cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekspedicio Balmis
La Ekspedicio Balmis aŭ en hispana Real Expedición Filantrópica de la Vacuna estis trijara misio al Ameriko estrita de la Dro. Francisco Javier de Balmis cele al vakcinado de miloj da personoj kontraŭ la variolo. Vakcinado, multe pli sekura vojo por eviti variolon ol pli malnovaj metodoj kiaj inokulado, estis enmetita de la angla kuracisto Edward Jenner (1749-1823).
Remparo de Ĉorso
La romianoj mem konstruis similajn (tamen pli perfektajn) remparojn, ekzemple en Albiono (nuntempa Anglio). La ĉina Granda Muro estas la plej perfekta kaj konata.
Ŝibam
Ŝibam estas la historia ĉefurbo de la regiono Hadramaut en Jemeno.
La urbo situas en la meza valo de Hadramaut kaj havas proksimume 8.000 loĝantojn. La fama historia urbocentro ampleksas proksimume 400 oble 500 metrojn kaj enhavas pluretaĝajn domojn el adobo. Multaj konstruaĵoj altas ĝis 30 m kaj aĝas ĝis 500 jarojn (nur la lignopartoj, ĉar oni ŝanĝas la adobojn ĉiujn 10 ĝis 15 jarojn).
Remparo de Ĉorso
Legendo de Ĉorso
Reĝo Rad dum militado petis helpon de reĝo Ĉorso. Tiu estis helpema, sed li petis ankaŭ reĝidinon de Rad, kiu promesis la reĝidinon, kaze de Ĉorso venas ŝipe. Tial komenciĝis la elfosaĵoj, sed Ĉorson fulmo trafis.
Ŝibam
La historia urbocentro dum la jaro 1984 proklamiĝis Monda Kultura Heredaĵo de UNESKO.
Post detruo de la urbo Ŝabva dum la 3-a jarcento ties enloĝintoj migris al la meza valo de Hadramaut kaj tie fondis la urbon Ŝibam. La nomo de la urbo venas de Ŝibam Buri Harith ibn Saba, la pli juna, reĝo de la antikva regno Hadramaut. Ĝis la 15-a jarcento, Ŝibam estis la politika kaj ekonomia centro de la geografia kaj kultura regiono. Kiam la urbo Sajun iĝis la nova sultana rezidejo, Ŝibam malgraviĝis. La unua eŭropano eniris la urbon nur dum 1893.
Remparo de Ĉorso
Legendo de Ĉorso
Ĉiuj menciitaj fakte ne estis rolantoj de historio. En la 19-a jarcento oni komencis konstrui fervojojn kaj vojojn, la remparo neniiĝis, nur restis esceptaj lokoj.
Literaturo
fotoj, hungara teksto
Ekspedicio Balmis
La Ekspedicio Balmis startis el Korunjo la 30an de Novembro 1803. Ĝi povas esti konsiderata la unua internacia sansistema ekspedicio en la historio. La malkovrinto de la vakcino Edward Jenner verkis "Mi ne imagas, ke la rakontoj de historio havigu ekzemplon de filantropio tiom nobla, tiom etenda kiom tiu."
La reĝo Karlo la 4-a de Hispanio apogis sian reĝan doktoron Balmis, ĉar sia propra filino María Luísa estis suferinta la malsanon. La ekspedicio veturis per la ŝipo Maria Pita kaj portis 22 orfojn (8 al 10jaruloj) kiel sinsekvaj portantoj de la malsano, Balmis, kuraciston, kvar helpantojn tri helpantinojn, kaj Isabel López de Gandalia, la estrino de la orfejo Casa de Expósitos de Korunjo.
Ĉio daŭsris sep jarojn kaj dume mortiĝis la doktoro Salvany (Cochabamba, 1810). Balmis iris al Karakaso kaj poste al Havano. La loka poeto Andrés Bello verkis odon al Balmis. En Meksiko, Balmis prenis aliajn 25 orfojn por pluhavi la infekton dum la trapassado de la Pacifiko. En Filipinoj, li resendis plej el la ekspedicianojn reen al Meksiko dum li iris al Ĉinio, kie li vizitis Makaon kaj Kantonon. On his way back to Spain, Balmis convinced the authorities of Saint Helena (1806) to be inoculated.
Finnlanda kuirarto
Trinkaĵoj
=Nuna kuirado= La finnlandaj kutimoj multe ŝanĝiĝis kaj daŭre ŝanĝiĝas. Haveblas nun multaj manĝaĵoj, pri kiuj antikve oni ne revis: fruktoj, legomoj, spicoj. La rapon tute anstataŭas la terpomo; venis el eksterlando rizo, nudelo kaj makaronio. Karavanoj en Italio, Hispanio kaj Grekio, vojaĝoj en ĉiujn mondopartojn intruis nin kuiri pli lerte kaj kun pli da varieco, verŝajne ankaŭ pli salubre. Enmigrintoj establas restoraciojn en finnlandaj urboj, kaj ne malfacilas trovi rusan, ĉinan, hindan, francan, ktp. kuirarton. Supozeble pli malfacilas trovi verajn finnajn pladojn.
En ĉiu familio la manĝokutimoj, manĝohoroj kaj manĝaĵoj varias. Krome, ĉiuj provincoj havas siajn tradiciajn regionajn kaj distriktajn pladojn, kiuj nuntempe furoras. Tradiciajn festopladojn oni kuiras ĉefe por julo decembre, por karnavalo februare, por pasko, por la unua de majo, kaj por somermezo junie. Februare, festante Ia datrevenon de iu finna poeto oni aĉetas aŭ bakas kuketojn nomitajn laŭ Li. Lernejanoj havas senpagan varman lunĉon en la lernejo, kaj en kelkaj familioj oni nur rapide varmigas ion en Ia mikroonda forno vespere. En hejmoj gravas elektre frostigitaj nutraĵoj; aŭtune oni plenigas Ia frostigilon je beroj kaj legomoj kaj fungoj, la dommastrino jen kaj jen replenigas ĝin per bakaĵoj. Ofte la virinoj laboras same kiel la edzoj kaj ne povas aŭ ne volas pasigi ĉiujn siajn vesperojn kuireje apud la fornelo. Laŭdire troviĝas ankaŭ t.n. senhelpuloj, kiuj ne scipovas ion kuiri, precipe inter junuloj kaj junaj geedzoj, kaj ankaŭ kelkaj vidvoj estas tute senhelpaj post Ia morto de Ia edzino.
Gastoj kaj vizitoj
La plej ŝatata frandaĵo estas fa tavoIa kuko, kiu estas kuko tranĉita en du aŭ plurajn partojn, inter kiuj metitas beroj, fruktoj, kremo, kaj kovrita per konfitalo aŭ batita kremo, ornamita per fruktopecoj, beroj aŭ bombonoj.
Festopladoj
Malmultaj finnoj vere scias ĝui la delikataĵojn de la manĝotablo. Ili kutime manĝas en duonhoro aŭ eĉ kvaronhoro. Hakita viando estas tre ŝatata, kvankam la kvalito ne ĉiam estas bona. Por festoj la dommastrino surtabligas rostaion aŭ kokinaĵon, salmon, pli da legomoj ol kutime, kaj salaton. Kiel deserton ŝi proponas glaciaĵon, pudingon, jeleon, degeligitajn berojn vintre kaj freŝajn somere, krespojn kun konfitaĵo, berokaĉon, aŭ malofte fruktojn.
Tradicia festena plado:
Karelia stufaĵo
Pecigu la saman pezon da pork- kaj bov-viando en malgrandajn pecojn, ĉ. 2 x 2 cm. Metu ilin en (argilan) bakujon, kovru per akvo, spicu per salo. Se vi volas, vi povas uzi ankaŭ ŝafaĵon, renon aŭ magrandan pecon da hepato, unu aŭ du karotojn, cepon kaj pipron. Metu la ujon en la fornon sen kovrilo, lasu boleti dum 2-4 horoj. Frandu kun ŝelkuiritaj aŭ stufitaj terpomoj.
Facila kaj leĝera plado: Somersupo (du porcioj)
Bezonataj estas: 1/2 litro da akvo; 1-2 senŝeligitaj terpomoj; 1-2 senŝeligitaj karotoj; 1/4 florbrasiko en pecetoj; taso da verdaj pizoj; 1/2 litro da lakto; petroselo; aneto; peceto da butero. Boligu la pecigitajn terpomojn kaj karotojn en la akvo dum 10 minutoj, enmetu la florbrasikon kaj pizojn, boligu ankoraŭ 5 minutojn ĝis la legomoj estas sufiĉe molaj. Enverŝu la lakton, revarmigu la supon, aldonu ĉ. 25-50 g da butero, spicu per salo, surŝutu ĉion per petroselo kaj aneto, eble ankaŭ ŝenoprazo pecigitaj tondile. Manĝu kun (sekalaj) buterpanoj.
Axelle Red
Fabienne DEMAL, konata kiel Axelle Red estas flandra kantistino. Ŝi kantas kaj en la franca kaj en la nederlanda lingvoj.
Karl Georg Hase
Karl Georg HA(A)SE (naskiĝinta la en Vajmaro, mortinta la  samloke) estis germana juristo, urba direktoro kaj ĉefurbestro de Vajmaro.
Axelle Red
Ŝi naskiĝis en Haselto kaj tie dum sia junaĝo sekvis dancolecionojn. Ŝiaj idoloj estis la sveda kantogrupo ABBA. Ŝi finstudis kiel advokato kaj kvankam ŝia unua disketo Little Girls ne iĝis furora, ŝi tamen estis pli allogita de la pasio de la patrino (pianistino), ol tiu de la patro (advokato).
Karl Georg Hase
Vivo
Hase estis ekde 1808 kortega advokato. Tial li ankaŭ renkontis Goeton. Hase fare de Goeto ofte menciitis, ankaŭ en kuntekstoj nedeĵoraj. Ekzemple estas atesto pri la tago 30.3.1826 kiam en la goeta hejmo gastis kaj Hase kaj Johann Peter Eckermann. Aliafoje Hase eĉ taksatis poeto, kiam oni kantis en la goeta domo kaj recitis poemojn je honoro de ties 50-a datreveno alventaga. Tio oftis dum goetaj naskiĝtagoj.
Axelle Red
De ŝia unua KD, Sans plus attendre, nur en Belgio 500.000 ekzempleroj vendiĝis (unikaĵo).
Karl Georg Hase
Vivo
Kiel ĉefurbestro Hase deĵoris en Vajmaro inter 1838 kaj 1850. Ekde 1841 li ankaŭ estis landa direktoria konsilisto. La emeritiĝo estis en 1851. Tiutempe estis la multon ŝanĝantaj konstruo kaj pligrandigo de la fervoja liniaro. Kune kun Lorenz Oken li batalis por parollibereco kaj kontraŭ presadlimigoj en 1818 en Vajmaro, eble pro Wartburgfesto de 1817 kaj ties konsekvencoj. Ankaŭ pli malfrue Hase enĝaĝiĝis kontraŭ cenzuro kaj en 1831 li konkrete portis tian peticion antaŭ la vajmaran landan parlamenton. Dum lia regado komenciĝis la t.n. arĝenta epoko de Vajmaro. En 1848 li kreis burĝan milicon. Hase estis ekde 1831 estro de Legadmuzeo. Lin posteulis urbestrece Wilhelm Christian Friedrich Bock (1851-1866). En 1832 Hase verkis pri la vajmara parlamento. Lia tomo troviĝas sur la Historia tombejo vajmara. Lia edzino estis Henriette Thumhard (1793-1875).
Axelle Red
Konataj kantoj de Axelle Red estas inter alie:
En 1998 ŝi kun Youssou N'Dour kantis la oficialan himnon dum la malferma ceremonio de la Interkontinenta Futbala Konkurso en Parizo.
Karl Georg Hase
Parkaj honoroj
Je lia honoro kreitis en la vajmara sudo la arbara parketo Hasenwäldchen. La registro Weimarisches Staatshandbuch de 1855 titolis Hase Ober-Bürgermeister und Stadtdirektor mit den Rechten und Prärogativen eines wirklichen Rathes kaj portanto de gravaj ordenoj.
Johano Matasin
Johano Matasin (naskiĝis 1899 - mortis la 2-an de aŭgusto 1980 en Sidnejo, Aŭstralio) estis aŭstralia esperantisto.
Lerninte la lingvon en Jugoslavio en 1908, li enmigris Aŭstralion en 1928. Li estis inter la fondantoj de kooperativo, kiu havigis domon en Sidnejo al la Esperanto-movado, kaj dum dudek jaroj deĵoris tie kiel direktoro. Dum multaj jaroj li estis delegito de UEA en Sidnejo.
Eŭgeno Aisberg
La verko aperis unue felietone en Internacia Radio Revuo, kiun li kun Pierre Corret fondis en 1925, poste (1934) en libroformo. Ĝi estas unu el la plej multe tradukataj Esperantaj originalaĵoj ĝis nun aperintaj, kun eldonoj en dudek naciaj lingvoj.
Filo de rusa profesoro kaj aŭstra patrino, li esperantistiĝis en 1919. Li faris multajn prelegojn, gvidadis kursojn kaj organizis ekspoziciojn. En 1925 li translokiĝis al Parizo. Multaj verkoj liaj pri radio, televido kaj elektroniko aperis en la franca. Li fondis plurajn fakajn revuojn pri radio kaj televido. Ekzemple li fondis la unuan eŭropan revuon pri televido kaj la francan Asocion de Televido. Li estis direktoro de la franca radiofako de la Internacia Instituo de mikrofonaj studoj. De post 1958, li estis prezidanto de la Internacia Unuiĝo de la Radioteknika kaj Elektronika Informado kaj honora membro de la Instituto de Elektraj kaj Elektronikaj Inĝenieroj.
Nowe Miasto nad Pilicą
Nowe Miasto nad Pilicą estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la distrikto Grójecki.
Armin Rohde
Armin ROHDE (naskiĝis la 4-an de aprilo 1955 en Gladbeck) estas germana aktoro.
Biografio
Armin Rohde estas la plej aĝa el kvar infanoj de laborista familio - la patro estis ministo kaj la patrino fabrika laboristino. Por ebligi al li pli ambician profesian karieron, la gepatroj subtenis ke li vizitu kaj finu gimnazion - en sia klaso li estis la sola ido de laborista familio. La familio vivis en la urbo Wuppertal en la centro de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj kiam la 19-jara Armin Rohde tie vidas atentokaptan prezenton de danca teatro, li entuziasmiĝas pri teatrado.
Post aktora eduko en la Altlernejo Folkwang en Essen kaj en klaŭna lernejo li ekde la jaro 1984 laboras en diversaj teatroj de la urboj Bielefeld kaj Bochum. Inter unuaj surscenigoj estas la teatraĵoj Trigroŝa Opero de Bertolt Brecht, Edipo de Sofoklo kaj Atendo pri Godot de Samuel Beckett.
Dum la jaro 1992 li havas kromrolon en la kineja filmo Schtonk! de la reĝisoro Helmut Dietl kaj samjare vaste konatiĝas pro rolo en la kineja filmo Kleine Haie de la reĝisoro Sönke Wortmann. En tiu kaj pluraj sekvaj filmoj Armin Rohde konvinke ludas rolojn de simpatia iom proletaj, senedukaj kaj malvegetaraj viroj, ŝatantoj de alkoholo, televido kaj seksismaj ŝercoj.
Pro siaj roloj en la sekvaj kinejaj filmoj Der bewegte Mann, Das Superweib, Rossini, Das Leben estas eine Baustelle kaj Lola rennt. Armin Rohde iĝas unu el la plej konataj aktoroj de Germanio.
Ekde la jaro 1995 Armin Rohde estas edziĝinta. La tri jarojn pli juna frato Uwe Rohde (naskiĝis en 1958) same estas aktoro.
Premioj
Kiel unua aktora honorigo Armin Rohde dum la jaro 2000 ricevis la premion "Ora Kamerao" por sia rolo en la filmo "St. Pauli Nacht". Inter pluraj pliaj honorigoj, dum 2003 estis la premio Bambi.
Labská Stráň
Labská Stráň (Elbleiten) estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Ústí nad Labem, en distrikto Děčín. Vivas en ĝi.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1614.
Magisano
Magisano estas komunumo de Italio.
Formosa do Rio Preto
Formosa do Rio Preto estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 22.528 loĝantojn en 2010.
Formosa do Rio Preto signifas en la portugala Belegaĵo de la Nigra Rivero.
32-a IS
La 32-a Internacia Seminario de la Esperanto-Junularo okazis inter la 27-a de decembro 1988 kaj la 3-a de januaro 1989 en la urbo Traben-Trarbach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en la okcidento de Germanio, en kunvenejo inter pitoreskaj vitejoj kaj kun impona rigardo al la valo de la rivero Mozelo - cetere en printempece sunplena vetero. En la sama ejo la evento ree okazis ankaŭ naŭ jarojn pli poste.
Kiel dum antaŭaj jaroj, la Federacia ministerio pri familioj, maljunuloj, virinoj kaj junuloj de Germanio subvenciis la aranĝon per plurdekmil germanaj markoj, tial ke ne nur la kotizoj estis parte pagitaj de la ŝtato, sed ĉiu partoprenanto rericevis procentaĵon de siaj vojaĝkostoj, kio do aparte kuraĝigis partoprenantojn el pli foraj landoj alvojaĝi kaj kundiskuti.
Ĉi-foje la temo de la semajno - kiu laŭ nombro de partoprenantoj kaj komparoj de aliaj Esperanto-aranĝoj estis pli "kongreso" ol "seminario" - estis "Religioj kaj ideologioj en Eŭropo"
Tahitia kanbirdo
La Tahitia kanbirdo aŭ Nigra kanbirdo (Acrocephalus caffer) estas birdo de la genro Acrocephalus aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. Ĝi estas endemia de Franca Polinezio, kaj pro tio estas foje konata kiel Polinezia kanbirdo.
Ĝi loĝas en bambua arbustaro kaj duarangaj arbaroj en rivervaloj kaj montetoj de ĝis 1,700 m. Ili manĝas tre aktive kaj senhalte insektojn sed ankaŭ lacertetojn, malgrandajn fiŝojn, krabetojn, helikojn kaj nektaron. Oni supozas ke ili reproduktiĝas nur en bambuejoj, kio endanĝerigas ties estontecon, ĉar tiuj malpliiĝas pro etendo de elektra industrio kaj plia homa ĉeestado.
Estas nombraj subspecioj, sed kelkaj estis ĵus levataj al kategorio de rajta specio. La nomiga raso Acrocephalus caffer caffer – la propra Tahitia kanbirdo - estas limigita al Tahitio, kun populacio de malpli da kelkaj miloj de individuoj. Aliaj rasoj estas la jenaj:
Kiel tuto la Tahitia kanbirdo estis klasita kiel Vundebla specio fare de la IUCN. Sed novaj pristudoj montris, ke ĝi estas pli rara ol oni supozis, krome ĉar kelkaj populacioj estis disigitaj el tiu specio. Sekve ĝi estis listita kiel Endanĝerita en 2008. Nuntempe oni supozas ke ili estas ĉirkaŭ 250-1000 kaj malpliiĝas en teritorio de ĉirkaŭ 270 km².
József Képessy (aktoro)
József Képessy [jOĵef kEpeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Képessy József estis hungara aktoro, voĉoaktoro.
Sadat Urbo
La Urbo de Al-Sadat (مدينة السادات) estas urbo en Provinco Minufija en Egiptujo. La urbo estas nomita laŭ la iama prezidanto de Egiptio, Anŭar Sadat. Ĝi situas 94 kilometrojn nordokcidente de Kairo, estas unu el la novaj urboj en Egiptio, kaj inter la plej grandaj industriaj urboj en la lando.
József Képessy (aktoro)
József Képessy naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Sadat Urbo
La urbo estas ĉirkaŭita de verda zono de 350 kvadrataj kilometroj, kio gajnis al ĝi lokon en la listo de la dek plej ekologiemaj industriaj urboj en Mezoriento.
József Képessy (aktoro)
Biografio
József Képessy akiris pedagogian diplomon en sia naskiĝurbo en 1938, ankaŭ aktoran diplomon en Aktora Akademio helpe de Margit Makay. Li estis soldato 4 jarojn dum la 2-a mondmilito, poste li instruis lernojaron. Inter 1946–1949 li apartenis al teatra trupo de Zoltán Várkonyi, poste li havis voĉrolojn en Hungara Radio, sed kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro. Inter 1968 kaj 1982 li estis aktoro en filma produktejo, poste li pensiuliĝis.
Zsigmond Lónyai
LÓNYAI Zsigmond, barono (pro. lo:njai) estis hungara grandbienulo, diplomato naskita ? en 1593 kaj mortinta ? la 7-an de majo 1653.
Biografio
Barono Zsigmond Lónyay en 1626 estis sendito de la reganto Gabrielo Bethlen kaj lia komisiito pri pactraktado ĉe la imperiestro, poste en 1644 – 45 sendito de reganto Georgo Rákóczi la 1-a ĉe la palatino Miklós Eszterházy. Li havis meriton gravan en la pactraktatoj de Pozsony kaj Linz. En 1627 li estis ĉefprefekto de departemento Kraszna, en 1648 de departemento Bereg. En 1649 li estis kandidato de palatino. Li ricevis rangon de barono en 1627 de Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio).
1473 Ounas
1473 Ounas estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la finnlanda montetĉeno Ounastunturi, kiu kulminas je 807 m kun la monto Taivaskero.
Kitzscher
Kitzscher - prononco - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la en aŭgusto 2008 fondita distrikto Leipzig de la federacia lando Saksio, kaj antaŭe estis parto de la tiutempa distrikto Leipziger Land. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ivan Theodore Maddern
Ivan Theodore Maddern (naskiĝis 1906 - mortis la 28-an de julio 1980 en Morwell, Aŭstralio) estis prezidanto de Aŭstralia Esperanto-Asocio en 1966 kaj 1967.
Kiel lernejestro li multe aktivis en la eduka reformmovado, kaj cetere agadis por la enkonduko de Esperanto en la lernejojn. En la lastaj jaroj li iniciatis internacian grup-leteron, kiun fine partoprenis esperantistoj el kvardek landoj.
Batalo de Moskvo
La Batalo de Moskvo (Битва за Москву; translit. Bitva za Moskvu) estis milita kampanjo kiu konsistis el du periodoj strategie gravaj de lukto sur sektoro de 600 km de la Orienta Fronto dum la Dua Mondmilito. Ĝi okazis inter oktobro 1941 kaj januaro 1942. La soveta defendoklopodo malsukcesigis la atakon de Hitlero, tio estas de la germana armeo Wehrmacht, al Moskvo, ĉefurbo kaj plej granda urbo de Sovetunio. Moskvo estis unu el la ĉefaj militaj kaj politikaj celoj por la fortoj de la Akso en ilia invado de Sovetunio.
La Germana strategia ofensivo, nome Operaco Tajfuno (en germana: Unternehmen Taifun), tiele nomita laŭ du pinĉilaj ofensivoj, unu norde de Moskvo kontraŭ la Kalinina Fronto fare de la 3a kaj 4a Tankaj Armeoj, samtempe minacante la fervojon Moskvo–Leningradom kaj alia sude de la Moskva provinco kontraŭ la Okcidenta Fronto sude de Tula, fare de la 2a Tanka Armeo, dum la 4a Armeo antaŭeniris rekte al Moskvo el okcidento. Laŭ Andrew Roberts, la ofensivo de Hitlero al la soveta ĉefurbo estis nenio malpli ol 'per ĉio atako': "Ne estas troigo aserti, ke la rezulto de la Dua Mondmilito dependis el la ekvilibro dum tiu amasa atako".
Dekomence, la sovetaj fortoj faris strategian defendon de la Moskva provinco konstruante tri defendajn zonojn, deplojante ĵus preparitajn rezervarmeojn, kaj alportante trupojn el Siberio kaj el Respubliko de Fora Oriento. Ĉar la Naziaj ofensivoj estis haltigitaj, sovetaj strategiaj kontraŭ-ofensivoj kaj malgrand-skalajn ofensivaj operacoj devigis la germanajn armeojn reveni al la pozicioj ĉirkaŭ la urboj Orjolo, Vjazma kaj Vicebsko, kaj preskaŭ ĉirkaŭis tri germanajn armeojn. Ĝi estis grava fiasko por la germanoj, nome fino de la ideo de rapida germana venko en Sovetunio. Feldmarŝalo Walther von Brauchitsch estis elpostenigita kiel komandanto de la OKH, kaj Hitler nomumis sin mem kiel Germania suprema militkomandanto.
László Perényi
PERÉNYI László (pere:nji lAslO) Predics estis hungara aktoro. Li naskiĝis en Szászrégen la 23-an de aprilo 1910 kaj mortinta en Baja la 8-an de novembro 1993. Lia edzino estis Margit Árpád inter 1931 - 1933.
Biografio
László Perényi finis la aktorakademion en 1930 kaj dungiĝis al la Nacia Teatro (Budapeŝto). De 1935 ĝis 1941 en Gaja Teatro, de 1941 ĝis 1944 li ludis en Nova Teatro (Budapeŝto), sed li havis rolojn ankaŭ en Márkus Parkszínpad kaj en la Szegedi Szabadtéri Játékok. Post 1945 li ludis en provinco, inter 1951–1953 en Szolnok, poste en la aranĝoj de la Landa Filharmonio, en 1956–1958 li ludis en Teatro Madách. De 1960 ĝis 1963 li estis ano de la teatro de Békéscsaba, inter 1963 kaj 1973 de Teatro de Kecskemét. En la jaroj de 1930–1940-aj li estis unu el filsteloj de la hungaraj filmoj.
(13502) 1987 WD
(13502) 1987 WD estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
NGC 650
NGC 650 (alia indiko — PK 130-10.1) estas planeduma nebulozo en konstelacio Perseo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Six Flags México
Six Flags México estas amuzparko en Meksikurbo. Ĝi ricevas ĉiujare milionojn da vizitantoj, pro kio estas konsiderata la plej vizitata amuzparko en Latinameriko​. Ĝi estas ankaŭ la unua parko "Six Flags" kiu estis inaŭgurita ekster Usono kaj Kanado, apartenanta al la ĉeno Six Flags, Inc. kun sidejo en Novjorko.
Ĝi estas sude en Meksikurbo sur la montodeklivoj de la Nacia Parko Cumbres del Ajusco, en la Kolonio Héroes de Padierna de la Municipa Distrikto Tlalpan.
Olivér Solymossy
Olivér SOLYMOSSY [ŝojmoŝi] rumania hungara/hungara verkisto, pedagogo. Li naskiĝis en Noszoly la 27-an de aprilo 1914 kaj mortis la 30-an de januaro 1986 en Stokholmo.
Kariero
Olivér Solymossy en 1938–39 estis stipendiita aktoro en Kluĵo, kaj estis kunlaboranto de Pásztortűz, Ellenzék, Brassói Lapok. Inter 1939 kaj 1950 li estis oficisto en Ministerio pri Agrikulturo en Budapeŝto. En 1940 li akiris diplomon de mezlerneja instruisto en Koloĵvaro, en 1948 li doktoriĝis en Universitato de Budapeŝto. Inter 1953–55 li estis ano de vilaĝteatro Déryné Állami Faluszínház, de 1956 ĝis 1959 direktoro de Kulturdomo Ady Endre de Budapeŝto. Li instruis en (1959–63) [[Szentendre, de 1964 en Budapest. Li publikigis novelojn, poemojn, teatraĵojn, fabelteatraĵojn kaj pedagógiajn studaĵojn. En 1973 li loksidiĝis en Svedujo.
Novgramatikuloj
Novgramatikuloj aŭ jungramatikuloj (germane: Junggrammatiker) estis germana grupo de lingvistoj de la t.n. Lepsika skolo kiu grupiĝis je la fino de la 1870-a jaroj en Lepsiko ĉirkaŭ August Leskien, Karl Brugmann kaj Hermann Osthoff. Per sia hipotezo pri senescepta regulareco de sonaj leĝoj ili strebis novfondi lingvosciencojn laŭ natursciencaj metodoj. Tio nepras pro kreskanta konkurso inter filozofiaj kaj naturaj sciencoj ensocie.
La germanlingvan terminon Junggrammatiker, do junaj lingvistoj, eble kreitis de la germanisto Friedrich Zarncke laŭ modelo de la literaturemuloj de la cirklo de Juna Germanujo aŭ de Junaj hegelanoj. Per tio li volis esprimi ankaŭ ties supozitan junulan neklerecon.
Ĉefaj reprezentantoj
La plej gravaj anoj jenas:
Bazaj konvinkoj kaj traktitaj aferoj
La novgramatikuloj koncerne la hindeŭropan lingvaron kaj ĝeneralan lingvikon kredis je pozitivisma solvo sekvante doktrinon de la fiziologo Emil Heinrich du Bois-Reymond pri ĉiamvalido de naturaj leĝoj. Laŭ ili lingvaj ŝanĝoj eblis nur surbaze de ili. Sekve ĉia abstraktaĵo evitendas.
La plej grava tasko estis priesploro la historian evoluon de lingvo. Tia diakrona intereso tre konstrastis al pli malfrua substreko de sinkronaj aspektoj je strukturisma lingvistiko. Kontraŭe al la strukturismo gravis nur la senpera parolo de la unuopuloj, ne la koncernita lingvosistemo malantaŭa. Kaj fonologio iĝis la plej grava priskribilo estante aŭtonoma kaj antaŭ sintakso kaj antaŭ semantiko. Observado de dialektoj kaj infana lingvo tuj tre gravis.
En la benita jaro 1876 publikigitis fare de la novgramatikuloj la sekvaj verkoj:
Kontraŭuloj
En 1885 eksplodis milito inter la novgramatikuloj kaj iliaj malamikoj. Georg Curtius en la verko Zur Kritik der neuesten Sprachforschung (1885), reprezentanto de konservemaj lingvistoj, sentis sin kaj siajn sciencajn atingojn atakikaj fare de la novuloj. Pro neglekto de abstraktaĵoj la novgramatikuloj ankaŭ kritikitis pro perdiĝo en flankaj problemoj. El hodiaŭa vidpunkto la novgramatikuloj estis repaŝintaj malantaŭ la atingojn de August Schleicher kiu ja volis emancipiĝi de nura filologio kaj natursciencigi lingvikon sed taksis evoluan teorion pli taŭga funamento por elirpunkto de prilingvoŝanĝaj esploradoj.
Akraj kritikistoj estis la romanisto kaj kompara lingvosciencisto Hugo Schuchardt ĉe ''Über die Lautgesetze. Gegen die Junggrammatiker kaj la Itali-fakulo Graziadio Isaia Ascoli ĉe Dei neogrammatici''. Vere la imputo pri neekzisto de neregulaĵoj ne respektis la socian karakteron de lingvo kaj implicite ĝiaj kulturrilatajn aspektojn kondukantajn al lingvaj ŝanĝoj. Tamen la termino sona leĝaro (Lautgesetz) interesas kiel hipotezo. Kelkaj novgramatikuloj konsentis pri nerigorismo kaj interesiĝis pri dialektologio. Paŝo post paŝo tio helpis venki la komencajn teoriojn. La lingvika strukturismo, kiun fondis Ferdinand de Saussure, rifuzante la ideojn de la Lepsika skolo kapablis elfari sekve modernan lingvikon.
Tuamotua kanbirdo
La Tuamotua kanbirdo (Acrocephalus atyphus) estas birdo de la genro Acrocephalus aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj.
Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Franca Polinezio.
Ĝi estas birdo bruneca supre kaj blankeca sube escepte en subvosto. En vizaĝo videblas malhela traokula strio kaj hela superokula strio.
Ili manĝas ĉefe insektojn.
Distrikto Pécsvárad
La Distrikto Pécsvárad [pEĉvArad] (hungare Pécsváradi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya. Ĝi situas ĉe montaro Mecsek en la nordorienta parto de la departemento (en la suda parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Pécsvárad, kiu estas urbo, la ceteraj 16 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 246,44 km², kie loĝas 11 690 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj kaj bestobredadoj.
Historio
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1966, poste la komunumoj aliĝis al la najbara distrikto. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Kyjov (distrikto Havlíčkův Brod)
Kyjov (Kiow) estas municipo de Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Vivas ĉi tie.
37-a IS
La 37-a Internacia Seminario de la Esperanto-Junularo okazis inter la 27-a de decembro 1993 kaj la 3-a de januaro 1994 en la urbo Neumünster de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio en la nordo de Germanio. Post la 33-a IS de la jarŝanĝo 1989/1990 la evento jam la duan fojon okazis en komforta urbocentra junulara kunvenejo.
Kyjov (distrikto Havlíčkův Brod)
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1351. Ekde la 30-a de aprilo 1976 ĝis la 23-a de novembro 1990 la municipo estis komune kun sia parto Dvorce konsisto de urbo Havlíčkův Brod.
37-a IS
Kiel dum antaŭaj jaroj, la Federacia ministerio pri familioj, maljunuloj, virinoj kaj junuloj de Germanio subvenciis la aranĝon per plurdekmil germanaj markoj, tial ke ne nur la kotizoj estis parte pagitaj de la ŝtato, sed ĉiu partoprenanto rericevis procentaĵon de siaj vojaĝkostoj, kio do aparte kuraĝigis partoprenantojn el pli foraj landoj alvojaĝi kaj kundiskuti.
Valderrueda (León)
Valderrueda [baldeRŬEda] estas municipo en la nordoriento de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Montaña de Riaño, en la nordoriento de la provinco. Acebedo estas komprenebla kiel Valo de la rado, kaj tial aperas flava rado en la blazono sur verda fono. La municipaj oficejoj kaj la ĉefaj servoj estas en Puente Almuhey.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Caminayo, Carrizal, Cegoñal, La Espina, Ferreras del Puerto, La Mata de Monteagudo, Morgovejo, Las Muñecas, El Otero de Valdetuéjar, Puente Almuhey, La Red de Valdetuéjar, Renedo de Valdetuéjar, San Martín de Valdetuéjar, La Sota de Valderrueda, Soto de Valderrueda, Taranilla, Valcuende, Valderrueda, Villacorta, Villalmonte kaj Villamorisca kaj okupas totalan areon de 160,78 km².
Ĝi limas norde kun Prioro, Boca de Huérgano kaj Crémenes, okcidente kun Cistierna kaj Prado de la Guzpeña, oriente kun la provinco Palencio kaj ene de tiu kun la municipoj Guardo kaj Velilla del Río Carrión, kaj sude kun Almanza kaj Cebanico.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Joe King Oliver
Joe „King“ Oliver (11-an de majo 1885 en Nov-Orleano, Luiziano; 10-an de aprilo 1938 en Savannah) estis usona kornetisto kaj unu el la plej gravaj muzikistoj de novorleana ĵazo.
Vivo kaj agado
Post malfermado de la amuzokvartalo Storyville li iris en 1918 al Ĉikago, kie li estis dungita ĉe „The Original Creole Orchestra“ de Bill Johnson. Kun propra bando (ekde 1920) Oliver ludis komence en "Dreamland Café" kaj entreprenis en 1921/22 koncertvojaĝon al Kalifornio, ĝis kiam li majon 1922, ree en Ĉikago, fondis la „King Oliver’s Creole Jazz Band“. La unua dokumentebla prezentado en Lincoln Gardens datiĝas je la 17-a de junio 1922.
In vivo
in vivo (en-organisma) (el la latina en vivulo) estas latin-devena scienca faktermino uzata por tiuj procezoj, kiuj okazas en vivanta organismo. Oni nomas tiun procezon, kiu okaza male, en artefarita medio (ekz. en reaga vitro), - tio estas tute ekster la vivanta organismo - in vitro (ekster-organisma). Oni povas diri, ke iu biokemia reago okazas aŭ in vivo aŭ in vitro.
Joe King Oliver
Vivo kaj agado
Joe „King“ Oliver sukcesi allogi junan Louis Armstrong por ĉi tiu ensemblo, al kiu i.a. apartenis muzikistoj kiel Johnny Dodds, Honoré Dutrey, Lil Hardin kaj Baby Dodds. Tre famiĝis la surdiskigoj de ĉi tiu bando el 1923, kiuj stampis la ĵazhistorion ne nur danke al la kunlaborado de Louis Armstrong. Temis pri elstaraj specimenoj de kolektiva improvizado, kiuj estas tipaj por ĉi tiu fazo de la „pasia ĵazo“. En 1924 tamen la bando disrompiĝis. Oliver dufoje sonregistris pli malfrue en ĉi tiu jaro duope kun Jelly Roll Morton (piano). Sekvan jaron Oliver formis novan, pli grandan bandon, kiun li nomis „Dixie Syncopators“. Tiucele li rekrutigis el Nov-Orleano i.a. la muzikistojn Albert Nicholas, Barney Bigard kaj Paul Barbarin, Kid Ory kaj Luis Russell. La „eta“ bandego, jam kun lignoblova sekcio, festis ĝis 1927 grandajn sukcesojn en Plantation Café je Ĉikago kaj per la songregistraĵo „Someday, Sweetheart“ ĝi sukcesis grandiozan multvendatan furoraĵon.
Kiam la intereso de la ĉikaga publiko malkreskis, Oliver transloĝiĝis en 1927 al Novjorko, kie lia bando prezentis en la mita „Cotton Club“, sed finfine ne povis daŭre teni sin. Pro sankaŭzoj kun siaj dentoj Oliver devis pretertempe ĉesi la muzikadon. Post reakiro de la ludkapablo, sed ne plu jekutima nivelo, Oliver ĝis 1931 faris kelkajn surdiskigojn, por plenumi siajn kontraktajn devojn. Li devis tamen tiutempe (ekde la fino de 1927) pli kaj pli ofte anstataŭi siajn intertempe steluliĝintajn muzikistojn per malpli konataj muzikistoj.
István Losonczy
LOSONCZY István (pro. loŝonci) estis hungara grandbienulo, magnato, kapitano de Temeŝvaro naskita ? kaj mortinta en Temeŝvaro la 27-an de julio 1552.
Biografio
Losonczy staris komence flanke de reĝo Johano la 1-a (Hungario), poste li aliĝis al Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio). En 1542 li partoprenis la sieĝadon sensukcesan kontraŭ Peŝto en la armeo de Ferdinando. En 1547 li iĝis ĉefprefekto de departemento Nógrád. En 1551 li partoprenis la militmarŝon kontraŭ Transilvanio. En la sama jaro li iĝis ĉefprefekto de Temes kaj kapitano de Temeŝvaro. En 1552 post unumonata sieĝado turka, li kapitulacis al paŝao Ahmed precipe je la postulo de germanaj kaj hispanaj dungsoldatoj. Je la elirado el la fortikaĵo la turkoj atakis la gardistaron de la fortikaĵo, li iĝis vundite kaptito kaj la paŝao senkapitigis lin.
Chitãozinho e Xororó
Chitãozinho e Xororó estas brazila kantoduopo de sertaa muziko. La du fratoj devenas el Astorga (Paranao). Chitãozinho vere nomiĝas José Lima Sobrinho (naskiĝinta la 5-an de majo 1954), la realnomo de Xororó estas Durval de Lima (naskiĝinta la 30-an de septembro 1957).
Oskar Meltzl
Oskar Meltzl (melcl) transilvania saksa kulturhistoriisto, ekonomikisto, politikisto: Szászrégen, 18-a de oktobro 1843 – Sibio, 1-a de decembro 1905.
Chitãozinho e Xororó
La du kantistoj kaj gitaristoj kun la artistonomoj Chitãozinho kaj Xororó apartenas ekde 1982 al la grandaj steluloj de ĉi tiu muzikstilo, kaj la brazilaj amaskomunikiloj sisteme antaŭenigis ilin laŭ la modelo de usonaj kontreo-steluloj. Sian unuan sondiskon ili priludis en 1970. Je sia 30-jara sceneja jubileo en la jaro 2000 la duopo estis vendinta entute 30 milionojn da sondiskoj.
Chitãozinho e Xororó estas en Brazila ankaŭ samsencaĵo por la hartondo „A-Molo-Moa-Lo“ (= Antaŭe mallonga – malantaŭe longa).
Oskar Meltzl
Biografio
Li estis adepto de la interkonsento hungara-saksa. Li studis juron kaj estis ĉefprokuroro en Marosvásárhely (1874), de 1875 profesoro de germana jurakademio de Sibio, inter 1886 – 98 deputito de Sibio. Li eldonis la manuskriptan verkon pri Braŝovo de G. Hermann kaj faris notojn al ĝi, li redaktis statistikon pri transilvaniaj saksoj. Li verkis librojn ankaŭ en hungara lingvo pri historio de Transilvanujo.
Hajdukovo
Bazaj informoj
Hajdukovo, ankaŭ kroate, serbe Хајдуково, hungare Hajdújárás estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Baĉka, en municipo de Subotica. En ĉiuj lingvoj oni rekonas la vorton el la nomo: hajdukoj.
Situo
Hajdukovo situas sur ebenaĵo, laŭ hungara landolimo.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario.
Velem
Historio
Velem estis loĝata jam en la neolitiko. Poste oni minis tie kupron kaj antimonon, sekve la loko estis iama metalurgia centro. Oni trovis riĉajn restaĵojn sur deklivo de monto Sankta Vid. La monto apartenas al la vilaĝo. En fino de 20-a jarcento oni faris subĉielan muzeon ĉe la monto, kie prezentiĝis praa vilaĝo, sed tion novaj vandaloj faris ruina.
En Velem migra poŝto servas.
Karekso
Karekso (Carex) estas multspecia genro el planta familio ciperacoj. La specioj estas plurjaraj herboj kun poacecaj folioj, pli-malpli triangulaj tigoj kaj spike aranĝitaj, duklinaj floroj en preskaŭ ĉiuj specioj monoikaj. Ili formas ofte tufojn kaj kreskas en malsekaj lokoj.
Kareksoj troviĝas preskaŭ tutmonde. Ili mankas nur en malaltaj tropikaj terenoj, kie aperas nur malmultaj specioj en Sudorienta Azio. Ankaŭ en Afriko sude de Saharo troviĝas malmultaj specioj. Abundas specioj male en Norda Ameriko, kie troviĝas 480 specioj, kaj ankaŭ en Orienta Azio.
Malgranda alaŭdo
La Malgranda alaŭdo aŭ pli precize Mallongfingra malgranda alaŭdo (Calandrella rufescens) estas specio de malgranda alaŭdo aŭ birdoj de la genro Calandrella kaj familio de Alaŭdedoj, kiu loĝas en Hispanio, norda Afriko, kaj el Turkio orienten tra la duondezertoj de centra Azio al Mongolio kaj Ĉinio.
Aladár Buzágh
Aladár Buzágh [buzAg], laŭ la hungara skribmaniero Buzágh Aladár estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1946).
55892 Fuzhougezhi
55892 Fuzhougezhi estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Astronomia Observatorio de Beijing, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Malgranda alaŭdo
Multaj populacioj, inkludante tiujn kiuj reproduktiĝas en Hispanio kaj Afriko, estas nemigrantaj, sed kelkaj birdoj el Azio de la nordo de la reprodukta teritorio migras sude en vintro. Tiu ĉi specio estas tre rara vaganto al norda kaj okcidenta Eŭropo.
55892 Fuzhougezhi
En la spirito de Ge Zhi (" Scienco "), la Mezlernejo Fuzhou Gezhi (ĉine : 福州格致中学, Fúzhōu Gézhì Zhōngxué) faris elstarajn kontribuojn al la nacia eduko en Ĉinio dum la 160 jaroj depost sia fondo en 1846.
Aladár Buzágh
Aladár Buzágh naskiĝis la 1895 en Hungario, en Derencsény (nuntempa Drienčany en Slovakio). Li mortis la 1962 en Budapeŝto.
Malgranda alaŭdo
Tiu palearktisa specio de seka malferma kampero, preferas eĉ pli la sekajn kaj senplantajn terenojn ol la proksima parenco, la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi nestumas surgrunde, kie la ino demetas 2 al 3 ovojn. La manĝo estas semoj kaj insektoj, tiuj lastaj ĉefe dum la reprodukta sezono.
Aladár Buzágh
Biografio
Aladár Buzágh frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li komencis instrui kemion en 1919 al studentoj en la universitato. En 1921 li plulernis en alia universitato. Ekde 1926 profitante stipendion ofte vivis eksterlande, ekzemple en Lejpcigo. Ekde 1931 li daŭris la instruadon. Inter 1946–1949 li estis estrarano de Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1955.
Malgranda alaŭdo
Temas pri eta pala alaŭdedo, pli malgranda eĉ ol la Mallongfingra alaŭdo. Ĝi estas, kiel plej parto de alaŭdedoj malhele striita grizecbrune supre kaj blankeca sube. Ĝi havas palan superokulan strion kaj mallongan fortikan bekon, kiel ĉe la Mallongfingra alaŭdo, sed diference de tiu, ĝi havas nek kolmakulojn nek sablokoloran nuancon en vango aŭ flankoj de brusto kaj male havas tre markitan striadon en vango kaj brusto. Ankaŭ la beko estas iom distinga, pli malhela kaj iomete kurba ĉe la Malgranda alaŭdo kaj ankaŭ la formo de la kapo iom pli malgranda ĉe tiu ĉi. Ambaŭ seksoj estas similaj.
Esperantigo de vortoj el vjetnama fonto
Esperantigo de vortoj el vjetnama fonto laŭ malsupra skemo estas proponata de la vjetnama esperantisto, vortaristo, esperantologo Nguyễn Xuân Thu.
Li atentigis ke tiu ĉi tabelo laŭeble plej fidele sekvas la Konsilojn por Transkribado de La Bona Lingvo kaj la Rekomendojn de Akademio de Esperanto pri esperantigo de vortoj. Tiel, ĝi iomete diferencas de la transskribado de la esperanta versio de “La Rakonto pri Kieŭ”, kiel la forigo de ŭ antaŭ vokalo.
Stranga disigo de prononco kaj litero
Kvankam Esperanto havas la principon "por unu sono unu litero", la listo montras Esperantajn literojn kaj prononcojn malsame. Ekzemple, laŭ la listo, oni devus prononci "k" el vjetnama q kiel [ku].
Stranga transskribo de diftongoj
Kvankam vjetnama prononco de hoa estas proksima al [hwa:], la listo diras, ke hoa estu skribata esperante kiel "hoa". Tamen, en Esperanto oni prononcas "hoa" kiel [ho:a] ĉar la Esperanta akcento estas ĉiam sur la antaŭlasta silabo.
Dua Batalo de Ĥarkovo
La Dua Batalo de Ĥarkovo aŭ Operaco Fredericus estis kontraŭ-ofensivo en la regiono ĉirkaŭ Ĥarkovo (nune Ĥarkivo) kontraŭ la pontokapa ofensivo Izium de la Ruĝa Armeo fare en la 12a–28a de Majo 1942, en la Orienta Fronto dum la Dua Mondmilito. Ties celo estis elimini la pontokapon Izium super Donec aŭ la "Barvenkovo kerno" (en rusa: Барвенковский выступ) kiu estis unu el la sovetaj ofensivaj areoj. Post vintra kontraŭ-ofensivo kiu forigis germanajn trupojn for el Moskvo sed elĉerpis la rezervojn de la Ruĝa Armeo, la Ĥarkova ofensivo estis nova soveta klopodo etendi sian strategian iniciaton, kvankam al ĝi mankis grava elemento de surprizo.
La 12an de Majo 1942, sovetaj fortoj sub la komando de marŝalo Semjon Timoŝenko lanĉis ofensivon kontraŭ la Germana 6a Armeo el elstaraĵo establita dum la vintra kontraŭ-ofensivo. Post esperplena starto, la ofensivo estis haltigita la 15an de Majo fare de amasa germana kampanjo de aviadilfrapoj. Gravaj sovetaj eraroj fare de kelkaj stabanaj oficiroj kaj de Stalino, kiu malsukcesis akurate ĉirkaŭkalkuli la eblojn de la 6a Armeo kaj superkalkulis sian proprajn ĵuse preparitajn fortojn, faciligis germanan pinĉilatakon la 17an de Majo kio fortranĉis tri sovetajn batalarmeojn el la cetero de la fronto ĉirkaŭ la 22a de Majo. Sieĝitaj en mallarĝa areo, la 250,000-homa soveta forto ene de la sakstrato estis neniigita el ĉiuj flankoj fare de la Germana kirasita, artileria kaj kanona pafado estis 7,700 tunoj de aer-faligitaj bomboj. Post ses tagoj de ĉirkaŭo, la organizita soveta rezistado venis al la fino kaj la sovetaj unuoj estis aŭ mortigitaj aŭ kaptitaj.
La batalo estis enorme frapa germana venko, kun 280,000 sovetaj mortoj kompare kun ĝuste nur 20,000 ĉe la germanoj kaj ties aliancanoj. La Germana Armegrupo Sudo premis sian avantaĝon, ĉirkaŭante la sovetan 28an Armeon la 13a de Junio en Operaco Wilhelm kaj pelante reen la 38-an kaj la 9-an Armeojn la 22an de Junio en Operaco Fridericus la 2-a kiel unuarangaj operacoj de Blua Okazo, kiu estis lanĉita la 28an de Junio kiel la ĉefa germana ofensivo en la Orienta Fronto en 1942.
Ethelred la 2-a (Anglio)
Ethelred la 2-a (n. ĉirkaŭ 968, m. la 23-an de aprilo 1016) estis anglosaksa reĝo de Anglio ekde 978. Li estis kutime nomata en la angla Ethelred the Unready (Ethelred la malpreta, aŭ eble Ethelred la malkonsilata - la anglosaksa Æþelræd Unræd havas ambaŭ signifojn).
Frua vivo
Lia patro estis Edgaro, kiu subite mortis en 975, postlasante du filojn, Eduardon la Martiron (kies patrino estis Ethelfleda), kaj Ethelred (kies patrino estis Aelfthryth. Eduardo sekvis sian patron kiel reĝo, kontraŭ la volo de Aelfthryth, sed estis murdata en ties domo ĉe Corfe Castle la 18-an de marto 978. Verŝajne Aelfthryth partoprenis la komploton, kaj ŝia filo tuj iĝis reĝo. Ethelred havis maksimume dek tri jarojn.
Unuaj disraboj de la danoj
En 980 la danoj rekomencis disrabi Anglion. Tiun jaron ili atakis marbordajn urbojn en Hampshire, Thanet kaj Cheshire. La sekvantan jaron ili atakis Cornwall, kaj, en 982, Dorset. En 988 ili denove atakis la sudokcidentan parton de Anglio kaj grava batalo okazis en Devon. La danoj uzis havenojn en Normandio kie la normandoj estis iliaj aliancanoj. Pro tio estiĝis malamikeco inter Normandio kaj Anglio, sed en 991 la papo aranĝis pacakordon.
Katastrofoj
Tamen en aŭgusto 991 la granda dana mararmeo atakis la sud-orientan parton de Anglio. Proksime al Maldon, Essex, estis batalo kie la reganto de Essex, Brythnoth, malsukcese kontraŭis la invadantojn kaj mortis, kune kun multaj siaj batalistoj: anglosaksa poemo, La batalo de Maldon, pritraktas la katastrofon. Tio estis la unua el serio de malvenkoj de la anglosaksoj. En 994 estis nedecidiga batalo proksime al Londono. Poste Ethelred eniris diskutojn kun la skandinavaj generaloj, inter kiuj estis Olaf la 1-a (Norvegio), kaj sekvis militpaŭzo: inter la kondiĉoj estis la pago al la danoj de 22 mil pundoj de oro kaj arĝento. (Tiaj pagoj estis nomataj danegeld.) Olaf mem konfirmaciiĝis ĉe Andover, Hampshire, kun Ethelred kiel baptopatro. Olaf promesis neniam plu invadi Anglion, kaj reiris al Norvegio.
En 997 komenciĝis pluaj danaj disraboj, eble fare de danoj kiu estis iĝintaj dungsoldatoj de Ethelred. La danoj trairis la sudon de Anglio, sed en 1000 ili velis al Normandio. Pro nesciataj kialoj, Ethelred uzis la mallongan militpaŭzon por disrabi Strathclyde, Skotlando.
En 1001 la dana mararmeo revenis, kaj estigis bazon ĉe la Isle of Wight. La danoj disrabis okcidentan Sussex, sed la anglosaksoj sukcese defendis Exeter kaj forpelis ilin de Devon. Printempe de 1002 Ethelred pagis 22,000 pundojn por havi militpaŭzon.
La 13-an de novembro 1002 Ethelred komandis masakron de ĉiuj danoj en Anglio. En multe da la lando la danoj tro fortis, sed laŭdire inter la mortigitoj estis Gunhilde, fratino de Sven la 1-a (Danio). Tiu invadis sud-okcidentan Anglion en 1003, kaj en 1004 disrabis Norwich. Tamen armeo sub nobelo de East Anglia, Ulfcytel Snillingr, mortigis multajn danojn, kaj, kvankam li estis fine venkata proksime al Thetford, la danoj lasis Anglion en 1005.
Ili denove invadis en 1006 sed eliris post pago de plua danegeld (36 mil pundojn). Sekvis du jaroj de paco. La anglosaksoj estigis mararmeon por defendi sian landon, sed tio malplifortiĝis kiam ĉefo ekpiratis. En 1009 estis plua invado sub Thorkell la alta kaj lia frato Hemming: en aprilo 1012 Ethelred pagis 48 mil pundojn por paco.
Finaj invadoj
En 1013 Sven la 1-a iniciis grandegan invadon kaj konkeris Anglion. Ethelred fuĝis al Normandio. Sed Sven subite mortis la 3-an de februaro 1314. La danoj tuj omaĝis al Knuto la Granda sed la anglosaksoj invitis Ethelred reveni al sia regno, kondiĉe ke li pardonu tiujn kiuj subtenis la danojn. Ethelred atakis Knuton, kiu ne sufiĉe fortis por kontraŭi lin, kaj fuĝis al Danio. Edmundo Ironside, filo de Ethelred, ribelis kontraŭ sia patro, tiel malplifortigante la regnon, kaj la danoj de la norda de Anglio malkontentis. En aŭgusto 1015 Knuto reinvadis Anglion kaj dum la sekvantaj pluraj monatoj konkeris la plejparton de la lando. Edmundo Ironside reamikiĝis al sia patro: dum li defendis Londonon Ethelred mortis (la 23-an de aprilo 1016). Post plua militado, sekvis akordo per kiu Edmundo retenis Wessex kaj Knuto regis Anglion norde de la Tamizo, kaj kiam unu el ili mortos, la alia heredos la landon. Edmundo mortis la 30-an de novembro, eble pro naturaj kialoj, eble pro murdo.
Edziĝoj kaj idoj
Ethelred edziĝis unue al Aelfgifu de York, filino de Thored, grafo de Northumbria. Iliaj idoj estis:
En 1002 Ethelred edziĝis al Emma de Normandio, filino de Rikardo la Sentima, duko de Normandio. Ilaj idoj estis:
Muzeo Reĝino Sofia
La Nacia Muzeo Arta Centro de Reĝino Sofía (MNCARS sigloj en la hispana) estas la hispania nacia muzeo pri arto el la 20-a jarcento, mallongigita kiel "Muzeo de Reĝino Sofia". Ĝi estis oficiale inaŭgurita la 10-an de septembro 1992 per la artistaj fondaĵoj de la Hispana Muzeo de Nuntempa Arto kaj ĝia nomo honorigas al la Reĝino Sofia. Ĝi estas memstara organismo dependata de la Hispana Kulturministerio. Ĝi situas en Madrido, en la antikva Hospitalo de Sankta Karlo, konstruaĵo el la 18-a jarcento, en la zono Atocha, proksime de la samnomaj trajnstacioj "Trajnstacidomo Atocha" kaj " Atocha"
Ethelred la 2-a (Anglio)
Leĝoj
Multaj leĝoj estiĝis dum la regado de Ethelred. Ili estis plejparte preparataj de Wulfstan la 2-a, ĉefepiskopo de Jorko. Rezulte reordiĝis la leĝa sistemo de Anglio post disraboj de la skandinavoj, kaj la leĝoj validis eĉ post kiam Vilhelmo la 1-a konkeris Anglion. La leĝoj subtenis la uzon de ĵurioj dum procesoj.
Maida
Maida estas komunumo de Italio.
Gandhinagaro
Gandhinagaro, literumita ankaŭ Gandinagar (गाधिनागर) estas la ĉefurbo de la ŝtato Guĝarato, la plej okcidenta ŝtato en Hindio. La urbo estas planita urbo memore al Mahatma Gandhi.
Geografio
Gandhinagaro situas sur ebenaĵo en alteco 81 m. Kalol troviĝas 15, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 24, Mehsana 50, Vadodara 115, Bansvara 187, Raĝkot 217, Surat 226, Mumbajo 473, tutlanda ĉefurbo Delhio 755, Kolkato 1611 kilometrojn (aere).