cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Budapeŝto
Pest
Sur la maldekstra bordo de Danubo situas la urboparto Pest. Apud la eleganta, blanka kabloponto Erzsébet-ponto videblas la Romia fortreso, grava komercejo siatempa inter la Romianoj kaj la "barbaroj". Danubo estis la orienta limo (limes) de la Imperio komence de nia erao dum 4 jarcentoj. Ĉe ties trapasejo kreiĝis foiro kaj urbo; la apuda miljara preĝejo montras restaĵojn el la 12-a jarcento, ĉirkaŭe ankaŭ nun pulsas la moderna komercado, viglas la vivo en la promenstratoj inter elegantaj magazenoj. Veturo per ŝiplinio tra la ĉefurbo donas neforgeseblan travivaĵon pro la superba panoramo! Menciindas la muzika kaj teatra vivo en la urbo de Ferenc Liszt, Béla Bartók, Zoltán Kodály, Ferenc Kálmán, la eminentaj muzeoj (ankaŭ Budapeŝta Ŝtata Operejo) kaj la jam historie uzitaj kuracfontoj, surprize abundaj.
Buda
Meze de la dekstraborda, monteca urboparto Buda regas la iama Fortikaĵo kun la fabeleca Fiŝista Bastiono kaj la gotika Matias-preĝejo. La grandkupola, majesta Palaco donas lokon al la Hungara Nacia Galerio, Tutlanda Biblioteko Széchenyi, ankaŭ al aliaj muzeoj. Interne viziteblas la mezepokaj partoj de la historia reĝa palaco (okupita de la nazia armeo kaj rekonstruita el la militaj ruinoj). Apude la Gellért-monton kronas la citadelo.
Aleșd
Aleșd [aleŝd] (hungare: Élesd [e:leĵd]) estas urbo en Rumanio (distrikto Bihor) ĉe la piedo de Rezeș-monto norde de rivero Crișul Repede, oriente de Oradea. Administre apartenas al ĝi Aștileu, Pădurea Neagră (Feketeerdő), Peștiș (Sólyomkőpestes), Tinăud (Tinód), Groși (Tőtös).
Budapeŝto
Buda
La fortikaĵmonton Buda kun la apuda Danubo-bordo, ĉi tiun unikan centran parton de Budapeŝto, Unesko taksas kiel nepre savindan kaj evoluigindan eron de la Monda Kultura Heredaĵo kaj protektas ĝin. La koro de tiu kvartalo estas la fortikaĵmonto Buda, kies historio – laŭ pruvo de arkeologiaj trovaĵoj – reiras ĝis la 12a jarcento.
Historio
Buda estis loĝata jam dum la neolitiko. La unuaj konataj loĝantoj estis la keltoj. En la 1-a jarcento romianoj fondis urbon Aquincum (la nuna Óbuda) kaj ili havis fortikaĵon jam en Pest. Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis tie. Post alveno de hungaroj 3 gravaj urboj formiĝis. La plej grava estis Buda (longe ĉefurbo), sed la aliaj du havis la rangon libera reĝa urbo. Tataroj en 1241 detruis la landon, tial poste en Buda la hungaroj konstruis fortan fortikaĵon, Pest ricevis defendan muron. Sorto de Pest kaj Óbuda dependis de Buda. Turkoj havis la urbojn inter 1541-1686. En la 19-a jarcento precipe Pest evoluis, dume inundo okazis en 1838.
Aleșd
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 2 337 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 10 920 (72 % da rumanoj).
Budapeŝto
Historio
La naskiĝo de Budapeŝto okazis en 1873, tiam unuiĝis tri urboj sub nomo Budapeŝto.
Aleșd
Historio
Élesd estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 Élesd apartenis al Hungario (Bihar). De 1968 Aleșd fariĝis denove urbo, pli frue de 1886 ĝi estis kamparurbo.
Budapeŝto
Historio
En 1937 la agosfero de la Ĉefurba Publiklabora Konsilio plivastiĝis al ĉirkaŭo de Budapeŝto. Tiu iĝis bazo de estigo de granda Budapeŝto (1950) surbaze de leĝo 1949 XXVI.tv. Tiel ĝi pligrandiĝis ekde la 1-a de januaro 1950, kiam oni aligis pli grandajn komunumojn de la ĉirkaŭaĵo nomata Granda Budapeŝto, kies loĝantaro atingis 1,7 milionojn.
Aleșd
Historio
En la censo de 2002 la loĝantoj deklaris jenajn plej multnombrajn etnecojn: Krome estis po 3 ukrainoj kaj judoj, 2 grekoj kaj po 1 turko kaj bulgaro.
Budapeŝto
Historio
La 1-a mondmilito ne tuŝis la urbon, sed poste en 1919 la rumanoj okupis ĝin. En 1944 la tuta urbo ruiniĝis pro la senhalta batalado inter faŝistoj kaj Ruĝa Armeo. La Sieĝo de Budapeŝto aŭ Batalo de Budapeŝto estis 50-taga ĉirkaŭo fare de Sovetaj fortoj de la ĉefurbo Budapeŝto, proksime de la fino de la Dua Mondmilito. Parto de la pli ampleksa Budapeŝta Ofensivo, la sieĝo komencis kiam Budapeŝto, defendita de hungaraj kaj germanaj trupoj, estis unuafoje ĉirkaŭita la 26an de decembro 1944 fare de la Ruĝa Armeo kaj de la Rumana Armeo. Dum la sieĝo, ĉirkaŭ 38 000 civiluloj mortis pro malsatego aŭ militagado. Ankaŭ en 1956 domoj ruiniĝis dum la revolucio. Post la rekonstruado la urbo stagnas. En urboparto Pest la grundo ne permesas konstruadon de nubskrapuloj, en la alia bordo la loĝantaro kaj ankaŭ la urbestraro ne permesas ĝin, tial Budapeŝto estas urbo de malaltaj domoj.
Distriktoj
La ĉefurbo havas 23 distriktojn, kiuj estas ankaŭ municipoj.
La 1-a distrikto estas Vár, kie loĝis jam prahomoj. La 2-a distrikto Rózsadomb etendiĝas inter la 1-a distrikto kaj la 3-a distrikto Óbuda. La 4-a distrikto Újpest – kiel montras la loknomo – troviĝas en urboparto Pest, Újpest lonfe estis signifa memstara urbo. La 5-a distrikto estas Belváros-Lipótváros, kie jam la romianoj konstruis fortikaĵon. La 6-a distrikto Terézváros naskiĝis en la 18-a jarcento ekster urbomuro de Pest, same tiutempe kreiĝis la 7-a distrikto Erzsébetváros, la 8-a distrikto Józsefváros, ankaŭ la 9-a distrikto Ferencváros. La 10-a distrikto Kőbánya longe estis ŝtonminejo, kie oni minis la ŝtonojn por la konstruaĵoj. La 11-a distrikto Újbuda estas en urboparto Buda, tamen escepte ĝi etendiĝas sur ebenaĵo. La 12-a distrikto Hegyvidék male, ĝi etendiĝas sur montoj, tie estas la plej alta punkto de Budapeŝto. La 13-a distrikto Angyalföld situas denove en ebenaĵo de Pest. La 14-a distrikto Zugló dum la mezepoko estis parte ĉasloko de reĝoj, ankaŭ loko de subĉielaj parlamentaj kunsidoj. La 15-a distrikto Rákospalota kuŝas inter Újpest kaj Zugló, pli frue tie estis memstaraj vilaĝoj. La 16-a distrikto 16-a distrikto de Budapeŝto ĝis 1950 konsistis el diversaj memstaraj vilaĝoj, same la 17-a distrikto Rákosmente. La 18-a distrikto Pestszentlőrinc-Pestszentimre konsistas el 2 iamaj urboj. La 19-a distrikto Kispest iam estis grandu urbo, kiel Újpest. En la 20-a distrikto Pesterzsébet en la malfrua 19-a jarcento estis ripozdomoj, baldaŭ oni fondis vilaĝon. La 21-a distrikto Csepel estis signifa industria urbo en la insulo Csepel. La 22-a distrikto Budafok-Tétény konsistis el iamaj vilaĝoj, urbetoj. La 23-a distrikto Soroksár iĝis aparta distrikto en 1994.
Insulo Margareta
Insulo Margareta (hungare Margit-sziget) estas unu el inter la plej vizitataj ripozlokoj de Budapeŝto. Ĝi estas atingebla de Margit-ponto, de Árpád-ponto kaj ankaŭ per ŝipoj. Jam de la vojeto de la ponto oni povas ĝui du vidindaĵojn el inter la multaj aliaj: statuo de unuiĝo de Budapeŝto kaj malantaŭ ĝi la grandega fontano, kiun vespere oni lumigas per diversaj koloroj.
Maria Gugging
Maria Gugging - ĝis la jaro 1989 Gugging - estas katastrala komunumo (loko) de la urba komunumo Klostronovburgo (germane Klosterneuburg), Urbo de la Interpopola Kompreniĝo, en la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj pilgrimejo pro la lurdogroto. Poŝtkodo: 3400. Vilaĝestro Johann BAUER (SPÖ).
Geografio
Maria Gugging situas 246 m super la maro en Hagen-valo meze de la Viena Arbaro.
Historio
Jam el la neolitiko ekzistas homaj ŝpuroj en kaj en la ĉirkaŭaĵo de Maria Gugging. Konkreta pruvo por la unuaj homoj ekzistas el la romia tempo (15 antaŭ Kristo ĝis 488 post Kristo). La nomo Gugging estis unuafoje dokumente menciita kiel Kukking supozeble 1072 respektive Gukkindorf (Gukinvilaĝo) 1083. En la jaro 1989 la federacia registaro de Malsupra Austrio alinomis la lokon de Gugging al Maria Gugging. Jam en la jaro 1938 ekzistis provo alinomi la lokon, sed en la lasta momento naziaj potenculoj vanigis tion.
Lurdogroto
En la jaro 1925 estis konsekrita kiel 2-a pilgrimejo la lurdogroto en Viena Arbaro (tute laŭ natura kopiado de Lourdes en Aŭstrio; amoplena nomata ankaŭ "arbarkatedralo"). En rokniĉo de la groto troviĝas gracobildo, kiu 1925 estis konsekrita de preloto Ignaz SEIPEL.
Instituto de Scienco kaj Teknikologio Aŭstrio (ISTA)
angle Institute of Science and Technology Austria (ISTA)
Ekde la printempo 2007 oni preparis en la konstruaĵoj de la antaŭa Landa Nervosanigejo la plenfunkcion de IST Aŭstrio. Tie, laŭ modeloj de internaciaj institutoj kiel WEIZMANN Instituto aŭ ROCKEFELLER Universitato, en la jaro 2009 - post la solena malfermo - komenciĝis la pintesploroj.
La 2-an de februaro 2006 informis la iama federacia ministrino Elisabeth GEHRER (ÖVP), al kiu apartenis la sekcio de la austriaj universitatoj, pri la instalado de la jam de longe planita Elita Universitato en Gugging. Post adaptigaj laboroj de la malnovaj konstruaĵoj estas konstruata ĝis somero 2010 nova laboratorio.
Muzeo gugging
(germane museum gugging)
Muzeo gugging montras verkojn je la loko de la kreiĝo de la Artistoj de Gugging. La artistoj estas pacientoj de la iama Landa Nervosanigejo. La verkojn, plejparte pentraĵoj, faris la artistoj kiel nova terapio.
Bildaro
Arkidiocezo Vieno (germane) IST Aŭstrio (angle) muzeo gugging (germane, angle)
Budapeŝto
Urba bosko
La Urba bosko (hungare Városliget [vAroŝliget]) estas la dua plej granda parko de Budapeŝto, en distrikto Zugló. Oni profitas ĝin ripozejo, amatora sportejo, kulturcentro kun 6500 da arboj kaj herbejoj.
Tiu teritorio estis arbara, marĉa loko dum la mezepoko, kiun Matiaso la 1-a (Hungario) profitis ĉasejo. En la sekvaj jarcentoj tie estis paŝtejo de Pest. En la 18-a jarcento oni plantis diversajn arbojn. En 1799 ĉefepiskopo József Batthyány luis la teritorion kiu dungis 2000 laboristojn. Ili konstruis artefaritan lagon, insulojn, aleojn, sed morto de la ĉefepiskopo la laboro finiĝis. Ankaŭ Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno strebis por krei pompan parkon. Dum Inundo de la Danubo (1838) multaj rifuĝis al la bosko, kiu estis jam sendanĝera. En 1849 dum sieĝo de Buda la loĝantaro denove rifuĝis al la bosko pro la konstantaj kanonadoj.
Tamen la plej grandaj ŝanĝoj okazis antaŭ la 20-a jarcento, tie oni aranĝis la tutlandan miljaran ekspozicion omaĝe al alveno de hungaroj en 895. Multe da konstruaĵoj estis faritaj, eĉ la unua metrolinio de Budapeŝto havis la finstacion ĉe la Kuracbanejo Széchenyi.
Montoj kaj kavernoj
En Buda troviĝas multe da montoj, ĉiuj estas kalkŝtonoj, escepte Monto Sas, kiu estas dolomito kaj Monto Vár, kiu estas fonta kalkŝtono. En Pest la monto malaperis pro la ŝtonminado. La ĉefurba estas riĉa ankaŭ je kavernoj.
Menciindas, ke rando de Pest havas altecon 245m. Sub malaperinta monto en Kőbánya estas artefarita longa kaverno-labirinto, kiun la bierofarado profitas.
Vojoj kaj placoj
Budapeŝto estas logika urbo, tamen nur urboparto Pest. En Buda la montoj jam tuj ĉe la Danubo ne permesis la logigan vojsistemon. Pest (urbo) longe estis ĉirkaŭita kun defendaj muroj. Baldaŭ ekster la muroj formiĝis la malgranda bulvardo, baldaŭ formiĝis la pli granda granda bulvardo, fine la ekstera bulvardo. En Buda oni kreis nur unu bulvardon, kiu estas daŭro de la menciita granda bulvardo. Laŭ ambaŭ bordoj de Danubo kajoj por aŭtotrafiko troviĝas, kiuj subiras la pontojn. La avenuoj interligas la bulvardojn kaj ili faras kontaktojn al aliaj urboj. La plej grandaj avenuoj estas Rákóczi, Andrássy, Üllői kaj Váci. Gravaj placoj formiĝis unuparte ĉe kruciĝoj de avenuoj kaj bulvardoj: Placo Deák Ferenc, Placo Erzsébet, Oktogon,Placo Lujza Blaha, Placo Kálvin; aliparte ĉe pontofinoj: Placo Jászai Mari,Placo Boráros, Placo Széchenyi (Budapeŝto). Gravaj laŭdanubaj placoj estas Placo Kossuth Lajos, Placo Batthyány. Aliaj placoj estas Placo Baross, Placo de Herooj, Placo Szabadság (Budapeŝto), Placo Vörösmarty.
Avenuo Andrássy
Ekde 2002 tiu impona avenuo (2310 m-ojn longa) estas monda heredaĵo. Ĝi startas de fino de la malgranda bulvardo, trairas la grandan bulvardon kaj finiĝas ĉe Placo de Herooj.
En 1870 oni planis ĝin kune kun Granda Bulvardo. La 2 vojoj renkontiĝis en placo nomata Oktogon. Komence la vojo ne estas tro larĝa, sed tio pli kaj pli vastiĝas. Jam ĉe la komenco estas aleoj ĉe la trotuaroj, kiam la vojo vastiĝas, aldoniĝas pli novaj aleoj. Apud la avenuo imponaj palacoj (proksime de Placo de Herooj jam vilaoj konstruiĝis. En 1876 la avenuo pretiĝis. La vojo kovriĝis per lignaĵo pro la ĉevaloj. Fine de la 19-a jarcento la publiko ne permesis konstrui tramon, tial oni faris subkrustan metroon.
La avenuo havas 3 partojn. La unua estas inter la malgranda bulvardo ĝis Oktogon. Tie la larĝo estas nur 34 m. Tie troviĝas Poŝta Muzeo, Pupteatro (Budapeŝto) kaj Budapeŝta Ŝtata Operejo. La sekva parto etendiĝas ĝis placo Zoltán Kodály. Tio larĝas 46 m-ojn. La domoj estas iom malaltaj. La lasta parto same tiel larĝas 46 m-ojn, sed laŭ la vojo estas apartaj vilaoj kaj palacoj.
Placo de Herooj
La finon de la strato Andrássy kronigas la Placo de Herooj, la plej grandioza placo de Budapeŝto. Ĝian imponan aspekton donas tri artaj konstruaĵoj: Memorpalaco Mileneuma, Belarta Muzeo kaj Arta Halo.
Ilin oni konstruis en la jaro 1896 okaze de la miljaro datreveno de patrujokupo laŭ la planoj de skulptisto György Zala kaj Albert Schickedanz. Meze sur 36 metrojn alta kolono staras Ĉefanĝelo Gabrielo kun flugiloj. Sur la kvadrata altaĵo staras la statuoj de sep veziroj de patrujokupantoj, kiuj estas laŭvice Stefano la 1-a (Hungario), Ladislao la 1-a (Hungario), Kolomano (Hungario), Andreo la 2-a, Béla la 4-a, Ludoviko la 1-a, Johano Hunyadi, Matiaso la 1-a, Stefano Bocskai, Gabrielo Bethlen, Emeriko Thököly, Francisko Rákóczi la 2-a kaj Lajos Kossuth. Antaŭ ili troviĝas memortabulo por herooj, kiuj oferis siajn vivojn por la libereco kaj la nacia sendependeco. Malantaŭ la artaĵoj en duonrondo inter ornamitaj kolonoj - kvazaŭ hungara panteono - viciĝas la statuoj de elstaraj hungaraj personoj de la reĝo Sankta Stefano ĝis Lajos Kossuth la gvidanto de liberecbatalo kontraŭ Habsburgoj en 1848-1849.
Placo Kossuth Lajos
Unu el la plej belaj placoj de la hungara ĉefurbo, proksime al Danubo, kontraŭ la fortikaĵmonteto, tiu kvadratforma teritorio estas trankvila oazo en la urbocentro.
Tri gravaj konstruaĵoj donas la ĉefan formon al la placo.
La Parlamentejo
La impona hungara Parlamentejo situas laŭ la Danubo ĉe Placo Kossuth Lajos. Ĝi estas la plej konata ŝtata konstruaĵo de Budapeŝto, sidejo de parlamento kaj ties kelkaj institutoj (ekz. Parlamenteja biblioteko).
Konstruado de la novgotika Parlamentejo komenciĝis en la jaro 1885, kaj jam meze de la sekva jaro kunsidis en ĝi la Parlamento, sed ĝi estis finkonstruita nur en 1906 kun surfaco 17745 m2. Ĝi estas 268 metrojn longa 118 metrojn larĝa. La alteco de la kupolo estas 96 m, ĝi havas 27 pordegojn kaj 29 ŝtuparojn. La eksterajn murojn ornamas 88 elstaraj figuroj de la hungara historio.
La Fortikaĵo kun la reĝa palaco
Konstruadon de la reĝa fortikaĵo komencis reĝo Béla la 4-a por defendi sin kontraŭ la eventuala plua atako de tataroj. En 1255 jam staris tie murĉirkaŭita fortikaĵo ĉirkauita defendanta ankaŭ la urbon.
Traktato pri la kreo de komuna Konsilio kaj komuna Komisiono de la Eŭropa Komunumo
La traktato pri la kreo de komuna Konsilio kaj komuna Komisiono de la Eŭropaj Komunumoj („fuzia traktato“) subskribiĝis la 8-an de aprilo 1965 en Bruselo kaj ekvalidis la 1-an de julio 1967. Per artikolo 9 alineo 1 de la traktato de Amsterdamo la traktato malvalidiĝis dum la jaro 1999, kvankam esencaj elementoj de ĝi transpreniĝis en la traktaton pri la Eŭropa Unio, interkonsentitan dum 1992 en Mastriĥto, kaj en la traktaton de Amsterdamo.
Budapeŝto
La Fortikaĵo kun la reĝa palaco
Dum la regado de Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) la fortikaĵo iĝis pli kaj pli la sidejo de reĝoj. Tion pruvas ankaŭ la konstruadoj dum la 14-15-a jarcentoj. En ĉi tiu epoko oni konstruis ekzemple la grandegan palacon Friss (friŝŝ).
Traktato pri la kreo de komuna Konsilio kaj komuna Komisiono de la Eŭropa Komunumo
La fuzia traktato gvidis al la instalo de komuna Eŭropa Komisiono kaj de komuna Konsilio de la Eŭropa Unio de la tiamaj tri Eŭropaj komunumoj (Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo, Eŭropa Komunumo pri Atomenergio, Eŭropa Ekonomia Komunumo).
Budapeŝto
Pontoj
Ĉenponto aŭ en kompleta hodiaŭa nomo Ĉenponto SZÉCHENYI [seĉenji] estis la unua konstanta ponto inter Buda kaj Pest. Ĝia nomo venas el tio, ke vojstrukturo estas alligita al kunligitaj, pendigitaj, ankritaj ĉenoj.
Ĝian konstruon ordonis la hungara leĝo XXXV (35) el 1836. Tre gravis por la afero la Budapestxa Ponto-societo, fondita en 1832 de István Széchenyi.
La leĝo skribis, ke sur la onta Ĉenponto ĉiu – sendepende de sia rango – devas pagi pontomonon. Tio estis la unua fendo je muro de la nobela senimposteco.
Oni komencis la konstrulaborojn en 1839 laŭ planoj de la brita inĝeniero William Tierney Clark. La konstruadon efektivigis Adam Clark, la plejparton de mono pruntis riĉaj bankistoj kiel SINA György, ROTSCHILD Salamon kaj WODIANER Sámuel. Oni metis la bazoŝtonon dum festa ceremonio la 24-an de aŭgusto 1842.
Aquincum
La unuan urbon ĉi tie fondis kelta tribo (Eraviskoj) en nordo de Buda, kies karakterizan nomon Ak-ink (akvo-riĉa) konservis la Romianoj, kiuj antaŭ 2 mil jaroj konkeris la regionon okcidente de Danubo. Kiel rezidejo de vickonsulo kaj grava legio, kreiĝis vera urbo kun 2 amfiteatroj (!), kun ĉiaj atributoj de la tiama Romia civilizo: grandaj vilaoj kun mozaikoj kaj varmakva hejtado, banejoj kaj longaj akvo-kondukiloj por liveri la termalakvon al la foraj kazernoj, en la "legia urbo".
Teatroj
Nacia Teatro de Budapeŝto havas 4 etapojn, ĝi nun troviĝas laŭ la Danubo, tamen ne en la urbocentro, funkcianta ekde 2001. Kelkaj opinias, ke la teatro simbolizas ŝipon. En 2005 apude Palaco de Artoj konstruiĝis.
La teatro kune kun la apuda subĉiela teatro havas 20 844 kvadratmetrojn. En la konstruaĵo centre estas la preskaŭronda sidlokaro (619 sidlokoj). Apud la konstruaĵo estas ankaŭ memorparko kune kun skulptaĵoj de hungaraj aktoroj. Tie estas ankaŭ subĉiela teatro kaj labirinto el heĝo.
=== Preĝejoj  ===
Baziliko de Budapeŝto
Krom la fortikaĵo kaj Parlamento la plej grava artvalora konstruaĵo estas la Baziliko de Sankta Stefano, kaj krom la Matias-preĝejo ĝi estas la plej frekventata katolika religia centro.
En tiu ĉi preĝejo troviĝas la dekstra mano de la unua hungara reĝo Stefano la 1-a (Hungario). La relikvo restis konservita jam mil jarojn. Ĉiujare je la 20a de aŭgusto okazas granda nacia festo por la memoro de la unua kristana reĝo de Hungario.
Oni konstruis ĝin de la jaro 1852 ĝis 1901. Ĝi estas la rezulto de la plej eminentaj hungaraj artistoj. La baziliko estas 60 metrojn alta kaj 50 metrojn larĝa kaj la kupolo estas 96 metrojn alta.
La preĝejon planis kaj konstruis en klasika stilo József Hild. Li jam antaŭ la Baziliko konstruis multajn klasikismajn domojn kaj preĝejojn. Al lia arto oni povas danki la impone simplajn trankvilajn liniojn ekstere kaj interne. Festan impreson donas la vasta ŝtuparo. Interna formo tiel estas planita, ke nenio fortiru la okulojn de la ĉefa altaro, de la monumento de Sankta Stefano.
Post la morto de Hild la kupolon finis alia elstara konstru-artisto, Miklós Ybl en eklektika stilo, li iomete riĉigis kelkajn simplajn partojn sed tio ne rompis, ŝanĝis la klasikan formon. Hodiaŭ estas modo ĉi tie aranĝi geedziĝan ceremonion.
Preĝejo Ĉieliro de Maria
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár) aŭ Kronada ĉeftemplo de Buda estas impona romkatolika preĝejo en Budapeŝto sur Monto Vár.
Béla la 4-a konstruis gotikan preĝejon en la 1250-aj kaj 1260-aj jaroj. En 1470 Matiaso la 1-a alkonstruis gotikan turon kaj li tie aranĝis ambaŭ edziĝfestojn. En 1541 la turkoj trakonstruis ĝin al ĉefmoskeo. En 1686 ĝi denove iĝis katolika preĝejo kaj plene barokiĝis.
En 1867 oni kronadis Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)n kaj poste en 1916 Karlo la 4-an.
Ceteraj preĝejoj
Multajn kaj tre belajn preĝejojn havas Budapeŝto, ni vidu kelkajn el ili.
Prossen
Elba Grejsmontaro > urboj kaj vilaĝoj > Prossen < Saksio < Germanio
Budapeŝto
Muzeoj
La Nacia Muzeo estis fondita de la palatino (= guberniestro) Jozefo kaj grafo Széchenyi. Tiu ĉi lasta donacis al la lando sian riĉan kaj faman kolektaĵon, kaj la parlamento laŭ la propono de la eminenta palatino decidis konstrui nacian muzeon. Multaj donacemuloj pliriĉigis ĝin kaj nun jam la Hungara Nacia Muzeo en kelkaj fakoj estas inter la plej riĉaj de la eŭropaj muzeoj. Mem la konstruaĵo estas klasika, inda al la enhavo. Ankaŭ en la hungara historio havis rolon la muzeo, ĉar en 1848, dum la batalo por defendi la liberecon, Petőfi la apostolo de la libereco, deklamis sian poemon "Ek! Hungaro!", starante sur la ŝtuparo de la muzeo, entuziasmigante revulucieman homamason.
La Belarta Muzeo estis konstruita inter 1900-1906 laŭ la planoj de Albert Schickedanz kaj Fülöp Herczog. Ĝia antaŭa parto montras stilon de klasikismo kun la kopio de timpanono de Partenon-preĝejo el Ateno kun kopioj de la famaj grekaj statuoj. Malantaŭ ĝi sur la domego estas videblaj la stilo de neorenesanco.
Prossen
La vilaĝo Prossen situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro, okcidente de Bad Schandau. Ĝi etendiĝas en trankvila kaj sunoriĉa situo ĉe la dekstra bordo de Elbo. Prossen estas ŝtate rekonita ripozloko.
Budapeŝto
Muzeoj
La plej valorojn artobjektojn oni prezentas en konstantaj ekspozicioj. Krome oni regule aranĝas laŭtemajn ekspoziciojn el la propraj kaj pruntitaj artaĵoj.
Prossen
Historio
...
Budapeŝto
Muzeoj
La Hungara Nacia Galerio estas la plej granda nacia belarta kolekto de Hungario. Ĝiaj ekspozicioj ekde 1975 estas viziteblaj en centra parto de la iama reĝa fortikaĵo. Hodiaŭ oni nomas ĝin Palaco de Buda-fortikaĵo.
Prossen
Turismo
En la ĉirkaŭaĵo allogas precipe la tre proksima
Budapeŝto
Muzeoj
En la renovigitaj partoj de la iama reĝa palaco ricevis lokon la Historia Muzeo de Budapeŝto, la Hungara Nacia Galerio, kaj en la plej lastaj jaroj la Landa Biblioteko Széchenyi.
Prossen
Turismo
Aliaj proksimaj turismaj celoj estas:
Administra aparteno
Prossen estas parto de la komunumo Porschdorf kiu konsistas krome el la samnoma ĉefloko situanta norde de Prossen en valo de la rivereto Lachsbach kaj: Waltersdorf kiu troviĝas sur altebeno inter Lilienstein kaj Polenztal.
Budapeŝto
Muzeoj
La plej malnovaj artobjektoj de la kolekto de Hungara Nacia Galerio devenas el la Galerio de Nacia Muzeo - fondita en 1957, kunstariĝis(?) de la hungardevenaj artobjektoj de Hungara Nacia Muzeo (fondita en 1802), Belarta Muzeo, Landa Galerio kaj ĉefurba Galerio. Pli frue ĉi tiu kolekto estis ekspoziciita en la haloj de iama Kurio, nun Etnografia Muzeo.
Edukado
En 1395 oni fondis universitaton en Óbuda (nun jam urboparto de Budapeŝto). La turka okupado forviŝis la instruadon, sed nun jam denove funkcias Universitato de Óbuda. Post la turka erao oni fondis novan universitaton, sed la necesaj konstruaĵoj mankis en Buda kaj Pest, tial ĝi provizore ekfunkciis en Nagyszombat. Tiu universitato funkcias sen interrompoj ankaŭ nun, ĝi trovis konvenan lokon en Buda en 1777, post jaroj jam en Pest. Ĝia nuna nomo estas Scienca Universitato Loránd Eötvös. Dum la sekvaj jarcentoj pluraj universitatoj memstariĝis el tio: Teknika kaj Ekonomia Universitato, Universitato Corvinus, Medicina Universitato Semmelweis, Katolika Universitato Pázmány Péter. Tiutempe ankaŭ tute novaj universitatoj aŭ altlernejoj aperis: Muzikarta Universitato Liszt Ferenc, Gimnastika Universitato de Budapeŝto, Universitato de Dramo kaj Filmo, Hungara Belarta Universitato, Arta Universitato Moholy-Nagy, Nacia Universitato pri Publikaj Servoj, Ekonomia Universitato, Universitato Milton Friedman, Internacia Negoca Altlernejo. Aperis ankaŭ ekleziaj universitatoj: Juda Universitato (Budapeŝto), Kalvinana Universitato Gáspár Károli, Luterana Teologia Universitato. Ekfunkciis ankaŭ privataj universitatoj aŭ altlernejoj: Mez-Eŭropa Universitato, Universitato Andrássy, Universitato Metropolitan, Altlernejo Dénes Gábor‎. Budapeŝto estas ankaŭ edukcentro de Hungario.
Klimato
Budapeŝto troviĝas en modera klimato kaj ankaŭ en kontinenta klimato. La meza temperaturo estas: 11 °C (en januaro −1 °C, en julio 22 °C. La jara precipitokvanto estas ĉ. 600 mm, dum vintro neĝas. En ĉiuj monatoj pluvas (aŭ neĝas). Tre malofte okazas, ke surfaco de Danubo plene glaciiĝas. Forta vento ne blovas, ĉar la montoj defendas kontraŭ ventoj.
Kipro en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1980 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, partoprenis en 11 someraj eldonoj kaj en 12 vintraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam atingiĝis medalo. La teamo ĝis la stato de 2021 sume atingis ekzakte unu someran medalon: Temis pri arĝenta medalo pri velado en la velŝipa klaso lasero en la Somera Olimpiko 2012.
Budapeŝto
Kuracbanlokoj
En Budapeŝto pli ol 130 varmaj fontoj funkcias. Ene de le monto troviĝas kavernaj fontoj, kies kuracakvoj nutras du banejojn. Sude funkcias la kuracbanejo kaj hotelo kaj kuracbanejo Gellért Szálló és Gyógyfürdő. Ĝi estis konstruita inter 1911-1918, kaj ankaŭ nun ĝi apartenas al la plej belaj kaj elegantaj hoteloj de Budapeŝto. Ene de ĝi funkcias la plej arte konstruita banejo de la ĉefurbo.
Kipro en la Olimpikoj
Tamen, sincere dirite necesas substreki, ke la unua atleto de la insulo en moderna olimpiko jam en la Somera Olimpiko 1896, la entute unua de la moderna epoko, estis la sportisto Anastasios Andreo ( Ἀναστάσιος Ἀνδρέο), en la olimpiko 20- aŭ 21-jara (lia ekzakta naskiĝdato ne konserviĝis, nur la naskiĝjaro), kiu membris en greka sporta klubo kaj tial konkuris en la 110-metra hurdo-kuro por la greka teamo. La insulo Kipro tiutempe estis kolonio de la Brita Imperio.
Budapeŝto
Kuracbanlokoj
En la orienta deklivo de la monto, apud la ponto Elizabeta troviĝas la banejo Rudaŝ (Rudas-fürdő). Jam antaŭ la turka regado ĝi funkciis. En 1566 Srokoli Mustafa paŝao rekonstruis la malnovan banejon. Dum la jarcentoj plurfoje oni renovigis kaj plukonstruis ĝin, sed ankoraŭ staras partoj el la turka epoko.
REV
La vorto havas plurajn signifojn:
Budapeŝto
Kuracbanlokoj
Estas ankaŭ aliaj kuracbanlokoj, tial la ĉefurbo havas la rangon urbo de banejoj.
Ceteraj banejoj:
Sporto
La hungara sporto koncentriĝas en Budapeŝto. La plej populara sporta klubo estas Ferencváros, mallonge FTC, sed oni konas ankaŭ Fradi. Ĝi funkcias en Ferencváros (distrikto), tamen amiko rondo funkcias eĉ eksterlande. La iama urbo Kispest havas faman sportan klubon Budapest Honvéd FC, kiun dum la socialismo la soldatoj apogis finance. La alia iama urbo Újpest havas faman sportan klubon, kiun dum la socialismo la policanoj apogis finance.
Infrastrukturo
Budapesti Közlekedési Központ (BKK) (esperante Transporto Centro de Budapeŝto) estas la kompanio kontrolanta la reton de Publika trafiko de Budapeŝto kaj ĝiaj antaŭurboj, fondita de la metropola komunumo la 27-an de oktobro 2010 kun ekfunkcio la 1-an de januaro 2011. Ĝi respondecas pri la integrita kunordigo de la kompetencoj de "Budapesti Közlekedési Zrt." (BKV Zrt.), de la transporta departemento de la ĉefa urbestro, de la metropola kompanio respondeca pri voj-prizorgo, kaj la aktivecoj de Parking Kft. kaj la publika kunordiga oficejo de operatoroj de metropola taksio. Ĝi celas subteni la strategiojn de disvolviĝo de publika transporto kaj vojaj infrastrukturoj je la skalo de budapeŝta aglomeraĵo.
Fervojoj
La plej multaj trajnoj alvenas ĉe la tri kapostacioj: Stacidomo Keleti (orienta stacio), Stacidomo Nyugati (okcidenta) kaj Déli pályaudvar (suda). De la orienta kaj okcidenta stacioj en Pest ekzistas rektaj trajnoj al 25 eŭropaj ĉefurboj (kun Vieno konektas Budapeŝton trajnoj Railjet de ÖBB). De la suda stacio en Buda oni povas vojaĝi interalie al Balatono. Ĉiuj tri stacioj atingeblas per metroo. Krome ekzistas kelkaj malgrandaj stacioj por distriktoj, urbopartoj kaj varoj.
Budapeŝto estas unu el la finoj de la „Ĉeflinio por Eŭropo“, grava projekto de Eŭropa Unio: Ĝis la jaro 2015 oni volas realigi rapidtrajnan ligon inter Parizo kaj Budapeŝto.
La Dentorela fervojo de Budapeŝto (hungare Budapesti Fogaskerekű Vasút), oficiale nomita Tramlinio numero 60, formas parton de la sistemo de Publika trafiko de Budapeŝto ebligante la uzon de ordinaraj biletoj kaj kartoj. BHÉV (hungare Budapesti Helyiérdekű Vasút, Interurba fervojo de Budapeŝto) estas normŝpura reto de publika transporto priservanta Budapeŝton kaj ties aglomeraĵon.
Metroo
La urbo disponas pri bone funkcianta metroreto kun 52 stacioj.
Ceteraj trafikiloj
En Budapeŝto la plej oftaj trafikiloj estas tramoj, aŭtobusoj, troleoj kaj interurbaj tramoj, sed funkcias ankaŭ ŝipoj, dentorela fervojo, infana etŝpura fervojo, telfero kaj Funikularo de Budapeŝto. La ĉefurbo havas Internacia Flughaveno Budapeŝto de Franz Liszt. Tramtransporto en Budapeŝto formas parton de la publika trafiko de Budapeŝto. La tramlinioj servas kiel la dua plej grava dorsa spino de la trafika sistemo (krom la busreto), transportante pojare preskaŭ 100 milionojn da pasaĝeroj pli ol la Metroo de Budapeŝto.
Ekde 2014 ekfunkciis reto de lueblaj bicikloj en la meza urboparto. Se iu volas bicikli (ekzemple por iri al la laborejo), tiu luas biciklon (oftaj surstrate) pere de aŭtomato. Post biciklado la aŭtomato transprenas la biciklon.
Pro sukcesoj de la lueblaj bicikloj post jaroj oni enkondukis ankaŭ lueblajn skutilojn.
Akvaproviza Servo
La Akvoproviza Servo de la ĉefurbo travivis du mondmilitojn, ekonomiajn krizojn, mizerajn periodojn, tamen ĝi seninterrompe kaj daŭre liveris por la ĉefurbaj konsumantoj bonkvalitan akvon. Dum la dua mondmilito la akvoduktaron damaĝis pli ol mil difektoj. La riparlaboroj ne ĉesis eĉ dum la bataloj, kiam 22 laborulojn atingis la heroa morto. La egajn damaĝojn de la konstruaĵoj kaj maŝinoj oni rekonstruis dum tri jaroj, kaj en 1947 sub rekonstruita ponto per kvar akvokonduktiloj estis ree interligitaj Peŝt kaj Buda.
La plej grava produktejo de la trinkakvo estas la Szentendre-a insulo, kie senriproĉan akvon produktas la surbordaj putoj. La akvo fluas tra tuneloj al Békásmegyer kaj Káposztásmegyer, tie ĝi rekontiĝas kun la akvo de la maldekstra bordo. Krom la nordaj produktejoj ankaŭ interne de la ĉefurbo funkcias akvoproduktejoj sur la dekstra riverbordo kaj sur la Insulo Margareta pluraj filtrantaj putoj produktas la trinkakvon. La akvon de la produktejoj maŝinejoj tra ĉefpremduktoj liveris en la reton de la zonoj kaj en la kolektajn basenojn.
Budapeŝto nuntempe jam de 40-50 kilometra distanco prenas sian akvon, kaj per multekostaj procedoj faras ĝin bonkvalita. Unu moderna, komforta familia domo postulas ĉiutage mil litrojn da akvo, kaj pro tio necesas investado de 55 mil forintoj. La kresko de la produktokostoj igas arda problemo la ŝparon de la trinkakvo. La industrio estas por la akvo-prezo instigata por ŝpari. La grandkonsumantaj entreprenoj ricevas kontingenton, superante kiun ili devas pagi grandegan punon. El tiuj sumoj la Tutlanda Akvoafera Instanco donas subtenon al tiuj entreprenoj, kiuj investas por akvoŝparado.
Esperanto en Budapeŝto
Ĝi estis la loko de du Internaciaj Esperantaj Katolikaj Kongresoj, la 3-a en 1912, kaj la 15-a en 1930, okaze de la festoj de Sankta Emeriko.
En julio 1929 la urbo Budapest aranĝis la unuan internacian pedagogian kurson laŭ Cseh-metodo. Inter la 1-a kaj la 8-a de aŭgusto de 1929, ĝi estis la loko de 21-a Universala Kongreso de Esperanto; ĉeestis 1256 kongresanoj el 33 landoj; la temoj estis elparolado, radio-propagando, tradukado en kongresoj.
Okazis ĉi tie ankaŭ la 51-a (1966) kaj la 68-a (1983) UK-oj.
Budapeŝto estis la eldonloko de "Literatura Mondo", AELA, Hungara Vivo kaj ankaŭ de Eventoj.
Julio Baghy, Kálmán Kalocsay, Tibor Újlaky-Nagy, Valdemar Langlet, Teodoro Ŝvarc (kaj lia filo George Soros) kaj Miklós Berényi loĝis tie. Adalberto Huleŝ vivis en Budapeŝto inter la jaroj 1958-1964 kaj 1979-2001. József Major tie lernis Esperanton.
Enciklopedio de Esperanto rigardis Budapeŝton kiel gravan spiritan centron tiutempan de Esperanto.
La Esperanto-Kolektaĵo de Karlo Fajszi komenciĝis ĉirkaŭ en 1970. En 1991, estis eldonita katalogo de la kolekto kun 542 paĝoj.
En 1987 okaze de la jubilea UK en Varsovio alvenis al Budapeŝto 14 afrikanoj por lertiga kunveno unumonata. Ili reprezentis 11 afrikajn landojn. Inter ili estis Privas Tchikpe el Benino, Antoine Kouassi-Kouablan el Ebura Bordo, Kameron Sakkey el Ganao, Gbeglo Koffi kaj Agbemadon Atiogbe Mensa el Togolando. Hans Bakker el Nederlando, Anita Dagmarsdotter el Svedio, Stefan MacGill el Nov-Zelando kaj aliaj havis la taskon progresigi ilin en Esperanto kaj prepari ilin al fruktodona partopreno en la jubilea UK.
Budapeŝtaj esperantistoj
kaj ankaŭ:
Vikipedia statistiko
En januaro de 2016 la vikipedia serĉilo trovis pri "Budapeŝto" 8952 trafojn.
4370 Dickens
4370 Dickens estas tre malgranda, meze hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 22-an de septembro 1982 de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita verkisto Charles Dickens (1812–1870).
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la 12-an de septembro 2021 de V. Benishek, P. Pravec, kaj R. Durkee per observoj de elde diversaj observatorioj, anoncita la 21-an de novembro 2021.
Tiu satelito havas diametron de 1,22 ± 0,10 km kaj orbitas je distanco de ĉirkaŭ 6,6 km de la ĉefa korpo kun orbita periodo de 0,7508 ± 0,0004 tago (18,019 ± 0,001 horoj). Ĝia rotacia periodo estas 18,02 ± 0,001 horoj, ĝi estas do praktike en ligita rotacio.
Arboretum (Tramtransporto en Parizo)
Arboretum (latine: "arbovartejo") estas haltejo de tramvojo T4 situanta en komunumo Montfermeil, en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio. Ĝi estis malfermita la.
Traktato de Amsterdamo
La traktato de Amsterdamo estis interkonsentita la 16-an kaj 17-an de junio 1997 kaj subskribita la 2-an de oktobro 1997 de la ŝtatestroj kaj registaraj gvidantoj de la membroŝtatoj de la Eŭropa Unio (EU). Ĝi ekvalidis la 1-an de majo 1999.
La traktato ŝanĝis kaj ampleksigis la traktaton de Mastriĥto, sed ne anstataŭigis ĝin. Ĝi origine celis teni la Eŭropan Union agopovan post la ampleksigo de la unio je 10 pliaj ŝtatoj la 1-an de majo 2004. Fundamenta reformo de la Eŭropa Unio tamen malsukcesis, kaj sekve necesis pluraj reformigaj traktatoj (vidu tiuteme la artikolojn pri traktato de Nico, Eŭropa Konstitucio kaj traktato de Lisbono).
Demokratiigo
La traktato signife ampleksigis la rajtojn de la Eŭropa Parlamento: dum laŭ la traktato de Mastriĥto ĝi kundecidis en tiuj temaroj samrange kiel la Konsilio de la Eŭropa Unio, ĝi nun kundecidis en ĉiuj temaroj krom tiu de agrikulturo.
Ankaŭ en la nomumo de la Eŭropa Komisiono la rajtoj de la Eŭropa Parlamento estis fortigitaj: Ekde la validiĝo de la traktato de Amsterdamo la Eŭropa Parlamento ne nur devas voĉdone jesi al la nomumo de la tuta komisiono, sed ankaŭ antaŭe voĉdone nomumigi la prezidanton de la komisiono.
Tamen plu ekzistas fortaj deficitoj pri la demokratiigo de la Eŭropa Unio, ĉa la parlamento - la unua de la civitanoj elektita organo de la Eŭropa Unio - ne havas la rajton iniciative proponi novajn leĝojn. Tiun rajton plue nur havas la Eŭropa Komisiono. Inter la taskoj de la komisiono krome daŭre estas kontroli la plenumon de la EU-leĝaro - ĉi-taske unuiĝas kaj legislativaj kaj ekzekutivaj kompetencoj. Vera divido inter legislativo, ekzekutivo kaj jurisdikcio daŭre ne ekzistas. Ankaŭ la de la Eŭropa Konvencio allaborita Eŭropa Konstitucio ne vere solvus tiun mankon.
Labora politiko en la Eŭropa Unio
Pro la kreskanta senlaboreco en Eŭropo, unuafoje la labora politiko en la Eŭropa Unio difiniĝis ĉefa celo. Tamen la labora politiko daŭre restas en la mano de la naciaj ŝtatoj, sed interkonsentiĝis pli bona kunordigo de la naciaj iniciativoj.
Spaco por libero, sekuro kaj juro
Per la traktato fiksiĝis la celo de instalo pri "spaco por libero, sekuro kaj juro". La civila jura kunlaboro kaj flankaj agoj por libera persona trafiko ŝoviĝis de la interregistara "tria kolono" en la supernacia "unua kolono" de la Eŭropa Unio. La polica kaj jura eŭropa interŝtata kunlaboro restis en la interregistara "tria kolono", sed fortiĝis per ampleksigo de la rajtoj de la eŭropa polica insticucio Eŭropolo. Krome la interkonsento de Schengen iĝis parto de la traktato kaj do la libera paso de la limoj ene de la Eŭropa Unio deklariĝis fundamenta civitana rajto.
Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio (KESP)
Kadre de la evoluo de Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio (KESP), la ŝtatestroj kaj registaraj gvidantoj de la EU-membroŝtatoj kresi la postenon de Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio, kiu reprezentu la Eŭropan Union ekster ĝia teritorio.
La decidoj en la Konsilio de la Eŭropa Unio tamen daŭre interkonsentiĝas unuanime kaj tial ebligas al ĉiu EU-membroŝtato bloki ilin.
Reformoj pri la institucioj de la Eŭropa Unio
Por teni la Eŭropan Union agopovan post la ampleksigo de la unio je 10 pliaj ŝtatoj la 1-an de majo 2004, estis interkonsentite ke la pli grandaj EU-membroŝtatoj post la ampleskiĝo rezignas pri sia dua komisaro en la Eŭropa Komisiono. Krome en la traktato de Amsterdamo fiksiĝis, ke post la ampleksiĝo la Eŭropa Parlamento ne havu pli ol 700 parlamentanojn. Plivastiĝis la eblecoj decidi per plimulto, kvankam daŭre multaj decidoj nur interkonsenteblas unuanime. Novkreiĝis ankaŭ la ebleco provizore ekskludi membroŝtaton el la unio, se tiu ŝato malatentus la principojn de la Eŭropa Unio. Krome la artikolo 12 de la traktato de Amsterdam antaŭvidis renumerigon de la traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo kaj la traktato pri la Eŭropa Unio (la traktato de Mastriĥto).
Domego de la Bona Ripozo
La Domego de la Bona Ripozo, (Casón del Buen Retiro), estas unu el la du unikaj konstruaĵoj kiuj survivis al la detruo de la Palaco de la Bona Ripozo, el kiu ĝi prenas sian nomon, en Madrido (Hispanio). Konstruita de Alonso Carbonell en 1637 ĝi estis dezajnita dekomence kiel spaco por dancejo de la Kortego de Filipo la 4-a
Ekde 1971 estas unu el la konstruaĵoj kiuj kunformas la komplekson de la Muzeo Prado, kaj dum jardekoj ĝi gastigis ties kolektojn de pentrarto de la 19a jarcento (ĉirkaŭ 3.000 pentraĵoj) tiel kiel la Gerniko de Picasso. Tiu fama pentraĵo translokiĝis al la Muzeo Reina Sofía en 1992, kaj la Domego, post jaroj de riparado, malfermiĝis kiel Centro por Studoj en 2009, dum la kolektoj de la 19a jarcento relokiĝis en la ĉefa sidejo de Prado danke al la ampleksigo fare de Rafael Moneo.
Stacio Nishi-Kanazawa
Stacio Nishi-Kanazawa (japane: 西金沢駅 [Niŝi-Kanazaŭa-eki], angle: Nishi-Kanazawa Station) estas fervoja stacio en Kanazaŭa, Gubernio Iŝikaŭa, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hokuriku (ĉefa) kaj 1 linion de Fervojo Hokuriku: Linio Hokutetsu-Ishikawa.
Gvatemalo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj unuafoje en 1952, kaj tiam kontinue ekde la jaro 1968 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, partoprenis en 15 someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj nur unufoje, en 1988, estis gvatemalaj partoprenantoj. La teamo ĝis la stato de 2021 sume atingis ekzakte unu medalon: Temis pri arĝenta medalo pri la 20-kilometra marŝkurado en la Somera Olimpiko 2012.
21346 Marieladislav
21346 Marieladislav estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov, proksime de Prago.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Marie Pravcová kaj Ladislav Pravec, gepatroj dela malkovrinto, kiu kreis agrablan familian etoson, kie la intereso de la malkovrinto por la scienco floris. La asteroido estis nomita okaze de la 35-a datreveno de ilia nupto.
NGC 7701
NGC 7701 (aliaj indikoj — MCG -1-60-7, PGC 71779) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
A Gamut Of Games
Inter aliaj, la libro donas la regulojn al:
Dua eldono de la libro publikiĝis je 1982. Republikigado de tiu eldono okazis je 1992.
Vidu ankaŭ: SACKSON, Sid. A Gamut of Games ISBN 0-486-27347-4
RIP
La vorto havas plurajn signifojn:
Chubby Checker
Chubby Checker (naskiĝis kiel Ernest Evans; la 3-an de Oktobro 1941) estas usona roknrola kantisto kaj dancisto. Li estas vaste konata por popularigo de multaj dancstiloj inklusive de la Tvisto, per la en 1960 furorkanto reludversio de Hank Ballard & The Midnighters' R&B furorkanto "The Twist" kaj la furorkanto "Pony Time". Li ankaŭ popularigis la "Limbo Rock-on" kaj la limbodancon kiu estis lia varomarko, kaj variajn dancstilojn kiel The Fly (La muŝo) kaj The Pony (La poneo}.
Flurstedt
Flurstedt - - estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro 2013 la loĝloko havis 244 loĝantojn.
Ekde la jaro 2013 ĝi estas parto de la urbo Bad Sulza.
Kronardeo
La Kronardeo (Pilherodius pileatus) estas specio de ardeo de la familio de Ardeedoj. Ĝi estas en la monotipa genro Pilherodius.
Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en tropika kaj subtropika Sudameriko el suda Meksiko kaj Panamo suden ĝis nordoriento de Argentino kaj nome en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Panamo, norda Paragvajo, Peruo, kaj Venezuelo. Forestas el Andoj el Ekvadoro suden kaj el suda Brazilo suden.
Karakteroj
Ĝi havas similan grandon al tiu de la Sundevala ardeo. Plenkreskuloj estas ĉirkaŭ 60 cm longaj kun enverguro de ĉirkaŭ 1 m. Ili pezas 400 ĝis 450 g. La longa kaj pintakra beko (iom griz nuanca) kaj ĉefe la bridoj kaj ĝis ĉirkaŭokulaj nudaj (senplumaj) haŭtaĵoj estas tre markate helbluaj, dum ties plumaro estas tute blanka (kun iom da sulfurflava nuanco ekzemple bruste kaj kape) escepte tre kontraste nigran kronon ĝis okulalteco el kiu ormane pendas du longaj blankaj plumoj al ties supra dorso. La nigra kontrasta krono estas tialo kaj por la komuna nomo kaj por la latina scienca nomo; multaj aliaj ardeoj havas rimarkindajn kronojn, sed tiu ĉi krome havas tiun markon en la sienca nomo, pro kio taŭgas ties traduko al Esperanto. La kruroj estas grizflavecaj. La irisoj estas helflavaj.
Kurioze ĉe tiu specioe estas ke la idoj havas saman plumaron kiel ties gepatroj, io unika inter la ardeedoj.
Tiu specio malmulte flugas kaj fiŝkaptas gvate malgrandajn fiŝetojn, sed ankaŭ amfibiojn (ranoj), reptiliojn (lacertoj), akvajn insektojn, vermojn, krabojn, malgrandajn mamulojn, birdidojn kaj helikojn.
La reprodukta sezono ekas marte aŭ aprile. La ino demetas 2 aŭ 3 ovojn. Kovado daŭras ĉirkaŭ 25 tagojn.
Zürich Stadelhofen (stacidomo)
Zürich Stadelhofen (Bahnhof Zürich Stadelhofen) estas stacidomo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj en Zuriko, Svislando. Ĝi estas grava trafiknodo de la urba kaj regiona trajnreto de la Zurika Trafik-Unio.
Situo
La stacidomo Zürich Stadelhofen situas en la centro de la urbo ducent metrojn de la Lago de Zuriko kaj de la placo Bellevue. Ĉe la placo de la stacidomo troviĝas pluraj kinejoj kaj la Operejo.
Historio
En la jaro 1894 estis malfermita la fervojlinio ĉe la dekstra bordo de la Lago de Zuriko. Ĝi konektis Rapperswil tra Meilen kun la Ĉefstacidomo Zuriko. De Zürich Stadelhofen la fervojlinio kondukis tra tunelo al kaj de tie trans ponto per granda kurbiĝo al la halo de la Ĉefstacidomo. En la jaro 1991 estis konstruita la nova subtera stacidomo sub la ĉefstacidomo kaj rekta tunelo de tie al Zürich Stadelhofen. Samtempe estis konstruita nova tunelo sub la montoĉeno de Pfannenstil al Stettbach kaj malfermita nova trajnlinio al. La malnova tunelo al Letten estis fermita.
Novkonstruo de la stacidomo Zürich Stadelhofen
La novkonstruon de la stacidomo Zürich Stadelhofen planis la fama arkitekto Santiago Calatrava. La novklasika konstruaĵo de la giĉetdomo estis renovigita kaj kombinita kun la ŝtalbentonkonstruaĵo por la kajtegmentoj kaj la fermeblaj enirejoj al la subteraj vendejoj.
Trafikligoj ek de Zürich Stadelhofen
Per du-traka tunelo la stacidomo Zürich Stadelhofen estas ligita kun la Ĉefstacidomo Zuriko. Inter la Ĉefstacidomo kaj Stadelhofen cirkulas entute 8 regionaj trajnlinioj (S3), (S5), (S6), (S7), (S9), (S12), (S15) kaj (S16), kiuj ĉiuj cirkulas en 30- kaj parte en 15-minuta kadenco, el kio rezultas, ke inter la du stacidomoj veturas trajno ĉiun 3-an minuton. Per tiuj ok trajnlinioj de Stadelhofen eblas atingi praktike la tutan Kantonon Zuriko. De la Stadelhofen-Placo krome cirkulas 4 tramlinioj (linioj 2, 4, 11 kaj 15 de la Zurikaj Trafikentreprenoj) kaj la regiona tramlinio S18 (nome la Forch-Fervojo).
Saint-Sauveur (Gironde)
Saint-Sauveur - jen france (laŭ la nomo de la loka kristana paroĥo "sankta savanto"), prononco [], okcitane respektive gaskone Sent Sauvador - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Lesparre-Médoc kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Ŝtata Dumao (Rusa Imperio)
La Ŝtata Dumao aŭ Imperia Dumao estis la Malsupra Ĉambro, parto de la leĝofara asembleo fine de la Rusa Imperio, kiu okazigis siajn kunsidojn en la Palaco Tavriĉeskij en Sankt-Peterburgo. Ĝi kunvenis kvar fojojn inter la 27a de Aprilo 1906 kaj la falo de la Imperio en Februaro 1917. La Unua kaj Dua Dumaoj estis pli demokrataj kaj reprezentis pli grandan nombro de naciaj tipoj ol ties sukcedantoj. La Tria Dumao estis dominata de terposedantoj, nobeloj kaj negocistoj. La Kvara Dumao okazigis kvin sesiojn; ĝi ekzistis ĝis la 2a de Marto 1917, kaj estis formale dissolvita la 6an de Oktobro 1917.
Distrikto Vyškov
Distrikto Vyškov estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Sudmoravia regiono. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 81 urboj kaj vilaĝoj.
Miĥail Gromov
Miĥail Miĥajloviĉ GROMOV (Михаил Михайлович Громов) naskiĝis la 24-an de februaro 1899 en Tver, Rusia Imperio mortis la 22-an de januaro 1985 en Moskvo, RSFSR, Sovetunio estis elstara soveta piloto kaj militestro, Heroo de Sovetunio, deputito de la Supera Soveto de Sovetunio, generalo-kolonelo kaj profesoro pri aviado.
Biografio
Lia patro Miĥail Konstantinoviĉ Gromov estis nobelo kaj servis kiel milita kuracisto. La patrino nomiĝis Lubov Ignatievna Andreeva kaj originis el ordinara kamparana familio. Do la mezaliancon ne benis parencaro de la novbakita edzo.
Pro militaj devoj de la patro la gefamilianoj ofte migris tra la lando. Jam infanaĝe Miĥail ŝatis modeli aviadilojn kaj revis pri flugado, tial li lernis en moskva metia lernejo kaj en 1916 ekstudis en Moskva Teknika Altlernejo. Miĥail havis prodan staturon, tre ŝatis sporti kaj eĉ estis rekordulo pri pezlevo inter moskvaj 17- jaraj samaĝuloj.