cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aŭtovojoj en Pollando
1985
En 1985 en planoj oni antaŭvidis jam du tipoj de vojoj: aŭtovojoj kaj rapidvojoj. Kiel aŭtovojoj estis vojoj kie nuntempe estas aŭtovojoj A1, A2 kaj A4. Bedaŭrinde realigado de ĉi tiu planoj ne sukcesis. Inter jaroj 1978-1991 konstruis nur parto de A4 (Byczyna – Balice ĉirkaŭ 36 km), A2 (Września – Konin ĉirkaŭ 48 km) kaj A1 (Piotrków Trybunalski – Tuszyn ĉirkaŭ 18 km). Kaj dum sekvaj jaroj oni kapablis nur tre mallonga partoj en finoj de ekzistaj partoj kaj ĉe landlimo kie estis malfermata novaj trairejoj.
1993
Dum 1990-aj denove modifis planoj de sistemo de aŭtovojoj kaj de rapidvojoj. En 1993 kreskis ĝis aŭtovojo vojoj::
2001
En 2001 registaro rezignis aŭtovojojn A3 - anstataŭis per rapidvojo S3 - kaj aŭtovojo estis malplilongiga ĝis pretervojo de Vroclavo kaj rapidvojo S8 en parto Vroclavo – Varsovio - Bialistoko.
2006
Konstruis parto de aŭtovojo A2 inter Konin kaj Stryków.
2007
22-a de decembro konstruis 25 km-an parton inter Rusocin - Swarożyn de aŭtovojo A1. kaj 26-a de septembro finis parto inter Klucz - Kijewo de aŭtovojo A6 (7,7 km).
2008
En 17-a de oktobro finis parto de A1 Swarożyn - Nowe Marzy (65 km). En 22-a de decembro finis parto de A2 Stryków I - Stryków II (1,7 km).
NGC 2498
NGC 2498 (aliaj indikoj — UGC 4142, MCG 4-19-15, ZWG 118.34, IRAS07566+2507, PGC 22403) estas galaksio en konstelacio Ĝemeloj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Les Places
Les Places signifas en la franca lingvo la placoj. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Edgar Hilsenrath
Vivo
Edgar Hilsenrath naskiĝis en 1926 kiel filo de juda komercisto. Antaŭ la Kristalnokto fuĝis li kun patrino kaj pli juna frato al gepatroj en Sereth en Bukovino, (Rumanio). La patro ne sukcesis sekvi lini, li fuĝis al Francio, kie li travivis la militon.
En 1941, Edgar Hilsenrath, lia frato kaj la patrino, amikoj kaj parencoj el Sereth estis deportitaj al rumana geto Mogilev-Podolsk sur areo de la hodiaŭa Ukrainio. Kiam la geto liberigis en 1944 la Ruĝa Armeo, li perpiede reiras al Sereth kaj de tie plu al Czernowitz. Per la organizaĵo Ben-Gurion, Hilsenrath sukcesas elmigri al Palestino, sed tie li ne trovas sian lokon kaj pluemigras en 1947 – kun la denove kuniĝinta familio – al Francio. En la fruaj 1950-aj jaroj, ili pluemigras al New York. Tie li vivas el provizoraj laboroj, tie li verkas sian unuan romanon "Nokto".
Contréglise
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Edgar Hilsenrath
Vivo
Lia sekva roamno estas "La nazio kaj la frizisto", kiu alportas por li trarompon dismonde.
Li en 1975 revenas al Germanio, kie li vivas ekde tiam en Berlin.
Le Cellier (stacidomo)
Le Cellier estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Le Cellier, en departemento Loire-Atlantique, regiono Luarlandoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Luarlandoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Tours - St-Nazaire (515000).
Karolo la 12-a (Svedio)
Karolo la 12-a (, Stokholmo – ĉe Fredrikshald), de la dinastio Vitelsbaĥoj estis de 1697 ĝis 1718 reĝo de Svedio.
Vidu ankaŭ
<!--
Kindheit und Jugend
Karl XII. war der älteste Sohn Karls XI. von Schweden und seiner Gemahlin Ulrike von Dänemark. Er wurde am 14. Dezember 1697 im Alter von nur fünfzehn Jahren zum König von Schweden gekrönt.
Kriegsausbruch
eta|Das Wappen Karl XII., fotografiert am Stadtarchiv Wismar Im März 1700 begann der Große Nordische Krieg. Schweden wurde überraschend von Dänemark, Sachsen und Russland angegriffen. Bereits im Oktober 1698 hatten August II. von Polen und Friedrich IV. von Dänemark ein Offensivbündnis gegen Schweden geschlossen, dem Peter der Große von Russland später beitrat. Nach einem Sieg wollten die Verbündeten die zu Schweden gehörenden Ostsee-Provinzen (Schonen, Livland, Estland, Ingermanland und Schwedisch-Pommern) unter sich aufteilen.
Die Allianz glaubte an einen leichten und schnellen Sieg, da das Land von einem sehr jungen und unerfahrenen König regiert wurde. Die gefürchtete schwedische Armee wurde schließlich von einem Oberbefehlshaber ohne jegliche militärische Erfahrung kommandiert.
So stand im Frühling 1700 Karl XII. einer starken Koalition gegenüber und musste sein Land gegen sie verteidigen. Seine Strategie dazu war einfach aber brillant. Er konzentrierte alle Kräfte auf jeweils einen Feind, um ihn zu besiegen und zum Frieden zu zwingen, und wandte sich dann dem nächsten Feind zu.
Feldzug Karls XII. gegen Dänemark 1700
eta|Karl XII. von David von Krafft, 1700 Die Feindseligkeiten begannen 1700 mit dem Angriff seines Cousins Friedrich IV. von Dänemark auf das mit Schweden verbündete Gottorfer Teilherzogtum in den Herzogtümern Schleswig und Holstein, das von Friedrich IV., einem Schwager Karls regiert wurde. Karl nutzte die Abwesenheit der dänischen Armee, die in Holstein operierte, aus. Er landete am 23. Juli 1700 mit englisch-holländischer Flottenunterstützung auf der dänischen Hauptinsel Seeland, schloss Kopenhagen ein und begann im August mit der Belagerung der dänischen Hauptstadt.
Der dänische König sah sich in nun in einer gefährlichen Lage. So schloss Friedrich IV. am 18. August 1700 mit Schweden den Frieden von Traventhal. Der Status quo ante wurde wieder hergestellt, Dänemark schied aus der anti-schwedischen Koalition aus.
Feldzug Karls XII. gegen Russland, 1700
Karl wandte sich nun den beiden übriggebliebenen Gegnern zu, das Russische Reich und Sachsen-Polen. Beide waren dabei, die schwedischen Besitzungen im Baltikum anzugreifen. Russland begann im August 1700 mit seinem Angriff auf Estland und im September wurde mit der Belagerung der schwedischen Festung Narwa begonnen. Karl XII. entschloss sich, das russische Heer anzugreifen, und so die Festung Narwa zu entsetzen. In der Schlacht von Narva besiegte er mit einer schwedischen Armee von etwa zehntausend Mann eine zahlenmäßig deutlich überlegene Armee der Russen.
Die Schlacht von Narwa gilt als eine der größten Siege der schwedischen Militärgeschichte. Ende 1700 hatte Karl XII. Schweden erfolgreich verteidigt und alle feindlichen Truppen von schwedischem Territorium vertrieben.
Karl XII. In Polen und Sachsen 1700-1708
Anstatt das geschlagene russische Heer zu verfolgen um es vollständig zu vernichten und seinen Gegner Zar Peter auch zum Frieden zu zwingen, wandte sich der König nun seinem dritten Gegner, dem sächsischen Kurfürsten und König von Polen, zu. Er eroberte Warschau, schlug August und seine sächsischen Truppen in der Schlacht bei Klissow 1702 und besetzte auch Krakau, die alte polnische Königsstadt.
Nach der Absetzung Augusts als Königs von Polen 1704 platzierte Karl seinen eigenen Mann auf dem polnischen Thron, Stanislaus Leszczynski. Währenddessen konnte Peter gleichsam hinter dem Rücken von Karl XII. Ingermanland und Estland erobern und baute an der Ostsee sogar eine neue Stadt – Sankt Petersburg.
Nachdem Karl eingesehen hatte, dass er August auf polnischem Territorium nicht besiegen konnte, da er in Sachsen immer wieder neue Armeen aufstellte, griff Karl 1706 Sachsen direkt an. In der Altranstädter Konvention zwang er August schließlich zu einem Friedensvertrag und zum endgültigen Verzicht auf die polnische Königskrone. Der König erreichte gleichzeitig mit seiner Drohung auf Seiten Ludwigs des XIV. von Frankreich in den Spanischen Erbfolgekrieg einzugreifen, dass den Lutheranern in der damals noch habsburgischen Provinz Schlesien eine begrenzte Religionsfreiheit zugestanden wurde. Daraufhin wandte er sich seinem letzten verbliebenen Gegner, Peter dem Großen zu.
Feldzug Karls XII. in Russland 1708-1709
eta|Karl XII. nach der Schlacht bei Poltawa mit Hetman Masepa. Zeichnung von [[Gustaf Cederström (1845-1933)]] Um das Baltikum nicht ein weiteres Mal zum Schlachtfeld zu machen, und um einen endgültigen Sieg über Russland zu erringen, wollte er direkt Moskau, die russischen Hauptstadt, angreifen. Die Niederlage in der Schlacht bei Lesnaja, wo unter anderem der wertvolle schwedische Versorgungszug von den Russen erobert wurde, zwang den König jedoch zum Ausweichen in die Ukraine. Karl erwartete dort Unterstützung durch eine massive Kosakenrebellion, aber die Russen besiegten Iwan Masepa und seine Rebellenarmee, bevor sie die Schweden erreichen konnte. Beim Sturmangriff auf Veprik, vom 24. Dezember bis zum 7. Januar 1709, erlitt der König eine Verletzung an seinem linken Fuss, wodurch er außer Gefecht gesetzt wurde und wegen des langsamen Heilungsprozesses seiner Wunde die schwedischen Kräfte nicht in der Schlacht bei Poltawa führen konnte. Die Schlacht wurde zu einem Desaster für die Schweden, und Karl floh ins Osmanische Reich, wo er ein Lager in Bender aufschlug.
Karl XII. Aufenthalt im Osmanischen Reich 1709-1714
Die Türken begrüßten anfangs die Anwesenheit des schwedischen Königs, der einen Krieg zwischen Russen und Türken provozierte. Allerdings war der Sultan Ahmed III. Karls Intrigenspiele überdrüssig und setzte ihn im Februar 1713 gefangen und wiesen ihm ein Quartier bei Edirne zu. Da spielte er Schach mit seinem Minister Grothusen. Währenddessen nutzten Russland, Dänemark und Sachsen-Polen seine Abwesenheit, und drängten Schweden weiter in die Defensive. England, ein Alliierter der Schweden, kam seinen Bündnispflichten nur durch die halbherzige Entsendung eines Ostseegeschwaders nach. Russland besetzte in der Zwischenzeit Finnland und der Wettiner August II. erlangte die polnische Königskrone zurück.
Karl XII.: Verteidigung Pommerns 1714-1715
Erst im Oktober 1714, nachdem er sich fünf Jahre im Osmanischen Reich aufgehalten hatte, verließ Karl nach Aufforderung des Sultans das Osmanische Reich. Ihm gelang es, die 2400 Kilometer von Rumänien, das zum Osmanischen Reich gehörte, bis nach Schwedisch-Pommern, der nächstliegende schwedische Besitz in 15 Tagen an einem Stück zurückzulegen. Dort angekommen zog er am 11. November 1714, von der Stadtbevölkerung umjubelt, in die schwedische Festungsstadt Stralsund ein. Unter Verkennung der Situation war es sein Ziel, die früheren Machtverhältnisse in Schwedisch-Pommern, das bis zu diesem Zeitpunkt fast vollständig von seinen Gegner besetzt wurde, wiederherzustellen.
Wegen seiner unnachgiebigen Außenpolitik trieb er schließlich auch noch das bis dahin neutrale Königreich Preußen, mit dem König Friedrich Wilhelm I. an der Spitze, welcher den Schwedenkönig Karl XII. wegen seiner „soldatischen Tugenden“ schätzte, in die Reihen seiner Gegner.
Dem vom 1. Mai 1715 geführten Pommernfeldzug der Alliierten Preußen, Dänen und Sachsen, konnten die deutlich unterlegenen Schweden trotz aufaupferungsvoller Führung durch den Schwedenkönig nicht widerstehen. Kurz vor dem Fall der Festung Stralsund, floh der König Karl XII. am 22. Dezember 1715 mit drei Begleitern aus der belagerten Festung, um einer Gefangennahme zu entgehen. Sie kamen in einer kleinen Yacht über den teilweise zugefrorenen Strelasund in Richtung Hiddensee zu der letzten vor Ort befindlichen Fregatte und erreichten sicher Trelleborg in Schweden.
Rückkehr nach Schweden und Tod Karls XII. 1715-1718
Seine Bemühungen zur Wiederherstellung seines Reiches hatten ein Ende, als er 1716 versuchte, Christiania (das heutige Oslo) im dänisch kontrollierten Norwegen zu erobern. Bei der Belagerung von Frederikshald 1718 wurde er tödlich im Kopf getroffen. Ob durch eine Kugel der Belagerten oder durch einen geschickt inszenierten Mord aus den eigenen Reihen, ist bis heute umstritten und Gegenstand von Spekulationen. Seine Schwester, Ulrike Eleonore, folgte ihm auf den Thron.
Fazit
Mit Karl XII. endet die schwedische Großmachtstellung und das seit 1611 währende Ringen um die Ostseeherrschaft, um das so genannte Dominium Maris Baltici. Russland löste Schweden nach dem Nordischen Krieg als Großmacht ab.
Karls XII. Rang als Feldherr ist in der Militärgeschichte umstritten. Er war zwar ein großer Taktiker, ein nur noch eigenwillig zu nennender Stratege (sein 6 Jahre währender Polenfeldzug hat Russlands Aufstieg ermöglicht) aber ein schlechter Diplomat. Er hatte mehrfach die Angebote zu einem Siegfrieden ausgeschlagen (beispielsweise hatte August ihm 1701 und 1702 mehrfach Kurland und poln. Livland, und ein Bündnis gegen Peter angeboten). Karl verfolgte weiter sein wohl illusionäres Ziel, in Polen und Russland schwedische Vasallen auf den Thron zu bringen. Keine hundert Jahre nach Karls Tod hatte Schweden all seine Besitzungen außerhalb des Mutterlandes im Ostseeraum (einschließlich Finnland) verloren.
Wissenschaftliche Leistungen
Die Interessen des Königs erstreckten sich auch auf Schach und die Mathematik. Die Erfindung des oktalen Zahlensystems wird ihm zugeschrieben, obwohl einige Wissenschaftshistoriker vermuten, dass entweder Emanuel Swedenborg oder Christopher Polhem die eigentlichen Erfinder seien.
Eksteraj ligiloj
<br style="clear:both" />
-->
Skandinava modelo
La Skandinava modelo aŭ nordia modelo, ankaŭ nomata nordia kapitalismo aŭ nordia socialdemokratio, estas termino por la ekonomiaj kaj sociaj politikoj komunaj al la skandinavaj landoj, Danio, Finnlando, Norvegio, Svedio kaj Islando, kiu inkluzivas kombinaĵon de libermerkata kapitalismo kun plena sociala ŝtato. Danke al la skandinava modelo, la danoj ĝuas ampleksan varion de altkvalitaj servoj, kiuj inkluzivas la edukadon kaj senpagan sanservon, kaj garantias la pagon de la pensioj al la pensiuloj. Tiuj ĉi profitaĵoj estas financataj de la kontribuantoj kaj administrataj de la registaro por la ĝuado de ĉiuj civitanoj. Tiu ĉi modelo distingiĝas de aliaj modeloj de sociala ŝtato pro ĝia promociado de la genra egaleco, plena okupado kaj la signifaj sociaj bonaĵoj por ĉiuj, granda redistribuado de la impostoj kaj liberala fiska politiko.
Ĉiu skandinava lando havas sian propran ekonomian kaj socian modelon, kelkfoje kun grandaj diferencoj rilate siajn najbarojn. Laŭ la sociologo Lane Kenworthy, en la kunteksto de la skandinava modelo, la «socialdemokratio» estas serio de politikoj por garantii la sekurecon kaj la ekonomiajn oportunecojn kadre de la kapitalismo anstataŭ ol sistemo kiu celas anstataŭigi kapitalismon.
Stacio Ayameike
Stacio Ayameike (japane: 菖蒲池駅 [Ajameike-eki], angle: Ayameike Station) estas fervoja stacio en Nara, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Nara.
Izoprenila pirofosfato
Izoprenila pirofosfato aŭ izopentenila dufosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la Izoprenolo kaj pirofosfata acido. Izoprenila pirofosfato posedas 5 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn, 2 fosforatomojn kaj 7 oksigenatomojn. Izopentenila pirofosfato, ankaŭ konata kiel delta3-izopentenila dufosfato aŭ IPP, estas membro de la klaso de kunmetaĵoj konataj kiel isoprenoidaj fosfatoj. Izoprenoidaj fosfatoj estas prenolaj lipidoj enhavantaj fosfatan grupon ligitan al izoprena (2-metilbuta-1,3-duena) unuo. Tiel, isopentenila pirofosfato estas konsiderata kiel isoprenoida lipidmolekulo. Izopentenila pirofosfato estas blanka solidajoĵiomete solvebla (en akvo) kaj modere acida kunmetaĵo (surbaze de ĝia pKa). Izopentenila pirofosfato povas esti trovita en kelkaj manĝaĵoj kiel ekzemple amerika buterfiŝo, konko, salikaj tefolioj, kaj buternukso, kio igas izopentenilan pirofosfaton ebla biosigno por la konsumo de tiuj manĝvaroj. Izopentenila pirofosfato povas esti trovita ĉefe en homa lienhisto.
Sesterco
La sesterco (latine sestertius) estis romia monero. Ĝi estis dum la respubliko etgranda arĝenta monero, poste (post monreformo de Augustus en 23) grandformata bronza monero. Oni uzis ĝin ekde la 3-a jarcento a.K. ĝis 293 p.K.. Unu sesterco valoris 4 asojn. Ĝi valoris kvaronon de la denaro (denarius). La bronza sesterco pezis 27,3 gramojn.
La sestercio estis kalkula monunuo en Romio, valorante mil sestercojn.
Río Gallegos
Río Gallegos (elp. Rio Gajegos) estas la ĉefurbo de la provinco de Santa Cruz en Argentino. Ĝi troviĝas je 13 km de la marbordo, ĉe Rivero Gallegos.
Ĝia flughaveno estas bazo por flugoj al Antarkto.
Río Gallegos estis fondita en 1888, kaj ĝi kreskis post sia nomumo kiel provinca ĉefurbo.
En la urbo naskiĝis la nuna argentina prezidento Néstor Kirchner, kiu estis dum multaj jaroj guberniestro de la provinco.
A Place in the Sun
A Place in the Sun ("Ejo en la suno" en la angla lingvo) estas 1951-jara fimo kiu rakontas pri laboristo kiu luktas kun amaferoj kun du virinoj. Aktoris en la filmo Montgomery Clift, Elizabeth Taylor, Shelley Winters, Anne Revere, Keefe Brasselle, kaj Raymond Burr. La filmo estis kritika kaj populara sukceso, gajnante ses Akademiajn Premiojn.
La filmo estis adaptita de Harry Brown kaj Michael Wilson de romano An American Tragedy ("Amerika Tregedio") de Theodore Dreiser kaj la adaptita dramo de Patrick Kearney. Ĝi estis direktita de George Stevens. En 1991, A Place in the Sun estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial preservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.
NGC 2499
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
James Watt
James WATT [pron: Ĝejms Ŭat], esperantigita VATO aŭ VATTO (naskiĝis la, mortis la ), membro de la RSL kaj de la RSE, estis skota maŝinkonstruisto, mekanika inĝeniero kaj inventisto. Li konstruis la unuan vaste uzeblan vapormaŝinon. Fakte liaj plibonigoj faritaj al la maŝino de Newcomen estis fundamenta al la ŝanĝoj alportitaj de la Industria Revolucio, kaj en lia denaska Granda Britio kaj en la cetero de la mondo.Dum laborado kiel ilfabrikisto por la Universitato de Glasgovo, Watt interesiĝis en la teknologio de vapormaŝinoj. Li konstatis, ke tiutempaj motordezajnoj elspezis grandan kvanton da energio per ripetita malvarmigo kaj revarmigo de la cilindro. Watt enkondukis motoran plibonigon, nome separatan kondensilon, kiu evitis tiun perdon de energio kaj radikale plibonigis la energion, meĥanikan efikecon, kaj kost-efikecon de vapormaŝinoj. Eventuale li adaptis sian motoron por produkti turnan movon, ege plilarĝigante ties uzadon krom por pumpiloj.
Watt klopodis komercigi sian inventon, sed li spertis grandajn financajn malfacilaĵojn ĝis li eniris al partnerecon kun Matthew Boulton en 1775. La nova firmao Boulton and Watt estis eventuale tre sukcesa kaj Watt riĉiĝis. En sia retireco, Watt pludisvolvigis novajn inventojn kvankam neniu estis tiom grava kion lia vapormaŝino. Li mortiĝis en 1819 je aĝo de 83.
Li disvolvigis la koncepton de ĉevalpovo, kaj la mezurunuo establita de la internacia sistemo de unuoj kiel unuo de energio nome vato estas nomata laŭ li.
Biografio
James Watt naskiĝis la 19an de Januaro 1736 en Greenock apud Glasgow ĉe la historia Renfrewshire, nome marhaveno ĉe Firth of Clyde. Lia patro estis ŝipkonstruisto, ŝipposedanto kaj dunganto, kaj servis kiel urba ĉefa baillie (alta estrarano), dum lia patrino, nome Agnes Muirhead, venis el altranga familio kaj estis bone edukita. Ambaŭ estis presbiterianoj kaj fortaj subtenantoj el la branĉo de covenanter. La avo de Watt, nome Thomas Watt, estis matematika instruisto kaj baillie ĉe Baronejo de Cartsburn. Spite la edukon el tre religiaj gepatroj, li poste iĝos diisto. .
Dum sia junaĝo li ofte estis malsana, kaj ĉar li dum longa tempo ne povis viziti lernejon, liaj gepatroj donis al li instruojn hejme. La patrino instruis al li legi kaj skribi kaj la patro, kiu laboris kiel komercisto, kaj konstruisto de ŝipoj kaj de maristaj instrumentoj, donis al li sciojn pri matematiko, teknika desegnado kaj konstruado. Li poste aliris al la Lernejo de Greenock. Li montris dekomence grandan mankapablon, inĝenieran lertecon kaj komprenon por matematiko, dum Latino kaj Greka malinteresis al li.
En la jaro 1754 li en Londono lernis la produktadon de instrumentoj por matematikistoj, du jarojn poste li revenis al Glasgovo. Tie li ekde 1762 faris eksperimentojn pri la forto de vaporo.
Komencaj eksperimentoj ĉe vaporo
En la jaro 1763 la loka universitato donis al James Watt la taskon, ripari vapormaŝinon evoluigitan de Thomas Newcomen. Dum la riparado Watt rimarkis, ke la maŝino forkonsumis grandan kvanton da brulaĵo kaj apenaŭ donis efikon. Post literaturaj studoj kaj interparoloj kun sciencistoj, kaj per aro da eksperimentoj li en 1765 sukcesis plibonigi la efikon de la vapormaŝino de 0,5 % al 2 %. En 1769 li unuafoje anoncis patenton.
Dum la sekvaj jaroj li konstante plibonigis siajn maŝinojn. En 1800 li retiriĝis kaj transdonis siajn postenojn al siaj du filoj. Kune kun sia dua edzino li ekloĝis en la bieno Heathfield apud Birmingham, kie li en 1819 mortis.
Rosario (apartigilo)
Rosario estas la hispanlingva nomo de la katolika preĝhelpilo rozario.
La nomo en hispanlingvaj landoj (kaj en supersigna formo Rosário ankaŭ en la portugallingvaj) signas multajn geografiajn lokojn. Interalie temas pri
Korbo
Korbo estas portebla ujo el kunplektitaj salikvergetoj (vimenaĵo), bastorubandoj, pajlaj aŭ junkaj trunketoj, metalfadenoj kaj similaj, por enteni diversajn objektojn.
Speciala korbo estas la naso, kiu estas konusforma korbo el salikaj vergetoj aŭ el dratoj por kapti fiŝojn. Tra ĝi povas flui la akvo, sed la fiŝoj ne povas tranaĝi ĝin. La serĉnaso estas tia naso, kies fundo mankas : oni premas ĝin al akvofundo kaj desupre provas kapti la fiŝojn (per reto).
De la Biblio estas fama la Korbo de Moseo kiu estis fakte plektita korbo el kaŭĉuko kovrita per argilo kaj gudro, por malebligi la eniron de akvo. La antikvaj egiptoj scipovis plekti grandajn korbojn por navigi sur la akvo.
En la retumila mondo, la nomo Korbo povas esti retpaĝa aĉetokorbo. La korbo ankaŭ foje simbolas uteron aŭ virinecon.
Kreivo
Estas diversaj teknikoj uzataj por kunplekti korbon, kaj la elekto dependas kaj de la materialo kaj de la uzo de la produkto. La kapablo mane teksi diversajn ujon, per multfoja rigida ripetado de iuj bazaj nodoj (kunigoj), implicas la imagopovo de la homo elpensi kaj rigide sekvi teknikajn instruojn.
Plivaloriga recikligo
Ekde la lastaj jaroj de la 20-a jarcento, kun la disvolviĝo de ekologia konscio kaj la grandanta bezono kaj neceso de recikligo, okazas pli kaj pli la produktado de korboj kaj ujoj el industriaj materialoj ne plu uzataj kiel, pecetoj da ŝtofo, malnova fotografia filmo, ĉiaspecaj ŝnuroj, elektraj kabloj kaj diversaj dratoj.
Popoldiraĵoj
Ne metu ĉiujn ovojn en unu korbo!
Proverbo
Ekzistas proverbo pri korbo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Metila nitrito
Metila nitrito aŭ CH3NO2 estas organika komponaĵo apartenanta al la familio de la nitritoj, senkolora, toksa, brulema, malstabila gaso, kiu ekzistas sub la formo de cis kaj trans strukturoj, preparataj per interagado de nitritoj kaj metanolo. Ĝi estas izomero de la nitrometano kun malsamaj proprecoj kaj strukturoj. Nitrito de metilo ĉeestas en la cigaredo-brulaĵo hipoteze formita per traktado de N2O kaj metanolo. Metila nitrito estas oksidigagento kaj alte sensiva al eksplodaĵoj.
Ĝia sensiveco altiĝas en ĉeesto de metalaj oksidoj. Kun neorganikaj bazoj ĝi formas eksplodigajn salojn. Kun la aero ĝi produktas eksplodemajn gasojn. Ĝi povas esti uzata kiel raketo-brulaĵo. Ĝi eksplodas pli forte ol etila nitrito. Metila nitrito estas tokse asfiksia gaso, potenca cianogenagento. Ekspozicio al ĝia vaporoj povas rezulti en metemoglobinemio.
19533 Garrison
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Carly Beth Garrison, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Juneau-Douglas High School de Juneau (Alasko, Usono).
Yverdon-Champ Pittet (stacidomo)
Yverdon-Champ Pittet estas fervoja stacidomo en Yverdon-les-Bains, Svislando.
Le Cellier
Le Cellier estas franca situanta en departemento Loire-Atlantique, regiono Luarlandoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Cellariens.
Anna Mahler
Anna Justine MAHLER (naskiĝis la 15-an de junio 1904 en Vieno, mortis la 3-an de junio 1988 en Londono) estis muzike kaj vidarte multfoje talenta aŭstra artistino, kiu dediĉis sin al skulptarto. Ŝi estis filino de la komponisto kaj dirigento Gustav Mahler kaj lia edzino Alma Mahler-Werfel. Al ŝiaj verkoj apartenas serio de skulptaĵoj de gravaj muzikistoj de la 20-a jarcento, inter ili Arnold Schönberg, Alban Berg, Artur Schnabel, Otto Klemperer, Bruno Walter kaj Rudolf Serkin.
Lajos Pintér
PINTÉR Lajos (pinte:r) estis hungara ĵurnalisto, primuzika verkisto naskita en Arado la 18-an de januaro 1910 kaj mortinta en Bukareŝto la 20-an de aprilo 2005.
Kariero
Pintér Lajos finis gimnazion en Arado kaj Budapeŝto (1928), dume li studis pianon en muziklernejo de Mittermüller. Inter 1928-40 li estis interna kunlaboranto de Erdélyi Hírlap, inter 1945-49 legantredaktoro de Jövő en Arado. En 1949 li translokiĝis Bukareŝton, kie li estis interna kunlaboranto de Romániai Magyar Szó (1949-52), Előre (1954-1958), Új Élet (1958-72).
Gergely Pörge
Gergely Pörge [gergej porge], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pörge Gergely estis hungara pentristo, grafikisto.
Gergely Pörge  naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Újpest.
Biografio
Gergely Pörge studis en Reĝa Modela Desegna Lernejo, poste en Munkeno de Sándor Wagner. Hejmenveninta li plulernis en majstrolernejo de Gyula Benczúr. Liaj malgrandaj ĝenroj kaj pejzaĝoj iĝis ŝatataj, krome li desegnis krajonajn ilustraĵojn al revuoj. Li ricevis premion en 1921.
The Apartment
The Apartment (anglalingve signifas "La apartamento") estas 1960-jara romanca-komedia filmo kunverkita kaj direktita de Billy Wilder. Aktoris en la filmo Jack Lemmon, Shirley MacLaine kaj Fred MacMurray. La filmo rakontas pri viro kiu provas altigi sian statuson en firmao per tio ke li permesas al la firmaestroj uzi lian apartamenton por iliaj amaferoj, sed li atingas propran romancaferon.
La filmo estis kritika kaj komerca sukceso, gajnanta pli ol $20 milionojn da usonaj dolaroj kaj kvin Akademiajn Premiojn inkluzivante premion por plej bona filmo.
Pistacio
Pistacio (Pistacia el anakardiacoj) estas genro de dioikaj, rezinoriĉaj trunkarbustoj kaj arboj kun plume kunmetaj, ledecaj folioj kaj kun tre malgrandaj floroj en akselaj grapoloj aŭ panikloj. Estas dek specioj el la Mediteranea regiono, Azio kaj Norda kaj Centra Ameriko, pluraj kultivataj por ornamo, farmacio aŭ nutraĵo, inter ili:
Saksio-Altenburg
Saksio-Altenburg (germane: Sachsen-Altenburg) estis historia germana ŝtato, unu el la tiel nomataj Ernestaj duklandoj en la nuntempa germana lando Turingio. Ĝi ekzistis de 1603 ĝis 1672 kaj denove de 1826 ĝis 1918. En la intera tempo de 1672 kaj 1826 Saksio-Altenburg estis kunigita kun Saksio-Gotao al Saksio-Gotao-Altenburg.
En 1910 Saksio-Altenburg havis areon de 1.324 km² kaj 216.128 loĝantojn. Ĉefurbo estis Altenburg.
En 1918 la duklando fariĝis respubliko, kiu en 1920 kuniĝis kun aliaj turingiaj landetoj al la lando Turingio.
Ĉara konkurso
La unua literatura mencio de la sporto okazis en la Iliado, en la olimpiaj ludoj ĝi aperis ekde 680 a.K.. Male al la malnovgrekaj sportistoj, la ĉar-gvidistoj ne estis nudaj - verŝajne pro sekurecaj zorgoj. Ĉar la sukceso de la ĉara vetkonkurso signifis enorman socian prestiĝon, la potenculoj partoprenis, reprezante sin per propra ĉaro.
En Romo, la ĉara konkurso okazis en la Circus Maximus. En Konstantinopolo ĝi okazis en la Hipodromo. La romianoj prenis la kutimon de la Etruskoj, kiuj mem prenis de la grekoj. Male al la grekoj, la romiaj gvidistoj tenis la kondukrimenon ne en la mano, sed ili rulis ĉirkaŭ la brako. Tiel ili havis pli firman prenon, sed ili akceptis per tio pli grandan danĝeron okaze de akcidento. Por tiun danĝeron mapliigi, ili kunportis tranĉilon por detranĉi la rimenon.
La plej fama ĉara konkurso de la kina historio okazis en la filmo Ben Hur. Ekde la 1990-aj jaroj okazas la Marché-Concours national des chevaux en Saignelégier en Svislando per romiaj armeaj ĉaroj.
30325 Reesabpathak
30325 Reesabpathak estas tre malgranda, tre hela, nerapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Reesab Pathak, finalisto de la Intel Science Talent Search de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la Camas High School de Camas (Vaŝingtonio).
82361 Benitoloyola
82361 Benitoloyola estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de Badlands en Quinn (Suda Dakoto, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la emeritiĝinta usona Kapitano de la Aviada Usona Mararmeo Benito Loyola diplomita de la Usona Mararmea Altlernejo, kiu disvolvis premiitajn teknikojn de tridimensiaj modeligo kaj simulado. Li estas amatora astronomo engaĝiĝinta en pojekto de la NASA kaj la Universitato de Hampton pri detekto de alfrapo Jupitero – asteroido.
Caino
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Breŝo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj [Agnosine]], Lumezzane, Nave, Serle kaj Vallio Terme.
Kristana patrono de la komunumo estas la sankta Zenono, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Neuilly-lès-Dijon (stacidomo)
Neuilly-lès-Dijon estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Neuilly-lès-Dijon, en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de aŭtoĉaroj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Dijon-Ville - Vallorbe (frontière) (850000).
22909 Gongmyunglee
22909 Gongmyunglee estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Gongmyung Lee, finalisto en 2007 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Phillips Exeter Academy de Exeter (Nov-Hampŝiro).
USM Alger
USM Alger estas unu el la plej grandaj futbaloteamoj en Alĝerio. Kiu estita bazita en Alĝero kaj fondis en 1937. La klubo koloroj estas ruĝa kaj nigra. Ilia ejo, la Omar Hammadi Stadiono, havas kapaciton de iuj 10,000.
MC Alger
MC Alger estas alĝeria futbalklubo kiu estas bazita en Alĝero, fondita en 1921. La klubo-koloroj estas ruĝa kaj verda. Ili ludas en la Stade du 5 Juillet 1962. La klubo estas kiun oni ĝenerale opinias la plej popularan futbalon teamon en Alĝerio kaj eble en la tuta Afriko.
Moog-sintezilo
Moog-sintezilo aŭ Moog-Synthesizer nomiĝas la sinteziloj de la entrepreno Moog, fondita de Robert Moog. En la komenco li evoluigis modulan sintezilo-sistemon.
Fine de la 1960-aj jaroj ka Moog-sintezilo famiĝis per la vojrompa sondisko Switched-On Bach, kiu sonigis la muzikon de Johann Sebastian Bach tute nova. Ĝin registris Walter Carlos, kiu post seksoŝanĝo en 1972 nomiĝas Wendy Carlos. Ĉi tiu disko fariĝis Album la mondvaste plejofte vendata disko pri klasika muziko. Carlos registris la sondiskon per Moog Modular-System, oni muntis per oktraka surbendigilo. Ĉar Moog-sintezilo estas unuvoĉa, oni devi registri plurajn trakojn unu post la alia kaj poste konvene kunmunti. Gershon Kingsley estis pioniro de elektronika muziko kaj de Moog-sintezilo, partnero de la elektronikmuzika duopo Perrey kaj Kingsley.
La trarompon sukcesis la entrepreno tamen per Minimoog, la unua portebla kompaktsintezilo kun integrigita klavaro. En la 1970-aj jaroj ĉi tiun aparaton trouzis ekzemple Keith Emerson kaj Chick Corea. Krome ĝi estas konata de la sondiskoj de Stevie Wonder, Uriah Heep, Kraftwerk, Manfred Mann kaj Tangerine Dream. Pink Floyd uzis ĝin en 1975 por la peco Shine On You Crazy Diamond, en kiu ĝia sono imitas la sonon de trumpeto. Steve Winwood ekkonis aparte la taŭgecon de la sintezilo por fortikaj bassonoj. Ekde 1978 la kanada pomproka bando Saga uzis Moog-sintezilojn por sia klavarile stampita muziko. En la 90-aj jaroj la Moog-sintezilo estis ŝatata instrumento en geto-funko, reprezentata i.a. de Warren G aŭ Dr. Dre. Ĝi donis tie krom la tipaj bassonoj ankaŭ la altfrekvencan fajfadon, ekipitan per portamentoj. Klaus Schulze kaj Pete Namlook dediĉis kompletan sondisko-serion sub la nomo Dark Side of the Moog al la sintezilo kaj ĝia inventinto.
Minimoog nun ankoraŭ esta uzata kiel referencaparato por la sona prijuĝo de aktualaj aparatoj. Al Minimoog tamen mankas la MIDI-taŭgeco, frapdinamiko kaj la ebleco konservi sonojn. Krome Minimoog estis ludebla nur unuvoĉe. Pro tio la entrepreno evoluigis sekvomodelojn, ekzemple Memorymoog aŭ en 1976 „Polymoog“. Por fari perlaborebla la faman Moog-sonon ankaŭ por ĉiuj, Moog poste evoluigis „Prodigy“. Ĉi tiu tre kompakta sintezilo estis fariĝonta la plej sukcesa modelo post Minimoog.
Pro aparta aperaĵo okulfrapis la modelo „Liberation“, la unua serie produktata Keytar. Ĝin i.a. popularigis Nena, Spider Murphy Gang, Asia kaj Jan Hammer. Laŭteknike ĝi baziĝas sur Moog Opus 3 kaj havis polifonion baziĝanta sur frekvencdividila sistemo. Intertempe famiĝis la malofta baspedalaro „Moog Taurus“, kiu generas tre volumenan sonon. La pratipo de Moog-sintezilo, kiun Robert Moog konstruis por komponisto Max Brand ĉirkaŭ la jaro 1960, staras en la Max-Brand-arĥivo en Langenzersdorf (Aŭstrujo).
Jean Michel Jarre uzas por siaj produktaĵoj multnombron de diversaj modeloj de Moog. Ekzemple je Oxygene li uzis i.a. Moog Modular, Minimoog kaj ankaŭ Liberation Keytar.
Gănești
Loĝantaro
En 1910 Vámosgálfalva havis 1 569 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 3 585 (hungaroj, rumanoj).
Dávid Tréfán
Dávid TRÉFÁN P. Leonárd rumania hungara franciskano, romkatolika ekelzia verkisto, rakontisto naskita en Kézdiszentkereszt la 15-an de decembro 1875 kaj mortinta en Kluĵo la 30-an de novembro 1945.
Kariero
Dávid Trefán enpaŝis la ordenon en 1891, poste li pristudis teologion en Esztelnek kaj Vajdahunyad (1894–98). Li instruis tri jarojn en Székelyudvarhely. Oni konsakris lin pastro en 1898, poste li estis ordenestro en Mikháza (1898–99); provincia sekretario en Koloĵvaro (1899–1904), Marosvásárhely (1904–1906) kaj denove en Kolozsvár (1906–32). Li estis inter 1914–24 privinciestro. Li estis fondinto kaj redaktoro de gazeto Szent Ferenc Hírnöke (1903–24), de A Hírnök (1921–44), Katolikus Világ (1923–45), Bernardi­nus (1912–18), de dulingva revuo Szent Kereszt – Heilige Kreuz (1926–43). Li fondis en 1906 en Kolozsvár presejon kaj libroeldonejon (Szent Bonaventura), kiu funkciis ĝis 1948. En 1930 li konstruigis en Kolozsvár la preĝejon Alverna kaj ripozejdomon por franciskanonoj laborintaj en presejo.
Schmiedrait
Schmiedrait, hungare Határfő estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Oberschützen.
Situo
Schmiedrait situas inter montoj. Oberwart troviĝas je 13, Oberschützen je 7 km-oj.
Historio
La unua mencio devenis el 1388 en germana formo "Symdroch". En 1532 la turkoj detruis la komunumon. En 1910 vivis en Határfő 247 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio.
Leono (Hispanio)
Leono (leonlingve Llión, hispanlingve León) estas urbo kaj municipo en la aŭtonoma regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. Ties loĝantaro estas de ĉirkaŭ 122 000 homoj en 2021. La metropola areo povas atingi ĉirkaŭ 203 000 loĝantojn.
Leono estis fondita en la jaro 68, fare de la romianoj, kiu tie instalis legion, de kie devenas la nomo. Post la araba konkero ĝi estis preskaŭ senpopoligita, kaj estis refondita en la jaro 856, fare de la reĝo Ordoño la 1-a. Ĝi fariĝis la ĉefurbo de la Astur-Leona Reĝlando en 914. La urbo estis grava dum la Mezepoko. Ĉefa vidindaĵo estas la belega gotika katedralo, kiu famas pro siaj impresaj vitraloj. Aliaj monumentoj estas la Baziliko de Sankta Isidoro kaj la Hotelo (Hostal) Sankta Marko. La Casa de Botines estas verko de Antoni Gaudí. En la malnova kvartalo troviĝas restaĵoj de la muregoj romia kaj mezepoka.
Leono donis sian nomon al historia Reĝlando. Ĝian kernon konsistigis la nunaj provincoj de Leono, Zamoro kaj Salamanko, kiuj estis konsiderataj historia regiono. Nun ili apartenas al la aŭtonoma regiono Kastilio kaj Leono.
Leono estas hispana urbo kiu situas en la nordokcidenta parto de la Ibera duoninsulo, ĉefurbo de la provinco samnoma kaj apartenanta al la "aŭtonoma komunumo" Kastilio kaj Leono. Ĝi havis 130 601 loĝantojn en 2013 disigitaj en areo de 39,03 km², kaj metropola areo de 208 899 loĝantoj disigitaj en dek kvin municipoj. Ĝi naskiĝis kiel militista kampadejo Romia de la Legio VI Victrix ĉirkaŭ la 29-a jaro a.K., kiu pli solidiĝis kun la definitiva setliĝo de la Legio VII Gemina de la jaro 74-a. Post ĝia parta senpopoligo pro la islama konkero de la duoninsulo, Leono ricevis novan elanon kiel parton de la Asturia Regno. En 910 komenciĝis unu el ĝiaj historiaj momentoj plej elstaraj estante la kapo de la Reĝlando Leono kaj partoprenante aktive en la Rekonkero kontraŭ la muzulmanoj, estante unu el la ĉefaj regnoj en la formado de Hispanio.
La urbo loĝigis la unuan Korteson de la historio de Eŭropo en 1188 dum la regno de Alfonso la 9-a, danke al kio en 2011 oni proklamis per la Junto de Kastilio kaj Leono, lulejon de la parlamentismo. De la malfrua Mezepoko la urbo perdis sian antaŭan gravecon pro la perdo de sia sendependeco post la unuiĝo kun la krono de Kastilio en 1301. Post periodo de stagnado dum la moderna epoko, en la Sendependiĝa milito, Leono estis unu el la unuaj kiu sin ribelis en la tuta Hispanio, kaj post la milito en 1833 ĝi atingis la rangon de provinca ĉefurbo. La alveno de la 20a jarcento okazigis la ekspansion de la urbo kiu jam estis komencinta en la 19-a jarcento. La urbo fariĝis grava komunikada punkto de la nordokcidento pro la disvolvo de la karba min-industrio kaj la alveno de la fervojo.
Pro sia historia kaj monumenta heredaĵo, diversaj celebradoj kiuj okazas laŭ longe de la jaro, inter ili la sankta semajno, kaj sia geografia situo en la Jakoba Vojo, konsiderata Mond-Heredaĵo de UNESCO, ĝi ricevas multajn turistojn naciajn kaj internaciajn. Inter ĝia karakterizaj momumentoj elstaras la Katedralo la plej bona ekzemplo de la franca gotiko en Hispanio, la Baziliko de Sankta Isidoro, unu el la plej gravaj romanikaj preĝejoj de Hispanio, tombejo de la mezepokaj leonaj reĝoj, konsiderata kiel la Capilla Sixtina del Arte Románico, la Monaĥejo de Sankta Markos, la palacoj de Guzmanes, la palaco de Grafoj de Luna, la preĝejo de la Merkato, la preĝejo de Palat de la Reĝo, la Domo de la Viandvendejo, kaj la domo Botines de modernisma secesia stilo dezajnita de la kataluna arkitekto Antoni Gaudi, ĉiuj el ili deklaritaj Havaĵo de Kultura Intereso. Kiel moderna arkitekturo elstaras la MUSAC de la arkitektoj Mansilla + Tuñón. La Universitaton de Leono oni fondis en 1979 kaj en la lernojaro 2006-07 ĝi havis 13 217 gelernantojn. De majo de 2010, la urbo loĝigas la duan sidejon de la Universitato de Vaŝingtono en Eŭropo post Romo, kun 500 gelernantoj interesataj en la lernado de la hispana lingvo. De 2011 la urbo havas ankaŭ sidejon de la Instituto Konfucio.
Toponimio
La origino de la nomo de la urbo devenas de la vorto latina legio, kiu aludas al la legio kiu fondis la urbon en ties nuna situo. Ĉi tiu tezo, aceptita de ĉiuj, plifortiĝas kun la ankoraŭ valida familia nomo legionense, por rilati al la loĝantoj de la urbo. Kun la tempo la nomo Legio evoluis al Leono.
Antikva tempo
La urbo Leono ekaperis ĉirkaŭ la jaro 29 a.K., kiel kampadejo militista romia de la Legio VI Victrix en la rivera teraso inter la riveroj Bernesga kaj Torio, proksime al la astura urbo de Lancia, pro la tiel nomataj kantabraj militoj. Je la fino de la 1-a jarcento, post la jaro 74-a, la Legio VII Gemina, fondita de Galba, okupis la kampadejon kaj restis en Leono ĝis la komenciĝo de la 5-a jarcento. Ĝi estis la nura legio kiu seltiĝis en Hispanio ĝis la disfalo de la Romia Okcidenta Imperio (476) kaj pro tio Leono estis la militista ĉefurbo de la ibera duoninsulo. La urbo apartenis al la Convento Asturicense kun ĉefurbo en Asturica Augusta (Astorga) kiu formis parton de la provinco Tarraconense ĝis la 3-a jarcento kiam oni kreis la provincon Gallaecia el kiu formis parton. La originalan romian dezajnon oni povis vidi nun, ĉar oni konservas parton de la muregoj kiuj ĉirkaŭbaris la urbon en la 3-a kaj 4-a jarcentoj. Pro la arkeologiaj restaĵoj oni scias ke ĝi havis Termojn (la rujnoj troviĝas sub la katedralo) eĉ anfiteatron kun 5.000 sidlokoj, nun sub la strato Cascalerias. Ĉirkaŭe de la kampadejo oni kreis civilan nukleon kie setlis ĉiuj personoj kiuj zorgis pri la soldataj bezonoj.
Mezepoko
De la falo de Romo al la regno de Asturio
Post la romia periodo, la urbo formis parton de la Regno sueba kaj poste de la regno visigota j. Inter la 6-a kaj 8-a jarcentoj la manko de pruvoj arkeologiaj kreigis ideon de malkresko de la popolantaro, kaj malapero de lokoj loĝataj, sed la malkovro de ceramikaĵoj fareblaj dum la epoko omeya de Kordovo proksime al la Puerta Obispo (pordo de la episkopo) informas nin ke la urbo ne estis tute forlasita, sed ĝi konservis stabilan popolantaron. Leonon konkeris la Kalifato Omeya en la jaro 712 sed rerkonkerita en 754 de Alfonso la 1-a, sed dum preskaŭ unu jarcento estis tute neloĝata. Ĉirkaŭ la jaro 846 grupo de mozaraboj intencis repopoligi la urbon kun kristanaj popolantaroj, ĉar ĝis tiam ĝi estis en la unua linio de batalo, sed umajadaj atakoj finis kun tiu iniciato. En la jaro 853 la reĝo Ordoño la 1-a aldonis la urbon al la Reĝlando de Asturio, kaj ĝin repopoligis. Kun la reĝo Ordoño la 2-a, de (914-924) post la morto de lia frato Garcia la 1-a, la urbo konvertiĝis en la ĉefurbo de la regno, kaj la komenciĝo de la Reĝlando Leono.
Regno de Leono
Dum la ekzisto de la regno, la urbo Leono plu kreskis kaj evoluis en sia disvolvo. Ĉi-rilate ludis elstara rolo la Jakoba Vojo, eble la plej grava vojo de cirkulado de homoj, ideoj, kulturoj kaj arto de la Medievo (mezepoko) En la 12-a jarcento, la araba geografo kaj vojaĝanto Edrisí skribis la jenon pri Leono ''“Tie la komerco estas tre fruktodona. Ĝiaj loĝantoj estas ŝparemaj kaj singardaj” Ni ankaŭ havas informon pri Leono pro la malsamaj kodeksoj, inter ili la Codex Calixtinus'', manuskripto kiu, inter aliaj, informas pri la vojo kiu la pilgrimantoj sekvis ĝis Santiago de Kompostelo. Kun ĉio tio, novaj kvartaloj dilvolviĝis en la urbo, kelfoje ekster la murego kaj preskaŭ ĉiam je la rando de la vojo de la prilgrimantoj, kiuj eniris en la urbon per la Puerta Moneda.
Leono estis reĝa sidejo de la fondado de la regno kun Garcia la 1-a, je la komenco de la 10a jarcento, ĝis la unuiĝo kun Kastilio en 1230, tiam la ĉefurbo estis itinera. En la 10-a jarcento elstaras reĝoj kiel Ordoño la 2-a, kiu fiksis la ĉefurbon kaj konsekris la unuan katedralon en la antikvaj romiaj termoj (sub la nuna katedralo), kaj lia filo Ramiro la 2-a (Leono) kiu konstruis la unuan palacon en Palat de la Reĝo kaj plenumis kampanjojn kontraŭ la musulmanoj. La dua duono de la jarcento karakteriziĝas per la civilaj militoj, malfortaj reĝoj kun problemoj kun la nobelaroj, kaj atakoj kaj kontraŭatakoj de la musulmanoj al la urbo, inkludita tiu de Almanzor, kiu okazigis grandan detruon. La reakiro kaj reordigo de la ĉefurbo okazis kun Alfonso la 5-a je la komenco de la 11-a jarcento, kaj la komenco de la kristana rekonkero de la duoninsulo. Post kelkaj jaroj la dinastio ŝanĝiĝis kun Fernando la 1-a (Leono), reĝo kiu komencigis la preĝejon Sankta Isidoro kaj la reĝan panteonon. Lia sukcedanto Alfonso la 6-a de leono kaj Kastilio pasis al la analoj de la historio pro la avancoj en la Rekonkero, kaj ĉefe pro liaj rilatoj politikaj kun El Cid. En la 12-a jarcento kaj post la unua reĝino Urraca la 1-a (Leono) (Urraka) elstaras ŝia filo Alfonso la 7-a de Leono kaj Kastilio kiu avancigis notinde la rekonkeron kaj sin kronigis imperiestro de la tuta Hispanio en la malnova katedralo de Leono. Post sia morto, li dividis la regnojn de Leono kaj Kastilio inter siajn filojn. Fernando la 2-a reĝis en Leono kaj konkeris Extremaduron. Lia sukcedanto kaj lasta reĝo de Leono estis Alfonso la 9-a, kiu kunvokis la unuajn kortesojn de Eŭropo kun la partopreno de ĉiuj socialaj klasoj, en la baziliko de Sankta Isidoro en la jaro 1188. Post lia morto, en 1230 la krono de Leono kaj la de Kastilio falis en la saman personon, Fernando la 3-a (Kastilio) (la sanktulo) perdante Leono la fiksan ĉefurbecon. Je la duono de la jarcento Alfonso la 10-a (Kastilio) (la saĝulo), detruigis la malnovan katedralon kaj konstruigis la nunan en gotika stilo.
Malfrua Mezepoko
Dum la 14-a jarcento, Leono eksperimentis gravan krison intensigitan per serio de klimataj okazintaĝoj en la tuta Eŭropo kiu etigis la rikoltojn, okazigante malsategon kaj enŝuldiĝon de la kamparanoj. Ĉi tiujn cirkonstancojn pligravigis la alveno de la pesto al Leono en 1349 kaj 1350, kio okazigis grandegan mortigon en la areo, senpopoligante vilaĝojn kaj malkreskigante, laŭ informoj de la epoko, pli ol kvaronon de la popolantaro de la regiono. Krome aldoniĝis la nestabileco politika en la tuta Regno de Kastilio, kiu okazigis konstantajn streĉitecojn kiuj finis en militaj konfliktoj. Kun la alveno de la 15-a jarcento, la aferoj ekpliboniĝis, la popolantaro kreskis, sekvis la konstruado de novaj domoj, la rekonstruado de la malnovaj kaj la pligrandiĝo de la eksteraj kvartaloj. Oni parolis pri la konstruado de barilo kiu entenu la kvartalon de la orienta parto de la urbo, ĉirkaŭbarante la preĝejojn de Sankta Lorenzo, Sankta Petro de la Hortoj, kaj Sankta Savanto de la Nido de la Cigüeña (Nesto de la Cikonio). Tiel je la fino de la jarcento, la urbo disponis inter 4.000 kaj 5.000 loĝantojn