cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bergamota esenca oleo
Adulterado
La esenca oleo de bergamoto estas aparte submetita al falsado, estante esenca oleo produktita en relative malgrandaj kvantoj. Ĝenerale adultado estas "tranĉi" la oleon, do aldoni distilitajn esencojn malbonkvalitajn kaj malmultekostajn, ekzemple de maldolĉa oranĝo kaj bergamota mento kaj / aŭ miksaĵoj de terpenoj, naturaj aŭ sintezaj, aŭ "rekonstrui" la esencon el sintezaj kemiaĵoj, kolorigante ĝin per klorofilo. Tutmonde ĉiujare estas vendataj ĉirkaŭ tri mil tunoj da deklarita esenco de bergamoto, dum la aŭtenta esenco de bergamoto produktata ĉiujare sumiĝas al ne pli ol cent tunoj.
Natura fontanalizo surbaze de la metodo Karbono-14 povas identigi falsitajn esencojn per detektado de sintezaj kemiaĵoj fabrikitaj el nafto, kiuj kutimas imiti la kemian profilon de bergamota oleo kaj aliaj esencaj oleoj.
Gaskromatografio kun kolonoj kun kirala senmova fazo permesas analizi miksaĵojn de enantiomeroj. La analizo de la enantiomera distribuado de diversaj komponaĵoj, kiel ekzemple linalilacetato kaj linalolo permesas la karakterizadon de la bergamota oleo laŭ la fabrikada procezo kaj ebligas la detekton de ebla falsado.
La kombinita uzo de izotopa rilatuma amasa spektrogramo kaj SNIF-NMR (Site-Specific Natural Isotope Fractionation-Nuclear Magnetic Resonance) permesas malkovri falsadon alimaniere nerimarkeblan eĉ permesante la identigon de la geografia origino de la esenca oleo.
La tekniko GC-C-IRMS (Gasa Kromatografio-Bruligado - Izotopa Rilata Masa Spektrometro), la plej ĵuse uzata, permesas akiri similajn rezultojn.
Malriĉaj homoj
Malriĉaj homoj (Бедные люди; Bednije ljudi, kie la adjektivo povas signifi malriĉaj kaj malfeliĉaj samtempe) estis la unua verko de la rusa romanisto Fjodor Dostojevskij. La romano estis bone akceptita de la influa kritikisto Vissarion Belinskij kaj la publiko ĝenerale. La romano estis publikigita la 15an de januaro 1846 en la almanako Sankt-Peterburga Kolekto.
Bergamota esenca oleo
Referencaj analizaj valoroj
Analizaj valoroj prenas kiel referencon por aŭtentika taksado de bergamota esenca oleo fare de la Eksperimenta Stacio por la Industrio de la Esencaj oleoj kaj Citrusaj produktoj, en Reggio Calabria, Italio.
Malriĉaj homoj
Dostojevskij finis Malriĉaj homoj en majo 1845. Lia amiko Dmitrij Grigoroviĉ, kunluanta kun li apartamenton, portis la manuskripton al la poeto Nikolaj Nekrasov, kiu siavice montris ĝin al la fama kaj influa literatura kritikisto Vissarion Belinskij. La lasta aprezis la romanon kaj nomis ĝin la unua "socia romano" de Rusio. Malriĉaj homoj estis publikigita la en la Sankt-Peterburga Kolekto kaj havis grandan sukceson.
Bergamota esenca oleo
Tokseco
La fototoksaj efikoj de bergamota esenca oleo estas konataj jam de pli ol jarcento. En 1925, Rosenthal kreis la esprimon "Berloka dermito" (de la franca vorto "berloque" kun la signifo aĵeto aŭ ĉarmo) por priskribi la pendantajn similajn striojn de pigmentaĵo observitajn sur la kolo, vizaĝo kaj brakoj de pacientoj. Li ne konsciis, ke, en 1916, Freund ĝuste konstatis, ke ĉi tiuj pigmentaj efikoj ŝuldiĝas al suna ekspozicio post la uzo de Kolonja akvo, parfumo plenigita kun bergamota oleo.
Uzo de bergamota aromaterapia oleo, sekvata de elmeto al transviola lumo (aŭ sunlumo aŭ sunbruna lito), laŭdire kaŭzis fitofotodermiton, gravan haŭtan inflamon indikitan de dolora eritemo kaj buloj sur elmontritaj areoj de la haŭto. En unu kazo, ses (6) gutoj da bergamota aromaterapia oleo en bano sekvita de 20-30 minutoj de transviola lumo de sunbruna lito kaŭzis severan brulecan reagon.
Listo de senatanoj de Seine-Maritime
Tiu artikolo prezentas liston de senatanoj de la franca departemento Seine-Maritime ekde la 3-a respubliko ĝis nun.
Bergamota esenca oleo
Tokseco
Bergamota esenca oleo enhavas signifan kvanton de bergapteno, fototoksa substanco, kiu ricevas sian nomon de la bergamota frukto. Bergapteno, lineara furanokumarino derivita de psoraleno, ofte troviĝas en plantoj asociitaj kun fitofotodermito. Notu, ke bergamota esenca oleo havas pli altan koncentriĝon de bergapteno(3000–3600 mg / kg) ol iu ajn alia Citrus-esenca oleo.
Kiam bergamota esenca oleo estas aplikita rekte al la haŭto per "flikaĵa" testo, sekvata de elmeto al transviola lumo, oni konstatas dependan koncentriĝon de fototoksa efiko. Tamen, se la oleo estas dufoje purigita (kaj sekve bergapten-libera), oni ne observas fototoksan rezulton.
La Internacia Parfuma Asocio (IFRA) limigas la uzon de bergamota esenca oleo pro ĝiaj fototoksaj efikoj. Specife, IFRA rekomendas, ke restaj haŭtaj produktoj estu limigitaj al 0,4% bergamota oleo, pli limiga ol iu ajn alia citrus-esenca oleo.
Kvankam ĝenerale agnoskita kiel sekura por homa konsumo, bergamota esenca oleo enhavas signifan kvanton de bergamotino, unu el du furanokumarinoj kredataj respondecaj pri kelkaj interagoj al grapfrukta-medikamento. En unu kazesploro, paciento, kiu konsumis kvar litrojn da Earl Grey tage, suferis parestezojn, ŝrinkojn kaj muskolajn kramfojn.
7132 Casulli
7132 Casulli estas malgranda malhela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 17-an de septembro 1993 de la itala astronomo Antonio Vagnozzi elde la Observatorio Santa Lucia Stroncone (Umbrio, Italio).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 2:7 kun la Tero.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la itala astronomo Vincenzo Silvano Casulli, la unua amatora astronomo, kiu akiris precizajn astrometriajn mezurojn per ŝargkuplita fotilo.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de L. Franco, A. Marchini, G. Bonnoli, R. Papini, P. Bacci, M. Maestripieri, N. Ruocco, N. Montigiani, M. Mannucci kaj G. Scarfi uzinte observojn de  elde diversaj observatorioj en Ialio, anoncita la.
Ĉeesto de satelito jam estis suspektita en 2013 pro lumaj kurboj observitaj far de Silvano Casulli, Raoul Behrend kaj Petr Pravec, sed la ecoj de tiu satelito tiam ne estis solvitaj.
Tiu satelito havas diametron de 1,85 ± 0,35 km (21% de tiu de la ĉefa korpo), orbitan de ĉirkaŭ 26 km kaj orbitan periodon de 1,5225 ± 0,0008 tago (36,54 horoj); ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Chevroux
Chevroux estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Joe Williams
Joe WILLIAMS, vera nomo Joseph Goreed (naskiĝis la 12-an de decembro 1918 en Cordele, Georgio; mortis la 29-an de marto 1999 en Lasvegaso) estis usona ĵaz-kantisto, precipe konata pro siaj koncertoj kun la bandego de Count Basie.
Vivo
Williams iris infanaĝe al Ĉikago, kie lia patrino kaj avino edukis lin. Dum ia junaĝo li prezentis kiel membro de la kantensemblo Jubilee Boys en la preĝejoj de suda Chicago. Fine de la 1930-aj jaroj li laboris kiel pordisto kaj kantisto en klubejoj kaj verkis kelkajn ŝelakdiskojn kun ĉikagaj ritmenblusaj orkestroj. En 1943 Lionel Hampton dunkis lin kiel kantisto, kiu kunvojaĝis koncerte kun lia orkestro. Eksukceson kaj veran artan evoluon al bluskantisto li havis nur kiel kantisto de la Count Basie Orchestra, kie li estis posteulo de la mitaj bandokantistoj Jimmy Rushing kaj Maxine Sullivan kaj kie li povis utiligi siajn blusajn kvalitojn efike en blusnumeroj. Ekde 1954 Basie kaj Williams lacis furoraĵojn per pecoj kiel Everyday I Have the Blues kaj Al right, O.k., You Win. Aparte sukcesa estis la albumo Count Basie Swings, Joe Williams Sings, publikigita de Verve en 1956. Sur la Novporta Ĵazfestivalo de 1957 li koncertis kun la bando de Basie, je kiu ankaŭ gastis Lester Young. Tiam komencis longdaŭra kunlaboro kun diskeldonejo Verve. Proksimume 1959 li verkis kelkajn albumojn kun arĉinstrumentaj aranĝaĵoj por Roulette Records (Joe Williams Sings About You) same kiel por RCA-Victor (Jump for Joy, 1963). Ankaŭ post la fazo ĉe Basie li restis sukcesa, muzikante kun propran bando, tamen pli malfrue li ankaŭ ofte revenis al Basie. En 1966 li surdiskigis ankaŭ kun la bandego de Thad Jones kaj Mel Lewis (fondita en la sama jaro).
En la 1980-aj jaroj li rolis en la spektaklo de Bill Cosby kiel lia bopatro „Grandpa Al Hanks“.
Diskoj
Verve Records Delos Records
Salon (stacidomo)
Salon, plennome Salon-de-Provence, estas franca stacidomo sur linio Avignon -, situanta en Salon-de-Provence, en departemento Bouches-du-Rhône, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Avignon - Miramas (925000).
Ramsen (Palatinato)
Ramsen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Donnersberg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Geografio
Ramsen estas turisma komunumo, kiu apartenas al la komunumaro Verbandsgemeinde Eisenberg, kies sidejo troviĝas en la urbo Eisenberg en Palatinato.
Historio
La komunumo estiĝis en mezepoko ĉirkaŭ la Monaĥejo Ramsen, kiu estis fondita en la jaro 1146. Meze en la arbaro Stumpfwald inter Ramsen kaj Neuhemsbach troveblas la tiel nomitajn Naŭ Ŝtonojn, kiu estis unu de la tri kamparaj tribunaloj en la malnova Wormsgau. Ĝi estis menciita en la servutdokumento de la Princelektisto Ruprecht la 3-a de Palatinato.
Trafiko
Proksime de Ramsen pasas en nordo la aŭtoŝoseo A63 kaj en sudo A6.
Ŝarif-Kabunsuano
Ŝarif-Kabunsuano - angle Shariff Kabunsuan - estas provinco de la Filipinoj, instalita en 2006, kies oficialeco estas pridisputata. La provinca teritorio situas sur la insulo Mindanao. Ĝi estas parto de la regiono ARMM (Aŭtonoma Regiono Islama Mindanao), kiu estis instalita en 1989 kaj kiu ankaŭ ampleksas la provincojn Magindanao kaj suda Lanao de Mindanao, kaj krome la ankoraŭ pli sudajn provincojn Basilan, Suluo kaj Tavi-Tavi.
Administra centro de la provinco estas la urbo Datu Odin Sinsuat, kaj laŭ la censo de la jaro 2000 en ĝia teritorio vivis 365.848 homoj.
Historio
La provinco estas nomata laŭ Ŝarif Mohamed Kabungsuŭan, el Johor, la plej suda parto de Malajzio, araba-malaja islama sacerdoto, kiu fine de la 15-a jarcento en la regiono fondis la Sultanejon de Magindanao kaj tie disvastigis la islamon.
La civitanoj de 29 komunumoj de la nuna filipina provinco Magindanao en 2006 decidis fondi la novan provincon, kaj leĝo de la Aŭtonoma Regiono Islama Mindanao konfirmis tiun paŝon. El la pli-malpli 500.000 registritaj balotrajtaj civitanoj 285.372 favoris la novan provincon, nur 8.802 voĉdonis kontraŭ.
Fraŭlino
Fraŭlino estas ne edziĝinta virino. Virino, kiu antaŭe estis edziniĝinta, kaj nun vivas sen edz(in)o, ne estas fraŭlino, sed eksedzino aŭ vidvino.
Ŝarif-Kabunsuano
Historio
Ĝi estis la unua provinco ne nomumita per decido de la filipina kongreso, la nacia parlamento, sed nur pro loka voĉdono kaj pro la aŭtoritato de la Aŭtonoma Regiono Islama Mindanao. En 2008 la supera kortumo de la Filipinoj deklaris la provincokreon nevalida, ĉar nur la nacia parlamento, kaj neniu alia institucio, ankaŭ ne subŝtata unuo, rajtas krei novan provincon.
Fraŭlino
La responda vorto por needziĝinta viro estas fraŭlo. Ĝi tamen neniam estis uzata kiel titolo de ĝentileco, verŝajne ĉar mankas modelo por tia uzo en la eŭropaj lingvoj.
Historio
La vorton fraŭlino oni historie ankaŭ uzis titole (ofte mallongigita F-ino), precipe por traduki alilingvajn vortojn de alparolo por ne edziniĝinta virino. Tiaj vortoj estas ekzemple la germana Fräulein, la angla Miss kaj la franca Mademoiselle. La vorto fraŭlino etimologie venas el la germana vorto Fräulein kiu signifas sinjorineto. Nuntempe, la uzo de tiu germana vorto malpliiĝas en Germanujo kaj eĉ povas esti rigardata kiel malrespektema aŭ seksisma, ĉar oni neniam distingas inter edzeco kaj needzeco por la viroj. Tio ankaŭ okazis en Francujo. Ekde 1970 la proceduroj por uzi la titolon 'Mademoiselle' estis defiita en Francujo, precipe de feminismaj grupoj kiuj volis ke ĝi estos malpermesata. Ankaŭ en pluraj aliaj lingvoj la kulturo de titoluzado ŝanĝiĝis. En la angla oni pli kaj pli ofte uzas pri virinoj, sendistinge pri ties edzineco, nur la alparolan vorton Ms, kie oni antaŭe distingis inter Mrs (edziĝinta virino) kaj Miss (needziĝinta virino).
Proverbo
La Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, kiu spegulas la eŭropan kulturon de la 19-a jarcento, enhavas unu proverbon kun la vorto fraŭlino :
(88268) 2001 KK76
(88268) 2001 KK76 estas granda transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj : "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Michael E. Brown atibuas al ĝi diametron de 153 km kaj albedo de 0,20
Locana
Locana estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Cogne (AO), Ronco Canavese, Noasca, Ribordone, Sparone, Chialamberto, Cantoira, Corio, Monastero di Lanzo kaj Coassolo Torinese.
Nové Dvory
Nové Dvory povas esti nomo de municipo:
aŭ parto de municipo:
Rekingen
Pri la komunumo
Rekingen estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 986 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Rekingen siutas ĉe la suda bordo de la rivero Rejno, kiu formas la landlimon kun Germanio sur ebena strio laŭlonge de la riverbordo ĉe la norda piedo de la Tavolĵuraso. De sudo al nordo pasas tra la komunumo la ravino de la rivereto Chrützlibach, kiu alfluas sur la komunuma teritorio al Rejno.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,10 km², de kiuj iomete pli ol la duono nome 1,78 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,79 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sura alteco de 556 m s.m. sur la altebenaĵo sur la monto Guggenhübucks, kaj la plej malalta punkto sur alteco de 323 m s.m. ĉe la bordo de Rejno.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Rekingen limas en nordo al Küssaberg, en oriento al Mellikon, en sudoriento al Böbikon, en sudo al Baldingen, en sudokcidento al Tegerfelden, kaj en okcidento al Bad Zurzach.
Trafiko
Rekingen estas konektita al la publika trafikreto per la trajnlinio de Koblenco tra Bülach al Vinterturo, kiun servas la turgovia fervojkompanio THURBO. Tra la komunuma teritoria pasas ankaŭ la poŝtaŭtolinio de Böbikon al Bad Zurzach.
Historio
La unua dokumenta mencio de Rekingen datiĝas el la jaro 1261 kiel Rechunch.
Dum la romia epoko en Rekingen ekzistis bieno, kiujn alemanoj rabbruligis en la jaro 266. Ĉe la bordo de Rejno ekzistis du gardoturoj. Unu el ili estis malkonstruita okaze de la fervojkonstruo, la alia estis elfosita 1936, esplorita kaj poste denove kovrita. Komence de la 5-a jarcento la romianoj definitive retiriĝis. Dum mezepoko en Rekingen regis la Grafoj de Lencburgo, poste la Grafoj de Kiburgo kaj ek de 1265 la Habsburgoj.
Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Rekingen estis atribuita al la subvoktejo Ehrendingen de la Grafejo Baden.
Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. La komunumparto norde de Rejno estis tamen disigita de la resto de la komunumo kaj atributia al la Grandukejo Badeno kaj formas hodiaŭ parton de la germana komunumo Küssaberg. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Mellikon fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.
Georg Jacoby
Georg JACOBY (23a de julio 1882 – 21a de februaro 1964) estis germana kin-reĝisoro kaj scenaristo. Liaj edzinoj estis Edith Meller kaj Marika Rökk.
En 1923, Georg Jacoby donis al Marlene Dietrich ŝian filman premieron, elektante ŝin por malgranda rolo en Der kleine Napoleon (1923). Lia impliko en multekosta itala eposa filmo Quo Vadis? (1924), kiu estis katastrofo kaj por kritikistoj kaj por publiko, ege damaĝis lian reputacion. Li rekonstruis sian karieron reĝisorante serion de popularaj komedioj kaj muzikaloj.
Krucvortenigmo
Krucvortenigmo estas enigmo, kies celo estas plenigi la ĉelojn (kampojn) de dudimensia krado per literoj, tiel ke horizontale kaj vertikale rezultas vortoj kun antaŭdifinita signifo.
Krucvortenigmoj ofte havas ortangulan formon, sed okazas aliaj formoj. Ekzistas du manieroj marki la finon de vorto: malplena ĉelo aŭ dika (grasa) limstreko inter du ĉeloj. Ambaŭ kutime estas antaŭmarkitaj en la krada skemo. La unua formo ofte, sed ne nepre havas simetrian aŭ alimaniere regulan aranĝon de la malplenaj ĉeloj. Ekzistas ankaŭ enigmoj, kie trovendas la lokoj de la malplenaj ĉeloj.
Krucvortenigmoj ekzistas plejparte en lingvoj kun alfabeta skribo. Kelkaj lingvoj havas apartaĵojn krucvortenigmajn, ekzemple:
La difinoj de la vortoj povas esti listigitaj laŭ numeroj (indikitaj angule de la ĉeloj) aŭ rekte en la malplenaj kampoj. Laŭ la speco de la difinoj de la vortoj oni distingas inter pure leksikonaj difinoj kaj "kriptaj" difinoj, kiuj postulas logikan kaj asociadan rezonadojn. Ekzemploj de tiaj enigmoj aperis en la revuo MONATO sub la nomo "steĉjokripto".
Foje iuj difinoj en krucvortenigmo diras nur "la solva vorto" aŭ "la ...-a parto de la solvo"; tiam oni ne havas indikojn pri tiuj vortoj, sed ili devas rezulti el aliaj vortoj skribitaj orte al ili. Tiaj vortoj ofte estas solvo por konkurso. Alia formo estas, ke "solva vorto" rezultas el vicigo de markitaj, sed arbitre situantaj ĉeloj.
Ju malpli nigritaj kvadratoj en krucvortenigmo des pli la tasko desegni tion estas malfacila, ĉar oni devas konsider pli da vortoj kiuj mutuale kruciĝas ĉe pli da kvadratoj.
Speciala, tre malnova formo de krucvortenigmo estas la magia kvadrato. La unua gazeta krucvortenigmo aperis en la ĵurnalo New York World je la 21-a de decembro 1913.
Varioj kaj limigoj laŭ lingvoj
Pro la granda kvanto da vortoj finiĝantaj de vokalo, italaj krucvortenigmistoj eble havas la plej malfacilan taskon. La suba dekstra regiono povas esti aparte malfacile kunmeti.
Sintezaj lingvoj emas kunmeti plurajn aŭ multajn morfemojn en unu vorto, uzante fleksion kaj/aŭ afiksoj ĉe la radikoj. Tiel ambaŭ konjugacio de verboj kaj deklinacio de adjektivoj kaj substantivoj estas permesitaj
69 Hesperio
69 Hesperio estas granda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.
NGC 4030
NGC 4030 (aliaj indikoj — UGC 6993, MCG 0-31-16, ZWG 13.33, IRAS11578-0049, PGC 37845) estas galaksio en konstelacio Virgo.
69 Hesperio
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la itala astronomo Giovanni Schiaparelli, en la observatorio de Brero.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Hesperio, unu el la Hesperidinoj, nimfoj de la Sunsubiro kaj gardistinoj de la Orpomoj, en la helena mitologio.
NGC 4030
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1979
Kiel en 1956 kaj 1973 la gastigantoj venkis : La grupo Milk & Honey atingis 125 poentojn kun Hallelujah.
Herbert Eulenberg
Herbert Eulenberg (25-an de januaro 1876–4-an de septembro 1949) estis germana poeto, verkisto kaj batalema humanisto. Dum kiam li antaŭ 1920 atingis renomon per kelkaj dramoj, lia postfamo baziĝas precipe en sia ŝanĝbrila vivteno. Al la premo por adapti sin dum la epoko de la naziismo li sukcese kontraŭstaris. Li estis edziĝita al la tradukisto kaj verkisto Hedda Eulenberg (1876–1960).
Eulenberg naskiĝis 1876 en Mülheim am Rhein, nuntempe parto de Kolonjo. Li kaj Hedda, kiu antaŭe estis edziĝita al la verkisto Arthur Moeller van den Bruck, edziĝis en 1904. Li mortis 1949 en Duseldorfo.
Parta derivaĵo
La parta derivaĵo de funkcio f kun respekto al la variablo x estas skribata kiel f_x aŭ. La parto-derivaĵa simbolo, ∂ estas rondigita litero, por distingi ĝin de la normala rekta d de tuteco-derivaĵa simbolo. La skribmaniero estis prezentita de Adrien-Marie Legendre kaj ekhavis ĝeneralan akcepton post ĝia uzado de Carl Gustav Jakob Jacobi.
Partaj derivaĵoj estas aparte utilaj en vektora kalkulo kaj diferenciala geometrio.
Ekvacioj engaĝantaj partajn derivaĵojn de nekonataj funkciaj estas diferencialaj ekvacioj en partaj derivaĵoj, ili ofte estas uzataj en fiziko, inĝenierado kaj la aliaj kampoj.
Difino
La parta derivaĵo de funkcio f(x1,..., xn) kun respekto al xi je punkto (a1,...,an) estas difinita kiel limigo simile al ordinara derivaĵo:
En la esprimo pli supre, ĉiuj variabloj krom xi estas fiksitaj. Ĉi tiu elekto de fiksitaj valoroj difinas funkcion de unu variablo kaj laŭ la difino
Ĉi tiu esprimo ankaŭ montras ke kalkulado de partaj derivaĵoj reduktiĝas al kalkulado de unu-variablaj derivaĵoj.
Ekzemplo
Estu
Ekzemple oni deziru trovi partan derivaĵon de f je x je x=1, y=1.
Tiam, la funkcio devas esti konsiderata kiel funkcio nur de x kun y konstante egala al 1:
Ĝia derivaĵo je x estas tiam normala (ne parta) derivaĵo kaj ĝi estas
kaj je la dezirata punkto
Eblas skribi formulojn pli ĝenerale, ne anstataŭigante tuj y per ĝia valoro, sed lasante ĝin kiel y kaj konsiderante ĝin kiel konstanto:
La situacio tamen grave ŝanĝiĝas se y estas dependa de x. Se ekzemple y=2x-1 do
La sama kiel antaŭe punkto x=1, y=1 konvenas por la dependeco y=2x-1, sed la derivaĵo tiam estas
Ĉi tio estas tuteca derivaĵo.
Propraĵoj
Eĉ se ĉiuj partaj derivaĵoj ∂f/∂xi ekzistas je donita punkto a, la funkcio ne nepre estas kontinua tie. Tamen, se ĉiuj partaj derivaĵoj ekzistas en najbaraĵo de a kaj estas kontinuaj tie, tiam f estas tutece diferencialebla en la najbaraĵo kaj la tuteca derivaĵo estas kontinua. En ĉi tiu okazo, oni diras ke f estas funkcio de klaso C1. Ĉi tio povas esti ĝeneraligita al vektoro-valoraj funkcioj (f : U → Rm) konsiderante la vektoran valoron laŭkomponente.
Partaj derivaĵoj de pli alta ordo
La parta derivaĵo ∂f/∂xi povas vidiĝi kiel la alia funkcio difinita sur la domajno U kaj povas denove esti parte diferencialita.
La nemiksita dua-ordaj parta derivaĵo rezultiĝas se diferencialado estas denove je la sama variablo:
Skribmaniero
Parta aŭ miksita derivaĵo de funkcio f(x, y, z) de ordo i+j+k kun ordo i je x, ordo j je y kaj ordo k je z estas skribata kiel
aŭ kiel
Se temas pri funkcioj de multaj variabloj kaj iuj el ĉi tiuj variabloj povas esti dependaj unu de la alia, povas esti necese al precizigi eksplicite kiu variabloj estas tenataj konstantaj. Ĉi tio povas esti esprimite kiel sekvas. Ekzemple parta derivaĵo de f kun respekto al x, tenante y kaj z konstantaj, estas
Gradiento
Estu skalaro-valora funkcio f(x1, ..., xn) kies domajno estas eŭklida spaco Rn (ofte R2 aŭ R3) kaj kiu havas partajn derivaĵojn ∂f/∂xj kun respekto al ĉiu xj. Tiam je donita punkto a=(a1, ..., an) ĉi tiuj partaj derivaĵoj difinas la vektoron
Ĉi tiu vektoro estas nomata kiel la gradiento de f je a. Se f estas diferencialebla je ĉiu punkto en iu domajno, tiam la gradiento estas vektoro-valora funkcio grad f kiu tiel difinas vektoran kampon.
Pli supre la vektoro estas skribita kiel linia vektoro, sed ofte ĝi estas konsiderata kiel kolumna vektoro
Clemens Wenzeslaus Coudray
Clemens Wenzeslaus COUDRAY (naskiĝinta en la 23-a de novembro 1775 en Ehrenbreitstein, mortinta en la 4-a de oktobro 1845 en Vajmaro) estis germana arkitekto.
Vivo
Coudray estis unue, kiel la patro, dekoristo sed baldaŭ dediĉis sin al studado de arkitekturo en Leipzig kaj Dresden. Post restado en Berlino, kie li konatiĝis kun la plej gravaj reprezentantoj de la tiama Berlina Skolo, li iris al Parizo kaj studis de 1800-04 ĉe Jean-Nicolals Durand, profesoro por arkitekturo ĉe la altlernejo Ecole Polytechnique. Laŭ propra konfeso li trovis en la franca ĉefurbo la rimedojn de arkitekta kleriĝo. Restado en Italujo aldone familiarigis lin kun la klasika arkitekta arto.
Post mallonga deĵorado ĉe la princo de Oranje en Fulda, Coudray vokitis Vajmaron fare de Johann Wolfgang von Goethe kaj nomumitis unu jaron poste ĉefarkitekto. Mallongan tempon ĉefis por li Johann Christoph Gottlob Vent. Tiel ekis preskaŭ tri jardekojn daŭrinta kreiva agado en la Grandduklando ornamita per amikeco kun Goethe kaj komunaj planoj de la du artistoj. Lia organiza talento tuj evidentiĝis per la fondo de memstara Ĉefarktektura oficejo en la 1817-a jaro.
Multflanka kaj ampleksa estis lia agado: novkonstruo de forbrulintaj vilaĝoj (Berka, Buttstädt, Rastenberg), multo da publikaj kaj privataj konstruaĵoj, vojoj, monumentprotektadaj fleglaboroj, porfestaj ornamaĵoj.
La plej granda merito de Coudray estas la digna aspektigo de Vajmaro konforme al ties graveco. Liaj konstruaĵoj montras noblan-trankvilan klasikismon. Li kapablis bone transformi la unuopajn funkciojn de konstruaĵoj arkitekture dum samtempa urboplana respekto de la tuto.
Honoroj
En la strato nomita por li en Vajmaro troviĝas ankaŭ kelkaj restintaj Grenejoj de burĝaj farmistoj.
Adolfo Rodríguez Saá
Adolfo Rodríguez Saá (San Luis, 25-a de julio de 1947) estas politikisto argentina, eksguberniestro de San Luis. Li estis proklamita Prezidento de Argentino fare de la Asamblea Legislativa (parlamento), la 23-a de decembro de 2001, sed postenis tiele dum nur sep tagoj, ĝis sia rezigno okazinta la 30-a de decembro, pro malkonsento kontraŭ guberniestroj kun prezidentaj deziroj. Li estis ankaŭ Nacia Deputito (2003 - 2005) kaj ekde 2005, Nacia Senatano. Fine de la jaro 2006, la Senato de Argentino nomumis lin kiel Parlamentano por Mercosur, por okupi unu el la tri sidlokoj kiuj korespondas al Argentino. Li estas pli aĝa frato de Alberto Rodríguez Saá, kiu prezentiĝis kiel kandidato al Prezidento de Argentino en oktobro de 2007 kaj 2011.
Suda Lanao
Suda Lanao - hispane Lanao del Sur - estas provinco de la Filipinoj. La provinca teritorio situas sur la insulo Mindanao. Ĝi estas parto de la regiono ARMM (Aŭtonoma Regiono Islama Mindanao), kiu estis instalita en 1989 kaj kiu ankaŭ ampleksas la provincojn Magindanao kaj Ŝarif-Kabunsuano de Mindanao, kaj krome la ankoraŭ pli sudajn provincojn Basilano, Suluo kaj Tavi-Tavio.
Administra centro de la provinco estas la urbo Marawi borde de la lago Lanao, kaj laŭ la censo de la jaro 2007 en la provinca teritorio vivis 1 138 544 homoj.
8926 Abemasanao
8926 Abemasanao estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Elektronkovraĵo
La tuto da elektronoj, kiuj troviĝas ĉirkaŭ atomkerno, estas la elektrona kovraĵo. La elektronoj, tavole en ŝeloj (t. e. elektronaj ŝeloj), konstruas la elektronan kovraĵon.
La elektrono estas tre eta, fundamenta partiklo, ĝia maso estas 1836-oble pli malgranda ol la maso de protono. Ĝi portas negativan ŝargon. Ĉi tiu ŝargo estas ĝuste tiel granda, kiel la pozitiva ŝargo de protono. La elektronoj moviĝas ĉirkaŭ la kerno de la atomo, kaj formas la elektronan kovraĵon de atomo. La elektronoj ĉirkaŭas la kernon aŭ nukleon, kiel nubo, nomita ankaŭ elektrona nubo. La nombro de elektronoj en neŭtrala (senŝarga) atomo estas egala al la nombro de protonoj en la kerno. La simbolo de elektrono estas: e-.
La atomo iusence similas la sunsistemon, kie la kerno similas la sunon, kaj la elektronoj similas la planedojn. Tamen la moviĝo de elektronoj ne estas similigebla kun la movo de solidaj korpoj. La elektronoj moviĝas tiel rapide, preskaŭ ili samtempe estus en pluraj lokoj. Oni ne povus priskribi vojon de elektrono, sed ĉirkaŭ la kerno ili estigas kovraĵon, kiu povas enhavi plurajn tavolojn kaj havas elektran kaj magnetan efikon.
Orbito
La elektronoj en elektrona ŝelo ĉirkaŭ la kerno povas okupi nur certajn lokojn, tamen plenigas spacon ĉirkaŭ la kerno, kvankam oni ne povas determini la lokon, kie ĝuste ili troviĝas. En ĉiuj punktoj de la spaco estas determinebla nur la grado de probablo, kiel la elektrono en donita momento povas troviĝi. Tiel ekzemple oni povas bildigi la nubon de elektrono per punktoj, kiuj povas esti loke pli densaj aŭ malpli densaj, depende de tio, kie estas pli probabla la trovo de elektrono. Ofte oni prezentas la nubon per ties averaĝa kurbo resp. per surfaco. Ĉi-tiun surfacon povas oni nomi orbito.
Spino
Per simpligeco oni povas diri, ke la elektrono turniĝas ĉirkaŭ sia turnakso en iu direkto. La spino montras, en kiu direkto turniĝas la elektrono. Se sur la orbito estas nur unu elektrono, ĝi estas nepara. Sur la unua orbito povas lokiĝi nur du elektronoj. La dua devas havi kontraŭan spinon, la elektronoj sur la orbito devas havi antiparalelan spinon, ili estigas elektronan paron. Sur pli altaj orbitoj povas lokiĝi ankaŭ pluraj neparaj elektronoj, se ili havas egalajn energian valoron. En ĉi tiu kazo ili havas paralelan spinon.
Pierre de Ronsard
Pierre de RONSARD (1-an de septembro 1524 - 27-an de decembro 1585) estas unu el la elstaraj francaj poetoj de la 16-a jarcento. Li naskiĝis je la unua de septembro 1524 en la nobeldomo La Poissonnière [La PŭasonjER] apud la vilaĝo Couture-sur-Loir en la nuna arondismento ĉirkaŭ Vendôme, kiu nun troviĝas nordoriente en la franca departemento Loir-et-Cher. Tiujn lokojn de la tiama regiono Vendômois li prikantis en siaj versaroj.
Elektronkovraĵo
Energio
Elektrono povas esti sur diversaj energiaj niveloj, t. e. povas havi diversajn statojn, kiuj difinas ĝian orbiton. La staton de elektrono oni indikas per minuskloj: s, p, d, f. En la kemio gravas la unuj tri statoj: s, p kaj d, kion oni povas ilustri en la orta spaca koordinata sistemo. Imagu, ke la kerno estas en la origino de la koordinata sistemo. En la stato s la orbito situas sfere ĉirkaŭ la origino. En la stato p la orbito povas situi laŭ la akso x, y aŭ z, en formo de etendiĝanta cifero 8. Laŭ la lokiĝo oni diferencigas orbitojn px, py kaj pz. En la stato d estas la formo de orbito pli komplika.
La energion de elektrono ĉefe karakterizas la ĉefa kvantuma nombro, kiu povas havi la valorojn: 1 .. 8. Kun kreskanta valoro kreskas ankaŭ la energio de elektrono. La elektrona kovraĵo de atomo povas havi ĝis sep tavolojn. Ofte oni indikas la tavolojn per majuskloj: K, L, M, N, O, P, Q, aŭ per la ĉefaj kvantumaj nombroj: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. En la perioda tabelo, la vico montras, kiom da tavoloj havas la elemento. Ĝia nombro indikas, en kiu vico troviĝas la elemento. La nombro de orbitoj en la n-a tavolo estas n², kaj la nombro de elektronoj en la tavolo estas 2n². La plej multajn elektronojn en la vico havas la noblaj gasoj; pri ili finiĝas la vicoj, iliaj plej eksteraj orbitoj estas plenigitaj de ĉiuj eblaj elektronoj.
Provinco Kazvino
La provinco Kazvino -, ankaŭ latinliterigata Qazvin - estas unu el tridek provincoj en la nuntempa ŝtato Irano. Ĝia administra centro estas la samnoma urbo Kazvin respektive Qazvin. La provinco kovras areon de kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de oktobro 2006 havis  loĝantojn.
Administra divido
La provinco konsistas el 5 distriktoj:
15853 Benedettafoglia
15853 Benedettafoglia estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.
Karmeo (luno)
Karmeo estas neregula satelito de Jupitero.
Ĝiajn grandon kaj mason oni taksis je 46 km kaj 1,3 × 1017 kg laŭ ĝia videbla magnitudo; 17,5; hipotezinte la valorojn de ĝia albedo al 0,04 kaj de ĝia denso al 2,6 g/cm3, kiel tiuj de aliaj jupiteraj satelitoj.
Malkovro
Ĝi tiam ricevis nomon Jupitero XI. Ĝi neniam ricevis maldaŭran nomon: tiu noma sistemo ne tiam ekzistis.
Nomo
En 1975, Internacia Astronomia Unio aprobis la nomon de Karmeo, laŭ unu nimfo de la minoa mitologio nomata Karmeo (greke: Κάρμη), amatino de Zeŭso kaj patrino de la minoa diino Briomarta.
Orbito
Karmeo estas la ĉefa ano de la karmea grupo, al kiu ĝi donas sian nomon. Tiu grupo arigas retrogradajn lunojn kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la jupitera ekvatoro, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27.
Farmington (Nov-Meksiko)
Farmington estas urbo en la subŝtato Nov-Meksiko de Usono. Laŭ la censo de 2010 estis loĝantoj. La teritorio ekde la 7-a jarcento estis setlejo de la prapuebla kulturo kaj poste la pueblo-indianoj.
Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio
La Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio (angle: Southern Alberta Jubilee Auditorium) estas konstruaĵo en Kalgario kun areo de 113,000 m3 dediĉita por artoj, kulturo kaj la komunumo.
La konstruis la aŭditorion en 1955 por festi la 50-an datrevenon de Alberto. Ĝin posedas kaj funkciigas la Registaro de Alberto.
La Jubilea Aŭditorio estas la hejmo de la Kalgaria Opero, la Alberta Baletistaro, la Muzik-Festivalo Kiwanis kaj la ĉiu-jara Memor-Taga Ceremonio de la Kanada Veteranaro. Dum multaj jaroj ĝi gastigis varieteajn prezentaĵojn, komediistojn, teatraĵojn, muzik-bandojn, orkestrojn, danc-festivalojn kaj premidonajn ceremoniojn.
En la ĉefa teatro povas sidi sur tri niveloj 2538 spektantoj; ĝi estas fama pro ĝia bona akustiko.
Por la okazo de la festado de la Centjariĝo de Alberto en 2005 la aŭditorio estis funde renovigita je kosto de 91 milionoj da dolaroj.
La Fiŝkaptisto
La Fiŝkaptisto estas muzikalbumo de Gianfranco Molle, publikigta per Edistudio en 2007.
Tio estas omaĝa albumo al Fabrizio de André, fama itala kantaŭtoro.
Katedralo de Erfurto
La katolika Katedralo de la Virgulino estas 1200 jarojn aĝa preĝejo situanta sur monteto en la urbocentro de Erfurto. La belega en gotika stilo konstruita preĝejo estas la episkopa preĝejo de la unua Episkopujo de Erfurto. Martin Luther ricevis la pastran ordinon tie ĉi en 1507. Apud la kirko troviĝas hodiaŭ la fakultato de teologio katolika, parto de la Universitato de Erfurto. De 1828 ĝis 1835 iĝis grandstila restaŭrado (komence fare de la netalenta Stanislaus von Pereira, poste fare de Karl Friedrich Schinkel) kaj en la 18-a de oktobro 1835 rekonsekritis la kirko.
Portalo
Suprenirinte la ŝtuparon oni ekvidas portalon imponan kun la 12 apostoloj bonvenigantaj onin. Sur la meza pilo staras la Dipatrino kun Infano. Ŝi aperas duan fojon pli malsube dolorplena pro la krucumita filo: flanke estas Johano la Evangeliisto. Ĉe la okcidenta flanko videblas la Lasta juĝo. La venkinto de la morto, la releviĝinta Kristo, montras la stigmatojn kaj la lancpinte vunditan torakon. Fakte oni rigardas skulptitajn kristnask- respektive paskofeston. Konvenas bonege al tio la ankaŭ montrita parabolo de la dek virgulinoj, kiuj kun malsimila diligenteco atendas la alvenon de la baldaŭa novedzo. Ĝi estas simbolo por la reveno de Jesuo dum la Lasta juĝo (kp. Mt 25,1-12).
Ĥorejo
De 1154-1237 la altarejo estis izolita de la resto de la romanikstila preĝejo per apartiga septovando. La unua malgranda, gotikstila ĥorejo (konsekrita en 1290) jam en 1337 - post nur 47 jaroj! - malkonstruitis por planoj fari pli grandan (finita en 1370/72). Ĝi estas alta je 25 m, larĝa je 13,5 m kaj longa je 33 m. La vitraloj multkoloraj kvazaŭ komplete konserviĝis, unikaĵo en Germanio. El la fenestroj elstaregas la Fenestro de Bonifaco.
Ĉe la norda vando estas la enirejo al la kripto, kie estas entombigitaj Sankta Adelario kaj Sankta Eobano (trovo de la ostoj en 1154).
Alia trezoro estas la ĥoreja seĝaro kun belegaj lignaj skulptaĵoj (de 1328/9). La baroka ĉefaltaro el ligno (pli ol 16 metrojn alta, larĝeco de 13 m) enstalitis en 1697 kaj montras interŝanĝeblajn bildojn de Jakob Samuel Beck kaj Tobias Hildebrand.
Turoj
La centra spajro de la tri turoj enhavas la sonorilon Maria Gloriosa kiu, post sia gisado de Geert van Wou en 1497, estas la plej granda liber-svinganta sonorilo de la mondo. Ĝi estas konata pro la pureco kaj beleco de la tonoj.
Efektoj ĝeneralaj
Starante sub la galerio, la vizitanto sentas la dimensiojn de la katedralo (longeco: 88 m) verŝajne plej bone. La ĉefa navo finkonstruitis en 1465 post 10 jaroj kaj anstataŭis la antaŭan romanikstilan. La grandeco de la iama transepto difinis la larĝecon de la flankaj navoj. Sur la fundamentojn de la romanika meza navo oni starigis la kolonojn de la gotika navo; pro tio la meza navo estas pli malgranda ol la du flankaj. Plilongigo okcidenten malhelpis (kiel ankaŭ ĉe la Preĝejo Sankta Severo) la krutaj deklivoj de la katedralmonteto.
Orgeno
Ĉe la okcidenta flanko de la navo estas sur galerio orgeno farita en 1992 fare de la firmao Alexander Schuke el Potsdamo. De la romantikstila antaŭa Klais-orgeno de 1906 (forigita en la 1950-aj jaroj) uzeblis kelkaj registroj por la nova instrumento. La inter fakuloj ege laŭdata muzikilo havas 63 registrojn sur tri klavaroj. Ĝi estas simfonia muzikilo kaj povas krei imponan sonpovon. De la ludotablo supre eblas manipuli ankaŭ duan pli malgrandan orgenon malsupre, kio provokas efektojn belegajn. Ambaŭ orgenoj kune havas ne tute 7.000 orgenfajfilojn (ĉ. 4.400 + ĉ. 2.500).
Kulturo
Ĉiujare dum la somero okazas sur la ŝtuparo de la katedralmonteto famaj festivaloj nomitaj DomStufen-festivalo.
Katedralmonteto
70 ŝtupoj kondukas de la katedralplaco supren al la katedralmonto, kiun superregas la katedralo kaj la Preĝejo Sankta Severo. La plej alta pinto de la Severo-kirko estas 86 metrojn super la katedralplaco kaj la plej alta pinto de la katedralo 81 metrojn: la katedralon apogas 12 metrojn altaj kavaj enrokigitaj pilieroj. Supre kondukas rondpado, kiu permesis al la pilgrimuloj edife ĉirkaŭiri la preĝejon.
Verŝajne jam antaŭ la fondo de la Episkopujo de Erfurto konstruitis preĝejo ĉ. en 725. Restoj de la pli malgranda preĝejo devas esti sub la nuna katedralo; fundamenta muraro estis trovita. Dekstre estis eta klostro-kirko de benediktaninoj. Pro mankospaco, dum jarcentoj unu preĝejo simple konstruiĝis sur la pli malnovan. Ĉe la plej mallarĝa loko la du hodiaŭaj preĝejoj ne havas distancon pli grandan ol 5 metroj unu de la alia! La okcidenta portalo kaj la ŝtuparo ĉe la okcidenta parto estas nur de la 19-a jc.
Ricardo Flores Magón
Cipriano Ricardo FLORES Magón ([riˈkarðo ˈfloɾes maˈɣon]; 16a de septembro 1874 – 21a de novembro 1922) estis elstara meksika anarkiisto kaj aktivulo por sociaj reformoj. Ankaŭ liaj fratoj Enrique kaj Jesús estis aktivaj en politiko kaj socia luktemo. Sekvantoj de la fratoj Magón estis konata kiel Magonistoj. Li estis konsiderata grava partoprenanto en la socia movado kiu ekslpodigis la komencon de la Meksika Revolucio.
Lombardore
Lombardore estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Rivarolo Canavese, Bosconero, Rivarossa, San Benigno Canavese, San Francesco al Campo, Leinì kaj Volpiano.
Limburgo (Nederlando)
Limburgo (nederlande Limburg) estas provinco de Nederlando. Ĝi limas interne de la lando al la provincoj Nord-Brabanto kaj Gelderlando, kaj eksteren al Germanio kaj Belgio.
Historio
Maastricht, la ĉefurbo de la provinco, estas unu el la plej malnovaj urboj de Nederlando: jam ekde la Romia periodo.
En 1839 Limburgo estis dividita en nederlandan kaj belgan partojn. La nederlanda parto membris en la Germana Federacio.
Por la historio de Eŭropa Unio tre grava estas la traktato de Maastricht, kiun oni subskribis en la ĉefurbo de la provinco.
Karaktero
En ĉi tiu provinco oni ofte parolas la Limburgan dialekton, kiu por multaj nederlandanoj el aliaj provincoj ofte estas tre malfacile komprenebla.
Limburgo estas fama interalie pro sia abunda festado de karnavalo.
Kulturo
El Limburgo devenis kelkaj el la plej fruaj aŭtoroj, kiujn oni rekonas kiel nederlandajn verkistojn. Fama estas ekzemple Hendrik van Veldeke (mortis antaŭ 1210), kiu verkis parte en Limburge kolorita Mezepoka Nederlanda, parte en Mezepoka Germana lingvo.
Haloo
La haloo (el la greka: hálos, lumkorto) de galaksio estas pli-malpli globforma regiono, pli granda ol la galaksio, kiu troviĝas en sia centro.
Ene de la haloo troviĝas stelamasoj kaj iuj, plej ofte malnovaj steloj, kiuj ĉirkaŭas la centron de la galaksio ekster ĝia rotaciebeno. Aldone troveblas tie interstelaj gaznuboj kaj malluma materio, kiuj estigas graviton, sed kies enhavo ankoraŭ ne estas konata.
La haloo de la lakta vojo estas 165.000 lumjarojn larĝa.
En elipsa galaksio, ne estas neta limo inter la korpo de la galaksio kaj la haloo.
Steloj de la haloo
En spirala galaksio, la steloj ĉefe sekvas orbitojn pli malpi cirklajn ĉirkaŭ la galaksia bulbo, en la galaksia ebeno (aŭ meza ebeno de la galaksia disko). Tamen, iuj steloj sekvas tre klinatajn, aŭ ne regulajn orbitojn. Tiaj steloj ŝajnas deveni el malgrandaj galaksioj kaptitaj kaj kunfandataj en la spiralan galaksion. Ekzemple, la nana galaksio de Sagitario suferas kunfandiĝo en nia Laktan Vojon, kiu jam sorbis iujn el ĝiaj steloj.
Male al la galaksia disko, la haloo ŝajnas ne enteni interstelan polvon, kaj ĝiaj steloj estas de stela loĝantaro II, multe pli maljunaj kaj malpli metalhavaj ol la steloj de la stela loĝantaro I de la disko. Tiuj steloj pli similas al tiuj de la bulbo. La haloo entenas ankaŭ multenombrajn globajn stelamasojn.
La haloaj steloj foje trairas la galaksian diskon; iuj ruĝaj nanoj malproksimaj de Suno, kiel la Kaptejna Stelo aŭ Groombridge 1830 estas, pro iliaj grandaj propraj movoj, suspektitaj veni de la haloo.
Sodamido
Sodamido aŭ NaNH2 estas neorganika kombinaĵo de natrio kaj amoniako, senkolora solido danĝere reakcia en akvo kaj alkoholo, sed la komercaj specimenoj ordinare estas grizaj pro la ĉeesto de etaj kvantoj da metala fero dum la manufaktura procezo. Sodamido kondukas elektron en la fandita stato, kaj ĝia kondukokapablo estas simila al tiu de la natria hidroksido en la sama stato.
Amido de natrio estas vaste uzata kiel forta bazo en organikaj sintezoj. Ĝi uzatas por sekigado de la amoniako en likva aŭ gasa stato. Unu el la ĉefaj avantaĝoj de sodamido estas ke ĝi malofte funkcias kiel nukleofilo.
Kastelo de Kapuvár
La kastelo de Kapuvár (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Esterházy [esterhAzi]) estas historia monumento, ankaŭ urbodomo kaj muzeo en Kapuvár.
Historio
En la loknomo Kapuvár vár signifas fortikaĵo aŭ burgo. Ne hazarde la unua mencio pri la fortikaĵo okazis en 1162. Dum la sekvaj jarcentoj ĝi apartenis al magnataj familioj Kanizsai, Nádasdy. Pro proksimiĝo de la turkoj la burgo estis fortigita, tamen ili okupis ĝin depost okupo de Győr (1594). Post 4 jaroj ĝi estis reokupita. En 1681 familio Esterházy ricevis la fortikaĵon kaj post 2 jaroj la turkoj jam ne povis okupi ĝin. En 1705 János Bottyán (generalo) okupis ĝin, sed en 1709 ĝi estis detruita. Tiam finiĝis la burga erao. Esterházy el la ruinoj konstruis pli malgrandan kastelon. En 1843 pro incendio la tegmento bruldetruiĝis, sed okazis ankaŭ la necesaj renovigaj laboroj. En 1864 barono Berg ekluis la kastelon kaj faris signifajn trakonstruojn, ankaŭ moda parko estis kreita. Depost la 2-a mondmilito la kastelo ŝtatiĝis (kiuj ĉiuj hungaraj kasteloj), komence ĝi estis kunvenejo, aranĝejo, en kelkaj ĉambroj loĝejoj. Inter 1957-1960 renovigaj laboroj okazis, sed tiam plejparto de la baroko malaperis. Nuntempe en la kastelo funkcias la urbodomo kaj historia-etnografia muzeo.
Konstruaĵo
La unuetaĝa baroka konstruaĵo situas en mezo de la urbo. La kastelo formas majusklon I, la fasado estas simetria. La meza kaj la angula partoj iom reliefas. Interne el la baroka stilo restis nenio.
Parko
La parko estas nun kvazaŭ ĝardeno. La origina parko estis distranĉita pro konstruo de la apuda ĉefvojo en 1941. Dum la frua socialismo oni dishakis iom da arboj.
Jan Trąbka
Jan Trąbka (naskiĝis la 21-an de junio 1931 en Krakovo, mortis la 27-an de julio 2012 samloke) – kuracisto kaj sciencisto okupiĝinta pri neŭrologio, neŭrokibernetiko kaj spekulativo lime de filozofio kaj metodologio de scienco.
Scienca biografio
En 1955 li finis Kuracistan Fakultaton de Medicina Akademio en Krakovo. Doktorecan tezon titolitan Bioelektra aktiveco de cerbo enestanta en strio de 200-500 Hz defendis en 1961 kaj habilitiĝis surbaze de la disertaĵo Elektrofiziologia bildigo de malsimetrio de cerbaj duonsferoj. En 1977 estis nomumita profesoro eksterordinara, kaj en 1988 profesoro ordinara pri neŭrologiaj sciencoj kaj komputiko. En la jaroj 1974-1991 gvidis la unuan en la lando, establitan de si Fakon pri Medicina Informadiko. Ankaŭ estis anstataŭanto de prezidanto de Krakova Filio de Pola Kibernetika Asocio. Dum pli ol dek jaroj (1991-2002), ĝis pensiiĝo estris Biokibernetikan Fakon de Collegium Medicum ĉe Jagelona Universitato. Ankaŭ estis prezidanto de la Ĉefa Estraro de Pola Asocio de Klinika Neŭrofiziologio, membro de Scienca Konsilio de la Komitato de Neŭrologiaj Sciencoj de Pola Akademio de Sciencoj (PAN) kaj prezidanto de Komisiono de Klinika Neŭrofiziologio de PAN, membro de Scienca Konsilio de Akademia Komputil-Centro "Cyfronet" Kraków. En 1980 iĝis membro de Internacia Instituto pri Cerbo-Esplorado, en 1985 - de Internacia Asocio por Bildigo de Cerbo en Psikiatrio (International Society for Neuroimaging in Psychiatry), en 1989 - de Eŭropa Asocio pri Sonĝo-Esplorado, en 1990 - membro-korespondanto de Collegium Europaeum Jenense. En la jaroj 1959-1960 kiel stipendiulo de la Fondaĵo Rockefeller estis scienca asistanto ĉe Universitato Harvard kaj en Mass General Hospital en Bostono. Samtempe li ligis kunlaboron kun Norbert Wiener, kreinto de kibernetiko en Masaĉuseca Instituto de Teknologio en Kembriĝo. Kiel unusola pola sciencisto estis senpera disĉilo de N. Wiener kaj populariganto de kibernetiko malantaŭ la fera kurteno.
Sciencaj atingoj
La sciencaj atingoj de profesoro Jan Trąbka ampleksas pli ol 500 laboraĵojn pri neŭrologio, neŭrofiziologio, neŭrofarmakologio, medicina informadiko kaj neŭrokibernetiko, en tio 15 librojn. La profesoro estis ankaŭ redaktoro de akademiaj lernolibroj. En 2006 ricevis Oran Medalon de Pola Asocio de Klinika Neŭrofiziologio. Kibernetikon nun ofte pritraktas lige al filozofio, gnostiko kaj teorio de kaoso.
Tynwald
Tynwald - mankse Tinvaal - estas la parlamento de Manksinsulo, fondita en la jaro 979. Oni asertas, ke ĝi estas la plej malnova daŭre funkcianta parlamento en la mondo.
Ĝi estas du-ĉambra: la supera ĉambro angle nomatas Legislative Council, do "leĝdona konsilio", kaj havas 11 parlamentanojn, dum la suba, fakte pli grava ĉambro nomatas angle House of Keys, mankse Kiare as Feed, kaj havas 24 parlamentanojn.La parlamentanoj rekte elektatas ĉiun kvinan jaron: la lastaj elektoj estis en 2006 kaj 2011, kaj laŭplane tiel daŭriĝas.