cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ankaio
Inter Argonaŭtoj
Sur ŝipo Argo dum ekspedicio al Kolĉido figuras Ankaio kiel la fama fortulo, sed ankaŭ kiel prudenta viro, kiu kapablas trankviligi kaj stimuli siajn amikojn kaj batalantojn. Kiel ĉeestanto de la ekspedicio li estas nomata kiel "la plej konataj fortuloj Heraklo kaj Ankaio, "kiuj sen lotado ricevis mezajn lokojn sur ŝipbenkoj, sen devo remi". Ankaio estas priskribata kiel prudenta estro. En situo kiam mortis du anoj de la ŝipanaro kaj la ceteraj funebris kaj rezignaciis de afliktiĝo kaj senkonsilo, Ankaio liveris aŭdacon al la ceteraj viroj, ke ili jam prenu remilojn kaj li mem enpostenigis vakan lokon de stiristo. Kiam la ŝipo fine venis al la bordoj de Kolĉido, estis Ankaio, kiu proponadis pluajn paŝojn al la reĝo Eeto.
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
La Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj (United Nations Secretary-General, mallonge UNSG, أمين عام الأمم المتحدة, 联合国秘书长, Secrétaire général des Nations unies, Secretario General de Naciones Unidas kaj Генеральный секретарь ООН) estas la gvidanto de la Sekretariejo de la Unuiĝintaj Nacioj, unu el la plej gravaj organoj de la Unuiĝintaj Nacioj.
Ankaio
Ĉaso de la kalidonia apro
En Etolio, en la centra Grekio, en la ĉefurbo Kalidono regis la reĝo Oineo. En unu jaro ili havis riĉan rikoltaĵon kaj la reĝo oferis al dioj, nur diinon Artemison li forgesis. La ofendita diino punante Kalidonon sendis teruran apron, kiu detruadis la regionon kaj estis danĝera al la homoj.
Flaŭro
Flaŭro aŭ plantaro estas la tuto de plantoj en certa regiono aŭ epoko respektive la sistema priskribo de ĝia tuto. Ĝi estas listigita en listoj, kiujn oni ankaŭ nomas flaŭro aŭ plantaro kiel katalogo ofte kun rekonŝlosilo. La vorto flaŭro estas dedukita de la latina nomo Flora de la romia diino de floroj, fekundeco kaj juneco. Komplemento de la flaŭro estas la faŭno, la bestaro, nomita laŭ la romia diino Fauna.
Ankaio
Ĉaso de la kalidonia apro
La reĝa filo Meleagro decidis senigi la regionon de la timo kaj la apron mortigi. Li kunvenigis la plej aŭdacajn virojn, inter ili ankaŭ estintajn kunulojn el la ŝipo Argo. La inviton akceptis ankaŭ la sperta ĉasistino Atalanta, kiun Meleagro enamiĝis. La reĝo aranĝis grandan ĉason. En profuna arbara valo ili la teruran apron fortimigis kaj atakis lin per ĵetlancoj, sed nur incitis lin. La apro al unu ĉasisto disŝiris la piedon kaj malaperis en vepro, kie atingis ĝin sago de Atalanta kaj enpikis ĝin post la orelo. La viroj ne volis hontigi sin de la virino, atakis impete la apron kaj Ankaio starigis sin al apro per akra hakilo. Sed la apro atakis la unua kaj enpikis siajn ŝirdentojn en Ankaian ventron kaj mortigis lin. La ceteraj ĉasistoj sensukcese plu atakis la apron, ĝis Meleagro mortigis ĝin.
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
La Ĝenerala Sekretario laŭ rekomendo de la Konsilo pri Sekureco elektiĝas laŭ rekomendo de la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj por oficperiodo de kvin jaroj. La nomumon povas malebligi la malkonsento de ĉiu ajn el la konstantaj membroŝtatoj de la Konsilo pri Sekureco. Kvankam teorie ne estas limigo pri la nombro de oficperiodoj, ĝis nun neniu Ĝenerala Sekretario oficis dum pli ol dek jaroj, do dum pli ol du oficperiodoj.
Flaŭro
REF-vortaro
"Plant-vortaro (Plant-V). REF-Regularo: Plur-lingva nomaro de sovaĝaj plantoj en Esperanto (PnspE).
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
Kutime la posteno de la Ĝenerala Sekretario post du oficperiodoj rotacias de unu kontinento/geografia regiono al alia. Tiu regulo tamen ne estas deviga.
Flaŭro
REF-vortaro
9-a stud-eldono okaze de la 10-jariĝo de REF 1995"
Ĝi enhavas:
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
Kiel unua Ĝenerala Sekretario la 1-an de februaro 1946 elektiĝis Trygve Halvdan Lie. (La unua komisia Ĝenerala Sekretario estis la anglo Sir Gladwyn Jebb.) Ekde la jaro 1997 ankaŭ ekzistas la ofico de vica Ĝenerala Sekretario.
Flaŭro
REF-vortaro
1. REF-Regularo: 27 paĝoj
2. L-E Alfabeta listo de 4.857 scienc-latinaj nomoj kun la Esperantaj ekvivalentoj: 60 paĝoj
3. Ĉeflisto (PnspE), alfabete ordigita laŭ la Esperantaj-sciencaj nomoj: 624 paĝoj
4. E - Alfabeta listo de Esperant-sciencaj specio-epitetoj kun ties Scienc-Latinaj ekvivalentoj: 12 paĝoj
Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj
En 2006, la Ĝenerala Sekretario de UN ricevis malnetan jaran salajron de 176.877 usonaj dolaroj.
Flaŭro
REF-vortaro
5. L- Alfabeta listo de Scienc-Latinaj specio-epitetoj kun ties Esperant-sciencaj ekvivalentoj: 12 paĝoj
6. Alfabeta listo de 5.179 komunlingvaj Eo-vortoj kun ties trovlokoj en la Ĉeflisto (PnspE): 37 paĝoj
7. D-Eo Alfabeta listo de 7.783 Germanaj plantnomoj kun ties Esperant-sciencaj ekvivalentoj: 8o paĝoj
8. FR-Eo Alfabeta listo de 2.977 Francaj plantnomoj kun ties Esperant-sciencaj ekvivalentoj: 37 paĝoj
9. NL-Eo Alfabeta listo de 3.552 Nederlandaj plantnomoj kun ties Esperant-sciencaj ekvivalentoj: 42 paĝoj
10. EN-Eo Alfabeta listo de 3.258 Anglaj plantnomoj kun ties Esperant-sciencaj ekvivalentoj: 54 paĝoj
Do en la vortaro enestas 816 paĝoj.
Kompreneble ĉio ekzistas ankaŭ en elektronika formo sur disketoj en formato 9cm x 9,5cm, uzataj antaŭ deko da jaroj, kiuj nur ankoraŭ estas legeblaj per specialaj aparatoj.
Nuna Situacio
La laboro nun estas daŭrigata, en alia laŭtempa formo, de grupo sub gvido de pola flaŭristo....... kun respekto (kaj uzado) de la antaŭaj ....
Trévillers
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Dua Damo aŭ Sinjoro de Usono
Dua Damo de Usono (Second Lady of the United States kaj mallongigita SLOTUS) estas la neoficiala titolo donita al la edzino de la Vicprezidanto de Usono bazita sur la titolo de Unua Damo de Usono kiu estas preskaŭ ĉiam donita al la edzino de la Prezidanto de Usono. La esprimo "dua damo" estis ŝajne uzita por la unua fojo fare de Jenny Hubert, la edzino de Vicprezidanto Garrett Hubert, la vico de prezidanto William McKinley. Poste tiu titolo malmodiĝis, sed ĝia uzo estis renovigita en la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento. En la naŭdekaj, la uzo de tiu ĉi titolo estis denove forlasita, favore al la titolo "edzino de la Vicprezidanto de Usono", sed ĝi estis revivigita dum la administrado de prezidanto Barack Obama. Kun la elekto de Kamala Harris kiel Vicprezidanto de Usono en novembro 2020, la posteno estis plenigita por la unua fojo de viro - la edzo de Harris, Douglas Emhoff, kiu estis nomita la Dua Sinjoro de Usono (Second Gentleman of the United States kaj mallongigita SGOTUS). Emhoff ankaŭ estas la unua judoj se temas pri teni la pozicion.
Tra la jaroj, la amplekso de la publika malkovro de la Dua Damo spertis procezon de evoluo. Dum la rolo de la unua damo kiel gastigantino ĉe la Blanka Domo komencis esti akceptita ekde la komenco de la historio de Usono kaj kutime servis en ĉi tiu rolo alian familianon de la prezidanto en la okazo ke li estis vidvo aŭ fraŭlo, ĝis la fino de la 20-a jarcento kaj la komenco de la 21-a jarcento, duaj damoj, edzinoj la vicprezidantoj, ne altiris la atenton de la amaskomunikilaro.
Historie notindas ke Florid Calhoun, la edzino de John Calhoun estis centra figuro en la Petticoat Affair, socipolitika skandalo en kiu la Sekretario de Milito, John Eaton kaj lia edzino, Peggy Eaton, estis socie kondamnitaj. Ĉi tiu afero plue streĉis la jam streĉitan rilaton inter Vicprezidanto Calhoun kaj Prezidanto Andrew Jackson. En la nuntempo, Tipper Gore, la edzino de Vicprezidanto Al Gore, estis aktiva en pluraj sistemoj por forigi enhavon de usona popola kulturo, de filmoj, de televidprogramoj kaj muzikaj spektakloj, kiuj laŭ ŝia opinio estis abomenindaj kaj ŝi komencis okupiĝi pri tio ekde kiam ŝia edzo estis senatano. Ŝi defiis artistojn kiuj uzis ofensivajn vortojn kaj ofte interbatalis kun ŝiaj kritikistoj, kiel ekzemple la muzikbando Dead Kennedys, kaj la kantisto Jello Biafra. Lynn Chaney, edzino de Dick Cheney, apogis edukreformon, kaj elmontris specifajn fiaskojn de la publika eduka sistemo dum ŝia permanenta ofico kiel Dua Damo. Cheney estis subtenanto de instruado de historio kaj skribis kvin furorlibrojn pri la temo por infanoj kaj iliaj familioj. Jill Biden, la edzino de la vicprezidanto dum la Obama prezidanteco, Joe Biden, laboris kiel anglalingva lektoro ĉe la komunuma kolegio de Norda Virginio kaj estas konsiderita la unua el ĉiuj edzinoj de vicprezidantoj se temas pri teni pagitan postenon dum la vicprezidanta oficperiodo de ŝia edzo. Biden estis implikita en pluraj kampanĵoj, inkluzive de plileviĝanta konscio pri mamkancero kaj legoscio.
En la kongreso de la Demokrata Partio en 2016, Biden komencis ŝian publikan paroladon kun la jeno : "Lasu min komenci mian paroladon dankante vin pro permesi al mi servi kiel la Dua Damo de Usono dum la pasintaj ok jaroj. Tio estis granda honoro por mi". Estis la unua fojo, ke ĉi tiu neoficiala titolo estis uzata de la Dua Damo ĉe nacia kongreso.
Ĝis Emhoff ekoficis, ekzistis 38 virinoj, 11 el kiuj poste funkciis kiel Unua Damo-Prezidantedzino. Tra la jaroj, ekzistis 17 periodoj en kiuj neniu funkciis kiel Dua Damo (en kazoj kie ekzistis neniu aktuala vicprezidanto entute, aŭ li estis vidvo aŭ fraŭlo). La plej longa periodo estis la 16 jaroj inter la enoficperiodoj de la edzoj de Abigail Adams kaj Anne Thompson. La lasta el tiuj periodoj estis la 132 tagoj en 1974 de kiam Gerald Ford ekoficis kiel Prezidanto de Usono (kiu antaŭe estis la Vicprezidanto kaj lia edzino Betty Ford funkciis kiel la Dua Damo), ĝis la komenco de la periodo en kiu deĵoris en la pozicio Happy Rockefeller, la edzino de la nov-elektita vico de Ford, Nelson Rockefeller.
Elirblokado
Elirblokado estas la politike aŭ police ordonita malpermeso, paŝi sur publika grundo kiel stratoj kaj placoj. Elir-blokado do estas speco de hejmaresto.
Akvobirdoj
Akvobirdoj aŭ naĝbirdoj estas la komuna nomoj por diversaj specoj de birdoj, ne nepre apartenantaj al parencaj birdogrupoj, kiuj ofte troveblas naĝante sur aŭ en la akvo kaj tiucele havas apartajn ecoj, ekzemple naĝhaŭtojn inter la piedfingroj.
Elirblokado
Elirblokadoj ofte estas ordonitaj dum krizostatoj kaj servas al subpremo de politikaj ribeloj kaj manifestacioj.
Akvobirdoj
Aparte temas pri
Elirblokado
En kazo de epidemio ili povas servi preventi la pluan disvastiĝon de malsano, vidu: kvaranteno.
Distrikto Nowy Targ
Distrikto Nowy Targ - pole powiat nowotarski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Malgrandpollando de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Nowy Targ. Fine de en la distrikto vivis.
Dua mondmilito
1944
Kantono Rensselaer
La kantono Rensselaer - angle Rensselaer County - estas kantono de Usono en la subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi fondiĝis en la jaro. Laŭ la stato de la censo en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kantona ĉefurbo estas Troy.
Zungoli
Zungoli estas komunumo de Italio.
Burgo Roodstown
Burgo Roodstown, burgo Bhaile an Rútaigh  aŭ Roodstown Castle, Caisleán Bhaile an Rútaigh, estas bone konservita loĝturo ĉ. 3,5 km nordoriente de Átha Fhirdhia (Ardee) en la grafando Lú en Irlando. La konstruinto ne estas konata. Turdomoj estis inter 1400 kaj 1650 rezidejoj de la Irlanda malalta nobelaro. Ili estas kun pli ol 75 % la plej ofta formo de ŝtonkasteloj en Irlando. Oni divenis, ke ekzistis pli ol 2500 tiaj konstruaĵoj en Irlando.
La fasado de la ĉ. 15,0 m alta ortangula turo kun iam kvar etaĝoj estas konservata. La konstruaĵo havas kvar turojn ĉe la anguloj. En la turo nur la volbita planko de la unua etaĝo ankoraŭ ekzistas. La helika ŝtuparo troviĝas en la nordokcidenta turo.
Simile konstruitaj turoj troviĝis ankaŭ en partoj de Skotlando.
Kissziget
Kissziget [kiŝsiget] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: malgranda insulo.
Situo
Kissziget situas en Montetaro Zala en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. La fervoja linio disigas la komunumon de Ortaháza. Nova troviĝas 9, Lenti 12, Letenye 26 kilometrojn.
Historio
La unua mencio pri vilaĝo devenis el 1426 en formo "Zyegyth". Tiutempe la vilaĝo troviĝis inter marĉoj en insulo. En 1663 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1890 la fervoja linio ekfunkciis. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas la municipa administracio kaj migra poŝto.
Melaniparus
Melaniparus estas genro de birdoj de la familio de paruedoj kiuj estas agnoskataj de kelkaj fakuloj, kiaj Clements (2007). Laŭ Gill et al. (2005) oni konsideras ĝin parton de la genro Parus. La jenaj specioj, ĉiuj el Afriko kaj ĉefe havantaj malhelajn plumarojn, estis lokitaj tie:
Géza Kiss
Géza KISS [kiŝ] rumania hungara jurhistoriisto, universitata profesoro, tradukisto naskita en Sibio la 26-an de aprilo 1882 kaj mortinta la 11-an de januaro 1970 en Kluĵo. Li estis la filo de juristo Mór Kiss.
Kariero
Géza Kiss akiris jurdoktortitolon auspiciis regis (1903). Li debutis en Justicministerio de Budapeŝto, poste li instruis en Universitato Ferenc József de Koloĵvaro romian juron (1907), poste en jurakademio de Nagyvárad, kie en 1913 li estis dekano. De 1914 li instruis en Debreceno, li estis dekano (1915), poste rektoro (1918-19), dekano en Jura Akademio (Nagyvárad) (1913). Li alvenis en Rumanion kiel elmigrinto, de 1922 estis deputito, de 1927 ĝis 1932 senatano. Pli poste li estis advokato en Kluĵo (1933-40) kaj Bukareŝto (1940-44). De aŭtuno 1944 li estis ŝtatsekretario de Ministerio por Nacimalplimultaro (1944), profesoro de Universitato Bolyai de Kluĵo (1945-51), resp. en Jura kaj Ekonomika Altlernejo (1951-53) pri romia kaj civila juroj.
Duggingen (stacidomo)
Duggingen estas fervoja stacidomo en Duggingen, Svislando.
Kribrado
Kribrado estas la agado kribri, nome laŭ PIV, apartigi per multatrua instrumento la dikajn erojn de solidaj materioj disde la pli maldikaj aŭ subtilaj eroj. Tiele oni povas kribri sablon, grenon, faruno kaj en plilarĝigita senco, oni povas aludi al kribrado kaj senbalastigado de la lingvo. Kribrado de grenoj estas grava procezo en agrikulturo por la profito de cerealoj kaj en la historio de la homaro. Oni kribras per kribrilo.
Amsterdama anaso
La Amsterdama anaso aŭ Anaso de la insulo Amsterdamo (Anas marecula) estis specio de akvobirdo de la familio de Anasedoj. Ĝi estis endemia de la Amsterdam-Insulo (Insulo Amsterdamo), Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj. Tiu nefluga birdospecio estas konata nur el ostoj kaj estis supozeble kondukata al formorto fare de balenkaptistoj vizitantaj la insulon.
Dum sia vizito al najbara insulo Sankta-Paŭlo (Insulo Sankta-Paŭlo) la 2an de februaro 1793, la esploristo John Barrow menciis la ekziston de "malgranda bruna anaso, ne multe pli granda ol turdo" kiu estis "la preferata manĝo de kvin fokokaptistoj vivantaj en la insulo". Tiu povus esti ĉu la sama aŭ simila specio.
(17154) 1999 JS121
(17154) 1999 JS121 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Linnaea borealis
Lineo-kloŝo, aniz-kloŝo (Linnaea borealis) estas planta specio el la familio Kaprifoliacoj laŭ la klasika klasigo. La filogenetiko unue enmetis ĝin en la familio el Lineacoj, sed la lasta eldono (APG III) ree metas ĝin ĉe la Kaprifoliacoj. Tiu estas la sola specio en la genro Linnaea. La fama naturisto Karolo Lineo elektis tiun planton kiel simbolon.
Priskribo
Lineo-kloŝo estas herbeca kaj rampa planto kun tutjara foliaro. La floroj, helruĝaj, kloŝformaj, klinaj kaj odoraj, estas duope sur tigetoj de 15 ĝis 60 cm alte. Ĝi floriĝas somere.
Disvastiĝo
La lineo-kloŝo estas specio ĉirkaŭnorda. Ĝi estas tipa de la kanada tajgo (nordaj arbaroj), kie ĝi kreskas en vasteco, precipe en la strobilarboj. Ĝi estas sufiĉe komuna en Sameio kaj Suomio. Dum glaciepoko, ĝi plisudiĝis, kaj ankoraŭ ĝi ĉeestas en iuj montaroj el Eŭropo ekde tiu tempo. Tiu planto estas malofta kaj protektita en Francujo, nur kelkloke en la Alpoj.
Kaito Hirata
Kaito Hirata (平田 海斗, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Mito HollyHock.
Lassan
Lassan estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Am Peenestrom de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko , la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Klein Jasedow, Papendorf, Pulow kaj Waschow.
5651 Traversa
5651 Traversa estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Gilles Traversa, helpantan teknikiston de nokto en la observatorio de Haute-Provence kaj amikon de la malkovrinto.
Volksberg
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Ebena angulo
La mezuro de la unuo estas
Ok Vidoj de Pjongjango
La Ok Vidoj de Pjongjango (평양팔경/平壤八景) estas kolektitaj lokoj de belaj pejzaĝoj de Pjongjango, Koreio, kiuj estis konataj de la tempo de la Joseon Dinastio, en la koreaj poezioj kaj pentraĵoj.
Ili estis modelitaj laŭ la Ok Vidoj de Xiaoxiang de la dinastio Song de Ĉinio.
Ok Vidoj de Pjongjango
1. Admirante printempon de Ulmildae (Ŭlmil Sangch'un, 을밀상춘 / 乙密賞春) 2. Ĝuante la lunon ĉe Pubjokru (Pubyŏk Wanwŏl, 부벽완월 / 浮碧翫月) 3. Monaĥa serĉado ĉe Jongmjongsa (Yŏngmyŏng Samsung, 영명삼승 / 永明尋僧 ) 4. Vidante eksteraj vojaĝantoj en Potong Rivero (Pot'ong Songgaek, 보통 송객 / 普通送客) 5. Remado ĉe la Taedong Rivero (Kŏmun Pŏpch'u, 거문 범추 / 車門泛舟) 6. Aŭskultante pluvon je la lotusa lageto (Ryŏndang Ch'ŏngu, 련당청우 / 蓮塘聽雨) 7. Vesperaj alcionoj ĉe Monto Rjongak (Ryongsan Manch'wi, 룡산만취 / 龍山晩翠) 8. Ĉiuprintempaj inundoj en Mat'an (Mat'an Ch'ungyŏng, 마탄춘경 / 馬灘春漲)
Jacques Cartier
Jacques CARTIER (franca prononco [ʒak kaʁtje], aŭ en Esperanto Jakobo KARTIERO; naskiĝis la 31-an de decembro 1491 en Saint-Malo, mortis la 1-an de septembro 1557 en Saint-Malo) estis bretona esploristo. Por la franca reĝo Francisko 1-a, Jacques Cartier gvidis tri ekspediciojn celante malkovri pasejon al Katajo norde de Nova Mondo kaj trovi riĉaĵojn.
Jacques Cartier estis la unua eŭropano kiu priskribis kaj mapis la Sankt-Laŭrencan Golfon kaj la bordojn de la rivero Sankt-Laŭrenco, kiun li nomis "La Lando de Kanadoj" laŭ la irokezlingvaj nomoj de la du grandaj setlejoj kiun li vidis ĉe Stadacona (Kebekurbo) kaj Hoĉelaga (Montrealo).
La ekspedicioj de Jacques Cartier en la favora kunteksto de la 16-a jarcento.
La revo de la eŭropeanoj, la pliboniĝo de la marnavigiloj kaj la scioj koncerne la tuton de la planedo, la maljusta dispartigo de la mondo favorigis la malkovron de novaj landoj. La tuta Eŭropo frandis spicojn kaj revis pri pli da oro kaj pli da silko post la vojaĝoj de Marko Polo al Katajo.
La marnavigiloj pli kaj pli boniĝis. La maristoj povis uzi la kompason, la astrolabon. La arbalestreto ankaŭ nomata bâton de Jacob estis utila, kaj la posta steveno. Du mastoj kun kvadrataj veloj kaj latina velo malantaŭe eblis navigi laŭlonge de la marbordoj de diversaj kontinentoj dum malfaciloj en kiu ajn vetero. Presitaj maraj mapoj ekaperis fine de la 14-a jarcento. Pli kaj pli certiĝis, ke Tero estas sferforma. Pro la malĝustaj kalkuloj de Ptolemeo la maristoj opinias, ke Katajo estas proksima trans la mallarĝa Atlantiko.
En 1528, Giovanni da Verrazano, enkuraĝigita de Francisko la 1-a ekvelis por sia dua vojaĝo al Novlando, sed neniam revenis. En 1497, Giovanni Caboto malkovris Novlandon sed esploris nur la sudan parton de la lando.
La reĝo de Francujo preta subteni la projekton
Post la traktato de Cambrai de la 5-a de Aŭgusto 1529, Francisko la 1-a rezignis siajn revojn pri Italujo. Li edziĝis kun la fratino de Karlo la 5-a. Pro tiu pacperiodo, li povis denove interesiĝi pri malkovrontaj landoj.
En 1532, venis en Bretonujon Francisko la 1-a por diskuti pri la kunligiteco de Bretonujo al Francujo. Li haltis por pilgrimi la 8-an de Majo en Monto Sankta Mikaelo. Tiun tagon, la promesplena kariero de Cartier komencis pro ties multaj konatuloj. La abato de la monaĥejo nomiĝis Jean le Veneur kaj estis ankaŭ ĉefpastro de Francujo. La financisto de la abatejo apartenis al la bofamilio de Cartier. Li estis laŭde rekomendita de Philippe Chabot, amiko de la reĝo.
Jean le Veneur promesis provizi monaĥojn el sia abatejo, kaj partopreni la elspezojn, se la reĝo fintraktos ekspedicion norde de Novlando. Cartier klarigis sian projekton kaj pruvis sian kapablecojn: li estis 41 jaraĝa, li jam spertis de longa tempo kiel marpiloto en Novlando kaj Brazilo.
En 1533, la papo Klemento la 7-a sekvante la konsilojn de la ĵus ordenita kardinalo Jean le Veneur, precizis en nova buleo, ke la dispartigo de la mondo koncernas nur la jam malkovrintajn landojn, ne la malkovrontajn landojn. Francisko la 1-a do ne plu timis pro puno de la papo, kaj permesis la ekipigojn de la velŝipoj. La mondo estos partigita inter 4 partoj: norde inter angloj kaj francoj kaj sude inter hispanoj kaj portugaloj.
Junaĝo de Jacques Cartier
Jacques Cartier naskiĝis en 1491. . Tiujare, Kristoforo Kolumbo pretiĝis por sia fama ekspedicio. Tiujare ankaŭ Anna de Bretonio edziniĝis kun Karlo la 8-a, reĝo de Francujo, kaj ekde tiu jaro, Saint-Malo fariĝis franca.
Cartier loĝis en modesta dometo ĉe la remparoj norde de la urbo, en la strato Buhen. Tiu knabo estis filo de maristo. Li verŝajne aŭdis pri la fama marnavigisto sankta Brendan kaj ties nevo sankta Malo.
Li partoprenis plurajn fiŝkaptadojn en Novlando unue kiel ŝipknabo, poste kiel novico, poste maristo kaj fine piloto. Li velŝipiris al Brazilo kun portugaloj.
Preparado de la unua ekspedicio
La reĝo elektis Saint-Malo kiel deirpunkto de la ekspedicio ĉar estis famaj ĝiaj pilotoj kaj ekipistoj. Ankaŭ tie troviĝis spertaj maristoj, kiuj jam de multaj jaroj, eĉ sen mapoj, spertis fiŝkaptadon en Novlando.
La 31-an de Oktobro 1533, la admiralo Philippe Chabot permesis, ke Cartier ekipos velŝipojn. Kaj la 12-an de Marto 1534, Francisko la 1-a ordonis pagi por ekipi kelkajn velŝipojn de Bretonujo, "vers les îles Terres Neuves pour découvrir certaines îles et pays où l'on dit que doit se trouver grande quantité d'or" (Traduko:"al Novlandoj por malkovri insulojn kaj landojn, kie, laŭdire, troviĝas granda kvanto da oro")''
Tamen, estis malfacile dungi maristojn, ĉar la posedantoj de la velŝipoj nepre bezonis ilin por fiŝkapti moruon en Novlando, kiel ĉiujare. Sed la reĝo metis embargon sur la havenon kaj finfine ili kapitulacis.
Itinero kaj disvolviĝo de la unua ekspedicio
La 20-an de Aprilo ekvelis du ŝipoj kun 60 pasaĝeroj. Ili albordigis Novlandon, 20 tagojn poste, al Cap de Bonne-Vue (kabo Bonavista) en Novlando. La 21-an de Majo, en Rochers-aux-oiseaux (la nuna insulo Funk) la maristoj pafis aŭkojn por sia nutraĵo kaj ankaŭ blankan urson. Ili ankaŭ kaptis nordajn sulojn kiuj "mordent comme des chiens" (Traduko: mordas kiel hundoj).
La 27-an de Majo, ili alvenis al la markolo Belle-Isle inter Labradoro kaj Novlando. Cartier nomis tiun lokon Baie des Châteaux (golfeto de Kasteloj) ĉar la bordaj rokegoj similis al ruinigitaj kasteloj. Li ankaŭ flustris pri la marbordo de Labradoro "cette terre... que Dieu donna à Caïn" (Traduko: Tiun teron Dio donis al Kaino).
Glacio haltigis la ekspedicion. Cartier profitis de tiu paŭzo por priskribi per maraj mapoj la marbordojn, la insuletojn, la sablejojn kaj la profundejojn. Kiam la maro fariĝis denove navigebla, ili laŭiris laŭlonge de Labradoro kaj nomis la golfetojn, riverojn aŭ havenojn memore al bretonaj lokoj: Brest, Blanc-Sablon... En loko nomita Saint-Servan Cartier plantis la unuan krucon memore al la reĝo de Francujo.
La 15-an de Junio, okcidenten ili direktiĝis kaj albordigis insuleton, kie kreskis sovaĝa tritiko, vinberoj, fragoj. Tie ili vidis ursojn, vulpojn kaj rosmarojn. Cartier nomis tiun insuleton Brion nome de la admiralo Philippe Chabot, senjoro de Brion. Tiu insulo Brion situas en la Magdalen-Insuloj.
La 30-an de Junio, en Île du Prince Edouard (Insulo de Princo Eduardo), ili miris pri cedroj, blankaj betuloj kaj salikoj. Tiuj arboj ne kreskis en Francujo. Subite, ili ekvidis indianon sur kanuo sed li forfuĝis. Cartier metis surteren zonon kaj tranĉilon kiel donacojn, sed li ne revenis. Tiel do estis nomita tiu kabo Cap du sauvage (kabo de la Sovaĝulo).
La 8-an de Julio ili esploris Baie des Chaleurs (Golfo de Chaleurs). Tien kunvenis multe da indianoj, kiuj boatis per arbŝelaj kanuoj. Ili estis Mikmakoj. Ili interŝanĝis varojn: peltojn kontraŭ aĵoj el fero, el vitraĵetoj kaj ruĝaj ĉapeloj. Ili donacis eĉ siajn vestojn kaj poste dancis tute nudaj.
Tie, en la nuna Gaspegio - Magdalena Insularo, sur monteto, Cartier starigis krucon je 10 metroj alta. Tio okazis la 24-an de Julio 1534. Li ornamis ĝin per tri lilioj kaj grifelis Vive le roy de France ! ( Vivu la reĝo de Francujo!). Kopio de tiu kruco staras sur rokego en la enfluejo de Rance.
La vorto gaspé originas el la Mikmaka lingvo kaj signifas fino de Tero.
La estro de la Irokezoj, kiu nomiĝis Donnacona ĉeestis, komprenis la celon de la ceremonio, kaj ekkoleris. Sed kontraŭ donacoj li estis pacigita. Du el la filoj de la estro, kiuj nomiĝis Domagaja kaj Taignoagni enŝipiĝis, kaj veturis ĝis Saint-Malo por atesti al la reĝo, ke la celo de la vojaĝo estis atingita.
Sekvoj de la unua ekspedicio
Ĝi daŭris 4 monatojn kaj duono. Jacques Cartier ne trovis pasejon al Katajo, eĉ ne la eniron de la riverego Sankt-Laŭrenco. Li ne trovis riĉaĵojn. Sed li rilatis amike kun la loĝantaro de la malkovritaj landoj. Tuj post la albordiĝo al Saint-Malo, la indianoj parolis pri la mirindaĵoj de sia denaska lando, kaj la reĝo de Francujo promesis financi duan ekspedicion.
Preparado de la dua ekspedicio
La 30-an de Oktobro 1534, Philippe Chabot ordonis " au capitaine et pilote maître Jacques Cartier de Saint-Malo...conduire trois navires équipés pour quinze mois... terres à découvrir " (Traduko: la kapitanon kaj piloton Mastro Jacques Cartier de Saint-Malo... ekipi tri velŝipojn por pasigi 15 monatojn... malkovrontaj landoj).
Cartier ekipis tri velŝipojn. Ili nomiĝis Grande-Hermine, Petite-Hermine kaj Emerillon, pro la ermeno, kiu estas la emblemo de Bretonujo. Emerillon estis tre eta ŝipo. Ĝi kapablus transiri Atlantikon sed ankaŭ laŭiri longe la mallarĝaj riveroj. Cartier dungis 110 maristojn, plurajn nobelojn, du pastrojn, unu kirurgon kaj unu apotekiston. La du indianoj Domagaja kaj Taignoagni nun kapablis paroli france kaj do, kapablos traduki la lingvojn.
La 16-an de Majo, festotago de Pentekosto, la ŝipanaro iris al la preĝejo por konfesi kaj ricevi la benon de la episkopo. En la katedralo de Saint-Malo, estas videbla la slabo, sur kiu Cartier genuiĝis tiun tagon.
La 19-an de Majo okazis la tagfesto de Sankta Ivo, patrono de la bretonoj, kaj estis favora la vento. La ŝipoj ekvelis.
Malkovro de la riverego Sankt-Laŭrenco
La 7-an de Julio, Grande-Hermine albordigis Rochers-aux-oiseaux (nuna insulo Funk) por provizi pri viando.
La 10-an de Aŭgusto Cartier skribis pri la golfo "nous trouvasmes une moult belle et grande baye, plaine d’ysles et bonnes entrees" (Traduko «ni trovis ege belan kaj grandan golfon, plenan je insuloj kaj bonaj eniroj»). Li nomis la golfon Golfo Sankt-Laŭrenco pro la tagfesto de tiu sanktulo.
Poste ili alvenis je la enfluejo de la rivero Saguenay, kiu kondukis al lando plena je riĉaĵoj. La vorto Saguenay signifas en indiana lingvo la loko el kiu eliras akvo. La legendo pri tiu lando estis rakontita de Donnacona. Bedaŭrinde, necesus barkoj por iri almonten. Cartier komprenos poste, en la tria ekspedicio, ke prefereblos atingi tiun regionon per alia rivero almonte de Hochelaga, nome la rivero Otavo.
Malkovro de Stadacona, la estonta Kebeko
En la vilaĝo nomita Stadacona, (nuntempa Kebeko), la estro de la vilaĝo, nome Donnacona, ĝojis revidi siajn du filojn. Kiam Donnacona parolis pri sia vilaĝo, li pronuncis la vorton Kanata, sed Cartier opiniis, ke temis pri la nomo de la vilaĝo. De tio devenas la nomo de la lando Kanado. La vorto Stadacona originas el la lingvo de Algonkinoj kaj signifas kruda deklivo.
La 19-an de Septembro 1535, dum cent homoj restis por konstrui domojn kaj ĉirkaŭan palisaron, 50 aliaj ekvelis kun Emerillon. La vojaĝo senĝene pasis. La loĝantaro de la preterpasintaj vilaĝoj donacis peltojn kontraŭ kolĉenoj aŭ ĉapeloj. La pejzaĝoj estis mirindaj.
La 28-an de septembro, ili alvenis je lagego, nun nomata Lago Saint-Pierre. Sed ne plu eblis antaŭeniri per Emerillon pro malalta akvo. Ili do boatis per ŝalupoj almonten.
Malkovro de Hochelaga, la estonta Montrealo
Kaj fine, la 2-an de Oktobro, ili albordiĝis en la regiono de Hochelaga. Mil indianoj venis por bonvenigi ilin borde de la rivero, kaj kondukis Cartier kaj 20 maristojn ĝis sia vilaĝo, 8 kilometrojn internen de la teroj. Ili trairis ebenaĵon kovrita de maizo kaj iom fore elstaris monteto, kiun Cartier nomis Mont-Royal (la nuntempa Montrealo). "''Nous nommasmes la dicte montaigne le mont Royal." (Ni nomis tiun monton la Reĝa Monto, mont Royal, el kio Montrealo.
La rondforma vilaĝo situis piede de la monteto. Ĝi estis ĉirkaŭita per du lignaj palisaroj. Interne staris 50 longaj domoj kun ronda tegmento el arbŝelo. De la pinto de la monteto, ili povis vidi la tutan valon de Sankt-laŭrenco. La estro de la Irokezoj klarigis, ke eblis ankoraŭ plisupren boati laŭ la rivero kaj, trans tri rapidfluoj, lagegon post tri lunmonatoj. Laŭ la diroj de la indianoj, almonte troviĝas oro, sed ankaŭ malamikoj agojuda, probable Algonkinoj.
En Hochelaga Cartier plantis sian trian krucon, nome de la reĝo de Francujo.
Vintro en Stadacone
Cartier decidis reveni por pasigi la vintron en Stadacone je la fortika vilaĝo, kiun li konstruigis. Tie situas nun la Parko Cartier-Brebeuf. Sed tre frue, ekde Novembro, la ŝiparo komprenis, ke ili ne antaŭvidis tiel malvarman klimaton. Nek sufiĉe da varmaj vestaĵoj, nek sufiĉe da viandoj ili provizis. Kaj baldaŭ ili malsaniĝis pro skorbuto, pro manko je freŝa nutraĵo enhavanta vitaminon C. Ankaŭ la filo de Donnacona malsaniĝis. Danke al infuzaĵo de folioj de okcidenta tujo (Thuja occidentalis), ili resaniĝis.
Reiro al Francujo
Frue printempe, estis planita, ke Donnacona kaj sep aliaj indianoj iros al Francujo por paroli pri la reĝlando de Saguenay, regiono plena je oro. Estis promesita, ke ili revenos la postan jaron.
La 6-an de Majo, nur du ŝipoj ekvelis. Jacques Cartier forlasis Petite Hermine, pro manko de maristoj. La 3-an de Junio, ili abordiĝis la insulojn Sankta-Piero kaj Mikelono. Memore al tio, sur la flago de Sankta-Piero kaj Mikelono estas desegnita Grande-Hermine. La 16-an de Julio ili albordiĝis al Saint-Malo
Sekvoj de la dua ekspedicio
Cartier malkovris, ke Novlando estis insulo kaj li pruvis, ke la riverego estis navigebla laŭlonge de pli ol 700 kilometroj. Li konfirmis la posedaĵon de la franca teritorio per tiu tria kruco. Li komprenis, ke tiu grundo estas tre fekunda, li antaŭvidis eblan kolonion. Li ankaŭ certis ke la indianoj estis pretaj agnoski la Romkatolikan Eklezion. Li konsideris tiun popolon, kiel amikon, kaj li provis kompreni ties ligvon kaj morojn. Li skribis la signifon de multaj indianaj vortoj, 109 entute.
Sed en Francujo neniu interesiĝis pri la malkovroj de novaj landoj, ĉar Francisko la 1-a, militis kontraŭ Karlo la 5-a kaj ne plu zorgis pri tiuj ekspedicioj. Tamen la 18-an de Junio 1538, la papo decidis pacperiodon de 10 jaroj kaj Francisko la 1-a planis novan ekspedicion.
Preparado de la tria ekspedicio
Cartier planis transiri akvofalojn, ekspluati minojn, eble batali kontraŭ malamikoj. Necesis do dungi metiistojn, lignaĵistojn, masonistojn, arbohakistojn, ŝnurfabrikistojn, plugistojn... entute preskaŭ 400 personojn. Laŭ la projekto, eta kolonio estos uzata kiel elirbazo al pli longaj ekspedicioj interne de la lando.
La celo devis nepre esti nur religia, laŭ la diro de la reĝo «por la disvastigado de nia katolika kredo». Se ne tiel estis, Karolo la 5-a petos de la papo, ke li malpermesos tion. Fakte Francisko la 1-a bezonis oron kaj arĝenton.
Disvolviĝo de la tria ekspedicio
La 23-an de Aŭgusto 1541, la kvin ŝipoj albordiĝis al Stadacone. La nova estro Agona bonvenigis ilin.
Laŭlonge de la rivero Cap-Rouge, kvar kilometrojn almonte, sur monteto, Cartier konstruigis lignan fortikaĵeton por pasigi la vintron. Tie kreskis kverkoj, aceroj, cedroj, betuloj kaj hanneda, nome la blankaj cedroj, kiuj kuracas skorbuton. Estis planita, ke tiu fortikaĵo protektos alian, kiu estos konstruita borde de la rivero. La fortikaĵo estis nomita Charlesbourg-Royal, honore al Karlo la 2-a de Orleano, nome la tria filo de Francisko la 1-a. Sed Cartier estis maltrankvila pro la fakto, ke Roberval ne ankoraŭ prenumis rendevuon. La 2-an de Septembro, li do ekveligis du velŝipojn la Saint-Brieuc kaj la Georges al Francujo por rilati pri lia situacio.
Kaj la kolonianoj tuj plugis la grundon, konstruis la fortikaĵon. Sur akra deklivo, ili trovis ŝtonojn, kiuj brilis same kiel diamantoj. Piede de la monteto, ili trovis "minejon de la plej bona fero" kaj borde de la rivero, foliojn de oro tiel dikaj kiel ungoj. Cartier kaj la ŝiparo ne dubis, ke ili malkovris oron, diamantojn kaj feron. Li nomis tiun lokon Cap-Diamant. ILi plenigis 11 barelojn per folioj de oro kaj juvelŝtonoj.
Tamen, antaŭ ol reven-elŝipiri al Francujo, Jacques Cartier decidis kontroli ĉu pravaj estas la indianaj onidiroj pri oro en la regiono de Saguenay. Li bone sciis, ke tiu ekspedicio ne povos okazi antaŭ la posta printempo sed li deziris esplori la vojon antaŭ la vintro. En Charlesbourg restis lia bofrato Guyon de Granches. Cartier kaj kelkaj nobeloj kaj maristoj, per du barkoj, supreniris la riveregon. Kun 6 indianoj li provis transiri du el la rapidfluoj de Lachine, sed prokrastis transiri la ceterajn pro manko de materialo.
Ili do revenis al Stadacone por pasigi la vintron. Sed la rilatoj kun la indianoj pli kaj pli malboniĝis kaj 35 homoj estis mortigitaj de la indianoj dum la vintro. Estis urĝa reiri al Francujo. La 16-an de Aprilo, Roberval kaj Cartier renkontiĝis je Sankt-Johano en Novlando. Roberval ordonis al Cartier reiri al Charlesbourg, sed li rifuzis. Fakte Cartier ne amis Roberval pro ties kruelaj manieroj kontraŭ la ŝipanaro. Tio tamen aperis kiel grava eraro por la estonta kolonio, ĉar pro tiu malĉeesto, la ekspedicio de Roberval fiaskis.
Sekvoj de la tria ekspedicio
Fakte, la ŝtonoj estis nur kvarco kaj la oro pirito. De tiu tempo, la korteganoj de la reĝo kutimis diri «falsita kiel la diamantoj de Kanado!». Sed en Saint-Malo neniu mokis pri li kaj ĉiuj afable salutis lin.
Pli ol 50 jaroj poste, Champlain finos la esploradon de Kanado kaj fondos Kebekon en Nova Francio.
Pro seniluziiĝo, la reĝo seninteresiĝis pri Kanado, kaj ankaŭ pro la fakto, ke ekde 1542 rekomencis la milito inter Hispanujo kaj Francujo.
Fino de la vivo
Jacques Cartier emeritiĝis en sia kastelo de Limoëlou apud Saint-Malo kun sia edzino Catherine. Li preparis la vojon por estontaj esploristoj, ĉar li skribis pri siaj vojaĝoj. Li helpis multajn pilotojn desegni mapojn. En 1550 li konsilis Sebastian Caboto.
François Rabelais vizitis lin por eklerni kelkajn marvortojn. Tiu verkisto de Pantagruel tralegis la rakontojn de la vojaĝoj, kaj plurfoje aludis pri kelkaj eventoj.
Cartier mortis pro pesto la 1-a de septembro 1557, kaj estis entombigita en la katedralo Saint-Vincent de Saint-Malo. Lia edzino mortis 15 jarojn poste. Li ne havis infanojn, sed estis elektita kiel baptopatro de 73 infanoj de Saint-Malo!
Pro la malkovro de homoj laŭ aspekte tute malsamaj, nova pensmaniero aperis pri la temo de la nobla sovaĝulo. Cu Paradizo aŭ ĉu Infero estis tiuj landoj, kie homoj vivis tute nudaj? Ĉu tiuj sovaĝuloj estis bonaj aŭ malbonaj? Michel de Montaigne, Rousseau kaj filozofoj de Renesanco verkis pri tiu temo. Kaj en la estonteco tiu afero ludos gravan rolon en la progreso de la lukto por la egaleco de ĉiuj homoj.
La verkaĵo de Jacques Cartier
La rakonto pri la unua vojaĝo estis tradukita de Giovanni Battista Ramusio kaj eldonita en 1556 en Venecio, el tiu lingvo tradukita france kaj eldonita en Rouen en 1598. La kopio de la manuskripta verkaĵo estis eldonita en Parizo en 1867.
Pri la dua vojaĝo la Nacia Biblioteko de Francio havas tri manuskriptojn, sed neniu scias kio estas la originala teksto. Ekde 1863, en la Brita Muzeo, estis verkaĵo «Brief Récit» eldonita en 1545 kaj konsiderata kiel la originala teksto.
La verkaĵo pri la tria vojaĝo estis trovita en Parizo en 1583, sed poste malaperis. Ĝi tamen estis tradukita angle kaj eldonita en 1600.
La malkovro de tiu nordokcidenta pasejo
En 1490 la marnavigisto Giovanni Caboto esprimis la hipotezon de nordokcidenta pasejo.
Fine la esploristo Roald Amundsen sukcesis trovi ĝin, sed jam en la 20-a jarcento, nome inter 1903 et 1906.
Imre Németh (ministro)
Imre Németh [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo Németh Imre estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, agronomo, inĝeniero.
Imre Németh  naskiĝis la  1955 en Vasvár.
Biografio
Imre Németh akiris diplomon en agrikultura altlernejo en Gödöllő, poste li akiris plian inĝenieran diplomon en 1979, fine li doktoriĝis en 1985. Li aliĝis al la komunistoj en 1985. Post la dua diplomo li eklaboris en ministerio pri agrikulturo kaj nutro, post jaroj li ricevis partiajn taskojn aŭ li havis postenojn en la departementa administrado. Li estis parlamenta deputito inter 1998 kaj 2002, poste li estis ministro pri agrikulturo kaj provincoevoluo ĝis 2005. Li havas edzinon, kiu naskis unufoje.
Grizdorsa tajlorbirdo
La Grizdorsa tajlorbirdo (Orthotomus derbianus) estas kantobirdo de la familio de Cistikoledoj (iam lokata en Silviedoj) troviĝanta en tropika Azio. Ĝi apartenas al genro de Ortotomoj kiu estas populara pro konstruo de nesto per kudro de folioj kiel lulilo por la nesto.
Ĝi troviĝas nur kiel endemio en Filipinoj.
Ĝi esta specio simila al aliaj de la sama genro ekzemple kun olivverdecaj flugiloj, sed ankaŭ kun griza dorso, malkutima en la genro kaj kio nomigas la specion, ankaŭ griza kolareo, kiel ĉe la Brunkapa tajlorbirdo, sed multe pli larĝa, kaj etenda al gorĝo, kiu ĉe aliaj specioj estas blanka, kaj al la tuta ventro, kiu estas pli hela ĉe aliaj specioj. La kapo estas tutbruna kiel ĉe la menciita Brunkapa tajlorbirdo kaj ankaŭ la iriso estas bruna, iom pli hela aŭ brunoliveca. Ankaŭ la vosto estas iom bruna. La beko estas tre longa.
Armenoj en Irako
La historio de la armenoj en Irako estas dokumentita ekde malfruaj babilonaj tempoj. La riveroj Tigriso kaj Eŭfrato ambaŭ havas siajn fontojn en la Armena Altebenaĵo, tial, la lando Irako kaj la lando Armenio ĉiam estis ligitaj. Hodiaŭ oni kalkulas, ke ĉirkaŭ 10.000–15.000 armenoj loĝas en Irako, kun komunumoj en Bagdado, Mosulo, Basra, Kirkuk, Bakubah, Dohuk, Zaĥo kaj Avzrog. La armenoj konsistigas la duan plej grandan nur kristanan etnon en la lando, post la indiĝenaj asirianoj.
Historio
La historio de la armenoj en Irako estas dokumentita ekde malfruaj babilonaj tempoj. Tamen, la ĝeneralaj radikoj de la nuntempa armena komunumo en Irako povas esti plejparte spuritaj al la devigita translokado de ŝaho Abas de la armenoj al Irano en 1604, el kiuj kelkaj poste ekloĝis en Irako. . Pliaj 25.000 armenoj alvenis al Irako dum la komenco de la 20a jarcento dum ili fuĝis de la persekutado de la Armena genocido. Ili establis lernejojn, sportajn kaj kulturajn klubojn, kaj politikajn kaj religiajn instituciojn en urbaj centroj tra la tuta larĝo de Irako.
Dum la 1980-aj jaroj, la armena komunumo prosperis kiel rezulto de la modernigaj klopodoj de prezidanto Sadam Husejn, ĉar ĝi daŭre rekonstruis siajn kulturajn instituciojn kaj eĉ konsekris imponan katedralon en Bagdado. Saddam retenis multajn armenojn inter sia persona akompanantaro: lia vartistino estis iraka-armena, kune kun unu el liaj korpogardistoj, lia juvelisto, tajloro kaj dommastrino. Unu el liaj amantinoj estis Juliet N. Gurĝjan. La armenoj profitis sub la sekularisma regado de la partio Baath, kiu forte subpremis la islamismajn fortojn precipe la ŝijaismajn irakajn elementojn, kiuj poste leviĝus kontraŭ Sadam. La armenoj ankaŭ ne subtenis iun ajn en la opozicio, do la reĝimo de Husejn fidis sian lojalecon kaj sekve donis al ili multajn rajtojn. Dum Kristnasko, Sadam Husejn ordonis porti grandan kvanton da floroj al la armena preĝejo de Bagdado.
Armenoj kaj politika situacio
Post la lanĉo de la dua iraka kampanjo, pli ol 3 000 armenoj forlasis la landon, diris estro de Nacia Administrado de Armenoj en Irako Parujr Hakopjan. "Kvar jarojn pasis de la lanĉo de milita kampanjo en Irako fare de koaliciaj trupoj. Kaj mi konfirmas kun certeco, ke la nombro de la armenaj enmigrintoj eksterlanden ne superas ĉi tiun markon", li rimarkis. Sinjoro Hakopjan diris, ke antaŭ kvar jaroj estis 18 000 armenoj en Irako kaj nun nur 15 000 el ili loĝas en la lando. Ĝenerale dum la pasintaj 4 jaroj 1.500 armenoj enmigris al Sirio, ĉirkaŭ 1.000 alvenis en Armenion kaj ĉirkaŭ 500 foriris al Jordanio ", li substrekis.
Multaj armenoj militservis dum la okjara milito kun Irano kaj la milito en la Persa Golfo. Pli ol 130 de Zaĥo (urbo kun armena loĝantaro 1.500-forta) estis mortigitaj en la konflikto kun Irano dum tri aliaj, ankaŭ de Zaĥo, estis mortigitaj en koaliciaj aviadilaj atakoj en Kuvajto, Basra kaj Mosulo. Civilaj viktimoj post la Golfa Milito, post la ribelo de la kurdoj, inkludis kvar armenajn bebojn kiuj mortis en batalado proksime de la turka limo.
Invado de Irako
Kun la invado de Irako en 2003, la situacio por la armenoj en Irako plimalboniĝis konsiderinde. La armenoj estis submetitaj al mortigoj kaj monpagado por elaĉeto. Multaj armenoj enmigris al aliaj sudokcident-aziaj landoj (precipe Sirio kaj Libano), Eŭropo, Usono, Kanado kaj Aŭstralio. Armenaj preĝejoj ankaŭ estis celo de bombadoj fare de miliciaj grupoj.
En oktobro 2007, du armenaj virinoj en Irako estis mortigitaj de la aŭstraliaj entreprenistoj pri privata sekureco, Unity Resources Group, en distrikto Almasbah en Bagdado.
La armena gajninto de la konkurso de Miss Irako kaŝis sin pro timo esti celata de islamaj batalantoj .
Sendado de armenaj trupoj
Armenio partoprenis la klopodojn de la usona gvidata koalicio sendante grupon de 46 nemilitistaj personoj, inkluzive de 30 kamionistoj, 10 spertuloj pri bombodetonado, tri kuracistoj kaj tri oficiroj. Ili servis sub la pola komando en la urbo Karbalo kaj la proksima urbo Hilla.
En oktobro 2008, Armenio finis sian modestan ĉeeston en Irako, citante plibonigitan sekurecon kaj la daŭrantan retiriĝon de multe pli granda pola armea kontingento, kiu kontrolis armenajn trupojn senditajn en la lando.
Aleksandro Pavloviĉ Lidov
Aleksandro Pavloviĉ Lidovo (Александр Павлович Лидов) estis rusa kemia teknologo, inĝeniero kaj profesoro en la Instituto pri Teknologio de Ĥarkivo. Li estis unu el la unuaj rusaj esploristoj en la kampo de la tekstila tinkturado per organikaj kolorigiloj en la fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento.
Li estas konsiderata la fondinto de la vivmediaj tendencoj rilate al kemia inĝenierado. Dum pli ol 30-jaroj da sciencaj aktivecoj, Aleksandro Lidovo kombinis laborojn en la fakoj de la organika kemio, tiaj kiaj pentrado, kalikotoj, produktado kaj distribuado de oleoj, seka lignodistilado, ledotanado, glufabrikado, produktado de stearata acido, ktp.
La sciencisto estas pioniro en la esploro de traktado de reziduaj akvoj. Aparte, li perfektigis kaj aprobis en la Rusa Imperio de Vitaliy Grigorieviĉ Klopin (1890-1950) la departementon pri farbado en toksajn kategoriojn por la homaj kondiĉoj. Krom tio, li starigis la fundamentojn de la ekologiaj konceptoj pri kemia teknologio en la praktikan Instituton pri Teknologio de Ĥarkivo.
Biografio
Li diplomiĝis en 1870 en la 2-a Moskva Gimnazio, kaj eniris en la natura departemento de la Fakultato pri Fiziko kaj Matematiko de la Universitato de Moskvo, kaj en la dua jaro li translokiĝis al la Kemia Departemento de la Instituto pri Teknologio de Sankt-Peterburgo.
Armenoj en Irako
Religio
Armenoj en Irako estas plejparte membroj de la Armena Apostola Eklezio aŭ de la Armena Katolika Eklezio.
Aleksandro Pavloviĉ Lidov
Biografio
Post gradiĝi en 1877, li komencis labori kiel inspektoro kaj profesoro pri fiziko kaj kemio en la privata sekundara teknika lernejo de Maltseva, en Ludinovo, Kaluga provinco. Inter 1879 kaj 1889, li servis kiel kemiisto (parto de la periodo ankaŭ kiel direktoro) de eta kemia instalaĵo organizita de A. I. Baranov en la Aleksandra distrikto de la provinco Vladimiro.
Poste li transiĝis al la posteno kiel asocia profesoro pri kemia teknologio de la Instituto pri Teknologio de Ĥarkivo. Pli malfrue li fondis la Departementon pri Kemia Teknologio (kiu poste iĝus Fakultato pri Teknologio de Organikaj Substancoj ĉe la Nacia Teknika Universitato de la Politeknika Instituto de Ĥarkivo)