cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malpaco (mezepoko)
Malpaco ĉe la Ĝermanoj
En la plej fruaj skribaj atestaĵoj de la ĝermana tradicio, la Kanto de Hildebrando, La Kanto de la Nibelungoj kaj la islandaj sagaoj, la malpaco okupas centran lokon, plej ofte laŭforme de sanga venĝo. Nu, ne estas atendende, ke tiaj heroaj legendoj prefere prezentas la pentosolvon kaj la kompromison; ili pli vere rakontas pri senindulga batalo ĝis ekstermo de la kontraŭulo, eĉ infanoj ne estas indulgataj. La plej malnova islanda juraro rigardas kiel malpacokaŭzon ne nur murdon kaj mortigon, sed ankaŭ publikan humiligon, adulton, vundadon, rabon aŭ mortigo de sklavoj kaj bruto.
Malpaco en la mezepoko
Jam en pli frua tempo la praktikado de la malpacorajto estis certagrade limigita. Ekzemple la malpaco devis halti kontraŭ ĉiu, kiu troviĝis je la reĝo aŭ survoje al li. Krome la reĝo povis protekti unuopulon kontraŭ malpaco per reĝa pacordono. Sammaniere la paco devis validi por ĉiu, kiu troviĝis en preĝejo aŭ ĉe juĝejo, estis survoje tien aŭ venis de tie (preĝeja resp. juĝeja paco).
33221 Raqueljacobson
33221 Raqueljacobson estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Raquel Jacobson-Peregrino, mentorinon de unu finalist(in)o de la Broadcom MASTERS de 2016, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo. Ŝi instruas ĉe la Boston Latin School de Bostono (Masaĉuseco).
Khady Hane
Khadidjatou HANE, Khady HANE (Dakaro, 6-a de decembro 1962) estas senegalia verkistino. Ŝi vivas nuntempe en Francio kie ŝi studis en la Universitato de Parizo.
LD Lines
LD Lines estis franca ŝipkompanio, kiu funkciis per pramoj por Ro-ro kargo kaj pasaĝeroj. Ĝi estis filio de Louis Dreyfus Armateurs (LDA), kiu engaĝiĝis en konstruado, posedo, funkciado kaj administrado de ŝipoj. LD Lines funkciis ĉe la Manika Markolo, la Biskaja Golfo kaj la Mediteranea Maro.
Ĝi estis fondita en 2005 kaj malfondita en 2014. Ĝi havis sidejon en Suresnes, Francio.
Ernő Nagy (juristo)
Ernő NAGY [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy Ernő estis hungara juristo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1895). Lia nobela antaŭnomo estis felső-eőri.
Tengeri
Tengeri, kroate Tengarin estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas hungare: mara kaj ankaŭ maizo.
Situo
Tengeri situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Harkány troviĝas 17, Szentlőrinc 18, Siklós 22, Sellye 24, Pécs 26 km-ojn. La komunumo havas nur unu straton.
Federi
Federi [federj] (hungare: Fegyér, germane: Weissendorf) estas komunumo en Rumanio orient-sudoriente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 718 loĝantojn (rumanoj); en 1992 396 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1457. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Pui.
Tengeri
Historio
La loko estis loĝata jam dum la keltoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1428 en formo "Tengeren". Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. En 1909 la vilaĝnomo prenis la hodiaŭan nomon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.
En Tengeri migra poŝto servas.
Dissolvo de Sovetunio
La dissolvo de Sovetunio oficiale okazis la. Tio estigis la kreadon de la 15 respublikoj de Sovetunio kiel sendependaj suverenaj ŝtatoj. La dissolvo de la plej granda komunista ŝtato en la mondo markis ankaŭ la finon de la Malvarma Milito.
Historio
Post la forigo de Ĥruŝĉov en 1962, Leonid Breĵnev regis Sovetunion inter 1964 gis 1982. Lia reĝimo ŝajnis "stabila", sed sociaj kaj ekonomikaj reformoj iom post iom ĉesis. Tiu epoko nomis poste "la jarojn de stagnado".
Metila kloroacetato
Metila kloroacetato estas metila estero de la kloroacetata acido, senkolora likvaĵo kun karakteriza odoro. Ĝi estas brulema koroda substanco kaj ĝiaj vaporoj estas pli densa ol la aero. Ĝias vaporoj estas toksaj kaj ĝi malkomponiĝas kiam hejtata. Ĝi estas irita substanco al okuloj kaj haŭto. Ĝi uzatas kiel solvanto en kemiaj sintezoj. Ĝi estas nesolvebla en akvo kaj solvebla en etanolo kaj duetila etero.
István Klinger
István Klinger [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Klinger István estis hungara pastro, profesoro. István Klinger naskiĝis la  1831 en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio). Li mortis la 1908 en Budapeŝto.
Biografio
István Klinger frekventis teologian altlernejon en Vieno. En 1854 li pastriĝis. Komence li instruis en seminario en Rozsnyó, inter 1870 kaj 1905 li instruis en Universitato de Budapeŝto. En la studjaroj 1878, 1882, 1893 li estis dekano, en 1888 rektoro. Li havis la titolojn titulara abato de Siklós kaj "papa sidanto".
Dissolvo de Sovetunio
Historio
Dum la 1980-aj jaroj, la Afgana milito kaj Vetarmado kun Usono sekvigis pezajn ekonomiajn perdojn en Sovetia ekonomio. Tiuj perdoj kun recesio kreis malabundecojn de produktoj kaj deficiton de buĝeto. Malalta kosto de petrolo en la 1980-jaroj ankaŭ akcelis ekonomikan krizon de Sovetunio.
En 1985 mortis Konstantin Ĉernenko, posteulo de Jurij Andropov. Politburoo konsciiĝis pri maljuniĝo de la partia estraro, do la 15-an de marto 1985 ĝi elektis Miĥail Gorbaĉov kiel Ĝenerala sekretario. Gorbaĉov estis juna burokrato, antaŭe laborinta sub Andropov. Li komencis politikajn kaj ekonomiajn reformojn, konatajn kiel Perestrojko kaj Glasnost. Parollibereco kaj Esprimlibereco kreskis laŭgrade dum lia regado: Cenzuro de kulturo malpliiĝis, multaj malpermisitaj verkoj estis publikigitaj. Tamen, tiuj reformoj provokis debatojn inter reformistoj kaj konservativuloj, kiuj grandparte apartenis al nomenklaturo.
Dume en Orienta Eŭropo kreskis popolaj protestoj kontraŭ la aŭtokrata regimo. Inter 1985 kaj 1989 ili obliĝis en la socialismaj landoj kaj en 1989 multaj ŝtatoj transiris al liberala demokratio sekve de de la popolaj revolucioj. En Sovetunio ankaŭ kreskis protestoj. En decembro 1986 en Kazaĥio okazis unuaj manifestacioj kontraŭ registaro. Protestoj kontraŭ Sovetunio leviĝis en la baltaj respublikoj de 1987 ĝis 1990, poste oni noms ilin Kantanta Revolucio kaj Baltia Vojo. En novembro 1989 falis la Berlina muro.
Malintegriĝo
350px|eta|dekstra|[[Post-sovetaj ŝtatoj:
1. Armenio; 2. Azerbajĝano; 3. Belarusio; 4. Estonio;
5. Kartvelio; 6. Kazaĥio; 7. Kirgizio; 8. Latvio;
9. Litovio; 10. Moldavio; 11. Rusio; 12. Taĝikio;
13. Turkmenio; 14. Ukraino; 15. Uzbekio]]
Falo de la komunismaj reĝimoj kaj Germania reunuiĝo efikis al la politika situacio en Sovetunio. En multaj sovetaj respublikoj naciismaj movadoj kreskis, plendoj por sendependiĝo multiĝis. En marto kaj majo 1990, la baltaj respublikoj (Estonio, Litovio, Latvio) proklamis sendependiĝon de Sovetunio. En aŭgusto Kartvelio proklamis foriron el Sovetunio. Pro tiuj okazaĵoj konservativaj politikistoj publike kondamnis Gorbaĉov.
En 1990 Kongreso de Popolaj Deputitoj de USSR abolis unupartiismon kaj aprobis reformon de la federaciaj registaro kaj strukturo. La 12-an de junio 1990 Kongreso de Popolaj Deputitoj de Rusio deklaris suverenecon de SFSR kaj establis demokratan konstitucian ŝtaton ene de liberala Sovetunio. La deklaro certigis prioritecon de la konstitucio kaj leĝoj de SFSR al leĝdonado de Sovetunio
La 17-an de marto 1991 okazis tutnacia referendumo pri daŭra ekzistado de la ŝtato. 80% de la voĉdonrajtaj civitanoj partoprenis ĝin kaj 77,85% voĉdonis jese. Tiu referendumo ebligis establon de posteno prezidento de Rusio. Sed respublikoj, kiuj proklamis sendependencon antaŭ la referendumo, (Estonio, Litovio, Latvio, Kartvelio, Armenio, Moldavio) refuzis okazigi ĝin sur siaj teritorioj. Post la referendumo, Gorbaĉov kaj respublikaj prezidentoj planis subskribi novan unian traktaton la 20-an de aŭgusto 1991, sed antaŭe, la 12-an de junio 1991, oni elektis Boris Jelcin al prezidento de Rusio.
Tamen la 19-an de aŭgusto en Moskvo grupo de altpostenuloj faris provon forigi Gorbaĉov kaj establi novan regadon. Tiu ŝtatrevenso estas konata kiel Aŭgusta puĉo. Ĝia celo estis haltigi subskribon de nova unia traktato kaj konservi politikan potencon, sed sekve de la popolaj protestoj la puĉo fiaskis post tri tagoj. Kiel rezulto Komunista Partio de Sovetunio perdis politikan potencon.
La 8-an de decembro 1991 ŝtatestroj de Ukrainio, Belorusio kaj Rusio subskribis Interkonsenton pri fondo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, ankaŭ konata kiel Beloveĵa interkonsento. En tiu interkonsento la tri ŝtatestroj jesis disfalon de Sovetunio kaj proklamis kreon de KSŜ.
La 25-an de decembro 1991 sovetia prezidento Miĥail Gorbaĉov anoncis sian eksiĝon. La flago de Sovetunio super Kremlo estis deprenita, ĝin anstataŭis la trikolora flago de Rusio. La sekvan tagon kunvenis la Supera Soveto de Sovetunio (en ĝi tiam restis ĉefe deputitoj de aziaj respublikoj, tamen la kunveno estis kvoruma) kiu faris kelkajn decidojn pri ekzistoĉeso de Sovetunio. Tiu dato, la 26-a de decembro, estas kutime konsiderata kiel la dato de disfalo de Sovetunio, kvankam kelkaj sovetiaj strukturoj (interalie Gosstandart) ankoraŭ funkciis en 1992.
Bevis Hillier
Bevis HILLIER (28a de Marto 1940) estas angla arthistoriisto, verkisto kaj ĵurnalisto. Li verkis pri Art Deco, kaj ankaŭ biografion de la poeto Siro John Betjeman.
Fundamento Tonsilaba
La metodo estas kaj simpla kaj multkapabla. Silabo havas certan tonalton en relativa skalo (sonfrekvenco). Ritme, oblikva streko montras taktan mezuron, interspaco takteron kaj vokaloj kaj paŭzaj signoj tempopartojn de taktero. Krome, specialaj signoj ĉirkaŭ tio faras strukturojn, ekzemple ripetojn diversmaniere. Difinoj kaj propraj tonskaloj kreeblas sen la limigoj de muziknota sistemo.
Modernaj tonsilaboj
Modernajn tonsilabojn inventis en aprilo 2000 popolmuzikanto Martin Strid el Svedujo. Kun amiko Harald Breidenstein, kiu dume konstruis komputilan programon Tone, li difinis la nepran bazon de tonsilabado en dekses reguloj.
Same por homo kaj maŝino
Elstaraj trajtoj de tonsilaba teksto estas ke ĝi ne dependas de teksta formato kaj ke ĝi same legeblas al vidanta (kantanta aŭ muzikilon ludanta) homo kaj al komputilo. Tonsilaba muziko sendeblas ekzemple kiel ordinara teksto en retmesaĝo aŭ telefona SMS (skriba mesaĝa servo).
Samaj principoj per malsamaj alfabetoj
Kiel kompreneblas per partoj '3 kaj '4, la tonsilaba sistemo aplikeblas ankaŭ per aliaj alfabetoj ol la latina-eŭropa.
La dekses reguloj
Jen estas la Fundamento Tonsilaba laŭ difino de Strid kaj Breidenstein:
= Fundamento Tonsilaba =
'1 Taktsilaboj
Taktsilabo estas silabo kiu konsistas el tempe fiksa sono, procedo aŭ okazaĵo. Taktsilabo konsistas el konsonanto (b, c, d, f, g, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v, z kaj aliaj) kaj vokalo (a, e, i, o, u kaj aliaj). Simpla taktsilabo konsistas el unu konsonanto kaj unu vokalo (ba). La konsonanto signas la tonekon (albaton). La vokaloj nomiĝas toneroj kaj montras la daŭron de la sono aŭ movo. En taktsilabo kun diversaj vokaloj nur la lasta speco estas tonera. Taktsilaboj staras post tonsigno (#) kiun sekvas dupunkto (#:) aŭ parentezo (# aŭ #[ ]).
'3 Toncikloj
Tonciklo estas la ĉefa intervalo de la gamo, kutime oktavo. La toncikla nombro estas la kvoto inter la frekvenco de tonsilabo en unu tonciklo kaj ĝia frekvenco en la sekva tonciklo. Tonsilabo en la meza tonciklo (la meza oktavo) skribiĝas per majuskla konsonanto kaj minuskla vokalo (Ba). Tonsilabo en la pli basa (malalta) tonciklo skribiĝas per nur majuskloj (BA), en pli alta (malbasa) per nur minuskloj (ba). Malaltiga signo antaŭ la konsonanto (,Ba) basigas la tonalton je tri toncikloj, altiga signo ('Ba) samtiom altigas ĝin. En alfabeto kiu ne disigas inter majuskloj kaj minuskloj, komo basigas kaj apostrofo altigas la tonalton je unu tonciklo anstataŭ tri. Tonsilabo per minuskla konsonanto kaj majuskla vokalo (bA) signifas tonsilabon en kiu ajn tonciklo. La toncikla nombro difineblas per la intervalo inter la sama tono en du toncikloj ([do:Do]=2).
'5 Pecoj
Tonpeco enhavas takterojn kaj staras post tonsigno kaj dupunkto (#:). Inter la tonsigno kaj la dupunkto povas esti la nomo de la peco. Nomo kiu konsistas el pluraj vortoj disiĝas de la tonsigno per interspaco aŭ skribiĝas en citiloj (" "). Punkto disigas nomon de suba nomo. Peco kiu ne estas en parentezo finiĝas per tonsigno kaj punkto (#.) aŭ per komenco de sekva peco. Subpecoj povas esti en po parentezo. La dividon de peco en subpecojn povas montri malaltiga signo antaŭ la tonsigno ( ,# ) kaj la arigon de pluraj pecoj al muzika kolekto altiga signo ( '# ), ambaŭ je pluraj ŝtupoj per pluraj altigaj aŭ malaltigaj signoj. Referenco peca skribiĝas per tonsigno antaŭ la peca nomo, ĉu sen interspaco ĉu citaĵe (#" "). Peco referencata en alia peco reludiĝas.
'6 Reludoj
Obliga signo (*) kaj nombro tuj post peca parentezo diras kiomfoje la peco sinsekve ludiĝu. Kiam peco reludiĝas diversmaniere certan nombron da fojoj ("de kapo"), tiam la nombro kaj obliga signo staras komence en tiu parto de la peco kiu ĉiufoje ludiĝas sammaniere. La nombro ne skribendas post la unua obliga signo. Parto de la peco kiu ludiĝas ne ĉiufoje komenciĝas per apostrofo kaj numero aŭ numeroj kiuj diras kiujnfoje ĝi ludiĝas. Interspaco, minusa signo kaj apostrofo ( -') signifas "ĉiun fojon krom". La nombro 2 ĉe obliga signo ne skribendas. Nedifinitan aŭ ŝanĝeblan nombron signifas majuskla konsonanto kiun sekvas nombro.
'7 Rimarkoj
Tonrimarko enhavas indikojn pri ludmaniero aŭ komentojn pri la muziko. Rimarko skribiĝas en rimarka parentezo (< >). La nomo de la rimarko skribiĝas en la parentezo, antaŭ dupunkto, kaj povas esti indiko en alia rimarko. Indikojn disigas aŭ punktokomo aŭ komo kaj interspaco. Enrimarka taktsilabaĵo skribiĝas en silaba parentezo (<[ ]>). Rimarkon ekster tonpeco antaŭas tonsigno ( #< >).
'8 Ilumoj
Ilumo estas indiko kiu kunskribiĝas kun la taktsilaboj. Ilumo skribiĝas per minuskla konsonanto (krom h) aŭ majuskla kaj minuskla konsonantoj, kion ambaŭkaze povas sekvi nombro, kaj difiniĝas en rimarko. Ilumo kaj dupunkto montras kie la ludmaniero komenciĝas, la ilumo kaj punkto (.) kie ĝi finiĝas. Sola punkto finas la lastan ilumon, du punktoj ĉiujn ilumojn. Tutan rimarkon povas regi dupunkto kaj punkto samtiel kiel ilumon. Ilumo kiu aplikiĝas al nur unu taktsilabo kunskribiĝas kun tiu als tintsilabo.
'9 Takta bato
Takto konsistas el tutnombro da takteroj. Takta bato skribiĝas per takta streko (/) antaŭ la unua tono de la takto. Nombro post la takta streko estas la numero de la takto. En peco kun difinita nombro da takteroj en ĉiu takto, takteroj en la fino de takto ne skribendas se ili estas nur daŭrigo de antaŭa taktsilabo. Se la liga takto inter du pecoj estas tro longa aŭ mallonga, unuavice ĝi kunmetiĝas ĉe liga streko (-), duavice silentaj taktsilaboj (h) forpreniĝas de la kunmetejo kaj triavice la fino de la unua peco ĉu pli- ĉu malplilongiĝas.
'11 Takteco
Takteco indikiĝas per dupunkto. Nombro antaŭ la dupunkto indikas la tempan mezuron je meznombro da takteroj po sekundo. Nombro post la dupunkto indikas la nombron da takteroj po takto. Nedifinita nombro da takteroj po takto skribiĝas per demandsigno (:?). Momenta relativa ŝanĝo de tempa mezuro indikeblas per obliga signo (*) kaj nombro antaŭ dupunkto. Glito je tempa mezuro indikeblas per substreko (_) antaŭ aŭ inter nombroj antaŭ dupunkto. Certan ŝanĝon je tempa mezuro po taktero indikas plusa (+) aŭ minusa (-) signo, la ŝanĝonombron kaj dupunkto. Ankaŭ la absoluta frekvenco herca de tonsilabo indikeblas kiel mezuro de tempo. Dupunkto kaj nombro post takta streko en tonpeco diras la nombron da takteroj po takto.
'12 Forto
Laŭton (relativan sonpremon) indikas nombro post ekkria signo (!). Kutima laŭteco skribiĝas !5, plej forta !9, plej malforta !1 kaj silento !0. La nombro da ciferoj diras la precizecon. Ŝanĝoj je laŭto montreblas per substreko (!_) aŭ plusa (!+) aŭ minusa (!-) signo simile kiel ŝanĝoj je tempa mezuro, sed post ekkria signo. Indiko pri laŭto uzeblas ilume. Je nesona taktsilabo sammaniere indikeblas intensiveco de alia grando.
'13 Ritmo
Variojn en la daŭro de diversaj takteroj indikas nombroj post takta streko (/). Nova takto en la indiko komenciĝas per takta streko, nova taktero per interspaco kaj onnombrojn de taktero disigas apostrofo ('). La onnombrojn de taktero egale dividas ĝiaj toneroj. Se la nombro da onnombroj ne samas al la nombro de toneroj, ĉu la onnombroj fendiĝas inter la toneroj ĉu inverse. Onnombroj en silaba parentezo ([ ] aŭ ) kune korespondas al unu onnombro en la sama taktero ekster la parentezo. Laŭto povas inkluziviĝi en ritma indiko, post la daŭrindiko.
'14 Samtempeco
Plusa signo (+) montras ke la ĉirkaŭaj toneroj, takteroj aŭ pecoj sonas samtempe. Mallonga peco tiel ligita senoblige al pli longa, ripetiĝas ĝis la pli longa finiĝis. Plusa signo kun dupunkto uzeblas ilume pri agordo. Pecon aŭ ilumon igas altiga (') aŭ malaltiga signo tuj post la tonsigno aŭ antaŭ la ilumo. Altigita ilumo en ne malaltigita peco validas ankaŭ al samtempa malaltigita peco (,#) krom je ties altigitaj ilumoj. Ne malaltigita ilumo de altigita peco ('#) validas ankaŭ al samtempa malaltigita peco (,#) krom je ties altigitaj ilumoj. Demandsigno (?) uzeblas en la sama maniero kiel plusa signo, montras elekteblon anstataŭ samtempecon kaj kun dupunkto uzeblas als speciala ilumo pri alternativo. Demandsigno kaj plusa signo kune signifas "ĉu kun ĉu sen".
'15 Kanto
Vortopeco (odo) estas vortoj kiujn oni kantas aŭ parolas. Vortopeco estas peco kun vortosigno (&) anstataŭ tonsigno. Por ligi melodion al ĝia kanta teksto, eblas montri la taktajn batojn per taktaj strekoj (/) en la vortopeco kaj eĉ numerizi, kaj novan vicon en la vortopeco montri per punktokomo kaj tie kaj inter la tonsilaboj. Nombro post vokalo montras je kiom da tonsilaboj ĝi sonas. Vorto aŭ vortoj en silaba parentezo ([ ]) kantiĝas sur unu sama tonsilabo. Strofoj numeriĝas sammaniere kiel reludoj. Ripetoj en vortosilaba teksto montreblas per obliga signo (*) aŭ apostrofo kaj nombro samtiel kiel ĉe melodio. Vortoj post obliga signo kaj dupunkto (*:) ripetiĝas sammaniere en sekvaj strofoj ĉe kvar punktoj (....). Vortoj post altiga signo kaj dupunkto (':) ripetiĝas sammaniere en la sama strofo post malaltiga signo kaj dupunkto kaj samsituaj vortoj ripetiĝas sammaniere en sekvaj strofoj ĉe kvar punktoj. Vortopeco ne enhavu ilumon. Vortopecan lingvon indikas vortsigno (& = Esperanto). Komentoj skribiĝas en rimarko post vortosigno kaj dupunkto.
'16 Tembroj
Tembriko estas metodo priskribi konsiston kaj karakteron de sono, procedo aŭ okazaĵo. Tembriko aplikiĝas per tembrikaĵo. Tembrikaĵo estas indiko kiu konsistas el esprimo en parentezo post la nomo de la tembriko. La esprimo estas la tembrika specifa priskribo de la dezirata efiko. En rimarko klarigeblas kiel la tembriko funkcias. Tonsigno regas la tembrikon tonsilaban.
Banko Parex
Historio
La rusaj negocistoj Waleri Kargin kaj Wiktor Krassowizki fondis vojaĝagentejon en 1987. En 1991 la du fondintoj ricevis la licencon por ŝanĝi valutojn. Finfine je la 14a de majo 1992 oni fondis la Parex-bankon. Ĝis hodiaŭ ĝi havas ĉirkaŭ 90 filiojn kaj kliento-servejojn en tuta Latvio. Krome ekzistas filioj en 14 landoj. Laste la du fondintoj havis ĉirkaŭ 86 % de la akcioj. Aliajn partojn ĉefe havis financaj fondusoj kiel la Julius Bär International Equity Fund.
Ŝtatigo
Pro la tutmonda financa krizo de 2008 je la 8a de novembro la latva registaro ŝtatigis la bankon kontraŭ simbola aĉetprezo de 2 Lat (ĉ. 2.82 Eŭroj. Per tiu aĉeto oni akiris entute 51 procentojn de la banko.
NGC 7827
NGC 7827 (aliaj indikoj — UGC 38, MCG 1-1-27, ZWG 408.24, PGC 378) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Žalkovice
Žalkovice estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Zlín, en distrikto Kroměříž. Tra la municipo fluas rivereto Moštěnka. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1220.
Griza bradipo
Griza bradipo (Bradypus variegatus) estas specio de mamulo el la genro bradipo en la familio de bradipedoj (Bradypodidae).
Priskribo
La griza bradipo estas inter 47 kaj 75 centimetrojn granda kaj 2,5 ĝis 5,0 kilogramojn peza. La malgranda rondeta kapo ne havas ekstere videblajn orelojn, ĉar tiuj kaŝiĝas sub la felo. Ĉe la okuloj estas nigrecaj makuloj kaj super ili kaj la muzelo estas hela frunto. Vosto estas nur rudimenta. La felo havas densan sublanon. Super tio estas pli longaj kaj klare pli malfajnaj, helbrunaj ĝis brunaj haroj. La kapo estas pli malhela ol la resta korpo. Depende de la lumenfalo la felo briletas verdete, kio estas kaŭzata de simbiozo kun alga specio, kiu vivas en la felo. Ĉi tiu simbiozo servas ŝajne al la kamuflado je manĝo-malamikoj. La verto de la felo kuŝas, kiel ĉe ĉiuj bradipoj, sur la ventro. Tiel pluva akvo pli bone povas deflui. La brakoj estas klare pli longaj ol la gamboj. Male al la unaŭoj la brakoj de la griza bradipo finas en tri piedfingroj. La piedfingroj finas en hokoformaj ungegoj, ĉe kio la meza estas iom pli granda. La dentaro enhavas 18 mueldentojn. Kojnodentojn kaj tranĉdentojn (incizivojn) la griza bradipo ne havas. La flarsento estas tre alte evoluinta.
Vivmaniero
La griza bradipo estas adaptata al tre malsekaj biotopoj. La felo estas akvodensa kaj servas al la protekto kontraŭ malsekeco kaj malvarmo. La korpa temperaturo estas kun 34 gradoj tre malalta. La kialo por tio estas parto de nur ĉirkaŭ 30 procentoj da muskola maso je la korpa pezo kaj malalta metabolo. Grizaj bradipoj estas soluloj. Ili estas aktivaj dum krepusko kaj nokto. La plej multan tempon de la tago, čirkaŭ 20 horojn, la bradipo dormas kaj pro tio ili estas foje konsiderataj kiel simbolo de pigro. La arbaran grundon ĝi vizitas nur, por atingi alian arbon. Ĝi estas lertega naĝanto. Griza bradipo loĝas en 1 ĝis 2 hektarojn granda tereno.
Disvastiĝo
Tiu neotropisa specio estas disvastiĝinta en grandaj partoj de la subtropikaj kaj tropikaj meza kaj centra Sudamerikoj. Ĝia ĉefa regiono de disvastiĝo ampleksas la nordan Argentinon, Bolivion, Brazilon, Kolombion, Kostarikon, Ekvadoron, Honduron, Nikaragvon, Panamon, Paragvajon, Peruon kaj Venezuelon. Tie ĝi loĝas en humidaj kaj varmaj pluvarbaroj, ĉefe en la proksimo al akvejo.
Reproduktiĝo
La inoj sekse maturiĝas en aĝo de tri ĝis kvin jaroj, la viroj pli ofte bezonas unu ĝis du jarojn pli longe. La pariĝsezono estas tutjara, tamen falas plejparto de la naskiĝoj en la sekan sezonon. La ino provas allogi la viron per tre laŭtaj kaj akresonaj vokoj. Post la pariĝo denove disiĝas la seksaj partneroj. Post graveda daŭro de ĉirkaŭ ses monatoj la ino naskas unu idon. La naskiĝa pezo estas ĉirkaŭ 300 ĝis 350 gramoj. La unuajn ses ĝis sep vivmonatojn la ido trapasas sur la ventro aŭ la dorso de la patrino. Post du ĝis tri monatoj jam komenciĝas la demamigo. Komence la ido ankoraŭ ricevas antaŭmaĉitan nutraĵon, antaŭ ol ĝi komenciĝas, memstare manĝi foliojn. En aĝo de du ĝis tri jaroj la idoj estas elkreskintaj. Grizaj bradipoj povas atingi aĝon de pli ol 30 jaroj.
Endanĝerigo
Ĉar ĝi tre adaptiĝas al sia biotopo, ĝi reagas tre sentema je ĝenoj. La detruo de la tropikaj pluvarbaroj estas ĉe tio la plej grava problemo. La specio estas enlistigita en la Ruĝan liston de IUCN kiel "malmulte endanĝerigita".
Historio de arkitekturo
Ofte oni markas la komencon de historio kaj de civilizoj kiam oni komencis konstrui grandajn konstruaĵojn ĉu privatajn ĉu pli malpli publikajn. Tamen ankaŭ oni povas paroli pri ia arkitekturo kiam oni rigardas al megalitoj, sed certe kiam oni rigardas al malnovaj urboj de Sumero, Mezopotamio, Ĉinio, Hindio, kaj pli certe al la unuaj muregoj, palacoj kaj temploj. La piramidoj de Egipto estas unu el ankoraŭ ekzistantaj monumentoj de la antikveco kiuj montras tre prilaboritajn konstruteknikojn.
Antikva arkitekturo
Neolitika arkitekturo referencas al strukturoj kiuj enhavas loĝejojn kaj ŝirmejojn el ĉirkaŭ 10,000 al 2,000 a.K., nome la Neolitika periodo. En Sudorienta Azio, Neolitikaj kulturoj aperis tuj post 10,000 a.K., dekomence en Levantenio (Antaŭceramika Neolitiko A kaj Antaŭceramika Neolitiko B) kaj el tie orineten kaj okcidenten. Fruaj neolitikaj strukturoj kaj konstruaĵoj povas troviĝi en sudorienta Anatolio, Sirio, kaj Irako el ĉirkaŭ 8,000 a.K. kaj agrikulturaj societoj unuafoje aperantaj en sudorienta Eŭropo ĉirkaŭ 7,000 a.K., kaj en centra Eŭropo ĉirkaŭ 5,500 a.K. (el kiuj la plej fruaj kulturaj kompleksoj estas la kulturo Starčevo-Koros (Cris), la Liniceramika kulturo, kaj la Vinĉa kulturo. Popoloj de Ameriko kaj de Pacifiko restis ĉe Neolitika nivelo de teknologio ĝis la epoko de ka eŭropa kontakto, inklude tre malgrandajn esceptojn.
La arkitekturo de Mezopotamio estas antikva arkitekturo de la regiono de Tigrisa-eŭfrata (konata ankaŭ kiel Mezopotamio), kiu enhavas kelkajn diferencajn kulturojn kaj daŭris periodon el la 10a jarmilo a.K., kiam oni konstruis la unuajn permanentajn strukturojn, al la 6a jarcento a.K. Inter la mezopotamiaj arkitekturaj atingoj estas la disvolvigo de urba planado, la domo kun centra korto, kaj la ziguratoj.
Greka arkitekturo
La arkitekturo de antikva Grekio estas la arkitekturo produktita de la grek-parolanta popolo (Helena popolo) kies kulturo floris en la greka ĉeftero, nome Peloponezo, la Egeaj Insuloj, kaj en kolonioj en Anatolio kaj Italio por periodo el ĉirkaŭ 900 a.K. ĝis la 1a jarcento p.K., kaj plej fruaj restantaj arkitekturaj verkoj date el ĉirkaŭ 600 a.K..
La arkitekturo de Antikva Grekio estas plej bone konata pro ties temploj, multaj el kiuj troviĝas la tuta regiono, ĉefe kiel ruinoj sed multaj esence netuŝitaj. La dua ĉefe grava tipo de konstruaĵo kiu survivas tra la tuta helena mondo estas la subĉielaj teatroj, el kiuj la plej antikva datas el ĉirkaŭ 525-480 aK. Aliaj arkitekturaj formoj estas ankoraŭ elstaraj kiel la procesiaj kolonaro (propileo), la publika placo (agoro) ĉirkaŭita de multetaĝaj kolonaroj (stoa), la konstruaĵo por la urba konsilantaro (buleŭterio), la publika monumento, la monumenta tombo (maŭzoleo) kaj la stadiono.
Romia arkitekturo
La Antikvromia arkitekturo adoptis multajn diferencajn aspektojn disde la Antikv-greka arkitekturo, kreante novan arkitekturan stilon. La romianoj multe ŝuldis al siaj etruskaj najbaroj kaj prauloj kiuj havigis al ili riĉon de esenca kono por futuraj arkitekturaj solvoj, kiaj por hidraŭliko en la konstruo de arkoj. La romianoj absorbis la influon de la Greka Arkitekturo kaj rekte (ekz. Magna Graecia) kaj nerekte (ekz. etruska arkitekturo estis mem influita de la grekoj), influon kiu estas evidenta laŭ multaj vojoj; ekzemple, en la enkonduko kaj uzado de triclinium en romiaj vilaoj kiel manĝoloko. La romianoj estis konataj ankaŭ pro sia uzado de grekaj metiistoj kaj inĝenieroj por konstrui romiajn konstruaĵojn. La romia arkitekturo floris tra la Imperio dum la epoko de la Pax Romana.
La romia arkitekturo kovras la periodon el establado de la Romia Respubliko en 509aK, al ĉirkaŭ la 4a jarcento, poxt kio ĝi reklasiĝis kiel Fina Antikveco aŭ Bizanca arkitekturo. Plej el multaj survivaĵoj estas el la fina imperia periodo. La Romia arkitektura stilo pluis ĝis influi konstruadon en la iama imperio dum multaj jarcentoj, kaj la stilo kiu komencis en Okcidenta Eŭropo ĉirkaŭ la jaro 1000 nome Romaniko respegulis tiun dependon el bazaj romiaj formoj.
Károly Baintner
BAINTNER Károly [baintner] estis hungara agronomo, bestokuracisto naskiĝinta en Koloĵvaro la 1-an de novembro 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de julio 1989. Lia patro estis Ferenc Baintner.
Historio de arkitekturo
Prakristana arkitekturo
La prakristana arkitekturo aŭ paleokristana arkitekturo respondas al longa periodo daŭranta inter la 3-a kaj la 6-a aŭ 10-a jarcentoj depende de la fontoj kaj konsideroj. Ĝi naskiĝis ĉefe kiel neceso por la konstruado de strukturoj propraj por la kristanaj religio kaj praktikoj.
Kvankam ĝi originiĝis en Sirio kaj Egipto ĝi pasis rapide al Okcidento kaj estis en Romo kiel centro de la kristanaro, kie okazis la unuaj montroj de monumentoj en la etoso de la tombejoj aŭ katakomboj, ene de periodo de kaŝiteco kaj eksterleĝeco pro la persekutoj kiujn suferis tiuj kiuj praktikis la kristanan religion. En tiu sama epoko por okazigi la diservajn asembleojn aŭ ceremoniojn de religia karaktero oni uzis privatajn loĝejojn, el kiuj poste oni adaptis kelkajn el ties salonoj tiucele, (domus ecclesiae, la domo de la eklezio).
Bizanca arkitekturo
En la Unua Orepoko de la Bizanca Imperio, nome tiu de Justiniano la 1-a, 6-a jarcento, realiĝas la plej grandaj arkitektaj verkoj kiuj manifestigas kaj la teknikajn kaj materialajn karakterojn, kaj la konstruan senton kiu karakterigas la bizancan arkitekturon de tiu periodo.
De la romia kaj paleokristana orientaj mondoj ĝi pluhavis kelkajn elementojn kiel iujn materialojn kiel (briko kaj ŝtono por eksteraj kaj internaj kovradoj de mozaikoj), arkoj de duona punkto, kolono kiel subtenilo, ktp., sed ili havigis ankaŭ novajn trajtojn inter kiuj elstaras la nova dinamisma koncepto de elementoj kaj nova lokiga sento kaj, super ĉio, ties plej grava havigo, la sistema uzado de la volba kovrilo, ĉefe kupolo sur pendentivoj, tio estas, sferaj trianguloj en la anguloj kiuj faciligas la transiron de la kvadrata bazo al la cirkla de la volbo. Tiujn duonsferajn volbojn oni konstruis per samcentraj linioj de briko, kiel kronoj de malkreskantaj radioj plifortigitaj ekstere per mortero, kaj oni planis ilin kiel simbola imago de la dia mondo.
La bizanca arkitekturo produktis novan stilon el la 6a jarcento kiu ekas en la epoko de la imperiestro Justiniano la 1-a kaj markas rompon disde la prakristana arkitekturo de Okcidento, ĉar la bizancaj arkitektoj rekuperas la volbohavan strukturon kun kupolo kaj la koncepton de la centra navo, kiel por ekzemplo tiu de la preĝejo de Sankta Sofia de Konstantinopolo, tiu de Sankta Vitalo de Raveno kaj ankaŭ en tiu sama urbo tiu de la Baziliko de Sankta Apolinaro Nova kiu ankoraŭ prezentas la tipon de bazilika prakristana preĝejo ortangula kun tri navoj laŭlongecaj kaj vestiblo ĉe la enirejo.
Islama arkitekturo
Islama arkitekturo ensumigas tre ampleksan regionon de arkitekturo, nome kaj historie, kaj geografie. Kvankam oni parolas pri la islama arkitekturo sole en senco de religiaj konstruaĵoj, ĝi ensumigas ankaŭ profanajn konstruaĵojn. En la islama arĥitekturo tiel viciĝas la konstruaĵoj konstruitaj post la estiĝo de islamo (622) ĝis nuntempo, sur teritorio priregata fare de tiu ĉi religio. La lokojn de ties apero ne eblas limigi je tradicie islamaj regionoj, kiel estas Persa golfo, norda Afriko aŭ Antaŭa Oriento, sed eblas renkontiĝi kun ili ekz. ankaŭ en Hispanio, Francio aŭ en Barato. Nuntempe la muslimaj religiaj konstruaĵoj troviĝas tra la tuta mondo.
Eastsound (Vaŝingtonio)
Eastsound estas nemunicipiĝinta komunumo en Insulo Orkas, en Kantono Sanjuana, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas ĉe 48°41′48″N, 122°54′15″U. En ĝia poŝta kodo, 98245, kiu ampleksas proksimume duonon de la insulo, loĝas proksimume homoj.
Eastsound estas la centro de loĝado en Insulo Orkas. Ĝi havas plurajn hotelojn kaj restoraciojn, grandan nutraĵvendejon, kaj preĝejon. Pro la belega pejzaĝaro, la maro, kaj la naturaĵoj (inkluzive de grandaj orcinoj kaj grizaj balenoj), Eastsound estas popularega feriejo, precipe por kajakantoj kaj balenspektantoj. Insulo Indiana situas tre proksime en la maro, kaj sur la sek-tero proksimas la ŝtata parko Moran.
En Eastsound loĝis dum pluraj jaroj (1891-1893, kaj lia patrino restis tie post lia foriro al Takomo kaj Alasko) la Esperanto-pioniro Richard H. Geoghegan. En 1904 la familia hejmdomo, ankoraŭ enloĝata de la patrino, forbrulis; en la incendio detruiĝis granda aro de korespondaĵoj inter Geoghegan kaj Zamenhof (kaj aliaj pioniroj), kaj unu el la plej ampleksaj Esperanto-libraroj, kelkmil volumoj. Laŭdire Geoghegan posedis ekzempleron de ĉiu libro en aŭ pri Esperanto eldonita ĝis la incendio.
Frauendorf (Amt Ortrand)
Frauendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberspreewald-Lausitz de la federacia lando Brandenburgio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberspreewald-Lausitz de la federacia lando Brandenburgio, kaj estas parto de la historia regiono Luzacio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Historio de arkitekturo
Romanika arkitekturo
Romaniko estas epoko en la evoluo de la arto en okcidenta Eŭropo proksimume inter 950 kaj 1250. Ĝi sekvis la karolidan arton kaj poste cedis sian lokon al gotiko. La Skeldo-Gotiko estas regiona frugotika transira stilo de la romanika al la gotika arĥitekturo en la preĝejkonstruo, kiu aperis ĉefe en la nuna Belgujo. La Skeldo-Gotiko estis krom la gotikaj katedraloj en Francujo infludona por la evoluo de la brikogotiko en norda Germanujo kaj ĉe la suda baltamara regiono.
La romaniko eliras de konstruformoj de romia, frankonia-karolida kaj araba deveno kaj sintezas ilin je unueca stilo. Post la fino de la romia epoko la romanika arkitekturo estis la unua artostilo, kiun oni aplikis ĉie en Eŭropo. La romanikan konstrustilon karakterizas duonsferaj volboj, apogaj pilastroj, fenestroj kun rondaj arkoj, grandaj ebenaj surfacoj, dikaj defendotaŭgaj muroj kaj masivaj blokecaj formoj.
Gotika arkitekturo
Gotika arĥitekturo estas eŭropa arĥitekturo de alta kaj malfrua mezepoko konstruita en gotika stilo. La gotiko estas epoko de arĥitekturo kaj arto de la mezepoko en Eŭropo. Ĝi estiĝis kiel karakteriza arĥitektura stilo proksimume 1140 en centra Francujo, pli precize en Francilio kaj de tie ĝi iom post iom disvastiĝis en plimulton de la ceteraj landoj de okcidenta kaj centra Eŭropo kaj daŭris norde de la Alpoj ĝis proksimume 1500–1550. La antaŭe regantan arĥitekturan kaj artan stilon ni nomas romaniko, la postsekvan renesanco. En la postgotiko la gotika arĥitekturo pluvivis ankaŭ ekster sia epoko ĝis en la barokepoko; la romantismo treege interesiĝis pri la stilo kaj kreis la novgotikon kiel variaĵo de la historiismo. La gotika stilo estas klare difinebla nur en la arĥitekturo, dum kiam tio ĉi ne samklare eblas sur la kampoj de plastiko kaj pentrarto.
2967 Vladisvyat
2967 Vladisvyat estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Historio de arkitekturo
Gotika arkitekturo
La gotiko estis epoko de bildigo de la kristana idearo kaj je tio utiligis al si grandkvante simbolojn kaj alegoriojn. Elstara arta kreitaĵo estas la gotika katedralo, kiu kiel tutarta verko unuigas arĥitekturon, plastikon kaj (vitro-)pentradon de la mezepoko. En la arĥitekturo oni krome distingas la fazojn de la frua, alta kaj malfrua gotiko, kiujn la diversaj artaj regionoj transprenis je malsamaj momentoj kaj kiuj tiam parte ankaŭ pluevoluis sendepende unu de la alia.
2967 Vladisvyat
Nomo
Ĝia nomo honoras la princon Vladimiron la 1-a de Kievo, de vera nomo Vladimir Svjatoslaviĉ, (958 – 1015).
Historio de arkitekturo
Renesanca arkitekturo
Renesanca arkitekturo estas la arkitekturo de la periodo inter la komenco de la 14a kaj la komenco de la 17a jarcentoj en diversaj regionoj de Eŭropo, montranta konscian revivadon kaj disvolvigon de kelkaj elementoj de antikvgreka kaj romia pensaro kaj materiala kulturo. Stile, Renesanca arkitekturo sekvis al la Gotika arkitekturo kaj estis siavice sukcedata de la Baroka arkitekturo. Disvolviĝinta unue en Florenco, kun Filippo Brunelleschi kiel unu el ties plinovigantoj, la renesanca stilo rapide disvastiĝis al aliaj italaj urboj. La stilo estis portita al Francio, Germanio, Anglio, Rusio kaj aliaj partoj de Eŭropo je diferencaj datoj kaj kun variaj gradoj de tuŝebleco.
Renesanca stilo metas emfazon sur la simetrio, la proporcio, la geometrio kaj la reguleco de partoj kiel ili aperis en la arkitekturo de klasika antikveco kaj partikulare en antikva Romia arkitekturo, el kiuj restis multaj ekzemploj. Regulaj aranĝoj de kolonoj, pilastroj kaj linteloj, same kiel la uzado de duoncirklaj arkoj, duonsferaj kupoloj, niĉoj kaj edikuloj anstataŭis la pli kompleksajn proporciajn sistemojn kaj neregulajn profilojn de mezepokaj konstruaĵoj.
Revivigo de la klasika stilo en arkitekturo estis akompanita de burĝonado de scienco kaj inĝenierado kio tuŝis la proporciojn kaj strukturon de konstruaĵoj. Je tiu epoko, estis ankoraŭ eble por artisto designi ponton je la nivelo de strukturaj kalkuloj ene de la rigardo de ĝeneralisto.
Baroka arkitekturo
Baroko estas kultura movado inter 16-a kaj 18-a jarcentoj, kiu en historio pri arto sekvas Renesancon. Pli precize, baroko situas inter manierismo kaj rokoko, kiam Kontraŭreformacio de katolikismo reagis al la novaj kulturaj movadoj, kiuj produktis Reformacion kaj novan sciencon. La termino baroko, el la itala lingvo, origine signifis "stranga, ekstravaganca", kaj verŝajne devenas de la portugala vorto barroco, kiu signifis "neperfekta perlo".
Baroko malsekvas la regulojn de klasikismo, kaj multe atentas formon. Ĝi celas imponi kaj impresi spektantojn. Baroko preferas patoson al trankvilo, movon al stabileco, kurbon al rekto. Barokaj monumentoj celis imponi por represtiĝigi la katolikan eklezion. Tial, Romo estas grava centro. Sed ankaŭ aliaj eŭropaj urboj barokis. En Hispanameriko, ĝi miksiĝis kun la tradicioj de indianaj metiistoj.
Moderna arkitekturo
Moderna arĥitekturo estas arĥitekturo, kiu unuigas plurajn tendencojn ekestintajn en la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento, kiuj markas rompiĝon kun la tradicia aranĝo de spacoj, kunmetoformoj kaj estetikoj. Ĝiaj ideoj transpaŝis la arĥitekturan kampon influante la arton kaj fasonadon.
Secesi-stilo estas unu el pluraj nomoj por eŭropa art-historia epoko ĉirkaŭ la ŝanĝo de la 19-a al la 20-a jarcento. Tiu stilo viglis en Eŭropo inter 1895 – en Barcelono eĉ ekde 1883 – kaj 1914, precipe en grafikaj kaj konstruaj artoj, sed ankaŭ en muziko kaj beletro. Ĝi estas iom miskonata stilo, parte pro malsamaj nomoj laŭ la landoj (modernismo en Katalunio kaj tuta Hispanio, liberty en Italio, Jugendstil en Germanio, Art Nouveau aŭ "Modern Style" (jes, anglavorte) en Francio, Secesio en Aŭstrio kaj aliaj, ktp.), parte pro malklara dislimo al samepokaj skoloj (angla antaŭrafaelismo, francaj nabiaj pentristoj, simbolismaj beletristoj, ktp.). La esprimo "secesio" venas de la arta skolo Viena Secesio (Wiener Sezession), kiu en 1897 disiĝis de la Viena Artista Domo (germane: Wiener Künstlerhaus). Ankaŭ la ekspoziciejo de tiu grupo estas nomata La Secesio. La germana esprimo Jugendstil deriviĝas de la ilustrita revuo Die Jugend (la junularo), fondita en 1896. La franca esprimo Art Nouveau, uzata en pluraj lingvoj, devenas de la nomo de tiama pariza vendejo de Siegfried (Samuel) Bing, malfermita en 1895. La kataluna kaj hispana Modernismo estas malsamsignifa kun la sama vorto en multaj aliaj lingvoj.
La Secesi-stilo serĉas inspiron en detale observata naturo, prefere ol en arta tradicio. Ĝi estas parte artisma reago al la tiama raciismo kaj al la maleleganto de la unuaj produktoj de moderna industrio. Tial Secesio favoras kurbajn, elipsajn, vorticajn formojn kun simbola valoro, freŝajn, diafanajn, mildajn kolorojn. Ĝi aplikiĝas same al mebloj, etaj objektoj, kaj al vastaj konstruaĵoj.
En Germanujo, kie ĝi nomiĝis Neues Bauen (nova konstruado), ĝi krome koncernis la urban desegnadon en la tempo antaŭ la Unua Mondmilito ĝis en la tempo de la Vajmara Respubliko (1918 ĝis 1933). Ĝi estas en rilato kun la samtempe evolua movado De Stijl (la stilo) en Nederlando kaj kun la postuloj de Bauhaus. Liga konekto ankaŭ ekzistas kun la arĥitektura stilo nova objektivismo. La nomon Neues Bauen stampis arĥitekto Erwin Anton Gutkind per la titolo de sia faklibro aperinta en 1919 ''Neues Bauen. Grundlagen zur praktischen Siedlungstätigkeit'' (Nova konstrado. Fundamentoj por praktika koloniokonstruo).
Esprimisma arkitekturo estas preskaŭ nure germana aperaĵo, kiu produktis en la jaroj post la Unua Mondmilito ĝis la fino de la 1920-aj jaroj plej diversajn konstruaĵojn.
Celo de moderna arhitekturo estis, disvolvi per raciigo kaj tipigo, uzado de novaj materialoj same kiel per sobra-simpla internoekipaĵo tute novan formon de konstruado, je kiu sociala respondeco (suno, aero kaj lumo kontraŭ luokazernoj, postkortoj kaj plenŝtopitaj cambroj) akiris ĉefan gravecon. Tiel ekestis multnombro da loĝokolonioj, kiujn ofte survojigis urboj kun socialdemokratiaj plimultoj en siaj urboparlamentoj.
Biri
Biri estas vilaĝo en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en la Norda Grand-Ebenaĵa regiono de orienta Hungario, en subregiono de Nagykálló.
Geografio
Ĝi kovras areon de kaj havas loĝantaro de  homoj (2001). Ĝi situas 7 km sude de Nagykálló, 5 km norde de Balkány laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo.
Vidindaĵoj
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interretejo.
Ei-ichi Negishi
Ei-ichi NEGISHI (根岸 英 一 Negishi Eiichi, naskiĝis la 14-an de julio 1935, mortis la 6-an de junio 2021 ) estis japana kemiisto kiu studis dum plejparto de sia kariero ĉe Universitato Purdue, Usono. Li estis plej konata pro lia malkovro de Negishi-ligado. Li estis premiita de la 2010 Nobel-premio pri kemio kune kun Richard F. Heck kaj Akira Suzuki.
Haynecourt
Haynecourt estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 276 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Haynecourt estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Cambrai. Ĝi do situas kerne de la natura regiono Cambrésis, kiu ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.
Haynecourt etendiĝas sur 5,92 km².
Historio
Inter la 12-a kaj 17-a jarcentoj, la landsinjoroj de Haynecourt estis la membroj de la familio Haynecourt.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Bernard Degand, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Haynecourt apartenas al la kantono Cambrai-Ouest, kies ĉefurbo estas Cambrai. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
5230 Asahina
5230 Asahina estas malrapide rotacianta marsrenkonta asteroido, malkovrita la de la usona astronomo Jeff T. Alu elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Sherlock Holmes (filmo de 1916)
Sherlock Holmes estis usona muta filmo aperinta en 1916 kaj unu el la plej fruaj kinadaptoj de Sherlock Holmes fare de Arthur Conan Doyle. Holmes estis ludita de William Gillette.
21398 Zengguoshou
21398 Zengguoshou estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Sherlock Holmes (filmo de 1916)
Restas neniu konata kopio de la filmo hodiaŭ. Ekzistas tamen pluraj fotoj de la verko.
5230 Asahina
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana dirigento Takashi Asahina (japane 朝比奈 隆 Asahina Takashi, 1908–2001).
21398 Zengguoshou
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Zeng Guoshou, finalisto de la Intel Excellence in Teaching Award de Intel Science Talent Search 2003. Li estas instruisto ĉe la Unua Mezlernejo de Sjamen (Fuĝjano, Ĉinio).
Hugo Röllinger
Hugo RÖLLINGER (naskiĝis la, mortis la ) estis germana esperantisto. Ekde la jaro 1992 li estis Honora Membro de Germana Esperanto-Asocio kaj ekde la jaro 1995 ankaŭ de Universala Esperanto-Asocio.
Esperantisto de 1921, Röllinger aliĝis en 1923 al Germana Esperanto-Asocio, SAT kaj UEA. De 1930 li estis delegito de UEA. Post la potencpreno de Hitler oni maldungis lin pro kontraŭnaziismo. Rekrutita en la armeon en 1943, li kaŝe kunportis paĝojn el la UEA-Jarlibro kaj kontaktis esperantistojn en Francio kaj Nederlando. Nur post la milito li povis komenci profesian karieron.
Restaŭrismo
La Restaŭrismo estas tendenco kiu difinas diversajn arojn de religiaj movadoj memdifinaj kiel la remalkovro kaj "restarigo" en modernaj tempoj de la originala formo de la kristanismo. Sub la ŝirmo de la termino troviĝas pluraj religiaj movadoj motivitaj de ideo de reakiro de la originoj de la kristaneco. Iuj de ĉi tiuj movadoj estiĝis en la britaj insuloj, sed progresis nur en Usono kaj poste en ties okcidentaj teritorioj dum la 19a jarcento je la alveno de la tiel nomita Dua Granda Vekiĝo.
Giudicato di Arborea
La Giudicato di Arborea (en itala Giudicato di Arborea, en sarda Giuigadu de Arborea) estis unu el kvar sendependaj, heredaj "judicatures" (giudicati) en kiuj la insulo Sardio estis dividita en la Mezepoko. Ĝi okupis la centr-okcidentan parton de la insulo, kun bordoj inter Logudoro norde kaj oriente, Cagliari sude kaj oriente, kaj la Mediteranea Maro okcidente. Nordokcidente kaj trans Logudoro situiĝis Gallura, kun kiu Arborea havis malpli da interagado. Arborea supervivis siajn najbarojn, ĝis la 15a jarcento. La plej frua konata jura sidejo estis Tharros (Tarra). Giudicato di Arborea dum sia pleja etendo okupis la tutan teritorion de la insulo, escepte la urbojn Alghero kaj Cagliari.
En 1392 la Carta de Logu estis jura kodo de la Giudicato di Arborea promulgita de la giudicessa Eleanora. Ĝi estis en valido en Sardio ĝis ĝi estis anstataŭita per la kodo de Karlo Felikso en aprilo 1827. La Carta estis laboro de granda graveco en sardia historio. Ĝi estis organika, kohera, kaj sistema laboro de leĝaro ampleksanta kaj la civilan kaj la punan juron.
Johann Georg Fincke
Johann Georg FINCKE, ankaŭ Fink, Finke (* proksimume 1680; entombigita la 26-an de majo 1749 en Saalfeld) estis germana orgenkonstruisto.
Vivo
Estas necerte, ĉu la patro de Fincke, Christian Fincke, jam estis orgenkonstruisto. Eblas, ke Fincke laboris kune kun Georg Christoph Stertzing ĉe la orgeno de la urbopreĝejo en Jena. Almenaŭ li loĝis kelkajn jarojn en Jena. En 1709 li transloĝiĝis al Saalfeld por la konstruado de la orgeno en la tiea urbopreĝejo. Ĉi tiun orgenon kontrolis Johann Nicolaus Bach. En 1719 Fincke ricevis privilegion.
Ekde 1720 Johann Georg Fincke laboris ĉefe en Gera. Ĉar li tie akiris la civitanecon, oni povas supozi translokigon de la metiejo. Lian orgenon starigitan en la tiea Johano-Preĝejo ekzamenis neniu malpli grava ol Johann Sebastian Bach. Li pretigis pozitivan ekspertizon pri ĉi tiu instrumento ekipita per multaj teknikaj kaj sonaj apartaĵoj.
En 1726 Fincke ekloĝis en Neustadt an der Orla. Tie li ankaŭ estis ricevinta komision por la konstruado de granda orgeno. Tamen lia restado en Neustadt ŝajne estis nur nedaŭra. Poste li denove estis en Saalfeld.
Geoagiu-Băi
Geoagiu-Băi [ĝŭaĝu bəj] (hungare: Feredőgyógy, germane: Warmbad) estas komunumo en Rumanio norde de Orăştie. En 1910 ĝi havis 210 loĝantojn (rumanoj); en 1992 627 (rumanoj, 2% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1241. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Geoagiu.