cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
4457 van Gogh
4457 van Gogh estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).
Varsovia geto
En la varsovia geto okazis la unua amasa ribelo kontraŭ la germana-nazia okupo.
Linio Hankyū-Takarazuka (ĉefa)
Tipoj de trajnoj
Estas 5 tipoj de trajnoj:
Varsovia geto
La domo de la familio Zamenhof troviĝis tie; tie Lidja Zamenhof kaj pliaj familianoj pasigis siajn lastajn jarojn antaŭ fortransporto al la ekstermejo Treblinka. La dramo "Ni vivos!" de Julian Modest memorigas pri tiu ĉi tempo.
Evoluo
Planoj izoli la judan loĝantaron de Varsovio kaj ĝiaj antaŭurboj ekestis tuj post la germana okupado de Pollando en 1939. Tiutempe la administro de la "Ĝenerala Gubernio por la Okupitaj Polaj Teritorioj" ankoraŭ ne plene funkciis, kaj estis inter si konfliktaj interesoj de la tri precipaj partioj: la civila administracio, la armea administracio kaj SS. Sub tiuj cirkonstancoj la Juda Konsilio, prezidata de Adam Czerniaków [ĉernjAkuv], povis prokrasti la establon de la geto je unu jaro, precipe sugestiante al la armeuloj, kiom valora laborista resurso estas judoj.
La varsovia geto fine estis establita de la generala guberniestro de Pollando, Hans FRANK, je la 16-a de oktobro 1940. Tiutempe oni taksis la loĝantaron je ĉirkaŭ 380.000 (el 1,3 milionoj por tuta Varsovio, do ĉ. 30 %); la areo de la geto tamen ampleksis nur 2,4 % de Varsovio. Je la 16-a de novembro la nazioj disigis la geton de la ekstera mondo per muro. Dum unu kaj duona jaroj ili portis judojn el urbetoj kaj vilaĝoj en la geton, sed malsanoj (precipe tifo) kaj malsato tenis la nombron de la loĝantoj pli-malpli konstanta. Tagaj nutraĵ-porcioj por judoj estis limigitaj al 184 kcal (770 J); kompare poloj ricevis 1800 kcal (7500 J) kaj germanoj 2400 kcal (10000 J).
Je la 22-a de julio 1942 komenciĝis amasa forpelo de la loĝantaro; ĝis la 12-a de septembro oni ĉirkaŭ 300.000 homojn transportis al la ekstermejo de Treblinka aŭ surloke murdis. Czerniaków malesperis kaj mortigis sin je la 23-a de julio.
La 4-an de decembro 1942 jaro poloj kaj judoj kreis sekretan konsilantaron por helpi la judojn nomata "Żegota". Tiu organizaĵo okupiĝis pri helpado al judoj ĉe la foriro de geto, falsado de dokumentoj kaj kaŝado en polaj familioj. La sekcion por savi la infanojn direktis Irena Sendlerowa kiu savis ĉirkaŭ 2500 judajn infanojn. En la organizaĵo partoprenis ankaŭ Władysław Bartoszewski.
Dum la sekvaj ses monatoj la restaĵoj de kelkaj judaj politikaj organizaĵoj unuiĝis kiel ŻOB (Żydowska Organizacja Bojowa, Juda Batala Organizo), 220 – 500 personoj gvidataj de Mordechai ANIELEWICZ [anjelEwiĉ]; pliaj 250 – 450 organiziĝis kiel ŻZW (Żydowski Związek Walki, Juda Milita Unio). Vide al la neniigaj planoj de Germanio tiuj homoj preferis morti batalante.
Reprezalioj
17.02.1941: En la geto estis arestita helpanta al judoj Jerzy Szurig - pafmortigota
Ribelo de la varsovia geto
Kiam en januaro 1943 la germanoj komencis la duan amasan forpelon, je la 18-a okazis la unua armita rezisto. La judaj batalantoj sukcesis haltigi la forpelon; la judaj organizaĵoj ŻOB kaj ŻZW transprenis la regadon de la geto.
La judoj konstruis bunkrojn por prepari sin al fina batalo. Tiu komenciĝis je la 19-a de aprilo 1943, kiam judaj partizanoj atakis germanajn patrolojn kaj germanoj reagis per artileria detruo de domblokoj kaj mortigo de kaptitaj judoj.
Post la 23-a de aprilo ne plu okazis signifa rezisto, kaj je la 16-a de majo la ribelo estis finita. La germanajn taĉmentojn gvidis SS-generalo ("grupestro") Jürgen Stroop.
Post la ribelo
Post la ribelo la germanoj uzis la areon de la geto por ekzekucii polajn malliberulojn kaj ostaĝojn. Nokte de la 17-a/18-a de oktobro 1943 okazis unu el la plej grandaj ekzekutoj en la historio de varsovia enketa malliberejo Pawiak - ĉ. 600 nudajn enprizonigitojn germanoj forkondukis en grupoj kaj pafmortigis per mitraloj sur la stratoj Pawia kaj Dzielna. Komenco de preskaŭ ĉiutagaj ekzekutoj sur ruinoj de la geto, kie ĝis la ribelo de Varsovio pereis 20 mil personoj.
La 23-an de oktobro germana amasa sekreta ekzekuto de ĉirkaŭ 300 ostaĝoj el Pawiak en ruinoj de Varsovia geto. Post falo de la ribelo en varsovia geto pro dispono de Franz Kutschera komenciĝis murdoj de polaj politikaj malliberuloj kaj sustrate amase forkaptitaj personoj.
Poste germanoj fondis tie la koncentrejon de Varsovio — KL Warschau.
Kiam en 1944 okazis la ribelo de Varsovio (pole Plan Burza = plano fulmotondro), la ribelantoj sukcesis liberigi 380 judajn prizonulojn el tiu koncentrejo. Plej multaj el ili aniĝis al la polaj rezistaj brigadoj.
TrekMovie.com
TrekMovie.com estas reta novaĵejo kaj retejo pri Star Trek. Ĝi enhavas novajn raportojn pri la filmoj, televido kaj interreta serio, kaj aliaj aferoj rilataj al "Star Trek".
La retejo estis fondita de fano de Star Trek Anthony Pascale, kiel retejo, kiu celis alporti precizajn kaj ĝisdatigitajn novaĵojn kaj informojn pri "Star Trek". TrekMovie.com estis lanĉita kiel The Trek XI Raport la 15-an de julio 2006, la saman tagon, kiam oni anoncis, ke J. J. Abrams reĝisoros novan filmon de Star Trek. Kun la tempo, TrekMovie.com gajnis reputacion por kolekti novaĵojn pri "Star Trek" kaj estis citita kiel fonto de retejoj kiel Slashdot, Fark, SciFiWire, Yahoo! Filmoj kaj aliaj. Pascale kaj sia retejo ankaŭ estis cititaj de la G4TV, diversaj lokaj televidstacioj kaj de  The Wall Street Journal .
Mihály Tompa
TOMPA Mihály [tompa mihaj] (naskiĝis la 28-an de septembro 1817 en Rimaszombat, mortis la 30-an de julio 1868) estis poeto, kalvinisma pastro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio.
Lia patro estis malriĉa nobelo, profesie botisto, la patrino estis servistino. En 1821 la patro mortis, la edukadon la patraj geavoj faris plu. En Igrici li frekventis la lernejon, ekde 1832 en Sárospatak. Inter 1837-1838 li estis vicinstruisto en Sárbogárd, poste li lernis juron kaj teologion. Fine li iĝis pastro. En 1844 li instruis en Eperjes, kie li amikiĝis kun Petőfi. En 1848 li estis armea pastro.
Lia debuta poemaro aperis en 1846. En 1849 li iĝis pastro en Kelemér. Tie li elektis edzinon kaj tie li verkis sian plej faman poemon "Al la cikonio". Pro la poemo li arestiĝis. Post la liberiĝo lia amiko estis János Arany.
Islama arto
Islama arto ampleksas la bildartojn produktitajn de la 7-a jarcento pluen fare de homoj kiuj vivis ene de la teritorio kiu estis loĝita aŭ regita fare de kulture islamaj loĝantaroj. Estas tiel tre malfacile difini ĉar ĝi kovras multajn terojn kaj tre diversajn homojn super proksimume 1400 jarojn; ĝi ne estas arto specife de la preciza religio, aŭ de tempo, aŭ de loko, aŭ de ununura medio kiel ekzemple pentrarto. La enorma kampo de islama arkitekturo estas la temo de aparta artikolo, forlasante kampojn tiel multfacete kiel kaligrafio, pentrarto, vitro, ceramiko, kaj tekstiloj, inter aliaj.
Difino
Islama arto ne estas entute limigita al religia arto, sed inkludas la tutan arton de la riĉaj kaj multfacetaj kulturoj de islamaj socioj ankaŭe. Ĝi ofte inkludas sekularajn elementojn kaj elementojn pri kiuj oni malakceptas, se ne rekte malpermesas, fare de kelkaj islamaj teologoj. Krom la ĉiamĉeestaj kaligrafaj surskriboj, specife religia arto estas fakte malpli elstara en islama arto ol en okcidenta mezepoka arto, kun la escepto de islama arkitekturo kie moskeoj kaj iliaj kompleksoj de ĉirkaŭaj konstruaĵoj estas la plej oftaj restaĵoj. Metafora pentrarto povas kovri religiajn scenojn, sed normale en esence sekularaj kuntekstoj kiel ekzemple la muroj de palacoj aŭ ilustraciitaj libroj de poezio. La kaligrafio kaj ornamado de manuskriptoj de la Korano estas grava aspekto, sed alia religia arto kiel ekzemple vitraj moskeolampoj kaj alia moskeaj elementoj kiel ekzemple kaheloj (ekz. Girih-kaheloj), lignaĵoj kaj tapiŝoj kutime havas la saman stilon kaj ĉeftemojn kiel nuntempa sekulara arto, kvankam kun religiaj surskriboj eĉ pli elstaraj.
Comlăuș
Comlăuș [komlouŝ] (hungare: Ószentanna, germane: Alt-Sankt-Anna aŭ Alt Sanktanna) estis vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad. En 1910 ĝi havis 5 mil 100 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1334. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Arad vármegye). Ĝi estis aligita al la urbo Sântana, kaj nun situas en ties orienta parto.
En 1566 la vilaĝo estis konkerita de la otomana imperio. Post kiam la habsburganoj rekonkeris ĝin, ili tie setligis ŝvabojn, kiuj apude fondis "Sanktanna", la nunan Sântana.
La hungara kaj la germana nomoj signifas "malnova sankta Ana"; kontraŭe la hungara nomo de "Sântana", Újszentanna, signifas "nova sankta Ana".
Islama arto
Difino
Ekzistas ripetantaj elementoj en islama arto, kiel ekzemple la uzo de geometriaj floraj aŭ vegetaj dezajnoj en ripeto konata kiel la arabesko. La arabesko en islama arto ofte kutimas simboli la transcendentan, nedivideblan kaj senfinan naturon de dio. Eraroj en ripetoj povas esti intencite lanĉitaj kiel elmontro de humileco fare de artistoj kiuj kredas ke nur dio povas produkti perfektecon, kvankam tiu teorio estas pridisputata.
Voganj
Voganj, serbe Вогањ estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ruma.
Geografio
Voganj situas inter Ruma kaj aŭtovojo.
Historio
Dum fino de la mezepoko la regiono estis sub turka kontrolo. En 1807 Voganj estis centro de kamparana ribelo. Ĝis fino de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio. En 2002 loĝis en Voganj 1413 serboj (88 %), 76 hungaroj, 29 jugoslavianoj, 25 kroatoj kaj aliaj.
Asuano
Asuano estas urbo en suda Egiptio, apud Nilo ĉe la unua katarakto. Asuano estas unu el la pli sekaj urboj de la mondo. Longtempe fama kiel vintra feriurbo kaj komerca centro, la urbo fariĝis grava industria centro post la komenco de hidroelektra produktado pro la alta Baraĵo de Asuano. Fabriko de kemia grasumo estas la plej granda el la novaj industrioj. Oni minas ferercon kaj hematiton en la ĉirkaŭaĵo.
Ĉi tiu urbo estis nomita Sevene antikve kaj ĝi estas priskribita kiel la suda landlimo de Egiptio. Ĝi estis komerca centro, servanta kiel la portalo al Nubio, Sudano kaj Etiopio. La ĉiujaran inundon de Nilo oni unue vidis tie. El la sevenaj minejoj venis ŝtono por la temploj kaj statuaro de la faraonoj. Sur Elefantin-insulo, en Nilo kontraŭ Asuano, kaj la insulo Filao, estas trovitaj antikvaj egiptaj kaj romiaj ruinoj. Aga Ĥan la 3-a, estro de la islamaj ismailanoj, estis entombigita en Asuano.
La antikva urbo Sevene ankaŭ estas fama pro la studoj de Eratosteno, kiuj disputis la teorion, kiu diris, ke la Tero estas ebena, kaj kie li penis determini la cirkonferencon de la Tero.
La nomo de la urbo devenas de la egipta vorto Swnw (Sunu; Swenu) kiu signifas komerco. Dum la ptolemea epoko iĝis en greka lingvo Συήνη (Syène), sub la romia regno la latina Syene oder Siene. Per la kopta Swān devenis la araba Aswān.
Monumento pri forpelitaj germanoj (Erfurt)
La Memoriga monumento pri forpelitaj germanoj (germane: Vertriebenendenkmal) starigitis en 1994 sur la Ĉefa tombejo de Erfurto. Ĝi memorigas pri la destino de preskaŭ 14 milionoj da forpelitaj germanoj kaj germanlingvanoj el mez- kaj sudorienteŭropaj ŝtatoj post 1945.
Historio
Kvankam Erfurto mem ne estis tuŝita per forpeladoj, la urbo tamen sentis tiujn barbarajn agadojn ricevinte multon da fuĝintoj kaj forpelitoj. Post la ĉeso de la pafado en la 12-a de aprilo 1945 preskaŭ 40.000 neerfurtanoj troviĝis en la urbo; en aŭtuno ilia nombro kreskis je 50.000. Ili devis esti gastigitaj, almenaŭ en primitivaj amasaj restejoj. La "transloĝiĝintoj" - tia estis la eŭfemisma nomo de la forpelitoj en la GDR - grandparte dum multaj jaroj vivaĉis sub nekomfortaj kondiĉoj. La plej granda tendaro starigita por ili sur la erfurta Peter-monteto fermiĝis nur en aŭgusto de 1949. Entute ĉ. 670.000 homoj loĝis pli malpli longe en erfurtaj porrifuĝintaj tranoktejoj. La plejmulto el ili ja setlis alie sed ne malmultaj restis ankaŭ en la turingia ĉefurbo.
Priskribo
Dum la komunisma tempo la temo de la forpelo de german(lingvan)oj el socialismaj fratecaj ŝtatoj Pollando kaj Ĉeĥoslovakio estis prisilentita tabuotemo. Sekve ne antaŭ la 1994-a jaro la Asocio de la forpelitaj germanoj (BdV) rajtis starigi admonilon. Ĝi troviĝas sur la ĉefa tombejo, ne mallonge de la ĉefa enirejo. La memorigstelo troviĝas meze de gazoneto kun la enskribo Die Heimat bleibt unvergessen - Restos neforgesebla la patrujo. La reliefo sur ĝi montras patrinon kaj samsortanojn dum fuĝo. Ĉirkaŭas ĝin 14 blazonoj el germanlingvaj setladoregionoj el tuta Meza kaj Orienta Eŭropo.
Literaturo
Steffen Raßloff: ''100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten. Mit Fotografien von Sascha Fromm'', (Thüringen Bibliothek. Bd. 11), p. 204-205, Essen 2013.
Cluj-Mănăștur
Cluj-Mănăștur [kluĵ-manaŝtur], hungare: Kolozsmonostor [koloĵmonoŝtor], germane: Abtsdorf, estas vilaĝo aligita al Kluĵo.
Situo
Cluj-Mănăștur situas ĉirkaŭ 4 km okcidente de la centro de Kluĵo kaj estas nomebla ankaŭ kvartalo. Ĝi estas ligita al la urbocentro per la tramaj linioj 101 kaj 102 kaj per pluraj busaj kaj trolebusaj linioj. Ĝin trapasas la nacia vojo DN1 (tie Calea Florești).
Loĝantaro
En 1890: 3099 (50,6 % da hungaroj, 48 % da rumanoj, 0,5 % da germanoj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1214. En la 11-a jarcento oni fondis abatejon. En 1460 ĝi estis kamparurbo kun hungara kaj germana loĝantaro. En la 18-a jarcento ĝia loĝantaro fariĝis pliparte rumana. En 1894 ĝi estis aligita al Kluĵo.
En Cluj-Mănăștur troviĝas la plej malnova preĝejo de Kluĵo, la Kalvaria Preĝejo.
En 1946 tie estis la centro de la "studenta striko de Kluĵo", kiu direktiĝis kontraŭ instalado de komunismo. Dum iom da tempo enire de Mănăștur troviĝis afiŝo diranta "ĝis tien ĉi demokratio, ekde tie ĉi Mănăștur" ("demokratio" en la senco de komunisma popol-demokratio). La iama vilaĝo estas romkatolika pilgrimloko.
Lago de Nikaragvo
En la lago vivas la ununuraj dolĉakvaj ŝarkoj de la tuta mondo.
La rivero San-Juan interligas lagon kun la Kariba Maro.
Gambelo
Gambelo estas federacia ŝtato de Etiopio. Antaŭe konata kiel Regiono 12. Ĝia ĉefurbo ankaŭ nomiĝas Gambelo. Ĝi etendiĝas sur, simile al Sicilio. Laŭ la Centra Statistika Agentejo de Etiopio ĝi havis loĝantojn.
La ĉefaj etnoj de la regiono estas la nueroj, la anuakoj , los amharoj , oromoj , maĝangiroj , kefaoj , moĉoj kaj aliaj el la sudo. La amhara estas la laborlingvo de la regiono. Laŭ religio: de la loĝantoj estas protestantoj P'ent'ay,  kristianoj de la Etiopa Eklezio,  praktikantoj de animismo,  estas muzulmanoj,  katolikoj, kaj aliaj (bahanoj, judoj, ateismo).
Gambelo estis tradicie la lando de la anuakoj. En la lasta jaroj okazis violentaj okazintaĵoj inter ili kaj aliaj etiopoj el ĵusa alveno kiujn ili nomas "loĝantoj de la altaj teroj".
Richardson Fernandes dos Santos
Richardson Fernandes dos Santos (n. ) estas brazila futbalisto.
(7615) 1996 TA11
(7615) 1996 TA11 estas duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Richardson Fernandes dos Santos
Li futbalis ĉe Kashiwa Reysol.
(7615) 1996 TA11
Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la 28-an de septembro 2022 de M. Conjat, D. Augustin, F. Manzini, R. Nicollerat, A. Wuensche kaj R. Behrend per observoj de elde diversaj observatorio, anoncita la.
Sartinja
Sartinja (Сартынья) estas vilaĝo en Berjozova distrikto de la Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra, Rusio sur la dekstra bordo de la rivero Norda Sosvo ĉe la kunfluejo de la samnoma rivero Sartinja.
Josef Jireček
Josef JIREČEK ( – ) estis ĉeĥa literatura kritikisto.
Sartinja
En la vilaĝo estis 35 domoj, 38 loĝantoj en 2010. Ĝi estas nacia vilaĝo de mansoj, kiuj okupiĝas pri fiŝkaptado. Elektro en la vilaĝo venas de dizela generatoro.
Josef Jireček
Li aŭtoris '''Rukověť k dějinám literatury české do konce 18. věku'' (Manlibro pri historio de literaturo ĉeĥa ĝis la fino de la 18-a jarcento, 1875-1876)
Sartinja
Tie ekzistas biblioteko, monumento al la soldatoj, kiuj pereis dum la Dua Mondmilito. En la vilaĝo estas 2 stratoj.
László Koleszár
KOLESZÁR László [kolesa:r] (naskiĝis en Koloĵvaro la 8-an de oktobro 1888, mortis en Caracas la 12-an de februaro 1965) estis hungara kuracisto kaj redaktoro.
Kariero
Koleszár László diplomitiĝis en la Universitato Ferenc József (1912), poste li studis otorinolaringologion en Berlino. Post 1919 li estis ĉefkuracisto de Sanatorio Vörös Kereszt, poste li malfermis privatan sanatorion. Li estis redaktoro de la Erdélyi Orvosi Lap (1920-25). Li akiris privatprofesoran kvalifikon en la Universitato de Peĉo (1940). Li estis direktoro ĉefkuracisto de la ortopedmalsanulejo de Universitato Ferenc József (1940-44), poste li laboris en Salzburg en malsanulejo UNRRA (1945-48), pli poste li estis praktikanta kuracisto en Barquisimeto (Venezuelo) (1949-60).
Kantono Buchanan (Misurio)
La kantono Buchanan - angle Buchanan County - estas kantono de Usono en la subŝtato Misurio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Pigmea blua muŝkaptulo
La Pigmea blua muŝkaptulo (Muscicapella hodgsoni) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj monotipa en la genro Muscicapella, de birdoj tre similaj al tiuj de la genro Cyornis aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj, same kiel tiu.
La masklo de tiu specio malhelbluajn suprajn partojn (nigrecajn en vizaĝo kaj flugiloj), tre oranĝajn bruston kaj flankojn kaj blankecan ventron, dum la ino estas supre grizeca kun ruĝecbruna vosto kaj blankecaj subaj partoj kun malmulte da oranĝeca nuanco.
Ĝi estas birdo troviĝanta en Butano, Ĉinio, Timoro, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.
(16290) 4204 P-L
(16290) 4204 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Vjetnamio en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj unue konkuris en 1952 kiel la Ŝtato Vjetnamio. Post la dispartigo de Vjetnamio en 1954, nur la Respubliko Vjetnamio, la suda parto de la lando, konkuris en la Ludoj, sendante atletojn al ĉiuj Someraj Olimpikoj inter 1956 kaj 1972.
Ekde la reunuiĝo de Vjetnamio en 1976, ili konkuris kiel la Socialisma Respubliko Vjetnamio, partoprenante ĉiujn somerajn olimpikojn de 1980 ĝis nun kun la escepto de 1984. La nuna Vjetnama Olimpika Komitato estis formita en 1976 kaj rekonita fare de la Internacia Olimpika Komitato (IOK) en 1979. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis vjetnamiaj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de 2021 en someraj olimpikoj sume atingis ekzakte kvin medalojn: Temas pri ora,  tri arĝentaj kaj  bronza medaloj - ĉiuj estas el la 21-a jarcento, do akiritaj ekde la Somera Olimpiko 2000. Per tio sume la teamo en ĉiuj olimpikoj havas la 100-an rangon.
2143 Jimarnold
2143 Jimarnold estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita de la usona astronomino Eleanor Francis Helin la elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Doktoron James R. Arnol, direktoro de la instituto pri kosmaj sciencoj en la Universitato de Kalifornio ĉe San-Diego.
József Kolozsváry
KOLOZSVÁRY József (koloĵva:ri) estis hungara novelisto naskita en Berekeresztúr la 9-an de majo 1904 kaj mortinta en Berekeresztúr la 21-an de januaro 1944.
Łukasz Dyczko
Edukado
En la dua klaso de fundamenta lernejo Łukasz Dyczko lernis ludi kun fluto. En 2007 komencis ludon kun saksofono en Ŝtata Muzika Lernejo de la 1-a grado je la nomo al Ignacy Jan Paderewski en Gorlice. Li finis Ŝtatan Ĝeneralklerigan Muzik-Lernejon de la 2-a grado je la nomo al Karol Szymanowski en Katowice, en la klaso de saksofono. De 2013 estas stipendiisto de Landa Fonduso favore al Infanoj, Fondaĵo „Pro Musica Bona” kaj Fondaĵo „Sapere Auso”. Ankaŭ ricevis stipendion de Ministerio pri Kulturo kaj Nacia Heredaĵo.
József Kolozsváry
Kariero
Kolozsváry József finis komercan mezlernejon en Târgu Mureș (1923). Li fariĝis oficisto de eldonoficejo de gazeto Ellenzék, poste sekretario de dekanejo de reformita diocezo de Bekecsalja.
Łukasz Dyczko
Kariero
En 2013 Łukasz Dyczko gajnis la unuan lokon en Internacia Muzika Konkurso „Marco Fiorindo”, organizitan en Torino. En 2014 akiris la unuan lokon en la 11-a Internacia Saksofona Festivalo en Przeworsk, kaj ankaŭ la unuan lokon en la 1-a Silezia Saksofona konkurso en Katowice. En 2015 iĝis laŭreato de la unua loko en la 10-a Tutpollanda Konkurso de Junaj Instrumentistoj je la nomo al Stefania Woytowicz en Jasło.
En 2016 gajnis la 2-an Internacian Saksofonan Konkurson en Vroclavo. Aprile de la sama jaro gajnis la titolon de Juna Muzikisto de la Jaro 2016 danke al plenumo de "Rapsodio kun aldsaksofono" de André Waignein, pro kio iĝis reprezentanto de Pollando en la 18-a Konkurso de Eŭrovido por Junaj Muzikistoj, organizitan en Kolonjo. La 3-an de septembro aperis en finalo de la spektaklo, kie akiris finfine la unuan lokon danke al plenumo de la komponaĵo „Rapsodio kun saksofono kaj orkestro” de André Waignein, gajnante premion de 10 mil eŭrojn kaj inviton al komuna koncerto kun simfonia orkestro de radio- kaj sendstacio Westdeutscher Rundfunk. Kelke da monatoj pli frue, en majo li gajnis la duan lokon en la 37-a Konkurso de Juna Muzikisto en Szczecinek kaj akiris Grand Prix en la 3-a Tutpollanda Konkurso de Blovinstrumentoj en Sosnowiec.
Richard Wagner (verkisto)
Richard Wagner (n. 10-a de aprilo 1952 en Lovrin, mortinta la en Berlino ), estis rumanuja germana poeto, verkisto.
Pola landvojo n-ro 25
Pola landvojo n-ro 25 (DK25) estas landvojo longa ĉirkaŭ 440 km. Ĝi estas preskaŭ paralela kun.
Geroda (Malsupra Frankonio)
Geroda estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kissingen kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kirkintilloch
Kirkintilloch (jen angle, en la skotgaela: Cair Cheann Tulaich) estas la ĉefurbo de la administra regiono East Dunbartonshire de Skotlando. Laŭ la censo de 2011 la urbo havis 19 700 loĝatojn. En la 2-a jarcento de nia erao, la loko estis parto de la romia Muro de Antonino.
Brioude
Brioude (franca elparolo: [], okcitane: Briude) estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Haute-Loire, en la regiono Aŭvernjo. Ĝi havis 6,637 loĝantojn en la jaro 2011.
Yuto Yamada
Yuto Yamada (山田 雄士, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashiwa Reysol.
Barroco
Barroco estas germana fonmuzika albumo de Raúl di Blasio eldonita en 1991 de BMG.
Béla Markup
Béla Markup, laŭ hungarlingve kutima nomordo Markup Béla estis hungara skulptisto. Béla Markup naskiĝis la en Diósgyőr, li mortis la  en Budapeŝto.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Liberaj Sindikatoj de Marbordo (lang-pl|Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża}}) – Fonda Komitato de la Liberaj Sindikatoj de Marbordo ekfunkciis la 29-an de aprilo 1978 en Gdańsk fare de Andrzej Gwiazda, Krzysztof Wyszkowski kaj Antoni Sokołowski.
Barroco
Kanzonoj
1 Aguas de Invierno, 3:24 2 Santa Fe, pian-ludita de Raúl di Blasio kaj komponita de Ottmar Liebert, 5:37 3 Otoñal 4 Barroco, 6:11 5 Nuestro Poema 6 Lluvia de Primavera, 6:10 7 Jusqu'a'toi 8 Love Will Lead You Home 9 Consuelo (Vals Para Mimi) 10 Cavatina
Béla Markup
Biografio
Béla Markup akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1890. Lia ĉefinstruisto estis Alajos Stróbl. Li estis tutlande konata pro 2 leonoskulptaĵoj ĉe ŝtuparo de Parlamentejo (Budapeŝto). Ankaŭ poste li ŝatis krei bestoskulptaĵojn, krome bustojn kaj monumentojn. Li ofte faris ornamskulptaĵojn en konstruaĵoj de Ignác Alpár. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 1906-1940.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Impulso por estiĝo de la Liberaj Sindikatoj de Marbordo estis Liberaj Sindikatoj de Supra Silezio fondita i.a. de Kazimierz Świtoń kaj Roman Kściuczek, kion oni substrekis en deklaracio, fine de aprilo 1978.
Barroco
Komponistoj
Raúl Di Blasio mem komponis sole la temon Otoñal kaj kune kun José Muñoz kaj Toly Ramirez, Consuelo (Vals Para Mimi).
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Liberaj Sindikatoj agis sendepende de la ŝtato, defendis laboristajn kaj civitanajn rajtojn. Celo de agado estis regajno de la rajto al demokratia ŝtatgvidado fare de la socio. Liberaj Sindikatoj eldonis bultenon "Robotnik Wybrzeża" (Laboristo de Marbordo) (aperis kelkaj numeroj). La unua numero eldoniĝis la 1-an de aŭgusto 1978; sube ties fragmentoj:
''En Pola Popola Respubliko ekzistas potencaj sindikatoj arigantaj milionojn da laboristoj, kun dispono de la propra gazetaro, fondusoj, ejoj. Malgraŭ tio ĉiam post kelke da jaroj laboristoj eliras al la stratoj kaj en subita maniero postulas siajn rajtojn, submetante al atakoj de Civitana Milico kaj postaj reprezalioj. Eĉ la grandaj grupoj de laboristoj kaze de konflikto kun administracio estas senfortaj kaj solecaj. La situacio de unuopa laboristo damaĝita aŭ trompita estas ankoraŭ pli malfacila.''
Barroco
Komponistoj
Bebu Silvetti, Jean-Pierre Posit kaj Stanley Myers komponis la aliajn kanzonojn.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Ni ne starigas politikajn celojn, nek altrudas al niaj membroj, kunlaborantoj kaj simpatiantoj difinitajn politikajn kaj mondkonceptajn opiniojn, ni ne strebas al posedo de regopovoj. ''Ni tamen konscias, ke ni ne evitos riproĉon pri politika agado. Amplekso de la aferoj, kiuj ĉe ni estas traktataj politike estas eksterordinare larĝa kaj entenas preskaŭ ĉion kun la escepto de la ekskursoj por fungoj.''
John Gross (astronomo)
John GROSS estas usona amatora astronomo naskiĝinta en 1959.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
''Nia agado estas laŭleĝa kaj konforma al la juro. Ĉiu homo posedas la naturan rajton al defendo, al justeco kaj la digna vivo – tion garantias al ni la Konstitucio de Pola Popola Respubliko kaj la internaciaj konvencioj pri homrajtoj kaj civitanaj rajtoj. La sindikata agado estas sub aparta leĝa zorgo.''
John Gross (astronomo)
Minor Planet Center atribuas al li la kunmalkovron de sep asteroidoj inter 2004 kaj 2005, ĉiuj en kunlaboro kun Walter R. Cooney, Jr.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Al la komitato nelonge poste la lokon de Antoni Sokołowski okupis Edwin Myszk (kiel montriĝis danke al informoj de funkciulo de la Sekureca Servo ĉe Ministerio de Internaj Aferoj el Gdańsk Adam Hodysz, kiu kunlaboris kun la Liberaj Sindikatoj de Marbordo la novulo estis sekreta kunlaboristo), kaj julie 1978 – la lokon de Krzysztof Wyszkowski – Andrzej Bulc, kiun en majo 1980 anstataŭis Jan Karandziej.
Barroco
TTT-ejoj
Raul Di Blasio – Barroco en Discogs
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Aktivaj agantoj aŭ kunlaborantoj estis i.a. Andrzej Kołodziej, Alina Pieńkowska, Anna Walentynowicz, Lech Wałęsa, Lech Kaczyński, Bogdan Lis kaj Tadeusz Szczepański, kiu malaperis en nekonataj cirkonstancoj en 1980. Liberaj Sindikatoj de Marbordo arigis homojn, kiuj en 1980 organizis strikojn en la Ŝipfarejo de Gdańsk. Kun la Liberaj Sindikatoj de Marbordo kunlaboris aktivuloj de antaŭaŭgusta opozicio, i.a. Leszek Moczulski, kiu liveris samizdatojn kaj skribis juĝajn alvokojn, i.a. defende de Anna Walentynowicz.
John Gross (astronomo)
La asteroido 33800 Gross estis nomita en lia honoro.
Liberaj Sindikatoj de Marbordo
Personoj apartenantaj al la Liberaj Sindikatoj de Marbordo kreis poste Sendependan Aŭtonomecan Sindikaton "Solidareco".
Paleobotaniko
La Paleobotaniko (aŭ paleofitologio) estas faka branĉo de la botaniko fondita fare de Ernst Friedrich von Schlotheim, kiu pristudas la vegetalajn restaĵojn de plantaj individuoj kiuj vivis en geologiaj medioj. La nomo venas de la grekaj vortoj paleo (antikva) kaj botanikos (de la herboj). Ĝi estas unu el la fakaj branĉoj de la paleontologio. Ĝi pristudas restaĵojn ankaŭ por rekonstruo de la antikvaj medioj kaj de la historio de la vivo. Ĝi inkludas la pristudon de la fosilioj de la teraj vegetaloj aŭ fungoj kaj de la maraj aŭ akvaj aŭtotrofoj, kiel la algoj. Temas pri ekstingitaj vivuloj kaj de ties taksonomio. Ĝi estas fako ne tiom disvastigata kiel la Paleozoologio. Ĉi tie oni povas konsideri fakojn kiel la Palinologio aŭ scienca pristudo de la poleno.
Fosilioj
La vegetalaj fosilioj estas vivuloj, kiuj superrestis ekde la periodo de ilia morto ĝis ilia trovo kaj kiuj konserviĝis danke al procezo fizikokemia nomita fosiliiĝo; tio estas speco de ŝtoniĝo. Ĝenerale konserviĝis kiel ŝtonaĵo nur la plej malmolaj partoj, kaj nur eventuale konserviĝis ankaŭ la molaj partoj; danke al tio oni povas koni kelkajn de la plej gravaj partoj por klasado de vegetalo, nome: folioj, parto de la trunkoj, semoj kaj fosiliaj rezinoj.
Maloftas trovi la kompletajn restaĵojn de individuo, kun ilia tuta elementaro; plej oftas trovi surloke varianton de tipoj de folioj, semoj, ligno en fosilia stato, kio malfaciligas la rilatigon de unu kun alia. Pro tio oni konsideras ĉiun restaĵon kiel apartan elementon kvazaŭ aparta specio kaj ĝi ricevas la nomon de Parataksono.
Tiu scienco permesas onin dedukti la tiaman klimaton (Paleoklimatologio), ties evoluon kaj la influon sur aliaj vivulantoj.
Laŭ la tipo de sedimento
Depende de la maniero konserviĝi la sedimento la vegetalaj fosiliojn oni povas klasadi en tri grandaj grupoj.
Premoj kaj Kunpremoj: Tiu tipo de fosiliiĝo ekzistas kiam la vegetaloj presiĝas per premoj en la sedimento lasante spuron.
Muldoj kaj Kontraŭmuldoj: Okazas kiam la partoj de la plantoj pli volumenaj enteriĝas en la sedimento. Si la organikaĵo detruiĝas, restos la vakuo lasita de la trunko aŭ alia dura parto. Se tiu vakuo pleniĝos de alia sedimentaĵo formiĝas la kontraŭmuldo.
Mineraliiĝo: Kiam la histoj impregniĝas de mineraloj kiel siliko aŭ karbonato de Kalcio. Kutime impregniĝas la ĉeloj post la detruo de ties enhavo.
Karboniĝo: Je la morto de planto en marĉa medio, kun malmulte da oksigeno, la karbonhidratoj kiuj konsistigas la celulozon disiĝas malrapidege, forigante metanon kaj karbonan dioksidon. Tiu tipo de fosiliiĝo trapasas diversajn etapojn tra tre longaj tempoperiodoj, formante diversajn materialojn: Torfo, kiu estas la vegetala karbo malpli transformita, lignito, blanka karbo kaj antracito, kiu estas la minerala karbo plej konata.
Sukceno kaj kopalo: fosiliaj rezinoj kiuj povas enhavi en sia interno tre diversajn elementojn de la vegetalaro de la epoko antaŭa al la fosiliiĝo.
Islanda nomo
Islanda nomo (islande: Íslenskt mannanafn) konsistas el persona nomo, patronomo kaj malofte familia nomo.
Specialaĵoj
Specialaĵo de tradiciaj islandaj nomoj estas uzo de patronomo kaj ekstreme malofta uzo de familia nomo.
Plejmulto de islandanoj (kaj ankaŭ eksterlandanoj, ricevintaj dum lastaj jaroj islandan civiton) havas nur antaŭnomon kaj patronomon (simila praktiko ekzistis antaŭe ankaŭ en la kontinenta Skandinavio). Alparolante aŭ menciante homon, oni uzas nur antaŭnomon, sendistinge ĉu la parolanto bone konas lin aŭ ŝin. Islanda patronomo estas komplika konstruaĵo, konsistanta el nomo de la patro de koncerna persono en genitivo kaj la vorto «filo» (son) aŭ respektive «filino». Ekzemple,, kaj.
Foje anstataŭ patronomon oni uzas patrinonomon. Ekzemple, (filo de ),  (filino de ),  (filo de ),  (filino de ). Plej ofte patrinonomo estas uzata anstataŭ patronomo rezulte de deziro de la patrino aŭ de la infano mem distanciĝi de la patro. Malpli ofte patrinonomoj estas donataj al infanoj por pli belsona kombino de la du partoj de la nomo. Foje oni uzas ambaŭ patronomon kaj patrinonomon; ekzemple , urbestro de Rejkjaviko.
Foje en la kazoj, kiam oni ne povus distingi kompletajn samnomulojn per iliaj nomoj kaj patronomoj, aplikata estas avonomo. Tia konstruaĵo estas tute kutima en sagaoj, sed nun renkonteblas malofte, pli ofte uzata estas meza nomo.
Familiaj nomoj
Familiajn nomojn havas nur tre malmultaj islandanoj. Plej ofte ili heredis tiujn familiajn nomojn de eksterlanddevenaj gepatroj. Kiel ekzemploj de islandanoj kun familiaj nomoj povas esti menciitaj futbalisto, aktoro kaj reĝisoro , aktorino , eksa islanda ĉefministro. Islandanoj, havantaj familian nomon, ofte metas inter antaŭnomon kaj familian nomon ankaŭ mallongigitan patronomon. Ĉe geedziĝo nomoj de la geedzoj restas senŝanĝaj, krom tiuj maloftaj okazoj, kiam la edzo havas familian nomon kaj la edzino transprenas ĝin.
Antaŭ 1925, kiam tiu temo estis reguligita en la leĝaro, ekzistis laŭleĝa proceduro, per kiu islandanoj povis ricevi arbitre elektitan familian nomon. Tian eblecon uzis ekzemple laŭreato de Nobel-premio pri literaturo de la 1955 jaro, kies denaska nomo estis.
Ekzemploj
Ankaŭ la mondfama islanda kantistino ne havas familian nomon. Ŝia plena nomo estas ; do, la nomo de ŝia patro estas.
Paleobotaniko
Laŭ la tipo de sedimento
Poleno: estas studata de la mikropaleontologio kaj la palinologio.
Ekzemplo de fosilia pluvarbaro
Dum ofte fosilioj troviĝas dise, en 2007 en Usono estis trovita grandega subtera pluvarbaro, kiel raportis Geotimes. En la fosilia pluvarbaro oni povas admiri impresan variecon de formortintaj plantoj, el kiuj kelkaj kreskis pli ol 40 metrojn. La unika arbaro troviĝas en karbominejo en Ilinojso, Usono.
Oni supozas, ke la arbaro per tertremo sinkis en la teron kaj entombiĝis per inundo antaŭ proksimume 307 milionoj da jaroj. La inundo venis tiel rapide, ke la folioj konserviĝis ĉe la branĉoj de la arboj.
Bill DiMichele, la gvidanto de la geologoteamo el 'Smithsonian´s National Museum of Natural History', komentis, ke estas "kvazaŭ ni irus tra la arbaro". La fosilia pluvarbaro montras fragmenton de fora ekosistemo.
Literaturo
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
= Eksteraj ligoj =
Albion (Ilinojo)
Albion estas urbo en kantono Edwards, Ilinojso, Usono. La loĝantaro estis 1.933 laŭ la censo de 2000. Estas sidejo de la distrikto Edwards County.
Geografio
Albion situas je koordinatoj (38.377300, -88.061028).
Laŭ usona popolnombrada oficejo, la urbo havas areon de 2.2 kvadrataj mejloj (5.7 km²), el kiuj, 2.1 kvadrataj mejloj (5.5 km²) estas landaj kaj 0.1 kvadrataj mejloj (0.1 km²), t.e. 2,28%, estas subakvaj.
Balajt
Situo
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo. Edelény troviĝas 4, Rudabánya 16, Kazincbarcika 17, Szikszó 22, Miskolc 26 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1263 laŭ tiama ortografio "Valacht". La vilaĝo longe apartenis al familio Balajti. Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio. Vilaĝservoj estas lernejo kaj migra poŝto.
Famuloj
En Balajt naskiĝis politikisto Tamás Ragályi.
(107134) 2001 AE51
(107134) 2001 AE51 estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Horora filmo
Horora filmo aŭ terura filmo aŭ hororo estas kina ĝenro kiu karakteriĝas pro emo provoki en la spektanto sentojn de hororo, timo, malŝato, naŭzo, ktp. La historioj ofte disvolvigas la tujan eniron en normala etoso de forto, evento aŭ rolulo de malica naturo, tre ofte de supernatura deveno.
Karakteroj
La horora kino inspiriĝas el la fontoj de la literaturo, la superstiĉoj kaj tradiciaj legendoj, tiele kiel de timoj kaj koŝmaroj naskitaj de socikulturaj kuntekstoj multe pli aktualaj kaj precizaj. Unuflanke, de la horora romano, naskita en la dua duono de la 18-a jarcento. aliflanke, de la parola tradicio de la horora rakonto, amplekse disvolvigita en la kamparaj socioj de ĉiuj kulturoj. De tie, lastvice, eliros elementoj kaj bazaj roloj uzataj en filmoj de tiu ĝenro: vampiroj, lupfantomo, monstroj, demonoj, seriaj murdistoj, malvirtaj infanoj, fantomoj, sorĉistinoj, zombioj, kaj kompatindaj homaj surogatoj kiel tiu de Frankenstein.
Alia identigero de la ĝenro estas la preciza uzado de la lumigo, kio multfoje inspiriĝas en la romantisma pentrarto germana de la 19-a jarcento, kio karakteriĝas pro la ofta uzado de la Chiaroscuro, de la kontrastoj de koloroj kaj la tenebraj nuancoj, efektoj tre rimarkindaj en la ekspresionista kino de la unuaj jaroj (Murnau, Fritz Lang). La lokoj aŭ scenejoj pli vizitataj estos nokto, abandonita domo, kastelo, ruinoj, funebreca laboratorio, arbaro aŭ umbra kaj dezerta kamparo, dekadenca ĝardeno, kiu finformos katalogon de komunaj "lokoj". Tiele, ne manku densa kaj sugestiga sontrako (kiel ĉe The Shining (Brilego), Psicosis, Ŝarko...), kune kun hororigaj sonefektoj (La Ekzorcisto, Alien, Drakulo de Coppola...), efektoj kiuj bedaŭrinde lastatempe estas pli surdigaj ol sugestecaj (Mi estas legendo, de 2007).
La publiko sentas sin allogita al tiu tipo de filmoj precize pro la emociaj instigoj novecaj kaj intensaj kiujn oni ricevas, tio estas, tio nevidita kaj hororiga, sed enmetita subite en la ĉiutaga rutino. La fiziologaj efektoj kiujn espertas la spektanto, hororigita en ties fotelo inkludas fortojn altigojn de adrenalino, kun dilato de pupiloj, kora kaj enspira akcelo, malvarma svito, kio plej ofte finiĝos per fina korelverŝo, kie, laŭ la preciza fino, hegemonios ĉu konsolo ĉu malkonsolo.
Krom la Malbono kaj tre ligita al ĝi, ankaŭ tio kaŝita aŭ mistera, kiel estas logika, difinas la hororan kinon kiel ĝenro, kaj tion faras tiom en la arketipa plano kiom en ties scena disvolvigo. Tio malkaŝita kaj sugestita utilas tiom por rilati al la temaro de la horora kino (tio kaŝita ene de la krima malkonscio, tio malkaŝita de monstroj ĉiam kaŝitaj en la internaĵoj de la socio, tio kaŝita ene de oniaj tendencoj kaj deziroj pli nekonfeseblaj...), kiom por sia karakterigo kaj enmeto en scenejon, foje kun tendencoj, kiel ĉe suspenso, malhavigi informon al hororigita rolulo, kutime informo jam konata de la publiko, kiu, nepova en sia fotelo, atendas angore eventojn. Alifoje oni uzas la malkaŝon kaj sugeston pere de la trompiga tromontro de la scenejo, de la manipulacio de la fotografio, de la ŝminko, ktp., aŭ pere de la plej pura kaj simpla malhavigo de la implikitaj elementoj, kiel ĉe la tekniko de la forigo de kampo (la hororiga sceno okazas for de la objektivo de la kamerao, kiu fokusiĝas en ties ĉirkaŭaĵoj; la spektantoj unike povas aŭskulti ĝin aŭ prefere eĉ nur imagi ĝin); la intermeto de la rolulo inter la kamerao kaj la hororiga elemento, ktp.
Klasado
La horora kino estas ĝenro precize klasita de la industrio kaj kiu siavice enhavas multajn subĝenrojn, ĉiun regata de sia propra regularo, kaj submetita al normoj tre precizaj kiuj rare estas interŝanĝeblaj inter subĝenroj.
El ĉiuj variantoj eliritaj laŭlonge de la historio de la ĝenro, eblus elstarigi mallongan klasadon laŭ la ĝenerala temaro:
La klasika hororo
La horora kino naskiĝis kun la propra kino: la Fratoj Lumière gravuris en 1895 la bendon "L'arrivée d'un train" (La alveno de trajno). En tiu filmo, kiel ties nomo indikas, unike oni montris la alvenon de trajno; sed, ĉar kino estis ankoraŭ nekonata invento por la plej parto de la spektantoj, tiuj kredis, ke la trajno eliros vere el la ekrano por surveturi ilin; la unuaj spektantoj de la filmo kriis kaj skapis el la salono terurigitaj.
Sed la unua filmo intence hororiga estis realigita en 1902 de Wallace MacCutcheon: temis pri versio de la mito de Frankenŝtejno. En tiu epoko de muta kino aperis aliaj filmoj kiuj ankoraŭ hororigas, kiel La Golemo (Paul Wegener, 1915), La ĝibulo de Notre-Dame (Wallace Worsley, 1923) aŭ La fantomo de la operao (Rupert Julian, 1925).
La 20-a jarcento tuj konis do, ekde la komenco elstarajn produktantojn de timo. Eble la plej grava reĝisoro de tiu unua epoko estis la germano F. W. Murnau (1889-1931), respondeca de la funebra kaj ekspresionisma Nosferatu (1922), filmo bazita en la Drakulo de Bram Stoker. (Ene de la ekspresionisma kino, oni vidu ankaŭ Fritz Lang —La testamento de doktoro Mabuse, M, la vampiro de Düsseldorf— kaj La kabineto de doktoro Kaligari.) La fama transilvania vampiro konis dekojn da versioj laŭlonge de la 20-a jarcento. Estas elstaraj la novgotika (bazita en Murnau: kiel en ties filmo, la longaj dentoj de la vampiro ne estas la kojndentojn, sed la tranĉdentoj) Nosferatu, de la germana Werner Herzog (1979), kaj la spektakleca sceno de la usona Francis Ford Coppola de la 1990-aj jaroj.
En la 1930-aj jaroj hegemoniis la kino de monstroj ene de la horora kino. Oni produktis maĵtroverkojn -laŭ granda parto de la kritikistoj, neniam superitaj- de la ĝenro kiel Frankenŝtejno (de James Whale, 1931), La parado de la monstroj (de Tod Browning, 1932) kaj la tre laŭdita King-Kong (de Merian C. Cooper kaj Ernest B. Schoedsack, 1933).
Leander Čech
Leander Čech (naskiĝis la 27-an de februaro 1854 en Cetoraz - mortis la 27-an de julio 1911 en Nové Město na Moravě) estis ĉeĥa literatura kritikisto.
Lia artikolo Nova literatura revolucio (1886) fariĝis manifesto de realismo en Ĉeĥio.
Horora filmo
La klasika hororo
Same atingis elstaran sukceson la reĝisoro Rouben Mamoulian kun Dro. Jekyll kaj Sro. Hyde, de 1931, kaj Michael Curtiz per La krimoj de la vaksmuzeo, de 1933.
La produktentrepreno Universal eniris en la 1940-aj jaroj ĉe la temo de Lupfantomo (1941), la plej influa filmo pri la temo. En tiu jardeko, Universal produktis ankaŭ sekvaĵojn de Frankenŝtejno, krom aliajn filmojn de monstroj, kiel La pantervirino, de Jacques Tourneur (1942), Mi estis kun zombio (Tourneur, 1943) kaj The Body Snatcher (Robert Wise, 1945), tiu lasta bazita en la rakonto de Robert Louis Stevenson Ŝtelistoj de kadavroj.
1950s
Se oni parolas pri horora kino, oni ne povas forgesi la britian produktorentreprenon Hammer, kiu laŭlonge de la 1950-aj, 60-aj kaj 70-aj jaroj produktis lavangon de filmoj de la ĝenro, kelkaj bonkvalitaj, kiel La malbeno de Frankenŝtejno (1957), Drakulo (1958) kaj La Mumio (1959). La stela reĝisoro estis la angla Terence Fisher.
Oni devas memori ankaŭ la usonan Roger Corman (n. 1926), reĝisoro de serio B (malmultekostaj filmoj) specializita en adaptigoj, eble troa libera kaj kolorisma, de rakontoj de Edgar Allan Poe: House of Usher ('La hejmo Usher', 1960), The Pit and the Pendulum ('La puto kaj la pendolo', 1961), Premature Burial ('Antaŭtempa enterigo', 1962), Tales of Terror ('Hororaj rakontoj', 1962) The Raven ('La korvo', 1963), The Masque of the Red Death ('La masko de la ruĝa morto', 1964) The Tomb of Ligeia ('La tombo de Ligeia', 1964), inter aliaj. Ĉiuj tiuj filmoj, escepte Premature burial, estis ĉefrolulitaj de la ista aktoro Vincent Price (1911-1993).
Aliaj legendaj aktoroj de la ĝenro: Béla Lugosi (1882-1956), Boris Karloff (1887–1969), Lon Chaney Jr. (1906–1973), Peter Cushing (1913–1994) kaj Christopher Lee (1922), tiu ĉi lasta ankoraŭ aktive.
Aliaj istoj de horora kino estas la hispanoj Paul Naschy (ankaŭ aktoro) kaj Jess Franco kaj la italoj Mario Bava kaj Dario Argento, inter aliaj.
Alfred Hitchcock, konsiderata majstro de la kino de suspenso, estas aŭtoro de almenaŭ du majstroverkoj de la moderna hororo: la filmo de psikologia teroro Psycho (1960) kaj tiu de naturalisma hororo La birdoj (1962).
1960s-present
Estas elstara fenomeno pristudinda la katastrofisma kaj apokalipta filmaro, tiom japana kiel usona, kiu naskiĝis en la jaroj 50-aj, 60-aj kaj 70-aj pro la nomita Malvarma Milito: Godzilla (1954), de Ishiro Honda, Ili venis el ene de..., (1975), de la tre prezata ista reĝisoro de la ĝenro David Cronenberg, La invado de los ultrakorpoj (1978), de Philip Kaufman. Kelkaj jarojn antaŭe, en 1968, George Andrew Romero premieris Night of the Living Dead, filmo per kiu li havigis alian temon: tiu de "zombioj". Tiuj, same kiel la lupfantomo, ene de la kategorio de la nemortintaj, kiel la vampiroj, formas parton de la folklora tradicio kaj la popularaj legendoj plej antikvaj, sed ili ne estis tiom uzataj de la romantismaj aŭtoroj. La nuntempa hororo, male, tiom ĉe literaturo kiom ĉe kino, fruntas la temon de zombioj sen romantikisma nuanco, klopodante havigi en la leganto aŭ la spektanto, pere de la kruda esprimo de la sensanga kaj kanibala monstreco, efekton de pura teroro.
Komence de la 1970-aj jaroj oni trovas du elstarajn ekzemplojn: La Ekzorcisto (William Friedkin, 1973), konsiderita de multaj kritikistoj la plej terorigan filmon de la historio de kino, kaj la teknike majstra Jaws (1975), de Steven Spielberg. Nova minejo ekspluatita de la horora kino en tiu jardeko estis tiu de la paranormalaj povoj. La grava antaŭanto en tiu kampo estis la filmo Carrie (1976), bazita en la samnoma romano de Stephen King; la filmo estis reĝisorita de Brian De Palma, kiu poste eniris en la psikologia teroro per Vestita por mortigi (1980).
La mikso de teroro kaj sciencofikcio farita en literaturo de Lovecraft, reaperas ĉe la elstara Alien (1979), de Ridley Scott, kiu rakontas la teruran lukton kontraŭ ekstertera monstro nedetruebla ene de spaca ŝipo. La filmo naskis kelkajn sekvaĵojn ne tiom bonkvalitajn.
La 1980-aj jaroj estis hegemonio de la seriaroj de "adoleska teroro", filmoj ne tre ambiciaj sed malmultekostaj, cele al tre specifa publiko. Tiu tipo ankoraŭ plenigas kinejojn nuntempe. En 1980, oni premieris Friday the 13th, de Sean S. Cunningham, komenco de sagao de filmoj kie la ĉefa aganto estas sovaĝa mortigisto kiu agas en malhelo. De 1984 estas la unua ero de A Nightmare on Elm Street (Koŝmaro en Elm Strato) filmita de alia isto, Wes Craven. La komenco de tiu tipo estis estinta Halloween (1978), de John Carpenter.
Ankaŭ la serio Creepshow, de Stephen King kaj George A. Romero, apartenas al tiu epoko. Aliaj interesaj filmoj estas: It (1982), de John Carpenter; Re-animator (1985), de Stuart Gordon; Hellraiser (1987), de Clive Barker. La kanada David Cronenberg tute sukcesis per La muŝo (1986, sekvaĵo de granda filmo de la 1950-aj jaroj), kaj per Neseparabluloj (1988). Porvide tre pova, la filmo de zombioj Terure mortintaj (1987), de Sam Raimi. Fermis tiun jardekon unu el la plej bonkvalitaj adaptaĵoj pri la verko de la romanisto Stephen King: La vivanta tombejo, de Mary Lambert (1989).
Ne estas forgesindaj aliaj grandaj mejlŝtonoj de la bonkvalita horora kino naskitaj en la lasta triono de la 20-a jarcento: La semo de la diablo (1968), de Roman Polanski, La amasmortigo de Teksaso (1974), de Tobe Hooper, La profecio (1976), de Richard Donner, The Shining (1980), de Stanley Kubrick, Poltergeist (Tobe Hooper, 1982), Videodrome (David Cronenberg, 1983), la polemika Nekromantik (de la germana Jörg Buttgereit, 1987), The Silence of the Lambs (1991), de Jonathan Demme, kaj, pli ĵuse, ruze lanĉita per Interreto, La projekto de la sorĉistino de Blair (1999), de la junaj Daniel Myrick kaj Eduardo Sánchez.