cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
3440 Stampfer
3440 Stampfer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝia nomo estas omaĝo al la aŭstria matematikisto kaj termezuristo Simon von Stampfer (1792 ? – 1864), inventinto de la stroboskopo.
Anna de Pisseleu
Ŝi estis dekokjaraĝa, kiam la Princo ekkonis ŝin. La legendo rakontas, ke ili renkontiĝis piede de ulmo en la urbo Villepreux (Yvelines). Ekzistas loko en tiu urbo La Ulmo de la Blondulino kiu memoras tiujn galantajn rendevuojn.
Por pligravigi la postenon de Anna de Pisseleu en la reĝa kortego, oni edzinigis ŝin kun la grava sed senhava sinjoro Jean de Brosse, kiu ricevis la graflandon de Étampes. En 1536, la graflando de Étampes iĝis duklando de Étampes laŭ decido de Francisko la 1-a. Tiumaniere, Anna de Pisseleu iĝis Dukino de Étampes.
Ŝi estis la oficiala reĝamantino de Francisko la 1-a ĝis la morto de la reĝo la 31-an de marto 1547. Poste, ŝi falis en malfavoron pro la venĝemo de Diane de Poitiers, kiu estis submetita dum la favora periodo de Anna de Etampes. Pro ĵaluzo, Diane de Poitiers devigis Anna de Pisseleu redoni la juvelojn ricevitajn de la reĝo kaj procesis kontraŭ ŝi pro ŝtatperfido pro ŝiaj rilatoj kun Karlo la 5-a. Anna de Pisseleu estis eksigita de la kortego.
Ŝi izoliĝis en sia duklando, kaj iĝis protestantino. Ŝi vivis siajn lastajn jarojn forgesita de ĉiuj tiel ke oni ne scias la precizan daton de ŝia morto.
Mariano (apartigilo)
Mariano havas diversajn signifojn:
Malá nad Hronom
Malá nad Hronom, hungare Kicsind estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La slovaka historia nomo estis Kičind.
Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Hron, laŭ traira flankovojoj. Štúrovo troviĝas 8 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo estis loĝata ekde la neolitiko, antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua mencio pri la loko devenis el 1157. Dum la mallonga turka erao la vilaĝo restis viva, sed dum regado de Emeriko Thököly la komunumo senhomiĝis. En 1908 lernejo konstruiĝis. En 1910 loĝis tie 654 da homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Esztergom (reĝa departemento), al la distrikto de Párkány. Poste la vilaĝo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 1984 nova lernejo konstruiĝis. En 2001 loĝis tie 405 da homoj (380 hungaroj, 17 slovakoj).
11365 NASA
11365 NASA estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Gold Coast, Queensland, Aŭstralio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la NASA, angla akronimo por National Aeronautics and Space Administration Tiu usona agentejo, kreita en 1958 por esplori la kosmon, gvidis al la unua surterigo de homo sur Luno en 1969, eble la plej granda realigo de la homaro.
Preĝejo Anĝela Sankta Maria (Nyírbátor)
Minoritana preĝejo de Anĝela Sankta Maria estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Nyírbátor.
Preĝejo
Ekde la 14-a jarcento kirko de Sankta Georgo funkciis en tiu urbo. En 1488 franciskanoj konstruis malfrugotikan kirkon en tiu loko, tial la turo situas ne ĉe la enirejo, sed ĉe la sanktejo. Aliaj supozas, ke en 1479 (tra)konstruiĝis la nun videbla preĝejo. Inter 1717-1725 ĝi estis tra- kaj rekonstruita. En la 18-a jarcento minoritanoj alvenis kaj ili transprenis la taskojn. En 1737 oni faris altaron honore al la loka bienulo "Krucsay", en 1751 oni faris altarojn pri Sankta Anna kaj Pietá, post 2 jaroj pretiĝis la ĉefaltaro. En 1834 skismo, en 1889 incendio okazis. Oni faris orgenon en 1895. En 1957, poste en la 1970-aj jaroj oni renovigis la preĝejon, 2011 oni plene renovigis la preĝejon.
Monaĥejo
La monaĥejo por franciskanoj konstruiĝis kune kun la preĝejo. En 1514 armeo de György Dózsa disrabis la monaĥejon. Ankaŭ en 1527 ĝi estis disrabita, poste en 1566 ĝi forlasiĝis, poste iomete ruiniĝis. Alia informo diras, ke en 1587 oni prirabis kaj ruinigis la konstruaĵon kun la preĝejo. La monaĥejo rekonstruiĝis en 1744. En 1911 lernejo ekfunkciis en la konstruaĵo. En la 1990-aj jaroj oni renovigis la monaĥejon, pli precize la muzeon.
Konstruaĵoj
La preĝejo kun la monaĥejo formas U-literon. Apude situas skulptaĵo pri Gabrielo Bethlen. Menciindas, ke estas vojeto al la simila Kalvinana preĝejo (Nyírbátor). La enirejo troviĝas en la preĝeja parto. Iom post la enirejo aliĝas la L-majuskla monaĥejo. Navo de la preĝejo estas pli larĝa, ol la tre longa plurlatera sanktejo. La malalta turo formas kvadraton. Interne menciindas la skulptitaj altaroj, same la predikejo.
La konstruaĵoj jam ne apartenas al la minoritatoj, en la monaĥejo muzeo funkcias.
Legendo pri la altaro
En la preĝejo estas videbla skulptita malfrugotika altaro nomata Passio aŭ Krucsay [kruĉai]. Laŭ la onidiro János Krucsay estis kapitano de Francisko Rákóczi la 2-a. Sinjorino Kruĉay ofte estis malfidela. Baldaŭe Sinjoro Krucsay iris al juĝisto, kiu kondamnis la edzinon je morto. La edzino tamen pluvivis, ĉar la edzo pardonis al ŝi. La edzino devis surskribi dokumenton: se denove okazos malfideleco, ŝi mortos. Tio okazis kaj la juĝisto denove kondamnis ŝin je morto. Ŝi senkapiĝis en 1728. Post 3 monatoj Krucsay denove edziĝis, poste li financis la altaron havantan la nomon Krucsay.
Skolo de Fontainebleau
Skolo de Fontainebleau estas nomo de du periodoj de la arta historio en Francio.
La unua Skolo de Fontainebleau estis tiu de italaj artistoj kiuj venis en Francio, invititaj de la reĝo Francisko la 1-a por dekori la kastelon de Fontainebleau : Rosso Fiorentino, Primatice, Nicolo Dell'Abbate. Tiuj pentristoj influis multajn artistojn francajn kiel Jean Goujon aŭ Antoine Caron.
La dua Skolo de Fontainebleau, dum reĝado de Henriko la 4-a, kunigis artistojn francajn kiel Toussaint Dubreuil kaj Martin Fréminet aŭ flandrajn kiel Ambroise Bosschaert.
59 Virginis
59 Virginis (ankaŭ konata kiel e Virginis, HR 5011 aŭ Gliese 504) estas G-tipa stelo (flava nano) lokita en la konstelacio Virgo. Ĝi situas proksimume 57 lumjaroj el la Tero.
En 2013, gazplanedo GJ 504 b estis malkovrita pere de teleskopo Subaru en Havajo. Ĝi verŝajne estas rozkolora kaj estas la plej malpeza ekstersunsistema planedo malkovrata ĝis nun.
Marie-Antoinette
Biografio
Filino de la imperiestro de la Sankta Romia Imperio Francisko la 1-a, granda duko de Toskanio kaj de lia edzino Maria Teresia, ĉefdukino de Aŭstrio, princino de Hungario kaj reĝino de Bohemio, naskiĝis la 2-an de novembro 1755, unu tagon post la Lisbona tertremo, kiu okazis en lando regata de ŝiaj baptogepatroj. Ŝi estis la dekkvina kaj antaŭlasta filino de la imperiaj geedzoj. Pri ŝi zorgis guvernistinoj de la reĝa familio (madamo de Brandeiss kaj la rigora madamo de Lerchenfeld), sub la strikta superrigardo de la imperiestrino, kiu havis nur bazajn ideojn pri la edukado de gefiloj: higieno, rigoro kaj plifortigo de la korpo. Marie-Antoinette pasis sian infanaĝon en Vieno, en la palacoj Hofburg kaj Schönbrunn.
La imperiestrino klopodis edzinigi sian filinon al la plej aĝa el la nepoj de Ludoviko la 15-a de Francio, kiu estis pli malpli samaĝa kiel ŝi. Samtempe Maria Teresia planis ideon edzinigi alian el siaj filinoj, Izabela, kun la maljuna reĝo Ludoviko la 15-a. Temas pri sigelado de alianco inter Francio kaj Aŭstrio naskita de la fama «falo de aliancoj» en 1756 post la traktato de Versailles, por senefikigi la ascendon de Prusio kaj la plihegemoniiĝon de Britio.
Kiam Marie Antoinette estis 13-jaraĝa, la imperiestrino, maljuna damo kaj vidvino, interesiĝis plie pri ŝia edukado por la ŝia estonta edziniĝo. La ĉefdukino lernis ludi klavicenon de Gluck kaj francajn dancojn de Jean-Georges Noverre. Kiam la patrino elektis krome du aktorojn por instrui al ŝi prononcon kaj kantadon, la franca ambasadoro protestis oficiale (aktoroj tiam estis ne tre decaj personoj). Sekve Maria Teresia petis al li nomumon de guvernisto akceptota de la franca krono. Estis elektita la abato de Vermond, admiranto de klerismo kaj ŝatanto de belartoj, kiu sendita al la imperia kortego devis plenumigi la mankojn en la edukado de la juna ĉefdukino kaj ekprepari ŝin por ŝia onta posteno.
La 13-an de junio 1769 la markizo de Durfort, ambasadoro de Francio en Vieno, realigis la oficialan manpeton de la Dauphin. Maria Teresia akceptis tuj. En Francio la lojala partio, malamike pro la falo de la aliancoj kaŭzita de Étienne François Choiseul, duko de Choiseul, favore de la ĉiama malamiko, nomigis la estontan daŭfeninon "la Aŭstria".
Daŭfenino
La 17-an de aprilo 1770, Marie Antoinette rezignis, oficiale, siajn rajtojn pri la ĉefduka aŭstria trono kaj, la 16-an de majo, edziniĝis al la daŭfeno en la Kastelo de Versailles. Samtage okazis etiketa skandalo: la princinoj de Loreno, kiel parencoj de la nova daŭfenino, dancis antaŭ la dukinoj, grandaj damoj de la nobelaro, kiuj jam babilaĉis kontraŭ "la Aŭstria". Festoj, baloj kaj teatro-aranĝoj efektiviĝis pro la nupto. Kiel finala festo estis servonta granda popolfesto sur la Place Louis Quinze (hodiaŭ Place de la Concorde) kun vino, viando, muziko kaj piroteknikaĵo. Sed dum la fuŝe organizita festo homamasa paniko estiĝis kaj 132 personoj mortis. La mortintoj estis enterigitaj en la tombejo Sainte-Madeleine, kie post 23 jaroj la kadavro de la mortigita reĝino estis metita.
Juna, bela, inteligenta, heredanto de la familio de Habsburgo kaj kun impresa genealogia arbo, ŝi vekis la jaluzon de la eta mondo de la versajla nobelaro. Sed la juna daŭfenino timis alkutimiĝi al sia nova vivo. Ŝia spirito malakceptis la komplekson kaj la ruzon de la "olda kortego" kaj la trolibereco de la reĝo Ludoviko la 15-a kaj de lia amantino Madame du Barry. Ŝia edzo evitis ŝin, (la geedziĝo plenumiĝis nur en julio 1773), ŝi klopodis alkutimiĝi al etiketo kaj al la franca ceremoniaro kaj malŝatis havi sian propran kortegon.
Aliflanke, Marie Antoinette estis konsilita, per kompleksa korespondado kun sia patrino kaj kun Florimond de Mercy-Argenteau, grafo de Mercy-Argenteau, ambasadoro de Aŭstrio en Parizo, la ununura persono al kiu ŝi povis sin turni, ĉar Choiseul mortis kelkajn monatojn post ŝia geedziĝo, viktimo de konspiro provokita de Madame du Barry, la ĉiopova amantino de Ludoviko la 15-a. Tiu fama sekreta korespondado de Mercy-Argenteau estas eksterordinara informofonto pri ĉiaj detaloj de la vivo de Marie Antoinette post ŝia geedziĝo en 1770 ĝis la forpaso de Maria Teresia en 1780 kaj pri ŝia intimeco kaj pri kiel Marie Antoinette, nesperta kaj sen politika kulturo, estis manipulita de sia aŭstria familio al kiu ŝi estis ĉiam tre ligita.
Reĝino de Francio
La 10-an de majo 1774, Ludoviko la 16-a kaj Marie Antoinette iĝis gereĝoj de Francio kaj de Navaro, sed ilia konduto ne multe ŝanĝiĝis. Ekde la somero de 1777 ekkonatiĝis la unuaj malamikaj kantoj. Marie Antoinette ĉirkaŭiĝis de eta kortego de favorituloj (Maria Ludovikino de Sabojo-Karignan, princino de Lamballe, Pierre Victor de Besenval de Brünstatt, barono de Besenval, la duko de Coigny, Yolande de Polastron, grafino de Polignac) vekante la envion de aliaj korteganoj, multobligis sian vestaron kaj la festaron, organizis kartoludojn dum kiuj oni faris grandajn vetojn.
Ŝia vivo ĉe la kortego
Marie Antoinette klopodis influi la politikon de la reĝo nomumante kaj elpostenigante ministrojn kaprice aŭ laŭ interesitaj konsiloj de siaj geamikoj. Tiel, pro obstino, intermiksiĝis en la kazo Guines (ambasadoro en Londono, akuzita de konspiro por alporti militon al Francio), kio kaŭzis la falon en disgracon de Turgot.
Kampanjo de senprestiĝigo eksplodis kontraŭ ŝi ekde ŝia aliro al la trono. Cirkulis pamfletoj, kiuj akuzis ŝin havi amantojn (la grafon de Artois, ŝian kuzon, aŭ la svedan grafon Hans Axel de Fersen), eĉ havi rilatojn kun virinoj (kun la grafino de Polignac aŭ la princino de Lamballe), malspezegi publikan monon en banalaĵoj aŭ por siaj favorituloj; sekvi Aŭstrion, regatan de ŝia frato Jozefo la 2-a. Ŝi per sia konduto favoris la kontraŭaŭstrian partion, elpostenigante virojn, kiel Emmanuel Armand de Vignerot du Plessis, D’Aiguillon, kaj anstataŭante lin per Choiseul, sed ĉio estis vana. La palaco de Versajlo malpleniĝis; forfuĝis kaj la de la reĝino nomumitaj korteganoj kaj tiuj, kiuj ne havis sufiĉe da mono por subteni la elspezojn de la kortego.
La 19-an de decembro 1778, Marie Antoinette naskis sian unuan filinon, Maria Terezia, ankaŭ nomita "Madame Royale". La 22-an de oktobro 1781 naskiĝis la daŭfeno Ludoviko Jozefo (nomita ankaŭ Ludoviko Jozego Ksaviero Francisko). Sed la pamfletoj asertis, ke la filo ne estis filo de la reĝo Ludoviko la 16-a. Post la naskoj, Marie Antoinette iome ŝanĝis sian vivmanieron, kaj dediĉis sin al karitato kaj al la konstruigo de la "Hameau" (vilaĝeto) en Versajlo, kie la reĝino volis malkovri la kamparanan vivon. La 27-an de marto 1785 naskiĝis ŝia tria infano, Ludoviko-Karlo (Ludoviko la 17-a de Francio), duko de Normandio. La 9-an de junio 1787 naskiĝis ŝia lasta filino Sofio Beatrico (Maria Sofio Heleno Beatrico) kiu mortis post nur unu jaro pro tuberkulozo (la 19-an de julio 1788).
La afero de la koliero
En julio 1785 eksplodis la afero de la koliero de la reĝino: la juvelisto Bohmer reklamis al la reĝino 1,5 milionojn da pundoj pro diamanta koliero mendita nome de la reĝino de Ludoviko René Eduardo Rohan, kardinalo de Rohan. La reĝino sciis nenion pri la afero kaj kiam la afero publikiĝis, la reĝo postulis ke ĉiaj aludoj al la reĝino estu forlavitaj. Oni arestis la kardinalon kaj la reĝo transdonis la aferon al la parlamento, kiu decidis, ke kulpis paro de aventuristoj, la supozitaj gegrafoj de la Motte, kaj senkulpigis la kardinalon de Rohan, trompitan, sed senkulpan. La reĝino, kvankam ankaŭ senkulpa, estis traktita senkonsiderege de la popolo.
Marie Antoinette ekkonsciis finfine pri sia malpopulareco kaj klopodis malpliigi siajn elspezojn, ĉefe tiujn de sia hejmego, kio kaŭzis novajn kritikojn kaj grandan skandalon ĉe la kortego, kiam ŝiaj favorituloj estis senigitaj el ties postenoj. Ĉio estis senutila ĉar la kritikoj pludaŭris kaj la reĝino ricevis la kromnomon de "Madame Déficit" ("Madamo Deficito"). Ŝi estis akuzita esti en la origino de la politiko kontraŭparlamenta de Ludoviko la 16-a kaj pri nomumo kaj elpostenigo de ministroj. En 1788 ŝi konvinkis la reĝon elpostenigi la malpopularan Loménie de Brienne kaj anstataŭigi lin per Necker. Jam estis malfrue, Ludoviko la 16-a malfortiĝis.
"Ili manĝu kukojn"
Dum la franca revolucio, oni diris, ke kiam la popolamaso postulanta farunon kaj tritikon iris rekte al Versailles, la reĝino respondis per la frazo: "Ili manĝu kukojn" (Qu’ils mangent de la brioche), kio kaŭzis enorman malkontenton en la popolo kaj pligrandigis ties malamon kontraŭ Marie Antoinette.
Ekzistas multaj versioj pri tio kaj verŝajne Marie-Antoinette neniam diris tian frazon. La filozofo Jean-Jacques Rousseau diris, ke tiun frazon ne ŝi diris, sed alia reĝino, nome Maria Teresa de Hispanio (edzino de Ludoviko la 14-a); la originala frazo estus S'il n'ont pas de pain, pourquoi ne mangent-ils pas de la croûte de pâté (Se ili ne havas panon, oni donu al ili pecojn de pasteĉokrusto).
1789
En 1789 la situacio de la reĝino estas neeltenebla. Onidiras, ke "Monsieur" (futura Ludoviko la 18-a) estus doninta al la asembleo de gravuloj de 1787 informon pruvantan la senlegitimecon de la reĝaj infantoj. La onidiroj mencias kaŝejon de la reĝino en Val-de-Grâce. La abato Soulavie en siaj Historiaj kaj politikaj memoroj de la reĝado de Ludoviko la 16-a, verkis, ke oni pensis, ke Marie Antoinette "ricevus ĉiujn malbenojn de la popolo kaj ke la reĝa aŭtoritato estus, pro tio, totale kaj subite regenerita kaj restarigita".
La 4-an de majo 1789 oni malfermis la Ĝeneralajn Statojn. Post la malferma meso sinjoro de la Fare predikis, kontraŭ Marie Antoinette denuncante la lukson senbremsan de la kortego kaj de tiuj kiuj, sataj de tiu lukso, serĉas la plezuron en "infana imitado de la naturo" (rakontita de Adrien Duquesnoy en la "Journal sur l’Assemblée constituante" (taglibro), evidenta aludo al la Petit Trianon (kastelo ĉe Versailles).
La 4-an de junio mortiĝis la malgranda Ludoviko Jozefo. Por eviti elspezojn oni forigis la ceremoniaron en la Baziliko de Saint-Denis. La politika aktualo ne permesis al la reĝa familio solenan funebron. Kortuŝita pro tiu evento kaj malorientita pro la stato de la Ĝeneralaj Statoj, Marie Antoinette konvinkiĝis de la ideo de kontraŭrevolucio. En julio, Ludoviko la 16-a elpostenigis Necker. La reĝino brulis sian dokumentaron kaj kolektis siajn diamantojn, klopodis konvinki la reĝon por eliri el Versajlo kaj iri al pli sekura loko, malproksima de Parizo. Ekde la 14-a de julio oni proklamis priserĉadon tra Parizo. La favorituloj de la reĝino estis unuarangaj kaj la kapo de la reĝino meritis prezon. Oni akuzis ŝin je voli eksplodigi la Parlamenton per bombo kaj je sendi trupojn al Parizo.
La 1-an de oktobro oni produktis novan skandalon: post bankedo oferita al la korpogardistoj de la Militdomo, reĝimento de Flandrio kiu ĵus alvenis al Parizo, la reĝinon oni aklamis, la blankajn kokardojn oni svingis kaj la trikolorajn oni piedpremis. Parizo estis kolera pro tiu monarkismaj manifestacioj kaj pro la bankedo kiam eĉ panon ne havis la popolo. La 5-an de oktobro manifestacio de virinoj iris al Versajlo petante panon kaj dirante, ke oni iras serĉe de la "panisto" (la reĝo), la "panistino" (la reĝino) kaj la "malgranda metilernanto" (la daŭfeno). Venonttage matene la insurekcianoj, armitaj per pikiloj kaj tranĉiloj, eniris en palacon, mortigis du korpogardistojn kaj minacis la reĝan familion, kiu vidiĝis reveni al Parizo eskortita de la trupoj de la Markizo de La Fayette kaj la insurekciantoj. Dum la reveno oni lanĉis minacojn kontraŭ la reĝino kaj eĉ oni montris al ŝi ŝnuron promesante al ŝi strat-lanternon en la ĉefurbo por pendigi ŝin.
La konstitucia monarkio
La 10-an de oktobro Ludoviko la 16-a revenis en Parizon. Kun Marie Antoinette decidis peti helpon al fremdaj monarkoj, nome al la reĝo de Hispanio Karlo la 4-a kaj al Jozefo la 2-a, la frato de la reĝino. Sed la reĝo de Hispanio respondis neentuziasme kaj la 20-an de februaro de 1790 Jozefo forpasis. La Fayette sugestis al la reĝino, tute senemocie, la eksedziniĝon. Aliaj parolis senhonte pri adulto kaj surprizi la reĝinon kun Hans Axel de Fersen, grafo de Fersen.
Breteuil proponis al ili, fine de 1790, planon de forfuĝo. La ideo estis forlasi la reĝan palacon Palais des Tuileries, kaj refuĝi en sekurejo de Montmédy, ĉe la landlimo. La reĝino estis pli kaj pli pli sola, ĉefe ekde kiam, oktobre de 1790, Marcy-Argenteau foriris el Francio por okupi sian postenon en la ambasadejo de Nederlando, kaj Leopoldo la 2-a, la nova imperiestro (alia de ŝiaj fratoj) malrespondas la helpopeton. Kiel monarko filozofo, li konsilas sian fratinon akcepti la idearon de la nova Konstitucio. La 7-an de marto, letero de Mercy-Argenteau sendita al la reĝino estas kaptita kaj donita al la Komunumo.
Post Varennes
Enkete en Parizo de delegitaro de la Konstitucia Asembleo, Ludoviko la 16-a respondis per banalaĵoj, kiuj publikitaj, kolerigis la popolon, kiu postulas la detronigon de la reĝo. Marie Antoinette intervjuis sekrete kun Antoine Barnave, kiu volas konvinki la reĝon por ke tiu akceptu sian rolon de konstitucia monarko. La 13-an de septembre, Ludoviko la 16-a, akceptis la Konstitucion. La 30-an, la Konstitucia Asembleo disformiĝis kaj estis anstataŭata de la Leĝofara Asembleo, kvankam onidiroj primilitaj kontraŭ la proksimaj monarkioj, unuarange, ĉe Aŭstrio, evidentiĝis. La popolo starigas kontraŭ Marie Antoinette, kiun oni konsideris "ina monstro" eĉ "Madamo Vetoo"; akuzante ŝin enmeti la ĉefurbon en sangobanejon. La 3-an de aŭgusto de 1792 la manifesto de la duko de Brunsvigo finardigas la popolon, ĉar per tiu milita minaco anoncis konsekvencojn sekve al ia domaĝo de la reĝa familio.
La 10-an de aŭgusto eksplodis la insurekcio. La Tujlerjojn oni atakis, la reĝo rifuĝis en la Konvencio, kiu voĉdonis sian provizoran detronigon, kaj ambaŭ gereĝoj estis internigitaj en la monaĥejo de la Feuillants. Venonttage, la reĝa familio estis translokigita al la prizono Temple. Tie mortos, post preskaŭ du jaroj, ŝia dua virfilo, kiam tiu estis 10-jaraĝa, konata kiel Ludoviko la 17-a, kvankam kompreneble neniam reĝos. Dum la amasmurdoj de septembro, la princino de Lamballe, simbola viktimo, estis sovaĝe murdita kaj ties kapo montrita sur lanĉopinto, eĉ antaŭ la fenestroj malantaŭ kiuj estas Marie Antoinette. Malmulte poste, kiam jam la milito komenciĝis, la reĝa familio restis retenita de la Konvencio. Komence de decembro, oni malkaŝis la "feran ŝrankon" kie Ludoviko la 16-a kaŝis sian sekretan dokumentaron. La proceso tiam estis neevitebla.
La 26-an de decembro la Konvencio voĉdonis favore de la morto de Ludoviko la 16-a, kiu estis ekzekutita la 21-an de januaro 1793. La 27-an de marto, Robespierre demandis unuafoje antaŭ la Konvencio, pri la estonteco de la reĝino. La 13-an de julio la daŭfeno estis separita de sia patrino kaj fidita al ŝuisto Antoine Simon. La 2-an de aŭgusto Marie Antoinette estis separita de siaj filinoj kaj alportita al la Conciergerie. La enketado komencis venonttage.
La unua ĉelo de Marie Antoinette en La Conciergerie estis instalita en la eksa kunvenejo de la karceristoj (povra ĉelo kun litaĉo, elkana fotelo, du seĝoj kaj unu tablo). La ĉelo havis mallarĝan kaj malgrandan fenestron je la ĝardeno de la virinoj. Post klopodo fuĝi planita de Alexandre Gonsse de Rougeville, Marie Antoinette estis alportita al dua ĉelo. Ekranego separis ŝin de la gardistoj kontrolantaj.
Poste, Ludoviko la 18-a fermigis per muro tiun duan ĉelon kaj konstruigis kapelon. La okcidenta duono estis aneksiita al la reĝa kapelo pere de ejo kie oni diras, ke Maximilien Robespierre vivis siajn lastajn horojn.
La proceso
La 14-an de aŭgusto de 1793, Marie Antoinette estis alportita antaŭ la Revolucia Tribunalo, kaj ties publika akuzisto Fouquier-Tinville. Se en la juĝo de Ludoviko la 16-a oni klopodis pluhavi objektivajn konvenciojn, tio ne okazis ĉe Marie Antoinette. La dokumentaro prepariĝas tutrapide kaj nekomplete, Fouquier-Tinville ne klopodis trovi ĉiun dokumenton de Ludoviko la 16-a.
Por troigi la akuzon, Tinville deklarigis la daŭfenon kontraŭ ŝia patrino. Antaŭ la tribunalo, la infano akuzis sian patrinon kaj sian onklinon je incito al masturbo kaj al aliaj seksaj agadoj. Kolera, Marie Antoinette, petis la virinojn de la publiko defendu ŝin.
Oni akuzis ŝin interparoli kun fremdaj potencoj. Kiel la reĝino neas ĝin, Herman, prezidanto de la Tribunalo, markis ŝin kiel "la ĉefa instiganto de la perfido de Ludoviko Kapeto", kio okazigus proceson pro alta perfido. La akuzakto deklaris tiel: "Ekzaminita ĉiu dokumento prezentita de la publika akuzisto rezultis ke, kiel la Mesalinoj, Brunegildoj, Fredegundoj kaj Mediĉoj, kiuj estis taksitaj kiel reĝinoj de Francio kaj kies nomoj, porĉiame hatataj, ne eniros en la jarrakontaro de la Historio, Marie Antoinette, vidvino de Ludoviko Kapeto, estis, post ŝia paŝo tra Francio, plago kaj hirudo de francoj."
La deklaroj de la atestantoj rezultis malmulte konvinkaj. Marie Antoinette respondis, ke ŝi estis nur la edzino de Ludoviko la 16-a kaj ke estis li kiu eraris kaj ke ŝi akceptis sian volon. Fouquier-Tinville petis mortopunon kaj deklaris la akuziton: "deklare malamiko de la franca nacio". La du advokatoj de Marie Antoinette, Tronçon-Ducoudray kaj Chauveau-Lagarde, junaj kaj senespertaj, senkone la dokumentaron, povis nur legi kaj laŭte kelkajn notojn kiujn povis redakti.
Oni faris kvar demandojn al la ĵurio:
1.- Ĉu oni certas, ke okazis manovroj kaj kontaktoj kun fremdaj potencoj aŭ aliaj eksteraj malamikoj de la Respubliko? Ĉu la menciitaj manovroj kaj kontaktoj havis kiel celon havigi monhelpon, eniron al la franca teritorio, kaj faciligi la armilaĉetadon?
2.- Ĉu Marie Antoinette de Aŭstrio (…) havas konsciencon esti kooperinta en tiuj manovroj kaj kontaktoj?
4.- Ĉu Marie Antoinette konvinkiĝis esti partopreninta en tiu komploto kaj tiu konspiro?
Venonttage tagmeze Marie Antoinette estis gilotinita, sen esti volinta konfesi al la konstitucia pastro kiun oni proponis al ŝi. Ŝi estis enterigita en la tombejo de la Madeleine, strato Anjou-Saint-Honoré, kun sia kapo inter la kruroj. Ŝia korpo poste estis elterigita la 18-an de januaro 1815 kaj transportita la 21-an de januaro al Saint-Denis. Post la ekzekuto de Marie Antoinette oni deklaris la militon inter Francio kaj Aŭstrio, finante la aliancon komencitan de Bernis kaj Choiseul, aliancon kiu daŭris ĝis tiam.
Filmaro
Ankaŭ la japana filmo de animado La Rozo de Versajlo havas parton de la enhavo dediĉita al Marie Antoinette.
Castellar de la Frontera
Castellar de la Frontera estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, sude de Hispanio.
La nomo de la vilaĝo signifas en la hispana "Kastelo de la landlimo", landlimo pro la tiama landlimo kun araba teritorio. Multaj vilaĝoj estas en la Provinco de Kadizo kun tiu aldonaĵo.
La areo de la municipo estas 178 km2 kie loĝas 2995 geloĝantoj. Castellar de la Frontera situas je 153 km de la provinca ĉefurbo Cádiz.
Schönstedt
Schönstedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unstrut-Hainich de la federacia lando Turingio, kaj apartenas al administra komunumaro Unstrut-Hainich, kiu inkluzivas plurajn najbarajn komunumojn nur en la suda centra parto de la samnoma distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Coings
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono .
NGC 4529
NGC 4529 (aliaj indikoj — UGC 7697, MCG 3-32-64, ZWG 99.85, KUG 1230+204, PGC 41639) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Centraj valoj de Oaĥako
La regiono centraj valoj de Oaĥako (hispane "Valles Centrales de Oaxaca") estas parto de la subŝtato Oaxaca (en Esperanto Oaĥako) de Meksiko. Ĝi situas en la centro de la subŝtato. La regiono kovras areon de 9480 kvadrataj kilometroj kej en 2010 ĝi havis sume 1 033 884 loĝantojn. Administra centro de la regiono estas la urbo Oaxaca de Juárez.
La regiono estas dividita en sep distriktojn, kiu plue subdividiĝas je po pluraj komunumoj:
Violono
Violono estas kvarkorda arĉa kordinstrumento. Ĝi estas la plej malgranda kaj plej akra el la instrumentoj de sia familio (kiu ankoraŭ posedas la aldviolonon, violonĉelon kaj kontrabason, responda al la Soprano de la homa voĉo).
La korpo de violono konsistas el sontabulo (sonplato) kaj dorso iom ŝvelaj, kunigitaj per ripoj (flankoj) kaj ankaŭ per internaj blokoj, kiuj tenas respektive la (fin)butonon kaj la kolon. Korpomeze estas la talio, kies anguloj ankaŭ subteniĝas per blokoj. Fine de la korpo estas la kapo. Ĝi enhavas la kejltruojn kaj la voluton (spiralon).
En la tabulo estas sontruoj (pro la formo ankaŭ nomitaj "f-truoj"). Surtabule inter la truoj estas metita ponto. Inter la tabulo kaj la dorso (sub la pontpiedo sub la plej alta kordo) troviĝas movebla sonfosto, kaj sub la basa pontpiedo estas gluita basa strio.
En la kapo estas agordaj kejloj. Sur la kolo estas fingroplato. Ligita al la butono per katgota ŝnuro estas la korda tenilo (finpeco), de kiu la kordoj etendiĝas ĝis la kejloj, kuŝante kapfine sur selo kaj alifine sur la ponto.
Fine de ĉelo aŭ baso estas piedo (pikilo). Sur violono aŭ aldviolono (aldo) kutime troviĝas menton-apogilo.
La arĉo konsistas el ĉevalharoj streĉitaj de pinto ĝis tenilo (kalkano) de ligna stango. La tenilo konsistas el bloketo kaj ŝraŭbo.
Historio de la violono
La vorto violono venas de la meza latina, vitula, signifanta kordan instrumenton. Ĝia origino venas de instrumentoj alportitaj de orienta Eŭropo de la Bizanca Imperio. La unuaj violonoj estis faritaj en Italio inter la mezo de la fino de la 16a jarcento kaj la komenco de la 17a jarcento. Lia kreo estas atribuita al la italo Gasparo de Salò. Dum ducent jaroj, la arto fari unuan klasan violonon estis atribuita al tri familioj de Cremona: Amati, Guarneri kaj Stradivarius. La tuta invento de la violono estis pelita de la radikoj de la miljena ĉina instrumento Erhuo, la radikoj de ĉi tiu instrumento estis la instrumentoj de malnovaj frotitaj kordoj jam malkovritaj. Origine kun konkava formo, la pafarko nun havas konveksa kurbeco.
La violono mem ne ŝanĝiĝis dum ducent jaroj. De la 19a jarcento, nur la dikeco de la ŝnuroj estis modifita, la uzo de pli alta kaj pli klinita brako. Origine kun konkava formo, la pafarko nun havas konveksan kurbecon, kiu ebligas al ĝi rezisti pli grandan streĉiĝon, ĉar la ŝanĝoj faritaj de la arkea fabrikanto François Tourte, al peto de la virtua Giovanni Battista Viotti, en 1782.
Giuseppe Guarneri (1698-1744) estis itala arĉfaristo, membro de la familio Guarneri de Kremono. Li konkuris kun Antonio Stradivari en respekto kaj prestiĝo donita al liaj instrumentoj, kaj estis nomita la plej bona violonfaristo de la Amati dinastio. Muzikaj instrumentoj konstruitaj fare de Guarneri ofte estas kromnomitaj "Jozefoj" aŭ "del Jesuses". Guarneri estis konata kiel del Gesù ĉar liaj etikedoj enhavis la nomen sacrum IHS iota-eta-sigma) kaj katolikan krucon. Liaj ĝardenaj iloj signife deviis de lia familia tradicio kaj portis la unikan stampon de lia stilo. Ilia statuso estas konsiderita dua nur al tiuj de Stradivari, sed kelkaj ankaŭ postulas ilian superecon.
Antonio Stradivari (1644-1737) estis itala liutfaristo ankaŭ de Kremono. La plej bonajn instrumentojn li konstruis onitakse inter 1698 kaj 1725. Instrumentoj, kiujn li markosignis post 1730, estis verŝajne pretigitaj de lia filoj Omobono kaj Francesco. Oni kalkulas, ke Stradivari dum sia vivo verkis ĉirkaŭ 1100 violonojn, vjolojn, gitarojn kaj violonĉelojn. El la violonĉeloj ekzistas ankoraŭ hodiaŭ ĉirkaŭ 60 ekzempleroj. Ekde ĉirkaŭ 1800 meritas siaj instrumentoj la plej grandan ŝatatecon kaj simile altan prezon. La ĝisnuna (2004) plej alta prezo estis elpagita en 1998 por la "Kreutzer Strad" ĉe Christie's en Londono: ĉirkaŭ 1,5 milionoj da eŭroj. La relativa eta nombro de la bonaj Stradivari-violonoj apartenas plej ofte al riĉaj mecenatoj, kiuj tiujn disponigas je mondfamaj artistoj.
Konstrua ekipaĵo
Kiel alia ŝnurego-instrumento, violonoj estas konstruitaj de luthiers. Tradicie ĝi estas akustikaj instrumentoj kies sono estas nature amplifita per la ligna resono-skatolo. Tamen, estas elektronike amplifitaj instrumentoj per mikrofonoj. Same kiel elektraj gitaroj, elektraj violonoj ne postulas sonilon. Iuj havas masivan korpon kaj aliaj ne havas korpon, sed nur kadroj pr subteni la ŝnurojn.
Partoj de la violono
La violono kutime estas stokita en kazo kies formo kaj materialo povas varii. Ĉi tiu kazo nepre enhavas la violonon, pafarkon, rezinon, kuseneton kaj puriganta tukon. Ĝi ankaŭ povas enhavi, laŭ la kazo, pafarko, metronomo, higrometro, humidificilo, ktp.
Ekzekuto
La plej komuna ekzekuto estas la frotado de la arĉo sur la ŝnuroj. Antaŭ ludado de la instrumento, la violinisto pasas sur la prokinoj rezinon nomatan kolofonio, kiu havas la efikon produkti la frotadon inter la prokinoj kaj la kordoj, generante la sonon. La sono produktita de la ŝnuroj estas transdonita al la kava korpo de la violono, nomata resono-skatolo.
Pozicio
Korpo rekte kaj busto antaŭen. La kruroj devas esti iomete malfermitaj por stabiligi la ekvilibron de la korpo.
La maniero subteni kaj la violonon kaj la arĉon estas grava parto en la instruado de la instrumento por atingi bonkvalitan teknikon de ludado, pro kio necesas zorgeman konsideradon eklernante la studon de la instrumento. La unua rimarkenda afero estas la pozicio de la violono, tio estas, la muzikilo devas esti subtenata tiel ke la okuloj estu fikseblaj sur la kapo de la violono; kaj siavice la maldekstra brako devas pozicii leĝere antaŭen por ke la fingroj estus metitaj nature kaj perpendikulare al la diapazono. Sammaniere gravas la ĝusta kaj komforta metado de la instrumento inter la kolo kaj la ŝultro, kaj por la atingo de bonkvalita sono kaj bonkvalita plenumado por protekti la instrumentiston el lezoj pro nenecesaj tensioj. La violono devas esti metita la plej alte ebla por ke la maldekstra brako, la mano kaj la fingroj havu movoliberon por povi ŝanĝi de pozicio facile
Pozicio de la violono en la korpo
La violono devas esti metita sur la maldekstra klaviko kaj malpeze subtenata sur la maldekstra ŝultro.
Zorgoj
Instrumento partikulara rezistado, la violono kutime postulas malmultajn specialajn zorgojn. Kiam oni ne uzas ĝin, ĝi devas esti gardita en propra skatolo kiu estu la plej hermeta aŭ vatita, kaj la skatolo, la bastono de la arĉo kaj la kordoj puraj, kaj la arĉaj krinoj iomete distensiitaj. La violono estu la plej eble ŝirmita por ke damaĝu ĝin nek la humideco nek subitaj ŝanĝoj de temperaturo; aliflanke, ĝi postulas nur kutiman purigadon per seka tolo, aŭ per produktoj speciale desegnitaj por tio. La kordoj kutime rompiĝas pro la tensio kaj la frotado, kaj pro tio konvenas, ke la violonisto havu anstataŭantan kordaron. Kutime rompiĝas ankaŭ la haroj de ĉevalvosto (krinoj) kiuj konstituas la bendon de la arĉo; pro tio la ofta ludado povas rezulti en neceso ŝanĝi ilin kiam estu tiu neceso. Se oni ludas la violonon sen mentonapogilo, konvenas uzi tolon sur la parto de la kolo kaj sur la mentono sur kiu oni apogas la violonon por eviti, ke la instrumento estus damaĝita pro la transpirado (ŝvito). Foje okazas, ke "malnova" violo bone ludita, sonas pli bonkvalite ol nova aŭ malmulte uzita violono.
Gravas en la zorgado de la violono ke post gardado dum ioma tempoperiodo oni malfortigu (sentensiigu) la kordaron por ke ili ne restu en tensio. Per tio la strukturo de la violono restos protektita el eblaj rompoj pro nenecesa tensio.
Plinovigoj
El la dua duono de la 20a jarcento la kordoj kaj la zono de la arĉo, en multaj okazoj, estas fabrikitaj per sintezaj materialoj; kaj la uzado de tiuj materialoj etendiĝis ankaŭ al aliaj partoj ĉe la violonoj fabrikitaj serie: por ekzemplo kordaroj, mentonapogiloj ktp., kiuj estas fabrikitaj per plasta materialo, kio tuŝas karakteran sonon de la instrumento, kaj pro tio ĝi okazigas ioman malakcepton fare de la profesiaj violonistoj. Ĉe la elektraj violonoj, preskaŭ ĉiuj ties komponantoj estas sintezaj, sed en tiuj la sono (diferenca disde tiu de la akustikaj violonoj) estas prilaborita elektronike; tiaj violonoj estas uzataj en muzikgrupoj de Pop, Rok, Ĵazo kaj similaj, eĉ en Esperantujo, kiel ĉe Asorti.
Violono en folklora muziko
La jezuitoj enkondukis la muzikinstruadon en la Jezuitaj Misiejoj kreitaj en teritorioj kiuj nuntempe apartenas al norda Argentino, Paragvajo, Bolivio kaj suda Brazilo, en regiono tiam loĝata de indiĝenoj inter kiuj hegemoniis la kulturo de gvaranioj. La plej parto de tiuj urbetoj estis detruita pro la forpelo de la jezuitoj, en 1767 en la hispanaj kolonioj, kaj ankaŭ en Brazilo. La Jezuitaj Misiejoj de Bolivio estas la nuraj kiuj restis el la detruo de la aliaj kolonioj. Temas pri sep urbetoj en la regiono konata kiel Ĉikitanio kie ĉiujare okazas festivalo de baroka muziko.
En Brazilo, la artmetia violono konata per la nomo de rabeca estis enkondukita ankaŭ de ekleziuloj, speciale en la zono de la Jezuitaj Misiejoj, sed ties uzado en muziko estis disvolvigita pli intense dum la mallonga koloniado fare de la nederlandano Mauricio de Nassau, en Recife, inter 1637 kaj 1643. Alia grava stimulo estis la instalado de la portugala kortego en Rio de Janeiro en 1807.
Episkopa preĝejo Sankta Urielo la Ĉefanĝelo
Ĝi estas unu el la tri preĝejoj en Usono dediĉitaj al Sankta Urielo la Ĉefanĝelo, la aliaj estas Eritrea unitara ortodoksa preĝejo Sankta Urielo la Ĉefanĝelo en Elmwood Place, Ohio, kaj Presbiteria preĝejo de Urielo en Chester, Suda Karolino.
Violono
En klasika muziko
Ekde la baroka epoko, la violono estas unu el la plej gravaj el ĉiuj instrumentoj en klasika muziko, pro pluraj kialoj. La tono de la violono elstaras super aliaj instrumentoj, igante ĝin taŭga por ludi melodilinion. En la manoj de bona ludanto, la violono estas ekstreme lerta, kaj povas efektivigi rapidajn kaj malfacilajn sekvencojn de notoj.
Violonoj konsistigas grandan parton de orkestro, kaj estas kutime dividitaj en du sekciojn, konataj kiel la unua kaj dua violonoj. Komponistoj ofte asignas la melodion al la unuaj violonoj, kiu tipe estas pli malfacila parto uzante pli altajn poziciojn. En kontrasto, duaj violonoj ludas harmonion, akompanaĵojn aŭ la melodion en okto pli malalta ol la unuaj violonoj. Arĉa kvarteto simile havas partojn por unua kaj dua violonoj, same kiel parton por aldviolono, kaj por basinstrumento, kiel ekzemple la violonĉelo aŭ, malofte, la kontrabaso.
Multaj verkoj estis verkitaj por violono kaj orkestro, aŭ por arĉa kvarteto. Specife, estis verkitaj multe da konĉertoviolonoj.
Mozart komponis kvin konĉertojn por violono, Beethoven komponis unu konĉerton por violono, same kiel Bruch, Konĉerto en G-minoro, Ĉajkovski, Konĉerto en G-maĵoro kaj Mendelssohn, Konĉerto en B-minoro.
Proverboj
Ekzistas proverboj pri violono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Paul Ziegler
Paul Ziegler von Ziegelberg (1471-1541) estis romkatolika episkopo de Chur inter la 6-a de junio 1505 ĝis sia morto. Li estis filo de Friedrich Ziegler von Ziegelberg kaj Anna Vesner, kaj havis tri fratojn Nikolaus Ziegler (1472–1526) - kiu aktivis serve de la imperiestroj Frederiko la 3-a (1463-1525) kaj Maksimiliano la 1-a (1459-1519) -, Caspar Ziegler - ĉefsekretario en la kanceliereco de Maksimiliano la 1-a- kaj la mineralogo Hans Ziegler. Paul Ziegler estis nobeligita de la imperiestro Maksimiliano la 1-a, kaj la imperiestro Karlo la 5-a (1500-1558), en 1522, omaĝis lin per la barona titolo.
Biografio
Oni malmulte scias pri lia kariero, li eble studis en Vieno, en 1503 li estas nomumita kiel administranto de la diocezo de Chur, sed la Sankta Sidejo nur konfirmis post la rezigno de Henriko la 5-a von Hewen (m. 1519), kiu komence deziris liberiĝi de siaj devoj en la diocezo de Chur, ne perdante sian salajron. Finfine li estas agnoskita per papa dekreto en la 6-a de majo 1505 kaj per imperia dokumento en la 1-a de junio 1506.
En la 18-a de aŭgusto 1509 li estas nomumita konsilisto de la duko de Milano, kaj proksimume en tiu sama periodo li estas konfirmita kiel regulara episkopo de Chur, kvankam lia konsekriĝo okazis nur en oktobro 1517. En 1522, li ricevis papan anuitaton pro sia dekanejo en Kolonjo. En 1524, kaŭze de lokaj kvereloj, li translokiĝis al sia Kastelo en la Venosta Valo, apud Glorenza. Gianangelo Medici, la estonta papo Pio la 4-a (1499-1565) enoficiĝis kiel helpa episkopo kaj finis la dividon. La dissemado de la Reformacio, en 1533, kondukis al fermado de la Preĝejo de Sankta Nikolao en Chur kaj la remonstrantaj monaĥejoj en Chur kaj Churwalden.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Pope_Julius_II.jpg| Julio la 2-a (1443-1513) Albrecht Dürer - Portrait of Maximilian I - Google Art Project.jpg| Maksimiliano la 1-a (1459-1519) Portret van Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, RP-P-OB-1278.jpg| Frederiko la 3-a (1463-1525) Ss._annunziata,_cappella_pucci_13_tomba_antonio_pucci.JPG| Antonio Pucci (1484-1544) Ritratto di Pio IV.jpg| Pio la 4-a (1499-1565) Titian_-_Portrait_of_Charles_V_Seated_-_WGA22964.jpg| Karlo la 5-a (1500-1558) Heven2.jpg| Heinrich von Hewen (1519) Episkopo de Chur Lucius_Iter.jpg| Lucius Iter (1519) </Gallery>
Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)
Ernesto la 1-a, la Pia (germane: Herzog Ernst der Fromme) (naskiĝis la 26-an de decembro 1601 en Altenburg, mortis la 26-an de marto 1675 en Gotha), estis duko de Saksio-Gotha kaj de Saksio-Altenburg. La duklandoj poste estis kunfanditaj en Saksio-Gotha-Altenburg. Li estis la naŭa filo de Johano la 2-a, Duko de Saksio-Vajmaro, kaj Dorothea Maria de Anhalt. Li ordonis la unuajn paŝojn je kreado de kastelparko en Gotao.
Vivo
Lasite orfo frue (lia patro mortis en 1605 kaj lia patrino en 1617), li estis edukita en strikta maniero, kaj estis talenta kaj frumatura sed ne fizike forta. Li baldaŭ montris trajtojn tipajn por la pieco de sia epoko. Kiel reganto, de lia karaktero kaj registara kapablo same kiel per persona atento en aferoj de ŝtato, li enkondukis oran epokon por siaj subuloj post la ruinigadoj de la Tridekjara milito.
Per saĝa ekonomia agado, kiu ne ekskludis decan malavarecon dum bonaj okazoj, li liberigis sian teritorion de ŝuldoj, heredigis ĉe-morte konsiderindan sumon al la fisko, kaj reduktis impostadon. Jura protekto kaj nekoruptebla, efika juĝistaro estis garantiitaj kaj liaj regularoj funkciis kiel modeloj por aliaj ŝtatoj. Li ne aboliciis sed almenaŭ limigis torturon dum arestoj pro esploro; koncerne la persekuton de sorĉistinoj li cedis al la komunaj antaŭjuĝoj, kvankam li ne estis ema al superstiĉo estante ankaŭ malamiko de alĥemio. Li malpermesis la dueladon kaj trudis mortopunon por la transvivintoj. Al la judoj li malpermesis setladon en la urbo.
En 1640, laŭ la plano de teritoria divido inter la fratoj, Ernesto ricevis la distrikton Gotha. Liaj leĝoj ne estis elpensitaj en la spirito de modernaj ideoj pri individua libereco; ili malpermesis sekretajn gefianĉigojn, provis reguligi robojn kaj etendiĝis eĉ al la stalo, kuirejo kaj kelo. Tamen liaj regularoj antaŭenigis agrikulturon, komercon, lernadon kaj arton.
Lia palaco de Friedenstein estis rekonstruita kaj ĝiaj kolektoj ŝuldas sian originon al li ankaŭ; la biblioteko iĝis unu el la plej grandaj en Germanio.
Preĝejoj estis konstruitaj kaj per lia Lerneja regularo (Schulmethodus) (1642) li iĝis la patro de moderna bazlernejo. Estis populara diraĵo ke liaj kamparanoj estus pli kleraj ol urbanoj kaj nobeloj aliloke, kaj ĉe lia morto, laŭdire eĉ ne unu el liaj civitanoj estis nekapabla legi kaj skribi. La Ernestinum-gimnazion li faris modele por aliaj, kiu altiris lernantojn ne nur de ĉiuj germanaj teritorioj sed ekz. ankaŭ de Svedio, Rusio, Pollando, kaj Hungario. Same li kreskigis la universitaton de Jena pliigante ĝiajn financojn kaj reguligante ĝiajn studojn, kun multe da emfazo de la teologia flanko.
Religio kiel centro de la regado
Religiema "troigo" okazis en liaj klopodoj en preĝejaferoj, kiuj donis lin la moknomon de Edifa Ernesto. Senkulpigo por tioma pieco estas trovita en la malkuraĝigo kaŭzita de la milito. La Biblio estis lia propra ĉiutaga libro kaj li klopodis konstante por igi siajn popolojn religiemaj laŭ strikta luterana modelo. Kristanisma instruo, konsistante el katekistaj ekzercoj sen biblia historio, estis daŭrigita eĉ al progresintaj aĝogrupoj. Kelkfoje tio maltrafis sian celon kaj efikis la kontraŭon. Tamen la Ernesta sistemo longe konserviĝis.
Liaj klopodoj por protestantismo ne estis limigitaj al lia propra tero. Li kontaktis ekz-e la imperiestron en Vieno en favore de siaj aŭstraj samreligiuloj. Li volis venigi rifuĝintojn al la regiono de Gotha. Li iĝis bonfaranto al la Misia Lutera Preĝejo de la Germanoj en Moskvo kaj eniĝis en amikecaj rilatoj kun la caro. Li eĉ sendis ambasadon enkonduki luteranismon en Etiopio, sed vane.
La reguloj por liaj familianoj estas miniaturo de lia registaro, de lia tero; la plej strikta disciplino regis en la Kortego. Ĝia vivo estis simpla kaj laborema, reguligita sur ĉiuj flankoj per religiaj ekzercoj. Daŭre venis novaj reguloj. Neniu detalo estis preteratentita kiu povus antaŭenigi la spiritan kaj fizikan evoluon de liaj infanoj, kaj ilia religia edukado estis portita al eksceso. Tamen liaj infanoj ne ĉagreniĝis kaj Ernesto mortis kun la honortitolo patro kaj savanto de siaj subuloj. Oliver Cromwell nombris lin inter la plej sagacaj princoj; en li estus enkarnigita "la ideo de protestanta patriarka princo kaj de kristana guberniestro prizorganta kaj ŝtaton kaj eklezion." Lia tombo troviĝas en la Margareto-kirko en Gotha.
Ágoston Bárány
Ágoston BÁRÁNY [Agoŝton bArAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bárány Ágoston estis hungara advokato, arkivisto, verkisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1836).
Ágoston Bárány naskiĝis la  1798 en Miskolc. Li mortis la 1849 en Makó.
Biografio
Ágoston Bárány frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Eger. Li komencis sian juran karieron en 1817. Post 4 jaroj li iĝis advokato. En 1831 li iĝis arkivisto, sed dume li tradukadis, verkadis.
Hasan ibn Ali
Al-Hasan ibn 'Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب‎; naskiĝis la 1-an de marto 625, mortis en 669) estas grava rolulo en Islamo, filo de Fatimah la amata filino de la profeto Mohamedo, kaj de la kvara kalifo Ali ibn Abi Talib. Hasan estas ano de la Ahl al-Bajt kaj Ahl al-Kisa. Por mallonga tempo li sukcedis sian patron Ali ibn Abi Talib kiel la justa kalifo sed poste li retiriĝis al Medino kaj estis enterigita interkonsente kun la umajada reganto Mu'aŭija ibn Abi Sufjan, kiu prenis la regadon de la kaliflando. Kaj sunaanoj kaj ŝijaanoj konsideras ke li estas martiro.
Lannéanou
(jen france, bretone Lanneanoù) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). La teritorio membras en la kunurba komunumaro de Morlaix, kreita en 2000. Fine de en la komunumo vivis.
San Maurizio d'Opaglio
San Maurizio d'Opaglio estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Novaro de la regiono Piemonto, borde de la lago Orta. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj.
NGC 4530
NGC 4530 estas stelo en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Reformo de la Argentina Konstitucio en 1994
La reformo de la Argentina Konstitucio de 1994 estis grava modifo realigita al la konstitucia teksto. Ĝi modernigis kaj difinis la konstitucian tekston, ĉe kies legitimeco ne estis kompleta interkonsento. Inter aliaj ŝanĝoj, ĝi enkondukis la rajtojn de tria kaj kvara generacio, regulojn por la defendo de la demokratio kaj la konstitucieco, la karakterojn de la organismoj de regado kaj novajn organismojn por kontrolo. La Konstitucifara Konvencio okazis en la urboj Santa Fe (tradicia sidejo de la konstitucifaraj konvencioj) kaj Paranao (unua ĉefurbo de la Argentina Konfederacio).
Abatejo Kaisheim
Kiel unu el la 40 memregantaj imperiaj abatejoj de la Sankta Romia Imperio, Kaisersheim estis praktike sendependa ŝtato. Ties abato havis sidlokon kaj voĉdonrajton en la Imperia Dieto kie li sidis sur la Benko de Prelatoj de Svabio. Je la tempo de ties senreligiigo en 1802, la Abatejo kovris 136 kvadratajn kilometrojn kaj havis 9 500 - 10 000 anojn.