cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stanga altsalto
Rekordoj
La mondan rekordon ĉe la viroj starigis la usona svedo Armand Duplantis per 6,18 metroj je la 15-a de Februaro 2020 en Glasgovo(Skotlando), unu semajnon post kiam li starigis la antaŭan rekordon. Ĉe la virinoj Jelena Gaĝijevna Isinbajeva el Rusujo atingis la rekordon per 5,06 metroj la 28-an de Aŭgusto 2009 en Zuriko (Svislando) dum konkurso de la Ora Ligo·
Ĉampionoj
Jen listoj de medalgajnintoj en Olimpiaj ludoj (OL) kaj mondaj ĉampionumoj (MĈ).
Stacio Kumayama
Stacio Kumayama (japane: 熊山駅 [Kumajama-eki], angle: Kumayama Station) estas fervoja stacio en Akaiŭa, Gubernio Okajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Membroj de la Eŭropa Parlamento, 2-a periodo
Jen la listo de ĉiuj 518 membroj de la dua Eŭropa Parlamento de 1984 ĝis 1989.
Z
Fonto: Eŭropa Parlamento
Samoo
Samoo estas lando en Oceanio, iama Okcidenta Samoo. Ĝi troviĝas en Samoa Insularo. Ŝtatestro estas Tuimaleali'ifano Va'aletoa Sualauvi II.
73699 Landaupfalz
73699 Landaupfalz estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la universitata urbo Landau in der Pfalz en la suda Rejnlando-Palatinato, meze de vitejoj kaj ĉirkaŭita de vinkultivaj vilaĝoj. Unuafoje menciita en 1106, Landau fariĝis unu el plej fortikaj eŭropaj citadeloj sub la francia regado en la 17-a jarcento. Landau havas riĉan pejzaĝon da ĝardenoj kaj parkoj.
Samoo
La du plej vastaj insuloj estas Savaii-Insulo kaj Upolu-Insulo. La orientan parton de Samoo okupis Usono.
Biogeografie la insularo kongruas kun la samoaj tropikaj humidaj arbaroj el la pacifika ekozono.
Politiko
La leĝdona asembleo entenas 49 anojn, balotitaj per universala balotrajto, sed el tiuj 47 estas elektitaj de nur la gente prasamoanoj, la duaj de la novvenintaj gentoj, kaj por reprezenti la samoanojn nur la ĉefoj (inter alie kelkaj, 5%, ĉefinoj) tiuj ĉefoj konsistigas 25 000 personojn. La ŝtatestro estis du kun-reĝoj, nun unu mortis restas unu, poste lia posteulo estos elektita.
Ekstera politiko
Samoo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
Samoo en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 27an ĉapitron "Fabelo el Samoo" al komentoj pri la lando kaj al rilato de R.L. Stevenson al Samoo; poste ŝi rakontas la fabelon pri "Kiel Porkoj Venis al Samoo".
K. Eric Drexler
Kim Eric DREXLER (25a de Aprilo 1955 en Oakland (Kalifornio)) estas usona inĝeniero konata kiel populariganto de la potencialoj de la molekula nanoteknologio dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Lia doktoriga disertacio farita en la MIT estis poste reviziita kaj publikigita kiel "Nanosystems Molecular Machinery Manufacturing and Computation " (1992), kiu ricevis la premion de la Asocio de Usonaj Eldonistoj kiel la plej bonkvalita libro de scienco de 1992.
Inspirita el la konceptoj de la Nobel-premio pri fiziko de 1965, Richard Feynman, sendepende Drexler uzis la terminon "nanoteknologio" en sia libro de la jaro 1986 nome Motoroj de la kreado: la alveno de la Erao de la Nanoteknologio (en angla: Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology), en kiu li proponis la ideon de "enfoldigilo" nanoskala kiu estus kapabla konstrui kopion de si mem kaj de aliaj elementoj de arbitra komplekseco kun nivelo de atoma kontrolo. Ankaŭ en la jaro 1986, Drexler kun-fondis The Foresight Institute (la Instituto de Prospektoraj Studoj), kun kiu li jam ne havas rilaton, por helpi pliigi la konscion kaj publikan komprenon de la konceptoj de la nanoteknologio kaj de ties implicoj. Tiel, la apero de la nanoteknologio kiel studobjekto en la 1980-aj jaroj okazis pro la konverĝo de la teoria kaj publikigita laboroj de Drexler, kiu disvolvigis kaj popularigis konceptan kadron por la nanoteknologio, kaj la eksperimentaj progresoj de alta videbleco kiu altiris aldonan atenton je ampleksa skalo al la prospekto de la atoma kontrolo de la materio.
Nakło nad Notecią
Nakło nad Notecią estas urbo en Kujavio-Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Nakło nad Notecią kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Nakło.
De 1772 ĝis 1807 la urbo apartenis al la prusa provinco Okcidenta Prusio, de 1807 al 1815 al la Duklando Varsovio kaj de 1815 ĝis 1920 denove al Prusio. Komence de la prusia tempo ĝi komerce tre profitis per la konstruo de la 27 kilometrojn longa kanalo de Bromberg (ekde 1920 kanalo de Bydgoszcz), kiu ligis ĝin al la pli suda urbo Bromberg/Bydgoszcz, kaj en 1851 plia ekonomia impulso estis la konektiĝo al la prusia reto de fervojoj. La loĝlokoj en la tiutempa distrikto "Nakel" havis magdeburgan juron, sed male al aliaj partoj de la germane provinco Okcidenta Prusio la regiono estis kaj resti plejparte pol-lingva: oficiala lingvo en la plejmulto de la urbaj konsilioj de la prusia distrikto estis la pola, nur en Lobsens (pole Łobżenica), Krojanke (pole Krajenka) kaj Wirsitz (pole Wyrzysk) la germana.
(19072) 1222 T-3
(19072) 1222 T-3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Zarafŝon
Zarafŝon (Zarafŝon / Зарафшон; Зарафшан) (alternativaj nomoj: Zarafŝan, Zaravŝon) estas urbo kun pli ol 68.000 loĝantoj (2009) en centro de Provinco Navojo, Uzbekio. Ĝi situas en la dezerto Kizilkumo, ĝia prizorgo kun trinkakvo okzas el Amudarjo per 220-km-a tubolinio.
Zarafŝon estas nomata "la or-ĉefurbo de Uzbekio". Ĝi estas hejmo por la centra mina administrado de Navoi Mining & Metallurgy Combinat, okupiĝante pri minado kaj prilaboro de oraj ercoj el la proksima surtera minejo Muruntau. Inter 1995 kaj 2006 la minado kaj prilaboro de oraj ercoj de Muruntau okazis de Zarafshan-Newmont Joint Venture, eksterlanda rekta investado de Newmont Mining Corporation de Denver, Koloradio, (tiutempe plej granda usona investisto en Uzbekio – ĝi estis la unua grava investado (de demokratia lando) en la regionon, ekde la disiĝo de la Sovetunio). Uzbekio eksproprietigis la havaĵojn de la kompanio en 2006 kaj en 2007 akiris plenan posedon de la minejo.
Flughaveno Zarafŝon estas priservita de Uzbekistan Airways kun rektaj ĉiutagaj flugoj al kaj de Taŝkent.
Sărătura
Sărătura [sərətura] (hungare: Sóspuszta) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Ardud.
Clara Petacci
Clara Petacci (mallonge Claretta [klareta]) (28-an de februaro 1912 en Romo - 28-an de aprilo 1945 en Mezzegra) estis amatino de itala faŝisma diktatoro Benito Mussolini. Ŝia patro estis persona kuracisto de la papo.
Ŝi renkontiĝis en aĝo de 21 jaroj kun Benito Mussolini (en 1932) en urbeto Ostia, tiutempe ŝi estis geedziĝinta kun oficiro Riccardo Federici, de kiu ŝi oficiale divorcis en 1936. Kiam partizanoj kaptis Mussolini, oni ofertis la eblecon por Clara Petacci fuĝi, sed ŝi rifuzis tion. La partizanoj murdis ilin, mistraktis la kadavrojn, pendigis ilin piedsupren en la sekva tago sur placo Piazzale Loreto en Milano.
La murda armilo "Mas" de kalibro 7,65, troviĝas en la nacia jurista muzeo en Romo.
Ginta
Ginta (dĵinta) (Gyanta) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Căpâlna.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 2 043 loĝantojn (hungaroj), en 1992 624 (rumanoj, 60% hungaroj).
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1213. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
Esperanto-hebrea vortaro
Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Esperanto-hebrea vortaro
Visz
Visz [vis] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód. Visz hazarde signifas: (oni) portas.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj rande sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Kaposvár-Balatonlelle preteriras. La lasta urbo troviĝas 10, Lengyeltóti 15, Tab 23 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1229 laŭ la tiama ortografio "Wysch". Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiu refondiĝis en la 18-a jarcento. En 1955 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas kuracejo, gastejo, migra poŝto.
László Földes (aktoro)
FÖLDES László [foeldeŝ] estis rumanuja hungara aktoro, edzo de aktorino Ida Bathó, F. naskita en Braŝovo la 19-an de februaro 1930 kaj mortinta en Oradea la 27-an de marto 2012.
Teatroj
László Földes debutis en 1954 en teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház kaj daŭrigis ekde 1962 en teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
Gerlinci
Gerlinci, hungare Görhegy, germane Jörgelsdorf estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika subregiono Pomurska, en Občina Cankova. La historia hungara loknomo estis Görlinc(z).
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landlimo, laŭ traira flankovojo al Klöch.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat (ankaŭ tiam ĉe la aŭstra limo), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Humphrey B. Bear
Humphrey B. Bear estas titolo de aŭstralia televida serio por infanoj. La ĉefa rolulo estas urso kiu nomigas la serion. Ĝi aperis en 1965.
Akvofalo Gocta
La akvofalo Gocta kun sia alto de ĉ. 771 m (+-13 m), estas la tria plej alta akvofalo de la Tero. Ĝi troviĝas en amazona departemento de Peruo. En la apenaŭ trapenetrebla ĉirkaŭo (2 km ĉirkaŭ la akvofalo) kreskas netuŝata pluvarbaro kun multaj raraj bestoj.
Oni malkovris la akvofalon nur en 2006, ĝi estis nomata post popola grupo Gocta.
Benești (Sibiu)
Benești [beneŝtj] estas vilaĝo centre en la rumana distrikto Sibiu, en la valo de Hârtibaciu. Ĝi apartenas al la komunumo Alțâna.
Sub la germana nomo Bägendorf ĝi estis dokumente menciita unue en 1391. Komence ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ekde la 17-a jarcento tie loĝis ankaŭ rumanoj. Nun plimulto de la loĝantaro estas romaoj.
Lieskovec (distrikto Zvolen)
Lieskovec, hungare Újmogyoród [UjmodjorOd] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Lieskovec situas laŭ flankovojoj. Zvolen troviĝas je 4 km.
Lagosanto
Lagosanto estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Ferrara. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 4398 loĝantojn.
Lieskovec (distrikto Zvolen)
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1401 en formo "Leskouecz". En 1577 la turkoj detruis la vilaĝon, dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a armeo de Nikolao Bercsényi prirabis la loĝantojn. En 1784 loĝis tie vilaĝanoj ( familioj) en  domoj, en 1828  vilaĝanoj en  domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Lieszkócz, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Újmogyoród 753 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Zólyom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lieskovec 1381 homoj, (1325 slovakoj).
Gerónimo Rulli
estas argentina futbalista golisto. Li naskiĝis en La Plata, do nun estas -jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2011, ekde 2023 li membras en la unua vira teamo de la nederlanda klubo Ajax Amsterdam. Li jam estis membro de la juna argentina futbala teamo (ĉiuj sportistoj tie estis pli junaj ol 23) en la Somera Olimpiko 2016 en Rio de Ĵanejro. Ekde la jaro 2018 li estas regula membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2022 kaj kun la teamo venkis la turniron. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 rekoneblis per la numero "12".
Bálint Kéri
Bálint KÉRI, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kéri Bálint estis hungara pastro, monaĥo, profesoro.
Bálint Kéri naskiĝis la  1712 en Hungara reĝlando en Nagyszombat? (nuntempa Trnava en Slovakio). Li mortis la 1764 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).
Biografio
Bálint Kéri aliĝis al la jezuitoj en 1726. Li lernis teologion en Vieno. Post siaj studoj li instruis en la sama urbo en katolika altlernejo. En 1740 li pastriĝis. En 1748 li instruis en Graz, en la sekva jaro li pilgrimis al Romo, kie pasis 4 jarojn. Hejmenveninta li instruis plu laŭvice en Graz, Kassa, Győr, Vieno. Inter 1762 kaj 1765 li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat. En 1764 li estis sendita al la hungara parlamento por interesoj de la ordeno.
David Ho
David Dae HO (ĉine 何大一, naskita novembron 3, 1952) estas ĉina-usona aidosesploristo konata pro sia revolucia esplorado sur la uzo de enziminhibitoroj (ankaŭ konataj kiel proteazinhibitoroj) por trakti malsanuloj kun aidoso.
Vivo
Ho naskiĝis en Tajvano, kaj enmigris al Usono kun sia familio en la aĝo de 12. David studis por bakalaŭro ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio, kiun li diplomiĝis kun honoroj en 1974, kaj kompletigis medicinstudojn en Harvard University. En 1981, dum lia laboro en la hospitalo, li iĝis konscia pri nova kaj nekonata malsano, kiu poste estus rivelita kiel aidoso.
Ekde 1984 li koncentriĝis pri esplorado pri tiu ĉi malsano. Dum lia esplorado, li publikigis pli ol 350 artikolojn, kiuj rivelis multe pri la reprodukta mekanismo de la malsano. Ho povis trovi traktadon kiu malrapidigas la indicon de reproduktado de la malsano, tiel signife plilongigante la vivdaŭron de multaj pacientoj. Nuntempe Ho laboras pri provo evoluigi preparan vakcinon por la aidosmalsano.
Ho gajnis plurajn premiojn por sia esplorlaboro. En 2001, li ricevis de la usona prezidento Bill Clinton la Prezidentan Civitanan Medalon, la dua plej grava civila honoro en Usono. En 1996, li estis nomita la Persono de la Jaro de la revuo Time, fakto kiu surprizis multajn legantojn. Responde al asertoj ke Ho ne estas konata figuro, la gazeto respondis ke "Ho ja ne estas bonkonata nomo, sed kelkaj homoj faras fraptitolojn kaj kelkaj homoj faras historion." En 2006, Kalifornia Guberniestro Arnold Schwarzenegger sciigis ke Ho estis induktita en la Kalifornia Ŝtata Halo de Famo.
Komputa lingvoscienco
Komputa lingvoscienco (aŭ komputila lingvistiko) provas uzi komputilojn por esplori kaj manipuli voĉan aŭ skribitan parolon.
Klasoj de programoj
Oni distingas inter analizaj programoj unuflanke, sintezaj aŭ generaj programoj aliflanke.
En analizo, voĉa aŭ skribita teksto eniĝas, kaj la programo provas formaligi la ricevatajn informojn. Ekzemple ĝi aŭtomate eltiras resumon el iom longa teksto. Aŭ se la enigo estas demando, la programo serĉas tra datumbazo tekstojn, kiuj provizas respondon eĉ en alia vortumo. Aŭ aŭtomate eltrovitaj estas statistikoj pri la vortprovizo, sinonimoj, ktp.
En sintezo, la programoj eligas frazojn aŭ tekstojn komputitajn laŭ provizitaj informoj. Ekzemple el indikoj pri varmo, seko, vento kaj koncernaj loknomoj, programo redaktas tekstojn de veterprognozo. Se plie la tekstojn eldiras arta voĉo, estas bezonataj la rimedoj de parolsintezo.
Iuj programoj uzas kaj analizadon, kaj sintezadon. En aŭtomata aŭ duonaŭtomata tradukado, oni sinsekve analizas la fontlingvan tekston kaj sintezas la cellingvan tekston.
Aplikoj
Multaj aplikoj de lingvokomputiko estas unulingvaj – krom traduko kompreneble. Ili ankaŭ povas esti dulingvaj: ekzemple indeksado en iu lingvo de dokumentoj en alia lingvo.
Procedoj kaj iloj
Lingvokomputistoj uzas formaligitajn specojn de gramatikoj kaj vortaroj, nome komputaj gramatikoj kaj komputaj vortaroj. Ĉi tiujn ili ofte miksas kun aliaj rimedoj, precipe statistikaj kaj memoraj.
Madunice
Madunice, hungare Vágmedence estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec.
Komputa lingvoscienco
Procedoj kaj iloj
Statistiko povas ĝeneraligi el provizitaj ekzemploj. Ekzemple por la tasko identigi lingvon, unu konata algoritmo estas preni la oftecon de triliteraĵoj el tekstoj de konataj lingvoj kaj kompari kun triliteraĵoj de la proponata teksto.
Madunice
Situo
Madunice situas laŭ dekstra bordo de Váh. Hlohovec troviĝas je 10 km-oj.
Komputa lingvoscienco
Procedoj kaj iloj
Memorbazo estas artifiko efika ekzemple en traduko de fakaj tekstoj, en kiuj samaj esprimoj ofte aperas, kiaj estas juraj tekstoj. Memorsistemo registras originalajn tekstopecojn kaj la respondajn homfaritajn tradukojn, kaj reproponas la tradukojn kiam la samaj aŭ tre similaj fontotekstoj aperas.
Madunice
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 laŭ tiama hungara ortografio "Medenc". En 1843 pro incendio la tuta vilaĝo cindriĝis, en 1894 inundo okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vágmedence 1075 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Madunice 1932 homoj, (1917 slovakoj).
Komputa lingvoscienco
Programlingvoj por lingvistiko
Universitatoj kaj kompanioj laborantaj pri lingvokomputiko ofte kreas proprajn programlingvojn laŭ siaj bezonoj. El la publike konataj programlingvoj iuj pli facile uziĝas en lingvokomputiko:
Fizikismo
Fizikismo proponas filozofian tezon plej radikalan, laŭ kiu la tuta realeco de ĉiu estaĵo estas je fizika naturo, tio estas ke nenio ekzistas krom la aĵoj tieldiritaj fizikaj. Laŭ ĝia inspirinto, Otto Neurath, havas sencon nur lingvaĵaj formulaĵoj havantaj referencon al spaca aŭ tempa scienca konstato, kaj per tiu principo li provas unuigi ĉiujn sciencojn “kiuj ajn estu, geologiajn, kemiajn aŭ sociologiajn”.
Komputa lingvoscienco
Tekstaroj
Ekde la 1990-aj jaroj la uzo de tekstaroj (korpusoj) populariĝis en lingvistiko.
Fizikismo
Tiu filozofia skolo ekaperis en Vieno dum la unua duono de la pasinta jarcento, kaj tuj ĝi estis juĝata kiel nova radikala vidpunkto de pozitivismo. Se ĝia celo estis transsalti ĉiun metafizikon opiniatan nesencaĵo, ĝi tuj estis ŝatata kiel metafizika, ĉar dekomence dekretis nesencaĵo ĉion, kion scienco ne sukcesas esplori kaj difini kaj mezuri ĝiajn kaŭzojn per fizikaj leĝoj: tia vidpunkta menspozocio juĝiĝas ideologia ĉe kiuj proponas atenton al tio, kio prezentiĝas diversscience pritraktenda. Se referenci al aliaj filozofioj, fizikismo memorigas grekan Taleton, por kiu ĉio estas akvo, aŭ George Berkeley kun lia subjektiva idealismo, laŭ kiu ĉiu estaĵo estas mensa fenomeno. Ambaŭ ekskludas ion konstateblan kaj finiĝas en monismo.
Majo de 2021
Jen listo de okazaĵoj en majo 2021:
Fizikismo
Laŭ fizikismo, la fenomenoj nefizikaj kiel homa rezonado, konscienco, sociaj kaj psikaj fenomenoj, ĝojo, doloro ktp nur ŝajnas nefizikaj, sed la fizikaj sciencoj certe kapablos ilin redukti al la sfero fiziko malgaŭ iliaj ŝajndura malsameco. Principe la fizikisma monismo dependigas la riĉecon de nia ena vivo, la volo kaj konscienco, nur el la cerbo, ĉar ĉiu scienco devas havi materian objekton. Laŭ tiu filozofia sistemo eĉ la diversciencaj lingvaĵoj devas unuiĝi por unuecigi sciencojn sub la fizikisma matrico, eĉ ĝuste pro tio la sistemo estis elpensita. La Wiener Kreis (Viena rondo) dividiĝis laŭ diversaj idefluoj.
Bibliogafio
Enciclopedia filosofica, Centro Studi Filosofici di Gallarate (Italio),1982, Fisicalismo
Erzsébet Ádám
Ádám Erzsébet [a:da:m] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Târgu Mureş la 5-an de januaro 1947. Ŝi estas edzino de redaktoro Győző Hajdu.
(8654) 1990 KC1
(8654) 1990 KC1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Buriganga (rivero)
La Buriganga (বুড়িগঙ্গা Buŗigônga "Malnova Gango") estas rivero kiu fluas pasinte la sudokcidentajn ĉirkaŭaĵojn de la urbo Dako, nome ĉefurbo de Bangladeŝo. Ties averaĝa profundo estas 7.6 metroj (25 ft) kaj ties maksimuma profundo estas 18 metroj (58 ft). Ties longo estas de 18 km.
Péter Vajda
Péter Vajda naskiĝis la 20-an de januaro 1808 en Vanyola. Li mortis la 10-an de februaro 1846 en Szarvas.
Biografio
Péter Vajda devenis el servutula familio. Li frekventis ĉeflernejojn en Sopron, Győr kaj Peŝto. En 1843 li komencis instrui en gimnazio en Szarvas. Li komencis sian karieron en la 1830-aj jaroj, li redaktis diversajn revuojn kaj li kontribuis en Athenaeum (revuo). Li ofte ne faris diferencon inter prozo kaj poemo, tio estis poemeca prozo. En 1833 li vojaĝis al Germanio, Nederlando kaj Anglio. Li abrupte kaj frue mortis pro pneŭmonio en Szarvas, lian tombon vizitis eĉ Sándor Petőfi.
Savigny VD
-
Savigny estas komunumo en la distrikto Lavaux-Oron en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3364 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Savigny situas norde de la baseno de la Lago Lemano sur la akvodislimo inter la riversistemoj de Rodano kaj de Rejno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Savigny kaj la setlejoj Claie aux Moines, Les Humbert, Le Martinet, La Goille, Mollie Margot, La Branche, Nialin kaj Grémaudet.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Savigny limas en nordo al Montpreveyres, en nordnordoriento al Servion, en oriento al Forel (Lavaux), en sudo al Bourg-en-Lavaux, en sudsudokcidento al Lutry, en sudokcidento al Belmont-sur-Lausanne, en okcidentsudokcidento al Pully, kaj en okcidento al Laŭzano.
Trafiko
Tra Savigny pasas la kantona ĉefvojo de Laŭzano al Oron kaj Bulle. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas 4 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Chexbres. Pere de la buslinio n-ro 65 de Laŭzano al Sevion la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Savigny datiĝas el la jaro 1224 Savignie. Dum mezepoko kaj ankaŭ sub la berna regado de §536 ĝis la Helveta Revolucio la setlejoj de Savigny apartenis al la komunumo kaj paroĥo Lutry. En la jaro 1823 Savigny disiĝis de Lutry kaj fariĝis memstara komunumo kaj nur ek tiam la setlejo Savigny disvolviĝis al kerna vilaĝo. Tiu evoluo fortiĝis per la malfermo de tramlinio de Laŭzano al Oron en la jaro 1902, kiu tramo en la 1950-aj jaroj anstataŭiĝis per la loka buso n-ro 65.
Pilszcz
Pilszcz (ĉeĥe: Pilšť aŭ Plšť, germane: Piltsch) estas vilaĝo en suda Pollando, en Opola provinco, en distrikto Głubczyce, en komunumo Kietrz. Tra la vilaĝo trafluas rojo nomata Ostra.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1185, kiam la municipo estas indikata sub nomo Belchiz. En la jaro 1255 ĝi apartenis al Boček z Jaroslavic a ze Zbraslavi.
Ekde la jaro 1909 kondukis de ĉi tie translima fervojlinio ĝis urbo Opava en Ĉeĥio. Ĝis fino de la dua mondmilito ĉi tie vivis plejparte gemana loĝantaro.
Gepiu
Gepiu (gepju) (Gyapjú) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cefa.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 162 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1017.
Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Gyapjú apartenis al Hungario (Bihar).
10617 Takumi
10617 Takumi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Masanori Hirasawa kaj Shohei Suzuki elde la observatorio de la monto Njukasa, proksime de Fuĵimi (gubernio Nagano, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la amatoran astronomon Takumi Takahata, kiu kreis multenombrajn programarojn uzatajn por astronomiaj kalkuloj. La "mezuroskopo" de Takumi estis pruntedonita al la malkovrintoj por determini la koordinatojn de tiu-ĉi asteroido.
27244 Parthasarathy
27244 Parthasarathy estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nikhil Parthasarathy, finalisto en 2010 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la The Harker School de San Jose (Kalifornio, Usono).
12013 Sibatahosimi
12013 Sibatahosimi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo aludas al Sibatamachi-hosiwomirukai: klubo de amatora astronomio fondita en 1986 en Ŝibata (Gubernio Mijagi). La klubo ricevis premion de la Subministro pri la Medio en Aŭgusto 2004 pro eminentaj servoj por la protekto de la medio sur bazo de astronomiaj observoj.
Hynčice (Město Albrechtice)
Hynčice (Heinzendorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Město Albrechtice en distrikto Bruntál en valo de rivero Opavice. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km nordokcidente de Město Albrechtice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/453. Vivas ĉi tie.
Hynčice situas en katastra teritorio Hynčice u Krnova kun areo 12,55 km².
En la vilaĝo troviĝas familia farmo Ranĉo Solný potok kaj dinoparko Eldorádo, ĝardena galerio de betonaj skulptaĵoj de praepokaj saŭroj en vivgrandeco, fabelaj figuroj kaj bestoj.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1377.
Loĝantaro
En Hynčice estas registritaj 190 adresoj: 186 daŭraj objektoj kaj 4 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 164 domoj, el tio 117 daŭre loĝigitaj.
Higher Intelligence Agency
Higher Intelligence Agency (HIA) estas grava projekto de elektronika muziko de Birmingham, Anglio, formita de Bobby Bird.
HIA estis formita de Bird en 1992 kiam li kaj malgranda grupo de kunlaborantoj organizis noktoklubon por eksperimenta elektronika muziko nome Oscillate. Bird alportis siajn drumojn kaj sintezilojn al la noktoklubo kaj improvizis koncertojn kaj diskoludadon.
Édouard René de Laboulaye
Édouard René Lefèbvre de Laboulaye (franca prononcado edwaːʁ ʁəne ləfɛːvʁ də labulaj) (18a de januaro 1811 en Parizo – 25a de majo 1883) estis franca juristo, poeto, aŭtoro kaj kontraŭ-sklaveca aktivulo. Li estas rememorata kiel la intelektula kreanto de la Statuo de Libereco en Novjorko, proponante la ideon por tia monumento en 1865 pagita de civitanoj de Francio, kaj de la malpli konata originalo de la Ĝardeno de Luksemburgio en Parizo, Francio.
Dobanovci
Dobanovci (Добановци) estas urbo en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Surĉin.
Geografio
Dobanovci etendiĝas laŭ aŭtovojo Zagrebo-Beogrado. La lasta ĉefurbo troviĝas 25 km.
Historio
La unua skriba mencio okazis en 1404. Tiam la loko apartenis al Hungara reĝlando. En la 16-a jarcento la vilaĝo jam apartenis al Osmana Imperio kaj la turkoj menciis ĝin en 1546 kaj en 1566. La edukado komenciĝis en la 18-a jarcento, lernejo konstruiĝis en 1890. En la 19-a jarcento precipe slovakoj alvenis. Ĝis Traktato de Trianon aŭstria-hungara kontrolo okazis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, fine al Serbio ĝi apartenis. Ĝis la 1960-aj jaroj Dobanovci havis municipon. Ekde la socialismo la loĝantaro daŭre pligrandiĝas. En 2002 loĝis en Dobanovci 7524 serboj (93 %), 232 slovakoj, 38 jugoslavianoj, 30 kroatoj kaj aliaj.
Cristian Romero
estas argentina futbalisto. Li naskiĝis en Kordobo (Argentino), do nun estas -jara. Post profesia futbalado jam ekde la jaro 2016, ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la anglia klubo Tottenham Hotspur. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo, post jam kvar jaroj ekde 2017 membris en la nacia teamo de sub-20-jaruloj. Tuj en 2021 li kun la regula nacia teamo venkis la amerikan pokalon Copa América. Jaron poste, kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2022 kaj kun la teamo same venkis la turniron. Matĉe li en la nacia teamo de 2022 rekoneblis per la numero "13".
Gherța Mare
Gherța Mare [gerca mare] (hungare: Nagygérce) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Satu Mare. En 1910 ĝi havis 1010 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1573 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1315. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Turț.
Lama Mocogno
Lama Mocogno estas komunumo kun 2.957 loĝantoj en Provinco de Modena en regiono Emilio-Romanjo, en Italio.
Merašice
Merašice, hungare Merőce estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1390 laŭ tiama hungara ortografio "Mereche". En la 18-a jarcento estis tie 2 vilaĝoj: suba kaj supra Merőce-oj, kiuj poste unuiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nerőce 585 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Merašice 386 homoj, (383 slovakoj).
Gerd Binnig
Gerd BINNIG estas germana fizikisto naskiĝinta en Frankfurto ĉe Majno en 1947 kaj ricevinto de la Nobel-premio pri fiziko en 1986.
En 1978, li akceptis proponon de IBM por labori kun ili en Zuriko. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1986 kun sia kolego en la entrepreno Heinrich Rohrer pro la invento de la tunel-efika mikroskopo, kiu ebligas la rigardon al unuopaj atomoj, atingante bildon tre preciza de la surfaco de materialo, kio ege progresigis la atingojn de la nanoteknologio. Binnig laboras en la Laboratorio de Esplorado de IBM en Zuriko.
La invento de la tunel-efika mikroskopo en la jaro 1981 havigis senprecedencan rigardon al atomoj kaj unuopaj ligoj, kaj tio estis uzita sukcese por manipuli unuopajn atomojn jam en la jaro 1989. La disvolvigantoj de tiu mikroskopo nome Gerd Binnig kaj Heinrich Rohrer de la IBM Zurika Esplorlaboratorio ricevis pro tio la Nobel-premion pri Fiziko en 1986.
Korovci
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landlimo, laŭ flankovojoj. Estas vojo ankaŭ al Goritz.
Historio
La unua mencio devenis el 1366 en formo Grofenyk. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat (ankaŭ tiam ĉe la aŭstra limo), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.
Semomaŝino
Semomaŝino estas agrikultura aparato kiu metas semojn engrunden kaj poste kovras ilin. La semomaŝino metas la semojn je egalaj distancoj kaj plej taŭgaj profundoj, sekurigante ke semoj restu kovritaj per grundo kaj oni evitas ke ili estu manĝataj de birdoj ekzemple. Antaŭ la enkonduko de la semomaŝino, ofta praktiko estis planti semojn permane. Krom multekosta, tia plantado estis tre malpreciza kaj kondukis al malĝusta distribuado de semoj, konduke siavice al malalta produktiveco. Jethro Tull estas plej amplekse konsiderita kiel inventinto de la semomaŝino, kvankam multe pli frue sumeranoj uzis unusoltuban semomaŝinon, kaj la ĉinoj uzis mult-tuban semomaŝinon. La uzado de semomaŝino povas plibonigi la proporcion de rikolto je naŭ fojojn maksimume. Mallonge, la semomaŝino povas esti priskribita kiel moderna agrikultura plibonigo uzata por planti semojn.
Ott (registroproduktisto)
Ott (12a de aprilo 1968, Londono, Anglio) estas brita registroproduktisto kaj muzikisto kiu laboris kun Sinéad O'Connor, Embrace, The Orb, kaj Brian Eno, kaj estis atinginta agnoskon ekde 2002 pro siaj propraj psikedeliaj duobligpecoj kaj siaj kunlaboroj kun Simon Posford (Hallucinogen / Shpongle). Li publikigis du albumojn en Twisted Records: nome Blumenkraft (2003), Skylon (2008) kaj du albumoj en Ottsonic: nome Mir (2011) kaj Fairchildren (2015).
Preĝejo Sankta Jakobo la pli aĝa (Branchewinda)
La luterana vilaĝa Preĝejo Jakobo la pli aĝa (germane: Dorfkirche St. Jakobus der Ältere) troviĝas en Branchewinda, urbokvartalo de Arnstadt, Germanujo.
Gi apartenas al la paroĥujo Marlishausen ene de la eklezia subdistrikto Arnstadt-Ilmenau de la Evangelia Eklezio en Meza Germanujo. La kirko ankaŭ ŝatatas de vizitantaj pilgrimantoj estantaj survoje al la Jakobo-katedralo je Santiago-de-Kompostelo.
Historio
La ĉ. en la 12-a jarcento en romanika stilo starigita kirko havas duonrondan apsidon kaj romanikan fenestron ĉe la norda muro. La muraro havas fendaĵojn kaj ĝi estas eksteren laŭ romanika maniero kun juntoj.
Specialaĵo certe estas eta Jakobo-fenestro ĉe la apsido. En la festotago de la patrono Jakobo en la 25-a de julio la horon sepan sunradio tuŝas rekte la altartablon.
La interno de la navo barokas kun du galerioj kaj longaj benkoj. La farbtono estas, kiel la orgeno ĉe la uesta galerivando, el la 19-a jarcento. La romanika triumfarko transiras la altarejon kaj havas dekoracion. Plafonpentraĵo aĝanta ok jarcentojn montras Jesuon Kriston en la tago de la lasta juĝo. La fresko malsupre pro puco kaj intertempe muntita (kaj poste remalaperigita) fenestro havas damaĝojn gravajn. Eble tie estis simboloj por la evangeliistoj.
La gotika triptiko supre de la apsida arko iam estis en la Kastelo Gehren. Ĝi nur mallonge antaŭ la brulkonsumiĝo kastela revenis al Branchewinda.
Margherita Sarfatti
Margherita Sarfatti (8-an de aprilo 1880 en Venecio - 30-an de oktobro 1961 en Cavallasca) estis itala verkistino, amatino de Mussolini kaj fondinto de la artista grupo Novecento.
Mezfingra suprengesto
En la okcidenta kulturo, la mezfingra suprengesto estas obscena kaj insulta man-gesto. La gesto komunikas moderan ĝis ekstreman malestimon kaj estas malprecize ekvivalenta al "iru kacen", "fiku vin mem", "forfikiĝu", ktp... Ĝi estas elfarita per montro de la malantaŭo de mano kun nur la mezfingro etendita supren. Tamen en kelkaj lokoj, la dikfingro estas etendita anstataŭe. Suprengesto per la mezfingro estas konsiderata kiel simbolo de malestimo en pluraj kulturoj, precipe en la Okcidento. Multaj kulturoj uzas similajn gestojn por montri sian malestimon, kvankam aliaj uzas ĝin nur por indiki aĵojn sen intenca malestimo al aliaj kulturoj. La gesto estas kutime uzata por esprimi malestimon sed ankaŭ povas esti uzata humore aŭ lude.
Margherita Sarfatti
Biografio
Ŝi fondis la artistan grupon Novecento en 1922 kun Lino Pesaro kaj artistoj Anselmo Bucci, Leonardo Dudreville, Achille Funi, Gian-Emilio Malerba, Pietro Marussig, Ubaldo Oppi kaj Mario Sironi.
Ŝi vidviniĝis en 1924, eldonis en 1925 en Anglio biografion de Mussolini sub titolo The life of Benito Mussolini, kiu aperis en Italio en la sekva jaro sub titolo Dux. La libro iĝis venda sukceso, oni tradukis al multaj lingvoj.
Mezfingra suprengesto
Iuj nomas la geston kiel doni la trian fingron.
Margherita Sarfatti
Biografio
Post la fortiĝo de la faŝisma politiko kaj amikiĝo de Italio kun la nazia Germanio, Margherita Sarfatti elmigris en 1938 al Argentino. Ŝi laboris ankaŭ en Montevideo kiel ĵurnalistino.
Orlík (kastelo)
Orlík estas kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en samnoma vilaĝo en la norda parto de Sudbohemia regiono, super la valbaraĵo Orlík sur la rivero Vltava, 16 km nordokcidente de la urbo Milevsko.
László Pokorny
László POKORNY [pokorni] estas rumania–hungara farmakologo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 9-an de aprilo 1953.
Kariero
László Pokorny diplomitiĝis en sia naskiĝurbo en OGYI en 1977 kaj doktoriĝis en 1996. Inter 1977 kaj 1980, li laboris en laboratorio de kuracilplantesplorado de universitato; poste, inter 1980 kaj 1991, en laboratorio de furaĝplantkontrolo de Distrikto Mureș. De 1991, li estas direktoro de hospitalhejmo en kastelo de Marosvécs.
Büschleb-muelejo
Büschleb-muelejo (germane: Büschlebsmühle) estas funkcianta muelejo kun historiaj partoj troviĝanta en Worbis, Germanio.
Priskribo
La mueleja komplekso estas kvarangula bieno kaj estiĝis en la nuna formo en la unua duono de la 19-a jarcento. Sed ĝi baziĝas sur ec pli malnova instalaĵaro. Bis 1778 staris surloke muelejo por nigra pulvo, ekde 1797 olemuelejo kaj eta tranĉmuelejo. En 1828 aĉetis la tuton la worbis-a konsilisto kaj entreprenisto Alois Büschleb. Li starigis la konstruaĵojn kiujn oni vidis ĝis nun.
Por pli bona ekspluato de akvopovo fariĝis en 1838 nova muelejfoso kun nova vejro. Ĝi estas eksterordinara: temas pri akvedukto (t.e. ties lasta triono; el grejso) - kaj apudanta akvorado. Nur malmultaj siaspecaj konserviĝis en nuna Germanujo. Pro tia tikla konstrusistemo la muelejfoso havis pli grandan deklivon kaj akovpovo pli bone kaj lukre ekspluateblis sekve. Unue du muelejaj radoj alterne funkciigitaj servis kiel movigiloj por muelado olea, sega, hordea. Poste tria rado enstalitis por la grenmulejo. Ĉiuj tri radoj anstataŭitis en la jaro 1897-a per ĝis nun ekzistanta muelejrado de diametro de 6,10 metroj.
En 1986/87 faritis plena alikonstruado de la muelejo je moderna transira muelejo. Ekde 1994 la tuto estis restaŭrita. Aldonitis tie ankaŭ generatoro por kurentoproduktado. Ekde 1990 - krom konservado historia - estas surloke ankaŭ komercejo, ekz. pri konstruaferoj.
Orlík (kastelo)
Origine gotika mezepoka burgo, novgotike rekonstruita kaj ĉirkaŭita de belega parko, apartenas inter plej konataj kaj plej vizitataj kasteloj de tuta Ĉeĥio. Ĝi estas proklamita kiel Nacia kultura memorindaĵo.
Historio
Super travadejo tra rivero Vltava, ĉe kiu oni prenis doganon, estis konstruita burgeto, apogo de reĝa potenco. Fine de la 13-a jarcento ĝi estis alikonstruita kiel burgo, kies gotikan aspekton eblas el konservitaj fragmentoj rekonstrui. Temis pri tiam kutima tipo kun cilindra turo kaj vid-al-vida palaco, reciproke kunigitaj per remparo je defenda tuto. Ankoraŭ en la 14-a jarcento okazis plua interna disvastiĝo de la burgo kaj ankaŭ estis alkonstruita plua loĝkonstruaĵo. En la historion de la sidejo grave enskribiĝis anoj de familio de Zmrzlík-anoj kaj ĉar ili loĝis en la burgo, ili bone zorgis pri ĝi. Sed post incendio okazinta en la jaro 1508 Václav Zmrzlík forlasis la burgon kaj vendis ĝin al sia zvíkova najbaro Kryštof el Švamberk. Dum ilia posedado okazis ampleksaj reguligoj de la burgo per plialtigo de kelkaj objektoj, kaj alkonstruo de novaj konstruaĵoj. Oni konstruis pajlejojn, stalojn kaj aliaĵojn; la burgo akiris pro la rekonstruoj novan aspekton, sed ĝi konservis sian fortikaĵkarakteron. Kiam en 1620 la nobelara ribelo kontraŭ Habsburgoj estis malvenkinta, Ferdinando la 2-a konfiskis al tiutempe ne plu vivanta Petr el Švamberk la tutan posedaĵon. Alterno de nobelaj familioj finiĝis, kiam posedanto fariĝis Adam Schwarzenberk. En la jaroj 1849 – 1860 estis la burgo komplete regotigita kaj ricevis sian nunan aspekton.
Plua granda ŝanĝo okazis en 1961, kiam, post konstruo de la valbaraĵo Orlík, la kastelo, antaŭe etendiĝanta alte sur la roka deklivo 60 m super la ĉirkaŭaĵo, subite ektroviĝis surborde de la lago.
En 1948 la kastelo estis ŝtatigita, en 1992 kadre de restitucio ĝi estis redonita al la familio Schwarzenberg, kiu prizorgas ĝin kaj ebligas plu ĝian alireblon por la publiko.
Vidindaĵoj
La kastelo estas ekipita plejparte en stiloj de empiro kaj romantismo. Rimarkindas ekz. malgranda kaj granda kavaliraj salonoj, blua salono en stilo de dua rokoko, empira salono, kapelo, libroŝranko kun pli ol 18 000 volumoj, pafilkoridoro kun pli ol 300 ĉasarmiloj, ĉastrofeoj, muzeo de la la nobela familo Schwarzenberg kaj ekspozicio pri militoj de Napoleono.
La kastelon ĉirkaŭas vasta kaj valora angla parko el 1802, kun raraj plantoj, lignaj skulptaĵoj kaj tombejo de Schwarzenberg. En la arealo troviĝas ankaŭ akvario kun kelkdek ujoj por dolĉakvaj fiŝoj kaj ekspozicio "Perdita rivero". Sur la valbaraĵo funkcias regula ŝiptransporto, kiu ebligas konekton kun la burgo Zvíkov kaj plaĝoj de la ĉirkaŭaj kampadejoj.
Subglacia lago
Subglacia lago estas lago kuŝanta sub dika tavolo de glacio.
Gereben Vas
Gereben VAs [vaŝ], hungare Vas Gereben estis hungara verkisto, ĵurnalisto kaj advokato.
Gereben Vas naskiĝis, kiel Radákovits József la 7-an de aprilo 1823 en Fürged. Li mortis la 26-an de januaro 1868 en Vieno.
Biografio
Gereben Vas frekventis lernejon en Veszprém, baldaŭe li iĝis advokato en Győr. En 1846 li komencis redaktadi en Peŝto. En 1848 li edziĝis, dume li faris taskojn por la liberecbatalo. Poste li estis arestita ne tro longe. Kiel puno, li ne plu rajtis labori, kiel advokato, tial li okupiĝis pri literaturo. Kiel ĵurnalisto, li vojaĝis al Vieno, kie li abrupte mortis en farmaciejo.
Roger Ascham
Kiel infano, li edukiĝis en la domo de Kavaliro Humphry Wingfield, advokato kaj parlamentano. Tie la favorata sporto estis la ark-pafado, kiu estis la temo de lia unua verko, Toxophilus (La Amanto de la Arko), eldonita en 1545. Ĉirkaŭ 1530 li eniris St John's College, Universitato de Kembriĝo kie li diplomiĝis en Februaro 1535. En 1537 li iĝis asociito (ano de la instrua kaj estranta stabo) de la kolegio. En 1548, li iĝis la instruisto de la princino Elizabeta, la estonta reĝino. Tamen en 1550 li kverelis kun ŝia intendanto kaj revenis al Kembriĝo. John Cheke tiam aranĝis por li la posteno de sekretario de Kavaliro Richard Morrison, angla ambasadoro. Survoje al Morrison, Roger Ascham vizitis Lordino Jane Grey, kiu li trovis leganta la Fedonon de Platono en la greka dum aliaj ĉasadis. Poste oni nomumis lin la latina sekretario de la reĝo Eduardo la 6-a, postenon kiun li retenis dum la regado de Maria, kaj dum la unuaj jaroj de la regado de Elizabeta la 1-a. Maria eĉ permesis lin daŭre praktiki la protestantismon.
Lia plej fama verko estas The Schoolmaster (La Instruisto), kiu traktis kiel instrui infanojn de la superaj klasoj. Ĝi eldoniĝis en 1570, post la morto de Ascham. En la verko Ascham substrekas la gravecon de sporto en la eduka sistemo, kaj malaprobas troan disciplinon: li kredis ke la eduko estu ĝuebla.
Venkotago (kanto)
Venkotago aŭ Tago de la Venko (День Победы) rangas inter la plej popularaj el la rusaj kantoj, dediĉitaj al la dua mondmilito. La kanto rilatas al la Venkotago kaj diferencas de la plimulto de ĉi tiuj kantoj per ĝia gaja tono de marŝo kaj per la fakto, ke ĝi estis komponita proksimume tridek jarojn post la milito. Laŭ la vortoj de Vladimir Ŝainskij, veterana komponisto, "la kanto ŝajnis esti defalinta la tempon. Kvankam verkita tri jardekojn post la milito, ĝi nun similas kvazaŭ estis tiu kanto kiu helpis al ni gajni la venkon".
Historio
Tamen, la ĵurio, konsistanta ĉefe el maljuna kantverkistoj kies gustoj estis formitaj dum la epoko de Stalin, estis tre malkontenta pri la rezulto. La teksto aperis al ili leĝera kaj frivola, dum la melodio estis asertita kiel trouzanta la "ritmojn de tango kaj fokstroto", du "burĝaj" dancoj kiuj estis malpermesitaj en Sovetunio.
Kvankam la prezento de la kanto estis forte malinstigita, Lev Leŝĉenko, unu el la plej popularaj sovetiaj kantistoj, kuraĝis premieri ĝin dum sia koncerto en Almato fine de aprilo. Poste la kanto estis prezentita en la televida elsendo "Goluboj ogonjok" (Голубой огонёк) la 9-an de majo de alia kantisto (Leonid Smetannikov), sed lia interpreto estis iom malvigla kaj maltrafis altiri la atenton. Tiam la kanto ne estis prezentita ĝis la 10-a de novembro kiam Leŝĉenko revivigis ĝin por grandioza koncerto (kaj vive en Sovetia televido) en la Kremla Palaco de Kongresoj en la Tago de Milico. Lia prezento mirigis la cenzuristojn sed montriĝis grandega sukceso en la aŭdantaro, kiu petis denovan kantadon.
Ekde tiam, la kanto estis ĉiam prezentita dum ĉiu Venkotago en Sovetunio kaj Rusio, ofte finante programon de festoj, kun la lasta strofo dronanta en sonoj de fajraĵoj super la Ruĝa Placo. Laŭ Komsomolskaja Pravda, la sovetia estro Leonid Breĵnev tre ŝatis tiun kanton, precipe kiam kantita de Josif Kobzon, kaj antaŭdiris al Ĥaritonov ke "homoj kantos tiun melodion por multaj jaroj post kiam vi kaj mi estos forpasintaj".
Singapuro
Singapuro (oficiale Respubliko Singapuro; Republic of Singapore; Republik Singapura; 新加坡共和国, Xīnjiāpō Gònghéguó; சிங்கப்பூர் குடியரசு) estas insula urboŝtato ĉe la suda ekstremaĵo de la duoninsulo Malako. Ĝi estas la plej malgranda ŝtato en sudorienta Azio.
Ferenc Kunics
Biografio
Ferenc Kunics aliĝis al la jezuitoj en 1714. Li studis filozofion (komprenu sciencojn) en Vieno, teologion en Graz. Li akiris diplomojn en ambaŭ lokoj. Post siaj studoj li instruis en Kolozsvár (1730), en Jezuita Universitato de Nagyszombat (1733-1737), Kassa (1738-1741, en la lasta jaro li estis rektoro), Buda (1745), denove Nagyszombat, kie li estis rektoro (1748/49–1751/52), Eger (1751), denove Nagyszombat (1755), denove Kassa (1759-1761). En la sekva jaro li emeritiĝis, tamen li estis bibliotekisto en Sopron.
Singapuro
Etimologio
La nomo Singapuro devenas de Sanskrito kaj konsistas el Singha (सिंह siṃha, „leono“) kaj Pura (पुर pura, „urbo“), kaj signifas do leonourbo.
Post la setlado en la 7-a kaj 8-a jarcentoj la princlando ricevis unue la nomon Temasek, tio estas urbo ĉe la maro. Laŭ legendo hinda princo fuĝinte el Sumatro en la 14-a jarcento tien. Pro lia geedziĝo al java budhisma princino estiĝis politikaj problemoj inter la hinda Ŝriviĝaja imperio de Sumatro kaj la hinda imperio Majapahit sur Javo. Laŭlegende la princo vidis leonon en densa ĝangalo. Li volis batali kontraŭ la leono, sed ili rigardis unu la aliajn en la okulojn kaj la princo mallevis sian glavon kaj la leono retiriĝis. Pro tiu evento la princo nomis la lokon de tiam Leonourbo. Simbolo de la urbo estas la Merlion, marleono, fabela estaĵo kun leona kapo kaj fiŝa korpo.
Datumoj
Ĉefministro LEE Hsien Loong'''
Historio
Unuaj mencioj pri Singapuro troveblas en ĉinaj tekstoj de la 3-a jarcento. La insulo utilis kiel antaŭposteno por la ŝriviĝaja -imperio, kies ĉeflando situis sur Sumatro. La tiama nomo de Singapuro en la java lingvo estis Temasek. Post kiam Temasek iĝis grava komercurbo, ĝi baldaŭ perdis tian gravecon. Tial krom kelkaj arkeologiaj spuroj ne ekzistas restaĵoj el tiu epoko.
En 1819 Sir Thomas Stamford Raffles, agento de la brita Orienthinda Kompanio, fondis setlejon ĉe la iama komercejo Singapuro. Tiuepoke loĝis nur ĉirkaŭ 20 malajaj fiŝkaptistfamilioj sur la insulo, kiu estis rifuĝejo de piratoj.
En 1824 la kompanio jam transprenis la tutan insulon, kiun ĝi aĉetis de la sultano de Johor kontraŭ 60.000 usonaj dolaroj kaj jaran renton de 24.000 dolaroj.
La 1-an de aprilo 1867 Singapuro iĝis, kiel parto de la markolaj kolonioj, kronkolonio. Baldaŭ kreskis la graveco de Singapuro kiel haveno pro sia geografia situo laŭ la marvojoj inter Ĉinio kaj Eŭropo. La loĝantaro de Singapuro en la jaro 1881 nombris 172.993.
En la dua mondmilito japaniaj trupoj invadis Malajzion kaj ĉirkaŭbaris la insulon. La malbone preparitaj britaj soldatoj sub komando de Arthur Percival estis venkitaj de la japana imperia armeo kvankam ili estis pli multnombraj. Ili kapitulacis februare 1942. La japanoj alinomis Singapuron sekve al Shōnan-tō (昭南島) kaj estris ĝin spite al la bombado de Singapuro inter novembro 1944 kaj marto 1945 ĝis septembre 1945.