cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muzeo Omero
Muzeo Omero kaj Esperanto
La ideo por palpsensa muzeo ekestis kiam Aldo Grassini, mem blindulo kaj esperantisto  kaj lia edzino post longa migrado tra la mondo penis trovi la ĝojon ĝoji la belecon de artoj tuŝante la artaĵojn, sed ofte seniluziiĝis pro oftaj malpermesoj. Li klarigis ke ili kune devis “batali” ok jarojn (1985-1989 kiam Aldo estis nacia konsiliano de la itala blindula Unio (UIC-Unione Italiana Ciechi) por finfine obteni permeson kaj helpon por malfermi “tuŝmuzeon” kun la celo promocii la integriĝon de la homoj kun vidlimigoj.  La muzeo montras al ili famajn ĉefverkojn, kiujn ĉiuj konas, vidinte ilin multfoje sur fotoj, sed por blinduloj ne estas facile tuŝi ilin : ne eblas por ili viziti ĉiujn muzeojn kaj lokojn tra la mondo. Blinduloj ne havas mesaĝon al la kutima skribaĵo: „Ne tuŝu” kaj ne povas trapenetri per manoj vitrajn barilojn. Laŭ ĝia iniciatino, en la muzeo Omero tiaj problemoj tute ne ekzistas : statuoj staras sur siaj belaj piedestaloj kaj disponeblas ankaŭ moveblaj ŝtuparetoj, kiuj ebligas ĉefe al blindaj vizitantoj supreniri por esplori la plej altajn partojn . Kelkaj informslipoj estas en Esperanto.
Informoj en Esperanto
La muzeo havas ankaŭ paperajn informfoliojn en deko da lingvoj inkluzive de Esperanto. Eblas aranĝi gvidatajn vizitojn en Esperanto.
La kolekto
La riĉa kolekto kiu konsistas el almenaŭ 150 originaldimensiaj kopioj de antikvaj kaj modernaj skulptaĵoj, samkiel modeloj de famaj konstruaĵoj troviĝas sur la dua kaj tria etaĝo de la tutgranda konstruaĵo en kiu situas la muzeo : Lazzaretto di Ancona ankaŭ konata sub la nomo Mole Vanvitelliana.
En pluraj salonegoj sur la dua etaĝo de la muzeo troviĝas muldkopioj de famaj skulptaĵoj kiel ekzemple tiu de Νίκη τῆς Σαμοθράκης (Venkantino de Samotrako), Pietà (Pietato de Mikelanĝelo), la Diskoĵetanto, la sens-instiga ekrido de la itala venuso Melosa Venuso de Canova ktp), altvaloraj arkeologiaj trovaĵoj, sed ankaŭ originalaj verkoj de arto de la 20a iarcento kaj de nuntempaj artistoj . Tiuj skulptaĵoj, kiujn tie ĉiuj rajtas rigardi, estis ĉefe faritaj por ke ilin tuŝu speciala publiko: blinduloj kaj malbonvidantoj.
Sur alia etaĝo tronas grandaj maketoj de kelkaj belegaj konstruaĵoj : Lazzaretto di Ancona (Lazareto de Ankono), la baziliko de Sankta Petro en Romo, la katedraloj de Ankono, de Florenco kaj de Chartres, la Panteono en Romo, la Partenono en Ateno, ktp kun ĉiuj detaloj perfekte faritaj laŭskale.
Detala priskribo de la ekspozicia vojo legeblas sur la muzea retejo. La muzeo ankaŭ havas vojaĝantan sekcion kaj ekzistas planoj por apleksigi la kolekton kun pliaj 150 artaĵoj en noviga, plursensa kaj teknologie avangarda maniero.
La ekspozicio
La kolekto estas alirebla kaj uzebla en taktila maniero helpe de priskriboj en grandaj nigraj brajlo-karakteroj kaj aliaj helpiloj.
Por akceli alproksimiĝon de blindula mondo kaj danke al ĝia multjara sperto, la muzeo sukcesas organizi multajn edukajn agadojn por lernejoj, gvidatajn vizitojn por familioj kaj grupoj, sed ankaŭ atelierojn pri temoj de taktila edukado kaj nuntempa arto.
Muzea spaco
La muzeo troviĝas en renovigita spaco en la antikva Lazareto de Ancona. Ĝi estas noviga spaco por lerni pri arto tra la mirinda perspektivo de mana tuŝado.
La muzeo disponas pri vendejo, konferencejo kaj riĉa dokumentejo, malfermita por fari esplorojn. Ĝi estas specialigita en la kampoj de speciala pedagogio kaj alireblo de museaj aktivecoj por personoj kun iuj limigoj. La muzeo ankaŭ mem eldonas publikaĵojn pri la temo. Kun ekspozicioj, kulturaj eventoj, konferencoj, konsultoj, projektoj, seminarioj, kunlaboraj kaj kulturaj interŝanĝoj en Italio kaj eksterlande la kultura promociado de la muzeo estas intensa. Ĉiujare venas plurdekmiloj da vizitantoj kies granda plimulto konsistis el vidantoj, kiuj venis tute memstare por ĝui nekonatajn emociojn. Ekzistas ankaŭ similspeca muzeo en Madrido.
Praktikaj informoj :
La eniro estas senpaga. Ĉiuj aliaj informoj troveblas ankaŭ en Esperanto sur la oficiala retejo de la muzeo.
Fonto
Noto: tiu ĉi artikolo estas parte bazita sur traduko de la sama artikolo en la itala vikipedia versio je la 30a decembro 2017.
Rafael del Riego
Rafael del RIEGO (komplete: Rafael del Riego y Flórez) (9-a de aprilo 1784 - 7-a de novembro 1823) estis hispana generalo kaj liberala politikisto.
Riego estis naskita je la 9-a de aprilo 1784 (laŭ alia fonto je la 24-a de novembro 1785) en Santa María de Tuñas en Asturio. Post ĉeesto en la Universitato de Oviedo en 1807, li iris al Madrido, kie li rekrutiĝis en la armeo. Je 1808, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, li estis kaptita de la francoj kaj enkarcerigita en Eskorialo, el kie li finfine eskapis.
Je la 1-a de novembro 1808 li partoprenis en la Batalo ĉe Espinosa de los Monteros, dum kiu li denove iĝis prizonulo. Post tri tagoj li estis sendita al Francio kaj fine liberigita. Li vojaĝadis tra Anglio kaj Germanio, revenis 1814 al Hispanio kaj re-eniris la armeon en la rango de ĉef-leŭtenanto.
Dum 6 jaroj de absolutismo dum la regado de la reĝo Ferdinando la 7-a, li partoprenis en konspiro de la framasonoj kaj liberalistoj kontraŭ la reĝo. En la jaro 1819 la reĝo formis 10 batalionojn por batalo kontraŭ la ribeloj en Sudameriko. Riego iĝis komandanto de la asturia bataliono. Tamen, post la alveno al Kadizo, li komencis ribelon je la 1-a de januaro de 1820, kaj petis la restarigon de la Konstitucio de la jaro 1812, la unua demokrata konstitucio en Hispanio, kiu estis forigita de la reĝo. Post pozitivaj aliĝoj de aliaj generaloj, la reĝo cedis kaj tiam komenciĝis la liberala regado.
La nova progresista registaro nomumis Riegon kampomarŝalo kaj kapitanĝeneralo de Galegio. En 1821 oni lin translokigis al Aragono. La 18-an de junio li edzigis sian kuzinon Teresa del Riego y Bustillos. Je la 4-a de septembro samjara, okaze de respublikana ribelo, li estis akuzita je respublikanismo, kaj enkarcerigita. Tamen, lia populareco kreskis, kaj en 1822 li estis elektita en la Kortumoj (Parlamento), kaj liberigita.
En decembro 1822, en la Kongreso de Verona, la landoj de la Sankta Alianco decidis ke respublikana reĝimo en Hispanio estus risko por la stabileco en Eŭropo, kaj decidis revenigi la absolutisman monarĥion. Je la 7-a de aprilo de 1823 franca armeo trairis la Pireneojn. Riego ekkomandis la 3-an Armeon, kaj rezistis la invadantojn. Tamen, en septembro li estis perfidita, kaj malliberigita en la urbo Arquillos (Provinco Ĥaeno). Li estis juĝita en Madrido, akuzita je perfido, kaj kulpigita. La 7-an de novembro de 1823 Rafael del Riego estis pendumita en la madrida placo Cebada.
Riego fariĝis la simbolo de la liberalismo kaj de la respublikistoj en Hispanio. Himno de Riego, kantaĵo honore al Riego estis la himno de la Dua Hispana Respubliko (1931-1939). Nun lia portreto estas montrata en la sidejo de la hispana parlamento.
8013 Gordonmoore
8013 Gordonmoore estas tre malgranda amora asteroido, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
La taksado de ĝia diametro je 2,3 km estas bazita sur la hipotezo, ke ĝia albedo estus de 0,15.
Ĝi estas marsrenkonta kaj teknike terrenkonta asteroido, kvankam ĝia orbito ne krucas tiun de Tero: la plej malgrada distanco inter ĝia orbitoj kaj tiu de Tero estas 0,245294 astronomia unuo (36,695 milionoj da km).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona industriestro Gordon Moore, dumviva kontribuanto al kaj subtenanto de la edukado, esplorado kaj teknologio, fama pro lia revolucia vido pri la estonteco de la komputiloj kun la leĝo de Moore.
Antverpena lingvo
La antverpena estas regiona lingvo parolata ĉefe en la urbo Antverpeno kaj en la samnoma provinco. Ĝi havas tre fortajn komunajn trajtojn kun la germana lingvo. Ĝi apartenas al la brabantaj lingvoj, sed tamen estas tre klare distingebla de la aliaj brabantaj malaltfrankaj regionaj lingvoj (kiel la holanda kaj limburga lingvoj), pro parte alia gramatiko kaj prononcado. La antverpena, same kiel la limburga lingvo ne estas konsiderata dialekto de la nederlanda, ĉar ĝi ne estas ido de ĝi. Male, la nederlanda estas ido de kelkaj nun ankoraŭ vivantaj regionaj lingvoj. La antverpena havas 22 diversajn vokalojn kaj diftongojn, pli ol iu ajn alia okcident-eŭropa lingvo: a, aa, ae, e, ŝvao, ee, i, ie, o, oo, u, uu, ù, oe, ö, eu, au/ou, ei/ij, ui, eê, iê, oê.
a, aa kaj ae
Ekzistas tri formoj de a: la mallonga a, la skandinavia a kaj la franca a. La mallonga a aperas en vortoj kiel lamp (eo: lampo; nl: lamp), kat (eo: kato; nl: kat) kaj frak (eo: jako; nl: jas). Ĝi estas prononcata kiel la franca vorto à. La skandinavia a troviĝas en la mezo de la nederlandaj a kaj o kaj aperas en vortoj kiel baard (eo: barbo; nl: baard), maan (eo: luno; nl: maan) kaj traag (eo: malrapida/malrapide; nl: traag). La franca a ne nur aperas en francdevenaj vortoj, sed ankaŭ en tipe antverpenaj kiel waerm (eo: varma/varme; nl: warm), daense (eo: danci; nl: dansen) kaj Aentwaerpe (eo: Antverpeno; nl: Antwerpen). Ĝi estas prononcata kiel la a en la franca vorto gare.
e kaj ee
Ankaŭ de la e ekzistas tri formoj: la mallonga, la longa kaj la ŝvao. La mallonga aperas ekzemple en la dua silabo de ferket (eo: forko; nl: vork) kaj estas prononcata kiel en la nederlanda vorto bed. Antaŭ la konsonanto l ĝi tamen similas pli al tre mallonga ei en la nederlanda vorto ei. La ŝvao aperas en la unua silabo de ferket kaj estas prononcata kiel en la nederlanda vorto de. La longa e estas tre simila al la nederlanda ee, ekzemple en meer (eo: lago; nl: meer) aŭ speer (eo: lanco; nl: speer).
i kaj ie
La mallonga i aperas en la vortoj vis (eo:fiŝo; nl: vis), frit (eo: frito: nl: friet) kaj vrind (eo: amiko; nl: vriend) kaj estas prononcata kiel la nederlanda ie en lied, sed multe pli mallonge. La longan i oni renkontas en la vortoj bier (eo: biero; nl: bier) kaj vies (eo: malpura; nl: vies) kaj estas pli fermita ol la nederlanda ie en bier.
o kaj oo
La mallonga o preskaŭ egalas en la nederlanda mallonga o. Ekzemploj: mor (eo: sed; nl: maar), koffe (eo: kaf; nl: koffie), ik gon (eo: mi iras; nl: ik ga). La longa o troviĝas inter la nederlandaj longa o kaj ou, simila al la sono de la angla vorto low: school (eo: lernejo; nl: school), siroop (eo: siropo; nl: stroop), tore (eo: turo; nl: toren).
u kaj uu
La mallonga u estas prononcata kiel en la franca vorto vu kaj aperas en vortoj kiel zjust (eo: ĝuste; nl: juist), kus (eo: kiso; nl: kus) kaj mug (eo: kulo; nl: mug). La longa u estas prononcata simile al la eu en la nederlanda deur. Ekzemple: muug (eo: laca; nl: moe), vruug (eo: frua; nl: vroeg) kaj bruur (eo: frato; nl: broer).
oe kaj ù
La longa sono oe estas prononcata kiel en la nederlanda boer aŭ en la germana Ruhr. Ekzemploj estas knoesels (eo: maleoloj; nl: enkels), voete (eo: piedoj; nl: voeten), smoel (eo: vizaĝo; nl: gezicht). La mallonga sono ù aperas en vortoj kiel sùp (eo: supo; nl: soep), ùnger (eo: malsato; nl: honger) kaj ùp (eo: sur; nl: op) kaj estas prononcata kiel en la germana Suppe.
eu kaj ö
La sono eu en la nederlanda ĉiam estas longa (leuk) aŭ tre longa (deur). En la antverpena estas nur mallonga kaj longa variaĵoj. Ekzemploj de la mallonga eu: mörg (eo: finkuirita; nl: gaar); plöts (eo: placo; nl: plein). Ekzemploj de la longa eu: deur (eo: pordo; nl: deur); reuk (eo: odoro; nl: reuk). La mallonga formo estas prononcata kiel en la germana können, la longa kiel en la franca freule.
au kaj ou
En la nederlanda au kaj ou estas diftongoj, en la antverpena ili estas vokaloj, kiuj tre similas al la sono de la germana Mahl. Ekzemploj: kösvrou (eo: purigistino; nl: werkster), shauwele (eo: babili; nl: babbelen), lau (eo: varmeta; nl: lauw).
Diftongoj
La antverpena konas 5 diftongojn:
Konsonantoj
La plimulto de la konsonantoj sonas kiel en la nederlanda kaj germana lingvoj. Jen la plej gravaj esceptoj:
Artikoloj
Esperanto havas nur unu artikolon (la), la nederlanda havas tri: de, het kaj een. La antverpena havas ok, kvar nedifinajn (een, e, ne kaj nen) kaj kvar difinajn (de, den, d'  kaj et).
Difinaj artikoloj
La virgenra difina artikolo (kiu rilatas al virgenraj substantivoj) estas den se la vorto, kiu sekvas, komenciĝas per vokalo, per b, d aŭ t (ekzemple den ond, den boêr, den dief, den tore) kaj de en ĉiuj aliaj okazoj (ekzemple de man, de smoel, de frak). La ingenra difina artikolo estas d'  se la vorto, kiu sekvas, komenciĝas per vokalo (ekzemple d'oma) kaj de en ĉiuj aliaj okazoj (ekzemple de bùrin, de vrou). La sengenra difina vokalo estas ĉiam et (ekzemple et biêst, et idool). En pluralo la antverpena havas nur unu difinan artikolon, kiu identas al la ingenra difina artikolo (ekzemple de tafels, d'arbeiders).
Nedifinaj artikoloj
La virgenra nedifina artikolo (kiu rilatas al virgenraj substantivoj) estas nen se la vorto, kiu sekvas, komenciĝas per vokalo, per b, d aŭ t (ekzemple nen ond, nen boêr, nen dief, nen tore) kaj ne en ĉiuj aliaj okazoj (ekzemple ne man, ne smoel, ne frak). La ingenra nedifina artikolo estas ĉiam een (ekzemple een kösvrou, een dochter). La sengenra nedifina artikolo (kiu rilatas al sengenraj substantivoj) estas een se la vorto, kiu sekvas, komenciĝas per vokalo, per b, d aŭ t (ekzemple een idool, een biêst, een doekske, een tafeltshe) kaj e en ĉiuj aliaj okazoj (ekzemple e vaereke, e maske, e fiêst). En pluralo la antverpena ne havas nedifinan artikolon, same kiel ĉiuj aliaj ĝermanaj lingvoj.
Umlaŭto
Unu el la grandaj trajtoj de la antverpena estas la umlaŭto. En la nederlanda ĝi apenaŭ ekzistas, krom el kelkaj okazoj kiel stad → steden, vallen - vellen. En la germana ĝi estas tre ofta: Baum → Bäumchen (diminutivo), kurz → kürzer (komparativo), fallen → fällt (verbo). Tiu fenomeno ekzistas tute same en la antverpena: boêm → bùmmeke (diminutivo), zwaar → zworder (komparativo) kaj kruipe → kröpt (verbo), sed kun multe pli da variaĵoj.
En la germana la umlaŭto havas kvin formojn a → ä, o → ö, u → ü, e → i kaj au → äu. En la antverpena ekzistas 13:
Ekzemplo de teksto en la antverpena
<PRE> Ik wil deze nacht in de strate verdwale, De klaenk van de stad mokt m'n ziel amoureus, Al eb ek gin geld ùm plezier te betale, Ik vind wel een vrouken iêl net en zjenereus,
Onder de glaens van de manestrale, Wörd iel onze wereld een ouwelijksbed, Goh mee nor de kroeg vol vrouwen en matroêze, Verget ùwe naam en al de rest,
Ik wil deze nacht in de strate verdwale, De klaenk van de stad mokt m'n ziel amoureus, Al eb ek gin geld ùm plezier te betale, Ik vind wel een vrouke nor m'n keus,
Eksteraj ligiloj
Retpaĝaro pri la antverpena
4004 Listʹev
4004 Listʹev estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 16-an de septembro 1971 elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa televida ĵurnalisto Vladislav Nikolajeviĉ Listjev (cirile : Владислав Николаевич Листьев, 1957–1995). Tre fama televida moderigisto, Vladislav Listjev estis murdita la. La murdisto(j)n oni neniam arestis.
Trajnkatastrofo ĉe Nimego
La trajnkatastrofo ĉe Nimego estas fervoja akcidento, ĉe kiu du pasaĝeraj trajnoj fronte koliziis. Unu el ili ne transportis pasaĝerojn. La akcidento okazis la 28-an de aŭgusto 1979 inter Viĥeno kaj Nimego. Pro la akcidento mortis 8 personoj: 7 pasaĝeroj de unu el la du trajnoj kaj unu el la du maŝinistoj. Krome vundiĝis 36 personoj, inter kiuj la kontrolisto kaj la alia maŝinisto.
Natria valerato
Natria valerato aŭ C5H9NaO2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la saloj de la valerata acido kaj natria hidroksido. Natria valerato estas blanka solidaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer. Natria valerato estas solvebla en akvo, kaj iom solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Natria valerato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
36986 Stickle
36986 Stickle estas malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 4:11 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 29-an de septembro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Angela M. Stickle, planedsciencistino ĉe la Laboratorio de Aplikata Fiziko de la Universitato Johns Hopkins. Doktorino Stickle fakiĝis en fiziko de alfrapoj kaj kineta deviigo de asteroidoj.
1056
En la jaro 1056 post Kristo okazis, interalie:
Suzzara
Suzzara estas komunumo de Italio.
Tine Van Rompuy
Tine Van Rompuy estas flegistino kaj anino de la PVDA-PTB.
Ŝi estas la fratino de Herman kaj Eric Van Rompuy.
Gisèle Halimi
Gisèle HALIMI, naskiĝinta Zeiza Gisèle Élise Taïeb (naskiĝis en La Goulette (Tunizio), mortis  en Parizo ) estis advokatino kaj franca feminista kaj politika aktivulino el tuniza origino.
Biografio
Ŝi eniris en la advokataron de Tunizo en 1949 kaj daŭrigis sian karieron de advokato en Parizo en 1956.
Ŝi edziniĝis en dua edziniĝo, kun Paul Halimi, poste en tria edziniĝo kun Claude Faux, eks-sekretario de Jean-Paul Sartre kies amikino kaj advokatino ŝi estis. Ŝi estas la patrino de Jean-Yves Halimi, advokato, de Serge Halimi, direktoro de la gazeto "Le Monde diplomatique" kaj de Emmanuel Faux, ĵurnalisto en radiostacio "Europe 1".
Forte engaĝiĝinta en plurajn aferojn, ŝi aktivis por la sendependeco de sia lando Tunizio kaj ankaŭ por Alĝerio, ŝi publike malaprobis la torturojn fare de la franca armeo kaj defendis la aktivulojn de MNA (nacia alĝeria movado) persekutitajn de la franca justico. Ŝi kunsubskribis kun Simone de Beauvoir Djamila Boupacha, libron en kiu ŝi ricevis multajn apogojn kaj la partoprenon de famaj nomoj kiel Picasso, kiu faris la portreton de « Djamila Boupacha » ornamantan la kovrilpaĝon.
Feministino, Halimi subskribis en 1971 la solenan deklaron inter 343 virinoj kiuj deklaras sin abortintaj kaj postulas la liberan aliron al kontraŭkoncipaj rimedoj kaj al la libera aborto.
Kun Simone de Beauvoir, ŝi starigis en 1971 la feminisman movadon '"Choisir" ("Elekti" la kaŭzon de la virinoj) kaj aktivis favore al la nesankcio de la aborto.
Je la proceso de Bobigny en 1972 havanta tre egan reeĥadon, ŝi defendis neplenaĝulinon abortigintan sin post seksperforto. Ŝi uzis la proceson kiel tribunon kontraŭ la leĝo de 1920 (leĝo malpermesanta la antikoncipadon kaj la aborton). Tiu proceso kontribuis al la evoluado al la leĝo Veil en 1975 pri la libervola ĉesigo de gravedeco.
Elektita al la Nacia Asembleo de 1981 ĝis 1984 ŝi amarece konstatis, ke ŝiaj projektoj ne antaŭeniras tiel, kiel ŝi dezirus kaj denuncis «bastionon de la mizogineco ». Ŝia amendo stariganta kvoton da virinoj tamen estis aprobita preskaŭ unuanime fare de la deputitoj en 1982. La malsukcesiĝo de tiu amendo fontis el la Konstitua Konsilio, kiu konsideris ĝin kiel malhelpo al la voĉdon-libereco kaj al la libera esprimo de la nacia suvereneco.
Anita Bryant
Anita Jane Bryant (naskiĝis la 25-an de marto 1940, en Barnsdall, Oklahomo) estas usona kantistino, pli konata pro la kampanjo kontraŭ la rajtoj de samseksemuloj kiun ŝi gvidis meze de la 1970-aj jaroj.
Gisèle Halimi
Aliaj projektoj
??
Referencoj
??
Forkovosta petrelo
La Forkovosta petrelo, Oceanodroma furcata, estas malgranda birdospecio de la familio de Hidrobatedoj. Ĝi nomiĝas tro simile al la Forkvosta petrelo, Oceanodroma leucorhoa, samgenra, sed oni evitu konfuzon. En la listo de "Komunlingva nomaro de eŭropaj birdoj" tiu lasta aperas laŭ tiu nomo, sed la komunaj nomoj en diversaj lingvoj kaj ĉefe en la latina scienca nomo de la Oceanodroma furcata sugestas saman nomon, kio eble solveblos per aldono aŭ nealdono de la finaĵo -o en la unua radiko.
Ĝi estas 20–23 cm longa, kun enverguro de 46 cm. Ĝi estas la ununura ŝtormopetrelo tiom griza.
En Nordameriko, ili reproduktiĝas sur insuloj de Aleutoj ĉe Alasko, Usono, kaj sur insuloj ĉe la marbordoj de Brita Kolumbio en Kanado kaj ĉe la Pacifika Nordokcidento en Usono. La Forkovosta petrelo reproduktiĝas ankaŭ sur la Kuriloj ĉe Kamĉatko. Tiu birdospecio reproduktiĝas en rokfendoj aŭ malgrandaj nestotruoj en milda tero, kie la ino demetas ununuran blankan ovon. Kiel ĉe plej petreloj, ties piediranta kapablo limiĝas al mallonga trenado al la nestotruo. Ĝi estas kolonia nestumanto.
Ili pasas la reston de la jaro ĉemare, kutime ĉe plej malvarmaj akvoj. Ili povas esti bone vidataj ĉeborde de la marbordo de Pacifiko en centra Kalifornio ĉe la flanko de Nordameriko, kaj ĝis Japanio en la flanko de Azio.
Obernheim
Obernheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Zollernalb kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Marques de Souza
Marques de Souza estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 4.068 loĝantojn en 2010.
BPP
La vorto havas plurajn signifojn:
Tri-seplatera kahelaro
En geometrio, la tri-seplatera kahelaro estas duonregula kahelaro de la hiperbola ebeno. Estas du trianguloj kaj du (seplateroj, seplateras) alterna sur ĉiu vertico. Ĝia simbolo de Schläfli estas t1{7,3}.
Vico de rilatantaj pluredroj kaj kahelaroj
La tri-seplatera kahelaro estas ero de vico de rektigitaj regulaj pluredroj kaj regulaj kahelaroj de la eŭklida kaj hiperbola ebenoj kun verticaj figuroj (3.n.3.n).
En ĉi tiu vico, la lateroj projekciiĝas en ĉefcirklojn de sfero je la pluredroj kaj en malfiniajn rektajn liniojn je la ebenaj kahelaroj.
Duala kahelaro
La duala kahelaro estas ordo-7-3 kvazaŭregula romba kahelaro, farita el rombaj edroj, alterne kun 3 kaj 7 romboj ĉirkaŭ vertico.
Martín Fierro (revuo)
Martín Fierro estis argentina literatura revuo kiu publikiĝis inter februaro 1924 kaj 1927. Ĝi estis fondita de sia redaktoro Evar Méndez kaj de José B. Cairola, Leónidas Campbell, H. Carambat, Luis L. Franco, Oliverio Girondo, Ernesto Palacio, Pablo Rojas Paz kaj Gastón O. Talamón. Ĝi eldonis maksimume ĉirkaŭ 20 000 ekzemplerojn.
Kelkaj gravaj verkistoj, eke de Jorge Luis Borges, kontribuis per poeziaĵoj kaj artikoloj. Aliaj proksimaj gravuloj estis Pedro Figari, Raúl González Tuñón, Eduardo González Lanuza, Ricardo M. Setaro kaj Leopoldo Marechal, laŭ listigo en la eldonaĵo «12 y 13». Ĝi publikigis tekstojn ankaŭ de Mario Bravo, Fernando Fader, Macedonio Fernández, Santiago Ganduglia, Samuel Glusberg, Norah Lange, Leopoldo Lugones, Roberto Mariani, Conrado Nalé Roxlo, Nicolás Olivari, Horacio A. Rega Molina, Nicolás Barrios Lynch, Xul Solar kaj Ricardo Rojas. Lino Palacio estis unu de kelkaj kunlaborantoj en la grafika dezajno de la revuo.
Congoj
Congoj (alia, plejparte en Mozambiko uzata, nomo denaska: Shangaan) estas bantua etno en la suda Afriko. Ili vivas precipe en la suda Mozambiko en provincoj Gazao kaj Maputo. Krome estas granda grupo de congoj en provinco Limpopo en Sudafriko. La conga lingvo estas nomata xitsonga (elparolu: ŝitconga).
Iam la congoj regis la regnon Gazao, kiun fondis Soshangaane. La ĉefurbo estis en Mossurize je la hodiaŭa limo al Zimbabvo. La regno Gazao etendiĝis de partoj de la hodiaŭa sudorienta Zimbabvo ĝis al la rivero Save en la suda mozambiko. Al ĝi apartenis partoj de la hodiaŭaj provincoj Sofala, Manica, Inhambano, Gazao kaj Maputo en Mozambiko kaj partoj de Sudafriko.
Dum la apartismo en Sudafriko multaj congoj vivis en la bantuujo Gazankulu en la norda provinco Transvalo. En 1989 proksimume 700.000 congoj loĝis en sia bantuujo, dum 470.000 loĝis ekstere.
Hiroaki Matsuyama
Hiroaki Matsuyama (松山 博明, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Furukawa Electric, Bellmare Hiratsuka, Tosu Futures kaj Consadole Sapporo.
Teleac (Budureasa)
Teleac (Budureasa) [teljak] (hungare: Telek) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 288 loĝantojn (rumanoj), en 1992 227. Ĝi estis unue menciita skribe en 1580. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Budureasa.
Telek
Telek estas rojo en malsupra regiono Šariš, sur teritorio de distrikto Sabinov. Tio estas dekstraflanka alfluanto de Jakuboviansky potok, ĝi mezuras 8,5 km kaj ĝi estas fluanto de la 7-a vico.
Fonto
Ĝi fontas en Čergov sur sudsudokcidenta deklivo de Lysá (1 067,9 m s. m.) en supermara alteco proksimume 740 m s. m.
Marcella Mesker
Marcella MESKER (Hago, 23-an de majo 1959) estas nederlanda televido-komentariistino kaj antaŭa profesia tenisistino.
Mesker ludis de 1979 ĝis 1988 profesian tenison kaj atingis la 31-an rangon je la monda rangolisto (en marto 1983, kaj pliposte ankoraŭfoje je la fino de la sezono 1986).
En 1986 ŝi gajnis la unuan eldono de la WTA-turniro de Oklahoma.
Yolanda King
Yolanda Denise King (17a Novembro, 1955 – 15a Majo, 2007) estis usona aktivulo kaj unuenaskita filo (fakte filino) de Coretta Scott King kaj la aktivulo por civilaj rajtoj pastro Martin Luther King. Ŝi estis konata ankaŭ pro siaj artaj kaj distraj plenumoj. krom publika parolado. Ŝi jam juna suferis situacion de rasismo ĉefe pro la entuziasma aktivismo de la gepatroj kaj kiel pli aĝa gefrato, foje ŝi zorgis pri la pli junaj gefratoj kaj pro tio suferis ankaŭ lernejan ĉikanadon.
Kiam ŝia patro estis murdita la 4an de Aprilo, 1968, King, tiam nur 12jaraĝa, impresis pro memelteno dum la tre publika funebro. Ekde tiam ŝi partoprenis en kontraŭrasismaj marŝoj kaj eventoj kun la aliaj samfamilianoj, kaj ŝi estis laŭdita de figuroj kiaj Bill Cosby kaj Harry Belafonte, el kiuj tiu lasta fondis fondaĵon por la familio King. En altlernejo ŝi jam elstaris kiel studentestro kaj ekestis respektata.
Jam en matureco ŝi iĝis subtenanto de la lukto de samseksemuloj kaj defendis la partion de sia patrino kontraŭ kelkaj el siaj gefratoj rilate al familiaj heredoj. Krome ŝi iĝis aktorino en kelkaj filmoj.
Pozo-Lorente
Pozo-Lorente (Puto de L., puto aperas en la malsupra duono de la blazono) estas municipio en la Provinco Albaceto, sudoriente de Hispanio, en la regiono Kastilio-Manĉo kaj en la komarko Manĉeto aŭ La Manchuela, kun areo de 80,96 km². En 2019 estis 409 loĝantoj, laŭ informo de la hispana statistika servo INE. Ĝi estas je 46 km de la provinca ĉefurbo Albacete.
Geografio
Pozo-Lorente estas en la nordokcidento de la provinco Albacete.
Ekonomio
La ekonomio de Pozo-Lorente estas fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarbo kaj cerealoj, krome estas kooperativo por produktado de vino. Komplemento estas sporta ĉasado de kunikloj, perdrikoj ktp.
Canon EOS 1100D
Canon EOS 1100D estas cifereca spegula fotilo fabrikota de Canon. Ĝi nomiĝas Rebel T3 en Usono kaj EOS Kiss X50 en Japanio.
Governador Dix-Sept Rosado
Governador Dix-Sept Rosado estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1963, la municipo havas 12.835 loĝantojn.
Max Švabinský
Max ŠVABINSKÝ (naskiĝinta je 17-a de septembro 1873 en Kroměříž - mortinta en 10-a de februaro 1962 en Prago) estis ĉeĥa pentristo, desegnisto, grafikisto, kaj profesoro en la Akademio de Grafiko en Prago. Švabinský konsideriĝas kiel unu el la plej grandaj roluloj en la historio de ĉeĥa pentrado, kaj eble la plej signifoplena el la unua duono de la 20-a jarcento. Li estis unu el nur kelkaj reprezentantoj de moderna arto, kiun pozitive akceptis la komunista reĝimo.
Săvârșin
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 751 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 1 490 (rumanoj). Administre apartenas al ĝi Vinești.
Historio
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1479 (laŭ aliaj: 1429). Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad).
Fonto
En Săvârșin estas reĝa kastelo konstruita en la 18-a jarcento. Proksime troviĝas la natur-rezervejoj Peștera lui Duțu kaj Peștera lui Sinesie.
Insuloj Lobos de Afuera
La Insuloj Lobos de Afuera (eksteraj lupoj aŭ marlupoj, nome fokoj) estas grupo de insuloj apartenantaj al Peruo situantaj en la Pacifika Oceano, je ĉirkaŭ 93 km okcidente de la marbordo de la Departemento de Lambayeque. Ili havas totalan areon de proksimume 2,36 km² kaj estas formataj de diversaj insuletoj kaj rokinsuloj ĉirkaŭ du ĉefaj insuloj separataj de kanalo 30 metrojn larĝa. Lobos de Afuera konstituas la aŭstralan limon de la distribuado de multaj specioj de la Provinco Bioekologia Panama. Estas en la insuloj du lumturoj kaj unu radio-lumturo, kiu servas kiel gvidilo kaj komunikilo por la ŝipoj kiuj kutime navigas ĉe ties marbordoj.
Karl Schwarzschild
Karl SSCWARZSCHILD ([ŝvarcŝilt]; naskiĝis la 9-an de oktobro 1873 en Frankfurt am Main, mortis la 11-an de majo 1916 en Potsdam) estis germana astronomo, fizikisto kaj pioniro de astrofiziko.
Biografio
Karl Schwarzschild estis la plej aĝa el ses infanoj de juda familio; kiel plenkreskulo li kristaniĝis. Liaj gepatroj estis Henrietta Sabel kaj Moses Martin Schwarzschild. En Frankfurto li frekventis la judan elementan lernejon kaj poste la urban gimnazion, kie li ekinteresiĝis pri astronomio. Jam kiel 16-jarulo li publikigis du artikolojn en la revuo Astronomische Nachrichten, pri la kalkulado de orbitoj de planedoj kaj paraj steloj. Post sia maturec-ekzameno, en kiu li sukcesis kiel plejbonulo de sia jaro, li ekde 1890 studis astronomion en la universitato de Strasburgo. En 1892 li transiris al la universitato de Ludwig Maximilian en Munkeno; en 1896 li tie doktoriĝis sub Hugo von Seeliger pri la temo "la ekesto de ekvilibraj figuroj en rotaciantaj likvaĵoj".
Ekde 1897 li dum du jaroj laboris kiel asistanto ĉe la stel-observejo Kuffner en Vieno; tie li okupiĝis pri la fotometrio de stelamasoj kaj ellaboris la bazon por formulo, kiu priskribas la interrilatojn inter la intenseco de stela lumo, ekspon-tempo de observaj fotoj kaj nigrigo de la fota plako en stelfotografado. Grava ero de tiu formulo nomiĝas "eksponento de Schwarzschild".
En 1899 li revenis al Munkeno kaj tie habilitiĝis.
De 1901 al 1909 Schwarzschild estis profesoro kaj direktoro de la stel-observejo Göttingen. Tie li kunlaboris kun famuloj kiaj David Hilbert kaj Hermann Minkowski. En 1909 li iĝis direktoro de la astrofizika observejo en Potsdam, en 1912 membro de la Prusia Akademio de la Sciencoj.
Kiam komenciĝis la unua mondmilito, 40-jara Schwarzschild volontulis por la armeo. Li soldatservis ĉe la orienta kaj okcidenta frontoj, interalie kiel artileria kalkulisto. Dum la milito li grave malsaniĝis pri pemfigo kaj revenis hejmen en marto 1916 kiel invalido. Du monatojn poste li mortis, nur 42-jara.
Verkaro
En 1915, militservante, li verkis en Rusio artikolojn pri la teorio de relativeco kaj pri la teorio de kvantumoj. Lia laboro pri relativeco ebligis la unuajn precizajn solvojn de la kampaj ekvacioj de ĝenerala relativeco: solvon pri ne rotaciantaj globformaj korpoj kaj solvon pri statikaj izotropaj malplenaj spacoj ĉirkaŭ solidoj.
Schwarzschild laboris fundamente pri nigraj truoj. Kelkaj iliaj ecoj estis nomitaj laŭ li: la metriko de Schwarzschild, la metriko de Schwarzschild-Tangherlini kaj la radiuso de Schwarzschild. La centron de nigra truo oni foje nomas neordinaraĵo de Schwarzschild.
En Astronomio Schwarzschild laboris interalie pri la fotografia helec-mezurado de steloj kaj dum studoj pri la radiada transporto en la suna atmosfero kreis la nocion "radiada ekvilibro".
Li statistike esploris la distribuon de steloj en nia galaksio kaj plibonigis la teorion pri optikaj sistemoj.
Honoroj
Lian nomon portas ne nur la menciitaj fizikaj konceptoj, sed ankaŭ asteroido 837 Schwarzschilda.
Jaĥromskaja (stacio de Moskva metroo)
Jaĥromskaja (Ulica 800-letija Moskvi) ("Strato 800-a datreveno de Moskvo", Яхромская (Улица 800-летия Москвы)) estos stacio de la Metroo de Moskvo sur Lublinsko-Dmitrovskaja linio, ĝi situos inter la stacioj ' kaj ' en norda parto de Moskvo. Ĝi estos malfermita en Septembro 2023.
Gyula Rákosi
Gyula Rákosi [djula rAkoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rákosi Gyula estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, trejnisto.
Gyula Rákosi naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Post varbado de junuloj Gyula Rákosi apartenis al prestiĝa klubo en Ferencváros (distrikto) (en ties junulara teamo) inter 1952-1956. Li ludis en la plenkreska teamo inter 1957-1972 322-foje kun 32 goloj. En tiu lasta periodo li estis hungara ĉampiono kvarfoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1960–1968 41-foje kun 4 goloj. En la Somera Olimpiko 1960 lia nacia teamo ricevis bronzan medalon. Li estis trejnisto enlande inter 1973 kaj 1992. Li ricevis ŝtatajn premiojn en 1960 kaj 2019.
Plaĝo de La Konko
La Plaĝo de La Konko estas plaĝo kiu troviĝas en la Golfeto de La Konko de la urbo Donostio (Hispanio). Ĝi estas la urba plaĝo plej fama de la tuta lando, ĉefe ekde kiam de la komenco de la 20a jarcento, la urbo estis elektita de la landaj elitoj (reĝa familio, gravuloj, riĉuloj) por somerumi.
Ĝi situas okcidente de la elfluejo de la rivero Urumeo, disigita de ĝi pro la monto Urgull kaj gastigata en la Golfeto de La Konko, Ĝi havas mezuman longon de 1.350 m, mezuman larĝon de 40 m kaj areon 54.000 Km². Ekde la jaro 2007, ĝi estas unu el la 12 Trezoroj de Hispanio.
Anizila acetoacetato
Anizila aceto-acetato estas anizila estero de la acetoacetata acido uzata kiel odorigilo en parfumfabrikado kaj industrio aŭ kiel reakcianto en kemiaj sintezoj. Ĝi estas agrablodora likvaĵo kaj ingredienco en pluraj esencoleoj.
Urugvaja nacia teamo de futbalo
La Urugvaja nacia teamo de futbalo oficiale naskiĝis en 1901. La unua internacia matĉo estis kontraŭ Argentino en tiu jaro. Enlande la teamo ricevis la kromnomon Charrúas - laŭ la hispana nomo de la indiĝenaj praloĝantoj de la nuna Urugvajo, suda Brazilo kaj nordorienta Argentino. Dekunufoje la teamo kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo - unuafoje en Futbala Mondpokalo 1930, kaj dufoje - en 1930 kaj 1950 - ĝi ĉampione gajnis la pokalon. La teamo ankaŭ aktuale partoprenas en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko.
Departemento Ika
Ika aŭ en hispana origine kaj oficiale Ica estas departemento de Peruo situanta en la sudcentra parto de tiu lando, antaŭ la Pacifika Oceano. Ties ĉefurbo estas Ica. Tiu zono enhavas preskaŭ tute parton de la Marborda Dezerto Perua (El Gran Tablazo de Ica), kaj en ties marbordaj valoj disvolviĝis progresintaj regionaj kulturoj de la Antikva Peruo. Nune ĝi elstaras pro ties ampleksa agrikultura kaj eksporta produktado.
Ĝi havas areon de 21,300 km², kio kompare estas simila al la totala areo de Salvadoro aŭ Slovenio.
Politiko
Kiel ĉiuj departementoj de Peruo, ankaŭ tiu ĉi Ika havas Regionan Registaron propre.
Křižanov (distrikto Žďár nad Sázavou)
Křižanov (Krisans, Kržižanau) estas kampurbo en Ĉeĥio, en Regiono Vysočina, en distrikto Žďár nad Sázavou. Vivas ĉi tie. La kampurbo donis la nomon por Křižanova montetaro.
Abbesses (pariza metrostacio)
Abbesses ​[abɛs] (Abatinoj) estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 12, en la 18-a arondismento de Parizo.
Křižanov (distrikto Žďár nad Sázavou)
Historio
La unuaj skribmencioj pri la municipo devenas el la jaro 1239.
Abbesses (pariza metrostacio)
Stacio
La stacio estis malfermita la. La nomo de la stacio devenas de Placo des Abbesses, kiu referencas al Abatejo de Montmartre.
Křižanov (distrikto Žďár nad Sázavou)
Historio
Ekde la 10-a de oktobro 2006 estis al la municipo renovigita statuso de kampurbo.
Abbesses (pariza metrostacio)
Stacio
Tiu stacio estas la plej profunda el Parizo: sub la grund-nivelo. Du helik-formaj ŝtuparoj kaj du liftoj ligas la biletvendejon (supera nivelo) al la kajoj (malsupera nivelo).
Alirejoj
La stacio disponas pri ununura alirejo:
Basshunter
Basshunter estas la artistnomo de la sveda muzikisto kaj diskĵokeo Jonas Erik Altberg, naskigita en Halmstad, Svedio.
Holderbank AG
Pri la komunumo
Holderbank estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 864 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Holderbank situas inter la rivero Aro, kiu formas ĝian okcidentan limon, kaj la kresto de la ĵurasa montoĉeno Chestenberg, kiu formas la orientan komunumlimon.
Basshunter
Li priskribas sian propran muzikon kiel eŭrodancan muzikon, sed aliaj ankaŭ klasifigas ĝin kiel ŝtonrokdancan muzikon. Laŭ li mem, li faras la muzikon per komputilo per la programo Fruity Loops. Li ekis fari muzikon en 2001, kaj publikigis sian unuan albumon – The Bassmachine – en sia propra hejmpaĝo en 2004.
Holderbank AG
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,33 km², de kiuj 0,84 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,71 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 647 m s.m. sur la kresto de la montoĉeno Chestenberg, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 350 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aro, tute en la norda pinto de la komunumo.
Trafiko
Holderbank disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten tra Araŭo al Brugg.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Waldshut tra Brugg, Lencburgo al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento en distanco de proksimume 5 kilometroj okcidente.
Historio
La unua dokumenta mencio de Holderbank datiĝas el la jaro 1259 kiel Halderwange.
En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Hodlerbank fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Holderbank ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio apartenis al la tribunala distrikto de Möriken en la voktejo Lencburgo.
Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Holderbank fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.
Taceno
Taceno estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Lecco [Leko]. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patroneco estas la doktrino de ĉielenpreno de Maria, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Casargo, Cortenova, Crandola Valsassina, Esino Lario, Margno, Parlasco kaj Vendrogno.
Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj
La Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj (UABE) estis internacia asocio de esperantistaj blinduloj, fondita meze de la 1920-aj jaroj, kadre de la Kvara Kongreso de blindaj Esperantistoj en Vieno, post kiam jam la antaŭaj tri samspecaj kongresoj ekde 1921 preparis tiun fondon. La asocio konsidereblas antaŭaĵo de la posta asocio Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (fondita nur en 1950). Inter la fondintoj de la organizaĵo UABE estis ekzemple la svedo Harald Thilander, en kies presejo de Thilander en Svedio jam ekde 1900 oni presis multajn porblindulajn esperantlingvajn publikaĵojn, kaj ankaŭ iujn por neblinduloj interesajn eldonaĵojn, kiel kajeron de "Naciaj Literaroj", kiuj montras reliefe la literojn de diversaj nacioj, kolektatajn per Esperanto kaj eldonatajn kun Esperantaj klarigoj.
UABE ekfunkciis kun jena estraro: Prezidanto Josef Kreitz, Germanio, dua prezidanto Paul Remy, Francio, unua sekretario Victor Hendriĉ, vidanto, Belgio, dua sekretario Anni Friman, Finnlando, kasisto William Percy Merrick, Anglio, redaktoro Harald Thilander, Svedio, konsilanto profesoro Stanislav Stejskal. Unua ago de UABE estis eldono de nigrepresita priblindula gazeto Ligilo por Vidantoj, kiu per apartaj monsubtenoj aperis de tempo al tempo kun ĉiam interesaj enhavo kaj ilustraĵoj.
Turniĝo (politike)
La Turniĝo (die Wende) nomiĝas la soci-politika transformiĝo, kiun la Germana Demokratia Respubliko faris ĉe la fino de la regado de la Socialista Unueca Partio de Germanio. Sekvis transiro al parlamenta demokratio ebligante la germanan reunuiĝon.
Periodo
Ĉi tiu ŝanĝo en GDR, kiu emfaze de elstara parto de la orientgermana loĝantaro estis bonvenigita, ankaŭ nomiĝis Paca revolucio; ĝi karakteriziĝis per iniciatoj, protestoj kaj manifestacioj. Ĝiaj plej gravaj stadioj okazis en la periodo inter la lokaj elektoj en majo 1989 kaj la (ununura vere) libera parlamenta balotado por Volkskammer en marto 1990.
Literaturo
- la ampleksa listo estas nur germanlingva. Iuj pliaj dokumentaj filmoj alilingvaj aŭ artikoloj e-lingvaj ekz. el Monato ankoraŭ bonvenus. Ĉiukaze oni devus plene esperantlingvigi ĉiujn titolojn - pri la lasta listo tio nun jam realas, sed pri la antaŭaj listoj ankoraŭ estas resta laboro:
Újezd u Plánice
Újezd u Plánice estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1551.
Batalo de Centla
Tiu batalo okazis kiam Korteso trairis la teritoriojn de la nuna subŝtato Tabasco kaj atakis la urbon Potonĉano, de kie la indianoj sendis indikojn ke ili ne akceptas la hispanojn. La 13an de marto, la hispanoj organizis meson, laŭdire la unua kristana diservo en kontinenta teritorio de Meksiko kaj de Ameriko. Post la meso, Kortes sendis sian kapitanon Alonso de Ávila kun 100 soldatoj al la vojo, dum li mem iris al Potonĉano ĉe la rivero Grijalva. Kiam Korteso alvenis al la vilaĝo, la indianoj sagopafegis kaj la hispanoj pafadis, kio terurigis la indiĝenojn. Tio krome estis signalo por ke Ávila ataku la malan parton de la fortikaĵo. Tiele la hispanoj konkeris la lokon.
La venontan tagon, 14-a de marto 1519, ordonis Korteso al la kapitano Pedro de Alvarado iri kun cent soldatoj antaŭen, kaj aliflanke Francisco de Lugo, kun aliaj cent soldatoj. Francisco de Lugo trafis indiĝenajn militistajn rotojn, kaj ekis nova batalo. Aŭdinte pafojn kaj tamburojn, Alvarado iris helpe de Lugo, kaj kune batalintaj ili retirigis la lokanojn, post kio la hispanoj revenis al la vilaĝo por informi al Korteso. En la batalo partoprenis, laŭ la kronikoj de Korteso kaj de Bernal Díaz del Castillo (ĉiam troigitaj), 40 000 indiĝenoj de 8 najbaraj provincoj, kontraŭ 410 hispanoj.
La trupoj de Korteso alvenis al la elfluejo de la rivero Tabasko (nune Grijalva). Tie ili denove estis atakitaj de maja-ĉontaloj. Rapide la hispanoj kontraŭtakis pafile, kio denove terurigis la indianojn, sed ĉefe terurigis ilin vidi la hispanajn ĉevalrajdantojn, ĉar la indiĝenoj kredis, ke kaj persono kaj ĉevalo (neniam antaŭe vidita) estis unusola estaĵo, pro kio ili ne komprenis kiel ili povis poste elrajdiĝi. Resume la indianoj rezultis venkitaj pro la supera milita teknologio de la hispanoj.
Listo de asteroidoj (132001–133000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 132001 ĝis 133000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
(8014) 1990 MF
(8014) 1990 MF estas tre malgranda apolona asteroido, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego, Kalifornio).
Ĝi estas marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido, ĝia orbito krucas tiun de Tero kun minimuma orbita interdistanco de 0,01716 astronomia unuo (2,5672 milionoj da km) : ĝia malgranda diametro de ĉirkaŭ 700 m (taksita por supozita albedo de 0,15) ne malhelpas ĝin esti potence danĝera.
Kataka
(କଟକ) estas metropolo kaj universitata urbo (ekde 2006) en Barato, en subŝtato Oriso. La loknomo signifas sanskrite: (milit)kampo aŭ fortikaĵo.
Historio
fondiĝis en 989. Ĝi estis regiona ĉefurbo dum 900 jaroj. Ekde 1750 la urbo iĝis grava komerca centro, kiun la britoj akiris en 1803.
Ekonomio
famas pri alojo, arĝentaj manfaraĵoj kaj pri teksaĵoj. La paperoprodukto estas malpli grava.
Trafiko
uzas flughavenon de Bhubanesvar. La urbo havas bonajn kontaktojn per vagonaroj kaj aŭtovojoj.
Klimato
havas tropikan klimaton kun influo de musono. La someroj daŭras de marto ĝis junio, poste musono alvenas ĝis oktobro. Jare pluvas po 1440 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte dum musono. La temperaturo varias inter 18-38 ° C.
Pedioj
Pedioj estas bantua etno hejma en Sudafriko kaj kvazaŭ partoetno de sotoj. La pedia lingvo en ilia lingvo mem nomiĝas Sepedi, kaj ankaŭ estas nomata nordsota lingvo. Ĝi estas unu el la naŭ en Respubliko Sudafriko krom la fakte "ĉefaj oficialaj" lingvoj, la angla kaj la afrikansa, oficiale agnoskitaj bantuaj lingvoj. La subjugigo de la pedioj okazis en la jaroj 1876 ĝis 1898.
Telefono
Telefontipoj
Laŭ funkcia maniero ekzistas diversaj telefonoj:
Direktado de la voĉo aŭ la mekanika telefono
Oni longe sciis, ke la voĉo estas direktebla. En ŝipoj oni uzis tubojn, ekzemple de observejo de matroso al kapitano. Se la matroso ekvidis ion, tuj parolis en la tubon, kiun la kapitano aŭdis.
Historio
Unue italdevena usonano Antonio Meucci kreis telefonon jam en 1849, sed tiu ne disvastiĝis pro manko de financoj. Poste germano J. Ph. Reis kreis en 1861 el telegrafo tian aparaton, per kiu oni aŭdis nur ritmajn bruojn kaj altajn frekvencojn laŭ la parolo. La skotdevena kanadano A. G. Bell en 1876 disvastigis la telefonon en la tuta mondo. Post jarcento oni oficiale deklaris, ke inventisto de la telefono estas Meucci. Pli frue post la disvastigado de la telefono okazis triopa proceso inter Bell, Elisha Gray kaj Reis. Tiam Reis malvenkis, ĉar sia telefono ne estis evoluebla kaj perfekta. Ankaŭ Gray malvenkis, ĉar invento de Bell okazis iomete pli frue. Estas fakto, ke Bell sciiĝis pri laborado de Gray, tial li urĝe arkivis sian patenton.
Telefonĝermo de Bell
Bell iom hazarde provis diversajn strukturojn: elektromagnetan telefonon, likvan (mergan) telefonon kaj lumtelefonon. La unua sukcesa provo (elektromagneta telefono) konsistis el membrano, permanenta magneto kaj sur ĝi bobeno. Sono, kiu estas vibrado de la aero, vibrigas la membranon de la elsenda aparato. Tiu movo de la membrano induktas kurenton en la magneta kampo, kiu iras al la alia aparato, en kiu per reciproka efiko, ĝi movigas la membranon de la ricevanta aparato. Tiu lasta vibrigas la aeron, redonanta la sonon. En tiu telefonĝermo estas nur unusola aparato, kiu servas por paroli aŭ aŭdi. Komence oni metis la aparaton laŭ la neceso antaŭ la buŝon aŭ sur unu el la orelon. Baldaŭe oni uzis 2 aparatojn, unu por aŭdi, la alian por paroli. Fine oni uzis ankaŭ tian surmuran telefonon, kie sur la muro estis la elektromagneta telefono kun tre granda magneto. Apude pendis 2 aŭdiloj, kiuj estis samaj, nur la magneto estis malgranda.
Sonoradon de la elktromagneta Bell-telefono oni baldaŭe solvis per blovo. Ĉe la membrano oni fiksis cilindron, kiu havis truojn en diversaj direktoj. Pli frue interne de la cilindro oni metis malpezan globon, kiu estis pli granda, ol la truoj. Antaŭ ol telefoni la vokanto blovis al la truoj. La aeromovo movigis la globon al diversaj lokoj, dume ĝi ofte tuŝis la membranon. Tial la membrano indukis bruon, kiun la alia telefonanto aŭdis, ĉar tiutempe sen radio kaj similaj estis silento.