cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Kiel kutimas por kombinatikaj simbolaroj, la difino estas rikursa. En tiu ĉi okazo, la notacio povas esti transformita kiel la plej maldekstra numeralo en iu (plej ofte enorma) potenco.
Certio
Ĝardena certio
Aŭ Mallongfingra certio, kies vivareo etendiĝas ĉefe en Eŭropo, escepte de Britio kaj Skandinavio, ĝis marbordaj partoj de Turkio kaj de norda Afriko. Scienca nomo : Certhia brachydactyla.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Difino
La Ĉeno de Conway difinatas jene:
Certio
Alilingvaj nomoj
En la franca : grimpereau des jardins, en la angla : Short-toed Treecreeper, en la germana : Gartenbaumläufer, en la nederlanda : Boomkruiper, en la itala : Rampichino, en la hispana : Agateador común, en la sveda : Trädgårdsträdkrypare kaj en la rusa : короткопалая пищуха [Korotkopalaya Pishchukha – Korotkopalaja Piŝĉuĥa].
Arbara certio
Aŭ Longfingra certio, scienca nomo : Certhia familiaris. Iomete pli dika ol la ĝardena, kun beko malpli longa, ĝi vivas precipe en Eŭropo – escepte de Iberio, de granda okcidenta parto el Francio kaj de Benelukso –, kaj Azio (ekzistas specio en Himalajo). Maksimuma vivdaŭro : 9 jaroj, meza : 6. Longeco : 12,5 cm, enverguro: ĉ. 17 ĝis 21 cm. Pezo: 8–12 gramoj.
Alilingvaj nomoj
En la franca : grimpereau des bois, en la angla : Common Treecreeper, en la itala : Rampichino alpestre, en la hispana : Agateador norteño, en la sveda : Trädkrypare kaj en la rusa : обыкновенная пищуха [Obyknovennaya Pishchukha — Obuknovenaja Piŝĉuĥa]
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Difino
Se p kaj q estas pozitivaj nombroj kaj X signifas ĉenon, do:
Observoj pri pli longaj ĉenoj:
Cheseaux-sur-Lausanne
Cheseaux-sur-Lausanne estas komunumo en la distrikto Laŭzano en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3950 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Interpretado
Oni devas ĉiam rigardi ĉenon kiel la tuton. Ĉenoj de indikiloj ne priskribas iteraciitan aplikon de sama operatoro, kaj do ilin ne eblas dispartigi. La ĉenon de kutimaj matematikaj operatoroj (ekz. 3+4+5+6+7) oni povas dividigi en fragmentojn (ekz. (3+4)+5+(6+7)) sen ŝanĝo la rezulton, aŭ almenaŭ popaŝe solvi en difinita ordo (ekz. 2^{3^4} solveblas de dekstre maldekstren, kaj samon oni povas fari pri notacio de Knuth). Sed al ĉeno de Conway tio ne aplikeblas.
Ekspedicio Dundee Whaling
La ekspedicio Dundee Whaling (angle Dundee Whaling Expedition) estis ekspedicio al Antarkto en 1892 kaj 1893. Ĝi estis organizita de balenkapta kompanio, kiu la 6-an de septembro 1892 sendis el Dundee (Skotlando) kvar vapormotorajn balenŝipojn (la Balaena, Active, Diana kaj Polar Star) direkte al la Weddell-maro, serĉante eubalanea-balenojn. La 8-an de januaro 1893, la ŝipestro Thomas Robertson de la ŝipo Active malkovris la insulon Dundee.
Cheseaux-sur-Lausanne
Geografio
La komunumo Cheseaux-sur-Lausanne situas sur la altebenaĵo en la sudo de Gros-de-Vaud proksimume 5 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. La komunumo konsistas el la vilaĝo Chesaux kaj la kvartaloj Montagny, Mon Repos kaj Bouzenet.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Interpretado
Ekzemple:
Ekspedicio Dundee Whaling
Al la ekspedicio partoprenis la skotlanda sciencisto William Speirs Bruce.
Cheseaux-sur-Lausanne
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,59 km², de kiuj 13,5% estas kovritaj de arbaro, 60,8% servas por agrikulturo kaj 24,0% por setlado.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Interpretado
Notu, ke parentezoj ne necesas en la dua okazo por potenciiga notacio, ĉar la ordo de dekstre maldekstren estas defaŭlte akceptita. Sed por la ĉeno de Conway oni ilin bezonas, ĉar alie la signifo estus sama kiel en la unua okazo.
Cheseaux-sur-Lausanne
Najbaraj komunumoj
La komunumo Cheseaux-sur-Lausanne limas en nordo al Etagnières, en oriento al Morrens, en sudo al la eksklavo Bel-Air de Laŭzano, en sudokcidento al Crissier, en okcidcento al Sullens, kaj en nordokcidento al Boussens.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Interpretado
La kvaran regulon de difino necesas tre atente pririgardi: Ĉeno de 3 aŭ pli elementoj, kiu finiĝas je 2 aŭ pli granda nombro, povas esti transformita en la ĉenon de sama longo sed kun malpligrandigita lasta elemento per ioma (plej ofte enorma) grandigo de antaŭlasta elemento. Tiel eblas transformi la lastan elementon en 1 kaj do malplilongigi ĉenon laŭ la tria regulo. Kiam la ĉeno estos malplilongigita ĝis longo de 2 elementoj, ĝi iĝos simpla potenciiga operatoro. Praktike, tamen, la nombroj tre ofte iĝas tiom grandaj, ke tion ne eblas fari.
Cheseaux-sur-Lausanne
Trafiko
Tra Cheseaux-sur-Lausanne pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Yverdon-les-Bains. La kantona ĉefvojo ĉirkaŭas la vilaĝokernon okcidente kaj parte en tunelo. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A1 kaj al la svisa aŭtovojo A9 situas en distanco de proksimume 5 kilometroj okcidente respektive sudoriente de la komunumo. Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio Laŭzano-Echallens-Bercher kaj diversaj lokaj buslinioj de Laŭzano la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Cheseaux-sur-Lausanne datiĝas el la jaro 1228 kiel Chesaus. Dum mezepoko Cheseaux estis memhavaĵo de la Kavaliroj de Cheseaux. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Cheseaux apartenis al la Voktejo Laŭzano, poste al la Distrikto Laŭzano. Post la konstruo de la trajnlinio Laŭzano-Echallens-Bercher la iama kamparvilaĝo transformiĝis al industria antaŭurbo kaj loĝloko de Laŭzano.
Ĉena indikila skribmaniero de Conway
Specialaj Ecoj
Jenas la plej simplaj okazoj (kiam la ĉeno enhavas elementojn malpli grandajn ol 2):
Ĉiuj pli komplikaj ĉenoj kreskas enorme:
Se, por iu ajn ĉenoX, ni skribas do (vidu ankaŭ: Funkcia potenco).
Same, kiam ni skribas ni havos, kaj, sekve,.
Se ni aplikas tion al nova ĉeno X egala al X \to p, ni vidos ke ekz.
Ekzemple,, ĉar por X = (10) ni havas , kaj ni rigardas la trian funkcian potencon de tiu ĉi funkcio kiel funkcion de q, kun q = 1.
Ekzemploj
Neeblas doni plene laborantan interesan ekzemplo ĉar almenaŭ 4 eroj estas bezonataj. Tamen 1, 2 kaj 3 longaj ĉenoj, kiu povas esti prezentitaj en aliaj skribmanieroj, estas elvolvita ĉi tie kiel ilustraj ekzemploj.
n
p→q
1→(ĉiu esprimo)
4→3→2
4→3→2 alternative analizita
Per supren-saga skribmaniero de Knuth:
2→4→3 kio estas neimageble granda. Per skribmaniero de Knuth:.
2→3→2→2 kio estas ankoraŭ multe pli granda ol la antaŭa nombro
Per skribmaniero de Knuth:
3→2→2→2
Nombro de Graham
Nombro de Graham G \! ne povas esti koncize esprimita per la ĉenita saga skribmaniero de Conway, sed per difino de funkcio, oni havas ke:
Pruvo: Aplikante laŭvice la difinon, regulon 3, kaj regulon 4, oni havas ke:
f^{64}(1)\,
Pro tio ke f estas severe pligrandiĝanta,
kiu estas la donita neegalaĵo. Noto ke
kio estas multe pli granda ol nombro de Graham.
Akermana funkcio
La akermana funkcio povas esti esprimita uzante la ĉenitan sagan skribmanieron de Conway:
(n=1 kaj n=2 devus respektivi alA(m,-2)=-1 kaj A(m,-1)=1, kio povis logike ricevita).
Paraŝuto
Paraŝuton oni uzas por sekure alterigi personon aŭ objektojn el granda alto en la aero.
Historio
En Ĉinio, kuraĝaj cirkusaj artistoj jam saltis el altaj turoj per ia ombrelo komence de la 14-a jc.n. Tiel eble oni povas ilin nomi la unuaj paraŝutantoj.
La en Ŝibenik naskiĝinta kroato Faust Vrančić saltis en 1597 kiel la unua homo per paraŝuto el 87 m alta sonorilega turo en Bratislavo, antaŭ homamaso sur la foiran placon. La 3-an de oktobro 1785, Jean-Pierre Blanchard lasis fali per paraŝuto sian hundon en Frankfurto ĉe Majno-Bornheim kaj la 23-an de aŭgusto 1786 en Hamburgo eĉ ŝafon el balono.
La unua homo, kiu saltis el balono per paraŝuto estis la franca André-Jacques Garnerin. Lia salto – la 22-an de oktobro 1797 – el memkonstruita hidrogenbalono okazis en alto de 400 m super la pariza "Parc Monceau".
Komence de la 20-a jarcento eltrovis la germana aervetura pionirino Käthe Paulus la faldeblan paraŝuton. Ŝi estas inter la unuaj virinoj, kiuj saltis per paraŝuto.
La principoj pri la duobla tegaĵo kaj pri la suprentira ŝnuro alligita al la aviadilo devenas de la germana aerŝipokonstrua inĝeniero Otto Heinecke. Tiu ŝnuro ebligas sekuran salton, evitante la kaptiĝon de la paraŝuto ĉe la aviadilo.
La 28-an de aprilo 1919 saltis la usona Leslie Le Roy Irvin unuafoje per permane malfaldigebla (kaj tiel ne ligita al la aviadilo), dorsa paraŝuto.
Sistemoj
Ekzistas du diversaj sistemoj de paraŝutoj: rondkupola kaj glisa paraŝuto.
Rondkupola paraŝuto
La malnovaj rondkupolaj sistemoj malpliigas la falon preskaŭ senescepte per la granda aerrezisto. Ilia formo similas al sube malfermita kava duonkupolo, ĉe kies suba rando estas fiksitaj la kaptoŝnuroj kaj sur tiuj ĉi la paraŝutistoj aŭ la utilŝarĝo. Ĉe la verto troviĝas aperturo (verta aperturo), tra kiu la aero povas foriĝi el la ŝveliĝanta paraŝuto; tiel oni povas eviti la pendoladon de la paraŝuto. La malsupreniro de konvencia rondkupola paraŝuto okazas vertikale al la tera surfaco kaj horizontale moviĝas nur pro la ventoblovoj. Pli frue, en sporta branĉo, la uzitaj rondkupolaj paraŝutoj estis ekipitaj per fendoj, per kies fermo kaj malfermo (per direktigaj ŝnuroj) oni povis iomete direkti la tero-alproksimiĝon.
Pro la granda risko je vundiĝo pro rapida malsupreniro kaj apenaŭa direktebleco, oni uzas tiun ĉi tipon nur ekster la civila sfero, en la armeo – por rapida alterigo de paraŝutaj ĉasistoj kaj ŝarĝoj - kaj kiel bremsaj kaj savaj paraŝutoj ĉe malpezaj aviadiloj.
Glisparaŝuto (ankaŭ plata paraŝuto)
Modernaj glisparaŝutoj malpliigas la falon ĉefe per levoforto. Ĝia profilo similas al tiu de la porta surfaco de aviadila flugilo. La glisparaŝuto estas malfermita en la antaŭa rando kaj malantaŭe fermita; tiel ĝi kolektas la fluantan aeron kaj mem rigidiĝas. Pro tio oni nomas ĝin ankaŭ ŝvelaera paraŝuto aŭ 'matraco'.
Oni direktas la glisparaŝuton per movo de la malantaŭaj randoj. La dekstra kaj maldekstra partoj de la malantaŭa paraŝuta rando estas direkteblaj aparte. Tiel, se oni subentiras unu flankon, tio bremsas la – de antaŭe – fluantan aeron. Por alteriĝi oni forte tiras el ambaŭ direktigaj ŝnuroj suben kaj tiel oni povas bremsi la glisparaŝuton ĝis preskaŭ senmovo.
En sporto oni nuntempe uzas senescepte glisparaŝutojn.
Glisparaŝutoj estas produktitaj plej ofte el nilonteksaĵo "F-111", el "Zero-P" (zero porosity: 'nula' poreco, do nenia aertralasebleco; 'nulteksaĵo') aŭ kombinaĵoj el tiuj. La kaptoŝnuroj estas fiksitaj ĉe la fino (ĉe rondkupolaj paraŝutoj) aŭ ĉe la suba surfaco (ĉe plataj tipoj) de la paraŝuta teksaĵo; ili portas la saltanton aŭ la ŝarĝon.
Partoj de paraŝuto laŭ bildvortaro (inter krampoj eblaj aliaj nomoj):
Metafikcio
La metafikcio estas formo de literaturo aŭ de memreferenca rakontostilo kiu temas pri aferoj de arto kaj pli precize pri la mekanismoj de fikcio mem.
Temas pri verkostilo kiu konscie memorigas al la leganto ke tiu estas antaŭ fikcia verko, kaj ludas je problemigo de la rilato inter tiu kaj la realo. Ene de teksto de metafikcio, la limo inter realo kaj fikcio kaj la konsento pri legado de tiu estas rompitaj, dum la teksto atentigas pri sia propra fikcia naturo kaj sia kondiĉo de artefakto. Asocia ĝenerale al literaturo modernisma kaj postmodernisma, oni povas trovi ekzemplojn antaŭajn en la Kiĥoto de Miguel de Cervantes, en The Canterbury Tales de Geoffrey Chaucer, en kelkaj rakontoj de Jorge Luis Borges kaj en kelkaj verkoj de Stanisław Lem kiel Perfekta vakuo kaj Imagita grando, same kiel la romano Niebla, de Miguel de Unamuno.
Ĵazmuzeo
Ĵazmuzeo povas plenumi plurajn celojn: doni superrigardon pri la muzika ĝenro ĵazo, kolekti en aneksita arĥivo literaturon, komunikilojn kaj muzikinstrumentojn pri la temo ĵazo aŭ memorigi ĉe la verkejo de fama ĵazmuzikisto pri ĉi tiu kaj ties artaj kontribuaĵoj. Ofte ili samtempe estas ankaŭ eventejoj. Kelkaj muzeoj proponas aktivecojn pri muzikteorio, ĵazesploro, historio de ĵazo kaj muzikedukado.
Senpintigita trilateropiramidigita kvaredro
En geometrio, senpintigita trilateropiramidigita kvaredro estas konveksa pluredro, preskaŭ vera solido de Johnson, kun 16 edroj: 4 aroj de 3 kvinlateroj aranĝis en ordigo kun kvaredra simetrio, kun 4 seslateroj en la breĉoj. Ĝi estas konstruita per preno de trilateropiramidigita kvaredro kaj senpintigo de la ordo-6 verticoj. Ĉi tiu kreas 4 regulajn seslateraj edroj kaj lasas 12 malregulajn kvinlaterojn.
Topologie simila egallatera pluredro povas esti konstruita per uzo de 12 regulaj kvinlateroj kun 4 egallatera sed neebenaj seslateroj kun vertico kun enaj anguloj alternaj inter 108° kaj 132°.
Antarkta neĝa krozilo
La antarkta neĝa krozilo (au neĝokrozilo, angle snow cruiser) estas grandega neĝa aŭtomobilo kiu estis konstruita originale por esplorado de la Antarkto. Oni fiksis sur tegmento de la neĝa veturilo aviadilon, kiu povis starti de tie. La projekton gvidis Dro Thomas C. Poulter kaj admiralo Richard Evelyn Byrd, la neĝokrozilo fiaskis, ĉar ĝi ne povis venki eĉ etajn altaĵojn. Simple ne eblis en Usono antaŭvidi la ekstremajn fizikajn kondiĉojn de la Antarkto.
Oni konstruis la neĝokrozilon en 1939, transportis ĝin en la Antarkton la 12-an de januaro 1940. Ĝi sinkis en la neĝo kaj ne povis grimpi altaĵetojn. Ĉar oni ne povis plibonigi la konstruaĵon, ili ĉesigis la projekton kaj lasis la neĝokrozilon sur la Antarkto.
Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II
La Fairchild-Republic A-10 Thunderbolt II (aŭ konata en Usona aerarmeo kiel Warthog ("fakoĉero") estas Usona atakaviadilo. A-10 estas ĉefa atakaviadilo de Usona aerarmeo ekde 1975. Tiu simpla, efektiva kaj traviv-kapabla dumotora subsona jeto povas engaĝi kontraŭ ĉiu tipo de la grundaj celoj kiel ekz. tanko kaj aliaj kirasitaj veturiloj. Pli ekzitstas la skolta varianto OA-10, kiu servas kiel antaŭenŝovita pafmaŝino.
Spite al ties grando, A-10 estas tre moviĝema, kaj tio estas grava faktoro por A-10, uzi ĝin en malaltflugaj operadoj. Ĝi povas longtempe resti proksime al la batalkampo kaj operado sub 300 metroj kun vidkapablo de 2,4. Ties batala agoradio kaj ties ekstartaj kaj alteriĝaj kapabloj permasas la operadoj el proksimo de la fronto. Helpe de noktovidiloj, la pilotoj povas plenumi siajn misiojn eĉ en tuta mallumo.
A-10 havas noktovidil-kongruan pilotejon kun granda vezikoforman kupolon, kiu ebligas por la pilotoj rund-vidon. La piloto estas protektita per 400 kg titan-kiraso (nomata ankaŭ titan-bankuvo), kiu ankaŭ kovras la flugkontrolan sistemon kaj kontraxstaras eĉ kontaŭaviadilajn pafilojn kun 23 mm. La fueltanko estas estas memfermiĝema kaj tiel planita, ke ĝi ne eksplodas ĉe trafo. La hidraŭla flugkontrola sistemo povas anstataŭi per mana sistemo. Tiu ebligas al la pilotoj direkti, gvidi alterigi la aviadilon, se hidraŭliko misfunkcias aŭ partoj de la flugiloj difektitas. La motorejo estas tiel almontitaj, por ke estu minimuma ŝanco pri perdo de ambaŭ movilo samtempe en batalo.
Al la avionika ekipaĵo apartenas kominikloj, inercia navigado, pafkontrola sistemo, noktovidiloj. Al la piloto montras antaŭokula prezentilo ( Head-Up-Display) la rapidon, alton, falangulon, navigadajn onformojn ka celreferencojn. La LASTE-sistemo ( Low Altitude Safety and Targeting Enhancement system) kalkulas daŭre la trafpunkton de la liberfalantaj armiloj. Sub la fuzelaĝo estas almontita "Pave Penny"-lasera celprezentilo, per kiu la precizecaj bomboj direktiĝas en la celon aŭ eblligas lumigi por aliaj unuoj celon en aero aŭ surtere. La aviadilo uzas duonaŭtomate kontraŭ la atakoj infrarŭgan- aŭ radardurektitan tero-aero-raketojn. Ĉiu A-10 estas ekipita per Tutmonda loktrova sistemo (GPS).
La 30-mm-a kanono GAU-8/A de Gatling-konstruo pafas 3.900 tankokrevajn municiojn je minuto kaj povas detrui multajn tercelojn ĝis la peze kirasita veturilo. La retrofrapo de tiu kanono estas pli forta ol la ŝovforto de la movilo, tiel oni povas pafi nur dum mallonga tempo.
Historio
Post la dua mondmilito Danke al supreco en aviado, prilaboro de atakaviadilo estis haltiĝinta. Dum la Vjetnama milito, Transporta helikoptero UH-1 Iroquois (ofte konata kiel "armilŝipo" ( Gunship)) oferis Proksiman aeran helpon ( Close-Air Support, CAS) al armeo, sed Aerarmeo ne havis atakaviadilon, kiu eblas ataki malamikajn vehiklojn kiel tanko. Dum la malvarma milito, ĉefaj defendaj doktrinoj de NATO estis defendi eblan ofensivon de Varsovia Pakto en Eŭropo. Por haltigi sovetian ofensivon kun tankojn, NATO bezonas atakaviadilon, kiu povas detrui multajn malamikajn vehikulojn en malaltflugan operadon.
Post la pozitivaj spertoj de Rockwell OV-10, Usona aerarmeo komenciĝis la evoluigo de speciala aviadilo por kontraŭtanko batalo. La desegno de A-10 sukcesis kontraŭ la konkuranta Northrop A-9. La provflugo de A-10 okazis la 10-an de majo en 1972. La unua seriopreta A-10A estis liverita oktobre de 1975 al Davis-Monthan aerarmea bazo en Arizona. Poste ĝi estis nebonvena ĉe Air Force-Arsenal. La gvidantoj de aerarmeo preferis la prestiĝan ĉasaviadilon F-15 kaj F-16 kaj ili volis engaĝi helikopterojn kiel AH-64 en la terproksima batalo.
Dum la Iraka milito en 1991, la A-10 montris fidindecon de 95,7%. La aviadiloj partoprenis en 8.100 atakoj kaj starigis 90 procentojn de AGM-65 Maverick-raketoj elpafitaj dum tiu milito. A-10 detruis pli ol 1.000 tankojn, 2.000 armeajn veturilojn kaj 1.200 artileriajn kanonojn. Oni perdis nur A-10, malpli ol antaŭplanita.
La aviadiloj partoprenis atakojn en Kosovo en 1999, en Afganio inter ekde 2001 kaj en 2003 denove en Irako.
Usona aerarmeo planas la uzadon de aviadilo ĝis min. 2028, poste oni volas anstataŭi ĉiun aviadilon kontraŭ supersona ĉasaviadilo, F-35.
Stalagmito
Stalagmito aŭ gutoŝtono estas ofta fenomeno en kavernoj: el gutanta kalk-enhava akvo formiĝas roka kolono staranta sur la planko.
Ĉiujare la stalagmito pli kaj pli altiĝas, ekzemple jare po 1 cm-on. Helpe de observado oni povas kalkuli aĝon de la kaverno. Se la fenomeno daŭras tre longe, la stalagmito kaj la stalaktito kontaktiĝas, tio estas la stalagnato.
Oberasbach
Oberasbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Fürth kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Rovellasca
Rovellasca estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Bregnano, Lazzate, Misinto (MI), Lomazzo, Rovello Porro kaj Turate (CO).
Sulfito
La sulfitoj estas la saloj de la hipoteza sulfita acido H2SO3. La formulo de la sulfitaj anjonoj estas SO32−. En organika kemio, la sulfitoj estas ankaŭ la nomoj de la esteroj formitaj per la sulfita acido. Ilia tipo estas R-O-S(=O)-O-R' (kie R kaj R' estas organikaj restaĵoj). Kiel ekzemploj estas la dimetila sulfito, kies formulo estas CH3-O-S(=O)-O-CH3.
Uzo
La sulfitoj estas uzataj kiel konserviloj en la vino, la cidro kaj la ŝuŝeno, en iuj nutraj pastoj, en la sekigitaj terpomoj, la sekaj fruktoj aŭ en la ladkukumetoj por malebligi la oksidadon.
Netolero
Iuj personoj aperigas inflaman reakcion, kiam ili konsumas sulfitojn, ĝenerale en la duonhoro post la engluto. Tiuj reakcioj karakteriziĝas per nazfluoj, ternoj, jukoj, urtikario, abdomenaj doloroj aŭ eĉ pli gravaj simptomoj, kiaj la bronkospasmo aŭ anafilaksio. En iuj kazoj ili povas esti la kaŭzo de hemoroidaj krizoj.
Aliflanke, tro forta dozo de sulfuro en vino okazigas kapdolorojn tiom longajn kiom dolorajn. Plie, necesas konscii ke ekzistas mortiga dozo des pli malfacile malkovrebla ke la sulfitoj troviĝas en multaj nutraĵoj.
Enesto de sulfitoj
La eŭropaj kodoj rilataj al la sulfitoj estas : E220, E221, E222, E223, E224, E225, E226, E227 kaj E228.
Evidentigo
En solvaĵoj, la sulfitaj jonoj SO32− povas esti malkovrataj per iu ajn acido H+ kaj okazas gasan eliĝon de sulfura dioksido SO2 kaj tiu solvaĵo estigas senkoloriĝon de la permanganato.
8765 Limosa
8765 Limosa estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Ĝi recevis la nomon de la vadbirdo nigravosta limozo (Limosa Limosa).
Daisuke Matsuyama
Daisuke Matsuyama (松山 大輔, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Sanfrecce Hiroshima.
Nazka-linioj
Inter la figuroj troviĝas birdo, simio, araneo, trianguloj, rektaj linioj kaj aliaj.
Oni ne scias, kiu kiam kreis la desegnojn kaj por kiu celo. Oni supozas, ke ili estiĝis dum la Nazka-kulturo (200 a.K. - 600 p.K.), kiun pruvas desegnaĵoj sur siaj ceramikaĵoj. La linioj restis danke al la seka klimato de la regiono. Oni supozas ĉe kelkaj desegnoj, ke ĝi havis astronomian aŭ kalendaran aŭ ritan rilaton.
La Nazka-liniojn malkovris pasaĝeroj de komercaj fluglinioj en la 1920-aj jaroj. Toribio Mejía Xesspe, kune kun sia instruisto Julio César Tello anoncis en 1927 malkovron de videblaj nur de alteco desegnojn de kreskaĵoj, bestoj kaj geometriaj figuroj nome la Nazka-linioj.
Jasenovo (Bela Crkva)
Jasenovo, serbe Јасеново, hungare Karasjeszenő [karaŝjesenO] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Suda Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).
Nagano Mayumi
NAGANO Mayumi(Hepburn),(長野まゆみ [nagano majumi]; nask. 13-an de aŭgusto 1959. Esperanto: Nagano Majumi) estas moderna japana romanisto, influita de Miyazawa Kenji. El Tokia Metropolo. Ŝi diplomiĝis fakultaton pri arto de Joshibi-Universitato de Arto
Ŝi skribas porinfanajn literaturojn kaj fantaziajn romanojn kaj aliaj. Kaj ŝi havas originalan temon kiel minaĵo kaj knaboj en fantaziaj mondoj. Ŝi uzas arkasimojn multe kaj priskribas amon inter delikataj knaboj sen kruda esprimo. Pro tio ŝia stilo fariĝas eleganta kaj ŝia rakontmondo fariĝas nereala.
En unua periodo ŝi skribis fabelajn verkojn pri amikeco inter knaboj, en meza periodo ŝi skribis sciencajn fikciojn pri korpo kaj spirito, en lasta periodo ŝi skribas fikcion pri amon inter knaboj. Ŝi estas fekunda kaj ŝia karakterizaĵo estas ampleksa.
Butembo
estas grandurbo kaj diocezo (ekde 1989) en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio).
Hrabůvka
Hrabůvka estas municipo troviĝanta en distrikto Přerov, Regiono Olomouc, Ĉeĥio. En la urbo vivas.
Butembo
Geografio
situas sur montaro en la nordorienta parto de la lando. Ekvatoro troviĝas 20, Goma 204 (voje 280), Bukavu 299, Lubumbashi 1330, Kinŝaso 1631 km.
Hrabůvka
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1371.
Butembo
Historio
Ĝis la enlanda milito estis grava komerca centro kun granda merkato. En 2008 tragika tumulto okazis pro futbala matĉo, tial 13 homoj mortis kaj 36 vundiĝis. La urbo estas grava bazo de la armeo.
Hrabůvka
Historio
Sur la katastra teritorio de la municipo estas konstruita 70 metroj longa profundigata tunelo Hrabůvka sur aŭtostrado D1. Tra la tunelo kondukas ŝoseo 44023 kaj samtempe rojujo de Drahotušský potok.
Butembo
Ekonomio
En la ĉirkaŭaĵo oni kultivas teojn kaj kafojn.
Trafiko
havas malgrandan flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Goma kaj Bunia. Estas ankaŭ malpli grava vojo okcidenten.
9972 Minoruoda
9972 Minoruoda estas malgranda, malhela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Oda Minoru (japane: 小田稔, 1923–2001), fizikisto pri la kosma radiado, kiu komencis labori en Ikso-radia astronomio kiam li estis invitita de Bruno Rossi en Masaĉuseco. Li inventis la "bambuan kolimatilon" por determini pli precize la poziciojn de Ikso-radiaj fontoj. Li estis ĝenerala direktoro de la Instituto de Kosma kaj Kosmonaŭta Scienco dum 1984-1988.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita en majo 2017 de W. R. Cooney, V. Benishek, P. Pravec, H. Kucakova, K. Hornoch, P. Kušnirák, J. Vrastil, J. Gross, D. Terrell, D. Pray, V. G. Chiorny, I. Slyusarev, B. Flanagan, B. Pellerin, R. Montaigut kaj A. Leroy per observoj de, anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 2,07 km, taksitan orbitan de 18 km kaj orbitan periodon de 0,9538 ± 0,0004 tago (22,891 ± 0,001 horoj), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Neĝa traktoro
Neĝa traktoro (ratrako) estas raŭpĉena traktoro, speciale evoluigita por laboro, funkcio inter neĝaj kondiĉoj. Ĝi povas havi du aŭ kvar raŭpĉenojn, plej ofte gumajn.
Alteraciilo
En muziko, kromsignoj (foje nomata alteraciiloj) estas simboloj en nototeksto, kiuj indikas la ŝanĝon de pratono en iu konsiderata gamo.
Tiaj alteraciiloj povas transloki pratonojn unu aŭ du duontonojn supren aŭ malsupren. Krome ekzistas apartaj alteraciiloj por la translokado je kvaron-, seson-, okon- kaj dekduontonoj, uzataj en Nova Muziko samkiel transskribaĵo de etna muziko.
Limigo al antaŭsignoj
Alteraciiloj diferenciĝas multrilate de la uzado de la samaj signoj kiel antaŭsignoj:
Avertkromsignoj
Pro kialo de klareco oni foje metas fakte superfluajn alteraciilojn tamen kiel avertkromsignoj, ekzemple en jena kazoj:
Avertkromsignojn foje oni faras ekkoneblaj kiel tiaj, interkrampigante ilin, presante ilin pli malgrandaj aŭ metante ilin supre de la respektiva noto.
Kvarontonaj kromsignoj
Kvarontonaj kromsignoj servas simile al kromataj kromsignoj por notado de tonaltodiferencoj. Oni uzas ilin kiel kompletigo de la duontonaj signoj dieso kaj bemolo en kvarontona muziko. Ili plialtigas resp. -malaltigas pratonojn je unu axu tri kvarontonoj.
Ĝis nun ne ekzistas unueca signosistemo kiel ĉe duontonaj alteraciiloj. La plej kutimaj sistemoj tamen estas klare interpreteblaj pro ilia simileco al la kromataj alteraciiloj.
Historio de la kromsignoj
Ekde la antikveco en la okcidentuma muziko dominas la principo de diatonismo, kiu ricevas sian melodian streĉon el la ŝanĝo inter diversgrandaj intervaloj (plentono- kaj duontonopaŝoj). Ĉi tion transprenis la mezepoka muziko, baziĝanta sur modaloj. La pratonoserion oni tiam signis per la literoj A-B-C-D-E-F-G. En la pli malnova gregoria notacio ekde la 10-a jarcento komence elformiĝis nur du alteraciiloj, rilatantaj ĉiam sur la tiama pratono B: b rotundum („ronda B“) aŭ b molle („mola B“) signis la pli malaltan tonvariaĵon,  b quadratum („kvadrata B“) aŭ b durum („malmola B“) la pli altan. b rotundum estas la rekta antaŭulo de nia nuntempa alteraciilo b, dum kiam el b quadratum poste evoluis kaj la bekvadrato kaj la dieso. El la nomo b molle devenas la vortoj bemolle (itala) resp. bémol (franca) samkiel en la germana la nomo de la tongenroj Moll (minoro), el b durum la nomo Dur maĵoro.
Pro supraĵa skribmaniero en la monaĵejaj skribejoj kaj la ellasado de la malsupra streko dumpase de la jarcentoj la aspekto de b quadratum alproksimiĝis al tiu de la litero „h“. Tio fiksiĝis en la 16-a jarcento per la ekesto de la presarto, ĉar oni ne disponis pri aparta prestipo por b quadratum kaj tial elektis kiel anstataŭa figuro la literon „h“. Ĉi tiu ŝanĝo efikis ankaŭ sur la nomon de la pratonoserio: en multaj lingvoregionoj de meza Eŭropo (en la germana, norvega, sveda, pola, ĉeĥa) la pratono mem ricevis la nomon H kaj la plimalaltigita tono la nomon B. Male la pratono plutenis la nomon B en la angla, dum kiam tie la plimalaltigita tono nomiĝas B flat. Ĉi tiu separo de la tononomoj ĝis nuntempe kutime kaŭzas konfuzon inter muzikistoj.
Planetario de Jena
La Zeiss-planetario troviĝas en la centro de Jena, Germanio.
Historio
Ĝi inaŭguritis en la 18.7.1926 kaj estis hodiaŭ la plej malnova daŭre funkciinta stelteatrejo de la mondo. La unuaj ideoj je mekanika bildigo de planedaj orbitoj kaj vojoj venis de la munkena muzeestro Oskar von Miller. Inspirite de li la ĉefinĝeniero de la firmao Carl Zeiss Jena, Walther Bauersfeld, evoluigis planetarian ilon baziĝantan sur optomekanika projekciado (en 1919). Por provprojekcioj instalitis en 1924 modelo, kiu subite fascinis la homojn. Ĵurnalistoj entuziasme parolis kaj skribis pri "teknika miraklo de Jena" kaj miloj da homoj vizitis la etan kupolon sur la tegmento de la uzino Zeiss.
Poste Franz Dischiner konstruis kupolon de 25 metroj da diametro, kies betona pelvo havis nur ses centimetrojn da dikeco. La arkitekta buroo Schreiter & Schlag de Jena dezajnis relative modestan domon. Revolucia estis la projekcia sistemo, ilumini la planedojn de nia sunsistemo sur la interno de kupolo. La tutmonde unua planetario malfermitis en la 7.5.1925 en Munkeno, jam unu jaron poste venis la planetario en Jena.
Goldbach
Goldbach estas la nomo de diversaj lokoj:
Planetario de Jena
Novaj teknikoj
Ekde 1984/85 la tekniko estas komputile stirita. La ofertoj daŭre estis plietendigitaj kaj oni intencas kontentigi ĉiujn gustojn, ĉar la vizitantaro estas internacia. Nur en la 1996-a jaro oni anstataŭis la faman projekciilon Zeiss Cosmorama per la pli forta Modelo VIII. En oktobro 2004 oni alkonstruis restoracion "Bauersfeld" kaj muntis laseran sistemon.
Goldbach
Goldbach estas la nomo de jenaj riveretoj en germanlingvoj landoj.
Planetario de Jena
Novaj teknikoj
Oni prezentas ankaŭ (plu)klerigprogramojn, sed ĉefe muzik- kaj laserspektaklojn. Al ĉiuj ebligas tiaĵoj ekkoni la planedan mondon el tute novaj perspektivoj ĉiuokaze.
Fonto
Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): ''Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 4'', 2011, ISBN 978-3-7954-2501-2, p. 158-159
Eksteraj ligiloj
Hejmpaĝo
Apollo 17
Apollo 17 estis la dekunua kunhoma misio de Projekto Apollo, kaj ĝi estis la sesa misio, kiu surluniĝis. Ĝi estis la unua nokta lanĉo kaj la lasta misio de la projekto.
Mallongigoj
Klarigo de mallongigoj uzataj en tiu ĉi artikolo, kaj iliaj anglalingvaj tradukoj:
Misiaj parametroj
20° 11' 26.88" N - 30° 46' 18.05" E
7988 Pucacco
7988 Pucacco estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Partio por la Brazila Social-Demokratio
Partio por la Brazila Social-Demokratio (Partido da Social-Democracia Brasileira en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel PSDB. Komence de la jaro 2016 ĝi havis 10 senatanojn kaj 53 deputitojn.
De 1995 ĝis 2003 la partiano Fernando Henrique Cardoso estis la ŝtata prezidanto de Brazilo, do la partio en tiu periodo gvidis la ŝtatan politikon.
Rovello Porro
Rovello Porro estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Cogliate (MI), Gerenzano (VA), Lomazzo, Misinto (MI), Rovellasca, Saronno (VA) kaj [[Turate].
Ĥalkogenido
Ĥalkogenido estas ĥemiaĵo, kiu konsistas el almenaŭ unu ĥalkogena anjono kaj almenaŭ unu elektropozitiva elemento. Eĉ kvankam ĉiuj elementoj de grupo 16 estas difinitaj kiel ĥalkogenoj, la termino ĥalkogenido estas kutime uzata por sulfidoj, selenidoj, teluridoj, polonidoj, anstataŭ oksidoj. Multaj metalaj ercoj ekzistas kiel ĥalkogenidoj.
Pau
La vorto havas plurajn signifojn:
Apostolaj sidejoj
Jerusalemo
Jerusalemo estis la unua centro de la kristana Eklezio. Tien iris Sankta Paŭlo antaŭ la jaro 50 por havigi decidan dekreton pri la devoj de nejudaj konvertitoj al Kristo. En la jaro 70 romia tute detruis la urbon. Novan urbon konstruis en proksimume la sama situo Hadriano, romia imperiestro ekde 117 ĝis 138. Lia kompleta nomo estis Publius Aelius Hadrianus Afer, kaj alude al tio li donis al la nova urbo la nomon Aelia, kiu restis la oficiala ĝis almenaŭ la 6-a jarcento. Al judoj estis malpermisate eniri la urbon, normo kiu ankoraŭ en la 4-a jarcento, kiam Konstantino la 1-a de la Romia Imperio permesis al ili eniri ĉiujare la 9-an de la monato Abo, tago en kiu la judoj funebras la detruon de la jerusalemaj temploj kaj aliajn disastrojn.
Se oni povas diri ke la kristanan komunumon de Jerusalemo fondis la apostoloj kune, la tradicio atribuas al Jakobo la Justulo la fondon de la serio de jerusalemaj episkopoj, la apostola sidejo de Jerusalemo. Klemento de Aleksandrio (ĉ. 150 – ĉ. 215) nomas lin "episkopo de Jerusalemo". Tiun Jakobon, Paŭlo priskribas kiel apostolon en sia Epistolo al la galatoj.
Nový Berštejn
Nový Berštejn situas en katastra teritorio Dubá kun areo 14,94 km².
Memorindaĵo
Dominaĵo estas renesanca kastelo Nový Berštejn el 16-a jarcento. Ĝia nomo estas derivita el tio, ke la kastelo estis anstataŭaĵo por dezertiĝanta burgo Starý Berštejn ĉe Vrchovany.
Apostolaj sidejoj
Antioĥio
De Antioĥio, la tria plej granda urbo de la Romia Imperio, ĉefurbo de la romia provinco de Sirio kaj poste de la romia diocezo (provincaro) de Oriento restas hodiaŭ nur ruinoj proksime al Antakya, en Turkio. Tie "la disĉiploj unue nomiĝis Kristanoj". En la tiea eklezio Sankta Paŭlo, invitita de Barnabaso, agis kiel instruisto dum tuta jaro. Kiel delegito de la Antioĥia eklezio li portis al Jerusalemo monoferton por la viktimoj de malsato. Poste la loka eklezio de Antioĥio sendis Barnabason kaj Paŭlon por prediki Kriston en aliaj urboj, kaj al ĝi ili revenintaj prezentis raporton pri sia misio. En Antioĥio okazis ankaŭ la publika malkonsento inter Paŭlo kaj Petro, pri kiu Paŭlo skribis en sia Epistolo al la galatoj.
Laŭtradicie Petro fondis la serion de la Antioĥiaj episkopoj, inter kiuj fama estas Ignaco el Antioĥio, apostola patro de la Eklezio, kiu mortis martiro ĉirkaŭ la jaro 107, kaj de kiu ekzistas leteroj, kiujn li adresis al diversaj lokaj eklezioj. Dum la antioĥia kristana komunumo fondiĝis eble sen apostoloj, la episkopan sidejon tiel fondis la apostolo Petro.
La unua koncilio de Niceo (325) agnoskis la supermetropolitan aŭtoritaton de la episkopo de Antioĥio. La koncilio de Efeso (431) dekretis ke Kipro ne dependu de Antioĥio. Post dudek jaroj, la koncilio de Kalcedono (451) aprobis la aranĝon per kiu la episkopo de Jerusalemo havu aŭtoritaton sur la tiam tri provincoj de Palestino, redoninte al la antioĥia episkopo la tri ĉirkaŭantajn provincojn de Fenicio (du provincoj) kaj Arabio, de li uzurpitajn. En dekreto de la jaro 531, la imperiestro Justiniano la 1-a unue  uzis la titolon "patriarko" unike por la episkopoj de Romo, Konstantinopolo, Aleksandrio, Antioĥio kaj Jerusalemo, al kiuj li atribuis rangon pli altan ol tiu de la metropolitoj. Tiun organizadon de la Eklezio aprobis la orienta Koncilio kvinasesa de la jaro 692, sed ne Romo kaj la cetera okcidento.
La decidoj de la jaroj 531 kaj 692 rigardis nur tiun antioĥian eklezion, kiu restis fidela al la konstantinopolaj imperiestro kaj eklezio, ĉar jam antaŭe la antioĥiaj kristanoj suferis disiĝojn. Al la malferma sesio de la koncilio de Efeso de 431 episkopo Johano de Antioĥio alvenis malfrue, post la kondamno de Nestorio. Johano kreis kontraŭkoncilion, kiu kondamnis la ĉefajn oponantojn al Nestorio. Post du jaroj li interkonsentis kun Cirilo de Aleksandrio, akceptante kompromison, ago kiu tamen deturnis de li multajn liajn apogantojn. De opinio direkte kontraŭa al nestorianismo estis Petro Fulisto, episkopo de Antioĥio ekde 471 ĝis 488, kiu favoris monofizitismon kaj malakceptis la Koncilion de Kalcedono de 451. En 512, skisme aperis du apartaj eklezioj: la siria-ortodoksa Eklezio (unu el la Orientaj ortodoksaj eklezioj) kaj tiu eklezio, kiu restis en komuneco kun Konstantinopolo, adoptante eĉ ties bizancan liturgian riton. En 1724 alia skismo dividis ĉi tiun en Antioĥian Ortodoksan Eklezion (en komuneco kun Konstantinopolo) kaj Katolikan Grek-Melkitan Eklezion (en komuneco kun Romo).
Paŭlaj eklezioj de suda Anatolio
En sia unua misia vojaĝo, Paŭlo kaj Barnabaso fondis kristanan komunumon en alia Antioĥio, kiu situis en la romia provinco de Pisidio, La posta tiea episkopa sidejo fariĝis metropolita, sed malaperis post la islamanaj invadoj. Pro la predikado de la du apostoloj naskiĝis eklezioj ankaŭ en la urboj Ikonio, Listra kaj Derbe. Ikonio fariĝis metropolita episkopujo. Ĉiuj tiuj urboj nun estas nur titolaj episkopujoj.
Oni ne scias precize, kiam tiuj kristanaj komunumoj fariĝis episkopaj sidejoj, nek se tiu, kiu konsekris la unuajn episkopojn, estis aŭ ne estis apostolo.
Kipro
En tiu sama misia vojaĝo la apostoloj Barnabaso kaj Paŭlo unue vizitis Kipron, kie la prokonsulo Sergio Paŭlo kredis ilian predikon. Kiam Paŭlo komencis alian misian vojaĝon, Barnabaso dividiĝis de Paŭlo kaj iris al Kipro, insulo de lia naskiĝo., Laŭtradicie li agis kiel la unua episkopo de Kipro kaj tie mortis martiro. Poste ĉiu kipra urbo ekhavis propran episkopon.
La kipra episkoparo sukcesis akiri de la koncilio de Efeso (431) agnoskon de sia sendependeco de la aŭtoritato de la episkopo de Antioĥio
Aktuale la Kipra Ortodoksa Eklezio restas aŭtokefala en la ortodoksa eklezio
Efeso kaj okcidenta Anatolio
En la jaro 52 Paŭlo vizitis Efeson, ĉefurbo de la romia provinco Asia kaj predikis tie, sed ne restis longtempe. Li revenis poste kaj loĝis en Efeso pli ol du jarojn. Unu de la Paŭlaj epistoloj estas direktita al la eklezio de Efeso. Tamen oni atribuis la fondon de la episkopa sidejo de Efeso al la apostolo Johano. Tiun tradicion esprimis jam la Efesa episkopo Polikrates, disputante kun Viktoro la 1-a de Romo (189–199). Laŭtradicie, Johano vivis longtempe en Efeso kaj mortis tie grandaĝa. Al li oni atribuas la Evangelion kiu portas lian nomon, la tri novtestamentajn epistoloj de Johano, kaj la Apokalipson.
Aliaj eklezioj kiujn vizitis Paŭlo
Alvenante al Damasko, tiam ĉefurbo de Sirio, la apostolo Paŭlo konvertiĝis. Blindigita per la lumo, li denove ricevis vidpovon helpe de la disĉiplo Ananias de Damasko, kiu eble estis la unua episkopo de Damasko kaj fondis la tiean sidejon.
Ĉemara Cezareo, nord-okcidente de Jerusalemo, estis ĉefurbo de la romia provinco Judujo, kiu en 133 alinomiĝis Palestino. Kiam tiun provincon oni dividis en 390, Cezareo restis ĉefurbo de tiu parto, kiu nomiĝis Palaestina Prima (Palestino la 1-a). Tiel ĝia episkopo estis la metropolito de la provinco, inter kies sufraganaj] episkopoj] estis tiu de Aelia (tiam oficiala nomo de [[Jerusalemo). La apostolo Petro baptis tie la centestron Kornelion. Tie la apostolo |Paŭlo loĝis dum kelkaj tagoj ĉe Filipo la Diakono, kaj poste pasigis kiel katenita malliberulo pli ol jaron. Laŭ la Apostolaj konstitucioj (7.46), la unua episkopo de Cezareo estis Zakĥeo. La sidejo havis grandan bibliotekon, kie studis Sankta Bazilo (m. 379) kaj Sankta Hieronimo (m. 420). Eble dum la persa invado de 637 okazis ĝia detruo. En la periodo 314–339 (ĉirkaŭe) estis tiea episkopo Eŭzebo de Cezareo, aŭtoro de multaj verkoj, inter kiuj la fama Prieklezia historio, kiu pritraktas la disvastiĝon de kristanismo en la unuaj jarcentoj.
Armenio
Ekzistas tradicioj pri misio de la apostoloj Bartolomeo kaj Judaso Tadeo en la 1-a jarcento al Armenio, kiu estis la unua nacio, kiu, en 301, oficiale adoptis la kristanan religion, ankoraŭ kontraŭleĝan en la Romia Imperio, deklarante ĝin unika laŭleĝa religio. Oni tamen atribuas la fondon al Sankta Gregorio la Iluminanto (ĉ. 257 – ĉ. 332).
Edeso
Laŭ legendo raportita de Eŭzebo de Cezareo (260–340), al kiu oni montris relativajn dokumentojn laŭdire de la reĝa arkivo de Edeso, kaj rakontita ankaŭ en la Doktrino de Addai (400 ĉirkaŭ), reĝo Abgar la 5-a de Edeso ricevis de Jesuo respondon al letero, kiun li skribis por peti sanigon; post la resurekto de Jesuo, la apostolo Tomaso sendis al li Tadeon (alinome Addai), unu de la sepdek disĉiploj nomataj ankaŭ sepdek apostoloj, kaj la reĝo fariĝis kristano.
Ŝajnas ke Addai predikis Jesuon en la nuna Irako meze de la 2-a jarcento. Estante la unua episkopo de Edeso, li havis posteulojn Aggai kaj Palut.
Kelkaj historiistoj diras ke la reĝa dinastio de Edeso fariĝis kristana nemulte post 201, aŭ eĉ antaŭe. Tiu regno, vasala foje de Romio, foje de la Partoj (direkte parto de la romia imperio nur de 116 ĝis 118 kaj ede 212 ĝis 214), estis rifuĝloko por persekutataj romiaj kristanoj ekde la apostola epoko.
Ĝi fariĝis granda kristana centro, precipe por sirilingvanoj. Tie naskiĝis la Peshitta kaj la Diatessaron.
Hindio
Pri la tradicio ke la apostolo Tomaso havis kiel asignita predikkampo la Parta Imperio aŭ/kaj Hindio atestas la apokrifa verko, Agoj de Tomaso de la frua 3-a jarcento, Origeno (185–254), Eŭsebio de Cezareo (en Prieklezia historio de ĉ. 324), Tiranio Rufino (ĉ. 345 – 410), Sokrato de Konstantinopolo (ĉ. 380 – post 439), kaj aliaj.
Ke li fondis eklezion en la sudhindia ŝtato de Keralao kaj estis martirigita en la najbara ŝtato de Tamilnado, tion diras fortaj lokaj tradicioj.
Aleksandrio
Aleksandrio, urbo en la Nildelto, estis fama centro de helenisma esploro. Tie komenciĝis la traduko greken de la Malnova Testamento (la Septuaginto). Konsiderante, ke en tiu urbo loĝis multaj judoj (inter kiuj plej fama estas la filozofo Filo de Aleksandrio), ne surprizas, ke tre frue troviĝis tie kredantoj en Jesuo.
Sankta Marko la evangeliisto laŭtradicie estis la unua episkopo de la kristanaro de Aleksandrio, kien li iris en la jaro 65. Eŭzebo de Cezareo informas ke li transdonis la episkopan postenon al Anniano en la oka jaro de imperiestro Nerono (62/63).
Marko ne apartenis al la dekdu Apostoloj, sed estis tre proksime ligita al la apostolo Petro, "akompananto de Petro" Tial oni listigas la episkopujon de Aleksandrio inter la apostolaj sidejoj.
Famaj episkopoj de Aleksandrio estas Klemento, Atanazio kaj Cirilo. Ankaŭ Origeno apartenis al la aleksandria eklezio.
La unua koncilio de Niceo (325) agnoskis la jam tradician supermetropolitan aŭtoritaton de la episkopo de Aleksandrio rilate al la episkopoj de Egiptio, Libio kaj Pentapolio (la kvin urboj de tiu teritorio, kiu hodiaŭ estas la libia provinco de Kirenio, kaj kies ĉefa urbo estis Kireno) Onidire, Sankta Marko naskiĝis en Kirenio. Tiu Simono, sur kiu, laŭ la Evangelio laŭ Luko, la soldatoj metis la krucon de Jesuo, por porti ĝin al Golgoto, estis Kirenano; unu de la gvidantoj de la frua eklezio de Antioĥio, Lucio, estis Kirenano; kaj inter la oponantoj de Sankta Stefano troviĝis ankaŭ Kirenanoj kaj Aleksandrianoj.
En dekreto de la jaro 531, imperiestro Justiniano la 1-a unue  uzis la titolon "patriarko" unike por la episkopoj de Romo, Konstantinopolo, Aleksandrio, Antioĥio kaj Jerusalemo, al kiuj li atribuis rangon pli altan ol tiu de la metropolitoj. Tiun organizadon de la Eklezio aprobis la orienta Koncilio kvinasesa de la jaro 692, sed ne Romo kaj la cetera okcidento.
De la kristanaro dependanta de Aleksandrio, la plimulto ne akceptis la decidojn de la koncilio de Kalcedono (451). Ankoraŭ hodiaŭ, la nekalcedona Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio havas multe pli grandnombran fidelularon ol la Grek-Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio, kiu restis fidela al la konstantinopolaj imperiestro kaj eklezio, kaj al kiu aplikiĝis la decidoj de la jaroj 531 kaj 692.
Aliaj afrikaj landoj
Al kristanoj de Etiopio plaĉas la ideo ke, kiam tiu "Etiopo, eŭnuko, potenculo sub Kandake, reĝino de la Etiopoj, kaj kiu estis super ŝia tuta trezoro", kiun renkontis kaj baptis Filipo la Diakono, revenis hejmen, li kristanigis sian patrolandon. Tiutempe, la vorto "Etiopio" signifis precipe la regionon de la Alta Nilo, la Nubion. Historiaj dokumentoj tamen indikas ke la unuajn episkopojn misiistojn al ambaŭ regionoj sendis Sankta Atanazio, episkopo de Aleksandrio: al Etiopio Frumencion al Nubio Arkon, do ekster la apostola epoko.
Ankaŭ en la romia provinco de Afriko, kie glore floradis martiroj en la 3-a jarcento, mankas atestoj de eventuala starigo de episkopujoj sufiĉe fruaj por esti konsiderataj apostolaj.
Konstantinopolo
Nur malfrue kaj por kontraŭataki argumentojn de la roma episkopujo, la episkopujo de Konstantinopolo ekpretendis direktan rilaton al apostolo Sankta Andreo. Studuloj indikas datojn diversajn al la unua apero de tiu pretendo: 6-a aŭ 7-a jarcento; 7-a aŭ 8-a jarcento; 9-a jarcento; 10-a jarcento.
La konstantinopola episkopujo bazis siajn pretendojn ne sur apostola origino, sed sur politikaj decidoj.
Kiam la unua koncilio de Niceo (325), citante la ekzemplon de Romo, aprobis la supermetropolitan aŭtoritaton de Aleksandrio kaj Antioĥio, ĝi evidente ne menciis Konstantinopolon, kies inaŭguro okazis post kvin jaroj, en 330. La unua koncilio de Konstantinopolo kunveninta en la nova imperia ĉefurbo en 381, donis al la konstantinopola episkopo, "ĉar Konstantinopolo estas nova Romo", rangon pli altan ol al la episkopoj de Aleksandrio kaj Antioĥio, suban nur al la roma episkopo. Per kanono, kies valideco kaj aŭtentikeco estas diskutataj eĉ inter ortodoksuloj, la koncilio de Kalcedono (451) deklaris, ke la unua koncilio de Konstantinopolo atribuis al la sidejo de la imperiestra kaj senateja urbo de Konstantinopolo privilegiojn "egalajn" al tiuj de la sidejo de Romo. Ĝi konfirmis tiun atribuon, kaj ankaŭ metis sub la supermetropolitan aŭtoritaton de la episkopo de Konstantinopolo la diocezojn (provincarojn) de Ponto kaj Azio, aldone al tiu de Trakio, kiun jam regis Konstantinopolo.
Ĉe la koncilio la legatoj de papo Leono la 1-a protestis, ke tiu kanono kontraŭas al la decidoj de la unua koncilio de Niceo. Perletere la papo malakceptis ĝin, rimarkante, ke la urbo Konstantinopolo estas imperiestra, sed neniu povas igi ĝin apostola sidejo.