cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amanda Seyfried
Seyfried havis ĉefrolojn en la nigra komedia hororfilmo Jennifer's Body (2009) kun Megan Fox, en la erotika suspensfilmo Chloe (2009), la romantika dramo Dear John (2010) kaj la romantika dramo Letters to Juliet (2010). Ŝi tiam ĉefrolis en Red Riding Hood (2011), la sciencfikcia suspensfilmo In Time (2011), la suspensfilmo Gone (2012), la muzika dramifilmo Les Misérables (2012), la biografia dramo Lovelace (2013) kaj en A Million Ways to Die in the West (2014) kaj Ted 2 (2015). Ŝi ankaŭ ĉefrolis en Fathers and Daughters (2016), First Reformed (2017) kaj la komedio Gringo (2018).
23804 Haber
23804 Haber estas malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Catherine Michelle Haber, finalistino de la Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) de 2007, scienca konkurso por mezlernejoj, pro ŝia projekto pri konduta scienco. Ŝi estis lernantino ĉe la St. Martin of Tours School de Los-Anĝeleso (Kalifornio).
757
En la jaro 757 post Kristo okazis, interalie:
MEL
La vorto MEL havas plurajn signifojn:
Seraincourt (Ardennes)
Seraincourt - prononco laŭ sistemo IFA [], - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj al la kantono .
Klaas-Jan Huntelaar
Klaas-Jan HUNTELAAR (prononco [], naskiĝis , do nun -aĝa) estas nederlanda futbalisto. Li kiel membro de la nederlanda nacia teamo de futbalo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la nederlanda teamo atingis la duan pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "21".
Distrikto Lwówek Śląski
Distrikto Lwówek Śląski, pole powiat lwówecki (la dua vorto estas adjektivigita), estas distrikto en la provinco Malsupra Silezio de Pollando. La distrikta ĉefurbo kaj sidejo estas Lwówek Śląski (Löwenberg ĝis 1945, la nuna aldono "Śląski" signifas simple "en Silezio"). Fine de en la distrikto vivis.
Klaas-Jan Huntelaar
Ankaŭ en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 (ĉemiza numero "18"), en kiu la nederlanda teamo estis tute nesukcesa, kaj en la Futbala Mondpokalo 2014 (ĉemiza numero denove "19"), en kiu la teamo sukcesis atingi la trian pozicion, li partoprenis. Ekster naciaj matĉoj, li inter la jaroj 2009 kaj 2010 estis futbalisto de la germana klubo Liverpool FC kaj ekde tiam aktivas por la turka klubo Fenerbahçe Istanbulo.
Distrikto Lwówek Śląski
La distrikto konsistas el:
5714 Krasinsky
5714 Krasinsky estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Krimeo).
Monaĥejo Gerode
La Monaĥejo Gerode (latine: Abbatia Sancti Michaelis et Beatae Mariae Virginis Gerodensis, germane: Kloster Gerode) estas iama benediktana klostro en la katolika Eichsfeld-regiono en Germanujo, situante ĉ. 1 kilometron sude de Weißenborn-Lüderode. Ĝi fonditis ĉ. 1100 kiel unua klostro de la elekto-majenca regiono post la jam antaŭe ekzistinta Marteno-konvento en Heilbad Heiligenstadt. Ĝia alteco estas en valo ĉe la piedo de la monto Winkelberg (415 metroj); iom pli sude fontas la rivero Eller.
Mezepoko
Kiel fondinto nomiĝas grafo Widelo kaj lia filo Rüdiger, kiuj pluse donacis al Gerode privatajn havaĵojn ne malmultajn. La plejmulto de la bienoj estis en la proksimeco de la klostro garantiante pro la granda nombro jam frue bonstaton rimarkindan. Ĉar ĉe la morto de ambaŭ grafoj finkonstruo ankoraŭ ne estis, Richardis kaj la filoj kontinuigis la konstruadon. Richardis estis la vidvino de margrafo Rudolfo de Stade; malklaras kiel la Stade-grafoj iam estis akirintaj posedaĵojn en la Eichsfeld-regiono. En Erfurto en 1124 okazis la solena transdono de la tuto al la ĉefepiskopo majenca Adalberto. La majencanoj pluse de ŝi ricevis la kastelon Harburg en Haynrode. Kiel signon de submetiĝo al la arkiepiskopa seĝo pagu la klostro certan sumon ĉiujare en la festotago de Sankta Marteno de Tours.
Dum la malfrua mezepoko suferis kaj la monaĥejo kaj la bienoj pro militoj, interdinastiaj kvereletoj kaj la pesto. En 1467 ekmembriĝis la abatejo al la Reformkongregacio de Bursfelde (eksa klostro en Hannoversch Münden-Bursfelde). La Kamparanaj ribeloj de 1525 kaj la Tridekjara milito (surloke ekde 1622]] igos ĥaoson teruran. Post kiam la majencanoj jam en 1790 pripensis eblan abolicion de Gerode, la aŭtoritatoj de Prusio, al kiu sumetiĝis nevole la eichsfeld-anoj post 1802, ordonis neniigon por la jaro 1803. Ŝanĝiĝis la klostro je ŝtata bieno: tiam ĝi konsistis el 960 germanaj akreoj da agroj, 144 akreoj da herbejoj, 33 akreoj da ĝardenoj, 2400 akreoj da arbaro kaj 234 akreoj da tereno apud la antaŭvilaĝo Fuhrbach; aldonendas ankoraŭ 300 akreoj da tereno ĉe Ohlenroder-bieno en Gieboldehausen. Organiza ligego ekzitis al la Monaĥejo Zella, ĉar la gerode-anoj pretigis la prepostojn por Zella.
Post sekularigo/1802
Unua ĝenerala lupreninto de la ŝtata bieno (pri sume 931 hektaroj) iĝis en 1805 Konrad Heinrich Goldmann. Posteulis lin la jenaj:
Dum la Dua mondmilito laboris surloke ekde 1939 pli ol 20 gepunlaboristoj el Pollando kaj Ukrainio agrikulture.
Uzo dum komunismo
Neniiĝo de la bieno fariĝis en 1946 kaj la tereno disdonitis inter etfarmistoj. La nedetruitaj ejoj uzitis kiel porinfana hejmo (1952–1956), kiel laborejo porjunulara (1959–1961), kiel kazerno (1962–1967) kaj finfine kiel kleriga kaj feria centroj de la radi-aparatfabriko RFT Leipzig.
Nuna situacio
Ekde 1994 prizorgis la tuto societo komunutila. La parko kun lageto havas unikan specaron da arboj el kiuj multaj havas pli ol 200 jaroj. Morbidigas la etoson tiean ankaŭ la restoj de la iam ne tute 1 km longa muro ĉirkaŭanta.
Ehrwald
Ehrwald [E r valt] estas komunumo en la federacia lando Tirolo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la distrikto Reutte.
Naturalismo (filozofio)
Naturalismo estas ĉiu el pluraj filozofiaj vidpunktoj kiuj ne distingas inter la eksternatura (aŭ "supernatura") kaj la natura. Naturalismo ne pretendas ke la fenomenoj nomitaj kiel "eksternaturaj" ne ekzistas sed insistas ke ĉiuj fenomenoj estas esploreblaj per la samaj metodoj, ke ĉio vere ekzistanta estas natura.
Ehrwald
Ehrwald situast ĉe la tirola provinca vojo B 187 (Ehrwalder Strasse) inter Lermoos kaj la germana landlimo (ĉe Griesen). De ĉi tie la germana vojo B 23 iras al Garmisch-Partenkirchen. En Lermoos estas konekto al la provinca vojo B 179.
Naturalismo (filozofio)
Naturalismo estas la malo de Mistikismo.
756
En la jaro 756 post Kristo okazis, interalie:
Ehrwald
Fervoje Ehrwald situas ĉe la linio Ausserfernbahn inter Garmisch-Partenkirchen kaj Reutte.
Belmonte del Sannio
Belmonte del Sannio estas komunumo de Italio.
Bevaix
Pri la komunumo
Bevaix estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 3837 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Bevaix situas ĉe la suda flanko de la Neŭŝatela Ĵuraso ĉe la norda bordo de la Lago de Neŭŝatelo, proksimume 12 kilometrojn sudokcidente de la urbocentro de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo. La komunumo Bevaix konsistas el la vilaĝo Bevaix kaj la setlejoj Les Marrins (apud la lagobordo), Les Prises (en nordokcidento de la komunumo), La Lorraine (en sudo de la komunumo) kaj L'Abbaye (en oriento de la komunumo kun grandaj vitejoj apud la lagobordo).
Najbaraj komunumoj
La komunumo Bevaix limas en nordo al Boudry, en oriento al Cortaillod, en sudo al la Lago de Neŭŝatelo, en okcidento al Gorgier, kaj en nordokcidento al Brot-Dessous.
Trafiko
Tra Bevaix pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 kaj la svisa aŭtovojo A5, al kiu ĝi disponas pri propra alveturejo. Bevaix disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bielo al Laŭzano. La komunumo estas ankaŭ servata de buslinio de Boudry al Saint-Aubin-Sauges.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bevaix datiĝas el la jaro 998 kiel villa Bevacensi. Apud la Lago de Neŭŝatelo estis malkovritaj la restaĵoj de ok prahistoriaj lagobordaj setlejoj, kvin el ili en la neolitiko kaj tri el la bronzepoko. En la jaro 998 certa Rudolfo fondis la priorejon Bevaix, al kiu la donacis malgrandan teritorion. Al tiu tribunalejo korespondas la hodiaŭa komunumo Bevaix. En la jaro 1263 la tribunalejo Bevaix estis komuna havaĵo de la prioro de Bevaix kaj de la Senjoroj de Gorgier kaj la Senjoroj de Colombier. La landa reganto estis la grafoj de Neŭŝatelo. Post la reformacio la senjoreco transiris en du etapoj unue al Johano Jakobo de Wattenwyl kiel senjoro de Colombier kaj poste al la grafoj de Neŭŝatelo en la jaro 1564. Ĝis 1832 Bevaix formis neŭŝatelan majorejon.
Sargé-lès-le-Mans
Sargé-lès-le-Mans estas franca situanta en departemento Sarthe, regiono Luarlandoj.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Sargéens.
Hačava
Bazaj informoj
Hačava, hungare Ájfalucska (Ajfaluĉka), germane Wagnerhau estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La slovaka nomo ĝis 1927 estis Vieska, la hungara ĝis 1902 Falucska.
Situo
Hačava situas inter montoj 683 kaj 947 m-ojn altaj, en strikta valo de rojo, fine de longa sakovojo. Košice troviĝas 42 km-ojn.
Historio
Paŝtistoj fondis la vilaĝon en la 15-a jarcento. Post 4 jarcentoj oni minadis feron, iom poste magneziton. En 1828 oni nombris 42 domojn kaj 321 homojn. En 1910 loĝis en Ájfalucska 661 homoj, (601 slovakoj, 37 hungaroj, 3 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Ájfalucska rehungariĝis pro la unua Arbitracio de Vieno. La sakvojo faris kontakton nur al Hungario, tial la slovaka vilaĝo ne apartenis al Slovakio. En 2001 loĝis en Hačava 241 homoj, (167 slovakoj, 68 ciganoj kaj aliaj).
Odaiba
Odaiba (japane: お台場), foje nomita Daiba aŭ Tokyo Teleport Town, estas vasta artefarita insulo en la golfo de Tokio, Japanio. Ĝi estas ŝatata kvartalo por aĉetumado kaj distrado. Odaiba signifas ĉefe la nordan parton de la 13-a artefarita insulo, sed foje ankaŭ la tutan insulon. La insulo apartenas al Minato-, Ŝinagaŭa- kaj Koto-kvartaloj.
Historio
Odaiba estis finkonstruita en 1853 de Tokugawa-Ŝogunato kiel ero el serio de 6 fortikaĵoj por protekti Tokion kontraŭ maratakoj. Tio okazis post la alveno en la sama jaro de la nigraj ŝipoj de Matthew Calbraith Perry. La vorto daiba en la japana signifas kanonojn instalitajn sur la insuloj.
En 1928, la Dai-San Daiba (第三台場) aŭ "No. 3 Battery" estis renovigita kaj malfermita al publiko kiel Metropolitan Daiba Park, kiu ankoraŭ viziteblas hodiaŭ.
La moderna evoluo de Odaiba ekis post la sukceso de Expo '85 en Cukuba. Odaiba iĝontus montrofenestro de la japana ekonomio kaj moderna vivmaniero. Oni planis krei memstaran urbon kun pli ol 100.000 loĝantoj sur la insulo. Sed pro la ekonomia falo en 1991 konstrulaboroj haltis kaj en 1995 Odaiba estis preskaŭ forlasita.
En 1996 oni planis ne nur laborejojn, sed ankaŭ vendejojn kaj distrejojn kaj la insulo reviviĝis denove. Tokianoj malkovris marbordon, kiun ili neniam havis. Hoteloj kaj vendejaregoj malfermiĝis kaj pluraj grandaj kompanioj translokiĝis sian sidejon sur la insulon, kiel ekzemple Fuji TV.
Transporto
Du Shuto-Ekspresvojo linioj aliras Odaiban: Vojo 11 el centra Tokio tra la Rainbow Bridge, kaj Wangan-Vojo (Vojo B) el Ŝinagaŭa tra la havena tunelo.
Per publikaj transportiloj oni atingas Odaiban per la aŭtomata Yurikamome-sistemo el Shimbashi kaj per la privata Rinkai-Linio kiu iras inter Osaki kaj Shin-Kiba-Stacio. Urbaj busoj, Toei-Buso kaj Keihin Kyuko Buso estas malpli multekostaj sed ankaŭ malpli rapidaj. Ankaŭ pramoj, Tokia Krozŝipo funkcias inter Tokio kaj Odaiba.
(39289) 2001 CT28
(39289) 2001 CT28 estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
8065 Nakhodkin
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de profesoro Nikolaj Grigorjeviĉ Nakhodkin (cirile : Николай Григорьевич Находкин), estro de la Kijiva Universitato. Li laboras pri fizika elektroniko, radiofiziko kaj radioastronomio.
Emil Brázay
Emil BRÁZAY [bra:zai] estis hungara, rumania hungara ĵurnalisto, verkisto, tradukisto. Li naskiĝis en Perjámos la 16-an de marto 1888 kaj mortis en Bulcs la 12-an de aŭgusto 1968.
Kariero
Emil Brázay estis antaŭ la unua mondmilito kunlaboranto de gazetoj de Budapeŝto. Li eldonis kaj redaktis la raportaĵgazeton Berlini Magyar Revü. Li redaktis la gazeton Toll (origine Pán (1919–39; 1945).
Grethlein (apartigilo)
Grethlein estas la familia nomo de jenaj personoj:
MES
La tri-litera kombinaĵo MES havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Önundarfjörður
Önundarfjörður estas fjordo en Islando.
Geografio
Önundarfjörður situas en la okcidenta parto de Islando. Ĝi estas parto de la duoninsulo Vestfirðir, kiu konsideriĝas unu el la ok regionoj de Islando (islande plurale landsvæði, singulare landsvæðið), kaj same estas parto de la Atlantiko.
Palaco Golestan
Vidu ankaŭ
Shadafarin Ghadirian
755
En la jaro 755 post Kristo okazis, interalie:
Tinnefeld (apartigilo)
Tinnefeld estas la familia nomo de jenaj personoj:
Be.bra
Be.bra - germane be.bra verlag, foje ankaŭ en pli tradicia ortografio Bebra-Verlag - estas germanlingva libroeldonejo. Ĝi fondiĝis en 1994 fare de la eldonisto Ulrich Hopp kaj havas sian centran oficejon en Berlino.
Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoioj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.
Inter la multaj aŭtoroj de la eldonejo ekzemple estas la japanaj verkistoj Oe Kenzaburo kaj Mori Ogai.
Svazilanda lilangenio
La Svazilanda lilangenio estas la nacia valuto de Svazilando. Unu lilangenio estas dividita je cent cendoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas SZL.
Eksteraj ligiloj
Umbuso weSwatini
Seppo Häkkinen
Seppo HÄKKINEN (naskiĝinta 2-a de junio 1958) estas finna pastro. Li estas episkopo de Mikkeli / S:t Michel ekde jaro 2009. Antaŭe li laboris kiel pastro en Heinola. Li publikigis kvar librojn. Lia disertaĵo aperis en 2010. Ĝi temas ekzemple pri distingoj el kirko. Häkkinen fariĝis episkopo februare 2009. Al lia familio apartenas edzino kaj kvar infanoj.
Migdalo
Migdalo estas kerno de la frukto de migdalujo. Ĝi estas longece ovoforma kaj havas (de interne) unue lignan ŝelon kaj due grizan ledecan fruktoŝelon. Interne la kerno estas blanka, kio estas uzata por kuirarto kaj dolĉaĵoj.
La migdalujo (latine: Prunus dulcis) apartenas al la familio rozacoj (latine: Rosaceae) kaj estas kreskigita de 4000 jaroj. Oni kreskigas la migdalujon ĉefe en Kalifornio, Usono, ĉirkaŭ la Mediteraneo, sed ankaŭ en Pakistano kaj Irano. Tamen ankaŭ en Germanio ĝi kreskas en kelkaj regionoj kien verŝajne romianoj alportis ĝin kune kun vinberujoj.
Ekzistas dolĉaj kaj amaraj migdaloj. El tiu lasta oni produktas en Portugalio faman alkoholaĵon, nome Amendoa, populare amarginha.
Radikbiero
La trinkaĵo ricevis sian nomon de sia unika aspekto kaj gusto. Simila al alkohola biero, ĝi havas ŝaŭman supran tavolon kiam verŝata.
Ĝi estas ĉefe nordamerika trinkaĵo, kaj konsistas de 3% da la amerika senalkohola trinkaĵ-merkato.
Bojano
Bojano estas komunumo de Italio.
754
En la jaro 754 post Kristo okazis, interalie:
Eŭgenolo
Eŭgenolo estas fenilpropeno, iu gvajakolo kun radikalo alilo. La eŭgenolo apartenas al la familio de la fenilpropanoidoj, iu klaso de kemiaj kombinaĵoj. Ĝi estas oleeca likvaĵo kies koloro varias inter travidebla kaj palflava, ekstraktita el certaj esencoleoj ĉefe de la kariofilo, muskato, bazilio kaj nobla laŭro. Ĝi prezentas koncentriĝon je 80%-90% en la kariofila burĝonoleo kaj 82%-88% en la kariofila folioleo.
Uzoj
Eŭgenolo uzatas en parfumfabrikado, gustigiloj, esencoleoj kaj medicino kiel loka antisepsaĵo kaj anestezilo. La eŭgenolo estas miksebla kun Zinka oksido por estigi materialon - konatan kiel zinka oksido eŭgenolo - kiu estas uzata por restaŭrado kaj farado de dentaj protezoj en dentotraktado. Ezemple: la zinka oksido eŭgenolo uzatas por dentoplenigado post kanaltraktado. Ĝi same uzatas por redukti la ĉeeston de kelkaj bakterioj samkiel "Listeria monocytogenes" kaj "Lactobacillus sakei" en manĝaĵoj.
Eŭgenolo ankaŭ uzatas en la manufakturo de stabiligaĵoj kaj antioksidantoj por fabrikado de plastaĵoj kaj kaŭĉukoj. Esploroj estis faritaj por disvolvi eŭgenolajn derivaĵojn por uzo kiel intravejna injektilo, samkiel la "propanidid" kaj "G.29.505". La lasta produktis neakcepteblaj flankefektoj ĉirkaŭ la injektoloko en multaj pacientoj. La eŭgenolo ankaŭ estas unu el la multaj kombinaĵoj kiuj estas altiraj por viroj el pluraj specioj de "orkidabeloj", kiuj laŭŝajne kolektas la kemiaĵon por sintezi la feromojn.
Ĝi kutime uzatas kiel logaĵo por altiri kaj kolekti ĉi-abelojn por studoj. Ĝi ankaŭ altiras la inajn insektojn de la "kukuma skarabo". Antaŭnelonge oni malkovris ke la eŭgenolo kaj la izoeŭgenolo, kiuj estas aromataj kombinaĵoj kun volatilaj floresencoj, estas katalizitaj de ununura enzimotipo de la specioj Gymnadenia kaj la geno kodiganta ĉi-enzimon estas la unua geno funkcie karakteriza en ĉi-specio ĝis nun.
Eŭgenolo kutime uzatas en kirurgioj por ekstraktado de la malfrua dento komplikigita de alveola inflamo. Kariofiloleo krekas en populareco kiel anestezilo por uzo en fiŝakvario samkiel naturaj fixsoj kiam kolektitaj kun esplor- kaj kontrol- celoj. Kie ĝi facile disponeblas, ĝi uzatas kiel humana metodo por mortigado de fiŝoj malsanaj aŭ malbonfartaj aŭ pro senpera superdozo aŭ por dormoinduktado antaŭ ol etanola superdozo. Ĝi ankaŭ uzatas en kelkaj ratokaptiloj kaj mortigas kelkajn homajn celgrupojn de la kojlokancero en vitro kaj en vivo. La eŭgenolo ankaŭ elmontris fortajn terapeŭtikajn pontecialojn kontraŭ malsanojn kies karakterizo estas troo da osteoklasta aktiveco.
Toksa aktiveco
Eŭgenolo estas hepatotoksa, pro tio ke ĝi kaŭzas damaĝon al la hepato. Trodozo eblas, kaŭzante vastan serion da sangosimptomoj en la urino de la paciento, ĝis konvulsioj, diareoj, naŭzoj, senkonscieco, kapturnoj aŭ rapidaj korbatoj. Laŭ raporto publikigita en 1993, du-jara bubo mortis post ingestado de 5 ĝis 10 ml da eŭgenolo. La eŭgenolo estas submetita al uzolimigoj pri parfumfabrikado pro tio ke kelkaj personoj estas sensivaj al tiu substanco. Tamen, la grado en kiu eŭgenolo povas kaŭzi alergiajn reakciojn en homoj estas disputebla.
La eŭgenolo estas komponanto de la "Perua balzamo", al kiu kelkaj personoj estas alergiaj. Kiam eŭgenolo uzatas en dentopreparaĵoj tiel kiel kirurgiaj pastoj, dentoplombaĵoj, kaj dentocementoj, ĝi povas kaŭzi kontaktan stomatiton kaj alergia lipvundo.
Plantoj enhavantaj eŭgenolon
<Gallery> Illustration_Anethum_graveolens0.jpg| Aneto Basil-Basilico-Ocimum_basilicum-albahaca.jpg| Ocimum basilicum Starr_030202-0053_Ocimum_gratissimum.jpg| Ocimum gratissimum Ocimum_tenuiflorum2.jpg| Ocimum tenuiflorum Starr_010419_0038_cinnamomum_camphora.jpg| Cinamomo Melissa_officinalis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-094.jpg| Citronmeliso Syzygium_aromaticum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-030.jpg| Kariofilo Laurus_nobilis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-086.jpg| Laŭracoj Myrtus_communis.jpg| Mirtacoj Myristica_fragrans_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-097.jpg| Muskato Illustration_Laurus_nobilis0.jpg| Nobla laŭro Myroxylon_balsamum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-141.jpg| Perua balzamo Myrcia_acris.jpg| Pimenta racemosa Illicium_anisatum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-075.jpg| Stela japana anizo Vanilla_beans.jpg|Vanilla planifolia Illustration_Apium_graveolens0.jpg| Vera celerio </Gallery>
Vidu ankaŭ
<Gallery> Allyl.png| Alila subgrupo Anethole_acsv.svg| Anetolo Azulen_num.svg| Azuleno Allylbenzene.png| Fenilpropeno Flavon.svg| Flavonoido Flavon_num.svg| Flavonoj Guaiacum_officinale_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-069.jpg| Gvajako Guaiacol.png| Gvajakolo Isoeugenol2.svg| Izoeŭgenolo Isoflavon_num.svg| Izoflavonoj Laurus_nobilis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-086.jpg| Laŭracoj Methyleugenol.png| Metil-eŭgenolo Vanillin2.svg| Vanilino </Gallery>
Probabla masa funkcio
Ĝi donas probablon de tio, ke la hazarda variablo havas precize la konsideratan valoron.
Probabla masa funkcio havas nenulan valoron nur en kalkulebla kvanto da punktoj de sia domajno kaj sumo de ĉiuj tiuj valoroj egalas al 1.
MET
La vorto havas plurajn signifojn:
Edzperanto
Edzperanto estas kunmetaĵo el la vortoj edzo kaj peranto. Ĝi sonas simile al Esperanto kaj pro tio konatiĝis kiel ŝerca esprimo pri la rolo de Esperanto kiel perilo de geedzecoj.
La vortludon Esperanto - Edzperanto inventis Raymond Schwartz. Ĝi aperis en 1923 en lia poemo "La bona peranto" en Literatura Mondo. La poemo temas pri du amikinoj, kiuj interparolas pri trovado de edzoj, kaj finiĝas per la vortoj:
En la postaj jardekoj, la esprimo eniris la ĝeneralan lingvouzon.
7057 Al-Fārābī
7057 Al-Fārābī estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Yvré-l'Évêque
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Yvréens.
Mallonga filmo
Mallonga filmo aŭ neologisme kurtmetraĵo aŭ kurtfilmo (angle short film, france court métrage, germane Kurzfilm ktp.) difiniĝas en kontrasto al longa kineja filmo nur per sia mallongeco, kaj povas aparteni al ĉiu ajn filma genro. Ĝia daŭro kutime difiniĝas esti malpli ol 30 minutoj, sed ekzistas iom malsamaj kategoriigoj: la Akademio de la Kinematografiaj Artoj kaj Sciencoj (Academy of Motion Picture Arts and Sciences) en Usono, kiu atribuas la Oskar-premiojn, difinas daŭron de malpli ol 40 minutoj. La internacia filmfestivalo Berlinale fiksas la maksimuman longon de mallonga filmo laŭ premia kategorio je inter 15 kaj 30 minutoj. La germana mallongfilma premio (germane Deutscher Kurzfilmpreis) havas kategorion de ĝis 7 minutoj kaj plian ĝis 30 minutoj, kaj la "leĝo pri subteno de filmoj" en Germanio difinas ke mallongaj filmoj ŝtate subvencieblaj daŭru minimume 1 kaj maksimume 15 minutojn.
En kina ĵargono, "filmeto" - kvankam el pure gramatika vidpunkto ŝajne preskaŭ samsenca - estas io alia: Filmeto estu produktaĵo de malpli ol kvin minutoj el filma sceno aŭ pluraj kunmetitaj filmaj scenetoj, aŭ elprenita el pli longa filmo aŭ filmita aparte por la filmeto, sen kinfilma dramaturgio - dum mallonga kaj longa filmoj ambaŭ havu strukturon kompareblan al teatraĵo, havu dramaturgion de komenco ĝis fino, kaj nur diferenciĝu en sia daŭro.
En la franca La Ciotat (suda Francio) okazas festivalon kiu nomiĝas Best of International Short Films Festival dum kiu videblas la plej bonaj kurtmetraĵoj kiuj jam estis premiitaj en aliaj festivaloj.
San-Paŭlo
San-Paŭlo aŭ Sanpaŭlo (Estado de São Paulo) estas unu el la 27 federacieroj de Brazilo. Ĝia ĉefurbo estas San-Paŭlo (São Paulo) kaj ĝia nuna estro estas João Doria, kiu en 2018 transprenis ĝin de Geraldo Alckmin. Oni ankaŭ povas skribi San-Paŭlio, por distingi la subŝtaton de la ĉefurbo.
Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², aŭ 2,91% de tuta surfaco de Brazilo. Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, Grande São Paulo), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel Kampino, Santos, Sorocaba kaj São José dos Campos; aliaj regionoj estas la ABC Paulista. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo.
San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de Brazilo, kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en Sud-Ameriko, malantaŭ nur Kolombio kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj.
Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo.
Koloniado
En la komenco de la 16-a jarcento, la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en 1532 okazis la unua popoligo en São Vicente, fare de Martim Afonso de Sousa, kie nun estas la Baixada Santista.
Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis Serra do Mar-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, Peabiru. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro 1554 la vilaĝo de Sankta Paŭlo de Piratininga, de la jesuitoj, gviditaj de Manuel da Nóbrega. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel Santana de Parnaíba, kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.
Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la Portugala Imperio, kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.
La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de kolonia Brazilo, la sukerkanon, tiam kultivate ĉefe en Pernambuco kaj Bahia.
Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj.
Geografio
La Valo de Paraibao (portugale Vale do Paraíba) estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento.
Esperanto kaj San-Paŭlo
La Esperanto-Asocio de San-Paŭlo (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto.
Rudi Völler
Rudi Völler estas germana eksfutbalisto kaj trejnisto. Li naskiĝis en Hanau (Hesio), do nun estas -jara. Inter la jaroj 2000 kaj 2004 li estis trejnisto kaj teamestro de la Germana nacia teamo de futbalo. Nun li laboras kiel sporta direktoro de la unua vira teamo de la futbala klubo Bayer 04 Leverkusen, kiu ludas en la unua nacia ligo de futbalo en Germanio.
Dum sia sportiste aktiva tempo, la junulo unuafoje ludis en la profesia vira teamo de la klubo Kickers Offenbach en 1977, kiel 17-jarulo, kaj post 3 jaroj vokiĝis al la klubo TSV 1860 München en la unua nacia ligo de futbalo. Ekde 1982 li ludis en la unua vira teamo de la klubo Werder Bremen kaj samjare ankaŭ debutis en la germana nacia teamo de futbalo. Trifoje dum la sekvaj kvin jaroj la teamo de Werder Bremen kun li atingis la duan pozicion en la unua nacia ligo. En 1987 sekvis engaĝiĝo en la itala futbala klubo Asocio Sporta de Romo ("AS Romo"). Per tiu teamo li en 1991 atingis la nacian pokalon pri futbalo (itale Coppa Italia), kaj en 1992 gajnis en la UEFA-turniro Pokalo de Pokalvenkintoj (angle Cup Winners' Cup).
Somere de tiu jaro, li engagiĝis en la teamo de la klubo Olympique de Marseille kaj per tiu klubo en 1993 gajnis la pokalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA. En 1994 li revenis al Germanio, ĝis 1996 ankoraŭ sportis aktive por la klubo Bayer 04 Leverkusen, kaj sekve iĝis la sporta direktisto de la klubo (laŭ la stato de 2009 en kontrakto valida ĝis 2012).
En la germana nacia teamo de futbalo li aktive sportis ĝis 1994, kaj en 1990 kun teamo kun li iĝis monda ĉampiono de futbalo. Inter la jaroj 2000 kaj 2004 li estis trejnisto kaj teamestro de la nacia teamo, kiu dum tiu tempo en 2002 atingis la duan pozicion en la Futbala Mondpokalo 2002.
Sternenberg (Alzaco)
Sternenberg (jen france, origine germane kaj alemane, "monto de steloj", prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haut-Rhin, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"), kaj administre apartenas al la arondismento Altkirch. Fine de en la komunumo vivis.
Boulogne - Jean Jaurès (pariza metrostacio)
Boulogne - Jean Jaurès [bulɔɲ ʒɛ̃ ʒoʁɛs] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 10, en komunumo Boulogne-Billancourt.
Stacio
La stacio malfermita la, situas ĉe la kruciĝejo de Strato du Château (D 102) kaj Bulvardo Jean-Jaurès (D 2).
Oranienburg
Ĉi tiu artikolo ne rilatas al Koncentrejo Oranienburg.
Oranienburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberhavel de la federacia lando Brandenburgio kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la urbo havis  loĝantojn. Oranienburg situas borde de la rivero Havel, ĉirkaŭ 35 km norde de la centro de la urbego Berlino.
Urbopartoj
Oranienburg konsistas el 9 urbo-partoj
Apartan karakteron havas la loĝ-kvartalo "Weiße Stadt" ("Blanka Urbo").
MEU
La vorto havas plurajn signifojn:
Sindromo de Asperger
Sindromo de Asperger (ankaŭ Asperger-sindromo, Aspergera sindromo) estas unu el pluraj perturboj de la aŭtisma spektro (PAS) kiuj estas karakterizataj per apartaj sentivecoj, malfacilaĵoj en  komunikado kaj sociaj kapabloj, kaj per limigitaj kaj stereotipigitaj interesoj kaj okupoj. La sindromo de Asperger malsamas de la aliaj perturboj de la aŭtisma spektro per manko de ajna ĝenerala malfruiĝo en lingvaj kapabloj aŭ kogna evoluo. Detalemo, perfektiĝemo, elstaraj lingvaj kapabloj, pedanta parolmaniero kaj motora plumpeco estas ofte raportataj. Pro bona inteligento oni povas malfacile rekoni ĝin, la plejparto de la kazoj restas sen rekono. Averaĝe nur unu virino estas diagnozata kontraŭ 5 viroj. Multaj homoj, ĉefe virinoj, sentas sian diferencon, maskas siajn malavantaĝojn, adaptiĝas al la socio sen scii pri sia sindromo. Ofte aldoniĝas aliaj perturboj: plejofte ĉe la virinoj depresio kaj anksio kaj ĉe la viroj malatento kaj hiperaktiveco.
La sindromo de Asperger estas nomita honore al Hans Asperger, kiu en 1944 priskribis infanojn en sia praktiko, kiuj laŭŝajne posedis normalan intelekton sed kiuj ne posedis sufiĉajn kapablojn pri nevorta komunikado, ne kapablis ĝuste montri empation kun siaj samaĝuloj kaj estis fizike plumpaj. La terminon donis la angla doktoro Lorna Wing, ŝi uzis ĝin unue en 1981.
Kvindek jarojn poste oni agnoskis la aspergeran sindromon en la Klasifiko Internacia de Malsanoj kaj rilataj sanproblemoj (ICD-10) kaj en la 4-a eldono de la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de mensaj malordoj respektive perturboj (DSM-IV) sub la nomo Perturbo de Asperger. Oni distingas la aspergeran sindromon disde la altfunkcianta aŭtismo (HFA) ĉefe per la ekzameno de la inteligento. Ĉe la altfunkcianta aŭtismo la averaĝa nombro tre altas dum ĉe la aspergera sindromo ĝi povas esti ordinara aŭ havi grandan malsimilon, tio estas altan averaĝon por la lingva parto kaj malaltan por la performa parto (la spacostrukturaj taskoj) tiel ke oni nomas ĝin heterogenan kaj ne povas kalkuli averaĝon. La disvastiĝo de aspergera sindromo ne estas firme establita. La preciza kaŭzo de la aspergera sindromo estas nekonata, kvankam esploroj indikas la genetikan kontribuon kaj [[neŭroskanado|cerboskanaĵoj identigis strukturajn kaj funkciajn diferencojn en specifaj regionoj de la cerbo. Ĉefe genetiko progresas kaj senĉese aperadas artikoloj pri freŝaj malkovroj, laste pri la specifo de la virinaj cerboj kiujn oni ĝis nun ne sufiĉe esploris.
De 2013 oni ne plu uzu la terminon "sindromo de Asperger" sed nur "perturbo de la aŭtisma spektro". Parto de la aspergera komunumo kontraŭstaras tiun ŝanĝon.
La aspergera sindromo ne estas malsano do ne ekzistas kuracilo. Ĝi estas alia strukturo de cerbo kiuj estigas elstarajn kapablojn kaj malkapablojn. Certaj intervenoj celas helpi mastrumi siajn sentivecojn, la komunikadon kaj la socian funkciadon. La plej multaj individuoj kun aspergera sindromo sukcesas mastrumi siajn diferencojn, sed multaj bezonas moralan subtenon kaj kuraĝigon por povi vivi sendependan vivon. Iuj esploroj observis ce aspergeruloj pli da neduumuloj, samseksemuloj kaj homoj sen seksa intereso. Pluraj plenkreskuloj kun AS atingis plej altnivelajn sukcesojn en siaj ŝatataj kampoj kaj famaj estiĝis tiuj kiuj eminentiĝis en lingvoj, matematiko, fiziko kaj komputilscienco. Esploristoj kaj AS-uloj helpis ŝanĝi la aliron al AS kiel kuracenda devio de la normo, kun la celo trakti AS-ulon kiel malsamulon kun alia aliro al la mondo. Aspergeruloj ofte ŝatas katojn kaj vivi esksterlande, kie ilia strangeco estas pli akceptata. La esperantisto Daniel Tammet scipovas Esperanton kaj informas pri ĝi en sia libro "Naskiĝinta en blua tago".
Karakterizo
La sindromo de Asperger estas unusola sindromo aŭ simptomaro.
Ĝi estas karakterizata per kvalita difektiĝo en la sociaj interagoj, pro apartaj sentivecoj kaj malfaciloj en la komunikado. Por la ordinara komunikado necesas ekvilibro inter la du parolantoj, dum aspergerulo tre lertas en parolado, emas al detaloj kaj perfektiĝemo, krome ne kapablas "legi" la signojn de enuo sur alies vizaĝo. Homo kun aspergersindromo ofte longe parolas, okupas la plejparton de la diskuto, orientiĝas al sia ŝatata temo pri kiu ĝi ŝatas prelegi. Aspergerulo ne komprenas banalan dialogon. Por la ordinaraj sociaj interagoj necesas intereso por la aliuloj pli ol pri sia ŝatata ĉevaleto, intereso por sensencaj diskutoj kies celo estas nur la plifortigo de la kunvivado, ekz. paroli pri la vetero (por ne terkultivistoj) aŭ pri laŭmodaj stelulinoj aŭ modo de vestaĵoj. La kutima malgrava frazo "kiel vi fartas" kaj ĝiaj ŝablonaj respondoj ne interesas la homojn kun aspergera simptomo - Por resti inter la aliaj necesas ne suferi pri akra sentiveco de la sencoj. Ekz. kiel koncentriĝi kaj komuniki se iu parolas en la radio (câr la fono same gravas ol la voĉo de la interparolanto.) Lumoj, bruoj, odoroj, gustoj nenormale kaj akre suferigas tiel ke la aspergeruloj evitas la situaciojn kiel ili suferas kaj evitas la sociajn situaciojn. Inverse iuj aspergeruloj ne havas sufiĉan kapablon senti la doloron kaj foje brulvundas sin. Iuj havas mankojn en ekvilibro (plumpeco) aŭ percepto de sia korpo (mallerteco.) Uzo de iuj gestoj helpas kvietiĝi kaj trankviliĝi sed forpuŝas la "neŭrotipajn" aliulojn, ekz. svingado, balancado, memluliĝo, tremado, tuŝado de haroj, fadenoj, intereso al lumetoj, gruzoj ka. La strangeco de la infanoj kun aspergera sindromo igas ilin estiĝi viktimoj de la aliuloj en la aĝo de la frekvento de lernejo.
Por sociaj interagoj kaj interpersona komunikado ĝenas la malfacilo por kompreni la aliajn kaj la necesa evito de malkomfortaj sentivaj situacioj. La malkapablo kompreni la aliajn ne devenas nur de la perturboj pro la eksteraj bruoj, lumoj, odoroj ktp sed pro la malkapablo diveni la emociojn rigardante al la alparolanto. Ĉar al la aspergera sindromo apartenas la malfacilo rekoni vizaĝojn, lokojn, fasadojn. Tio tre ĝenas orientiĝon kaj iradon kaj veturadon. Sed tiotre ĝenas ankaŭ la interparolojn. Aspergerulo ne rekonas konaton aŭ trifoje salutas ĝin en duontago. Krome se la alparolanto ne esprimas sian emocion per vortoj kaj per sia voĉo, aspergerulo ne divenos tiun emocion ĉar ĝi ne kapablas rekoni la emocion nur laŭ la aspekto de la okuloj kaj de la vizaĝo. Pro tiuj perceptaj mankoj antaŭe oni kredis ke la aspergeruloj mankas da empatio.
Ne estas malfruiĝo en la kogna evoluo, nek ĝenerala malfruiĝo en la lingvokapablo. Aŭtismo estas nek mensa malsano nek psika malsano aŭ skizofrenio. .
Komparado kun bone funkcianta aŭtismo
Sindromo de Asperger (AS) kaj bone funkcianta aŭtismo (high-functioning autism, HFA) havas samajn diagnozajn kriteriojn, escepte de malfrua parolevoluo en kazo de bone funkcianta aŭtismo. Oni disputas, ĉu unuigi la du kategoriojn. Estas kunaj:
Komparado kun klasika aŭtismo
Malsame al la aŭtismuloj kun kanera aŭtismo, homoj kun la sindromo de Asperger aŭ la bone funkcionanta aŭtismo havas inteligenton kun minimume 70 IQ. Aŭtismo estas kontinuo. Neŭropsikologoj diagnozas sed nur diagnozo de kuracisto estas agnoskata (ekz. de neŭropsikiatro aŭ neŭrologo.)
Lingvo kaj parolo
Ankaŭ kohereco povas difektiĝi. Aspergeruloj foje multe parolas pri ia temo, kiu lin interesas, ignorante senvortajn signalojn, ke aŭdantoj estas plu interesita. Ĝi devas plej detale elparoli siajn pensojn senkonsidere pri alies atento, deziro, intereso. Malfacilas por la aŭskultanto kunparoli kaj enkonduki alian temon. Aspergerulo ne starigas demandojn sed ŝatas prezenti kaj prelegi.
Infanoj ofte havas frue grandan vortostokon, sed ili inklinas kompreni la parolon laŭvorte. Ili havas proprann humuron, ne komprenas ironion kaj malicon.
Intereso kaj ripetado
Homoj kun sindromo de Aspergero havas ofte ripetitajn kutimajn movojn kiuj helpas ilin.
Unu el la ĉefaj simptomoj de la sindromo estas mallarĝa intereso. Aspergeruloj faras listojn kaj kolektas informojn ofte detalajn. Mankas sintezokapablo. Tiuj temoj povas ŝanĝiĝi, kaj igi pli kaj pli malkutimaj. Ofte ankaŭ la tuta familio devas eniri en tiun temon.
Stereotipaj kaj repetitivaj movoj estas centralaj por rekonado de sindromo. Ekzemploj estas flugado de manoj, svingado, volvado, kaj movoj kiuj movas tutan korpon. Tiuj ne estas tikoj: ili estas pli ritualaj, volaj, ritmaj, simetriaj, kaj daŭras longan tempon.
Sociaj interagoj
Obstino kaj ne konsidero kaj ne akcepto de la influo de aliuloj estas forta trajto. Aspergeruloj iom prifajfas pri alies opinio. Ili havas proprajn valorojn, moralon, opiniojn. Ili ne intersiĝas pri modo kaj aktualaj sociaj pensofluoj de la popolamasoj, ilia pensosistemo estas iom imuna. Ili ankaŭ ne facile amindumas ĉar ili ne komprenas alies kontaktoprovojn kaj interesomontrojn kaj ili mem tro rekte kaj krude esprimas sin. Manko de demonstrata empatio estas eble la plej malfunkcia aspekto de AS. Unuopuloj kun AS renkontas malfacilaĵojn en bazaj elementoj de sociaj interagoj, kio povas rezulti en nekapablo evoluigi amikecojn aŭ kunĝui spontanajn interesojn aŭ atingaĵojn kun aliaj homoj, pro manko de socia aŭ emocia reciprokecoj, kaj en difektita nevorta komunikado kiaj okulkontakto, vizaĝesprimado, korpa sinteno kaj gestoj.
Malkiel aŭtismuloj, homoj kun AS kutime ne fermiĝas en si mem; ili eniras en kontaktojn kun aliaj, kvankam foje mallerte, ekzemple engaĝiĝante en unuflanka, longega parolo pri iu nekutima temo, nezorgante pri la sentoj aŭ reagoj de la aŭskultanto, kiel signoj de enuo aŭ foriremo. Tiu ĉi socia mallerto estas nomata "aktiva, sed stranga". Tiu ĉi malkapablo reagi ĝuste al sociaj interagoj povas ŝajni kiel spitemo kontraŭ la sentoj de la aliulo kaj povas esti komprenata kiel nedeca. La konaj kapabloj de infanoj kun AS ofte ebligas al ili esprimi sociajn normojn en laboratoria situacio, kie ili povas kapabli demonstri teorian komprenon de aliulaj emocioj; tamen, ili poste kutime havas malfacilaĵojn pri utiligo de tiuj ĉi scioj en fluaj situacioj de la reala vivo. AS-uloj kapablas analizi kaj koncentri siajn observaĵojn pri sociaj interagoj en rigidajn prikondutajn instrukciojn kaj apliki tiujn en strangaj manieroj — kiel ekzemple perforta okulkontakto — kio rezultas en konduto, kiu ŝajnas rigida aŭ socie naiva. Infanaĝaj deziroj pri kompanio povas frostiĝi pro historio de malsukcesintaj sociaj renkontoj.
Ili scias pri emociaj reakcioj, kaj sociaj normoj, sed ne povas apliki ilin ĝuste. Ili esploras, analizas kaj faras striktajn regulojn pri tiuj normoj. Ili uzas tiujn regulojn, do ili aperas rigidaj aŭ sociale naivaj. La fiaskoj povas fortimigi infanojn el sociaj kontaktoj.
La hipotezo, ke unuopuloj kun AS havas antaŭdispozicion por perforta aŭ krima kondutoj, estis priesplorata kaj oni ne trovis datumojn, kiuj subtenus ĝin. Ekzistas pli da pruvoj por kazoj, kiam infanoj kun AS iĝis viktimoj, ol kiam ili estis la viktimigintoj.
Akompanaj fenomenoj
Ofte aliaj fenomenoj akompanas la sindromon, kiuj tre efikas la ulon kaj lian familion. Tiuj efikas sentumojn, moviĝadon kaj dormadon.
Oftas tre sentema vidado kaj aŭdado. Ili rekonas tre malgrandajn ŝanĝojn de objektoj: aranĝadon de objektoj kaj partojn de konita imago. Tiuj dependas de teritorio. Laŭ testoj ili estas pli malbonaj kontraŭ bene funkcionantaj aŭtistoj, kaj havas pli malbonan vidan memorion. Ili povas esti pli aŭ malpli sentemaj al sensadoj, kaj povas esti pli ofte sinesteziuloj ol la plimulto. Sed tiuj ne decidas pri ekzistado de sindromo.
Hans Asperger kaj rekonandaj skemoj ofte skribas pri ia mallerteco. Ili evolvigas pli malrapide en movoj kiuj bezonas lertecon, ekzemple biciklado aŭ malfermi botelon. Ili povas havi problemojn kun kunordiĝo de movoj, kaj kunordiĝo de vidado kaj movoj. Ankaŭ sensaj problemoj de propriocepcio (sensado de pozicio de korpopartoj) kaj ekvilibro malhelpas. Malfacilas ankaŭ kontraŭmeti dikfingron kaj aliajn fingrojn. Oni diskutas, ĉu tiuj gravas ĉe diagnozo.
Ankaŭ perturbo de dormado oftas. Ili dormas malfacile, ili vekiĝas tre ofte aŭ vekiĝas tre frue. Ili ofte povas iliajn emociojn ne priskribi; oni ne scias, ĉu tiu povas esti kriterio.
Gepatroj estas pli stresitaj ol aliaj gepatroj.
Kialoj
Hans Asperger skribis ke membroj de familioj de tiuj infanoj estas similaj. Laŭ esploroj la sindromo havas genetikajn kialojn, kaj pli genroj decidas pri ĝi. Oni ne trovis tiujn genrojn, sed scientistoj kialagas per tiu teorio multspecon de sindromoj. Tiun montras, ke ofte uloj havas parencon kun sindromo aŭ parencojn kiuj kondutas simile sed ne estas en la spektro. Ili povas havi pli mildajn variajn lingvajn kaj sociajn problemojn. Variaj simptomoj kaj severo de simptomoj montras ankaŭ al multgenraj heredado.
Laŭ esploroj, la faktoroj estas samaj en la tuta spektro, sed en la sindromo de Asperger ili gravas pli ol en klasika aŭtismo. Laŭ teorioj, iuj aleloj de iuj genroj kontribuas al inklino de aŭtismo kaj sindromo de Asperger. Se la infano igas en la spektro, tiu kombinado decidas pri simptomoj.
Laŭ iuj ekzemploj teratogenoj (faktoroj kiuj kontribuas al misformoj) povas kontribui. Tiuj ne ekskludas pli malfruan ekigon, aŭtismo tre frue ekigas dum vivo. Oni supozis pliajn ĉikraŭajn faktorojn, sed oni ne povis pruvi tiujn.
Terapio
Oni ne povas kuraci sindromon de Asperger, do oni kuracas nur ĝiajn simptomojn. La celo estas mildigi simptomojn, fari ilin malpli stresaj, kaj helpi evolvigi sociajn kaj lingvajn kapablojn. Oni uzas multidisciplinaran, individualajn programon. Efikoj de intervenoj estas limigitaj.
La ideala teraspio kunordigas terapiojn kiuj okupiĝas pri diferencaj sindromoj. Laŭ fakuloj oni prefereas fruan intervenon, sed mankas metodojn kiuj estas aplikebla al ĉiu. La terapio similias al terapio de bone funkcionantaj aŭtismuloj, sed pleje okupiĝas pri komunikado.
Tipa programo enhavas tiujn:
Esploroj pri terapio okupiĝas pri ne pli ol kvin partoprenantoj, kaj ne skribas pli nedeziritaj efikoj. Oni ne povis pravigi efikojn de socialaj terapioj. Laŭ hazarda statistika esploro unutaga programo kaj terapio en ses fojo malpliigis problemojn, kaj unufoja helpo mildigis problemojn. Por adoleskantoj kaj adultoj ankaŭ profesia trejnado helpis tre multa en etiketo.
Oni ne havas medikamenton kontraŭ aŭtismo kaj sindromo de Asperger, sed gravas rekoni kaj kuraci akompanajn malsanojn, ankaŭ se la uloj mem ne rekonas ke ili devas preni medikamentojn regule. La medikamentoj kune kun aliaj terapioj povas helpi kontraŭ depresio, agreso kaj disturboj de atento.
Medikamentoj havas ankaŭ nedezirindajn efikojn. Ili pligrandigas hazardon de perturbojn de kora ritmo, aŭ metabolaj perturboj, ekzemple diabeto. En iuj kazoj nervaj simptomoj estis menciitaj, impulsemo, agreso aŭ perturbo de dormado. Ia medikamento kaŭzis grasigadon kaj lacecon; pligrandigas hazardon de maltrankvilo kaj distonio; kaj pligrandigas nivelon de prolaktin. Alia medikamento trankvilas, sed ĝi ofte kaŭzas grasigadon kaj diabeton. Ankaŭ trankvila efiko povas esti negativa dum lerneja lernado.
22423 Kudlacek
22423 Kudlacek estas tre malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Sindromo de Asperger
Terapio
Uloj kun la sindromo ofte malfacile definias kaj eksprimas iliajn emociojn, kaj ili ne toleras efikojn kiuj ne estas problemo por la plimulto.
22423 Kudlacek
Nomo
Ĝia nomo honoras Trina Kudlacek, long-tempan volontulinon kun la Amikoj de la Instituto de Astronomio de la Universitato de Havajo, kiu helpis aranĝi ekspediciojn por eklipsoj.
Sindromo de Asperger
Efikoj
Laŭ iuj datoj en 20% de uloj kun la sindromo la sindromo malaperas dum adoleskeco. En 2006 oni ne havis artikolon pri longtempa serĉado de la sindromo. Ne estis ekzamenoj kiuj sekvus la infanojn multjare. Pleje oni povas vivi kun la sindromo same longe al la plimulto, sed iuj psiĥiatriaj malsanoj povas tiun iom malplibonigi kiuj estas pli oftaj ĉe ili.
Restas ilia maloportuneco por socia vivo, sed ili evolviĝas pli rapide kaj pli bone ol malpli funkcionantaj aŭtistoj; ekzemple restas malpli simptomoj. Pleje ili havas normalajn matematikan kapablojn, kaj ili povas solvi matematikajn problemojn en iom malpli bona nivelo ol problemojn, kiuj bezonas ĝeneralajn kapablojn. Iuj havas talenton en matematiko, kaj iuj kun la sindromo povis ricevi Nobel-premion.