cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
121022 Galliano
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la franca akordionisto Richard Galliano. Inspirata de sia amiko kaj mentoro Astor Piazzolla, li inventis modernan formon de musette, sed ludis laŭlonge de la jaroj grandan variaĵon da (musette, ĵazo, klasika) kun granda sukseso.
12085 Susanmoore
Nomo
Ĝia nomo honoras Susan Moore, mentorinon de unu finalisto de la Regeneron Science Talent Search 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la the Horace Greeley High School, Chappaqua (Nov-Jorkio).
Chyška
Chyška estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,71 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1436.
Inter la jaroj 1939-1945 estas uzata germana nomo Chischka. En la jaro 1976 okazis kunigo kun Úsobí. En la jaro 1991 la municipo havis 105 loĝantojn. En la jaro 2001 estis en la municipo 39 konstruaĵoj, kie vivas 85 homoj.
Valdemar Langlet
Valdemar LANGLET [lanle'] (naskiĝis la en la malgranda paroĥo Lerbo proksime al la urbo Katrineholm; mortis la  en Stokholmo) estis sveda esperantisto.
Post la studjaroj (ankaŭ en Germanio, Aŭstrio kaj Svislando) li estis inĝeniero, ĵurnalisto kaj poste redaktoro de diversaj svedaj gazetoj (inter alie: Svensk Handelstidning, Svenska Dagbladet). Li verkis librojn pri aktualaj temoj kaj pri siaj longaj vojaĝoj en Rusio kaj Hungario.
En la jaro 1899 li edziĝis kun finna esperantistino Signe Blomberg el Turku. Post ŝia morto 1921 li renkontis rusinon Nina Borovko, kiu estis filino de lia amiko rusa pioniro Nikolaj Afrikanoviĉ Borovko. En la jaro 1925 ili geedziĝis.
Li estis kunfondinto de la Esperantoklubo de Uppsala en 1891, la dua esperantista klubo en la mondo, kaj dum multaj jaroj li estis prezidanto de la klubo. Kiam fondiĝis la Sveda Esperanto Federacio en la jaro 1906 li fariĝis ankaŭ ĝia prezidanto ĝis ĝia fendo pri la Ido-skismo en Pasko de 1909.
Biografio
Valdemar Langlet faris plurajn longajn vojaĝojn en Rusio, la unua jam en la jaro 1895. Li ankaŭ surĉevale rajdis 1000 kilometrojn tra Hungario. Pri siaj hungaraj aventuroj li poste verkis libron. Jam en tiu jaro li propagandis Esperanton pere de la kovertoj de liaj leteroj, "sur kies vizaĝa flanko estas presita per grandaj literoj "Lingvo internacia Esperanto" kaj la dorsa flanko - teksto en sveda lingvo, enhavanta la tutan esencon de nia lingvo kaj adresojn de la sendinto kaj E-klubo en Upsala". En la jaro 1932 Langlet ekhavis okupon ĉe la universitato de Budapeŝto. Li deĵoris tie kiel lektoro de la sveda lingvo. Samtempe li estis oficisto en la sveda ambasado en la hungara ĉefurbo.
En la jaro 1944 kiam la evoluo de la Dua mondmilito pli kaj pli danĝerigis la vivon por la hungaroj, Langlet ankoraŭ deĵoris en ambaŭ siaj okupoj. Li vidis la pli kaj pli kruelajn persekutojn ne nur de judoj sed ankaŭ de aliaj personoj kiuj ne plaĉis al la tiama faŝista reĝimo. Kune kun sia edzino Nina li iniciatis helplaboron sub protekto de la Sveda Ruĝa Kruco. En la unua periodo li unuavice helpis unuopajn homojn kiujn li jam antaŭe konis. Sed iom post iom la grupo kreskis. Antaŭ la pordo de lia hejmo staris longaj vicoj de homoj kiuj petegis lian helpon.
Ne plu la propra hejmo de Nina kaj Valdemar sufiĉis por la agado. Ili serĉis kaj luis apartamentojn, domojn, bienojn. Homoj kiuj forlasis la urbon disponigis al ili siajn hejmojn. Multloke, kaj en Budapeŝto, kaj en la ĉirkaŭaĵoj, ili aranĝis orfejojn kaj flegejojn por maljunuloj. Ili distribuis manĝaĵojn kaj medikamentojn. En kelkaj prizorgejoj ili de tempo al tempo sekrete kaŝis homojn kiuj estis persekutataj pro tio ke ili estis aŭ judoj, aŭ personoj, kiuj iamaniere estis nekonvenaj al la hungaraj faŝistoj aŭ al la germanaj SS-anoj.
Dum la lasta jaro de la milito miloj kaj denove miloj da hungaraj judoj estis transportitaj al certa morto en la germanaj koncentrejaj kampoj. Langlet jam dum siaj unuaj jaroj en Budapeŝto establigis varmajn interrilatojn al multaj judaj familioj. En la komenco de la jaro 1944 li subite rimarkis ke kelkaj konatuloj senspure malaperis. Aliaj kaŝe serĉis lin por esprimi sian grandan timon pri proksima arestado kaj fortransporto al iu kampejo. Langlet nun komprenis ke estis nepre necese ion fari. Pere de oficialaj agoj de la sveda ambasado li povis helpi kelkajn personojn kiuj havis iuspecan rilaton al Svedio. Por aliaj li povis nenion fari. La situacio ŝajnis senespere malluma. Kvankam li ne havis la rajton agi sen sankcioj de la svedaj aŭtoritatoj en Stokholmo li starigis specialan ŝirmprotektan sekcion, unue en la ambasadejo, poste en sia hejma oficejo. En la nomo de la Sveda Ruĝa Kruco li komencis eldoni presitajn atestojn en kiuj Langlet asertis ke la posedanto de la dokumento atendis svedan civitanecon kaj pro tio estis metita sub "speciala sveda protekto".
Komence nur temis pri unuopaj aŭ malmultaj dokumentoj po tage, sed iom post iom onidire la informoj pri la protektatestoj de Langlet estis vaste disvastigitaj en ne nur Budapeŝto. Ĉiam pli kaj pli grandaj grupoj de timemuloj alkuris petante pri lia helpo.
La agoj de Langlet estis ankoraŭ akceptataj de la hungaraj aŭtoritatuloj. Miloj, eble dekmiloj, da dokumentoj jam estis disdonitaj kaj la afero ŝajnis esti ne plu kontrolebla. La sveda ambasadoro sentis facile kompreneblan timon. Sendube ili atingis la riskan punkton kie la pseudooficialaj dokumentoj eldonitaj de Langlet povus tute perdi sian validon.
En tiu situacio la sveda ambasado en Budapeŝto turnis sin al la Ĉefa Estraro de la Sveda Ruĝa Kruco kaj petis ĝin sendi helpon al Budapeŝto. Iom poste Raoul Wallenberg estis sendata al Budapeŝto. Veninte tien li tuj akceptis la labormetodojn de Langlet, sed kiel oficiala sveda reprezentanto li povis anstataŭigi la protektdokumentojn per la mondkonataj "Wallenbergaj protektpasportoj" kiujn li eldonis en la nomo de la sveda registaro.
Valdemar Langlet kaj Nina daŭrigis siajn helpagadojn eĉ en la kaosa momento kiam la sovetaj armeoj marŝis en Budapeŝton. La verkon kaj sorton de Wallenberg la mondo bone konas. Wallenberg malaperis en kaosaj lastaj tagoj de la dua mondmilito. Lia mistika foriĝo vekis intereson ĉie en la mondo. Lia nomo estas bonkonata. Li estis kaptita de la soveta sekreta polico kaj nur post la disfalo de Sovetunio oni skize scias pri lia sorto.
Kelkaj monatoj post la militfino la pli ol sepdekjaraĝa Valdemar kaj lia edzino post longa, laciga vojaĝo revenis al Svedio tute senhavaj. Nur iom da vestaĵoj kaj kelkajn personajn posedaĵojn ili povis kunporti reen al la hejmlando. Iliaj monoj estis foruzitaj en la helplaboro, ilia sanstato estis tre malbona.
En malgranda paroĥo Lerbo, proksime al la urbo Katrineholm en meza parto de provinco Sudermanio en Svedio, ili dum multaj jaroj vivis en tre modestaj kondiĉoj.
Sekvo
En Svedio, lia hejmlando, ne multaj hodiaŭ scias kiuj estis la geedzoj Langlet kaj ankoraŭ malpli multaj scias ion pri ilia granda, heroa kaj vivoriska laboro por suferantaj viktimoj de milito kaj rasismo.
Martin Strid publikigis en Julio de 2015 broŝureton kun traduko kaj originala teksto de feroa balado, plus Valdemara balado, verkita laŭ stilo de feroa balado.
Verkoj de Valdemar kaj Nina Langlet
Pri Valdemar kaj Nina Langlet:
Kozarac (Čeminac)
Kozarac, serbe Kозарац, hungare Keskend, germane Geisdorf estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Osijek-Baranja, en municipo de Čeminac.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Kozarac 933 da homoj, (kroatoj 815 (87 %), serboj 67 (7 %), hungaroj 25 (3 %), jugoslavianoj 16 (2 %) kaj aliaj).
Mario Bardini
Mario BARDINI (naskiĝis 1896 - mortis la 25-an de junio 1979 en Mantova (Mantovo), Italio, estis itala aktiva esperantisto de post 1934.
Bardini fariĝis docento de Itala Instituto de Esperanto kaj honora prezidanto de Mantova Esperanto-Grupo. Li verkis la lernolibron Per imparare l' Esperanto (1969, 2-a eld. 1979).
Libiąż
Libiąż estas urbo en Malgrandopolio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Libiąż en distrikto Chrzanowski.
NGC 562
NGC 562 (aliaj indikoj — PGC 5502, UGC 1049, MCG 8-3-25, ZWG 551.20, IRAS01254+4807) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Su Nuraxi
Su Nuraxi (sarde, en Esperanto „la nurago“, prahistoria turkonstruaĵo) estas plej bone postrestanta granda nurago sur la miditeranea insulo Sardio. Ĝi pintas altaĵon unu kilometron ekster la eta komunumo Barumini en Provinco Mez-Kampidano. La loko situas ĉe la norda rando de montetaro, kiu portas la nomon Marmilla (mamo) pro la karakterizaj konusaj montoj.
NGC 562
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Su Nuraxi
La setlejo estis listigita en 1997 en la Monda heredaĵo de Unesko; ĝia komplekseco estis rekonita nur en 1949, post plurtagaj pluvoj kaj grundoglito de holmo.
La centra nurago altas 15 m, situas sur eta altaĵo de Marmilla, kies nomdonanta konusa monto en formo de virina mamo situas vidalvide. Temas pri unuafoje konstruita kerna nurago, kiun ĉirkaŭis pli poste muro kun kvar eksteraj turoj. En la dua ekstera muroringo troviĝas la restaĵoj de pliaj originale naŭ turokonstruaĵoj. La tuta ekstera areo estas ĉirkaxuata de ĉirkaŭ 150 fundamentaj restaĵoj de iamaj plej ofte rondaj kabanoj, la t.n. vilaĝo. Tio situas ekster la muroj de la 5-tura kerna strukturo, do ĝi estis neprotektita. La centra turo (Mastio) devenas el la ĉirkaŭ mezo de la 2-a jarmilo a.K.., havas diametron de 10 m kaj mallarĝiĝas je 5m ĝis la tria, ankoraŭ rudimente postrestinta etaĝo. La plej malnovaj partoj de la setlejo devenas nur el ĉirkaŭ 1200 a.K., granda parto de la muroj estas ĉirkaŭ 200 ĝis 400 jarojn pli fruaj. Su Nuraxi estis detruita en ĉirkaŭ 600 a. K., fare de la punikoj. Ĝi estas malfermita por la turismo.
Uragano Manuel
Uragano Manuel estis la dek kvina nomita ŝtormo kaj oka uragano de la uragana sezono en 2013. Ĝi okazigis enormajn inundojn tra multo de Meksiko kaj ĉefe ĉe la marbordo de Pacifiko en Septembro 2013. Manuel originigis areon de forta malalta aeropremo sude de Akapulko la 13an de Septembro kaj moviĝis laŭ la marbordo de la Golfo de Kalifornio ĝis la 19a.
Ekspluatado
Ekspluato aŭ Ekspluatado estas la uzo de iu aŭ io en maljusta aŭ kruela maniero.
Ekonomiko
Plejofte, la vorto ekspluato estas uzita por rilati al ekonomia ekspluatado; tio estas, la ago de uzado de la laboro de alia persono kaj infanlaboro sen rehavigo al tiu de adekvata kompenso. Ekzistas du gravaj perspektivoj pri ekonomia ekspluato:
Teorioj
La fokuso de la plej multaj asertoj pri la ekzisto de ekspluato direkte al homoj estas la sociekonomia fenomeno kie homoj interŝanĝas sian laboron aŭ fidelecon al unuo, kiel ekzemple la ŝtato, entrepreno aŭ ajna alia firmao kun limigita respondeco. Kelkaj teorioj de ekspluato (marksisma, novliberala) estas strukturaj, dum aliaj estas organizaj (novklasikaj).
Jack Smith (reĝisoro)
Jack Smith (14a de Novembro 1932 – 25a de Septembro 1989) estis usona filmfaristo, aktoro, kaj pioniro de subkultura kino. Li estis ĝenerale laŭdata kiel fonda patro de usona performanca arto, kaj estis de kritikistaro agnoskita kiel majstra fotisto, kvankam lia fota verkaro estas rara kaj restas tre nekonata.
Smith edukiĝis en Teksaso kie li faris sian unuan filmon, Buzzards over Baghdad, en 1952. Li translokiĝis en Novjorkon en 1953.
La plej fama (kaj ĉefe la plej notinda) el la verkoj de Smith estas Flaming Creatures (1963). Tiu filmo estas satiro de la holivudaj filmoj de kategorio B kaj estas omaĝo al aktorino Maria Montez, kiu stelulis en multaj tiaj produktaĵoj. Tamen, aŭtoritatoj konsideris kelkajn scenojn kiel pornografiaj. Kopioj de la filmo estis konfiskitaj ĉe la premiero kaj ĝi estis sekve malpermesita (teknike, ĝi estas ankoraŭ malpermesita ĝis nun).
Referencoj
Notoj
Bibliografio
Aghireșu
Aghireșu [agireŝu] (hungare: Egeres [egereŝ], germane: Erldorf) estas komunumo en Rumanio oriente de Huedin kaj okcidente de Cluj-Napoca. Administre al ĝi apartenas Aghireș-Fabrici, Arghișu, Dâncu, Dorolțu, Inucu, Leghia, Macău, Ticu, Ticu-Colonie kaj Băgara.
Loĝantaro
En 1910 Egeres havis 1 374 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 4 397 (rumanoj, 23 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1363. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Kolozs).
Cessaniti
Cessaniti estas komunumo de Italio.
Ĝer
Ĝer estis la tria faraono de la unua egipta dinastio, ĉ. 2974-2927 a. K.
Ĝer estis filo de Hor-Aha kun eble unu el liaj edzinoj nomata Ĥanetap. La edzino de Ĝer eble estis Meritneit. Ĝer multe strebis por solidigi la unuiĝon de Egiotio sub lia regado. Oni kalkulas ke li konkeris Sejat-landon, la plejparto de Sinajo kaj la sudo de Kanaano.
Gotika kino
Gotika kino arigas filmojn influitajn de gotika literaturo kaj germana ekpresionisma kino. Pli moderne, oni nomas gotikaj fantastajn aŭ hororajn b filmojn enscenigante vampirojn, fantomojn, lupfantomojn, monstrojn, demonojn aŭ sorĉistinojn, kunigante Eroso kaj Tanatoso, realon kaj fabelaron.
Uzvaloro
Uzvaloro, uzovaloro aŭ valoro en uzo estas la utileco de konsumado de varo - la dezir-kontentigan potenco de havaĵo aŭ servo en klasika ekonomiko. En la kritiko fare de Karlo Markso al la politika ekonomio, ĉiu produkto havas labor-valoron kaj uzo-valoron, kaj krome se ĝi estas interŝanĝita kiel varo en merkatoj, ĝi plie havas ŝanĝvaloron, plejofte esprimita kiel mono-prezo. Markso agnoskas ke varoj estantaj interŝanĝitaj havas ankaŭ ĝeneralan utilecon, implicite per la fakto ke homoj deziras ilin, sed li argumentas ke tio siaflanke diras al ni nenion koncerne la specifan kvaliton de la ekonomio en kiu ili estas produktitaj kaj venditaj.
Kalendara enŝovo
Kalendara enŝovo aŭ neologisme interkalado (de la latina vorto intercalatio „interŝalto“ aŭ „enŝovo“) en la tempa kalkulado estas la enŝovo de difinita tempa unuo (sekundo, minuto, horo, tago, semajno, monato, jaro) en donitan kalendaran sistemon kiel la suna kalendaro aŭ luna kalendaro, por akordigi ĝin al observeblaj kaj mezureblaj fazoj de specifaj ĉielaj korpoj. La pliampleksigita tempa unuo tiam nomatas supertago, supermonato respektive superjaro.
Jam la romia kalendaro - origine 10-monata luna kalendaro - havis kalendarajn enŝovojn, kiuj nomatis dies / mens / annus intercalaris - tago / monato / jaro enŝovita.
Praktike aplikebla kalendaro devas havi kompletan nombron da tagoj, kiun ekzemple suna jaro per siaj 365 ¼ tagoj ne havas. Por adapto al la postulo de plenaj tagoj (ekzemple 365 tagoj) kaj samtempe laŭeble preciza paraleleco de la kalendaro al la suna jaro ĉiun kvaran jaron aldoniĝas enŝovita tago - en difinitaj jarcentojaroj, kiuj ne divideblas per la nombro 400, kiel la jaroj 1700, 1800, 1900, 2100, tamen ne.
Schreiner
Schreiner staras por:
Kalendara enŝovo
Alia ekzemplo estas la lunsuna kalendaro kun sia "lunsuna jaro", do suna jaro kun lunaj monatoj, kiu kaj konsideras la sunan jaron kun siaj 365 ¼ tagoj, kiu ne rezultigas tutan nombron de lunaj monatoj (de 29 ½ tagoj), kaj la lunan jaron. En difinitaj jaroj enŝoviĝas aldona monato, por adapti la kalendaron al la necesoj de luna kalendaro - do rezultigi varian nombron de monatoj, kiuj dum unu jaro kutime estas 12, sed en difinitaj jaroj 13.
Schreiner
Schreiner estas familia nomo de jenaj personoj:
W
Vidu ankaŭ :
Haga Altlernejo (Lejdena Universitato)
Leiden University College The Hague (Esperantigite: Lejdeno Universitato Kolegio Hago) estas Kolegio(Lejdena Universitato) en Hago, Nederlando, kiu estas parto de la Lejdena Universitato kaj kiu ofertas BA-an (Bakalaŭro de Artoj) kaj BSc-an (Bakalaŭro de Sciencoj) (Honorajn) programojn pri Liberaj Artoj kaj Sciencoj, kiuj provizas kaj larĝan, ĝeneralan edukon kaj profundan specialigon. La programoj adresas tutmondajn demandojn, temojn, teoriojn kaj sistemojn, kiuj estas klasifikitaj laŭ la larĝaj domajnoj de Paco, Justeco kaj Daŭripovo. Leiden University College The Hague malfermis siajn pordojn por siaj unuaj studentoj Septembron 2010. Interdisciplineco kaj la uzado de realaj tutmondaj kazoj estas gravaj karakterizaĵoj de la studoprogramo. Studentoj lernos kompreni rilatojn inter areoj de sciado kaj alpaŝi kompleksajn demandojn per multoblaj kaj diferencaj perspektivoj. En la tuta studoprogramo studentoj estas defiataj pli malferme disvolvi siajn akademiajn, personajn kaj interkulturajn komununikajn lertecojn.
Leiden University College The Hague (Lejdena Universitato) estis establata per intensa kooperado kaj substanca subteno de la Urbo Hago. Ĝi estos unu de la pilieroj de la Haga Kampuso de la Lejdena Universitato.
(9557) 1986 QL2
(9557) 1986 QL2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Sándor Plósz
Biografio
Sándor Plósz frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Vieno. Li estis komencanta advokato ekde 1866. Post 2 jaroj li doktoriĝis kaj li ricevis postenon en juĝejo. Inter 1872-1881 li instruis en Universitato Kolozsvár, poste li instruis en Budapeŝto. En 1894 li estis momita vicministro, en la sekva jaro li estis elektita parlamenta deputito. Inter 1899-1905 li estis ministro. En 1914 li iĝis senatano. Li ricevis 3 premiojn inter 1898-1902.
Huta (Buciumi)
Huta (Buciumi) (hungare: Csákyújfalu) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Buciumi.
46720 Pierostroppa
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la itala scienca ĵurnalisto Piero Stroppa, kiu laboris por la itala revuo pri astronomio kaj kosma scienco Nuovo Orione de 1992. Instruisto pri fiziko en mezlernejo, li verkis multenobrajn artikolojn kaj librojn pri populara astronomio kaj scienca eduko.
Kenzo Ohashi
Kenzo Ohashi (japane 大橋 謙三, n. 21-an de aprilo 1934, m. 21-an de decembro 2015) estis japana futbalisto. Li en 1958 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Kurdějov
Kurdějov (Gurdau) estas municipo troviĝanta en Moravio, en distrikto Břeclav. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio de la vilaĝo estis en 1286.
Kirchheim am Ries
Kirchheim am Ries estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ostalb kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kantabroj
La termino kantabroj (en latino: cantabri, el cantăber; en malnovgreka lingvo: Καντάβροι) estis la nomo donata de la romianoj al aro de antikvaj popoloj kiuj loĝis en la nordo de la Iberia duoninsulo kaj kies teritorio etendiĝis en epoko de la Kantabraj Militoj en preskaŭ la tuto de la nuna Kantabrio, en la nordo de la provinco Burgoso kaj de Palencio, la nordoriento de la provinco Leono, la oriento de Asturio kaj la plej okcidenta parto de Biskajo. Ilia ĉefa urbo estis Amaya kaj estis najbaroj de la aŭtrigonoj, turmogoj, vakceoj kaj asturoj.
La studado de la klasikaj fontoj certigas pri la ekzisto de pluraj triboj aŭ klanoj, kiel la salaenoj, orgenomeskoj, avariginoj, blendioj kaj koniskoj ĉe la marbordo, konkanoj, koniakoj, plentuzioj, tamarikoj, vadiniensoj kaj veĝikoj en la interno.
Pinus contorta
eta|maldekstre| marborda pino (Pinus contorta subsp. contorta
Pinus contorta estas ofta arbo en okcidenta Nordameriko. Kiel ĉiuj pinoj, ĝi estas ĉiamverda.== Subspecioj ==Ekzistas tri subspecioj de Pinus contorta, unu el ili kun du specoj. Ĉiuj kvar klasifik-grupoj foje estas traktitaj kiel nuraj variaĵoj. * Pinus contorta subsp. contorta (Marbordo-pino) - Pacifika marbordo, suda Alasko ĝis Kalifornio** Pinus contorta subsp. contorta var. contorta (Marbordo-pino; sinonimo. P. contorta var. contorta) - Pacifika marbordo, Alasko ĝis nordokcidenta Kalifornio.** Pinus contorta subsp. contorta var. bolanderi ( Mendocino Marbordo-Pino; sin. P. contorta var. bolanderi endemia al Mendocino, Kalifornia marbordo. )* Pinus contorta subsp. murrayana (Tamarack-pino aŭ Sierra-Tordopino; sin. P. contorta var. murrayana Kaskada Montaro, Sierra Nevada kaj apudaj montaraj sistemoj, Washington sude ĝis la San Bernardino-Montoj kaj transversaj montoĉenoj de Suda Kalifornio, Fonto-Montoj en Nevado, kaj en montara norda Baja California .* Pinus contorta subsp. latifolia (Tordopino; sin. P. contorta var. latifolia Roka Montaro, Jukonio ĝis Kolorado, Saskaĉevano Aspen-naturejo kaj subarkta arbaro. == Priskribo ==Laŭ la subspecioj, Pinus contorta kreskas kiel ĉiamverda arbedo aŭ arbo. La arbedoformo estas tordata, ĉirkaŭ 1 ĝis 3 m alta. La maldika kaj mallarĝ-kronita arbo estas 40 ĝis 50 m alta kaj povas atingi ĝis 2 m en diametro ĉe torakalteco. La murrayana subspecio estas la plej alta. La krono estas rondeta kaj la pinto de la arbo estas plateca. En densaj arbaroj, la arbo havas sveltan, konusan kronon. La formado de ĝemelarboj estas ofta en kelkaj populacioj en Brita Kolumbio. La elastaj branĉoj staras vertikale aŭ superpendas kaj malfacile rompeblas. La branĉoj estas kovritaj per mallongaj ŝosoj kiuj estas facile forigeblaj.
La specionomo contorta ŝuldiĝas al la torditaj, klinitaj pinoj trovitaj en la marborda regiono.
Pingloj kaj burĝonoj
La ovformaj kreskoburĝonoj estas ruĝet-brunaj longas de 20 mm ĝis 30 mm. Ili estas mallong-pintaj, iomete rotaciitaj kaj tre rezinaj. Printempa kresko komenciĝas en komenco de aprilo kaj la jarkresko estas kompletigita antaŭ frua julio. La malhelaj kaj plejparte brilaj pingloj estas pintaj kaj 4–8 cm longaj kaj 0,9–2 mm larĝaj. La pinglorando estas iomete ĝis klare segildenta. La pingloj estas en paroj sur mallongaj ŝosoj kaj rotaciitaj koncerne la laŭlongajn aksojn de la ŝosoj. En Alberto super 2000 m, 1 ĝis 5 pingloj kreskas sur ĉiu mallonga ŝoso. Populacio kun alta proporcio de tri-pinglitaj mallongaj ŝosoj trobeblas en Jukonio. Pingloj vivas mezumon de kvar ĝis ses jaroj, kun maksimumo de 13 jaroj.
Konusoj
La 3–7 cm konusoj ofte bezonas altajn temperaturojn (kiel ekzemple de arbaraj brulegoj) por malfermiĝi kaj liberigi siajn semojn, kvankam en subsp. murrayana ili malfermiĝas tuj kiam ili estas maturaj. La konusoj havas dornojn sur la skvamoj.
Ekologio
Pinus contorta kiel specio estas tre dependa de fajro kiel maniero de generacioŝanĝo. La ŝelo de la tordopino estas sufiĉe maldika, minimumigante la defendon kiun la arbo havas kontraŭ fajro. La pinejoj estas tiel dense loĝitaj ke la arboj mem maldikigas, aŭ forkonkurencas, unu la alian postlasante mortintajn arbojn en la pinejoj. Tiuj mortintaj arboj iĝas seka ŝtupetarokarburaĵo, akcelante la fajron al la krono de la arbo. Kiam la fajro atingas la kronojn de la arboj, ĝi povas salti de arbo al arbo kaj iĝas relative nehaltigebla. Tiuj generaciigaj fajroj malfermas la konusojn, liberigante la semojn, kaj estas de kio la plej multaj specioj de tordopino dependas por povi regeneriĝi.
La fajroreĝimo por tiu specio estas ĉefe movita per klimato. La fajroj plejofte okazas post jaroj da arida periodo. Tordopino troveblas de la supra monta regiono ĝis la subalpa regiono. Tiuj specoj de arbaroj travivas amason da malsekecon en la formo de neĝo en la vintro pro sia alteco. La denseco de la arboejo ankaŭ malpermesas la aperon de subvegetaĵo. Dirita ĉio-ĉi, la verŝajneco de surfacofajro estas malofta. Tiel, maloftaj severaj fajroj dominas tiun specio.
Jilemnice
Jilemnice (Starkenbach) estas urbo en Ĉeĥio situanta en Regiono Liberec en distrikto Semily. Vivas ĉi tie.
Pinus contorta
Ekologio
Ekzemplo de la klimato kiu ludas enorman rolon en la fajroreĝimo de la tordopino estas tre kompleksa. Ekzistas tri malsamaj osciladoj kiuj ludas gravan rolon en aridaj periodoj. Tiuj estas la Pacifika jardeka oscilado (PDO), Atlantika mult-jardeka Oscillation (AMO) kaj El Niño (ENSO). Kombinaĵo de tiuj osciladoj estantaj aktivaj (+) aŭ ne aktivaj (-) havas tutmondan efikon sur la akvokvanto havebla al tiuj arbaroj. Tiel, dum la AMO+, ENSO- kaj PDO-, manifestiĝas arida periodo kaj verŝajne severa subalpa fajro.
Suillus tomentosus, fungo, produktas specialajn strukturojn nomitajn tuberaj ectomycorrhizae kun la radikoj de tordopino (Pinus contorta var. latifolia). Tiuj strukturoj pruviĝis esti la loko de koncentriĝoj de nitrogenfiksantaj bakterioj kiuj kontribuas signifan kvanton de nitrogeno al arbokresko kaj permesas al la pinoj koloniigi nutraĵ-mankajn terenojn.
Minacoj
Blua makulofungo, Grosmannia clavigera, atakas tiun specion el la buŝo de la Monta Pino-Skarabo.
Studo en 2011 indikas ke ekde la malfrua 21-a jarcento, kiam p. contorta povis sperti signifajn reduktojn al sia vivejo pro klimata ŝanĝo.
Kiel enpenetra specio
Pinus contorta estas grava enpenetra specio sovaĝema pingloarbo, kune kun pluraj aliaj okcidentaj nordamerikaj pinospecioj, en Nov-Zelando. Ĝi estas listigita en la National Pest Plant Accord (Nacia Fiplantaro) kaj estas malpermesataj vendado, komerca disvastigo kaj distribuo.
Tipioj
En la angla, tordopino nomiĝas i.a. "lodgepole pine" (tendstanga pino) laŭ sia komuna uzo en la indiana tipio. Tipa tipio estas konstruita kun 15-18 pinotrunkoj. La longaj, rektaj, kaj malpezaj ecoj de la specio igis ĝin ideala por ĉevalotransporto en nomada bubal-ĉasanta kulturo. Triboj faris longajn vojaĝojn trans la ebenaĵoj por havigi al si tordopinojn kiuj nur kreskis en montaj regionoj. En Minesoto, aliaj specioj kiel ekzemple ruĝa pino estus uzitaj en tipioj, kvankam ili estis ĝenerale pli dikaj, pli pezaj, kaj pli maloportunaj por transportado ol tordopino.
Multaj homoj uzas tordopinojn ankoraŭ hodiaŭ por konstruado de tipioj ĉe privataj hejmoj, en indianaj rezervejoj, aŭ poŭoŭoj (powwows). La pinoj povas esti rikoltitaj por tipiopoloj en Naciaj Arbaroj, se la rikoltisto havigas permesilon por dehaki vivajn arbojn por ceremoniaĵo aŭ tradiciaj celoj. La Bighorn-Montoj, la Nigraj Montetoj (Black Hills), kaj la Snowy Range de Vajomingo estas populara pino-rikoltejo por tipientuziasmuloj kaj por indianoj vivantaj en ebenaĵorezervejoj en Norda kaj Suda Dakoto.
Kultivado
La hortikultura industrio kreskigas Pinus contorta subsp. contorta kaj P. contorta subsp. murrayana por ĝardenoj kaj indiĝenplanta pejzaĝigo.
Emblemo
Tordopino estas la Provinca arbo de Alberto, Kanado.
Karl Wilhelm Lorenz
Post duagrada lernado en Karlsruhe li enskribiĝis en la Universitato de Hajdelbergo, pri matematiko kaj astronomio, kaj, inter 1908 kaj 1910, estis helpanto en la "Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl" (Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl), kie li malkovris kvar asteroidojn.
Li ricevis sian diplomon en 1911 kaj komencis instrui, sed, post sia edziĝo, li suferis kormalsanon en 1916 kaj 1917, kaj li mortis pro pneŭmonito en 1918.
Sankta Jakobo (Barbado)
Sankta Jakobo (angle: Saint James [sejnt ĝejms]) estas paroĥo de Barbado. Sankta Jakobo estas unu de la originaj ses paroĥaj nomoj de 1629.
NGC 564
NGC 564 (aliaj indikoj — PGC 5455, UGC 1044, MCG 0-4-154, ZWG 385.148, DRCG 7-6) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Monumento al juna Zamenhof
Historia fono
L. L. Zamenhof naskiĝis en Bjalistoko kaj loĝis en familia domo ĉe tiama strato Verda 6, kiu de 1919 havas la nomon Zamenhof. La domo troviĝis je kelkcentmetra distanco de la ĉefa placo, kies diverslingva homamaso donis inspiron al la onta iniciatinto de Esperanto.
Konkurso
En 2017 kadre de la Civitana Buĝeto, en kiu la loĝantoj povas proponi projektojn financotajn en la skalo kvartala aŭ urba, unu el la elektitaj projektoj estis konstruo de ĉi tiu monumento. La la urbestro de Bjalistoko Tadeusz Truskolaski anoncis konkurson por prilaboro de projekta koncepto de la monumento sur la strato Zamenhof apud la ĉefa foirplaco (Rynek Kościuszki). La 29-an de novembro la konkursa ĵurio aljuĝis la unuan premion de 14 mil zlotoj al projekto de Katarzyna kaj Ryszard Piotrowski.
La aŭtoroj tiel klarigis sian verkon :
Monumento
La elektita projekto, realigita poste de Ryszard Piotrowski, estas latuna statuo alta je 1,45 m, kiu prezentas dekkelkjaran Zamenhof kun libro en la maldekstra mano. Ĉirkaŭ li, inter pavimeroj, troviĝas disĵetitaj metalaj literoj de la alfabetoj latina, cirila kaj hebrea, al kiuj la persono rigardas. Antaŭ la statuo kuŝas memortabulo kun la pollingva teksto:
La statuon solene malkovris la urbestro de Bjalistoko Tadeusz Truskolaski dum solenaĵoj organizitaj de Bjalistoka Esperanto-Societo la okaze de la 102-a datreveno de la morto de LLZ, kun ĉeesto de bjalistokanoj kaj esperantistoj.
Errol Flynn
Errol Leslie Thomson FLYNN (naskiĝis la en Aŭstralio, mortis  en Kanado) estis aŭstralia aktoro. Li estas plej konata pro siaj multaj spadfilmoj en Holivudo kaj pro sia ekscesa vivmaniero.
Robert Ridgway
Robert RIDGWAY (naskiĝis la 2-an de julio 1850 en Mont Carmel (Illinois), mortis la 25-an de marto 1929 en Olney (Illinois)) estis usona ornitologo Li ankaŭ estis ilustristo.
Fervorulo de sia infanaĝo pri naturscienco, li korespondas, 14 jar-aĝa, kun Spencer Fullerton Baird, kiu kuraĝigis lin en la ornitologio. Inter 1867 kaj 1869, Clarence King dungis lin kiel zoologisto por geologia esplorvojaĝo en la regionojn de la 40-a paralelo: li esploris Kalifornion, Idahon, Utahon kaj Vajomingon, kaj aperigis raporton pri birdobservadoj: Report on Ornithology of the Fortieth Parallel.
En 1879, Spencer Fullerton Baird, iĝinte direktoro de la National Museum of Natural History donis al li postenon de konservisto en la departemento pri ornitologio de tiu muzeo. En 1888 li iĝis direktoro de tiu departemento.
Li estis unu el la fondigintaj anoj de la American Ornithologists Union en 1883, kun Elliott Coues, Joel Asaph Allen kaj William Brewster. Li estris tiun societon de 1898 al 1900.
Bonega desegnisto, li interesiĝis pri koloroj, kaj aperigis en 1886 kaj 1912 nomenklaturojn pri koloroj: li establis sistemon de 1115 koloroj, ankoraŭ nun uzata de la ornitologoj, sed ankaŭ de aliaj profesiuloj, kiel la florvendistoj aŭ la kemiaj industriistoj.
Li publikigis pli ol 500 librojn, katalogojn kaj artikolojn dum sia vivo. Li ilustris mem siajn librojn, helpita de sia frato John L. Ridgway.
Vegetativa reproduktado
Vegetativa reproduktado, vegetativa  multigado aŭ  neseksa reproduktado estas reproduktado per vegetativaj organoj aŭ partoj de la planto (ĉefe per modifiĝintaj plantaj organoj kiel tuberoj (terpomo), bulb(er)oj (ajlo)), do la kontraŭo de seksa reproduktado. La per vegeta reproduktado ekestantaj genetike egalaj idoj de patrinplanto estas nomataj klonoj. La vegetan reproduktadon oni nomas ankaŭ klonado
Avantaĝoj de vegeta reproduktado
Kompare al la genera reproduktado (reproduktado per semado) la neseksa reproduktado havas kelkajn avantaĝojn:
Metodoj de la vegeta reproduktado
Ekzistas multegaj metodoj, kiuj estas uzataj precipe en hortikulturo.
Meristema reproduktado
Speciala formo de la vegeta reproduktado estas la multigado de meristemaj ĉelgrupoj. Aliaj nomoj estas “In-vitro-reproduktado” aŭ “historeprduktado”. Pliajn detalojn vidu tie.
Dobrik
Bazaj informoj
Dobrik, ukraine Добрік estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv, en municipo de Seredne Vodjane.
John Jacob Astor
John Jacob ASTOR (denaske Johann Jakob Astor; 17a de julio, 1763 – 29a de marto, 1848) estis german–usona negocisto, komercisto, magnato de nemoveblaĵoj kaj investisto kiu faris sian riĉon ĉefe en la komerco de felo kaj investante en nemoveblaĵoj en aŭ ĉirkaŭ Novjorko.
Naskiĝinta en Germanio, Astor enmigris al Anglio estante dekjarulo kaj laboris kiel fabrikanto de muzikinstrumentoj. Li translokiĝis al Usono post la Usona Milito de Sendependeco. Li eniris en la komerco de felo kaj konstruis monopolon, administrante negocan imperion kiu etendiĝis ĝis la regiono de la Grandaj Lagoj kaj Kanado, kaj poste etendiĝis al la Usona Okcidento kaj al la marbordo de Pacifiko. Vidinte la malpliigon de la peto, li transiris al la komerco de felo en 1830, diversigante per investado en Novjorkaj nemoveblaĵoj kaj poste iĝante fama patrono de artoj.
Li estis la unua elstara membro de la familio Astor kaj la unua mult-milionulo en Usono.
Huaijin
Huaijin, ĉine 槐荫区 estas metropolo en Ĉina Popola Respubliko. Ankaŭ la distrikto same nomiĝas.
Geografio
Huaijin etendiĝas en la orienta parto de la lando.
Klimato
Huaijin havas havas subtropikan klimaton kun influo de musono. La urbo havas kvar klare difinitajn sezonojn. somere estas varmega kaj pluvoplena klimato, vintre estas malvarmo. La meza temperaturo estas ĉ. 14 °C. La pluvokvanto estas ĉirkaŭ jare po 600 mm. En januaro estas la plej malvarma kaj plej seka monato. Julio estas la plej varma kaj plej malseka monato.
12086 Joshualevine
12086 Joshualevine estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Joshua Levine, finaliston de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro lia projekto pri kemio. Li estas lernanto ĉe la Ramaz School en Great Neck (Nov-Jorkio, Usono).
Cetraro
Cetraro estas komunumo de Italio.
Richard Williamson
Richard Nelson WILLIAMSON (Londono, 8a de marto 1940) estas angla reakcia konservativa katolika episkopo kiu apartenis al la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a (SFSP) ĝis la jaro 2012, kiam li estis elpelita de tiu. Li estis episkopigita fare de Marcel Lefebvre. Li estis ekskomuniigita en 1988 post sia episkopigo. Benedikto la 16-a suspendis la ekskomuniigon la 21an de januaro 2009, sed li restas elpostenigita kiel pastro kaj kiel episkopo. Liaj deklaroj al sveda televido, en kiuj li negas la uzadon de gaskameroj fare de la nazioj por la juda genocido, levis skandalon pro kio li estis elpostenigita komence de februaro 2009 kiel direktoro de la seminario en La Reja, Provinco Bonaero, Argentino, kaj poste estis akuzita pro "apologio de la delikto", kaj oni petis al la tutlanda argentina registaro, ke li estus deklarita "persona non grata", kio derivis en lia elpelo de la lando.
Bleibtreu
Bleibtreu:
Ŝtono de Palermo
La Ŝtono de Palermo estas la plej granda fragmento de nigra tomboŝtono (diorito) kiu havas gravuraĵojn pri okazintaĵoj ekde la antaŭdinastia epoko ĝis la kvina egipta dinastio, kiaj ceremonioj, brutar-censoj, jara nivelo pri la kresko de Nilo, kaj la nomo de la faraonoj. Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Palermo (Italio), ĉar ĝi estas gardata tie en la Arkeologia Muzeo de Palermo.
La fragmento mezuras 43 cm longe kaj 30 cm larĝe, kvankam ĝi venas el tomboŝtono kiu povus mezuri du metrojn longe kaj 60 centimetrojn alte. Aliaj fragmentoj plej etaj de ĉi dokumento, aŭ alia simila, troviĝas en la Egipta muzeo en Kairo kaj en la Muzeo Petrie de Londono.
La teksto dividiĝas en tri horizontalajn registraĵojn
En la supera parto troviĝas la nomoj de pluraj antaŭdinastiaj regantoj de la Malalta Egiptio: «...pu», Seka, Ĥaaŭ, Tiuo, Tjeŝ, Neheb, Uaĝnar, Meĥet, kaj «...a».
Lozovo
Lozovo (Лозово) estas vilaĝo situanta en la Vardar Regiono de Norda Makedonio. Ĝi estas la administra centro de la Opština Lozovo. En 2002 loĝis ĉi tie 896 loĝantoj.
Loko, priskribo
La vilaĝo situas en la nordorienta parto de la komunumo. La alteco de la areo estas 300 - 350 m.
Transporto
La vilaĝon en la suda parto trapasas la ĉefa vojo A3, kiu ligas la aŭtovojon A1 kaj la aŭtovojon A4. Lozovo situas ĉirkaŭ 15 km nordoriente de Veles kaj ĉirkaŭ 19 km sudokcidente de Sveti Nikole.
La fervoja linio de la urbo Veles al la urboj Štip kaj Kočani kondukas tra Lozovo. Ekzistas stacidomo en Lozovo nomita Orce.
Loĝantaro, ekonomio
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 896 homoj.
Ekzistis 851 makedonoj (94,98 %), la aliaj estas serboj, vlaĉoj kaj aliaj.
Referenco
Statistikoj: http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf
Novi Čeminac
Novi Čeminac, serbe Нови Чеминац, estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Osijek-Baranja, en municipo de Čeminac.
Situo
Novi Čeminac situas sur ebenaĵo. Čeminac troviĝas 2, Beli Manastir 13, Osijek 18 km-ojn for.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Novi Čeminac 537 da homoj, (serboj 261 (49 %), kroatoj 200 (37 %), hungaroj 8 (2 %) kaj aliaj).
Paß Thurn (intermonto)
Paß Thurn estas montpasejo en alteco de 1274 metroj en la Orientaj Alpoj inter Pinzgau kaj Distrikto Kitzbühel. La apudantaj grandkomunumoj estas norde Kitzbühel en Tirolo kaj Mittersill en Salcburgio.
Proksime de la montpasejo fontas Jochberger Ache kiu fluas tra la valo Leukental kaj ne longe pli oriente estiĝas fontoj de la rivero Saalach.
Disde Mittersill strato kun du serpentinoj atingas montospronon je alteco de 140 metroj supre de la urbo; la iama burgo, la nuna Kastelo Mittersill protektadis ekde la 11-a jarcento la ne negravan straton. Poste la suprenveturado pasas pli nekrude permesante imponajn panoramojn suden en la direkto de Hohe Tauern. Norden oni atingas relative rapide Leŭken-valo kun la unuaj du vilaĝoj Jochbergwald kaj Jochberg.
Historio
Temas pri montpasejo historia kun granda graveco. Jam ŝtonepokuloj flegis tie ĉi transiri. Dum bronza epoko ekspluatis oni surloke kupron necesan por bronzaĵoj kion atestas diversaj arĥeologiaj trovitaĵoj. Dum la fera epoko la keltoj plikomfortigis la padon, i.a. por plifaciligi la komercadon per salo. Koncerne la nomon la tuta regiono, speciale la nordo, nomiĝis Jochberg, kion atestas dokumento de 1216 pri la fondo de Episkopujo Chiemsee (montis jochperch). Pli malfrue kutimiĝis Thurntaŭern aŭ Turentaŭern (de 1292 ĝis la 19-a jarcento).
La salcburgaj arkiepiskopoj zorgis pri la necesa infrastrukturo per konstruo de la ŝirmkabano Tauernhaus kaj bieno hospitalsimila.
En 1643 konstruiĝis por la gardantaj soldatoj kaj iliaj familioj gvardiejo ligna. Por rapida forbarado disponigis oni ĉirkaŭ la jaro 1700 eĉ pordegon kun alta muro. Ĝis 1810 ambaŭ montpasejaj partoj estis salcburgiaj.
Eĉ en niaj tagoj la moderna kaj larĝa strato gravas komerce por la tirolanoj kontaktemaj kun la sudoriento aŭstria. Krome oni havas ĉe Felbertauern-tunelo la ununura enaŭstria konekso inter Norda Tirolo kaj la tirola eksklavo Eosta Tirolo kiu estiĝis post la ŝtelo de Sudtirolo fare de Italujo post la Unua mondmilito.
Turismo kaj naturaj vidindaĵoj
Ĉe la montpasejo troviĝas pluraj seĝaj telferoj kaj skiliftoj apartenantaj al la skisportejo Skiparadies Kitzbühel. .
Ne forgesu oni la briofitajn areojn de Wasenmoos k.a. Ilin oni uzis inter 1700 kaj 1960 por torfo-gajno. Nuntempe la tuto estas protektota.
Radio SOMA
Radio SOMA estas ruslingva radiostacio en Suĥumo, ĉefurbo de internacie neagnoskita ŝtato Abĥazio. La stacio ĉefe disaŭdigas muzikon (pop-muzikon kaj ĵazon). Kunlabore kun BBC aperas novaĵbloko.
San Andrés Huayapam
San Andrés Huayapam estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Andrés Huayapam. Ambaŭ evidente havas sian nomon de la kristana sanktulo Andreo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 091.
Ticul
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 35621 loĝantojn. El tiuj estis 17644 viroj kaj 17977 virinoj. La komunumo havas surfacon de 355,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 30 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 57,8 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,1 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 21112 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 18306 scipovis legi kaj skribi kaj 2789 personoj estis analfabetoj. Do 13,21% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 32776 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 16172 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 49,3% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
San Andrés Huayapam
Geografio
San Andrés Huayapam apartenas al la distrikto Centro al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4508 loĝantojn. El tiuj estis 2123 viroj kaj 2385 virinoj. La komunumo havas surfacon de 14.03 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1710 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 503 indiĝenoj. El tiuj 402 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 402 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Kruglij
Bazaj informoj
Kruglij, ukraine Круглий, hungare Körtelep estas tre malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv, en municipo de Dilove.
Radio SOMA
La baza frekvenco estas 107.9 MHz. La stacio aŭdeblas en Suĥumo kaj apudurboj.
Kruglij
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Körtelep apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Rahó, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion por rutenoj, kies parto estis ankaŭ tiu ĉi vilaĝo. Ekde 1945 Kruglij apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Vidindaĵoj
Kolono konstruiĝis en 1887 prezentata mezon de Eŭropo. La latina surskribo estas: "Locus perennis Dilicentissime cum libella librationis quae est Ausztriában et Hungaria confectacum mensura gradum meridionalium et paralleloumierum Europeum. MD CCC LXXXVII "-". (Tio estas loko konstanta, preciza kaj eterna, kiun oni konstatis en 1887 per speciala mezurila instrumento (longituda kaj latituda) farita en Aŭstrio-Hungarujo)
NGC 565
NGC 565 (aliaj indikoj — PGC 5481, UGC 1052, MCG 0-4-158, ZWG 385.153, DRCG 7-47) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lunsuna kalendaro
Lunsuna kalendaro (aŭ lunasolar-kalendaro, de la latinaj vortoj luna = luno kaj sol = suno) respektive ligita luna kalendaro kial kalendaraj monatoj enhavas proksimumajn lunajn monatojn, kiel kalendara jaro tamen funkciaas proksimigo al la suna jaro.
Lunaj kalendaraj monaroj kun alterne 29 kaj 30 tagoj sufiĉe bone proksimiĝas al la vera luna monato de 29,53059 tagoj. La lunsuna kalendara jaro havas plejparte 12 aŭ 13 lunajn kalendarajn monatojn en difinitaj alternoj, tiel ke tra pluraj jaroj la averaĝo de la jara daŭro preskaŭ identas al la vera suna jaro de 365,24219 tagoj.
Senco de lunsuna kalendaro
La plej antikvaj kalendaroj estis lunaj kalendaroj, ĉar ili orientiĝis je la sekure kaj precize observeblaj lunaj fazoj, do la alterno inter plenluno kaj novluno. Por lunsuna kalendaro aŭ suna kalendaro oni devas precize identigi la multe malpli facile oberveblajn sunajn fazojn, ekzemple la ekvinoksojn aŭ la solsticojn. Kiam oni sukcesis precize fiksi tiujn, unue ekestis lunsunaj kalendaroj, en kiuj la malnova tradicio de lunaj monatoj ankoraŭ pluvivis, kaj nur poste sunaj kalendaroj, kiuj difinis "monatojn" simple kiel dekduono de la suna jaro kaj rezignis pri akordigo al la lunaj fazoj.
Astronomiaj bazoj
La longtempa akordigo en lunsuna kalendaro inter monatoj kaj jaroj eblas ĉiujn 19 jarojn, ĉar 19 sunaj jaroj estas kontentige ekzakte kompareble longaj kiom 235 lunaj monatoj. Tiu periodo de 6940 tagoj nomatas la Meton-periodo, la ekestanta ciklo la Meton-ciklo.
Kiam klariĝis, ke 6940 tagoj por 19 sunaj jaroj proksimume kvaronan tagon tro longas, la periodo kvarobliĝis kaj definiĝis al 27.759 tagoj - do ĉiun 76-an jaron forprenigis unu tago el la Meton-ciklo. Tiun 76-jaran periodon oni nomis la Kalipa ciklo.
Apliko de lunsunaj kalendaroj
La plej multaj popoloj utiligis aŭ purajn lunajn kalendarojn aŭ sunajn kalendarojn, dum la ĉina kalendaro, atika kalendaro (greka), juda kalendaro kaj romia kalendaro (ĝis la enkonduko de la julia kalendaro dum la jaro 46 a.K. uzis lunsunajn kalendarojn.
József Száva-Kováts
József Száva-Kováts [jOĵef sAva-kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Száva-Kováts József  estis hungara meteologiisto, profesoro, klimatologo, instruisto.
József Száva-Kováts naskiĝis la  en Füzesabony. Li mortis la en Budapeŝto. (La fontoj mencias ankaŭ malsamajn datenojn!)
Biografio
József Száva-Kováts batalis dum la 1-a mondmilito, poste li akiris pedagogian diplomon en altlernejo, fine li plulernis en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li doktoriĝis el geografio en 1922 poste li instruis en lernejo en Budapeŝto ĝis 1943. Li estis nomumita privara profesoro en 1930, publika eksterordinara profesoro en 1943. Post la 2-a mondmilito li iĝis katedrestro pri klimatologio. En 1953 li estis false akuzita, poste deportita. En la sekva jaro la verdikto nuliĝis, temen li ne rericevis sian postenon.
Piŝta motoro
Piŝta motoro estas fluidenergia maŝino, ĉe kiuj piŝtoj moviĝas periode tien-reen en cilindroj, kiuj estas kuplitaj tra bielo al turnmovigo de krankoŝafto.
Ankaŭ la vankelmotoro estas perioda fluidenergia motoro kun ŝanĝiĝanta premo, sed tie ĉi laboras anstataŭ la supre skizitaj piŝtoj la t.n. rotaciaj piŝtoj.
Hoverla (vilaĝo)
Hoverla (Говерла) estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv, en municipo de Luhi.
Vidindaĵoj
En la proksimo troviĝas montopinto Hoverla.
Pigmento
Pigmento estas substanco, kiu donas apartan koloron en la medio en kiu ĝi estas miksita. Distingebliĝas du tipoj de pigmentoj:
Naturaj pigmentoj
Pigmento kiel organika substanco enestas sub tre fajna formo en la haŭto (aŭ histo) kaj donas al ĝi apartan koloron.
Pigmento estas la komuna nocio por la koloraĵoj, troviĝantaj en la ĉeloj de la plantaj kaj bestaj ĉeloj. La plej konataj pigmentoj en la plantaj ĉeloj estas la verdaj (klorofiloj) kaj flavaj (karotenoidoj) pigmentoj, en la bestaj ĉeloj la melaninoj.
Katja Riemann
Leben
Katja Riemann estas filino de instruista paro kaj havas du gefratojn. Ŝi kreskis en Weyhe apud Bremen kaj pasigis la unuajn 20 vivjarojn en norda Germanio.