cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dezső Hönig
Dezső Hönig naskiĝis la en Ozora (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Budapeŝto.
Les Abrets
Les Abrets estas malaperinta franca situanta en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Abrésiens.
Ĝi nun formas parton de Les Abrets en Dauphiné.
11693 Grantelliott
11693 Grantelliott estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Grant A. Elliott, finalisto de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro lia projekto pri komputado. Li estas lernanto ĉe la Suncoast Community High School de Wellington (Florido, Usono).
(162280) 1999 VN59
(162280) 1999 VN59 estas meze granda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Our Mutual Friend
Our Mutual Friend (Nia komuna amiko), verkita en la jaroj 1864–65, estas la lasta romano kompletigita de Charles Dickens kaj estas unu el liaj plej rafinitaj verkoj, kiu kombinas fortan satiron kun socia analizo. Ĝi centras al, laŭ vortoj de kritikisto J. Hillis Miller, citante el la rolulo Bella Wilfer en la libro, "mono, mono, mono, kaj tio kion mono povas fari al vivo."
En la komenca ĉapitro, junulo venas al Londono por ricevi la patran heredon, kiun laŭ la testamento de sia patro, li ricevos nur se li edziĝas al Bella Wilfer, nome bela junulino, sed kiun li neniam estis koninta. Tamen, antaŭ alveni, kadavro estas trovita flosanta en la rivero Tamizo, kaj la polico identigas ĝin kiel tiu lia, kaj tiel oni konsideras lin mortinta. La heredo pasas tiam al Boffins, neklera laboristo liapatra, kaj la efiko de tio venas al ĉiuj niveloj de la londona socio.
Couvin
Couvin (: [kuVEJN], Couvén) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1985. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Aublain, Boussu-en-Fagne, Brûly, Brûly-de-Pesche, Cul-des-Sarts, Dailly, Frasnes-lez-Couvin, Gonrieux, Mariembourg, Pesche, Petigny, Petite-Chapelle kaj Presgaux apartenas al Couvin, la ĉefa municipo.
Ĉelemajlo
Ĉelemajlo aŭ dratemajlo aŭ (laŭ PIV ankaŭ klozoneo) estas artometia teĥniko je emajlolaboroj. Por la produktado oni surlutas dekoracie sur la laborpecon, konsistantan plej ofte el kupro (ornamaĵo aŭ malgranda plastikaĵo) maldikajn dratojn aŭ metalstrietojn, por poste en pluraj laborpaŝoj enlasi inter ilin diverskolorajn vitro-fluaĵojn. La laborpeco estas post tio bakata je 750–800 °C.
Muizon (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Soissons - Givet (205000).
NGC 6617
NGC 6617 (aliaj indikoj — UGC 11176, MCG 10-26-29, ZWG 301.25, PGC 61613) estas galaksio en konstelacio Drako.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Muizon
Muizon estas franca situanta en departemento Marne, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Muizonnais.
Hubert H. Humphrey
Hubert H. HUMPHREY estis usona politikisto. Lia partio estis la Demokrata Partio. Post kiam li jam de la 20-a de januaro 1965 ĝis la 20-a de januaro 1969 funkciis kiel vicprezidanto de Usono flanke de la prezidanto Lyndon B. Johnson, en 1968 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine iĝis Richard Nixon.
Maariv
Maariv aŭ Ma'ariv (en hebrea: מַעֲרִיב‎, [maʔaˈʁiv]), konata ankaŭ kiel Arvit (en hebrea: עַרְבִית‎, [ʔaʁˈvit]), estas preĝo en judismo kiun oni faras vespere aŭ nokte. Ĝi konsistas ĉefe el la vespera Ŝema kaj Amidah.
Tiu preĝo ofte ekas per du versoj el Psalmaro, sekvitaj de la komunuma deklamado de preĝalvoko nomita "bareĥu" (ברכו). La tri alineoj de la Ŝema estas tiam dirataj, ambaŭ antaŭitaj kaj sekvitaj de du preĝobenoj, kvankam foje oni aldonas kvinan benpreĝon fine. La ĥazan (preĝestro) tiam deklamas duon-kadiŝon. La Amidah estas dirata mallaŭte fare de ĉiu, kaj, malkiel ĉe alia preĝoj, ne estas ripetita de la ĥazan. Li/ŝi deklamas la tutan Kadiŝon, "Aleinu" kaj la Kadiŝo de la benantoj finas la servon. Aliaj preĝoj foje aldonitaj estas la "Sefirat HaOmer" (inter Pesaĥo kaj "Ŝavuot") kaj la Psalmo 27a (inter la unua de Elulo kaj la fino de Sukoto).
Maariv estas ĝenerale deklamita post sunsubiro, tamen ĝi povas esti deklamita tiom frue kiam je unu horo kaj kvarono antaŭ sunsubiro. Tio oftas nur en vendredaj noktoj, por komenci ŝabaton pli frue. Fine de ŝabatoj kaj feritgoj, la servo estas kutime prokrastita ĝis noktofalo. Kvankam Maariv estu preĝata antaŭ noktomezo, ĝi povas esti deklamata ĝis taĝiĝo aŭ eĉ sunleviĝo.
Wadersloh
Wadersloh estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Warendorf de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Charles Evans Hughes
estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio. En 1916 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine restis Woodrow Wilson.
Navacerrada
Navacerrada estas municipo de la Madrida Regiono en Hispanio. Ĝi troviĝas je 1.200 metroj alte, sur la Akvorezervujo de Navacerrada kaj la enirejo de la Valo de la Ravino (Gvadarama Montaro). La municipo troviĝas je 52 km de Madrido, kun areo de 32 km². Ĝiaj loĝantoj varias de apenaŭ 2.500 en vintro al pli ol 12.000 en somero.
San Giustino
San Giustino estas komunumo de Italio.
Miraflores de la Sierra
Miraflores de la Sierra estas municipo de la Madrida Regiono en Hispanio. Ĝi situas je 49 km de Madrido, ĉe valo difinita pro la du grandaj blokoj de la Centra Sistemo. Ĝi havas 5.811 loĝantojn, sed tio pliiĝas konsiderinde dum la somero.
Ĝi estis fondita fine de la 13-a jarcento da segoviaj loĝantoj, sub la nomo Porquerizas de la Sierra kio eble signifas "Porkejoj de la Montaro" aŭ pro la porkbredejoj aŭ pro abundo de aproj en la kamparo. La nomo verŝajne estis ŝanĝita en 1627 pere de la reĝino Izabela de Burbono, edzino de  Filipo la 4-a kiu survoje al la Monaĥejo Sankta Maria de El Paular tra la Reĝa Vojo de la Morcuera haltis por ripozi kaj ekrigardis la vilaĝon Porquerizas kaj vidante la abundon de floroj ŝi proponis la dignigadon de la nomo al Miraflores (Rigardu-florojn) anstataŭ  Porquerizas (Porkejoj).
Walter Mondale
Walter MONDALE (5-a de januaro 1928 - 19-a de aprilo 2021) estis usona politikisto. Li estis vicprezidento 1977-1981. Lia partio estis la Demokrata Partio. En 1984 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine restis Ronald Reagan.
Regiona Parko de la Alta Baseno de Manzanaro
La Regiona Parko de la Alta Baseno de Manzanaro (Parque Regional de la Cuenca Alta del Manzanares), kreita en 1985, estas la plej granda natura areo protektita de la Madrida Regiono (Hispanio) kaj unu el la plej valoraj el ekologia kaj pejzaĝa vidpunkto. Ĝi situas en la nordokcidento de la regiono kaj etendiĝas ĉirkaŭ la alta trairo de la rivero Manzanaro, laŭlonge de 52.796 hektaroj, kiuj reprezentas ĉ. 6,6% de la madrida teritorio. Unesko deklaris ĝin Biosfera rezervejo en 1993.
Ĝi troviĝas en la Gvadarama Montaro, kun la escepto de la Monto El Pardo. Ĝia plej elstara loko estas La Pedriza, la granita komplekso plej grava de Europo.
En ĝi troviĝas entute aŭ nur parte 18 municipoj. Ili estas laŭalfabeta ordo: Alcobendas, Becerril de la Sierra, Cercediljo, Collado Villalba, Colmenar Viejo, El Boalo, Galapagar, Hoyo de Manzanares, Las Rozas, Madrido, Manzanares el Real, Miraflores de la Sierra, Moralzarzal, Navacerrada, San Sebastián de los Reyes, Soto del Real, Torrelodones kaj Tres Cantos.
Domène (stacidomo)
Domène estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Domène, en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Grenoble - Montmélian (909000).
Alf Landon
Alf LANDON estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio. En 1936 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine restis Franklin D. Roosevelt.
Géza Ghyczy
Géza Ghyczy [gici], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ghyczy Géza estis hungara inĝeniero, profesoro, ekonomikisto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis ghiczi, assa- kaj ablanczkürthi. Lia patro estis Ignác Ghyczy.
Géza Ghyczy naskiĝis la  en Tata (Hungario). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Géza Ghyczy frekventis mezlernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Pest (urbo). Li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1855, poste inĝenieran diplomon en Vieno. Inter 1860 kaj 1876 li havis signifan postenon en bieno de Jozefo Karolo de Habsburgo-Loreno, poste li instruis en Teknikuniversitato de Budapeŝto. En 1885 li estis nomumita direktoro de komerca akademio, samtempe reĝa konsilisto.
PXE
PXE-kodo, kutime deponata en konstanta memoro de retkarto, ricevas laŭ la protokolo BOOTP adreson de TFTP-servilo kaj ricevas de tie laŭ protokolo TFTP plenumeblan dosieron, post kio transdonas al ĝi administradon.
La specifiko pri PXE limigas amplekson de startigilo per 32 kilobajtoj. Tial foje estas uzata duetapa startigo, kiam unua startigilo ricevas kaj startigas la duan, kiu jam ricevas kaj startigas imagon de operaciumo.
Unu el realigoj de ricevata laŭ PXE dosiero estas, parto de la kompleto de programoj Syslinux. Ĝi scipovas montri al uzanto menuon, similan al la menuo de Syslinux, kaj ŝuti el reto Linukson aŭ alian programon kun la sama formato de startigo (ekzemple, Memtest86) kaj transdoni administradon al ĝi.
Soto del Real
Soto del Real, malnova vilaĝo Chozas de la Sierra, estas municipo de la Madrida Regiono en Hispanio. Ĝi situas je 43 kilometroj de la urbo Madrido. Ĝi troviĝas en la suda flanko de la Gvadarama Montaro, en la zono konata kiel Montaro de la Longa Ŝnuro. La municipo malgrandas: nur 42,17 km², kaj en ĝi troviĝas la akvorezervujo Santillana kaj la montopinto La Najarra (2120 m).
Ĝi limas okcidente kun Manzanares el Real, oriente kun Miraflores de la Sierra, Colmenar Viejo sude kaj Raskafrio norde. La originoj de Soto del Real, venas de la romia epoko el kiu ankoraŭ restas kelkaj gravuritaj ŝtonoj, kaj kie eble ekzistis setlejo.
Dinant
Ekde 1977 la municipoj Anseremme, Bouvignes-sur-Meuse, Dréhance, Falmagne, Falmignoul, Furfooz, Lisogne, Thynes, Sorinnes kaj Foy-Notre-Dame apartenas al Dinant, la ĉefa municipo.
Dum la mezepoko la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.
Peruĝo
Peruĝo internacie estas konata pro la universitato por eksterlandanoj, kie studentoj el la tuta mondo kolektiĝas por studi la italan lingvon kaj kulturon. La prelegejoj troviĝas en la Palazzo Gallenga, la sola baroka konstruaĵo de la urbo.
Geografio
Peruĝo situas en la valo de la rivero Tibero, inter la Apeninoj kaj la montetoj de Toskanio. Ĝi mem estas sur monteto, kies pinto atingas ĉirkaŭ 500 m super la marnivelo.
La klimato estas tipe mediteranea, kun sekaj kaj varmaj someroj (malofte tamen super 28°C pro la alteco) kaj mildaj, pluvriĉaj vintroj. Vintre neĝas dum kelkaj tagoj, sed la monata meznombra temperaturo estas ĉiam super la nulo (januaro: +4°C).
Simboloj
Estas simboloj de Peruĝo la grifo kaj la leono.
Historio
La nomo de la urbo devenas de la etruska Phersna, kiu iĝis Perusia en la latina.
La Etruskoj fondis vilaĝojn (ekde la 11-a jarcento a.K.) apud kaj poste sur monteto lokata inter la rivero Tibero kaj la limo kun la Umbroj, hindeŭropa popolo alveninta ĉi tien je la komenco de la 1-a jarmilo a.K. Ĉirkaŭ 550 a.K. el la vilaĝoj ekestis urbo, kiu baldaŭ iĝis unu el la plej gravaj de la etruska lando.
La imperiestro Treboniano Galo (3-a jarcento) naskiĝis en vilaĝo apud Peruĝo.
Jonchery-sur-Vesle (stacidomo)
Jonchery-sur-Vesle estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Jonchery-sur-Vesle, en departemento Marne, regiono Grand Est.
Peruĝo
Historio
Post la falo de la Okcidenta Romia Imperio, Peruĝo apartenis al Ostrogotoj ĝis 554 (krom dum malmultaj jaroj), poste al Bizanca imperio dum ĉirkaŭ 2 jarcentoj (denove krom dum malmultaj jaroj). Ekde la 8-a jarcento ĝin regis episkopo, ligata al papo.
San Venanzo
San Venanzo estas komunumo de Italio.
Jonchery-sur-Vesle (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Soissons - Givet (205000).
Domène
Domène estas franca situanta en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Luiso Orione
Luiso Orione (itale: Luigi Orione), (Pontecurone, - Sanremo,  en Sanremo, Italio) estis itala presbitero, kiu fondis la Malgrandan Laboron de la Dia Providenco. Li estas konsiderata kiel sanktulo en la Rom-katolika eklezio.
Domène
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Domenois.
Luiso Orione
Biografio
La 14-an de septembro 1885 li iĝis franciskano en Voghera sed en junio de 1886 li maliĝis pro grava mortebla malsano.
Peruĝo
Historio
En la 12-a jarcento Peruĝo, kvankam oficiale sub la papo, iĝis preskaŭ sendependa komunumo, regata de du "konsuloj", ĝenerala asembleo (Arengo) kaj konsilio; ekde 1303 dum pluraj jarcentoj la regantoj estas la Priori, elektataj inter la oficialaj metiistoj. La 13-a kaj 14-a jarcento estas tempo de granda prospero por Peruĝo; ĝi grandiĝas, konkerante Asizon (1205), Folignon kaj aliajn proksimajn urbetojn, kaj riĉiĝas. En 1308 estis fondita en Peruĝo universitato, kiun baldaŭ la papo rajtigas doni magistrajn atestojn pri juro (1318), medicino kaj teknikaj fakoj (1328).
Luiso Orione
Biografio
La 4-an de oktobro 1886 li iĝis lernanto en la preĝloko Valdocco en Torino, kie restis por 3 jaroj. Li estis notita de Giovanni Bosco, kiu listigas lin el siaj preferataj.
Peruĝo
Historio
En 1370 la aŭtonomeco de la komunumo malgrandiĝis, kaj preskaŭ nuliĝis en 1540, post la "milito pri la salo". Peruĝo falis sub la plenan regadon de la papo ene de la Eklezia Ŝtato; la konstruo de nova fortikaĵo, la Rocca Paolina, montras al la civitanoj la ŝanĝon en ilia kondiĉo.
Peruĝo restis sub la papo ĝis 1860, krom dum unu jaro (1798-99) pro Napoleono. En septembro 1860 la piemonta armeo eniris la urbon kaj ekde 1861 Peruĝo aliĝis la ĵus kreitan Reĝlandon de Italio.
Luiso Orione
Biografio
La 16-an de oktobro 1889 li eniris en seminario de Tortona, kie ricevis la taskon por kontroli la ĉefpreĝejon.
Peruĝo
Esperanto
Unua grupo de esperantistoj aperis tie en 1908.
Luiso Orione
Biografio
21-jaraĝe, la 15-a de oktobro 1893 li malfermis kolegion en la kvartalo nomata sankta Bernardino de Tortona.
11694 Esterhuysen
11694 Esterhuysen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Luiso Orione
Biografio
Li estis ordinita kiel pastro la 13-an de aprilo 1895.
11694 Esterhuysen
Nomo
Ĝia nomo honoras Stephanus Albertus Esterhuysen, finaliston de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro lia projekto pri inĝenierarto. Li estas lernanto ĉe la Technical High School Potchefstroom de Viljoenskroon (Provinco Liberŝtato, Sud-Afriko).
Luiso Orione
Biografio
Ekde 1899 li komencis konstrui kune kun grupo de pastroj la Malgrandan Laboron de la Dia Providenco, kiu estis aprobita de la dioceza vescovo en 1903.
En 1908 li iri al Messina kaj Reggio Calabria, disrabitaj de tertremo por partopreni al helpoj, tie sin dediĉas por 3 jaroj ĉefe al helpo al georfoj, pliprecize en Reggio Calabria li kontribuis al naskiĝo de sanktejo de sankta Antonio. Sammaniere li helpis la loĝantoj en Marsica en 1915 pro alia tertremo. Samjare li fondis la Malgrandajn Monaĥinojn Misiistinojn de Karitato, kies anoj estas nomataj ankaŭ "orionine".
Kulto
Lia korpo estas ekpoziciita ĉe Tortono en la sanktejo, kiun li starigis, por Nia Sinjorino de la Gardo. Beatigita la 26-an de oktobro 1980 de Johano Paŭlo la 2-a, li estis kanonizita de la sama papo la 16-an de majo 2004.
Oni celebras la liturgian memoron la 16-an de majo.
Verkoj
Li skribis tri libroj itallingve:
Waffenbrunn
Waffenbrunn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cham kaj en la distriktaro Supra Palatinato (Oberpfalz) de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Vakajamo
Wakayama aŭ Vakajamo (和歌山市 [ŭakajama-ŝi]) estas urbo en la regiono Kansajo de Japanio. Ĝi estas ĉefurbo de la gubernio Vakajamo.
Vakajamo okupas 209,20 km2, 4% el la tera areo de la gubernio, kaj enhavas 40% el la loĝantaro. La urbo fondiĝis je la. Ĝi situas ĉe la norda limo de la gubernio, apud Osako. La sudo estas plejparte kampara.
La loĝantaro de la urbo plialtiĝis de ĝis  dum 2003–2004, pligrandiĝo de 1,87%. La denseco en 2010 estis 1755,47 homoj kvadratkilometre. Ĉi tiu pligrandiĝo estas okazinta malgraŭ la malforta ekonomio, kiu suferis post Sumitomo-Ŝtalo movis multe da sia laboro al Ĉinio. La ŝtalaj uzinoj reduktiĝis, kaj parto de la industrio fermis tute en 2004.
Vakajamo'n duonigas la rivero Kinokaŭa. En la centro de la urbo estas moderna repliko de Kastelo Vakajamo, detruita dum la dua mondmilito kaj rekonstruita sur Monto Torafusu (kies nomo devenas el "tigro sur sia flanko") ene de centra parko. Dum la Edo-periodo, la Kiŝu-Tokugaŭa'j daimioj regis el la kastelo.
Barry Goldwater
estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio. En 1964 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine iĝis Lyndon B. Johnson.
M17
Pri la aliaj signifoj de "M17" vidu artikolon M kun nombro.
M17 (Messier 17, aliaj indikoj — NGC 6618, OCL 44, LBN 60) estas emisia nebulozo kun malfermita stelamaso en konstelacio Sagitario.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Wendell Willkie
Wendell Willkie estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio. En 1940 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine restis Franklin D. Roosevelt.
Alexander Faltin
Alexander Hermann FALTIN (Hermanis Aleksandrs Faltins; naskiĝinta la en Liepāja, mortinta la  en Wiesbaden) estis baltgermana juristo, liberala politikisto, reformisto kaj redaktisto.
Vivo
Post studo de jursciencoj ĉe la Imperiestra Universitato de Tartu li ekdeĵoris por la kurlanda supera kortumo. Inter 1853 kaj 1881 li estis municipkonsiliano de Rigo kaj ĉefo de la Granda gildo en Rigo. En sia skribaĵo Über den Anzeigenbeweis in Livland (1857) li ege kondamnis torturadon. Kiel delegito riga ĉe Centra justickomisiono (1864) li engaĝiĝis pri la kondamo laŭ indicoj kio antaŭenpuŝis la forigon de torturado en la rusia leĝaro.
Ekde 1853 Faldin estis direktoro kaj inter 1886 kaj 1894 prezideanto de la fervojlinioj inter Rigo kaj Daugavpils respektive Rigo kaj Tukums. Li ankaŭ reklamis por konstrui linion inter Rigo kaj Jelgava. Krome li kunfondis la gazeto "Baltische Monatsschrift" kiun li ankaŭ kun aliaj redaktistis. Tie li skribis ĉefe pri politikaj kaj ekonomiaj temoj.
En la jaro 1852-a li promociiĝis je kolegia asesoro kaj reicevis en 1858 malhelan bronzan medalon en memoro je Krimea milito (1853-1856). En 1877 oni aljuĝis al li la heredan honorcivitanecon de Rigo. En 1882 Faltin, post la ricevo de Vladimiro-ordeno, autxomate iĝis nobelo (registriĝo en al 16.2.1883 fare de la livlandaj aŭtoritatoj).
Liaj gepatroj estis la bestokuracisto Johann Friedrich Leopold Faltin kaj de grafino Juliane Dorothea von Vietinghoff (1796-1866). Lia frato estis la evangelia misiisto Rudolf Faltin.
25978 Katerudolph
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Katherine Rebecca Rudolph, finalistino de la Intel Science Talent Search de 2010, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Naperville Central High School de Naperville (Ilinojso).
2942 Cordie
2942 Cordie estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan planedosciencistinon Cordula Robinson, kromnomitan "Cordie".
Vittorio De Sica
Vittorio De Sica (naskiĝis 7-a de julio 1901 en Sora; mortis 13-a de novembro 1974 en Neuilly-sur-Seine apud Parizo) estis itala reĝisoro, aktoro kaj scenaristo. Nome unu el la plej gravaj reĝisoroj de la itala novrealismo, al kiu li kontribuis per filmoj kiel Ladri di biciclette.
Thomas E. Dewey
Thomas Edmund DEWEY estis usona politikisto. Lia partio estis la Respublikana Partio. En 1944 li kunkonkuris pri la usona prezidanta elekto, sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine restis Franklin D. Roosevelt. En 1948 li denove kunkonkuris pri la prezidanta elekto, sed ĉi-foje malvenkis kontraŭ Harry S. Truman.
Fantomrakonto
Fantomrakonto povas esti ajna peco de literatura fikcio, aŭ teatro, kiu inkludas fantomon, aŭ simple konsideras la eblon de ekzistado de fantomoj aŭ roluloj kiuj kredas en ili. La "fantomo" povas aperi per sia propra deziro aŭ alvokita per magio. Ligita al la fantomo estas la ideo de "sorĉado", laŭ kiu supernatura ento estas ligita al loko, objekto aŭ persono. Fantomrakontoj estas oftaj ekzemploj de folkloro.
Sándor Mahunka
Sándor Mahunka [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mahunka Sándor estis hungara zoologo, entomologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).
Fantomrakonto
Populare, la termino "fantomrakonto" povas referenci al ajna tipo de horor-rakonto. En pli mallarĝa senco, la fantomrakonto estis disvolvigita kun formato de novelo, ene de fikcio. Ĝi estas formo de supernatura fikcio kaj specife de spekulativa fikcio, kaj estas ofte horor-rakonto.
Sándor Mahunka
Sándor Mahunka naskiĝis la  1937 en Budapeŝto. Li mortis la 2012 en Budapeŝto.
Fantomrakonto
Kvankam fantomrakontoj estas ofte klare terurintencaj, ili povas esti verkitaj por ĉiaj celoj, el komedio al moralaj rakontoj. Fantomoj ofte aperas en rakontoj kiel sentineloj aŭ profetoj aŭ okazontaj aferoj. Kredo en fantomoj troviĝas en ĉiuj kulturoj tra la tuta mondo, kaj tiele fantomrakonto povis esti trapasataj ĉu parole ĉu skribe.
Sándor Mahunka
Biografio
Sándor Mahunka frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1956-1961. Post la diplomo li laboris en instituto, ekde 1963 en muzeo. Li doktoriĝis en 1981 antaŭ MTA. En 1998 li ekinstruis en la universitato kaj en la sama jaro li eklaboris en filia instituto de MTA. Inter 1975-2005 li partoprenis en redaktado de Folia Entomologica Hungarica. Li partoprenis en eksterlandaj esplorvojaĝoj al aliaj kontinentoj. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 1987-2004.
Sant'Anatolia di Narco
Sant'Anatolia di Narco estas komunumo de Italio.
George McGovern
George McGOVERN estis usona historiisto, verkisto, kaj politikisto kiu funkciis kiel membro de la United States House of Representatives kaj senatano por la subŝtato de Suda Dakoto. Li estis nomumita kiel kandidato al la usona prezidanta elekto fare de la demokrata partio en la balotado de 1972, sed venkita de la enoficieja prezidanto Richard Nixon.
Kariero
McGovern kreskis en Mitchell, Suda Dakoto, kaj elstaris je retoriko. Li volontulis por la usona aerarmeo dum Dua Mondmilito kaj flugis tridek kvin fojojn super okupata Eŭropo. Li gajnis multajn medalojn por sia servo, inkluzive de en la Aviado-Kruco konata por senkontrolita alteriĝo kiu savis lian skipon. Post la milito li studentiĝis ĉe Universitato Northwestern, iĝis akademiano kaj prelegis pri historio. Li estis elektita al la reprezentanta ĉambro en 1956 kaj reelektita en 1958. Post malsukcesa provo en 1960, li sukcesis esti elektita al la Senato en 1962.
Kiel senatano, McGovern estis konsiderita klara liberala kaj ĉe la maldekstrema flanko en sia partio, kaj estis konata kiel unu el la plej elstaraj kontraŭuloj de usona implikiĝo en Vjetnamio. Li provis kandidatiĝi por la prezidanteco en la balotoj de 1968 kiel anstataŭaĵo de la murdita Robert Kennedy. Komitato kiun li prezidis post la elekto fundamente ŝanĝis la procezon de kandidatiĝado por la prezidanteco de Usono, plialtigis la nombron da balotmanieroj kaj preparajn konkursojn; kaj ĉefe reduktis la influon de partiestroj. En 1970 kaj 1971 li provis pasigi leĝon kiu devigus Usonon retiriĝi el Vjetnamio, sen sukceso. En 1972 li estis elektita kiel prezidenta kandidato de lia partio, sed lasis la partion ideologie dividita. Lia elektita deputito estis Thomas Eagleton, sed lia maldungo fare de McGovern vundis la kampanjo. En la nacia baloto li perdis al Richard Nixon, kiu gajnis grandegan venkon. McGovern ankaŭ estis elektita al la Senato en 1968 kaj 1974, kaj en 1980 perdis en provo esti reelektita.
McGovern traktis temojn ligitajn al agrikulturo, manĝaĵo, nutrado kaj malsato dum sia kariero. En 1961, li estis nomumita fare de prezidanto John Fitzgerald Kennedy kiel estro de la programo Food for Peace, en kiu manĝaĵoj estis transdonita de Usono al trimondaj landoj, interalie por malhelpi sovetian influon al ili. Tiu ĉi plano servis kiel bazo por la Monda Nutraĵa Programo de UN. Inter 1968 kaj 1977, li funkciis kiel prezidanto de la Senata Komitato pri Nutrado, kaj publikigis raporton pri dietaj gvidlinioj. Li tiam funkciis kiel Usono Ambasadoro al la Unuiĝintaj Nacioj kaj prezidis ĝia la organizon pri nutrado kaj agrikulturo inter 1998 kaj 2001. En 2001, li estis nomumita bonvola ambasadoro kontraŭ malsato, kunlaborante kun lia eksa kolego de la senato Bob Dole, la agentejo provizadis manĝojn al milionoj da infanoj en dekoj da landoj. Por tiu ĉi agado, la du ekssenatanoj gajnis la "World food prize" en 2008.
Distrikto Erlangen-Höchstadt
La distrikto Erlangen-Höchstadt (germane: Landkreis) situas en la nordo de la federacia lando Bavario de Germanio. La urbo Erlangen estas la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 565 km² fine de loĝis  homoj; do meznombre 228 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Erlangen-Höchstadt estas signita per 22. Granda parto de la distrikta areo apartenas al la arbara regiono Steigerwald.
Wagenfeld
Wagenfeld - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Diepholz centre de la federacia lando Malsupra Saksio, sude de la urbo Bremeno. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Distrikto Erlangen-Höchstadt
Najbaraj distriktoj estas (de nordo laŭ iro de horloĝo) Fürth, Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim, Bamberg, Forchheim kaj Nürnberger Land, krome la urboj Nürnberg kaj Erlangen. La urbo Erlangen ne apartenas al la distrikto, tamen ĝi estas ties administra centro.
Moralzarzal
Moralzarzal estas municipo de la Madrida Regiono en Hispanio, situanta en la Gvadarama Montaro. Ĝia nomo venas de la kunmeto de du najbaraj vilaĝoj: Fente del Moral kaj Zarzal meze de la 14-a jarcento. Entute la municipo havas areon de 42,6 Km2. Ĝi limas geografie kun Becerril de la Sierra norde, El Boalo nordoriente, Manzanares el Real kaj Colmenar Viejo oriente, Hoyo de Manzanares, Torrelodones kaj Galapagar, sude, Collado Villalba kaj Alpedrete okcidente kaj Collado Mediano nordokcidente. La nura spuro de malnova artaĵo ankoraŭ restanta en Moralzarzal estas la Preĝejo, dediĉata al Ĉefanĝelo Mikaelo. Ĝi datas de la 16-a kaj 17-a jarcentoj, kaj estis restaŭrita per la donacoj de la vilaĝanoj mem.
Jakob Moneta
Biografio
Moneta devenas el juda familio. La patro estas teksaĵkomercisto. Post pogromo en 1918 la familio fuĝas al Kolonjo. Jakob frekventas judan reform-real-gimnazion. Post la abituro 1933 li aliĝas al la junulara ligo SJVD de la Socialista Laborista Partio (SAP) kaj engaĝiĝas en laborista sportklubo.
Fine de 1933 Jakob Moneta forlasas Germanion por labori en kibuco en Palestino. Tie li organizas strikojn por la 8-hora labortago kaj kunlaboras kun araboj. Post la araba ribelo 1936-1939 Moneta forlasas cionismon kaj la kibucon kaj la britoj arestas lin dum 27 monatoj. Post la liberiĝo li fariĝas ĵurnalisto.
En 1962 li denove revenas al Kolonjo kaj la sindikato IG Metall faras lin ĉefredaktoro de sia membrogazeto „Metall“, poste ankaŭ de „Der Gewerkschafter“, kiujn li gvidas ĝis sia pensiiĝo en 1977. Sub lia gvido la eldonkvanto de „Metall“ rapide kreskas de 1,5 al 2,2 milionoj da ekzempleroj. Artikolojn kaj reporteraĵojn verkis interalie Ernest Mandel kaj Günter Wallraff.
En 1976 Moneta iniciatas la inviton de Wolf Biermann, kies fama Kolonja koncerto rezultas la malpermeson reveni al orienta Berlino kaj la perdon de la GDR-a ŝtataneco.
En 1990 SPD eksmembrigas lin post 40-jara membreco. Li poste membriĝas en PDS kaj estas estrarano ĝis 1995.
Moneta dufoje vidviĝis kaj havas unu filinon.
Korytná
Korytná estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Zlín, en distrikto Uherské Hradiště. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1331.
Ŝoŝonoj
La ŝoŝonoj estis antaŭ la eŭropa koloniigado indiantribo en Nordameriko. Ankoraŭ posteuloj troviĝas en Usono kiuj parolas la ŝoŝonan lingvon.
Sakagaveo estis fama membro de la tribo, konata kiel akompanantino de la ekspedicio de Lewis kaj Clark (1804-1806), kie ŝi interpretis inter la ŝoŝona kaj la franca. Hodiaŭ ŝi troviĝas sur dolaromoneroj ĉie en Usono.
Dum la masakro de Bear-river (Urso-rivero) ankaŭ nomata la masakro de Boa Ogoi, kiu okazis la 29-an de januaro 1863, usona armeo mortigis ĉirkaŭ 400 ŝoŝonojn.
Ángel González
Ángel GONZÁLEZ Muñiz (Oviedo, 6-a de septembro de 1925 – Madrido, 12-a de januaro de 2008) estis poeto hispana.
Biografio
Post sia dua libro, Sin esperanza, con convencimiento (1961), Ángel González ekestis agnoskita kiel membro de la grupo de poetoj konita kiel Generacio de la 50a aŭ Generacio de la jarcentduono. En 1962 ricevis en Collioure la Premion Antonio Machado pro sia libro Grado elemental.
Scheggino
Scheggino estas komunumo de Italio.
Ángel González
Biografio
En 1970 estis invitita prelegi ĉe universitatoj de Usono kaj en 1974 instaliĝis ĉe la Universitato de Nov-Meksiko en Albuquerque kiel profesoro de Nuntempa Hispana Literaturo, kie li emeritiĝis en 1993. En 1979 veturis al Kubo por formi parton de la ĵurio de la Premio Casa de las Américas de Poesía. Samjare li konis Susana Rivera, kun kiu geedziĝis en 1993. Post sia emeritiĝo li pluloĝis en Nov-Meksiko, sed el 2006 multe vizitis Hispanion.
La 12-an de januaro de 2008 li mortiĝis 82jaraĝa, en Madrido, pro spira malsano kiun li la tutan vivon suferis.
Verkaro
En 1985 li ricevis la Premion Princo de Asturio pri Beletroj kaj en 1991 la Internacian Premion Salerno de Poezio. En januaro de 1996 li estis elektita membro de la Real Academia Española por anstataŭi la verkiston Julio Caro Baroja. Samjare li ricevis ankaŭ la Premion Reina Sofía de Poesía Iberoamericana. En 2001 li ricevis la Premion Julián Besteiro de las Artes y las Letras. En 2004 iĝis la unua ricevinto de la Premio de Poesía Ciudad de Granada-Federico García Lorca.
Lia verkaro estas mikso de intimismo kaj socia poezio, kun partikulara uzado de ironio, kiu traktas ĉiutagaĵojn per ĉiutaga kaj urba lingvaĵo. Liaj temoj estis la tempopaso kaj la temaro ama kaj civitana. La lingvaĵo estas pura kaj atingebla; li interesiĝas pri frateco, solidareco kaj libero, same kiel samgeneracianoj kiaj José Ángel Valente, Jaime Gil de Biedma, Carlos Barral, José Agustín Goytisolo kaj José Manuel Caballero Bonald.
Muziko
González kunlaboris kun kantistoj, nome Pedro Ávila en la disko "Acariciado mundo" (12 poemoj de Ángel González, 1987) kaj Pedro Guerra en la libro-disko La palabra en el aire (2003) kaj ankaŭ kun la tenoro Joaquín Pixán, la pianisto Alejandro Zabala kaj la akordionisto Salvador Parada en la albumo Voz que soledad sonando (2004).
En 2009 Joaquín Sabina dediĉis al li la kanton "Menos dos alas", inklude en sia disko Vinagre y rosas verkita kun Benjamín Prado.
En esperanto
Pluraj el liaj poemoj (dudek) aperis en la Astura bukedo de la jaro 1987.
Wagenhausen (Eifel)
Wagenhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cochem-Zell de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
11697 Estrella
11697 Estrella estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Allan Noriel Estrella, finaliston de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro lia projekto pri fiziko. Li estas lernanto ĉe la Mataas na Paaralang Pang-agham ng Maynila (aŭ Manila Science High School) en Manilo (Filipinoj).
Doische
Doische (: [DŬAŜ], Dweche) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Gimnee, Gochenée, Matagne-la-Grande, Matagne-la-Petite, Niverlée, Romerée, Soulme, Vaucelles kaj Vodelée apartenas al Doische, la ĉefa municipo.
Transporta entrepreno de la urbo Brno
Transporta entrepreno de la urbo Brno (en la ĉeĥa Dopravní podnik města Brna - mallonge DPMB) estas transporta kompanio, kiu prizogras urban transporton en urbo Brno kaj ankaŭ en kelkaj ĉirkaŭaj vilaĝoj. La kompanio estis fondita de urbo Brno (kiu estas unusola posedanto de kompanio) je la 1-a de januaro 1998 kiel akcia kompanio. En jaro 2017 Transporta entrepreno de la urbo Brno trafikas 11 tramajn, 13 trolebusajn kaj 55 urbajn busajn liniojn. Krom tio Transporta entrepreno de la urbo Brno ankaŭ trafikas ŝipojn sur digolago de Brno. En ĉiuj linioj (krom la ŝipaj kaj dum special-eventaj) validas tarifo de Integrita trafika sistemo de la Sudmoravia regiono.
Wagenhoff
Wagenhoff estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Gifhorn de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 6619
NGC 6619 (aliaj indikoj — UGC 11200, MCG 4-43-25, ZWG 142.39, PGC 61721) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jonchery-sur-Vesle
Jonchery-sur-Vesle estas franca situanta en departemento Marne, regiono Grand Est.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Joncaviduliens.
Le Péage-de-Roussillon (stacidomo)
Le Péage-de-Roussillon estas franca stacidomo sur linio Paris-Lyon -, situanta en Le Péage-de-Roussillon, en departemento Isère, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
11698 Fichtelman
11698 Fichtelman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Jon Roger Fichtelman, finaliston de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro lia projekto pri fiziko. Li estas lernanto ĉe la Freshman Learning Center Vero Beach High School en Vero Beach (Florido, Usono).
Sellano
Sellano estas komunumo de Italio.
Ágost Heller
Ágost HELLER [Agoŝt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Heller Ágost estis hungara fizikisto, profesoro, instruisto, bibliotekisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1893). Lia filo estis Farkas Heller.
Ágost Heller naskiĝis la  1843 en Pest (urbo). Li mortis la 1902 en Budapeŝto.
Biografio
Ágost Heller frekventis teknikuniversitaton en Buda, poste inter 1866-1868 li samloke instruis kiel vicprofesoro. En 1869 li plulernis en Heidelberg. Tie la plej konataj instruistoj estis Gustav Robert Kirchhoff kaj Hermann von Helmholtz. Inter 1870-1898 li instruis fizikon en gimnazio, dume en 1894 li iĝis ĉefbibliotekisto de MTA.
Sekso
La individuoj de multaj specioj de vivuloj dividiĝas en du (aŭ pli da) kategorioj nomataj seksoj. Ĉi tiuj kategorioj rilatas al komplementaj grupoj kombinantaj genan materialon por la reproduktado. Ĉi tiun procezon oni nomas seksa reproduktado.
La vorton sekso oni uzas ankaŭ kiel mallongigon anstataŭ (homa) seksumado t. e. seksa interagado aŭ rilato (la fizikaj agoj rilataj al seksa reproduktado).
Sekso en plantoj kaj fungoj
Fungoj kaj aliaj organismoj ekzistas en pli ol du seksoj, tamen ili reproduktiĝas pare (ajnaj du seksoj povas kune reproduktiĝi). Ĉe multaj florplantoj la organoj de du seksoj estas kombinitaj en ĉiu floro. Ĉe aliaj ekzistas divers-seksaj floroj. Iuj el tiuj specioj portas diversseksajn florojn sur la sama planto, ĉe aliaj la tuta planto estas unuseksa.
Ĉe plantoj
Kiel ĉe animaloj, la plantoj disvolvis inajn kaj malinajn gametojn specializitajn por la reproduktado. ​ En plej granda parto de la konataj plantoj, la malinaj gametoj estas enmetitaj ene de malmolaj sakoj, kiuj formas la polenon. La inaj gametoj de la plantoj estas ene de ovoloj; post la fekundado fare de la poleno, la ovoloj formas semojn tiel ke, kiel ĉe ovoj, ili enhavas la necesajn nutraĵojn por la disvolvigo de la embria planto.
Multaj plantoj havas florojn, kiuj estas la seksaj organoj de la plantoj. La floroj estas ĝenerale duseksaj, tio estas, ili produktas kaj inajn kaj malinajn gametojn. La ina parto, en la centro de floro, estas la karpeloj, el kiuj unu aŭ pliaj el ili povas esti kombinitaj por formi unusolan pistilon. Ene de la karpeloj estas ovoloj kiuj disvolviĝas en semoj post la fekundado. La malina parto de la flore estas la stamenoj: tiuj fadenecaj longaj organoj estas inter la pistilo kaj la petaloj, produktante tiel la polenon en siaj pintoj. Kiam falas polenero sur la supra parto de karpelo, la histoj de la plantoj reagas por transporti la grenon ĝis la karpelo kaj unuiĝi kun ovolo, formante semojn.
En la pinoj kaj en aliaj koniferoj la seksaj organoj estas la strobiloj de koniferoj kiuj havas kaj inajn kaj malinajn formoj. La inaj strobiloj estas pli oftaj kaj kutime pli daŭraj, enhavantaj la ovolojn ene de ili. La malinaj strobiloj estas pli malgrandaj kaj produktas polenon kiu estas transportata de la vento kaj tial povas alveni ĝis la inaj strobiloj. Same kiel ĉe la floroj, la semoj formiĝas ene de la ina strobilo post la polenigo.
Ĉar la plantoj ne havas movkapablon, ili dependas de la pasivaj metodoj por la transporto de poleneroj al aliaj plantoj. Multaj plantoj, kiel koniferoj kaj herboj, produktas malpezan polenon, kiu estas portita de la vento al najbaraj plantoj. Aliaj plantoj havas pli pezan polenon kiu estas glueca kaj specializita en la transporto kiun faras kelkaj insektoj, kolibroj kaj vespertoj. La plantoj altiras tiujn animalojn per la nektaro de la floroj kiujn ili enhavas, kaj tiuj transportas la polenon kiam ili translokiĝas al aliaj floroj, kiuj havas la inajn reproduktajn seksorganojn, kio rezultas en polenigo.
Ĉe fungoj
La viv-ciklo inkluzivas kaj seksan kaj ne-seksan reprodukton, ĝenerale el komuna talo; haplojdaj/haploidaj taloj rezultas el zigota meiozo/meioso, kaj heterotrofa sinnutrado. La ŝpinilaj polusaj korpoj, ne la centrioloj, ĝenerale asociiĝas kun la nuklea tegaĵo dum ĉel-dividiĝo.
Ne-seksa reproduktado
Fungoj produktas sporojn (vidu konidio). Ĉe la pli arkaikaj oni trovas zoosporojn (vidu Chytridiomycota).
Seksa reproduktado de la fungoj
En idealaj kondiĉoj la fungoj kontentiĝas je subtera vivo kaj etendas sian korpon (micelio) ĉiudirekte. Sed kiam ili estas ŝokataj, eĉ brutale traktataj per subita ŝanĝo de temperaturo aŭ procenta enteno de akvo, ili vekiĝas kaj pariĝas kondiĉe ke ili amasigis sufiĉe da nutraĵo. Kiam ili estas tutsataj, ili ekmontras sian seksorganon (fruktkorpo), kiun ili fabrikis tiucele, supersatigante kelkajn filamentojn. Tial aperas ĉapelo aŭ ombrelo, en kiu ili abundege produktas sian semon. Ekzemple la agariko produktas 40 milionojn da sporoj hore, te. 10 miliardojn en kelkaj tagoj. La elĵetitaj sporoj tuj ĝermas en la tero. Iuj naskas virfilamenton, aliaj in-filamenton. Post la sekskuniĝo de du filamentoj de kontraŭaj seksoj, naskiĝas nova filamento. Tiu ĉi generas micelion, t.e. novan fungon, kapablan reproduktiĝi siavice.
Se la sporoj estas grandakvante produktitaj, malmulte da ili ĝermos, se ili ne falas sur riĉan grundon. Tial kelkaj specioj uzas inĝeniajn artifikojn por malgrandigi la perdojn. Ekzemple Pilobolus vivas sur bovfekaĵoj. Por malebligi al siaj sporoj fali sur sekan fekaĵon, sur kiu ili malfacile ĝermus, ĝi elĵetas sian ĉapelon je du metroj for; ĝia celo: demeti la valoran kargon sur herbo trunketojn por ke tiu estu certe manĝita anstataŭ eble disperdita en fekalo de bovino.
La boleto uzas sian moskodoron por altiri la insektojn, kiuj demetas ovojn en ĝian ĉapelon kaj sur ĝian piedon. Tial la larvoj forlasos sian nestaĉon kun sporoj gluitaj al la dorso. Aliaj fungoj uzas alian taktikon por redukti la seksan malŝparadon. Ili "dormigas" siajn sporojn (ĝis 25 jarojn la "kario de tritiko"). Tial la sporoj povas trankvile atendi bonajn kondiĉojn por ĝermi. La polvofungo estas vera "seksa bombo". Kiam ĝi atingas sian pienkreskecon, sub la premo de akvogutoj, ĝi eksplodas kaj liberigas milionojn da sporoj. La rekordulo estas giganta polvofungo, kiu elĵetis 2000 miliardojn da ili.
Sekso ĉe bestoj
Pluraj specioj, ekzemple de lumbrikoj, abeloj kaj gekoj, povas reproduktiĝi same sekse kiel sensekse. En himenopteroj, kio inkludas abelojn, la reĝino (t.e. plene funkciiva ino) povas decidi fekundigi ovon aŭ lasi ĝin nefekundigita. Fekundigitaj ovoj iĝos inoj—laboristoj se averaĝe nutritaj dum sia larva stadio; reĝinoj se regalitaj kaj dorlotitaj per ĵeleo. Nefekundigitaj ovoj, kun nur duone la nombro de kromosomoj de fekundigitaj ovoj, iĝos vir-abeloj. En aliaj specioj, ekz. lumbrikoj, ĉiuj individuoj hermafroditas, t. e. la individuoj havas samtempe virajn kaj inajn seksajn organojn.
En mamuloj, birdoj kaj multaj aliaj specioj, sekson determinas la seksaj kromosomoj, nomataj X kaj Y en mamuloj, Z kaj W en birdoj. Virmamuloj normale havas po unu (XY), dum mamulinoj normale havas du X-kromosomojn (XX). Ĉiuj individuoj havas almenaŭ unu X-kromosomon; la Y-kromosomo ĝenerale malpli longas ol la X-kromosomo kun kiu ĝi paras, kaj en pluraj specioj ĝi malestas. Inverse ol pri mamuloj okazas rilate al virbirdoj (ZZ) kaj birdinoj (ZW). En aliaj specioj, i.a. krokodiloj kaj plej multaj insektoj, sekson povas determini pluraj aliaj sistemoj, inkl. tiuj regataj de mediaj faktoroj kiel la temperaturo. Aliaj specioj povas ŝanĝi sekson dum sia vivo, kiel ekzemple kelkaj fiŝoj.
Sekso ĉe homoj
Por plej multaj kaj diversaj sociaj celoj oni uzas homan sekson kiel koncepton unuecigan kaj determinan: ni (vir)inas aŭ viras. Tamen, se oni studas de pli proksime la kriteriojn por difini inojn kaj virojn, evidentiĝas du gravaj faktoj. Unue, sekson oni povas difini je multaj niveloj, kelkaj biologiaj, kelkaj sociaj, kelkaj psikologiaj. Due, signifa parto de la homaro ne plene akordas kun ĉiu aspekto de ĉiu nivelo de la difino; tio signifas, ke ili povas kunhavi karakterizojn tradicie rigardatajn kiel virajn kune kun aliaj rigardataj kiel inajn.
Kelkaj kriterioj rilatas al la kromosomoj aŭ al la ekstera kaj la interna anatomioj; multaj estas statistikaj. Kelkaj pli facile mezureblas ol aliaj. Kelkajn difinas aŭ trudas la ĉirkaŭanta socio. Ekzemple, estas sociaĵo ke virhomoj vestiĝu pantalone. Kelkaj el la niveloj ŝajne estiĝas ene de ĉiu persono kiel subjektiva identeco aŭ motivilo.
Por plej multaj personoj, ekzemple, la ĉeesto de Y-kromosomo igas gonadojn iĝi testikoj, kiuj produktos hormonojn kiuj igos viraj la internajn kaj eksterajn generilojn, kio siavice igos la gepatrojn rigardi kaj eduki la infanon kiel knabon. Tamen oni daŭre diskutas pri la kontrasta efiko de biologiaj faktoroj kaj mediaj faktoroj (naturo kontraŭ eduko).
Rilate la tre diversajn neakordiĝojn kun tiu paradigmo, malsamaj socioj atribuas al ili malsamajn valorojn. Ŝajnas ke, en la lastaj jardekoj, la publika opinio de multaj t.n. okcidentaj socioj trovas tiajn situaciojn malpli maldezirindaj kaj pli tolereblaj ol en antaŭaj tempoj kaj ol en granda parto de la cetera mondo.
La komplikeco de tiaj situacioj igis plurajn sciencistojn argumenti ke la du seksoj estas kultura kreaĵo, kvankam bebo gajnas socian sekson antaŭ ajna kultura influo. Kelkaj preferas difini sian seksan identecon ne uzante tiajn polusajn terminojn.
Erogenaj zonoj (greke: érōs- "amo" kaj genḗs- "naski, krei") estas areoj sentemaj al tuŝo en la homa korpo, kiuj kapablas intensigi seksajn sentojn kaj kaŭzi pliigitan seksan ekscitiĝon kaj orgasmon. Foje ankaŭ la cerbo estas inkluzivita kiel erogena organo, kiun povas stimuli la vidsenso kaj aŭdsenso. La erogenaj zonoj estas disigitaj tra la homa korpo, sed la sentemo de ĉiu regiono varias depende de la koncentriĝo de nervoj, kiuj povas kaŭzi senton de plezuro. Krom plezuro ĉi tiuj areoj povas kaŭzi diversajn sentojn al homo, depende de la stato de seksa ekscito en tiu momento, la cirkonstancoj en kiuj okazas la stimulo, kultura kondiĉado kaj la naturo de la rilato inter la homoj koncernataj. Ekzemple la postaĵo estas erogena zono kaj ĉe la viro kaj ĉe la virino, sed la frotado de la postaĵo sur seĝo ne kaŭzas seksan ekscitiĝon kaj subita kontakto de fremdulo eĉ povas kaŭzi malagrablan senton, tamen kiam la tuŝo venas de fidinda sekspartnero, tiu havas seksajn sentojn kaj pliigos seksan ekscitiĝon.
Seksa edukado
Seksa edukado aŭ seksedukado, seksinstruado aŭ seksa instruado estas instruado pri temoj rilatigantaj al homa sekseco, inkluzive de emociaj rilatoj kaj respondecaj kampoj, homa seksa anatomio, seksa agado, seksa reproduktado, genera sano, generaj rajtoj, sekura seksumado, kontraŭkoncipo kaj seksa abstinado. Seksinstruado kiu kovras ĉiujn tiujn aspektojn estas konata kiel ampleksa seksinstruado. Oftaj partoprenantoj por seksinstruado estas gepatroj aŭ flegistoj, formalaj lernejprogramoj, kaj popolsankampanjoj.
Seksoĝenado
Seksoĝenado aŭ seksoĉikanado estas ĉikanado aŭ devigo de seksa naturo, aŭ la nebonvena aŭ malkonvena promeso de kompensoj en interŝanĝo por seksaj favoroj. En la plej multaj modernaj laŭleĝaj kuntekstoj, seksoĉikanado estas kontraŭleĝa. Ĉikano povas inkludi "seksoĉikanadon" aŭ nebonvenajn seksajn progresojn, petojn por seksaj favoroj, kaj alian vortan aŭ fizikan ĉikanon de seksa naturo. La jura difino de seksoĉikanado varias laŭ jurisdikcio. Seksoĉikanado estas kondiĉigita de direktivo en la Eŭropa Unio.
Seksegaleco
La seksegaleco estas tendenco al la ideo ke kaj viroj kaj virinoj devas ricevi la samajn rajtojn, profitojn, egalecon de oportunoj, saman traktadon jure kaj devas estis traktataj samrespekte ĉiuj aspektoj de la ĉiutaga vivo: laboro, sano, edukado. La principo de egaleco kaj de nediskriminacio pro tialoj de sekso estas devigo de ĝenerala internacia juro kiu devigas ĉiujn ŝtatojn kaj pro sia unuaranga karaktero estas establita ĉiam kiel principo inspiranta la ceteron de la fundamentaj rajtoj.