cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jens Weißflog
Vivo
Liaj elstaraj sukcesoj jam en junaj jaroj rekomendis lin por la A-kadroj de nordaj sportoj de GDR. Li montris sian talentegon kiam li en 1982/83 unuafoje aperis ĉe Vierschanzentournee kaj gajnis la arĝentan medalon malantaŭ la finnon Matti Nykänen. La saman jaron Weißflog ricevis la unuan (el sume kvin) GDR-ĉampionotitolon. En la sekvinta sezono, dum kiu li ricevis la plejmulton da poentoj de ĉiuj atletoj, li estis venkinto ĉe Vierschanzentournee kun tri el kvar eblaj unuaj rangoj (en Garmisch-Partenkirchen, Insbruko kaj Bischofshofen).
Puĉo de la Sankta Silvestro
Kun la helpo de kapitano Alexandre Banza, Bokassa ekis la puĉon dum la Silvestro-nokto de 1965. Bokassa kaj liaj partianoj unue kaptis Izamo, enŝlosigante lin en karceron en Camp de Roux. La anoj de Bokassa sekve invadis la ĉefurbon, Banguon, kaj venkis la ĝendarmaron kaj aliajn rezistulojn. Post noktomezo, Dacko revenis al la ĉefurbo, kie li estis rapide arestita. Oni trudis lian demision kaj enkarcerigis lin en Camp Kassaï. Laŭ oficialaj raportoj mortis ok personoj dum la puĉo pro rezista agado. Fine de januaro 1966, Izamo estis torturita ĝis morto, dum Dacko estis ŝparita pro peto de la franca registaro, kiun Bokassa deziris kontentigi. Bokassa provis pravigi la puĉon kaj diris interalie, ke li celis savi la landon el la influo de komunismo: li tial rompis diplomatajn rilatojn kun Ĉinio. Dum la unuaj tagoj de la nova reĝimo, Bokassa malfondis la Nacian Asembleon, aboliciis la centrafrikan konstitucion kaj publikigis kelkajn dekretojn, kiuj malpermesis interalie almozpeton, poligamion kaj virinan cirkumcidon. Bokassa unue vane klopodis por ekhavi internacian agnoskon de la nova registaro. Post sukcesa renkonto kun la prezidanto de Ĉado, li tamen ricevis oficialan agnoskon el aliaj afrikaj nacioj kaj finfine el Francio.
Jens Weißflog
Vivo
Dum la Vintraj Olimpikoj en Sarajevo en la 1984-a jaro li gajnis la oran medalon sur la normala skisaltejo kaj la arĝentan sur la giganta skisaltejo. En 1984/85 li denove venkis ĉe Vierschanzentournee kaj iĝis krome mondĉampiono en Seefeld sur la normala skisaltejo (bronza medalo por la teama sukceso) kaj gajnis la arĝentan medalon dum la skifluga mondĉampionado en Kranjska Gora (Slovenio).
Puĉo de la Sankta Silvestro
Politika fono
En 1958, post kiam la Kvara Franca Respubliko ekkonsideris sendependigi plejmultajn el siaj afrikaj kolonioj, la naciista estro Barthélemy Boganda renkontis la francan ĉefministron Charles De Gaulle. Ili diskutis pri la kondiĉoj por la sendependigo de Ubangi-Ŝari, tiu estas la franca kolonia teritorio, kiu poste fariĝis la Centr-Afrika Respubliko. De Gaulle akceptis lian peton, kaj la 1-an de decembro 1958 Boganda do proklamis la estigon de nova, aŭtonoma Centrafriko, cele al baldaŭa plena sendependeco. Li fariĝis la unua ĉefministro de tiu aŭtonoma teritorio, kaj sekve ambiciis servi kiel la unua prezidanto de sendependa Centr-Afrika Respubliko. Li tamen mortis pro aviadilakcidento la 29-an de marto 1959, okaze de flugvojaĝo al la ĉefurbo Banguo.
Jens Weißflog
Malsukcesaj periodoj kaj ekfloroj
Post kelkaj malsukcesoj Weißflog reekfloris en 1988/89 en Lahti per venko sur la normala skisaltejo kaj per la dua rango sur la giganta skisaltejo. En 1990/91 li finfine la trian fojon venkis ĉe Vierschanzentournee kaj gajnis du bronzajn medalojn dum la mondĉampionado en Val de Fiemme.
Lezoj kaj malfaciloj dum la stiloŝanĝo al la V-stilo malsukcesigis Weißflog kaj li ne bone pasigis la tagojn dum la Vintraj Olimpikoj de Albertville en 1992. Sed dum la Olimpikaj ludoj en 1994 en Lillehammer li denove gajnis la oran medalon sur la normala skisaltejo kaj kun la teamo (kiun konsistigis ankoraŭ Dieter Thoma, Christof Duffner kaj Hansjörg Jäkle), krome li iĝis duarangulo sur la giganta skisaltejo. En 1996 Weißflog sukcesis kiel unua atleto gajni Vierschanzentournee por la kvara fojo: post li faris same ankoraŭ la finno Janne Ahonen, en 2006.
Puĉo de la Sankta Silvestro
Politika fono
Abel Goumba, la ĉefa kunlaboranto de Boganda, priskribita kiel "inteligenta, honesta kaj forte naciista" de la historiisto Brian Titley en Dark Age: The Political Odyssey of Emperor Bokassa, tiam iĝis lia posteulo kiel ŝtatestro de CAR. En majo 1959, unu monaton post la enoficiiĝo de Goumba, David Dacko proprigis al si la registaron. Dacko, eksa membro de la kabineto de Boganda kaj estro de la politika partio Movado por la Socia Evoluo de Nigra Afriko (MESAN), ĝuis la subtenon de la franca altkomisaro Roger Barberot, de la komerca ĉambro de Banguo kaj de la vidvino de Boganda, Michelle Jourdain. Du monatojn poste, Dacko eksigis Goumba el lia nova posteno kiel ministro pri financoj. Goumba kaj Pierre Maleombho, eksa prezidanto de la Nacia Asembleo same eksigita de Dacko, forlasis la partion MESAN kaj organizis sian propran opozician partion, la Movado de Demokrata Evoluo de Centra Afriko (MEDAC), la 25-an de junio 1960. La malnova revo de Boganda finfine realiĝis, kiam la Centr-Afrika Respubliko akiris formalan sendependecon el Francio la 13-an de aŭgusto 1960. MEDAC iĝis sufiĉe populara, estis oficiale aprobita de Etienne Ngounio (la prezidanto de MESAN nomumita de Dacko) kaj spertis mezgravan sukceson okaze de la baloto de la 20-a de septembro. Sed Dacko konsideris MEDAC kiel ribeleman partion, kaj intencis malfondi ĝin : li rapide akiris el la Nacia Asembleo sufiĉan potencon por subpremi siajn kontraŭulojn laŭ iu ajn maniero, kiu plej konvenis al li. En decembro 1960, Dacko malfondis MEDAC, kaj Goumba estis arestita pro "provoko de tumulto per la kontesto de la potenco de Dacko". Goumba estis fine kondamnita al tutviva enkarcerigo, sed sukcese fuĝis kaj ekzilis sin al Francio.
Jens Weißflog
Malsukcesaj periodoj kaj ekfloroj
En junio de 1996 Weißflog retiriĝis post surtapiŝa skisaltado en sia loĝloko Oberwiesenthal. Nuntempe li estas hotelestro en Oberwiesenthal.
Puĉo de la Sankta Silvestro
Politika fono
La 1-an de januaro 1962, la kuzo de Dacko, Jean-Bédel Bokassa, forlasis la francan armeon kaj aniĝis al la centrafrika armeo kun rango de bataliona majoro. Unu jaron poste, Bokassa fariĝis la ĉefmajoro de 500 soldatoj de la centrafrika armeo. Pro sia familia kaj amika rilato kun Dacko, sed ankaŭ pro sia sperto en la franca armeo, Bokassa kapablis rapide supreniri la militistajn rangojn, fariĝante la unua kolonelo de la centrafrika armeo la 1-an de decembro 1964.
Bokassa deziris pli videblan agnoskon de sia statuso kiel la estro de armeo : li emis aperi publike kun ĉiuj siaj militistaj medaloj, kaj dum ceremonioj li ofte provis sidiĝi tuj apud la prezidanto Dacko, por pruvi sian gravecon en la registaro. Bokassa senĉese argumentis kaj kverelis kun Jean-Paul Douate, la registara responsulo pri etiketo, kiu riproĉis al li lian malrespekton de la korekta hierarkio ĉe la tablo de la prezidanto. Dacko unue opiniis, ke la aspiro de lia kuzo al potenco kaj oficiala agnosko estis amuza. Malgraŭ freŝdata vico da afrikaj puĉoj, Dacko publike reĵetis la hipotezon, ke Bokassa iam provos proprigi al si la landon. Dum ŝtata vespermanĝo, li diris : "Kolonelo Bokassa nur volas kolekti medalojn, kaj li estas tro stulta por organizi puĉon". Aliaj membroj de la kabineto de Dacko tute kontraŭe rigardis Bokassa kiel gravan danĝeron por la reĝimo. La ministro pri internaj aferoj Jean-Arthur Bandio rekomendis, ke oni inkludu Bokassa en la kabineton : li tiel esperis kontentigi la ambicion de la kolonelo kaj samtempe rompi liajn rilatojn kun armeo. Por eviti militistan puĉon, Dacko tamen fondis ĝendarmaron, novan militpolicon kun 500 agentoj estritaj de Jean Izamo. Oni cetere kreis prezidantan gardistaron kun 120 membroj, estritaj de Prosper Mounoumbaye.
Kaŭzoj
La registaro de Dacko spertis certajn problemojn en 1964 kaj 1965 : ekonomio suferis pro stagnado, ŝtata burokratismo ekis disfali, kaj la landlimoj de Centrafriko estis senĉese malrespektitaj, aŭ de la anoj de Patrice Lumumba sude, aŭ de la ribeluloj de la Liberiga Armeo de la Sudana Popolo oriente. Pro premo de la plej radikalaj membroj de MESAN, sed ankaŭ por trovi novajn subtenantojn kaj aserti la sendependecon de la centrafrika eksterlanda politiko, Dacko iniciatis diplomatajn rilatojn kun la Popola Respubliko de Ĉinio en septembro 1964. Ĉina delegitaro, estrita de Meng Yieng kaj de aliaj agentoj de la ĉina reĝimo, tiam rondvojaĝis tra la lando, montrante propagandajn komunistajn filmojn al lokuloj. Iom poste, Ĉinio konsentis al la Centr-Afrika Respubliko senrentan prunton da unu miliardo da afrikaj frankoj (t.e. 20 milionoj da francaj frankoj). Tiu helpmono tamen ne sufiĉis, kaj ne preventis la riskon de baldaŭa financa krizo por la lando. Alia problemo de la centrafrika registaro estis ege dissemita korupto. Bokassa opiniis, ke li devis faligi la Dacko-reĝimon por forigi la influon de komunismo kaj solvi ĉiujn problemojn de la lando. Laŭ Samuel Decalo, eksperto pri afrika politiko, la persona ambicio de Bokassa tamen estis la plej grava elemento, kiu decidigis lin organizi puĉon kontraŭ David Dacko.
En julio 1965, Dacko sendis Bokassa al Parizo kiel parton de la centrafrika delegitaro por la nacia ceremonio de la 14-a de julio. La 23-an de julio ĉeestis Bokassa alian ceremonion pri la malfondo de la militoficira lernejo, en kiu li trejnis antaŭ kelkaj jardekoj. Li sekve intencis reveni al la Centr-Afrika Respubliko, sed Dacko malpermesis lian returnvojaĝon. Bokassa dum la sekvaj monatoj provis akiri la subtenon de variaj amikoj en la franca kaj centrafrika armeoj. Dacko finfine cedis pro kreskanta premo kaj permesis en oktobro la revenon de sia kuzo. Bokassa poste asertis, ke Dacko cedis pro persona interveno de la franca prezidanto Charles de Gaulle, kiu liadire diris al Dacko la jenon : "Bokassa tuj revenu al sia posteno. Mi ne povas toleri la mistraktadon de mia militkompano".
Rilatoj inter Dacko kaj Bokassa senĉese pliakriĝis. En decembro, Dacko aprobis buĝetan pliigon de la ĝendarmaro de Izamo, kaj samtempe reĵetis la proponitan buĝeton por la armeo de Bokassa. Bokassa tiam malkaŝis al amikoj, ke ĝenis lin la konduto de Dacko, tiel ke li "planis puĉon". Dacko dume volis anstataŭigi Bokassa per Izamo kiel sia persona militista konsilanto, kaj intencis faciligi la rangaltiĝon de la oficiroj plej lojalaj al la reĝimo, je la malprofito de Bokassa kaj ties kunuloj. Dacko tute ne kaŝis sian planon por formovi Bokassa : li ekzemple parolis pri tio al maljunuloj de la vilaĝo Bobangui, kiuj sekve informis Bokassa pri la danĝero. La kolonelo do konsciis, ke necesis agi kontraŭ Dacko kiel eble plej rapide : li tamen timis, ke lia 500-homa armeo ne sufiĉus kontraŭ la ĝendarmaro kaj la prezidanta gardistaro. Li cetere projektis, ke Francio eble intervenus por helpi Dacko, kiel okazis post la puĉo de la 23-a de februaro 1964 en Gabono kontraŭ la prezidanto Léon M'ba : post kiam ili sciiĝis pri la puĉo el la gabona vicprezidanto, la franca registaro bezonis nur kelkajn horojn por sendi paraŝutistojn kaj restarigi la reĝimon de M'ba.
Bokassa ricevis gravan helpon el sia komplico kaj kunkonspiranto, la kapitano Alexandre Banza, kiu estris la militistan bazon Camp Kassaï nordoriente de Banguo kaj, samkiel Bokassa, antaŭe oficiis en la franca armeo tra la tuta mondo. Banza estis inteligenta, ambicia kaj lerta homo, kiu ludis gravan rolon por prepari la puĉon. Jam en decembro, multaj observantoj antaŭflaris la baldaŭan tumulton : la personaj konsilantoj de Dacko avertis lin, ke Bokassa "montris signojn de mensa nestabileco", kaj estis arestinda antaŭ la realigo de sia puĉo. Dacko tamen ne serioze atentis pri tiuj avertoj.
Puĉo
Komence de la vespero de la 31-a de decembro 1965, Dacko foriris el la Palaco de la Renesanco por viziti la terenon de unu el siaj ministroj, sudokcidente de la ĉefurbo. Je 22:30 laŭ loka horo (21:30 UTC), la kapitano Banza ordonis al siaj oficiroj komenci la puĉon : unu el liaj du kapitanoj devis submeti la gardistaron de la prezidanta palaco, dum la alia devis ekkontroli Radio-Bangui, por malebligi komunikadon inter Dacko kaj ties subtenantoj. Bokassa telefonis el sia estrarejo al Izamo, petante ke li venu al Camp de Roux por subskribi kelkajn paperojn, kiuj bezonis urĝan atenton. Izamo, kiu celebris Silvestron kune kun amikoj, nur malvolonte akceptis, kaj li veturis al la estrarejo en la aŭtomobilo de sia edzino. Kiam li alvenis tien, li estis ĉirkaŭita de Banza kaj Bokassa, kiuj informis lin pri la disvolviĝanta puĉo kaj demandis, ĉu li akceptis subteni ĝin. Izamo rifuzis, tiel ke Bokassa kaj Banza arestis lin kaj kondukis lin al karcero.
Je noktomezo, dum la unuaj minutoj de la 1-a de januaro 1966, Bokassa kaj Banza preparis siajn soldatojn kaj malkaŝis al ili, ke ili planis eksigi la registaron. Bokassa asertis, ke Dacko fakte jam demisiis kiel prezidanto kaj transdonis la postenon al sia konsilanto Izamo. Ili tiam diris al la soldatoj, ke la ĝendarmaro baldaŭ atakus la centrafrikan armeon, kiu do devis rapide agi por defendi sin. Bokassa sekve demandis al la soldatoj, ĉu ili subtenis lian planon aŭ ne. Tiuj, kiuj rifuzis, estis enkarcerigitaj. Je 00:30, Bokassa kaj siaj anoj eliris el Camp de Roux por okupi la ĉefurbon. Trafis ilin nur malforta rezisto, kaj Banguo estis do rapide okupita. Bokassa kaj Banza tiam hastis al la palaco de la Renesanco, kie ili provis aresti Dacko sed ne trovis lin. Bokassa komencis timiĝi, ĉar li kredis, ke la prezidanto estis eble antaŭavertita pri la puĉo. Li tuj ordonis al siaj soldatoj serĉadi Dacko tra la centrafrika kamparo, ĝis ili trovus lin.
Dacko fakte ne konsciis pri la okazaĵoj disvolviĝantaj en la ĉefurbo. Post kiam li foriris el la tereno de sia ministro ĉirkaŭ noktomezo, li iris al la domo de Simon Samba, estro de la aka pigmea tribo, por ĉeesti finjaran ritualon. Li pasis unu horon en la domo de Samba, antaŭ ol oni informis lin pri la puĉo. Laŭ Titley, Dacko tiam ekiris al la ĉefurbo, esperante haltigi la puĉon per la helpo de la lojalaj ĝendarmoj kaj de francaj paraŝutistoj. Aliaj aŭtoroj kiel Thomas E. O'Toole, profesoro pri sociologio kaj antropologio en la ŝtatuniversitato St. Cloud, opinias ke Dacko ne provis organizi reziston : laŭ O'Toole, li tute kontraŭe intencis demisii kaj cedi la centrafrikan prezidantecon al Izamo. Ĉiukaze, Dacko estis arestita de soldata patrolo proksime al Pétévo, ĉe la okcidenta limo de la ĉefurbo. Li estis kondukita al la prezidanta palaco, kie Bokassa ĉirkaŭbrakis lin kaj diris : "Mi provis averti vin - sed nun estas tro malfrua". La prezidanto Dacko estis sendita al la prizono Ngaragba, oriente de Banguo, je proksimume la dua nokte. Bokassa cetere ordonis al la prizondirektoro Otto Sacher, ke li liberigu ĉiujn aliajn kaptitojn el la malliberejo, ĉar li tiel esperis populariĝi tra la tuta lando. Bokassa tiam kondukis Dacko al Camp Kassaï je 03:20, kie li eltrudis lian demision. Poste, la oficiroj de Bokassa anoncis per Radio-Bangui, ke la registaro de Dacko ne plu ekzistis, kaj ke Bokassa nun kontrolis la landon. Matene, Bokassa mem paroladis al la publiko pere de Radio-Bangui :
Nova reĝimo kaj internacia agnosko
Dume, Bokassa entreprenis promocii sin pere de la amaskomunikiloj, montrante al siaj samlandanoj siajn francajn armeajn medalojn, sed ankaŭ siajn forton, maltimemon kaj virecon. Li kreis novan registaron, kiun li nomis la "Revolucia Konsilio". Li sekve malvalidigis la centrafrikan konstitucion kaj malfondis la Nacian Asembleon pro tio, ke ĝi liadire estis "senviva organo, kiu ne plu reprezentis la popolon". En sia parolado al la nacio, Bokassa asertis, ke la registaro organizus baloton estontece, ke nova asembleo formiĝus, kaj ke novan konstitucion oni baldaŭ verkus. Li cetere diris al siaj samlandanoj, ke li rezignus sian novan potencon tiam, kiam la komunista minaco malaperos, la ekonomio stabiliĝos kaj korupto ne plu ekzistos. La prezidanto Bokassa permesis al MESAN plufunkciadi, sed forbaris ĉiujn aliajn politikajn organizaĵojn el la lando. En la sekvaj monatoj, Bokassa altrudis certajn novajn regulojn kaj leĝojn : viroj kaj virinoj inter la aĝoj 18 kaj 55 devis pruvi, ke ili havis metion, aŭ alikaze estis monpunitaj aŭ enkarcerigitaj. Almozpeto estis malpermesita, kaj la ludo de tamtamo estis permesita dum noktoj kaj semajnfinoj. "Moralbrigado" estis kreita en la ĉefurbo, por kontroli trinkejojn kaj dancejojn. Poligamio, dotoj kaj virina cirkumcido ĉiuj estis aboliciitaj. Bokassa cetere inaŭguris sistemon de publikaj transportiloj en Banguo, kaj subvenciis la kreadon de du naciaj orkestroj.
Malgraŭ sufiĉe bonaj ŝanĝoj en la lando, Bokassa malfacile klopodis por ekhavi internacian agnoskon de sia nova registaro. Li unue provis pravigi la puĉon, klarigante ke Izamo kaj komunistaj ĉinaj agentoj volis kontroli la registaron, tiel ke li devis interveni por savi la Centr-Afrikan Respublikon el la influo de komunismo. Li asertis, ke ĉinaj agentoj estis trejnintaj kaj armintaj lokulojn en la kamparo por komenci revolucion. La 6-an de januaro 1966, li elpelis komunistajn agentojn el la lando kaj ĉesis diplomatajn rilatojn kun Ĉinio. Bokassa ankaŭ kredis, ke necesis fari puĉon por malebligi plian korupton de la registaro.
Bokassa unue akiris diplomatan agnoskon el la prezidanto François Tombalbaye de najbara Ĉado, kiun li renkontis en Bouca, eta urbo en la prefektujo Ouham. Post kiam Bokassa reciproke renkontis Tombalbaye la 2-an de aprilo 1966 apud la suda landlimo de Ĉado, en Fort Archambault, ambaŭ decidis helpi unu la alian se unu el ili spertis gravan krizon. Iom poste, aliaj afrikaj landoj komencis agnoski diplomate la novan registaron. La franca registaro unue malvolontis subteni la reĝimon de Bokassa, kaj la kapitano Banza do iris al Parizo por renkonti francajn oficialulojn kaj konvinki ilin, ke la puĉo necesis por savi la landon el ĥaoso. Bokassa renkontis la francan ĉefministron Georges Pompidou la 7-an de julio 1966, sed Francio nur tre deteniĝeme proponis sian subtenon. Kiam Bokassa minacis eliri el la franka monzono, la prezidanto Charles De Gaulle dedicis fari oficialan viziton al la Centr-Afrika Respubliko la 17-an de novembro 1966. Tiu vizito signifis por la Bokassa-reĝimo, ke Francio finfine akceptis la novajn ŝanĝojn en la lando.
Banza kaj Dacko
Alexandre Banza, kiu plene helpis Bokassa por la organizo kaj plenumo de la puĉo, fariĝis ministro pri financoj kaj ŝtatministro en la nova registaro. Li sukcese klopodis por plibonigi la reputacion de la registaro eksterlande. Multaj observantoj opiniis, ke tiu inteligenta politikisto ne longe akceptus resti la asistanto de Bokassa. En 1967, Banza kaj Bokassa spertis gravan kverelon pri la ŝtata buĝeto, ĉar Banza sencede kontraŭis la ekstravagancon de Bokassa rilate al oficialaj ceremonioj. Bokassa transloĝiĝis al Camp de Roux, kie li opiniis, ke li povus senriske regi la landon sen zorgi pri la persona ambicio de Banza. La 13-an de aprilo 1968, Bokassa delokis Banza el la ministrejo pri financoj al la ministrejo pri sano, sed akceptis, ke li restu ŝtatministro. La sekvan jaron, Banza faris plurajn, tre kritikajn rimarkojn koncerne Bokassa kaj lian administradon de ekonomio. Bokassa tiam komprenis, ke lia ministro baldaŭ provus eksigi lin per puĉo, kaj li do reprenis el Banza lian statuton de ĉefministro.
Banza malkaŝis al la leŭtenanto Jean-Claude Mandaba, ĉefoficiro de Camp Kassaï, ke li intencis organizi puĉon. Mandaba tuj informis Bokassa pri tio. Kiam li eniris en Camp Kassaï la 9-an de aprilo 1969 (li planis la puĉon ĉivespere), Banza estis embuskita, ĵetita en la kofron de aŭtomobilo kaj veturigita de Mandaba kaj ties soldatoj rekte al Bokassa. En sia domo en Berengo, Bokassa frapis Banza preskaŭ ĝis morto, antaŭ ol Mandaba sugestis, ke oni juĝu Banza antaŭ tribunalo pro demokrata ŝajno. La 12-an de aprilo, Banza prezentis sin antaŭ milittribunalo en Camp de Roux, kie li malkaŝis sian planon sed aldonis, ke li ne intencis mortigi Bokassa. Li tamen estis kondamnita je mortpuno per pafekzekutado, kondukita al dezerta kampo malantaŭ Camp Kassaï, ekzekutita kaj enterigita en sennoman tombon.
La eksprezidanto Dacko dume restis izoligita en Camp de Roux : la franca registaro, kiu maltranviliĝis pri lia bonsano, sendis militistan delegiton por viziti lin. Dacko diris al la delegito, ke li ne rajtis legi ion ajn ekde du jaroj. La delegito do traktis kun la prizonestro, por ke oni donu kelkajn librojn al Dacko. La vivkondiĉoj de la eksprezidanto tamen ne pliboniĝis post la vizito, kaj en junio 1969, Dacko sendis leteron al la ĉina ambasadoro en Brazavilo, petante financan subtenon por sia familio. La mesaĝo estis interkaptita kaj enmanigita al Bokassa, kiu opiniis ke tiu letero estis sufiĉe bona kialo por elimini Dacko. Oni akuzis la kaptiton pri endanĝerigo de la ŝtato, kaj translokis lin al la prizono Ngaragba. Bokassa tamen rezignis la akuzaĵon je la 14-a de julio, kiam li lernis el la juĝo Albert Kouda, ke ne ekzistis sufiĉaj pruvoj por peti kondamnon. Dacko restis en la palaco de la Renesanco, ĝis li iom resaniĝis. Oni poste kondukis lin al Mokinda, en la prefektujo Lobaye, kie li rajtis vivi en izoligita kaj kontrolita domo. Ne antaŭ oktobro 1969 (t.e. preskaŭ kvar jaroj post la puĉo) Bokassa komencis liberigi aliajn kaptitojn el Ngaragba.
Dacko restis izoligita en domo, ĝis li estis nomumita kiel privata konsilanto de la prezidanto Bokassa la 17-an de septembro 1976. Bokassa malfondis la registaron kaj kreis la Centr-Afrikan Imperion, kio kaŭzis kreskantajn internaciajn kritikojn fine de la 1970-aj jaroj. Dacko sukcese rifuĝis al Parizo, kie la francoj konvinkis lin partopreni al puĉo por eksigi Bokassa kaj restarigi lin kiel prezidanton. Dacko reiĝis prezidanto de Centr-Afrika Respubliko la 21-an de septembro 1979, sed estis denove eksigita de sia armeestro, André Kolingba, post la senperforta puĉo de la 1-a de septembro 1981. Bokassa vivis ekzilite en Parizo, kaj estis kondamnita in absentia je mortpuno en decembro 1980. Kiam li revenis al Centr-Afrika Respubliko en oktobro 1986, li estis arestita kaj akuzita pri perfido, murdo, kanibalismo kaj monfraŭdo. Li estis senkulpigita koncerne la akuzaĵon pri kanibalismo, sed estis kondamnita pro la ceteraj la 12-an de junio 1987. Kolingba ŝanĝis lian punon al tutviva enkarcerigo en februaro 1988, kaj sekve ŝanĝis ĝin denove al 20-jara enkarcerigo. Kolingba poste deklaris amnestion por ĉiuj kaptitoj, tiel ke Bokassa eliris el prizono la 1-an de aŭgusto 1993. La eksa imperiestro mortis en 1996.
Daniel Sennert
Daniel Sennert (1572-1637) estis renoma germana kuracisto, kaj fekunda akademia verkisto, ĉefe en la kampo de alkemio kaj kemio. Li okupis la katedron de medicino en la Universitato de Wittenberg dum multaj jaroj. Unu el la plej rimarkindaj eksperimentoj de Sennert estas tio, kion li nomis de primitiva stato de la oro. Li prenis alojon de oro kaj arĝento, poste li dissolvis la alojon en akvaforto, sekve li precipitis la arĝenton, aldonante salon de la Tartrata acido kaj tiam li varmigis la substancojn ene de krisolo kaj redonis al la oro la metalan formon.
Vidu ankaŭ
<Gallery> dosiero:Aristotle_Altemps_Inv8575.jpg| Aristoteles (384 a.K. - 322 a.K.) dosiero:Paracelsus.jpg| Paracelsus (1493-1541) dosiero:Andreas-Schato.jpg| Andreas Schato (1539-1603) dosiero:Giordano_Bruno_cropped.jpg| Giordano Bruno (1548-1600) dosiero:Ernst-Hettenbach.jpg| Ernestus Hettenbach (1552-1616) dosiero:Galileo.arp.300pix.jpg| Galileo Galilei (1564-1642) dosiero:Johann_Freitag.jpg| Johann Freitag (1581-1641) dosiero:Johann_Georg_I_Saxony.jpg| Johano Georgo la 1-a (1585-1656) dosiero:PPN663956412 Joachim Jungius.jpg| Joachim Jungius (1587-1657) dosiero:Gorlaeus_building.jpg| David Gorlaeus (1591-1612) dosiero:PierreGassendi.jpg | Pierre Gassendi (1592-1655) dosiero:Gegor-Nymmann.jpg| Georg Nymmann (1592-1638) dosiero:Michael-Walther-d A.jpg| Michael Walther (1593-1662) dosiero:Lorenz_Eichstaedt.jpg| Laurentius Eichstädt (1596-1660) dosiero:JohannesSchoener.jpg| Johannes Schöner (1597-1656) dosiero:Johann-Sperling.jpg| Johann Sperling (1603-1658) dosiero:Paullisimon.jpg| Simon Pauli la Juna (1603-1680) dosiero:Weise, Martin (1605-1693).jpg| Martin Weise (1605-1693) </Gallery>
Nguyễn Thị Ngọc Lan
Nguyễn Thị Ngọc Lan (naskiĝis la en Vjetnamio) estas vjetnama esperantistino. Ŝi eklernis Esperanton en 1989.
Ŝi agadis kiel
En la fako de bibliotekoj, ŝi estigis la bibliotekon de HANESPE, kiu estis administrata de VEA de 1998. Pri instruado, ŝi okazigis kaj gvidis E-kursojn por HANESPE (inkluzive kelkajn kursojn por studentoj), 1992 – 2001. Ŝi verkis lernolibron en la vjetnama lingvo kunlabore kun s-ro Bui Xuan Thanh, 1997 (reeldonita en 1998), kaj gvidis kursojn de VEA, 2001 ĝis nun. Ŝi okazigis kaj gvidis 10 kursojn de blindaj junuloj, 1999 – 2004. Por blinduloj ŝi kunlaboris kun japana esperantisto pri la postulo de la financa de JIKA (JICA) al la Projekto de Brajla Biblioteko (por printado de brajlaj libroj) kaj poste pri ĝia efektivigo, 2001 -2004.
Por prezentado de Vjetnamio kaj vjetnamoj ŝi skribis kaj akiris skribintojn por “Raportoj el Vjetnamio “ eldonita de Saiki Akira, japana esperantisto,  en 2002 kaj la sama libro kun suplemento eldonita en 2007, estis kunlaborinto de “Juna Amiko”, 2005 – 2009, skribis por “Monatoj tra La Mondo” eldonita de Hori Yasuo en 2005, “Vivo tra la Mondo” eldonita en 2007 kaj por la tria eldonota libro, skribis por la bulteno “Verda Mesaĝo” kaj de 2008 por la reta bulteno de VEA.
Pri vortaro kaj traduko, kontribuis: Ŝia tradukaĵo de "Taglibro de Đặng Thùy Trâm" (Nhật ký Đặng Thùy Trâm) estis unu el plej bonaj vendoj de 2005 en Vjetnamio.
Pri UEA:
Esperante (apartigilo)
Esperante povus esti:
Ditriĥo la 1-a/3-a (Kleve)
Vivo
Ditriĥo estis en 1092 nomata comes Thiedericus de Cleve. Li estas per tio la unua grafo, kiu sin klare nomas laŭ la Kastelo Kleve nomdona por la nobela gento. Foje li ankaŭ sin nomis „Grafo de Tomburg“. En 1094/95 li estis menciata kiel vokto de la monaĥejo Brauweiler ĉe Kolonjo, en 1117 kiel vokto de la kanonikejo Zyfflich kune kun sia filo kaj posta postsekvanta Arnoldo. Ĉar Arnoldo en 1120 sin prezentis kiel grafo de Kleve, Ditriĥo tiun tempon estus jam mortinta.
Call Me by Your Name
Voku min per via nomo (angle: Call Me by Your Name) estas GLAT drama-romantika maturiĝa filmo, reĝisorita de Luca Guadagnino, verkita fare de James Ivory, surbaze de la samnoma romano de Andre Esiman. La tria kaj lasta filmo en "Trilogio de Pasio de Guadagnino", antaŭita de "I Love" (2009) kaj "Altaj ondoj" (2015). La intrigo de la filmo okazas en norda Italio en 1983, kaj priskribas la romantikan rilaton inter Elio Perlman (Timothée Chalamet) 17-jaraĝulo kiu vivas en Italio, kaj la usona asistanto de lia patro, Oliver (Army Hammer). La filmo ankaŭ ĉefroligas Michael Stuhlbarg, Amira Kasar, Esther Garrel, kaj Victor du Bois.
Laboro pri la filmo komenciĝis en 2007, kiam produktantoj Peter Spears kaj Howard Rosenman akiris la rajtojn al la romano de Esiman. James Ivory estis elektita por reĝisori la filmon, sed finis esti la manuskriptinto kaj produktanto. Luca Guadagnino, kiu origine aliĝis al la produktado kiel konsultisto, iĝis la direktoro de la filmo en 2016. La filmo estis financita tra gamo da internaciaj fontoj. La fotoj estis plejparte faritaj en Crema, Italio, en majo kaj junio de 2016. La tajlanda fotisto Saimbo Mokidiprom filmis la filmon sur 35 mm filmo.
Eĉ antaŭ la mondpremiero de la filmo ĉe la Filmfestivalo de Sundance la 22-an de januaro 2017, la distriburajtoj de la filmo estis akiritaj fare de Sony Pictures Classics. Ĝi estis publikigita en Unuiĝinta Reĝlando la 27an de oktobro 2017, kaj en Usono la 24an de novembro 2017. La filmo estis unuanime laŭdita, kun speciala laŭdo donita al la direkto, filmo, muziko kaj aktorado, kaj estis selektita fare de la National Board of Review (Nacia Estraro de Revizio) kaj la American Film Institute kiel unu el iliaj furordekaj filmoj de la jaro. Ĉe la 75-a Premio Ora Globo, la filmo estas nomumita por Plej bona filmo, Plej bona aktoro (Timothée Chalamet) kaj Plej bona Flankaktoro (Armie Hammer). Ĉe la 24-a Screen Actors Guild Awards, Chalamet estis nomumita por Plej bona Aktoro en Ĉefrolo.
Intrigo
Elio Perlman (Timothée Chalamet), deksepjara jud-itala knabo, vivas en itala vilaĝo kun siaj gepatroj. Lia patro, arkeologioprofesoro, invitas jud-usonan studenton, Oliver (Army Hammer), por resti ĉe la familia hejmo dum la somero de 1983 kaj helpi lin kun sia akademia laboro. Elio trovas malmulton komune kun Oliver, sed la du komencas pasigi multe da tempo unu kun la alia, kaj Elio trovas sin ĉiam pli altirita al Oliver. Elio konfesas Oliver pri siaj sentoj por li, sed Oliver respondas, milde, ke li ne devus reagi al ili. Kiam la du iras naĝi kune unun tagon, Elio kisas Oliver sur la lipoj. Oliver kisas Elion reen, sed rifuzas iri plu. Post pluraj tagoj da malkonekto, la du skribas unu al la alia, ke ili volas renkontiĝi kaj je la dekdua nokte ili denove renkontas, la emocioj flosas en iliaj vizaĝoj kaj ili amoras unuafoje. Elio kaj Oliver daŭre kreskas pli proksime al unu la alian kaj daŭrigas ilian rilaton kaj ofte havas sekson konservante ilian rilaton sekreto. Ili iĝas pli kaj pli intimaj unu kun la alia, kaj fizike kaj mense. Ilia amo konstruas kaj plifortiĝas kun la tempo, kaj tiam la du ekkomprenas ke ekzistis forta amo inter ili de la unua momento kiam ili timis konfesi ĝin.
Ĉe la fino de la restado de Oliver en Italio, la paro trovas sin renkonti necertecon kaj sopiri unu la alian. La gepatroj de Elio, konsciaj pri la rilato inter la du kaj apogante lin, rekomendas ke ili iru al Bergamo kune antaŭ ol Oliver revenas al Usono. La du pasigas tri romantikajn tagojn kune en kiuj ili estas pli nove enamiĝinte ol iam, tiam Oliver foriras, kaj Elio revenas hejmen enamiĝinta. La patro de Elio, kiu rimarkas sian aflikton, rakontas al li ke li estis konscia pri sia amafero kun Oliver kaj konsilas Elion trovi plezuron en funebro, ĉar vera amo, kiel tiu Elio kaj Oliver havis, estas rara kaj speciala.
Dum la juda festo de Ĥanuko, Elio ricevas telefonvokon de Oliver. Elio estas feliĉa aŭdi la voĉon de Oliver kaj ili rakontas unu la alian ke ili sopiris unu la alian tre multe. En la mezo de la konversacio, Oliver sciigas al Elio kaj lia familio ke li geedziĝos. Post la telefonvoko, la korŝirita Elio sidiĝas apud la kameno, ĉagrenita, dolorigita kaj plorante, dum liaj gepatroj kaj la domkunlaborantaro preparas festan vespermanĝon por Ĥanuko.
Diakonisejo de Eisenach
La Diakonisejo de Eisenach (Diakonissenmutterhaus) estas monumentprotektata komplekso en Eisenach, Germanujo. Temas pri la supera domo de la fondaĵo ''Ev.-Luth. Diakonissenhaus-Stiftung Eisenach'' de diakoninoj protestantismaj.
Situo kaj funkcio
La diakonisejo troviĝas ĉe la nordorienta angulo de Karls-placo ĉe la enirejo je Nikolai-strato en la urbokerno. Antaŭ ĝi videblas monumento je la honoro de medicinistoj falintaj dum la Unua mondmilito (kiu inaŭguritis en 1926), sude estas la ensemblo de Nikolao-kirko kaj Nikolao-pordego, eoste la frua Kliniko diakonisa ĉe Schiller-strato.
La diakonisejo ofertas ripozumon kaj profesian klerigon por la diakoninoj kiel ankaŭ al la anoj de Brüder- und Schwesternschaft Johannes Falk en Eisenach. . La domo estas krome stacio de la pilgrima Jakoba Vojo en la direkto de Santiago de Compostela. Danke al la najbareco de Nikolao-kirko ĝi funkcias kiel spirita centro por edifaj momentoj kaj pluklerigado. Krome havas tie ĉi buroojn siajn la afergvidantaro kaj la ĉefadministrantoj de la entrepreno Diako Thüringen kaj la fondaĵo Evangelisch-lutherische Diakonissenhaus-Stiftung. Kiel motopsalmon elektis sin la doma komunumo la psalmo 23 pri la dia paŝtisto.
Samtempe ĝi estas tranoktejo por pilgrimantoj sur la en 2003 reaktivigita pilgrimvojo disde Görlitz al Vacha.
Historio
Inter 1933 kaj 1935 konstruitis la nuna domo ĉe Karls-placo 27 kaj 31 kiu servas kiel loĝejo kaj aministradejo. En la 1990-aj jaroj alkonstruitis ĉe la angulo inter Nikolai- kaj Schiller-stratoj ejo.
Danke al la iniciato de nur unu persono, de Anna von Eichel estiĝis en 1872 la fondaĵo diakonisa ajzenaĥa kun eta laborejo (ankaŭ priinfana) por nur du fratinoj komence (kiuj venis el Hanovro). Apartenis oni tiam je la grupo Kaiserswerther Verband. En 1876 la fondaĵo akiris la iaman benediktanan klostron nikolaan kaj pligrandigis la ofertojn (per sekcioj por olduloj, infanoj, akute malsaniĝintoj) kaj sume laboris jam sep fakulinoj ĉi tie. En 1891 la fondaĵanoj poris kreon de memstara turingia filio. En seminario endoma por infanĝardeninstruista trejniĝo docentis ankaŭ Eleonore Heerwart. En la 14.10.1896 malfermitis do la diakonisa malsanulejo ĉe Schiller-strato kiu funkiis ĝis la fino de la 1993-a jaro. Ekde 1994 ĝi iĝis Domo 1 de la tiutempe fondita Kristana malsanulejo ajzenaĥa. En 2002 oni abandonis tute la lokon de ĉe Schiller-strato post fandiĝo de la Kristana malsanulejo kun la municipa Wartburg-kliniko je St. Georg Klinikum Eisenach. En 1916 laboris 140 fratinoj ĉe 51 stacioj por la fondaĵo Diakonissenhausstiftung. En 2014 anis al la kutima domo 70 diakoninaj fratinoj kaj 26 diakonisoj.
Okaze de alikonstruo en 2013/14 je multfunkciejo la historiisto Stefan Wolter plendis pri malintereso de la novaj entreprenistoj de Diako Westthüringen GmbH koncerne la specialan historion kaj spiriton de la domo (ekz. rilate al la neglekto de kelkaj domaj artaĵoj). Ĝenerale ekzistas multaj malkonataj aspektoj de la rolo de la diakoninoj dum la du diktaturoj de naziismo kaj komunismo inter la longa periodo de inter 1933 kaj 1989.
Heilingen
Heilingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saalfeld-Rudolstadt de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 335 loĝantojn.
Joinville-le-Pont (stacidomo)
Joinville-le-Pont estas franca stacidomo sur linio A de RER (branĉo A2), situanta en komunumo Joinville-le-Pont (departemento Val-de-Marne), en regiono Francilio.
Monopoli
Monopoli estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Bari. Fine de en la komunumo vivis. Najbara komunumo estas Polignano a Mare. Ĝia areo kovras 156 km².
Geografio
Monopoli situas ĉe la bordo de la Adriatiko proksimume 40 kilometrojn sude de Bari. Al la urbo apartenas la kvartaloj Assunta, Macchia di Monte, Zingarello, Impalata, Cozzana, Gravina, Gorgofreddo, Lamalunga, S.Lucia, kaj ek de 2005 ankaŭ Antonelli.
Ĝemela urbo
Monopoli estas ek de 1982 ĝemela urbo de Lyss en Kantono Berno en Svislando.
Historio
Monopoli estis greka fondaĵo. En greka tempo ĝi tamen ne estis urbo sed malgranda vilaĝo sub la regado de la urbo Egnatia. Post la detruo de Egnatia fare de la orientgota reĝo Totila en la jaro 545 la loĝantoj de Egnatia fuĝis als Monopoli, kies nomo Ununura urbo nun ricevis pravan sencon.
Kuperozo
Kuperozo, rozaceo, rozacea akneo (latine Rosacea, laŭ Erich-Dieter Krause: kuperozo aŭ roza akneo) estas malsano de la homa vango, karakterizita per ruĝiĝinta haŭto sur nazo, vango, mentono, ĉirkaŭ la okuloj. La haŭto tiam kun brulsento inflamas kaj povas estiĝi pusaj nodoj, vazodilato (larĝiĝo de la angioj).
Ĝi povas suferigi virojn kaj virinoj inter la aĝoj de 40-60 jaroj (ĝenerale). Ĝi estas pli ofta ĉe la virinoj, sed pli grava, forta ĉe la viroj. Ĝia aperkaŭzo estas nekonata, helpas ĝin internaj malsanoj (digestado), spicaj nutraĵoj, alkoholaĵo, troa varmo aŭ malvarmo.
La malsano aperas unuafoje rapide en formo de malgrandaj ruĝaj makuloj (2-4 mm) (rosacea erythematosa) kiuj poste kuniĝas kaj restas la vazodilatoj (rosacea teleangiectatica). En la dua stadio, inflamas ĉirkaŭo de la seboglandoj (rosacea papulopustulosa) kaj estiĝas ruĝaj, inflamantaj, densaj nodoj sur la vango. En la tria stadio, tiuj nodoj kuniĝas, grupiĝas, la seboglandoj obliĝas. Ĉe viroj, tiu ofte kaŭzas plimultiĝon de la konekta histo kaj seboglando de la nazo kaj elformiĝas t.n. rhinophyma, kiu deformas la vangoaspekton.
Ducové
Ducové (hungare Ducó germane Dutzo) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
Situo
Ducové situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Váh. Piešťany troviĝas je 8 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. El la lasta erao oni trovis tie ruinojn de fortikaĵon, kiun poste la slavoj rekonstruis en la 8-a jarcento. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1348. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ducové 155 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ducové 339 homoj, (331 slovakoj).
Balanco
Balanco estas la stato de fizika objekto aŭ abstrakta fenomeno pli aŭ malpli forte moviĝi tiel, ke ĝi alterne leviĝas kaj malleviĝas, sen ke unu el tiuj du movoj pli fortus kaj kaŭzus perdon de ekvilibro inter la du movoj. Tipa fizika ekzemplo estas la ludado de infanoj sur balancilo (ekzemple balancilo apogita aŭ pendolilo). En abstrakta senco ofte priskribatas balanco de diversaj fortoj en konflikto, ekzemple de malamikaj armeoj en milito, tiel ke la konflikto pludaŭras sen dediciĝo por unu partio.
En neformala lingvouzo ankaŭ en psikologia senco la ekvilibra mensa stato de homo, sen forta decidiĝo je unu el la pluraj eblaj emocioj, nomatas balanco.
21829 Kaylacornale
21829 Kaylacornale estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kayla Marie Cornale, kiu gajnis la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi ankaŭ ricevis la Premion Intel Foundation Achievement Award. Ŝi estis lernantino ĉe la Assumption Roman Catholic Secondary School de Burlington (Ontario, Kanado).
10608 Mameta
10608 Mameta estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo. Ĝi estis malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo honoras Katsuhiko Mameta, unu el plej bonaj observantoj de meteoroj en Japanio. Li estas aktiva amatora astronomo kaj estis sekretario de la Astronomia Societo de Hjogo ekde 2000.
Groß Grönau
Groß Grönau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn. La komunumo estas parto de la komunumaro Lauenburgische Seen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, administrata en la pli granda urbo Ratzeburg, kiu mem tamen ne apartenas al la komunumara teritorio.
Santa Coloma de Gramenet
Santa Coloma de Gramenet (aŭ Gramenet del Besòs) estas urbo en proksimo de Barcelono en Katalunio, Hispanio, kaj apartenas al metropola regiono de Barcelona. La urbo havas 118.129 loĝantojn (2005) kaj surfacon de 6,57 km².
Santa Coloma de Gramenet situas norde de Barcelono (de kiu dividas ĝin la rivero Besòs) kaj limas al la urboj Badalona, Sant Adrià de Besòs kaj Montcada i Reixac. En la ekonomia vivo de la urbo dominas la servoj (terciara sektoro) kun 78,12%.
La loko estas loĝata jam ekde 3500 a.K., ĝia nomo venas de Sankta Coloma, ekzekutita en 274 fare de la romianoj en Gaŭlio. En la frua mezepoko ekzistis tie kirko, kiun detruis la araboj en 985. La posta kirko estis konstruita en 1019.
La urbo estas ligita al Barcelono per tri pontoj kaj per la linio 1 de la Metroo de Barcelono.
La urbo akiris mondan konatecon en novembro de 2008, ĉar oni muntis sunpanelojn sur kriptoj en la loka tombejo.
9403 Sanduleak
9403 Sanduleak estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rumandevena usona astronomo Nicholas Sanduleak (1933–1990), ano de la scienca estraro de la Observatorio Warner kaj Swasey de 1967 ĝis lia morto. Famkonata klasifikisto kaj katalogisto de steloj, li estas la kunmalkovrinto de la mikrokvazaro SS 433 kaj katalogis de la objekton, kui naskis la supernovaon SN-1987a.
Germana aŭtovojo A66
La germana aŭtovojo A66 (germane Autobahn 66, mallonge A66, aŭ formale Bundesautobahn 66, mallonge BAB 66) estas orient-okcidenta aŭtovojo en la regiono de Frankfurto ĉe Majno de la federacia lando Hesio. Ĝi ligas la urbojn Wiesbaden kaj nerekte Majenco okcidente kun la urbo Frankfurto ĉe Majno oriente, tiam estas interrompita en la urbocentra areo de Frankfurto, rekomenciĝas ĉe la orienta urborando kaj plukondukiĝas tra Hanau kaj Gelnhausen direkte al la urbo Fulda oriente. Tamen ĉe la orienta finaĵo de la vojo ĝi duafoje ne kompletas, sed finiĝas okcidente de Fulda kaj de la nord-suda germana aŭtovojo A7, tiel ke necesas uzi pli malprioritatan federacian vojon, numerigitan B40, ĝis la urbo kaj la aŭtovojo A7. Tamen planatas ĝis printempo 2014 plukonstrui la orientan vojoparton kaj fermi tiun konektotruon.
Trafike problemas aparte la veno de veturiloj de oriente en la urbon Frankfurton, ĉar tie la aŭtovojo finiĝas meze de orienta urboparto (Bergen-Enkheim), sen ke taŭge larĝaj enurbaj vojoj akceptu la multajn veturilojn. Krome la aŭtovojo estas bone konektata al aliaj aŭtovojoj, tiel ke la aŭta trafiko povas pli bone flui: de okcidento orienten konektatas la urba aŭtovojo A643 de Wiesbaden, la vojo A3 ĉe Hofheim-Wallau, la urba aŭtovojo A648 en la okcidento de Frankfurto, la vojo A5 mallonge post tio ankaŭ en la okcidento de Frankfurto, kaj la vojo A45 ĉe Hanau (je 4 kilometroj norde de Hanau la du vojoj uzas la samajn trakojn).
Komunumaro Saarburg-Kell
La komunumaro Saarburg-Kell - Verbandsgemeinde Saarburg-Kell - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. Ĝi estis fondita la 1-an de januaro 2019 post la kunfandiĝo de la administraj komunumaro Saarburg kaj Kell am See.
Trybsz
Trybsz, hungare Újterebes, slovake Tribš estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis Tribs.
Komunumaro Saarburg-Kell
La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malprofitaj ekonomie.
Trybsz
Situo
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Łapsze Niżne troviĝas 9, Nowy Targ 12, Jabłonka (Malgrandopolio) 40 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1439. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.
Claude Longue-Épée
Claude Longue-Épée - naskiĝis la en Bersée, regiono Nordo-Kaleza Markolo de Francio, do nun -jara - estas franca esperantisto. Inter la jaroj 2001 kaj 2004 li estis la prezidanto de la asocio Espéranto-France (ĝis 2000 nomata Unuiĝo Franca por Esperanto).
Vivo
Lia patro esperantistiĝis en 1936, kiam li estis 29-jara, instigite de la instruistino de Claude, f-ino Vialis. Tiam, la kvin/ses-jara Claude havis la privilegion konatiĝi kun Gaston Waringhien kaj Sipke Stuit, kiu instruis Esperanton laŭ la rekta Ĉe-metodo. Post la elementa lernejo, ekde sia 11-a jaraĝo, li studis en diversaj liceoj de la Lille-a regiono kaj en la «Centra Lernejo de Parizo» («École Centrale de Paris»). En tiuj lernejoj li lernis la lingvojn latinan, grekan kaj anglan. Tamen, nur kiam li estis 20-jara, li aktive eklernis Esperanton, kiam li pro malsano devis interrompi la studojn en Parizo dum jaro kaj hejmenvenis al la gepatroj.
Reveninte al Parizo en 1952, li ekpraktikits viglan esperantlingvan korespondadon kaj baldaŭ aktive partoprenis la eventojn esperantlingvajn en la urbo. Interalie, li regule ĉeestis en la kunvenoj de la kabaredo «La Tri Koboldoj». Tie li konatiĝis kaj amikiĝis kun Raymond Schwartz, Lucien Laurat, Roger Bernard, Georges Lagrange kaj multaj aliaj. Li partoprenis oftajn prelegojn de la loka grupo en «La Sorbonne», kie li faris mem prelegojn pri sia studfako pri konstruado kaj rezisto de materialoj.
Kiam li estis ricevinta sian inĝenieran diplomon, li estis dungita de la firmao «Say», por fabriki sukeron krudan kaj rafinitan el betoj. En tiu fako li restis dum sia tuta profesia vivo; kiel inĝeniero, ĉefinĝeniero, fabrikestro de uzino, desegnejestro de la uzinaro de la firmao. Li tiel laboris en pluraj uzinoj kaj en la sidejo de la firmao, en francaj departementoj Oise, Marne, Nordo. Por sia laboro li multe vojaĝis en landoj prilaborantaj sukerbetojn kaj kanbetojn. Ĉie li havis kontaktojn kun la lokaj esperantistoj kaj esperantistaj organizaĵoj.
Ekde sia emeritiĝo en 1995 li denove loĝas en Bersée. Li daŭre aktivas por Esperanto, interalie prelegante, ĉu en la franca pri Esperanto, ĉu en Esperanto pri la farado de sukero. Li verkis en Esperanto broŝuron eldonitan de la Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj (TAKE) kaj titolitan «Sukerfarado, sukerfariloj kaj sukerfarejoj»; ĉefe por elmontri la kapablon de Esperanto esprimi ĉiujn teknikajn vortojn kaj esprimojn.
Kadre de lia prezidanteco de la asocio Espéranto-France, kun la efika kontribuo de la nordfrancaj esperantistoj li iniciatis kaj organizis la centjariĝon de la unua Universala Kongreso de Esperanto en 2005 en Bulonjo-ĉe-Maro. Krome li multajn jarojn estis ĉefredaktoro de la esperantlingva «Norda Gazeto».
John William Polidori
John William POLIDORI (7a de Septembro 1795 – 24a de Aŭgusto 1821) estis angla verkisto kaj kuracisto. Li estas konata pro sia asocio kun la Romantisma movado kaj konsiderita de kelkaj kiel la kreinto de la privampira ĝenro de fantasta fikcio. Lia plej sukcesa verko estis la mallonga rakonto "The Vampyre" (1819), nome la unua publikigita moderna privampira rakonto. Kvankam dekomence ĝi estis erare atribuita al Lord Byron, kaj Byron kaj Polidori asertis ke la rakonto estas de Polidori.
En 1816, Dro. Polidori eniris en la servo de Lord Byron kiel lia persona kuracisto kaj akompanis lin veture tra Eŭropo. Eldonisto John Murray proponis al Polidori 500 sterlingajn pundojn por fari taglibro pri iliaj vojaĝoj, kion la nevo de Polidori nome William Michael Rossetti poste eldonis. Ĉe la Villa Diodati, domo kiun Byron luis apuda la lago Lemano en Svisio, la paro renkontiĝis kun Mary Wollstonecraft Godwin, ŝia estonta edzo, Percy Bysshe Shelley, kaj ilia akompananto (duonfratino de Mary) Claire Clairmont. Tie ĉiuj el ili verkis pri fantomoj kaj vampiroj.
Triado
Triado (piĝino: [三合會]) estas ĝenerala termino por nomumi iujn krimajn organizojn el ĉina origino kiuj havas sian sidejon en Honkongo, Tajvano kaj kontinenta Ĉinio, kaj ankaŭ konsekvencoj inter sektoroj de la diversaj Han-diasporoj.
Ili okupiĝas pri kontraŭleĝa trafiko de personoj, falsado de kreditkartoj, kaŝaj atelieroj (ĝenerale teksaĵaj), falsaĵoj, vendado kaj disdonado de ĉiuj specoj de produktoj, prostituado, kontraŭleĝaj klinikoj, mortoj kontraŭ mendo, ktp. Ĝi blankigas en aliaj landoj la profitojn de la komercado de heroino, kiujn ili enkondukas en Usonon de iliaj kampoj en Tajlando kaj Laoso.
Hordeum jubatum
Hordeum jubatum estas specio de hordeo (pooideoj). Ĝi devenas el nordameriko. Ĝi estas uzata kiel ornamplanto.
Priskribo
Ĝi estas staŭda aŭ unujara. Ĝi altas 40-60 cm sed ankaŭ ĝis 80 cm. Ĝi havas longajn aristojn.