cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Festoparolado
Mi, nome de la esperanta komunumo gratulas al tiuj kiuj jam komencis konduti sin mem, kiel kompetentaj esperantistoj. Via ĉeesto al ĉi tiu kongreso estas, por nia kolombia esperanta movado, motivo de granda ĝojo kaj oferas grandan apogon al nia landa laboro por la suceso de esperanto en Kolombio. Pro tio mi, nome de la L.K.K. dankas al ĉiuj, kiuj fidis je ni divermaniere. Nia plej granda bondeziro estas ke tiu ĉi kongreso estu por vi neforgesebla travivaĵo, kaj ke ĉiuj ĝuu de nian gastigemajn morojn.
Bassaricyon neblina
La olingeto (Bassaricyon neblina) estas mamulo karnomanĝanta de la familio de Procionedoj, el la montaroj de la Andoj de Kolombio kaj Ekvadoro. La Smizonia Institucio anoncis ĝian malkovron la 15-an de aŭgusto 2013. Ĝi estas la unua karnomanĝanto malkovrita en Ameriko post 35 jaroj.
Andrzej Wajda
Andrzej Witold WAJDA (esperante: Andreo Vajda ; naskiĝis la en Suwałki, Pollando, mortis la ) estas pola reĝisoro kaj scenaristo.
Bassaricyon neblina
Priskribo
Ĝia korpo (ĝiskape) atingas averaĝan larĝecon je 33,5 cm kaj ĝia vosto ĝis 42,5 cm. Ĝi pezas 900 g. Gia haŭto estas dika kaj vila, pli densa ol tiu de la plej proksimaj parencoj. Ĝia hararo estas ruĝa kaŝtan-kolora aŭ oranĝa kun nigraj randoj.
Blankakola buteo
Reproduktado
La Blankakola buteo loĝas en la Atlantika Arbaro de Orienta Brazilo ĝis Santa Catarina. Ankaŭ ĉe Alagoas, Paraíba, Bahia, Rio de Janeiro, São Paulo, Paraná, Santa Catarina, Minas Gerais kaj Espírito Santo. En Paraná estas konsiderata rara specio kun ege malmultaj vidaĵoj, ĉiuj el ili en la atlantika arbaro, kie ŝajne ili preferas la praregionojn.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
Li naskiĝis en Suwałki ĉe la Angelika Bjalavas - instruistino kaj Jakobo Vajda - oficisto. Infantempon li trapasis en Suwałki kaj Radom. Kapitano Jakob Vajda partoprenis en la defenda kampanio de septembro 1939 jaro batalante kun Sovetanoj. La patro estis militkaptita kaj murdita en la genocida masakro de Katin. Andreo Vajda ankaŭ komencis batali kun okupantoj kaj envenis al Armia Krajowa. Dum la batalo li studis sekrete la pentrarton en Krakovo. Post la batalo Vajda studis la pentrarton en la Akademio de Belartoj en Krakovo kaj sekve li studis la kinon en Lodzo (Universitato de Leon Schiller). Fininte la studojn en 1953 li ekokupiĝis pri reĝisorado. Li asistis ĉe Aleksandro Ford ĉe filmo Piątka z ulicy Barskiej kaj mem komencis krei la debutan Pokolenie (Generacio) rompante en la pola kino kunigon kun la registara (komunista) produkcio.
.ke
.ke estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Kenjo.
Bassaricyon neblina
Loĝejo
Ĝi loĝas en la Nubarbaro Anda, je inter 1.500 kaj 2.800 m de alteco. Oni ne konsideras ĉi tiun specion en tuja danĝero, tamen pli ol 40% de ties loĝebla tereno estis senarbigita.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
En la 1957 Vajda kreis Kanalo - la unuan pli gravan sian filmon. La fabulo sur la memoroj de verkistoj Jerzy Stefan Stawiński temis pri ribelo de Varsovio prezentante la pesimisman, katastrofan bildon de la ribelo. La kontroverseco de filmo kaj la malplene konsentigita reĝimo ne haltigis la popularigadon de ĝi. Ĝi estis montrita en la Festivalo de Cannes kaj ricevis la Arĝentan Palmon (aparta premio de la ĵurio) kune kun La sepa sigelo de Ingmar Bergman. Kanalo estis la unua pola filmo kiu estis tiel famigita post la 2-a mondmilito.
Bassaricyon neblina
Konduto
Solema kaj noktema, ĝi loĝas en la arboj kaj estas eksperta saltanto de arbo al arbo sur la kanopeo.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
Posteaj pli gravaj filmoj de Vajda estis Cindro kaj diamanto kun la fama ĉefa rolo de Zbignjevo Cibulski) sur la romano de Georgo Andĵejevski de 1958 jaro kaj La cindroj sur la romano de Stefano Ĵeromski de 1965 jaro. Ĉefe ili temas pri la problemo de absurda heroeco per la kosto de la vivo. En 1965 jaro Vajda kreis en Jugoslavio La pordoj de paradizo sur la rakonto de Georgo Andĵejevski pri la krucmilito de infanoj en la 13-a jarcento. La temo estis ankaŭ uzita kiel libreto de la opero La pordoj de paradizo de Johana Bruzdoviĉ.
Post 1970 jaro Vajda kreis la plej bone apreciitajn filmojn dum sia vivo. En 1974 Vajda kreis La Promesita Lando sur la romano de Ladislao Rejmont prezentante la sovaĝan naturon de la urbo en Pollando nome Lodzo. Vajda kreis ĝin palimpsesteme, konscieme kun la naturalismaj opinioj de Charles Dickens kaj Émile Zola. La ĉefan, vaste laŭditan rolon kreis Danjelo Olbriĥski. En 1979 jaro Vajda kreis Fraŭlinoj el Vilko sur la rakonto de Jaroslavo Ivaŝkjeviĉ kaj poste, en 1981 jaro li reĝisoris la duan parton de sia diptiko pri homo- Homo el fero. La unua parto de diptiko - Homo el marmoro de 1977 jaro kaj Homo el fero estis konsekritaj al la liberiganta agado de asocio "Solidaro". Ili temis pri la batalo kun komunista reĝimo tute revolucie taŭzante la cenzuron en komunista Pollando. Tri filmoj: La Promesita Lando, Fraŭlinoj el Vilko kaj Homo el fero estis nominitaj al Oskar-Premio. Homo el fero atingis la Oran Palmon en 1981 jaro. Kune kun Romano Polanski, Kristoforo Kjeŝlovski kaj Agnesa Holland Vajda fariĝis la plej granda reĝisoro de la pola filmo. Liaj filmoj, precipe la diptiko pri homo estis unu el plej gravaj elementoj de la batalo kun la komunismo en Eŭropo. En 2006 jaro Andreo Vajda ricevis la honoran Oskar-premion por la tuta viva verko. Samjare li kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.
Bassaricyon neblina
Nutrado
Ĝi manĝas ĉefe fruktojn, sed ankaŭ povas manĝi kelkajn insektojn kaj nektaron.
.ke
Eksteraj ligiloj
Toppdomän
Bassaricyon neblina
Reproduktado
Ĝi naskas po unu idon.
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Festoparolado
Bonvenon en Kolombio, bonvenon al nia kongreso!! Multan dankon.
Detala raporto pri la Kongreso
La tragedia tertremo trafinta la urbon Armenio tri tagojn antaŭe neniel malhelpis la |inaŭguron, la 28an de januaro, de la Kvara Tut-Amerika Kongreso de Esperanto en Bogoto, Kolombio. La solena malfermo realiĝis en la nacia biblioteko, la ĉefa kongresejo, kie komence la preskaŭ 40 ĉeestantoj aŭskultis la nacian himnon kaj ´La Espero.´ Afable bonveniginte la kongresanojn, la sekretario de la LKK, s-ro Santiago Alvarez, prezentis la kolombian ministron pri kulturo, d-ron Alberto Casas Sanz de Santamaría, kies kuraĝigaj kaj solidarecaj vortoj (elhispanigitaj de s-ro Gonzalo Bermúdez) impone kunvenis al la momento.
Poste paroladis LKK-prezidanto d-ro Rodrigo Ramírez, kaj sekvis la kutimaj salutoj de la naŭ aliaj landoj reprezentitaj, nome Brazilo, Ĉeĥio, Francio, Germanio, Hungario, Meksikio, Urugvajo, Usono, kaj Venezuelo.
Prof. Luis Jorge Santos Morales, alta konsilanto al la LKK, unue fiere sciigis ke estis ĝuste la eksprezidento de Kolombio, Carlos E. Restrepo, kiu en la 1920-aj jaroj jam proponis Esperanton kiel la oficialan lingvon de la Ligo de Nacioj. Li dediĉis la unuan kongresan tagon al ties memoro kaj poste laŭtlegis kromajn salutmesaĝojn de i.a. la landasocioj de Kosta-Riko, Usono, kaj Kebekio, kaj d-ro Renato Corsetti, vicprezidanto de UEA kaj ties komisiito por landa agado. Same kiel kelkaj aliaj, d-ro Corsetti kondolencis pro la tertrema suferigo, kaj proponis helpon pere de la UEA fondaĵo ´Espero´ por Esperantistoj eventuale frapitaj de la katastrofo.
En la posttagmezo okazis 4 pliaj programeroj. Unue, la du gravaj konceptoj 'aktiva neŭtraleco' kaj 'humaneca internaciisimo,' ĉiam ligitaj al la nomo de la karmemora prof. d-ro Ivo Lapenna, estis klarigitaj per ĉitaĵoj el liaj verkoj en prelego verkita de s-ino Birthe Lapenna kaj, manke de ties ĉeesto, laŭtlegata de Santiago Álvarez. Poste Rodrigo Ramírez fakece analizis la komunikad-proceson cele al fari Esperanton pli efikan komunikilon. Prof. Santos rakontis spertojn kiel lingvo-lernanto kaj -instruisto dum multaj jaroj, aparte pritraktante la metodon kiu postulas parkerigon de frazoj. Li krome substrekis la neceson de ĉiutaga laŭtlegado por konservi la fluecon, manke de konversaciaj ebloj. S-ro Jiri Caletka (Ĉeĥio), post kaf-paŭzo, daŭrigis per raporto pri la nuntempa ĉeĥa Esperanto-movado kaj disdonis informojn pri la SAT kongreso okazonta ĉijare en Karlovy Vary.
Vespere la inaŭgura tago brile finiĝis dank´ al la folklora ensemblo ´Kolombia Tagiĝo,´ kies freŝa energio, diversaj kostumoj, kaj mirinda lerteco pri dancado kaj muzikado ĝojigis la kongresanojn per neforgesebla spektaklo.
Vendredo
Vendredo, la 29a [de januaro], estis dediĉita al la memoro de Joaquín Ospina, kolombia pioniro kiu publikigis gramatikon de Esperanto kaj fondis literaturan revuon "La Lumo." La tuttaga programo komenciĝis je la 8:00h, refoje en la nacia biblioteko, per diskutrondo pri la kongresa temo: "Perspektivoj de Esperanto por la tria jarmilo," gvidata de prof. Santos. Brile direktante la atenton sur kelkajn kernajn rilatojn inter Esperanto kaj la 20a-jarcenta mondo, aparte en Ameriko, li starigis demandojn, i.a. "ĉu valoras daŭrigi niajn klopodojn?" kaj "Kion ni faru nun por antaŭenirigi Esperanton en la estonteco?" Inter la respondoj troviĝis temoj kiuj kelkfoje reaperos en la kongreso, unue, ke la granda sukceso de Esperanto en Brazilo ŝuldiĝas ne nur al la forta spiritisma influo sed al la ĝenerala malfermeco de la brazilaj popoloj al novaj aferoj. Ĉiuj konsentis ke tiu trajto ĝenerale mankas al niaj ceteraj landoj, kie "unuopulemo" regas. Rilate la opinion ke Esperanto devas esti uzata en familioj venis la agnosko de tio ke por la plimulto Esperanto ja estas persona kaj ne familia afero kaj la vidpunkto ke nia "vera" familio efektive estas aliaj Esperantistoj. La ideo ke diversaj psikologiaj faktoroj malbonefikas sur nian agademon ne estis kontraŭstarita; ni bezonas pli klarajn personajn celojn kaj pli difinitan komunan celon.
Prof. Santos rekomendis ke ni zorge ekzamenu tion kio tre bone sukcesis pasintece kaj daŭrigu nian agadon sur tiu jam provita bazo. Li substrekis ke malgraŭ la neceso por kunlaborado, ĉe ni la movado kreskis ĉirkaŭ unuopuloj, do ni ne ĉesu kuraĝigi kaj apogi tiujn. Li finis per la pensiga ideo ke pro la rolo kiun ludas idealismo en landoj kun multaj gejunuloj, sendube Ameriko povos multon kontribui al la Esperanto-movado en la tria jarmilo.
Sekvis prelego de Santiago Álvarez pri homaj rajtoj en la tria jarmilo. Post resumo de homrajtaj problemoj kaj la konstato ke nia kruela jarcento ignoris la pledojn kaj konsilojn de d-ro Zamenhof tiurilate, li kerne proponis ke ni rekomendu ke edukaj instancoj instruigu Esperanton kadre de programo pri homaj rajtoj. Iu atentigis pri la jam planata lerneja programo "Interkulturo," sub gvido de d-ro Maŭro La Torre.
La posttagmezan programon komencis la prezidanto de la Akademio de Esperanto, prof. Geraldo Mattos (Brazilo). Prelegante pri "Esperanto, sia popolo, kaj la akademio," li unue gvidis la ĉeestantojn tra la evoluo de Esperanto antaŭ ĝia publikigo en 1887, konkludante ke aparte pro sia interna kohereco, Esperanto havos grandan estontecon. Esperanto tiutempe ja estis lingva projekto, sed nun estas natura kaj tute viva. Rilate la akademion, ĝia estro konigis sian opinion ke ĝi ekzistas ne por bremsi la lingvouzon sed por atentigi pri eventualaj danĝeraj vojoj, samtempe sciigante ke ĝia laboro kuŝas pli en interna studado ol en parolado. Fine li eĥigis la vortojn de prof. Bachrich, ke ni devas starigi la lingvon en tian pozicion ke ĝi estos preta kiam pretos la mondo. Sed dume, ni ĝuu ĝin. (Atentigita en unu momento ke la anteno de la sendrata mikrofono ĉesis funkcii, prof. Mattos tuj spritis ke anteno estas grava por Esperantistoj: nepras teni la anojn.)
Poste revenis prof. Bachrich prelegi pri internaciaj Esperantaj kongresoj, precipe pri la bunta programo en la ĵusa univesala kongreso en Montpeliero, Francio, tiel ke la aŭskultantoj povu bildigi en la menso la diversajn elektojn.
La programo daŭris post kaf-paŭzo per mallonga prezentaĵo pri Kampanjo 2000, gvidata de d-ro Ramírez kaj s-ino Symilde Ledon (Brazilo). S-ino Ledon skizis la kelkjaran evoluigon de la fina kampanja dokumento kaj poste rakontis la laŭgradan konsciiĝon kaj postan definitivan brakumadon de la ideo en Brazilo. D-ro Ramírez unue voĉlegis la 3 ĉefajn punktojn kaj daŭrigis per la pli specifajn elementojn proponitajn al la landasocioj en lastatempa cirkulero de d-ro Renato Corsetti. Bedaŭrinde la sesio ne elvokis multan reagon de la nun laciĝantaj kongresanoj.
Tamen iom revigligis ilin la apero de s-ro Juan Bautista, indiĝena ŝamano kaj guberniestro de pli ol 100 etnoj en Kolombio, Ekvadoro, kaj Venezuelo. Sidante en siaj ritaj vestoj, li prezentis (pere de tradukado de s-ro Philippe Chavignon el Francio) la bazan kredaron de sia popolo. Poste, utiligante sanktan juvelŝtonon, li demonstris sian koncentriĝkapablon. Responde al demando, li klarigis la simbolan signifan de sia bunta kapvesto kaj ties kaskadantaj plumoj. S-ro Chavignon konigis tion ke la ŝamano interesiĝas pri Esperanto pro la frapa lingva problemo interne de sia regno. La kongresanoj tre varme akceptis lin.
Arta vespero
Tamen eĉ viziton de ŝamano superis la zorge preparita arta vespero. La granda halo plenplenis je specialaj invititoj kaj aliaj ne-Esperantistaj gastoj. Unue muzikis afabla kaj lerta kvinopo per kelkaj kantoj el la anda tradicio, ludante tipajn instrumentojn. Kelkaj provoj en Esperanto spontanee aplaŭdigis la aŭskultantaron. Ilin sekvis la talenta aktoro s-ro Gonzalo Bermúdez, kiu tre trafe kaj amuze interpretis infanan fabelon "La promenema ranideto." Poste s-ro Horacio Hernández kantis la konatan "Eta kolomb' blanka." S-ro Bermúdez revenis kaj la duo ridige prezentis "la vaker' plej aŭtentikan," Pekos Bill. Sekvis 2 pliaj kantoj de s-ro Hernández antaŭ alia apero de s-ro Bermúdez en frako kaj okulvitroj por prezenti la kortuŝan monologon de Ĉeĥov, "Pri la malbono kiun kaŭzas tabako," kion li majstre faris.
La lasta ero estis la teatraĵo "Nigraj inkvizitoroj, flavaj klaĉulinoj," de kolombia dramisto Gustavo Andrade-Rivera, tradukita kaj reĝisorita de prof. Santos. Tiu, bele apogata de 8 aliaj rolantoj, surscenigis simplan sed potencan rakonton pri la ĉiutagaj kruelaĵoj en nia mondo, elvokante furoran aplaŭdon, kiun fakte meritis la tuta dua kongresa tago.
Sabato
Sabato, la 30a, estis dediĉita al la memoro de Jesús Antonio Vélez Rojas, bogota aktivulo dum preskaŭ 3 jardekoj, kaj ĝia duontaga programo disvolviĝis en la hotelo "Presidente." "Amerika Esperanto-agado en la nuntempo" estis la temo de diskutrondo gvidata de Bill Maxey. Pro siaj 3 lastatempaj vojaĝoj el tiu mondoparto, li metis la ĉefan atenton sur Mezamerikon, unue resumante la aktualan situacion en ĉiu lando, kaj poste starigante trafajn demandojn. Li komencis per Kosta-Riko, kie la movado estas la plej vigla; daŭrigis per Honduraso, Belizo, kaj Panamo, kie spuroj de Esperanto apenaŭ troveblas; kaj finis per Salvadoro, Nikaragvo, kaj Gvatemalo, kiuj havas apartajn problemojn meze de grandaj eblecoj. Li sekve menciis kelkajn "homajn" faktorojn kiuj aparte malhelpas agadon kelkloke: manko de bazaj informoj pri Esperanto kaj la movado, manko de instrua kaj organiza lerteco kaj sperto, kaj manko de bazaj rimedoj kiel informiloj, libroj, kaj gazetoj. Al la kernaj demadoj — aplikeblaj multloke en la kontinento - "Kiel ni helpu homojn lerni? informiĝi? instrui? spertiĝi?", "Kiel plej efike kuraĝigi ilin kaj foririgi dubojn?", kaj "Kiel provizi ilin per bazaj rimedoj? venis diversaj respondoj. Inter tiuj: Ni sendu al ili la libron "La fenomeno Esperanto" (Auld) en hispana traduko, kuraĝigu ilin per bildkartoj, kaj nepre vizitu ilin laŭeble. S-ro Chavignon, kiu konas la regionon ankaŭ, proponis ke ni pretigu liston de nomoj kaj adresoj por vizitontoj kaj elserĉu bahaajn komunumojn por semi en tiuj. S-ro Maxey ankaŭ mallonge prezentis utilan grupigon de amerikaj landoj, laŭ stato de ĉies nuntempa movado, por ke oni pli efike plani kaj agi. Kriterioj por kiel uzi limigitajn rimedojn tamen ne estis starigitaj.
Sekvis longa kaf-paŭzo post kiu prof. Mattos, prelegante iom fakece, pritraktis liberecon en Esperantaj vortoj kaj vortgrupoj, la du vortoklasojn, kaj kelkajn sekvojn. Poste li afable respondis plurajn gramatikajn demandojn, ĉefe pri participoj kaj la akuzativo.
La lasta programero estis prezentaĵo de la nova vidbenda kurso "Esperanto: pasporto al la tuta mondo," projekto de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko. Post disdonado de informiloj kaj mallonga enkonduko de Bill Maxey, s-ino Leonora Torres (Meksiko), kiu aktoris en la afero, paroladis pri siaj spertoj kaj la apenaŭ kredebla laboro kiu finfine naskis la unuajn 10 (el 15) lecionojn. La spektado de la tuta 4a leciono kompletigis la programon.
Bocaiúva (mikroregiono)
La mikroregiono Bocaiúva (esperante: Bokajuva) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 5 municipojn.
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Ekskurso
En la belega posttagmezo la plimulto de la kongresanoj profitis grupan ekskurson. Unue ili vizitis la faman oraĵ-muzeon en centra Bogoto, kie ili vidis vere nekredeblan kvanton de ĉiuspecaj ornamaĵoj el la pra-civilizacioj de Kolombio, kaj poste, alsuprinte la proksiman monton "Monserrate," per telfero, ili esploris la konatan sanktejon kaj la apudajn ĝardenojn. Sekvis mallonga rondiro tra la malnova kvartalo de Bogoto, kiun ĉiĉeronis la kongresa prezidanto Dro Ramirez. Dumtempe en alia urboparto hispanlingva prelego informanta pri Esperanto allogis preskaŭ 70 homojn - la plimulto pro la arta vespero - kaj oni vendis 30 lernolibrojn kaj kasedojn.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
Pli grandaj filmoj al la pola kulturo de Vajdao estas ankaŭ la Sinjoro Tadeo sur la pola nacia eposo de Adamo Mickjeviĉ kaj La nupto sur la dramo de Stanislao Vispjanski.
Vespobuteo
La Vespobuteo (Pernis apivorus) estas rabobirdo de la familio de Akcipitredoj, kiu enhavas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn kiel milvoj, agloj kaj cirkuoj.
Tonvorto
La sistemo de tonvortoj, ankaŭ nomita latonizo, estas notonomiga sistemo, kiun en 1892 inventis la muzikpedagogo Carl Eitz por la muzikinstruo, per kiu li volis klarigi la kromatajn kaj diatonajn interrilatojn de la tonoj.
Vespobuteo
Spite ties nomon, tiu specio ne rilatas al la veraj buteoj de la genro Buteo, kaj estas pli proksima al milvoj de la genroj Leptodon kaj Chondrohierax.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
Dum 1978-1983 Vajdao estis direktoro de la Asocio de Polaj Filmistoj. Li estas ankaŭ ano de Filma Akademio atribuanta la Felix-premion (fr. Prix du cinéma européen). En 2002 jaro Vajda fondis en Varsovio la Majstran Skolon de Filmaj Reĝisoroj (pole: Mistrzowska Szkoła Reżyserii Filmowej).
Tonvorto
Al ĉiu duontono li donis konsonanton. Komencante je g: l, d, f, k, n, b, r, t, m, g, s, p, l. Komencante ĉe la konsonanto l li alordigis la kvin vokalojn a, e, i, o kaj u tiele, ke dumpase al plentono oni aliras la venontan vokalon, kaj dum duontona paŝo la vokalo restas la sama.
Vespobuteo
Temas pri somera migranta birdo en Eŭropo kaj okcidenta Azio, kiu vintrumas en tropika Afriko, kie ties predoj aktivas.
Andrzej Wajda
Vivo kaj verko
En 2007 Vajda kreis la kontroversan filmon Katin inter aliaj sur la memoroj de Andreo Mularĉik. Omaĝante al la murdita de Sovetanoj patro, Vajda montris la pligrandigantan teruron de murdotaj soldatoj kaj la persistan nekredecon de inoj kiuj ne konsentis kun la genocida tragedio. La masakro de Katin, la momento de laŭvica pafigado kaj amasa entombigo estas montrita en la 20 lastaj minutoj de filmo prezentante la ekzekutistojn - rusajn Sovetanojn kaj viktimojn- polajn militkaptitajn soldatojn. La filmo provokis la grandan diskuton en Pollando kaj en Rusio precipe en politiko. Revenis la maloportuna afero en relacioj inter Pollando kaj Rusio. Dum la vizito de pola ĉefministro Donaldo Tusk en 2008 jaro Novaja Gazieta kaj aliaj gazetoj ripetis la popularan en Rusio mensogon pri Katyń laŭ kiu polajn soldatojn murdis Nazioj. Ili ne memorigis la ĉefajn pruvojn pri la masakro- la dokumentojn (soveta komando por murdi polajn militkaptitojn en Katyń) kiujn donis al pola prezidanto Leĥo Valesa, la rusa prezidanto Boriso Jelcin. La prezidanto Vladimiro Putin konfirmis ĉe Donaldo Tusk ke la masakron faris Sovetanoj. Tial la filmo Katin estis prezentita ankoraŭ en 2008 jaro en Rusio. La filmo de Vajda estis ankaŭ bone apreciita en Berlino kie vidis ĝin Angela Merkel. Ĝi estis nominita al Oskar-premio.
Tonvorto
Uzado de ĉi tiuj silaboj devis faciligi la unuavidan kantadon kaj prosperigi la ĝustan intonacion.
Vespobuteo
Aspekto
La longa Vespobuteo (52–60 cm) estas pli longa kaj grandenvergura (135–150 cm) ol la Buteo Buteo buteo. Ŝajne ĝi havas tre longan kolon kaj pli malgrandan kapon kaj larĝajn flugilojn. Ĝia vosto estas pli longa kaj havas pli da strioj ol tiu de la vera buteo Buteo, ofte kun du mallarĝaj malhelaj strioj kaj larĝa malhela antaŭfina strio.
Andrzej Wajda
Sinjoro Tadeo en Esperanto
Roman Dobrzyński, en sia artikolo Sinjoro Tadeo parolas Esperante, parolas pri Sinjoro Tadeo kiel la ĉefverko de Adam Mickiewicz (Adam Mickjeviĉ) pri junulo Tadeusz Soplica (Tadeuŝ Soplica) kiu flirtas, fuĝas eksterlanden kaj revenas kun la napoleona armeo. Mickiewicz planis verki nur "idilian rememoraĵon", sed poste li "modifis la enhavon" por malfermi "la perspektivon de la nacia sendependiĝo", tio estas la verko iĝis nacia epopeo. Tiukadre la eseisto resumas la biografion de Mickiewicz kadre de la historia kaj politika fono de sia vivo. La verko estas komponita de 8600 versoj, verkitaj inter 1832 kaj 1834. Ĝi estis tradukita de Antoni Grabowski en kontakto kun Zamenhof, same kiel ekzistas 78 tradukoj en 30 lingvoj, kaj adaptita al kino fare de Andrzej Wajda uzanta "850 versojn, do apenaŭ dekonon de la tuto". La filmo estis subtekstigita en Esperanto uzante la tradukon de Grabowski.
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Dimanĉo
Ekumena cirklo, prizorgata de s-ro Peter Preminger, komencis la programon de dimanĉo, la 31a de januaro, je la 8:00h. Starante en la malhela halo kun flagrantaj kandeloj, dudeko da kongresanoj mallonge parolis laŭvice, ĉiu pri sia kredaro, kaj aparte pri libereco ene de tio.
En tiu ĉi tago, dediĉita al la memoro de Otto de Greiff, kiu aktivis en Medeĝino en la dua kvarono de la jarcento, la unua prelego estis tiu de Luis Guillermo Restrepo Rivas (el tiu sama urbo), kiu prezentis sian referaĵon pri scienca kaj teknika terminologio. Laŭ li, vera sukceso ĝuste en tiu ĉi komplika kampo necesas ke Esperanto estu akceptata. Projekciinte informojn rilate la historion kaj principojn de terminologio kaj identiginte kelkajn problemoj, li eltiris konkludojn kaj faris rekomendojn al "laboremaj vortaristoj."
Plian diskutrondon starigis s-ro Rubén Torres, kies temo estis kiel amerikaj Esperantistoj povas roli pli efike en movado kiu ofte aspektas iom for de sia kontinento. Helpgvidanto Bill Maxey komencis la sesion per prezentado de la laborplano starigita en Prago en 1996 fare de la UEA Komisiono por Ameriko kaj la ĝisnuna agado laŭ tiu plano. Evidentis ke progreso ja estas konstatebla, aparte pro malfermaj kunvenoj ĉe la UK-oj, vojaĝigo de junaj amerikaj aktivuloj al la UK-oj kaj volontula laboro en la CO de UEA, ĝemelaj rilatoj inter 4 amerikaj kaj eŭropaj grupoj, kaj la ĵusa aperigo de nova informilo "AktivAmeriko." Aliflanke necesas daŭre atenti pri rilatoj inter la LA-oj kaj ties aliĝo al UEA. S-ro Torres transprenis la aferon kaj listigis kelkajn grandajn malhelpojn kiujn havas la amerika movado, i.a. grandaj distancoj, izoleco, malfortaj LA-oj, kaj malbona interkomunikado. Li koncentris la sekvan diskutadon sur tiun laston, kaj la respondantoj kunsentis ke oni strebu pli efike organizi la LA-ojn, kunligi aktivulojn tut-kontinente, kaj kunlabori kiel eble por pritrakti problemojn en iu ajn loko.
Prof. Santos aperis denove, ĉifoje por informi la kongresanojn pri 90 jaroj de riĉa Esperanta historo en Kolombio. Li prezentis nomojn kaj statistikojn ekde la unua Esperantisto, nome Abel de Jesús Rico en 1909, tra la 23 Esperantaj organizaĵoj kiuj estis fonditaj, ĝis la plej lasta landkongreso, pasintnovembre en Tulua. Aparte interesa estis tio ke la iama ambasadoro kolombia al la Ligo de Nacioj, Carlos E. Restrepo, konatiĝis kun Edmond Privat en Ĝenevo, kaj el tio venis la unua propono ke tiu organizaĵo adoptu Esperanton. Prof. Santos refoje memorigis ke la kolombianoj estas tre unuopulemaj kaj ŝuldas multon al la unuaj pioniroj, samtempe agnoskante ke ankaŭ ilia malemo al oficialigo eble malhelpis la aperon de klare videbla movado. Prelegfine estis tre evidente ke la multaj hodiaŭaj kolombiaj Esperantistoj ja rajtas eĉ fanfaroni pro la rezultoj de la longa laboro en sia lando.
Poste s-roj Javier Gómez kaj Peter Preminger pripensigis la partoprenantojn pri "Ĉu mi estas bona Esperantisto?" Ili disdonis enketilon kiu enhavis demandojn en tri kategorioj: lingvokapablo, diskonigado, kaj movademo, sub definoj de "bona" kaj "Esperantisto". Ĉiu respondo havis sian "pezon" kaj oni povus arigi poentojn laŭ tiu, aŭ repesumi la demandojn laŭ propra prefero. Notinda - kaj sekve diskutita - estis la granda emfazo sur laŭtlegado, instruado, kaj apogo de Esperantaj aranĝoj. Poste oni priparolis kelkajn kontraŭ-Esperantajn kutimojn.
"Bruno Gröning kaj saniĝado per spiritaj fortoj" estis la temo de detala prezentado de s-ro Detlef Meier (Germanio). Li unue petis ke ĉiuj sidu en speciala pozicio rekomendita de Gröning kaj tuj aŭdigis orkestran muzikon. Post informoj pri la vivo de Bruno Gröning kaj impona persona atestado pri sia propra saniĝo, li petis ke du amikoj liaj prezentu sian propran historion. Ankaŭ sciencaj pruvaĵoj estis prezentitaj. Respondinte kelkajn demandojn, s-ro Meier disdonis informilojn, kasedojn, kaj librojn al tiuj kiuj tion petis.
La kongresa tago daŭris preter tiu oficiala fino dank' al du pliaj eroj kiuj tre interesis la ĉeestantaron. Unue alterne kantis ĉarme, gapige bele, kaj Esperante juna monaĥino kaj monaĥo de la granda taoisma komunumo en nordorienta Kolombio. Ĉiuj konsentis ke la voĉo de la virino almenaŭ egalas al tiuj de konataj Esperantistoj kantistoj. Poste oni vidigis hispanlingvan vidbendon senditan de s-ro Jesús Najera el Meksiko, parto de serio pri lingvoj, kiu vizitis seminarion ĉe Kastelo Gresijono, sekvante Esperanto-lecionojn kaj prezentante intervjuojn kun kelkaj partoprenantoj, i.a. sinjoro el Japanio kaj d-rino Marjorie Boulton. Ĝi pritraktis Esperanto-gramatikon, la lingvan problemon, kaj la literaturon. Verŝajne ĝi povus esti tre utila en la disvastigado de Esperanto en Latinameriko.
Lundo
La 1a de februaro, lundo, estis dediĉita al Gonzalo Gónzalez (GOG), kiu kontribuis multon al Esperanto en Bogoto en la 1950-aj jaroj. Javier Gómez refoje prelegis, tre nete kaj klare, ĉifoje pri vegetarismo. Prezentinte unue la karakterizojn de taŭgaj manĝajoj, kelkajn mitojn pri la vegetarisma vivstilo, kaj la interesan originon de la vorto mem, li laŭvice pritraktis la 4 motivojn por manĝi laŭ tiu maniero, nome sano, ekonomiko, etiko, kaj religio. Lia komparo de viand- kaj plant-manĝantoj en tuta naturo estis tre konvinkema: la homa korpo ne estas tiu de viandmanĝanto. Poste atestis al la virtoj de vegetarismo ankaŭ Philippe Chavignon, unu el dek mil taoistoj vegetaranoj.
S-ro Ricardo Carillo aŭdigis informan enkondukon pri la dokta mezepoka franca profeto Nostradamo kaj poste legis plurajn profetaĵojn liajn, klarigante iliajn plenumadon, i.a. la faligo de la irana reĝo, la 1991 milito en Irako, kaj aidoso. Li trafe sciigis tion ke tradukado de profetaĵoj sen neintenca interpretado estas treege malfacile. (S-ro Carillo lernis Esperanton nur en 1998, kaj lia preskaŭ perfekta kaj flua prezentaĵo estis aparta ĝua.)
Sekvis tion mirinda kaj iom malstreĉa demonstracio de gimnastiko kaj luktoarto, klarigata de s-ro Chavignon, kiu substrekis tion ke en la taoisma medio tiuj rolas kiel "dinamika meditado," neniel militema. Nepras eksterordinara koncentriĝo kaj ekvilibrigita regado de la menso kaj la korpo. Sekvis mallongaj prezentaĵoj de dekduo de geviroj de ĉiutagaj korpaj ekzercoj kaj luktoarto per maĉetoj kaj stangoj, kiuj bele elmontris la necesajn rapidecon kaj precizecon de la artoj. Aparte interesa estis la "ludo de la bufo," en kiu treege lerta junulo luktis maĉete kontraŭ alia, post ĉiu frapo reprenante la karakterize kaŭran pozicion de bufo.
La programo antaŭeniris post kaf-paŭzo per informa klarigo, fare de Gonzalo Bermúdez, pri la teorio de d-ro Howard Gardner pri multnombraj inteligentecoj. Li komprenigis pri la 8 diversaj specoj, donate ekzemplojn de ĉiu, kaj kontrastante tiun teorion kun la tradicia ideo pri ĝenerala inteligenteco (nur matematika kaj lingva). Post la prezentado de frape pensiga difino de inteligenteco, li gvidis la partoprenantojn en ekzercoj bazitaj sur la teorio de Gardner kiuj utilus por pli efika instruado de Esperanto.
Dum kelka tempo s-roj Álvarez kaj Santos laŭtlegis ĵusalvenintajn salutojn, inkluzive de letero de la prezidento de la kolombia respubliko, d-ro Andrés Pastrana. Ili profitis la okazon por peti ke ĉiu kongresano subskribu preparatajn leterojn al la prezidento kaj al d-ro Casas (la kultura ministro, kiu ĉeestis la solenan malfermon de la kongreso).
Post la ĝua komuna tagmanĝo, s-ro Gilbert Ledon (Brazilo) tre lerte kaj persvademe prezentis sian bone ellaboritan perspektivon "Ha! Dio! Kiel bela estas la ekonomika milito!", kies teksto li disdonis. Laŭ li, ni ĉiuj suferas pro la "ekonomika hororo," nia misaranĝita sistemo, kiu komenciĝis ĝuste post la dua mondmilito kaj funkcias ne en solidaro sed nur per mono, kaj la malefika kaj malŝparema ŝtato ne kapabla solvi la problemojn de la socio. Intertempe la homaro restas blinda al la krizo kaj ties nepra rezulto. Aparte pro la evoluo en la tutmondigo de ekonomiko, ni devas ekkonscii kaj agi, direktante nin al "homkonforma sociordo," al "solidaro kaj individua kaj grupa memsufiĉeco," kaj al "aŭtentika ekonomio en interhelpo."
Rodrigo Ramírez revenis prezenti sian tre zorge pretigitan projekton por sisteme plialtigi kaj plifortigi Esperantajn organizaĵojn en Kolombio. Li komencis per listo de la "ĉefaj trajtoj de Kompetenta Esperantistoj" kaj daŭrigis per plano konstrui "koheran enlandan movadon." La detaloj ja estis tre precize ellaboritaj, kaj tre imageble la afero estus utila ankaŭ en aliaj landoj kie la bezono estas simila. Poste d-ro Ramírez vidigis klarajn desegnaĵojn, montrantaj la etapojn en sia metodo, uzanta diversspecajn ekzercojn de lingva gimnastiko, refoje verŝajne studinda afero por instruistoj.
S-ro Libardo Vargas alvenis proponi ke Latinameriko strebu al tuja kaj forta unuiĝo. Laŭ lia perspektivo, tre sincere prezentita, ĉiuj latinamerikanoj devas konsciiĝu pri sia komuna deveno kaj tradicioj, iniciati interŝanĝojn inter siaj landoj kaj kulturoj, kaj fieri kaj prizorgi sian belan kaj riĉan kontinenton. En ĉi tiu tempo "ni estas en la manoj de konsumismo kaj ne povas esti ni mem." Li asertis ke per protektisma politiko Usono fariĝis granda, kaj urĝis ke Latinameriko faru la samon. Li jam fondis organizajon por doni al Latinameriko, granda mondparto kun grandaj ebloj, "aŭtentikan voĉon." Respondante al kelkaj demandoj, li i.a. substrekis ke li ne celas izolecon de la cetera mondo kaj nepre volas ke varmaj rilatoj inter Latinameriko kaj aliaj landoj restu fortaj.
(Tuj post la fino de la kongresa programo, kunsidis la aktivuloj el Kolombio, cele al la reorganizado de sia landasocio kaj pli efika kunlaborado. Kadre de la flegema kongresa etoso ĉio glitis mirinde glate kaj oni baldaŭ anoncis ke ekde nun la sidejo de la Kolombia Esperanto-Ligo estos en la urbo Kali, kaj ke ĉiuj volonte kunlaborus sub la estrado de la tie elektita nova prezidento, Rubén Torres.)
Lastaj tagoj
Mardo, la 2a [de februaro], estis libera tago por ekskursi aŭ turismi laŭplaĉe en la urbo. Dekduo da gekongresanoj profitis la antaŭanoncitan ekskurson al la iom norda urbo Zipaquirá, kie troviĝas subtera "katedralo" el salo, sufiĉe granda por miloj da adorantoj. Ili ankaŭ vizitis la urbocentron, promenante en la placoj kaj tagmanĝante la specialaĵojn.
Merkredo, la 3a, estis dediĉita al la memoro de pastro Luis Eduardo Palacios Toral, eminenta aktivulo en Kartageno ekde la 1960-aj jaroj. Tiu lasta kongresa tago aparte ĝoje komenciĝis per la konstato ke s-ro Juan Ramón Rodríguez el Kubo, post grandaj malfacilaĵoj, finfine estas alveninta en Bogoto.
Vespobuteo
Aspekto
Dumfluge videblas tre etenda punkteco en subflugiloj ĉefe en grizecaj triarangaj, dum unuarangaj kaj duarangaj estas pli blankaj sed kun kelkaj nigrecaj punktetoj. La kapo videblas blanka (gorĝareo). Estas flavaj kruroj, irisoj kaj vaksaĵoj.
Ĉiukaze la plumaro estas varia depende de la individuoj, ĉar estas kaj helaj kaj malhelaj morfoj. La supraj partoj estas malhelbrunaj, la kapo grizeca, la subaj partoj kun malhelbrunaj markoj, foje tute malhelbrunaj.
Ambaŭ seksoj estas diferenceblaj laŭ plumaro, kio estas tute malofta ĉe grandaj rabobirdoj. La virbirdo havas blugrizan kapon, dum tiu de la ino estas bruna. La ino estas iomete pli granda kaj malhela ol la virbirdo. Junuloj havas brunajn irisojn.
Kutimoj
La voĉo estas klara piii-la. Melodiaj fajfoj. "Ki ki ki ki" kaze de ĝenado.
La Vespobuteo videblas en diversaj medioj, sed ili preferas arbaroj kaj ekzotajn planktarojn.
Tiu palearktisa specio estas ofte videbla ŝvebante en varmaj aerfluoj. Tiam la flugiloj estas rektaj kaj ties strioj videblas horizontale kaj ofte milde subenmontrante perpinte. La kapo rigardas suben kaj tiel videblas kvazaŭ angula mentono, kiel tiu de akcipitro, kvankam ili ne estas konfuzeblaj. Kiam la Vespobuteo flugas en arbara medio, ĝi faras tin tre malalte kaj ofte ripozas en gvatejo, havante la korpon relative horizontala per ekvilibrigo de vosto.
De la gvatejo ofte traserĉas manĝolokojn per streĉigo de ties kapo por havi pli bonan vidpunkton. Tio ŝajnas kvazaŭ kutimo de papago. Poste ili saltas el branĉo al branĉo aŭ gvatejo per frapado de flugilo nur unufoje; tiel oni aŭdas nur unu flugilklapon.
Migrado
Ĝi estas migranta birdo. La manxgokutimoj estas la kaŭzo: ĉar tiu specio iras kien estas ties predoj. Ĝi loĝas en Eŭropo somere kaj en Afrikovintre, sude de Saharo. La eliro al Afriko fariĝas ĝenerale ĉirkaŭ la monato de septembro (meze ili videblas ĉe Ĝibraltaro), kaj la reveno al Eŭropo en aprilo aŭ majo.
Kiam ĝi migras, la Vespobuteo sekvas la marbordon se ĝi estas proksima. Ĝi kontrolas la stelojn por flugodirekti (kiel multaj aliaj birdoj) kaj povas lokigi la teran magnetan kampon por plibonigi ĝian direkton. Ili devas alfronti teruran problemaron por atingi Afrikon, kiaj ĉasado ĉefe ĉirkaŭ la Mediteranea Maro, la vetero kaj la trapaso de dezerto Saharo. Tiu specio havas bonkvalitan vidmemoron por rimarkindaj geografiaj elementoj survoje (kiaj montaroj, riveroj, ktp.). Tiu specio sekvas precizajn migrovojojn kiuj evitas grandajn areojn de akvo super kiuj ili ne povas ŝvebi. Laŭ tiu grandaj nombroj de Vespobuteoj videblas trapasante la maron Mediteraneon tra ties plej mallarĝaj markoloj, kiaj la Ĝibraltara Markolo, la Bosforo, aŭ ĉe Israelo. Ĉiukaze ili povas flugi pli ol aliaj pli ŝvebantaj rabobirdoj kaj povas piediri per siaj povaj kruroj, dum aliaj rabobirdoj nur saltetas.
Reproduktado
La Vespobuteo reproduktiĝas en arbaroj kie estas preskaŭ nevideblaj escepte en printempo, kiam la pariĝaj ceremonioj inkludas eĉ flugilklapojn. Reproduktantaj virbirdoj estas tre teritoriaj. La nestoloko ripetiĝas de jaro al jaro kaj situantas ene de teritorio kies grando (el 10 al 40 km²) estas markata per la manĝodisponeblo ĉirkaŭ la nestoloko. La bordoj de tiu teritorio povas koincidi kun tiuj de paro de najbaraj Vespobuteoj, sed la ĉirkaŭoj estos akre defendataj kontraŭ rabobirdoj. Ili konstruas kutime novan neston, sed povas reuzi abandonitan neston de korvedo aŭ buteo, kion kovras per verdaj branĉeroj. la nesto situantas kutime en arbo, sur flanka branĉo el 10 al 20 m supergrunde; ĝi estas konstruata el malgrandaj branĉeroj kaj herberoj kaj kelkaj folioj. La konstruadon fareas ĉefe la ino, kiu pienumas la taskon en 10 al 15 tagoj.
La reprodukta sezono okazas el aprilo kaj ĉefe en junio kaj julio kiam abundas larvoj de himenopteroj. La plej parto de ovodemetado okazas en la dua duono de junio, kaj tuj post la reproduktado, komencas la migrado. La Vespobuteo faras ununuran ovodemetadon jare; se la unua ovaro estas detruita, povas okazi anstataŭan ovodemetadon, sed tio raras. La ino demetas 1 al 3 (ĝenerale 2) blankajn ovojn tre makulecaj brunruĝe, kies averaĝa grando estas de 52 x 41 mm kaj averaĝa pezo de 49 g. La ovodemetado okazas ĉiun 3an al 5a tagon; la kovado komencas post la unua ovodemeto, kaj fariĝas laŭvice dum 30 al 35 tagoj, sed ĉefe faras tion la ino kaj ĉefe nokte.
Eloviĝo okazas iom post iom, sed ne okazas kvereloj kiel ĉe aliaj rabobirdoj pro manĝo. La unuajn 7 al 10 tagoj ĉefe la ino zorgas pri tio, dum la masklo alportas insektonestojn, el kiuj ŝi elprenas la larvojn por la idoj. Post la 18a tago tion jam faras la junuloj, dum la vertebrulaj predoj venas jam disŝiritaj al nesto. La masklo same idozorgas, kaj eĉ oni konstatis, ke se la ino mortiĝas, la masklo sola povas kreski la idojn. Elnestiĝo okazas post 35 al 45 tagoj, sed ili ankoraŭ restas proksime zorgate de la gepatroj dum la tuta dua monato. Ili malproksimiĝos pli kaj pli kaj sendependiĝos nur post 75 al 100 tagoj.
Tiu birdospecio atingas la seksan maturecon post 3 jaroj. La plej longviva Vespobuteo konstatita estis trovata en Germanio mortinta pro natura morto kaj aĝis 29 jarojn.
Manĝado
Estas speciala manĝanto, ĉar ĝi manĝas ĉefe larvojn kaj nestojn de vespoj, sed ankaŭ mielon, vakson kaj abelojn (entute 90% de ties dieto), kvankam ĝi povas preni aliajn etajn predojn kiaj musoj aŭ ranoj. Ĝi estas la ununura konata predanto de la Mandarena vespo. Oni supozas, ke la Vespobuteo havas kemian dispelilon en siaj plumoj kiu protektas ilin el vespa atako; ankaŭ protektas ilin densa plumaro kaj fortaj skvamoj de kruroj. La birdoj sekvas la plenkreskulojn por trovi la nestojn. Subterajn nestojn estas rabataj danke al protekto de plumoj ĉirkaŭ la bekobazo kaj de skvamoj ĉe la kruroj; same helpas la mallarĝecon de la naztruoj por ke eniru nek tero nek insektoj tien. La specifa nomo apivorus signifas en la latina abelmanĝulo, tamen abeloj estas multe malpli gravaj ol vespoj en ties dieto.
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Lastaj tagoj
La unua programero estis prelego de Philippe Chavignon pri la taoisma komunumo en Kolombio, la instruoj de ties majstro Kelium Zeus, kaj la eventuala graveco de tiu aro por Esperanto en Sudameriko. La ĉeestantoj estis aparte aŭskultemaj pro la granda kaj grava rolo kiun jam ludis la membroj de tiu komunumo en la kongreso. S-ro Chavignon, skize prezentinte biografion de la majstro, sekvis per klarigoj pri la celoj de la taoisma vivmaniero, ĉefe kompreni la naturan vojon kaj agi konforme al tiu, ĉiam konscia pri ĉiu detalo. Poste li sciigis ke la majstro tre interesiĝas pri lingvoj kaj fakte jam okupiĝas pri kelkaj ŝanĝoj en la hispana, kiun li rigardas iel malpura kaj esotera. Tiu ankaŭ esploris la nomon ZAMENHOF, origine SAMENHOF, retroe legata (kiel en la hebrea) kiel FO(H)NEMAS (hispane: "fonemoj"): Ĉu hazarde li okupiĝis pri grava lingvo? Finfine la preleginto atentigis ke majstro Kelium havas pli ol 100.000 sekvantojn en Latinameriko kaj do jam sukcesis krei tiom da vegetaranoj en regiono kie tiuj estas preskaŭ nekonataj. Kredeble li povus fari la saman por Esperanto, pro tio ke li apogas Esperanton kiel la ununura pura lingvo sur la tero. Tiel fininte la prelegon li menciis la Esperantan fakasocion pri taoismo kaj proponis ke la ĉeestantoj aĉetu la kelkajn varojn haveblajn por apogi la komunumon.
NGC 4708
NGC 4708 (aliaj indikoj — MCG -2-33-16, IRAS12470-1049, PGC 43382) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto
Lastaj tagoj
Dum enŝovita ero Leonora Torres anoncis la monsumon jam kolektitan por helpi la samideanojn en Armenio, la urbo terure trafita de la tertremo. Ŝi poste proponis mallongan aŭkcion por pligrandigi la donacon. Post la foraŭkciado de 2 ekzercaroj de Stefan MacGill kaj alveno de pliaj kontribuoj laŭ ŝia peto, la sumo superis 200 usonajn dolarojn. Sekvante ŝiajn kordankojn, sesopo de Taoistoj muzikis dum kelka tempo.
La tago refoje serioziĝis kiam ĉiuj tre atenteme turnis sin al la prelego de sinjoro Juan Ramón Rodríguez el Kubo, kiu pentris tre klaran bildon pri la ankoraŭ forta Esperanto-movado en sia lando, malgraŭ lastatempaj ekonomiaj malhelpoj. Li nombris la aktivulojn je 850, en ĉiu provinco, kaj fiere informis pri la 7 naciaj renkontiĝoj en 1998, antaŭ ol afable respondi kelkajn demandojn. Fine li anoncis nacian seminarion por instruistoj, kiu bonvenigus eksterlandanojn; nun konsideratan planon disvastigi Esperanton en la kariba regiono kadre de Unesko; kaj, plej frape, inviton de la Kuba Esperanto-Asocio okazigi la sesan TAKE en Havano!
Solena fermo
Je la 1100h, kun la melodio de la "Odo al ĝojo" (Beethoven) fone aŭdebla, komenciĝis la mult-era solena fermo. Sidante antaŭ la kongresanoj vere imponis la tuta 14-kapa LKK kun rubandoj similaj al la nacia flago diagonale transirantaj la bruston. Meze de ili tre modeste sidis s-ino Leonor Calvo y Feijoo, kiu dum multaj jaroj tre fervore kaj sindediĉe apogis la Esperanto-movadon en Kolombio, nun tre familiara kaj kara vizaĝo en la kongresejo.
La 10-punkta kongresa rezoluciaro estis legata de prof. Santos - ĉifoje sen kritiko — tuj post la kunkantado de "La espero." S-ro Álvarez laŭtlegis pliajn ĵusalvenintajn salutmesaĝojn, i.a. de la Gvatemala Esperanto-Asocio, Atilio Orellana Rojas, kaj James R. Piton. Leonora Torres formale transdonis la kolektitan monon al Rubén Torres por rekta livero al Armenio, post kio kongresa prezidanto Rodrigo Ramírez siavice transdonis la flagon kaj belege volvitan kongresan planlibron al ŝi, prezidantino de la Meksika Esperanto-Federacio. Ŝi kordankis kaj atentigis pri jam komencita kunlaboro inter Kolombio kaj Meksiko, montrante du detale skizitajn eblojn por kongresa simbolo, kreitajn de kolombiano Edwin Vargas R. Antaŭ ol sidiĝi, ŝi dankis al Bill Maxey pro liaj kontribuoj al la sukceso de la kongreso, kaj tiu esprimis la ĝojon de la eksterlandanoj ke la kolombianoj tiel profitis la okazon por reorganizi sian landasocion kaj dediĉi sin al vera enlanda kunlaborado. Prof. Santos kore dankis al ĉiuj pro ilia granda helpo en la realigo de la kongreso, kaj poste la sekretario laŭdis la gravan laboron de prof. Santos mem, i.a. persone paginta la unutagan tagmanĝon ĉe la hotelo.
D-ro Ramirez dankis al la UEA Fondaĵo Ameriko (kaj ties diverslandajn kontribuintojn) pro la subvencio kiu ebligis sian vojaĝon al Montpeliero por informi pri la kongreso kaj kunlabori kun Atilio Orellana. S-ro Álvarez disdonis dankatestilojn al la LKK-anoj, klarigante ĉies apartan kontribuon. Horacio Hernández tiam reaperis kun gitaro en mano kaj prezentis 3 kantojn, ĝuste memorigante ke por d-ro Zamenhof homaranismo ĉiam estis eĉ pli grava ol Esperanto mem. Sekvis la elkoraj dankoj de la kongresa prezidanto al la alta konsilanto kaj ties varma respondo. La "Odo al ĝojo" reaŭdiĝis kaj la tuta ĉeestantaro zume kaj kante kunsentis la vere ĝojajn kaj memorindajn atingojn de la nun finiĝanta Kvara Tut-Amerika Kongreso.
Prof. Santos stariĝis unu lastan fojon por agnoski la gravajn kontribuojn de i.a. la meksikanoj, la eŭropanaj vizitantoj, prof. Bachrich, s-ro Maxey, kaj la taoistoj, antaŭ ol transdoni la restantajn momentojn al la refoje varme ricevitaj muzikistoj, kiuj tiel aparte gajigis la neforgeseblan semajnon apud la Andoj, sine de vere lerta, klera, kaj koninda Esperantistaro, eke nun preta modele re-prezenti sin al siaj amerikaj gefratoj kaj al la tuta mondo, sojle de la tria jarmilo.
En la Kvara Tut-Amerika Kongreso de Esperanto finfine oficiale partoprenis 63 homoj el 12 landoj (Kolombio, Brazilo, Kubo, Meksiko, Urugvajo, Usono, Venezuelo, Aŭstrio, Ĉeĥa Respubliko, Francio, Germanio, kaj Hungario), el 76 aliĝintoj el 22 landoj. Kompare kun la Tria Kongreso en San José, Kosta-Riko, en 1996, tio reprezentas preskaŭ 50% pligrandigon (tamen el malpli da landoj) de la partoprenantoj. Feliĉe, sur la solidan fundamenton malfacile starigitan de la kostarikanoj la kolombianoj povis konstrui tre buntan kaj ĉiel kontentigan kongresan programon, kio certe kreas defion por la meksikanoj post du jaroj.
Postkongresa Bulteno (resume)
La revuo Esperanto, oficiala organo de Universala Esperanto-Asocio, dediĉis tri paĝojn al TAKE-99 kaj al gravaj informoj pri Kolombio, kun emfazo al la horora tragedio en Armenia, progresema urbo de nia lando. Certe, pere de bonintencaj ŝipestro kaj maristoj, sed ankaŭ foje navigante kontraŭ kontraŭaj ventoj, la kolombia kongresŝipo tuŝis la sopiratan kongreshavenon. Tiu verda ŝipo ekkomencis sian vojaĝon dum la brila kongreso (1980) en “San Luis”, Argentino, kie oni spertis varmecon, neforgeseblan etoson kaj bonan organizon kaj realiĝojn. Poste, la ŝipo difektiĝis kaj longe ankriĝis. Sed en la jaro 1996, dum la inda kongreso en Kostariko, jam reparita kaj vigliĝinta, la kongresŝipo kolombia, daŭrigis sian navigadon ĝis atingi kun kontento la promesitan esperantohavenon.
Vespobuteo
Manĝado
Printempe kiam la vesponestoj ne ankoraŭ disvolviĝis aŭ la ĉefaj predoj raras, la Vespobuteo povas konsumi akridojn, koleopterojn, raŭpojn kaj aliaj insektojn, ses ankaŭ araneojn, tervermojn, kaj malgrandajn vertebrulojn (ranoj, skvamulojn, mamulojn, birdidojn), same kiel ovojn aŭ berojn. Tiu nutraĵo estas ĝenerale prenata perpiede surgrunde, ĉar tiu speci povas facile piediri danke al iom kurbaj kruroj, malkutime ĉe la familio de Akcipitredoj.
Verda Promenvojo Parizo 16a
La Verda Promenvojo Parizo 16a estas verda promenejo laŭiranta la vojon okupitan de la eksa Fervojo Petite Ceinture, en la 16-a arondismento de Parizo, en Francio.
Vespobuteo
Mimetismo
Oni sugestis, ke la simileco inter la plumaro de junaj Vespobuteoj kaj tiu de junaj Buteoj protektas vespobuteojn almenaŭ parte kontraŭ predado de Akcipitroj. Kvankam tiu terura murdisto povas mortigi ekzemplerojn de ambaŭ specioj, ŝajne ne tiom atakas la pli protektitajn speciojn de la genro Buteo, kiuj estas armitaj de fortegaj bekoj kaj spronoj.
Verda Promenvojo Parizo 16a
Priskribo
La Verda Promenvojo Parizo 16a reprenas parton de la ne plu uzata Fervojo Petite Ceinture. Temas pri verdokoridoro kiu estas 1,2 km longa sur entute 2,3 Hektaroj  sud-okcidente de 16-a arondismento de Parizo, laŭirante la bulvardon de Beauséjour. Ĝi ligas la ĝardenon de Ranelagh en la nordo al la Pordo de Auteuil en la sudo.
Vespobuteo
Mimetismo
Similan kamuflimiton montras la aziaj specioj Pernis, kiuj similaspektas kun la specioj Spizaetus.