cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vakutuba amplifilo
Karakterizoj
Multaj povaj vakutuboj havis bonan linearecon sed modestan amplifon aŭ transkonduktivon. Signalaj amplifiloj uzantaj vakutuboj estas kapablaj al funkciado je altaj frekvencoj, kvankam nur en mallarĝaj bendoj. Tipa maksmuma operacia frekvenco de vakutubo estas 100 ... 1000 MHz.
Operaciado
Ĉiuj amplifilaj cirkvitoj estas klasifikitaj per klaso de operacio kiel A, B, AB, C kaj D. Estas iuj grave malsamaj konsideraĵoj en vakutubaj cirkvitaj kompare al transistoraj cirkvitoj.
Telefonio
Telefonio estis la originala, kaj por multaj jaroj estis promenanta apliko por aŭda amplifado. Specifa tasko por la telekomunikada industrio estis la tekniko de multipleksorado de multaj (supren ĝis mil) voĉaj linioj en sola kablo, je malsamaj frekvencoj.
La avantaĝo de ĉi tio estas ke sola vakutuba amplifilo povas amplifi multajn voĉojn, ĉi tio estas tre koste efika. La problemo estas ke la amplifiloj devas esti ege linearaj, alie "intermodulada malformiĝo" rezultos en krucoparolo inter la multipleksoritaj kanaloj. Ĉi tiu plivigligis evoluon kun emfazo je malgranda malformigo multe pli ol necesas por sola voĉa kanalo.
Instrumentaj amplifiloj
La simpla elektromagneta movanta bobena voltmetro prenas malgrandan kurenton por sia funkciado kaj tial ŝarĝas la cirkviton al kiu ĝi estas konektita. Ĉi tio povas grave aliigi la operaciajn kondiĉojn en la cirkvito kiu estas mezurata. La vakutuba voltmetro uzas la altan enigan impedancon de vakutubo por protekti la mezuratan cirkviton de la kurento prenata de la elektromagneta voltmetro.
Ankaŭ vakutubaj oscilografoj havas ĉi tiun tre altan enigan impedancon kaj tial povas esti uzataj por mezuri elektrajm tensiojn eĉ en tre alte impedancaj cirkvitoj. Tie povas tipe esti 3 aŭ 4 kaskadoj de amplifo por elmontra kanalo. En postaj oscilografoj, specifa amplifilo uzantan serion de vakutuboj konektitaj je egalaj distancoj laŭ tradonilaj linioj, sciata kiel distribuita amplifilo, estis uzata por amplifi pli larĝbendajn signalojn. Vakutubaj oscilografoj estas nun arkaikaj.
En la finaj jaroj de la vakutuba epoko, vakutuboj estis uzata por operaciaj amplifiloj. Operacia amplifilo tipe havas diferencialan enigan kaskadon kaj eligon kapablan al ambaŭ signumoj. La cirkvito kutime havas minimume kvin aktivajn aparatojn. Pluraj ĉi tiaj amplifiloj, kune kun interligantaj kaj retrokulpaj rezistiloj kaj kondensatoroj, estasdis uzataj kune en pli grandaj cirkvitoj kiel analogaj komputiloj. Ĉi tiaj vakutubaj operaciaj amplifiloj estis tre malproksimaj de idealo kaj rapide iĝis arkaikajn, estante anstataŭitaj per solido-stataj.
Sono-ŝatantulaj amplifiloj
En aŭdaj aplikoj, vakutuboj daŭre estas alte dezirataj per iuj uzantoj. Inter amatoroj, estas subgrupo de kiuj protektas la uzon de vakutubaj amplifiloj por hejma aŭskultado; ili argumentas ke vakutubaj amplifiloj produktas pli varman aŭ pli naturan vakutuban sonon.
Estas sugesto ke la subjektiva plaĉeco de sono de vakutuba amplifo povas esti pro la specifa nelineareco kiu estas produktata de vakutuboj.
Pro tio ke la amplifiloj estas farataj por ŝatantoj, kiuj ofte volas ke la vakutubo-enhaveco estu videbla, la vakutuboj ofte estas muntataj ekstere, kio ne estas vere necesa por funkciado.
Mallarĝo-bendaj radio-frekvencaj agorditaj amplifiloj
Historie, radiaj elsendaj vakutuboj estis inter la plej povumaj vakutuboj haveblaj. Ĉi tiuj kutime havis rekte filamentitajn toriiziitajn katodojn. Iuj vakutuboj povas operacii tiel ke la anodo varmiĝas ĝis ĉerize ruĝa koloro; la anodoj estis farataj el solida materialo, anstataŭ maldika folio, por kontraŭstari la varmon sen malformiĝo.
Radio-frekvencaj cirkvitoj estas grave malsamaj de larĝbendaj amplifilaj cirkvitoj. La anteno aŭ sekva cirkvito tipe enhavas unu aŭ plurajn pliprecizigeblajn kapacitancajn aŭ induktajn komponantojn, permesantaj agordon tiel ke la resonanco de la kaskado estas precize kongruigita kun frekvenco de la signalo, por optimumigi amplifon kaj povuman tradonon. Ĉi tio estas la agordita cirkvito.
Egerkingen
Egerkingen estas komunumo en la distrikto Gäu en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 3160 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Egerkingen situas ĉe la suda flanko de Soloturna Ĵuraso, norde de la rivero Dünnern.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Egerkingen limas en nordo al Langenbruck (BL), en nordoriento al Hägendorf, en oriento al Gunzgen, en sudoriento al Härkingen, en sudo al Neuendorf, en okcidento al Oberbuchsiten, kaj en nordokcidento al Holderbank.
Trafiko
La komunumo disponas pri tre bona trafiksituo. Tra Egerkingen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Olten al Soloturno. Sudoriente de la komunumo situas la grava aŭtovojtriangulo Härkingen de la svisa aŭtovojo A1 kaj la svisa aŭtovojo A2. Okcidente de la vilaĝocentro de Egerkingen la komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A2. Tra la komunumo pasas la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Soloturno, kiu servas la stacidomon de la komunumo per lokaj trajnoj en dunonhora kadenco. Krome ekzistas ankaŭ buskonektoj al Olten kaj Kestenholz.
Historio
La unua dokumenta mencio de Egerkingen datiĝas el la jaro 1201 kiel in Egrichen. Dum mezepoko Egerkingen apartenis al la Grafoj de Falkenstein. De ili la rajtoj transiris al Hans von Blauenstein, kiu ĝin vendis en la jaro 1402 al Soloturno. Egerkingen estis merkatoloko kaj ek de 1640 sidejo de la voktejo.
Verduloj de Andoro
La Verduloj de Andoro (katalune Els Verds d'Andorra) estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Andoro. Sur eŭropa nivelo, la partio estas observa membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio.
Szarvasgede
Szarvasgede [sarvaŝgede] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó. Szarvas signifas: cervo.
Situo
Szarvasgede situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Pásztó troviĝas 15, Aszód kaj Gyöngyös po 27, Bátonyterenye 29 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1313. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. En 1861 kaj post 8 jaroj incendioj okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.
11950 Morellet
11950 Morellet estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca abato André Morellet (1727–1819), kiu lasis al ni sian Mémoirs sur le XVIIIe siècle et la Révolution (1821), valora dokumento pri la 18-a jarcento. Krom pluraj artikoloj por la Encyclopédie de Denis Diderot, li refutis, en 1770 la Dialogues sur le commerce des blés de Ferdinando Galiani.
Dali
Dali, ĉefurbo de la Dali-a Baj-nacia Aŭtonoma Subprovinco, situas en la nordokcidenta parto de Yunling-montaro en Yunnan-provinco de Ĉinio. Ĝi tuŝas okcidente Cangŝan-monton kaj oriente Erhai-lagon en la formo de orelo.
En centra Ĉinio drako estas simbolo de la plej supera aŭtoritato de imperiestro. Sed vidiĝas figuroj de drako ĉie en la lokoj loĝataj de baj-oj, ĉu sur mebloj, ĉu sur tegmentrandoj, ĉu sur vestoj kaj ornamoj. La drako, kiun baj-oj kreas, perdas sian sanktecon kaj havas formon de ŝatata lotusfloro. Ankaŭ vesperto estas beligita de baj-oj. Ĝi ne plu estas monstra kiel priskribita en mito, sed bela kiel papilio. Popolaj artistoj ornamas sian vivon per vesperto en formo de peonio, lotusfloro aŭ lepora kapo. La baj-oj estas tualetemaj kaj ŝatas porti vestojn de sia propra nacio. La vestoj kaj ornamoj de baj-aj virinoj okulfrapas. La knabino havas harplektaĵon ligitan per ruĝa ŝnureto supre de la frunto, portas superveston kun striktaj manikoj, kun senkoluma vesto ekstere, kaj larĝan zonon ĉe la talio.
La loĝdomoj de baj-oj distingiĝas en la arkitektura historio de Ĉinio. La antikva urbo Dali konstruiĝis en la 14-a jarcento. Dank’al multfoja rekonstruado, la tuta urbo bone konserviĝas. Ĝi estas ĉirkaŭita de muroj 8 m altaj. Starante sur la muro, oni povas vidi la loĝdomojn viciĝantajn en bona ordo. La kortoj plejparte rigardas orienten, ĉiu el tri etaĝdomoj. Baj-oj donas apartan atenton al ornamado de la ekranmuro kaj portalo flanke de ĝi, rigardante ilin kiel la plej gravan parton de loĝdomoj. La portalo surhavas ŝtongravuraĵon, ksilografaĵon, argilmodlaĵon kaj koloran pentraĵon. Sur la ekranmuro, kun kalko kiel fono, vidiĝas delikata tuĉpentraĵo, gravuritaj versoj de eminentuloj aŭ inkrustitaj kolore kuriozaj pecoj de marmoro.
Kiam turistoj eniris korton de baj-oj, la gastama mastro ripozigis ilin sub kamelio kaj granatarbo kaj donis po tri tasojn da teo kun malsamaj gustoj. La unua taso entenas fortan teon iom amaran; al la dua aldoniĝis nuksokernoj, laktaĵo kaj sukero kaj al la tria mielo. Ili implicas la sencon, ke ĉiu homo travivas amarecon, dolĉecon kaj rememoron.
Sankta Loko
Antaŭe en la lokoj loĝataj de baj-oj oni kredis je primitiva religio. En Tang-dinastio (618-907) tie furoris budhismo. Poste enkondukiĝis taoismo kaj meze de la 19-a jarcento kristanismo kaj katolikismo. En Dali troviĝas diversaj religiaj konstruoj, kiuj estas konsistiga parto de la tieaj pejzaĝoj.
Oriente de Erhai-lago kuŝas Jizu-monto. Tie 36 temploj kaj 72 monahhejoj kaŝiĝas inter verdaj pinoj kaj cipresoj. La monto estas konata kiel fama budhisma sanktejo kaj pitoreskejo de Ĉinio. La temploj kaj monahhejoj estis konstruitaj en Tang-dinastio de Mahakasyapa, la unua disĉiplo de Ŝakjamunio, kiu predikis tiam en Yunnan. En 1875-1908 en la monto estis 108 temploj kun Zhuŝeng-templo kiel la centro, kie vivis ĉ. 5 mil bonzoj kaj monahhoj.
Tamen, preskaŭ en ĉiuj lokoj de Dali loĝataj de baj-oj oni senescepte kultas sian propran sinjoron kaj kredas je dioj kaj ŝamanismo. La kulto al propra sinjoro estas tre populara, enpenetras en la ĉiutagan vivon kaj havas grandan influon sur ĉiun lokon loĝatan de baj-oj. En ĉiuj vilaĝoj de baj-oj estas templo de sinjoro. Unu aŭ pluraj vilaĝoj kultas unu saman sinjoron, protektanton de la vilaĝoj. Sinjoroj ĝenerale apartenas al herooj aŭ bonfarantoj en la historio de sia propra nacio, reĝoj, oficistoj kaj generaloj en la lokoj loĝataj de baj-oj, dioj adorataj de budhismo, konfuceanismo kaj taoismo kaj ankaŭ montoj, ŝtonoj kaj bestoj. En la datreveno de la naskiĝo aŭ morto de la propra sinjoro aŭ ĉe la komenco kaj fino de la jaro, ĉiuj vilaĝanoj okazigas grandan solenon, tenante super si ruĝajn ombrelojn kaj flagojn kun emblemo de suno, luno, drako kaj feng-o (bonaŭgura birdo en mito de Ĉinio). En Dali adoratas almenaŭ 400–500 sinjoroj kun malsamaj honoraj titoloj. La kulto al propra sinjoro estas religia kredo propra al la baj-oj.
La Foiro de “Tria Monato”
La Foiro de “Tria Monato” estas antikva foiro de okcidenta Yunnan kaj ankaŭ solena festo de la baj-oj. De la 15-a ĝis la 20-a de la tria monato ĉiujare laŭ la ĉina luna kalendaro, oni svarmas ĉe la piedo de Cangŝan-monto, kie okazas la soleno. Oni interŝanĝas varojn, faras ĉevalvetkuron kaj distras sin per kantado kaj dancado.
Origine la foiro estis kunveno de budhistoj. Poste la loko, kie oni recitis sutron, fariĝis foirejo. Kun la disvolviĝo de komerco la loko de la Foiro de “Tria Monato” fariĝis iom post iom komercejo sur la Suda Silka Vojo.
La antikva ĉina granda vojaĝisto Xu Xiake iam spertis la Foiron de “Tria Monato”. Li pririgardis du tagojn kaj skribis en notlibro: “En la foiro vendiĝas diversaj varoj de multaj provincoj kaj ankaŭ de Yunnan loĝata de naciminoritatoj, kaj dense punktiĝas standoj. Ĉirkaŭ ili svarmas viroj kaj virinoj. La standoj ofertas ĉefe droĝerbojn, feltojn, teksaĵojn, bronzaĵojn kaj lignaĵojn.” El tio videblas, ke jam en Ming-dinastio (1368 – 1644) en la foiro regis granda vigleco. Tiam en ĝi negocis komercistoj ne nur el centra Ĉinio, la provincoj Jiangsu, Zhejiang kaj Tibeto, sed ankaŭ el Birmo.
En la pasintaj jaroj pliprosperiĝas la foiro. Kamparanoj plejparte aĉetas en ĝi ĉiutagajn bezonaĵojn. Baj-aj knabinoj venas aĉeti doton por si. Multaj alilokanoj ŝatas delikatajn pajloplektaĵojn, marmoraĵojn kaj tradiciajn plektaĵojn de baj-oj. La ĉinaj drogherboj, vendataj en la foiro, ĉiuj estas produktitaj en Yunnan. Sako post sako da drogherboj amasiĝas sur monto-deklivo kaj ĉie sterniĝas strioj de ruĝa ŝtofo kun laŭdvortoj pri la ofertaĵoj. La sakoj altiras multajn klientojn. Nokte la vendantoj ripozas inter la sakoj.
Cezariono
Ptolemeo la 15-a Filopator Filometor Cezaro (en Greka: Πτολεμαῖος Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καῖσαρ, Ptolemaĩos Philopátōr Philomḗtōr Kaĩsar "Ptolemeo, Amata de sia patro, Amata de sia patrino, Cezaro"; 23a de Junio, 47 a.K. – 23a de Aŭgusto, 30 a.K.), plej bone konata laŭ la kromnomoj Cezariono; Καισαρίων, Kaisaríōn ≈ Malgranda Cezaro; en Latino: Caesariō) kaj Ptolemea Cezaro; en Greka: Πτολεμαῖος Καῖσαρ, Ptolemaios Kaisar; en Latino: Ptolemaeus Caesar), estis la lasta Faraono de Egipto. Li estis la lasta suverena membro de la Ptolemea dinastio de Egipto. Li regis kune kun sia patrino Kleopatra la 7-a de Egipto, el la 2a de Septembro 44 a.K., kaj estis la sola reganto dum la 11 tagoj inter la morto de Kleopatra, la 12an de Aŭgusto 30 a.K., ĝis la 23an de Aŭgusto 30 a.K., kiam lia mortigo estis ordonita de Oktaviano, kiu iĝos la Romia Imperiestro Aŭgusto Cezaro. Oni ne scias ĉu la ordono de Oktaviano estis sukcese plenumita. Li estis la plej aĝa filo de Kleopatra la 7-a, kaj eble la nura biologia filo de Julio Cezaro, laŭ kiu li estis nomita.
Ruĝkapa paradoksornito
La Ruĝkapa paradoksornito (Paradoxornis ruficeps) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de Paradoxornis aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj.
Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, suda Ĉinio, nordorienta Barato, kaj nordaj Laoso, Birmo kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj. Ĝi asociiĝas kun arbaroj de bambuo en larĝafoliaj arbaroj kaj ofte estas malfacile videbla birdo en densa subkreskaĵaro.
Ĝi havas brilruĝecan kapon (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie ruficeps signifas precize “kun ruĝa kapo”) kie rimarkindas blanka okulringo ĉirkaŭ nigra okulo, brunajn suprajn partojn kaj blankecajn subajn partojn.
Flughaveno Gran Canaria
La flughaveno Gran Canaria, aeropuerto de Gran Canaria, estas internacia flughaveno sur la hispana insulo Gran Canaria. Ĝi situas oriente sur la insulo, en areoj de la municipoj Telde kaj Ingenio, proksime de la marbordo, kaj estas ligita per la aŭtovojo GC-1 al la ĉefurbo Las Palmas 18 km norde kaj la turismaj centroj sude.
Ĝi servas al la inter-insula trafiko de la Kanarioj kaj precipe al turismo. En 2009 ĝi traktis 9.155.665 pasaĝerojn per 101.557 aviadilmanovroj (alvenoj/foriroj). Ĉirkaŭ sesono de la trafiko estas inter-insula.
La flughaveno estas uzata ankaŭ por armeaj aviadiloj (Base Aérea de Gando); unu el la du kurejoj servas precipe por ili. Pro la malgranda distanco inter la du kurejoj eblas nur alterna uzo.
Incidentoj
La de la flughaveno ekiris aviadilo, kiu portis Franciscon Franco al kontinenta Hispanio. Per tio komenciĝis la Hispana Enlanda Milito.
La en la flughaveno eksplodis bombo metita de lokaj aŭtonomiemuloj. Pro tio oni fermis la flughavenon kaj transdirektis ĉiujn alvenantajn aviadilojn al la flughaveno Los Rodeos sur la najbara insulo Tenerifo. La granda trafiko tie estis unu el la kaŭzoj de kolizio inter nederlanda kaj usona aviadiloj.
Friedrich Hoffmann
Friedrich HOFFMANN (19a de februaro 1660 – 12a de novembro 1742) estis germana kuracisto kaj kemiisto. Li studis medicinon en la Universitato de Jena. El tie, en 1680, li iris al Erfurt, por la prelegoj de Kasper Cramer pri kemio. Reveninte al Jena, li doktoriĝis, kaj post la publikigo de disertacio, rajtis profesori. Li alternis la instruadon en la Universitato de Halle kun praktiko de la medicino en Minden, Halberstadt kaj Berlino, krom veturoj tra Nederlando kaj Anglio, kie li interkonatiĝis kun multaj elstaraj kemiistoj kaj kuracistoj.
(19031) 2000 SU295
(19031) 2000 SU295 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Coca
Coca [koka] (hungare: Kakáktelep) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Călineşti-Oaş.
Dueca politiko
Dueca politiko (ambigua politiko, dueca moralo ka.) estas principe diversa apliko de principoj, leĝoj, reguloj kaj taksoj al samecaj agoj de diversaj subjektoj depende de la grado de lojaleco de la subjekto aŭ depende de la aliaj konsideroj de profito por la taksanto.
Dueca politiko ekzistis en la tuta konata historio de homaro. Rilate al nedezirataj subjektoj ĝi ofte aspektas kiel publika akuzo de tiuj subjektoj pri rompo de leĝoj, reguloj, "tuthomaraj valoroj", homaj rajtoj kaj io ajn por indignigi opinion de la amasoj.
Aŭgusto Ludoviko (Anhalt-Köthen)
Princo Aŭgusto Ludoviko de Anhalt-Köthen (* 9-an de junio 1697 en Köthen; † 6-an de aŭgusto 1755 samloke) estis reganta germana princo de Anhalt-Köthen el la nobela familio de la Askanoj.
Kantono Warren (Norda Karolino)
La kantono Warren (Warren County) estas kantono de Usono en la subŝtato Norda Karolino. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de {{unuo|1149} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Kroker-Montaro
Kroker-Montaro (malaje : Banjaran Crocker), estas montaro en la insulo Borneo. Ĝi troviĝas en la malajzia subŝtato Sabaho, situanta en la norda duono de Borneo. Ĝi estas nomita laŭ W.M.Crocker. La montara sistemo apartigas la orientan de la okcidenta marbordo de Sabaho. Kun meza altitudo de 1 800 m, ĝi estas la plej alta montara sistemo en Sabaho. Kinabalu-Monto, kiu estas unu el la plej altaj montoj en Sudorienta Azio situas en tiu montaro. Parto de la montaro estas agnoskita kiel Nacia Parko Kroker-Montaro ekde 1984. La areo ĉirkaŭ Kinabalu-Monto estas Nacia Parko jam ekde 1964 kaj estas la unua malajzia "Monda heredaĵo de Unesko".
Kristanna Loken
Kristanna Sommer LOKEN (naskiĝis la en Ghent, Nov-Jorkio, Usono) estas usona aktorino kaj modelo. Kiel aktorino ŝi famiĝis pro la rolo de la virina Terminatrix T-X en la filmo "Terminator 3 – Ribelo de la maŝinoj".
Pluaj filmprojektoj estas la surscenigo de Nibelungaj Kantoj, en kiu ŝi ludas Brunhilde. Ŝi ankaŭ ludas en la vampira filmo BloodRayne.
Ŝi edziniĝis en 2008 kun aktoro Noah Danby, filo de pentristo Ken Danby.
Henryk Zieliński (historiisto)
Henryk Zieliński (naskiĝis la 22-a de septembro 1920 en vilaĝo Szembruczek apud Grudziądz; mortis la 6-a de marto 1981 en Vroclavo) estis pola historiisto, ordinara profesoro de la Universitato de Vroclavo. Li estis militisto dum Invado en Pollando, vundita dum la Batalo de Bzura, militkaptito de Offizierslager für kriegsgefangene Offiziere kaj militkaptito de Stammlager für kriegsgefangene Mannschaften und Unteroffiziere. En 1944 studis en sekreta Jagelona Universitato kaj diplome finis la universitaton. Inter la jaroj 1970–1972 li aldone estis profesoro de la Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Kataraktopikisto
La kataraktopikado estis dum jarmiloj simpla kirurgia metodo por la kuracado de la katarakto, aplikita ekde la antiko ĝis en la frua moderna epoko.
Realigo
Kutime metiecaj kuracistoj pikis la katarakton. Ofte je ĉi tiuj okulistoj temis pri vojaĝantaj kuracmetiistoj, kiuj proponis siajn servojn je foiregoj kaj kermesoj. La vojaĝado ne nur pliampleksigis la aron de eblaj pacientoj, sed ankaŭ protektis la operaciiston kontraŭ la reago de pacientoj, je kiuj aperis komplikaĵoj oftaj je ĉi tiu operacimetodo.
Historio
Jam en la antikvo okazis kataraktopikadoj: ili jam estas konataj el la babilonia epoko. Jam tiam oni puŝis pintan aferon en la vitreon. Oni donis tiel al blindiĝintoj novan vidpovon, kvankam sekve de oftaj infektadoj multaj homoj sekvatempe komplete blindiĝis aŭ eĉ mortis.
Indikoj pri ĉi tiu terapimetodo troviĝas ankaŭ en la kodekso de Hamurabi:
§ 215: Se kuracisto sanigis per bronza ilo viron de grava vundo aŭ malfermis la makuleton en la okulo de viro per la bronza ilo Wunde kaj sanigis la okulon de la viro, por tio estas pagendaj al li dek ŝeklojn da arĝento.
Kial ĉefe vojaĝantaj kuracistoj pikis la katarakton, klarigas lige kun la alta risko de blindiĝo, la post tio prezentita ordono:
§ 218: Se la kuracisto kuracas liberan viron per bronza ilo je grava vundo kaj mortigas lin, kaj se li malfermis la makuleton en la okulo de la viro per la instrumento el bronzo, sed detruis la okulon de la viro, oni dehakos liajn manojn.
New Christy Minstrels
New Christy Minstrels estas la nomo de usona popolkanteska ĥoro kiu furoris dum la 1960-aj jaroj. Ĝi renomiĝis pro vigla, klara sono.
La nomo de la grupo intence aludas la furoregan nigravizaĝan "trubaduraron" Christy's Minstrels el la 19-a jarcento.
Bohemio
Bohemio aŭ Bohemujo (Boiohaemum aŭ Bohemia, Böhmen, Čechy) estas unu el tri historiaj landoj en hodiaŭa Ĉeĥio. Nordokcidente ĝi najbaras kun iama Supra Luzacio, kiu pli malfrue fariĝis parto de Saksio kaj de kiu ĝi estas ĝis nun; norde ĝi najbaras kun Silezio (respektive kun la parto, kiu hodiaŭ apartenas al Pollando, ĝis la jaro 1945 al Prusio, do al Germanio kaj ĝis regado de Maria Teresia al Aŭstrio, respektive al Ĉeĥio), oriente kun Moravio, sude kun Aŭstrio kaj sudokcidente kun Bavario.
Bohemio estis de komence politika centro de heredaj landoj de la Krono de Bohemio, al kiuj en diversaj tempoj plu apartenis Moravio, Silezio kaj Luzacio.
La nomo devenas de okcidentslava tribo de ĉeĥoj. Latina nomo Bohemia, devene Boiohaemum, kiu post iom da tempo influis ankaŭ nomojn en aliaj lingvoj, estas derivita de kelta tribo de bojoj, kiuj en la teritorio de Bohemio vivis ekde la 4-a ĝis la 1-a jarcentoj a.K.
Historio
Ekde la 3-a jarcento a.K. en Bohemio vivis keltoj (tribo de bojoj), ekde la 1-a jarcento ĝermanoj (tribo de markomanoj). Slavoj sporade estis venantaj de nordoriento ekde la 5-a jarcento. Laŭ tradicia historiografio en la teritorio de Bohemio ekloĝis triboj de ĉeĥoj (maldekstra bordo de rivero Vultavo en meza Bohemio), doŭdleboj (suda Bohemio), ĥebanoj (ĉirkaŭaĵo de urbo Cheb ), luĉanoj (ĉirkaŭaĵo de Žatec), norde de Bohemio deĉanoj (Děčín), milĉanoj, litomericanoj, pŝovanoj kaj lemuzoj, nordoriente kroatoj, oriente zliĉanoj – pruvoj konvinke atestas, ke tiel malgrandaj triboj estus absoluta historia escepto; en la teritorio de Bohemio do loĝis sole unu tribo.
Moravio estis unuafoje aligita al Bohemio de Boleslav la 1-a ĉirkaŭ la jaro 965, ĝis tiu tempo ĝi estis en sfero de influoj de hungaroj.
Dum dinastio de Habsburgoj Bohemio fariĝis unu el landoj de ampleksa monarĥio. Moravio kaj Silezio estis inter habsburgaj landoj ja nomataj memstare, sed ili estis nuraj apudaj landoj de Ĉeĥa Krono. La reganto estis margrafo moravia kaj duko silezia el titolo de ĉeĥa reĝo. Bohemio estis unu el la fundamentaj regnopartoj de la Sankta Romia Imperio, kaj la reĝo de Bohemio estis aŭtomate unu el la sep princoj-elektistoj de ĝi. (Plimulto da Habsburgoj en la tempo de supreregado super Bohemio uzis samtempe titolon imperiestro, sed per tio oni pensis imperiestron de Sankta Romia Imperio, kun kiu ties propraj landoj estis identaj nur parte kaj la imperiestraj landoj, kiuj havis sian propran reganton, estis subigitaj al la habsburgaj imperiestroj nur formale.)
Post la estiĝo de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1920 estis al Bohemio aligita eĉ tiutempe subaŭstria České Velenice kun la ĉirkaŭaĵo – la t.n. Vitorazsko. Lastfoje Bohemio estis politika etno ĝis la jaro 1949. Dum la unua respubliko estis en la jaro 1927 forlasita ideo anstataŭi la historiajn landojn per regionoj. Bohemio estis unu el kvar landoj, en kiujn la teritorio de la respubliko dividiĝis (lando Bohemia, lando Moraviasilezia, pejzaĝo Slovaka kaj lando Subkarpata).
En la jaro 1949 la teritorio de Ĉeĥoslovakio estis dividita en regionojn, kiuj ne respektis la antaŭajn landajn limojn (precipe regiono Jihlava, hodiaŭ Regiono Vysočina). Tiu ĉi stato estis konservita eĉ en administra formo en la jaro 1960 kaj en la jaro 2000.
Teritoria administrado
Dum gotiko estiĝis en Ĉeĥa reĝlando 12 regionoj. Frunte staris regionestroj (iudices provinciales) kaj 2 regionaj hetmanoj. En la dua duono de la 15-a jarcento ekzistis tiuj ĉi regionoj:
Ankoraŭ 4 eksteraj regionoj ekzistis krom ili:
En la jaro 1714 estis farita teritoria reformo:
En la jaro 1751 beĥina regiono estis dividita en regionon taboran kaj regionon budejovican, regiono plzena en regionon plzenan kaj regionon klatovan, regiono ĵateca en regionon ĵatecan kaj regionon loketan kaj regiono hradeca en regionon hradecan kaj regionon bidĵovan.
En la jaro 1849 estis farita radikala reformo, kiam restis sole 7 regionoj (regionaj registaroj) kaj 13 landaj (t.e. regionaj) juĝejoj. En 1854 estis farita nova reformo: estis establita 13 regionoj kaj 15 regionaj juĝejoj. En 1862 la regiona establo estis nuligita.
La regionoj estis renovigitaj en la jaro 1949 kaj radikale reformitaj en la jaro 1960. En 1990 estis nuligitaj regionaj oficejoj, kiuj estis anstataŭigitaj per komunaj administraciaj oficejoj. En nova aspekto la regionoj estis renovigitaj en la jaro 1997. La teritorioj el la jaro 1960 ĝis hodiaŭ supervivas en juĝejaj distriktoj kaj administraciaj distriktoj por aparta ŝtata administrado (ekz. impostoj).
Naturkondiĉoj
Plimulton de la teritorio kreas montetarregionoj, en norda duono poste fekunda ebenaĵo ĉirkaŭ Elbo, super kiu elstaras por Bohemio signifa, kvankam neniel aparte alta monto nomata Říp (456 m). La naturlimojn poste el ĉiuj flankoj signas montarkrono: (ekde sudoriento laŭdirekte de horloĝmontriletoj) Novohradské hory, Šumava, Bohemia Arbaro, Krušné hory, Luzacia Montaro, Jizerské hory, Krkonoše kun la plej alta monto Sněžka (1062 m), Orlické hory kaj oriente ampleksa regiono de Bohemiamoravia montetaro. Geomorfologie la tuta teritorio apartenas al Ĉeĥa masivo en sistemo de Hercinaj montaroj.
La tuta teritorio de Bohemio apartenas al riverregiono de Elbo kaj marregiono de Norda maro. La plej longa bohemia rivero tamen ne estas Elbo, sed Vultavo (430 km; Elbo havas en la bohemia teritorio 364 km, el tio de la fonto al kunfluejo kun Vultavo 255 km). Al pluaj signifaj riveroj apartenas Berounka, Otava, Malše, Lužnice, Sázava, Úpa, Orlice, Jizera kaj Ohře.
La plej granda lago estas Nigra lago en Šumava.
Loĝantaro
Simile kiel en la areo, ankaŭ same en nombro de loĝantoj Bohemio prezentas proksimume 2/3 de la hodiaŭa Ĉeĥio. Etnografie Bohemio estas proporcie homogena, sed ĝis la jaro 1945 tio estis alie. Jam de komence la 1-a jarmilo la neloĝigitaj limregionaj veproj estis laŭ invitoj de la ĉeĥaj regintoj kolonigitaj de germana loĝantaro. Antaŭ la dua mondmilito ili kreis tre signifan minoritaton, sed post la milito ili estis perforte elpelitaj. La limregionoj orfiĝis, la lokojn post la deviga forlaso de la germanoj parte okupis ekzemple slovakoj kaj slovakaj ciganoj. Kelkaj vilaĝoj estis tute detruitaj kaj ĉe la limoj al okcidenta Germanio kaj al Aŭstrio la ĉeĥa komunista registaro kreis nealireblan limregionan zonon.
Trafiko
La landvoja kaj fervoja trafikreto estas grandparte reguligita stelforme kun ĉefaj linioj elirantaj el Prago.
Scienco kaj klereco
En Prago havas sidejon Universitato de Karolo, fondita en mezepoko, Ĉeĥa teknika altlernejo, fondita en la 19-a jarcento, kelkaj pluaj altlernejoj kaj ankaŭ Akademio de sciencoj. Pluaj signifaj universitatoj estas Sudbohemia universitato en České Budějovice kaj en Jindřichův Hradec, Okcidentbohemia en Plzeň, teknika altlernejo en Liberec kaj fakultatoj de Universitato de Karolo en Hradec Králové.
Eleonora Vilhelmina de Anhalt-Köthen
Eleonora Vilhelmina de Anhalt-Köthen (naskiĝis 1696 en Anhalt-Köthen, mortis 1726 en Vajmaro) estis per geedziĝo laŭvice princino de Saksio-Merseburg kaj dukino de Saksio-Vajmaro.
Ŝia dua edzo estis duko Ernesto Aŭgusto la 1-a (Saksio-Vajmaro-Eisenach).
Korsze
Ĝis 1945 la urbo estis parto de Orienta Prusio kaj apartenis al Germanio; la oficiala urba nomo ĝis tiam estis Korschen.
Histriko
Histriko (Hystrix) estas genro de mamuloj el ordo ronĝuloj, konata pro sia vesto el pingloharoj kiuj defendas ilin. Histriko estas 60–90 cm longa kaj havas 20–25 cm longan voston. Ili pezas 5–16 kg.
La korpon de ambaŭ seksoj kovras pikiloj, ĉefe la postan parton de la korpo, tiel ili memorigas eŭropanojn pri erinaco. La kutima histriko havas kolhararon el longaj, rigidaj pikiloj, dume la java histriko ne havas tian. Ambaŭ specioj aktivas nokte kaj fosas kavojn en la grundo. Ili nutras sin per radikoj kaj fruktoj. Ili estas facile dreseblaj.
Oni manĝas ilian viandon.
Condat-sur-Vézère
Condat-sur-Vézère (jen france, Condat de Vesera) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Dordogne (jen france, okcitane Dordonha), en la administra regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine, prononco [], do, Nòva Aquitània, Akitania Berria), kaj historie apartenas al la landoparto Perigordo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Sarlat-la-Canéda (france arrondissement de Sarlat-la-Canéda, okcitane Arrondiment de Sarlat e La Canedat) kaj al la kantono . Ĝiaj loĝantoj france nomiĝas condatois.
Tolve
Tolve estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Albano di Lucania, Cancellara, Irsina (MT), Oppido Lucano, San Chirico Nuovo, Tricarico (MT) kaj Vaglio Basilicata.
Tefé (mikroregiono)
La mikroregiono de Tefé estas unu de la 13 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Amazonio. Ĝi enhavas tri municipojn.
Aladár Halász
Aladár Halász [halAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Halász Aladár estis hungara advokato, altlerneja instruisto, parlamenta deputito.
Aladár Halász naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Aladár Halász devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1915. Post la diplomo li laboris en advokata ateliero aŭ en juĝejo. Li havis ŝtatan postenon dum la Hungara Sovetrespubliko, poste li rifuĝis al Vieno. En 1924 li hejmenvenis kaj akiris advokatan diplomon, sed nur ekde la sekva jaro li vivis en Budapeŝto, jam kiel advokato. Dum la nazia erao (1944) li estis arestita. Inter 1945–1951 li denove estis advokato, inter 1951-1956 docento de la Scienca Universitato de Szeged, inter 1956-1959 docento de la Universitato de Pécs, inter 1959-1966 profesoro kaj katedrestro. Li estis ankaŭ parlamentano (1947-1950). Intertempe li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio en 1958. Li pensiuliĝis en 1965. Li ricevis 2 medalojn (1959, 1965). Li edziĝis en 1934.
Pășunea Mare
Pășunea Mare [pəŝunja mare] (hungare: Majdlesztanya) estas vilaĝo en Rumanio apartenanta administre al la komunumo Călinești-Oaș.
Ciprinoformaj
La ciprinoformaj (Cypriniformes) estas ordo de teleosteaj fiŝoj, al kiu apartenas inter aliaj la familio de ciprinedoj.
La Patrolo
La Patrolo estis literatura rondo, fondita en Milano (Italio) en majo 1969 fare de Giorgio Silfer kaj Manuela Bottiglioni, al kiuj preskaŭ tuj aldoniĝis Carlo Minnaja kaj Nicolino Rossi. Ĝi celis kunigi Esperanto-verkistojn kun komuna itallingva kultura fono.
En sia plej vasta momento ĝi konsistis el sep verkistoj: Tazio Carlevaro, Clelia Conterno Guglielminetti, Gianluigi Gimelli, Carlo Minnaja, Gaudenzio Pisoni, Nicolino Rossi, Giorgio Silfer. Rossi kaj Carlevaro estis Patrolestroj, unu post la alia. Al poemoj de Conterno, Gimelli, Rossi kaj Silfer Gianfranco Molle originale komponis muzikon por sia kasedo La poezio de La Patrolo, eldonita de LF-koop (1980).
La rondo fondis en 1970 la revuon Literatura Foiro. Ĝi aktivis ankaŭ per libroeldonado, teatro kaj literaturpremioj.
La Patrolo malfondiĝis en 1979 kaj transdonis sian tutan havaĵon al LF-koop.
Barŝi
Barŝi, marate बार्शी estas urbego, ankaŭ municipo en federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto de Solapur.
Demografio
Barŝi havis populacion de en 2011 kun legopovo de 86%.
Historio
La municipo estis establita en 1865 dum dominado de britoj, tamen teorie en princlando Hajderabado, kiu estis aligita al la jam sendependa Barato en 1948.
Ekonomio
Barŝi estas nabo por komerco, industrio, eduko kaj turismo.
Lingvoj
La oficiala lingvo estas la marata lingvo.
Religioj
En Barŝi vivas majoritate hinduoj 80,5%, krome minoritate islamanoj 16%, ĝainistoj 2%, budhanoj kaj kristanoj malpli ol 1%.
Edukado
Barŝi havas plurajn altlernejojn.
Klimato
En Barŝi jare pluvas pli, ol 800 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-oktobro pli ofte pluvas (pro la musono), dum en decembro kaj januaro apenaŭ pluvas. La meza ĉiujara temperaturo varias inter 19-33 °C.
Trafiko
Barŝi havas trairan fervojan linion, same trairan ĉefvojon. Al la urbego kuras ankaŭ aliaj vojoj el ĉiuj direktoj.
Wesley Willis
Wesley Lawrence WILLIS (31a de majo, 1963 – 21a de aŭgusto, 2003) estis usona kantaŭtoro kaj vidartisto. Li ricevis diagnozon de skizofrenio en 1989, kaj ekkarieris kiel subgrunda kantisto-kantoverkisto de la outsider muzika tradicio, per kantoj kiu montris sian bizarajn, humorajn kaj ofte obscenajn vortumadojn super la memakompanadon per sia klavaro "Technics KN".
Willis akiris grandan kultosekvantaron en la 1990-aj jaroj, partikulare post la publikigo de sia albumo de 1995 nome Greatest Hits (Plej grandaj sukcesoj) en la firmao "Alternative Tentacles". Jello Biafra kompilis la albuman kantoliston. Aldone al granda aro de soloa muzika verkarp, Willis estris sian propran bandon de punko, nome Wesley Willis Fiasco, dum la 1990-aj jaroj. Li estis ankaŭ vidartisto longe antaŭ li disvolvigis intereson en muziko, kaj produktis centojn da komplikaj, malkutimaj, koloraj inkaj desegnoj, plej el ili pri variaj ĉikagaj stratopejzaĝoj; li ofte vendis tiujn surstrate por inter 20 kaj 40 dolaroj.
Spite sian ĉefe subkulturan karieron, Willis influis super vario de amaskomunikiloj: por ekzemplo, la kompanio por muzika softvaro nome Nullsoft prenis lian moton "It really whips the llama's ass!" por Winamp el la kanto de Willis titolita "Whip the Llama's Ass".
Petro De Smedt
Pierre DE SMEDT, esperantigita de li mem al Petro DE SMEDT aŭ Petro DESMET'  (naskiĝis la en Sint-Gillis, nun distrikto de Dendermonde) estas belga (flandra) filologo, komputila lingvisto, Esperanto-vortaristo, muzikisto (kariljonisto) kaj matematikisto. Lia edzino estis japana universitata profesoro. En Esperantujo li estas precipe konata pro lia studo pri la tradukoj en Esperanto de la verkaro de la fama flandra poeto Guido Gezelle kaj pro la Nederlanda Bibliografio pri la tradukoj en Esperanto de la nederlandlingva literaturo inter 1902-1972.
Profesia vivo
De Smedt kiel junulo akiris la diplomon de bakalaŭro en la sciencoj kaj matematiko kaj poste instruis dum kelkaj jaroj. Ekde 1965 ĝis 1985 li laboris kiel direktoro pri poroficeja kapabligo en komputilfirmao en Bruselo. Ĉar li tre interesiĝas pri muziko, kaj precipe pri kariljonoj, li enskribis sin en la fama kariljon-lernejo de Meĥleno, sukcesis, kaj poste iĝis kariljonisto de la urboj Aalst kaj Dendermonde ĝis 1999. Intertempe li studis orientan filologion en la universitato de Gento kaj ĝeneralan filologion kaj komputilan lingvistikon en la universitato de Antverpeno kaj en tiuj ĉi fakoj magistriĝis.
Verkaro
En 2004 aperis lia vortaro Nederlands-Esperanto-Nederlands (dudirekta nederlanda-esperanta) riĉa je esprimtradukoj, la ĝis nun plej detala tiuspeca Esperanto-vortaro de la nederlanda. ISBN 90-77066-12-8.
En 2005 sekvis Zakwoordenboekje (poŝvortareto), Esperanto - Nederlands, Nederlands - Esperanto (Antverpeno: Flandra Esperanto-Ligo 2005, 123 p. ISBN 90-77066-16-0).
Samjare kaj sameldoneje aperis lia nederlanda traduko de la Fundamento de Esperanto (Antverpeno: Flandra Esperanto-Ligo 2005, 135 p. ISBN 90-77066-19-5).
Lia Bibliografio pri la Tradukaĵoj el la Nederlanda Literaturo kun enkonduko de William Auld (Dendermonde 1972, 239 p.) ĝis hodiaŭ estas la baza kaj gvida referenc-verko pri la temo
En 2020 aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo la serio „Lingvaj defioj”, serio de dek bitlibroj, en kiuj li ĉefe prilumas la ekeston de siaj vortaroj kaj esprimaroj kaj la problemojn, kiujn li tie renkontis. Jen la titoloj:
En 2020 aperis ĉe Flandra Esperanto-Ligo ankaŭ la 543-paĝa libro Oklingva Proverbaro, kiun li redaktis kaj de kiu li mem faris la latinan kaj nederlandan partojn.
De Smedt verkis plurajn artikolojn pri bibliografiaj, terminologiaj kaj vortaraj temoj, ekzemple en Heroldo de Esperanto kaj en la nederlanda kaj germana naciaj Esperanto-periodaĵoj. Li estas regula kunlaboranto de la magazino Monato.
Poligloto
Li verkas kaj parolas sep lingvojn interalie la japanan kaj ĉinan, pristudis dek lingvojn kaj komprenas ĉirkaŭ 30 lingvojn.
Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Ostrava-Třebovice)
Preĝejo de Ĉieliro de Maria estas la plej malnova mariana preĝejo sur teritorio de urbo Ostrava. Ĝi troviĝas en urba parto Třebovice. La origina ligna preĝejeto estas skribe dokumentita jam en la jaro 1553. Sur ĝia loko estis en la jaro 1738 konstruita masonita baroka preĝejo. En la jaro 1931 la preĝejo estis ornamita per pentraĵoj laŭ propono de viena pentristo Josef Kleinert.
Herold (Rejnlando-Palatinato)
Herold estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Lajos Fekete
Biografio
Lajos Fekete finis la reformitan kolegion en Székelyudvarhely kaj la teologion en Koloĵvaro. Li estis unuitariisma pastro en Fogaraŝo, Ormeniș, Braŝovo. Li aperigis liajn poemojn en la revuoj kaj ĵurnaloj ekde la 20-aj jaroj sub plumnomo Erdélyi.
Hilberta spaco
Enkonduko
La eroj de abstrakta Hilberta spaco estas nomitaj kiel vektoroj. En aplikoj, ili estas tipe vicoj de kompleksaj nombroj aŭ funkcioj. En kvantummekaniko ekzemple, fizika sistemo estas priskribita per kompleksa hilberta spaco kiu enhavas la ondfunkciojn por eblaj statoj de la sistemo. Vidu artikolon matematika formulaĵo de kvantummekaniko por detaloj. La Hilberta spaco de ebenaj ondoj kaj baraj statoj kutime estas uzata en kvantummekaniko estas rigita hilberta spaco.
Ĝojfajro
Ĝojfajro estas kontrolita fajro en eble fermita subĉiela areo, por diversaj celoj.
Ĝojfajro estas ĉefe uzata por varmigi la korpon por tiuj, kiuj sidas ekstere dum malvarmaj noktoj, por kuiri manĝon, por signali kaj marki diversajn festotagojn.
Kiam oni vojaĝas en ruro kaj tranoktas en malvarma tendo tiam apuda gojfajro komfortiĝas, donante kaj lumon kaj varmon, kaj kiel instrumento forpeli sovaĝajn bestojn kaj timon.
Hilberta spaco
Difino
H estas hilberta spaco se ĝi estas kompleta je ĉi tiu normo. Kompleteco en ĉi tiu ĉirkaŭteksto signifas ke ĉiu koŝia vico de eroj de la spaco konverĝas al ero en la spaco, en senco ke normo de diferencoj proksimiĝoj al nulo. Ĉiu hilberta spaco estas tial ankaŭ banaĥa spaco (sed ne ĉiam male banaĥa spaco estas hilberta spaco).
Ĝojfajro
Fajro kutime ekbruliĝas el ligno, kaj la strukturo de la fajro temas pri konuso, por permesi pli bonan bruladon. Ĝojfajro kutime ekbruliĝas per materialoj facile bruligeblaj, kiel branĉetoj, kiuj poste bruligas la branĉojn en ĉena reago, pli malfacile bruligeblajn.
Hilberta spaco
Difino
Ĉiuj finidimensiaj enprodutaj spacoj (kiel eŭklida spaco kun la ordinara skalara produto) estas hilbertaj spacoj. Tamen, la malfinidimensia ekzemploj pli gravaj en la jenaj aplikoj:
Ĝojfajro
En diversaj mondopartoj estas jaraj datrevenoj por diversaj eventoj, kune kun bruligado de fajroj. Ekzemple en Israelo temas pri fajroj de Lag B'Omer kaj en Britio oni festas la nokton de Guy Fawkes per bruligado de fajroj. En Hispanio oni festas per fajregoj la feston de Sankta Johano en multaj lokoj. Tra Eŭropo ekzistas multe pli da kutimoj por ekbruligi fajrojn por marki diversajn historiajn eventojn.
Ŝalti fajrojn estis kombinita en la pasinteco kun diversaj paganaj ritoj. Ekzemple, la ritualo de Molech estis movi la infanojn inter du fajroj aŭ transsaltante kavon, en kiu brulis fajro. Ekbruligi fajrojn estas unu el la ĉefaj ceremonioj en la noktaj festoj de Sankta Valenteno en Norda Eŭropo por marki la transiron inter la vintra periodo kaj la printempa periodo.
Hilberta spaco
Difino
<!-- La ena (produkto, produto) permesas unu al (adopti, filigi) "geometria" vido kaj uzi geometria lingvo familiara de finia dimensia (spacoj, kosmoj, spacetoj). De ĉiuj malfinidimensiaj topologiaj vektoraj spacoj, la Hilbertaj spacoj estas la plej "bone-kondutita" kaj la plej proksima al la finidimensia (spacoj, kosmoj, spacetoj).
Unu golo de Fourier-a analitiko estas al skribi donita funkcio kiel (eble malfinio) (sumo, sumi) de (obloj, oblas) de donitaj bazaj funkcioj. Ĉi tiu problemo povas esti studita abstrakte en Hilbertaj spacoj: ĉiu Hilberta spaco havas ortnormala bazo, kaj ĉiu ero de la Hilberta spaco povas esti skribita en unika vojo kiel (sumo, sumi) de (obloj, oblas) de ĉi tiuj bazaj eroj.
(Ekzemploj, Ekzemplas)
En ĉi tiuj (ekzemploj, ekzemplas), ni estos alpreni la suba kampo de (skalaroj, skalaras) estas C, kvankam la (difinoj, difinas) turni sin al la (kesto, okazo) en kiu la suba kampo de (skalaroj, skalaras) estas R.
Eŭklidaj spacoj
Cn kun la ena (produkto, produto) difino kie la (mezuro, drinkejo, bari) super kompleksa nombro signifas ĝia kompleksa konjugito.
Vicaj spacoj
Multa pli tipa estas la malfiniaj dimensiaj Hilbertaj spacoj tamen. Se B estas (ĉiu, iu) aro, ni difini la vica spaco malgranda l2 super B, signifis per Ĉi tiu spaco iĝas Hilberta spaco kun la ena (produkto, produto) por ĉiuj x kaj y en l2(B). B ne devi esti numerebla aro en ĉi tiu difino, kvankam se B estas ne numerebla, la rezultanta Hilberta spaco estas ne apartigebla. En (senso, senco) farita pli preciza pli sube, ĉiu Hilberta spaco estas izomorfia al unu la formo l2(B) por taŭgi aro B. Se B=N, ni skribi simple l2.
Lebego (spacoj, kosmoj, spacetoj)
Ĉi tiuj estas funkciaj spacoj asociita laŭmezura (spacoj, kosmoj, spacetoj) (X, M, μ), kie M estas σ-algebro de (subaroj, subaras) de X kaj μ estas kalkuleble alsuma mezuri sur M. Estu L2μ(X) esti la spaco de komplekso-valoris kvadrato-integraleblaj mezureblaj funkcioj sur X, module egaleco preskaŭ ĉie. Kvadrato integralebla (meznombroj, meznombras, signifas) la integralo de la kvadrato de ĝia absoluta valoro estas finia. Module egaleco preskaŭ ĉie (meznombroj, meznombras, signifas) funkcioj estas (identigita, identigita) se kaj nur se ili estas egala ekster aro de mezuri 0.
La ena (produkto, produto) de funkcioj f kaj g estas ĉi tie donita per Unu (bezonas, bezonoj) al montri: Ĉi tiuj estas teknike facila (faktoj, faktas), kaj la (interezis, interesita) legilo devus konsulti la _Halmos_ referenco pli sube, Sekcio 42. (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke) la uzi de la Lebega integralo certiĝas (tiu, ke) la spaco estos esti plenumi. Vidi Lp spaco por plui diskuto de ĉi tiu ekzemplo.
_Sobolev_ (spacoj, kosmoj, spacetoj)
_Sobolev_ (spacoj, kosmoj, spacetoj), signifis per H^s aŭ W^{s,2}, estas alia ekzemplo de Hilbertaj spacoj, kaj estas uzita tre ofte en la kampo de Partaj diferencialaj ekvacioj.
(Operacioj, Operacias) sur Hilbertaj spacoj
Donita du (aŭ pli) Hilbertaj spacoj, ni povas (kombini, komponi) ilin enen granda Hilberta spaco per prenante ilia direkta sumo aŭ ilia tensora produto.
(Bazas, Bazoj)
Ni ankaŭ uzi la esprimoj ortnormala vico kaj ortnormala aro.
(Ekzemploj, Ekzemplas) de ortnormala (bazas, bazoj) inkluzivi:
(Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke) en la malfinidimensia (kesto, okazo), ortnormala bazo estos ne esti bazo en la (senso, senco) de lineara algebro; al (distingi, diferencigi) la du, la lasta bazo estas ankaŭ (nomita, vokis) _Hamel_ bazo.
Uzanta Zorn-a lemo, unu povas montri (tiu, ke) ĉiu Hilberta spaco konsentas ortnormala bazo; plue, (ĉiu, iu) du ortnormala (bazas, bazoj) de la sama spaco havi la sama kardinalo. Hilberta spaco estas apartigebla se kaj nur se ĝi konsentas numerebla ortnormala bazo.
Ekde ĉiuj malfinidimensiaj apartigeblaj Hilbertaj spacoj estas izomorfia, kaj ekde preskaŭ ĉiuj Hilbertaj spacoj uzis en fiziko estas apartigebla, kiam (fizikistoj, fizikistas) (konversacii, konversacio, prelego) pri la Hilberta spaco ili (meznombro, signifi) (ĉiu, iu) apartigebla unu.
Se {ek}k ∈ B estas ortnormala bazo de H, tiam ĉiu ero x de H (majo, povas) esti skribita kiel
Eĉ se B estas nekalkulebla, nur kalkuleble multaj (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas) en ĉi tiu (sumo, sumi) estos esti ne-nulo, kaj la esprimo estas pro tio bone-difinita. Ĉi tiu (sumo, sumi) estas ankaŭ (nomita, vokis) la Fourier-a elvolvaĵo de x.
Perpendikularaj komplementoj kaj projekcioj
Se S estas subaro de Hilberta spaco H, ni difini la aro de (vektoroj, vektoras) perpendikulara al S
S_perp_ estas (fermita, fermis) subspaco de H kaj do (formoj, formas) sin Hilberta spaco. Se V estas (fermita, fermis) subspaco de H, tiam V_perp_ estas (nomita, vokis) la perpendikulara komplemento de V. Fakte, ĉiu x en H povas tiam esti skribita unike kiel x = v + w, kun v en V kaj w en V_perp_. Pro tio, H estas la interne Hilberta direkta sumo de V kaj V_perp_. La lineara operatoro PV : H → H kiu (mapoj, mapas) x al v estas (nomita, vokis) la orta projekcio sur V.
Teoremo. La orta projekcio PV estas hermita lineara operatoro sur H de normo ≤ 1 kun la propraĵo PV2 = PV. Ankaŭ, (ĉiu, iu) hermita lineara operatoro E tia (tiu, ke) E2 = E estas de la formo PV, kie V estas la limigo de E. Por ĉiu x en H, PV(x) estas la unika ero v de V kiu minimumigas la distanco ||x - v||.
Ĉi tiu provizas la geometria interpretado de PV(x): ĝi estas la plej bona proksimuma kalkulado al x per eroj de V.
Reflekteco
Grava propraĵo de (ĉiu, iu) Hilberta spaco estas ĝia reflekteco. Fakte, pli estas vera: unu havas plenumi kaj oportuna priskribo de ĝia dualo (la spaco de ĉiuj kontinuaj linearaj funkcioj de la spaco H enen la baza kampo), kiu estas sin Hilberta spaco. Ja, la _Riesz_ prezentaj teoremaj ŝtatoj (tiu, ke) al ĉiu ero φ de la duala H' tie ekzistas ununura unu u en H tia (tiu, ke) por ĉiuj x en H kaj la asocio φ ↔ u provizas (konjuglineara, duonlineara, kontraŭlineara) izomorfio inter H kaj H'. Ĉi tiu rilato estas ekspluatita per la mamzono-_ket_ skribmaniero populara en fiziko sed _frowned_ sur per (matematikistoj, matematikistas).
Baritaj operatoroj
Por Hilberta spaco H, la kontinuaj linearaj operatoroj A : H → H estas de aparta (interezo, interesi). Tia kontinua operatoro estas barita en la (senso, senco) (tiu, ke) ĝi (mapoj, mapas) baritaj aroj al baritaj aroj. Ĉi tiu permesas al difini ĝia normo kiel