cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabriel Lamé
Biografio
Kurboliniaj koordinatoj montriĝis tre potenca ilo en la manoj de Lameo. Li uzis ilin por transformi la ekvacion de Pierre-Simon Laplace (1749-1827) en elipsoidajn koordinatojn kaj poste apartigi la variablojn kaj solvi la ekvacion. La registrita marko en la kariero de Lameo estis ŝanĝi de unu temo al alia per tre logika maniero sed li ĉiam finis la studadon de la problemoj tre alia ol la originala formo.
Lia nomo aperas kune kun 72 aliaj en la Turo Eiffel.
Konkero de Mekko
Mekko estis konkerita de islamanoj en la 11a de decembro 629 AD (JK), 18a de Ramadano, 8 IK laŭ la araba kalendaro. Nur post la Adiaŭa Pilgrimado en 632 la praktiko de intermetado kalendara falis al maluzado. Muhammad startis la aferon la 6an de Ramadano kaj eniris en Mekko la 18an de Ramadano.
Preparoj
Post la eliro de Abu Sufjan, Muhammad tuj arigis grandan armeon. La celo de la operacio estus tenita sekrete kaj eĉ la plej proksimaj amikoj kaj komandantoj de Muhammad ne konis liajn planojn. Muhammad intencis ariĝi kaj ataki la Kurajŝojn uzante la elementon surprizo. Krome, Muhammad sendis Abu Katadah al "Batan Izm" por ŝajnigi ke li volis iri tien.
La Islama Armeo iris al Mekko merkrede, la 29an de Novembro 629 (6a Ramadano, 8 heĝiro. ) Volontuloj kaj soldatoj el aliancaj triboj aliĝis al la Islama Armeo survoje pliigante ties grandon al ĉirkaŭ 10,000 luktantoj. Tiu estis la plej granda islama forto iam arigita ĝis tiame. La armeo restis ĉe Marr-uz-Zahran, je dek mejloj nordokcidente de Mekko. Muhammad ordonis ĉiun homon ekbruligi po unu fairon por ke la Mekkanoj superkalkulu la grandon de lia armeo.
Dume, Abu Sufjan veturis tien kaj reen inter Muhammad kaj Mekko, ankoraŭ klopodante atingi setlejon por eviti konkeron. Laŭ la diversaj fontoj, li trovis helpon ĉe la onklo de Muhammad nome Al-Abbas, kvankam kelkaj fakuloj konsideras ke historiistoj kiuj verkis dum la regado de la posteuloj de Abbas, nome la Abasida Dinastio, estis troigintaj la rolon luditan de Abbas kaj subtaksis la rolon de Abu Sufjan, kiu estis praulo de la malamikoj de Abasidoj.
Mekko kuŝas ĉe la Valo Ibrahim, ĉirkaŭata de nigraj krutaj montetoj kiuj atingas altojn de 300 m ie. Estis kvar enirejaj vojoj trapase de la montetoj. Tiuj estis el nordokcidento, sudokcidento, sudo, kaj nordoriento. Muhammad dividis la islaman armeon en kvar kolonoj: unu por iri al ĉiu trapasejo. La ĉefa kolono en kiu estis Muhammad estis komandata de Abu Ubaidah ibn al-Jarrah. Ĝi ricevis la taskon eniri en Mekkon tra la ĉefa Medina vojo, el nordokcidento ĉe Azaĥir. La kuzo de Muhammad Zubajr komandis la duan kolonon kaj enirus en Mekkon el sudokcidento, tra pasejo okcidente de la monteto Kuda. La kolono enirante el sudo tra Kudai estis sun estreco de la kuzo de Muhammad Ali. La lasta kolono sub Ĥalid ibn al-Ŭalid ricevis la taskon eniri el nordoriento, tra Ĥandama kaj Lait.
Lia taktiko estis avanci samtempe el ĉiuj flankoj cele al unu centra celo. Tio kondukus al disiĝo de la malamikaj fortoj kaj evito de ties koncentro al ununura fronto. Alia grava tialo por tiu taktiko estis ke eĉ se unu aŭ du el la atakantaj kolonoj trafus reziston kaj ne kapablus trarompi, tiam la atako pluiĝus el aliaj flankoj. Tio evitus ankaŭ fuĝon de ajn Kurajŝoj.
Disvolviĝo
La islama armeo eniris en Mekkon la 11an de Decembro 629 (18a de Ramadano 8 heĝiro). La eniro estis paca kaj sen sangoverŝo en tri sektoroj escepte ĉe tiu de la kolono de Ĥalid. Kontraŭislamanoj kiaj Ikrimah kaj Sufŭan arigis bandon de Kurejŝaj luktantoj kaj frontis la kolonon de Ĥalid. La Kurejŝoj atakis la islamanoj per glavoj kaj sagoj, kaj la islamanoj atakis la Kurejŝajn lokojn. Post mallongdaŭra bataleto la Kurejŝoj rezignis post esti perdintaj dekdu homojn. Islamaj perdoj estis nur du militistoj.
Albert Vass
VASS Albert (vaŝ) estis hungara pentristo naskita en Nagyenyed la 24-an de septembro 1896 kaj mortinta en Aiud la 13-an de aŭgusto 1969.
Kariero
Albert Vass eksstudis pentradon en Artistkolonio de Baia Mare en 1927 ĉe János Thorma, poste li daŭrigis tiun en Budapest ĉe Árpád Domján, Andor Duduts kaj Árpád Romek kaj de 1928 li estis studento de Julian Akademio de Parizo. En 1933 li studvojaĝis en Italio. Li instruis desegnon en Kolegio Bethlen de Aiud. Lia unua ekspozicio estis en 1929..
Klári Balázs
Klári Balázs [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balázs Klári estas hungara ŝlagrokantisto (soprano). Ŝia oficiala nomo estas (hungarece) Korda Györgyné (laŭ la dua edzo), ŝia origina nomo estas (hungarece) Boros Klára.
Klára Boros naskiĝis la en Debrecen.
Biografio
Kantista kariero de Klári Balázs komenciĝis en la 1970-aj jaroj, tiam ŝi aliĝis al ŝlagrorkestro, kiu ludis konstante en malgranda teatro en Budapeŝto. Tiutempe ŝia edzo estis "Balázs" (gitaristo). En 1980 ŝi estis fona (korusa) kantisto de turneo de György Korda. En la sekva jaro ili geedziĝis, depost tio ili estas nedisigebla paro kaj hejme kaj en scenejo. Ili havas hotelon kun 21 ĉambroj en Budapeŝto. Ŝi ricevis kelkajn premiojn inter 2002- 2018.
7269 Alprokhorov
7269 Alprokhorov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Krimeo).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa sovetunia fizikisto Aleksandr Miĥajloviĉ Proĥorov (cirile : Александр Михайлович Прохоров, 1916–2002), fakulo pri kvantuma elektroniko. Li estis honora direktoro de la Instituto de Ĝenerala Fiziko de la Rusia Akademio de Sciencoj kaj Nobel-premiito pri fiziko en 1964.
Evangelia Eklezio de Eritreo
La Evangelia Eklezio de Eritreo fondiĝis en 1926 sub gvidado de svedaj luteranaj misiistoj. Ĝi uzas la etiopan kalendaron. Ĝi ludis centran rolon en la tradukado de la Biblio el la geeza lingvo en la tigrinjan kaj aliajn vivantajn lingvojn de Eritreo.
NGC 4593
NGC 4593 (aliaj indikoj — MCG -1-32-32, MK 1330, IRAS12370-0504, PGC 42375) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Cölestin August Just
Cölestin August JUST (naskiĝinta la en  Merseburg, mortinta la ) estis germana oficisto en Saksio kaj Prusio. Ekde 1794 li estis ĉefo, amiko kaj biografo de Novalis.
Vivo
Just studis teologion kaj jursciencon ĉe la Universitato de Lepsiko kaj iĝis distrikta ĉefo de la Turingia distrikto en Bad Tennstedt. Estis inter lia taskaro ankaŭ la prizorgo de la Witzleben-fondaĵo de la Monaĥeja lernejo Roßleben. Post la separiĝo saksia li daŭrigis deĵoron kiel prusia oficisto en Bad Tennstedt. En Tennstedt li havis kontaktojn fruktodonajn al la kuracbangasto Johann Wolfgang von Goethe.
Lia edzino estis Rahel Dorothea Christiane Strauß, filino de la supera kortega predikisto Johann Gottfried Strauß.
Batalo de Hunajn
La Batalo de Hunajn okazis inter Muhammad kaj liaj sekvantoj kontraŭ la beduena tribo Haŭazin kaj ties subsekcio Takif en 630 en valo ĉe unu el la vojoj kondukantaj el Mekko al Taif. La batalo finis en decidiga venko por la islamanoj, kiuj kaptis enorman akiraĵon. La Batalo de Hunajn estas unu el nur du bataloj menciitaj en la Korano per ties nomoj, en Surao Taŭba.
Tradukskolo de Toledo
La Tradukskolo de Toledo aŭ Toleda Lernejo de Tradukistoj (hispane: Escuela de Traductores de Toledo) estas la nomo kiu ofte priskribas la grupon de akademiuloj kiuj laborante kune en la grandurbo de Toledo dum la 12-a kaj 13-a jarcentoj, tradukis multajn el la filozofiaj kaj sciencaj verkoj de klasika araba, de klasika greka, kaj de antikva hebrea.
La lernejo trairis du nuancitajn periodojn apartigitajn antaŭ transira fazo. La unua estis gvidita fare de ĉefepiskopo Rajmondo de Toledo en la 12-a jarcento, kiu helpis la tradukon de filozofiaj kaj religiaj verkoj, plejparte de klasika araba en la latina. Dum la epoko de la reĝo Alfonso la 10-a dum la 11-a jarcento, komencis periodo kiam tradukoj jam ne celis la latinan kiel la fina lingvo, sed reviziita versio de la kastilia, certigante tiel la fundamentojn de la moderna hispana lingvo.
Fono
Tradicie Toledo estis centro de plurlingva kulturo kaj havis antaŭan gravecon kiel centro de lernado kaj traduko. Ekzistis multaj klasikaj verkoj de antikvaj filozofoj kaj sciencistoj kiu estis jam tradukita en la araban dum la Islama Ora Epoko, kiel ekzemple tiuj de la skoloj de Novplatonismo, Aristotelo, Hipokrato, Galeno de Pergamono, Ptolemeo, ktp., kio permesis la arab-parolantan populacion en tiu tempo aŭdi pri multaj antikvaj klasikaj fakoj kiuj estis ĝenerale nealireblaj al kristana Eŭropo.
Ankaŭ io el la arablingva literaturo estis tradukita en la latinan, la hebrean, kaj Ladinon, kiel ekzemple tiu de juda filozofo Moses Maimonides, islama sociologo-historiisto Ibn Ĥaldun, la kartaga Konstantino la Afrika, aŭ la persa Al-Ĥorezmi.
Hispana multkultureco estis unu el ĉefaj kialoj kial eŭropaj akademiuloj vojaĝis al Hispanio por studi jam ekde la fino de la 10-a jarcento. Tamen, tradukaj klopodoj ne estis konvene organizitaj ĝis Toledo estis rekonkerita fare de la kristanaj fortoj en 1085, kaj ili implikis membrojn de la granda komunumo de arabparolantaj kristanoj konataj kiel mozaraboj.
Komencoj
Rajmondo de Toledo, ĉefepiskopo de Toledo de 1126 al 1151, komencis la unuajn tradukajn klopodojn ĉe la biblioteko de la Katedralo de Toledo, kie li gvidis teamon de tradukistoj kiu inkludis mozarabajn toledanojn, judajn akademiulojn, madrasajn instruistojn kaj monaĥojn de la Ordeno de Klunizo. Ili laboris en la traduko de multaj verkoj kutime tradukataj de la araba en la kastilian, kaj poste de la kastilia en la latinan, kiu estis la oficiala lingvo de la katolika eklezio, kvankam en kelkaj kazoj kie la kompetenteco de la tradukisto permesis ĝin, ili estis tradukitaj rekte de la araba en la latinan aŭ grekan. La laboro de tiuj akademiuloj produktis laŭ tiu maniero haveblajn gravajn tekstojn de arabaj kaj hebreaj filozofoj kiujn la ĉefepiskopo opiniis gravaj por kompreno de pluraj klasikaj verkistoj, speciale Aristotelon. Kiel rezulto de iliaj agadoj, la bilbioteko de la katedralo iĝis tradukocentro kiu estis sur skalo kaj graveco ne egalita en la historio de okcidenta kulturo.
Ĝeraldo de Kremono estis la plej produktiva el la toledaj tradukistoj en la tempo, kun pli da 87 libroj tradukitaj el araba scienco. Li venis al Toledo en 1167 serĉe de la Almagesto de Ptolemeo, kaj ĉar li ne sciis la araban kiam li alvenis, li devis fidi je judoj kaj mozaraboj por kaj traduko kaj instruado. Liaj tradukitaj libroj inkludas la jenajn:
Li redaktis por latinaj legantoj la Toledajn Tabelojn, la plej precizan kompilon de astronomiaj kaj astrologiaj datumoj iam vidite en Eŭropo en la tempo, kio estis parte bazita sur la laboro de al-Zarqali kaj verkoj de Jabir ibn Aflah, la fratoj Banu Musa, de Abu Kamil, Abu al-Qasim, kaj Ibn al-Hajtam (inkluzive de la Libro de Optiko).
Aliaj kuracistaj verkoj kiujn li tradukis inkludu la jenajn:
Alia grava tradukisto estis Johano de Sevilo, ĉeftradukisto de la araba en la kastilian kune kun Dominicus Gundissalinus dum la fruaj tagoj de la lernejo. Li estis tradukisto de Secretum Secretorum, 10-a-jarcenta araba enciklopedieca disertaĵo pri larĝa gamo de temoj, inkluzive de ŝtatistarto, etiko, fizionomio, astrologio, alĥemio, magio kaj medicino kiuj estis tre influaj en Eŭropo dum la Komenca Mezepoko. Li ankaŭ tradukis multajn astrologiajn disertaĵojn de al-Fargani, de Abu Maŝar, al-Kindi, Aḥmad ibn Yusuf, al-Battani, Thābit ibn Qurra, al-Qabisi, ktp. En filozofio li produktis latinlingvajn tradukadojn de Ibn Sina (Aviceno), de Costa Ben Luca De diferentia spiritus et animae, Al-Farabi, Ibn Gabirol (Avicebron), Algazelo, ktp. Totale li estas konata pro liaj inteligentaj sintezoj, kombinitaj kun siaj interesaj observaĵoj kaj interpretoj, precipe en astrologio.
Rodolfo de Bruĝo, el Flandrio, astronomiisto kaj tradukisto el araba al latina, estis disĉiplo de Hermano de Karintio. Li tradukis en latina la Liber de compositione astrolabii, ĉefa verko de islama scienco pri la astrolabo, fare de Maslamah Ibn Ahmad al-Majriti, kiun li dediĉis al sia kolego Johano de Sevilo.
Dominicus Gundissalinus estas konsiderita la unua elektita direktoro de la Toleda Lernejo de Tradukistoj ĉirkaŭ 1180. Ĉe la komenco Gundissalinus nur tradukis de la greka en la latinan aŭ la kastilian, kiam li havis neniun sufiĉan scion pri la araba, kaj dependis peze de Johano de Sevilo por ĉiuj tradukoj en tiu lingvo. Poste en lia kariero li majstris la araban sufiĉe bone por traduki ĝin ĉio fare de li mem. Male al liaj kolegoj, li temigis ekskluzive filozofion, tradukante grekajn kaj arabajn verkojn kaj komentaĵojn de pli fruaj islamaj filozofoj en Iberio. Inter liaj gravaj tradukoj estas Fons Vitæ (Meqor Hahayim) de la juda filozofo ibn Gabirol, kiu supozeble estis laboro de kristana skolastikulo Avicebron. Gundissalinus ankaŭ tradukis plurajn verkojn de la plej gravaj islamaj filozofoj Aviceno kaj al-Ghazâlî. Li estas konata pro ne esti troe fidela al la originaj tekstoj, ofte eliminante trairejojn kaj aldonante siajn interesajn komentaĵojn.
Michael Scotus, anglo kiu studis ĉe la Oksforda Universitato kaj en Parizo antaŭ setliĝi en Toledo, verkis ankaŭ kiel tradukisto dum tiu periodo. Li tradukis el Aristotelo verkojn pri samcentraj sferoj, nome De verificatione motuum coelestium, poste uzata de Roger Bacon, kaj Historia animalium, 19 libroj, date la 21-an de oktobro, 1220. Li tradukis ankaŭ verkojn de Nur Ed-Din Al Betrugi (Alpetragius) en 1217, nome Pri la movoj de la ĉieloj, kaj de Averoeso la influajn komentariojn pri la sciencaj verkoj de Aristotelo, inter multaj aliaj.
Transira periodo
Dum jardekoj post la morto de la arkiepiskopo Rajmondo, la tradukagado en Toledo malpliiĝis konsiderinde, kvankam ĝi pluis al la venonta jarcento kaj koincidis kun la Tradukskolo de Alfonso la 10-a. Almenaŭ unu tradukisto, Hermannus Alemannus, laboris en ambaŭ skoloj; li tradukis la Malnovan testamenton dum la dua periodo. Tiu transira periodo estis kiam oni faris la unuajn rektajn tradukojn el araba al la popola kastilia.
Marko de Toledo, hispania kuracisto kaj ekleziulo de Toledo, tradukis la Koranon kaj diversajn islamajn medicinajn verkojn kiaj de Hunajn ibn Ishak la Liber isagogarum, de Hipokrato la De aere aquis locis; kaj la versiojn de Hunajn ibn Ishak de la kvar traktaĵoj de Galeno nome: De tactu pulsus, De utilitate pulsus, Se motu membrorum, De motibus liquidis. Li tradukis ankaŭ de Hunajn ibn Ishak Isagoge ad Tegni Galieni, serio de islamaj religiaj traktaĵoj, date en 1213, kaj grekan traktaĵon pri biologio.
Alfredo de Sareŝel (konata ankaŭ kiel Alvred Alphitus, Walfred, Sarawel, Sarchel, Alphredus Philosophus, Alphredus Anglicus, ktp.) estis angla tradukisto kaj filozofo kiu loĝis en Hispanio fine de la 12-a jarcento. Li tradukis la verkon pseŭdo-aristotelajn De plantis, kaj la parton pri alĥemio, Avicennae Mineralia de Ibn Sina.
Johano de Toledo ĉeestis la Skolon por studi verkojn de medicino antaŭ reveni al Anglio kaj iĝis kardinalo. Poste li veturis al Romo, kie li iĝis persona kuracisto de la Papo. Oni supozas, ke li tradukis en latinan kelkajn kuracistajn traktaĵojn kiu temas pri praktika medicino.
Hermannus Alemannus verkis en Toledo el 1240 al 1256. Kvankam je la servo de Manfredo (Napolo) el 1258–66, li revenis al Hispanio kie li iĝis civitano de la regno de Kastilio. Li tradukis multon el la verko de Aristotelo Retoriko, intermikse kun partoj de komentarioj de Averroes kaj mallongajn erojn el Aviceno kaj Alfarabi, la verkojn de Aristotelo Aethica Nichomachea, parton de la komentario pri Poetiko, fine de Averroes Commentario Medio kaj Poetica al la Aristotela Retoriko, tradukis la Psalterion el la hebrea teksto al hispana, kaj tradukis el araba al hispana epitomon de la Etiko konata kiel la Summa Alexandrinorum.
Alfonso la 10-a
Sub reĝo Alfonso la 10-a (konata kiel la Saĝa), Toledo pliiĝis eĉ pli alta en graveco kiel traduka centro, same kiel en la produktado de originaj sciencaj verkoj. Kvankam ekzistis neniu oficiala reĝa agnosko de la lernejo kiel tia, la vero estas ke la teamo de akademiuloj kaj tradukistoj funkciis tiel ke ili kunhavis ilian komunuman scion kaj instruis novulojn al novaj lingvoj kaj tradukometodoj. Ekzistas neniuj dubo ke ili nepre devis labori kune en la sama loko, ĉar ekzistis ĉiam pluraj personoj implikitaj en la sama traduko. Krome, la Kastilia Krono pagis por la plej granda parto el ilia laboro, foje irante ĝis dungado de la plej kapablaj tradukistoj de aliaj partoj de Hispanio kaj Eŭropo kaj alportado de ili al Toledo.
Tradukaj metodoj evoluis ankaŭ sub direkto de la reĝo Alfonso. Dekomence indiĝena parolanto vorte komunikus la enhavon de la libroj al akademiulo kiu poste diktis ĝin la latinan ekvivalenton al skribisto kiu surpaperigis la tradukitan tekston. La nova metodaro implikis tradukiston kun pruvita kompetenteco en pluraj lingvoj, kaj skribistojn kiuj surpaperigu la hispanan version, kies laboro poste estis recenzita fare de unu aŭ pluraj redaktistoj. Inter tiuj redaktistoj estis la reĝo mem, kiu havis fervoran interezon por multaj disciplinoj kiel scienco, historion, juron, literaturon, ktp. Li efike administris kaj selektis ĉiun de la tradukistoj kaj recenzis iom el ilia laboro, kuraĝigante intelektan debaton.
Sub la gvidado de Alfonzo, judaj sciencistoj kaj tradukistoj akiris plej elstaran rangon en la skol-lernejo. Ili estis altagrade valorigitaj fare de la reĝo pro ilia granda intelekta emo kaj majstrado da la du lingvoj plej uzataj en la tradukoj, nome la araba kaj la hispana. Krome la reĝo konservis kelkajn el la judaj akademiuloj kiel siaj personaj kuracistoj, kaj kompensis iliajn servojn kun grandiozaj favoroj kaj laŭdoj. La nevo de Alfonso nome don Juan Manuel skribis ke la reĝo estis tiel impresita pro la intelekta nivelo de tiuj judaj akademiuloj ke li eĉ komisiis la tradukon de la tuta leĝaro de la Judoj, nome ilia Talmudo, kaj la Kabalo, kvankam tio estis signife farita por la celo pruvi ke tiuj tekstoj estis nur nura reflektado de la kristana doktrino, kaj per ne agnoskado de tio, la Judoj estis metintaj siajn animojn en danĝero. Ekzistas nuntempe neniu resto de tiaj tradukoj, kvankam povis ekzisti ligo kun la pli posta evoluo de la Kristana Kabalo.
La unua konata traduko de tiu periodo, la Lapidario, libro pri la medicinaj trajtoj de diversaj ŝtonoj kaj gemoj, estis farita eble de Jehudo ben Moŝe Kohen helpita fare de Garci Pérez, kiam la estonta reĝo Alfonso daŭre estis infanto. Alfonso akiris la libron de judo kiu tenis ĝin kaŝita, kaj komandis Jehudon por traduki ĝin de la araba en la kastilian lingvon.
Jehudo ben Moŝe Kohen estis unu el la plej famaj judaj tradukistoj, kiu ankaŭ laboris kiel la kuracisto de la reĝo, eĉ antaŭ ol Alfonso estis kronita. Inter liaj plej rimarkindaj tradukoj krom la Lapidario estas la Picatrix, kunmetaĵo de malnovegaj disertaĵoj sur magio kaj astrologio, aŭ la Tratado de la açafeha kiu estis tradukita en la latinan de araba teksto fare de Al-Zarqali kun helpo de Guillelmus Anglicus. Li tradukis ankaŭ la Tetrabiblon aŭ Quatriparito (Ptolemeo), nome 15 disertaĵojn pri astrologio (efikoj de steloj sur homo kaj trajtoj de 360 ŝtonoj per kiuj oni povus mildigi negativajn astralajn influojn), kaj Los IIII libros de las estrellas de la ochaua espera, kiun la reĝo Alfonso poste reviziigis de Samuelo ha-Levi, Johano de Mesino, kaj Johano de Kremono. Li ankaŭ kontribuis al la traduko de alia libro sur jura astrologio, la Libro conplido en los iudizios de las estrellas, kiu estis, ironie, tradukita de la latina (ĉar ĝi estis jam uzita inter la Visigotoj), en la araba, kaj poste en la kastilian kaj reen en la latinan.
Jehudo ben Moŝe Kohen ankaŭ kunlaboris en la traduko de la Libro de las cruces, Libros del saber de Astronomía,, kaj la famaj Alfonsaj tabeloj, kompilitaj de Isaac ibn Sid, kiuj provizis datumojn por komputadoj de la pozicio de la suno, luno kaj planedoj rilate al la fiksaj steloj, baze sur observaĵoj de astronomoj kiujn Alfonzo kolektis en Toledo. Inter ili estis Aben Raghel kaj Alkibicio kaj Aben Musio kaj Mohamat, de Sevilo, Joseph Aben Alí kaj Jacobo Abenvena, de Kordovo, kaj kvindek pliaj kiuj li estis alportinta el Gaskonio kaj Parizo logitaj per grandaj salajroj, al kiuj li ankaŭ asignis la tradukon de la Quadripartitum de Ptolemeo kaj kolekti librojn de Montesan kaj Algazel. Kiel rezulto de ilia laboro, la Alfonsinaj tabeloj iĝis la plej popularaj astronomiaj tabeloj en Eŭropo kaj ĝisdatigitaj versioj estis regule produktitaj dum pli ol tri cent jaroj. Koperniko mem posedis kopion.
Juan D'Aspa helpis Jehudon ben Moŝe Kohen en la laŭlitera tradukado de la Libro de la alcora kaj de la Libro de las cruzes, dum Guillén Arremon D'Aspa kunlaboris kun Jehudo en la traduko de la IIII libros de las estrellas de la ochaua espera.
Isaak ibn Sid estis alia fama juda tradukisto favorita fare de la reĝo, kiu estis altagrade lerninta pri astronomio, astrologio, arkitekturo kaj matematiko. Li tradukis la Libro de las armellas, kies tradukon la reĝo instrukciis por esti simpla kaj facile komprenebla, tiel ke "ĉiu viro povis vole uzi ĝin". Ankaŭ tradukis plurajn sciencajn disertaĵojn, kiel ekzemple la Libro del astrolabio redondo, aŭ la Libro del ataçir, libro sur la ebena astrolabo (por rapidaj kalkuloj de movado de la steloj), tipe uzite fare de astrologoj kaj astronomoj. La reĝo Alfonzo verkis antaŭparolon de la traduko fare de Isaak ibn Sid de la Lamina Universal, kie li klarigas ke la origina (araba) laboro estis farita en Toledo kaj de ĝi Arzarquiel faris sian "açafea". Isaac ibn Sid ankaŭ kontribuis al la traduko de la Libro de quadrante pora rectificar:, kvar verkoj pri la konstruado de horloĝoj, kiel ekzemple la Libro del relogio dell argen uiuo kaj la Libro del relogio del palacio de las oras, el kiuj tiu lasta inkludis dezegnojn por palaco kun tiaj fenestroj ke la sunlumo enirinte tre ili montrus la horon en interna korto.
Ankaŭ valora mencio estas pri Abraham de Toledo, tradukisto kaj kuracisto de kaj Alfonso kaj de lia filo Sanĉo, Samuelo ha-Levi, kiu tradukis Libro del saber, Abulafia de Toledo, kiu estis verkisto, kompilisto kaj tradukisto, kaj aliaj kiaj Abraham Alfaquin kaj Ḥayyim Israel. Maestre Bernardo, islama konvertito, helpis Abraham Alfaquin en la revizio de la Libro de la açafeha, kiu estis unue tradukita fare de teamo kondukita de Maestre Ferrando de Toledo, de la sama skol-lernejo.
Inter la kristanaj tradukistoj de tiu periodo oni trovas nomojn de Alvaro de Oviedo, kiu tradukis Libro Conplido (De judiciis Astrologiae). Alvaro faris la latinan tradukadon dum Jehudo ben Moŝe Kohen faris la buŝan hispanan tradukon de araba disertaĵo de Abenragel, kio konstituas la nuran dokumentitan kazon da duobla, samtempa tradukado.
Kun Pietro de Reggio, la itala Edigio de Tebladis de Parmo tradukis en la latinan la hispanan version de la verko de Ptolemeo Quatripartito kaj la hispana versio de Jehudo de la verko de Ibn Aben Ragel Liber de Judiciis Astrologiae (Libro conplido en los iudizios de las estrellas).
Maestre Johano de Kremono, kiu estis la notario de la reĝo, tradukis partojn de la Libro de las estrellas fixas kaj laboris kun Jehudo, Samuelo ha-Levi kaj iu itala Johano de Mesino pri la IIII Libros. Alia notario de la reĝo kaj skribisto, Bonaventura de Sieno, tradukis la hispanan tradukon de Abraham de la Escala de Mohama en la francan (Livre de leschiele Mahomet).
Sekvo
Bedaŭrinde, post la morto de Alfonso, Sanĉo la 4-a, lia memproklamita posteulo, malmuntis la plej grandan parton el teamo de tradukistoj, kaj baldaŭ la plej multaj el ĝiaj membroj transdonis iliajn klopodojn al aliaj agadoj sub novaj patronecoj, multaj el ili forlasante la grandurbon de Toledo.
Ĵus antaŭenigita fare de la Universitato de Kastilio-Manĉo, nova Lernejo de Tradukistoj estis establita en Toledo. La nova lernejo lanĉis diversajn tradukprogramojn por la traduko de tekstoj intervale de la riĉa heredaĵo de klasikaj skribaĵoj ĝis la nuntempaj verkoj de araba civilizo kaj celoj ĉe establado de reto de tradukcentroj en la Mediteranea baseno.
Heredo
La tradukoj de verkoj pri diversaj sciencoj, kiaj ekzemple astronomio, astrologio, algebro, medicino, ktp. funkciis kiel magneto por multaj akademiuloj de tiu Eŭropo kiuj venis al Toledo fervoraj lerni rekte koncerne la enhavon de ĉiuj tiuj libroj kiuj estis for de la atingo al eŭropanoj dum multaj jarcentoj. Danke al tiu grupo de akademiuloj kaj verkistoj, la scio akirita de la araba, la greka kaj la hebreaj tekstoj trovas sian vojon al la kerno de la universitatoj en Eŭropo. Kvankam la verkoj de Aristotelo kaj arabaj filozofoj estis malpermesitaj en kelkaj eŭropaj lernocentroj, kiaj ekzemple la Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo en la komencaj 1200-aj jaroj, la tradukoj de Toledo estis akceptitaj, pro ilia fizika kaj kosmologia naturoj.
Roger Bacon fidis je multaj el la arabaj tradukoj por fari gravajn kontribuojn en la kampoj de optiko, astronomio, natursciencoj, kemio kaj matematiko. Multaj aliaj akademiuloj da la renesanco utiligis la tradukon de Kitab al-manazir de Alhazen, kio estis la plej grava optika disertaĵo de antikvaj kaj mezepokaj tempoj. Ĝenerale, la plej multaj fakoj en la kampo de medicino en Eŭropo tre profitis el la tradukoj faritaj de verkoj kiuj reflektis la progresintan staton de medicino en mezepoka Islamo kaj kelkaj aziaj landoj.
Koperniko, la unua sciencisto kiu formulis ampleksan heliocentran kosmologion, kiu lokigis la sunon anstataŭe de la tero en la centron de la universo, studis la tradukon de la astronomia Almagesto de Ptolemeo. Li ankaŭ utiligis la datumojn por astronomia komputado enhavitajn en la Alfonsaj tabeloj, de kiuj li posedis kopion post kiam ili estis publikigitaj en Venecio en 1515. Tiu laboro estis la pioniro en longa listo de klopodoj de eŭropaj astronomoj por provi la komputadon de precizaj tabeloj de astrologiaj prognozoj. Ili iĝis la plej popularaj astronomiaj tabeloj en Eŭropo kaj ĝisdatigitaj versioj estis regule produktitaj dum tri cent jaroj. Aliaj tradukitaj verkoj de astronomia naturo, kiel ekzemple Theorica planetarum, estis utiligitaj kiel enkondukaj tekstoj en astronomio fare de eŭropaj studentoj tute tra la 15-a jarcento.
Brossard
Brossard estas kanada urbo situanta en administra regiono Montereĝio, en aglomeraĵo de Longueuil.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Brossardois.
Tradukskolo de Toledo
Heredo
Alia kromefiko de tiu lingva entrepreno estis la apogo al reviziita versio de la kastilia lingvo kiu kvankam asimilita de granda kvanto de scienca kaj teknika vortprovizo, ĝi pliefikigis sian sintakson por esti komprenita fare de homoj de ĉiuj vivtavoloj kaj atingita de la masoj, fariĝante taŭga por pli altaj esprimoj de penso. La kontribuoj da ĉiuj tiuj akademiuloj, kaj parolaj kaj skribaj, sub la kuratoreco kaj direkto de Alfonso la 10-a, establis la fundamentojn de la moderna supernacia hispana lingvo.
Settime
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Asti de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj.
Kiyohiro Hirabayashi
Kiyohiro Hirabayashi (平林 輝良寛, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Nagoya Grampus Eight, Sagan Tosu, FC Kariya, Zweigen Kanazawa kaj Renofa Yamaguchi FC.
La Morto kaj la junulino
La Morto kaj la knabino estas subjekto de la vidaj artoj, de la literaturo kaj de la muziko, kiu troviĝas jam en la renesanco ĉe Niklaus Manuel (1484–1530) kaj Hans Baldung Grien (1484–1545) kaj estis reekprenata ĉefe en la 19-a jarcento. En la tradicio de la motivo Morto aperas kiel deloganto aŭ eĉ amanto de la junulino.
Priskribo
La arĉkvarteto estas menciita en la romano Brandung (ondoresalto) de Martin Walser kiel iaspeca gvidmotivo; same kiel en la teatraĵo Ariel Dorfman La muerte y la doncella (1991), kiun en 1994 Roman Polanski filmis sub la titolo Death and the Maiden. Ankaŭ Michel Tournier verkis novelon kun la titolon La jeune fille et la mort. Moderna interpretaĵo (2007) de la lido komponita de Franz Schubert devenas de la ensemblo Bacio di Tosca. Theodor Haering verkis 1943 novelon sub ĉi tiu titolo.
Mikaelo Serveto
Miguel SERVET, ankaŭ Michael Servetus, (naskiĝis la 29-an de septembro 1511, mortis la 27-an de oktobro 1553) estis hispana-aragona teologo, kuracisto, kartografo kaj humanisto. Li estis la unua eŭropano, kiu bone priskribis la funkciadon de pulmoj. Li interesiĝis pri tre variaj fakoj, interalie astronomio, meteorologio, geografio, jurisprudenco, matematiko kaj anatomio. Li ludis gravan rolon en la historio de pluraj el tiuj fakoj, precipe de teologio kaj medicino.
Servet partoprenis en la Protestanta Reformacio, kaj sekve disvolvis aŭdacan, kontraŭ-triunuecan doktrinon, tiel ke li estis samtempe kondamnita de katolikoj kaj protestantoj. Li estis arestita en Ĝenevo kaj bruligita kiel herezulo, pro instigo de la reformisto Jean Calvin. Post tio Kalvino atakitis de Sébastien Châteillon.
Meliponino
Senpikilaj abeloj, foje nomataj senpikilaj mielabeloj aŭ simple meliponinoj, estas granda grupo de abeloj (ĉirkaŭ 500 specioj), kiu enhavas la tribon Meliponini (aŭ subtribo Meliponina laŭ aliaj aŭtoroj ). Ili apartenas al la familio Abeledoj, kaj estas tre proksime rilataj al la komunaj mielabeloj, ĉarpentabeloj, orkidabeloj, kaj burdoj. Meliponinoj havas pikilojn, sed ili estas tre malgrandaj kaj ne povas esti uzataj por defendo. Meliponinoj ne estas la nura tipo de "senpikilaj" abeloj; ankaŭ masklaj abeloj kaj abeloj de kelkaj aliaj specioj, kiaj ĉe la familio Andrenedoj ne havas pikilojn.
Árpád Szemere
SZEMERE Árpád [pr. semere] Strosz estis hungara kantisto (baritono), reĝisoro naskiĝinta en Braŝovo la 9-an de novembro 1878 kaj mortinta en Budapeŝto 2-an de aŭgusto 1933.
Fruangla gotiko
Fruangla gotiko resp. angla frugotiko estas la stilo de la Gotika arĥitekturo en Anglujo en la periodo inter proksimume 1170 kaj proks. 1240.
Ĝeneralaĵoj
La datigo estas – kiel ofte je arthistoriaj epokoj – malsama depende de la aŭtoro. Nikolaus Pevsner datigas la fruanglan gotikon de 1190 ĝis 1250. Thomas Rickman, kiu kreis ĉi tiun terminon en sia verko Attempt to Discriminate the Style of Architecture in England (Provo distingi la arĥitekturan stilon en Anglujo; 1812–1815), datigas 1189 ĝis 1307.
La angla frugotiko sekvis la normane romanikan epokon, kaj ĝin sekvis la epoko de la ornamita aŭ dekoracia stilo. La frugotiko angla tamen originas en la ĉirkaŭaĵo de Parizo ekde proks. 1130. En Anglujo la stilo komence do nomiĝis franca stilo.
La komenco de gotika arĥitekturo en Anglujo estas supozata ĝenerale per la orienta fina konstruaĵo de la katedralo de Canterbury en 1175 – estrate de Vilhelmo de Sens –, la vera angla gotiko tamen, la angla frugotiko, komenciĝis per la novkonstruo de la katedraloj de Wells en 1180 kaj la katedralo de Lincoln en 1192. Precipe en la volbokonstruo Anglujo surpasis nun tute apartajn vojojn. Ĝi ja transprenis de Francujo ĝian propran inventon de krucoripa volbo, uzas ĝin tamen preskaŭ ne laŭ ĝia simpla, origina formo, sed malvolvas formoj, kiuj ne trovas imitadon sur la kontinento (fine de la 14-a jarcento). Tio validas tamen nur por kadedraloj. La paroĥaj preĝejoj konservis la malferman normanan tegmentotrabaron.
La katedralo de Durham, ekkonstruata en 1093, tenis kiel unua preĝejo de la arthistorio krucoripan volbon en la ĉefa navo (privolbado de la orientaj partoj en 1104, de la okcidenta ĉefnavo proks. 1130).
Aldonan teĥnike-konstruan avantaĝon prezentas la ripoj per la plimalgrandigo de la unuopaj volberoj, kiuj nun eĉ pli facile estas masoneblaj. Vertaj ripoj pasas ne nur laŭ direkto de la meza navo, sed ankaŭ povas kunligi rektangule al tio kontraŭe troviĝantajn flankvolberojn, per kio la volbo ne plu ŝajnas subdividita en unuopaj naveroj, sed en kampoj formitaj per la rektangulo de la vertoripoj, kiuj ĉirkaŭas pilastron.
La arĥitekturo de la angla frugotiko estas tipa por multaj konstruaĵoj de la Cistercianoj, kaj en Anglujo kaj en Francujo, kiel ekzemple la abatejoj Whitby kaj Rievaulx en Jorkŝiro. La katedralo de Salisbury estas belega ekzemplo por tiu ĉi stilo. Ĉar ĝi estis konstruata en relative mallonga tempospaco (inter 1200 kaj 1275), preskaŭ ne ekzistas influoj de aliaj stiloj, escepte la fasadon kaj la turon el la 14-a jarcento. Aliaj eminentaj ekzemploj de frua angla gotiko estas la portalo al la katedralo de Ely, la ĉefa kaj transversa navoj de la katedralo de Wells (1225–1240), la okcidenta fasado de la katedralo de Peterborough kaj finfine la suda transversa navo de la katedralo de Beverley.
Okcidenta fasado
Kiel multa el la frua angla gotiko ankaŭ la okcidenta fasado, jen nomata ŝirmfasado, devenas de la normana arĥitekturo de la antaŭa epoko. La ŝirmfasadoj en Anglujo, ekz. en Salisbury, kontrastas tamen la abunde ornamitajn imponajn du-turajn fasadojn disvastiĝintajn en la franca gotiko (Reims kaj Amiens). La malaltaj turoj staras aŭ ĉe-flanke, kiel en Salisbury, aŭ malantaŭ la fasado. Krome la okcidenta fasado de Salisbury efikas per siaj horizontalaj kaj vertikalaj fortolinioj ekvilibra.
Ankaŭ mankas koncentriĝo de bildaro en la portala kampo – kontraste al la konstruaĵoj en Francujo. Tie la plastikoj transprenis la funkcion de arĥitekturaj ordigaj elementoj, tio ĉi tamen en Anglujo estis subpremata. Tie ĉi la skulptaĵo efikas vere enpremitaj en siaj niĉoj asigitaj al ili. Mankas la ornamaĵemaj portalarkoj kaj timpanoj el Francujo. Ankaŭ la pligrandigo de la portaloj sur homkonformaj mezuroj finfine kaŭzis la ekziladon de la plastiko el la ŝirmfasado. Kelkaj arthistoriistoj ekz. John Ruskin diras pri la portaloj „kolombotruoj“.
Anstataŭe la ŝirmfasadoj miksitaj kun koridoroj estis parto de la liturgiaj procesioj. Ili troviĝis supre de la portalaj zonoj kaj estis atingeblaj per vojetoj en la angulaj turoj. En Wells oni eĉ konstruis duan pasejon en la malsupra pozicio de la mezgabloj. Eble tiuj ĉi pasejoj utilis dum la grandaj palmofestaj procesioj kiel tribuno por kantistoj kaj muzikistoj.
Caveirac
(jen france, okcitane Cavairac) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
Malgranda Prespo
La lago Malgranda Prespo aŭ Prespa (en greka Λίμνη Μικρή Πρέσπα, Limni Mikri Prespa; en albana Prespa e Vogël, en makedona Мало Преспанско Езеро, Malo Prespansko Ezero) estas lago kunhavata inter Grekio (138 km² de basenareo; 42.5 km² de surfaca areo) kaj Albanio (51 km² de basenareo; 4.3 km² de surfaca areo). Ĝi estas la plej malgranda el la du Lagoj Prespo.
Detale
La lago Malgranda Prespo partikulare estas agnoskata kiel grava humideja ekosistemo favore al reproduktado kaj manĝado de raraj akvobirdaj specioj. Ĝi estas ĉefe konata kiel hejmo de la plej granda reprodukta kolonio de Krispa pelikano en la mondo. La flaŭro en la regiono komponiĝas el pli ol 1,500 plantospecioj el kiuj 146 endemiaj specioj en la Lago Ohrid kaj 39 endemiaj specioj el la areo de la Lagoj Prespo.
Schornsheim
Schornsheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alzey-Worms de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Fides qua fides quae
Fides qua, fides quae estas teknika nocio, uzata en la kristana teologio, per kiu estas distingataj la du tipoj de kredo aŭ fido: fides qua per kiu la kredanto kredas ĉar povas esti pli/malpli forta, malforta, duba senduba ktp, fides quae, male, rilatas al la enhavoj de la kredo kiel la dogmaro (tiu ĉi por adeptoj de iu eklezio estas la samaj por ĉiuj). La esprimo havas sian originon jam el Sankta Aŭgusteno en “De Trinitate 13” (Pri la Triunuo) kiu skribas “aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur” (alio estas la kreditaĵoj, alio estas la kredo per kiu ili estas kredataj). La esprimo multe plipreiziĝis, inter la polemikaj elementoj, ĉe teologiistoj katolikaj kaj protestantaj komence de la reformacio.
162166 Mantsch
162166 Mantsch estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Sloan Digital Sky Survey, elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia nomo honoras la usonan fizikiston pri partikloj kaj astropartikloj Paul Mantsch, kaj unu el la konstruintoj de la Sloan Digital Sky Survey, li estas bone nonata kiel gvidanto de la organizo, konstruo kaj administro de la Observatorio Pierre Auger por kosma radiado.
Iabalcea
Iabalcea [jabalĉa] (hungare:Krassóalmás) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 396 loĝantojn (kroatoj; en 1992 277 (kroatoj, kraŝovanoj, rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1564. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Caraşova.
24779 Presque Isle
24779 Presque Isle estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Universitato de Majno en Presque Isle (nordo de Majno). Fama pro siaj streboj en majstra eduko, Presque Isle freŝdate kompletigis modelon de la sunsistemo longan de 65 km, kiu etendiĝas de la centro de la kampuso ĝis la enirejo de la aŭtovojo.
Parabolo de la semisto
Tekstoj de la parabolo de la semanto
La versio de Marko (4,1-20): “1 Kaj denove li komencis instrui apud la maro. Kaj kolektiĝis al li tre granda homamaso tiel, ke li eniris en ŝipeton, kaj sidis sur la maro; kaj la tuta homamaso estis sur la tero apud la maro. 2 Kaj li multe instruis ilin per paraboloj, kaj diris al ili en sia instruado: 3 Aŭskultu: jen semisto eliris, por semi; 4 kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo, kaj la birdoj venis kaj formanĝis ilin. 5 Kaj aliaj falis sur ŝtonan lokon, kie ili ne havis multe da tero; kaj tuj ili ekkreskis, ĉar ili ne havis profundecon de tero; 6 kaj kiam la suno leviĝis, ili brulsekiĝis, kaj ĉar ili ne havis radikon, ili forvelkis. 7 Kaj aliaj falis inter dornojn, kaj la dornoj kreskis kaj sufokis ilin, kaj ili ne donis frukton. 8 Kaj aliaj falis en la bonan teron, kaj donis frukton, kreskante kaj multobliĝante, kaj produktis tridekoble kaj sesdekoble kaj centoble. 9 Kaj li diris: Kiu havas orelojn por aŭdi, tiu aŭdu. 10 Kaj kiam li estis sola, tiuj, kiuj alestis kune kun la dek du, demandis lin pri la paraboloj. 11 Kaj li diris al ili: Al vi estas donite scii la misteron de la regno de Dio; sed al tiuj, kiuj estas ekstere, ĉio estas farata per paraboloj; 12 por ke, vidante, ili vidu, sed ne rimarku; kaj aŭdante, ili aŭdu, sed ne komprenu; por ke neniam ili konvertiĝu kaj pardoniĝu. 13 Kaj li diris al ili: Ĉu vi ne scias ĉi tiun parabolon? kiel do vi povos kompreni ĉiujn parabolojn? 14 La semisto semas la vorton. 15 Jen do tiuj, kiuj estas apud la vojo, kie estas semata la vorto; kaj kiam ili aŭdis, tuj venas Satano, kaj forprenas la vorton, en ili semitan. 16 Kaj tiel same jen la semitaj ĉe la ŝtonaj lokoj: ili aŭdas la vorton, kaj tuj kun ĝojo akceptas ĝin; 17 kaj ili ne havas en si radikon, sed restas nur portempe; kiam do venas sufero aŭ persekuto pro la vorto, tuj ili falpuŝiĝas. 18 Kaj jen la semitaj ĉe la dornoj: tiuj, kiuj aŭdis la vorton; 19 sed la zorgoj de la mondo kaj la trompo de riĉo kaj la deziroj al aliaj aferoj, enirante, sufokas la vorton, kaj ĝi fariĝas senfrukta. 20 Kaj jen la semitaj ĉe la bona tero: tiuj, kiuj aŭdas la vorton kaj akceptas ĝin, kaj donas frukton, jen tridekoble, kaj jen sesdekoble, kaj jen centoble”.
La versio de Mateo (13,1-23): “1 En tiu tago Jesuo eliris el la domo kaj sidiĝis apud la maro. 2 Kaj kolektiĝis al li grandaj homamasoj, tiel ke li eniris en ŝipeton, kaj sidis; kaj la tuta homamaso staris sur la marbordo. 3 Kaj li multe parolis al ili per paraboloj, dirante: Jen semisto eliris, por semi; 4 kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo, kaj la birdoj venis kaj formanĝis ilin; 5 kaj aliaj falis sur ŝtonajn lokojn, kie ili ne havis multe da tero; kaj tuj ili ekkreskis, ĉar ili ne havis profundecon de tero; 6 kaj kiam la suno leviĝis, ili brulsekiĝis, kaj ĉar ili ne havis radikon, ili forvelkis. 7 Kaj aliaj falis inter dornojn, kaj la dornoj kreskis kaj sufokis ilin; 8 kaj aliaj falis sur la bonan teron, kaj donis frukton, jen centoble, jen sesdekoble, jen tridekoble. 9 Kiu havas orelojn, tiu aŭdu. 10 Kaj la disĉiploj venis, kaj diris al li: Kial vi parolas al ili per paraboloj? 11 Kaj li respondis kaj diris al ili: Al vi estas donite scii la misterojn de la regno de la ĉielo, sed al ili ne estas donite. 12 Ĉar kiu ajn havas, al tiu estos donite, kaj li havos abundon; sed kiu ajn ne havas, for de tiu estos prenita eĉ tio, kion li havas. 13 Tial mi parolas al ili per paraboloj; ĉar vidante, ili ne rimarkas, kaj aŭdante, ili ne aŭdas nek komprenas. 14 Kaj por ili plenumiĝis tiu profetaĵo de Jesaja, kiu diras: Aŭdante, vi aŭdos, sed ne komprenos; Kaj vidante, vi vidos, sed ne rimarkos; 15 Ĉar la koro de tiu popolo grasiĝis, Kaj iliaj oreloj aŭdas malklare, Kaj siajn okulojn ili fermis; Por ke ili ne vidu per siaj okuloj, Kaj ne aŭdu per siaj oreloj, Kaj ne komprenu per sia koro, Kaj ne rekonvertiĝu, Kaj ke Mi ne sanigu ilin. 16 Sed feliĉaj estas viaj okuloj, ĉar ili vidas; kaj viaj oreloj, ĉar ili aŭdas. 17 Vere mi diras al vi, ke multaj profetoj kaj justuloj deziris vidi tion, kion vi vidas, sed ili ne vidis; kaj aŭdi tion, kion vi aŭdas, sed ili ne aŭdis. 18 Vi do aŭdu la parabolon de la semisto. 19 Kiam iu aŭdas la vorton de la regno kaj ne komprenas ĝin, tiam venas la malbonulo, kaj forprenas tion, kio estas semita en lia koro. Ĉi tiu estas la ricevinta semon apud la vojo. 20 Kaj tiu, kiu ricevis semon sur la ŝtonaj lokoj, estas tiu, kiu aŭdas la vorton kaj tuj kun ĝojo akceptas ĝin; 21 sed li ne havas radikon en si, sed restas nur portempe, kaj kiam venas sufero aŭ persekuto pro la vorto, tuj li falpuŝiĝas. 22 Kaj kiu ricevis semon inter la dornoj, estas tiu, kiu aŭdas la vorton; sed la zorgoj de la mondo kaj la trompo de riĉo sufokas la vorton, kaj li fariĝas senfrukta. 23 Kaj kiu ricevis semon sur la bona tero, estas tiu, kiu aŭdas la vorton kaj komprenas ĝin; kaj tiu ja portas frukton, kaj donas, jen centoble, jen sesdekoble, jen tridekoble”.
La versio de Luko (8,4-15): “4 Kaj kiam granda homamaso kolektiĝis, kaj homoj el ĉiu urbo venis al li, li diris per parabolo: 5 La semisto eliris, por semi sian semon; kaj dum li semis, iuj semoj falis apud la vojo kaj estis piedpremitaj, kaj la birdoj de la ĉielo formanĝis ilin. 6 Kaj aliaj falis sur ŝtonan lokon, kaj kreskinte, velkis, ĉar ili ne havis malsekaĵon. 7 Kaj aliaj falis meze inter dornojn; kaj la dornoj kunkreskis, kaj sufokis ilin. 8 Kaj aliaj falis en la bonan teron, kaj kreskinte, produktis frukton centoble. Dirinte tion, li kriis: Kiu havas orelojn por aŭdi, tiu aŭdu. 9 Kaj liaj disĉiploj demandis al li, kia estas ĉi tiu parabolo. 10 Kaj li diris: Al vi estas donite scii la misterojn de la regno de Dio; sed al la aliaj per paraboloj, por ke, vidante, ili ne rimarku, kaj aŭdante, ili ne komprenu. 11 La parabolo estas jena: La semo estas la vorto de Dio. 12 Kaj la falintaj apud la vojo estas tiuj, kiuj aŭdis; tiam venas la diablo, kaj forprenas la vorton el ilia koro, por ke ili ne kredu kaj ne estu savitaj. 13 Kaj la falintaj sur la ŝtonan lokon estas tiuj, kiuj, aŭdinte, kun ĝojo akceptas la vorton; sed ili ne havas radikon, kaj kredas nur portempe, kaj en tempo de tento ili defalas. 14 Kaj tio, kio falis inter dornojn, estas tiuj, kiuj aŭdis, kaj dum sia irado sufokiĝas per zorgoj kaj riĉo kaj plezuroj de la vivo, kaj ne perfektigas frukton. 15 Kaj tio, kio falis en la bonan teron, estas tiuj, kiuj en bela kaj bona koro, aŭdinte la vorton, konservas ĝin, kaj kun pacienco donas frukton”.
La versio de Tomaso (9): “Jesuo diris: “Vidu, la semisto eliris, prenis manplenon kaj semis. Iuj semoj falis sur la strato, kaj la birdoj venis ilin beki. Aliaj falis inter la ŝtonoj, kaj ne enradikiĝis kaj, do, ne produktis spikojn. Aliaj falis inter dornoj kie sufokiĝis kaj estis manĝitaj de vermoj. Kaj aliaj falis sur taŭgan grundon kaj produktis abundan rikolton, kiu donis sesdekojn el unu kaj centdudekojn el unu”.
Interpretoj
La semo estas la dia vorto, la grundo sur kiu falas la semo estas la homaj spiritaj dispozicioj. Oni sin demandas: kial la semisto (Dio, Kristo) semas ankaŭ sur la arida tereno kaj strataj aŭ jam okupita de vigla vegetado? Oni respondas: tio montras la abundon de la dia aŭ krista invito, insista kaj ĉiam preta savi, kaj krome tio respektas la liberan decidon de tiuj kiuj investiĝas de la dia semo.
La diversaj tekstoj permesas nur samsencajn komentojn. Ankaŭ la procenta produktokvanto, vere ekscesa se komparata kun la realaj tritikaj semoj, ne ĝenas pro la fakto ke la dia vorto ne havas limigeblajn efikojn.
Fakaj kritikistoj inklinas pensi ke almenaŭ parto de la tekstoj povas esti la precizaj vortoj eldiritaj de Jesuo. Kelkaj opinias ke povus esti mateaj aldonoj la eksplikaj alegoriaĵoj.
Oni rimarkigas ke, kiel kutime, Tomaso liveras la parabolon senkontekstan, kaj ke nur Mateo aludas al Jesaja 6,09 -10, kie estas dirate: “Tiam Li diris: Iru kaj diru al tiu popolo: Vi aŭdos, sed ne komprenos; vi vidos, sed ne rimarkos”.
Wasterkingen
Pri la komunumo
Wasterkingen estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 557 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Wasterkingen situas norde de la Rejno en la orienta angulo de la Kampo de Rafz (germane Rafzer Feld) sur la deklivo de la monteto Kaltwang je tri flankoj ĉirkaŭita de germana teritorio, nur je la orienta flanko kun limo al svisa teritorio nome al la komunumoj Hüntwangen kaj Wil ZH. La najbaraj komunumoj germanaj estas sude kaj oriente Hohentengen am Hochrhein kaj norde Klettgau. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la setlejoj Büel, Büelbrunnen, Lengg kaj Wannenloch.
Trafiko
La komunumo per poŝtaŭtobuso estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.
Historio
La unua dokumenta mencio de la vilaĝo datiĝas de la jaro 1102. En la jaro 1701 en Wasterkingen okazis la lasta sorĉista proceso en la Kantono Zuriko, okaze de kiu estis 12 personoj akuzitaj pro sorĉado kaj 8 el ili (7 virinoj kaj 1 viro) kondamnitaj al morto pro kontrakto kun la diablo, kiel la juĝo diris, kaj murditaj. En la jaro 1478 la voktrajtoj pri Wasterkingen kaj la cetera Kampo de Rafz transiris al la libersinjoroj Gradner de Eglisaŭ. Kiam la urbo Zuriko en la jaro 1496 akiris Eglisaŭon ankaŭ la Kampo de Rafz fariĝis zurika kiel parto de la voktdistrikto Eglisaŭ ĝis la jaro 1798. Per la franca invado dum la Helveta Respubliko Hüntwangen transiris al la nova distrikto Bülach, al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas.
Bildoj
Dosiero:Wasterkingen preghejo 101.JPG| Preĝejo de Wasterkingen
Suna radiuso
En astrofiziko, la suna radiuso estas konvencia mezurunuo de longo por la grando de la steloj. Ĝi egalas la longon de la radiuso de Suno.
La suna radiuso estas notata: R_{\odot}.
R estas la ordinara notacio por "radiuso" kaj ⊙ estas la astrologia simbolo de Suno.