cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jenő Nyáry
Barono Jenő Nyáry [njAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nyáry Jenő estis hungara arkeologo, kavernisto, membro de Hungara Scienca Akademio (en 1883 korespondanta, en 1889 honora). Lia nobela antaŭnomo estis nyáregyházi. Lia patro estis Antal Nyáry, lia frato estis Albert Nyáry.
Jenő Nyáry naskiĝis la  1836 en Hungara reĝlando en Bagonya (nuntempa Bohunice (distrikto Levice) en Slovakio). Li mortis la 1914 en Piliny.
Brian May
Brian Harold May (19-an de julio 1947) estas la gitaristo de la grupo Queen. Lia fama gitaro estas la Red Special. Li verkis famajn kantojn : We will rock you, I want it all. Li vivas en Southampton.
Universala Ekspozicio de Parizo (1900)
La Universala Ekspozicio de Parizo (1900) okazis de la 14-a de aprilo ĝis la 12-a de novembro de 1900 en Parizo, Francio.
Ĝi havis areon de 120 hektaroj, estis vizitata de, partoprenis 58 landoj kaj kostis totale.
Oni konstruis grandan gigantan radon en la avenuo Suffren. Ĝi havis diametron de 100 metroj kaj estis malkonstruita en 1937.
La Somera Olimpiko 1900 estis organizita dum la ekspozicio.
16265 Lemay
16265 Lemay estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ron LeMay, mentoro en 2002 de unu finalisto de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ron LeMay estas instruisto ĉe la Nicolet High School de Glendale, Viskonsino, Usono.
Willem-Alexander (Nederlando)
Vilhelmo-Aleksandro de Nederlando, Willem-Alexander Claus George Ferdinand van Oranje-Nassau (naskiĝis la 27-an de aprilo 1967), estas la reĝo de Nederlando. Li oficiale estas alparolita kaj citita kiel "Zijne majesteit Willem-Alexander" (Lia Moŝto Vilhelmo-Aleksandro). Ekde la 2-a de februaro 2002 li estas edzo de Máxima Zorreguieta kun kiu li havas tri filinojn:
Eppishausen
Eppishausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Unterallgäu kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario, kaj estas memstara membro de la administra komunumaro Kirchheim en Ŝvabio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Willem-Alexander (Nederlando)
Ekde la 30-a de aprilo 2013 li estas reĝo Willem-Alexander de Nederlando, post la abdiko de lia patrino, reĝino Beatrix. La nacia festotago Reĝinotago ekde la jaro 2014 nomiĝas Reĝotago (nederlande Koningsdag) kaj celebriĝas la 27-a de aprilo, okaze de la naskiĝtago de Willem-Alexander.
Morača
La 23-an de januaro 2006, en kanjonon de rivero falis vagonaro kun ĉefe skiintoj. Mortis 39 pasaĝeroj, vundiĝis min. 135.
Ŝavikolo
Ŝavikolo aŭ alil-fenolo estas natura fenilpropeno, natura organika komponaĵo, kies kemia strukturo konsistas je unu fenola grupo ligita al alia propenila grupo. Ĝi estas senkolora likvaĵo distilita kune kun terpenoj en la esencoleo de betelo. Freŝaj folioj de betelo enhavas ĉirkaŭ 30%-40% ŝavikolo. Ĝi ĉefe uzatas kiel milda stimulilo.
Esencoleoj ekde seka foliaro de betelo povas enhavi ĉirkaŭ 70%-75% metil-ŝavikolo. Ŝavikolo estas metabolito de la metil-ŝavikolo. Aktivigita ŝavikolo havas stimulajn efikojn sen psikedel-simila aktiveco pro ĝiaj pluraj korespondaj alkaloidaj analogaĵoj, tiaj kiaj hordenino, tiramino kaj p-hidrokso-amfetamino. Ŝavikolo trovatas en aliaj esencoleoj tiaj kiaj anizo kaj gardenio. Ŝavikolo uzatas en parfumfabrikado, dentopastoj kaj kosmetikaĵoj. Ŝaviko havas nematicidajn, antifungajn, kaj antimikrobajn proprecojn.
Queensrÿche
Queensrÿche (prononco: Kŭinzrajŝ) estas usona progresiv-metalroka bando el Bellevue, Vaŝingtonio. Formita en 1982, la bando estas konsiderata unu el la pioniroj de progresiva metalroko: miksaĵo de tradicia ŝtonroko kaj progresiva roko.
Biografio
Queensrÿche estis la plej grandsukcesa bando en la progresiva metalroko, kun pli ol 20 milionoj da ekzempleroj venditaj tutmonde, aŭ 6 milionoj da albumoj nur en Usono. La grupo estis tre bonfavorita pro sia albumo Operation: Mindcrime (1988), ofte konsiderata kiel unu el la plej bonaj konceptalbumoj de ĉiuj tempoj. Ilia sekvanta albumo, Empire, publikigita en 1990, ankaŭ fariĝis sukceso, inkluzivante la ŝlagran unuopaĵon Silent Lucency. La grupo estis nomumita trifoje ĉe la Grammy Awards por la kantoj de ĉi tiuj du albumoj; Scott Rockenfield (la drumisto ankaŭ estis nomumita al la Grammy de siaj komponaĵoj ekster Queensrÿche. En 1997, la gitaristo kaj ĉefkantisto Chis DeGarmo forlasis la grupon pro personaj kialoj. Tra la jaroj, li estas anstataŭigita de Kelly Gray, Mike Stone kaj Parker Lundgren respektive. Post publika engazetarigita konflikto en São Paulo, Brazilo, en aprilo de 2012, la kantisto Geoff Tate estis eksigita el la bando kaj anstataŭita de Todd La Torre de Crimson Glory. Rezulte, Tate kaj sia edzino Susan (iama impresario de la grupo inter 2005 kaj 2012) procesas la bandon en Vaŝingtonio. Interkonsento estis trovita, kaj ambaŭ flankoj rajtas uzi la nomon Queensrÿche ; Tate tiam fondis sian propran grupon kun la iama gitaristo de la grupo Kelly Gray, kaj membroj de aliaj grupoj kiel Blue Oyster Cult, Ozzy Osbourne, Whitesnake, Dio, AC / DC kaj Quiet Riot. Ĉi-tiu versio de Queensrÿche kun Geoff Tate publikigis albumon, Frequency Unknown la 23an de aprilo 2013, dum la versio de Queensrÿche kun Todd La Torre publikigis sian eponiman albumon la 24an kaj 25an de junio (eŭropa kaj usona datoj respektive). Ambaŭ flankoj travojaĝis turnee samjare en 2013.
H. G. Wannemakers
Henriko Gerardo WANNEMAKERS (naskiĝis en Bussum apud Hilversum la 18-an de oktobro 1909 - mortis la 12-an de septembro 1974 en Nimego, Nederlando) estis pastro-esperantisto, antaŭe profesoro pri teologio en Ĝakarto, Indonezio.
Wannemakers aktivis ĉefe en IKUE; li verkis predikojn, prelegojn kaj recenzojn, redaktis katolikajn periodaĵojn. Pluraj liaj tradukoj aperis en la serio "Dokumentoj el Romo" de IKI, kunlabore kun pastro H. Roosen. Li kunaŭtoris kaj kuntradukis plurajn katolikajn librojn en Esperanto.
13131 Palmyra
13131 Palmyra estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nostalgia telefono
Nostalgia telefono estas moderna belaspekta telefono, kiu imitas la malnovan formon, sed la uzo agordas al la nuntempaj pretendoj.
La formoj estas tre variaj, la ekstera materio povas esti ligno, metalo aŭ tia plastiko, kiu tre similas al ligno, oro, arĝento, marmoro. Estas tiaj, kie ekstere kranko troviĝas. Se oni turnas la krankon, aperas butonaro por la telefonado. Ofte estas sur la telefono pseŭdodisko, kiu ne estas turnebla, sed anstataŭ la truetoj butonoj funkcias. Krom la 10 ciferoj ne mankas butonoj pri stelo kaj krado.
NeXT Computer
La NeXT Computer (ankaŭ nomata NeXT Computer System) estas komputila laborstacio disvolvita, surmerkatigita kaj vendita de NeXT Inc., kompanio fondita de Steve Jobs kaj pluraj aliaj veteranoj de Macintosh kaj Lisa teamoj, de 1988 ĝis 1990. Ĝi uzis la Mach- kaj BSD-derivitan, Unikso-bazitan NeXTSTEP mastruman sistemon, kun sola uzanto-interfaco uzante Display PostScript-bazitan dosieradministrilon. La ĉefkarto estas kvadrata kaj sidas en unu el kvar identaj kartingoj en la areo. La NeXT Computer areo konsistis el 1-futa (305 mm) injektita magnezio kubo-forma, nigra kesto, kiu kondukis al la maŝino esti neformale referita al "The Cube". Ĝi kostas US $ 6.500.
Akcepto
La NeXT Computer ne estis granda komerca sukceso en la nivelo de grand-kvantaj personaj komputiloj kiel ekzemple la Apple II, Macintosh, aŭ Microsoft Windows; tamen, iuj el la laborstacioj estis venditaj al universitatoj, financaj institucioj kaj registaraj agentejoj.
Lanĉo
La NeXT Computer estis revelaciita en pompa (invito nur) festo-vesta lanĉ-okazaĵo "NeXT Enkonduko - la Enkonduko al la sekva generacio de Komputiloj por Edukado" ĉe la Louise M. Davies Symphony Hall, Sankta Francisko, Kalifornio merkredon 12an de oktobro 1988. La sekvan tagon, selektitaj pedagogoj kaj programistoj estis invititaj (por $ 100 aliĝkotizo) ĉeesti la unuan publikan teknikan superrigardon de la NeXT komputilo en okazaĵo nomita "la postan tagon" okazinta en la Hilton de San Francisko. Tiu evento donis al la programistoj interesataj en evoluanta NeXT programaro penetradon en la softvara arkitekturo, objekta programado kaj disvolviĝo por la NeXT Computer. La parolanto en la lunĉo estis Steve Jobs.
Heredaĵo
A NeXT Computer kaj lia celo orientita evoluo iloj kaj bibliotekoj estis uzitaj de Tim Berners-Lee kaj Robert Cailliau CERN disvolvi la monda unua retservilo softvaro, CERN httpd, kaj ankaŭ uzita por verki la unuan retumilon, nome WorldWideWeb.
Erupcioj de Eyjafjallajökull en 2010
La Erupcioj de Eyjafjallajökull estas serio de grandaj vulkanaj eventoj okazantaj ĉe Eyjafjallajökull en Islando. Sisma aktiveco komenciĝis fine de 2009, kaj sekvis vulkana erupcio la 20-an de marto 2010, fariĝante ĝian Vulkan-eksploda indikilo esti 1. Sekva erupcio de la 14-a de aprilo 2010 kaŭzis kontinentvastan interrompon de flugvojaĝado en Eŭropo de la 15-a de aprilo, surterigante aviadilojn kaj efikante la vojaĝajn planojn de milionoj da pasaĝeroj mondvaste. Ĉi tiu kaŭzis kaskadan efikon interrompantan multajn eventojn ĉirkaŭ la mondo.
Etendo de la cindronubo
La 14a de aprilo la cindronubo kovris marareon inter Islando kaj Skandinavio; tiutage oni faris en Eŭropo eĉ pli da flugoj kiel antaŭvidite, ĝis 28 087, tio estis + 0,6 %. La sekvan tagon, 15an de aprilo la cindronubo jam kovris el Islando al Britio, Skandinavio kaj norda Rusio; oni faris 20,842 flugojn; oni nuligis preskaŭ 8,000, tio estis -27,1 %. La 18an de aprilo estis jam katastrofo: la nubo kovris la tutan Eŭropon escepte Iberion, sudajn Italion kaj Grekion kaj nordajn Skandinavion kaj Islandon; tiutage oni fraris nur 5 035 flugojn el preskaŭ 25 000 planitaj, tio estas -79,8%.
Dum tiuj tagoj suferis nuligojn de flugoj 6,8 milionoj da pasaĝeroj dum 5 tagoj. 313 flughavenoj suferis ĉu nuligojn ĉu malfruojn tutmonde. 63 000 flugoj estis nuligitaj inter ĵaŭdo kaj dimanĉo, tio estas la plej granda flugonugilo de la historio. La flugentreprenoj perdis 185 milionoj da eŭroj ĉiutage.
Kaŭzoj de flugomalpermeso
La cindronubo estas formata de ege fajnaj rokeroj. La vulkano enhavas grandajn kvantojn de gasoj kun sulfura dioksido; tiaj gasoj disvastiĝas je la alveno al la vulkanpordo. La gasoj elirintaj el vulkano kaj atingintaj ĝis la Stratosfero povas daŭri el 12 al 14 monatoj. La vulkanaj cindroj estas ege erodigaj kaj povas halti la motorojn de aviadilo ; krome ili allogas akvon kio povas kaŭzi Kurtajn cirkvitojn.
La kratero de la vulkano estas je 1,666 m super marnivelo; la alta cindrokoncentriĝo situas ĉirkaŭ 6,100 m; komercaj aviadiloj flugas je ĉirkaŭ 9,700 m; cindroj atingis ĝis 16,000 m.
Sekvoj de flugonugiloj
Dum tiuj 5 tagoj suferis nuligojn de flugoj 6,8 milionoj da pasaĝeroj ĉefe en Eŭropo sed ne nur. Multajn el tiuj nuligoj suferis gravuloj, kiuj malfacile aŭ tute ne povis ĉeesti eventojn, kiel la enterigo de polaj prezidento kaj gravuloj ĵus mortintaj en flugakcidento. La entreprenoj de busoj kaj taksioj vidis tutsubitan okazon enspezegi grandajn kvantojn da mono, foje ege pliigante siajn prezojn. Same plialtigis la tendencon kunuzi veturilojn por malplialtigi la neantaŭviditajn kromajn pagojn. Malsanuloj kiuj atendis transplantotajn organojn devis plue atendi en Britio. La komerco de Vegetaloj kaj floroj ege suferis en Kenjo. Plej gravaj eŭropaj futbalteamoj kiel FC Barcelona aŭ Olympique de Marsejlo devis fari per buso anstataŭ per aviadilo siajn transportojn por ne perdi la sportajn rendevuojn. Ankaŭ gravaj muzikistoj devis ŝanĝi siajn planojn, kiel Whitney Houston kiu veturis per ŝipo al Irlando, aŭ Mika, Cheryl Cole kaj Plácido Domingo, kiuj devis nuligi siajn koncertojn respektive en Lisbono, Madrido aŭ Moskvo. Kaj fine ankaŭ esperantistoj devis ŝanĝi siajn planojn kiel la ekspedicio de Scuola Cavour de Modeno (Italio) kiu estis reveninta el Don Benito (Hispanio) kie ĝi partoprenis en mezlerneja interŝanĝo pri Esperanto kaj devis reveni per buso dum unutaga plua veturado la 17an de aprilo.
Patty Duke
Anna Marie Duke, konata kiel Patty Duke (naskiĝinta la, mortinta la ) estis usona aktorino en teatraĵoj, kinofilmoj, kaj televido. Ŝi unue famiĝis kiel junulino, gajnante Oskaron kiel Plej bona subtenanta aktorino 16-jaraĝe pro sia rolo kiel Helen Keller en The Miracle Worker (1962), kiun ŝi antaŭe prezentis sceneje ĉe Broadway. La postan jaron ŝi ricevis propran televidan programon, The Patty Duke Show, en kiu ŝi rolis kiel "identaj kuzinoj". Poste ŝi havis pli maturajn rolojn, ekzemple Neely O'Hara en la filmo Valley of the Dolls (1967). Dum sia kariero ŝi nomumiĝis dek fojojn por premioj Emmy, kaj gajnis tri tiajn premiojn kaj du premiojn "Golden Globe". Duke prezidis la profesian asocion Screen Actors Guild de 1985 ĝis 1988.
(18724) 1998 JV1
(18724) 1998 JV1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la United States Air Force sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).
Patty Duke
Ĉe Duke oni diagnozis dupolusan obstrukcon en 1982, post kio ŝi dediĉis grandan parton el sia tempo al publika parolado kaj edukado pri mensa sano kaj malsanoj. Ŝi mortis la 29-an de marto 2016 pro akuta intesta infekto.
Tradukita
Bazita sur la komencaj alineoj de la angla vikipedia artikolo.
Itatinga
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Bauru kaj en la mikroregiono Avaré. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
33532 Gabriellacoli
Nomo
Ĝia nomo honoras Gabriella Coli, elementan lernejan instruistinon de la unua malkovrinto.
Scatman John
John Paul Larkin (prononcata: Ĵan POul LARkin) (Naskita je 13-a de marto, 1942 en El Monte, Kalifornio; mortinta la 3-a de decembro, 1999 en Los Angeles), famkonata kiel Scatman John (SKAtman Jon), estis fama ĵaza kantisto. Larkin suferis pro balbutado, tamen li inventis unikan kuniĝon inter skatkantado kaj moderna muziko, dum faris lian "problemon" ĉe muziko. Liaj albumoj estis venditaj en 2.5 milionoj de kopioj monde. Scatman John ricevis 14 oron kaj 18 platinon diskojn pro lia muziko. Li mortis je aĝo de 57 pro pulma kancero.
Vorhalle (Hagen)
Vorhalle estas la nomo de urboparto de la eksterdistrikta grandurbo Hagen en la orienta Ruhr-Regiono (Germanujo), kiu la 1-an de aŭgusto 1929 estis enligata en la urban komunumon. En 2013 Vorhalle havis 10.017 loĝantojn.
La komunumo evoluis el la samnoma bienetaro en la paroĥo Hagen. La plej aĝaj mencioj devenas el la 15-a jarcento. En Vorhalle troviĝas ekde 1910 krom tio Stacidomo Hagen-Vorhalle, hodiaŭ la plej grava manovrostacio por la Ruhr-Regiono kaj unu el la plej grandaj en Germanujo.
František Škroup
František ŠKROUP (legu Frantiŝek Ŝkroŭp) (naskiĝis la 3-an de junio 1801 - mortis la 7-an de februaro 1862) estis ĉeĥa komponisto, aŭtoro de la unua ĉeĥlingva opero Dráteník (Dratisto) kaj de la ĉeha nacia himno Kie mia hejm‘.
Unue li studis juron kaj filozofion, sed poste li plene dediĉis sin al muziko. En 1827 li fariĝis la dua muzikestro de la Nobelar-teatro en Prago, en la jaroj 1837-1857 li aktivis tie kiel la unua muzikestro kaj en 1860 li foriris kiel muzikestro al Roterdamo.
En 1823 li prezentis komikan operon Svisa familio de Joseph Weigl (1766-1846) en ĉeĥa traduko kaj la granda sukceso igis lin komponi la unuan ĉeĥlingvan operon „Dráteník“, por kiu la tekston verkis Josef Krasoslav Chmelenský.
Li komponis muzikon al dramo „Fidlovačka“ de Josef Kajetán Tyl, en kiu aperis la kanto „Kde domov můj“ (Kie mia hejmo), kiu en 1918 fariĝis la ĉeĥa parto de la tiama ĉeĥoslovaka ŝtata himno kaj nun estas la ĉeĥa ŝtata himno.
Verkoj
Ankaŭ lia pli juna frafo Jan Nepomuk Škroup estis komponisto.
5385 Kamenka
5385 Kamenka estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la (tiam sovetunia) Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, nun en Respubliko Krimeo (Rusio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rusa urbo Kamenka (cirile : Каменка) en Penza provinco.
43751 Asam
43751 Asam estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la familio Asam, da bavaraj artistoj. La patro Hans Georg (1649–1711) kaj la filoj Cosmas Damian (1686–1739) kaj Egid Quirin (1692–1750), kiuj forte influis la malfruajn barokajn kaj la fruajn rokokajn arkitekturojn kaj skulptartojn en suda Germanio. La Asam laboris ĉefe kiel pentristoj de freskoj, skulptistoj de stuko kaj arkitektoj.
Hospitalo de Caen
La Hospitalo de Caen (CHU de Caen, t.e. Centre Hospitalier Universitaire) estas franca malsanulejo kun duobla statuso universitata kaj regiona situanta en Caen en Normandio.
Kun entute litoj, ĝi estas la ĉefa hospitalo de Caen. La hospitalo de Caen dungas entute homojn, el kiuj 972 kuracantojn.
Welney
Welney estas vilaĝo kaj municipo en the Fens de Anglio, kaj em la county de Norfolk. La vilaĝo estas situanta okcidente de la paralelo de la Rivero Malnova Bedford, Rivero Delph kaj la Rivero Nova Bedford, kiu estas tie trapasata de la ŝoseo A1101. La vilaĝo estas ĉirkaŭ 15 km sudokcidente de la urbo Downham Market, je 30 km sude de la urbo King's Lynn kaj je 70 km okcidente de la urbo Norwich. La kontea limo kun Cambridgeshire estas apuda, kaj la urbo Kembriĝo kuŝas je 40 km sude.
Ĝi kovras areon de 20.73 km² kaj havis populacion de 528 loĝantoj en 217 domoj laŭ la britia censo de 2001.
(7577) 1990 QV4
(7577) 1990 QV4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Silver Spring
estas urbo en la orienta parto de Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Marilando kaj al la kantono Montgomery. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  km² kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Matthäus Zell
Matthäus ZELL (1477-1548)  estis alzaca teologo, reformisto, profesoro pri teologio kaj rektoro en la Universitato de Frajburgo. Li ankaŭ studis en la Universitatoj de Majenco, Ingolstadt kaj Erfurto. Dum kelka tempo li vivis en Italio kaj servis en la armeo de Maksimiliano la 1-a kontraŭ la svisoj. Li estis forte influita de Johann Geiler von Kaysersberg (1445-1510) kaj partoprenis en la bataloj pri reformacio kiel sekvanto de Marteno Lutero (1483-1546).
Kiel predikisto en la Katedralo de Strasburgo, Zell devis alfronti akuzojn faritajn de la episkopo, kiu, scianta pri la influo de liaj predikoj, ĉion faris por forigi lin el la posteno, kaj tiu religiulo formulas kontraŭ lin liston da 24 akuzolisteroj. Mateo Zell respondas la akuzojn faritajn kontraŭ lin ĉirkaŭ la Pasko 1523, pere de dokumento kies titolo estis Kristana Respondeco, la unua teksto pri la reformo de Strasburgo. Mateo Zell estis edziĝinta al Katerina Schütz (1497-1562).
Ritzensee
Ritzensee estas artefarita lago en Saalfelden, Aŭstrio je alteco de 753 metroj. Ĝia longeco estas de 350 metroj, la larĝeco de 300 metroj kaj la maksimuma profundeco estas de 4 metroj. Temas pri de junuloj kaj olduloj ege ŝatata naĝejo liberaera.
Manuel Fernandez Menendez
Manuel FERNANDEZ MENENDEZ (naskiĝis 1889, mortis la 8-an de julio 1974 en Montevideo) estis urugvaja instruisto, Honora Membro de UEA kaj honora prezidanto de Urugvaja Esperanto-Societo.
Menéndez apartenis al la pioniroj de la Movado en Urugvajo. Li estis instruisto, lernejestro kaj instruisto ("profesoro") en komerca altlernejo. En 1954, dum la Unesko-Konferenco en Montevideo, Menéndez estis unu el la iniciatintoj de la Universala Ekspozicio tie.
Menéndez estis aŭtoro de pluraj didaktikaj libroj hispanlingvaj. En la Internacian Lingvon li tradukis Ariel kaj Ferementario kaj aŭtoris La homo sur sia vojo. Kun Enrique Balech li verkis vortaron Esperanto-hispanan, kiu aperis en 1951 en Brazilo laŭ mentoreco de Ismael Gomes Braga.
Ritzensee
Alfluoj kaj akva kvalito
Danke al la malgranda profundeco la akvo dum la someraj monatoj rapidege varmiĝas atingante facile temperaturojn ĝis 27 gradoj; ankaŭ tio helpis pligrandigi la renomon ĝian de agrabla naĝadlago.
Ripozumzonego
La tuta medio de Ritzensee-lago kun najbara Kollingwald-arbaro kaj Kübühel-monteto estas preferata ripozuma kaj rekreada zono por multo da lokuloj kaj turistoj. Pluraj belegaj promenejoj ĉirkaŭas la lagon krome.
Lentuganaso
La lentuganaso (Stictonetta naevosa) estas modere granda, larĝakorpa birdospecio de la familio de Anasedoj indiĝena de suda Aŭstralio. Tiu anaso estas protektata de la leĝaro. Ĝi estas malhela kun fajnaj blankecaj makuletoj, kiuj nomigas la specion laŭ la komuna nomo; ĝi estas plej facile identigata pro sia granda kapo kun pinteca (male al rondoforma) krono. Temas pri specio kun ioma seksa duformismo, nome la masklo diferencas en reprodukta plumaro pro tre rimarkinda ŝvela bekobazo de tre brila ruĝa koloro kaj pli malhela kapo. Ambaŭ seksoj havas la tutan korpon kun tre fajna strieco aŭ makuleteco blankanigra, kiu nomigas la specion. La beko ĉe inoj kaj ĉe maskloj for de la reprodukta sezono estas griza. La irisoj estas malhelbrunaj.
Tiu specio estis iam aliancita kun la plaŭdanasoj, sed ĝi estas nune lokita en la monotipa subfamilio Stiktonetenoj. Ŝajne ĝi estas parto de radiado de akvobirdoj de Gondvano, antaŭ kiam la veraj anasoj evoluis (Sraml et al. 1996).
La Lentuganaso manĝas per plaŭdado en neprofundaj akvoj, ofte vadante ĉe la bordo. Ĝi preferas grandajn marĉojn kun densa vegetaĵaro, sed moviĝas al malferma akvo post reproduktado aŭ en sekaj periodoj.
Dumfluge, ĝi havas distingan flugilfrapadon kaj tenas la kapon maluspren, kio faras ĝin iom ĝibeca. Ĝi ne turniĝas rapide kaj surteriĝas mallerte.
En sekaj jaroj, la mallongdaŭraj humidejoj de la baseno de la riveroj Murray kaj Darling kaj la Lago Eyre malaperas kaj la Lentuganasoj migras al konstanta akvo en marbordaj regionoj. Tiuj koncentroj en loĝataj areoj, kune kun ties kutimo cirkliri ripete malalte kaze de ĝenado (eĉ dum pafado) faras ilin ege vundeblaj al ĉasado.
Kvankam protektata de leĝaro en ĉiuj ŝtatoj, realo estas ke ĉasistoj plupafas kontraŭ la Lentuganaso. Dum sekego de 1979-83, ekzemple, la populacio ja ĉirkaŭ 5%. Estis paŝoj al postulo al ĉasistoj pasi ekzamenon por identigo de akvobirdoj en Viktorio (la ŝtato kie, pro la naturo de humidejoj, la Lentuganaso estas plej vundebla) kaj al fari antaŭsezonaj enketoj pri la nombroj de Lentuganasoj en humidejoj kaj al portempe fermi areojn al pafado, sed estas tro frue por koni la efikon de tiuj ŝanĝoj.
Por longdaŭra limdato, la ŝlosila survivada temo por la Lentuganasoj estas plej verŝajne habitato pli ol ĉasado. Ampleksaj areoj de iamaj humidejoj en la interno estis sekigitaj kaj klarigitaj por agrikulturo, dum la restantaj areoj estas minacata pro saleco, pro devojigo de akvo por liverado al urboj kaj farmoj, kaj pro longdaŭra klimatŝanĝo: ĉar pluvo iĝas malpli ofta kaj pli altaj averaĝaj temperaturoj pliigas vaporigon, la aŭstraliaj internaj humidejoj iĝas malpli kapablaj por elteni vivon.
Itirapina
Itirapina estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 15.528 loĝantojn en 2010.
Ministraro de Dominique de Villepin
La franca ministraro de ĉefministro Dominique de Villepin oficis de la 31-a de majo 2005 ĝis la 15-a de majo 2007, t.e. dum unu jaro kaj 349 tagoj. Ĝi estis la sepa kaj lasta ministraro nomumita de la respublika prezidento Jacques Chirac. Dominique de Villepin estis la kvara kaj lasta ĉefministro de la prezidento.
Konsisto laŭ la oficiala ordo
La ministraro konsistis el 31 membroj krom la ĉefministro, nome 1 ŝtatministro, 15 ministroj kaj 15 subministroj.
Skoltismo por Knaboj
Skoltismo por Knaboj (originala titolo angle Scouting for Boys) estas tre fama kaj unua libro de Robert Baden-Powell, publikigita en 1908. Ĝi estis publikigita dufoje monate, inter Januaro kaj Marto en 6 partoj, sekve unuigita en unu libro.
Adresatoj
Skoltismo por Knaboj estas manlibro kaj por geknaboj kaj por edukantoj. Baden-Powell uzas stilon kaj lingvaĵo por geknaboj por trasdoni pedagogiajn konceptojn al la kapoj.
B.-P. volis transdoni siajn spertojn kaj volis difini la skizon de la homo de la arbaroj, ĉirkaŭ la kampfajro, per siaj rakontoj.
Saskia van Uylenburgh
Saskia van UYLENBURGH [EJlenbirg] (naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1612, mortis la 14-an de junio 1642) estis la edzino de nederlanda pentristo Rembrandt van Rijn (Rembranto), kaj la modelo por iuj el la pentraĵoj kaj desegnaĵoj de tiu artisto.
Vivo
Naskiĝinte en Leeuwarden, Saskia estis la plej juna de ok infanoj de Rombertus van Uylenburgh, juristo, urbestro, kaj unu el la fondintoj de la Universitato de Franeker. Ŝia patrino estis nomita Sjoukje Ozinga, kiu mortis kiam Saskia estis 7 jaraĝa. Ŝia patro mortis post 5 pliaj jaroj, kaj Saskia orfiĝis 12-jaraĝa.
Skoltismo por Knaboj
Aludoj al Esperanto
La aludoj malaperis en la postaj eldonoj.
Saskia van Uylenburgh
Vivo
Saskia renkontis Rembranton per sia kuzo, Hendrick van Uylenburgh, pentristo kaj art-komercisto, kiu transloĝis en 1625 de Pollando al Amsterdamo. Rembrant kaj Saskia geedziĝis la 22-an de junio 1634 en Het Bildt, kie Saskia plenkreskis kun sia fratino kaj bofrato Gerard van Loo. Alia fratino, Antje, mortis juna. Post la entombigo Saskia helpis al sia alia bofrato, la pola profesoro Johannes Maccovius, instrui teologion en Franeker.
Rembranto gajnis monan sukceson per sia artlaboroj, kaj en 1639 li kaj Saskia transloĝis al granda domo ĉe la Jodenbreestraat ("Juda Larĝa Strato"). Tiu domo staris apud la galerio de ŝia kuzo en la Juda kvartalo, kaj hodiaŭ estas la Rembranta Domo-muzeo. Tri el iliaj gefiloj mortis nelonge post siaj naskiĝoj. Je la 22-a de septembro 1641, ili baptigis filon, kies nomo estis Titus, pro lia onklino Tietje van Uylenburgh. Saskia mortis la sekvintan jaron, verŝajne pro tuberkulozo, kaj entombiĝis en la Oude Kerk ("Malnova Kirko").
Rikako Kobayashi
Rikako Kobayashi (小林 里歌子, n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2019 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Blankanuka anaso
La Blankanuka anaso (Thalassornis leuconotus) estas akvobirdo de la familio de Anasedoj. Ĝi estas distinga el ĉiuj aliaj anasoj, sed plej proksime rilataj al la arbocignoj de la subfamilio de Dendrocignenoj, kvankam ankaŭ montras iome da similaĵoj kun la rektavostaj anasoj de la subfamilio de Oksiurenoj. Ĝi estas la ununura membro de la genro Thalassornis.
Tiuj birdoj estas bone adaptataj al merĝo. Foje ili estis observitaj restantaj subakve ĝis duonminuto. Ili serĉas ĉefe bulbojn de lotusoj. El danĝero, ili fuĝas prefere ankaŭ permerĝe; tiele, la tialo de la komuna nomo Blankanuka estas malfacile videbla ennature.
Blankanukaj anasoj loĝas en suda duono de Afriko, ĉefe inter Senegalio kaj Ĉado okcidente kaj Etiopio kaj Sudafriko oriente. Ties habitato konsistas el lagoj, flakegoj, marĉoj kie ili bone kamuflas kontraŭ predantoj.
Estas du subspecioj, nome Thalassornis leuconotus leuconotus kaj Thalassornis leuconotus insularis. Tiu lasta loĝas nur en Madagaskaro kaj estas konsiderata endanĝerita pro ĉasado, habitatoperdo kaj enmeto de konkurencaj ekzotaj specioj.
La Blankanuka anaso estas specio al kiu aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA).
Woolaver kaj Nichols (2006) estris nestostudon de la madagaskara raso en 2001 ĉe la Lago Antsamaka en okcidenta Madagaskaro. Ili trovis 37, indikante la gravon de tiu nura loko por la konservado de tiu insula subspecio. Young, et al. (2006) sugestis, ke pli frua populacio ĉirkaŭkalkulata je 2,500–5,000 totalaj birdoj en Madagaskaro (Delany & Scott, 2002) estus tro optimisma. Ties tutafrika populacio povus esti en la gamo de 10,000 al 25,000 birdoj (Kear, 2005)." (Johnsgard, 2010)
Ĝardenoj de la Kastelo Rosenborg
La Ĝardenoj de la Kastelo Rosenborg (Kongens Have, laŭvorte La Ĝardeno de la Reĝo) estas la plej antikva kaj plej vizitata parko en centra Kopenhago, Danio.
55.685°N, 12.579°W
Joseph Angerer
De Angerer estis faritaj multaj kirkaj internoj en Supra Bavario. El la tuto konserviĝas ĝis hodiaj la jeno:
Angerer edzinigis en 1775 en Freising Theresia Salier. Kvar jarojn pli malfrue li mortis 44-jaraĝa. En Freising nomitis strato por li.
6330 Koen
6330 Koen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Koen Yanagiya, (japane : 柳家 小ゑん, Yanagiya Koen), rakontisto de humuraj historioj tiel nomitaj "rakugo" (落語). Interesita pri astronomio, li ofte rakontas historiojn kun astronomiaj temoj.
Kanjono
Kanjono estas vasta kaj profunda valo, kies randoj estas krutegaj. Ekzemploj estas en la usona ŝtato Arizono la Granda Kanjono kaj en la ŝtato Utaho la Kanjono Bryce.
Araci (Bahio)
Araci [arasi] estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 51.651 loĝantojn en 2010.
Ĝia fondinto estis José Ferreira de Carvalho em 1812 kaj ĝia antaŭa nomo estis Raso. La municipo havas 1524,068 km² kaj en ĝi estas, krom la urbo, la vilaĝoj:
315 Constantia
Malkovro
Ĝi estis malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa, elde la observatorio de Vieno, la 4-an de septembro 1891, kaj ĝi ricevis la nomon de la kvalito "konstanteco" (en la latina, "constantia").
Geiselberg
Geiselberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Südwestpfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Vietnam Veterans against John McCain
La grupo kreis videon en kiu Bob Smith eksa respublikana senatoro de New Hampshire; Bob Dornan, eksa respublikana reprezentanto de Kalifornio; eksaj kongresaj dungitoj; kaj aliaj diras diversajn deklarojn kontraŭ McCain. La grupo ankaŭ divastigas benditajn elĉerpaĵojn de la interpelacio inter McCain kaj Dolores Alfond de la Nacia Alianco de la Familioj.
Spartina alterniflora
Spartina alterniflora estas halofita planto el la familio Poaceae, subfamilio Chloridoideae. Origine ĝi vivas sur la orienta marbordo de Usono.
Disvatiĝo
Nun ĝi estas disvastiĝa specio. Ekzemple en golfo de San-Francisko, ĝi surperfortas la indiĝenan Spartina foliosa kiu estas forte atakata de Claviceps purpurea subgrupo G3.
Roy Chapman Andrews
Roy Chapman ANDREWS (26a de Januaro, 1884 – 11a de Marto, 1960) estis usona esploristo, aventuristo kaj naturalisto kiu iĝis direktoro de Usona Muzeo de Natura Historio. Li estas ĉefe konata ĉar li estris serion de ekspedicioj tra la politike malfacila Ĉinio de la komenco de la 20a jarcento al la Gobia Dezerto kaj Mongolio. La ekspedicioj faris gravajn malkovrojn kaj alportis la unuajn konatajn fosiliajn dinosaŭrajn ovojn al la muzeo. Liaj popularaj verkoj ĉirkaŭ liaj aventuroj famigis lin.
Gusztáv Gegus
Gusztáv Gegus [gustAv geguŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gegus Gusztáv estis hungara juristo, ministro.
Gusztáv Gegus naskiĝis la  1855 en Pilismarót. Li mortis la 1933 en Budapeŝto.
Roy Chapman Andrews
Ekkariero
El 1916 al 1917, Andrews kaj lia edzino estris la Azian Zoologian Ekspedicion de la muzeo tra multo de okcidenta kaj suda Junano, same kiel tra la aliaj provincoj de Ĉinio. La libro Camps and Trails in China registras ties spertoj.
Gusztáv Gegus
Biografio
Gusztáv Gegus lernis juron, poste li advokatiĝis. Ekde 1886 en Kecskemét li estis subprokuroro, ekde 1895 jam prokuroro en Budapeŝto. Post 3 jaroj li atingis la rangon ĉefprokuroro. En la jaro 1906 li estis ministro pri justico unu semajnon en Kabineto Fejérváry.
Anna Marie Cseh
Anna Marie Cseh [ĉe], laŭ hungarlingve kutima nomordo Cseh Anna Marie estas hungara aktoro, manekeno. Ŝiaj personaj nomvariantoj estis Anna Mária aŭ Annamária.
Anna Marie Cseh naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Anna Marie Cseh en la aĝo de 14 frekventis kurson pri manekenoj. Iom poste ŝi trovis sin en fokuso de modistoj. En 1995 ŝi gajnis konkurson en Las Vegas, tial poste ŝi laboris plu jam en Novjorko kaj Parizo. Ŝi studis en Universitato Corvinus de Budapeŝto kaj ricevis diplomon en en:Cergy-Pontoise University en Parizo. Intertempe ŝi estis videbla en modaj spektakloj ekzemple de Valentino, Coco Chanel, a Gucci, Dolce & Gabbana, Giorgio Armani, Christian Dior. Ŝi estis la reklammodelo de la tre populara parfumo „Angel” de Thierry Mugler. Tiu famo tiris atenton de la filma industrio. En 2004 ŝi ricevis rolon en mallonga filmo, en la sekva jaro ŝi ricevis la ĉefrolon en filmo. Ŝi edziniĝis dufoje. La unua edzo estis Lajos Kovács (aktoro), sed ŝi naskis al la dua nederlanda edzo en 2010.
Waldbauer (Breckerfeld)
Waldbauer ampleksas la nordan parton de la teritorio de Breckerfeld. Krom la pli granda loko Zurstraße en Waldbauer troviĝas multaj pluaj bienoj kaj bienaroj. Per Schöpplenberg la dokumentebla historio de la urboparto reiras en la 11-an jarcenton.
Jun Endo
Jun Endo (遠藤 純, n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2019 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Wartburgfesto
La Wartburgfesto (germane: Wartburgfest) estis festo farita en la 18.10.1817 ĉe Wartburg, Germanio, kiun instigis la studenta korporacio de Jena. Grava kronikisto ĝia estis la eldonisto kaj verkisto Friedrich Johannes Frommann.
Historio
La Jena-anoj volis festi samtempe la trian sekularan reformacio-feston kune kun la memoro de la Batalo de Leipzig. Tiel oni volis substreki la nacivekigan gravecon de ambaŭ okazajoj.
Delegitoj de ĉiuj universitatoj estis invitataj. Grandduko Karolo Aŭgusto konsentis kaj en la 17.10. ĉirkaŭ kvin centoj da studentoj (el ili du centoj da jena-anoj) enmarŝis la urbon Eisenach. La sekvintan matenon je la horo 6-a la studentoj kolektiĝis sur la ĉefa bazaro de Eisenach kaj pilgrimis sur la kastelon Wartburg. Tie, en la Kavalira salono en ĉeesto de la jena-aj profesoroj Schweitzer, Oken, Kieser kaj Fries la konata lutera kanto »Ein' feste Burg ist unser Gott« kantitis. Poste la studento de teologio Riemann el Meklenburgo faris paroladon. La posttagmezon la generalsuperintendanto Nebe celebris diservon solenan. La vesperon, post procesio torĉa sur la monto Watenberg la kutimaj venkofajregoj brulitis por la falintoj en la Batalo de la Nacioj en Leipzig: tie faritis ankaŭ pluraj paroladoj pri la gloro kaj la agrandeco de Germanujo.
Evoluo de la festo
Post la foriro de la plejmulto de la partoprenantoj kelkaj restintaj studentoj - sen kono de la tagordokomisio respondeca - havis la ideon tujan bruligi 28 skribitaĵojn (respektive ilian titilojn almenaŭ) konsiderataj malgermanaj (i.a. de Schmalz, Kamptz, v. Ancillon, v. Kotzebue, v. Haller, Dabelow, la Francan civilan kodekson). Krome brustuniformeron de oficiro, plektaĵon (simbolo de Heslando) kaj bastonon korporalan. En la 19.10. la restintaj studentoj denove marŝis sur la Wartburgon por fari akri paroladojn. Finfine ili komuniis en preĝejo.
Graveco
Grandega estis la efiko de la Wartburgfesto publike. La verkistoj, kies verkoj bruligitis, protestegis. Perfiditis al la diversaj registaroj multaj laŭdire ŝtatendangerigitaj konkeksoj. Laŭ komisio de la germanaj superpotencoj la grandduko de Vajmaro devis ekigi juristan persekuton kontraŭ Fries kaj Oken. Kvankam ili fine malkondamnitis, Alexander Sturdza sur ili bazigis sian akuzon kontraŭ germanaj altlernejoj. Danke al la atencanto Karl Ludwig Sand la Wartburgfesto gajnis novan renomon kontribuante senteme al la diversaj pliakrigitaj mezuroj kontraŭkorporaciaj fare de diversaj unviversitatoj en Germanlingvio.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 20. Leipzig 1909, p. 390 (tie ĉi interrete)
Bothell (Vaŝingtonio)
Bothell [ ˈbɒθəl ] estas urbo en la seatla aglomeraĵo, en Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas parte en Kantono King kaj parte en Kantono Snohomish. Bothell estas konata kiel la sidejo de unu el la kampusoj de la Universitato de Vaŝingtonio.
Fontoj
Bazita sur la angla Vikipedio.
Mariano
Mariano estas vira nomo, ĉefe en la hispana lingvo. Ĝi estas la responda nomo al la virina Mariana.
Mariano povas deveni el la latina nomo Mario, aŭ el la adjektivo kiu signifas referanta al Maria aŭ partiano de Maria (la patrino de Jesukristo). Krome, Mariana estas foje konsiderata kiel kungluo de Maria Anna.
Homoj kun tiuj nomoj estas:
Kasina ajmofilo
La Kasina ajmofilo (en hispana surloke Zacatonero de Cassin), Aimophila cassinii, estas specio de birdoj de la familio de Emberizedoj kaj genro de Ajmofiloj, kiu enhavas speciojn kun rimarkindaj kapobildoj. Temas pri mezgranda membro de la grupo de la Amerikaj paseroj.
La ĉefa teritorio de tiu paserina birdo estas ĉefe laŭlonge de la limo inter Usono kaj Meksiko, kun distribuado en la reprodukta sezono el la Grandaj Ebenaĵoj, el la sudokcidenta parto de la subŝtato de Nebrasko (Usono), kaj kelkaj subŝtatoj de la nordo kaj nordoriento de Meksikio. Vintre distribuiĝas el nordo de Meksikio al la sudaj partoj de la Centra Altebenaĵo. Ties habitato estas herbejoj kaj makiso de seka klimato.
Kiel ĉa aliaj membroj de sia genro kaj aliaj rilataj specioj, estas de senkolora plumaro, strieca en dorso malhelbrune kaj nigrece. La gorĝo kaj la ventro estas blankecaj, kaj en la brusto estas netre markita sablokolora strio. Krom ties pli helbruna koloro, ĝi estas ege simila al la parenca Botera ajmofilo (A. botterii). La kruroj estas same rozkoloraj. La beko estas brile sablokolora pli hele en supra bordo.
La nomo de tiu birdo Kasina ajmofilo rememoras la usonan ornitologon John Cassin.
(154555) 2003 HA
(154555) 2003 HA estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia estas en orbita resonanco 7:9 kun la Tero.
Ĝia discentra orbito krucas tiujn de Marso, de la Tero kaj de Venuso, ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de Marso kaj de la Tero, sed ĝia suprenira nodo estas tre proksima de la venusa orbito.
Dénes Várjon
Dénes Várjon naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Dénes Várjon akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1991. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Falvai, György Kurtág, Ferenc Rados kaj Sándor Devich. Pli frue ekde 1985 li frekventis majstrokursojn de András Schiff en Aŭstrio, Italio, Britio. Post la diplomo li ekinstruis en la Altlernejo. Krom la instruado li ofte recitalas sola aŭ kun orkestro. La repertuaro de Várjon baziĝas sur la verkoj de ĉefaj romantikaj komponistoj (Beethoven, Robert Schumann, Ferenc Liszt) kaj moderna muzikisto Béla Bartók. Li ricevis konkursajn premiojn ekde 1985, ŝtatan premion en 1997, en 2020 premion Kossuth. Li havas edzinon (same pianisto), ili ofte ludas kune.
13132 Ortelius
13132 Ortelius estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Rentgenio
Rentgenio estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon Rg kaj la atomnumeron 111. Ĝi estas ege radioaktiva sinteza elemento, kiu disfalas treege rapide kaj de kiu nur malmulte da atomoj estis sintezitaj. Pro ĝia enesto en grupo 11, oni opinias, ke ĝi estas solida metalo.
Ĝi estis nomita laŭ la germana fizikisto Wilhelm Conrad Röntgen kaj estis unue sintezita en la jaro 1994 en Darmŝtato per kunfando de bismuto kaj nikelo.
29437 Marchais
29437 Marchais estas tre malgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la franca astronomo Alain Klotz elde la observatorio de Guitalens-L'Albarède (Tarn, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la franca amatora astronomo Denis Marchais, kiu pasis grandan parton de sia tempo por verki la astronomian AudeLA, kiu regas teleskopojn kaj ŝargkuplitajn fotilojn.
Seksa konstitucio
Seksa konstitucio estas aro de bazaj proprecoj rilataj al seksumado kaj reproduktado de organismo. Parolante pri seksa konstitucio oni ordinare aludas al seksa konstitucio de homo. Biologoj, bestkuracistoj kaj zooteknikistoj povas paroli pri seksa konstitucio de bestoj. Tiu ĉi artikolo priskribas seksan konstitucion de homo.
La konstitucio konsistas el kelkaj komponantoj: genetika, edukada, seksa sperto, konstitucio de partnero.
La genetiko de konstitucio estas la plej stabila kaj plej grava parto de konstitucio, kiu dependas nek de edukado, nek de partnero.
Divido
Oni dividas la seksan konstitucion de homo kutime en 4 ĉefajn grupojn:
Tiu divido estas nur konvencio. La spektro de konstitucioj de diversaj individoj estas kontinua. Multaj fakuloj dividas la konstitucion en pli ol 4 gradojn, eĉ ĝis 9.
Virinoj kaj viroj kun malforta konstitucio havas malmultan aŭ nenian intereson pri seksumado. Ili povas seksumi 1-2 fojojn semajne aŭ malpli. Okazas, ke ili tute ne seksumas dum monatoj aŭ jaroj kaj ne bezonas seksumadon aŭ apenaŭ bezonas ĝin. Virinoj kun malforta konstitucio ofte ne kapablas orgasmi.
Virinoj kaj viroj kun forta konstitucio estas tre seksemaj: sekso ludas tre gravan rolon en ilia vivo. Viroj kaj virinoj kun forta konstitucio bezonas sekson ĉiutage, ofte eĉ multfoje dum tagnokto. Virinoj kun forta konstitucio kutime orgasmas dum ĉiu koito, ofte multfoje. Virinoj kun forta konstitucio kutime ne bezonas kaj ne volas daŭran antaŭludon dum seksumado. Ju pli forta estas la konstitucio de viro kaj virino, des malpli granda estas ilia inklino al seksaj perturboj. Ankaŭ la fekundeco de viro kaj precipe de virino forte dependas de la konstitucio: ju pli forta estas la konstitucio, des pli rapide venas la gravedeco dum seksa vivo (vidu la tabelon 2).
La seksologoj komencas la esploradon de paciento determinante la konstitucion, ĉar la plimulto de la reagoj al seksaj problemoj dependas antaŭ ĉio de la konstitucio.
Tipaj karakterizoj de konstitucio
Tabelo 1. Ĉe viroj (pri maloftaj konstituciaj variantoj temos poste, vidu "Specifikeco de vira kaj virina konstitucio"):
Tabelo 2. Ĉe virinoj:
Memkompreneble, tiuj karakterizoj estas nur tipaj, eblas devioj de certaj karakterizoj. Tamen ili estas sufiĉe forte kunligitaj. Kutime la karakterizoj de individuo situas en du najbaraj kolumnoj, foje en unu kolumno. Se ili estas disĵetitaj en tri kolumnoj, verŝajne la viro aŭ virino devas pridiskuti la sanon kun kuracisto.
Antropometriaj karakterizoj
Kiel videblas en tabeloj, frua aŭ malfrua seksa maturiĝo estas grava por determini la konstitucion. Ĉe la komenco de seksa maturiĝo, ŝanĝiĝas la hormona spegulo de organismo. La seksaj hormonoj ŝanĝas multajn korpajn, fiziologiajn kaj psiĥologiajn signojn de organismo. Ekzemple evoluas duagradaj seksaj signoj: hararo sur pubo, kreskas la mamoj ĉe knabinoj k.t.p. Rilate al antropometrio gravas, ke la seksaj hormonoj ĉe ambaŭ seksoj fermas la zonojn de kresko ĉe tubformaj ostoj kaj tiel ĉesigas ilian kreskon. Tio kaŭzas certajn tipajn korpajn proporciojn ĉe plenkreskuloj de diversaj seksaj konstitucioj.
Femura indekso
Femura indekso (en multaj eŭropaj lingvoj trohantera indekso) [1] estas rilato inter la staturo (alteco) kaj longeco de la gambo ĝis la femura artiko. Viroj kaj virinoj kun forta konstitucio havas pli longan trunkon rilate al la gamboj (vidu tabelojn 1 kaj 2).
Angulo de rektigo de la kubuto
Oni tenas la brakojn etenditaj antaŭen kun kunmetitaj manplatoj kaj provas interproksimigi la kubutojn kiom eble plej multe. Jen la tabelo pri la pozicio de la kubutoj:
Angulo de rektigo de la gambo
Forta: 175-180 gradoj, oni starante ne povas tute rektigi la gambojn, ĉar la genuoj iomete elstaras.
Meza: 180-185 gradoj, oni povas stari kun rektaj gamboj.
Malforta: pli ol 185 gradoj, oni povas "pli ol rektigi" la gambojn kaj staras kun genuoj iomete kavaj.
Mitoj kaj eraroj
Kelkaj libroj kaj interretaj fontoj asertas, ke ekzistas dependeco inter seksa konstitucio kaj rilata longeco de piedaj fingroj. Tamen tiu opinio ĝis nun ne havas certan sciencan konfirmon.
Konstitucio en paroj
Laŭ diversaj pritaksoj nur el 10 ĝis 30 procentoj de paroj havas konstitucion taŭgan unu al alia. Do estas gravega problemo, kiel kunvivi kun diversaj konstitucioj. La malpli aktiva partnero kutime enuas pro troa (el propra vidpunkto) aktiveco de la edz(in)o aŭ kunul(in)o. Precipe la daŭra malkontento de la pli aktiva partnero kaŭzas tension en rilato, kiu povas eĉ konduki aŭ kontribui al rompo. La solvo ofte ne estas facila. La plej akceptebla solvo por ambaŭ kutime estas masturbado de la pli aktiva partnero fare de la malpli aktiva. Tiu solvo ofte taŭgas ankaŭ ĉe multaj aliaj seksaj problemoj, ekzemple diversa daŭro de atingo de orgasmo.
Specifikeco de vira kaj virina konstitucio
Laŭ konstitucio kaj orgasmokapablo la distribuo de viroj kaj virinoj estas tre diversa. La orgasmokapablo (forte rilata al la konstitucio) ĉe virinoj estas multe pli malofta ol ĉe viroj. Laŭ diversaj pritaksoj, el 16% ĝis 30% da virinoj estas frigidaj (ne kapablaj senti orgasmon). Nur ĉirkaŭ 1% da viroj ne kapablas seksumi pro manko de erekto eĉ en juna aĝo aŭ ne kapablas atingi orgasmon. Aliflanke, relative multaj (laŭ diversaj pritaksoj de 1% ĝis 4%) da virinoj estas tiom hiperseksaj, ke ili bezonas dekojn aŭ eĉ centojn da orgasmoj por kontentiĝi. Tiom hiperseksaj viroj praktike ne ekzistas. Tial la intencoj, konsiloj de amikinoj kaj "fakuloj" en diversaj forumoj "trovu viron kun sama temperamento" ne estas realigeblaj. Ĉe plej seksemaj virinoj la kontento post koito daŭras nur kelkdekojn da sekundoj, poste eĉ post centoj da orgasmoj revenas la seksa ekscitiĝo kaj la virino ne povas kontentiĝi. Tiu stato estas genetike difinita, ne estas kuracebla kaj tiaj virinoj suferas sendepende de ĉeesto aŭ manko de seksumado. La frigideco estas iam sanigebla per (kutime prudenta kaj daŭra) hormona pritrakto.
Genetiko de la seksa konstitucio
La genetika komponanto de la seksa konstitucio estas la plej grava komponanto. Tamen la genetiko de la seksa konstitucio ne estas bone esplorita. Sendube, multaj genoj estas rilataj, precipe en seksaj kromosomoj X kaj Y.
Ŝajnas, ke la heredeco ĉe virinoj similas al tio ĉe lupa faŭko kaj lepora lipo: ne ekzistas difekta geno, la ekstremajn situaciojn kaŭzas neordinare malfavoraj kombinaĵoj de laŭnormaj genoj. La diferenco estas tia, ke ĉe lupa faŭko kaj lepora lipo la diferenco inter seksoj ne estas signifa, sed tiu meĥanismo de heredeco ĉe seksa konstitucio estas tipa nur por virinoj. Sekve la rolo de X-kromosomo estas grava. Tiu meĥanismo kaŭzas ankaŭ, ke okazoj de ekstremaj situacioj ĉe virinoj - frigideco unuflanke kaj hiperseksemo aliflanke - estas genetike neeviteblaj.
Eksteraj ligiloj
1. http://yqyq.net/69116-Seksual_naya_sovmestimost_partnerov_Tipy_polovoiy_konstitucii.html (en la rusa).
Literaturo
100. Vasilĉenko G.S., Agarkova T.E., Agarkov S.T. kaj aliaj: Seksopatologio. Eldonejo "Medicino", Moskvo 1990 (en la rusa).