cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Darwin
Vojaĝo sur la Beagle
Pere de ĉevalrajdado kun gaŭĉoj interne en la landon por esplori geologion kaj kolekti pli da fosilioj, Darvino akiris sociajn, politikajn kaj antropologiajn sciarojn pri kaj indiĝenaj kaj koloniaj popoloj en la epoko de revolucio, kaj lernis, ke du tipoj de reaedoj havis apartajn sed ankaŭ koincidajn teritoriojn. Pli suden, li vidis stepajn ebenaĵojn el gruzo kaj konkoj same kiel elstarigitajn strandojn montrantajn seriojn de altaĵoj. Li legis la duan volumon de Lyell kaj akceptis sian vidon de "centroj de kreado" de specioj, sed liaj malkovroj kaj novaj teorioj defiis la ideojn de Lyell pri milda kontinueco kaj formorto de specioj.
Tri Fuegianoj estis prenitaj dum la unua vojaĝo de la Beagle, kaj poste dum unu jaro en Anglio ili estis edukitaj kiel misiistoj. Darvino trovis ilin amikemaj kaj civilizitaj, sed en Tierra del Fuego li trafis "mizerajn, degraditajn sovaĝulojn", diferencaj kaj naturaj kiel aldomigitaj animaloj. Li restis konvinkita, ke spite tiun diversecon, ĉiuj homoj estas interrilataj pere de komuna deveno kaj kapablo por plibonigo al civilizo. Malkiel siaj sciencistaj amikoj, li tiam jam pensis, ke ne estas senponta vakuo inter homoj kaj animaloj. Unu jaron poste la misio estis abandonita. La Fuegiano kiun ili estis nominta Jemmy Button vivis kiel la aliaj indiĝenoj, havis edzinon, kaj ne deziris reveni en Anglion.
Darvino espertis la ĉilian tertremon de 1835 kaj vidis signojn, ke la lando ĵus estis levita, kiel tavolojn de mituloj surstrandigitaj supre alta tajdo. Alte en Andoj li vidis konkojn, kaj kelkajn fosiliajn arbojn kiuj estis kreskintaj sur sabla strando. Li teoriis, ke la tero leviĝas, oceanaj insuloj malleviĝas, kaj koralrifoj ĉirkaŭ ili kreskas ĝis formi atolojn.
Sur la geologiaj novaj Galapagoj, Darvino serĉis pruvaron kiu ligu la naturon al pli antikva "centro de kreado", kaj trovis mokbirdojn ligitajn al tiuj de Ĉilio, sed diferencaj el insulo al insulo. Li aŭdis, ke malgrandaj variaĵoj en la formo de la ŝelo de la testudoj montris el kiu insulo ili devenas, sed malsukcesis kolekti ilin, eĉ post manĝi viandon el testudoj kaptitajn kaj portitajn surŝipe kiel manĝaĵo. En Aŭstralio, la marsupia rat-kanguruo kaj la ornitorinko aspektis tiom malkutimaj ke Darvino pensis, ke estus kvazaŭ du diferencaj kreintoj estus estintaj je la laboro samtempe. Li trovis, la indiĝenajn aŭstralianojn "bon-humoraj kaj afablaj", kaj notis ilian malpliiĝon pro la setlado de eŭropanoj.
En Kaburbo, Darvino kaj FitzRoy renkontiĝis kun John Herschel, kiu estis ĵus verkinta al Lyell per laŭdo de lia unuformismo kiel malferma spekulatieco pri "tiu mistero el misteroj, la anstataŭo de formortintaj specioj fare de aliaj" kiel "io natura en kontraŭdiro al mirakla procezo". Kiam li organizis siajn notojn sur la ŝipo kiu navigis jam hejmen, Darvino verkis, ke, se liaj pliiĝantaj supozoj pri la mokbirdoj, la testudoj kaj la Falklanda vulpo estas pravaj, "tiaj faktoj subminas la stabilecon de la specioj", kaj poste prudente aldonis "ebla" antaŭ "subminas". Li poste verkis, ke tiaj faktoj "aspektis al mi kiel sendante iome da lumo al la origino de la specioj".
Post la vojaĝo
En 1837, post kiam li revenis al Britio, Darvino priskribis la vojaĝon en Vojaĝo de la Beagle. Tiam li studis kaj pensis pri evoluo. Kiel sia avo, Erasmo Darvino, Darvino kredis ke specoj de vivaĵoj evoluas — la rezulton li vidis en Galapagoj kaj eĉ en Britio en la multaj rasoj de kolomboj, rasigitaj de homo. Sed kredo ne estas klarigo: Kvankam li kredis ke evoluo okazis, li ne povis klarigi la manieron. Darvino ja komprenis la rasigadon de kolomboj — homoj elektis kolombojn por naskigi la novan generacion — sed ne tia rasigado en naturo. Kie estas la nevidebla mano kiu elektas la gepatrojn de la venonta generacio? Laŭ Lyell, la nevidebla mano ekzistas nune, ie sub la okulo de Darvino. Sed kie?
La solvo venis al Darvino unu nokton en 1839 kiam li legis verkon de Maltuso. Maltuso diris, ke la homaro estos malriĉa kaj malsata por ĉiam, ĉar la nova generacio ĉiam estos pli granda ol la havo de nutraĵo. Tial iuj homoj devos morti pro manko de nutraĵo. Tio montris al Darvino la nevideblan manon: malsato kaj morto. Pro la manko de nutraĵo, nur la plej bonaj anoj de speco povas travivi sufiĉe longe por naski la novan generacion, kiu plejparte heredos ilian bonecon, ktp. Tia elekto de naturo Darvino nomis natura selektado (supervivo de la plej taŭgaj). Ĝi estas la klarigo de la evoluo, la klarigo kiun lia avo, kaj multaj aliaj, ne povis vidi. Tiu fariĝis lia teorio de evoluismo.
Darvino kaŝe priskribas siajn ideojn en libro kaj rakontis pri tiu sole al fidindaj amikoj. Li ne eldonis la libron ĉar la evoluo staris kontraŭ la tiama kompreno de kristanismo, la sincera kredo de multaj el liaj parencoj kaj samlandanoj. Laŭ la sankta libro de la kristanismo, la Biblio, Dio kreis homon kaj ĉiun specon de vivo en la komenco de la mondo, kiel diras la unua ĉapitro de Genezo.
Darvino ade studis kaj verkis pri biologio, sed en 1856, juna biologo, Alfredo Ruselo Valaso sendis leteron al Darvino, petante konsilon. Ankaŭ Valaso vojaĝis ĉirkaŭ la mondo, studis vivon de insuloj (de Indonezio), legis Maltuson, kaj eltrovis la ideon de natura selektado. La letero puŝis Darvinon al eldonado. En 1858, Darvino kaj Valaso anoncis la eltrovon kaj, en 1859, Darvino eldonis la faman verkon, La origino de specioj, kiu klarigas kaj subtenas lian teorion de evoluismo.
Kvankam evoluismo detruis la kristanan fidon de Darvino, ĝi ne detruis la fidon de Valaso. Valaso kredis ke homo estis escepto al la regulo de evoluismo: ne pro vantaĵo aŭ fido, sed ĉar evoluismo ne povas sufiĉe klarigi kiel la homa menso estis farita. Darvino ne konsentis kaj klarigis tion en sia alia ĉefa verko, Descent of Man ("Deveno de Homo") en 1871. Darvino antaŭsupozis heredon de trajto de generacio al generacio, sed li ne klarigis kiel tio okazas. La genoj estis eltrovitaj poste, fare de Mendelo kaj aliaj.
La teorio de Darvino skuis la kristanan fidon de la Okcidento kaj Darvino mem perdis sian fidon kaj mortis kiel nekredanto. Utilas, tamen, rilate tion, ne forgesi kion li skribis ĉe la fino de la "Origino de la speco" (1859): "En la vivo, kun ĝiaj diversaj fortoj, origine stampitaj de ka Kreinto laŭ malmultaj formoj, aŭ laŭ unu sola, estas io grandioza; kaj dum nia Planedo daŭrigis turni laŭ la senŝanĝa leĝo de gravito, el iu tiom simpla komenco sennombraj formoj, belegaj kaj mirigaj, evoluis kaj daŭrigas evoluiĝi"
Post morto
Post morto, la evoluismo de Darvino naskis en politikaj kaj ekonomiaj rondoj la t.n. socian darvinismon, kiu aplikis iujn principojn derivitajn el la biologia teorio al sociaj rilatoj inter homoj, tiel "pravigante" diversajn plejparte reakciajn aŭ imperiismajn praktikojn.
Aliflanke, en religiaj rondoj (precipe ĉe protestantismo, kaj antaŭ ĉio en Usono) oni perceptis la darvinan evoluismon, pli precize la novdarvinismajn evoluismojn, kiel atakon kontraŭ la Biblio, kaj la rezulta reago estis la reaserto de la kristanaj principoj laŭ kiuj Dio estas la kreinto kaj de la mondo kaj de ĝia evoluo (kreismo); sed prezentiĝis ankaŭ biblia fundamentismo (ne konfuzenda kun la Esperanta fundamentismo) kiu kredas sperte pruvebla la intervenon de Dio helpanta la evoluon dum apartaj malfacilaĵoj (vidu artikolon inteligenta projekto). Tiu fundamentisma plurfaceta movado, biblia ja jes sed eksterhistorie interpretanta, naskis la teoriojn malpropre (ĉar kreistoj estas ankaŭ la nefundamentaj kristanoj) difinitajn tute simple kreismaj, kiu ĉerpas el la unua ĉapitro de la Biblio ne nur la celitan instruon, laŭ kiu la mondo estas kreita de Dio, sed la tutan mitan rakonton kiel sciencan priskribon, aŭ kredas science pruveblaj la pluaj intervenoj de la Kreinto dum la evoluo de la evolucio. Tamen la tielsencaj "kreismoj" estas multfacetaj, foje subtenataj de veraj scienculoj.
Portugala kolonia imperio
La portugala kolonia imperio estis la unua vera tutmonda imperio kaj la plej longe ekzistinta kolonia imperio de eŭropa ŝtato. Ĝia historio komenciĝis en 1415 per la konkero de Ceŭto kaj en la Epoko de Malkovroj per la esplorvojaĝoj laŭlonge de la afrika marbordo kaj finiĝis per la redono de la lasta transoceana portugala provinco Makao al la Ĉina Popola Respubliko en 1999.
Kiam Vasco da Gama en 1498 malkovris la marvojon al Barato, Portugalujo supreniĝis kiel ĉefa komerca kaj surmara potenco de la 15-a kaj 16-a jarcentoj. La reĝoj el la dinastio Aviso, aparte Manuelo la 1-a (1495–1521), direktis la landon al plej alta florado. Ĝis en la 17-a jarcento Reĝlando Portugalujo akiris koloniojn en Ameriko, Afriko, Arabujo, Barato, Sud-Orienta Azio kaj Ĉinujo.
Portugalujo komence malpli interesiĝis pri la ekposedo de pli grandaj teritorioj. Por sekurigi la komercovojojn de kaj al Barato (1526–1857 Mogola Imperio) kaj elimini konkurencantoj, la portugaloj instalis ĉe la marbordoj de Afriko kaj Arabujo bazojn ("faktoriojn") kaj konkeris urbojn, same kiel je la produktoregionoj de la varoj. La malgranda loĝantaro de Portugalujo ne permesis, ke la lando ekposedis grandajn teritoriojn. Brazilo estis pro la maldensa indiĝena loĝantaro escepto. Pli malfrue alvenis ankoraŭ Angolo kaj Mozambiko kiel laŭ areo pli grandaj kolonioj.
La kadukiĝo de la portugala kolonia imperio komenciĝis jam en la 17-a jarcento: Britujo, Francujo kaj Nederlando ankaŭ komenciĝis etendiĝi al Azio kaj forŝiris de Portugalujo grandparton de ĝiaj aziaj kolonioj.
Portugalujo sukcesis tenis kelkajn el siaj kolonioj iom pli longe ol la aliaj koloniaj imperioj, nome ĝis en la 1970-aj jaroj. Al tio kontribuis la kolonia politiko de la diktatora reĝimo sub Salazar (1889–1970). Multaj aliaj kolonioj ŝtatiĝis en 1960 (vidu malkoloniigo, sendependiĝo de Afriko).
Julianne Moore
Juliane MOORE (naskiĝis la 3-an de decembro 1960, en Fort Bragg; vera nomo Julie Anne Smith) estas usona aktorino kaj verkistino.
Vivo
Ŝi naskiĝis en Norda Karolino. Ŝia patro, militisto, transloĝigis la familion de militbazo al militbazo en Usono kaj ĝis en Germanio. Ŝi ricevis siajn unuajn diplomojn en 1979 en la Usona Altlernejo de Frankfurto ĉe Majno, kaj universitatan diplomon en la universitato de Bostono.
Ŝi trifoje edziniĝis; ŝia tria edzo estas la produktoro Bart Freundlich (sub kies direktado ŝi ludis en tri filmoj: The Myth of Fingerprints, World traveler, kaj Trust the man).
De 2002, ŝi uzas sian famecon por kolekti fondusojn favore al infanoj trafitaj de tubera sklerozo de Bournville. Ŝi estas partianino de la libereco de aborto kaj elmontris sian opozicion al la politiko de George W. Bush en 2004. Ŝi monhelpis ties rivalon, John Kerry per donaco de 2000 $.
Kariero
Post apero, en 1982, en la modesta B filmo: Timerider: The Adventure of Lyle Swann, de William Dear, Julie Anne Smith instaliĝis en Novjorko en 1983. Ŝi laboris kiel kelnerino antaŭ trovi rolon en la serio de la sapopero: As the World Turns inter 1985 kaj 1988. Ŝi prenis la scenan nomon de Julianne Moore ĉar jam ekzistis aktorino nomita Julianne Smith. (Moore estas la dua antaŭnomo de ŝia patro: Peter Moore Smith).
Ŝi ludis en kvanto da filmoj, kaj bonaj kaj malbonaj, en ĝenroj tiel diversaj kiel pornografio, dramo, komedio, sciencfikcio... sub la reĝisoreco de Louis Malle, Robert Altman, Steven Spielberg, Gus Van Sant, Neil Jordan, Alfonso Cuarón, Todd Haynes kaj Paul Thomas Anderson.
Julianne Moore interesiĝas pri la grandaj eŭropaj verkistoj, kaj ludis en adaptoj de Anton Ĉeĥov, Oscar Wilde, Samuel Beckett kaj Graham Greene. Ŝi estis multfoje nomumita por la Akademia Premio kiel plej bona aktorino, sed neniam ricevis la Premion Oscar.
En 2006, ŝi ludis teatraĵon en Broadway, en The Vertical Hour de Sam Mendes.
En 2007, ŝi lanĉiĝis en literaturon kaj verkis porinfanan romanon Freckleface Strawberry: historio de rufhara knabino, kiu devas alfronti antaŭjuĝojn pri ŝia harkoloro.
Elmalı
Elmalı estas urbo en provinco Antalya en Turkio.
Solomon
Solomon (hungare:Gorbósalamon) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 730 loĝantojn (rumanoj); en 1992 531 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1322. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Gârbou.
Leon Dmochowski
Leon Dmochowski (Леонтій Людомир Дмоховський) (naskiĝis en Ternopilo, mortis  en Meksikurbo, entombigita en, Usono ) estis profesoro pri virusologio en Universitato Kolumbio kaj Universitato de Teksaso; malkovrinto de la virusnaturo de kanceraj tumoroj, fondinto de la lernejo de onkologia virusologio. Pioniro en la uzo de elektrona mikroskopio.
Biografio
De 1938 li estis en Londono, kie li laboris ĉe la Royal Institute of Cancer Research (Reĝa Instituto pri Kancer-Esplorado). En 1949 li ricevis alian doktorecon pri medicino de la Universitato de Leeds. Ekde 1951 li estis en Usono, kie li okupiĝis pri esploroj en la kampoj de imunologio, serologio de tumoroj, virusologio, genetiko, endokrinologio. En 1953 li estis unu el la unuaj kiuj malkovris la virusan originon de malignaj tumoroj. Ekde 1954 li estis estro de Virusologio kaj Elektrona Mikroskopio ĉe la Usona Kancer-Instituto, Universitato de Teksaso. Aŭtoro kaj kunaŭtoro de pli ol 450 sciencaj artikoloj en la kampoj de imunologio, serologio, endokrinologio, virusologio kaj ilia rilato kun eksperimenta kaj klinika onkologio. Pioniro en la uzo de elektrona mikroskopio en onkologia virusologio, la unua se temas pri malkovro de virusoj en leŭkemio kaj malignaj tumoroj de la brusto de musoj. Postaj eksperimentoj montris la ĉeeston de tiaj virusoj en homoj. Li esprimis originalajn opiniojn kaj aplikis metodojn por studi la rilaton inter virusoj kaj kancero. Konfirmo de lia esplorado venis post lia morto, per la malkovro en 1982 de kancergenoj.
Plej multaj onkologiaj virusologoj en la mondo estis studentoj de D-ro Dmochowski aŭ profesie formiĝis sub lia influo; japanaj sciencistoj de la tempo preskaŭ ĉiuj plibonigis sian scion sub lia gvidado. Konsultanto de la Usona Kancer-Instituto kaj akademiaj kaj esploraj institucioj, honora membro de usonaj kaj internaciaj organizaĵoj. Li estis honorita per multaj premioj kaj honoraj akademiaj gradoj. Delonga membro de la Ukraina Medicina Societo de Nordameriko kaj la Ŝevĉenka Scienca Societo.
Centro (Madrido)
Centro estas la nomo de unu el la 21 distriktoj de la municipo kaj urbo Madrido (Hispanio). Ĝi havas areon de 5,23 km² kie loĝas 149.718 personojn. La distrikto Centro de Madrido estas la plej antikva zono de la urbo. La unua atesto de la ekzistado de stabile loĝata setlejo venas de la muzulmana epoko.
Nuntempe en la distrikto troviĝas la konstruaĵo de la Madrida Urbodomo en la placo de la Vilaĝo, kvankam baldaŭ ĝi estos translokata al la Palaco de Komunikaĵoj, kiu apartenas al la distrikto Retiro. Ankaŭ ĝi gastigas la sidejon de la registaro de la Madrida Regiono, en la Pordo de la Suno.
Le Chefresne
Le Chefresne estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Chefresnais.
Ĝi nun formas parton de Percy-en-Normandie.
Lionel Dunsterville
Generalo Lionel Charles DUNSTERVILLE (1865-1946) gvidis la t.n. 'Dunsterforce' (Dunsterfortojn) tra nuna Irano por preventi la supozitan germanan-turkan invadon de Hindio.
Lionel Charles Dunsterville ekservis en la brita aremo en 1884 ĉe la infanterio. Poste li servis ĉe la kolonia India Armeo kaj en 1917 gardis la limojn por preventi - fakte malverŝajnan - turkan-germanan invadon per sia 1000 soldatoj. Ili helpis la sendependiĝan Kaŭkazion kaj rebatis rusajn revoluciajn fortojn ĉe Enzeli (ĉ. 3.000 soldatojn).
Oni poste komisiis al li okupi la gravan naftourbon Bakuo, en la tiama Azerbajĝano, pri kiu li rezigni la 14-an de septembro 1918, post atako de 14.000 turkaj soldatoj, kiuj okupis sekvatage la urbon. La aliancanoj reokupis la urbon nur post du monatoj, post la turka armistico.
László Sándor (inĝeniero)
László SÁNDOR [sa:dor] estas rumania hungara inĝeniero pri mekaniko. Li naskiĝis Arad la 26-an de julio 1927.
Kariero
László Sándor diplomitiĝis en Kluĵo (1951), kaj doktoriĝis samloke 1983. Inter 1951–60 li laboris en Kluĵo, de 1960 en Bukareŝto en justicministerio, poste denove en Kluĵo (1960–76) en fabriko Sinterom. Inter 1966–70 li estis katedrestro en Politeknika Instituto. Li publikigis en Igazság TETT kaj en serio Autotehnica.
Modereco
Vidu ankaŭ
la paĝojn pri tre similaj virtoj
Oliva de la Frontera
Oliva de la Frontera estas municipo de Hispanio, sude de la provinco de Badajoz, la suda en la regiono de Ekstremaduro. La signifo de la nomo en la hispana estas Olivo (aŭ origine Olivarbaro) ĉe la Landlimo.
Loĝantaro kaj situo
Kun surfaco de 149,25 km², ĝi havas 5.881 loĝantojn (2006) kaj loĝdenson de 39,39 loĝ/km². La municipa teritorio limas kun Portugalio kaj kun la provinco de Huelva, do estas la plej sudokcidenta de la provinco kaj limas norde kun Zahinos kaj Villanueva del Fresno; sude kun Portugalio kaj Encinasola (Huelva); oriente kun Jerez de los Caballeros, kaj okcidente kun Valencia del Mombuey kaj Portugalio. La urba kerno estas je 81 km de Badajoz, je 57 km de Zafra kaj je 173 km de Huelva.
Kelta periodo
Estas du restaĵoj kiuj pruvas la keltan pasintecon. Unuflanke ĝis la 1970-aj jaroj estis ĉe la muroj de la preĝejo de la Virgulino de Gracia du homaj skulptaĵoj, unu kun tondita haraho kaj alia kun harplektaĵo, kun grandaj vizaĝoj, rondoformaj kaj ebenaj, kiuj, laŭ onidiroj reprezentis la sunon kaj la lunon kaj devenis el templo starigita en la bieno Castillejo al la dio Jano. Estus do, keltaj idoloj en templo de Romio. Poste tiu du figuroj estis translokigitaj al la teraso de la ermitejo, por liberigi ilin el la homa tuŝado kiuj jam ekdifektigis ilin.
Krome estas alia atestilo de tiu kulturo: "la fajraĵo de Sankta Marcko", kies deveno estas tiom malproksima kiom la alveno de la kelta loĝantaro, kies religion celebris kaj poste estis reuzataj de la kristana epoko. Aktuale tiun fajraĵon estas bruligata la nokton antaŭ la tago de Sankta Marko Evangeliulo (nokto de la 24a de aprilo), sankta patrono de la vilaĝo.
Romio
La romianoj loĝis tie, kion pruvas restaĵoj rilate la minadon de strategiaj mineraloj kiel kupro: pri tio konserviĝas kelkaj toponimoj, 250 fandigofurnoj de tiu mineralo, tomboj en la proksimeco de la minoj, moneroj el multaj diversaj epokoj, ktp. Tamen, denove en la preĝejo estas elstara atestilo: marmora skulpatĵo devena el Alconera kaj kiu ĉeestis bestoferadon al dioj, krom granitaj kolonoj, konstruŝtonoj kaj kapitelo.
Visigota epoko
En la ermitejo kaj je du kilometroj, en Valcavado, estas identaj kapiteloj kiuj indikas la interdependon kaj la komunan originon. Sur unu el tiuj kolonoj estas skribaĵo pri Teodomiro, kaj dato de 662 en kelnerlatina. En la ermitejo estas ankaŭ bela ŝtona ĵaluzio ŝajne visigota. Tamen, kelkaj fakuloj opinas, ke estas de stilo mudeĥaro kaj aliaj arkeologoj katalogas ĝin kiel de la gotiko. Ja estas visigota flanko de sarkofago malantaŭ la blazono de la familio Suárez de Figueroa (ankaŭ en la menciita preĝejo) kiu montras konkon, simbolo de bapto, visigotan krucon inter la grekaj literoj alfa kaj omega, petaloj kaj kolomboj kun glanoj enbuŝe.
Araba epoko
El tiu epoko oni konservas 21 toponimojn, sed la ununura fizika restaĵo estas mozarabaj modifoj en la romia altaro antaŭe menciita.
De la epoko de la Templanoj al la 17a jarcento
La kaŭzoj de konfliktoj kiuj eksplodos jam en la 18a jarcento estas en la fino de la Mezepoko. En 1230 la reĝo Alfonso la 9-a de Leono, konkeris el la islamanoj la zonon de Jerez de los Caballeros, kie Oliva estis parto de la teritorio de la Ordeno de la Templanoj. Kiel restaĵo de tiu epoko restis ĝis nun tradicio ke ambaŭ geedzoj kunhavas ĉiun havajĵon de la geedzoj sendepende de kion ili alportis, kio ne ekzistas en aliaj zonoj de la regiono aŭ lando (Fuero de Baylío).
Kiam la papo Klemento la 5-a nuligis la Ordenon de la Templanoj, Oliva venis al la jurposedo reĝa ĝis kiam, en 1337, Alfonso la 11-a donacis ĝin al la senjoroj de Marchena, kiuj siavice vendis ĝin en 1402 al Gomes Suárez de Figueroa, sinjoro de la Duklando de Feria. Krom la feŭdalisma situacio de la vilaĝo, la loĝantaro estis malmulta kaj ĉiam endanĝerigita pro la proksimo de Portugalio kontraŭ kiu okazis militoj ekzemple en la 14a jarcento, kiam preskaŭ oni malplenigis la vilaĝon. Por reloĝigi ĝin oni proklamis favorajn regulojn kaj oni konstruis fortikaĵon. Tiele en la unua kvarono de la 16a jarcento jam estis 1800 loĝantoj.
En 1654 tamen la vilaĝo estis detruita de la portugaloj dum la Milito de Sendependo de Portugalio el Hispanio. Oni detruis la preĝejon, la urbodomon kaj la kastelon.
18a jarcento
En 1705 la vilaĝo suferis novajn atakojn okaze de la Milito de hispana sukcedo. Tiel la loĝantaro ne kreskis inter 1591 (517 loĝantoj) kaj 1751 (477). Dum la tuta jarcento estis konflikto inter la vilaĝanoj kaj la senjoro feŭda nome Duko de Medinaceli, eksplodis en la jaroj 1773-1775 kaj daŭris dum pli da dudek jaroj pro diskonsento inter ambaŭ partoj. Fine oktobre de 1776, la vilaĝo de Oliva sukcesis jure akiri la sendependon.
19a jarcento
Post 1810 la malfacilaĵoj de la olivanoj estis grandaj, ĉar Ekstremaduro estis scenejo de militaj operacioj en la Milito de Hispana Sendependiĝo. Okazis setligoj de francaj trupoj en Oliva en la jaroj 1810, 1811 kaj 1812. Ambau armeoj pasis tra la vilaĝo kaj ruinigis multajn vilaĝanojn, kiuj estis devigataj havigi bezonataĵojn. Post la milito la vilaĝo denove ekprosperis kaj tiele en 1850 estis jam 3500 loĝantoj kaj post kvarono de jarcento en 1875 estis mil pliaj ĝis 4500.
20a jarcento
Post socia movado dum la unuaj jardekoj de la jarcento, dum la Hispana Intercivitana Milito kaj je la alveno de la frankisma armeo el Sevilo, multaj olivanoj forfuĝis precize tra Portugalio; de kie tiom ofte venis la ruinigo de la vilaĝo, tiam venis la savo aŭguste de 1936 kiam dum konata epizodo multaj maldekstruloj, kamparanoj, aŭ simple kunlaborantoj kun la ĝistiama respublika reĝimo devis rapide forkuri: Kelkaj estis redonitaj de la portugalaj aŭtoritatoj, sed multaj estis protektitaj en la najbara portugala vilaĝo de Barrancos kaj povis enŝipiĝi poste en Lisbono al respublika teritorio en Katalunio.
Sankta Semajno
Kultura evento plej elstara en la vilaĝo, kie oni ludas emocie la scenojn de la Pasio de Kristo dum la Sankta Semajno. Tiu evento, okazas ekde 1976. Oni ludas la jenajn scenojn:
Râciu
Râciu [rıĉu] (hungare: Mezőrücs [mezo:ruĉ]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi 14 pliaj vilaĝoj: Căciulata, Coasta Mare, Cotorinau, Curețe, Hagău, Leniș, Nima Râciului, Obârșie, Pârâu Crucii, Sânmărtinu de Câmpie, Ulieș, Valea Seacă, Valea Sânmărtinului kaj Valea Ulieșului.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 553 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 913 (rumanoj, 2 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1305 sub la nomo Terra dor Rivch. En la mezepoko ĝi estis hungara-rumana vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye).
1430 Somalio
1430 Somalio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la orient-afrika lando Somalio.
Bermuda pantaloneto
Bermuda pantaloneto estas ŝorto kies krurumoj atingas ĝis iom super la genuoj kaj ofte estas ornamita per helkoloraj desegnaĵoj. Tiuj desegnaĵoj plejofte estas bildoj de floroj aŭ aliaj someraj scenoj.
La Bermuda pantaloneto estis dum la lasta duono de la 1980-aj jaroj tre populara. Viroj portis ĝin kiel normala vestero, sed ofte ankaŭ kiel bankalsono. La usona metalbando Anthrax kreis imagon per la ŝanĝo de la tipaj metalvestoj (nigraj ledaj pantalonoj) al Bermudaj pantalonetoj.
Loučné
Loučné (antaŭe Wiesenthal) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Jiříkov. Ĝi troviĝas sudoriente de Jiříkov. Estas ĉi tie registritaj 110 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Loučné situas en katastra teritorio Jiříkov kun areo 12,66 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1787. En la jaro 1873 estis en Jiříkov konstruita fervojo, kiu kondukas tra Loučné. Poste estis en tiu ĉi parto konstruita stacidomo, kiu situas nur kelke da metroj de ŝtatlimo kun Germanio.
Per Ahlberg
Per AHLBERG [alberg] (naskiĝis la 21-an de novembro 1864 en Vestrogotio, mortis la 14-an de majo 1945 en Stokholmo) estis unu el la unuaj svedaj esperantistoj kaj agema propagandisto ĝis la Ido-skismo. De 1908 li propagandis Idon, de 1928 Novialon.
Esperanto-agado
En 1897 Ahlberg aperigis en Stokholmo la unuan lernolibron de Esperanta stenografio laŭ la principoj de D-ro Julius Brauns esperantigita per helpo de V. Brauns el Halmstad. En aprilo 1898 fondiĝis Klubo Esperantista en Stokholmo, kies sekretario estis Ahlberg ĝis la Ido-skismo en 1909. En 1904 lia artikolo pri Esperanto varbis 19-jaran gimnazianon Carl Emil Ohlsson, kiu poste fariĝis grava sveda esperantisto. En 1905 aperis lia vortaro Esperanto-sveda, kiu apartenas al unu el la fruaj en tiu lingvo. En 1907 li estis membro de la Lingva Komitato. En 1908 Ahlberg eldonis unuan version de Sveda Jarlibro, kiu enhavis ĉ. 1200 nomojn.
Agado por Ido kaj Novial
Printempe 1909 la Ido-skismo diskrevigis la organizon, Ahlberg fariĝis fanatika malamiko de Esperanto, same la Ido-gazeto "Mondo - mondo-revuo por la mondo-linguo" (1910-1932), kiun li redaktis kaj eldonis. Ankaŭ en Ido li verkis vortaron, nome svedan-Ido de 1910 kaj dudirektan, aperintan en 1913.
Ekde 1928 Ahlberg propagandis la lingvosistemon Novial, individue kreitan de prof. Otto Jespersen, kiu laŭ novialistoj ne havas la „kaosajn“ elementojn de Esperanto. De 1934 ĝis 1939 li redaktis la gazeton Novialiste.
Rektoroj de la Erfurta universitato
Rektoroj de la erfurta universitato: la renomita Universitato de Erfurto, Germanio, havis la jenajn rektorojn. Ili, kiel ĉe aliaj mezepokaj universitatoj, elektitis je la komenco de la vintraj kaj de la someraj semestroj. Sume temis ĝis 1816 pri ĉ. 400 personoj estrintaj.
La en 1992 novfondita universitato kontraŭe gvidatas fare de prezidanto elektita por la daŭro de 6 jaroj. Se li aŭ ŝi estas ankaŭ profesor(in)o koncedatas la rajto nomiĝis pluse "rektoro".
Distrikto Grafschaft Bentheim
La distrikto havas areon de 980 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn. Okcidente la distrikto limas al Nederlando.
Geografio
La regiono estas ebena, kaj ne nur laŭ pejzaĝo similas al la najbara Nederlando: ankaŭ kulture, arkitekture kaj laŭ lokaj kutimoj la influo de la najbara lando senteblas. La nordorientan limon de la distrikta teritorio konsistigas la rivero Emso, kiu fluas norden kaj dividas la teritorion de la urbo Lingen (en la najbara germania distrikto Emsland) oriente de la rivero. Krome la distrikton kaj interalie ties komunumojn Ohne, Schüttorf, Nordhorn, Hoogstede kaj Emlichheim de sudoriento al nordokcidento trafluas la rivero Vechte, kies vojo post la distrikto daŭrigas sian vojon en Nederlando.
Rilatoj al Esperanto
Inter la partneraj urboj de Nordhorn estas la urbo Malbork, germane Marienburg, en la regiono Pomerio de norda Pollando. La urbestro Meinhard Hüsemann de Nordhorn kun delegacio en 2002 kune kun la vicurbestrino de Malborko, d-rino Danuta Stanek Gutowska, en la esperantista "Parko de la Mondo" en Malborko inaŭguris Esperanto-memorŝtonon "ARBO DE PARTNERECO" kaj tie apude de la ŝtono plantis aceron.
En la urbo Lingen tuj oriente de la distrikta limo, markita per la rivero Emso, najbare al la distrikta komunumo Wietmarschen, ekde 2002 la esperantistino Dagmar Schütte estas profesorino pri komunikada scienco kaj studa dekanino ĉe faka altlernejo. Krome ekde 2011, la kuracisto kaj eksa esperantomovada motoro Thomas Pusch en tiu urbo gvidas konsultejon pri porinfana kaj -junula psikoterapio, kun multaj pacientoj el la graflando Bentheim, sed en la regiono pasigas nur parton de ĉiu semajno, ĉar lia familio vivas en suda Germanio. Sendepende de tio, en Lingen nun ekzistas la plej proksima loka Esperanto-grupo.
10671 Mazurova
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusia aktorino Ekaterina Jakovlevna Mazurova (cirile : Екатерина Яковлевна Мазурова, 1900 — 1995), kiuj laboris en teatroj en Moskvo kaj ludis multajn rolojn en filmoj. En sia juneco kaj en la komenco de sia artista kariero, ŝi estis ligata al la urbo Ŝuja, kaj ŝi donis al la muzeo de Ŝuja sian kolekton de pli ol 1000 pecoj de rusaj kaj eksterlandaj arto.
Emil Nolde
Emil NOLDE (ĝis 1902 Hans Emil Hansen; naskiĝinta la 7-an de aŭgusto 1867 en Nolde proksime de Tønder, tiam en provinco Ŝlesvigo-Holstinio, Prusio, hodiaŭ Regiono Suda Danio; mortinta la 13-an de aprilo 1956 en Seebüll, Germanio) estis germana-dana pentristo kaj ksilografisto. Kiel membro de la Die Brücke (Ponto), li estis unu el la unuaj ekspresionistoj, kaj unu el la unuaj olefarbistoj kaj akvareloj de la frua dudeka jarcento, kiu studis la fenomeno de koloro en postmoderna pentroarto.
La intensa zorgo de Nolde pri la temo de floroj reflektis lian intereson pri la arto de Vincent van Gogh. Li anis ĉe Berlina secesio.
Vivo
Post trejnado lignoskulptista en meblofabriko en Flensburg Nolde laboris kiel lignoskulptisto kaj desegnisto en München, Karlsruhe kaj Berlin. Ekde 1892 li estis dum ses jaroj fakinstruisto pri kolora kaj ornama desegnadoj kaj modladoj ĉe la Industria kaj metia muzeo de Sankt-Galo. Tiun tempon faritis modelskizoj por la metiado, provdesegnoj de montaj kamparanoj, pejzaĝakvareloj kun topografie ekzaktegaj bildigoj kaj lia unua elpensita oleopentraĵo Bergriesen (1895/96); krome serio da bildkartoj kun legendozaj personigoj de la alpaj montopintoj. En ili jam klariĝis lia emo je groteskaĵoj kaj la fantaziozo, kaj ili havis grandajn eldonokvantojn.
La financa sukceso ebligis al li demisii kiel instruisto. En Munkeno li frekventis la pentrolernejon de Friedrich Fehr kaj en la artista kolonio Dachau la lernejon de Adolf Hölzel (1899), kies etosoriĉa kaj brunkolora pentrado tre influis al la verkado tiama de Nolde. Je la komenco de la 20-a jarcento Nolde vivis en Parizo kaj dediĉis sin al pentrado de nudaĵoj en la Akademio Julian, en la Luvro li interesiĝs pri la malnovaj majstroj kaj kopiis la verkon Alegoio de D'Avalos de Ticiano. Dum la sekvinta restado en Kopenhago li serĉis la proksimecon de danaj artistoj. En somero 1901 Nolde retiriĝis en la fiŝkaptistan vilaĝon Lildstrand en Nordan Jutlandon, loĝinta kaj verkinta inter la kamparanoj, kies simpla vivmaniero kongruis kun lia kontraŭburĝa vivkoncepto.
Tie li pentris helajn marmomentojn kaj dunaj pejzaĝoj kaj desegnis nokte serion da fantaziaj skizoj pri marbordkurantoj, rabistaj renkontiĝoj kaj strangaj naturaj uloj.
Transloĝiĝo al Danio
Post la edziĝo li setlis en 1903 sur la dana insulo Alsen kaj starigis ĉe la maro atelieron. Malsaniĝo de la edzino necesigis en 1904/05 restadon en Italio, kiu estis ne tro fruktodona por la artisto. Post la reveno faritis la akvaforta serio Phantasien, kiu startigis la agadon presgrafikan de Nolde kaj entenis 527 verkojn. La impresionismaj influoj en la verkaro - kiel ankoraŭ en la pentraĵo Frühling im Zimmer (1904) - pli kaj pli malgravis. Per flor- kaj ĝardenpentraĵoj de Alsen komenciĝis la definitiva prefero al koloritaĵoj: la koloro iĝis lia plej grava esprimilo, kiun li travivis emocie kaj per kiu li sukcesis senpere elpaletrigi aferojn travivitajn kaj spektitajn kiel ankaŭ la internajn visiojn. La artista rondo Die Brücke petis al li en 1906 membriĝi entuziasmigite per liaj "koloraj stormoj". Ĝismorte Nolde restis en tiu artista cirklo.
En la Etnologia Muzeo de Berlino li faris skizojn kiuj iĝis modelaj por fonoj kaj maskobildoj. Krome li komencas la laboron de la novparta Vivo de Kristo kion li finfaris en 1912 en Berlino. Kun sia edzino li partoprenis en 1913/14 la ekskurson Deutsch-Neuguinea-Expedition kaj vojaĝis tra Siberio, Japanio kaj Ĉinio ĉe la Sudan Oceanon serĉonte la prakondiĉojn de la homaro. La renkontiĝojn de tie li dokumentis per pluraj spontanee pentritaj akvareloj. En la jaro post la reveno Eŭropon faritis 88 pentraĵoj, inter ili estis ankaŭ religiaj bildoj kiel Der jüngste Tag kaj Grablegung. En 1916 li transloĝiĝis al la okcidenta marbordo en kamparanan domon Utenwarf ĉe la rivero Wiedau: post 1920 la teritorio troviĝis en Danlando kaj Nolde ricevis la danan ŝtatanecon. La vintrojn li tamen kiel kutime pasigis en Berlino. Li membriĝis ankaŭ al Arbeitsrat für Kunst. En tiuj jaroj la akvareloj, kiuj ege bone taŭgis por lia stilo, pli kaj pli gravis. Sekvis studvojaĝoj al Hispanio kaj Italio.
Post 1933
Post la potencakiro de la nazioj la verkaro de Nolden taksitis dekadenca. Proponojn elmigri li ne akceptis. La aŭtunon de 1934 la 67 jara iĝis, estante dana ŝtatanulo, membro de Nationalsozialistischen Arbeitsgemeinschaft Nordschleswig (NSAN), organizaĵo de la germana etnio en la landlimzono kiu kunfandiĝis en 1935 kun la NSDAP-Nordschleswig. Lia aliĝo povas esti konsiderata kiel malespera provo plibonigi la viv- kaj laborkondiĉojn.
En 1937 la nazioj prezentis la ekspozicion temata Degenerita Arto, kiun lia verko  'La vivo de Jesuo ' estis la tiu kiu malfermis la ekspozicion. Dum la agadoj kontraŭ (laŭ nacisocialisma taksado) dekadencaj artaĵoj, pli ol mil verkoj de Nolde estis konfiskitaj.
En 1941 oni oficiale malpermesis al li pentradon. Sub granda elekstera premo iĝis en Seebüll kaŝe la ampleksega verkaro Ungemalte Bilder - Nepentritaj pentraĵoj - akvareloj grandiozaj kaj guaŝoj etformataj, ĉio buntega.
La 15-an de februaro 1944 bomboj detruis la berlinan loĝejon de Nolde; Proksimume 3 000 artaĵoj, akvarelaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj ekbrulis. La loĝejo enhavis verkojn de Paul Klee, Vasilij Kandinskij, Oskar Kokoschka, Lyonel Feininger kaj Ernest Josephson, kiuj ankaŭ estis detruitaj.
Post 1945
Post la milito Nolde pentris ankoraŭ pli ol 100 verkoj, la lastan en 1951, kaj ĝis 1955 multon da akvareloj. Jam en 1946 li testamente ordonis la estigon de la Fondaĵo Seebüll Ada und Emil Nolde: ĝi realiĝis unu jaron post la morto kiel muzeo.
Stilo
La jaro 1909 estis turnopunkto en la verko de Nolda, do li komencis trakti religiajn aferojn. "La Lasta Vespermanĝo" estas konsiderata lia unua religia pentraĵo. Sia bezono esprimi sin per religiaj aferoj, li argumentis el sia nekontrolebla deziro prezenti la profundojn de spiriteco en religio kaj ĝia liberiga potenco. Lia zorgo pri religiaj aferoj atestis pri maltrankvila serĉo de nova fido, pri la bezono trovi solvon al la problemoj de la artisto, kiu ĉiutage alfrontas grandegajn dubojn.
En 1910 li komencis prilabori desegnojn bazitajn sur verkoj, kiujn li vidis ĉe la Etnografia Muzeo. Li estis profunde impresita de la esprimplena kaj ekzotika naturo de la primitivaj artaĵoj, en kiuj li trovis formojn similajn al la siaj - mankantaj en rafinado kaj stiligado. Paralele kun liaj religiaj pentraĵoj, ŝi daŭre okupiĝis pri ksilografiaĵoj kaj presaĵoj, ankaŭ pri religia enhavo.
"La profeto", de 1912, estas ksilografiaĵo, kiu esprimas grandan potencon, malgraŭ sia eta grandeco. La cizaĵo montras viran kapon, kiu, kiel masko, flosas ene de la presita kadro. Grandaj partoj de ĝi estas nigre farbitaj, tiel reliefigante la ceterajn partojn - la blankajn, kiuj servas kaj kiel la konturoj de la vizaĝo de la rolulo kaj kiel la fizionomio de la prezentita rolulo.
La blankaj pecoj situas en la centro de la presaĵo kaj estas rompitaj en densigitaj nigraj linioj. La elstareco de la vangostoj, pupilo, malsupra lipo kaj alta, dekliva frunto kreas simbolan efikon, tradicie identigitan kun la figuro de la profeto.
En 1910 ĉi tiu verko estis prezentita kaj elmontrita de la Berlina Secesia Grupo, organizo de sendependaj artistoj establita fine de la pasinta jarcento en respondo al la konservativeco de la akademia establo. Li aliĝis al la organizo du jarojn antaŭe. Tamen lia verko Pentekosto, kune kun verkoj de aliaj ekspresionismaj artistoj, estis malakceptitaj. Li havis personan rankoron kontraŭ la prezidanto de Sesioj, la pentristo Max Lieberman, kaj poste sendis kalumnian leteron al Lieberman, kiu kondukis al lia eliĝo de Berlina Secesio.
En la jaroj 1911-12, Nodle verkis sia plej konata verko, La vivo de Jesuo, kiu inkluzivis naŭ partojn.
Luterana preĝejo (Abaújszántó)
La Luterana preĝejo estas religia historia monumento en urbo Abaújszántó (Hungario).
Konstruaĵo
Tiu luterana kirko situas sola laŭ la ĉefplaco. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas, sube meze estas la ĉefenirejo. La turpinto esta piramida. La navo estas brikoforma, la absido estas duonronda. La instalaĵoj estis faritaj en la malfrua 18-a jarcento.
Compigny
Compigny estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 162 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Compigny etendiĝas sur 7.79 km², kaj havis 162 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 15 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Claude Brunel, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Fritiof Ahnfeldt
Fritiof Ahnfeldt [anfelt] (naskiĝis la 9-an de majo 1888 en Tving, mortis en Rödeby ) estis sveda esperantisto kaj popollerneja instruisto.
En 1917 Ahnfeldt fariĝis instruisto kaj restis tion ĝis 1951. De 1938 li estis ĉefinstruisto. Ahnfeldt estis esperantisto ekde 1921 kaj delegito de la Universala Esperanto-Asocio de 1923. Cetere Li estis prezidanto de distrikta unuiĝo esperantista kaj faris prelegojn pri Esperanto, ankaŭ en radio. Ahnfeldt aranĝis prelegvojaĝojn por eksterlandaj propagandistoj kaj interpretis tiujn. Li ankaŭ laboris en la senalkohola esperantista rondo.
Hugó Böckh
BÖCKH Hugó (naskiĝis la 15-an de junio 1874 en Pest (urbo), mortis la 6-an de decembro 1931) estis hungara geologo, profesoro, membro de la Hungara Scienca Akademio, filo de János Böckh. Lia nobela antaŭnomo estis nagysuri [nadjŝuri]. Li estis plej elstara fakspertulo de la hungara nafto- kaj tergasesploro.
Li studis en Budapeŝto kaj Munkeno, poste eklaboris en Reĝa Teknikuniversitato palatino József, kiel mineralogia asistanto apud Sándor Schmidt.
Hugó Böckh estis ekde 1900 instruisto en la Akademio de Selmec. Li ricevis en 1910 la titolon ĉefkonsilisto.
Li direktis la esplorojn ĉe la transsilvania Kissármás (1906-1909), kie oni malkovris plej grandan tergaskampon de Eŭropo. Ekde 1910 li gvidis geologian esploron pri gaskampoj en Transsilvanio. Li diskonigis la rezultojn en verko „Az erdélyi medence földgázt tartalmazó antiklinálisairól (1911)”. Oni nomumis lin tri jarojn poste (1914) al gvidanto de la Minada Sekcio de la Financa Ministerio.
Oni komencis en 1915 je lia propono esplori naftokampojn ĉe Egbell. Tiu estis la unua kazo, kiam oni montris per torda pendolo de Eötvös la kaŝitan, subteran naftokampon; tio enkondukis novan geofizikan metodon en la naftoesploron. Post la sukcesa borado, oni nomumis lin ekde 1918 al direktoro de centro de la ŝtataj minadaj monopoloj kaj esploroj.
Latisana
Latisana estas komunumo en la orienta parto de norda Italio, proksime je la limo al Slovenio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata ''. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la Johano la Baptisto, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Lignano Sabbiadoro (Linjano Orsabla), Marano Lagunare, Palazzolo dello Stella, Precenicco, Ronchis kaj San Michele al Tagliamento (VE).
Busto
La busto estas la supera parto de la homa korpo, kun la kapo, la ŝultroj kaj la brusto (aŭ torso).
En skulptarto, busto estas statuo vole limigita al la kapo, la ŝultroj kaj brusto, ĝenerale metita sur soklon sur kiu skribitas la nomo, titolo kaj indeco de la figurata persono.
Laŭ Francisko Azorín busto estas Bildo prezentanta bruston k. kapon de persono, aŭ nur kapon. Li indikas etimologion el latina bustum (fajro, bruligejo, tombo), ĉar de antikve la tomboj estis ornamitaj per bustoj, portretoj de la mortintoj.
Rotario
Rotario Internacia (Rotary International) estas la plej malnova serveca monda klubo, kreita en 1905 de advokato Paul P. Harris en Ĉikago, Usono. Ekzistas nun pluraj aliaj servecaj kluboj, la plej gravaj estas Lions Internacia, Kiwanis, Soroptimist, Zonta, ktp. Ili fariĝis mondskalaj NROj, rilatantaj kun UN, UNESKO, MOS, ktp.
Celo de Rotario estas kunigi homojn en kluboj tra la tuta mondo, respondeculoj en siaj profesioj por servi komunumojn kaj helpi solvi problemojn. La nuna ĉefa monda agado de Rotario estas forigo de poliomjelito, kunlaborante kun Monda Organizo de la Sano (WHO, OMS).
En 2006, la rotacia organizo havas proksimume 1,2 milionojn da membroj en 32,000 kluboj trans 200 landoj. Ĉi tiu organizo estas la dua plej granda membrara organizo en la mondo, post la Lions-organizo.
Preter la kluboj troviĝas fakaj organizoj inter kiuj Rotaria Amikaro De Esperantistoj (RADE) EdE-R
Celo
La celo de Rotario estas promocii la valoron de solidara helpo, motoro kaj progresiga idealo por pli justaj homaj kondiĉoj. Aparte, ĝi celas:
Kernaj valoroj
La kernaj valoroj de R.I. (Rotary International) estas volontulado, amikeco, individua integreco kaj la kapablo organizi kaj estri, ĉar R.I. volas kunigi estrojn de malsamaj profesioj por servi kun larĝvido al la forigo de maljusteco, malsato, malsanoj kaj analfabeteco. Ĝis kiam tiuj gravaj problemoj ekzistas en nia socio, Rotary ne haltas siajn klopodojn por realigi sian solidaran kunlaboron.
Devizo
La devizo de la klubo estas "Servo super si" ("Service above Self") aŭ "Ili plej profitas, kiuj plej bone servas la aliaj" ("They profit most who serve best"). Ĉi tiu devizo estis ŝanĝita en 2005 de la antaŭa devizo, kiu estis "La plej granda profito al tiu kiu servas la alian" ("He profits most who serves the best").
Finfine, la celo de la klubo estas kunigi komercistojn tra la tuta mondo por iniciati humanitarajn projektojn kaj instigi pacajn kaj fratecajn rilatojn inter la nacioj de la mondo.
Organizado de la tutmonda movado
La ĉefa centralo troviĝas en Usono, en la urbo Evanston (Chicago). La monda organizado funkcias en 535 distriktoj mondvaste kaj en ĉiu distrikto agadas ĉirkaŭ 50-70 kluboj kun meze 2.000 membroj.
Aparta eco estas en R.I. la “rotacio” de la estraroj, t.e. ke ĉiujare la monda prezidanto, la 535 distriktestroj kaj la 35.500 klubprezidantoj estas rotacie anstataŭataj post antaŭaj elektoj de la membroj. Tiu estas unu el la faktoj kiuj originas la sukceson de la organizaĵo.
Kongresoj kaj konferencoj
Ciujare okazas grandaj internaciaj kongresoj invitataj de la monda R.I. prezidanto kun meze 15.000 ĝis 40.000 partoprenantoj. Ĉiu distrikto organizas ĉiujare distriktan konferencon por siaj membroj. La kluboj kunvenas tradicie unu fojon semajne en difinita loko.
Ek de kelkaj jaroj ekzistas la ebleco ke formiĝas kluboj, kiuj kunvenas elektronike en retejoj kaj estas samrange rekonataj kiel la tradiciaj lokaj kluboj. Ĉiu plenrajta membro de R.I. povas partopreni tutmonde ĉiujn kongresojn kaj konferencojn, klubojn kaj eventojn kaj estos bonege kaj amike akceptata.
Komisionoj ene de la kluboj
Por realigi la celojn de la rotaria movado, ekzistas en ĉiu klubo 5 malsamaj komisionoj kaj ĉiu membro nature apartenas laŭ sia inklino al unu el la komisionoj.
Historio
Rotario. „Rotary International“ (RI), int. organizaĵo fondita 23 febr. 1905 de adv. Paul Harris el Chicago. Fine de okt. 1933 ĝi havis 3619 klubojn kun 147.000 membroj el 60 landoj. En la regularo de RI la sesa celo havas paragrafojn pri internacia frateco kaj kompreniĝo tre simile al interna ideo de E. En la komenco ĉefe disvastigata en Usono kaj Anglujo ĝi estis preskaŭ nura usona-angla movado, sed de 1925 RI forte kreskis tutmonde, kaj la diverslingveco kaŭzis malfacilaĵojn ĉe la ĉefoficejo kaj ĉe la jarkunvenoj.
Rotario kaj Esperanto
En 1927 kelkaj esperantistaj rotarianoj komencis propagandi Esperanton kaj la Rotario-klubo de Perth Amboy, Usono, prezentis proponon al la Rotario-kongreso en Ostende, ke ĝi akceptu Esperanton kiel oficialan helplingvo n por Rotario-kluboj. Dum 1928-30 la ĉefaj Rotario-revuoj, ekz. „The Rotarian“, Ĉikago, kaj „The Rotary Wheel“, Londono, aperigis artikolojn kaj parte regulajn paĝojn pri Esperanto kaj multaj paroladoj okazis en diversaj Rotario-kluboj.
La jarkunveno de Rotario-Asocio de Britio kaj Irlando (RIBI) en majo 1929 en Bournemouth deklaris sin por alpreno de Esperanto kiel internacia lingvo por Rotario. Intertempe en 1928, fondiĝis Rotaria Amikaro de Esperantistoj, kiu dum la sekvaj jaroj eldonis la gazeton „Mondamikeco“, redaktata de la unua prezidanto Douglas P. Boatman. Direktanta komitato sidis en Britio de 1929 ĝis 1930, en Francio de 1931 ĝis 1932, en la Germana Regno de 1932 ĝis 1933 kaj la sekvajn jarojn la Direktanta komitato sidis en Nederlando (prezidanto d-ro Meihuizen, Rijnkade 39 en Arnhem; sekretario Arnold Bloemendal, Binnensingel 6 en Deventer; kasisto Heinatus, Apeldoorn.)
En septembro 1930 okazis en Hago la ĝis tiam plej granda regiona konferenco de 3000 personoj, efektive la unua vere internacia Rotario-kongreso. Sir Charles Mander donis tie favoran raporton pri Esperanto, kaj pastro Andreo Cseh faris du paroladojn. La konferenco decidis meti la lingvan demandon kiel diskuttemon al la internacia Rotario-kongreso en Vieno 1931. „The Rotary Wheel“, ĉefrevuo de RIBI, faris longan referaĵon kaj finis per jenaj vortoj: „Mankis nur unu aĵo por fari ĝin perfekta konferenco, la kapablo paroli unu kun la alia.“
En Vieno, la 16.an de junio 1931 Charles Mander malfermis la diskuton pri lingva problemo, kelkaj Esperantistoj Rotarianoj (Warnier, Arnhold, Appelbaum) faris interesan demonstracion pri la valoro de Esperanto kaj la kongreso konstatis, ke „la problemo pri la lingvaj malfacilaĵoj, ĝiaj rilatoj al la sesa celo de Rotario Internacia kaj ĝia solvo estas aferoj tre gravaj kaj ili koncernas al Rotario Internacia.“ La kongreso decidis, ke la Internacia Serva Komitato (ISC) esploru, 1. kiu helpa lingvo estas la plej praktika, kaj 2. kia procedo estos la plej efektiva por certigi la alprenon kaj disvastiĝon de tia lingvo ĉe ĉiuj nacioj.