cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Marie de La Condamine
Ekspedicio al Amazono
En somero 1744 La Condamine veturis laŭ Amazono, pri kiu li skizis mapon baziĝanta sur astronomia mezurado. Li estis la unua sciencisto subenvojaĝante la Amazonon (kaj - post Francisco de Orellana - la dua eŭropano por laŭiri la tutan amazonon). De la indiĝenoj li sciiĝis pri la preparado de kuraro, la sagoveneno, kaj kunportis specimenon hejmen.
Li revenis Parizon la, reportante pli ol 200 specimenojn de interesaj naturobjektoj, kiujn li transdonis al kolekto de Buffon.
En 1760 La Condamine fariĝis akademiano de Académie Française. Plie li engaĝiĝis pri vasta aplikado de la vakcinado kontraŭ variolo. Ekde 1763 li estis preskaŭ komplete paralizita. La Condamine estis poligloto, la raporton pri la ekspedicio al Sudameriko li verkis rekte en la hispana.
Karl Ernst Hüther
Karl Ernst HÜTHER (naskiĝinta la en Pößneck, mortinta la  en Saalfeld) estis germana fabrikestro kaj komercisto.
Vivo
Hüther frekventis la burĝan lernejon en Pößneck inter 1886 kaj 1894 kaj trejnitis komerciste inter 1894 kaj 1897 en la ĉokoladfabriko de Robert Berger. Inter 1898 kaj 1900 li laboris en la keksfabriko de Stratmann & Meyer en Bielefeld kaj soldati inter 1900-1902 ĉe la mararmeo en Kiel. Inter 1902 kaj 1909 li estis reprezentanto de diversaj dolĉajfarantoj berlinaj antaŭ ol fondi en 1909 la firmaon Falter s.r.l. en Berlino. En 1911 li iĝis kompaniano en la ĉokoladfabriko Mauxion havigonte al si ĉiujn firmaajn akciojn en 1918. En 1914 li enmilite eksoldatis, en 1924 li honoritis per honora doktoreco fare de la Universitato de Erlangen.
La ĉokoladfabriko iĝis la plej granda en tuta Germanlando. En 1947 la idaro forpelitis fare de la komunistoj kaj setlis en uestgermana Garmisch-Partenkirchen respektive en Rejnlando; eksproprietigitis la fabriko (kiu ekde 1954 nomiĝis Rotstern) kaj la bela vilao Bergfried kiun konstruis en 1924 la arkitekto Max Hans Kühne.
Posedaĵoj kelkaj en Saalfeld
Hüther posedis i.a. la jenajn domojn en Saalfeld:
Junulino de Yde
La junulino de Yde estas marĉomumio trovita proksime al la vilaĝo Yde en la marĉoj de Stijfveen, Nederlando. Ŝi estis malkovrita la 12-an de majo 1897 en escepte bona stato, ĉefe ŝia hararo. Sed pasis du semajnoj antaŭ ol la korpo estis sendita al la aŭtoritatoj kaj dum tiu tempo ĝi estis multe difektita.
La esploroj per la metodo karbono 14 montris ke la junulino mortis inter la jaroj -54 kaj 128, kiam ŝi estis ĉirkaŭ 16-jaraĝa. Ŝi havis longajn bondojn, iom rufajn harojn, sed parto de ŝia kranio eble estis razita antaŭ la ekzekuto. La tomografio montris, ke la junulino suferis pro skoliozo.
La korpo estis volvita en lana mantelo kaj portis ŝnureton kun penduma nodo ĉirkaŭ la kolo. Pro tio oni supozis, ke ŝi estis ekzekutita aŭ oferita. La korpo montras ankaŭ spuron de tranĉilfrapo ĉe la klaviklo, kiu tamen ne kaŭzis la morton. Kiel ĉe la plej multaj marĉomumioj la haŭto kaj la vizaĝtrajtoj estas prezervitaj danke al la acido de la torfo. Kiam ili malkovris la kadavron, la laboristoj distranĉis la korpon, detruinte la bruston. Dum jardekoj la korpo kuŝis en muzeo, antaŭ ol novaj esploroj estis faritaj en 1992.
Stacio Nishinokyō
Stacio Nishinokyō (japane: 西ノ京駅 [Niŝinokjō-eki], angle: Nishinokyō Station) estas fervoja stacio en Nara, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Kashihara.
Viss
Bazaj informoj
Viss estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Sárospatak.
Historio
La unua mencio devenis el 1381. Incendio okazis en 1885. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo.
Malnova preĝejo de Hetvehely
La iama kirko estas malnova Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Hetvehely.
Historio
Tiu ĉi preĝejo konstruiĝis en la 13-a jarcento, en la sekva jarcento ĝi estis pligrandigita kaj trakonstruita. En la 16-a jarcento la turkoj okupis la regionon, la kirko malpleniĝis kaj forgesiĝis. En 1733 alvenis novaj loĝantoj, en 1760 novaj trakonstruoj okazis. Spite la uzadon oni konstruis pli grandan kirkon en 1833, poste la malnova kirko estis fojnejo kaj fumaĵejo pri viandoj. En la 1970-aj jaroj la konstruaĵo estis renovigita por historia monumento.
Konstruaĵo
La iama kirko situas en mezo de la vilaĝo. La preĝejo havas 3 partojn: kvarangulaj navo, sanktejo kaj sakristio. La navo kaj la sanktejo estas malfruromano, la sakristio jam gotiko. La mallarĝaj fenestroj estas gotikaj, la ronda fenestro estas baroko, la kvarangulaj fenestroj en la 18-a jarcento estis faritaj. Interne estas videblaj murpentraĵoj kaj vazo pri baptado el la 14-a jarcento.
5013 Suzhousanzhong
5013 Suzhousanzhong estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi estis nomita por celebri la 100-jaran jubileon de la lernejo Suzhousanzhong (ĉine: 苏州市第三中学) aŭ "Mezlernejo n° 3 de Suĝoŭo" en Ĝjangsuo. Fondita en 1906, ĉi-tiu lernejo fakiĝis en eduko pri sciencoj kaj teknikoj.
Ĝengĝoŭo
Situo
Ĝengĝoŭo situas laŭ la Flava rivero.
Historio
Ĝengĝoŭo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. 1500 a.K. la komunumo jam havis urban defendan muron. Dum diversaj dinastioj ĝi estis sidejo de imperiestroj. Ekde 1903 la urbo havas fervojan kontakton. La iama agrikultura urbo post 1949 iĝis ankaŭ industria urbo, produktanta teksaĵojn, traktoron, lokomotivojn ktp.
Klimato
En Ĝengĝoŭo estas subtropika klimato kun 4 sezonoj. Precipe inter aprilo kaj oktobro pluvas (jare po 640 mm). En julio la temperaturo estas 27 °C, januare 0.2 °C.
Regiona geografio
La regiona geografio estas la fako aŭ branĉo de la Geografio kiu dediĉas sin al la sinteza studo de geografiaj kompleksoj (regionoj, teritorioj, pejzaĝoj), kongrue kun aliaj geografiaj sciencoj, kiuj studas analize diversajn fenomenojn en ties karakteroj kaj distribuado (reliefo, klimato, flaŭro, loĝantaro, ekonomio, politika organizado, komerco, transportoj ktp). Aperis per sia aktuala nomo fine de la 19a jarcento, pere de filozofioj kontraŭpozitivismaj kiel nov-idealismo, nov-kantismo aŭ kritikismo, historiismo kaj spiritismo.
La ekzisto de tiu fako aŭ branĉo de la Geografio povas okazigi konfuzon en la senco ke kelkaj geografoj konsideras, ke ĉia geografio estas regiona. Tio estas, geografio celas la studon de geografiaj kompleksoj je ajna skalo (loko, vilaĝo, urbo, komarko, provinco, regiono, lando, mondoregiono ktp.) kaj sinteze kaj laŭteme. Krome la koncepto kaj termino "regiono" estas uzata en tro diversaj geografiaj sencoj, el foje malgrandaj administraciaj entoj en kelkaj landoj, tra partoj de landoj (pli ĝenerale), ĝis la pli ampleksaj mondoregionoj, kiel Nordafriko, Mezoriento, Sudorienta Azio, Centrameriko, Skandinavio ktp.
2800 Ovidio
2800 Ovidio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj la nederlandaj geedzoj kaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
Tom Gehrels fotis ĝin per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego (Kalifornio), kaj sendis la fotografiajn plakojn en Nederlandon, kie Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la romia poeto Ovidio (-43 – 17).
Vranov (Mnichov)
Vranov (Frohnau) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mnichov, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudokcidente de Mnichov. Estas ĉi tie registritaj 31 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1598.
The Wonder Years
The Wonder Years (La mirindaj jaroj) estis usonana televidserio de ABC el 1988 ĝis 1993. En ĝi aktoris, inter aliaj, Fred Savage kaj Danica McKellar. Ĉiuj epizodoj referencas al periodo 1968-1973. Tiu televidaĵo gajnis multajn premiojn.
Eemsmond
La antaŭa municipo oni nomis tiel ĉar ĝi situas je la norda bordo de Groningen, kie la rivero Emso enfluas la Vadomaron.
La tuta areo (je la unu flanko nederlanda, je la alia flanko germana) estas konata kiel Eemsmondgebied (Emsbuŝoareo).
Subdivido
La municipo Eemsmond konsistas el la sekvaj vilaĝoj: Eemshaven, Eppenhuizen, Kantens, Noordpolderzijl (Noordpolder), Oldenzijl, Oldorp, Oosteinde, Oosternieland, Oudeschip, Roodeschool, Rottum, Rottumeroog, Rottumerplaat, Startenhuizen, Stitswerd, Uithuizen, Uithuizermeeden, Usquert, Warffum, Zandeweer kaj Zevenhuizen.
La vilaĝo Stitswerd havas la plej altan poŝtkodon de Nederlando nome 9999.
Ekde la 1-a de januaro 2019 ekestis la municipo Het Hogeland, el fuzio de Eemsmond kun la municipoj Winsum, Bedum kaj De Marne.
Publika transporto
Estas fervojlinio de Groningen al Roodeschool kun stacioj en Usquert, Uithuizen, Uithuizermeeden kaj Roodeschool. Por ŝarĝvagonaro la relvojo kontinuas pluen al la Emshaveno.
Busoservoj en la municipo estas:
Plue foriras de la Emshaveno pramo al la germana insulo Borkum.
NGC 4528
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kalia duuraniato
Kalia duuraniato (VI) aŭ K2U2O7 estas urania neorganika salo konata kiel flava oksido de uranio. Kune kun amonia duuraniato, ĝi estas unu el la komponaĵoj de la urania flava torto, iu miksaĵo da uraniaj oksidoj.
En la klasika metodo por ekstratado de uranio, la uraninito (aŭ UO2) estas rompita per miksaĵo da sulfata kaj nitrata acidoj. La uranio dissolviĝas por formado de "uranila sulfato", kaj kalia hidroksido aldoniĝas por precipitigi la uranion kiel kalian duuraniaton. Ĉi-antikva metodo por uraniekstratado el ercoj de uraninito nuntempe estas anstataŭita procezoj tiel kiel persolvaĵa ekstratado, jona interŝanĝo kaj metodoj pri volatileco.
En la pasinteco ĝi estis grande uzita por produktado de urania vitro aŭ vazelina vitro, pro tio ke la kalia salo facile dissolviĝas en silika matrico dum la ekbrulado de la komenca fando. Duuraniato de kalio estas brilaj kristaloj, kiuj kolore varias ekde flavaj ĝis oranĝo-ruĝaj laŭ la preparado-maniero.
Glattfelden
Pri la komunumo
Glattfelden estas komunumo en la distrikto Bülach, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4183 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Glattfelden situas en la Zurika Unterlando je la plej malsupra fino de la Glattvalo. Ĉe la setlejo Rheinsfelden sur la teritorio de la komunumo la rivero Glatt alfluas la Rejnon.
Trafiko
Tra la stacidomo de pasas la trajnlinoj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Bülach al Ŝafhaŭzo kaj de la kompanio THURBO AG de Vinterturo tra Embrach, Bülach, Eglisaŭ, Bad Zurzach al Waldshut.
Historio
Unua skriba mencio sub la nomo Glatevelden troveblas en dokumento el la jaro 1130. Unu el la plej gravaj civitanoj de Glattfelden estas la zurika verkisto Gottfried Keller, kiu liveras en sia ĉefverko La Verda Henriko [germane: Der Grüne Heinrich] detalan priskribon pri la komunumo.
Bornos
Bornos estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, en la sudo de Hispanio. La areo de la municipo estas 55 km2 kie loĝas 8131 geloĝantoj. Bornos situas je 79 km de la provinca ĉefurbo Cádiz.
Provincoj de Turkio
Turkio administre dividiĝas en 81 provincojn - la turka vorto por provinco estas il (pluralo iller). La 81 provincoj estas grupigitaj al sep "popolnombradaj regionoj".
La provincoj estas subdividitaj al subprovincoj (turke ilçe). Ofte la provinca ĉefurbo aŭ "centra subprovinco" donas al la tuta provinco la nomon. Esceptoj estas:
La normo por la provincaj kodoj estas ISO 3166-2:TR.
Yarumal
Yarumal estas municipo de Kolombio. Ĝi situas en la departemento Antjokio, lokigita ĉe la nord-okcidento de la lando. Komence de en la municipo vivis   sur areo de 724 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Terry Davis
Terry DAVIS (n. la 5-an de januaro 1938 en Stourbridge, Britio) estas brita politikisto, manaĝero kaj ekde la jaro 2004 ĝenerala sekretario de la Konsilio de Eŭropo.
La politikisto dum 28 jaroj por la Britan Laboristan Partion estis membro de la suba ĉambro de la brita parlamento. Krome li estis manaĝero en la aŭtomobila industrio de Britio. Ekde la jaro 1992 li estis membro de la brita delegacio ene de la parlamenta kunveno de la Konsilio de Eŭropo.
Rheine
Rheine [prononco "Rajne"] estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Steinfurt de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Post Münster, Rheine estas la dua plej granda urbo de la historia regiono Monastera Lando. La urbo situas 45 kilometrojn okcidente de Osnabrück kaj 45 kilometrojn oriente de Enschede en Nederlando.
Kulturo
En la norda kvartalo Bentlage troviĝas apudurba ripozumejo. Ĝi konsistas el la salkolekta muro Gottesgabe, la Monaĥejo Bentlage, la Arbaro Bentlage kaj la NaturZoo Rheine.
Partneraj urboj
Rheine havas partnerajn rilatojn al la urboj:
Rilatoj al Esperanto
Ĝis junio 2012 lernejano en la urba Kopernikus-gimnazio estis la denaska esperantistino Nicole Klünder, GEJ-aktivulo, ekde somero 2009 TEJO-komitatano A kaj infano de la eksa GEJ- kaj poste GEA-prezidanto Helmut Klünder kaj de ties edzino Ella.
10173 Hanzelkazikmund
10173 Hanzelkazikmund estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥaj geastronomoj Lenka Kotková kaj Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov ; en la vilaĝo Ondřejov (distrikto Prago-oriento) ĉirkaŭ 35 km sud-oriente de Prago.
Castel del Monte (komunumo)
Castel del Monte estas komunumo en la itala provinco de La-Aglo (regiono Abruzoj) kaj havis 511 loĝantojn (31-12-2004). La areo estas 57,9 km², La popoldenseco estas de 9 loĝantoj/km². En tiu komunumo oni faris bildojn por la filmo The American (La amerikano).
10173 Hanzelkazikmund
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉeĥa vojaĝantoj Jiří Hanzelka (1920–2003) kaj Miroslav Zikmund (n. 1919), kiuj vizitis 83 landojn sur 5 kontinentoj per aŭto dum 1947-1950 kaj kamiono dum 1959-1964. Muzeo, kiu gardas objektojn kolektitajn kaj riĉan arkivon de ĉirkaŭ 150 000 fotografiojn, malfermiĝis en Zlin.
Castel del Monte (komunumo)
Demografio
Castel del Monte havas ĉirkaŭ 280 mastrumunuojn. La nombro de loĝantoj malkreskis dum la periodo 1991-2001 per 25,5%, laŭ la dekjara popolnombrado de ISTAT.
Geografio
La komunumo situas je ĉirkaŭ 1345 m super marnivelo. Castel del Monte limas je la sekvaj komunumoj: Arsita (TE), Calascio, Castelli (TE), Farindola (PE), Ofena, Villa Celiera (PE), Villa Santa Lucia degli Abruzzi.
Lopra
Lopra (dane: Lobra) estas komunumo sur insularo Ferooj, sur insulo Suðuroy. Ĝi havis 104 loĝantojn en 2007.
Lopra situas sude ĉe la orienta parto de Suðuroy, ĉe fino de la fjordo Lopransfjørður, kiu trairas al Vágsfjørður. Tie ekzistas istmo, antaŭ la okcidenta marbordo situas la 3,4 hektarojn granda Lopranshólmur.
La komunumo estis fondita en 1834, kiam komencis la laboron tie cetaca stacio. Post kiam la aro de cetoj reduktiĝis en la 20-a jarcento, oni fermis la stacion de Lopra en 1953. Hodiaŭ tie funkcias fiŝoprilabora uzino.
La vojoj al sudo kondukas tra serpentumaj vojoj, preter birdorokoj Beinisvørð.
Ss
ss havas diversajn signifojn:
Écueillé
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono .
Walter Schwimmer
Walter SCHWIMMER (n. la 16-an de junio 1942 en Vieno) estas aŭstra juristo kaj politikisto. Ekde la jaro 1971 li estis membro de la Nacia Konsilio de Aŭstrio, kaj inter la jaroj 1999 kaj 2004 ĝenerala sekretario de la Konsilio de Eŭropo.
Walter Schwimmer estas filo de bakisto kaj de vendistino. Post la abituro li studis juron en la universitato de Vieno, kie li doktoriĝis dum 1964. Poste li estis juristo en la aŭstria sindikato de privataj dungitoj, poste en la aŭstria ligo de laboristoj kaj dungitoj. Dum la jaro 1979 li iĝis gvida dungilo de la regiona malsanasekuro de Vieno, kaj de 1984 ĝis 1999 estis ĝis ĝenerala direktoro.
Ekde la universitata studo li estas membro de la konservativa Aŭstria Popola Partio, kaj reprezentis la partion kiel parlamentano de la Nacia Konsilio de Aŭstrio ekde la unua elektiĝo dum 1971.
Ekde la jaro 1991 li estis membro de la aŭtra delegacio en la parlamenta kunveno de Konsilio de Eŭropo, kaĵ ekde 1996 estis prezidanto de la frakcio de la Eŭropa Popola Partio kaj vicprezidanto de la kunveno. Dum junio 1999 la parlamenta kunveno elektis lin posteulo de la svedo Daniel Tarschys por la posteno de ĝenerala sekretario de la Konsilio de Eŭropo. La 22-an de junio li rezulte de la sekva elekto transdonis la postenon al la brito Terry Davis.
Lanmeur
(jen france, bretone Lanneur) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). La teritorio membras en la kunurba komunumaro de Morlaix, kreita en 2000. Fine de en la komunumo vivis.
Paul Vidal de la Blache
Paul Marie Vidal de La Blache (Pézenas, Hérault, 22a de januaro 1845 - Tamaris-sur-Mer, Provence-Alpes-Côte d'Azur, 5a de aprilo 1918) estis franca geografo. Li estas konsiderata la fondinto de moderna franca geografio, partikulare de la regiona geografio kaj ankaŭ la fondinto de la franca Skolo de Geopolitiko. Li konceptis la ideon de genre de vie, kio estas la kredo ke la vivostilo de partikulara regiono respegulas la ekonomian, socian, ideologian kaj psikologian identecojn kiuj videblas en la pejzaĝo.
Vidal de la Blache fondis la francan skolon de geografio kaj, kun Marcel Dubois kaj Lucien Gallois la Annales de Géographie (1893), kies ĉefredaktoro li estis ĝis sia morto. La Annales de Géographie iĝis influa akademia gazeto kiu promociis la koncepton de homa geografio kiel la studo de homoj kaj de ilia rilato kun ilia medio.
Malinska-Dubašnica
Malinska-Dubašnica (ankaŭ simple Malinska) estas loko en Provinco Primorje-Gorski kotar, Kroatio, kiu troviĝas ĉe larĝa golfo en okcidento de la insulo Krk ĉe la Adriatiko. Ĝi situas proksime al la golfo de Dubašnica kaj havas etan havenon. La nomo Dubašnica estas derivata de la kroata vorto Dub, kiu signifas kverkoarbo. Malinska aludas je tio, ke tie pli frue funkciis mulejo (kroate Mlin) per fonto.
Al la komunumo apartenas la sekvaj vilaĝoj:
Barušići, Bogovići, Kremenići, Ljutići, Malinska, Maršići, Milčetići, Milovčići, Oštrobradić, Porat, Radići, Sabljići, Sršići, Strilčići, Sveti Ivan, Sveti Vid-Miholjice, Sveti Anton, Turčić, Vantačići, Zidarići kaj Žgombići.
La loko havis en 2001 ĉ. 2.726 loĝantojn.
La ĉefa ekonomia branĉo estas la turismo, en 2001 oni kalkulis pli 400.000 tranoktojn tie.
La unua mencio de la vilaĝo Dubašnica (hodiaŭ Malinska-Dubašnica) okazis en 1153. Jam tiutempe, la vilaĝo havis du etajn preĝejojn. Temas pri preĝejoj Sv. Martina kaj Sv. Apolinara. Pli poste oni konstruis francikanan monaĥejon kaj preĝejon al sankta Maria Magdalena en Porat.
Ĉe la marbordo, strando, troviĝas hotel-komplekso kun ĉ. 2.500 litoj. La hotelo ne estas plu funkciigita ekde la milito kun Serbio kaj tiun aĉetis rusa inevestisto, kiu lasas ĝin disfali.
Difrakto
Difrakto estas perturbo de ondo, ekz-e lumo, kiam ĝi renkontas obstaklon kun dimensio simila al ĝia ondolongo. Ekzemplo estas difrakto de ikso-radioj tra kristala reto.
Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Solymár)
Historio
Persono konstruis votan kapelon depost 1739 pro postvivo de pesto. Ĝi estis malkonstruita kaj oni konstruis paroĥan preĝejon inter 1777-1784. La malnova paroĥa preĝejo estis samtempe malkonstruita. La orgeno estis konstruita en 1955.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto. La konstruaĵo havas turon en mezo de la fasado, malsupre estas la enirejo. La navo finiĝas en duonronda sanktejo, sed ekstere estas rimarkebla nur kvaronrondo el la absido. Ĉe la absido estas monumento pri la deportitaj germanoj. La ĉefaltara bildo prezentas Helpeman Sanktan Marian. Ĝi estis pentrita en 1792 kiel fora kopiaĵo de Lucas Cranach la Maljuna. La skulptaĵo pri Sankta Maria venis el la malnova preĝejo. La kruconavo finiĝas en flanka altaro, kiuj estas dediĉitaj al Sankta Maria kaj koro de Jesuo.
Kermeso okazas la 12-an de septembro.
Preĝejo Sankta Nikolao (Kecskemét)
Preĝejo de Sankta Nikolao estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Kecskemét, kie estas la plej malnova konstruaĵo de la urbo.
Historio
La gotika preĝejo konstruiĝis en la 13-a jarcento. Dum festotago de Sankta Nikolao la suno radiis ĝuste la ĉefaltaron. Dokumento menciis la preĝejon unuafoje en 1475. Precipe dum dominado de turkoj ankaŭ kalvinanoj uzis la preĝejon, kiu ne iĝis moskeo. En 1647 franciskanoj alvenis kaj transprenis la taskojn. Kelkfoje la preĝejo pligrandiĝis, ekzemple la navo, sanktejo kaj flankoaltaro omaĝe al Sankta Anna. En 1678 pro incendio la ligna turo cindriĝis, tial oni konstruis ŝtonan turon. En la 1770-aj jaroj la preĝejo grandparte barokiĝis. Ekde 1974 en la korto mezepokaj ruinoj estas videblaj. La bildoj pretiĝis nur en la 20-a jarcento. Kermeso okazas en la 6-an de decembro.
(31869) 2000 EF101
(31869) 2000 EF101 estas tre malgranda treege hela marsrenkonta asteroido, kies orbito ekstere tanĝas la orbiton de Marso, sed ne trairas ĝin.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Nudskanilo
Nudskanilo aŭ tutkorpa skanilo (angla nomo full-body scanner) laboras laŭ analizado de redirektita radiado (Compton-efiko). Ĝi ebligas senvualigon de kaŝitaj plastaj armiloj kaj eksplodaĵoj kaj helpas eĉ okaze de ŝtalaj konteneroj. La aparato montras la homon nuda, tiel oni timas maldignigon de la homoj.
Ŝajnvolbo
La ŝajnvolbo estas praa formo de la konstruado, forme ĝi similas al volbo, sed male al vera volbo, ĝi konsistas el horizontalaj tavoloj, kantilevre formitaj. Ĝian firmecon certigas ekstera ŝarĝado. La plejmulto de la ŝajnvolboj estas konataj el Mikeno, kie oni konstruis tombejojn per tiu tekniko. Konis kaj aplikis tion eĉ popoloj de Mezopotamio (precipe la babiloniaj) kaj la majaoj. La megalita konstruaĵo de Newgrange same uzas tiun teknikon.
Nudskanilo
Oni jam testis la aparaton en flughavenoj de Usono kaj planas la samon en Eŭropo. La analizisto de la bildoj sidas en fora ĉambro de la loko de la aparato, li/ŝi ne povas kunligi personon al bildo. Spite al tio, multaj politikistoj kaj civilaj organizoj kontraŭas uzon de tiu nudskanilo.
Kuba muziko
La kuba muziko estas la esprimo de ritmoj kaj melodioj ligitaj kun la insulo Kubo, ĉu estas indiĝenaj aŭ enkondukitoj sur la insulon, aparte per la hispanaj koloniantoj kaj per la afrikaj sklavoj.
Oni povus ankaŭ – kvankam malpligranda-kvante – konstati certan azian influon. La ĉeesto de ĉi tiu lasta elemento estas ekkonebla je la uzo de la corneta china dum la kongaoj de la karnavaloj, fakto, kiu komenciĝis per la alveno de la unuaj enmigrintoj el Ĉinujo al la insulo. Ekde 1848 alvenis multaj ĉinaj kulioj al Kubo kaj en 1874, la jaro en kiu oni malpermesis la kontraktadon de kamparaj salajrosklavoj de Ĉinujo, en Kubo jam vivis 132 435 de ili.
Laŭ la origino de ĝiaj influoj ni povus fari fundamentan dividon inter la muzikoj eŭropokubaj kaj afrikokubaj kaj de grandampleksa derivo de ambaŭ kun iliaj variaj aperaĵoj popularaj tra la jaroj, pro kio la muziko de Kubo ĉiam estis rekonata tra la mondo kaj por multaj generacioj.
Ĉiu ajn klasifiko, kiun oni celas fari pri la kuba muziko, dependos pli ĝuste de la grado de intermikso de la influoj eŭropaj kaj afrikaj, kiujn oni malkovras en ĝi. Nu bone, redukti ĝin al ĉi tiu klasifiko estus tro simple, ĉar fakte la kuba muziko estas la riĉa kaj komplika rezulto de la kreopova kunfando de tiuj ĉi du fontoj, al kiu aldoniĝis historie la influo de la plej diversaj muzikaj kulturoj kaj tendencoj.
Enkonduko
Kubo disvolvis ampleksan gamon de kreoligitaj muzikstiloj baziĝantaj en siaj kulturaj originoj eŭropaj kaj afrikaj. Ekde la 19-a jarcento la kuba muziko estis ege populara kaj influhava, kiu fariĝis unu el la plej popularaj muzikoj en la mondo, antaŭ ĉio post la enkonduko de la sonregistro-teĥniko. La muziko de Kubo, inkluzive la instrumentojn kaj dancojn, estas en sia plej granda parto de hispana (eŭropa) kaj afrika originoj. La plimulto de la aktualaj formoj estas kunfandoj kaj miksaĵoj de tiuj ĉi du fontoj. Preskaŭ nenio postrestas de la originaj indiĝenaj tradicioj. La indiĝenoj de Kubo estis la Tainoj, la Aravakoj kaj la Sibonejoj, kies muzikstilo nomiĝas areito (nun la nomo de kuba sondisko-eldonejo). La hispanaj konkerintoj ekstermis la indianan praloĝantaron de Kubo ene de malmultaj jardekoj preskaŭ senescepte.
Multaj sklavoj, deportitaj al Kubo kiel laborfortoj anstataŭantaj la murditajn indianojn, kunportis sian muzikon sur la insulon. Ankaŭ la eŭropaj enmigrintoj kunportis siajn muzikon kaj dancojn el siaj hejmlandoj: la zapateon, la fandangon, la zampadon, la retambikon kaj la pasodoblon. Pli malfrue alvenis en Kubo la nordeŭropa valso, la menueto, la gavoto, la kontraŭdanco kaj la mazurko, kiuj disvastiĝis precipe inter la urba blankula loĝantaro. Fernando Ortiz Fernández, kuba antropologo kaj muziketnologo, priskribis la nove ekestintan kuban muzikon kiel kreaĵo de sklavoj el la grandaj sukerkanoplantejoj kaj de la hispanoj aŭ kanarianoj kun siaj malgrandaj tabakoplantejoj. La sklavoj kopikonstruis perkutinstrumentojn de siaj afrikaj hejmregionoj kaj produktis tiel la apartenajn ritmojn. Al la plej gravaj tiuspecaj instrumentoj apartenas la klaveo, la kongao kaj la tamburo bataa. Ĉinaj kontraktolaboristoj de la 19-a jarcento aldonis la ĉinan korneton, ĉinan blovinstrumenton, kiun ankaŭ nuntempe uzas la Comparsas, la aktivaj partoprenantoj kaj dancistoj de la karnavalo-grupoj, en Santjago de Kubo.
La granda kontribuo instrumenta de la hispanoj estis la gitaro, sed eĉ pli grava estis la transdono de eŭropa notacio muzika kaj la kompoziciaj teĥnikoj. La Arĥivoj de Hernando de la Parra havigas kelkan el la unua disponebla informo pri la kuba muziko. Li informis pri instrumentoj kiel klarneto, violono kaj vihuelo. Tiam ekzistis malmultaj profesiaj muzikistoj, kaj malmultegaj el iliaj kantoj supervivas. Unu el la unuaj melodioj estas la Son de la Ma Teodora, kiun dokumentis muzikisto kaj verkisto Laureano Fuentes Matons en sia libro Las artes en Santiago de Cuba publikigita en 1893, kaj kiun supozeble komponis proksimume 1562 Teodora Ginés, liberigita sklavino el Santjago de Kubo, kiu laŭŝajne akiris famon pro siaj komponaĵoj. Oni diras, ke tiu ĉi peco estas simila al la hispanaj kantoj de la 16-a jarcento.
La kuba muziko havas siajn ĉefajn radikojn en Eŭropo kaj okcidenta Afriko, sed kun la paso de la tempo ĝin influis diversaj ĝenroj de malsamaj landoj. Inter ili elstaras Francujo kaj ĝiaj kolonioj en Latinameriko kaj Usono.
Refrakto
Refrakto estas ŝanĝo de la direkto de ondo, kiam ĝi iras de unu medio al alia. Ekzemple, lumo refraktiĝas kiam ĝi trapasas vitron.
Kuba muziko
Enkonduko
La kuba muziko ankaŭ influis konsiderinde aliajn landojn. Ĝi ne nur kontribuis al la evoluo de la ĵazo kaj de la salso, sed ankaŭ al tiu de argentina tango, de ganaa hajlajfo, de afrobito okcident-afrika, de la domingaj ĝenroj de baĉato kaj de merengo, de kolombia kumbjo kaj de hispana flamenko.
Refrakto
La leĝo de Snell donas la valoron de angulo je kiu aperas la refraktita radio por izotropaj medioj (kiel vitro). En neizotropaj medioj kiel iu kristaloj aŭ mekanike malformigitaj solidoj, duobla refrakto povas fendi la refraktitan radion en du radiojn, la ordinaran aŭ o-radion kiu sekvas leĝon de Snell, kaj la alian eksterordinaran aŭ e-radion kiu povas ne esti en ebeno difinita per la incida radio kaj la normalo de la limo inter la du medioj. Tiam povas esti dependeco ankaŭ de polarizo de la lumo.
Nikolaus Krell
Vivo
Kiam ekkuratoris la duka moŝto Frederiko Vilhelmo de Vajmaro - severa kaj aktivega luterano - en 1591 post la morto de Kristiano la 1-a la por la posteulo Kristiano la 2-a, Krell maldungitis. Li tuj malliberigitis kaj pasigis kvar jarojn ĉe Königstein-citadelo. Nur en aŭgusto 1595 faritis akuzo kontraŭ Krell.
Al liaj amikoj Krell estis veniginta sciigon kaŝan pri pluraj plendoj de la edzino ĉe la Regna ĉambra tribunalo en Speyer pro malkorekta traktado de prizonulo. Sed la saksia registaro simple neis la kompetencon de la Regna juĝejo. Pro imperiestra skribitaĵo datumita de la 2.5.1601 la procesa respondeco transdonitis al la saksiaj tribunaloj mem. Sed ili preferis lasi juĝon finan al la Bohemia apelaciĉambro en Prago. La tieaj juristoj kondamnis Krell je morto.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 4. Leipzig 1906, p. 339, kiolegeblas tie ĉi interrete.
Kuba muziko
Enkonduko
La afrikaj kredoj kaj siaj praktikoj potence influis la muzikon de Kubo. La plurritma perkutado estas elemento enloĝanta en afrika muziko, same kiel la stilo de la melodio estas parte de la muzika tradicio hispana. Ankaŭ en la afrika tradicio la perkuto ĉiam statas en ligo kun kantado kaj dancado, same kiel al aparta socia medio. Pro la kuneco de eŭropa kaj afrika kulturoj la plej granda parto de la popolmuziko kuba estis rezulto de ĉi tiu kunfando. Tiu ĉi transkulturigo de la kuba vivo progresis dum longa tempospaco, ekde multa antaŭ la 20-a jarcento, kaj la elementoj de la afrikaj kredoj, la muziko kaj la danco troviĝas plenfirme enigita en la popularajn formojn.
Altkultura muziko
En la 19-a jarcento en Kubo estis kelkaj gravaj komponistoj de altkultura muziko, inter aliaj Laureano Fuentes, kiu komponis la ankoraŭ konatan operon Celia. Ignacio Cervantes estis unu el la kreintoj de memstara kuba nacia muziko, kiu enplektis en siajn komponaĵojn ankaŭ afrikokubajn elementojn. Post la kuba revolucio de 1959 ekestis nova generacio de klasikaj muzikistoj, ekzemple Leo Brouwer, kiu revoluciigis la gitarludon kaj kiel direktoro de la muziksekcio de la filminstituto ICAIC kontribuis al la florado de la movado Nueva Trova.
18-a kaj 19-a jarcentoj
Inter la klasikmuzikaj komponistoj famaj ankaŭ ekster Kubo apartenas la baroka komponisto Esteban Salas y Castro (1725-1803), kiu pasigis grandan parton de sia vivo instruante kaj komponante por la eklezio. Lin anstataŭis en la katedralo de Santjago de Kubo pastro Juan París (1759-1845). París estis homo eksterordinare laborema kaj grava komponisto. Li instigis la realigon de diversaj regulaj muzikaj eventoj. p. 181.
En la jardeko de 1840 aperis la habanero kiel deprimita kanto kun kontraŭdanca ritmo. (Ne-kubanoj foje nomas „habaneroj“ la kuban kontraŭdancojn). La habanero fariĝis tre populara en Hispanujo kaj aliaj landoj. La kontraŭdanco/kuba danco ankaŭ grave influis la portorikan dancon, kiu ĝuis sian dinamikan kaj distingan karieron tra la 1930-aj jaroj. En Kubo dum la jardeko de 1880 la kontraŭdanco/kuba danco akuŝis la danzonon, kiu fakte sukcesis superi ĝin laŭ populareco.
Laureano Fuentes (1825-1898) devenis de muzikisto-familio kaj verkis la unuan operojn komponitan sur la insulo, La hija de Jefté. Tiu ĉi pli malfrue estis plilongigata kaj organizata sub la titolo Seila. Liaj multnombrajn verkoj enprenas ĉiujn ĝenrojn. Gaspar Villate (1851-1891) produktis abundan kaj ampleksan verkaron, kiu plene koncentriĝis pri la opero. pág. 239 José White (1836-1918), mulato de hispana patro kaj afrikokuba patrino, estis komponisto kaj violonisto de internacia merito. Li lernis ludi dek ses instrumentojn ka loĝis alterne en Kubo, en Latinameriko ekster Kubo kaj en Parizo. Lia verko plej fama estas La bella cubana, habanero. Meze de la 19-a jarcento juna usona muzikisto alvenis en Havano: Louis Moreau Gottschalk (1829-1869). Lia patro estis juda entreprenisto el Londono kaj lia patrina kreola blankulino de katolikfranca origino. Gottschalk estis edukata de sia nigrula avino criado kaj sia nutristino Sally, ambaŭ el Dominiko. Li estis mirinfano je la piano, kiu estis aŭskultinta kaj travivinta la muzikon kaj dancandon sur Placo Kongo en Nov-Orleano ekde sia infanaĝo. Lia restado en Kubo daŭris de 1853 ĝis 1862, inkluzive kelkajn mallongajn vizitojn al Porto-Riko kaj Martiniko. Gottschalk komponis multajn pecojn laŭ kreola stilo, ekzemple la habaneron Bamboula, Op. 2 Danse de negres) (1845), kies titolo rilatas kun tamburo afrikokariba; El cocoye (1853), baziĝantan sur populara temo kuba; la kontraŭdancon Ojos criollos (Danse cubaine, 1859) kaj version de María la O, kiu rilatas kun kuba mulatokantisto. En tiuj ĉi multnombraj numeroj li ofte uzis la ritmajn modelojn kubajn. En unu el siaj adiaŭaj koncertoj li interpretis sian Adiós a Cuba, kaŭzante grandan aplaŭdon kaj kriojn „brave!“ Bedaŭrinde la partituro de ĉi tiu verko ne supervivis.
En februaro de 1860 Gottschalk produktis grandan verkon en Havano, nomata La nuit des tropiques. Je la realigo de tiu peco li uzis proksimume 250 muzikistojn kaj ĥoron de 200 kantantoj, krom grupo de nigrula konsilantaro de Santjago de Kubo, kiu portis siajn tamburojn por la prezentado. Li presentis alian grandan koncerton je la sekva jaroj kun nova materialo. Tiuj ĉi spektakloj plimalgrandigis ĉion antaŭe vidita sur la insulo kaj estis sendube neforgeseblaj por la ĉeestantoj.
20-a jarcento
«Amadeo Roldán (1900-1939) kaj Alejandro García Caturla (1906-1940) revoluciigis la simfonian muzikon de Kubo, sed aktuale ilia muziko estas malofte ludata en koncertoj». p. 354 Ili ludis gravan rolon en la Afrocubanismo, movado de la kuba kulturo koncentriĝa sur afrikokubaj temoj, kiu ekestis en la 1920-aj jaroj kaj kiun vaste analizis Fernando Ortiz Fernández. Roldán, naskiĝinta en Parizo de mulata kubanino kaj de hispana patro, reiris al Kubo en 1919 kaj se fariĝis la unua violonisto de la ĵus fondita Orquesta Sinfónica de La Habana en 1922. Tie li konatiĝis kun Caturla, kiu estis dua violonisto de la orkestro en la aĝo de dek ses jaroj. La verkaro de Roldán entenas la Obertura sobre temas cubanos [Uverturon pri kubaj temoj] (1925) kaj du baletojn: La Rebambaramba (1928) kaj El milagro de Anaquillé (1929). Al tiuj ĉi sekvis serio da Rítmicas, Poema negro (1930) kaj Tres toques (marŝo, ritoj, danco) (1931). En Motivos de son (1934) li verkis ok pecojn por kantvoĉo kaj instrumentoj baziĝantaj sur poemoj samtitolaj de Nicolás Guillén. Liaj lastaj komponaĵoj estis Dos Piezas infantiles por piano (1937). Roldán mortis junaĝe je la 31 jaroj pro vizaĝa kancero misfiguriga (li estis estinta ĝisosta fumanto). Post liaj studentaj tagoj Caturla vivis la tutan vivon en la malgranda urbo Remedios en centra Kubo, kie li fariĝis advokato por vivteni sian kreskan familion. Li havis amrilatojn kun variaj nigrulinoj, kun kiuj li havis dek unu gefilojn, kiujn li rekonis kaj subtenis. Lia verko Tres danzas cubanas por simfoniorkestro estis unuafoje prezentata je Hispanujo en 1929. Bembe estis unuafoje prezentata samjare en Havano. Lia Obertura cubana gajnis la unuan premion de nacia konkurso en 1938. Caturla estis homo de granda nobeleco kaj ekzemplo de universala muzikisto, kiu kombinis temojn de klasika kaj popola muzikoj kun modernaj muzikaj ideoj. Lin murdis en 1940 juna hazardludisto, kiun li devis juĝi nur horojn pli malfrue.
Gonzalo Roig (1890-1970) fariĝis grava forto kreema en la unua duono de la 20-a jarcento. La komponisto kaj orkestrestro ankaŭ estis tre sperta pri ludado de violono kaj piano same kiel pri kompozicio. En 1922 li estis unu el la fondintoj de la Orquesta Sinfónica Nacional, kiun li direktis. En 1927 li estis nomumata direktoro de la Muziklernejo de Havano. Kiel komponisto li specialiĝis pri la zarzuelo, formo de muzikteatro tre populara ĝis la Dua Mondmilito. En 1931 li fondis teatro-entreprenon nome Bufo en la Teatro Martí de Havano. Li estis la komponisto de la kuba zarzuelo plej konata, Cecilia Valdés, baziĝanta sur la fama samnoma romano de la 19-a jarcento pri kuba mulatino, kiu unuafoje estis prezentata en 1932. Li fondis variajn organizaĵojn kaj verkis ofte pri muzikaj temoj.
La Grupo de Muzika Renovigo Musical, kiu fondiĝis en 1942 sub la estrado de José Ardévol, kataluna komponisto loĝanta en Kubo ekde 1930, servis al junaj komponistoj kiel platformo por disvolvi progreseman kun la celo, plibonigi kaj renovigi de mejorar y renovar laŭlitere la kvaliton de la kuba muzika medio. Dum sia ekzisto ekde 1942 ĝis 1948 la grupo organizis multajn koncertojn en la Lyceum de la Habana kun la celo prezenti siajn antaŭgvardiajn komponaĵojn al publiko ĝenerale kaj subteni inter siaj membroj la evoluon de multaj ontaj direktoroj, artrecenzistoj, artistoj kaj profesoroj. Ili ankaŭ komencis proceson de esploro kaj retaksado de la kuba muziko ĝenerale, publikige la brilan laboron de Carlo Borbolla kaj propagandante la komponaĵojn de Saumell, Cervantes, Caturla y Roldán. La Grupo de Muzika Renovigo entenis interalie jenajn komponistojn incluyó a los siguientes compositores: Hilario González, Harold Gramatges, Julián Orbón, Argeliers León kaj Edgardo Martín. Kelkaj nuntempaj komponistoj kubaj ne membris en la grupo, interalie Joaquín Nin-Culmell.
Kvankam en Kubo multaj komponistoj kulturis kaj la klasikajn kaj la popularajn muzikstilojn, la diferenco fariĝis pli klara post 1960, kiam (almenaŭ komence) la reĝimo retiris la apogon al la popularmuziko kaj fermis la plimulton de la noktoklubejoj, dum kiam ĝi subvenciis la klasikan muzikon anstataŭ la kreolajn ĝenrojn. Ekde tiam la plimulto de la muzikistoj tenis sian karieron sur la unu aŭ la alia flanko de tiu nevidebla linio. Post la kuba revolucio en 1959 nova rikolto da klasikaj muzikistoj sursecenejiĝis. La plej elstara el tiuj ĉi estas sendube la gitaristo Leo Brouwer, kiu realigis gravajn novigojn en la klasika gitaro kaj aktuale estas direktisto de la Orquesta Sinfónica de la Habana. Kiel direktoro de la Instituto Cubano de Arto kaj Kinoindustrio (ICAIC) en la jardeko de 1970 li estis grava elemento en la formado kaj solidigo de la movado Nueva Trova. Aliaj gravaj komponistoj de la unuaj jaroj post la revolucio de 1959 estis Carlos Fariñas kaj Juan Blanco, pioniro de la konkreta muziko kaj de la elektroakustika muziko en Kubo.
Proksimume postsekve la unuan postrevolucian generacion grupo de junaj komponistoj komencis altiri la atenton de la publiko, kiu ĉeestis la klasikmuzikajn koncertojn. La plimulto el tiuj estis studinta en renomaj lernejoj eksterlandaj danke al stipendioj de la registaro, ekzemple Sergio Fernández Barroso (ankaŭ konata kiel Sergio Barroso), kiu ricevis recibió un diploma de kompletiga studo en la Supera Muzika Akademio de Prago, kaj Roberto Valera, kiu studis ĉe Witold Rudzinski kaj Andrzej Dobrowolski en Polujo. Al tiu ĉi grupo ankaŭ apartenas Calixto Álvarez, kaj Carlos Malcolm. Je la komenco de la sepdekaj jaroj grupo de muzikistoj kaj komponistoj, la plimultaj studintoj de la Nacia Artolernejo kaj de la Urba Konservatorio de Havano kolektiĝis ĉirkaŭ organizaĵo, kiun la registaro estis ĵus kreinta kiel junulara sekcio de UNEAC (Nacia Unuiĝo de Kubaj Verkistoj kaj Artistoj), nome la Brigada Hermanos Saíz. Kelkaj el ĝiaj membroj estis la komponisto Juan Piñera (nevo de la renoma kuba verkisto Virgilio Piñera), Flores Chaviano, Armando Rodríguez Ruidíaz, Danilo Avilés, Magaly Ruiz kaj Efraín Amador Piñero. Aliaj nuntempaj komponistoj kun malpli ligoj kun la menciita organizaĵo estis José María Vitier, Julio Roloff, Jorge López Marín kaj José Loyola.
Post la kuba revolucio (1959), multaj ontaj kubaj komponistoj elmigris je frua aĝo kaj disvolvis la pli grandan paron de sia kariero ekster la lando. Ene de ĉi tiu grupo menciendas jenaj komponistoj: Tania León, Orlando Jacinto García, Armando Tranquilino, Odaline de la Martínez, José Raúl Bernardo, Jorge Martín kaj Raul Murciano.
Guajira (gŭaĥiro)
La origina gŭaĥiro-muziko ekestis en la kamparaj regionoj kubaj kiel muziko de kamparanoj kaj tenas eble ligojn kun la muziko jíbaro el Porto-Riko. Ĝi ekestis komence de la 20-a jarcento. Tipa estas la uzo de la 6-korda kuba gitaro tres, kiu havas se kordojn aranĝitajn kiel tri (hispane: tres) kordoĥorojn kun tre speciala agordo.
Música campesina (kamparana muziko)
Música campesina estas kampara formo de improvizataj decimoj (dekversaj strofoj), je kio la versoj mem nomiĝas punto aŭ punto cubano. Tiu ĉi muzikstilo fariĝis konata ankaŭ ekster Kubo per artistoj kiel Celina González kaj influis la modernan kuban sonon (vidu malsupre).
La kuba televidprogramo Palmas y Cañas sin dediĉas al la flego de la música campesina.
Danzono
La eŭropa influo sur la kuban muzikon en la 19-a kaj 20-a jarcento estas tre klare ekkonebla krom en la altkultura muziko ankaŭ en la danzono, eleganta dancoformo, kiu disvastiĝis deire de Kubo en tuta Latinameriko kaj aparte en Meksiko. Ĝiaj radikoj kuŝas en la eŭropaj balosalonoj, kaj estas rekoneblaj ligoj al anglaj kampardancoj, al franca contredanse kaj al hispana contradanza, la franca kaj hispanaj formoj de la kontraŭdanco.
La danzono evoluis en la 1870-aj jaroj en la regiono de la kuba urbo Matanzas sub la influo de afrikaj muzikaj tradicioj kaj la habanero. Ĝi estas ludata de tipa orkestro, ekzemple de armemuzika bando. Kun la danzono oni ligas nomojn kiel tiuj de Miguel Faílde. Faílde aldonis elementojn de la franca contredanse. Deire de li muzikistoj kiel José Urfé, Enrique Jorrín kaj Antonio María Romeu pludisvolvis la muzikstilon.
Haitianoj en Kubo: Charanga
Alia formo de kuba popolmuziko estas la bolero. Temas je tio pri baladoj el Santjago de Kubo, kiujn ludas ĉarangoj, malgrandaj francekreolaj muzikbandoj. Charangas ekestis inter kubaj haitianoj, do devenantoj el francekreola kulturo. Jam en 1791 haitianoj rifuĝis dum la sklavoribelo el sia lando al Kubo. Ĝis nun ĉiam denove estas grupoj da haitiaj rifuĝintoj, kiuj ekloĝas en Kubo, aparte en la loĝloko Caibarién. Ilia formo de cabildo nomiĝas tumba francesa kaj fariĝis konata per aparta formo de danzono, comparsas, mambo, ĉaĉao kaj aliaj specoj de popolmuziko.
Historio
Proksimume 1850 aperis vagantaj muzikistoj, konataj kiel trovadoroj („trovadores“), en la oriento de la insulo, aparte en Santjago de Kubo, kiuj perlaboris sian vivtenon kantantaj kaj gitarludantaj. La unua trobadoraĵo, kiu ekzistis, estis kreata en Kubo kun la temo de protesto, sed dumpase de la jaroj ĝi estis transformata, ĝis kiam ĝi fariĝis la nuntempa trova kaj adoptata de la kantverkistoj ene de la romantika linio, pro kio oni identigas ilin treege kun la kantantoj de la trobadoraĵo kiel Pablo Milanés, Silvio Rodríguez kaj aliaj. La trova estas aparte signifa kiel kultura esprimo, (tiu ĉi arto estas en sia plimulto vira). En la komuna trobadoraĵo oni kantas versojn, akompanatajn de certa senco de spriteco kaj tute konkurajn. Ĝenerale la kantverkistojn de ĉi tiuj ĝenro oni nomas "trovadores". Aktuale la trova estas tre populara.
La Nueva Trova Cubana aŭ mallonge Nueva Trova estas muzika ĝenro, kiu ekestis meze de la 1960-aj jaroj en Kubo, sed nur en 1973 ĝi organiziĝis sub ĉi tiu nomo. La organizaĵo Movimiento de la Nueva Trova [Movado Nueva Trova] sin malfondis en 1986, dum kiam la muzikĝenro pluekzistas laŭ plej diversaj elformaĵoj. La nomo formiĝis el la tradicia arnomo por popolkantistoj trova (deduktita de la trobadoroj de la mezepoko) kun la aldonaĵo „nova“, estas do tradukebla kiel Novaj Kubaj Trobadoroj. Nueva Trova kombinas tradiciajn elementojn de kuba popolmuziko kun aliaj muzikaj ĝenroj kaj estas forte destinita per siajn politikaj kaj poeziaj tekstoj, kio limigas ĝian disvastiĝon precipe en la hispanlingvanaro.
Unu el la plej grandaj kubaj pianistoj-komponistoj de la 20-a jarcento estis Ernesto Lecuona (1895-1963). Lecuona komponis pli ol 600 pecojn, ĉefe laŭ kuba stilo, kaj estis pianisto de elstara kvalito. Li estis fruktodona komponisto de kantoj kaj muziko por kino kaj teatro. Lia verkaro konsistis ĉefe el multaj zarzueloj baziĝantaj sur afrikokubaj kaj hispankubaj ritmoj, el variaj suitoj kaj pluropon da kantoj, kiuj fariĝis normkantoj de la latinida muziko. Tiu ĉi entenas Siboney, Malagueña kaj Andalucía. En 1942 lia granda furoraĵo Siempre en mi corazón estis proponata por premio Oskar, perdis tamen la konkurson favore al la kanto White Christmas. La simfoniorkestro de Ernesto Lecuona unuafoje prezentis Rapsodia Negra de Lecuona dum la Koncerto de la Tago de Kuba Liberigo en la koncertejo Carnegie Hall je Novjorko la 10-an de oktobro 1943.
(145480) 2005 TB190
{{Informkesto astronomia objekto |Nomo = (145480) 2005 TB190 |Kategorio = transneptuna objekto |Oficiala_nomo = (145480) 2005 TB190 |Aliaj_nomoj = 2005 TB{{sub|190}} |Dato_de_malkovro = {{dato|11|oktobro|2005}} |Malkovrintoj = A. C. Becker, A. W. Puckett kaj J. Kubica |Loko_de_malkovro = Sunspot (Usono). |Bildo = 145480-2005tb190 hst.jpg |Bildo_priskribo = Bildo de (145480) 2005 RN{{sub|43}} elde la Kosmoteleskopo Hubble en 2011 |Epoko = 2459600.5 {{dato|21|januaro|2022}} TDB |Granda_duonakso = 11,498 Tm (76,860 AU) |Periapsido = 6,912 Tm (46,206 AU) |Apoapsido = 16,084 Tm (107,514 AU) |Discentreco = 0,3988 |Periodo = 246120,257 tagoj (673,841 jaroj) |Klinangulo = 26,410° |Meza_anomaliangulo = 2,766° Epoko : {{dato|21|januaro|2022}}} |Longitudo_de_suprenira_nodo = 180,451° |Argumento_de_periapsido = 171,401° |Terdistanco_min = 6,762 Tm (45,204 AU) |Diametro = 372 — 469 km |Albedo_geom = 0,195 |Rotacia_periodo = 0,5283 tago (12,68 horoj) |Absoluta_magnitudo = 4,53 }} (145480) 2005 TB{{sub|190}} estas tre granda, meze hela transneptuna objekto, ano de la disa disko, malkovrita la de la usonaj astronomoj Andrew C. Becker, Andrew W. Puckett kaj Jeremy Martin Kubica elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Laŭ Wm. Robert Johnston, ĝi havas diametron de ĉirkaŭ 372 km ; por Michael E. Brown, ĝi havas diametron de 469 km (taksita per radiometria mezuro) kaj eble estas nanplanedo.
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 1:8 kun Urano, do ne malproksima de resonanco 1:4 kun Neptuno. Tamen, simuladoj de orbitoj far'de Emel’janenko kaj Kiseleva en 2007 montris, ke ĝi ŝajnas havi malpli ol 1 % de ebleco esti en orbita resonanco 1:4 kun Neptuno. Ĝi estas tro malproksima de Neptuno por havi gravita interago kun ĉi tiu planeto (ĝia neptuna MOID estas 16,4463, aŭ 2,460 miliardoj da km), tamen, se Neptuno estis migrinta eksteren, povus esti periodo, kie ĝi havis pli grandan discentrecon.
(145480) 2005 TB190 pasis ĉe sia perihelio la.
Sx
SX havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:
Turbo (Antjokio)
Turbo estas marhavena municipo de Kolombio. Ĝi situas en la departemento Antjokio, lokigita ĉe la nord-okcidento de la lando. Komence de en la municipo vivis   sur areo de 3055 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Louis Harold Gray
Louis Harold GRAY (naskiĝis la 10-an de septembro 1905 en Londono, kaj mortis la 9-an de julio 1965 en Northwood, Granda Londono) estis angla fizikisto, kiu precipe laboris pri la efikoj de radiadoj sur la biologiaj sistemoj.
Dum la kristnaska tago de 1923, li ricevis stipendion por studi en la Trinity College (Kembriĝo), kie instruis Ernest Rutherford. Li doktoriĝis en la Laboratorio Cavendish en 1930, dank'al siaj laboroj pri la efikoj de konataj radiadoj sur materialoj, kaj ankaŭ dank'al siaj mezuroj de iamaj malbone konataj kosmaj radiadoj. Dum iama epoko, radiobiologio, kunigante biologion, medicinon kaj fizikon, estis naskiĝanta kampo, pri kiu Gray kontribuis alporti necesan fundamenton. Resumo de lia laboro estas skribita sube.
Inter multaj aliaj agadoj, li difinis la mezurunuon de sorbita radiada dozo, kiu poste, en la Internacia Sistemo de Unuoj, estis nomata, honore de sia nomo, grajo.