cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Las Ventas con Peña Aguilera
Historio
En la 15a jarcento, la vilaĝo Las Ventillas unuiĝis al la plej antikva Peña Aguilera, kio originiĝis la vilaĝon Las Ventas con Peña Aguilera kun loĝiga permesilo proklamita en 1423 de Johano la 2-a.
Laŭ la topografiaj informoj de Filipo la 2-a, la ŝtonoj por la Katedralo kaj la Alkazaro de Toledo elfosiĝis en 1576 de la ŝtonminejoj de tiu vilaĝo.
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, fakte jam en la 1930-aj jaroj oni atingis pinton de 3,712 loĝantoj, sed poste pro la Hispana Enlanda Milito kaj postaj sekvoj, la populacio falis al iomete malpli da 3,000 (tio estas oni perdis pli da 700 loĝantojn en malmultaj jaroj; poste ĉefe dum la 1960-aj jaroj okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio en la tuta sudo kaj centro de la lando, kaj same ĉe tiu ĉi vilaĝo, kiu falis al 1,400 loĝantoj, tio estas preskaŭ trioniĝis. El tiam en aliaj sudcentraj hispanaj vilaĝoj, la populacio plue malkreskis, sed ĉe Las Ventas con Peña Aguilera tute male, danke al efiko alvoko el proksima ĉefurbo dum la resto de la tuta jarcento la populacio stabiliĝis, ĉefe en la 1980-aj jaroj, post kiam Toledo iĝis regiona ĉefurbo; tamen ankoraŭ iomete malaltiĝis sub la 1,400.
Aĥeo
Aĥeo  (Αχαΐα) estas historia pejzaĝo de Grekio. Ĝi kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 323,000 loĝantojn. Aĥeo krome ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"). Ĉefa loĝloko estas la urbo Patraso.
Las Ventas con Peña Aguilera
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo. Industrio de manfarado, ledo (ĉefe por la etoso de taŭrludado) kaj vestaĵoj.
NGC 2965
NGC 2965 (aliaj indikoj — UGC 5191, MCG 6-22-3, ZWG 181.86, ZWG 182.4, PGC 27813) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Aĥeo
La provinco Aĥeo troviĝas sur la preskaŭinsulo Peloponezo, sude de la kontinenta parto de Grekio, sed ne apartenas al la administra regiono Peloponezo, sed kune kun la najbara provinco Eliso al la administra regiono Okcidenta Grekio.
Romia provinco Achaea
La romia provinco Achaea, kiu ricevis sian nomon de la historia greka pejzaĝo, kovris multe pli grandan areon. Pri ĝi legu en aparta artikolo.
Princlando Aĥeo
De 1204 ĝis 1432 ekzistis la Princlando Aĥeo, unu el la Krucmilitistaj ŝtatoj.
Malam-krimo
Malam-krimo estas antaŭjuĝ-motivita krimo, kiu okazas kiam krimanto celas viktimon pro ties membreco en iu socia grupo aŭ raso.
Ekzemploj de tiaj grupoj povas inkluzivi, kaj estas preskaŭ ekskluzive limigitaj al: sekso, etno, handikapo, lingvo, nacieco, fizika aspekto, religio, seksa identeco aŭ seksa orientiĝo. Ne-krimaj agoj, motivitaj de ĉi tiuj kialoj, ofte nomiĝas "antaŭjuĝoj".
"Malama krimo" ĝenerale rilatas al krimaj agoj, kiuj estis videble motivitaj de antaŭjuĝo kontraŭ unu aŭ pli el la sociaj grupoj listigitaj supre, aŭ de antaŭjuĝo kontraŭ iliaj derivaĵoj. Incidentoj povas impliki fizikan atakon, damaĝon, ĉikanadon, persekuton, parolajn misuzojn aŭ insultojn, partneran krimon aŭ ofendajn grafitiojn aŭ leterojn.
Britujo
En Anglujo, Kimrujo, kaj Skotujo, la Punjuĝa Leĝo 2020 difinas, ke rasa, religia, kontraŭhandikapula, seksorientiĝa, aŭ kontraŭtransgenra malamikeco estas plimalbonigo en punado de krimoj ĝenerale. Aparte de tio, la Krima kaj Malorda Leĝo 1998 difinas specialajn punendaĵojn kun pli severaj punoj por rase aŭ religie plimalbonigitaj atencoj, ĉikanoj, kaj iaj ofendoj kontraŭ publika ordo. Por Norda Irlando, la saman celon servas Publika Ordono 1987 (S.I. 1987/463 (N.I. 7)). Oni difinas "rasan grupon" kiel grupon de personoj difinatan laŭ raso, koloro, nacianeco (inklude civitanecon), etno, aŭ nacia deveno. "Religia grupo" estas grupo de personoj difinata laŭ religia kredo aŭ nekredo. Krom leĝoj pri malamkrimoj, ekzistas leĝoj kontraŭ malamparoloj.
Britujo estas partio de la Konvencio pri Kibernetikaj Krimoj, sed ne de la Aldona Protokolo.
La Chapelle-Saint-Martial
La Chapelle-Saint-Martial estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse, ekde 2016 en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia, kultura regiono Limoĝio. Ĝi havis 92 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Malam-krimo
Britujo
Enketo en 2021 de Newsnight kaj The Law Society Gazette konstatis, ke supozataj malamkrimoj kies viktimo estis policisto havis signife pli da ŝanco rezultigi kondamnon. En iuj lokoj, krimoj kontraŭ policistoj kaj policaj helplaboristoj konsistigis ĝis duono de kondamnoj pri malamkrimo, malgraŭ tio ke ili reprezentis multe malplian proporcion de raportitaj okazoj.
La Chapelle-Saint-Martial
Geografio
La Chapelle-Saint-Martial etendiĝas sur 10,12 km², kaj havis 92 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 9 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Malam-krimo
Ĉeĥujo
Ĉeĥaj leĝoj pri malamkrimoj trovas sian konstitucian bazon en la principoj de egalo kaj nediskrimino en la Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj kaj Bazaj Liberecoj. De tie fontas du ĉefaj linioj de protekta rezonado kontraŭ malam-motivitaj okazoj, unu en krima juro kaj la alia en civila. La protekto rilatas kaj al kulpojuĝo (ĉu oni deklaras akuzaton kulpa aŭ ne kulpa) kaj al punojuĝo (kioman punon oni trudas), kaj havas tri nivelojn:
Ne ĉiuj homaj grupoj havas la saman statuson rilate protekton kontraŭ malamkrimoj. Kelkaj, nome tiuj agresataj pro haŭtkoloro, kredo, nacianeco, etnaneco, aŭ politika konvinko, ĝuas eksplice pliigitan protekton. Aliaj, kiel grupoj difinitaj laŭ seksa orientiĝo, aĝo, aŭ saneca statuso, ne havas tian protekton. Malama atako kontraŭ ili estas punebla nur kiel elemento de la krimo "incito al malamo kontraŭ grupo de personoj aŭ al la malhelpo de iliaj rajtoj kaj liberecoj", aŭ, se ĝi akompanas alian krimon, kiel parto de la ĝenerala plimalboniga circonstanco ataki supozate malsaman homan grupon. Nur en tiuj kazoj la difinkriterio de la atakita grupo ne gravas.
La Chapelle-Saint-Martial
Geografio
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de La Chapelle-Saint-Martial situas je alteco de 606 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, La Chapelle-Saint-Martial apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Isabelle Coulon, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
La Chapelle-Saint-Martial apartenas al la kantono de Pontarion, kies ĉefurbo estas Pontarion. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Unua Direktivo
Unua Direktivo aŭ Ĉefa Direktivo (ankaŭ konata kiel "Ĝenerala Ordo 1", kaj "ne-enmiksiĝa direktivo") en fikcia universo de Star Trek estas gvidanta principo de Stelfloto, malpermesante ĝiajn membrojn interveni en la interna kaj natura disvolviĝo de fremdaj civilizoj. La Ĉefa Direktivo estas aparte aplikebla al civilizoj, kiuj estas sub iu sojlo de scienca, scienca kaj kultura evoluo; malebligas, ke stelŝipoj uzas ilian superan teknologion por trudi al ili siajn proprajn valorojn aŭ idealojn. Ekde ĝia enkonduko en la unua sezono de la origina serio de Star Trek, ĝi funkciis kiel la fokuso de multaj epizodoj.
Kreo de la Unua Direktivo estas de la produktoro de la origina serio Gene L. Coon. Ĝi reflektis la tiutempa politika vidpunkto, ke enmiksiĝo de Usono en la Vjetnama milito estis ekzemplo de superpotenco enmiksiĝante en la natura disvolviĝo de la sudorienta azia socio; la kreado de la direktilo estis perceptita kiel malakceptado de tiu enmiksiĝo.
La Unua Direktivo estas tro flekseble aplikata en Star Trek. En multaj epizodoj, ĉefe en origina serio, ĝi estis klare malobeata senpune.
3907 Kilmartin
3907 Kilmartin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la nov-Zelanda astronomino Pamela M. Kilmartin, kun-direktorino, kun ŝia edzo Alan C. Gilmore, de la departemento pri kometoj kaj asteroidoj de la Reĝa Astronomia Societo de Nov-Zelando
Lüttow-Valluhn
Lüttow-Valluhn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Zarrentin. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Jaguari
Jaguari estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 11.473 loĝantojn en 2010.
Divalo
Divalo (दीवाली [diivaalii], kutime literumata "Diwali" en la angla) estas unu el la plej gravaj festoj de Barato.
La vorto devenas de sanskrita vorto "Dipawali", kiu estas la kunmeto de la vortoj "Dip" (lampo) kaj "wali" (aro). En la bengala lingvo, tio estas "Dipawali", sed en la hindia tio estas "Dewali" aŭ kelkloke "Diwali". Pluraj lingvoj transprenis ĝin kiel "Dipavali".
La festo okazas en la monato de Aŝvin (ankaŭ nomata Aŝvajuĝa) de la hindua kalendaro. Laŭ la gregoria kalendaro tio estas inter mezoktobro kaj meznovembro. Divalo estas oficiala feriotago en Barato, Birmo, Gujano, Fiĝioj, Malajzio, Maŭricio, Nepalo, Singapuro, Srilanko, Surinamo, kaj Trinidado kaj Tobago.
Oni metas vicojn da lampoj sur la fenestraj bretoj kaj sur la dommuroj pro diversaj kialoj:
Ankaŭ festas la tagon la ĝajnoj kaj la siĥoj. Mahaviro, la fondinto de Ĝajnismo, atingis nirvanon en tiu tago. En la tago Divalo en 1577, oni metis en la urbo Amritsar la fondŝtonon de la Ora Templo—la plej sankta templo de la sikhoj. Kaj en tiu tago en 1619 estis liberigita de malliberejo la sesa guruo de la sikhoj Hargobind Singh [sing].
Krom la lampoj, Divalo estas markita per interŝanĝo de dolĉaĵoj. Oni eksplodigas fajraĵojn por forigi malbonajn spiritojn. Dum Divalo oni ankaŭ komencas novajn komercajn entreprenojn.
Bulvera petrelo
La Bulvera petrelo aŭ Pintvosta petrelo (Bulweria bulwerii) estas malgranda petrelo de la familio Procelariedoj, kaj estas unu el la du specioj de la genro Bulweria (Bonaparte, 1843). Tiu birdo estas nomata laŭ la skota naturalisto James Bulwer.
Aspekto
Tiu tre longflugila petrelo estas 25–29 cm longa kun enverguro de 78–90 cm, tio estas tiom granda pli malpli kiel malgranda pufino, sed iom pli granda ol hidrobatedoj. Ĝi havas ĉefe malhelbrunan plumaron (kvankam deproksime povas videbli pli hela stribendo ĉe subflugiloj) kaj longan pintecan voston: fakte ĝi estas kojnforma sed de malproksime aspektas pinteca. Ankaŭ la flugiloj estas longaj kaj pintecaj. Ĝi havas flosantan ondecan flugmanieron dum ĝi plukas manĝerojn el la planktono el la oceana surfaco.
Tiu birdospecio ne prezentas kazon de seksa dimorfismo.
Reproduktado kaj habitato
Tiu marbirdo reproduktiĝas en la norda Atlantiko en kolonioj aŭ insuloj en Kaboverdo, Azoroj, Desertas-insuloj, Sovaĝaj Insuloj, Kanarioj kaj Madejro (nome Makaronezio). La Bulvera petrelo reproduktiĝas ankaŭ sur insuloj tra la norda Pacifiko el orienta Ĉinio al Havajo kaj en la Hinda Oceano (Maŭricio). Post reproduktado, tiuj birdoj disiĝas por pasi la reston de la jaro mare, ĉefe en tropikaj akvoj ekzemple ĉe Maŭritanio al la Golfo de Gvineo.
Tiu specio estis registrita en Eŭropo kiel rara vaganto en Irlando, Granda Britio, Portugalio, Hispanio, Francio kaj Nederlando. Ĝi aperis ankaŭ kiel vaganto en Nordameriko, kun raraj vidaĵoj tre for ĉe la marbordoj kaj de Kalifornio kaj de Nordkarolino.
Tiu birdospecio povas vivi ĝis 22 jarojn en naturlibero.
Simfonio de la mortaj
Simfonio de la mortaj  estas romano de Abbas Marufi. Tiu ĉi novelo estas verkinta konsciflue kaj skribita en la persa lingvo.
30418 Jakobsteiner
30418 Jakobsteiner estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la svisa matematikisto Jakob Steiner (1796–1863), mem-farinta filo de farmisto kiu fariĝis profesoro ĉe la Universitato de Berlino. Li disvolvis novajn metodojn en projekcia geometrio, kiuj permesis al li pruvi multenombrajn belajn kaj ofte malsimplajn teoremojn
Infekto
Infekto estas la malsaniga koloniado de organismo per fremda specio, kiu estas estaĵo uzanta la rimedojn de infektita estaĵo por vivi kaj multiĝi. La infekt-organismo (patogenaĵo) malhelpas al la norma funkciado (malsano) kaj, eble, al la vivo de la infektita organismo (morto). Kvankam patogenaĵo norme estas komprenata iu mikroorganismo, la vera difino estas pli larĝa. Patogena agento povas esti bakterio, parazito, fungo, viruso aŭ viroido.
Virgil Widrich
Virgil WIDRICH (n. 16a de Majo 1967 en Salcburgo) estas aŭstra reĝisoro, scenaristo, kinfaristo kaj plurmedia artisto.
Widrich laboras al granda nombro de filmoj kaj multmediaj projektoj, foje kiel parto de kreiva teamo. Li estas konata ĉefe pro sia nombraj kurtoj kaj multmediaj verkoj.
Li amikiĝis kun artistoj kiaj Peter Handke, kiu estis lia najbaro, kaj kun Wim Wenders, ofta vizitanto. Li ekfilmis 13jaraĝa. En 1983 li eklaboris por Vom Geist der Zeit (Spirito de la tempo). En 1984 li ekinteresiĝis pri komputiloj kaj programis nombron de simplaj ludoj.
En 1990 li iris al Holivudo por labori kun John Bailey en la komedio de scienco-fikcio nome The Search for Intelligent Life in the Universe (la serĉo de inteligenta vivo en la universo).
Geragera Busu Monogatari
Geragera Busu Monogatari estas televida animacio bazita sur bildstrio fare de nederlanda Will Raymarkers. Ĝi estis elsenduta en televido de Tokio de aprilo 1987 ĝis la 29-a de marto 1988. Estis 52 epizodoj entute.
(19680) 1999 RE180
(19680) 1999 RE180 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Simiane-Collongue
(jen france, okcitane Sumiana e Caulònga) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane Bocas de Ròse), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Ninhursag
Ninḫursaĝ, konata ankaŭ kiel Damgalnuna, Ninmah aŭ Aruru, estis la antikva sumera Patrino Tero de la montaro, kaj unu el la sep plej grandaj dioj de Sumero. Ŝi estas ĉefe diino de fekundeco. Templaj himnofontoj identigas ŝin kiel la "vera kaj granda sinjorino de la ĉielo" (eble rilate al tio ke ŝi staras sur la montaro) kaj montras la reĝojn de Sumero kiel "nutritaj pere de la lakto de Ninhursag". Foje ŝia hararo estas priskribita kun formo de omego kaj foje ŝi vestas kornoforman kapoveston kaj bendohavan jupon, ofte kun klinaj poŝoj surŝultre. Ofte ŝi portas klavon aŭ bastonon surmuntitan per omega motivo aŭ derivaĵo, foje akompanita de leonido sur ĉeno. Ŝi estas la tutora diaĵo por kelkaj estroj de Sumero.
Bornea pavofazano
La Bornea pavofazano, Polyplectron schleiermacheri estas mezgranda membro de la fazanoj de la familio de Kokoformaj birdoj nome Fazanedoj endemia de Borneo.
La Bornea pavofazano estis iam inkludata kiel subspecio de la proksima rilata specio samgenra Malaja pavofazano (Polyplectron malacense), sed ili estas sufiĉe distingaj, ĉar la alia ne havas saman brustobildon ekzemple.
Aspekto
La voĉo estas serio de ascendaj laŭtaj, akraj kukladoj, tipaj de la genro. Ankaŭ laŭta dusilaba kuklo, kank kank, preskaŭ kun anaseca kvalito.
Situacio
La Bornea pavofazano estas probable la plej rara kaj certe la malpli konata el ĉiuj pavofazanoj. Tiu kaŝema birdo distribuiĝas kaj estas endemia de sekaj arbaroj de malaltaj teroj (el 0-1,000 m) pli ol ĉe humidejoj de nordorienta, centra kaj ankaŭ sudorienta Borneo. Ŝajne la specio povas toleri iome tuŝitajn arbarojn ekzemple pro incendioj, sed oni ne scias ĝis kioma grado.
Kun la simila Malaja pavofazano - ties frata specio -, kaj la pli malproksime rilata nome Palavana pavofazano ĝi reprezentas bazan grupon en sia genro; ties radiado probable okazis dum la Plioceno (Kimball et al. 2001). Malmulte konata, la Bornea pavofazano estis delonge konsiderata subspecio de la Malaja pavofazano, sed ĝi estas sufiĉe distinga.
Distrikto Gyál
La Distrikto Gyál [djAl] (hungare  Gyáli járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas en Granda Hungara Ebenaĵo en la meza parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio).
La distrikta ĉefurbo estas Gyál, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj unu grandvilaĝo, la restinta komunumo estas vilaĝo. La areo estas 170,99 km², kie loĝas 40 309 homoj. La loĝantoj laboras ĉefe en Budapeŝto, krome ili okupiĝas pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj) kaj bredadoj.
Historio
Tiu distrikto neniam funkciis dum la historio, la komunumoj apartenis iam ekzemple al „Distrikto Kispest”. Distrikto Gyál estis establita en 2013.
Paŝa pianludado
Paŝa pianludado aŭ paŝa piano estas solo-pianostilo el la frua tempo de ĵazo. Ĝi reiras sur la ragtimon, estas male al tiu ne komponita, sed plejparte improvizata. Ĝin kreis proks. 1920 kiel „Harlem Stride piano“ pioniroj kiel James P. Johnson kaj Willie „The Lion“ Smith en Harlemo, kaj Fats Waller pluevoluigis ĝin kiel reganta stilo de svingo.
Je paŝa pianludado la maldekstra mano transprenas la funkcion de baso kaj harmonio, frapante alterne oktojn (aŭ eĉ dektojn) en la malalta kaj akordojn en la meza registroj, dum kiam la dekstra mano sur tio ludas resp. improvizas melodion.
Ĉar la pianisto je la paŝa ludado regas, la frapinstrumentaro kaj kontrabaso kiel ritmoinstrumentoj paŝas en la fonon. La bandoj plejparte ne estas pli grandaj ol kvin ĝis ses muzikistoj. Nur malofte la stilo estis ludata kun pli grandaj bandoj, ekz. de Teddy Wilson.
La kapablo ludi paŝan pianon dependas krom de ekzerco je improvizado parte ankaŭ de la anatomio de la manoj: nur malmultaj pianistoj povas ludi en ĉiu tonalo dektojn, egale ĉu kun du nigraj klavoj (relative facile), kun unu blanka kaj unu nigra klavoj (pli malfacile) aŭ kun du blankaj klavoj (malfacile, erara ludado de najbarklavoj evitende). Elstarulo de la paŝa pianludado estis ankaŭ Eubie Blake, kiu pro siaj eksterordinare longaj fingroj povis ludi dektojn.
Art Tatum kiel iaspeca perfektiganto de la stilo, ofte ludis pasaĵojn, kiuj paŝigis la dektojn en la baso laŭ kvaronnotoj kaj je tio tute rezignis la alternajn akordojn.
La terminon „paŝa pianludado“ (engl. Stride-Piano) nur pli malfrue inventis kritikistoj, ĝi tamen fariĝis bazo por ĉiuj sekvontaj ĵazpianaj stiloj. Ralph Sutton nomis la lumanieron „Harlem Rhythm“.
(17384) 1981 EM12
(17384) 1981 EM12 estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Orbito
Pro ĝia orbita granda duonakso de 3,20567845, (kalkulita por la epoko de la ) ĝi orbitas je nur ĉ. 849 500 km trans la artefarita limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Balard (Tramtransporto en Parizo)
Balard ​[balaʁ] estas haltejo de Tramvojo T3a situanta en la 15-a arondismento de Parizo.
Ĝia nomo estas omaĝo al Antoine-Jérôme Balard (1802-1876), kiu malkovris bromon en 1826. Li sukcese ekstraktis potason el marakvo kaj estis akceptita en la francan akademion de sciencoj en 1844.
Korvalvo
En la koro estas kvar korvalvoj aŭ korklapoj, kiuj povas fermi la sangofluon inter la atrioj kaj la ventrikloj kaj inter la ventrikloj kaj la arterioj. La funkcio de la valvoj estas preventi la retrofluon de la sango. La valvoj konsistas el materialo de la endokardio, la plej interna tavolo de la korparieto.
La sonoj, kiujn la koro produktas, estas tiuj de la korvalvoj.
Sviny
Nomon Sviny portas pluraj municipoj:
Neŭrona peptido
Neŭronaj peptidoj estas malgrandaj proteinecaj molekuloj (peptidoj) uzataj de neŭronoj por komuniki kun unu la alia. Ili estas signal-molekuloj kiuj influas la aktivecon de la cerbo kaj la korpo en apartaj manieroj. Diversaj neŭronaj peptidoj estas uzataj en diversaj cerbofunkcioj.
Aŭstralia Laborista Partio
La Aŭstralia Labora Partio (Australian Labor Party en la angla, mallongigita kiel ALP) estas la ĉefa centro-maldekstrema politika partio en Aŭstralio. Ĝi estis la reganta partio en la Federa Parlamento ekde 2007 ĝis 2013, kaj ankaŭ gvidas la registaron en iuj ŝtatoj kaj en la ĉefurba teritorio, ekzemple Suda Aŭstralio. La partiestro, ekde Majo 2019, estas Anthony Albanese.
Ĝi estas la plej malnova partio en la lando. Ĝia tendenco estas socialdemokrata, kaj nun apartenas al la Progresema Alianco de Socialistoj kaj Demokratoj, estinte membro de la Socialista Internacio.
Dum 2007, ĝi estas la unua partio kiu regis en ĉiuj ŝtatoj, en ĉiuj teritorioj kaj federale, post la akiro de memregado por la teritorioj.
Laguépie (stacidomo)
Laguépie estas franca stacidomo sur linio -  tra, situanta en  Laguépie, en departemento Tarn-et-Garonne, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Brive-la-Gaillarde - Toulouse-Matabiau tra Capdenac (718000).
János Rombauer
János Rombauer [jAnoŝ rombaŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rombauer János estis hungarlandana-germana bidermajra pentristo (portretisto). Li estis sola de sia tempo, kiu ne lernis en Vieno. Li apartenis al la germana minoritato de la lando. János Rombauer naskiĝis la en Leutschau (Hungara reĝlando, nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la  en Eperjes (Hungara reĝlando, nuntempa Prešov en Slovakio).
Biografio
János Rombauer lernis pentradon private en sia naskiĝurbo (laŭ alia informo en Pest (urbo)), poste li pentradis pejzaĝojn kaj portretojn. En 1806 rusa grafo invitis lin al Sanktpeterburgo, kie li iĝis kortega pentristo. Li profitis la eblecon kaj li ankaŭ kopiis pentraĵojn en Muzeo Ermitejo. En 1810 kaj 1820 li partoprenis en ekspozicioj en la cara ĉefurbo. Li revenis al Hungarlando en 1824 kaj laboris en Eperjes ĝis sia morto (li pentris pli ol 200 portretojn). Li edziĝis en 1818, filino naskiĝis en 1829.
Maurice Wilkes
Maurice Vincent WILKES (Dudley, Worcestershire, 26-an de junio 1913 – Kembriĝo, 29-an de novembro 2010) estis esploristo de la sciencoj de la komputado, rekonita de pluraj de siaj gravaj disvolviĝoj en la kampo de la komputiko.
Wilkes ricevis la Premion Turing en 1967.
Alaska orimpetego
La alaska orimpetego aŭ Klondike-orimpetego estis unu el la plej sukcesaj orimpetegoj. Ĝi venigis ekde 1896 pli ol cent mil orserĉistojn al la Klondike ĉe la urbo Dawson.
Ĝi estis kaŭzo de la fondo de Jukonio kaj de la firmigo de la landlimo inter Alasko kaj Kanado. Ĝi okazis dum ekonomia krizo en Usono, tial ke multaj homoj provis trovi riĉecon ĉe la Klondike. Aldone ĝia sukceso venigis grandegajn orkvantojn al la monda merkato, entute estis trovitaj ĉ. 12,5 milionoj da uncoj, t.e. volumeno de pli ol 20 m³, kaj post ĝia fino okazis grava krizo pri likvidebleco.
La vivmaniero de la indianoj, nomitaj unuaj nacioj en Kanado, ŝanĝiĝegis. Ilia nutraĵbazo, la boacoaroj, draste malpligrandiĝis, kelkaj triboj unuan fojon malnomadiĝis, ili ekkonis monekonomion kaj multaj mortis pro importitaj malsanoj. Malgraŭ tio, la Tr'ondek Hwech’in (tribo el la unuaj nacioj), kiuj vivis ĉirkaŭ Dawson, sukcesis parte eviti la negativajn sekvojn kaj konservi sian kulturon.
Ekonomihistoria
La alaska orimpetego estas nur ĉenero de tiaj grandskalaj eventoj, kiaj komenciĝis per la unua orimpetego de Minas-Ĝerajso en Brazilo en la jaroj 1693 ĝis 1695. En la dua jardeko de la 19-a jarcento la ĉiujara tutmonda orminado atingis minimumon kun nur ĉ. 10 tunoj da produktado. Tiu ŝanĝiĝis ekde la fino de la 1840-aj jaroj, kiam ortrovaĵoj okazis en Kalifornio kaj Aŭstralio, ekde la 1850-aj jaroj ankaŭ en Kanado. En la jaroj 1881 ĝis 1890 la jara elminadkvanto atingis preskaŭ 160 tunojn. Ĝi duobliĝis en la sekva jardeko, dum samtempe ĉesis altiĝo de la arĝentminado. Tial malkreskis la orprezo rilate al la tiu de arĝento. Tamen baldaŭ la arĝentminado tiom kreskis, ekz. pro arĝenttrovaĵoj en Nevado, ke la arĝentprezo tute malaltiĝis kaj la plej multaj industrilandoj enkondukis orbazon. De 1873 ĝis 1876 la germana imperio, kiel unua nacio, enkondukis la orbazon, kaj sekvis aliaj nordeŭropaj landoj. Ĝis la komenco de la 1890-aj jaroj la plej multaj industriaj landoj sekvis tion, dum pli agrarekonomiaj landoj konservis sistemon de duobla bazo, t.e. de oraj kaj arĝentaj moneroj.
Tiuepoke establiĝis la orbazo, kio signifas, ke monbiletoj estis nur eldonitaj en difinita rilato al la orrezervoj de la lando. Laŭ la tiamo teorio tio stabiligis la valutrilaton pro la oraŭtomatismo. Tio tamen postulis, ke la centraj bankoj respektis striktajn regulojn. Kiam malfortiĝis valuto, tio kreis laŭ tiu teorio rilatan orfluon direkten al la pli forta valuto, tial oni devis malplialtigi la eldonon de monbiletoj laŭ la malpli grandaj orrezervoj. Tio altigis la interezojn kaj malaltigis la prezojn. En la lando, al kiu fluis la oro, okazis kontraŭe pli granda cirkulado de papermono, kiu malaltigis la interezojn kaj altigis la prezojn. Kiam estis atingita certa punkto, la orfluo renversiĝis. La pagobalanco ekvilibriĝis, la valutoj stabiliĝis. Tamen sufiĉe ofte la centraj bankoj ne respektis la kondiĉojn. Tamen la sistemo sukcesis, ĉar oni kredis je la ĉiam garantiita interŝanĝeblo de papermono al oro.
La bezono je oro estis do alta. Sekve ne devis okazi manko de oro dum tiuj jardekoj. En Kanado estiĝis tial grandaj serĉadoj, kiuj post kelkaj jaroj sukcesis. Ili lanĉis ĉenon de orimpetegoj, kiuj movigis pli kaj pli da homoj, multaj el kiuj kuris de unu orkampo al la sekva. Aldone al Sudafriko la serĉistoj koncentriĝis pli kaj pli je Kanado kiel liverejo por la necesa oro.
La rezistanco kontraŭ la orbazo, kiu ĉe tro malalta oroferto povis stranguli la ekonomion, estis forta. Ankoraŭ la 9-an de julio 1896 paroladis William Jennings Bryan antaŭ kunveno de la Demokrata Partio en Ĉikago forte kontraŭ la "dornokrono"“, kiun oni volas premi sur la "brovojn de laboro". La homaro ne estu krucumita je ora kruco. Bryan estis kandidato al la prezidanteco en 1896 kaj 1900, perdis tamen ambaŭ balotojn. En la jaro 1900 la orbazo estis enkondukita, kio verŝajne ne eblus sen la ortrovoj ĉe la Klondike.
Politika
Ekde la Sendependencmilito, Usono plurfoje envolviĝis en militistaj aŭ diplomataj konfliktoj kontraŭ la koloniisma potenco de Britujo, kiu regis la nordan parton de Ameriko. Sekve la Kompanio de la Hudsona Golfo, kiu estris la plej grandan parton de Kanado kaj la nordokcidenton de Usono, devis en 1846 forlasi siajn fortikaĵojn sude de la latitudo 49°. Tiam grupo sub gvidado de la guberniisto James Douglas faris ĉion por eviti la transprenon de Brita Kolumbio fare de Usono. Kiam en 1867 Usono aĉetis Alaskon de Rusujo, multaj antaŭvidis, ke Kanado iam estos parto de Usono. Tia opinio plifortiĝis en okcidenta Kanado, kiam miloj da orserĉistoj strebis norden por serĉi oron ĉe la Frejzero kaj en la regiono Karibu. Ne nur indianoj iĝis malplimulto, sed ankaŭ britoj. Tiuj provis starigi kontraŭpezon stimulante enmigradon el Eŭropo. Kiam Kanado estis fondita en 1867 laŭ inico de Londono por bremsi la ekspansion de Usono al nordo, necesis atendi la jaron 1871 por ke Brita Kolumbio - nur kontraŭ altaj koncesioj - pretis ani la konfederacion. La registaro de la provinco Brita Kolumbio provis kontroli la amasmoviĝojn per ĉeesto de polico kaj severa regulado de la longaj alvenvojoj, kaj samtempe ricevi impostojn sur la ortrovaĵoj.
Iuj orserĉistoj tamen venis el Alasko, kiu estris la ĉefan parton de la marbordo tuj okcidente la regiono de Klondike. Tie kreiĝis en 1867 la departemento de Alasko, sed nur en 1884 komenciĝis vera administracio fare de Usono. Estiĝis tiam la distrikto de Alasko, kies havenoj ofertis pli facilan aliron al la Klondike ol tiuj de Kanado. Kvankam la landlimo inter la ĉefa parto de Alasko kaj Kanado jam en 1825 estis difinita de rusoj kaj britoj laŭ la longitudo 141°, la limo de la tiel nomata Alaska Panhandle (Alaska pattenilo), kiu situas oriente de tiu longitudo kaj etendiĝas fore suden, ne estis detale fiksita. La tiel rezultanta konflikto estis solvita nur en 1903 kaj pro tio ambaŭ ŝtatoj detale sekvis la okazaĵojn ĉe la limtransira Jukono kaj ĉefe ĉe la Klondike. Kontrolo de tuta limo estis neebla kaj la orserĉistoj ne sciis, kaj eĉ ne havis intereson scii, ĉu ili estis sur la teritorio de Usono aŭ Kanado.
Indianoj
Tie, kie situis la centro de la orimpetego, ĉe la kunfluejo de la Klondike kaj de la Jukono, troviĝis ĝis 1896 vilaĝo ĉe somera fiŝkaptejo de la etno Han, nomita Tr'ochëk, kiu nun apartenas al la Tr’ondëk Hwëch’in, unu el la unuaj nacioj de Kanado. La estro de la vilaĝo, kiu troviĝis ĉe la sudorienta rando de la tradicia regiono de la Tr'ondëk Hwëchin, tuj norde de Dawson sur la alia flanko de la Klondike, estis dum la orimpetego Ĉefo Isaak. Pro traktado kun la anglika eklezio kaj la polico, Isaak sukcesis ricevi novan ejon, Moosehide, kelkajn kilometrojn rivermalsupre. Ankaŭ ĉi tie vivis, kiel en la forlasita vilaĝo, indianoj jam de ĉirkaŭ 8.000 jaroj. El la iama vilaĝo kreiĝis la onta Klondike City.
Jam antaŭ la konstruo de Fort Reliance en 1874 fare de la Kompanio de la Hudsona Golfo, ekzistis aktiva komerco, ekzemple pri tabako kaj teo. Ankaŭ malgrandaj orkvantoj estis negociitaj kaj la metalo jam altiris unuopajn orserĉistojn al la regiono.
La nuraj indianoj, kiuj rajtis komerci ĝis la Ĉilkot-intermonto, unu el la pasejoj al la kontinenta regiono, estis la ĉe la marbordo loĝantaj Tlingitoj. La Ĉilkotoj kaj la Ĉilkatoj de la okcidenta brako de la Lynn-kanalo, kiuj apartenis al tiu etno kontrolis la transiron al la internlando. Tiel ili havis monopolon pri la komerco inter Alasko kaj Jukonio. Ankaŭ la unuaj blankaj komercistoj kaj la Tuĉonoj kaj Tagiŝoj de la internlando, kiuj atendis la varojn de la blankuloj, dependis de iliaj kondiĉoj.
Santiago Tilantongo
Santiago Tilantongo estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santiago Tilantongo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 492.
Alaska orimpetego
Indianoj
La Tuĉonoj liveris felojn kaj peltojn ne nur de alkoj, boacoj kaj ŝafoj, sed ankaŭ de kastoroj, linkoj, ondatroj, lutrok kaj neĝoŝuaj leporoj. Aldone ili liveris la maloftan kupron kaj flavajn likenojn, kiujn la ĉilkatoj uzis por farbi kovrilojn. Interŝanĝe la ĉilkatoj liveris manĝeblajn algojn, korbojn el lignaj fibroj, konkojn prilaboritajn kiel ornamaĵoj, sklavojn, eŭropajn varojn kaj la ŝatata graso de la kandelfiŝo (Thaleichthys pacificus). Tiu lasta estis tiom grava kaj estis transportitaj tiom grandkvante, ke la padoj estis nomitaj graspadoj (angle: grease trails). La eŭropaj varoj inkluzivis interalie kovrilojn, ŝtofojn, potegojn, hakilojn, tranĉilojn, kaptilojn, pafilojn, aliajn metalaĵojn, kafon, teon, farunon kaj tabakon.
Santiago Tilantongo
Geografio
Santiago Tilantongo apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3348 loĝantojn. El tiuj estis 1570 viroj kaj 1778 virinoj. La komunumo havas surfacon de 116,10 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2220 metroj super la marnivelo.
Alaska orimpetego
Indianoj
La akvovojoj ĉe la Ĉilkot-pado estis tre gravaj, ĉar oni povis navigacii sur ili per trunkoboato kaj kanuo. La ĉilkotoj aĉetis de la tlingitoj el Yakutat boatoj el rosmara haŭto. Tamen tiaj boatoj estis tro malpezaj por la peza ekipaĵo de orserĉistoj.
Santiago Tilantongo
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1951 indiĝenoj. El tiuj 1613 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Alaska orimpetego
Indianoj
La ĉilkotoj ne hezitis defendi sian monopolon per armiloj. Kiam Robert Campbell, komercisto de la Kompanio de la Hudsona Golfo fondis komercejon ĉe Fort Selkirk en 1848, proksime de la kunfluejo de la Jukono kaj de la Pelly, li minacis ilian monopolon kaj ili sekve neniigis la ejon en 1852.
Santiago Tilantongo
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Alaska orimpetego
Indianoj
En 1878 tamen, George Holt sukcesis nerimarkite transiri la Ĉilkot-intermonton kun malgranda kvanto da oro. Sed tio sufiĉis por allogi kelkajn orserĉistojn en la regionon. Samtempe anglikanaj misiistoj alvenis, kiuj rapide baptis homojn por antaŭi siajn katolikajn konkurenculojn. Charles Consantine, kiu estris la unuan polictrupon de la Mounted Police, plendis pri la episkopo William Bompas pro troa zorgado pri la indianoj. Li ankaŭ plendis pri usondevenaj indianoj, kiuj vivis pro prostitucio de siaj "squaw"-oj al la orserĉistoj. Samtempe estiĝis duobla moralo, ĉar tiuj viroj, kiuj utilis la servojn de indianinoj, malestimis la virojn, kiuj translokiĝis ĉe la indianoj, nomante ilin "squaw-viroj". Estis tia viro, George Carmack, kiu estigis la plej grandan orimpetegon de Kanado.
Ekde 1880 pli kaj pli da serĉistoj alvenis al Jukonio kaj la ĉilkotoj gajnis bone kiel portistoj. Helpis la fakto, ke kelkaj inter ili rapide lernis la anglan. Komence ili postulis 12 cendojn por unu funto da ekipaĵo transportota 40 km trans la intermonton ĝis la lago Lindeman. Fine de la unua jaro de la impetego la postulo altiĝis jam je 38 cendoj, sed multe pli por grandaj varoj kiel fornoj, pianoj aŭ ligno. Kiel kristanoj ili ne devis labori dimanĉo, kaj tiel la orserĉistoj devis mem porti siajn pakaĵojn en tiu tago. La barbohavaj viroj (ili portis almenaŭ lipharojn) portis ĝis 200 funtoj, virinoj kaj junuloj ĝis 75 funtoj. La blankuloj rimarkis, ke ili ofte fiŝon kaj ŝajnis malpuraspektaj, ĉar ili uzis ŝmiraĵon el foka oleo kaj fulgo por protekti sin kontraŭ la suno kaj insektoj. Ĉar la nigra farbo similis al masko, la gubernisto de Alasko, Alfred P. Swineford tutsimple malpermesis uzi la ŝmiraĵon.
Problemo estiĝis el la fakto, ke la indianoj kolektis orajn kar arĝentajn monerojn, kaj tiel cirkulis nesufiĉe da mono. Ili gajnis inter 4 kaj 8 dolaroj ĉiutage, blankuloj inter 6 kaj 10. Ankaŭ la virinoj bone gajnis, ĉar ili vendis ĉapelojn, gantojn kaj mukluk-ojn, speco de aparte varmaj botoj. Sed kiam la nombro de viroj sen pretendaĵoj kreskis en Jukonio, malplialtiĝis la salajroj.
La indianoj, kiuj reprezentis 80% de la loĝantaro en Jukonio antaŭ 1896, estis nur iom pli ol 10% en 1901. Iliaj infanoj estis akceptitaj nek en lernejoj de blankuloj, nek en malsanulejoj.
En 1886 okazis la unua pli granda ortrovaĵo ĉe la Fortymile kaj centoj da viroj translokiĝis tien. La indianoj liveris fiŝojn, viandon kaj la vintre vivnecesajn peltojn. Ili ricevis interŝanĝe por ili altvalorajn vitrajn perlojn, metalaĵojn kaj alkoholaĵojn. Sed pro la homamaso sovaĝaj bestoj forlasis la lokon kaj la indianoj pli kaj pli dependiĝis. La blankuloj rapide eluzis la lignon por hejti la dometojn kaj la indianoj mortis pro malsanoj ĝis tiam nekonataj de ili. Ĉefo Isaako sukcesis konservi rompiĝeman pacon dum la jaroj de la orimpetego. Li gvidis la tribon ĝis 1932 kaj fariĝis honora membro de la Yukon Order of Pioneers (pionira ordeno de Jukonio).
Printempe 1897 la indianoj setlis kvin kilometrojn rivermalsupre. Ekde majo 1997 la iama ejo estas protektita kaj ekis arkeologia esploro grava kaj por la indiana kulturo, kaj por la historio de la orimpetego.
Orserĉistoj
Jam delonge antaŭ la 16-a de aŭgusto 1896, la komenco de la orimpetego, viroj serĉis oron en la regiono. Famoj aŭdiĝis jam en la 1850-aj jaroj kaj en 1864 skribis dungito de la Kompanio de la Hudsona Golfo, ke ekzistas oro grandkvante. Sed li ne pluesploris pri tiaj trovaĵoj.
Unu el la unuaj orserĉistoj estis Leroy Napoleon McQuesten, kiu preferis la personan nomon "Jack" [ĝak], kaj kiun oni poste nomis la patron de la Jukono. Jam en 1872 li serĉis ĉe la Jukono. Li devenis de novangla kamparana familio, kaj serĉis oron jam en 1849 en Kalifornio, ĉeestis la Fraser-Canyon-orimpetegon kaj tiun de la Finlay en la nordo de Brita Kolumbio. Fine de aŭgusto 1874 Jack starigis komercejon ĉe Fort Reliance, ĉ. 10 km malsupre de la enfluejo de la Klondike. Dum kelka tempo li kaj liaj partneroj vivis de komerco kaj aĉetis grandan kvanton de peltoj. Tamen jam baldaŭ li serĉis denove en multaj lokoj kaj la riveroj Fortymiles (kvardek mejloj kaj Sixtymiles (sesdek mejloj) ricevis siajn nomojn rilate al la distanco de tiu ejo: Fortymiles situis rivermalsupre kaj Sixtymiles riversupre. Liaj partneroj estis Arthure Harper, nordirlandano, kiu elmigris kiel knabo en 1832 kaj kiu unua havis la ideon serĉi oron en la Roka Montaro, kaj Alfred Mayo, vokita Al Mayo, cirkusakrobato el Kentucky. Kune ili venis en 1873 en la regionon kaj ĉiuj tri edziĝis al indianinoj. La edzino de McQuestens nomiĝis Satejdenalno Nagetah, sed li preferis nomi ŝin Katerina. Ŝi estis 24 jarojn pli juna ol sia edzo kaj apartenis al la tribo de la Kojukon-atapaskoj, verŝajne el Nulato. Ŝia patro estis ruso, ŝi kreskis en la misiejo Ikogmiut kaj parolis la atapaskan, la rusan kaj la anglan. La du aliaj virinoj nomiĝis Jenny Harper (Seentahna) kaj Margaret Mayo (Neehunilthnoh), kiu same havis rusan patron; la du virinoj ests kuzinoj. Kiam ili renkontis la virojn, kiuj estis 27, 38 kaj 39-jaraj, ĉiu el la tri estis nur 14-jara. Ankaŭ la patro de John Minook, tradukisto de McQuesten estis ruso. Kvankam McQuesten traserĉintis la regionon ĉe la Klondike, li opiniis ke tie nenio troveblos inda je la peno. En 1873 li serĉis kelkajn 130 km super la Klondike, ĉe la White River. Tamen tiuj viroj jam kreis maldikan liverreton, kiu iam helpos la alvenontajn orserĉistojn.
La unua, kies ortrovaĵoj estis rimarkitaj ankaŭ ekster la lando, estis George Holt. Li estis la unua, kiu malgraŭ la atentemo de la tlingitoj, ĉilkatoj kaj ĉilkotoj transiris la Ĉilkot-intermonton, kaj sekvis aliaj viroj. Iuj inter ili travintris en Jukonio por ne transiri la intermonton, kiu poste estos konata kiel poor man's route (vojo de la malriĉuloj; ĉar ĝi estis pli pena, sed malpli multekosta) ĉiuprintempe. En 1882 ĉ. 50 blankuloj daŭre loĝis en la regiono, inter ili Joseph Ladue, konata kiel fondinto de Dawson. Lia grupo renkontiĝis McQuesten en Fort Reliance, kie jam certaj ke okazos nova impetego, ili elpensis leĝojn. Laŭ spertoj de aliaj orimpetegoj ili sciis, ke la grandeco de la pretendaĵoj kaj la proceduro estu fiksitaj de la registaro, por malhelpi perfortaĵojn. Sed tia ŝtata aŭtoritato ankoraŭ ne ekzistis en Jukonio.
En 1883 venis la germano George Pilz el Juneau, kie li jam trovis oron, traserĉis laŭdire la regiono de Klondike, sed trovis nenion altvaloran. Maje 1886 ankaŭ Peter Nelson, Dan Sprague, Joe Ladue kaj John Nelson serĉis proksime al la Klondike. Eble Henry Willet kaj Joe Wilson trovis oron, tamen se estas tiel, ilia trovaĵo restis sensekva.
En 1885 troviĝis ĉe la rivero Stewart oro en valoro de kelkaj miloj da dolaroj, sed jam en 1886 la trovejoj estis denove forlastitoj kiam oni trovis oron ĉe la Fortymile. Tie laboris inter 1887 kaj 1888 inter 100 kaj 350 orserĉistoj, kiuj en 1887 elfosis oron valoran 100.000 dolarojn, sed sekvajare valoran nur 20.000. Inundo minacis la virojn somere. Fondiĝis la urbo Forty Mile, kiun ligis riverboato al Saint Michael ĉe la Norton Sound, kelkajn 2.500 km malsupre la Jukono. En 1892 denove estis trovita oro en la Sixtymile-orkampo.
Jam somere 1885 evidentiĝis al McQuesten, ke por la komerckompanioj komerco kun la orserĉistoj baldaŭ estos pli grava ol la felkomerco kun la indianoj. Li vojaĝis al Sanfrancisko kaj konvinkis la direktorojn de la Alaska Commercial Company ŝanĝiĝi tiendirekten. Li revenis kun 50 tunoj da ekipaĵo por orserĉado al Fort Reliance, sed translokis sian komercejon jam en 1886 al Fort Nelson ĉe la Stewart. De tiam la komercejoj sekvis la ortrovaĵojn.
Harry Madison kaj Howard Franklin, en 1882 partneroj de Ladue, malkovris en 1886 granda orkvanto ĉe la Jukono sed en usona teritorio. McQuesten tuj sekvis kun la komercejo de la rivero Stewart al la enfluejo de la Fortymile. Fortymile restis ĝis 1896 al plej grava komercejo en Jukonio kaj situanta en Kanado, ties unua daŭra setlejo en la nordokcidento. Vintre 1886/1887 restis tie ĉ. 500 viroj. Malgraŭ la trovaĵoj ne eblis paroli pri orimpeto. La unua provo porti la novaĵon al eksterlando fiaskis, kiam iu Williams mortis dum transiro de Ĉilkot-intermonto en januaro 1887. Tamen George Dawson anoncis grandan estontecon al la regiono.
Jam en 1894 ĉ. mil orserĉistoj vivis en Jukonio, el kiuj ĉ. 250 travintris tie kaj la unuaj venigis siajn edzinojn. Printempe inspektoro Constantine kaj sergento Brown estis senditaj de la registaro al Jukonio por kolekti impostojn. En 1896 D. W. Davis iĝis impostkolektisto. En tiu jaro la valoro de ĉiuj ortrovaĵoj sumiĝis je ĉ. 125.000 dolaroj. En la sekva jaro temis jam pri 250.000, en 1896 300.000 dolaroj. Tiam 12 balenkaptistaj boatoj kaj la misiisto C. E. Whittaker de la Canadian Church Missionary Association estis ĉe la insulo Herschel. La balenkaptistoj forlasis la boatojn kaj preferis serĉi oron. Tio okazis dum pluraj sinsekvaj jaroj.
Malkovro
En aŭgusto 1896 tri homoj gvidataj de Keish (Skookum Jim Mason), indiano de la Tagiŝoj (unuaj nacioj, iris norden, malsupren laŭ la Jukono, serĉante sian fratinon Kate kaj ties edzon George Carmack. Inter la tri estis Skookum Jim, lia kuzo konata kiel Dawson Charlie (aŭ foje Tagiŝ-Charlie), kaj lia nevo Patsy Henderson. Post renkontiĝo kun George kaj Kate, kiu fiŝkaptadis salmojn ĉe la enfluejo de la rivero Klondike, ili renkontis Robert Henderson el Nov-Skotlando, kiu serĉadis oron ĉe la rivero Indian, sude de la Klondike. Henderson rakontis al george Carmack, pri tio, kion li serĉis, sed ne volis, ke iuj "Siwashes", t.e. indianoj, estu apud li.
La 16-an de aŭgusto 1896 la grupo de Skookum malkovris multan oron en la Bonanza Creek. Ne certas, kiu fakte malkovris la oron, iuj diras ke estis Kate Carmack, dum aliaj mencias Skookum Jim. Oficiale, George Carmack estis la malkovrinto, ĉar la pretendaĵo estis enskribita al lia nomo. La aliaj konsentis pri tio, ĉar ili timis, ke pretendaĵo je la nomo de indiano ne estos agnoskita de aliaj orserĉistoj pro la tiama granda rasismo.
Komenco de la impetego
La novaĵo alvenis al Usono julie 1897 ĉe la klimakso de serio de financaj skandaloj kaj bankbankrotoj en la 1890-aj jaroj. La panikoj de 1893 kaj 1896 skuegis la usonan ekonomion kaj kaŭzis vastajn maldungojn. Multaj de tiuj, kiuj suferis de tiuj krizoj motiviĝis por serĉi riĉecon en la orkampoj. La unuaj sukcesaj ministoj alvenis al Sanfrancisko, Kalifornio, la 15-an de julio kaj al Seattle, Vaŝingtonio, la 17-an de julio. En 1898 la loĝantaro de la regiono de Klondike jam atingis 40.000 kaj tial minacis malsatego.
Homoj el ĉiuj sociaj tavoloj kaj el ĉiuj regionoj - tiom foraj, kiom Novjorko, Britujo kaj Aŭstralio - impetis al Jukonio. Granda parto inter ili estis instruistoj aŭ doktoroj, eĉ oficiroj forlasis belan profesian karieron por ekveturi. La plej multaj konsciis, ke la ŝanco trovi grandan orkvanton estis sufiĉe malalta aŭ eĉ tute ne ekzista, sed allogis ilin la aventuro. Almenaŭ duono de tiuj, kiuj alvenis en Dawson, eĉ neniam serĉis oron, sed alportis novajn entreprenojn al la regiono. La orimpetego grave kontribuis al la ekonomia evoluo de la regionoj de okcidenta Kanado, Alasko kaj la nordokcidenta Pacifiko.
Survoje
La plej multaj orserĉistoj alteriĝis ĉe la alaskaj havenurboj de Skagway kaj Dyea. De tie ili transiris la Ĉilkot-intermonton aŭ piediris al la Blanka intermonto (White Pass) kaj de tie al la lago Lindeman aŭ Bennett. La vojo tra la Blanka intermonto estis pli facila, kvankam pli longa, tamen tiu tra Ĉilkot-intermonto, pli mallonga, sed pli kruta, tamen estis la malpli multekosta kaj iĝis la pli populara kaj la plej uzata el ĉiuj vojoj.
Por ricevi permeson transiri la limon al Kanado, ĉiu devis kunporti nutraĵojn por tuta jaro, t.e. ĉirkaŭ 500 kg kaj aldone 500 kg da materialo kaj necesaĵoj. Jen listo de sugestitaj eroj por la eniro en Kanadon:
Sur la intermontoj atendis la orserĉistojn la Nordokcidenta Rajda Polico sub komando de Sam Steele por pesi kaj kontroli la ekipaĵojn. Tiaj reguloj estis starigitaj pro spertoj de antaŭaj orimpetoj kaj por malhelpi malsategojn, kiuj okazis dum la du antaŭaj vintroj en Dawson. La kunporto de pafiloj, ĉefe pistoloj kaj revolveroj, estis malpermesita por malhelpi krimojn, kiuj okazis en Skagway kaj aliaj jukonaj havenoj, kaj ankaŭ ĉar la britaj kaj kanadaj aŭtoritatoj timis perfortan ŝtelon de la tuta regiono de la orkampoj fare de Usono. Multaj el tiuj, kiuj ne povis pagi portistojn, devis ree kaj ree malsupren kaj suprengrimpi por transporti ĉiujn siajn pakaĵojn sur la monton.
Ĉe la lagoj, kelkajn 40 ĝis 56 km for de ilia alteriĝejo, la orserĉistoj konstruis boatojn por veturi dum la 800 aŭ pli da km ĝis Dawson, proksima al la orkampoj. Dum la vintro de 1897/98 tendumis ĉe la lagoj ĉ. 10.000 homoj. Maje 1898 ĉ. 7.000 boatoj malsupreniris la riveron. Necesis ĉirkaŭ tri semajnoj kaj trapasi multajn rapidejojn kiel tiujn de Miles Canyon, White Horse, Five Fingers kaj The Rink.
Alveninte en Dawson la plej multaj orserĉistoj konstatis, ke preskaŭ ĉiuj pretendaĵoj jam estis disdonitaj. La prezoj por ĉiaj varoj rapidege altiĝis. Multaj vendis la ekipaĵojn, kiujn ili tiom pene venigis al Dawson, kaj forlasis la urbon por hejmenvojaĝi. Aliaj dungiĝis kiel fosistoj aŭ proponis aliajn servojn al tiuj, kiuj estis bonŝancaj ricevi pretendaĵon. Entute la orserĉistoj elspezis 50 milionojn da dolaroj por alveni al Klondike, t.e. ĉirkaŭ la valoro de la oro, kiujn ili elportis el la unuaj kvin jaroj el la regiono.
Ĉiujn urbojn laŭvoje al Klondike inundis la orserĉistoj, el kiuj multaj restis surloke. Tiel okazis al Seattle, sed ankaŭ al Viktorio kaj ĉefe Vankuvero. Aliflanke la sukcesintaj orserĉistoj revenis kun multe da oro, kiu helpis la lokan ekonomion.
La havenoj profitis de la homamaso kaj la orserĉistoj pretis pagi preskaŭ ĉian prezon. En tiuj lokoj, kiuj prezentis funelon aŭ kudriltruon, multaj metiistoj kaj vendistoj setlis. Ili proponis ekipaĵojn, sed ankaŭ librojn kaj gvidlibrojn al Klondike, kiel Clements’ Guide to the Klondike (La gvidlibro de Clements al la Klondike; Los Angeles: B. R. Baumgardt and Co., 1897). Cooper and Levy en Seattle kaj Levi Strauss & Co. en Sanfrancisko profitis la okazon. Ĉefe Skagway, de kie oni atingis la White Pass, kaj Dyea, de kie la vojo iris al Ĉilkot-intermonto, la enirejoj de la ankoraŭ 1000 km foraj orkampoj, kreskis rapide.