cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(16551) 1991 RT14
(16551) 1991 RT14 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Arthur Koestler
Arthur Koestler (naskiĝis la 5-an de septembro 1905 en Budapeŝto kiel KÖSZTLER Artúr; mortis la 1-an de marto de 1983 en Londono) estis hungar- kaj juddevena brita verkisto. Li estis aŭtoro de la fama libro Mallumo dumtage. Li verkis angle, france kaj germane.
Vivo
Li naskiĝis en Budapeŝto kiel filo de germanparolanta juda industriisto. Li translokiĝis kun sia familio en 1914 al Vieno kaj tie ekstudis en 1922 inĝenierajn sciencojn, sed paralele ankaŭ filozofion kaj literaturan sciencon. Ĉar tiutempe li inklinis al cionismo, li rompis la studojn antaŭ la ekzamenoj kaj veturis en 1926 al Palestino, kie li sentis malfacilaĵojn en alkutimiĝo al la kibucaj ĉiutagoj. De tie li sendis raportojn al Ullstein-Verlag (Ulŝtajn-eldonejo) en Berlino, kaj li sukcesis iĝi kunlaboranto de la eldonejo. En 1930 li translokiĝis al Berlino, kie li laboris kiel redaktoro pri eksteraferoj. Li superflugis en 1931 per la aerŝipo „Graf Zeppelin“ la nordan poluson.
En 1931 li aniĝis en al Germana Komunisma Partio (KPD) kaj veturis en 1932/33 al Sovetunio. Kvankam la tieaj teruraj vivkondiĉoj de la stalinismo ŝokis lin, li restis fidela al la komunismo ĝis 1937-38, ĝis la Granda Purigo. Lin ankaŭ vekis la duvanga konduto de la komunistoj en la Hispana Enlanda Milito kaj la Pakto de Molotov-Ribbentrop en 1939.
En 1937 li veturis al Hispanio, kiel milita raportisto kaj tie kaptis lin soldatoj de generalo Franco kiuj volis lin ekzekuti pro spionado. Lin savis la brita registaro per ŝanĝo de kaptitoj. Tiuj travivaĵoj inspiris verki la libron „Hispana Testamento“.
Li fondis kun Willi Münzenberg en 1938 la gazeton Die Zukunft (La estonto). Lia fina foriĝo de la komunismo estas signita per la furora libro Tagmeza mallumo en 1940.
Ekde 1940 Arthur Koestler vivis kaj laboris en Anglio kaj amikiĝis kun George Orwell (Eric Blair), kiu havis iugrade similan politikan evoluon kiel li.
Pluaj sukcesaj verkaĵoj de Koestler estis la Spartacus-romano La gladiatoroj (1939), La Dia trono vakas (1951) kaj Noktomigrantoj (1959). Dumtempe li iĝis grava kaj sukcesa anglalingva verkisto. Li akiris lastfoje atenton pro sia libro La dektria tribo (originale The Thirteenth Tribe) en 1978. La libro entenas la teorion, ke la orienta judaro devenas de la kazaroj, kio kaŭzis en Israelo koleriĝon.
Li sinmortigis la 3-an de marto 1983 kun sia tria edzino Cynthia. Li suferis je Parkinson-malsano kaj leŭkemio. Li heredigis siajn posedaĵojn por starigi kaj ekipi katedron pri parapsiĥologio en la Universitato de Edinburgh.
Li tiel deklaris sin en 1957: „brita ŝtatano, naskita en Hungario kaj kiu verkas angle, sed en sonĝo murmuras hungare”.
Ottó Koroknyai
Biografio
Ottó Koroknyai frekventis belartan altlernejon en Vieno, poste li hejmenvenis kaj pentradis ĝenrojn. En 1885 li plulernis en majstrolernejo de Gyula Benczúr, en la sekva jaro en Parizo, kie li majstro estis Mihály Munkácsy. En 1892 li hejmenvenis por pentradi ankaŭ historiajn temojn. En 1897 li malsaniĝis, vane li vojaĝis resaniĝi al Italio, heimenveninta iom poste li mortis. Li havis edzinon.
La ĝardeno de la delicoj
La ĝardeno de la delicoj (nederlande "De tuin der lusten", hispane "El jardín de las delicias") estas triptiko pentrita de la frua nederlanda majstro Hieronymus Bosch (ĉ. 1450-1516), nuntempe en la Prado-Muzeo, Madrido ekde 1939. La majstraĵo rivelas la artiston ĉe la alteco de liaj kapabloj. En neniu alia pentraĵo li atingas tian kompleksecon de signifo aŭ tian vivecan figuraĵon. Ĝi prezentas plurajn bibliajn scenojn je granda skalo kaj kiel "vera triptiko", kiel difinita de Hans Belting, estis eble intencita por ilustri la historion de la homaro laŭ mezepoka kristana doktrino.
La triptiko estas pentrita en oleopentraĵo kaj konsistas el larĝkorpa mezpanelo laŭflankita de du rektangulaj flugiloj kiuj povas fermiĝi en la centro kiel obturatoroj. Tiuj eksteraj flugiloj, elmontras pentraĵon pri la tero dum la Kreado. La tri scenoj de la interna triptiko estas verŝajne (sed ne nepre) intencaj esti legita kronologie de maldekstre dekstren. La maldekstra panelo prezentas Dion prezentantan al Adamo kaj Eva, dum la centra panelo estas larĝa panoramo de sekse gefianĉiĝintaj nudaj figuroj, mirindaj bestoj, superdimensia frukto kaj hibrido-ŝtono formacioj. La dekstra panelo portretas la turmentojn de kondamno.
Mil Lenssens
Mil Lenssens ekis sian karieron kiel grafikisto kaj desegnis i.a. animitajn filmojn.
Ekde 1957 li kreis infanajn programojn por la BRT.
Lia plej konata programo estis "Tik Tak". Li diris ke li ekhavis la ideon por "Tik Tak' kiam li vidis kiel etuloj pasiite rigardis al la lotado en televido. Li malkovris ke ĉiam revenentaj bildoj kun akompana muziko sufiĉis por programo poretula. Apud "Tik Tak", li ankaŭ elpensis "Carolientje", "de Kasteelgeesten", "Kapitein Snorrebaard" kaj "Prikballon".
En 1981 li estis premiita kun premio de televida kritiko.
En 1985 li premiiĝis kun premio "Kinderkast-televisieprijs" [premio televida "infana ŝranko"]
En 1991 li gajnis la premion Sabam.
Fats Navarro
Theodore „Fats“ NAVARRO (* 24-an de septembro 1923 en Key West, Florido; † 7-an de julio 1950 en Novjorko) estis usona ĵaztrumpetisto, kiu validas kiel unu el la plej elstaraj fruaj trumpetistoj de bibopo.
Vivo
Fats Navarro havis kubajn, nigrusonajn kaj ĉinajn praulojn kaj ludis jam infanaĝe unue pianon (lia ankaŭ pianluda patro sendis lin sesjaraĝan al instruo), komencis en la aĝo de 13 jaroj ludi trumpeton kaj tenorsaksofonon. Sian unuan laboron en bando li havis en la orkestro de Walter Johnson en Miami.
En 1941 li forlasis la lernejon kaj fariĝis en Orlando membro de la bando de Sol Albright, kun kiu li koncertvojaĝis, iris tamen samjare al la orkestro de Snookum Russell en Indianapolis, kie li amikiĝis kun trombonisto J. J. Johnson. La bando de Russell validis en la 1940-aj jaroj kiel unu el la popularaj teritoriaj bandoj kaj prezentis bonan ekzerceblecon por la juna trumpetisto. Krom J. J. Johnson tie ankaŭ ludis Ray Brown. Post du jaroj ĉe Russell li fariĝis unua soloisto ĉe la trumpeto. En ĉi tiu tempo lia stilo estis forte stampita de Roy Eldridge kaj lia kuzo Charlie Shavers.
Enbotela akvo
La enbotela akvo estas trinkakvo enujigita en boteloj unuopaj por konsumo kaj vendo kaj pogrande kaj pomalgrande. La akvo povas esti glaĉera, fonta, puta, senjonigita aŭ simple akvo de la publika liversistemo de akvo (kranakvo). Multaj landoj, speciale la disvolviĝintaj landoj, regulas la kvanton de la enbotela akvo pere de registaraj normigoj, normale uzitaj por garantii ke la kvalito de la akvo estas sekura kaj ke la etikedoj montras precize la enhavon de la botelo. En multaj disvolviĝantaj landoj, tamen, tiaj normigoj estas variaj kaj estas ofte mal pli striktaj ol tiuj de la disvolviĝintaj landoj.
Fats Navarro
Vivo
Poste li ludis ekde 1943 ĝis 1945 en Kansasurbo ĉe Andy Kirk en ties fama svingorkestro Twelve Clouds Of Joy. La unua trumpetisto de la orkestro, Howard McGhee, fariĝis lia plej intima amiko kaj instruisto, kiu lin ankaŭ alprokimigis al la bibopo, kiun Navarro povis aŭdi en la ĵazklubejoj de la 52-a Strato. Decembron de 1943 ekestis la unuaj sonregistraĵoj de Navarro kun la bando de Kirk, la ŝelakdisko por Decca kun „Fare Thee Well Honey“ / „Baby, Don't You Tell Me No Lie“.
En 1944 li prezentis en Novjorko: lia prezentado en Teatrejo Apollo impresis la recenzistojn. En 1945 li anstataŭis sian modelulon Dizzy Gillespie (laŭ ties rekomendo) en la ege bibop-influita ĵazbandego de Billy Eckstine; lia membreco tamen finiĝis jam jaron poste. Ĉar la sondisko-firmaoj tamen pli interesiĝis pri la baladoj de Eckstine, nur malmultaj sonregistraĵoj ekzistas kun solooj de la trumpetisto de ĉi tiu bando. Post forlaso de Eckstine Navarro restis en Novjorko. En ĉi tiu urbo ekestis je la fino de la bandegoj multaj pli malgrandaj ensembloj, kiuj al li prezentis la idealan formaton. Tiel ekestis sonregistraĵoj kun Leo Parker, Sonny Stitt, Kenny Dorham kaj la bando McGhee/Navarro Boptet.
Li ludis tiam ekde 1947 kiel stelula soloisto en la bando de pianisto Tadd Dameron, sed ankaŭ kun Illinois Jacquet, Tommy Reynolds, Lionel Hampton kaj Coleman Hawkins. En ĉi tiu tempo li ankaŭ estis soloisto en unu el la ĉiustelularoj, kiuj prezentis kadre de la koncertserio Jazz at the Philharmonic en la Carnegie Hall. Lia ligo kun Tadd Dameron validas kiel lia muzike ja plej produkta periodo. La influo de la pianisto alportis pli lirikan akcenton en lian ludon. Navarro estis unu el la ĉefsoloistoj en ensemblo, en kiu li tiam muzikis kun muzikistoj kiel Wardell Gray, Allen Eager, J. J. Johnson, Milt Jackson, Curley Russell, Nelson Boyd] kaj Kenny Clarke. Kiel mita validas la prezentadoj de la bando en la novjorka klubejo Royal Roost. En 1948 li ankaŭ surdiskigis kiel membro de la bibop-orientita sepopo de Benny Goodman („Stealin' Apples“).
Navarro ĝuis tiutempe je la ĵazpubliko, recenzistoj kaj kolegoj altan renomon; en 1948 li venkis en la leganto-enketo de la revuo Metronome kaj prezentis poste kun la ĉiustelularo de Metronom. Navarro, kiu sciis paroli la hispanan, foje ankaŭ ludis je improvizad-kunsido en la klubejoj de la latinidĵaza mondeto en Novjorko. Malgraŭ sia sukceso Navarro ne fondis propran bandon; tial sub lia nomo nur malmultaj sonregistraĵoj ekestis. Li surdiskigis kun perkutinstrumentisto Chino Pozo la titolon de Tadd Dameron „Jahbero”, kiu baziĝas sur „All the Things You Are”. Komence de 1949 li surdiskigis kun „Casbah” pluan komponaĵon de Dameron, baziĝanta sur la normkanto „Out of Nowhere“ el 1931; jen kunlaboris kubaj perkutinstrumentistoj Diego Ibarra kaj Carlos Vidal Bolado. Fine de 1949 ekestis bibop-mambo nome „Stop”, kiun estis verkita Don Lanphere surbaze de „Pennies From Heaven.
Malsaniĝo je tuberkulozo limigis en la lastaj monatoj de lia vivo la aktivecojn; tamen februaron kaj marton de 1949 li koncertvojaĝis kadre de JATP. En 1949 pro tio okazis nur du studio-kunsidoj; unu en aŭgusto kun Bud Powell kaj plua en septembro kun Don Lanphere. Laste ankoraŭ Charlie Parker enprenis lin en 1950 en sian kvaropon; mallonge antaŭ lia morto ankoraŭ ekestis koncertregistraĵoj el klubejo Birdland. Tiam li tamen pesis nur 55 kg kaj je sia morto 35 kg. Li mortis en la aĝo de 26 jaroj sekve de siaj manioj de heroino kaj alkoholo kaj de tuberkulozo.
Pro siaj vastkorpeco kaj alta voĉo li ankaŭ havis la moknomon Fat Girl, kiun li malŝategis.
Taksado
Navarro postlasis entute proksimume 150 sonregistraĵojn. En 1982 internacia recenzistaro elektis lin en la Glorhalon de Down Beat. Li validas kiel ĉefinfluinto de Clifford Brown kaj la postsekva generacio de trumpetistoj kiel Benny Bailey, Lee Morgan, Freddie Hubbard, Sam Noto, Woody Shaw kaj pli malfrue Roy Hargrove. Martin Kunzler engrupigas lin en inter „la fruevoluintoj de ĵazo, kies kariero rompis antaŭ la supro“, ĉiam rekonebla „per la plena, nekutime klara sono kaj teknike perfekta frazigo.“
Tombejo malnova de Gotha
La Tombejo malnova de Gotha (germane: Alter Gottesacker aŭ Friedhof I) estis unu el la tradiciaj entombigejoj de la urbo Gotha.
Historio
Kiel ankaŭ alie la tombejoj estis ĝis la 16-a jarcento ene de la urbo ĉirkaŭ la kirkoj paroĥaj kaj monakejaj. Friedrich Myconius, la elstara reformanto de Gotha, ordonis pro spacaj kaj higienaj kialoj en la 1542-a jaro fermi kaj ebenigi ĉiujn tiajn tombejojn estantajn ĉirkaŭ la Aŭgustenana kirko kaj la Kirko Sankta Margareto (Nova bazarplaco). Anstataŭe li igis konstrui ekster la ĉirkaŭfortikaĵo antaŭ la Brühler-urbopordego komunan urban tombejon. Ĝi troviĝis tie kie hodiaŭ staras la Arnoldi-lernejo kaj la urba naĝejo inter Bohnstedt-strato kaj Eisenacher-strato.
Malposte estis sur tiu tereno la ejoj monakejaj de la cistercianinoj de la Ordeno de Sankta Kruco. La en 1254 fondita abatejo (nomita germane Kreuzkloster) nuligitis pro la Reformacio en la jaro 1524-a, profanitis kaj ŝtatanigitis inter 1531-40. En 1542 la kirko eĉ malkonstruitis finfine por havi spacon por la tombejo.
Por povi transiri la rojon Wiegwasser fluantan inter la urbomuro kaj la nova tombejo oni konstruigis ponton el ligno kiun transiris ĉiuj funebraj procesioj. Populariĝis ĝi tial kiel Totenbrücke - Kadavra ponto. Ĝi malaperis ne antaŭ la 1870-a jaro kiam faritis kanalsistemo kaj plilarĝiĝis la stratoj.
En la 1656-a jaro konstruitis surtombeje la eta lignokirko Sankta Katerino (poste ĝi nomiĝis: Alte Gottesackerkirĉe), kiu post alikonstruo en 1712 destinitis je garnizona kirko. Pro kadukiĝo ĝi malkonstruitis en 1874 kaj la saman jaron la tombejo fermitis pro higienaj kialoj. En 1904 la tereno ebenigitis prepare de la novkonstruo de la urba naĝejo kaj la tomboŝtonoj estis forigitaj. Kelkaj el ili tamen konservitis kaj alie starigitis (ekzemple de Myconius, Reyher, Perthes kaj Galletti). Estiĝis sur la sama grundo la naĝejo (Stadtbad, 1905-08) kaj la Arnoldi-lernejo (Arnoldischule, 1909–11).
Tomboj de personuloj
Jen kelkaj homoj kiuj kuŝis tie ĉi: (alfabeta ordigo)
Aliaj
Restaĵo de la tombejo estas laŭtradicie la Pestpordeto de la suda tombeja muro el la jaro 1554. Ekde 2012 memorigas onin tabulo sur la vando de Arnoldi-lernejo pri la tombejo kaj la Katerino-kirketo kiel ankaŭ pri 18 enterigitaj elstaruloj.
David Thompson (Barbada politikisto)
David John Howard THOMPSON [dejvid ĝon hauard tompson] ( – ) estis la 6-a Ĉefministro de Barbado, kiu servis de 2008 ĝis lia morto je 48 jaroj per pankreata karcinomo en 2010.
Biografio
David Thompson naskiĝis en Londono en la Unuiĝinta Reĝlando je Kristnasko, 1961. Lia patro, Charles Thompson, estis Afrika-Barbada pentristo, kaj lia patrino, Margaret Knight, estis blankula aŭtorino, sekretariino kaj flegistino. Ili edukis Thompson-on kaj liajn tri gefratojn ĉe Vilaĝo Fitts, Sankta Jakobo.
Thompson ĉeestis Elementan Lernejon St. Gabriel, poste Lernejo Kombermiro. Ĉe Kombermiro, Thompson distingigis sin pro liaj lertaĵoj en debato kaj publika parolado. Li estis la ĉefa membro de la Kombermira debata teamo, kaj gajnis eminentecon en la tiama-populara mezlerneja debata televida serio Understanding (esperante: Kompreno).
Thompson kompletigis mezlernejon kaj gajnis Barbadan Stipendion en 1978. Li instruis ĉe Kombermiro dum unu jaro, kaj poste ĉeestis la Fakultato de Juro ĉe la Universitato de Karibio. Li diplomis kun honoroj en 1984.
Preĝejo Sankta Triunuo (Káposztásmegyer)
Kirko Sankta Triunuo estas romkatolika preĝejo en Hungario, en la ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Újpest, en mezo de loĝkvartalo Káposztásmegyer.
David Thompson (Barbada politikisto)
Biografio
Li iris al la Hugh Wooding Jura Lernejo en Trinidado kaj studis juran edukadon. De 1986 ĝis 1988 li estis parttempa repetitoro de juro ĉe Universitato de Karibio. En 1986 li aliĝis al la jura firmo de Errol Barrow.
Preĝejo Sankta Triunuo (Káposztásmegyer)
Historio
Kvartalo de Káposztásmegyer estis konstruita en la 1980-aj jaroj. Laŭ la kutimo kirko ne konstruiĝis. En 1989 oni fondis paroĥon en 1989, ĝi funkciis en kutima loĝejo, sed mesoj okazis en la partia domo. La moderna kirko estis konstruita en la 1990-aj jaroj.
David Thompson (Barbada politikisto)
Politika kariero
Thompson-a politika kariero komencis je frua aĝo. Li estis membro de la junula brako de la DLP. Tio, aldone al lia sukceso pro liaj telesenditaj debatoj, kaptis la atenton de Errol Barrow, ĉefo de la DLP.
Preĝejo Sankta Triunuo (Káposztásmegyer)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola. La konstruaĵo konformas al la loĝkvartalo, kie escepte ne troviĝas multe da deketaĝaj domoj, tial ankaŭ la kirko ne estas alta domo. Ĝi havas ĉefĉambron, kapelon (komprenu preĝejeton), diversajn ĉambrojn (ekzemple loĝejojn por la pastroj). En la suba parto urnotombejo funkcias.
David Thompson (Barbada politikisto)
Politika kariero
Kiam Errol Barrow mortis je 1987, Thompson estis kandidato por Barrow-a vaka sidejo - Sankta Johano - kaj gajnis la sidejon. Li tenis la sidejon dum 23 jaroj ĝis lia morto en 2010. La sidejo nun estas vaka, sed Guberniestro ĝenerala Clifford Husbands ordonis kromelekton je por plenigi la sidejon. Lia edzino Mara estas en la konkuro por la sidejo, kun la DLP.
Ordinara tanaceto
Botanika priskribo
La planto estas plurjara. Ĝi posedas eĝohavan malhelbrunan tigon, povas fariĝi 60-120 cm longa kaj floras per plataj umbeloj, kiuj konsistas el dekoj da kapituloj (kun nur tubetfloroj). Ili staras en falsaj umbeloj tre dense kune kaj donas al la umbelo la firmecon kiel de kuseneto.
La ĉefa florado estas en la periodo junio ĝis inkluzive aŭgusto kaj la reflorado povas daŭri ĝis la aŭtuno. La folioj estas rompite plumechavaj kun al la pinto de la folio plumparta kaj la folietoj plumfendaj kaj surmetita per glandoharoj. Tiuj glandoharoj respondecas por la iom forta kamforeca odoro, kiu dum ektuŝo disvastiĝas. Ĉar la oleo kiun oni povas ekstrakti el la planto principe estas venena, en Usono estas malpermesata vendi la planton. Ordinara tanaceto estas rigardata kiel kompasplanto, ĉar la folioj en la plena sunlumo sin proksimume direktas al la sudo.
La frukto estas 2 mm longa akeno.
David Thompson (Barbada politikisto)
Politika kariero
Post la DLP malgajnis la elekton de 1994, Thompson iĝis la ĉefon de la kontraŭstaro ĝis 2003. En 2003, li transdonis la ĉefecon de la kontraŭstaro kaj la DLP, kaj reiris al sia jura praktikado.
Ĉefministro de Barbado
Thompson reiris al la DLP en 2006, kaj regajnis la ĉefecon de la kontraŭstaro kaj la DLP. Li agreseme reorganizis la partion, kaj preparis kampanjon por la elekto de 2008. La DLP gajnis la elekton, 20 sidejoj kontraŭ 10 sidejoj por la BLP, kaj je Guberniestro ĝenerala Clifford Husbands jurigis David Thompson-on kiel la 6-an Ĉefministron de Barbado.
Thompson anoncis sian kabineton je, kaj nomumis sin kiel Ministron de Financo, Ministron de Ekonomiaj Aferoj kaj Evoluo, Ministron de Laboro, Ministron de Ŝtatoficaro kaj Ministron de Energio. Ĝi juriĝis je.
Preĝejo Sankta Triunuo (Káposztásmegyer)
Konstruaĵo
Kermeso okazas dimanĉe de Sankta Triunuo.
Sociolekta Triopo de Esperanto
La Sociolekta Triopo estas tri dialektoj bazitaj sur la planlingvo Esperanto, kreita de Manuel Halvelik en la 1970-aj, por oferi reguligon de la stilo de literaturaj tradukoj en Esperanton, ĉefe por parolaĵoj, kiuj simulas dialektojn aŭ malsamajn stilojn de lingvoj, kiuj ne estas la norma aŭ moderna lingvouzo.
La triopo inkluzivas la jenajn: Arcaicam Esperantom, kiu serĉas kopii, ekzemple, la oldanglan; Gavaro kiu estas versio de stratlingvo delikta slango; kaj Popido, Popola Idiomo, dizajnita por krei bildigon de parolado malklarigita, plektita en la vortprozivo de iu fremda lingvo.
Sociolektoj diferencas de ordinara Esperanto en iu vortprovizo, en iuj sintaksaj partoj kaj eĉ uzas iujn el la literoj en kiuj Esperanto ne uzas (kiel la literoj y kaj x).
Male al diversaj planlingvoj kiel Ido, kiuj elkreskis el Esperanto kiel alternativoj al la lingvo, la sociolektoj de Halvelik ne celas konkurenci kun ĝi kiel internacia lingvo aŭ anstataŭigi ĝin, sed permesi tradukojn, kiuj estas kompreneblaj por esperantoparolantoj, kaj krei stilan diferencon, kiu donas unikan dialekton similan al la originoj.
Instigoj
La ideo krei 'Antikvan Esperanton' por literaturaj celoj estis jam proponita de la poeto Kalman Kalocsay, kiu en 1931 verkis tradukon de la preĝa kaj rekviema ceremonio de hungara teksto de la 12-a jarcento en la formo de hipoteza antikva Esperanto, kiu ŝajne similas al meza etapo inter la latina kaj Esperanto.
Ekzemploj de uzoj en literaturo estas la berlina mezgermana dialekto parolata de roluloj en Kapitano de Köpenick de Carl Zuckmayer (Popido), aŭ antikvaj stiloj de la angla en Ivanhoe de Walter Scott (Arcaicam Esperantom), aŭ en verkoj de Mark Twain (Gavaro kaj Popido estas uzata por imiti la slangan kaj sudan dialekton) kaj en La Mastro de l 'Ringoj (Arcaicam Esperantom por la elfoj, Popido por la Hobitoj).
Arkaika Esperanto estas iam uzata por traduki latinajn citaĵojn en literaturo.
Diferencoj de Esperanto
Dum la Gavaro ĉefe baziĝas sur alternativa vortprovizo (pruntita ĉefe de la angla, hispana kaj franca, sed ankaŭ de la araba, hebrea kaj svahila) kaj ne ŝanĝas la lingvan sintakson, en Arkaika Esperanto kaj Popido estas ankaŭ sintaksaj ŝanĝoj.
Male al norma Esperanto, kie nur la akuzativa parolparto (rekta objekto) estas markita per aldono de la litero N, en arkaika Esperanto, la sufikso de la vortoj ankaŭ ŝanĝiĝas laŭ iliaj roloj en la frazo, simile al la latina. Ekzemple, la marko de la substantivo en frazo finiĝas per la literduopo OM, la dativo (konsekvenca objekto) finiĝas per OD, kaj la genitivo (aparteno) finiĝas per ES. La literumaj reguloj ankaŭ diferencas, kun la literoj unikaj al Esperanto ( Ĉ, Ĥ, Ĵ, Ĝ, Ŝ, Ŭ ) nuligitaj, kaj anstataŭe latinaj literoj preterlasitaj de la lingvo (X, Q, Y) kaj eĉ la litero ù estas uzataj. Male al norma Esperanto, en kiu la objekto post la verbo esti ne ŝanĝiĝas laŭ la gramatika persono, en la arkaika versio ĝi ricevis malsamajn sufiksojn por ĉiu korpo, kaj la nomoj de la korpoj ankaŭ estis ŝanĝitaj, kune kun unika vortprovizo aldonita al la lingvo.
En Popido, la regula ABC estas uzata kiel en Esperanto, krom la litero ŭ anstataŭigita per la litero w, kaj la aldono de la interpunkcio ê kiu reprezentas ŝvao. Substantivoj perdas la sufikson o, kiu karakterizas ilin en regula Esperanto, kaj la pluralo fariĝas uzante la literon s kiel en la angla (kontraste al regula Esperanto, kie pluralo estas atingita per la litero j). La difiniteco La estas anstataŭigita per la vorto Lo. La litero S, finiĝanta la fleksion de la verboj estas anstataŭigita per la litero t ktp. Iuj el la vortoj estis ŝanĝitaj, vortoj estis aldonitaj al la vortprovizo kaj fiksa ordo estis establita por la frazo (subjekto, verbo, objekto).
Tondilvosta milvo
La Tondilvosta milvo (Chelictinia riocourii) estas birdospecio, nome la ununura reprezentanto de la monotipa genro Chelictinia en la familio de Akcipitredoj.
Ĝi estas disvastigata en Centra Afriko sude de Saharo nome en Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Eburbordo, Ĝibutio, Eritreo, Etiopio, Gambio, Ganao, Kenjo, Liberio, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalio, Somalio, Sudano, Togolando, Ugando, kaj ankaŭ en sudokcidentazia Jemeno.
Ĝi estas ĝeneral helgriza birdo kun blugrizaj krono, nuko kaj supraj partoj, dum vizaĝo kaj subaj partoj estas helgrizaj al blankecaj. Estas traokula nigra fajna masko kie kontrastas la flavaj irisoj. La beko estas grizeca, tre akrapinta kaj kun flavaj vaksaĵoj. Ankaŭ la kruroj estas flavaj.
Kvankam ĝi predas ĉefe insektojn kaj araneojn, dum la reprodukta sezono ĝi povas manĝi ankaŭ lacertojn kaj rodulojn. Ĝi ĉasas dumfluge, per ŝvebado kaj flugohalto antaŭ flugofali sur la flugintan predon aŭ kaptante ĝin surgrunde.
Tiu estas gregema specio, kiu dormas je komunaj ripozejoj nokte kaj ĉasas en izolaj aroj. Ili povas ankaŭ nestumi en izolaj kolonioj. La malgranda nesto el bastoneteroj situas en densa dorna arbusto. La ino demetas kutime kvar ovojn.
Tiu milvo plenumas regulajn sezonajn movojn rilate al la pluvsezono.
Tiu specio estas tuŝata de degradado de habitato kaj pro pesticidoj. Tamen la populacioj ŝajne estas surloke komunaj spite al malpliiĝo en kelkaj partoj de la ampleksa teritoriaro.
Selma Lagerlöf
Selma Ottilia Lovisa LAGERLÖF (, esperantigite Selma Ottilia Lovisa Lagerlev) naskiĝis la en la bieno Mårbacka en la sveda provinco Värmland, mortis samloke la ) estis sveda verkistino. En la jaro 1909 ŝi kiel unua virino gajnis la Nobel-premion pri literaturo.
Neĝoŝua leporo
La Neĝoŝua leporo (Lepus americanus), nomata ankaŭ Varia leporo, estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj kiu troviĝas en norda Nordameriko. Ĝi havas la nomon "Neĝoŝua leporo" pro la grando de siaj malantaŭaj piedoj kaj la markoj kiujn ĝia vosto faras. La piedoj de la animalo malhelpas sian enprofundiĝon en neĝo kiam ĝi saltas kaj piediras. La piedoj havas ankaŭ felon en polmoj por protektiĝi el frostaj temperaturoj.
Aspekto
Por kamuflado, ties felo turniĝas blanken dumvintre kaj ruĝecbrunen dumsomere. Ties flankoj estas blankaj la tutan jaron. La Neĝoŝua leporo estas ankaŭ distingebla pro la nigraj tufoj de felo sur la bordo de la oreloj. La oreloj estas pli mallongaj ol tiuj de plej parto de aliaj leporoj.
Kutimoj
Somere ili manĝas plantojn kiaj herbo, filiko kaj folioj; vintre ili manĝas bastonetojn, arboŝelon kaj burĝonojn el floroj kaj plantoj kaj, same kiel la Arkta leporo, oni scias ke ĝi manĝis kadavraĵojn el kaptitaj predoj. Leporoj estas kanibalaj laŭ disponeblo de mortintaj samspecianoj, kaj oni scias, ke ĝi manĝas mortintajn rodulojn kiaj muŝoj pro malalta disponeblo de proteinoj en herbomanĝanta dieto. Ĝi estis foje vidata manĝanta en etaj grupoj. Tiu animalo estas ĉefe aktiva dumnokte kaj ne vintrodormas.
La Neĝoŝua leporo povas havi ĝis kvar naskarojn jare de averaĝe 3 al 8 idoj. Maskloj konkurencaj por inoj kaj inoj povas pariĝi kun kelkaj maskloj.
Adolf Lendl
LENDL Adolf estis hungara zoologo ano korespondanta de MTA (1917) naskita en Orczyfalva la 6-an de majo 1862 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de septembro 1943.
Biografio
Adolf Lendl studis en la univesitatoj de Budapeŝto. Li doktoriĝis en 1887 kaj faris vojaĝojn eksterlande. En 1888 li iĝis privatprofesoro pri zoologio. De 1890 li estis helpmuzeologo en la bestarejo kaj gvidanto de la laboratorio de la Hungara Nacia Muzeo. En li malfermis instituton en 1894 por bestpreparado kaj lernikonstruado. De 1901 li estis landkunvena deputito. En 1906 li gvidis ekspedicion al Meza Azio, en 1907 kolektis en Kordilero por la muzeoj de La Plata kaj Buenos Aires. En 1911 li fariĝis direktoro de la bestĝardeno, kiun li modernigis. Dum dek jaroj li eldonis kaj redaktis (kune kun Károly Lakatos dum ses jaroj) la revuon Természet.
Neĝoŝua leporo
Subspecioj
Oni agnoskas 6 subspeciojn de tiu nearktisa specio :
Disvastiĝo
Ĝia teritorio enhavas preskaŭ la tutajn Kanadon kaj Alaskon, escepte la plej nordaj bordoj, nordokcidentan Usonon kaj iom pli sude laŭ la montoĉenoj ĝis norda Arizono kaj centra Kalifornio kaj montaron de nordorienta Usono en Apalaĉoj.
Sommeri
Sommeri estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 497 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Sommeri situas sur la montoĉeno Seerücken kaj limas en sudokcidento al la rivereto Aach. La komunumo Sommeri konsistas el la du municipoj Niedersommeri kaj Obersommeri.
Najbaraj komunumoj
Sommeri limas en nordo al Güttingen, en oriento al Kesswil kaj Hefenhofen, en sudo al Amriswil, kaj en okcidento al Erlen kaj Langrickenbach.
Trafiko
Sommeri atingeblas per poŝtaŭto ek de Amriswil.
Historio
La unua skriba mencio pri Sommeri kiel Sumbrinaro datiĝas el la jaro 905 post Kristo el dokumento per kiu iu Milo de Zihlschlacht heredigas siajn bienojn al la Monaĥejo Sankt-Galo.
La peŝto
Laŭ kroniko de pastro Niklaus Zindel mortis en la jaro 1629 576 loĝantoj de la protestanta komunumo en Sommeri pro la peŝto, kiu estis la plej granda parto de la tuta tiama loĝantaro. Sian kulminon havis la epedemio en aŭgusto 1629, kiam en unu monato estis registritaj 230 peŝtviktimoj.
La estiĝo de la hodiaŭa politika komunumo
La hodiaŭa politika komunumo Sommeri estiĝis per kunigo de Niedersommeri kaj Obersommeri en la jaro 1967.
Val-de-Ruz
Val-de-Ruz estas komunumo en la distrikto Val-de-Ruz en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 15564 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Val-de-Ruz situas en la Neŭŝatela Ĵuraso inter Neŭŝatelo kaj La Chaux-de-Fonds. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Le Pâquier, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier, kaj Villiers.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 124,26 km², de kiuj 34,1% estas kovritaj de arbaro, 59,1% servas por agrikulturo kaj 6,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Val-de-Ruz limas en nordo al Renan (BE), Sonvilier (BE), Saint-Imier (BE) kaj Villeret (BE), en nordoriento Nods (BE) kaj Lignières, en oriento al Enges, en sudoriento al Neŭŝatelo, en sudo al Valangin, Peseux, kaj Corcelles-Cormondrèche, en sudokcidento al Rochefort, en okcidento al Brot-Plamboz kaj La Sagne, kaj en nordokcidento al La Chaux-de-Fonds.
Trafiko
Tra Val-de-Ruz pasas en oriento la kantona ĉefvojo n-ro 1230 trans la montopasejo Vue-des-Alpes kaj la svisa aŭtovojo A20 de Neŭŝatelo al La Chaux-de-Fonds. Tra la tuta komunumo kondukas la kantona vojo 1238 de Valangin al St. Imier kaj krome pluraj flankaj vojoj konektas la diversajn vilaĝojn en la komunumo. La vilaĝoj Les Geneveys-sur-Coffrane kaj Les Hauts-Geneveys disponas pri stacidomoj ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al La Chaux-de-Fonds. La ceteraj lokoj estas konektitaj per la buslinio de Neŭŝatelo al Viliers al la publika transportreto.
Historio
La komunumo Val-de-Ruz estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2013 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Le Pâquier, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier, kaj Villiers.
Esperanto-Movado
En oktobro 2012 en Les Geneveys-sur-Coffrane okazis la 5-a Svisa Familia kaj Feria Esperanta Renkontiĝo sub aŭspicio de Svisa Esperanto-Societo. Tiu kunveno nomita SFERO okazis en fericentro Le Louverain 2 km super la vilaĝo Les Geneveys-sur-Coffrane.
Dobrodzień
Dobrodzień (jen pole, ĝis la jaro 1945 Guttentag) estas urbo en la provinco Opolio de Pollando, kiu laŭ la stato de havis loĝantaron de  urbanoj, kio egalas al loĝdenso de  homoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo en distrikto Olesno.
Miĥail Kuznecov
Miĥail Borisoviĉ Kuznecov (Михаил Борисович Кузнецов; naskiĝis la, vilaĝo Jurovo, Ramenska distrikto, Moskva provinco, RSFSR, Sovetunio — la , Beslano, Nord-Osetio, Rusio) estis rusia militisto, oficiro de la Administracio «V» («Vimpel») de la Centro de Speciala Destino de la Federacia Sekurecservo de Rusio, majoro, pereinta dum liberigo de la ostaĝoj dum la terorisma atako en Beslano. Postmorte li estis honorigita kiel Heroo de Rusio.
Biografio
Miĥail Kuznecov naskiĝis la en laborista familio en vilaĝo Jurovo, Ramenska distrikto, Moskva provinco. Post fini la okan lernojaron, li iris al metilernejo en Moskvo, kie lernis de 1980 ĝis 1983. En 1984 li ekmilitservis. De aŭgusto 1984 ĝis aprilo 1986 li partoprenis batalojn en Afganio, kie estis honorigita je medalo «Pro kuraĝo».
Pro mastrumemo kaj kapablo krei komforton ie ajn estu lia milittrupo, kunservantoj kromnomis lin Hejmkoboldo ( Домовой). Tiu kromnomo sekvis lin post dungiĝo en la KGB en oktobro 1986.
En 1991 li militservis en la Vitebska divizio de la Paraŝutistaj trupoj en Belorusio, sed post la disfalo de Sovetunio en tiu ĉi jaro revenis al Rusio kaj dungiĝis al la specialaj fortoj. Laŭ iuj informoj li partoprenis sturmon de la Blanka Domo en 1993.
En julio 1997 Kuznecov estis translokita al la Administracio «V» de la Departamento pri lukto kontraŭ terorismo de FSB de Rusio («Vimpel»). Li plurfoje estis sendita al Norda Kaŭkazo kaj aliaj batallokoj, kie li partoprenis malfacilajn batalajn kaj speciajn operacojn.
Li partoprenis operacojn dum la Unua kaj Dua Ĉeĉenaj militoj, inkluzive sturmon de Grozno. En 2002 li partoprenis liberigon de ostaĝoj, kaptitaj dum la terorisma atako ĉe Dubrovka. Pro kuraĝo li estis honorigita je ordeno «Pro meritoj antaŭ la Patrujo» de la 4-a rango, ordeno de Kuraĝo, ordeno «Pro militaj meritoj», ordeno de Ruĝa Stelo, medalo de ordeno «Pro meritoj antaŭ la Patrujo» de la 1-a kaj la 2-a rangoj.
La lasta batalo en Beslano
La en Beslano (Nord-Osetio) teroristoj kaptis mezlernejon, ostaĝiginte ene de ĝi pli ol 1100 homoj. La en lerneja sporthalo, kie troviĝis plejparto de ili, okazis eksplodo. Postvivintaj ostaĝoj ekfuĝis, sed la teroristoj pafis post forkurantaj infanoj de mitraletoj kaj bombokanonoj. Oni ordonis al la specialaj taĉmentoj komenci la sturmon. Kvankam sapeisto laŭ militprofesio, ankaŭ li partoprenis la atakon.
La infanoj saltis de fenestroj, do li sukcesis inter la unuaj atingi la lernejon, trovis ie lernotablon kaj altrenis por ke la etuloj saltu de sur ĝi. Miĥail Kuznecov sukcesis evakui pli 20 infanoj, kiam en pordotruo aperis du teroristoj kaj ekpafis per mitralo kaj mitraleto. Li ekbatalis kontraŭ ili por ŝirmi infanojn kaj kamaradojn kaj mortpafis ambaŭ banditojn, sed estis vundita ĉe arterio kaj samvespere mortis pro la sangoperdo en malsanulejo de Vladikavkazo.
Memoro
Miĥail Kuznecov estis entombigita en la gepatra vilaĝo Jurovo.
La en vilaĝo Jurovo, en la korto de lia mezlernejo estis solene malfermita la monumento de la Heroo de Rusio fare de loka skulptisto Oleg Jerŝov.
Familio
Miĥail Kuznecov havis edzinon Tatjana (li pereis en ŝia naskiĝtago), la 10-jaran filon Nikita kaj la 15-jaran filinon Oksana. Lia patro mortis sekvan jaron. La 18-jara Oksana estis morte tranĉvundita de iu la en vilaĝo Jurovo, sekvan tagon post solena malfermo en lerneja korto de la monumento de ŝia patro. Ŝi loĝis en tiu vilaĝo kun sia kvinmonata filino Anastasija kaj frato Nikita. Enketistoj opinias ke temas pri privataj motivoj, sed iuj supozis venĝon pro la militagado de ŝia patro. Ŝi estis enterigita apud la tombo de sia patro.
Diferenciala kalkulo
Diferenciala kalkulo estas branĉo de matematiko, per kiu oni kalkulas la derivaĵojn de funkcioj kaj manipulas diferencialojn. Ĝi estas parto de la infinitezima kalkulo, kaj tial ankaŭ parto de la analitiko. Ĉi tiu kalkulo utilas por scii la tujan ŝanĝinĝemon de iu funkcio. Libro Institutiones calculi differentialis (Esperante: Fundamento de diferenciala kalkulo) estas matematika verko skribita en 1748 de Leonhard Euler kaj publikigita en 1755 kiu enhavas la grundan bazon por la diferenciala kalkulo.
Aplikoj
Ĝi havas aplikojn al multaj areoj en kaj ekster la Matematiko, kiel en la fiziko, kaj aliaj areoj.
10708 Richardspalding
10708 Richardspalding estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Richard Spalding, inĝenieron ĉe la Naciaj Laboratorioj Sandia, kies planoj pri satelitoj inkludas la detekton de kaj de nedaŭraj atmosferaj fenomenoj generataj de fulmo kaj meteoroj.
István Szabó Sokorópátkai
István Szabó Sokorópátkai [iŝtvAn sabO ŝokorOpAtkai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sokorópátkai Szabó István estis hungara politikisto, ministro, parlamentano.
István Szabó Sokorópátkai naskiĝis la  1878 en Sokorópátka. Li mortis la 1938 en Sokorópátka.
Biografio
István Szabó Sokorópátkai batalis en la 1-a mondmilito, poste en 1917 li estis elektita vilaĝestro. Komence li politikadis en la vilaĝo, li establis kooperativon, el la vilaĝa bieno li disdonis parcelojn al la malriĉuloj, helpis konstruadon de la preĝejo. En 1918 li partoprenis en fondo de tutlanda kampara partio. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. En la jaroj 1919 kaj 1920 li estis ministro en diversaj registaroj. Inter 1920 kaj 1931 li estis parlamenta deputito. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li ofte kontribuis en agrikulturaj gazetoj.
Tiszasüly
Tiszasüly [tisaŝuj] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Szolnok.
Situo
Tiszasüly situas en la dekstra bordo de Tiso. En la proksima Tiszaroff estas trapasejo prame. Szolnok troviĝas 40 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1311. Ekde 1552 la komunumo apartenis al la Osmana Imperio kaj ne senhomiĝis. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la serboj detruis la vilaĝon en 1704. Ĝis 1872 Tiszasüly apartenas al Kőtelek, poste memstara municipo formiĝis. En 1944 anglaj kaj usonaj aviadiloj bombardis la vilaĝon, dume la judoj deportiĝis. En 1961 kolĥozo pri "Paco-Amikeco" formiĝis. Apud la vilaĝo estas fama kuracŝlimo, kiu enhavas radiumon.
Famuloj
En Tiszasüly naskiĝis ministro Jenő Polnay.
Pstriná
Pstriná (hungare Peszternye [pesternje], rutene Пстрина [pstrina]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1497 en formo "Psthryna". En 1787 179 vilaĝanoj loĝis en 28 domoj, en 1828 185 vilaĝanoj en 21 domoj. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Psztrina, poste ĝi ricevis similan nomon (tamen kun pli da vokaloj) pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Peszternye 225 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Svidník, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pstriná 70 homoj, (34 slovakoj, 29 rutenoj, 6 ukrainoj).
Le Petit Poucet (filmo)
Le Petit Poucet (La malgranda Fingreto) estas franca filmo de Olivier Dahan, aperinta en 2001.
Rakonto
Iam vivis La malgranda Fingreto, malforta knabo forĵetita de siaj gepatroj kaj fratoj. Dum periodo de malsato, la gepatroj decidas forlasi siajn infanojn en la arbaron.
Dániel Lengyel
LENGYEL Dániel (pro. lendjel) estis hungara kuracisto naskita en Koloĵvaro la 15-an de novembro 1815 kaj mortinta en Pozsony la 14-an de aŭgusto 1844.
Biografio
Dániel Lengyel fariĝis en 1842 kuracistdoktoro en la la Reĝa Universitato de Pest. En 1852 li estis magistrata ĉefkuracisto de la departemento Zaránd. En 1853 li estis helpkuracisto de la Malsanulejo Rókus de Pest, en 1854 instruisto de la ref. gimnazio de Nagykőrös, de 1875 ĝis 1878 direktoro de la ĉefgimnazio de Fehértemplom.
Tik Tak
Tik Tak estas konata belga televida programo porinfana kiu estis registrita inter 1981 kaj 1991 je la tiama Belga Radio kaj Televido (BRT) (nun nomiĝas ĝi "Eén"). Apud la ĉiutagaj novaĵoj kaj "Panorama", la daŭre elsendata Tik Tak estas la plej malnova programo de la publika televida stacio.
Hopferau
Hopferau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ostallgäu (Orienta Algovio) kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas parto de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Seeg.
Tik Tak
La programon elspensis Mil Lenssens, kiu ekhavis la ideon por la programo kiam li vidis kelkajn infanojn spekti lotadon en televido. La antaŭdireblan, ripetiĝantan mikson de koloroj, moviĝo kaj muzikaj ritmoj li prilaboris kune kun Clien de Vuyst en la programo.
366 elsendoj de Tik Tak estis registritaj (sufiĉe do por 1 elsendo ĉiutage dum tuta jaro). Ĉiu elsendo komenciĝas per ŝafetoj (fojfojete hundeto) kiu ĉe sunleviĝo turnas je altebenaĵo, kaj finiĝas per ombra figuro kiu spertas plurajn aferojn en malfermita libro.
La unua elsendo de la programo okazis je la 1a de novembro 1981 je la 18h05 je la tiama BRT. En 2005 ĝi estas elsenditia je la 15h30 je Ketnet.
Tik Tak vendiĝis al pli ol 27 landoj, interalie ekzemple Aŭstralio, Nederlando, Israelo, Sauda Arabio, Usono kaj Sud-Afriko. Estas la plej sukcesa eksporta produkto de belga televido iam ajn.
Chordeiles
Chordeiles estas genro de birdoj de la amerikaj noktofalkoj de la familio de Kaprimulgedoj.
Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
Epistolo al la filipianoj
La Epistolo de la apostolo Paŭlo al la filipianoj estas la 11-a libro de la Nova Testamento en la Biblio, ofte vokita simple kiel Filipianoj — oni ne konfuzu kun Filipinoj aŭ Filipinanoj. La letero estas kunverkita de Timoteo. Paŭlo kaj Timoteo unue vizitis Filipion, en Grekio, dum la sekunda misiista vojaĝo de Paŭlo, kiu okazis proksimume inter 49 - 51 pK. Filipio estis la loko de la unua kristana komunaĵo, ke establis en Eŭropo, komence kun la konvertiĝo de la familio de Lidia el Tiatira la vendistino de purpuro. (Agoj 16:11-15)
Bibliaj erudiciuloj estas en generala konkordo, kiu la letero vere estis skribita de Paŭlo de Tarso. La divenita dato de la letero estas 62 pK., ĉirkaŭ dek years post la unua vizito de Paŭlo al Filipio.
Historia Fono
La historia fono de Filipianoj tradicie deduktas de du ĉefe primaraj fontoj de la Nova Testamento: (1) informan internan datenon de la letero mem kaj (2) relatan informon deduktas de la cetero de la kanono de la nova testamento. En la pli ĉi tiu kazo, specife tiu enhavas la Agoj de la Apostoloj kaj aliajn relatajn epistolojn de Paŭlo.
Alia primara informado derivatas el eksteraj historiaj fontoj pri la kronologiaj interrilatoj inter la asociigo de Paŭlo kun Filipio, ĝia politika kaj ekonomia cirkonstancaro kaj ankaŭ ĝia socia, religia kaj filozofia kunteksto.
Pri la dokumento mem, la Filipianoj sendis Epafroditon, ilian kurieron (senditon, apostolon, kaj helpanton, leitourgon, Flp 2:25), kun almozoj kiel esprimo de ilia partnereco kaj zorgo provizi la bezonojn de Paŭlo. (Flp 1:3-5, Flp 2:30 and Flp 4:10-19)
Dum faranto lian respondecon de vojaĝado liveri ilian "donacon" (Flp 4: 17), Epafrodito malsanis, preskaŭ ĝis morto. (esthenese, Flp 2:26-27). Je ia tempo li resaniĝis. Tiam je ĉi tiu tempo, aŭ antaŭpensite aŭ, ĉar etendita gastrestado kun la apostolo, diversaj enaj aferoj senvualigis al Paŭlo per Epafrodito (Flp 1:27-30, Flp 2:19-24, Flp 3:2-3, Flp 3:17-20, Flp 4:2-3, kaj Flp 4:9). Je la reiro de Epafrodito al bonsano, Paŭlo sendis vorton al la Filipianoj per Epafrodito pri sia venonta juĝo en Romo kaj pri sia optimismo kontraŭ la ebleca de morto (Flp 1:18-26), krome admonoj por imiti sian kompetenton por ĝoji en la Sinjoro malgraŭ oniaj cirkonstancoj (Flp 2:14-18). Ankaŭ, Paŭlo sendas konsiladon pri spiritaj antagonistoj inter la Filipianoj (Flp 3:1-21), kaj konfliktoj en ilia kunularo (Flp 4:2-3). Fine, li provizas kvitancon de ambaŭ la heroeco de Epafrodito (Flp 2:25-30) kaj la alportado de la donaco (Flp 4:1), krome lia promeso de rekompenco de Dio (Flp 4:17-20).
Jen estas daŭranta debatado, kie Paŭlo estis, kiam li skribis tiun leteron (kaj do la dato de la verko de la letero). Ena indikaĵo ene la letero mem indikas klare tion, ke estis verkite dumke, Paŭlo estis mallibera (Flp 1:7,13), sed kiu periodo de malliberigo estas tre debatata. Iom sugestas la roma malliberigo apud la fino de la libro de Agoj (Agoj 28:30-31). Aliaj sugestas la antaŭan malliberigon ĉe Cezareo (Agoj 23-26). Ankoraŭ aliaj sugestas eĉ pli antaŭe malliberigon, tia kiel la malliberigo ĉe Efeso dum la longa restado de Paŭlo en tio urbo (Agoj 19). Ĝis antaŭnelonga neniu ŝajnas proparoli la dua periodo de roma malliberigo (post la fino de la libro de Agoj, sed atestata en la skribadoj de Fruaj Ekleziaj Patroj). Jim Reiher konsideris kaj spekulaciis pri ĉi tiu teorio en 2012 artiklo. La ĉefaj rezonoj por pli posta dato alkalkulas: Ĉi tiu dua roma malliberiga teorio ankoraŭ tre rigore estas debatata en la pli larĝa teologia komunaĵo.
Aŭtoreco
La letero ekas en norma formo por antikva helena letera strukturo, kun aŭtoraj – aŭ adresantoj – unua, tiuokaze ricevintoj kun saluto.
La adreso kaj la saluto estas klaraj:
En sia enkonduko, Blevins skribi, “De la tempo de F. C. Baur, tre malabunda erudiciulo dubis, ke Paŭlo verkis la leteron. Provoj por forigi falsajn sekciojn de Filipianoj fiaskis.”
Enhavo kaj strukturo
I. Enkonduko (Flp 1:1-11) II. Nuna cirkonstancaro de Paŭlo (Flp 1:12-26) III. Praktika instrukcioj en sanctigo (Flp 1:27-2:30) IV. Polemikaj dogmaraj aferoj (Flp 3:1-4:1) V. Postparolo (Flp 4:2-23)
Verko
Tio eblas, ke la "malplenigeco" (kenosis) versoj en Filipianoj 2:5-11 estus kristana himno, kiu Paŭlo citis:
La letero estis skribita al la eklezio ĉe Filipio, iu el la plej fruaj eklezioj, kiu fondiĝis en Eŭropo. Ili estis tre alligitaj al Paŭlo, same kiel li estis tre tenera al ili. El ĉiaj de la eklezioj, iliaj kotizoj (kiu Paŭlo dankeme agnoskas) estas inter la nur tiuj, ke li akceptas. (Agoj 20:33-35, 2Kor 11:7-12 kaj 2Tes 3:8) La sindono de la filipianoj elvenas tre atentokapte (Flp 4:15).
Kial kun ĉiaj epistoloj, la originalo verkis en la kojnea greka lingvo.
Kristologio
Filipianoj estitis la subjekto de multa esplorado kaj Raplph P. Martin vortobatalas, ke Filipianoj 2 eble konsideras la komenciĝo de kristologio, specife laŭ al la abunda analizo, ke apostolo Paŭlo komenciĝis en Filipianoj 2:5-6. Veronica Koperski rigardas Filipianojn 3: 10 kiel la komenciĝo de la analizado de la sciado de Kristo.
Teksto en Esperanto
Nova traduko de Gerrit Berveling:
Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano
Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano estas libro verkita originale en Esperanto de Jakobo Ŝapiro (Joŝo).
Modernaj reeldonoj
En 2009, okaze de UK 2009 la libron reeldonis la eldonejo Hejme. En 2011 Bjalistoka Esperanto-Societo eldonis la libron dulingve - en Esperanto kun pollingva traduko. En 2012 la societo eldonis sonlibron, en kiu la polan tekston legis Joanna Filipowicz-Choroszucha, kaj la Esperantan - Przemysław Wierzbowski.
Enhavo
La aŭtoro skize karikaturis la tiutempan Esperanto-movadon. Ĉiuj rakontoj okazas en iu L...a Societo (fakte temas pri Lodzo, en kiu Ŝapiro loĝis dum kelkaj jaroj). Li primokas interalie: nekonon de la lingvo, reformemon kaj Idon, gloramon kaj emon regi en asocio ktp. La nomoj de la elpensitaj personoj spegulas iliajn personecojn (ekz. Reformemski, Oratoremulov kaj Kritikoviĉ).
6511 Furmanov
6511 Furmanov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio), tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa aktoro, surscenigisto kaj produktoro Rudolf Davidoviĉ Furmanov (cirile : Рудольф Давыдович Фурманов).
Jenő Polnay
Jenő Polnay [jenO polnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Polnay Jenő estis hungara komercisto, ministro. Lia origina familia nomo estis Pollacsek.
Jenő Polnay naskiĝis la  1873 en Tiszasüly. Li mortis la 1963 en Budapeŝto.
Biografio
Jenő Polnay devenis el juda familio. Li lernis en Debrecen kaj Moravio. Post lernado li redaktis periodaĵojn pri lignaĵoj, poste li okupiĝis pri la mara liverado, fine li estis eĉ direktoro kaj fondis similan firmaon. En 1919 li estis ministro pri komerco en Kabineto Friedrich en la unua semajno. Li multe strebis ankaŭ pri alta nivelo de hospitalo por judoj. En 1944 li helpis al 400 judaj infanoj por kaŝiĝi.
1-a epistolo al la tesalonikanoj
La 1-a epistolo al la Tesalonikanoj estas la 13-a libro de la nova testamento en la Biblio.