cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(26166) 1995 QN3
Ĝi tre discentra, kvazaŭ kometa orbito tanĝas tiun de Tero, krucas tiun de Marso kaj etendiĝas ĝis tiu de Jupitero : ĝi estas terrenkonta, marsrenkonta kaj jupiterrenkonta asteroido.
Ĝia minimuma distanco kun Marso (marsa MOID) estas 0,11467 AU (17,154 milionoj da km) kaj ĝia minimuma distanco kun Jupitero (jupitera MOID) estas 0,743825 AU (111,275 milionoj da km).
Ĝi aspektas esti en orbita resonanco 1 : 6 kun Tero kaj 2 : 1 kun Jupitero, kiel la anoj de la Grikva familio.
Terminologio
Terminologio estas aro da teorioj kaj praktikoj ĉirkaŭ nocioj kaj terminoj, t.e. ĉirkaŭ "vortoj" uzataj en specialaj scio-kampoj por paroli pri ideoj aŭ objektoj, kiuj ne apartenas al ĉiutagaj konversacioj. Terminologio resume estas fako de aplikata lingvistiko, kiu okupiĝas multaspekte pri la komunikado inter fakuloj (sciencistoj, laboristoj, k.t.p.). Ĝi tradicie havas preskriban ecojn (celojn), sed ĝi ankaŭ povas esti komplete priskriba. Simple esprimita, oni diru, ke terminologio estas scienco pri starigo de unu- aŭ plurlingvaj terminaroj (fakvortaroj). Terminologio kiel scienco estas relative freŝdata. Efektive, la unuaj teorioj pri terminologio aperis nur en la 1930-aj jaroj, la unuaj internaciaj rekomendoj en la 1960-aj jaroj (publikaĵoj de Internacia organizaĵo por normigado (ISO) kaj fine la unuaj internaciaj normoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Tamen praagadoj similaj al tiuj, kiujn oni nun nomas terminologiajn, jam delonge ekzistis. La esprimo terminologio ekzemple germane (Terminologie) fine de la 18-a jarcento, france (terminologie) je la komenco de la 19-a jarcento. Tiel en la 18-a jarcento, oni parolis ekzemple pri nomenklaturoj. La esprimo terminologio mem povas havi plurajn signifojn. En la franca lingvo, ekzemple, terminologie havas ĝis 5 signifojn: Por Esperanto rolas la Terminologia Esperanto-Centro de UEA.
Kial terminologio
La tutmonda faka sciaro kreskas rapide. Dum la ĝenerala, ĉiutaga lingvo kapablas evolui sole, faka komunikado postulas logikan strukturon kaj unusencajn esprimojn. Terminologia planado kaj administrado helpas interŝangojn de scioj. Terminologio ĉiam ludas gravan rolon tiam, kiam fakaj informoj aŭ scioj estas kreataj (ekz. per esploro), komunikataj (ekz. inter fakuloj), registrataj (ekz. en datumbanko), transdonataj (ekz. per instruado) aŭ serĉataj (ekz. per TTT).
Ĝenerala lingvo kaj faklingvoj
Oni evidentigu diferencon inter unuflanke ĝeneralan lingvon kaj aliflanke faklingvojn. Unu lingvo – lingvo kiel langue (Saussure), tio estas ekzemple la esperanta, la slovaka aŭ la germana lingvo – konsistas el unu ĝenerala lingvo kaj pluraj faklingvoj. Ĝenerala lingvo estas tiu lingvo, kiun oni uzas ĉiutage. Faklingvo estas lingvo en preciza kunteksto, ene de fako. Kompreneble ekzistas elementoj, kiujn oni uzas kaj ĝenerallingve kaj faklingve. Jenas ekzemplo: akvo. ”Ĉi-tiun matenon mi trinkis akvon.” estas ĝenerallingva frazo, dum “La bazoj solvante en akvo disociiĝas je pozitivaj metalo-jonoj kaj negativaj hidroksid-jonoj.” estas faklingva frazo.
Leksikologio kaj terminologio
Pri ĝenerala lingvo okupiĝas la scienco leksikologio. Pri faklingvoj okupiĝas la scienco terminologio. Leksikologio celas priskribi la “sintenon” de vortoj en la ĉiutaga lingvo-uzo, kaj tion praktike faras pere de leksikografia laboro, ties rezulto estas vortaro. Terminologio celas priskribi sistemojn, arojn de nocioj, kaj tion praktike faras pere de terminografia laboro, ties rezulto estas terminaro. Kutime leksikografia laboro postulas semasiologian procezon, kaj terminografia laboro postulas onomasiologian procezon. Semasiologio volas diri eliri de nomindiko por serĉi ties signifon. Onomasiologio volas diri eliri de signifo (nocio) por serĉi ties nomindikon.
Leksikografiisto kaj terminologiisto
Se leksikografiisto kaj terminologiisto sidas kune kaj observas belan svisan poŝhorloĝon, okazos enkape:
Sekve, leksikografia laboro ĝenerale temas pri starigo de korpusoj kaj difino de ties elementoj. Alidirite, oni ofte arigas la plej ofte uzatajn elementojn de ĝenerala lingvo (vortojn) kaj oni difinas ilin. Terminografia laboro, malsame, temas pri kompreno de nocioj en iu kampo, de ties rilatoj unu kun la aliaj, kaj fine de ties nomigoj.
Kiu inventis terminologion
Jam delonge homoj pripensas fakan komunikadon. Tiel jam Platono, ekzemple. Unu el la unua kohera sistemo de nomigado estis la taksonomio de Linné en la 18-a jarcento. Ekzistis do terminologiaj cerbumadoj, tamen ne temis pri scienco. Kutime, oni nomas la "patron" de la terminologia fako Eugen Wüster, kvankam Ernest Drezen kaj Dmitrij Semënovič Lotte ankaŭ multflanke kontribuis al la disvolviĝo de la teoriaj teorioj dum la unua parto de la 20-a jarcento. La tri homoj estis inĝenieroj. Menciinde estas, ke kaj Eugen Wüster kaj Ernest Drezen estis Esperantistoj.
Terminologia normigado
Terminologia normigado ekis je la komenco de la 20-a jarcento. Tiel ekzemple en Germanio organizaĵo de germanaj inĝenieroj (VDI, Verein Deutscher Ingenieure) lanĉis projekton pri leksikono de teknologioj (nomita Technolexikon) kaj kunigis pli ol 3,5 milionoj de registraĵoj ene de nur 3 jaroj (inter 1902 kaj 1905). De la Esperanto-movado oni citu la Konsilaro por la farado de la sciencaj kaj teknikaj vortoj, starigita de la scienca kaj teknika komisio de la Internacia Scienca Asocio Esperanta. La verko publikiĝis en 1911 kaj direktoriĝis fare s-ro Rollet de l'Isle. Sekve jam komence de la pasinta jarcento, oni celis al kuna regularo por fakkomunikado (kiel krei terminojn, kiajn terminojn preferi, ktp.). Samtempe naskiĝis la unuaj normigaj organizaĵoj, tiel International Electrotechnical Commission (IEC) en 1906 kaj germanie DIN en 1917 (tiam Normenausschuss für den deutschen Maschinenbau - normiga komitato pri germana maŝinkonstruado). Pro disvolviĝinta industriiĝo - ne sen ligo kun la unua mondmilito - aperis grava neceso de konsentoj, do de normoj. Je la naskiĝo de la 20-a jarcento ekster de la Esperanto-movado temis ĉefe pri kunigado de terminoj kaj starigo de unu- aŭ plurlingvaj terminaroj (fakvortaroj). La unuaj teorioj pri terminologio aperis nur en la 1930-aj jaroj, la unuaj internaciaj rekomendoj en la 1960-aj jaroj (publikaĵoj de Internacia organizaĵo por normigado (ISO) kaj fine la unuaj internaciaj normoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Terminologia normigado restas sekve relative freŝdata agado.
Kiuj nuntempe zorgas pri terminologio
Du el la plej gravaj internaciaj organizaĵoj pri terminologio estas la komitato pri terminologio (TC 37) de la Internacia organizaĵo por normigado (ISO) kaj la Internacia informejo por terminologio (Infoterm), al kiuj Universala Esperanto-Asocio (UEA) oficiale laborrilatas.
Terminografia registraĵo
Kio celas registraĵo? Terminologio provas krei aŭ priskribi sistemojn de nocioj. Unu registraĵo reprezentas unu nocion en sistemo. La rilato estas kaj dudirekta kaj unika. Simple esprimite (ankaŭ dependas de kia terminologio-terion oni uzas), nocio ĉefe baziĝas sur tri elementoj: fako (kunteksto), difino kaj termino. Sekve tiuj tri elementoj formu minimuman terminologian registraĵon. Kompreneble en la praktiko ankaŭ aldonindas numeron de registraĵo (por administrado) kaj daton (por ke oni sciu, ĉu nuntempe uzeblas termino). Foje indiko pri fako povas esti la titolo de la terminaro kaj la dato tiu de la publikigado. Kroma enhavo de terminografiaj registraĵoj multe dependas de la celpubliko. En Neesperantujo, la regulaj kaj plej oftaj homoj, kiuj uzas terminarojn estas profesiaj tradukistoj. Por ili ekzemple indas enmeti informojn pri taksado de termino (ĉu preferata, akceptata, evitinda, ktp.), lingvaj rimarkoj (ekz. ĉu oni majuskligas kaj konservas originalan ortografion de propra nomo en termino), kaj frazeologio (ekz. kun kiuj verboj kutime kombiniĝas termino). Por profesie homtraduki oni komprenu la tekston. Pro tio ankaŭ bonas doni al tradukistoj instruilajn rimarkojn (ekz. por pliklarigi nocion, kompletigante difinon, kiu enhavu nur esencajn karakterizaĵojn). Krom tio, profesia terminaro por tradukistoj reguligas kaj do enhavu ĉiujn terminojn, ĉu bonaj ĉu malbonaj. Koncize, oni redaktas terminaron laŭ ties celoj. Tute komence, indas sin demandi, kiamaniere oni volas, ke la verko utilos. Krom la devigaj kampoj de la registraĵoj (fako, difino kaj termino), oni aldonas kampojn laŭ bezonoj. La formon de la registraĵoj kaj ties kampojn oni elektu prefere antaŭ ekredakti.
Terminografia difino
Kaj termino kaj difino reprezentas nocion. Termino estas mallonga ilo por indiki nocion, difino estas iomete pli longa ilo, kiu celas distingi nocion disde aliaj en fako. Difino sekve estas kerna parto de terminologia registraĵo, kiu interalie respegulas la pozicion de nocio en sistemo. Nocioj estas priskribitaj kaj identigitaj pere de iliaj karakterizaĵoj. Difino konsistas el genra nocio kaj specifaĵo(j). Ĉar terminologiajn registraĵojn oni organizas laŭ sistemo, ili ĝin reprezentas. Tio volas diri, ke ankaŭ la difino montras kian formon havas la sistemo. Jenas konkreta ekzemplo el la du ĉi-kunaj figuroj: [1.1 elektromagneta ondo] estas subordita, specia nocio de [1. ondo], do ĝi heredas la difinon de ondo. Oni ne bezonas skribi: ĉar [perturbo, kiu trairas medion] oni povas anstaŭtauigi per [ondo], kiun ni jam klarigis. Sekve oni nur skribas: Kaj plej ofte oni grasigas aŭ substrekas jam difinita superordita nocio, por ke la uzantoj pli serĉu la difinon en la terminaro, se ili ŝatas tion fari. En terminologia fako, oni parolas pri heredo. Tio estas – kiel supre – subordita, specia nocio heredas la enhavon de superordigita nocio. Cetere, difino ebligas distingi nocion disde aliaj. Ekzemple ĉi-troviĝas (ilustraĵo). Ĉi-tie tuj videblas, ke la tri nocioj troviĝas je la sama nivelo en la nocio-sistemo, pro tio, ke ili havas similan genran nocion [elektromagnetaj ondoj] kaj, due, ke ultraviolaj radioj poziciĝas ekzakte inter videblaj radioj kaj iksoradioj. Kompreneble, rilatoj inter nocioj ne ĉiam estas tiel klaraj kiel en la ĉi-kuna ekzemplo. Tamen, tio, kio gravas, estas ĉefe ke oni organizu la fakon je nocio-sistemo antaŭ oni skribu difinojn, ĉar la difinoj respegulas la nocio-sistemon. En plurlingva terminografia agado, difinoj ludas la rolon de komparilo. Ili permesas montri, ĉu nocio en lingvo A kongruas kun nocio en lingvo B. Ĉar terminoj ne havas signifon en si mem, oni ĉiam bezonas unue difinitajn nociojn en ĉiuj lingvoj de la terminografia verko antaŭ oni komencu ligi terminojn de malsamaj lingvoj. Terminografie, oni parigas nociojn, ne terminojn.
Antarkto
Antarkto (alinome Antarktio aŭ Antarktido aŭ Aŭstralo ) estas kontinento, kiu situas en la plej suda parto de la Tero, nome en la Antarkta regiono de la Suda Hemisfero, plejparte sude de la Antarkta Cirklo, ĉirkaŭata de la Suda Oceano kaj ĉirkaŭ la Suda Poluso. Ĝi estas la kvina plej granda kontinento (kompare, Antarkto estas preskaŭ dufoje la grando de Aŭstralio), kaj la malplej loĝata kontinento surtere kaj nenia lando kuŝas tie, ĉar la malaltegaj temperaturoj estas tre malfacile elteneblaj de homoj. Tamen, kelkaj gravaj ŝtatoj ĉu teorie aŭ praktike alproprigis al si parton de ĝi. El entute 14 425 000 km², 13 720 000 estas ĉiam kovrita de glacio, kio estas ĉirkaŭ 98 %; tiu glacio estas averaĝe 1.9 km dika, kaj etendas al la tuto escepte la plej nordorientaj pintoj de la Antarkta Duoninsulo.
Terminologio
Esperanto kaj terminologio
Pli detala artikolo sub Terminologia Esperanto-Centro (TEC)
Antarkto
Antarkto, averaĝe, estas la plej malvarma, plej seka, kaj plej venta kontinento, kaj havas la plej altan averaĝan alton el ĉiuj kontinentoj. Antarkto estas dezerto, kun jara precipitkvanto de nur 200 mm laŭlonge de la marbordo kaj multe malpli interne. La temperaturo en Antarkto atingis −89.2 °C, kvankam la averaĝo por la tria kvarono (la plej malvarma parto de la jaro) estas −63 °C. Tamen el 1 000 al 5 000 perosnoj loĝas la tutan jaron ĉe la esploraj stacioj disaj tra la kontinento. Organismoj indiĝenaj de Antarkto estas multaj tipoj de algoj, bakterioj, fungoj, plantoj, protistoj, kaj kelkaj animaloj, kiaj akaroj, nematodoj, pingvenoj, fokoj kaj tardigradoj. Vegetaĵaro, kie ĝi ekzistas, estas tundro.
Kvankam mitoj kaj spekulativaĵoj pri ia Terra Australis ("Suda Tero") datas el la antikveco, Antarkto estas notita kie la lasta regiono en la Tero en la registrita historio kiu estis malkovrita kaj koloniigita de homoj, estante la unuafoje vidata nure en 1820 fare de la rusaj esploristoj Fabian Gottlieb von Bellingshausen kaj Miĥail Lazarev sur la ŝipoj Vostok kaj Mirni, kiuj vidis la Fimbulan Glacikampon. La kontinento, tamen, restis dumlonge forgesita dum la cetero de la 19a jarcento pro sia malfacila medio, manko de facile alireblaj rimedoj, kaj izoleco. En 1895, la unua konfirmita surteriĝo estis estrita de teamo de norvegoj.
Terminologio
Bibliografio
Jan Werner: Terminologiaj konsideroj. Eld. Kava-Pech, Dobřichovice, 2004. 179 paĝoj. ISBN 808585371X
Antarkto
Antarkto estas de facto kunposedaĵo, regata fare de la koncernaj partoj kiuj havas konsultan statuson ĉe la Antarkttraktata Sistemo. Dekdu landoj subskribis la Antarkta Traktaton en 1959, kaj 38 subskribis ĝin ekde tiam. Tiu traktato malpermesas militajn aktivaĵojn kaj mineralminadon, malpermesas atomeksplodojn kaj atomruban disponon, subtenas sciencan esploradon, kaj protektas la kontinentan ekozonon. Pliiĝantaj eksperimentoj estas faritaj de pli ol 4 000 sciencistoj el multaj landoj.
Terminologio
Bibliografio
Garbhan MACAOIDH, Faka terminologio en Esperanto, librorecenzo de Terminologiaj konsideroj en (Werner) en Monato (julio 2018)
Antarkto
Etimologio
La nomo Antarkto estas la latinigita versio de la greka kunmetaĵo ἀνταρκτική (ántarktiké), femenino de ἀνταρκτικός (ántarktikós), signife "Malarkton", "malnordon". En la helena lingvo árktos signifas urson. Pro tio, Arkto estas la lando sub la konstelacio de la Granda Ursino. La helena anti signifas kontraŭ, do Antarkto (greke: Ανταρκτική) signifas "Malarkton".
Aristotelo skribis en sia libro Meteologio pri antarkta regiono en ĉ. 350 a.K. Marino de Tiro laŭdire utiligis la nomon en sia nekonservita mondomapo de la dua jarcento a.K. La romiaj verkintoj Higeno kaj Apuleo (1-2 jarcentoj a.K.) uzis por la suda poluso la latinigitan grekan nomon polus antarcticus, de kio derivis la malnovfranca pole antartike (moderne pôle antarctique) atestita en 1270, kaj de tie la mezangla pol antartik en teknika disertaĵo el 1391 de Geoffrey Chaucer (moderne Antarctic Pole).
Antaŭ akirado de ĝiaj nunaj geografiaj implicoj, la esprimo estis uzita por aliaj lokoj kiuj povus esti difinitaj kiel "kontraŭoj en la nordo". Ekzemple, la mallongdaŭra franca kolonio establita en Brazilo en la 16-a jarcento estis nomita "France Antarctique".
La unua formala uzo de la nomo "Antarctica" kiel kontinenta nomo en la 1890-aj jaroj estas atribuita al la skota kartografo John George Bartholomew.
Geografio
Ĉirkaŭ 98 % el tiu kontinenta tero konsistas el glaĉeroj aŭ bankizo, kun alto inter 2000 kaj 4000 metroj. Preskaŭ 90 % de la monda glacio, tio estas 29 000 000 km<SUP>3</SUP>, troviĝas sur Antarkto. La Antarkta bankizo, kun meza diko de 3 kilometroj, enhavas pli da dolĉa akvo ol la cetero de la tuta tero. Sed malgraŭ tio, la kontinento estas plejparte dezerto: malmulte da pluvo kaj neĝo falas tie. La suda poluso, ekzemple, ricevas nur po 2 centimetrojn da nova neĝo ĉiujare. Sed la neĝo neniam degelas...
En la "sekaj valoj" de Antarkto, pluvo lastfoje falis nur antaŭ 2 milionoj da jaroj.
Antarkto estas pli malvarma ol la Arkto, ĉar:
La meza vintra temperaturo de Antarkto estas -55 °C (218 K). Se la neĝo kaj glacio iam degelus:
Orienta Antarkto, ankaŭ nomata Granda Antarkto, konstituas la plimulton (pli-malpli du trionojn) de la Antarkta kontinento. Ĝi situas oriente de la transantarkta montaro, direkte al la Hinda Oceano. La teritorio estas la plej malvarma, plej alta, plej venta, plej seka kaj plej izolitaj termaso de la planedo Tero kaj inkludas kelkajn altegajn montojn, krom la Antarktan Altebenaĵon.
Okcidenta Antarkto estas unu el la du ĉefaj regionoj de Antarkto. Temas pri la parto de la kontinento, kiu kuŝas ene de la Okcidenta Hemisfero inkluzive de la Antarkta Duoninsulo. Ĝi estas apartigita de Orienta Antarkto pere de la transantarkta montaro kaj estas kovrita per la okcidenta Antarkta Glacitavolo. En Okcidenta Antarkto interalie situas la Monto Vinson metrojn alta, kiu estas la plej alta punkto de Antarkto.
Antarkto havas bedon de karbo, do la kontinento iam estis varma kaj marĉa. En Antarkto troveblas la plej multaj rokoj alvenintaj de la Marso al la Tero. Pro la blanka glacio, meteoritoj estas multe pli videblaj en Antartko ol aliloke.
Orografio
La Transantarkta montaro estas ĉefa montaro de Antarkto, tiriĝanta en longo ĉirkaŭ 3200 km de Lando de Viktoria super Maro de Ross ĝis Lando de Coats super Maro de Weddell. Transantarkta montaro apartigas Antarkton en Antarkton Orientan kaj Antarkton Okcidentan.
Aliaj geografiaj elementoj
Lando Reĝo Eduardo la 7-a aŭ Duoninsulo Reĝo Eduardo la 7-a estas granda, glacio-kovrita duoninsulo kiun formas la nordokcidenta pinto de la Lando de Marie Byrd. La duoninsulo projekcias sin en la Ross Maro inter Golfeto Sulzberger kaj la nordorienta angulo de la Ross Glacitavolo, kaj formas parton de la Ross Dependaĵo. La Duoninsulo Eduardo la 7-a estas limigita de la Ross Glacitavolo sudokcidente, la Okuma Golfeto okcidente, kaj oriente de la Golfeto Sulzberger kaj la Marbordo Saunders, ĉiuj gravaj elementoj de la Ross Maro / Suda Oceano. La nordokcidenta pinto de la duoninsulo estas la Kabo Colbeck. La Duoninsulo Eduardo la 7-a situas je.
La Maro Amundsen, branĉo de la Suda Oceano ĉe la Lando de Marie Byrd en okcidenta Antarkto, kuŝas inter la Kabo Flugofiŝo (nome nordokcidenta pinto de la insulo Thurston) oriente kaj la Kabo Dart en insulo Siple okcidente.
La Glaĉero Axel Heiberg estas vala glaĉero, 48 km longa, descendanta el altaj altaĵoj de la Antarkta Altebenaĵo al la Ross Glacitavolo (preskaŭ je marnivelo) inter la Montaro Herbert kaj la Monto Don Pedro Christophersen en la Montaro Reĝino Maud.
La Glaĉero Amundsen estas grava antarkta glaĉero, ĉirkaŭ 6 al 10 km larĝa kaj 128 km longa, elfluanta el la Antarkta Altebenaĵo kie ĝi drenas la areon sude kaj okcidente de la Altebenaĵo Nilsen, kaj descendanta tra la Montoj Reĝino Maud kaj eniranta en la Ross Glacitavolo ĝuste okcidente de la MacDonald Nunatakoj.
Ferrigno Rifto estas rifto kiu estas profunde kaj longe situanta sub glacia fluo Ferrigno en la Lando Ellsworth.
Terhistoria evoluo
La terareoj de Antarkto estis antaŭ pli ol 170 milionoj da jaroj parto de la grandkontinento Gondvano kaj situis sude de la nuntempa pozicio de Afriko. Post la disiĝo de Gondvano pro la kontinenta drivo Antarkto malrapide moviĝis suden. Komence de la paleogeno, tio estas antaŭ ĉirkaŭ 65 milionoj da jaroj, kiam la kontinento estis ankoraŭ ligita al la aŭstralia kontinento, ĝia klimato estis ankoraŭ tropika ĝis subtropika. Pro la kontinenta drivo suden la klimato tamen pli kaj pli malvarmiĝis. Antaŭ ĉirkaŭ 30 milionoj da jaroj estiĝis la unuaj grandaj glaciejoj. Antaŭ ĉirkaŭ 25 milionoj da jaroj, dum la ŝanĝo de la oligoceno al la mioceno malfermiĝis inter Antarkto kaj Sudameriko la Drake-pasejo. La rezultinta antarkta ĉirkaŭpolusa marfluo rapidigis la procedon de glaciiĝo kaj la arbaroj kovrintaj ĝis tiam la kontinenton estis neniigitaj. Nur ekde ĉirkaŭ kvin milionoj da jaroj la kontinento estas tute kovrita de dikega glacitavolo.
Supozoj kaj alproksimiĝo
Jam longe antaŭ la malkovro de Antarkto en la jaro 1820 oni supozis la ekziston de grandega suda kontinento, kiu estus kontraŭpezo al la termasoj sur la norda duonsfero. Tiu kontinento, nomata Terra australis troviĝas sur multaj mondomapoj de la komenco de la moderna epoko. Iuj el tiuj bildigoj, kiel ekzemple la mapo de Piri Reis el la jaro 1513, la mapo de Orontius Finaeus el la jaro 1531, la mapo de Gerhard Mercator el la jaro 1569 aŭ la mapo de Philippe Buache el la jaro 1754, montras similecojn kun la reala situo kaj formo de Antarkto; tial iuj aŭtoroj supozas, ke Antarkto malkovriĝis jam longe antaŭ la oficiala jaro 1820. Ĉefe pri la mapo de Piri Reis temas tamen nek pri la ununura, nek pri la plej logika klarigo.
Fakte tamen ne ekzistas pruvoj pri la ĉeesto de homoj en la Antarkto antaŭ la 19-a jarcento. Tamen oni ja entreprenis esplorvojaĝojn al la sudpolusa regiono, tiel la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj estis verŝajne malkovritaj jam en 1599 fare de Dirck Gerritz aŭ de Gabriel de Castilla en 1603. James Cook travojaĝis la sudan oceanon en la jaroj 1772 ĝis 1775 kaj tiel verŝajne unua trapasis en 1773 la sudan polusan cirklon, sed la bankizo malhelpis lin vidi Antarkton.
Malkovro kaj polusoesploroj
Post 1800, fokistoj kaj balenistoj ĉasis en la Antarkta Oceano, kaj certe atingis la kontinenton.
La unua alteriĝo okazis la postan jaron fare de la usona fokisto John Davis, la 7-an de februaro 1821. Pro bonaj veterkondiĉoj la angla maristo James Weddell atingis la de li nomatan maron de Weddell je 74° 15′ sudo.
Sekve la franca reĝo postulis de Jules Dumont d'Urville, ke li plibonigu tian rekordon, sed tio sukcesis nur dum la dua provo de la vojaĝo (1837-1838), kiam li ekvidis la teron de Adelio.
En 1838, la usonano Charles Wilkes pruvis, ke Antarktio estas vere kontinento.
Post kiam oni trovis la ekzaktan lokon de la magneta norda poluso en 1831, James Clark Ross ekvojaĝis en 1839 per siaj ŝipoj HMS Erebus kaj HMS Terror al la magneta suda poluso. Serĉante ĝin, Ross ja povis lokigi proksiman pozicion, sed ne atingi ĝin. Li mapigis ankaŭ la maron de Ross, kiu poste estis nomata laŭ li.
La vera konkero de Antarktio tamen komenciĝis en 1895 el la klopodoj de la 6-a internacia geografia kongreso, kiu okazis en la londona Imperial Institute. La 3-an de aŭgusto oni decidis dum tiu kongreso, ke "tiu kongreso notas sian opinion, ke la esploro de Antarktaj regionoj estas la plej granda parto de geografia esplorado ankoraŭ farota" kaj proponis al la sciencistoj de la tuta mondo plani ekspediciojn tien.
18565 Selg
18565 Selg estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Antarkto
Malkovro kaj polusoesploroj
La 11-an de decembro 1911, la norvego Roald Amundsen estris la unuajn homojn, kiuj atingis la sudan poluson.
18565 Selg
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Timothy Selg, mentoro de unu finalisto de la scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo Intel Science Talent Search de 2012. Timothy Selg estas instruisto ĉe la White Plains High School de White Plains (Nov-Jorkio, Usono).
Antarkto
Malkovro kaj polusoesploroj
35 tagojn poste ankaŭ la brito Robert Falcon Scott atingis la poluson, sed li kaj lia grupo pereis tie.
Tiutempe, kiam la tuta mondo ŝajnis jam esplorita, la Antarkto similis al la lasta nekonata loko surtere kaj la konkero de tiu parto de la tero iĝis metaforo de la triumfo de imperiismo. Tiel diris Leonard Darwin, le prezidanto de la Royal Geographical Society dum adiaŭa vespermanĝo por Robert Falcon Scott, antaŭ ties ekvojaĝo:
Nuntempa loĝantaro
Nuntempe, inter 1 000 kaj 4 000 sciencistoj de proksimume 29 malsamaj landoj loĝas en esploraj stacioj en Antarkto, depende de la sezonoj, sed Antarkto ne havas konstantan loĝantaron. Ĉiujare, pli ol 10 000 turistoj vizitas Antarkton.
Bestoj
Marsupiuloj iam loĝis en Antarkto. Ili alvenis al Antarkto el Aŭstralio dum la eoceno, kiam la du kontinentoj estis ankoraŭ kunligitaj. Antarkto ne disiĝis de Aŭstralio antaŭ la Mioceno. La kontinento nun estas plejparte loĝejo de balenoj, fokoj, pingvenoj kaj aliaj birdoj. Sciencistoj, do homoj, estas la nuraj grandaj animaloj, kiuj nun loĝas en la kerno de la kontinento.
Malmultaj surteraj vertebruloj loĝas en Antarkto. Senvertebruloj estas mikroskopaj akaroj kiel la Alaskozetes antarcticus, laŭsoj, nematodoj, tardigradoj, rotiferoj, krilo kaj vostsaltuloj. La neflugkapabla malgranda muŝo Belgica antarctica, ĝis 6 mm granda, estas la plej granda pure surtera animalo en Antarkto. La neĝa petrelo estas unu el nure tri birdoj kiuj reprodukitĝas nur en Antarkto.
220 Stephania
220 Stephania estas mezgranda P-tipa asteroido de la ĉefa asteroida zono, ĝi estas iom malhela, kaj entenas organikajn kemiaĵojn kaj silikatojn.
Antarkto
Bestoj
La Antarkta marurso estis troĉasita en la 18a kaj 19a jarcentoj pro ties felo fare de fokoĉasistoj el Usono kaj el la Unuiĝinta Reĝlando. La Vedela foko, nome "vera foko", estas nomita laŭ Sir James Weddell, komandanto de britaj fokoĉasaj ekspedicioj en la Maro de Weddell. Antarkta krilo, kiu ariĝas en grandaj arkvantoj, estas la ŝlosila specio de la ekosistemo de la Suda Oceano, kaj estas grava manĝebla organismo por balenoj, fokoj, marleopardoj, felfokoj, kalmaroj, glacifiŝoj, pingvenoj, albatrosoj kaj multaj aliaj birdoj.
220 Stephania
Malkovro
Ĝi estis malkovrita, la, de la aŭstria astronomo Johann Palisa, kiu ĵus instaliĝis en la observatorio de Vieno.
Antarkto
Bestoj
Censo de marvivo farita dum la Internacia Polusjaro kaj kiu engaĝigis ĉirkaŭ 500 esploristojn estis publikigita en 2010. La esplorado estas parto de la tutmonda Censo de Marvivo kaj ĝi malkovris kelkajn rimarkindajn trovitaĵojn. Pli ol 235 maraj organismoj vivas en ambaŭ polusaj regionoj, kaj por tio ili pontis super la spaco de 12 000 km. Grandaj animaloj kiaj kelkaj cetacoj kaj birdoj faras tiun veturadon ĉiujare. Pli surpriza estas la fakto ke oni trovis malgrandajn formojn de vivo kia markukumoj, kaj marhelikoj en ambaŭ polusaj oceanoj. Variaj faktoroj povas helpi en ties distribuado – tre uniformaj temperaturoj en la profunda oceano ĉe la polusoj kaj en la ekvatoro kiuj diferencas laŭ ne pli ol 5 °C, kaj la ĉefaj marfluaj sistemoj aŭ maraj transportaj bendoj kiuj transportas ovojn kaj larvajn stadiojn.
220 Stephania
Nomo
Ĝi estis nomita honore al la princino Stefania de Belgio, kiu edzigis la arkidukon Rudolfon de Aŭstrio la.
Antarkto
Plantoj
La klimato de Antarkto ne permesas la formadon de etenda vegetaĵaro. Kombino de frostigaj temperaturoj, malriĉa grundo-kvalito, manko de humideco, kaj manko de sunlumo malhelpas la plantokreskon. Kiel rezulto, la diverseco de plantavivo estas tre malalta kaj limigita en distribuado. La flaŭro de la kontinento ege konsistas el briofitoj. Estas ĉirkaŭ 100 specioj de muskoj kaj 25 specioj de hepatikoj, sed nur tri specioj de angiospermaj plantoj, ĉiuj el kiuj troviĝas en la Antarkta Duoninsulo: Deschampsia antarctica (Antarkta hararherbo), Colobanthus quitensis (Antarkta perloherbo) kaj la ne-indiĝena Poa annua (unujara bluherbo). La kresko estas limigita al malmultaj semajnoj en la somero.
Politika situacio
En la 20-a jarcento sep ŝtatoj postulis teritoriojn en Antarktio, ĉu pro malkovro, ĉu pro posedo de lando pli norde de la suda poluso. Tiuj landoj estis:
Tio okazis spite al la Antarkta traktato de 1959, laŭ kiu neniu regno rajtas posedi areojn tie - Antarktio estu la ununura kontinento virga, apartenanta al la naturo kaj ne al la homoj. La ceteraj regnoj ne akceptis tiujn postulojn.
Terenopostuloj
Kvankam la antarkta traktato malpermesas terenpostulojn en la Antarkto, ili tamen ekzistas, sed estis per valido de la traktato "frostigitaj". Aliaj terenpostuloj ne estas permesitaj laŭ la traktataro. Tiel la antarkta traktato ne finsolvis la politikajn postulojn.
Antarkto estis neniam vere koloniita kaj ne havas centran registaron. Iuj ŝtatoj postulas terenojn en Antarkto (listigitaj kun longitudoj):
Ross Dependaĵo estas regiono de Antarkto difinita de sektoro originanta en la Suda Poluso, pasante laŭlonge de longitudoj 160° oriente al 150° okcidente, kaj fine ĉe latitudo 60° suda. Ĝi estas postulita de Novzelando. Ĉar la Antarkta Traktato ekvalidiĝis en 1961, kies Artikolo IV asertas: "Neniu ago aŭ aktiveco okazanta dum ĉi Traktato validos konstitutos bazon por aserti, subteni aŭ malakcepti postulon al teritoria suvereneco en Antarkto aŭ krej ajnan rajton de suvereneco en Antarkto," plej landoj ne agnoskas teritorian postulon en Antarkto.
Flagoj
Pro la eksterordinara karaktero de la teritorio - nura kiu laŭ internacia juro kaj la Antarkta Traktato apartenas al neniu ŝtato, ankaŭ neniu flago oficiale estas hisita en la kontinento, kvankam estis almenaŭ ok flagoproponoj, inklude tiun kiu reprezentas la Antarktan Traktaton, krom kvin por la postulitaj teritorioj.
Quebrada del Toro
Ĝi formas parton de la sistemo de kanjonoj de la Andoj de la Argentina Nordokcidento kiuj descendas el la orienta deklivaro de la Punao de Atakamo el altaĵoj kiuj superas la 5 km super marnivelo ĝis atingi la malsuprajn valojn, kiaj tiu de la Taŭro, sudokcidente de la valo Lerma.
Antarkto
Esperanto en Antarkto
En Majo 2022 la unua Esperanto klubo de Antarkto estis fondita en la Polusa stacio Amundsen-Scott.
Quebrada del Toro
Ties estas la Ruinoj de Tastil, kultura havaĵo de Unesko.
Plagala modalo
Plagalajn tonalojn („deduktitaj“) tonalojn oni deduktas de la aŭtentaj modaloj, prenante ties malsupran kvintotonon kiel elirtonon anstataŭ la bazotonon. Aŭtentaj modaloj komencas per la bazotono. La nomoj de la plagalaj modaloj estas distingeblaj disde la aŭtentaj modaloj pro la prefikso „hipo-“.
Vidu ankaŭ
Gregorian mode
Ariocarpus kotschoubeyanus
Ariocarpus kotschoubeyanus estas specio en la genro Ariokarpo (Ariocarpus) el la familio de Kaktacoj (Cactaceae). La epiteto de la specio honoras la rusan princon Vasilij Viktoroviĉ Koĉubej (1812–1850).
Priskribo
Ariocarpus koschoubeyanus krekas plej ofte unuope kaj apenaŭ superstaras la grundsurfacon. La pinto de la tigo estas iometa plateca kaj en sia mezo iom kuva. La tigo estas malhele olivverda kaj kreskas ĝis grandeco inter 3 kaj 7 cm diametre. La spirale situantaj verukoj estas unue oblongaj poste larĝe triangulaj kaj ĉe la pinto mallarĝaj. Ili estas 5 ĝi 13 mm larĝaj. Trans la meezo de la areoloj estas lana sulko. Ne ekzistasdornoj.
La floroj havas diametron de 1,5 ĝis 2,5 cm kaj estas purpurruĝaj. Estas konate minimume unu populacio kun blanka floroj. La kalikfolioj estas verdaj au brunecajiomete karnaj kaj ofte dufendaj. La petaloj esta lanceta, fendaj kaj pinte iomete rondaj. La filamentoj, la pistilo kaj la stigmo estas blankaj. La oblongaj fruktoj havas longecon de 8 ĝis 18 mm.
Sistematiko, Disvastigo kaj Endaĝerigado
La divastiĝarealo de Ariocarpus kotschoubeyanus etendiĝas de la meksikia subŝtato Coahuila ĝis Querétaro kaj inkludas partojn de Zacatecas, San Luis Potosí, Nuevo León kaj Tamaulipas. Ĝi preferas lomozaj ebenaĵoj.
La specio estis unuafoje sendita al Eŭropo de Wilhelm Friedrich von Karwinsky (1780–1855) en la jaro 1840. Tie Charles Lemaire priskribis ĝin 1842 kiel Anhalonium kotschoubeyanum. Karl Moritz Schumann ordigis ĝin 1898 en la genro Ariocarpus zu.
Enhavosubstancoj
En Ariocarpus kotschoubeyanus estis trovita hordenino kaj N-Metiltiramino.
Utiligado
La meksikiaj indiĝenoj uzas la ŝlimon el la radikoj de la planto kiel gluaĵon por ripari ceramikaĵojn. La planto ankaŭ estis uzata por flegi vundojn.
Arko
Arko havas diversajn signifojn:
Ĉeĉenlingva Vikipedio
Ĉeĉenlingva Vikipedio (ĉeĉene Нохчийн Википеди) estas Vikipedio en la ĉeĉena lingvo. En februaro de 2013 en la Ĉeĉenlingva Vikipedio estis 1600 artikoloj. La aktiveco en la projekto estis malalta. La plej multaj ŝanĝoj estis faritaj de robotoj.
Malrapida evoluo de Ĉeĉena Vikipedio kaŭzis plendojn. Sed post diskuto en decembro 2006 la divido estis savita.
Poste la aktiveco pliiĝis. Nun ĉiun tagon aperas novaj artikoloj.
2019, 2020
En 2019 kaj 2020 lokaj vikipediaj aktivuloj kaj fondaĵo Vikimedia RU faris kelkajn seminariojn pri Vikipedio kun partopreno de studentoj kaj laborantoj de la Nacia Biblioteko de Ĉeĉena Respubliko. La seminarioj instruas redakti artikolojn kaj klerigas pri la temoj de kopirajto kaj liberaj licencoj.
Landokupo de la madjaroj (rundpentraĵo)
La rund-pentraĵo de Árpád Feszty pri la Landokupo de la hungaroj estas la plej granda kaj grava panorama bildo en Hungario. La pentristo vidis rundpentraĵon dum sia vizito (1891) en Parizo, kie li primiris panoraman bildon pri la napoleona milito. Li tiam decidis pentri similan rundpentraĵon. Je propono de sia bopatro Mór Jókai (grava hungara novelisto), li elektis kiel temon de la madjara landokupo, ĉar proksimiĝis ties miljara datreveno (896-1896).
La pentradon helpis ankaŭ aliaj pentristoj. Oni importis konvenan tolon el Belgio kaj luis parcelon je loko en Budapeŝto, kie nuntempe staras la Hungara Belarta Muzeo (Budapeŝto). Adolf Feszty planis konstruaĵon por la rundprentraĵo kaj oni pli poste efektivigis tion. La pentristoj skizis desegnaĵojn ĉe la piedoj de orientaj Karpatoj, en la valo de Voloc, en la trapasejo de Verecke kaj al ebenaĵo de Munkács.
La pentraĵo estis vizitebla ĝis 1899 en la menciita konstruaĵo, kiam oni konstruis tia la same menciitan Belartan Muzeon. Tiam oni liveris la pentraĵon al Londono, de kie ĝi revenis en 1909 en novan konstruaĵon apud la banejo Széchenyi [seĉenji]. La pentraĵo grave difektiĝis dum la dua mondmilito, oni dispecigis ĝin je 8-metraj strioj kaj rulis ili sur lingnajn cilindojn kaj rezervis ilin en diversaj stokejoj. Restis nur 730 kvadrataj metroj, kiujn oni liveris al Szeged en 1974 kaj oni faris statoprotektan restaŭron. Post la reĝimŝanĝo en Hungario (1990) komenciĝis rastaŭra laboro kun polaj kaj hungaraj restaŭristoj dum 4 jaroj. Oni prezentas ekde 1995 la rundpentraĵon en aparta konstruaĵo de Ópusztaszer, apud Szeged (en la Nacia Historia Memorparko de Opustaser).
Fontoj
RIGARDU la pentraĵon!
Amonia uranila karbonato
Amonia uranila karbonato, karbonato de uranilo kaj amonio aŭ (UO2CO3 2 (NH4)2CO3) estas neorganika substanco, konata en la urania industria procezo kiel AUC, grava kombinaĵo kiel komponanto en la konverto-procezo de la urania heksafluorido (UF6) al urania duoksido (UO2).
UF6 + 5 H2O + 10 NH3 + 4 CO2 → UO2CO3.2(NH4)2CO3 + 6 NH4F
UO2CO3.2(NH4)2CO3 + H2 → UO2 + 3 CO2 + 4 NH3 + 3 H2O
Procezo
La amonia uranila karbonato kombiniĝas kun akvovaporo kaj hidrogeno sub 500–600 °C por estigi UO2. En alia procezo, solvaĵo de "uranila nitrato", konata kiel likvoro de uranila nitrato traktiĝas kun amonia bikarbonato por estigi amonian uranilan karbonatoj kiel solida precipitaĵo.
Ĉi-lasta separiĝas el la solvaĵo, sekigita kun metanolo kaj poste kalcinita kun hidrogeno senpere al UO2 por estigi kunfando-gradan polvon, kiu estas malflua, rilative dika (10 µ) kaj poroza kun specifa surfacareo en la rango de m2/g por direkta peleto, evitante la etapon de granuliĝo. La konverto al UO2 ofte okazas en ĉi etapo de la nuklefuela fabrikado.
En tiu procezo, kalcinigo, reduktiĝo kaj stabiligo okazas samtempe en vertikala fluigita transporta reaktoro. En plejmulto de la landoj, kunfando-grada UO2 en polvo por nuklea fuelo estiĝas pere de amonia duuraniata procezo, kiu postulas multajn aliajn etapojn. Amonia uranila karbonato estas unu el multaj formoj nomataj "flavaj kukoj", kies produkto estiĝas pere de multenombraj filtrado-procezoj.
Siemiatycze (fervoja stacidomo)
Siemiatycze estas fervoja stacidomo en la setlejo Siemiatycze-Stacja, en Podlaĥia Provinco en Pollando.
Škodějov
Škodějov estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Příkrý. Ĝi troviĝas proksime Vysoké nad Jizerou. Estas ĉi tie registritaj 24 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Škodějov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,63 km².
Dobrošov
Nomon Dobrošov portas du setlejoj:
belvedero:
aŭ eksa armea objekto:
Metroo de Frankfurto
La frankfurto metroo estas tram-metroa (Stadtbahn) reto parte subtera por transporti vojaĝantojn en la urbo Frankfurto ĉe Majno en Germanujo kaj la plej proksima parto de ties antaŭurbo. En 2012 ĝin konsistigas 9 linioj, kies tuta longeco ampleksas 65 kilometrojn, kaj 86 stacioj.
Teorio de komputado
La teorio de komputado estas la branĉo de komputado, kiu traktas, ĉu kaj kiel komputaj taskoj povas esti kompetente solvitaj per komputilo. La kampo estas dividita en du ĉefaj branĉoj: teorio de komputebleco kaj komplikteorio, sed ambaŭ branĉoj formaligas modelojn de komputado.
Por plenumi rigoran studon de komputado, komputilo-sciencistoj laboras kun matematikaj abstraktaĵoj de komputiloj nomataj kiel modelo de komputado. Estas kelkaj formulaĵoj uzataj, sed la plej kutime ekzamenata estas la maŝino de Turing. Maŝino de Turing povas esti konceptita kiel labortabla persona komputilo kun malfinia memora kapacito, kvankam ĝi povas atingi tiun memoron nur en malgrandaj diskretaj buloj. Komputikistoj studas la maŝinon de Turing ĉar ĝi estas simple formulebla, povas esti analizita kaj kutime eblas pruvi la rezultojn, kaj ĉar ĝi prezentas tion kion multaj konsideras kiel la plej pova ebla "modera" modelo de komputado. Dum la malfinia memora kapacito povus esti konsiderata nefizika atributo, por ajna problemo reale solvata per maŝino de Turing la memoro uzata ĉiam estas finia, do ajna problemo, kiu povas esti solvita per maŝino de Turing povis esti solvita per kutima reala komputilo, kiu havas sufiĉan memoron.
Teorio de komputebleco
Teorio de komputebleco estas proksime rilata al la branĉo de matematika logiko nomata kiel rekursia teorio, kiu forprenas la limigon de studado nur modelojn de kalkulado kiuj estas proksimaj al fizike realigeblaj. Multaj matematikistoj kiuj studas rekursian teorion nomas ĝin teorio de komputebleco. Estas neniu reala diferenco inter la kampoj krom tio, ĉu esploristo konsideras sin kiel fakulo pri komputoscienco aŭ pri matematiko.
Komplik-teorio
Komplikteorio konsideras ne nur ĉu problemo entute povas esti solvita perr komputilo, sed ankaŭ kiel kompetente la problemo povas esti solvita. Du ĉefaj aspektoj estas konsiderataj: tempa komplikeco kaj spaca komplikeco, kiuj estas respektive kiu kvanto da paŝoj necesas por plenumi la kalkuladon, kaj kiu kvanto da memoro estas bezonata por plenumi la kalkuladon.
Eble la plej grava malferma problemo entute en komputiko estas la demando ĉu problemoj de certa larĝa klaso nomata kiel NP povas esti solvataj kompetente. Ĉi tiu estas diskutita plu en komplikecaj klasoj P kaj NP.
Alia formalaj difinoj de kalkulado
Krom maŝino de Turing, aliaj ekvivalentaj modeloj de kalkulado uzatas (pri la ekvivalenteco vidu en tezo de Church-Turing).
Aldone al la ĝeneralaj komputaj modeloj, iuj pli simplaj komputaj modeloj estas utilaj por specialaj, limigitaj aplikoj. Regulesprimoj, ekzemple, estas uzataj por precizigi liniajn ŝablonojn en Unikso kaj en iuj programlingvoj kiel Perl. Alia formalismo matematike ekvivalento al regulesprimoj, finiaj aŭtomatoj estas uzataj en cirkvita dizajno kaj en iuj specoj de problemo-solvado. Ĉirkaŭteksto-liberaj gramatikoj estas uzataj por precizigi programlingvan sintakson. Ne-determinismaj aŭtomatoj estas alia formalisma ekvivalento al ĉirkaŭteksto-liberaj gramatikoj. Primitivaj rekursiaj funkcioj estas difinita subklaso de la rekursiaj funkcioj.
Malsamaj modeloj de kalkulado havas la kapablon fari malsamajn taskojn. Unidirekta ebleco mezuri la povo de komputa modelo estas studi la klason de formalaj lingvoj, kiujn la modelo povas generi; tio kondukas al la hierarkio laŭ Ĉomski de lingvoj.
V. Happach
V. HAPPACH estis kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (1970) pri la fako "astronomio".
En 1959 aperis artikolo de Happach, kiun li kune verkis kun Rudolf Haferkorn, "Ĉu Esperanto bezonas novajn vortojn?" en Scienca Revuo de ISAE, kun "kritika rimarkigo" de Gaston Waringhien.
Pugnokojno
Pugnokojno (PIV) estas kruda ŝtona ilo el tajlita siliko, kiun uzis la prahomoj. Per la tajlado, estiĝis neregula akra eĝo, uzebla por tranĉo. La plej malnova trovita pugnokojno estis farita antaŭ 1,75 milionoj da jaroj. Dum la evoluo, oni uzis ĝin ligita kun tenilo por ĉasado (manhakilo).
Antaŭaj formoj
Komence oni tajlis nur unu flankon de rivergruzo (tiam oni nomas tiajn ĉopero), poste ties du flankojn (ĉopera ilo). Tiuj tipoj aperis jam antaŭ pli ol du milionoj da jaroj.
Muttenz (stacidomo)
Muttenz estas fervoja stacidomo en Muttenz, Svislando.
Listo de urboj de Venezuelo
Geografio > Ameriko > Sudameriko > Venezuelo > Listo de urboj de Venezuelo < Urboj
Jen listo de ĉefaj urboj de Venezuelo:
Eksteraj ligiloj
Listo de urboj de Irlando
NGC 7735
NGC 7735 (aliaj indikoj — UGC 12744, MCG 4-55-46, ZWG 476.115, PGC 72165) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Formato
Normaj dimensioj de folioj estas aro de dimensioj de paperaj folioj, rekomendataj por uzado. Estas diversaj subaroj de la dimensioj. La dimensioj estas tiel preferaj nombroj.
A, B kaj C-serioj
La A-serion difinas la normo ISO 216. Ĝia baza principo estas, ke la pli longa flanko de A-folio estas 1,4142 foje tiel granda kiel la pli mallonga. Sekve, kiam oni faldas aŭ tranĉas A-folion mezalte, oni akiras duonan folion, kiu konservas la saman proporcion inter alto kaj larĝo.
A0 estas difinita tiel, ke ĝi ampleksas unu kvadratan metron. Ĝin duonigante, oni ricevas A1. Duonigante A1, oni ricevas A2, kaj tiel plu. Dimensiojn oni rondigas en milimetroj.
B-serio estas difinita per geometria mezumo inter eroj de A-serio. Ekzemple larĝo de B1 estas geometria mezumo de larĝoj de A0 kaj A1 ( (larĝo de A0 * larĝo de A1) 1/2).
C-serio estas difinita per geometria mezumo inter eroj de A-serio kaj B-serio. Ili estas ofte uzataj por kovertoj. A4-folio facile entaŭgas en C4-koverton, kaj tiel plu.
Sur kopiilo, oni povas facile A3-paĝon malgrandigi, por ke ĝi plenigu A4-folion: oni apliku 71-elcentan projekcion (0,71 estas inverso de 1,4142). Okazas nenia teksta perdo, aperas nenia superflua marĝeno.
Ĉar la pezo de papero esprimiĝas per gramoj en kvadrata metro, estas facile kalkuli la pezon de foliaro, konante la paperpezon. Ekzemple ordinara kopipapero estas 80-grama en kvadrata metro. Sekve A0-folio de tia paperpezo pezas 80 gramojn, A1-folio pezas 40 gramojn..., A4-folio 5 gramojn kaj tiel plu.
Ankaŭ estas dimensioj, oblaj de tiuj A0 ... A4, ili estas farataj per kunmetado de kelkaj folioj de la sama amplekso kune je pli longaj flankoj.
Oblaj normaj dimensioj de folioj ĝis A4x8, A3x5, A2x4.
Vivo estas sonĝo
La vivo estas sonĝo (en hispana "La vida es sueño") estas verko de teatro de Pedro Calderón de la Barca premiere prezentita en 1635 kaj apartenanta al la literatura movado de la baroko. La centra temo estas la libereco de la homo por agordi sian vivon, sen lasi porti sin por supozita destino.
La koncepto de la vivo kiel sonĝo estas tre malnova, ekzistante referencoj en la hindua penso, la persa misktikismo, la budhisma moralo, la judkristana tradicio kaj la greka filozofio. Pro tio, ĝi estis konsiderita inkluzive literatura topiko.
Xalatlaco
Xalatlaco estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Xalatlaco.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 20.002 loĝantojn. El tiuj 9.743 viroj kaj 10.2590 virinoj. La komunumo havas surfacon de 93.23 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 1,100.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 11′ norda latitudo kaj 99° 25′ okcidenta longitudo.
Premchand
Biografio
Premĉand naskiĝis la 31-an de julio 1880, en la vilaĝo Lamahi ĉe Varanasio, kie lia patro laboris kiel oficisto ĉe loka postoficejo. Liaj gepatroj mortis dufiĉe frue—lia matrino mortis, kiam li estis nur 7 jarojn aĝa, kaj lia patro dum lia 14a jaro, kiam li ankoraŭ estis lernejano. Tiel juna Premĉand fariĝis respondeculo pri sian duonpatrino kaj duongefratoj.
Dum sia juneco Premĉand vivis en ekstrema mizero. Unufoje li prunteprenis 2 kaj duonon rupiojn kaj devis dum 3 jaroj pene labori por redoni la pruntitaĵon. Li perlaboris kvin rupiojn monate kiel helpanto ĉe la infano de unu advokato. Kial li estis 15 li edziĝis, sed lia geedziĝo fiaskis, kaj poste li denove edziĝis, al Shivrani Devi, tiel nomata "balavidhava" (juna vidvino) kaj havis tri infanojn (Sripat Rai, Amrit Rai kaj Kamla Devi Srivastava). En tiu tempo tiutipa geedziĝo estis strikte malpermesita en Hindio. Lia dua edzino multe subtenis lin dum lia bataloplena vivo.
Premĉand sukcesis trapasi sian abiturientan ekzamenon kun granda peno en 1898, kaj en 1899 li komencis instrui en lernejo, perlaborante 18 rupeojn monate.
En posta tempo Premĉand laboris kiel subinspektoro de lernejoj en sia provinco.
En 1910 li estis priskoldita fare de Disktrikta Magistrato pro lia antologio de mallongaj historietoj Soz-e-Watan (Rekviemo pri nacio), kiun oni nomis which was labelled ribel-alvoka. La unua historio en la antologio nomiĝis Duniya ka Sabse Anmol Ratan ("La plej valora juvelo en la mondo"), kio, laŭ li, estis "la lasta sangoguto, ĵetita pro la libero de la lando". Ĉiujn kopiojn de Soz-e-Watan oni konfiskis kaj bruligis.
Origine Premĉand verkis en la urdua sub la nomo Nawabrai. Tamen post la konfiskado de Soz-e-Watan li komencis verki sub la pseŭdonimo Premĉand. Antaŭ li hinda literaturo konsistis nur el fantaziaj aŭ religiaj verkoj. Premĉand alportis literaturan realismon al hinda literaturo. Li verkis pli ol 300 historiojn, dekduojn da noveloj kaj du teatraĵojn. La historioj estis kompilitaj kaj publikigitaj sub la nomo Maansarovar.
En 1921 li respondis al la peto de Mahatma Gandhi kaj rezignis pri sia ŝtata laboro. Poste li laboris kiel proprietulo de presejo, redaktoro de literaturaj kaj polikitaj revuoj (Jagaran kaj Hans). Dum nelonga tempo li ankaŭ laboris kiel scenaristo por la filma studio en Bombay. Li ne multe aprezis la filmindustrion kaj unufoje li rimarkis pri la filmo Mazdoor ("Laboristo")- "La direktoro estas ĉio en kino. La scenaristo povas esti majstro de sia plumo, sed li estas nur ordinarulo en la emperio de direktoro… Idealismo enrampiĝas en la suĵeton kiel mi konscias, kaj oni diras al mi, ke ĝi ne havas distrigan valoron".
Kiam oni demandis lin kial li ne verkas ion pri si mem, li respondis: "Kiun neordinaran trajton mi havas por rakonti pri ĝi? Mi vivas kiel milionoj da homoj en tiu lando; mi estas ordinara. Mia vivo ankaŭ estas ordinara. Mi estas malbona lerneja instruisto, suferanta pro familiaj problemoj. Dum mia tuta vivo mi provis batali kun la espero, ke mi fariĝos libera de miaj suferoj. Sed mi ne kapablas liberigi min mem de tiuj suferoj. Kio do estas speciala en mia vivo, pri kio mi rakontu al ĉiu?".
Dum siaj lastaj jaroj li estis ege malsana. La mono, kiun lia edzino fordonadis por lia kuracado venis de lia presejo «The Saraswati». Li ankaŭ verkis la libron «Mangalsutra», kiun li tamen ne sukcesis fini. Ĉiuj liaj vivaj problemoj ege malhelpis al lia sano kaj kondukis al lia frua morto la 8-an de Oktobro 1936, en la aĝo de 52 jaroj.