cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caxhuacan
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 4′ norda latitudo kaj 97° 36′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 700
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21029a.htm
Obskurismo
Obskurismo aŭ obskurantismo priskribas la praktikon de konscie prezenti informojn en nepreciza, neklara maniero cele al limigi plian esploradon kaj komprenon. Estas du historiaj kaj intelektaj denotacioj de obskurismo:
La esprimo obskurismo venas de la titolo de la 16-a-jarcenta satiro Epistolæ Obscurorum Virorum ("Leteroj de Obskuraj Viroj", 1515-1519), kiu estis bazita sur la intelekta disputo inter la germana humanisto Johann Reuchlin kaj la monaĥo Johannes Pfefferkorn de la Dominika Ordeno, pri ĉu aŭ ne ĉiuj judaj libroj devus esti bruligitaj kiel ne-kristana herezo. Pli frue, en 1509, la monaĥo Pfefferkorn akiris permeson de Maksimiliano la 1-a, Sankta Romia imperiestro (1486-1519), por bruligi ĉiujn kopiojn de la Talmudo (juda juro kaj juda etiko) ĉeestantaj la Sanktan Romian Imperion, la "Leteroj de Obskuraj Viroj" satirumis la dominikanajn argumentojn por bruligi nekristanajn verkojn.
En la 18-a jarcento, klerismofilozofoj aplikis la esprimon "obskuristo" al iu malamiko de intelekta klerismo kaj liberala disvastigo de scio. En la 19-a jarcento, en distingado de la specoj de obskurismo trovita en metafiziko kaj teologio de la "pli subtila" obskurismo de la kritika filozofio de Immanuel Kant, kaj de moderna filozofia skeptikismo, Friedrich Nietzsche diris: "La esenca elemento en la nigra arto de obskurismo ne estas ke ĝi volas mallumigi individuan komprenon, sed ke ĝi volas nigrigi nian bildon de la mondo, kaj mallumigi nian ideon de ekzisto."
1786 Raahe
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finnlanda urbo Raahe.
Pottenstein (Malsupra Aŭstrio)
Pottenstein estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Baden. Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Viničné Šumice
Temas pri vinkultivada municipo en vinkultivada subregiono Velké Pavlovice, vina vito estas ĉi tie kulturata en gradformaj vitejoj, kiuj apartenas inter la plej nordaj en Moravio.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1350.
Mudug
Mudug (Mudug) estas administra regiono (gobolka) en nordocentra Somalio. Ĝi limas kun la etiopia regiono Ogadeno nordokcidente, la somaliaj regionoj de Nugaal kaj Galguduud kaj la Hinda Oceano sudoriente. La ĉefurbo estas Gaalkacyo (populacio 250,000).
Galgududo formas kun la regiono de Mudug la memdeklaritan ŝtaton Galmudugo.
Novembre de 2006, la Islamaj Kortumoj informis pri la kapto de Bandiiradley, strategie situa setliĝo ĉe la limo kun Puntlando. Tamen, parolanto de loka militestro Abdi Hassan Awale Qeybdiid respondis ke ties trupoj nur taktike retiriĝis el la areo. La Islamaj Kortumoj anoncis sian intencon iri kontraŭ Gaalkacyo, parto el kiu estas reklamita de Puntlando. Tamen, la Kortumoj ankoraŭ ne faris tiajn klopodojn kontraŭ Puntlando.
Distriktoj
La regiono de Mudug konsistas el ses distriktoj:
Paunzhausen
Paunzhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freising kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
3359 Purcari
3359 Purcari estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 13-an de septembro 1978 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al unu vinproduktisto de la regiono de Purcari en Moldava Respubliko.
Blukapa eŭfonjo
La Blukapa eŭfonjo aŭ Orpuga (Euphonia cyanocephala) estas specio de birdo de la genro de Eŭfonjoj, kiuj nun estas konsiderata membro de la familio de Fringedoj, sed antaŭe de la Traŭpedoj. Tiu genro enhavas birdojn kiuj estas tipe metalece malhelbluaj supre kaj brilflavaj sube. Kelkaj havas helbluajn makulojn kape aŭ oranĝecajn subajn partojn.
Estas tri tre similaj eŭfonjoj kun helbluaj krono kaj nuko (kasko) kaj seksa duformismo laŭ kiu maskloj havas reston de supraj partoj malhelbluaj kaj subaj partoj oranĝecaj, dum inoj estas respektive supre pli malhelverdaj kaj sube pli helverdaj. Krom aliaj detalaj diferencoj, la Eleganta eŭfonjo loĝas en Centrameriko, la Antila eŭfonjo en Karibio, kiel ties nomo sugestas kaj la Blukapa eŭfonjo en Sudameriko. La nome de Blukapa eŭfonjo taŭgus pro iu ajn al la tri parencaj specioj sed ĉe tiu specio tradukas rekte la latinan sciencan nomon.
Mercy
Mercy estas la nomo de pluraj artikoloj.
Blukapa eŭfonjo
Tiu specio troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Paragvajo, Peruo, Trinidado kaj Tobago kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikja humidaj arbaroj de malaltaj teroj, humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.
Kiel ĉe la similaj parencoj, ankaŭ tiu eŭfonjo estas specio de seksa duformismo. La masklo havas tre helbluajn kronon (ĝisokule) kaj nukon, kun iom da kolumo kaj blunigrajn vizaĝon kaj gorĝareon, dum la malhelbluaj flugiloj kaj supra dorso ege kontrastas kun rimarkinda ampleksa flava pugareo, tre klare separata el la pli malhelblua vosto. La subaj partoj estas flavecoranĝaj. La ino havas similan helbluan kapuĉon, sed ne tiom brile nek markata, olivecverdajn vizaĝon, dorson, flugilojn kaj voston kaj pli helajn olivecflavajn subajn partojn.
Fare
Fare aŭ Faraz estas svisa rivereto en Valezo, maldekstra alfluanto de Rodano.
Fontaines-sur-Saône
Fontaines-sur-Saône estas franca situanta en teritoria kolektivumo de Metropolo Liono, departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
(15754) 1992 EP
(15754) 1992 EP estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Fare
Ĝia fonto estas el la Lago de la Valetoj (france: Le Lac des Vaux) 2 600 metroj de altitudo ĉe la piedo de Frosta Monto (france : Le Mont Gelé) kaj post fluo de 10 km, alfluas Rodanon apud la urbo Riddes, post trapasi la vilaĝon Isérables.
Ĝi alfluas Rodanon ĉe urbo Riddes.
Fontaines-sur-Saône
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fontainois.
Barbara Hendricks (politikistino)
Barbara Anne HENDRICKS (naskiĝis en Kleve, do nun -jara) estas germana historiistino kaj politikistino, kiu membras en la socialdemokrata politika partio SPD.Ekde la jaro 2007 ŝi estas estrarano pri financoj de sia partio, kaj inter la jaroj 1998 ĝis 2007 estis parlamenta ŝtata sekretario, praktike nacia vic-ministro, en la nacia ministerio pri financoj. Post la parlamenta baloto de oktobro 1998 ŝi ricevis tiun postenon en la ministraro unua de Gerhard Schröder, tenis ĝin post la sekva parlamenta baloto de oktobro 2002 en la ministraro dua de Gerhard Schröder kaj ankaŭ post novembro 2005 en la ministraro unua de Angela Merkel, do laboris sub la naciaj ministroj pri financoj Oskar Lafontaine, Hans Eichel kaj Peer Steinbrück. Post kiam ŝi estis elektita nacia estraranino pri financoj de sia partio, ĝi la 16-an de novembro 2007 demisiis el la vic-ministra posteno.
La 15-an de decembro 2013 ŝi nomumiĝis ministrino pri medio, protekto de naturo kaj atomenergia sekureco en la nova registaro de Germanio.
Barbara Hendricks
Barbara Hendricks estas la nomo de pluraj personoj.
Interalie temas pri
sed ankaŭ pri
Linn Reusse
Linn Sara Reusse (naskiĝinta la en Berlino) estas germana aktorino.
Ŝi estas ĉefa rolantino en la kineja porjunula aventura filmo Die rote Zora ("la ruĝa Zora"), filmita per germania-svedia teamo en Montenegro, kiu ekprezentiĝis en kinejoj la 24-an de januaro 2008. En la filmo ŝi ludas la rolon de la kroata knabino Zora, kiu dum la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento en Dalmatio gvidas bandon de junaj orfoj, kiuj sovaĝe vivas en la ruinoj de forlasita marborda fortikaĵo, klopodas batali por pli da socia justeco en la regiono kaj provas eskapi al la lokaj aŭtoritatoj. Dua "heroo" de la rakonto estas la 12-jara knabo Branko, kies rolon ludas Jakob Knoblauch.
Ekde la jaro 2002, do ekde la 10-a vivojaro, la knabino germane dublis televidajn kaj kinejojn filmojn, ekde 2006 engaĝite ludas en profesia teatro de Berlino kaj ekde tiam ankaŭ aperis en pluraj teatraĵaj filmoj kaj la germanlingva televida krimfilma serio "Polizeiruf 110" (polica voko 110).
Punktokrona eŭfonjo
La Punktokrona eŭfonjo (Euphonia imitans) estas specio de birdo de la genro de Eŭfonjoj, kiuj nun estas konsiderata membro de la familio de Fringedoj, sed antaŭe de la Traŭpedoj. Tiu genro enhavas birdojn kiuj estas tipe metalece malhelbluaj supre kaj brilflavaj sube. Kelkaj havas helbluajn makulojn kape aŭ oranĝecajn subajn partojn.
Ĝi troviĝas en Kostariko kaj Panamo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikja humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.
(13947) 1990 QB5
(13947) 1990 QB5 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Candiolo
Candiolo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Orbassano, Nichelino, None, Vinovo kaj Piobesi Torinese.
TAJ
La vorto havas plurajn signifojn:
Fenila izoftalato
Fenila izoftalato aŭ C20H14O4 estas organika kemiaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj, senkolora aŭ blanka solidaĵo nesolvebla en akvo kun toksaj proprecoj. Dufenila izoftalato estas uzata en la produktado de plastaĵoj kaj sennombraj polimeroj. Nuntempaj esploroj sugestas ke eksponado al ftalatoj kaj izoftalatoj, ĉefe dum gravedeca periodo kaj postnaskiĝa vivo, linkiĝas al reproduktivaj efikoj kaj ankaŭ al adversaj efikoj rilate al disvolvado de la centra nervosistemo.
NGC 3585
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Neumarkt im Tauchental
Neumarkt im Tauchental, hungare Felsőkethely [felsOkethej] estas vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Stadtschlaining.
Situo
Neumarkt im Tauchental troviĝas laŭ flankovojoj, laŭ rojo en valo. Oberwart troviĝas 10, Rechnitz 13 km-ojn.
Historio
La romianoj postlasis tie diversajn ŝtonojn por konstruado. La unua mencio devenis el 1289 en formo "Niclastuern". Tiu nomo devenis pri la preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao. La sekva mencio hungare devenis el 1325 en formo "Kedhel", ĉar ĉiumarde okazis tie bazarado. La turkoj en 1532 kaj en 1683, armeo de Gabrielo Bethlen en 1619 detruis la vilaĝon, kiu senhomiĝis. En 1910 vivis en la komunumo 657 homoj (germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Felsőkethely apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.
Kataluna kristnaska ciklo
En Katalunio ekzistas pluraj festoj ĉirkaŭ kristnasko, kiuj mem povas havi rilaton al kristnasko, al la vintra solstico aŭ al novjaro. Laŭ tempa ordo la festoj estas Sankta Nikolao, Sankta Lucia kaj la Kripo, Sankta Tomaso, Kristnasko, la Kristnaska ŝtipo, Els Pastorets (la paŝtistetoj), Sankta Stefano, la Sanktaj Senkulpuloj, Jarfino aŭ la Viro de la Nazoj kaj la Tri Saĝuloj aŭ la Tri Magaj Reĝoj de Oriento.
Sankta Nikolao
La tago de Sankta Nikolao je la 6-a de decembro estas tago por la knaboj kiuj elektis iun inter ili por vesti lin kiel episkopo Nikolaeto kaj grupe iri de domo al domo kantante kaj petante dolĉaĵojn. Nuntempe inter malmultaj lokoj la tradicio restas ĉe la impona monaĥejo de Montserrat, kie la akolitaj infankorusanoj elektas la episkopeton, kiu tiutage regas inter ili. Jen kelkaj retejaj ligiloj (en la kataluna lingvo): http://intercentres.cult.gva.es/intercentres/12000431/paginas/gallgallet.htm, http://www.festacatalunya.cat/articles-mostra-1391-cat-festa_de_sant_nicolau_dger.htm, http://webspobles.ddgi.cat/sites/vall_den_bas/Pages_LeftMenu/santnicolau.aspx
Sankta Lucia
La tago de Sankta Lucia je la 13-a de decembro estas tago por knabinoj. Tra la tempo ŝi iĝis patronino de la kudristinoj kaj nun estas la festo de la tajloristinoj/modistinoj kaj en kelkaj urboj okazas konkursoj de papervestaĵoj. En Barcelono, krom aliurbe, ĉe la placo de la katedralo, inaŭguriĝas la foiro de Sankta Lucia en kiu oni vendas ĉion necesan por la kripo aŭ staltrogo (katalune "pessebre", itale "presepe").
Kripo
La kripo konsistas el diversforma reprezentado de la kristnaska stalo kaj ĉirkaŭaj kamparo, montaro, rivero, ŝafistoj, kamparanoj, eĉ la Tri Magaj Reĝoj de Oriento kaj la stelo, kiu gvidis ilin por adori kaj donaci al la ĵusnaskita reĝo de la reĝoj. Oni diras, ke Sankta Francisko el Asizo popularigis ĝin. Ĝis antaŭ ne longe oni ĝin konstruis en preskaŭ ĉiuj hejmoj, lernejoj, societoj, butikoj ktp. Ekde 2004, kelkaj infanlernejoj decidis rezigni ĝin pro respekto al granda kvanto da islamaj lernantoj. Kompreneble stariĝis polemiko. En Katalunio ekzistas federacio de kripaj asocioj, kiu organizas konkursojn. Vidu fotojn tie: http://dmoz.org/World/Català/Arts_i_cultura/Tradicions/Pessebres/. Vere gravaj art-kripoj estas atingitaj de ĝiaj membroj.
La butikoj konstruas kripojn en la montrofenestroj kaj la magistratoj de multaj urboj instalas grandan kripon en la placo de la urbodomo, kie la korusoj de la urbo kunvenas por kanti kristnaskajn kantojn, ("nadala" katalune) la tagon de la inaŭguro kaj dum la kristnaskaj ferioj. En kelkaj urboj oni okazigas vivantajn kripojn kun teatraj reprezentadoj en difinitaj tagoj; vidu: http://dmoz.org/World/Català/Arts_i_cultura/Tradicions/Pessebres/Vivents/ Jen lerneja vivanta kripo: http://www.xtec.es/ceiplesmoreres/festes/nadal.htm
Apartaĵo de la katalunaj kripoj disde la alilandaj estas la burleska persono Fekulo ("caganer" katalune). Fekulo estas kaŭranta paŝtisto, kun duone mallevitaj pantalonoj, kiu videble agas laŭ sia nomo. Nuntempe la multaj tiurolaj kirk-figuroj aĉeteblaj plievidentigas la aferon per staketo da ekskrementoj malantaŭ la Fekulo. Li plej ofte troveblas en flanko de la kripo.
Sankta Tomaso
La tago de Sankta Tomaso je la 22-a de decembro estas la tago de la vintra solstico, la plej mallonga tago de la jaro. Se oni diras ke iu estas "pli kurta ol sankta Tomaso" signifas ke tiu havas kurtegan mensokapablon, ne rilate al sankta Tomaso sed al la tago, kompreneble. En kelkaj urboj kaj vilaĝoj inaŭguriĝas foiroj aŭ benefica lotumado pri bestoj, ĉefe kokoj, meleagroj kaj porkoj.
Salgado (Serĝipo)
Salgado estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 19.365 loĝantojn en 2010.
Kataluna kristnaska ciklo
Kristnaska antaŭvespero
Je la Kristnaska antaŭvespero (24-a de decembro) estas tre tradicia la katolika Meso de la Koko je la noktomezo de la kristnaska antaŭvespero (24-a de decembro). Kelkaj katolikaj familioj festas la Kristnaskan ŝtipon post la meso.
Kristnasko
Nadal (Kristnasko), 25an de decembro, en Katalunio Kristnasko nomiĝas Nadal, vorto kiu devenas de la latina lingvo kaj signifas naskiĝon. Laŭ la specialistoj la festo rilatas rekte al vintra solstico, sed kun variantoj laŭ la religiemo de la familio. Ĉi tiun tagon la festo konsistas el la Kristnaska ŝtipo kaj festeno kunigante ĉiujn familianojn ĉe la plej maljuna praulo; kutime ĉe la gepatroj de la edzo aŭ ĉe la patraj geavoj.
Do antaŭ la tagmanĝo, la infanoj ja malkvietiĝas ĉar baldaŭ, laŭ sia (bona aŭ malbona) konduto, ili ricevos premiojn aŭ punetojn de la "Kristnaska ŝtipo".
Kristnaska ŝtipo
La tradicio de la "Kristnaska ŝtipo" estas diversmaniere nomata: "Tió de Nadal" ("Kristnaska ŝtipo"), "Tió" ("ŝtipo") aŭ "Tronca" ("trunko"). Ĝi estas mitologia elemento en la kataluna mitologio rilate al Kristnasko, tradicio disvastiĝinta en Katalunio.
La klasika aŭ kampara formo de la Ŝtipo estas trunko elektita inter tiuj destinitaj al la varmigo de la hejmo aŭ al kuirado de manĝajoj. La ŝtipo ne estis, principe, alia afero ol la trunko brulante hejme ĉe la kameno. Trunko kiu, brulante, donis aferojn tiel grandvalorajn kiel varmon kaj lumon, kaj simbole ĝi oferis donacojn al la loĝantoj en la hejmo: sukeraĵon, dolĉaĵojn, nugatojn.
La formo de la Kristnaska ŝtipo kiu troviĝas en multaj katalunaj urbaj hejmoj dum la kristnaska ferio estas ŝtipo proksimume 0,3m longa, nun ĝi stariĝas sur du aŭ kvar malgrandetaj baston-kruroj kun larĝa ridet-vizaĝo kolorigita sur la pli alta de la du finaĵoj, plibonigita de iomete ruĝa ŝtrumpa ĉapelo (tradicia kataluna ĉapo nomata "barretina") kaj ofte plasta nazo. La 8an de decembro, katolika festo de la Senmakula Koncipiĝo, komenciĝas la zorgado de la Tió. Oni manĝigas ĝin kaj ĉiunokte oni kovras ĝin per lana litkovrilo tiel, ke li ne estos malvarma dumnokte.
Je la tagmezo de la kristnaska tago (en iuj familioj la antaŭa vesper-nokto) oni disponigas taŭgan lokon en la manĝoĉambro aŭ en la salono por la Tió, dum la geknaboj prenas bastonetojn kaj iras al la kuirejo por varmigi la bastonetojn aŭ trempi ilin en akvo, laŭ familia tradicio. Ili atendas ke oni avertu ilin kiam ĉio estas preta. La afero konsistas pere de batoj kaj kantoj, devigi la Tió-n "feki" la desertojn, t.e. nugatojn kaj dolĉaĵojn, sekigitajn figojn eĉ "Cava" (pr. kava) (kataluna ĉampansistema vino) kaj la ludiloj por la infanoj. Kompreneble se iu infano ne bone kondutis la Tió fekas malpli da ludiloj eĉ nur dolĉan nigran karbon, kiun oni povas manĝi sed nenio plu, por averti la knabon pri la neceso ŝanĝi la konduton.
La kantoj devige enhavas la vortojn "Caga Tió!" (feku tió!), vortoj uzataj sinonime de "Tió de Nadal". Unu kanto povus esti: "Feku tió / feku nugatojn / se tion vi ne faros / vi ricevos batojn." Kiam nenio plu restas por feki, la Ŝtipo fekas salan haringon, ajlon, cepon aŭ urinas teren.
En la ttt-ejo http://www.xtec.net/~ealtimir/solhivca.htm estas tre interesa ekspliko de tiu festo: "Por kompreni tiun feston oni devas konsideri, ke antaŭe la arbo estis la fonto kaj kruda materialo por ĉiuj iloj (tenilo de hakiloj, ŝoveliloj, marteloj, traboj, mastoj de pajlejo, bastonoj por marŝhelpi, trunkoj por kuiri kaj varmigi, tabloj, seĝoj, ŝrankoj, litoj, pordoj, eskaloj...), pro tio estis necese starigi feston en kiu la arbo estu la protagonisto, la festo de la arbo, en determinitaj mondpartoj oni ornamis la abiojn. alie dum arba bruligado oni prezentis ilin kiel fonto de ĝojo kaj gajeco, de kiu eliris dolĉajoj, nugatoj, dolĉaj trinkaĵoj... kiuj poste, dum la kristnaskaj ferioj oni konsumados.
La festo de la Kristnaska ŝtipo ankaŭ troviĝas aliloke sed kun malsamaj nomoj: en Eŭskio ekzistas Olenzero-emborra, en Aragono ĝi ricevas la nomojn Troncada, Toza aŭ Tizón de Navidad, en Provenco ĝi nomiĝas Lo-Cacho-fio aŭ Cachofio, en Bretonio ĝi estas Kef Nedelek, en Normandio estas Chouque, en Bessin Trefoué, en Vestfalio Christbrand, en Valo de Aran ĝi nomiĝas Nadau Tidún.
La tradicio de la Kristnaska ŝtipo povus havi rilaton al tiu, de la Kristnask-arbo, kiu estas tradicia ankaŭ en Katalunio, sed nur de antaŭ kelkjardekoj kiel tiu de Papà Noel, eble pro la influo de usonaj filmoj. En multaj mezaj kaj grandaj butikoj kie oni povas aĉeti donacoj por tiuj festoj oni trovas tiun blankbarbulon kiu salutas kaj disdonas propagandaĵojn. Ĝi estas anstataŭita post Kristnasko por la Paĝio de la Tri Saĝuloj, kiu ricevas la mendo-leterojn de la geknaboj. Jen du bildoj de la Ŝtipo, kaj la kampara/antikva kaj la urba/moderna: http://www.etnocat.org/festa/nadal/tio/tio.html
Ĉi tiu tradicio estas tiel forta ke eĉ eksterlande la katalunoj praktikas ĝin. Vidu: http://www.casalcalifornia.org/album/ (ĉe la ttt-paĝo klakumu sur [_2004_Festa_Nadal_] aŭ [_2003_Festa_Nadal_])
La kristnaska festeno
Tradicie oni manĝas buljonon el porko, bovo, kokino, legomoj (i.a. kikeroj kaj terpomoj), ktp. Post la buljono oni manĝas la ingrediencojn. Trie venas la rostita koko aŭ meleagro kun konfititaj prunoj kaj pinsemoj. En ekonomie bonfartaj familioj modiĝis la konsumo de mar-fruktoj. Ĉio abunde "irigaciita" per "cava" (pr. kava) (kataluna ĉampanizita vino). Kiel deserto, sortimento da nugatoj. Dum la manĝado de la desertoj la infanoj recitas versaĵojn priskribante la feston, kiuj ĉiam multe samas, kaj pro kio ili ricevas monerojn. Poste ĉiuj kolektiĝas apud la kripo kaj kantas tradiciajn kristnaskkantojn.
Els Pastorets (La Paŝtistetoj)
Els Pastorets temas pri amatora teatraĵo reprezentita tra la tuta Katalunio ekde la kristnaska tago ĝis meze de januaro. Ĝi konsistas el la scena reprezentado de la naskiĝo de Jesuo. Ĝi eble devenas de la antikva kantado de la Eritrea Sibilo, maljuna virino, al kiu Apolono (la Suna Dio) en la vintra solstico donis la kapablon prognozi la estontecon kaj kiu, laŭ la tradicio, prognozis la finan juĝon kaj la alvenon de Jesuo.
En la 13an jarcenton estis farita la unua traduko en la katalunan, kiu atingis nuntempon sub la nomo "El cant de la Sibil·la" (la kanto de la Sibilo). Ĉiujare ĝi estas reprezentita en Majorko kaj estas unu el la plej vivaj tradicioj de la Kristnasko.
La teatra reprezentado de "Pastorets" (ŝafistetoj) komenciĝis je la fino de la 18a jarcento. Resume ili estas scenaj verkoj, en malsamaj aktoj simbolantaj la fortojn de la bono kaj de la malbono (diabloj - anĝeloj) kun la enmeto de ŝafistoj, la homoj, kiu iris adori Jesuon.
Sankta Stefano
La 26an de decembro, estas tradicia festotago en Katalunio. Se la kristnaskan tagon oni tagmanĝis ĉe la familio de la edzo, la Sanktan Stefanan tagon oni tagmanĝas ĉe la familio de la edzino, aŭ inverse. Tradicie oni manĝas kaneloniojn farĉitajn per muelita rostaĵo restanta de la antaŭa tago.
Sanktaj Senkulpuloj
La festo de la Sanktaj Senkulpuloj, la 28an de decembro, ne same viglas ĉie sed... vidu: http://www.festes.org/noticia.php?id_noti=257. Ĝi similas al la angla-saksa Ŝercotago de la 1-a_de_aprilo. Religie tio rilatas al la masakro de la knabetoj de Bet-Leĥemo, far Herodo la Granda, menciita en la Biblio. Malfacilas rilatigi tiun rakonton al la antikvaj burleskaj tradicioj priridi senpune la najbaron (fakte, nuntempe, la plenkreskuloj sin retenas kaj nur la infanoj kaj junuletoj praktikas tion). La ŝercoj komencis la tagon de sankta Nikolao kaj estas anticipoj de tiuj kiuj venos en la Karnavalo. Resume, nuntempe la ŝerco konsistas el "penjar la llufa", t.e. surstrate pendigi eltoditan paperan marioneton surdorse al naiva trompeblulo; tio multe ridigas la homojn, ĉefe la infanojn. Ankaŭ estas tradicio ke la amas-komunikiloj, ĵurnaloj, radio- kaj televid-stacioj publikigas neeblan aŭ malveran novaĵon kiun la homoj klopodas malkovri. Sekvontage la aŭtoroj malkovras la falsaĵon.
Kelkaj socialaj alternativaj grupoj uzas ĝin -iam ajn- por protesti aŭ averti la ĝeneralan publikon kontraŭ registaraj trompo-flataj proponoj aŭ por moki la registarojn kiam ĝi plenumas fiaskojn aŭ por averti ilin pri ne popularaj agoj. Jen iu pri la kataluna statuto: http://www.plataforma-llengua.org/pagina.php?id=313
Jarfino aŭ la Nazulo
La lasta tago de la jaro estas magia tago, dum kiu surstratiĝas viro havanta tiom da nazoj kiom tagoj havas la jaro. La infanoj atente serĉas tiun viron surstrate kaj nur kelkaj sukcesas vidi lin. (Ofte promenantoj klarigas al infanoj, ke la Nazulo pasis antaŭ nur kelkaj minutoj)
La Tri Saĝuloj aŭ La Tri Magaj Reĝoj de Oriento
Laŭ la biblia Nova testamento la Tri Magaj Reĝoj de Oriento alportis donacojn al Jesuo gviditaj de stelo.
Melkioro, helhaŭtulo, vestas laŭ la stilo de reĝo de la gotika mezepoko, estas la plej juna reĝo, sed ŝajnas la plej maljuna ĉar havas blankajn barbon kaj hararon, ĉar Jesuo punis lin pro superflua elmontro de liaj forto kaj juneco. Li alportas ladaĵojn al la infanojn. Gasparo, ankaŭ helhaŭtulo kaj simile vestita, havas kaŝtankolorajn barbon kaj hararon. Li alportas la ludilojn. Baltazaro estas malhelhaŭtulo kaj vestas kiel la araboj. Li alportas bulon de karbo por la infanoj kiuj estas kondute malbonaj. Temas pri karbokolora sukeraĵo kiun oni povas manĝi sed utilas kiel eduka simbolo malgraŭ ke iom paternalisma: "Oni malbonkondutis do oni nur ricevas karbon". Se iu elstarulo, firmao, societo aŭ politika partio kondutas malbone, la Reĝoj povas alporti multe da karbo surstraten antaŭ la koncerna domo aŭ sidejo. Jen pruvo: http://www.adenc.org/notes/2000/20000106golf.htm
En multaj katalunaj urboj kaj vilaĝoj, malsimilnomaj Paĝioj, laŭ ĉiu loka tradicio, ricevas la infanajn mendo-leterojn dum la kristnaskaj ferioj antaŭ la alveno de la Reĝoj, preparas la vojon por ili kaj informas ilin pri kiuj geknaboj estas kondute bonaj aŭ malbonaj. En la nordo de Katalunio kaj en la Norda Katalunio (la franca Rusiljono), ekzistas aliaj estaĵoj. Unu el ili estas "Fumera", (fumo-nubo), ĉiujare malpli rememorita, kiu havas sep okuloj, kvar en la vizaĝo kaj tri en la nuko, kaj eniras tra la kamentuboj; informiĝas pri la konduto de la infanoj kaj informas la Reĝoj. Alia tiuzona estaĵo estas "Pelut" (long-har-abunda), ursaspekta kun plenpajla sako surdorse kaj surtuta peltaĵo kiu prenas la malbonajn knabojn sur ĉareto kaj disdonas la pajlon al bonkondutuloj por lasi ĝin en la balkono por ke la kameloj de la Reĝoj sciu kie halti por manĝi ĝin dum la Reĝoj lasas la donacojn ... tre similaspekta al Kristnaska Paĉjo sed ĉiam submetita al la Reĝoj (laŭ Joan Amades, 1890-1959, grava kataluna folkloristo kaj grava esperantisto).
5-an de januaro, la Kavalkado de la Tri reĝoj
Vespere alvenas la Kavalkado de la Tri reĝoj de Oriento, la infanaro alkuniĝas surstrate kie la sekvantaro devas pasi; multloke la infanoj kunportas lanternojn kiuj lumigas la itineron kaj en iuj urboj oni kantas la kanton de la Tri reĝoj, diversloke kun malsamaj variantoj. Dum la kavalkado pasas, la infanoj, kiuj ankoraŭ ne faris tion, liveras la leteron al la Reĝoj aŭ al la Reĝaj Paĝioj. La letero estas plena da iluzioj, kun listoj de ludiloj kaj donacoj por la tuta familio, kun malgrandaj konfesoj pri petoloj kaj malbonfaroj, kaj ankaŭ deklaroj de bonaj intencoj. Foje la plej malgrandaj knaboj sub la premo far la gepatroj, geavoj kaj aliaj konatoj, sin sentas devigitaj rezigni la uzadon de la suĉumo aŭ suĉilo kaj krom la nervoj pro la speciala tago ili trapasas malbonan nokton pro la manko de io por suĉi kio malhelpas la trankviliĝon.
Por indiki al la Reĝoj kie meti la donacojn kaj ludiloj, oni kutime metas pladon po ĉiu membro el la familio, oni ankaŭ metas ege politajn ŝuojn, kaj ofte iom da  manĝaĵo kaj por la Reĝoj kaj ilia eskorto kaj ankaŭ por la bestoj (kameloj, ĉevaloj, elefantoj...).
6-an de januaro, Tago de la Reĝoj
Estas la antonomazia tago de la infanoj, kiuj ekde la unua horo de la mateno jam estas vekiĝintaj kaj vekas ĉiujn pro la ekscitiĝo kaj la iluzio malkovri kion estas tio, kion la reĝoj lasis al ili. Ĉe la plejparto de la hejmoj ĉio estas ridoj, ridetoj kaj ĝojoj. La saman matenon se estas sunbrila tago la placoj kaj stratoj estas plenajn de infanoj kun novaj ludiloj: bicikloj, pilkoj, infanaj kaleŝetoj kaj ludoj ĉiuspecaj. Neniam mankas la moda ludilo pri kiu dum ĉi tiuj tagoj estis bombastita al ni per senĉesaj reklamoj tra la amaskomunikiloj por ke ĝi estu mendita kaj aĉetita de la Reĝoj.
La lunĉo jam estas la lasta el tiuj de la kristnaska feriado kaj rimarkiĝas en ĉiuj homoj certa ŝtopo kaj deziroj reiri al la normaliĝo. Estas tipaĵo de la festo la ringoforma kuko de Reĝoj en kiu estas kaŝita fabo kaj en la centro troviĝas or-kartona krono. Kiu trovas la fabon estas nomita "Reĝon aŭ Reĝinon de la fabo" en reprezentado de la Reĝoj de Oriento kaj estas kiu vestos la kronon kaj prezidos la feston.
Vidu ankaŭ
Caganer
Furth an der Triesting
Furth an der Triesting estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Baden. Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
8112 Cesi
8112 Cesi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio Santa Lucia de Stroncone (Umbrio, Italio).
Trivium
La termino latina trivium (trivium, tres: "tri" kaj via: "vojo") signifas kolekton de tri vojoj. En la Antikva epoko kaj la Mezepoko, nomiĝis trivium tri de la sep liberalaj artoj relativaj al la elokventeco: gramatiko, retoriko kaj dialektiko (aŭ logiko). En la mezepokaj universitatoj, la trivium komprenis la tri aspektojn bazajn de la scio: la gramatiko kiel lingvomeĥaniko; la logiko aŭ dialektiko (tiuj ĉi terminoj estis sinonimoj je tiu tempo) kiu estas la "pensomeĥaniko" kaj pensoanalizo; kaj la retoriko kiu estas la lingvouzo por montri kaj konvinki. En la mezepoka skolastiko oni ilin konsideris preparaj fakoj por la quadrivium, kiu komprenas la aritmetikon, la geometrion, la muzikon kaj la astronomion.
Vidu ankaŭ
Artes liberales בוגר אוניברסיטה Siedem sztuk wyzwolonych
Metropolitana de São Paulo
La mezoregiono Metropolitana de São Paulo estas unu de la 15 mezoregionoj de la brazila subŝtato de San-Paŭlio. Ĝi enhavas 45 municipojn kuniĝantas en sep mikroregionoj.
BA4
BA4 estas la kvara numero de la literatura libroforma revuo Beletra Almanako (BA), aperinta en februaro 2009. Ĝi estis dediĉita ĝenerale al sciencfikcio.
Enhavo
Prezento (Jorge Camacho)
Modène
(jen france, okcitane Maudena) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Coatepec (Puebla)
Coatepec estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Coatepec.
Geografio
La komunumo laŭ la popolnombrado de la instituto INEGI en 2005 havis 729 loĝantojn. El tiuj estas 344 viroj kaj 385 virinoj. La komunumo havas surfacon de 10.22 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 4′ norda latitudo kaj 97° 44′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1000
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21030a.htm
Listo de gravaj fosiliejoj
Jen listo de mondkonataj, gravaj arkeologiejoj - ĉu geologiaj formacioj, ĉu unuopaj trovejoj, lokoj kie fosilioj estis trovitaj.
András Várady
András VÁRADY [vAradi] hungara filozofo, verkisto, poeto. Li naskiĝis en Braŝovo la 28-an de aprilo 1887 kaj mortis en Usono post la 30-an de decembro 1966.
Kariero
Pri la kariero kaj verkaro de András Várady bedaŭrinde ne estas troveblaj aliaj indikoj.
Tilacino
Tilacino (dunomo: Thylacinus cynocephalus), ankaŭ konata kiel tasmania lupo aŭ tasmania tigro pro sia stria dorso estis la plej granda predada marsupiulo de la nuna epoko. Thylacinus cynocephalus estis la lasta membro de genro Thylacinus, trovinta en nia geologia epoko, kvankam kelkaj rilataj specioj estas trovitaj en fosilioj de frua miocena epoko.
Historio
Ĝi native vivis en vastaj areoj de Aŭstralio, Tasmanio kaj Nov-Gvineo, sed eventuale formortis pro ambaŭ homa aktiveco kaj konkuro de aliaj specioj. La lastaj populacioj sur Tasmanio malaperis en 20-a jarcento kaj nun oni kredas la specion tute formortinta. La plej proksimaj nun ekzistantaj specioj estas tasmana diablo aŭ numbato.
Tilacinoj iĝis ege raraj aŭ formortintaj en plejparto de Aŭstralia kontinento longe antaŭ Eŭropa koloniado, plejparte pro konkuro kun dingoj enkondukitaj per aborigenoj. Ili, tamen, travivis en grandaj kvantoj sur Tasmanio, kune kun aliaj endemiaj specioj kiel tasmana diablo. Tie ili formortis jam dum koloniado. La plej grava kaŭzo de formorto de tilacinoj estis ĉasado, foje instiganta de rekompencoj de farmistoj, kiuj rigardis tilacinojn kiel danĝeron por ŝafoj. Aliaj faktoroj estis enkondukitaj malsanoj, konkuro kun hundoj kaj detruo de vivareo pro agrikulturo. Malgraŭ oficiala formortinta statuso, raportoj pri renkontoj de tilacinoj ankoraŭ aperas, kvankam neniu kredinda pruvo ekzistas. Tilacinoj estas unu el plej popularaj objektoj de kriptozoologio.
Tilacino estas klasika ekzemplo de konverĝa evoluo: kvankam nur tre malproksime rilata al placentulaj karnomanĝuloj, ĝi, pro sia rolo kiel superrabobesto kaj aliaj ekologiaj ecoj, iĝis morfologie kaj kondute tre simila al vulpo aŭ lupo. Eĉ formo de kranio kaj aranĝo de dentoj estas tre similaj.
Tilacino estas unu el nur du konataj specioj de marsupiuloj, en kiuj ambaŭ seksoj havas marsupion (la alia estas akva oposumo). Por viraj tilacinoj marsupio servis kiel protekta tego por genitaloj dum kurado tra densa arbustaro.
Evoluo
Moderna formo de tilacino aperis antaŭ ĉ. 4 milionoj da jaroj. Aliaj specioj de familio Thylacinidae ekzistis ekde komenco de mioceno. Ekde fruaj 1990-aj jaroj almenaŭ sep fosiliaj specioj estis trovitaj en Riversleigh, parto de Nacia Parko Lawn Hill en nord-okcidenta Kvinslando. Tilacino de Dickson (Nimbacinus dicksoni) estas la plej olda de tiuj sep specioj. Ĝi ekzistis antaŭ ĉ. 23 milionoj da jaroj kaj estis ege malpli granda ol pli malfruaj specioj. La plej granda specio estis la forta tilacino (Thylacinus potens) kiu atingis grandon de lupo kaj estis la sola el la sep, kiu travivis ĝis malfrua mioceno. En malfrua plejstoceno kaj frua holoceno modernaj tilacinoj estis relative komunaj en nunaj Australio kaj Nov-Gvineo.
Kiel ekzemplo de konverĝa evoluo, tilacino montras multajn similaĵojn al placentulaj karnovoraj, aparte membroj de familio Canidae (hundoj) en Norda Hemisfero: akraj dentoj, fortaj maksiloj, digitigradeco kaj sama ĝenerala formo de korpo. Ĉar tilacino okupas saman ekologian niĉon kiel hundoj en Norda Hemisfero, ĝi disvolvis multajn similajn ecojn.
Malkovro kaj taksonomio
Indiĝenaj popoloj de Aŭstralio estis la unuaj homoj, kiuj kontaktis kun tilacinoj. Ekzistas multaj ekzemploj de murpentraĵoj kaj aliaj artaĵoj kiuj reprezentas tilacinojn, plej fruaj datas ĉ. jaro -1000. Petroglifoj pri tilacinoj troveblas ĉe Dampier Rock Art Precinct sur Murujuga duoninsulo en Uesta Aŭstralio. Kiam eŭropanoj alvenis, tilacino jam estas rara en kontinenta Aŭstralio. Ili povis renkonti ĝin ĉ. 1642, kiam Abel Tasman malkovris Tasmanion. Lia ekspedicio raportis pri piedmarkoj de "sovaĝaj bestoj kiuj havas ungegoj kiel tigroj". Marc-Joseph Marion du Fresne, kiu alvenis per ŝipo Mascarin en 1772, raportis ke li vidis "tigran katon". Tamen, oni ne povas certe konkludi ke temis pri tilacino, ĉar tigra kvolo (Dasyurus maculatus), kiu ankaŭ ekzistas sur Tasmanio, estis simile priskribata. La unua senduba raporto estis de francaj esploristoj ĉ. 13-a de majo 1792, kolektita de naturalisto Jacques Labillardière en lia ĵurnalo pri ekspedicio, gvidita de D'Entrecasteaux. Tamen nur en 1805 estro de Tasmanio William Paterson sendis detalan priskribon por publikado en Sydney Gazette.
La unua detala scienca priskribo estis farita de George Harris en 1808, kvin jarojn post fondo de unua vilaĝo ĉe la insulo. Harris originale metis tilacinon en la genron Didelphis, kiu estas kreita de Linnaeus por amerikaj oposumoj, sub la nomo Didelphis cynocephala ("hundokapa oposumo"). Post kiam la scienca komunumo komprenis, ke aŭstraliaj marsupiuloj estas fundamente malsamaj ol antaŭe konataj mamulaj genroj, aperis moderna klasado kaj en 1796 Geoffroy Saint-Hilaire kreis genron Dasyurus kien li metis tilacinon en 1810. Por ne miksi grekajn kaj latinajn radikojn en la nomenklaturo, la specia nomo estis ŝanĝita al cynocephalus. En 1824, Coenraad Jacob Temminck proponis ke tilacino estu apartigita en propran genron Thylacinus. La komuna nomo, do, devenas rekte de la genra nomo, kiu baziĝas sur greka vorto θύλακος (thýlakos), signifanta "poŝo" aŭ "sako".
Kelkaj studoj proponas ke tilacino estas baza membro de familio Dasyuromorphia kaj ke la tasmana diablo estas ĝia plej proksima vivanta parenca specio. Tamen genetika esploro, publikigita en Genome Research en Januaro 2009 sugestas ke numbato povas esti pli baza ol tasmana diablo kaj pli proksima al tilacino.
Priskribo
Priskriboj de tilacino estas variaj ĉar ĉiu informo venas de konservitaj idoj (t.n. ĝoeoj), fosiliaj rekordoj, haŭtoj kaj skeletoj, priskriboj de naturalistoj kaj nemultnombraj monokromaj fotoj kaj videoj de la bestoj en bestoĝardenoj.
Tilacino aspektis kiel granda glatlana hundo kun akra vosto, kiu glate eliris el la korpo, simile al tiu de kanguruo. Multaj eŭropaj observistoj komparis tilacinon kun hieno pro ĝia malkutima pozo kaj ĝenerala konduto. La haŭto estis flavece bruna kun 13 ĝis 21 distingaj malhelaj strioj sur malantaŭa parto de dorso kaj ĉe bazo de la vosto (pro la strioj tilacinoj estis foje kromnomataj "tigroj"). La strioj estis pli distingaj en junaj specianoj kaj eventuale malklariĝis kun aĝo. Unu el la strioj daŭriĝis al la ekstero de malantaŭa femuro. La hararo estis densa kaj mola, kun haroj ne pli longaj ol 15 mm. Vostoj de adoleskaj specianoj havis hupeton ĉe la pinto. Tilacinoj havis rondecajn starantajn orelojn ĉ. 8 cm longajn kaj kovritajn per mola lano. Ĝenerala koloro variis ekde oĥra ĝis malhel-bruna, kaj ĉe la ventro la hararo estis kremkolora.
Plenkreska tilacino estis averaĝe 100 ĝis 130 cm longa, kun vosto de ĉ. 50 ĝis 65 cm. La plej granda konata speciano longis 290 cm de nazo ĝis vosto. Plenkreskuloj estis ĉ. 60 cm altaj kaj 20 ĝis 30 kg pezaj. Estis ioma seksa duformismo, ĉar maskloj estis ĝenerale pli grandaj ol inoj.
Ina tilacino havis marsupion kun kvar mamoj, sed, malsimile al aliaj marsupiuloj, la marsupio malfermiĝis malantaŭen. Maskloj ankaŭ havis marsupion, en kiun ili povis kaŝi siajn skrotojn por protekto. Tio estas unika ekzemplo inter aŭstraliaj marsupiuloj. La sola alia specio kun vira marsupio estas akva oposumo, Chironectes minimus, kiu vivas en Meksiko, Centra kaj Suda Ameriko.
Ĉildeberto la 1-a
Ĉildeberto la 1-a (naskiĝis en 497 en Reims, mortis en Parizo) estis franka reĝo (511-558), unu el la kvar filoj de Klodvigo la 1-a.
Tilacino
Priskribo
Tilacinoj povis malfermi siajn maksilojn je nekutime granda angulo: ĝis 120 gradoj. Tion oni povas vidi en serio de monokromaj videoj de kaptita tilacino, kiujn filmis David Fleay en 1933. La maksiloj estis muskolozaj kaj fortaj kaj havis 46 dentojn. Piedmarkoj de tilacino estas facile distingeblaj de tiuj de aliaj nativaj aŭ enkondukitaj mamuloj; malsimile al hundoj, vulpoj, katoj, vombatoj aŭ tasmanaj diabloj tilacinoj havis ege grandan malantaŭan parton de la marko kaj kvar rimarkeblajn antaŭajn partojn aranĝitajn je preskaŭ perfekta rekta lineo. Malantaŭaj piedoj estis tre similaj al la antaŭaj, sed havis kvar fingrojn anstataŭ kvin. La ungegoj estis ne retroeblaj.
Ĉildeberto la 1-a
Biografio
Post la morto de sia patro, en 511, la reĝlando estis dividita inter liaj kvar filoj kaj li heredis urbon Parizo kaj la teritorion norden ĝis Somme kaj okcidenten ĝis la Manika Markolo. Li fariĝis reĝo de Parizo.
Musik-Konzepte
La periodaĵo Musik-Konzepte estas muzikscienca serio, kiun en 1977 fondis Heinz-Klaus Metzger kaj Rainer Riehn. En la centro de la periodaĵo staras la pionira muziko de ĉiuj epokoj. Eldonanto estas ekde 2004 Ulrich Tadday.
Erhard
Erhard (malnovgermane era, „honoro, reputacio“ kaj hard, „dura, forta“) estas germana individua nomo. Hodiaŭ ĝi ankaŭ estas familia nomo en Germanlingvio.
Ĉildeberto la 1-a
Biografio
Post la morto de sia frato Klodomiro, reĝo de Orleans, kun la helpo de sia alia frato Klotaro, reĝo de Soissons, li senkapikigis siajn nevojn por alproprigi al si la heredaĵon. Li fariĝis reĝo de Orleans.
En 534, helpata de Klotaro, li konkeris la reĝlandon Burgundio. Tiu nova reĝlando estis kunregita inter ili.
Li faris plurajn ekspediciojn kontraŭ la Visigotoj de Hispanio. En 542 li alproprigis al si Pamplonon kun la helpo de sia frato Klotaro la 1-a. Li ĉirkaŭis Zaragozon, sed estis devigita retiriĝi. De tiu ĉi ekspedicio li kunportis al Parizo valoran relikvon, nome la tunikon de Sankta Vincento, en kies honoro li konstruigis en la pordoj de Parizo la faman monaĥejon Sankta Vincento, konata poste kiel Abatejo Saint-Germain-des-Prés. En 558, li mortis virga, sen lasi filojn, kaj Klotaro alproprigis al si lian reĝlandon kaj reunuigis la reĝlandon de Klodvigo.
Tilacino
Priskribo
Fruaj sciencaj studoj sugestas ke tilacino havis fortegan senton de odoro, kiu ebligis ĝin ĉasi, sed analizo de ĝia cerba strukturo montris ke ĝia olfakta bulbo ne estis tre disvolvita. Pli verŝajne, tilacinoj pli utiligis rigardon kaj sonon. Kelkaj observintoj rimarkis, ke tilacinoj havis fortan kaj distingan propran odoron, aliaj priskribis malfortan odoron, kaj aliaj tute ne menciis iun odoron. Posible tilacinoj, samkiel parencaj tasmanaj diabloj, emitis odoron pro agitiĝo.
Laŭ multaj priskriboj, tilacinoj havis nekutiman kaj iom malgracian irmanieron, pro kiuj ili ne povis kuri je granda rapido. Ili ankaŭ povis performi dupiedan salton, kiel kanguruoj, kion montris en multaj okazoj la kaptitaj specianoj. Guiler proponis, ke tio estis formo de akcelita movo kiam la besto estis alarmita. Ankaŭ tilacino povis blanciĝi kaj stari sur malantaŭaj piedoj dum iomaj periodoj.
Malgraŭ ke ekzistas neniuj rekordaĵoj de voĉo de tilacino, observantoj kelkfoje raportis, ke ili povis graŭli kaj ŝuŝi en agitiĝo. Ofte ili samtempe produktis minacan "oscedon", montrante la dentojn. Dum ĉasado ili produktis seriojn de ventrecaj tus-similaj blekoj, priskribataj kiel 'jip-jap', 'kaj-jip' aŭ 'hop-hop-hop', verŝajne por komunikado kun samfamilianoj. Ili ankaŭ uzis longajn hurlojn, verŝajne pro longdistanca identifikiĝo.
Ekologio kaj konduko
Oni ne multon scias pri konduko kaj ekologio de tilacino. Oni faris iom da esploroj de la besto en zooj, sed nur kelkaj anekdotaj priskriboj ekzistas pri ĝia konduko en naturaj kondiĉoj. Plimulto de observaĵoj estis faritaj dum tago, kaj tilacino estas nature nokta animalo. Observoj el 20-a jarcento plej verŝajne priskribas netipan kondukon, ĉar en la tempo la specio jam estis sub granda streso, gvidanta al ĝis formorto. Kelkajn kondukajn ecojn oni povas ekstrapoli de konduko de tasmana diablo, la specio genetike kaj ekologie proksima al tilacino.
Tilacinoj preferis sekajn eŭkaliptajn arbarojn kaj herbejojn de kontinenta Aŭstralio. Petroglifoj far indiĝenaj Aŭstralianoj montras ke tilacinoj renkonteblis trra tut Aŭtralio kaj Nov-Gvineo. Plua pruvo de ĝia ekzisto en kontinenta Aŭstralio venis de dishakita karkaso, trovita en groto en plato Nurralbor, Uesta Aŭstralio en 1990. Karbono-14-testo montris, ke ĝi aĝas ĉ. 3300 jaroj. En Tasmanio tilacinoj preferis arbarojn de mezlando kaj ĉebordajn kalunejojn, kiuj iĝis unuavice uzataj por paŝtejoj de eŭropanaj kolonioj. Stria haŭto probable servis kiel kamuflilo, sed ankaŭ povas helpi identigi individuoj en la familio. Vivareo de individua speciano estis plej kutime inter 40 kaj 80 km2. Verŝajne tilacinoj havis pli-malpli stabilan vivareojn sed ne estis vere teritoriaj. Estis raportoj pri observo de grupoj pli grandaj ol kia nuklea familio povas esti. Tilacino estis nokta aŭ krepuska rabobesto, dum tago kaŝanta sin en malgrandaj grotoj aŭ malplenaj arbotrunkoj. Supozeble ili havis pli-malpli stabilajn nestojn aŭ kaŝejojn. Dum tago ili plej ofte kaŝiĝis en arbaroj kaj holmaroj, kaj ĉasis en malfermaj kalunejoj nokte. Fruaj observantoj notis, ke la besto estis sinĝena kaj sekretema kaj plej kutime evitis kontaktojn kun homoj, kvankam okaze ĝi ankaŭ montris scivolemon.
Estas indikoj ke tilacinoj povis reproduktiĝi tutan jaron (oni trovis ĝoeojn en inaj marsupioj dum ĉiuj sezonoj), sed pinto de reproduktiĝo estis dum vintro kaj printempo. Ili naskis ĝis 4 idojn po staplo, sed plej kutime du aŭ tri. Patrinoj tenis ĝoeojn en siaj poŝoj ĝis tri monatoj kaj defendis ilin ĝis ili grandis almenaŭ duono de plenkreskula grando. Ĵusnaskintaj idoj estis blindaj kaj senharaj, sed ili iĝis harozaj kaj iliaj okuloj plene malfermiĝis ĝis kiam ili forlasis la poŝon. Post forlaso de la poŝo kaj ekde la tempo, kiam ili kreskis sufiĉe por asisti en ĉasado, junuloj resis en la nesto dum la ino ĉasis. Estis nur unu okazo, kiam tilacinoj sukcese reproduktiĝis en kapteco - en 1899 en Melburna zoo. En naturaj kondiĉoj tilacinoj vivis averaĝe 5 ĝis 7 jarojn, kvankam en zooj ili povis vivi ĝis 9 jarojn.
Dieto
En zooj, tilacinoj volonte manĝis multajn speciojn de viando, inkluzive freŝmortigitajn kuniklojn kaj valabioj, kaj ankaŭ bovaĵon, ŝafaĵon, ĉevalaĵon kaj, okaze, birdviandon.
Formorto en kontinenta Aŭstralio
Plej verŝajne tilacinoj iĝis tre raraj aŭ tute formortaj en plejparto de kontinenta Aŭstalio antaŭ pli ol 2000 jaroj, kaj eble eĉ pli frue en Nov-Gvineo (kvankam ekzistas raportoj ke tilacinoj troveblis en kelkaj malgrandaj areoj de suda Aŭstralio kaj Novsudkimrio eĉ ĝis la 1830-aj jaroj). Nun sciencistoj plej ofte ligas la formorton kun konkuro kun indiĝenaj homoj kaj invadaj dingoj, enkondukitaj per ili. Tamen, ekzistas duboj pri tio versio, ĉar dingoj ne rekte konkuris kun tilacinoj. Dingoj estas tagaj animaloj kaj tilacinoj estis noktuloj, do ili apenaŭ renkontiĝis kaj plej verŝajne ĉasis malsaman predon. Krome, tilacinoj estis kutime pli grandaj kaj fortaj, aparte je maksiloj, do ili havis avantaĝon kontraŭ dingoj. Tamen, modernaj morfologiaj esploroj de kranioj de dingoj kaj tilacinoj montras, ke kvankam maksiloj de dingoj estis malpli fortaj ol tiuj de tilacinoj, iliaj kranioj estis pli fortikaj, kaj tio ebligis ilin kontraŭlukti pli grandan predon ol tilacino. Krome, tilacino estis ekskluziva rabobesto, dum dingoj estis preskaŭ ĉionvoraj, kaj do povis pli bone travivi mankon de predo. Fosiliaj kaj sub-fosiliaj esploroj montras, ke arealoj de dingoj kaj tilacinoj evinente kongruis. Kiam dingoj iĝis pli vaste uzataj en ĉaso far indiĝenuloj, tio verŝajne pligrandigis premon al tilacino.
Petroglifoj en Kakadu Nacia Parko klare montras, ke fruaj indiĝenuloj ĉasis tilacinojn.