cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milarepa
Milarepa (tibete རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ, transliterumado Wylie rje btsun mi la ras pa) (naskiĝis ĉirkaŭ 1051 – mortis ĉirkaŭ 1135 de nia erao) estis fama tibeta mistikisto, poeto kaj jogisto. Li estis studento de Marpa Lotsaŭa (མར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་, 1012–1097), kaj grava figuro en la historio de la lernejo Kagju (བཀའ་བརྒྱུད།) de Tibeta Budhismo.
Baldersheim
Baldersheim estas franca komunumo kun proksimume 2,500 loĝantoj situanta en la departemento Haut-Rhin, en la regiono Alzaco.
3902 Yoritomo
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la unua ŝoguno Minamoto no Yoritomo (1147 – 1199), fondinto de la Minamoto-klano, kaj kies reĝado markis la komencon de la Kamakura-epoko.
Minus (retrakonto)
Konceptiĝo
Ryan Armand estis influata de Takeshi Kitano, John Steinbeck, Mizuki Ŝigeru, kaj Little Nemo far Winsor McCay.
Priskribo
Inter kaperojn, minus estas mallaŭta knabino aŭ almenaŭ soleca. Ŝia nur konvencia reala amiko estas verthara knabino el lernejo. minus parolas kiam parolitan, sed ŝatas vagi aŭ skribi sole kaj ofta iris verticale tra liniojn. La retrakonto propra vagas tiam en kaj for mallongajn agadojn kiam ŝi perdis interesan.
Akcepto
Dan Head en la Paperback Reader opiniis ke la retrakonto sukcesas kapti la spiriton de senkulpeco.
(12393) 1994 YC1
(12393) 1994 YC1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
NGC 2887
NGC 2887 (aliaj indikoj — ESO 91-9, AM 0922-633, PGC 26592) estas galaksio en konstelacio Kareno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gyula Muzsa
MUZSA Gyula (pro. muĵa) estis hungara apotekisto, sportestro naskita en Bukareŝto la 27-an de julio 1862 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de februaro 1946.
Biografio
Gyula Muzsa studis en Budapeŝto, Parizo kaj Londono. Post akiro de diplomo li pasigis iom longan tempon eksterlande, poste li malfermis apotekon en Budapeŝto. Oni elektis lin deputito en 1906 kun programo sendependa, en 1910 kun programo de Kossuth-partio. En 1909 oni elektis lin elektis membro de Komitato Internacia Olimpia kaj li restis en tiu funkcio ĝis sia morto. Li partoprenis en la laboro de Komitato Landa pri Korpkulturo, li estis ano de la Hungara Atleta Klubo (MAC). Post la falo de Hungara Sovetrespubliko li iĝis ano de nacia kunveno kaj estis domestro. En 1927 oni nomumis lin ano de supera ĉambro.
Rodinila salikato
Rodinila salikato aŭ rodinila 2-hidrokso fenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la salikata acido kaj rodinolo. Rodinila salikato estas senklora aŭ flaveca likvaĵo kun florodoro, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Rodinila salikato prezentas salikatan grupon ligitan al rodinila grupo. Ĝi konsistas je 17 karbonatomoj, 24 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Prokop Holý
Prokop HOLÝ, nomata la Granda (li mortis la 30-an de majo de 1434, Lipany) estis husana radikala sacerdoto, politikisto kaj vojevodo, kiu post morto de Jan Žižka gvidis la husanajn soldatarojn.
Junaĝo
Li devenis el malnovurba burĝa medio. Lia patrino baldaŭ fariĝis vidvino kaj la knabon adoptis lia onklo sinjoro Johano de Aquis aŭ Johano el Aĥeno, unu el la plej riĉaj patriotoj en la ĉeĥa metropolo kaj posedanto de burgo Jenštejn en la jaroj 1408 – 1414, kie la juna knabo travivis sian infanaĝon.
La riĉa sinjoro Johano donis al la nevo eminentan klerecon kaj eble ankoraŭ pli multon li faris por li per tio, ke li kelkfoje kunprenis lin kun si al komercvojoj. La junulo venis ĝis Francio, Hispanio, Italio, eĉ onidire ĝis la dia tombo ĝis Jerusalemo. Universitataj studoj kaj ordinigo al sacerdoto same kiel familiaj ligoj certigis al li promeseman vojon. Li ĉeestis al nasko de la husana revolucio en Prago, komune kun Žižka li foriris ĝis Plzeň kaj post tio ĝis la estiĝanta urbo Tábor. Li apartenis de komence al anoj de radikala direkto, eĉ li estis kulpigata pro pikardeco, sed fine de la jaro 1420 li disiĝis kun la pikardoj kaj ekde tiu tempo li protektis pli moderan linion el Tábor.
Ekde la jaro 1426 li fariĝis gvida politikisto de tabora partio kaj eklezia gvidanto de tabora kampa komunumo. Kunlaborante kun Orfa kaj Praga asocio li sukcesis akiri plimulton de Bohemio sub la husanan kontrolon. Per kombino de diplomata kaj armea premoj (sukcesaj ekskursoj en Hungarujon, germanajn kaj aŭstriajn teritoriojn, Silezion kaj Luzacion) li klopodis devigi la okcidentajn kristanojn por trakti pri la husana programo. En januaro ĝis aprilo de 1433 li staris frunte de la husana delegacio en koncilio en Bazelo, en septembro de 1433 li estis revokita el gvidantaro de la tabora kampa komunumo, printempe de 1434 li revenis en la funkcion. Li pereis en batalo ĉe Lipany la 30-an de majo de 1434 en flanko de la husanaj radikaloj.
Signifo
Li estis ja eminenta militisto, sed li mem emfazis, ke kiel sacerdoto li neniam mortigis per la propra mano homon. Li ne portis armilojn kaj li neniam persone batalis, sole li komandis. De la ceteraj predikantoj el Tábor, kiuj klopodante simili al la unuaj apostoloj portis barbojn, li diferencis sin per tio, ke li razis sin – de tie kromnomo Holý (noto: la ĉeĥa „holý“ signifas „razita“ aŭ „nuda“). Prokop staris frunte de husanaj homamasoj ne kiel ĉefhetmano, sed en funkcio de elektita „administranto“ aŭ „komandanto“ de la soldataroj. Persone li estis konsiderata kvazaŭ nevenkebla, dum sia vivo li persone suferis sole unu gravan malvenkon – en batalo ĉe Lipany, kie li falis.
Prokop Holý sukcesis krei el tabora kaj orfa frateco tre unuecan forton, kun kiu li iris en kontraŭsturmon. Liaj la t.n. „belegaj rajdadoj“ havis por evoluo de la husmovado grandan signifon. Precipe ili transportis la militojn ekster la teritorioj de la propra Bohemio malebligante tiel al ties rabado, plu ili propagis la husanajn ideojn en fremdaj landoj, kies loĝantoj havis pri la movado ofte tre misinterpretitajn imagojn, sed ili estis ankaŭ fonto de rabaĵo, kiu servis al materia certigo de la soldatoj.
Kamiŝlov
Kamiŝlóv (Камышлов) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65440.
La urbo estis fondita en jaro 1668.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.
La interurba telefona kodo estas 34375, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Piŝma (Пышма) (baseno de rivero Obj), ĉe enenfluo en ĝin demaldekstre de rivero Kamiŝlovka (Камышловка).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 30,1 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 28,9 mil loĝantojn.
Gustave Le Bon
Charles-Marie Gustave Le Bon (franca prononco [ɡystav lə bɔ̃]; 7a de majo 1841 – 13a de decembro 1931) estis grava franca multfakulo kies areoj de intereso estis antropologio, psikologio, sociologio, medicino, inventado kaj fiziko. Li estas plej bone konata pro sia verko de 1895 nome Psychologie des Foules, kiu estas konsiderata unu el la mejloŝtonaj verkoj pri psikologio de amasoj kaj de politika psikologio.
Biografio
Naskita en Nogent-le-Rotrou, Le Bon iĝis doktoro pri medicino en la Universitato de Parizo en 1866. Li ne sekvis tamen la formalan praktikon de medicino kiel kuracisto, kaj anstataŭe startis verkokarieron la saman jaron de sia gradigo. Li publikigis nombrajn primedicinajn artikolojn kaj librojn antaŭ aliĝi al la Franca Armeo post la eksplodo de la Franci-Prusia Milito. La malvenko en la milito koincidis kun lia rolo kiel rekta atestanto de la Pariza Komunumo de 1871, kio forte formis la mondokoncepton de Le Bon. Li poste veturis amplekse, tra Eŭropo, Azio kaj Nordafriko. Li analizis la popolojn kaj la civilizojn kiujn li trafis sub la ombrelo de la nova fako de la antropologio, disvolvigante esencisman rigardon al la homaro, kaj inventis porteblan kapomezurilon dum siaj veturoj.
Idearo
En la 1890-aj jaroj, li turnis sin al psikologio kaj sociologio, en kies kampoj li publikigis siajn plej sukcesajn verkojn. Le Bon disvolvigis la koncepton ke homamasoj ne estas sumo de ties individuaj partoj, proponante ke homamasoj formas novan psikologian enton, kies karakteroj estas determinataj de la "racia nekonscio" de la homamaso. Samtempe li kreis siajn psikologiajn kaj sociologiajn teoriojn, li plenumis eksperimentojn en fiziko kaj publikigis popularajn librojn prie, antaŭvidante la koncepton de la ekvivalento mas–energio kaj profetigante la Atoman Epokon. Le Bon plutenis siajn eklektikajn interesojn ĝis sia morto en 1931.
Ignorita aŭ miskomprenita de sektoroj de la franca akademia kaj scienca intelektularo dum sia vivo pro siaj politike konservismaj kaj reakciaj vidpunktoj, Le Bon estis kritikanto de demokratio kaj de socialismo. La verkoj de Le Bon estis influaj por tiom diversaj figuroj kiom Theodore Roosevelt kaj Benito Mussolini, Sigmund Freud kaj José Ortega y Gasset, Adolf Hitler kaj Vladimir Lenin.
Pasadena (Teksaso)
Pasadena estas grandurbo, antaŭurbo de Houston en Usono, en subŝtato Teksaso, en distrikto Harris. La urbego estas ankaŭ universitata urbo.
Geografio
Pasadena situas sur la apudmara ebenaĵo en la suda landparto de Usono, en la sudorienta parto de Teksaso. La maro estas proksime. Apud la urbego navigebla kanalo funkcias.
Lübs (Saksio-Anhalto)
Lübs ekde la 1-a de januaro 2009 estas parto de la urbo Gommern en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Jerichower Land de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2005 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 406 loĝantojn.
Pasadena (Teksaso)
Ekonomio
En Pasadena gravas la naftorafinado, petrolkemio, mara liverado, aerospaco kaj kuracado.
Trafiko
Apud Pasadena aŭtoŝoseo kuras al Houston. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.
Klimato
En Pasadena la temperaturo averaĝe varias inter 16-27 °C. La varmo kulminas en julio kun 34 °C, la malvarmo kulminas en februaro. Inter novembro-marto foje frostas. Jare pluvas po 1372 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Plej ofte pluvas en junio, plej malofte februare. En 1915 granda ŝtormo detruis la urbon.
Vaivre-et-Montoille
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj france nomiĝas  Vaivrois.
Kurt Georg Kiesinger
Kurt Georg KIESINGER (naskiĝis la 6-an de aprilo 1904 en Albstadt-Ebingen, mortis la 9-an de marto 1988 en Tübingen-Bebenhausen) estis la tria kanceliero (ĉefministro) en la historio de Federacia Respubliko Germanio.
Konceptolernado
Konceptolernado, konata ankaŭ kiel kategorilernado, konceptatingado, kaj konceptoformado, estas tre bazata sur la verkoj de la kogna psikologo Jerome Bruner. Bruner, Goodnow, & Austin (1967) difinis konceptatingadon (aŭ konceptolernadon) kiel "the search for and listing of attributes that can be used to distinguish exemplars from non exemplars of various categories" (la serĉado kaj listado de atributoj kiuj povas esti uzataj por distingi ekzemplerojn el ne-ekzempleroj de variaj kategorioj). Pli simple, konceptoj estas la mensaj kategorioj kiuj helpas onin klasigi objektojn, eventojn aŭ ideojn, konstruante la komprenon kiun ĉiu objekto, evento aŭ ideo havas kiel serio de komunaj elstaraj karakteroj. Tiele, konceptolernado estas strategio kiu postulas al lernanto kompari kaj kontrastigi grupojn aŭ kategoriojn kiuj enhavas koncept-elstarajn karakterojn kiuj grupigas aŭ kategoriigas ne enhavantajn koncept-elstarajn karakterojn.
Konceptolernado ankaŭ referencas al lernadtaskoj en kiuj homa aŭ maŝina lernanto estas trejnita por klasigi objektojn post montrado de serio de ekzemplaj objektoj kune kun ties klasetikedoj. La lernantoj simpligas tion kio estis observata per kondensado de ĝi en la formo de ekzemplo. Tiu simpligita versio de kio estis lernita estas poste aplikita al futuraj ekzemploj. Konceptolernado povas esti simpla aŭ komplika ĉar lernado okazas ĉe multaj areoj. Kiam koncepto estas malfacila, pli malverŝajnas ke la lernanto kapablos simpligi, kaj tiele ĝi estos malpli verŝajne lernebla. Familiare, tiu tasko estas konata kiel learnado el ekzemploj. Plej teorioj de konceptolernado estas bazataj sur la stokado de ekzempleroj kaj evita resumadon aŭ abstraktigon ĉiatipan.
Kurt Georg Kiesinger
De 1958 ĝis 1966 li estis ĉefministro de Baden-Virtembergo.
Li oficis kiel kanceliero de 1966-12-01 ĝis 1969-10-21. Tio estis ĝis tiam la plej mallonga oficperiodo de kanceliero. Sub lia regado la kristana partiaro (CDU/CSU) unuafoje post la dua mondmilito dividis la povon kun la socialdemokratia partio.
Unu el liaj malapogeoj kiel kanceliero estis en 1968, kiam la aktivulino Beate Klarsfeld dum partia kunveno de la CDU, vangofrapis lin kaj nomis lin nazio.
Árpád Henney
Árpád Henney [henei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Henney Árpád estis hungara oficiro, politikisto, ministro. Lia nomo estis ĝis 1936 estis Hennel Árpád.
Olaria
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono Juiz de Fora. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Árpád Henney
Árpád Henney  naskiĝis la  1895 en tiam hungara urbo Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la 1980 en Kitzbühel.
Olaria
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en decembro 1962.
Árpád Henney
Biografio
Árpád Henney batalis en la 1-a mondmilito, poste li batalis kontraŭ la Hungara Sovetrespubliko kiel neleĝa batalanto. Dum erao de Miklós Horthy li estis armea oficiro. En 1941 li iĝis trudemerito, ĉar li havis kontaktojn kun la nazioj. Li aliĝis al la Sagokruca Partio, kie li havis signifajn taskojn. Komence de la jaro 1945 li estis senpostena ministro en Kabineto Szálasi. Post falo de tiu reĝimo li rifuĝis kaj kaŝiĝis. Iom poste li estis motoro de la hungaraj naziemaj elmigrintoj. Tuj post falo de Hungara revolucio de 1956 li partoprenis en fondo de speciala taĉmento por helpi la revolucion. Li ĝismorte redaktis hungarnaziajn periodaĵojn.
9848 Yugra
9848 Yugra estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la historia regiono Jugra (malnova rusa lingvo: Югра): vasta areo oriente de Uralo kiu etendiĝas ĝis la rivero Taz. Enloĝata de la triboj Ĥantoj kaj Mansoj, tiu teritorio estas nun parto de la Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra de la Rusa Federacio.
Peter Higgs
Peter Ware Higgs (Newcastle upon Tyne, 29-a de majo 1929) estas brita fizikisto konata pro sia propono en la 1960-aj jaroj de la rompo de simetrio en la elektra teorio, klarigante la originon de la maso de la elementaj partikloj, ĝenerale, kaj de la bosonoj W kaj Z, en aparta. Ĉi tiu tiel nomata mekanismo de Higgs antaŭdiras la ekziston de nova ero, la bosono de Higgs, kiu ofte estas priskribita kiel "la plej avidita partiklo en moderna fiziko". Post la malkovro en la CERN de la partiklo, kiu portas sian nomon, en 2012 li ricevis la Nobel-premio pri fiziko en 2013.
En 2004 li estis premiita la Wolf-Premio pri Fiziko.
Nobel-premio en Fiziko
Kiel ĝi jam indikis, la malkovro de la bosono de Higgs gvidis al la fizikisto Stephen Hawking noti en 2012 sian opinion, ke Higgs devus ricevi la Nobel-premion pri Fiziko por sia laboro.
Jaron poste, li estis premiita la Nobel-premio pri Fiziko 2013, "por la teoria malkovro de mekanismo, kiu kontribuas al nia kompreno pri la origino de la maso de subatomaj eroj, kaj tio estis ĵus konfirmita per la malkovro de la fundamenta partiklo atendita, per la ATLAS kaj CMS-eksperimentoj en la Granda Koliziigilo de Hadronoj.
Germajna pavofazano
La Germajna pavofazano, Polyplectron germaini estas mezgranda, proksimume 60 cm longa, bruneca malhela fazano kun fajna punkteca sablokolora, mallonga kresto, nuda ruĝa vizaĝa haŭtaĵo, bruna iriso kaj purpurbluaj ocelli (okulformaj makuloj) en supra korpo kaj duono de ties vosto de 20 plumoj, belege rimarkindaj en flugiloj ripoze. Ambaŭ seksoj estas similaj. La ino havas 18 vostoplumojn kaj estas pli malgranda ol la masklo.
La Germajna pavofazano estas endemia de suda Hindoĉinio. Ĝi troviĝas en duonĉiamverdaj sekaj arbaroj de suda Vjetnamio kaj orienta Kamboĝo. La ino kutime demetas 2 kremoblankajn ovojn.
La filogenetiko de tiu orientalisa specio estas iome enigma. Analizoj de DNA konfirmas ke ĝi apartenas al klado kun la Griza pavofazano, sed ankaŭ kun la "bruna" plej sudaj specioj nome la Bronzvosta pavofazano kaj la Monta pavofazano. Biogeografio sugestas, ke ĝi povus esti la plej antikva formo en sia klado, speciige parapatria aŭ peripatria en Koĉinĉino (Kimball et al. 2001). Tio probable okazis en fina Plioceno, antaŭ 4-3 mj. ).
Ambaŭ nomoj kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo rememoras la francan koloniarmean veterinaron Louis Rodolphe Germain.
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacio kaj limigita teritorio, la Germajna pavofazano estas pritaksata kiel Preskaŭ Minacata fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listita en Apendico II de CITES.
Edward Carpenter
Poeto kaj verkisto, li estis proksima amiko de Rabindranath Tagore, kaj amiko de Walt Whitman. Li korespondis kun multaj famaj elstaruloj, kiel Annie Besant, Isadora Duncan, Havelock Ellis, Roger Fry, Mahatma Gandhi, Keir Hardie, JK Kinney, Jack London, George Merrill, E.D. Morel, William Morris, Edward R. Pease, John Ruskin kaj Olive Schreiner.
Kiel filozofo li estis aparte konata pro sia publikigo de Civilisation, Its Cause and Cure , en kiu li proponas, ke civilizacio estu formo de malsano trapasita de homaj socioj.
Frua rekomendanto de seksaj liberecoj, li influis super kaj D. H. Lawrence kaj Sri Aŭrobindo, kaj inspiris la romanon Maurice de E. M. Forster.
Borso de Italio
Borsa Italiana aŭ esperante Borso de Italio estas societo kiu okupiĝas el organizado, administrado kaj funkciado de la Borso de Milano (tio estas de la financa merkato de Italio) por helpi la disvolvigon kaj pliigi la likvideblecon, la travideblon, la kompetentecon kaj la efikon. La originoj estis en 1808, kiam Eŭgenio Napoleono fondis la tielnomitan "Camera di Commercio di Milano".
La Borso de Italio havas sidejon en Milano en la Palaco Mezzanotte, ĉe Piazza degli Affari (Placo de la Aferoj aŭ Negocoj). La Borso de Milano estas pro tiu motivo konata ankaŭ kiel Piazza Affari.
Rolo kaj karaktero
La Borso viglas la ĝustan disvolvigon de la negocado, difinas la postularon kaj la procedojn de akcepto kaj pluesto en la merkato por la societoj funkciantaj, difinas la postularon kaj la procedojn de akcepto por la perantoj, kaj informas pri la societoj partoprenantaj.
Borsa Italiana organizas kaj administras la italian merkaton uzante sistemon de negocado tute elektronikan por la realigado de la operacioj en reala tempo.
Ĝi okupiĝas el la reguligo kaj administrado de la merkatoj. La funkcio de kontrolado tamen estas farata de la Commissione Nazionale per le Società e la Borsa aŭ mallongige Consob kaj de la Banko de Italio.
Laŭ kapitaloj totale la borso italia estas la 13a de la mondo.
La 23a de junio de 2007, la Borso de Londono nome (London Stock Exchange) anoncis, ke ĝi akiris la Borson Italian. Ekde la 1a de oktobro de 2007 la Borsa Italiana estis regata la unuan fojon el Londono.
<!--==I mercati della Borsa Italiana == Il sistema di contrattazione gestito dalla Borsa Italiana si suddivide in diversi mercati: -->
Truman-doktrino
La Truman-doktrino estis politika strategio de Usono por kontraŭstari sovetian ekspansion. Ĝi estis proklamita de la tiama prezidento de Usono Harry S. Truman dum sia parolado al la Kongreso de Usono la 12an de marto 1947. En sia parolado Truman diris, ke devis esti principo de la ekstera politiko de Usono, "apogi liberajn popolojn, kiuj estas minacitaj de armitaj malplimultoj aŭ de eksteraj premoj". La Truman-doktrino iĝis la fundamento de la ekstera politiko de la prezidento kaj metis Usonon en la rolon de tutmonda policano.
Truman faris la pledon meze de la krizo de la Greka Enlanda Milito (1946-49) en kiu kontraŭstaris monarkiistoj kaj komunistoj. Samtempe Turkio suferis premojn de Sovet-Unio, kiu celis al teritoriaj gajnoj en la strategiaj distriktoj de Kars kaj Ardahan, kaj al revizio de la regularo rilate al la Turkaj Markoloj regataj ekde 1936 per la Traktato de Montreux. Truman asertis, ke se Grekio kaj Turkio ne ricevis la helpon kiun ili urĝe bezonis, ili neeviteble falus al komunismo kun gravaj sekvoj ĉie en la regiono. Ĉar Turkio kaj Grekio estis historiaj rivaloj, estis necese helpi al ambaŭ egale, eĉ se la minaco al Grekio estis pli tuja.
La politiko de Truman gajnis la subtenon de la respublikanoj kiuj kontrolis la kongreson. Estis senditaj 400 milionoj de usonaj dolaroj, sed neniuj militfortoj, al la regiono. La efiko estis, ke la komunista minaco finiĝis, kaj en 1952 ambaŭ landoj (Grekio kaj Turkio) aliĝis al NATO, la armea alianco kiu garantiis ilian protekton.
La Truman-doktrino finis la militaliancon inter Usono kaj Sovet-Unio kaj iĝis la bazo de la amerika malvarmmilito-politiko ĉie en Eŭropo kaj en la mondo.
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Pér)
preĝejo Ĉieliro de Maria estas romkatolika grava historia monumento en Hungario, en vilaĝo Pér laŭ la ĉefstrato.
Sagnat
Sagnat estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 188 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Zubří
Zubří estas urbo situanta oriente de Ĉeĥio, en cismontaro de okcidenta parto de Moraviasileziaj Beskidoj. Ĝi situas proksimume 4 km okcidente de Rožnov pod Radhoštěm en valo de Rožnovská Bečva. Vivas ĉi tie.
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Pér)
Historio
Dum la mezepoko preĝejo funkciis jam en la vilaĝo, kiun la turkoj baldaŭe detruis. Intertempe la loĝantoj iĝis kalvinanoj en 17-a jarcento. La nun videbla katolika preĝejo estis konstruita en la fruaj 1730-aj jaroj, sed la turo konstruiĝis en 1762. La preĝejo estis plene trakonstruita (parte eĉ malkonstruita) kaj pligrandigita en 1875. La orgeno ekfunkciis en 1884. En 1935 oni renovigis la preĝejon.
Zubří
Historio
Sur loko de devena ĉasista vilaĝeto estis en la jaro 1310 fondita de senjoroj el Krásno vilaĝo Zubří. Ĝi apartenis inter la unuajn kaj la plej grandajn vilaĝojn de rožnova sinorujo, al kiu dukis ĝis duono de la 16-a jarcento sur monteto Hradisko burgo Rožnov. Laŭ popola mito Zubří priloĝis ministoj, kiuj laboris en minejoj por arĝento sub la rožnova burgo.
Kastelo de Deszk
La Kastelo de Deszk (konata ankaŭ pri la iama posedanto Gerliczy [gerlici] estas historia monumento, nuntempa hospitalo en vilaĝo Deszk.
Sagnat
Geografio
Sagnat etendiĝas sur 11,81 km², kaj havis 188 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Sagnat situas je alteco de 362 metroj.
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Pér)
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto, sed la enirejo funkcias laŭ la trotuaro. Apud la preĝejo kruco estas videbla. La fasado komenciĝas per kvadrata turo, pli supre horloĝo funkcias. Interne la freskoj kaj la bildoj prezentas vivon de Sankta Maria. Antaŭ la ĉefaltaro troviĝas 2 skulptaĵoj. La mebloj devenis ĉefe el la 18-a jarcento.
Sagnat
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Sagnat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Kastelo de Deszk
Historio
La familio Gerliczy aĉetis la plenan vilaĝan bienon en 1804. La teretaĝa kastelo mem estis konstruita en 1884. La ŝtato aĉetis la kastelon en 1929 kaj en la sekva jaro sanatorio por geinfanoj ekfunkciis. En 1919 kaj 1942 la kastelo estis pligrandigita kun po unu etaĝoj. Dum la 2-a mondmilito la kastelo estis trafita per kugloj, poste en la netuŝita parto judaj infanoj trovis lokon. En 1948 la posedanta ministerio pri sano deklaris la kastelon hospitalo por malsanuloj pri tuberkulozoj kaj la plena kastelo estis renovigita. En 1980 oni konstruis novan pavilonon kun 140 litoj. Resume la hospitalo havis 270 litojn. En 1995 ankaŭ medicina katedro de Scienca Universitato de Szeged profitas la hospitalon.
Ludwig Erhard
Ludwig ERHARD (naskiĝis la 4-an de februaro, 1897, mortis la 5-an de majo, 1977) estis la dua kanceliero (ĉefministro) en la historio de Federacia Respubliko Germanio.
Naskita en Fürth (Frankonio), Erhard unue lernis la komercan fakon, sed poste studis kaj longan tempon kunestris privatan instituton pri esplorado de merkatoj.
Kastelo de Deszk
Konstruaĵo
La kastelo kun mansardoj situas en granda parko. La fasado estas simetria, meze troviĝas la ĉefenirejo kun portiko, kiun kolonoj tenas. En supro de la portiko teraso etendiĝas. Ambaŭ finoj de la fasado iomete reliefas. Interne pro la oftaj trakonstruoj la aspekto estas hospitala.
Parko
En la impona parko en 1910 10 ĝardenistoj laboris kun helpantoj. En la parko situas artefarita lago kun insulo kaj kavo. Inter la arboj (plej ofte kverkoj) kreskiĝas ankaŭ eksterlandaj arboj. Nature la parko estas protektata kaj ĝi helpas resaniĝon de la malsanuloj. Apartenaĵo de la parko estas ankaŭ kelkaj aliaj domoj eĉ la katolika preĝejo.
Ludwig Erhard
Dum la dua mondmilito, en 1944, li verkis memorandon pri siaj ideoj por la rekonstruo de Germanio post la milito. La papero, kiun Erhard proprainiciate verkis kaj iom facilanime disdonis, povis kosti la vivon de la aŭtoro kaj ĉiuj posedanto de kopio, ĉar ĝi estis punebla kiel "defetismo". Sed ĝi estis favore prijuĝata de la rezistanto Carl Friedrich Goerdeler kaj post la milito de la usonaj okupantoj kaj novaj germanaj respondeculoj.
Profesoro (ekde 1947), Erhard en 1948 fariĝis Direktoro pri ekonomio en Germana Konsilio en Frankfurt am Main, kiu estis ia frutempa germana organo transprenanta administrajn taskojn. La okcidentaj okupantoj spertis la memstarecon de Erhard, kiam tiu - paralele al la valuta reformo - en junio 1948 simple nuligis la ordonitajn prezojn por multaj varoj. La efiko, komune kun la valuta reformo: rapide la butikoj repleniĝis.
Sagnat
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Philippe Brigand, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Ludwig Erhard
En 1949 Konrad Adenauer kunprenis Erhard-on en la unuan federacian registaron. Tie Erhard restis, kiel ministro pri ekonomio kaj ekde 1957 kiel vickanceliero (vicĉefministro), ĝis 1963. Tiam Erhard transprenis la ĉefministrecon, kontraŭ la firma volo de Adenauer: Erhard laŭ li ne havis la necesan politikan instinkton kaj venkemon.
Komence la ĉefministreco de Erhard ŝajnis malpravigi la skeptikantojn, kaj en 1965 la balotoj montris lian popularecon. Dum krizo inter Israelo kaj la arabaj ŝtatoj Erhard fine aranĝis diplomatajn rilatojn inter Germanio kaj Israelo, sekve pluraj arabaj ŝtatoj rompis la rilatojn al Germanio.
Sagnat
Administrado
Sagnat apartenas al la kantono de Dun-le-Palestel, kies ĉefurbo estas Dun-le-Palestel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Ludwig Erhard
Sed jam en aŭtuno 1966 lia koalicio kun la liberala partio FDP rompiĝis. Ankaŭ en la propra partio estis opozicio. La tiama (relative malgranda) ekonomia krizo estis uzata de aliaj kristandemokratoj por mem strebi al la ĉefministreco. Sukcese eliris tiun lukton la antaŭa ĉefministro de Baden-Virtembergo, Kurt Georg Kiesinger.
Zubří
Historio
Estro de la vilaĝo estadis vilaĝujestro. Lastaj posedantoj de la vilaĝujo en Zubří estis familio de Palacký-idoj el proksima Hodslavice. Tiun ĉi vilaĝujon aĉetis Jiří Palacký, la patro de pli posta historiisto František Palacký kaj post lia tragika morto vilaĝujestro estis lia filo Jan. Al historio de la familio de Palacký-idoj ligas ankaŭ domo, en kiu hodiaŭ estas lokigita Muzeo de urbo Zubří.
Ludwig Erhard
Erhard restos en memoro precipe pro sia tempo kiel ministro pri ekonomio, kiel "patro de la ekonomia miraklo" de la postmilita (okcidenta) Germanio kaj la koncepto "sociala merkata ekonomio". En sia verko "Bonstato por ĉiuj" ('Wohlstand für alle') el 1957 li popularigis siajn ideojn. Ekzemple, protekto kontraŭ inflacio laŭ li estis rajto de la civitanoj. Erhard estis partie libera kaj konsiderata de la liberala partio kiel samideano, nur kiel ĉefministro eniris la Kristandemokratan Union.
Zubří
Historio
La memstara vilaĝo Zubří elektis ekde 1850 sian staroston. De tiu tempo la vilaĝo komencis flori. La plej granda atentemo estas dediĉita al lernejaferoj. Por ekonomia, kultura kaj socia ekfloro havis grandan signifon ties konekto kun enlando per fervojo Rožnov pod Radhoštěm - Valašské Meziříčí, konstruita en 1892. La nova fervoja kunigo ebligis alveturadi en industriajn entreprenojn en Valašské Meziříčí, Frýdek-Místek aŭ Ostrava.
La unua mondmilito
La esperplenan evoluon de la viaĝo interrompis la unua mondmilito, dum kiu el Zubří iom post iom soldatiĝis proksimume 600 virojn, el kiuj 64 falis kaj 81 restis netrovitaj. Mizero kaj malsato grave trafis ankaŭ la vivojn de homoj en la vilaĝo - en 1915 estis pro skarlato fermitaj ĉiuj lernejoj en Zubří. En pluaj jaroj eksplodis epidemio de tifo kaj danĝera hispana gripo.
Post la estiĝo de Ĉeĥoslovakio estas spite al financaj problemoj konstruita ĉefvojo tra la vilaĝo, oni konstruas pontojn. Estiĝas ĉi tie guma entrepreno Optimit. Ekde la 1930 la vilaĝo estas elektrizita.
La dua mondmilito
Kruelaj reprezalioj - ankaŭ dum persona ĉeesto de K. H. Frank - spertis la loĝantoj dum la faŝisma okupacio. En ĉirkaŭaĵo de Zubří evoluis jam ekde la jaro 1943 agadon rezistmovadaj grupoj (Štramberk-aj partizanoj). Faŝistoj kruele venĝis sin kiel je militkaptitaj partizanoj tiel je la loĝantaro. Estis arestitaj 59 loĝantoj de Zubří, 23 el ili estis ekzekutitaj aŭ torturitaj, estis forbruligita domo de Holiš en la supra parto de la vilaĝo. Al viktimoj de ambaŭ mondmilitoj estis konstruita monumento kaj al torturitaj viktimoj de la dua mondmilito estas dediĉita memortabulo sur konstruaĵo de la urba muzeo.
Post la milito
Post la dua mondmilito malfermiĝis la vojo al dinamika evoluo de la vilaĝo. Kreskas Gumfabriko Zubří, en najbara Rožnov pod Radhoštěm estas konstruita entrepreno Tesla, el la vilaĝo malaperas lignaj domoj kaj estas konstruataj novaj partoj de la vilaĝo.
La 22-an de februaro 2002 Zubří fariĝis la plej juna urbo de distrikto Vsetín.
Roberto Vidal Bolaño
Roberto VIDAL BOLAÑO [roberto bidal' bolanjo] (naskiĝis en Santiago-de-Kompostelo la 31an de julio 1950 kaj mortis la 11an de septembro 2002 samloke) estis galega verkisto kaj teatra aktoro. En 2013 oni dediĉis al li la Tagon de la Galega Beletro.
Vivo
Post sia laboro kiel komizo kaj oficisto, li studis en vespera mezlernejo ĉar li celis enskribiĝi en la Oficiala Kinolernejo de Madrido. Tamen la lernejo malaperis en 1975 kaj liaj deziroj ne povis realiĝi. Li kontaktis la kulturan asocion O Galo kaj la kinogrupon Lupa, fonditan de Euloxio Ruibal, kaj de iliaj membroj naskiĝis la trupo Obradoiro. Tiu malaperis ĉar Roberto devis militservi en Melilo. En 1974 li fondis la trupon Antroido kune kun Laura Ponte Santasmarinas, galega aktorino naskiĝinta en Bonaero. Kun tiu ensemblo li partoprenis la Festivalon de Nova Teatro de Rivadavia, kie li diskoniĝis kiel dramaturgo kaj surscenigisto.
Ĉar li estis eksigita de sia laboro kiel bankoficisto, li decidis transformi la ensemblon Antroido en la unuan profesian trupon en Galegio. La unua teatraĵo de la nova Antroido estis Laudamuco, señor de ningures (Laudamuco, sinjoro de nenie), kiu premieris en la lernejo La Salle de Santiago kun granda sukceso; ĝi estis 90-foje prezentita en kaj ekster Galegio, ĉiam en la galega. Sekvis pluraj aliaj teatraĵoj. En 1980 Antroido unuiĝis kun la trupo Andrómeda, de Eduardo Alonso, kaj tiel aperis la nova projekto Teatro do Estaribel.
Vidal Bolaño deklaris, ke li dubas pri la efektiva interesiĝo de la aŭtonoma registaro de Galegio pri la galega teatro, kaj pri ĝia kompetento por direkti la Galegan Dramcentron. Tio estigis grandan polemikon, kaj sekve la aŭtonoma registaro apartigis Vidal Bolaño de la Galega Dramcentro, kiun li mem siatempe helpis krei. Pri tio li verkis kaj interpretis monologon: Caprice des Dieux (1985); en ĝi li ĝisfunde kritikis la galegan teatron, atakante la konsiliston pri kulturo, Victor Manuel Vázquez Portomeñe, kaj ankaŭ siajn kolegojn, la ceterajn teatristojn, ĉar li konsideris, ke ili ne sufiĉe apogis lin en la konflikto. Abunde oni prezentadis tiun teatraĵon, kaj el ĝi venas la simbolo, per kiu Vidal Bolaño famiĝis: lia ruĝa klaŭno-nazo.
Rezulte de tio, la aŭtonoma registaro de Galegio rifuzis subvencii alian spektaklon, kaj kiel kondiĉon por monhelpi al li por plia teatraĵo, ĝi postulis drastan ŝanĝon de la intrigo. Tial li decidis iom apartiĝi de teatro kaj turniĝi al aŭdovidaj produktaĵoj. Li verkis scenarojn por la Televido de Galegio kaj la Hispana Televido, kaj aktoris en filmoj kiel Sempre Xonxa (Ĉiam Xonxa) kaj A língua das bolboretas (La papilia lango), kaj en televidserioj. Krome, li laboris en reklamaj filmetoj kaj dublis. Li plene revenis al teatro en 1991. Li aktoris por la filmo La lengua de las mariposas de José Luis Cuerda en 1999.
En 2001 li prezentis kun la Galega Dramcentro la teatraĵon Rosalia, kiun Ramón Otero Pedrayo verkis en 1958. Vidal Bolaño draste adaptis la tekston por igi ĝin efektive prezentebla. En la broŝuro por la spektantoj de la teatraĵo Días de gloria, li asertis:
Liaj lastaj roloj estis en la trupo Teatro do aqui, lia vivofina ensemblo. Li ricevis multajn agnoskojn pro sia kariero, inter kiuj elstaras la premioj Rafael Dieste (1992 kaj 1997), María Casares (1998, 1999, 2001 kaj 2003) kaj Max (2001). Liaj vortoj kondensigas sian vivkoncepton:
Károly Mangold
Károly Mangold [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mangold Károly estis hungara advokato, urbestro, parlamenta deputito. Lia filo estis Lajos Mangold.
Biografio
Károly Mangold maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Jura Akademio (Pozono), fine li akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Post la diplomo li estis elektita urbestro de Pozono. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis fervora apoganto de la revolucio, tial en la sekva jaro li estis arestita kaj kondamnita je prizono. Post sia amnestio li laboris en advokata ateliero, baldaŭ li havis permeson malfermi propran atelieron. En 1861 li estis elektita parlamentano kaj li aliĝis al frakcio de Ferenc Deák. Li ofertis multe por kulturaĵoj en Pozono. Li kontribuis en hungaraj kaj germanlingvaj gazetoj.
Kandalakŝa
Kandalakŝa (Кандалакша) estas urbo en Murmanska provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 47408.
La urbo estis fondita en la 11-a jarcento.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1938.
La interurba telefona kodo estas 81533, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur bordo de maro ĉe enenfluo en ĝin de rivero Niva (Нива).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 37,1 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 40,6 mil loĝantojn.
Studentoj, baldaŭ profesoroj de Scienca Universitato de Szeged
Jen listo de elektitaj studentoj, kiuj baldaŭ instruis en Scienca Universitato de Szeged:
Fontoj
La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.
La mutulino de Portici
La teatraĵo La mutulino de Portici (france La muette de Portici, nederlande De stomme van Portici) nomita ankaŭ Masaniello (kun itala prononco: [mazaˈnjɛllo]) en kelkaj versioj, estas opero kvinakta fare de Daniel Auber en 1828, laŭ libreto de Germain Delavigne, reviziita de Eugène Scribe.
Tiu verko ludi gravan rolon en historio de muziko kiel la plej frua franclingva granda opero. Ĝi estas kona ta ankaŭ pro sia rolo en la Belga Revolucio de 1830, kiu ekis post kiam okazis revoluciaj krioj dum la prezentado de la opero en la Reĝa Monteatro.
La opero estis ludita 505 fojojn en Parizo ĝis 1882, kaj 285 fojojn en Berlino antaŭ 1898.
Ortufa pingveno
La Ortufa pingveno (Eudyptes chrysolophus) estas specio de pingveno troviĝanta el Ĉeantarkto al la Antarkta Duoninsulo. Ĝi estas unu el ses specioj de krestopingvenoj, kaj ĝi estas tre proksime rilata al la Ŝlegela pingveno, kaj kelkaj fakuloj konsideras amabaŭ kiel ununura specio. Ĝi vestas distingan flavan superokulan kreston (kio nomigas la specion), kaj la vizaĝo kaj supraj partoj estas nigraj kaj tre markite separataj el la blankaj subaj partoj. Plenkreskuloj pezas averaĝe 5.5 kg kaj estas 70 cm longaj. La masklo kaj la ino estas similaj laŭ aspekto kvankam la masklo estas iomete pli granda kaj pli forta kun relative pli granda beko. Kiel ĉe ĉiuj pingvenoj, ĝi estas nefluga birdo, kun aerodinamika korpo kaj rigidaj kaj ebenaj flugiloj kiuj funkcias kiel naĝiloj por mara vivostilo. Ili havas ankaŭ ruĝajn okulojn.
Taksonomio
La Ortufa pingveno estis priskribita el la Falklandoj en 1837 fare de la germana naturalisto Johann Friedrich von Brandt. Ĝi estas unu el ĉirkaŭ ses specioj en la genro Eudyptes, kolektive konata kiel krestopingvenoj. La genronomo estas deriva el la vortoj de la antikva greka eŭ "bona", kaj dyptes "plonĝanto". La specifa epiteto chrysolophus estas deriva el la grekaj vortoj ĥryse "ora", kaj lofos "kresto".
La alternativa komuna nomo Makaronia pingveno estis registrita el komenco de la 19a jarcento en la Falklandoj. Anglaj maristoj ŝajne nomigis la specion pro ties rimarkinda flava kresto; Makaronismo estis termino por partikulara stilo en la angla 18a jarcento markita de okulfrapa aŭ troa ornamado. Persono kiu adoptis tiun modon estis konsiderita maccaroni aŭ macaroni, kiel ĉe la kanto "'Yankee Doodle".
Pruvaro el mitokondrio kaj nuklea DNA sugestas, ke la Ortufa pingveno disiĝis el sia plej proksima parenco nome la Ŝlegela pingveno (Eudyptes schlegeli), antaŭ ĉirkaŭ 1.5 milionoj da jaroj. Kvankam ambaŭ estis ĝenerale konsideritaj separataj specioj, la proksimaj similaĵoj de ties sekvencoj de DNA kondukis al kelkaj, kiaj la aŭstraliaj ornitologoj Les Christidis kaj Walter Boles, trakti la Ŝlegelan kiel subspecio de la Ortufa. Ambaŭ specioj estas tre similaj laŭ aspekto, kvankam la Ŝlegela pingveno havas blankan vizaĝon anstataŭ la kutime nigran vizaĝon de la Ortufa pingveno. Oni registris interreproduktadon kun la subspecio de Hindopacifiko de la Suda flavtufa pingveno (E. chrysocome filholi) el insuloj Herdo kaj Marion, kun tri hibridoj registritaj tie de la Aŭstralia Nacia Antarkta Scienca Ekspedicio de 1987–88.
Aspekto
La Ortufa pingveno estas granda, krestopingveno, simila laŭ aspekto al aliaj membroj de la genro Eudyptes. Plenkreska birdo havas averaĝe longon de ĉirkaŭ 70 cm; la pezo varias markite depende el la epoko de la jaro kaj el sekso. Maskloj averaĝe pezas el 3.3 kg post kovado, aŭ el 3.7 kg post-mude al 6.4 kg antaŭ-mude, dum inoj averaĝe pezas 3.2 kg post-mude al 5.7 kg antaŭ-mude. Inter standardaj mezuroj, la dika beko (el buŝo) estas 7 al 8 cm longa, la supra bekobordo estas ĉirkaŭ unu centimetron plian pli malpli. La flugilo, el ŝultro al pinto, estas ĉirkaŭ 20.4 cm longa kaj la vosto estas 9–10 cm longa.
La kapo, mentono, gorĝo kaj supraj partoj estas nigraj kaj tre klare markitaj kontraŭ la blankaj subaj partoj. La nigra plumaro havas bluecan nuancon kiam ili estas junaj kaj brunecan kiam ili aĝas. Plej rimarkinda karaktero estas la flavoranĝeca kresto kiu leviĝas el makulo en la centro de la frunto, kaj etendas horizontale reen al la nuko. La naĝiloj estas bluecnigraj ĉe la supra surfaco kun blanka malantaŭa bordo, kaj ĉefe blankaj sube kun nigraj pinto kaj antaŭa bordo. La granda bulbeca beko estas oranĝecbruna. La irisoj estas ruĝaj kaj estas makulo de nuda rozkoloreca haŭtaĵo el la bekobazo al la okulo. La kruroj kaj piedoj estas rozkolorecaj. La masklo kaj la ino estas similaj laŭ aspekto, kvankam maskloj tendencas esti iomete pli grandaj. Maskloj ankaŭ portas relative pli grandajn bekojn, kiuj averaĝe estas ĉirkaŭ 6.1 cm kompare kun la 5.4 cm de inoj; tiu karaktero estis uzata por apartigi la seksojn.
Nematuruloj estas distingitaj pro sia plia malgrando, pli malgranda kaj pli senkolora bruneca beko, malhelgrizaj mentono kaj gorĝo, kaj foresto aŭ subdisvolviĝo de kapoplumoj, ofte dise de flavaj plumoj. La kresto estas tute disvolvigita ĉe birdoj aĝe 3–4jaraj, nome unu aŭ du jarojn antaŭ la reprodukta aĝo.
Ortufa pingveno mudas unufoje jare, procezo per kiu ili anstataŭigas ĉiujn siajn malnovajn plumojn. Ili pasas ĉirkaŭ du semajnojn akumulante grason antaŭ mudo ĉar ili ne manĝas dum la mudo: ili ne povas eniri en akvo por manĝi sen plumoj. La procezo tipe daŭras tri al kvar semajnojn, kiujn ili pasas side ĉeborde. Post ties fino, ili revenas al maro kaj revenas al siaj kolonioj por pariĝi printempe. Ĝeneralaj survivadaj indicoj estas malmulte konataj; la sukcesa reveno de reproduktaj plenkreskuloj al Sud-Georgio variis inter 49 kaj 78% dum tri jaroj, kaj ĉirkaŭ 10% el tiuj kiuj revenis ne reproduktiĝis la venontan jaron.
Distribuado kaj habitato
Enketo de 1993 ĉirkaŭkalkulis, ke la Ortufa pingveno estas la plej abunda specio de pingveno, kun minimumo de 11,841,600 paroj de Ortufa pingveno tutmonde. La Ortufaj pingvenoj havas teritoriojn el Ĉeantarkto al la Antarkta Duoninsulo; oni registris almenaŭ 216 reproduktajn koloniojn ĉe 50 lokoj. En Sudameriko, la Ortufa pingveno troviĝantas en suda Ĉilio, Malvinoj, Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj, kaj Sudaj Orkadoj. Ili okupas multe el Antarkto kaj de la Antarkta Duoninsulo, inklude nordajn Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, Buvet-Insulo, la Princ-Eduardaj kaj Mariono, Krozetoj, Kergelenoj, Insulo Herdo kaj insuloj Makdonaldaj. Dum manĝado, grupoj povas uzi teritoriojn norde ĉe insuloj ĉe Aŭstralio, Novzelando, suda Brazilo, Tristan da Cunha, kaj Suda Afriko.
Konservado
Kvankam la populacio de Ortufa pingveno estas ĉirkaŭkalkulita je 18 milionoj da maturaj individuoj, oni registris grandan malpliiĝon en kelkaj lokoj. Tio inkludas redukton de 50% en la populacio de Suda Georgio inter mezo de la 1970-aj jaroj al mezo de la 1990-aj jaroj, kaj la malaperon de la specio el insulo Recalada en Suda Ĉilio. Tiu malpliiĝo de la ĝenerala populacio en la lastaj 30 jaroj rezultis en la klasigo de la specio kiel tutmonde Vundebla fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Longdaŭraj kontrolprogramoj estas entreprenataj ĉe nombraj reproduktaj kolonioj, kaj multaj el la insuloj kiuj eltenas reproduktajn populaciojn de tiu pingveno estas protektitaj rezervejoj. La insulo Herdo kaj insuloj Makdonaldaj estas Monda heredaĵo de Unesko por la Ortufa pingveno. La Ortufa pingveno povas esti suferanta pro komerca fiŝkaptado kaj marpoluado. Studo de 2008 sugestas ke la kapablo de pingveninoj por reproduktiĝi povas esti negative tuŝita de la klimato kaj ke fiŝkaptado reduktas la krilan densecon.
Ekologio
Kiel aliaj pingvenaj specioj, la Ortufa pingveno estas socia animalo en sia reprodukta kaj manĝa kutimaroj; ties reproduktaj kolonioj estas inter la plej grandaj kaj plej dense loĝataj. La sciencisto Charles Andre Bost trovis, ke la Ortufaj pingvenoj reproduktintaj ĉe la Kergelenoj disiĝis orienten ĉe areo supera al 3foje 106 km2. Dotitaj el kontroliloj per geolokigo, la 12 pingvenoj studitaj veturis ĉirkaŭ 10,000 km dum tiu periodo kaj pasis sian tempon ege ene de la zono 47–49° S kaj 70–110° E en centra Hinda Oceano, sen veni al marbordo unufoje. Tiu areo, konata kiel Polusa Frontareo, estis rimarkinda pro foresto de krilo.
Vivo en kolonioj rezultas en alta nivelo de socia interagado inter birdoj, kio kondukis al granda repertuaro de vidaj kaj voĉaj memmontradoj. Tiu kutimaro ĉefas komence de la reprodukta periodo, kaj la kolonioj partikulare silentas kiam la maskloj de Ortufaj pingvenoj estas mare. Agonaj (luktaj) memmontradoj estas tiuj kiuj intencas kontraŭstari aŭ forpeli, aŭ alternative, pacigi kaj eviti konfliktojn kun aliaj individuoj. Ortufaj pingvenoj, partikulare tiuj de apudaj nestoj, povas engaĝiĝi en beko-skermado; birdoj kaptas bekojn kaj luktas, ĉiu klopodante faligi la alian, same kiel frapi per naĝiloj kaj frapi aŭ bekofrapi la nukon de la kontraŭulo. Submetaj memmontradoj estas ekzemple maldika piedirado, per kiuj birdoj moviĝas tra la kolonio havante plumojn ebene kaj naĝilojn antaŭ la korpo kaj kapon kaj kolon ĝibe, kaj ĝeneralan ĝibigon de kapo kaj kolo dum kovado aŭ starado ĉe nesto.
Dieto
La dieto de la Ortufa pingveno konsistas el vario de krustuloj, kalmaroj kaj fiŝoj, kvankam la proporcio kiun ĉiu faras varias laŭ loko kaj sezono. Krilo, partikulare Antarkta krilo (Euphausia superba), kalkuliĝas por ĉirkaŭ 90% el la manĝo dum la reprodukta sezono. Cefalopodoj kaj malgrandaj fiŝoj kiaj la Marmora nototenio (Notothenia rossii), Pentronototeno (Lepidonotothen larseni), Champsocephalus gunneri, la torĉofiŝoj Krefftichthys anderssoni, Protomyctophum tenisoni kaj Protomyctophum normai iĝas pli gravaj dum la epoko de idozorgado. Kiel kelkaj aliaj pingvenaj specioj, la Ortufa pingveno foje englutas laŭ vole malgrandajn (10–30 mm diametre) ŝtonetojn; tiu kutimo supozeble helpas por havigo de balasto por profundmara plonĝado, aŭ por remaĉado de manĝo, ĉefe de ekzoskeletoj de krustuloj kiuj estas grava parto de ties dieto.
Manĝo estas ĝenerale planita laŭ unutaga bazo, el mateniĝo al krepusko kiam estas nutrendaj idoj. Dumnoktaj manĝoveturoj okazas foje, ĉefe kiam la idoj kreskiĝis; studo de 2008 kiu uzis kirurge enmetitajn informilojn por kontroli la movojn de la birdoj montris, ke la manĝoveturoj iĝas pli kaj pli longaj post fino de la la idozorgada periodo. Birdoj kuraĝas forveturi por 10–20 tagoj dum la kovado kaj antaŭ la mudo. Ortufa pingveno estas la plej granda sola konsumanto de maraj resursoj inter ĉiuj marbirdoj, kun ĉirkaŭkalkulita kaptado de 9.2 milionoj da tunj da krilo jare. For de la reprodukta sezono, la Ortufaj pingvenoj tendencas plonĝi pli profunde, pli for, kaj pli efike dum ties vintra migrado ol dum la somera reprodukta sezono. Tra la tuta jaro, manĝoplonĝoj kutime okazas dum taglumaj horoj, sed vintre plonĝoj estas pli limigitaj al taglumo pro pli mallongaj tagoj.