cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estaires
- jen france, prononco [], origine nederlande respektive flandre Stegers, prononco - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Cassano Irpino
Cassano Irpino estas komunumo de Italio.
Ĉukpilkado
Ĉukpilkado (Tchoukball) estas pilkoludo kiu evitas ĉiun formon de perforto kaj koleraj tuŝoj inter la ludantoj. Ĝi estas sporta aktiveco tre rapida, plezuriga kaj saniga. Ĝi estas kreita en 1970 de svisa biologo nomata Hermann Brandt. Ĉukpilkado estas ege facile lernebla, ĉar ĝi enhavas kelkajn jam konatajn teknikojn kaj fundamentojn, kiuj similas al manpilko kaj flugpilko. Ĝi ankaŭ valorigas tutteaman partoprenon, ĉar ĉiuj devas "ataki" (poenti) kaj "defendi".
Ĉe tiu ĉi sporto krome en difinitaj teamoj por internaciaj ĉampionecoj, oni povas ludi samteame homoj de diversaj seksoj, aĝoj kaj staturoj, kio eblas nur pro la senperforta karaktero de ĉuk-pilko.
Oni ludas en rektangula sportejo (oficiale 28m x 16m), kiu povas esti planko, tero, sablo aŭ herbo. La du teamoj devas enhavi po 7 ludantojn, sed se la sportejo estas malgranda, eblas adapti la kvanton proporcie. La pilko uzata estas simila al tiu de manpilko, sed en ĉukpilko ĝi neniam rajtas tuŝi la plankon, ĝi devas nur en la aero flugi de unu ludanto al alia. Ĉe la du mallongaj flankoj staras elasta lito, 1m x 1m, kiun oni nomas “kadro”, klinita 55 gradojn kaj protektita (same kiel en golejo de manpilko) per malpermesita areo desegnita kiel duonluno kun radiuso de 3 metroj.
Poenton oni ricevas, kiam ludanto ĵetas la pilkon kontraŭ iun ajn kadro (oni povas ataki ambaŭflanken, laŭplaĉe), kaj kiam ĝi revenas, neniu el la alia teamo ĝin prenas antaŭ ol ĝi tuŝis la plankon. Sed se la defendanta teamo ĝin prenas, ŝanĝiĝas ĝia posedo, kaj tiel la atakantoj fariĝas defendantoj kaj inverse. La teamo, kiu posedas la pilkon (atakantoj) rajtas fari maksimume tri paŝojn inter si (unu paŝon pli ol en flugpilko) antaŭ ol ĵeti la pilkon kontraŭ la kadro. Dum la atakanta teamo faras siajn paŝojn, la defendanta ne rajtas posedopreni ("ŝteli") la pilkon. Ili rajtas tion fari nur post la ĵetado kontraŭ la kadro. Se la pilko tuŝas la plankon, la atakanta teamo ricevas poenton; se ne, okazas nur ŝanĝo de posedo, kaj la defendanta teamo ĝin prenas.
Nuntempe la landoj kie ĉukpilkado plej kreskas, estas Svislando, Tajvano, Italio, Brazilo, Singapuro kaj Britio. En tiuj landoj estas kluboj kaj lernejoj, kie eblas lerni ludi tiun ĉi sporton.
La Internacia Ĉukpilko Federacio (FITB) troviĝas en Tajvano kaj havas nun 44 landojn kiel aliĝintaj membroj. La FITB havas gravan rolon en la disvastigado de la sporto, cetere ankaŭ en malriĉaj landoj de Afriko kaj Azio.
36213 Robertotisgreen
36213 Robertotisgreen estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono),
Nomo
Ĝia nomo honoras Robert Otis Green, kiu alportis sperton kaj gvidecon en bildiga spektroskopio por terscienco kaj planedoscienco, de tiam, kiam li aniĝis al JPL en 1983. Lia kono pri fenomenologio kaj instrumentado estas profunda kaj larĝa, lia scienco estas de unua klaso kaj lia fervoro por la malkovro estas kontaĝa.
Ĉukpilkado
Esperanto
Voluntulaj trejnistoj jam vojaĝis al Ganao, Benino, Kenjo kaj Ugando por helpi al la disvastigado kaj trejnado de la sporto pere de Esperanto. Krom kluboj en Ganao kaj Senegalo ankaŭ jam ekzistas ĝemelaj teamoj inter "Esperanto Tchoukball Clube" en Brazilo kaj ĝia ĝemela klubo en Togolando".
La 10-an de septembro 2022 la teamo "Esperanto Dubai Tchoukball" el Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE) ĝajnis la malferman saharan ĉampionecon de Ĉukpilkado en Monastir, Tunizio.
Claudia Bokel
Claudia Bokel estas germana skermistino. Ŝi naskiĝis en Ter Apel, Nederlando, do momente estas -jara. En la Somera Olimpiko 2004 ŝi gajnis la arĝentan medalon en la disciplino spado kune kun la samteamaninoj Britta Heidemann kaj Imke Duplitzer. Dum la Skerma Mondpokala Ĉampionado 2006 ŝi gajnis la bronzan medalon post venko super la teamo de Rumanio - ĉi-foje kun la samteamaninoj Imke Duplitzer, Britta Heidemann kaj Marijana Marković.
17029 Cuillandre
17029 Cuillandre estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Jean-Charles Cuillandre, kies intereso pri la ĉiam estis tre forta. Li laboris pri ĉiuj generacioj de areoj de ŝargkuplitaj aparatoj ĉe la Kanada-Franca-Havaja teleskopo, inklude la "Fotilon 12K", per kiu li faris belegajn kolorajn bildojn de multenombraj ĉielaj objektoj.
Stuntado
Stuntado (nomata ankaŭ per la nepreciza vorto dublado) estas la anstataŭigado de (kutime fama) aktoro en filmo per alia aktoro, nomata stuntisto, kiu ludas lian rolon en scenoj danĝeraj aŭ erotikaj.
En la usona film-industrio, kelkaj aktoroj, kiel Tom Cruise, ne permesas aliajn stunti ilin en tiaj riskaj scenoj.
Foje, dum la plenumado de sia profesio, stuntisto povas morti trafita de eksplodo, pro mispafo, aŭ pro falo el tre alta loko.
Lingva noto
La radiko stunt- ne troviĝas en PIV.
Fatou Keïta
Fatou KEÏTA (Soubré, 1965) estas ebur-borda verkistino.
Ŝi faris siajn bazajn studojn en Bordozo kie ŝi patro estis studis kirurgion, ŝi moviĝis poste al Anglio kaj al Usono kaj studis en la Universitato de Cocody. Ŝia unua romano, Rebelle, estas pri ablacio.
Marijana Marković
Individue ŝia plej granda sukceso estis ora medalo en la Mondpokala Ĉampionado de la 21-a de majo 2005 en Sidnejo, Aŭstralio, kaj arĝenta medalo en la Mondpokala Ĉampionado de la 14-a de februaro 2009 en Barcelono, Katalunio respektive Hispanio. Paralele ŝi inter 2004 kaj 2010 studis en la bonna universitato. Ekde 2015 ŝi ne plu konkuras en internaciaj turniroj, sed daŭre skermas en sia klubo en Leverkusen.
Blua Lago (Utaho)
Blua Lago estas granda fiŝlago situanta je ĉirkaŭ 16 mejloj sude de Wendover, Utaho je. La lago estas je 60 futoj profunda kaj situas je alto de 4300 futoj super la marnivelo.
Muzikaĵo
Muzikaĵo estas muzika komponaĵo kies daŭro estas difinita. Albumoj, albumetoj, unuopaĵoj k.t.p. enhavas muzikaĵojn. La vorto muzikaĵo estas iom pli ĝenerala ol kanto, ĉar ĝi ankaŭ priskribas instrumentalajn komponaĵojn.
Vidu ankaŭ
Kanto Muziko
Peral de Arlanza
Peral de Arlanza [peRAL dearLANza] estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, kodo INE-094, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, sudokcidento de la provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.
La loknomo Peral de Arlanza estas komprenebla kiel Pirarbo de Arlanza, alude al rivero kaj komarko. Tiukadre la municipa blazono konsistas el pirarbo.
Geografio
Ĝi estas je 50 km. de la ĉefurbo. Ĝi havas areon de 28,91 km² kun 175 loĝantoj (2021).
Historio
Historie ĝi estis reloĝata en la 10-a jarcento fare de mozaraboj kaj alvenintoj el la Regno Leono.
Peral vivtenis sin el brutobredado kaj en tiu estis turdomo, kiu estis detruita dum la regado de Henriko la 2-a, el kiu oni kontrolis sektoron de la rivero Arlanza kaj la aliron al Palenzuela, loko al kiu Alfonso la 6-a donis ampleksan foruon kiu validis ĝis la alveno de Alfonso la 10-a.
En 1173, doña Sancha Díaz de Frías donis al la Monaĥejo de Sankta Savinto de Moral siajn havaĵojn en la loko. Ankaŭ aliaj familioj de la nobelaro kiel García Fernández de Villamayor, fondinto de la Monaĥejo de Santa María la Real, donis al tiu monaĥejo siajn havaĵojn en Peral en 1228.
Anonctabulo
Anonctabulo aŭ afiŝtabulo, reklamtabulo estas meblo en publika konstruaĵo aŭ sur strato, sur kiu presitaj mesaĝoj povas esti publikigitaj al publiko. Ekzemple, reklamado pri aĉeto aŭ vendo, anonci eventojn aŭ doni informojn.
Afiŝtabuloj ofte estas faritaj el materialoj kiel korko aŭ ligno por permesi facilan enmeton kaj forigon de anoncoj de ili per desegnonajlo.
Oftaj publikaj lokoj por afiŝtabuloj estas universitatoj, stacidomoj, kioskoj, traireblaj koridoroj, komunejoj, kaj ĝenerale ĉie kie estas hompleno por atingi des pli granda ekspozicio de la anonco. Ankaŭ ekstere estas paneloj situantaj sur la strato kaj en improvizitaj lokoj kiel arboj, muroj, elektrostangoj kaj stratlanternoj.
En kibucoj, dum la manĝoĉambro funkciis kiel la centro de komunuma kunlabora vivo, la manĝeja anonctabulo estis la komunikilo por komunumaj anoncoj pri sociaj agadoj, lokado por deĵoroj, laŭsezona varbado, kaj simile.
Prunte, estas anonctabuloj en retejoj, kie oni povas lasi aŭ forigi mesaĝojn por aliaj homoj. Je la fino de la 20-a jarcento, tradiciaj afiŝtabuloj estis anstataŭigitaj per retforumoj, kiuj estas potenciale tutmondaj pro sia atingebleco de iu ajn situanta ie ajn kun aliro al la reto.
En la 21-a jarcento, anonctabuloj kaj forumoj estis anstataŭigitaj per sociaj retoj kiel Facebook, Pinterest, Instagram kaj WhatsApp. Same kiel ciferecaj tabuloj, kiuj ankoraŭ estas en publikaj lokoj.
Cifereca anonctabulo
Reklamaj flugfolioj komencis esti anstataŭigitaj de ciferecaj ekranoj, kiuj montras interagajn informojn specife desegnitajn por la karaktero de la reklamato. Ĉi tiuj ekranoj ebligas redukti la median poluadon per disdonado de flugfolioj, plejparte elĵetitaj en la rubujon.
La tuta nova ekonomio de reklamado ebligas personan tajloradon de la reklamo surbaze de la historio de la agadoj kaj serĉoj de la uzanto.
(16618) 1993 FX52
(16618) 1993 FX52 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC") elde la Observatorio La Silla (Ĉilio)
Linio 7 de la metroo de Barcelono
Linio 7 de la metroo de Barcelono, mallongigita al L7 konata kiel "Plaça de Catalunya - ", brunkolora, ofte nomata Línia de Balmes, estas metrolinio en Barcelono. Ĝi estas ekspluatata de FGC.
(13661) 1997 GH8
(13661) 1997 GH8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nudelo
Pro nacilingvaj influoj kelkaj preferas nomi nur la longajn nudelojn nudeloj, dum ili uzas la esprimon pastaĵo por nudeloj ĝenerale. Tio tamen ne bone kongruas kun la ĝenerala signifo de pastaĵo (ĉiu manĝaĵo el pasto, do ankaŭ bakaĵoj).
Nudeloj estas karakterizaj por itala kuirarto, ĉina kuirarto kaj kelkaj aliaj naciaj, sed populariĝintaj tutmonde. Ili estas la bazo por kuiri spagetojn, sobaojn kaj udonojn ks.
Sciindaĵoj
"Nudelo" estas etimologie derivita, kiel ankaŭ knedliko, de la latina nodus (nodo); pensu pri "knedi paston".
La 25-a de oktobro estas la Monda Tago de Nudelo (laŭ la Unuiĝo de la nudel-fabrikantoj).
Wittring (stacidomo)
Wittring estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Wittring, en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de aŭtoĉaroj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Mommenheim - Sarreguemines (161000).
ISO 3166-2:ET
ISO 3166-2:ET estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Etiopion. La kodojn havas naŭ regionoj (regionaj ŝtatoj) kaj du urboj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>ET</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Etiopio. La dua parto estas unu, du aŭ tri literoj.
NGC 1011
NGC 1011 (aliaj indikoj — PGC 9955, MCG -2-7-45, NPM1G -11.0096) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Jerxheim
Jerxheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Helmstedt de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Samtempe la komunumo estas la administra sidejo de komunumaro, germanlingve nomata Samtgemeinde Heeseberg, laŭ loka monto (vidu la foton), do de libervola ligo de pluraj administre principe sendependaj komunumoj, kiuj tamen decidis komune plenumi iujn administrajn taskojn kaj servojn. Membroj de la komunumaro estas la komunumoj:
NGC 1011
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nelson (Nov-Zelando)
---
Nelson (Whakatū) estas urbo proksime de la centro de Nov-Zelando, en la nordo de la Suda Insulo, ĉe la bordo de Tasmana Golfeto. Ĝi estas la administra centro de la regiono Nelson.
La urbo estis tiel nomata honore al la admiralo Horatio Nelson, venkinto de la Batalo apud Trafalgar. Ĝia kalkulado nombras loĝantojn en 2004.
Nelson estas asertita plej suna urbo de Nov-Zelando, kun horoj da suno en unu jaro.
Ĝemelurboj
Nelson ĝemeliĝis kun:
Castel Baronia
Castel Baronia estas komunumo de Italio.
Kokubunĝi
Kokubunĝi (国分寺市 [kokubunĝi-ŝi]) estas urbo en Tokio en Japanio.
Billy the Kid
Henry McCarty (23-an de novembro 1859 – 14-an de julio 1881), pli bone konata kiel Billy the Kid (Vilĉjo la Bubo), sed li uzis ankaŭ la nomojn William Antrim kaj William Harrison Bonney. Li estis fifama eksterleĝulo, kiu vivtenis sin per forrabo de ĉevaloj kaj bovoj.
Vivo
Liaj gepatroj estis irland-devenaj, lia patro mortis verŝajne en la usona interna milito, lia patrino mortis en 1874 je tuberkulozo. La duonpatro forlasis la infanojn (filojn), la junulo laboris en la proksima hotelo kontraŭ loĝebleco kaj manĝaĵo.
Li prirabis ĉinan lavejon kun Sombrero Jack en 1875 kaj oni arestis lin la 23-an de septembro, ĉar oni trovis la kaŝitajn vestojn. Li fuĝis tra la kameno el la prizono jam en la sekva tago. Dum du jaroj li laboris en provinca Arizono. Li iĝis en 1877 ĉaristo de Fort Grant Army Post, transportis lignon el la arbaro al la seg-uzino. Dum la laboro, li konatiĝis kun Frank „troig-parola” Cahill, kiu ŝatis „ĉikani” la junulon. La 17-an de aŭgusto, Cahill atakis McCarty kaj ĵetis lin al la grundo. La junulo pafis je Cahill, kiu mortis sekvatage je la vundiĝo. Oni arestis lin, sed li sukcesis fuĝi.
Dum la fuĝo li uzis la nomon William H. Bonney. Aŭtune de 1877, li setlis en regiono Lincoln, kie dungis lin James Dolan kaj lia kunulo kiel bovpaŝtiston. Tie li envolviĝis en konflikton de la lokaj grandpotenculoj.
La "milito"
Sur la unua flanko staris James Dolan (apogita fare de la loka politika-ekonomia mafio), sur la alia flanko la angla John Tunstall kaj ties kunulo, Alex McSween. Oni murdis la 18-an de februaro 1878 Tunstall, kio instigis Bonney kaj aliajn por venĝo. Ili fondis sian taĉmenton (Regulatoroj), elektis al gvidanto Richard "Dick" Brewer kaj murdis du supozitajn murdistojn la 6-an de marto.
La Regulatoroj (Jim French, Frank McNab, John Middleton, Fred Waite, Henry Brown kaj Bonney) murdis la 1-an de aprilo la ŝerifon William J. Brady kaj ties vicon. La 4-a n de aprilo la bizonĉasisto Buckshot Roberts murdis la gvidanton de la Regulatoroj, Richard "Dick" Brewer. Du taĉmentanoj vundiĝis, ili sukcesis murdi la bizonĉasiston. Post la afero, ekgvidis la grupon Bonney (McCarty).
Pro murdo de Brady, la bando kaŝis sin kaj la 15-an de julio 1878 trafis en kaptilon en domo de McSween (kun McSween). Post kvintaga atako, oni bruligis la domon. McCarty sukcesis fuĝi, dume murdis Bob Beckwith. McSween estis murdita same.
La nova guberniestro de Nov-Meksiko, Lew Wallace decidis doni amnestion al tiuj, kiuj ne estis juĝe akuzitaj en la bovmilito. En marto de 1879, Wallace kaj la (akuzita) McCarty renkontiĝis kaj interkonsentis. McCarty devis atesti en juĝproceso.
La fino
Laŭ la interkonsento, li devis ludi arestadon kaj eĉ eniri prizonon ĝis atestado. John Dolan - distrikta advokato, grava membro de la bando The House - rifuzis liberigon de McCarty kaj reprizonigis lin en junio de 1879. Li sukcesis fuĝi denove. En la sekva duonjaro li vivtenis sin per ŝtelado, rabado, murdo. Li murdis en januaro de 1880 viron (Joe Grant) en drinkejo de Fort Sumner. Grant fierparolis dum kartludo, ke li povus murdi la Junulon. Kiam la Junulo malkaŝis sin, Grant ekpafis, sed la Junulo murdis lin. En novembro de 1880, polica taĉmento ĉirkaŭis bandon de McCarty en domo. Pro mispafoj kaj miskompreno inter la policanoj, la bando sukcesis fuĝi.
La Junulon kaptis Pat Garrett la 23-an de decembro kaj oni enprizonigis lin en urbo de Mesilla. Ĝis aprilo li donis intervjuojn kaj petis amnestion de Wallace. La 13-an de aprilo la juĝisto Warren Bristol kondamnis lin je morto (pendigo). Oni planis la ekzekuton je la 13-a de majo kaj oni reliveris Billy al Lincoln, kie gardis lin du vicoj de Garrett (James Bell kaj Robert Ollinger). La Junulo fuĝis la 28-an de aprilo; dum Garrett estis ekster la urbo, Billy pafis per kontrabandita pistolo la du vicojn kaj fuĝis.
Li kaŝis sin ĉe sia amiko, sed la 14-an de julio 1881 murdis lin kaŝe Garrett, kiu alvenis pridemandi la amikon.
Sekvo
La figuro de Billy la Junulo estis ĉefa temo de multaj libroj, romanoj kaj filmoj ekde la fino de la 19a jarcento kaj dum la tuta 20a jarcento.
En hispanlingva literaturo la novelo "El bandido adolescente" (La adoleska bandito) de Ramón J. Sender subtrekas la rilatojn de la rolulo kun la meksikdevenaj loĝantoj, kiel montro de la subpremataj tavoloj de la socio fare de la anglosaksa hegemonia loĝantaro en la tiamaj sudokcidentaj ŝtatoj de Usono.
Pneŭmatologio
Pneŭmatologio estas greka termino konsistanta el τὸ πνεῦμα [to pnévma] kaj ὁ λόγος [ho lógos] kiu laŭlitere estas scienco pri la spirito.
Ĝi estas utiligata por aludi al la scienco kiu pritraktas la spiritajn substancojn kaj ilian vitalan principon. Ĝi indikas kaj branĉon de la filozofio, kaj branĉon de la teologio pritraktantaj la doktrinon pri la Sankta Spirito.
Spite de la sama etimologio, ĝi ne risku estis konfuzita nek kun [Pneŭmatologio]] (branĉo de la medicino kiu okupiĝas pri la spirvojoj) nek kun pneŭmatomakio (kristana hereza fluo de la 4-a jarcento.
Filozofio kaj spiriteco
La pneŭmatologio, intencita kiel ĝenerala studo pri "spiritaj substancoj", nome la spirito, fariĝas do studa materio tre vasta, kie filozofiaj kaj teologiaj konceptoj de la difino pri "spirito" plurfoje interplektiĝis laŭlonge de la jarcentoj. En la spiritualeco-spiriteco kaj en la ekstremorientaj filozofioj, oni uzas termonojn kiel namas, hindia voĉo por indiki la riverencon al la dia spirito kuŝanta en la eno de ĉiu individuo.
Aŭ la 'atman, kiun oni povas skeme difini kiel "ena individua spirita energio" kaj kiun oni devis provi fandi kun la Brahmano, la granda universa energio, koncepto pri "spirito" reprenita ankaŭ de la Budhismo, skeme tradukita per la termino de "ena budheco".
En la greka klasika filozofio, la simpla koncepto de pneŭma (= blovo, elspiro, vivospiro) frue disiĝis el la koncepto de animo-psiko (ankaŭ ĝi ligita al la signifo de vento, blovo, elspiro) kaj tiu lasta plimallarĝe referencata al la homa naturo. La disiĝo pli neta inter pneŭmo kaj psiko okazis kun Sokrato kaj Platono ekde la 4-a jarcento a.K. ĉirkaŭ. Rilate al la naturon pri entaĵo duonhoma kaj duondia, dekomence oni startis el la koncepto simila al tiu de "superhoma ĝenio" "energio de supro" aŭ "ekstera" de la homa esto, kiu estis nomata entaĵo daimon-demon, signifo kiu poste ricevis ankaŭ negativajn karakterizojn.
Sammaniere, la blovo, la elspiro de dia kaj diiga karakterizo ricevis male la nomon de pneumata, pneumatos, por indiki "eston", "entaĵon" aŭ "blovon" disigitan el niaj homaj dimensioj kaj vivo, kaj poste konceptitan, en ĝia dualisma nocio, kiel "bonvoleman spiriton" kaj "malbonvolemn spiriton", nome ekzemple entaĵoj anĝelaj por la Bono, kaj demonaj por la Malnono.
La helenisma stoikismo de la 3-a jarcento a.K. tion disvolvigis kiel aktivan spiritnaturan principon, ĝin aldonante kiel elementon al la kvar tiam konataj (akvo, aero, tero, fajro).
La termino "spirito" naskiĝis inter la latinoj, kiuj ĝin skeme interpretis kiel la leĝera"blovo de vivo" (kiel la terminoj elspiri, spiri), por indiki, ĝuste, la vivon, intencitan kiel vitalecon, dinamikecon, venton, elspiron… nome karakterizita per la aerobia spirado de la plievoluintaj vivantaj estuloj kiel la homo.
Aparte, la dia karakterizo de la Pneŭmo-Spirito estis precipe ligita al la interpreto pri la hebrea Torao, kie en la Genezo Javeo-Dio "blovis" la vivspiron (hebree ruah hakodesh) en la naztruojn de Adamo.
Laŭlonge de la jarcentoj ĉiam pli prenis formon la semantika diferenco inter "psiko" kiel sola homa "anima" aŭ menso aŭ personeco, el la termino "pneŭmo" por propre indiki la "solan spiriton", nome la ero pli profunda kaj dia de la animo mem.
Tio videblas jen ĉe la kristanaj filozofoj kaj jen ĉe tiuj ne kristana; kaj al tiu terminologio adaptiĝis kaj kontribuis la kristanaj teologoj.
Kristana teologio
En Kristanismo pneŭmatologio indikas la teologian sciencon pri la Sankta Spirito referencanta al la Triunuo kaj al la historio de la savo (soteriologio).
La orienta kaj okcidenta Patristiko estis baldaŭ engaĝiĝinta en unua debato pri la dieco de la Sankta Spirito. Dekomence kun Ario, kiu imagis la Sanktan Spiriton simpla "kreitulo", "entaĵo" aŭ "unuaranga anĝelo", kaj poste kun ties posteuloj, nome kun la Makedonianismo, kiu subtenis  ke la Sankta Spirito estas hierarkie malsupera kompare kun la Patro kaj la Filo (herezo kondamnita en la Unua koncilio de Konstantinopolo (381).
Sed krom tiuj kalumniantoj, teologie agadis precipe grandaj subtenantoj de la dia potenco de la Sankta Spirito. Teologo Atanazio, ekzemple, al Li atribuis la karakterizojn de senŝanĝebleco, transcendeco, kapablo sanktigi kaj implikiĝo en la kreo mem (kiel fakte jam aliaj teologoj).
La spekulativado kaj devoteco, de la Malnova Testamento (Elija) al Li atribuas sep donojn por la homoj, dum Sankta Paŭlo el tiuj listigis naŭ kiel fruktojn por la homoj.
Naskiĝis ĉirkaŭ la jaro mila granda debato rilate la Sanktan Spiriton okaze de la Orienta skismo.
Vivecega estis, tiujn tempojn, la debato pri la filioque, la doktrino de la procesio de la Sankta Spirito el la Patro kaj el la Filo, kiu ĝis niaj tagoj konstituas unu el la kialoj kiuj distancigas la Ortodoksan Eklezion el tiu Katolika. La Ortodoksa eklezio asertas ke la Sankta Spirito "procedas" nur de la Patro (kiel indikite en la origina instruo de la Kredokonfeso nicea-konstantinopola), dum Aŭgusteno de Hipono kaj la tuta mezepoka okcidenta Eklezio aldonis la filioque = nome kaj el la Filo.
Dum la protestanta Reformacio kaj en eŭropa Kontraŭreformacio la rilato inter la Sankta Spirito kaj la Skribo estis reekzamenita. Lutero kaj Kalvino opiniis ke la Sankta Spirito havas certan sendependon ne la Sanktaj Skriboj, sed la teologoj de la kontraŭreformacio respondis ke estis la sama Spirito la inspiranto de la Katolika Eklezio kiel aŭtoritata interpretisto pri ili.
Borderaĵo
Borderaĵo estas kadro, ortangula aŭ ovala objekto farita por protektado kaj montrado de pentraĵo, desegnaĵo aŭ fotografaĵo. Plej ofte ĝi estas farita el ligno aŭ metalo kaj povas havi vitran kovrilon. Kelkaj povas esti fiksataj al muroj dum aliaj povas rekte stari sur plata surfaco. La borderaĵoj povas mem esti preskaŭ artaĵoj.
3096 Bezruč
3096 Bezruč estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan poeton Petr Bezruč (1867–1958, de vera nomo Vlasimir Vašek)
Skripto
Skripto (vorto ne en PIV) estas antaŭteksto de kultura produkto: filmo, prelego, intervjuo, romano (ekzemple tajposkripto) ktp.
Verkiston de skriptoj oni nomas skriptisto.
Vidu ankaŭ
Makgufino - suspenso
Rilata artikolo
Scenaro
Scenaristo
Gagiko la 2-a
Gagiko la 2-a (armene Գագիկ Բ ; n. ĉ. 1026, m. 1076) estis unu el la membroj de la Bagratida dinastio, armena reĝo de 1041 ĝis 1045 kaj filo de Aŝoto la 4-a, reĝo de Armenio.
Gagiko entroniĝis kiam li estis nur 15-jaraĝa. Lia onklo Smbato la 3-a kontraŭ la volo de la armenoj subskribis traktaton per kiu li liveris la armenan reĝlandon post lia morto al la Bizanca Imperio. Tiu ĉi traktato ne estis respektata kaj la bizanca imperiestro Mikaelo la 5-a de Bizancio sendis armeon por la subpremado de la reĝlando al lia imperio. Tamen, tiu armeo estis venkita de la armena nobelaro sub gvidado de Vahram Pahlavuni, kaj Gagiko la 2-a estis konsakrita reĝo de Ani.
Blåmannsisvatnet
Blåmannsisvatnet estas lago de Norvegio. Ĝi situas en la komunumo Fauske kaj en la provinco Nordland. Supermara alteco estas 935 metroj, surfaca areo 3,76 kvadrataj kilometroj kaj la borda longo proksimume 9,95 kilometroj.
Ŝoseo 66
Ŝoseo 66 (angle : Route 66 aŭ oficiale U.S. Route 66) estis la plej fama ŝoseo en Usono kaj eble en la mondo. Ĝi estis establita la 11-an de novembro, 1926, kaj estis unu el originalaj, oficialaj "Usonaj Ŝoseoj". La orienta fino estis en Ĉikago, Ilinojso, kaj la okcidenta fino estis en Santa Monica, Kalifornio. La ŝoseo kondukis tra Ilinojso, Misurio, Kansaso, Oklahomo, Teksaso, Nov-Meksiko, Arizono, kaj Kalifornio kun suma longeco ĉirkaŭ 3800 kilometroj (2400 mejloj). Ĝi estis malestablita en la jaro 1985, kiam kvin interŝtataj ŝoseoj anstataŭis ĝin: I-55 (Ĉikago al Sankta-Luizo), I-44 (Sankta-Luizo al Oklahoma City), I-40 (Oklahoma City al Barstow, Kalifornio), I-15 (Barstow al San Bernardino), kaj I-10 (San Bernardino al Santa Monica).
Tiu ŝoseo havas faman rolon en literaturo kaj kino. Intrigo de la romano kaj filmo La Vinberoj de Kolero okazas grandparte laŭ tiu vojo.
Ĵuse, en la filmo de John Lasseter, Cars. (angle : Aŭtoj) la ŝoseo havas ankaŭ gravan rolon.
Filigrano
Filigrano povas referenci al variaj konceptoj:
Presencio
Presencio estas municipo de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio, je 26 km sude de la provinca ĉefurbo, ĉe la ĉefa provinca aŭtoŝoseo Burgoso-Roa.
Geografio
Ĝi havas areon de 35,07 km² kun 190 loĝantoj (2021). Ĝi apartenas la jurisdikcio de Lermo. La rivero kiu trafluas ĝin estas Cogollos [koGOljos]. La plej proksimaj loĝlokoj estas Mazuela, Ciadoncha, Revenga kaj Arenillas de Muñó.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. Iama ĉefa vivrimedo estis la kultivo de cerealoj, kaj iom de brtobredado, ĉefe de ŝafoj, porkoj kaj kortobirdoj. Ankaŭ abundis vitoj, nuntempe ne tiom abundaj.
Wittring
Wittring estas franca situanta en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Wittringeois.
NGC 1012
NGC 1012 (aliaj indikoj — PGC 10051, UGC 2141, MCG 5-7-27, ZWG 505.30, KUG 0236+299, IRAS02362+2956) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Yuichi Komano
Yuichi Komano (japane 駒野 友一, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2005 ĝis 2013 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li estis unu el plej aktivaj teamanoj kiu partoprenis en 78 matĉoj.
Flêtre
- jen france, prononco [], origine nederlande respektive flandre Vleteren/Vleeter - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
La dolce vita
La dolce vita (1960) estas itala filmo de 1960 reĝisorita de Federico Fellini, kun ludado de Marcello Mastroianni, Anita Ekberg kaj Anouk Aimée.
La filmo prezentas serion de noktoj kaj matenoj laŭlonge de la Via Veneto en Romo, viditaj per la okuloj de la ĉefrolulo, klaĉa ĵurnalisto nome Marcello (ludita de Marcello Mastroianni). Marcello estas malengaĝigita viro, kun rilatoj kun sia simpla kaj ĵaluza amantino Emma (Yvonne Furneaux), kun rafinita edzino (Anouk Aimée) kaj raviga sveda aktorino nome Silvia (Anita Ekberg) al kiu li sekvas dum tiu vagadas en Romo (inkluden la elstaran scenon de nokta baneto en la Fontano Trevi) kun homamaso kiu ĉeestas ĉe la Via Veneto.
Pascal
Pascal, elparolata paskal ' , en pluraj signifoj estas esperantigata Paskalo.
Taĝikio
Taĝikio ankaŭ nomata Taĝikujo aŭ Taĝikistano (elp.[taˈd͜ʒiːkɪsta[ː]n]; taĝike en cirila alfabeto Тоҷикистон, Toĝikiston, en persa alfabeto جمهوری تاجیکستان), oficiale Respubliko Taĝikistano, taĝike: Ҷумҳурии Тоҷикистон/Ĝumhurii Toĝikiston) estas lando sen maraliro en Centra Azio, kun surfaco de km², havante pli ol 9 milionojn da loĝantoj  . Ĝi estas membro de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ) kaj eksa respubliko de Sovetunio. Ĉefurbo estas Duŝanbo.
Historio
En antikvaj tempoj la lando estis parto de Baktrio (vidu ankaŭ: Aleksandro la Granda, Kuŝana imperio).
En la 13-a jarcento Ĝingis-Ĥano konkeras Taĝikion kaj la reston de Centra Azio, kiu fariĝas parto de la Mongola Imperio.
Inter 1860 kaj 1900 Taĝikio estas dividita, la nordo sub la carisma rusa regado dum la sudo estas aneksita de la Buĥara Emirlando.
1991- Taĝikio sendependiĝis de Sovetunio kaj Rahmon Nabiyev, komunista gvidanto, fariĝis la unua sendependa ŝtatestro (1930–1992)
En 1992 Emomali Rahmon estis elektita. kiel prezidanto de la parlamento post kiam Rahmon Nabiyev estis devigata eksiĝi. Sekvis samjare kontraŭregistaraj manifestacioj kiuj kondukis al interna milito, Li subtenis la intervenon de rusaj fortoj por venki islamismajn kaj demokratiajn rivalojn en la interna milito, kiu finiĝis en malkomforta politika kompromiso en 1997. Ekde tiam li sciis plifirmigi sian potencon kaj kontrolon per subpremo de la opozicio, fortigita de rusoj, ĉinoj kaj okcidentanoj kiuj subtenis la landon kiel bufroŝtato kontraŭ la talibanoj kaj aliaj islamismaj grupoj en Afganio kaj ĉirkaŭaĵo.
Armitaj konfliktoj tamen sporade okazis ankaŭ post la jaro 1997.
Loĝantaro
La ĉefa popolgrupo konsistas el taĝikoj (79,9% en 2000). Aliaj grupoj estas popoloj parolantas lingvon apartenantan al la irana lingvaro (multe influitaj de la taĝika kulturo kaj lingvo), sed ankaŭ rusoj, uzbekoj, kirgizoj kaj aliaj.
Sano
Pro revenantaj naturaj katastrofoj, senarbarigo, erozio kaj sekaj periodoj, nur 24% de la kampara loĝantaro estas sekura de nutraĵoj. En 2010, la malriĉa indico en la lando estis 46,7%.
La ĉefaj sanorilataj riskofaktoroj en Taĝikio estas dietaj riskoj, alta sangopremo kaj alta korpomasa indico.
La tradicia dieto en Taĝikio tendencas esti alta en graso, salo, sukero, kaj malalta en antioksidantoj.
Oni kredas, ke ĝis 2.000.000 taĝikaj civitanoj vivas kaj laboras eksterlande, ĉefe en la Rusa Federacio. Tiaj niveloj de migrado al Rusio (lando kun granda prevalenco) povas rezultigi pliigitan nombron da HIV en Taĝikio.
Klimato
Dise tra Taĝikio ekzistas diversaj klimataj donitaĵoj kaj temperaturoj. Taĝikio havas kontinentan klimaton kaj, en la pli malaltaj regionoj, subtropikan klimaton. Estas multe da duondezerto kaj dezerto. La temperaturo forte dependas de la alteco de la tereno.
En Duŝanbo temperaturo en la dua duono de majo povas jam esti sufiĉe alta (26 °C) kun UV-indesko inter 8 kaj 10. Pro la klimata ŝanĝiĝo la temperaturoj altiĝis de 1,2-1,90 С en urboj. Pro la sama kialo ankaŭ la glaĉeroj en la lando ŝanĝiĝis kaj oni taksas ke ili perdis dum la lastaj 50-60 jaroj 20% en sia volumo kaj 30% en sia surfaco.
Naturo
Estas kvar naturrezervejoj kaj 13 aliaj protektitaj areoj aŭ naciaj parkoj.
Politiko
Taĝikio estas prezidenta respubliko kaj la prezidento Emomali Rahmonov elektas la ĉefministron.
Religioj
La plej granda religio de Taĝikio estas Islamo kiu estis forta unuiga forto en la batalo de Taĝikio kontraŭ sovetia regado kaj dum la interna milito. Ĝia efiko kreskis en la 2000-aj jaroj. Alkoholo kaj tabako ne plu estis vendataj en iuj lokoj kaj la uzo de kaptukoj oftiĝis. Malpermesitaj ekstremismaj movadoj ankaŭ akiris subtenon, precipe inter junuloj ĉar ili kreas esperon al senespera junularo sen perspektivoj kaj trafita de malriĉeco kaj pro la malstabileco de la ŝato en la du jardekoj post la soveta epoko. En 2009, la konstruado de la plej granda moskeo en Centra Azio komenciĝis en Duŝanbo. Islamaj movadoj komencis aperi en Taĝikio en la 1970-aj jaroj, sed ne estis signifaj antaŭ la falo de Sovetunio en la 1990-aj jaroj.
Religia leĝo de 2009 signife restriktis liberecon de penso kaj religio : la praktiko de religio sen ŝtata permeso estas malpermesata
En 2011 ekestis nova leĝo kiu malpermesas al neplenaĝuloj partopreni religiajn servojn, religiajn eventojn kaj religian instruadon de ne registritaj religiaj komunumoj. Gepatroj, kiuj provas transdoni religiajn valorojn kaj kredojn al siaj infanoj, atendas altegaj monpunoj kaj eĉ riskas enkarcerigon. Do konkrete, pro la nova leĝo, nur tiuj infanoj kaj gejunuloj kiuj ĉeestas ŝtatan agnoskitan kristanan aŭ islaman lernejon (madraso), povas ricevi religian instruadon.
Kulturo, lingvoj kaj Esperanto-movado
La taĝika kulturo estas historie forte ligita al la persa kulturo. Maljunaj persaj poetoj Omar Ĥajam, Aliŝer Navoi kaj Abol-Gasem Ferdousio (inter alie sia Ŝahnameo) ankaŭ estas konsiderataj kiel parto de la kultura heredaĵo de Taĝikio. Vidu ankaŭ taĝikaj poetoj. Alexandre Akilov kaj Eraj Olimov estas nuntempaj pentirstoj. Amri Aminov estas skulptisto de Unesco por la Paco. Konataj kantistinoj estas interalie Nigina Amonkulova, Maniĵa Davlatova kaj Ŝabnami Surajo.
La domo de Centra Azio en Parizo regule okazigas renkontojn, koncertojn, konferencojn, ekspoziciojn, teatron kaj dancojn.
Monda heredaĵo de Unesko
La pra-urba loko de Sarazm eniris en julio 2010 la liston Monda Heredaĵo de Unesko kiel "arĥeologia ejo atestantan la evoluon de homaj setlejoj en Centra Azio, de la 4-a jarmilo antaŭ Kristo ĝis la fino de la 3-a jarmilo antaŭ Kristo". Ĝi estas la unua Monda Naturheredaĵo en Taĝikio. Alia heredaĵo en la sama listo estas la Nacia Parko de Pamiro.
Programo Memoro de la Mondo (Unesko)
En 2013 la manuskripto de Obejd-e Zakani (perse:عبيد زاکانى) kun la titolo Kulliyyāt, konservita en Taĝikio, estis inkluzivita de Unesko en la programo Memoro de la mondo, kune kun Ghazāliyyāt (Kolekto Ghazal) de la irana poeto Ḥāfeẓ Shirāzi. La du manuskriptoj datiĝas el la 14-a jarcento.
Listo de nemateria kultura heredaĵo de Unesko
La Listo de nemateria kultura heredaĵo de Unesko listigis la 12-an de januaro 2016 ankaŭ :
Lingvoj
La plej parolataj lingvoj en Taĝikio estas la taĝika, la rusa kaj la uzbeka. Vidu ankaŭ pri lingva diskriminacio en Taĝikio.
Esperanto en Taĝikio
En Taĝikio ekzistas bona tradicio de Esperanto-movado. Kvankam ĉefe pro la ekonomia situacio la movado nun stagnas, la lokaj esperantistoj penas okazigi Esperanto-eventojn, renkontiĝojn, kursojn de la lingvo ks.
En 2005 taĝika esperantisto Saidnabi Saidilhomzoda, subtenite de UEA, gvidis kurson de Esperanto en Kabula Universitato (Afganio) al kiu aliĝis ĉirkaŭ 150 personoj.
Viktor But, poligloto kiu ankaŭ lernis Esperanton en Duŝanbo, fifamiĝis kiel armilvendisto.
Natalja Kazimova, blinda taĝika kantistino kantis en Esperanto dum la Universala Kongreso de Esperanto en Florenco, Italio.
Dum la interna milito inter 1992 kaj 1994 la arkivoj kaj aliaj posedaĵoj de la movado en Taĝikio. Vandalismo en la Palaco de Kulturo de Duŝanbo pereigis la dokumentaron, kasedojn kaj la bibliotekon de la Esperanto-klubo en Duŝanbo.
Ekonomio
Nacia valuto: taĝika somonio (taĝike cомонӣ)
Eksporto: krom nutraĵoj (fruktoj, legomoj), la ekonomio plejparte baziĝas ĉefe sur eksporto de naturaj resurcoj (aluminio, kotono, hidorelektro, silko, ...)
Pokapa GNP: 1200 USD.
Malriĉeco: Taĝikio estas la plej malriĉa lando de la eksa Sovetunio, kaj unu el la plej malriĉaj landoj en la mondo. Laŭ la Programo de Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolviĝo. Ĉirkaŭ 44,4% de la loĝantaro vivas sub la limo de malriĉeco.
Taĝikio plifirmigis siajn ligojn kun Ĉinio por konstrui infrastrukturon. Ĉinaj firmaoj investas en oraj minejoj kaj la nafta kaj gasa industrioj.
Akvo estas la plej grava rimedo de la lando, grava en la produktado de kotono. Taĝikio posedas pli ol 40% de akvorezervoj en centra Azio kaj 60% de la hidroelektra potencialo de la regiono. Unu el la plej altaj akvobaraĵoj de la mondo estas tiu en la rivero Wash kiu traluas la landon oriente de Norak. Plia akvobaraĵo (Rogun) estas planata kiu estos la plej alta en la mondo. Ĝi servos al hidroelektra centralo. La produktita elektro egalus al tri nukleaj centraloj kaj estos kredeble kapablaj ĉesigi la malabundecon de elektro en la lando kaj vendi la troan kapaciton al Afganio kaj Pakistano.
En 2009, interkonsento estis atingita inter Taĝikio, Pakistano kaj Afganio por plibonigi kaj konstrui 1 300 km da fervojoj kiuj ligas la tri landojn kun la havenoj de Pakistano. La proponita itinero pasus tra la Aŭtonoma Provinco Gorno-Badakhshan en la orienta parto de la lando.
La internacia flughaveno de Duŝanbo estas flughaveno proksime de la ĉefurbo Duŝanbo. Kun malmultaj esceptoj, la flughaveno nur servas en Azio.
Turismo
Daŭrebla montara turismo estas kreskanta faktoro en la loka ekonomia disvolviĝo. Ankaŭ literatura turismo ludas gravan rolon en la disvolviĝo de turismo en Taĝikio. Inter la vidindaĵoj menciindas la maŭzoleo de Abu Abdullo Rudaki, la fondinto de la klasika perslingva poezio en Taĝikio.
Gazetaro
Jumhuriyat (eo: respubliko), Khalq Ovozi kaj Narodnaya Gazeta estas ŝtatposedataj taggazetoj eldonitaj respektive en la taĝika, la uzbeka kaj rusa lingvoj.
Televido
Televido estas la plej populara komunikilo. Ekzistas pli ol 12 privataj televido-stacioj. En Duŝanbo elsendas SMT, privata, sendependa televida stacio.
Radio
En kamparaj regionoj radio estas ofte la sola fonto de informoj. Radio Taĝikio (ŝtatposedata) grupigas Radion Taĝikio, Radion Sado-i Dushanbe, la kulturan reton Radio Farhang kaj la Voĉon de Taĝikio (celas eksterlandan publikon).
Informagentejoj
Avesta, Khovar kaj Asia-Plus estas agentejoj kiuj ankaŭ iom informas en la angla.
Geografio
Taĝikio estas la plej malgranda ŝtato en Centra Azio. Unu el la plej altaj montaroj en la mondo, Pamiro kaj Altajo, kuras tra la lando. Taĝikio ne havas aliron al maro. Ĉirkaŭ 93% de ĝia teritorio estas montara de kiu 2/3 estas alta montaro (ĉirkauŭ 3 000 metroj kaj eĉ pli alta). En la orienta parto de la lando troviĝas en la montaro Pamiro kie situas la plej alta monto de la lando, la montopinto Ismail Somoni (7 495 m).
La plej granda el la lagoj (380 km²) kaj la plej fama estas la salakva Lago Karakul [taĝike: Қарокӯл] je 4 200 metroj.
Taĝikio havas komunan limon kun Afganio, Ĉinio, Kirgizio kaj Uzbekio. Taĝikio havas du eksklavojn en Kirgizio kaj unu en Uzbekio — ili formiĝis dum disdivido de fekunda Fergana valo inter la centr-aziaj respublikoj laŭ la etna principo.
Tertremoj oftas: ĉirkaŭ 160 tertremojn jare, 50 el kiuj estas severaj. Centoj da kanjonoj trairas la montarojn kun riveroj kurantaj tra ili.
Provincoj
Taĝikio dividiĝas en du provincojn (вилоятҳо/vilojatho respektive ولایتها; inter parentezoj la respektiva ĉefurbo:
en unu aŭtonoman provincon (вилояти мухтор/vilojati muĥtor respektive ولایت مختار): kaj en unu regionaron rekte administratan de la centra registaro (Ноҳияҳои тобеъи ҷумҳурӣ respektive ناحیه‌های تابع جمهوری):
Fonto: Statistika jarlibro, Duŝanbo, 2006 (ruse)
Urboj
La 6 plej grandaj urboj estas (stato komence de la jaro 2005):
Literaturo
(angla) Tajikistan, a country study (Taĝikio, landostudo), Kongresa Biblioteko de Usono.
Eksteraj ligiloj
Belaj kaj interesaj fotoj de taĝikio
Aliaj fotoj pri Taĝikio
Pri Asocio de Esperantistoj de Taĝikio kun fotoj
Lingvaj situacio kaj leĝaro en Taĝikio (france)
Intervjuo donita de Saidnabi Saidilhomzoda al Slavik Ivanov pri la Kabula kurso de Esperanto eo ru
Königsbrück
Königsbrück estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bautzen de la federacia lando Saksio kaj estas la centro de samnoma komunumaro el pluraj najbaraj komunumoj proksime kunlaborantaj. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Taĝikio
Eksteraj ligiloj
(angla) Khovar
(franca) La domo de centra Azio en Parizo
Blöndulón
Kun 57 km² de areo, Blöndulón estas unu el islandaj plej grandaj lagoj. Ĝi estis kreita en 1984 ... 1991 kiel baseno por la elektrocentralo Blönduvirkjun kaj havas la plej grandan profundon 39 m. Ĝi estas lokigita proksime de alta terena vojo Kjölur en la Montaro de Islando. La varmaj fontoj Hveravellir estas lokigita je 25 km pli sude.
Centrosaŭro
Centrosaŭro (Centrosaurus; malnovagreka: "pinta lacerto" - la nomo rilatas la kornetojn troviĝantaj laŭrande de la krispo, ne al la naza korno kiu estis ankoraŭ nekonata je la tempo de nomado) estis genro de herbovoraj dinosaŭroj vivintaj dum la malfrua kretaceo, antaŭ 68 ĝis 65 milionoj da jaroj, en tio kio nun estas Nordameriko.
Oni trovis vastajn ostarojn de centrosaŭroj en Dinosaŭra Provinca Parko en Alberto (Kanado); iuj el la ostaroj etendiĝas dum centoj da metroj kaj enhavas la ostojn de eble miloj de unuopaj centrosaŭroj - eble grego mortigita de inundo aŭ simila naturkatastrofo.
(13662) 1997 GL11
(13662) 1997 GL11 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Mezepoka amkanto
Mezepoka amkanto, kutime nomata laŭ la mezepoka mezaltgermana vorto Minnesang [prononco "Minezang"] estas la skribe fiksita, alte ritigita formo de kantata liriko pri la temo de korteza amo de la okcidenteŭropa nobelaro dum la mezepoko. La mezepoka amkantado estis socie flegata kultura formo en ĉiu parto de la nobelaro – inkluzive de la imperiestro de la Sankta Romia Imperio, la tiutempe plej altranga reganto de okcidenta Eŭropo.
En Germanlingvio mezepoka amkantado en la mezaltgermana lingvo skribe dokumentatas ekde pli-malpli la jaro 1155. La en la mezepokaj amkantoj flegita versio de super-dialekta altgermana lingvo estas la unua sistema provo krei tutgermanian literaturan lingvon (nur 400 jarojn poste sekvas dua provo pri tia norma lingvaĵo fare de Marteno Lutero).
Dum la malfrua mezepoko, ekde proksimume la jaro 1250, aliaj literaturaj genroj laŭ graveco eksuperas la kortezan kavaliran amkantadon.
La unuaj dokumentitaj mezepokaj amkantistoj estas la trobadoroj en suda Francio. La lingvaĵo de iliaj kantoj en la moderna epoko ofte nomatas provenca lingvo, kiu tamen ne nur ampleksas la okcitanan dialekton de la regiono Provenco, sed speco de okcitana interdialekta literatura lingvo, kiu alprenas elementojn el pluraj okcitanaj dialektoj. La amkantado de la sudfrancaj trobadors, pli poste ankaŭ de la nordfrancaj trouvères, havas esencan influon al la komencoj de la germanlingva mezepoka amkantado.
Post la komenca instigo el la mezepoka Franclingvio, la "lingva artaĵo" de la mezaltgermana mezepoka amkantado poste evoluas sendepende.
NGC 1013
NGC 1013 (aliaj indikoj — PGC 9966, MCG -2-7-46, NPM1G -11.0097) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mezepoka amkanto
El sociologia vidpunkto, la kavalira mezepoka amkantado esence estas nobela hobio, kaj ene de la korteza kavalira kulturo estas disciplino en la konkuro inter altnobelaj kavaliroj – analogie al aliaj disciplinoj de konkuro, ekzemple en kavalira turniro.
La sukcesa prezento de mezepoka amkanto fare de kavaliro unuarigarde kompreniĝas kiel pruvo de kultura kompetenteco – simile al sukceso en ĉasado aŭ en kavalira turniro. La kanto direktiĝas al honorata damo de la societo, sed ne estas esprimo de privataj interhomaj rilatoj (kvankam ne ĉiam estas centprocente ekskludebla, ke la kantanto kaj la prikantata damo tamen havus sekretan intiman rilaton, sed tiukaze temus pri granda escepto). Mezepoka amkanto ne estas romantika esprimo de emocio, kaj ankaŭ ne lirikaĵo laŭ propraj travivaĵoj, sed kavalire kaj etike normigita lingva kaj muzika rito. De la germanlingva mezepoka amkantado inspiriĝis la sekva itallingva ama liriko de la dolce stil nuovo ekde Francesco Petrarca, kiu nun, dum la komenciĝinta renesanco, tamen ne restis privilegio nur de la nobelaj kavaliroj.
Historio
Kiel unua trobadoro konsideriĝas duko Vilhelmo la 9-a de Akvitanio (1071-1127). La sudfrancia arto de trobadora kantado meze de la 12-a jarcento atingas sian kulminon kaj disvastiĝas al nordo (trouvères) kaj oriento (germanlingva Minnesang).
Gravaj sud-franciaj trobadors estis Jaufre Rudel, Marcabru, Bernart de Ventadorn, Giraut de Bornelh, Beatriz de Dia kaj Peire Vidal. Elstaraj nord-franciaj trouvères estis Gace Brulé, Colin Muset, Jean Bodel, Thibaut de Champagne, Conon de Béthune, Blondel de Nesle, Adam de la Halle, sed ankaŭ Chrétien de Troyes (kiu kiel verkistoj de artura literaturo multe pli konatas ol kiel kreinto de ama liriko).
La plej malnova germanlingva mezepoka amkantado estas de la poeto Kürenberger. Tiu "danubolanda" amkantado de la jaroj 1150-1170 venas el la regiono inter la urboj Passau kaj Linz borde de la rivero Danubo, el kiu ankaŭ devenas la Kanto de la Nibelungoj. Tiu amkantado baziĝas sur pli malnovaj germanaj radikoj kaj ankoraŭ neinfluatas de la plifajnigata provencala trobadora arto.
La kavaliro Walther von der Vogelweide kiel unua distanciĝas de la idealo de asketa kaj neniel atingebla amo kaj kantas lirikajoĵojn pri "samrajta amo" aŭ "kora amo". La evoluo varias laŭ regionoj: Dum en Svislando ankoraŭ post la jaro 1300 prikantiĝas la idealo de asketa kaj neatingebla amo, en aliaj partoj de Germanlingvio kaj ekde la jaro 1200 multiĝas parodiaj kaj erotikaj kantaĵoj, ekzemple de la poeto Tannhäuser.
En pluraj manuskriptaj antologioj la poezio de diversaj mezepokaj amkantistoj kolektiĝis kaj komune publike prezentiĝis. Plej konata el tiu kolektoj iĝis la manuskripto Codex Manesse el Hajdelbergo.
(16619) 1993 FR58
(16619) 1993 FR58 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC") elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Seiichiro Maki
Seiichiro Maki (japane 巻 誠一郎, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2005 ĝis 2009 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Adnan Menderes
Adnan MENDERES (naskiĝis en 1899 — mortis la 17-an de septembro 1961) estis la unua demokratie elektita ŝtatgvidanto de Turkio. Li servis kiel premiero en la jaroj 1950–1960. En 1946 li kunfondis la Demokratian partion, la kvaran registritan partion en Turkio.
Post la puĉo de 1960 Adnan Menderes estis pendumita kun du aliaj membroj de lia kabineto, ministroj Fatin Rüştü Zorlu kaj Hasan Polatkan.