cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĉarto de Tibetanoj en Ekzilo
Ĉarto de Tibetanoj en Ekzilo (ordinare nomata konstitucio de Tibeto; angle: Charter of the Tibetans In-Exile) - dokumento akceptita de la Tibeta Parlamento en Ekzilo (angle: Assembly of Tibetan People’s Deputies‎) la 14-an de junio 1991. La ĉarto estas ligita kun la Ekzilita tibeta registaro.
Krimliteraturo
Krimliteraturo ankaŭ nomata krimromano estas proza verko, konsistanta el longa rakonto, kiu priskribas la rivelon de krimoj.
Famaj aŭtoroj de krimromano:
En Esperanto aperis, interalie
988 Appella
988 Appella estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Temisa familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita de la rusa astronomo Benjamin Jekhowsky la elde la observatorio de Alĝero.
Naturrezervejo Serra da Malcata
La Naturrezervejo Serra da Malcata (oficiale Reserva Natural da Serra da Malcata) estas protektita areo de Portugalio, lima kun Hispanio, situanta en la regiono Beira Baixa, Distrikto Castelo Branco kiu etendas tra la municipoj de Penamacor kaj Sabugal. Konsistas el unika enklavo por la ekosistemo de la Iberia linko kadre de la Pacto Ibérico (2007) kaj pro la granda vario de flaŭro kaj faŭno mediteraneaj. En totalo la Rezervejo enhavas areon de ha.
31461 Shannonlee
31461 Shannonlee estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Shannon Xinjing Lee, rekompensita kiel plej bona en ŝia kategorio, kaj kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2014 pro sia projekto pri energio kaj transporto. Ŝi ankaŭ ricevis la Premion Intel Foundation Young Scientist Award. Ŝi estis lernantino ĉe la National Junior College de Singapuro.
Obytce
Obytce estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1227. Ekde la 30-a de aprilo 1976 ĝis la 23-a de novembro 1990 la municipo estis parto de urbo Klatovy.
Sándor Kolozsvári Puskás
KOLOZSVÁRI PUSKÁS Sándor [koloĵva:ri puŝka:ŝ ŝAndor], pli mallonge laŭ hungarlingve kutima nomordo Puskás Sándor estis rumania hungara skulptisto naskita en Kluĵo la 18-an de junio 1928, mortis la 31-an de majo 2020.
Kariero
Sándor Kolozsvári Puskás frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste kalvinanan kolegion. Li finis la studadon en 1953 ricevinta diplomon en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Li havas atelieron en Târgu Mureș.
Mezuro (muzikinstrumento)
En la muziko la nocio mezuro rilatas sur certajn formatojn de muzikiloj aŭ partoj de ili:
En la mezuro realiĝas instrumentkonstrue la fundamenta decido por certa sonkaraktero. En akompantekstoj pri la historiema koncertado de malnova muziko oni ofte legas pri violonoj, trombonoj ktp de „malnova mezuro“ kio signifas, ke estas kopikonstruaĵoj de historiaj modeloj kun iliaj apartaj mezuroj.
52500 Kanata
52500 Kanata estas tre malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
KANATA, kiu signifas "Malproksime", estis proponita de la japanoj kiel nomo por la nova teleskopo de 1,5 metro de la Universitato de Hiroŝimo. La Teleskopo KANATA estas ĉefe uzita por observi fenomenojn de alta energio kiel la optikaj postlumoj de la. Ĝi estas ankaŭ uzita por montri al homoj la belaĵojn kaj la mirindaĵojn de la universo.
Neĝborulo
Neĝboruloj aŭ pli ĝuste galantoj estas genro da bulboherboj el la familio Amarilidacoj. La genro havas ĉirkaŭ 20 speciojn. La plej konata specio estas la neĝa galanto aŭ neĝborulo - latine Galanthus nivalis.
Nomoj
La nomo galanto devenas de grekaj vortoj γάλα (gála, lakto) kaj ἄνθος (ánthos, floro), do “laktafloro”, laŭ la koloro de la floroj. La nomon neĝborulo oni donis pro tre frua kaj rapida florado: la floroj aperas tuj post aŭ eĉ iom antaŭ la degelado de neĝo, do ili efektive povas “bori” neĝon.
10053 Noeldetilly
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Rolland Noël de Tilly (1906– 1983) gvidanto de la Centro de Montrealo de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado dum multenombraj jaroj. Li verkis por Les Cercles de Jeunes Naturalistes sub la plumnomo “ l´Ami des Ếtoiles ”. Li ricevis la Premion Georgette Le Moyne en 1972 ; la Astronoma societo de Francio rekompensis lin per la Medalo Camille Flammarion.
8114 Lafcadio
8114 Lafcadio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Hiroshi Abe elde la observatorio de Jacuka en gubernio Ŝimane.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la irlanda-greka verkisto kaj ĵurnalisto Lafcadio Hearn (1850–1904). Li laboris 20 jarojn kiel ĵurnalisto en Usono kaj prenis la japanan naciecon en 1896, sub la nomo de  Koizumi Yakumo.
Mária Lukáts
LUKÁTS Mária (luka:ĉ) estas rumania hungara pentristino, grafikistino naskita en Kluĵo la 27-an de marto 1954.
Zsuzsanna Fábry
Zsuzsanna Fábry  naskiĝis en 1956 en Budapeŝto.
Biografio
Zsuzsanna Fábry frekventis universitaton en sia naskiĝurbo. Ŝi atingis la sciencan gradon PhD en 1984 en Universitato Eötvös Loránd. En la sekva jaro ŝi ricevis stipendion en Parizo. Inter 1986-1995 ŝi apartenis al universitato en Iovao, en la lastaj 2 jaroj ŝi estis direktoro de la laboratorio. Ekde 1995 ŝi instruas kaj esploras en universitato en Madisono (Viskonsino). Ŝi multe okupiĝas pri multloka sklerozo.
Ternuksbutero
Ternuksbutero aŭ arakida butero estas pasto farita el ternuksoj. Ĝi estas plej ofte manĝata sur pano. Ĝi estas tre ŝatata en Usono, Britio, Kanado, Aŭstralio, Sud-Afriko kaj Nederlando, sed ne multe en aliaj landoj.
Al butero ĝi similas nur en la uzado kiel pan-ŝmiraĵo; la produktmaniero tute ne similas. Tial multaj preferas la terminon ternuksa ŝmiraĵo aŭ arakida ŝmiraĵo. Aliaj malpli ofte uzataj terminoj inkludas ternuksa/arakida pasto, ternuksa/arakida kaĉo kaj ternuksa/arakida kremo. En la nederlanda lingvo la ŝmiraĵo nomiĝas "ternuksa fromaĝo" (pindakaas) ĉar la vorto butero estas protektita por produktoj, kiuj enhavas veran buteron.
Estas facile prepari ternuksbuteron, oni muelu ternuksojn kun iom da planta oleo en miksaparato kaj preta ĝi estas. Ankaŭ kelkaj birdoj tre ŝatas ĝin (kompreneble sensalan).
Neuendettelsau
Neuendettelsau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ansbach kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Wir sind Helden
Wir sind Helden [vir zint HELden] (germane por "Ni estas herooj") estas fama germana poprokgrupo el Berlino kaj Hamburgo.
Tiedra
Tiedra [TJEdra] estas municipo en la okcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Montes Torozos en la centrokcidento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Tiedra kaj Pobladura de Sotiedra, okupas totalan areon de 47,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 285 loĝantojn. Ĝi perdis 2 500 loĝantojn el la mezo de la 19-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 53 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.
Historio
Estis setlejo de vakceoj kaj de romianoj. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la kastelo de Tiedra, la Ermitejo, la preĝejoj de Sankta Petro, de Sankta Mikaelo, de la Savinto de Tiedra, la Placo, la Grenstokejo kaj la Buĉejo de Tiedra. La preĝejo, fonto kaj poplejo de Pobladura de Sotiedra.
634
En la jaro 634 post Kristo okazis, interalie:
Bakonykúti
Bakonykúti [bakonjkUti] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Székesfehérvár. Bakony estas granda montaro en la Transdanubio, kúti signifas hungare puta.
Historio
Nuntempe la vilaĝo estas feriejo. En Bakonykúti migra poŝto servas.
Distrikto Šaľa
Distrikto Šaľa estas okcidenta distrikto en Regiono Nitra. Ĉefa urbo de distrikto estas Šaľa. La distrikto najbaras kun Distrikto Galanta (okcidente), Distrikto Komárno (sude), Distrikto Nové Zámky (oriente), Distrikto Nitra (norde). La distrikto apartenas al nuntempa regiono Dolné Považie (Suba Ĉevaho).
Elektromagneta kanono
La elektromagneta kanono (angle Electromagnetic Railgun/EMRG aŭ Railgun) estas armilo, ĉe kiu la pafaĵon oni akceligas per magneta kampo kaj reloj (simile al maglevo). Depende de la relvojo, oni povas atingi eĉ enorman rapidon (pli ol 1000 m/s).
27-a de aŭgusto
La 27-a de aŭgusto estas la 239-a tago de la jaro (la 240-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 126 tagoj restas.
Je la 27-a de aŭgusto okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 27-a de aŭgusto estas (laŭ gregoria kalendaro):
(52511) 1996 GH12
(52511) 1996 GH12 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Bianzè
Najbaras la komunumoj Borgo d'Ale, Livorno Ferraris, Moncrivello, Ronsecco, Trino kaj Tronzano Vercellese.
Magyarbánhegyes
Magyarbánhegyes (madjarbAnhedjeŝ) estas vilaĝo en Hungario, en departemento Békés, en subregiono de Mezőkovácsháza. La nomo signifas hungara-banuso-pinta. Ŝajnas, tiutempe pinta signifis ankaŭ kampon. La vilaĝo ricevis la nomon pri banuso Johano Maróti. La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Gyula-Makó. Mezőkovácsháza estas proksime.
La vilaĝo estis loĝata dum la ferepoko, poste sarmatoj kaj hunoj alvenis. La unua mencio devenis el 1506. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1566. Farmoj fondiĝis en la 18-a j.c., en 1865 la vilaĝo renaskiĝis. En 1880 sinagogo, en 1882 fervojo, en 1884 pastrejo, en 1896 katolika preĝejo omaĝe al Virga Maria konstruiĝis. La rumanoj okupis la vilaĝon en 1919, la judoj deportiĝis en 1944. La Ruĝa Armeo okupis la vilaĝon fine de 1944.
Ne menciitaj vilaĝservoj estas poŝto, kuracejo, lernejo, apoteko.
Udupi
Udupi, aŭ Udipi aŭ Odipu laŭ kanara lingvo ಉಡುಪಿ estas urbego en la samnoma distrikto Udupi en subŝtato Karnatako en sudokcidenta Barato. La urbego estas distrikta sidejo.
Geografio
Udupi situas en Malabara Marbordo en alteco 27 metrojn super la marnivelo. Malpe (jam kunfandita al Udupi) kun la marbordo troviĝas 5, havenurbo Mangaloro 54, Ĉikkamagaluru 111, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 309, Mumbajo 658, tutlanda ĉefurbo Delhio 1719, Kolkato 1767 kilometrojn (aere).
Demografio
En 2011 populacio de Udupi estis (kun la antaŭurboj ).
Historio
En la 13-a jarcento sanktulo fondis Kriŝnan templon, samtempe li disvastigis filozofion. Signifa pilgrimado okazis poste. La urba konsilio funkcias ekde 1995.
Ekonomio
Udupi estas instrua, komerca kaj industria centroj en Karnatako. La ekonomio konsistas el agrikulturo kaj fiŝkaptado, iomete el manfaraĵoj kaj manĝindustrio.
Lingvoj
La ĉefa lingvo estas la tulua lingvo, ankaŭ kanara lingvo kaj konkana lingvo estas vaste konata, dum la urdua lingvo estas ofta inter la islamanoj.
Religioj
85.72% de la populacio estas hinduoj, 8.22% islamanoj, 5.59% kristanoj.
Klimato
En Udupi jare pluvas averaĝe po 4097 mm. Inter majo-oktobro pli ofte pluvas pro la musono, inter januaro kaj februaro apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo varias inter 23-32 °C.
Trafiko
Udupi havas laŭmarbordan trairan ĉefvojon, same fervojan linion, krome estas vojo al interno de la subŝtato. La plej proksima flughaveno funkcias en Mangaloro. Malpe estas nur simpla fiŝkapta haveno.
Kameoka
Kameoka-urbo (亀岡市; [kameoka-ŝi]) estas urbo en la gubernio Kioto de Japanio. Ĝi havas urborajtojn ekde la 1-a januaro 1955. La 1-an de novembro 2012 la urbo havis 92 689 loĝantojn. Ĝis la jaro 1869 la nuna urbo estis nomata Kamejama.
En Kameoka estas centro de Oomoto por misio kaj sidejo de Centra Oficejo de Esperanto-Populariga Asocio (EPA) de Oomoto kaj monumento "Unu Dio, Unu Mondo, Unu Interlingvo". En grandega parko situas oficejoj, gastejoj, lernejoj, presejo, eldonejo kaj sanktejoj.
Situo
Kameoka troviĝas sur la plej granda japana insulo Honŝuo kaj situas okcidente de Kioto. La urbo najbaras ankaŭ kun la urboj Nantan, Ibaraki kaj Takacuki.
Ĝemelurboj
Ekde la 12a de oktobro 1964 Kameoka estas interfratiĝa urbo kun Knittelfeld.
Aliaj ĝemelurboj:
Turismo
Ten'on-kjoo estas templo aŭ sanktejo de Oomoto. Ten'on-kjoo en Kameoka estas sur tereno kiu intime koncernas la Kunfondinton Deguĉi Onisaburo, en la mezo de Urbo Kameoka, 20 kilometrojn okcidente de Urbo Kioto; ĝi estas sanktejo de Oomoto en verda fono. Kontraste al Bajŝoo-en en Ajabe, kiu estas sanktejo kun ĉefa funkcio de kulta adorejo, tiu ĉi Ten'on-kjoo, Kameoka, funkcias kiel sanktejo por misiado de Dia instruado. Por tio estas instalitaj tie diversaj organoj por disvastigi la instruojn de Oomoto kiel Fako por Diinstrua Misiado, Granda Kursejo, Internacia Fako, Junulara Fako, ktp.
Ten'on-kjoo sin trovas sur la ruinoj de la iama Kastelo Kamejama (Kameoka) de lia daimia moŝto Akeĉi Micuhide, brava generalo en la militanta tempo (en la 16-a jarcento).
Post la "Forigo de Feŭdoj kaj starigo de Prefektujoj" en Mejĝi, Deguĉi Onisaburo, en la tagoj de sia knabeco, ofte ludis sur la kasteltereno, prilamentis la ĉiam ruiniĝantan kastellokon, kaj kovis en sia sino esperon iam per siaj manoj relevi la kastelon.
En la 8-a jaro de Tajŝoo (1919), Onisaburo aĉetis la teron de la iama kastelo, kiu estis tiam en ruine sovaĝa stato, priatentata de neniu. Li prilaboris kune kun kredantoj la terenon, rekonstruis la ŝtonmuron kaj konstruis la sanktejon de Oomoto.
La 10-an jaron de Ŝooŭa (1935), pro la Dua Oomoto-afero, ĝiaj temploj kaj institucioj estis ĉiuj detruitaj per la manoj de la oficiala instanco; la Afero tamen solviĝis senkulpa en la dudeka jaro de Ŝooŭa (1945). Oni denove eklaboris por refondi ĉion, kaj poste ĝis hodiaŭ daŭras la konstruado de multaj temploj kaj diversaj domoj.
Esperanto en Kameoka
En la urbo estas sidejo de Esperanto-Populariga Asocio (EPA de Oomoto . Unu el la Direktoroj de EPA estas Etsuo Miyoshi.
Esperantistoj en Kameoka
Hazama Hirotomi
Nisinaga Atusi
Esperanto en la Oomoto-movado
Esperanto fariĝis tre populara en Japanio en la komenco de la 1900-aj jaroj. Deguĉi Onisaburo (vidu la apudan foton) akceptis Esperanton ĉar ĝi estis ebleco forigi la lingvan izolitecon de Japanio. Komence la ideoj de KITA Ikki pri Esperanto kiel komunikilo en orientazia japana imperio eble estis la plej granda fonto de inspiro. La grupo ĉirkaŭ la fondintino Nao ne havis intereson pri internaciaj kontaktoj. Esperanto do ne havis larĝan subtenon en Oomoto ĝis la alveno de la bahaanaj vojaĝantaj instruistoj 1922-23, kiam Onisaburo havis fortan decidpovon. Pro la influo de la Bahaa Kredo, Onisaburo opiniis ke la Oriento devus kontribui per spiritualismo kaj la Okcidento per materia progreso en la mondo. La ilo por tiu ĉi interŝanĝo estis Esperanto. Inter la granda nombro da intelektuloj, kiuj aliĝis al Oomoto, la intereso pri Esperanto rapide kreskis. En 1923 oni komencis intensan laboron organizi Esperanto-kursojn por Oomotanoj. La unua kurso okazis en 1923 en Ayabe. La kursoj bone progresis, ĉar pro la terura tertremo en Tokio, la Universitato de Tokio devis resti fermita dum pluraj monatoj kaj kelkaj studentoj povis uzi tiun tempon por instrui Esperanton. Oomoto organizis Esperanto-kursojn por siaj membroj 1923 - 1935 kaj denove ekde 1948.
Esperanto-Propaganda Oficejo estis fondita en 1925 por la praktika disvastigo de Esperanto en Japanujo. Ĝia centro estas en Kameoka, la direktisto estis Uĉimaru. Ĝi aranĝas kursojn en la tuta lando, propagandas per paroladoj, radioparoladoj, libroj kaj gazetoj. Ĝi eldonadis lernolibrojn kaj vortarojn, starigas lernejojn. En 1933 en la oficejo laboris ĉ. 25 ge-esperantistoj,
Aliaj Oomotoanoj opiniis ke la japana devus esti la monda lingvo. Dum kelkaj jaroj post 1930 Onisaburo subtenis tiun opinion, kaj diris ke oni uzu Esperanton por propagando, sed ne kiel mondan lingvon.
Oomoto ĉiam atentis la rilaton inter Esperanto kaj homaranismo. Oni aktive laboris por igi la mondfederisman movadon kaj la Unuiĝintajn Naciojn akcepti Esperanton kiel oficialan lingvon. Oomoto estis tre fidela al Esperanto en ĝia klasika formo, kaj opiniis ke ĝi evoluas kiel aliaj lingvoj. Oni malakceptis diversajn proponojn pri reformoj en la lingvo ĝis kiam ĝi estas ĝenerale akceptita. Same kiel la Esperanto-movado ĝenerale, oni akceptis ke ŝanĝoj en la lingvo povos esti deciditaj en la estonteco, kiam la lingvo estos ĝenerale akceptita. En Oomoto Etsuo Miyoshi estas unu el la Direktoroj de Esperanto-Populariga Asocio (EPA).
Oomoto fondiĝis en 1892 de malriĉa kamparanino Deguĉi Nao. La "spiritaj gvidantoj" de la movado ĉiam estas virinoj. Ekde 2001 la movadon estras la kvina spirita gvidantino Deguĉi Kurenai. Inter 1900 kaj 1948 tamen ankaŭ unu viro havis gravan postenon. Tiu estis la edzo de la dua gvidantino, Deguĉi Onisaburo, kiu eksciis pri Esperanto kaj enkondukis la lingvon en Oomoto. En 1924 Oomoto komencis eldoni librojn kaj revuojn en Esperanto kaj, de 1925 ĝis 1933, ĝi ankaŭ havis misiejon en Parizo. De tiu loko misiistoj vojaĝis en Eŭropo por propagandi la kredon, ke Deguĉi Onisaburo estas Majtrejo aŭ Kristo, kiu unuigos la mondon. Komence la japana registaro sendis soldatojn por detrui la templon de Oomoto en Ayabe kaj ankaŭ la tombon de la fondintino. Dum la periodo 1935 - 1942 Oomoto travivis severajn persekutojn en Japanio, kaj tute ne rajtis agadi. Tamen J. Major en 1933 por Enciklopedio de Esperanto miskonsideris la persekuton "afero de pasinteco". Ekde 1950 Oomoto denove eldonas sian revuon en Esperanto.
Arto havas gravan rolon en Oomoto. Oomotanoj volas plibeligi la mondon per arto, kaj opinias ke arto proksimigas homon al dio.
660
En la jaro 660 post Kristo okazis, interalie:
NGC 3456
NGC 3456 (aliaj indikoj — MCG -3-28-18, IRAS10515-1545, PGC 32730) estas galaksio en konstelacio Pokalo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Albrecht von Wallenstein
Albrecht von WALLENSTEIN aŭ ofte nur Wallenstein [prononco pli-malpli "Valnŝtajn"], plena nomo germane Albrecht Wenzel Eusebius von Waldstein kaj ĉeĥe Vojtěch Václav Eusebius z Valdštejna, naskiĝis la 24-an de septembro 1583 en Hermanitz an der Elbe respektive Heřmanice nad Labem (nun parto de la ĉeĥa regiono Hradec Králové), Bohemujo kaj mortis la 25-an de februaro 1634 en Cheb/Eger. Li estis duko de Frýdlant/ Friedland en Bohemio kaj de Meklenburgo en norda Germanio, kaj krome havis la titolon princo de Zagano en la tiam germanlingva sed ĉeĥe regata Silezio (nun Żagań en Pollando).
Iggelbach
Iggelbach estas komunumparto de la komunumo Elmstein en la rejnlando palatinata distrikto Bad Dürkheim. Ĝi havas ĉ. 800 loĝantojn. La vilaĝo situas sur alteco de 375 m super marnivelo en la Palatinata Arbaro en la valo de la rivereto Iggelbach.
Albrecht von Wallenstein
Kiel supera generalo li inter la jaroj 1625 kaj 1934 dufoje estis supera estro de la imperiestra armeo en la Tridekjara Milito. Li batalis flanke de la de germanlingva Sankta Romia Imperio kaj de la Katolika Ligo kontraŭ la luteranaj ŝtatoj de Germanio kaj kontraŭ la armeoj de Danio kaj Svedio. Fine li tamen perdis la protekton de la germanlingva imperiestro kaj estis murdita de imperiestraj soldatoj. Grava generalo sub lia komando estis Ludoviko Isolani kun la timindaj kroataj taĉmentoj.
Nomo kaj nacieco
Ne havas sencon disputi pri la nacieco de Wallenstein, ĉar ne eblas projekcii la konceptojn pri nacio kaj nacieco, kiuj tiom graviĝis dum la 19-a jarcento, al la socio de la 17-a jarcento, kiam ili ne ludis rolon. En la historiografio de la 19-a jarcento li laŭ naciaj vidpunktoj de la verkistoj kaj persona simpatio respektive malsimpatio je lia persono foje deklariĝis "germano" kaj foje "ĉeĥo".
Klare eblas indiki ke li mem ĝis sia 15-a vivojaro parolis denaske ĉeĥe kaj nur iom germane, sed ke li poste preskaŭ ekskluzive uzis la germanan lingvon.
Kupra (I) jodido
Kupra (I) jodido aŭ kupra (I) jodido estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la jodidoj, rezultanta el interagado de la jodida acido kaj kupra (I) hidroksido. Kupra (I) jodido estas blanka aŭ bruna solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Kupra (I) jodido prezentas jodatomon ligitan al kupra grupo. Ĝi konsistas je 1 kupratomo, 1 jodatomo kaj uzatas kiel reakciaĵo en kemiaj sintezoj.
Bouleternère
Bouleternère (Bulaternera) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Boulenecs.
Hunolstein (gento)
La senjoroj von Hunolstein estis kavalira gento, kiu devenas de la burgo Hunolstein, en samnoma urboparto de la komunumo Morbach en Hunsrück, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Blazono
En oro du traboj inter 5, 4 kaj 3 vicoj de kvaarangulaj ŝtonoj. Ĝi estas la hodiaŭ parto de la blazono de la urbo Morbach.
Flanklinio
parto de la blazono de Sötern montras la blazonon de la gento von Hunolstein
Mary Somerville
Mary SOMERVILLE (naskita Fairfax, antaŭe Greig; 26-a de decembro 1780 - 29-a de novembro 1872), estis skota scienca verkisto kaj polimato. Ŝi studis matematikon kaj astronomion, kaj estis nomumita por esti la unua ina membro de la Reĝa Astronomia Societo samtempe kun Caroline Herschel.
Kiam la filozofo kaj ekonomikisto John Stuart Mill, organizis masivan peticion al parlamento por doni al la virinoj rajton voĉdoni, li devis fari tiel ke Somerville metu sian subskribon unue sur la peticion.
Kiam ŝi mortis en 1872, The Morning Post deklaris en sia nekrologo, ke "Kian ajn malfacilon ni povus travivi meze de la deknaŭa jarcento en la elekto de reĝo de la scienco, ne povus esti neniu demando pri kio temas pri la reĝino de scienco".
Ŝi aperas sur la averso de la monbileto de la Royal Bank of Scotland (Reĝa Banko de Skotlando) de 10 pundoj lanĉita en 2017, kune kun citaĵo de sia verko The Connection of the Physical Sciences.
Giovanni Battista Della Porta
Johano Baptisto dela Porta (1535-1615) estis (itale: Giovanni Battista della Porta, latine: Johanes Baptistæ Portæ), itala polimato, alkemiisto, filozofo, komediverkisto, matematikisto, astrologo, okultisto, kiu verkis pri sennombraj temoj, tiel kiel magnetismo, astrologio, zoologio, botaniko, fiziognomiko kaj super ĉio pri alkemio kaj magio. Ĉefe gravaj estas liaj esploroj kaj eksperimentoj pri optiko kaj demandoj pri meteorologio, kvankam li akceptis magiajn okazaĵojn kiel realaj nefektojn kun naturaj kaŭzoj duonkaŝitaj en la magikaptiloj.
Li kreis sistemon da lensoj por la senluma kamero kiu povas esti konsiderata ia prototipo de la nuna kamerao. Li deklaris sin elpensisto de la teleskopo, rezultante en polemiko kun la multe pli konata itala fizikisto kaj astronomo Galileo Galilei (1564-1642). Tomazo Kampanelo (1568-1639) estis lia lernanto.
Unuaj jaroj
Li estis la tria infano de Leonardo aŭ Nardo Antono della Porta kaj ties edzino, fratino de la esploristo pri antikveco, Adriano Guglielmo Spadafora (Kosenco, 1496 - Napolo, 1586). Li havis kiel fratojn Francisko, Ĝjovan Vincenzo, Ĝjan Ferrante krom unu fratino kies nomo perdiĝis. Hejme li ricevis sian unuan kultureduko, kie li patro kutime diskutis sciencajn demandojn, kaj tre frue li elmontris rimarkindajn proprajn kapablojn, kiujn ebligis al li disvolvi pere de la studo dank'al la bonaj financaj kondiĉoj de sia familio: lia patro estis terposedanto, ŝipkonstruisto, kaj sekretario Karlo la 5-a (1500-1558) por civilaj aferoj apud la vikariejo.
Lia patro soifis pri lernado, iu trajto kiun li pasis al siaj infanoj. Li kutime ĉirkaŭiĝis per distingaj eminentuloj kaj estis amiko de filozofoj, matematikistoj, poetoj kaj muzikistoj. Lia hejma atmosfero multe similis al tiuj de la akademioj por siaj infanoj. La klera rondo da amikoj kiun li kreis ĉirkaŭ si, stimulis la knabaron kiuj estis vizitataj de mentoroj kaj edukistoj, sub la strikta gvidado de ilia patro. Lia familio havis tri elegantajn vilaojn en kaj ĉirkaŭ Napolo, unu en la urbocentro, alia ("Villa Due Porte)" sur la kolinoj ĉirkaŭ la urbo, krom la superba palaco ("Villa delle Pradelle"), en sia naskiĝurbo Vico Equense.
Liaj majstroj estis la klasikulo kaj alkemiisto Domenico Pizzimenti (1520-1592), Donato Antonio Altomare (1520-1566) kaj Giovanni Antonio Pisano kiu same estis kuracisto kaj filozofo. Tiuepoke, Karlo la 5-a estis reganto de la Sankta Romia Imperio kaj reĝo de Hispanio kies tentakloj atingis Eŭropon ĝis Nederlando, Aŭstrio kaj la Regno de Napolo. Lia familio estis malfavorigita de la hispana registaro kaŭze de ties interrilato kun Ferrante Sanseverino (1507-1568), Princo de Salerno, ribelaj al la vicreĝo Pietro di Toledo, en 1552, tamen, en 1485, la salerna branĉo de la familio Della Porta apogis Antonello Sanseverino en la tiam konata Konspiracio de la Baronoj.
Pioniro pri scienca societo
Dela Porta estis la fondinto de la scienca societo nomata "Academia Secretorum Naturae" (Akademio de la Natursekretoj), en 1560, kun la celo pri eksperimentaj esploroj. Ĉi-tiu grupo estis pli konata kiel "Otiosi" aŭ "Societo de la senfaruloj", laŭŝajne tiu slogano probable estis morda rimarko al la grupo. Malgraŭ tio, la ĉefa celo de la scienca societo estis la studado de la natursekretoj. Ĉiuj dezirantaj membriĝi unue devis elmontri ajnan novan esploron pri la naturaj sciencoj. Tiu akademio malaperis tiam kiam ties membraro estis suspektata pri traktado kun la okultismo. Dela Porta do estis kunvokita al Romo de la papo Paŭlo la 5-a (1552-1621). Kvankam li persone emerĝis senmakula el la kunveno, la Akademio de la Natursekretoj dissolviĝis. Spite al tiu incidento, Dela Porta restis religie pia kaj iĝis laika jezuita frato. En 1610 li aliĝis al la Akademio de la Linkoj, fondita de Federico Cesi (1585-1630).
Teknologiaj kontribuaĵoj
En 1583, li publikigis la traktaĵon "Pomarium" pri plantokultivado kaj en la sekva jaro unu "Olivetum", pli malfrue inkluditaj en lia enciklopedio pri agrikulturo. En tiu sama jaro, li publikigis la verkon "Phytognomonica", kurioza traktaĵo pri la proprecoj de la plantoj, kompare kun la diversaj partoj de la homkorpo. En 1586, li eldonis, ĉe la publikigisto Giuseppe Cacchi (1535-1593), de Vico Equense, la verkon "De humana physiognomonia", en kvar volumoj, kiun li dediĉis al la kardinalo Luigi d'Este (1538-1586), kiu pli malfrue influos la verkon de la sviso Johann Kaspar Lavater (1741-1801). En 1599, la eldonisto Per Tarquinio Longo, el Napolo, publikigis duan eldonon pliampleksigitan al ses libroj kun granda materialorearanĝo. Lia verko "Phytognomonica" (1588) listigas la plantojn laŭ la geografia lokigo.
En estonta eldono de lia "Natura Magio", Dela Porta priskribis la senluman kameron kvazaŭ havante konveksajn lensojn. Kvankam li ne estis la elpensinto, la populareco de lia verko helpis la disvastigon de ĉi-rimedon. Li komparis la formaton de la homokulo al la lensoj de la senluma kamero, kaj provizis per tre komprenebla ekzemplo kiel la lumo povas krei la bildojn en la okulojn.
Della Porta ankaŭ deklaris ke li elpensis la teleskopon, tamen, li mortis dum preparado de la traktaĵo (De telescopiis) kiu certe apogus liajn pretendojn. Malgraŭ liaj klopodoj, lia eksperimento estis preterlasita pro la plibonigo de la teleskopo fare de Galilejo, en 1609, kiu postsekvis al ties enkonduko en Nederlando, en la antaŭa jaro.
En la sama libro, Dela Porta same mencias imageman rimedon konatan kiel simpatia telegrafo, certe iu antaŭilo de la telefono. La rimedo konsistis je du cirklaj diskoj, similaj al kompasoj, ĉiu kun magneta nadlo, hipoteze magnetizita de la sama magneto. Ĉiu disko estis stampita per 26 literoj. Dela Porta kredis ke ĉi tiu rimedo kontrolus la nadlon tiel ke, kiam litero estis manmarkita en iu disko, la nadlo de la alia disko turnus por indiki la saman literon, tiam helpante la komunikiĝon.
En 1589 li estis ofte vizitata de Tomazo Kampanelo (1568-1639) kaj en 1592 li ree vojaĝis al Venecio pro lia amikeco kun Paolo Sarpi (1552-1623) kaj eble li konatiĝis kun Giordano Bruno (1548-1600) antaŭ ol lia enkarceriĝo. Tiam, laŭ ordono de la venecia inkvizitoro, Dela Porta devis petis permeson por siaj publikaĵoj, en Romo. En 1593, li renkontiĝis en Padovo kun Paolo Sarpi kaj Galilejo. En 1601, en Napolo, li konatiĝis kun la franca nobelo Nicolas-Claude Fabri de Peiresc (1580-1637). En 1603, li renkontiĝis kun la juna Federico Cesi, fondinto de la Akademio de la Linkoj, kaj sendiĝis al Prago de la imperiestro Rudolfo la 2-a (1552-1612), al kiu li dediĉis sian traktaĵon pri "Taŭmatologio", verko kiu perdiĝis.
Krome li verkis pri optiko kaj kelkaj lumefektoj en sia "De refractione optices" (1589), agrikulturo (Villae, 1592), astronomio (Coelestis physiognomoniae, 1601), hidraŭliko kaj matematiko (Pneumaticorum, 1602), militarto, (De munitione, 1606), meteorologio (De aeris transmutationibus, 1609) kaj kemio (De distillatione, 1610). Lia verko pri manlegado aŭ "Chirofisonomia", skribita en 1581, estos publikigita nur multe da tempo post lia morto, en 1677.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Distillation_by_Retort.png| Distilado Pharmacologyprism.jpg| Farmakologio Magnet_4.jpg| Magnetismo MagnetEZ.jpg| Magneto Galilei-weltsysteme_1-621x854.jpg| Natursciencoj Polygraphiae.jpg| Okultismo Tibetan_chakra.jpg| Reenkarniĝo Ptolemy_16century.jpg| Klaŭdo Ptolemeo (87-150) Kleines_Distillierbuch.jpg| Hieronimo Brunsvigo (1450-1534) Titian_-_Portrait_of_Charles_V_Seated_-_WGA22964.jpg| Karlo la 5-a (1500-1558) Stemma_sanseverino_grande.jpg| Ferrante Sanseverino (1507-1568) Thomas_Erastus.jpg| Tomaso Erasto (1524-1583) Cardinale_Luigi_d_Este.jpg| Luigi d'Este (1538-1586) Saint_Robert_Bellarmine.png| Roberto Bellarmino (1542-1621) GiordanoBrunoStatueCampoDeFiori.jpg| Giordano Bruno (1548-1600) Paolo_Sarpi.jpg| Paolo Sarpi (1552-1623) Pope_Paul_V.jpg| Paŭlo la 5-a (1552-1621) Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg| Rudolfo la 2-a (1552-1612) Justus_Sustermans_-_Portrait_of_Galileo_Galilei,_1636.jpg| Galileo Galilei (1564-1642) Campanella_-_Metaphysica,_1638_-_3891922_301891_1_00009.tif| Tomazo Kampanelo (1568-1639) Portrait Confused With Johannes Kepler 1610.jpg| Johano Keplero (1571-1630) Nicholas-Claude_Fabri_de_Peiresc.jpg| Fabri de Peiresc (1580-1637) Federico_Cesi.jpg| Federico Cesi (1585-1630) Athanasius_Kircher.jpg| Atanazo Kirŝero (1602-1680) Le_brun.jpg| Charles Le Brun (1619-1690) Alessandro Longhi - Ritratto di Carlo Goldoni (c 1757) Ca Goldoni Venezia - Close-up.jpg| Carlo Goldoni (1707-1793) LavaterJC.jpg| Johann Kaspar Lavater (1741-1801) C_Lombroso.jpg| Cesare Lombroso (1835-1909) </Gallery> </Center>
670
En la jaro 670 post Kristo okazis, interalie:
Vyšná Šebastová
Vyšná Šebastová, hungare Felsősebes [felŝOŝebeŝ] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Vyšná kaj felső signifas: supra.
Geografio
Vyšná Šebastová situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Prešov troviĝas je 7 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1272 laŭ tiama hungara ortografio "Feulsebus" (=supra rapida). En 1427 30 familioj pagis impostojn. Iam fortikaĵo konstruiĝis, kiun loĝantoj de Eperjes plene detruis. En 1787 488 vilaĝanoj loĝis en 75 domoj, en 1828 841 vilaĝanoj en 110 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsősebes 510 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Eperjes, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Vyšná Šebastová 958 homoj, (940 slovakoj).
Famuloj
En la iama Felsősebes naskiĝis hungara instruisto Zoltán Bornemissza.
Seĝa telfero
Seĝa telfero (seĝa lifto) estas tranportsistemo, ĉe kiu veturiloj aŭ seĝoj pendas ĉe ŝtalkablo kaj estas trenataj helpe de la sama aŭ alia kablo per loke fiksa movilo, por transporti pasaĝerojn aŭ kargojn al montoj kaj trans valoj.
Teleférico
Kulaso (motoro)
La kulaso estas la supra parto, ĝenerale forprenebla, de piŝtomotoro. Ĝi fermas la supron de la cilindroj. Sur kelkaj motoroj, en ĝi estas loĝigitaj la kamŝafto la valvoj por enlaso de aero kaj ellaso de brulgasoj kaj la sparkilo. Formo kaj karakterizoj de kulaso estas ĉiam intime ligitaj al la evoluo de motoroj kaj interalie dependas de la formo de la brulkamero.
Tombejo de Saalfeld
La Ĉeftombejo de Saalfeld (germane: Hauptfriedhof) troviĝas en Saalfeld, Germanujo, havante diversajn interesajn aferojn arkitekturajn.
Historio
Pro la evoluo de la urbo Saalfeld kaj ĝia pligrandiĝo la urba tombejo plurfoje translokitis. Jam je la komenco de la 16-a jarcento oni fermis la tombejon malantaŭ la Johano-kirko kaj mafermis novan ekster la urbomuroj. Je la mezo de la 19-a jc ankaŭ tiu ĉi tombejo iĝis tro malgranda (= la hodiaŭa Puschkin-placo). Sekve la urbo akiris en 1878 terenon situantan tiutempe ankoraŭ ekster la urbo.
Kapelo tombeja
Plurfoje la urbo intencis konstruigi sur la tombejo ankaŭ kapelon sed ĉiam mankis sufiĉo da mono. En 1909 donacis la uzinestro Paul Auerbach 30.000 markojn al la urbo por antaŭenigi tian konstruon. La ekleziestraro pagis la restintajn 7.000 markojn por la ekipaĵoj en la interno. La urba ĉefarkitekto Otto Dietrich estis farinta la planojn kaj lokaj metiistoj faris la laborojn. La desegnoj de ĉiuj laboraĵoj skulptaj prizorgitis de la dresdenano Kurt Matthes kiu naskiĝis en Saalfeld.
Laŭ la tiama ŝato la arkitekturo imitis la Mezepokon. Kelkaj detaloj tamen estas sub secesistila influo: la rondita tegmento super la antaŭa halo, la plumba vitrado ĉe la fenestroj, la pordoj ĉe la norda flanko kaj la latuno ĉe la pordoringoj.
En la 28.9.1909 estis la konstrukomenco kaj en la 10.9.1910 la domo estis solene konsekrita. Ĝi havas diversajn partojn: salonon por funebraj ceremonioj, deponejon por kadavroj kaj restadoĉambron. Ĉe la norda longa flanko apudas familia maŭzoleo de la Auerbach-oj. Jam dum la konstruo de la kapelo oni respektis la nur poste (1928) konstruotan kremaciejon. Ĝi atingeblas per subtera gango disde la kapelo.
En 1994-95 iĝis profundaj restaŭradlaboroj de la tuta komplekso (kostoj: 4,8 milionoj da markoj). La tuto adaptitis je modernaj postuloj.
Auerbach-maŭzoleo
La malavara komercisto Auerbach ricevis pro la mondonado por la kapelkonstruo la rajton je familia maŭzoleo. Paul Auerbach ankaŭ responsis pri aliaj fondaĵoj en la urbo kaj estiĝis en 1915 ties honora civitano. Post li entombigitis surloke lia edzino Klothilde kaj membroj de la familio Zeitsche. En nekrologo pri s-ro Auerbach legeblis en la gazeto Saalfelder Kreisblatt de la 10.10.1927 la sekvantajn vortojn: "Meritoplenega personulo forpasis. Li estis unu el la pioniroj kiuj preparis la transiron de Saalfeld al industria urbo. El tre modestaj devenoj Auerbach fondis sian fergis- kaj maŝinfabrikon kiun li estris dum duono da jarcento lerte kaj sukcese."
La parcelaroj
La ĉeftombejo dividas sin en diversajn sekciojn. Ĉefe la norda kaj sudokcidenta partoj uzitis de riĉuloj por entombigi la famlianojn. Ankoraŭ hodiaŭ la arkitekturema vizitanto trovus surloke multajn altvalorajn tombo- kaj kriptoaranĝojn en bona stato. Ankaŭ la fondinto de la urbomuzeo Valtenin Hopf kuŝas tie ĉi. Belegajn tombojn havas i.a. la verkistino Marthe Renate Fischer kaj Walter Schönheit.
Overath
Overath estas urbo en Germanio. Ĝi apartenas al la distrikto Rhein-Berg (germane Rheinisch-Bergischer Kreis) kaj la distriktaro Kolonjo de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Overath estas parto de la pejzaĝo Bergisches Land. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn.
Tombejo de Saalfeld
La parcelaroj
Kune kun artistoj kreitis dum la lastaj jaroj modelaj tomboŝtonoj por informi la homojn pri la diverseco de funebra arto. La anonima urna sekcio pli kaj pli uzatas: ankaŭ por tiu ĉi moderna versio de entombigo aranĝitis digna medio.
Literaturo
Stadtverwaltung Saalfeld/Presseamt, Grünflächenamt, Friedhofsverwaltung (eld.): "Hauptfriedhof Saalfeld. Feierhalle und Krematorium", en la faldfolia serio: Saalfeld/Saale - Stadtgeschichte(n) erleben, aŭgusto 2007
Csókakő
Csókakő (ĉOkakO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en subregiono de Mór. La loknomo signifas hungare: monedo-ŝtono.
Sarsuela
Sur kataluna menuo "Sarsuela de peix" signifas manĝaĵon el diversaj fiŝoj kaj marfruktoj, kiuj kun cepoj, tomatoj, papriko kaj ajlo estas brezita kaj poste kun iom da vino estas plenkuirita.
Tipaj ingrediencoj de Sarsuela (kun la kataluna/hispana nomo) estas ekzemple:
Ankaŭ iom da pizoj aŭ asparagoj povas esti ingredienco.
Sarsuela estas preparata en plata pato kun du teniloj.
Schwarzer Mann
La monto Schwarzer Mann ("Nigra Viro") apud  Buchet-Halenfeld en la  rejnlando-palatinata distrikto Bitburg-Prüm estas per alto de  super marnivelo la dua plej alta monto en la regiono Schneifel.
Proksime al la pinto troviĝas la sendostacio "Schnee-Eifel". La ĉirkaŭo estas ŝatata migroregriono kaj la plej granda  vintra sportregiono en Rejnlando-Palatinato.
Nomo
La nomo rilatas al la nigraj vizaĝoj de la ministoj, kiuj fosas plumboercon en la minejo de Bleialf. Antaŭe la monto nomiĝis "Kerschgeroth", kiu venas de la senarbarigo de la arbarkovrata monto.
Tonos
La tonos (τόνος) estas la "neŭtrala" akcentosigno de la moderna greka unutona ortografio, kiu en la jaro 1982 anstataŭigis la malnovajn diakritajn signojn dekstra korno, maldekstra korno kaj cirkumflekso de la antikva plurtona greka ortografio.
Schwarzer Mann
Situo
La Schwarzer Mann situas en la okcidento de la mezmontaro Ejfelo, en la tiel nomata Schnee-Eifel (neĝa Ejfelo), proksime al la limo al Belgio kaj la Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo. La montopinto estas ĉirkaŭ 3 km okcidente de Halenfeld (komunumparto de Buchet), 3,8 okcidentnordokcidente de Wascheid (komunumparto de Gondenbrett) kaj 3,3 km  norde de Sellerich; la limo inter la komunumoj Buchet kaj Sellerich iras tans la pinto de la monto. La urbeto Prüm proksimas en la sudoriento kaj la komunumo Bleialf en la okcidentsudokcidentokaj Ormont en la nordoriento. Sur la norda deklivo de la monto fontas la rivereto Alfbach, je la orienta deklivo la rivereto Litzenmehlenbach kaj je la suda deklivo la rivereto Mönbach.
Tonos
En iuj literaroj de la greka alfabeto la signo tonos estas vertikala signo, do kontraste al la dekstra kaj maldekstra korno en "neŭtrala" pozicio, foje ankaŭ nur temas pri punkto sur la koncernaj literoj, eta triangulo staranta sur unu pinto aŭ simila grafika formo. Tiu kutimo estas el la 1970-aj jaroj, do el la tempo antaŭ la oficiala enkonduko de la nova ortografio, kiam lingvaj reformistoj devis uzi "neŭtralan" akcentosignon, kiu malsamis de la ĝistiamaj signoj, por malebligi konfuzon.
Schwarzer Mann
Situo
Sur la pinto troviĝas la Tranchotstein. La nomo de la malgranda limŝtono venas de la franca geografo Jean Joseph Tranchot (1752–1815), kiu laŭ la ordono de Napoleon Bonaparte faris la topografan mapigadon de la Rejnlando (la mapo de Tranchot).
Naturejaj apartigo
La Schwarzer Mann apartenas al la naturregiona ĉefgrupo Westeifel kaj ties subgrupo Schneifel.
Tonos
Post la oficiala enkonduko de la unutona greka ortografio fare de la parlamento kaj Registaro de Grekio la diferencigo de la tonos de la malnovaj grekaj akcentosignoj tamen iĝis superflua, tial ke la nunaj stilaj konvencioj antaŭvidas ke la tonos idente aspektu kiel la malnova dekstra korno. Tiel ankaŭ estas antaŭvidate laŭ la karaktrolisto Unikodo.
Schwarzer Mann
Geologio
→ ĉaptitro geologio de la artikolo Schneifel''
Flaŭro kaj faŭno
En la Schneifel kaj sur la Schwarzer Mann kreskas ĉefe piceoj. Ĉi tie vivas ankoraŭ la sovaĝa kato.
Tonos
Malsame ol la diakritaj signoj de la latina alfabeto la tonos en la kazo de majusklaj literoj ne tajpiĝas sur la koncerna litero, sed iom maldekstre de ĝi: Ά. Ĉe la minusklaj literoj ĝi tamen jes ja tajpiĝas sur la litero. Krome la signo kombineblas kun la tremao: ΐ.
8120 Kobe
8120 Kobe estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Hiroshi Abe elde la observatorio de Jacuka en gubernio Ŝimane.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la havenurbo Kobeo (japane (神戸市, Kōbe-shi), kie la malkovrinto vivis kvin jarojn dum sia lernotempo. Kobeo konsiderinde restariĝis post la granda tertremo de 1995.
María Estela Martínez de Perón
María Estela Martínez de Perón (La Rioja, Argentino, 4-a de februaro de 1931), konata populare kiel Isabelita aŭ Isabel Perón (esperante Izabela Peron), estis prezidento de Argentino, nome la unua virino en sia lando kiu plenumis tiun postenon kaj unu el la unuaj en la mondo.
Ŝi prezidentiĝis la 1-a de julio de 1974 kiel ĝistiama vicprezidento, post la morto de sia edzo, la prezidento Juan Domingo Perón. Ŝi estis elpostenigita la 24-a de marto de 1976 per puĉo kiu komencigis la diktatorecan epokon memnomita Proceso de Reorganización Nacional kiu havis ŝin arestita dum jaroj.
Post sia liberigo en 1981 ŝi ekloĝis en Hispanio, kie ŝi loĝis ekde tiam. Komence de 2007, pro malfermo de juraj procesoj pro politikaj murdoj okazintaj dum sia regado, oni petis ŝian ekstradicio al Argentino.
Biografio
Ŝi estis dancistino tra tuta Latinameriko. En Panamo ŝi konis la generalon Perón, kiu estis ekzilita en tiu lando post esti elpostenigita de la Liberiga Revolucio. Lil kunvivis ekde tiam, en diversaj landoj: Panamo, Venezuelo, Domingo kaj fine Hispanio, kie ili geedziĝis en 1961. Isabel iĝis la tria kaj lasta edzino de Perón.
En 1965 Isabel veturis al Argentino, kiel persona delegito de Perón, por prepari lian revenon kaj kontraŭstari opoziciantojn ĉefe ene de la peronismo, nome partianoj de la tendenco sed kiuj deziris agadi sen Perón.
Enpovigo
Héctor José Cámpora — kandidato nomumita de la koalicio Frente Justicialista de Liberación (FREJULI) kies ĉefa komponanto estis la Partido Justicialista estrita de Perón — venkis en la prezidenteca elektado de 1973. Tamen oni subkomprenis, ke la povon reale havis Perón. La 20-a de junio de 1973, Perón revenis definitive al Argentino, kaj okazis la Masakro de Ezeiza, nome perforta batalo inter dekstraj kaj maldekstraj peronistoj. Poste Cámpora kaj la vicprezidento, Solano Lima, rezignis la 13-a de julio de 1973, kaj okupis lian postenon la prezidento de la parlamento, Raúl Lastiri. Tiu kunvokis novajn elektojn, kie elektiĝis kiel prezidento kaj vicprezidento —kun pli ol 60% el voĉdonoj— la generalo Perón kaj lia edzino, María Estela Martínez de Perón, kiu havis malmultan politikan esperton, kaj per tiu elekto Perón evitis deflankiĝi al kandidatoj de la flankoj ĉu dekstra ĉu maldekstra de la partio, kiuj nepre devis akcepti lian decidon. La elekto okazis la 23an de septembro de 1973 kaj la venko atingis la 62% de la voĉdonoj. Perón, delonge malsana, mortiĝis la 1a de julio de 1974, kaj Isabel devis iĝi la prezidentino tiun saman tagon.
Regado de María Estela Martínez de Perón
La presidenteco de Martínez de Perón okazis en la internacia kadro de la nomita naftokrizo kaj ene de akra interna politika perforto, kun agado de diversaj armitaj grupoj kaj de ties kontraŭantoj.
Martínez kaj López Rega kontrolis la provincojn, universitatojn, sindikatojn, la privatajn kanalojn de televido, kaj plifortigis la cenzuron kontraŭ libroj, ĵurnaloj kaj revuoj.
La argentina ekonomio ege suferis, pro akra inflacio, paralizigo de la investado de kapitaloj, nuligo de la eksportado de viando al Eŭropa Unio kaj la nekontrolebla kresko de la ekstera ŝuldo. En junio de 1975, la nova ministro de ekonomio, Celestino Rodrigo, je la konto de López Rega, aplikis fortan devaluton de la monunuo kaj plialtigon de prezoj; la sindikato CGT kunvokis la unuan ĝeneralan strikon kontraŭ peronista registaro. En julio de 1975, pro la ĝenerala striko kaj la premado surstrata de la CGT, López Rega devis rezigni kaj abandoni la landon.
Pro la agado de la armitaj grupoj de maldekstra — kaj ene de la peronismo, nome la Montoneros, kiaj aliaj de marksismo, kiaj la Ejército Revolucionario del Pueblo — kaj de ekstrema dekstro, Martínez de Perón decidis plifortigi la agadon de regado. La renovigo de la militista stabanaro inkludis la nomumon de Jorge Rafael Videla kiel suprema estro de la armeo. La agado kontraŭrevolucia okazis ĉefe en la Provinco Tukumano"''.
Pro la malbonigo de la krizo kaj politike kaj ekonomie, septembro de 1975 Martínez de Perón petis rezignon pro santialoj; ŝiaj devoj estis plenumitaj de la provizora prezidanto de la Senato, nome Ítalo Lúder, el la 13-a de septembro al la 16-a de oktobro de 1975.
Elpovigo
La 24-a de marto de 1976 puĉo estrita de la tri komandantoj de la armeo, elpostenigis la konstitucian registaron kaj anstataŭis ĝin per militista junto kun nuligo de la parlamento. La eksprezidentino estis juĝita pro maldeca uzado de publikaj fondoj kaj ŝi estis arestita dum pli ol kvin jaroj. Post sia liberigo, en julio de 1981, ŝi setlis en Madrido, Hispanio, kaj abandonis preskaŭ totale la politikan agadon, kvankam revenis eventuale al Argentino. La referendumo pri la konflikto pri la Kanalo Beagle estis okazo de ŝia lasta apero kiel historia figuro de la peronismo, kies sektoroj plej ortodoksaj plutenis respekton al ŝi kiel vidvino de Perón.
3349 Manas
3349 Manas estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Epopeo pri Manas, nacia epopeo de la kirgiza parola literaturo.
Karaokeo
Karaokeo (japane カラオケ, el kara [空] kaj ōkesutora [オーケストラ], laŭlitere malplena orkestro) ĝenerale estas kanto, en kiu la kantanto vidas antaŭ si sur la ekrano de televidilo aŭ komputila monitoro la kantontan tekston, kaj samtempe sonas senvoĉa muziko. Estas tre oportune uzi tion por instrui kaj/aŭ interŝanĝi kantojn, aŭ almenaŭ por amuziĝi. Por krei komputilan karaokean dosieron, oni bezonas, unue, la kantotekston, kaj due, muzikan dosieron. Ekzistas karaokejoj, specifaj lokoj troviĝantaj precipe en Japanio, kie oni renkontiĝas kun aliaj amikoj por karaokeumi.
Karaokeo en Esperanto
En Esperanto oni komencis fari en 2001 dosierojn kun la sufiksoj ".kar" kaj ".st3", en kiuj la kantotekstoj estas sinkronigitaj helpe de speciala programo kun MIDI-muziko. Krome, en oktobro 2003 aperis la unuaj karaokeaj dosieroj, kiuj estas bazitaj ne sur MIDI-dosieroj, sed sur MP3-dosieroj. En 2008 per kelkaj karaokeiloj jam eblis uzi kiel bazojn dosierojn en Ogg/Vorbis, FLAC kaj multaj aliaj aranĝoj (krom tro malliberigaj).