cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Málmey
Lumturo estas en la norda parto de Málmey.
11774 Jerne
11774 Jerne estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la dana imunologiisto Niels K. Jerne (1911–1994), kunricevinto de la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino 1984 kun Georges J. F. Köhler kaj César Milstein pro teorioj pri la disvolvo kaj regado de la imuna sistemo kaj la principo por la produkto de.
Yukon
Yukon estas la angla nomo de pluraj geografiaj lokoj en Ameriko. Ĝi estas esperantigebla per Jukono. Yukon (Jukon) povas esti:
Provinco:
Urboj kaj komunumoj en Usono:
Riveroj:
Buire-sur-l'Ancre
Buire-sur-l'Ancre estas franca situanta en departemento Somme, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Buirois.
Hayato Okuda
Hayato Okuda (奥田 勇斗, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Gamba Osaka.
Kapereo
Kapereo, malgranda kapereo aŭ pigma baleno (Caperea marginata) estas membro de la Cetoteriedoj, nome familio de lamenbalenoj, kiu ĝis 2012 estis supozita formortinta; antaŭe C. marginata estis konsiderita la nura membro de la familio Neobalenedoj. Por la unua fojo priskribita de John Edward Gray en 1846, ĝi estas la plej malgranda el la lamenbalenoj, game inter 6 kaj 6.5 metroj longa kaj 3,000 al 3,500 kilogramoj peze. Spite sian nomon, la malgranda kapereo aŭ pigma baleno povus havi plie komune kun la griza baleno kaj la rorkvaloj ol kun la Gronlanda baleno kaj la veraj balenoj.
La malgranda kapereo troviĝas en la Suda Oceano en la malaltaj areoj de la Suda Hemisfero, kaj manĝas kopepodojn kaj eŭfaŭsiedojn. Oni konas malmulte pri sia populacio aŭ sociaj kutimoj. Malkiel plej aliaj lamenbalenoj, ĝi estis rare celo de ekspluatado.
Dóra Kelen
Dóra Kelen, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kelen Dóra estis hungara aktoro, deklamisto. Ŝia origina familia nomo estis Klein.
Dóra Klein naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szucsány (nuntempa Sučany en Slovakio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Dóra Kelen devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1934. Ŝiaj pli gravaj instruistoj estis Szeréna Fáy, Sándor Hevesi kaj Árpád Ódry. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de filia teatro de Nacia Teatro (Budapeŝto), post 2 jaroj ŝi apartenis al Gaja Teatro. Ŝi estis konata pro deklamadoj en diversaj lokoj. Ŝi aliĝis al la laborista movado. Inter 1940 kaj 1944 ŝi povis deklamadi nur antaŭ juda publiko. Depost la 2-a mondmilito ŝi laboris en instituto pri kulturaj rilatoj. Kelkfoje ŝi aŭdebla en Hungara Radio. Ŝi ricevis premion en 1968.
26549 Tankanran
26549 Tankanran estas tre malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tan Kan-Ran, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2010 pro sia projekto en teamo pri energio kaj transporto. Li estis lernanto ĉe la Mezlernejo n° 4 de Pekino (Ĉinio).
Lúčky (distrikto Michalovce)
Lúčky (lUĉki), hungare Vámoslucska (vAmoŝluĉka) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis la pli mallonga Lucska.
Situo
Lúčky situas sur ebenaĵo, laŭ suda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 6 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1336. En 1910 loĝis en Vámoslucska 506 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Vámoslucska apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Lúčky 512 da homoj, (469 slovakoj, 32 ciganoj, po 1 hungaro kaj ukraino).
18730 Wingip
18730 Wingip estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Tendoĉaro
Tendoĉaro estas veturilo provizita per tendo, tirata de ĉevalo aŭ traktoro kaj kelkfoje de okso. La celo de la tendo kompreneble estas ke la veturigisto, pasaĝeroj kaj ŝarĝo estas protektataj kontraŭ pluvo kaj vento.
18730 Wingip
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Wing Ip, vic-kanceliero de la Universitata sistemo de Tajvano. Li laboras pri fiziko de la kometoj, deveno de la sunsistemo, formiĝo de la planedoj, planedaj atmosferoj kaj eksosferoj, kaj fiziko de la plasmoj. Li partoprenis al la misio Cassini-Huygens.
Tendoĉaro
Tendoĉaro povas esti uzata ankaŭ por tranokti en ĝi. Tiel la veturilo estis multuzata de migrantaj personoj.
Onidire la tendoĉaro por la unua foje estis uzata de metalprilaboristoj kiuj migris kun la armeo por ripari kirasojn kaj similaĵojn, kaj verŝajne ankaŭ de homoj kiuj alimaniere priservis la soldatojn.
Ankaŭ la romaoj rondvojaĝis en tendoĉaroj. Ili riparis kuprajn potojn, akrigis tranĉilojn kaj tondilojn kaj proponis muzikon kaj popolamuzon. La ruldomo disvolviĝis el la tendoĉaro.
La koloniigo de Nord-Ameriko fare de la eŭropanoj en filmoj kaj literaturo multfoje estis romantikata kiel akompanata de longaj kolonoj de tendoĉaroj kiuj migris tra sovaĝaj regionoj plenaj de 'furiozaj' indianoj.
Ankaŭ en Sud-Afriko estis la tendoĉaro (ossewa) kiu ludis ĉefan rolon en la tre romantikita Granda migrado (1834-1836), ĉe kiu la buroj, eskapis de la angla aŭtoritato en la Kaboprovinco, inkluzive de la tie validaj kontraŭ-sklavecoleĝoj, por fondi en Transvalo kaj Oranĝa Liberŝtato proprajn ŝtatetojn.
La berlina transportisto Simon Kremser komencis en 1825 omnibusentreprenon de la Brandenburga pordego al Charlottenburg. La veturiltipo kiun li uzis nomiĝas en Germanio Kremser.
Hodiaŭ
Nuntempe la tendoĉaro antaŭ ĉio estas uzata por turismaj celoj. En arbaj kaj kamparaj regionoj oni povas fari ekskursojn per tendoĉaro.
Statuo de Zeŭso en Olimpio
La statuo de Zeŭso en Olimpio estis unu el la klasikaj sep mirindaĵoj de la antikva mondo. La omaĝo al la helena dio Zeŭso estis konstruita de fama skulptisto Phidias ĉirkaŭ 432 a.K. en Olimpio, Helenio.
La sidanta statuo, altiĝis preskaŭ 12 metrojn, kaj okupis la tutan larĝon de ties konstruaĵo. La geografo Strabo diris pri la templo, "Verŝajne, se Zeŭso starus, li distegmentigus la templon." La statuo havis lignan muntkradon, ornimiĝis de eburo kaj oraj tegaĵoj. La figuro sidis sur granda trono el cedra ligno, inkrustita de eburo, oro, ebono kaj gemoj. En la dekstra mano de Zeŭso estis malgranda statuo de Nike, la diino de venko. En lia maldekstra mano estis brila sceptro kun aglo.
21530 Despiau
21530 Despiau estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Norberto Despiau, teknikisto kaj operacianto de teleskopo ĉe la Observatorio de Arecibo. Li ludis gravan rolon en multenombraj radaraj eksperimentoj pri asteroidoj ekde la 1970-aj jaroj.
5411 Liia
5411 Liia estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo, Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Lija Forrer-Ciganovskaja, edzino de unu amiko de la malkovrinto.
Parkstein
Parkstein (Begriffsklärung)
Krásné (Tři Sekery)
Krásné (Schönthal) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Tři Sekery, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas prosimume 1 km norde de Tři Sekery. Estas ĉi tie registritaj 113 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Krásné situas en katastra teritorio Krásné u Tří Seker kun areo 7,9 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1838.
Alfonsas Svarinskas
Monsinjoro Alfonsas SVARINSKAS (naskiĝis la vilaĝo de Kairėnai en distrikto Ukmergė, mortis  en Kaunas) estis kontraŭsovetia rezistanto, aktiva defendanto de moralaj valoroj ĝenerale kaj de la tradicia familio speciale.
Estante 5-jara knabo li komencis viziti lernejon. Lia la unua instruistino estis la avino, kiu instruis lin legi laǔ preĝolibro. En lernejoj laboris patriotaj instruistoj, kiuj edukis lin ami Dion kaj Patrujon. Post la fino de distrikta gimnazio, aǔtune 1942, li forveturis studi en Kaǔna pastra seminario. Tie la studentoj agis ankaŭ por aferoj de libereco. Decembre 1946 KGB* arestis seminarianon A. Svarinskas. Post trimonata kruela pridemandado kaj turmentado la milita tribunalo kondamnis lin al 10-jara labora reeduko en koncentrejo kaj posta 5-jara senrajteco. La punon li plenumis en Abeza koncentrejo, ĉe ĉirkaǔ-polusa cirklo (200 km suden de Vorkuta). En la koncentrejo la samsortulo episkopo Pranciškus Ramanauskas ordinis lin pastro. Pro malhumanaj kondiƙoj A. Svarinskas en la koncentrejo ekmalsanis je ftizo, tamen Dio savis la vivon kaj en 1956 li revenis Litovion. Ne por longe. En 1958 li estis denove arestita kaj punita por 6 jaroj pro tenado de kontraǔmarksisma, kontraǔsovetia literaturo. En 1961 Supera juĝo de Litova soveta respubliko agnoskis la pastron “precipe danƣera recidivulo” kaj enprizonigis lin en Mordovia koncentreja prizono, kiu titoliĝis “ŝtona sako”. Vintre tie oni hejtis nur ƙiun duan tagon, sinlavadon kaj fiziologian necesfaradon oni permesis nur unufoje diurne, trinki - nur duonlitron dumtage. Post denova reveno ŝtatoficuloj permesis al A. Svarinskas pastri nur post paso de 20 monatoj. A. Svarinskas kunlaboris en nelegala “Kroniko de litovaj katolikoj” kaj kune kun aliaj pastroj fondis Katolikan komitaton por defendi rajtojn de religiuloj. En 1983 li estis denove arestita kaj trafis al koncentrejo de Permeo. Tamen la laboro de la komitato donis rezultojn. En 1988 Usona Prezidento R. Reigan dum la Moskva vizito petis al M. Gorbaĉov liberigi lin. Samjare li estis ekzilita el Sovetunio – al Germanio – ĝis ruiniĝo de Soveta imperio. Entute A. Svarinskas pasigis eĉ 22 jarojn en sovetaj malliberejoj kaj koncentrejoj, li tamen restis “ŝulda” al soveta reĝimo ankoraŭ 5 jarojn da mallibereco... Post tiam A. Svarinskas eĉ 11-foje renkontiĝis kun Papo Johano Paulo II. En 1990 Papo atribuis al li la honoran titolon monsinjoro. Kiam A. Svarinskas revenis en Litovion, li laboris kiel kanceliero de litova kardinalo Vincentas Sladkevičius, kiel ĉefkapelano de Litova armeo, kiel pastro en kelkaj litovaj preĝejoj.
Monsinjoro Alfonsas Svarinskas estis honorita per Komandora kruco de ordeno de Rajdpelanto (1998), medalo de Litova sendependeco (2000) kaj medalo de Volontuloj de fondintoj de litova armeo (2001). Pro batalado por homaj rajtoj li ricevis diplomon en Detrojto (Usono), premion de urbo Pueblo (Meksikio), Venezuelan honorigon “II Grand Cordon”. Li estas honora civitano de urbo Lecco (Italio). La jubileulo antaǎ nelonge diris: “Mia vivosuno jam malleviƣas. Mi dankas Dion pro la trairita vojo. Mi ne dezirus ĝin ĉanĝi aŭ fordoni al iu alia. Mi kredas, ke Litovio pli aŭ malpli frue rericevos plenan liberon kaj sendependecon”. Li admonis la homojn zorgi ne nur pri ekonomiko, sed ankaŭ pri spirita vivo kaj instigis: “... virta, sobra vivo, civitana aktiveco kaj kuraĝo estas la klaŭzo por postvivo de Litovio”.
Fonto
Litova Stelo, N-ro 1 (191), januaro-februaro 2010, XX jaro, 28 paĝo.
Torfkoakso
Torfkoakso estas, simile kie koakso el ŝtonkarbo,plibonigita formo de torfo.
En Elisabethfehn troviĝas la plej malnova torkoaksa fabriko de la mondo, kiu finis labori en 1990 pro neekonomieco. Hodiaŭ torfkoakso ĉefe estas uzata en industrio, i. a. por filtri akvon.
Beth Kelly
Beth KELLY estas politika aktivulino kaj feminista politika teoriisto loĝanta en Usono. Ŝi estas profesoro pri Studoj pri Virino kaj Genro kaj nuntempe ŝi estas direktoro de la fako de Irlandaj Studoj ĉe Universitato DePaul. Ekde 1997 ĝis 2003, Kelly estis direktoro de la fako de Studoj pri Virino kaj Genro ĉe DePaul, kaj ŝi estis fondinto de la programo pri GLAT-studoj en DePaul. Ekde marto 2010, Kelly estis prezidanto de la Konsulta Konsilantaro pri Lesbaj, Gejaj, Ambaŭseksemaj kaj Transgenraj Aferoj, unu el la ok konsultaj konsilantaroj de la Komisiono pri Homaj Rajtoj en la urbo Chicago. Kelly doktoriĝis ĉe la Universitato Rutgers.
Kelly estas senkaŝa lesbanino. Inter siaj reserĉaj interesoj, ŝi rimarkigas feministan teorion, GLAT-politikoj kaj kvira teorio. Komence de la 1980-aj jaroj, ŝi publikigis artikolon titolitan "On 'Woman/Girl Love'—Or, Lesbians Do 'Do It'" forte defendenatan la pedofilian aktivistan organizon NAMBLA, kaj atakante aliajn feministajn lesbaninojn kiuj oponis la organizon. Kelly rakontis seksrilaton kiun ŝi havis, kiu komencis kiam ŝi estis 8-jara, kun praonklino kiu estis pli ol 50 jarojn pli aĝa, kaj priskribis ŝian personan intervenon en simila rilatoj "kiel knabino kaj kiel virino" samtempe.
En 2005, Kelly publikigis la kolektivajn memoraĵojn Telling Our Lives: Conversations on Solidarity and Difference, kun Frida Kerner Furman kaj Linda Williamson Nelson.
En marto 2010, la urbestro de Chicago Richard M. Daley nomumis Kelly estron de la GLAT-a konsulta konsilantaro de la urbo por trijara periodo. La konsilantaro funkcias kiel interligo por la geja komunumo kun la urba registaro kaj respondecas pri identigo de areoj de antaŭjuĝo aŭ diskriminaciado tuŝantajn la gejan komunumon koncerne al loĝejo kaj homaj rajtoj.
Iljinskaja (stacio)
Iljinskaja (Ильинская) estos haltejo sur la Linio MCD-3 Leningradsko-Kazanskij de la Moskvaj centraj diametroj en Iljinskij.
Épinac
Épinac estas franca komunumo, kiu situas en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
Épinac etendiĝas sur 25.77 km², kaj havis 2,341 loĝantojn laŭ la oficiala censo de 2010, tiel ke la loka loĝdenso estas 91 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Saône-et-Loire, en la sudorienta parto de Burgonjo-Franĉkonteo.
Historio
La malnova nomo de la urbo estis Monestoy. La kastelo apartenis al Nicolas Rolin. Lia posteulo Gaspard de Clermont-Tonnerre malkovris terkarbon.
La departemento Saône-et-Loire estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Inter Épinac kaj Pont-d'Ouche trafikis la trajnoj de karbominejo. Oni konstruis ĝin de 1830 ĝis 1836.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-François Nicolas, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Épinac estas la ĉefurbo de la kantono Épinac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento Autun, unu el la kvin arondismentoj de la departemento Saône-et-Loire.
Esperantio
Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,15 % de voĉoj).
Cerová
Cerová, hungare Korlátkő estas unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Senica.
Tulgheș
Tulgheș [tulgeŝ] (hungare: Gyergyótölgyes ) estas komunumo en Rumanio inter la montaroj Bistrița kaj Giurgeu en la valo de Bistricioara, norde de Gheorgheni. Apartenas al ĝi: Recea, Hagota, Pintic.
Bobby Clark
Clark komencis sian profesian karieron en la aĝo de ses jaroj en teatraj prezentadoj. Li komencis sian televidan karieron ĉe The Lamb's Gambol (1949)
Tulgheș
Iam apartenis al ĝi ankaŭ jenaj vilaĝoj, nuligitaj per la leĝo n-ro 2 de 1968-02-16 : Rezul Mare (Naghirez), Pârâul Asodului, Poiana Veche, Poiana Nouă, Putna kaj Valea Frumoasă. Ĉar tiujn vilaĝojn oni kunigis kun la vilaĝo Tulgheș, ĝi nun havas proksimume sep okonojn de la komunuma loĝantaro.
Cerová
Loknomoj
Ĝis 1889 estis tie 2 vilaĝoj: Czerova kaj Lészkó, kiuj unuiĝis kaj la nova nomo iĝis "Korlátkő" pro la proksima fortikaĵo. En 1918 la oficiala slovaka nomo iĝis Cerová-Lieskove. En 1976 ankaŭ Rozbehy aliĝis al la unuigita vilaĝo. La nova loknomo iĝis Cerová.
Tulgheș
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 878 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 3 780.
Cerová
Situo
Cerová situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Senica troviĝas je 27 km-oj.
Tulgheș
Historio
Ĝia unua skriba mencio datiĝas el 1850. Ĝi estis landlimstacio inter Moldavio kaj Hungario. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Csík).
Șoimuș (Rădești)
Șoimuș [ŝojmuŝ] (hungare: Magyarsolymos, germane: Falkenstadt) estas vilaĝo en Rumanio sude de Aiud. En 1910 ĝi havis 208 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 99 (rumanoj, 51,3 % da hungaroj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1318. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér). Administre ĝi apartenas al Rădești.
Bobby Clark
Dum la 1950-aj jaroj li partoprenis filmojn Invasion of the Body Snatchers, Ransom!, Gun Duel in Durango, Rebel in Town, The Happy Road, Bring Your Smile Along, kaj The Ten Commandments. Li havis sian plej gravan rolon ĉe televidserio Casey Jones (1957-1958) kiel Casey Junior. Li aperis ankaŭ en televidaĵoj Perry Mason, Alfred Hitchcock Presents, The Loretta Young Show, The Jimmy Durante Show, The Americans, Lassie, General Electric Theater, Ford Theatre, Studio 57, The Pepsi-Cola Playhouse, Screen Directors Playhouse, Climax!, Front Row Center, Dick Powell's Zane Grey Theater, Northwest Passage, Crossroads kaj Bachelor Father.
Dum 1960-a jardeko li laboris ĉe The Donna Reed Show, The New Breed kaj My Three Sons. Li ankaŭ aperis en Star Trek kiel la Gorn.
Cerová
Vilaĝo
La unua skriba mencio okazis pri la vilaĝo en 1324 laŭ tiama hungara ortografio "Korlathkeu". Ekde 1446 la vilaĝo estas apartenaĵo de la fortikaĵo. En la 1880-aj jaroj la tuta vilaĝo cindriĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado loĝis en Korlátkő 1159 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Szenice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Cerová 1354 homoj, (1343 slovakoj).
Rito
Rito estas aro da simbolaj agadoj specifaj por konkreta kulturo, farataj intence por atingi certan faron, kiu ankaŭ povas esti tre forprenita de certa funkcia celo. Multaj ritoj estas religiaj, aŭ pli ĝenerale celataj influi supernature, sed ankaŭ ekzistas tute ne-religiaj ritoj.
Lingva noto
En multaj Eŭropaj lingvoj ekzistas du etimologie rilataj vortoj kun signifo parenca al "rito": Temas pri "rite", "Ritus", "rito" ktp unuflanke, kaj "ritual" ktp aliflanke. Tamen la signifodiferenco inter la du varias multe de lingvo al lingvo, kaj eĉ interne de unu lingvo depende de la kunteksto. Kelkaj Esperantistoj sentis la bezonon por aparta radiko "ritualo" por paroli pri iu el la signifoj esprimeblaj per "ritual" en iu Eŭropa lingvo. Tamen nur la vorto "rito" estas oficiala en Esperanto, kaj ankaŭ PIV kaj ReVo listigas nur "rito". Ĉar la signifodiferenco tute ne estas unueca en la Eŭropaj lingvoj, ne indas ekuzi la neoficialan radikon "ritualo" en Esperanto; jam la eŭrop-lingvanoj komprenus la diferencon inter "rito" kaj "ritualo" diverse, kaj por la plej multaj ne-eŭrop-lingvanoj la diferenco estus tute nebula.
Specoj de ritoj
religiaj: laikaj:
Kristanismo
Kristanaj ritoj estas ofte ankaŭ samtempe sakramentoj, ĉar ilia parto havas valoron sakramentan. La unua rito, kiun homoj spertas, estas en plejparto de eklezioj bapto. Kelkaj socioj, kiel ekz. anabaptistoj, praktikas ankaŭ bapton de plenkreskuloj, kiel ekkonsciintoj en kredo, dum kiu oni estas aligita en la socion kaj purigita el prapeko. Tiel ĉi okazas post mergo de la kapo en akvo, ties surverŝo, mergo de la tuta korpo aŭ en simila maniero. La ceremonio havas pli karakteron inican kaj ligita ĝi estas kun bibliaj tekstoj. Divido de la tria evangelio de Mateo kaj divido de la tria evangelio de Lukaso.
En katolika eklezio ekde la 20-a jarcento la infanoj ekde la tn. "veno al prudento" (ĉirkaŭ ok jaroj) akceptas sian unuan komunion. La komunio estas por kristanoj anima kuniĝo (simbola aŭ reala - depende de konfesio) kun Jesuo Kristo. En katolismo oni ordonas akcepti ĝin unufoje dum la jaro - la ofteco de akceptado estis objekto de disputo, ĝenerale oni interesiĝas pri la ofta akceptado; oni malpermesas tamen pli oftan ol ĉiutage. Malfacile estas priskribi tiun ĉi specon de la ceremonio - en certa signifo tio estas rito de la transiro, ĝi havas ankaŭ karakteron purigantan destinante ankaŭ riton firmiganta unuecon kaj substrekanta subordigon de spirita kondukanto. Estas kunligita kun ĝi same eŭkaristia religio (meso, dia liturgio), kies kulmino estas propre eŭkaristio. En multaj protestantismaj reformitaj eklezioj tiaj ĉi ritoj estas praktikataj malofte (ekz. kelkfoje dum jaro).
Alia rito, kiu estas jam neniel dubinda, kian ĝi havas manieron, estas geedziĝa promeso, sigelanta por ĉiam ligon de viro kaj virino, kies devo estas naskado kaj edukado de infanoj.
Judismo
En judismo la unua rito, kiun judo partoprenas, estas inica - cirkumcido konsistanta en amputo de parto de penisa prepucio. Tio estas simbola signo de aparteneco al "elektita nacio" kaj ankaŭ ĝi plenumas higienan rolon (la cirkumcido estas praktikata pro higienaj celoj ankaŭ de multaj kristanoj en Usono).
Fianĉiĝo de junaj personoj ankaŭ havas precize priskribitan ordon, sed malfacile estas nomi ilin rito, ĉar unue ĝi sole estas preparo por promeso, kaj due ĝi havas dimension pure materialan kaj ĝi ne estas ligita kun sakro. Sole la ceremonio de la promeso mem povas esti agnoskata kiel rito.
Ligita kun la judisma rito estas ankaŭ nocio de koŝereco. Per tiu ĉi termino estas priskribita pureco de konkreta afero, konduto, agado, farado. La principoj de koŝereco estas precize priskribitaj kaj rigore konservataj de ortodoksaj konfesiantoj de judismo kaj forĵetataj de reformita judismo.
Inter ortodoksaj judoj estas ritigitaj agadoj ligitaj kun sepulto: kelkfoje lavado de kadavroj (la tn. lasta micvo), vestado de kadavroj en simplan lanon aŭ postmortan veston, preĝoj, enmeton de kadavroj (ĉiam en kuŝanta pozicio, turnigitaj orienten, por ke ili povu bonvenigi venantan Mesion).
Islamo
Unu el la plej gravaj ritoj de islamo estas pilgrimado. Ties la plej grava speco estas pilgrimado ĝis Mekko. Ĉiu muzulmano devas partopreni ĝin minimume unufoje dum la vivo. Sur ties vojo oni faras multajn aliajn "subceremoniojn", tiaj kiel preĝoj, ŝtonumado de satano kaj multaj aliaj. La pilgrimantoj, alproksimiĝanaj tie, eniras en staton de sanktigo kaj vestas blankajn vestojn por signi tiun ĉi procedon. La alia pilgrimado okazas kutime al tomboj de sanktuloj de islamo, precipe al tombo de Mahometo.
Al ĉiutagaj devaj ritoj de islamo apartenas preĝo, okazanta kvinfoje en la paso de tempo.
Budhismo
Budhisma rito, eĉ kiam en granda mezuro dependas de konkreta skolo, konsistas el tri ĉefaj partoj: recitado, kantado kaj metado de donacoj. Tasko de la unua parto estas celebrigado de budhismaj idealoj kaj staturoj, la dua priskribas emocian kunigon kun ili kaj la tria, dependa de specoj de la donacoj, priskribas grandecon de unuopaj ideoj (ekz. incenso simbolanta disvastigon de scienco de Budho). Grave estas memori, ke kvanto de lernejoj implikas ŝanĝecon de la ritoj - la plej riĉa estas en ili eble tibeta budhismo.
Hinduismo
Unu el la plej gravaj ritoj de hinduismo estas pujo, kies celo estas evoluo de siaj pozitivaj ecoj. Ĝi komenciĝas per mallonga preĝo, post kiu sekvas kunmeto de ofero el floroj, fruktoj, dolĉaĵoj, ghi (tralasita butero), akvo aŭ aliaj alkutimiĝintaj objektoj. La riton akompanas bruligado de incensoj kaj ankaŭ tremigado de sonoriletoj.
Oni faras la pujon interalie dum solena gefianĉiĝo. Ili komenciĝas per granda marŝo de domo de estonta edzo en la lokon de gefianĉiĝo, kie atendas juna fianĉino. Tie la geopo metas unu al la alia dezirojn kaj ili donas unu al la alia girlandojn, fingroringojn ktp. Oficiala parto daŭras ĉirkaŭ sep horojn kaj partoprenas en ĝi la plej proksima familio. La restantaj gastoj preparas tiutempe la nupton.
Malpli ofte estas praktikataj vedaj fajraj oferoj (jajno).
Hinduismo konas kelke de t.n. transiraj ritoj, ligitaj kun aĝo de viro: brahmaĉario (scienco), grihastho (edzo kaj patro), vanaprastho (koncentriĝo al religio), sanjaso (asketismo).
ritoj estas ankaŭ: intonado de mantro (karakterizaj por unuopaj direktoj de la hinduismo) kaj religia kantado (ĝapo). ritoj (nedevigaj) estas ankaŭ pilgrimoj al sanktaj lokoj.
Sepulto okazas dum kremacio, kiun antaŭas aliaj ritaj agadoj, tiaj kiel lavado de kadavroj. Post la kremacio oni disĵetas cindron de la mortinto aŭ enŝutas ĝin en la sanktan riveron. Sole asketistoj (sanjaso) kaj heĝiroj kaj infanoj mortintaj en aĝo malpli ol kvin jaroj estas sepultitaj.
Sikhismo
Sikhismo apogas sin je la t.n. Sinjorino Libro aŭ kolektaro de ideoj de 10 sekvantaj guruoj de tiu ĉi religio. Tiu Libro ekkreskis mem ĝis rango 11 guruoj kaj oni malfermas ĝin en religiaj disputoj en lotite elektita citaĵo, kiun oni traktas kiel direktivon de vivanta guruo. Tiel tio estas unu el nemultaj ritoj, ĉar sikhismo ne havas evoluintan liturgion. Alia ekzemplo estas ĉiujara amasiĝo kaj aŭskultado de la tuta Libro legata daŭre en kortuŝa atmosfero. Ankoraŭ alia rito estas la t.n. Ketho aŭ amasiĝo de pli aĝaj viroj, devanta doni al ili klerecon.
Bahaismo
Bahaismo estas unu el la malplej ritigitaj religioj. Ceremonioj kiel tiaj propre ne prezentas en ĝi kaj komuna evento por ĉiuj konfesiantoj estas sepulto.
Ĝajnismo
En ĝajnismo ĉiuj diversaj preĝoj estas direktitaj al tirthanakaroj kaj ankaŭ sanktuloj. Parto de ĝajnistoj konsideras ilin tamen kiel senbezonaj.
En tre radikalaj sekcioj de ĝajnismo (digambaroj) estas praktikataj krudaj asketaĵoj, pase eĉ transŝovitaj en ekstremaĵoj.
Ĝeneralaj praktikoj en ĝajnismaj sanktejoj estas tre similaj al praktikoj de hinduismo kaj ĝajnistoj ofte petas lokan hinduistan presbiteron, por ke li faru ili.
Slava paganismo
En slava paganismo transira rito estas hartondo, ligita kun simbola liberiĝo de la zorgo de patrino kaj eniro en rondon de plenkreskuloj, akompanas ĝin ankaŭ akcepto de nova nomo. rito ligita kun fondo de familio estas nupto, konsistanta en meto de ĵuro antaŭ dioj en ĉeesto de bogepatroj kaj prebistero. Plimulto da paganoj preferas kremacion kiel formon de enterigo, la mortintoj estas turnigataj de kulto kaj oni aranĝas je ilia omaĝo triznon, parto de paganoj praktikas ankaŭ dziadojn dufoje dum la jaro. La ceteraj ritoj, same solenaj kiel ĉiutagaj, havas karakteron de simbolaj, sensangaj petegaj aŭ dankemaj oferoj.
Preĝo
En ĉiuj pli supre menciitaj religioj prezentiĝas io, kion eblas nomi preĝo - diversaj estas iliaj formoj, longoj kaj situacioj de praktikado, tamen tio estas ia teksto, kiun en neŝanĝita formo eblas esprimi (eĉ kiam en menso), aldone kelkaj religioj (ekz. islamo) ordonas ties faradon en konkreta parto de la tago. Tio estas sendube rito multiregiona kaj ankaŭ unu el la plej gravaj rilate al psiko: dum dirado de religiaj tekstoj oni plej ofte petas pri io aŭ ankaŭ oni kredas al ili.
Politikaj
Grandan kvanton de riteco eblas vidi precipe en totalismaj landoj. Nazioj destinis ekzemple severe difinitan formulon de tiaj festotagoj kiel naskiĝon de Hitler, Festotagon de rikolto aŭ Festotagon de patrinoj. Pere de sia pompeco kaj ofteco de efektoj ĝi vekigis, depende de bezonoj, grandajn depresiojn aŭ eŭforiojn.
Kelkaj sciencistoj vidas en stereotipaj kaj ofte ksenofobiaj paroloj de gvidantoj specon de liturgio. Ili pripensas ankaŭ, ke simile kiel en monoteismaj religioj devligas ĉi tie ne nur kulto de personeco, sed ankaŭ ekzemple kanono de sanktaj skribaĵoj (ideologoj de donita sistemo).
Irana islama revolucio enkondukis kompilaĵojn de religiaj ritoj kun politikaj. Ĝi kunigas revenon en tradicion kun popularigo kaj programigo de amasaj ritoj - marŝoj, amasiĝoj aŭ malamikaj krioj kontraŭ ĉiuj aspektoj de alieco.
Amuzaj
ritoj ne estas sole devligoj kaj certa grado de dogmo. Tio estas ankaŭ kelkaj el aferoj, kuniĝantaj plejparte kun agrablaĵoj.
Sporto - futbalo
Eĉ kiam sportaj renkontiĝoj estas afero, pli bone dirite ne kuniĝanta kun ritoj, estas malfacile ne enkalkuli ilin en tiun ĉi grupon de agado. Kiel opinias Claude Augé milionoj da personoj eksidas antaŭ sia "hejma altaro" en regulaj tempaj intervaloj kaj ankaŭ en destinita horo por soleni faradojn faritaj fare de 23 personoj. Surbaze de analogio - en ankoraŭ pli vigla maniero oni solenas tiun ĉi riton en markita objekto, kie aldone, depende de situacio en ludejo, alportitaj estas fiksitaj ekkrioj.
Memkompreneble estas, ke la sporto kontentigas komunajn bezonojn. Ties bonaj ecoj, samkiel vasta aliro, plenigo de libera tempo, serĉado de kolektivaj emocioj ligitaj kun la ludo, multfoje konkursado inter lokoj kaj nacioj ekludas grandan rolon en kreado de socioj, sed ankaŭ ĝi ekigas emociojn kaj kunigas homojn.
Sed tiel, kiel la situacio aspektas, ĝi estas videbla unusole elflanke de spektantoj. Tre bone estas videble ritismon de la sporto elflanke de sportistoj: kiam ludonto venas al taĉmento, li devas prepari sin al oftaj abnegacioj. Penigaj trejnadoj, ŝanĝo de dieto, penado kaj iam grandaj suferoj havas karakteron de puriga ceremonio. La kariero havas ligon, ankaŭ el certa speco, al gradaj inicoj, kaŭzitaj pro aĝaj kategorioj. Dum grupiĝo de "ensekretigo" ili estas donitaj aŭ al parta aŭ al la tuta forpersonigo kaj opinio pri propra grupo. Ĉio ĉi havas karakteron preskaŭ mistikan kaj tio estas komparebla kun kelkaj ceremonioj.
Koncertoj
Kelkaj antropologoj vidas en rokmuzikaj koncertoj - simile kiel tio havas lokon en la sporto - elementojn de riteco sam-egale kaj elflanke de spektanto kaj de celebrulo. Tiuj unuaj - analogie kiel en matĉo - partoprenas en io preskaŭ mistika. Ĉi tie, anstataŭ dopado por konkursantoj tamen ili kantas vortojn de kanto, ripetante, fare de la gvidanto de bando, ekkriojn aŭ ili ankaŭ devigas ian elementon de kreado - ĉio depende de la situacio. Tio estas komparebla kun mantro rifuzata fare de ensekretigitoj. Okazas, ke tiu aperaĵo estas kritikata - precipe pere de religiaj centrejoj
Artisto ankaŭ komencas sian karieron de malgrandaj paŝoj - ofte ĝi naskiĝas el junaĝa ribelo. Komencante en garaĝo aŭ kelo kaj estante "nekomprenita de la mondo kaj homoj". Tio kaŭzas - simile kiel ĉe konkursantoj en grupiĝo - senton de forpersonigo. Sekve venas momento de koncerto, en kiu la emocioj povas tute vidigi sin.
Ĉiutagaj
Ritojn en ĉiutaga vivo eblas trovi ne nur en precize difinitaj agadoj ripetataj en donitaj tempaj intervaloj, sed ankaŭ - kaj eble precipe - en interhomaj rilatoj.
Diversaj kulturoj klerigis sin en certajn bonvenigajn kondutojn - universala estas sincereco en rilato al siaj parencoj. Eĉ kiam esprimata en diversaj kulturoj alimaniere (de tie ilia karaktero de riteco) ĝi tamen destinas minimumon de unueco inter socianoj. Por pruvi tion, facile estas praktiki eksperimenton, certan tagon ne bonvenigante sian gaston kaj forturniĝi al li per la dorso. Neplenumo de arketipo de bona dommastro estos ĉiam konsiderata kiel atako kontraŭ grupo kaj fina militado. En certaj socioj la ritoj simpliĝas, spertas evoluon - sed ili ne pereas.
Korpaj
Unu el tiaj ritoj estas la ŝanĝo de aspekto de sia korpo, inkluzive de modifiko de ĝi mem - temas pri tatuadoj kaj ŝminkado. La unuaj uzitaj estis jam en malnovepoko, kiel markado de servutuloj, sed ankaŭ kiel montro de diferenco inter ia komuna kaj alia tavoloj. Tio estis rito pli prefere de malpli superaj klasoj, eĉ kiam ĝi havis sian simbolan signifon, ĉar ĝi apartigis homojn je unuaj kaj aliaj. La ŝminkado - tio estas ceremonio ekkomenciĝinta fare de antikvaj egiptanoj. Ties tasko estas plibeligi virinon sur la ekstera areo, alimaniere ĝi diras pri apartaĵoj de la haŭto kaj ankaŭ en certa grado ĝi permesas ekludi kun kunulo.
Alia, ĉifoje multe pli klara korpa rito estas maniero de sinvestado. Ties ritigo montriĝas precipe en pompeco, sed ankaŭ en realigo de farata funkcio (alimaniere vestas sin princo, kuracisto, soldato kaj alia, la vesto estas centro de rita signo de profesio. Pli antaŭ la vestoj rolis ankaŭ rolon de montrado al klasa aparteneco - aristokrato, burĝo, popolo. Ĝenerale, la diferencoj fiksiĝis kaj unusole konkretaj festotagoj aŭ aliaj gravaj situacioj postulas ritajn vestaĵojn. Karakterize estas, ke socioj, en kiuj genro ludas grandan rolon, tre substrekas ankaŭ ritajn diferencojn de la haŭto apud vestoj.
Netutmondiĝintaj socioj
Ju pli multe eblas paroli pri ritoj de la tutaj Eŭropo aŭ Ameriko (aŭ ties grandaj partoj), des pli multe malfacile eblas paroli pri komunaj ritoj ekz. de Afriko aŭ Aŭstralio. Tiu ĉi situacio impresas el faroj de la tutmondiĝo kaj teknologia progreso, kiel pligrandigita kvanto de amaskomunikiloj, kiuj plifaciligas la komunikadon kaj per fortoj de aferoj ili devigas certan specon de similigo.
Granda parto de malgrandaj socioj kulturas proprajn kutimojn, estiĝintaj sendepende unu de la alia. La ŝanĝecon de ritoj kaj ilian buntecon bone montras ilia dependeco de naturaj farantoj.
La ritoj dependas de vico da farantoj, kiujn por klarigo de la afero eblas nomigi tavoloj (prezentitaj sur apuda grafikaĵo). Kaj dum komencante de fonto: kondiĉoj en la raso (nombro de personoj, loko de loĝigo, klimato, alirebleco de nutraĵo kaj multaj aliaj) kreas - kaj poste rekte entrudas - respondantan etikon, kiu sistemigas, reguligas kaj stabiligas la komunan vivon. Tio denove transŝoviĝas en subjektivan komprenon de la mondo (etiko "ĉar" destinas por konanto de opinio, sed ne estas alkutimiĝinta en sociologio aŭ antropologio; artefakto de LIA propra tradicio - li faras tion laŭ principo "Kion mi trovis, tion mi kulturas, konsiderante tion kiel regula kaj normala.") implikante la donitan teologion, kiu el la vico implikas la difinitajn ritojn.
Surbaze de la supre menciitaj informoj eblas rigardi pli proksime rasojn de indianoj el la kanada Norda-Okcidenta Marbordo.
La popolo de Saliŝoj estas ekzemplo de popolo, kies "strukturon" ni povas nomigi demokratio (kun ĉeesto de "prezidento", kiu ĉi tie estas gvidanto), kio ligas sin kun valorado kaj estimo al la alia homo. Se preni sub atentigo, ke tiu ĉi popolo estas sufiĉe nombra, la fonto de ĉiuj rajtoj estos en ĝi granda kvanto de personoj, kio implikas certan estimon (faranto de la alia tavolo - etika), por ke la grupo estu harmoniigita kaj daŭra. Gravan rolon (kiel en ĉiu socio) ludas en ilia religia vivo ritaj maskoj nomataj swaixwe. Indianoj Saliŝoj kredas, ke ĉiu el la gvidantoj havas sian gardanton de spirito kaj li mem ricevas de supernaturuloj rajton porti la maskon. La masko ĉi tie estas io tre kosta, manifestante esceptecon de la donita momento, ĝi kreas demokration kaj unusignife la rolon de gvidanto. Estas ligitaj kun tio lokaj ritoj. Ekz. ke la masko estas escepta, dancistoj surmetas ĝin okaze de naskiĝo de infano, nomiĝo aŭ ankaŭ geedziĝo, kaj la fakto de ties surmeto estas la kaŭzo de estimo ne nur por tiu, kiu portas ĝin, sed ankaŭ por tiu, por kiu oni dancas - memkompreneble pro la kaŭzoj pure religiaj.
Alia parolinda popolo, por montri dependecojn inter kondiĉoj, sistemoj, etiko kaj fine iliaj ritoj, estas popolo de kvakiutlanoj. Karakterizas ilin multaj celoj en kampo de arto (fonto), ju pli multe ili fieras, kio kaŭzas ilian fieron kaj mankon de estimo por konkero de aliaj popoloj, kaj por interrilatantoj kun tiu ĉi popolo estas kaŭzo de ilia aroganteco (etiko). Tio kaŭzas, ke ili estas grupo sufiĉe fermita kaj malfavore vizitata, kio firmigas iliajn ligilojn kaj aperado en la ritoj, eĉ kiam en tia: la rasanoj kreis ian imaginaran agon el la pasinteco, ligita kun sukceso, post kio eniris spirito forportante novulon kaj pridonacis lin per aparta forto. Poste tiu fanfaronis al amasiĝintoj, kiajn li ricevis afablaĵojn. Tio samtempe levigis valoron de li mem, samkiel ankaŭ en la forton de vilaĝo - pro la samo kreskis la fiero de popolo.
Alia ekzemplo povas esti raso Bella Coola, vivanta pro la historiaj kaŭzoj (fonto) kiel tre senpera grupo. Tio estas kaŭzo de solidareco kaj harmonio prezentanta en tiu ĉi grupo. Plifortiĝas ankaŭ klopodo en unuecon. Religiaj ritoj estas do - paradokse - similaj al tiuj ĉe kvakiutlanoj, sed kreitaj al tute alia celo. Tie ili devis montri la apartecon de tiu raso, kaj ĉi tie plifirmigi ligilojn - kio certe okazas.
Tutmondiĝintaj socioj
Kiel opinias George Silberbauer, etiko de homoj en pli grandaj socioj estas pli travidebla ol en malgrandaj. Tio precipe dependas de roloj, kiajn oni ludas - ĝi estas male proporcia al la grandeco de socio. El la sama motivo ŝanĝiĝas ankaŭ sistemo de ritoj - tamen nur eĉ malkontaktigo sub idealisma aspekto; pragmatismo restas la sama. La kunigado de socio ne okazas nur sur tereno religia-mistika, sed en sfero absolute laika - ekz. dum koncertoj aŭ sporto. La malplej supera kondiĉa tavolo - teologio, cedante lokojn de tradicio per certa speco al komuna devigo. Tio kaŭzas, ke la celo restas atingita, sed per tute alia maniero.
Rito kaj sciencoj
Priskribo de seriozeco por multaj sciencaj disciplinoj estas diversa. Komuna psikologio interesiĝas pri interagado kun la restantaj membroj en traktado de rito, psikoanalizo okupiĝas per psiko de unuo devigita en la tutan ripetado de agadoj akceptitaj en la donita kulturo, etologio denove premas por evoluan karakteron de ritoj. Ĉiuj ĉi disciplinoj sub la nocio "rito" komprenas ĉiam specifajn konservadoj, ligitaj kun difinitaj situacioj kaj reguloj, markantaj sin per ripeteco, kies rolo ne estas tamen memkomprenebla. El alia flanko, ne dependante de konkretaj variantoj de komunaj ritoj kaj iliaj diversecoj en la tempo kaj spaco, la prezentado de ties praktikoj ŝajnas esti universala.
Manieroj de esplorado de ritoj
La ritojn eblas esplori en du manieroj: 1) observante ilin kaj 2) partoprenante en ili.
Emocionala koncepto de Durkheim
Emile Durkheim, esplorante religiojn kaj ties ritojn, rimarkis, ke ĉiuj kredoj apogas sin je apartigo de sakro de profano kaj provas laŭ fantazio esprimi eksteran, homan koncepton de principo de afero de sanktuloj. La ceremonioj estas ĉi tie pli reguloj dirantaj, kiel necesas sinteni kun aferoj de sfero sakro. Kio estas memkomprenebla, li ne ĉesis esplori en tiu aserto esplorante kaŝitajn ecojn de rito. Li konfirmis, ke ekzistas senpera dependeco inter ligilo de kredanto al lia dio, kaj ligilo al grupo el la socio. Tial laika difino de Durkheim parolas, ke dio estas nenio pli ol nur transportebla vorta kunigo de la socio, kaj religia tekniko estas speco de mistika mekanismo, se agadoj de afero sekvas operaciojn de prudento. En ĝi ne temas pri tio, ke oni uzu fizikan devigon en proporcio al blindaj fortoj, sed pri tio, ke oni atingu certan konscion, ekprenu ĝin kaj ekregu super ĝi.
Intelektualismo de Lévi-Strauss
Claude Lévi-Strauss asertas, ke homo havas grandegan bezonon konservi siajn viv-eksperimentojn. Parte pere de ties superhavo kaj konsisto kaj la senĉesa ŝanĝemo de intelektuala-emocia (emfazante tiun unuan) ili estus senĉese pli malfortaj. La tasko de rito havas en tiu ĉi koncepto glui truojn faritaj pere de troaj eksperimentoj. Ĝi estas kreitaĵo de panika ektimo, antaŭ interrompo de ties daŭro. Tio kaŭzas, ke la rito ne ekestas el la eksperimento (kiel ĉe Durkheim), sed ĝi returnas al li, provante kategoriiĝi, tiri, konserviĝi.
Lévi-Strauss ankaŭ asertas, ke la rito destinas forkuron pro maltrankvilo kaj nefirmeco de timo, kiu akompanas plej ofte la ritigitan situacion, sed Strauss priskribas ĝin ne kiel ekzistadan, sed prefere kiel epistemologian. Li ne esprimas senperajn ligilojn de homo kun la mondo, sed kaŝas menson naskitan pro timo, ke homo, alirante en skemigon de aperaĵoj kaj farante ĝeneraligojn rilataj al la mondo, ne plu povis retrovi la vojon al persona supervivo. La rito devas superi la reziston de homo rilate al la menso, kaj ne la reziston de la mondo rilate al la homo.
Akto de nomigo de Bourdieu
Pierre Bourdieu komencas sian reagon de kritikigo de termino ceremonio de transiro (kreinto de la nocio estis Arnold van Gennep ), ĉar tiu nomo, priskribanta tempan aspekton, povas kaŝi principan taskon de la ceremonio, kia estas apartigo de ties partoprenantoj de tiuj, kiuj neniam partoprenos en ĝi, ĉar ĝi ne rilatas al ili. Temas ekz. pri cirkumcido: kio estas vere tempa periodo post kaj antaŭ tiu evento, ĝi apartigas infanon cirkumcidigitan de aliaj, sed ankaŭ ĝi destinas apartigon inter infanoj de vira kaj virina seksoj, eĉ kiam viro plej volonte estus viriniĝinta kaj virino posedus plimulton de viraj ecoj. La esploranto postulas nomi la aktojn de tiu ĉi tipo kiel Aktoj de Nomigo. Laŭ lia opinio ĉiu homo en ĉiu kulturo sentas ion, kio estas nomata Simbola Perforto. Tio estas maniero de donado de sociaj valoroj, sole kaj unusole rilate al la ecoj, kiuj ne estas nia merito - la sekso kaj la aĝo.
Neŭrozo kaj rito en koncepto de Freud
Sigmund Freud asertis, ke por neŭrotikulo ŝajne sensignifa agado estas necesa, por ke li ne sentu ektimon kaj maltrankvilon antaŭ la ĉirkaŭigita mondo. Li deduktas de ĉi tie analogion - ĉu la konkretaj agadoj, kiujn la rito enhavas en si, hazarde ne estas ankaŭ necesaj por la konkretaj socioj kaj ĉu ili ne savas ilin antaŭ malutila agado de la ektimo. Ĉi tiea simileco sidas precipe en troigita zorgeco pri detaloj, kaj finfine ripetado de ĉiuj agadoj laŭ certa maniero. Laŭ opinio de Freud eblas rekte nomi nervan ektimon kiel stato de ekesto de individua religio.
Freud opiniis tabuon kaj ritojn kiel kaŭzo de malnovepokaj malpermesoj, ĉar en lia koncepto estas tre forte enradikiĝinta timo antaŭ malobeo de tiaj malpermesoj. La punigaj kaj oferaj ritoj estas nenio alia ol rememorigado pri tiuj ĉi malpermesoj, kaj ankaŭ en certa senco, punigo de si mem pro konjekta aŭ vera malobeo.
Bettelheim kaj simbolaj vundiĝoj
Bruno Bettelheim daŭrigis en la temo komencita de Bourdieu, rilate al rito de cirkumcido. Li asertis, ke adoleskanteco estas stato, kiu pro memkompreneblaj motivoj devas aliri al montro de vera karaktero de sekso. De tie same junuloj kaj junulinoj maltrankvilas pri sia kapableco kaj ili envias pri regado kaj mala seksa aparataro. Ju pli psikoanalizo priskribas dezirojn de junulino havi penison, des pli ĝi ignoras emon de havo de junuloj havi vaginon. La cirkumcido, kaŭzante sangadon el la vira peniso (kiel faras tion la virina vagino), unufoje dum la vivo estas simbola speco de kompromiso.
La aŭtoro ankaŭ atentigis pri strangaj ritoj de memvundiĝo de junaj psikotikuloj. Sed Bettelheim konstatas, ke same la sana junularo faras al si similajn vundojn - kun tio, ke ili estas simbolaj.
Teorio de mimetismo kaj perforto laŭ Girard
René Girard konjektis, ke mimetismo aŭ sekvanteco estas fonto de ĉiu lernado aŭ rivaleco. Laŭ opinio de antropologo, personoj sentantaj riskon malŝatas tion, kion ili vidas en ekzemplo de humanismaj sciencoj - kiam la mimetismo estas tre kritikata. Tio estas ligita kun senĉesa mimetisma konflikto.
Resumo
La aŭtoroj okupiĝas nur per kelkaj misteroj de ritoj, ofte akomodante ilin al bezonoj de siaj vidoj. Memkompreneble estas, ke la temo, per kiu ili okupiĝas, estas nekutime larĝa kaj kreo de koncepto, kiu estos elĉerpanta ĉiujn funkciojn de tiel diversaj ritoj, estas nekutime malfacila. Eblas disputi pli, ĉu la rito ekestis unue kaj ĝi estis sekve ekigita pri pluaj specoj aŭ ĉu eble specoj de ritoj ekestis sendepende kaj nur la nuntempaj esploristoj ekrimarkis inter la konkretaj agadoj similecon - ĉiujn priskribante per unu vorto.
Georgsdorf
Georgsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Grafschaft Bentheim de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo estas parto de la komunumaro Neuenhaus, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Dlhé Klčovo
Dlhé Klčovo (Kolcsmező [kolĉmezO], Langenfeld) estas vilaĝo en Slovakio.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1300 laŭ tiama hungara nomo "Hozyvmezee" (=longa kampo). En 1746 oni komputis tie 244 loĝantojn (120 romkatolikanoj, 81 grekokatolikanoj, 43 luteraanoj). En 1830 inundo okazis eĉ la preĝejo ruinuĝis. En 1851 726 romkatolikanoj, 275 grekokatolikanoj, 39 judoj, 8 luteranoj) loĝis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Kolcs-Hosszúmező, poste ĝi ricevis pli mallongan kaj simplan formon pro peto de poŝto. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kolcsmező 827 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Varanno, poste jam kiel Dlhé Klčovo al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dlhé Klčovo 1413 homoj, (1366 slovakoj, 31 ciganoj).
Zdzisław Najder
Zdzisław Marian Najder (naskiĝis la 31-an de oktobro 1930 en Varsovio-2021) – pola historiisto pri literaturo, disidento en Pola Popola Respubliko, estinta direktoro de la Pola Sendostacio de Radio Libera Eŭropo. Li estas mondfama aŭtoritato pri kreado de Joseph Conrad, verkita de li biografio estas unu el la plej gravaj libroj ĉi-teme.
Passow
Passow havas diversajn signifojn:
Nadăș (Tauț)
Nadăș [nadəŝ] (hungare: Zarándnádas) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Pâncota administracie apartenanta al la komunumo Tauț. En 1910 ĝi havis 2 724 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 992 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1464. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad vármegye).
Shuhei Kawasaki
Shuhei Kawasaki (川﨑 修平, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Gamba Osaka.
Songkok
La Songkok estas tradicia malajzia ĉapo en la formo de konusostumpo. Ĝi estas preskaŭ ĉiam farita el felto, lano aŭ veluro. Ĝi vaste estas uzata speciale de muslimaj viroj en Indonezio, Malajzio, sed ankaŭ Singapuro, en la sudo de Tajlando kaj en la Filipinoj, kie ekzistas grava muslima minoritato.
Ĉapoj kiuj similas al la Songkok estas portataj i. a. en Maroko.
Oni surhavas la Songkokon dum specialaj okazintaĵoj kiel nuptofestoj, entombigoj aŭ islamaj festoj. Ĝi fariĝis ĉiutaga kapvesto dum la alveno de la Islamo en la 13-a jarcento en la malajzia arkipelago.
Inter aliaj la Songkok estis ofte portata de la indoneziaj prezidentoj Sukarno kaj Suharto.
Aliaj nomoj
En kelkaj partoj de Indonezio ĝi nomiĝas Peci kaj en Mindanao Kopiah.
Giovanni Peterlongo
Giovanni Peterlongo (Trento, 1856 – Milano, 1941) estis itala politikisto, esperantisto kaj tradukisto. Inter 1922 kaj 1923 li estis elektita Urbestro de Trento, poste li fariĝis prefekta komisaro. Li famiĝis kiel aŭtoro de la Esperanta traduko de La Divina Commedia (Dia Komedio) de Dante Alighieri, unuafoje eldonita en 1963.
Biografio
Giovanni Peterlongo naskiĝis en Trento en 1856 kaj tie finis gimnazian lernadon. En tiu epoko Trento ankoraŭ esti parto de la Aŭstria Imperio, ne de Italio kiel nuntempe. Li doktoriĝis pri juro en Vieno, kie li havis okazon perfektiĝi ankaŭ pri matematiko, fiziko kaj astronomio. En tiu epoko estis aperantaj la unuaj modernaj internaciaj lingvosistemoj, kiel Volapük: tiu problemo interesis lin tuj, sed nur pli poste la studado de Esperanto konvinkis lin pri efektiva vivebleco de artefarita lingvo. Tiel naskiĝis en li la ideo traduki en tiun ĉi lingvon la Dian Komedion, kies legado iĝis por li pasio ek de knaba aĝo.