cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preĝejo de Sankta Tomaso el Canterbury
historio
La klostro kondukas al la malnova sakristio, kie konserviĝas la retablo de Giuseppe Zannoni, komence farita por la altaro de Saibante kaj poste translokiĝis ĉi tien. Sur la orienta flanko, ĉirkaŭita de la blazonoj de la Karmelanoj, estas pentraĵo de nekonata aŭtoro sed por kiu estis kreitaj la nomoj de Caroto, Raffaello kaj Garofalo, kiu konsistas el kopio de la Madono del Prato de Rafaelo. Inter la aliaj verkoj konservitaj ĉi tie, Komunio de la Apostoloj (1780) de Gian Domenico Cignaroli, Adoro de la paŝtistoj atribuitaj al Carletto Caliari kaj kelkaj pentraĵoj de Giovanni Battista Caliari.
klarigaj
<references group="N" />
NGC 2463
NGC 2463 (aliaj indikoj — MCG 10-12-31, ZWG 287.13, ARAK 145, PGC 22291) estas galaksio en konstelacio Linko.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Saint-Pois
Saint-Pois estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Poisiens.
9945 Karinaxavier
9945 Karinaxavier estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Karina Xavier, civitanino kaj de Brazilo kaj de Usono, sed, se ŝi estus demandinta, ŝi estus elektinta naskiĝi en Italio. Anstataŭ ŝi doktoriĝis pri literaturo de Itala Renesanco. Vera civitanino de la mondo, ŝi parolas flue kvin lingvojn, ofte ĉiujn samtempe, kaj ŝi havas pasion por futbalo.
Listo de insuloj de Irlando
Tiu ĉi listo montras la enlandaj insuloj de la insulo Irlando, do insuloj en lagoj kaj riveroj de la lando. Por insuloj antaŭ m<rbordo vidu Listo de antaŭmarbordaj insuloj de Irlando
La Plaine-des-Palmistes
La Plaine-des-Palmistes estas franca situanta en transmara departemento Reunio.
Encruzilhada do Sul
Encruzilhada do Sul estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 24.534 loĝantojn en 2010. La teritorio kovras areon de kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale Sudeste Rio-grandense).
Ahun
Ahun estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1 501 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Ahun etendiĝas sur 33,74 km², kaj havis 1501 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 44 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Ahun situas je alteco de 564 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Ahun apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Fondation de France
La organizaĵo Fondation de France ("Fondaĵo de Francio") estas sendependa administra agentejo kiu estis establita fare de la franca registaro por stimuli la kreskon de privata filantropio kaj privataj fondaĵoj en Francio.
Ahun
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Patrick Pacaud, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Fondation de France
Priskribo
La fondaĵo estis establita en 1969. Ĝia fokuso estas la maljunuloj, la handikapuloj, infanoj, sano, medicina kaj scienca esplorado, kulturo kaj la medio. Famaj prezidantoj de la fundamento inkludas Maurice Schumann (1973-1974), Roger Seydoux de Clausonne (1975-1983) kaj Hubert Curien (1998-2000). Ĝi estas membro de la Reto de Eŭropaj Fondaĵoj por Noviga Kunlaboro (Network of European Foundations for Innovative Cooperation, NEF, france Réseau des Fondations Européennes pour la Coopération Innovante).
Ahun
Monumentoj
La preĝejo Saint-Silvain datiĝas de la 12-a jarcento kaj estas parte romanikstila. La interno de la monumento estas sufiĉe senornama. Ĝi posedas subteraĵon alireblan pere de ekstera ŝtuparo, kaj en kiu situas la tombo de Silvano de Ahun (mortis en 407).
Aŝoto la 2-a
Aŝoto la 2-a la Fera (regis 914 - 928) estis armena reĝo, la filo de reĝo Smbat la 1-a. Lia regado estis plenigita kun ribeloj de tronpostulantoj al la trono, kaj eksterlandaj invadoj, kiujn Aŝoto rebatis sukcese. De tio li ricevis la surnomon la Fera. En 914, Aŝoto la 2-a vizitis Konstantinopolon por ricevi helpon de la bizanca imperiestro Konstantino Porfirogenitus. Li revenis al Armenio kun granda helpo, kaj disbatis la araban minacon ĉe liaj teroj fare de Jusuf Ibn Abi'l-Saj. En 922 li estis agnoskita kiel la reganto de Armenio fare de la araba kalifo. Li geedziĝis kun Marie de Kaĉum.
Ahun
Administrado
Ahun estas la ĉefurbo de la kantono de Ahun. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Fondation de France
Agadoj
Interalie, la fondaĵo ankaŭ rekte financas bonfarajn organizaĵojn. Ekzemplo por tia financado estas la subteno de la asocio Raportistoj sen limoj.
14-a de aprilo
La 14-a de aprilo estas la 104-a tago de la jaro (la 105-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 261 tagoj restas.
Tagoj de semajno
La 14-a de aprilo estas (laŭ gregoria kalendaro):
Brunkapa hilofilo
La Brunkapa hilofilo (Hylophilus brunneiceps) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj.
Jon Voight
Biografio
Li studis en la Katolika Universitato de Ameriko en Vaŝingtono kaj finstudis tie en 1960. Li debutis en 1961 en Broadway. La aktoro altiris attenton en 1969 per ludo en la filmo Midnight Cowboy'. Pro la ludio en filmo Coming Home, li ricevis en 1978 Oskar-premion por la plej bona vira ĉefrolulo. Samjare li ricevis ankaŭ premion por plej bona vira aktoro en Cannes. Li ludis en la 1980-aj jaroj en tri filmoj. En la 1990-aj jaroj, li ludis denove en sukcesaj filmoj kiel Mission: Impossible (1996), Enemy of the State (1998)).
Persona vivo
Angelina Jolie naskiĝis el lia dua geedzeco, ili ludis kune en 2000 en filmo Lara Croft: Tomb Raider.
Brunkapa hilofilo
Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.
Carl Czerny
Carl CZERNY (n. 21-an de februaro 1791 en Vieno; m. 15-an de julio 1857 samloke) estis aŭstra komponisto, pianisto kaj fama pianopedagogo.
Czerny ricevis instruon komence de sia patro, renoma pianovirtuozo, kaj jam en la aĝo de dek jaroj estis brila pianisto, pro kio li fariĝis lernanto de Ludwig van Beethoven. Li plustudis ĉe Muzio Clementi kaj Johann Nepomuk Hummel samkiel Antonio Salieri, tamen nur relative malofte prezentis koncertojn.
Czerny estis instruisto de Franz Liszt kaj Sigismund Thalberg. Li verkis pli ol 1000 komponaĵojn; kelkaj el liaj studaĵokolektoj, ekz. „Schule der Geläufigkeit" kaj „Schule der Fingerfertigkeit", ĝis nuntempe estas uzataj en la instruo. Li estis unu el la unuaj komponistoj, kiuj elektis la nomon Etüde kiel titolo. Grava estis ankaŭ lia ampleksa instrulibro Op. 500 („Kompleta teoria-praktika piano-instrulibro, ekde la komenco progresanta ĝis plej alta grado"), aperinta ĉ. 1838. Czerny apartenis al la plej gravaj membroj de la viena muzikistaro siatempa. Liszt poste dediĉis al li siajn 12 Études d’exécution transcendante.
Diaskopo
La diaskopo, diaprojekciilo aŭ lumbildprojekciilo estas aparato uzata por projekcii diapozitivojn al ekrano. En la projekciilo troviĝas forta lampo de 100 ĝis 500 W, kiu tra diversaj lensoj ĵetas lumon tra la diapozitivo.
Optiko
Antaŭe en la diaskopo troviĝas objektivo. La fokusa distanco de la objektivo (plej ofte 2,8/85 mm) dependas de la distanco inter la projekciilo kaj la ekrano. Tiu ĉi objektivo krome estas uzata por la preciza enfokusigo, ĉu mana, ĉu aŭtomata. Novaj modeloj havas du lampojn kaj du objektivojn, kio ebligas la montradon de serioj da diapozitivoj sen la ĝena paŭzo inter du apartaj bildoj. Diaskopoj iĝis eksmodaj pro la komenciĝo de la cifereca erao. Anstataŭe oni nun uzas ciferecajn projekciilojn, kiuj montras ciferecajn bildojn kaj filmojn.
Vidu ankaŭ
Projektor
Saint-Quentin-sur-le-Homme
Saint-Quentin-sur-le-Homme estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Quentinais.
James Blake
James Blake estas usona tenisisto. Li naskiĝis en Yonkers, Novjorkio, do nun estas -jara. Ekde la jaro 1999 li estas tenisa profesiulo. Interalie li en 2003 kune kun la samlanda tenisistino Serena Williams kaj duafoje en 2004 kune kun la samlanda tenisistino Lindsay Davenport gajnis la internacian Hopman-Pokalon en Perto, Aŭstralio - en tiu turniro interkonkurencas la po plej bona vira kaj virina tenisistoj de ok naciaj teamoj.
Harry Houdini
Harry HOUDINI [heri hudini] (naskiĝis 24-an de marto en 1874 kiel Ehrich WEISS [eriĥ vejs] en Budapeŝto; mortis 31-an de oktobro 1926 en Detroit, Miĉigano, Usono) estis jud-devena usona iluziisto.
Kiam Weiss estis 4-jara, elmigris lia familio al Usono, al Appleton (Viskonsino). Pli poste translokiĝis la familio al Novjorko.
Brochon
Brochon estas franca komunumo situanta en Departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Harry Houdini
Kiam li iĝis 17-jara, li ekaperis sur scenejo kiel iluziisto (magiisto). Li donis al si mem la pseŭdonomon Harry Houdini omaĝe al sia idolo, la franca magiisto Jean Eugène Robert-Houdin.
Brochon
Historio
La unua skriba mencio de la vilaĝo datiĝas de 878 kiel Villa Briscona.
Harry Houdini
Li konatiĝis en 1893 kun la varietea artistino Wilhelmine Beatrice Rahner, mallonge Bess, kun kiu li edziĝis. Bess estis ekde tiu ĉi punkto sceneja asistantino de Houdini preskaŭ ĉe ĉiu sceno.
Brochon
Historio
La nuna kastelo kun stilo de renesanco datiĝas de 1895. En 1962 liceo enloĝiĝis en ĝi.
Harry Houdini
Multaj artifikoj ne estis ne ekterordinare komplikaj; Houdini kolorigis la spektaklon antaŭ ĉio per arta povo (li kapablis siajn ŝultrojn elartikigi por liberiĝi el la trudjako) kaj sentoj.
Krom sia kariero kiel magiisto, Houdini produktis kelkajn mutfilmojn en Holivudo, en kiuj ankaŭ li mem ludis. Krom tio li interesiĝis pri la aerveturo kaj en 1913 partoprenis en aviada eksperimento en Aŭstralio.
Post la morto de sia patrino en la 1920-aj jaroj, li uzis sian scion de magiaj ruzoj por senvualigi la parapsiĥologojn kaj mediumojn, kiuj onidire povis komuniki kun la mortintoj.
Houdini estis eĉ ano de komitato de la scienca gazeto Scientific American, kiu anoncis orpremion por tiuj, kiuj povas pruvi siajn supernaturajn kapablojn antaŭ la ĵurio - premio, kiu danke al Houdini neniam transdoniĝis.
Poussay (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Strebotono
Strebotono estas tono, kiu vekas la atendon de daŭrigo de melodio al celtono duontonon pli supre aŭ malsupre. Strebotono malsupren ankaŭ nomiĝas glitotono.
Poussay (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Jarville-la-Malgrange - Mirecourt (040000).
Strebotono
Klarigo de la streba efiko
Grava kontrapunkta regulo estas, ke strebotono laŭ sia tendenco estas kondukenda duontonon supren, glitotono tamen duontonon malsupren. En C-maĵora kadenco la tono b estas kondukenda kiel strebotono en la bazotonon de la toniko. La tono f estas kondukenda, se ĝi estas ero de dominanta akordo, al e.
Purno
Purno Majtrajaniputro estis unu el la dek ĉefaj disĉiploj de la budho Gotamo kaj la plej lerta pri prediko de la darmo. Li atingis arahantecon en Kapilavastuo iom post kiam li bikŝuiĝis sub la plejaĝa bikŝuo Kaŭndinjo, sia onklo.
Strebotono
Gam-apartenaj strebotonoj
La plej grava strebotono en la maĵorminora sistemo estas la strebotono sur la 7-a ŝtupo supren kondukanta al la baza tono de maĵora resp. harmonia aŭ melodia minora gamoj. Alvenas je tio la 4-a ŝtupo de maĵortonalo, kiu strebas malsupren en la triton, kaj la 6-a ŝtupo de la minora gamo, kiuj strebas malsupren en la kvinton.
Gamfremdaj strebotonoj
Krom gam-apartenaj strebotonoj ankaŭ gamfremdaj ("artefaritaj") flankotonoj de gamo, enkondukitaj per kromataj ŝanĝoj, kiu distancas etan duton al tono de la gamo, povas funkcii kiel strebotonoj.
Purno
Vivo
La plejaĝa bikŝuo Purno naskiĝis en urbo nomita Donavastuo, proksime de Kapilavastuo, en familio de bramanoj. Lia patro estis ŝtata bramano de la raĝo Ŝudodano, kaj lia patrino estis Maitrāyanī, la fratino de la plejaĝa bikŝuo Kaŭndinjo, sub kiu Purno bikŝuiĝis. Laŭ la Sutro de Anando, la tiam juna bikŝuo Anando, dum sia unua pluvrifuĝo, estis tre influita de la instruo de la plejaĝa bikŝuo Purno, kiu helpis lin atingi la unuan stadion de arahanteco.
La plejaĝa bikŝuo Ŝariputro eksciis pri la plejaĝa bikŝuo Purno kiam la Ŝakjoj rakontis al la budho Gotamo pri li, laŭdante lin. Li renkontis lin unuafoje en Ŝravastio, kie la plejaĝulo Ŝariputro alpriksimiĝis al li sen malkaŝi sian nomon kaj faris kelkajn demandojn al li pri la darmo, kiel respondo, la plejaĝulo Purno parolis la diskurson de la Sutro pri la ĉarĉeno.
Aliaj bikŝuoj nomitaj Purno
Inter la okdek plej elstaraj disĉiploj de la budho Gotamo troviĝas alia bikŝuo nomita Purno, sed lia nomo estas Puṇṇa Sunāparantaka, kiu antaŭ bikŝuiĝi estis vojaĝanta vajŝja komercisto, kiu bikŝuiĝis dum vojaĝo tra Ŝravastio. Laŭ la komentarioj, pri tiu ĉi Purno temas la Sutro de Purno (Puṇṇasuttaṃ).
(19526) 1999 FS7
(19526) 1999 FS7 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ahr (vinregiono)
La valo de la rivero Ahr estas konata pro la vitejoj, kiuj ekzistas de la urbeto Altenahr malsupren ĝis la urboparto Heppingen de Bad Neuenahr-Ahrweiler. La vinregiono Ahr estas la dua plej malgranda vinregiono de Germanio. Oni kreskisgas preskaŭ nur ruĝajn vinberojn.
Geografio
Alfluantoj de la rivero Ahr estas Nonnenbach kaj Mülheimer Bach.
Migradpado
La migradpado Rotweinwanderweg iras tra la sudaj deklivoj de la malsupra parto de la valo. Ĝi preteriras supre de Ahrweiler la registaran bunkron.
Kamphirundo
Domhirundo aŭ kamphirundo (Hirundo rustica) estas malgranda migranta paseroforma birdo trovebla en Eŭropo, Azio, Afriko kaj Ameriko kaj pro tio la plej disvastigata specio de hirundo en la mondo. Oni uzas ambaŭ nomojn Domhirundo kaj kamphirundo, la unua pro tio ke tiu specio uzas tre ofte domojn ĉu en kornizoj ĉu en abandonitaj domoj por nestumi, dum la dua nomigo pro tio ke la specio preferas kampon aŭ etan vilaĝon al urboj, kio aperas ankaŭ en la latina scienca specifa nomo rustica, kio signifas kampa.
Temas pri distingebla paserina birdo kun bluaj supraj partoj, longa, ege forkoforma vosto kaj kurbaj, pintoformaj flugiloj. En granda parto de Eŭropo ĝi estas nomita simple hirundo; ĉar ĉefe en Nordeŭropo ĝi estas la ununura komuna specio nomita tiel ĉar ne estas murhirundoj.
Disvastiĝo
Pluraj subspecioj ekzistas nome ses komune kaj ĝenerale agnoskataj, kiuj reproduktiĝas tra la tuta Norda Hemisfero. Kvar el ili estas ege migrantaj, kaj ties vintrejoj kovras multe de la Suda Hemisfero tiom sude kiom ĝis centra Argentino, la Kabprovinco de Sudafriko, kaj norda Aŭstralio. Tiu tiom ampleksa teritorio estas kialo ke la specio ne estas endanĝerita, kvankam povas esti lokaj populacioj malpliiĝantaj pro specifaj minacoj, kiel la konstruo de internacia flughaveno ĉe Durban.
Priskribo
Maskla plenkreskulo de kamphirundo de la nomiga subspecio H. r. rustica estas 17–19 cm longa inklude 2–7 cm de longaj eksteraj vostoplumoj. Ĝi havas enverguron de 32–34.5 cm kaj pezas 16–22 g. Ĝi havas ŝtalbluajn suprajn partojn kaj ruĝajn frunton, mentonon kaj gorĝon, kiuj estas separataj el la blankaj subaj partoj de larĝa malhelblua brustozono. La eksteraj vostoplumoj estas longegaj, farante la distingan treforkoforman "hirundovoston." Estas linio de blankaj punktoj ĉe la fino de la supra vosto.
La ino estas simila laŭ aspekto, sed la vostodirektiloj estas iom pli mallongaj, bluo de la supraj partoj kaj brustozono estas malpli brila, kaj la subaj partoj estas pli palaj. La junulo estas pli bruna kaj havas pli palan ruĝecan vizaĝon kaj pli blankajn subajn partojn. En ĝi mankas ankaŭ la longaj vostodirektiloj de la plenkreskulo.
Tiu ĉi specio estas ege silenta en vintrejoj, sed printempe en reproduktejoj triladas ege melodie el ripozejoj.
La distinga kombino de ruĝa vizaĝo kaj blua brustozono faras ke la plenkreskulo de kamphirundo estas facile distingebla el la afrikaj specioj Hirundo kaj el la Aŭstralia hirundo (Hirundo neoxena) kun kies teritorio ĝi koincidas en Aŭstralazio. En Afriko la mallongaj vostodirektiloj de la junuloj de kamphirundo ebligas konfuzon kun junuloj de Ruĝbrusta hirundo (Hirundo lucida), sed tiu lasta havas pli mallarĝan brustostrion kaj pli da blanko en la vosto.
Taksonomio
La kamphirundo estis priskribita de Linnaeus en sia Systema Naturae en 1758 kiel Hirundo rustica, karakterizita kiel H. rectricibus, exceptis duabus intermediis, macula alba notatîs. Hirundo signifas kiel en Esperanto; rusticus signifas "de kamparo." Tiu ĉi specio estas la ununura de sia genro kiu havas teritorion etende ĝis Ameriko, ĉar plej parto de la specioj de Hirundo estas indiĝenaj de Afriko.
Subspecioj
Estas ĝenerale agnoskataj ses subspecioj de kamphirundo. En orienta Azio, oni proponis kelkajn aldonajn aŭ alternativajn formojn, inklude saturata de Robert Ridgway en 1883, kamtschatica de Benedykt Dybowski en 1883, kaj mandschurica de Wilhelm Meise en 1934. Pro necerto pri valideco de tiuj formoj, tiu artikolo sekvas la traktadon de Turner kaj Rose.
Neatendite, analizoj de DNA montris, ke la kamphirundoj de Nordameriko koloniigis la regionon de la lago Bajkal en Siberio, disdirekto mala al plej parto de ŝanĝoj en distribuo inter Nordameriko kaj Eŭrazio.
Habitato kaj teritorio
Ĝi reproduktiĝas en la Norda Hemisfero el marnivelo al kutimaj 2,700 m, sed ĝis 3,000 m en Kaŭkazo kaj Nordameriko, kaj ne ĉeestas nur dezertojn kaj la malvarmajn kaj plej nordajn partojn de la kontinentoj. Kutime evitas urbojn, kaj en Eŭropo estas anstatauita en urbaj areoj de la Murhirundo. Tamen, en Honshū, la kamphirundo estas pli urba birdo, dum la Ruĝpuga hirundo (Cecropis daurica) anstataŭas ĝin kiel rura specio.
Vintre, la kamphirundo estas pli diversa, evitante nur la densajn arbarojn kaj la dezertojn. Ĝi estas plej komuna en habitatoj de malferma, malalta vegetaĵalaro, kiel savanoj kaj ranĉoj, kaj en Venezuelo, Sudafriko kaj Trinidado kaj Tobago ĝi estas priskribita kiel specife allogata de la restaĵoj de la rikolto de sukerkano. Individuaj birdoj kutime revenas al sama vintrejo ĉiujare kaj ariĝas el ampleksa areo al komuna ripozejo en kanejoj. Tiuj ripozejoj povas esti ege grandaj, unu en Niĝerio havis ĉirkaŭ 1.5 milionon da birdoj. Tiuj ripozejoj estas supozeble protekto el predantoj. Estas certigita, ke la kamphirundo reproduktiĝas en la plej mezvarmaj partoj de sia vintra teritorio, kiel la montaroj de Tajlando kaj en centra Argentino.
Migrado de kamphirundoj inter Britio kaj Sudafriko estis jam kontrolita ekde 1912 per ringita birdo de James Masefield.
Kiel esperebla por longdistanca migranto, tiu birdo estis kiel vaganto en tiom malproksimaj areoj kiel Havajo, Bermudo, Gronlando, Tristan da Cunha kaj la insuloj Malvinoj.
Manĝado
Ili ĉefe manĝas insektojn. Kamphirundoj estas similaj laŭ kutimaro al aliaj aeraj insektovoruloj, inklude aliajn hirundojn kaj eĉ nerilatajn apusojn. Ĝi ne estas specife rapida fluganto, kun supozata rapido de ĉirkaŭ 11 m/s kaj flugilfrapado de ĉirkaŭ 7–9 fojoj ĉiusekunde, sed ĝi havas lertecon necesan por manĝi flugintajn insektojn dumfluge kaj eĉ por akrobati inter irantaj aŭtoj surstrate aŭ je malaltega alteco de ĉirkaŭ 10 cm supergrunde, ĉefe antaŭ aŭ post pluvo. Ĝi estas ofte vidata flugante relatively malalte en malfermaj aŭ duonmalfermaj areoj.
Kamphirundoj tipe manĝas je 7–8 m super malprofunda akvo aŭ grundo, ofte sekvante animalojn, homojn aŭ terkulutran maŝinaron por kapti ĝenitajn insektojn, sed eventuale prenas ankaŭ erojn el la akvosurfaco, muraj aŭ plantoj. En la reproduktaj areoj, grandaj muŝoj komponas ĉirkaŭ 70% de la dieto. En vintrejoj, Hymenoptera, ĉefe flugantaj formikoj, estas gravaj manĝeroj. Dum ovodemetado, Kamphirundoj ĉasas laŭ paroj, sed formas ofte grandajn arojn alitempe.
Kamphirundoj trinkas per surfaca ŝvebado super lagoj aŭ riveroj kaj englutante akvon per sia malferma buŝo. Tiu birdo banas sin per simila metodo, plonĝante en akvon dum momento dumfluge.
Kamphirundoj ariĝas en komunaj ripozejoj post reproduktado, foje ĝis de milo. Kanejoj estas regule elektataj. Tiuj kanejoj estas grava manĝofonto antaŭ aŭ dum migrado; kvankam Kamphirundoj estas tagaj migrantoj kiuj povas manĝi dum fluge dum veturado.
Reproduktado
Maskloj de Kamphirundoj revenas al la reprodukta teritorio antaŭ inoj kaj selektas nestolokon, kiu estas rimarkata de inoj per cirkla flugo kaj kanto. La reprodukta sukceso de masklo rilatas al longo de siaj vosto direktiloj, ĉar longaj plej alloĝas inojn. Maskloj kun pli longaj vostoplumoj estas ĝenerale pli longvivaj kaj sanaj, kaj tiel inoj atingas per tiu formo de selekto pli sanajn idojn.
Maskloj kun longaj direktiloj havas ankaŭ pli grandajn blankajn vostopunktojn, kaj ĉar plumomanĝantaj laŭsoj preferas blankajn plumojn, grandaj blankaj vostopunktoj sen damaĝo de parazitoj denove pruvas reproduktan kvaliton; tiele estas pozitiva asocio inter punktogrando kaj la nombro de ĉisezonaj idoj. Ambaŭ seksoj defendas la neston, sed la masklo estas precize agresa kaj teritoria. Paroj restas kune por reproduktiĝi dumvive, sed eksterpara sekspariĝado estas komuna, ĉar tiu specio estas genetike poligama, spite esti socie monogama. Masklo viglas inan aktivon por eviti perfidon. Masklo povas uzi diskonvinkajn alarmvoĉojn por interrompi eksterpara pariĝado al sia partnero.
Kiel la alternativa nomo Domhirundo implicas, Kamphirundoj tipe nestumas en atingeblaj konstruaĵoj kiel grenejoj kaj staloj, aŭ sub pontoj aŭ havenetoj. La pokalforma nesto estas lokita ĉe trabo aŭ kontraŭ taŭga vertikala surfaco. Ĝi estas konstruita de ambaŭ seksoj, kvankam plej ofte de la ino, per kotobuletoj kolektitaj en sia beko kaj kovrita de herberoj, plumoj, algoj aŭ aliaj mildaj materialoj. Kamphirundoj povas nesti kolonie kie estas sufiĉe bonkvalitaj nestolokoj, kaj ene de kolonio, ĉiu paro defendas teritorion ĉirkaŭ la nesto kio, ĉe eŭropa subspecio, estas 4 al 8 m. Kolonioj estas pli grandaj en Nordameriko. Almenaŭ en Nordameriko, Kamphirundoj foje engaĝiĝas en mutualisma rilato kun fiŝagloj. Kamphirundo konstruas sian neston ĉe fiŝagla nesto, ricevante protekton el aliaj rabobirdoj kiuj estas forpelitaj de la nure fiŝomanĝanta fiŝaglo. Fiŝaglo estas alarmita de eventuala ĉeesto de tiuj predantoj per la alarmvoĉo de la hirundoj.
Antaŭ manfaritaj nestolokoj iĝis komunaj, Kamphirundoj nestis en klifoj aŭ kavoj, sed tio estas nuntempe rara. La ino demetas 2 al 7, sed plej ofte 4 aŭ 5, ruĝecpunktitajn blankajn ovojn. En Eŭropo, ino faras preskaŭ la tutan kovadon, sed en Nordameriko masklo povas kovi ĝis 25 % de la tempo. La kovado daŭras kutime 14–19 tagojn, kun aliaj 18–23 tagoj antaŭ elnestiĝo. Junuloj restas kaj estas manĝigataj de la gepatroj dum unu semajno post elnestiĝo. Eventuale la unujaraĝaj birdoj el la unua ovodemetado povas helpi en la manĝigado de la idoj de la dua ovodemetado. Kamphirundoj ĉikanas entrudulojn kiel katoj aŭ akcipitroj kiuj alvenas tro proksime de sia nesto, ofte flugante tre proksime de la minaco. Plenkreskaj Kamphirundoj havas malmulte da predantoj, sed kelkaj estas prenataj de akcipitroj, falkoj kaj strigoj. Nestoparazitado de bovobirdoj en Nordameriko aŭ de kukoloj en Eŭrazio estas rara.
Okazas kutime du ovodemetadoj, kaj la origina nesto estas reuzata por la dua ovodemetado kaj eĉ estas riparita kaj reuzata por venontaj jaroj. Reprodukta sukceso de ovoj estas de 90 % kaj de idoj 70–90 %. Averaĝa morteco estas de 70–80 % en la unua jaro kaj de 40–70 % ĉe plenkreskuloj. Kvankam oni atingas aĝojn de pli ol 11 jaroj, plej parto survivas malpli de 4.
Kamphirundoj hibridiĝas kun la Klifhirundo (Petrochelidon pyrrhonota) kaj la Kavhirundo (P. fulva) en Nordameriko, kaj kun la Murhirundo (Delichon urbicum) en Eŭrazio, kun kiu oni faras unu el la plej komunaj paserinaj hibridoj.
Statuso
Tiu ĉi estas specio kiu historie profitis el arbarklarigado, kiu kreis malfermajn habitatojn, kaj el homa loĝado, kiu havigis al ili abundon de sekuraj manfaritaj nestolokoj. Estis lokaj malpliiĝoj pro uzado de DDT en Israelo en la 1950-aj jaroj, pro konkurenco por nestolokoj kun paseroj en Usono en la 19a jarcento, kaj pliiĝanta malpliiĝo en multaj partoj de Eŭropo kaj Azio pro agrikultura intensigo, reduktanta la disponeblon de insektoj manĝotaj. Tamen, estis pliiĝoj en la populacio de Nordameriko dum la 20a jarcento pro la granda disponeblo de nestolokoj kaj sekva etendo de teritorio, inklude la koloniigo de norda Alberta.
Specifa minaco al vintrumantaj birdoj el eŭropaj populacioj estas la transformado fare de sudafrika registaro de surterigejo de malgrandaj aviadiloj ĉe Durban en internacia flughaveno por la Futbala Mondpokalo 2010. La malgranda kanejo de 250 m2 de Monto Moreland estas nokta ripozejo por pli da 3 milionoj da Kamphirundoj, kio estas 1 % de la monda populacio kaj 8 % de la eŭropa populacio. Oni volas forigi la kanejon pro tio, ke la birdoj povus minaci la sekurecon de la aviadiloj. Tamen, sekvante detalan evaluon, radarteknologio permesus aviadilojn uzi la flughavenon kaj esti avertitaj de la birdomovojn kaj, se necese, agi por eviti la birdarojn.
Rilato kun homoj
Kamphirundoj estas alloga birdo kiu manĝas flugantajn insektojn kaj estis tolerataj de homoj kies konstruaĵojn ili uzas por nestumi. Kiel unu el la plej fruaj migrantoj, tiu rimarkinda specio estis vidata ankaŭ kiel frua pruvo de la alproksimo de somero.
En la Malnova Mondo, Kamphirundoj ŝajne uzis homfaritajn strukturojn kaj pontojn ekde senmemora tempo. Frua referenco de Vergilio en la Georgiko (29 BC) ...garrula quam tignis nidum suspendat hirundo (...la trilanta hirundo pendas sian neston el la traboj).
En literaturo
Multaj literaturaj referencoj estas bazita sur la nordena migrado de Kamphirundoj kiel simbolo de printempo aŭ somero. La proverbo pri neceso de pli ol unu pruvero estas tiom antikva kiom ĝis Aristotelo en sia Nikomakea Etiko: "Kiel ununura hirundo aŭ tago ne faras printempon, tiel ununura fojo ne faras fortunan aŭ feliĉan homon."
Kamphirundoj simbolas la venon de printempo kaj pro tio de amo en Pervigilium Veneris, malfrua Latina poemo. En "The Waste Land," T. S. Eliot citis la linion "Quando fiam uti chelidon [ut tacere desinam]?" ("Kiam mi estos kiel la hirundo, por ĉesi esti silenta?") Tio aludas al versio de la mito de Filomela kie ŝi iĝas najtingalo kaj ŝia fratino Prokne iĝas hirundo; en malpli familiaj versioj, la du specioj estas revertitaj. Aliflanke, imago de la asembleo de hirundoj por ilia sudena migrado konkludas la odon de John Keats nome "To Autumn."
Estas mencioj de Kamphirundoj en la Biblio, kvankam ĝi ŝajnas konfuze kun apusoj en multaj tradukoj, aŭ eble kun aliaj hirundaj specioj kiuj reproduktiĝas en Israelo. Tamen, "La pasero trovis por ŝi hejmon kaj la hirundo neston al si, kie ŝi povas zorgi siajn idojn" el Biblio Psalmoj 84, 3, ŝajne aludas la kamphirundon.
Kamphirundoj estas ankaŭ cititaj en kelkaj verkoj de William Shakespeare pro la rapido de ties flugo; ekzemple: "True hope is swift, and flies with swallow's wings ..." (La vera espero estas rapida kaj flugas per flugiloj de hirundo” el Akto 5a de Rikardo Tria, kaj "I have horse will follow where the game Makes way, and run like swallows o'er the plain." (Mi havas ĉevalon kiu sekvos kiam la ludo pluos kaj kuros kiel hirundoj super la ebenaĵo) el la dua akto de Titus Andronicus. Shakespeare referencas ankaŭ la ĉiujaran migradon de la specio poezie en The Winter's Tale, Akto 4a: "Daffodils, That come before the swallow dares, and take The winds of March with beauty; violets dim, ...". (Narciso, kiuj venas antaŭ kiam la hirundo kuraĝas kaj prenas la martajn ventojn per belo; malhelaj violoj...).
Ĉe kulturo
Pasintece, tolero al tiu bonfara insektomanĝanto estis plifortigita per superstiĉoj rilate damaĝon al hirundonesto. Tio estus kialo por ke bovoj produktu ĉu filakton ĉu nenian lakton aŭ por ke kokinoj ĉesu ovodemeti. Tio povas esti kialo de longvivdaŭro de hirundonestoj. Survivo, per ĉiujara taŭga riparado, por 10–15 jaroj estas kutima, kaj oni konas neston kiu estis okupita dum 48 jaroj.
En heraldiko tiu birdo reprezentas plej junajn idojn kiuj ne havas terojn. Ĝi estas, kiel apusoj, reprezentata senpieda, kio estis iam komuna kredo. Kiel sekvo de kampanjo de ornitologoj, Kamphirundoj estis deklaritaj kiel nacia birdo de Estonio ekde la 23a de junio de 1960.
Brumano
Brumano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Erve (LC), Fuipiano Valle Imagna, Lecco (LC), Locatello, Morterone (LC), Rota d'Imagna, Valsecca kaj Vedeseta. Kristanismaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj Roĥo kaj Sebastiano, kies religiaj memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj.
Sauvo Puhtila
Sauvo PUHTILA (1928–2014), artistnomo Saukki, estis finna kantotekstisto, komponisto kaj radioredaktoro. Li mortis en Helsinko en maljunulejo de Kustaankartano en novembro 2014. Li estis unu de plej ankraj finnaj kantotekstistoj. Li faris speciale finnajn tradukojn por eksterlandaj kantoj.
Keenen Ivory Wayans
Keenen Ivory WAYANS (naskiĝis la 8-an de junio 1958, Novjorko, Usono) estas usona aktoro, reĝisoro kaj filmoproduktisto. Li estas frato de Shawn Wayans, Marlon Wayans, Damon Wayans kaj Kim Wayans.
Divinka
Divinka (hungare Kisdivény [kiŝdivEnj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis Malá Divina.
Situo
Divinka situas laŭ dekstra bordo de Váh (kie la rivero havas akvorezervujon), laŭ flankovojoj. Žilina troviĝas je 4 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Baldaŭe keltoj vivis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1393 en parte hungara formo "Kys Dywyne". En 1438 la nuna slovaka formo "Divinka" aperis. En 1598 oni komputis tie 9 domojn. En 1784 109 vilaĝanoj (22 familioj) loĝis en 18 domoj, en 1828 188 vilaĝanoj loĝis en 14 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Divina, poste ĝi parte rericevis la mezepokan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En la 19-a jarcento 2 muelejoj, seguzino kaj brandofarejo produktis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisdivény 345 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Kysucké Nové Mesto, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Divinka 827 homoj, (810 slovakoj).
Entre-Deux
Entre-Deux (aŭ L'Entre-Deux) estas franca situanta en transmara departemento Reunio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Entre-Deusiens.
Kripta mikrasturo
La Kripta mikrasturo (Micrastur mintoni) estas specio de rabobirdo de la familio de Falkedoj kiu inkludas la falkojn, karakarojj kaj ties parencoj. Ĝi estas membro de la genro de Mikrasturoj kiuj estas tre similaj grizaj malgrandaj arbarfalkoj.
Disvastiĝo kaj historio
Ĝi troviĝas kiel stabilaj sed separataj populacioj en sudorienta Amazona pluvarbaro en Brazilo kaj plej nordorienta Bolivio. Ekzistas ankaŭ malnovaj specimenoj el la Atlantika arbaro de orienta Brazilo, sed ne estas ĵusaj konstatoj el tiu regiono, kaj ĝi eble estas formortinta de tie. Dum ĝi estas nekomuna en sia amazoniaj teritorioj, ĝi restas disvastigata, kaj estas klasita kiel Malplej Zorgiga fare de BirdLife International kaj IUCN. Delonge konfuzata kun la Dustria mikrasturo (aŭ foje kun la Plumba mikrasturo, M. plumbeus), la Kripta mikrasturo estas nova specio malkovrita en 2002 en la amazonia ĝangalo de la subŝtato de Pará, (Brazilo) kaj priskribita al la scienco nur en 2003 fare de la naturalisto Andrew Whittaker – tiele ambaŭ (aŭ tri) estas ekzemplo de kripta specikomplekso.
Ekologio
La Kripta mikrasturo loĝas en ĝangalaj zonoj de seka tero aŭ laŭsezone inundataj kun densa subgrundo. Ĝi estas timida kaj ofte sekretema birdo kiu estas rare observata hazarde.
Ili nutras sin el insektoj kaj senvertebruloj.
Aspekto
Ĝi estas specio ege simila al la parencaj specioj kiaj la Dustria mikrasturo, nome griza supre kaj en kape. La vizaĝa nuda haŭtaĵo kun vaksaĵo estas oranĝa kaj la iriso blanka. La beko estas hokoforma kaj griznigreca ĉe supra makzelo dum flavecoranĝa en suba. La brusto estas blankeca kun tre fajna horizontala strieco griza kiu laŭgrade malaperas al blanka ventro. La kruroj estas flavoranĝaj. Malkiel ĉe la Dustria mikrasturo, plenkreskuloj de Kripta mikrasturo havas nur ununuran blankan vostobendon (aldone al la mallarĝa blanka vostopinto) kaj ĉefe la vosto estas pli mallonga ol ĉe la aliaj mikrasturoj.
Oliver Onions
George Oliver Onions, (prononcita de lia familio kiel en legomo-vendejo, ne oh-NY-ons. Tio ankoraŭ devus esti notita, ke li estis laca kiel infano rilate al sia familia nomo.) (n. – m. ) estis signifa angla novelisto, kiu publikigis pli ol kvardek kolektojn de romanoj kaj okazintaĵoj. Antaŭ la komenco de sia kariero kun verkado li devene estis instruita kiel reklama grafikisto kaj li laboris kiel proponisto de afiŝoj kaj libroj kaj kiel ĵurnala ilustristo. Unuaj eldonoj de liaj noveloj estis publikigitaj kun kovertoj ilustritaj de Onions mem. En 1909 li edziĝis kun verkistino Berta Ruck kaj ili havis du filojn - Arthur (naskiĝinta en 1912) kaj William (naskiĝinta en 1913). Onions laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al George Oliver en la jaro 1918, sed li daŭrigis en la publikigado sub la nomo Oliver Onions.
Kripta mikrasturo
Aspekto
Nematuruloj havas du vostobendojn ĉu blankajn al sablokolorajn. Kontraste plenkreskuloj kaj preskaŭmaturuloj de gilvicollis havas pli longan voston kun du distingaj pli larĝaj blankaj vostobendoj, dum nematuruloj havas 2 aŭ 3 blankajn al sablokolorajn mallarĝajn vostobendojn.
NGC 2464
NGC 2464 estas triopa stelo en konstelacio Linko.
Kripta mikrasturo
Aspekto
Aliaj diferencoj estas ĉe mintoni pli ofte kontrastaj malhelaj frunto, krono kaj nuko, iom pli etenda orangza haŭtaĵo superokula, pli markata horizontala strieco en supra brusto, malpli etenda strieco en subaj partoj kaj manko de sablokolora nuanco en brusto.
NGC 2464
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
István Majer
István Majer [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Majer István estis hungara romkatolika pastro, teologo, episkopo, preposto, prelato, abato, grafikisto, ilustristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis Májer, liaj pseŭdonimoj estis Párkányi, Szives, M. I., István bácsi.
Biografio
István Majer frekventis gimnazion en Esztergom, poste li studis teologion en Nagyszombat. Dum la lernojaroj li okupiĝis ankaŭ pri desegnado kaj hungara lingvo. Li komence estis familia edukisto, krome li studis juron en Reĝa Universitato de Pest, eĉ li lernis krei akvafortojn. Liaj ilustraĵoj aperis en gazetoj, krome li eldonis akvafortajn bildojn pri sanktuloj. Li kreis ankaŭ litografiaĵojn. Li pastriĝis en 1836 en Vác, poste li komencis sian pastran karieron en Muzsla. Post 2 jaroj li servis en Esztergom, kie li ekinstruis en 1842. Inter 1849-1851 li instruis en la menciita Reĝa Universitato, en 1850 li estis nomumita inspektoro de ĉiuj lenejoj en urbo Pest. Li partoprenis en fondo de la unua infanvartejo de Pest. Li tre multe laboris por edukaj celoj. Inter 1857-1866 li estis pastro de Kürt, poste kanoniko en Esztergom. Li estis nomumita titulara abato en 1869, prelato en 1874, titulara episkopo en 1880, senatano en 1885, ĉefpreposto en 1889. Spite la pastran karieron li estis unu el la pioniroj de la hungara edukado. Li ricevis 3 reĝajn premiojn.
Brunnuka hilofilo
Ĝi troviĝas en Andoj en Kolombio, norda Ekvadoro, kaj plej okcidenta Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
Temas pri specio kun olivverdecaj supraj partoj, krom la tre ruĝecbrunaj krono kaj nuko (el kiuj tiu lasta nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie semibrunneus signifas precize “duonbruna”, ĉar la ruĝecbrunaj partoj ege kontrastas kun la ĝenerale helgrizaj vizaĝo kaj gorĝareoj), kaj helgrizaj subaj partoj. La bruneca nuanco atingas ankaŭ la bruston kaj ĉefe la brustoflankojn. La suba ventro estas flaveca. La beko estas rozkoloreca.
Tirimioara
Tirimioara [tirimjoara] (hungare: Kisteremi kiŝteremi) estas komunumo en Rumanio sude de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Crăciunești (Mureș).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 173 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 167 (65% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1264. Ĝi estis servutulvilaĝo, de 1332 ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kis-Küküllő).
Kalipso (luno)
Kalipso estas unu el la naturaj satelitoj de Saturno. Ĝi sekvas la saman orbiton kiel Tetiso.
Malkovro
Malkovris ĝin per teleskopo Dan Pascu, P. Kenneth Seidelmann, William A. Baum kaj Douglas Currie en la United States Naval Observatory, situejo de Flagstaff; kaj maldaŭre nomata S/1980 S 25.
Sekvantajn monatojn, oni faris de ĝi plurajn observojn kun nomoj S/1980 S 29, S/1980 S 30 , S/1980 S 32, kaj S/1981 S 2.
Orbito
En 1980, Seidelmann kaj al. montris ke Kalipso situas en la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Tetiso - Saturno, tie estas sur la sama orbito, kun malfruo de 60° (aŭ 1/6 da orbito). Tia punkto estas foje nomata "Troja punkto", pro tio, Kalipso estas dirata troja satelito de Tetiso.
Telesto, alia "troja satelito", sekvas la saman orbiton kaj situas en la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Tetiso - Saturno.
Aspekto
Kalipso havas neregulan formon, ĝia denso, 103 kg/m3, pensigas ke ĝi konsistigas el akva glacio. Ĝia surfaco estas hela kaj glata, malriĉa je krateroj, eble pro abrazio far de glaciaj partikloj elĵetitaj de la vulkanoj de Encelado.
Nomo
Ĝi ricevas nomon, aprobita de IAU, laŭ tiu de Kalipso, nimfo kaj oceanidino, filino de Oceano kaj Tetiso.
Naturregiono
En fizika geografio naturregiono estas, mezuritaj per parametroj de geofaktoroj kiaj klimato, reliefo, akvomastrumado, grundo, geologia konstruo kaj biosfero, karakteraj unuoj de la geografia regiono. La tre simila geografia esprimo pejzaĝo ofte estas uzata en identa signifo, parte ankaŭ diversmaniere, se „naturregiono“ nur priskibas la naturleĝe determinitajn komponantojn de la respektiva parto de la regiono, dum „pejzaĝo“ inkludas pliajn komponantojn kiel la uzado de la tero.
Crăciunești (Mureș)
Crăciunești [krəĉuneŝtj] (hungare: Nyárádkarácson [njaradkaraĉon]) estas komunumo en Rumanio sude de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi Budiu Mic, Ciba, Cinta, Cornești, Foi, Nicolești kaj Tirimioara.
Loĝantaro
En 1910 Nyárádkarácson havis 646 loĝantojn (hungaroj, ciganoj), en 1992 2 464 (75 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1444. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda). En 1964 oni aligis al ĝi Nicolești (Mureș), Ciba kaj Foi.
En 2006 la komunumo denove estis reorganizita; la vilaĝoj Ciba, Foi kaj Nicolești ree memstariĝis, restante en la komunumo. Per tio la loĝantaro de Crăciunești malkreskis de 2 455 (en 2002) al 1 040 (en 2011).
Juan Manuel de Rosas
Juan Manuel de Rosas (30a de marto 1793 – 14a de marto 1877), estis politikisto, armea oficiro kaj kaŭdilo kiu regis en la Argentina Konfederacio preskaŭ seninterrompe el 1829, post venki super la generalo Juan Lavalle kaj iĝi guberniestro de la provinco Bonaero, ĝis 1852. Li foriris el Bonaero kaj loĝis en ekzilo dum 20 jaroj en Anglio, kie li mortiĝis en Southampton en 1877.
Biografio
Li devenas el patro militisto el Hispanio kaj patrino de familio de riĉaj terposedantoj krioloj. Li komencis sian karieron kiel helpa soldato dum la Britaj Invadoj al Rivero Plata en 1806 kaj 1807. Poste li konis la vivon en la bieno de la familio kaj la vivstilon de gauĉoj. En 1811 li jam siciis pri administrado kaj en 1813 li edziĝis al filino de riĉa familio bonaera. Li dediĉis sin al negocado kiel terposedanto kaj produktanto de salita viando jam ekster la familia medio.
La Maja Revolucio de 1810 kondukis lin al la politiko. Kiel terposedanto, malfidis disde revolucio iniciatita de ĉefurbaj komercistoj kaj burokratoj. Krome mankis al li la sekureco de la kolonia ordo. En Julio de 1816, Rosas kaj similuloj akceptis la sendependon kiel jam farita fakto. Post la sendependo eksplodis disigo de teritorioj kiuj estis formintaj partojn de la Viĉreĝlando Rivero Plata. Kelkaj provincoj insurekciis kontraŭ la centra registaro pri la kvanto de aŭtonomeco por la provincaj registaroj. La Partio Unueciga defendis hegemonion de Bonaero dum la Argentinaj Federaloj defendis provincan aŭtonomecon. Estis la epoko de la Argentinaj enlandaj militoj. En 1820 Rosas kaj liaj gauĉoj savis Bonaeron de la atako de la provincaj armeoj. Li akiris prestiĝon kaj riĉon. Ĉirkaŭ 1830, li estis la 10a plej riĉa terposedanto en la provinco Bonaero, posedante 300,000 bovojn kaj 170,000 hektarojn.
Guberniestro de Bonaero
Li aliĝis al la Federala Partio, kvankam ideologio apenaŭ estis grava por li, kiu interesiĝis ĉefe por ordo. Tiele en 1820 konsideris invadon fare de federaloj kiel minaco por Bonaero kaj aliĝis al la unueciguloj. Sed kiam tiuj promesis ekonomiajn postulojn al la provincoj, Rosas vidis tion ankaŭ kiel minaco por la interesoj de Bonaero. En 1827 li havis altrangan postenon kiel militestro de milicoj. Decembre de 1828, la unuecigulo Juan Lavalle arestis kaj ekzekutis Dorrego, la ĝistiaman bonaeran guberniestron. Post la malapero de Dorrego, Rosas plenigis la vacuojn de federalisma estro kaj ribelis kontraŭ la unueciguloj. Li alianciĝis kun Estanislao López, estro de la Provinco Santa Fe, kaj tiuj venkis super Lavalle ĉe la Batalo de la Ponto Márquez en aprilo 1829. Kiam Rosas eniris en la urbo Bonaero novembre tiujare, li estis venkinta militestro kaj estro de la federuloj.
La 6an de decembro 1829, la Ĉambro de Reprezentantoj de Bonaero elektis Rosas kiel guberniestro kaj garantiis lin per eksterordinara povo. Tio markis la komencon de lia reĝimo, proskribita de historiistoj kiel diktatoreco. Li uzis cenzuron kaj apartigis siajn opoziciantoj, ĉar interesiĝis nur pri pluteno de ordo.
Dum sia regado li devis okupiĝi pri ekonomiaj problemoj kaj la povo de unueciguloj kiun hegemoniis en kelkaj provincoj. La kapto de José María Paz, ĉefa estro de unueciguloj, en marto 1831 rezultis en la fino de la milito inter tiuj kaj la federaloj; ĉiukaze Rosas permesis provincan aŭtonomecon per la Federala Pakto. Fine de sia unua regadotempo, oni konsideris ĝenerale ke Rosas plibonigis la politikan kaj la financan stabilecon. Tamen li ankoraŭ havis opozicion de federuloj, kiuj estis akceptintaj diktatorecon kiel provizoran solvon, nun postulis la adopton de Konstitutio, kio absolue ne plaĉis al Rosas. Ĉiukaze lia regadotempo finis la 5an de decembro 1832.
La Kampanjo de la Dezerto
Dum la registaro en Bonaero okupiĝis pri aliaj aferoj, ranĉistoj ekmoviĝis al sudaj teritorioj kiuj ĝis tiam estis okupitaj de indiĝenaj popoloj. La rezulta nekontrolita terkapto kaj konfliktoj postulis reagon de la registaro. Rosas mem estis apoginta tiun politikon, ĉar li estis donante teron al militveteranoj kaj al ranĉistoj serĉe de alternativaj herbejoj dum sekegoj. La registaro donis al Rosas estron de armeo por subpremi la indiĝenojn de la disputita teritorio. Rosas bone traktis tiujn indiĝenojn kiuj submetiĝis al la blankuloj, sed ankaŭ luktis arde kontraŭ tiuj kiuj malakceptis tion. La Kampanjo de la Dezerto daŭris el 1833 al 1834, kaj Rosas sukcese subkaptis la tutan regionon. La konkero de la sudo fare de Rosasmalfermis multajn aldonajn eblojn por pluaj teritoriaj etendoj.
Ludotablo (orgeno)
La ludotablo estas tiu parto de la orgeno, ekde kiu omi centrale mastrumas ĉiujn mekanismojn de la instrumento. Depende de la ekipo de la orgeno ĝi havas la klavarojn (manualoj kaj pedalaro), la registrotiriloj kaj notopupitro (plejparte kun iluminado). Krome oni trovas sur ĝi mastrumelementojn de la ludhelpiloj, ekz. konektilojn, jaluziŝvelilon kaj registroŝveligilon, aŭ ŝaltilojn por la kombiniloj. Kelkfoje ludotablo havas ankaŭ ventpremo-indikilojn kaj voltmetrojn.
Juan Manuel de Rosas
Dua guberniepoko
Dum Rosas estis en la Kampanjo de la Dezerto, nome en oktobro de 1833 okazis rosisma puĉo kiu postulis revenon de Rosas kiel absoluta guberniestro. La provinca guberniestro Juan Ramón Balcarce rezignis, kaj same aliaj du sukcedantoj. La 7an de marto 1835, Rosas estis reelektita guberniestro kaj ricevis denove diktatorajn povojn. Li kontrolis la tuton de la administrado, inklude la juĝan sistemon, pere de lojalaj subuloj. Balotado estis ĉiam favoraj al li, ĉar temis pri manipulitaj eektadoj, kio laŭ li necesis, ĉar por needukita popolo, tio estis garantio de la stabileco. Liaj partianoj ricevis premiojn, dum opoziciantaj gazetoj estis bruligitaj publike surstrate. Oni starigis kulton al la personeco de Rosas pere de portretomontrado, paradoj ktp. Rosismo jam ne estis nur federala frakcio, sed la tuta federismo estis rosista, dum unueciguloj estis kontraŭ-rosisma movado. Totalismo estis etendita al ĉiu aspekto de la vivo: kontraŭunuecigaj motoj aperis en oficialaj dokumentoj, eĉ civiluloj estis devigitaj porti ruĝajn signojn aŭ eĉ vestaĵojn, eĉ tipaj lipharoj estis devigaj! Oni ne plibonigis la vivkondiĉojn de malriĉuloj, kamparanoj, indiĝenoj aŭ nigruloj. Sklaveco estis permesita kaj Rosas mem posedis sklavojn. Ĉiukaze li estis populara inter nigruloj, kun kiuj li foje partoprenis en kandombleo, kaj gauĉoj, kiuj miris sian ordonemon.
Ludotablo (orgeno)
Teknika dispozicio
Je mekanikaj orgenoj la ludotablo estas konstruata tuj apud la orgenon (ofte ankaŭ kiel ŝlosebla „ludoŝranko“ en la malsupra muro de la orgenfasado), por teni la ludopezon kaj la difektiĝemon de la orgeno kiel eble plej malgranda. Sekve malfavore la orgenisto plej ofte ludas kun la dorso al la publiko; tiukaze oni nomas tion frontluda kaj flankluda. Tiu lasta okazas prefere ĉe pli malgrandaj, unumanualaj orgenoj kun malmulte da spaco. Nur ekde la enkonduko de la pneŭmatika ludotraktilaro en la 19-a jarcento oni konstruis libere poziciitajn ludotablojn kun vido en la spacon. Je la uzado de elektronika, elektra aŭ elektro-pneŭmatika traktilaro eblas eĉ ruleblaj ludotabloj, kiujn oni povas flekseble pozicii laŭbezone en la preĝejo aŭ koncertejo. Grandaj orgenoj ja ankaŭ povas havi du identajn ludotablojn (mekanika tuj ĉe la instrumento, kaj elektrika en la preĝejo), kiujn oni uzas laŭokaze resp.laŭcele (diservo aŭ koncerto). En preĝejoj kun pluraj orgenoj kelkfoje ekzistas ĉefludotablo, ekde kiu ĉiuj orgenoj estas centrale ludeblaj.