Nesubmetata Francio") (mallonge LFI aŭ FI ), reprezentita sur la oficiala logotipo per la litero φ, estas franca politika partio fondita la. Ĝia politika pozicio estas plejparte analizita kiel ekosocialisma, irante de radikala maldekstro ĝis ekstrema maldekstro.
La partio prezentis la kandidatecon de Jean-Luc Mélenchon en la prezidanta baloto de 2017, kiu, post la unua raŭndo, venis en kvara pozicio kun de la esprimitaj voĉdonoj. Fine de la dua raŭndo de la leĝdonaj elektoj de 2017, La France insoumise formis parlamentan grupon de dek sep deputitoj en la, kiu elektis Jean-Luc Mélenchon kiel grupprezidanton.
Leonardo Sciascia
Leonardo SCIASCIA (Racalmuto, la 8-an de januaro 1921 - Palermo, la 20-an de novembro 1989) estis itala verkisto, eseisto, ĵurnalisto, politikisto, poeto, dramisto, artkritikisto kaj bazlerneja instruisto.
Libera kaj netradicia spirito, klera kaj senkompata kritikisto de la nuntempo, Sciascia estas unu el la grandaj figuroj de la dudeka jarcento en Italio kaj Eŭropo. Kun la maltrankvilo pri konado de la kontraŭdiroj de lia lando kaj de la homaro, li kombinis senton de ĉiamisma kaj pesimisma justeco, sed kiu neniam rezignas pri la uzo de homa racio kun klera matrico, por plenumi ĉi tiun projekton. La influo de la kogna relativismo de Luigi Pirandello povas esti spurita al humuro kaj la malfacileco atingi konkludon kiun liaj ĉefroluloj renkontas: realo ne ĉiam estas observebla laŭ objektiva maniero, kaj ofte ĝi estas nedisigebla tutaĵo de vero kaj mensogo.
De 1979 ĝis 1983 li estis membro de la Radikala Partio.
Victor Serge
Victor Serge (n. 30-an de decembro 1890; m. 17-an de novembro 1947) estis verkisto, revoluciulo, anarkiisto.
Vivo
Victor Serge (aŭ Esperante Viktoro) naskiĝis kiel Victor Lvoviĉ Kibalĉiĉ en Bruselo, filo de politikaj rifuĝintoj el Rusio: lia patro dizertis el la cara armeo kaj la familio suferis malriĉon kaj eĉ malsaton kiu mortigis fraton de Viktoro. Kiam li estis nur 13jara la gepatroj separiĝis kaj li devis eklabori en diversaj malfacilaj taskoj; tiele li kuniĝis al diversaj revoluciuloj. Li aniĝis junaĝe en la belga socialisma junulara organizo Jeunes Gardes, kiun li baldaŭ forlasis pro neado de la reformismo.
En la aĝo de 19, li translokiĝis al Parizo kie li vivtenas sin per instruado de la franca al rusaj enmigrintoj, aliĝis al la anarkiistoj kaj iĝis kuneldonanto de la eldonaĵo L'Anarchie. Pro sia publika malkondamno de la Bonnot-bando (anarkiista grupo, kiu efektivigis senposedigojn kaj atakojn), kvankam li preferis la pacan agadon per propagando kaj verkado, li estis en 1912 enprizonigita por 5 jaroj. Tiame li edziĝis la unuan fojon por ke la edzino povu viziti lin en karcero. Kvar kamaradoj estis ekzekutitaj dum la sama procezo. Post liberiĝo en 1917, translokiĝis li al Barcelono (tie li prenis la nomon Serge), kie li kunlaboris pri la anarki-sindikata gazeto Tierra y Libertad kaj partoprenis ribelon en julio de 1917.
Revoluciulo
Post eko de la rusa revolucio, li volis tien veturi, sed la franca registaro enprizonigis lin denove por unu jaro kiel suspektindan eksterlandanon. Li alvenis en Rusion nur en 1919 (kiam li estis 28jara) por apogi la revolucion. La problemojn li klarigis por si per la ekstera premo (blankgvardianoj, ekstara atako) kaj laboris kun Zinovjev. Li aliĝis al la Komunista Partio de Sovetunio, kunlaboras en registaraj gazetoj kaj ĉefe en Kominterno.
Abu Musab az-Zarqawi
Abu Musab az-Zarqawi [ZARKAŬI] naskiĝis kiel Ahmad Nazzāl al-Chalaila ( 30-an de oktobro 1966 en Zarqa, Jordanio — mortis la 7-an de junio 2006 ĉe Baquba, Irako) estis teroristo en Irako, gvidanto de la landa Al-Kaida. Lin denuncis al usonanoj lokaj loĝantoj je espero de la 25-milion-dolara kapmono. La cirkonstancoj de lia morto ne estas klaraj. Li certe vivis, kiam oni kaptis lin, sed la fina morta kaŭzo ne estas konata. Laŭ okulatestantoj, usonaj soldatoj mortbatis lin, kiam li volis fuĝi, vundite.
La nomo de Zarqawi estas ligita murdo de centoj da homoj en Irako, fremdaj soldatoj kaj lokaj civitanoj.
Victor Serge
Opozicianto
Post reveno en Rusio, li trovis pli kaj pli malfavoran situacion, kaj ekonomian kaj politikan, kaj aliĝis al la maldekstra opozicio de Lev Trockij, sed post ties debato kaj malpermeso li estis en 1927 aŭ 1928 ekskludita el la partio kaj semajnojn poste eĉ arestita. Serge liberiĝis pro solidara kampanjo de la francaj geamikoj.
La sekvajn kvin jarojn plenumis li pri verkado de kelkaj romanoj kaj historiaj studaĵoj, kiujn li poste kontrabandis eĉ al Francio kaj li tie parte aperigis ilin. Inter 1928 kaj 1933 lin daŭre ĉikanis la sekreta polico, kio kaŭzis gravan malsanon ĉe sia amikino Liuba. La situacio malfacilegis kaj la edzino freneziĝis: neniam rekuperiĝos. Serge estis kondamnita al trijara ekzilo en Orenburg/Uralo en 1933. Tie li organizis kun sia filo kaj aliaj ekzilintoj opozician grupon. En 1936 – danke al nova kampanjo de la francaj amikoj inter kiuj Romain Rolland, Georges Duhamel kaj André Gide – povis li forlasi Sovetunion en 1936 kaj li kaj lia familio ricevis azilon en Belgio, sed li baldaŭ pluveturis al Parizo kie ankoraŭ komunistoj malakceptas lin.
Serge kontaktis Trocki-on, sed ili baldaŭ malakordis pri la matrosribelo kaj la hispana enlanda milito. Pro okupo de Francio li fuĝis en 1941 el Eŭropo al Meksiko kie li estis kontaktinta Trocki'n kiu jam estis mortigita de stalinisto ĉe la alveno de Viktoro.
Tie li estis en daŭra danĝero pro la lokaj stalinistoj. Li mortis de korinfarkto en 1947, izolita kaj malriĉa.
Verkaro
Liaj verkoj skizas kontraŭaŭtoritatan socialismon. Li verkis 33 romanojn inter kiuj "La viroj enkarcere", publikita en 1930, "La senpardonaj jaroj", publikita post lia morto.
Victor Serge estas patro de la meksika mur-pentristo Vladimir Rusakov (1922-2005).