cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pingveno
Anatomio kaj fiziologio
La Granda aŭko de la Norda Hemisfero, nune formortinta, estis supraĵe simila al pingvenoj, kaj eĉ la vorto "pingveno" estis origine uzita por tiu birdoj, antaŭ jarcentoj. Ili ne estis rilataj al la pingvenoj, sed estas ekzemplo de konverĝa evoluo.
Izabelaj pingvenoj
Eble unu el 50,000 pingvenoj (el plej specioj) naskiĝas havante helbrunan pli ol nigran plumaron. Tiuj estas nomataj izabelaj pingvenoj. Izabelismo estas diferenca el albinismo. Izabelaj pingvenoj tendencas vivi malpli longajn vivojn ol la normalaj pingvenoj, ĉar ili ne estas tiom bone kamuflaj kontraŭ la profundo, kaj estas ofte neglektitaj kiel partneroj.
Distribuado kaj habitato
Kvankam ĉiuj pingvenaj specioj estas indiĝenaj de la Suda Hemisfero, ili ne estas troviĝantaj nur en malvarmaj klimatoj, kiaj Antarkto. Fakte nur kelkaj specioj de pingvenoj loĝas tiom for sude. Almenaŭ 10 specioj loĝas en moderklimata zono; unu, la Galapaga pingveno, loĝas tiom for norde kiom ĝis Galapagoj, sed tio okazas nur pro la malvarmaj, riĉaj akvoj de la antarkta Humboldta Marfluo kiu fluas ĉirkaŭ tiujn insulojn.
Kelkaj fakuloj sugestis, ke la pingvenoj estas bona ekzemplo de la Regulo de Bergmann laŭ kiu pli grandkorpaj populacioj loĝas ĉe pli altaj latitudoj ol pli malgrandkorpaj populacioj. Estas iome da malkonsento pri tio, kaj kelkaj aliaj fakuloj notis, ke estas fosiliaj pingvenaj specioj kiuj kontraŭdiras tiun hipotezon kaj ke oceanaj marfluoj kaj martempestoj verŝajne havis pli grandan efikon super la specidiverseco ol nur la latitudo.
Ĉefaj populacioj de pingvenoj troviĝas en Antarkto, Argentino, Aŭstralio, Ĉilio, Novzelando, kaj Sudafriko.
Reproduktado
Pingvenoj reproduktiĝas ĉefe en grandaj kolonioj, escepte la Flavokulan kaj la Dikbekan speciojn; tiuj kolonioj povas gami laŭ grando el 100 paroj por la Papuaj pingvenoj, al kelkaj centoj da miloj kaze de la Ŝlegelaj, la Roksaltaj kaj la Antarktaj pingvenoj. Vivado en kolonioj rezultas en alta nivelo de socia interagado inter birdoj, kio kondukis al granda repertorio de kaj vidaj kaj voĉaj memmontroj ĉe ĉiuj pingvenaj specioj. Agonaj memmontroj estas tiuj kiuj intencas kontraŭstari aŭ forigi, aŭ alternative pacigi (eviti konflikton), aliajn individuojn.
Pingvenoj formas monogamajn parojn por reprodukta sezono, kvankam la indico laŭ kiu la sama paro repariĝas varias draste. Plej pingvenspecioj demetas po du ovojn en ĉiu ovodemetado, kvankam la du plej grandaj specioj, nome la Imperiestra kaj la Reĝa pingveno, demetas nur unu. Kun la escepto de la Imperiestra pingveno, kies masklo faras tion, ĉiuj pingvenoj kunfaras la kovadon. La kovovicoj povas daŭri tagojn kaj eĉ semajnojn dum la alia parmembro manĝas ĉe maro.
Pingvenoj ĝenerale faras nur unu ovodemetadon; la escepto estas la Blua pingveneto, kiu povas fari du aŭ tri ovodemetadojn sezone.
Pingvenaj ovoj estas pli malgrandaj ol tiuj de ajn alia birdospecio se kompare proporcie al la pezo de la patraj birdoj; kun 52 g, la ovo de la Blua pingveneto estas 4.7 % el la patrina pezo, kaj la ovo de la Imperiestra pingveno estas 450 g, tio estas 2.3 %. La relative dika ŝelo formas inter 10 kaj 16 % el la pezo de pingvena ovo, supozeble por minimumi la romporiskon en malamika nestomedio. Ankaŭ la flavo estas granda kaj enhavas 22–31 % el la ovo. Iome da flavo ofte restas eĉ post eloviĝo, kaj oni supozas, ke tio helpas elteni la idon se la gepatroj prokrastigas la revenon kun manĝo.
Kiam patrino perdas idon, ili fojfoje klopodas "ŝteli" la idon de alia patrino, kutime malsukcese ĉar la aliaj inoj de la najbararo helpas la defendantan patrinon pluteni sian idon. Ĉe kelkaj specioj, kiaj la Imperiestra pingveno, junaj pingvenoj ariĝas en grandaj grupoj nome idovartejoj.
Pingvenoj kaj homoj
Pingvenoj ŝajne ne havas specialan timon al homoj, kaj alproksimiĝas al grupoj de esploristoj sen dubado. Tio okazas probable ĉar pingvenoj ne havas surterajn predantojn en Antarkto aŭ ĉe la najbaraj ĉebordaj insuloj. Ĉiukaze unuaj esploristoj aŭ perditaj maristoj fojfoje devis manĝi pingvenojn por travivi. Ankaŭ hundoj predis pingvenojn kiam ili ankoraŭ ne estis permesitaj en Antarkto dum la komenca epoko de homa esplorado kiel sledhundoj, sed hundoj estas nune malpermesitaj en Antarkto. Anstataŭe, plenkreskaj pingvenoj estas je risko mare pro predantoj kiaj ŝarkoj, orcinoj, kaj marleopardoj. Tipe, pingvenoj ne alproksimiĝas pli proksime ol ĉirkaŭ 3 metrojn kaj pli proksime ili jam nervoziĝas. Tiu estas ankaŭ la distanco rekomendita por antarktaj turistoj (turistoj supozeble ne alproksimiĝas pli ol 3 m, sed ankaŭ ne retiriĝas se la pingvenoj venas pli proksime).
Junie de 2011, pingveno venis sur marborde de strando Peka Peka de Novzelando, 3200 km for el sia vojo al Antarkto. Kromnomita Happy Feet (feliĉa piedo), laŭ samnoma filmo, ĝi estis suferanta el varmolaco kaj devis suferi nombrajn operaciojn por formovi objektojn kiaj lignaĵoj kaj sablo el ties stomako. Happy Feet estis stelulo ĉe amaskomunikiloj, kun etenda apero per televido kaj interrete kun rekta kanalo kaj multaj rigardoj kaj vizito de la angla aktoro Stephen Fry.
En populara kulturo
Pingvenoj estas popularaj tutmonde, ĉefe pro ties malkutima sinteno, balanciĝo kaj (kompare kun aliaj birdoj) sentimo al homoj. Ties rimarkinda blankanigra plumaro estas ofte asocia al frako. Erare kelkaj artistoj kaj verkistoj aperigis pingvenojn baze al Norda Poluso ekzemple asociaj al blankaj nordpolusaj ursoj. Tio estas malĝusta, ĉar preskaŭ ne estas naturaj pingvenoj en la Norda Hemisfero, escepte la malgrandan grupon de plej nordaj Galapagoj. La animacia serio Chilly Willy helpis pludaŭrigi tiun miton, ĉar la titoliga pingveno interagas kun nordhemisferaj specioj kiaj polusaj ursoj kaj rosmaroj.
Pingvenoj estis temo de multaj libroj kaj filmoj kiaj Happy Feet, Surf's Up kaj The Penguins of Madagascar, ĉiuj filmoj faritaj per komputil-generita bildaro; La Marche de l'empereur, nome dokumenta filmo baze sur la migrado de la Imperiestra pingveno; kaj parodio titola Farce of the Penguins. Mr. Popper's Penguins estas porinfana libro verkita de Richard kaj Florence Atwater; ĝi ricevis la mencion Newbery Honor Book en 1939. Pingvenoj aperis ankaŭ en nombraj animacioj kaj televidaj filmoj; eble plej fama estas Pingu, verkita de Silvio Mazzola en 1986 kaj kovrante pli ol 100 mallongajn epizodojn.
Kelkaj lernejaj sportoteamoj havas nomojn laŭ tiuj specioj, kiaj la Pingvenoj de Picburgo en la Nacia Hoke-Ligo kaj la Pingvenoj de Jungstaŭnio kiel plej rekoneblaj.
La tendenco de pingvenoj formi grandajn grupojn kongruas kun la stereotipo ke ili ĉiuj aspektas simile, populara koncepto uzita de bildstriistoj kiaj Gary Larson aŭ la brita Steve Bell en sia bildostrio de la ĵurnalo The Guardian, aparte dum kaj sekve la eksplodo de la Malvina Milito, kaj la tre konata Opus la Pingveno el bildostrioj de Berkeley Breathed, estas priskribita ankaŭ kiel indiĝena el Malvinoj. Opus estis humora, "ekzistadista" pingvena rolulo en la bildstrioj Bloom County, Outland kaj Opus. Li estis ankaŭ stelulo en la kristnaska programo A Wish for Wings That Work.
Meze de 2000-aj jaroj, pingvenoj iĝis unu el plej popularaj specioj de animaloj kiuj formas samseksajn parojn. Porinfana libro, And Tango Makes Three, estis verkita pri unu tia pingvenparo en la Novjorka Bestoĝardeno.
Linus Torvalds elektis pingvenon kiel simbolon de sia operaciumo libera Linukso, sub la nomo de maskoto Tux.
Ro (planlingvo)
Ro estas apriora projekto de internacia planlingvo kreita en komenco de 20-a jarcento kaj publikigita en 1906 de Edward Powell Foster (1853-1937), pastro de Marieta (Ohio, Usono). Celo de Foster estis krei poezian lingvon; li senkaŝe diris ke Ro ne estas alternativo al Esperanto aŭ al aliaj internaciaj planlingvoj en praktika uzo.
Post labori sur la lingvo dum proksime du jaroj, Foster eldonis l' unua libreto pri Ro en 1906. La projekto estis subtenita de multaj usonanoj kiel Melvil Dewey, inventisto de Dewey dekuma klasifiko. Multaj aliaj libroj pri Ro aperis ĝis 1932. Lia edzino preparis Angla-Roan vortaron kun 16.000 vortoj.
Komuna kritiko de Ro estas, ke estas malfacile aŭdi la diferencon inter du vortoj; kutime unu konsonanto faras la vorton malsama en senco, sed tiel simila ke l' sencon ofte oni ne povas kompreni per kunteksto.
Eĉ dum kiam nur li kaj lia edzino parolis la lingvon, multaj homoj donacis milojn da dolaroj por helpi la projekton dum pli ol 20 jaroj. Ankaŭ IALA donis stipendion al Foster.
Alfabeto kaj prononco
La alfabeto konsistas el la 26 literoj: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z sen diakritikoj. La vokaloj estas: a e i o u, aliaj estas konsonantoj. La pronoco de la vokaloj estas kiel en la germana aŭ la itala lingvo. La literoj b, d, f, g, h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, w, y kaj z, estas prononcataj kiel en la angla lingvo. C oni prononcu kiel /ŝ/. Dh oni prononcu kiel la angla th en the. J oni prononcu /z/. Q havas la sonon de angla -ng. X oni povas prononci /ks/, /gs/ aŭ /ĥ/. Th estas forta t kiel la angla th de theme.
Estas en Ro tri tipoj de silaboj: vokalo-konsonanto, konsonanto-vokalo kaj konsonanto-vokalo-konsonanto. Ĉiuj konsonantoj povas fermi la silabon.
La akcento de Ro estas libera; oni prononcu pli forte la silabon, kiun oni volas emfazi.
Morfologio
Unu el kvin vokaloj kunmentita al komenca konsonanto dividas ĝian ĝeneralan signifon en 5 klasojn. La lasta vokalo de l' vorto ankaŭ indikas kategoriojn:
Gramatikaj vortoj komenciĝas per vokalaj prefiksoj:
Kiel en la angla, en Ro krom nominativo estas ankaŭ genitivo ('e):
Abe radap'e radat'e rukab = 'My father's brother's book.' (La libro de la frato de mia patro).
La pluralon oni faras per -z.
Nombroj
1-10: zab, (zac), zad, zaf, zak, zal, zam, zan, zar.
Sintakso
Ro estas lingvo kun la vortordo SVO.
Specimeno
Unuaj versoj de Patro nia: Abze radap av el in suda, ace rokab eco sugem, ace rajda ec kep, ace va eco, uz in suda asi in buba.
Konko
Konko estas malmola, rigida tegaĵo, kiu estas kreskigata de moluskoj. Konkoj estas formataj el perlamoto interne kaj el kompleksa proteino konkiolino ekstere, kun tavoloj de kalcita aragonito kaj kalcia karbonato (CaCO3).
Saint-Germain-les-Belles
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Limoĝo kaj al la kantono .
(85118) 1971 UU
(85118) 1971 UU estas malgranda malhela marsrenkonta asteroido malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo-Bergedorf (Germanio).
Saint-Germain-les-Belles
La teritorio havas komunan limon kun.
(85118) 1971 UU
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,200632 AU, tie estas 30,014 milionoj da km.
Bremenio
La princ-ĉefepiskopujo Bremeno, germane Erzstift Bremen, ekde 1648 duklando Bremeno, Herzogtum Bremen, en Esperanto foje ankaŭ Bremenio, estis historia teritorio de la Sankta Romia Imperio, situanta en la hodiaŭa nordorienta Malsupra Saksio, kiu ankaŭ kovris la urbon Bremerhaven kaj iujn malgrandajn areojn, kiuj nuntempe apartenas al la urbo Bremen, sed ne la kernon de tiu urbo, kiu situis sudokcidente de "Bremenio". Ĝi ekestis el la teritoriaj posedaĵoj de la katolika diocezo Bremen, sed neniam egalis al tiu diocezo.
Historio
Ekde la 11-a jarcento la katolikaj ĉefepiskopoj de Bremen sukcesis pli kaj pli krei teritorian posedaĵon, kiu kovris pli-malpli trionon de la dioceza areo. Jam antaŭ ol la jaro 1646, kiam Bremen oficiale iĝis libera regna urbo kaj ne plu estis sub eklezia influo, la ĉefepiskopoj pli kaj pli rezidis ekster la urbo. Rezidejo unue estis Bücken, poste Bremervörde. Ene de la urbo Bremen nur la areo rekte ĉirkaŭ la katedralo restis sub ĉefepiskopa rego.
Ekde la jaro 1500 la episkopa teritorio Bremenio (germane Erzstift Bremen) apartenis al la Malsupra-Saksia imperia cirklo ene de la Sankta Romia Imperio. Pro kreskantaj ekonomiaj problemoj de la ĉefepiskopoj la gildoj de metiistoj fortiĝis, tiel ke ekde la jaro 1540 la teritorio estis sub gilda rego. En tiuj jaroj la Reformacio fortis en norda Germanio, kaj ekde 1566 oni povas paroli pri luterana regno Bremenio. La urbo Bremen mem kontraŭe al la pli nordorienta teritorio luterana Bremenio restis kalvinisma.
Tanquián de Escobedo
Tanquián de Escobedo estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tanquián de Escobedo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24042.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 13389 loĝantojn. El tiuj estis 6567 viroj kaj 6822 virinoj. La komunumo havas surfacon de 140,26 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 50 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 1213,0 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 24,7 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11842 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2102 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 17,75 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 11842 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 9933 apartenis al la katolika religio kaj 1400 al la evangelia religio. 509 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Bremenio
Historio
Post la Vestfalia Paco de la jaro 1648 la eksaj ekleziaj regnoj Bremenio (princo-ĉefepiskopujo = Erzstift) kaj Verden (princo-episkopujo = Hochstift) estis forprenitaj de la eklezio kaj donitaj al la reĝlando Svedio. La tiel kreita duobla duklando Bremen-Verden sub sveda kontrolo ricevis la urbon Stade kiel ĉefurbon. Dum la Brandenburgia-Sveda Milito – milito el la serio de la nordiaj militoj – inter la jaroj 1675 kaj 1676 la sveda duklando estis okupita de pluraj ŝtatoj de la Sankta Romia Imperio kaj de Danio kaj restis okupita ĝis la fino de tiu milito. Kadre de la Traktato de Saint-Germain-en-Laye de la jaro 1679 la teritorio tamen estis redonita al Svedio.
Ekde la jaro 1712 por mallonga tempo sub dana regado, la teritorio dum 1715/1719 iĝis parto de la elekto-princlando Hanovro, kaj restis tie (kun etaj interrompoj per sveda kaj franca okupoj), ĝis dum la jaro 1866 la reĝlando Hanovro estis konkerita kaj aneksita de Prusio. La teritorio ankaŭ ene de Prusio pluekzistis kiel administra unuo – ekde la jaro 1885 sub la nomo "distriktaro Stade".
Post la malfondo de la ŝtato Prusio dum la jaro 1945 la teritorio, daŭre sub la nomo "distriktaro Stade" iĝis parto de la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio.
157194 Saddlemyer
157194 Saddlemyer estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la kanada astronomo David D. Balam elde observatorio de Mauna Kea (Havajo, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Leslie Keith Saddlemyer (1959 – 2017) sistema inĝeniero ĉe la Instituto Herzberg pri Astrofiziko, Nacia Konsilantaro pri Esplorado de Kanado, iama administranto de projekto por la Gemini Planetary Imager. Li estis responsulo por la bontenado de la teleskopo Plaskett de 1,82 m en la Dominia Astrofizika Observatorio.
Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj
La Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj estas dokumento subskribita en 1996 de diversaj ne-registaraj organizoj, i.a. PEN Club kaj ties Esperanta PEN-Centro, por subteni lingvajn rajtojn, precipe tiujn de minacataj lingvoj, kaj celanta atingi de UNESCO oficialan rangon de Universala Deklaracio. Ĝi ne estas agnoskata de la registaroj de la UN-membroŝtatoj.
Esperanto
En deklaro de la ĉeestanta delegacio de la Esperanta PEN-Centro Giorgio Silfer atentigis, ke laŭ ili la Deklaracio tro multe listigas rajtojn de lingvaj komunumoj kaj ne tiujn de la homo. Aparte gravaj por la Esperanto-grupo estas la artikoloj 13-a kaj 29-a (ambaŭkaze la dua paragrafo).
Sekvas kelkaj artikoloj (aŭ unuopaj paragrafoj) pli gravaj por la Esperanto-parolantoj laŭ la Civito; se estas cititaj pluraj paragrafoj, la aparte grava por Esperanto estas kursivigita.
Vidu ankaŭ
Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj
Internacia Tago de la Gepatra Lingvo
Eksteraj ligiloj
(angla) Retejo de la Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj
(itala) Esperanta Civito: la comunità soggetto di diritto internazionale costituita sullo jus sermonis (una duono de la filmeto)
Teksto de la Deklaracio en Esperanto
Hermann Lietz
Hermann LIETZ (naskiĝinta la en Putbus-Dumgenewitz, mortinta la  en Westhausen-Haubinda estis germana novigema pedagogo kaj fondinto de la institucio Deutsche Landerziehungsheime.
Vivo
Lietz studis en Halle (Saale) kaj Jena antaŭ esti gimnazia instruisto ekde 1892 en Putbus kaj ĉeflernigisto ĉe pedagogia seminario de Universitato de Jena. Sed poste, por povi realigi proprajn edukplanojn, li ekopupiĝis pri privata lernejado. Instigoj gravegaj venis kiam li estis instruisto ĉe la lernejo New School de C. Reddie en Abbotsholme (Derbyshire). Maltantaŭ frekvento de la porgimnastikinstruista instituto en Berlino li fondis en 1898 la unua el siaj landaj edukejoj (Landerziehungsheime) apud Ilsenburg por knaboj pli junaj. Sekvis ĝin ĝis 1904 instituto por knaboj en Haubinda kaj filio ĉe Kastelo Bieberstein apud Fulda; por knabinoj fonditis lernejoj en Stolpe-Wannsee apud Potsdam (pere de s-ino v. Petersenn) kaj en Gaienhofen.
Lietz mem estris lernejojn por knaboj dediĉante sin ĉefe je eduko de pli grandaj knaboj (ekz. en Bieberstein).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 12. Leipzig 1908, p. 542 kio relegeblas tie ĉi interrete.
Malgranda baziliko
Malgranda baziliko, (basilica minor; plurale Basilicae minores) estas tiuj bazilikoj de la Latina Eklezio, al kiuj la papo donas tiu ĉi rangon ekde la 18-a jarcento. Ili estas laŭ grandeco ne malgrandaj, laŭforme ĉiuspecaj, do plej ofte imponaj kaj ne similas al la origina baziliko. La "malgranda", laŭ la latina origino minor, signifas rangon malpli grava ol granda baziliko (basilica maior). La malgranda baziliko donas gravecon en la regiono inter la ceteraj preĝejoj kaj rajtas uzi diversajn ekleziajn simbolojn. Ili ofte estas ankaŭ ĉefkatedraloj, katedraloj, pilgrimejoj aŭ/kaj kermesejoj.
En 2008 estis 1584 malgrandaj bazilikoj.
En Ameriko:
Laŭ la urboj en Romo troviĝas 66, en Bonaero 15, en Krakovo 12, en Bolonjo kaj en Florenco po 11, en Barcelono kaj en Milano po 9, en Venezio 8, en Napolo 7, en Kolonjo, Limo kaj en Madrido po 6 da malgrandaj bazilikoj, ktp.
Malgrandaj bazilikoj en Hungario
Ĉefa baziliko: Ankaŭ ĉefkatedraloj: Ankaŭ katedraloj: Ankaŭ kunula katedralo: Monaĥejaj aŭ abatejaj bazilikoj: Pilgrimaj bazilikoj: Ceteraj bazilikoj:
Notoj kaj referencoj
Basilique (christianisme)
Fabeloj. Plena Kolekto
'Fabeloj. Plena Kolekto' estas kolekto de fabeloj de Hans Christian Andersen tradukita de L.L. Zamenhof. Ĝi estas eldonita de Esperantista Centra Librejo el Parizo, respektive en la jaroj 1923 (unua parto, 152 p.), 1926 (dua parto, 154 p.) kaj 1932 (tria parto, 153 p.). Estis reeldono en 1963 ĉe Heroldo de Esperanto.
Enhavo
La unua volumo enhavas la jenajn 18 fabelojn: Enhavo de unua volumo La dua volumo enhavas la jenajn 30 fabelojn: Enhavo de dua volumo La tria volumo enhavas la jenajn 35 fabelojn: Enhavo de tria volumo
Eksteraj ligiloj
</Br>
Nibelungoj
Laŭ la nord-ĝermana mitologio, la Nibelungoj estas nobela familio, kiu regis la imperion Burgonjo kiuj vivis en la germana urbo Worms. En la mezepoka literaturo, ili kutime estas tre riĉaj kun vasta trezoro.
Pri la sorto de la plej konataj membroj de la dinastio rakontas la mezepoka eposo La Kanto de la Nibelungoj en la mezaltgermana lingvo.
Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2015
La 13-a Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 21-an de novembro 2015 en Sofio (Bulgario).
Venkinto de la konkurso estis la knabina kantistino Destiny Chukunyere el Malto, tiam 13-jaraĝa. La patro estas niĝeria futbalisto (laŭ etno igbo), dum la patrino estas laŭ deveno maltanino.
Petrella Salto
Petrella Salto estas komunumo de Italio.
Lendorf (Drautal)
Lendorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Spittal. Fine de en la komunumo vivis.
Villanueva de la Reina
Villanueva de la Reina [biĝaNŬEba delaREJna] (Nova Urbo de la Reĝino) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.
Priskribo
Villanueva de la Reina situas sur la sudoriento de la komarko Kamparo de Ĥaeno en la okcidento de la provinco, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj. Estas variaj industrioj, ĉefe olivmuelejoj por produktado de olivoleo kaj entreprenoj de la sektoro de la konstruado.
Estas submunicipoj La Condesa, La Crujía, La Quintería kaj Rincón de San Ildefonso.
Geografio
La municipo formas longan strion kiu okupas la mezan areon de la rivero Gvadalkiviro, karakterizita de ebena orografio. En la norda zono de la teritorio, la pejzaĝo estas montara kaj tie abundas pinoj, kverkoj kaj makiso. La municipa teritorio de Villanueva de la Reina formas parton de la Natura Parko Sierra de Andújar.
La municipa teritorio limas nordoriente kun la teritorio de Baños de la Encina, oriente kun Espeluy, Bailén kaj Lahiguera, sudoriente kun Cazalilla, sude kun Fuerte del Rey kaj okcidente kun Andújar.
Historio
Ĝi estis fondita de romianoj. Alfonso la 10-a konkerinte ĝin en la 13a jarcento donis la urbon al Andúxar (Andújar) kaj tiu ricevis la nomon Villanueva de Andújar. Sendependiginte de Andújar la 14an de februaro 1791 fare de Karlo la 4-a, ĝi eknomiĝis Villanueva de la Reina honore al lia edzino María Luisa de Parma naskinta sian filinon, nome la Infantino María Teresa de Burbono la 16an de februaro. Tiel oni malpravigas la teoriojn ke la nomo de la Reĝino rilatas al Isabel la 2-a, kaj ke iam la nomo estis Villanueva del Río.
Ĉe la rivero estas la ĉirkaŭ 50 kavodomoj de Lituergo. Post la Hispana Enlanda Milito kelkaj familioj instaliĝis tie kaj la popolnombrado de 1945 indikas 183 personojn loĝantaj tie.
Baziliko de Saint-Denis
La baziliko de Saint-Denis (franclingve Basilique de Saint-Denis, aŭ plisimple Basilique Saint-Denis) estas fama preĝejo enhavanta la tombojn de la francaj monarkoj kaj lokita en Saint-Denis, ĉirkaŭurbo de la Pariza Regiono.
Tiu monumento estas komparebla kun la abatejo de Westminster en Anglio. Plejmulto el la reĝoj de Francio estis entombigitaj tie. Sed male de Westminster, la baziliko ne estis uzita por entronigoj (kiuj okazis plejofte en Reims) de reĝoj, nur sep reĝinoj estis entronigitaj ĉi-tie.
Denizo estis sankta patrono de Francio kaj, laŭ legendo, la unua episkopo de Parizo. La franka reĝo Dagoberto la 1-a, kiu reĝis ekde 628 ĝis 637, verŝajne fondis la unuan abatejon de Saint-Denis tie.
Pío Baroja
Pío BAROJA y NESSI (naskiĝis en San Sebastián la, mortis en Madrido la ), estis grava hispana verkisto, kiu elstaris pro siaj romanoj kaj apartenis al skolo nomita “generacio de 1898”.
Vivo
Pío Baroja apartenis al tre konataj eŭskaj familioj de urbo Donostio (San Sebastián), unuflanke pro sia patra familio (Serafín Baroja Zornoza), kaj aliflanke pro sia patrina (Carmen Nessi y Goñi), ambaŭ rilataj al ĵurnalismo kaj presado. Lia patra praavo, Rafael, estis en Oiartzun presisto de la ĵurnalo La Papeleta de Oyarzun kaj de aliaj tekstoj dum la milito kontraŭ Napoleono. Lia samnoma avo, Pío Baroja, eldonis en Donostio la ĵurnalon El Liberal Guipuzcoano (1820-1823) dum la Liberala Jartrio kaj presis la Historia de la Revolución Francesa, de Thiers, en dekdu volumoj, laŭ traduko de Sebastián de Miñano y Bedoya. La filoj de Rafael Baroja, Ignacio Ramón kaj Pío, daŭrigis la negocon pri presado kaj la filo de Pío, Ricardo, onklo de la romanisto, iĝis eldonisto kaj ĉiofaranto de la donostia ĵurnalo El Urumea. En la patrina prafamilio estis itala branĉo, nome Nessi.
Baziliko de Saint-Denis
Notindaj dimensioj
La 17an de marto 2018, Françoise Nyssen, Ministro pri kulturo, validis la projekton rekonstrui la nordan turon (je 90 m altan) planitan de 2022 ĝis 2032.
Pío Baroja
Vivo
Pío estis la plej juna el tri fratoj: Darío, kiu mortis juna en 1894; Ricardo, kiu estis verkisto kaj grava pentristo kaj Pío, kiu forlasis la profesion de kuracisto kaj fariĝis romanisto. Multe poste naskiĝis Carmen, kiu poste estis kunulo de Pío kaj edzino de ties estonta eldonisto, Rafael Caro Raggio, ŝi ankaŭ verkis fojfoje. La patro de la fratoj Baroja, Serafín, estis aktiva homo, liberala ĵurnalisto kaj mininĝeniero, kio devigis la familion al oftaj translokiĝoj. Pro tio Pío estis senradikulo en diversaj hispanaj regionoj. Krome tiu ofta translokiĝo alkutimigis lin al vojaĝemo. Kiam li estis sepjara li translokiĝis kun sia familio al Madrido, sed poste ili revenis al Irunjo (Pamplono)  kaj poste denove al Madrido. Baroja estis jam leginta la porjunulajn klasikulojn, nome Jules Verne, Mayne Reid kaj Daniel Defoe. Li povis eviti militservon, kion li tre malŝatis. En 1891 finstudis medicinon en Valencio kaj doktoriĝis en 1894 en Madrido per disertacio pri doloro.
Li estis malbonega studento, pli pro interesmanko ol pro nescio. Li jam estis grumblema kaj malakceptema; li ne simpatiis kun iu ajn instruisto kaj kritikis ĉion; neniu laborokupo plaĉis al li escepte de verkado. Timida kaj rezerviĝema, li neniam edziĝis. Post doktoriĝo, li translokiĝis en 1894 al Cestoa, en Eŭskio, kun kuracista posteno, atingita eble danke al la regado de la eŭska lingvo. Sed tiun laboron li malŝatis; li kverelis kun la antaŭa kuracisto, la urbestro, la paroĥestro kaj la katolikaro de la vilaĝo, kiu admonis lin, ĉar li laboradis dimanĉe enĝardene kaj ne partoprenadis la diservon, ĉar vere li estis ateisto. Post unu jaro tie, li revenis al Donostio, preta esti io ajn escepte de kuracisto, kaj trovis okazon en Madrido, kie la frato Ricardo estris panfarejon (Viena Capellanes), ĉar onklino heredigis ilin; Ricardo volis forlasi tiun okupon kaj Pío pretis mem estri ĝin. Pri tio okazis anekdotoj. Ekzemple Rubén Darío diris pri Baroja al ĵurnalisto, ke tiu estas verkisto pankerna; je kio Baroja respondis, ke Darío estas verkisto plumema, ĉar li estas indiano. Loĝinte en Madrido Baroja ekkunlaboris en gazetoj kaj ĵurnaloj, simpatiante kun la anarkiistaro kaj maldekstrularo, sed sen aliĝi al io ajn. Same kiel lia samlandano Miguel de Unamuno, li malŝatis la eŭskan naciismon, kontraŭ kiu li verkis la satiron Momentum catastrophicum.
En 1900 li publikigis sian unuan libron, nome rakontaron Vidas sombrías (Sombraj vivoj), memoroj pri homoj kaj spertoj de kiam li estis kuracisto en Cestoa. En tiu ĉi verko aperas la kernoj de multaj liaj estontaj temoj. Tiu libro alproksimigis lin al tiamaj aŭ estontaj famaj verkistoj kiel Unamuno, Azorín aŭ Benito Pérez Galdós. Baroja decidis ŝanĝi la negocon de panfarado al literaturo. Li amikiĝis speciale kun la tiama anarkiisto José Martínez Ruiz, "Azorín", kaj klopodis iamaniere aktivi en politiko, sed malsukcesis esti elektita. Kiam Azorín alproksimiĝis al konservativa partio de Antonio Maura, Baroja malamikiĝis kun li.
Li vojaĝis tra Eŭropo (li loĝis foje en Parizo kaj ankaŭ en Londono; krom tio, li vizitis Italion, Belgion, Svision, Germanion, Norvegion, Nederlandon kaj Danion) kaj kreis imponan bibliotekon pri okultismo, sorĉarto kaj historio de la 19-a jarcento. Ĝi estis instalita en kampardomo de Vera de Bidasoa, kie li somerumis kun sia familio. Li veturis kun siaj gefratoj Carmen kaj Ricardo, kaj ankaŭ de Ramiro de Maeztu, Azorín kaj eĉ José Ortega y Gasset unufoje.
En siaj romanoj li respegulis pesimisman filozofion influitan de Arthur Schopenhauer, sed kun ia solvo per agado, laŭ la ideo de Friedrich Nietzsche: tial la roluloj aventuremaj kaj vivĝuemaj abundas en lia romanaro, sed ankaŭ, en kontrasto, tiuj seniluziigitaj kaj apatiaj, kiel Andrés Hurtado de El árbol de la ciencia (La arbo de la sciado) aŭ Fernando Ossorio de Camino de perfección (Perfektiga vojo), du el liaj plej elstaraj romanoj. Li finfine identiĝis kun la liberala idearo kaj malŝatis komunismon, sed ĉiam li estis kontraŭekleziulo. En 1935 li aniĝis en la Akademio de la Hispana Lingvo.
Dum la Hispana Intercivitana Milito li estis minacata de karlistoj kaj forfuĝis al Parizo, kie li loĝis dum la tuta milito. Poste li revenis kaj havis problemojn pro cenzuro. En 1949 mortis lia fratino Carmen kaj en 1953 lia frato Ricardo. Pío malsaniĝis je arterioesklerozo kaj mortis en 1956. Li estis entombigita nereligie kaj en nereligia tombejo, ĉar li estis ateisto. Tio skandalis la oficialan Hispanion, kie tio ne estis akceptebla, kaj oni premis lian nevon, la antropologon Julio Caro Baroja, por ke li rezignu pri la volo de sia onklo. La ĉerko estis transportita sur la ŝultroj de du el liaj admirantoj, Ernest Hemingway kaj Camilo José Cela, estontaj Nobelpremiitoj. Ankaŭ fama usona verkisto John Dos Passos komunikis sian admiron kaj ŝuldon al Pío Baroja.
Analizo de la verkaro
Baroja verkis prefere laŭ la rakonta genro (rakontoj, noveloj, romanoj), sed verkis ankaŭ eseon, teatron, poezion (Canciones del suburbio) kaj biografion. La aŭtoro mem ordigis siajn romanojn laŭ trilogioj (foje sen klara kialo). La plej konataj el tiuj trilogioj estas: Tierra vasca (Eŭska tero) kiu kunigas La casa de Aizgorri (La hejmo de Aizgorri, 1900), El mayorazgo de Labraz (La majorato de Labraz, 1903) kaj Zalacaín el aventurero (Zalacaín, la aventurulo, 1909). En ili Eŭskio aperas kvazaŭ idilia regiono de arbaroj kaj vilaĝoj kamparaj ĝuanta tradiciojn jarmilajn, en kiu estas natura produktaĵo la aventurema Zalacaín.
La lucha por la vida (La lukto por vivo) kunigis La busca (La serĉado, 1904), Mala hierba (Fiherbo, 1904) kaj Aurora Roja (Ruĝa mateniĝo, 1905). En tiu ĉi trilogio videblas unuflanke la socia sento de la aŭtoro, ĉar ĝia agado okazas en malriĉega kvartalo madrida, sed ankaŭ lia akra kaj ĉiudirekta kritikemo, ĉar post plendi pri la situacio de malriĉuloj, kiam aperas la ununura politika solvo kiel anarkiismo (tria romano), ankaŭ tian solvon kritikas la aŭtoro ĉar la anarkiistoj aperas kiel diskutemuloj kaj nefruktodona movado.
La raza (La raso) estas konfuza trilogio almenaŭ se konsideri ĝian nomon. Temas plie pri ideologiaj romanoj aŭ alivorte romanoj, kie aperas ideologiaj roluloj. Tio okazas pri la ĉefrolulo de El árbol de la ciencia (Esperantigita kiel La arbo de la sciado, 1911) kaj en la aliaj du La dama errante (La vaganta damo, 1908) kaj La ciudad de la niebla (La nebula urbo, 1909), tio estas Londono, oni parolas pri la liberaluloj, kiuj devis ekziliĝi eksterlanden.
El pasado (La pasinteco) kunigas La feria de los discretos,  Los últimos románticos kaj Las tragedias grotescas
Las ciudades (La urboj) kunigas César o nada (1910); El mundo es ansí (1912); La sensualidad pervertida: ensayos amorosos de un hombre ingenuo en una época de decadencia (1920).
El mar (La maro) vere estas tema romanaro, ĉifoje de kvar -ne tri- romanoj, ĉiuj pri maraj aventuroj, pli malpli je direkto de porjunulaj romanoj. Ĝi kunigas: Las inquietudes de Shanti Andía (1911) El laberinto de las sirenas (1923); Los pilotos de altura (1931); La estrella del capitán Chimista (1930)
Los amores tardíos (La malfruaj amoj): El gran torbellino del mundo (1926); Las veleidades de la fortuna (1927); Los amores tardíos (1942).
La selva oscura (La malhela ĝangalo): La familia de Errotacho, (1932); El cabo de las tormentas (1932); Los visionarios (1932)
La juventud perdida (La perdita juneco): Las noches del Buen Retiro 1934; Locuras de carnaval (1937); El cura de Monleón (1936).
Estas aliaj romanoj kiujn Pío Baroja ne kunigis en trilogion, kiel Susana y los cazadores de moscas (Esperantigita kiel Susana kaj la ĉasistoj de muŝoj, 1938), Laura o la soledad sin remedio (1939), El caballero de Erlaiz (1943), El hotel del Cisne(1946) aŭ El cantor vagabundo (1950).
El 1913 ĝis 1935 aperis la 22 volumoj de longa historia romano, nome Memorias de un hombre de acción (Memoroj de agema viro), bazita sur la vivo de praulo sia, la konspiristo kaj aventurema liberala kaj framasono Eugenio de Avinareta, (1792–1872), tra kio li respegulas la plej gravajn eventojn de la hispana historio de la 19-a jarcento. Temas pri: El aprendiz de conspirador (1913), El escuadrón del "Brigante" (1913), Los caminos del mundo (1914), Con la pluma y con el sable (1915), Los recursos de la astucia (1915), La ruta del aventurero (1916), Los contrastes de la vida (1920), La veleta de Gastizar (1918), Los caudillos de 1830 (1918),La Isabelina (1919), El sabor de la venganza (1921), Las furias (1921), El amor, el dandysmo y la intriga (1922), Las figuras de cera (1924), La nave de los locos (1925), kie li defendas sin el kritikoj kontraŭ sia romanmaniero faritaj de José Ortega y Gasset en El Espectador), Las mascaradas sangrientas (1927), Humano enigma (1928), La senda dolorosa (1928), Los confidentes audaces (1930), La venta de Mirambel (1931), Crónica escandalosa (1935) kaj Desde el principio hasta el fin (1935)
Graveco de lia verko
Li proponis malferman romanmetodon, tio estas, li sentis la romanon kiel fluon de okazintaĵoj, kiuj sekvas unu la alian. Tiu sekvo ĉirkaŭiras la ĉefrolulon, sur kiu baziĝas la mesaĝo de ĉiu verko. La historio estas kaj senfina kaj seneka. Pro tio oni povus konsideri, ke Baroja estas romanisto de okazintaĵoj unu post la alia. Tamen la plej komentata sukceso de nia romanisto estas markita kiel la kreo de roloj. La plej granda parto de la baroĥaj roloj estas neadaptitaj estaĵoj, kiuj kontraŭas sian etoson kaj la socion, en kiu ili vivas. Senpovaj, ili ne kapablas montri sufiĉan energion por sukcesigi sian lukton; ili finas frustritaj, venkitaj, foje fizike, sed foje mense, de la malŝatata sistemo.
La skeptikismo de Baroja, lia ideo de sensenca mondo, lia fidomanko devigas lin rezigni pri iu ebla solvo ĉu viva ĉu religia ĉu politika ĉu filozofia kaj portas lin al pesimismo kaj individuismo neliberala, ĉar li ne estas optimisma kaj iome anarkieca.
Foje oni riproĉis al Baroja lian malzorgemon dum verkado. Tio okazis, ĉar li malakceptis la troigon retorikan de la aŭtoroj de la antaŭa realismo; kune kun siaj samgrupanoj de la “generacio de 1898” li pledis por nova estetiko, kie estus:
Bibliografio
(En Esperanto) (En la hispana)
Flago de Santomeo kaj Principeo
La nacia flago de Santomeo kaj Principeo estis adoptita la 5-an de novembro 1975. La ruĝa triangulo simbolas la lukton por sendependeco, kaj la du nigraj steloj reprezentas la du ĉefinsulojn de la lando. La verda, flava kaj nigra estas la tutafrikaj koloroj.
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus MOZART (, Esperantigite: Volfgango Amadeo MOZARTO, laŭ la franceca PIV-formo Mozarto; aŭ laŭprononce Mocarto  ) aŭ plennome (latine): Jo(h)annes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus MOZART (naskiĝis la en Salcburgo, mortis la  en Vieno) estis unu el la plej gravaj muzikistoj de la muzika historio, mirinfano, virtuozo, komponisto, majstro de la Klasikismo kaj konsiderata unu de la plej influaj kaj elstaraj muzikistoj de la historio de la klasika muziko.
La mozarta verkaro enhavas ĉiujn muzikajn ĝenrojn de sia epoko kaj inkludas pli ol sescent verkojn, plejparte agnoskitaj kiel majstroverkoj de la simfonia muziko, konĉerta, ĉambra, por piano, opera kaj korusa, per kio li atingis internaciajn popularecon kaj disvastigon.
En sia plej frua infanaĝo en Salzburgo, Mozart montris mirindan kapablon en la regado de instrumentoj de klavaroj kaj de la violono. Estante nur kvin-jaraĝa li jam komponis muzikajn verkojn kaj liaj ludoj estis aprezataj de la aristokrataro kaj reĝfamilianoj de tuta Eŭropo. Estante nur deksep-jaraĝa li estis dungita kiel muzikisito en la kortego de Salzburgo, sed lia maltrankvilemo kondukis lin vojaĝi serĉe de pli altnivela posteno, ĉiam komponante fekundege. Dum sia vizito al Vieno en 1781, maldungita el sia posteno en la kortego, li decidis instaliĝi en tiu urbo, kie li atingis la famon kiun li retenis por la cetero de sia vivo, spite trapasi malfacilajn financajn situaciojn. En siaj finaj jaroj, li komponis multajn de siaj plej konataj simfonioj, konĉertoj kaj operoj, same kiel sian Rekviemon. La bedaŭrinde subitaj kaj strangaj cirkonstancoj de lia frua morto estis celo de multnombraj spekulativoj plialtigitaj al la kategorio de mito, inter kiuj tre diversaj diagnozoj de malsanoj kaj nun konsiderataj malverŝajna venenigo, almenaŭ intence.
Laŭ muzikkritikistoj kiel Nicholas Till, Mozart ĉiam entuziasme lernis el aliaj muzikistoj kaj disvolvigis splendon kaj maturecon de stilo kiu gamis el brilo kaj eleganteco, ĝis malhelo kaj pasio — ĉio bone fundamentita sur rigardo al la homaro «elaĉetita per arto, pardonita kaj reamikigita kun la naturo kaj la absoluteco»—. Lia influo sur la tuta okcidenta klasika muziko posta estas profunda; Ludwig van Beethoven verkis siajn unuajn komponojn je la ombro de Mozart, pri kiu Joseph Haydn skribis, ke «la estonteco ne vidos tian talenton alian fojon en cent jaroj».
La mirinfano (1756–1766)
Mozart naskiĝis la je la oka vespere kiel sepa kaj dua supervivanta infano de la familio en Salcburgo en la Getreidegasse 9 en triĉambra apartamento de la plurfamilia loĝdomo (Hagenauer Haus). Lia suvereno estis la salcburga ĉefepiskopo Sigismundo Kristoforo de Schrattenbach. Lia patro, Leopold Mozart, devenis el Augsburg kaj estis violonisto kaj ekde 1763 vickapelestro. Lia patrino, Anna Maria Pertl, devenis de Sankt Gilgen. Jam la antaŭtagmezon post sia naskiĝo, li estis baptita en la katedralo de Salcburgo kaj ricevis la nomojn Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus. Oni vokis lin Wolfgang, Wolferl aŭ Woferl.
Jam kvarjara li kaj lia kvin jarojn pli aĝa fratino Maria Anna Walburga Ignatia, nomata „Nannerl“, estis instruata de la patro, kiu estis profesoro en la benediktana Universitato de Salcburgo, pri muziko, piano, violono kaj komponado. Jam en 1761 lia patro indikis sur Andante kaj Allegro „Wolfgangerl Compositiones“ (tio estas komponaĵo de Wolfgang), sekvis alia Allegro kaj Menuetto datitaj de la 11-a kaj 16-a de decembro 1761. (La erare ree nomita unua komponaĵo, menueto G-Dur estiĝis verŝajne nur en 1764). Rapide videblis ankaŭ la talento pri piano kaj violono de Mozart. En 1762 li unue ludis publike. Inter siaj kvara kaj sesa vivojaroj li komponis 22 muzikaĵojn.
Unuaj koncertvojaĝoj kun Wolfgang, lia fratino Nannerl kaj la gepatroj okazis komence de la jaro 1762 al Munkeno kaj aŭtune al Passau kaj Vieno por prezenti la talentriĉajn infanojn. Post la sukceso de la mirinfano en Munkeno kaj Vieno la familio ekvojaĝis la al granda turneo tra Germanio kaj okcidenta Eŭropo ĝis reveno al Salcburgo la. La turneo daŭris do entute tri jarojn kaj duonon: Munkeno, Augsburg, Ludwigsburg, Schwetzingen, Heidelberg, Mainz, Frankfurt am Main, Koblenz, Köln, Aachen, Bruselo, Parizo (alveno la ), Versailles, Londono (alveno la ), Dover, Belgio, Den Haag, Amsterdam, Utrecht, Mechelen, denove Parizo (alveno la ), Dijon, Lyon, Genf, Lausanne, Bern, Zürich, Donaueschingen, Ulm kaj Munkeno, kie la infanoj muzikis ĉekortege aŭ en publikaj akademioj. Dum tiu vojaĝo estiĝis interalie la unuaj sonatoj por piano kaj violono.
Grava efiko de tiu vojaĝo estis, ke Mozart renkontiĝis en Londono kun la italaj simfonio kaj opero. Li konatiĝis tie ankaŭ kun Johann Christian Bach, kiu iĝis ofte modelo por li. En 1778 Mozart skribis hejmen el Parizo post renkontiĝo: „…mi amas lin (kiel vi ja certe scias) tutkore – kaj multe respektas lin.“.
Unuaj komponaĵoj en Vieno kaj vojaĝo al Italio (1766–1771)
Post hejmenveno sekvis unuaj originalaj prezentaĵoj en Salcburgo, interalie ankaŭ tiu de la opero Die Schuldigkeit des ersten Gebotes (La ŝuldeco de la unua ordono), kiun la dekunujara Mozart komponis kune kun la multe pli maljunaj salcburgaj kortegmuzikistoj Anton Cajetan Adlgasser kaj Michael Haydn. Septembre sekvis dua vojaĝo kun la familio al Vieno. Por fuĝi la epidemion de variolo ili veturis al Brünn kaj Olmütz. Tamen eĉ tie la malsano atingis Wolfgang kaj lian fratinon kaj forlasis laŭ diversaj biografioj cikatrojn en lia vizaĝo. Post resaniĝo de la infanoj Mozart revenis al Vieno la kie li finpretigis kaj kantludon Bastien und Bastienne (KV 50), la Waisenhausmesse (Orfeja meso (KV 139) komikan operon La finta semplice (KV 51). Kvankam tiu lasta estis mendita de la germana imperiestro Francisko la 1-a Stefano ĝi ne estis prezentita pro intrigoj de la tiel nomata itala partio ĉirkaŭ la kortega dirigento Giuseppe Affligio.
Inter 1767 kaj 1769 Mozart ree loĝis en la benediktana abatejo Seeon. Ĝis 1771 liaj ofertorioj estis prezentitaj tie. Mozart verkis du ofertoriojn aparte por la abatejo Seeon: „Scande coeli limina“ (KV 34; 1769) kaj „Internatos Mulierum“ (KV 72; 1771). La tiel nomata Mozarteiche (Kverko de Mozart), sub kiu li ŝatis sidi laŭdire, kreskas ĝis nun ĉe la Seeon-a lago.
Post 15 monatoj en Vieno Mozart revenis kun sia familio al Salcburgo la. Ĉi tie oni fine prezentis la 1-an de majo La finta semplice. La 27-an de oktobro de la sama jaro li ricevis sian unuan postenon kiel tria koncertestro de la salcburga kortega kapelo, kvankam li ne ricevis prie pagon. Apenaŭ tri semajnojn poste, la, li ekvojaĝis kun sia patro al la unua el siaj tri sukcesplenaj vojaĝoj al Italio, kiu de marto ĝis aŭgusto 1771, kaj decembro 1771 ĝis oktobro 1772, daŭris entute preskaŭ tri jarojn kaj duonon.
En Bolonjo ĉe la pastro Giovanni Battista Martini Mozart studis la kontrapunkton. Post sukcesa ekzameno, li estis akceptita 14-jara en la fama Accademia Filarmonica di Bologna. Tie li renkontis famajn muzikistojn kiel Giovanni Battista Sammartini, Niccolò Piccinni, Pietro Nardini kaj Giovanni Paisiello. La 26-an de decembro 1770 li spertis la unuan prezentadon de sia opero Mitridate, Rè di Ponto (KV 87) en Milano. La sukceso estis tia, kia ĝi kaŭzis du aliajn mendojn, tiujn de la Serenata teatrale Ascanio in Alba (KV 111, unua prezentado en Milano la ) kaj tiun de Dramma per musica Lucio Silla (KV 135), unua prezentado en Milano en la sezono 1772/73. La 15-an de decembro 1771 patro kaj filo revenis al Salcburgo, post kiam esperoj al salajrita posteno en Italio ne plenumiĝis.
Reißeck
Reißeck estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Spittal. Fine de en la komunumo vivis.
Wolfgang Amadeus Mozart
Koncertestro en Salcburgo (1772–1777)
En la jaro 1772 Josef Franz de Paula Hieronymus von Colloredo-Waldsee-Mels elektiĝis ĉefepiskopo de Salcburgo post la mortinta Sigismund Christoph, grafo de Schrattenbach. La nova princo nomumis Wolfgang-on salajrita koncertestro de la salzburga kortega kapelo en aŭgusto. Sed tio ne haltigis la vojaĝojn kun lia patro. Wolfgang provis fuĝi la severan regularon de la salcburga servo: de la 24-a de oktobro 1772 ĝis la 13-a de marto sekvis tria vojaĝo al Italio por ĉeesti la unuan prezentadon de Lucio Silla,. Dum tiu vojaĝo estiĝis ankaŭ la Exsultate, jubilate. De la mezo de julio ĝis preskaŭ la fino de septembro 1773 okazis la tria vojaĝo al Vieno. Samjare estiĝis lia unua koncerto por piano. Ekde oktobro 1773 la familio Mozart loĝis en la unua etaĝo de la Tanzmeisterhauses, la dancestrodomo, kiu antaŭe apartenis al la salcburga kortega dancestro Franz Gottlieb Spöckner (ĉirkaŭ 1705–1767).
Internacia Federacio de Halterlevado
La Internacia Federacio de Halterlevado (International Weightlifting Federation, mallongigata kiel IWF) estas la internacia rega instanco pri halterlevado. La asocio fondiĝis en 1905. Ĝia sidejo troviĝas en Budapeŝto, Hungario.
Wolfgang Amadeus Mozart
Koncertestro en Salcburgo (1772–1777)
Post pli longa paŭzo sekvis la vojaĝo al la proksima Munkeno por la unua prezentado de la komika opero La finta giardiniera (KV 196). La 13-an de januaro 1775 kaj post la reveno la 7-an de marto Mozart provis denove establiĝi en Salcburgo kiel artisto de la muziko. Tiel li unue prezentigis la en Salcburgo la "muzikan dramon" Il rè pastore, kiun tamen la publiko ne ŝatis. Post plurfoja sensukcesa peto pri ferioj, li transdonis en 1777 sian demisipeton al la princo-episkopo por forlasi la salcburgan kortegan kapelon.
Serĉante postenon kaj denove en Salcburgo (1777–1781)
Post forlaso de la princa servo, W. A. Mozart ekvojaĝis la kun sia patrino al urbovojaĝo. Tiel li provis trovi novan pli bonan postenon. Unue li vane prezentis sin ĉe la bavaria duka kortego en Munkeno, poste en Augsburg kaj ĉe la kortego de la Mannheim-a princo-elektisto Karolo Teodoro, kie li renkontis la princo-elektistan orkestron kaj ties kapelestro, sian postan amikon Christian Cannabich. Sed ankaŭ ĉi tie li ricevis nek postenon nek ian muzikan mendon. Sed li ekkonis la familion Weber kaj ties filino Aloysia, juna kantistino kaj onta munkena primadonna, en kiun li enamiĝis.
Post kvin monatoj en Mannheim, li kaj lia patrino, pelita de la patro, pluvojaĝis al Parizo, kie ili alvenis la. Tie Mozart povis almenaŭ prezentis sian baletmuzikon Les petits riens, sed krom tio ne havis aliajn sukcesojn. La 3-an de julio, je la 10-a vespere mortis lia patrino.
Gian Giacomo Adria
.
Wolfgang Amadeus Mozart
Serĉante postenon kaj denove en Salcburgo (1777–1781)
La hejmenvojaĝo al Salcburgo, kiun li kontraŭvole entreprenis apenaŭ tri monatojn poste (la 26-an de septembro) por transpreni la postenon de kortega orgenisto, gvidis lin tra Strasburgo, Mannheim kaj la abatejo Kaisersheim al Munkeno, kie li denove renkontis la familion Weber. Nur meze de januaro 1779 li atingis sian hejmurbon kaj estis nomumita kelkajn tagojn poste, la 17-an de januaro, kortega orgenisto. Tiam li komponis la Krönungsmesse (KV 317).
Gian Giacomo Adria
Li komencis humanismajn studojn en Mazara del Vallo, poste li moviĝis en Palermo kie studis retorikon. Poste li moviĝis en Napolon, kaj la 29-a de junio 1510 doktoriĝis en filozofio kaj medicino en Salerno.
Li komencis sian profesion de kuracisto en Sicilio, ĝis li deklariĝis Protokuracisto de Sicilio kaj imperia kavaliro de Karlo la 5-a.
Li skribis multajn historiajn kaj scienciajn librojn, sed ankaŭ poeziajn kaj literaturajn verkojn.