cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taunus
Geografia situo
Okcidente la montaro limiĝas de la meza parto de la rivero Rejno (germane Mittelrheintal), kaj aliflanke de la rivero komenciĝas la montaro Hunsrück. Norde la valo de la rivero Lahn kreas klaran limon de la montaro kaj aliflanke de tiu rivero etendiĝas la limburga baseno. Oriente la pejzaĝo Wetterau (tuj norde de Frankfurto ĉe Majno) kiel parto de la tiel nomata hesia baseno limigas la Ardezan Montaron, kaj en la sudo la pejzaĝo Rheingau, plia parto de la rejna valo kaj la Majno-Taunus-antaŭmontaro kreas naturan limon.
Aparte la montaro kovras la teritorion de la germanaj administraj distriktoj Hochtaunus, Limburg-Weilburg, Main-Taunus, Rheingau-Taunus, Wetterau kaj de la eksterdistrikta urbo Wiesbaden.
Hintertaunus estas naturregiono norde de la Hoher Taunus en la mezmontaro Taunus, kiu altas ĝis 700,7 m. Ĝi etendiĝas en la okcidento ĝis la Rejno, en la nordo ĝis la Lahn kaj en oriento ĝis Wetterau.
Limeso
La ĝermania limeso, kiu dum la jaro 2005 deklariĝis Monda Kulturheredaĵo de UNESKO, etendiĝas parte ankoraŭ videble tra la plej alta parto de la montaro. Iom norde de la urbo Bad Homburg situas la eks-romia fortikaĵo Saalburg, kiu konsideriĝas la plej bone esplorita kaj plej komplete rekonstruita romia konstruaĵo de la limeso. Pliaj fortikaĵoj, ekzemple sur la monto Kleiner Feldberg, estas arkeologie esploritaj kaj ekipitaj per klarigaj tabuloj. Apud la urbo Idstein romia fortikaĵa turo rekonstruiĝis kaj same ekipiĝis per klarigaj tabuloj.
Burgoj, kasteloj kaj ruinoj
En la montaro multas historiaj mezepokaj konstruaĵoj, kiuj atestas pri la movita pasinteco de la regiono. Jen nur eta elekto:
La kastelo Braunfels ofte nomatas "la fabela kastelo de Hesio", kaj en la burga ruino Freienfels en Weinbach ĉiujare okazas granda mezepoka kavalira festivalo. Vidindaj ankaŭ estas la eksaj barokaj kastelaj rezidejoj en Bad Homburg kaj Weilburg.
La burga ruinoj Hohenstein apud Bad Schwalbach, Falkenstein, Königstein kaj Oberreifenberg, same Alt- kaj Neuweilnau en la valo de la rivereto Weil, havas la komunecon, ke ili ĉiuj estis parte detruitaj de malamikaj armeoj dum la mezepoko, sed ankoraŭ estas viziteblaj pitoreskaj lokoj kaj en iuj el ili eblas geedziĝi, organizi festojn aŭ hotele tranokti. La Sauerburg estas ruino de montburgo super la valo de la riveroj Wisper kaj Tiefenbach en la mezmontaro Taunus. Ĝi staras ĉ. kvar kilometrojn oriente de Kaub ĉe Rejno proksime de la loko Sauerthal en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. La limo al Hesio situas oriente de la burgo tuj apude.
Historiaj urbocentroj kaj subĉiela etnologia muzeo
En la loĝlokoj de la regiono konserviĝis multaj mezepokaj urbaj kaj vilaĝaj centroj. Aparte menciindas la historiaj kernoj de Idstein, Eppstein, Königstein, Kronberg, Oberursel, Bad Homburg, Weilrod-Hasselbach, Selters-Haintchen, Weilburg kaj Braunfels. Proksime de Neu-Anspach situas la subĉiela etnologia muzeo Hessenpark.
Bestoĝardeno kaj parkoj
Apud Weilrod-Hasselbach situas la tiel nomata "birda burgo", parko de papagoj, en kiu montriĝas la parte tre kontaktemaj bestoj kaj kie oni ankaŭ flegas papagojn, kiujn privatuloj post persona aĉeto pro perdo de intereso simple elmetis ie ajn. Sur la monto Großer Feldberg troviĝas la plej granda flegeoj kaj trejnejo de falkoj, kiu regule montras kiel la trejnitaj birdoj ĉasas musojn kaj similgrandajn bestojn. Bestoĝardeno fondita dum la jaro 1956 de la posedantoj de la aŭtomobila fabrikejo Opel situas inter la urboj Kronberg kaj Königstein. Kontraste al la urbocentra zoo de la urbo Frankfurto ĉe Majno, kiu estas teritorie tre limigita, ĉar ĉirkaŭita de la urbocentro, tiu-ĉi bestejo havas vastan areon kaj pli da eblecoj oferti al la montritaj vivaĵoj el ĉiuj kontinentoj bonajn vivkondiĉojn. Krome jam antaŭ kvarcent jaroj la nobeloj de la dinastio Nassau instalis bestoĝardenon apud la urbo Weilburg, kiu same estas ŝatata ekskursocelo.
Aparte por infanoj interesaj estas la libertempaj parkoj Lochmühle apud Wehrheim kaj Taunus Wunderland apud Schlangenbad.
Vidindas ankaŭ la granda parko de la kuraca urbo Bad Homburg, kun historiaj konstruaĵoj pri la mineralaj fontoj de la urbo, la tradicia kazino, ruse ordodoksa kapelo kaj tradicia tajlanda templo. Ĉiuj kromaj kuracurboj de la regiono same havas parkojn kun historiaj konstruaĵoj.
Eksteraj ligiloj
ĉiuj baze germanlingvaj
Borek Wielkopolski
Borek Wielkopolski estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Gostyń.
Vito Ciancimino
Vito Alfio Ciancimino (naskiĝis la 2-an de aprilo 1924 - mortis la 19-an de novembro 2002) estis itala politikisto proksima al la Mafio kiu fariĝis konata pro memriĉiĝo kaj de liaj partneroj per korupta koncesio de urboplanado. Malnobla personeco, li servis kiel urbestro de Palermo, Sicilio kiel kristana demokrato. Ciancimino estis proksima de mafia estro kaj konstanta fuĝanto Bernardo Provenzano, sed rigardis Salvatore Riina kiel neracian.
Post la Mafia bombatakoj en la 1990-aj jaroj, Ciancimino estis kontaktita de kolonelo de Karabenistoj Mario Mori, sed la enhavo de la diskutoj estas pridisputata. Ciancimino laŭdire asertis liston de postuloj de la 'estro de estroj' Salvatore Riina. Ĉar lia prezo por haltigaj atakoj estis forportita, akuzoj estis venigitaj kontraŭ Mori, kiu asertis, ke ne estis listo, ke liaj kontaktoj kun Ciancimino celis kontraŭbatali la mafion, kaj ke li malkaŝis malmulton.
Dholpur
Dholpur, laŭ (धौलपुर) estas urbego kaj municipo en norda Barato, en orienta parto de subŝtato Raĝastano, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas la sidejo.
Demografio
Dholpur havis populacion de en 2021 kun legopovo de 76,5%, kiu estas signife pli alta, ol la nacia averaĝo. Dholpur atingis la internacian kvalifikon urbego (pli, ol cent mil) en la malfuruaj 2000-aj jaroj.
Geografio
Dholpur situas sur ebenaĵo 177 metrojn super la marnivelo. Rivero Ĉambal troviĝas 5, Morena 24, Agra 54, Gvalior 60, Bharatpur 73, Ŝikohabad 82, Hindaun kaj Bhind po 87, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 211, tutlanda ĉefurbo Delhio 226, Ĝodpur 488, Mumbajo 1004, Kolkato 1153 kilometrojn (aere).
Historio
Dholpur laŭdire estis fondita en 1004. En la frua mezepoko pluraj dinastioj regis tie ĝis la islama invado en 1192. La tiama princo kreis la samnoman princan ŝtaton en 1505. Post fino de la Mogola Imperio alia princo prenis la potencon en 1761, sed post lia frua morto ĝi falis al la britoj en 1779. Dholpur iĝis aparta distrikto en 1982.
Lingvoj
En Dholpur la oficiala lingvo estas la hindia.
Religioj
En Dholpur plejparto de la populacio estas hinduoj (93,5%), krome islamanoj (6%), aliaj malpli 1%.
Eduko
Dholpur fanfaronas pri milita akademio fondita en 1962, sed estas ankaŭ aliaj altlernejoj.
Trafiko
Dholpur havas trairan fervojan linion, krome 4 ĉefvojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Agra.
La Roche-Bernard
La Roche-Bernard estas franca komunumo, ĉefurbo de la kantono de La Roche-Bernard, situanta en la departemento Morbihan kaj en la regiono Bretonio. Galolingve "La Roch", bretonlingve "ar Roc'h-Bernez", sed en la plej proksimaj bretonparolantaj komunumoj, oni diras "ar Roc'h", prononcata [ə ʁoa].
Ano de la urbetoj kun karaktero, la komunumo estas precipe konata pro sia plezurhaveno ĉe la bordoj de la rivero Vilaine kaj prop sia malnova kvartalo. Ĝi apartenas ankaŭ al la interkomunumo de 12 komunumoj Arc Sud Bretagne kaj al la arondismento de Vannes.
Situo
La Roche-Bernard esta komunumo, kiu situas je 36 km nordokcidente de Saint-Nazaire, je 41 km sudoriente de Vannes kaj je 70 km nordokcidente de Nantes. La vojo Vannes-Nantes (N165) pasas sur la ponto de Morbihan proksime de la komunumo. Atlantiko estas je dudeko da kilometroj.
La komunumo La Roche-Bernard estas borderita sude de la geranda duoninsulo, okcidente de la duoninsulo de Rhuys kaj norde de la lando de Questembert.
Fine, La Roche-Bernard situas je la limo inter la regionoj Bretonio kaj Pays de la Loire, sed ĝi apartenas al la departemento Morbihan kvankam ĝi situas sur la maldekstra bordo de la rivero Vilaine.
Najbaraj komunumoj
La surfaco de la komunumo ne superas 42 ha. La Roche-Bernard estas unu el la plej etaj ĉefurboj de kantono en Francio. Ĝi estas konata ankaŭ kiel la voja enirejo de la sudo de Bretonio per la ponto de La Roche-Bernard kaj la ponto de Morbihan. Ĝi estas ĉirkaŭata de komunumoj multe pli vastaj : Nivillac, Marzan ou Herbignac.
La Malnova Kvartalo
Tio estas la historia kvartalo de la urbo. Situanta rande de granita promontoro, la Malnova Kvartalo de La Roche-Bernard konsistas el aro de domoj kaj malnovaj vartenejoj plej multaj datiĝantaj de la 16-a jc. La strato de la Saulnerie atestas pri la komerca kaj vartransita funkcio de tiu kvartalo sed nun en la historia kvartalo de la urbo estas pluraj metiistoj kaj artlaborejoj : potisto, ledaĵisto, kaligrafo... Pluraj rimarkindaj konstruaĵoj staras en tiu kvartalo :
La haveno
La havena aktiveco de La Roche-Bernard estas atestita ekde la 13-a jc. Nun la aktiveco estas rilata al la plezuro, kaj tio estas la ĉefa trajto de la haveno de la urbo.
La pontoj
La transiro de la rivero Vilaine je la nivelo de La Roche-Bernard ĉiam estis malfacila afero. Nun el la 4 konstruitaj pontoj en la antaŭaj jarcentoj, nur 2 el ili plu estas.
Naturaj lokoj
Malgraŭ la malgranda surfaco de la komunumo, La Roche-Bernard posedas plurajn naturajn spacojn.
Rivero
La rivero Vilaine fluas apud La Roche-Bernard. La urbo situas je 20 km de la buŝo de la rivero en Atlantiko kaj je la nivelo de la kajo de la Douane (dogano) la fluejo estas la plej profunda el la tuta fluejo de ties fonto ĝis ties buŝo.
La klasita loko "du Rocher"
Situanta sur strato du Passage, tiu granita promontoro superas la riveron Vilaine kaj la havenon. Tie estas ankaŭ du kanonoj, kiuj apartenis al la franca militŝipo "Le Juste" dronigita en la batalo de la Kardinaloj en 1759. Memoriga tabulo indikas ke en La Roche-Bernard estis konstruita la militŝipop "la Couronne" en la 17-a jc.
La ĝardeno des Garennes
Ĝi estas la sola parko de la urbo. Situanta malsupre de la Malnova Kvartalo, tiu parko komence estis okupita per multaj individuaj legomĝardenoj, el kiuj nur unu plu estas nun. La terpecoj estis aĉetitaj de la magistrato por krei plezurĝardenon, konservante la ekzistantan vegetalan heredaĵon. Rivereto, kiu iras de la malnova lavejo, trairas la parkon por enflui en la riveron Vilaine. Ekde 1997, la festivalo "les Garennes" ĉiujare tie okazas en la somero.
Ekspoziciĉambroj
La komunumo havas 3 ekspoziciĉambrojn :
Groß Kiesow
Groß Kiesow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Züssow de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Pădureni
Pădureni estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
14825 Fieber-Beyer
14825 Fieber-Beyer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Sherry K. Fieber-Beyer, post-doktoran esploristinon kaj direktorinon de antaŭgradaj studoj ĉe la Departemento pri Kosmaj Studoj, Universitato de Norda Dakoto. Ŝi fakiĝis en la spektroskopia studo de asteroidoj kaj la fontaj regionoj de meteoroidoj.
Clematis alpina
Clematis alpina aŭ Alpa Klematido estas floranta falfolia grimpoplanto de la genroClematis. Kiel multaj membroj de tiu genro, ĝi estas ŝatata de ĝardenistoj pro siaj spektaklaj floroj. Ĝi portas 1- ĝis 3-colajn printempoflorojn sur longaj tigoj en multaj koloroj. C. alpina estas apartenanta al Eŭropo; en Usono ĝi kreskas plej bone en American Horticultural Society zonoj 9 ĝis 6, kiu jestas ĝenerale trovita en la suda Usono.
Kultivovarioj inkludas la palrozkoloran "Willy," malhelbluan "Helsingborg," kaj lavendbluan "Pamela Jackman".
C. alpina kaj ĝia kulturvario "Pamela Jackman" ambaŭ gajnis Award of Garden Merit de la Royal Horticultural Society.
Monteroni di Lecce
Monteroni di Lecce estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Apulio (itale Puglia) kaj al la provinco Leĉo (itale Lecce). Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas.
Moldavo
Moldavo povas esti:
Johano Eudes
Sankta Johano Eudes (: Jean Eudes) (naskiĝis en Ri, en Normandio (Francio), mortis  en Caen (Francio)) estis franca oratoria Pastro, fondinto de religia instituto dediĉita al instruo de katolikaj pastroj. Organizinte plurajn seminariojn en sia hejma Normandio, li estis unuaranga aktoro de "École française de spiritualité" (Franca skolo de spiritualeco). Li laboris por la disvastigado de la pieco rilate al la sankta koro de Jesuo kaj al la senmakula koro de Maria. Kanonizita de Pio la 11-a en 1925, li estas festata la.
Hlohovec
Hlohovec, hungare Galgóc, germane Freistadt estas urbo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec.
Geografio
Hlohovec situas en valo de Váh, laŭ maldekstra bordo de Váh, laŭ la ĉefvojo kaj fervojo el Levice al trafika linio laŭ la alia bordo de Váh. Trnava troviĝas 19 km-ojn for.
Historio
La loko komence de la hungara ŝtatofondo estis departementejo, sed la fortikaĵo jam estis tute ruina laŭ la unua mencio en 1294. Konstruiĝis nova fortikaĵo en 1369. La hungaroj venkis la husanojn inter Galgóc kaj Illava en 1431. Male okazis en 1644, kiam la aŭstroj venkis armeon de Georgo Rákóczi la 1-a, poste la turkoj okupis la fortikaĵon en 1665. La Habsburgoj nur dum mallonga tempo havis la fortikaĵon dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Post la bataloj en 1715 familio Erdődy trakonstruis la fortikaĵon al kastelo. En la apuda parko teatro konstruiĝis en 1802, kie koncertis Ludwig van Beethoven. En 1910 en Galgóc loĝis 7749 da loĝantoj (5645 slovakoj, 1401 hungaroj, 667 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, kies distriktejo estis. Poste la urbo apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko, inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio.
73079 Davidbaltimore
73079 Davidbaltimore estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan biologiiston David Baltimore, faman pro lia Nobel-premiita biologia esploro kaj lia vizio kaj estreco kiel sepa prezidento de la Kalifornia Instituto de Teknologio (1997 - 2006).
Babța
Babța [babca] (Bábca) estas vilaĝo en Rumanio sude de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bogdand.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 1088 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1053.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1383. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).
Famuloj
En la iama Bábca naskiĝis hungara pentristo Árpád Gergely.
Maisonsgoutte
(jen france, origine alemane Maisegott kaj germane Meisengott, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
29800 Valeriesarge
29800 Valeriesarge estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Valerie Youngmi Sarge, kiu gajnis en 2013 la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri energio kaj transporto. Ŝi estis lernantino ĉe la Paul Laurence Dunbar High School de Leksingtono (Kentukio, Usono).
Berlino
Berlino (Berlin ) estas la federacia ĉefurbo kaj sidejo de la registaro de Germanio. Kiel urboŝtato Berlino estas aparta federacia lando kaj estas la centro de la metropola regiono Berlino-Brandenburgio. Pro siaj ĉirkaŭ 3,4 milionoj da loĝantoj, Berlino estas la plej dense loĝata urbo de Germanio, sed ankaŭ la plej grandarea. Laŭ nombro de loĝantoj ĝi estas la dua plej granda, kaj laŭ areo la kvina plej granda urbo de la Eŭropa Unio.
Post disfalo de la Muro kaj unuiĝo de la orienta kaj okcidenta partoj, kun 3,4 milionoj da loĝantoj Berlino denove estas la plej granda kaj grava urbo de Germanio kaj nun estas la ĉefurbo de la unuigita lando. Ĝia aglomeraĵo, en 2000, enhavis 4,15 milionojn da loĝantoj. Berlino situas borde de la riveroj Havel kaj Spree, kaj disponas pri multaj lagoj, kiuj estas valoraj ripozejoj por la urbanoj.
Geografio
La berlina urbodomo situas je 52° 31' 6" de norda latitudo kaj je 13° 24' 30" de orienta longitudo. La plej granda etendiĝo de la urba areo de oriento al okcidento mezuras ĉirkaŭ 45 km, de nordo al sudo ĉirkaŭ 38 km. La areo mezuras 892 km². Berlino situas en la orienta parto de Germanio, ĉirkaŭ 70 km okcidente de la landlimo al Pollando kaj estas tute ĉirkaŭita de la lando Brandenburgio. La metropola regiono Berlino-Brandenburgio estas unu el la regionoj plej dense loĝataj de Germanio.
Loĝantaro
En Berlino loĝas pli ol 3 milionoj da loĝantoj kaj la nombro ankoraŭ kreskas, kvankam ne tro rapide.
Negermanaj urbanoj
Fino de la jaro 2008 en Berlino loĝis 470 051 da negermanoj (tio estas ĉ. 14 % el ĉiuj urbanoj), fine de 2017 oficiale temis pri 711 282. Plej multe da negermanaj urbanoj en 2008 estis turkoj (24 %), de diversaj aziaj landoj devenis 15 %, 11 % de iama Jugoslavio (do de ĉiuj hodiaŭaj ŝtatoj kreitaj post disfalo de Jugoslavio), 9 % estis poloj kaj 7 % venis de eksa Sovetunio.
La 40 plej grandaj naciecoj de negermanaj urbanoj fine de 2017
Pejzaĝo
La pejzaĝo de Berlino estas markita de iamaj glaĉeroj. La historia centro situas ĉe la malplej larĝa kaj tiel plej trafikavantaĝa loko de la berlina pravalo, kiu trairas Berlinon de la sudoriento al la nordokcidento kaj estas trafluata de la rivero Spree de oriento al okcidento.
La plej nordorienta parto de Berlino situas sur la altebenaĵo de Barnim, preskaŭ la duono de la areo de la sudokcidenta parto situas sur la altebenaĵo de Teltow. La plej okcidenta parto de Berlino, Spandau, troviĝas kaj ene de la berlina pravalo kaj sur la ĉefe okcidente de Berlino situanta ebenaĵo de Nauen.
La pejzaĝo de Berlino estiĝis en la glaciepoko dum la lasta glaciepoko, nomata "vistula". Antaŭ ĉirkaŭ 20.000 jaroj la regiono de Berlino estis ankoraŭ kovrita de la kelkcent metrojn alta impona skandinava glaciplato. Dum la malglaciiĝo de la glaĉero antaŭ 18 000 jaroj estiĝis la berlina pravalo, kiam la degela akvo faris al si vojon al la nuna Balta Maro.
Montesano Salentino
Montesano Salentino estas komunumo de Italio.
Berlino
Pejzaĝo
En la kvartalo Spandau, la rivero Spree enfluas en la riveron Havel, kiu trafluas la okcidenton de Berlino de nordo al sudo. La riverujo de la Havel, fakte tunela valo, ofte similas al multlaga pejzaĝo, la plej grandaj golfetoj estas la lagoj Tegeler See kaj Großer Wannsee. La sume plej granda urba lago tamen estas la Müggelsee en la urba sudoriento, trafluata de la rivero Spree.
La plej altaj montetoj en Berlino estas la Großer Müggelberg (115,4 m alta) en la kvartalo Treptow-Köpenick, la el konstrurubaĵoj de la Dua Mondmilito kreita Teufelsberg (Diablomonto, 114,7 m alta) en Charlottenburg-Wilmersdorf kaj la montoj Ahrensfelde (112,1 m altaj) en la naturparko Wuhletal en Marzahn-Hellersdorf. La plej malaltaj lokoj de Berlino estas tiuj de la Havel-lagoj en la sudokcidento, ili situas je 32 m super la marnivelo.
Klimato
La urbo situas en klimata zono inter oceana kaj kontinenta klimatoj. La averaĝa jara temperaturo en la urboparto Dahlem estas 8,9 °C kaj la averaĝa jara pluvkvanto 581 mm. La plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto je averaĝe 18,5 respektive 17,7 °C kaj la plej malvarmaj januaro kaj februaro je averaĝe −0,6 respektive −0,3 °C. Pluvas plej multe en julio, ĉirkaŭ 70 mm, plej malmulte en marto, 31 mm.
Oni konstatas plej ofte en Berlino nordokcidentajn kaj sudokcidentajn ventojn, aparte fortajn dumvintre. Tiuj ventoj alportas maran, puran aeron. Ventoj el sudoriento kaj oriento kaŭzas aŭ varmegajn aŭ malvarmegajn tagojn depende de la sezono.
Urbodivido
Ekzistas 12 distriktoj en Berlino, kiuj estas subdividitaj en 95 kvartalojn. La kvartaloj ne gravas por la administracio, sed estas aparte uzataj en la ĉiutaga lingvouzo, ĉar ilia deveno estas historia. Leĝo de la 10-a de junio 1998 malpliigis la nombron de distriktoj de 23 al 12.
Najbaraj komunumoj
Berlino estas tute ĉirkaŭata de la lando Brandenburgio kaj havas limojn al ok distriktoj kaj unu eksterdistrikta urbo. Troviĝas ĉelime la sekvaj komunumoj (holoĝdirekte kaj ekde la nordoriento):
Historia gravo
Antaŭ la Dua Mondmilito Berlino estis ĉefa transporta nodo, komerca centro kaj ekonomia metropolo de la lando. Eĉ dum la periodo de divido, la du partoj de la urbo estis grandaj industriaj centroj. Ĉiuj branĉoj de industrio kaj servo estas prezentitaj ĉi tie. Konataj berlinaj firmaoj estas AEG kaj Siemens, farmacia entrepreno Schering (ekde 2006 Bayer Schering Pharma) kaj gazetara giganto Springer).
De la unua skribmencio
La unua skriba noto pri Berlino estas de la jaro 1244. En la hodiaŭa regiono estis tiam tie du foiraj centroj: Berlin kaj Cölln (tiu oficiale fondiĝis en 1237, Berlino en 1234). En 1307 Berlin kaj Cölln unuiĝas ankaŭ pro komuna defendo kontraŭ najbaroj. En nova, komuna urbodomo estas 12 konsilianoj de Berlino kaj 6 konsilianoj de Cölln. Ĉiu parto ja havas tamen proprajn administradon kaj budĝeton. En la jaro 1400 Berlino kaj Cölln havas ĉirkaŭ 8 500 loĝantojn kaj 1 100 konstruaĵojn; ekzistas tie tri urbodomoj, tri malsanulejoj kaj pluraj preĝejoj kaj monaĥejoj.
Urbo de princoelektisto
En la jaro 1411 administrado kaj regado de la markio Brandenburgio apartenas al Frederiko la kvina, el la dinastio de Hohencolernoj. Dum 500 jaroj Berlino estos sub regado de la Hohencolernoj. En 1415 dum koncilio de la Sankta Romia Imperio en Konstanco, reĝo Sigismund iĝas princoelektisto kaj markgrafo de Brandenburgio kaj alprenas la nomon Frederiko la unua. En 1432 Berlino kaj Cölln unuiĝas. Pro la volo de reĝo Frederiko, en 1442 la du urboj denove disiĝas. 1443 – Sur insulo de la rivero Spree en Cölln ekkonstruiĝas bazoj de estonta berlina urba fortikaĵo. La fortikaĵo estis kelkfoje rekonstruita ĝis la jaro 1716. 1486 – Princoelektisto Johann Cicero igas la fortikaĵon en Cölln konstanta sidejo de la brandenburgiaj princoelektistoj de Hohencolernoj. Tio donas al Berlino pli da graveco, sed la urbo samtempe perdas iom de sia libereco.
Reĝlando Prusio
La Frederiko la 1-a iĝis reĝo de Prusio kaj difinis Berlinon sia rezidejo. Preskaŭ precize ok jarojn poste, la, li konfirmis tion per edikto, kiu kunigis la urbojn Berlino, Cölln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt kaj Friedrichstadt al la "Rega Rezidurbo Berlino" (Königliche Residenz Berlin). Malgraŭ tiu kunigo la rezidejo ne povis akcepti ĉiujn homojn, kiujn ĝi allogis; ekestis antaŭurboj ĉirkaŭe.
Kiam en 1806 Prusio malvenkis kontraŭ Napoleono en la bataloj de Jena kaj Auerstedt, la prusia reĝo foriris el Berlino, kaj ankaŭ ŝtataj aŭtoritatoj kaj riĉaj familioj forloĝiĝis. Ĝis 1808 la urbo estis sub franca okupacio. La estis decidita nova urba regularo kun konsiderindaj reformoj; en 1809 okazis liberaj elektoj de urba deputitaro kaj ĉefurbestro. Fine de 1809 la reĝo revenis al Berlino.
Post la Marta Revolucio de 1848 la prusia reĝo devis konsenti pliajn reformojn pri civilaj liberoj kaj administracio. Sed jam en 1850 la novaj liberoj (gazetaro, kunvenoj) estis nuligitaj; triklasa balotsistemo favoris riĉulojn, la nesekreta elektado permesis influi la elektantojn. Tiu sistemo esence restis valida ĝis 1918.
En 1861 okazis aligo de pluraj antaŭurboj (Moabit, Tempelhofer Vorstadt, Schöneberger Vorstadt, Spandauer Vorstadt, Wedding) al Berlino. Pro la kreskanta influo de Prusio kreskis ankaŭ la graveco de Berlino.
Tria Regno
La batalo de Berlino estis la lasta granda batalo en Eŭropo durante la Dua Mondmilito. Ĝi komenciĝis la 16an de aprilo 1945 post la komenco de granda ofensivo fare de la Sovetunio al la ĉefurbo de la Tria Regno, kaj finiĝis la 2an de majo 1945, kiam la germanaj defendantoj kapitulacigis la urbon al la Ruĝa Armeo.
Vidindaĵoj
Pro la riĉa urba historio estas arigita en malgranda teritorio granda kvanto da historiaj monumentoj, kiaj estas:
Al tio aldoniĝas mondfamaj muzeoj (Pergamon, Bode, Egipta), tri operaj teatroj, dekoj da teatroj, centoj da kinejoj, restoracioj, trinkejoj, diskotekoj, altlernejoj, universitatoj k.a. Tio atestas ke Berlino estas urbo kun monda signifo je politika, ekonomia, scienca kaj kultura mezuroj.
Universitatoj kaj eduksistemo
En la urbo ekzistas kvar ŝtataj universitatoj: la Humboldt-Universitato en Berlino, la Libera Universitato Berlino, la Teknologia Universitato Berlino kaj la Universitato de Artoj Berlino. Aldoniĝas ses ŝtataj altlernejoj, pluraj privataj altlernejoj, kvar artaj altlernejoj sen universitata statuso kaj pliaj akademioj kaj konservatorioj.
Metroo
Pli da informoj troveblas en artikolo Metroo de Berlino.
Tramo
Ekzistas 22 linioj, inter ili 9 noktaj linioj. Entute la tuta trakaro ampleksas preskaŭ 190 kilometrojn, el tio estas 108 kilometroj da trakoj sur memstara trakejo. Entute estas 377 haltejoj dum tago, dum nokto 208 da haltejoj. La averaĝa rapideco de tramoj estas 19,2 km/h. Ekzistas ankaŭ 9 linioj, kiuj veturas kiel aldonaĵo al metroo.
Tramoj ekzistas precipe en la orienta parto de la urbo, ĉar la okcidenta dum la tempo de la divido nuligis la traman reton.
Busoj
Ekzistas 148 busaj linioj, inter ili 65 noktaj linioj. Ĉiuj tagaj linioj mezuras entute 1 703 kilometrojn (la noktaj linioj mezuras entute 799 kilometrojn ). Averaĝa distanco inter du sinsekvaj haltejoj estas 480 metroj. Ekzistas ankaŭ 17 linioj, kiuj veturas kiel aldonaĵo al metroo. En la zonoj B kaj C oni post la 20-a horo povas peti ŝoforon halti inter du haltejoj kaj elbusiĝi (nur tra la unua pordo).
Ŝipa transporto
Berlino ofertas al loĝantoj kaj vizitantoj ankaŭ 6 ŝipliniojn (F10, F11, F12, F21, F23 kaj F24).
Loka fervojo
Berlino havas ankaŭ reton de regionaj trajnoj. Pri regionaj trajnoj zorgas la entrepreno S-Bahn Berlin GmbH.
Trajnkonekto
Berlino havas rektan trajnkonekton kun multaj eŭropaj urboj (Vieno, Prago, Varsovio (Berlin-Warszawa-Express), Moskvo, Zuriko, Berno, Parizo, Kievo kaj multaj aliaj). Ĉefa kaj plej granda stacidomo estas Berlin Hauptbahnhof.
Fluga transporto
Berlino hodiaŭ havas du ĉefajn flughavenojn: Tegel kaj Schönefeld. La unuan, situantan en la urbocentro (en la iama okcidenta Berlino), oni planas en la estonteco fermi kaj anstataŭe pligrandigi la flughavenon Schönefeld. Tia sorto jam en 2008 trafis la flughavenon Tempelhof.
Famuloj
En Berlino naskiĝis:
En Berlino mortis:
Esperanto-komunumo en Berlino
Organizita Esperanto-movado ekestis en 1903 per fondo de Esperantista Grupo Berlina en Prinzenstraße 95 (Berlino Kreuzberg).
Nuntempe (en 2020) Esperanto-Ligo Berlino-Brandenburgio kiel landa ligo de Germana Esperanto-Asocio por Berlino kaj Brandenburgio havas sidejon en Esperanto-butiko kaj GEA-oficejo en Katzbachstraße 25, Berlino Kreuzberg. Ĝi okazigas kelkajn Esperanto-kultur-aranĝojn en Berlino, ekzemple la tradician Someran Feston sur Esperantoplaco en Neukölln, renkontiĝojn en Zamenhofparko kaj en Oranĝerio en Lichtenberg, ekspoziciojn kaj prelegojn de en-kaj eksterlandaj esperantistoj. ELBB  flegas specialajn rilatojn al kelkaj regionaj organizaĵoj de Pola Esperanto-Asocio. Ĝi estas membroorganizo de FAS Kiezspinne (kvartala unuiĝo en Berlino Lichtenberg) kaj kunlaboras kun diversaj institucioj kaj unuiĝoj en Berlino.
Ĉiumonate kunvenas Esperanto-rondoj, kiuj havas diversajn fokusojn kaj kunvenas unu- ĝis kvarfoje monate: Ĵaŭda Rondo (konversaciaj vesperoj en Esperanto-butiko Berlin), Plenbuŝe! (vizito de diverskulturaj restoracioj), luda rondo (renkontiĝas en glaciaĵejo-kulturkafejo Kibo por ludi diversspecajn tabloludojn), grupo Lietzensee (maljunuloj), Lunde ĉe Viktoriaparko (temaj aranĝoj en Esperanto en Esperanto-butiko Berlin), grupo de EsperantoLand (renkontiĝoj en kafejo Lichtblick).
La Esperanto-Stacio estas internacia renkontiĝejo en la vilaĝo Halbo (germane Halbe, sorabe Łobje) tuj sude de Berlino. Ĝi konsistas el du domoj, la stacidomo kaj la stokejo kaj krome uzas la apudan eventejon Kaiserbahnhof (esperante Imperiestra Stacio).
Universala Kongreso de Esperanto 1999
De 31-a de julio ĝis 7-a de aŭgusto 1999 la 84-a Universala Kongreso de Esperanto kun la temo: "Tutmondiĝo – ŝancoj por paco?" kunvenigis 2712 Esperanto-parolantojn el 66 landoj en Berlino. Dum 8 tagoj okazis pli ol 190 unuopaj aranĝoj – kulturaj, sciencaj kaj ekskursaj, kunvenoj de UEA- instancoj kaj de fakaj organizaĵoj de la internacia Esperanto-komunumo. Ĉefa kongresloko estis la Internacia Kongresa Centro (ICC) en Charlottenburg.
Kongresanoj interesiĝis ankaŭ por la vivo en la germana ĉefurbo 10 jarojn post falo de la Berlina muro. La Ĉefurbestro de Berlino Eberhard Diepgen, membro de Honora Komitato por la UK, skribis en akcepta letero unu jaron antaŭe al la LKK-prezidanto prof. Wickström interalie:"„Ĝojigas min ege, ke la Universala Kongreso unuafoje okazos venontjare en Berlino. Tio estas por la germana ĉefurbo pozitiva, estonten direktanta signalo. Berlino krome ofertos ekster la kongresaranĝoj multfacetajn ekzemplojn por kunestado de la kulturoj kaj per tio miaopinie estos ideala aranĝloko.”"La nepo de la Esperanto-fondinto Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof en sia salutmesaĝo dum solena inaŭguro de la UK diris: "„Bonvolu akcepti miajn tradiciajn, sincerajn salutojn al vi ĉiuj, kunvenintaj por kongresi en Berlino, … urbo kie oni iam ordonis, ke Esperanto malaperu, sed urbo  kiu fariĝas por la semajno venonta la ĉefurbo de Esperantujo; …”"Aperis rilate al la UK Esperanto-versio de la mapo „Berlin Centro“ de Pharus-eldonejo kaj Berlin-poŝgvidilo por esperantistaj turistoj en eldonejo mondial. Deutsche Post (Germana Poŝto) uzis porokazan stampon kun la dato 7-a de aŭgusto (Modelo: Hans-Joachim Wolf, Berlino) en poŝtoficejo la 9-an de aŭgusto.
Futbala Mondpokalo 2006
Inter la 9-a de junio kaj la 9-a de julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo, interalie en Berlino. En la plej granda stadiono de tiu turniro, la Olimpika Stadiono en la okcidenta parto de la urbo, kiu havas 66.021 sidlokojn, okazis pluraj matĉoj kaj ankaŭ la 9-an de julio la finalo. Oficiala festostrato por futbaloŝatantoj estis la Strato de la 17-a de junio en la parko Tiergarten urbocentre. Sur tiu strato, kaj ankaŭ sur la placoj Platz der Republik kaj Potsdamer Platz estis ekranegoj, helpe de kiuj spekteblis ĉiuj matĉoj.
== Partneraj urboj ==
Krome ankaŭ la 12 urbodistriktoj havas multajn partnerajn rilatojn al aliaj urboj. Pri tio vidu la unuopajn artikolojn pri la urbodistriktoj.
3655 Eupraksia
3655 Eupraksia estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 26-an de septembro 1978 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Eupraksia" en honoro de la edzino de la princo de la 13-a jarcento Fjodor Rjazanskij.
Kartelo de Beltrán-Leyva
La kartelo de Beltrán-Leyva (hispane Cártel de los Beltrán Leyva) estas meksika drogokartelo kaj mafia organizaĵo fondita de kvin fratoj el la familio Beltrán Leyva: Marcos Arturo, Mario Alberto, Carlos, Alfredo kaj Héctor.
La kartelo respondecas pri neleĝa transporto kaj pluvendo de kokaino, produktado kaj pluvendo de mariĥuano kaj de heroino, mafia kontrolado de diversaj "koridoroj de drogotransporto". Krome ĝi engaĝiĝas pri kontrabandado de homoj, monlavado, ĉantaĝo, homforkapto, murdo kaj kontrabandado de armiloj. . La fratoj Beltrán Leyva, antaŭe alianciĝintaj kun la kartelo Sinaloa, laŭ stato de 2010 estas aliancanoj de la krima organizaĵo Los Zetas.
La 30-an de aŭgusto 2010, meksikaj potenculoj sciigis pri la aresto de la fifama "drogista barono" Edgar Valdez Villarreal laŭ kromnomo La Barbie, kiu ĝis komenco de la jaro 2010 estris la "taĉmenton de murdistoj Los Negros" en la drogista kartelo kaj tiam sendependiĝis por fondi sian propran kriman kartelon.
Heimbach (Nahe)
Heimbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Károly Pálffy
'Károly Pálffy
(18955) 2000 QY122
(18955) 2000 QY122 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
21846 Wojakowski
21846 Wojakowski estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maria Malgorzata Wojakowski, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi ankaŭ ricevis la Premion Intel Foundation Achievement Award. Ŝi estis lernantino ĉe la Townsend Harris High School de Queens College en Flushing (Nov-Jorkio, Usono).
5511 Kloanto
5511 Kloanto estas malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
En la Eneado de Vergilio, la ŝipestro Kloanto estis unu akompananto de Eneo.
Simbolo de Levi-Civita
La simbolo de Levi-Civita estas simbolo de n indicoj, kiuj estas aŭ +1 aŭ −1 depende de la pareco de la permuto de indicoj.
Historio
La simbolon de Levi-Civita unue difinis la itala matematikisto Tullio Levi-Civita.
Alhudajba
Alhudajba aŭ Al Hudajba (en araba: البدع) estas distrikto en okcidenta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Bur Dubajo proksime al Said Haveno. Tiu estas komunumo borde al Almina, Said Haveno, Alĝafilija, kaj Albada.
Ĝi havas 7,699 loĝantojn.
En Alhudajba estas gravaj lokoj kiel la Hotelo Chelsea kaj la konsulejo de Srilanko.
Paleografio
Paleografio, neologismo naskiĝinta en 18-a jarcento el greka παλαιός (palaiòs), "antikva" kaj γραφή (grafè), "skribo", estas studobjekto kiu studas la historion de la skribo, aparte tiu manuskripta, kaj instruiĝas pri la arto legi, interpreti kaj ekspliki antikvaj skriboj kaj pri ili agnoski la aŭtentikecon.
Laŭ Francisko Azorín Paleografio estas Arto deĉifri k. priskribi antikvajn skribaĵojn k. signojn. Li indikas etimologion el la greka palaios + graphos (antikva skribo); vorto elpensita en la 17ª jc. Kaj li aldonas la terminon paleografo, por specialisto pri paleografio; kaj la fakojn epigrafio (rilate skribaĵoj sur ŝtono); bibliologio (pri libroj); kaj diplomatio (pri dokumentoj).
Priskribo
Paleografio taŭgigas kompreni kaj traduki ne nur la antikvan tekston al moderna lingvo, sed ankaŭ kapti, kaj informi, la ligon inter la aktiveco de la skribanto de la pasinto kaj ĉiuj tiamaj ekzistaj aspektoj interligitaj kun tiu aktiveco. Tiu studobjekto okupiĝas pri manuskriptaj tekstoj de ĉiu lingvo kaj de ĉiu kronologia medio ĝenerale ĝis la vastiĝo de la presarto, kvankam ĝi precipe okupiĝis pri mezepokaj tekstoj skribitaj latinlingve kaj greklingve kaj sekve ankaŭ pri la la vulgaraj lingvoj. Kompreneble ĉiu alfabero konstituas scibranĉon de paleontologio. Kompreneble tiu scienco interesiĝas ankaŭ pri arabaj kaj hebreaj tekstoj kaj tiel pli.
Ĝia alporto al la historio konsistas en la elkodigo de dokumentoj manuskriptaj utiligitaj kiel fontoj, kvankam la rekta objekto de tiu scienco estas la praktikoj de skribarto kaj la historio de la grafika signo sendepende de ĝia enhavo.
Tasko de la paleografio estas ankaŭ malkovri la ĝenron (laŭ la areo de utiligo: ekzemple notaria, libra, kanceliera) kaj la tipon (laŭ la grafika stiligo (ekzemple, merovida, beneventa aŭ alitipaj naciaj skriboj) de la diversaj skriboj, krom iliajn datojn kaj la devenan lokon: ofte tiaj konceptoj estas ligitaj ĉar certaj skribtipoj kreiĝis aparte en certaj lokoj. Nur en la moderna epoko la grafio estas fakto persona, individua, propra de ĉiu skribanto.
Mezepoke, la centroj de grafika produktado kiuj tiujn karakterizojn permesas individuigi estas la tieldiritaj ”skriptorio”j: ili konstituas la bazan elementon por la historia rekonstruo de la kultura produktado.
Primuzika paleografio okupiĝas pri aparta tipo de “skribo” farita el muzikaj simbolaro, dum papirusologio okupiĝas pri tekstoj skribitaj sur papirusoj, anstataŭ sur papero aŭ pergameno. Primuzika paleografio naskiĝis en la fino 19-a jarcento iniciate de Benediktanaj monaĥoj de Solesmes.
Kromaj studobjektoj kunligitaj kun paleografio estas filologio, epigrafio, kodeksologio, diplomatiko, arĥivistiko.
17-a jarcento
Naskiĝas la paleografio helpe al studoj pri diplomatiko por determini la kronologion kaj la karakterojn de la diversaj skribtipoj, cele povi certiĝi pri la aŭtentikeco de manuskriptaj dokuemntoj.
Naskiĝakton oni taksas la De re diplomatica (Pri diplomatika afero) (1681), publikigita en Parizo fare de la bendiktana monaĥo Jean Mabillon. En la lastaj kvar ĉapitoj de tiu verko oni ekprovas, unufojon, sisteman distingon de la skribaj ĝenroj kaj pri ilia klasado kaj datado.
18-a jarcento
Bernard de Montfaucon, (1655-1741), publikigis Palaeographia Graeca (greka paleografio); per tiu verko, kio donas al ĝi la nomon, komenciĝas la studoj pri greklingvaj skribaj dokumentoj. Li vojaĝis tra Italio por riĉigi siajn fontojn kaj plipravigi la kriteriojn de sia esploro.
René Tassin kaj Charles Toustain, bendiktanaj monaĥoj, publikigis en Parizo ses volumojn en kvarto, de 1750 ĝis 1765, Nouveau traité de diplomatique (Nova traktado de diplomatiko) kie estas ekzaminataj la fundamentoj de tiu scienco-arto kune kun ĝia aplikado al la papaj buleoj.
19-a kaj 20-a jarcentoj
Estas la jarcentoj en kiu paleografio akiras elstuditan kritikan konscion kaj la esploroj orientiĝas al lokaligo kaj pli preciza individuigo de la skriboj:
Historio de la skribo
Per la studo pri la maniero per kiu la supraj karakterizoj, kaj aliaj, estas uzataj, konscie aŭ nekonscie, en la praktiko de la skribo, paleografio indentigas certan skribon, eĉ paleografio rekonstruas ĝian historion, ties ŝanĝojn laŭlonge de la tempo kaj imitadon en aliaj lokoj kaj la signifon de la evoluoj.
En la medio de la latina paleografio, ekzemple, sin sekvas la jenaj skriboj:
Nieuwpoort
Ekde 1977 la municipoj Ramskapelle kaj Sint-Joris apartenas al Nieuwpoort, la ĉefa municipo.
Urbopartnereco
Ekde 1975, la urbo hava ĝemelurbajn rilatojn kun la urbo Rodgau en Germanio.
Konfederacio de Sendependa Pollando
Konfederacio de Sendependa Pollando (Konfederacja Polski Niepodległej, KPN) estas pola politika partio fondita la 1-an de septembro 1979 de Leszek Moczulski kaj ĉerpanta el tradicioj post Józef Piłsudski. Ĝi estas la unua kun kontraŭkomunisma karaktero en la antaŭa Orienta Bloko.
Makemako (planedoido)
La absoluta magnitudo (lumeco) M de Makemako ŝanĝiĝis de 2005 ĝis 2008 de -0,3 ĝis -0,5, verŝajne pro kondensado de ĝia maldika atmosfero. La taksata diametro estas ĉirkaŭ tri kvaronoj de Plutono.
Konfederacio de Sendependa Pollando
Interesaĵoj
Antaŭ la pola aŭgusto de 1980 la Konfederacio postulis, ke la rusa armeo forlasu Pollandon, kio realiĝis la 28-an de oktobro 1992.
Makemako (planedoido)
La nomo de Makemako venas de la nomo de la rapanuia diaĵo Makemake.
Basilikato
Basilikato (Basilicata, kaj ankaŭ Lucania) estas regiono en la suda parto de Italio kun preskaŭ 600.000 loĝantoj; ĝi limas sudoriente kun la Ionia Maro (Golfo de Taranto), oriente kun la regiono Apulio, okcidente kun Kampanio, sudokcidente kun la Tirena Maro kaj sude kun Kalabrio. Ĝia ĉefurbo estas Potenza.
2222 Lermontov
2222 Lermontov estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 19-an de septembro 1977 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan verkiston kaj poeton Miĥail Jurijeviĉ Lermontov (cirile Михаил Юрьевич Лермонтов).
Sutro de la diamantotranĉanta perfekteco de saĝo
La Sutro de la diamantotranĉanta perfekteco de saĝo estas Mahajana sutro el la serio de la perfekteco de saĝo. Ĝi estis tradukita en plurajn lingvojn en pluraj landoj kaj estas unu el la plej influhavaj sutroj en Orienta Azio, ĉefe en Zeno kune kun la Kora sutro. Ĝi estas populare konata kiel la Diamanta sutro aŭ la Vaĝra sutro.
Papendrecht
Papendrecht (esperantigite Papendreĥto) estas municipo en la nederlanda provinco Zuid-Holland.
Sutro de la diamantotranĉanta perfekteco de saĝo
La plej antikva libro enhavanta la sutron estis presita per ksilografio la 11-an de Majo de 858 kaj estas la plej antikva datita ksilografiita libro, kiu ankoraŭ ekzistas kompleta. Ĝi ankaŭ estas la unua verko kun kolofono klariganta ke la verko estas publika havaĵo, dirante ke ĝi estas por universala senpaga distribuo.
Titolo
La titolo de la sutro en Sanskrito estas Vajracchedikā prajñāpāramitā sūtra. La vorto vajra havas plurajn signifojn. Inter ili, ambaŭ fulmon (la batalilon de la dio Ŝakro), diamanton, aŭ duran metalon. Vajracchedikā"' estas femala adjektivo, kiu signifas tranĉanta kiel "vajra". Prajñā estas femala substantivo kiu signifas saĝon kaj pāramitā estas perfekteco, el pāramī (perfekta) kaj -tā (-eco). Ĝi povas esti tradukita kiel Sutro de la vaĝrotranĉanta perfekteco de saĝo aŭ Sutro de la perfekteco de saĝo, kiu tranĉas kiel fulmo. La titolo estas ofte mallongigita al Diamanta sutro aŭ Vaĝra sutro. La vaĝro estas metaforo de la saĝo, kiu tranĉas kaj detruas iluzion por atingi absoluton. La sutro ankaŭ estas nomita Triśatikā pŜinĝangorajñāpāramitā sūtra (la tricentlinia sutro de la perfekteco de saĝo'').
Historio
La ekzakta dato de la verkado de la sutro en Sanskrito ne estas certa—kelkaj argumentas, ke ĝi estis verkita en la 2-a kaj 5-a jarcentoj.
La unua traduko en la ĉinan datiĝas de la komenciĝo de la 5-a jarcento, sed tiam la bikŝuoj Asango kaj Vasubanduo —de la 4-a kaj 5-a jarcentoj— verŝajne jam estis verkintaj komentariojn pri la enhavo de la sutro. Oni kredas, ke tiu traduko estis farita la jaron 401 de la bikŝuo Kumaraĝivo, kies traduka stilo distingiĝas per la klopodo prioritatigi la sencon anstataŭ laŭvorte traduki. Tiu ĉi traduko estas tiu kiu aperas en la rulaĵo de Dūnhuáng de 868, kaj ĝi estas la plej skandita ĉina versio.
Vieska nad Blhom
Bazaj informoj
Vieska nad Blhom, hungare Balogújfalu estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Rimavská Sobota.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1427 en formo "Wyfalu". En 1683 la pola armeo detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Balogújfalu 195 da homoj, (escepte unusolan slovakon ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Balogújfalu apartenis al Hungara Reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Feled, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Balogújfalu rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Vieska nad Blhom 150 da homoj, (144 hungaroj, 6 slovakoj).
Papendrecht
Papendrecht estas unu el la municipo de la regiono Drechtsteden (esperantigite Dreĥturboj) kaj troviĝas inter la municipoj Dordrecht, Sliedrecht, Molenwaard, Alblasserdam, Hendrik-Ido-Ambacht kaj Zwijndrecht.
Okcidente de la municipo fluas la rivero Noord kaj sude Merwede.
The Vampyre
"The Vampyre" (La vampiro) estas mallonga verko de proza fikcio verkita en 1819 de John William Polidori. La verko estas ofte konsiderita kiel praaĵo de la romantisma privampira ĝenro de fantasta fikcio. La verko estas priskribita de Christopher Frayling kiel "la unua novelo sukcese ariganta la malsimilajn elementojn de vampirismo en kohera literatura ĝenro."
Fantasmagoriana
Fantasmagoriana estas franclingva antologio de Germanaj fantomaj rakontoj (noveloj), tradukitaj anonime de Jean-Baptiste Benoît Eyriès kaj publikgita en 1812. Plej el la rakontoj estas el la unuaj du volumoj de Gespensterbuch de Johann August Apel kaj Friedrich Laun (1811), kun aliaj rakontoj de Johann Karl August Musäus kaj Heinrich Clauren.
Ĝi estis legita de Lord Byron, Mary Shelley, Percy Bysshe Shelley, John William Polidori kaj Claire Clairmont ĉe la Villa Diodati en Cologny, Svisio, dum 1816, nome la jaro sen somero, kaj inspiris ilin verki sian propran fantomo-rakonton, inklude "The Vampyre" (1819), kaj Frankenstein (1818), ambaŭ el kiuj prauloj de la Gotika hororĝenro.
Dua mafia milito
La dua mafia milito estis konflikto en la Sicila Mafio, disvolviĝinta ĉefe en la fruaj 1980-aj jaroj. Kiel estas la kazo de iu ajn krima organizo, la historio de la sicilia Mafio estas plena de konfliktoj kaj potencaj luktoj akompanitaj de perforto, sed ĝenerale ĉi tiuj ekzistis ekde longa tempo. Tamen, la Dua Mafia Milito, foje nomita La Granda Milito de la Mafio aŭ la Mattanza, implikis la tutan mafian grupon, kaj radikale ŝanĝis la potenc-ekvilibron ene de la organizo.
Sleepless in Seattle
Sleepless in Seattle estas romantika usona kinofilmo. Ĝi eldoniĝis en 1993. Tom Hanks kaj Meg Ryan staras en la filmo.
Dua mafia milito
Multe pli emfazite ol en la unua, la Dua Mafia Milito inkludis surprizan nivelon de perforto, kun pli ol mil murdoj. Ĉi tiu milito kutime troviĝas en la periodo de 1981 ĝis 1983, kaj kvankam la plej multaj el la perfortoj okazis dum tiuj jaroj, la unuaj pafoj estis faritaj en 1978, dum la instigantoj kaj venkintoj preparis sian strategion eĉ de iuj jarojn antaŭe. Simile, la venkintoj daŭrigis kun la buĉado ĝis la malfruaj 1980-aj jaroj, kiam ili disiĝis de siaj aliancanoj.
Perlglando
Perlglandoj estas globformaj aŭ oblongaj triĥomoj ce plantoj, kiuj havas diametro de ĝis 1 mm.
Ekesto kaj konstruo
Piede de perlglando ofte troviĝas stomo, kiu enhavas internajn ĉelojn kun grandaj vakuoloj. Unu el tiu interna ĉelo pligrandiĝis kaj kreskas verukoforme alten. Ĝi ĉiam restas ĉirkaŭita de la komencaj najbaraj ĉeloj. La interno de la perlglando konsistas el internaj ĉeloj, kiuj havas malmulte da kloroplastoj, kaj kies vakuoloj enhavas nur lipidogutoj.
Ĉe la granda urtiko (Urtica dioica) la perlglando formas kun malgranda glandotriĥomo je la bazo kunmetitan triĥomon.
Funkcio
La perlglandaj eligas akvecan fluidaĵon. Tial perlglandoj estas rigardata kiel speciala formo de triĥomo-hidatodoj.