cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emil Regőczi
Biografio
Emil Regőczi frekventis mezlernejon en Győr, poste li akiris maŝininĝenieran diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1924. En la sekva jaro li eklaboris en geodezia laborejo en Győr, poste ĝis la emeritiĝo en similaj laborejoj (ĉefe en Budapeŝto). En 1944 li jam estis ĉefo de laborejo. En la fruaj 1950-aj jaroj li inventis novan metodon pri geodezia mezurado. Inter 1949 kaj 1980 li estis ĉefredaktoro de geodezia fakrevuo. En 1952 li doktoriĝis, en 1965 li estis nomumita titulara profesoro. Li ricevis premion Kossuth en 1953, poste aliajn premiojn en 1960 kaj 1975. En 1960 li pensiuliĝis.
Supraĵa anatomio
Anatomio de surfaco (nomita ankaŭ supraĵa anatomio aŭ laŭvida anatomio) estas la studo de la eksteraj trajtoj aŭ surfaco de la korpo rilata al la anatomiaj elstaraĵoj de la korpo kun la projekcio de la organoj kaj elementoj enhavataj en la korpo mem. Temas pri anatomiaj trajtoj studeblaj per rigardo, sen neceso de dissekco.
Tiele, ĝi estas branĉo de la makroskopia anatomio, kun la endoskopia kaj radiologia anatomioj. La supraĵa anatomio estas priskriba scienco. Partikulare, en la okazo de la supraĵa anatomio de la homa korpo, temas pri la formo, proporcioj kaj referencpunktoj de la surfaco kiu korespondas al pli profundaj strukturoj kaŝitaj for el la vidatingo, ĉu senmove ĉu dummove.
Krome, la scienco pri la supraĵa anatomio inkludas la teoriojn kaj sistemojn de la proporcioj de la korpo kaj artaj kanonoj tiurilate. La studo de la supraĵa anatomio estas la bazo por reprezenti la homan korpon en la klasika arto.
Bibern SO
Bibern estas iama komunumo kaj ek de la 1-a de januaro 2014 parto de la nova komunumo Buchegg en la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 250 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Bibern situas ĉe la norda flanko de la montoĉeno Bucheggberg proksimume 9 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Soloturno en la tiel nomita valo de Bibern, tra kiu fluas la samnoma rivereto, kiu sude de Kräiligen sur la teritorio de la iama komunumo Bätterkinden alfluas al Emme. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,99 km², de kiuj 30% estas kovritaj de arbaro, 61,9% servas por agrikulturo kaj 8,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La iama komunumo Bibern limis en nordoriento al Leuzigen (BE), en oriento al Tscheppach, en sudo al Hessigkofen, en sudokcidento al Gossliwil, en okcidento al Rüti ĉe Büren (BE), kaj en sudokcidento al Arch (BE).
Trafiko
Tra Bibern pasas de oriento al okcidento la vojo de Lüterkofen al Gossliwil, kaj de nordo al sudo la vojo n-ro 1308 de Mühledorf al Arch. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas proksimume 5 kilometrojn norde apud Arch. Per la poŝtaŭtolinio de la stacidomo de Lohn-Lüterkofen al Schnottwil kaj per la taksibuso Bucheggberg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bibern datiĝas el la jaro 1366 kiel Bibron. Estis trovitaj diversaj objektoj el neolitiko kaj la romia epoko. Dum mezepoko Bibern apartenis al la Senjorujo Buchegg, kiu estis parto de la kampargrafejo Etburgonjo kaj fariĝis en la jaro 1391 havaĵo de la urbo Soloturno. Ĝis 1798 la malalta jurisdikcio apartenis al la soloturna tribunalo de Aetingen, dum la supera jurisdikcio apartenis al la berna kampartribunalo Zollikofen.
Kun efiko de la 1-a de januaro 2014 la iamaj komunumoj Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Mühledorf kaj Tscheppach estis kunigitaj al la nova komunumo Buchegg.
Ibi Ürményiné Baneth
Ibi ÜRMÉNYNÉ BaNETH [yrme:njine: banet] estis rumania hungara poetino, novelistino kaj komponistino. Ŝi naskiĝis en Segedo la 14-an de junio 1896 kaj mortis en Sânnicolau Mare la 5-an de decembro 1952.
Kariero
Ibi Ürményiné Baneth loĝis en Nagyszent­miklós de 1997, post sia edziniĝo. Ŝi publikigis en Aradi Közlöny, Temesvári Hírlap kaj Déli Hírlap.
(18597) 1998 BE8
(18597) 1998 BE8 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Tetětice (Počenice-Tetětice)
Tetětice estas vilaĝo en Ĉeĥio, la orienta parto de municipo Počenice-Tetětice en distrikto Kroměříž. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 109 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Signuma funkcio
Signuma funkcio estas funkcio sgn(x) sur la reelaj nombroj, kiu estas 1 por pozitivaj nombroj, −1 por negativaj nombroj kaj 0 por 0:
Tetětice
Nomo Tetětice pova signifi:
Signuma funkcio
Por ĉiuj x, y:
Ankaŭ validas ke (krom se x=0): kie |x| estas la absoluta valoro de x kaj H(x) estas la hevisida ŝtupara funkcio.
Dick Cheney
Richard Bruce "Dick" CHENEY (naskiĝis ) estis la 46-a Vicprezidento de Usono sub Prezidento George W. Bush, de januaro 2001 ĝis januaro 2009. Li estis antaŭe ĉefoficisto de la Blanka Domo, membro de Usona Domo de Reprezentantoj el Vajomingo, kaj Usona Sekretario pri Defendo. Li ankaŭ estis prezidanto kaj ĉefoficisto de Halliburton Energy Services. Li estis la dua vicprezidanto en Usona historio kiu pafis alian homon. En 2006 li pafis amikon en la vizaĝo.
La Dennis Kucinich (kongresano el Ohio) anoncis la publikigon en la Usona Domo de Reprezentantoj de akuza akto celanta elpostenigi la vicprezidenton.
La 24-an de majo, lia filino naskis filon, tiel li iĝis avo. Ĉar lia filino Mary Cheney estas lesbo kaj vivas kun alia virino, tiel la afero kaŭzis malkomprenon kaj kritikon inter la konservativuloj.
Betschdorf
Betschdorf estas komunumo en la departemento Bas-Rhin en la regiono Alzaco en Francio. Historie la regiono apartenis al Germanio. La hodiaŭa komunumo estiĝis je la 1-a de julio 1972 kiam al Betschdorf enkomunumiĝis la vilaĝoj Kuhlendorf, Reimerswiller kaj Schwabwiller. Betschdorf estas konata pro potfarejo.
Hronsek
Hronsek, hungare Garamszeg [garamseg] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Betschdorf
Esperanto en Betschdorf
En Betschdorf estas Esperanto-grupo kaj ankaŭ ZEO (Zamenhof aŭ Esperanto-objekto). En Betschdorf troviĝas cirklokruciĝo Esperanto.
Hronsek
Situo
Hronsek situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Zvolen-Banská Bystrica. La lasta urbo troviĝas je 10 km.
Abd al Kuri
Abd al Kuri estas insulo inter Sokotra kaj Somalio. Ĝi apartenas al Jemeno kaj havas areon de. Tri insuloj, Abd al Kuri, Samhah kaj Darsah estas kune konataj kiel "La fratoj".
La nomo de ĉi insulo devenas de portugala nomo Abedal Curia.
Biogeografie la insulo troviĝas en la Sahel-Sudana ekoprovinco de la Afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ). Ĝi situas en dezert-kserofitara ekoregiono : la Sokotraj kserofitaroj.
Nia Kara Sinjorino (Treviro)
La preĝejo Nia Kara Sinjorino (germane: Liebfrauenkirche) en Treviro troviĝas tuj apud la katedralo de katedralo de Treviro en la centro de la urbo. Ĝi validas kune kun la Elizabetapreĝejo en Marburgo kiel plej malnova gotika preĝejo en Germanujo kaj kiel plej grava kaj plej frua gotika centrisma konstruaĵo de la lando.
Ekde 1986 la preĝejo Nia Kara Sinjorino estas enlistigita en la monda heredaĵo de Unesko.
Grieth
Grieth estas parto de la urbo Kalkar (Germanujo) ĉe la maldekstra bordo de la malsupra Rejno. Ĝi situas tuj ĉe la Rejno, proksimume 6 kilometrojn norde de la urbocentro de Kalkar. Meze de 2005 ĝi havis 842 loĝantojn. La 1-an de julio 1969 Grieth estis enigata en la komunumon Kalkar.
Urbofesto
Urbofesto (aŭ Tago de la urbo) estas ĉiujara festo, dediĉita al iu konkreta urbo. Urbofesto kutime estas plej granda festo de la urbo, kun multaj amasaj aranĝoj: gratuloj de urba estraro, koncertoj, manifestacioj, artfajraĵoj. Plej vaste estas festataj gravaj urbaj jubileoj.
Tago de urbofesto
kaj aliaj.
Tamen, la dato estas elektata ankaŭ laŭ preferoj pri oportuneco: kutime oni organizas festadon en feriaj tagoj (sabate, dimanĉe), kaj la festo ofte daŭras dum kelkaj tagoj. En nordaj landoj ĝi okazas plejparte en varma sezono (printempo — somero — komenco de aŭtuno). En multaj urboj popularaj inter turistoj ĝi estas festata en turisma sezono: ekzemple, urbofesto de Sankt-Peterburgo okazas en fino de majo — periodo de blankaj noktoj.
Nia Kara Sinjorino (Treviro)
Historio
Post kiam la antikva dupreĝeja ensemblo el la tempo de imperiestro Konstantino la Granda post mil jaroj devis estis malkonstruata pro kadukeco, ĉefepiskopo Teoderiĥo de Wied komencis la preĝejan konstruadon. Tiu ĉi baziĝis parte sur la fundamentoj de la antaŭa preĝejo. La preciza dato de la konstrua komenciĝo ne estas konstatebla, enskribo pentrita en la interno de kolono tekstas: „La konstruado de ĉi tiu preĝejo komenciĝis en la jaro 1227 kaj finiĝis en la jaro 1243“, tamen nun oni tezas konstruokomencon proks. 1230. La konstruaĵon parte, sed decide realigis arĥitektoj kaj artistoj el Ĉampanjo kaj Francilio de la 13-a jarcento. Tial venkis la gotika stilo, la superrega ideo de ĉi tiu epoko, kiu en Francujo jam estis alte evoluinta. La konstruaĵo do apartenas al la plej fruaj monumentoj de burĝona germana gotiko kaj estas krome unu el la tiutempe maloftaj centrismaj konstruaĵoj (vidu planon).
Duono de la konstruaĵo estis finkonstruita proksimume 1243, sed tiam sekiĝis la monfontoj de la kapitulo de Nia Kara Sinjorino. Tio povus rilati kun la morto de ĉefepiskopo Teoderiĥo, ĉar ĉi tiu estas rigardenda kiel mecenato. Nur post monkolekto en la episkopujo Kolonjo en la jaro 1243, aprobita de ĉefepiskopo Konrado de Hochstaden kaj favorita en indulgenco-letero, oni povis daŭrigi la konstruadon de la preĝejo Nia Kara Sinjorino. Tiu dokumento jam nomas la preĝejon „gepatran preĝejon“ de ĉiuj preĝejoj de la Provinco Treviro. Proks. 1260 oni finkonstruis la domon. En la jaro 1492 la navkrucoturo ricevis altan pinton de alta teĥnika kaj metia matureco. Tiu estas videbla sur malnovaj bildoj pri la urbo, ĝin tamen detruis ŝtormo dum la festotago Vizito de Maria (2-an de julio) en la jaro 1631. Oni anstataŭis ĝin per groptegmento, detruota dum la Dua Mondmilito. Ĝi estis anstataŭata en 1945 per tegmento kaj tiu ĉi siaflanke en 2003 per iu iom pli kruta.
La preĝejon uzis la membroj de la katedrala kapitulo por celebrado siajn po unu ĉiutagan meson, kaj ĝi ankaŭ servis al ili kiel tombopreĝejo. Tio kaŭzis, ke dumpase de la jarcentoj ĝi preskaŭ troŝarĝis per tomboj. Kadre de la franca revolucio de 1789 la plej multaj el ĉi tiuj tomboj estis forigataj.
Post okupado de Treviro fare de francaj revoluciaj trupoj en la jaro 1794 la preĝejo Nia Kara Sinjorino kaj la katedralo estis organize kaj liturgie separataj en 1803. Antaŭe ekzistis liga rilato inter la katedralo kaj la paroĥopreĝejo. Dumpase de unu jaro multaj procesioj paŝis ekde la katedralo en la preĝejon Nia Kara Sinjorino; por tio ekzistas trairejo interliganta la du preĝejojn. Laŭ trevira anekdoto la francoj volis malkonstrui la preĝejon Nia Kara Sinjorino, sed la urbestro de Treviro kondukis Napoleonon okaze de ties vizito en la urbo sur la balkonon de la vidalvide troviĝanta Palaco Kesselstadt, dirante al li: „Sinjoro, vi ja ne volus malkonstrui la majstroverkon de franca arĥitekto“. Ĉiukaze oni malkonstruis en la proksimeco la preĝejon Sankta Laŭrenco tuj apud la baziliko de Konstantino, la paroĥo ricevis la nomon „Nia Kara Sinjorino kaj Sankta Laŭrenco“. Kiel ekstera simbolo de la separado oni masonfermis la antaŭhalan portalon inter katedralo kaj paroĥopreĝejo, antaŭe uzitan kiel koridoro kaj kiel sakristio por Nia Kara Sinjorino. Okaze de la pilgrimado al la Sankta Tuniko en 1959 la portalo estis remalfermata, post tio fermata per tabulpordo kaj post riparo de la katedralo ekipata per nova ligna portalo, tiel ke nun denove eblas komuna uzado.
Ekde 1859 kun interrompoj ĝis en la 1890-aj jaroj okazis vasta riparado. Oni volis je tio kiel eble rekonstrui la mezepokan staton de la preĝejo, tial oni anstataŭis kelkajn barokaĵojn per novgotikaj elementoj, starigante i.a. ĉefaltaron laŭ koncepto de la kolonja katedralarĥitekto Vinzenz Statz. Dum la Dua Mondmilito la preĝejo suferis gravegajn detruojn, kaj oni rekonstruis ĝin inter 1946 ĝis 1951. Grandaj partoj de la masonaĵo, la fenestraj ornamripoj kaj multaj skulptaĵoj ĉe la ekstera konstruaĵo estis novigendaj. Dum la rekonstrulaboroj oni malkovris en unu el la ŝtuparturoj enĉizitan planon el la konstrutempo de la preĝejo. Post arĥitektura konkurso arĥitekto Rudolf Schwarz planis kaj realigis la aranĝon de altaro en centra pozicio, tiel anticipante gvidliniojn de la Dua Vatikana Koncilio. Kadre de la novigo oni forigis ankaŭ kelkajn ekipopecojn el la 19-a ĝis frua 20-a jarcentoj, kiujn la milito ne sukcesis detrui, ekz. la ĉefaltaron. Novaj vitraloj laŭ konceptoj de Jacques Le Chevallier kaj Alois Stettner anstataŭis la detruitajn el la 1860-aj jaroj.
En la preĝejo Nia Kara Sinjorino ricevis de la papo la distingon basilica minor okaze de la novaranĝo de la altarejo, je kio oni metis la altaron en la mezon de la preĝejo. En 1986 Unesko enprenis la preĝejon en la liston de la monda heredaĵo.
Post trijara elspeza riparado inter julio de 2008 kaj septembro de 2011 oni remalfermis la preĝejon la 4-an de septembro 2011. Je la riparado oni trovis la originan farbigon de la interno; oni rekonstruis ĝin pruve en unu el la kapeloj ĉe fenestroakso. Samtempe oni ankaŭ zorge riparis la elstarajn ekspoziciaĵojn el la 17-a ĝis 20-a jarcentoj, kiuj parte ankoraŭ montris difektojn militkaŭzitajn.
Stacidomo de Arnstadt
La Ĉefa stacidomo de Arnstadt estas unu el du stacidomoj en Arnstadt. Ĝi estas la plej granda en la Distrikto Ilm. Al ĝi apartenas la persona stacio, la vara stacio, la ranĝadstacio kaj la koneksaj reloj al la komerca regiono Erfurter Kreuz. En la centro de la urbo troviĝas la haltejo Arnstadt Süd.
La stacidomo estas nodo de la linioj Neudietendorf–Ritschenhausen (Parto de la linio Erfurt–Arnstadt–Suhl–Meiningen/Würzburg kaj de Erfurt–Arnstadt–Ilmenau) kiel ankaŭ de la linio Arnstadt–Saalfeld.
Historio
La stacio fervoja ekfunkciis la 16-an de majo 1867. Tiam ĝi estis la fina stacio de la linio al Erfurto norden. En la 1879-a jaro sekvis la linio al Plaue–Ilmenau suden kaj en 1894 la linio al Saalfeld sudorienten. La linio inter Plaue kaj Ritschenhausen, kiu transveturis la Turingian Arbaron finkonstruitis en 1884. En 1911 oni metis la enurban relaron ene de Arnstadt surviadukten. Krome estis inter 1885 kaj 1967 nord-eosten flanka linio al Ichtershausen. Ĝi havis eĉ propran stacidomon (Ichtershäuser Bahnhof, poste Arnstadt Ost).
Antaŭ la Dua mondmilito haltis en Arnstadt la granddistancaj vagonaroj de Berlino en la direkton de Stuttgart/Tübingen. La ĉefstacidomo estis i.a. haltpunkto de la trajno D 14 (de Berlin-Anhalter Bahnhof al Romo tra Stuttgart, Ĉefstacidomo Zuriko kaj Chiasso.
Pro la malunuiĝo de Germanio post 1945 la stacidomo malgraviĝis. Tamen ekzistis granddistancajn koneksojn al Meiningen respektive al Berlino en la alia direkto. En 1984 elektrigitis la 11 km longn linio al Neudietendorf por malŝarĝi la erfurtan stacidomon per lokomotivŝanĝo necesa nur en Arnstadt (kaj ne jam pli frue). Per tio ekde la 15-a de majo 1984 Arnstadt estis la unua distriktoadministra urbo (krom Meiningen kaj Zwickau) kun rekta aliro al la Städte-ekspressistemo de Deutsche Reichsbahn. Tiam ekzistis ankaŭ cirkulado Interregio de Erfurto al Stuttgart kun halto en Arnstadt.
Apud la stacidomo troviĝas bela akvoturo.
Vaporlokomotivoj
Komprenis la stacidomo ankaŭ relative grandan riparejo situanta norde de la ĉefa ejo. Ĝi estas hodiaŭ renovigejo por vaporlokomotivoj de tuta Meza Germanio kaj krome muzeo kun ĉiujaraj renkontiĝoj de fanatikuloj de vaporlokomotivaĵoj.
Suda haltejo
De 1910–1912 la fervojo ene de la urbo "plialtigis", t.e. oni kondukigis ĝin sur talusoj, muroj kaj pontoj tra la urbo. Pro tio ĝis hodiaŭ ne estas iu ĝenanta reltransirejo sur la urba teritorio. Tiam konstruitis la moderna stacio Arnstadt-Süd, kies antaŭula nomiĝis Arnstadt-Längwitz.
Longvosta presbito
La presbitoj vivas sur altaj branĉoj en densaj arbaroj. Tage ili ĉefe agas surtere, proksime al arbaroj, por ke ili povu facile fuĝi en ilin en kazo de danĝero. La longvostaj presbitoj en Himalaja montaro ĉiam vivas en pinglofoliaj arbaroj kaj fotiniaroj (Photinia serrulata). Somere ili transloĝiĝas al lokoj 4 000 metrojn super la marnivelo. Ordinare kelkaj, eĉ dekoj agas kune sub la gvido de plenkreska virpresbito. Kiam leviĝas la suno, ili komencas serĉi nutraĵojn. Ili manĝas eefe foliojn, ĝermojn, florojn kaj diversajn fruktojn. Tagmeze ili ripozas multe da tempo kaj posttagmeze daŭrigas sian serĉadon de nutraĵoj. Vespere ili revenas sur arbojn por dormi. En Hindio la longvostaj presbitoj estas rigardataj kiel sanktuloj. Ili vagas libere inter arbaroj kaj vilaĝoj, foje ili eĉ promenas en urboj kaj saltas sur tegmentoj de loĝdomoj. En tiu lando la presbitoj estas protektataj kaj respektataj. Estas permesite al ili laŭvole pluki fruktojn en fruktoĝardenoj kaj eĉ preni manĝaĵojn de sur manĝtabloj. En tempoj religiuloj ofte donas al ili manĝajojn.
La longvostaj presbitoj povas generi tutjare. La nove naskitaj idoj kaj la presbitinoj estas bone prizorgataj de virpresbitoj, kaj la presbitinoj ĉiam montras pli da amo al siaj idoj ol la virpresbitoj. La presbitino maturiĝas en sia aĝo de 3 jaroj kaj la virpresbito en sia aĝo de 4 jaroj. La menstrua ciklo estas 30-taga, la menstruo daŭras 2-3 tagojn. La oestra ciklo estas 5-7-taga. La presbitino ĉiufoje naskas unu idon kaj la gravedeco daŭras 168 tagojn.
László Imecs
Biografio
László Imecs studis inter 1964-69 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ekde 1979 li estas afiŝdizajnisto en Kluĵo.
Pensolibero
La pensolibero estas la rajto, kiun havas ĉiu individuo por determini per si mem la enhavon de siaj intelektaj, moralaj, politikaj kaj religiaj konsideroj. Tia libereco estas ofte kundifinita per la determinado de limo inter la publikaj kaj la privata medioj. Ĝi estas unu el la civilaj liberecoj.
Tiu libereco havas du aspektojn. Unuflanke estas la absoluta libero havi konvinkojn kaj kredojn (interna aspekto), aliflanke la relativa libero manifestigi konvinkojn kaj kredojn (ekstera aspekto).
Lažánky (Klatovy)
Lažánky estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Klatovy en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 3 km sudoriente de Klatovy. Estas ĉi tie registritaj 8 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Lažánky situas en katastra teritorio Klatovy kun areo 27,21 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1403.
Fenila sulfito
Fenila sulfito aŭ C12H10O3S estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la sulfita acido kaj fenolo. Fenila sulfito estas senkolora kaj toksa analiza reakciaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Fenila sulfito estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Fenila sulfito reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj. Sulfitaj esteroj malkomponiĝas per varmigo en sulfura duoksido kaj akvo.
La Bela Mondo kaj Universo
La Bela Mondo kaj Universo estis laŭ la Enciklopedio de Esperanto en la 1930-aj jaroj konsiderata unu el la plej belaj, artaj, luksaj esperantaj magazinoj kiu ĝis tiam aperis. Vere valoraj artaĵoj. LBM eliris nur de julio 1908-julio 1909, IV-j-32-48 p. entute 2 vol. kun 376 p. 24x16. Red. d-ro Albert Schramm en Dresden. U. aperis de sept. 1909-aŭg. 1912 en 3 vol. kun 384, 384, 29 p. 24x16. Red. prof. Siegfried Lederer kaj d-ro Schramm, eldonejo Heckner, Wolfenbüttel.
Sečovce
Sečovce, hungare Gálszécs [gAlsEĉ] estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
Situo
Sečovce situas laŭ ĉefvojo Michalovce-Košice, laŭ fervojo Trebišov-Vranov nad Topľou. Košice troviĝas 37 km.
Historio
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste alvenis keltoj kaj slavoj. La unua mencio okazis en 1245. En 1437 la komunumo havis rajton pri dogano kaj bazarado. La husanoj konstruis fortikaĵon en 1439, kiun Matiaso la 1-a okupis en 1457. Post 3 jaroj Stefano Perényi okupis ĝin, poste ne okazis mencioj pri la fortikaĵo. Stefano Bocskay tie komencis la ribelon kontraŭ la Habsburgoj. Okazis pesto en 1633. La turkoj en 1647, armeo de Emeriko Thököly en 1676 detruis la komunumon. En la 18-a jarcento alvenis slovakoj, rusinoj kaj judoj. Okazis tertremo en 1830, ĥolero kaj incendio en 1831. Ĥolero denove okazis en 1873. En la komunumo en 1910 loĝis 3284 da loĝantoj (1442 hungaroj, 1416 slovakoj, 288 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de "Gálszécs", kies distriktejo estis. Poste la loko apartenis al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj, en 1945 la germanoj estis deportitaj, poste la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Sečovce 7819 da homoj, (96% de la loĝantoj estis slovakoj, 2% ciganoj).
Beilstein
Beilstein estas la nomo de jenaj lokoj:
Beilstein estas la nomo de jenaj montoj:
Beilstein estas la nomo de jenaj burgoj:
Beilstein estas la nomo de jenaj personoj:
Beilstein krome staras por:
Vidu ankaŭ
161207 Lidz
161207 Lidz estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Sloan Digital Sky Survey, elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Adam Lidz, kontribuanto de la Sloan Digital Sky Survey, bone konata pro lia laboro pri la Epoko de la Rejonigo.
Kanono
Kanono, aŭ pafilego, estas la kolektiva nomo por pafilo kiu pafas pafaĵon en preskaŭ rekta trajektorio al la celo, sed ne estas portebla pafilo, nek pistolo, nek karabeno. Pafilaro de ĉi tiu tipo ankaŭ nomiĝas artilerio kun horizontala trajektorio (kontraŭe al arkpafkanono, kiu povas pafi pafaĵojn trans obstakloj).
Historio
En Eŭropo ĝi aperis ĉ. 1350 en Italio, dank’ al la invento de la pulvo en Ĉinio, kiun la esploristoj kunportis al Eŭropo, laŭ aliaj fontoj ties unua uzo estis en la jaro 1346 en la batalo de Crécy.
Frua formo de la kanono estas la bombardilo.
Karlo VIII de Francio estis unu el la unuaj kiuj sukcese ekuzis kanonojn. Dum la kampanjo por submeti la Reĝolandon Napolon (1494/1495), li senprobleme renversis la altajn murojn de la italaj urboj.
Ringo (ritma gimnastiko)
Ringo estas aparato uzata en ritma gimnastiko kaj kiu povas esti farita el plasto aŭ ligno, kondiĉe ke ĥi retenu sian formon dum la ekzercado. La interna diametro estas el 51 al 90 cm, kaj la ringo devas pezi minimumon de 300g. La ringo povas esti de natura koloro aŭ esti parte aŭ tute kovrita de unu aŭ kelkaj koloroj, kaj ĝi povas esti kovrita per alglua bendo ĉu de sama aŭ diferenca koloro de tiu de la ringo.
Kanono
Historio
La invento de la kanono politike havis grandan signifon: fuortoj kaj fortresoj en la malnova kastelformo, post la enkonduko de la kanono, ne plu estis sendanĝeraj rifuĝejoj por la kavaliroj kaj lokaj regantoj. La kanono finigis la mezepokon en Eŭropo. Ekde la enkonduko de la kanono, ĝi estis la plej forta armilo, kiun armeo posedis.
Ringo (ritma gimnastiko)
Fundamenta postulo de ringuzado estas rotacio ĉirkaŭ la mano aŭ la korpo kaj rulado, same kiel svingado, cirkuligo, ĵetoj, kaj pasoj tra kaj super la ringo.
Kanono
Historio
Ĝis la Dua mondmilito la kanono estis grava armilo, antaŭ ĉio surmare. Ŝipoj kiel HMS Hood kaj la Bismarck interpafis per gigantaj kanonoj. Post tio la ‘mempropulsantaj’ grenadoj aŭ raketoj kun eksplodebla ŝargo fariĝis pli gravaj ol kanonoj. Raketŝargo ja pli facile pligrandeblas ol grenado ĉe kiu la pafanta kanono ankaŭ devas pligrandiĝi. Konata frua raketĵetilo el la milito estas la t.n. stalin-orgeno.
Ringo (ritma gimnastiko)
Multaj el la teknikoj de la ritma gimnastiko estis adoptitaj de la moderna komunumo kiu uzas hulringojn.
Kanono
Teĥniko
Kanono konsistas el paftubo, ĉasio (afusto) kaj celilaroj.
Por pafi pafaĵon en horizontala balistika trajektorio, alta komencrapido estas necesa. Tio estas atingita per la granda longeco de la paftubo rilate al la diametro (la kalibro) de ĝi. La proporcio devas esti almenaŭ 15:1.
Samhah
Samhah estas insulo inter Sokotra kaj Somalio. Ĝi apartenas al Jemeno kaj havas areon de 40 km². Tri insuloj, Abd al Kuri, Samhah kaj Darsah estas kune konataj kiel "La fratoj". Biogeografie la insulo troviĝas en la Sahel-Sudana ekoprovinco de la Afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ). Ĝi situas en dezert-kserofitara ekoregiono : la Sokotraj kserofitaroj.
Kanono
Teĥniko
Depende de la maniero de ŝargado, oni distingas inter antaŭŝargaj kanonoj kaj postŝargaj kanonoj. Ĉe antaŭŝarga kanono oni ŝargas la kanonon sinsekve per pulvo, ŝtopaĵo kaj la pafaĵo laŭ la sama truo el kiu la pafaĵo estas pafita. Ĉe postŝargaj kanonoj oni povas ŝargi per obuso inklusive obusingo en kiu estas la fuzeo kaj la pulvo, per ununura ago laŭ la posta parto.
Pro la varmego kaj forto de la pafo ekestas metallaceco. Tion oni jam frue rekonis. Per kanono nur certa kvanto da pafoj estas permesataj. Post tio la kanono estas najloŝtopita. Oni batis tro grandan plumban kuglon en la paftubo, kaj en la meĉotruo oni batis najlon. Tiuj najloŝtopitaj kanonoj oni vendis kiel ferrubaĵo, aŭ metis ie kiel ornamaĵo.
Tipoj
Oni faris dum la iro de la tempo multajn tipojn da kanonoj, tiel por la atako kiel por la defendo. La plej grandaj kanonoj troviĝas sur batalŝipoj, kie kalibro de preskaŭ duonmetro estis kutima.
La mekanikigita pafilaro kaj multaj tipoj de la tanko fakte estas moveblaj kanonoj.
Depende de la celo pro kio oni uzos la kanonon, la paftubo interne povas esti glata, aŭ "kanelita". En la lasta kazo la paftubo estas provizita per ‘kaneloj’: iom helicformaj kaneloj, kiuj turnas la pafaĵon ĉirkaŭ sia akso. Pro tio la pafaĵo ricevas giroskopan efekton pro kio la trajektorio de la pafaĵo estas pli bone antaŭdirebla.
La elekto de pafaĵo dependas de la celo kiu estas pripafita. Por senfunkciigi tankon oni uzas kirastraborajn pafaĵojn; por atakadi infanterian brigadon je mallonga distanco oni uzas mitralbombon aŭ ŝrapnelon (terura, sed efektiva rimedo kiu estis uzata dum la Batalo de Waterloo).
Parencoj de la kanono
Krom la kanono ankaŭ estas konataj:
Proverbo
Ekzistas proverbo pri pafilego en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Reĉica distrikto
Reĉica distrikto (beloruse - Рэчыцкі раён, - Речицкий район) estas administra kaj teritoria subdivido en Homela regiono, Belarusio. Estis fondita la 1-an de decembro 1926, en konsisto de Homela regiono de la 1-an de januaro 1938. Areo estas 2,7 miloj de km2. Loĝantaro estas 47,5 miloj da homoj (en 1999 jaro, sen la urbo Reĉica).
Loĝlokoj kaj administracia subdivido
En la distrikto situas 195 da loĝlokoj (en 1996 jaro). Pli grandaj urboj kaj urbetoj estas Reĉica (ĉefurbo de distrikto), Vasileviĉi, Zareĉa. La distrikto estas dividita je 20 vilaĝaj sovetoj, 2 urba sovetoj kaj 1 urbeta soveto.
Naturaj kondiĉoj
La reliefo de la distrikto estas ebena. Mezaj temperaturoj estas: en januaro - -6,70 C, en julio +18,60C. Kvanto de atmosferaj precipitaĵoj estas 610 da milimetroj jare. Periodo de vegetado estas 194 da tagoj. Sub arbaro estas 44,2 % de areo. Parto de areo estas malpurigita per radioaktivaj elementoj post Ĉernobila katastrofo. Riveroj: Dnepro kaj ĝia flankriveroj: Berezina kaj Vedriĉ.
Mineraloj
En la distrikto estas ekspluatata nafto, gaso, torfo, argilo, sablo.
Agrokulturo
En la distrikto situas 26 da kolĥozoj kaj sovĥozoj kiuj produktas viandon, lakton, kulturas grenon, terpomojn, fruktojn.
Industrio
En la distrikto situas 20 entreprenoj de tiuj branĉoj de industrio: maŝinkonstruado, metalprilaboro, lignprilaboro, kemia, nutraĵa industrio, produktado de konstruaĵaj materialoj.
Komunikado
Tra la distrikto trapasas ŝoseo kaj fervojo inter Homel kaj Kalinkaviĉi. De Reĉica depasas la aŭtovojoj al Loeŭ, Ĥojniki, Babrujsk, Ĵlobin. Ŝipirado tra Dnepro kaj Berezina.
Gazetoj
En la distrikto eldoniĝas gazetoj "Dnjaprovec" kaj "Reĉicka gazeto".
Klement Gottwald
Klement Gottwald (naskiĝis la 23-an de novembro 1896 en Dědice aŭ Heroltice – mortis la 14-an de marto 1953) estis la prezidento de Ĉeĥoslovakio en la jaroj 1948 – 1953.
El neglektita infano li fariĝis per persista peno komunisma gvidanto. Eĉ sen sufiĉe bona klereco li brile priregis praktikojn de politika batalo kaj li venkis demokratiajn partiojn per iliaj propraj armiloj. Post la venko li enpraktikigis teroron en la lando, sed same kiel timis civitanoj, timis pri sia vivo ankaŭ ilia prezidento. Fina stadio de nekuracata venera malsano kaj supermezura konsumado de alkoholaĵoj kaŭzis gravajn ŝanĝojn en lia psiko. En lastaj jaroj de sia vivo li ŝanĝiĝis en ruinon persekutata de paranojaj statoj.
Juneco
Gottwald naskiĝis en Dědice, eble ie ekstere ĉe rojo. Sed nepre ne en domo, kiu pli malfrue fariĝis lia muzeo. La patrino de Gottwald estis tiutempe neplenaĝa, kaj aldone needziĝinta. Kiel patron ŝi markis kamparanon de nomo Skácel el proksima vilaĝo, kiu ankaŭ konfesis sian patrecon. Pro sia kulpeto li lasis pagi al la patrino 200 florenojn kaj ĉiumonate poste tri florenojn. Perlo de la deveno de Gottwald estas parenceco kun familio de Kennedy-idoj. La frato de Skácel nome transloĝiĝis en Usonon, kie li riĉiĝis kaj lia nepino pli malfrue edziniĝis al la fama familio de usonaj politikistoj.
Avo Bartolomeo, kiu estis ankaŭ kuratoro de Gottwald, komencis eduki lin. Lia infanaĝo ne estis feliĉa. Ne nur ke li ne ekkonis la patron, sed kiam li estis naŭjara, forlasis lin eĉ la patrino, kiu foriris ĝis Brno por iĝi mamnutristino. La knabo vivis ĝis sia deka naskiĝtago ĉe sia onklino en Vyškov. Ne estas do mirinde, ke li jam ekde junaĝo suferis pro akcesoreco.
En la jaro 1908 li foriris ĝis Vieno, kie li ellernis lignaĵistan metion. Li loĝis ĉe onklo kaj tiutempe li aniĝis al socialdemokrata junularo, sed li ankaŭ kantis kaj gimnastikis. Kaj ĉefe li havis aliron al libroj. Tio estis por aŭtodidakto Gottwald grava afero.
Fruaj amrilatoj
Tiutempe li interkonatiĝis kun sia estonta edzino, Marta. Propre temis pri hazardo, pri viv-eraro. Tio okazis fine de la jaro 1919, kiam li ekkonis ŝin ie en dancamuzo, verŝajne ie en ĉirkaŭaĵo de Kopřivnice. La interkonatiĝo kun laŭaspekte bela servistino finiĝis en lito aŭ prefere ie sur herbejo, havis por Gottwald vide neatingeblajn sekvojn. Marta gravediĝis kaj venontjare ŝi naskis filinon. Tiutempe Gottwald havis ankaŭ konatecon kun junulino, kun kiu li korespondis, kiu estis por li pli amikino ol amantino. Kaj en tiun aferon plektiĝis Marta, ordinara vilaĝa junulino. Ŝi estis eble bela kaj allogema, sed ankaŭ limigita kaj ne tro saĝa. Li povis paroli kun ŝi nek pri arto nek pri politiko. Tio devintus finiĝi kiel amafero, sed ne finiĝis. Marta decidiĝis, ke ilia filino havu patron. Ŝi mem estis el eksteredzeca „lito“ kaj ŝi ne volis, ke same elkresku ankaŭ la filino. Gottwald ĝuste foriris el la armeo kaj li komencis vivteni sin en Rousínov kiel lignaĵisto. Li denove renkontiĝis kun Marta, sed ilia kunveno finiĝis per dumtempa disiro, ĉar Gottwald grave dubis pri sia patreco.
Revoluciulo
Tiam li unuafoje kaj lastfoje laboris. En Rousínov li estis estro de Laborista gimnastika unio kaj agitanto. Li legis kaj studis dumnokte – li plendis, ke oni devas dormi. Li ne dormis eĉ dudek horojn tage. Li portis trivitan mantelon, piedvestita en soldatŝuoj. Li senĉese fumis cigaron, li komencis regule drinki alkoholaĵon.
La jaro 1921 alportis en lian vivon principan ŝanĝon. En Prago estis fondita Komunisma partio de Ĉeĥoslovakio (KPĈ) kaj Gottwald akiris malbone pagatan postenon de funkciulo de KPĈ en slovaka urbo Banská Bystrica. Unu el kaŭzoj de lia foriro en Slovakion estis ankaŭ fuĝo antaŭ Marta. Li ŝanĝis ankaŭ sian aspekton, li komencis porti altajn botojn kaj vestojn laŭ rusa maniero. Oni ankaŭ konsideris lin ruso. Aperis ankaŭ kelke da virinoj. Mallongtempaj amor-okazantaĵoj, sed unu markis lin por la tuta vivo. La revoluciulo kontaĝis sin per sifiliso.
Pasis proksimume unu jaro, kiam Marta alveturis al li eĉ kun la filino. Ŝi komencis onidire krii, ke kiam li faris al ŝi fiulaĉon, li ankaŭ zorgu pri ĝi. Kiam Marta forveturis, li plendis, ke li ne vivos kun tiu ĉiesulino. Ŝi alveturis ankoraŭ unufoje kaj denove vane. Nur en la jaro 1924 ili komencis vivi komune.
Batalo kontraŭ polico
Principa rompo en la vivo de Gottwald venis en la jaro 1929. Tiam okazis la kvina kongreso de la komunisma partio kaj ĝuste en la komenco de la kongreso Gottwald estis arestita. Sed ili devis baldaŭ tralasi lin. Etaj punoj estis amnestiataj.
Komunisma gvidanto
Li estis 33-jara, kiam li estis katapultita en la kvina kongreso de KPĈ en frunton de la partio. Li longe atendis tiun ĉi momenton. Li ekmarŝis al batalo. Kaj li faris tion per maniero, kiu ne havis en tiama parlamenta demokratio analogion. Malgraŭ ke parlamentejo kutimis kion ajn, lia unua parolo, prezentita en la jaro 1929 tri tagojn antaŭ Kristnasko, ĉiujn absolute ŝokis.
„Ni incitos malsanajn laboristojn kontraŭ fabrikistoj, dometulojn kontraŭ grandbienuloj, soldatojn kontraŭ generaloj. Ni incitos kaj neniigos vian trankvilon,“ li komencis daŭrigante: „Kaj ni iradas lerni ĝis Moskvo. Ĉu vi scias kion? Ni iradas lerni de rusaj bolŝevistoj, kiel tordigi al vi la kolon kaj vi scias, ke rusaj bolŝevistoj estas majstroj en tio. Vi ĉesos ridi!“
Lia unua parlamenta parolo aperis post nelonge en presaro. Sur kovrilo estas forta laboristo en bluzo, kiu kun fusilo en la mano batas sendependan kapitaliston. "Foje ni ekturnigos kun vi ĝuste tiel, kiel rusaj bolŝevistoj ekturnigis kun la caro, kun burĝaro kaj Kerenskij," estas skribita sur la koverto. Eĉ ne liaj pluaj paroloj perdis fortegon. En februaro de 1931 li antaŭpaŝis en la parlamentejo kun parolo al temo: Vi multekoste pagos ĉiun vivon de laboristo per propraj dorsoj.
En Pragan burgon anstataŭ Masaryk
En februaro de 1930 oni arestis lin en Karviná. Kelkfoje li estis admonata pro „kontraŭŝtataj paroloj“. Kongreso estis fine interrompita, sed Gottwald ŝlosis sin en la unua etaĝo kaj el fenestro li komencis denove paroli al laboristoj. „Kapitalistoj havas fabelajn profitojn, dum laboristoj malsatas,“ li tondris alvokante al perfortaĵoj.
En la jaro 1934 kiel unua kontraŭkandidato dum prezidenta baloto li stariĝis al Masaryk. Memkompreneble, ke li ne estis sukcesa. Lia antaŭbalota kampanjo denove transpaŝis leĝon kaj je Gottwald estis eldonita arestigordono.
Tial li do veturis for el la respubliko. Ĝis Moskvo, kie li eĉ kun sia edzino Marta vivis en komforto.
Kun Rusio malantaŭ dorso
La komunista gvidanto akiris la unuajn politikajn punktojn nur en la tempo de munkenaj eventoj. Tiam fine liaj demagogio kaj populismo eksukcesis. Gottwald ĵus reveninte el Moskvo alveturis triumfon. Stalin certigis Gottwaldon, ke Rusio staras malantaŭ Ĉeĥoslovakio kaj ĝi helpos ĝin. Tiel sonis anonco al Beneš. Neniaj senditoj, nenia protokolo, nur de Gottwald „Stalin promesis tion al mi“.
En la regno de Stalin
Dum Beneš ekcelis Anglion, Gottwald forflugis la 10-an de novembro de 1938 ĝis Moskvo. Li havis je dispono komfortan vivon, kiun aprezis ĉefe Marta, kiu alflugis kun la filino post li. Filino Marta ĉi tie abiturientiĝis kaj poste ŝi studis historion en Moskva ŝtata universitato. En Rusio ŝi ankaŭ interkonatiĝis kun sia unua edzo, serbia komunisto, al kiu ŝi baldaŭ naskis infanon.
Trankvilaj monatoj finiĝis per atako kontraŭ Sovetunio. Gottwald plene eklaboris, li elsendis informojn hejmen per radiodisaŭdigo, malrapide li preparis komunisman reĝimon.
Tiutempe la situacio de Rusio estis kritika. Nazioj rapide antaŭenpaŝis kaj Kominterno decidiĝis pri evakuo al Fora Oriento. Geedzoj Gottwaldoj envagoniĝis forveturante al Ufa, ĉefurbo de Baŝkira Aŭtonomia Respubliko. Ĝuste ĉi tie Gottwald komencis ankoraŭ pli drinki alkoholaĵojn. Kian li havis kaŭzon? Tio ne estas malfacile diveni. La alkoholaĵo plifortikigis lin en nekonata kaj en nematura medio dampante lian timon antaŭ Stalin. Kaj Marta drinkis kun li.
La unua infarkto
Same kiel Beneš, kiu havis en la lastaj monatoj de la dua mondmilito gravajn sanproblemojn, eĉ ne Gottwald ne eltenis longdaŭran nervostreĉon. En septembro de 1944, en tagoj de Slovaka Nacia Ribelo, kvardekokjara Gottwald suferis pro grava infarkto, kiu katenis lin por kelke da semajnoj al lito. Sed por kuraci sin kaj ripozi ne estis tempo. Gottwald ĝis fino de la jaro iom resaniĝis. Kvankam li havis paraliziĝinta unu kruron kaj manon, li komencis en batalon je potenco. Helpis lin nur injektoj de penicilino, per kiuj sovetaj kuracistoj kuracis kian ajn pli gravan malsanon.
Kaj baldaŭ li solenis la unuan venkon. Li asertis, ke en la nova respubliko staru frunte en uzinoj kaj naciaj komitatoj precipe honestaj homoj kaj fakuloj. Tio estis mensogoj, sed ili kredis al li. Ili esperis, ke Gottwald komencos „ruĝan teroron“, ĉar tion li promesis en la 30-aj jaroj. Ili atendis, ke Gottwald revenos al ribelema tono, sed Gottwald bone pripensis ĉion kaj li decidis sin venki per demokratiaj armiloj, neniigi la demokratian sistemon en parlamentaj balotoj. El la incitinto kaj la kriegulo fariĝis ŝtatisto, al kiu ĉio ludis en ludkartoj.
Malmola kiel cemento
Gottwald solenis triumfon. En la unua postmilita balotado en la jaro 1946 elektis lin 40 % da civitanoj. Precipe en provincoj, ĉar estis malpermesita agrara partio. Kaj Gottwald estis elektita kiel premiero. En sia parolo li denove mensogis – li parolis pri tio, ke estos certigitaj ĉiuj personaj kaj civitanaj liberecoj, religia konfeso, preslibereco aŭ libereco de arta montro. Li poste stiligis sin en rolon de ŝtatisto, al kiu temas nur bonfarto de la respubliko. Sed iom post iom li amasigis en komunistaj manoj realan potencon: li regis armeon, policon kaj popolmilicojn.
Jam tiam montriĝis, ke la estonta sinjorujo de Gottwald estas grandamplekse limigita pro politiko de la soveta Rusio. Ĉeĥoslovakio volis en la komenco akcepti planon de Marshall, sed Stalin malpermesis tion. Gottwald estis pro lia kolerema reago kaj diktatora konduto ŝokita. Tiam li plene ektimis Stalinon. Malgraŭ tio li de tempo al tempo provis rezisti. Li ekzemple ignoris postulon de Stalin el la jaro 1948, ke li invitu en Ĉeĥoslovakion Ruĝan Armeon.
Elekto de prezidento
Post februaraj eventoj jam nenio plu staris al Gottwald en la vojo. Beneš forveturis ĝis Sezimovo Ústí kaj li ne intervenis en la politikon. Kiel nova prezidento estis elektita Gottwald.
Enirinte en la prezidentan oficejon li ankoraŭ konservis proprieton. Li vizitis tombojn de antaŭaj prezidentoj, li vizitis sanktvenceslaan kapelon restinte stari ĉe korprestaĵoj de Venceslao. Malgraŭ tio ke li estis ateisto kaj li ne iradis en preĝejon, li volis veki impreson de seriozeco. Li klopodis montri, ke li regos demokratie. En Slovakio li denove emfazas: „Neniu volas subpremi religion, neniu volas fermi paroĥestrojn kaj preĝejojn.“ Sed pasos eĉ ne unu jaro kaj ĉio radikale ŝanĝiĝos. Katolikan eklezion trafos unu el la plej grandaj atakoj en la historio de la lando.
Li bruligis siajn bildojn
De komence tio estas granda gloro. En Praga burgo sidas laborista gvidanto, unu el la popolo. Tuj turniĝas al li miloj da homoj. Venas postuloj, ke li fariĝu baptopatro de infanoj, kiuj ricevas nomon Klement. Sed amasiĝas tiom da ili, ke Gottwald rifuzas. En pluaj leteroj ili postulis Gottwaldon, ke li fariĝu honora civitano de vilaĝo aŭ ke li donu sian nomon al iu uzino. Sed estiĝis dekoj da lernejoj de nomo laŭ Klement Gottwald, kies lernantoj donis al si kuriozajn devligojn – ne ellasi ĝis naskiĝtago de Gottwald eĉ ne unu tagon de vizito aŭ tralegi unu (vere nur unu) libron.
En Pragan burgon estis venantaj ankaŭ glorigaj poemoj. Leterportistoj portis apud versoj ankaŭ centojn da donacoj, de la plej diversaj produktoj ĝis bildoj de amatoraj pentristoj. Ne estas konate, kie ĉio restis, sed ekzemple kelke da bildoj kun portreto de la prezidento devis esti senprokraste bruligitaj, ĉar ili vulgare misinterpretis la veran aspekton de Gottwald.
La unua damo
Pri la alveno de geedzoj Gottwaldoj en Pragan burgon oni rakontas multe da rakontoj. Ĉefrolulino estas en plimulto de tiuj la pli ol la centkilograma unua damo, Marta Gottwaldová. Ŝi volis esti simila al sia antaŭulino, eleganta kaj klera Hana Benešová, sed ĉe absoluta diferenco de iliaj staturoj Marta aspektis kiel timigilo. Ŝi eĉ komencis doni la manon por kisi kaj postuli, ke oni nomu ŝin grandsinjorino. Ŝi ankaŭ komencis ĉie akompani Gottwaldon. Se ŝi antaŭe preskaŭ ne sciis, kion ŝia edzo propre faras, nun ŝi ne moviĝis de li.
Sub seruro
Estas konataj ankaŭ iliaj personaj disputoj. Gottwald estis iradonta al sanpromenoj, sed la dika Marta ne toleris sencelan iradon, kaj tial ŝi rifuzis lin akompani. Same tiel ŝi ne respektis ilian malpermeson por drinki alkoholaĵojn kaj gaje ŝi surverŝis al Gottwald. Kaj al si ankaŭ. Malgraŭ tio ke kuracistoj klopodis, por ke Gottwald drinku kiel eble plej malmulte, Marta havis senĉese neelĉerpeblajn fontojn kaj rezervojn.
Timo kaj alkoholaĵo
Post sia alveno en Pragan burgon Gottwald estis proporcie ofte ebria. Spite al sia progresinta stadio li ne ŝanĝis la vivmanieron. Eĉ en solenaj bankedoj li kutime moviĝadis per ŝanceliĝema paŝado, ruĝa kaj ŝveliĝinta en la vizaĝo. Dum akcept-festmanĝoj lia kuracisto iradis post li prenante plenajn pokalojn el liaj manoj.
Kial li tiom drinkis? Alkoholaĵo kuracis lian timon. Tiutempe li konsciis, ke li ne estas ĉiopova sinjoro, sed nur marioneto en la manoj de Stalin. Lia timo el la rusa diktatoro ankoraŭ multe pli profundiĝis. Li komencis suferi pro fobio, ke li estas senĉese gvatata, ĉie li vidis spionojn kaj denunculojn. Li lasis plialtigi murojn ĉirkaŭ ĝardenoj de Praga burgo kaj kradojn en pordegoj li igis plenigi per lignotabuloj.
Procesoj
Ofte kiel ĉefa aŭtoro de reprezalioj estis konsiderata Rudolf Slánský. Sed la kulpo de Gottwald estas nedubigebla. Li staris en frunto de la ŝtato kaj li portas ĉefan politikan kvoton en krimata maljusteco.
Estis dekoj da procesoj kaj miloj da kondamnitoj. Malkovro de grupo de „kontraŭŝtataj agentoj“ havis pikantan finalon. Ĉiuj estis kulpigitaj pro patrujperfido, sed ili estis eĉ kulpigitaj pro tio, ke ili volis murdi Gottwaldon. En Slovakio estis arestita „burĝe naciisma grupo“ kaj malantaŭ kradojn iris ankaŭ pli malfrua prezidento Gustáv Husák.
Gottwald sciis, ke temas pri surscenigitaj procesoj, sed li rezignis. Eble li ludis je sia propra vivo, ĉar kian ajn ribelon oni punis per mortpuno. Stalin estis kruela kaj li ne hezitus envicigi Gottwaldon al elektitaj oferoj.
Falo de Slánský
Fine estis kulpigita eĉ la dua viro de la komunisma hierarĥio, estanta ĉefsekretario de KPĈ Rudolf Slánský. Li apartenis al fidelaj amikoj de Gottwald, ili laboris komune pli ol dudek jarojn. Slánský estis eloficigita el funkcio de la ĉefsekretario.
Sed ne por longe. Ĉeĥoslovakio fariĝis laŭ opinio de Moskvo spiona centro de malamikaj grupoj. La enlanda polico jam ne sufiĉis por la tasko kaj Gottwald devis postuli sovetojn por sendo de konsilantoj. Tio signifis alveturon de du generaloj de KGB kaj ties homoj. Tiutempe la procesoj ekfunkciis plenintense. Slánský kaj liaj plej proksimaj kunlaborantoj iris malantaŭ kradojn. Prepariĝis monstroproceso.
Odéon
Odéon [ɔdeɔ̃] estas unu el la centraj kvartaloj de Parizo. Ĝi situas meze de la 6-a arondismento, ĉe la maldekstra bordo de la Sejno. La kvartalo nomiĝas tiel pro la teatrejo Odéon.
Klement Gottwald
Adiaŭo kun Stalin
Jam en marto de 1952 la sanstato de Gottwald rapide malboniĝis kaj la prezidento estis kelke da tagoj katenita al lito. Fine de la jaro 1952 li abrupte kritikis Slánský-on. Ne estas seninterese, ke en tiu ĉi proceso estis arestita ankaŭ la persona kuracisto de Gottwald. Ili kulpigis lin pro alianciĝo kun Slánský. Li ne zorgis sufiĉe pri la sano de Gottwald, li ne zorgis pri lia ĝusta vivmaniero kaj li volis tiel mallongigi la vivon de la prezidento. Tio estis memkompreneble sensencaĵo. Ja aortan aneŭrismon kiel sekvon de progresinta sifiliso kuracistoj konstatis jam en la jaro 1947. Tiam ili prognozis al li du jarojn de vivo.
Odéon
Odéon estas tre vivema loko inter la kvartaloj Saint-Germain-des-Prés kaj la Bulvardo Saint-Michel: ĝi enhavas multajn lokajn aŭ internaciajn studentojn. Tie troviĝas cetere multaj kafejoj aŭ restoracioj por trinki, manĝi, sed ankaŭ multaj kinejoj (MK2, UGC).
Klement Gottwald
Adiaŭo kun Stalin
Komence de marto de 1953 mortis Stalin kaj moskvaj komunistoj aranĝis kolosan funebran solenon. Vojaĝo al sepulto de Stalin estis por Gottwald devo. Doktoroj petegis lin, ke li preferu la vojaĝon per trajno, sed la prezidento rigore rifuzis tion. Li estos fluganta. Rilate al lia sanstato temis pri granda risko, li ne devis esti endanĝerigita al abruptaj ŝanĝoj de atmosfera premo. La opinio de la kuracistoj konfirmiĝis. La sanstato de Gottwald en Moskvo grave malboniĝis. Sovetaj kuracistoj donis al li injekton de penicilino. Post la sepulto Gottwald reenaviadiliĝis kaj flugis reen. Venis krizo. Li ne povis spiri, li havis grandajn dolorojn en la torako. La kuracistoj en Praga burgo konstatis internan sangadon. La aorta aneŭrismo krevis. Operacio estus espero, sed torakkirurgo rifuzis ĝin. Ĝi jam ne plu helpus lin. Ili ne kredis al li. Ankoraŭ ili telefonis ĝis Moskvo petante tujan viziton de ĉefa soveta kirurgo. Li vere la duan tagon alflugis, sed ankaŭ li rifuzis la operacion.
Odéon
Metro-stacio Odéon (4-a linio) situas sur Placo Danton, proksime al la krucvojo Odéon.
Klement Gottwald
En granita unueco
La 14-an de marto de 1953, nur naŭ tagoj post la morto de Stalin, mortis ankaŭ Gottwald. Kiel la plej juna el ĉiuj ĉeĥoslovakaj prezidentoj, li estis nur 56-jara. Inter popolo disvastiĝis famo, ke li estis venenigita en Moskvo kaj hejmen reen li revenis jam en ĉerko.
La balzamita gvidinto, vestita en uniformo, veturis en vitra ĉerko tra Prago. Lia sepulto estis superonta faman vojon de la morta Masaryk el Praga burgo ĝis Lány. Sed la korporestaĵojn de Gottwald akompanis milicanoj kun surigitaj bajonetoj kaj en la lando regis atmosfero de timo. Same kiel okaze de Stalin kaj Lenin la mumio de la ĉeĥoslovaka gvidinto estis ekspoziciata en maŭzoleo – en Nacia monumento de rezistmovado en Vítkov. En la jaroj 1953 – 1958 ekvidis ĝin kelkcentoj da miloj da homoj. Sed la mumifikado ne sukcesis kaj la stato de la korporestaĵoj rapide malboniĝis. La mumio ekputriĝis kaj la kruroj de Gottwald devis esti anstataŭigitaj per protezoj. Kaj procezo de la putriĝo jam estis nehaltigebla. En la jaro 1962 la balzamita korpo laŭ rekta ordono de prezidento Novotný estis kremaciigita.
Sangmakulitaj manoj
Marta baldaŭ postsekvis sian edzon. Unue ŝi rapide magriĝis je nekredeblaj kvindek kilogramoj. Kaŭzo estis kancero, al kiu ŝi jam aŭtune subiĝis. Sed ŝi ĝismorte kredis, ke Moskvo estas kulpa pro la morto de Gottwald.