cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wallon-Cappel
- jen france, prononco laŭ sistemo IFA [], origine nederlande Waalskappel respektive flandre Woalskapelle - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Glioksilata acido
Glioksilata acido aŭ C2H2O3 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la organikaj acidoj ekzistantaj kaj sintezataj de pluraj vivaj organismoj. Glioksilata acido estas senkolora likvaĵo, uzata en biologiaj sintezoj kaj laboratoriaj analizoj. Ordinare ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Glioksilata acido estas tre solvebla en akvo, sed malmulte solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Glioksilata acido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Omignano
- prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patronecoj estas la Madono de la Rozario kaj Sankta Nikolao, kies memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj.
Najbaras la komunumoj Casal Velino, Lustra, Salento, Sessa Cilento kaj Stella Cilento.
Kurt Hubricht
Kurt HUBRICHT (hubrijt) (naskiĝis la en Leipzig) estas germana esperantisto de 1914. Kiel fervora aganto en la liberpensulaj organizaĵoj, ankaŭ sur Esperanta kampo laboris multe por siaj ideoj: fondo de Internacia Ligo de Liberpensuloj (ne plu ekzistas), poste agado en la Liberpensula Sekcio de SAT, ampleksa laboro por Esperanto en liberpensulaj rondoj (artikoloj, kursoj, ekspozicioj), en 1924-26 eldono de la gazeto Liberpensulo. Nuntempe finlaboras la verkon Libro-Leksikono de la E-lingva literaturo, kun enhavresumoj kaj aliaj informoj.
Glioksilata acido
Proprecoj
En la peroksisomoj, glioksilato konvertiĝas al glicino per la glioksilata aminotransigazo (aŭ AGT1) aŭ en oksalato per glikolata oksidazo. En la mitokondrio, la glioksilato konvertiĝas en glicinon per la mitokondria glioksilata aminotransigazo (aŭ AGT2) aŭ en glikolaton per la glikolata reduktazo. Eta kvanto da glioksilato konvertiĝas al oksalato far la citoplasma laktata senhidrogenazo. Glioksilata acido laŭŝajne asociiĝas al primara hiperoksalurio, kiu siavice estas denaska disturbo de la metabolo. Sub certaj cirkonstancoj, glioksilato povas konduti sin kiel nefrotoksino kaj ankaŭ metabotoksino. Nefrotoksino estas komponaĵo kiu kaŭzas damaĝojn al la renoj kaj al la renhistoj.
Metabotoksino estas endogene produktita metabolaĵo kiu kaŭzas malfavorajn sanefiktojn sub kronike altaj niveloj. Altaj niveloj de glioksilatoj rezultas en disvolvo de hiperoksalurio, ĉefa kaŭzo de nefrolitiazo (ordinare konata kiel renŝtonoj). Glioksilato estas interaĵo en la glioksilata ciklo, kiu ebligas, tiaj kiaj fungoj, bakterioj kaj plantoj konverti grasacidojn en karbonhidratojn. Glioksilata acido estas dekoble pli forta ol acetata acido, kun konstanto je acida dissociiĝo 4,7 x 10 -4<-sup> (pKa = 3,32).
Glioksilata acido estas komponaĵo en la reakcio de Hopkins–Cole, uzata por kontroli la ĉeeston de triptofano en proteinoj. La eksperimentoj montras ke la sinteza procezo uzante kristalan glioksilatan acidon kiel kruda materialo en la produktado de alantoino anstataŭe de solvaĵo de glioksilata acido estas racia kaj farebla. Kompare kun aliaj sintezaj metodoj raportitaj en la literaturo, ĉi tiu metodo havas avantaĝojn pro la simpla teknologio kaj alta rendimento. Rezultoj je solvaĵaj inspektadoj elmontras, ke solvaĵa polareco havas iom da influo sur la rezultoj de la reakcioj. Se polareco estas tro forta aŭ tro malforta ne favoras reagon. La miksita solvaĵo de kvarhidrofurano kaj etanolo estas taŭga reaga solvaĵo.
Laurentino Cortizo
Laurentino «Nito» CORTIZO Cohen (Panamurbo, 30-an de januaro 1953), estas panama politikisto, administranto kaj kamparano. Ekde la 1-a de julio 2019 li estas la nuna prezidanto de Panamo post venkado de la ĝeneralaj elektoj de 2019 akirinte 33,18% de la totalaj voĉoj. Membro de la Demokratia Revolucia Partio (PRD), li ankaŭ estis membro de la Leĝdona Asembleo inter 1994 kaj 2004 (estante prezidanto de la organo inter 2000 kaj 2001).
En 2004, dum la prezidanteco de Martín Torrijos, li estis Ministro pri Agrikultura Disvolviĝo, sed rezignis de la posteno la 6an de januaro 2006, ĉar li malkonsentis kun iuj klaŭzoj de la Interkonsento pri Libera Komerco inter Usono kaj Panamo, precipe, ke Panamo malstreĉiĝis siajn fitosanitarajn kaj zoosanitarajn postenojn antaŭ Usono.
NGC 1325A
NGC 1325A (aliaj indikoj — PGC 12754, ESO 548-10, MCG -4-9-6) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Unuiĝintaj Nacioj
Unuiĝintaj Nacioj (UN) estas la ĉefa internacia organizaĵo de la mondo kaj pro tio samtempe nelimigite agnoskata subjekto de popoljuro. Fondite en 1945 post la dolorega Dua mondmilito, anstataŭigante la Ligon de Nacioj, la UN celas pace decidi disputojn inter nacioj, provizi bazajn homajn rajtojn por ĉiu, kaj ĝenerale plibonigi la kvaliton de vivo en la mondo deklarinte kaj plenumante la Ĉarton de la Unuiĝintaj Nacioj. UN nun havas 193 membrajn ŝtatojn, t.e. preskaŭ ĉiuj landoj de la mondo.
Ĉefaj institucioj
Jen listo de la ĉefaj fakoj de UN:
Antaŭhistorio
En la jaro 1920 la Traktato de Versailles, fininte la Unuan Mondmiliton, starigis ankaŭ novan internacian organizaĵon, la Ligon de Nacioj, forumo por la paca decido de disputoj inter nacioj. Ĝia sidejo estis en Ĝenevo, Svislando. Dum 1920 kaj 1933, la Ligo fiaskis sen vera povo, eĉ sen la partoprenado de kelkaj potencaj nacioj. Ironie, unu el la mankantoj ekde la komenco estis Usono, kies regnestro Woodrow Wilson unue proponis la Ligon, sed kiu neniam membriĝis pro internaj politikaj luktoj. En 1933 la tiame militcelaj Germanio kaj Japanio eksiĝis el la Ligo por pli libere sekvi sian ekspansiemon.
De 1933 ĝis 1945 la senpova Ligo ne sukcesis malebligi militon, kaj la Dua mondmilito furiozis tra Azio, Eŭropo, norda Afriko, kaj Pacifiko. Dum la milito okazis nombraj konferencoj en kiuj la estroj de la Aliancanoj planis la postmilitajn statojn de la diversaj mondoregionoj kaj ankaŭ la establon de sistemo por garantii la pacon.
Estiĝo de UN
La Konferenco pri Internacia Organizado de Unuiĝintaj Nacioj (UNCIO laŭ anglalingva nomo, KIOUN en Esperanto), ofte konata kiel Konferenco de San-Francisko, estis kunveno de delegitoj el la 50 ŝtatoj de Aliancanoj, kiu okazis el la 25a de aprilo al la 26a de junio 1945 en San-Francisko, Kalifornio, Usono. Dum tiu kunveno, la delegitoj reviziis kaj reverkis la interkonsentojn de Dumbarton Oaks fare dum la antaŭa jaro. La kunveno rezultis en la kreo de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj,
La 24an de oktobro 1945 la Unuiĝintaj Nacioj ekestis per la ekvalido de la Ĉarto de UN, t.e. la “konstitucio” de la organizaĵo. Ĝi jam estis subskribita la 26an de junio samjare en la teatra salonego de la Veterans War Memorial Building en San Francisko. En tiu konferenco, Pollando ne partoprenis kaj subskribis poste. La ĉarto estas tempe nelimigita popoljura traktato kaj estis nur ŝanĝita ĉe kvar artikoloj, nome al artikoloj 23, 27, 61 kaj 109. Ĝi konsistas el preamblo kaj 19 ĉapitroj kun 111 artikoloj. Kontraste al tio, la konstitucio de la Ligo de Nacioj nur havis 26 artikolojn. La ĉapitroj de la ĉarto priskribas interalie la ĉef-erojn de la UN, la pacan forigon de konfliktoj, la agojn farendajn ĉe danĝero aŭ fiasko de la paco kaj ĉe agresemaj agoj kaj la celojn kaj bazojn de UN.
Malvarma Milito
Dum la malvarma milito la Unuiĝinta Naciaro ne havis tre efikan pozicion por konservi pacon, ĉar ĝi enhavis ambaŭ flankojn de la konflikto: Kaj la usonajn aliancitojn kaj la komunismajn ŝtatojn kiel Sovetunion. Usono kaj Sovetunio eĉ havis konstantan seĝon en la Konsilio de Sekureco, kiu kondukis al situacio simila al pato, ĉar tiuj landoj rajtis vetoi kontraŭ rezolucioj. Tamen, la ŝtatoj de NATO havis iomete pli grandan potencon en UN, konsiderante, ke ankaŭ Francujo kaj Britujo havis konstantan seĝon en la Konsilio de Sekureco, dum ĉe la komunisma flanko nur Ĉinujo kaj Sovetunio staris en tia pozicio. Krome tio montriĝas ĉe la financa subteno de Usono al UN kaj jam ĉe la instituciaj radikoj de UN – la kreo de la organizaĵo okazis en usona urbego San Francisko kaj la ĉefseĝo de Unuiĝintaj Nacioj troviĝas ĝis hodiaŭ en Nov-Jorko.
Membrara kreskado
La Originalaj membroj estas Argentino, Aŭstralio, Barato, Belgio, Belarusio, Bolivio, Brazilo, Britio, Ĉeĥoslovakio, Ĉilio, Ĉinio, Danio, Domingo, Egiptio, Ekvadoro, Etiopio, Filipinoj, Francio, Grekio, Gvatemalo, Haitio, Honduro, Irako, Irano, Jugoslavio, Kanado, Kolombio, Kostariko, Kubo, Libano, Liberio, Luksemburgo, Meksiko, Nederlando, Nikaragvo, Norvegio, Nov-Zelando, Panamo, Paragvajo, Peruo, Pollando, Sovetunio, Salvadoro, Sauda Arabio, Sirio, Sud-Afriko, Turkio, Ukrainio, Urugvajo, Usono kaj Venezuelo.
En la postaj jardekoj aliĝis pli kaj pli da novaj membroj. Krome okazis kelkaj ŝanĝoj koncerne la membrecon de unuopaj membroŝtatoj, inter alie
Krizo en Bosnujo (1995)
Fine de majo 1995, UN-soldatoj estis prenitaj kiel ostaĝoj, ĉar antaŭe okazis aera atako de NATO kontraŭ municia deponejo de la bosnaj serboj en la urbo Pale lokiĝanta en Bosnujo kaj Hercegovino. Sekve de la aeraj atakoj, la bosnaj serboj atakis NATO-zonojn, prenis UN-soldatojn kiel ostaĝojn kaj montris ilin publike ĉe taktikaj pozicioj.
Krizo en Sirio (2011/2012)
Sekve de la Tunizia Revolucio de 2010 ĝis 2011, estiĝis revolucioj kaj popolaj ribeloj en la tuta araba mondo, kiuj sume estas nomataj “Araba printempo”. En la plejmulto de la landoj en Nord-Afriko povis fondiĝi novaj registaroj, i.a. en Tunizio, Libio kaj Egiptujo. Ankaŭ en Sirio estiĝis protestoj, nome kontraŭ la reĝimo de Baŝar al-Asad. Pro supozoj pri la nerespektado de la homaj rajtoj, la reĝimo vekis la atenton de Unuiĝinta Naciaro, kiu sendis delegacion de rigardantoj al Sirio, kadre de la Rigarda Misio de Unuiĝintaj Nacioj en Sirio (RMUNES) (angle: United Nations Supervision Mission in Syria, UNSMIS), kaj elektis specialan delegiton pri la konflikto en Sirio, eksan Ĝeneralan Sekretarion, Kofi Annan.
La 16-an de junio 2012, la misiestro diris, ke UN interrompis la mision RMUNES pro eskaladinta violenteco. La 19-an de aŭgusto 2012 finiĝis la misio entute, post kiam Unuiĝintaj Nacioj konstatis, ke la kondiĉoj por plua rigardado de Sirio ne estas plenumeblaj.
Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj
La 10an de decembro 1948 en sia rezolucio 217 A (III) la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj akceptis kaj publikigis la Universalan Deklaracion de Homaj Rajtoj (UDHR), kiu validas tutmonde kaj je ĉiu unuopa homo komencante per la jenaj vortoj:
Ĉiujare, la tago de la publikigo de la Deklaracio estas festata kiel Tago de Homaj Rajtoj. Kiel festotago, la 10a de decembro estiĝis en la jaro 1950, du jarojn post la fakta ekvalido de UDHR.
Atingitaj celoj kaj faktaj sukcesoj
Ĝenerale la temoj, pri kiuj okupiĝas la celoj de UN, koncernas pac(ig)on, homrajtan politikon kaj kunlaboron al evoluo. Ekzemple, UN kunlaboris en la konstruado de la nova ŝtato Israelo (evoluo) de 1947 ĝis 1949 kaj enkondukis la balotrajton por neblankhaŭtaj homoj en la Federacio de Rodezio en la jaro 1976 (homrajta politiko).
Krome, Unuiĝintaj Nacioj sukcesis plurfoje lasi la konfliktpartiojn solvi akrajn konfliktojn, i.a.:
La organizaĵo ankaŭ jam subtenis rekte la pacigon en la jenaj ŝtatoj:
Jam multajn antaŭe metitajn celojn de UN la organizaĵo kapablis sukcese atingi, interalie:
Nobela Pacpremio
En la jaro 2001 la UN kaj ĝia Sekretario Ĝenerala Kofi Annan kune ricevis la Nobelan Pacpremion por ilia “laboro al pli bone organizata kaj paca mondo”. 2002e, post kelkjara helpado de UN, sendependiĝis kaj aliĝis al UN la ŝtato Orienta Timoro.
Reforma projekto
La plejmulto de la membroŝtatoj postulas reformon por UN pro kelkaj kialoj – interalie:
Septembre 2003, tiama Ĝenerala Sekretario Kofi Annan estigis komitaton el 16 personoj por meti proponojn al UN-reformo, la tiel nomatan High-Level-Panel on Threats, Challenges and Change (t.e. alta ŝanĝa komitato). La 2an de Decembro 2004, entute 101 proponoj estis publikigitaj.
La 1-an de junio 2011, Ban Ki-moon elektis baratanon Atul Khare kiel estron de la ŝanĝa komitato. Khare estras la Teamon por Ŝanĝa Aranĝo (angle Change Management Team, CMT), kaj laboras kun departementoj kaj oficejoj de la sekretariejo kaj kun aliaj partoj de la sistemo de UN kaj kun la membroŝtatoj. La CMT havas la taskon, estigi kaj formuli la reformon, por ke la UN iĝu pli efika koncerne sian laboron.
Homaj Rajtoj
La Konsilio pri Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj (angle: United Nations Human Rights Council, UNHRC) estas ekde 2006 la ĉefa interregistara korpo de la Unuiĝintaj Nacioj, pri ĉiuj aferoj rilatantaj al homaj rajtoj. La ĉefsidejo de la Konsilio estas en Ĝenevo, Svislando. Ĝia sekretariejo estas provizita per la Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj. La Ĝenerala asembleo povas suspendi la rajtojn kaj privilegiojn de ajna konsilio- membro, kiu persiste faris krudajn kaj sistemajn malobservojn de homaj rajtoj dum la daŭro de sia membreco. La proceso por tia suspendo postulas la plimulton de la du-trionoj el la tut-voĉdonoj de la Ĝenerala asembleo. Fakte la rezolucio stariganta la membrecon asertas ke: "kiam elektante membrojn de la Konsilio, membroŝtatoj konsideras la kontribuon de kandidatoj por la promocio kaj protekto de homaj rajtoj kaj ilian memvolajn promesojn kaj devontigojn streĉi al ĉitiujn", kaj ke: "membroj elektitaj al la Konsilio konfirmos la plej altajn normojn en la promocio kaj protekto de homaj rajtoj".
La Komitato pri Homaj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj estas konvencia organismo kiu konsistas el sendependaj fakuloj, kiuj kontrolas la plenumon de la Internacia Pakto pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj de la Ŝtatoj kiuj ratifis ĝin. Ĝi kutime kunvenas en tri sesioj jare, en Ĝenevo aŭ en Novjorko. La Komitato estas unu el la sep korpoj establitaj de traktatoj pri homaj rajtoj antaŭenigitaj de la Organizo de Unuiĝintaj Nacioj.
La Premio pri Homaj Rajtoj de la Unuiĝintaj Nacioj estas donita de Unuiĝintaj Nacioj al individuoj aŭ asocioj, kiuj plenumis rimarkindan laboron por protekti aŭ antaŭenigi homajn rajtojn. Kreita la 19an de decembro 1966 per la rezolucio 2217 de la Ĝenerala Asembleo, ĝi estis prezentita unuafoje la 10an de decembro 1968, okaze de la dudeka datreveno de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, kaj estis atribuita ĉiun kvinan jaron de tiam.
Kritikaro
Ekde ties fondo, okazis multaj alvokoj al la reformo de la Unuiĝintaj Nacioj sed malmulta interkonsento pri kiel fari tion. Kelkaj landoj, institucioj, organizoj, fakuloj deziras ke la UN plenumu pli grandan aŭ pli efikan rolon en la tutmondaj aferoj, dum aliaj volas ke ties rolo limiĝu al humanitaraj taskoj. Oni faris ankaŭ nombrajn alvokojn por ke oni pliigu la komponon de la Konsilio de Sekureco de la UN, oni ŝanĝu la diferencajn formojn elekti la Ĝeneralan Sekretarion de la UN kaj oni starigu Parlamentan Asembleon de la Unuiĝintaj Nacioj. Jacques Fomerand asertas ke la plej londaŭra divido en la opinioj kaj decidoj de la UN estas "la divido Nordo-Sudo", nome inter la riĉaj landoj de la Nordo kaj la malriĉaj de la Sudo. La sudaj nacioj tendencas favori ian UN plej pova per pli forta Ĝenerala Asembleo, kiu ebligus al ili plej laŭtan voĉon en la tutmondaj aferoj, dum la landoj de la Nordo preferas ian UN ekonomie pli tolerema kaj permesema kiu centrigŭ en transnaciaj minacoj kiel terorismo. Kelkaj kritikistoj sentas ke la Unuiĝintaj Nacioj estas nur je la servo de la registaroj de ties membraj ŝtatoj (ĉefe de tiujn plej povaj) kaj ne de la civitanoj de la mondo.
Post la Dua Mondmilito, la Franca Komitato de Nacia Liberigo estis malfrue agnoskita de Usono kiel la registaro de Francio, pro kio la lando estis ekskludita dekomence de la konferencoj kiuj kreis la novan organizon. La estonta franca prezidento, Charles de Gaulle, kritikis la UN, konsiderante ĝin kiel machin (artifikaĉo), kaj li ne estis konvinkita ke tia alianco de tutmonda sekureco helpu elteni la tutmondan pacon, preferante traktatojn de rekta defendo inter ŝtatoj. Dum la Malvarma Milito, kaj Usono kaj la Sovetunio ripete akuzis la UN favori la alian superpotencon. En 1953, la Sovetunio devigis la ĝeneralan sekretarion Trygve Lie rezigni, pro ilia malakcepto trakti kun li, dum en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj populara surveturila algluaĵo usona diris: "Oni ne povas skribi komunismon sen la UN". En deklaro foje malbone citata, la usona prezidento George W. Bush deklaris en februaro 2003 (reference al la necerteco de la UN antaŭ la supozataj irakaj provokoj sub la reĝimo de Saddam Hussein) ke "la liberaj nacioj ne permesos ke la Unuiĝintaj Nacioj vanuiĝu en la historio kiel societo de debato neefika kaj banala". Kontraste, la franca prezidento, nome François Hollande, deklaris en 2012 que "Francio fidas en la Unuiĝintaj Nacioj kaj scias ke neniu ŝtato, eĉ plej pova, povas solvi urĝajn problemojn, la lukton por la disvolvigo kaj finigi ĉiujn krizojn... Francio volas ke la Unuiĝintaj Nacioj estu la centro de la tutmonda regado". Aperis ankaŭ kritikoj pro la atento de la UN al la fitraktado de palestinanoj fare de Israelo, kiuj estas konsiderata partia fare de ambaŭ flankoj, kaj ĉefe fare de povaj potencoj favore al Israelo. En septembro 2015, Faisal bin Hassan Trad, de Sauda Arabio, estis elektita Prezidento de la stabanaro de la Konsilio pri Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj kiu nomumas sendependajn fakulojn, nome decido kiu estis kritikita de grupoj defendantoj de la homaj rajtoj.
La kritikistoj ankaŭ estis akuzintaj la UN pro burokrata senefikeco, malŝparado kaj korupto. Oni akuzis la UN ankaŭ pro problemoj kun la planado de siaj operacoj kaj la dungado kaj direktorado de la laboristaro. En 1976, la Ĝenerala Asembleo kreis la Kununuon por Inspektado por serĉi malefikecon ene de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj. Dum la 1990-aj jaroj, Usono ne kontribuis kotizojn citante la neefikecon kaj ekpagis sub la kondiĉo ke oni enkonduku gravan iniciaton de reformoj. En 1994, la Oficejo de Servoj de Interna Superrigardo (OIOS laŭ siaj anglalingvaj sigloj) estis establita fare de la Ĝenerala Asembleo por agadi kiel organismo de kontrolo de la efikeco. En 1994, la eks Speciala Reprezentanto de la Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj en Somalio nome Mohamed Sahnoun publikigis "Somalia: The Missed Opportunities", nome libro en kiu li analizas la tialojn de la malsukceso de la interveno de la Unuiĝintaj Nacioj en Somalio en 1992, montrante ke inter la komenco de la Somalia enlanda milito en 1988 kaj la falo de la reĝimo de Siad Barre en januaro 1991, la UN perdis almenaŭ tri oportunojn por eviti grandajn humanitarajn tragedijn; kiam la Unuiĝintaj Nacioj klopodis havigi humanitaran helpon, ili estis tute superitaj de la NROj, kies kompetenteco kaj dediĉemo ege kontrastis kontraŭ la troa prudentemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj la burokrata senefikeco. Se oni ne iniciatu radikalan reformon, avertis Mohamed Sahnoun, tiam la UN plureagos al tiaj krizoj per malefika improvizado. En 2004, la UN frontis akuzojn ke ĝis ĵusfinita Programo Nafto kontraŭ nutraĵoj -en kiu al Irako oni permesis komerci nafton kontraŭ bazaj necesaĵoj por mildigi la prmon de la internaciaj punoj- estis suferinta ĝeneralan korupton, inklude milojn de milionoj de dolaroj en subaĉetoj. Sendependa esplorado kreita de la UN trovis ke multaj el ties funkciuloj estis estintaj enkaĉigitaj, krom ke oni levis gravajn demandojn pri la rolo de Kojo Annan, nome la filo de Kofi Annan.
La konsisto kaj organizo de la Konsilio de Sekureco estas kritikata, ĉar la konstantaj membroj oftege vetois por eviti sankciojn aŭ kondamnojn kontraŭ si aŭ siaj amikaj ŝtatoj (komparu Unuiĝintaj Nacioj). De 1946 ĝis 1964, Sovetunio uzis la vetoon 103-foje kontraŭ la kroma konsento. Dum estis faritaj 69 sesioj pri Israelo, Usono uzis la vetoon ĉe 20 sesioj. Tio estis uzata por protekti la geopolitikajn interesojn de tiuj landoj, malhelpante la agadon de la UN por defendi la internaciajn pacon kaj sekurecon. Same, oni kritikis la fakton ke la Ĝenerala Asembleo havas limigitan povon kaj la fakton ke la taskoj de la Ĝenerala Sekretario ne estas klare difinitaj.
Esperanto kaj UN
La Unuiĝinta Naciaro kaj Unesko havas oficialajn konsultajn rilatojn kun la Universala Esperanto-Asocio, kies lingvo Esperanto estas agnoskita de UN kaj Unesko kiel rimedo por internacia kompreniĝo ekde 1954.
Krome, la rezolucio de la Universala Kongreso en Havano temas pri la rilato inter UEA kaj UN. En la rezolucio estas skribita: “La 95-a Universala Kongreso de Esperanto [...] deklaras la deziron de la Esperanto-parolantoj kunagi kun Unuiĝintaj Nacioj kaj Unesko por stimuli komprenemon inter popoloj kaj samtempe protekti la identecon de ĉiuj homgrupoj, kaj invitas Unuiĝintajn Naciojn kaj Uneskon plene eluzi siajn rilatojn kun Universala Esperanto-Asocio por efike realigi siajn celojn.”
UN-simpozioj
Ekzistas studgrupo pri Lingvoj kaj la Unuiĝintaj Nacioj kiu organizas simpoziojn kunlabore kun la Universitato de Hartford, la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj kaj ESF (vidu la plenan liston de la simpozioj sube). La studgrupo volas pere de tiuj simpozioj akceli debaton pri :
Krome, en 2023 okazis speciala virtuala kunsido de NRO-j ĉe UN pri la temo Konstrui reciprokan kompreniĝon pere de multlingvismo, organizita de esperantistoj.
(15123) 2000 EP36
(15123) 2000 EP36 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
657 Gunlöd
657 Gunlöd estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo August Kopff, la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la jotunino (gigantino de la nord-ĝermana mitologio) Gunlöd (Gunnlöð), filino de la giganto Suttungr.
Ĝia orbito similas tiujn de la Eŭnomiaj familianoj, sed ĝiaj komponiĝo kaj malforta albedo perfidas ĝin kiel entrudulon.
Karl (Eifel)
Karl estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
URI (apartigilo)
La vorto havas plurajn signifojn:
Akaraĵeo
Akaraĵeo (Acarajé) estas gastronomia specialaĵo de afrika kaj afro-brazila kuirarto. Ĝi estas pastobulo farita el nigraokula vigno (Vigna unguiculata), cepo kaj salo, kaj fritita en palmoleo. Sur la afrika kontinento ĝi estas konata kiel 'akara' kaj specife en norda Niĝerio ĝi ankaŭ nomiĝas 'kosai'. En Ganao siavice la delikataĵo estas pli konata kiel 'koose'.
En Okcidenta Afriko, kie stratvendita manĝaĵo estas tre ofta, ĝi estas servata kun kapsiketa pulvoro aŭ spica tomata saŭco. En Brazilo, precipe en Bahio, ĝi estas servata kun kapsika saŭco, sekigita salikoko, karuruo kaj vatapao (ankaŭ afrikdevena bongustaĵo), kun la aldono saŭco farita el tomata kaj cepa pecetoj en olivoleo. Akaraĵeo estas parto de la niĝeria matenmanĝo.
Historio
La akaraĵeo de okcidenta afrikaj jorubaj popoloj (Togolando, Benino, Niĝerio, Kameruno), kiu respondas al la delikataĵo konsumita en Brazilo, similas al la araba falafelo (bulo el kikero) en Mezoriento. La araboj prenis ĉi tiun frandaĵon al Afriko en pluraj trudeniroj inter la 7a kaj 19a jarcentoj. La sekigitajn fabojn kaj kikeroj de falafeloj oni anstataŭigis per la nigraokulaj vignoj en Afriko.
Periparuoj
Periparus aŭ Periparuoj estas genro de birdoj de la familio de Paruedoj kiu difinita kiel tie ĉi konsistas el la jenaj specioj:
Akaraĵeo
Historio
Dum la atlantika sklavkomerco, akaraĵea recepto estis alportita al Brazilo fare de sklavoj.
Nikos Belojanis
Nikos Belojanis (Νίκος Μπελογιάννης) estis greka rezista gvidanto kaj eminenta persono de la Greka Komunista Partio.
Akaraĵeo
Akaraĵeo en Bahio
La akaraĵeo nuntempe estas manĝeto vendita en diversaj brazilaj ŝtatoj tamen estas tipa plado de kuirarto en ŝtato Bahio  kaj unu el la ĉefaj produktoj stratangule venditaj en la "pleto de la bahianino" (nomo donita al la iama ligna tableto uzita de la vendistino de akaraĵeo por elmontri siajn manĝaĵojn), kiuj estas pli ŝarĝitaj en spicado kaj pli bongustaj, malsamaj ol tiuj faritaj por oferaĵo al  oriŝao (kandomblea diaĵo).
La maniero prepari la 'akaraĵeo de la bahianino' estas praktike la sama rilate al la oriŝaa akaraĵeo, la diferenco estas en la maniero servi ĝin. Ĝi povas esti duonigita kaj farĉita de vatapao, karuruo, stufita salikoko kaj kapsika saŭco.
La akaraĵeo similas al la abarao, malsimilas nur laŭ la maniero kuiri. La akaraĵeaj buletoj estas fritita en varma palmoleo verŝita en konkava ronda pato dum tiuj de abarao estas envolvitaj en pecoj de bananfolioj kaj boligitaj en varma akvo.
La ingrediencoj de akaraĵeo estas: duona kilogramo da senŝeligitaj kaj muelitaj nigraokulaj vignoj; 150 gramoj da raspita cepo; desertokulero da salo aŭ laŭvole; kaj unu litro da palmoleo por friti. La salikoka farĉo estas farita per 2/3 taso da palmoleo, 3 hakitaj cepoj, ajlo, 700 gramoj da fumaĵitaj senŝeligitaj salikokoj stufitaj en pamoleo dum 10 ĝis 15 minutoj. Eblas aldoni karuruon, vatapaon kaj varman kapsiketan paston stufitan en palmoleo.
Periparuoj
Ĉiuj el ili loĝas en Azio; la Nigra paruo havas ankaŭ ampleksan teritorion en Eŭropo kaj Nordafriko. Tiuj birdoj havas blankajn vangojn kaj plej parto havas tufecan kronon.
Plej parto de fakuloj konsideras Periparus kiel subgenro de la genro Parus, sed la Handbook of the Birds of the World konsideras ĝin distinga (del Hoyo et al. 2007), kiel faras la American Ornithologists' Union. Tion konfirmas analizoj de DNA (Gill et al., 2005).
La Flavventra paruo de Ĉinio kaj la Palavana paruo kaj la Eleganta paruo de Filipinoj estas foje lokataj en separatan genron, nome Pardaliparus.
Krome al tiu necerteco, la Eleganta paruo estas probable parafiletika kaj la Nigra paruo eble. La melanolophus raso de la Nigra paruo, nomata Punktoflugila paruo aŭ Nigrakresta paruo povus esti separata specio kaj tiukaze ankaŭ aliaj rasoj de la Nigra paruo povus esti same.
Nikos Belojanis
Biografio
Li naskiĝis en Amaliado (Peloponezo, Grekio) en 1915. Li venis de relative prospera familio kaj daŭrigis studi juron en Ateno, sed antaŭ esti kapabla diplomiĝi li arestiĝis kaj enprizoniĝis en la Akronauplia prizono (Naufplio) de la faŝisma reĝimo de Ioanis Metaxas en la 1930-aj jaroj kaj translokiĝis en Germanio post la Aksa okupo de Grekio (1941). Li eskapis en 1943 kaj aliĝis al la greka Popola Liberiga Armeo (ELAS) en Peloponezo en la flanko de Aris Velouchiotis. Post li iĝis Politika Komisionestro de la Demokrata Armeo de Grekio (DSE) dum la Greka Enlanda Milito li estis unu el la lastaj por lasi la landon (1949) post ties malvenko.
En Junio de 1950 Belojanis revenis al Grekio por restarigi la Atenan organizon de la Komunista Partio de Grekio (KKE) kiu estis deklarita kontraŭleĝa. Li estis arestita la 20an de Decembro, 1950 kaj estis portita antaŭ milit-tribunalo laŭ akuzoj malobservi la Devigan Leĝon 509/1947, kiu krimiigis KKE. Li estis ankaŭ akuzita kiel perfidulo, elsendanta informojn al Sovetunio.
La Belojanis juĝado komencis en Ateno la 19an de Oktobro 1951. Totale, 94 homoj estis akuzitaj. Unu el la tri membroj de la milit-tribunalo estis Georgios Papadopulos kiu poste (1967) fariĝis la gvidanto de la militista diktaturo de 1967-1974.
Belojanis neis ĉiujn akuzojn kaj emfazis la patriotan naturon de siaj agoj dum la kontraŭ-nazia rezisto (1941—1944), la brita interveno (1944–1946) kaj la Greka Enlanda Milito (1946–1949). Li fariĝis tutmonde konita kiel la "Viro kun la dianto" kaj kiel tia li estis prezetita en la fama skizo de Pablo Picasso. Belojanis faris pasian defendon de la atingoj de la rezisto kaj malkovris la fakton ke en la postmilitaj jaroj homoj kiuj batalis la Naziojn estis turmentitaj pro siaj maldekstraj opinioj, kvankam Naziaj kunlaborantoj estis rekompensitaj per postenoj en la greka registaro, pro la atmosfero propra de la Malvarma Milito.
Malgraŭ naciaj kaj internaciaj pledoj por forpardono, en 15a-16a de Novembro la milit-tribunalo kondamnis Belojanis kaj dek unu el liaj kamaradoj al morto. Kvar el ili estis prenita de la prizono de Kalitea frue matene, dimanĉe, de 30a de Marto, 1952 kaj estis ekzekutitaj en la Goudi kampadejo. La kondamno al la aliaj kunjuĝitoj de Belogiannis estis ŝanĝita al viva malliberigo sed de la mezo de la 1960-aj jaroj ĉiuj estis liberigitaj de prizono.
Belojanis fariĝis unu el la grandaj herooj de la greka rezisto kaj simbola viktimo de la absolutisma postmilita establo. Lia nomo estis donita al la vilaĝo de Beloiannisz konstruita en Hungario kiel domo la grekaj politikaj rifuĝintoj kiu vivis en ekzilo ekde la fino de la enlanda milito (1949) ĝis ili estis permesitaj reveni al Grekio fare de la unua registaro de Andreas Papandreu en la komenco de la 1980-aj jaroj.
Aldono: Diraĵoj de okulo-atestantoj raportis ke Belogiannis estis pafita al morto rekte post li grimpis sur la transportada kamiono kaj longe antaŭ ol li atingis Goudi.
Verkoj
En lia lasta letero, skribita de morto-disputo, Belojanis mencias du librojn, por kiuj li aperas kiel verkinto, pri la ekonomia evoluado de Grekio kaj la historio de la literaturo de la lando. Ties manuskriptoj finfine retroviĝis en 1998 kaj eldoniĝis kiel libro sub la titolo "Fremda Kapitalo en Grekio" (greke: Το Ξένο Κεφάλαιο στην Ελλάδα). Tra la detala analizo de ekstera depruntado de Grekio, ĝia historio estas prezentita kiel unu el submetado al fremdaj povoj kaj financaj institucioj kiu finis kun la kontrolado de la plejparto de ĝia ekonomio kaj rimedoj al la konsterniĝo de la laborista klaso.
Ferenc Nemes
NEMES Ferenc (nemeŝ), Niedermann, plumnomo Inconnue, estis hungara verkisto naskita en Nagykároly en 1908 kaj mortinta en Aŭŝvico en 1944.
Kariero
Nemes Ferenc post fino de mezlernejo translokiĝis Novjorkon. Reveninte li fariĝis de 1931 kunlaboranto de Brassói Lapok.
Elemér Kiss (ministro)
Elemér KISS [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kiss Elemér (naskiĝis la 1944 en Somlószőlős), estas hungara politikisto, ministro, advokato, juristo.
Biografio
Elemér Kiss frekventis gimnaziojn en Pápa kaj Budapeŝto inter 1958 kaj 1962, poste Sciencan Universitaton pri Eötvös Loránd, kie li akiris diplomon en 1968. Li komence laboris en juĝejo, poste ekde 1969 en diversaj ministerioj. En la 1970-aj jaroj li frekventis politikan altlernejon. En la jaroj 1989 kaj 1990 li estis subministro pri kabineta konsilio, poste subministro pri medio kaj evoluo jam en Kabineto Antall. Ekde 1991 li estis advokato, sed inter 1994 kaj 1998 li denove estis subministro pri ĉefministra oficejo en Kabineto Horn, poste li denove estis advokato. En la jaroj 2002 kaj 2003 li denove transprenis la ĉefministran oficejon kiel ministro. Li abdikis pro skandalo, ĉar lia advokata oficejo ricevis ŝtatajn taskojn. Li denove laboras plu kiel advokato.
Radu Vasile
Radu VASILE (naskiĝis en Sibiu, mortis  en Bukareŝto), estis rumana politikisto kaj historiisto.
Lia politika kariero komenciĝis post la falo de komunismo. En 1990 li aniĝis al la Kristan-Demokratia Nacia Kamparana Partio (PNTCD). De 1993 al 1998 li estis vic-prezidanto de la rumana senato. De aprilo 1998 al decembro 1999 li estis ĉefministro de Rumanio. De 2000 li estas senatano de la rumana Demokratia Partio.
En decembro 1999 li demisiis kiel ĉefministro. Je la li estis eksigita de PNTCD pro "manko de kunlaboremo".
Vasile estis edzo kaj havis tri gefilojn (Mihai, Tudor, Ioana). Li publikigis librojn pri historio kaj ekonomiko, sed ankaŭ poemojn, sub la pseŭdonimo Radu MISCHIU [miskju].
12240 Droste-Hülshoff
12240 Droste-Hülshoff estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Steinbourg (stacidomo)
Steinbourg estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Steinbourg, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Noisy-le-Sec - Strasbourg-Ville (070000).
Mediumeco
Mediumeco estas kapablo, talento de mediumo. Laŭ kelkaj religioj kaj religiaj pensoj, kaj spiritualismaj grupoj (kiel Teozofio, ekzemple), mediumeco estas kapablo komunikigi inter homoj kaj ne-fizikaj estaĵoj, ĉefe spiritoj.
Laŭ spiritismo, la mediumeco apartenas al la organismo; ĝi estas sendependa de la moralaj kvalitoj de la mediumo, kaj oni ĝin trovas elvolviĝintan en la plej malindaj same kiel en la plej indaj.
Por tiuj, kiuj kredas je ĝi, per la mediuma fenomeno oni povas havi la pruvon de la senmorteco de la animo. Do, la mediumeco esence celas pruvi, ke la morto de tiuj elirintaj de sur la Tero ne estis la fino.
La mediumeco esence celas favori al la spiritoj ties komunikiĝon, montrante la pluvivon de la animo post tomba forpaso. En la historio ĝi ĉiam ĉeestus kiel profetaĵo, en la revelacioj de la sibiloj, de la hierofantoj, per kies rimedoj ili ĉiam komunikiĝis.
Laŭ Allan Kardec, ĉiuj portas mediumajn fakultojn, unuj estas viglaj mediumoj, ĉe kiuj la mediumeco aperas sen averto, aliaj estas la ordinaraj mediumoj, kies kapablon Charles Richet nomis la sesa senso. Jen la vibra zono, laŭ kiu, elirinte el la materiaj sensoj, ni eniras en la supernormalajn fenomenojn. Ĝia edukado, tiel, kiel tiu de inteligenteco kaj memoro, okazadas per la ekzerco de la kono pri ĝiaj funkcioj, per profundaj pripensoj, per la medito kaj per la preĝo.
Kiam ĝi ne spontane prezentiĝas, laŭ spiritismo, ĉiuj povas praktiki la internan sinkoncentradon tiel, ke profundiginte nian penson en nian kernon, ni ekkaptas la parafizikajn vibrojn kaj malrapide ni pliampleksigas la kampon de perceptoj, ĝis kiam la fenomeno intensiĝos, plivigliĝos. Per la ekzerco, oni edukas la mediumecon, kaj al ĝi ni plivastigas la eblojn. Oni disponas apartan teknikon, laŭ la spiritisma mediumeco, kiu postulas de ni la internan plibonigan reformon, la alprenon de la postulatoj de Jesuo, por ke ni plibone harmoniu kun la noblaj spiritoj.
6649 Yokotatakao
6649 Yokotatakao estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Akira Natori kaj Takeŝi Urata elde la Stacio de Ooira de la Observatorio de Nihondaira en la kvartalo Ŝimizu de Ŝizuoka.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de japana amatora astronomo Takao Yokota. Li laboras kiel sistema inĝeniero pri kosmaj kaj astronomiaj teknikoj kaj partoprenis al la planado de la Internacia Kosmostacio.
(17087) 1999 JC19
(17087) 1999 JC19 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Larnod
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Udmurtio
Udmurtio (Удмурт Элькун, Удмуртская Республика) estas respubliko en Rusio, inter Kama kaj Vjatka riveroj. La respubliko limiĝas en oriento al Permja regiono, sude al Tatario kaj Baŝkirio, okcidente kaj norde al Kirova provinco.
Loĝantoj estas rusoj (60,1 %) kaj udmurtoj (29,3 %).
Loĝantaro de Udmurtio
La plej granda parto da loĝantaro estas rusoj. Ili precipe loĝas en urboj, origina loĝantaro precipe en vilaĝoj.
Aletta Jacobs
Aletta Henriëtta Jacobs (naskiĝis la en Sappemeer, mortis la  en Baarn) estis nederlanda kuracisto kaj feministo.
Alpes Poeninae
Alpes Poeninae, ankaŭ nomata Alpes Graiae, estis provinco de la Romia Imperio, la plej norda el tri malgrandaj provincoj en la Alpoj en la limregiono de la modernaj ŝtatoj Francio kaj Italio. Ĝi ampleksis la regionon Aosta Valo en moderna Italio kaj la kantonon Valezo de Svislando. La provinco okcidente najbaris al la romia provinco Gallia Narbonensis, sude al la provinco Alpes Cottiae, oriente al Italia kaj norde al Gallia Lugdunensis, Germania Superior kaj Raetia. La provinca ĉefurbo estis Augusta Praetoria Salassorum - la moderna urbo Aosta en Italio. Norde, la orienta duono de la Lago de Ĝenevo apartenis al la provinco. Al la romia imperio la provinco oficiale apartenis ekde la jaro 14 antaŭ nia erao.
Aletta Jacobs
Feminista vivo
Jacobs jam frue batalis por la rajto de virinoj iri al la altlernejo. En 1870 ŝi estis la unua virino kiu estis allasita kiel aŭskultanto al la HBS (Liceo). Unu jaro poste ŝi petis al la liberala ministro Johan Rudolf Thorbecke permeson por studi je la universitato. Ŝi estis akceptita en 1871 kiel studento medicinoj ĉe la Regna Universitato de Groningen, komence por provoperiodo de unu jaro.
Thorbecke konsentis sur sia mortlito ke Jacobs ankaŭ faru ekzamenojn. Aletta Jacobs ne estis la unua studento – tiu estis kelkajn jarcentojn pli frue Anna Maria van Schurman – sed tamen la unua kiu sukcese finis universitatan studon. Ŝi trapasis en 1877 kaj 1878 la ekzamenojn por kuracisto kaj fariĝis la unua nederlanda kuracisto. Post la promociiĝo (1879) ŝi eklaboris kiel familia kuracisto en Amsterdamo, kie ŝi havis senpagajn konsulthorojn, gvidis kursojn kaj enkondukis la pesarion kiel kontraŭkoncipilo. Krom tio Jacobs batalis por la virina balotrajto. Tiel ŝi estis en 1894 kunfondinto kaj ekde 1903 landa pezidanto de la Asocio por Virina Balotrajto ( Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht). Ŝi ankaŭ partoprenis en la Tutmonda Alianco de Virinoj ( International Alliance of Women), per kiu ŝi tutmonde famiĝis. Krom tio ŝi estis membro de la Libera Demokrata Ligo ( Vrijzinnig Democratische Bond).
Alpes Poeninae
Ĉar la nomo Poeninus similas al Poenus, latine por "Kartaga", iuj romiaj verkistoj supozis ke eble la kartaga generalo Hanibalo kun sia armeo superpasis la Alpojn tra montopasejo de la regiono en la jaro 218 antaŭ nia erao, survoje al Romo. La romia historiisto Tito Livio tamen klarigis ke la nomo Poeninus estis variaĵo de Penninus kaj rilatis al loka diaĵo adorata fare de la regionaj loĝantoj. Livio aldonis ke estus nelogike ke Hanibalo elektus tiom nordan montopasejon, ĉar la pasejoj de la provinco multe pli altis kompare al la pli sudaj, kaj estis nepaseblaj kiam la armeo de Hanibalo survojis.
Aletta Jacobs
Feminista vivo
Jacobs edziniĝis al politikisto Carel Victor Gerritsen (1850-1905) en 1884.
Alpes Poeninae
En iuj mapoj (vidu ekzemple dekstre), la tri malgrandaj alpaj provincoj Alpes Maritimae, Alpes Cottiae kaj Alpes Poeninae konsideriĝis parto de la pli granda najbara provinco Italia, kiu laŭ la nomo kovris la tutan italan duoninsulon.
9902 Kirkpatrick
9902 Kirkpatrick estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona klavicenisto, klavikordisto, muzikologo kaj instruanto Ralph Kirkpatrick (1911–1984). Li multe vojaĝis en Eŭropo, kie li studis la de la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Li verkis biografion de Domenico Scarlatti kaj preparis eldonon en faksimilo pli ol 500 el ties sonatojn. Li donis multajn koncertojn, ĉefe en la plenumado de verkoj de Scarlatti kaj J.S. Bach.
4647 Syuji
4647 Syuji estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita "Syuji" en honoro de la japana astronomo Syuji Hayakawa (japane: 早川 修司, Hayakawa Shūji).
Palankeno
Portilo aŭ pli precize palankeno estas aparato por porti objektojn aŭ personojn, ĉefe reĝojn, papojn kaj nobelojn. En antaŭaj tempoj, ĉefe en landoj en kiuj estas sklavoj, kiel Brazilo, portilo estis ofta transportilo. Hodiaŭ oni ĉefas uzas palankenojn dum religiaj ceremonioj por porti religiajn simbolojn dum procesioj.
Portilon por la transporto de homoj oni nomas portseĝo aŭ palankeno. Portilo en la formo de lito, uzata por transporti malsanulon, nomiĝas brankardo. Historie en multaj landoj oni portis bebojn en tukoj, hodiaŭ tion oni denove faras per beboŝultrotukoj.
Laŭ Francisko Azorín palankeno estas Portseĝo, litseĝo, uzata de aziaj popoloj speciale k. portata de servistoj. Li indikas etimologion el la sankrita parjanka (lito) kaj de tie la latina palanga (levilo).
Palankenoj aktuale povas havi plie ornaman celon ol praktikan transporteblon.
Portilo
Portilo ne nepre signifas transportilon. Ankaŭ objekto, kiu senmove subportas alian objekton, povas nomiĝi portilo. Tiusence la vorto sence similas al "tenilo". La vorto portilo estas uzata ankaŭ figurasence, ekzemple en la vorto "datenportilo", servanta por fizike transporti datenojn.
La negocoj estas la negocoj
La negocoj estas la negocoj (en la franca, Les affaires sont les affaires) estas franca komedio en tri aktoj de la verkisto Octave Mirbeau (aprilo 1903). Premiere prezentita en la Comédie-Française, ĝi atingis mondan triumfon, ĉefe en Germanio kaj en Rusio.
Argumento
Estas klasika komedio de kutimoj kaj karakteroj en la tradicio de Molière, laŭ kiu Mirbeau kritikis kun forto la burĝan socion de la "Belle Époque" kaj ĝi vekas krude la mekanismojn de la sovaĝa kapitalismo kaj de la mondo de la negocoj, leĝa formo de la gangsterismo.
La gravulo Isidoro Lechat, predantoj sen skrupuloj, estas la arketipo de la moderna viro de negocoj, "brasseur d'affaires", produkto de nova mondo, kiu el ĉio faras monon kaj ĝi ekspansias liajn tentaklojn por ĉiuj. Sed estas nekapabla fari ion fronte al la morto de sia filo, Xavier, kaj al la amo de sia filino, la ribelema Germaine.
7720 Lepaute
7720 Lepaute estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Tom Gehrels estis fotinta la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar. La fotaj platoj estis senditaj en Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin dum la sekvantaj jaroj.
Taktaharkány
Situo
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de rojo Takta, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Nyíregyháza. Szerencs troviĝas 10, Tokaj 15, Miskolc 30, Budapeŝto 190 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1211. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiu refondiĝis en la 18-a jarcento.
Maria Stepanova
Maria Stepanova (ruse Мари́я Миха́йловна Степа́нова; naskiĝis la 9-an de junio 1972) estas rusa poetino.
Taktaharkány
Famuloj
En Taktaharkány naskiĝis:
Guairaçá
Guairaçá estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 6.194 loĝantojn en 2010.
NGC 1326
NGC 1326 (aliaj indikoj — PGC 12709, ESO 357-26, MCG -6-8-11, IRAS03220-3638, FCC 29) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Andalusia
Andalusia estas nomo de Andaluzio en pluraj lingvoj, inter ili la angla, kaj tial nomo de pluraj loĝlokoj en Usono:
Andalusia aperas ankaŭ kiel nomo de lokoj, titolo de kanzonoj (vidu ekzemple, Shiner Band aŭ Joe Satriani) kaj tiel plu.
Mamudzo
Mamudzo, origine Mamoudzou [mamudzu] estas ĉefurbo kaj haveno de Majoto.
Historio
La komunumo estis evoluigita en la 1860-aj jaroj por helpi la administradon de la tiama "ĉefurbo" Dzaoudzi. Pli frue estis tie vilaĝoj jam el la 14-a jarcento. Dum la franca regado oni apude kultivis sukerkanon. Mamudzo prenis statuson de ĉefurbo en 1977 de Dzaoudzi.
13473 Hokema
13473 Hokema estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan violoniston kaj konstruiston de Peter Hokema. Li disvolvis plurajn instrumentojn, per kiuj oni povas ludi sen kono de la gamo nek de la muzika notacio. Tiuj instrumentoj estas sukcese uzataj en muzikoterapio por malkapabluloj.
Universitato Lesley
La universitato Lesley estas privata universitato de Usono. Ĝi situas en Kembriĝo, Masaĉuseco, proksime de Bostono, kaj estas unu el pluraj altlernejoj en la urbo. La universitato fondiĝis en 1909, antaŭ jaroj, kaj en la vintra semestro 2018-19 havis 6 593 studentojn.
Ruslan Ĥuĉbarov
Ruslan Ĥuĉbarov (Руслан Тагирович Хучбаров; naskiĝis la, Galaŝko, Ĉeĉena-Inguŝa ASSR, RSFSR, Sovetunio — mortis la , Beslano, Nord-Osetio, Rusio) estis aktiva ĉeĉena gerilano, fifama ĉefe kiel gvidanto de la terorisma atako en Beslano en 2004.
Infanaĝo
Li naskiĝis en inguŝa vilaĝo Galaŝko, ĉe la limo de Nord-Osetio, en domo ĉe Partizana strato, 11 en familio de traktoristo Tagir Ĥuĉbarov. Kiam li estis infano liaj gepatroj divorcis kaj li plu loĝis kun la patrino. Nur post atingi 8 aŭ 9 jarojn li revenis al Galaŝko kaj frekventis lokan lernejon.
Privata vivo en Orjola provinco
Li loĝis en Tambova strato en Orjolo, kaj poste en Lenin-strato en apudurba vilaĝo Znamenko , kie konatiĝis kaj edziĝis (neformale) al rusa virino Elena Corikaŝvili. Fraŭline ŝi nomiĝis Elena Filina, sed iĝis Corikaŝvili laŭ familinomo de ŝia unua edzo, kartvelo tiujare foririnta al Kartvelio por partopreni tiean militon. Ŝi jam havis filon Denis, kiu naskiĝis en 1990 dum ŝi kun sia unua edzo loĝis en Tbiliso. Poste ŝiaj gepatroj luigis loĝejon al Ĥuĉbarov kaj tiel ŝi konatiĝis kun li.
Ŝi asertas, ke neniam sciis pri kio li okupiĝis. Li loĝis jen en Brjansko, jen en Moskvo, jen en Orjolo. Ŝi supozas ke li luis kvin loĝejojn tra la urbo kaj havis plurajn koramikinojn. Loka prokurorejo poste konfirmis, ke Ĥuĉbarov amindumis kun dudeko de urbaninoj.
Najbaroj rememoris, ke li ofte renkontiĝis sur ŝtuparejo kun siaj «barbohavaj sampatrujanoj», kie ili sidis kaŭre, multe fumis kaj parolis en «nekomprenebla lingvo». Foje aĝa najbaro riproĉis ilin pri fumado en la komuna loko, sed ili minacis lin. Tiutempe Ĥuĉbarovestis tute nereligiema, drinkis, fumis, ne observis fastojn kaj eĉ preĝojn.
En 2000 li vokis Elenon por renkontiĝo en Nalĉiko. Milicanoj eksciis pri tio kaj embuskis lin, sed li ne alvenis.