cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sankta Ildut
Legendo pri sankta Ildut
Ildut estis emociita pro tio. Li do liberigis la birdojn, kiuj neniam revenis.
Hopvatnet
Hopvatnet estas norvega lago kiu kuŝas en municipo Steigen en Nordland.
Anselmo Duarte
Anselmo Duarte Bento (naskiĝis la 21-an de aprilo 1920 en Salto, São Paulo, mortis la 7-an de novembro 2009 en San-Paŭlo) estis brazila aktoro, filmreĝisoro kaj scenaristo.
Duarte estas pioniro de la nova brazila kinematografio Cinema Novo de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Liaj filmoj estis multfoje premiitaj: la filmo „O Pagador de Promessas“ (La plenuminto de la voto) gajnis la Oran Palmon de la Festivalo de Cannes 1962, krome ĝi estis nomumita por Oskaro. Lia filmo „Vereda de Salvação“ (La pado de Salvo) estis nomumita por la Ora Urso dum Berlinale 1965.
1525 Savonlinna
1525 Savonlinna estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la finnlanda urbo Savonlinna.
Renormuma grupo
Renormuma grupo de Wilson
Specife, konsideru eŭklida kampteorio Ni restriktu la aron de dinamikaj variabloj el tutaj movokvantaj komponantoj \phi(p) al nure komponantoj verigantaj |p|<M (kie M estas energia skalo) per integrali la komponantojn \phi(p) kun |p|>M: kie nomiĝas la efektiva lagranĝiano (aŭ efektiva ago, se la dimensioj inkluzivas tempon).
Ekvacio de Callan–Symanzik
La renormuma grupo de Wilson estas simpla koncepte, sed praktike kalkuli uzante ĝin estas malfacile, pro kiu oni uzas la formulado de Callan–Symanzik.
Konsideru teorio kun unu sendimensia kuplokonstanto \lambda. Konsideru la renormumita n-punkta funkcio renormumita simile al la surmasoŝela skemo, sed sur la nefizikaj movokvatoj p^2=-M^2.
Observu ke la nuda n-punkta funkcio devas ne dependi de la renormuma skemo. Se ni ŝanĝus la renormuman skemon infinitezime, do G_n devus ŝanĝi ankaŭe pro fiksi Z^{n/2}G_n konstante: Laŭ renormumita perturba teorio, la kalkulo de G_n dependas nur de la renormumita kuplokonstanto \lambda kaj la renormuma skalo M. Tial la kvanto ankaŭ dependas nur de \lambda kaj M. Laŭ dimensia analitiko ni povas esprimi por ia funkcio \gamma.
Dume, \lambda ankaŭ ŝanĝas infinitezime, kaj ni skribu Do simile dependas nur de \lambda kaj M. Laŭ dimensia analitiko ni povas esprimi por ia funkcio \beta.
Fine, komponante la esprimojn, ni havas la formulon Tiu ĉi estas la ekvacio de Callan–Symanzik. La funkcio, la beta funkcio , priskribas la ŝanĝon de kuplokonstantoj tra ŝanĝo de renormuma skalo. Simile, la gama funkcio priskribas la ŝanĝon de renormuma faktoro de kampa forto.
9672 Rosenbergerezek
9672 Rosenbergerezek estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov, ĉirkaŭ 35 km sud-oriente de Prago.
Nomo
Ĝi estis nomita por celebri la nupton de Kamila Rosenbergerová kaj Tomáš Rezek la. Tomáš, amiko de la malkovrinto, laboris kiel helpanta esploristo en la Observatorio de Ondřejov dum du jaroj.
Miklós Farkas
FARKAS Miklós [farkaŝ] hungara instruisto, fakverkisto pri matematiko. Li naskiĝis Marosvásárhely la 31-an de majo 1941. Li estas la filo de instruisto, folkloristo Jenő Farkas kaj la pli aĝa frato de redaktoro, literaturhistoriisto Jenő Farkas.
NGC 1363
NGC 1363 (aliaj indikoj — PGC 13245, IRAS03324-1000) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Miklós Farkas
Kariero
Miklós Farkas diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en 1963 en UBB de Kluĵo, kaj li instruis inter 1963 kaj 2000 en Sighișoara en Liceo Mircea Eliade. Li estis aŭtoro kaj kunulaŭtoro de matematikaj lernolibroj. Li publikis plurajn fakartikolojn.
NGC 1363
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bagration-Muĥranski
La Bagration-Muĥranski estas kartvela princa familio, flanka branĉo de la iama reĝa dinastio de la Bagrationoj el kiu ĝi eliris dum la 16a jarcento, kaj ricevis apanaĝe la bienon de Muĥrani situa en Kartli, centra Kartvelio. La familio estis konata de tiam kiel Muĥran-Batoni (en kartvela მუხრანბატონი), kio signifas "senjoroj (batoni) de Muĥrani".
Butila fosfato
Butila fosfato aŭ tributila ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la butila alkoholo kaj fosfata acido. Ĝi estas senkolora, lakteca aŭ malhela likvaĵo, malmulte solvebla en akvo. Butila fosfato posedas 12 karbonatomojn, 27 hidrogenatomojn, 4 oksigenatomojn kaj 1 fosforatomon. Butila fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de butilaj derivaĵoj.
Ĥaim Rumkovski
Ĥaim Mordeĥaj Rumkovski (naskiĝis la, mortis la ) estis pola judo kaj milita negocisto, enpostenigita de Nazia Germanio kiel la ĉefo de la Konsilio de Plejaĝuloj en la lodza geto dum la germana okupo de Pollando en la dua mondmilito. Li akiris eksponenciale pli multe da potenco per transformo de la geto al industria bazo, fabrikanta militajn provizojn por la armeo Wehrmacht laŭ la erara kredo, ke produktivo estus ŝlosilo al juda postvivado de la Holokaŭsto. La nazioj likvidis la geton en 1944. Ĉiuj restantaj kaptitoj estis senditaj al ekstermejoj post militaj malvenkoj en la Orienta Fronto de la dua mondmilito.
Anadolu Feneri
Anadolu Feneri estas historia lumturo ankoraŭ uzata, kii situantas sur la azia flanko de Bosporo nome enirejo al la Nigra Maro ĉe Istanbulo, Turkio. Anadolu estas la turka nomo por Anatolio. Ĝi estas antaŭ la lumturo Rumeli Feneri, kiu estas ĉe la eŭropa flanko de la markolo je distanco de 3.7 km. Konekta linio inter ambaŭ lumturoj markas la nordan limon de la Haveno de Istanbulo. La loko, kie la lumturo staras, estas nomita Anadolufeneri, kio estas nuntempe vilaĝo de fiŝkaptistoj en la distrikto Beykoz.
Al-Mu'tasim
Abū Isḥāq Muḥammad ibn Hārūn ar-Raŝīd (أبو إسحاق محمد بن هارون الرشيد; Oktobro 796 – 5a de Januaro 842), pli bone konata laŭ sia lakab nomo al-Muʿtaṣim bi-llāh (المعتصم بالله, "kiu serĉas rifuĝon en Dio"), estis la oka abasida kalifo, kiu regis de 833 ĝis sia morto en 842. Filo de Harun ar-Raŝid, li sukcedis sian duon-fraton al-Ma'mun, ĉe kiu li estis servinta kiel militista komandanto kaj guberniestro. Lia regado estis markita per la enkonduko de turkaj sklav-soldatoj (ghilmān aŭ mamālīk) kaj la establadon fare de ili de nova ĉefurbo ĉe Samaro. Tio estis mejloŝtono en la historio de la Kaliflando, ĉar la Turkoj estos tuj hegemoniaj por kontroli la regadon de Abasidoj, eklipsante arabajn kaj iranajn elitojn kiuj estis ludintaj ĉefajn rolojn en la komenca periodo de la Abasida ŝtato. Interne, al-Mu'tasim daŭrigis la subtenon de al-Ma'mun de Mutazilismo kaj ties inkvizicio (miḥna), kaj la centralizitan administracion, malpliigante la povon de provincaj guberniestroj favore al malgranda grupo de malnovaj civilaj kaj militistaj funkciuloj en Samaro. La regado de Al-Mu'tasim estis markita ankaŭ de kontinua militado, kaj kontraŭ internaj ribeloj kiaj la ribelo de Ĥuramita Babak Ĥorramdin aŭ la insurekcio de Mazjar de Tabaristano, sed ankaŭ kontraŭ la Bizanca Imperio, kie la kalifo persone estris la faman rabadon de Amorium, kio certigis lian reputacion kiel milit-kalifo.
121715 Katiesalamy
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Katie Baumann Salamy, Ĉefan Sekretariinon de la Divido pri Mekanikaj Sistemoj de la Kosmoflugcentro Goddard de la NASA. Antaŭ tio, ŝi estis Fakulino pri Projekta Subteno por la Misio de Asteroida Specimena Revenigo OSIRIS-REx de la NASA.
Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)
Kantono Ferguson (angle: Ferguson County) estis administra unuo en Vaŝingtona Teritorio. Ĝi enhavis pli-malpli la saman enhavon kiel la nunaj kantonoj Yakima kaj Kittitas. La teritoria parlamento kreis la kantonon la kaj malfondis ĝin la.
Esperanto-movado en Hungario
La Esperanto-movado de Hungario konsistas de multaj individuoj kaj organizoj. La jena priskribo ĉefe venas de la artikolo pri Hungario en Enciklopedio de Esperanto (EdE) – fakte eldonita en Budapeŝto, Hungario, 1934.
La unua hungara esperantisto estis lingvoprofesoro Gábor Bálint en la malfrua 1890-aj jaroj. Du eminentaj esperantoverkistoj, Julio Baghy kaj Kálmán Kalocsay estis hungaroj – fakto kiu ankaŭ donis gravan rolon al literaturo en la landa movado. La denaska esperantisto kaj blogisto Stela Besenyei-Merger estas hungaro. Hungaria Esperanto-Asocio estas esperantista asocio de Hungario, kaj Hungara Esperantista Societo Laborista estis laborista esperanto-asocio de la lando. La Verda Standardo kaj Hungara Esperantisto estis fruaj influaj gazetoj.
La Universala kongreso en Krakovo 1912 okazis en tiama Aŭstrio-Hungario, nuntempa Pollando, tamen ne en la hungara parto de tiu ŝtato. La universalaj kongresoj en Budapeŝto en Budapeŝto en 1929, UK 1966 kaj UK 1983 okazis en Hungario.
En Hungario ekzistas en la lernejoj ŝtate rekonitaj ekzamenoj pri Esperanto.
Hungario estis laŭ EdE: ”Malgranda nacio kun lingvo neapartenanta al la hindoeŭropa lingvofamilio, popolo vivanta en la multlingva Mez-Eŭropo: jen bona tereno por lingvo internacia, tamen Esperanto atingis la landon nur en 1897.”
Por superrigardo de la historio de la Esperanto-movado en Hungario, ankaŭ vidu Datoj de la hungara Esperanto-movado.
Ŝtate rekonitaj ekzamenoj
En Hungario okazas ŝtate rekonitaj ekzamenoj pri Esperanto. Studentoj bezonas por fini siajn studojn, depende de la altlernejo, konfirmon pri lingvokono en unu aŭ du fremdaj lingvoj libere elekteblaj. Eblas elekti ankaŭ Esperanton. Inter 1995 kaj 1999 okazis jare ĉ. 500 tiaj ekzamenoj, ekde 2000 okazis kresko kaj ekde 2002 ĉiujare estas ĉ. 6000 ekzamenoj. La kaŭzo estas malpli la entuziasmo pri la lingvo mem – ĉefe kaŭzas tion, ke Esperanto estas lernebla multe pli rapide ol aliaj lingvoj.
Sume ĝis 2007 tiel okazis pli ol 40 000 ekzamenoj. Necesas konscii, ke tio ne signifas same multajn personojn, eble nur 30 000, ĉar la nombro inkluzivas la malsukcesojn kaj sekve la ripetojn.
Societoj
La ĉefa esperantoorganizo de Hungario estas Hungaria Esperanto-Asocio, HEA (en EdE ’HES’), fondiĝita en 1902, kiu havas pluraj membro-organizoj, krom lokaj grupoj inkluinte Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo, Hungaria Asocio de Esperantistaj Pedagogoj, Hungara Fervojista Esperanto-Asocio kaj aliaj. Alia grava frua organizo estis Hungara Esperantista Societo Laborista, HESL.
Krom HEA kaj HESL, ekzistis la jenajn societojn en la frua 1930-a jardeko:
Unuaj esperantistoj kaj grupoj
La unua esperantisto en Hungario estis Gábor Bálint, universitata profesoro en tiam hungarlanda Kolozsvár, ŝajne varbita de la propagando de Beaufront. En 1897 Bálint eldonis litografite la regulojn de Esperanto kaj gvidis kurson por universitataj studentoj. La juna Ábel Barabás partoprenis, kaj verkis en 1898 la unuan hungarlingvan Esperanto-lernolibron, kun sprite defendita antaŭparolo de Bálint.
Sekvis multaj artikoloj atakaj en la gazetaro kaj malmultaj defendaj. La gramatikon aĉetis nur kelkaj, inter ili la presejposedanto Pál Lengyel, kiu tamen fariĝis fervoran esperantiston. En 1900 li transprenis la eldonadon de la gazeto Lingvo Internacia, kaj pli malfrue kunfondis kaj direktis la Presa Esperantista Societon en Parizo.
Dum 1901 en Budapeŝto ekfunkciis la unua Esperanto-grupo, kun gvidanto József Miletz; tie eklaboris ankaŭ Ágost Marich. La kunvenoj okazis en la trinkejo Kecskeméti Borház, Dobstrato 100, pri kiuj Géza Nyulászy skribis en Hungarlanda Informilo (1912) jene:
(15114) 2000 CY101
(15114) 2000 CY101 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana amatora astronomo Wolf Bickel elde sia observatorio de Bergisch Gladbach (Germanio).
Esperanto-movado en Hungario
La frua 20-a jarcento
En la frua 20-a jarcento funkciis grupoj aŭ rondoj en Versec, kie profesoro Pál Tholt laboris tre ageme, Szeged, Debrecen kaj Kolozsvár. La propagando estis fekunda ĉefe ĉe la stenografoj, Lajos Jakab kaj Zoltán Baranyai en 1907 sukcesis voĉdonigi la stenografian societon en Szeged. La propagando havis sukceson ankaŭ okaze de la Internacia Kuracista Kongreso en 1909 (d-roj Róbert Schatz, Leó Loránd kaj József Kovács).
En tiu tempo jam laboras tute grandskale Marich, kiu ĝis la Unua mondmilito restis la plej agema hungara esperantisto. Li vojaĝis tra la tuta lando, faris propagando-paroladojn, kolektis monon, aranĝis kursojn, eldonis kaj redaktis LVSt.
Kojnotombo de An tOileán
La kojnotombo An tOileán (Island) estas en komparo al la 20 km fora kojnotombo Labbacallee relative malgranda kojnotombo, kiu estis elfosita an la jaro 1957. La An tOileán-kojnotombo situas ĉ. 8,8 km sude de Magh Ealla (Mallow) en la graflando Corcaigh en Irlando. La tombo de Trefignath sur la insulo Ynys Môn (Anglesey) tre similas al tiu de An tOileán.
Esperanto-movado en Hungario
La frua 20-a jarcento
La vigla kaj ampleksa agado de Marich donis fortan puŝon al la movado, kvankam kelkaj strangaj flankoj de tiu ĉi agado kaŭzis ankaŭ malbonŝancajn konsekvencojn. Jam en 1909 granda parto de la HES-anoj estis malkontenta pri la agado de Marich, kaj pro tio ili elektis novan prezidanton: ĉefapelacian juĝiston Dezső Szentmáriay. Marich kaj liaj amikoj eksiĝis, restis nur 98 anoj, sed jam en 1910 la laboro de la societo plivigliĝis kaj la membraro duobliĝis.
Kojnotombo de An tOileán
Kojnotomboj estas megalita konstruaĵo el la malfrua Neolitiko kaj frua Bronzepoko.
Esperanto-movado en Hungario
La frua 20-a jarcento
La 24-an de majo 1911 la du disigitaj societoj kunfandiĝis sub nomo de Hungarlanda Esperanto-Societo kun la sama mallongigo HES, kaj prezidanto fariĝis tutlande konata politikisto, gvidanto de sociaj reformmovadoj, Sándor Giesswein. Li restis vaste estimata prezidanto ĝis sia morto en 1923. Jam la tago antaŭ la kunfandiĝo Giesswein pledis en Parlamento por la instruado de Esperanto, kaj li ricevis komision reprezenti la ministron de la edukado dum la Universala Kongreso en Antverpeno 1911 kaj la UK en Krakovo 1912.
Vizitoj de kelkaj eksterlandanoj, kiel tiu de francaj Paul Fruictier, ankaŭ franca profesoro Albert Offret en 1903, kaj de G. Kolowrat el Rusio en 1904 estis bonefikaj. Ĉirkaŭ la kongresoj, kelkaj aliaj konataj esperantistoj vizitis la lando. La usona Donald Parrish en novembro 1911, la kartvela Giorgi Ciklauri (ps. Tiflisano) kaj la svisa Edmond Privat komence de 1912 restadis en Hungario.
Landaj kongresoj kaj UK 1912
Jam de la 21–a ĝis 23-a de aŭgusto 1912, nur kelkaj tagoj post la UK, oni povis aranĝi en la ĉefurbo Budapeŝto la unuan hungaran Esperanto-kongreson, kiun ĉeestis ankaŭ multaj alilandanoj, venintaj de la samjara UK en Krakovo. La kongreso bone sukcesis, oni prezentis en la Urania teatro la komedion triaktan Tri Gardistoj de Ferenc Herczeg en la traduko kaj ĉefrolo de Olga Liebner. Samokaze estis en Budapeŝto ankaŭ la Tria Katolika Esperanto-Kongreso. La dua landa kongreso okazis en 1913 en Arad, la tria en 1914 en Szeged, kie kaŭzis akran debaton la problemo, ĉu la sekva kongreso okazu en Bratislavo kune kun la aŭstria kongreso. Fine la plimulto (52:16) aprobis la komunan aranĝon, sed pro la milito ĝi tamen ne okazis.
Esperantistoj sukcese propagandis ankaŭ ĉe internaciaj kongresoj de feministoj, stenografiistoj kaj libroeldonistoj, okazintaj ĉiuj tri en 1913. En kongreso de komerca instruado estis Esperanto-ekspozicio aranĝita de Pál Balkányi, kiu tiam funkciis unue, kiel memstara propagandisto. Majoro Mavro Ŝpicer aranĝis publikan ludon de La Espero per milit-orkestro en kafejĝardeno.
La vasta laborado alportis siajn fruktojn ankaŭ en la provinco. Eble la plej vigla movado estis en Bratislavo, kie la 2-an de junio 1912 okazis standardofesto, partoprenita ankaŭ de esperantistoj el Vieno.
Post la Unua mondmilito, en 1922 oni jam aranĝis la 4-an landan kongreson en Miskolc, kie ĉeestis 214 esperantistoj el 19 lokoj. En 1923 la venonta hungara kongreso okazis en Pécs, kiun partoprenis 190 anoj. Ankaŭ la sekvaj kongresoj en Szombathely 1924, Budapeŝto 1925, kaj la 8-a en Gyöngyös 1926 faris plimalpli da propagando. En 1924, post la UK en Vieno, la budapeŝtaj esperantistoj denove aranĝis postkongreson, kiu revekis multajn izolajn esperantistojn, kiujn ne interesas la propagandaj aŭ organizaj laboroj.
HESL kaj konfliktoj kun la ŝtato
fondiĝis la Hungaria Esperantista Societo Laborista (HESL). HESL eklaboris vigle, ne timante pro la malhelpoj, el kiuj unu tiutempe kaŭzis publikan pritraktadon. En Székesfehérvár la polico malpermesis la propagandan kunvenon, kun la motivo, ke Esperanto estas kvazaŭ ŝtelista lingvo ("slango"). Post gazetaj kritikoj, la policestro argumentis ke "Estas nepermesate, ke laboristoj lernu lingvon, kiun ne komprenus la labordonanto". Giesswein en novembro 1913 faris interpelacion en la parlamento kun sufiĉa sukceso. HESL eklaboris ankaŭ province.
La terenoj de la laborista societo estis ĉefe la sindikatoj, la organizaĵoj de la socialdemokrata partio. HESL superis laŭ EdE en kelkaj rilatoj la neŭtralan societon: interalie instruado kaj propagando estis prizorgataj pli sisteme, kaj 1922–1927 la societo eĉ havis kantistaron sub profesia gvidado.
Kroppenstedt
Kroppenstedt estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Esperanto-movado en Hungario
La unua mondmilito kaj poste
Meze de 1914 la movado montris konstantan progreson, sed la militeksplodo igis duonsvena la tutan movadon. Ĝi mutigis la plej entuziasmajn esperantistojn per la cenzuro, malhelpis jam de la militkomenco la Esperant-lingvan korespondadon kun la eksterlando, distranĉis la internaciajn rilatojn. La Verda Standardo aperis ankoraŭ kaj ĝi petis foje "la militistajn s-anojn, ke ili en la milito ĉiam portu la Esperantan stelon", sed ankaŭ ĝi ĉesis en oktobro 1915.
Nur en 1917 montriĝis kelkaj signoj de la reviviĝo. En 1918 en la milit-ekspozicio sur la Margaretinsulo en Budapeŝto estis ŝranko (aranĝita de Balkányi) – apud grenado de 42-centimetra kanono! – kiu montris interesajn dokumentojn pri la milita rolo de Esperanto. Samloke okazis vesperkunveno por honori la malnovajn pionirojn, d-rojn Loránd kaj Schatz, kiuj revenis el la militkaptiteco. László Izsó komencis presigi abunde flugfoliojn pri Esperanto. Komenciĝis regulaj grupkunvenoj, precipe laboris Geiger Elek Tolnai, Balkányi kaj Béla Rácz. En julio aperis la Hungara Esperantisto, redaktita de Péter Turzci, kaj tiu ĉi donis freŝan forton al la movado. Ankaŭ la "Orienta Foiro" denove donis lokon por Esperanto-ekspozicio. Okazis komuna ekspozicio de filatelio kaj Esperanto.
Tuj post la militfino eklaboris sub afergvidado de d-ro Béla Rácz la Komitato por Disvastigo de Lingvo Internacia, kies ĉefa viviganto estis Balkányi, inter la membroj famaj protektantoj: Frigyes Karinthy, profesoroj József Balassa kaj Zsigmond Simonyi, kaj aliaj. Propagando vigla, kursoj multloke. Refortiĝo ankaŭ en la provinco. La 9-an marto 1919 okazis Esperanto-tago en Budapeŝto.
Pri la tempo de la soveta reĝimo (21 marto–1 aŭgusto 1919), la publikinstruada popolkomisarejo eldonis unufoje 25 000, dufoje 5000 flugfoliojn kaj 5000 propagandajn glumarkojn pri Esperanto, permesis la instruadon en la alt- kaj mezlernejoj, kreis apartan Esperanto-Oficejon ĉe la poŝto, oni instruis Esperanton en 12 lernejoj kaj oficiale ĉe kelkaj institucioj, HESL eldonis kajeron en multmil ekzempleroj pri la komunistaj celadoj, ricevis belan klubejon, ktp. Sed Esperanto estis uzata ankaŭ de la kontraŭrevolucia registaro en Szeged, kie tri esperantistoj estis envokataj en la ministerion por propagandaj aferoj.
Trianona traktato kaj ERA
La politiko, ĉefe la dispecigo de Hungario per la Traktato de Trianon, influis la Esperanto-movadon ankaŭ en la postaj jaroj. La naciismo plifortiĝis kaj kelkaj gravaj institucioj, kiel la Universitato en Budapeŝto, Scienca Akademio aperigis siajn broŝurojn kontraŭ la trianona traktato ankaŭ en Esperanto. Tiaspecan broŝuron eldonis jam ankaŭ la bolŝevika registaro, tiun celon havis la 5 n-roj de la Hungara Revuo, sed la plej ampleksan laboron plenumis de 1928 la Hungara Nacia Asocio, kiu aranĝis eksterlandajn vojaĝojn de d-ro Gyula Lukács kaj István Puskás, sendis flugfoliojn al miloj da adresoj de esperantistoj ktp.
La reorganizo de la societoj post la militaj kaj revoluciaj tempoj okazis kontentige. La budapeŝta grupo de HES akiris por jaroj konstantan kunvenejon en la Socia Muzeo, kie oni aranĝis regule kursojn, kunvenojn, literaturajn vesperojn. En januaro 1921 Julio Baghy revenis el la siberia militkaptiteco kaj gvidis kurson en HES (poste multajn aliajn), kies partoprenantoj fondis la grupon ERA. Ĝiaj 18-25 membroj laboris tre aktive dum kelkaj jaroj (1921–1924), gvidis kursojn, aranĝis la gazetservon Esperanto-festenojn. La redakta komitato de la periodaĵo Literatura Mondo varbiĝis plejparte el tiu ĉi grupo: Julio Baghy, Balkányi, Béla Bayer. En 1921 post la UK en Prago okazis bone vizitata postkongreso en Budapeŝto, per la persista laborado de ERA, kun multaj aranĝaĵoj.
Dum la landan kongreson 1922 oni fondis la Hungaran Esperanto-Instituton, gvidita de polic-kapitano Vince Tóth. La organizo funkciis dum kelkaj jaroj, kaj ĝia ĉefa merito estis, ke ĝi eldonis unu el la ĉefverkoj de la hungara literaturo, La tragedio de l' homo de Imre Madách, majstre tradukita de Kálmán Kalocsay. De tiu ĉi tempo la literaturo havis gravan rolon en la hungara movado, almenaŭ pro la fakto, ke Baghy kaj Kalocsay, du eminentaj esperantoverkistoj, estis hungaroj, kaj mem Literatura Mondo aperis de oktobro 1922 en Budapeŝto. Dum la landa konferenco en Budapeŝto 1925, la nova budapeŝta radio ebligis tuthoran koncerton
Rilatoj al ŝtataj instancoj
La sinteno de la magistratoj ne estis unueca rilate al Esperanto. Ekzemple HESL laŭ interveno de la socialdemokrata partio ricevis de la ĉefurbo de 1926 ĝis 1931 jaran subvencion, sed samtempe en multaj provincaj lokoj diversaj magistratoj malhelpis la organizan laboron. Eĉ la neŭtrala HES devis plendi kelkfoje. En 1923 oni anoncis el Debrecen, ke la "grupfondiĝon malhelpas la konduto de la polico kaj oficialaj rondoj". En 1925 la departementa magistrato malpermesis la fondon de HES-grupo en Mezőkövesd, kaj la motivoj estis i. a., ke la klereco de la loĝantaro havas tiel primitivan gradon, ke eĉ la elementa instruado ne havis kaj ne havas la deziratan rezulton; ke la instruhorojn oni uzos eble por disvastigi kontraŭŝtatajn klopodojn ktp.: kaj la direktoro de la loka realgimnazio ne donis ejon por kurso, "ĉar la Esperantistoj estas komunistoj".
Ĝenerale ĉefe en la unuaj postmilitaj jaroj la kvinpinta verda stelo kaŭzis multajn suspektojn, eĉ kelkfoje ofendojn. Mem la laborista societo konstante plendis pro burokrataj malhelpoj kaj kelkaj socialdemokrataj deputitoj Anna Kéthly, F. Reisinger, K. Peyer, L. Kabok kaj G. Malasits parolis pri la malhelpadoj en la parlamento. Ili menciis ankaŭ la motivojn de la malpermesoj, ekz. "la loka grupo en Pécs havas nur 26 tiajn anojn, kiuj havas anoncitan loĝejon, pro ĉi tiu malgranda anaro la loka grupo ne povas servi la komunan intereson, eble nur la individuajn interesojn de la anoj" (1927); "estas pli necesa la instruado de la hungara lingvo kaj la ortografio" (Tótkomlós, 1927); "la laboristaro havas tute sufiĉan terenon por la memklerigado eĉ krom la scio de Esperanto" (Pomáz, 1927); "la Esperantistoj antaŭvideble interrilatiĝos kun eksterlandanoj" (Orosháza, 1929) "kurso en privataj loĝejoj ne estas permesebla pro higienaj motivoj kaj ankaŭ pro tio, ĉar tie la polica kontrola estus neebla" (Újszentiván, 1927).
Kelkloke oni konfiskis eĉ la Esperanto-lernolibrojn, ekz. en Miskolc en 1925. En 1928 la estraro de la vilaĝo Csév alvokis la Naturamikan Societon en Újpest, kiu apud la vilaĝo konstruis "Esperanto-fonton", ke la fonton oni senprokraste malkonstruu kaj la Esperanto-surskribon oni deprenu, aŭ la fonto ricevu alian nomon. Nur post unujara batalo oni sukcesis savi la Esperanto-surskribon, sed la fonton mem kelkaj vilaĝanoj detruis. Plej interese estis, ke la ministerio por internaj aferoj ne konfirmis la regularon de la Hungara Oficista Esperanto-Ligo, kies preskaŭ ĉiuj anoj estis konservativuloj.
Sed ne ĉie kaj ĉiurilate montriĝis nekomprenemo aŭ malamikeco, restis multaj eblecoj por la laborado. En 1926 la organiza forto de HES grave refalis, Hungara Esperantisto ĉesis aperi, ankaŭ Hungara Esperanto-Instituto bankrotis kune kun Literatura Mondo, kiu tamen reaperis en 1931. Jam en januaro 1926 fondiĝis la gazeto Hungara Heroldo, en junio aperis Hungara Katolika Esperanto-Societo, kaj kelkaj famuloj aperigis amikajn artikolojn pri Esperanto.
En hungara turismo kaj komerco
La fremdultrafikaj oficejoj kaj la Internacia Foiro eldonis jaron post jaro tre multajn prospektojn. La prospekto de la Ĉefurba Fremdultrafika Oficejo (Budapest V., Deák Ferenc u. 2.) "Vizitu Budapeŝton, la Reĝinon de la Danubo" en 1931 aperis en 20 000 ekzempleroj, kaj ankaŭ en la antaŭaj kaj postaj jaroj oni eldonis grandegan kvanton da prospektoj, ekz. la "Plano de Budapeŝto" kun detalaj klarigoj aperis en 1931 en 5000 ekzempleroj. La Budapeŝta Internacia Foiro ricevis jare ĉ. 1000 leterojn kaj kartojn en Esperanto, kaj en 1932 la eldonnombro de la Esperant-lingvaj afiŝoj: prospektoj, kalendaretoj, glumarkoj superis 45 000. Per la Esperanto-propagando la Foiro ricevas vizitantojn precipe el la najbaraj landoj. Ambaŭ institucioj estas kontentaj pri la uzo de Esperanto, kaj tiu ĉi daŭra sukceso estas dankebla precipe al Balkányi.
En 1928 kelkaj kongresoj (stenografia, fremdultrafika, finnugra) donis bonan okazon paroli pri aŭ en Esperanto. La Fontaine Literatura Societo aranĝis dufoje sukcesajn Esperanto-koncertojn. Mezeŭropa Konferenco de Esperanto en Budapeŝto en 1928 akcentis la internaciajn rilatojn de Esperanto. Dumtempe multaj grupoj de HES disfalis, inter la restintaj la grupo en Debrecen sukcesis akiri sufiĉan aŭtoritaton, eĉ ĝeneralan helpon de la loka gazetaro.
UK en Budapeŝto 1929
Komence de aŭgusto 1929 estis abunda rikolto de la multaj semadoj: al la 21-a UK en Budapeŝto oni venigis ĉ. 1000 eksterlandajn samideanojn krom la enlandanoj. La kongreson ricevis subvencion de la ĉefurbo kaj la ministerio por edukado, kaj EdE priskribas ĝin kiel ”eksterordinaran sukceson”. Tre multaj altranguloj aŭ famuloj estis patronoj – nur la ŝtatestro Miklós Horthy ne akceptis – aŭ honoraj anoj. La gazetaro skribis multe pri la kongreso, kaj "Magyarság" enpresis ĉiutage unu-dupaĝajn artikolojn dum la kongreso en hungara kaj Esperanta lingvoj. La film-oficejo faris kinofilmon, kaj la radio peris koncerton kaj intervjuon de fremduloj. Ĉe la kongreso oni eĉ aranĝis beleckonkurson por inoj, Miss Esperanto – la venkinto estis Veronika Eksta. Laŭ EdE, la kongreso ”estis la plej efika propagando dum la tuta ekzisto de Esperanto en Hungario.”
Similaj, sed relative malgrandaj aranĝaĵoj, kiel la XV-a Katolika Kongreso en 1930 (d-ro Lukács kaj István Zöldy) kaj la postkongreso en 1931 (Béla Szász kaj d-ro Ferenc Szilágyi) estis ankaŭ sukcesaj. La enketo, aranĝita de la Hungara Esperanto-Jarlibro, en 1931, pruvis, ke Esperanto jam havas multajn amikojn inter la verkistoj, scienculoj kaj pedagogoj. HES ricevis en 1930 subvencion da 2000 pengoj de la ĉefministerio, 800 pengojn en 1931 de la ĉefurbo.
Tamen en kelkaj rilatoj ĝi ne havis sukcesojn. Ekzemple la instruado en mezlernejoj estis permesata per ministra ordono jam de 1920, sed ĉiujare oni instruis Esperanton nur en kelkaj lernejoj kaj kun malgranda sukceso. Kaŭzoj: laŭ la ordono HES rajtas aranĝi kursojn por la lernantoj, sed ne rajtas postuli lernkotizon kaj la ministerio ne publikigas la permeson en sia oficiala organo. Alia grava batalkampo estas la radio, sed ĝis nun oni dissendis nur kelkfoje Esperanto-paroladojn.
Skoltoj kaj ekzamena komitato
Multe pli sukcesa estas la laboro ĉe la skoltoj, nova tre sukcesa tereno de Balkányi. En 1931 estis malgranda internacia tendaro apud Budapeŝto, oficiale invitita de Hungara Skolta Federacio. De 1931 oni aranĝis multajn kursojn inter la skoltoj, por uzi ĝin dum la mondtendaro en aŭgusto 1933 en Gödöllő apud Budapeŝto; la ĵamboreo alportis rimarkindan sukceson por Esperanto.
En septembro 1932 laŭ iniciato de HES (Kökény) fondiĝis Esperanta Ekzamena Komitato, sub prezido de eksministro d-ro Ágost Benárd. En oktobro 1932 la Hungara Esperanto-Muzeo en Nagymaros fondiĝis sub gvidado de d-ro József Takács (ĉefsekretario kaj gvidanto de la HES-laboro ĝis 1927). En decembro 1932 József Miĥalik fondis la Hungaran Esperanto-Pedagogian Societon. En februrao 1933 aperis grava verko, la Hungara Antologio, unu el la plej valoraj samspecaj libroj. En majo 1933 la hungara poŝto 1aŭ iniciato de la ĝeneraldirektoro barono Szatay eldonis oficialajn poŝtkartojn kun Esperanto-teksto. Esperanto estas daŭre uzata ankaŭ en la stenografa oficejo de la Parlamento, kie kun subteno de la ĉefo d-ro Siklóssy oni aranĝis pere de Esperanto internacian profesian enketon kaj fondiĝis kolektejo de profesiaj dokumentoj.
Malgraŭ la krizaj tempoj kaj ĉefe la senlaboreco, Esperanto ŝajnis konservi sian ĝistiaman staton, eĉ sukcesoj montriĝas en diversaj rilatoj, sed la socia kaj politika stato ne donis esperon por rapida progreso de Esperanto en Hungario.
Post la Malvarma milito
En la jaro 1990 memstariĝis la antaŭa junulara sekcio, kaj estis juĝeje registrita Hungara Esperanta Junulara Asocio, HEJ. HEJ estas membro de TEJO, kaj nombras ĉ. 800 membrojn. Ekde 1987 estas ĉiujare organizata de HEJ fama internacia aranĝo IJS, Internacia Junulara Semajno.
Same en la jaro 1990 estis fondita Kultura Esperanto-Asocio, en internacia medio poste konata kiel "Esperanto-Centro Eventoj", inter kies membroj troviĝas ekonomikistoj, inĝenieroj, entreprenuloj kaj komputilaj fakuloj. Ĝia prezidanto ekde la fondo estas Szilvási László.
Inter 1991–1993 fondiĝis deko da fakaj, regionaj aŭ urbaj esperantosocietoj. Granda parto de ili post kelkaj jaroj estas malfondita, sed kelkaj daŭras funkcii ankaŭ nun.
La 11-a de aprilo 2004 mortis Oszkár Princz, ĉefsekretario de Hungaria Esperanto-Asocio.
Esperanto-literaturo
Aŭtoroj de propagandaj broŝuroj: Altenburger, Boda, Kovacs, Kökény, Lombos, Marich, Mihalik, Pázmány, Schuller, Takács, Tholt, Tieder. Aperis 40 diversaj lerniloj hungaraj.
Aŭtoroj de la pli grandaj lernolibroj Baghy, Bano (ankaŭ por blinduloj), Barabás, Lengyel, Medgyesi, Polgár, Szilágyi, Török, Lernolibro de HESL; tiuj de vortaroj: Takács (E-H, H-E), Toman (E-H, H-E), Török, Schatz.
Pli gravaj tradukaĵoj el la hungara literaturo: Hungara Antologio, red. de Kálmán Kalocsay, Imre Madách: Tragedio de l' Homo, Sándor Petőfi: Johano, la brava: Frigyes Karinthy: Morgaŭ matene; ĉiuj tri tradukitaj de Kalocsay; Karinthy: Norda vento; Mihály Babits: La cikonikalifo, ambaŭ trad. de Bodó; Herczeg: La marĉfloro, trad. de Göltl; Kálmán Mikszáth: La fantomo de Lublo, trad. de Forster; Mór Jókai: Du noveloj, trad. de Lutzenbacher, ktp.
Statistiko
Kelkaj ciferoj pri la frua evoluo de HES kaj HESL. Akt. signifas aktivaj kaj Subt. subtenantaj.
En 1922, HES koncistis de 9 grupoj, kaj HESL de 12 grupoj. En 1928 el la 868 aktivaj anoj de HESL estis 699 viroj kaj 169 virinoj; la subtenantaj anoj estis ĝenerale kursanoj.
Okupacio de Japanio
La Okupacio de Japanio fare de Aliancanoj fine de la Dua Mondmilito estis estrita de la Generalo Douglas MacArthur, nome Supera Komandanto de la Aliancaj Armeoj, kun subteno de la Brita Komunumo. Malkiel ĉe la Okupacio de Germanio, Sovetunio ne estis rajtigita influi super Japanio. Tiu eksterlanda ĉeesto markis la nuran fojon en la historio de Japanio kiam ĝi estis okupaciita de eksterlanda potenco. La lando iĝis parlamenta demokratio kiu kongruis kun la prioritatoj de la 1930-aj jaroj en la tiam nova politiko "New Deal" de Roosevelt. Tiu okupacio, kun kodonomo Operaco Nigra Listo, finis per la San-Francisko Pactraktato, subskribita la 8an de septembro, 1951, kaj valida el la 28a de aprilo, 1952, post kio la suvereneco de Japanio – kun la escepto, ĝis 1972, de la Rjukjua Insularo – estis tute restaŭrita.
Unuaj decidoj
Tuj post la kapitulaco de Japanio, MacArthur alvenis en Tokio la 30an de aŭgusto, kaj tuj dekretis kelkajn leĝojn. Neniu Aliancano rajtis ataki japanon. Neniu Aliancano rajtis manĝi la malabundan manĝon de japanoj. Svingi la flagon Hinomaru aŭ "Aperanta Suno" estis dekomence limigita (kvankam privatuloj kaj registaraj oficejoj rajtis peti permeson svingi ĝin). Tiu limigo estis parte mildigita en 1948 kaj komplete nuligita la venontan jaron.
La 2an de septembro, 1945, Japanio formale subskribis la tekston de la Japana Dokumento de Kapitulaco. Jam la 2an de septembro, la Usona Prezidento Harry Truman aprobis dokumenton La dokumento markis du ĉefajn celojn por la okupacio: (1) elimini la Japanan militeblon kaj (2) turni Japanion en demokratec-stila lando kun tendenco al la nova sistemo de Unuiĝintaj Nacioj. Kvankam teorie estus konsilantaro de Aliancanoj kiu regos la transiran sistemon, praktike estis MacArthur mem kiu diktatore kaj persone regis kaj la landon kaj la finigon de la milito.
Teritorioj
Dum la milito, la Aliancanoj estis planintaj dividi Japanion inter ili por la celoj de la okupacio, kiel fakte oni faris por la Okupacio de Germanio. Tamen MacArthur mem ricevis rektan kontrolon super la ĉefaj insuloj de Japanio (nome Honŝuo, Hokajdo, Ŝikokuo, kaj Kjuŝuo) kaj la tuj ĉirkaŭaj insuloj, dum la eksterlandaj posedoj estis dividitaj inter la Aliancaoj jene:
Ne klaras kial la okupacia plano ŝanĝiĝis. Plej oftaj teorioj indikas al pliigita povo de Usono post la disvolvigo de la atombombo, la plej granda malfido de Truman pri Sovetunio kompare kun Roosevelt, kaj pliiĝanta deziro limigi la sovetan influon en Orienta Azio post la Jalta Konferenco.
Sovetunio havis intencon okupacii Hokkaidō. Tiuokaze, eble ĝi estus iĝante komunisma ŝtato en la soveta zono de okupacio. Tamen, malkiel ĉe la sovetaj okupacioj de Orienta Germanio kaj de Norda Koreio, tiuj planoj estis frustraciitaj pro kontraŭo fare de Truman.
Kantono Stevens (Vaŝingtonio)
Kantono Stevens [stIvenz] (angle: Stevens County) estas administra unuo en la nordorienta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en la plej larĝa urbo, Colville. La kantono ampleksas areon de 6 580 km² (el kio 161 km² estas akvo), kaj havis 40 066 loĝantojn en 2000. Oni kreis la kantonon la.
Vidu ankaŭ
Kantonoj de Vaŝingtonio
Kyoko Yano
Kyoko Yano (矢野 喬子 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi de 2003 ĝis 2012 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo. Ŝi estis aktiva teamano kiu partoprenis en 74 matĉoj kaj atingis nur 1 golon, ĉar ŝi ludis kiel defendanto.
Prizonula Dilemo
La Prizonula Dilemo estas speco de matematika ludo originale farita por Merril Flood kaj Melvin Dresher en 1950. Pli malfrue, Albert W. Tucker formaligis ĝin kun la temo de la kondamno je tempo de prizono kaj donis al la ĝenerala problemo tiun ĉi specifan nomon.
Du ludantoj elektas sekrete, ĉu silenti ĉu perfidi la alian ludanton. Se unu ludanto elektas "silenti" kaj aliaj elektas "perfidi", la perfidanto gajnas maksimume kaj la silenta prizonulo malgajnegas. Tamen, se la du prizonuloj ambaŭ elektas "silenti", la du prizonuloj ankaŭ gajnas.
Kantono Ringgold
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Naturrezervejo Tuku
La Naturrezervejo Tuku (Tuku Nature Reserve) kuŝas en la rivervalo Tuku-a-tamatea (nome velo de la rivero Tuku) sudokcidente de la insulo Rekohu, nome ĉefa insulo de la Chatham-insularo de Novzelando sudokcidente de la Pacifika Oceano. Gravas por la konservado de la draste endanĝerita Magenta petrelo (Pterodroma magentae), aŭ Ĉathaminsula taiko, nome malgranda marbirdo nestumanta en nestotruoj. La Rezervejo bazas sur el tero ankoraŭ tre kovrita el densa praarbaro, donacita de Manuel kaj Evelyn Tuanui por la konservada administrado de la Taiko, kun apuda tero taŭga por la sama celo.
-44.06667°N, 176.6°W
Al-Ŭatik
Abu Ĝa'far Harun ibn Muhammad al-Mu'tasim (أبو جعفر هارون بن محمد المعتصم‎; naskiĝis en 816; mortis la ) pli bone konata laŭ sia lakab-nomo Al-Ŭatik (الواثق بالله‎, "kiu fidas en Dio"), estis abasida kalifo kiu regis de 842 ĝis 847 (227–232 en la Islama kalendaro).
Li sukcedis sian patron, Al-Mu'tasim, estante nomumita kalifo la tagon kiam lia patro mortis, nome la 26-an de decembro 841. Al-Ŭatik estis la filo de la Bizanc-greka konkubino Karatis.
Al-Ŭatik montris intereson al lernado simila al tiu de sia patro; tiele li estis granda patrono de saĝuloj, same kiel de artistoj. Li estis fama ankaŭ pro siaj propraj muzikaj talentoj, kaj oni kredis ke li komponis ĉirkaŭ unu centon da kantoj.
Dum lia regado, aperis nombraj ribeloj, el kiuj la plej grandaj en Sirio kaj Palestino. Tiuj ribeloj estis la rezulto de pliiĝanta granda fendon inter araboj kaj turkaj armeoj kiuj estis formitaj de la patro de Al-Ŭatik, nome Al-Mu'tasim. La ribeloj estis subpremataj, sed la kontraŭoj inter ambaŭ grupoj plue pligrandiĝis, dum la turkaj fortoj akiris povon.
Vathek
En 1786 aperis romano Vathek de la angla verkisto William Beckford, frua ekzemplo de la gotika literaturo, kies ĉefrolulo estas inspirita de kalifo Al-Ŭatik.
2383 Bradley
Nomo
Ĝia nomo honoras Martin kaj Maud Bradley, geamikoj de la malkovrinto.
Dinastio Bagrationi
La Dinastio Bagration-Muĥranskaja elflankiĝis dum la 16-a jarcento.
Ambaŭ kuniĝas kun la Romanovidoj lasta dinastio reganta en Rusio.
NGC 1364
NGC 1364 (alia indiko — PGC 13253) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Siverek
Siverek, kurde Sêwreg estas urbego (ankaŭ distrikto) en Provinco Şanlıurfa en azia parto de Turkio.
Geografio
Siverek situas en montaro en sudorienta parto de la azia landparto. Ĝi troviĝas 83 kilometrojn de Dijarbakiro kaj de Ankaro 610 kilometrojn.
Historio
La Bucak-klano estas zazaoj, ili alvenis al Siverek de la proksima Dijarbakiro en la 1800-aj jaroj. Ili ĉiam estis lojalaj al la turka ŝtato, precipe dum la ribelo en la 1920-aj jaroj. La klano ankaŭ estis aktiva en la lukto kontraŭ la kurda separismo. Ekde la 1970-aj jaroj la klananoj estis ofte urbogardistoj en Siverek.
Loĝantaro
La loĝantoj estas ĉefe kurdoj. Ekzistas ankaŭ turkmenoj en apuda vilaĝo kaj ankaŭ araboj.
Klimato
Siverek situas ĉe limo de mediteranea kaj kontinenta klimatoj kun varmaj sekaj someroj kaj neĝaj vintroj. La suma jara precipitaĵo estas iom malpli ol 500 mm. En ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas, tamen inter julio-aŭgusto nur hazarde pluvas. La averaĝa temperaturo estas 16 °C.
Trafiko
Al Siverek kuras 3 ĉefvojoj.
Alariko la 2-a
Alariko la 2-a estis reĝo de visigotoj de 484 ĝis 507. Li reĝis sur la preskaŭ tuta Hispanio (nur la nordokcidentan parton li ne posedis), sur Akvitanio kaj sur la plej granda parto de Provenco. Alariko estis kristano laŭ ariana konfesio. Li estis malpli maltolera al katolikoj ol estis lia patro Eŭriko. Li permesis al ili kunvenon en 506 de la koncilio de Agde.
Infanaĝo
Li apartenis al la gota reĝa kaj sankta dinastio de la baltioj. Lia patrino eble estis Ragnachilde de Francio, sed la fontoj estas malmultegaj por konfirmi tion kaj oni scias nur iomete pri lia infanjaroj.
Reĝado
Je la morto de sia patro Eŭriko, en 484, li ekreĝis. Li ofte vojaĝis kaj ofte starigis sian kortegon en Aire-sur-l'Adour por regi pasrajtojn tra Pireneoj kaj la situacion en Hispanio.
Lia reĝlando estis riĉega laŭ tiutempaj kronikistoj kaj poetoj. Komerco estis ampleksa dank'al ĉeesto de Syri, orientanoj, kiuj komercas kun la visigota reĝlando, sed ankaŭ afrikanoj. La produktado de tritiko daŭre estis tiom grava kiel en la romia epoko. La vojo estis sekuraj kaj prigardataj kaj la pireneaj montpasejoj (Roncesvalo, Somport) estis tre uzataj por ligi la diversajn partojn de la reĝlando. Bredado estis grava sektoro kaj la ĉevalaro estis tre multnombra.
Laŭ la gota tradicio, la geedziĝoj estis politikaj aliancoj. Li havis eksterleĝan filon, kies patrino estas nekonata, Gesaliko. Li edziĝis al Teodegondo Amalasunta el amaloj, princino de ostrogotoj, filino de Teodoriko la Granda, kun kiu li havos filon Amalariko. Li edziĝis ankaŭ al Teŭdikoto de Ostrogotio, kun kiu li havos filinon Eŭstero, kiun li edzinigos al Teodoriko la 1-a el merovidoj.
Bone protektita reĝlando
Alariko tenis fortan defendan linion laŭlonge de la limoj de sia reĝlando, organizita sub aŭtoritateco de dukoj ĉirkaŭ grafoj de urboj kaj regantoj de kasteloj. Tiu linio protektis la reĝlandon kontraŭ malamikaj kaj pirataj ekspedicioj.
En 490, li sendis korpuson kontraŭ Odoakro, en Pavio sed lia armeo ne plu estas la granda konkera armeo de lia patro. Ĝi estis pli reordiga trupo, kiu regule luktis kontraŭ la bagaŭdoj de Tarakonio.
Alariko ekestigis visigotan okupon en la nordo de Hispanio, kio estigis aparte hispan-romian ribelon de Burdunelo (496/497) kiam Klodvigo la 1-a atakis la duan Akvitanion kaj sin ĵetis al Bordozo, kie li kaptis la dukon kiel ostaĝon.
En 500, Alariko loĝis en Arles, kie estis lia kortego. En 501, apud Amboise, li renkontis Klodvigon por sigeli pacon laŭ gota maniero, sur insulo, ĉar gota tradicio donas al paroloj pli grandan valoron surmare ol surtere. Li opinis esti gajninta diplomatian sukceson sed la starigita paco kun la frankoj ne longe daŭris.
La koncilio de Agde
En 501, Alariko sendis al Bordozo Cesarion, la ĉefepiskopon de Arles, taksitan danĝera. Li liberigis lin el tiu ekzilo en 506, sed Cesario arigis tiom da fideluloj okaze de siaj aperoj ke Alariko estigis koncilion kaj permesis al Cesario inviti prelatojn kaj prezidi ĝin en la preĝejo de Saint-André de Agde, la 10-an de septembro 506.
La reĝo deziris krei unuiĝon de la kredo en sia reĝlando inter katolikoj, niceanoj kaj arianoj. Sed tio fiaskis: la dogmaj diferencoj ne estis abolitaj sed la reĝa povo estas akceptita.
Sekve de tiu koncilio, la prelatoj preparis duan por la jaro 507 sed la neantaŭvidita morto de Alariko la 2-a malpermesis la okazon de tiu nova koncilio.
La batalo de Vouillé
En 506, Petro, ribelulo, instigis al ribelo en Hispanio. Alariko sendis siajn trupojn batali kontraŭ li kiam Klodvigo profitis tion por ataki la malfortigitan duan Akvitanion.
Laŭ fontoj, Alariko estis mortigita en duelo kun la reĝo Klodvigo, en la batalo de Vouillé aŭ mortis en la batalo.
Post lia morto, lia plejaĝa filo Gesaliko estis elektita de la asembleo de gotoj, reĝo de visigotoj kaj lia dua filo, Amalariko, kiu estis tre juna okaze de la morto de sia patro forfuĝis el la batalkampo por rifuĝi al Hispanio.
Jenő Farkas (1908 - 2000)
FARKAS Jenő [farkaŝ] rumania hungara instruisto, folklorkolektinto. Li naskiĝis en Nyárádszereda la 15-an de julio 1908 kaj mortis en Târgu Mureş la 3-an de julio 2000. Li estas entombigita en Cristuru Secuiesc. Li estis la patro de literaturhistoriisto Jenő Farkas kaj de instruisto, fakverkisto pri matematiko Miklós Farkas.
Kariero
Jenő Farkas instruis religion, francan kaj hungaran lingvojn inter 1936 kaj 1968 en Braŝovo, Târgu Mureş kaj Cristuru Secuiesc. Li pristudis teologion (1827-1935) en Kluĵo, Montpellier kaj Bazelo, poste li finis en 1948 pedagogion, filozofion kaj francan lingvon, fine en UBB de Kluĵo en 1961 li diplomitiĝis pri hungara lingvo kaj literaturo. Li estis tre ŝatata pedagogo. Li kolektigis folkloron kun siaj gelernantoj en lernojaro 1957-1958 en la najbaraj vilaĝoj de Cristuru Secuiesc.
Nora Arnezeder
Nora ARNEZEDER (naskiĝis en Parizo la 30-an de novembro 1988, estas franca aktorino kaj kantistino. Ŝia patro, aŭstro, kaj ŝia patrino, egiptia judino,, renkontiĝis en Balio. En aĝo de 2 jaroj, ŝi forlasis Parizon kun siaj gepatroj por vivi en Aix-en-Provence. En la aĝo de 15 jaroj ŝi forlasis Francion, por unu jaron vivi en Balio.
Post reveno al Parizo, ŝi prenis kursojn pri dancado kaj kantado en la Akademio Internacia de Dancado kaj Teatro en Cabriès en la sudfrancia departemento Bouches-du-Rhône, kun Myrtille Buttner. Post pluraj staĝoj pri komediado en la aktora lernejo Cours Florent en Parizo, ŝi aperis en la fantasta filmo Les Deux mondes ("la du mondoj") de Daniel Cohen (2007) kaj en la televidaj serioj R.I.S. Police Scientifique kaj Commissaire Valence.
En 2008, ŝi havis sian unuan grandan rolon en la muzika kineja filmo Faubourg 36 de Christophe Barratier, kie ŝi ankaŭ elstaris kiel soloa kantistino. En 2009, Nora Arnezeder iĝis la ina personigo de la parfumo  Idylle de la firmao Guerlain kaj en filmeta varbaĵo kantis sian interpreton de la kanzono Singin' in the Rain,. Ŝi krome preparis kanzonan albumon kaj estis la voĉo de Katia en la animacia filmo Louis la Chance.
Esmeralda (Kubo)
Esmeralda estas municipo de la provinco Camagüey en la centra regiono de Kubo. La urbo estis fondita en la jaro 1928 kaj ĝia municipo havas 1227 km². Ĝi havas limojn kun la municipoj Primero de Enero kaj Bolivia de la provinco Ciego de Ávila kaj kun Céspedes, Florida, Camagüey kaj Sierra de Cubitas en ĝia provinco. La municipo havas 31 936 loĝantojn.
Zoltán Zsögön
Zoltán ZSÖGÖN [ĵoegoen] hungara/rumania hungara poeto, verkisto. Li naskiĝis en Ozsdola la 30-an de septembro 1880 kaj mortis la 11-an de aprilo 1951 en Târgu Mureș.
Kariero
Zoltán Zsögön finis la altlernejon en Budapeŝto en 1903 kaj li instruis en Ĉikŝomjo, Kézdivásárhely, poste en Marosvásárhely.
(19255) 1994 VK8
(19255) 1994 VK8 estas granda transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj : "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno. Ĝi estas la kvara kubevano numerotita de Minor Planet Center.
La granda duonakso de ĝia orbito estas 6,425 miliardoj da km, ĝia diametro estas taksata je 175 km sur bazo de supozita albedo de 0,09.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la britaj astronomoj Iwan P. Williams, Alan Fitzsimmons kaj Donal O'Ceallaigh elde la Observatorio de Roque de los Muchachos (La Palma, Insuloj Kanarioj, Hispanio).