cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacob Zuma
En decembro de 2005, amikino de la Zuma-a familio akuzis lin je seksa perforto, kiam ŝi tie pasigis nokton komence de novembro. Post jura proceso tre atentata de la naciaj amaskomunikiloj, li estis juĝata nekulpa.
En septembro 2021, la Suda Afrika Konstitucia Tribunalo mordeme malakceptis la peticion de eksa prezidanto Jacob Zuma por inversigi sian verdikton kondamnante lin al 15 monatoj da malliberejo pro justeco-malestimo.
Forno
Forno estas masonita fajrujo por regata produkto de varmo por hejti ĉambron (kahelforno), baki panon (bakforno), fandi metalojn (altforno), kuiri potojn (brulforno), kalkoŝtonojn, brikojn, aŭ por aliaj industriaj celoj. Ĝi jam ankaŭ signifas la elektrajn kaj gasajn fajrujojn por kuiri manĝaĵojn (bakforno aŭ suba parto de stovo).
Laŭ Francisko Azorín Forno estas Masonita aŭ metala fajrujo por kuiri, baki, fandi, hejti. Li indikas etimologion el latina fornax, furnus (forno), kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj fornego, por alta forno; krematora formo, fandforno.
Proverbo
Ekzistas proverboj pri forno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
(17913) 1999 FT52
(17913) 1999 FT52 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
(5814) 1988 XW1
(5814) 1988 XW1 estas sennoma asteroido de la asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.
Montemale di Cuneo
Montemale di Cuneo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Caraglio, Dronero, Monterosso Grana kaj Valgrana. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Leĝa valuto
Leĝa valuto aŭ laŭleĝa pagilo estas komunikilo de pago permesita perleĝe aŭ rekonita de jura ordo kiel valida por plenumado de financa devontigo. Monbiletoj kaj moneroj estas oftaj formoj de legala pagilo en multaj landoj. Legala pagilo estas diverse difinita en malsamaj jurisdikcioj. Formale, ĝi estas io ajn kii kiam ofertita en pago estingas la ŝuldon. Tiel, personaj ĉekoj, kreditkartoj, debetkartoj, kaj similaj ne-kontantmonaj pagmanieroj ne estas kutime legalaj pagiloj. La juro ne trankviligas la ŝuldan devontigon ĝis pago estas plenumita. Moneroj kaj monbiletoj estas kutime difinitaj kiel legala pagilo. Kelkaj jurisdikcioj povas malpermesi aŭ limigi pagon faritaj krom de legala pagilo. Ekzemple, tia leĝo eble malpermesos la uzon de eksterlandaj moneroj kaj monbiletoj aŭ postulos permeson elfari financajn transakciojn en eksterlanda valuto.
En kelkaj jurisdikcioj legala pagilo povas esti rifuzita kiel pago se neniu ŝuldo ekzistas antaŭ la tempo de pago (kie la devontigo pagi povas ekesti en la sama tempo kiel la oferto de pago). Ekzemple vendiloj kaj transporta kunlaborantaro povas ne akcepti la plej grandan nominalan valoron de monbileto. Butikistoj povas malakcepti grandajn monbiletojn: tio estas kovrita per la laŭleĝa koncepto konata kiel invito trakti. Tamen, restoracioj kiuj ne kolektas pagon ĝis kiam manĝo estas servita devas akcepti ajnan legalan pagilon por la ŝuldo altirita en aĉetado de la manĝo.
La rajto, en multaj jurisdikcioj, de borsisto rifuzi negocan komercon kun iu persono signifas ke aĉetanto eble ne insistas pri farado de aĉeto kaj tiel deklaranta legalan pagilon laŭleĝa, kiam io ajn krom ofertita pago por ŝuldoj jam estis farita, ne estus efika.
Schlammersdorf
Schlammersdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Waldnaab kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ferenc Albin Gombos
Ferenc Albin GOMBOS [gomboŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gombos Ferenc Albin estis hungara historiisto, verkisto, instruisto, membro (korespondanta en 1925, ordinara en 1937) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina nomo estis nur Gombos Ferenc, lia edzino estis Ilona Miklósy.
Ferenc Albin Gombos naskiĝis la  1873 en Ambrózfalva. Li mortis la 1930 en Budapeŝto.
Biografio
Ferenc Albin Gombos frekventis mezlernejon en Makó, poste en 1888 li aliĝis al la piaristoj. Li faris abiturienton en Kecskemét, poste li lernis plu en Vác, fine en Universitato Kolozsvár. En 1896 li forlasis la piaristojn, post 2 jaroj li akiris diplomon. Li instruis en diversaj mezlernejoj komence en provinco, baldaŭe en Budapeŝto. Li pensiuliĝis en 1934. Li okupiĝis precipe pri la mezepoka hungara historio.
Tunjuelito
Tunjuelito [tunhŭeLIto] estas la localidad numero 9a de la Ĉefurba Distrikto Bogoto, Kolombio. Ĝi troviĝas en la sudo de la urbo.
UPZ, urbaj kaj ruraj kvartaloj
La localidad Tunjuelito estas dividita en 2 UPZ (Unidades de Planeamiento Zonal). Siavice, tiuj unuoj estas dividitaj en kvartaloj (kelkaj UPZ kunhavas kvartalojn):
Preĝejo Sankta Petro (Langewiesen)
La Kirko Sankta Petro (germane: Peterskirche) troviĝas en la urbo Langewiesen.
Sesano
Sesano, estas rivero kiu fluas tra centra Vjetnamujo kaj nordorienta Kamboĝo. Ĝi estas ĉefa alfluanto de la Mekongo. Mallonga porcio de la rivero estas parto de la internacia limo inter Kamboĝo kaj Vjetnamujo.
Blanka urbo (Moskvo)
Blanka urbo (Белый го́род, [Belij gorod]) estas historia loĝata urboparto de Moskvo. Ĝi aperis dum pliegigo de mezepoka Moskvo. Ĝi situis ekstere de Kremlo kaj Kitaj-urbo kiel ĉeikaŭiganta loĝata teritorio kaj same estis defendata de muro. En malnovaj manskribaĵoj "Blanka urbo" estis nomata ankaŭ la muro.
Preĝejo Sankta Petro (Langewiesen)
Historio
La sur la tombejo staranta preĝejo estas laŭdire la plej malnova konstruaĵo en la tuta urbo. En 1499 oni raportis pri pilgrimado de monakoj el Paulinzella tien ĉi. Antaŭ kontruaĵo el ŝtono troviĝis surloke preĝejo el ligno, kies unua mencio estis en la 15-a jc. En 1597 ĝi detruitis kiel ankaŭ en 1635: post ambaŭ katastrofoj la rekonstruo iĝis modeststile.
Blanka urbo (Moskvo)
En 18-a jarcento defendanta muro de Blanka urbo estis malkonstruita, anstataŭ ĝi aperis vojoj kaj arboj. Nun sur ĝia loko situas preskaŭ cirkla Bulvarda ringo
Preĝejo Sankta Petro (Langewiesen)
Historio
En 1733 la kirko ricevis la nunan aspekton. Pri ĝia varia kaj interesa historio bedaŭrinde nur malmulto konatas.
Blanka urbo (Moskvo)
Deveno de nomo
Nomo "Blanka urbo" eble devenas de blanka koloro de muro kaj turoj.
Muro de Blanka urbo
Defendanta muro de Blanka urbo estis konstruita dum regado de caro Fjodor Ivanoviĉ dum 1595 — 1591 sur loko de estintaj lignaj defendiloj forbriligitaj en 1571 (dum invado de krimetataroj). Nova murokonstruado estis sub gvido de Fjodor Konj. La muro aperis dum nelonga tempo. Ĝi suferis pro Grenda Malordo kaj poste estis iome ŝanĝita. Post Granda Nordia Milito ĝi perdis sian signifon kiel defendanta muro: oni ne plu gardadis elirejojn kaj ne ŝlosadis ilin por nokto. Moskvanoj ekis poiomete malkonstrui muron por propraj loĝejoj; multaj tiamaj domoj de Moskvo estis konstruitaj el ĝia ŝtono. En fino de 18-a jarcento la muro estis neniigita, anstataŭ ĝi aperis nova Bulvarda ringo.
Transporto
En Blanka urbo funkcias multaj specoj de publika surtera urba transporto kaj metroo.
Metrostacioj:,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,.
-163
En la jaro 163 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Monsistemo
Monsistemo estas serio de institucioj per kiuj registaro havigas monon en landa ekonomio. Modernaj monsistemoj kutime konsistas el stampejoj, centraj bankoj kaj komercaj bankoj.
John List
John Emil LIST (n. la 17-an de septembro 1925 - m. la 21-an de marto 2008) estis usona, kondamnita masmurdisto. La 9-an de novembro 1971, li murdis sian patrinon, edzinon kaj tri infanojn en Westfield (Nov-Ĵerzejo), kaj sekve malaperis. Li planis ĉion tiel zorgeme, ke pasis preskaŭ unu monato, antaŭ ol iu ajn rimarkis la krimon. List fuĝis el polico dum preskaŭ 18 jaroj, kaj estis finfine kaptita la 1-an de junio 1989, dum li estis vivanta sub la pseŭdonimo Robert Peter "Bob" Clark. Li estis kaptita danke al dissendo de la televida programo America's Most Wanted.
List mortis en karcero la 21-an de marto 2008, kaj lia korpo restis nepetita dum pluraj tagoj.
Monsistemo
Valutoj povas esti klasitaj en du monsistemoj: fidata mono kaj varmono, depende el kio garantias la valoron (ĉu ekonomio larĝsence aŭ la fizikaj metalrezervoj de registaro). Krome estas alternativa sistemo nome reprezenta mono. Kelkaj valutoj estas leĝaj valutoj en iaj jurisdikcioj, kio signifas, ke ili ne povas esti malakceptataj kiel pagilo por ŝuldopago. Aliaj estas simple komercataj pro siaj ekonomia valoro. Cifereca valuto staris pro la populareco de komputiloj kaj de Interreto.
Takao (persona nomo)
Origina skribmaniero kaj signifo
Ekzemplaj signifoj en kanĝi:
Aŭtodafeo
Aŭtodafeo (el la portugala auto-da-fé kaj de latina actus fidei, kred-ago) signifas plenumon de juĝo de inkvizicio aŭ de eklezia juĝistaro, ekz. forbruligo de herezulo aŭ herezaj libroj. En alia signifo, la esprimo estas uzata ankaŭ por forbruligo de ĉiuj neŝatataj verkoj.
La unua aŭtodafeo okazis la 6-an de februaro 1481 en Sevilo. Oni entute organizis ĉirkaŭ 9000 aŭtodafeojn - grandan parton de la hispana granda inkvizitoro Tomás de Torquemada (1420 - 1498). La aŭtodafeo signifis komence nur laŭtlegon de la eklezia juĝo, kion sekvis solena rondiro kaj la ekzekuto. Foje la akuzito estis malaperinta ĉu fuĝinto ĉu jam mortinta aŭ mortigita, sed ĉiukaze oni bruligis skulptaĵon de tiu.
Tiu ekzekuta metodo ekzistis ĝis la 19-a jarcento, la lasta okazis verŝajne en 1826 je kataluno, nome Ripoll.
Zaria
Zaria estas metropolo kaj universitata urbo en Niĝerio.
Geografio
Zaria situas sur malebenaĵo en norda parto de Niĝerio. Tie renkontiĝas trajnoj kaj vojoj el Kano (urbo), Gusau kaj Kaduno.
Historio
La urbo - konata "Zazzau" - estis longe ĉefurbo de loka triba regno. En la 1490-aj jaroj kun Islamo alvenis komercado pri salo, grenoj kaj sklavoj. Pro la graveco la urbo havis defendan muron, kiu parte eĉ nun estas videbla. Ekde 1901 la britoj havis la urbon. Ankaŭ en la modernaj tempoj parte agrikulturo karakterizas la urbon.
20341 Alanstack
20341 Alanstack estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Elliant
(jen france, bretone Eliant) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Quimper (france arrondissement de Quimper, bretone Arondisamant Kemper), la suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
20341 Alanstack
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Alan Stack, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search de 2004, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Midwood High School en Broklino (Nov-Jorkio, Usono).
Distrikto Meißen
La distrikto Meißen (germane Landkreis Meißen) estas parto de la federacia lando Saksio, en la sudoriento de Germanio. Administra centro estas la samnoma urbo Meißen. La distrikto kovras areon de 1 452 km², kaj fine de la jaro ĝi havis  loĝantojn.
La administra unuo ekestis la 1-an de aŭgusto 2008 el la antaŭe memstaraj distriktoj Meißen kaj Riesa-Großenhain. Ĝis la 1-a de marto 2012 la distrikto apartenis al la administra distriktaro Dresden - ekde tiu dato en Saksio ne plu ekzistas la antaŭaj tri distriktaroj Chemnitz, Dresden kaj Leipzig.
Partneraj regionoj
La distrikto havas partnerajn rilatojn kun
Úšava
Úšava estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Staré Sedliště, troviĝanta en distrikto Tachov proksimume 2 km okcidente de Staré Sedliště. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/198. Vivas ĉi tie  kaj estas ĉi tie registritaj 53 adresoj.
Úšava estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,53 km².
4950 House
4950 House estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan verkiston kaj ĵurnaliston R. C. House, ĉef-redaktoron dum 23 jaroj de "Universe" : interna gazeto de la Jet Propulsion Laboratory.
Lernu!
lernu! (aŭ lernu.net) estas senpaga (kun libera aliro) multlingva retejo por konatiĝo kun kaj lernado de la internacia lingvo Esperanto.
En la paĝaro eblas informiĝi pri Esperanto, eklerni la lingvon per pluraj diversaj kursoj, uzi superrigardan gramatikon kun ekzercoj, fari ekzamenojn, ludi lingvoludojn, legi kaj aŭskulti rakontojn, uzi diversajn vortarojn, interŝanĝi mesaĝojn kun aliaj interesiĝantoj pri Esperanto, partopreni virtualajn lecionojn, aŭskulti Esperanto-muzikon kaj eĉ spekti filmetojn en Esperanto. La retejo videblas en pli ol tridek lingvoj.
Historio
La ideo de lernu! kiel lerno-medio naskiĝis ligite kun la unua seminario de Esperanto@Interreto (E@I) en Stokholmo (Svedio) en aprilo de 2000, kaj konkretiĝis oktobre 2001 dum la dua E@I-seminario, ankaŭ en Svedio, en Upsalo. En julio 2002, la projekto ricevis subtenon de la fondaĵo ESF, kaj la paĝaro ekkreiĝis en aŭgusto la saman jaron. Ĝi estis lanĉita publike la 21-an de decembro de 2002 kaj de tiam ĝi estas prizorgata de E@I kun la subteno de E@I kaj multaj individuaj subtenantoj kaj helpantoj.
Hokan Lundberg, unu el la iniciatintoj de la projekto, rakontas:
Teamo
Dum pli ol kvar jaroj al la evoluo de la paĝaro grave kontribuis multaj homoj, kiuj formis la labor-grupon aŭ ‘teamon’ de lernu!. Inter la teamanoj en diversaj periodoj (aŭ la tutan tempon) de la historio de la paĝaro estis (kaj kelkaj plu estas): Hokan Lundberg, Sonja Petrović-Lundberg, Bertilo Wennergren, Jevgenij Gaus, Neringa Zasaitė, Aaron Chapman, Clayton Smith (Argilo), Henning von Rosen.
Lingvohelpantoj kaj tradukantoj
Danke al la volontula helpo de dekoj da esperantistoj el diversaj landoj, lernu! estas alirebla en ĉ. trideko da lingvoj de la mondo (la nombro kreskas konstante kun kreskanta populareco de la ret-paĝaro) kaj lernantoj havas eblon korespondi kun lingvo-helpantoj en sia denaska lingvo.
Renkontiĝo
Unua grandskala renkontiĝo de lernu!-civito (uzantoj, helpantoj kaj kreantoj) okazis inter 9-a kaj 17-a de aŭgusto 2008 ĉe Somera Esperanto-Studado (SES) en Modra-Harmónia (Slovakio). Pliaj SES-oj sekvis en la postaj jaroj.
Precipaj trajtoj
Krom multajn kursojn por diversaj niveloj kaj aĝoj, lernu! havas ankaŭ plurajn aliajn servojn kaj ilojn: vortarojn, superrigardon de la gramatiko, laŭtlegitajn rakontojn kun bildoj, prezentojn de Esperanto, tujmesaĝilon, bibliotekon kun libroj, muziko kaj eĉ filmoj. Krome, sur ĝi troviĝas ludoj, diverstemaj forumoj, publikiĝas novaĵoj pri Esperanto-kunvenoj kaj aranĝoj. Esperantistoj kaj Esperanto-organizoj povas meti reklamon pri sia agado sur la paĝaron (senpage ĝis januaro de 2007).
Lastatempe la paĝaro estas vizitata averaĝe pli ol 75 mil fojojn monate, kaj la nombro stabile kreskas danke al reklamado kaj disvastiĝanta famo. Kiel novaj uzantoj ĉiumonate registriĝas pli ol mil vizitantoj. Plej multaj uzantoj venas el Eŭropo, Sud-Orienta Azio kaj ambaŭ Amerikoj. Pli ol duono de vizitantoj estas revenantaj uzantoj, la ceteraj estas nov-venintaj. Nuntempe lernu! estas la plej granda kaj populara Esperanto-kursejo en interreto, ĝi ankaŭ estas la plej granda fonto de la novaj esperantistoj, kiuj lernas la lingvon en interreto.
Roluloj de la paĝaro
La ĉefaj roluloj de la paĝaro estas kato Maz (li helpas al uzantoj navigi tra la paĝaro) kaj verdulo Zam (li prezentas la lingvon, vojaĝas tra la mondo kun uzantoj, kaj rolas en kelkaj el la ludoj). Krome, aliaj roluloj aperas en la kursoj: Ana Pana en Nov-Jorko estas heroino de la koresponda kurso Ana Pana kaj daŭriga kurso pri dialogoj en Esperanto Ana renkontas. Foje sur la paĝaro aperas malbonulo kaj krimulo Zamaĉo, kiu celas mortigi bonulon Zam, tiam la uzantoj estas alvokataj por trovi kaj sendanĝerigi la aĉulon.
Eksterretaj eldonoj
Kelkfoje lernu! estis eldonita sur KD-j. Dum tri lastaj jaroj aperis diversaj eksterretaj versioj de la paĝaro kun aldonaj materialoj: muziko, programoj, aliaj Esperanto-kursoj, kiuj ne troviĝas ĉe lernu!. La plej nova versio, trovebla nun en interreto, ankoraŭ ne estis eldonita sur disko (KD aŭ DVD).
De tiu tempo la projekto evoluis tra pluraj labor-paŝoj, la nuna estas paŝo numero 6. Printempe de la jaro 2006 la paĝaro ekhavis novan ‘vizaĝon’, kiam multaj ĝiaj teknikaĵoj kaj la tuta dezajno estis ŝanĝitaj kaj plibonigitaj.
Statistikoj
La 29-an de majo 2011 lernu! atingis la nombron de 100.000 registritaj uzantoj.
Rekono kaj subteno
Danke al sia ne-porprofita kaj instrua naturo, lernu! ĝuas subtenon de la interret-kompanio Google, kiu senpage reklamas la paĝaron inter serĉ-rezultoj ĉe sia serĉmaŝino kaj senpage provizas sian serĉilon al la paĝaro. lernu! ankaŭ utiligas aliajn teknologiojn de Google ĉe la paĝaro kiel, ekzemple, statistik-servon, publikigon de kuntekstaj reklamoj kaj aliajn.
La Estraro de UEA en 2008 rekonis la laboron de lernu.net (kaj edukado.net) per la Diplomo pri Elstara Agado.
Lupaj truoj
Lupaj truoj (ĉeĥe Vlčí jámy) nun estas protektata natura memorindaĵo. Ĝi enhavas du "kanjonojn" - restaĵojn de la minejoj Wolfgang kaj Georgo. Tie videblas la t.n. "grota glacio": dum somero la varma aero ne descendas; nur vintre tien descendas pli peza malvarma aero ege malvarmiganta restintan akvon. Ĉar la meznombra temperaturo en ĉi tiu regiono estas malalta (ekz. nur 2°C), ankaŭ dum somero tie oni povas vidi glacion. Laŭ malnovaj referaĵoj en la jaro 1813 oni prenis tie 6 veturilojn da glacio por flegi vunditojn el la batalo de nacioj apud Lepsiko kontraŭ Napoleono la 1-a de Francio.
Unu kanjono proksimume 200 m longa, ie 40 m larĝa kaj profunda ĝis 25 metrojn estas minejo Wolfgang (origine profunda ĝis 70 m). En la kanjono oni minis stan-ercon ĝis falo de la plafonoj en koridoroj. Tiel estiĝis "Wolfpinge" - "Truo de Lupoj" aŭ "Lupejo". En la kanjono videblas restaĵoj de la minej-koridoroj.
La instrua vojo "Lupaj Truoj" (aŭ "Truo de lupoj", "Nesto de lupoj", "Lupujo") - estis malfermita en la jaro 1975. Ĝi ne estas nur naturscienca, sed informas vizitantojn ankaŭ pri kulturaj kaj teknikaj memorindaĵoj.
Bohuňovice (distrikto Svitavy)
Municipo Bohuňovice situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en milde ondoforma ĉirkaŭaĵo de rivero Loučná, 6 km nordokcidente de urbo Litomyšl. Ĝi estas unu el la plej malnovaj vilaĝoj de la regiono. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skriba mencio pri Bohuňovice estas el la jaro 1167. En duono de la 12-a jarcento ĉi tie estis korto de princino Gertruda de Babenberk, edzino de ĉeĥa princo Vladislao la 2-a. Tiam nomo de la domaro estis Bogunouice kaj estis derivita de familia nomo de fondintoj. Iam en la dua duono de 12-a jarcento Bohuňovice venis en havaĵon de monaĥejo en Litomyšl kaj en la jaro 1347 en havaĵon de la episkopejo en Litomyšl. Plejparto de la loĝantaro tiam estis germanoj.
Kosmos-3M (raketo)
La raketo Kosmos-3M (11K65M) estas rusa kosmen-lanĉilo. Ĝi estas du-etaĝa raketo uzanta likvan bruligaĵon. Ĝi debute lanĉiĝis en 1967; gis nun pli ol 410 tiajn raketojn oni sukcese lanĉis. La plej nova, digitale regata modelo nomiĝas "Kosmos-3MU". La firmao PO Poljot fabrikas la Kosmos-ojn en Omsko.
En 1976, lanĉota 3M eksplodis sur la lanĉejo, mortigante naŭ inĝenierojn. Pli laste, je la 21-a de novembro, 2000, Kosmos-3M malsukcesis enorbitigi la sateliton QuickBird, pro fiasko ĉe la dua etaĝo. La raketo kaj satelito refalis en la atmosferon.
François Guizot
François Pierre Guillaume Guizot [fʁɑ̃swa pjɛʁ ɡijom ɡizo]; 4a de oktobro 1787 – 12a de septembro 1874) estis franca historiisto, oratoro, kaj politikisto. Guizot estis grava figuro en franca politiko antaŭ la Revolucio de 1848. Estante liberalo kiu opoziciis la klopodojn de la reĝo Karlo la 10-a por uzurpi la leĝofaran povon, li laboris por elteni la regadon de la konstitucia monarkio post la Franca revolucio de 1830.
Li poste servis al la "civitana reĝo" Ludoviko-Filipo, kiel Ministro de Edukado, 1832–37, ambasadoro en Londono, Ministro de Eksterlandaj Aferoj en 1840–1847, kaj finfine kiel Ĉefministro de Francio ekde la 19a de septembro 1847 ĝis la 23a de februaro 1848. La influo de Guizot estis grava por etendi la publikan edukadon, kiu sur lia ministreco vidis la kreadon de bazlernejoj en ĉiu komunumo de Francio. Sed kiel estro de la monarkiismaj "Doctrinaires", engaĝiĝis por subteni la politikon de Ludoviko-Filipo kaj la limigojn de plua ekspansio de la politika balotrajto, kaj ricevis la haton de pli maldekstremaj liberaloj kaj respublikanoj kiuj kontraŭis lian subtenon de la limigo de la balotrajto al riĉuloj, konsilante al tiuj kiuj deziris balotrajton "riĉiĝi" (enrichissez-vous) pere de forta laboro kaj ŝparemo.
Kiel Ĉefministro, estis la malpermeso de Guizot de politikaj kunsidoj (nomitaj campagne des banquets aŭ Parizaj Bankedoj, kiuj estis faritaj de moderataj liberaloj kiuj deziris pli grandan etendon de la balotrajto) de la pli kaj pli forta opozicio en januaro 1848 kio kristaliĝis en la revolucio kiu elpostenigis Ludovikon-Filipon en februaro kaj vidis la establon de la Dua Respubliko de Francio.
Surayud Chulanont
SURAYUD Chulanont (taje: สุรยุทธ จุลานนท์)) (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1943 en Bankoko) estas iama tajlanda generalo kaj ekde la 1-a de oktobro 2006 portempa ĉefministro de Tajlando.
Heike Kamerlingh Onnes
Heike KAMERLINGH ONNES (21-an de septembro 1853, Groningen, Nederlando – 21-an de februaro 1926, Leiden) estis nederlanda fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1913 pro rezultoj en fizika faktereno de la trosubaj temperaturoj, pro produktado de la likva heliumo. Li malkovris la superkonduktivecon, tiun fenomenon, pri kiu, kiam certaj materialoj estas submetitaj al trosuba temperaturo, ili perdas preskaŭ tute la elektran rezistancon.
Surayud Chulanont
Li estris la tajlandan armeon de 1998 ĝis 2002. Fino de la jaro 2003 li nomumitis konsilanto de la reĝo Bhumibol Adulyadej, laŭ propono de la generalo Sonthi Boonyaratglin, aŭtoro de la puĉo de la 19-a de septembro 2006, kiu faligis la ĉefministron Thaksin Shinawatra.
Vivo
Surayud Chulanont naskiĝis filo de supera leŭtenanto de la armeo, vizitis elitajn lernejojn kiel Sankta Gabrielo kaj Suankularb Wittayalai. Pli poste li vizitis la reĝan militakademion Chulachomklao. Kiel subleŭtenanto li ekservis en la jaro 1965 en la armeo. En 1992 li iĝis estro de la tajlandaj specialaj fortoj, poste armeestro. Su lia estreco Tajlando unue partoprenis misiojn de la Unuiĝintaj Nacioj por sekurigi pacon, ekzemple en Orienta Timoro.
Heike Kamerlingh Onnes
Kamerlingh Onnes studis kaj laboris de 1871 ĝis 1873 en la Heidelberg-a Universitato, kun kun germanaj fizikistoj Robert Bunsen kaj Gustav Robert Kirchhoff. Li doktoriĝis en la Universitato de Groningen en 1879 kaj instruis en la Teknila Altlernejo de Delft (1878–82). Li estis de 1882 ĝis 1923 profesoro pri eksperimenta fiziko en Universitato de Leiden.
Li analizis – je efiko de laboroj de Johannes Diderik van der Waals – la ekvaciojn priskribantajn la statojn de la materio. Li ekzamenis ankaŭ la ĝeneralajn termodinamikajn proprecojn de likvoj kaj gasoj en larĝa prema kaj temperatura skalo. Li fondis kaj elkonstruis en 1894 la Laboratorion de Subaj Temperaturoj (kiu havas nun lian nomon, honore de li). Tiel li igis Leiden monda centro de la sub-temperaturaj esploroj.
Li klopodis de 1895 ĝis 1906 pri perfektigo de la kriogena eksperimenta teĥniko, ekzamenis diversajn metalojn, likvojn en trosuba temperaturo. La likvigo de la heliumo sukcesis en 1908 maŝino, kiu estis pluevoluigita dum du jaroj el hidrogen-likviga maŝino.
La atingo de solida heliumo restis senrezulta, tio sukcesis nur ties posteulo (en la direktota posteno) Willem Hendrik Keesom en 1926.
Bodenlago
La Bodenlago (ankaŭ konata kiel "Konstanca Lago") situas en la trilanda regiono inter Aŭstrio, Germanio kaj Svislando. Ĝin trafluas rivero Rejno.
La regiono de la lago estas germanlingva, pli precize alemana. La germana nomo de la lago estas Bodensee, referante al la tri akvejoj (Boden): Supera lago (Obersee), Malsupera lago (Untersee) kaj Laga Rejno (Seerhein). La areo de la lago estas administrata komune de la tri bordaj ŝtatoj; ne ekzistas oficialaj limoj sur ĝi. La kaŭzo estas, ke ĝis la Vestfalia Paco la tuta lago apartenis al la Germana Regno, kaj la packontrakto ne provizis reguladon de la surlaga limo.
La lago konsistas el du partoj, supra kaj malsupra; la parto de Rejno, kiu ligas ilin (ĉe Konstanco/Kreuzlingen), longas nur kvar kilometrojn, tial oni parolas pri unu lago. Ĝi havas areon de 536 km² kaj estas nur malmulte malpli granda ol Lemano. Ĝia volumeno de 48,5 km³ tamen konsiderinde malsuperas tiun de Lemano. Ĝia longo estas 63,3 km, ĝia alto super marnivelo estas mezume 395 metroj. Ĝia pleja profundo estas 253 metroj.
En la lago estas tri iom grandaj insuloj, Mainau, Reichenau kaj Lindau, kiuj apartenas al Germanio.
Ĉar la regiono norde de la lago ne estas riĉa je akvofontoj, la lago provizas trinkan akvon por multaj urboj, interalie por Stutgarto, kiu distancas pli ol 100 km. La akvo estas ĉerpata en profundeco de 60 m apud Sipplingen.
La lago ĝuas relative mildan klimaton kaj malofte dumvintre formas firman glacitavolon. Ekde la jaro 875 oni nombris nur 33 tiajn vintrojn; la lasta estis en 1963. Tia glacitavolo estas eta administra problemo, ĉar ĝi ebligas piediran var-trafikon inter Germanio kaj Svislando kaj tiel eviton de doganpago. En 1963 oni efektive metis dogankabaneton sur la glacion.
Historie multaj pentristoj bildigis la pitoreskan pejzaĝon - nur unu el multaj ekzemploj estas la naiva pentristo Adolf Dietrich.
Subakva sporto
Subakve naĝi en la Bodenlago estas samtempe alloge kaj postuleme. La plej multaj subakvaj naĝejoj troviĝas en la norda parto de la lago (Überlingen, Ludwigshafen, Katharinenschlucht kaj aliaj), iuj malmultaj ankaŭ en la sudo. Oni nepre devus naĝi sub gvidado de spertaj subakvistoj de loka subakvula lernejo aŭ sperta pri lokaj cirkonstancoj. Interesaj vrakoj kaj iom grandaj fiŝoj troviĝas en profundo de 45 m kaj pli, kien eblas iri nur kun speciala ekipaĵo. Jam ekde 10 metroj la akvo – ankaŭ somere – havas nur malmultajn gradojn super nul, kaj oni devas eviti glaciiĝon de la spirilo. Por certigi la sekurecon de subakva naĝado en la Bodenlago instaliĝis la asocio Arbeitskreis Sicheres Tauchen im Bodensee, el membroj de diversaj subakvistaj organizaĵoj.
Kristana mondo
La nombro de kristanoj estas nuntempe taksita je 2,3 miliardoj da kredantoj, ili estas la plej granda religia komunumo en la mondo, kaj konsistigas pli ol 31% de la tuta monda loĝantaro.
En modernaj tempoj, la esprimo estas pruntita por priskribi landojn kiuj havas klaran kristanan plimulton. Nuntempe la esprimo estas uzita por priskribi ĉiujn politikajn unuojn sub kristana kontrolo aŭ ĉiujn kristanajn komunumojn kaj komunumojn kun kristana kulturo en la mondo.
Geografio kaj demografio
Plej multaj kristanoj (87% el ili) loĝas en landoj kun kristana plimulto. Estas 157 landoj kaj teritorioj en la mondo kun kristana plimulto. Kristanismo dominas Eŭropon (76.2%), Nordamerikon (77.4%) , Sudamerikon (90.0%) , Sudafrikon (62.7%) kaj Oceanion (73.3%). En Azio, ekzistas ankaŭ grandaj kristanaj komunumoj en aliaj partoj de la mondo, kiel ekzemple Ĉinio, Barato kaj Mezazio, kie kristanismo estas la dua plej granda religio post Islamo.
Fine de la 20-a jarcento ĉirkaŭ triono de la monda loĝantaro apartenis al unu el la eklezioj de la kristana religio. Kristanoj estas la plej vasta kaj diversa religia komunumo, kaj havas preĝejojn en granda parto de la landoj de la mondo. Signo de la dinamismo de la kristana religio estas la movo de la demografia centro de kristanismo de okcidentaj landoj al Latin-Ameriko, Afriko, Azio kaj Oceanio, kie loĝas pli ol duono de la kristanoj de la mondo. Tiu ĉi tendenco estis akcelita per la malkresko de la influo de la kristanaj establaĵoj en Eŭropo. Kristanismo, kiel universala religio, t.e. religio, kiu allogas homojn el diversaj nacioj kaj diversaj sociaj klasoj, sukcesis multloke disvastiĝi danke al la misia metodo kaj prozelitismo.
Estas landoj kie kristanismo estas ne nur disvastigita, sed ankaŭ instituciigita ene de la ŝtato, kiel la ŝtata religio, ekzemple: Armenio (Armena Apostola Eklezio), Anglio (Eklezio de Anglio), Kartvelio (Kartvela Ortodoksa Eklezio), Danio (Dana Evangelia Luterana Eklezio), Islando (Islanda Evangelia Luterana Eklezio), Grekio (Eklezio de Grekio), Rumanio (Rumana Ortodoksa Eklezio), Norvegio (Eklezio de Norvegio) kaj Svedio (Eklezio de Svedio). Svislando havas neniun ŝtatan eklezion, kvankam ĉiu el ĝiaj kantonoj (krom Ĝenevo kaj Neŭŝatelo) rekonas sian oficialan eklezion (Landeskirchen).
La Katolika Eklezio estas la ŝtata eklezio en Liĥtenŝtejno, Salvadoro, Kostariko, Malto, Monako kaj certe la Vatikano.
78 Diana
78 Diana estas granda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther el la observejo de Duseldorfo (Germanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Diana, romia diino de la arbaro kaj ĉasado.
Fiad
Fiad estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. La loknomo signifas: via filo.
Situo
Fiad situas en valo de rojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok, fine de sakovojo. Igal troviĝas 16, Tab 23, Balatonboglár 25, Fonyód 30, Kaposvár 38, Dombóvár 44, Pécs 92, Budapeŝto 160 km-ojn.
Historio
La plej frue keltoj vivis en tiu loko. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332. Estis periodo dum dominado de turkoj, kiam la vilaĝo ne estis loĝata. En Fiad migra poŝto servas.
NGC 4175
NGC 4175 (aliaj indikoj — UGC 7211, MCG 5-29-36, ZWG 158.45, HCG 61C, IRAS12099+2926, PGC 38912) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Movado de la Flavveŝtuloj
La Movado de Flavveŝtuloj — nomita laŭ la altvideblecaj flavaj veŝtoj portataj de manifestaciantoj — estas nestrukturita kaj sporada protesta movado, kiu aperis en Francio en oktobro 2018. Ĉi tiu spontanea socia movado originis de la disvastigo — ĉefe en sociaj retoj — de alvokoj al manifestoj kontraŭ la kresko de la prezo de benzino rezultanta de la pliigo de la enlanda konsumimposto de energiproduktoj. La eventoj okazis ĉefe sabate.
Ekde la 17-a de novembro 2018, la protestoj estas organizitaj ĉirkaŭ kontraŭleĝaj blokadoj de vojoj kaj trafikcirkloj kaj manifestacioj ĉiun sabaton. Tiuj protestoj ĉefe mobilizas la loĝantojn de kamparaj kaj ĉirkaŭurbaj areoj, sed ankaŭ estas organizitaj en metropoloj, kie okazas pluraj perfortaj epizodoj, precipe sur la Avenuo de la Elizeaj Kampoj aŭ proksime.
Rapide, la postuloj de la movado plilarĝiĝis, precipe al la plibonigo de la vivnivelo de la popolaj kaj mezaj klasoj, la eksiĝo de la prezidanto de la Respubliko, Emmanuel Macron, la restarigo de la riĉegeca imposto kaj la starigo de la civitan-iniciatitaj referendumoj. Dum mitingoj, plej ofte nedeklaritaj, pluraj miloj da homoj estas vunditaj, kaj flanke de la manifestaciantoj kaj de la polico. Institucioj kiel UN kaj la Konsilio de Eŭropo, same kiel asocioj kiel ekzemple Amnestio Internacia, kritikis netaŭgan konduton en la bontenado de publika ordo kaj pridubis la uzon de armiloj kiel ekzemple defendopilka lanĉilo kaj malĉirkaŭigaj grenadoj.
Fronte al la grandeco de ĉi tiu movado, la registaro rezignis la pliiĝon de la enlanda konsumimposto de energiproduktoj. Emmanuel Macron tiam anoncis decidojn, aprobitajn de la leĝo pri ekonomiaj kaj sociaj krizaj rimedoj, poste lanĉis la Grandan Nacian Debaton, fine de kiu li anoncis precipe impostredukton por la mezaj klasoj kaj la retaksadon de malgrandaj pensioj. Sed ĉi tiu respondo ne ĉesigis la movadon: manifestacioj en la regionoj kaj en Parizo daŭris en diversaj formoj sabate.
La unua enŝloso de 2020 ligita al la Kovim-19-pandemio ĉesigis la agojn de la movado, kiuj nur sporade rekomenciĝis poste.
Levy Mwanawasa
Levy Patrick MWANAWASA (naskiĝinta je la 3-a de septembro, 1948, en Mufulira (Zambio), mortis je la 19-a de aŭgusto, 2008 en Parizo, Francio) estis la tria Prezidento de Zambio, en la posteno ekde 2002.
Mwanawasa naskiĝis la dua infano el dekopo. Li gajnis universitatan gradon pri juro de la Universitato de Zambio.
De 1974 ĝis 1985 kaj de 1986 ĝis 1991 li estis privata advokato, post 1978 en la propra firmao, Mwanawasa & Company. 1985-1986 li servis kiel ĉefadvokato de la Zambia Respubliko. En decembro, 1991, la ĵus elektita nova prezidento de Zambio, Frederick Chiluba nomis lin sia vicprezidento; li rezignis de sia firmao en marto, 1992.
Je la 8-a de decembro, 1991, Mwanawasa suferis multajn gravajn korpajn vundojn en trafika akcidento, en kiu lia helpisto mortis. Li flugis al Johanesburgo (Sud-Afriko) por kuracado, kie li restis 3 monatojn en malsanulejo. Ĝis hodiaŭ li malklare parolas pro postefikoj de la akcidento.
Mwanawasa servis kiel vic-prezidento ĝis li demisiis en 1994, plendante pri misuzado de postenoj kaj koruptiteco de kelkaj gvidantoj kaj malobeadon flanke de kelkaj subuloj-kolegoj. En 1996 li provis kapti de Chiluba la prezidantecon de ilia partio, la Movado por Multpartia Demokratio (MMD), sed li malvenkis. Li ĉesis aktivi pri politiko.
En aŭgusto de 2000, la Nacia Ekzekutiva Komitato de MMD elektis Mwanawasa-n kiel sian prezidentan kandidaton por la balotado en 2001. Li sukcesis en la balotado, venkante dek aliajn kandidatojn (inkluzive de du aliaj eks-vicprezidentoj: Godfrey Miyanda kaj generalo Christon Tembo), kaj enoficiĝis je la 2-a de januaro, 2002. La rezultojn de la balotado tamen disputis la ĉefaj opoziciaj partioj, inkluzive de la Unuiĝinta Partio por Nacia Disvolviĝo, kiu laŭ multaj observantoj efektive gajnis en la balotado. La rezulto restas polemikiga. En januaro, 2005, Mwanawasa petis la pardonon de la nacio pro sia malsukceso solvi la problemon de malriĉeco en Zambio, kie laŭ UNaj statistikoj ĉ. 75% el la loĝantoj vivas per malpli ol po 1 USD tage, kion oni rigardas kiel indikilo de absoluta malriĉeco.
Mwanawasa rekandidatis en la balotado je la 28-a de septembro, 2006; lia ĉefa oponanto estis Michael Sata. La reelektiĝon de Mwanawasa oni konfirmis je la 2-a de oktobro.
Monaĥejo de Sankta Valpurgo (Arnstadt)
La ruinoj de la eksa Valpurgo-klostro (germane: Walpurgiskloster, Walburgiskloster) troviĝas en Arnstadt sur monteto super la zoo. Ĝi estis grava monaĥejo de la ordeno de la benediktaninoj.
Patroneco
La monaĥeja preĝejo estis sub la patroneco de la Dipatrino. Pro la situo de la abatejo sur la Valpurga monto, Sankta Valpurgo baldaŭ iĝis la dua patronino. Post la translokiĝo de la klostro la dua patroneco denove malaperis.
Historio
Ĝi estis fondita antaŭ 1196, eble ĉirkaŭ 1100 aŭ eĉ jam en la 10-a jc kaj funkciis ĝis 1533, la jaro de la abolicio pro la reformacio enkondukita surloke fare de la grafoj de Schwarzburg. Fondintoj estis la posedantoj de la grundo, nome la monaĥoj de la Abatejo Hersfeld. De ili la monaĥejo ĉiam dependis (faktermino latina de la statuso: propriae hereditatis - i.a. kun rajto de investituro).
Administrado
Estris la konventon priorino; animzorgadon kaj administradon prizorgis ĉefadministranto (praepositus). Li estis obeota kaj estis instalita fare de la hersfeldanoj. La monaĥejo estis patronanta la tri paroĥajn preĝejojn de Arnstadt kaj posedis beneficium en Gebesee. Grundposedaĵoj, specialaj rajtoj kaj fontoj de enspezoj en Arnstadt kaj la ĉirkaŭaĵoj estis multnombraj.
Kvereloj pri potenco; translokigo
Je la fino de la 13-a jc ekkverelis la hersfeldanoj kun siaj voktoj, la grafoj de  Käfernburg-Schwarzburg pri la daŭro kaj la kvalito de la regado en Arnstadt. Tiam la monaĥejo trapasis krizon danĝeran. En 1309 ĝi translokiĝis urbokernen ĉe la Preĝejo de la Virgulino, kiu ekservis al la benediktaninoj kiel klostra kirko. La iaman surmontan kirkon oni uzis por pilgrimado. Pri la grandeco de la konvento antaŭ la 15-a jc mankas indikoj. En 1457 ĉiuokaze ĝi havis 32 monaĥinojn, en 1528 ĉirkaŭ 20, en la jaro de la nuligo nur 8.
Remalkovro
En 1976 anoj de la Turingia historia societo komencis elfosadon sur la altebenaĵo. Sukcese ili trovis eĉ la restojn de antaŭa konstruaĵo. Pluse oni malkovris cisternon. La laboroj finiĝis nur en 1993.
Roissybus
RoissyBus estas la komerca nomo de buslinio 352 de RATP. Tiu ekspresa buslinio estas destinita aliri elde Parizo, la Flughavenon Roissy-Charles-de-Gaulle.
Linio RoissyBus, 30 km longa, kunligas metrostacion al Terminal 3 - Roissypôle situanta ene de Flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle, kie ĝi priservas terminalojn 1, 2 kaj 3. Linio RoissyBus priservas 13 haltejojn situantajn en Parizo kaj flughaveno de Roissy.
Tzicatlacoyan
Tzicatlacoyan estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tzicatlacoyan.
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 50′ norda latitudo kaj 98° 2′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2000 metroj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21193a.htm
Duklando
Duklando aŭ dukujo estas teritorio, feŭdo, aŭ bieno regata de duko aŭ dukino. Historie, kelkaj dukujoj en Eŭropo estis suverenaj, kiel estas nuntempe Luksemburgo, dum aliaj (speciale en Francio kaj Britio) estis subordigitaj distriktoj de reĝlando.
Complexe sportif de Lucciana (stacidomo)
Complexe sportif de Lucciana (U Precoghju-Spaziu Sportivu) estas franca haltejo sur linio -, situanta en  Lucciana, en departemento Haute-Corse, regiono Korsiko.
Temas pri stacidomo de Chemins de fer de la Corse (CFC).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) ? de la linio Bastia - Ajaccio (ligne centrale) (995000).
Joaquim Videira
Joaquim Filipe Ferreira dos Santos Videira (naskiĝis, do nun -jara) estas portugala spada skermisto. Li gajnis la arĝentan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Monda Ĉampionado de 2006 en Torino.
Ponto Bagration (Moskvo)
Ponto Bagration (Мост Багратио́н) estas piedira ponto trans rivero Moskva en centra parto de Moskvo. Ĝi estis malfermita en 1997 antaŭ festado de 850-jariĝo de Moskvo kaj nomita je honoro de princo Pjotr Bagration. La ponto estas kunigita kun Turdomo 2000 kaj ligas ĝin al la ĉefa parto de Moskva internacia negoca centro Moskva-Siti.
Henriko la 4-a (Sankta Romia Imperio)
Henriko la 4-a (1050 - 1106) estis imperiestro de la Sankta Romia Imperio, la tria el la Salia dinastio.
Henriko estis la plejaĝa filo de la imperiestro Henriko la 3-a kaj de lia dua edzino Agneta de Poitou.
Infanaĝo
Henriko naskiĝis en la imperia palaco de Goslar. Por lia bapto oni volis atendi la sinsekvan paskon por ke Hugo de Cluny, abato de Klunizo, povu esti lia baptopatro.
En 1053 Henriko estis proklamita duko de Bavario. Samjare Henriko la 3-a nomumigis, per nobela granda asembleo en Tribur, la filon reĝo de la romanoj (rex romanorum); tial fariĝis duko de Bavario lia pli juna frato, Konrado. La sekva jaro, en Aachen, Henriko estis konsekrita kaj kronita rex romanorum permane de la ĉefepiskopo de Kolonjo, Hermano, la 7-an de junio 1054. Rilate lian edukadon informas tiele Lampert von Hersfeld: “La edukado kaj la ŝtata administrado estis en la manoj de la episkopoj, kaj inter ili havis grandan influon la ĉefepiskopoj de Majenco kaj Kolonjo”.
Kiam, la 5-an de aŭgusto 1156, neatendite Henriko la 3-a mortis, neniu oponis ke Henriko la 4-a, kiu tiam aĝis ses jarojn, estu lia posteulo. Agneta, vidvino de la forpasinta imperiestro, surprenis la regentecon spite de sia pala neprepariteco. Henriko la 4-a estis traktata kiel infano-mirindaĵo destinita al la imperia regado.
Junuleco
Konspiro de princoj, estrata de Anono ĉefepiskopo de Kolonjo, sukcese instigis, per stratagemo, por ke la juna reĝo estu forigita, 1062, el la patrino Agneta (ŝtatrenverso de Kaiserswerth). Anono tiam fariĝis regento de la Imperio sed, ekde 1063, li devis disduigi la sarĝon kun Adalberto ĉefepiskopo de Bremeno, kiu akiradis ĉiam pli influon sur Henriko ĝispunkte ke Anono estis devigata rezigni la regentecon.
La 26-an de majo 1065 Henriko estis deklarita plenaĝulo kaj en januaro de la sekvanta jaro, dum imperia dieto en Trebur la princoj gviditaj de Anono kaj Sigfrido de Majenco, sukcesis forigi Adalberton el la kortego. Malgraŭ tio Anono ne sukcesis akiri iun ajn influon sur la reĝo, kiu la 13-an de julio 1066 edzinigis Bertan el Torino (1051 – 1087), filino de Odo, vicgrafo de Chablais, kun kiu li estis fianĉigita ekde 1055.
investitura konflikto kaj la Humiliĝo de Kanosa
La regado de Henriko estis karakterizita per la provo plifortigi la imperian aŭtoritatecon. Reale temis pri la atingo de malfacila ekvilibro inter la akiro de la fideleco de la nobeloj unuflanke, sen tamen perdi la apogon de la papo aliflanke. Henriko riskis fuŝi ambaŭ aferojn kiam, en 1072, decidis sole meminiciate asigni la diocezon de Milano, fariĝinta vaka. Tio eksplodigis la konflikton kun papo Gregorio la 7-a historie konatan kiel investitura konflikto. La 22-an de februaro 1076 papo Gregorio ekskomunikis Henrikon kaj lin deklaris falinta el rango de imperiestro. Antaŭe estis Henriko kiu deklaris falinta Gregorion el la digno de papo ĉar lia nomumo estus nelaŭkanona pro tio ke la reĝo de Romanoj rajtus interveni, kio ne okazis, en la nomumo de papo.
La hodiaŭa imago de humiliĝo de Kanosa baziĝas precipe sur unika fonto, tamen multe detala kaj vigla, kies aŭtoro, Lampert von Hersfeld, estis partiano de la papo kaj oponanto de la nobelaro, do eble li trointensigis la humiliĝon. La hodiaŭa esploro emas taksi tiun fonton tendenca kaj propagandocela, kaj vidas prefere en la "humiliĝo de Kanosa" ruzan diplomatian provon kiu redonis grandan agadan liberecon al Henriko, metantan limojn al tiu, kontraŭa, de Gregorio.
Gregorio revokis la ekskomunikon kontraŭ Henriko, sed ne la deklaron de lia forfalo el la rajto plu resti en la trono. Pro tio, la 15-an de marto en Forchheim la duko de Ŝvabio, Rodolfo estis elektita, de iuj germanaj princoj, gviditaj de Sigfrido ĉefepiskopo de Majenco, reĝo kaj kronita en la sama urbo la postan tagon.
Dum dekomence la papo hezitadis, la povo de Henriko pliiĝadis. Fine, la papo decidis partianiĝi por Rodolfo, denove deklaris falinta Henrikon kaj liberigis ties regatojn el la efikoj de la fideliga ĵuro. La 15-a de julio 1080 Henriko, siavice, deklaris defalinta Gregorion la 7-an kaj en la sama tago Guiberto el Raveno ĉefepiskopo de la sama urbo, estis elektita kontraŭpapo. La 15-an de oktobro de la sama jaro Rodolfo de Ŝvabio mortis en batalo. Al tiu estis amputita la dekstra brako, tiu kiun oni uzas levi en ĵura ceremonio: tiu epizodo estis propagandita, de la partianoj de Henriko, kiel speco de dia juĝo (= ordalo), pli febligante tiamaniere la oponan kampon.
En 1083 Henriko la 4-a sieĝis Romon, kiun eniris en marto de 1084. Henriko konkeris la tutan urbon dum papo Gregorio rifuĝis en Kastelo de Sankta Anĝelo. La 24-an de marto la kontraŭpapo aliris la Petran tronon kun la nomo de “Klemento la 3-a”, kaj semajnon plipostan kronis Henrikon imperiestro de la Sankta Romia Imperio. Gregorio atendis la intervenon de la Normanoj, kiuj, gviditaj de Roberto la Giskardo siavice helpata de saracenaj armeanoj el Sicilio, moviĝis en la direkto de Romo. La armeo de Henriko estis multe febligita kaj do li preferis ne milite oponi la alvenantan armeon: kiu, fakte, eniris la urbon, liberigis la papon kaj... sin allasis al la disrabado (1084) kaj bruligo de Romo, kaj fine retiriĝis direkte al la Sudo kune kun la papo Gregorio, kiu mortis, ekzilita, en Salerno en 1085.
Lastaj jaroj de Henriko
La lastaj vivjaroj de Henriko estis signitaj per konfliktoj kun la du filoj generitaj en la unua geedziĝo. Lia duagenerita filo, sanmona Henriko, en 1105, lin devigis abdiki, kaj fariĝis lia posteulo kun la nomo Henriko la 5-a. Henriko la 4-a mortis en Lieĝo en 1106 kaj estis entombigita en la Katedralo de Speyer kiu estis elkonstruita dum lia regnado.
Idaro de Henriko la 4-a
El sia geedziĝo kun Berta el Torino Henriko havis kvin gefilojn:
La 4-an de aŭgusto 1089 Henriko edzinigis Adelaidan el Kiev. La geedziĝo, el kiu ne venis gefiloj, solviĝis en 1095 kaj Adelaida retiriĝis en monaĥejo en Kiev.
Zoltán Horusitzky
Biografio
Zoltán Horusitzky studis en Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo inter 1918-1927, sed samtempe li akiris ŝtatsciencan diplomon en Reĝa Scienca Universitato Péter Pázmány. Liaj plej gravaj muzikinstruistoj estis Emánuel Hegyi, Zoltán Kodály kaj Arnold Székely. Post la diplomo li instruis en muziklernejo, inter 1937 - 1944 li ankaŭ redaktis muzikan revuon. Inter 1945–1949 li estis lernejestro, inter 1946 kaj 1968 li instruis ankaŭ en konservatorio kaj Muzikarta Altlernejo, poste li pensiuliĝis. Krom la instruado li komponadis, pli ofte dum la pensiulaj jaroj. Inter 1975–1978 li gvidis majstrokursojn kaj faris piankoncertojn en Tampere. Li ricevis premion en 1954.
Leonard L. Amburgey
Leonard L. AMBURGEY estas usona amatora astronomo kaj instruanto en publika lernejo.
La li trovis la  (215188) 2000 NM per modesta teleskopo elde sia doma korto en Fitchburg, Masaĉuseco (nomita "Scott Observatory", IAU kodo 823). Pro tio li fariĝis la kvara gajnanto de la Premio James Benson por Metodoj de Malkovro de fare de Amatoroj.
En 2005 li ricevis la Fitchburg State College Alumni Achievement Award de la Ŝtata Universitato de Fitchburg, kie li diplomiĝis en 1968 kaj 1973.
Laŭ Minor Planet Center li malkovris 2 asteroidojn en 1997 kaj 2000.
Preĝejo de Sankta Johano Baptisto (Ampoigné)
Preĝejo de Sankta Johano Baptisto (Saint-Jean-Baptiste d'Ampoigné) estas romkatolika preĝejo en urbo Prée-d'Anjou, Francio. Tiu preĝejo estas simbolo de la kvartalo Ampoigné.
Ĝi situas ĉe la vojkruciĝo de vojoj 114 kaj 274, apud la placo Antoine de La Garanderie.
Bagheera kiplingi
La araneo vivas sur akacioj kaj manĝas ties nektaron kaj el la proteinriĉaj t.n. Belt-korpetoj (90% el la lasta). La araneoj dumtempe konkuras kun la formikoj, ili sperte evitas ilin. La araneoj de Kostariko manĝas ankaŭ larvojn de la formikoj, kaj aliajn insektojn.