cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
13310 Nilvo
Ĝia nomo honoras Jennifer Nilvo, kiu mentoris finaliston de la Broadcom MASTERS de 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo. Ŝi instruas ĉe la School of Dreams Academy, Los Lunas (Nov-Meksiko).
Usona Universitato de Armenio
La Usona Universitato de Armenio (Հայաստանի ամերիկյան համալսարան, ՀԱՀ) estas privata, sendependa universitato en Erevano, Armenio, kiu estas rajtigita de la Okcidenta Asocio de Lernejoj kaj Kolegioj de Usono. Ĝi estas la unua kaj sola agnoskita institucio de Usono en la eksa Sovetunio kiu donas bakalaŭran kaj diplomiĝintan edukadon.
Ĝi estis fondita en 1991, en la unua jaro de sendependeco de Armenio, danke al la streboj de la Armena Ĝenerala Bonvola Unio, la Universitato de Kalifornio kaj la armena registaro. La universitato estas la unua institucio de la lando modeligita laŭ la okcident-stila supera edukado, cele al instruado, esplorado kaj servoj. Ĝi ofertas magistriĝojn en naŭ kampoj kaj bakalaŭrecojn en kvin kampoj. La bakalaŭra programo estis enkondukita en 2013.
(19062) 2289 T-2
(19062) 2289 T-2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Kvina kolono
Kvina kolono estas esprimo por sekreta grupo ene de iu lando, kies celo estas submini la solidarecon, la defendan forton de la lando. La naskiĝon de la esprimo oni atribuas al generalo de la ribela flanko en la Hispana Enlanda Milito, Emilio Mola Vidal. Kiam kvar ribelaj kolonoj marŝis al Madrido, la generalo nomis siajn batalantajn apogantojn ene de la urbo sia "kvina kolono", kiu pretas detrui interne la respublikan registaron.
Metodoj de la kvina kolono estas sekreta membriĝo en la naciaj defendaj kaj decidpovaj organizaĵoj, disvastigo de misnovaĵoj kaj mensogoj, spionado kaj sabotado.
Kvina kolono aperis ankaŭ en romantitolo de Ernest Hemingway.
(16469) 1990 KR
(16469) 1990 KR estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Mercy, Mercy, Mercy
Mercy, Mercy, Mercy estas ĵaz-komponaĵo, kiun Joe Zawinul en 1966 verkis por Julian „Cannonball“ Adderley. La balado aperis en la albumo de Adderley ''Mercy, Mercy, Mercy! Live at 'The Club' ''. La komponaĵo fariĝis surprizfuroraĵo, atingis la unuan rangon de la ranglisto Billboard. Marlena Shaw verkis tekston al la instrumenta komponaĵo.
Sekvatempe multaj muzikistoj nove surdiskigis, aparte en la jaro 1967 The Buckinghams, kiuj atingis kun sia kantversio rangon kvin de la bilborda ranglisto, sed samjare ankaŭ Johnny Guitar Watson kaj Larry Williams. Sekvis pluaj interpretaĵoj, ekz. tiuj de Ernestine Anderson, Eddie Jefferson, Jimmy McGriff kaj Buddy Rich, kaj faris la kanton ĵaza normkanto. Aankaŭ sekvageneraciaj muzikistoj kiel Monty Alexander, Kevin Eubanks, Maceo Parker kaj Nils Landgren interpretis la Zavinulaĵon. Plej laste ĝin surdiskigis Dana Owens, konata kiel Queen Latifah, je „klasike“ aranĝita versio.
Moryń
Moryń estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Moryń en distrikto Gryfiński.
Hans-Jürgen Mattusch
Max Hans-Jürgen MATTUSCH (1931 en Merseburg) estas germana slavisto kaj interlingvisto kun streta ligo al la ĝenerala lingvistiko.
Vivo
En la iama Sovetunie Okupita Zono kaj poste en Germana Demokratia Respubliko al Mattusch estis neitaj liaj veraj studaj deziroj kiel farmacio kaj/aŭ ekonomia juro kaj ekstereŭropaj lingvoj pro sia burĝa origino kaj okcidentgermana familio. De 1949 ĝis 1950 li studis la rusan ĉe la Fremdlingva Lernejo (Bachschule) en Lepsiko kaj de 1950 ĝis 1954 en la Friedrich-Schiller-Universitato Jena slavistikon, edukadon, psiĥologion kaj filozofion, dum kurta tempo ankaŭ sinologion kaj geografion.
Mattusch doktoriĝis en 1970 per la disertacio "Frazeologio kaj speciala fremdlingva universitata edukado — prezentita en nominalaj, fiksaj fakvortkombinoj de elektitaj ĉapitroj de la ruslingva hommedicina literaturo" en la Martin-Luther-Universitato Halle-Wittenberg. En 1981 li tie kompletigis sian habilitadon per "Faklingvoj kaj komunika-funkciaj lingvaj konsideroj — reprezentataj de la peta modalo en sciencaj faklingvoj de la rusa". Ambaŭ okazis kune kun pliigita fokuso pri ĝenerala lingvistiko kaj interlingvistiko kaj ankaŭ ekstereŭropaj lingvoj. La ŝtataj sekurecaj aŭtoritatoj de GDR malebligis lian pluan akademian kaj profesian karieron kaj minacis lian familion. Unu el liaj filoj estis arestita de la ŝtataj sekurecaj aŭtoritatoj lige kun sia peto forlasi la landon, kaj liaj gepatroj estis minacitaj kun labora prohibo. Nur post la falo de la Berlina Muro Mattusch estis nomumita preleganto pri aplika lingvistiko, sed pro la antaŭa blokado de la Stasi li ne plu estis sufiĉe juna por plua profesia kaj akademia kariero.
Post lerneja staĝo en Bad Langensalza kaj libervola redakta agado en la Universitata Radio Jena, Mattusch laboris kiel fremdlingva instruisto kaj lingvisto ĉe la Teĥnika Universitato de Dresdeno (1954 – 1955), ĉe la Bergakademie Freiberg (1955 – 1956), ĉe Niemeyer Verlag en Halle ĉe Saale (1956 – 1959) kaj ĉe la Martin-Luther-Universitato Halle-Wittenberg (1959 – 1996). Samtempe li laboris en la Moskva Lingva Universitato kiel preleganto pri la germana (1960 – 1961), en la Lomonosov-Universitato Moskvo (1974), en la Universitato Sofio (1975), en la Baŝkira Ŝtata Universitato en Ufa (1977 kaj 1981), ĉe la Medicinaj Lernejoj Ufa kaj Sofio kaj fine kiel ĉiĉerono en Rusujo kaj Bulgarujo. En la jaro 1978 li revenis al Moskvo por partopreni lingva pludukada kurso kaj studlaboron en diversaj rusaj akademiaj librarejoj.
Mattusch instruis studentojn de la plej diversaj fakoj kiel medicinistoj, apotekistoj, farmacistoj, ĥemiistoj, fizikistoj, matematikistoj, ekonomikistoj kaj agrokulturaj sciencistoj, okazigis specialajn seminariojn pri faklingvoj por filologoj kaj prelegojn pri tutmondaj prilingvaj problemoj por aŭskultantoj de ĉiuj fakultatoj kaj plie donis seminariojn kaj prelegojn pri lingvaj aferoj en kaj ekster Germanujo. Eksterlande (do en Moskvo, Ufa kaj Sofio), ellaboris fakajn lingvajn instrumaterialojn kaj esploris pri lingviko. Liaj ĉefaj esplorinteresoj estis faklingvoj kaj ilia rilato al ĝenerala lingvaĵo, ilia instruebligo per funkcia alproksimiĝoj kaj krome tio planlingvoj kaj la tutmonda lingvoproblemo.
(27234) 1999 RC2
La minimuma distanco inter ĝia orbito kaj tiu de Marso estas 0,00231 AU, tie estas nur 345 600 km.
Hans-Jürgen Mattusch
Vivo
Ekde 1996 Mattusch loĝas en Duseldorfo kun sia edzino. Li estas edziĝinta de pli ol 60 jaroj kaj havas tri infanojn.
Mogilno
Mogilno estas urbo en Kujavio-Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Mogilno en distrikto Mogileński. Situas sur Piastoj-itinero kaj aliaj.
Nomo
La nomo Mogilno devenas de la vorto mogiła, kiu antaŭe signifis naturan monteton, kaj poste ŝutmonteton faritan por mortintoj. La loko en tiu ĉi formo estis menciita el latina dokumento el 1282 eldonita en Dłusk, apud Pyzdry kaj subskribita de pola reĝo Przemysł la 2-a.
Dua mondmilito
Defendo de Mogilno antaŭ germanaj invadantoj daŭris 7 tagojn. Kune kun eniro al la urbo de la taĉmentoj de Wehrmacht (11.09.1939) komenciĝis por vivantaj ĉi tie poloj periodo de reprezalioj.
Seiiĉi Kato
Seiiĉi Kato (加藤 静一, ankaŭ latinliterigita Seiichi Katō, naskiĝis en 1910, mortis en 1987) estis japana esperantisto kaj kuracisto, specialiĝinta pri oftalmologio. Li laboris en pluraj oftalmologiaj klinikoj de Japanio, laste en tiu de la universitato Ŝinŝu (japane 信州大学, Shinshū-Daigaku) de la urbo Macumoto de gubernio Nagano. En Esperantujo li plej konatiĝis pro sia lernolibro pri oftalmologio, kiu aperis en ĝis nun 3 eldonoj, en 1959 kaj 1963 en Japanio, reviziita fare de André Albault, kaj je modernigita enpaĝigo en 1994 en eldonejo de Germanio. Krome li plurfoje publikigis esperantlingvajn artikolojn en Medicina Revuo.
Mogilno
Dua mondmilito
24.07.1941: Estro de Mogilno-distrikto provizore malpermesis vendi tabakon al poloj
Antal Vizaknai
Antal Vizaknai, laŭ hungarlingve kutima nomordo Vizaknai Antal estis hungara statistikisto, membro (korespondanta en 1905) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina nomo estis Vizneker Antal.
Antal Vizaknai  naskiĝis la  1863 en Ürög (apartenaĵo de Pécs). Li mortis la 1911 en Rácváros (apartenaĵo de Pécs).
Andrea Pirlo
Andrea Pirlo (naskiĝis la 19-an de majo de 1979 en Flero) estas itala futbalisto. Li estis membro de la itala nacia teamo de futbalo kiu gajnis la Futbalan Mondpokalon de 2006 kaj ankaŭ sukcesis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, la Futbala Mondpokalo 2010 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012.
Antal Vizaknai
Biografio
Antal Vizaknai frekventis gimnazion en Pécs, universitaton en Budapeŝto. Li doktoriĝis el ŝtatoscienco en 1886. En la sekva jaro li eklaboris en la tutlanda statistika oficejo, kie li atingis pli kaj pli altajn postenojn. En 1901 li iĝis vicdirektoro, en 1906 li ricevis la rangon ministra konsilisto. Li okupiĝis nur pri la hungaraj statistikaj datenoj.
Heuweiler
Heuweiler estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Bonsecours (Seine-Maritime)
Bonsecours estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Bonauxiliens.
Eremieni
Loĝantaro
En 1910 Nyárádszentimre havis 640 loĝantojn (hungaroj), en 1992 265 (hungaroj).
Hitorio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda). Ĝia reformita preĝejo havis pentritan lignan baldakenon el 1676 farita de János Illés Parajdi. Ĝi pereis.
Frassinoro
Frassinoro estas komunumo kun 2.050 loĝantoj en Provinco de Modena en regiono Emilio-Romanjo, en Italio.
Massimo Oddo
Massimo Oddo (naskiĝis la 14-an de junio de 1976 en Citta Sant'Angelo) estas itala futbalisto, mondĉampiono en 2006.
Korektosignoj
Instruistaj korektosignoj
Korektosignoj estas signoj uzata per instruistoj, per kiuj ili montras al lernantoj lingvajn aŭ skribajn erarojn. Ofte ili simple uzas inkon de malsama koloro, ol tiu de la lernanto, kaj libere komentas, sen multaj specialaj signoj.
Eldonaj korektosignoj
Aŭtoroj, eldonistoj kaj tipografiistoj bezonas korektosignojn por sufiĉe variaj specoj de eraroj. eldoneja provlegisto povas ekzemple decidi pri enpaĝiga ŝanĝo, kiun oni poste ne konfuzu kun tekstaldono.
Historio
Frue teksto-profesiuloj de presarto starigis klarajn korektosignojn. Jam en 1608, en la germana urbo Lepcigo, Hieronymus Hornschuh publikigis latinan manlibron orthotypographia. Ĝi montras sortimenton de korektosignoj, el kiuj plimulto nuntempe plu validas.
Aspekto
Ĝenerale la signoj estas dupartaj: la unua parto en la linio mem indikas la korektindan lokon, la dua parto en la marĝeno ripetas aŭ precizigas la korektaĵon. Tiel la marĝena noto facile rimarkeblas, kaj disponas pli grandan spacon.
Franca Mandato de Sirio
La Franca Mandato de Sirio aŭ pli bone Franca Mandato de Sirio kaj Libano ĝis 1922, estis mandato de la Societo de Nacioj ĉe la norda parto de Sirio kaj ĉe Libano, el kiuj la du teritorioj estis antaŭe parto de la Otomana Imperio. La mandato estis kreita post la Unua Mondmilito kaj pere de la dispartigo de la Otomana Imperio, determinita de la venkintaj potencoj, el kiuj ricevis pli da profito Francio kaj Unuiĝinta Reĝlando. Dum la du jaroj post la fino de la milito en 1918 kaj post la terminoj paktitaj en la Sykes-Picot-akordo kiujn la britoj kaj francoj subskribis, estis la britoj kiuj kontrolis la grandan parton de la otomana Mezopotamio (aktuale Irako) kaj la parton de la otomana Sirio (Palestino kaj Transjordanio), dum la francoj kontrolis la ceteron de Sirio, Libano, Aleksandreta kaj aliajn partojn de la sudoriento de Turkio. En la unua parto de la 1920-aj jaroj, la Societo de Nacioj formaligis la kontrolon kiun trudis la britoj kaj la francoj sur tiuj teritorioj per sistemo de mandatoj kaj oni atribuis al Francio la Mandaton de la Societo de Nacioj de Sirio en la 29-a de septembro 1923, kio inkludis la teritoriojn kiuj hodiaŭ konstituas la aktualajn ŝtatojn de Sirio kaj Libano.
La Granda Siria Ribelo (en araba: الثورة السورية الكبرى) aŭ Granda Druza Ribelo (1925–1927) estis ĝenerala ribelo en la Mandataj Sirio kaj Libano kiu celis liberiĝi el la francoj, kiuj estis kontrolintaj la regionon ekde la fino de la Unua Mondmilito.
La administrado de la regiono kiu sub kontrolo de francoj estis farita pere de variaj registaroj kaj teritorioj, inklude la Federacion de Sirio (1922–24), la Ŝtaton de Sirio (1924–30) kaj la Respublikon de Sirio (1930–1958), same kiel ankaŭ la pli malgrandajn ŝtatojn de la Granda Libano, la Ŝtato de Alaŭismo kaj la Ŝtato Ĝabal Druzo. La franca mandato de Sirio daŭris ĝis 1943, kiam aperis du landoj, nome la aktualaj Sirio kaj Libano kaj ankaŭ la Provinco Hatay, kiu estis unuiĝinta al Turkio en 1939. La francaj trupoj retiriĝis el Sirio en 1946.
Heroldo komunikas
HeKo (Heroldo komunikas) estas novaĵagentejo, kiu dissendas informojn (precipe) el la establoj aliĝintaj al la Pakto por la Esperanta Civito, sub la imprimaturo de ĝia konsulo aŭ lia delegito. Ĝi aperis preskaŭ ĉiusemajne ekde la fino de marto 1999, kaj aperas preskaŭ ĉiutage ekde junio 2006. Malgraŭ la simila nomo, ĝi ne estas la reta versio de Heroldo de Esperanto.
Fondite kiel servo de LF-koop, en junio 2001 "HeKo" estis donacita al la Esperanta Civito, kies unusola oficiala organo ĝi estas de tiam. Dum la proprieto de LF-koop pri la enhavo responsis precipe Judit Felszeghy, poste precipe Anna Bartek kaj Ljubomir Trifonĉovski.
La informoj estas: oficialaj de la Civitaj instancoj, se indikitaj per la litero C; bultenaj de paktintaj establoj, se indikitaj per la litero B; alies neoficialaj, pri kio ajn utila por la evoluo de Esperantio, se indikitaj per la litero A. Kaj pri Eŭropaj institucioj, se indikitaj per la litero E.
Eblas send komentariojn aŭ artikolojn tra la redakcia adreso.
Publikigo estas rajto por kiu havas la esperantan civitanecon, laŭdiskrecia por la ceteraj.
Lenarcice
Lenarcice (antaŭe Linhartowice, ĉeĥe: Linhartovy, germane: Geppersdorf) estas vilaĝo en suda Pollando, en Opola provinco, en distrikto Głubczyce, en komunumo Głubczyce, en sudorienta parto de montetaro Zlatohorská vrchovina sur rivero Opavice sur ĉeĥa-pola limo.
Naturo
La vilaĝo troviĝas en naturparko PPR Mokre - Lewice.
Transporto
En la vilaĝo troviĝas ŝosea limpasejo ĝis Ĉeĥio Lenarcice – Linhartovy por veturiloj ĝis 2 tunoj.
Fulda (rivero)
La rivero Fulda estas rivero en Germanio. Ĝi longas 218 kilometrojn kaj en listo de riveroj en Germanio ordigita laŭ longeco havas la 24-an lokon. Interalie ĝi pasas tra la urboj Fulda, Bad Hersfeld, Kassel kaj Hannoversch Münden.
Angoroj
Angoroj estas la unua longdaŭra filmo originale parolata en Esperanto.
Jacques-Louis Mahé, konata el la amikaro de Raymond Schwartz sub la pseŭdonimo Lorjak, jam antaŭ la Dua Mondmilito iniciatis propagandan Esperanto-filmon tamen mutan: Antaŭen!
Komence de la 1960-aj Mahé, profesie foto- kaj kinofakulo, investis en la produktado de la unua fikcia filmo en la zamenhofa lingvo. Laŭ scenaro de Mahé mem, la geaktoroj de Internacia Arta Teatro (Srdjan Flego, Marc Darnault, Jana Ravšelj-Flego) prezentas krimrakonton, lokitan en la Pariza periferio de la etaj ŝtelistoj kaj trompistoj.
En la filmo ludis ankaŭ Raymond Schwartz (la komisaro), Gaston Waringhien (la komentisto) kaj pluraj el la tiama pariza medio, inkluzive de tre juna Michel Duc-Goninaz.
La produktado okazis en 1963/64, sed la merkato ne reagis favore. Mahé, kiu perdis grandan sumon, akuzis UEAn pri bojkoto. Kulmine de deprimiĝo, li detruis ĉiujn ekzemplerojn: restis nur du (aĉetitaj siatempe de Kastelo Grezijono kaj Brita Esperanto-Asocio) jam eluzitaj, kaj la originalo, kiun LF-koop savis en 1991, eldonante 61-minutan vidbendon.
Drojdii
Loĝasntaro
En 1910 ĝi havis 143 loĝantojn (hungaroj), en 1992 146 (hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1548. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Marco Materazzi
Marco MATERAZZI (naskiĝis la 19-an de aŭgusto de 1973 en Lecce) estas itala futbalisto. Li estis membro de la itala nacia teamo de futbalo kiu gajnis la Futbalan Mondpokalon de 2006 kaj ankaŭ sukcesis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008.
Topa de Sus
Topa de Sus (hungare Felsőtopa) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 803 loĝantojn (rumanoj), en 1992 803. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Dobreşti.
Provinco Smoljan
La provinco Smoljan (Област Смолян; vidu la artikolon oblasto) - situas en la sudo de Bulgario, en la montaro Rodopoj. Ĝi havas loĝantaron de ĉirkaŭ 140,000 homoj, el kiuj pli-malpli 22 procentaĵoj vivas en la administra centro Smoljan. La provinca teritorio kovras areon de kvadrataj kilometroj.
Januaro de 2021
Jen listo de okazaĵoj en januaro 2021:
Hans Böckler
Hans BÖCKLER (naskiĝis la 26-an de februaro 1875 en Trautskirchen apud Neustadt an der Aisch en Bavario, Germana Regno; mortis la 16-an de februaro 1951 en Kolonjo, FRG) estis germana socialdemokrata politikisto kaj sindikata funkciulo.Post la kreo de la okcidentgermana ŝtato Federacia Respubliko Germanio li inter la jaroj 1949 kaj 1951 estis la unua prezidanto de la germana sindikata konfederacio (germane Deutscher Gewerkschaftsbund). Nuntempe lia nomo aparte konatas pro la politika fondaĵo Hans-Böckler-Stiftung nomata laŭ li.
Gundersheim
Gundersheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alzey-Worms de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Ouriçangas
Ouriçangas estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 8.298 loĝantojn en 2010.
Leksika unuo
La leksika unuo estas fundamenta unuo por la kompreno de la funkciado de la lingvo kaj la parolo. Oni suubkomprenas, ke la leksiko (respektive vortotrezoro) estas formata de vortoj, sed la termino "vorto" estas tre ofte tre malfacile difinebla koncepto (vidu koncernan artikolon). Kiam oni deziras labori sisteme kaj formale kun/pri la leksiko, estas necesa, ke ties unuoj estu klare diferencataj. Pro tio oni uzas la konceptojn leksemo kaj morfemo, uzitaj delonge fare de la lingvistoj, kaj referencas al la "vortoj aŭ vorteroj kiuj respektive havas aŭ malhavas propran signifon". Tiele, vortoj (frazpartoj) kiel prepozicioj, artikulo, kelkaj verboj, kiel "esti", iĝi" ktp., ne havas propran signifon, do ne havas leksemon kaj netaŭge povas esti konsiderataj kiel leksikaj unuoj. Male plej verboj, substantivoj, adverboj, adjektoj ktp., havas propran signifon, do havas leksemon kaj taŭge povas esti konsiderataj kiel leksikaj unuoj. Kunmetaĵo, kiel lernolibro estus unu vorto el gramatika, parola kaj skriba vidpunktoj, sed temas pri du leksemoj, do du leksikaj unuoj kiuj fariĝas unu.
Bazo (kemio)
Bazo en kemio estas ĉefe pripensata kiel substanco, kiu povas akcepti protonojn (atomojn de hidrogeno). La koncepto rilatas al la teorio de Brønsted kaj Lowry pri acidoj kaj bazoj. Laŭ iom restriktita koncepto, kiel bazo estas konsiderata iu ajn kemia kombinaĵo kiu, kiam solvita en akvo, donas solvon kun pH-valoro pli granda ol 7,0.
Leksika unuo
Spite ties nomon, vortaroj, kiel PIV ekzemple, estas rimedoj kiuj laboras kun leksikaj unuoj, plie ol kun vortoj.
Bazo (kemio)
Bazoj estas la malo de acidoj. Kemia reakcio inter acido kaj bazo estas nomata neŭtraligado. Bazoj kaj acidoj estas konsiderataj kiel malaj inter si, ĉar la reakcio inter la du rezultigas salan solvon kaj akvon.
Konataj bazoj estas:
Kelkaj substancoj povas depende de la medio efiki jen kiel bazoj, jen kiel acidoj. Ili nomiĝas (baz-acid-)amfoteraj.
Etimologio
En 1754, kiam kemio jam konis la koncepton de acido, la franca kemiisto Guillaume-François Rouelle konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj. Rouelle konsideris tiujn substancojn kiel "bazojn" por la ekesto de salo, kiuj "detruas la volatilecon … de la acido kaj donas la solidecon (t. e. donas konkretan bazon) al la rezultanta salo". Tiel naskiĝis la historia termino "bazo".
La franca vorto "base", kiun uzis Rouelle deriviĝas de la helena vorto βάση.
Ecoj de bazoj
Ĝeneralaj ecoj de bazoj estas interalie:
Multaj bazoj konsistas el metala(j) atomo(j) kaj hidroksida(j) grupo(j) (OH) kaj solvate en akvo disociiĝas je pozitivaj metalo-jonoj kaj negativaj hidroksid-jonoj. La bazan kemiefikon kaŭzas la hidroksid-jonoj. Bazo estas tiom valenta, kiom da hidroksid-jonoj ĝi sendas en la solvaĵon dum la solviĝo en akvo. Ekz. NaOH estas unuvalenta bazo, kaj Na(OH)2 estas duvalenta bazo, ĉar por neŭtraligi unu molon de tiaj bazoj necesas de unuvalenta acido kvanto de unu respektive du moloj.
Tie B simbolas iun bazon, BH estas protonon ricevinta bazo, kiu protonon ricevas helpe de disociiĝo de akvomolekulo, kaj OH− estas hidroksida jono. La akvaj solvaĵoj de bazoj bone konduktas la elektran kurenton, ili estas elektrolitoj.
La gusto de maldensa solvaĵo de bazoj ĝenerale estas amara. La palpo de iom densaj sovaĵoj de bazoj estas glata, sapeca, sed kaŭstika.
Diversaj difinoj
NPIV (2002) identigas la konceptojn "bazo" kaj "alkalo" ka bazas sian difinon de bazo sur historia koncepto, kiu konsideras la gravan okazon, ke bazo estas hidroksido de metalo m; tia hidroksido kapablas reagi kun acido konsistanta el halogeno h kaj hidrogeno, kies halogeno anstataŭas la (OH)-grupon de la hidroksido, tiel ke ekestas salo. La (OH)-grupo kombiniĝas kun la hidrogeno kaj formas akvon. En la plej simpla formo tiu reago aspektas jene:
Ekzemplo estas la reago de natria hidroksido kun klorida acido, kiu rezultigas kuirsalon (kaj akvon):
Ĉi tiu historia difino baziĝas sur la laboro de Guillaume-François Rouelle, menciita supre en la sekcio etimologio.
Ĝi kovras gravan parton de la fenomeno de bazeco; tamen ekzistas substancoj, kiuj kondutas tre simile kiel ĉi tiuj metalaj hidroksidoj, sed ne apartenas al ili. Pro tio la kemio anstataŭigis ĉi tiun historian difinon, kiu baziĝas sur la molekula strukturo, per pli abstraktaj, kiuj baziĝas sur la konduto de substanco. Tiajn difinojn proponis unue Arrhenius, poste Brønsted kaj Lowry, kaj poste Lewis. Ĉiu el ĉi tiuj difinoj ampleksis pli da substancoj ol la antaŭaj.
La difino de Arrhenius
Laŭ August Svante Arrhenius bazo estas substanco, kiu disociiĝas en akvo produktante OH−-jonojn. Tiaj substancoj estas ekzemple natria hidroksido NaOH aŭ kalia hidroksido KOH. Acido, kontraŭe, estas substanco kiu disociiĝas produktante H+-jonojn. La difino de Arrhenius en 1923 anstataŭis la malnovan.
La difino de Arrhenius baziĝas ne sur la molekula strukturo de substanco (ekz. metalo + OH-grupo), sed sur ĝia konduto en akvo. Ekzemple amoniako, NH3, kondutas baze, kvankam ĝi ne enhavas OH-grupon; sed ĝi ja kapablas forpreni H+-jonon de akva molekulo kaj tiel produkti HO+-jonojn:
Aliaj ekzemploj de bazoj sen (OH)-grupo estas natro (CO3Na2) kaj kalcia karbonato (CaCO3). Kalcia karbonato estas problemo por la difino de Arrhenius, ĉar ĝi preskaŭ ne solviĝas en akvo.
Acidon Arrhenius difinas kiel substancon, kiu en akvo disociiĝas produktante H+-jonojn. Per tiuj difinoj acideco kaj bazeco estas pli-malpli reciproke ekskludaj, ĉar kiam en akva solvaĵo ĉeestas kaj OH−- kaj H+-jonoj, ili emas kombiniĝi por formi akvon:
Nur en akvo, kiu havas neutralan pozicion inter acidoj kaj bazoj, kunekzistas certa kvanto da pozitivaj kaj negativaj jonoj, kiuj dinamike kombiniĝas kaj malkombiniĝas:
La difino de Brønsted kaj Lowry
Johannes Nicolaus Brønsted kaj Martin Lowry difinas bazon kiel substancon kapablan akcepti H+-jonojn de alia speco de kemiaj substancoj, la acidoj. Ĉi tiu difino estas aplikebla ankaŭ al substancoj, kies konduton en akvo ne eblas esplori.
Ankaŭ la difino de Brønsted kaj Lowry difinas bazecon ne tiom kiel econ, sed kiel konduton de substanco: Bazeco estas difinata per la konduto al acidoj, do bazeco ekzistas nur, kie estas acido.
En ĉi tiu difino bazeco kaj acideco estas pli forte ligitaj ol ĉe Arrhenius: bazoj estas difinitaj per sia konduto al acidoj kaj inverse. Dum la difino ne metas iajn kondiĉojn al la strukturo de bazoj, ĝi ja metas kondiĉon al la strukturo de acidoj: Ili kapablas doni H+-jonon, do ili devas enhavi hidrogen-atomo(j)n. La difino do konservas la klasikan rolon de hidrogeno kiel acido-formanto.
La difino de Lewis
Laŭ la difino de Gilbert Newton Lewis bazo estas substanco, kiu kapablas cedi (doni) elektron-duon al alia speco de kemiaj substancoj, la acidoj. Kompare al la difino de Brønsted kaj Lowry ĝi anstataŭas la transdonon de H-jono per transdono de elektron-duo en la inversa direkto.
Kompare al la difino de Brønsted-Lowry la difino de Lewis kovras ekzemple la bazecon de bromo (Br2).
Por emfazi la elektronduon, simbolatan de la dupunkto, ĉe la nitrogena atomo, la amoniako estas notata ne kiel NH3, sed kiel 3N:.
Notindas, ke acidoj laŭ la difino de Brønsted-Lowry ne mem egalas acidojn de Lewis. Acidoj laŭ Brønsted-Lowry estas donantoj de H+-jonoj, kaj tiuj funkcias kiel acido de Lewis.
Fortaj bazoj
En la koncepto de Lewis necesas fari plian distingon, inter molaj kaj malmolaj bazoj (kaj same acidoj). Ili diferencas laŭ la naturo de la kemia ligo, kiu ekestas inter bazoj kaj acidoj.
(13311) 1998 RA68
(13311) 1998 RA68 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo "LINEAR" elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
120367 Grabow
120367 Grabow estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Walter Grabow (1913–1987), posedinto de la butiko Polaris Telescope en Dirborno (Miĉigano) en la 1960-aj jaroj. Lia pacienco kaj gvidado helpis multenombrajn por konstrui aù aĉeti iliajn teleskopojn.
Frotaĵo
Sub frotaĵo oni komprenas la uzo- aŭ transportokaŭzitan materialperdon je la surfaco de lakoj, tekstaĵoj kaj aliaj materioj. La frotaĵo estas kaŭzita per teknika streno, ekzemple frotado, kaj produktas plej ofte tre etajn partiklojn (polvon). En la materialscienco ĝi estas rigardata kiel eluziĝo. En la geologio oni nomas la abrazion per vento kaj akvo ankaŭ frotaĵo.
Vidu ankaŭ: frotaĵrezisto
Stacio Tenwa
Stacio Tenwa (japane: 天和駅 [Tenŭa-eki], angle: Tenwa Station) estas fervoja stacio en Ako, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Akō.
Santiago Calatrava
Santiago CALATRAVA VALLS (28-an de julio de 1951) estas hispana arkitekto kaj inĝeniero.
Calatrava naskiĝis en kvartalo Benimamet de Valencio. Lia familio komercis eksterlande, kaj tial li konis aliajn landojn tre june. Li lernis pentrarton kaj arkitekturon en Valencio kaj inĝenierarton en Zuriko dum kvar jaroj. En la jaro 1983 li faris sian unuan gravan projekton, la Fervojan Stacidomon de, en Zuriko kie li loĝis. En 1989 li malfermis sian duan laborlokon en Parizo.
Plurfoje premiita, kelkaj liaj elstaraj laboroj estas:
Hans Kornberg
Sir Hans Leo KORNBERG, RSL (14-a de Januaro 1928 – 16-a de Decembro 2019) estis brit-usona biokemiisto. Li estis Profesoro pri Biokemio Sir William Dunn en la Universitato de Kembriĝo el 1975 ĝis 1995, kaj Master de la Christ's College (Kembriĝo) el 1982 ĝis 1995.
Torbernito
Torbernito, kies nomo derivas el la sveda kemiisto Torbern Bergman (konata ankaŭ kiel ĥalkolito), estas radioaktiva, hidrata verda urania fosfata mineralo el kupro, kiu troviĝas en granitoj kaj aliaj urani-havantaj kuŝejoj kiel duaranga mineralo. Torbernito estas izostruktura kun la rilata mineralo el uranio, nome aŭtunito.
Hans Kornberg
Post labori dum du jaroj en la Universitato Yale kaj en la Esplorinstituto por Publika Sano en Usono, li revenis al Britio kie lia mentoro Hans Krebs estis veninta al la Oksforda Universitato kaj proponis al li postenon tie. Tiu partnereco rezultis en artikolo por la gazeto Nature, pri ilia malkovro de la ciklo de la glioksilato, kaj ankaŭ en kunlabora libro titolita Energy Transformations in Living Matter en 1957.
Estis la malkovro de enzimoj komence de la 20-a jarcento fare de Eduard Buchner, kio separis la studon de la kemiaj reakcioj de metabolo el la biologia studo de ĉeloj, kaj markis la komencojn de biokemio. La kvanto de biokemia sciaro ege kreskis rapide laŭlonge de la komenco de la 20-a jarcento. Unu el la plej fekundaj el tiuj modernaj biokemiistoj estis Hans Krebs kiu faris grandajn kontribuojn al la studo de metabolo. Li malkovris la ciklon de la ureo kaj poste, laborante kun Hans Kornberg, la ciklon de la citrata acido kaj de la glioksilato.
Torbernito
La plej oftaj alternativaj nomoj de torbernito estas kupra uranito kaj kupr-uranito.
Ĝi povas troviĝi en ĉiuj kontinentoj, kaj la ĉefa produktanto estas Demokratia Respubliko Kongo. Pli malmulte estas ankaŭ en Francio en Autun, Portugalio, Nordameriko, Hispanio ktp.
Sándor Kalecsinszky
Sándor Kalecsinszky [kaleĉinski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kalecsinszky Sándor estis hungara kemiisto, geologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1902).
Sándor Kalecsinszky naskiĝis la  1857 en Sátoraljaújhely. Li mortis la 1911 en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Kalecsinszky frekventis mezlernejon en tiam hungara urbo Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio), poste universitaton en Budapeŝto. Li eklaboris samloke en la universitato sub gvidado de Károly Than. En 1883 li esploris en Heidelberg. Hejmenveninta li havis postenon en Hungara Reĝa Geologia Instituto, kie li ĝismorte laboris. Li okupiĝis precipe pri areoj pri karboj kaj argiloj, krome li okupiĝis pri salaj akvoj en Transilvanio. Li ricevis premion en 1906.
Jászárokszállás
Jászárokszállás [jAsAroksAlAŝ] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo en departemento Jász-Nagykun-Szolnok en Distrikto Jászberény. La loknomo signifas hungare jaso-sulkego-tranoktejo.
Situo
Jászárokszállás estas la plej norda jasa loko, ne tro for de grava ŝosea kaj fervoja trafikvojoj inter Budapeŝto kaj Miskolc. Oni okupiĝas pri agraraj produktoj. Najbara vilaĝo estas Csány [ĉanj], kie oni produktas la plej bonajn akvomelonojn.
Historio
Ŝajnas, post Kristo 300 jarojn tie konstruiĝis longa sulkego (remparo), onidire Remparo de Ĉorso. Ĝis la 20-a jarcento tio estis videbla. La regiono apartenas al "Jasujo", en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. En 1756 la komunumo ricevas rangon kampurbo, iĝis urbo ekde 1991. Nuntempe la kuracbanejo prosperas.
Famuloj
En Jászárokszállás naskiĝis:
Plano Marshall
La Plano Marshall (Marŝal) estis parto de la "Doktrino de Truman", anoncita en marto 1947 de prezidento de Usono Harry S. Truman. La plano estis projekto de ekonomia restaŭrigo de landoj kiuj partoprenis en la dua mondmilito, kaj estis anoncita je la 5-a de junio 1947, en Harvard. La plano estis kreita de Generalo George Catlett Marshall, ŝtata sekretario (ministro de eksterlandaj aferoj) de Truman.
Meze de 1947, la eŭropaj landoj alvenis al sojlo de krizo, ili ne havis monon por importo (ili ja apenaŭ povis eksporti). Unu vojo estis la malkreskigo de la konsumado. Tion provis Francio, Italio, sed la komunistoj eluzis la situon kaj organizis grandajn protestojn. Pro la protestoj kaj fortiĝo de la komunistoj, Usono tuj ŝanĝas la politikon kaj ekz. Francio ricevas ene de unu semajno 247 milionon da dolara monhelpo. Ankaŭ la aliaj landoj ricevas monhelpon por stabiligi la politikan situon.
Truman prezentis antaŭ la usona kongreso - la 177-an de decembro 1947 - planon pri 17-miliarda monhelpo. Oni proponis 3/4 donaci, 1/4 krediti de la proponita sumo. La kongreso akceptis la planon la 3-an de aprilo 1948.
Laŭ la plano, Usono decidis ne plu kunlabori kun Sovetunio kaj investis forte en Okcidentan Eŭropon por haltigi la kreskadon de la komunismo kaj garantii sian propran hegemonion en tiu regiono. Vaŝingtono ofertis materialojn, produktojn kaj kapitalon per kredito kaj donacoj. Redone, eŭropaj landoj evitis meti ian malfacilaĵon al agado de usonaj firmaoj. La distribuo de fondusoj estis farata de Eŭropa Organizo por Ekonomia Kunlaboro, fondita en Parizo en 1948. De 1948 ĝis 1952 la Plano Marshall donis 14 miliardojn da dolaroj al eŭropa rekonstruo.
Dum la okcidentaj eŭropaj landoj aliĝis al la Plano entuziasme, Sovetunio ne nur malakceptis ĝin, sed malpermesis al siaj satelitaj landoj (Pollando, Hungario, Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio, Rumanio kaj Bulgario) akcepti ĝin. Tiel Plano Marshall pligrandigis la disigon de l' mondo laŭ du influaj rondoj.
La Plano Marshall donis al sia kreanto, kiu naskiĝis en la 31-a de decembro 1880, la Nobelpremion pri paco en 1953. Marshall mortis en la 16-a de oktobro 1959.
Spezoj de la Plano Marshall
Notoj: sumo 101,4 milionoj, donacoj 84,2 milionoj, pruntoj 17,2 milionoj.
Chamboret
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bellac kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Antboy
Antboy (la angla nomo "Antboy" - formika knabo - estas la nomo de la titulara knaba superheroo) estas dana junulara filmo el 2013 - en la germana traduko la filmo ricevis la titolon "Antboy: Der Biss der Ameise" ("Antboy: la mordo de la formiko"). Reĝisoris la filmon Ask Hasselbalch, laŭ scenaro de Anders Ølholm. Temas pri la unua filmo en serio pri imagita knaba superheroo Antboy, kiuj baziĝas sur porinfanaj romanoj de Kenneth Bøgh Andersen - dua seria filmo, farita unu jaron pli poste, nomiĝas Antboy: Den Røde Furies hævn, ""Antboy: la venĝo de la ruĝa furio". Ĉefrolulo estas la infana aktoro Oscar Dietz, en momento de filmado 12-jara (intertempe -jaraĝa). La filmo premieris la 7-an de septembro 2013 en la internacia filmfestivalo de Toronto, kaj en Danio unuafoje prezentiĝis la 3-an de oktobro ed la sama jaro, en la filmfestivalo BUSTER por infanoj kaj adoleskuloj (dane BUSTER Filmfestival for Børn og Unge, nomata laŭ la knaba ĉefrolo de la filmo "mondo de Buster" de 1984). En 2014 la filmo ricevis la danan filmpremion Robert kaj por la plej bona dana porinfana kaj porjunulara filmo, kaj por la plej bonaj vidaj efektoj.
Montceau-les-Mines
Montceau-les-Mines estas komunumo en la departemento de Saône-et-Loire kaj la Burgonjo regiono de Francio. Ĝi estas la dua plej granda komunumo en Communauté urbaine Creusot-Montceau, kiu estas sudokcidento de la urbo Dijon. En la 1999 censo, Montceau-les-Mines havis popolon de 20 634.
Esperanta vivo
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 9 voĉdonojn (0,19% de voĉoj) en 2004, kaj 13 voĉdonojn (0,31% de voĉoj) en 2009.
Virineco
Virineco indikas nombron da ecoj, kondutoj kaj socialaj roloj kiuj povas esti asociataj kun virinoj. Kiuj ecoj kaj kondutoj estas konsiderataj kiel virinaj aŭ knabinaj diferencas laŭ kulturo. Tio kion oni opinias en iu kulturo tre virineca, povas esti spertata en alia kulturo aŭ periodo kiel 'malvirineca' aŭ esti parto de konduto kiun oni konsideras kiel 'vireca'.
Ecoj kiujn, en la okcidenta mondo kaj diversaj aliaj kulturoj, oni konsideras kiel virinecaj, estas mildeco, empatio kaj sentemo. Feminismaj filozofoj kaj teoriuloj vidas en la koncepto virineco, kaj la plenigo de tio, la manon de la patriarkeco. Tiel la usona feministo Betty Friedan en 1963 sugestis ke la imago de virino kiel pasiva, infaneca kaj dependa ebligis la submetiĝon de virinoj.
30035 Charlesliu
30035 Charlesliu estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Jelena Isinbajeva
Jelena Gaĝijevna Isinbajeva (Елена Гаджиевна Исинбаева, ŝi skribas sian nomon per latinaj literoj mem  Yelena Isinbaeva) estas rusia atletikistino, kiu saltis mondrekordon (preter 5,05 metroj) en stangoaltsaltado la 28-an de aŭgusto 2009 en Letzigrund en Zuriko. Je tio la kvanto da ŝiaj mondrekordoj atingis 27.
Jelena Isinbajeva havas altecon de 1,74 m kaj konkurspezon de 65 kg.
Laŭ informoj de la jaro 2008 la sportistino konstante loĝas en Monako.
La Bouille
La Bouille estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Păulești (Brusturi)
Păulești [pəuleŝtj] (hungare Felsőtótfalu) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Brusturi.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 303 loĝantojn (rumanoj), en 1992 442. Ĝi estis unue menciita skribe en 1413. Ĝiaj unuaj loĝantoj verŝajne estis sudslavoj rifuĝintaj de antaŭ turkoj.
Historio
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
A Hét (1945)
A Hét estis rumania hungarlingva bilda semajngazeto redaktita en Temeŝvaro. Ĉefredaktis ĝin Artúr Plesz, Plesz-Páll. La gazeto aperis de januaro 1945 ĝis septembro 1945.
Stekiometrio
Stekiometrio – subfako de kemio kiu esploras kvantajn proporciojn de ŝanĝoj de kemiaj kombinaĵoj dum kemiaj reakcioj. Alinome stekiometrio povas difini en kia proporcio reakcias kun kemiaj kombinaĵoj kaj kiom estos produktoj post reakcio. Ĉi tiu proporcio estas kalkulata uzante de reakcia ekvacio.
Artúr Plesz, Plesz-Páll
Artúr PLESZ, PLESZ-PÁLL [ples] estis rumania hungara verkisto, ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Nagybecskerek la 20-an de aŭgusto 1905 kaj mortis en Riŝon-Le-Ciono (Israelo) la 18-an de januaro 1968.
Kariero
Artúr Plesz, Plesz-Páll estis kunlaboranto de gazetoj 6 Órai Újság, Déli Hírlap, redaktoro de Friss Újság de Temeŝvaro. Dum la dua mondmilito li estis laborservulo. Li redaktis bildan semajngazeton de januaro 1945 kun titolo A Hét, kiu aperis ĝis septembro. En 1965 li elmigris en Israelon, kaj estis kunlaboranto de gazetoj ÚJ Kelet kaj Menora.
Duklando Nassau
La duklando Nasaŭo, Herzogtum Nassau, estis historia germana ŝtato sur la teritorio de la hodiaŭaj federaciaj landoj Hesio kaj Rejnlando-Palatinato, kiu ekzistis nur mallonge, de 1806 ĝis 1866. Ĝia reganta dinastio portempe ankaŭ regis en Nederlando kaj Luksemburgo.
Ĝis 1806 la sama teritorio estis disdividita en diversajn graflandojn, regatajn de diversaj branĉoj de la dinastio Nassau. La la du restantaj graflandoj, Nassau-Usingen kaj Nassau-Weilburg, membriĝis en la Rejna Federacio. Sub premo de Napoleono ili kunfandiĝis la al la duklando Nassau. En 1814 la duko dekretis por Nassau la unuan modernan konstitucion de germana ŝtato; ĝi starigis duĉambran parlamenton.
Ĉe la Viena Kongreso 1815 Nassau membriĝis en la Germana Federacio. Ĝi restis memstara lando ĝis 1866, kiam ĝi estis aneksita de reĝlando Prusio post la Prusia-Aŭstria milito kaj fariĝis prusia provinco "Hesio-Nasaŭo", kune kun la aliaj aneksaĵoj Hesio-Kaselo kaj Frankfurto. Post la Dua Mondmilito, kiam Prusio estis dissolvita, la iama provinco Hesio-Nasaŭo en 1945/46 estis unuigita kun la iama Hesio-Darmstadt al la nuna federacia lando Hesio (nomita "Grand-Hesio" ĝis 1946). La iama ĉefurbo de Nasaŭo, Wiesbaden, fariĝis ĉefurbo de Hesio.
Dinastio Nassau
La duklando Nassau estis regata de la dinastio Nassau. La dinastia branĉo Oranje-Nassau ankaŭ dumtempe regis en Nederlando kaj en Luksemburgo.
Pipro kaj Karoĉjo
Pipro kaj Karoĉjo estas retrakonto de franca artisto David Revoy ke lia kunlaborado de malferma kodo eldonas en pligrandajn lingvojn. La serio estas konstituita de etaj epizodoj pri la adoleskaĝa sorĉistino Pipro kaj ŝia kato Karoĉjo. Kun siaj tradukoj al 28 lingvoj (inkluzive Esperanto) kaj historioj sen perforto, ĝi celas esti alirebla de ĉiuj. Revoy kreadas la serion entute pere de libera programaro, ekzemple Krita kaj Inkscape, eldonante la Krita-fontdosierojn de ĉiu bildo, pro ke oni povu elŝuti ilin.
Permesilo kaj derivaĵoj
Ĉiuj artaĵoj estas disponeblaj sub la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0 license. Revoy klare kuraĝigas fanarton kaj aliajn derivaĵojn.
En 2016, la franca eldonisto Glénat aldonis aron kun la epizodoj 1 al 11 al sia katalogo, por presi kaj distribui la komikson en Francio. Oni konsultis kun Revoy por certigi, ke la koloroj kaj presa kvalito estu kiel li intencis. La eldono ne havas efekton sur la permesilo de la retkomikso. Aprile 2017, la dua parto de la libro, inkluzivante la epizodojn 12 all 21, estis eldonita de Glénat. Ankaŭ estas eldona versio en la bretona de la unuaj dek epizodoj de eldonisto Ar Gripi, kaj germanlingva versio eldonita de Popcom.
En 2016, la Morevna-teamo ekkreis amasfinancada kampanjo por filma versio de la sesa epizodo. La animaciaĵo estis farita surbaze de la originalaj fontdosieroj kun liberaj programoj kiel Krita, Blender, Papagayo-NG kaj RenderChan. La filmeto estis lanĉita en junio 2017 sub la permesilo Krea Komunaĵo Atribuite 4.0. Revoy ne estis engaĝita en la produktado, tamen li ŝatis ĝin.
Zangezur-montaro
La Zangezur-montaro en armena lingvo "Զանգեզուրի լեռնաշղթա" [Zangezuri lernaŝĥt'a] konsistas el montoĉeno kiu difinas la landlimon inter la suda provinco de Armenio (Sjuniko) kaj la Aŭtonoma Respubliko Naĥiĉevano (Azerbajĝano). Ĝi havas ampleksan arbaran zonon kiu kovras pli ol 20% de la teritorio kaj atingas 2.200-2.400 metrojn alten. La cetero de Armenio estas preskaŭ sen arbaroj krom tiu ĉi montaro.
Pipro kaj Karoĉjo
Permesilo kaj derivaĵoj
Estas almenaŭ kvar malsamaj videoludaj projektoj bazitaj sur Pripro kaj Karoĉjo produktataj.
Listo de epizodoj
Revoy celis eldoni novan epizodon proksimume unufoje monate, sed ne sukcesis.
Financado
Revoy celas ŝanĝi la komiksan industrion forigante mezajn paŝojn dum la produktada procedo. Malgraŭ la fakto, ke Pipro kaj Karoĉjo estas senpaga, li kuraĝigas homojn, pro ke ili mone subteni lin en amasfinancaj retejoj kiel Patreon kaj Liberapay, po epizodo. Patreon tenas 5%-kurtaĝon, aldone al kreditkartaj tarifoj. Tio estas multe malpli ol tradicia ĉeno, en kiu la eldonisto, distribuistoj kaj vendistoj devas profiti. Subtenantoj estas omaĝitaj pernome je la suba parto de la komiksoj kaj povas aliri al specialaĵoj. David Revoy ricevas sufiĉe da mono por labori plentempe en Pipro kaj Karoĉjo. .
Zangezur-montaro
Kaputĝuĥ (ankaŭ transkribita kiel Kaputjugh (en armena lingvo Կապուտջուղ kaj en azera lingvo Qapıcıq dağı) estas monto en la sudo de la Zangezur-montaro ĉe la landlimo inter Armenio kaj Azerbajĝano kiu atingas ĝis 3904 metroj alte.
Heuzert
Heuzert estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
(16470) 1990 OM2
(16470) 1990 OM2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
József Natonek
Natonek József (Natonek Joĵef (jozefo)) estis ortodoksa izraelito en Hungario, pracionista pensanto. Li naskiĝis en 1813, en Kömlőd de departemento Komárom. Li studis en Zagrebo, Komárom, en la ĉeĥa Nikolsburg (hodiaŭ: Mikulov) kaj en Peŝto, pli poste li iĝis rabeno en Jászberény. Li evis forlasi la urbon en 1860 (en la jaro, kiam naskiĝis Theodor Herzl, kiam li parolis en la sinagogo kontraŭ la emancipado de la judoj kaj por la setliĝo en Palestino. La parolo okazis kverelon, diskuton en la juda komunumo kaj malplaĉis al la loka policanoj. Tiel li translokiĝis al Székesfehérvár, kie li skizis la siajn "renversajn" pensojn.
Natonek – kiel pli poste eĉ Herzl mem- ekprovis konvinki la turkan sultanon pri permeso de la amasa juda enmigrado al Palestino. Li veturis al Konstantinapolo – per apoga letero de la viena amasadoro de la Osmana Imperio, kie li multajn traktojn efektivigis, sed li ne povis renkonti la sultanon, ĉar tion malebligis aneatendita evento – la ribelo de la kretaj grekoj.
Tiam li ekis germanlingvan cionisman monatan gazeton, Das Einige Israelt (La Unueca Izraelo), kiu apogis la palestinan setliĝon kaj la hebrean lingvokultivadon.
Moses HESS, Jehuda Alkalai apogis lin per mono.
Patro de Herzl estis abonanto de la Unueca Izraelo, tiel oni supozas la elradiadon de la Natonek-a pensado eĉ je Herzl.
Hunte
La rivero Hunte situas en la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio. Ĝi longas 198 kilometrojn kaj en listo de riveroj en Germanio ordigita laŭ longeco havas la 27-an lokon. Interalie ĝi pasas tra la urboj Melle, Diepholz, Wildeshausen, Oldenburg kaj Elsfleth. Krome ĝi de sudo al nordo trairas la riveron Dümmer, kiu en 1978/1979 en Esperantujo konatiĝis per la Internacia Seminario de GEJ, kiu tiujarfine okazis ĉe la laga bordo. Norde de la lago ĝi konsistas el la branĉoj Grawiede de 17 kilometroj, Lohne de 10 kilometroj kaj Wätering de 7 kilometroj, kiu post tiuj distancoj de la laga bordo "reunuiĝas" kaj la komuna akvovojo plu nomiĝas Hunte.
(129241) 2005 QS13
(129241) 2005 QS13 estas malgranda, tre malhela, asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (regiono de San-Diego, Kalifornio, Usono).
János Pauer (episkopo)
János Pauer [jAnoŝ paŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pauer János estis hungara pastro, episkopo, instruisto, teologo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).
Biografio
János Pauer frekventis lernejon komence en Székesfehérvár, poste en Pest (urbo), fine en Romo. Li pastriĝis en 1838. Komence li ricevis taskojn en Székesfehérvár, poste en Pest, fine li revenis al Székesfehérvár por instrui. Baldaŭe li laboris en la episkopa administrado. Li ricevis diversajn ekleziajn rangojn, interalie li estis abato en 1862, episkopo en 1878. Li ricevis premion en 1877. Li apogis ekzemple la Nacian Muzeon.
Arnolt Schlick
Arnolt Schlick (ankaŭ Arnold; * antaŭ 1460 supozeble en Heidelberg; † post 1521 supozeble en Heidelberg) estis orgenisto, komponisto kaj ekspertizisto. Li verkis la unuan traktaĵon pri konstruado, agordado kaj ludo de orgenoj. Schlick estis blinda, tamen supozeble ne ekde naskiĝo.
Vivo
La unua atesto el la vivo de Schlicks estas geedzodokumento, konceptita supozeble en 1482. En la jaro 1486 li ludis okaze de la kronado de Maksimiliano la 1-a en Frankfurto kiel imperiestro, li ofte troveblis sur la diversaj kortegoj de Eŭropo kaj eble ankaŭ dum la imperiestra kronado de Karlo la 5-a en 1520 li partoprenis kiel orgenisto, je kio lia priskribo de la evento enhavas neklarecojn. Ekde almenaŭ 1509 li estis dumvive dungata kiel orgenisto ĉe la elektoprinca Palatinata kortego en Heidelberg. Kiel pruvo por la graveco de lia orgenista agado servu la aserto de lia samnoma filo Arnolt Schlick, li ludis multajn Jarojn antauw Imperiestroy kay Reghoy, Elektoprincoy, Princoy, Sakralay kay Profanay Regantoy (antaŭparolo de la Tabulaturen).
Schlick estis demandata orgenekspertizisto kaj interalie ekspertizis la orgenojn en la katedraloj de Speyer kaj Straßburg.