cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Douglas MacArthur
Biografio
El 1919 al 1922, MacArthur servis kiel Superintendanto de West Point, kie li entreprenis serion de reformoj. Lia venonta posteno estis en Filipinoj (tiam usona teritorio), kie en 1924 li ludis gravan rolon en la subpremado de la Ribelo de Filipinaj Skoltoj. En 1925, li iĝis la plej juna el la major-generalo de Usono. Li servis en la milit-kortego de Brigadir-Generalo Billy Mitchell kaj estis prezidento de la Usona Olimpika Komitato dum la Somera Olimpiko 1928 okazinta en Amsterdamo. En 1930, li iĝis Stabanestro de la Armitaj Fortoj de Usono. Kiel tio, li estis implikita en la forpelado de la protestantoj de la Bonus Army el Vaŝintono en 1932, kaj en la establado kaj organizado de la Civila Konservo-Korpuso. Li retiriĝis el la Usona Armeo en 1937 por iĝi Militista Konsilisto de la Registaro de Komunumaj Filipinoj.
MacArthur estis realvokita al la aktiva servo en 1941 kiel komandanto de la Usonaj Armitaj Fortoj en Fora Oriento. Sekvis serio de katastrofoj, starte per la detruo de liaj aerfortoj la 8an de Decembro 1941, kaj la invado de Filipinoj fare de la Japanoj. La fortoj de MacArthur estis pelitaj al la retiriĝo al Bataano, kie ili restis ĝis Majo 1942. En Marto 1942, MacArthur, lia familio kaj lia stabanaro forlasis la najbaran insulon Corregidor kaj boate fuĝis al Aŭstralio, kie MacArthur iĝis Suprema Komandanto de la Sudokcidenta Pacifika Areo. Je sia alveno, MacArthur faris faman diskurson en kiu li fanfarone promesis "Mi revenos" al Filipinoj. Post pli ol du jaroj de luktado en Pacifiko, li plenumis tiun promeson. Pro sia defendo de Filipinoj, MacArthur ricevis la Honormedalon.
Li, kiel Supera Komandanto de la Aliancaj Armeoj, oficiale akceptis la kapitulacon de Japanio la 2an de Septembro 1945 sur la usona militŝipo Missouri ankrita en la Golfo de Tokio, kaj kontrolis la okupacion de Japanio el 1945 al 1951. Kiel efektiva reganto de Japanio, li superrigardis la ekonomiajn, politikajn kaj sociajn ŝanĝegojn.
Poste li estris la komandon de la Unuiĝintaj Nacioj en la Korea Milito kun dekomenca sukceso; tamen, la polemika invado de Norda Koreio provokis la intervenon de Ĉinio kaj la pliakrigo de la situacio. Post serio de gravaj malvenkoj, li estis elpostenigita el la komando fare de la usona prezidento Harry S. Truman la 11an de Aprilo 1951. Li poste iĝis proparolanto de la stabanaro de la entrepreno Remington Rand, produktanta unue pafarmilojn kaj skribmaŝinojn, poste komputilojn.
Dozwil
Pri la komunumo
Dozwil [docVIL] estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 552 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Hindustano
La termino "Hindustano" estis historie aplikita al la Indus-Ganga Ebenaĵo de Norda Barato, inter Himalajo kaj la Vindhjoj kaj la Indus-rivera baseno en Pakistano.
Dozwil
Geografio
La komunumo Dozwil situas sur la monto Seerücken en la nordo de Turgovio. De Dozwil dum bona vetero oni havas belvidon super la tuta Bodenlago.
Hindustano
Hindustana estas termino uzata por la Hindustana lingvo, kiu derivas el la dialekto Ĥariboli dum la Delhia Sultanlando de la teritorioj de nuntempaj Okcidentaj Utar-Pradeŝo, Suda Utarakando kaj Delhio.
Dozwil
Najbaraj komunumoj
Dozwil limas en oriento kaj nordo al Kesswil, en okcidento al Uttwil kaj en sudo al Hefenhofen.
Trafiko
Dozwil atingeblas per poŝtaŭto ek de Amriswil.
Historio
La unua dokumenta mencio de Dozwil datiĝas el la jaro 1385 kiel Dotzwile. En mezepoko Dozwil estis servuto de la episkopo de Konstanco.
Komunumo de Sankta-Mikaelo
En Dozwil troviĝas la sidejo de la religa grupo Sankt-Mikaelo-Asocio, kiu nomiĝas laŭ la arkianĝelo Sankta Mikaelo. ĝi estis fondita en la jaro 1971 de Paul Kuhn (kiu naskiĝis la 10-an de januaro 1920 en Romanshorn kaj mortis la 26-an de septembro 2002 en Dozwil), ĝardenisto kaj insturisto de la metodo de Émile Coué, kaj la mediumo Maria Gallati. La preĝejo de la Sankt-Mikaelo Asocio en Dozwil havas lokon por 2000 kredantoj.
Jásztelek
Jásztelek [jAstelek] estas vilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Jászberény. Senco de la loknomo estas jasa-parcelo.
Situo
La vilaĝo situas ĉe bordoj de rivero Zagyva (kie estas akvonivela indikilo), proksime estas Jászberény (ĉefurbo de "Jasujo").
Historio
La unua mencio devenis el 1449. La vilaĝo apartenas al "Jasujo", en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. Pruvoj pri jasoj en la vilaĝo ne estas.
13337 Sampath
13337 Sampath estas malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 26-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estis nomita en honoro de Vimala Sampath, kiu mentoris unu finaliston de la Broadcom MASTERS de 2019, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo. Ŝi instruas ĉe la Challenger School Ardenwood, Newark (Kalifornio).
Novato
Novato estas municipo en la subŝtato Kalifornio kaj ties kantono Marin de Usono. Ĝi situas 35 kilometrojn norde de la Golden-Gate-Ponto, do ankaŭ norde de San-Francisko. En 2010 estis loĝantoj.
Famuloj
En 1991 mortis la usona esperantistino Mary Murray kaj en 2022 hungardevena olimpika ĉampiono Andrea Bodó.
27332 Happritchard
27332 Happritchard estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Parmely Hap Pritchard, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2011, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la Oregon Episcopal School de Portlando (Oregono, Usono).
Poezio
Poezio aŭ versarto (de la greka ποίησις pOjesis = verkado, agado, kreado; adotado; fabrikado; komponado, poezio; poeziaĵo; < ποιέω 'fari, fabriki; generi, naski; akiri; okazigi; krei') estas literatura ĝenro, skribita en versoj, ritme kaj melodie organizite laŭ certaj lingvaj kaj stilaj rimedoj.
En poezio oni aparta emfazas la belecon aŭ estetikon de la uzata lingvaĵo pere de la lerta uzado de la vorto kompare kun la nura signifo. Tion oni atingas interalie per ritmigita lingvaĵo en versoj, per rimoj kaj per aliteracio. Poezio estas literatura speco apud prozo kaj dramo, foje ĝi estas epika, foje lirika.
La poezio kutime estas dividata el la klasika epoko laŭ tri subĝenroj: liriko, nome poezio kantata kun akompano de liro, rakonta poezio kaj versteatro. Kontraste al la longaj verkoj de la rakonta poezio, lirikaj verkoj estas kutime malpli longvaj verkoj, kiuj elvokas emociojn ĉe la leganto. La diferenco de versteatro al la aliaj du subĝenroj estas ke ĝiaj verkoj estas teatraĵoj, do estas prezenteblaj (ludeblaj) sursceneje. Ĉar tiu kaj la rakonta poezio estas apartaj subĝenroj, kutime oni subkomprenas ĝenerale kiel poezio ĉefe la aludojn al la lirika poezio, kvankam historie ĝi estas nur unu el la tri klasikaj tipoj de poezio.
Poezio estas ankaŭ konsiderita kiel unu el la «tekstaj tipoj» (tio estas, tipo de teksto).
Poezian verkon eblas nomi poeziaĵo aŭ versaĵo; dum "poeziaĵo" estas uzata por verkoj el ĉiuj ĝenroj de la poezio, "versaĵo" kutime estas uzata nur por pli mallonga lirika verko. Foje ankaŭ la vorto poemo estas uzata por ajna poezia verko, sed en Esperanto tiu vorto ofte havas pli striktan signifon de verko de la rakonta poezio (vidu la artikolon poemo).
Grekio
Origine en la unuaj okcidentaj pripensadoj pri literaturo, nome tiuj de Platono, la greka vorto koresponda al «poezio» enhavis la nuntempan koncepton de literaturo. La termino «poiesis» signifis «faro», en teknika senco, kaj aludis al ĉia metia laboro, inklude tiun kiun faris artisto. Tia artisto estas la ποιητής (poietés) 'kreanto, aŭtoro; fabrikanto, manfaranto; faranto, leĝofaranto; poeto', inter la multaj eblaj tradukoj por la vorto. Sekve, «poiesis», estis termino kiu aludis al la kreativa agado kiel agado kiu havigas ekziston al io kio ĝis tiam ne havis ĝin. Aplikita al la literaturo, ĝi referencis al la kreativa arto kiu utiligis lingvaĵon.
La greka poezio karakterizis ĉar temas pri komunikado ne cele al legado, sed al ludado antaŭ espektantaro fare de individuo aŭ ĥoro kun akompano de muzika instrumento.
El tiu unua platona klasigo, elvenas la origino de la ligo de la poezia ĝenro kun la karaktero de la voĉo de la aŭtoro. Aliflanke la uzado de verso ne estas tiurilate elstara, ĉar la antikva literaturo estis komponita ĉiam per versoj (inklude teatron).
Kiel dirite, Platono pritraktas la literaturon en la kunteksto de sia traktado de iaj filozofiaj problemoj. Aristotelo la unuan fojon frontos la laboradon de literatura teorio sendependa. Lia ŝlosila verko tiurilate estas Poetiko (ĉ. 334 a.K.), tio estas, lia verko pri poezio.
Aristotelo enkondukas, unue, elementon novan en la priskribo de poezio, kiam li rimarkas ke, ĉe la lingvaĵo (nome la «imita rimedo» karakteriza de poezio), en difinataj ties formoj oni povas utiligi, krome, aliajn rimedojn kiaj la harmonio kaj la ritmo. Tiele, en la teatraj subĝenroj, la muzika poezio kaj la ditiramboj.
Due, kiam pli primeditas pri la formo de imitado, distingas inter rakonto pura aŭ kiel propra nomo (ditirambo) kaj alterna rakonto (eposo), kio iĝas divido simila al tiu establita de Platono.
Funkciado
Ĝi estas unu el la manifestoj artaj plej antikvaj. La poezio utiligas diversajn rimedojn aŭ procedurojn: je niveloj fon-fonologia, kia la sono; semantikaj kaj sintaksa, kia la ritmo; aŭ pro la transpaŝo inter versoj de vortoj, same kiel pro la amplekso de signifo de la lingvaĵo.
Por kelkaj modernaj aŭtoroj, la poezio praviĝas ĉe la renkonto kun ĉiu leganto, kiu havigas novajn sencojn al la verkita teksto. De antikve, la poezio estas ankaŭ konsiderata de multaj aŭtoroj realo spirita kiu estas trans la arto; laŭ tiu koncepto, la kvalito de ĉio poezia transirus el la etosoj kaj de la lingvo kaj de la lingvaĵo. Komune dirite, la poezio estas formo esprimi emociojn, sentojn, ideojn kaj konstruaĵoj de la imagopovo.
Aralar
Aralar estas eŭska socialisma kaj apartisma partio en Hispanio. La partio estas gvidita de Patxi Zabaleta. Ĝi estas kontraŭa al la perforta lukto de ETA.
Poezio
Funkciado
Kvankam antikve, kaj la teatro kaj la eposo kaj la liriko estis verkitaj laŭ metrikaj versoj, la termino poezio estas rilatigita plej ofte kun la liriko, kiu, laŭ la Poetiko de Aristotelo, estas la ĝenro en kiu la aŭtoro esprimas siajn sentojn kaj vidojn personajn. En pli etenda senco, oni diras, ke havas «poezion» situojn kaj aĵojn kiuj inspiras sensaciojn kortuŝajn aŭ misterajn, ensonĝigojn aŭ ideojn de beleco kaj perfekteco. Tradicie referenca al la ama pasio, la liriko ĝenerale, kaj speciale la nuntempa liriko, alfrontis temojn kaj sentivajn kaj filozofajn, metafizikajn kaj sociajn.
Sen temara specifeco, la moderna poezio difiniĝas per sia kapablo sintezi kaj asociigi. Ties ĉefa ilo estas la metaforo; tio estas, la esprimo kiu enhavas kaŝe komparon inter terminoj kiuj nature sugestas unuj la aliajn, aŭ inter kiuj la poeto trovas subtilajn similecojn aŭ alproskimiĝojn. Kelkaj aŭtoroj moderne diferencigis metaforon disde komparo, nome vortoj kiujn la tradicia retoriko parencigas. Ĉe tiuj aŭtoroj, la komparo estas la konstruaĵo de nova realo semantika pere de signifoj kiuj are sugestas unuvojan sencon kaj samtempe distingan kaj fremdan.
Historio de ĝia origino
Estas atestiloj de skribitaj tekstoj en formo de poezio en hieroglifoj egiptaj de 25 jarcentoj antaŭ Kristo. Temas pri kantoj pri laboro kaj pri religio. La Epopeo pri Gilgameŝ, eposa verko de sumeroj, estis verkita per kojnformaj karaktroj kaj sur argilaj tabuletoj ĉirkaŭ 2 000 jaroj antaŭ Kristo kaj poste sur papiruso. La Istanbula tabuleto 2461, datita el ĉirkaŭ 2000 a.K., priskribas ĉiujaran ritaron en kiu la reĝo simbole edziĝis kaj pariĝis al la diino Inano por sekurigi fekundecon kaj prosperecon; kelkaj konsideris ĝin la plej antikva ampoemo en la mondo. Ekzemplo de egipta eposa poezio estas La historio de Sinuhe (ĉirkaŭ 1800 a-K.).
La kantoj de la Iliado kaj la Odiseado, kies kompono estas atribuita al Homero, datas de ok jarcentoj antaŭ la kristana erao. La Vedoj, religiaj libroj sanktaj de la hinduismo, enhavas ankaŭ himnojn kaj ties lasta versio estas ĉirkaŭkalkulata kiel verkita en la 3-a jarcento a.K. El tiuj kaj aliaj antikvaj tekstoj oni prave supozas, ke la diversaj popoloj komponis kantojn, kiuj estis transigitaj parole. Kelkaj el tiuj kantoj akompanis la laborojn, dum aliaj utilis por alvoki la diaĵojn aŭ celebri ilin kaj ankaŭ aliaj utilis por rakonti heroajn faktojn de la komunumo. La homeraj kantoj rakontas epizodojn tre antaŭajn al Homero kaj ties strukturo permesas dedukti, ke ili cirkulis parole kaj ke ili estis kantitaj kun akompano de muzikinstrumentoj. Homero mencias en sia verkaro la figuron de la aedo (kantisto), kiu rakontis okazaĵojn en versaro kongrue kun la ludado de la liro. La ritmo de la kantoj ne celis nur la plaĉon al aŭdsento, sed ankaŭ ebligis la parkeradon de tekstoj per plej facileco.
Aliaj alilandaj tiamaj verkoj estas la persaj avestaj libroj (nome Ĝasna) kaj la hindiaj eposoj, nome Ramaĝano kaj Mahabarato. Por multaj el la menciitaj verkoj kritikistoj sugestis, ke ili ludis gravan rolon por la kreado de nacia sento en la respektivaj popoloj (hindoj, grekoj, romianoj ktp.).
La lirika poezio havis elstarajn reprezentantojn en la Antikva Grekio. La unua poeto kiu elektis siajn temojn el la ĉiutaga vivo, nome en la periodo tuj post la vivo de Homero, estis Heziodo, per sia verko La laboroj kaj la tagoj. Je ĉirkaŭ 600 jaroj antaŭ Kristo datas la poezio de Sapfo, poetino naskiĝinta en la insulo Lesbos, aŭtoro de celebraj odoj kaj nuptaj kantoj (nome epitalamoj), el kiuj oni konservas nur fragmentojn. Anakreono, naskiĝinta unu jarcenton poste, verkis mallongajn verkaĵojn, ĝenerale celitaj al celebrado de vino kaj juneco, el kiuj survivis nur malmultaj. Kalino de Efeso kaj Arĥiloĥo de Paros kreis la ĝenron elegio, por kanti al mortintoj. Arĥiloĥo estis la unua kiu uzis la verson jambon (konstruita per «piedoj» de po unu silabo mallonga plus alia longa). Li verkis ankaŭ satirojn. En la 3-a jarcento a.K., atingis pinton la ĥora liriko, ĉefe fare de Pindaro. Temis pri kantoj cele al la venkintoj de la Olimpiaj ludoj.
Romio kreis sian poezion surbaze de la greka. La Eneido, de Virgilio, estas konsiderata la unua majstroverjo de la latinlingva literaturo, kaj ĝi estis verkita malmultajn jarojn antaŭ la kristana epoko, je la maniero de la greklingvaj eposoj, por rakonti la historion de Eneo, survivinto de la Troja milito, ĝis lia alveno al Italio. La orepoko de la latinlingva poezio estas tiu de Lukrecio kaj Katulo, naskiĝintaj en la 1-a jarcento a.K., kaj de Horacio (majstro de la odo), Propercio kaj Ovidio. Katulo dediĉis sian tutan poezion al amatino kiun li nomis Lesbia. Liaj ampoemoj, direktostilaj, simplaj kaj intensaj, gapigis la poetojn de ĉiuj tempoj.
46392 Bertola
46392 Bertola estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Asiago-DLR Asteroid Survey elde la observa stacio de Asiago Cima Ekar, apud Asiago en Italio.
Poezio
Historio de ĝia origino
Aliaj formoj de poezio, kiel antikvaj kolektoj de religiaj himnoj kiel la hindia Sanskrito-lingva Rigvedo, la avestaj Gatha, la Huritaj kantoj, kaj la hebrea Psalmaro, eble disvolviĝis rekte el popolkantoj. La plej fruaj eroj en la plej antikva survivanta kolekto de ĉina poezio, nome Ŝiĉing (Shijing), estis dekomence liriko. Tiu Ŝiĉing, kun sia kolekto de poemoj kaj popolkantoj, estis tre alte aprezita fare de la filozofo Konfucio kaj estas konsiderata unu el la oficialaj Konfuciaj klasikaĵoj. Liaj asertoj pri diversaj temoj iĝis nekalkulebla fonto pri la sciaro pri antikva muzikteorio.
Aralar
La rompo de la armistico de ETA en 2000 provokis la reformadon de Herri Batasuna en Batasuna, por havi ĉeeston en la tuta Eŭsklando. Sekvante malkonsentojn pro interna organizo de Batasuna, Aralar formiĝis kiel aparta partio.
NGC 219
NGC 219 (aliaj indikoj — PGC 2522, MCG 0-2-128, ZWG 383.73) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Aralar
En la elekto de majo 2003 por la Asembleo de Navaro, Aralar akiris 24,068 voĉojn (8.02% el la validaj voĉoj) kaj kvar sidlokojn kaj en la sama regiono akiris 4.76% el la validaj voĉoj en la regionaj balotoj kaj 18 lokaj magistratanoj. En Eŭskio ĝi akiris 30 magistratanojn kaj 1.51 % de la validaj voĉoj.
NGC 219
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Aralar
Aralar kontraŭis la Hispanan parlamentan balotadon 2004 en la Eŭska Aŭtonoma Komunumo en koalicio kun Zutik sed ne gajnis ajnajn sidlokojn, balotigante 3.09% el la validaj voĉoj. La partio konkuris en Navaro kiel parto de la koalicio Nafarroa Bai (NaBai), kune kun Eusko Alkartasuna (EA), Batzarre, la Eŭska Naciisma Partio (PNV) kaj nepartianoj,
En 2004 la junulara sekcio de Aralar, Iratzarri, estis fondita.
Poezio
Historio de ĝia origino
La klopodoj de antikvaj pensuloj por determini tion kio faras poezion io distingita kiel formo, kaj tion kio distingas bonkvalitan poezion disde malkvalita poezio, rezultis en "poetiko" — nome studo de estetiko de poezio. Kelkaj antikvaj socioj, kiel la ĉina tra Ŝiĉing, disvolvis kanonojn de poeziaj verkoj kiuj havis kaj ritaran kaj estetikan gravojn. Pli ĵuse, pensuloj baraktis por trovi difinon kiuj povas enhavi formalajn diferencojn tiom grandajn kiel tiuj inter Canterbury Tales de Chaucer kaj Oku no Hosomichi de Macuo Baŝo, same kiel diferencojn en la enhavo tra la Tanaĥa religia poezio, ampoezio, kaj repo.
Piedoj
(Ĉiuj ekzemploj el la Fundamenta krestomatio).
Poetoj
Poetoj ĝuas konsiderindan pli ampleksan kulturan kaj artan prestiĝon kompare kun aliaj verkistoj. Laŭlonge de la historio ili kunigis aŭreolon de diversaj sentoj kaj konsideroj koncerne al ties arta kapablo verki poezion, nome kunmeti tre diversajn vortojn, enhavojn, ritmojn ktp., eĉ kun preskaŭ religiaj, misteraj, kulturgravaj nuancoj. Multaj poetoj portis tiajn eksterordinarajn ecojn al siaj propraj vivoj per rimarkindajn malkutimajn ecojn.
Nacia poeto estas poeto konsiderita de la tradicio kiel populara reprezentanto de la identeco, kredoj kaj principoj de partikulara nacia kulturo. La nacia poeto kiel kultura heroo estas longdaŭra simbolo, distingebla el sinsekvaj tenantoj de burokrate nomumitaj al poetokronita posteno. La ideo kaj honoro de naciaj poetoj aperis ĉefe dum Romantismo, kiel figuro kiu helpis la plifirmigon de naciŝtatoj, ĉar ĝi havigas validigon de ties etno-lingvaj grupoj.
Historio
La unuaj provoj de originala poezia verkado estis tiuj de Ludwik Lejzer Zamenhof mem, kiu en sia Unua Libro (1887) publikigis siajn poemojn Mia penso kaj Ho, mia kor'!, el kiuj la unua estas gemo de la esperantlingva poezio. En 1896 aperis la unua aparte presita poemo: Nevola Mortiginto de Vasilij Devjatnin. La Fundamenta Krestomatio unue eldonita en 1903, enhavis krom originalaj poemoj de Zamenhof, ankaŭ verkojn de aliaj esperantistoj; la materialo grandaparte jam aperis dise en la kajeroj de La Esperantisto kaj ĝia anstataŭinto Lingvo Internacia.
Al la kresko de la antaŭmilita poezio kontribuis precipe poloj Wiktor Elski kaj Eska (Unuaj Agordoj, 1910), ĉeĥo Stanislav Schulhof (Per Espero al Despero, Kion la Vivo Alportis, 1911; Aŭtunaj Floroj, 1912), sviso Edmond Privat (Tra l' Silento, 1912), polo Juljusz Kriss (Melodioj de l' Nokto, 1914) kaj Clarence Bicknell, anglo loĝinta longe en Italio, kiu kontribuadis per poemoj al pluraj gazetoj.
Baldaŭ post la fino de la Unua Mondmilito denove laboris la originalaj verkistoj; kaj al iliaj vicoj aliĝis ankoraŭ novaj figuroj. En Moskvo ekpoetis ruso Eŭgeno Miĥalski sub la standardo de la klasbatalantaj esperantistoj en La Nova Epoko kaj daŭrigis en la verko Prologo. En Budapeŝto du hungaroj, Kalman Kalocsay kaj Julio Baghy, ekpaŝis sur vojon, kiu kondukis al ŝatinda plivaloriĝo de la poezio esperantlingva.
En 1921 aperis la unua poemaro de Kalocsay: Mondo kaj Koro; jam en tiu verketo evidentis, ke sur la kampon venis poeto, kiu pli ol liaj antaŭuloj zorgos pri la tekniko poezia; tamen oni sentas kelkfoje deziron, ke li ne estus repolurinta du-tri el la gemoj de tiu unua kolekto por ilin konformigi al siaj plej lastaj teorioj. Dum dek jaroj aperadis en diversaj gazetoj multaj poemoj de Kalocsay; en 1931 eldoniĝis la plena kolekto Streĉita Kordo. Kio ajn venos estonte por pliriĉigi nian poetotrezoron, ne estas antaŭvideble, ke Streĉita Kordo per tio perdos sian rajtan lokon ĉe la kapo. En ĝi oni trovas poemojn kantantajn la esperantismon, la seniluziiĝon de la maturiĝo, la amon, la naturon, la malfeliĉon; vere rimarkinda estas la alta nivelo de tiom ampleksa verko.
Aliaj debutantaj poetoj de la postmilitaj jaroj estis: Julio Mangada Rosenörn (Versaĵaro, 1922), Jaume Grau Casas (Amaj Poemoj, 1924; Novaj Amaj Poemoj, 1927), Imanuel Olŝvanger (Eterna sopiro, 1925), Teodor Jung (La Alta Kanto de la Amo, 1927), Jan Van Schoor (Amo kaj Poezio, 1928), Nikolao Hohlov (La tajdo, 1928). El ĉi tiuj verkoj elstaras tiu de Hohlov, poste forlasinta la originalan lirikon por helpi al la progresigo de la revolucia literaturo; La tajdo rajtas lokon sur la sama breto kun Streĉita Kordo kaj Preter la Vivo. La poezion de Hohlov oni povas plej trafe nomi rava; oni sentas, ke la poeto same estras materialon kaj esprimteknikon.
La poemaro Verdkata Testamento (1926) de Raymond Schwartz, por la unua fojo kontentige reprezentis en la literaturo de Esperanto tiun tipe francan spritecon, kiu baziĝas sur la epikura filozofio kaj la trankvilanima akcepto de la homoj tiaj, kiaj ili estas. Trafinte per sia unua verko sukcesan vejnon, li eldonis en 1932 sian duan poemaron La Stranga Butiko, "honore al la granda krizo". En tiuj verkoj Schwartz dediĉis grandan parton por priridi la esperantistojn kaj iliajn instituciojn.
La plej elstaraj anoj de la skota skolo estis John Dinwoodie, Reto Rossetti, kaj William Auld. Ili kunpublikigis la poeziaron Kvaropo (1952). Inter ili plej rimarkindas William Auld, aŭtoro de la majstroverko La Infana Raso (1958), poemo en dudek kvin ĉapitroj, kaj de Unufingraj Melodioj. De Reto Rossetti precipe memorindas El la Maniko (prozaĵo kun brila lingvo, 1955) kaj Pinta Krajono (kolekto de spritaj poeziaĵoj, 1959). La skotan skolon partumis ankaŭ Marjorie Boulton, verkistino aktiva en pluraj stiloj. En la fako de poezio, ŝiaj verkoj Kontralte (1955), Cent ĝojkantoj (1957) kaj Eroj (1959) estas menciindaj.
Dum la periodo 1952-1974 agadis verkisto el anglalingva lando kiu tamen ne ligiĝis al la skota skolo, nome Brendon Clark, novzelandano, kies eseo Kien la Poezio? (1957) kontraŭis la enkondukon de novaj vortoj kaj de aparta poezia terminaro, kion male deziris la skotskolanoj. Unu el la ĉefverkoj originale en Esperanto verkitaj en la lastaj jardekoj estas la poemo "Poemo de Utnoa" de Abel Montagut. Kaj kelkaj el la ĵusaj poetoj estis Ulrich Becker, Gerrit Berveling, Peter Browne, Tim Carr, Christian Declerck, István Ertl, Ibera Skolo (Ibere libere: Jorge Camacho, Miguel Fernández, Abel Montagut, Gonçalo Neves), Mao Zifu, Moskva Skolo (Mikaelo Giŝpling), Mauro Nervi, Baldur Ragnarsson, Nicola Ruggiero ktp.
Vidu ankaŭ
Pri kanta poezio, vidu ligilojn en artikolo "Muziko".
Vinkultivada subregiono Velké Pavlovice
Vinkultivada subregiono Velké Pavlovice situas en vinkultivada regiono Moravio. Ĝi estas kreata de partoj de distriktoj Břeclav, Brno-provinco, Vyškov, distrikto Brno-urbo kaj de municipo Čejkovice en distrikto Hodonín. En la jaro 2020 la vinkultivada subregiono ensumigis 70 vinmunicipojn, 6700 kulturantojn kaj 321 vinliniojn, la propra areo de la vitejoj faris 4872 ha. Tiu ĉi subregiono estiĝis en majo de 2004 en konekso kun nova aranĝo de vinkulturadaj regionoj, kiujn alportis vina leĝo.
La plej granda vinmunicipo en tiu ĉi subregiono, kaj en la tuta Ĉeĥio, estas Velké Bílovice. Inter pluaj signifaj vinmunicipojn apartenas Rakvice, Zaječí, Přítluky, Velké Pavlovice, Bořetice, Vrbice kaj Hustopeče.
Vazirabad
Geografio
Vazirabad situas laŭ Ĉenabo en nordorienta parto de la lando. Guĝrat troviĝas 16, kantona sidejo Guĝranvalo 33, Sialkot 44, Ĝelum (urbo) 66, provinca ĉefurbo Lahoro 101, Fajsalabado 149, Ravalpindio 162, ĉefurbo Islamabado 172, Peŝavaro 295, Karaĉio 1091 km-ojn (aere).
Ekonomio
Vazirabad estas grava komerca centro por lignoj, tekstiloj, grenoj kaj sukeroj. La lignoj flosas malsupren sur Ĉenabo. La industrio inkluzivas ŝipkonstruadon. La forĝistoj de Vazirabad havas reputacion por la fabrikado de malgrandaj ilaroj.
Trafiko
Ĝuste tie estas ponto konstruita en 1876 tra Ĉenabo inter Vazirabad kaj Guĝrat. Vazirabad kuŝas laŭ ĉefŝoseo inter Lahoro-Ravalpindio, kuras ankaŭ ŝoseo al Fajsalabado, fine estas grava vojo al Sialkot. Vazirabad estas grava fervoja nodo laŭ linio Lahoro-Peŝavaro kaj ekzistas flankaj linioj al Sialkot kaj Fajsalabado. La stacidomo troviĝas en la urbego. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Sialkot.
Klimato
En Vazirabad la averaĝa jara temperaturo estas 22 °C. La varmo kulminas en junio averaĝe kun 40 °C. La averaĝa jara precipitaĵo estas 1195 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter julio kaj septembro la musono portas pluvegon.
Preĝejo Sankta Triunuo (Kocs)
Preĝejo Sankta Triunuo estas romkatolika preĝejo en Hungario, en vilaĝo Kocs.
Historio
Komence la vilaĝo havis romanikan kirkon de 1325 (aŭ pli frue), kiun post dominado de turkoj la kalvinanoj profitis ekde 1614. Baldaŭe la loka bienulo reakiris kaj renovigis ĝin en 1746. Post 3 jaroj oni konstruis apude barokan paroĥon, fine en 1759 la preĝejo ekhavis turon. La neuzita paroĥo nun estas muzeo, sed en la preĝejo daŭre okazas mesoj.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en malgranda parko. En mezo de la fasado turo altiĝas. Ĉe la piedo estas la ornama ĉefenirejo. La sanktejo estas iomete pli mallarĝa, ol la navo. Kermeso okazas en la dimanĉo de Sankta Triunuo.
Universitato de Picburgo
La Universitato de Picburgo (University of Pittsburgh; ofte aludita kiel Pitt) estas ŝtat-rilata universitato situanta en Picburgo, Pensilvanio, Usono. Ĝi estis fondita ĉe la bordo de la usona landlimo kiel Picburga Akademio en 1787, kaj estas konata kiel gvidanto en diversaj akademiaj kampoj kiel ekzemple filozofio kaj medicino, same kiel pionira laboro en la evoluo de la vakcino kontraŭ poliomjelito, kiu estis evoluigita fare de Jonas Edward Salk, inter liaj diversaj atingoj.
La universitato estas komponita de 17 subgradaj kaj gradigaj lernejoj kaj altlernejoj situantaj ĉe sia urba picburga kampuso, hejmo de la universitata centra administracio kaj de 28,766 subgradaj, gradiĝantaj, kaj profesiaj studentoj. La universitato inkludas ankaŭ kvar aldonajn subgradajn lernejojn situantaj ĉe kampusoj en Okcidenta Pensilvanio: nome Bradford, Greensburg, Johnstown kaj Titusville. La picburga kampuso de 132 akreoj enhavas multajn historiajn konstruaĵojn de la Historia Distrikto Schenley Farms, ĉefe de novgotika arkitekturo, kiel la Katedralo de Learning. La kampuso estas situanta apud la University of Pittsburgh Medical Center (UPMC), same kiel la Muzeoj Carnegie de Picburgo, la Parko Schenley kaj la Carnegie Mellon University.
La drameca pliiĝo de la Universitato de Picburgo de siaj humilaj komencoj kiel libroinstitucio ĝis sia nuna statuso estas parte kreditita al sia kapablo elteni fruajn premojn por prirezigni sian engaĝiĝon al liberala edukado.
Tra la jaroj da ĝia ekzisto, Picburgo gajnis reputacion en larĝa gamo de akademiaj disciplinoj, inkluzive de filozofio, fiziko, astronomio, historio de scienco, kreiva verkado, kemio, komerca administrado, vivsciencoj, ĵazo, inĝenieristiko, eduko, internaciaj rilatoj, kaj diversaj profesioj, apartenantaj al al medicinaj kaj sansciencoj. En 2006, Picburgo estis metita en la supran areton de la 7 plej bonaj publikaj esploruniversitatoj en Usono kaj estis vicigita inter la 26 gvidaj esploruniversitatoj en Usono, rankita de US News & World Report en la plej bonaj dudek publikaj universitatoj, kaj ankaŭ estas rekonita kiel unu el la plej bonaj universitatoj en la mondo en multfakaj studoj.
La University estas konata al publiko interalie pro ĝia konstruaĵo nomata Katedralo al Lernado (kiu altiĝas al alteco de 163 metroj), la plej alta instrukonstruaĵo en la Okcidenta Hemisfero, kaj konstruita en la novgotika stilo. Ĝi ankaŭ estas konata pro sia sukcesa sportteamo la Pittsburgh Panthers, kiu konkuras en la pinta postgimnazia ligo en Usono, Division I.
Distrikto Szombathely
La Distrikto Szombathely [sombathej] (hungare Szombathelyi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario). Ĝi situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj laŭ Aŭstrio en la okcidenta parto de la departemento (same en la okcidenta parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Szombathely, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo, la ceteraj 38 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 646,36 km², kie loĝas 110 504 homoj. La loĝantoj laboras precipe en urbaj servoj de Szombathely, krome en agrikulturo kaj bestobredadoj, fine en Aŭstrio.
Historio
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed ties limoj kelkfoje ŝanĝiĝis. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Finn Ickler
Finn Ickler (naskiĝis la en Germanio) estas solvulo de Kubo de Rubik. Li partoprenis en multaj konkursoj ekde 2012. Finn Ickler estas membro de la World Cube Association.
Högersdorf
Högersdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Segeberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Leezen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Wallacea
Wallacea estas biogeografia nomo de grupo de indoneziaj insuloj separataj de profundaj markoloj el azia kaj aŭstralia kontinentbreto. La insuloj de Wallacea kuŝas inter Sunda Lando (Malajzia Duoninsulo, Sumatro, Borneo, Javo kaj Balio) okcidenten, kaj Proksima Oceanio inklude Aŭstralion kaj Nov-Gvineon suden kaj orienten.
La totala landareo de Wallacea estas 347 000 km².
La Linio de Wallace estas nomata laŭ Alfred Russel Wallace, kiu rimarkis tiun ĉi netan disigan linion dum siaj orienthindaj vojaĝoj en la 19-a jarcento, ĉefe rilate al la diferencoj inter mamuloj kaj birdoj de ambaŭ flankoj de la linio.
La organizaĵo Naturprotekto Internacie (angle Conservation International) indikis ĝin kiel biodiverseco-riĉaĵejon.
Biodiverseco
La biodiversecon de tiu eksterordinara regiono estis konstatita per ĵusa ekspedicio kiu dum laboro de nur ses semajnoj sukcesis identigi kvin novajn speciojn kaj kvin novajn subspeciojn de paseroformaj birdoj, kiam jam malfacile okazas identigoj de novaj birdospecioj. Fakte nur ekde ekspedicioj de la Universitato de Luisiano en norda Peruo en la 1970-aj jaroj oni ne identigis tiom da novaj birdospecioj en ununura zono. Tiu nova ekspedicio en Wallacea sukcesis pro du faktoroj: unua la aparteco de la du insuloj Taliabu kaj Peleng, en kiuj oni malkovris la kvin speciojn kaj kvar el la subspecioj; kaj dua la studo de iamaj ekspedicioj, inter kiuj tiu de Wallace mem, kiuj esploris nur la plej facile atingeblajn marbordajn areojn kaj ne la internajn montarajn.
Mureșeni
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1390. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Komunumoj pri meggy (= acida ĉerizo) en Hungara reĝlando
(Kelkloke tio estas laŭ malnova ortografio medgy!)
Vidu ankaŭ: Listo de hungaraj loknomoj kun "meggy"
Béla Kálmán
Béla Kálmán, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kálmán Béla estis hungara lingvisto, profesoro, instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1982), membro ekstera de Finna Scienca Akademio.
Béla Kálmán naskiĝis la  1913 en Hungara reĝlando, en Lakompak (nuntempa Lackenbach en Aŭstrio). Li mortis la 1997 en Budapeŝto.
Sándor Sombori
SOMBORI Sándor (ĵombori), ĝis 1948 Salamon, estis rumanuja hungara verkisto, tradukisto, literaturhistoriisto. Li naskiĝis en Bratca je la 14-a de oktobro 1920 kaj mortis la 20-a de junio 1998. Li estis la patro de Anikó Salamon kaj András Salamon.
Talokan
Talokan (perse kaj paŝtoe تالقان, ankaŭ latinliterigata Tāloqān, Tāleqān aŭ Tāluqān) estas urbo en la nordo de Afganio. La urbo estas la administra centro de la provinco Taĥar. Laŭ iu takso en la jaro 2006 Talokan havis proksimume 59 300 loĝantojn, laŭ alia tamen eĉ 196 400 (laŭ la lasta oficiala censo, antaŭ jam pli ol 30 jaroj, en 1979 temis nur pri 19 925 loĝantoj).
Talokan situas proksimume 250 kilometrojn norde de la urbo Kabulo kaj 60 kilometrojn oriente de la urbo Kunduz, proksime 50 kilometrojn sude de la limo al Taĝikio. La urbo situas 876 metrojn super la marnivelo.
Historia mencio
La itala esploristo Marko Polo jene priskribis la urbon en la jaro 1275:
Campolongo Tapogliano
Campolongo Tapogliano [prononco "KampoLONgo tapoljAno"], jen itale, friule Cjamplunc Tapoian, estas komunumo en la orienta parto de norda [Italio]], kiu ekestis komence de 2009 per fuzio de la antaŭaj komunumoj Campolongo al Torre kaj Tapogliano. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata ''. La Adriatika Maro proksimas en distanco de malmultaj kilometroj. provinco Udine. La Adriatika Maro proksimas en distanco de malmultaj kilometroj. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Georgo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Aiello del Friuli, Romans d'Isonzo (GO), Ruda, San Vito al Torre kaj Villesse (GO).
Edgar (opero)
Edgar estas opera dramma lirico en tri aktoj (origine kvar aktoj) de Giacomo Puccini por itallingva libreto de Ferdinando Fontana, libere bazita sur teatraĵo en verso La Coupe et les lèvres (La pokalo kaj la lipoj) de Alfred de Musset.
La premiero okazis en la Teatro alla Scala de Milano la 21an de aprilo 1889. Tiu opero ne estis sukcesa. Puccini ripete reviziis ĝin, antaŭ eventuale rezigni pri ĝi.
Intrigo
Edgar estas eksa diboĉulo kiu amas Fidelia-n. Tigrana, eksa amantino, klopodas malhelpi. Li ĉiukaze foriras kun soldataro kaj mortas batale. La lokanoj malbenas lin sed Fidelia ankoraŭ amas lin. Kiam la soldataro klopodas traserĉi la ĉerkon, oni malkovras ke tiu estas malplena kaj monaĥo konfesas ke li estas Edgar kaj iras kun Fidelia nura kiu amis kaj defendis lin. Tigrana mortigas ŝin kaj Edgar ploras.
Notitaj arioj
Akto 1a
Budhana krizo
La krizo komenciĝis la 8-an de majo en la centra urbo de Huế per mortpafo de naŭ nearmitaj civiluloj, kiuj estis protestantaj kontraŭ la malpermeso de la budhista flago. La krizo finiĝis per puĉo en novembro 1963 fare de la Armeo de la Respubliko de Vjetnamio, kaj la aresto kaj murdo de prezidento Ngô Đình Diệm la 2-an de novembro 1963.
Edgar (opero)
Notitaj arioj
Akto 3a
Budhana krizo
Kunteksto
En Sud-Vjetnamio, lando kie la budhisma plimulto estas taksita kiel enhavinte inter 70 kaj 90 procentojn de la loĝantaro en 1963, la por-katolika politikagado de la prezidanto Ngô Đình Diệm kontraŭbatalantigis multajn budhanojn. Kiel katolika malplimultano, lia registaro estis favorema al katolikanoj en publikaj servoj kaj militistaj hierarkiigoj, kiel en la posedigo de tero, negocaj favoraĵoj kaj impostaj cedaĵoj. Diệm iam diris al altranga oficiro, forgesante ke li estis budhano: "Metu viajn katolikajn oficirojn en riskplenajn lokojn. Ili estas fidindaj." Multaj oficiroj en la ARVN konvertiĝis al katolikismo pro kredo, ke iliaj hierarkiigaj eblecoj dependis de ĝi, kaj al multaj oni rifuzis hierarkiigon se ili ne tion faris. Krome, la dissendo de armiloj al vilaĝaj memdefendaj milicoj celantaj malemigi vietkongaj geriloj estis farita tiel, ke armiloj estu donitaj nur al katolikanoj. Kelkaj katolikaj pastroj starigis privatajn militistarojn, kaj en pluraj areoj okazis devigitaj konvertiĝoj, rabadoj, dispremadoj kaj malkonstruadoj de pagodoj. Iuj budhismaj vilaĝoj konvertiĝis amase por ricevi helpon aŭ eviti esti perforte transloĝigitaj de la reĝimo de Diệm.
Edgar (opero)
Notitaj arioj
Akto 4a
Budhana krizo
Kunteksto
La katolika eklezio estis la plej granda terposedanto en la lando, kaj la "privateco", kiu estis trudita al budhismo de la francanoj, devigante oficialan permeson por realigi publikan agadon, ne estis aboligita de Diệm. Al la tero posedata de la preĝejaro ne trudiĝas tera reformleĝo, kaj katolikanoj estis ankaŭ fakte sen teraj laborodevoj, kiujn la registaro devigis al la ceteraj civitanoj; publika elspezado estis misproporcie distribuita al plimulte katolikaj vilaĝoj. Sub Diệm, la katolika eklezio ĝuis specialajn sendevigojn en proprietigo, kaj en 1959 li dediĉis la landon al la virgulino Maria. La vatikanan flagon oni regule flugigis en grandaj publikaj eventoj en Sud-Vjetnamio.
Edgar (opero)
Referencoj
Notoj
Fontoj
Kontraŭforta akvobaraĵo
Kontraŭforta akvobaraĵo estas akvobaraĵo kun solida, fermitega supra flanko kiu estas subtenata je interspaco el la malsupra flanko pere de serio de kontraŭfortoj aŭ subteniloj. La muro de la kontraŭforta akvobaraĵo povas esti rekta aŭ kurva. Plej kontraŭfortaj akvobaraĵoj estas farita el plifortigita cemento kaj estas pezaj, premante la digon kontraŭ la grundo. Akvo premas kontraŭ la kontraŭforta akvobaraĵo, sed la kontraŭfortoj estas neflekseblaj kaj evitas ke la akvobaraĵo falu.
Kontraŭfortaj gravitaj akvobaraĵoj estas origine konstruitaj por reteni akvon por irigacio aŭ minado en areoj de malabundaj aŭ multekostaj rimedoj sed malmultekosta laborforto. Kontraŭforta akvobaraĵo estas bona elekto en larĝaj valoj kie solida rokaro raras.
Ĉar desegnoj iĝis pli prilaboritaj, la utiloj kaj malforteco de la kontraŭfortaj akvobaraĵoj iĝis pli evidentaj. La romianoj estis la unuaj kiuj uzis kontraŭfortojn por pliigi la stabilecon de muroj de kontraŭfortaj akvobaraĵoj. Kontraŭfortaj akvobaraĵoj de konstruado de cementaj blokoj iĝis popularaj en Usono en la komenco de la 20a jarcento pro la patentita procezo de norveg-usona civila inĝeniero Nils F. Ambursen.
19130 Tytgat
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la belga ekspresionista pentristo Edgard Tytgat (1879–1957), kiu aniĝis al la brabantaj faŭvistoj grupitaj ĉirkaŭ Rik Wouters. Strebante redukti la pentradon al koloroj kaj linioj, li disvolvis la "poezian" stilon evidentan en sia "Invitation au Paradis" (1922), kiu montras lin gvidante infanojn kaj bestojn en papilia ĝardeno.
NGC 220
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Zoltán Sándor
SÁNDOR Zoltán (ŝa:ndor), ĝis 1945 Lokodi estis hungara inĝeniero pri kemio, universitata profesoro, kandidato pri kemiaj sciencoj (1952) naskita en Medgyes la 1-an de marto 1900 kaj mortinta en Bp. la 3-an de novembro 1982
Biografio
Zoltán Sándor diplomitiĝis en 1924 en Budapeŝto. Li debutis kiel instruisto en 1925, li doktoriĝis en 1931. De 1932 li prelegis dudek jarojn novan studobjekton, la teknikan mikroskopion. Li laboris ankaŭ en Vieno apud profesoro Wasicky. En 1937 li ricevis la titolon de privatprofesoro laŭ la verko „Élelmiszerek mikroszkópiai vizsgálata”. Li precipe interesiĝis pri nutraĵkemio, teknika mikroskopio.
Nigroranĝa turdo
La Nigroranĝa turdo (Zoothera naevia aŭ Ixoreus naevius) estas birdospecio membro de la grupo de Aziaj turdoj, genro ene de la granda familio de Turdedoj, sed kiu loĝas en Ameriko.
Mario Rigoni Stern
Biografio
Mario Rigoni Stern naskiĝis en 1921 en Asiago, vilaĝo de la altebenaĵọ de la sep komunumoj. Tie la familio Rigoni (kun la kromnomo Stern) komercis per lokaj produktoj kun la pada ebenaĵo. Mario frekventis  la bazan kaj la metian lernejon kaj poste laboris en la familia butiko. Forte ligita ekde la infanaĝo al sia lando kaj al siaj montoj, li libervole rekrutiĝis en la montotrupoj Alpini en 1938. Kiel serĝento, li batalis en la dua mondmilito en Francio, en Albanio, en Grekio kaj li partoprenis kiel volontulo al la milito en Rusio.
Nigroranĝa turdo
Kutimaro
Ili reproduktiĝas en okcidenta Nordameriko el Alasko al norda Kalifornio. Ili estas migrantaj, kaj nordaj reproduktuloj moviĝas suden aŭ ien for de la reprodukta teritorio. Aliaj populacioj povas moviĝi nur altitude.
Mario Rigoni Stern
Biografio
En 1943, post la armistico de Cassabile, li estis kaptita de la Germanoj kaj portita al koncentrejo en Hohenstein (nun Olsztynek), en Orienta Prusio, kie li restis dum du jaroj ĝis la liberigo. Li revenis hejmen trapasante la Alpojn piede. Mario ekloĝis en Asiago,  kie li pasis sian vivon.
Nigroranĝa turdo
Kutimaro
Tiu nearktisa specio estas neprobabla transatlantika migranta, sed estas akceptita vidaĵo en okcidenta Eŭropo nome en Britio en 1982.
Mario Rigoni Stern
Biografio
En 1953 li verkis la aŭtobiografian libron “Il sergente nella neve” (La serĝento en la neĝo), kie li rakontas kun efika kaj seka stilo kaj kun forta sento de homeco la krudan militon sur la fronto de Dono kaj la draman retreton de la italaj trupoj en januaro 1943. La libro estas unu el la klasikaĵoj de la itala nuntempa literaturo.
Nigroranĝa turdo
Kutimaro
La reprodukta biotopo estas densa arbaro de koniferoj. La ino demetas 2 al 5 ovojn en nesto en arbo. Ili manĝas ĉefe surgrunde, kie nutras sin el senvertebruloj, sed manĝas anakaŭ berojn kaj kelkajn semojn.
Mario Rigoni Stern
Biografio
Poste aldone al verkoj pri la milita periodo li eldonis rakontojn kaj romanojn pri sia naskiĝa tero, kiuj reflektas lian grandan amon por la naturo kaj la bestoj.
Nigroranĝa turdo
Aspekto
La masklo de Nigroranĝa turdo estas tre rimarkinda birdo, kaj praktike nekonfuzebla. Ĝi estas pli malgranda ol la Migra turdo kaj malhelblugriza aŭ nigreca supre. La plej elstara karaktero estas la kombino de la koloroj nigra kaj oranĝa (kio nomigas la specion) nome ĝi havas briloranĝajn flugilstriojn, gorĝon, kapostrion el okulo al la nuko kaj subaj partoj. Estas nigraj brustozono kaj vizaĝomasko aŭ traokula zono, krom krono. Alimaniere dirite la bildo konsistas el ses sinsekvaj zonoj ĉu oranĝa ĉu nigra, nome krono (nigra), mallarĝa superokula strio (oranĝa), larĝa traokula strio (nigra), gorĝo (oranĝa), brustozono (nigra) kaj malsupra brusto (oranĝa). Flankoj kaj suba ventro estas iom nigreca (skvameca). Beko kaj okuloj estas nigrecaj, dum kruroj estas rozkoloraj. La kanto estas fantomeca kaj melankolia.
Mario Rigoni Stern
Biografio
Li gajnis plurajn naciajn literaturajn premiojn: Viareggio, Bagutta, Campiello, Grinzane Cavour, Feltrinelli, Chiara kaj Flaiano.
Nigroranĝa turdo
Aspekto
Inoj kaj junuloj estas pli brunaj supre kaj la oranĝa estas malpli forta. La brustozono kaj masko estas makulbrunaj.
Mario Rigoni Stern
Biografio
Pro lia sentemo al la naturo kaj la montoj la Universitato de Padovo doktorigis lin honoris causa en scienco pri arbara mastrumado kaj medio la  .
Nigroranĝa turdo
Aspekto
Estas ege rara varianto de tiu specio en kiu ĉiu oranĝa koloro en la plumaro estas anstataŭata de blanka koloro. Interese, spite la malabundo de tiu formo, la vaganto en Britio jam menciita estis de tiu tipo, kio instigis spekuladon pri la fakto ĉu mutacio kiu kaŭzis la kolorvariadon ankaŭ efikis sur la navigajn kapablojn de tiu turdo.
Mario Rigoni Stern
Biografio
La verkisto mortis en Asiago la.
En 2010 naskiĝis la Mario Rigoni Stern-Premio pri Multlingva Literaturo de la Alpoj.
Batalo en Java maro
La Batalo en Java maro (en angla: Battle of the Java Sea, en indonezia: Pertempuran Laut Jawa, en japana: スラバヤ沖海戦, translit. Surabaya oki kaisen, tr. 'Batalo ĉe Surabaja en malferma maro') estis decidiga marbatalo de la Pacifika Fronto en la Dua Mondmilito.
La ŝipoj de la Aliancanoj suferis katastrofan malvenkon antaŭ la Imperia Japana Ŝiparmeo, la 27an de Februaro 1942, kaj same en duaranga agado dum postaj tagoj. La ĉefa komandanto de la uson-brit-nederland-aŭstralia komando (ABDACOM) nome la nederlanda Admiralo Karel Doorman mortis kiam li restis sur la sinkiĝanta ŝipo. La sekvo de la batalo konsistis el kelkaj pli malgrandaj militagoj ĉirkaŭ Javo, kiel la pli malgranda sed ankaŭ grava Batalo en Sunda markolo. Tiuj malvenkoj en la flanko de la Aliancanoj kondukis al la Japana okupado de la tuta Nederlanda Hindio.
La kvanto de la malvenko estas kalkulebla pro la diferencoj inter la perdoj de japanoj (36 maristoj) kaj tiuj de aliancanoj (2 300).
Julian Yacoub Mourad
En la 1990-aj jaroj, kune kun la itala jezuito Paolo Dall'Oglio, li fondis la monaĥan komunumon Dair Mar Musa (Dair Mār Mūsā al-Ḥabašī (ar: دير مار موسى الحبشي), 90 km de Damasko, kiel signo de kulturo de interreligia frateco inter kristanoj kaj islamanoj, al kiu ankaŭ la encikliko Fratelli Tutti alvokas . De 2000 ĝis 2015, li estis respondeculo de tiu monaĥejo kaj de la paroĥo Al-Qaryatayn. Inter la monatoj de majo kaj de oktobro 2015, la pastro Mourad estis kaptita de la terorista grupo Daeŝ (Islama Ŝtato), sed li sukcesas eskapi danke al helpo de islamaj loĝantoj.
Li verkas multnombrajn artikolojn en revuoj aŭ lokaj kaj internaciaj ĵurnaloj en pluraj lingvoj.
Pacobatalanto
Jacques Mourad ricevis la 21an de oktobro 2019 la premion "Kolombo de oro por la paco" de la esplorinstituto "Archivio Disarmo" (IRIAD), en Romo, por lia devontigo en favoro de la konstruado de mondo sen armiloj.
Caneva
estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la provinco Pordenone, formale ekde oktobro 2017 restrukturita (pri tio vidu la provincan tekston). Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Tomaso, kies memortago, la 3-a de julio, sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Cordignano (TV), Fontanafredda, Fregona (TV), Polcenigo, Sacile, Sarmede (TV), Tambre (BL).
Rudolf Emil Kálmán
Rudolf Emil KÁLMÁN, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kálmán Rudolf Emil, en Usono Rudolf E. Kalman estis hungara-usona inĝeniero, matematikisto, pedagogo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1976), membro de Usona Scienca Akademio (1994), membro de franca kaj rusa akademioj. Rudolf Emil Kálmán naskiĝis la  1930 en Budapeŝto, li mortis la  2016.
Biografio
Rudolf Emil Kálmán aĝis 13, kiam li migris al Usono pro la 2-a mondmilito. Li ricevis diplomon en 1953 en Usono, poste li diversloke havis postenojn, ekzemple en universitato de Novjorko. En 1957 li doktoriĝis. En 1960 li kreis filtrilon de Kalman. Inter 1964-1971 li instruis en universitato de Stanford, poste ĝis 1992 li esploris en Florido. Li instruis ankaŭ en universitato de Zuriko inter 1973-1997. Li ricevis diversajn premiojn inter 1974-2009.
Chino Valley (Arizono)
Historio
Ĉino Valo estis la ĉefurbo de la Arizona Teritorio antaŭ moviĝado al Prescott en 1864. "Ĉino" estas la hispana nomo por la bukla herbo komuna al la areo.
Metropola regiono Munkeno
La metropola regiono Munkeno (Metropolregion München) nomata laŭ la centra urbo Munkeno - estas urbeca regiono en la federacia lando Bavario de Germanio. Ekde la jaro 1995 ĝi konsideriĝas metropola regiono de Eŭropo. En la regiono, kiu ampleksas areon de kvadrataj kilometroj, laŭ la stato de 2008 vivis  milionoj da loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 202 homoj/km² - kompare kun aliaj metropolaj regionoj de la mondo relative malgranda denseco (la averaĝo de tuta Germanio estas 229), kio akcentigas ke por difino de metropola regiono ne kalkuliĝas laŭeble multaj homoj sur malmulta spaco, sed la ekonomia kaj kultura signifo de la regiono por la tuta ŝtato.
Detale, la regiono konsistas el la eksterdistriktaj urboj kaj el la distriktoj