cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La-Aglo
Tertremoj
Malpli fortaj tertremoj okazis ekzemple en 1315, 1646, 1672.
Esperanto
En 1955, dum la Universala Kongreso de Esperanto okazis en Bolonjo, la 11-a Internacia Junulara Kongreso okazis en L'Aquila.
En 2009, la 33-a Internacia Junulara Festivalo estis antaŭvidita en la samregiona ĉemara urbo Giulianova, kaj estis planita tuttaga ekskurso al L'Aquila; pro la tiujara tertremo, tamen, la festivalo estis nuligita. Teamo de Itala Esperantista Junularo atingis ĉiukaze Giulianova por kolekti manĝaĵojn en amasvendejoj, per donacoj de la tieaj loĝantoj, kaj liveri ilin al la tertremita regiono.
Estelio
Estelio (Estelí [estelI]) estas departemento en Nikaragvo, situanta nordokcidente de la lando. Ĝi kovras areon de kaj havas populacion de 215,400 (censo de 2005). La ĉefurbo estas Estelí.
Naftodukto Keystone
La Naftodukto Keystone (Keystone Pipeline System) estas duktosistemo por transporti sintezan nafton kaj diluitan bitumenon el la naftosablo Athabasca Oil Sands en nordorienta Alberta, Kanado, al naftorafinejoj en Ilinojso (3456 km) kaj Oklahomo (480 km), kaj plu al la usona golfo (parto XL, dum konstruado, 700+529 km, planita je 2013). Ĝi konsistas el la funkcia naftodukto "Keystone Pipeline" (3456+480 km) kaj la proponita dukto Keystone XL (Keystone Expansion, 700+529 km). Keystone XL alfrontis procesojn de naftorafinejoj, kritikon de ekologiistoj kaj de kelkaj membroj de la Usona Kongreso. La U.S. Department of State en 2010 etendis la tempolimon por federaciaj agentejoj por decidi ĉu la dukto estas nacia intereso.
La projekton proponis TransCanada Corporation la 9-an de februaro, 2005. La National Energy Board de Kanado aprobis la konstruadon de la kanada sekcio de la dukto, transformante parton de la gasdukto de TransCanada's Canadian Mainline al naftodukto, la 21-an de septembro, 2007. En januaro de 2008, ConocoPhillips akiris 50% en la projekto, en junio de 2009 TransCanada reakiris la 50 % kaj iĝis sola posedanto de la projekto. La dukto ekfunkciis en junio de 2010.
Hagota
Hagota ( Hágótő) estas vilaĝo en distrikto Harghita en Rumanio. Administre ĝi apartenas al la komunumo Tulgheș, kies centro situas ĉirkaŭ 15 km norde.
Tra Hagota pasas la distrikta vojo DJ127 inter Tulgheș kaj Ditrău. Estas planoj, ke la konstruota aŭtovojo A6 iru preter la vilaĝo.
En la censo de 2002, 130 el la 170 loĝantoj deklaris sin etnaj hungaroj, 39 deklaris sin etnaj rumanoj.
Stacio Hōzenji
Stacio Hōzenji (japane: 法善寺駅 [Hōzenĝi-eki], angle: Hōzenji Station) estas fervoja stacio en Kaŝiŭara, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Ōsaka.
Ferenc Rabár
Ferenc Rabár, laŭ hungarlingve kutima nomordo Rabár Ferenc estis hungara politikisto, ministro, ekonomikisto, profesoro.
Ferenc Rabár naskiĝis en 1929. Li mortis en 1999.
Biografio
Pri biografio de Ferenc Rabár mankas informoj. Li okupiĝis pri agrikulturo en Universitato Marx Károly. Li estis ministro pri financoj en 1990 proksimume duonjaron en Kabineto Antall. Li abdikis pro konstantaj konfliktoj, poste li revenis instrui plu en la universitaton. Ekde 1996 li instruis en Katolika Universitato Pázmány Péter.
SATEB
SATEB – The Workers' Esperanto Movement estas britia laborista esperanto-asocio starigita en 1932, ligita al Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) per la gotenburga konvencio.
Historio
SATEB (aŭ SAT en Britio) stariĝis en 1932, de kelkaj homoj ne akceptintaj la aliĝon de la tiama Brita Ligo de Esperantistaj Socialistoj al Internacio de Proleta Esperantistaro. Ĝi ree ekfunkciis tuj post la fino de la dua mondmilito, kaj en 1948 registris 240 membrojn en 6 diversurbaj grupoj. Ĝia organo The Worker Esperantist ( La Laborista Esperantisto), 12-paĝa presita gazeto, aperas trimonate. SATEB disponas pri Libro-Servo kaj Interkoresponda Servo. SATEB tiutempe kunlaboris kun la laboristeduka organizo National Council of Labour Colle­ges ( Nacia Konsilantaro de Laboristaj Kolegioj) koncerne korespondan esperanto-kurson.
Murhirundo
La murhirundo (Delichon urbicum) estas migranta paserina birdo el la familio de hirundedoj (nome Hirundinidae).
La murhirundoj reproduktiĝas en tuta Eŭropo escepte de Islando, norda Afriko kaj mezvarma Azio; kaj vintrumas en subsahara Afriko kaj tropika Azio. Tiuj palearktisaj birdoj manĝas insektojn kiuj estas kaptataj dumfluge, kaj ili migras al klimatoj, kie flugantaj insektoj abundas.
Ĝi havas blunigrajn kapon kaj suprajn partojn, blankan pugon kaj ege purajn blankajn subajn partojn, malkiel multaj aliaj hirundoj, kiuj estas sube blankecaj, sed ne tiom puraj; ĝi troviĝas kaj en malferma kamparo kaj ĉe homaj setlejoj. Ĝi estas simila laŭ aspekto al la aliaj du specioj de la genro Delichon, kiuj estas ambaŭ endemismoj de orienta kaj suda Azio. Estas du akceptitaj subspecioj.
Kaj la scienca kaj la ĉiutaga nomoj de la birdo rilatas al ties kutima uzado de homfaritaj strukturoj. Ĝi konstruas fermitan pokalforman neston el kotobuletoj sub kornicoj, aleroj aŭ similaj lokoj ĉe konstruaĵoj kutime en kolonioj, sed foje malpurigado sub la nestoj povas esti problemo.
Ĝi estas ĉasata de la Alaŭdfalko (Falco subbuteo), kaj kiel ĉe aliaj birdoj ili suferas pro internaj parazitoj kaj eksteraj puloj kaj akaroj, sed ties granda teritorio kaj populacio kialas, ke la specio ne estas minacata tutmonde. Ties proksimeco al homo estas ĝenerale akceptata kiel kaŭzo de kulturaj kaj literaturaj referencoj.
Taksonomio
La Murhirundo estis unuafoje priskribita de Linnaeus en sia Systema Naturae de 1758 kiel Hirundo urbica, sed ĝi estis lokita en sia nuna genro Delichon de Thomas Horsfield kaj Frederic Moore en 1854. Delichon estas anagramo de la greka termino χελιδών (chelīdōn), kiu signifas 'hirundo', tio estas “hirundo de urboj”, ĉar la specia nomo urbicum (urbica ĝis 2004, pro miskompreno de la Latina gramatiko) signifas 'de urbo' en Latina.
La genro Delichon estas ĵusa diverĝo de la genro de la kamphirundo nome Hirundo, kaj ties tri membroj estas similaj laŭ aspekto pro ties blunigraj supraj partoj, kontrastega blanka pugo, kaj blankaj subaj partoj. En la pasinteco, la Murhirundo estis foje konsiderata samspecifa kun la Azia murhirundo (D. dasypus), kiu reproduktiĝas en la montaroj de centra kaj orienta Azio kaj vintrumas en Sudorienta Azio, kaj ĝi multe similas al la Nepala murhirundo (D. nipalense), loĝanta nemigranto de la montaroj de suda Azio. Kvankam la tri specioj de la genro Delichon estas similaj laŭ aspekto, nur la D. urbicum havas purajn blankajn pugon kaj subajn partojn.
Distribuado
La subspecio D. u. urbicum reproduktiĝas tra mezvarma Eŭrazio orienten al centra Mongolio kaj la rivero Jenisejo, kaj en Maroko, Tunizio kaj norda Alĝerio, kaj migras laŭ larĝa fronto al vintro en subsahara Afriko. D. u. lagopodum reproduktiĝas oriente de la rivero Jenisejo al Kolimo kaj suden al nordaj Mongolio kaj Ĉinio; ili vintrumas en suda Ĉinio kaj Sudorienta Azio.
Biotopo
La preferata biotopo de la Murhirundo estas malferma kamparo kun malalta vegetaĵaro, kiel paŝtejoj, herbejoj kaj farmoj, kaj prefereble ĉe akvo, kvankam ĝi troviĝas ankaŭ en montaroj de ĝis almenaŭ 2,200 m de altitudo. Ĝi estas multe pli urba ol la Kamphirundo, kaj nestumas eĉ en urbaj centroj, se la aero estas sufiĉe pura. Ĝi povas troviĝi ĉe arboj pli ol aliaj eŭraziaj hirundoj, ĉar tiuj havigas manĝotajn insektojn kaj ankaŭ ripozejojn. Tiu ĉi specio male ne oftas en la ripozejoj de kanejoj tiom preferataj de la migrantaj kamphirundoj.
Vibrilo
Vibrilo aŭ vibratoro estas meĥanismo ekscitanta oscilan movadon kun frekvenco kutime super 50 Hz. Ĝi konsistas el unu aŭ pli da ekscitiloj de vibrado kaj el movilo (la movmeĥanismo povas mem funkcii kiel ekscitilo de vibrado).
Murhirundo
Biotopo
Ĝi uzas similajn malfermajn biotopojn en la vintrejoj, sed la Murhirundo estas malpli videblaj ol la vintrumantaj kamphirundoj, ĉar ili kutime flugas plej alte kaj estas pli senhejmaj (nomadaj). En la tropikaj partoj de ties vintrumejoj, kiel Orienta Afriko kaj Tajlando, ĝi ŝajne troviĝas en pli altaj areoj.
Vibrilo
Interna vibrilo estas vibrilo, kiu ebligas vibran kapon mergi rekte en kompaktigatan betonmiksaĵon
Murhirundo
Migrado
La Murhirundo estas migranta kiu moviĝas laŭ larĝa fronto (tio estas eŭropaj birdoj ne estas enpuŝitaj al mallarĝaj markoloj uzitaj de grandaj alteŝvebantaj birdoj, sed trapasas la Mediteraneon kaj la Saharon). Dum migrado ili manĝas en aero insektojn, kaj ili ĝenerale veturas dumtage, kvankam kelkaj birdoj povas moviĝi dumnokte. Migrado okazigas hazardaĵojn; en 1974, kelkaj centoj da miloj da birdoj de tiu specio estis trovataj mortaj aŭ mortantaj en la Svisaj Alpoj kaj ĉirkaŭaj areoj, kaptitaj de granda neĝofalo kaj malaltaj temperaturoj. Supervivo de plenkreskuloj en aŭtuna migrado dependas ĉefe de la temperaturo kaj pluvo, sed ĉe junuloj malaltaj temperaturoj dum la reprodukta sezono estas pli danĝeraj. Estas antaŭvidata, ke ĉar ekstrema vetero estos pli ofta pro la klimata ŝanĝo, futuraj ciferoj de supervivado dependos plie de malbonaj veterkondiĉoj ol nuntempe.
La Murhirundo revenas al la reprodukta teritorio malmultajn tagojn post la unuaj kamphirundoj; kiel tiu specio, ĉefe se la vetero estas malbona, ĝi preskaŭ neniam iras rekte al nestolokoj, sed ĉasas por manĝo ĉe grandaj lokoj de fluanta akvo. Estas informoj de migrantaj Murhirundoj kiuj restis por reproduktiĝi en Namibio kaj Sudafriko anstataŭ reveni norden. Kiel supozeblas ĉe longdistanca migranto, ĝi foje ĉeestis kiel vaganto orienten ĝis Alasko kaj okcidenten ĝis Novlando, Bermudo kaj Acoroj.
Vibrilo
Surfaca vibrilo estas vibrilo, kiu per sia formo ebligas alfikson sur muldilon aŭ ŝelaĵvandon kaj ekigas ties oscilado
Murhirundo
Priskribo
Plenkreskulo de la Murhirundo de la okcidenta nomiga raso estas 13 cm longa, kun enverguro de 26 al 29 cm kaj mezaveraĝa pezo de 18.3 g. Ĝi estas tre brilmetale blunigra supre kun tre blankaj pugo kaj subaj partoj, inklude la subflugiloj; eĉ la mallongaj kruroj havas blankajn lanugajn plumeotjn. Ĝi havas brunajn okulojn kaj etan nigran bekon, kaj ties fingroj kaj nudaj partoj de la kruroj estas rozkoloraj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas fulgonigraj, kaj kelkaj el ties flugil- kaj vostoplumoj havas blankajn pintojn kaj bordojn. D. u. lagopodum diferenciĝas el la nomiga raso pro tio, ke la blanka pugo etendiĝas ĝis la vosto, kaj la forkoformo de la vosto (ĉiam pli forka ol tiu de la Rokhirundo, sed multe malpli ol tiuj de la specioj de la genro Hirundo), estas intermeza laŭ profundo inter tiu de la D. u. urbicum kaj tiu de la Azia murhirundo.
La blankaj pugo kaj subaj partoj de la Murhirundo, tre videblaj dumfluge, evitas konfuzon kun la aliaj disvastigataj hirundoj kiel la Kamphirundo (Hirundo rustica), Bordhirundo (Riparia riparia) aŭ Ruĝpuga hirundo (Cecropis daurica). En Afriko, la konfuzo kun la Grizpuga hirundo (Pseudhirundo griseopyga) eblas, sed tiu specio havas grizan pugon, ja blankajn subajn partojn, sed longan, tre forkoforman voston. La Murhirundo flugas per flugilfrapo mezaveragze de 5.3 frapoj por sekundo, kio estas pli rapida ol tiu de 4.4 frapoj por sekundo de la Kamphirundo.
La Murhirundo estas bruema specio, ĉefe ĉe iliaj reproduktaj kolonioj. La kanto de la masklo, farata dum la tuta jaro, estas milda trilado de melodia pepado. La kontakta voĉo, farata ankaŭ en la vintraj teritorioj, estas akra ĉirrrp, kaj la alarmo estas kria ciip.
Reproduktado
La Murhirundo estis origine nestumanto en klifoj kaj kavoj, kaj ankoraŭ estas kelkaj kolonioj nestumantaj en klifoj, kun la nestoj konstruitaj sub elstaranta roko. La specio nuntempe uzas homajn strukturojn kiel pontoj kaj domoj. Malkiel la Kamphirundo, ili uzas la eksteron de ne loĝataj, aŭ loĝataj de neĝenantaj loĝantoj, konstruaĵoj, pli ol la interno de staloj aŭ aliaj kampaj konstruaĵoj. La nestoj estas konstruataj je la kunigo de vertikala surfaco (muro) kaj horizontala elstaraĵo, kiel ĉe aleroj aŭ kornicoj, por ke ili povu alkroĉi sin sufiĉe forte al ambaŭ surfacoj.
Reproduktantaj birdoj revenas al Eŭropo inter aprilo kaj majo, kaj nestokonstruado ekas inter malfrua marto en Nordafriko kaj mezjunio en Sameio. La nesto estas fermita preskaŭsfero kun mallarĝa enirejo en la pinto. Ĝi estas konstruita de ambaŭ partneroj el kotobuletoj kolektitaj en siaj bekoj, kaj kovrita el herberoj, haroj aŭ aliaj mildaj materialoj. La koto, aldonita laŭ sinsekvaj tavoloj, estas kolektitaj el flakoj, rojoj aŭ lagetoj. Dompaseroj ofte forprenas la neston dum ties konstruo, kaj la Murhirundoj rekonstruas ĝin aliloke se ili sukcesas. La enirejo ĉe la pinto de la pilkonesto estas tiom malgranda ke la paseroj ne povas forpreni la neston se tiu estas jam finita.
La Murhirundo klopodas reproduktiĝi kolonie, kaj nestojn oni povas konstrui unu kontakte kun la apuda. Kolonio de malpli da 10 nestoj estas tipe granda, sed estas informoj de kolonioj de miloj de nestoj. La ino demetas 4 aŭ 5 ovojn, kiu mezaveraĝe grandas 1.9 al 1.33 cm kaj pezas ĉirkaŭ 1.7 g. La ino faras plej parton de la kovado, kiu kutime daŭras 14-16 tagojn. Elnestiĝo okazas post pliaj 22–32 tagoj, depende de la vetero. Poste la idoj restas kun la gepatroj, kiuj manĝigas ilin, dum unu semajno ĝis la definitiva elnestiĝo. Eventuale la idoj de la unua ovodemetado helpas en la manĝigado de la idoj de la dua ovodemetado.
Okazas kutime du ovodemetadoj ĉiujare, kaj la nesto estas reuzata por la dua ovodemetado, kaj riparita kaj uzata denove en sekvaj jaroj. Eloviĝo sukcesas je 90 %, kaj elnestiĝo je 60–80 %. Averaĝa morteco ĉe plenkreskuloj estas de 40–70 %. Tria ovodemetado ne estas malkomuna, kvankam malfrua idoj ofte suferas malsaton ĝis morto. Oni konstatis individuojn aĝajn el 10 al 14 jaroj, sed plej parto supervivas malpli da 5 jaroj. Dum semajnoj post elnestiĝo la idoj kunigas en pliiĝantaj aroj kiuj, laŭ la sezono antaŭeniras, povas esti vidataj are en arboj aŭ sur tegmentoj aŭ kabloj kun aliaj hirundoj. Fine de oktobro, plej parto de Murhirundoj estis forlasintaj siajn reproduktajn areojn en okcidenta kaj centra Eŭropo, kvankam malfruantaj birdoj ne estas malkomunaj en novembro aŭ eĉ decembro kaj la daŭra migrado suden ankoraŭ daŭras plie.
Post pariĝado, paroj restas kune por reproduktiĝi dumvive; tamen, eksterparaj pariĝadoj estas komunaj, farante tiun specion genetike poligama, spite esti socie monogama. Priserĉado en Skotio montris, ke 15 % de idoj estis ne rilataj al la “oficiala” patro, kaj 32 % de la ovodemetadoj enhavis almenaŭ unu eksterparan idon. Eksterparaj maskloj, kutime el nestoj kie la ovodemetado jam okazis, estis ofte vidataj dum eniro en alia nesto. La “oficiala” masklo dekomence viglas, ke sia ino ne estus multe da tempo sola en la nesto, kaj akompanas ŝin dumfluge, sed li malfortigas la kontrolon kiam la ovodemetado komencas kaj pro tio la plej junaj idoj povas esti de diferenca patro.
La Murhirundo povas hibridiĝi kun la kamphirundo (kiu estas eĉ de alia genro) kaj tiu estas unu el la plej komuna paserina interspecia kruciĝo. The frequency of this hybrid has led to suggestions that Delichon is not sufficiently separated genetically from Hirundo to be considered a separate genus.
Dieto
La Murhirundo estas simila laŭ kutimoj al aliaj aeraj insektomanĝantoj, inklude aliajn hirundojn kaj murhirundojn kaj eĉ la nerilatajn apusojn, kaj kaptas insektojn dumfluge. En la reproduktaj areoj ili manĝas ĉefe muŝojn kaj en Eŭropo, la Murhirundo prenas pli grandan proporcion de afidoj kaj muŝetoj ol la kamphirundo. Kiel ĉe tiu alia specio, la himenopteroj, ĉefe flugantaj formikoj, estas grava parto de la dieto en la vintrejoj.
Tiu specio ĉasas je averaĝa alto de 21 m dum la reprodukta sezono, sed pli malalte en masekaj veterkondiĉoj. La ĉasejoj estas kutime je 450 m de la nesto, kun prefero pormalferma grundo aŭ akvo, tiu lasta ĉefe sum malbona vetero, sed murhirundoj sekvas ankaŭ plugilojn aŭ grandajn animalojn por kapti ĝenitajn insektojn. En vintrejoj, ĉasado okazas je pli granda alteco de ĉirkaŭ 50 m.
Predantoj kaj parazitoj
Kvankam la Murhirundo estas ĉasata de la Alaŭdfalko (Falco subbuteo), ties aera lerteco permesas ĝin eskapi plej parton de siaj predantoj. Ĝi estas plej endanĝere kiam kolektas koton elgrundo. Tio tamen iĝas komuna agado, kaj grupo de birdoj descendas subite sur flako de koto. Ĝi estas parazitigita ekstere de puloj kaj akaroj, inklude la "Murhirunda pulo", Ceratophyllus hirundinis, kaj interne de endoparazitoj kiel Haemoproteus prognei (malario de birdoj), kiu estas transmitita el sangosuĉintaj insektoj inklude kulojn. Pola priserĉado montris ke nestoj kutime enhavas pli da 29 specimenojn de ektoparazitoj, kun la C. hirundinis kaj Oeciacus hirundinis plej abundaj.
Konserva statuso
La Murhirundo ĝuas grandan teritorion, kun supozata tutmonda etendo de 10 milionoj da km². Ties eŭropa populacio estas ĉirkaŭkalkulata je 20–48 milionoj da individuoj. La tutmonda populacio ne estas enkalkulata, kvankam evidentiĝis evoluoj en la populacio. Pro tiuj kialoj, la specio estis konsiderata kiel "malplej zorgiga" ĉe la 2007 IUCN Ruĝa Listo, kaj ne havas specialan statuson laŭ la Konvencio pri Internacia Komerco de Endanĝeritaj Specioj de Natura Faŭno kaj Flaŭro (CITES) kiu reguligas internacian komercon de specimenoj de animaloj kaj plantoj. En Eŭropo kaj pli precize en Britio tamen, la nombroj de populacio malpliiĝis, kaj pro tio la konservogrupoj de Britio pritraktis la konservan statuson por konsideri ĝin mezokupiga.
Tiu estas specio kiu historie profitis el la arbarklarigado kiu kreis malfermajn habitatojn, kaj el homaj setlejoj kiuj havigis abundon de sekuraj homfaritaj nestolokoj. Tamen, populacioj povas ŝanĝi surloke pro diversaj kialoj. Nova domkonstruado kreis pli da nestolokoj, kaj kontraŭpolua leĝaro permesis reproduktadon eĉ en la centro de grandurboj kiel Londono. Male, malbonaj veterkondiĉoj, venenado pro agrikulturaj pesticidoj, manko de koto por nestokonstruo kaj konkurenco kun la dompasero povas malpliigi la populaciojn. Ĝenerala malpliiĝo en la nombroj de Murhirundo estas konataj en centra kaj norda Eŭropo ekde 1970. Kiel agrabla birdo kiu manĝas insektojn, la Murhirundo estis tolerata de homoj kiam ĝi uzas iliajn konstruaĵojn por nestumado, kvankam la amasigo de malpuraĵoj sub la reproduktaj birdoj povas esti kialo de la detruo de kelkaj nestoj.
En literaturo kaj kulturo
Tiu specio ne havas tiom da literaturaj referencoj kiom sia parenco, la Kamphirundo, kvankam eble kelkaj el la plej antikvaj mencioj de tiu birdo povus same aludi al la Murhirundo. William Shakespeare tamen klare priskribis la Murhirundon kiam Banquo atentigas pri nestoj kaj birdoj al Dunkano ĉe la kastelo de Macbeth, nome Inverness: "This guest of summer,
The temple-haunting martlet, does approve
By his loved mansionry that the heaven's breath
Smells wooingly here. No jutty, frieze,
Buttress, nor coign of vantage, but this bird
Hath made his pendant bed and procreant cradle;
Where they most breed and haunt, I have observed
The air is delicate." (Macbeth, Akto I, sceno VI). [Oni petas tradukon]
Estas malnovaj legendoj, sen reala bazo, ke Murhirundo povus “enmurigi” dompaserojn per fermo de la enirejo de la kotonesto kun la entrudulo ene, aŭ ke ili povas amasiĝi por mortigi dompaseron.
La martlet, ofte konsiderata kiel Murhirundo, aŭ eble kamphirundo aŭ eĉ apuso, estis heraldika birdo kun mallongaj tufoj de plumoj anstataŭ kruroj. Tio estus simbolo de la kvara filo de nobela familio, kaj aperas en multaj blazonoj, inklude tiun de Plantaĝenetoj. Manko de kruroj signifus maleblon por surterigi, kio klarigus ligon al plej juna filo, ankaŭ sentera. Ĝi reprezentus ankaŭ rapidon.
Rautavesi (Hartola)
Rautavesi estas lago en Finnlando en Hartola. Ĝia areo estas, longo de bordo , la plej granda profundo , la meza profundo kaj la supermara alteco. Rautavesi elfluas en Jääsjärvin. Rautavesi estas vere pura lago. Ĝi inkludas nur malmulte humon.
Wilhelm Winsch
Wilhelm WINSCH (naskiĝis la en Berlino, mortis la  en Berlino) estis germana naturkuracisto, kiu publikigis kelkajn tekstoj pri la temo en Esperanto en Germana Esperantisto kaj en la eldonejo Ader & Borel, Dresdeno, Germanio. Li estis kunlaboranto de naturkuracista revuo, kiu estis produktita de la eldonejo Möller antaŭ la fondo de komuna eldonejo kun Jules Borel en 1904.
Presidente Epitácio
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Presidente Prudente kaj en la samnoma mikroregiono Presidente Prudente. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Wilhelm Winsch
Winsch favoris vegetaran vivmanieron kaj kontraŭis alkoholon. Li verkis pri bibliaj kaj religiaj temoj kaj traktis la problemon, ĉu Jesuo konsilis vegetaran vivmanieron.
Verkoj
Kuracefiko de varmo Germana Esperantisto, 1913
libroj
La aŭtoro en la katalogo de DNB
germanlingve pri Esperanto
pri medicino
pri religio
Meza libera vojolongeco
Meza libera vojolongeco Oni parlas de meza libera  vojolongecon de partiklo aŭ de gasaj molekuloj. La partiklo movas en gaso, sed ankaŭ la gasaj molekuloj movas.
Vidu ankaŭ
Leĝo de Stokes
Orienta Ahmedpur
Orienta Ahmedpur (احمدپور شرقیہ estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Bahavalpur, kie ĝi estas sidejo de samnoma distrikto.
Geografio
Orienta Ahmedpur situas en orienta-centra parto de la lando sur ebenaĵo proksime de dezerto. Bahavalpur troviĝas 49, Sukur (Pakistano) 286, Fajsalabado 308, Lahoro 400, Ravalpindio 524, Islamabado 537, Peŝavaro 541, Karaĉio 636 km-ojn (aere).
Frédéric Joliot-Curie
Frédéric Joliot-Curie estas franca fizikisto kiu gajnis la Nobel-premion pri kemio kun sia edzino Irène Joliot-Curie en 1935.
Orienta Ahmedpur
Ekonomio
En Orienta Ahmedpur la ĉinoj planas konstrui 3 nukleajn reakciujojn, samtempe la turkoj konstruos hospitalon.
Loĝantaro
La populacio de la urbo kreskis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 1,7%, signife malpli, ol la nacia mezumo (2,4%).
Klimato
Orienta Ahmedpur havas varman-sekan klimaton. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C, somere foje kun 40 °C. Vintre neniam frostas. Jare pluvas po 249 mm, en ĉiuj monatoj pluvas simbole, sed en septembro la musono portas 62 milimetrojn.
ISO 3166-2:OM
ISO 3166-2:OM estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Omanon. La kodoj ekzistas por 11 gubernioj (muhafazat, singulare muhafaza). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>OM</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Omano. La dua parto estas du literoj.
Gollhofen
Gollhofen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj apartenas al komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Uffenheim - administra ligo de la najbaraj komunumoj urbo Uffenheim, merkataj komunumoj Ippesheim kaj Markt Nordheim, neurbaj komunumoj Ergersheim, Gollhofen, Hemmersheim, Oberickelsheim, Simmershofen kaj Weigenheim por komuna plenumo de pluraj centraj servoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Paavola
Paavola estas eksa komunumo de Finnlando en Norda Ostrobotnio. Nuntempe ĝi apartenas al Siikajoki. Paavola kaj Revonlahti unuiĝis al Ruukki en 1973. La 31-an de decembro 1972 Paavola havis 4,395 loĝantojn kaj ĝia terareo estis.
33628 Spettel
33628 Spettel estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Matthew Thomas Spettel, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2016 pro sia projekto en teamo pri. Li estis lernanto ĉe la Merrimack High School de Merrimack (Nov-Hampŝiro, Usono).
Dalešice (distrikto Jablonec nad Nisou)
En distanco 5 km norde situas urbo Jablonec nad Nisou, 6 km sudoriente urbo Železný Brod, 10 km nordoriente urbo Tanvald kaj 11 km sude urbo Turnov.
Historio
Unu el la plej malnovaj municipoj en ĉirkaŭaĵo de Jablonec fieras per strategia situo inter Jizera montaro kaj Bohemia paradizo en sudo. Dalešíce estas ideala alvenloko por piedirantoj kaj biciklistaj ekskursoj. La municipo etendiĝas sur sudokcidenta deklivo de monteto Dalešický vrch en supermara alteco 568 metroj super maro.
Laŭ legendo la vilaĝon fondis unu el tri fratoj Daleš. La nomoj de liaj fratoj Aleš kaj Mareš portas municipoj Alšovice kaj Maršovice. La vera, historie pruvita mencio pri Dalešice devenas el registro pri vendo de ampleksa senjorujo en la jaro 1538.
Pepe Domingo Castaño
José Domingo Castaño (naskiĝis la 8-an de oktobro 1942 en Dodro, Provinco Korunjo) estas hispana kantisto, anoncisto kaj radia parolisto.
Li laboris en S.E.R (Hispana Societo de Radio-elsendoj), en la programo "Sporta Karuselo" (hispane Carrusel Deportivo). La 27an de aŭgusto novan programon li komencis en Populara Radio (Ĉeno COPE), "Luda tempo" (hispane, Tiempo de juego) kun Pako González, Manolo Oliveros kaj aliaj.
Lung Chien
Lung Chien (en simpligita ĉina 劍龍; pinjine Chien Lung, konata ankaŭ sub la pseŭdonimo de Kim Lung, 1916 – 28-a de majo 1975) estis kinreĝisoro kaj iama kina aktoro el Honkongo.
Biografio
Li naskiĝis en 1916 kaj reĝisoris pli ol 30 filmojn plejparte en Tajvano kaj Honkongo. Li mortis en Tajpeo en 1975 en la aĝo de 59.
Lecce nei Marsi
Lecce nei Marsi estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Abruco kaj la provinco de La-Aglo.
Finsterwalde
Finsterwalde estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Elbe-Elster de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Revonlahti
Revonlahti estas eksa komunumo de Finnlando en Norda Ostrobotnio. Nuntempe ĝi apartenas al Siikajoki. Paavola kaj Revonlahti unuiĝis al Ruukki en 1973. La 31-an de decembro 1972 Revonlahti havis 956 loĝantojn kaj ĝia terareo estis.
Fenila krotonato
Fenila krotonato aŭ fenila 2-butenato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la krotonata acido kaj fenolo. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Fenila krotonato posedas 10 karbonatomojn, 10 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. Fenila krotonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de fenilaj derivaĵoj.
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson ( en farmo Hrafnseyri, Arnarfjörður, Vestfirðir, Islando — en Kopenhago, Danio) estis islanda historiisto, filologo kaj politikisto.
En Danio li estis helpanta islandajn pentristojn, muzikistojn kaj verkistojn. Ĝuste li finance subtenis la pentriston Sigurður Guðmundsson, kiu poste ankaŭ iĝis aktiva batalanto por sendependeco.
Li presis la libron, statistikan superrigardon pri Islando kaj plurajn revuajn artikolojn.
Ekde 1840 Jón Sigurðsson gvidis la movadon, kies celo estis aŭtonomio de Islando kaj restarigo de. Kiam en 1845 estis relanĉita kiel konsila organo, li iĝis ties ĉefa aktivulo.
La Nacia Tago de Islando estas festenata, en lia naskiĝtago.
Finsterbergen
Finsterbergen estis memstara komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Gotha de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 1420 loĝantojn. La vilaĝo apartenas al la urbeto Friedrichroda.
Ĝis la 19-a jarcento
La unua endokumenta mencio de Finsterbergen estis en 1141 kiel agrikulturbieno de la monaĥejo Reinhardsbrunn. La tuto estiĝis setleje ĉirkaŭ la vilaĝa lageto. Posteuloj de la unuaj setlintoj estas hodiaŭ homoj kun la familiaj nomoj Oschmann, Faulstich, Frank, Gessert, Hildebrandt, Pfauch kaj Ortlepp. Finsterbergen apartenis al la regantejo de grafo Ludoviko la Barbulo (patro de Ludoviko la Saltanto) rezidanta sur Schauenburg-kastlo apud Friedrichroda. En la jaro 1114 la monakoj de Reinhardsbrunn akiris grandan parton de la teritorio el la poosedo de Ludoviko; tiel Finsterbergen iĝis tipa monakeja vilaĝo.
Ekde la 15-a jarcento ekfloris kupra kaj arĝenta ekspluatoj en Turingia Arbaro danke al la nobeloj el Dinastio Wettin. Sisteme esploritis eĉ la plej malgrandaj supozitaj fontoj. Sekve ankaŭ en la fontregiono de Leina, proksime de la je ripozumo invitanta Brandleite-lageto oni sukcesis trovi spurojn por tiaj ekspluatprovoj. La minejo havis du hodiaŭ ne plu alireblaj gangojn kaj en distanco de ĉ. 200 metroj instalaĵon por malgrandigi la ercon. Surloke estas i.a. ankaŭ fandforno, akvofosoj kaj baroj por movigi akvoradon.
En la kuro de la Kamparanaj ribeloj en 1525 detruitis ankaŭ la reinhardbrunn-a monakejo. Duko Johano la Konstanta ja deklaris posedaĵojn de la damaĝita monakejo havajho princa kaj starigis novajn financadministradejojn. Finsterbergen ekapartenis al Amt Reinhardsbrunn, ekde 1640 al Duklando Sachsen-Gotha, ekde 1672 al la Duklando Saksio-Gotao-Altenburg kaj ekde 1826 al Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao. Marodoj dum la Tridekjara milito estis nur unu fojon; en 1647 invadis la lokon la svedoj terorante 55 bienojn. Post la milito kreskis enarbare ankaŭ la nombro de lupoj kaj aliaj rabobestoj danĝeraj por la kamparanoj. Danke al pluraj ĉasoj sukcesis la mortigo ekstermo de lupoj, ursoj kaj linksoj en la medio de Finsterbergen.
La baroka kaj protestantisma Kirko Sankta Triunuo estas el la 17-a jarcento. Ekde 1926 ekzistas propra komunumo eklezia, dume antaŭe la fideluloj estas konektitaj al Altenbergen. Partoj de la arbaroj ĉirkaŭ Finsterbergen apartenis inter la malfrua mezepoko ĝis 1945 al sep vilaĝoj el la norda antaŭregiono de Turingia Arbaro laŭ reguloj de liberarbar-rajtaro (Freiwaldgerechtigkeit). Dum la 19-a jarcento la komunumo de Finsterbergen procesis longe kontraŭ la duka admninistrado por daŭrigi privilegiojn je libera uzo de kaj libera eniro al la arbaroj. Ankaŭ damaĝprocesoj ĉasbestaj sukcese faritis kaj rekompence venis multo da kampoj kaj terenoj en la manojn de la vilaĝanoj.
Post la parlamentaj balotoj de 1877 de 131 voĉoj donitis 56 al la socialdemokratoj. Politike agantaj societoj estiĝis krom sportaj kaj muzikja. En 1889 estiĝis helpsocieto por malriĉuloj kaj laboristoj, la t.n. Finsterbergener Spar- und Darlehenskasse für Arbeiter und Bedürftige.
Tamás Kertész
Tamás Kertész [tamAŝ kertEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kertész Tamás estis hungara operkantisto, instruisto.
Finsterbergen
En la jarcentoj 20-a kaj 21-a
La plibeligsocieto Verschönerungsverein Finsterbergen disponigis variajn belvidejojn, protektkabanojn, migradpadojn. En somero 1888 venis la unuaj feriaj gastoj kaj en 1913 gastis en Finsterbergen jam ĉ. 4000 ripozumserĉantoj. Por gastigi ilin konstruitis fare de la gastejestro ĉe Zur Tanne la Monta hotelo. Dum la lastaj jaroj de Vajmara Respubliko fonditis fare de protestantismaj ekleziuloj malŝatantajn la Germanan-kristanan movadon la t.n. Finsterberga laborrondo/Finsterbergener Arbeitskreis kiu kunfandiĝis poste al Wittenberger Bund respektive al Bekennende Kirche.
Tamás Kertész
Tamás Kertész naskiĝis la  en Nagykanizsa, li mortis la  en Debrecen.
Finsterbergen
En la jarcentoj 20-a kaj 21-a
Ekde 1934 la domo Felsenstein gastigas la Landan kamparankonsilon de Turingio. Okazis tie ĉi minimume ses landaj kamparanaj tagoj (gis decembro 1938) sub la estrado de Rudi Peuckert kaj Fritz Gareiß. En februaro/marto 1939 okazis eĉ tutgermana kamparana kongreso. Dum la Dua mondmilito francoj, belgoj, serboj kaj poloj devis punlaboristi ĉe diversaj fabrikoj de Finsterbergen. En arbarero proksime de la domo Vierpfennighaus, en la areo de Birkenheide, estas amastombo de 15 wehrmacht-anoj ekzekutitaj en la 7.4.1945 pro laŭdira malbatalemo fare de SS-anoj. Krome falis 15 soldatoj dum bataloj kun la invadantaj [[usono|usonaj soldatoj.
En la 1.7.1950 la komunumo Engelsbach iĝis parto de Finsterbergen. En la kristnaska vigilo de 1982, danke al pero de Horst Kurt Greim, senditis unuafoje kaj rekte el GDR en la okcidentgermana televidkanalo ZDF festdiservo. En la 1.12.2007 Finsterbergen iĝis parto de Friedrichroda. Kelkaj stratoj devis alinomiĝi por malhelpi ekziston de du pluraj samnomaj strato en nur unu urbo.
Tamás Kertész
Biografio
Tamás Kertész lernis pianadon en muziklernejo en Budapeŝto, poste li maturiĝis en gimnazio, pli poste li akiris operkantistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1974. Lia ĉefinstruisto estis József Réti. Li komencis sian kantistan karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste inter 1981–2003 li estis membro de Teatro Csokonai (Debrecen). Li ricevis la titolon "eterna membro de la teatro" en 2000. Li ankaŭ instruis en pluraj mezlernejoj en Debrecen inter 1977-2003.
Stacio Onji
Stacio Onji (japane: 恩智駅 [Onĝi-eki], angle: Onji Station) estas fervoja stacio en Jao, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Ōsaka.
Finsterbergen
Ekonomio kaj infrastrukturo
La loĝantoj de Finsterbergen estis ankoraŭ en la 19-a jarcento konantaj en la tuta lando pro transportmetio. Kiam post alveno de fervojo tiu ĉi profesio ege malkreskis multaj familioj ŝanĝis je pupa respektive pupera fabrikado hejme. La ofta mizero de tiaj laboristoj inspiri la danan verkiston Martin Andersen Nexø, kiu vivis en vintro 1910/11 en Finsterbergen, je la novelo Die Puppe.
Turismo
Nuntage Finsterbergen estas multe frekventata ripozumloko kun eta regionhistoria muzeo, pensionoj pluraj, tri grandaj hoteloj, ĉevalrajdejo kaj aperta naĝejo. Rekte en la vilaĝkerno ĉe Rennsteig-strato estas la hoteloj Zur Tanne kaj Zur Linde. La en 1873 sur Dinsterberg-monto starigita kuracejo Kurhaus Felsenstein malkonstruitis en 1972 por konstrui surloke ĝis 1976 ferihejmon modernen nomita por Wilhelm Pieck de la komunisma FDGB-sindikato kun 250 litoj; ĝi post Turniĝo modernigitis kaj portas ekde 2002 la nomon Tannhäuser-Hotel Rennsteigblick.
Trafiko
Je tri kilometroj nordeoste de Finsterbergen kondukas la landa ŝoseo B88 inter Eisenach kaj Ilmenau. La plej proksima alirejo al aŭtoŝoseo A4 estas ĉe Boxberg proksime de Gotao for je distanco de ĉ. 14 kilometroj. Buslinioj 844, 845 kaj 852 unuigas ankaŭ semajnfine Finsterbergen kun Friedrichroda (7 km for) respektive Gotao (20 km for). La plej proksima stacio fervoja estas la ĉefstacidomo de Friedrichroda de kie estas koneksoj ĉiuhoraj al Fröttstädt.
(11837) 1986 GD
(11837) 1986 GD estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk (Danio).
Popola Respubliko Mozambiko
La Popola Respubliko Mozambiko (portugale: República Popular de Moçambique) estis mem-deklarita komunisma reĝimo kiu daŭris de la 25a de junio 1975 ĝis la 1a de decembro 1990, kiam la lando iĝis la nuntempa Respubliko Mozambiko.
La Popola Respubliko Mozambiko estis establita tuj post la lando akiris sendependon el Portugalio en 1975 kaj la Fronto de Liberigo de Mozambiko ("Frelimo") establis unupartian ŝtaton. Ĝi estis kondukita de Samora Machel, kiu tuj devis alfronti enlandan militon kontraŭ la Mozambika Nacia Rezistado ("Renamo"), nome gerila movado dekomence financata de la Respubliko Rodezio (nuntempa Zimbabvo), sed poste anstataŭata de la Respubliko Sudafriko, kiu eltenis kaj financis la grupon.
La Popola Respubliko Mozambiko ĝuis favorajn rilatojn kun la Popola Respubliko Angolo kaj kun Sovetunio, ambaŭ el kiuj estis komunismaj ŝtatoj tiame. La Popola Respubliko Mozambiko estis ankaŭ observanto ĉe Comecon ("Konsilio por Ekonomia Interhelpo"), kiu estis ekonomia organizaĵo de komunismaj ŝtatoj.
Zsolt Csalog
Zsolt Csalog [ĵolt ĉalog], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csalog Zsolt estis hungara verkisto, sociologo, muzeologo. Lia origina familia nomo estis Csalogovits [ĉalogoviĉ], lia pseŭdonimo estis inter 1985–1986 között Kocsis Annamária, lia unua edzino estis Éva Pócs, liaj filoj estis Gábor Csalog kaj Benedek Csalog.
Zsolt Csalog naskiĝis la en Szekszárd, li mortis la  en Budapeŝto.
Baarle-Nassau
Baarle-Nassau estas municipo en la nederlanda provinco Nord-Brabanto, ĉirkaŭ 15 kilometroj sude de Tilburg. La municipo havis 6 665 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) sur areo de 76,36 km² (de kiu 0,02 km² estas akvo).
Zsolt Csalog
Biografio
Zsolt Csalog frekventis lernejojn en pluraj urboj. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1960, poste li estis muzeologo en Szolnok, ekde 1966 en Budapeŝto. En 1970 li forlasis la muzeon kaj li okupiĝis pri sociologia esplorado pri la ciganoj. Iom poste la ŝtato malpermesis tiu ĉi esploradon, li iĝis opoziciulo aŭ kontraŭanto de la socialismo. En 1982 li ricevis usonan stipendion, poste inter 1985-1989 li vivis en Novjorko, sed li ofte revizitis Hungarion. Dum disfalo de la socialismo li iomete politikadis kaj li jam senĝene povis labori sociologiajn laborojn. Li ricevis premiojn inter 1976-1997. Li plurfoje edziĝis.
Baarle-Nassau
Baarle-Nassau formas kune kun la belga municipo Baarle-Hertog la vilaĝon Baarle. La teritorioj de ambaŭ municipoj, precipe en la centro de Baarle, ege intermiksiĝas. Estas 22 eksklavoj de Baarle-Hertog en Baarle-Nassau kaj ok eksklavoj de Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Nombro de tiuj nederlandoj eksklavoj formas enklavoj en la belgaj enklavoj en Nederlando.
2184 Fuĝjano
2184 Fuĝjano estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la marborda provinco Fuĝjano en oriento de Ĉinio.
Sulfura dioksido
Sulfura dioksido aŭ dioksido de sulfuro, molekula formulo SO2, estas anhidrido de la sulfita acido H2SO3. Sulfura dioksido estas senkolora, akre odoranta kaj acide gustanta, venena gaso. Ĝi ekestas precipe per la bruligo de sulfurentenanta fosila brulaĵoj kiel karbo aŭ naftoproduktoj, kiuj entenas ĝis 4 procentojn da sulfuro. Sulfura dioksido kontribuas je konsiderinda parto al la aerpoluado, ĝi estas la kaŭzo de acida pluvo, dum kiu la sulfurdioksido kun la akvo kombiniĝas al sulfita acido (H2SO3). Por malebligi tion ekzistas diversaj procedoj de fumgassensulfurigo.
Ĝi estas liberigita nature per vulkana agado kaj estas produktita kiel kromprodukto dum kupro-elfosado kaj dum bruligado de fosiliaj brulaĵoj poluitaj kun sulfuraj komponaĵoj.
Produktado
(Fero(II)-sulfido kaj oksigeno reakcias al fero (III)-oksido kaj sulfurduoksido.)
Ecoj
Mezomera limformulo de la sulfura dioksido estas jena:
Uzo
Ĝi servas ankaŭ por la produktado de sulfurila klorido SO2Cl2 kaj tionila klorido SOCl2.
Krome sulfura dioksido estas grava iniciatanto por produkti sulfura trioksidon, por poste produkti koncentritan sulfata acidon (H2SO4), ekzemple per kontaktprocedo.
Sulfura dioksido ankaŭ servas por la produktado de multaj kemiaĵoj, medikamentoj kaj farbsubstancoj, kaj por blankigi paperon kaj tekstilaĵojn.
Certecindikoj
Koncentriĝo de sulfura dioksido, kiu superas la MLK-valoron (maksimuma laborej-koncentriĝo), povas al la homo kaŭzi kapdolorojn, naŭzon kaj senton de duonsveno. Je pli alta koncentriĝo la gaso forte damaĝas la bronkojn kaj pulmon aŭ eĉ la nuklean acidon, la portantojn de la heredaj ecoj.
Ruukki
Revonlahti estas eksa komunumo de Finnlando en Norda Ostrobotnio. Paavola kaj Revonlahti unuiĝis al Ruukki en 1973. Ruukki estas ligita al Siikajoki en 2007. La 31-an de decembro 2006 Ruukki havis 4,500 loĝantojn kaj ĝia areo estis, el kio estis tero kaj  akvo.
Giulianova
Giulianova estas komunumo de Italio. Ĝi situas ĉe la adriatika marbordo, en la provinco de Teramo, en la regiono Abruzo. Tie loĝis, en 2008, 22963 homoj.
Geografio
La komunuma teritorio etendiĝas je proksimume 27 km². Ĝiaj naturaj limoj estas la rivero Salinello, norde, la rivero Tordino, sude, kaj la Adriatika maro, okcidente.
La historia urbocentro situas sur la pinto de monteto (proksimume sep dek metrojn alta), malpli ol unu kilometron malproksime de la maro. Dum la dua duono de la 20-a jarcento estis konstruitaj novaj bonaspektaj kvartaloj, kiuj rekte laŭas la maron.
Historio
Homoj onitakse loĝis en la nuntempa teritorio de Giulianova jam dum la prahistoria epoko Neolitiko; la tiamaj loĝantoj akiris manĝaĵojn per fiŝkaptado.
La nuna urbo estis fondita dum la 3-a jarcento antaŭ Kristo, kiam la Romianoj tie ekkonstruis ĉemaran kolonion nomatan Castrum Novum Piceni. Danke al sia ŝiphaveno, la urbeto rapide iĝis grava komerca nabo. La urbocentro ŝajnas malrespekti la arkitekturajn kutimojn de la Romianoj: ĝi fakte troviĝas sur la pinto de monteto ĉirkaŭata de du riveroj, kaj la konstruistoj lerte profitis tiujn naturajn defendilojn.
Dum la romia epoko en la urbo, nomata Castrum Novum Piceni, eĉ malfermiĝis termoj. La ejon frekventis kaj priskribis, inter aliaj, Plinio, Ptolemeo, Velleius Paterculus kaj Strabono. Ĝi pligrandiĝis direkte al la maro ĝis perimetro taksita je ĉ. du kilometroj. La subteraj mur-restaĵoj kaj monera trezoro trovita en 1828, parte fandita de fajro, indikas, ke la urbo suferis pli ol unu detruon; tamen Castrum Novum Piceni estis rekonstruita, ĉar sur ĝia areo estas spuroj de armeaj kolonioj de Aŭgusto kaj Nerono, kaj almenaŭ en la unua imperia jarcento ĝi havis prefekton.
Mezepoko: Kastelo San Flaviano
En la tempo post la malfrua romia erao la loko suferis fortan malgrandiĝon: Eble pro troa proksimeco al la rivero la tuta suda parto, de metiista-komerca karaktero, estis forlasita kaj uzata kiel tombejo, kiel indikas la tomboj trovitaj unue en 1932, proksime de la kirko Santa Maria a Mare. Pri eventoj en la post-romia tempo estas malmultaj kaj nekoheraj informoj. Esploroj indikas, ke la eksan romian kolonion oni transformis al bizanca fortikaĵo, menciite de Giorgio Ciprio per la nomo Kástron Nóbo. La setlejo, por kies fortikigo estis reuzitaj la defendaj strukturoj de Castrum Novum, plu ludis gravan strategian rolon. Kástron Nóbo, kiu gardis la kruciĝon de la marborda vojo kaj la malnova pado laŭ rivero Tordino kaj plu utiligis la havenajn instalaĵojn de la antikva romia centro por ne malgrava ŝiptrafiko, estis parto de la bizanca defendosistemo laŭlonge de la abruza marbordo. En tiu tempo estis konstruita la templo poste dediĉita al Sankta Flaviano, situanta norde, ekster la muroj kaj tial ofte damaĝita dum invadoj kaj militoj.
La longobardigo de Kástron Nóbo, kun akiro de signifa publika propraĵo poste donacota al la eklezio de Teramo, kredeble okazis en la jaroj post 590, post la konkero de Ascoli, Germo kaj Castrum Truentinum.
Arĥivaj dokumentoj de la 9-a jarcento atestas pri la nova graveco akirita de la setlejo, establiĝinta sur monteta elstaraĵo norde de la antaŭa romia setlejo kaj protektata de fortikaĵa kvarangulo laŭ bizanca maniero, kun turoj ĉe la anguloj kaj sur la flankoj. La mezepoka urbo alprenis la nomon Castrum Sancti Flaviani (kastelo de Sankta Flaviano), kiu poste ŝanĝiĝis al Castrum ad Sanctum Flavianum, Castrum in Sancto Flaviano kaj tiam, en la 13-a jarcento, Castel San Flaviano, ĉiam honore al la martira patriarko de Konstantinopolo.
Laŭ malnovega tradicio la korpaj restaĵoj de Flaviano estis senditaj, en arĝenta kesto, al Italio de Galla Placidia, filino de Valentiniano la 3-a; la ŝipo portanta la "sanktan ŝarĝon" al Ravenna estis de ŝtormo ĵetita al la bordo ĉe nuna Giulianova, kaj la keston oni transportis en la bizancan kirkon, kiu eble tiuokaze estis transformita la grandioza arĥitektura komplekso, kiu famis dum la tuta mezepoko kaj kies restaĵojn ankoraŭ ĉirkaŭ la jaro 1600 povis rekoni la germana geografo Philipp Clüver.
Esperanto
Por la semajno de la 8-a ĝis la la Itala Esperantista Junularo planis la 33-an Internacian Junularan Festivalon (IJF) en Giulianova, en la iama episkopa preĝejo Casa Maria Immacolata. Pro granda tertremo je la la IJF estis nuligita, ĉar la festivalejon oni uzis por gastigi senhejmulojn. Teamo de Itala Esperantista Junularo atingis ĉiukaze Giulianova por kolekti manĝaĵojn en amasvendejoj, per donacoj de la tieaj loĝantoj, kaj liveri ilin al la tertreme frapita regiono.
Eksteraj ligiloj
<!--
Importante, ricca e prestigiosa, culturalmente vivace (vi nacquero i giuristi Berardo e Taddeo di S. Flaviano), attiva nei commerci marittimi grazie al porto cui venne aggiunto anche un hospitium per pellegrini e degenti non lontano dalla chiesa di S. Maria a Mare, che alcuni studiosi vogliono punto di riferimento spirituale per gli imbarchi in Terrasanta ipotizzando un suo collegamento ai Templari. La città, che secondo il canonico alsaziano Joseph Anton Vogel, fu sede episcopale e in cui numerosi e fiorenti furono gli ordini religiosi e gli edifici sacri, ospitò almeno due pontefici, Clemente II e Lucio III, oltre all’imperatore Arrigo III.
Feudo, a partire dal 1382, di Antonio Acquaviva, Castel San Flaviano, oltre a patire saccheggi e devastazioni negli anni turbinosi del Trecento, venne coinvolto con effetti disastrosi nella famosa battaglia di San Flaviano combattuta il 27 luglio 1460 nei suoi pressi fra le truppe di Federico Montefeltro e Alessandro Sforza da una parte, e di Jacopo Piccinino con Bosio Santofiore dall'altra.
Età moderna: Giulia, la fondazione di una città ideale del Rinascimento
Una decina d'anni dopo Giulio Antonio Acquaviva d'Aragona, Duca di Atri e Conte di San Flaviano, invece di ricostruire Castel S. Flaviano sulle sue rovine, fondò una nuova città che chiamò Giulia, dal suo nome, sulla collina adiacente.