cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simón Bolívar
En Kolombio
Ambaŭ faris planon laŭ kiu Santander devis prepari la provincon Casanare, unuigi la gerilanojn de la sudo kaj informi al Bolívar pri la hispanaj trupoj por ekinvadi Novan Granadon. Krom la militan preparadon, ili faris ankaŭ gravajn politikajn agadojn. La 21-a de januaro de 1819 alvenis al Angostura du britaj ŝipoj, la Perseverance kaj la Tartare kun roto da volontuloj konata kiel la Brita Legio por apogi Bolívar kaj la 15-a de februaro de 1819, la Libertador kunvemnigis la Kongreson de Angostura, kie li faris la Diskurson de Angostura, per kiu li verkis analizon kritikan de la situacion, kaj planis la vojon por fondi la respublikon.
Morillo ekkonis la alvenon de la Brita Legio al Angostura sub estreco de James Rooke kaj subkomprenis, ke Bolívar unuigos trupojn kun José Antonio Páez, ribelulo de Los Llanos, pro kio li atakis la ĉefan ribelejon novgranadan en Casanare per trupoj estre de la kolonelo José María Barreiro kiuj estis siavice atakitaj konstante fare de la trupoj de la generalo Santander pere de geriloj kiuj eluzis la forton de la Tria Divisio Hispana. La hispanoj retiriĝis pro la pluvsezono supozinte, ke la sendependistoj faros same.
Tamen tiam Bolívar faris unu el siaj plej konataj militagadoj, nome la paso de la Andoj, kion li realigis dum maltaŭga sezono konsiderata neebla por la tiamaj rimedoj. Tra la Paramo Pisba, ĝis atingi la monarkisman armeon en la 25-a de julio de 1819 kiam okazis la Batalo de Pantano de Vargas, kiam la monarkisma trupo finfine fuĝis, kio permesis al patriotoj alveni al la urbo Tunja la 4-a de aŭgusto. Tie Bolívar kuniĝis kun la patriota armeo kiu estis sub estreco de Santander en Tame (aktuale en la departemento Araŭko), kie fakte ekas la liberiga kampanjo de la Nova Granado.
La atako de Bolívar surprizis la hispanojn, kiuj devis retiriĝi al la urbo Bogoto kie la defendaj kondiĉoj estos multe pli favoraj. La decida kunfronto kontraŭ la monarkisma armeo okazis ĉe la Batalo de Bojakao la 7-a de aŭgusto de 1819, per kiu la hispanoj klopodis bremsi la avancon de la sendependisma truparo estritaj de Barreiro al la urbo Bogoto kio rezultis en granda venko por Bolívar kaj la revolucia armeo. La vicreĝo Sámano tuj fuĝis el Bogoto kaj tiele la liberiga armeo eniris triumfe en la ĉefurbon la 10-a de aŭgusto.
Pluaj venkoj ĉe la Batalo de Karabobo en 24-a de junio de 1821, ĉe la Batalo de Piĉinĉa en 1822 kaj ĉe la ŝipbatalo de la Lago de Marakajbo en la 24-a de julio de 1823 konfirmis lian regon kaj la definitivan liberigon de Venezuelo. La Kongreso de Cúcuta proklamis decembre de 1821, Bolívar kiel Prezidento de la Respubliko kaj Francisco de Paula Santander kiel Vicprezidento tiele ke «la Respublikoj Venezuelo kaj Nova Granado restis ekde tiu tago kunigitaj en unusola sub la gloria titolo de República de Colombia (Respubliko Kolombio)».
En Peruo
En 1822 li pretiĝis por liberigi Peruon de hispana rego. Dum 1822 kaj 1823 Bolívar kaj Antonio José de Sucre decidige venkis la hispanojn. En decembro, ĉe Ajakuĉo (Ayacucho), Sucre detruis la restaĵon de la hispana armeo.
Dum lia estado en Bogoto, okazis pliaj liberigaj eventoj kiaj tiu de Guajakilo la 9an de oktobro de 1820 kio okazis sen la partopreno de Bolívar, pro kio li poste okupis tiun provincon kiu estis deklarinta sin sendependa sub la prezidenteco de José Joaquín de Olmedo. Tiele post du jaroj Simón Bolívar alvenis aj Guajakilo kun sia armeo, elpostenigis la Junta de Gobierno kaj aligis ĝin al la Granda Kolombio.
Post la venko fare de Antonio José de Sucre super la hispana armeo en la Batalo de Piĉinĉa la 24-a de majo de 1822 la tuta nordo de Sudameriko estis liberigita. Per tiu granda venko Bolívar prepariĝis por iri kun sia armeo trapasi la Andojn kaj liberigi definitive Peruon kiu jam estis deklarinta sian sendependecon la 28a de julio de 1821 post la elŝipiĝo de la generalo José de San Martín en Paracas kaj la konkero de Lima la 12-a de julio.
La 26-a de julio de 1822 Bolívar kunsidis en Guajakilo kun San Martín por diskuti la strategion de liberacigo de la resto de Peruo. Oni ne scias kio okazis en la sekreta kunsido inter la du herooj sudamerikaj, sed San Martín revenis al Argentino, dum Bolívar prepariĝis por la lukto kontraŭ la lastaj hispanoj en Sudameriko, ĉe la montaro kaj ĉe la Alta Peruo. En 1823 Bolívar estis rajtigita de la Kongreso de la Granda Kolombio por estri kaj en septembro li alvenis al Lima kies registaro petis al li estri la militon kaj kuniĝi kun Sucre por plani la atakon. La Kongreso perua nomumis lin diktatoro la 10-a de februaro de 1824, kaj el tiam li sukcesis kontroli la komplotojn de la nova respubliko.
La 6-a de aŭgusto de 1824 Bolívar kaj Sucre kune venkis super la hispana armeo en la Batalo de Junín. La 9-a de decembro de 1824 Sucre detruis la lastan eron de la hispana armeo en la Batalo de Ajakuĉo, kio finigis la hispanan dominadon en Sudameriko.
Bolívar elŝipiĝis ĉe la haveno Kajao la 1-a de septembro de 1823 per la ŝipo Chimborazo post perua invito dum li estis en Guajakilo, provinco kies aliron al la Granda Kolombio li estis decidinta en julio de 1822. Li estis akceptita de la prezidento José Bernardo de Tagle, markizo de Torre Tagle, kaj de lia tuta ministraro. Venonttage, la Kongreso nomumis lin "suprema autoridad" (suprema aŭtoritato) kaj tuj poste oni mendis al li la kondukon de la lukto kontraŭ la monarkista armeo per kio la propra Torre Tagle devis montri al li la informojn de sia agado.
La unua agado de Bolívar estis nuligi la fortojn de José de la Riva Agüero, kiu estis prezidento de Peruo antaŭ Torre Tagle kaj kontraŭis la alvenon de la Libertador, en Trujillo. Riva Agüero estis arestita novembre tiujare sed li sukcesis fuĝi al Anglio. Dume la Konstitucia Kongreso de Peruo nuligis ĉion kio estus kontraŭ la disponoj kaj deziroj de Simón Bolívar. La Konstitucio estis ĵurita la 11-a de novembro tiujare sed neniam ekvalidiĝis.
Dume, la milito okazis ankaŭ mare. La admiralo Martin George Guisse, ĉefo de la perua ŝiparmeo, detruis la hispanajn militŝipojn kiuj atakis la peruajn marbordojn, permesinte la alvenon de rimedoj kaj ĉia helpo el Kolombio kaj sieĝante konstante la hispanaj monarkistoj kiuj rifuĝiĝis en Kajao estre de José Rodil.
Bolívar ordonis al Torre Tagle aproksimiĝi al la hispanoj kiuj estis ĉe Jauja por atingi negocadon cele al akiri tempon por pligrandidi sian armeon kaj estis kapablaj venki la monarkistojn. Torre Tagle plenumis tiu mendon sed, paralele, estis akuzita de Bolívar je negocado kun la Vicreĝo La Serna la elpelon de la Libertador por tiele atingi plenregadon.
Aparte la 5-a de februaro de 1824, la trupoj bolivaraj de la fortikaĵoj de Kajao apartenantaj al la sendependistoj, estre de serĝento Moyano, organizis insurekcion pro manko de pago al la soldatoj. Ili liberigis la hispanajn prizonulojn de la Fortikaĵo Real Felipe kaj donis al ili la instalaĵojn kaj la defendon de la haveno. La monarkistoj okupis Limon la 29-a de februaro, kaj poste retiris sian ĉefan truparon al la centra montaro kaj lasis roton en Kajao, kies defendon estris la hispana militisto José Ramón Rodil, kie rifuĝiĝis kelkaj patriotoj, inter kiuj Torre Tagle mem kiu restis en la Fortikaĵo Real Felipe kie mortiĝis post unu jaro dum la dua sieĝo al Kajao.
La 6a de aŭgusto okazis la batalo de Junín kie la hispana kavalerio estis venkita la unuan fojon en Peruo. La 9a de decembro samjare finiĝis la vicreĝlando de Peruo pri la venko de la sendependistaj bolivaranoj en Ajakuĉo.
Antaŭ la manko de respondo fare de la prezidento Torre Tagle, la Kongreso elpostenigis lin la 10-a de februaro kaj donas al Bolívar la tutan politikan kaj militan povon. Tujposte la Kongreso memnuliĝis kaj stagnis ĝis la Libertador kunvoku ĝin. Bolívar iĝis la ununura kaj suprema aŭtoritato en Peruo, kaj nomumis Ministro General na José Faustino Sánchez Carrión. Bolívar nomumita ĉefo suprema, revenis al Pativilka kaj ordonis la ĝeneralan retiron de la unuigita armeo al Trujillo kaj Huamaĉuko.
Fino
La unuaj politika decidoj de Bolívar en Peruo montris sian malfidon al peruanoj, kiuj laŭ lia konsidero, ne estis sufiĉe entuziasmaj al lukto por la memregado: tiele multaj postenoj estis atribuitaj al kolombianoj. Alia konflikta decido estas trudo al rekrutado de peruaj soldatoj kiuj devos iri al Kolombio kaj Venezuelo, anstataŭe de la tieaj soldatoj mortintoj por la sendependigo de Peruo. Same okazis kritikoj pro la troa entrudo de Bolívar en la politikaj (kaj en justicaj) peruaj aferoj. La politika konfuzo pluas la tutan jaron de 1825 kaj eĉ plue.
La 4an de septembro de 1826, Bolívar enŝipiĝis en la ŝipo "Congreso" direkte al Kolombio lasante en Peruo "Consejo de Gobierno" kies misio estis aprobigi konstitucion bolivarisman. Li neniam revenos al Peruo. Tiun jaron Bolívar kunvokis la Kongreson de Panamo, kiu devus esti konfederacia konferenco de sudamerikaj landoj. Sed rivaleco inter la generaloj de la sendependigo malpermesis tiun unuigon. Unu el diversaj rivalkonfliktoj temis pri nomumado de Bolívar kiel porviva Prezidento de Peruo.
En aŭgusto, ĉe la kongreso de Alta Peruo de 1825, oni ŝanĝis ĉi ties nomon al Respubliko de Bolivio honore al Bolívar, sed jam en 1827 interna divido rezultis en milito kaj la malforta koalicio disfalis.
Post tio, Bolívar pluregis en nenormala etoso, inter disputoj frakciaj kaj jam malsane je tuberkulozo. La insurekcioj pluis. Peruo deklariĝis kontraŭ Bolívar kaj ties Prezidento José de La Mar invadis Guajakilon, sed estis venkita de Antonio José de Sucre en la batalo de Tarqui la 27an de februaro de 1829. Venezuelo proklamiĝis sendependa la 13an de januaro de 1830 kaj José Antonio Páez okupis la prezidenteco kaj ekziligis Bolívar. Bolívar rezignis kiel prezidento en la 20a de januaro de 1830 en la nomita Congreso Admirable (mirinda kongreso) sed tiu ne estis akceptita (ne estis en la tagordo) ĝis la 4a de majo de 1830.
Sola kaj desapontita, Bolívar ekveturis survoje al Jamajko kaj Eŭropo, sed malsano malpermesis. Li estis gastigita de hispano, don Joaquín de Mier y Benítez, en sia bieno Quinta de San Pedro Alejandrino, sudokcidente de urbo Sankta-Marta, en la departemento Magdalena. Li mortiĝis ŝajne pro tuberkulozo je la 17-a de decembro 1830.
Liaj restoj estis omaĝitaj kiam ili venis en Karakason la 16an de decembro de 1842, kaj estis entombigitaj en la Katedralo de Karakaso kun tiuj de liaj samfamilianoj. Je la 28a de oktobro 1876 ili estis translokigitaj al la Nacia Panteono. En 1947 la restoj denove ricevis omaĝojn kaj plinobligon de la enhavaj materialoj: flago, ĉerko ktp. La 16a de julio de 2010, la restoj de Bolívar estis eltombigitaj pro ordono de la venezuela registaro de Hugo Chávez por analizo kaj konstato ĉu reale li mortiĝis pro malsano aŭ estismurdita. Oni farus ankaŭ pruvojn de DNA. Oni denove plivalorigis la enhavajn materialojn. La 15a de julio de 2011, la ŝtata unuo por krimiko de Venezuelo informis, ke la mortokaŭzo ne estis tuberkulozo kiel oni diris en 1830 sed hidroelektroliza malsano (renoj).
Heredo
Oni devas aldoni, ke iutempe Bolívar deziris unuigi ĉiujn landojn de Suda kaj Centra Ameriko kaj Karibio al unu ekonomie sendependa lando, Unuiĝintaj Ŝtatoj de Latinameriko (Estados Unidos de Latinoamerica), sed ĉe kunveno de prezidentoj kaj guberniestroj, nome Kongreso de Panamo, la propono malsukcesis pro nur unu voĉo. Krome eĉ la Granda Kolombio disiĝis pro malkonsento inter ties ŝtatestroj kaj tiele la tri kunformantaj respublikoj Nova Granado (posta Kolombio), Venezuelo kaj Ekvadoro, sekvos proprajn vojojn estre respektive de la novgranada Francisco de Paula Santander (reveninta el ekzilo), de la venezuela José Antonio Páez, kaj de la ekvadora Juan José Flores.
La ĝenerala sinteno de historiistoj estis favora kaj tiel oni kliniĝis ĉiam al kulto al la personeco. Foje oni asertis, ke la tuta tasko por la sendependigo de Hispanameriko estis laboro de unusola persono. La nomo de Simón Bolívar restis tiele ĝis nun kara al la sudamerikanoj, kaj nuntempe aŭspicias sub lia penso kaj ago la tielnomita Bolivara revolucio en Venezuelo. En multaj lokoj de Hispanameriko estas monumentoj, placoj, stratoj kaj eĉ urboj kiuj portas la nomon de Bolívar, ekzemple la ĉefa placo en Bogoto nome Placo Bolívar, krom la ŝtato Bolivio.
Miĥeil Saakaŝvili
Miĥeil SAAKAŜVILI (მიხეილ სააკაშვილი, Міхеіл Саакашвілі; naskiĝis la ) estis prezidento de Kartvelio en la jaroj 2004-2013.
Edukado
En Ukrainio li studis ĉe la Kieva Instituto de Internaciaj Rilatoj kaj flue parolas la ukrainan lingvon. Poste li studis en Universitato Kolumbio (Novjorko, Usono). Poste li doktoriĝis en Universitato Vaŝingtono (federacia distrikto Kolumbio).
Poste Saakaŝvili studis kaj laboris en Eŭropo (Francio, poste Norvegio). En 1995 li revenis al Tbiliso laŭ invito de Zurab Ĵvania, kiu nome de la tiama prezidento Eduard Ŝevardnadze serĉis talentajn junulojn por refreŝigi politikan eliton de la ŝtato.
Krom la kartvela kaj la rusa (la du gepatraj lingvoj), li parolas angle, france kaj ukraine.
Politika kariero
Saakaŝvili gajnis la balotojn en Kartvelio post paca ribelo, konata kiel la Revolucio de la Rozoj en 2003. Post la unua elekto li estis unu el la plej junaj ŝtatestroj de la mondo. Li estis ankaŭ prezidento de Kartvelio dum la kvintaga milito kun Rusio en 2008.
En novembro 2013, Giorgi Margvelashvili sukcedis Saakaŝvili kiel prezidenton. Depost tiam li ĉefe pasigis sian tempon en Usono kaj Ukrainio. En Kartvelio mem Saakashvili estas serĉata rilate al la atakoj kontraŭ televidaj kanaloj kaj la subpremo de kontraŭregistaraj manifestacioj en novembro 2007, pro kiuj li povus esti kondamnita al kvin ĝis ok jaroj da malliberejo.
En oktobro 2021, Miheail Saakaŝvili, estis arestita post kontraŭleĝa reveno al sia lando, post ekzilo ekster Kartvelio ekde 2013. Geston li klarigis per sia volo batali kune kun siaj samlandanoj en la lando.
Guberniestro en Ukrainio
En 2015 Miĥeil Saakaŝvili fariĝis guberniestro de Odeso (Ukrainio) kaj kiu okaze de tio ricevis la ukrainan ŝtatanecon. Ĉar koruptado ne nur en Kartvelio, sed ankaŭ en Odeso estis granda problemo, Saakaŝvili ankaŭ volis tie lukti kontraŭ korputon, sed en novembro 2016 li devis rezigni pri sia lukto, ĉar li ne sukcesis haltigi la koruptadon.
Saakaŝvili volis anstataŭigi prezidenton Poroŝenkon en postaj balotoj, akuzinte la prezidenton pri rezigno de siaj promesoj elradikigi koruptadon kaj efektivigi reformojn, kiujn li donis dum la Majdanaj protestoj en 2014, renversintaj regadon de prezidento Janukoviĉ. Poroŝenko ne ŝatis la akuzojn kaj organizis senigon de Saakaŝvili je ukraina civitaneco (pro indiko de falsaj informoj en la enketo, plenigita en 2015), tiel en julio 2017 Saakaŝvili iĝis persono sen ajna civitaneco, ĉar li ne nur perdis la naciecon en Kartvelio, sed ankaŭ tiun, kiun li obtenis en Ukrainio.
Reakiro de la ukraina civitaneco
Fine de majo 2019, Saakaŝvili reakiris la ukrainan civitanecon per dekreto de la nova prezidento Zelenskij. Zelenskiij restarigis la ukrainan civitanecon de Saakaŝvili inter siaj unuaj oficialaj agoj kiel nova prezidento de Ukrainio.
En 2020 Saakaŝvili revenis kiel konsilisto de Zelenskij, ĉar kun la koronvirusa-pandemio Zelenskij ricevis „klaran mandaton de la ukrainia loĝantaro purigi la koruptadon, kiun heredis Ukrainio, kaj kontraŭstari la interesojn de la oligarkoj“. En Ukrainio ekzistas eĉ 'muzeo pri koruptado' (ukraine: Mezhyhirya), iama privata loĝejo de Viktor Janukoviĉ en la vilaĝo Novi Petrivtsi, distrikto Viŝhorod, Kieva provinco.
Elmigrado al Nederlando
Saakaŝvili loĝas en Nederlando depost la 14-an de februaro 2018. Li povis akiri restadpermeson surbaze de familia reunuiĝo, ĉar lia edzino estas nederlandanino, la nederlanda Sandra Roelofs. Jam en decembro 2017 Nederlando montris sian pretecon akcepti la eks-prezidenton. En Nederlando li daŭrigis siajn agadojn kiel membro de ukraina opozicio.
En Kartvelio denove
Aŭtune de la jaro 2021 Saakaŝvili provis neleĝe eniri teritorion de Kartvelio, ĉe kiu provo lin arestis la polico. Ĉar li jam estis pli frue kondamnita al malliberigo pro diversaj krimoj, li estis sendita al malliberejo, kie li komencis malsatan strikon. Kiel evidentiĝis, li tamen manĝetis kaj uzis vitaminojn por pli facile elteni la malsaton. Malgraŭ tio oni konstatis danĝeran staton de la sano kaj la 20an de novembro 2021 transportis la eksan prezidenton al militista malsanulejo en Gori.
Ram Baran Yadav
Ram Baran YADAV (nepale: रामवरण यादव rámbaran jádav; naskita la ) estas Nepala politikisto kaj kuracisto kiu estis la Prezidanto de Nepalo de la ĝis la. Antaŭe li funkciis kiel Ministro pri Sano de 1999 ĝis 2001 kaj estis ĝenerala sekretario de la Nepala Kongreso. Li estis la unua prezidanto de Nepalo post la deklaro de respubliko en 2008.
Yadav antaŭe estis Ministro de Ŝtato por Sano en 1991-1994 en la reĝolanda epoko. Li estis elektita al la Ĉambro de Reprezentantoj en la 1999 elekto kiel kandidato de la Nepala Kongreso. Post tiu elekto, li iĝis Ministro de sano.
En majo 2007, la terorisma organizaĵo Janatántrik Taráí Mukti Morĉa (JTMM) atakis la loĝejon de Yadav en Janakpur. La JTMM afiŝis kaptoanoncon ĉe la domo, hisis siajn flagojn, kaj eksplodigis bombon.
Suĥa
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Szuha apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Dolha, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Suĥa. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Hermetikismo
La hermetikismo (kojnea greka lingvo ἑρμητική τέχνη, "la hermetika arto") stas kolektiva esprimo por religiaj kaj esoteraj ideoj kaj praktikoj kiuj proksime interrilatas kiel konataj tra tekstoj de la unuaj jarcentoj a.D. (la antikva epoko) precipe en la orienta mediteranea mondo.
Ĉar oni dum la mezepoko opiniis, ke Hermeso Trismegisto estis egiptia klerulo dum la tempo de Moseo, kaj opiniis lin fondinto de la helena filozofio, la hermetikismaj tekstoj konsideriĝis fonto de la prisca sapientia (plej pura saĝeco). Inter la bazaj verkoj de hermetikismo konsideriĝas la "Corpus Hermeticum", la "Asklepio-dialogo" kaj la "smaragdaj tabuloj". Pli postaj gravaj tekstoj, kiuj referencis al tiuj tri bazaj verkoj, nomiĝas "Picatrix" kaj "Kybalion". La hermetikismo regis la natursciencan mondkoncepton ĝis la 17-a jarcento kaj influis la okultismon de okcidentaj misteremuloj.
KOffice
KOffice estas ofica programaro por KDE, aŭ la K Desktop Enviroment. Ĉiom ingredienco de KOffice estas libera programaroj. La versio plej nova de KOffice estas 2.2, lasis en la 27-a de majo, 2010.
Henry Vaughan
Henry VAUGHAN (n. la 17-an de aprilo 1622, m. la 23-an de aprilo 1695) estis anglalingva poeto.
Vivo
Ne post 1646 li edziĝis al Catherine Wise: ili havis kvar idojn. Post ŝia morto li edziĝis al ŝia fratino Elizabeth.
Verkoj
Henry Vaughan estis metafizika poeto: la metafizikaj poetoj uzis karambolojn kaj malsimplajn ideokombinojn por esplori filozofajn temojn, kaj aludoj al ĉiutagaj aĵoj ofte enkondukis profundan pensadon. Inter aliaj tiaj poetoj estis John Donne, George Herbert, Richard Crashaw, Andrew Marvell kaj Thomas Traherne.
Aldone li eldonis plurajn religiajn verkojn kaj tradukojn.
István Tímár
István Timár [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tímár István estis hungara kajakisto, olimpiano, fajrobrigadisto, generalo.
naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
akiris maŝininĝenieran diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1964, plian diplomon samloke en 1977. Li estis profesia fajrobrigadisto ekde 1965, baldaŭ li finis prioficiran altlernejon kaj li servis en altaj oficiraj rangoj. Li estis ĉefo de la ĉefurba fajrobrigado inter 1991–1994. Li ricevis ŝtatan premion en 1993.
Sporta kariero
ekde sia aĝo 15 estis kajakisto en Újpest sur la Danubo. Li estis hungara ĉampiono 20-foje, dum li apartenis al la hungara nacia teamo ekde 1960. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kun arĝenta kaj bronza medaloj duope, respektive kvarope, krome en mondĉampionumoj li estis la dua en 1971 kvarope. Liaj oftaj sportkunuloj en kajako estis László Fábián (kajakisto) aŭ Csaba Giczy.
Syzygium aqueum
Syzygium aqueum, blanka jamboso aŭ blanka sizigio, (sinonimo: Eugenia aquea) estas planto el la familio de mirtacoj. La fruktoj similas al tiuj de Syzgium smarangense, kiuj havas pli grandajn fruktojn.
Syzygium aqueum estas 3-20 m alta, ĉiamverda arbo kun malalta trunko kiu funde ĉe la grundo disbranĉiĝas. La krono estas maldensa kaj nesimetria. La folioj kontraŭsidaj, 1-5 mm longa kaj kun tigoj, ovoformaj aŭ elipsaj-oblongaj, helverda ĉe la supra flanko, flave verda ĉe la malsupra flanko kaj 5-25 × 2,5-16 cm grandaj. La odorantaj floroj kreskas kiel tri ĝis sep floroj en maldensaj floraroj. La kvaropa kaliko kaj korolo estas palflavaj, flave-blankaj aŭ rozkoloraj. Ekzistas multegaj, ĝis 2 cm longaj stamenoj, kiuj havas la saman koloron kiel la floro. La stiluso superas la stamenojn.
La fruktoj estas maldikŝelaj, glataj, brilaj, vaksecaj kaj ili estas en matura stato blankaj, verdaj, rozkoloraj aŭ ruĝegaj. Ili estas 1,6-2 × 2,5-3,4 cm grandaj kaj sonoril- aŭ pirformaj kun maldika kolo kaj larĝa fino. la fino estas konkava, portas la restaĵojn de la kaliko kaj havas 3 cm longan tigon. La fruktokarno estas blanka aŭ rozea, malforte odoranta, seka aŭ suka, krakanta aŭ spongeca en konsisto, dolĉa kaj acida, tamen kun malforta gusto. La fruktoj estas sensemaj aŭ enhavas 3 ĝis 6 (malofte 1 aŭ 3) semojn.
La fruktoj estas manĝataj frexse, konservitaj dolĉ-acide aŭ prilaboritaj en fruktsalatoj.
La blanka jamboso estas indiĝena en la sudo de Barato kaj en la oriento de Malajzio. La planto estas kultivata en sudorienta Azio, precipe en Indonezio kaj Filipinoj. La planto kreskas ankaŭ en Havajo kaj Trinidado.
Tingaloj
La tingaloj estas etno en Norda Sudano. La tingala lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La tingaloj estas minimume pluraj 1.000 homoj.
Distrikto Vulkaneifel
La distrikto Vulkaneifel (ĝis fino de decembro 2006 distrikto Daun) situas en la nordokcidento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la urbo Daun.
Geografio
Najbaras okcidente la distriktoj Bitburg-Prüm, sude la distrikto Bernkastel-Wittlich, oriente la distriktoj Mayen-Koblenz kaj Mayen-Koblenz kaj norde la teritorio de la distrikto Ahrweiler - ĉiuj en Rejnlando-Palatinato - kaj krome de la distrikto Euskirchen en Nordrejn-Vestfalio.
La monto Ernstberg (ankaŭ nomata Erensberg aŭ Erresberg) apud Hinterweiler kun sia alteco de 699,8 metroj super marnivelo estas la plej alta monto de la vulkana okcidenta Ejfelo kaj la dua plej alta monto de la mezmontaro Ejfelo, kies plej alta monto estas Hohe Acht (alteco 746,9 metroj). Krome ankaŭ la monto Scharteberg apud Kirchweiler en la distrikto, 691,4 metrojn alta, apartenas al la plej altaj montoj en la regiono Ejfelo.
Němčice (distrikto Domažlice)
Němčice estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Domažlice, en Regiono Plzeň. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1379.
Memorindaĵoj
Sudokcidente de la vilaĝo troviĝas ruinoj de burgo Nový Herštejn. La burga supraĵo estas protektita kiel naturrezervejo Herštýn. La alia protektita teritorio, naturmemorindaĵo Hora troviĝas sur deklivoj kaj la samnomata monteto.
Novialo
Novialo (noviale: novial, mallongigo de nov international auxiliari lingue ), estas planlingvo kreita de dana lingvisto Otto Jespersen en 1928 por esti internacia helplingvo. Jespersen estis frua subtenanto de Esperanto. Li servis kiel membro en la Delegacio por la Alpreno de Internacia Helplingvo dum 1907, kiam Ido aperis. Post la delegacio, Jespersen subtenis Idon. Tamen, la Ido‑movado disfalis dum kaj post la Unua mondmilito, kaj Jespersen kredis, ke difektoj en la lingvo kulpas. Li kreis sian propran projekton, Novialo.
Post Ido, Occidental (poste nomata Interlingue, Esperante Interligveo) gajnis popularecon kiel "natureca" lingvo. La lingvo de Jespersen celas kaj naturecon kaj facilecon. Novialo havas gramatikajn finaĵojn samkiel Esperanto. Tamen, ĝi uzas malsamajn finaĵojn.
Jespersen faris malgrandajn ŝanĝojn al la lingvo dum 1934 kaj eĉ poste. Kiam Jerpersen pasis al IALA, lastaj novialistoj kreis komisionon por reformi la lingvon en 1937. Valter Ahlstedt estis unu el la membroj de ĝi. Pro lia influo, la nova versio de Novial proksimiĝis al Okcidentalo. Lia "Gramatike interlingual" de 1947 estis aprobita kiel nova oficiala gramatiko de Novial, sed, Novialo preskaŭ pereis je la morto de Jespersen en 1943. Valter Ahlstedt kaj Andrea Baietti el Italio estis treeble la nuraj homoj kiuj interparolis Novialon al alilandano.
Alfabeto, prononco kaj akcento
La unua versio de la Noviala ortografio estas fonetika. Ĝi estas tre simila al la Ida ortografio.
Tiu versio de Novialo uzas la standardan latinan alfabeton sen diakritiloj. La literoj w kaj z povas esti uzataj nur por la skribado de la propraj nomoj. La literoj c kaj q estas uzataj en la Novialaj vortoj nur kiel komponentoj de digrafoj.
O. Jespersen ne priskribis striktajn regulojn de prononco por Novialo, do la literoj kaj digrafoj povas havi kelkajn variantojn de prononco. Tiel litero s povas ĉiam esti prononcata kiel [s] aŭ voĉiĝi en [z] intervokale, kiel en la plimulto de la eŭropaj lingvoj; la sama estas vera pri la litero x: ĝi povas esti prononcata kiel [gz] en kelkaj vortoj, se tio estas kutima por la parolanto, aŭ ĉiam soni kiel [ks]. La litero j estas prononcata kiel [ʤ] aŭ [ʒ]. La digrafon qu oni povas prononci kiel [kv], [kw] aŭ [k], la digrafo sh signifas [ʃ], la digrafo ch — [ʧ] aŭ [ʃ].
Poste, en 1934, O. Jespersen kreis pli malsimplan ortografian sistemon, uzantan c, z kaj eĉ ç kaj igantan la Novialajn tekstojn pli similaj al la tekstoj de naturaj eŭropaj lingvoj.
La akcento estas sur la vokalo antaŭ la lasta konsonanto (sur la lasta silabo, se la vorto finiĝas per konsonanto kaj la antaŭlasta, se ĝi finiĝas per vokalo), sed kelkaj unukonsonantaj fleksioj (kiel -s) ne ŝanĝas la lokon de akcento.
Distrikto Kalocsa
La Distrikto Kalocsa (hungare Kalocsai járás) estas hungara distrikto en departemento Bács-Kiskun. Ĝi situas sur ebenaĵo en la okcidenta parto de la departemento.
Novialo
Leksiko
La leksiko de Novialo estas tre proksima al la Esperanta kaj speciale al la Ida. Ĝi baziĝis je la komuna leksiko de la lingvoj de la Okcidenta Eŭropo, plene internacia aŭ vaste fama.
21238 Panarea
21238 Panarea estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi (gubernio Gunma, Japanio).
Novialo
Leksiko
Kreante la vortaron de Novialo, O. Jespersen penis konsideri la numeron de lingvoj, kie la vorto estas konata, la numeron de la parolantoj per tiuj lingvoj kaj la uzon de la sama radiko en la aliaj vortoj.
Distrikto Kalocsa
La distrikta ĉefurbo estas Kalocsa, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 2 aliaj urboj, 2 grandvilaĝoj, la ceteraj estas vilaĝoj. La areo estas 1062,27 km², kie loĝas 51 028 homoj en 2013. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo kaj bestobredado, sed mondfama estas kapsiko de Kalocsa.
21238 Panarea
La spektra klaso "V" de tiu objekto, kiu troviĝas malproksime de la Vesta familio, sugestas, ke povas esti nova specimeno de bazalta aĥondrita asteroido, havanta nenian rilaton kun 4 Vesta.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la italia vulkana insulo Panarea, el la Liparaj insuloj norde de Sicilio. La nomo estis sugestita de Richard P. Binzel, Sergio Foglia kaj Gianluca Masi.
Novialo
Derivo
Ĉiuj afiksoj de Novial estas pruntitaj el la naturaj eŭropaj lingvoj, kiel en Okcidentalo. Sed ĝia sistemo de derivo uzas la saman principon, kiel la Ida aŭ la Esperanta: ĉiu afikso havas nur unu signifon kaj uziĝas ĉiam, kiam ĝi estas necesa.
Distrikto Kalocsa
Historio
Tiu distrikto funkciis jam en la historio, tamen ĝi ne funkciis inter 1983-2013. El la komunumoj nur 2 vilaĝoj havas memstarajn administradojn. En la ceteraj komunaj administradoj funkcias.
Novialo
Substantivo
La finaĵojn -o kaj -a oni uzas por la distingo de la estaĵo laŭ sekso. La finaĵo -o estas uzata por la vira sekso kaj la -a por la virina.
Distrikto Kalocsa
Komunumoj
Resume estas 21 komunumoj. Inter ili estas:
Novialo
Substantivo
La plurala nombro estas derivata per la fleksio -s (per -es post -u aŭ post konsonanto).
Adjektivo
La Novialaj adjektivoj finiĝas per -i, sed oni povas deĵeti ĝin, se tio ne embarasas belsonecon kaj la facilecon de prononco.
La gradoj de komparo deriviĝas per la adverboj (plu por la komparativo, maxim por la superlativo kaj aliaj.)
Verbo
La sistemo de la verbaj formoj en Novialo estas malsimpla kaj similas la anglan. La plimulto de la verbaj formoj estas analizaj.
La infinitivo ne havas specialajn finaĵojn kaj finas per la tema vokalo de la radikalo. Ĝi povas esti akompanata de la partikulo tu, se tio estas necesa.
La sufiksojn -nt kaj -t oni uzas por la derivo de la sintezaj formoj de participo: -nt por la aktiva formo, -t por la pasiva.
La formo de prezenco kongruas kun infinitivo. La verbo ne ŝanĝas laŭ nombroj aŭ personoj.
La sama estas vera por la imperativo. Ankaŭ oni povas uzi partikulojn let kaj mey.
La formon de preterito oni derivas de infinitivo per la sufikso -d (per -ed post i, u aŭ post konsonanto). Ekzistas la analiza formo de preterito, uzanta helpa verbo did.
La formo de futuro estas analiza: sal + infinitivo.
La helpa verbo ha kun infinitivo estas formo de perfekto, la helpa verbo bil kun infinitivo estas la pasivo de iĝo, la helpa verbo es kun pasiva participo estas la pasivo de stato.
-o/-a/-e substantivo -um substantivo, abstrakta -i adjektivo -u adverbo (el radiko prepozicia) -im adverbo (el radiko adjektiva)
Jespersen uzis finaĵon -d por istempo. Li permesis ankaŭ vortetojn: sal por ostempo, did por istempo.
Ekzemploj
Nombroj (1-10): un, du, tri, quar, sink, six, set, ot, nin, dek.
Patronia
Nusen Patro kel es in siele, mey vun nome bli sanktifika, mey vun regno veni, mey vun volio eventa sur tere kom in siele. Dona a nus disidi li omnidiali pane, e pardona a nus nusen ofensos kom anke nus pardona a nusen ofensantes, e non dukte nus en li tento ma fika nus liberi fro li malum.
Pri la ŝanĝproponoj de Zamenhof en 1894
''Com es ja mentionat, lo en 1894, quand esperanto esed nur 7 yares oldi, had proposit un serie de ampli reformes; plures de les congruad cun li plu tardi ido: abolitione del supersignisat literes, chanja del stranji "corelatives", plurale en -i insted -oj, li adjective nonchanjat. Ma lo haved samitem altri min bonim trameditati propositiones, e li accepta del rationalis fid desfacilisat per ke on non votad pri chaki detale isolat, ma nur blokim. Li resulte esed 157 votes por li nonchanjat lingue contre 93 por li chanjas da Zamenhof (ultre dises venid 11 e 3 por medi- propositiones). Zamenhof enuntiad tand tre prudentim ke un grupe tant micri non poved fixisa li lingue por eterni tempes.''
Literaturo
Vicente Costalago publikis Mikri Antologie, kun poemoj tradukitaj, la 23a junio 2022.
Kamila Baptista el Varano
Kamila Baptista el Varano estis nobelino kaj monaĥino el Varano, Italio, elstara pro dediĉo al mistikismo.
Vivo de Kamila Baptista el Varano
Kamila Baptista, aŭ Sankta Kamila Baptista el Varano, naskiĝis en Camerino (Kamerino - Centritalio) la 9-an de aprilo 1458. Ŝia patro, Julio Cezaro el Varano, estis senjoro de la urbo.
La senjoraj palacoj de la renesanca epoko estis krom centroj de politiko, ankaŭ de kulturo kaj de mecenatismo. La junulino Kamila studis la latinan lingvon, legis la klasikojn, lernis pentradon, rajdadon, ludadon de muzikiloj kaj dancadon. Ŝi kreskis korelverŝa kaj ege mergita en la pululado de la kortega vivo, kun temperamento senartifika kaj entreprenema, eble oni povas diri eĉ sendependa kaj obstina, amanta la belon kaj de la ĝojoj.
Laŭ la plano de la patro, Kamila estis destinita al geedziĝo de nobela konveneco, same kiel ĉiuj ŝiaj fratinoj. Male, ŝia vivo elektis neantaŭviditan direkton. Ŝi estis baldaŭ fascinita de la predikado de franciskano frato Domeniko el Leonessa kaj de la beata Petro el Mogliano. Ĉe dekjaraĝanta ĉirkaŭe, ŝi proponis “versi almenaŭ larmeton” ĉiun vendredon memorante la pasion de Jesuo: kaj tiu sento-inklino pliiĝis ĝis ŝin konduki al definitiva adhero, kontraŭata ĝis la lasta momento, al sia religiula vokiĝo, kiu ĝuste ŝi dekomence ne multe ŝatis.
Aĝante dudektrijare, venkinte la oponon de la patro, ŝi eniris monaĥinejon de la Klaraninoj de Urbino, unu el la plej rigide observantaj. La volo vivi laŭ la regulo de Sankta Klara obeante al la evangelia radikaleco estis la elemento movanta de lia vokiĝo. Ĉi-tie ŝi ŝanĝis la nomon ‘Kamilan’ al ‘Baptista’, kiu tiuepoke aperis pli virina ol vira: nun la du nomoj kuniĝas en Kamila-Baptista.
Ŝia patro ne rezignis la celon havi la filinon almenaŭ apud sia domo: fakte li sukcesis starigi en Kamerino monaĥinejon de Klaraninoj. En 1484 monaĥino Baptista kune kun iuj kunfratinoj venis loĝi en tiu monaĥinejo kies plurfoje ŝi estos elektida Abatino. Si venis ja sed, por montri ke tiu alproksimiĝo al sia urbo ne estis vojo al mildiĝo de la regulo, ŝi venis laŭstrate portante surŝultre pezan lignan krucon ankoraŭ konservitan en la kripto de la monaĥinejo.
En 1502 monaĥino Baptista devis forfuĝi el sia urbo kaj rifuĝiĝi en najbaran landeton pro la ribelo provokita de la nova politiko de Cezaro Borgia, ŝarĝite de Papo Aleksandro la 6-a celanta igi malpli dispecita la ŝtaton. En tiu kazo estis mortigitaj la patro kaj tri fratoj de monaĥino Baptista, nome Anibalo, Venancio kaj Piro. El tiu masakro saviĝis nur la infano Giovanni Maria, kiun la nova papo Julio la 2-a venigis al Kamerino kia senjoro de la urbo. Ankaŭ monaĥino Baptista (1505) povis reveni al sia monaĥinejo, kiun tamen, ordone de la papo, devis forlasi por iri krei novan monaĥinejon en Fermo, kie restis ĝis 1507, kiam ŝi revenis al Kamerino. Intertempe ŝi vojaĝis al diversaj lokoj por instigi kaj instrui monaĥinaron akcepti kaj praktiki la integran regulon de Sankta Klara el Asizo.
Ŝi ĝuis apartajn mistikajn spertojn, pri kiuj troviĝas spuroj en siaj nombraj verkoj, kiuj rivelas ŝian ardan amon al la Krucumita Kristo.
Monaĥino Baptista el Varano forpasis en Kamerino en la 31-a de majo de 1524, senmezure estimata pro siaj kristanaj virtoj kaj baldaŭ kultata kiel beata.
Kulto al Sankta Kamila Baptista
La 7-an de aprilo 1843 Gregorio la 16-a aprobis la kulton, dum ŝi estis sanktulino deklarita de Benedikto la 16-a en la 17-a de oktobro 2010.
Verkoj de monaĥino Kamila Baptista
Gravas la literatura aktiveco de Kamila-Baptista, kaj proza kaj poezia, kaj vulgarlingva kaj latinlingva, certe esprimo de la humanismo penetrita ankaŭ ene de klaraninaj monaĥinejoj de la 15-a jarcento.
Inter ŝiaj verkoj atentindas la Vita spirituale (Spirita vivo), tio estas ŝia priskribo pri ŝiaj mistikaj spertoj, I dolori mentali di Gesù (La mensaj doloroj de Jesuo), Istruzioni al discepolo (Instruaĵoj al disĉiplo), Del felice transito del beato Pietro da Mogliano (Pri la feliĉa forpaso de la beata Petro el Mogliano) kaj la Trattato della purità del cuore (Traktado de la kora puro).
La enhavo de ŝiaj verkoj temas pri la vivo mistika al kiu ŝi provis iniciati siajn parolitojn kaj adresitojn: la centra kerno estas ĉiam la pasio de Jesuo, prezentita per la dotoj de vera monaĥino humanista.
NGC 7580
NGC 7580 (aliaj indikoj — UGC 12481, IRAS23150+1343, MCG 2-59-19, ZWG 431.34, MK 318, KUG 2315+137, PGC 70962) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
82-a SAT-Kongreso 2009
La 82-a Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Milano inter la 18-a kaj la 25-a de julio 2009. La realigado de tiu kongreso estis aprobita de la 81-a SAT-Kongreso 2008 okazinta en Kazanlako, Bulgario. La ĉefa temo de debatoj estas enmigrado. Tiam estis prezidento de la Plenum-komitato Jakvo Schram kaj estris la kongresan komitaton Andrea Montagner nome de la organizo ARCI Esperanto.
Krom la kutimaj laborkunsidoj okazis interesaj prelegoj kaj distraj programeroj kiaj koncertoj kaj ekskursoj.
Ferenc Sándor Kiss
Ferenc Sándor KISS [ŝAndor kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kis Ferenc Sándor aŭ Kiss Ferenc (en Kis la simpla s ne estas tajperaro) estis hungara aktoro, teatrestro, akademia instruisto.
82-a SAT-Kongreso 2009
Dum tiu kongreso aperis du novaj libroj de la Eldona Fako Kooperativa de SAT: Kompendio de la Kapitalo de Karlo Markso de Karlo Kafiero k Plano B - Mobilizo por savi civilizacion de Lester R. Brown
Ferenc Sándor Kiss
Ferenc Sándor Kiss naskiĝis la  en Székesfehérvár (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1892), li mortis la  en Budapeŝto.
Provinco Ĉepenio
Provinco de La Libertad (Peruo) en Sudameriko.
Dülmen
Dülmen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Coesfeld de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ĝia teritorio apartenas al la historia regiono Monastera Lando, al kiu ankaŭ apartenas tri najbaraj distriktoj kaj la urbo Monastero, Münster (Westfalen); la historia regiono ne havas fikse difinitajn limojn - pli-malpli limoj estas la mezalta montaro Teŭtoburga Arbaro nordoriente, la rivero Lippe sude kaj la limo al la najbara ŝtato Nederlando okcidente.
Tiraoj
La tiraoj estas etno en la Nuba-montetaro en Sudano kaj unu el la etna grupo nomata nubaoj. La tiraa lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La plej multaj tiraoj ankaŭ parolas la sudan-arban lingvon. La tiraoj estas pli ol 100.000 homoj.
Australian Dictionary of Biography
La Australian Dictionary of Biography (Aŭstralia Enciklopedio de Biografioj) estas nacia kunlabora entrepreno fondita kaj subtenata de la Nacia Aŭstralia Universitato (ANU), cele al la verkado de referencaj biografiaj artikoloj pri la plej eminentaj homoj en la historio de Aŭstralio.
La ADB-projekto naskiĝis en 1957 kaj restis aktiva ekde tiam. Ĝiaj oficoj situas en la National Centre of Biography de la universitato. Jam pli ol kvar mil aŭtoroj kontribuis al ADB. Ĝiaj 18 volumoj entenas 9 800 artikolojn pri 12 000 homoj.
Maurice Lachâtre (Tramtransporto en Parizo)
La nomo Maurice Lachâtre devenas de samnoma strato omaĝe al franca eldonisto kaj verkisto Maurice Lachâtre (1814-1900).
Spiketo
Spiketo estas simila al malgranda spiko. Ĝi estas ero de spiko, paniklo aŭ grapolo de poacoj.
Spiketo de tritiko havas ses florojn, sed plej ofte kvar floroj senfruktaj. Spiko de tritiko havas 20 ĝis 30 spiketojn.
Kedarnath
Kedarnath estas sankta urbo kaj "nagar panĉajat" (municipo) en la distrikto Rudraprajag de la ŝtato Utarakando, Barato. Ĝi estas unu el la kvar pilgrimejoj de Ĉhota Ĉar Dham en Barato kun Gangotri, Badrinath, kaj Jamunotri, el kiuj ĝi estas la plej fora. Ĝi havas gravon el la templo Kedarnath. Kedarnath estas en Himalajo, sur ĉirkaŭ 3,583 m super marnivelo apud la glaĉero Ĉorabari, nome fonto de la rivero Mandakini, kaj estas flankigita de neĝokovritak montopintoj, el kiuj la plej elstara estas la monto Kedarnath. La plej proksima ŝoseo estas ĉe Gaurikund ĉirkaŭ 16 km for.
La urbo suferis grandajn detruojn dum junio 2013 pro subitaj inundoj okazigitaj de torenta pluvego en la ŝtato Utarakando.
Izobutila heptanato
Izobutila heptanato aŭ C11H22O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la heptanata acido kaj izobutila alkoholo, Izobutila heptanato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Izobutila heptanato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izobutila heptanato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Wiesław Kotański
Wiesław Kotański (naskiĝis la 7-an de aprilo 1915 — mortis la 8-an de aŭgusto 2005) – pola japanologo, profesoro de Varsovia Universitato. Kreinto de la pola japanologio, tradukisto de Koĝiki. Distingito per la japana Ordeno de la Sankta Trezoro.
Vivkuro
Wiesław Kotański mem asertis, ke post multaj jaroj komencis fari la unuajn paŝojn insistante enŝteliĝi en la sekretoj de la japana parolo kaj kulturo en Japana Sekcio de la Orientkona Lernejo ĉe Orienta Instituto subvenciata de Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj de la Dua Pola Respubliko kiel centro de tiutempaj politikaj studoj pri terenoj de Sovetunio, Azio kaj Afriko (sovetologiaj kaj orientalistikaj). Tie la unuan fojon ektuŝis la japanan lingvon, kiu dum trijaraj studoj, estis la ĉefa lingvo krom la malaja, angla kaj rusa.
En 1955 li sukcesis fondi Japanologian Fakon ĉe Katedro de Ĉinologio de la Varsovia Universitato. Li estis eminenta fakulo pri la historio de Japanio, lingvoscienco, religioscienco, kulturologio, aŭtoro de pluraj laboraĵoj, tradukinto i.a. de du fundamentajn libroj: ''Dek mil folioj. Antologio de la japana literaturo kaj Koĝiki, aŭ Libro de pramalnovaj okazintaĵoj''.
En 1977, li estis distingita per la Ordeno de la Sankta Trezoro pro atingoj en esplorado de la japana kulturo.
Libroj
(originaj titoloj legeblaj en pollingva vikipedio)
Artikoloj
(diverslingvaj, krom la pola)
Pembroke
Pembroke estas la nomo de lokoj en pluraj landoj, inter kiuj:
Regionalverkehr Bern-Solothurn
Regionalverkehr Bern-Solothurn (Regionalverkehr Bern–Solothurn, "Regiona Trafiko Berno-Soloturno") (RBS) estas svisa fervoja kompanio kiu funkciigas trajnojn, tramojn kaj busliniojn inter Berno, Soloturno kaj Worb.
Rudaki
Abdullah Jafar Ibne Mohammed Rudaki (taĝika: Абӯабдуллоҳ Ҷафар Ибни Муҳаммад Рӯдакӣ, persa: ابوعبدالله جعفربن محمدبن حکیم‌بن عبدالرحمن‌بن آدم رودکی) ankaŭ skribita Rudagi aŭ Rudhagi (859-941), estis fama muzikisto, kantisto kaj poeto, kiu estas ĝenerale rigardata kiel la patro de la persa kaj taĝika poezioj. La prapatro de klasika taĝika poezio verkis siajn famajn verkojn en la daria lingvo uzante la araban alfabeton. Rudaki ankoraŭ daŭre estas honorata en Irano, Afganio kaj Taĝikio kiel poeto. Liaj samtempuloj titolis lin 'la ustod (instruisto) de la poetoj de la mondo', tiom multe ili fieris pri li. Rudaki verkis pli ol cent mil strofojn, de kiuj nur parteto estis konservita. Unu el la plej famaj versoj de la poeto, diras "Ne ekzistas pli granda ĝojo en ĉi tiu mondo ol vidi la vizaĝojn de geamikoj". Li faris multajn tradukojn de la araba al la novpersa.
Rudaki estis la poeto de la samanida gvidanto Nasr la 2-a, ĝis li perdis ties favoron en 937. Li mortis en malriĉeco.
NGC 7582
NGC 7582 (aliaj indikoj — ESO 291-16, MCG -7-47-29, AM 2315-423, IRAS23156-4238, PGC 71001) estas galaksio en konstelacio Gruo.
Rudaki
En Tehrano (Irano) ekzistas operejo-koncertejo Salono Vahdat (es) kaj en Dusanbe (Taĝikio) la Instituto de lingvo, literaturo, orienta kaj skribita heredaĵo portas lian nomon.
NGC 7582
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Rudaki
Muzeo pri Rudaki
En 1958 UNESKO aperigis rezolucion okaze de la celebrado de la 1100-a naskiĝtago de A. Rudaki.
La ricevitaj donacoj okaze de tiu jubileo interalie estis skulptaĵo, tapiŝo, medalo, libroj kaj pentraĵoj troviĝas en muzeo pri Rudaki en Taĝikio.
Sur la muroj oni montras fotojn de la taĝika opero kaj teatraĵo "Rudaki", sed ankaŭ fotojn kaj dokumentojn pri la aktivecoj de la antropologia ekspedicio en la vilaĝo de Panjrud kaj pri la okazigo de la jubileo en 1958 en Pendjikent kaj en Panjrud.
Plie videblas bildoj de la taĝika filmo "Qismat-i Sho’ir" (La sorto de la poeto) de Satim Ulughzoda kaj freskoj de la malnova urbo de Panjakent.
Toposaoj
La toposaoj estas etno en Suda Sudano. La toposaa lingvo apartenas al la nilotaj lingvoj. Multaj toposaoj estas kristanoj. La toposaoj supozeble estas pli ol 100.000 homoj. Paciĝon inter la toposaoj kaj la bujaoj, alia etno en la regiono, helpis Galcholo Community Based Rehabilitation Organization.
Place d'Italie (pariza metrostacio)
Place d'Italie [] estas stacio de la linioj 5, 6 kaj 7 de la metroo de Parizo, en la 13-a arondismento.
Priskribo
La stacio situas sub Place d'Italie.
Alirejoj
La stacio havas 4 enirejojn, kiuj situas antaŭ:
Thomas Vaughan
Thomas VAUGHAN (n. la 17-an de aprilo 1622, m. 1666) estis kimra alkemisto.
Li estis la ĝemela frato de la poeto Henry Vaughan. Ili naskiĝis en Brecknockshire, Kimrio. En 1638 ili eniris Jesus College (Oksfordo), kie Thomas restis dum la angla enlanda milito. Poste li iĝis pastro en vilaĝo proskima al Brecon, la ĉefurbo de Brecknockshire, sed en 1650 li forpeliĝis pro sia subteno de la reĝa partio.
Li translokiĝis al Londono, kie li loĝis kun sia edzino Rebecca, al kiu li edziĝis en 1651. Tie li faris medicinojn laŭ la rimedoj rekomenditaj de Paracelsus, kvankam li neniam iĝis kuracisto. Li diskutis kemiajn kaj alkemiajn aferojn kun anglaj sciencistoj, kaj eldonis Anthroposophia Theomagica, mistikan verkon. Li ankaŭ tradukis Fama Fraternitatis, gravan rozkrucan verkon. Kiel alkemiisto li kunlaboris kun sia edzino, kiel ege maloftis tiuepoke.
42482 Fischer-Dieskau
42482 Fischer-Dieskau estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de la germana baritono Dietrich Fischer-Dieskau (1925–2012), kiu kantis en la ĉefaj operejoj kaj festivaloj tra la mondo. Li estis elstara kantisto de lieder kaj oratorioj, distingata pro siaj lirika voĉo kaj belega talento. Li estis ankaŭ dirigento kaj verkis librojn pri Schubert, Wagner kaj Schumann.
Eduard Norden
Eduard NORDEN (naskiĝinta la en Emden, mortinta la  en Zuriko) estis germana filologo. Lia patro Carl Norden estis kuracisto. Li nuptis en 1897 Marie Schultze, kun kiu li havis du filojn kaj du filinojn.
Vivo
Norden studis inter 1886 kaj 1890 en Bonn kaj Berlino klasikan filologion. Post doktoriĝo en 1891 kaj sekva astistanteco ĉe Bonna universitato li iris Strasburgon kie sukcesis habilitiĝo lia. En 1893 li iĝis eksterorda profesoro en Greifswald kaj en 1895 orda. Sekvis vokiĝoj el Vroclavo (1899) kaj en 1906 el Berlino (emeritiĝo en 1935).