cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofero de Isaako
Per la fido Abraham, provate, oferis Isaakon; tiu, kiu akceptis la promesojn, ekoferis ja sian solenaskiton. (Epistolo al la Hebreoj 11,17)
Maŝhado
Lingvo
La lingvo de la homoj de Mashhad estas la persa kun la Mashhad-dialekto. Tiu ĉi dialekto estas plena de malnovaj kaj enradikiĝintaj persaj vortoj. La Mashhad-dialekto estas konsiderita unu el la plej gravaj kaj influaj dialektoj de la persa kaj estas la origino de la origina literaturo de famaj poetoj kiel ekzemple Ferdowsi, Attar kaj Khayyam. Tiu dialekto estas konsiderita branĉo de Dari Persian, kaj multaj el la perditaj vortoj de tiu lingvo povas esti trovitaj en la komuna parolado de la homoj de Maŝhado. Pro la miksado kaj proksima kontakto de Mashhadis kun aliaj etnoj, spuroj de aliaj lingvoj kaj dialektoj kiel la araba, turka, mongola, afgana (paŝtuna), kurda, angla, hinda, rusa kaj franca videblas en ĝi.
Taghi Vahidian Kamiyar, profesoro en Ferdowsi University of Mashhad diras:
La plej proksima dialekto al norma farso estas la Mashhad-dialekto, do la plej aŭtentika kaj enradikiĝinta persa povas esti aŭdita de la homoj de tiu ĉi grandurbo.
Kontraŭe al popolkredo, kiu konsideras la radikojn de la persa lingvo esti de Fars kaj Ŝirazo, la origina Dari Farsi estis disvastigita de antikva Tus, Neishabur, kaj aktuala Mashhad.
Ofero de Isaako
Ofero de Isaako (hebree: יִצְחָק "filo de rido") estas biblia epizodo entenata en la libro Genezo (22, 2-13): Dio, por elmeti al provado la fidon de Abraham, al li ordonas oferi sian filon Isaakon. Abraham senhezite supreniras la monton Morija. Dum Abraham estas diligente pretiganta la oferon kaj jam prenanta tranĉilon, anĝelo de la Sinjoro lin blokas kaj indikas virŝafon oferendan kiel anstataŭan viktimon.
Maŝhado
Lingvo
Mehdi Sidi, esploristo kaj eksperto en la kampo de Mashhadi-akĉento kaj dialekto, diras:
La dialekto kaj dialekto de Mashhad, aŭ en pli sciencaj esprimoj, Mashhad Persian, estas unu el la plej efikaj dialektoj en Dari Farsi; Ĉar la origino de la persa estas Dari, same kiel la origina persa literaturo de ĉi tiu dialekto kaj bela lingvo.
Ofero de Isaako
La sceno, interpretita kiel antaŭfiguron de la ofero de Kristo, estas unu el la elstaraj epizodoj de la Malnova Testamento.
La rakonto en la Biblio
Laŭ la biblia rakonto, la unua biblia patriarko Abraham (hebree אַבְרָהָם, Abraham, "patro de multaj popoloj", filo de Tera kaj posteulo de Ŝem, ricevis de Dio promeson, ke lia posteularo estos nombra kiel la “steloj de la ĉielo” (Gn 15,1-6), kvankam li mem estis jam aĝa kaj lia edzino Sara (hebree: שָׂרָה) maljuna kaj sterila.
Laŭ la biblia kronologio, Abraham jam atingis la 100an jaron kaj Sara la 90-an, kiam Dio faris “pakton” kun Abraham: pakto, pere de kiu lia semo estus estiginta la Mesion kaj ''ĉiuj gentoj de la tero estus benitaj” (Gn 22,15). Abraham, homo justa kaj devota ĝis tiu tempo, jam spertis eventojn, kiuj en li plifortigis senrezervan fidon kaj senkondiĉan rilate Dion. Li jam vidis kiel la biblia Dio liberigis kaj protektis la justajn personojn, ilin liberigante de paganaj opresantoj, ne laste la liberigon kaj savon de la nepo Lot kaj ties filinoj en Sodomo kaj Gomoro.
La fido, ĉiukaze, staras kontraŭ la faktoj: kiel povintus Sara generi filon se konsideri ke ŝi jam antaŭis en la aĝo kaj plue estis sterila? Kiam unu el la tri Aperantoj ĉe Mambre anoncis al Abraham ke post unu jaro Sara estus generinta filon, Sara ridis (Gn 18,9-13). Sed post unu jaro fariĝis konkreta la anonco: Sara generis al Abraham Isaakon. Isaako kreskis tra la amaj zorgoj de la gepatroj kiuj jam konstatis la miraklan povon de Dio manifestiĝanta en ili per la naskigo de filo kiu estus praavo de la Mesio.
2 Kaj Li diris: Prenu vian filon, vian solan, kiun vi amas, Isaakon, kaj iru en la landon, kaj oferu lin tie kiel bruloferon sur unu el la montoj, kiun Mi montros al vi. (22,3). Abraham loĝis tiujn jarojn en la filiŝta urbo Beer-Seba. La loko de la ofero, laŭ pia tradicio estus lokigenda en la teritorio en kiu poste oni estus kreinta Jerusalemon. Pribibliaj traktatoj informas ke la distanco de Beer-Seba el Jerusalemo kovras 80 kilometrojn ĉirkaŭ. Laŭ iuj bibliistoj neniu motivo kontraŭas la supozon ke Abraham atingis tiun zonon por oferi al Dio. La vojaĝo, fakte daŭris tri tagojn kaj atinginte la najbarojn de la loko indikita Abraham rezignis la helpon de la servistoj kaj de la azeno kaj piedmarŝadis kun la sola Isaako kiu kunportis la lignon por la holokaŭsto. Abraham ligis manojn kaj piedojn de la filo kaj lin apogis sur la ligna kumulo: li jam estis preta buĉi kiam la angelo de Dio ekkriis...Jen la origina teksto Gnezo 11):
'''“10 Kaj Abraham etendis sian manon kaj prenis la tranĉilon, por buĉi sian filon. 11 Kaj ekvokis al li anĝelo de la Eternulo el la ĉielo, kaj diris: Abraham, Abraham! Kaj li respondis: Jen mi estas. 12 Kaj Tiu diris: Ne etendu vian manon sur la knabon, kaj faru al li nenion; ĉar nun mi scias, ke vi timas Dion kaj vi ne indulgis pro Mi vian filon, la solan. 13 Kaj Abraham levis siajn okulojn, kaj vidis, ke jen virŝafo malantaŭe implikiĝis per la kornoj en la arbetaĵoj. Kaj Abraham iris kaj prenis la virŝafon, kaj oferis ĝin kiel bruloferon anstataŭ sia filo. 14 Kaj Abraham donis al tiu loko la nomon: La Eternulo Vidas; tial oni ankoraŭ nun diras: Sur la monto, kie la Eternulo aperas. 15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuras per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar vi faris tiun aferon kaj ne indulgis vian filon, la solan; 17 tial Mi benos vin kaj Mi multigos vian idaron simile al la steloj de la ĉielo kaj al la sablo sur la bordo de la maro; kaj via idaro posedos la pordegojn de siaj malamikoj. 18 Kaj beniĝos per via idaro ĉiuj popoloj de la tero, pro tio, ke vi obeis Mian voĉon."'''
La fido de Abraham, la obeo de Isaako kaj la promeso pri la semo
Iuj bibliistoj rimarkigas ke Isaako estis obea kaj respektema pri la volo de la maljuna patro. Fakte dum la biblia rakonto asertas ke Abraham estis maljuna, Isaako ŝajnas esti vigora junulo plenkonscia kaj laŭvole kapabla, do, ribeli kontraŭ la patro se mem ne estus konsenta.
Izabela la 1-a (Kastilio)
Milito kontraŭ Portugalio
En aŭgusto de la sama jaro, Izabela pruvis siajn kapablojn kiel potenca reganto de la reĝlando. Ribelo estiĝis en Segovio kaj Izabela eliris por subpremi ĝin, ĉar ŝia edzo estis en tiu momento for de la batalo. Kontraŭ la juĝo de ŝiaj plej bonaj masklaj konsilistoj, Izabela rajdis ĝis la urbo mem por negoci kun la ribeliĝantoj. Ŝi sukcesis kaj la ribelo estis finiĝis. Du jarojn poste, Izabela ankaŭ sekurigis sian lokon kiel reganto per la naskiĝo de ŝia filo Johano, Princo de Asturio, la 30-an de junio 1478. Por multaj, la ĉeesto de vira heredanto pravigis ŝian lokon kiel reganto.
Dume, la kastilia kaj portugala militŝipoj luktis por la hegemonio en la Atlantiko kaj por la riĉeco de Gvineo (oro kaj sklavoj) kie okazis la decidiga militŝipa batalo de Gvineo. . La milito daŭris tri jarojn pli. kaj finiĝis per la kastilia venko en la interno kaj potugala venko en la maro. La kvar apartaj pactraktatoj subskribitaj en Alcáçovas (4-a de septembro 1479) reflektis la rezulton: Portugalujo rezignis postuli la tronon de Kastilio agnoskante ke ĝi apartenas al Izabela kun la tre favora interŝanĝo de atlantikaj teritorioj disputitaj kun Kastilio (ili ĉiuj iris al Portugalujo kun la escepto de Kanariaj Insuloj : Gvineo kun la orminejoj, Verda Kabo, Madejro, Acoroj kaj la rajto je konkerado de la reĝlando Fezo  ) krom milita monkompenso el: 106.676 ormoneroj. La Katolikaj Gereĝoj ankaŭ devis akcepti la restadon de Johanino en Portugalujo kaj ne en Hispanujo kaj pardoni ĉiujn ribeliĝintajn subulojn kiuj subtenis Johaninon kaj Alfonson. Kaj la katolikaj monarkoj, kiuj sin proklamis reĝoj de Portugalujo kaj donis teritoriojn al nobeluloj en tiu lando, devis rezigni pri la portugala krono.
En Alcáçovas, Izabela kaj Fernando konkeris la tronon sed la portugaloj havis la ekskluzivajn rajtojn pri navigado kaj komercado en tuta la Atlantiko sude de Kanarioj lasante preskaŭ tutan Hispanujon ekster la Atlantiko kaj senigante ĝin de la Oro de Gvineo, kiu kaŭzis koleregon en Andaluzio. Hispana akademiisto António Rumeu de Armas asertis ke per la Pactraktato de Alcáçovas en 1479, la Katolikaj Gereĝoj "... aĉetis la pacon kontraŭ tre altega prezo...  kaj la historiisto María Monserrat Léon Guerrero aldonis ke ''"ili sentis sin devigitaj forlasi la ekspanion ĉe la Atlantiko... "''
Estus Kolumbo kiu liberigus Kastilion de tiu malfacila situacio je blokado, ĉar lia malkovro de la Nova Mondo estigis pli ekvilibran disdonon de la Atlantiko en Tordesilhas en 1494. La ordonoj ricevitaj de Kolumbo en sia unua vojaĝo (1492) estis klaraj: “… [la Katolikaj Gereĝoj] ĉiam havas en la menso ke la limoj subskribitaj en la “divido” en Alcáçovas ne devas esti transiritaj, kaj ili insistas ke Kolumbo iru laŭlonge de la paralelo de Kanarioj.” ial, per la sponsorado de la aventuroj de Kolumbo en la Okcidento, la monarkoj provis la nuran vojon pri ekspansiado. Kiel estas konate, ili estis tre sukcesaj. Izabela provis sin mem esti saĝa kaj forta regantino ekde la komenco. Nun, kiam ŝi sekurigis sin en la trono de Kastilio, ekigis la reformojn kiujn la reĝlando urĝe bezonis.
Reguligo de Krimo
Kiam Izabela finfine atingis la tronon en la jaro 1474, la Regno de Kastilio estis en stato de malespero pro la regado de ŝia duonfrato Herniko la 4-a. Estis sciate de ĉiuj ke Henriko estis granda elspezanto kaj apenaŭ plenumigis la leĝojn de sia regno. Eĉ tiuepoka kastiliano diris ke murdoj, seksperfortoj kaj ŝteloj okazis sen ajna puno. Pro tio, Izabela devis urĝe trovi la manieron reformi Kastilio.
Aliaj punreformoj
Konforme al la regulado de leĝoj, en 1481 Izabela donis la taskon, al du ŝtatlaboristoj, restarigia la pacon en Galegio. Tiu turbula provinco estis la predo de tiranaj nobeloj ekde la epoko de la patro de Izabela, Johano la 2-a. Rabistoj atakis en la vojoj kaj subpremis la pli malgrandajn urbojn kaj vilaĝojn. Tiuj ŝtatlaboristoj foriris kun la giganta tasko redoni la pacon por la provinco. Ili sukcesis kaj kaptis pli ol 1, 500 rabistoj de Galegio.
Ekonomio
Ekde la komenco de la regado mem, Izabela plene komprenis la gravecon de la restarigado de la kastilia ekonomio. La regado de Henriko la 4-a lasis la Kastilian reĝlandon kun granda ŝuldo. Dum ekzamenado, oni trovis ke la ĉefa kialo de la malriĉeco de la nacio estis la pogranda vendado de reĝaj terenoj dum la regado de Henriko. Por akiri monon, Henriko vendis malproksimajn reĝajn propraĵojn kontraŭ subvaloraj prezoj. La Kortesoj de Toledo de 1480 venis al la konkludo ke la nura espero por daŭranta financa reformo devus esti la reakirado de tiuj venditaj teroj kaj lupagoj. Tiu decido estis vaste aprobita de multaj elstaraj nobeluloj de la kortego sed Izabela ne volis fari tiajn grandajn agojn.
Estis decidite ke la Kardinalo de Hispanio esploru pri la posedado kaj luado de tiuj terenoj kaj reĝaj propraĵoj akiritaj dum la regado de Henriko la 4-a. Tiuj, kiuj ne estis konceditaj pro rekompenso je servoj estus reestigotaj sen kompenso; dum tiuj, kiuj estis venditaj je prezo sub la reala valoro estus alportotaj reen kontraŭ la sama monsumo. Dum multaj el la nobelaro estis devigitaj pagi grandajn monsumojn pro la terenoj, la reĝa trezoro daŭre pliriĉiĝis. La nura kondiĉo de Izabela estis la esceptigado de tiuj terenoj donitaj al preĝejoj, hospitaloj, aŭ senhavuloj.
Ofero de Isaako
La fido de Abraham, la obeo de Isaako kaj la promeso pri la semo
Kristana filozofo Soren Kierkegaard en la verko Timo kaj tremo (Frygt og Baeven - Johannes de Silentio -, 1843) rimarkigas ke Abraham ne petis “kial” kaj ŝajnas ke ne informis neniun nek la edzinon nek la servistaron.
Izabela la 1-a (Kastilio)
Ekonomio
Alia monafero estis la troa produktado kaj abundo de moneroj en la regno. Dum la regado de Henriko la nombro da monfarejoj pliiĝis de nur kvin al cent kvindek. Multaj el tiuj produktaĵoj estis preskaŭ senvaloraj. Dum la unua jaro de la regado de Izabela, ŝi establis monopolon super la reĝaj monfarejoj kaj fiksis laŭleĝan normon al kiu la produktado devas alproksimiĝi. Per fermado de multaj el la monfarejoj kaj rigora gvidado de la monproduktado fare de familiano ŝia, Izabela redonis la fidon al la publiko je la kapablo de la Krono pritrakti la financon de la regno.
Ofero de Isaako
Judaj interpretoj
Dekomence precipis la interpreton de la elprovo por ke evidentiĝis la fidelecon kaj la fidon de Ahraham, Plimalfrue oni elepensis ke Dio ordonis nur simbolan kaj ne sangan oferon (11-a jarcento Rabbi Yona Ibn Janach de Hispanio: aliaj aldonas ke la realisma interpreto provokas malŝaton kaj hororon; aliaj aldonis ke per tiŭ simbola ofero Dio elmontris la malakcepton de la infanaj oferoj kiel, male, okazadis ĉe paganaj.
Kristanaj interpretoj
La epizodo de la ofero de Isaako estis menciita en la Nova Testamento ĉe la Paŭla Epistolo al la Hebreoj: “17 Per la fido Abraham, provate, oferis Isaakon; tiu, kiu akceptis la promesojn, ekoferis ja sian solenaskiton; 18 nome tiu, al kiu estis dirite: Per Isaak oni nomos vian idaron; 19 pensante, ke Dio povas relevi lin eĉ el la mortintoj; el kie ankaŭ li en similaĵo lin retrovis.”(811, 17-19)
Izabela la 1-a (Kastilio)
Registaro
Izabela kaj Fernando establis tre malmultajn novajn registarajn kaj administrajn instituciojn en siaj respektivaj reĝlandoj. Precipe en Kastilio, la ĉefa atingo estis la pli efika uzado de la institucioj ekzistantaj en la tempoj de la reĝoj Johano la 2-a kaj Henriko la 4-a. Historie, la centro de la kastilia registaro estis la reĝa domaro kaj la ĉirkaŭa kortego. La domaro estis tradicie dividita en du supermetitaj korpoj. La unua korpo konsistis el domoj por ŝtatlaboristoj, plejparte el la nobelaro, kiuj aranĝis registarajn kaj politikajn funkciojn por kiuj ili ricevis specialan pagon. La dua korpo konsistis el proksimume 200 plentempaj servistoj kiuj faris larĝan gamon da konfidencaj funkcioj nome de la regantoj. Ekde la 1470-aj jaroj, kiam Izabela komencis rigore firman gvidadon de la reĝa administracio, la nobelaj titoloj de la reĝa domaro estis simple honoraj titoloj strikte poseditaj de la nobelaro. La sekretariaj aferoj estis tasko de pli elstaraj klerikoj. Grandaj enspezoj estis ricevitaj pro tiuj nobeltitoloj, ĉefe ĝuitaj de la kastilia nobelaro. Dum la nobeluloj havis la titolojn, tiuj individuoj faris la realan laboron.
Tradicie, la ĉefkonsila korpo de la regantoj de Kastilio estis la Reĝa Konsilio. La Konsilio, sub la monarko, havis plenan kapablon solvi ĉiujn laŭleĝajn kaj politikajn disputojn. La Konsilio respondecis pri konsilado de ĉiuj altrangaj administraj oficialuloj, kiel ekzemple la kron-reprezentantoj en ĉiuj plej gravaj urboj. Ĝi ankaŭ estis la supera jura tribunalo de la regno. En 1480, dum la Kortesoj de Toledo, Izabela faris multajn reformojn en la Reĝa Konsilio. Antaŭe ekzistis du apartaj ankoraŭ supermetitaj kategorioj de reĝa konsilisto. Oni formis grupon kiu posedis kaj jurajn kaj administrajn respondecajn kampojn. Tiu parto konsistis el kelkaj episkopoj, kelkaj nobeluloj, kaj ĉiufoje pli grava elemento de profesiaj administrantoj kun laŭleĝa trejnado konata kiel kleruloj. La dua kategorio de tradicia konsilado havis malpli formalan rolon. Tiu rolo multe dependis de la politika kaj persona influo de la individuoj kun la monarko. Dum la regado de Izabela, la rolo de tiu dua kategorio estis tute forigita. Kiel antaŭe menciite, Izabela ne multe prizorgis personajn subaĉetojn aŭ favorojn. Tial, tiu dua speco de konsilisto, kutime de la nobelaro, estis nur permesita ĉeesti la konsilion de Kastilio kiel observanto.
Ofero de Isaako
Kristanaj interpretoj
Oni,poste, diskutis ĉu la monto Kalvario estis la loko de la ofero de Isaako aŭ tiu troviĝus en aliaj urbaj sanktaj lokoj, kiel la loko de la templo. Diskutoj kiuj hodiaŭ perdis intereson.
Izabela la 1-a (Kastilio)
Registaro
Izabela komencis fidi pli je la profesiaj administrantoj ol iam antaŭe. Tiuj viroj estis plejparte el la burĝaro aŭ malaltnobelaro. La Konsilio ankaŭ estis reorganizita kaj oficiale malfermita kun unu episkopo, tri kavaliroj, kaj ok aŭ naŭ advokatoj servante en la konsilion. Dum la nobeluloj ne plu estis rekte implikitaj en la ŝtataj aferoj, ili estis bonvenaj partopreni la kunvenojn. Izabela esperis ke per devigado al la nobelaro elekti ĉu partopreni aŭ ne, ŝi forigus tiujn kiuj ne estus dediĉitaj al la ŝtato kaj ties aferoj. Izabela ankaŭ vidis la bezonon disponigi personan rilaton inter si mem kiel monarko kaj la subuloj. Tial, Izabela kaj Fernando dediĉis tempon ĉiuvendrede dum kiu ili mem sidis kaj permesis al homoj veni al ili kun plendoj. Tiu estis nova formo de persona justico kiun Kastilio ne konis antaŭe. La ŝtata konsilio estis reformita kaj prezidita inte de la reĝa paro. Tiu sekcio pri publikaj aferoj traktis plejparte fremdajn intertraktadojn, aŭdante ambasadojn, kaj farante komercon kun la Kortego de Romo. Aldone al tiuj sekcioj, ekzistis ankaŭ kasacia kortumo de la Sankta Frateco, Konsilio de Financo, kaj konsilio por nur aranĝi aragonajn aferojn. Kvankam Izabela faris multajn reformojn kiuj ŝajnigis la kortesojn pli forta, en tiu tempo la Kortesoj perdis politikajn rajtojn dum la regado de Izabela kaj Fernando. Izabela kaj ties edzo iradis en la direkto de ne-parlamenta registaro kaj la Kortesoj iĝis preskaŭ pasiva konsila korpo, donante aŭtomatan konsenton al leĝaro kiu estis redaktita antaŭ la reĝa administracio.
Ofero de Isaako
Islamaj
Islamanoj celebras tiun dipozicion de la Abraham kaj Isaako ofari tian oferon; sed, anstataŭ Isaako, la filo indikita de Dio estis Iŝmael kaj de la dua filo, Isaako, estis premio pro la sendiskuta obeo buĉoferi la unuenaskiton. Sur tiu anstataŭo estas konstruata tuta teologio.
Izabela la 1-a (Kastilio)
Registaro
Post la reformoj de la Kortesoj de Toledo, la reĝino ordonis al juristo Alfonso Diaz de Montalvo, entrepreni la taskon forigi la sentaŭgaĵon kaj kompili la restadon en ampleksa kodo. Post kvar jaroj la laboro estis finita en ok grandegaj volumoj kaj la Reĝaj Ordonoj prenis ĝian lokon.
Granado
Je la fino de Reconquista, nur la Granado estis lasita de Izabela kaj Fernando por konkeri. La Granada emirlando estis regita de la nazarioj ekde la duono de la 13-a jarcento. Protektita de naturaj baroj kaj fortikigitaj urboj, ĝi rezistis la longan procezon de la rekonkero. La 1-an de februaro 1482, la gereĝoj atingis Medina del Campo kaj tiu estas ĝenerale konsiderita kiel la komenco de la milito en Granado. Dum la implikiĝo de Izabela kaj Fernando en la milito estis evidenta ekde la komenco, la gvidado de Granado estis disigita kaj neniam kapabla prezenti unuiĝintan fronton. Malgraŭ tio, la entuta konkerado de Granado daŭris dek jarojn, finiĝante en 1492. La hispanaj gereĝoj rekrutis soldatojn el multaj eŭropaj landoj kaj plibonigis ilian artilerion per la plej novaj kaj bonaj kanonoj. Sisteme, konkeris la nazarian reĝlandon parton post parto. En 1485 ili sieĝis Arundon, kiu kapitulacis post nur duonmonato pro ampleksa bombado. En la sekva jaro, Loja estis okupita, kaj denove Mohamedo la 12-a estis kaptita kaj liberigita. Unu jaron poste, kune kun la falo de Malago, la okcidenta parto de la islamana naziria reĝlando falis sub hispanaj manoj. La orienta provinco estis venkita post la falo de Baza en 1489. La sieĝo de Granado komenciĝis en la printempo de 1491 kaj en la fino de la jaro, kiam Mohamedo la 12-a kapitulacis. La 2-an de januaro 1492 Izabela kaj Fernando eniris Granadon por ricevi la ŝlosilojn de la urbo kaj la ĉefa moskeo estis rekonsekrita kiel preĝejon. La Traktato de Granado poste subskribiĝis, por garantii la rajtojn de la islamanoj, sed ĝi ne ne daŭris.
Ofero de Isaako
Aliaj projektoj
Komuna entenas bildojn pri la Ofero de Jsaako
Izabela la 1-a (Kastilio)
Granado
Dum la milito, Izabela rimarkis la kapablojn kaj energion de Gonzalo Fernández de Córdoba kaj igis lin unu el la du komisiistoj por la intertraktadoj. Sub ŝia patroneco, De Córdoba eniris en specialan armean karieron kiu revoluciigis la organizon kaj taktikojn de la emerĝanta hispana militistaro; ŝanĝante la naturon de militado kaj ŝanĝante la eŭropan potenc-ekvilibron.
Kolumbo kaj portugalaj rilatoj
Nur tri monatojn post la enirado en Granado, la reĝino Izabela akceptis sponsori la ekspedicion de Kristoforo Kolumbo, por atingi Indiojn per velado okcidenten. La Kastilia Krono konsentis pagi monsumon kiel koncesion de monarko al subulo.
La 3-an de aŭgusto 1492 lia ekspedicio foriris kaj alvenis al insulo hodiaŭ konata kiel Watling, la 12-an de oktobro, sed en tiu momento li nomis ĝin Sankta Savinto, poste Jesuo la Savinto. Li revenis la venontan jaron kaj prezentis siajn rezultojn al la monarkoj, alportante indiĝenojn kaj oron sub heroa bonvenigo. Kvankam Kolumbo estis sponsorita de la kastilia reĝino, la trezoristoj ne montris reĝajn pagojn al li ĝis 1493, post kiam lia unua vojaĝo estis kompletigita. Hispanio eniris la Oran epokon de esplorado kaj koloniado, la periodo de la Hispana Imperio. La portugaloj ne agnoskis ke Sudameriko apartenis al la hispanoj ĉar ĝi estis sur la influo de Portugalio kaj la portugala reĝo Johano la 2-a minacis sendi armeon por postuli la teron por la portugaloj. En 1494, per la Traktato de Tordesillas, Izabela kaj Fernando akceptis disigi la teron, ekster Eŭropo, kun la reĝo Johano la 2-a de Portugalio.
Forpelo de la judoj
Kun la institucio de la Hispana Inkvizicio, kaj kun la dominika monaĥo Tomás de Torquemada kiel ĝenerala unua inkvizitoro, la Katolikaj Gereĝoj entreprenis politikon je religia unueco. Kvankam Izabela kontraŭstaris preni severajn iniciatojn kontraŭ judoj sur ekonomiaj terenoj, Torquemada povis konvinki Fernandon. La 31-an de marto 1492, la Dekreto de Alhambra, por la forpelo de la judoj el Hispanio estis publikigita. La judoj havis, ĝis la fino de julio, tri monatojn, por forlasi la landon kaj ili ne povus kunporti oron, arĝenton, armilojn, monon, aŭ ĉevalojn. Tradicie, oni diras ke 200, 000 judoj forlasis Hispanios sed lastatempaj historiistoj montris ke tiaj ciferoj estas troigitaj : Henry Kamen montris ke el totala loĝantaro de 80 000 judoj, maksimume 40, 000 foriris kaj la cetero kristanisĝis. Centoj da tiuj restantoj estis sub la esploroj de la Inkvizicio.
Lastaj jaroj
Izabela ricevis kun sia edzo la titolon Katolikaj Gereĝoj (hispane Reyes Católicos) de Aleksandro la 6-a, papo kies konduto kaj implikiĝo en sekularaj aferoj Izabela ne konsentis. Kune kun la fizika unuiĝo de Hispanio, Izabela kaj Fernando komencis procezon de spirita unuiĝo, per la kreado de unureligia lando (romkatolika). Kiel parto de tiu procezo, la Inkvizicio estis instituciigita. Post islama ribelo en 1499, kaj la postaj okazigitaj problemoj, la Traktato de Granado estis rompita en 1502, kaj islamanoj ricevis la ordonon kristaniĝi aŭ foriri. La konfesanto de Izabela, Francisco Jiménez de Cisneros, estis nomumita ĉefepiskopo de Toledo. Li ludis gravan rolon en la renovigado de la religiaj institucioj de Hispanio, metante la preparlaboron por la posta Kontraŭreformacio. Kiel kanceliero, li havis multe da influo kaj potenco.
Izabela kaj sia edzo kreis imperion kaj en pli postaj jaroj estis konsumitaj je administraciaj kaj politikaj aferoj; ili prizorgis la sinsekvon kaj volis ligi la hispanan kronon kun la aliaj regantoj en Eŭropo. Antaŭ 1497 ĉiuj prizorgoj ŝajnis sukcesi: Johano de Aragono kaj Kastilio, geedziĝis kun la Arkidukino Margareto de Aŭstrio, establante la ligon kun la Habsburgoj. La plej aĝa filino, Izabela, geedziĝis kun Emanuelo la 1-a, kaj Johanino estis edzino de alia habsburga princo, Filipo la Bela. Tamen, la planoj de Izabela por siaj infanoj ne funkciis. Johano mortis post la geedziĝo. Izabela, princino de Asturio, mortis en akuŝo kaj ŝia filo Miguel mortis nur 2jaraĝa. La krono de Izabela estis prenita de ŝia filino, Johana de Kastilio, kaj ŝia bofilo Filipo de Habsburgo.
Izabela oficiale retiriĝis de la registaraj aferoj la 14-an de septembro 1504 kaj ŝi mortis samjare la 26-an de novembro en Medina del Campo, sed estas dirite ke ŝi vere estis en deklivo ekde la morto de sia filo, la princo Johano, en 1497. Ŝi estas enterigita en la Reĝa Kapelo de Granado, konstruita de ŝia nepo Karlo la 5-a (en Hispanio estis Karlo la 1-a), apud ŝia edzo Fernando, ŝia filino Johana kaj ties edzo Filipo; kaj la 2-jara filo de Izabela, Miguel kaj cetero de ŝia familio. La muzeo plej proksima al la Reĝa Kapelo havas ŝian kronon kaj sceptron.
Testamento kaj sinsekvo
La originala testamento de la reĝino konserviĝas en la Reĝa Monaĥejo Sankta Maria de Guadalupe. Kopio estis sendata al la monaĥejo Sankta Izabela de la Alhambra de Granado, kaj alia, al la katedralo de Toledo, kvankam ekde 1575 ĝi troviĝas en la Ĝenerala Arkivo de Simanko.
En ĝi, ŝi diris ke siaj sukceduntoj devus peni kaj konkeri por la Kristanismo Nordafrikon daŭrigante la iberian konkeradon, sed la malkovro de Ameriko malproksimigis la kastiliajn reĝlandojn de tiu celo.
Ŝia obstino kiel defendinto de la egaleco inter siaj subuloj amerikaj kaj tiuj de la Malnova Mondo donis al ŝi la titolon de frua Defendanto de la Homaj Rajtoj fare de elstaraj historiistoj (malgraŭ tio ke ŝi dekretis en Kastilio la devigan kristaniĝon de la judoj, aŭ ilia forpelado, Dekreto de Granado, kaj pli malfrue, puŝita de sia edzo kaj la papo, rompi la Kapitulacojn de Granado, paktitaj kun Boabdil, kaj devigi la islamanojn kristaniĝi.
Je la morto de la reĝino Izabela, Johana, filino de ambaŭ, sed mallongdaŭre, ĉar estis deklarita netaŭga por regado pro "frenezeco" kaj donante la regadon, unu al ŝia edzo (Filipo la 1-a la Bela) kaj tre baldaŭ al la filo de ĉi tiu geedziĝo, kaj nepo de la Katolikaj Gereĝoj, Karlo la 1-a.
Beatigado kaj sanktigado
Ŝia supozebla vivo je sankteco kaj la beateco de ŝiaj verkoj plurfoje estigis plurajn proponojn en diversaj okazoj por la ebla beatigado kaj sanktigado de la reĝino Izabela fare de la Romkatolika Eklezio, de kiu ŝi estis fidela sekvanto. Ekiĝinta en 1958 la procezo en la Arkidiocezo de Valadolido, la tuta hispana kaj latinamerika episkoparo montriĝis favoraj al ĝi, estritaj de la kardinaloj Rouco kaj Cañizares (kiuj per grandaj mesoj kaj eventoj memorigis la Kvinan Centjariĝon de ŝia forpaso). La ĉefaj kontraŭantoj al tia beatigado kaj sanktigado estas la judoj por kiuj ŝi havas tute alian signifon pro la forpelado kaŭ/aŭ altrudan kristaniĝon al la judoj; kaj al tiu propono ankaŭ kontraŭas tiuj kiuj vidas en ŝi mitigitan personon de la frankismo.
Aspekto kaj personeco
Izabela estis malalta sed el forta konstruo, el tre blanka vizaĝkoloro, kaj bluaj okuloj, kaj ŝia harkoloro estis inter rufa-blonda kaj kaŝtanbruna, tipa en la membroj de la Dinastio de Trastamaro, kiuj estis posteuloj de Petro la 1-a de Kastilio. Ŝiaj filinoj, Johana kaj Katarina, supozeble similis al ŝi. Izabela konservis severan vivstilon, kaj ŝia religiema spirito influis ŝin en la plej granda parto de sia vivo. Malgraŭ ŝia malamikeco kontraŭ la islamanoj en Al-Andalus kiu nun estas en Hispanio kaj Portugalio, Izabela evoluigis guston por maŭra dekoro kaj stilo. Pri ŝi, samtempuloj diris:
Idoj
Post la morto de Izabela, ŝia filino Johana, poste ankaŭ nomata "la Freneza", heredis la tronon de Kastilio-Leono kaj regis kune kun sia edzo Filipo la 1-a, nomata "la Bela".
Memoraĵoj
Izabela estis la unua virino kiu estis montrita sur usonaj poŝtmarkoj. Ŝia bildo aperis sur tri poŝtmarkoj de la Columbian Issue, ankaŭ okaze de la celebrado de la alveno de Kolumbo al Ameriko. Ŝi aperas en la kvincenda monero kun la titolo "Kolumbo petante helpon al Izabela", kaj en la hispana sceno de la kortego reproduktita sur la 15-cenda kolumbiano, kaj sur la 4 USD eldonas, en plena portreto, flank-al-flanke kun Kolumbo.
La stampo el 4 usonaj dolaroj estas la nura stampo de tiu valoro iam eldonita kaj kiun kolektantoj aprezas ne nur por la maloftaĵo (nur 30 000 estis presitaj) sed ankaŭ pro ĝia beleco, eskvizita karmino kun kelkaj kopioj havante purpuran nuancon. Moneroj de tiu memorigado estis venditaj por pli ol 20 000 usonaj dolaroj. Izabela ankaŭ estis la unua virino kiu aperis sur usona monero en 1893 celebrante la 400-an datrevenon de la unua vojaĝo de Kristoforo Kolumbo.
Gaznavidoj
La Gaznavida dinastio ( ġaznaviyān) estis Persia islama dinastio de Tjurka mamluka deveno, kiu je sia plej granda etendo regis en grandaj partoj de Irano, Afganio, multo de Transoksiano kaj la nordokcidento de la Hindia subkontinento (parto de Pakistano) el 977 ĝis 1186. Tiu dinastio estis fondita de Sebuktigin post lia sukcedo en la regado de la regiono de Gazni post la morto de lia bopatro, nome Alptigin aŭ Alptegin, kiu estis elrompinta eks-generalo de la Samanida Imperio el Balĥo, norde de Hindukuŝo en Granda Ĥorasano.
Kvankam la dinastio estis de tjurka deveno el Centra Azio, ĝi estis tuj persiigita en aferoj de lingvo, kulturo, literaturo kaj kutimoj   kaj pro tio ĝi estas rigardita amplekse ankaŭ kiel "Persia dinastio".
La filo de Sebuktigin, nome Mahmud de Gazni, deklaris sendependecon el la Samanida Imperio kaj etendis la Gaznavidan Imperion al la Amudarjo, la Induso kaj la Hinda Oceano oriente kaj ĝis Rej kaj Hamadano okcidente. Sub la regado de Mas'ud la 1-a, la Gaznavida dinastio elperdis kontrolon super siaj okcidentaj teritoriojn al la Selĝukoj post la Batalo de Dandanakan, rezulte en limigo de sia teritorio al tiu de la nuntempaj Afganio, Pakistano (Panĝabo kaj Baluĉio). En 1151, Sultano Bahram Ŝah perdis Gazni al la Gurida reĝo Ala al-Din Husajn.
Tanaĥo
La Tanaĥo (תנ״ך) estas aro da hebree skribitaj libroj, kune formantaj la skriban fundamenton de la juda religio. Ĝi siavice estas bazo de la kristana Malnova Testamento de la Biblio, kiu konsistas plejparte el la samaj, sed parte alimaniere ordigitaj libroj; ankaŭ la traduko kaj interpreto kutime ege malsamas inter la du religioj.
En la hebrea lingvo, la nomo estas akronimo por la tri partoj, el kiuj ĝi konsistas: «la leĝo» – ‎‏תורה‎ Tora –, «la profetoj» – ‎‏נביאים‎ Nevi`im – kaj «la skriboj» – ‎‏כתובים‎ Ketubim aŭ Ketuvim (la litero kaf prononciĝas  en vortfina pozicio).
Schluein
Pri la komunumo
Schluein (oficiala germanlingva nomo ĝis 1983 estis 1983 Schleuis) estas komunumo de la komunumaro Ilanz kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 486 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Schuein situas norde de la Antaŭa Rejno, kiu formas la sudan limon de la komunumo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Casanova, Schluein kaj Falerin.
Najbaraj komunumoj
Schluein limas en nordo al Falera, en oriento al Sagogn, en sudo al Castrisch, en sudokcidento al Ilanz, en okcidento al Ruschein, kaj en nordokcidento al Ladir.
Trafiko
Tra Schluein pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Tamins tra Ilanz al la Oberalppasejo. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Koiro tra Laax al Ilanz.
Historio
Falerin estis menciita la unuan fojon en la jaro 831 kiel Falerunae, dum la unua dokumenta mencio de Schluein datiĝas el la jaro 1298 kiel Sluwen.
Sur la komunuma teritorio troviĝas prahistoria kultejo kun du megalitoj el la 2-a jarmilo antaŭ Kristo.
De mezepoko ĝis 1803 Schluein estis sub la regado de la mastroj de Burgo Löwenberg. La origina Burgo Löwenberg la 14-an de aprilo 1889 komplete bruliĝis. La episkopa orfejo, kiu ek de 1851 havis sian sidejon en la burgo translokiĝis al nova konstruado sudokcidente de la malnova burgo, kiu estis konstruita el ties ŝtonoj.
Malsch
Malsch havas diversajn signifojn:
Francesco Fresco
Francesco FRESCO (naskiĝis 1894 - mortis la 23-an de junio 1974 en Romo) estis itala esperantisto.
Prof. Francesco Fresco, ekde 1928 membro kaj de 1932 ĝis 1969 fakdelegito de UEA, estis tre aktiva en la loka grupo en Romo, kie li, kiel LKK-ano, kunorganizis la 27-an UK en la jaro 1935.
Ludvika Gammelgård
Ludvika Gammelgård (oldbieno) kun Gruvmuseum (minmuzeo) estas ministmuzeo kaj minmuzeo en la sveda komunumo Ludvika.
La muzeo montras i.a. funkciantan stangaron, kiu transportas energion. Ĝi estas la plej malnova uzin-historia subĉiela muzeo en la mondo. Krome videblas herbolando kun malnovaj herbaĵoj, spicaĵoj kaj unikaj lokaj kulturkreskaĵoj. Ekzistas ŝafoj kaj kunikloj sur la tereno. La muzeo estas parto de Ekomuzeo Minlando.
La muzeo situas en la suda parto de Ludvika apud la nacia vojo 66.
Muzeo kaj kafejo estas malfermitaj 15/6 – 14/8 me – di, 12.00 – 17.30. Cetere ĝi estas malfermita laŭ ebleco. Senpaga vizitado propramane ĉiam eblas. Gvidita montrado eblas post mendado per tel 0240-10019.
Esperanto-fondaĵo "Fernando Soler"
Ĝi estis kreita de Josefo Ferdinando Soler Sempere, filo de Fernando Soler Valls en 1988.
La fondaĵo posedas loĝejon en Valencio, ĉe la strato Duque de Calabria, 4.
La fondaĵo tute ne agas ekde antaŭ multaj jaroj sed afiŝo pri Esperanto estas ankoraŭ videbla (2020).
Georges Feydeau
Georges Feydeau (naskiĝis la 8-an de decembro 1862 en Parizo; mortis la 5-an de junio 1921 en Rueil-Malmaison) estis franca dramisto kaj komediisto. Liaj zorgeme konstruitaj scenkomedioj konsideriĝas la lasta pinto de vodevilo, baldaŭ antaŭ ol tiu formo de distro malaperis.
La kariero de Feydeau ampleksas la periodon de 1886 ĝis 1916, dum kiu li estis unu el la plej sukcesaj vodevilaj aŭtoroj. Liaj komedioj ofte celas la duoblajn standardojn de la nova burĝaro. En pli postaj jaroj, la personaj problemoj kaj monmalfacilaĵoj de Feydeau ĉiam pli limigis lian produktivecon. Post longa malsano li mortis en mensa konfuzo en sanatorio.
Újlengyel
Újlengyel (Ujlendjel) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono de Dabas. La nomo signifas nova-polo.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, for de fervojo kaj ĉefvojo, tamen aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged preteriras.
Historio
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Oni nomumis la restaĵojn pri iama setlejo Vatya (vatja). Restaĵoj en Hungario, kiuj havas similecon al Vatya, havas la nomon Vatya-a kulturo. Apud Vatya troviĝis iama kampurbo Pótharaszt. Ambaŭ setlejoj senhomiĝis dum la turka erao. Fine de la 19-a jarcento oni disdonis parcelojn, sekve vilaĝo naskiĝis en loko de iamaj 2 komunumoj. Figuro Zoltán Lengyel (lengyel signifas polo) senpage donacis parcelojn por la lernejo kaj similaj komunaĵoj. Tial la nova vilaĝo nomumiĝis pri li.
Famuloj
En la iama Vatya naskiĝis ĵurnalisto Pál Hoitsy.
Montara savoservo
Montara savoservo estas specialigita formo de savoservo.
26508 Jimmylin
26508 Jimmylin estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Montara savoservo
Aldone al la medicina savo ĝia tasko estas, savi homojn per specialaj scioj, kapabloj kaj ekipaĵo el danĝeraj situacioj en la montaro. Tre ofte estas veterkondiĉoj kio malbonigas la situacion de savoto. Lastatempe tre utila rimedo por atingi la lokon kie kuŝas savoto estas helikoptero.
Betulŝelo
Betulŝelo estas ŝelo de betulo. Ekstera flanko de betulŝelo ordinare havas blankan koloron kun grizetan nuancon, malpli ofte la rozete-brunan. La internaj tavoloj, direktitaj al basto, havas diversajn nuancojn — de flava ĝis bruna.
En antaŭa tempo oni uzis betulŝelon en konstruado (kiel persista al malsekeco intermeta materialo), por elfari hejman ilaron (plektitaj betulŝelaj skatoloj, korboj), por artaĵoj, kiel materialo por skribi (betulŝelaj dokumentoj). El betulŝelo oni ankaŭ produktis gudron.
Betulŝelo bone brulas, tial multaj indiĝenaj popoloj de landoj, kie abundas betuloj, antaŭlonge uzas ĝin por bruligo de fornoj kaj lignofajroj.
Betulŝela skatolo
Klasika betulŝela skatolo havas cilindran formon. Sur ĝia surfaco estas eltranĉita ornamaĵo. La betulŝela skatolo estas bonega konservujo por manĝaĵoj. Manĝaĵoj en ĝi pli longe konserviĝas kaj havas freŝan aspekton.
Prohibicio en Usono
La prohibicio, t.e. la malpermeso vendi alkoholaĵojn, estis vigla en Usono inter 1920 kaj 1933. Ĝi estis establita de la 18-a amendo al la Usona Konstitucio kaj nuligita de la 21-a amendo. En 1917, la Kongreso aprobis rezolucion favore al amendo kiu malpermesis la vendadon, importadon kaj fabrikadon de alkoholaj trinkaĵoj en tuta Usono. En januaro 1919 la amendo estis ratifita de 36 el la 48 usonaj ŝtatoj. En oktobro samjare, estis aprobita la Leĝo Volstead, kiu vigligis la malpermeson laŭ la 18-a amendo.
La prohibicio ne malpermesis la konsumon de alkoholaĵoj, sed malfaciligis al la loĝantaro. Malgraŭ tio, la produktado de alkoholaĵoj daŭris kaŝite kaj ankaŭ estis kaŝite importita el ĉelimaj federaciaj ŝtatoj, okazigante pliiĝon de la organizita krimo.
Vašo Patejdl
Václav „Vašo“ PATEJDL (naskiĝinta je la 10-a de oktobro 1954, Karlovy Vary, Ĉeĥoslovakio) estas slovaka kantisto, komponisto, muzikisto kaj muzikproduktisto.
Post mezlernejo li studis komponaĵon ĉe profesoro Alexander Moyzes en Altlernejo de Muzaj Artoj en Bratislavo. En 1968 li estis unu el fondintoj de poproka muzikgrupo Elán, el kiu li foriris en 1985 kaj li komencis memstaran karieron. Kune kun tekstisto Ľuboš Zeman li estis konstanta aŭtora duopo. En 1996 li revenis al muzikgrupo Elán, kies membro li estas ĝis hodiaŭ (laŭ stato el 2015) kiel ludanto de klavarinstrumento.
Vašo Patejdl aŭtore, muzike kaj kantiste partoprenis kreadon de pluraj slovakaj kaj eksterlandaj muzikistoj (ekz. Beáta Dubasová, Marika Gombitová, Banket, Heidi Janků). Kiel komponisto de filmmuziko li famiĝis per kantoj por filmo Fontána pre Zuzanu (Fontano por Zuzana) el 1985 kaj por ĝiaj sekvaj filmoj. Li estas fondinto, havanto kaj prizorgisto de rikordstudio Relax en Bratislavo.
5359 Markzakharov
5359 Markzakharov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la (tiam sovetunia) Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, nun en Respubliko Krimeo, (Rusio).
Ferenc Neÿ
Ferenc Neÿ [nei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Neÿ Ferenc aŭ ortografie alimaniere Ney Ferencz estis hungara ĵurnalisto, instruisto, dramisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858). Lia nobela antaŭnomo estis pilisi, lia filo estis Béla Neÿ.
Ferenc Neÿ naskiĝis la  1814 en Pest (urbo). Li mortis la 1889 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Neÿ frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Vieno kaj Pozsony, sed li edukiĝis ankaŭ ĉe riĉa familio. Komence li estis ĵurnalisto, sed en 1844 li iĝis lernejestro. Post 2 jaroj li ricevis juĝistajn taskojn, baldaŭe edukajn taskojn. En 1848 li apogis la hungaran revolucion, tial poste li estis arestita ĉ. monaton. Baldaŭe li instruis la hungaran lingvon. Liaj artikoloj aperis inter alie en Pesti Hírlap, Hölgyfutár, Vasárnapi Ujság, Napkelet. Li ricevis premion en 1874, en 1887 li nobeliĝis.
Pilĉardo
La Pilĉardo aŭ Eŭropa sardino (Sardina pilchardus) estas aktinopteriga fiŝo de la genro Sardino, familio Klupeedoj (Clupeidae). Tiu specio troviĝas en la nordorienta kaj orienta parto de Atlantiko kaj en Mediteraneo.
Ĝi ofte estas metata en oleon kaj konservata en ladskatolo sub la nomo sardino (vera sardino).
Bogiĉ Noveljiĉ
Bogiĉ NOVELJIĈ (naskiĝis en 1908, mortis en junio 1974 en Titograd, Jugoslavio) estis jugoslava esperantisto, emerita lerneja direktoro, aktivulo en la Movado depost 1932. Li gvidis kursojn, fondis la lokan kaj regionan E-organizaĵojn kaj kunredaktis la tradukon de la fama epopeo de P.P. Njegoŝ La Montara Krono (1970).
Amonia laŭrato
Amonia laŭrato, laŭrato de amonio aŭ H3C-(CH2)10-COONH4 estas organika salo el amonio rezultanta el kompleta neŭtraligo de laŭrata acido kaj amonia hidroksido. Ĝi uzatas kiel surfaktanto, hidratiganto, emulsianto kun ŝaŭmaj proprecoj. Ĝi estas damaĝa substanco kiam inhalita, ingestita aŭ per haŭtokontakto. Ĝi povas kaŭzi haŭto-iriton kaj danĝero al okuloj. Sub fajraj kondiĉoj ĝi povas eligi damaĝajn fumojn.
Sintezo
Amonia laŭrato prepareblas per miksaĵo da seka amoniako tra etanola solvaĵo de pura laŭrata acido :
(55498) 2001 UT83
(55498) 2001 UT83 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Remy van Eynde
Remy van EYNDE (naskiĝis la 12-an de decembro 1900 en Berchem (Antwerpen), subite mortis la 24-an de aprilo 1974 en Brugge) estis emerita laborinspektoro. La gazeta mortanonco mencias kiel antaŭnomojn Jan Remy.
Li estis multjara fakdelegito de UEA kaj konata aktivulo en la loka Esperanto-grupo La Verda Stelo kaj en la landa Esperanto-organizaĵo.
Li tre regule li ĉeestis la ĉiusemajnajn kunvenojn de la loka grupo kaj prizorgis sennombrajn programojn, precipe filmprezentadojn, kiuj fakte iĝis lia specialaĵo. Ankaŭ lia sperto sur la tereno de organizado de ekskursoj kaj promenadoj estis ĉie konata.
Li esperantistiĝis kiam li laboris en la karbmineja industrio en Lieĝo. Dum lia soldatserva periodo en Antverpeno lia kunulo, kiu dormis en apuda lito, estis Jan Nahon, la frato de la fama flandra poetino. Pri tiuj rilatoj li ĉiam - kun emocio - rakontis en paroladoj ĉar Alice Nahon multe simpatiis kun Esperanto.
Poá
Poá, oficiale Estância Hidromineral de Poá respektive simple Município de Poá), estas municipo, kuracloko kaj urbego en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Mogi das Cruzes. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun.
Geografio
Poá situas en altebenaĵo en sudorienta parto de la lando. San-Paŭlo (urbo) troviĝas 34 km. La najbaraj municipoj estas San-Paŭlo, Ferraz de Vasconcelos, Itaquaquecetuba kaj Suzano.
Historio
En 1970 la industria produktado estis malpermesita, ĉar Poá estis deklarita kuracloko. La akvo ekstraktita de Fonte Áurea, aŭ la Fonto de Oro, estas vendita ĉie en Brazilo.
Ekonomio
Depost 1970 parto de la industrio restis plu (elektraj kabloj, aŭtoŝtofoj), tial nuntempe dominas la servoj kaj turismo. Ekzistas ankaŭ hortikultura agado en kamparaj lokoj.
Klimato
Poá situas en subtropika klimato. Averaĝe jare pluvas po 1475 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter oktobro kaj marto pli ofte, ol en la ceteraj monatoj. La averaĝa jara temperaturo estas 18 °C, ĝi averaĝa varias inter 14-21 °C.
Listo de izraelaj reĝoj
Vidu ankaŭ: Izraela reĝlando
Ferenc Vághy
Ferenc Vághy naskiĝis la  1776 en Sopron. Li mortis la 1862 en Matzleinsdorf, kiu estas jam kvartalo en Vieno.
Geilnau
Geilnau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Laurentien
Laurentien estis arondismento de Kebeko, ĝis la. Ĝi poste kuniĝis kun Sainte-Foy-Sillery-Cap-Rouge kaj La Haute-Saint-Charles.
Historio
Inter 2002 kaj 2009, ĝi estis formita de unu parto de Sainte-Foy kaj de la malnovaj urboj Val-Bélair kaj Cap Rouge. Inter 2002 kaj 2005, ĝi enhavis ankaŭ la teritorioj de Saint-Augustain-de-Demaures kaj de L'Ancienne-Lorette, sed la komunumoj restarigis la.
Geilnau
La ĉaskastelo Waldeck troviĝas sur la teritorio de la komunumo Geilnau. La ĉaskastelo estis konstruata en la jaro 1797 laŭ mendo de la princoj de Anhalt-Bernburg. Inter 1966 kaj 1967 okazis rekonstruoj ene de la konstruaĵo. La trietaĝa konstruaĵo havas kelerecan teretaĝon de kiu larĝa ŝtuparo iras al la unua etaĝo. La kastelo ne estas vizitebla.
Ferenc Vághy
Biografio
Ferenc Vághy ricevis nobelecon en 1831. Li iĝis juĝisto en 1840, post 2 jaroj li ricevis pli altan pozicion ĝis 1848. En 19 li studvojaĝis al Parizo. Li profesoriĝis en 19. Li doktoriĝis en 19. Baldaŭe li laboris en la supera juĝejo en Vieno, krome li estis nomita kortega konsilisto.
13127 Jeroenbrouwers
13127 Jeroenbrouwers estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la nederlandan naskitan Indonezian verkiston Jeroen Brouwers, kiu gajnis multenombrajnajn literaturajn premiojn. En sia hindia trilogio, li traktas pri sia frua infanaĝo en Nederlanda Hindio dum la dua mondmilito laŭ tre emocia maniero.
Malliberuloj de „Jamagiri-Maru“
Malliberuloj de "Jamagiri-Maru" (ruse: Узники "Ямагири-Maru" [Uzniki Jamagiri-maru]) estas novelo de Kir Buliĉov de serio «La aventuroj de Alisa», verkita en 1985.
Resumo de la intrigo
Agado de la novelo komencis en lekciejo en la stacio biologia, kiam lernantoj de sesa klaso estis elektantajn siajn praktikajn taskojn sur somero. Alisa Seleznjova aŭdacis viziti subakvan tombejon de dronintaj japanaj ŝipoj, dronigitaj de usona mararmeo en komenco de 1944 ĉe atolo Morutu, kaj, post pli da cent kvindek jaroj, aloformigitaj en rifojn artefaritajn. Paŝka Geraskin, gvidita per revoj romantikaj pri dronintoj kaj kune kun tio pri ŝipoj kaj trezoroj, volis veturi kun Alisa.
Junaj biologiistoj venis al farmbieno subakva en insulo Japo en Pacifiko. Tie ili renkontis profesoron Aran Singĥ, kaj tiu rakontis al infanoj pri ĉeno de misteraj akcidentoj en ĉirkaŭajo de la farmbieno; iu voris oktopodojn, kaĉalotojn kaj ceterajn animalojn. Promesinte neniaokaze ne eliri el ilia batiskato, Alisa kaj Paŝka navigis al atolo Morutu.
Alisa kaj Paŝka povis liberigi la batiskaton, sed manipulilo lavangita ne permesis elnaviĝi. Paŝka ofertis eliri elen en skafandro kaj detranĉi la manipulilon per brulilo. Alisa, pli instruita en subakva farado, iris unua, sed jam en transira ĉelo la fiŝoj malgrandaj preskaŭ ŝin voris. Evidentiĝis ke eliri la batiskaton estas maleble, kaj sub maso de metalo rompiĝis radiokomunikado.
Malliberigataj biologiistoj spektis, ke el rusta tanko svarmo de fiŝoj-murdintoj naĝis, ĉirkaŭanta sian gigantan reĝinon. Per sola funkcikapabla manipulilo Alisa kaj Paŝka malkovris cisternon de mazuto, rompis ĝin kaj plenigis trumon. Kaŝiĝate per mazuto, Paŝka eliris la batiskaton kaj detranĉis la rompita manipulilo. Per granda streĉo la infanoj pilotis la batiskaton el trumo de "Jamagiri-Maru", ĵetis ilin persekuti la svarmon de fiŝoj kaj kaptis la reĝinon per reto.
Aran Singĥ dankis junajn biologiistojn pro la fakto, ke ili desekretigis la misteron de pereo de animaloj. Laŭ opinio de sciencistoj, la fiŝoj, antaŭe loĝintaj en Mariana Fosego, mutaciis ĉar antaŭe homoj deĵetis tien defalaĵojn radioaktivajn. Homoj povis sendanĝerigi aliajn svarmojn de murdintoj.
La infanoj rebonigis la batiskaton, poste sin direktis al atolo Truk.
Albert-László Barabási
BARABÁSI Albert-László estas rumanuja hungara-usona fizikisto, universitata profesoro, ano ekstera de la Hungara Scienca Akademio, de 2007 ano de la Academia Europaea naskita en Cârţa (Harghita) la 30-an de marto 1967. Li estas la filo de historiisto László Barabási.