cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La vojaĝoj de Gulivero
Parto 3
Gulivero post permeso de la reĝo malleviĝas al Balnibarbio. Li ekscias, ke loĝantoj de Balnibarbio estas tre forlogitaj pri variaj projektoj pri reorganizo de tekniko kaj aliaj sferoj de vivo. La projektoj estas tre stultaj, sed la homoj esperas pri grandiozaj efektoj de la projektoj en estonto kaj vivas tre malriĉe, ĉar direktas multajn penojn al la projektoj kaj neglektas kutiman laboron.
Gulivero decidas reveni al Anglio tra Japanio. Li vizitas ankoraŭ kelkajn landojn situantajn inter Balnibarbio kaj Japanio (ricevante subtenon de la reganto de ĉiu lando). La unua estas insula Glubdubdribo, kies loĝantoj estas sorĉistoj. Reganto de Glubbdubdribo scipovas elvoki animojn de mortintoj. Li elvokas animojn de variaj historiaj agantoj, kaj Gulivero interparolas kun ili. El ĉi tiuj interparoloj Gulivero ekscias, ke multaj famaj agantoj estis tre malbonaj, sed vivoj de bonaj agantoj ofte estis tre malĝojaj; interpretantoj de antikvaj filozofoj misformis iliajn doktrinojn; la homaro degeneras.
Yanga R. Fernández
Post 2005, li estas profesoro asistanto en la Universitato de Centra Florido kaj siaj esploroj temas pri la fizikaj ecoj kaj la evoluo de la kometoj kaj asteroidoj.
La asteroido 12225 Yanfernandez estis tiel nomita en lia honoro.
La vojaĝoj de Gulivero
Parto 3
Poste Gulivero vizitas insulon Lugnagon. Li ekscias, ke iuj loĝantoj de Lugnago estas senmorta; ĉi tiuj homoj estas nomataj struldbrugoj. Antaŭe Gulivero opinias, ke struldbrugoj estas tre feliĉa. Sed interparolantoj klarigas al li, ke li eraras, ĉar struldbrugoj ne havas eternan junecon kaj ilia eterna vivo signifas eternan maljunecon.
En Japanio Gulivero mensogas, ke li estas nederlandano, ĉar aliajn eŭropanojn oni ne enlasas en Japanion. La ŝipestro de iu ŝipo akceptas Guliveron sur la ŝipon kiel kuracisto. Sur ĉi tiu ŝipo Gulivero navigas al Nederlando. Poste Gulivero revenas en Anglion al liaj edzino kaj infanoj.
Parto 4
Gulivero ekvojaĝas kiel la ŝipestro de iu komercŝipo. Dum la vojaĝo iuj maristoj mortas, kaj Gulivero dungas novajn maristojn, sed ili estis krimuloj. Ili decidas uzurpi la ŝipon kaj navigi kiel piratoj. Pro tio ili logas al ilia partio ĉiujn aliajn maristojn (krom Gulivero) kaj arestas Guliveron. Poste ili elŝipigas lin sur nekonatan bordon.
Tie Gulivero renkontas tre malagrablajn animalojn, kies korpoj estas similaj al korpoj de homoj. Poste li renkontas ĉevalojn kaj vidas, ke en ĉi tiu lando ĉevaloj estas raciaj. Ĉevaloj vidantaj Guliveron estas tre mirigataj, ĉar ne konas tiajn animalojn. Ili vidas, ke Gulivero estas simila al la supercititaj malagrablaj animaloj, nomataj jahuoj en la lingvo de la ĉevaloj, sed li estas racia preskaŭ kiel houjhnhnmo, t.e. ĉevalo en ilia lingvo (pli precize, ĉi tie ni skribas esperantigitajn versiojn de la vortoj). Unu houjhnhnmo permesas al Gulivero loĝi en sia domo kaj lernigas lin paroli per la lingvo de la lando.
Gulivero iom post iom perceptas kutimojn de houjhnhnmoj. Ĉi tiu socio estas tre perfekta, ĉar neniu houjhnhnmo havas malvirtojn, kiujn ofte havas homoj. Kontraste jahuoj estas fonto de malagrablecoj en ĉi tiu lando, kvankam estas uzata kiel labora brutaro. Gulivero priskribas al lia mastro kutimojn de landoj de Eŭropo. Ili estas tre surprizanta kaj malagrabla por la houjhnhnmo.
Unu tagon kongreso de houjhnhnmoj de la lando decidas, ke la mastro de Gulivero devas elsendi Guliveron el la lando de houjhnhnmoj. Gulivero (kun helpo de unu houjhnhnmo estanta servanto de la mastro) produktas boaton kun velo kaj remiloj. Sur ĉi tiu boato li navigas al insulo vidiĝanta apud la horizonto.
Iom post iom Gulivero atingas bordon de Aŭstralio. Sed li ne volas reveni en socion de homoj - "jahuoj" kaj kaŝas sin, kiam vidas homojn. Tamen portugalaj maristoj trovas lin, perforte lokas lin en sia ŝipo kaj navigas al Lisbono. En Lisbono Gulivero loĝas en domo de la ŝipestro de la ŝipo. Homoj estas tre malagrablaj por li, krom la ŝipestro. La ŝipestro konvinkas Guliveron, ke Gulivero devas reveni al sia familio.
Gulivero revenas en Anglion al liaj edzino kaj infanoj, sed ili estas malagrablaj por li, ĉar ili estas "jahuoj". Gulivero tre malrapide alkutimiĝas loĝi kun homoj. Krom tio, li aĉetas du ĉevalojn, tre amas ilin kaj traktas ilin kiel raciajn estaĵojn.
Interpreto
La verko estas pura satiro – multe pli politika polemika disputilo ol „frua nepolitika verko de la fantasta literaturo", kiel oni foje misjuĝis ĝin. La vortumoj plenas je akraj politikaj aludoj kaj malicaj rimarkoj. Por legado tiel rekomendeblas plena kaj komentita origina eldono aŭ komparebla bona traduko.
Kiel reago – ne eblis simple „subpremi" tiom konatiĝintan verkon – ekestis pluraj cenzuritaj kaj malakrigitaj eldonoj, en kiuj la foje fortaj kaj socie kritikaj teksteroj tiom resumiĝis kaj simpliĝis, ĝis el la brila, akratona verko de la monda literaturo iĝis „sendanĝera" porinfana libro. Tiu simpligita kaj malakrigita porinfana versio estis tiu, kiu plej disvastiĝis tutmonde, plej konatiĝis kaj ankoraŭ nuntempe grandkvante vendiĝas, ofte kun ĉarmaj, malpolitikaj, porinfanaj ilustraĵoj, kiuj substrekas la impreson ke temu pri kvazaŭfabelo.
La vojaĝoj de Gulivero en la satira ĝenro pluevoluiĝis. Publikiĝis pluraj versioj de imagebla „kvina vojaĝo de Gulivero", unu el ili majstroverko de la origina esperantlingva literaturo:
Esperantlingva traduko
En Esperanto aperis la unua parto: Gulivero en Liliputo, mallongigita versio, el la angla tradukis M. Inman, ilustrita de J. R. Monsell, 2002, eldonejo Inko, libro plene rete atingebla en formato PDF (vidu sube).
Nelibraj adaptoj
La historio de Gulivero plurfoje estis la temo por kinejaj kaj televidaj filmoj respektive serioj, inter alie:
Krome la verko ankaŭ plurfoje adaptiĝis kiel muzikalo, komikso kaj kiel sondramo.
Plorec-sur-Arguenon
(jen france, prononco, bretone Ploareg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Geografio
Plorec-sur-Arguenon estas malgranda vilaĝo situanta sur la bordo de la pitoreska valo de rivero Arguenon.
Krom ties centro, Plorec konsistas el multaj etaj domaroj : la Ville hatte, Tréhemneuc, la Villebriand, le Temple, ktp.
Borde de Arguenon, je la limo kun la najbara komunumo Plédéliac, troviĝas akva bazo.
Ekstaruloj ligitaj al la komunumo
Jean Aillet, urbestro de Plorec-sur-Arguenon en 1837
Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano
La subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano estas ekoregiono el la hindoĉina ekoprovinco de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi kovras la precipan parton de la insulo de Tajvano, escepte de la pli suda pinto de la insulo, kiu konstituas la ekoregionon de la musonaj pluvarbaroj de Sud-Tajvano.
Sântioana de Mureș
Situo
Sântioana de Mureș situas 6 km de Târgu Mureș kaj 4 km sude de la komunuma sidejo Pănet.
Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano
Tiu ĉi ekoregiono estas parto de la tutmondaj 200-regiono "tajvanaj montarbaroj".
Flaŭro
La marbordaj ebenaĵoj kaj malpli altaj regionoj estas kovritaj de ĉiamverdaj arbaroj de Castanopsis, regataj de Cryptocarya chinensis kaj Castanopsis hystrix, kun dissemitaj arbareroj de la subtropika Mason-pino (Pinus massoniana). Je pli altaj situoj, japana blua kverko (Quercus glauca) anstataŭas Cryptocarya kaj Castanopsis kiel superregantan arbon.
Faŭno
Pro la insula karaktero de Tajvano estas kelkaj animalaj endemioj en tiu vivejo kiel pri la birdoj la tajvana paruo, la tajvana pigo aŭ la tajvana regolo kaj inter mamuloj la tajvana serovo kaj la tajvana makako.
Las Vegas Strip
Las Vegas Strip estas etendo de Las Vegas Boulevard Suda en la Kantono Clark, Nevada, Usono, kiu estas konata pro sia alta koncentro de distraj hoteloj kaj kazinoj. The Strip, kiel ĝi estas populare konata, estas ĉirkaŭ 6.8 km longa, kaj estas tuj sude de la limoj de Lasvegaso en la nekorporaciaj urboj nomataj Paradise kaj Winchester, sed ĝi estas ofte referencita simple kiel "Las Vegas".
Ĉedli Klibi
Li verkis Orient-Occident - la paix violente kiu estis publikigita en 1999. Tiu libr estis verkita en la formo de intervjuo kun la franca ĵurnalisto Jennifer Moll, en kiu li frontas aferojn pri Islamo, Eŭropo kaj siaj spertoj kiel Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj.
Las Vegas Strip
Multaj el la plej grandaj hoteloj, kazinoj, kaj distrejoj en la mondo estas en la Strip, konata pro sia nuntempa arkitekturo, lumoj, kaj ampleksa vario de altiraĵoj. Ties hoteloj, kazinoj, restoracioj, altnivelaj rezidejoj, distroproponoj, kaj nuboskrapula konturo establis la Strip kiel unu el la plej populaj kaj ikonaj turismaj celoj en la mondo kaj estas unu el ĉefaj enspezofontoj de la ekonomio de Lasvegaso.
Mahmud Riad
Mahmud RIAD (محمود رياض) (8a de Januaro, 1917 – 25a de Januaro, 1992) estis egipta diplomato. Li estis egiptia ambasadoro en Unuiĝintaj Nacioj el 1962 ĝis 1964, egiptia Ministro de Eksterlandaj Aferoj el 1964 ĝis 1972, kaj Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj el 1972 ĝis 1979.
Béla Illés
Béla ILLÉS, hungare Illés Béla estis hungara verkisto kaj ĵurnalisto.
Mahmud Riad
Armeoficiro iĝanta diplomato, Riad estis konsiderata fakulo pri arabaj aferoj. Luktinte en la Arab-israela milito de 1948, li estis membro de la egiptia delegitaro kiu subskribis la batalhalton en 1949 kun Israelo.
Béla Illés
Béla Illés naskiĝis la 22-an de marto 1895 en Kassa, nuntempa Košice en Slovakio. Li mortis la 5-an de januaro 1974 en Budapeŝto.
Mahmud Riad
Post naŭ servojaroj en la armeo, Riad aliĝis al la Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj en 1952 kaj tuj supreniris la diplomatajn rangojn. Li iĝis Ambasadoro en Sirio en 1955 kaj Permanenta Reprezentanto en Unuiĝintaj Nacioj en 1962. Li servis kiel Ministro de Eksterlandaj Aferoj el 1964 ĝis 1972.
Béla Illés
Biografio
Béla Illés studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li debutis en Nyugat en 1916. Post falo de Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al Vieno. En la sekva jaro li ĵurnaladis en orienta Ĉeĥoslovakio, poste pro la komunismaj ideoj li estis elpelita. Li estis elpelita ankaŭ el Aŭstrio, tial li iris al Rusio. Kiel majoro, li batalis por la komunista Hungario en 1945. Poste li havis postenojn en gravaj literaturaj revuoj. Li ricevis premion Kossuth en 1950 kaj 1955.
Mahmud Riad
Li estis elektita Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj en 1972, sukcedante Abdul Ĥalek Hasuna, ankaŭ egipta.
Riad demiziis el la Ligo de Arabaj Ŝtatoj en 1979 je la pinto de la krizo okazigita pro la subskribo fare de Egipto de pactraktato kun Israelo. plej arabaj landoj rompis rilatojn kun Egiptio pro la traktato, kaj la sidejo de la Ligo estis translokigitaj el Kairo al Tunizio. La sidejo revenis al Egiptio nur en 1991 post la traktat-opoziciantoj reamikiĝis kun Kairo kaj pluigis la diplomatiajn ligilojn.
Li ests la aŭtoro de tri libroj. Menciindas "The Struggle for Peace in the Middle East" (La lukto por la paco en Mezoriento) tradukita al angla kaj publikigita en Londono, Anglio, 1982 (ISBN 0 7043 2297 8).
(14680) 1999 XV104
(14680) 1999 XV104 estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Stratovarius
Stratovarius estas potenca metalroka grupo el Finnlando, fondita en Helsinko dum 1984, danke al frapinstrumentisto kaj kantisto Tuomo Lassila, al gitaristo Staffan Stråhlman kaj al basisto John Vihervä.
La nomo devenas el fondiĝo de la vortoj Stratocaster kaj Stradivarius.
La komenco (1984-1989)
Stratovarius naskiĝis en 1984 en Helsinko, en Finnlando, komence kiel Black Water. La grupo estis formita de frapinstrumentisto kaj kantisto Tuomo Lassila, de gitaristo Staffan Stråhlman kaj de basgitaristo John Vihervä. La muziko malsamas ol aktuala Stratovarius. La muzikgrupo estis pli melodia kaj klasika, stile de Black Sabbath, ĉefe de Ozzy Ousborne.
En la malkomenco de 1984 John Vihervä forlasis la grupon kaj la nova basgitaristo estis Jyrki Lentonen, eksanaro kune kun Timo Tolkki de muzikgrupo nomigita Road Block. Post kelkaj festivaletoj, ankaŭ Stråhlman en 1985 forlasis la grupon. Timo Tolkki anstataŭis la rolon de Staffan. Lia eniro en la muzikgrupo permesis al Tuomo koncentriĝi sole pri la frapinstrumento.
2008: Reunuiĝo
En junio la grupo reunuiĝis sen Timo Tolkki.
Dume, Timo Tolkki, per la forumo de lia nova muzikgrupo, Revolution Renaissance, pensis pri muzikalbumo kun Stratovarius en 2009 kune kun aliaj eksanoj Tuomo Lassila (frapinstrumentisto) kaj Antti Ikonen (klavarinstrumentisto).
Poste, la 22-an de aŭgusto 2008, en la oficiala retejo de Stratovarius aperis novaĵo, laŭ kiu la anoj de la grupo elektis la novan gitariston, kiu anstataŭigos la eksanon Tolkki: estas la 25-jara Matias Kupiainen, kun kiu registris novan albumon une nomata King of Nothing, sed post alinomita en Polaris, kiu estis publikigita la 15-an de majo 2009.
La du bibliaj rakontoj pri la kreo
La unua rakonto
La unua rakonto estas karakterizita per la priskribo pri Dio kiel kreinto de ĉio, danke al lia absoluta potenco. La tiulokaj antikvaj kosmogonioj parolis pri la kreo de la mondo kiel lukto inter diversaj diaĵoj inter si: la venkinta diaĵo utiligis la erojn de la venkita diaĵo kiel materisalo por kunmunti la partojn de la mondo (Vidu: Iŝtar. En la Biblio ne troviĝas nenio de ĉio tio, Dio estas la unika protagonisto kaj “produktas” la mondon senlukte kaj senpene. Oni povas noti ankaŭ perfektan paralelismon inter la verkoj de la unuaj tri tagoj kaj la verkoj de la duaj tri tagoj, krome en la unua serio okazas la disigo de la elementoj, en la dua la popolado de tuj elementoj: en la unua tago Dio kreas la lumon kaj disigas la lumon el la mallumo, en la kvara tago Dio popoligas tiujn elemenojn per la Suno, la Luno kaj la Steloj. Interesas noti kiel la astroj, kiuj en la paganaj tiutempaj religioj estis konsideritaj diaĵoj, ĉi tie estas subklasataj al la rango de “lumiloj”, nome de lampoj, kiuj lumigas la tagon kaj la nokton. En la dua tago estas kreata la firmamento kiu disigas la superajn akvojn, nome la pluvaj akvoj, el tiuj malsuperaj, la oceanoj, (la firmamento estis konsiderita kiel kupolo kiu entenis la akvojn starantajn supre) al kio korespondas la kreo de la birdoj kaj fiŝoj en la kvina tago. En la tria tago okazas la disigo de la tera el la maro, en la sesa la popolado de la tero per la kreo de la teraj bestoj. La kulmino de la kreo estas la homo, kreita lasta, laŭbilde kaj lauŭsimile de Dio. La sepa tago estas la tago de la ripozo de Dio. La inspisrita verkisto ne verkas en la stilo de la komuna prozo, sed en tiu de la arta prozo, kies precipa regulo, en la antikva Oriento, estis “produkti en la tekstoj la paralelismon kaj la simetrion”. La progresiva procedo de la kreado montras la laŭgradan kompletiĝon de la kreitaĵro kaj la finan perfektecon de la kuno. La versego 4a, la lasta de la unua rakonto, finiĝas per speco de titolo metita ĉe la fino: “Tiuj estas la generacioj (toledòt) de la ĉielo kaj de la tero kiam ili estis kreitaj”.
Dua rakonto pri la kreo
Al tiu versego sekvas la 2,4b kiu komenciĝas portante malantaŭen al la momenco de la kreado, kvazaŭ nenio estis farita, diras fakte: ' “Kiam Javeo Javeo-Elohim alestigis la teron kaj la ĉelon kaj ne estis arbetaĵo sur la tero….”''. Oni notu ke ĉi tie oni diras ke ne ekzistas ankoraŭ la vegetaĵaro, pri kiu oni jam antaŭe parolis: ni estas ĉe la komenco de nova rakonto, la dua kiu momenciĝas per la kreo de la homo, kiu estas metita en unua vido ekde la komenco ĝis la fino. La tero estas ebenaĵo senfolia, senherba, senarba kaj senbesta kaj Dio per la koto de tiu ebenaĵo formas la homon (Adàm ĉar devenigita el la tereno – adamà”. Nur tiupunkte Dio enplantas ĝardenon por la homo kaj lin tien translokigas, poste kreas per la koto la terajn bestojn kaj la birdojn, ĉar la homo ne restu sola: ĉio estas farita cele de la homo. Se en la unua rakonto la perspektivo estis kosma kaj dia, ĉi tie estas male tera kaj homa, la unua rakonto komenciĝas fakte per la kreo de la ĉielo kaj de la tero kaj la homo aperas lasta, en la dua male la atento estas centrigita detuj sur la homo kaj la kreaĵaro estas donaco de Dio por li.
Ilia Harmoniiĝo
La fakto ke la Biblio al ni prezentas du malsamajn rakontojn ne signifas ke tiuj estas en opono unu kontraŭ alia: fakte, la redaktoro ne povis kontraŭdiri sin mem ĉar la rakonto de la Genezo, spite de la diverseco de la fontoj (la unua referencas kaj profitas de la “sacerdota”, dum la dua enkadriĝas en la “javista” tradicio), prezentas rimarkindan unuecon kaj koheron de la kuno kaj ekzegeziistoj substrekas ke neniu samtempa rakonto prezentas tian rakontan koheron: do estus nesubteneble atribui al tiu redaktisto la naivecon esti falinta en tian memkontraŭadiro. Konsiderinte ke la ordo tra kiu estas alestigita la eventoj diferencas, kaj plue konsiderinte ke la aŭtoro ne povas tiel vulgare sin kontraŭdiris, oni devas konkludi ke tiu kiu unuigis la du rakontojn ne intencis priskribi objektivan fakton: la sinsekvo de la kreivaj eventoj ne interesas la aŭtoron kiel priskribo pri kronologia disvolviĝo: la kontraŭdiroj ne koncernas la substancon, sed nur la formon de la rakonto kiu obeas al la literaturaj kriterioj kaj al la pensrakontaj postuloj de la medio en kiu li verkas. Oni trovas ĉi-tie esprimita iu doktrino, evento, kaj ne la efektivaj apartaĵoj de ĝia realiĝo. La intencita unikaĵo celas komuniki ke Dio reale kreis la homon por kiu Li provizas. Malsamas la perspektivoj: en la unua rakonto la homo estas kreita lasta, ĉar li estas la kronaĵo de la kreitaĵoj kiuj estas al li ordinitaj; en la dua raconto la homo estas kreita unua, ĉar havas pligrandan dignecon kompare kun al aliaj kreataĵxoj, kiuj estas kreitaj post li, por kontentigi liajn bezonojn. La koncepto esprimita de la du rakontoj evidente estas la sama, ankaŭ se en la dua elmerĝas nuanco malsama, ĉar la homo estas alvokata kunlabori kun Dio al konservo de la kreitaĵaro.
Hodiaŭaj konkludoj
Se iam tiu interpreto estis intuicie akcetipta dum kelkaj suspektigis kontraŭdiron en Biblio kiu, vole/nevole, favorus al nekredemo, hodiaŭ tiu intuicio havas sciencan fundamneton ĉar hodiaŭ klare estas malkovritaj la literatutaj ĝenroj de la antikva literaturo de la proksima Oriento kaj tiuj, parte similaj, de la Biblio. Vidu: Hipotezo dokumenta kaj libroj de.
Eksteraj ligiloj
•	 en Cathopedia itallingva katorlia reta enciklopedio.
3614 Tumilty
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jodi Anne Tumilty Thomas, bofilino de la malkovrinto.
Lagoj de la Ruĝa Roko
La natura loko Lagoj de la Ruĝa Roko estas ene de la Nacia Naturrezervejo Lagoj de la Ruĝa Roko en sudokcidenta Montano, Usono. La natura loko okupas pli da tri kvaronojn de la Naturrezervejo kaj estis starigita por plibonigi la specian konservadon, ĉefe de tiaj akvobirdoj kiaj la trumpetocigno. Meze de la 1930-aj jaroj, estis ĉirkaŭkalkulitaj 69 trumpetocignoj restantaj en la kunigitaj subŝtatoj kaj pli da duono el ili troviĝis en la regiono kie nune estas la natura loko. La kreado de la Naturrezervejo markis unu el la plej fruajn klopodojn sekurigi protektadon por rapide maalaperiĝanta specio kaj la deklaro de natura loko plibonigis la protektostatuson de tiu habitato.
Usona Servo por Naturkonservado permesas nek motorajn nek mekanizadajn vehiklojn, inklude biciklojn. Kvankam kampado kaj fiŝkaptado estas permesitaj laŭ permesiloj, oni ne konstruis ŝoseojn aŭ konstruaĵojn kaj ankaŭ ne estas lignoproduktado aŭ minado, kongrue kun la 1964 Wilderness Act. La areoj de la natura loko ene de la Nacia Arbaro kaj la areoj de la Bureau of Land Management ankaŭ tipe permesas ĉasadon en ties sezono. Tamen pro sensiveco kaj konstanta endanĝeigo de la trumpetocigno, oni ne permesas ĉasadon en de tiu natura loko.
Konsista el nombraj lagoj, marĉoj kaj aliaj humidejoj, vizitanto plej verŝajne povos vidi ekzemplerojn de kanada gruo, blucindra ardeo kaj anasoj ol la timida trumpetocigno, eĉ se ties nombroj ege pliiĝis. Ankaŭ alkoj, vulpoj, histrikoj kaj mefitoj troviĝas la tutan jaron dum ankaŭ la kanada cervo, la hemiona cervo kaj la antilokapro oftas en la natura loko. Kvankam malpli komuna, ankaŭ la nigraj ursoj foje vidiĝas tie.
Ĉe la okcidenta limo de kio estas kolektive konata kiel Ekosistemo Granda Yellowstone, la natura loko apudas ankaŭ al la Nacia Arbaro Gallatin. Ne estas permesata kampado en tiu natura loko sed estas du apudaj kampadejoj disponeblaj en la rezerva sekcio ne markata kiel natura. Marŝado estas permesata escepte en kelkaj areoj dum specifaj jarsezonoj por protekti naturon.
Köblény
Köblény [koblEnj], germane Kewling, kroate Kubin estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló.
Situo
Köblény situas sur deklivoj, fine de sakovojo. Dombóvár troviĝas je 16, Komló 24, Pécs 38, Budapeŝto 182 kilometroj.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1325 laŭ tiama hungara ortografio "Kubli". Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis, sed precipe sudslavoj vivis tie. En 1725 germanoj pligrandigis la loĝantaron. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio.
Nacia parko Abisko
La nacia parko Abisko (svede Abisko nationalpark; nord-samee Ábeskovu nationálpárka) estas nacia parko en la nordo de Svedio, situanta en la komunumo Kiruna en Sameio, en la vilaĝo Abisko. La parko situas 30 kilometrojn apud la sveda-norvega landlimo.
Ĝi kovras 77km2 en la valo de Abisko. La parkon, kreitan en 1909, 40 000 personoj vizitas ĉiujare. La sameoj okupas ankoraŭ la parkon, kie ili vivas jam ekde jarcentoj.
Loknomo
Kiel en la tuta region de la samea montaro la loknomoj devenas de la nord-samea lingvo. La ortografio por kelkaj el tiuj estas adaptitaj svedlingven kaj ĉi-epoke por la parko mem, uziĝas kaj la svedlingva nomo Abisko, kaj la nord-samea nomo Ábeskovu.
Kiel multaj loknomoj sameaj, Ábeskovvu estas duparta. La dua radiko priskribas la lokspecon, ĉi-okaze pruntite de la sveda skog, signifanta arbaron. La unua radiko karakterizas pli detale la situon, ĉi-okaze vasta akvejo (do lago aŭ maro). Do oni komprenu la nomon kiel arbaron apud granda lago, alude fakte al lago Torneträsk. La plej oftaj ĉi-regionaj toponimoj estas jaure (lago), jåkka  (riviero), vagge (intermonto) kaj tjåkka (monto).
Formado
La nacia parko Abisko apartenas al la Skandinavaj Alpoj kaj ĝia geologio estas forte markita de la kaledonia orogenezo. Ĉi tiu orogenezo, datita inter 450 kaj 420 jarmilionoj, korespondas al la fermo de la praoceano lapetus kaj la kolizio de la tektonaj platoj Laŭrencio (nuna Nord-ameriko) kaj Baltio (nuna Skandinavio).
Sameoj
Kiel en la tuta nordo de la Skandinavio, la sameoj loĝas en la nacia parko Abisko ekde pluraj jarmiloj. Malgraŭ ke la kulturo evoluis tra la tempo, ili konservis grandan parton de iliaj kutimaj pratikoj kaj ankaŭ la graveco de la boacoj en ilia vivo. Ĝis la 16-a jarcento, ili vivis ankoraŭ kun la ĉaso de sovaĝaj boacoj, sed ili nun pratikas la bredadon. La sameoj konservis ilian nomadan vivon, sekvante la naturajn boacomigradojn al paŝtoj de la alpa tundro somere.
Ĉi tiu vivmaniero lasis iom da spuroj en la pejzaĝo, inkluzivante Abiskon, kun kaptiloj kaj naturaj domoj (kåta). Oni trovas kåta-on en la suda flanko de la monto Slåttatjåkka, kiu antaŭe estis paŝtloko por la boacoj kaj iliaj boacidoj.
Situo kaj limoj
La nacia parko Abisko situas en la komunumo de Kiruna, je 30 kilometroj proksime la sveda-norvega limo, en ekstrema nordo de Svedio. Ĝi tiam situas je pli ol 200 km norde de la nordpolusa cirklo. Pro tio, la parko malproksimas de la ĉefaj urboj, la plej proksimaj estantaj Kiruna (100 km proksime) kaj Narvik en Norvegio (75 km proksime), sed Stokholmo situas je 1 300 km proksime Abisko.
Ĝi kovras 7 700 ha, formante bendon kiu mezuras 15 km longe laŭ nord-suda akso por 5 km larĝe. La norda limo estas la lago Torneträsk kaj la suda limo estas la rivereto Siellajåkka. Je 20 km nord-oriente de la nacia parko situas la nacian parkon Vadvetjåkka.
Reliefo
La parko protektas la malsupran parton de la valo de Abisko, unu el la ĉefaj de la monta zono de skandinavaj alpoj, kelkfoje nome Abisko-Kebnekezo, nomata laŭ la montaro de Kebnekezo, plej alta punkto de Svedio kun 2 103 m. La valo de Abisko orientas laŭ nord-suda akso kaj kunigas norden kun la akso de la lago Torneträsk, kiu konsistas la plej malaltan punkton de la parko, situante je 342 metroj supere marnivelo. Unu el la karakterizoj la plej menciindaj estas la kanjono de la rivero Abiskojåkka kiu profundas 20 metrojn. La valo estas ĉirkaŭata de pluraj montoj kiuj altas pli ol 1 000 metrojn. Jen montoj okcidente, al limo de la parko: Nuolja (1 164 m), Slåttatjåkka (1 186 m), Slåttatjåkka altante 1 174 m parknivele (ĝi estas la alta punkto de la parko), kaj Kårsanjonnje. Jen oriente estas pli dolĉa pejzaĝo, sed la montoj situas ekstere la parko. La plej proksima estas la monto Kieron (1 551 m) al sudo kie la flankoj etendiĝas ĝis la limoj de la parko.
Klimato
Pro sia proksimo de la atlantika oceano, la nacia parko Abisko havas pli ocenan klimaton ol regionoj oriente de la monto, kiel, ekzemple, Kiruna. Tio implicas malpli gravajn temperaturajn variojn inter la tago kaj la nokto, same kun la sezonoj, kun mildaj vintroj kaj malpli varmaj someroj. Sed la parko ne profitas de la malsekeco el oceano, ĉar ĝi situas en neta pluvombro. La klimato estas tiel la plej seka de la lando, kun 300 mm da pluvo jare. Ĝi estas menciinda se ni komparas kun Riksgränsen, 30 km malproksime de la parko, kiun ricevas 900 mm da pluvo jare, la triobla de Abisko.
Situanta al nordo de la polusa cirklo, la parko havas somere, videblan la 12-an kaj la 13-an de junio, kaj la 3-an kaj la 4-an de julio en la valoj. Foje videblas en la ĉielo.
Akvejo
La rivero Abiskojåkka trapasas tra la tuta longo de la parko. En la supra parto, la rivero nomiĝas Kamajåkka, la nomo ŝanĝante en la eliro de la lago Abiskojaure. Ĝi sume mezuras ĉirkaŭ 40 km longe por akvokolekta areo de 544 km2. La averaĝa debeto al sia enfluejo de la lago Torneträsk estas 32 m3⋅s−1 inter majo kaj septembro. Ĝi estas la ĉefa fonto de la rivero Torne.
Ĉar estas iom da glaĉeroj en la akvokolekta areo de la rivero Abiskojåkka, estas iom da sedimentoj, kompare al la riveroj de la Kebnekezo kaj de la nacia parko Sarek. Malgraŭ, 4 riverdeltoj situas sur la akvokolekta areo, kaj 2 troviĝas en la parko.
Pluraj gravaj lagoj estas en la parko, la ĉefaj, krom la lago Torneträsk, estas tiuj de Abiskojaure (480 m altitude, 32 metroj profunde), de Påtjojaure (787 m altitude), kaj de Vuolep Njakajaure (408 m altitude, 13,5m profunde).
Naturo
La parko Abisko estas konata pro sia flaŭro. La kvanto da kalkoŝtono en la grundo permesas riĉan kaj diversan floraron, kun kelkaj maloftaj alpaj plantoj, eĉ forestaj en la resto de la lando. Laŭ la klasifiko de WWF, la parko situas en la ekoregiono Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj, kovrita de betularoj (3 903 ha), la resto estas herbejoj (975 ha) kaj erikejoj (1 843 ha), kun nur 86 ha da nudaj grundoj.
Subalpa zono
En granda parto de ĉi tiuj arbaroj, la malgranda vegetaĵaro estas relative malriĉa. Estas pluraj tipoj da beroj, kiel la Empetrum nigrum, la ruĝa vakcinio, la mirtelo kaj de nana betulo, ankaŭ estas tapiŝoj de Linnaea borealis, de Trientalis europaea, de Pedicularis lapponica, kaj de Phyllodoce caerulea.
Kiam la humideco estas pli grava, specife apud la akvejoj, la flaŭro iĝas pli riĉa. Tiam, oni trovas la Salix hastata, Parnassia palustris, Rubus saxatilis, ''Pyrola rotundifolia subsp. norvegica, Bartsia alpina kaj la Saussurea alpina''. Sur la pentoj de la montoj Nuolja kaj Slåttatjåkka, la malsekeco estas pli grava, permesante la kreskon de la Trollius europaeus, Geranium sylvaticum, Cicerbita alpina, kaj de la Cirsium heterophyllum. Malalte de ĉi tiuj pentoj estas specioj de arboj kiel la Prunus padus, kaj de mildlokaj floroj kiel la Cornus suecica kaj ankaŭ specioj de filikoj kiel la Gymnocarpium dryopteris.
Sed la plej rimarkeblaj lokoj de la subalpa zono estas la erikejoj kiuj etendiĝas laŭ la lago Torneträsk kaj nivele de la malnova delto de Abiskojåkka. La kialo de la manko de arboj en ĉi tiuj zonoj estas probable pro la mikroklimato ligita al lago Torneträsk. En la zonoj formiĝas glaciplatetojn favorante soliflukcion ( Solifluction). Printempe, jen kreskas maje la Saxifraga oppositifolia kaj junie la Pinguicula alpina, la Andromeda polifolia, la Silene acaulis kaj la Rhododendron lapponicum. Mezsomere kreskas la Okpetala driado kaj la Saxifraga aizoides. Unu el la plej raraj plantoj estas la orkideo Platanthera obtusata, kiu oni trovas nur en Svedio.
Alia vidindaĵo estas la palsaj torfejoj, kie la centro estas permanente frostata.
Alpa zono
La betularlimo formas netan limon kie etendiĝas la alpa zono. La pentoj de la montoj Nuolja kaj Slåttatjåkka, pli humidaj kaj "kalkŝtonaj", estas la zonoj la plej riĉaj de ĉi tiu nivelo. La pejzaĝo de la ĉi-pentaj herbejoj estas koloriĉaj, kun la Potentilla crantzii, la Ranunculus nivalis, la Viola biflora, Rhodiola rosea, Polygonum viviparum, Cerastium alpinum, Saxifraga cernua, la Arabis alpina, Astragalus alpinus, la Myosotis sylvatica, la Veronica alpina, Silene dioica kaj la neĝogenciano.
Al superaj altitudoj, oni trovas erikejojn, ŝajnante al subalpaj erikejoj kiam la kalkŝtono ĉeestas, sed la florkresko tardas. Kompense, sen kalkŝtono, ĉi tiuj erikejoj estas nudaj, kun la Arctostaphylos alpinus, la Loiseleuria procumbens kaj la Diapensia lapponica. La Salix herbacea, la Salix polaris kaj la Ranunculus glacialis estas la plej rezistantaj plantspecioj al malvarmo kaj neĝo kaj ili do troviĝas en pli altaj altitudoj kie ili kapablas vivi.
Faŭno
La mamuloj de la parko ne estas ĉiuj registrataj, krom la grandaj predadoj kiuj ĉiujare estas studataj. La plej grandaj loĝantaroj de mamuloj estas tiuj de la alkoj, kiuj aperis dum la 20-a jarcento, de la boacoj, de la ruĝa vulpo, kaj la nordaj linkoj, la parko estanta zono kiu havas la plej grandan loĝantaron de linkoj en la nordsveda montaro.
La ermenoj, Microtus agrestis, Myodes rufocanus kaj la Sorex araneus havas la plej grandajn mamulajn loĝantarojn.
Kontraŭe al mamuloj, la birdaro estas bone dokumentata. Estas 170 specioj da birdoj, sed la duono nestas tie. Tamen, iom da specioj pasas vintron tie: jen estas precipe la korako, la nigrakrona paruo, la granda paruo, la granda lanio, la cinklo kaj la lagopoj.
En la betularoj, 4 specioj konstituas 60% el la birdoj de la parko. Jen estas la fitiso, la montofringo, la flamkardelo kaj la ruĝaksela turdo. La aliaj specioj estas la griza turdo, la blanknigra muŝkaptulo, la ĝardenruĝvostulo, la pronelo, la lagopo kaj la salikparuo. La klimato de la valo permesas havi sudlokajn birdspeciojn, kiel la ĝardensilvio aŭ la eŭrazia koltordulo.
Nivele de lagetoj kaj marĉoj, oni trovas la, la , la , la , la tufanason kaj la , sed Abiskojaure estas la "rabejo" de la fajfanaso, la blankspegula maranaso kaj de la rokanaso. La delto de Abiskojåkka estas grava loko por la akvbestoj. Malgraŭ ke ĝi estas malgranda, la blankvosta kalidro, granda pluvio, arkta ŝterno, flava motacilo, junkokanbirdo kaj la kanemberizo nestas tie. Tiu loko estas ripozloko por migradbirdoj kiel la malgranda ansero, la duelbirdo, la malgranda kurlo, la blankvosta kalidro, la longvosta klangulo kaj la mezgranda merĝo.
Al arbarlimo, la nombro da specioj restas grava, kun la blugorĝulo, la rubandoturdo, aŭ pli raraj specioj kiel arkta flamkardelo kaj la flavbeka kardelo.
Estas malmulte da reptilioj kaj amfibioj, kun nur la Rana temporaria kaj eble la Zootoca vivipara. La ĉefaj fiŝspecioj kiuj oni trovas estas la lojto kaj la Phoxinus phoxinus en la Vuolep Njakajaure kaj la Salvelinus alpinus kaj la Coregonus lavaretus en la lago Torneträsk.
Oqtay Mirqasımov
Oktaj Mirasedulla oglu MIRKASIMOV (Oqtay Mirəsədulla oğlu Mirqasımov, Октай Мираседулла оглу Мир-Касымов), ankaŭ literumata Oqtay Mir-Qasım (naskiĝis en Bakuo, Azerbajĝana SSR, do nun -jara) estas azerbajĝana filma reĝisoro kaj scenaristo. En 2000 li honoriĝis per la titolo Popola Artisto de Azerbajĝano.
Bettlach
Bettlach estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Oqtay Mirqasımov
Post lernejaj jaroj en Bakuo, li de 1963 ĝis 1968 studis kinarton en la Tutrusia Ŝtata Universitato de Kinematografio en Moskvo. Post la reveno al Bakuo, li laboris en la respublika filma kooperativo Azərbaycanfilm de Azerbajĝana SSR. De tiam li kreis multajn kinejajn kaj televidajn artajn kaj dokumentajn filmojn. En 2015 li ricevis la azerbajĝanan kinan premion Cəfər Cabbarlı.
Interalie vekis internacian atenton lia filmo ''Qisas almadan ölmə. Keçmişdən məktublar.'' ("Morti en repaciĝo. Leteroj de la Pasinteco.") de 2014, en kiu rolis la germana aktoro Dieter Hallervorden. La filmo estis prezentita en la nacia parlamento.
1262 Sniadeckia
Nomo
Ĝia nomo honoras la polan astronomon, matematikiston kaj filozofon Jan Śniadecki.
Ŝilka (rivero)
La Ŝilka (Ши́лка) estas rivero en Zabajkalskij Krai, sudorienta Rusio. Ĝi havas longon de 560 km. Ĝi originiĝas kiel kunfluejo de la riveroj Onon kaj Ingoda. Ties kunfluo kun la Arguno ĉe la landlimo inter Rusio kaj Ĉinio naskas la elfluo de la Amuro. La rivero estas navigebla dum sia tuta longo. La nomo derivas el evenka ŝilki 'mallarĝa valo.'
Rethwisch
Rethwisch havas diversajn signifojn:
Patton
Patton estas familia nomo de:
Kibibajto
Kibibajto (kibi + bajto) estas unuo por esprimi la grandecon de memoro aŭ de komputila disko, establita en 2000 de la internacia elektroteĥnika komisiono. Ĝia simbolo estas KiB. Ĝi celas anstataŭi en komputado la kilobajton kies signifo "1024" bajtoj konfliktas kun la difino de SI por la prefikso «kilo-».
Oni konsideras ke 1 bajto estas 8 bitoj. Ĉar en komputado oni uzas la duuman nombrosistemon anstataŭ la dekuman nombrosistemon, ni havas la sekvantan sinsekvon da pozitivaj potencoj de 2:
Ĉar 1024 tre proksimas al 1000 (kaj la prefikso por la 1000-obloj estas kilo-) oni misdiradis «kilobajto» parolante pri 1024 bajtoj, do tio estas ambigua afero. Por solvi ĝin, ISO proponis la prefikson kibi (valizvorto el la anglalingva «KiloBinary», proksimume «miloblo duuma») — kaj sekve la mezurunuon kibibajto (KiB).
Nuntempe, se oni parolas pri kilobajto aŭ kibibajto, oni parolas pri 1000 aŭ 1024 bajtoj, respektive. Kvankam tradicie, multaj homoj plu diras «kilobajto» kiam ili parolas pri kibibajto.
Free Esperanto Course
Free Esperanto Course (FEC, "Senkosta Esperanto-kurso") estas senkosta 10-leciona kurso de Esperanto por anglaparolantaj. La adminstranto de la kurso estas Marko Rauhamaa.
Arnold Johan Messenius
Arnold Johan Messenius (1608–1651) (* Dancigo, en la 8-a de aprilo 1608 - Stokholmo, en la 22-a de decembro 1651) sveda historiisto kaj filo de Johannes Messenius. Arnold estis morte kondamnita kaj ekzekutita sub la ordono de la reĝino Kristina. Li pasis multajn jarojn en sia juneco in the fortikaĵo de Kajaneborg, en la arkta Finnlando, kie lia patro estis malliberigita pro suspekto esti katolika kaj kunlabori kun la reĝo de Pollando Sigismundo la 3-a Vasa kaj la jezuitoj.
Arnold sin dediĉis al la historia esploro kaj verkis la biografiojn de Sigismundo kaj Karolo la 9-a. En 1645, li estis nomumita historiografo de la katolika reĝino Kristina. En 1651, lia filo Arnold Messenius (1629-1651) sendis al la hereda princo Karlo Gustavo satiraĵon kontraŭ la reĝino Kristina kaj ankaŭ kontraŭ la sveda politikisto Axel Oxenstierna (1583-1654). Arnold Johan estis implikita en la enketo devenanta de tiu epizodo. Suspektitaj pri konspiro kontraŭ la suvereno, Arnold Johan kaj lia filo estis kondamnita al morto kaj ekzekutitaj.
Jenő Czakó
Jenő Czakó [jenO cakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Czakó Jenő estis hungara aktoro.
Jenő Czakó naskiĝis la en Jászalsószentgyörgy, li mortis en 2011 en Szolnok.
Biografio
Jenő Czakó atingis la unuan lokon en kantokonkurso de Palaco Vigadó en 1944, tial li aŭtomate povis lerni en la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Tamen li iĝis militkaptito kaj li povis reveni el Sovetunio nur post 3 jaroj. En 1951 li membriĝis en Teatro Szigligeti (Szolnok). Li restis aktoro seniterrompe en la teatro ĝis 2001 havanta epizodajn rolojn, poste li retiriĝis. En 1992 li ricevis la titolon "eterna membro de la teatro", solan premion en 1999.
Yushi Hasegawa
Yushi Hasegawa (長谷川 雄志, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita.
Ciobotani
Ciobotani [ĉobotanj] (hungare: Csobotány ĉobotanj) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș administracie apartenanta al la komunumo Stânceni. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye).
Rettenbach
Rettenbach havas diversajn signifojn:
Akaŝeoj
La akaŝeoj estas indiana etno kun proksimume 10.000 membroj. Ili vivas en la hodiaŭa meksika federacia ŝtato Durango. En antaŭaj tempoj ili vivis krome en grandparto de Okcidenta Patrinmontaro.
Ili vivas kiel la praavoj, precipe per agrokultivado, teksado kaj fiŝkaptado.
Biblioteko Carlos Domingues
Biblioteko Carlos Domingues estas la biblioteko de Brazila Esperanto-Ligo (BEL). Ĝi situas en Braziljo, Brazilo, kaj disponas pri miloj da verkoj kaj periodaĵoj. Ekde 2012 pluraj personoj kontribuas por la konservado, kreskigo, disvastigo kaj disponigo de la libro-kolektoj de Biblioteko Carlos Domingues.
Kvin Familioj
La Kvin Familioj estas la precipaj krimaj familioj de la italusona mafio de Novjorko kiu regis la organizitan krimon en la urbo. La Kvin Familioj, sub la sugesto de Salvatore Maranzano, respondecis pri la sistemo La Komisiono, konsilio kiu difinis la teritorion inter la frakcioj antaŭe en milito kaj kiuj regas la aktivecojn de Cosa Nostra en Usono.
La Kvin Familioj estas:
Sándor Horváth (aktoro)
Sándor Horváth [ŝAndor horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Horváth Sándor estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia edzino estis Ilona Szekeres.
Sándor Horváth naskiĝis la  en Ĉeĥoslovakio en Pered, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Horváth akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1956. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Gárdonyi Géza. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis: Lia lasta teatro estis Teatro József Attila ekde 1970 ĝis la pensiuliĝo. Li estis 15 jarojn gvidanto de la aktora sindikato. Li ricevis 5 premiojn inter 1967-1980. Li havis edzinon ekde 1957, kiu naskis 2 gefilojn.
Kantono Grizono
Kantono Grizono (Graubünden [grao'bünd'-n], Grigioni [griĝo'ni], romanĉe Grischun [griĵuη'], Grisons [grizõ']) estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj, tiel nomitaj kantonoj de Svislando. Ĝia ĉefurbo estas Koiro (germane Chur, france Coire, itale Cuera, romanĉe Cuira). La kantona loĝantaro estis po 199,021 je la 31-a de decembro 2019.
Prakantonoj
La prakantonoj estas la tri unuaj kantonoj de la Svisa Konfederacio, Urio, Ŝvico kaj Unterwalden (konsistanta el la du duon-kantonoj Nidvaldo kaj Obvaldo), kiuj unuiĝis en la jaro 1291 al la Svisa Ĵurkomunumo.
Kantono Grizono
Geografio
Kantono Grizono situas en la sudoriento de Svislando en la tiel nomitaj Grizonaj Alpoj. Kun areo de 7105 km² Grizono estas laŭ teritorio la plej granda Kantono de Svislando. En la kantono troviĝas la mondfamaj turismaj lokoj Davos kaj Sankta Maŭrico kaj aliaj signifaj vintraj sportejoj. Grizono estas akvodislimo inter tri maroj, nome pere de Rejno, kiu senakvigas la nordan duonon de la kantono, al la Norda Maro, pere de Eno, ĉefalfluanto de Danubo, kiu senakvigas la Engadinon (romanĉe por Envalo), al la Nigra maro, kaj pere de Adda, kiu senakvigas la valon de Poskiavo kaj alfluas al Pado, kaj Moësa, kiu senakvigas la valon de Mesoko kaj alfluas al Tiĉino, al la Adriatika Maro.
Prakantonoj
Ĝenerale oni difinas, ke la dato de ilia unuiĝo estis la 1-a de aŭgusto 1291, la dato de la subskribo de la Konfederacia Letero. Tamen jam antaŭ tio inter la prakantonoj ekzistis densa reto da interkonsentoj pri kunlaboro kaj helpo, sen ke unuopa momento povus klare esti nomita la fondomomento de la Svisa Ĵurkomunumo.
El la konfederacio de tiuj prakantonoj dum la sekvaj jarcentoj per pliaj interkonsentoj pri kunlaboro kaj helpo, sed parte ankaŭ per milita ekspansio, evoluis alianco de 13 suverenaj ŝtatoj kun ties regnataj kaj servutaj teritorioj, el kiuj Napoléon Bonaparte post la franca invado en la jaro 1798 formis la Helvetan Respublikon, el kies heredaĵo en la jaro 1848 formiĝis la hodiaŭ Svislando.
Kantono Grizono
Lingvoj
Oficialaj lingvoj de la kantono estas la germana (68 %), la romanĉa (14 %), kaj itala (10 %) (laŭ la popolnombrado de 2000). Grizono estas la sola oficiale trilingva kantono en Svislando. 8% de la kantona loĝantaro parolas alian ol unu el la oficialaj lingvoj. En 1990, la romanĉa estis laŭ nombro de parolantoj la tria lingvo de 17 %. En 1880 ĝi estis la unua lingvo de 40 %. Do evidente malgraŭ la enkonduko de la Grizona Romanĉa la signifoperdo de la romanĉa lingvo ne povis esti haltigita.
Grizona romanĉa
Grizona romanca (en la romanĉa lingvo Rumantsch Grischun) estas la nomo de komuna romanĉa lingvo, elpensita de Schmid en 1982. En Svislando ekzistas kvin romanĉaj dialektoj aŭ lingvoj, kaj estiĝis bezono havi komunan skribitan lingvon. Tio estis la tasko de Schmid.
La oficejo pri la lingvo en Koiro nomiĝas Lia Rumantscha.
Organizita krimo
Organizita krimo aŭ organizita deliktado estas la nomo kiun ricevas la sociaj strukturoj konsistantaj el unuopuloj kiuj organiziĝas por fari krimaĵojn aŭ deliktaĵojn. Inter tiuj agoj troviĝas la trafikado de drogoj kaj armiloj, replikaĵoj de artaj verkoj aŭ arkeologiaj trezoroj, ŝtelado de veturiloj, terorismo, forkapto, trafikado de sendokumentuloj, genocido, ktp.
Kantono Grizono
Grizona romanĉa
La oficejo eldonas lernblibrojn pri dialektoj kaj la rumantsch grischun: ''Curs da rumantsch grischun / da Gieri Menzli ; ill. da Simon Jacomet, Cuira : Lia Rumantscha'', 1993 1 Volumo (parto 1 kaj 2) : kun bildoj + 1 Audiokasedo; parto 1: Lecziuns 1-18, 1988 ; parto 2: Lecziuns 1-16, 1989 ISBN 3-906680-27-1 (parto 1); 3-906680-27-2 (parto 2).
Organizita krimo
La plejmulto el la krimaj organizoj havas hierarkian ordon kies plej oftaj formoj estas la bandoj kaj mafio. Ili funckias kiel aliĝo al morala aŭ honora etikkodo, kiun la membroj devas gardi sekrete.
Kantono Grizono
Trafiko
La Kantono Grizono atingeblas trajne de Zuriko kaj tra la Rejnvalo per la Svisaj Federaciaj Fervojoj. La kantono mem disponas pri propra tre vasta fervojreto de la Retia Fervojo. Aŭtomobile la kantono atingeblas tra la Rejnvalo kaj Montpasejo San Bernardino per la svisa aŭtovojo A13 kaj de Zuriko per la svisa aŭtovojo A3.
Historio
Sub la romianoj, kiu konkeris la valojn je -15, la valoj de nuna Grizono fariĝis parto de la provinco Rhaetia. La valoj konservis unikan, ne-italan latinidan kulturon kaj lingvon. La latina lingvo de la valoj evoluis kaj fariĝis la romanĉa lingvo, kiu estis la ĉefa lingvo de la kantono ĝis 1850.
La nomo "Grizono" devenas de "griza" (grisch, grau, grigio). Fakte ĝi naskiĝis de la unuiĝo de la Griza Ligo (Grauer Bund) – reprezentita de la supra maldekstra, blanknigra kvarono de la flago – de la Ligo de la Domo de Dio (Gotteshausbund) – supra deksta kvarono – kaj de la Ligo de la Dek Jurisdikcioj (Zehngerichtebund) – suba duono kun la ibekso – en la 15-a jarcento. La "eterna aliancano" de Svislando fariĝis kantono en 1803, laŭ plano de Napoléon Bonaparte.
La ĉefurbo Koiro en la nordo estas centro de industrio. Ĝi nun estas germanalingva urbo. Antaŭ la naskiĝo de la tri ligoj la kantono estis regata de la episkopo de Koiro, kiu heredis la romian administradon post la disfalo de la imperio.
Heidi
En la kantono Grizono troviĝas la vilaĝo Maienfeld (tute norde), kie la rakonto Heidi disvolviĝas. La aŭtorino de tiu rakonto nomiĝas Johanna Spyri.
Hrazany
Hrazany estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en distrikto Písek 9 km norde de Milevsko. En ĝi havis. La unua skriba mencio pri ĝi devenas el 1373.
Famuloj
En la vilaĝo naskiĝis skulptisto Václav Barda, pli poste estro de ŝtontajlista lernejo en kroatia urbo Korcula. Liaj verkoj estas konservitaj plejparte en landoj de eksa Jugoslavio. En Brac li faris la ununa monumenton de Lev Tolstoj en slavaj landoj.
Eschbach (Markgräflerland)
Eschbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Jerzy Szmajdziński
Jerzy Andrzej SZMAJDZIŃSKI (naskiĝis la en Vroclavo, mortis la  en Smolensk) estis pola politikisto, deputito kaj vicmarŝalo de la pola parlamento kaj ministro pri nacia defendo. Mortis kun 95 aliaj personoj (interalie kun Prezidento de Pollando, Lech Kaczyński) dum kraŝo de la prezidenta aviadilo, kiam flugis en nacia reprezentaro al la 70-datrevenaj solenaĵoj pri Masakro de Katyn.
En la pola parlamento estis deputito de 1985 ĝis 2010 senpaŭze, li estis i.a. prezidanto de la Parlamenta Klubo de la Alianco de Demokrata Maldekstrularo (AdDM), de 2007 plenumis oficon de vicmarŝalo de la parlamento. Dum la jaroj 2001-2005 estis ministro pri nacia defendo en la registaroj de Leszek Miller kaj Marek Belka. Dekomence estis en aŭtoritatoj de AdDM, en 2008 ekestis vicprezidanto de la partio. En decembro 2009 estis nomumita kiel kandidato de AdDM por posteno de la prezidento de Pollando en balotoj en 2010.
Esperanto
Dum 2008 li kiel Vicprezidanto de Pola Parlamento apogis la iniciativon de Kazimierz Krzyżak ke Pola Sejmo faru la rezolucion okaze de 100-jara Jubileo de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj sendu la komunan leteron de Pola Parlamento al la Norvega Nobel-Komitato en Oslo por la Nobel-premio pri paco por UEA - rezulte la la Pola Parlamento unuanime apogis la rezolucion favoran por Esperanto kaj decembre 2008 sendis la menciitan komunan leteron de Sejmo al la Komitato. Tuj antaŭ sia morto, la, laŭ la streboj de Iniciata Grupo "Esperanto por Eŭropa Unio" li renkontiĝis kun d-rino Ilona Koutny kaj kun anoj de Iniciata Grupo - Edward Kozyra, Kazimierz Krzyżak, Franciszek Witucki kaj Marian Zdankowski. La interparoloj temis pri egaligi Esperanton kun aliaj fremdaj lingvoj en la pola edukad-sistemo. Laŭ rakonto de partoprenantoj, li deklaris apogi la iniciativon.
Jasiro
La reguloj
La du ludantoj ludas per po kvin figuroj, kiuj (plej ofte estas ruĝaj kaj bluaj) havas du malsamajn flankojn. Ili devas tiel meti la pecojn sur la bazajn liniojn, ke la nemarkitaj flankoj estu supre.
La celo de la ludo estas okupi la bazajn kampojn de la kontraŭulo per minimume kvar figuroj (tamen ĉi tiu regulo faciligeblas al la komencantoj). La figuroj moviĝas laŭ la linioj, kiuj kunligas la kampojn. Se ies figuro moviĝas sur kampo ligiĝanta al tia kampo, sur kiu estas figuro de la kontraŭulo, la kontraŭulo rajtas preni tiun figuron, kaj la preninta figuro iĝas privilegia.
Se unu el la ludantoj sukcesas okupi unu el la bazajn kampojn de la kontraŭulo per privilegia figuro, si rajtas interŝanĝi la privilegion por unu el siaj prenitaj figuroj, kiun si metas sur malplenan kampon de sia baza linio.