cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konfuceismo
Pri virinoj
Dum jaroj, multaj modernaj fakuloj konsideris konfuceismon kiel seksisma, patriarkeca ideologio, kiu fakte estis historie ege damaĝa por la ĉinaj virinoj. Oni argumentis ankaŭ fare de kelkaj kaj ĉinaj kaj okcidentaj verkistoj, ke la apero de nov-konfuceismo dum la dinastio Song estis kio kondukis al malpliigo de la statuso de virinoj. Kelkaj kritikistoj akuzis la elstaran fakulon de la dinastio Song kaj novkonfuceisma mem Zhu Xi kiel kredanto en la malsupereco de virinoj kaj en la ideo ke kaj viroj kaj virinoj devas esti tenitaj strikte separataj, dum ankaŭ Sima Guang kredis, ke virinoj devas resti interne de la hejmo kaj ne interveni en la aferoj de viroj en la ekstera mondo. Finfine, fakuloj diskutadis la sintenojn al virinoj en la konfuceaj tekstoj kiel la Analektoj. En tre multe diskutita fragmento, virinoj estas grupigitaj kune kun xiaoren (小人, laŭvorte "malgranduloj", en la signifo de personoj de malalta statuso aŭ malalta moralo) kaj priskribitaj kiel malfacile kultiveblaj aŭ trakteblaj. Multaj tradiciaj komentistoj kaj modernaj fakuloj debatis pro la preciza signifo de la fragmento, kaj ĉu Konfuceo mem referencis al ĉiuj virinoj aŭ nur al kelkaj grupoj de virinoj.
Postaj analizoj sugestas, tamen, ke la loko de virinoj en la konfuceisma socio eble estas pli kompleksa. Dum la epoko de la dinastio Han, la influa konfucea teksto Avertoj al virinoj (Nüjie), estis verkita de la fakulino Ban Ĵao (45–114) por instrui siajn filinojn kiel esti taŭgaj konfuceismaj edzinoj kaj patrinoj, tio estas, esti silentemaj, laboremaj kaj obeemaj. Ŝi substrekis la komplementecon kaj egalecan gravon de la roloj de la masklo kaj de la ino kongrue kun la teorio de Jino kaj Jango, sed ŝi klare akceptas la dominadon fare de la masklo. Tamen, ŝi atribuas al la edukado kaj klereco tre gravan povon por virinoj. En postaj dinastioj, nombraj virinoj profitis avantaĝon de la konfuceisma agnosko de edukado por iĝi sendependa en pensaro.
Joseph A. Adler indikis, ke "Novkonfuceismaj verkoj ne necese montras ĉu la hegemoniajn sociajn praktikojn aŭ la proprajn sintenojn kaj praktikojn de la fakuloj rilate al la nuntempaj virinoj." Matthew Sommers indikis, ke la registaro de la dinastio Qing ekkomprenis la utopian naturecon de la devigo al la "kulto al ĉasteco" kaj ekpermesis praktikojn kiel la rajto de vidvino al reedziniĝo. Krome, kelkaj konfuceaj tekstoj kiel la Ĉunkiu Fanlu 春秋繁露 havas paragrafojn kiuj sugestas pli egaleman rilaton inter edzo kaj edzino. Pli ĵuse, kelkaj fakuloj eĉ ekstudis la eblon konstrui "konfucean feminismon".
.
Lalicj
Bazaj informoj
Lalicj, serbe Лалић, slave Lalić, slovake Laliť, hungare Liliomos estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Okcidenta Baĉka en municipo de Odĵaci.
Situo
Lalicj situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao ekde 1760 slovakoj fondis vilaĝon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Hódság, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Lalicj 1646 da homoj, (slovakoj 796 (48 %), serboj 702 (43 %), rutenoj 27 (2 %) kaj aliaj).
Konfuceismo
En Esperanto
Verkoj en Esperanto:
Tamazunchale
Tamazunchale estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tamazunchale. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24037.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 93811 loĝantojn. El tiuj estis 46594 viroj kaj 47217 virinoj. La komunumo havas surfacon de 349,58 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 140 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 2168,3 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25,0 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 76892 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 37863 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 49,24 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 76892 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 66621 apartenis al la katolika religio kaj 8540 al la evangelia religio. 1731 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Gábor Kátai
Gábor Kátai [kAtai] (malofte Gábor Kátay), laŭ hungarlingve kutima nomordo Kátai Gábor estis hungara kuracisto, apotekisto. Gábor Kátai naskiĝis la  en Karcag. Li mortis la en Kunszentmárton.
Biografio
Gábor Kátai eklaboris en la loka apoteko en 1845, post 3 jaroj li faris apotekan ekzamenon. Li akiris farmacian diplomon en 1851, medicinan diplomon en 1857 en Reĝa Universitato de Pest kaj en universitato de Vieno. En 1860 li estis nomumita departementa ĉefkuracisto. Dum epidemio pri ĥoleroj en 1873 en pluraj departementoj li aranĝis la medicinajn helpojn.
Trikloramino
Trikloramino aŭ NCl3 estas neorganika klora kombinaĵo de nitrogeno, toksa, potence eksplodema, flava oleeca likvaĵo kun penetranta malagrabla odoro uzata en eksplodaj reakcioj en kemiaj sintezoj, kiel amoniaka klorderivaĵo. Kiel oni povas konstati trikloramino devenas el amoniako kie ĉiuj hidrogenatomoj estis anstataŭataj de kloratomoj. Trikloramino estas solvebla en benzeno, karbona kvarklorido, karbona dusulfido kaj fosfora triklorido.
Nitrogena triklorido estas irita al mukoza membranoj kaj larmigagento. La pura substanco estas potence eksplodema kaj sensiva al sunlumo, varmo kaj, al milda ŝoko kaj organikaj komponaĵoj. Pierre Louis Dulong ĝin preparis en 1812, kaj tiu malkovro kostis al li du fingrojn. En 1813, la sama eksplodo okazis kun Humphry Davy kiu dum kelka tempo blindiĝis. Pro tio li devis dungi Michael Faraday kiel sia asistanto, kiu cetere suferis la saman eksplodon. Pli malfrue, Antoine-Jérôme Balard, Rudolf Christian Böttger kaj Hermann Kolbe trovis aliajn metodojn.
Kemiistoj kiuj esploris trikloraminon
<Gallery> Hermann_Kolbe_ca1865.jpg| Hermann Kolbe (1818-1884) Louis_Jacques_Th%C3%A9nard.jpg Louis-Jacques Thénard (1777-1857) Pierre_Louis_Dulong.jpg| Pierre Louis Dulong (1785-1838) Davy_Humphry_desk_color_Howard.jpg| Humphry Davy (1778-1829) Antoine-Jerome_Balard.jpg| Antoine-Jérôme Balard (1802-1876) Rudolph_Christian_Boettger_1878.jpg| Rudolf Christian Böttger (1806-1881) Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg| Michael Faraday (1791-1867) </Gallery>
Listo de asteroidoj (21001–22000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 21 001 al 22 000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. La numera ordo tute ne kongruas kun la dato de la malkovro.
Distrikto Zawiercie
La distrikto Zawiercie - pole powiat zawierciański - estas distrikto en la silezia provinco de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Zawiercie (prononco laŭ sistemo IFA []).
Karin Roth
Karin ROTH (naskiĝinta la en Suhl) estas germana kantistino kaj interpretistino de populara muziko.
Vivo
Karin Roth, kiu jam frue danke al la patro kaj komponisto Herbert Roth altrudiĝis je muziko, ricevis ekde 1957 dum kvin jaron trejniĝon je tirharmonika ludado. Post la lerneja kariero ŝi eklernis laŭ la modelo patra la metion de frizistino. Ĉe la Teatro je Meiningen ŝi fariĝis ekde 1975 kantistino. Post sukcesa trapaso de la necesaj ekzamenoj oni donis al ŝi la GDR-tipan deĵorlicencon kiel distra artistino; ŝi tuj eklaboris kiel liberprofesiulino tiukampe.
Inter 1980 kaj 1983 ŝi surscenejiĝis kun la trupo instrumenta ĉirkaŭ Herbert Roth kaj ties akompanantino rekte dum spektakloj kaj televide. Kun sia ensemblo Suhler Bergmusikanten ŝi turneis inter 1984 kaj 1994 antaŭ ol la veno de la nova prefero kanti sole ekde la jaro 2000-a. En 2006 ŝi publikigis sian unuan libron; en julio 2010 festitis solene ŝia tria deko da jaroj de surscenejiĝado.
Ŝia aparta tasko estas ankaŭ konservi kaj flegi la muzikan heredon de la patro. Inter ŝia repertuaro troviĝas tradiciaj kantoj de la patro kiel ankaŭ multaj muzike kaj tekste altvaloraj titoloj laŭ furorkanta maniero. Ŝi aktivas krome en la laboro de la Amikara societo de Herbert Roth kaj engaĝiĝis ankaŭ por la zooparko de Suhl.
Pustiniș
Pustiniș [pustiniŝ] (hungare Öregfalu, germane Pustinisch) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1353 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 695 (rumanoj, 24 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1828. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Uivar.
En la censo de 2002 la 688 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
Pustiniș situas sur la dekstra bordo de kanalo Bega, proksime al la landlimo al Serbio. Tra la vilaĝo pasas la nacia vojo DN59B. Pustiniș havas fervojan haltejon sur la linio inter Cărpiniș kaj Ionel, sed komence de 2014 tie ne trafikis trajnoj.
Habib Burgiba
Habib Burgiba (en araba, حبيب بورقيبة Ḥabīb Būrqība, ankaŭ konata laŭ la transkribo en franca Habib Bourguiba) (Monastir, 3-a de aŭgusto de 1903 - samloke, 6-a de aprilo de 2000) estis politikisto kaj prezidento de Tunizio inter la jaroj 1957 kaj 1987.
Advokato, Burgiba kliniĝis tuj al sendependisma naciismo. Pro sia politika aktiveco li estis enkarcerigita foje kaj finfine li rifuĝis en Kajro en 1946 kaj poste en Usono. Li pluestis politikisto kaj en 1954 estis elektita por negoci la sendependecon disde el Francio. En 1956, li estis elektita ĉefministro kaj en 1957 starigis la Respublikon Tunizian, kies unua prezidento li estis post elpostenigo de la bejo Muhamad la 8-a al-Amin. Lia regado estis proksima al Francio kaj Usono, kaj klopodis okcidentigi la landon sen perdi ties islamajn kaj arabajn devenojn. En 1975 la parlamento elektis lin "porviva prezidento". Maljunaĝo kaj sanproblemoj (frenezo) permesis, ke lia ĉefministro, Zine El Abidine Ben Ali realigu puĉon kun apogo de la armeo kaj elpostenigis Burgiba, kiu estis malliberigita hejme ĝis sia morto.
Budapeŝta Memorando
La Budapeŝta Memorando estis subskribita la 5-an de decembro 1994 en Budapeŝto kadre de konferenco de la Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE) tie okazinta.
Enhavo kaj fono
En la memorando la registaroj de Rusio, Usono kaj Britio sindevigis en tri apartaj deklaroj respektive respekti la suverenecon kaj la ekzistantajn limojn de la landoj Kazaĥstano, Belorusio kaj Ukrainio, kontraŭ rezigno de nukleaj armiloj per tiuj landoj. Aludo estas farita al la fina protokolo de la Helsinka Interkonsento. La memorandon antaŭis jam samtema triflanka deklaro en Moskvo la 14-an de januaro 1994 inter la ŝtatoj Rusio, Ukrainio kaj Usono.
Artikolo 2 konfirmas la ekzistantan devon sin deteni de forto kaj rilatas al la Ĉarto de Unuiĝintaj Nacioj kiel bazo por la uzo de forto.
Artikolo 3, kun renoviĝinta referenco al la fina protokolo de la Helsinka Interkonsento devigas la subskribintajn ŝtatojn sin deteni de ekzercado de ekonomia devigo por subigi la suverenajn rajtojn de Ukrainio al siaj propraj interesoj por sia propra avantaĝo.
Artikolo 4 devigas la subskribintajn ŝtatojn impliki la Konsilion de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj rekte en subteno de Ukrainio se ĝi estus minacita per nukleaj armiloj.
Artikolo 5 postulas sindetenon de la uzo de nukleaj armiloj entute.
Artikolo 6 enhavas la promeson konsulti en okazo de konfliktoj.
La tri subskribantaj ŝtatoj akiris nukleajn armilojn dum la dissolvo de Sovetunio, Ukrainio havis la trian plej grandan nuklean arsenalon en la mondo tiutempe. La Budapeŝta Memorando estis kondiĉo de la subskribo kaj ratifo de la Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj kaj la Traktato pri Malpermeso de Nukleaj Testoj. Antaŭ 1996, ĉiuj nukleaj armiloj de la antaŭa Sovetunio estis alportitaj al Rusio, kiu kiel la "daŭriga ŝtato" de Sovetunio havas la rajton posedi nukleajn armilojn.
La dokumento estis subskribita de ĉiuj koncernaj landoj kaj deponita ĉe la Unuiĝintaj Nacioj kiel internacia traktato.
La registaroj de Ĉinio kaj Francio faris siajn proprajn deklarojn pri la sekureca garantio de Ukrainio. Krome, la franca ŝtata prezidanto François Mitterrand skribis personan leteron pri tio la 5-an de decembro 1994.
Distrikto Zamość
Distrikto Zamość - pole powiat zamojski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Lublinio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Zamość, kiu tamen mem ne apartenas al la distrikta areo, sed nur estas ĉirkaŭata de ĝi. Fine de en la distrikto vivis.
Dua mondmilito
19.11.1941: Germanaj okupantoj establis punlaborejon en Zarudzie
28.11.1942: Krimo kontraŭ la homaro: kadre de Generalplan Ost, nokte de la 27-a/28-a de novembro, el la regiono de Zamość germanoj komencis amasan deportadon de poloj el la distriktoj: Biłgorajski, Hrubieszowski, Tomaszowski, kaj Zamojski — komencinte de vilaĝo Skierbieszów, kie je la 3.00 horo nokte oni permesis dum 15 minutoj kunporton de propraĵoj (malsanuloj sur litoj estis pafmortigataj).
Víska pod Lesy
Víska pod Lesy estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Česká Kamenice. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudokcidente de Česká Kamenice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/13. Estas ĉi tie registritaj 16 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Víska pod Lesy situas en katastra teritorio Kamenická Nová Víska kun areo 1,68 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1787.
Mompeo
Mompeo estas komunumo de Italio.
Ĝisdatigo
La vorto Ĝisdatigo povas signifi la jenajn:
Leutenthal
Leutenthal estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio, ĉe la norda limo de la urbo Weimar. Fine de 2018 loĝis en Leutenthal 205 homoj. La teritorio estas ekde la 1-a de januaro 2019 parto de Ilmtal-Weinstraße, kies administra centro estas Pfiffelbach.
Los Yébenes
Los Yébenes estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "Yébenes" devenas el la araba vorto "yebel", kiu signifas "monto", eble ĉar la vilaĝo situantas en la orienta pinto de la Montoj de Toledo. Kelkaj fakuloj asertas, ke origine Los Yébenes estis du vilaĝoj kiuj unuiĝis komence de la 19a jarcento. Unu el ili havus pli antikvan devenon nome romian, ĉe la rivero Algodor kaj je ĉirkaŭ 5 km de la aktuala domaro. Tiuj du setlejoj estus Yébenes de Toledo kiu apartenis al la municipo de Toledo kaj Yébenes de San Juan (de Sankta Johano), kiu apartenis al la menciita ordeno.
Situo
Los Yébenes estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 805 m; je 42 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 676.98 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°34′44″ N 3°52′10″ Ok.
Geografio
La tereno estas kombino de malgrandaj ebenaĵoj kaj montaraj areoj kiaj tiuj de Los Yébenes kaj Manzaneque ĉefe; aliaj pli malgrandaj montaretoj estas Guadalerzas, Rebollarejo, Fuenteblanca, Comendador, Alberquilla, Pocito kaj Calderina. Inter ili estas valoj kiaj tiuj de la rivero Algodor, la valo Navas kaj la ebenaĵo de Urda, kies akvo fluas al la riveroj Taĥokaj al la Gvadiano.
Flauroj kaj faŭno
Ĉar estas multaj padoj en la teritorio kaj multaj el ili katalogitaj la amantoj de la naturo povas facile ĝuin tiun naturon.
Historio
Estis homaj setlejoj ekde la Bronzepoko (arkeologiaj kuŝejoj de Montón de Trigo kaj Chorreras). Pli certa estas la homa okupado dum la epoko de la Romia Imperio, el kiu konserviĝas restoj de ŝoseo kaj aliaj ĉe la loko konata kiel Loma del Carpintero (monteto de la ĉarpentisto), ĉe la rivero Algodor.
Estas pruvoj de la araba okupado ekde la jaro 930, kiam la kordova kalifo Abderamano la 3-a kampadejis kun sia armeo borde de la rivero Algodor, el kiu konkeris la lokojn de Mora kaj Toledo. La strategia gravo de la areo ludis gravan rolon en milita epoko kaj tiele estis sekve okupita de islamanoj kaj kristanoj. La fortikaĵoj kaj kasteloj instalitaj en tiu teritorio atestas pri tio. Tiele post la batalo de Alarcos, la araboj okupis la terojn abandonitajn de la kristana reĝo rifuĝinta en Guadalerzas. Siaflanke Alfonso la 8-a kampadejis, post 18 jaroj (1212), en la ĉirkaŭoj de la nuna bieno Torneros (tiel nomita ĉar parto de la kristana armeo devis reveni aŭ turniĝi "torn-" pro la troa varmo), antaŭ venki en la batalo de las Navas de Tolosa (Jaén).
El tiam la kaprica ordo de la faŭdaj senjorlandoj dividis la lokon en du duonoj, separataj nur de la sola larĝeco de la Reĝa Vojo al Sevilo, kaj tiele restis unu de la partoj (tiu situanta sur la deklivo de la montaro) sub posedo de la urbo de Toledo, dum la alia, estis regata de la Ordeno de Sankta Johano. Yébenes de Toledo estis pli antikva ol la vilaĝo regata de la sanktajohananoj. Tamen el la romiaj epokoj al la dono fare de la regzo Henriko la 1-a al la arkiepiskopo toleda Rodrigo Ximénez de Rada, ne estas historia dokumento aŭ mencio pri la vilaĝo. En 1243, la reĝo Ferdinando la 3-a la Sanktulo) ricevis el la toleda arkiepiskopo la donon de tiuj teritorioj. Post tri jaroj la reĝo vendis la lokon kontraŭ 45.000 maravedoj alfonsaj al la municipo de Toledo, kiu akceptos dokumenton liberigan en 1258.
Pri la vilaĝo de Yébenes de San Juan, ĝi estis posedo de la templanoj. Tiu ordeno de Sankta Johano reloĝigis la teritorion en la 13a jarcento, pere de permesiloj akceptitaj de la ordeno en la tuta tiama regiono Manĉo. Pri Yébenes de San Juan oni ĉirkaŭkalkulis ke tio okazis inter 1238 kaj 1241. Dum ses jarcentoj kunvivis la du urbaj domaroj, kun apartaj paroĥoj, urbodomoj kaj jurisdikcioj, ĝis kian oni akiris la unuan unuigon dum la nomata Liberala jartrio (1822), nuligita la venontan jaron. Inter 1833 kaj 1835 oni akiris la definitivan unuigon kiu ĉesis 564 jarojn de divido kaj jura kaj administra. La aktuala blazono de la vilaĝo montras tiun jarcentan dividon reprezentante laŭduone kaj la toledan aglon kaj la krucon de Sankta Johano.
Monumentoj kaj interesaĵoj
En Los Yébenes estas tri vizitindaj ventomuelejoj en la Sierra de Los Yébenes, du el kiuj estas totale restaŭritaj. Estas kvara ventomuelejo sed ruinigita.
Menciindas ankaŭ la preĝejoj de Sankta Johano (18a jarcento) kaj tiu de Sankta Maria (18a jarcento), la palaco Encomienda (19a jarcento), la ermitejoj de San Blas (16a jarcento), Soledad, Veracruz kaj Concepción, kaj la surrokaj pentrĵoj en la Sierra de Los Yébenes.
Los Yébenes posedas gravan pejzaĝan kaj ĉasadan trezoron. En Los Yébenes troviĝas grava nacia ĉasrezervejo Quintos de Mora, kie oni faras proĉasadajn studojn.
Je ĉirkaŭ 20 km sude de la domaro, laŭ la nacia ŝoseo N-401 en direkto al Ciudad Real, estas la kastelo de Guadalerza (12a jarcento), kiu hegemonias ĉe la Sierra de las Guadalerzas.
Menciindas ankaŭ mezepoka ponto super la rivero Bracea, prokeime de la kastelo de Guadalerzas.
Jurij A. Beljaev
Jurij A. BELJAEV estas rusa astronomo.
Li laboris ĉe la Observatorio Pulkovo, kiam tiu ĉi remalfermiĝis post rekonstruo post la dua mondmilito.
Laŭ Minor Planet Center, li kun-malkovris 7 asteroidojn, ĉiujn la kun Gurij Antonoviĉ Pljugin elde la Observatorio de Cerro El Roble en Ĉilio, sub la nomo de ''Yu. A. Belyaev''.
Gerasdorf bei Wien
Gerasdorf aŭ formale Gerasdorf bei Wien estas komunumo de Aŭstrio, kiu konsidereblas antaŭurbo de Vieno. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio. Ĝis la fino de 2016 temis pri parto de la tiutempa distrikto Vieno, ekde januaro 2017 ĝi apartenas al la distrikto Korneuburg. Fine de en la komunumo vivis.
Brihuega
Brihuega estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo. Ĝi konsistas el kelkaj disaj domaroj, nome Archilla, Balconete, Brihuega, Castilmimbre, Cívica, Fuentes de la Alcarria, Hontanares, Malacuera, Olmeda del Extremo, Pajares, Romancos, Tomellosa, Valdesaz, Villaviciosa de Tajuña kaj Yela.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas brihuego. La censita loĝantaro en 2016 estis de 2 476 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,35 loĝ/km².
Situo
Brihuega situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la sudokcidenta kvarono de la Provinco Gvadalaĥaro, nome en ties nordorienta pinto, do en la provinca centro, je altitudo de 920 m super marnivelo; je 33 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, je 195 km el Toledo kaj je 100 km el Madrido. La areo de ties teritorio estas de 296,41 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok. Ĝi estas sur altebenaĵo en la valo de la rivero Tajuña.
Historio
Ĝia deveno troviĝas en keltibera setlejo nomita Brioka, el kio derivis la aktuala nomo. La araba reĝo Al-Mamuno de la tajfo de Toledo aprezis tiun zonon pro siaj riĉaj ĉasejoj, kaj gastis en sia palaceto de Brihuega sian amikon Alfonso, reĝo de Leono, kiam en 1072 tiu estis venkita en la batalo de Golpejera fare de sia frato Sanĉo la 2-a de Kastilio kaj elpelita el sia regino. Alfonso la 6-a tuj samjare konkeris la Regnon Kastilio kaj krome en 1085 la valon de la rivero Tajuña. En 1086 li donis Brihuega al la arkiepiskopo Raimundo de Toledo, unua konstruanto de la fortikaĵo kiu prezidas la valon de la rivero Tajuña.
Dum multa tempo la vilaĝo estis ĉirkaŭita de muregoj, kiujn finkonstruigis jam en la 13-a jarcento la ankaŭ arkiepiskopo de Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada, kiu en 1242 donsi foruon al Brihuega.
Pro diversaj historiaj cirkonstancoj ĝi estis scenejo de gravaj militaj okazaĵoj. En decembro 1710 ĝi estis atakita de la trupoj de Filipo la 5-a, komanditaj de la duko Louis-Joseph de Vendôme en milita batalo grava en la irado de la Milito de sukcedo. La britaj trupoj de la generalo James Stanhope devis kapitulaci.
Meze de la 18-a jarcento oni fondis en Brihuega la Reĝan Fabrikon de Tolaĵoj. Kvankam ĝi estis unu de la industriaj instalaĵoj plej prestiĝaj de la lando, en 1835 ĝi fermis siajn pordojn; tamen ĝi pluefunkciis private ĝis la Enlanda Milito.
El la komenco de la Enlanda Milito, en Brihuega, la anoj de la CNT, starigis la sistemon de la Liberecana Komunismo (anarkiismo). Laŭ tiama kinreĝisoro, Armand Guerra, Brihuega estis envio por la najbaraj vilaĝoj, kien venas kamparanoj el aliaj lokoj fuĝante el malsato kaj por komunumiĝi. Li rakontas anekdoton kio okazis al li en Brihuega kiam klopodis pagi en harfrizejo, kaj la barbiro ofendite klarigis ke tie la mono jam ne funkcias, nur laboro. Li ankaŭ elstarigas la sanon kaj feliĉon de la infanoj de Brihuega kontraste kun tiu de la infanoj de Madrido.
Dum la Enlanda Milito la stratoj kaj teritorioj de Brihuega estis scenejo, en marto 1937, de la Batalo de Guadalajara, kio rezultis en grava venko de la Popola Armeo de la Respubliko kontraŭ la trupoj insurekciintaj kaj de ties aliancanoj, tiam fundamente trupoj el Italio.
Post la Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de pli ol 4,000 loĝantoj en 1850 al 2,400 meze de la 20-a jarcento, tio estis oni perdis preskaŭ 2,000 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, sed en Brihuega, spite elmigradon, senloĝigon kaj maljuniĝon de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, oni supreniris al la nunaj 2 476.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Turismo.
(10899) 1997 WN13
(10899) 1997 WN13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tecuo Kagaŭa kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Adigea lingvo
La Adigea lingvo (memnomo Адыгэ, prononcu: Adige; ISO-kodo: ady) estas parolata en Adigeio (respubliko en Norda Kaŭkazio, subjekto de Rusia Federacio) kaj en apudaj lokoj de Krasnodara regiono. Ĝi estas dua oficiala lingvo en Adigeio, apud la rusa.
Sudrigiu
Sudrigiu [sudriĝu] (hungare Kisszedres kiŝsedreŝ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 560 loĝantojn (rumanoj), en 1992 421. Ĝi estis unue menciita skribe en 1692. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar (reĝa departemento) vármegye). Administre ĝi apartenas al Rieni.
Adigea lingvo
La adigea lingvo apartenas al la adigea subgrupo de abĥaz-adigeaj lingvoj. Kiel en ĉiuj lingvoj de tiu grupo, en ĝi multas konsonantaj fonemoj: de 50 ĝis 60 en diversaj dialektoj.
Voynich-manuskripto
La Voynich-manuskripto [vojniĉ] estas mistera skribaĵo, kies aĝo, deveno kaj aŭtoro estas nekonataj. Ĝi havas formaton de kodekso kaj la paĝoj estas el pergameno. Nek la alfabeto, nek la lingvo, nek eĉ la temo de la manuskripto estas ĝis nun konataj. Oni plej ofte supozas, ke ĝi estis verkita inter la jaroj 1450 kaj 1520. Laŭ karbona analizado de 2009, la pergameno mem estiĝis en 1404-1438.La nomo de la manuskripto devenas de unu el ĝiaj posedantoj, Michał Wojnicz, kiu aĉetis ĝin en la jaro 1912 de la jezuitoj de Frascati, urbo apud Romo.
Adigea lingvo
La lingvo estas foje traktata kiel varianto de la ĉerkesa lingvo.
Disvastiĝo
Ekzistas ĉirkaŭ 128.000 denaskaj parolantoj en Rusio hodiaŭ. Tutmonde estas ĉirkaŭ 500.000 parolantoj. Multaj adigeoj fuĝis al Turkio kaj Mezoriento post la adigea genocido. La plej granda komunumo situas en Turkio. La lingvo havas oficialan statuson en Adigeio, kvankam praktike nur la rusa estas uzata tie kiel oficiala lingvo.
Voynich-manuskripto
La manuskripto estis unuafoje publikigita de la franca eldonisto, Jean-Claude Gawsewitch, en oktobro 2005, por ke la publiko povu vidi la misteran tekston kaj la enigmajn bildojn.
Priskribo
La Voynich-manuskripto enhavas 234 paĝojn 15 cm longajn kaj 23 cm altajn. Ili estas el veleno (haŭto de mortnaskita bovido) kaj laŭ la paĝnombrado mankas 42 paĝoj. Ŝajnas, ke tiuj paĝoj jam mankis, kiam Voynich aĉetis la manuskripton en 1912. Kelkaj paĝoj estas grandformataj, falditaj, tiel formantaj subpaĝojn.
Anserplumo utiliĝis por skribi la tekston kaj desegni la konturojn de la figuroj. Kelkaj koloroj estis aldonitaj malnetaj, verŝajne post la verkado de la teksto.
Ĝi enhavas multajn desegnaĵojn (pri plantoj, homa anatomio, bestaj signoj kaj stelsimboloj) kaj tekstojn en nekonataj skribsistemo kaj lingvo.
Adigea lingvo
Ekstera ligilo
Ethnologue pri la adigea lingvo
Voynich-manuskripto
Ilustraĵoj
La ilustraĵoj de la manuskripto donas nur malmultajn indikojn pri la detala enhavo, sed ebligas identigon de seso da sekcioj pri diversaj temoj kun varia stilo. Krom la lasta sekcio, kies enhavo estas nur teksta, preskaŭ ĉiuj paĝoj enhavas almenaŭ unu ilustraĵon.
La sekcioj kaj iliaj nunaj nomoj estas:
Teksto
La teksto estas evidente verkita demaldekstre al dekstro kun neegala dekstra marĝeno. La plej longaj sekcioj estas dividitaj en paragrafoj, kaj foje estas tipografaj simboloj en la maldekstra marĝeno. Videblas nenia interpunkcia signo. La skribo estas flua kaj ŝajnigas, ke la skribanto komprenis tion, kion li skribis dum la verkado. Ne ŝajnas, ke la literoj estis kunmetitaj unu post la alia (signo de malfacila ĉifrado). Tamen la skribo ne estas ĉiam bela, foje la aŭtoro alproksimigis la liniojn pro manko de spaco. Tio ĉefe videblas en la parto "receptoj" kun ondoforma teksto, kiu evidentigas, ke la skribinto verŝajne ne estis profesiulo.
La teksto enhavas pli ol 170.000 glifojn, disigitaj kutime unu de la alia de malgrandaj interspacoj. La plej multaj el tiuj glifoj konsistas el unu aŭ du strekoj.
Spertuloj ne interkonsentas pri la alfabeto uzita, ĉar iuj glifoj similas. Oni tamen opinias, ke la alfabeto de la Voynich-manuskripto konsistas el inter 20 kaj 30 signoj. Kelkaj nekutimaj literoj aperas ie, oni nombras dekduon da tiaj.
Pli larĝaj spacoj dividas la tekston en ĉirkaŭ 35.000 vortojn de varia longo. Ŝajnas, ke la teksto havas fonetikajn kaj ortografiajn regulojn: iuj literoj aperas en ĉiu vorto (kiel vokaloj), iuj neniam sekvas aliajn, aliaj foje aperas duoble.
Frekvenca analizo montras ecojn similajn al naciaj lingvoj. Ekzemple la frekvenco de la vortoj sekvas la leĝon de Zipf kaj la entropio (kvanto de informo) de ĉiu vorto estas je 10 bitoj, kio similas al tekstaj anglaj aŭ latinaj.
Iuj vortoj aperas nur en apartaj partoj aŭ sur kelkaj paĝoj, aliaj troviĝas tra la tuta manuskripto. Ripetoj ene de la ilustraĵlegendoj estas maloftaj. En la sekcio "herbario" la unua vorto de ĉiu paĝo aperas en neniu alia loko, ĝi povus do esti la nomo de la ilustrita planto.
Rilate al aliaj aferoj, la lingvo de la manuskripto de Voynich malsimilas de eŭropaj lingvoj. Ekzemple ekzistas preskaŭ neniu vorto kun pli ol 10 simboloj, kaj preskaŭ neniu kun malpli ol tri literoj. La pozicio de la literoj ene de la vortoj estas strangaj: iuj literoj aperas nur komence de vorto, aliaj nur je la fino, kaj aliaj nur en la mezo. Tio troveblas en la araba alfabeto, sed nek en la cirila, nek en la greka, nek en la latina alfabetoj.
La teksto ŝajnas enhavi pli da redundo ol la plej multaj eŭropaj lingvoj. Iuj vortoj aperas trifoje sinsekve (en Esperanto, tio estus ekzemple "kaj kaj kaj"). Vortoj, kiuj malsimilas per nur unu litero, troviĝas relative grandnombre.
La libro estas verkita en nekutima tiparo, kiu parte enhavas konatajn literojn, sed apud ĝi estas nekonataj literaj formoj. Entute, tamen, la alfabeto devas esti deĉifrita kiel latina alfabeto kaj enhavi ĉiujn literojn de A ĝis Z. Multaj oftaj karakteroj mankas hodiaŭ, sed estas, laŭ Gerard Cheshire, romanisto de la universitato de Bristol, pluraj indikoj ke enestas diftongoj aŭ triftongoj. En kontribuo en la scienca revuo «Romance Studies» de aprilo 2019, li prezentas novan interpreton de la teksto. La teksto laŭ liaj deduktoj estas verkita en pra-latinida, perdita lingvo, kiu miksas vulgaran latinan kun elementoj de diversaj aliaj lingvoj parolataj en la Mediteraneo en la frua Mezepoko.
Historio de la manuskripto
Ĉar oni ne komprenas la tekston kaj la Universitato Yale ne permesas radiokarbonan analizon de la manuskripto, oni povas nur supozi la originon de la verkaĵo. Laŭ la hararanĝoj, la vestaĵoj kaj du kasteloj videblaj en la manuskripto, oni plej ofte supozas ĝin eŭropdevena kaj taksas ĝian estiĝon inter 1450 kaj 1520.
Oni ne scias, ĉu Kircher respondis, sed ŝajnas, ke li interesiĝis sufiĉe pri la manuskripto por provi akiri ĝin. Baresch ŝajne rifuzis. Post lia morto ricevis la manuskripton lia amiko Johannes Marcus Marci, tiam estro de la Praga Universitato de Karolo, kaj sendis ĝin al Kircher, kiu estis lia longtempa amiko kaj korespondanto. La letero de Marci el la jaro 1666 troviĝas ankoraŭ kun la manuskripto. Ĝi indikas, ke ĝi estis aĉetita kontraŭ 600 oraj taleroj de la imperiestro Rudolfo la 2-a, kiu opiniis ĝin verko de Roger Bacon.
Ĉar sur la unua paĝo aperas apenaŭ legebla nomo de Jacobj `a Tepenece, oni supozas, ke la libron kontrolis aŭ posedis la kortega apotekisto Jakub Horcicky de Tepenec. Trovita letero pruvas, ke la libron aĉetis kaj posedis la romia imperiestro Rudolfo la 2-a. Tiel eble la kemiisto kaj apotekisto nur kontrolis la libron (iam post 1608). Laŭ aserto de la imperiestro, la verkon pretigis Roger Bacon, franciskana historiisto el la 13-a jarcento.
Inter 1666 kaj 1870 la posedantoj estas nekonataj, plej verŝajne la manuskripto estis en la posedo de la jezuitoj. Tion pruvas interalie, ke post kiam la armeo de Viktoro Emanuelo la 2-a en 1870 minacis konfiski ĉiajn ekleziajn posedaĵojn, la Vatikano tuj transdonis la posedaĵojn al membroj de la fakultato, ĉar privatan posedaĵon ne minacis la konfiskado fare de la itala ŝtato. Oni transdonis ankaŭ la manuskripton de Athanasius Kircher al Pierre Jean Beckx (la manuskripto enhavas ankoraŭ lian ekslibrison), estro de la jezuitoj kaj samtempe universitatestro. La privata biblioteko de Beckx estis translokigita al la Villa Mondragone (Frascati), granda palaco proksime al Romo, aĉetita de la jezuitoj en 1866.
Ĉirkaŭ 1912 la roma kolegio decidis vendi – tre diskrete – kelkajn posedaĵojn. Wilfrid Michael Voynich aĉetis 30 manuskriptojn, inter kiuj estis tiu, kiu nun portas lian nomon.
Post la morto de Voynich en 1930 lia edzino Ethel kaj la sekretariino Anne Nill heredis la manuskripton. Post morto de Ethel en 1960 Anne Nill iĝis la sola posedanto. En 1961 ŝi vendis la manuskripton je 25.000 US$ al la librokomercisto Hans P. Kraus. Tiu volis kun profito pluvendi ĝin, sed pro manko de aĉetantoj li donacis la manuskripton en 1969 al la Universitato Yale, kie ĝi nun videblas en la Beinecke Rare Book & Manuscript Library.
Roger Bacon
La letero sendita en 1665 de Marci al Kircher indikas, ke laŭ lia amiko Raphael Sobiehrd-Mnishovsky la manuskripton aĉetis Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio). Tiu letero sugestas, ke Rudolfo (aŭ eble Mnishovsky) opiniis, ke la aŭtoro estis la angla filozofo kaj alkemiisto Roger Bacon (1214–1294).
Eĉ se Marci mencias dubojn rilate al tiu aserto, Voynich serioze traktis tiun teorion kaj provis pruvi ĝin. La konvinko de Voynich ege influis la sekvajn provojn analizi kaj deĉifri la manuskripton. La usonano William Newbold laboris dum du jaroj pri la manuskripto kaj konkludis, ke la aŭtoro estis Bacon, sed li mortis en 1926 kaj ne povis defendi sian teorion, kiu estis multe kritikata poste.
Spertuloj konantaj la verkon de Bacon, kiuj ekzamenis la manuskripton kategorie, forĵetis tian teorion. Indas mencii ankaŭ, ke Raphael Mnishovsky mortis en 1644 kaj ke la aĉeto de la manuskripto fare de Rudolfo la 2-a certe okazis antaŭ ties abdiko en 1611, do 55 jarojn antaŭ la letero de Marci.
John Dee
La supozo, ke Roger Bacon estis la aŭtoro, kondukis Voynich al la konkludo, ke la persono, kiu vendis la manuskripton al Rudolfo, povis esti nur John Dee. Dee estis matematikisto kaj astrologo de la kortego de la reĝino Elizabeto la 1-a (Anglio), kiu posedis grandan kolekton de la manuskriptoj de Bacon.
Dee kaj lia mediumo Edward Kelley loĝis en Bohemio jam de pluraj jaroj, kiam ili esperis vendi siajn servojn al la imperiestro. Tamen la detalegaj agendoj de Dee ne mencias tion kaj ŝajnigas tian teorion sufiĉe nekredebla. Ĉiukaze, se la aŭtoro de la manuskripto de Voynich ne estas Bacon, la rilato al Dee malaperas.
Aliflanke, Dee mem eble verkis ĝin kaj aŭdigis la onidiron, ke ĝi estis originala verko de Bacon. Tion li eble farintus por pli bone vendi la manuskripton poste.
Edward Kelley
Pluraj personoj sugestis, ke Kelley, ĉar li inventis la libron de Ĥanoĥo por trompi Dee-n, ankaŭ eble fabrikis la manuskripton de Voynich por vendi ĝin al la imperiestro (kiu jam pagis lin pro liaj supozitaj alkemiistaj talentoj).
Tamen, se Roger Bacon ne estas la aŭtoro de la verko, tiam la ligo inter Kelley kaj la manuskripto de Voynich estas same malforta kiel tiu rilate al Dee.
Wilfrid Voynich
Tamen oni ŝajne forĵetis tian teorion, ĉar la letero de Baresch al Kircher el la jaro 1639, retrovita antaŭ nelonge de René Zandbergen, estas la unua mencio de la manuskripto trovita ĝis nun.
Jacobus Sinapius
Foteca kopio de la unua manuskripto, realigita de Voynich ĉirkaŭ 1921 montras kelkajn aldonaĵojn preskaŭ nevideblajn, kiuj estis forviŝitaj. Danke al kemiaĵoj oni plividebligis la tekston kaj legeblis la nomo de Jacobj `a Tepenec. Temas pri Jakub Horcicky de Tepenec, Jacobus Sinapius en la latina. Tiu fakulo pri herboj estis la persona kuracisto de la imperiestro Rudolfo la 2-a kaj okupiĝis ankaŭ pri ties ĝardenoj. Voynich kaj aliaj post li, konkludis laŭ tiu "subskribo", ke Jacobus posedis la verkon antaŭ Baresch. Tia malkovro plifortigas la rakonton de Raphael Mnishovsky. Aliaj subtenas, ke Jacobus mem estis la verkinto de la manuskripto.
Tamen restas unu dubo pri tiu teorio: la de la manuskripto forviŝita subskribo ne korespondas al la aliaj konataj subskriboj de Jacobus, kiel ekzemple tiu malkovrita de Jan Hurich en iu dokumento. Tute eblas, ke tiu surskribo sur la dekstra paĝo F1 estis de bibliotekisto aŭ de iu alia, kiu studis aŭ posedis la libron. Kiam vivis Kircher, Jacobus estis la nura alkemiisto aŭ doktoro ĉe la kortego de Rudolfo la 2-a, al kiu oni dediĉis tutan paĝon en la historilibroj de la jezuitoj. Ekzemple apenaŭ menciiĝas Tycho Brahe. La uzo de la kemiaĵoj tiom damaĝis la velenon, ke la subskribo nun apenaŭ videblas. Eblas, ke Voynich mem faris kaj damaĝis tiun subskribon por fortigi la teorion pri la aŭtoreco de Roger Bacon, malhelpante tiel eblajn kontraŭkontrolojn.
Jan Marci
Jan Marci renkontiĝis kun Kircher, kiam li gvidis delegacion de la Universitato Karola al Romo en la jaro 1683. Dum la sekvaj dudek sep jaroj la du kleruloj interŝanĝis grandegan kvanton da sciencaj leteroj. La vojaĝo de Marci celis la sendependecon de la Universitato Karola kontraŭ la jezuitoj. Tiuj estris la kolegion Clementinum, kiu estis rivalo al la universitato. Malgraŭ la klopodoj, la du estis fine kunigitaj sub la regado de la jezuitoj.
Raphael Mnishovsky
Raphael Sobiehrd-Mnishovsky, amiko de Marci, estis kriptografiisto kaj ŝajne inventis ĉifradometodon nedeĉifreblan (ĉirkaŭ 1618). La manuskripto povus esti montraĵo de la sistemo de Mnishovsky. Tiel Baresch estintus la "kobajo" por la deĉifrado. Post la publikigo de la libro de Kircher pri la kopta lingvo Raphael opiniintus, ke trompi jezuiton estus pli grava afero ol trompi Baresch. Li petintus tial la alkemiiston kontakti Kircher-on kaj motivigi lin danke al inventita historio pri Roger Bacon. Tamen nenia pruvo ekzistas por tiu teorio.
Anthony Ascham
En la 1940-aj jaroj la doktoro Leonell Strong, esploristo pri kancerologio kaj libertempa kriptologo, provis deĉifri la manuskripton de Voynich. Strong subtenis, ke la solvo de la manuskripto bazis je "stranga duobla sistemo kun aritmetikaj progresoj de multobla alfabeto". Li asertis, ke la teksto deĉifrita korespondis al manuskripto el la 16-a jarcento de la angla aŭtoro Anthony Ascham. Ascham publikigis A Little Herbal en 1550. La manuskripto de Voynich ja enhavas sekcion, kiu similegas al herbario, sed la teorio de Strong ne klarigas, kiel Ascham akiris la necesajn konojn pri kriptografio kaj literaturo por verki la manuskripton.
Pluraj aŭtoroj
Prescott Currier, kriptografo de la usona mararmeo, kiu laboris pri la manuskripto dum la 1970-aj jaroj, rimarkis, ke la paĝojn de la parto herbario oni povis disigi en du grupojn A kaj B kun apartaj ecoj kaj skriboj malsamaj. Li tial konkludis, ke la Voynich-manuskripto estis la verko de pluraj aŭtoroj, kiuj uzis dialektojn aŭ ortografion malsamajn. Tamen lasttempaj esploroj ne plu konsentas kun tia teorio.
Fakulo pri skribo, kiu ekzamenis la manuskripton, trovis ununuran skribon en la tuta verko. Vidinte ĉiujn partojn de la manuskripto oni vidas, ke la stilo de la folioj iompostiome evoluas, kaj la partoj A kaj B trovitaj de Currier estas la du finaĵoj de tiu evoluo. Tio signifas, ke la du sekcioj de la herbario estis eble verkitaj je periodoj tre malsamaj.
Herbario
La unua sekcio de la manuskripto rilatas videble al plantoj kun slipoj enhavantaj la ilustraĵojn de plantoj. Nur kelkajn specimenojn oni identigis sendube, malgraŭ serĉadoj en aliaj tiamaj herbarioj. Inter la plantoj plej facile rekoneblaj estas violo kaj filiko. La skemoj de la parto biologio estas pli detalaj ol tiuj de la parto farmakologio. Mankaj partoj estis plenigitaj per multo da neprobablaj detaloj. Fakte la plejmulto de tiuj plantoj ŝajnas esti hibridoj: radikoj de unu specio konektitaj al tigo kaj folioj de alia kaj fine floroj de tria specio.
Astrologiaj kondiĉoj ofte gravis dum kolektado de herboj, kuracado, ktp. (vidu ekzemple la librojn de Nicholas Culpeper). Tamen, krom zodiakaj simboloj evidentaj kaj skemo, kiu ŝajnas reprezenti planedojn, neniu ĝis nun sukcesis klarigi la ilustraĵojn pere de astrologiaj tradicioj konataj (aŭ eŭropaj aŭ aliaj).
Sergio Toresella, itala fakulo pri herbarioj, proponis, ke la verko estas imitado de kuraclibro enhavanta diversajn sekciojn (astrologio, botaniko, balneoterapio, ktp.) kaj enhavas tekston vole misteran, uzitan de ĉarlatano por impresi sian klientaron. Li opinias, ke ĝi estis verkita en la nordo de Italio, eble en la regiono de Venecio.
Alkemio
La basenoj kaj tuboj de la parto biologio ŝajne indikas rilaton al alkemio, utilan, se la manuskripto enhavus instrukciojn pri la preparado de kuraciloj. Tamen alkemiaj libroj de tiu epoko enhavas la saman bildan lingvon, kie procedoj kaj materioj estas prezentitaj de specifaj bildoj (aglo, bufo, homo entombe, paro enlite, ktp.) aŭ kutimajn tekstajn simbolojn (cirklo kun kruco, ktp.). Nenio tia aperas konvinkive en la Voynich-manuskripto.
La manuskripto eble estis mezepoka recepto por krei la ŝtonon de la saĝuloj, t. e. la eliksiron de eterna vivo. La fluidaĵoj de junaj virgoj, kies "vitalajn humorojn" oni kaptas, kunmiksaĵo baze de plantoj misteraj, maloftaj aŭ nekonataj, kaj la plej bona pozicio astrologia kunhelpas sukcesi prepari la eliksiron de eterna vivo.
Sergio Toresella, fakulo pri malnovaj herbarioj, montris, ke la manuskripto de Voynich eble estis alkemia herbario, kiu tute ne rilatas al alkemio, sed estas pseŭdo-herbario ilustrita per bildoj imagitaj de ĉarlatana kuracisto por impresi siajn klientojn. Ŝajnas, ke tiam ekzistis malgranda familia industrio, kiu verkis tian literaturon, ie en norda Italio. Tamen tiaj libroj estas sufiĉe malsamaj rilate al stilo kaj formato, kaj estas verkitaj en kutima lingvo.
Velika Gorica
Velika Gorica estas urbo kaj municipo en Kroatio, en la provinco Zagrebo. Ankoraŭ 58 komunumoj apartenas al la municipo. Velika signifas: granda. Laŭ la stato de la censo en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Situo
Velika Gorica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Zagrebo-Petrinja, aŭtoŝoseo preteriras. Apud la urbo flughaveno funkcias.
Historio
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1228. Post la mezepoko la urbeto situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Velika Gorica apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zágráb (reĝa departemento), kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.
Distrikto Zduńska Wola
La distrikto Zduńska Wola - pole powiat zduńskowolski - estas distrikto en la provinco Lodzio de Pollando. Ĉefurbo estas la samnoma urbo Zduńska Wola.
Ulemo
Ulema aŭ ulemo (علماء,  'ulama' , pluralo de عالم,  'ālim, „scianto") estas klaso (socia tavolo) de islamaj religiosaĝuloj, posedantoj de la scio (ilm).
El ili venas la gvidantoj de la muslima religia vivo: la teologoj (mutakalimuno), fakuloj de la religia juro (muftio), la juĝistoj (kadio), instruistoj kaj kelkaj ŝtataj personoj.
Vidu ankaŭ
Mut'a
Liberala Jartrio
Oni konas kiel Liberala Jartrio aŭ konstitucia jartrio al la periodo de la nuntempa historio de Hispanio kiu okazis inter 1820 kaj 1823. Ĝi konstituas la periodon intermezan el la tri en kiu plej kutime oni dividas la regadon de Fernando la 7-a, poste al la Absolutisma Jarseso kaj antaŭe al la Malaminda Jardeko. La 1-a de januaro de 1820 okazis en la sevila vilaĝo de Las Cabezas de San Juan la militista puĉo de la leŭtenanto Rafael del Riego, kiu estis ricevinta la mendon estri ekspedicion kontraŭ la insurekciuloj de la kolonioj de Ameriko. Post komenca malgranda sukceso, Riego tuj proklamis la restaŭradon de la Hispana konstitucio de 1812 kaj la restaŭradon de la konstituciaj aŭtoritatoj. La dekomence malgranda apogo al la militista puĉo pliampleksiĝis kaj pluigis la puĉon ĝis la 10-a de marto. Tiam oni publikigis manifeston de Fernando la 7-a per kiu li sin devigis akcepti la menciitan konstitucion.
Fino de la liberala jartrio
Restauration absolutiste en Espagne
Leuterod
Leuterod estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Tampacán
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 15767 loĝantojn. El tiuj estis 7931 viroj kaj 7836 virinoj. La komunumo havas surfacon de 183,2 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 120 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 2330,7 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25,3 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 14044 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6612 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 47,08 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 14044 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 10095 apartenis al la katolika religio kaj 3340 al la evangelia religio. 609 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Cooks' Cottage
Cooks' Cottage (konata ankaŭ kiel Captain Cook's Cottage kaj en Esperanto la Kabano de Cook aŭ la Kuka kabano) situantas en la Ĝardenoj Fitzroy, Melburno, Aŭstralio. La kabano estis konstruita en 1755 en la angla vilaĝo Great Ayton, North Yorkshire, de la gepatroj de la estonta kapitano James Cook, nome James kaj Grace Cook. Estas polemiko inter historiistoj ĉu vere James Cook, nome la fama navigisto, iam loĝis en tiu hejmo, sed preskaŭ certe li vizitis tie siajn gepatrojn kiam ili loĝis en tiu hejmo.
La kabano estis translokigita el Anglio kaj rekonstruita, briko post briko, en 1934.
Sighiștel
Sighiștel [sigiŝtel] (hungare Kisszegyesd) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 384 loĝantojn (rumanoj), en 1992 418. Ĝi estis unue menciita skribe en 1600. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Câmpani.
Ĉe Sighiștel situas pli ol 200 kavernoj, parte turisme interesaj.
Arbarfiloskopo
La Arbarfiloskopo, Phylloscopus sibilatrix estas komuna kaj disvastigata filoskopo loĝanta en arbaroj, prefere alttrunkaj forstoj, precipe el fagoj. La precipa distingiga trajto estas la kanto: per metaleca trilo plirapidiĝanta "pit-pit-pitpitpitpt-t-t-ttt", daŭre 2-3 sekundojn. La kontaktkrio konsistas en milda fajfa noto: "piü".
Ĝi reproduktiĝas en norda kaj moderklimata Eŭropo, kaj ĝis malproksima okcidento de Azio en sudo de Uraloj. Tiu palearktisa specio estas tre migranta kaj la tuta populacio vintrumas en tropika Afriko. Ĝi estas somere vizitanto en Britio, vidata foje el aprilo ĝis aŭgusto.
Habitato
Tiu estas birdo de malferma sed ombrecaj maturaj arbaroj, kiaj tiuj de Eŭropa fago kaj de Tigfolia kverko, kun sparse grundotavolo por nestumado. La nesto estas konstruita ĉegrunde en malalta arbusto. Kiel plej parto de silviedoj kaj filoskopedoj, ankaŭ tiu malgranda paserina specio estas insektovora.