cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
César Mallorquí
En Esperanto
En Esperanto aperis La donaco (Kristnaska rakonto) (tradukis Antonio Valén), teatrigebla dialogo kaj historio kristnaska aŭ kontraŭkristnaska.
Don Juan (Strauss)
Don Juan estas simfonia poemo por granda orkestro de Richard Strauss. Ĝi ekestis en la jaro 1888 kaj estis la dua simfonia poemo (Op. 20) de la tiam 24-jara komponisto. Don Juan estis unuafoje prezentata la 11-an de novembro 1889 en Vajmaro, kiam Strauss estis tie kortega kapelmajstro.La drameca poemo Don Juan de Nikolaus Lenau inspiris la komponiston al la verkado de sia simfonia poemo. La trakomponita verko (daŭro proks. 18 minutojn) komenciĝas per entuziasmega enkonduko en E-maĵoro kaj fortika temo de la lignoblovistoj por la titolheroo. Sekvas poeziaj temoj kun solo-violono kaj hobojoj, alterne kun la herootemo, kiuj ilustras la amvarbado de la amkonkerulo. Post surpriza ĝeneralpaŭzo la verko finiĝas en „mortema“ e-minoro.
Superrigardo
Por Strauss servis skriba fonto kiel fundamento de sia simfonia poemo. Li elektis la versdramon Don Juan de Nikolaus Lenau. La verko estis destinita por legado, ne por prezentado. Strauss antaŭmetas kelkajn liniojn, en kiuj parolas Don Juan, al la partituro, por doni al la interpretanto apogon por la kompreno. Strauss elektis ĉi tiujn alineojn el la verko de Lenau, por klarigi la psikologian sintenon de Don Juan. La teksto servas al la interpretanto kiel helpo, kompreni la prezentatajn situaciojn tiel, kiel Strauss destinas. Li verkis ĉi tiun pecon tutplene kiel muzikigo de erotika temo.
La unua parto temas de la sopiroj kaj deziroj de Don Juan. Li strebas al ĝuo kaj volas konkeri la korojn de la virinoj, akiri sian kontentiĝon. Strauss muzikigas tion en la temo de Don Juan. La melodio estas ritme kaj melodie neembarasita kaj aperas per la multaj punktadoj insista kaj celstreba. En la dua parto elektita de Strauss Don Juan elmontras siajn sintenojn kaj prezentas sian opinion pri volupto kaj virinoj. Li timas la tediĝon de unuopa virino, li strebas al la diverseco de multaj virinoj; li avidas ĉiun tagon alian. »Jes! Pasio estas ĉiam nur la nova«, li elvokas, kio ja devus estis lia kialigo. Tion devis esprimi la diversaj temoj de la amatinoj.
Ekzistas tamen ankaŭ la alia flanko de Don Juan: La lasta alineo priskribas deprimitan, malkontentan Donĥuanon. Li ja estas kontenta per la pasinta, verŝajne pasinta amafero, sed nun li falas en truon el malforto kaj interna malpleneco. »Ŝajne morta estas ĉiu dezirado, ĉiu esperado« por li, oni eĉ povus supozi konsciencriproĉojn. Klare montrata estas tio post la karnavalosceno: Subite Strauss igas ludi la arĉinstrumentojn el la fortissimo rompitan diminuitan septakordon rapide malsupren. Timbaloj kaj trombonoj same kiel kontrabasoj kaj violonĉeloj sonigas kontraŭ la antaŭa brila temo teruran sonon, anoncantan malbonan.
Strauss uzas ankaŭ erotikajn kaj heroaj temojn, por priskribi la karakteron de Don Juan. Tiuj ĉi devas estis klarigotaj en la kunteksto.
Gvidmotivo kaj temo de Don Juan
Strauss formas la ĉeftemon (taktoj 9–17) laŭ sia ĉefrolulo. Ĝi tutplene figuras Donĥuanon. La kontinue intensiĝa melodio bildigas la senbridan karakteron de la heroo. Tiun ĉi efekton plifortigas derompiĝo en okonaj notoj kaj intervala desalto de kulmino malsupren. Trumpetoj kaj trombonoj akrigas ĉi tiun muĝon. De ĉi tiu kulmino ŝajnas okazi vera falo. Sed denove altiĝas al nova kulmino. Tio klarigas la incitan kaj ne haltigeblan trajton de Don Juan. Pro la punktadoj ekestas la impreso de antaŭenpeliĝo, kio elmontras ankaŭ la miismon de la ĉefrolulo.
Sekvas aŭdaca evoluo de la ĉeftemo kaj de la komencofiguro, kiu citas la ĉeftemon en la kontraŭparalela tonalo C-maĵoro (taktoj 18–39). La dissolvo de la tema materialo subite ĉesas en paŭzotakto (takto 35 sj.), kiu retenas la streĉon. Tiu ĉi eksplodas en denova muĝado de la nun pliampleksigita gvidmotivo. La sekvanta interparto estas la unua amsceno de Don Juan (taktoj 40–62). Oni povus nomi ĝin »amindumado« – ĝi estas tre mallonga. Eksonas la temo de lia posta konkeritino, sed ĝi tuj derompiĝas. La kromate falanta motivo de la klarneto esprimas »senton de saturiĝo en la koron de Don Juan« (takto 53 sj.), ĝis kiam li subite kaj en fortissimo deturniĝas de ŝi (takto 61 s.). La heroo deturniĝas de sia heroino (Takt 63–66) kaj tuj ekvidas novan belulinon.
Unua amsceno
La unua granda amsceno komenciĝas per trio de la solo-violono, de la kampaneto kaj de la harpo. Oni aŭdas vere Donĥuanon brakumi sian amatinon (solo-violono), dum kiam ŝi ŝajnas plene sin submeti al li (harpo). La kampaneto esprimas iaspecan sorĉan efikon de la amato sur la heroinon.
Don Juan travivas aventurojn
La nun sekvan parton oni povas nomi malvolviĝo: Ĝi raportas ĝis la venonta amtemo pri novaj travivaĵoj, la temo de Don Juan ree fibriĝas kaj malvolviĝas. (taktoj 189–196)
Dua amsceno
Denove la ĉefrolulo malkovras knabinon. Li provas allogi ŝin por amo (taktoj 197–231). La violonĉeloj kaj vjoloj transprenas la motivon de liaj tentoprovoj – per la sinkopoj lia brakumado efikas impulsema kaj pasia. Ŝi ne vere volas – la flutoj fajfas je la provoj de la heroo. Sed li ne rezignas: Li komencas novan ekagon, ĉifoje pli urĝe. La motivo nun ankaŭ aperas en la violonoj. Sed finfine li povas forpeli ŝian reziston: La flutoj lasas sin »forpuŝi« de la kornobatoj kun la punktadomotivo el la gvidmotivo, la sono malrapide falas en sonĝomondon.
Ĉi tiu amsceno estas unu el la plej konataj kaj ardaj entute (taktoj 232–313). La arĉinstrumentoj transprenas akompanfunkciojn, la varma sono de la hobojo prezentas la temon. Pli malfrue la tema trapasas ankaŭ la aliajn lignoblovistojn, nur nur malofte ĝi estas citata de la korno. La temo estas ludenda »tre solene kaj esprimplene«; tiel ĝi ankaŭ estas formita. Sinkopoj denove esprimas pasion, ĉi tiu pasio estas klarigata per la varma suprenira akompano de la violonĉeloj. Ankaŭ jen la melodioj interplektiĝas, kio esprimas la brakumadon kaj la erotikon de la sceno.
Kompreneble ankaŭ ĉi tiu amnokto ĉesas. Flutoj kaj violonoj transprenas la temon kaj haltas abrupte (takto 297 sj.). La lignoblovistoj kaj violonoj montras, ke la pensoj de Don Juan reklariĝas. La arĉinstrumentoj imitas la antauan temon de la violonĉeloj kaj intensigas la animstaton de la ĉefrolulo al nova temo: La herootemo de Don Juan.
La venkotemo de Don Juan
Don Juan ne plu estas elmontrata kiel aŭdaca kaj impeta, sed kiel venkinto (taktoj 313–350). Lia nova temo komenciĝas per la sama motivo kiel tiu el lia lasta amsceno: La okto anoncas Donĥuanon kiel heroo, daŭrigata per la ripetata fremdnoto kun ĉirkaŭludado. La paŭzo sorgas aldone por reteno de la scivolemo. La ununura motivo de la temo, kiu klare finiĝas en la toniko C-maĵoro, estas trifoje sekvencata, dume lastan fojon malvolvata kaj ligata kun la unua motivo. La venkoĝojego finiĝas per malvolviĝo de la enirmotivo de la verko; per la trioletoj, la malfruiĝanta okona noto kaj la fino sur la dominanta trito la temo aperas fermita kaj finita kaj per tio neŝanceligebla. La amatino de Don Juan protestas »agitato« kontraŭ la elturniĝo de sia heroo el sia amo, sed ĉi tiu ne estas haltigebla kaj impetas al novaj celoj (gvidmotivo, takto 337 sj.).
Karnavalsceno
Nun li faligas sin en senbridan feston (taktoj 351–421), montrata per la skerco-figuro kaj la ludinstrukcio »giocoso«. Lia heroeco estas per tio iomete ridindigata, ke la venkotemon komence citas la kampaneto (takto 368 sj.). Ŝajnas esti trarompita iaspeca bariero, kiam post tuteco-pasaĵo la gvidmotivo malvolviĝas kaj la venka kaj la skerca temoj kvazaŭe konkuras.
Finfine ĉi tiu batalo fariĝas neelteneble drama. Kvazaŭ per grava konsciiĝo la heroo falas subite en profundan truon de deprimiĝo kaj memdubo. La konsciiĝo estas je tio sonigata per diminuita septakordo, kaj ĝi kondukas post falanta arpeĝo en la psikologian truon, terure montrata per timbaloj, trombonoj kaj malaltaj arĉinstrumentoj (takto 424 sj.). Duboj estas elmontrataj per diversaj akordsinsekvoj kaj sonkoloroj, liaj tri amatinoj ŝvebas unu post la alia preter lia interna okulo (temoj de la amaferoj de Don Juan estas citataj). La heroo fariĝas pli konfuza.
Duaj violonoj kaj vjoloj ludas »sul ponticello« (la dekstra mano plukas je la ponto) kune kun la harpo tremsonecan akordon; sur tio la lignoblovistoj sekvencas dubomotivon.
Mallonga akordo B7 en »staccato« resp. »pizzicato« dissolvas la dubojn kaj anoncas la defion de nobela filo, Don Pedro, al batalo ĝismorta. Kun treega delikatsento Strauss kreas intensecon, malvolvante sur pedaltono sur la dominanto la enkondukan temon (Takt 458–473). Oni aŭdas Donĥuanon ĉerpi forton por la proksimiĝanta duelo, ĝis kiam la batalo eksplodas en la reekpreno.
Glavoduelo kun Don Pedro
La batalo estas priskribata en brilaj koloroj, la temoj de Don Juan ĝojkrias kaj brilas en la toniko E-maĵoro. Post momento de ĝeneralpaŭzo Don Juan gajnas la venkon en la batalo (takto 474–566). La ripetata dominantakordo (B-maĵoro, taktoj 577–584) intensiĝas en la senmezuran – ĝis kiam ĝi subite derompiĝas. Don Juan ŝajnas esti kompreninte, ke venki estas senvalora, kaj sin oferas al la ponardo de sia malamiko. Tion priskribas pala a-minora akordo (do la minora subdominanto), en kiun la trumpeto pikas sonantan F, do disonancon, kiel mortpiko de la malamika ponardo (takto 586 sj.). La arĉinstrumentoj sonigas la malvivon de la heroo per siaj triloj. La simfonia poemo finiĝas per precipe post la grandioza pasaĵo malplene sonanta kadenco al e-minoro (do al la ninortoniko): Don Juan venkis, sed neniel sukcesis.
La unua prezentado
La unua prezentado kun la Kortega Kapelo je Vajmaro sub direktado de la juna komponisto fariis granda sukceso kaj metis la fundamentant ŝtonon por lia estonta famo kiel eminenta reprezentanto de la malfruromantismo. Ankaŭ nuntempe la verko ofte estas prezentata dum simfonikoncertoj. Sonregistraĵoj sur lumdisko ekzistas kun preskaŭ ĉiuj renomaj orkestroj kaj orkestrestroj.
Ensemblo
La komponisto postulas grandan orkestron kun jena instrumentado: 3 flutoj (3-a ankaŭ fluteto), 2 hobojoj, angla korno, 2 klarnetoj, 2 fagotoj, kontrafagoto, 4 kornoj, 3 trumpetoj, 3 trombonoj, tubjo, harpo, timbalo, triangulo, cimbalo, kampaneto, arĉinstrumentoj
Okzalato
Oksalatoj
Igaracy
Igaracy estas municipo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 6.156 loĝantojn en 2010.
Ferenc Zipernovszky
Ferenc Zipernovszky, hungare Zipernovszky Ferenc, Esperante Francisko Zipernovszky estis hungara inĝeniero. Lia fratino estis Mária Zipernovszky, li havis parencecon kun inventisto Károly Zipernowsky. Ferenc Zipernovszky naskiĝis la 29-an de julio 1883 en Budapeŝto. Li mortis la 10-an de februaro 1957 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Zipernovszky frekventis universitaton en Budapeŝto, kie poste li instruis 2 jarojn. Baldaŭe li eklaboris, kiel inĝeniero. Post 2 jaroj li studvojaĝis al eŭropaj landoj kaj al Usono. Hejmenveninta en 1911 li havis estran postenon. Li okupiĝis pri transformatoroj kaj lampoj. Unike li aranĝis stacion pri la bona lumigado. La 2-a mondmilito baris lian eksterlandan karieron. Li ofte prelegis kaj verkis fakartikolojn.
Unuaranga sektoro
La Unuaranga sektoro (aŭ primara sektoro) estas formata de la ekonomiaj aktivecoj rilataj kun la transformo de la naturaj rimedoj en unuarangaj produktoj ne ellaboritaj. Kutime, la unuarangaj produktoj estas uzataj kiel unua materio por la industriaj produktadoj.
La ĉefaj aktivecoj de la Unuaranga sektoro estas la agrikulturo, la brutobredado, la forstado, la abelbredado, la akvokulturo, la ĉaso kaj la fiŝkaptado.
La minado kaj aliaj sektoroj elfosigaj, malgraŭ esti aktivecoj kies difino rilatas kun la akiro de unuarangaj materioj, kutime ne estas konsiderataj kiel fakoj de la unuaranga sektoro por efiko de de nacia librotenado, kaj ili estas plej ofte inkludataj kun la energia sektoro kaj aliaj industriaj sektoroj kun kiuj ili kunhavas karakterojn (kia ĉe la peza industrio).
Male la industriaj procezoj kiuj limiĝas al enpako, preparo aŭ purigo de la naturaj rimedoj kutime estas konsiderataj parto de la unuaranga sektoro, speciale se koncerna produkto estus malfacile transportita en normalaj kondiĉoj al grandaj distancoj. De la sama maniero, la nutrindustrio estas tiel preme ligita al la unuaranga sektoro ke kutime estas konsiderata ene de tiu ĉe multaj aferoj.
Hegemonio de la unuaranga sektoro, ĉu ĝi limiĝas al la agrara sektoro ĉu ĝi konsideras la totalon de la sektoroj elakiraj, kutime estas karaktero difina de la ekonomio de la subevoluintaj landoj, dum male la hegemonio de la Serva sektoro indikas apartenon al la grupo de la evoluiĝintaj landoj.
Nandy
Nandy estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Nandéens.
NGC 345
NGC 345 (aliaj indikoj — PGC 3665, MCG -1-3-64) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tarso (Turkio)
Tarso estas urbo en la provinco Mersin de Turkio, borde de la mediteranea maro.
Historio
Tarso estis la ĉefurbo de la historia lando Kilikio. Jam dum la 16-a jarcento antaŭ Kristo pruveblas sendependa princlando Kilikio en la marborda ebenaĵo de la regiono. Ekde la 14-a jarcento antaŭ Kristo, sub imperistro Mursili la 2-a, la princlando estis parto de la Hitita Imperio. Ekde la 9-a jarcento antaŭ Kristo la regiono estis provinco de la imperio Asirio. Sendependa regno la regiono estis ekde la jaro 607 antaŭ Kristo, sed malmultajn generaciojn poste la regantoj de la regno iĝis vasaloj de la Persa Imperio. Dum la 4-a jarcento antaŭ Kristo dominas grekoj en ĉiuj regionoj de tiu mondoparto, ankaŭ en Kilikio, fondiĝis pluraj historiaj urboj, kaj poste alternis makedonaj, siriaj kaj egiptaj regantoj, ĝis la romia armeestro Gnaeus Pompeius Magnus venkis la piratojn de la kilikia marbordo kaj el la oriento de la regiono igis romia provinco, dum la loĝantoj de la montara okcidento kaj nordo ankoraŭ dum pluraj generacioj restis sendependaj de Romio.
Dum la divido de la Romia Imperio, la regiono klare iĝis parto de la orienta parto, la Bizanca Imperio. Dum la 7-a jarcento post Kristo, kadre de la ekspansio de la nova religio Islamo, la regiono iĝis regosfero de la araboj kaj regixis plejparte de Sirio: la montaro Taŭruso konsistigis la limon inter la islama mondo kaj la Bizanca Imperio. Dum la 10-a jarcento Bizanco rekonkeris la regionon.
Post la jaro 1080 armenaj fuĝintoj, kiuj ne plu rekonis la regadon de Bizanco, ekfondis sendependajn loĝlokojn unue en la malfacile atingeblaj montaroj, poste ankaŭ en la marborda ebenaĵo de la regiono. Ekestis regno, kiu estis nomita "reĝlando eta Armenio" kaj sukcesis ekzisti ĝis la jaro 1375 - al la Armena reĝlando en Kilikio apertenis ankaŭ Tarso, kvamkam la ĉefurbo estis la tiama urbo Sis, kiu hodiaŭ nomiĝas Kozan.
Pierre Favre
Pierre FAVRE (latine: Petrus Faber; naskiĝinta la en La Villaret, komunumo Saint-Jean-de-Sixt/Haute-Savoie, mortinta la  en Romo) estis franca nobelo kaj teologo. Li estis unu el la fondintoj de la ordeno de la jezuitoj.
Vivo
Favre studis ekde 1527 en Parizo, kie li aliĝis al la movado de Ignaco Lojola. Kune kun li li faris la sanktajn promesojn sur Montmartre. Poste li iĝis profesoro pri teologio en Romo kaj Parmo.
En 1541 li partoprenis la dieton en Regensburg disvastigonte la ordenon en Germanujo. Li donace fondis la ordenejon en Kolonjo en 1544, poste la institutojn en Valadolido kaj Koimbro.
Lian vivon priskribis unue Nikolao Orlandini en sia »Historia Societatis Jesu« (Romo 1615).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 6. Leipzig 1906, p. 362, kio legeblas tie ĉi interrete.
Fortikaĵo Agra
Fortikaĵo Agra, konata ankaŭ kiel Ruĝa fortikaĵo en Agra, estas barata fortikaĵo situanta en urbo Agra, proksimume 200 kilometroj de Delhio. Sole 2,5 km nordokcidente de la fortikaĵo troviĝas unu el la plej konataj barataj memorigaĵoj - Taĝ-Mahalo.
La fortikaĵo en Agra apartenas entute al la plej gravaj fortikaĵoj en Barato. En la tempo de la mogola imperio ĉi tie havis sidejon tiamaj regantoj, kiuj direktis de ĉi tie la tutan landon. Nuntempe ĝi estas ofte vizitata turisma loko. Ekde la jaro 1993 ĝi estas parto de monda heredaĵo de Unesko.
Holdorf (Meklenburgo)
Holdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordokcidenta Meklenburgo de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Rehna. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Sør-Odal
estas komunumo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la provinco Innlandet - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Hedmark. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Sebastià Alberich i Jofré
Sebastià Alberich i Jofre ( en Barcelono – februaro 1967) estis kataluna esperantisto kaj agento de transportoj. Esperantisto de 1911, prezidanto de KEF, sekretario de Internaciaj Floraj Ludoj.
Sub la pseŭdonimo Saljo verkis kelkajn originalajn rakontojn kaj skribis multajn tradukojn kaj recenzojn por Kataluna Esperantisto. Lingva komitatano.
Fontano
Fontano (fontana el la latina aqua fontana = fontakvo, diference de aqua pluvialis = pluvakvo) estas konstruaĵo kun speciala tubaranĝo, por alten ŝprucigi la akvon kaj tiel ornami placon, parkon k.s. (PIV).
Laŭ Francisko Azorín Fontano estas Loko aŭ konstruaĵo el kiu artefarite elfluas akvo. Li indikas etimologion el latina fontana el fons, fontis (fonto). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj fontanisto, por Metiisto sin okupanta pri fontanoj k. akvoprovizado; fontanistejo.
Priskribo
La akvo refalas en konkegon nomatan vasko, en kiu ofte troviĝas statuoj, ekz. de nimfoj, Pozidono, pisantaj knabetoj k.s.
La fontanoj estis konstruataj en urboj sur publikaj lokoj, facile alireblaj, kie la loĝantoj povis preni akvon en la tempoj, kiam en la domoj ne estis akvoduktoj. Kiel utila kaj bela ornamo de la urbo ili estis konstruataj tre multekoste kiel daŭra memorindaĵo, la fontano estis eĉ prestiĝa afero.
Nun la fontanoj servas precipe kiel ornamaĵo kaj historia fierindaĵo de la urboj. La figuroj kaj la vasko povas esti faritaj el fero, marmoro, granito, sabloŝtono.
Enrique Uribe Carreño
Enrique URIBE Carreño estas verkisto, tradukisto, ĵurnalisto kaj profesoro de Kolombio. Li instruas lingvon kaj kulturon de Hispanameriko en la Universitato de Strasburgo. Kiel aŭtoro li interesiĝas ĉefe pri noveloj kaj mallongaj rakontoj. Li alvenis al Strasburgo en 1985 por traduki verkon pri teologio de la liberigo kaj jam restis en Elzaco. Li pritraktas foje temojn pri indiĝenaj loĝantoj de Hispanameriko, ekzemple el Kolombio. Li kunlaboras al gazetoj ekzemple ElPais de Kostariko.
Kesswil
Pri la komunumo
Kesswil estas komunumo en la distrikto Arbon de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 951 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Kesswil situas ĉe la sudokcidenta bordo de Bodenlago meze inter Romanshorn kaj Kreuzlingen. La kerno de la kampara vilaĝo estas markita de siaj mirindaj kaj bone konservitaj faktrabdomoj. Sudokcidente de la vilaĝo leviĝas la monteto Seerücken.
Najbaraj komunumoj
Kesswil limas en okcidento al Güttingen, en sudokcidento al Sommeri, en sudo al Hefenhofen, en sudoriento al Dozwil, en oriento al Uttwil kaj en nordo al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germanaj komunumoj Hagnau am Bodensee kaj Immenstaad am Bodensee (ambaŭ Baden-Virtembergo).
Trafiko
Kesswil disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Ŝafhaŭzo tra Kreuzlingen al Romanshorn kaj Rorschach.
Historio
La unua skriba mencio de Kesswil kiel Chezzinwillare datiĝas el donadokumento por bieno de Ludoviko la Pia al la Monaĥejo Sankt-Galo de la 4-a de junio 817 post Kristo.
En mezepoko la ĉefa bienposedanto en Kesswil estis la Monaĥejo Sankt-Galo. Ek de la 13-a jarcento ankaŭ la Monaĥejo Münsterlingen akiris posedaĵojn en Kesswil.
Gravaj personecoj
En Kesswil naskiĝis la 26-an de julio 1875 Carl Gustav Jung (1875–1961), psikiatro kaj fondinto de la analiza psikologio kiel filo de la loka pastro.
Kenja Ruĝa Kruco
La societo Kenja Ruĝa Kruco - angle Kenya Red Cross Society, svahile Msalaba Mwekundu la Kenya - estas organizaĵo de humanitara helpo en Kenjo, kies celo estas provizi nacian krizan, katastrofan, ambulancan kaj sango-bankan servon. La societo membras en la Internacia Federacio de Societoj de Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento, internacie kunlaboras tie kun aliaj internaciaj societoj de humanitara helpo kaj precipe kun la aliaj naciaj asocioj de la federacio. Ĝia sidejo estas en Najrobio, kaj kiel la nuntempa prezidanto funkcias Uhuru Kenyatta, ŝtata prezidanto de Kenjo.
Yerti
Yerti estas arta lingvo kreita por rolludoj. Ĝia celo estas ŝajne amuza lingvo, kaj simili samtempe al la franca kaj al la japana lingvo.
Specimeno (Babela Turo, Gen. 11:1-9)
1.Asako ter-tal golin-hi. 2.Terado sonpet wet. Setano sonpet Shinar-dan. 3.Hano sade “Sid wade suma” Sido sade suma. 4. Hano sade “Sid wade wangray und sid wade lapo”. 5. Rono Sidontok wangray. Hano Sidontok “Han sade golin-hi. Sid sade gos im. 7.Kad wade golin. Wakarmu sade sade.” 8. Kado Sidontok sonpet. Sidomu sonpet wangray. 9. Det sade Babel. Kudo Siduntok golin atok.
Karl Ernst Georges
Karl Ernst GEORGES (naskiĝinta la 6-an de decembro 1806 en Gotha, mortinta samloke la 25-an de aŭgusto 1895) estis germana filologo kaj leksikografo. Unu instruisto lia estis Friedrich Karl Kraft. Lia dua filo Heinrich Georges same filologis.
Yerti
Eksteraj ligiloj
http://www.angelfire.com/yt3/yerti/index.html
Karl Ernst Georges
Vivo
Georges studis en Göttingen de 1826-28 klasikan filologion ĉe Otfried Müller kaj Ludolf Dissen, poste en Lepsiko. En la jaro 1828-a li iĝis kunlaboranto de Georg Heinrich Lünemann ĉe la 7-a eldono de la vortaro latina-germana Schellersches lateinisch-deutsches Lexikon. Pro sia propra vortaro germana-latina li povis doktoriĝi en 1835 en Jena. De 1839-65 li estis lernejestro en la nehumanisma gimnazio sed frue akiris la permeson retiriĝi pro okulmalsano (profesoro en 1863).
En 1830 Georges ekresponsis mem pri la Scheller-vortaro post la morto de Lünemann, kiu ekde 1837 aperis sub la nomo de Georges mem kaj restis ĝis hodiaŭ referencvortaro. Planon je eldono de Thesaurus der klassischen Latinität (I, 1854-64, II, 1 de G. Mühlmann, 1868) Georges forĵetis. Tiun ideon reprenis pli malfrue Eduard Wölfflin. Sed restis por tiu ideo kiel bazo la pionira vizio de Georges. En 1890 Georges finfaris la vortaron Lexikon der lateinisĉen Wortformen, leksikono por identigi latinajn vortformojn. Por la enlerneja uzo Georges kreis diversajn etvortarojn kaj prilaboris la specialajn vortarojn de Koch por la Eneado de Vergilio kaj por tekstoj de Neposo (1895).
Verkoj (elekto)
Vortaroj:
Horní Heřmanice
Nomon Horní Heřmanice havas pli da sidejoj:
Karl Ernst Georges
Verkoj (elekto)
Aliaj:
Literaturo
Oliver Schelske: Georges, Karl Ernst. In: Der Neue Pauly (DNP). Supplementband 6: Geschichte der Altertumswissenschaften. Metzler, Stuttgart 2012, ISBN 978-3-476-02033-8, Sp. 451f.
10709 Ottofranz
10709 Ottofranz estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Otto G. Franz, astronomon de la Observatorio Lowell, kiu studis la duopajn stelojn per fotografio, teknikojn de area skanado,, spektroskopiajn mezurojn de la radiusa rapido kaj uzante la Fajnan Gvidan Sensilon (FGS) de la kosmoteleskopo Hubble.
Savigny-le-Temple
Savigny-le-Temple estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Savigniens.
Kantono Saint-Laurent-sur-Gorre
La kantono de Saint-Laurent-sur-Gorre (france canton de Saint-Laurent-sur-Gorre) estas malaperinta franca kantono lokita en la departemento Haute-Vienne kaj en la regiono Limoĝio. Ĝis administra reformo de marto 2015 ĝi estis unu el la 6 kantonoj de la arondismento de Rochechouart. Ĝia ĉefurbo estas Saint-Laurent-sur-Gorre.
Komunumoj
Apartenis al la kantono la jenaj 6 francaj komunumoj :
Purimo
Purimo (hebree: פורים, „Biletoj“, el akada pūru, laŭvorta signifo en senco de "ĵetkubo" aŭ "riska ludo") estas la plej gaja juda festo rememoriganta liberiĝon de persiaj judoj el intrigoj de malbona veziro Hamano, kiu volis ilin la 13-a de Adaro 3405 (te. laŭ tradicio 355 a.K.) senkondiĉe kaj absolute pereigi, kiel estas notite en Libro de Ester. La nomo de festo rememorigas ĵetadon de biletoj de Hamano, per kiuj li volis destini la plej konvenan tagon por sia intencata plano. Kutimo dum la festo Purimo estas publike antaŭlegi Libron de Ester, reciproke pridonaci sin (ekz. per trinkaĵo, manĝaĵo), donacado al bezonuloj (karitato),, solena manĝaĵo, trinkaĵo de alkoholaĵo kaj portado de maskoj kaj kostumoj.
Purimo estas festata ĉiujare la 14-an tagon de la hebrea monato Adaro. En urboj, kiuj havis muregon en la tempoj de Josuo, inkluzive de Jerusalemo, Purimo estas festata la 15-an de Adaro, sub la nomo de Ŝuŝan-Purimo. Kiel ĉe ĉiuj ceteraj festoj Purimo komenciĝas ĉe la sunsubiro de la antaŭa tago.
Purimo apartenas al la historiaj festoj, ĝi ne havas la saman sanktecon kiel pilgrimaj festoj aŭ altaj festoj, kiuj estas preskribitaj rekte de la Torao. Dum la festo Purimo ne validas limigoj rilataj al laboro, kiuj validas dum la ceteraj festoj.
San Dorligo della Valle
San Dorligo della Valle (slovene kaj germane Dolina) estas komunumo en la pleja oriento de norda Italio, proksime je la limo al Slovenio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la provinco Trieste, formale ekde oktobro 2017 restrukturita (pri tio vidu la provincan tekston). Fine de en la komunumo vivis.
Purimo
Historio
La okazintaĵo priskribanta la eventojn antaŭuajn al la estiĝo de la festo Purimo eblas trovi en la Biblio Tanaĥo en la Libro de Ester. Ĝi parolas pri tio, kiel la judino Ester, kiu fariĝis reĝino en la Persa imperio, savis sian popolon de pereo.
Regalo de Aĥaŝveroŝo
La persa reĝo Aĥaŝveroŝo (en kralica traduko Ahasvero) (iam identigata kun Kserkso) aranĝis grandan solenaĵon je la datreveno de sia regado, kien li kunvokis kvanton de signifaj homoj de tiu tempo. Oni tre manĝis kaj trinkis kaj la reĝo, tre ebria, sendis sian edzinon, reĝinon Vaŝti, por ke ŝi venu al li nuda, por ke ĉiuj vidu, kiel belan ili havas la reĝinon. Tion la reĝino rifuzis fari, ŝi do estis laŭ ordono de la reĝo senigita de la trono. Post kelke da tagoj komencis al la reĝo manki virino, li do sendis mesaĝistojn tra la tuta imperio, por ke ili alkonduku al li novan reĝinon. La mesaĝistoj elektis belajn virinojn el la tuta reĝlando, inter aliaj ankaŭ judan orfinon Ester, kiu estis bofilino de Mordeĥajo. La reĝo estis tiel ravita de ŝi, ke li decidiĝis avanci ŝin je reĝino. Sed laŭ konsilo de Mordeĥajo, Ester ne malkaŝis al la reĝo sian devenon nek rilaton al Mordeĥajo.
Plano de Hamano al la pereo de judoj
Foje Mordeĥajo hazarde subaŭskultis interparolon de du reĝaj korteganoj, Bigtano kaj Tereŝo, kiuj volis mortigi la reĝon. Li do sendis sciigon pri tio al Ester, kiu avertis la reĝon. Poste ŝi malkaŝis al li, ke Mordeĥajo diris al ŝi tion. Post iom da tempo la reĝa unua ministro fariĝis Hamano, kiu devenis el dinastio de Amalek, kiu estis malnova malamiko de Izraelo. Li malamis Mordeĥajon, kiu rifuzis riverenci al li kaj envoki lin kiel dion, kiel faris la ceteruloj. Hamano do komencis mallaŭdigi la judojn ĉe la reĝo kaj post la tempo li persvadis lin al tio, ke li likvidos tiun ĉi nesubigindan etnon. Aĥaŝveroŝo fine konsentis kun tio (li ne sciis, ke lia edzino estas judino). Hamano volis ekscii la plej konvenan daton por murdi la judojn, tial li decidis ĵeti bileton - pur - per kies perado estis vidigota la ĝusta tago por la plenumo de la plano. Mordeĥajo eksciis tion kaj ekiris averti Esteron, ke al la judoj minacas la pereo. Li vestis sin do en ĉevalhara vesto, li surŝutis sian kapon per cindro kaj ekiris en la reĝan kastelon. Pere de servisto li priskribis al la reĝino, kion li eksciis. Ester sciigis Mordeĥajon, por ke li kunvoku ĉiujn judojn vivantaj en Ŝuŝano kaj ke ili fastu por ŝi dum tri tagoj. Ŝi mem ankaŭ fastis kun siaj servistinoj. Post la tria tago ŝi ekiris en la reĝa vesto al la reĝo. Laŭ midraŝo tiam fariĝis miraklo, ĉar la reĝo akceptis Esteron, kvankam antaŭe li eldonis ordonon, ke sub minaco de mortpuno li ne volas esti ĝenata. Sed Aĥaŝveroŝo demandis ŝin, kion ŝi dezirus. Ester respondis, ke regalon, kiun partoprenus la reĝo, ŝi kaj Hamano.
Regalo de Ester
Dum la vespermanĝo oni manĝis kaj la reĝo denove demandis Esteron, kion ŝi ŝatus. Ŝi respondis al tio, ke ankoraŭ unufoje tian vespermanĝon en la sama konsisto. Hamano senĉese ne povis forgesi la kuraĝon de Mordeĥajo kaj lia edzino Zereŝo poste proponis al li, ke li starigu palison, sur kiu oni pendumus Mordeĥajon. Ĉivespere la reĝo ne povis dormi. Li do legis en Libro de analoj de memorigaj eventoj kaj li haltis ĉe du korteganoj, kiuj provis etendi la manon je la reĝo. Li poste demandis servistinojn, kiel ili dankemis al Mordeĥajo kaj ili respondis ke neniel. Subite venis Hamano, kiu devene volis de la reĝo, ke li lasu mortigi Mordeĥajon. La reĝo anstataŭ tio demandis lin, kion li farus al homo, kiun la reĝo plej multe altestimas. Hamano, konjektante, ke la reĝo parolas pri li, respondis, ke tian homon li vestus en reĝan veston kaj sidigus sur reĝan ĉevalon. La veston kaj la ĉevalon li donus en la manojn de grandpotenculoj, kiuj tiun viron vestus kaj promenigu tra la urba spaco. Post tio la reĝo ordonis al Hamano, por ke li do montru tiujn ĉi honorigojn al Mordeĥajo. Hamano do komencis Mordeĥajon ankoraŭ pli malami.
Savo de judoj kaj destino de festo Purimo
Mordeĥajo poste verkis tiujn ĉi eventojn kaj sendis leterojn al ĉiuj judoj en ĉiuj regionoj priregataj de reĝo Aĥaŝveroŝo. Li ordonis al ili, por ke ili ĉiujare festu la dekkvaran kaj la dekkvinan tagon de la monato adaro la memoron al tagoj, en kiuj la judoj elspiris de siaj malamikoj, kaj al monato, kiu alportis al ili ŝanĝon, anstataŭ zorgoj ĝojon, ke ili festu tiun ĉi tempon kiel tagoj de gaja regalado kaj ke unu sendu al la alia donacetojn kaj al la malriĉuloj donacoj.
Legado de Megilo
Dum tiu ĉi festo estas devo legi Libron de Ester el pergamena volvaĵo (megilo), nome per formo, kiel oni legis igeret - leteron (la volvaĵo ne estas tute malfermita, kiel tio estas okaze de Sefer Tora, sed fleksita, kiel tio estadis kutima ĉe leteroj), nome vespere kaj matene la 14-an de Adaro (okaze de Ŝuŝan Purimo poste la 15-an de Adaro). Megilo estas diference de la ceteraj hebreaj bibliaj libroj riĉe ilustrita. La legado de megilo ne subiĝas al tiel severaj reguloj, kiel legado el Torao. Eblas alterni ĉe la legado kaj en vico de sinagogoj estas al la legado allasitaj ankaŭ virinoj aŭ pli grandaj infanoj. Estas kutime, ke kiam ajn estas tralegita la nomo de Hamano, ĝi estadas superbruigita per piedtrotado de plenkreskuloj aŭ per krio de infanoj kaj bruego de iliaj klakiloj aŭ knariloj (hebree: ra'aŝanim, sg. ra'aŝan; jida: greger). La motivo de tiu ĉi kutimo estas "forviŝi la memoron de Amalek", kies ido Hamano estis. Laŭ halaĥo la matena legado estas pli grava kaj ĝi havas pli grandan valoron ol la legado vespera. Post la fino de la legado sekvas ĝenerala gajeco kaj karnavalo.
Purima regalo
Dum Purimo same kiel dum la aliaj festoj kunvenas ĉe la festa tablo la tuta komunumo. Estas rekomendita bona manĝaĵo kaj trinkaĵo. El la manĝaĵoj plimulte venas al la tablo vegetarisma kuirejo kaj laktaj manĝaĵoj kaj fiŝaj nutraĵoj diversmaniere preparitaj. El trinkaĵoj poste vino. En eŭropaj landoj estas ŝatataj pomŝtrudlo kaj slivovico aŭ vodko.
Miŝloaĥ manot
Dum Purimo estas devo sendi almenaŭ du porciojn da manĝaĵo al unu homo (eblas memkompreneble sendi plurajn porciojn). La porcio de manĝaĵo estas komprenata kaj manĝaĵo kaj trinkaĵo, kiujn eblas tuj konsumi.
Matanot le-evjonim
Nedisigebla parto de la solenoj de la festo Purimo estas devo pridonaci malriĉulojn kaj bezonulojn (matanot le-evjonim). Oni devus doni du donacojn almenaŭ al du malriĉuloj tial, ke ankaŭ ili povu havi en tiu ĉi solena tago ĝojon.
Ebriiĝi
Laŭ talmudaj kleruloj micvo estas ebriiĝi tiel, ke la menciito ne ekkonos inter la benitoj de Mordeĥajo (baruĥ Mordeĥajo) kaj la malbenitoj de Hamano (arur Haman) (la esprimoj ארור המן kaj ברוך מרדכי havas la saman fonologion de la hebrea: 502). Ĉiu tiel devus eltrinki pli da vino ol estas kutime. Tiu ĉi kutimo nomiĝas עד דלא ידע Ad de-lo jada (ĝis kiam li ne scios). Sed la jena talmuda okazintaĵo elvokas al atentemo.
Karnavalo
Unu el la plej amuzaj purimaj kutimoj estas de foraj tempoj la vestado de maskoj kaj kostumoj, kiuj eĉ hodiaŭ apartenas al la plej popularaj montroj de la popola judismo. Precipe infanoj ĝuas la alivestiĝadon kiel protagonistoj el Libro de Ester, inkluzive de reĝino Ester kaj Mordeĥajo aŭ pluaj bibliaj personoj, kiel estas ekz. reĝo Davido kaj Kohen Gadol (la plej supera pastro) aŭ en modernajn alivestoj komencante de indianoj kaj finante de policisto.
La kostumoj kaj la maskoj estas portataj, por ke ili kovru la identecon de tiuj, kiuj portas ilin. La kaxita identeco ludis en Libro de Ester gravan rolon, ekz. kiam Ester kaŝis sian devenon antaŭ la reĝo; kiam Mordeĥajo kaŝis la konon de ĉiuj mondaj lingvoj (kio permesis al Bigtan kaj Tereŝ [du korteganoj, volintaj mortigi la reĝon], por ke ili en lia ĉeesto senvuale parolu pri sia intenco.
Ununura, kiu estas vere kaŝita malantaŭ ĉiuj okazintaĵoj de la megilo, estas Dio. La judaj kleruloj mencias lian rolon kiel הסתר פנים (hester panim, aŭ "kaŝo de la vizaĝo", kio estas ankaŭ aludo al la hebrea nomo de Libro de Ester, Megilat Ester - laŭvorte "Volvaĵo de Ester", sed kio povas signifi "malkovro de [tiu] kaŝita"). Malgraŭ tio ke la judoj kredas, ke ĉio fine turniĝis al bono danke al la dia interveno (danke al vico da mirakloj), Libro de Ester enhavas nenian mencion pri Dia nomo. Por la memoro al tio, kiel Dio restis pase de la tuta miraklo Purimo kaŝita, la judoj dum Purimo alivestiĝas kaj multaj el ili kaŝas sian vizaĝon.
La kutimo de maskerado unuafoje estis enkondukita de la italaj judoj fine de la 15-a jarcento subinflue de romiaj karnavaloj. Tiu ĉi kutimo disvastiĝis al ĉiuj landoj, kie la judoj vivis, eble ĝis Oriento. La unua juda aŭtoro, kiu mencias pri tiu ĉi kutimo, estas Jehuda Minz (li mortis 1508 en Venecio) en sia verko Responsa n-ro 17, citita de Moŝe Isserles en Oraĥ Ĥajim 696:8. Li esprimis ĉi tie opinion, ke rilate al tio, ke la celo de maskeradoj estas sole gajeco, tio ne devis esti konsiderata kiel neobeo de la bibliaj leĝoj rilatantaj al la vestoj. Malgraŭ tio kelkaj aŭtoritatoj estis kontraŭ tiuj ĉi kostumoj. Sed oni ne zorgis pri tio kaj superis indulgema sinteno. La kutimo estas senĉese konservata inter la kredantaj judoj de ĉiuj sektoj kaj inter la kredantaj kaj la nekredantaj israelanoj.
En Israelo estas solenaj purimaj marŝoj, dum kiuj la viroj, la virinoj, la knaboj kaj la knabinoj solenas tiun ĉi feston publike en kostumoj kaj maskoj.
Kantoj
La tradiciaj purimaj kantoj enhavas "Mi ŝe-niĥnas adar marbim be-simĥa" ("De komence de la monato [hebrea monato] adaro la ĝojo kreskas" - Miŝna Ta’anit 4:1), "La-Jehudim hajta ora ve-simĥa ve-sason vi-kar" ("Al la judoj estis la lumo kaj la ĝojo, la gajeco kaj la honoro" - Libro de Ester 8:16) kaj "Ĥajav iniŝ li-vesumej" ("Estas devo trinki" - Talmudo, Megilo 7b). La preĝo "Ŝoŝanat Ja’akov" (Lilio de Jakobo), legata fine de la legado de megilo, estas ofte kantata en diversaj popularaj melodioj kaj ĝi fariĝis parto de plimulto de siduroj. Inter la populara infana purima kanto apartenas Ĥag Purim.
Tradiciaj manĝaĵoj
La ĉefmanĝaĵo dum Purimo estadas vegetarisma kaj lakta. Ester, vivinta en la reĝa palaco kaj ne volante malkaŝi, ke ŝi estas judino, ne manĝis rilate al manĝigpreskriboj viandon kaj ŝi vivtenis sin sole pervegetarisme. Dum la ĉefmenuo tiel estas kredencataj manĝaĵoj el fazeoloj, pizoj kaj kikero. En norda Afriko poste berkokŝo (vulgara kuskuso kun faboj kaj butero transverŝita per lakto aŭ ankaŭ la plej diversaj grenkaĉoj kun sekvinberoj, sukero kaj cinamo.
Ununura vianda manĝaĵo dum Purimo povas esti fiŝo, kiu estis kredencata kiel simbolo de fekundeco kun krokuso. Inter pluaj dolĉaĵoj poste apartenis ekzemple kuko saturita per konjako aŭ kompotoj verŝitaj per likvoro.
Fasto de Ester
La fasto de Ester (hebree: תענית אסתר, Ta'anit Ester) estas rememorigaĵo de la tritaga fasto, kiun ordonis al la judoj la reĝino Ester antaŭe, ol ŝi iris al la reĝo Aĥaŝveroŝo peti por la savo de sia popolo. La fasto estas rememorigata la 13-an de Adaro, antaŭvespere de Purimo. Temas pri pli malgranda fasto, tio signifas, ke ĝi validas de mateniĝo ĝis krepuskiĝo.
Purimo katano
Se estas superjaro (tio signifas, ke ĝi havas la dek-trian monaton, la duan Adaron), Purimo estas festata nur en la dua monato de Adaro (karaitoj male solenas ĝin en la unua Adaro). Sed la 14-a de la unua Adaro nomiĝas kiel rememoro al festo Purimo katano - hebree "malgranda Purimo", kiu havas ecojn de malgranda festo kaj en vico da vilaĝoj ĝi estas tiel rememorigata. Diferencoj inter Purimo kaj Purimo katano estas priskribitaj en Ŝulĥan Aruĥ, Oraĥ Ĥajim 697.
Ŝuŝan-Purimo
Ŝuŝan-Purimo (hebree: שׁושׁן פורים) estas solenado de festo Purimo la 15-an de Adaro. Ĝi estas nomita laŭ ĉefa persa urbo Susaĥo aŭ Ŝuŝano, kie bataloj por la libereco kaj supervivo daŭris pli longe. Ĉar la urbo Ŝuŝano estis fortigita per remparoj, ĝi estas solenata laŭ la tradicio en ĉiuj urboj, kiuj havis remparojn en la tempoj de Josuo - kio fakte hodiaŭ rilatas nur al Jerusalemo kaj Jeriĥo - Purimo je unu tago pli poste.
Listo de datoj
La solenado de la festo Purimo okazis kaj okazos laŭ gregoria kalendaro la:
NGC 346
NGC 346 (alia indiko — ESO 51-SC10) estas emisia nebulozo kun malfermita stelamaso en konstelacio Tukano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ramo
Ramo povas esti:
Loka optimumo
En aplika matematiko kaj komputiko, loka optimumo de optimumiga problemo estas solvaĵo kiu estas optimuma en najbara aro de solvaĵoj. Ĉi tiu estas en kontrasto al malloka optimumo, kiu estas la optimuma solvaĵo inter ĉiuj eblaj solvaĵoj.
La lokeco de la optimumo estas dependa de la najbaraĵa strukturo.
Arbedokanbirdo
La Arbedokanbirdo, Acrocephalus dumetorum, estas birdo de la genro Acrocephalus aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. Ili reproduktiĝas en moderklimata Azio kaj plej orienta Eŭropo. Ili estas migrantaj, kiuj vintras en Barato kaj Srilanko. Ĝi estas unu el la plej komunaj vintrantaj akrocefaledoj en tiuj landoj. Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo.
Tiu palearktisa malgranda paserina birdo estas specio troviĝanta en arbustaroj aŭ klaraĵoj, ofte ĉe akvo, sed ĝi ne troviĝas en marĉoj. La ino demetas 4-6 ovojn en nesto en arbusto.
Tiu estas mezgranda kanbirdo, 12.5–14 cm longa. Plenkreskulo havas tutbrunan dorson kaj palajn subajn partojn. Estas hela superokula strio kaj la birdo estas pli malhelbruna ĉe krono kaj flugilbordoj. Ĝi povas esti facile konfuzata kun la Kanbirdo, Grenokanbirdo kaj kun kelkaj el la kanbirdoj el la genro Hippolais. Ĝi estas kiel la Kanbirdo, sed ĝi estas pli griza dorse, la frunto estas malpli ebeneca kaj la beko estas malpli forta kaj pinteca. Ambaŭ seksoj estas identaj, kiel ĉe plej parto de kanbirdoj, sed junuloj estas pli flavaj sube.
En la reprodukta sezono, la plej bona identigilo estas la kanto, kiu estas malrapida kaj ripeteca, kun multe da imitado de aliaj birdoj, punktitaj per skaloj kaj tipaj akrocefalaj fajfoj.
Tiun birdospecion priskribis unuafoje la britia zoologo Edward Blyth kaj en kelkaj lingvoj, ankaŭ la specio estas nomata laŭ li.
Efraim Kiŝon
Efraim KIŜON (Ephraim Kishon) (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1924 en Budapeŝto, Hungario, mortis la 29-an de januaro 2005 en Appenzell Innerrhoden, Svislando) estis konata humura aŭtoro de la nuna epoko. Liaj libroj kaj teatraĵoj estas tradukitaj en 37 diversajn lingvojn, ankaŭ en Esperanton.
Li estis unu el la malmultaj hodiaŭaj aŭtoroj, kies verkoj tradukiĝis en Esperanton. Liaj spritaj Elektitaj Satiroj (tradukitaj en Esperanton de Gerhard Ziegler) estis ĝuataj de multaj kaj restas ĉiam aktualaj kaj frandindaj.
Kiŝon naskiĝis kiel HOFFMANN Ferenc (Ferenc = Francisko) kaj post la Dua mondmilito ŝanĝis sian familian nomon, kiu sonas germane, al la hungareca KISHONT (=Gömör kaj Kis-Hont) [kiŝhont]. Laŭ anekdoto, kiun li publikigis, tiu nomo estis hebreigita de la israelaj aŭtoritatoj ĉe lia enmigrado en Israelo en 1949.
Liaj libroj aperis tutmonde en ĉirkaŭ 43 milionoj da ekzempleroj, el kiuj 33 milionoj en la germana lingvo. La germanaj tradukoj estis faritaj de Friedrich Torberg.
Rikolto
Rikolto signifas en la agrikulturo ĉiun laboron por kolekti uzeblajn, vendeblajn partojn de la kreskaĵoj (fojno, sukerbeto, fragmito) kaj precipe fruktoj (pomo). En pli malvasta senco oni parolas nur pri rikolto de graminacoj.
En la arbarkulturo oni parolas pri lignorikolto de iu arbaro. Rikolto signifas en alia senco (sukcesan) rezulton de ies agado.
La rikolto estis ĉiam la plej grava tempo en la agrikulturo. La sukcesa kaj riĉa rikolto certigis la travivon de la vintro. Tiel jam la grekoj kaj romianoj festis la rikoltojn. Tiel la kristanaj festoj pri la nova pano, estas heredaĵoj el la paganaj tempoj.
La mizera rikolto pro vetero, damagantoj kaŭzis ofte malsategojn, ribelojn.
Permana rikolto
Oni rikoltis la grenojn ekde la antikva tempo ĝis meze de la 20-a jc. per serpo, falĉilo. Oni detranĉis (falĉis) tigon de la graminacoj kaj el la graminacoj formis garbojn (grenfaskojn). Tiun lastan procedon faris la garbigistoj, aliuloj faris el la garboj krucformojn por ŝirmi la spikojn. La grenoj sekiĝis tiel, poste oni liveris per ĉaroj hejmen. Hejme oni draŝis, kaj parte muelis ĝin; post apero de muleiloj oni liveris la grenerojn al la muelejo por fari el ĝi farunon.
Maŝina rikolto
La maŝina rikolto povas okazi ĉe pli matura stato (post la vaksa fazo), ĉar la defalantaj greneroj venas al la kolekta parto de la maŝino, ne perdiĝas. La moderna grenrikolta maŝino (kombajno) faras en unu laborprocezo la pli fruan falĉadon, draŝadon, purigon.
La rizrikoltaj kombajnoj estas ekipitaj ofte per raŭpoj.
Rendimento
Rendimento estas tuto de la utiligebla produktado. Ĝin oni ofte kalkulas je surfaco (plej ofte je hektaro). Oni povas grandigi la rendimenton ĝis ia limo ekz. per sterko aŭ akvumado.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri rikolto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Kypärämäki
Kypärämäki [kypæræmæki] estas urboparto en okcidenta parto de Jyväskylä, Finnlando. Ĝi estas nomita laŭ monteto Kypärämäki (kaskomonteto), sed nur malgrandeta parto de la loĝareo situas sur la monteto, kaj la plej alta loko de la monteto estas en urboparto Kortepohja. Kypärämäki, historie la sepa urboparto de Jyväskylä, estis fondita en 1940, inter Vintra milito kaj Daŭriga milito.
Priskribo
La monteto estas nomita laŭ sia regula figuro. Kypärämäki estas populara loĝareo. En Kypärämäki estas speciale unufamiliaj domoj el 1940-aj kaj 1950-aj jaroj kaj apartamentaj konstruaĵoj el 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. En Kypärämäki estas ankaŭ envicaj domoj. La plej multaj unufamiliaj domoj en Kypärämäki havas grandetan parcelon. Tiel la areo estas ĝardena. Suda parto de Kypärämäki estas konata per nomo Köhniö, kio estas nomita laŭ lago Köhniö aŭ Köhniönjärvi, kio elfluas en Jyväsjärvin. La elfluorivereto de Köhniönjärvi estas Köyhänoja. Köhniönjärvi ricevas akvon laŭ Mäyräoja el lago Soidenlampi kaj lageto Mustalampi. Najbaraj urbopartoj de Kypärämäki estas kun aliaj Keltinmäki kaj Kortepohja. Sur la monteto Kypärämäki estas akvoturo.
Kypärämäki estas bonreputacia urboparto. Multaj loĝantoj de Kypärämäki konsideras ĝin naturpaca loĝloko, kio inkludas bonajn eblojn sporti kaj distriĝi.
Pri Kypärämäki estas farita ankaŭ librojn, kun alia Janne Haikari skribis historilibron de "Kypärämäki ja sen väki". Ĝi estis vendita en florbutiko en Kypärämäki sed ankaŭ en Universitato de Harvard. "Kypärämäki ja sen väki kuvina" estas kolektolibro pri bildoj de Kypärämäki kaj kypärämäkianoj, kaj "Kypärämäen ja Köhniön luonto" rakontas pri plantoj kaj birdoj en la areo.
Servoj kaj aktiveco
Tamen unu hobio en Kypärämäki ne havas same bonajn eblojn kiel en multaj aliaj urbopartoj de Jyväskylä, ekzemple en Lutakko, Vaajakoski, Keljonkangas, Lohikoski kaj Tikka: Ebloj por boatado estas malpli bonaj ol en multaj aliaj urbopartoj en Jyväskylä, ĉar la lagoj en Kypärämäki estas tie malgrandaj kaj ne havas boatan kontakton kun aliaj lagoj.
En Kypärämäki laboras vere escepta aktiva civitana asocio, fondita en 1982. Kypärämäki estas elektita vuoden kaupunginosa (urboparto de la jaro) de Finnlando en 2004. La argumentoj por la elekto estis specialeco de la urboparto kaj aprezo de konstrua tradicio kaj flego de komuna ĉirkaŭaĵo. En 2020 Kypärämäki estis denove kandidato kiel vuoden kaupunginosa.
Aŭtobusoj el la centro de Jyväskylä (3,5 km) al Kypärämäki veturas en lundo - vendredo tri fojojn hore kaj sabate kaj dimanĉe du fojojn hore. La busoj veturas laŭ stratoj Keskussairaalantie, Erämiehenkatu kaj Keihäsmiehenkatu. Ankaŭ longavojaĝ-busoj haltas en Kypärämäki.
Ottó Ámon
ÁMON Ottó (a:mon) (naskiĝis en 1879, mortis la 8-an de aŭgusto 1921 en Cluj) estis hungara esperantisto, ĵurnalisto, poŝtoficisto, instruisto de stenografio, aktiva pacifisto, poeto.
Kypärämäki
Naturo
En Kypärämäki montetoj estas Kypärämäki, Tähtitorninmäki kaj Könkkölänmäki. Apud Kypärämäki ne estas grandetaj lagoj. La nura lago, kiu ne estas lageto, estas Köhniönjärvi, nur proksimume 1200 m longa. La lago havas human akvon. La plej valoraj naturaj lokoj en Kypärämäki estas ĉirkaŭaĵo de Köyhänoja, marĉo sur fino de Mäyräoja sur strando de Köhniönjärvi kaj bosko inter Savelankatu kaj Lehtokatu. En Kypärämäki kreskas esceptaj grandaj piceoj. La ĉirkaŭo de Köyhänoja en Kypärämäki estas preskaŭ naturstata. En Kypärämäki apud Köhniönjärvi vivas ankaŭ fluganta sciuro Pteromys volans, kiu estas endanĝerigita specio en Meza Finnlando. Endanĝerigitaj plantospecoj en Kypärämäki estas Centaurea phrygia kaj dolĉamaro. La arbarbirdaro estas abunda, sed la akvo- kaj bordobirdaro malabunda. En Kypärämäki estis la plej okcidenta natura loko de Rubus humulifolius, kiu estas por Finnlando ekstreme nekomuna specio. Lastaj ĉi-tieaj plantoj mortis, kiam en la areo oni konstruis unufamiliajn domojn, sed en la areo oni savis la plantojn en Laukaa, kie ili nun kreskas. En Kypärämäki estas tri riveretoj: Köyhänoja, Mäyräoja kaj rivereto, kiu ne havas nomon kaj elfluas el Killervä (lageto en Killeri) al Köhniönjärvi. Apud Killeri estas marĉo Rimminsuo. La marĉo estas ĉirkau lageto.
Müller-Franken
Müller-Franken estas la familia nomo de jenaj personoj:
Kypärämäki
Historio
En la 18-a jarcento kaj unuaj jardekoj de 19-a jarcento Kypärämäki estis areo por hakado kaj bruligado kaj paŝtejado. La areo estis arbara.
Ottó Ámon
Kariero
Li estis iniciatinto de la E-movado en Transilvanio (antaŭe en Hungario, nun en Rumanio), fondis klubon en Kolozsvár (Cluj), kies sekretario li estis. Ĉeestis la unuan kaj poste multajn aliajn UK.