cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litertabulo
Literaturo
Centra temo estas alfabeto kaj kornolibro en la poemo "A Strange A B C" (Stranga Aboco) de Nicholas Breton el la kolekto Melancholike Humours… (1600), kie ĝi estas metaforo al amo. En sia moralisma Book for Boys and Girls (Libro por knaboj kaj knabinoj, 1686) John Bunyan instigas infanojn diligente lerni la kornolibron. Ankaŭ la poemo The Schoolmistress (La instruistino, 1736) de William Shenstonekaj ''Shephard’s Calendar (Ŝafista kalendaro, 1827) de John Clare priskribas la kornolibron en lerneja kunteksto.
Ekde la mezo de la 19-a jarcento la kornolibro forgesiĝis kaj nur unuope okazis en literaturaj verkoj.
George Cruikshank
George CRUIKSHANK (27a de septembro 1792 – 1a de februaro 1878) estis brita karikaturisto kaj librilustraciisto, laŭdita kiel la "moderna Hogarth" dum sia vivo. Liaj librilustracioj por lia amiko Charles Dickens, kaj por multaj aliaj verkistoj, atingis internacian publikon.
Litertabulo
Literaturo
En librotitoloj maloftas la vorto "Hornbook"; unue uzis ĝin Thomas Dekker en 1609 por The Guls Horne-Booke. En 1728 publikiĝis poemo pri kornolibro de Thomas Tickell (Poem in Praise of the Horn-Book). Anonima politika satiro publikiĝis en Irlando en 1774 sub la titolo The Battle of the Horn-Books. La kornolibro aperas kiel persona nomo en poemo de Robert Burns, Death and Doctor Hornbook (La morto kaj doktoro Hornbook, 1785) kaj en Sir Horn-book, or Childe Lancelot’s Expedition'' (1814) Thomas Love Peacock. Multaj libroj, kiel enkondukaj tekstoj al diversaj temoj, uzas la terminon Hornbook en ĝia bildigita senco. La Horn Book Magazine, publikigita de The Horn Book, Inc. ekde 1924 estas usona magazino por infana kaj junula literaturo.
George Cruikshank
La ekkariero de Cruikshank famis pro siaj sociaj karikaturoj de la angla vivo por popularaj publikaĵoj. Li atingis fruajn sukcesojn kunlaborante kun William Hone en lia politika satiro The Political House That Jack Built (1819). Samjare li produktis la rimarkindan kontraŭ-abolista New Union Club. Ĝi satiris festan vespermanĝon organizitan de aboliciistoj kun nigraj gastoj.
Litertabulo
Muziko
En 1608 Thomas Morley publikigis kiel parto de la muzikkolekto A Plaine and easie Introduction to Practical Musicke… (Plena kaj facila enkonduko al praktika muziko kanton pri kornolibro, kies unuaj linioj videblas en la apuda bildo.
George Cruikshank
Lia unua ĉefa verko estis Pierce Egan's Life in London (1821) en kiu la roluloj Tom kaj Jerry estas du viroj kiuj vizitas variajn lokojn en urbo Londono kaj trinkejaĉojn kien ili iras distriĝi kaj diboĉi. Tio estis sekvata de The Comic Almanack (1835–1853) kaj Omnibus (1842).
Litertabulo
Bildoj
Alfabettabuletoj troviĝas en pluraj religiaj kaj nerelegiaj bildoj, en kiuj troviĝas ankaŭ infanoj, kiel en la bildigoj de vilaĝaj lernejoj de Jan Steen kaj Adriaen van Ostade. Aliaj pentraĵoj sur kiuj videblas litertabuloj estas interalie de Rembrandt van Rijn, Claes Janszoon Visscher, Jean Raoŭ, Antonio da Correggio, Leonardo da Vinci kaj Bartolommeo Schidone.
Litertabuloj estis ankaŭ uzataj en ilustrado de alegoraj figuroj, ekzemple de la lernado aŭ lingvoscienco. Inter la kuprogravuristoj, kiuj reprezentis litertabulojn estas Jost Ammann, Hendrick Goltzius, Giuseppe Maria Mitelli kaj aliaj anonimaj artistoj. Alegoriaj kaj satiraj bildoj kun alfabettabuletoj troviĝas en ilustritaj verkoj de Gregor Reisch (Margarita Philosophica, publikigita en 1503), Johannes Baptista Cantalycius (Epigrammata, 1493) kaj Thomas Murner (Logica Memorativa, 1509; Narrenbeschwörung, 1512).
Diversaj artistoj kiel ekzemple Albrecht Dürer, Heinrich Aldegrever, Albrecht Altdorfer kaj Hendrik Goltzius enkadrigis sian monogramon en diversformataj tabuletoj, kiuj eble prezentigus alfabettabuletojn.
Kolektado
Kolektcele oni interesiĝis pri lignaj litertabuloj je la fino de la 19-a jarcento, kiam kornolibroj estis montritaj en ekspozicioj kaj foje ĉe seminarioj de societoj pri malnovaj libroj. Ĉe la londona Caxton Celebration Exhibition de 1877 kaj ĉe la ekspozcio de la Worshipful Company of Horners en la jaro 1882 la organizantoj sukcesis trovi kaj prezenti respektive kvar kaj ok kornolibroj. . Kadre de siaj esplorado por sia verko publikigita en 1896 Tuer trovis pli ol 150 tabulojn. Ankaŭ iuj falsaĵoj konatas.
Nuntempe posedas litertabulojn privatuloj, bibliotekoj kaj muzeoj.
Saksa Ŝtata Kapelo je Dresdeno
Historio
La Princelektista-Saksa kaj Reĝa- Pola Kapelo ekzistis inter 1697 kaj 1756 sub la regado de Frederiko Aŭgusto la 1-a kaj lia filo Frederiko Aŭgusto la 2-a La tiama nomo de la ensemblo kaŭzis en tio, ke la du regantoj (kun mallonngaj interrompoj) ne nur estis elektisto-princoj de Saksujo, sed ankaŭ regis kiel reĝoj Polujon.
Lórév
Lórév [lOrEv] serbe: Ловра [lovra] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Ráckeve. Ŝajnas, la reĝa ĉevalaro uzis la pramon. Ló estas ĉevalo, rév estas pramo.
Saksa Ŝtata Kapelo je Dresdeno
Historio
Je la saksa kortego je Dresdeno la kortegomuziko statis jam en alta florado precipe sub la elektisto-princoj Johano Georgo la 2-a (1656–1680) kaj Johano Georgo la 3-a (1680–1691). Sed en la epoko de la altbaroko ĝi transvivis pluan supreniĝon. En 1697, la jaro de la kronado de Frederiko Aŭgusto kiel reĝo, la etato de la kortegomuziko ja estis pli malgrandiĝinta kompare kun 1691 de pli ol 15000 taleroj je nur preskaŭ 7600 taleroj, kreskis tiam tamen per preskaŭ 17000 taleroj ĝis 1719 eĉ sur 26400 taleroj. Tiuj entenas tamen ankaŭ la subetaton por la katolika kortegomuziko, necesiĝinta post la konvertiĝo de Frederiko Aŭgusto. Kapelmajstro estis Johann Christoph Schmidt, kiu komence ja almenaŭ disponis pri pli ol 31 muzikistoj (inkluzive la ĥorknabojn). Kiel bonŝanco montriĝis la dungado en la jaro 1709 de violonisto Jean-Baptiste Volumier kiel koncertmajstro, al kiu oni koncedis la pompan jarsalajron da 1200 taleroj. En 1712 la juna suprenstrebanta violonisto ektenis tiun ĉi postenon Johann Georg Pisendel, en 1715 la tiam jam famega „pantaleonisto“ Pantaleon Hebenstreit, en 1716 kiel dua kapelmajstro Johann David Heinichen, en 1717 kiel tria Antonio Lotti. Aldoniĝis interalie ties edzino, sopranistino, la kastrito Francesco Bernardi, nomita „Senesino“ (por salajro de 70000 taleroj) kaj la itala violonvirtuozo Francesco Maria Veracini. Dum la pli longa malsano de Heinichen ĝis lia morto en la jaro 1729 lin anstataŭis komponisto Jan Dismas Zelenka en lia posteno kiel kapelmajstro de la Princelektista-Saksa kaj Reĝa- Pola Kapelo.
En 1716/1717 Pisendel estis sendita al Italujo, por ke li informiĝu pri la plej aktuala stato de la violonluda arto. Tie li konatiĝis precipe kun Antonio Vivaldi, kies muzikon li admiregis. Ĉe la kortego je Dresdeno oni rigardis sin per tio bonege preparita por la venontaj geedziĝ-solenaĵoj de la kronprinco kun la aŭstra ĉefdukino Maria Jozefa.
Lórév
Historio
La unua mencio okazis en 1259 en latina formo "Portus equorum". En 1276 aperis ankaŭ la hungara formo "Loureu". Dum la turka erao la vilaĝo daŭre estis loĝata, sed ankaŭ serbaj rifuĝintoj alvenis, kiuj ankaŭ nun vivas en majoritato. Krom ili hungaroj kaj bulgaroj vivas tie.
En Lórév migra poŝto servas.
Saksa Ŝtata Kapelo je Dresdeno
Nuntempo
Ekde 1992 ĝis sia subita morto la 20-an de aprilo 2001 Giuseppe Sinopoli staris ĉepupitre antaŭ de la orkestro. Poste en 2002 Bernard Haitink intertempe transprenis la pozicion de ĉefdirektisto, forlasis tamen en la jaro 2004 antaŭtempe la orkestron. Sian lastan koncerton kiel ĉefdirektisto li prezentis novembron de 2004 kadre de koncertvojaĝo en Vieno. Septembron de 2007 Fabio Luisi, ĉefdirektisto de la Vienaj Simfoniistoj, transprenis la postenon de ĝenerala muzikdirektisto. Ekde la koncertsezono 2012/2013 Christian Thielemann provizore estras la orkeston por sep jaroj kiel ĉefdirektisto.
Famaj kapelmajstroj kaj direktistoj
La plej gravaj kapelmajstroj kaj direktistoj dumpase de la historio de la orkestro: En pli nova tempo la orkestron direktis ankaŭ interalie Herbert von Karajan kaj Nikolaus Harnoncourt.
Famaj solistoj kaj instrumentistoj
Membroj de la Saksa Ŝtata Kapelo, kiuj parte ankaŭ prezentis soliste, estis inter alie:
Komponistoj kaj verkoj
Al la Ŝtata Kapelo oni dediĉis diversajn komponaĵojn, aliajn ĝi prezentis por unua fojo. Al tiuj apartenas verkoj de Vivaldi trans Wagner, Schumann, Liszt, Strauss, Hindemith, Weill k. a. ĝis pli novaj komponaĵoj ekzemple de Udo Zimmermann kaj Wolfgang Rihm.
Aparte Richard Strauss estis ligita kun la orkestro, kiun nuntempe la tuta mondo rigardas ofte kiel „Strauss-orkestro“, dum pli ol 60 jaroj kiel komponisto kaj orkestrestro, kiu je unua fojo prezentis naŭ el liaj operoj en Dresdeno (inter ili Salome, Elektra kaj Der Rosenkavalier). La Alpensinfonie Strauss dediĉis al la dresdena orkestro.
Amonia hidroksido
Amonia hidroksido aŭ NH4OH, ankaŭ konata kiel amoniakvo, amonia likvoro aŭ simple amonio estas akva solvaĵo de amonio. Amonia hidroksido estas senkolora likvaĵo, kun forta odoro je amoniako, irita al la okuloj kaj potence damaĝa al humidaj buŝo kaj nazo, gorĝo kaj pulmoj kiam ĝiaj vaporoj estas inhalitaj.
Pietraperzia
Pietraperzia estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Sicilio kaj la provinco Enna. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Barrafranca, Caltanissetta (CL), Enna, Mazzarino (CL), Piazza Armerina kaj Riesi (CL).
Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Roĥo, kies religia memortago, la 16-a de aŭgusto, sekve estas la komunuma festotago.
Amonia hidroksido
Doma amoniakosolvaĵo estas diluita amonia hidroksido, uzata kiel ingredienco en pluraj aliaj purigagentoj, inkluzive de multaj formulaĵoj por fenestropurigado. Ĝi estas komercita pura, kun citronesenco (ĝenerale flave kolorigita) aŭ kun pinesencoj (verdkolora).
Per interagado de la piruvata acido kaj amonia hidroksido ekestas amonia piruvato, kaj interagado de la citrata acido kaj amonia hidroksido rezultas en amonia citrato tribaza.
25491 Meador
25491 Meador estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Granger Meador, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search de 2009, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Bartlesville High School de Bartlesville (Oklahomo).
(89872) 2002 CZ144
(89872) 2002 CZ144 estas troja asteroido de Jupitero malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata « Greka Tendaro ».
5143 Heraklo
5143 Heraklo estas tre malgranda hela duopa apolona asteroido, kies tre discentra orbito etendiĝas de la orbito de Merkuro ĝis la ekstera asteroida zono. Ĝi do estas marsrenkonta, terrenkonta, venusrenkonta kaj merkurrenkonta asteroido.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono) kaj ricevis la nomon de la helena heroo Heraklo.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de P. A. Taylor, M. C. Nolan kaj E. S. Howell uzinte radarajn observojn elde la Arecibo-radio-observatorio, anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de 0,6 ± 0,3 km. Ĝi orbitas kun duona grandakso de ĉirkaŭ 5 km kaj orbita periodo de 15,5 ± 1,5 horoj (0,6458 ± 0,0625 tago), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
(80356) 1999 XM124
(80356) 1999 XM124 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la Catalina Sky Survey, astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso kun febla klineco. Ĝia marsa MOID estas 0,282681 astronomia unuo, tie estas 42,288 milionoj da km.
Kampenwand
Kampenwand (pron.: Kampenvand) estas monta pinto kun alteco 1669 m en la Alpoj de Chiemgau en suda Bavario, Germanio. Ilia kruco sur la pinto estas la plej alta en Alpoj de Bavario.
Vintre estas ĉi tie eta regiono por skiantoj, somere preferata de pendoglisilistoj, alpistoj, vojaĝantoj, biciklistoj. Precipe la suda flanko proponas vojplanoj de ĉiuj gradoj de (mal)facileco.
Situo kaj ĉirkaŭaĵo
La 1669 m alta ĉefa pinto de Kampenwand situas proksime de vilaĝoj Aschau (pron.: Aŝau) kaj Bernau am Chiemsee, sude de urbeto Prien am Chiemsee (pron.: Prin am Kimzee). Al 5950 m suden limas la 1813 m alta monto Geigelstein.
Kablotramo
El Aschau portas supren la Kablotramo konstruita en 1957. La vala stacio situas 620 m alte kaj la monta stacio 1470 m alte. La veturo en gondoloj por 4 personoj daŭras proksime 14 minutoj.
Ĉirkaŭ la monta stacio troviĝas multenombraj montaj paŝtejoj kun ebleco de gastiĝo.
La monta kruco
La monta kruco troviĝas sur orienta pinto, starigita en 1950 por memoro de viktimoj de ambaŭ mondmilitoj. La antaŭan krucon starigitan en 1923 detruis fulmo antaŭ kelkaj jaroj. La 12 m alta kruco estas la plej alta monta kruco en bavariaj Alpoj.
Geologio
La monto, kiel preskaŭ tutaj ĉirkaŭaj Alpoj, konsistas el kalkŝtono. La tavoloj de pli solida ŝtono estas proksime vertikalaj. La fanditaj ŝtonoj, kiuj iam solidiĝis horizontale dum jarmilionoj turniĝis proksime sub angulo rekta pro tektoniko. Proksime de ĉefa montospino troviĝas kelkaj paralelaj malpli altaj montospinoj. Tial la regiono estas paradizo por geologoj. Ili povas esplori multegajn tavolojn sen fosi profunde.
ISO 3166-2:HM
ISO 3166-2:HM estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Insulon Herdon kaj insulojn Makdonaldajnn. La subaro ISO 3166-2:HM estas malplena. Insulo Herdo kaj insuloj Makdonaldaj estas ekstera teritorio de Aŭstralio. Ĝia dulitera (alpha-2) kodo laŭ la normo ISO 3166-1 estas HM, kaj neniu ĝia sub-unuo havas kodon laŭ la normo ISO 3166-2.
Schiltach
Schiltach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rottweil, en la Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Trescasas
Trescasas [tresKAsas] estas municipo en la sudoriento de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierras de Segovia (Teroj de Segovio) en la sudo de la provinco. La loknomo Trescasas estas etimologie komprenebla kiel Tri Domoj. Tiukadre aperas tri domoj en la maldekstra duono de la blazono.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de La Atalaya, Sonsoto kaj Trescasas, okupas totalan areon de 32,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 072 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male post malgranda malaltiĝo post la 1960-aj jaroj ĝi fakte akiris 800 el la 2000-aj jaroj pro sia funkciado kiel serva urbo de la provinca ĉefurbo.
Ĝi distas nur 8 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Espirdo, Cabanillas del Monte (Torrecaballeros), La Lastrilla, San Cristóbal de Segovia, Rascafría (Madrid), Tabanera del Monte kaj Palazuelos de Eresma.
Historio
En la 16-a jarcento la loko iĝis grava centro por komerco de lano. Tiukadre aperas ŝafo sur verda fono en la blazono.
En la 19-a jarcento Trescasas kaj Sonsoto unuiĝis en 1844; kvankam historie kaj ekonomie pli gravis Sonsoto, la unuigo okazis laŭ la nomo de Trescasas. Dum la 20-a jarcento la municipo prosperis kaj samtempe malaperis la plej malgrandaj domaroj.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado kiel dormurbo kaj de servoj plej ekgravis. Aparte gravas fabriko por enboteligo de trinkakvo de konata firmao Bezoya. Gravas piedirado tra naturaj lokoj ekzemple tra Nacia Parko Sierra de Guadarrama kaj tra Natura Parko Sierra Norte de Guadarrama. De la historia pasinteco restis tre diversaj vizitindaj vidindaĵoj.
(20826) 2000 UV13
(20826) 2000 UV13 estas malgranda meze hela marsrenkonta kaj terrenkonta apolona asteroido malkovrita la de la programo BATTeRS elde la observatorio de Bisei (Okajama, Japanio).
Ĝi estas de spektra klaso "Sq", subkaso de la klaso "S": konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.
Kvankam teknike marsrenkonta, ĝi ne tre proksimiĝas al Marso pro sia granda orbita klinangulo.
Steinbach-Hallenberg
Steinbach-Hallenberg - prononco - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schmalkalden-Meiningen de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. Komence de 2019 ses ĉirlaŭaj komunumoj integriĝis en la teritorion. La loĝantaro pro tio pli-malpli duobliĝis.
Priskribo
La kuracloko Steinbach-Hallenberg troviĝas en aloga mezaltmonta pejzaĝo en la valo de la rivereto Haselbach, nur kvar kilometrojn for de la migra vojo Rennsteig. La arbaraj montoj en la ĉirkaŭaĵo estas altaj inter 600 kaj 700 metroj. La loko kunfandiĝis en la kuro de jarcentoj el du separitaj setlejoj nome Obersteinbach kaj Untersteinbach. Nur en la 19-a jarcento fariĝis oficiala la nomo Steinbach-Hallenberg. Urbaj rajtoj doniĝis en 1936.
La supre de urbo situanta burgo Hallenburg (simbolo de la urbo) unuafoje menciiĝis ĉirkaŭ la jaro 1250. Ekzistas restaĵoj de la ĉefa konstruaĵo, de la belfrido kaj de la loĝejaj partoj. La pado Hallenburgweg kondukas du kilometrojn laŭlonge de la burga ruino.
Piraino
Piraino estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Mesino, itallingve provincia di Messina, sicililingve pruvincia di Missina, ekde 2015 formale nomata itale Città metropolitana di Messina, do metropola urbo de Mesino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Brolo, Gioiosa Marea kaj Sant'Angelo di Brolo.
Jurmedicino
Krimmedicina scienco (ofte mallongigita al jurmedicino) estas la apliko de larĝaspektra gamo de sciencoj kaj teknologioj por esplori kaj establi faktojn de intereso rilate al krima aŭ civila kodoj. Ekzistas malmulte da rigora esplorado por apogi sian precizecon kaj fidindecon.
En romiaj tempoj, krima monpostulo intencis prezenti la kazon antaŭ grupo de publikaj individuoj en la forumo. Kaj la persono akuzita je la krimo kaj la akuzanto donus paroladojn bazitajn sur iliaj flankoj de la rakonto. La individuo kun la plej bona argumento kaj liveraĵo determinus la rezulton de la kazo. Tiu origino estas la fonto de la du modernaj uzokutimoj de la vorto krimmedicina (forensa en kelkaj lingvoj, nome antaŭ forumo) - kiel formo de laŭleĝa indiko kaj kiel kategorio da publika prezento.
En moderna uzo, la esprimo "jurmedicino" en la loko de "krimmedicina scienco" povas esti konsiderita ĝusta ĉar la esprimo "krimmedicina" estas efika sinonimo por "laŭleĝa" aŭ "ligita al tribunaloj". Tamen la esprimo nun estas tiel proksime rilata al la scienca kampo ke multaj vortaroj inkludas la signifon kiu egaligas la vorton "jurmedicino" kun "krimmedicina scienco". Fakte tiu fako povas esti studita kaj uzata por aliaj sciencaj kampoj, kiaj astronomio, arkeologio, biologio kaj geologio por priserĉadi informon pri antikvaj epokoj.
En Usono ekzistis ĉirkaŭ 12,000 jurmedicin-teknikistoj en 2010. La fako estas studita en plej diversaj universitatoj tutmonde kaj ties populareco ligiĝas al kelkaj famaj televidaj serioj.
NGC 5703
NGC 5703 (aliaj indikoj — NGC 5709, UGC 9435, MCG 5-35-3, ZWG 164.6, IRAS14366+3039, PGC 52343) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5703, NGC 5709.
La morto de la poeto (versaĵo)
"La morto de la poeto" (Смерть Поэ́та) estas ruslingva versaĵo de Miĥail Lermontov, skribita en 1837. Ĝi estas dediĉita al la morto de fama poeto Aleksandr Puŝkin, okazinta post kiam li estis vundita dum duelo kun Georges d'Anthès la apud Peterburgo. La publikigo de la versaĵo dum longa tempo estis malpermesata en Rusia Imperio, tamen ĝi rapide fariĝis vaste konata, ĉar oni reskribadis ĝin en kelkaj dekmiloj da ekzempleroj.
En la versaĵo Lermontov malaprobis rusian socion je la morto de Puŝkin, fakte organizita de la Rusia registaro.
Teksto
Originala varianto kaj esperanta traduko (vidu plenan tekston):
Vladimir Voronin
Vladimir VORONIN (naskiĝis en Corjova, distrikto Dubăsari,  Moldavio, do nun -jara) estas moldavia politikisto. Ekde la jaro 1994 li gvidas la nacian komunisma partion Partio de Komunistoj de la Respubliko Moldavio, kiu estis fondita nur en 1993. Antaŭ 1991 li membris en la sovetunia Komunista Partio de Moldavio, branĉo de la Komunista Partio de Sovetunio.
De la 7-a de aprilo 2001 ĝis la 11-a de septembro 2009 li estis la tria ŝtata prezidanto de Moldavio. En la parlamenta baloto de la 28-a de novembro 2010 la partio atingis 39,3 procentaĵojn de la voĉoj kaj restis la plej forta politika partio de la lando. Tamen pluraj nekomunistaj partioj kune en partia koalicio nun pli fortas ol la komunista partio.
Montecorto
Montecorto [monteKORrto] (Mallonga monto) estas vilaĝo situanta en la Montoĉeno de Arundo, ene de la provinco Malago (Andaluzio, Hispanio). Montecorto distas ĉirkaŭ 20 km el Arundo, plej proksima urbo al kies municipo ĝi apartenis ĝis 2002, 105 km el Malago, provinca ĉefurbo, kaj 110 km el Sevilo, regiona ĉefurbo. En 2009 ĝi havis 667 loĝantojn.
La municipa teritorio de Montecorto limas grandparte kun la provinco Kadizo (nome kun la municipaj teritorioj de Grazalema kaj El Gastor) kaj kun la municipa teritorio de Arundo. Parto de la municipa teritorio de Montecorto estas ene de la Natura Parko Sierra de Grazalema (deklarita Biosfera Rezervejo fare de Unesco kaj Protektita birda areo -ZEPA-).
Timbaud (Tramtransporto en Parizo)
Timbaud estas la nomo de du haltejoj, po unu en ĉiu direkto, de Tramvojo T1 situantaj en komunumo Gennevilliers (departemento Hauts-de-Seine). Iliaj respektivaj koordinatoj estas:
Ilanz (komunumaro)
La komunuaro Ilanz estas administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Surselva. Ĝi havis 7842 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas la historia urbeto Ilanz.
Komunumoj de la komunumaro Ilanz
La komunumaro Ilanz konsistas (stato en 2009) el 16 komunumoj, el kiuj ĝia ĉeflokon Ilanz estas la plej granda. Jen la listo:
Historio
La komunumaro Ilanz estiĝis surbaze de la tiama leĝo pri la nova administracia ordo de Kantono Grizono en la jaro 1851. Ĝis la fino de 2000 ĝi apartenis al la tiama distrikto Glenner. Ek de la 1-a de januaro 2001 ĝi estas parto de la tiam kreita distrikto Surselva.
16055 Dellisanti
16055 Dellisanti estas malgranda, tre hela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Shane A. Parker
Shane A. Parker (naskiĝis en 1943, mortis en Adelajdo la 21-an de novembro 1992) estis brit-naskita muzezorganto kaj ornitologo, kiu elmigris al Aŭstralio en 1967 post partopreno en la dua ornitologia ekspedicio Harold Hall Australian en 1964. Li laboris kiel muzeisto ĉe la Sudaŭstralia Muzeo 1976-1992.
Parker priskribis la taksonon de la Koksa kalidro kiel specio nova por la scienco en 1982; tiu vadbirdo estis poste konstatita kiel hibrido de Striokalidro kaj Rustokalidro. Li nomigis ankaŭ la taksonon de la formortinta Kanguruinsula emuo (Dromaius baudinianus) en 1984 sur la bazo de ostoj el subfosilioj. Li estis la plej aĝa aŭtoro de la unuaj du partoj (ĉiuj kiuj estis publikigitaj) el Annotated Checklist of the Birds of South Australia, Part 1: Emus to Spoonbills (1979), kaj Part 2A: Waterfowl (1985).
Osto
Osto (el greka ostéon) estas organo. Osto konsistas el osta histo kaj ceteraj histoj. Osto estas parto de skeletoj de kelkaj vertebruloj.
La ostoj eltenas la korpajn strukturojn, protektas la internajn organojn, kaj servas kiel apogilon por la muskoloj, ebligante la movojn. Ili ankaŭ estas implikitaj en la formiĝo de la sangoĉeloj, la kalcia metabolo kaj la stokado de mineraloj.
Ostotipoj
Ekzistas tri ostotipoj:
Iuj ostoj havas etajn elstaraĵojn, kiujn oni nomas procesoj.
Cellules osseuses
On distingue 2 catégories de cellules osseuses : les ostéoblastes (et leurs cellules dérivées : ostéocytes et cellules bordantes) et les ostéoclastes.
Les ostéoblastes ont une origine mésenchymateuse. Elles sont à la surface de l'os en croissance, alignées sur les surfaces osseuses. Ce sont des cellules cuboïdes, 20 micromètres de diamètre, avec un gros noyau à l'opposé de la surface aposée sur l'os. Leurs contours sont irréguliers et ils possèdent des prolongements leur permettant le contact avec d'autres ostéoblastes ou ostéocytes. Leur rôle est d'élaborer le tissu osseŭ immature (tissu ostéoïde) et de permettre sa calcification en élaborant des protéines initiant la cristallisation (Bone Sialoproteine / phosphoproteines) et des enzymes permettant l'entretien de la calcification (phosphatase alcaline). Ils agissent aussi indirectement dans la résorption du tissu osseŭ en élaborant des substances agissant sur l'ostéoclaste.
Après un certain nombre de division, l'ostéoblaste élabore la matrice osseuse autour de lui ; dans un premier temps au niveau de la surface osseuse puis il s'entoure et se transforme en ostéocyte.'''
Matrice osseuse
L'os est un ensemble de tissus. Le tissu osseŭ est un tissu conjonctif spécialisé. Il est donc constitué d'une matrice extracellulaire et de cellules. La matrice extracellulaire a 3 composantes : la substance fondamentale, les fibres et les glycoprotéines structurales.
La substance fondamentale est constituée de glycosaminoglycanes sulfatés comme les chondroïtines sulfates et héparanes sulfates (au rôle anti-coagulant), d'acide hyaluronique, d'eau, d'ions, de dépôts de sel de calcium. La matrice minérale représente environ 70% du poids de l'os sec. Parmi les sels minéraŭ on trouve des cristaŭ d'hydroxyapatite, des carbonates de calcium. La matrice organique est faite essentiellement de collagène sous forme de larges fibres agencées en lamelles, de protéoglycanes et de protéines non collagéniques spécifiques du tissu osseŭ comme l'ostéopontine (stopperait le développement extensif des cristaŭ d'hydroxyapatite), l'ostéonectine et l'ostéocalcine. On retrouve aussi des protéines enfouies dans la matrice, d'origine non osseuse (fétuine, immunoglobulines...)
Les fibres sont principalement des fibres de collagène de type I (80 %). On ne trouve jamais de collagène de type II qui est rencontré uniquement dans le cartilage. Les fibres sont parallèles les unes aŭ autres et sont organisées en fonction des forces de pressions exercées.
Développement osseŭ
La formation de l'os se fait de deŭ façons : l'ossification endomembraneuse et l'ossification endochondrale. L'ossification endomembraneuse est celle des os de la voûte crânienne, du maxillaire ; elle a une origine mésenchymateuse. L'ossification endochondrale est celle des os longs, des vertèbres, des os du pelvis et de la base du crâne.
Lors de l'ossification endomembraneuse, le tissu mésenchymateŭ, riche en fibroblastes donnent des ostéoblastes après recrutement et différentiation. Il y a production de matrice ostéoïde. Cela se fait en des zones particulières dites « centre d'ossification primaire ». Elles sont peu minéralisées. Après la naissance, ces zones fusionnent et se minéralisent complétement.
L'ossification endochondrale débute par des centres d'ossification primaires dans la partie moyenne de la matrice cartilagineuse. Contrairement à l'ossification endomembraneuse elle ne consiste pas en une transformation du tissu cartilagineŭ en tissu osseŭ. Elle se fait en deŭ étapes : une destruction de la matrice cartilagineuse puis son remplacement par du tissu osseŭ. L'ossification primaire du périchondre (futur périoste) entraîne une transformation des chondrocytes : ils s'hypertrophient et dégénèrent. Dans cette zone hypertrophique, les sels de calcium précipitent et donnent un cartilage calcifié. Les chondrocytes prisonniers de cette matrice calcifiée, dégénèrent et ne secrètent plus d'angio-inhibiteur. Il se produit une néovascularisation ; les chondroclastes creusent des cavités dans le cartilage calcifié. Les fragments de cartilages échappant aŭ chondroclastes servent de supports aŭ pré-ostéoblastes arrivés avec les bourgeons vasculaires. Les pré-ostéoblastes donnent des ostéoblastes qui sécrètent la matrice ostéoïde, celle-ci se minéralise pour donner de l'os. Les ostéoclastes sont à l'origine du canal médullaire. En périphérie, on retrouve la plaque épiphysaire qui contient du cartilage hyalin, du cartilage serié (dû à la prolifération active des chondroblastes), du cartilage hypertrophique, du cartilage hypercalcifié, une ligne d'érosion (qui résulte de l'action des chondroclastes), une zone ostéoïde et une zone ossifiée. Cette plaque persiste jusqu'à ce que l'os ait atteint sa taille adulte. Quand le cartilage disparaît, les épiphyse et diaphyse fusionnent : la croissance est terminée. L'ossification endochondrale est à l'origine de la croissance en longueur des os.
Listoj de ostoj el la homa korpo
Un adulte typique a 206 os dans son corps: Sur la tête - 22 os, sur les oreilles - 6 os, sur le thorax - 25 os, le dos a - 24 os, les bras - 6 os, les mains -54 os (27 sur chaque), les jambes - 8 os, les pieds - 52 os.
La rotule s'appelle aussi la patella. De même pour l'astragale qui se nomme désormais Talus -->
Águas Vermelhas
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Norte de Minas (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Salinas. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
NGC 5704
NGC 5704 (aliaj indikoj — NGC 5708, UGC 9430, MCG 7-30-44, ZWG 220.42, IRAS14363+4040, PGC 52315) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5704, NGC 5708.
Cannes-la-Bocca (stacidomo)
Cannes-la-Bocca estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Cannes-la-Bocca -, situanta en  Cannes, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Poggioreale
Poggioreale estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Trapanio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Contessa Entellina (PA), Gibellina, Monreale (PA) kaj Salaparuta.
El-Bab
El-Bab, arabe: ‎الباب‎‎, angle Al-Bab estas urbego en Sirio en Gubernio Alepo, en la samnoma distrikto. La loknomo signifas: pordo.
Geografio
El-Bab situas en nordokcidenta parto de la lando. Halepo troviĝas 40, la turka landlimo 30 kilometrojn. La loĝantoj estas plejparte sunaistoj, islamaj araboj.
Historio
Dum la Romia Imperio El-Bab estis urbo de provinco de Sirio, konita kiel Batnai. Ties ruinoj ankaŭ nun estas videblaj. En la 7-a jarcento la araba armeo okupis la urbon. Laŭ priskribo en 1226 ĝi estis urbeto kun bazarado, laŭ alia priskribo el la 14-a jarcento estis malgranda urbo kun merkato, banejo, agrablaj ĝardenoj kaj moskeoj.
Ĝis 2012 El-Bab estis relative nedifektita per la siria interna milito. Tamen en la menciita jaro la siria armeo malfermis fajron kontraŭ manifestacianoj en la urbo, poste ribela movado kreiĝis. En la sekva jaro jam Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio kontrolis la urbon. En 2016 post falo de Halepo la siriaj ribeluloj alvenis, dum Turkio bombardis la urbon. Supozeble la iam grandurbo apenaŭ estas loĝata.
Klimato
El-Bab situas en mediteranea klimato kun influo de kontinenta klimato. Jare pluvas nur 329 mm. Inter julio-aŭgusto ĝenerale neniam pluvas. En decembro aŭ januaro ne pluvetas, sed neĝas.
Kalvinana preĝejo (Földes)
Historio
La unua mencio pri la kalvinana preĝejo okazis en 1597. Laŭ priskribo en 1764 kaj la konstruaĵo kaj la aparta turo estis konstruita per ŝtonoj. Baldaŭe diversaj trakonstruoj okazis, eĉ la preĝejo pligrandiĝis kaj la turo jam ne staras sola. La nun videbla konstruaĵo estas videbla en tiu formo ekde 1822. La belsona orgeno estas aŭdebla ekde 1894.
Konstruaĵo
La konstruaĵo staras sola, nur la apudaj arboj parte kovras ĝin. La turo - kie sonas 3 sonoriloj - situas super la enirejo. La navo havas flanke alkonstruitan ĉambron. La absido finiĝas per duonrondo. Interne la baldakeno fariĝis el pentrita ligno, kiu portis famon por la preĝejo. La predikejo kaj la ceteraj mebloj estas originaj kaj ornamaj. Lokaj majstroj faris ilin. Laŭ la kutimo interne galerio troviĝas kaj la muroj estas blankaj.
Szigetbecse
Szigetbecse (sigetbeĉe), germane: Wetsch (vetŝ) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest (departemento), en subregiono de Ráckeve. Sziget estas hungare insulo.
Situo
Szigetbecse situas sur ebenaĵo, en suda parto de insulo Csepel (ĉepel). Ĝi ne havas fervojon, ĉefvojon kaj pramon, nur trairan flankovojon.
Historio
Post la turka erao germanoj alvenis. La vilaĝo estas ankaŭ feriejo. Tie pasigis sian junaĝon André Kertész fotoartisto. Pri li memorĉambro troviĝas en la komunumo.
(54657) 2000 SA366
(54657) 2000 SA366 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
1147 Stavropolo
1147 Stavropolo estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rusa urbo Stavropolo, fondita en 1777.
(18229) 3222 T-1
(18229) 3222 T-1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Monto Kenja
Monto Kenja (kikuje Kĩrĩnyaga) (5 199 m, el kio 3 825 m da elstareco) estas la plej alta monto en Kenjo, kaj la dua plej alta en Afriko (post Kilimanĝaro). Ĝi situas en la centro de Kenjo, ĉirkaŭ 150 km nord-nordoriente de la ĉefurbo Nairobi, kaj iomete sude de la ekvatoro (0°9′00″S 37°18′00″Or). Ĝi estas stratovulkano ne plu aktiva; komence oni kredas ke ĝi atingis alton de pli ol 19 ĝis 23 mil metroj, sed poste perdis parton pro glacia frotado. Ĝi nun havas 11 malgrandajn glaciriverojn.
Ĝi situas en samnoma nacia parko.
Ĉirkaŭ Monto Kenja kaj sur ĝiaj malpli altaj deklivoj loĝas ĉefe la popoloj kikuja, embua, merua, kaj masaja; la monto ludas gravan rolon en ĉiuj iliaj kulturoj kaj mitologioj.
San Luis Río Colorado
San Luis Río Colorado estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La komunumo mem situas en la plej ekstrema okcidenta nordo de Sonora. La ĉefurbo de la komunumo estas San Luis Río Colorado, la kvina plej granda urbo de Sonora. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26055.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe  27 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 94716 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 90278 scipovis legi kaj skribi kaj 4297 personoj estis analfabetoj. Do 4,54 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 126542 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 886 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,7 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Politiko
La komunumestroj post la jaro 1939 estas la jenaj:
Historio
La komunumo estas relative juna. Nur en 1907 la familio "Osuna Domínguez" konstruis ĉe la orienta riverbordo ranĉon, kiu poste fariĝis la "Rancho San Luis". En 1917 la kapitano Carlos G. Calles estis sendita de la federacia registaro por konstrui soldatejon por protekti la regionon. En 1937 la tiama prezidento de Meksiko Lázaro Cárdenas senproprietigis la kompanion "Colorado River Land Company" kaj iniciatis la kreskon de la loĝantaro kaj de la regiona ekonomio. En la jaro 1939 San Luis Rio Colorado ricevis la statuson de komunumo kaj Félix M. Contreras fariĝis al unua komunumestro. En 1958 San Luis Rio Colorado fariĝas "urbo". Por pliaj informoj vidu la artikolon pri la ĉefurbo San Luis Río Colorado (urbo)
4178 Mimeev
4178 Mimeev estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa radio-inĝeniero kaj amatora astronomo Aleksandr Pavloviĉ Mimejev
Lordo
Laŭ anglalingvaj vortaroj, la vorto kutime aplikiĝas kiel honoriga vorto por persono aŭ diaĵo kiu havas aŭtoritaton, kontrolon aŭ potencon je aliaj, do iaspeca ĉefo aŭ reganto, kaj nur en relative malmultaj kazoj estas aplikata vere kiel titolo de nobelo, plej ofte la titolo Lord of the Manor, do "reganto de senjorio", kaj en iuj malmultaj kazoj temas pri hereda nobela titolo kiel la Lord of Mann, la "reganto de Manksinsulo", de multaj jarcentoj unu el pluraj regaj titoloj de la brita reĝo/reĝino, momente reĝino Elizabeto la 2-a, kiu celas pravigi la historian apartenon de la insulo al la teritorio de la Unuiĝinta Reĝlando.
Referencoj
Seigneurie
Persono
Persono estas termino kiu referencas al individua estaĵo, reale kaj potenciale, kapablas agadi racie kaj libere, kaj enhavas diversajn signifojn laŭ la kampo konsiderita: antropologia, jura, kaj teologia. Antropologie, ĝi celas atribui al la racia kaj libera ulo la plej altan konsiston kaj, do, estimon kaj protekton; jure, ĝi substrekas la rajtojn fontantajn el tiu kvalito kiu igas la homan vivanton responsulo pri siaj agoj; teologie, ĉar el la kristana religio la termino akiris sian tre elstaran kaj noblan enhavon kiel realon el kiu devenas ĉio valora kio kuŝas en homo sendepende de eksteraj cirkonstancoj tempaj rasaj aĝaj sociaj kondutaj.
Julio Martínez Fiallo
Julio MARTÍNEZ FIALLO naskiĝis en Havano kaj mortis  en San Antonio de los Baños, Artemisa, estis kuba esperantisto, membro fondinto kaj honora membro de KEA. Eklernis Esperanton en septembro 1966 pere de perkoresponda kurso. Relernis la lingvon en kursoj organizitaj de Havana E-Grupo (1971-1972) kaj Havana E-Rondo (1973-1974). Membris la laborteamon por la fondiĝo de Kuba Esperanto-Asocio (1978-1979) kaj estis membro de ties estraro ĝis 1986, kie sinsekve respondecis pri insruado, financo kaj publikaj kaj internaciaj rilatoj. Instruis esperanton en 1979 ĉe la biblioteko Máximo Gómez el kiu estiĝis la unuaj membroj de KEA. En 1984 la Komitato de KEA nomumis lin Peranto de UEA en Kubo. Fondinto de Esperanta Literatura Tradukmetiejo (1988), ĉe UNEAC kaj prezidanto de la Havana E-Klubo Juan Bacallao (1989-1992). Partoprenis la 1an, 2an, 3an, 4an kaj 5an Naciajn Kongresojn de KEA (respective 1987, 1996, 1999, 2002 kaj 2005) kaj en la 75a kaj 95a UK-oj. Li estis UEA-delegito kaj fakdelegito (1990-1999 kaj 2000-2014). Estis elektita honora membro de KEA en 2015.
Persono
Komenteto. Kiel ne estas ignorite, unu el tri formuloj de la kategoria imperativo de E. Kantio: “Agu laŭmaniere ke vi traktu la homon, en vi mem kaj en aliaj, ĉiam kiel celon neniam kiel ilon” (Metafiziko de la Moroj). Cetere la sama aŭtoro aliloke atentigas pri ontologia fundamento de la homa digneco, kiu, nome, antaŭstaras la etikan postulon de la kategoria imperativo: li vidas en la radikala kapablo de aŭtonomio, tio estas en la racia kaj libera kapablo sin determini kaj decidi, “la principon de la digno de la homa naturo kaj de tiu racia naturo. Ion similan jam diris ankaŭ Johano Piko de la Mirandolo en sia “De dignitate hominis”; jam, siavice, Tomaso el Akvino asertis. ke ĉiu homa persono estas celo el si mem (Contra Gentes III, 112), kaj ke pro tio Dio mem, kiu ankaŭ ĝin kreis, ĝin traktas respekte kaj indulge. Ne, do, pro tio ke homo havas heroecajn virtojn, geniecon, kreativecon, donacemon akiras dignon kaj rajton esti respektita, sed pro tio ke li estas persono: do persono estas io antaŭa, io ĉioposedanta.
Etimologio
La vorto persono devenas el la klasika greka πρόσωπον (prósōpon), termino indikanta la maskon de la aktoro, kaj enirita en Italion ĉar sone kaj koncepte nemalsimila al la etruska phersu. Teatraj aktoroj, fakte, en la klasikaj tempoj, kutimis revesti sian vizaĝon per masko kiu utilis doni al ili la karakterizajn aspektojn de la personulo interpretita. Tiu masko modifis kaj intensigis la voĉon: el tiu la latina personare (per-sonare, paroli tra): el personare, persono. Tiel, oni diru, ke io plej ekstera pasis signifi ion plej interan!
La profana uzo de persono ekakiris metafizikan sencon kiam, en la unuaj kristanaj jarcentoj oni komencis enkadrigi, filozofie kaj teologie, la realon de Kristo kiu estis, fakte, prezentita kaj kredata homo kaj Dio. Ĉu do du estuloj kaj unusola? La diskuto finiĝis en la esprimo “unu sola persono en du naturoj”. Persono tial ekindikis ion plej individuan kaj nurpropran. La koncepto samtempe rafiniĝis kiam la sama problemo kreiĝis, ĉe filozofie kaj teologie esplorantoj, kial en la kristana kredo oni konfesas tri Sinjorojn, la Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito, kiuj tamen estas unusola Dio. Kiel tio eblas? Eblas, ĉar, kiel diras la diversaj koncilioj, unusola estas la naturo kaj tri la personoj. Necesas aldoni ke tiu nocio pasis karaketrizi ĉiun racian kaj liberan, kies ĝi konstituas noblecon, digncon kaj fonton de ĉiuj homaj rajtoj
Foje persono limiĝas fiksi la atenton sur eksterajn aspektojn de la homa (kaj ne nur) fizika korpo: ĉi-kaze nobliĝas ja jes tiuj fizikaj aspektoj, sed la nocio perdas ion de sia intrinseka valoro.
Eblas listigi ankaŭ ĝiajn neerprajn uzojn, kiel, ekzemple, moralan kaj juran personon kiu estas jura-socia institucio, en kiu “persono” ludas nur metafore.
Polizzi Generosa
Polizzi Generosa estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata città metropolitana di Palermo, do metropola urbo Palermo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Caltavuturo, Castellana Sicula, Isnello, Petralia Sottana, Scillato, Sclafani Bagni, Vallelunga Pratameno (CL) kaj Villalba (CL).
Persono
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri persono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Árpád Gyergyai (filo)
GYERGYAI Árpád [djerdjai] estas hungara kuracisto, universitata profesoro. Li naskiĝis la 21-an de aprilo 1881 en Koloĵvaro kaj mortis la 1-an de aprilo 1952 en Koloĵvaro. Li estas la filo de kuracisto Árpád Gyergyai.
Biografio
Árpád Gyergyai havigis diplomon pri medicino en 1904 en Universitato de Koloĵvaro. Ekde 1906 li faris studojn pri kuracado de orelo kaj laringo en Vieno, poste en Freiburg. Ekde 1903 li iĝis asistanto en la universitata morbanatomia kliniko, poste asistanto en la kirurgia kliniko. En 1912 li ricevis privatprofesoran kalifikon. Inter 1916–19- li estis ordinara universitata profesoro. Inter 1940–44 li estis profesoro kaj gvidanto de kliniko pri orel-, naz- kaj laringo.
Kornomutuo
La Kornomutuo, Kornomeleagro aŭ Kornojakuo (Oreophasis derbianus) estas birdospecio membro de la familio de Kracedoj, nome parenca de la nestamasuloj de Aŭstralazio, sed loĝanta en Ameriko.
Temas pri granda kokeca birdo, proksimume 75 al 85 cm longa, simila al meleagro kun brilaj bluecnigraj supraj partoj, ruĝaj kruroj, blankaj irisoj, flavaj beko kaj ruĝa korno kapopinte, kio estas tialo por la komuna nomo. La gorĝo, brusto kaj supra ventro estas blankaj kun bildo kvazaŭ akvamado de nigecaj linioj, kaj ties longaj vostoplumoj estas nigraj kun blanka bendo ĉe la mezo aŭ bazo. Ambaŭ seksoj estas similaj. La junulo estas pli senkolora kun pli malgranda korno, kaj havas brunajn voston kaj flugilojn. Oni ne konas subspeciojn.
La nura membro de la monotipa genro Oreophasis, la Kornomutuo distribuiĝas en humidaj montararbaroj de sudorienta Meksiko-(Chiapas) kaj Gvatemalo de Centrameriko. Ĝi troviĝas en altitudoj de 2,500 ĝis 3,350 metroj supre marnivelo. Ties dieto konsistas ĉefe el fruktoj, verdaj folioj kaj malgrandaj senvertebruloj. Ili prenas akvon el la planroj de la genro Bromelia. Ili nestumas ĉe akvofluejoj somere, en la kanopeo. La ino kutime demetas ĝis du ovojn, kiuj estas kovataj dum 35 tagoj.
La Kornomutuo ne estas vera jakuo, sed iom similas al tiuj birdoj ĉefe laŭ ĝeneralaj formo kaj koloro, dum la korno estas pli memoriga pri la Kaskomutuo. Fakte, tiu specio estas la nura survivinto el tre antikva stirpo de kracedo kiu evoluis sendepende el ĉiuj aliaj vivantaj membroj de tiu familio dum almenaŭ 20, eble tiom multe kiom ĝis 40 milionoj da jaroj.
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacio, limigita teritorio kaj ĉasado en kelkaj areoj, la Kornomutuo estas taksita kiel Endanĝerita fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listita en Apendico I de CITES.
Teklafalu
Teklafalu, kroate Dekla estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.
Situo
Teklafalu situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Villány-Barcs funkcianta ĝis 2007. Sellye troviĝas 15, Szigetvár 16, Barcs 26, Szentlőrinc 28 km-ojn.
Historio
Ĝis 1839 nur farmo troviĝis tie. Tiam binestro László Cindery venigis germanojn el Tolna por kultivi tabakon. La komunumo nomiĝis pri edzino de Cindery: "Tekla". En 1910 vivis en Teklafalu 815 homoj, (542 hungaroj, 273 germanoj). Antaŭ la 1-a mondmilito la fervojo ekfunkciis, sed uzebla vojo konstruiĝis nur en 1929. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Parto de la germaneco deportiĝis al Germanio en 1946 kaj alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.
En Teklafalu migra poŝto servas.
(5131) 1990 BG
(5131) 1990 BG estas tre malgranda apolona asteroido, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Brian P. Roman elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Orbito
Ĝi estas multe pli danĝera kontraŭ Venuso: la, ĝi pasos al 0,006614 AU (989 000 kilometroj) de ĉi-tiu planedo.
Filon de Larisa
Filon de Larisa (Φίλων; Philon, ‏159 a.K. - 84 a.K.) estis greka filozofo. Li estis inter la skeptikuloj, kiel Klitomaĥo kaj Karneado antaŭ li, sed li ofertis pli moderan vidon de skeptikismo ol tiu de siaj instruistoj, permesante provizorajn kredojn sen certeco. Li estas konsiderata el la lastaj el la skeptikaj filozofoj de platona akademio.