cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Balbutado
Balbutado estas parola malkapablo, problemo de flueco. Oni nevole ripetas aŭ trolongas sonojn, vortojn kaj silabojn aŭ blokiĝas ĉe silaboj. Tiuj blokoj malhelpas sonadon, kaj okazas nevolajn kaj nekutimajn paŭzojn dum parolado. Ĝi enhavas ankaŭ tro longajn paŭzojn ĝis kiam la ulo komencas paroli. Ĝi estas parenca al la taĥilalio. Watkins kaj liaj kolegoj definias balbutadon kiel perturbo de elektado, starto kaj ekzekuto de motoraj procezoj bezonataj por parolo. Por multa balbutantoj estas la plej granda problemo la ripetado. Balbutado povas havi varian severecon, kaj enhavas ankaŭ etaj malhelpojn, kiuj kovras pli severajn simptomojn, malhelpantajn de parolon. Ĝi ne estas fizika problemo de pronuncado, aŭ uzi vortojn laŭ ilia signifikoj.
Nombro de balbutantoj estas estimita al 70 000 000, kiu estas unu percento de monda popolo. Rilato de seksoj estas 3:1 por viroj. En 65% ĝi komencas ĝis la tria vivjaro, kaj en 85% ĝis la 3,5 vivjaro.
Ĝi povas kaŭzi sociaj, psikologiajn kaj profesiajn damaĝojn. Psikologie la balbutado efikas al emocioj kaj karaktero. La ulo povas timi elparoli iujn konsonantojn aŭ vokalojn, aŭ timi balbutadon mem, kaj isodalon, streson, honton, ĉikanadon. Li povas anstataŭigi vortojn kaj reordigi frazojn por kaŝi balbutadon. Li povas senti malgajnon de kontrolo dum parolado.
Oni ofte rigardas, ke balbutado estas simptomo esti nervoza, sed tiu estas eraro. Inverse, balbutado povas plifortigi sociajn timojn. Aktuale, la ulo povas reagi per balbutado al sociaj eventoj, kiu venas kun paniko kaj malesto de kontrolo. La kialo estas interago de balbutado kaj socia fobio. Tiu estas sindromo de balbutanta parolo.
Balbutado ofte fluktuas, balbuntantoj havas pli bonajn kaj pli malbonajn tagojn, eĉ tagojn sen balbutado. Parentoj de balbutantaj infanoj ofte diras, ke se la infano lacas, balbutado plifortiĝas. La fluktuado ŝajnas esti tute hazarda. Oni ne konas kialojn de balbutado bone, sed ĝi povas havi genetikajn kaj neŭrofiziologiajn kialojn. Oni trovis ĉe 70 percentoj de balbutantoj genetikajn kialojn. Ili evolviĝas alie ol la plimulto, dominanco de unu hemisfero estas nenormala. Normale neŭronoj por lingva planado aperiĝas antaŭ ol centralaj regionoj de cerbo komencas okupiĝi kun parolo. Ĉe balbutantoj tiu ne estas nepre tiel.
La kaŭzo de balbutado restas ne certa (rimarkinde estas pli ofta balbutado ĉe viroj kaj ĉe maldekstruloj), kaj la kuracoj estas diversaj kaj bedaŭrinde ofte refaliĝemaj. Inter la famaj balbutantoj estis Moseo kaj Winston Churchill. La balbutantoj ne balbutas, kiam ili kantas, deklamas, flustras, aŭ kriadas.
Logopedio ne konas metodon, kiu tute resanigus balbutadon. Estas terapioj, kiuj mildas balbutadon, ke laikoj ne povas aŭdi balbutadon. Oni povas estimi longon de terapion per severeco de balbutado. Se ĝi estas severa, ĝi bezonas longan terapion kaj multan kunlaboron.
Vermezzo
Vermezzo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Balbutado
Simptomoj
Laŭ la fakliteraturo ekzistas primaraj kaj sekondaraj simptomoj. La primaraj faras la propran balbutadon, kaj la sekondaraj estas reakcioj al la balbutado.
Vermezzo
Najbaras la komunumoj Albairate, Gaggiano, Abbiategrasso, Gudo Visconti, Zelo Surrigone kaj Morimondo.
Balbutado
Simptomoj
Al la primaraj simptomoj apartenas:
Ofta estas la timo de la blokiĝado, la honto, kaj la sento ne esti tiel valora kiel aliaj homoj.
Baza sinteno
Baza sinteno estas karakterizita per evidentaj kaj aŭdeblaj misfluoj en parolo, kiuj estas ripetado de sonoj, silaboj, vortoj kaj esprimoj, silentaj blokadoj kaj plilongado de sonoj. En balbutado tiuj estas pli longaj, pli oftaj kaj havas variablan kvaliton. Oni bezonas pli strebon por venki ilin per ripetado, pozicio kaj kunagado. Oni uzas subkategoriojn por ili:
Variableco
Severo de balbutado varias, eĉ en severaj balbutantoj. Ĝi dependas de situo, de emocioj, kaj de nekonataj faktoroj. Balbutantoj ofte parolas pli flue, kiam ili parolas kun alia persono, eĥoas, flustras, kantas, komedias, parolas al malgrandaj infanoj, aŭ parolas al mem. Kontraŭe, telefonado aŭ publika parolo vekas timon, kaj plifortigas balbutadon.
Fluenco kaj disfluenco
Lingvaj taskoj povas igi disfuencon, se ili bezonas lingvan planadon. Aŭtomata prilaboro ofte estas plenumitaj flue, ĉar ili ne bezonas kontrolitan lingvan planadon. Tiel estas kanti konatan kanton, aŭ deklami konatan poemon. Kontraŭe, spontana, kontrolita parolo aŭ laŭta legado bezonas transformadon de pensojn en vortoj, en sintaktikaj kaj prozodiaj elementoj. Iuj scienculoj pensas, ke kontrolita lingva planado ĝenerale estas malbona en balbutantoj, kontraŭe de aliuloj.
Kaŭzoj
La ĉefaj faktoroj de la inklino por la balbutado estas la anomalioj de la evolvado de la parolo, la sentema nerva sistemo, la transkutimado de la maldekstramanuloj; la ĉefaj kialoj estas la daŭra anksio, la ektimo, la tomo, kaj la daŭra sentima tensio.
Scienco ne konas kialon, kiu povus esti la unua. Estas teorioj, kiuj eligas iujn faktorojn. Oni montras genetikajn kialojn. Krom anomalio de neŭrona organizado povas kontribui sensitiveco. Laŭ genealogioj, se unu relativo en familio balbutas, kreskas je faktoro tri la hazardo, ke ankaŭ la infano balbutos. Sed oni povas havi ankaŭ balbutantajn infanojn en aliaj familioj. Laŭ esploroj de ĝemeloj kontribuas ankaŭ la ĉirkaŭaĵo al balbutado. Mem la genoj ne kaŭzas balbutadon, tiu bezonas alian faktoron por igi balbutadon, ekzemple streson antaŭ naskiĝado, malfrua parolevolvo, aŭ komunika preso en familio. Estas pruvaĵo, ke ĝi ofte venas kun aliaj lingvaj problemojn, lernaj malkapabloj (disleksio, disgrafio, diskalkulio kaj aliaj) aŭ mallerteco. Laŭ Robert West la genetiko de balbutado povas klarigita per tiu, ke la parolo estis la lasta grava rezulto de evoluo de homo. Li estas pioniro de genetiko de balbutado.
Proporcio de seksoj povas esti klarigita per tiu, ke vira akso de hipotalamo-hipofizo-surrena glando (Hypothalamic-Pituritary-Adrenal, HPA) estas pli aktiva. Organismo de same incitate viroj igas pli kortizolon, kaj faras viron pli inicitataj, streĉitaj kaj anksiaj, ol virinioj. Tiu igas pli ripetadon ĉe ili.
En artikolo en 2010, oni trovis ligon kun balbutado kaj tri genoj: GNPTAB, GNPTG kaj NAGPA.
Estas pruvoj, ke cerebro de balbutantoj enhavas strukturajn kaj funkcionalajn diferencojn. Tiuj povas esti kialoj, sed povas ankaŭ igi pri balbutado.
Alia kialo povas esti deficitoj de aŭdado. Tiu ne signifikas, ke balbutantoj aŭdas malbone. Surduloj kaj malfacile aŭdantaj uloj tre malofte balbutas. Balbutado povas esti mitigita per maskoj, per malfruigita aŭda retrokupo (DAF), aŭ sanĝigita frekvencia retrokupo.
Estas pruvoj pri diferencoj de aŭda prilaboro en adultoj. Dum parolado aktivigis dekstra hemisfero (kiu prilaboras emociojn) pli, kaj maldekstra aŭda krusto malpli.
Oni sugestas modelon pri kapacitoj kaj atendoj por klarigi ŝanĝadon de balbutado. Laŭ tiu modelo, la fluenco dependas je momenta fluenco kaj atendoj de ĉirkaŭaĵo. Kapablo de fluenta parolo estas influita je pli faktoroj, emo por inklino, audxa prilaboro, deficitoj de kontinua parolo, kognitivaj kaj afektivaj problemoj. Eksteraj atendoj povas severigitaj per internaj faktoroj, malestado de memkonfido, malforta memestimado, pli malbonaj lingvaj kapabloj. Eksteraj faktoroj povas esti preso de tempo, de socioj, stresaj situoj, insisto al senmanka parolo, kaj similaj. La kapacito ne estas definita, sed se la atendoj estas troaj, la kapacito ne povas konformi, kaj balbutado plifortigas.
Elformiĝado
Ĉe infanoj estas la raciono de la knaboj kaj knabinoj ĉirkaŭ 2:1. Ĉe adoltoj estas tiu raciono (viroj: virinoj) ĉirkaŭ 4:1 kaj 5:1. La neurologie malsanuloj balbutas pli ofte, ol la sanuloj.
La balbutado komencas antaŭ de la 12-a jaro de la subjekto. La duono de la babultantuloj komencis balbuti kiam ili estis inter 3 kaj 4 jaroj, kaj la 90% de la balbutantuloj balbutis, kiam estis 6 jara. Plej ofte ĝi elfalas kun la komenco de la puberto. Ĉe la knabinoj ĝi pli ofte elfalas, ol ĉe la knaboj. La balbutado de la plenkreskuloj estas malfacile korektebla.
Fizologio
Laŭ bildigantaj procedoj montris, ke dum balbutado la cerbaj procedoj ŝanĝas. Oni trovis multan diferencon inter cerbajn aktivojn ne parolante, parolante flue kaj balbutante en fluente parolantaj kaj balbutantaj uloj. En balbutantuloj aktiviĝas motoraj programoj antaŭ artikulado kaj lingva procesado. Esploroj ekzamenis precipe adultoj, do oni ne scias, ĉu la trovitaj diferencoj inter balbutantuloj kaj fluente parolantaj uloj estas kialoj aŭ sekvoj de balbutado. Esploroj uzante PET montris, ke balbutantoj dum taskoj uzas pli la motorajn kaj malpli la lingvajn regionojn. Esploro pri balbutanta periodo montris per PET, ke igis granda aktiveco en grandcerbo, en cerbero kaj malgranda en aŭda centro de maldekstra hemisfero kaj fronto-temporala regiono.
Oni montris per fMRI diferentan aktivecon en regiono de dekstra frontala operkulum, kiu respondas al estimado de tempo kaj kontribuas al fluenta parolo.
Per MEG oni montris, ke en taskoj, dum oni devis rekoni unu vorton, en fluente parolantaj uloj aktiviĝis precipe occipita regiono, poste maldekstra inferior-frontala regiono, ekzemple Broca-regiono, fine motora kaj premotora regionoj. En balbutantuloj, unue aktiviĝas recipe occipita regiono, sed poste reagis motora kaj premotora regionoj antaŭ maldekstra inferior-frontala regiono.
Oni povas montri, ke en balbutantuloj tro aktiviĝas anterior insulo, cerbero kaj bilaterala meza cerbo. Ventrala premotora krusto, Rolandic operkulum, bilaterala szenzomotora krusto kaj Heschl-heliksoj aktiviĝas tre malmulte. Parolado aktivas motoran kaj premotoran regionojn malmulte.
Kunlaboro de hemisferoj
Bildigantaj procedoj pruvas teorion, ke dekstra hemisfero malhelpas paroli la maldekstran. Sed oni povas vidi diferencon nur en adultoj, kiuj balbutis en ilia tuta vivo.
Oni povas trovi anatomiajn diferencojn heliksoj de perisylviajn frontotemporalajn regionoj. En dektra hemisfero estas pli multa blanka substanco, ankaŭ en regiono de supra temporala helikso. Oni trovis tiujn per VBM. Estas malpli blanka substanco en maldekstra malsupra arka fasko, kiu kunligas temporalajn kaj frontalajn regionojn en balbutantaj adultoj. Laŭ rezultoj estas malforta la kunordigo en maldekstra hemisfero de parolprojektantaj kaj parolmovantaj regionoj. Tiu diferenco estas pli granda en virinoj. En vitoj oni povas trovi motoran kunligon dekstre.
Laŭ PET ekzamenoj en fluente parolantaj uloj erstas ambaŭ hemisferoj aktivaj, sed povas pli aktiviĝi la maldekstra. En balbutantoj la pli aktiva dekstra hemisfero povas malhelpi parolproduktadon de la maldekstra. Oni mezuris per aliaj aparatoj, ke anterior frontalaj regionoj estas pli aktivaj, kaj post-rolandic malpli aktivaj.
Kiam oni komparis balbutantajn kaj ne balbutantajn ulojn, trovis ambaŭflankan kreskon kaj nekutiman asimetrion en planum temporale regiono. Tiuj ekzamenoj trovis anatomiajn diferencojn en Rolandi operkuláraj kaj arkaj faskoj.
Aliaj anatomiaj diferencoj
En cerbo dekstra kaj maldekstra hemisferoj komunikas per corpus callosum. La corpus callosum, la rostrum kaj la anterior media parto estas pli granda en balbutantoj, ol en fluente parolantaj uloj. Tiu povas esti sekvo de malkutima cerba aranĝado kaj povas influi rezultojn de lingvaj taskoj. Aliaj fruaj esploroj montris, ke cerbo de balbutantaj adultoj enhavas nekutiman proporcion kaj distribuon de blanka kaj griza substancoj.
Dopamin
Novaj esploroj montris, ke en balbutantaj adultoj estas pli transmitteroj por dopamino, kaj trovis antagonistojn de dopamino, kiuj mildas balbutadon. Ni skribos pri tiuj poste. Oni trovis trolaboron en meza cerbo en nivelo de substantia nigra, kiu disvastiĝas al ruĝa kaj subthalamicus kernoj. Tiuj kontribuas al troa produktado de dopamino.
Nivelo de dopamino ne nepre signifikas pluan aktivadon, ĉar ĝi povas ankaŭ malakceli, depende de receptoroj (D1-D5).
Rekonado
Laŭ BNO estas karakteraj por balbutado la ofta plilongado kaj ripetado de elementoj de la parolado, kaj oftaj paŭzoj, kiuj rompas fluencon de la parolado, kaj tiuj simptomoj daŭras minimume tri monatoj.
Por diagnozo oni devas havi reprezentajn datojn pri fluenco de parolo, ĉar povas esti, ke la balbutantulo parolas en iuj situoj pli flue, ol alie. Por tio ankaŭ la familio estas demandita. Bonas, se estas rekordoj pri parolo en kutimaj situoj.
Nespertaj oreloj ofte ne povas rekoni karakterajn simptomojn. Tiu signifikas, ke rekonado bezonas eksperton (speech-language pathologist). Li informiĝas pri anamnezo de ĉirkaŭo de la paciento kaj direkta observado. Povas esti, ke li bezonas plian ekzamenojn. Se temas pri infano, la logopediisto ekscias anamnezon interparolante kun gepatroj. Li povas observi rilaton de gepatroj kaj infano, kaj aŭdi gepatran parolon. ĉefaj celoj estas trovi obstaklojn dum parolado, kaj trovi terapion.
Balbutado estas kompleksa perturbo kun multa faktoroj, kiu influas vivon de subjekto grave. Oni observas infanojn kaj adultojn, kaj analizas la observadon. Oni volas trovi pruvojn pri socialaj, psiĥologaj kaj emociaj signoj, kiuj povas akompani la perturbojn. Iuj ekzamenoj mezuras faktorojn kiel ankscioj, atitudo, memobservado de subjekto, kvalito de vivo, konduto kaj mentala sano.
La logopedo kolektas kaj resumas informojn por fari diagnozon pri fluenca disordo, kaj priskribas terapion.
Ekspertoj povas rekoni balbutadon ankaŭ laŭ DSM-5. Plej nova DSM-5 nomas evolvan balbutadon per vortoj Perturbo de fluenco de parolado komencita en infaneco (balbutado). Por balbutado komencita en adulteco estas nomo Perturbo de fluenco de parolado komencita en adulteco. La Amerika Psiĥologia Asocio perturbis la profesion per ĝiaj publikoj, do fluenco kaj disfluenco ne estis korekte difinitaj.
Klasifikado
Evolva balbutado iĝas dum tempo kiam infano lernas paroli.
Aliaj perturboj povas havi similajn simptomojn: aŭtismo, taĥilalio, Parkinsona malsano, esenciala tremor, palilaia, sardona difonio, mutismo, kaj socialaj ankscioj.
Evolva balbutado
Dum infaneco balbutado ofte malaperas, sed iufoje el facilaj kaj trankvilaj ripetadoj iĝas pli streĉa kaj forta balbutado; iĝas ankaŭ obstakloj kaj plilonĝigadoj. Laŭ iuj teorioj, ankaŭ parentoj povas influi balbutadon. Iuj sugestoj estas pensitaj helpantaj, sed ili malhelpas paroli la infanon. Tiel estas ekzemple: Diru ankaŭfoje; malrapidu; aŭ ŝpiru profunde. Tiuj sugestoj igas angstojn, kiuj plifortas balbutadon. Per tiu komenciĝas malvirta ciklo de balbutado. Poste igas norvozaj sekondaraj simptomoj. Iuj scias, ke ili balbutas, do ili nomiĝas ilin balbutantoj. Per tiu ili pligrandigas iliajn angstojn, perturbon kaj honto. Estas ankaŭ netipaj formoj, ekzemple subite ne povi paroli. La infano ne povas eldiri ankaŭ la unuan voĉon, kaj akompanite kun konscia frustrado. Estas alia formo, kiu ripetas oftajn vortojn kaj esprimojn sen sekondaraj simptomoj.
Multa de infanetoj balbutas dum lernado de parolo. Pleje tiu balbutado malaperas, kaj la infano parolas flue. Oni konsideras tiun balbutadon parto de parollernado, kaj nomiĝas tiun kiel nefluan parolon kaj evolva balbutado. Dum lernado de parolo, ili ripetas voĉojn, silabojn, kaj vortojn; ili hezitas diri vortojn; ili komutas voĉojn, anstataŭas voĉojn, eldiras vortojn malĝuste kaj ne povas eldiri iujn voĉojn. Pleje estas tiuj ripetadoj facilaj, sed balbutado fluktuas facile dum elĉerpado, zorgoj aŭ ŝterco, Balbutado estas iĝi el neuropsiĥologaj kialoj. Neŭrogena balbutado estas perturbo de fluenco, kiu malhelpas normalan fluentan parolon. La ulo parolas fragmente aŭ hezitante, eldirante iujn vortojn malfacile, sed sen peno aŭ sufero. Ĝi iĝas post malsano aŭ lezio de centrala nerva sistemo. Tiuj koncernas spinon, kruston, regionoj sub krusto, cerbeton kaj regionojn de blanka substanco.
Akirita balbutado
Estas pli rare, ke adulto komencas balbuti post neŭrologa traŭmo. Tiu povas igi per lezio de kapo, tumoro, stroko, aŭ uzado de drogoj. Ĝiaj simptomoj estas aliaj: la ulo ripetas partojn de vortojn aŭ voĉojn, sekondaraj simptomoj malestas. Teĥnikoj, kiuj helpas en kazo de evolva balbutado, ne uzas en akirita balbutado.
Psiĥogena balbutado povas ekiĝi el psika traŭmo aŭ fizika lezio. Ĝi havas homogenajn simptomojn: balbutado komenciĝas subite, kaj ne influas variaj situoj. Oni povas trovi la eventon, kiu eligis ĝin. Ĝi estas karakterizita per ĉagrenoj kaj malgranda konscio de la ulo.
Terapio
Oni ne havas unu metodon por terapii balbutadon, do oni bezonas logopedian ekzaminojn. Celo estas, ke la balbutanto povu pli bene kontroli lian parolon.
Multa terapioj celas lernajn strategiojn por malkreski balbutadon per pli malrapida parolo kaj kontroloado de spirado per grada evolvigado. Komence oni uzas unusilabajn vortojn, poste pli kaj pli longajn vortojn, esprimojn kaj fine longajn frazojn.
Pli terapioj helpas terapii anksciojn.
Metodo nomita komprenebla solvo celas atitudon al parolado, kaj minimas efikon de balbutado al vivo.
Parolterapio estas advantaĝa kaj efika por ĉiu balbutanto sendepende de aĝo.
Post fino de terapio oni devus sekvi liajn klientojn, por ke ilia balbutado ne rekomencigu.
Hipnoto
Oni uzas ankaŭ metodojon kiel hipnoton kaj relaksadon. La balbutanto lernas sugesti mem, per kiu malkreskas timo de parolo. Relaksado helpas venki spasmajn movojn.
Laŭ hipnorelaksado traŭmatoj kaj konfliktoj, kiuj eligis balbutadon, estas ekskluditaj el konscio. Per hipnorelaksado oni povas ekkonscii ilin, kaj reagi al ili.
Terapio por formado de ruleblo
Tiu terapio estas alternative nomita kiel Parolu pli fluente; Plilongigita parolo; aŭ Kohera parolo. Ĝi instruas stiradon de spirado, de artikulacio kaj parolorganoj per operanta kondicionado. Balbutantoj lernas malrapidi ilian parolritmon per plilongado de vokaloj kaj konsonantoj, kaj uzas teĥnikojn por malkreski malhelpojn, ekzemple kontinua fluo de aero kaj mola parolkontakto. Rezulto estas fluenta, sed malrapida kaj monotona parolo. Per lernado de tiuj metodoj la balbutanto povas plibonigi lian parolon. Poste li lernas uzi tiun parolon ekster de parolkliniko. Ofte la intonado ne aŭdiĝas natura ankaŭ post fino de terapio. Oni ofte devas ekzercii du aŭ tri semajnojn en parolkliniko en grupo. Simila metodo estas CAMPERDOWN, kiu bezonas pli mallongan tempon.
Modifika terapio
Kontraŭe de aliaj metodoj, modifika terapio ne celas malaperigi balbutadon. Ĝi precipe volas akceptigi balbutadon. Per tiu ĝi malkreskas anksciojn kaj timon, kaj per tiuj malkreski balbutadon. Ĝi estis popularigita per Charles Van Riper en 1973, kaj li nomis ĝin kiel ferma modifika teĥniko. Tiu indirekta metodo ne nepre povas malkreski balbutadon. Ennek ellenére a pácienstől függően a terápia hatástalan is lehet.
Teĥnikaj iloj
Oni uzas ŝanĝigitan aŭdan retrokuplon ekde pli ol 50 jare. Tiu metodo retrosonas voĉon ŝanĝigite. La balbutanto povas paroli kun alia persono; li povas paroli ne aŭdante sian voĉon; oni povas retrokupli lian voĉon (malfruigita aŭda retrokuplo) aŭ retrokuplas en alia frekvenco (aŭda retrokuplo per ŝanĝigita frekvenco). Tiuj metodoj ne povas helpi al ĉiu balbutanoj. Laŭ ekzamino en 2006, tiuj metodoj ne povis elteni deziritajn kriterion, ekzemple ĉeestantan kontrolan grupon.
Intenziva terapio
Intenziva terapio estis komencita per Vinczéné Bíró Etelka. Optima aĝo estas inter 5 kaj 6 jaroj. Oni terapias ambulante infanojn kvare en unu semajno dum unu jaro, ĉar tiu estas tro frekventa al familioj. Oni evolvas la infanojn komplekse, ĝi ankaŭ evolvas moviĝadon kaj ritmon. Parto estas psika terapio, kiu celas kreskon de memfido kaj mildigon de paroltimon. Ĝi bezonas helpon de gepatroj.
Ludoterapio
En ludoterapio, la infano povas eksprimi sin senvorte, nur per lia ludo. Li povas diri per ludo liajn pensojn, dezirojn, traŭmojn, emociojn, timojn. Koheroj inter simptomoj estas kompremeblaj per elektado de temoj. Per ekkonsciado de tiuj interligoj oni povas mildigi simptomojn. Celo estas ankaŭ evolvado de personeco.
Artoterapio
Simile la ludoterapio, la infano eksprimas lin senvorte, sed per artoj. Per efiko de artoj ŝanĝigas personecon, per kiu timo de parolo estas vincebla. Partoj estas muziko, moviĝado kaj desegnado.
En rituala terapio, balbutantoj desegnas kaj ludas per movoj iliajn problemojn. Por infanoj adaptis Lajos Péter kaj Rudas Zsuzsanna.
Kompleksa terapio
Kompleksa terapio enhavas medicinajn, psikajn, kaj logopediajn metodojn. Oni npovas uzi ĝin ekde 8 jara aĝo. Ĝi komencas per eksploratora parto kaj el terapio mem. Laŭ medicinaj kaj psikaj eksploroj oni povas rekoni balbutadon, kiun oni terapias.
Neniam plu balbuti
Metodo de Dr. Martin F. Schwartz celas ventiladon, per kiu oni pasive ellasas aeron. Ĝi similas al sporto, oni devas havi motivon, insiston kaj devas fari ĝin ofte por sukcesi. Oni trejnas malgrandajn muskolojn. Ĝi povis helpi al 90% de partoprenantoj.
Venku vian balbutadon
La hejmpaĝo helpas per interreta kurso. Balbutantoj povas memstare ekzercii. La kurso gvidas ilin per dek libroj, kiuj enhavas multajn temojn, ekzemple sekreto de fluenta parolo, timo de parolo kaj libera parolo.
Medikamentoj
La U.S. Food and Drug Administration (FDA) ne permesas uzi medikamentojn senpere kontraŭ balbutado, ĉar ili longatempe uzite havas nedezirindajn efikojn. Estas medikamentoj, kiuj eble povas helpi kontraŭ balbutado kaj al infanoj kaj al adultoj. Iuj medikamentoj havas pruvitan efikon kontraŭ balbutado, al kiuj apartenas benzodiazepinoj, antikonvulzivaj drogoj, antidepresantoj, antipsiĥotikoj, antihipertenzivaj medikamentoj kaj dopamin antagonistoj. Teoriaj efikoj estas fundamentitaj en 2006, sed estis nur unu eksploro sen eraroj, kiu montris malkreskadon de balbutado je 5%. Potencialaj nedeziritaj efikoj estas dikiĝo, seksualaj anomaloj kaj kreskado de sangopreso. Nova medikamento estas pagoklon, kiu havas pli mildaj nedeziritajn efikojn, kiel kapdoloro kaj laceco.
Memhelpaj grupoj
Memhelpaj grupoj estas popularaj inter balbutantoj kaj ekspertoj. Oni povas trovi tie forumon, trovi terapiojn, konsolantojn, kuraĝantojn, helpantojn kaj amikojn. Tiuj grupoj baziĝas sur la ideo, ke oni ne povas garantii sanigadon el balbutado, do la plej bona strategio estas, ke oni ne pensas al balbutado. Tiuj grupoj ofte opinias, ke balbutado estas psika kaj ne fizika problemo.
Terapio per spirado
Estas metodoj, kiuj bazas sur observado kaj stirado de spirado. Per ventra spirado oni povas pli bene stiri lian parolon. Tiuj estas ekzemple McGuire kaj Starfish projektoj.
Prognozo
Ĉe etaj infanoj la prognozo estas bona. En du jaroj, ĉe 65% de ili balbutado ĉesas spontane. Ĝis adolesko ĉe 74% de ili ĝi ĉesas. Tiuj racioj estas ĉe knabinoj pli grandaj. Ankaŭ frua evolvado povas multe helpi. Kiam balbutado stabiliziĝas, aŭ aperas sekundaraj simptomoj, prognozo iĝas malpli bona; en 5 jaroj nur ĉe 18% ĉesas balbutado spontane, sed terapioj povas ĉesigi ĝin.
Adultoj havas malbonan ŝancon por plene ĉesi balbutadon. Oni povas nur esperi, ke terapioj mildas aŭ rarigas lian balbutadon, sed eblas, ke nenio helpas.
Emociaj sekvoj ligiĝas per anksioj al balbutado. Tipe tiuj limitiĝas al situoj, en kiuj oni paroli devas, kaj anksioj ĉesas, se balbutado mildiĝas spontane. Estis supozoj, ke ligiĝas ĝeneralaj anksioj, traŭmoj, malbona inteligento aŭ personeco, sed eksploroj ne povis pruvi tiujn hipotezojn.
Epidemiologio
Estas 5% rato de tiuj homoj, kiuj iam balbutis en ilia vivo, aŭ nune estas balbutantoj. Oni trovis, ke virtoj balbutas 2-5-oble pli ol virinoj, sed oni ne havas ankaŭ teoriojn, kial. Balbutado komencas pleje en frua infaneco, kaj 2,5% de infanoj pli junaj ol 5 jaroj balbutas. Tiam estas rato de seksoj 1:1. Poste tiu rato komencas kreski por maladvantaĝo de knaboj; en jaro, kiam ili igas 5 jaraj, knaboj kaj knabinoj havas ratojn je 2:1; 6 jare tiu estas 3:1; 10 jare estas 5:1. Knabinoj pli ofte ĉesas balbuti ol knaboj. Pro spontana ĉesado (65-75%) 1% plena popolo balbutas.
En komenco kaj mezo de 20-a jarcento estis populara eksplori balbutadon en kulturoj. Wendell Johnson asertis, ke kialoj de balbutado estas anksoj de patrino kaj kulturalaj postuloj. Li asertis, ke ĉe iuj indianaj triboj neniu balbutas, kaj ili ne havas vorton por balbutado. Oni trovis neniun signon por tiu, kaj montriĝis, ke Wendell ne havis iun esploron kiu povus subteni lian teorion; do oni ekskludis kulturajn kialojn. En 21-a jarcento iuj pensas, ke balbutado estas plene sendependa de raso aŭ kulturo, kaj globale la 1% de popolo kaj 5% de malgrandaj infanoj balbutas. Amerikana esploro subtenas tiun. Aliaj esploroj trovis diferencon, ekzemple laŭ E. Cooper kaj E. Cooper estas balbutado pli ofta ĉe nigra popolo. (Cooper & Cooper, 1993:197). Mark Onslow referis al esploro kun (N=119367) participiantoj, ke afroamerikanoj balbutas pli ofte ol aliaj sociaj grupoj.
Konsiloj pri maloftigo de balbutado
Estas pluraj metodoj, kaj plena solvaĵo estas malfacila kaj varia laŭ homo, sed jen kelkaj konsiloj:
La korektado de la balbutado estas en la infanaĝo facila, en adoltaĝo malfacila, aŭ neebla. La subjektoj multe suferas pro ilia paroleraro, do ili ellaboris multan metodon.
Balbutado de bilingvuloj
Balbutado povas manifestiĝi en unu lingvo alie ol en alia, ĉar lingvoj havas aliajn morfologion. Ĝi povas esti pli severa aŭ milda en unu lingvo ol en alia.
Balbutado de bilingvuloj estas populara temo. Oni ankaŭ esploras multe diferencojn de balbutado en malsamaj lingvoj. Ekzemple estas esploro, kiu trovis, ke bilingvuloj, kiujn unu lingvo estas la Angla, balbutas pli ofte ol unulingvuloj, kiujn gepatra lingvo estas la Angla, kaj ili sanigas el balbutado malpli ofte ol unulingvuloj. Alia esploro ne montris diferentajn ratojn en la du grupo, sed ĝia metodo estas diskutebla. Oni parolas pri enigma rilato de bilingveco kaj balbutado, ĉar la datoj estas kontraŭdiraj. La temo estas kompleksa, kaj stimulas al novaj eksploroj pri ligo de bilingveco kaj balbutado.
Balbutado en populara kulturo
Muzikisto de ĵaza grupo Eurodance, Scatman John skribis kanton kun titolo „Scatman (Ski Ba Bop Ba Dop Bop)” por helpi balbutantajn infanojn. Ankaŭ Scatman (naskite John Paul Larkin) estis balbutanto, gajnis la Annie Glenn Award de American Speech-Language-Hearing Association, por helpo por komunumo de balbutantoj.
Karaktero Arkwright en Open All Hours balbutis, kiun uzis la serio multfoje. Karakteroj Reginald Barclay en kaj imperiestro Claudius en serio de Robert Graves estas balbutantoj, kiuj venkas ilian balbutadon.
Porky Pig el Looney Tunes estas konita kun lia balbutado. Li diras konitan frazon de serio ("Th-th-th-that's all, folks!"). Li balbutas, ĉar ankaŭ lia voĉo, Joe Dougherty balbutis. Sed tiu pligrandigis tempon por fari ĉapitrojn, do producero Warner Bros anstataŭigis Dougherty kun Mel Blanc.
En filmo Primal Fear, Aaron estas balbutanta timema messervanto, kiu estas akuzita per mortigo de influa episkopo.
Barata filmo film Su.. Su... Sudhi Vathmeekam kun Jayasurya montras tutan vivon de balbutanto, kiu venkas problemojn kaŭzitajn de lia balbutado.
Rusa filmo Sheep & Wolves estas Skinny balbutanta lupo.
Hungara roka grupo Supernem havas kanton kun titolo "K-k-kétszer" (D-d-duoble).
Historio
eta|[[Lewis Carroll, verkinto de Alico en Mirlando, estis nekapabla iĝi pastro pro sia balbutado. Kaj li kaj liaj gefratoj balbutis.
Responde li skribis jenan poemon : Lernu bone vian gramatikon / Kaj neniam balbutu / Skribu bone kaj bonorde / Kaj dolĉe kantu / Trinku teon, ne kafon; Neniam manĝu tofio / Manĝu panon kun butero / Ankoraŭ unu fojon ne balbutu.]]
Oni estas interesita je balbutado pro konduto kaj nekutima sonoro. Oni ofte ridas pri balbutantoj, aŭ diskriminas ilin alie. Oni skribis pri balbutantoj, ekzemple pri Demosteno, kiu terapiis mem sukcese, por paroli tre bone por defendi lian riĉan heredon. Li parolis kun ŝtonetoj en mundo. Li kriis pli sonorante, ol maro. Poste li iĝis oratoro. Laŭ Talmudo ankaŭ Moseo balbutis, ĉar oni metis ardan karbonon en lia mundo. Li parolis malrapide kaj hezite.(Exodus 4, v.10)
Lia familio ne lasis Klaŭdion en publiko por lia malsano, al kiu apartenas tremado kaj balbutado. Li sukcesis travivi lian familion, kaj iĝi imperiestro.
Giovanni Morgagni itala patologo skribis, ke laŭ aŭtopsioj hiohido de balbutantoj havas alian formon. Notker (c. 840–912) estis benediktano de la abatejo en Sankt Gallen. Li terapiis mem.
Brita reĝo Georgo la 6-a Georgo la 6-a balbutis. Lia plej bona logopediisto estis Lionel Logue. Pri tiutemas filmo The King's Speech (2010). Scenaron skribis David Seidler, kiu mem balbutis ĝis aĝo de 16.
Ankaŭ Winston Churchill batalis kontraŭ balbutado. Kvankam li asertis, ke balbutado asekuras atendon de aŭdantoj, ĝi mansis granda problemo. Lia sekretario, Phyllis Moir skribis en lia libro, ke Winston Churchill estis denaska balbutanto. Louis J. Alber, kiu helpis al li dum lia Amerika vojo, skribis en The American Mercury 55. ke Churchill ne povis eldiri ĉiun kiun li volis, ĉar li komencis balbuti. Alber skribis ankaŭ, ke Churchill havis ankaŭ dislalion, kaj ambaŭ prononcaj problemoj estis okazita per abnormaloj de lia palato. Nur lia elteno helpis lin por iĝi granda oratoro.
Ankaŭ la popolo uzis praktikojn kontraŭ balbutado, kiuj estis superstiĉoj. Ekzemple la balbutanto devis trinki akvon el helika ŝelo, esti frapita en lia vizaĝo kiam estas nebula, aŭ fortigi lian lingvon. Oni uzis ankaŭ variajn herbojn. Estis ankaŭ kredoj, kiujn la scienco kontraŭis. Ekzemple, la bebo estis tro multe ĉikanita, ne taŭge mamnutrigita, aŭ li rigardis sin en spegulo. Aliaj estas, ke oni tondis hararon de balbutanto pli frue ol li komencis paroli, aŭ li havis tro malgrandan lingvon. Se oni trovis neniun kialon, li diris, ke diablo kaŭzis ĝin.
935 Klivio
935 Klivio estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi ricevis la nomo de la klivio, floro de la familio de la Amarilidacoj.
Mădăras (Bihor)
Mădăras [mədəras] (hungare: Madarász) estas komunumo en Rumanio norde de Salonta. En 1910 ĝi nombris 1 173 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 923 (rumanoj, 3 % da hungaroj. Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Homorog (Oláhhomorog), Ianoșda (Jánosd) kaj Mărțihaz (Marciháza).
En la censo de 2002 la 944 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
Mădăraș posedas banejon kun nature varma akvo. Ĝi situas ĉe la nacia vojo DN79 kaj havas stacion ĉe la fervoja linio Oradea–Arad.
Out of Africa
Out of Africa estas 1985-a drama filmo de Sydney Pollack, kun Meryl Streep, Robert Redford kaj Klaus Maria Brandauer. Ĝi bazas sur periodoj el la vivo de la dana verkistino Karen Blixen (pseŭdonimo Isak Dinesen), kiel ŝi priskribis ilin en sia aŭtobiografia romano Out of Africa el la jaro 1937, en la novelo Skygger pa graesset (ombroj paŝas sur herbo) kaj en siaj Breve fra Afrika (leteroj el Afriko). Aliaj fontoj por la scenaro de Kurt Luedtke estis la biografioj ''Isak Dinesen. The Life of a Storyteller'' (vivo de rakontisto) de Judith Thurman kaj ''Silence will speak. A study of the life of Denys Finch Hatton and his relationship with Karen Blixen'' (silento parolos. esploro de la vivo de Denys Finch Hatton kaj ties rilato al Karen Blixen ) de Errol Trzebinski.
Sergo Ordĵonikidze
Sergo Konstantinoviĉ Ordĵonikidze,  naskiĝis kiel Grigol Konstantines dze Orĵonikidze  (n. la 24-an de oktobro 1886 en Goreŝa - m. la 18-an de februaro 1937 en Moskvo), estis kartvela bolŝeviko kaj soveta politikisto.
Sergo naskiĝis kaj edukiĝis en Kartvelio, poste aliĝis al la bolŝevikoj jam en juna aĝo, kaj rapide estis promociita por iĝi grava figuro. Arestita kaj malliberigita plurajn fojojn de la rusa polico, li estis en siberia ekzilo kiam komenciĝis la Februara Revolucio en 1917. Reveninte el la ekzilo, Ordĵonikidze partoprenis en la Oktobra Revolucio, kiu alportis la bolŝevikojn al la potenco. Dum la posta enlanda milito li ludis aktivan rolon kiel la ĉefa bolŝeviko en Kaŭkazio, kontrolante la invadojn de Azerbajĝano, Armenio kaj Kartvelio. Li subtenis ilian kuniĝon en la Transkaŭkazan Socialistan Federacian Sovetan Respublikon (TSFSR), kiu helpis formi Sovetunion en 1922, kaj funkciis kiel ĝia Unua Sekretario ĝis 1926.
Antaŭenigita por gvidi la Laboristan kaj Kamparanan Inspektoraron (Rabkrin), Ordĵonikidze transloĝiĝis al Moskvo kaj aliĝis al la interna rondo de pintaj bolŝevikoj. Kun la tasko kontroli sovetian ekonomian produktadon, Ordĵonikidze gvidis amasan revizion de Rabkrin kaj ties rilataj korpoj, rimarkante neefikecojn ene de la Supera Soveto de la Nacia Ekonomio (Vesenkha). En 1930 li estis transdonita por gvidi Vesenkha, kiu estis reformita kiel la Popola Komisariato de Peza Industrio (NKTP) en 1932. Dum tie, Ordĵonikidze kontrolis la efektivigon de la kvinjaraj planoj por ekonomia disvolviĝo kaj helpis krei la Staĥanovite-movadon de modelaj sovetiaj laboristoj. Samtempe li estis nomumita al la politburoo, la gvida politika instanco en Sovetunio.
Ordĵonikidze hezitis partopreni en la kampanjoj kontraŭ tiel nomataj detruantoj kaj sabotantoj, kiuj komenciĝis en la fruaj 1930-aj jaroj, kiuj kaŭzis frikcion inter Josif Stalin kaj li mem. Rimarkinte la bezonon sperti homojn en siaj kampoj, Ordĵonikidze rifuzis purigi pli maljunajn laboristojn aŭ disigi sin de individuoj opiniitaj kontraŭbolŝevikaj. Laŭ iuj teorioj, lia rilato kun Stalin malboniĝis, kaj sojle de kunveno de 1937, kie li atendis kondamni laboristojn, Ordĵonikidze pafis sin hejme, kvankam tio estis kontestata. Li estis postmorte honorita kiel ĉefa bolŝeviko, kaj pluraj urboj kaj urboj tra Sovetunio ricevis la nomon de li.
Suceava (apartigilo)
Suceava [suĉava] estas la nomo de diversaj geografiaĵoj en Rumanio:
Suda Karolino
Suda Karolino estas usona ŝtato. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiuj ribelis kontraŭ la brita rego en la Usona Revolucio. Ĝia norda limo estas Norda Karolino, ĝia suda kaj okcidenta limo estas Georgio, kaj oriente estas la Atlantika Oceano. La Karolinoj nomiĝas honore de la Brita Monarĥo Karolo la 1-a de Anglio.
Suda Karolino fariĝis la 8-a ŝtato de Usono je la 23-a de majo 1788.
Suda Karolino estis la unua ŝtato kiu provis secesii el la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, por starigi la Konfederaciitajn Ŝtatojn de Ameriko, kaŭzante la Usonan Enlandan Militon. La unua batalo de tiu ĉi milito okazis ĉe Fortikaĵo Sumter, kiu situas sur insulo en la haveno Charleston.
Eksteraj ligiloj
La TTT-ejo de Suda Karolino en la angla http://www.myscgov.com
Norda Karolino
Norda Karolino (North Carolina, [ˈnɔːɹθ ˌkæɹəˈlaɪnə]) estas usona ŝtato ĉe la sudorienta marbordo de Usono. Najbaraj ŝtatoj estas Suda Karolino kaj Georgio (en la sudo), Tenesio (en la okcidento) kaj Virginio (en la nordo).
La ĉefurbo de Norda Karolino estas Raleigh, la plej multajn loĝantojn havas Charlotte.
Historio
Antaŭ la alveno de la unuaj eŭropanoj, loĝis en Norda Karolino kelkaj indianaj triboj: ĉerokoj, lumbioj, muskogoj, kaj tuskaroroj. Ankaŭ kataŭboj loĝis tie, sed ekde kiam, estas temo malklara.
La unua eŭropano en Norda Karolino estis Giovanni De Varrazano en 1524.
Inter 1580 kaj 1590 Anglio dufoje provis fondi koloniojn en Norda Karolino. Ambaŭ provoj fiaskis. Nur komence de la 17-a jarcento sukcesis daŭra loĝado de eŭropanoj en Norda Karolino. En 1705 oni fondis Bath, la unuan urbon en Norda Karolino.
Dum la Usona Enlanda Milito (1861–1865) Norda Karolino apartenis al la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko.
Loĝantoj
La loĝantaro de Norda Karolino kreskis de milionoj en 1990 al 8 milionoj en 2000.
Proksimume 100 000 loĝantoj de Norda Karolino estas indianoj. La plejparto el ili apartenas al la ĉerokoj kaj la lumbioj.
Sian nomon ricevis Norda Karolino honore al la brita reĝo Karlo la 1-a.
Urboj
Inter la plej grandaj urboj de Norda Karolino estas:
Esperanto-movado
UEA havas delegitojn en Blowing Rock kaj Durham.
(131905) 2002 BQ9
(131905) 2002 BQ9 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,25946 AU, tie estas 38,815 milionoj da km.
Senador Georgino Avelino
Senador Georgino Avelino estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1963, la municipo havas 3.854 loĝantojn.
17607 Taborsko
17607 Taborsko estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la distrikto Táborsko de sudbohemia regiono, historie konata pro la religia reforma Husmovado en la 15-a jarcento. La centro de la regiono estas Tábor, dua plej granda urbo de Sudbohemio, fondita en 1420 kun bela historia centro supre de la rivero Lužnice kaj la lageto Jordán.
Žaškov
Žaškov [ĵaŝkov], (hungare Zsaskó [ĵaŝkO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Žaškov situas en longa valo fine de sakovojo, tamen ĉefvojo kaj fervojo estas proksime. Dolný Kubín troviĝas je 11 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1380 en germaneca formo "Dewczdorf", la municipon fondis en la jaro 1380 transloĝigitoj el Ružomberok, al kiuj apartenis privilegioj de urbo Žilina. La municipo apartenis al senjoraro de Oravia burgo, ĝi havis privilegiojn de urbo kaj kondukis tra ĝi reĝa vojo. Poste plue oni mencias ĝin en 1412, kiel "Saskow". En 1715 oni komputis tie 570, en 1778 902 vilaĝanojn. En 1828 1738 vilaĝanoj loĝis en 242 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Zsaskó 1061 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Dolný Kubín, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Žaškov 1711 homoj, (1708 slovakoj).
Fürstenaubruck
[[Kategorio:Setlokokoj de Svislando] ]
Drangey
Drangey estas roka insulo en Skagafjörður, Islando. De la insulo oni havas bonan panoramon super la tuta distrikto. Drangey unue estis momita en Grettis saga (Sagao de Grettir). La ekzilito, Grettir, restis en la insulo siajn lastajn ekzilajn jarojn kune kun sia frato, Illugi, kaj la sklavo Glaumur kaj tie ili estis mortigitaj en la jaro 1031.
19953 Takeo
19953 Takeo estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).
Drangey
Ekzistas fama popolrakonto en kiu estas dirita ke du noktotroloj vojaĝis laŭ la fjordo kun sia bovino kiam la suno subite aperis kaj tiam ili ĉiuj ŝtoniĝis. La bovino ŝanĝiĝis en la insulo mem sed la troloj en altaj rokoj, nomitaj: Karl (Viro), norde de la insulo kaj Kerling (Virino), sude de ĝi. La Viro falis kaŭze de granda tertremo en la jaro 1755 sed la Virinego ankoraŭ staras je sia 52 metra alteco. Pro tie oni kelkfoje nomis Drangey la printempnaskantan bovinon ĉar ĉiuprintempe en la insulo oni kolektis ovojn de marbirdoj kiuj estas multnombraj en la rokaro de Drangey kaj tie ankaŭ kaptis birdojn en ĝia ĉirkaŭaĵo.
19953 Takeo
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Takeo en gubernio Saga, insulo Kjuŝu insulo en Japanio, ĉirkaŭita de montoj. Takeo estas fama pro termofontoj kaj ceramiko. En la 19-a jarcento, la Sinjoro de Takeo estis tre interesita pri astronomio kaj entuziasme akceptis la.
Heinrich Füger
Heinrich Friedrich FÜGER (8a de decembro 1751, en Heilbronn – 5a de novembro 1818, en Vieno) estis germana klasikisma pentristo de portretoj kaj historia pentrarto.
Drangey
En la klifoj de Drangey ĉefe la nigraj marbirdoj ellasas siajn ovojn. Tiuj birdoj estas longbeka urio kaj dikbeka urio kiuj ellasas ovojn sur mallarĝaj bretoj aŭ en grotoj en la abrupta klifo. Aŭkoj ĉefe ellasas siajn ovojn en ŝtonegaroj sube de la klifoj kaj tion ankaŭ faras la nigra urio kaj la fraterkuloj kvankam la plej multaj el ili fosas truojn sur la rando de la klifoj ene de kiuj ili ellasas siajn ovojn. De aliaj birdoj kiuj ellasas ovojn en Drangey oni povas mencii fulmaron kaj kition aŭ la trifingran mevon kiel oni ankaŭ nomas ĝin. Ankaŭ tie havas siajn nestojn unu paro de korvoj kaj unu paro de falkoj.
Eksteraj ligiloj
http://tradukisto.esperanto.is/contents/show/23
Heinrich Füger
Biografio
Füger estis lernanto de Nicolas Guibal en Stuttgart kaj de Adam Friedrich Oeser en Leipzig. Poste li veturis kaj pasigis kelkan tempon en Romo kaj Napolo, kie li pentris freskojn en la Palaco de Kaserto. Reveninta al Vieno li estis nomumita pentristo de la kortego, profesoro kaj vicdirektoro de la Akademio de Belartoj de Vieno, kaj en 1806 direktoro de la Galerio Belvedere.
Inter liaj historiaj pentraĵoj estas jenaj: La adiaŭo de Koriolano (Galerio Czernin, Vieno), Alegorio de Paco de Vieno (1801), La morto de Germaniko (1789), La murdo de Cezaro, kaj Batŝeba (Budapesta Galerio). Inter liaj portretoj estas tiuj de la imperiestro Jozefo la 2-a, de la Granda Dukino Elisabeth von Württemberg, de la reĝino Karolina de Napolo, kaj de Horatio Nelson, kiu sidis por pozo por li en Vieno en 1800 (National Portrait Gallery, Londono). Li pentris laŭ la klasika stilo de Louis David kaj de Anton Raphael Mengs kaj sentis sin klina al teatreco.
Arosa
Pri la komunumo
Arosa (en Esperanto ankaŭ Aroso) estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2261 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009. En Arosa troviĝas la sidejo la la komunumara administracio, la ĉefloko de la komunumaro tamen estas Sankt Peter-Pagig, kie okazas la landkomunumo. Arosa estas konata kurac- kaj skisportloko.
Geografio
La montara turisma loko situas ĉe la sudorienta fino de la valo Schanfigg sur alteco de 1775 m s.m. La kerna vilaĝo estas konstruita ĉirkaŭ du pitoreskaj lagoj, kiuj laŭ ilia situa nomiĝas Supra Lago (Obersee) kaj Malsupra Lago (Untersee). La komunumo konsistas el la partoj Innerarosa, Dorf-Obersee, Untersee kaj Maran-Prätschli.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 42,53 km², de kiuj 15,25 estas kovritaj de arbaro, 42,% servas por agrikulturo kaj 3,1% por setlado. 39,7% estas dezertaj, ĉefe en la alta montaro.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Arosa limas en nordo al Peist, en nordoriento al Langwies, en oriento al Davos, en sudsudoriento al Schmitten, en sudo al Alvaneu, en sudsudokcidento al Lantsch/Lenz, en sudokcidento al Vaz/Obervaz, en okcidento al Tschiertschen-Praden, kaj en nordokcidento al Molinis.
Trafiko kaj turismo
La ĉefa enspezofonto de Arosa estas la turismo. La kuracloko disponas pri pli ol 8000 gastolitoj, tiel ke dum la sezono, el la trankvila vilaĝo fariĝas vera urbo. La plej granda parto de la loĝantaro de la komunumo laboras en la turisma branĉo. Arosa atingeblas per la tiel nomita Arosavojo, kiu komenciĝas en Koiro. Paralele al la Arosavojo cirkulas la Koiro-Arosa-Fervojo, kiu estas linio de la Retia Fervojo de Koiro al Arosa. Aertelfero kondukas al la monto Weisshorn al alteco de 2653 m s.m. Krome en Arosa ekzistas multnombraj seĝotelferoj kaj skiliftoj. Dum la sezono cirkulas lokaj busoj inter la hoteloj kaj la valaj telfer- kaj skilifthaltejoj. Ne nur vintre, sed ankaŭ somere Arosa estas ŝatata feriloko. La regiono invitas al migrado. La komunumo disponas pri golfludejo. en la jaro 2000 en la komunumo tranoktis preskaŭ unu miliono da turistoj.
Historio
Arosa naskiĝis kiel propra komunumo en la jaro 1851 per disiĝo de Davos, al kiu ĝi ĝis tiam apartenis.
La unua dokumenta mencio de Arosa datiĝas el la jaro 1330 kiel Araus. En la 13-a jarcento en la regiono de Aroso eksetlis valzoj, kiuj almigris de Davos kaj forpelis la antaŭe tie vivantajn romanĉlingvanojn. Ĝis en la 19-a jarcento Davos estis malgranda kampara vilaĝeto. Tra la valo de Schanfigg al Koiro ne ekzistis vojo. La loko atingeblas nur tra montpasejaj padoj ek de Davos, al kiu komonumo la loko ĝis 1851 politike apartenis. Ĝis la jaro 1850 la nombro de la loĝantaro falis al 52. En la 1880-aj jaroj komenciĝis la evoluo de Arosa al sport-, feri- kaj kuracloko. En la jaro 1888 ĝis 1890 estis konstruita la vojo de Langwies al Arosa, en la jaro 1897 la elektra centralo Arosa, kaj en la jaroj 1912 ĝis 1914 la Koiro-Arosa-Fervojo, kiu estis en la jaro 1942 aligita al la Retia Fervojo. En la jaro 1956 estis malfermita la aertelfero al Weisshorn.
Oktano
Oktano estas alifata (ĉenforma) hidrokarbono el la alkanoj.
empiria formulo : C8H18
izomeroj :eblas 17 diversaj strukturoj
"konstituticia formulo" : CH3-(CH2)6-CH3 struktura formulo n-oktan :
H  H   H   H   H   H   H   H
|  |   |   |   |   |   |   |
H - C - C - C - C - C - C - C - C - H
Oktano estas klara, senkolora fluidaĵo kun bolpunkto de 126°C. Ĝi havas malpli grandan densecon (0,70 g/cm3) ol akvo. Ĝi estas facile flamebla (flampunkto 13°C) kaj formas, kun aero, eksplodeman miksaĵon. Ĝi troviĝas kiel parto de benzino kaj similaj energiaĵoj. Miksaĵo de oktanizomeroj (2,5-dimetilheksano, "Izooktano") kun n-heptano servas kiel mezuro por la motorfrapado de la bruligaĵoj: la oktannombro 97% signifas, la energiaĵo havas la saman motorfrapadon kiel la miksaĵo kun 97% izooktano kaj 3% n-heptano.
La unuaj alkanoj: metano, etano, propano, butano, pentano, heksano, heptano, oktano, nonano, dekano
Bagnoles-de-l'Orne
Bagnoles-de-l'Orne [ba.ɲol.də.lɔʁn] estas malaperinta franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝi nun formas parton de Bagnoles de l'Orne Normandie.
Konkero de Meksiko
La Konkero de Meksiko ĉefe referencas al submetado de la Ŝtato Meksika aŭ Azteka, atingita de Hernán Cortés je la nomo de la reĝo Karolo la 1-a de Hispanio kaj favore al la Hispana Imperio inter 1519 kaj 1521. Finfine la 13an de aŭgusto de 1521 la urbo Meksiko falis en povo de la hispanaj konkistadoroj, post du jaroj de ardaj klopodoj, militaj, politikaj kaj konspiraj, en kiuj partoprenis, kun la hispanoj, ankaŭ indiĝenaj popoloj deantaŭe subpremitaj kaj vasaligitaj de la meksikoj, en intenco ribela — profite de la alianco kun la ĵus alvenintoj — for de la truditaj vivkondiĉoj en kiuj ili vivis. Tiu fakto markis la komencon de la hispana koloniigo kaj de la sekva nasko de la mestiza lando Meksiko.