cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strigorĝa neomikso
La Strigorĝa neomikso (Neomixis striatigula) estas specio de malgranda birdo de la familio de Cistikoledoj kaj genro de Neomiksoj, kiu enhavas nur aliajn du speciojn de Madagaskaro. Tiu ĉi specio estas endemia de Madagaskaro.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
Tiu specio estas grizbruneca supre kaj blankeca sube kaj montras helan superokulan strion. La latina scienca nomo de la specio striatigula signifas “kun strioj en la gorĝo” pro ne tre markataj vertikalaj malhelaj strioj en gorĝo kaj supra brusto.
Nándor Kóra-Korber
KÓRA-KORBER Nándor rumanuja hungara grafikisto, ilustraciisto, pentristo naskita en Nagyszentmiklós la 6-an de junio 1897 kaj mortinta en Vieno la 12-an de marto 1953.
Biografio
Nándor Kóra-Korber finis porinstruistan instituton kaj artan fakkvalifikon li havigis en Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Post la unua mondmilito mallongtempe li estis desegninstruisto en Cristuru Secuiesc, poste li loksidiĝis en Temeŝvaro. Li havis plurajn sukcesajn ekspoziciojn kaj li famiĝis per siaj modernaj afiŝoj, teatraj scenodekoracioj, preĝejaj freskoj. Li estis konstanta artist-kunlaboranto de Periszkop (1925-26). Li estis la eldoninto de Fajankó kaj la ilustristo de ĵurnalo Esti Lloyd. En 1926 kun Albert Varga li malfermis artistformigan apertan lernejon en Temeŝvaro. Li translokiĝis Vienon en 1928.
Faliskoj
Faliskoj (en latino Falisci, en antikva greka: Φαλίσκοι, Faliskoi) estas la antikva romia eksonimo de Italika popolo kiu loĝis en tio kio estas nune norda Latio, en la etruska flanko de la rivero Tibero. Ili parolis lingvon el la Italika lingvaro, nome la Faliska lingvo, tre proksima al la Latino. Origine suverena ŝtato, politike kaj socie ili subtenis la etruskojn, kaj aliĝis al la Etruska Ligo. Tiu konvinko kaj aliĝo kondukis ilin al fina preskaŭ detruado kaj totala submetigo fare de Romo.
Nur unu ekzemplo de ilia propra endonimo estis trovita ĝis nun: nome skribaĵo el Falerii Novi el la fino de la 2-a jarcento referencas al la falesce quei in Sardinia sunt, "la Faliskoj kiuj estas en Sardio", en kiu "falesce" estas la nominativa plurala kazo. Etruska skribaĵo nomas ilin "feluskeś". La Latino ne estis tre diferenca el la originala nomo. La -sc- (-sk-) sufikso estas "distingiga el la italikaj etnonimoj".
Kirkuk
Kirkuko (كركوك) [Kirkuk] estas malnova urbo en Irako, proksime de la rivero Hassa, konstruita sur la ruinoj de 3000-jara loĝloko. Ĝi estas la centro de la norda iraka nafta industrio. La urbo troviĝas je 35.47°N, 44.41°E, en la iraka provinco at-Ta'mim.
La loĝantaro nombris 755 700 personojn en 2003.
El Kirkuko nafto estas transportata al Mediteraneaj havenoj de Turkio.
Historie plejparton de loĝantaro konsistigis precipe kurdoj kaj turkmena minoritato, sed en la 1980-aj jaroj ili estis foje perforte translokitaj aliloken kaj anstataŭigataj per araboj kadre de la arabigo-plano de Saddam Hussein. Lastatempe la kurda kaj turkmena loĝantaro revenas ĉi tien.
Lee Jung-kee
LEE Jung-kee (prononco, 이중기) estas korea esperantisto. En Esperantujo li karesnomiĝas ankaŭ "Ŝlosilo". Li esperantistiĝis en 1971, kaj fariĝis prezidanto de Seula Esperanto-Kulturcentro en 1991.
En 2008 li estis elektita kiel prezidanto de la Azia Komisiono de UEA dum la 5-a Azia Kongreso de Esperanto en Bengaluro en Barato.
La 20-an de julio 2013 Lee Jung-kee dum la komitatkunsido de la 98-a UK en Rejkjaviko estis elektita kiel estrarano de UEA, kaj denove la 23-an de julio 2016 dum la 101-a UK en Nitro.
Ruĝkapa melanerpo
La Ruĝkapa melanerpo, Melanerpes erythrocephalus, estas mal- aŭ mezgranda melanerpo, tio estas birdo de la familio de Pegedoj, kiu loĝas en mezvarma Nordameriko kie la reprodukta biotopo estas malferma kamparo tra suda Kanado kaj orienta kaj centra Usono.
Taksonomio
La Ruĝkapa melanerpo estis unu el la multaj specioj originale priskribitaj de Linnaeus en sia verko de la 18-a jarcento Systema Naturae. La specifa epiteto devenas el la vortoj de la Antikva greka nome eruthros 'ruĝa' kaj kefalos 'kapo'.
Estas tri agnoskitaj subspecioj, kiuj estas la jenaj:
Priskribo
Plenkreskuloj estas rimarkinde trikoloraj, kun nigraj dorso kaj vosto kaj ruĝaj kapo kaj kolo. La subaj partoj estas ĉefe blankaj nome la suba brusto kaj la ventro. La flugiloj estas nigraj sed kun blankaj duarangaj flugilplumoj. Tiuj koloraj partoj estas puraj (senmiksaj) kaj tre klare limigitaj. Plenkreskaj maskloj kaj ino estas identaj laŭ plumaro. Junuloj estas similformaj, sed estas punktitaj je bruno. Nespertaj birdumantoj povas ofte erare misidentigi ilin kiel Karolina melanerpo, kies teritorio iome koincidas kun tiu de la Ruĝkapa melanerpo. Dum Karolina melanerpo havas iome da brilruĝo en malantaŭo de siaj koloj kaj kapoj, la Ruĝkapa melanerpo havas multe pli malheletan ruĝon kiu kovras siajn enterajn kapojn kaj kolojn, krom diferenca plumarbildo.
La voĉo estas ia ĉur-ĉur.
Kutimaro
Tiuj birdoj flugas por kapti insektojn enaere surgrunde, manĝas sur arboj kaj stokas nuksojn. Ili estas ĉiomanĝantaj, ĉar ili manĝas insektojn, semojn, fruktojn, berojn, nuksojn kaj eventuale eĉ la ovojn de aliaj birdoj. Ĉirkaŭ du trionoj de ĝia dieto konsistiĝas el plantoj. Ili nestumas en kavaĵo en morta arbo, fosto, aŭ morta parto de arbo kiu estu el 2.5 al 25 m super grundo. La ino demetas 4 al 7 ovojn en frua Majo kiuj estas kovataj dum du semajnoj. Povas okazi dua ovodemetado en ununura nestosezono. Nordaj birdoj migras al la sudaj partoj de la teritorio, el kiuj la plej parto alvenas al la reprodukta teritorio ĉirkaŭ malfrua aprilo, kaj aliras al vintrejoj ĉirkaŭ malfrua oktobro; dum sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj.
Konservado
Iam estante abunda, la populacio de tiu nearktisa specio draste malpliiĝis ekde 1966 pro la keskanta nestokonkurenco kun la Sturno kaj forigo de mortaj arboj (uzataj por nestumado) el arbaroj. Multaj nordorientaj ŝtatoj en Usono jam ne havas nestantajn ruĝkapajn melanerpojn. En Ohio, ekzemple, nekonstanta populacio ĉeestas plej parton de jaroj, sed ĝi ne konstantiĝas.
Popola kulturo
En 1996, la poŝta servo de Usono eldonis poŝtmarkon de 2 centoj kun ripozanta Ruĝkapa melanerpo. Tiu poŝtmaeko estis poste reeldonita en 1999 kaj restis havebla ĝis 2006.
La klasika heroo de bildstrioj Woody Woodpecker estas ĝenerale identigita kiel Ruĝkapa melanerpo ĉar ĝi havas la unikan tutruĝan kapon. La korpokoloro estis iom modifita pro desegno bezonoj kaj oni aldonis la tufon de grandaj usonaj pegedoj (kiel la Blankvizaĝa nigropego aŭ la Eburbeka kampefilo).
Três Pontas
Três Pontas (prononco: trespontas) estas urbo de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Fondita en 1771, la municipo taksas 53.860 loĝantojn en 2010.
Géza Boross (aktoro)
Géza Boross [boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Boross Géza estis hungara aktoro, komikisto. Lia origina familia nomo estis Berger.
Géza Berger naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  (laŭ aliaj informoj la naskiĝtago estas la 13-a) en Budapeŝto.
Zagir Aruĥov
Zagir ARUĤOV (naskiĝis la 14-an de julio 1960 — mortis la 20-an de majo 2005) estis la dagestana ministro kaj filozofo.
Géza Boross (aktoro)
Biografio
Géza Boross devenis el juda familio. Li akiris diplomon en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi en 1906, poste li debutis en trupo de Péter Andorffy en Pozsony. Ekde 1907 li estis videbla-aŭdebla en kabaredo en sia naskiĝurbo, en 1921 en Gaja Teatro, en la sekva jaro en Teatro Belvárosi. Ekde 1923 li denove apartenis al kabaredo, en 1927 li estis membro de Nova Teatro (Budapeŝto), en 1929 li aranĝis teatran trupon kaj ili ludis en Rumanio, kie vivis la hungara minoritato. Dum la 2-a mondmilito li povis aperi nur antaŭ juda publiko pro la kontraŭjudaj leĝoj, poste li havis rolojn en pluraj malgrandaj teatroj. Li ricevis premion en 1955.
Li edziĝis en 1914, baldaŭ 2 filoj naskiĝis.
Zagir Aruĥov
Vivo
Aruĥov finis fakultaton de ĵurnalistiko de Moskva universitato, laboris en dagestana televido, en la Ministerio pri nacia politiko, informo kaj eksteraj ligoj de Dagestano kaj post la pereo de Magomedsaliĥ Gusajev en somero de la jaro 2003 li estis nomumita kiel ministro. Aruĥov estis "kandidato" (rusia ekvivalento de PhD) pri filozofiaj sciencoj, li administris katedron de televido ĉe fakultato de ĵurnalistiko en Dagestana Ŝtata Universitato.
Li havis tri filinojn kaj filon.
Morto
Zagir Aruĥov pereis en Maĥaĉkala rezulte de eksplodo en perono de domo numero 31 en strato Alieva, kiu okazis je la 20-an de majo de 2005 ĉirkaŭ 20:00.
Laŭ datumo de eskplodteknika ekspertizo, potenco de la eksplodilo, situigita en perono de domo, kie loĝis ministro pri nacia politiko, informo kaj eksteraj ligoj de Dagestano Zagir Aruĥov, estis de ses ĝis dek kilogramoj en trotila ekvivalento.
Eksplodo en la perono detruis ŝtuparojn ĝis tria etaĝo. Agentoj de la Ministerio pri ekstremaj situaciuoj pere de fajrestingista ŝtuparo evakuis el la domo pli ol 60 homojn, ĉar tiuj ne povis eliri el siaj loĝejoj. Ili estis loĝigitaj en hotelo "Leningrad" centre de Maĥaĉkala.
Peze vundita gardisto de la ministro mortis survoje en hospitalon. Kvin infanoj ricevis vundojn de diversa pezeco. Ili ĉiuj estis hospitaligitaj.
Informo-fontoj
La artikolo estas farita laŭ informo de Novaĵoj el Rusio
Oranjebaan (amsterdama metrostacio)
Oranjebaan estis haltejo de rapidtramo sur la linio 51 de la Metroo de Amsterdamo.
19386 Axelcronstedt
19386 Axelcronstedt estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Frederiko la 3-a (Germana Regno)
Frederiko 3-a, plena nomo Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl (naskiĝis la en Potsdam; mortis la  samloke) estis dum 99 tagoj Germana Imperiestro kaj reĝo de Prusio.
Li estis la filo de Vilhelmo la 1-a kaj patro de imperiestro Vilhelmo la 2-a. Li nomis sin ne Frederiko unua, sed tria, ĉar antaŭe ekzistis jam du prusaj reĝoj kun la nomo Frederiko.
Frederiko estis taksata relative liberala kaj demisiigis la prusan ministron pri internaj aferoj, sed pro kancero Frederiko mortis jam post nur 99 tagoj da oficado.
Tlaxcala (urbo)
Tlaxcala de Xicohténcatl (aŭ mallonge Tlaxcala) estas ĉefurbo de la ŝtato Tlaxcala en Meksiko.
Historio
Antaŭ la hispana konkero, en la areo de la ŝtato Tlaxcala ekzistis indiĝena ŝtato de la sama nomo, kiu estis malamiko de la aztekoj, sed ĉi tiuj lastaj ne povis konkeri ĝin. La lando ne havis tute klaran ĉefurbon kaj estis centrita ĉirkaŭ kelkaj kompromisoj, unu el kiuj estas la origino de la hodiaŭa urbo de Tlaxcala.
Kiam Hernán Cortés alvenis en la regiono en 1519 li faris aliancon kun la Tlaxcalanoj kontraŭ la aztekoj kaj ili helpis al li venki la Aztekan Imperion. La hispanoj tiam helpis al la Tlaxcalanoj establi la urbon de Tlaxcala. Komence la urbo estis loĝata ĉefe de indiĝenoj, sed tra la jaroj ili forlasis la urbon kaj hispanaj setlantoj venis anstataŭ ilin. En 1535 reĝo Karlo la 5-a donis al Tlaxcala la statuson de urbo.
En 1824, post la Meksika Milito de Sendependeco, la Federacia Teritorio de Tlaxcala estis kreita. En 1856 la teritorio iĝis subŝtato de Meksiko, kaj la urbo de Tlaxcala estis elektita por esti ĝia ĉefurbo.
Ekonomio
Tlaxcala estas la ekonomia centro de la ŝtato de Tlaxcala. La loka ekonomio dependas ĉefe de podetala komerco.
Edukado
Pluraj altlernejoj funkciigas en la urbo, inkluzive de la Aŭtonoma Universitato de Tlaxcala.
Turo de la ventoj (Romo)
La Turo de la ventoj (Torre dei Venti) markas partojn de la iama vatikana stelobservejo, troviĝante en la nordo de la Vatikanaj ĝardenoj. Konstruigis la observatorion la arĥitekto Ottaviano Mascherino.
La konstruo estis iniciata fare de lia papa moŝto Gregorio la 13-a, kiu bezonis tian konstruaĵon por astronomiaj observadoj ĉirkaŭ la enkonduko de la Gregoria kalendaro. La 73 metrojn alta turo estis finkonstruata en 1580. Dum la 17-a jarcento la observatorio estis enkorpigata en la okcidentan alon de la papa biblioteko. Servante kiel norda limo de la koridoro de Pirro Ligorio, la turo apartenas hodiaŭ al la ekspozicia spaco de la Vatikanaj muzeoj.
Ĉar oni tie ĉi ankaŭ estis mezurinta la fortojn kaj direktojn de ventoj, iĝis la neoficiala nomo Turo de la ventoj. Ventoflago transmetis la ventajn direktojn al montrilo ene de la turo jam ne ekzistanta. La nuna stelobservejo de Vatikanurbo troviĝas en Kastelo Gandolfo kaj alia pro pli bonaj veterkondiĉoj en usona Arizono.
Zahrádky (distrikto Česká Lípa)
Zahrádky (Neugarten) estas municipo de Ĉeĥio situanta en distrikto Česká Lípa. Vivas ĉi tie. Estas ĉe ĝi kelke da ruinoj, kasteloj, kulturaj kaj teknikaj memorindaĵoj, grejsaj rokformacioj, birda rezervejo. Al Zahrádky apartenas ankaŭ vilaĝoj Borek, Šváby kaj ankaŭ pereinta vilaĝo Mnichov, kun baroka preĝejo kaj statuo de la krucumita sankta Wilgefortis.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1376.
Transporto
Netuta 1 km malantaŭ la municipo kondukas fervojlinio 087 el Česká Lípa ĝis Lovosice. Estas sur ĝi fervoja stacio Zahrádky, kiu estis aprezita kiel La plej bela stacidomo en la jaro 2009. Fervoja ponto sur tiu ĉi linio ĉe domaro Karba apartenanta en katastron de Zahrádky estas envicigita al teknikaj memorindaĵoj.
Władysław Gurgacz
Władysław Gurgacz pseŭdonomo „Ojciec”, „Sem” (naskiĝis la 2-an de aprilo 1914 en Jabłonica Polska (distrikto Brzozów), mortis la 14-an de septembro 1949 en Krakovo) – pola jezuito, partoprenanto de porsendependeca kaj kontraŭkomunista movado post la dua mondmilito. Kapelano de Pola Subtera Sendependiga Movado (PPAN), ekzekutita.
Władysław Gurgacz
NGC 1880
NGC 1880 (alia indiko — ESO 56-EN82) estas emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Granda Malordo (Rusio)
La Granda Malordo ( Великая смута) aŭ la Tempo de perturboj ( Смутное время) estas la interdinastia periodo en la Historio de Rusio, de la jaro 1587a (kiam estingiĝis la dinastio de Johano la Monsako) ĝis 1613a (kiam komenciĝis la regado de la Romanovoj). Ĝi inkluzivis la politike malstabilajn jarojn inter la morto de la lasta rusia caro de la dinastio Rjurik, Fjodor la 1-a Ivanoviĉ, en 1598, kaj la establiĝo de la dinastio de Romanovidoj en 1613. En 1601–1603, la Rusa carlando suferis je malsatego kiu mortigis proksimume trionon de la loĝantaro, pli-malpli du milionojn da homoj. Tiutempe Rusio estis okupita fare de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj de Pollando-Litovio en la pola-rusa milito 1609-1618, kaj suferis je civilaj ribeloj, uzurpistoj kaj trompistoj. Tiujn tradiciajn limdatojn difinis la malnova historiografio, flatante la rolon de la dinastio Romanovoj; alternativa, pli trafa difino komencas per la invado de la Unua Falsdemetrio (1604-10-13), kiam komenciĝis la civitana milito, kaj finas per la Deulina militpaŭzo (1618-12-18), kiam la pola interveno definitive fiaskis.
Antaŭhistorio
El la 5 filoj de Johano la Timinda post lia morto (1584) restis du:
Caro Teodoro (1557 / 1584 / 1598)
La rajtojn de Teodoro je la trono konfirmis la Tutlanda Asembleo. La landon regis speciala komitato da regantoj, kiu baldaŭ reduktiĝis al la sola «protektanto» Boriso Godunov' (Борисъ Годуновъ).
Carido Demetrio (1582 / 1591)
Je la sekva nokto post la morto de Johano la Timinda okazis ribelo en Moskvo favore al la malpli aĝa carido. La ribelo plene malsukcesis, kaj regantoj forsendis Demetrion kaj lian patrinon en lian posedaĵon, la Ugliĉan princujon.
Tamen historie tio ne ŝajnas probabla. Teodoro estis nemaljuna, kaj principe povus havi filon (unu jaron pli malfrue, je 1592-05-19, al li naskiĝis filino Teodozia). Morale Boriso povus murdigi, sed se li planus murdon, li ĝin pli lerte aranĝus.
30158 Mabdulla
30158 Mabdulla estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Granda Malordo (Rusio)
Carido Demetrio (1582 / 1591)
Boriso formis komisionon kiel eble plej aŭtoritatan, kiun estris lia plej grava oponanto Bazilo Ŝujskij (la onta caro). La komisiono konkludis, ke Demetrio, ludante per tranĉilo, sin morte vundis dum epilepsia atako.
30158 Mabdulla
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Muhammad Ugur Oglu Abdulla, finalisto de la Broadcom MASTERS de 2014, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo pro lia projekto pri matematiko kaj komputado. Li estis lernanto ĉe la ''West Shore Jr./Sr. High School'' de Melbourne (Florido).
Granda Malordo (Rusio)
Caro Boriso
Ekde la jaro 1585ª, do dum 13 el la 14 jaroj da carado de Teodoro, Rusion fakte regis lia bofrato Boriso Godunov', ricevinta senprecedencan titolon reganto (правитель).
Li regis prudente kaj lerte, kaj lasis la landon ripozi post la tumultoj kaj teruroj de la reĝimo de Johano la Timinda. La sukcesa milito kontraŭ Svedio ne rompis tiun ĝeneralan impreson (rezulte de tiu milito Rusio facile reakiris la eliron en la Baltan maron, perdotan dum la Granda Malordo; rezulto pri kiu Petro la Granda pene kaj sange militos 21 jarojn).
Je 1598-01-17 mortis caro Teodoro, kaj kun li estingiĝis la dinastio de Johano la Monsako (Иван Калита), reginta Moskvon dum 3 jarcentoj. Laŭ la dinastiaj konsideroj la laŭleĝa sukcedonto estus rurikido princo Bazilo Ŝujskij; sed tiuj konsideroj malmulte gravis en la tiama publika opinio de Moskvo. Pli gravis rilatoj al la mortinta caro, kaj tiajn havis lia bofrato Boriso Godunov', kaj liaj kuzoj Romanovoj.
Por sin surtronigi Boriso tre zorge plenumis ĉiujn konvenaĵojn. Dum kelkaj monatoj li lasis la bojarojn sin kvereli kaj montri sian malkapablon regi; poste li lasis la Tutlandan asembleon elekti lin caro estkiel elprovitan reganton kaj boparencon de Teodoro.
Tiuj proceduroj estis modelo por la postaj elektoj; interalie, la manifesto pri elekto de Miĥaelo Romanov estas evidenta (kaj mallerta) paŭsaĵo de la manifesto Borisa.
Sur la trono li provis daŭrigi la saman politikon, kaj la du unuaj jaroj de lia carado estis same prosperaj. Sed la jaro 1601ª alportis elementan katastrofon.
La granda malsato
Tiuepoke sur la tero estis «la malgranda glaciepoko», proksimume de la jaro 1550ª ĝis la 1850ª. La someroj estis pli mallongaj, la vintroj pli frostaj; sed la vera klimata katastrofo okazis en Rusio en la jaroj 1601ª–1603ª. Supozeble ĝin kaŭzis erupcio de la perua vulkano Vajnaputino (hispane Huaynaputina, de la keĉuaj wajna = juna kaj putina = vulkano) ekde 1600-02-12 — la plej forta erupcio en la Suda Ameriko el ĉiuj historie observitaj. Por la tuta Norda duonglobo la jaro 1601ª estis la plej malvarma el la ĉirkaŭaj 6 jarcentoj (pri la duonglobo suda datumoj mankas). En la centra Rusio la rikolton de la jaro 1601ª forlavis deksemajna pluvego, kiun jam je la Endormiĝo sekvis neĝo kaj frosto. Ankaŭ la du sekvaj jaroj estis senrikoltaj. Okazis granda malsato en la lando. Boriso entreprenis energiajn aranĝojn socipolitikajn. Vidvinoj kaj malriĉuloj ricevis monan subvencion. La ŝtataj grenejoj vendis la panon duonpreze. La ŝtato aranĝis transporton de greno el la rikoltohavaj regionoj (ekz-e tiu de Kursko) en Moskvon. Tiaj mezuroj povus helpi ĉe unujara misrikolto, sed ĉi tiu katastrofo daŭris 3 jarojn. Laŭ la opinio de la samtempanoj, dum la malsatego Rusio perdis trionon da sia loĝantaro. La rikolto de la jaro 1604ª finis la malsaton, tamen tio ne povis forviŝi la signon: la katastrofo kiel eble plej klare indikis, ke Dio malakceptas la novan dinastion. En Pollando aperis nekonato kiu sin prezentis carido Demetrio, mirinde saviĝinta de murda atenco. Jam je 1604-10-03 komenciĝis la unua Demetriado (1604–1606).
Konfliktoj en la reganta elito
La bojaroj solidare kontraŭstaris la nobelojn — tamen inter si ili senĉese rivalis kaj kverelis (precipe post kiam malfortiĝis ilia komuna malamiko la nova nobelaro). Flegante tiajn kverelojn, Johano promociis inter la bojara ordumo la litvodevenan genton da gediminidoj kontraŭ la tradicia gento da rurikidoj (al kiu apartenis la reganta dinastio).
La gediminidoj konservis la rilatojn kun siaj pola-litvaj parencoj, kaj kiam komenciĝis la problemoj de la Borisa regado konsideris la eblon anstataŭigi lin per la pola reĝido Vladislavo (supozante ke la knabo pli facile ol adolto povus edukiĝi en la moroj kaj religio de la Moskva regno); sekrete ili faris koncernajn proponojn al la pola reĝo Sigismundo, la patro de Vladislavo — sed malsukcesis.
La kozakoj
Dum la granda malsato multaj homoj migris en la malpli katastrofajn regionojn, interalie en Sjeverion kaj najbarajn teritoriojn kozakajn.
Tiutempe la kozakoj estis speco de stepaj vikingoj, homoj fuĝintaj el la tradicia socio kaj vivantaj en «nenies lando». La plej fekundaj teroj de Ukrajnio estis sendefendaj kontraŭ la tataraj invadoj el la sudo. La kozakoj okupis tiun bufran zonon; ofte ili rezistadis la invadojn (kaj ricevadis helpon de la registaro por tio); sed iam ili mem aranĝis rabistajn invadojn kontraŭ siaj najbaroj — Krimeo, Pollando, Persio, eventuale ankaŭ Rusio.
Samkiel okazis pri vikingoj, la postaj epokoj prezentis romantikan bildon de la liberamaj kozakoj; en Ukrajnio la kozaka estraro formis lokan nobelaron anstataŭintan la tute poliĝintan nobelaron de la iama Kieva Regno; en la sudrusiaj regionoj la kozakoj el socia grupo transformiĝis en specifan etnon.
Tamen en la koncerna epoko la kozakaj bandoj estis kerno de la ribeloj kaj multe profitis el la landa malordo.
La polaj etnobeloj
La feŭdismaj socioj produktadis tro multe da nobelidoj, malriĉaj kavaliroj grandambiciaj kaj senrimedaj. En la 11ª jc papo Urbano la 2ª sukcesis direkti tiajn aventurulojn en la Krucmilitojn; en la koncerna periodo la polaj aventuruloj trovis similan arenon en la Demetriadoj. La etnobeloj kaj la kozakoj, sociaj antipoduloj, rolis tute simile en la Granda Malordo.
La Granda Malordo
Matene de la tago 1605-04-03 Boriso fartis bone; sed post la tagmanĝo li mortis en kelkaj horoj. Marĵereto sendetale diras, ke de apopleksio; la rusaj fontoj priskribas aliajn simptomojn, pli similajn al veneniĝo. Lia 16-jara filo Teodoro iĝis caro. Sed la subita morto de Boriso plifirmigis la opinion, ke Dio koleras kontraŭ la Godunovoj, kaj la cara armeo, militanta ĉe Kromo (Кромы) transiris al Falsdemetrio. La moskvanoj detronigis Teodoron, kaj je 1605-05-31 la bojaroj mortigis lin kaj lian patrinon.
La unua Falsdemetrio (1605–1606)
La registaro de Boriso kaj poste de Bazilo la 4ª deklaris ke li estis eksmonaĥo Gregorio Otrepjev; tion kredas pliparto da modernaj historiistoj; tamen pro liaj diversaj kapabloj, tute nekutimaj en tiama moskviano, tio ŝajnas same malprobabla, kiel la versio ke li estis la vera Demetrio.
La rusan li parolis kiel ruso, sed ne kiel moskvano; la ikonojn li honoris en maniero ŝoka por la moskvanoj (ĉu tio eblus por eksmonaĥo Gregorio?!); li facile komunikis en la pola, iomete scipovis Latinon (kvankam skribis «inperator»), lerte pafis, rajdis, dancis kaj skermis.
Demetrion ŝatis ne nur moskvanoj, sed ankaŭ poloj, kaj iuj el ili faris projekton pri rusa-pola unio en la persono de Demetrio, anstataŭ la nepopulara Sigismundo la 3ª — interalie dum la ribelo de Zebĵidofski (rokosz Zebrzydowskiego, 1606–1607).
Mathole Mothshekga
Mathole Serofo MOTHSHEKGA (naskita la en Provinco Limpopo) estas sudafrika politikisto kaj advokato. Li estas parlamentano kaj ĉefa disciplinisto de la Afrika Nacia Kongreso. De januaro 1998 ĝis junio 1999 li estis la provincestro de Ĥaŭtengo. Ekster politiko, li estas prelegisto en la jura fako de la Universitato de Suda Afriko.
Granda Malordo (Rusio)
La unua Falsdemetrio (1605–1606)
Ĝis sia morto Falsdemetrio restis populara en la popolo, kiu pardonis al li liajn okcidentajn veston kaj manierojn, eĉ malgraŭ la malamo kontraŭ lia pola sekvantaro. Karakterize, por penetri Kremlon la anoj de la bojara konspiro ĵetis la krion ke la poloj mortigas la bojarojn (kio malmulte impresis la popolon) kaj volas murdi la caron.
Bazilo la 4ª (1547 aŭ 1552 / 1606–1610 / 1612)
La bojaran konspiron aranĝis Bazilo Ŝujskij (Васи́лій Іѡа́нновичъ Шу́йскій), kaj li iĝis la sekva caro. Lia eminenta deveno ebligis al li suriri la tronon, sed tie li montris sin la plej mizera el la moskvaj regnestroj; eĉ la debilmensa Teodoro aspektis pli dece, danke al la prizorgo de Boriso.
Mathole Mothshekga
Fontoj
Bazita ĉefe sur la artikolo en la angla Vikipedio.
Granda Malordo (Rusio)
Bazilo la 4ª (1547 aŭ 1552 / 1606–1610 / 1612)
La kadavron de Falsdemetrio la ribeluloj kripligis kaj, metinte sur lian vizaĝon bufonan maskon, prezentis al la publika moko. Rezulte homoj deklaris, ke ili ne rekonas en la kadavro Demetrion, kaj formiĝis la onidiro, ke li ankoraŭfoje saviĝis. La manifesto de Bazilo, evidente mensoga pri la cirkonstancoj, ankoraŭ pli pridubigis la ĉeffakton.
Falsdemetrio promesis multe kaj al ĉiuj; nun ĉiuj vidis en la bojara konspiro finon de siaj esperoj. Eĉ inter si la bojaroj rivalis kaj kverelis. La tuta lando ribeliĝis kontraŭ la bojara caro, kaj dum la 4 jaroj da sia regado Bazilo regis malmulte pli ol sian ĉefurbon.
La dua Falsdemetrio (1607 / 1610)
En la Moskva Regno ribelo sekvis ribelon, ĉiu atendis venon de mirakle saviĝinta Demetrio — sed Demetrio forestis. Intertempe en Pollando la ribelo de Zebĵidofski malvenkis, kaj la polaj etnobeloj serĉis novan okupon. Ili do trovis duan Falsdemetrion por la dua Demetriado (1607–1608).
En julio de la jaro 1608ª la trupo de la dua Falsdemetrio sin lokis en la apudmoskva urbeto Tuŝino (Тушино), kiu iĝis alternativa ĉefurbo; sekve de tio la kontraŭuloj nomis la duan Falsdemetrion la Tuŝina Latrono (Тушинский вор), kaj la moknomo algluiĝis al li en la historio.
Nemalmulte da rusaj moŝtuloj, kaptite aŭ libervole, aperas ĉe la kortego en Tuŝino; inter ili Teodoro Romanov, monaĥigita de Godunov' sub la nomo Filareto, akceptis de la Latrono la oficon de patriarko (paralele kun la moskva patriarko Hermogeno).
Sigismundo la 3ª Vaza
La Demetriadoj estis privata entrepreno de individuaj polaj nobeloj. Tamen en septembro de la jaro 1609ª la pola reĝo Sigismundo komencas sian militon. Rezultis duobla pola invado: la privata pola-kozaka Demetriado en Tuŝino, kaj la reĝa sieĝo de Smolensko. La reĝo postulis, ke la tuŝinanoj aliĝu al lia milito; tiuj postulis kompenson por salajro promesita por partopreno en la Demetriado, kaj la unuiĝo fiaskis.
La pozicio de la Latrono iĝis neeltenebla, kaj je 1610-01-05 li fuĝis el Tuŝino en Kalugon (Калуга, alia urbo apudmoskva); la kozakoj lin sekvis, la bojaroj restis kun la poloj, kaj estrate de «patriarko» Filareto (Romanov) ili revenis al la ideo inviti reĝidon Vladislavon cari en Moskvo. Ĉe Smolensko Sigismundo akceptis iliajn sufiĉe liberalajn kondiĉojn por sia filo Vladislavo.
La Sepbojara regado
Bazilo provis helpi Smolenskon, tamen la de li senditan trupon disbatis la pola militestro Ĵulkefski (Żółkiewski), kiu kun negranda taĉmento venis apud Moskvon. Samtempe en Moskvo popola ribelo detronigis Bazilon (1610-07-29), kiun la ribeluloj perforte monaĥigis; la bojara partio formis provizoran Sepbojaran regadon (Семибоярщина), dum la popola partio de Zaĥaro Lapunov (Ляпуновъ) preparis eniron en Moskvon por la dua Falsdemetrio kaj liaj kozakoj.
Ĵulkefski tre lerte kondukis la interparolojn surbaze de la kondiĉoj por elekto de reĝido Vladislavo ellaboritaj de la Tuŝinaj bojaroj kaj aprobitaj de Sigismundo. La moskvaj bojaroj faris nur kelkajn malliberalajn ŝanĝetojn; ili kunvenigis kelkajn troveblajn en Moskvo deputitojn de la Tutlanda Asembleo, kiuj do aprobis la elekton; Filareto, kiu reprenis sian antaŭan rangon de metropolito, kun kelkaj bojaroj iris al la sieĝata Smolensko por prezenti al Sigismundo la diplomon pri elekto de Vladislavo. Multaj urboj ĵuris fidelon al la caro Vladislavo Sigismudido (Владиславъ Жигимонтовичъ).
Kaj en Moskvo, kaj poste, Ĵulkefski sin montris homo tre simpatia kaj taktoplena. Eĉ kun la maljuna patriarko Hermogeno, ortodoksa fundamentisto, restaĵo el la epoko de Johano la Timinda, li sukcesis amikiĝi kaj atingi reciprokan respekton. Ŝajnis ke sian nekredeble malfacilan mision li kondukis al feliĉa fino — sed lia tuta konstruaĵo estis bazita sur trompo. Meze de la intertraktado pri la kondiĉoj, dum kunsido de la Tutlanda Asembleo, li ricevis novan instrukcion de sia reĝo. Sigismundo ŝanĝis sian decidon, li rifuzis sendi la reĝidon, li decidis simple aneksi Rusion kaj regi ĝin ne kiel prizorganto de sia filo la elektita caro, sed kiel konkerinto.
Ĵulkefski klare vidis nerealigeblon de tiu freneza plano, kaj silente ignoris la instrukcion; supozeble li esperis, ke la plenumitaj faktoj devigos la kontraktantojn respekti la realon.
Sekve de tio Sigismundo baldaŭ revokis Ĵulkefskion. La moskvanoj sincere bedaŭris tion. Sigismundo akceptis la hetmanon kolere, li malŝate forĵetis la prezentitan de tiu kontrakton, kaj diris: «Mi ne lasos mian filon esti moskva caro».
Sigismundo postulis senkondiĉan obeon de Filareto kaj aliaj moskvaj senditoj; tiuj rifuzis, kaj li arestis ilin kiel ribelulojn.
La novaj estroj de la pola garnizono en Moskvo estis pli obeemaj ol Ĵulkefski, kaj adoptis la konduton de konkerintoj; tio nature sekvigis ribelon; la pola garnizono incendiis la lignan urbegon, kaj profitante la konfuzon, kune kun la bojaroj sin ŝlosis en la moskvaj fortikaĵoj. Ŝlosite kun la poloj, patriarko Hermogeno tamen diskonigis al la regnanoj, ke li liberigas ilin je la ĵuro al Vladislavo.
La milito daŭris, sed Sigismundo restis implikita ĉe Smolensko, kaj neniam sukcesis malbloki la moskvan garnizonon.
La volontulaj armeoj
Intertempe je 1610-12-21 la duan Falsdemetrion mortigis lia tatara gvardiano (estis privata venĝo); tiu hazarda incidento iel resobrigis la socion, kiu ne plu cedis al la ĉarmo de la nomo (la tria Falsdemetrio estis tute malgrava epizodo). La civitanoj komencis ariĝi en volontulajn armeojn (ополчения) por rezisti la prirabon fare la kozakoj, poloj, dungosoldatoj, svedoj, krimeanoj; por kunvenigi vere reprezentan Tutlandan Asembleon kaj elekti novan caron.
Decidan rolon ludis la Dua volontula popolarmeo, organizita de Niĵegoroda negocisto Kosmo Minido (Кузьма Мининъ, poste Козьма Миничъ) kaj princo Demetrio Poĵarskij (Пожарский). La iniciato estis de Kosmo, ankaŭ la invito de la princo estis lia ideo; Poĵarskij lasis sin persvadi, kondiĉe ke la organizajn kaj la financajn aferojn prizorgos Kosmo Minido, kiu ricevis mirindan titolon «De la tuta lando elektita homo» ( Выборный всею землёю человек). La kunlaboro de la du homoj, tiom malegalaj ordume, estis tre ŝoka por la aristokratoj, tamen tre sukcesa.
La plej grava batalo okazis je la 1ª kaj 2ª de septembro de la jaro 1612ª, kontraŭ la trupoj de hetmano Ĥodkeviĉ (Jan Chodkiewicz), kiun Sigismundo estis sendinta por malbloki la polan garnizonon, kaj kiun la hetmano malgajnis. Perdinte la esperon ricevi helpon, la garnizono kapitulacis du monatojn pli malfrue, do post 19-monata sieĝo.
Konkludo
La Grandan Malordon kaŭzis koincido de pluraj katastrofoj, eksteraj kaj internaj: la estingiĝo de la dinastio; la klimata katastrofo; la malstabilo kaŭzita de la reformoj kaj teroro de Johano la Timinda; sed precipe la egoismaj kvereloj en la reganta elito.
La lando estis grave vundita: eĉ 50 jarojn poste pluraj okcidentaj regionoj nombris nur duonon de sia antaŭ loĝantaro kaj ankoraŭ malpli grandan onon da plugita kamparo. La Moskva regno perdis plurajn gravajn teritoriojn okcidente, inter ili la eliron al la Balta maro.
Fine de la Granda Malordo la lando faris la saman elekton, kiel ĉe ties komenco: ĝi elektis same malaristokratan caron kiel Boriso, Miĥaelon Romanovon. La Romanovoj apartenis al la sama ŝtupo de la orduma hierarkio, la sola diferenco estis, ke ili estis malpli kapablaj intelekte. La terura krizo havis nenian rezulton — krom eble tiun, ke la bojaroj definitive perdis sian antaŭan rolon.
Loop (Holstinio)
Loop estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Bordesholm, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Borgáta
Borgáta estas banloko, feriejo kaj vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. Bor signifas hungare en la loknomo: vino.
Situo
La ĉefvojo Sopron-Balatono preteriras la vilaĝon. La komunumo situas ĉe piedo de eksvulkano Somlyó (ŝomjO), laŭ rojo. Celldömölk troviĝas 15, Sárvár 18, Vasvár 30 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1356 en formo "Oborgata". En 1964 oni trovis termalan akvon, sekve banejo formiĝis. Sur la montodeklivoj estas vinberoproduktado. Apud la vilaĝo kampadejo funkcias.
En Borgáta migra poŝto servas.
Luiziana
Luiziana estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 7.317 enloĝantojn en 2010.
1941
1941 estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1941 post Kristo okazis, interalie:
Sub la Signo de la Verda Stelo
Sub la Signo de la Verda Stelo estas legolibro, en kiu 19 gravaj esperantistoj rakontas sur 70 paĝoj pri siaj spertoj kun Esperanto. La libron eldonis Dansk Esperanto-Forlag en Ǻbyhøj en 1964.
Vladislav Rostoka
Vladislav Rostoka, laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj ortografio Rostoka László estas slovakia hungara grafikisto. Rostoka estas unu el la ĉefaj grafikistoj de la 20-a jarcento en Slovakio.
Vladislav Rostoka naskiĝis la en Gbelce (Ĉeĥoslovakio).
Biografio
Vladislav Rostoka apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio/Slovakio. Li studis en arta mezlernejo, poste li akiris diplomon en Belarta Akademio en Bratislavo en 1973. Liaj plej gravaj instruistoj estis sk:Dezider Milly kaj sk:Orest Dubay (1919). Post la diplomo li eklaboris kiel liberprofesiulo, sed inter 1973-1976 li estis asistanto en la akademio. Ekde 1978 li ekspoziciis, li kreis kulturajn afiŝojn, librokovrilojn, librotipografiojn, libroilustraĵojn, ekspoziciajn katalogojn, kalendarojn. Inter 1994-2006 li laboris kiel arta direktoro de grafika studio. En 2005 li fondis afiŝistan societon en Budapeŝto. En 2007 li malfermis sian propran grafikan atelieron en Bratislavo, tamen li laboris ankaŭ Prago. Dum lia kariero li kreis pli ol 400 afiŝojn, 250 emblemojn kaj 1000 librojn. Liaj afiŝoj aŭ li mem ricevis premiojn.
Liaj ekspozicioj (elekto)
Bad Dürkheim, Békéscsaba, Brno, Budapeŝto, Martin, Montrealo, Moskvo, Lahti, Ljubljano, Kopenhago, Odense, Pécs, Płock, Bratislavo, Roskilde, Sofio, Varsovio, Vaŝingtono.
János Kóka
Biografio
János Kóka frekventis franciskanan gimnazion en Esztergom, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1996. Jam dum la studentaj jaroj li konatiĝis al la informado, post siaj studoj li laboris en signiffaj informadaj firmaoj. Li estis ministro pri ekonomio kaj transporto inter 2004 kaj 2008, parlamenta deputito inter 2006 kaj 2010, en 2007 li estis ankaŭ partiestro. En 2007 provizore li estis ministro pri sano 2 semajnojn. Depost 2010 li plene forlasis la politikon, ĉar li estis ofte atakita, li revenis al la ekonomio. Li edziĝis dufoje, resume li havas 2 filinojn.
Almir de Souza Fraga
Almir de Souza Fraga (n. ) estas brazila futbalisto. Li de 1990 ĝis 1993 membris en la brazila nacia teamo de futbalo.
Aquila di Arroscia
Najbaraj komunumoj estas Alto (CN), Borghetto d'Arroscia, Caprauna (CN), Nasino (SV), Onzo (SV) kaj Ranzo.
(19387) 1998 DA2
(19387) 1998 DA2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Suda Aŭstralio).
Andor Borbáth
Andor BORBÁTH [borba:t] estis rumania hungara kuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 6-an de junio 1912 kaj mortis en Târgu Mureș en 2000.
Biografio
Andor Borbáth akiris diplomon en la Universitato Ferdinand de Kluĵo. Li komencis sian karieron en akuŝkliniko de sia naskiĝurbo. De 1945 li laboris en OGYI de Târgu Mureș ĝis sia pensiuliĝo (1977). Li publikigis fakartikolojn ankaŭ en rumana, germana kaj angla lingvoj. Li tradukis faklibrojn el rumana lingvo. En revuo Korunk aperis sia studaĵo Vörösmarty Mihály és a magyar orvosi nyelv (1968/5).
Komitato por Defendado de la Revolucio
La Komitatoj por Defendado de la Revolucio (hispane Comités de Defensa de la Revolución) estis fonditaj la 28-an de septembro 1960, en Havano, por la kolektiva prizorgado antaŭ la eksterlanda enmiksiĝo kaj la kontraŭrevolucia agado.
Revolucio de 1848 en la Aŭstria Imperio
Serio de revolucioj okazis en la Aŭstria Imperio el marto 1848 al novembro 1849. Multo de la revolucia aktiveco havis naciisman karakteron: la Imperio, regata el Vieno, inkludis etnajn germanojn, hungarojn, slovenojn, polojn, ĉeĥojn, slovakojn, rutenojn (ukrainoj), rumanojn, kroatojn, venetanojn (italoj) kaj serbojn; ĉiuj el ili klopodis en la fluo de la revolucio aŭ atingi aŭtonomecon, sendependecon, aŭ eĉ hegemonion super aliaj naciecoj. La naciisma bildo estis komplikita pro la samtempaj okazaĵoj en la germanaj ŝtatoj, kiuj moviĝis al pli granda Germania nacia unueco.
Komitato por Defendado de la Revolucio
La inaŭguro de la KDR-oj okazis en publika evento antaŭ la Prezidenta Palaco, nuna Muzeo de la Revolucio), gvidata de Fidel Castro.
Ĝia strukturo estas centralizita; ĉiu dombloko havas sian KDR-on, kaj la prezidentoj de ĉiu KDR kreas la KDRon de la kvartalo, la provinco kaj la nacio. Je nacia skalo la gvidaj organismoj estas: la Kongreso, la Direktorio kaj la Plenuma Sekretariato. Ĝi havas 7 600 000 anojn, civitanoj pli aĝaj ol 14 jaroj.
La kritikantoj de la komunisma sistemo opinias ke la strukturo de la KDR-oj estas regata de la ŝtato kiu celas regi sur la vivo kaj publikaj kaj privata de la personoj kaj ĉiuj najbaroj. Ili ankaŭ estis kritikataj de grupoj pledantoj de la homaj rajtoj pro la enmiksiĝo en fifamaj manifestacioj kiuj inkluzivas timigon, violenton kaj kelkfoje eĉ fizikan agreson kontraŭ la tiel nomataj "kontraŭrevolucianoj", aŭ "malamikoj de la Revolucio".
Leopold Dreher
Leopold DREHER, (pseŭdonomo: Leo Turno) hebreo, doktoro, advokato. Naskiĝis en la 24-a de oktobro 1896 en Krakovo en la familio de Abraham Aron Dreher kaj Breindel Lea Rabinowicz. Aktiva cionisto, multe verkis en la antikva hebrea lingvo. Esperantisto de 1911. En 1912 dum la Universala Kongreso en Krakovo li jam estis ano de la organiza komitato. En 1918 li instigis al eldono de Esperanta Voĉo kaj estis la redaktanto dum kelkaj jaroj. Ano de la ekzekutiva komitato de PED. Lia unua tradukaĵo aperis (el la germana) en 1913 en Juna Esperantisto. Poste multaj aperis en Pola Esperantisto, Esperanta Voĉo, Esperanto Triumfonta, Heroldo de Esperanto, k.a. Li verkis ankaŭ prilingvajn studartikolojn. En 1922 aperigis kompletan lernolibron por poloj, (eliris 4 eldonoj), en 1928 Supera Kurso de Esperanto, en 1931 anekdotaron Studo per Rido. Multaj kursoj. Lingva Komitatano. Kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto.
Li estis murdita en lviva geto en 1941.
Aldeacentenera
Aldeacentenera (Sekaldomaro) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Péter Heim
HEIM Péter (hejm) estis hungara politikisto, organizinto de la hungara poŝto naskita en Nagyszentmiklós la 4-an de aŭgusto 1834 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de julio 1964. Lia filo estis Pál Heim.
Aldeacentenera
La loĝantoj nomiĝas aldeanos. La censita populacio en 2008 estis de 779 loĝantoj.
Péter Heim
Biografio
Péter Heim akiris juran diplomon, poste li laboris en juĝejo, iom poste en poŝto. Li estis kunlaboranto de Gábor Baross, estiganto de la memstara hungara poŝto en 1867, la teknika evoluiganto de poŝto, telegramo kaj telefono, solidiganto de ties jura kaj financa situacio. Dum lia gvido oni estigis la interurban telefonligon (1890–93), organizis la leterkolekton, leterenmanigon kaj unuigis la poŝtajn tarifojn. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1894.
Aldeacentenera
Situo
Aldeacentenera estas situa en la centrorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Trujillo en la deklivaro de la montara komarko Villuercas, je altitudo de 570 m; je 80 km de Cáceres, provinca ĉefurbo. La vilaĝo de Aldeacentenera situas en la deklivaro de la Sierra de Las Villuercas. Estas en profundejo inter du montetoj: Cerro del bote kaj Caranchón. Norde la tereno estas iom pli ebena kaj videblas la plej belaj pejzaĝoj: la Montopasejo de Miravete, la Sierra de las Villuercas ĵus deklaritaj (2005) Rezervejo de la Biosfero de Unesco kaj la altaĵoj de la Sierra de Gredos, kies montopintoj estas neĝaj dum vintro.
La rivero Almonte trapasas la municipan teritorion, de oriento al okcidento, je ĉirkaŭ 6 km de la domaro, kiel limo de la teritorio kun tiuj de Berzocana, Cabañas del Castillo kaj Deleitosa. Almonte havas keil alfluantoj maldekstre la riveretojn de Garciaz kaj Arroyo Mojón.
Ekonomio
Agrikulturo, sed la grundo ne estas tre fruktodona, kaj brutobredado, ĉefe de ŝafo, kapro, bovo kaj porko. La malmulta industrio unuigas tradicion kun novaj teknologioj kaj dediĉas sin al teksado, fabrikado de fromaĝo el kaprolakto, panfarado, forĝado, ktp. Krome estas rura turismo.
Demografio
En la jena tabelo oni montras la demografian evoluon de Aldeacentenera inter 1996 kaj 2006 laŭ la datumoj de la Nacia Instituto pro Statistiko Instituto Nacional de Estadística español.
Historio
Aldeacentenera apartenis al Trujillo kaj setlejis inter du komunaj kamparoj kiuj konserviĝas ankoraŭ la nomoj de Centenera (Sekalejo). Ĝi estis kvartalo de la urbo de Trujillo. Kiel konsekvenco de la Konstitucio de 1812 sendependiĝis.
La origino estas eble de visigotoj. Estas legendo ke oni translokiĝis el unu setlejo al alia pro plago de formikoj kiu malsanigis la geinfanojn.
En Centenera naskiĝis Pero Alonso de Centenera, kiu estis kun Pizarro en la konkero de Peruo, konkeris la urbon de Kusko el kiu li estis urbestro ĝis sia morto en 1555. Tie naskiĝis ankaŭ la kapitano Alonso Álvarez de Pineda en 1494, esploristo de la golfo de Meksiko kaj fondinto de la urbo Corpus Christi, en Teksaso.
Servoj
Estas bazlernejo, sportejo, kuracistejo, komunikiloj kaj ruraj gastejoj.
Batalo de Näfels
La Batalo de Näfels okazis la 9-an de aprilo 1388 inter la Svisa Ĵurkomunumo kaj la Habsburgoj. Ĝi estis la lasta el la tri decidaj batoloj de la milito inter la Habsburgoj kaj la Svisa Ĵurkomunumo.
Persa Irako
Persa Irako (عراق العجم), literumita ankaŭ Persia Irako, estas historia termino por la centr-okcidenta regiono de Irano, kun urboj kiaj Esfahano, Raj, Qazvin kaj Kashan. El la 11a al la 1a jarcentoj, la nomo Irako referencis al la du najbaraj regionoj: nome la araba Irako (ʿIrāq-i ʿArab) kaj la persa Irako (ʿIrāq-i ʿAjam). Araba Irako korespondis kun antikva Babilonio (nune centra-suda Irako), kaj Persa Irako korespondis kun antikva Medio (nune centr-okcidenta Irano). Ambaŭ regionoj estis separataj per la Zagros-montaro.
Poste, ĝis la komenco de la 20a jarcento, la termino Irako en Irano estis uzata por referenci al multe pli malgranda regiono sude de Saveh kaj okcidente de Qom. Tiu regiono estis centrita al Sultanabad, kio estis renomita poste kiel Arak.
Batalo de Näfels
Antaŭhistorio
Kelkajn semajnojn post la Batalo de Sempach trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo atakis la habsburgan urbeton Weesen ĉe Valenlago, konkeris kaj okupis ĝin. Samtempe la Glarusanoj ribelis kontraŭ la Habsburgoj, detruis la Kastelon Windegg kaj poste kunvokis Landkomunumon, dum kiu ili deklaris la 11-an de marto 1387 sian propran landan leĝaron. Tiu deklaro signifis la faktan sendependiĝon de la habsburga regno.
Tion la Habsburgoj ne volis toleri kaj atakis en februaro 1388 la urbon Weesen. Dum la nokto habsburgemaj civitanoj enlasis habsburgajn soldatojn en la urbon, kiuj dumdorme surprizis la okupantojn de la Svisa Ĵurkomunumo kaj mortigis ilin dum la Murdonokto de Weesen.
La batalo
La armeo habsburga, kunigita en Weesen, kiu konsistis el 600 rajdistoj kaj proksimume 6000 piedsoldatoj tiam invadis la Linth-Valon kaj trapasis la 9-an de aprilo 1388 la glarusan defendolinion konsistante el 300 soldatoj. La Habsburgoj nun rabante invadis la valon, rabatakis la vilaĝojn Näfels, Mollis, Netstal kaj Glaruson. Malgrau neĝo 600-soldata trupo konsistanta el Glarusanoj, Ŝvicanoj kaj Urianoj alkuris trans la Pragel-Pasejo kaj kolektiĝis malantaŭ Näfels sur la monteto Rautiberg. Kiam la rabantaj Habsburgoj malkovris tiun trupon, ili interrompis sian rabadon, ordigis sin kaj atakis la ĵurkomunumanojn. Profitante de la terena avantaĝo la ĵurkomunumanoj povis ĵeti rokerojn kaj ŝtonegojn sur la rajdistojn venante de malsupre kaj fuĝigi ilin al marĉo apud Wesen, kie multaj Habsburgoj dronis pro la pezaj kirasoj.
Sekvoj
Post tiu batalo la Habsburgoj kaj la Svisa Ĵurkomunumo interkonsentis pri paco, kiu estis fiksita unue al 6 jaroj kaj poste en la jaro 1394 longigita je pliaj 20 jaroj. La Habsburgoj rezignis pri ĉiuj siaj privilegioj pri la ok malnovaj lokoj de la Svisa Ĵurkomunumo kaj tiel perdis sian kontrolon pri la alpaj montpasejoj.
La unua ĵaŭdo de aprilo ek de tiam estas kantona festotago en Glaruso kaj okazas la Pilgrimado al Näfels (germane Näfelser Fahrt), dum kiu multnombraj loĝantoj piede pilgrimas al Näfels kaj tie rememoras la batalon. Dum la lastaj jaroj regule dekstrulaj aktivistoj misuzis tiun eventon por manifestacioj.
Walliswil ĉe Wangen
Walliswil ĉe Wangen (en germana lingvo Walliswil bei Wangen en la alemana lingvo Waliswiu bi Wangä) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 586 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
La komunumo Walliswil ĉe Wangen situas en la Svisa Mezlando sude de la rivero Aro, vidalvide de la nomfrata komunumo Walliswil ĉe Niederbipp. La komunumo konsistas el la vilaĝo Wangen kaj la setlejoj Aarmatte apud la ponto al Wangen ĉe Niederbipp, Humperg en oriento de la vilaĝo, Tal en sudo, kaj Wangerholz en okcidento ĉe la vojo al Wangen ĉe Aro.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,06 km², de kiuj 33,7% estas kovritaj de arbaro, 51,0% servas por agrikulturo kaj 11,8% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Walliswil ĉe Wangen limas en nordo al Walliswil ĉe Niederbipp, en oriento al Berken, en sudo al Heimenhausen, en sudokcidento al Wangenried, en okcidento al Wangen ĉe Aro, kaj en nordokcidento al Wiedlisbach.