cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sejŝeloj
Eksteraj rilatoj
La Sejŝeloj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
Günzburg
Günzburg estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Günzburg kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Lipót Stark
Lipót Stark [ŝtark], laŭ hungarlingve kutima nomordo Stark Lipót estis hungara inĝeniero, profesoro, framasono (membro de loĝio Galilei). Lipót Stark naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio). Li mortis la en Ĉeĥoslovakio en Banská Štiavnica (nuntempe en Slovakio).
Biografio
Lipót Stark akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato palatino József en 1886. Post siaj studoj li laboris en signifa fabriko en Budapeŝto. Inter 1891 kaj 1893 la fabriko sendis lin al San-Paŭlo (urbo) por gvidi laboron de la fabriko. Hejmenveninta li estis altrangigita al ĉefinĝeniero, li ricevis taskojn ne nur en la lando, sed ankaŭ en Konstantinopolo. Inter 1911-1919 li estis ĉefo de la ĉefurba elektra servo, poste li estis privata inĝeniero. Li longe redaktis fakrevuon Elektrotechnika. Li ricevis premion en 1890.
Hispaniolaj pinaroj
La hispaniolaj pinaroj estas ekoregiono el la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj. Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-unuo "Grand-antilaj pinaroj" kune kun la Kubaj pinaroj.
Priskribo
La ekoregiono situas en la insulo de Hispaniolo, kiun dividas Haitio kaj Domingo. Ĝi kovras areon de 11 600 kvadrataj kilometroj aŭ ĉirkaŭ 15% de la insulo. Ĝi troviĝas je altitudoj de pli ol 850 metrojn en la montaroj de Hispaniolo, etendiĝante ekde la Cordillera Central (Dominga Centra Montarĉeno) ĝis la Massif du Nord (Haitia Norda Masivo). Ĝi estas ĉirkaŭata je pli malaltaj altitudoj de du ekoreregionoj : la hispaniolaj humidaj arbaroj kaj la hispaniolaj sekaj arbaroj, kiuj okupas la reston de la insulo. La jara precipitaĵo sumiĝas je 1 000 – 2 000 mm.
Flaŭro
La natura vegetaĵaro de la regiono primare konsistas el arbareroj de hispaniola pino (Pinus occidentalis). Pinoj estas miksitaj kun aliaj pinacoj, inkluzive de Juniperus gracilior kaj Podocarpus aristulatus (syn. P. buchii). Sub 2 100 metroj, la pinaroj estas alternataj kun areoj de montara falfolia arbaro. Plantoj je altaj altitudoj (2 100 – 3 175 metroj) inkluzivas Lyonia spp. (erikacoj), Cojoba arborea (fabacoj ), Oxandra lanceolata, Danthonia domingensis (poacoj), Verbena officinalis var. officinalis, kaj Weinmannia pinnata.
Minacoj
Pli ol duono de la ekoregiona areo senarbarige perdiĝis por agrikulturo, tropaŝtiĝo, aŭ forsta plantado de enmetitaj arbospecioj. La haitia parto de la ekoregiono estas pli senarbarigita ol la dominga.
(11982) 1995 UF6
(11982) 1995 UF6 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde Observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).
Sunprotektilo
Sunprotektilo, kaj pli precize kontraŭsunradia protektilo, estas ŝmiraĵo, ĝelo, aerosolo aŭ alia preventilo kiu evitas aŭ malpliigas la efikojn okazigitajn de la sunradioj. Neniu sunprotektilo havigas 100% absolutan protektadon. Menciindas, ke ne nepre ĝi helpas eviti sunbruligon.​
Rauli Badding Somerjoki
Rauli Badding SOMERJOKI (30-a de aŭgusto 1947 en Somero – 14-a de januaro 1987 en Helsinko) estis finna kantisto, komponisto kaj kantoverkisto, kies kantoj estas kun aliaj Fiilaten ja höyläten, Paratiisi, Bensaa suonissa, Ikkunaprinsessa, Tähdet, tähdet kaj Laivat. Kiel muzikisto li estis populara en Finnlando speciale en 1970-aj jaroj sed li ricevis sian plej grandan aprezon post sia morto. Li estas unu de plej konataj rokomuzikistoj en Finnlando.
Sunprotektilo
Vestoj kiuj blokas aŭ mildigas la damaĝajn sunradiojn (UVA kaj UVB), kun larĝaj ĉapeloj, sunokulvitroj kaj sunombreloj, estas utilaj por eviti lezojn en okuloj kaj haŭto, sed tio ne estas sufiĉa por ŝirmiĝi el sunbrulaĵojn okazigitaj de la suno. Ĉiu el ili aparte povas esti nesufiĉa por eviti la sunlezojn. Normale, la probablo eksuferi kanceron de haŭto estas pli granda en personoj kiuj havas pli grandan kvanton de nevusoj.
​
Česká Ves (Město Albrechtice)
Česká Ves situas en katastra teritorio Česká Ves u Města Albrechtic kun areo 4,29 km².
Loĝantaro
En Česká Ves estas registritaj 71 adresoj: 45 daŭraj objektoj kaj 26 dumtempaj aŭ refreŝigeja objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 35 domoj, el tio 7 daŭre loĝigitaj.
Münchwilen
Münchwilen signifas setlejo de monaĥoj. Ĝi estas la nomo de du komunumoj en Svislando:
Pokso
Pokso estas, laŭ PIV, variolo-simila malsano de bovo aŭ ĉevalo kaŭzata de poksa viruso. La bova pokso imunigas homon kontraŭ variolo.
Parazito
Parazito estas estaĵo, kiu vivas sur aŭ en alia vivanta estaĵo, sin nutrante per ĝiaj sukoj aŭ ĉeloj (parazitismo). Se la parazito vivas sur surfaco de la mastroorganismo, oni parolas pri ektoparazito (iksodo, puloj, hirudoj kaj laŭsoj), ili ofte kunportas malsanojn. Se la parazitoj vivas en la mastrorganismo, oni parolas pri endoparazitoj.
Hallwil (stacidomo)
Hallwil (antaŭe nomita Hallwil-Dürrenäsch) estas fervoja stacidomo en Hallwil, Svislando.
Parazito
Oni povas paroli ankaŭ pri inter kaj enĉelaj parazitoj (virusoj, bakterioj).
Figura senco
Parazito estas homo, kiu kvazaŭ profesie manĝas konstante ĉe fremda tablo, flatante aŭ distrante la gastiganton aŭ nenifaranto, kiu ekspluatas la laboron de aliaj. (PIV)
Vladimir Solovjov
Solovjov, nome Vladimir Sergejeviĉ Solovjov, malofte Solovev (Владимир Сергеевич Соловьёв), estis rusa pensulo kaj poeto naskiĝinta en Moskvo la kaj forpasinta en Oskoe (najbare de Moskvo) la.
Biografio
Vladimir estis filo de Sergej Solovjov, de familio kiu kalkulis en siaj membroj pasto kaj ankaŭ ĉefepiskopo kaj profesoro pri religio. Al tiu matrico li ege ĉerpis kaj eĉ ĝin intensigis per sia praktika atento al religiaĵoj kaj mistika sinteno ĝis sin momtri nezorgema pri ordinaraj vivtrivaĵoj. Oni lin prentradis kiel infano sentema kaj laborema, brila kaj mistikema.
Kun la reveno de la religia kredo, li flankenlasis pluajn studojn pri sciencoj kaj ekfrekventis studojn pri historio kaj filozofio kaj stabile ekvizitis la akademion de Sankta Serĝo elektante la kursojn pri teologio.
Oficiala preleganto ĉe la fakultato de Moskvo je la aĝo de 21 jaro, doktoro je la 27, li akiros vastan konsideron okaze de publikaj lekcioj (1877-1878) pri Teandrologio (Teologio rilatanta al unuiĝo de la dia kaj homa naturoj en Jesuo Kristo). En 1881, pro lia pledo por liberigo de la puno kontraŭ la mortigantoj de Aleksandro la 2-a, li estis devigata forlasi la universitaton.
1396 Outeniqua
1396 Outeniqua estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Vladimir Solovjov
Biografio
La poezio de liaj poemoj tiom plaĉis ke ĝi disvastiĝis per sep eldonoj de 1893 ĝis 1921
1396 Outeniqua
Ĝi ŝuldas ĝian nomon al la Montoj Outeniqua, sud-afrika montĉeno en la provinco Okcidenta Kablando.
Vladimir Solovjov
Doktrino de Solovjov
Solovjov sin prezentas en la kristana ortodoksa medio kiel ambasadoro de ekumenismo: fakte, li juĝis la Raskol/on  plagon de la rusa eklezio kaj engaĝiĝis por la repacigo de la Ortodoksaj Malnovaj Kredantoj kun la rusa oficiala eklezio, kiu iam enkondukis uniformecon en la liturgio. Li antaŭe esperis ke koncilio kapablas solvi la problemon sed poste li konvinkiĝis ke ne eblas por la rusa eklezio solvi stabile tiun problemon.
La murdo de la Caro Aleksandro la 2-a en 1881 kaŭzis renversiĝon en la idejoj pri Rusio kiujn Solovjov formigis al si. Ekde tiu epoko li adresis sian atenton al Romo en kiu li ekvidis la unikan vojon por revivigi la rusan eklezion. Por li, la eklezia fraksiiĝo «orieto/okcidento» similas, en pli vasta mezuro, al la Raskol. Li opinias, ke kristanaro bezonas alcentrigon kaj unikan gvidanton por plenuni sian mision: la realigo de la dia regno sur la tero. Li distingas kaj ekzaltas samtempe la aspirojn al la kontempla vivo en la orienta eklezio kaj la emojn al aktivado kaj ekstera entreprenemo de la kristanaro de Okcidento por pli atenti al la "homa" en la savenda homaro.
Se feblas, laŭ li, la karitato aŭ reciproka amo, necesa por refari la unuigon de la eklezioj, oni sciu ke ne estas alia vojo ol tiu reŭnuiĝo por ke rekonstituiĝu la dia kaj homa unuiĝo, nome la universala eklezio. Romo povas esti la centro: ĉiu el du eklezioj jam estas, en siaj profundecoj, universala eklezio: por Solovjov la disdivido estas nur ŝajna kaj kaŭzita nur de manko de reciproka amo.
Solovjov pliposte asociis Protestantismon al sia projekto pri eklezio imagita kiel «libera teokratio». Ĉio tio estas teorigata en la verko de 1883 «La granda Debato kaj kristana politiko». Solovjov estas, kelkfoje, komparata al sia samtempulo, kardinalo John Henry Newman. Ili havas saman opinion pri la funkcio de la papa institucio kun dekomenca ostraciemo, la saman celon plenumi la dian volon, la saman emon baziĝi sur la Patroj de la Eklezio, aparte sur Sankta Aŭgusteno, rilate la prieklezian historion, la fundamentojn de la kristanismo, la filozofion de religiaj evoluiĝoj, la homan devaron kaj liturgian piecon.
Kelkfoje li partoprenas en katolikaj ritoj, renkontas katolikan episkopon Strossmayer ĉe Đakovo, sed je sia reveno sur lin plonĝas kritikoj de diversaj flankoj. En 1891 la ortodoksa eklezio al li rifuzas la sakramentojn. Li mortos (1900) religie asistite de ortodoksa pastro.
Precizaj konceptoj: «La disdivido de la Eklezio kaŭzigzis pro tio ke la ekleziuloj sin lasis superregi per kontraŭkristana nepravigebla kaj nebrensebla egoismo kaj rivalismo» (La Granda Debato kaj la kristana politiko)
Antikristo laŭ Solovjov
Sian vizian bildon pri la Antikristo Solovjov skizis, kelkajn monatojn antaŭ ol li forpasis, en romaneto titotila «La tri Dialogoj kaj la rakonto pri la antikristo» (1900).
Rilate la Antikriston, Solovjov en la lastaj tagoj de sia vivo tiel trajtis la figuron de la Antikristo, personulo emblema, antitezo perfekta de la Savanto, kiu laŭ li aperos sur la scenejo de homa historio ĉe la fino de la 20-a jarcento. Antikristo - tiel li lin priskribas - evidente apartenas al vico de la “saĝuloj” kaj de la “inteligentuloj”. Li estas eĉ eksperta bibliisto. Eĉ des pli, li estas asketulo kaj konvinka spiritualisto, kaj allasas “altegajn sintenojn de modero, de neprofitemo kaj aktiva bonfaro”. Aparte li estas “iluminita persono kaj aktiva pacifisto”. Oni hodiaŭ lin difinus eklogisto kaj bestisto “plenplena je kompato, ne nur amiko de la homoj, sed ankaŭ de la bestoj”. Super ĉio Antikristo sin montras elstara ekumenisto, kapabla dialogi “kun vortoj de mildeco, saĝeco kaj fascina parolo”. Tamen, li havas nevenkeblan antipation rilate la personon Kristo. Li estas eĉ dominita de morbeca maltoleremo fronte al la fakto ke Jesuo resurektintus kaj hodiaŭ estus viva, tiom ke li histerie ripetadas : “Li ne estas inter la vivantoj kaj li tia neniam estos. Li ne resurektis, ne resurektis, ne resurektis! Li putris en la tombo...”.
Ekstremsinteze oni rajtas diri: kio plejaparte difinklarigas la pozicion de Antikristo estas: li anstataŭis al la indentigo de kristanismo kun la persono de la glora Savanto (kio estas perspektivo fundamenta kaj nelasebla ekde la apostolaj tempoj) la identigon de kristanismo kun aliaj “valoroj” kiuj, kvankam je evangelia matrico, estas tamen facile vendeblaj sur la komunaj merkatoj.
Biografio
(El diversaj lingvoj)
Nortkerque
Nortkerque estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Nortkerquois.
Tibor Ács
ÁCS Tibor [a'ĉ] (naskiĝis la en Oradea; mortis la ) estis rumanuja hungara aktoro.
Kariero
Li debutis en 1972 Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat kaj ekde 1977 li estas aktoro de la Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
János Horváth (mikrobiologo)
János Horváth naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Székelyudvarhely (nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
János Horváth frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, gimnazion en Makó, poste li akiris 2 diplomojn en Sciencuniversitato Ferenc József en 1936. Pli frue ekde 1930 li jam laboris en la universitata instituto, post la diplomoj li ankaŭ instruis en la universitato. En la 1930-aj jaroj kaj en la fruaj 1940-aj jaroj li ankaŭ esploris en Germana Regno. En 1941 li sekvis la translokiĝantan universitaton al urbo Kolozsvár (tiam apartenanta al Hungario), kie li estis nomumita privata profesoro en 1944. Ekde 1945 li laboris en biologia esplorinstituto de Tihany. Li estis denove nomumita privata profesoro en 1948 en Universitato de Debrecen, en la sekva jaro li ankaŭ gvidis la instituton en Tihany. En 1955 li iĝis katedrestro en agrara univeristato, li estis vicdekano inter 1957–1960. Li kandidatiĝis en 1952, doktoriĝis en 1962. Li okupiĝis pri biologio de la grundo.
Epwort
estas grandurbo en Zimbabvo. Ĝi estas antaŭurbo de Harareo, kie loĝas malriĉuloj.
Geografio
situas sur altebenaĵo. Harareo troviĝas nur 13 km.
Historio
estis establita en 1890, kiel metodista misio. Baldaŭe loĝdomoj senpermesaj konstruiĝis sen akvo, kloako kaj elektro. Municipo formiĝis en 1986. La loĝantaro laboras en la proksima ĉefurbo, kiu ne sufiĉas por la normala vivado.
Klimato
havas subtropikan klimaton. La temperaturo varias inter 7 kaj 32 °C. En junio kaj julio malvarmo regas, sed neniam frostas. Inter aŭgusto-aprilo oni mezuras pli, ol 30 °C. Jare pluvas po 831 mm. Inter novembro-marto ofte pluvas, inter junio-septembro apenaŭ aŭ tute ne pluvas.
Elemér Gyárfás
GYÁRFÁS Elemér (dja:rfa:ŝ) estis hungara politikisto, verkisto, ekonomikisto, publicisto naskita en Borzás la 27-an de aŭgusto 1884 kaj mortinta en Bukareŝto la 4-an de oktobro 1945.
Insularo Tjulenij
La Insularo Tjulenij (Түлен аралдары Túlen araldary, Тюленьи острова) estas insularo en la nordoriento de la Kaspia Maro ĉe la Golfeto Mangiŝlak okcidente de la Duoninsulo Mangiŝlak kaj je ĉirkaŭ 13 km nordokcidente de la Duoninsulo Tupkaragan, 27 km norde de Bautino. Eble la plej esenca grupo de insuloj en la Kaspia Maro, ili estis por la unua fojo akurate mapigita fare de Fedor Ivanoviĉ Soimonov kiu estris la Kaspian Ekspedicion de 1719, kiu studis la Kaspian Maron el 1719 ĝis 1727.
Administracie, la Insularo Tjulenij apartenas al la Provinco Mangistau de Kazaĥio. Ĝi estis nomita "Tjulenij" — kun la signifo "foko" — laŭ la nuntempe endanĝerita Kaspia foko.
La insuloj estis dekilarita Grava Birdareo kaj Nacia Protektita Zono (Ŝtata Rezervejo). Estas grandaj koncentroj de mevoj kaj birdoj de humidejoj, kiel fulikoj, anasoj, cignoj, egretoj, kaj aliaj vadbirdoj en la arkipelago dum ties nestoperiodo. La Insularo Tjulenij estas ankaŭ grava reproduktejo por la Sandviĉa ŝterno (Sterna sandvicensis).
Nisko
Nisko estas urbo en la provinco aŭ historie vojevodio Antaŭkarpatio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Nisko kaj estas la administra centro de la ankaŭ samnoma distrikto Nisko. Fine de junio 2016 la urbo havis loĝantojn.
(14895) 1992 EJ24
(14895) 1992 EJ24 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Alano la 4-a (Bretonio)
Alano la Kvara de Bretonio dirata Alano Fergent aŭ Fergant (naskiĝis en ĉ. 1060, mortis la ), filo de Hoel la 2-a kaj de Havoise de Bretonio, estis grafo de Kornvalo, de Rennes kaj de Nantes kaj fine Duko de Bretonio de 1084 ĝis 1112.
Biografio
Naskiĝinta en la kastelo de Châteaulin en ĉ. 1060, li fariĝis duko de Bretonio je la morto de sia patro en la 13-a de Aprilo 1084. Filo de Hoel la 2-a de Bretonio kaj de Havoise, li estis grafo de Kornvalo, poste grafo de Rennes, grafo de Nantes kaj fine duko de Bretonio. Li estis onidire la lasta duko, kiu parolis la bretonan lingvon.
Li devis restarigi la dukan aŭtoritatecon en la graflando de Rennes kontraŭ Gotfredo Grenonat, duonfrato de Conan la 2-a, kiun li postvenis kiel ĝismorta grafo. Ekde 1084, li konkeris Rennes-on kape de sia armeo kaj sendis Gotfredon Grenonat al Quimper, kie li mortis en la sama jaro, ebliganta al Alano akiri la titolon de grafo de Rennes. La saman jaron, li nomumis sian fidelan fraton Matias je la kapo de la graflando de Nantes kaj reprenis por si la titolon je lia morto en 1103.
En 1087, li edziĝis unuafoje al Konstanca de Normandio, filino de Vilhelmo la Konkeranto, kiu mortos venenita onidire de siaj servantoj, en la 13-a de Aŭgusto 1090 sen ido. En 1093, li reedziĝis al Ermengarde de Anĝevio (? - 1146), filino de Foulque la 4-a le Réchin kaj nepino de Foulque Nerra.
La trankvileco en kiu vivis la duklando ebligis al Alano Fergent respondi al la voko de Urbano la 2-a kaj, kune kun aliaj bretonaj nobeloj, kuniĝi, en la somero de 1096, al la unua krucmilito. Li restis for de Bretonio dum 5 jaroj, lasante la duklandon sub la firma aŭtoritateco de Ermengarde.
Revene de la krucmilito kaj sub la influo de sia pia edzino, Alano interesiĝis pli kaj pli pri la religiaj temoj kaj subtenis la reformon de la sekulara klerikaro kondukata de Marbode, episkopo de Rennes.
Tiu evoluo al la spiriteco ne malhelpis lin apogi la partion de la reĝo de Anglio Henriko la 1-a Beauclerc en ties konflikto kun la frato de tiu lasta, Roberto la Kurtbota, kaj li partoprenis en la batalo de Tinchebray en 1106. Li fariĝis vasalo de Henriko la 1-a kaj edzigis sian filon Conan al la natura filino de la reĝo de Anglio, Matilda.
Malsana, li abdikis en 1112 favore al Conan kaj izoliĝis en la abatejo Saint-Sauveur de Redon. Tie li mortis en la 13-a de Oktobro 1119 kaj estis entombigita.
Fergant signifas en la bretona lingvo « la perfekta bravulo » proksima al la skota dinastinomo « Fergus ».
Edziĝoj kaj idaro
Alano la 4-a edziĝis en 1087 al Konstanca de Normandie, filino de Vilhelmo la Konkeranto. Tiu geedziĝo estis senida.
Li reedziĝis en 1093 al Ermengarde de Anĝevio (? - 1146) kaj ili havis tri gefilojn:
De nekonata amorantino Alain Fergent havis ankaŭ du filojn :
Maní (komunumo)
Maní estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Maní. La komunumo apartenas al la regiono 8 (Sur Poniente). Ĝi estas en la sudokcidenta parto de Yucatán kaj havas limojn kun Campeche kaj al la regionoj 5, 6, 7 kaj 9. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31047.
Ĉeĥio
Ĉeĥio aŭ Ĉeĥujo, oficiale ĝis 2016 ĉiam nomita la Ĉeĥa Respubliko (Česká republika, ekde majo 2016 oficiale Česko ), estas lando situanta en Mez-Eŭropo. Okcidente Ĉeĥio najbaras kun Germanio (810,7 km, el tio kun Saksio 153,9 km kaj kun Bavario 356,8 km), sude kun Aŭstrio (466,1 km), oriente kun Slovakio (256,8 km) kaj norde kun Pollando (761,8 km, laŭ polaj indikoj 789,89 km).
Maní (komunumo)
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4867 loĝantojn. El tiuj estis 2365 viroj kaj 2502 virinoj. La komunumo havas surfacon de 85,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 26 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 73 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,1 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Ĉeĥio
La teritorio de Ĉeĥio konsistas el tri historiaj teritorioj: Bohemio, Moravio kaj Ĉeĥa Silezio. Ekde la jaro 1920 estas partoj de Bohemio kaj Moravio malgrandaj randaj regionoj de devena Suba Aŭstrio: České Velenice kun la ĉirkaŭaĵo (la t. n. Vitorazsko) kaj ĉirkaŭaĵo de Valtice kun la t. n. Dyja-Triangulo.
Maní (komunumo)
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2882 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2127 scipovis legi kaj skribi kaj 748 personoj estis analfabetoj. Do 25,95% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 4664 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 3749 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 80,4% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Ĉeĥio
Ĉeĥio estas membra lando de Nordatlantika alianco (NATO), UNO kaj de Eŭropa Unio (EU). Krom tio Ĉeĥio estas membro de Visegrada grupo.
Ekde la 1-a de januaro 1993 Ĉeĥio estas sendependa lando, ĉar antaŭe ĝi estis la okcidenta parto de Ĉeĥoslovakio.
Ĉeĥio kromnomiĝas "koro de Eŭropo", danke al sia loko.
Historio
Pri loĝigo de la teritorio de Ĉeĥio el la tempo ekde 28000 jaroj a.K. atestas vico da arkeologiaj trovaĵoj. Ekde la 3-a jarcento a.K. priloĝas tiun ĉi regionon keltoj kaj en la 1-a jarcento estas venantaj triboj de ĝermanoj.
Ekde la 5-a jarcento en la teritorio de la hodiaŭa Ĉeĥio aperas slavoj. En la 7-a jarcento la slavaj triboj kreis regnon de Sámo. En la jaro 833 en Moravio, en Slovakio, en norda Hungario kaj en okcidenta Subkarpatio estiĝas Grandmoravia regno, kiu iom post iom ensumigas ankaŭ Bohemion (890 – 894), Silezion, Luzacion kaj reston de Hungario. Grandmoravia regno, de kiu Bohemio en la jaro 894 forŝiriĝis, estis en la jaro 907 malprosperigita de hungaroj.
Hanko
Hanko (Finna prononco ['haŋko], Sveda nomo Hangö) estas la plej suda urbo en Finnlando. Ĝi estas havena urbo ĉe la fino de longa duoninsulo (Hanko-terpinto), 130 kilometrojn okcidente de la ĉefurbo Helsinko. La urbo havas 9038 loĝantojn (2014). El tiuj 53 % estas Finnalingvaj kaj 43 % Svedlingvaj. La urbo estas oficiale dulingva.
La Hanko-terpinto estas la plej suda elstaraĵo de kontinenta Finnlando. Ĝi estas la okcidenta fino de longa terdorso, kiun formis la lasta glacia epoko kaj kies alia fino estas en orienta Finnlando. La grundo de la duoninstulo estas plejparte sabla kaj gruza, kun pina arbaro kaj arbustetoj de la erika familio.
Ĉeĥio
Historio
En la jaro 1526 definitive sur la ĉeĥan tronon surtroniĝis dinastio de habsburgoj, kiu enmembrigis la landon en habsburgan monarĥion. En la jaroj 1547 kaj 1618 eksplodis kontraŭ la reganto armigita ribelo. Defenestradoj de vicguberniestroj fariĝis komenco de la tridekjara milito. La nobelaro estis rapide malvenkita kaj punita per duraj reprezalioj. Komencis perforta rekatoligo de la ĉeĥaj protestantistoj.
Hanko
La marbordoj de la urbo estas sume longaj je 130 km, kun 30 kilometroj da sabla strando. Al la urbo apartenas pli ol 90 insuloj kaj insuletoj.
Ĉeĥio
Historio
Nur reformoj de Jozefo la 2-a en la jaro 1781 alportis religiajn liberecojn kaj nuligon de servuteco. Ekde fino de la 18-a jarcento komenciĝas en la ĉeĥaj landoj nacia renaskiĝo klopodanta pri renovigo de la ĉeĥaj kulturo kaj lingvo kaj pli malfrue pri akiro de politika potenco.
Luzzara
Luzzara estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Reggio Emilia kaj la regiono Emilio-Romanjo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Dosolo (MN), Gonzaga (MN), Guastalla, Reggiolo kaj Suzzara (MN).
Robert Curl
Robert Floyd CURL (Alice (Teksaso), Usono, 23-a de Aŭgusto 1933 - 3-a de julio 2022) estis usona kemiisto kaj universitata profesoro kiu ricevis la Nobel-premion pri kemio de 1996.
Li studis kemion en la Universitato Rice de Houston, kie li gradiĝis en 1954,​ kaj poste doktoriĝis en 1957 en la Universitato de Kalifornio en Berkeley. Ekde 1960 li estis profesoro de kemio en la Universitato Rice.
Hanko
La Hanko-terpinto estis longe konata alteriĝejo de ŝipoj kaj boatoj veturantaj laŭ la norda bordo de la Finna Golfo.
Dum sia historio, Hanko, en strategie grava loko ĉe la Balta Maro, travivis militojn kaj batalojn. En 1714, ĉe la norda flanko de la duoninsulo okazis la Batalo de Gangut inter la Rusa kaj Sveda flotoj. Ĝi estis la unua grava venko por la militŝiparo de Rusujo. Tiu batalo estas konata ankaŭ sub la nomoj Batalo de Gangut [laŭ la malnova Rusa nomo de Hanko, Gangut, el la Sveda nomo Hangöudd), Mrbatalo de Hangöudd aŭ Batalo de Rilax (aŭ de Riilahti'') laŭ la nomo de proksima vilaĝo.
En la 1700-jaroj Svedujo konstruis fortikaĵojn sur insuloj proksimaj al Hanko. Tiujn transprenis Rusujo en 1809, kiam ĝi aneksis Finnlandon post milito kontraŭ Svedujo. Dum la Krimea Milito (1850-jaroj) la urbon bombadis Britaj militŝipoj.
En la Moskva Pactraktato (Marto 1940), post la Vintra Milito, Finnlando devis ludoni la urbon Hanko kun la ĉirkaŭa duoninsulo kaj maro al Sovetunio, por uzo kiel militbazo. La luon praktike finis la Daŭriga Milito (1941–1944). Post ĝi Sovetunio ricevis anstataŭe la pli orientan duoninsulon Porkkala kiel militbazon por 50 jaroj; tiu lukontrakto estis finita en 1956.
Ludovico Trevisan
Ludoviko Trevizano (1401-1465) (originala nomo: Lodovico Trevisano) estis itala kuracisto, kondotiero, episkopo de Florenco (1437-1439), katolika patriarko de Akileo (18-a de decembro 1439) kaj kardinalo de Sankta Laŭrenco (22-a de junio 1440). Li estis kamerlengo de kvar papoj, nome, Eŭgeno la 4-a, Nikolao la 5-a, Kaliksto la 3-a kaj Pio la 2-a. Malgraŭ lia agado kiel kondotiero kiu mortigis en la nomo de la kristana fido, tia kia Gil Álvarez de Albornoz (1310-1367), li estis konsiderata "anĝelo de paco".
Kornélia Gárdos
Kornélia Gárdos [gArdoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gárdos Kornélia estis hungara aktoro, instruisto.
Ĉeĥio
Historio
Post malvenko de Aŭstrio-Hungario en la unua mondmilito (1914 – 1918) la ĉeĥaj landoj la 28-an de oktobro de 1918 memstariĝis fariĝinte la kerno de la nove estiĝinta Ĉeĥoslovakio (Respubliko Ĉeĥoslovaka, Ĉeĥoslovaka Respubliko, mallongigo ĈSR, nomata ankaŭ la unua respubliko), kies teritorion ensumigis ankaŭ Slovakio kaj Karpata Rutenio (alie nomita ankaŭ Transkarpata Ukrainio). Pro premo de la nazia Germanio kaj eŭropaj potencaj ŝtatoj – Italio, Britio kaj Francio – Ĉeĥoslovakio estis en septembro de 1938 per munkena interkonsento devigita doni al Germanio limregionojn (la t. n. Sudetoj). Sudaj regionoj de Slovakio kaj Karpata Rutenio fariĝis de Hungario, malgrandan parton de la ĉeĥoslovaka teritorio (precipe regionon de Těšín) akiris Pollando. Post tiu ĉi ago en la nomon de Ĉeĥoslovakio revenis haltostreko (Ĉeĥio-Slovakio) kaj oni parolas pri la t. n. dua respubliko. La 14-an de marto de 1939 Slovakio forŝiriĝis kreinte la t. n. Slovakan Ŝtaton kaj post okupacio de la germanaj soldataroj la 15-an de marto de 1939 estis en la resto de la ĉeĥoslovaka teritorio proklamita Protektorato Bohemio kaj Moravio. En majo de 1945 aliancanoj kaj soveta armeo liberigis Ĉeĥoslovakion kaj germanoj estis forloĝigitaj ĝis Germanio kaj Aŭstrio.
Kornélia Gárdos
Biografio
Kornélia Gárdos akiris aktoran diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1918, poste ŝi havis rolojn province. Ekde la sekva jaro ŝi apartenis ekzemple al Teatro Madách (1919), Teatro Renaissance (1921), Teatro Magyar (1924), Gaja Teatro (1937), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1936-1944). Intertempe en 1922 ŝi plulernis en Berlino. Ekde 1929 ŝi ankaŭ instruis deklamadon kaj aktoradon. Dum la 2-a mondmilito ŝi apogis politikon de Sagokruca Partio, tial poste ŝi forlasis la landon. Ŝi aranĝis spektaklojn germane kaj france en pluraj eŭropaj urboj. Ŝi havis edzon.
Ludovico Trevisan
Biografio
Devenanto el familio kun humilaj originoj, lia patro estis venecia kuracisto. Ludoviko Trevizano, kiu pli malfrue iĝus Scarampi Mezzaroto laŭ nobela titolo, studis liberalartojn kaj doktoriĝis pri medicino, iĝante juna persona kuracisto de la tiama kardinalo Gabriele Condulmer (1383-1447).
Ĉeĥio
Historio
En februaro de 1948 per renverso en Ĉeĥoslovakio ekprenas potencon komunistoj; la lando fariĝas komunisma ŝtato kaj parto de soveta bloko. En la jaro 1960 estis ties nomo ŝanĝita je Ĉeĥoslovaka Socialisma Respubliko (ĈSSR). Liberigmovado de la jaro 1968, konata kiel Praga Printempo, estis malvenkita la 21-an de aŭgusto per invado de armeoj de Sovetunio kaj pluaj landoj de Varsovia Kontrakto (Germana Demokratia Respubliko, Pola Popola Respubliko, Hungara Popola Respubliko kaj Bulgara Popola Respubliko). Per leĝo pri federaligo de Ĉeĥoslovaka Socialisma Respubliko, kiu ekvalidis la 1-an de januaro de 1969, Ĉeĥoslovakio formale ŝanĝiĝis en federacion de du naciaj ŝtatoj – Ĉeĥio (oficiale Ĉeĥa Socialisma Respubliko, ĈSR) kaj Slovakio (oficiale Slovaka Socialisma Respubliko, SSR). La politikajn rilatojn en la lando ŝanĝis nur la t.n „velura revolucio“ la 17-an de novembro de 1989. Komence de la jaro 1990 estis el la politika nomo de ambaŭ respublikoj forigita la nomo „socialisma“. Komence de printempo de la sama jaro la politika nomo de Ĉeĥoslovakio ŝanĝiĝis je Ĉeĥoslovaka Federacia Respubliko (ĈSFR), kiu estis netuta monato post tio denove reguligita en ne tro konvenan aspekton Ĉeĥa kaj Slovaka Federacia Respubliko.
Kiel ŝtatformacio Ĉeĥoslovakio ĉesis ekzisti la 1-an de januaro de 1993, kiam ĝi per pacvojo dispartiĝis en Ĉeĥion kaj en Slovakion. En la jaro 1999 Ĉeĥio estis akceptita ĝis NATO. Ĉeĥio komune kun Slovakio aprobis en referendumo en 2003 siajn alirojn al Eŭropa Unio, kiu ekvalidis la 1-an de majo de 2004.
Ludovico Trevisan
Biografio
Kiam Gabriele iĝis papo kun la nomo Eŭgeno la 4-a, la juna Ludoviko estis nature kreata pontifika arkiatro. Ĉar la Supera Pontifiko havis grandan konfidon pri li, li baldaŭ iĝis politika kaj religia konsilisto (krom tio li estis sendita por pritrakti pri ne solvitaj gravaj demandoj) kaj tio instigis la Papon Eŭgenon gvidi lin al la eklezia kariero.
Ĉeĥio
Politika sistemo
Ĉeĥa Respubliko estas parlamenta demokratio kaj ties kapo estas prezidento, balotata ĉiun kvinan jaron pere de Parlamento. La prezidento proponas konstituciajn juĝistojn, kiujn devas aprobi Senato, dum certaj cirkonstancoj li povas disirigi Deputitaran Parlamenton kaj vetoi leĝojn (krom la konstituciaj). Li nomas ankaŭ prezidanton de la registaro kaj pluajn ties anojn laŭ propono de la prezidanto. Li akceptas demision de la prezidanto de la registaro kaj per lia perado ankaŭ de la unuopaj anoj.
Ludovico Trevisan
Biografio
En 1435 li iĝis episkopo de Trogir, en 1437 li estis nomumita ĉefepiskopo de Florenco, li partoprenis kun la papo Eŭgeno en la Koncilio de Ferrara kaj subskribis la reunuigon kun la grekoj en la 4-a de julio 1439, kies partopreno li plenumis kiel titularo de la florenca sidejo. En la 18-a de decembro 1439, li estis elektita "Patriako de Akileo", kaj en 1440 li estis pontifika legato pri armiloj en la Romagna por konkeri ilin ree sub la pontifika aŭtoritateco.
En la sama jaro, li partoprenis kiel komandanto de la papaj trupoj, en la "Batalo de Angiari", en la 29-a de junio 1440, kie li venkis la anti-Mediĉan koalicion estritan de Niccolò Piccinini kaj Rinaldo degli Albizzi (1370-1442). Pro la venko, li estis rekompencita en la 1-a de julio 1440 per la nomumo kiel kardinalo kun la titolo de San Lorenzo in Damaso, kaj tiu posteno li okupis ĝis sia morto en 1465. Tre sindona al la politiko-militistaj demandoj, li daŭre konservis vivan amikecon kun la reĝo Alfonso la 5-a de Aragono, kies rilatoj kun la Sankta Sidejo sidis sur liaj manoj.
Li estis influa elektisto-kardinalo dum la konklavo kiu elektis Tommaso Parentucelli-on kiel Superan Pontifikon en 1447. Lia vivo ĉefe disvolviĝis per serio da misioj, kaj politikaj, kaj militaj kaj policaj serve de la Roma Sidejo. En januaro 1453, li frustris la konspiron de Stefano Porcari (1400-1452) por murdi la papon.
Ĉeĥio
Administra divido
Ankoraŭ enkadre de Ĉeĥoslovakio la teritorio de la hodiaŭa Ĉeĥa Respubliko dividiĝis en 8 regionojn: Ĉefurbo Prago, Meza Bohemio (Prago), Suda Bohemio (České Budějovice), Okcidenta Bohemio (Plzeň), Norda Bohemio (Ústí nad Labem), Orienta Bohemio (Hradec Králové), Suda Moravio (Brno) kaj Norda Moravio (Ostrava). La regionoj plu dividiĝis en distriktojn, sume estis en Ĉeĥio 75 distriktoj (la sepdeksesa, distrikto Jeseník, estiĝis nur en la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento). Tiu ĉi divido validis ekde la jaro 1960. Tiamaj regionoj ne estis aŭtonomiaj. Regionaj naciaj komitatoj (RNK) estis ŝtataj oficejoj. RNK estis nuligitaj en 1990, la regionoj kiel teritoria pilo ekzistis plu, sed ili havis nenian ĝeneralan administracian oficejon.
En la jaro 1990 distriktaj naciaj komitatoj estis same alinomitaj je distriktaj oficejoj. La lokaj kaj la urbaj naciaj komitatoj estis nuligitaj kaj estis renovigita aŭtonomio. Por funkciado de la ŝtata administracio en la plej malalta nivelo estis elektita miksita modelo: la urba oficejo estas urba oficejo. Ĉeĥio la 1-an de januaro de 1993 fariĝis memstara ŝtato, sed tio ne havis influon en la interna teritoria divido.
Ludovico Trevisan
Biografio
Dum la nova konklavo de 1455 li klopodis por la elekto de la papo Kaliksto la 3-a (1378-1458) kaj sekve al la elekto de la papo li estis nomumita ĝenerala kapitano de la Pontifika Floto por organizi novan krucmiliton (kiu ne okazis) post la falo de Konstantinopolo. Dum tri jaroj, Trevizano ŝipveturis inter la insuloj de la Maro Egeo, kaŭzante seriozajn malvenkojn al la turkaj garnizonoj kaj rekonkerante multajn insulojn al la kristanismo.
Ĉeĥio
Administra divido
En la jaro 2000 komencis funkcii 14 novaj memstaraj regionoj. Por funkciado de la ŝtata administracio en la regiona nivelo estis same elektita miksita modelo: la regiona oficejo estas regiona oficejo; frunte staras direktoro. Kapo de ĉiu regiono estas hetmano, sole kapo de Prago estas primatoro.
Al la 1-a de januaro de 2003 estis nuligitaj la distriktaj oficejoj. La distriktoj kiel unuo de la ŝtata administracio ekzistas plu, la distriktoj ankaŭ restas statistika unuo. Kelkaj oficejoj havas distriktan agadon, ekz. distriktaj juĝejoj.
Ludovico Trevisan
Biografio
Dum la konklavo en 1464, li estis inter la favoritoj por la elektado al la Sankta Sidejo, kie lia persona kontraŭanto Paŭlo la 2-a venkis la balotadon. Li neniam rekuperiĝis el tiu malvenko kaj mortis en la 22-a de marto 1465.
Odrisia regno
La Odrisia regno; en Antikva greka: Βασίλειον Ὀδρυσῶν; en Latino: Regnum Odrysium) estis ŝtata unio de ĉirkaŭ 40 Trakaj triboj kaj 22 regnoj kiuj ekzistis inter la 5-a jarcento a.K. kaj la 1-a jarcento p.K. Ĝi konsistis ĉefe el nuntempa Bulgario, etende al partoj de Sudorienta Rumanio (Norda Dobruĝo), partoj de Norda Grekio kaj partoj de nuntempa Eŭropa Turkio.
Ĉeĥio
Administra divido
Male direkte supren kelkaj regionoj grupiĝas en regionojn nomataj ankaŭ NUTS 2, kiuj estas havontaj kompareblan nombron de loĝantoj, por ke ili povu estis kunuloj de Eŭropa Unio dum financado de lokaj projektoj. Regiono Plzeň kaj Sudbohemia regiono tiel estas grupiĝintaj en regiono Sudokcidento, Regionoj Karlovy Vary kaj Ústí nad Labem en regionon Nordokcidento, Regionoj Liberec, Hradec Králové kaj Pradubice en regionon Nordoriento, Regiono Vysočina kaj Sudmoravia regiono en regionon Sudoriento, Regionoj Olomouc kaj Zlín en regionon Meza Moravio. Regionoj Prago, Meza Bohemio kaj Moravia-Silezia Regiono estas kreitaj per unusola regiono.
Geografiaj kondiĉoj
Tra la ĉeĥa teritorio trairas la ĉefa disfluejo apartiganta riverfluejojn de Norda Maro, Balta maro kaj Nigra maro. La ĉefaj riveraksoj en Bohemio estas Elbo (370 km) kun Vultavo (433 km), en Moravio rivero Morava (246 km) kun rivero Dyje (306 km) kaj en Silezio Odro (135 km) kun rivero Opava (131 km).
Odrisia regno
Oni sugestis ke la regno ne havis ĉefurbon. Anstataŭe, la reĝoj eble povis translokiĝi inter rezidejoj. Ĉefurbo estis Odriso (ŝajne Uskudama, nuntempa Edirne), kiel aperas surskribite sur moneroj. Alia reĝa rezidejo ŝajne estis konstruita de Kotis la 1-a (383-358 a.K.) en la vilaĝo Starosel, dum en 315 a.K. Seŭtopolo estis konstruita kiel ĉefurbo. Alia frua ĉefurbo estas Vize. La regno disrompiĝis kaj Kabile estis kun-ĉefurbo ĉirkaŭ la fino de la 4a jarcento a.K.
Ĉeĥio
Geografiaj kondiĉoj
El fizike-geografia vidpunkto Ĉeĥio situas en limo de du montaraj sistemoj. La okcidentan kaj la mezan partojn de Ĉeĥio plenigas Ĉeĥa altmontaro (Česká vysočina) (Šumava, Český les, Krušné hory, Krkonoše, Orlické hory, Jeseníky). En la orientan parton de la ŝtato enpenetras Okcidentaj Karpatoj (Beskydy).
Klimato de Ĉeĥio karakterizas per reciproka enpenetrado kaj miksado de oceanaj kaj kontinentalaj influoj. Ĝi estas karakteriza per okcidenta fluado kun supereco de la okcidentaj ventoj, intensiva cikla agado kaj proporcie abundaj pluvoj. Ĉemara influo montriĝas ĉefe en Bohemio, en Moravio kaj en Silezio plinombriĝas kontinentalaj klimataj influoj. Grandan influon al la klimato de Ĉeĥio havas supermara alteco kaj reliefo. El la suma areo de la ŝtata teritorio situas 52 817 km2 (67%) en la supermara alteco ĝis 500 m, 25 222 km2 (32%) en la alteco 500–1000 m kaj sole 827 km2 (1,05%) en la alteco super 1000 m. Mezproksima supermara alteco estas 430 m.
Same flaŭro kaj floro troviĝanta en la teritorio de Ĉeĥio atestas pri reciproka enpenetrado de ĉefaj direktoj, tra kiuj en Eŭropo flaŭro kaj floro disvastiĝis. Arbaroj, plejparte koniferaj, okupas 33 % de la tuta areo de la lando.
Ankaŭ grunda kovraĵo karakterizas per granda variabileco. La plej disvastiĝinta tipo de la grundoj en Ĉeĥio estas brunaj argiloj.
Ekonomio
Ĉeĥio montriĝas unu el la plej stabilaj kaj plej multe prosperantaj ekonomioj el ĉiuj postkomunismaj landoj. Dum la 90-aj jaroj okazis principaj ŝanĝoj en proprumaj rilatoj – malgranda kaj granda privatigo, restituado, plu restrukturaligo kaj teknologia modernigo, ebligitaj kiel per enlandaj kreditoj, tiel precipe per malfermigo de la lando kaj alfluo de eksterlandaj investoj.
Post la komenca ekspansio la ĉeĥa ekonomio subiĝis al malgranda recesio, el kiu ĝi resaniĝis de la duono de la jaro 1999. La kresko en la jaroj 2000—2001 estis kaŭzita ĉefe pro eksporto ĝis landoj de EU, plua alfluo de eksterlandaj investoj kaj reviviĝanta enlanda intereso.
Grandan problemon en estonteco povas kaŭzi altaj budĝetaj deficitoj kaj kreskanta ŝtata ŝuldo. Kun problemoj ankaŭ renkontiĝas nefinita privatigo de ŝtataj entreprenoj. Nefinitaj estas ankaŭ ŝanĝoj en leĝdonpovo kaj precipe en justico.
Al la bazaj mineralaj krudmaterialoj minitaj en Ĉeĥio apartenis nigra kaj bruna karboj. Plu ankoraŭ en malgranda amplekso oni minas krudnafton kaj tergason, kaolinon aŭ konstrumaterialojn. Agrikultura produktado preskaŭ kontentigas enlandan intereson. Oni kulturas ĉefe cerealojn (tritiko, hordeo, maizo), terpomojn, sukerbeton, legomon, linon kaj kolzon. Sian signifon havas ankaŭ kulturado de lupolo, fruktoĝardenoj kaj vinberkulturado. La bazo de animalproduktado estas bredado de brutaro, porkoj kaj kortbirdaro, plu abelbredado aŭ bredado de dolĉakvaj fiŝoj (precipe karpoj).
La bazo de energetiko estas pervaporaj elektrejoj (75%) kaj atom-elektrejoj (Temelín kaj Dukovany). La ĉefaj industriaj centroj estas Prago kaj Plzeň. Al industriaj centroj de la lando apartenis en pasinteco ankaŭ Ostrava, sed nun situacio en tiu ĉi urbo kaj ties ĉirkaŭaĵo tiom ŝanĝiĝis, ke senlaboruloj malfacile trovas ĉi tie laboron. Inter gravaj fakoj de la industrio apartenas metalurgio, maŝinindustrio, teksindustrio, nutraĵindustrio, elektroindustrio, kemiaĵoj, glaso kaj produktado de transportiloj. La plej dinamike evoluiĝanta fako estas konstruaferoj.
Ĉeĥio havas densan trafikreton. Abrupte evoluas telekomunikaĵoj. La eksterlanda komerco havas en lastaj jaroj pasivan bilancon donita ĉefe pro importo de brulmaterialoj kaj modernaj teknologioj, kiuj egaligas altajn enspezojn el turismo.
Loĝantaro
La natura alkresko de la loĝantaro estas negativa -0,08 % (takso 2003). La mezproksima longeco de la vivo malrapide plilongiĝas kaj ĝi superas 75 jarojn (takso 2003). En la urboj vivas sume 71 % da populacio.
Plejmulton de la loĝantaro de Ĉeĥio konsistigas ĉeĥoj (94,2 %, el kiuj 3,7 % proklamis por si moravian naciecon kaj 0,1 % silezian), kiuj parolas la ĉeĥan lingvon. La ĉeĥa lingvo apartenas al la okcidentslava branĉo de la hindeŭropa lingva grupo.
Pluaj etnaj grupoj reprezentitaj en Ĉeĥio estas poloj, germanoj (resto de la antaŭa granda minoritato), ciganoj, hungaroj, ukrainoj kaj pluaj. Post la apartiĝo de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1993 kelkaj slovakoj restis en Ĉeĥio kaj hodiaŭ ili kreas proksimume 2 % da loĝantaro.
Plejmulto da populacio estas ateistoj. La plejnombra eklezio estas romkatolika (27 %), 1 % da loĝantoj estas anoj de la Eklezio Ĉeĥoslovaka Husana, netuta 1 % de la Ĉeĥfrata Eklezio Evangelia. Nombro de la konfesantoj de judismo estas ekde la dua mondmilito nur eta.
Kulturo
Heredaĵo: Český Krumlov historia centro, Kutná Hora – mezepoka arĝenta urbo, Praga historia centro, malnova urbo Telč, Karlovy Vary – mondfama banurbo, Olomouc – ĉefepiskopejo.
Havergal Brian
William Havergal Brian (n. 29-an de januaro 1876 en Dresden, Staffordshire; m. 28-an de novembro 1972 en Shoreham-by-Sea, Sussex), estis angla komponisto.
Vivo kaj verkaro
Brian akiris legendan famon dumtempe de sia remalkovro en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj precipe pro la nombrego de siaj simfonioj (32, malkutime granda nombro por komponistoj post la Viena Klasikismo), kaj pro sia senĉesa kreivo, konsidere la fakton, ke li dum la plejgranda parto de sia vivo eniris preskaŭ kompletan forgesitecon. Eĉ jardekojn post lia morto oni povus diri pri neniu el liaj komponaĵoj, ke oni ofte prezentas ilin; malmultaj komponistoj tamen, kiuj estis forgesitaj post frua, sukcesa fazo, skribis ankaŭ poste tiom multajn seriozajn komponaĵojn, kvankam mankis la perspektivo de prezentadoj.
En 1907 la dirigento Henry Wood atentiĝis pri lia unua Angla suito kaj prezentis ĝin dum la Promenadkoncertoj en Londono. Ĝi fariĝis frapeca sukceso, kaj Brian trovis kaj eldoniston kaj ankaŭ prezenteblecojn por siaj venontaj orkestrokomponaĵoj. Kial lia serio de bonŝancoj ne daŭris, ebligas ĉiaspecajn supozojn. Eble tio estus sekvo de lia sinĝenemo fronte al fremduloj kaj manka intereso pri publikaj prezentadoj. Kiel ajn, la prezenteblecoj baldaŭ ĉesis.
Tiutempe okazintaĵo nekutima en la angla muzikhistorio de la 20-a jarcento ŝanĝis la vivon de Brian, tutegale ĉu al pli bona aŭ pli malbona. Surloka riĉa negocisto, Herbert Minton Robinson, promesis al li jaran salajron de 500 £ (tiam por la malsupra ĝis meza klaso konsiderinda salajro), kiu ebligu al li, dediĉi sian tutan tempon al komponado. Ŝajnas, ke Robinson atendis, ke Brian pro la konvinkoforto de siaj komponaĵoj rapide estos sukcesa kaj finance sendependa. Tamen tio ne okazis. Kelktempe Brian laboris pri nombro de ambiciaj, grandformataj ĥor- kaj orkestrokomponaĵoj, tamen ne hastis finfari ilin kaj komencis sindediĉi al ĝis tiam nur revitaj ĝuoj, ekzemple multkosta manĝado kaj vojaĝo al Italio.
Primonaj kvereloj kaj amafero kun juna servistino rompis lian planitan geedziĝon. Brian fuĝis al Londono, kaj kvankam Robinson malaprobegis la okazintaĵon, li daŭrigis la financan subtenon de Brian ĝis sia propra morto; tamen la plejmulto el la pagoj fluis al la dupita eksedzino de Brian. El la amafero fariĝis dumviva partnereco. Iom post iom Brian denove ekkomponis kaj – vivante en malriĉeco – li alprenis ĉiun ajn laboron kun rilato al muziko, ĉu kiel kopiisto, ĉu kiel aranĝisto. Krome li verkis por la revuo Musical Opinion.
Nenio fariĝis favora por Brian; eĉ la militservo pasis mallonge kaj groteske, tamen donis al li materialon por sia unua opero The Tigers. En la 1920-aj jaroj li turnis sin al simfoniismo kaj jam komponintis pli ol 10 verkojn tiaspecajn, ĝis kiam unu el ili estis unuan fojon prezentata. Tion ĉi Brian dankis al sia malkovro far la komponisto Robert Simpson, samtempe muzikproduktisto ĉe la radiostacio BBC, kiu petis en 1954 Adrian Boult, enigi la 8-an simfonion en sian programon. Ekde ĉi tiu tempo Brian skribis pluajn 22 simfoniojn (multaj le la pli malfruaj estas mallongaj unu- aŭ dumovimentaj komponaĵoj), el kiuj la plej multaj ekestis post sia 80-a naskiĝtago, kaj diversajn aliajn komponaĵojn.
En 1961 la plej ampleksa verko de Brian, la 1-a simfonio, la t.n. Gotika, ekestinta jam inter 1919 ĝis 1927, travivis sian unuan prezentadon en la Centra Halo, Westminster, parte muzikita de amatoroj kaj dirigentata de Bryan Fairfax. Ĉi tiu giganta komponaĵo entenas i.a. kompletan Te Deum por kvar soloistoj, 2 grandaj duopaj ĥoroj kaj 4 apartaj blovinstrumentaj grupoj; tiu ĉi apud grandega orkestro, kiu superas la plej ekstremajn postulojn de Gustav Mahler, Richard Strauss kaj Arnold Schönberg. En 1966 okazis unua nure profesia prezentado en Royal Albert Hall gvidata de Boult; ambaŭ prezentadojn esence entreprenis Simpson. La dua prezentado estis rekte dissendata, kaj multaj homoj tiuvespere unuan fojon aŭskultis muzikon de Brian. Tio ĉi instigis interesiĝon, kaj ĝis la morto de Brian 6 jarojn poste kelkaj el liaj verkoj travivis sian unuan prezentadon, kaj aperis unuaj komercaj surdiskigoj.
Kelkajn jarojn post la morto de Brian, kiam Simpson ankoraŭ tenis influpovon ĉe BBC, okazis kresko de intereso, sekvanta al pli granda nombro da sonregistradoj kaj prezentadoj; du biografioj kaj trivoluma studlibro pri liaj simfonioj aperis. La renomo de lia muziko tamen limiĝis je entuziasmula rondo kaj neniam atingis popularecon kompareblan kun tiu de Ralph Vaughan Williams, kvankam dirigentoj kiel Leopold Stokowski, Charles Groves, Charles Mackerras kaj Lionel Friend pledis por la verkaro de Brian. Malmultaj el la verkoj de Brian estis publikitaj, pro kio lia muziko plue esta neglektata; kaj la malofteco de bone probataj prezentadoj aŭ maturaj interpretadoj malfaciligas la taksadon de ilia kvalito.
La stilo de Brians utiligas foje disonantan harmoniaron, la tonaleco parte estas pliampleksigita ĝis maltonaleco (Brian ŝatis i.a. Arnold Schönberg, Edgar Varèse kaj Paul Hindemith).
Ruĝpuga kaciko
La Ruĝpuga caciko (Cacicus haemorrhous) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de kacikoj, kiuj estas nigraj birdoj kun flavaj aŭ ruĝaj markoj kaj bluaj okuloj. Ĝi estas specio de la Amazona Baseno kaj la Gujanoj en norda Sudameriko, kaj estas nur marborda en Gujanoj kaj ĉe Amazona Rivero ĉe Atlantiko; krome ekzistas granda separata disa teritorio en sudorienta kaj marborda Brazilo, inklude Paragvajon, kaj partojn de nordorienta Argentino. Ĝi troviĝas ankaŭ en Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo.
La natura habitato de la Ruĝpuga caciko estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
La Flavpuga caciko estas svelta birdo, kun longa vosto, tre bluaj okuloj, kaj palflava (ebureca) pintakra beko. Ĝi havas ĉefe nigran plumaron, krom tre malhelruĝan etendan pugon, kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kio estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka kiuj donas etimologion ankaŭ al la vorto "hemoroido”. La ino estas pli senkolore nigra ol la masklo. Temas pri sepcio tre simila al la Skarlatpuga kaciko.
Antarkta ŝterno
La Antarkta ŝterno (Sterna vittata) estas tipa ŝterno, tio estas birdo de la familio de Ŝternedoj. Ĝia teritorio estas la sudaj oceanoj. La monda loĝantaro estas ĉirkaŭ 140,000 individuoj kaj 45,000 reproduktantaj paroj.