cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vlasta Burian
La populareco
Burian estis tre populara, lia vizaĝo kaj la nomo estis ofte eluzataj per reklamo. Komercistoj nomigis laŭ lia nomo eĉ bombonojn sub la nomo "Burianky" kaj ankaŭ nove kultivita rozo - "Rozo de Vlasta Burian" portis laŭ li la nomon. Kien ajn li alveturis, li vekis furoron - li estis ŝatata kaj fama. Li ŝatis rapidajn aŭtojn, armeon kaj uniformojn. Li mem poste ankaŭ portis la uniformojn en publiko. Li estis ankaŭ ano de Ĉeĥoslovaka armeo. Li eĉ dum la unua respubliko akiris por si per "ĉirkaŭkurado en oficejoj" kaj validigis rangon de ĉefleŭtenanto kaj laŭ rememoroj de memorigantoj li ankaŭ pripensis pri kandidaturo je prezidento. En la tempo de sdia gloro li havis luigita kasteleton, kien li vojaĝis semajnfine por ĉasi. Sed li mem loĝis en apuda domo de administranto. Li havis proksime de Prago bienon, kie li bredis bovinojn. Ĉiun li havis nomita laŭ staturoj el famaj operoj (Carmen, Libuše, Mařenka,...). La nomoj estis skribitaj sur tabuloj, kiujn la bovinoj havis alligitaj super la kapo. Li ĝoje fanfaronis en la publiko pro sia riĉeco, kio kaŭzis grandan envion, kiu estis unu el kaŭzoj de lia postmilita falo.
En la privateco
El la rilato kun dancistino Anna Emílie Pírková li havis dum senedzeco filinon Emilka Burianová (*la 8-an de aprilo 1912). En 1919 li edziĝis kun Nina Červenková - Burianová. Ŝi estis lia plej granda apogo en liaj plej malpezaj tempoj, ŝi tre amis lin kaj ŝi estis lia plej granda admirantino. Ŝi devis esti en ĉiu prezentiĝo de Burian, kiam ŝi estis malfruiĝinta, Vlasta lasis haltigi la spektaklon, ĝis kiam Nina ne estis en sia loĝio. Aŭ se Nina estis malsana, Burian lasis konduki mikrofonon al la scenejo kaj Nina poste aŭskultis lian faron per telefono. En la jaro 1944 naskiĝis al la filino de Burian filo Vlastimil Kristl.
La socio konis Burianon kiel amuzigan kompaniulon, sed en la privateco li estis melankolia, kaprica kaj li havis depresojn - li suferis pro maniodepresivaj statoj. Ankaŭ pro tio li ofte fermis sin en sia vilao en Dejvice, kiun li havis elegante kaj lukse ekipita. Li ĉiutage sportis, tial li havis en sia vilao grandan gimnastikejon kaj apud la vilao konstruita basenon kaj tenisejon. Ĉiam matene li biciklis kaj aranĝis grandajn amikajn tenismatĉojn eĉ ekster Prago. Li estis ankaŭ granda mecenato de sportistoj, kaj de profesiaj (li sponsoris ankaŭ nacian biciklistan teamon), kaj la amatoraj. Hodiaŭ jam preskaŭ nekonata estas rememoro de unu memorigantino, kiu vidis Burianon, kiel li estas ĵetanta al senlaboraj laboristoj, ludantaj futbalon kun malnova disŝirita pilko, novan pilkon, por ke ili povu pli bone sporti.
Rompo kaj dumtempa intermito de lia kariero
En la jaro 1944 okazis en lia vivo kaj en la populareco abrupta rompo. Unue germanoj fermis lian teatron, post la milito li estis arestita fare de ĉeĥoj (kaj lia teatro estis naciigita). Unue li estis malliberigita en komunan ĉelon kun SS-anoj kaj krimuloj, kie li estis tre malhumiligata. Poste li estis pro interveno de Jan Masaryk liberigita, enketata en la libereco, fine juĝejo liberigis lin. Post negativa reeĥo en presaro kaj je interveno de politikistoj (kiuj volis pro ekzemplo puni lin) li estis denove malliberigita kaj surbaze de ekkonstruitaj kulpigoj kondamnita pro kunlaborado kun germanaj okupantoj por kelke da monatoj al peza prizono kaj punmono de duonmiliono da kronoj. Kiel la bazo de lia kondamno estis la jenaj punktoj:
1. En radiodisaŭdiga skeĉo Hvězdy nad Baltimorem (Steloj super Baltimoro) li ridigis la ekzilan registaron en Londono, konkrete Jan Masaryk-on. Pledo: Al tio li estis devigita fare de nazioj. Kaj atestantoj, kiuj aŭdis la skeĉon en radio, miris, ke Burian ne estis fare de germanoj akuzita pro sabotado, ĉar onidire ili ne aŭdis pli teruran faron... Kaj li evitis al pluaj prezentiĝoj per ŝajnigado de diversaj malsanoj.
2. Onidire li gastis en sia vilao la germanajn okupantojn inkluzive de K. H. Frank. Pledo: Fakte estis ĉe Burian en la vilao germanoj sole unufoje kaj nome, kiam laŭ denunco de la najbaroj ili serĉis onidire enfositajn armilojn. Kaj kun K. H. Frank Burian vidis sin sole unufoje kaj nome en restoracio.
3. Ankaŭ, ke li subaĉetis magistratajn oficistojn, por ke li akiru urban parcelon por disvastigi tenisejon kaj kiam dum Protektorato Bohemio kaj Moravio benzino estis je aldono, li akiris ĝin per nehonesta maniero, eĉ tio, ke kiel unu el malmultaj povis entute veturi per aŭtomobilo. Pledo: Li veturis per aŭtomobilo al pretenditaj kontraktoj kun Lucernafilm kaj ne pro permeso de la germanoj.
4. Per eluzo de la germana favoro li povis prezentiĝi en Nacia Teatro kiel principalo en Prodaná nevěsta de Bedřich Smetana. Pledo: La peton, por ke li povu gastige prezentiĝi, Burian donis mem, por ke li demonstru sian sinceran ĉeĥecon kaj la gvidantaro afable, sen premo pozitive plenumis ĝin. Ĉe la juĝejo li ankaŭ pledis sin, ke li intence ne akceptis rolojn en germanaj filmoj en la tempo de okupacio.
Ŝtonmino
La produktoj akiritaj en la ŝtonminejoj, diference de la cetero de la minekspluatejoj, ne estas prilaboritaj per koncentrigo sed eble ĉefe per eltranĉado. La ĉefaj rokoj akiritaj el ŝtonminejoj estas jenaj: marmoro, granito, kalkoŝtono, travertino kaj ardezo.
Vlasta Burian
Rompo kaj dumtempa intermito de lia kariero
5. Li salutis per nazia saluto (per levita dekstra mano). Pledo: Ĉi tie Burian diris, ke li ne salutis tiel kaj se entute li salutis sur scenejo per la levita dekstra mano, ke tio estis la kunpremita mano aŭ ke li akompanis tiu ĉi faron per vortoj: "Tiel alte saltas mia hundo, kiam mi venos hejmen.", kio havis grandan reeĥon ĉe spektantoj akompanata de pafadoj de rido. Laŭ rememorantoj li eĉ prezentiĝis dum la okupacio kun vipo kaj sur ĝi estis alligita bloka majusklo C. Kiam oni poste demandis lin, kion signifas tio, li do respondis: "Tio estas vipo sur ĝi co." (Noto de la tradukinto: Ĉi tie aperas ĉeĥa ludo kun vortoj - laŭvorte li respondis: To je bič na něm cé. Tio signifas la jenon - Tio estas vipo sur ĝi Co (na něm cé) - na něm cé iu povas kompreni je germanoj, kio estas ĉeĥe na němce.) Pro kio dum Protektorato Bohemio kaj Moravio povis minaci puno de malliberigo aŭ eĉ mortpuno... (laŭ libro Vlasta Burian survoje al la 21-a jarcento, en kiu aŭtoro Ondřej Suchý prilaboris kulpigon kaj la sekvan pledon de Burian laŭ laŭtempaj materialoj).
Ŝtonmino
Ĉiu ŝtonminejo havas pli malpli longdaŭran utilan vivon, kaj post ties elĉerpo, la abandono de la minagado povas rezulti en problemoj por la medio, ĉefe rilate al la detruo de la pejzaĝo.
Vlasta Burian
Rompo kaj dumtempa intermito de lia kariero
Kiam li estis liberigita, li jam ne plu povis renovigi la teatron, fakte estis konfiskita lia tuta posedaĵo (ankaŭ la vilao) kaj dum sekvantaj kvin jaroj li ne rajtis prezentiĝi. En lia vilao estis establita infanĝardeno. Oni tradicias, ke kiam Burian iris viziti la infanojn, kiuj restadis en lia eksa vilao, li neniam venis sen donacoj. De komence li devis labori per dura permana laboro, li estis pesigisto en nordbohemia karbominejo, poste kiel mesaĝisto li laboris en montarkabanoj, kien li veturis per aŭtomobilo por refreŝigontoj kaj en kuirejo li poste purigis terpomojn. Ĉi tie li jam komenci kontraŭleĝe prezentiĝi.
Ŝtonmino
Por ekspluatado de subĉiela minejo foje necesas elfosi, per mekanikaj resursoj aŭ per eksplodaĵoj, la terenojn kiuj kovras aŭ ĉirkaŭas la geologian formaĵon kiu formas la kuŝejon.
Vlasta Burian
"Renesanco" de Burian kaj rehabilito post la jaroj
Jam unu jaro post la morto de Burian estis filmita tondodokumento Král komiků – VLASTA BURIAN (pri Burian estis filmitaj sume kvar tondodokumentoj) kaj komencis reeldonado de liaj gramofondiskoj. En la jaro 1994 li estis rehabilita post tio, kiam teatra historiisto Vladimír Just realigis denovan traktadon de lia kazo. La 8-an de novembro 1998 estis en lia vilao en Dejvice senvualigita memortabulo, ĉe Teatro Komedio (antaŭe Teatro de Vlasta Burian) nomita post li pasejo kaj en fojero senvualigita busto (la 25-an de novembro 1998). En la jaro 2000 estis senvualigita memortabulo en stadiono de la praga AC Sparta, kie Burian kelke da jaroj profesie kaptis en golejo. Kaj en oktobro de 2000 estis en Vaksa muzeo senvualigita lia vaksa figuro vestita en C. a k. polní maršálek. Ekde tiu ĉi jaro ankaŭ regule okazas Ĉevalvetkuro de Vlasta Burian. La 8-an de februaro 2002 la korprestaĵoj de vlasta Burian kaj de lia edzino Nina transportitaj en la tombejo en Vyšehrady en novan tombon en Vyšehrady. En la publika opinio de Ĉeĥa televido je "Reĝo de komikuloj" li lokiĝis sur la 1-a posteno (la 2-a posteno: Vladimír Menšík, la 3-a posteno: Jiřina Bohdalová). Kaj en la publika opinio "La plej granda ĉeĥo" li lokiĝis sur la 31-a posteno. Omaĝe de li estas ĉiujare donata Prezo de Vlasta Burian, kiun oni donas al la plej bonaj goluloj de Gambrinus liga, sed ankaŭ al la plej bonaj komikuloj. Pri la populareco de Burian atestas ankaŭ la fakto, ke senĉese liaj filmoj estas ripetataj en televido kaj ankaŭ, ke ili komencas aperi en VHS kazedoj kaj DVD portiloj...
Ŝtonmino
La subĉielaj minoj estas ekonomie enspezaj kiam la kuŝejoj estas ĉe la surfaco, eĉ se post malgranda kovro aŭ la karaktero de la tereno ne estas strukture taŭga por subtera laboro (kiel ĉe sablo aŭ gruzo). Kiam la profundeco de la kuŝejo pliiĝas, la ekonomia avantaĝo de la subĉiela mino malpliiĝas favore de la ekspluatado pere de subtera minado.
Vlasta Burian
Verkaro de Vlasta Burian
Vlasta Burian dum sia vivo kreis neelĉerpeblan kvanton da roloj kaj li estis aŭtoro de vico da scenarioj.
Libroj pri la vivo kaj la verkaro – Referencoj – Uzita literaturo
Pli da informoj pri la vivo de Vlasta Burian eblas trovi en tiuj ĉi enciklopedioj kaj biografiaj libroj:
Miklós Bakk
BAKK Miklóe [pr. bak] estas rumanuja hungara inĝeniero, politiksciencisto, redaktoro naskiĝinta en Săcueni la 14-an de junio 1952.
Kariero
Bakk havigis diplomon de inĝeniero en 1976 en Temeŝvaro, doktoriĝis pri politikscienco en 2006. Li estas ekde 2004 sekciestro de Katedro pri Politikscienco en la BBTE. Inter 1999-2001 li estis redaktoro, ĉefkunlaboranto, inter 2001 kaj 2003 komisiita ĉefredaktoro de la ĵurnalo Krónika. En jaroj 1991 kaj 1999 redaktis la gazeton A Hét. En jaroj 1996-1999 li estis redakciano, ekde 2006 ĉefredaktoro de la revuo Magyar Kisebbség.
Nuragus
Nuragus estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sardio kaj al la provinco Sud-Sardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Genoni (OR), Gesturi (MD), Isili, Laconi (OR) kaj Nurallao.
Gary Wallis
Gary Wallis (naskiĝinta la en Westminster, Londono), estas angla drumisto, frapinstrumentisto, kaj muzikproduktisto. Li kunlaboris kun multaj artistoj, ties Nik Kershaw, Pink Floyd, 10cc, Il Divo, Westlife, Girls Aloud, Atomic Kitten, Paul Carrack, Dusty Springfield, Bonnie Tyler, Mike Rutherford, Mike + The Mechanics, Tom Jones, Jean Michel Jarre, Helene Fischer kaj Schiller.
Sintezilo
Sintezilo (slange sinto) estas elektronika muzika instrumento destinita por produkti artefarite kreitan sonon, uzante teknikojn kiel adician, subtrahan, frekvencomodulan, fizikmodelan sintezadon, aŭ fazmoduladon por krei sonojn.
Sinteziloj kreas sonojn per rekta manipulado de elektraj kurentoj (kiel ĉe analogaj sinteziloj), matematika manipulado de diskretaj valoroj uzante komputilojn (kiel ĉe programsinteziloj), aŭ per kombino de ambaŭ metodoj. En la fina stadio de sintezado, elektraj kurentoj estas uzataj por kaŭzi vibrojn en la diafragmoj de laŭtparoliloj, kapaŭskultiloj, ktp. Tiu ĉi sintezita sono kontrastas kun registrita natura sono, ĉe kiu la mekanika energio de sonondo estas transformita en signalon, kiu poste retransformiĝas en mekanikan energion dum aŭdigado (kvankam samplado signife malklarigas tiun ĉi distingon).
La termino "parolsintezilo" estas ankaŭ uzata en elektronika parolteknologio, ofte ligite kun voĉsinteziloj.
Geja paniko
Geja paniko (Gay panic) estas termino uzata por priskribi leĝan defendon kontraŭ iuj krimoj. Specife, kiam homo asertas ke ili faris perfortan krimon (ekz, atakon aŭ murdon) kontraŭ samseksa homo ĉar tiu homo supozeble samsekseme flirtis aŭ proponis seksumi, tio estas "geja paniko". La defendo ne ofte evitas konvikton, sed ofte malpliigas la punon.
La pravigo estas ke negeja homo povas ofendiĝi aŭ koleriĝi pro tia seksuma aŭ ama propono tiom multe ke li dumtempe freneziĝas kaj faras agon (ekz, murdon) kiun li kutime ne farus. Multaj homoj kritikas tian defendon.
Oni ofte uzas la defendon en Usono, precipe en sudaj ŝtatoj kaj en malgrandaj urboj kaj kamparoj, kie multaj homoj malaprobas samseksemon. La defendo efikas pro la ofta socia timo kaj malaprobo de samseksemo. Fama ekzemplo estas la kazo de Matthew Shepard, kies du murdistoj diris ke Shepard flirtis kaj tiom kolerigis ilin ke ili murdis lin.
La defendo "geja paniko" ankaŭ estas uzata en kazoj pri perforteco kontraŭ transgenruloj.
Ventorozo
Ventorozo, aŭ kompasrozo, estas simbolo kun formo de cirklo kiu havas markitaj ĉirkaŭe la direktojn en kiuj divideblas la cirklo de la horizonto, nome la kompasdirektoj, tio estas, alfabetorde Nordo, Okcidento, Oriento kaj Sudo.
La 16-flanka vento-rozo estas la ideo de Timosthenes el Rodoso, maristo kaj klerulo, kiu vivis en la 3-jarcento a.K, aldoninte 4 novaj direktoj al la tiam jam agnoskitaj 12. La reĝo de Egiptio, Ptolemeo la 2-a, nomumis lin ĉefpiloto de sia ŝiparo. Timosteno estis la unua el la grekaj geografiistoj, kiu uzis la ventojn por geografia orientiĝo kaj navigado, anstataŭ nur kiel meteologiaj fenomenoj. Timosthenes verkis libron pri maraj instrukcioj por la avantaĝo de la egipta mararmeo. Krome, la libro havis navigaciajn instrukciojn, kiuj baziĝis sur la 16-flanka ventorozo. Sekvante ĉi tiun libron, nuntempe perditaj, pli kaj pli da veladaj libroj estis eldonitaj tra la jaroj, kiuj fariĝis esencaj por maristoj.
Ties reinvento estas atribuita al la majorka Ramon Lullo, detala priskribo jam verkita de Plinio la Maljuna en libro II eble estis lia baza referenco.
En la navigomapoj ĝi estas reprezentata per 32 romboj (misformitaj) unuigitaj en unu pinto dum la aliaj indikas la direkton en la cirklo de la horizonto. Super ĉio oni metas lilifloron per kiu oni reprezentas la nordon. Tiu simbolo estas dokumentata el la 15-a jarcento.
Rottenacker
Rottenacker estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Saint-Pardoux-le-Neuf (Corrèze)
Saint-Pardoux-le-Neuf estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 69 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
La vilaĝo situas en la natura regiona parko Millevaches.
Geografio
Saint-Pardoux-le-Neuf etendiĝas sur 10,54 km², kaj havis 69 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 7 homoj laŭ kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Pardoux-le-Neuf situas je alteco de 845 metroj.
Otto Meiling
Otto Meiling (naskiĝis la 1-an de junio 1902, mortis la 11-an de aŭgusto 1989) estis germandevena montgrimpisto kiu atingis multajn unuajn suprenirojn en la Nacia Parko Nahuel Huapi de Argentino kaj en la ĉirkaŭa areo.
Saint-Pardoux-le-Neuf (Corrèze)
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Saint-Pardoux-le-Neuf antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Otto Meiling
Meiling forlasis Bavario cele al Bonaero en siaj fruaj dudekaj vivjaroj, laborante kiel laboristo, lernante la kapablojn de ĉarpentado kaj domkonstruado. Li gajnis emon por aventurado, tiam translokiĝis al San Carlos de Bariloche, tiutempe malgranda vilaĝo proksime de la montara Lago Nahuel Huapi kaj la monto Cerro Catedral. Tie, li komencis esplori la proksimajn montopintojn kun amikoj, ĉefe aliaj germanaj enmigrintoj. Li baldaŭ fondis la Andan Klubon de Bariloĉe) kun ili - tre sukcesa montogrimpado klubo kiu ankoraŭ ekzistas.
Saint-Pardoux-le-Neuf (Corrèze)
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Michel Bourzat, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Otto Meiling
Post fari kelkajn unuajn suprenirojn en la areo, li konatiĝis kun la nova sporto de skiado, pri kiu li pasiiĝis, farante multajn longajn skiadajn vojaĝojn kaj komencante instrui skiadon kaj fabrikadi skiojn kaj skio-boto-ligilojn. Kiam li revenis al sia hejmlando pri viziti sian familion, li ankaŭ ricevis plian trejnadon en skiado, montogrimpado, kaj alportis reen grandan provizon de skio-boto-ligiloj.
Saint-Pardoux-le-Neuf (Corrèze)
Administrado
Saint-Pardoux-le-Neuf apartenas al la kantono de Eygurande, kies ĉefurbo estas Eygurande. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Otto Meiling
Inter la kunmigrantoj de Otto Meiling interalie ankaŭ estis Heriberto Reichardt, germandevena esperantisto kaj delegito de UEA en San Carlos de Bariloche.
CEDA
La Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA) (Hispana Konfederacio de Aŭtonomaj Dekstro-partioj) estis alianco de politikaj partioj katolikaj kaj dekstraj, fondita la 4-a de marto de 1933 en Hispanio. Ĝi estis planata dum la progresisma jarduo de la Dua Hispana Respubliko. Lia ĉefa inspirinto estis Ángel Herrera Oria fondinto kaj direktoro de la ĵurnalo El Debate. Alia el ties fondintoj kiuj poste regis la Konfederacion, estis José María Gil-Robles. La CEDA estis la granda amaspartio de la hispana dekstrularo kadre de la Dua Respubliko. El ties konstituo ĝi prezentiĝis kiel la dekstrula alternativo al maldekstraj registaroj kaj koalicioj.
La ĝermo estis en la katolika partio Acción Nacional, poste nomita Acción Popular. Poste tiu aligis diversajn regionajn partiojn. La konfederacio prezentiĝis kiel katolika defendo kontraŭ supozataj agresoj fare el la registaroj aŭ asocioj de la Dua Respubliko, sed akceptante ties reĝimon, kio estis tialo ke la katolikaj monarkistoj aliĝu al partio Renovación Española. Knamkam la partio mem montriĝis katolika, ties estro Gil Robles kaj ties junulfako estis ege inspiritaj kaj interesataj pro la naziismo.
Koalicio de 1933
Por la ĝenerala balotado de 19-a de novembro de 1933 ĝi formis koalicion kun diversaj partioj, kiaj la monarkia Renovación Española (devena same de Acción Nacional), cele profiti la avantaĝojn kiujn la elektoleĝo donis al majoritatoj, kaj akiris 115 sidlokojn de diputito pro kio iĝis la unua politika ento de la Parlamento, sed sen sufiĉa forto por formi registaron, kaj ili mur kondiĉis la politikon de la registaro formita de Lerroux. Tiu periodo estas nomata de kelkaj historiistoj maldekstrecaj «Bienio Negro» (nigra jarduo) signife ke ili estis reakciaj jaroj markataj de faŝismo. Aperas ankaŭ aliaj nomoj kiaj: «Bienio Radical-Cedista» (radikalcedisma jarduo) kaj «Bienio Rectificador» (korekta jarduo).
Ministroj de la CEDA en la registaro
Hispana revolucio de 1934
Gabriel Donizette de Santana
Gabriel Donizette de Santana (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Vissel Kobe.
Incendio de Rennes en 1720
La incendio de Rennes de 1720 estis grava incendio, kiu detruis la malnovan centron de Rennes inter la 23-a kaj la.
La incendio
Laŭ la priskribo de Piganiol de La Force, la incendio komenciĝis en la nokto de la, kiam ebria lignaĵisto alinomata 'La Cavée' ekfajrigis sian butikon, situantan meze de la strato Tristin (Michel de Mauny, kiu skribis la nomon de la strato « Tristan », precizigis ke ĝi respondas al parto de la nuna strato de l’Horloge )
Pluraj kialoj klarigas la grandecon de la incendio : la proksimeco de la konstruaĵoj, la fakto ke ili estis plenaj je ligno por la vintro sed ankaŭ je grasaĵoj (tiel formante laŭ la esprimaĵo de Claude Nières « rimarkinde preparita brulŝtiparo » ), sed ankaŭ homaj kialoj : la soldatoj de la regimento Auvergne vokitaj por helpi al la batalo kontraŭ la fajrego pli aktivis por ŝteli la loĝejojn ol por estingi la flamojn, same kiel la loĝantoj de la urbo, kiuj zorgis multe pli por savi siajn meblojn. La aŭtoritatuloj, siaflanke, hezitis krei fajrobaraĵon, kiu sole, estus povinta haltigi la progreson de la incendio. La intendanto de Bretonio, Paul Feydeau de Brou findecidiĝis al tio nur kiam la fajro minacis la butikojn situantajn sur la pontoj super la rivero Vilaine, tiel minacante disvastiĝi al la malalta urbo.
La incendio estis venkita nur post ses tagoj, dank'al la faligo de domoj apud la katedralo kaj apud la palaco ordonita de la intendanto, kaj al la pluvo, kiu komenciĝis kaj estis konsiderata de la rennanoj kiel miraklo.
La miraklo
Michel de Mauny, surbaze de priskribo de samtempulo, indikis ke tiu « miraklo » estis interpretita de la tiamaj Rennanoj kiel ŝuldenda al la Dipatrino : laŭ tiu priskribo, la statuo de Notre-Dame des Miracles et des Vertus estis la sola elemento savita de la Baziliko Saint-Sauveur de Rennes, tiam transportita al la aŭgustenanoj sub la aklamoj de la popolo.
Necesas rimarkigi ke la pentraĵo montranta la incendion ne estis dediĉita al Notre-Dame de Bonne Nouvelle.
Bilanco
Ne la tuta urbo brulis, sed la dek hektaroj la plej dense loĝataj kaj kun la plej riĉaj loĝejoj estis ruinigitaj : Gauthier Aubert parolis pri mil detruitaj konstruaĵoj, verŝajne okmil viktimoj.
Li indikis ankaŭ ke 248 barakoj estis rapide starigitaj sur la placoj, laŭlonge de la remparoj kaj sur ĉiuj neokupitaj grundoj haveblaj por loĝigi la plej modestajn viktimojn. La religiulinoj de la Visitation priskribis ilin kiel « ĉiuj preskaŭ senvaloraj, faritaj el ligno kaj laŭ malregulaj formoj ». . Laŭ Xavier Ferrieu, pluraj el tiuj daŭre staras, strato de la Visitation.
Michel de Mauny, siaflanke, listigis la ĉefajn malaperintajn konstruaĵojn : « la belfrido, la palaco de ĉefkomandanto de la provinco, placo de la urbodomo, la apelacia kortumejo, la krima juĝejo » kaj nombris la sumon de la perdoj al 8,854,877 pundoj, al kiuj necesas aldoni la aktojn brulintajn en la domoj de la juristoj : agraj rentoj kaj titoloj de granda parto de la familioj de Bretonio.
Claude Nières detaligis tiujn perdojn : 6,326,000 pundojn por la konstruaĵoj, 2,580,000 por la mebloj kaj proviantoj. Li ankaŭ precizigis ke la ĉesigitaj lupagoj konsistigis enspezmankojn de 245,549 pundoj jare.
Se la materiala bilanco estis tre alta, la nombro de mortintoj, male, estis malalta, kaj Claude Nières, surbaze de la paroĥaj registroj, refutis la taksadojn de la historiistoj de la 19-a kaj de la komenco de la 20-a jc (kiel Letourneau, kiu en 1897 indikis ses ĝis sepmil mortintojn kaj kripligitojn), por proponi dekon da personoj, kiuj mortis dum dormo nur dum la unua nokto, poste la stratoj estis evakuitaj unu post la alia laŭ la progreso de la incendio.
Rekonstruado
La rekonstruado de la urbo tiam povis komenciĝi. Ĝi daŭris de 1726 ĝis 1754. Nova haveno estis konstruita plilongige de la haveno Saint-Yves, por ebligi la alvenon de rekonstruaj materialoj.
La reĝo sendis al Rennes militan inĝenieron komisiitan pri la fortikaĵoj, nomatan Isaac Robelin. Tiu-ĉi projektis kanaligi la riveron Vilaine kaj rekonstrui la urbon per ŝtonoj kaj moderne, laŭ orta plano - inkluzive de la parto ne detruita de la incendio. Taksata tro ambicia kaj tro kosta, la projekto kaŭzis la foriron de sia aŭtoro kiam Toussaint-François Rallier du Baty fariĝis magistratestro. Tiam la reĝo Ludoviko la 15-a sendis la arkitekton Jacques V Gabriel, kiu reprenis la planon de Robelin limigante ĝin al la detruita parto, escepte por la orienta parto de la placo de la Palaco, neatingita de la flamoj sed rekonstruita por akordiĝi kun la stilo de la nova reĝa placo, inspirita de tiu de la placo Vendôme kaj celante fariĝi juvelujo por la rajdostatuo de Ludoviko la 15-a. Alia granda placo fariĝis la centro de la nova urbo: la nuna placo de la urbodomo, kun la konstruaĵo projektita de Gabriel, ejo de la urbodomo kaj la apelacia kortumejo apartigitaj per la belfrido. Sur la placo estis ankaŭ statuo de staranta Ludoviko la 15-a.
Tamen, tiuj konstruaĵoj kreskigis la neegalecon inter la nova urbo kaj la savitaj kvartaloj, sude de la rivero Vilaine kaj en la ĉirkaŭurbo, konsiderante ke la mizero kreskis sekve de la alveno de senlaboraj kamparanoj, allogitaj per la facileco trovi laboron por rekonstrui la urbon ĝis en ĉirkaŭ 1740. Ili amasiĝis en la barakoj konstruitaj por la viktimoj kaj malaltigis la salajrojn. Tio montriĝis aparte per la kresko de la krimoj en la malnovaj kvartaloj, kiuj ĉirkaŭas la novan urbocentron.
Efektoj
Aldone al la materialaj damaĝoj, la incendio forte efektis en la kolektiva memoro de la rennanoj. La unua ĉefepiskopo de la urbo, Godefroy Brossais-Saint-Marc, tiel diris « En Rennes, nenio kreskas escepte la fajro. » La frazo, kiu volis skurĝi la senmovon de la rennanoj, konfirmas la incendion kiel la ĉefan okazaĵon de la urbo.
Baŝkira lingvo
En 2009 la baŝkira lingvo estis aldonita al la Atlaso de la lingvoj de la mondo en danĝero de UNESCO kiel endanĝerigita kun la jena komento: "plejmulto de infanoj parolas la lingvon, sed ĝia uzosfero povas esti limigita (ekz. de la hejma uzo)".
La censo de 2002 montris, ke 1056900 uloj en Baŝkirio konas la baŝkiran lingvon, inkluzive 912.2 mil da baŝkiroj, 109.8 mil da tataroj, 14.8 mil da rusoj, 3.5 mil da marioj, 2.9 mil da udmurtoj kaj 4.5 mil da alinacianoj.
Parolantoj
La censo de 1989 indikis pli ol 1 047 000 denaskajn parolantojn kaj 26 737 lernintojn en Sovetio. Proksimume 300 000 Baŝkiroj diris ke la tatara estas ilia denaska lingvo.
Baŝkirparolantoj loĝas ĉefe en la Rusia respubliko Baŝkirio, kaj en la najbaraj regionoj Tatario kaj Udmurtio. Multaj loĝas ankaŭ en la Permja regiono kaj en la provincoj Ĉelabinska, Orenburga, Sverdlovska, Samara, Saratova kaj Kurgana. Estas grandaj grupoj de Baŝkiroj ankaŭ en Kazaĥio kaj Uzbekio.
Alfabeto kaj historio de la lingvo
Kvankam la Baŝkiroj dum sufiĉe longa tempo najbaris kun Finno-Ugraj triboj, ili unue adoptis la bolgaran lingvon. Post la invado de la Mongoloj, la kipĉaka lingvo plikomuniĝis ĉar ĝi estis la lingvo de la plejparto de la triboj en la Ora Hordo.
La moderna baŝkira lingvo estas parto de la kipĉaka lingvaro. Hodiaŭ la lingvo estas kutime dividata je 3 ĉefaj dialektoj: la orienta (laŭ malnova terminologio montara aŭ kuvakana), la suda (herbeja, jurmata) kaj la nord-okcidenta (aŭ simple okcidenta). Ekde la 15-a jarcento, la Baŝkiroj ekuzis la volgan formon de malnovtjurka skriblingvo (laŭ kelkaj esploristoj — "tataran formon de la ĉagataja lingvo") kiu estis uzata ĝis 1923. La sola baŝkira skribsistemo de tiu tempo estis la araba alfabeto.
La nova skribsistemo por la baŝkira lingvo, ankaŭ surbaze de la araba alfabeto, estis akceptita en la jaro 1923. Tiu alfabeto enhavis 33 literojn. Dum tiu tempo oni ankaŭ komencis disvolvi la "demokratigitan" baŝkiran skriblingvon, interalie iom purigante ĝin de la grandega araba, persa kaj malnovtjurka influo.
La baŝkira lingvo ĝis la jaro 1930 oficiale uzis la araban alfabeton. En 1930 ĝin anstataŭigis la skribsistemo surbaze de la latina alfabeto, uzita ĝis 1940. Ekde la jaro 1940 la baŝkiroj komencis uzi la cirilan alfabeton.
La internaciaj lingvaj kodoj por la baŝkira estas bak kaj ba. Laŭ rusia standardo por la baŝkira lingvo oni uzas la kodojn баш ("baŝ") kaj 086.
La nuna cirila alfabeto
La versio de la cirila alfabeto uzata por la baŝkira estas la rusa alfabeto kun la sekvantaj suplementaj literoj: Ә ә, Ө ө, Ү ү, Ғ ғ, Ҡ ҡ, Ң ң, Ҙ ҙ, Ҫ ҫ, Һ һ. La ĝusta literordo estas la jena: La literoj Ё, Ц, Ч, Щ estas uzataj nur en la pruntovortoj el la rusa lingvo. La literojn Ҡ kaj Ҙ oni ne uzas en iu ajn lingvo krom la baŝkira. La molan kaj malmolan signon (Ь, Ъ) oni nur uzas en kelkradikaj vortoj, rusaj, arabaj kaj persaj pruntvortoj. En la lastaj ĝi signifas specialan sonon nome һәмзә.
Vokalaro
La baŝkira lingvo havas naŭ proprajn vokalajn fonemojn: а, э(е), и, о, ө, у, ү, ы, ә (laŭ la alfabeto uzata en la tjurkaj lingvaraj vortaroj, oni transliteru tion kiel a, e, i, o, ö, u, ü, ı, ä). La vokaloj а, ы, э, о el rusaj pruntvortoj signifas tute aliajn sonojn ol tiuj en la "propraj" vortoj. Oni ankaŭ distingas 6 baŝkirajn diftongojn (aŭ diftongecajn sonkombinojn), kiuj havas la duan elementon skribitan kiel у aŭ ү. Diftongoj neniam estas uzataj en pruntvortoj.
Jen la tabelo de la baŝkira vokalaro (nur "propraj" vokaloj kaj diftongoj): Rimarko: la sono /и/ (i) povas esti fronta aŭ meza depende de la vorto. Ĝi nur estas meza en la arabaj kaj persaj pruntvortoj (ekzemple: китап (kitap "libro"), ҡитға (qitğa "kontinento"). En la propraj baŝkiraj vortoj tiu sono estas fronta: ил (il "lando"), ир (ir, "viro")
Ĉar la baŝkira lingvo apartenas al la kipĉaka lingvaro, ĝia vokalaro iom diferencas de la malnovtjurka (en la oguzaj lingvoj ĝi pli-malpli konserviĝis):
Konsonantaro
La baŝkira lingvo havas 29 konsonantojn : b, v, w, g, ğ, d, ð, y, j, z, k, q, l, m, n, ñ, p, r, s, ś, t, f, x, h, c, ç, ş, şç. Krom tiuj 28 ekzistas ankaŭ tiel nomata "gorĝa plozio" aŭ hämzä (һәмзә, ekzemple en la vorto Ҡөръән Qör’än, "Korano")
La fonemoj /v, c, ç, şç/ estas nur uzataj en rusaj pruntvortoj. Unu el la fonemoj specifaj por la baŝkira lingvo estas /w/. Ĝi signifas sonon similan al esperanta Ŭ en la vorto aŭto. Ortografie oni skribas ĝin kiel В, У aŭ Ү. Tio dependas de la vorto: vortkomence oni ĉiam skribas В (ekzemple ватан "patrolando", вәкил  "ambasadoro, reperezentanto"). Vortomeze kaj vortofine oni povas skribi У (se la vorto havas malfrontajn vokalojn) aŭ Ү (se la vorto havas frontajn vokalojn). Ekzemploj: ауыр "malfacila", дүртәү /dürtäw/ "kvar, kvarope".
Alia fonemo kiu ekzistas en la baŝkira lingvo, sed ne estas kutima por eŭropaj lingvoj estas t.n. hamza aŭ gorĝa plozio. La simbolo de tiu sono laŭ la Internacia Fonetika Alfabeto estas. En la moderna baŝkira elparolo oni ĉefe prononcas ĝin nur kiel paŭzeton ene de la vorto. Tiu ĉi fonemo estas skribata kiel ь aŭ ъ. Ne ekzistas precizaj reguloj kiam skribi kiun literon. Jen kelkaj ekzemploj de la vortoj kun gorĝa plozio: Ҡөръән (Qör’än, "Korano"), мәҫьәлә (mäś’älä, "celo"), тәьҫир (tä’śir, "influo, impreso").
Jen kiel korespondas la IPA, la supre uzita fonemsistemo kaj la baŝkira cirila alfabeto:
Baŝkira konsonantaro diversigas ĝin eĉ de la aliaj kipĉakaj lingvoj. Jen kelkaj ekzemploj:
Baŝkira dialektaro
Nuntempe la lingvo estas kutime dividata je 3 ĉefaj dialektoj: la orienta (laŭ malnova terminologio montara aŭ kuvakana), la suda (herbeja, jurmata) kaj la nord-okcidenta (aŭ simple okcidenta).
La orienta dialekto
La orienta dialekto de la baŝkira lingvo estas sufiĉe stabila, kvankam kelkaj ĝiaj paroloj (ekzemple argajaŝa kaj saljuta) jam delonge disvolviĝas aparte de la standarda lingvo kaj aliaj dialektoj. La orienta dialekto fonetike kaj leksike sufiĉe diversas kaj de la literatura lingvo, kaj de la aliaj dialektoj.
Jen ĉefaj fonetikaj trajtoj de la dialekto: (*) Tiu trajto estas komuna por la literatura baŝkira lingvo kaj la dialekto.
La orienta dialekto de la baŝkira lingvo ankaŭ havas kelkajn gramatikajn trajtojn, kiujn ankaŭ posedis malnova baŝkira lingvo. Ekzemploj:
La suda dialekto
La parolantoj de la suda dialekto ĉefe loĝas en suda kaj centra Baŝkirio kaj en kelkaj apudaj provincoj, nome la Orenburga, la Samara kaj la Saratova. Laŭ malnova terminologio ĝi nomiĝas herbeja aŭ jurmata. Jen ĝiaj trajtoj:
La suda dialekto havas 3 ĉefajn parolojn: la ik-sakmaran, la mezan kaj la djoman. Laŭ kelkaj esploristoj aliaj paroloj ankaŭ ekzistas en la dialekto. Ekzemple, R.Z. Ŝakurov dividas la sudan dialekton en 4 parolojn: la ik-sakmaran, la mezan, la djoman kaj la ziganan. R.Ŝ. Alsinbajeva trovas, ke en la suda dialekto de la baŝkira lingvo ankaŭ ekzistas la urŝaka parolo.
La nord-okcidenta dialekto
La parolantoj de la nord-okcidenta (aŭ simple okcidenta) dialekto de la baŝkira lingvo loĝas en nord-okcidenta Baŝkirio, kelkaj distriktoj de Permja regiono, Tatarstano kaj Udmurtio. Tataraj esploristoj konsideras ĝin parto de la tatara lingvo. La nord-okcidenta dialekto havas la sekvajn trajtojn:
Literatura baŝkira lingvo
Laŭ la difino de La Mallonga Enciklopedio Baŝkortostano, la literatura baŝkira lingvo estas ''historie formita kaj disvolviganta varianto de la baŝkira lingvo, uzata en multnombraj kaj diversaj tekstoj kaj karakterigita de la trajtoj de la literatura lingvo, ekz. uziĝo en skribado, stabileco, surbaziĝo je dialektoj kaj superdialekteco, universaleco, ekzisto de diversaj stilaj variantoj, normigiteco (standardeco). Tiu lingvo estas uzata kiel parola kaj skriba komunikilo en diversaj sferoj de la socio''.
Fajruza Garipova rimarkas, ke la standardigita (literatura) baŝkira lingvo formiĝis "post multegaj diskutoj" komence de la 20-a jarcento. Antaŭe la baŝkiroj uzis la regionan varianton de la malnovtjurka lingvo, t.n. volgan malnovtjurkan lingvon. La standartigita baŝkira lingvo, formita komence de la 20-a jarcento jam estis superdialekta kaj sufiĉe normigita Pro tio ke dum la formado de la baŝkira literaturlingvo oni nur agnoskis la ekziston de 2 dialektoj (suda kaj orienta), la standardigita lingvo surbaziĝas je la suda dialekto, sed ankaŭ uzas ĉefan leksikon kaj kelkajn gramatikajn trajtojn de la orienta.
La vortaro (leksiko) de la literatura lingvo enhavas multajn sinonimojn kaj fonetikajn variantojn de la vortoj el diversaj dialektoj. Ekzemple: инеү / кереү "eniri", алыҫ / йыраҡ "malproksime", ҙур / өлкән / дәү "granda: ыңғай / уңай "bona, pozitiva, samdirekta (vento)", түңәрәк/дүңгәләк "ronda", сәңгелдәк/бишек "lulilo" ktp.
Fixin
Fixin estas franca komunumo situanta en Departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo. La komunumo enhavas la vilaĝon Fixin kaj la vilaĝteton Fixey.
Baŝkira lingvo
Historio
En 1921 sur la 1-a Tutbaŝkira konferenco pri Janalif (Nova Tjurka Alfabeto) oni proponis surbazigi la literaturan baŝkiran lingvon je la kuvakana (orienta) dialekto.
La 20-an de februaro 1924 la Baŝkira Popolkomisarejo de Edukado publikigis la ordonon "Pri la literatur-lingvo de baŝkiroj", kie interalie estis skribite, ke "la literatura baŝkira lingvo surbaziĝu je jurmata (suda) dialekto, prilaborenda por fariĝi komprenebla por ĉiuj baŝkiroj". Pro malkonsento kun tiu decido oni kontinuis presi kelkajn gazetojn nur en kuvakana dialekto.
La 2-an de marto 1924 dum la kunveno de la Komisiono de la Akademicentro de la BPKE oni decidis aldoni al la literaturan lingvon kelkajn afiksojn (ekz. la 8-variantan pluralan afikson) el la orienta dialekto. Tio estis farita interalie por aldoni pli da vortoj el tiu dialekto kaj por diferencigo inter kelkaj substantivaj kaj verbaj formoj (ekz. attar "ĉevaloj" kaj atlar "li paŝos", aspektantaj same en la suda dialekto).
La leksiko (vortaro) de la baŝkira lingvo estas sufiĉe konservativa. Laŭ la komparaj esploroj, 90–95% de la malnovtjurka vortaro de la VI—VIII jarcentoj konserviĝis en la baŝkira lingvo.
Nuna stato
La literatura baŝkira lingvo estas lernata en la bazaj kaj mezaj lernejoj de Baŝkirio. Ekzistas ankaŭ t.n. naciaj lernejoj, kie la baŝkira lingvo estas la ĉefa lingvo de instruado. Ĝi ankaŭ povas esti la fako aŭ la lingvo de instruado en supra edukado en Baŝkirio. Eldoniĝas diverstipa literaturo, sufiĉe multaj gazetoj kaj revuoj, ekz. Baŝkortostan, Vatandaŝ, Amanat, Ŝonkar ktp. Ekzistas baŝkirlingvaj (aŭ duone baŝkirlingvaj) televidkanaloj kaj radio, funkcias pluraj teatroj. Scienca esplorado kaj regulado de la lingvo okazas en la Instituto de Historio, Lingvo kaj Kulturo de Ufa Scienccentro de Rusia Sciencakademio kaj la fakultato de la baŝkira filologio de la Baŝkira Ŝtatuniversitato.
Aglutineco
Kiel ĉiuj tjurkaj lingvoj, la baŝkira estas aglutina lingvo. Tio signifas ke ĝiaj vortoj estas formataj ĉefe per aldono de unusignifaj sufiksoj. Kiam oni parolas pri tjurka lingvaro, oni tradicie uzas la vorton afikso, ne sufikso.
La propraj baŝkiraj vortoj ne havas prefiksojn, ĉar la afiksoj nur estas aldonataj post la radiko. Tamen en kelkaj pruntvortoj el la persa lingvo la tiea prefikso "konserviĝis". Ekzemple, oni povas diri ke la vorto бихисап havas prefikson би-, ĉar la vorto хисап ankaŭ ekzistas. Tamen, tiaj okazoj estas ege malmultnombraj. Nuntempe en la baŝkira lingvo oni ne dividas tiujn vortojn je prefikso kaj radiko.
Alia morfologia trajto de la baŝkira lingvo, kaŭzita de ĝia aglutineco estas ke la vortradiko ĉiam estas vortkomence kaj ne ŝanĝiĝas. Krome, la vortradiko ĉiam estas vortformo: алма "pomo", бөгөн "hodiaŭ", кил, "vi (sing.) alvenu".
Vokalharmonio
La afiksoj havas fonetikajn variantojn, regulitajn de vokala kaj konsonanta harmonio. La regulo de vokalharmonio estas la jena: En la sama vorto ne povas aperi kaj antaŭaj kaj malantaŭaj vokaloj. Do, ĉiu afikso havas almenaŭ du fonetikajn variantojn, unu kun la antaŭa konsonanto, alian kun la malantaŭa, Ekzemple, la adverboformiga afikso havas 2 variantojn: -са kaj -сә (unua por la vortoj kun la antaŭaj vokaloj).
Krom la "normala" vokala harmonio, kiun havas preskaŭ ĉiuj tjurkaj lingvoj, ekzistas ankaŭ tiel nomata labiala vokalharmonio. Ĝi nur aplikeblas se la lasta radiko de la vorto nur havas la vokalon О aŭ Ө. La regulo pri tiu tipo de vokalharmonio sonas jene: Se la lasta silabo de la vorto havas la vokalon О aŭ Ө kaj al tiu vorto aldoniĝas afikso kiu normale havus sonon Ы aŭ Е, la vokalo de la afikso asimiliĝas.
Alia ekzemplo: se oni rekte aldonus al la vorto бойондороҡ (dependeco) la afikson -лы, kies signifo estas "havanta ion", oni skribus la vorton kiel *бойондороҡлы, sed laŭ la regulo pri labiala vokalharmonio ĝi devas fariĝi бойондороҡло (dependa).
La reguloj pri vokalharmonio ne aplikeblas se la vorto estas unu el la "novaj" (t.e. 20-jarcentaj) pruntvortoj el la rusa lingvo. Ĉiuj vokaloj de tiaj pruntvortoj estas rigardataj kiel malantaŭaj kaj mallabialaj. <div align="center" style="width:20%;border:1px solid #8898BF;border-bottom:0px solid white;background-color:#B3FFB3;padding:0 0 0 0;cellspacing:0">Ekzemple Rimarko: la skribo индеецтәр kaj Берлиндә estis ĝusta antaŭ la ortografia reformo de 1982. Antaŭ la reformo estis ĝuste aldoni afiksojn kun la antaŭaj vokaloj al la vorto, kiu havas skribajn antaŭajn vokalojn (do, э/е, и, ө, ү, ә), eĉ se tio estis nova rusa pruntvorto. Oni tamen ne aplikis al rusaj pruntvortoj la regulojn de labiala vokalharmonio kaj rimarkis la malantaŭecon de [i] en la arabaj kaj persaj pruntvortoj. Ĝalil Kijekbajev en sia artikolo pri vokalharmonio (skribita antaŭ la reformo) rimarkis ke tiela skribo ne korespondas al la vera prononco kaj kreas fuŝon en ortografio.
Konsonanta harmonio
Krom la vokala harmonio en la baŝkira lingvo ankaŭ ekzistas tiel nomata "konsonanta harmonio", t.e. la dependo de la komenca konsonanto de la afikso je la lasta sono de la vorto. Bona ekzemplo de la konsonanta harmonio estas la plurala afikso. Ĝi havas entute 8 fonetikajn variantojn regulitajn kaj de vokala, kaj de konsonanta harmonio.
Vortospecoj
Laŭ la libro de M. Usmanova, en la baŝkira lingvo ekzistas 11 vortospecoj (һүҙ төркөмдәре) :
Substantivo
Baŝkiraj substantivoj fleksias laŭ nombro, kazo, aparteno, difiniteco kaj predikativeco. La gramatika kategorio de genro tute ne ekzistas. La demandoj al kiu oni respondas per substantivo estas кем? (kiu) aŭ нимә? (kio). Oni povas demandi kem? nur pri uloj (ekz. әбей "avino", атай "patro"), malkiel en la rusa lingvo, kie oni povas demandi kiu? pri ĉiuj vivantaj estaĵoj.
Nombro
Kiel plejmulto da lingvoj, la baŝkira nur havas du nombrojn: singularon kaj pluralon. La baŝkira plurala afikso (havanta 8 fonetikajn fariantojn) aldoniĝas al la vorto mem, t.e. antaŭ ĉiuj aliaj afiksoj.
Monestier-Merlines
Monestier-Merlines estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 317 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
La vilaĝo situas en la natura regiona parko Millevaches.
Geografio
Monestier-Merlines etendiĝas sur 9,48 km², kaj havis 317 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 33 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
5893 Coltrane
5893 Coltrane estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).
Monestier-Merlines
Geografio
La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Monestier-Merlines situas je alteco de 774 metroj.
5893 Coltrane
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan ĵaz-muzikiston kaj saksofoniston John Coltrane (1926–1967).
Monestier-Merlines
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Monestier-Merlines antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Gérard Guineton, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Ĥosroviduĥt de Goghtn
Ĥosroviduĥt Goghtnatsi aŭ Ĥosroviduĥt de Goghtn, ankaŭ transskribite kiel Xosroviduxt aŭ Khosrovidukht, (Խոսրովիդուխտ, "filino de Ĥosrov") estis himnoverkisto kaj poeto kiu vivis dum la 8-a jarcento. Ŝi estas unu el la plej fruaj konataj virinaj muzikistoj.
Preskaŭ nenion oni scias pri ŝi, eĉ iuj fontoj lokigas ŝin en la 9-a jarcento. Ŝi estis filino de Ĥosrov, Senjoro de Goghtn, kiu estis murdita en la jaro 706. La frato de Ĥosroviduĥt, Vahan Goghtnatsi estis forrabita de islamaj araboj, kondukita al Sirio kaj konvertigita al Islamo. Post multaj jaroj, jam liberigita, li revenis al Armenio. Tiam li abĵuris de la islama religio kaj rekonvertiĝis al Kristanismo. Pro tio li estis severe juĝata de la islamanoj, rekondukita al Sirio, kaj ekzekutita en la jaro 731.
Samtempe Ĥosroviduĥt estis kondukita al la fortikaĵo Ani-Kamakh, nun konata kiel Kemah, kie ŝi loĝis izolite dum dudek jaroj. Laŭ raportoj, dum tiuj jaroj de izoliĝo, Ĥosroviduĥt verkis kaj komponis  “šarakan”, aŭ kanonajn himnojn el kiuj nur konserviĝis unu titolita ”Mirinda por mi". En tiu verko ŝi honoras la memoron de sia murdita kristaniĝinta frato Vahan Goghtnatsi, laŭdata de ŝi pro lia amo al Jesuo Kristo. Kvankam la temo de la peco estas sekulara, ĝi estis sankciita de la Armena Eklezio por uzo en la preĝejaj servoj.
Ĥosroviduĥt estas unu el la kvin virinoj, kune kun Sapfo, Sahakduĥt, Kassia kaj Hildegard de Bingen, kiujn la historiistoj rekonas kiel virinajn komponistojn en la plej antikva historio de la muziko.
József Benedek (geografo)
BENEDEK József estas rumanuja hungara geografo, universitata profesoro naskiĝinta en Baraolt la 16-an de aŭgusto 1969.
Kariero
Benedek diplomiĝis en 1993 pri geografio-germanistiko, doktoriĝis en 1999 en BBTE de Kluĵo. Li estas ekstera membro de Hungara Scienca Akademio ekde 2010 kaj en la sekva jaro li ekinstruis en Universitato de Miskolc.
Porinfanaj televidkanaloj
Porinfanaj televidkanaloj celas junajn konsumantojn kaj proponas tial dum la tuta tago specialajn elsendojn kun enhavo interesanta la infanojn.
Popularaj tiuspecaj kanaloj estas i.a.:
Grabštejn
Grabštejn (antaŭe ankaŭ Olsytz, Wlsitz aŭ Grafenstein) estas burgo en Ĉeĥio. Grabštejn situas en Bohemio, apud valo de Luzacia Niso, super municipo Chotyně, en ties parto Grabštejn proksime de Hrádek nad Nisou.
Adolfovice
Adolfovice (Adelsdorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Bělá pod Pradědem en distrikto Jeseník. En malnovaj kronikoj antaŭe estis uzata ankaŭ nomo Adolfov, kiun oni ĉesis uzi. Vivas ĉi tie. Adolfovice etendiĝas en valo de rivero Bělá, norde ĝi ligas al Bukovice ĉe Jeseník kaj sude al Domašov.
Grabštejn
Origine gotika burgo el la 13-a jarcento, rekonstruita en la 16-a jarcento en renesanca stilo. Ekde 1953 posedita kaj sufiĉe damaĝita de la ĉeĥoslovaka armeo. Ekde 1988 vaste restaŭrata kaj ekde 1993 iom post iom alirebligata por la publiko.
La plej valora internaĵo estas dekorita kapelo de Sankta Barbara, ornamita per pentraĵoj el la 16-a jarcento. La turo ofertas belegan panoramon de vasta ĉirkaŭaĵo. En turisma sezono en la burgo okazas diversaj kulturaj aranĝoj.
Adolfovice
Adolfovice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 34,96 km².
Historio
En la jaro 1506 la vilaĝo denove troviĝas en posedaĵo de episkopo, kiu tiujare la tutan senjorujo Frývaldov (nun Jeseník) lombardis al augsbursgaj entreprenistoj Fuggeridoj, sed jam en la jaro 1547 ĝi estis enmembrigita reen al episkopaj bienoj. Ankaŭ en Adolfovice, kiel cetere en la tuta vasta ĉirkaŭaĵo de Jeseník, ekde mezepoko ĝis la tridekjara milito estis minata kaj vulgare prilaborata fererco. La municipon signife tuŝis ĉasado de sorĉistinoj en la 17-a jarcento, precipe dum ties kulmino en la jaro 1651, kiam perdis la vivon 14 ĉi tieaj loĝantoj; brulmortigitaj estis eĉ unujara kaj okjara knabino.
En la jaro 1964 Adolfovice estis kunigita kun najbara municipo Domašov, per kio estiĝis nova muunicipo - Bělá pod Pradědem.
Loĝantaro
En Adolfovice estas registritaj 253 adresoj : 244 daŭre loĝigitaj domoj kaj 9 dumtempaj aŭ refreŝigejaj objektoj. Dum popolnombrado el la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 214 domoj, el tio 198 daŭre loĝigitaj.
Naturmemorindaĵoj
kaj sur la teritorio de Adolfovice troviĝas ankaŭ:
La Rochelle-Porte-Dauphine (stacidomo)
La Rochelle-Porte-Dauphine estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  La Rochelle, en departemento Charente-Maritime, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio La Rochelle-Ville - La Rochelle-Pallice (539000).
Mária Ercsey-Ravasz
ERCSEY-RAVASZ Mária [pr. erĉei-ravas] estas rumanuja hungara fizikistino naskiĝinta en Sângeorgiu de Pădure la 11-an de septembro 1980.
Kariero
Ercsei-Ravasz diplomitiĝis en 2003 pri fiziko en BBTE de Kluĵo kaj instruas en la sama universitato. Ŝi estas doktoriĝontino.
Kristala strukturo
Kristala strukturo, en mineralogio kaj kristalografio, estas la spaca aranĝo de atomoj, jonoj aŭ molekuloj ene de kristala likvaĵo aŭ solido. Per tio oni priskribas la strukturon alte difinitan, okazantan pro la natura kombinado de ties konstituantoj cele al formiĝo de simetriaj specimenoj.
La kristala krado povas esti reprezentata per sinsekvo da "etaj skataloj" senfine ripetantaj tra ĉiuj spacaj direktoj. Tia ĉelunuo estas la plej malgranda volumenunuo enhavanta ĉiujn strukturajn kaj simetriajn informojn por la konstruado de la makroskopa strukturo de la krado pere de translacio.