cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muzeo Glenbow
Cultural history
The Glenbow cultural history collection contains over 100,000 objects originating from many corners of the world, providing insight into the life in Western Canada from the late 1800s to the present day. Items in the collection reveal how people made a living, worshipped, and were governed, what they did to relax, how they dressed and ate, and how family mementos helped create a home in a new land. The cultural history collection also includes important holdings of Alberta pottery, Western Canadian folk studies, northern explorations, numismatics, pressed glass, and textiles.
Ethnology
The Glenbow ethnology collection contains approximately 48,000 items made or used by the indigenous peoples of North America, particularly the Northern Plains, as well as the Northwest Coast, Arctic, and Subarctic regions, and select regions of South America, Africa, Oceania, and Asia.
Military history
The Glenbow's military collection is the most diverse in Western Canada, with 26,000 items, spanning many countries over nearly five centuries, particularly European, Asian, and North American firearms and edged weapons. Also well represented are Japanese arms and armour, and Canadian medals, orders, and decorations.
Asian collection
In addition, the Glenbow has a substantial Asian collection on semi-permanent loan from the Bumper Development Corporation Ltd., including reliefs, masks, paintings and sculptures in stone, wood, and metal from the Buddhist and Hindu cultures of Asia, from the first century to the 18th century.
Art collection
The Glenbow's art collection comprises 28,000 works, mainly dating from the 19th century to the present, primarily historical, modern, and contemporary work from or pertaining to the northwest of North America. The collection contains an outstanding selection of landscape painting, a renowned Canadian prints collection including works from modernist printmaker Sybil Andrews, First Nations and Inuit Art, American Illustration, and Western and Wildlife Art. Works from other parts of the world provide a broader national and international frame of reference.
Library
The Glenbow's library contains 100,000 books, periodicals, newspapers, maps, and pamphlets with relevance to Western Canada, from the time buffalo roamed the plains, to the coming of the railroad and settlement of the West, to political, economic and social events in Alberta today. The collection includes rare illustrated equestrian literature from the 15th century, school books from one-room school houses, and numerous volumes and other material related to the Museum's collections of military history, ethnology, mineralogy and art.
Lafkupolo
Ekesto kaj strukturo
Tipaj rokaĵo por vulkankupoloj estas andesito kaj dazito. Ofte vulkanoj, kiuj kreas lafkupoloj situas en regionoj, kie tektonika plato supiĝas sub alia. Per tiu proceso ekzemple sedimentaj rokaĵoj fandiĝas kaj gasriĉa magmo supreniras en la terkrusto. Magmaj kameroj povas resti longan tempon en la supra zono sen kreo de aktiva vulkano. Se nun nova, bazalthava magmo supreniras en tiu magmokamero, iĝas t.n. „Magmo-Mikso-Efekto“, kiu varmigas la malpli varman fandaĵon kaj kune kun kemiaj kristaligaj procesoj la magmo iĝas aktiva.. El tio rezultas grandegan premon, kiu puŝas la relative malvarman magmon (ĉ. 800–980 °C) al la surfaco.
Muzeo Glenbow
Archives
The Glenbow archives are one of Canada's largest non-governmental repositories and a major research centre for historians, writers, students, genealogists, and the media. They comprise an extremely large collection of archival records of individuals, families, organizations and businesses from Western Canada and includes 3,500 metres of textual records, over a million photographs, 350 hours of film footage, and 1,500 sound recordings. The Archives range from the 1870s to the 1990s, documenting the social, political and economic history of Western Canada, particularly Calgary and southern Alberta. Areas of specialty include First Nations, Métis genealogy, the Royal Canadian Mounted Police, ranching and agriculture, the petroleum industry, politics, labour, omen, and business. Unique collections in the archives include catalogs, cookbooks, records of land sales by the Canadian Pacific Railway, maps, school yearbooks, extensive genealogical resources, and an excellent collection of resources for the study of Métis genealogy. -->
Lafkupolo
Ekesto kaj strukturo
Lafokupoloj bezonas kelkajn tagojn aŭ jardekojn por estiĝi. Ankaŭ ilia kreskorapideco varias. Longe ekzistantaj kupoloj povas ricevi altecon de multaj cent metrojn.
Apero
Famaj lafokupoloj troviĝas ekzemple sur la insulo Gunung Merapi en Javo, sur la Soufrière Hills en Moncerato kaj sur la Monto Saint Helens en Usono. Monto Saint Helens havas du kupolojn. La unua ekestis post la 1980 a erupcio, la nova, kies alteco intertempe superas tiun de la malnova, formiĝis ekde oktobro 2004 kaj kreskis ĝis la komrnco de 2008. Im November 2007 entstand ein Lavadom im Krater des Kelud in Indonesien.
Lafkupoloj ankaŭ povas aperi apud ekzistantaj vulkanoj. La plej konata ekzemplo estas la Novarupta.kupolo, kiu formiĝis proksime de la Mount Katmai en Alasko.
Interesaj vulkanaj regionoj kun multaj lafkupoloj estas en Eŭropo la montĉeno Chaîne des Puys kun la Puy de Dôme, la duoninsulo Methana kaj la insuloj Milos, Nisyros kaj Lipari.
Mária Néb
NÉB Mária [pr. ne:b], Núb estis hungara aktorino naskiĝinta en Kolozsvár la 18-an de aŭgusto 1799 kaj mortinta en Kolozsvár la 17-an de januaro 1884.
Ŝia kariero
Mária Néb debutis en 1812 kiel infanaktorino sub nomo Máriskó Néb en Koloĵvaro kaj estis tie ĝis 1819. Ŝi ludis nur en urboj de Erdély kaj de Partium. Ŝi retiĝis en 1947. Lastfoje ŝi aperis en sia 50-a jubileo en la teatro de strato Farkas en Koloĵvaro la 1-an de aprilo 1871. Ŝi estis unu el plej popularaj komikulinoj de sia tempo.
15786 Hoshioka
15786 Hoshioka estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la Hungaria familio, aŭ interna asteroida zono, malkovrita la 15-an de septembro 1993 de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo, Japanio).
Hoshioka estas infanĝardeno fondita en 1978 far'de la Eduka Entrepreno Matsuyama Gakuen en Macujama, gubernio Ehime, konata pro ĝia ĉiujara eduka programo temanta pri kosmo en kunlaboro kun la Japana Aerokosmo-Esplora Agentejo.
Strukturoj Widmanstatten
En 1808, tiuj figuroj estis nomitaj laŭ la grafo Alois von Beckh Widmanstätten, nome direktoro de la laboroj de Imperia Porcelano en Vieno.
Terjärv
Terjärv (jen svede, Teerijärvi) estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Ostrobotnio. Ĝi estas ligita al Kronoby (jen svede, finne Kruunupyy) en 1969. La terareo de la komunumo estis. La 31-an de decembro 1968 la komunumo havis 2,456 loĝantojn. La loĝantaro estas plejparte svedlingva.
7093 Jonleake
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la brita ĵurnalisto Jonathan Richard Leake, eldonisto pri scienco kaj medio por The Sunday Times. Li ofte verkas pri astronomiaj temoj.
Universitato de Kaposvár
Universitato de Kaposvár estas nova universitato en Hungario, kie lernas 5000 studentoj.
Historio
Oni fondis tiu ĉu universitaton en 2000 el loka fakultato pri bredado de Universitato de Panonio, pedagogia altlernejo nomata pri Mihály Csokonai Vitéz kaj furaĝoesplora instituto. En 2003 László Babarczy fondis aktoran fakon en universitato. En la sekva jaro oni establis ankaŭ 2 novajn fakultatojn. En 2005 oni establis centron pri sano, kiu funkcias preskaŭ sendepende en ene de la universitato. En la sekva jaro aldoniĝis bredejo en Kiskunfélegyháza.
Jen la 4 fakultatoj:
Pizza Hut
Pizza Hut (angle: Pica Ĥato) estas rapidmanĝeja ĉeno, ekde 1997 en posedo de Yum! Brands, Inc., ofertante picojn.
La unua Pizza Hut malfermis siajn pordojn en 1958 en Usono, la unua eksterlanda vendejo en Kanado en 1968. Nuntempe ekzistas Pizza Hut ĉ. 12.000 restoracioj en pli ol 100 landoj, en plimulto funkcias en franĉizo-sistemo. Oni ofte portas la picojn eĉ al la hejmo aŭ dezirata loko per motorcikloj.
Mondispono
La mondispono, monoferto, monamaso aŭ montotalo, en makroekonomiko, estas la kvanto de mono disponebla en difinita ekonomio por aĉeti havaĵojn, servojn kaj similaĵojn, en determinita tempo. La monoferto estas determinita kune fare de la privata banka sistemo kaj la centra banko de la lando. La centra banko funkcias pere de la malfermita merkato kaj de aliaj iloj por liveri monrezervojn al la banka sistemo.
La mondispono inkludas la kontantan monon formitan de la monbiletoj kaj la moneroj, kiuj estas en cirkulado kaj en manoj de la privatuloj kaj de la entreprenoj, kaj aliflanke inkludas ankaŭ la bankajn stokojn, ŝuldokvitancojn, ĉekojn, stokatestilojn ktp.
La proporcio de mono kiu tenas la civitanoj en kontanta mono aŭ en la banko, dependas de la pagokutimoj de la personoj kaj de faktoroj rilataj kun la kosto kaj la facileco akiri kontantan monon. Por ekzemplo la ekzisto de etenda reto de bankoficejoj, bankaŭtomatoj kaj la uzado ĝeneraligita de monkartoj rezultas en la fakto ke la civitanoj bezonas mal pli da kontanta mono kaj malaltigas tiun proporcion.
En disvolvigita ekonomio ne estas facila establi limlinion kiu diferencigu inter havaĵoj kiuj povas esti nomitaj mono kaj aliaj havaĵoj. Ĉar oni komprenas kiel mono ajna aĵo kiu povas esti uzata por pago, estas ampleksa vario de formoj difini aŭ mezuri la monoferton kaj precize en la mezuro de la banka mono. La plej limigemaj manieroj mezuri la monoferton enkalkulas nur tiujn formojn de mono disponeblaj por tujaj operacioj, dum difinoj pli mallimigemaj konsideras mono ankaŭ la stokadon de io valora.
10076 Rogerhill
10076 Rogerhill estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Roger Hill, ano de la Centro de Hamiltono de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado dum dekjaroj kaj kiu servis en la Estraro por plejparto el tiu periodo, inklude kiel Prezidento. Li eldonis la monatan bultenon Orbits dum jardekoj kaj partoprenis al amaso da popularigaj agadoj, inklude kuso pri pervida astronomio al novaj observantoj.
53537 Zhangyun
53537 Zhangyun estas malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yun Zhang, postdoktora esploristino ĉe la Universitato Lazura Marbordo, kies studoj inkludas la ciferecan modelon de asteroidaj surfacoj, metante fortajn devigojn sur ties rezistoj kaj meĥanikaj ecoj laŭ ties observitaj fizikaj ecoj.
Saint-Marcel (stacidomo)
Saint-Marcel estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Marsejlo (11-a arondismento), en departemento Bouches-du-Rhône, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Marseille-St-Charles - Vintimille (frontière) (930000).
Gary Larson
Temoj en lia plej fama serio The Far Side estis ofte proksimaj al superrealisma humuro, kia "Kiel kondutas bovinoj kiam homoj ne rigardas" aŭ "La neatenditaj danĝeroj esti insekto." Ofte, la konduto de supozeblaj superaj homoj estas komparata kun bestoj. Por ekzemplo, patro klarigas al sia filo ke birdokanto estas teritoria markilo ofta en malsupraj animaloj, dum ili estas ĉirkaŭitaj de heĝoj, bariloj kaj densa domaro. Animaloj kaj aliaj kreaĵoj estis ofte prezentitaj antropomorfe. Unu strio priskribas familion de araneoj veturanta per aŭto kun skribaĵo "Havu bonan tagon", montrante "ridetan vizaĝon" kun ok okuloj.
Germana Altlernejo pri Politiko
La Germana Altlernejo pri Politiko - germane Deutsche Hochschule für Politik (DHfP) - estis privata altlernejo en Berlino, kiu fondiĝis en oktobro 1920. Ĝi fontis el politika altlerneja iniciato nomata "Staatsbürgerschule", do "civitana lernejo", kiun la liberalulo Friedrich Naumann fondis en 1918. Post la jaro 1933 ĝi kadre de la dikataturo de Nazia Germanio perdis sian politikan sendependecon, en 1940 estis integrita en la "eksterlandoscienca fakultato" (Auslandswissenschaftliche Fakultät) de la Humboldt-Universitato en Berlino, en 1948 refondiĝis kaj en 1959 transformiĝis en la Otto-Suhr-Instituton de la Libera Universitato Berlino.
Taskoj
La altlernejo havis la celon, en politike liberala senco establigi la elementan bazon de demokratia socio en Germanio, helpu firmigi la ankoraŭ junan Vajmaran Respublikon kaj kontribuu defendi ĝin kontraŭ maldemokratiaj tendencon. Politika scienco en tiu epoko kompreniĝis kiel "scienco pri demokrati(ig)o".
Subtenantoj kaj membroj de la fondintaro estis interalie Walter Simons, Ernst Jäckh, Friedrich Naumann, Friedrich Meinecke, Max Weber, Hugo Preuß, Gertrud Bäumer, Moritz Julius Bonn kaj Otto Heinrich von der Gablentz. Esencan meriton pri la sukcesa fondo de la nova altlernejo havis la eduka reformisto kaj islamosciencisto Carl Heinrich Becker.
Vajmara Respubliko
Prelegoj kaj seminaroj por la unuaj 120 studentoj komence okazis nur vespere, kaj la docentoj plejparte dumtage havis alian ĉefan profesion. Fokusaj temaroj komence estis 1) ĝenerala politiko, historio de politiko kaj politika socia scienco, 2) ekstera politiko, 3) interna politiko inkluzive de prikultura kaj priamaskomunikila politiko, 4) juraj fundamentoj kaj 5) ekonomiaj fundamentoj de politiko. Rapide kreskis la nombro de studentoj, kaj sekve ankaŭ kreskis la nombro de plentempaj docentoj kaj profesoroj. Pro la malfacilaĵoj akademiigi kaj oficialigi la altlernejan edukon, eblis akiri studfinan diplomon nur ekde la dua duono de la 1920-aj jaroj.
Docentoj kaj profesoroj estis inter alie Ties filo Hans Simons gvidis la alternejon kaj ankaŭ havis docentajn taskojn.
NGC 3711-1
NGC 3711-1 (aliaj indikoj — MCG -2-29-35, PGC 35392) estas galaksio en konstelacio Pokalo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
28868 Rianchandra
28868 Rianchandra estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Rian Naveen Chandra, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2013 pro sia projekto en teamo pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto en la  Capital High School de Olympia (Vaŝingtonio, Usono).
Amor Prohibido
Amor Prohibido (1994) estis la 5-a muzika albumo de la meksikdevena usona kantistino Selena, kaj la lasta publikigita dum ŝi vivis. La kanto kiu donas nomon al la disko, inspiriĝis super amhistorio de la geavoj de Selena. La muzikalbumo estis la hispanlingva disko plej bone vendita el ĉiuj epokoj. La albumo vendiĝis je pli ol 15 milionoj da kopioj kaj gajnis kvin stelojn kaj igis ŝin la ununura virino kiu atingis tian pozicion kun pli da solaj kantoj en hispanlingva muzikalbumo en Usono.
Amor Prohibido signifas en la hispana "malpermesita amo".
Pretzier
'Pretzier ekde la unua de januaro 2010 estas parto de la urba komunumo Salzwedel en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 1282 loĝantojn.
A Taste of Armageddon
"A Taste of Armageddon"	[Gusto de Armagedono] estas la 23-a epizodo de Star Trek: The Original Series. Verkita fare de Robert Hamner kaj Gene L. Coon kaj reĝisorita fare de Joseph Pevney, ĝi estis unue elsendita la 23-an de februaro 1967.
Dum tiu epizodo unue oni faras mencion de la formala nomo "Unuiĝinta Federacio de Planedoj". Antaŭe, ĉi tiu estis elvokita sub la neformala nomo "Federacio" en la epizodo Arena.
La epizodo estas rimarkinda por antaŭvidi komputilajn militajn ludojn inter du ludantoj ĉe vastaj distancoj, multajn jarojn antaŭ la invento de interreto kaj de la interretaj strategiaj ludoj por multaj ludantoj.
Intrigo
En la epizodo, la USS-Enterprise vizitas planedon en komputila simulita milito kontraŭ apuda planedo.
USS Enterprise (NCC-1701) vojaĝas al Eminiar VII, alportante la ambasadoron Robert Fox (Gene Lyons). Ne multe oni scias pri la planedo, preter la fakto, ke ili estis en milito kontraŭ apuda planedo, Vendikar.
Proksime de Eminiar la 7a, la "Enterprise" ricevas mesaĝon avertante, ke ili ne alproksimiĝu, sed ambasadoro Fox ordonas ke Kapitano James T. Kirk (William Shatner) daŭrigu. Kirk, ĉefoficiro Spock (Leonard Nimoy) kaj sekureca gvardio transiras al la planedo, kie ili estas ricevitaj de reprezentantoj Mea 3 (Barbara Babcock) kaj Anan 7 ( David Opatoshu). Dum supozata atako fare de Vendikar, la surplaneda teamo ekscias, ke la milito estas farita kiel komputila simulado, kaj ke la "Enterprise" estis "detruita" en la atako. La kosmonaŭtoj devas iri al la mortĉambroj de Eminiar por malintegriĝo pro la traktato de ambaŭ planedoj, kaj la teamo de Kirk estas kaptita.
La "Enterprise" ricevas falsan mesaĝon, supozeble de Kirk, ordonante ke la anaron transportiĝu malsupren. Scotty (James Doohan), skeptika pri la ordo, igas ke la komputilo de la stelŝipo analizu la mesaĝon kaj konfirmis ke ĝi estas falsa. Baldaŭ poste, la kosmoŝipo estas pafita de Eminiaranoj, sed la atako estas tre malforta kaj facile defendita pere de la ŝildoj de la ŝipo. Anan 7 tiam kontaktas la Enterprise'on. Ambasadoro Fox decidas kredi al Anan, ekflugas kaj rapide kaptiĝas kaj estas portita al malintegriga ĉambro kune kun Mea 3, kiu ankaŭ estis "mortigita" en la milito-simulado. Spock kaj la sekurecaj oficiroj savis ilin.
Kirk, dume, ordonas antaŭ planeda konsilantaro ke Scotty plenumu la Ĝeneralan Ordonon 24 kaj detruu ĉion sur la planedo en du horoj. Paniko ekestas ĉe konsilantoj. Spock alvenas kaj detruas la militsimulajn komputilojn, ĉar la simulara milito insuligis ambaŭ sociojn pro la hororoj de la reala milito kaj donis al ili malmulte da kialoj por fini ĝin.
Dum la fina akto de la epizodo, Kapitano Kirk faras paroladon insistantan ke la milito devas esti brutala kaj malpura por ke ĝi estu io evitinda. "Detruo, morto, malsanoj, teruro, tio estas la tuta milito." Li konkludas, ke, turninte la militon en ion pura, senfrukta kaj senfina, la du planedoj ne rimarkas la realan ŝarĝon, kiu signifas ĉi tiu. Li konvinkis al Anan 7 ke ili komencu pacajn intertraktadojn, kaj Fox konsentas agi kiel neŭtrala interulo inter la planedoj.
Elizabeth Woodville
Elizabeth WOODVILLE (n. ĉirkaŭ 1437, m. la 8-a de junio 1492) estis edzino de Eduardo la 4-a (Anglio) kaj patrino de Eduardo la 5-a (Anglio).
Frua vivo
Elizabeth Woodville naskiĝis ĉirkaŭ 1437 en vilaĝo en Northamptonshire, kaj estis filino de Richard Woodville (1-a grafo Rivers). Kiam ŝi havis ĉirkaŭ ok jarojn ŝi iĝis nobela sekvantino de Margareta de Anĵuo, edzino de Henriko la 6-a. Ĉirkaŭ 1452 ŝi edziĝis al Kavaliro John Grey de Groby, kiu mortis militante por la lankastroj dum la Dua batalo de St Albans (1461). Ili havis du filojn:
Reĝino de Anglio
La 1-an de majo 1464 Elizabeth sekrete edziĝis al Eduardo la 4-a. Tiu geedziĝo malplaĉis al la plej potenca angla nobelo, Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick), kiu tiam pridiskutis eblan geedziĝon de Eduardo kaj franca princino. Poste la familio de Elizabeth Woodville akiris pli da influo, kaj parte pro tio la grafo de Warwick kverelis kun Eduardo.
Elizabeth kroniĝis kiel reĝino la 26-an de majo 1465.
Nuligo de la edziĝo
Eduardo mortis la 9-an de aprilo 1483 kaj sekvis lin Eduardo la 5-a, filo de Eduardo kaj Elizabeth. Tamen la 22-an de junio, dum prediko, pastro asertis ke la geedziĝo de Eduardo la 4-a kaj Elizabeth Woodville estis bigama pro antaŭa edziĝkontrakto de Eduardo la 4-a kaj Damo Eleanor Talbot. La 25-an de junio la angla parlamento detronigis Eduardon la 5-an kaj deklaris ke ties onklo Rikardo la 3-a estis la rajta reĝo de Anglio. Sekvis statuto konfirmanta tion, titulus regius. Post nelonge Eduardo la 5-a kaj lia frato Rikardo de Shrewsbury (1-a duko de Jorko) mortis, verŝajne murdate de Rikardo la 3-a.
Elizabeth Woodville rifuĝis en Abatejo Westminster, kune kun siaj aliaj idoj. La sekvantan jaron ŝi reamikiĝis al Rikardo la 3-a kaj revenis al la reĝa kortego. Rikardo publike ĵuris ke ŝiaj filinoj estos sekuraj kaj ke li edzigos ilin al altklasuloj kaj donos dotojn.
Finaj jaroj
En 1485 Henriko la 7-a venkis Rikardon la 3-an kaj surtroniĝis. Li edziĝis al Elizabeta de York, la plej aĝa filino de Elizabeth Woodville kaj Eduardo la 4-a, kaj ordonis la detruon de ĉiuj kopioj de Titulus Regius. Elizabeth mem ricevis 400-pundan pension. Ŝi eniris la abatejon de Bermondsey (nun parto de Londono), kie ŝi pasis siajn finajn kvin jarojn kaj kie ŝi mortis. Ŝi entombiĝis en Kastelo Windsor.
Kantono Darlington (Suda Karolino)
La kantono etendiĝas sur 1 469 km².
Historio
La kantono Darlington estis fondita en la jaro 1785. Ĝi estis nomita tiel omaĝe al la urbo Darlington (Anglio).
Demografio
La lasta preciza taksado de la loka loĝantaro datiĝas de la jaro 2000, kiam oni nombris 67 394 loĝantojn. La Usona Censa Oficejo tamen taksis en 2005, ke tiujare loĝis en la kantono proksimume 67 436 loĝantoj.
Urboj
Jen listo de ĉiuj urboj kaj lokoj de la kantono :
Yoshitaka Watanabe
Yoshitaka Watanabe (渡辺 佳孝, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
Gaslampumado
Gaslampumado (angle: gaslighting) estas formo de manipulado kiu celas dubigi celitajn individuojn aŭ membrojn de grupo, esperante ke ili dubas pri siaj propraj memoroj, percepto kaj prudento. Per persista negado, misgvidado, kontraŭaĵoj kaj mensogado, ĝi celas malstabiligi la celon kaj malvalorigi ties kredojn.
Lambert-Grabeno
La Lambert-Grabeno estas grabeno en Antarkto. Ĝi kruciĝas kun la marbordo ĉe Prydz-Golfo kaj enhavas la plej vastan glaĉeron en la mondo, Lambert-Glaĉeron. La grabeno estas permia rifto kiu entenas terkarbo-tavolojn. La grabeno estas rilatigita al Godavari-Valo de Hinda subkontinento antaŭ la dispelado de Gondvano.
Tamás Sándor Tuboly
Tamás Sándor Tuboly [tamAŝ ŝAndor tuboj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tuboly Tamás Sándor, ofte pli mallonge Tuboly Tamás estis hungara virusologo, altlerneja instruisto. Lia patro estis Sándor Tuboly.
Tamás Sándor Tuboly naskiĝis en 1962 en Budapeŝto, li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Tamás Sándor Tuboly maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1986. Post la diplomo li laboris jaron en laboratorio de la universitata instituto. Inter 1987-2000 li laboris en la akademia esplora instituto. En tiu periodo helpe de stipendioj li esploris en en:University of Guelph (1990-1994 kaj 1997-1999) kaj li kandidatiĝis en 1996 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 2000 li ekinstruis kiel docento en la fakultato (tiam la veterinara universitato perdis la memstarecon) kaj en 2011 li profesoriĝis, ekde 2012 li estis vicdekano. Plej ofte li okupiĝis pri virusoj de porkoj, en tiu temo li havis 6 patentojn. Li ricevis premiojn kaj medalojn. Lia edzino naskis filon. Li estis entombigita en Adony.
Dako
Dako (bengale: ঢাকা, Ḍhākā [daka]) estas la ĉefurbo kaj grava universitata urbo de Bangladeŝo. Ĝi enhavas proksimume 15 milionojn da loĝantoj, pro kio ĝi estas la plej loĝata urbo de la lando kaj unu el la plej loĝataj en la mondo. Ĝi estas la ĉefa urbo de Daka Distrikto kaj de Daka Regiono. La aglomeraĵo Granda Dakareo enhavas loĝantaron de 17 milionoj de personoj. La historia kvartalo de Dako staras ĉe la orienta bordo de la rivero Buriganga. Ĝi situantas en la centra parto de la Bengala Delto. Bengalaj islamanoj formas la majoritaton de la loĝantaro, sekvataj de la komunumoj de Bengal-hinduoj, Bengal-budhistoj, Bengal-kristanoj kaj Bahaanoj.
Dum la Mogola Imperio la urbo estis konata kiel Jahangir Nagar nome Urbo de Jahangir. Ĝi estis la ĉefurbo de la Mogola Bengalio dum 175 jaroj; kaj floris en komerco kaj kulturo kiel kosmopolita komerca ĉefurbo kaj la kerno de la tutmonda komerco de muslina kotono, teo, kruda juto kaj silko. La urbo estis hejmo de du gravaj karavanserajoj de la subkontinento: nome la Bara Katra kaj la Ĉoto Katra, situantaj ĉe la riverbordoj de Buriganga. La Mogoloj ornamis la urbon per prilaboritaj ĝardenoj, tombejoj, moskeoj, palacoj kaj fortikaĵoj. Dako iĝis konata kiel Urbo de Moskeoj en Bengala. Ĝi estis priskribita ankaŭ kiel Venecio de Oriento. La malnova urbo estis hejmo al variaj komercistaj grupoj el Eŭrazio. Je la pinto de sia mezepoka hegemonio, Dako estis konsiderita kiel unu el plej riĉaj kaj prosperaj urboj en la mondo. Ĝi estis centra por la ekonomio de la Mogola Imperio, kio generis 50% el la Mogola Malneta enlanda produkto.
La moderna urbo grandparte estis disvolvigita dum la epoko de la Brita Hindio kaj tuj estis la dua urbo plej granda de Bengalo, post Kolkato. En 1793, Dako estis cedita al la Brita Orienthinda Kompanio. Brita Dako disvolviĝis en la fino de la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj, per la establado de fervojoj, jutokomerco kaj variaj edukaj kaj kulturaj institucioj. Ĝi estis la ĉefurbo de Brita Orienta Bengalo kaj Asamo inter 1905 kaj 1912.
Pro sendependiĝo el Britio kaj poste disde Barato, Dako iĝis la administra ĉefurbo de la Orienta Pakistano, antaŭ iĝi ĉefurbo de Bangladeŝo post ties siavica sendependiĝo en 1972. Dum tiu periodo Dako suferis, same kiel la tuta lando, teruran politikan konfuzon, inklude multajn periodojn de militista interveno kaj detruo fare de militoj kaj naturaj katastrofoj kiaj inundoj. Post sendependeco, Daka vidis rapidan urban kreskon kiel centro de politika, ekonomia kaj kultura vivo en Bangladeŝo.
La moderna Dako ĝuas la plej altan lokon de Bangladeŝo pri alfabetigo kaj diversaflankan ekonomion. Krome, la urba infrastrukturo estas la plej evoluinta en la lando. Ĝi estas unu el la du ĝemelaj ekonomiaj centroj de la lando, kun Chittagong (Ĉitagongo), al kiu ĝi estas konektata pere de la Grand Trunk Road (granda trunka ŝoseo) kaj la Bangladeŝa Fervojo. La urbo estis en 2012 ISESCO Azia Ĉefurbo de Kulturo. Ĝi ricevas la servon de la Ŝahjalal Internacia Flughaveno. Kiel unu el plej dense loĝataj kaj unu el plej rapide kreskantaj urbegoj en la mondo, Ĝi ankaŭ alfrontas grandajn problemojn kiel poluado, grandaj trafikaj obstrukcoj, malabundeco de provizado, malriĉeco kaj deliktado. Kun ĉiutaga trafiko de ĉirkaŭ 600,000 ciklotaksioj, Dako estas kromnomita kiel Rikiŝa (ciklotaksia) Ĉefurbo de la Mondo.
En la lastaj jardekoj Dako spertis modernigon de la transportoj, konektoj kaj publikaj vorkoj de la urbo. La ĉefurbo de Bangladeŝo ankaŭ altiras multnombrajn turistojn kaj grandajn entreprenojn.
Etimologio
La originoj de la nomo de Dako estas necerta. Iam la arbo dako nome Butea monosperma estis tre ofta en la areo kaj la nomo de la urbo eble devenas el tio. Alternative, tiu nomo povus aludi al la kaŝita diino Dakesŭari, kies adorejo estas situanta en la sudokcidenta parto de la urbo. Alia populara teorio asertas ke Dako aludas al granda membranofona muzikinstrumento, nome dhak aŭ dako kiu estis ludita pro ordono de Subahdar Islam Ĥan la 1-a dum la inaŭgurado de la Bengala ĉefurbo en 1610. Kelkaj referencoj diras ankaŭ ke la nomo derivas el prakrita dialekta vorto nomita Daka Basa; aŭ Dakka, uzata en la verko Rajtarangini por horloĝa stacio; aŭ ĝi estas same kiel Davaka, menciita en piliera surskribaĵo de la reganto Samudragupta en urbo Allahabad kiel orienta landlima regno.
Historio
La historio de la urba setlado en la areo de nuntempa Dako datas el la unua jarmilo. La regiono estis parto de la antikva distrikto Bikrampur, kiu estis regata de la Sena dinastio. Sub islama regado, ĝi iĝis parto de la historia distrikto Sonargaon, nome regiona administracia kerno de la Delhia kaj de la Bengala Sultanlandoj. La Granda Trunkoŝoseo pasis tra la regiono, konektante ĝin kun Norda Barato, Centra Azio kaj la sudorienta havenurbo Ĉitagongo.
La Mogola Imperio regis la regionon dum la komenco de la moderna periodo. Sub Mogola regado, la Malnova Urbo Dako kreskiĝis sur la bordoj de la rivero Buriganga. Dako estis proklamita la ĉefurbon de Mogola Bengalio en 1608. Islam Ĥan Ĉiŝti estis la unua administracianto de la urbo. Ĥan nomis ĝin "Ĝahangirabad" (Urbo Ĝahangir) honore al la imperiestro Ĝahangir. La nomo falis tuj post la anglia konkero. La ĉefa etendo de la urbo okazis sub la mogola guberniestro Ŝaista Ĥan. La urbo tiam estis 19 al 13 km, kun loĝantaro de preskaŭ unu miliono da personoj. Dako estis unu el la plej grandaj kaj plej prosperaj urboj en Suda Azio. Ĝi kreskiĝis al regiona ekonomia centro dum la 17a kaj 18a jarcentoj, servante kiel kerno por eŭraziaj komercistoj, kiel bengalanoj, marŭaranoj, kaŝmiroj, guĝaratoj, armenoj, araboj, persanoj, grekoj, nederlandanoj, francoj, angloj kaj portugaloj. La urbo estis centro de la tutmondaj muslina, kotonaj kaj juta industrioj, el kiuj 80,000 lertaj teksistoj. Mogola Bengalio generis 50% el la MEP de la Mogola Imperio, kiu tiam konstituis 29% el la tutmonda MEP. Dako estis la komerca ĉefurbo de la imperio. La urbo havis bone konstruitajn ĝardenojn, monumentojn, moskeojn, templojn, bazarojn, preĝejojn kaj karavanserajojn. La Bara Katra estis la plej granda karavanserajo. La riverbordoj disponis el teejoj kaj nombraj domegoj. La eŭraziaj komercistoj konstruis kvartalojn en Farashganj (Franca Bazaro), Armanitola (Armena kvartalo) kaj Postogola (Portugala kvartalo).
Bengalio estis regiono de alvenantoj kun majoritato de Bengalaj islamanoj kaj minoritato de Bengalaj hinduoj. Laŭ la priekonomika historiisto Indrajit Ray, ĝi estis tutmonde elstara en industrioj kiel la vestaĵindustrio kaj la ŝipkonstruado. Ĝi estis eksportanto de tekstiloj el silko kaj kotono, ŝtalo, nitro, kaj produktoj de agrikulturo kaj industrio.
Pro la malvenko de la Naŭabo de Bengalio en la Batalo de Buksaro en 1764, la Britia Orienthindia Kompanio akiris la rajton kolekti impostojn el la princlando Bengalio. La urbo formale pasis al la kontrolo de la Britia Orienthindia Kompanio en 1793 kaj Dako eniris tute en la imperiaj komercaj retoj de la Brita Imperio. Pro la eksplodo de la Industria Revolucio en Granda Britio, Dako iĝis ĉefa centro de la juta komerco, ĉar Bengalio estis la plej granda produktanto de juto en la mondo.
20-a jarcento
Kelkaj el la fruaj edukaj institucioj establitaj dum la Brita periodo estis la Daka Kolegio, la Daka Medicina Altlernejo, la Edena Kolegio, la Altlernejo Sankta Gregorio, la Mohsinia Madraso, la Ĝaganata Kolegio kaj la Ahsanulaha Altlernejo de Inĝenierado. La Ideala Kolegio estis fondita la 15an de marto 1965. Post la inaŭguro, ĝis 1968 ĝi estis porjunula lernejo. En 1972 la lernejo estis konvertita en altlernejo. La studentoj el la lernejo partoprenis en mezlernejaj ekzamenoj (egale al O-nivelo) por la unua fojo en 1973 kaj havigis eksterordinaran sukceson por la unua fojo. Ĉevalkurado estis preferata ŝatokupo por la elitaj loĝantoj en la urba Ĉevalkurejo Ramna ĉe la Daka Klubo. La Vicreĝo de Hindio ofte vespermanĝis kaj distriĝis kun bengalaj aristokratoj en la urbo. Aŭtomobiloj ekaperis post la komenco de la jarcento.
Komence de la 20a jarcento, Dako projekciis sin mem kiel flagoportanto de la islamaj minoritatoj de Brita Hindio; male al la tre Hindu-dominata urbo de Kolkato. Dum la interrompita Dispartigo de Bengalio en 1905, Dako iĝis la mallongdaŭra ĉefurbo de Orienta Bengalio kaj Asamo. En 1906, la Tuthindia Islama Ligo estis formita en Ahsan Manzil, dum kongreso pri liberala edukado gastigita de Naŭab Sir Ĥaŭĝa Salimullah. Bengalio estis reunuigita en 1911. La Universitato de Dako estis establita en 1921 pere de leĝo aprobita en la Imperia Leĝofara Konsilantaro. Ĝi startis per 3 fakultatoj kaj 12 departementoj, kiuj kovris la fakojn de sanskrito, bengala, angla, edukado, historio, araba, islamaj studoj, persa, urdua, filozofio, ekonomiko, politiko, fiziko, kemio, matematiko kaj juro.
La Orientbengala Kinkompanio produktis la unuajn longajn mutajn filmojn en Dako dum la 1920-aj jaroj, kiel Sukumari kaj La lasta kiso. DEVCO, nome filio de la Oktavia Ŝtalkompanio, startis grandskalan distribuadon de elektro en 1930. La flughaveno Tejgaon estis konstruita dum la Dua Mondmilito kiel bazo por la Aliancanoj. La Daka Medicina Kolegio estis establita en 1946. Post la Dispartigo de Brita Hindio en 1947, Daka iĝis la ĉefurbo de Orienta Bengalio (1947-1955) kaj de Orienta Pakistano (1955-1971). Ĝi estis hejmo de la plej granda leĝofara asembleo en Pakistano, ĉar orientbengalanoj kompromisis kiel la majoritato de la loĝantaro de la nova ŝtato. La urba loĝantaro de Dako spektakle pliiĝis pro islama migrado el la tuta Bengalio kaj el aliaj partoj de la subkontinento. Dako ekvidis rapidan urban ekspansion el la 1950-aj jaroj. La Orientpakistana Borsa Asocio formiĝis la 28an de aprilo 1954 kaj poste iĝis la Borso de Dako. Orient Airways, fondita de la Orientpakistana industriisto Mirza Ahmad Ispahani, faris la unuan komercan flugon inter Dako kaj Karaĉi la 6an de junio 1954. La aviadilkompanio poste evoluis al Pakistan International Airlines. La Rajdhani Unnaĝan Kartripakĥa, nome Daka Pliboniga Asocio estis establita en 1956 por kunordigi la disvolvigon de la urbo. La unua ĉefa plano por la urbo estis desegnita en 1959. Kelkaj landoj malfermis konsulejojn en Dako, kiel Usono, Barato, Unuiĝinta Reĝlando, Sovetunio kaj la Popola Respubliko Ĉinio. La Sudorientazia Traktatorganizo establis esplorcentron (nune nome ICDDR,B) por batali kontraŭ malsano en 1960.
Nonila tribromoacetato
Nonila tribromoacetato aŭ C11H19Br3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la tribromoacetata acido kun nonanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Nonila tribromoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la tribromoacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan bromon, bromoformon kaj karbonan duoksidon.
Dako
20-a jarcento
Tiom frue kiom je 1947, jam estis postuloj, ke Dako estu hejmo de la parlamento de la federacio pakistana. Ŝaista Ikramullah asertis, ke la Konstitucifara Asembleo devas kunveni en Orienta Bengalio ĉar tie estas la plej granda loĝantaro de la lando. En 1962, la prezidento Ajub Ĥan nomumis Dakon kiel la sidejo de la proponita Nacia Asembleo skizita en la Konstitucio de 1962. La registaro nomumis Louis Kahn kaj Muzharul Islam por desegnadi ĉefurban komplekson en Dako. La urbo estis deklarita kiel la leĝofara ĉefurbo de la lando. La hotelo InterContinental Dhaka, desegnita de William B. Tabler, malfermiĝis en 1966 en Ramna. La Orientpakistana Helikoptera Servo konektis Dakon kun aliaj mondoregionaj urboj kiel parto de la plej granda komerca helikoptera reto de la mondo.
Sendependeco
La 25an de marto 1971, la Pakistana Armeo lanĉis militoperacojn kiel Operaco Reflektilo kontraŭ la loĝantaro de Orienta Pakistano. Dako suferis la frapon de la masakroj fare de la armeo, kaj atestis genocidon kaj kampanjon de grandskalan subpremadon, pro arestoj, torturoj kaj murdoj de civiluloj, studentoj, intelektuloj, politikaj aktivuloj kaj religiaj minoritatoj de la urbo. La armeo frontis insurekciojn el la orientpakistanaj fusiluloj kaj el la Bengala polico. Grandaj partoj de la urbo estis bruligitaj kaj detruitaj, inklude hinduajn kvartalojn. Multo el la loĝantaro de la urbo estis translokigita aŭ devigita fuĝi al la kamparo. En la posta Bangladeŝa Liberigo-Milito, la Bangladeŝaj Fortoj lanĉis regulajn gerilajn atakojn kaj embuskajn operacojn kontraŭ Pakistanaj fortoj. Dako estis frapita de nombraj aeratakoj fare de la Barata Aerforto en decembro dum la Barat-pakistana Milito de 1971. Dako estis atestanto de la kapitulaco de la fortoj de Okcidenta Pakistano antaŭ la Bangladeŝ-Barataj Aliancaj Fortoj la 16an de decembro 1971 dum la kapitulaco de Pakistano.
Dako estis deklarita landa ĉefurbo fare de la Konstitucifara Asembleo de Bangladeŝo en 1972. La post-sendependiga periodo estis atestanto de rapida kresko ĉar Dako allogis migrantajn laboristojn el la tuta rura Bangladeŝo. Ĉirkaŭ 60% el la nuntempa loĝantaro devenis el la rura migrado. La urbo suferis socialisman maltrankvilon komence de la 1970-aj jaroj, sekvite de kelkaj jaroj de militjuro. La Borso kaj la libera merkato estis restaŭrita fine de la 1970-aj jaroj. En la 1980-aj jaroj, Dako vidis la inaŭgurojn de la sidejo de la Nacia Parlamentejo (kiu ricevis la premion Aga Ĥan pri arkitekturo), de la nova internacia flughaveno Hazrat Ŝahjalal kaj la Bangladeŝa Nacia Muzeo. Bangladeŝo pioniris la formadon de la Sud-Azia Unuiĝo por Regiona Kunlaboro kaj ĝi gastigis sian unuan pintokunvenon en Dako en 1985. Homamasa ribelo en 1990 kondukis al la reveno de parlamenta demokratio. Dako gastigis triflankan pintokunvenon inter Barato, Pakistano kaj Bangladeŝo en 1998; la pintokunvenon de la D-8 Organizado por Ekonomia Kunlaborado en 1999 kaj konferencojn de la Komunumo de Nacioj, de la SAARC, de OIC kaj de agentejoj de Unuiĝintaj Nacioj dum variaj jaroj.
En la 1990-aj kaj 2000-aj jaroj, Dako espertis plibonigan ekonomian kreskon kaj la aperon de novaj negocaj distriktoj kaj satelitaj urboj. Inter 1990 kaj 2005, la loĝantaron de la urbo duobliĝis el 6 milionoj al 12 milionoj da personoj. Estis pliiĝanta eksterlanda investado en la urbon, partikulare en la financaj kaj tekstilaj produktosektoroj. Sed foje la strikoj organizitaj de sindikatoj kaj politikaj partioj ege maltrankviligis la ekonomion de la urbo. La ofteco de strikoj malpliiĝis ekde 2014. En kelkaj jaroj, la urbo spertis grandajn subitajn inundojn dum la musono.
Dako estas unu el plej rapide kreskantaj grandurbegoj en la mondo. Oni antaŭvidis, ke ĝi estos unu el la plej grandaj metropoloj de la mondo ĉirkaŭ 2025, kun Tokio, Meksikurbo, Ŝanhajo, Pekino kaj Novjorko. Dako plue estas unu el la plej malriĉaj grandurbegoj. Plej el ties loĝantaro estas ruraj migrantoj, kiel klimataj rifuĝintoj. Blukolumaj laboristoj loĝas ofte en ladurboj. Trafikŝtopado estas unu el la plej rimarkindaj trajtoj de moderna Dako. En 2014, oni informis, ke nur 7% el la urbo estas kovrita de ŝoseoj. La unua fazo de la Daka Metroo estas planita por malfermo en 2021, koincide kun la ora jubileo de la Bangladeŝa sendependiĝo.
Geografio
Dako estas urbo situa en la centro de Bangladeŝo. Ĉi tiu urbo havas koordinatojn kaj troviĝas sur la orientaj bordoj de la rivero Buriganga. La urbo estas situa ĉe la plej malsupraj areoj de la Delto de Gango kaj okupas totalan areon de 815.85 km². Ĝi kovras totalan areon de 306.38 kvadrataj kilometroj.
Tropika vegetaĵaro kaj malsekaj grundoj karakterizas la terenon, kiu estas ebena kaj tro proksima al la marnivelo. Tio lasas Daka sun risko de inundoj dum la musonaj sezonoj kiam okazas fortaj pluvegoj kaj ciklonoj. Ĉar la tereno estas tiom malalta ol la marnivelo, se la marnivelo plialtiĝos kaŭze de la tutmonda varmigado kaj iom post ioma la degelo de la polusoj la urbo estas en grandega risko subakviĝi.
La Daka Distrikto limas kun la distriktoj Gazipur, Tangail, Munŝiganj, Rajbari, Naraĝanganj, Manikganj.
Festoj
Kiel la plej loĝata urbo de Bangladeŝo, Dako havas viglan kulturan vivon. Ĉiujaraj festoj por Bangladeŝa Sendependeca Tago (26-a de marto), Tago de la Lingva Movado (21-a de februaro) kaj Venka Tago (16-a de decembro) estas alte festataj tra la urbo. La loĝantaro de Dako kolektiĝas ĉe la Ŝahid Minar kaj la Jatijo Smriti Soudho por memori la naciajn heroojn de la liberiga milito. Ĉi tiuj okazoj estas observataj per publikaj ceremonioj kaj amaskunvenoj en publikaj terenoj. Multaj lernejoj kaj altlernejoj organizas foirojn, festojn kaj koncertojn en kiuj civitanoj de ĉiuj niveloj de socio partoprenas.
Pohela Baiŝaĥ, la bengala Nova Jaro, okazas je la 14-a de aprilo kaj estas popole festata tra la urbo. Grandaj amasoj da loĝantaro kolektiĝas sur la stratoj de Ŝahbag, Ramna Parko kaj la sidejo de la Universitato de Dako por festoj. La plej populara vestostilo por virinoj estas sario aŭ ŝaravaro, dum viroj kutime preferas okcidentan vestaĵon al la tradicia lungi. La islamaj festoj de Eid ul-Fitr kaj Eid ul-Adha estas vaste festataj en la tuta urbo.
Trafiko
Dako estas konata, kiel ĉefurbo de rikiŝoj, kie cirkaŭ 400,000 rikiŝoj funkcias. Ankaŭ la etaĝaj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Dako havas kontaktojn aŭtovoje kun Kolkata kaj Agartala. La ĉefurbo havas stacidomon, internacian flughavenon kaj riverbordan havenon.
István Béla Kónya
István Béla KÓNYA [kOnja] rumania hungara advokato, politika kondamnita al morto kaj ekzekutita. Li naskiĝis en Gyergyószentmiklós la 4-an de junio 1915 kaj mortis en Temeŝvaro la 1-an de septembro 1958.
Kariero
D-ro István Béla Kónya laboris en Târgu Mureș, sed li devis forlasi sian laboron pro riĉa deveno de sia edzino. Li loksidiĝis en sia naskiĝurbo, poste Târgu Secuiesc, kie estis jurkonsilanto. Li laboris kie libroteneto en Catalina, kiam oni arestis lin la 1-an de novembro 1957 kiel patroprenanton en la kontraŭŝtata komploto organizita de Aladár Szoboszlay. Li estis mortkondamita kiel 9-a grada akuzato de milittribunalo de Kluĵo. Oni honorigis lin en 2010.
Marek Pietrzak
Marek Włodzimierz PIETRZAK (naskiĝis la 5-an de junio 1937, mortis la 29-an de majo 1968) estis pola esperantisto ekde aŭtuno 1955; membriĝis en Pola Esperanto-Asocio la. Fondinto kaj la unua prezidanto ( – ) de Pola Esperanto-Junularo ; poste – estrarano de PEJ por kunlaboro kun junularaj organizaĵoj. En 1959 Marek Pietrzak estis prezidanto de LKK de IJK 1959 en Gdansko. En la 1960-aj jaroj li estis ĝenerala sekretario de TEJO. Li estis edzo de Barbara Pietrzak.
Marek Pietrzak estis studento ĉe la Historia Fakultato de Varsovia Universitato, kie antaŭ la morto li prilaboris disertacion pri la historio de TEJO.
Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
La Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) estas asocio de katolikaj esperantistoj. Ĝi fondiĝis en 1910 kaj havas sian sidejon en Romo.
Celoj de IKUE
IKUE deziras disvastigi la uzon de la neŭtrala kaj facile lernebla lingvo Esperanto inter katolikoj por tiamaniere kontribui al kompreniĝo, unueco kaj paco. Ĝi krome celas diskonigi la kristanan kredon kaj funkcii kiel internacia komunumo de fideluloj. Por realigi tiujn ĉi celojn, la asocio eldonas publikaĵojn kaj organizas internaciajn kunvenojn kaj spiritajn aranĝojn. Sacerdotoj de IKUE ofte ofertas esperantlingvajn Diservojn kadre de aranĝoj de la ĝenerala Esperanto-movado.
Distrikto Borovsk (Kaluga provinco)
Distrikto Borovsk (Borovskij, Боровский район) estas administra distrikto de Kaluga provinco (Rusio). Ĝi situas en norda parto de la provinco kaj limas kun distriktoj Medinj, Malojaroslavec, Ĵukov. Krome, ĝi limas kun urboteritorio Obninsk kaj kun Moskva provinco.
Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Celoj de IKUE
En la statuto de IKUE, la asocio formulis siajn celojn jene:
Renkontiĝoj kaj Diservoj
IKUE organizas ĉiujaran kongreson kun prelegoj, diservoj, preĝadoj kaj abunda distra programo. Nuntempe ĉiun duan jaron la IKUE-Kongreso estas organizata kunlabore kun Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI) kiel Ekumena Esperanto-Kongreso.
Distrikto Borovsk (Kaluga provinco)
Administra centro de la distrikto estas urbo Borovsk. Aliaj urboj: Balabanovo, Jermolino. Gravaj riveroj: Protva, Istja, Rutj, Luĵa.
Fizika geografio kaj naturo
La distrikto konsistas plejparte el arbaroj. La ĉefa rivero estas Protva.
Loĝantaro
Loĝantaro (laŭ tutsovetiaj kaj tutrusiaj popolnombradoj):
Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Renkontiĝoj kaj Diservoj
Krome IKUE aŭ ĝiaj landaj ligoj organizas multajn pliaj internaciajn aranĝojn, ekzemple Katolikajn Esperanto-Tendarojn (ĉiusomere dum unu semajno en Ĉeĥio), Junularajn Ekumenajn Esperanto-Tendarojn, bibliajn semajnfinojn kaj pilgrimadojn.
Esperantligvaj Diservoj okazas regule en kelkaj preĝejoj, ekzemple ĉiun duan monaton en la Katedralo de Speyer (Germanio) sub gvido de pastro Albrecht Kronenberger, kaj krome en Universalaj Kongresoj de Esperanto kaj multaj pliaj Esperanto-aranĝoj.
Revuo Espero Katolika
La revuo de IKUE, Espero Katolika, aperas de 1903 kaj estas la plej malnova daŭre aperanta Esperanto-gazeto. Nuntempe ĝi aperas ĉiun trian monaton tute kolora. En interreto oni trovas la plej novan numeron kaj kompletajn malnovajn jarkolektojn: temas pri progresanta projekto, kiu celas enretigi ĉiujn numerojn ekde 1903.
Libroj kaj aliaj publikigaĵoj
Jam en 1912 aperis la Nova Testamento en esperanta traduko, kaj en 1926 sekvis la kompleta Biblio. Nuntempe IKUE okupiĝas (sub gvido la pastroj Bernhard Eichkorn kaj Albrecht Kronenberger, kunlabore kun KELI) pri nova, komplete rekompostata eldono de la Biblio, kiu aperos antaŭvideble en 2007.
En 2001 aperis, eldonita de IKUE kaj KELI, la 1472-paĝa ekumena kant- kaj preĝlibro ADORU.
IKUE kaj ĝiaj landaj sekcioj aperigas - jen en siaj retpaĝoj, jen en papera formo - multajn publikaĵojn aŭ kunlaboras en tiaj eldonoj. Ekzemple en aprilo 2006 aperis kiel 43-paĝa broŝuro la encikliko "Deus caritas est" de Papo Benedikto la 16-a.
Entute la kristana literaturo en Esperanto, inkluzivante tiun realigitan de aliaj subjektoj ekster IKUE, ampleksas kelkmil volumojn.
Radio kaj interreto
Ekde januaro 1977 Radio Vatikana elsendas regule en Esperanto, komence unufoje, ekde 1981 dufoje kaj ekde oktobro 1998 trifoje semajne. La elsendoj estas aŭskulteblaj ankaŭ en interreto sur la retejo Vatican News.
Inter multaj retaj forumoj de katolikaj esperantistoj, plej vigla estas la dissendolisto de IKUE ĉe yahoogroups.
Bonfara agado
Same kiel preskaŭ ĉiuj kristanaj organizoj, ankaŭ IKUE aktivas karitate. Ekzemploj estas la agadoj starigitaj de du iamaj IKUE-prezidantoj, ekzemple la bonfarado al blinduloj starigita de Jacques Tuinder kaj la helpaj projektoj, ĉefe en Afriko, iniciatitaj de pastro Duilio Magnani. Kun la paso de la jaroj, la menciitaj iniciatoj sendependiĝis el IKUE, kiu tamen ne forlasis tiajn agadojn.
Landa kaj episkopuja agado
IKUE havas pli ol 10 landajn asociojn. En la retejo de IKUE troviĝas listo de landaj reprezentantoj en ĉirkaŭ 35 landoj. Kelkaj el la landaj asocioj regule organizas landan kongreson aŭ eldonas propran gazeton. Ekzemploj de tiaj gazetoj estas Dio Benu de la ĉeĥa sekcio, Katolika Sento de la itala sekcio kaj Brazila Katoliko. Krome ekzistas kelkaj episkopujaj ligoj (ekzemple en la germanaj episkopujoj Freiburg kaj Speyer, ambaŭ agnoskitaj de la respektiva episkopo).
Nederlanda Katolika Esperantista Ligo, mallongigite NKEL, estis la landa sekcio de la Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE) en Nederlando. Ĝi fondiĝis en 1909 kaj tre aktivis almenaŭ ĝis la Dua Mondmilito.