cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unuflanka Deklaro de Sendependeco de Rodezio
Plenhalto okazas inter Smith kaj Wilson
Smith skribis al Wilson en la tago post la referendumo, petante, ke li sendu Bottomley al Harareo por interparoloj. Wilson respondis, ke male, Smith devus veni al Londono. La britoj kaj rodezianoj intersendis ofte konfliktemajn leterojn en la sekvaj kelkaj monatoj. Aludante al la brita monhelpo promesita al Harareo kiel parto de la dissolviĝo de la federacio, la alta komisiito de Wilson en Harareo,  J B Johnston, skribis al la rodezia ministrara sekretario Gerald B Clarke en la 23a de decembro ke, "Parolo pri unuflanka deklaro de sendependeco sendube ĵetos ombron de necerteco sur la estontajn financajn rilatojn inter la du registaroj". Smith estis furioza, vidante tion kiel ĉantaĝon kaj la 13an de januaro 1965 li skribis al Wilson: "Mi estas tiel kolera pro la tono de la letero de via alta komisiito, ke mi respondas rekte al vi ... Aperas kvazaŭ promesoj donitaj de la brita registaro estas senvaloraj ... Tia malmorala konduto flanke de la brita registaro malebligas mian daŭran intertraktadon kun vi kun iu ajn fido, ke niaj normoj de justa traktado, honesteco kaj dececo triumfos." La du ĉefministroj kunvenis vidalvide en malfrua januaro 1965, kiam Smith vojaĝis al Londono por la enterigo de siro Winston Churchill. Post okazaĵo pri manko de invito al Smith ĉeesti tagmanĝon ĉe Palaco Buckingham post la enterigo—rimarkinte la mankon de la rodeziano, la reĝino sendis reĝan eskviron al la hotelo de Smith por venigi lin, onidire kaŭzante al Wilson ĉagrenon—la du ĉefministroj senkonklude debatis ĉe 10 Downing Street. Ili malsamopiniis pri preskaŭ ĉio, sed konsentis pri vizito al Rodezio sekvamonate fare de Bottomley kaj Lordo-Kanceliero lordo Gardiner, por opinisondi kaj renkonti politikajn kaj komercajn personojn. Bottomley kaj Gardiner vizitis Rodezion de la 22a de februaro ĝis la 3a de marto, kolektis larĝan gamon da opinioj, inkluzivante kelkajn de nigraj naciistoj kaj je reveno al Britio raportis al la Ĉambro de Deputitoj ke, ili "ne senesperis trovi vojon al solvo kiu gajnos la subtenon de ĉiuj komunumoj kaj kondukos al sendependeco kaj prospero por ĉiuj rodezianoj". Ankaŭ, Bottomley kondamnis nigra-sur-nigran politikan perforton kaj malakceptis la ideon enkonduki regadon de la plimulto pere de milita forto.
La RF alvokis novan ĝeneralan balotadon por majo 1965, kampanjis promesante sendependecon kaj gajnis ĉiujn 50 A-registrajn seĝojn (por kiuj la balotantoj estis plejparte blankaj).[N 19] Josiah Gondo, gvidanto de la Unueca Popola Partio, iĝis la unua nigra Gvidanto de la Opozicio en Rodezio. Malfermante parlamenton en la 9a de junio, Gibbs diris al la leĝdona asembleo ke la plifortigita plimulto de la RF egalis al "mandato gvidi la landon al ĝia plena sendependeco" kaj anoncis, ke la nova registaro informis lin pri intenco malfermi sian propran diplomatian mision en Lisbono, aparte de la brita ambasadejo tie. La britoj kaj rodezianoj disputis pri tiu unuflanka ago de Harareo—priskribita de la historiisto J R T Wood kiel la "senduba pajlero en la vento" (aŭguro) kune kun la sendependeca afero—ĝis Portugalio akceptis la mision en malfrua septembro, furiozigante Brition kaj ĝojigante Rodezion. Esperante submetigi Smith al si per prokrasto, la ministroj de Wilson intence obstrukcis kaj malhelpis la rodezian registaron en intertraktadoj. Rodezio estis denove ekskludita de la konferenco de la konfederaciaj ĉefministroj en 1965. La rifuzo de Britio sendi helpon, la misio en Lisbono, la neformala embargo de armiloj kaj aliaj aferoj; ĉio ĉi aldoniĝis al la ekskludo por profundigi senton de fremdeco flanke de la rodezia registaro al Britio kaj al la konfederacio. En siaj memoraĵoj, Smith akuzis la britojn pri "turniĝo al politikoj de oportunismo kaj komplezismo". Wilson, dume, senpacienciĝis pri tio, kion li konsideris rodezia rigideco, priskribante la abismon inter la du registaroj kiel "inter malsamaj mondoj kaj malsamaj jarcentoj".
Finaj paŝoj al UDS
Meze de denovaj onidiroj pri baldaŭa rodezia UDS, Smith vojaĝis renkonti Wilson en Londono komence de oktobro 1965, anoncante al la gazetaro, ke li celis solvi la sendependecan aferon definitive. La britoj kaj la rodezianoj surpriziĝis pri la grandaj nombroj da britoj kiuj elpaŝis en subteno de Smith dum lia vizito. Smith akceptis inviton de la BBC aperi en la ĉiuvespera prezento de novaĵoj kaj aktualaĵoj Twenty-Four Hours, sed Downing Street blokis tion lastminute. Post ĝenerale senfruktaj interparoloj kun Wilson, la rodezia ĉefministro flugis hejmen en la 12a de oktobro. Dezirega preventi UDS, Wilson vojaĝis al Harareo du semajnojn poste por daŭrigi intertraktadon.
Dum tiuj interparoloj, Smith plurfoje menciis turniĝon al la lasta rimedo, UDS, kvankam li diris, ke li esperis trovi alian vojon el la dilemo. Li proponis pliigi nigran leĝdonan reprezentadon per plivastigo de la balotantaro laŭ "unu impostpaganto, unu voĉdonanto"—kiu donus balotrajton al proksimume duonmilionon, tamen lasus plejparton de la nacio sen balotrajto—rekompence pro dono de sendependeco. Wilson respondis, ke tio estus nesufiĉa kaj rebatis, ke estonta nigra reprezentado povus esti pli bone sekurigita pere de brita retiro for de la kolonia registaro de la potenco ĝuita ekde 1923 determini la grandecon kaj konsiston de la parlamento. La rodezianoj sentis hororon, ĉefe ĉar la fakto ke Wilson tion eĉ sugestis, ŝajnis jam forigi stabilan manieron teni la ĉiaman staton de aferoj. Antaŭ foriro en la 30a de oktobro 1965, la brita ĉefministro proponis reĝan komisionon por opinisondi en la kolonio koncerne al sendependeco sub la 1961a konstitucio, eble prezidota de la rodezia ĉef-justicministro siro Hugh Beadle. La komisiono raportus siajn trovojn al kaj la britaj kaj la rodeziaj ministraroj. Wilson konfirmis en la Ĉambro de Deputitoj du tagojn poste, ke li celis enkonduki rektan britan regon super la rodezia parlamenta strukturo por certigi progreson al plimulta regado.
Senelirejo alproksimiĝis kun decido de la rodezia ministraro ke, ĉar Wilson forlasis eblon pluteni la staton de aferoj, la solaj restantaj elektoj estas fidi en la reĝa komisiono aŭ deklari sendependecon. Kiam la kondiĉoj por la vizito de la komisiono estis prezentitaj al Smith, li trovis ke, kontraŭe al tio, kio estis dirita dum la vizito de la brita ĉefministro, la reĝa komisiono funkcius premise de neakcepteblo de la 1961a konstitucio al la brita registaro kaj, ke Britio ne devigos sin akcepti la finan raporton. Smith diris, ke tiuj kondiĉoj egalis al "voĉdono de malfido en [la komisiono] antaŭ ol ĝi komenciĝos", do li rifuzis la komisionon. "La impreso kiun vi lasis kun ni de determinita peno solvi nian konstitucian problemon jam forvaporiĝis," li skribis al Wilson en la 5a de novembro. "Ŝajnas, ke nun vi fine fermis la pordon kiun vi publike asertis malfermi."
Inter furiozaj penoj de Beadle kaj aliaj ĉe ambaŭ flankoj revivigi la reĝan komisionon, la rodezia registaro postulis Gibbs anonci krizostaton tiun saman tagon, laŭdire ĉar nigraj naciistaj insurekcianoj eniras la landon. Smith neis ke tio antaŭsignas deklaron de sendependeco, sed la aperigo de lia letero al Wilson en la gazetaro provokis tutmondan ŝtormon de konjekto ke UDS pliproksimiĝas. Smith skribis denove al Wilson en la 8a de novembro, petante lin starigi la reĝan komisionon sub la kondiĉoj antaŭe interkonsentitaj en Harareo kaj promesigi la britan registaron akcepti la komisionan decidon, sed Wilson ne tuj respondis. En la 9a de novembro la rodezia ministraro sendis leteron al la reĝino Elizabeth II, certigante ŝin ke Rodezio restus lojala al ŝi persone, "kio ajn okazos".
Verkado, adopto kaj subskribo
En la 5a de novembro 1965, la rodezia Ministro pri Justico kaj Publika Ordo, Desmond Lardner-Burke, prezentis la ceteron de la ministraro kun malneto de deklaro de sendependeco. Kiam Jack Howman, Ministro de Turismo kaj Informado, diris ke ankaŭ li verkas malneton, la ministraro decidis atendi, por vidi lian version ankaŭ. La ministroj konsentis, ke se sendependeca proklamo estos produktita, ili ĉiuj subskribos ĝin. En la 9a de novembro, la ministraro kune elpensis skizon por la proklama dokumento kaj la akompana deklaro farota de Smith. La fina versio de la deklaro de sendependeco estis preparita de subkomitato de ŝtatoficistoj gviditaj de Gerald Clarke, la ministrara sekretario, kun la Usona Deklaro de Sendependeco de 1776, la ununura alia tia proklamo farita de britaj kolonianoj, uzita kiel modelo. Forte aludante al la teksto de Thomas Jefferson trae, la rodezianoj uzis unu frazon laŭvorte—"respekto por la opinioj de la homaro"—sed kun neniu referenco al la aserto ke, "ĉiuj homoj estis kreitaj egalaj" nek al la "konsento de la regatoj", du preterlasoj poste emfazitaj de nombro da komentantoj.
Alkroĉita al la deklaro de sendependeco estis kopio de la 1961a konstitucio amendita laŭ tiuj cirkonstancoj; tiu iĝis la 1965a konstitucio. Laŭ la Smith-administracio, tiu ĉi dokumento forigis ĉiujn restantajn ligojn al Whitehall kaj alikreis Rodezion kiel regnon sub la krono.La nova konstitucio kreis la koncepton de fideleco al la "konstitucio de Rodezio", formis apartan rodezian monarkion (signifante, ke Elizabeth II estas "Reĝino de Rodezio") kaj enkondukis la oficon Funkciulo Administranta la Registaron, iu rajtigita leĝigi aprobitajn aktojn nome de la monarko se ŝi ne komisius Guberniestron Ĝeneralan.
La rodezia ministraro vane atendis respondon de Wilson la ceteron de la 9a de novembro kaj sekvatage. Post nelonga kunsido kun Smith malfrue en la 10a de novembro, Johnston avertis Wilson tiuvespere, ke la rodezianoj ŝajnis pretaj deklari sendependecon sekvamatene. La brita ĉefministro ripete penis telefoni al Smith, sed ne kontaktiĝis ĝis Smith estis jam prezidante ministraran kunsidon pri la sendependeca afero ĉirkaŭ la horo 08:00 Centra Afrika Tempo (06:00 en Londono) en la 11a de novembro. Wilson provis deadmoni Smith de unuflanka agado per diro, ke rajtus daŭri la ĉiama stato de aferoj kaj ili diskutis sendecide pri la proponita reĝa komisiono. Revenante al sia ministrara kunsido, Smith rakontis la konversacion al siaj ministroj kaj, post iom da debatado, la ministraro konkludis, ke Wilson nur penis prokrastigi la aferon kaj, ke estas neniu signo de efektiva progreso. Smith demandis, ĉu Rodezio deklaru sendependecon kaj igis ĉiun ministron respondi siavice. Laŭ rakonto de Smith, "Ĉiu, kviete sed firme, sen hezito, diris: 'Jes'."
Je la 11:00a loka tempo en la 11a de novembro 1965, Tago de Armistico, dum la tradicia du minutoj da silento por memori la falitojn de la du mondmilitoj, Smith deklaris Rodezion sendependa kaj subskribis la proklamaĵon, kun Dupont kaj la aliaj 10 ministroj tuj poste. Ili fiksis la tempon por emfazi la oferojn de Rodezio por Britio en tempoj de milito. Kiel Ken Flower poste diris, "La ribelo estis aspektigita kiel manko de ribelo". Smith kaj liaj ministroj ankoraŭ promesis lojalecon al la reĝino Elizabeth II, kies oficiala portreto pendis rimarkinde malantaŭ ili kiam ili subskribis; la deklaro eĉ finiĝis per "Dio savu la reĝinon". Kvar malsuperaj membroj de la ministraro—Lance Smith, Ian Dillon, Andrew Dunlop kaj P K van der Byl—ne subskribis, sed estis inkluzivitaj en la oficiala foto.
Teksto de la deklaro
Proklamo
Dio Savu la Reĝinon
Subskribita kaj datita per niaj manoj ĉe Salisbury, tiu ĉi dekunua tago de novembro en la Jaro de Nia Sinjoro mil naŭcent sesdek kvin.
Anonco
Instigite de la registaro, la Rodezia Dissenda Korporacio diris al la publiko atendi gravan anoncon de la ĉefministro je la 13h15m loka tempo. Smith iris unue al Registara Domo por informi Gibbs ke lia ministraro deklaris sendependecon, poste al Studioj Pocket Hills en orienta Harareo por anonci UDS al la nacio. Li laŭtlegis la proklamon, kaj diris, ke sendependeco estis deklarita pro "abunde klara politiko de la brita registaro ludi per ni, kun neniu vera intenco alveni ĉe solvo kiun ni povus akcepti ... Mi promesis la homojn de ĉi tiu lando ke mi daŭrus intertrakti ĝis la amara fino kaj ke mi farus ĉion eblan en miaj klopodoj sekurigi honoran kaj reciproke akceptitan interkonsenton; nun estas mia respondeco diri al vi, ke intertraktadoj finiĝis".[135]
Smith diris, ke li kredus sin neglekta je siaj devoj se li permesus la daŭran flosadon de Rodezio en paraliza stato de necerteco kaj ke post la brita nezorgo pri la federacio, lia registaro estas insista, ke "la samo neniam estos permesita okazi ĉi tie". Li asertis, ke UDS ne simbolis "malpliigon en la ŝancoj de niaj afrikaj popoloj antaŭeniri kaj prosperi en Rodezio", li priskribis "rasan konkordon en Afriko" kiel parton de la tagordo kaj kondamnis nigrajn naciistajn aktivecojn kiel provojn "ĉantaĝi la britan registaron en ... Donon de la lando al senrespondeca regado". Li pludiris, por provi mildigi timojn ke ekonomiaj embargoj povus detrui la ekonomion kaj petis, ke rodezianoj estu rezolutaj: "La mantelo de respondeco de la pioniroj falis sur niajn ŝultrojn ... En la vivoj de la plejparto de nacioj venas momento kiam oni devas stari rezolute pro principoj, kio ajn la sekvoj. Ĉi tiu momento venis al Rodezio ... La unua okcidenta nacio en la lastaj du jardekoj por diri 'ĝis ĉi tie, sed neniom plu'." Li konkludis kun aserto ke la deklaro de sendependeco estis "bato por la konservo de justeco, civilizacio kaj kristanismo".[136]
Enlandaj reagoj
Kiam Smith kaj Dupont alvenis ĉe Registara Domo por vidi Gibbs, Whitehall jam instruis la guberniestron formale demisiigi Smith kaj liajn ministrojn. Tion Gibbs faris, akuzante ilin de ŝtatperfido. Smith kaj liaj ministroj ignoris tion, agante laŭ opinio ke, sub la nova 1965a konstitucio, Gibbs jam ne posedas administrajn povojn en Rodezio kaj ke lia rezerva potenco maldungi ilin jam ne ekzistas.[137] La rodezia registaro esperis, ke Gibbs komplezeme abdikus pro sia senpova situacio, sed ne; sekvante ordonojn de Londono, li restis en sia posteno ĉe Registara Domo. Gibbs diris al la altrangaj oficiroj de la rodezia militistaro, kelkaj el kiuj sentis ĝenon pro la penso pri elekto inter reĝino kaj lando, resti deĵoritaj por daŭrigi publikan ordon.[138] Wilson nelonge flirtis ĉirkaŭ la ideo sendi lordon Mountbatten al Rodezio por subteni Gibbs kiel rektan reprezentanton de la reĝino, sed tio estis forlasita post kiam Gibbs petis iun pli altrangan en la reĝa familio anstataŭe. "Malprobable," Wilson rebatis.[139]
La rodezia registaro starigis krizo-rimedojn samtempe kun UDS, dirante ke tiuj estas celitaj malhelpi timon, agitadon kaj la forfuĝon de homoj kaj kapitalo. Gazetara cenzuro kaj benzinaj porciolimigoj estis truditaj, importaj permesiloj estis nuligitaj kaj elmigradaj ĝir-permesoj estis tranĉitaj ĝis £100. Lokuloj ĝenerale akceptis trankvile ekscion pri UDS, esceptante kelkajn izolajn okazaĵojn pri ŝtonĵetado al preterpasantaj aŭtoj en la nigraj urbetoj ekster Bulavajo. Kelkaj atenditaj malkonsentuloj estis arestitaj, plej elstare Leo Barono, la advokato de Nkomo, kies ligoj kun nigraj naciistoj kaj komunistoj la aŭtoritatuloj rigardis kiel "renversemaj". Barono, la pli juna frato de la sciencisto Jakobo Bronowski, estis arestita naŭ minutojn post la faro de UDS.[138]
Manuel de Freitas
Lerninte Esperanton en 1931, jam en la sekva jaro li postsekvis sian mortintan instruiston kiel estro de elementa kurso. Baldaŭ li aliĝis al LTFA, fariĝis delegito (ekde 1952 pri bahaismo), kaj servis inter 1938 kaj 1983 kiel ĉefdelegito, poste kiel vicperanto por Portugalio.
Unuflanka Deklaro de Sendependeco de Rodezio
Enlandaj reagoj
Welensky, kiu kontraŭstaris UDS, diris ke li sentas, ke tamen estas "la devo de ĉiu respondeca rodeziano subteni la revolucian registaron" ĉar, laŭ li, la sola alternativo estas malsupreniro en anarkion.[138] João de Freitas Cruz, la portugala ĉefkonsulo en Harareo, reagis al la sciigo kun sovaĝa ekscito; vizitante la domon de Smith poste en la tago li diris, "Nur rodezianoj povus fari tion ĉi!"[141] Komunikaĵo de Jason Moyo de ZAPU, kiu estis en Londono tiutempe, kondamnis UDS kiel agon de "ŝtatperfido kaj ribelo" kaj asertis, ke "la vivoj precipe de kvar miliono da senarmitaj afrikanoj estas en danĝero".[142] Davis M'Gabe de la Zimbabva Afrika Nacia Unio (ZANU) diris ke, "Por ĉiuj, kiuj amas liberecon kaj signifoplenan vivon, UDS fiksis kolizian kurson kiu ne povas esti ŝanĝita. [Ĝi ] signas la turnopunkton de la lukto por libereco ... For de konstitucia kaj politika luktado al ĉefe milita lukto."[143] Plejparto de la kristan-konfesiaj gvidantoj en la lando publike malakceptis UDS kaj la aserton ke ĝi defendis kristanismon, kun escepto de la loka Nederlanda Reformacia Eklezio, kiu deklaris, ke ĝi estas senpolitika kaj poste sindetenis de komentoj.[144]
Manuel de Freitas
Dum la dua mondmilito, laŭ komisio de UEA, Freitas ekspedadis al la familianoj Zamenhof en Varsovio sekajn fruktojn kaj sardelojn, ĝis ilia deporto kaj mortigo en 1942.
En la 40-aj jaroj li tradukis multajn klerigajn libretojn diverstemajn de Agostinho da Silva, ekz. Lasta vojaĝo de Scott (1942), Vivo de Zola, Vivo kaj morto de Sokrato (1946), Historio de Usono (1947), Historio de la portugala literaturo (1948), kaj Galileo Galilei de Bento de Jesus Caraça (1948). Por publikigi ilin, li fondis Portugalan Eldonan Rondon, kies laboro pezis plejparte sur liaj propraj ŝultroj. Unu fojon la sekreta polico PIDE konfiskis ĉiujn PER-librojn trovitajn en lia loĝejo.
Unuflanka Deklaro de Sendependeco de Rodezio
Enlandaj reagoj
La parolanto de la rodezia parlamento,  A R W Stumbles, rekunvenigis la leĝdonan asembleon la 25an de novembro, decidante, ke se li ne tion farus, okazus kaoso. Li timis, ke Gibbs drame enirus la ĉambron provante haltigi la funkciadon, sed Gibbs faris nenion. La parlamenta opozicio malfermis la kunvenon per demando pri laŭleĝeco de la asembleo.[146] Ahrn Palley, la sola blanka opozicia parlamentano, anoncis, ke laŭ li, "kelkaj Honoraj Membroj en koluzio disŝiris la konstitucion sub kiu ĉi tiu Domo kunvenas. La procedo havas neniun ajn laŭleĝan validecon".[147] Stumbles nuligis tiun kontraŭstaron kaj du pliajn interrompojn de Palley kaj sugestis, ke membroj kun duboj rajtus foriri.[146] Palley daŭrigis laŭtajn protestojn ĝis li estis perforte elĵetita de la ordokonservisto, dum li kriegis, "Tio ĉi estas kontraŭleĝa asembleo! Dio savu la reĝinon!"[147] Gondo kaj ok aliaj opoziciaj parlamentanoj sekvis Palley eksteren; ĉiuj dek el ili realiĝis al la leĝdona asembleo en februaro 1966.[N 20][146]
Gibbs ricevis minacajn leterojn de la rodezia publiko kaj en la 26a de novembro 1965 la registaro de Smith tranĉigis la telefonservon al Registara Domo, forigis la ceremonian gvardion, la oficialajn aŭtojn "kaj eĉ la tajpmaŝinojn", Wood notas.[139] Tamen, Gibbs rifuzis demisii aŭ forlasi Registaran Domon. Li eldonis komunikaĵon, ke li restos tie "kiel la laŭleĝa guberniestro de Rodezio ĝis tia tempo kiam registaro konstitucia estos restarigita, espereble baldaŭ."[139] Li restis ĉe sia posteno, ignorita de la post-UDSa registaro, ĝis la deklaro de respubliko en 1970.[139]
Manuel de Freitas
Freitas instruis Esperanton diversloke kaj verkis sukcesan korespondan kurson. Lia daŭra kaj persista agado en Portugalio des pli meritas admiron ĉar ĝi plejparte koincidis kun la preskaŭ 40-jara diktaturo de Salazar, periodo dum kiu Esperanto estis jen malpermesita, jen apenaŭ tolerata.
Unuflanka Deklaro de Sendependeco de Rodezio
Britaj kaj internaciaj respondoj; sankcioj
Wilson estis mirfrapita de la agoj de Smith kaj trovis la tempofikson al la deklaro por ke ĝi okazu samtempe kun la silento en la Tago de la Armistico profunde insulta.[114] Dirante, ke Harareo obstinas en kontraŭleĝa memdetruado, la brita ĉefministro, subtenita en la Ĉambro de Deputitoj de la liberaluloj kaj plejparto de la konservativuloj, petis rodezianojn ignori la post-UDSan registaron.[113][113] Ene de horoj de UDS, la ĝenerala asembleo de UN aprobis kondamnan rezolucion, je 107 kontraŭ 2—Sud-Afriko kaj Portugalio voĉdonis kontraŭ kaj Francio sin detenis—mallaŭdante la agojn de Rodezio kaj petante Brition fini "la ribelon de la kontraŭleĝaj aŭtoritatuloj en Salisbury (Harareo)"[149]. La UNa Sekureca Konsilio sekvatage adoptis Rezolucion 216, kiu kondamnis la deklaron de sendependeco kiel kontraŭleĝan kaj rasisman kaj alvokis ĉiujn ŝtatojn rifuzi rekonon kaj helpon al la rodezia registaro. Rezolucio 217 de la Sekureca Konsilio, sekvante en la 20a de novembro, kondamnis UDS kiel senrajtan "uzurpon de potenco fare de rasisma setlanta malplimulto" kaj alvokis naciojn ne rekoni kion ĝi opiniis "ĉi tiun kontraŭleĝan aŭtoritaton" nek eniri diplomatiajn aŭ ekonomiajn rilatojn kun ĝi. Ambaŭ rimedoj estis adoptitaj je dek voĉdonoj kontraŭ nulo kun sindeteno de Francio.[150]
Nigraj naciistoj en Rodezio kaj iliaj eksterlandaj subtenantoj, elstare inter ili la OAU, kriegis, ke Britio forigu la registaron de Smith per milita invado, sed Britio malakceptis tiun elekton pro diversaj loĝistikaj aferoj, la risko provoki antaŭevitan atakon de Rodezio kontraŭ Zambio kaj la psikologiaj problemoj probablaj okaze de konflikto inter brita kaj rodezia trupoj en kio Smith diris, estus "fratmortiga milito".[151] Anstataŭe, Wilson decidis fini la rodezian ribelon per ekonomiaj sankcioj; tiuj ĉefe konsistis en la elpelo de Rodezio de la sterlinga bloko, malpermeso de importo de rodeziaj sukero, tabako, kromo kaj aliaj varoj kaj petrola bojkoto de Rodezio. Kiam la rodezianoj daŭre ricevis petrolon, Wilson provis rekte tranĉi iliajn ĉefajn provizliniojn, nome la portugalajn havenojn en Mozambiko ĉe Beira kaj Maputo, per sendo de reĝa mararmea eskadro al la Mozambika Kanalo en marto 1966. Tiu blokado, la Beira Patrolo, estis aprobita la sekvan monaton de Rezolucio 221 de la UNa Sekureca Konsilio.[152] Post tio, la Unuiĝintaj Nacioj starigis la unuan devigan komercan sankcion en sia historio per Rezolucio 232 de la Sekureca Konsilio (en decembro 1966) kaj 253 (en aprilo 1968), kiuj postulis membroŝtatojn ĉesigi ĉiujn komercajn kaj ekonomiajn ligojn kun Rodezio.[153]
Wilson antaŭvidis en januaro 1966, ke la diversaj bojkotoj devigus Smith cedi "ene de semajnoj anstataŭ monatoj", sed la britaj kaj UNaj sankcioj efikis malmulte sur Rodezio, precipe ĉar Sud-Afriko kaj Portugalio daŭrigis komerci kun la forrompiĝinta kolonio, provizante petrolon kaj aliajn bazajn materialojn.[154][155] Kaŝita "sankcio-rompanta" komercado kun aliaj nacioj ankaŭ daŭris, komence je malalta nivelo, kaj la malgrandigita kvanto da eksterlanda konkurenco helpis enlandajn industriojn malrapide maturiĝi kaj disvolviĝi. Rodezio, do, evitis la ekonomian kolapson antaŭvidita de Wilson kaj laŭpaŝe iĝis pli sendependa.[156] La rodezia registaro starigis ĉenon de fasadorganizaj holdingoj en Svislando, Luksemburgio kaj Liĥtenŝtejno por helpi teni komercadon, kun iom da sukceso; varoj antaŭe importitaj el Britio estis anstataŭigitaj de japanaj, francaj kaj okcidentgermanaj ekvivalentoj. Eĉ multaj OAUaj ŝtatoj, dum bombado de Rodezio per vitriolo, daŭre importis rodeziajn manĝaĵojn kaj aliajn produktojn.[157] Usono kreis formalan escepton al sia embargo per la Amendo Byrd de 1971, sub kiu Usono anstataŭigis la importadon de kromo el Sovetio per rodezia kromo-erco. Tiu breĉo de la UNaj sankcioj, aprobita de Usona Kongreso ŝulde al kontraŭ-komunista malvarm-militaj konsideroj, estis varme bonvenigita de sudaj blankaj superistoj; tio helpis la rodezian ekonomion ĝis 1977, kiam la nove elektita prezidento Jimmy Carter sukcese puŝis kongreson nuligi ĝin.[158]
Eksterlanda
Oficiala diplomatia rekono de aliaj landoj estis ŝlosila por Rodezio kiel la nura vojo por reakiri la internacian legitimecon perditan per UDS.[61] Rekono de Britio mem per duflanka interkonsento estus la "unua premio" laŭ Smith, ĉar tio haltigus sankciojn kaj konstitucian ambiguecon kaj igi eksterlandan akcepton, almenaŭ en la okcidento, multe pli probabla.[159] Konsiderante sian landon potenciale grava ludisto en la Malvarma Milito kiel "bastiono kontraŭ komunismo" en suda Afriko, la RF elmetis, ke kelkaj okcidentaj landoj eble rekonus UDS eĉ sen antaŭa anglo-rodezia reakordiĝo.[160] Specife, ĝi atendis diplomatian rekonon de Sud-Afriko kaj Portugalio kaj pensis, ke Francio rekonus Rodezion por ĝeni Brition kaj krei precedencon por sendependa Kebekio.[61] Sed, kvankam Sud-Afriko kaj Portugalio donis ekonomian, militistan kaj limigitan politikan subtenojn al la post-UDSa registaro (kiel faris Francio kaj aliaj nacioj, je malplia nivelo), nek ili nek iu alia lando iam rekonis Rodezion kiel laŭrajte, laŭleĝe sendependan ŝtaton.[161] Sensukcesaj provoj de Rodezio gajni okcidentan subtenon kaj rekonon inkluzivis proponojn al la usona registaro en 1966 kaj 1967, ignoritajn de la administracio de Lyndon B Johnson, por provizi rodeziajn trupojn por batali apud la usonanoj kaj aliaj kontraŭ-komunistaj fortoj en Vjetnamio.[162]
Britio retiris plejparton de la stabo de sia Alta Komisiono el Harareo en la tagoj post UDS, lasante etan skeletan personaron funkciigi "postrestantan mision" celita helpi Gibbs teni la britan registaron informita pri lokaj okazoj.[141] Pluraj landoj sekvis la ekzemplon de Britio kaj fermis siajn konsulejojn en Harareo, kun unu grava escepto, Usono, kiu daŭre tenis sian ĉefkonsulon en post-UDSa Rodezio, alinomante ĝin "Usona Kontakta Oficejo" por eviti la problemon de diplomatia rekono.[N 21] Sud-Afriko kaj Portugalio daŭrigis oficejojn "Akredititajn Diplomatiajn Reprezentajn" en Harareo, kiuj estis ambasadejoj ĉiumaniere escepte nome, dum Rodezio tenis siajn antaŭ-UDSajn eksterlandajn misiojn en Pretorio, Lisbono kaj Maputo. Neoficialaj reprezentaj oficejoj de la rodezia registaro ankaŭ ekzistis en Usono, Japanio kaj Okcident-Germanio, kaj civitano de Belgio estis dungita reprezenti rodeziajn interesojn tie. La Rodezia Alta Komisiono en Londono, situanta ĉe Rodezia Domo sur la Strando, restis sub rego de la post-UDSa registaro kaj efektive iĝis la rodezia reprezenta oficejo en Britio.[163] Kiel la sud-afrika ambasadejo en Placo Trafalgar, Rodezia Domo iĝis ofta celo por politikaj manifestacioj. Tiuj daŭris eĉ post la deviga fermo de la oficejo en 1969, fare de Britio.[164]
Ĉar UDS pretendis igi Rodezion sendependa sub la reĝino kiel efektiva konfederacia regno, multaj landoj pravigis sian tenadon de misioj en Rodezio samtempe kun sia nerekono de la ŝtato, atentigante, ke la akredito de la reprezentantoj estas fundamente al la reĝino kaj ne al la registaro de Smith. Sed en la malfruaj 1960aj jaroj Rodezio movis sin for de la originala sinprezento kiel sendependeco en la formo de konstitucia monarkio kaj al respublikismo, esperante fini ambiguecon koncerne sian pretendon al konstitucia statuso kaj tiri al si oficialan eksterlandan rekonon. En marto 1970, post jesa voĉdonado de la balotantaro en referendumo antaŭjare rilate novan konstitucion kaj forlason de simbolaj ligoj al la reĝino, la registaro de Smith deklaris Rodezion respubliko. Male de instigo de rekono, tio kaŭzis ĉiujn landojn escepte Portugalion kaj Sud-Afrikon retiri siajn konsulejojn kaj misiojn, ĉar la pravigo de reĝa akredito jam ne povis esti asertita.[163] Post portugala Revolucio de la Diantoj en 1974, la rodezia misio en Lisbono estis fermita en majo 1975, kun la sama misio en Maputo sekvante monaton poste, rilate mozambikan sendependecon. Portugalio ankaŭ retiris siajn restantajn oficialulojn el Rodezio, lasante Sud-Afrikon kiel la solan landon kun ligoj al Harareo. Post tio, diplomatiaj aktivecoj de Rodezio estis tre malmultaj.[165]
Juĝista
La naŭ juĝistoj de la kasacia kortumo kaj ĝenerala sekcio de la Altkortumo de Rodezio komence nek malakceptis UDS nek publike subtenis ĝin. La ĉefjuĝisto siro Hugh Beadle, de la apelacia sekcio, anoncis simple ke la juĝistoj daŭrigus efektivigante siajn devojn "laŭ la leĝo". Tiu originale dubasenca sinteno evoluis dum iom da tempo, plejparte pivotante ĉirkaŭ laŭleĝaj argumentaroj argumentitaj ĉe la Altkortumo en Harareo inter 1966 kaj 1968. La unua el tiuj, Madzimbamuto kontraŭ Lardner-Burke N. O. kaj Aliaj, koncernis Daniel Madzimbamuto, nigran naciiston kiu estis malliberigita sen proceso, de la rodezia registaro en la 6a de novembro 1965, la tago post la deklaro de stato de krizo kaj kvin tagoj antaŭ UDS, surbaze ke li povus prezenti danĝeron al la publiko. Desmond Lardner-Burke, la rodezia ministro pri justico kaj publika ordo, plidaŭrigis la staton de krizo en februaro 1966, instigante la edzinon de Madzimbamuto pledi por lia elkarcerigo, asertante ke, ĉar Britio deklaris UDS kontraŭleĝa kaj malpermesis la rodezian registaron per la Suda Rodezia Akto 1965, la stato de krizo (kaj, per pluvalidigo, la malliberigo de Madzimbamuto) ne havis laŭleĝan bazon.
La ĝenerala sekcio de la rodezia Altkortumo juĝis en la 9a de septembro 1966, ke jura suvereneco restas kun la brita registaro, sed, por "eviti kaoson kaj vakuon en la leĝaro", la rodezia registaro devus esti konsiderata la reganto de publika ordo sammaniere kiel antaŭ UDS. En februaro 1968, decidante pri la apelacio de Madzimbamuto, Beadle konkludis, ke la Smith-registraro ricevus rekonon de la loka juĝistaro kiel la efektiva registaro, pro ĝia efektiva regado super la lando, sed ke laŭleĝa rekono ne estos donita, ĉar tio ne estis firme montrita. Madzimbamuto petis la rajton apelacii al la konsilio de la krono; la rodezia apelacia sekcio tuj juĝis, ke li ne rajtas, sed malgraŭe, la konsilio de la krono konsideris lian argumentaron.
En malfrua februaro 1968, konsiderante la sorton de James Dhlamini, Victor Mlambo kaj Duly Shadreck, tri nigraj rodezianoj konviktitaj pri murdo kaj terorismaj krimoj antaŭ UDS, Beadle juĝis, ke Harareo retenas sian antaŭ-UDSajn povojn rilate ekzekutojn kaj rajtas plenumi mortopunojn. Whitehall anoncis en la unua tago de marto, ke je peto de la brita registaro, la reĝino praktikis la reĝan prerogativon pri kompato kaj plimildigis la tri mortopunojn al vivodaŭro en malliberejo. Pro tio, Dhlamini kaj la aliaj petis permanentan haltigon al ekzekuto. Dum la juĝkunsido pri Dhlamini kaj Mlambo en la 4a de marto 1968, Beadle argumentis, ke li vidis la deklaron el Londono kiel decidon de la brita registaro, ne de la reĝino mem, kaj ke, ĉiaokaze, la 1961a konstitucio jam transprenis la prerogativon pri kompato de Brito al la rodezia ekzekutiva konsilio. "La nuna registaro estas la plene efektiva registaro kaj kiel tio, estas la sola potenco kiu rajtas praktiki tiun prerogativon", li konkludis. "Estus ja strange, se la brita registaro, praktikante neniun internan povon ene de Rodezio, estus donita la rajton praktiki la prerogativon pri pardonemo." La juĝista prezidanto Hector Macdonald konsentis kaj la petado estis malakceptita. Juĝisto John Fieldsend de la ĝenerala sekcio de la Altkortumo demisiis proteste, skribante al Gibbs, ke li jam ne kredis ke la Altkortumo defendas rajtojn de civitanoj de Rodezio. Dhlamini, Mlambo kaj Shadreck estis pendumitaj en la 6a de marto.
En la 23a de julio 1968, la konsilio de la krono en Londono juĝis favore al Madzimbamuto, decidante ke ordonoj de la rodezia registaro por malliberigo estis senvalidaj, ĉu la 1961a, ĉu la 1965a konstitucio estas konsiderita laŭleĝe funkcianta. Ĝi deklaris la lastan "revolucian" konstitucion kontraŭleĝa kaj juĝis, ke la antaŭa estis superita de la Suda Rodezia Akto 1965, kiu efektive kontraŭleĝigis la rodeziajn leĝodonan, administracian kaj justican aŭtoritatojn laŭ brita juro. Lordo Reid, liverante la opinion de la plimulto (lordo Pearce malkonsentis), argumentis, ke la "uzurpada" registaro, kvankam la efektiva mastro de Rodezio, ne povas esti konsiderita laŭleĝa ĉar la brita registaro ankoraŭ klopodas rehavigi al si regon, kaj ne eblas diri ĉu tio sukcesos, ĉu ne. Li juĝis, ke nur Whitehall rajtas determini kio konsistigas la funkcitenon de publika ordo en Rodezio, kaj ke la rodeziaj krizo-rimedoj estas kontraŭleĝaj ĉar ili estis formaligitaj de la funkciulo administranta la registaron, post-UDSa ofico, kiu, laŭ la britoj, estis kontraŭkonstitucia. Reid konkludis, ke Madzimbamuto estis kontraŭleĝe malliberigita. Harry Davies, unu el la rodeziaj juĝistoj, anoncis en la 3a de aŭgusto, ke la rodeziaj kortumoj ne akceptas tiun juĝon, ĉar ili jam ne akceptas la konsilion de la krono esti parto de la rodezia jura hierarkio. Juĝisto J R Dendy Young demisiis proteste pro la juĝo de Davies en la 12a de aŭgusto kaj kvar tagojn poste estis ĵurigita kiel la ĉefjuĝisto de Bocvano.
La Altkortumo de Rodezio donis plenan laŭleĝan rekonon al la post-UDSa registaro en la 13a de septembro 1968, dum rifuzante la apelaciojn de 32 nigraj naciistoj kiuj, monaton pli frue, estis konviktitaj pri terorismaj krimoj kaj kondamnis al morto. Beadle deklaris, ke, kvankam li kredis ke la rodezia juĝistaro devus respekti juĝojn de la konsilio de la krono "tiel multe kiel eble", la juĝo de la 23a de julio malebligis al la rodeziaj juĝistoj laŭleĝan daŭrigon sub la 1961a konstitucio. Li asertis, ke la kortumo, do, alfrontis elekton inter la 1965a konstitucio kaj leĝa vakuo, ĉiposta elekto ne subtenebla de li. Aludante al la decido de la konsilio de la krono, ke Britio ankoraŭ eble forigus la post-UDSan registaron, li diris ke, "Sur la bazo de faktoj kiel ili ekzistas hodiaŭ, la sola prognozo kion povas fari tiu ĉi kortumo, estas ke sankcioj ne sukcesos renversi la nunan registaron ... kaj ke estas neniuj aliaj faktoroj kiuj povus sukcesi en tio".
Macdonald, membro de la juĝa panelo de Beadle, argumentis, ke ekde UDS, la brita registaro agis kontraŭkonstitucie kaj kontraŭleĝe rilate Rodezion per impliko de la Unuiĝintaj Nacioj en tio, kio devus esti rigardata enlanda problemo, kaj samtempe forĵetis sian rajton havi la lojalecon de rodezianoj per ekonomia milito kontraŭ la lando kaj kuraĝigo al aliaj landoj fari same. Por subporti tiun argumenton, Macdonald aludis al la aserto de la 17-jarcenta nederlanda juĝisto Hugo Grotius, ke “la celo al regado kaj la celo al detruado ne povas travivi kune”.[172] Ĉar Britio estis en stato de milito kontraŭ Rodezio, la kortumo konkludis, ĝi ne povis esti, samtempe, la reganto de Rodezio.[172] Post tio, UDS, la asociita 1965a konstitucio kaj la registaro estis konsideritaj laŭrajtaj laŭ rodezia juro.[166] Tuj, la sekretario al la brita konfederacio, George Thomson akuzis la rodeziajn juĝistojn pri breĉo de “la fundamentaj leĝoj de la lando”,[171] kaj Gibbs anoncis, ke ĉar lia posteno kiel guberniestro ekzistis sub la 1961a konstitucio, kiu permesis apelaciojn al la konsilio de la krono, li povas nur rifuzi la juĝon de la rodezia kortumo.[171] La rodeziaj juĝistoj daŭrigis, senkonsidere. Ilia rekono de la post-UDSa ordo estis portita al la 1969a konstitucio, adoptita en 1970.[166]
Anstataŭigo de naciaj simboloj
La registaro forigis la ceteron de la ligoj al Britio popece tra la jardeko post UDS kaj anstataŭe ekuzis simbolojn kaj frazojn pli aparte rodeziajn.[174] Arĝenta Libereca Sonorilo, bazita sur la sonorilo samnoma en Filadelfio, estis gisita en 1966 kaj sonorita de la ĉefministro ĉiujare en Sendependa Tago (la datreveno de UDS), la nombro da sonoroj reprezentantaj la nombron da jaroj ekde la deklaro de sendependeco.[175] La Uniflago kaj la konfederaci-stila nacia standardo de Rodezio—diferencigita ĉielblua standardo kun la Uniflago en la kantono—daŭre flugis super registaraj konstruaĵoj, militbazoj kaj aliaj oficialaj lokoj ĝis la 11a de novembro 1968, la tria datreveno de UDS, kiam ili estis anstataŭigitaj de nova nacia standardo: verda-blanka-verda vertikala tristrio kun la rodezia blazono centrigita.[176] Oni daŭre hisis la Uniflagon ĉe Placo Cecil en Harareo en la 12a de septembro ĉiujare kiel parto de la festotago Tago de la Pioniroj, kiu celebris la estigon de Harareo (tiam Salisbury) kaj plue Rodezion mem en 1890.[177]
Ĉar, laŭ la Smith-administracio, Elizabeta la 2a ankoraŭ estis la regnestro de Rodezio ĝis 1970, "Dio Savu la Reĝinon” restis la rodezia nacia himno kaj daŭre akompanis oficialajn okazojn kiel la malfermojn de la rodezia parlamento. Tio celis montri daŭran lojalecon al la reĝino, sed la uzo de la sendube brita kanto ĉe rodeziaj ŝtatokazoj ŝajnis ironia, kiel diris The Times.[178] Harareo komencis serĉi anstataŭan himnon ĉirkaŭ samtempe kiel la enkonduko de nova standardo,[179] kaj en 1974, post kvar jaroj sen himno (“Dio Savu la Reĝinon” estis formale forlasita en 1970), respublika Rodezio adoptis “Leviĝu, Ho Voĉoj de Rodezio”, "Rise, O Voices of Rhodesia", himno pariganta originalajn vortojn kun melodio de la “9a simfonio” de Betoveno.[180] La ŝtatestro de la lando sub la respublika konstitucio estis la Prezidento de Rodezio, el kiuj la unua estis Dupont.[181]
Cenzurado de la gazetaro fare de la ŝtato, enkondukita je UDS, nuliĝis en frua aprilo 1968.[182] Dekumigo de la valuto okazis en la 17a de februaro 1970, du semajnojn antaŭ la restarigo de Rodezio kiel respubliko, kun la nova rodezia dolaro anstataŭigante la rodezian pundon po du dolaroj por pundo.[183] Post la formala deklaro de la respubliko sekvamonate, la rodezia militistaro forigis vortojn kaj simbolojn aludante al la krono—la Reĝa Rodezia Aerforto kaj Reĝa Rodezia Regimento forviŝis sian antaŭvorton “Reĝa”, novaj branĉaj kaj regimentaj flagoj estis dizajnitaj, kaj la krono de Sankta Eduardo sur multaj emblemoj estis forviŝita prefere ol la “leono kaj dentego”, ornamaĵo de la blazono de la Brita Suda Afrika Kompanio uzita en rodezia milita simboleco ekde la 1890aj jaroj. La nova disketo de la aerforto estis verda rondo kun la leono kaj dentego sur blanka meza parto.[181] Poste en tiu jaro, sistemo de novaj rodeziaj honoroj kaj dekoroj estis kreitaj por anstataŭigi la malnovajn britajn honorojn. La polico de Rodezio, la Brita Polico en Suda Afriko, ne estis alinomita.[184]
Ĉesigo de UDS
Wilson diris al la brita Ĉambro de Deputitoj en januaro 1966, ke li ne enirus dialogon kun la post-UDSa rodezia registaro (nomita de li la “kontraŭleĝa reĝimo”) ĝis rezigno de ĝia pretendo al sendependeco,[185] sed meze de 1966 britaj kaj rodeziaj ŝtatoficistoj okazigis “interparolojn pri interparoloj” en Londono kaj Harareo.[186] Je novembro tiujare, Wilson konsentis trakti persone kun Smith.[187] La du ĉefministroj sensukcese provis akordiĝi sur la ŝipoj HMS Tiger en decembro 1966 kaj HMS Fearless en oktobro 1968. Post la reveno de la konservativuloj al potenco en Britio en 1970, portempa interkonsento estis atingita en novembro 1971 inter la rodezia registaro kaj brita teamo estrita de Douglas-Home (kiu estis sekretario pri eksterlandaj aferoj sub ĉefministro Edward Heath), kaj en frua 1972 reĝa komisiono kun lordo Pearce ĉe la kapo vojaĝis al Rodezio por esplori la akcepteblecon de la proponoj al la plimulto. Post multo da enketado, la komisiono raportis, ke dum blankuloj, koloruloj(mulatoj) kaj azianoj plejparte subtenis la kondiĉojn, la plejparto de nigruloj malakceptis ilin. Tial, interkonsento estis flankenmetita de la brita registaro.[188]
La Rodezia Arbusta Milito, gerila milito de la Rodeziaj Sekurecaj Fortoj kontraŭ la Zimbabva Afrika Nacia Liberiga Armeo (ZANLA) kaj la Zimbabva Popola Revolucia Armeo (ZIPRA), la respektivaj armitaj aloj de ZANU kaj ZAPU, komenciĝis forte en decembro 1972, kiam ZANLA atakis Altena kaj Whistlefield-Bienojn en nord-orienta Rodezio.[189] The 1974a Revolucio de la Diantoj en Portugalio, kiu sekvajare anstataŭigis portugalan subtenon por Smith per sendependa, marksisma-leninisma Mozambiko sur la orienta flanko de Rodezio, pendoligis la iradon de la milito al la flanko de la naciistoj (aparte ZANU, kiu estis aliancita kun la reganta partio de Mozambiko, la Mozambika Liberiga Fronto, kaj kaŭzis la sankciojn kontraŭ Rodezio finfine ekefiki.[190] Diplomatia izolo, la sankcioj, gerila aktivado kaj premo de SudAfriko trovi interkonsenton kondukigis la rodezian registaron kunsidi kun diversaj nigraj naciistaj partietoj. Abortaj konferencoj okazis ĉe ponto super la Viktoria Akvofalo en 1975 kaj en Ĝenevo en 1976.[191] Malgraŭ siaj ideologiaj kaj tribaj malsamecoj, ZANU kaj ZAPU nominale unuiĝis kiel la "Patriota Fronto" (PF) en malfrua 1976 en malsukcesa provo intensigi transmaran subtenon por la motivo de la nigraj naciistoj.[192]
Smith, kiu estis decidige reelektita tri fojojn dum la 1970a jardeko, anoncis sian akcepton, laŭ principo, de “unu persono, unu voĉdono” dum la tempo de la angla-amerika iniciato de Henry Kissinger en septembro 1976, kaj en marto 1978 konkludis la Internan Interakordiĝon kun nemilitemaj naciistaj grupoj estritaj de Episkopo Abel Muzorewa, Pastro Ndabaningi Sithole kaj Ĉefulo Jeremiah Chirau. Tiu interkonsento, bojkotita de la PF kaj malakceptita internacie,[193] kondukis al plurrasaj balotoj kaj la refondiĝo de la rodezia konstitucio sub plimulta regado kiel Zimbabvo-Rodezio en junio 1979. Muzorewa, la elekto-gajninto, enoficiĝis kiel la unua nigra ĉefministro de la lando, ĉe la kapo de koalicia ministraro konsiste en 12 nigruloj kaj 5 blankuloj,[194] inkluzivante Smith kiel senpostenan ministron.[195] Ignorante Muzorewa kiel "novkolonian marioneton",[196] ZANLA kaj ZIPRA daŭrigis la armitan lukton ĝis decembro 1979, kiam Whitehall, Salisbury kaj la Patriota Fronto interkonsentis ĉe Lankastra Domo. La registaro de Muzorewa nuligis UDS, tial donante finon al la pretendo al sendependeco post 14 jaroj, kaj dissolvis sin. Britio suspendis la konstitucion kaj konfidis plenajn ekzekutivan kaj leĝodonan potencojn en nova guberniestro, lordo Soames, kiu regis super baltalhalto kaj novaj elektoj dum februaro kaj marto 1980. ZANU venkis en tiuj, kaj la estro de ZANU, Robert Mugabe, iĝis ĉefministro kiam Britio donis sendependecon al Zimbabvo kiel respubliko ene de la konfederacio en aprilo 1980.[197]
Alain Bringolf
Alain BRINGOLF naskiĝis en La Chaux-de-Fonds, kantono Neŭŝatelo, Svislando en la jaro 1940. Li estas fakulo pri edukado kaj instruisto. Li estas membro de politika partio laborista. De 1977 ĝis 1995 li estis membro de la registaro de la urbo La Chaux-de-Fonds (ekzekutiva instanco). De 1973 ĝis 2009 li estis membro de la kantona parlamento de la kantono Neuchâtel (leĝofara instanco).
Pri Esperanto
Alain Bringolf kaj Claude Gacond estis kolegoj en la kantona parlamento dum pluraj jaroj kaj konas unu la alian ekde jardekoj. Same ili estis kolegoj en la lernejoj de la urbo La Chaux-de-Fonds, kie ili dediĉis sian tutan vivon al instruado al infanoj. Tiel Bringolf povis konsciiĝi pri la valoro de la aktivecoj de sia kolego Gacond. Claude Gacond estas arkivisto de la Centro pri Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia CDELI, kiu situas en la urba biblioteko de La Chaux-de-Fonds.
Alain Bringolf kiel kantona deputito lanĉis Mocion « Valorigi Esperanton », kiu ricevis apogon per subskribo de 27 deputitoj, kiam ĝi estis oficiale transdonita al la registaro de la kantono Neuchâtel en 2008. La Kantona Konsilio (leĝofara instanco) akceptis la Mocion « Valorigi Esperanton » per 60 poraj voĉoj kaj 41 kontraŭaj voĉoj en februaro 2009. La teksto de la Mocio troviĝas sur la blogo de Mireille Grosjean, kun-prezidanto de Svisa Esperanto-Societo en februaro 2009.
Osvald T. Nicolaisen
Osvald T. NICOLAISEN (1906-1996) estis norvega esperantisto. Li Cseh-metode disvastigis Esperanton en norda Norvegio, kie deko da kluboj fondiĝis laŭ lia instigo. De 1947 ĝis 1951 li estis la unua konstanta kongresa sekretario de UEA. En siaj postaj jaroj li vivis en Stokholmo.
Miguel Díaz-Canel
Miguel Díaz-Canel, oficiale komplete Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez. Li naskiĝis la 20an de aprilo 1960 en Placetas, Kubo. Li estas kuba politiko, inĝeniero kaj universitata profesoro. Li estas prezidanto de la ŝtata konsilio (prezidanto de Kubo) ekde la 19an de aprilo 2018. La unua kuba prezidanto kiu naskiĝis post la kuba revolucio.
Díaz-Canel diplomiĝis kiel elektronika ingeniero dum 1982 en la Centra Universitato Marta Abreu de Santa Clara, Villa Clara. Membro de la Kuba Komunisma Partio (KKP) ekde 1997, la unua sekretario de la KKP en la provincoj Villa Clara (1994-2003) kaj Holguín (2003-2009). Krome li ankaŭ estis ministro pri supera edukado (2009-2012) kaj vicprezidanto de la ministra konsilio (2012-2013).
Prezidanto
Li estis elektita prezidanto inter la 18an kaj 19an de aprilo 2018 dum ekfunkciis la 9a Nacia Asembleo de Kubo por la periodo 2018-2023. Raúl Castro kiel anoncis jarojn antaŭe lasis la prezidentan postenon de la ŝtata kaj ministrara konsilio de Kubo sed plu restis kiel unua sekretario de la KKP. Dum sia unua parolado kiel prezidanto li informis pri daŭrigo de la revolucio, li informis ke la kuba ekstera politiko restos neŝanĝita kaj Kubo ne akceptos kondiĉojn aŭ eksterajn premojn.
Privata vivo
Li havas du filojn kun sia unua edzino Marta Villanueva. Nuntempe li estas edziĝinta al Lis Cuesta Peraza universitata profesoro kaj funkciulino de la turisma agentejo Paradiso.
Eksteraj ligiloj
https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/america_central_y_caribe/cuba/miguel_diaz_canel_bermudez https://www.ecured.cu/Miguel_D%C3%ADaz-Canel
21064 Yangliwei
21064 Yangliwei estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉina kosmonaŭto Yang Liwei, la unua, kiu orbitis ĉirkaŭ Tero elde Ĉinio. Lia kosmoŝipo Shenzhou 5 estis lanĉita en oktobro 2003. Post 14 rivoluoj, li sekure alteriĝis en herbejon de la ĉina provinco de Interna Mongolio.
Masakro en la Kerĉa politeknika kolegio
La Masakro en la Kerĉa politeknika kolegio okazis la en Kerĉo (Krimeo, Rusio/Ukrainio). Lernanto de la kolegio Vladislav Roslakov eksplodigis bombon kaj poste ekpafis kontraŭ hazarde renkontataj gelernantoj kaj personaro. Poste li pafmortigis sin en biblioteko de la kolegio. Pereis 19 (inkluzive mortintajn en hospitalo) kaj estis vunditaj 54 homoj. 35 homoj estis enhospitaligitaj, inkluzive 8 en grava stato.
La eksplodo okazis je 11:55, fine de granda paŭzo post la dua leciono, kiu dauras de 11:40 ĝis 12:10. Unu el lernantoj atestis, ke okazis tri eksplodoj: la unua — en lerneja kantino, la dua — apud aliaj korpusoj, la tria — apud la plej fora korpuso, kie li mem troviĝis. Tuj poste komenciĝis pafado. Antaŭ 3-4 semajnoj en la kolegio estis instalita metalodetektilo ĉe la enirejo, sed la lernantoj diris, ke ĝi ofte alarmis kaj estis facile ĉirkaŭiri tiun kontroladon. Ambulanco venis post 10-15 minutoj. Alia lernantino atestis aŭdi kelkajn eksplodojn kaj pafadon en malsamaj lokoj samtempe. Aliaj lernantoj rememoras ke
Al la kolegio venis pli ol 200 militistoj kaj pli ol 10 pezaj teknikaĵoj por forigi la rubaĵojn kaj detruaĵojn. La venintaj militistoj trovis kaj sendanĝerigis la duan bombon.