cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Delaunay
Juneco
La gepatroj de Robert Victor Félix Delaunay, George kaj Berthe Delaunay, loĝis, dum lia naskiĝo, en riĉa kaj komforta domo sur la strato Boissière en la 16-a arondismento de Parizo. Robert Delaunay baldaŭ kontraŭstaris sian burĝan edukadon dum lia patrino troe prizorgis lin, vestis lin laŭ angla modo, promenigis lin tiel sur Avenuo de la Elizeaj Kampoj. Malgraŭ ĉi tiu rifuzo de burĝa vivo, li restis markita de sia origino. Aliflanke, li ĉiam restis indiferenta al materialaj aspektoj de la vivo, kaj kreis al si, laŭ maniero de Don Kiĥoto, kavalirecan koncepton de la vivo. Ĉi tiu karaktero pelis lin transformi ĉiun momenton de sia vivo en poezian momenton.
Kiam li estis 4-jaraĝa, liaj gepatroj kondukis lin al la Universala Ekspozicio de Parizo de 1889, por kiu estis konstruita la Eiffel-Turo, monumento kiu fascinis la artiston dum lia tuta vivo. Li entuziasmiĝis pri modernaj sciencaj teĥnikoj, notinde pri rapido kaj elektro. Li poste vizitis la Universalan Ekspozicion de Parizo de 1900, kaj notinde pavilonon pri elektro. Tiu ĉi vizito forĝis lian spiriton de «pentristo de la moderna vivo».
La gepatroj de Robert Delaunay eksgeedziĝis kiam li estis 9-jaraĝa, la. Li tiam estis edukita fare de fratino de lia patrino, Marie de Rose, kaj lia edzo, Charles Damour.
Frue, li pasiiĝis por floroj. En la kastelo de La Rongère, en Saint-Éloy-de-Gy, familia feri-loko, li trapasis longajn momentojn sola en la ĝardeno, farante krokizojn de floroj, kiuj estis lia ĉefa natura pasio, kune kun la suno.
Lernejo ne interesis lin, kaj li profitis el siaj studoj por desegni kaj pentri per paŝteloj kaŝitaj en sia kesto. Li forlasis la liceon kiam li estis 17-jaraĝa, kaj estis dungita kiel metilernanto en sceneja koncepto dum du jaroj (1902 ĝis 1904), en la atelieroj de teatra dekoraciisto Eugène Ronsin. Tie li disvolvis sian emon al grandaj surfacoj kaj monumenteco, li estis konsciigita pri la rolo de la lumo kaj pri kombino de perspektiva distordo de la sceneja spaco.
Li estis iniciatita al pentrado fare de sia onklo Charles Damour, kiu estis tradicia pentristo, for de ĉiuj teorioj kaj ĉiuj movadoj de sia epoko. Robert Delaunay tre ofte defendis sian artistan vidpunkton, tre foran al tiu de sia onklo, kio kondukis al burleskaj familiaj kvereloj. «Teleroj flugis tial ke Robert defendis sian opinion» rakontis Sonia Delaunay.
Unuaj verkoj
En 1904 kaj 1905, Robert Delaunay faris siajn unuajn pentraĵojn: pejzaĝojn kaj florojn laŭ maniero de nov-impresionismo kaj faŭvismo. En 1907, li militservis en Laon, en departemento Aisne. Li estis fascinita de la katedralo, kaj faris el ĝi multajn krokizojn. Li deĵoris en helpaj servoj, en biblioteko de oficiroj. Lia ĉambro-kunulo, Robert Lotiron, skribis, ke «tiam, Delaunay havis deliran entuziasmon por Spinozo, Rimbaud, Baudelaire kaj Laforge». La, li estis liberigita el militservo pro «funkciaj perturboj en la koro», kaj «endokardito», poste li revenis al Parizo.
En 1906, li partoprenis en la 21-a Salono de Sendependuloj, kie li prezentis multajn pentraĵojn pentritajn dum la antaŭa somero. En 1907, li vizitadis grupon de junaj artistoj serĉantaj novan arton inter kiuj Jean Metzinger, Henri Le Fauconnier kaj Fernand Léger. Samtempe, li entreprenis konsiderindan laboron pri monumentoj de Parizo. La rezulto de liaj priserĉoj havis kiel konsekvencon proponon de persona teorio pri koloro, prenante kiel starpunkton sian verkon Paris - Saint-Séverin (1909).
Renkontiĝo kun Sonia
Komence de 1909, li renkontis Sonia Stern dum ambaŭ vizitadis renomajn artistojn. Ili kune ĉeestis la triumfon de Louis Blériot kiu traflugis la Manikan Markolon, kaj kune restadis en departemento Drôme. Ŝi tiam estis edziniĝinta kun Wilhelm Uhde, sed tio nur estis geedziĝo pro komplezo por faciligi akiron de la franca ŝtataneco al Sonia. Ŝi tuj eksedziniĝis por denove edziniĝi la kun Robert Delaunay, de kiu ŝi estis graveda. La naskiĝis knabo, Charles Delaunay. Robert pentris malgrandan Eiffel-Turon, kiun li donacis al Sonia kiel donacon de fianĉiĝo.
1910-1918
En 1910, influita de kubismo, notinde tiu de Paul Cézanne, Robert Delaunay reduktis sian kolor-paletron ĝis monokromato, poste, sub la influo de Sonia, li reenkondukis varmajn kolorojn. Ekde 1912, li turnis sin al Orfeismo per sia serio de Fenestroj (konservitaj en muzeo de Grenoblo kaj en Philadelphia Museum of Art). Kun Sonia Delaunay, li kreis simultanismon, bazitan sur la "leĝo de simultana kontrasto de koloroj". Li ekkorespondis kun pioniro de abstrakto, Vasilij Kandinskij, kies teoria teksto Pri la spirito en arto (kiun Sonia tradukis al li el la germana) multe influis kaj gvidis lin.
Ambaŭ artistoj ankaŭ helpis unu la alian por akiri lokojn en ekspozicioj kaj recenzo; ili estis veraj amikoj. Danke al Kandinskij Delaunay povis esti ekspoziciita en Moskvo, kie li prezentis tri verkojn sen titolo. Jaro 1912 estis eventoplena por Robert Delaunay: li ekspoziciis en Moskvo, Munkeno, Berlino, Parizo, Zuriko, amikiĝis kun poeto Guillaume Apollinaire (kiu venis por vivi en lia ateliero dum la monatoj de novembro kaj decembro) kaj Blaise Cendrars, renkontiĝis kun Paul Klee (kun kiu li ekkorespondis), Alberto Giacometti, Henri Matisse, Henri Le Fauconnier kaj pentris serion de Fenestroj, kiu signas gravan turnopunkton en lia verkaro.
En 1913, Delaunay iris por ekspozicii al Berlino kune kun Guillaume Apollinaire, kaj profitis la okazon por renkonti tiamajn germanajn artistojn: Franz Marc, Max Ernst kaj ankaŭ August Macke «Delaunay kaj Apollinaire restis unu tagnokton. Je mia granda ĝojo, ilia prefero iris al miaj lastaj verkoj» rakontis ĉi lasta. Paul Klee tradukis en la germanan la teorian tekston de Delaunay, «La Lumière» (La Lumo), kiu aperis en la revuo Der Sturm en januaro sub la titolo «Über das Licht». Apollinaire verkis la poemon Les Fenêtres (La Fenestroj) kiu konsistigas la antaŭparolon al la serio de La Fenestroj samnomaj de la pentristo. En februaro, Aleksandra Ekster skribis al la geedzoj Delaunay por peti al ili enskribi ilin al Salono de Sendependuloj, kiel ankaŭ Miĥail Larionov kaj Natalja Gonĉarova. Robert Delaunay ekkorespondis kun ĉiuj tiuj artistoj de rusa avangardo; li prezentis ilin al la franca publiko. Tiu-epoke, Apollinaire konsideris, ke li estis la plej influa pentristo kun Picasso: «Estas en moderna pentrado novaj tendencoj; la plej gravaj ŝajnas al mi esti, unuflanke kubismo de Picasso, aliflanke, orfeismo de Delaunay.» (Guillaume Apollinaire Die Moderne Malerei [La moderna pentrado] en Der Sturm, februaro 1913).
Dum tiu tuta periodo, li pentris siajn pentraĵojn en la malgranda urbo Louveciennes, kie li havis loĝejon kun Sonia, kaj iris Parizon aŭ eksterlanden nur kiam sia verko estis plenumita, por prezenti ĝin aŭ por vidi siajn amikojn pentristojn kaj poetojn.
Geedzoj Delaunay estis surprizitaj de la milito dum ili estis en Hispanio. Robert Delaunay provis rekrutiĝi, sed li estis rifuzita pro san-kialoj. Sonia Delaunay kaj li konsekvence restis la tutan daŭron de la milito, kaj ĝis 1922, en Hispanio kaj Portugalio. Li daŭre pentradis, notinde serion pri Portugalaj vendoplacoj, kaj ankaŭ Mutaj naturoj kaj Nudo je tualeto. Geedzoj Delaunay profitis sian restadon por trapasi longajn tagojn en muzeo de Prado, kaj Robert Delaunay pasiiĝis por verkoj de Rubens kaj El Greco. Kiam ili revenis en Francion, Dadaismo estis je sia apogeo.
Post la milito
Reveninte al Parizo, geedzoj Delaunay vizitadis multajn poetojn kaj muzikistojn, sed malmultajn pentristojn, kaj frekventis Superrealiman medion, kiel atestas multaj portretoj de amikoj realigitaj en tiu epoko, el kiuj tiuj de Tristan Tzara, fidela amiko el la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj, André Breton kaj Philippe Soupault. Ili ankaŭ estis ligitaj kun Louis Aragon, Jean Cocteau aŭ Igor Stravinski, kaj akceptis la rusan poeton Vladimir Majakovskij. Amikaj kunvenoj ebligis al Robert Delaunay prezenti siajn literaturajn teoriojn, kiujn li surparerigis pli poste.
Li plurfoje repentris Eiffel-Turon, ĉar la «grandegulo» bone taŭgis por liaj priserĉoj pri simultanaj kontrastoj de koloro. Tamen, komparite kun la realismaj turoj realigitaj dum lia juneco, la laboro estas iom malsama.
Delaunay revenis al abstrakta orfeismo per sia serio Ritmo, komponita grandparte en 1934. Tiu serio ŝajnis estis la finatingo de liaj priserĉoj pri pentra harmonio. Samtempe, li komencis priserĉojn pri novaj materioj. Lia laboro estis antaŭenigita de ekspozicio longe prikomentita en artikolo de Jean Cassou.
La mendoj de la Internacia Ekspozicio de 1937 ebligis al li realigi grandegajn freskojn kaj monumentajn pentraĵojn, el kiuj tiuj de pavilono de aero kaj fervojo. La freskoj de la palaco de aero estas pligrandigita reprezento de kanvaso el la serio Ritmo. La sekvan jaron li plenumis la dekoracion de halo de skulptaĵo en Salono de Tuileries, por kiu li faris tri grandajn Ritmojn kiuj estas liaj lastaj gravaj verkoj.
En 1940, li fuĝis el la nazia antaŭeniro rifuĝante en Montpellier, en Libera zono apud Joseph Delteil. Tie, li estis viktimo de pulmaj problemoj, kaj mortis.
Verkaro
La verkaro de Robert Delaunay estas ĝenerale kronologie dividita en du partoj: la nov-impresionismo de lia juneco unuflanke, poste la orfeismo, branĉo de kubismo kaj avangardo de abstraktismo, konsistigante lian maturecon (ekde ĉ. 1912) aliflanke. Lia verkaro eniris en Publikan havaĵon la.
Nov-impresionismo
Unue markita de impresionismo kaj sintezismo, Delaunay sin turnis al nov-impresionismo post sia renkontiĝo kun Jean Metzinger, kiu invitis lin enprofundiĝi en teoriaj skriboj pri koloro, kia De la loi du contraste simultané des couleurs de Eugène Chevreul. Tiaj provoj konvinkis lin, ke koloroj estas interdependaj kaj interagas inter si depende de ilia dispartiĝo en la spektro. Tiu malkovro markis lin dum lia tuta vivo.
Inter 1904 kaj 1906, li realigis serion da portretoj kaj memportretoj en kiuj li aplikis la teĥnikon de larĝa tuŝo en pavimo propran al dividismo. Li realigis samtempe serion da pejzaĝoj, ĉiam uzante la dividisman metodon, el kiuj la fama Pejzaĝo kun Disko, pentrita en la lastaj tagoj de 1906.
En 1906, en La Portreto de Henri Carlier, Robert Delaunay jam firmigis sian singularecon en la elekto de aranĝo de koloroj: la dominantoj de verda kaj viola renkontas zonojn de brila ruĝa koloro. La viola kiun li uzis ne estis komuna en tiu epoko, kaj estis sendube pruntita de la dividisma pentristo Henri-Edmond Cross, kaj lia verko estis influita de liaj longaj diskutoj kun Jean Metzinger.
La Fenestroj
Robert Delaunay transiris al abstraktismo per serio La Fenestroj, prezentita de 1912 ĝis 1913. Ĝi inaŭguris longan serion de priserĉo pri la ebleco interpreti «reprezentan harmonion», per la sola aranĝo de koloroj. Koloroj anstataŭas aĵojn, kiuj ne plu havas substancon kaj lasas lokon al la lumo. Tiu transiro al abstraktismo fariĝis post legado de teorioj de Vasilij Kandinskij en lia manifesta libro Du spirituel dans l'art (Spiritualismo en arto), kaj post kiam Guillaume Apollinaire diagnozis en 1912 la naskiĝon de nova pentroarto: «Novaj pentristoj pentras pentraĵojn kie ne plu estas vera subjekto». Tamen, male al Vasilij Kandinskij kiu donis psikologian kaj mistikan enhavon al siaj verkoj, Robert Delaunay eluzis nur «pure fizikan efikon». Li klarigis tion inspirante sin el teksto de Leonardo da Vinci: «La okulo estas nia plej alta senso, tiu kiu komunikas plej proksime kun nia cerbo, kun la konscienco. La ideo de esenca movado de la mondo kaj ĝia movado estas samtempeco. Nia kompreno estas korelativa al nia percepto», ,. Tiam, Delaunay ankaŭ faris multnombrajn priserĉojn pri koloroj kaj pli precise pri la "leĝo de simultana kontrasto de koloroj". Kun Sonia Delaunay, li kreis simultanismon, teĥnikon kiu celas trovi pentran harmonion danke al simultana aranĝo de koloroj, kaj kiu fokusiĝas esence al la rolo de la lumo, kiu estas perceptita kiel originala kreinta komenco.
La Teamo de Cardiff
En 1913, post la serio La Fenestroj, Robert Delaunay produktis serion nomitan La teamo de Cardiff, dediĉitan al sporto, interalie al futbalo-rugbeo, sporto ekkreskanta tiutempe. Tiel, li elektis subjekton malmulte traktitan ĝis tiam, kiu bone korespondis al la «modernolatrio» de Blaise Cendrars kaj Guillaume Apollinaire. Li interkonsentis kun la tiamaj gazetoj kiuj laŭdis «la spiriton de vivoforto» de la nova generacio. La pentraĵo prezentas kombateman vizion de moderna vivo, kie la kulto de ago invitas al transcendeco.
Tiu serio ne estas abstrakta: ludantoj de rugbeo estas prezentitaj antaŭ granda rado kaj la Eiffel-Turo, en kunmetaĵo de afiŝoj kaj koloroj. La dekoracio estas decide urba: la reklam-panelo alprenas la plej grandan lokon de la pentraĵo. Li organizas sian pentraĵon kiel apudmeton de elementoj aranĝitaj samtempe. La bildo de ludantoj ŝajnas veni el angla revuo kiun li posedis, kaj la motivoj de la granda rado, de la reklam-panelo kaj de la Eiffel-Turo el poŝtkarto kiu estis retrovita en liaj posedaĵoj. La grupiĝo de la kvar elementoj fariĝas danke al la duona linio, sinusoida akso kiu dividas la pentraĵon en du, samtempe kreante ĝian unuecon. Tiu akso ebligas la transiron al arĥitekturo sen fundaĵoj, kiu ŝajnas ŝvebi en la aero.
Omaĝo al Blériot
En posta salono, en 1914, Robert Delaunay prezentis pentraĵon Omaĝo al Blériot, veran manifeston de lia simultanisma metodo. Movoj de la pentraĵo estas propulsitaj de formoj pruntitaj al Aeronaŭtiko: biplano, helico. La aviadilo, simbolo de emancipiĝo de homo disde la Tero, proponas al Robert Delaunay pretekston por emancipiĝi de kodoj de tradicia pentrado, kaj antaŭeniĝi al la «ne-objektivo» kaj al «pura pentrarto». Li elektis aviadilon ĉar ĝi abolicias nociojn de distanco, kaj ebligas al la pentristo iri al panorama ĉieesteco. Li oponas harmonan plenecon al priskribaj provoj de la pasinto. Same, tiu motivo, kiel tiu de la Eiffel-Turo, permesas al li asertiĝi kiel pentristo de la moderneco. La prefero de la pentristo por kurboj estas perceptebla (malsame de abstraktaj pentristoj Kazimir Maleviĉ kaj Piet Mondrian), jam establita en la serio de Floroj (1909), kiu daŭriĝos en la Ĉirkaŭiraj formoj.
Ĉirkaŭiraj Formoj kaj diskoj
Post kiam li prezentis sian serion La Teamo de Cardiff ĉe la Salono de Sendependuloj komence de 1913, li retiriĝis al Louveciennes kaj komencis gravan serion titolitan Ĉirkaŭiraj Formoj. Per tiu laboro, Robert Delaunay deziras redoni la potencon de sunlumo, temo kiun li jam skizis en sia pentraĵo de 1906 Pejzaĝo kun Disko, kaj de luna surradiado. Pri unu el la verkoj en tiu serio, li poste deklaris ke ĝi estis la «unua ĉirkaŭira pentraĵo, la unua nefigura pentraĵo». Per tiu ĉi pentraĵo, li montras sian intereson pri sciencaj teorioj (parte eraraj) pri koloro en la 19-a jarcento. En la pentraĵo Ĉirkaŭiraj Formoj, Suno n-ro 2, la tri primaraj koloroj: blua, ruĝa kaj flava, estas ĉe la finoj de misformita triangulo kiu donas senton de rotacio de la tuto. Por Delaunay, ĉi tiu efiko rezultas el la kirlado de la koloraj motivoj, malsuprenirante por blua kaj suprenirante por ruĝa koloro. Inter ĉi tiuj primaraj koloroj aperas sekundaraj koloroj, akiritaj per miksado de la unuaj: oranĝa, verda kaj purpura. La tuto kirliĝas ĉirkaŭ la centro, la originala kaj fina koloro, blanka. Ne la suno estas reprezentita, sed la procezo de percepto per la okulo
En aŭgusto 1913, ankoraŭ en Louveciennes, li produktis solecan verkon, nomitan Disko (La Unua Disko), kiu konsistis el sep samcentraj cirkloj dividitaj en kvar egalajn segmentojn. Dum la koloraj cirkloj estis multnombraj en lia serio Ĉirkaŭiraj Formoj, Robert Delaunay koncentriĝis en ĉi tiu pentraĵo en la pureco de la ebena surfaco; sed ĝi estas tamen ne nur detalo de antaŭa verko, ĝi estas propra verko, kiu estas parto de la esploro de Delaunay pri bilda harmonio. Tiu ĉi verko, nediskuteble ne-objektiva, havas grandan gravecon en la Historio de arto.
Verkoj en Hispanio
Dum li estis en Hispanio kaj Portugalio dum la milito, li renovigis siajn temojn, movante de la urbo al popola vivo en la vendoplacoj aŭ hejme, sed lia arta teĥniko restis la sama. Homoj estas desegnitaj figure, sed estas ĉirkaŭitaj de abstraktaj objektoj; sur ĉi tiuj samaj kanvasoj, la koloroj buntas kaj estas uzataj libere. La lumo de la Ibera Duoninsulo estas multe pli forta ol tiu de Francilio, el kiu Robert Delaunay apenaŭ foriris, kio permesis al li observi kaj redoni sur siaj pentraĵoj novan tipon de kolor-vibrado.
Foriro el orfeismo
En la 1920-aj jaroj, Robert Delaunay denove verkis pri Eiffel-Turo, en signife malsama maniero. La turo ne plu disfalas, sed stariĝas, vidata el malalta angulo, tiel, ke ŝajnas al ni, ke ĝi senlime kreskas. Aliajn fojojn, la turo vidiĝas de la ĉielo kaj asociiĝas al la kurboj de la ; por tiuj vidoj, li helpis sin per aerfotoj. Li ĉerpis el sia komponado la dinamismon de la ritmo, kaj la aranĝon de nerealismaj koloroj.
En 1925, li partoprenis en Internacia Ekspozicio de Modernaj Dekoraj kaj Industriaj Artoj, por kiu li ornamis la halon de ambasadejo kun Fernand Léger. Li elektis la temon de La Virino kaj la Turo, kiun li reproduktis sur panelo de pli ol kvar metroj, kaj kaŭzis grandan skandalon.
La multaj portretoj de amikoj aŭ konatoj, kiujn li pentris en tiuj jaroj, estas ja figuraj, sed Robert Delaunay ĉiam uzis brilajn kaj potencajn kolorojn. Ekzemple, en la Portreto de Tristan Tzara, la ĉefa elemento ne estas la vizaĝo de la poeto, sed la oranĝa kaj verda koltuko kiun li portas ĉirkaŭ sia kolo.
Reveno al orfeismo
Ĉirkaŭ 1930 okazis malfacile klarigebla retropaŝo, kiu pelis Delaunay reveni al, komencante serion titolitan Ritmoj, kiu reverkis Ĉirkaŭirajn Formojn produktitajn en la 1910-aj jaroj, laŭ nova kaj pli matura maniero, inspiriĝante precipe el la verko de Piet Mondrian, kaj el artistoj grupigitaj sub la nomo "geometria abstraktaĵo" (la plej multaj el kiuj agnoskis artan ŝuldon al li) ). Li montris sian majstrecon en la aranĝo de koloroj, kaj atingis sian deziratan celon de la unuaj Orfeismaj jaroj: bildan harmonion.
Priserĉoj pri pentra teĥniko
Samtempe, dum li preskaŭ ĉiam kontentiĝis resti en la klasika teĥniko de pentrarto (krom por la ornamaj artoj), li komencis serĉi novajn pentrajn teĥnikojn, kiujn Jean Cassou detale priskribis en artikolo publikigita en 1935 en la revuo Art et décoration: «Ĉi tiuj tegaĵoj, en kies konsisto dominas kazeino, povas esti aplikataj al kartono aŭ kanvaso [...] Eblas pentri ilin en fresko, oleo aŭ ovo. Delaunay miksas al sia kazeino pastojn faritajn el kork-pulvoroj kaj tiel akiras dikaĵojn kun seg-polvo. La avantaĝo de ĉi tiuj materialoj estas, ke post hardado [...], ili povas esti uzataj por eksteraĵoj kaj rezisti atmosferajn agentojn. Delaunay ankaŭ uzas tutan kromatan gamon da sabloj, aparte sabloj el, kiujn li ŝprucas sur siajn kazeinajn tegaĵojn per aerpafilo. La tiel akiritaj koloroj estas neŝanĝeblaj al lumo kaj nepenetreblaj al akvo. Li finfine aplikas al siaj tegaĵoj vernisojn [...] Alia materialo ŝuldata al la eltrovemo de Delaunay estas la laka ŝtono, kiu povas konsistigi murojn de varia kaj alloga koloro. Temas pri malpeza, nebrulema materialo kaj kies uzo estas ideala en la ŝipfarado. Ĝi povas atingi la densecon de marmoro kaj la forton de cemento: sed ĉi tio estas ĝia supereco super la cemento, ĝi enhavas en si sian koloron. Ĝi ankaŭ povas esti produktita sur blankaj surfacoj, sur kiuj la farbo perfekte adheras. Estas senutile atentigi, ke oni povas aranĝi pastojn el kazeino laŭ ornamaj reliefoj tiom kompleksaj kaj liberaj, kiom oni deziras.» Robert Delaunay do transiris de la pentrista stablo al arta laboro sur la muroj. Li klarigis tion en la revuo Commune: «Mi artisto, mi manlaboristo, mi faras la revolucion en la muroj. En ĉi tiu momento, mi trovis novajn materialojn, kiuj transformas la muron, ne nur ekstere, sed en ĝia substanco mem. Apartigi homon disde arto? Neniam. Mi ne povas apartigi homon disde arto, ĉar mi faras al li domojn! Dum la modo estis pentraĵoj sur stablo, mi jam pensis nur pri grandaj murverkoj.»
Plaka
Pláka (en greka: Πλάκα) estas la malnova historia kvartalo de Ateno, situa ĉe la norda kaj orienta deklivoj de la Akropolo, kaj enhavanta labirintajn stratojn kaj novklasikan arkitekturon. Plaka estas konstruita pinte de la loĝejaj areoj de la antikva urbo Ateno. Ĝi estas konata kiel "Kvartalo de la Dioj" pro sia proksimeco al la Akropolo kaj siaj multaj arkeologiaj lokoj.
Robert Delaunay
Internacia Ekspozicio de 1937
Ĉi tiuj murpentraĵoj atingis sian kulminon en la Internacia Ekspozicio de 1937, por kiu li kreis grandegajn dekoraciojn. Jam en 1935 oni kontaktis lin por partopreni en tiu ĉi giganta ekspozicio, sed, male al multaj artistoj, li ne kandidatiĝis; atento fokusiĝis al li danke al ekspozicio aranĝita de la revuo Art et décoration, titolita Revêtements muraux en relief et en couleurs de Robert Delaunay (Reliefaj kaj koloraj murkovraĵoj de Robert Delaunay), en 1935. Li realigis la dekoracion de la palaco de la fervojo kaj aero. Por ĉi lasta, li grandskale reproduktis sian pentraĵon Ritmo senfina. La volo estis ankaŭ eligi la avangardon el ĝia malgranda rondo de inicitoj, kaj meti ĝin je ĉies atingo.
Delaunay kaj abstrakta arto
Robert Delaunay pentris abstraktajn verkojn dum du periodoj en sia vivo: unue ĉirkaŭ 1912 kaj 1913, kun la serioj de Urboj, Ĉirkaŭiraj formoj kaj la pentraĵo Simultana disko, kiuj igas lin unu el la pioniroj de abstrakto, ; poste ĉirkaŭ 1933 kaj 1934, kiam li pentris la seriojn Ritmoj kaj Ritmo senfina. Tamen, neniam li difinis sian arton kiel abstraktan arton. Tio klariĝas per la fakto ke li sentis sin kubisto, estis vidita fare de kritikistoj kaj spektantaro kiel kubista pentristo, kaj liaj verkoj estis interpretitaj kiel tiaj. Por malproksimiĝi de la aliaj "-ismoj", kiuj tiam floris, li kreis sian propran movadon, simultanismon, pro sia kromata esploro pri koloroj. Li krome konsideras sin «herezulo de kubismo ». Plie, li asertas en letero al August Macke de 1913, ke «Nemalhavebla afero por mi estas la rekta observado, en la naturo, de la luma esenco», kio distancigas lin de la teoriistoj de la abstrakta arto, kiaj Piet Mondrian, kiuj ŝatus arton tute fortranĉitan de la naturo. Tamen, kelkaj el liaj verkoj estas nediskuteble abstraktaj, inkluzive de la serioj cititaj supre. Volante reprezenti lumon, kiu ŝajnas esti natura elemento, li devis sin turni al nefiguraj formoj, sen ia rekta ligo kun la realo. Por redoni la esencon de lumo, li elektis uzi kolorskemojn, sen plu reprezenti objekton. Sonia Delaunay, siaflanke, notas en sia taglibro (publikigita en 1978 de eldonoj Robert Laffont, paĝo 137) "Mi finlegis la libron de Dorival. Fine de sia libro li resumas sian unuan volumon per demonstro, ke la tuta pentraĵo de tiu ĉi periodo anoncas pentraĵon forirantan de Realismo, senobjektan pentraĵon, ĉiuj pentraĵoj, kiujn ni konas, estas nur balbutaĵoj. Li estas mirinda en sia kompreno kaj kiel proksima li estas al ni! Estas la unua fojo, kiam mi vidas iun de tiel malproksime kaj de tiel proksime. Estas domaĝe ke Delaunay ne konis lin."
Plaka
Referencoj
37.97222°N, 23.73056°W
NGC 2610
NGC 2610 (alia indiko — PK 239+13.1) estas planeduma nebulozo en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ribeirão Claro
Ribeirão Claro estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 10.690 loĝantojn en 2010.
Unterberg-Eisenstadt
Unterberg-Eisenstadt, kroate Železno Dolni Brig, hungare Alsókismartonhegy [alŝOkiŝmartonhedj] estas iama vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, nun estas ekstera parto de Eisenstadt.
Historio
Judoj fondis la vilaĝon en 1671, kiun oni nomumis neoficiale "Malgranda Jerusalemo". Tiutempe ili havis aŭtonomion. En 1795 granda incendio okazis. En 1910 vivis en Alsókismartonhegy 268 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Unterberg-Eisenstadt aliĝis al Eisenstadt en 1938. En tiu jaro nuliĝis la aŭtonomio kaj la faŝistoj detruis la sinagogon. Baldaŭ la judoj deportiĝis.
Ana Dias
Ana DIAS (naskiĝis la 15-an de julio 1984) estas portugala fotografistino, plej bone konata pro ŝia fotografado por la magazino Playboy.
Kelato
La ligitaĵo formas enekomplekse kombinigan komplekson kun la bazo. Enekomplekse kombinigaj kompleksoj estas en kontrasto kun kunordigaj kompleksoj kun unudentohavaj ligitaĵoj, kiuj formas nur unu ligon kun la centra atomo.
Ana Dias
Vivo kaj laboro
Ana Dias naskiĝis en Oporto, Portugalio, en 1984. Ŝi diplomiĝis je la Lernejo de Arto de Porto en belartoj, specialigita en desegnado, en 2007. Post la fino de la studado ŝi ekis instrui serigrafion, litografion kaj gravuradon je tiu instituto. Ŝia fono en belartoj kondukis ŝin al fotografado, kio fariĝis ŝia primara maniero de artistika esprimo. Kiel fotografistino ŝi ĉefe laboras kun erotika virineco.
Kelato
La nomo "pinĉiloforma kombinaĵo", "ungegoforma kombinaĵo" estas pro tio ke la ligitaĵoj kuŝas ĉirkaŭ la centra atomo simile al la ungegoj de omaro.
Ekzemple, α-aminoacetata acido (glicino) povas peakcii kun kupra (II) hidroksido, formante bluo-violkoloran firman komplekson, solveblan en akvo:
La kompleso enhavas du kvinatomajn ciklon kaj estas multe stabila. Konstanto de formiĝo de la duglicinato de kupro (II) β2 egalas al 1,8·1015
La enekomplekse kombiniga efiko
La enekompleksa kombiniga efiko priskribas la pli grandan afinecon de enekompleksaj kombinaĵaj ligitaĵoj al metalaj jonoj kompare al la afineco de kolekto de simila neenekompleksaj (unudentohavaj, havantaj nur unu ligon) ligitaĵoj al la sama metalo.
Konsideru la du ekvilibrajn reakciojn, en akva solvaĵo, inter la kupra (II) jono Cu2+ kaj etilenoduamino (en) sur la unua flanko kaj metilamino, MeNH2 sur la alia flanko.
En (1) la dudentohava ligitaĵo etilenoduamino formas enekomplekse kombinigitan komplekson kun la kupra jono. Enekompleksa kombinaĵo rezultas en la formigo de kvin-flanka ringo. En (2) la dudentohava ligitaĵo estas anstataŭita per du unudentohavaj metilaminaj ligitaĵoj de proksimume la sama donanta povo, kio signifas ke la entalpio de formigo de Cu-N ligoj estas proksimume la sama en la du reakcioj. Sub kondiĉoj de egalaj kupraj koncentritecoj kaj kiam la koncentriteco de metilamino estas dufoje de la koncentriteco de etilenoduamino, la koncentriteco de la komplekso (1) estas pli granda ol la koncentriteco de la komplekso (2). La efiko pligrandiĝas kun la kvanto de enekomplekse kombinigaj ringoj, tiel la koncentriteco de la komplekso de etilenoduaminokvaracetata acido (EDTA), kiu havas ses enekomplekse kombinigajn ringojn, estas multe pli granda ol respektiva komplekso kun du unudentohavaj azote ligantaj ligitaĵoj kaj kvar unudentohavaj karboksile ligantaj ligitaĵoj. Tial, la enekomplekse kombiniga efiko estas firme konfirmita empiria fakto.
La maniero de ekspliko de la enekomplekse kombiniga efiko per ekvilibra varmodinamiko konsideras la ekvilibran konstanton por la reakcio. Ju pli granda estas la ekvilibra konstanto, des pli granda estas la koncentriteco de la komplekso.
Elektraj ŝargoj estas ellasitaj por simpleco de skribmaniero. La kvadrataj krampoj indikas koncentritecojn, kaj la subaj indicoj de la stabilecaj konstantoj β, indikas la stekiometriojn de la kompleksoj. Se la analitika koncentriteco de metilamino estas dufoje de tiu de etilenoduamino kaj la koncentriteco de kupro estas la sama en ambaŭ reakcioj, do la koncentriteco [Cu(en)] estas multe pli granda ol la koncentriteco [Cu(MeNH2)2] ĉar β11 estas multe pli granda ol β12.
Ekvilibra konstanto, K, estas rilatanta al la norma libera energio, ΔGӨ per
kie R estas la universala gaskonstanto kaj T estas la temperaturo en kelvinoj. ΔHӨ estas la norma ŝanĝo de entalpio i de la reakcio, kaj ΔSӨ estas la norma ŝanĝo de entropio. La entalpia termo devus esti proksimume la sama por la du reakcioj. Pro tio la diferenco inter la du stabilecaj konstantoj estas pro la entropia termo. En ekvacio (1) estas du partikloj maldekstre kaj unu dekstre, kaj en ekvacio (2) estas tri partikloj maldekstre kaj unu dekstre. Ĉi tiu signifas ke malpli granda entropio de afekcio estas perdata kiam la enekomplekse kombiniga komplekso estas formata ol kiam la komplekso kun unudentohavaj ligitaĵoj estas formata. Ĉi tiu estas unu el la faktoroj kontribuantaj al la entropia diferenco. Aliaj faktoroj inkluzivas solvadan ŝanĝon kaj formigon de ringo. Jen iuj eksperimentaj datumoj kiuj ilustras la efikon:
Ĉi tiuj datumoj montras ke la norma entalpio ŝanĝiĝo estas proksimume egala por la du reakcioj kaj ke la ĉefa kaŭzo kial la enekomplekse kombiniga komplekso estas tiel multe pli stabila estas tio ke la norma entropia termo estas multa pli favora. Ĝenerale estas malfacile kalkuli precize varmodinamikajn valorojn por ŝanĝoj en solvaĵo je la molekula nivelo, sed estas klare ke la enekompleksa kombiniga efiko estas precipe efiko de entropio.
En naturo
Preskaŭ ĉiuj biologiaj kemiaĵoj eksponas la kapablon solvi certajn metalajn katjonojn. Tial, proteinoj, polisakaridoj kaj polinukleaj acidoj estas bonegaj plurdentohavaj ligitaĵoj por multaj metalaj jonoj. Aldone al ĉi tiuj neintencaj enekompleksaj kombinigantoj, kelkaj biologiaj molekuloj estas produktataj speciale por bindi certajn metalojn. Histidino estas tipa enekompleksa kombiniganto uzata per plantoj.
En biologio
Preskaŭ ĉiuj metaloenzimoj enhavas metalojn kiuj estas enekomplekse kombinigitaj. Ekzemploj de ĉi tia enekompleksa kombinaĵoj estas hemoglobino kaj klorofilo. Multaj mikrobiologiaj specioj produktas akvo-solveblajn kolorigilojn kiuj servas kiel enekompleksaj kombinigantoj. Ekzemple, specioj de Pseudomonas estas sciataj al ekskrecii substancojn kiuj bindas feron. Kombiniganto produktata de E. coli estas la plej forta enekompleksa kombiniganto sciata.
En geologio
En terscienco, kemia veterdisfalo (vetera detruo) estas atribuata al organikaj enekompleksaj kombinigantoj, ekzemple peptidoj kaj sukeroj, kiuj ekstraktas metalajn jonojn el mineraloj kaj rokoj. Plejparto de metalaj kompleksoj en la ĉirkaŭaĵo kaj en naturo estas kun iu formo de enekomplekse kombiniga ringo, ekzemple kun huma acido aŭ proteino. Tial, metala enekompleksa kombinigo estas taŭga por plikoncentritigo de metaloj en la grundo, la vertikala kanaligo kaj akumuligo de metaloj en plantoj kaj malgrandega-organismoj. Selekta enekompleksa kombinigo de pezaj metaloj estas taŭga en biologia metabola purigo, ekzemple forigo de 137Cs el radioaktiva rubo.
Aplikoj
Enekompleksaj kombinigantoj estas uzitaj en kemia analizo, kiel moligiloj de akvo, kaj estas ingrediencoj en multaj komercaj produktoj kiel ŝampuoj kaj manĝaj preventiloj. Citra acido estas uzata por mildigo de akvo en sapoj kaj lesivejaj lesivpulvoroj. Komuna sintezita enekompleksa kombiniganto estas etilenoduaminokvaracetata acido. Ankaŭ fosforo-organikaj kombinaĵoj estas konataj enekompleksaj kombinigantoj. Enekompleksaj kombinigantoj estas uzataj en prilaboro de akvo kaj aparte en vapora inĝenierado.
Peza metala malvenenigo
Enekompleksa kombinaĵa terapio estas la uzo de enekompleksaj kombinigantoj por malvenenigi venenajn metalajn agentojn kiel ekzemple hidrargo, arseno kaj plumbo per konvertantaj ilin al kemie inertaj formoj kiuj povas esti ekskreciitaj sen plua interago kun la korpo, kaj estis aprobita de la Manĝaĵa kaj Droga Administracio en 1991. En alternativa medicino, enekompleksaj kombinaĵoj estas uzata kiel kuracilo por aŭtismo, kvankam ĉi tiu praktiko estas kontraŭa pro manko de scienca verosimileco kaj ĝiaj potenciale mortigaj kromefikoj.
Kvankam ili povas esti utilaj en okazoj de peza metala venenigo, enekompleksaj kombinigantoj povas ankaŭ esti danĝera. La usona CDC raportas ke uzo de dunatria etilenoduaminokvarvinagro anstataŭ kalcia etilenoduaminokvarvinagro rezultis en mortoj pro manko de kalcio.
Aliaj medicinaj aplikoj
Antibiotikaj drogoj de la kvarcikla familio estas enekompleksaj kombinigantoj de Ca2+ kaj Mg2+ jonoj.
Enekomplekse kombinigitaj kompleksoj de gadolinio estas ofte uzataj kiel kontrastaj agentoj en magneto-resonanca bildigo.
Virtlando
Historio
Virtlando estis fondata la kiel sociala iniciativo. Ĝi estas reprezentata en oficiala retejo www.wirtland.com. En hodiaŭa tempo Virtlando estas estrata de kanceliero kaj havas celon esti parlamenta demokratio.
Kelato
Kemiaj aplikoj
Homogenaj kataliziloj estas ofte enekomplekse kombinigitaj kompleksoj. Tipa ekzemplo estas la rutenia (II) klorido enekomplekse kombinigita kun BINAP (dudentohava kombiniganto enhavanta 3-ligan fosforon), uzata en ekzemple kontraŭsimetria hidrogenizo de Noyori kaj kontraŭsimetria izomerigo. La lasta havas la praktikan uzon en fabrikado de sintezita (-)-mentolo.
Virtlando
Loĝantaro
Loĝantaro de Virtlando havas ŝtatanojn kaj turistojn. En hodiaŭa tempo loĝantaro havas ekzemple 800 homojn. Civitaneco de Virtlando estas malfermata kaj senkosta por ĉiuj homoj, kiuj havas 18 jarojn. Virtlando donas egalajn demokratiajn rajtojn kaj ne diskriminacias per nacio, aĝo, religio, raso kaj sekso. Petskribo por ricevo de civitaneco estas en 7 lingvoj: la angla, hispana, bulgara, portugala, turka, rusa kaj la taja. Virtlando havas interretan socion de propraj ŝtatanoj «Witizens of Wirtland».
Ribeirão do Pinhal
Ribeirão do Pinhal estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 13.522 loĝantojn en 2010.
John Huston
John Marcellus Huston (naskiĝinta la, mortinta la ) estis usona filmoreĝisoro, scenaristo kaj aktoro. Li verkis plej el la scenaroj por plej el la 37 kinfilmoj kiujn li reĝisoris, multaj el kiuj estas nuntempe konsiderataj klasikaĵoj: The Maltese Falcon (1941), The Treasure of the Sierra Madre (1948), Key Largo (1948), The Asphalt Jungle (1950), The African Queen (1951), Moulin Rouge (1952), The Misfits (1961), kaj The Man Who Would Be King (1975). Dum sia kariero de 46 jaroj, Huston ricevis 15 Oskar-nomumojn, ricevis la premion dufoje, kaj reĝisoris kaj sian patron, Walter Huston, kaj sian filinon, Anjelica Huston, por ricevi Oskarojn en diversaj filmoj.
Huston estas konata por reĝisori kun la rigardokapablo de artisto, fakte li studis kaj laboris kiel artista pentristo en Parizo en siaj komencaj jaroj. Li pluesploris la vidajn aspektojn de siaj filmoj tra sia tuta kariero: skizante ĉiun scenon sur papero antŭ prilabori ĝin, poste zorge metante siajn rolulojn dum la filmado ktp. Dum plej reĝisoroj fidas je post-produktora eldonado por formi sian finan laboron, Huston anstataŭe kreis siajn filmojn dum la propra filmado, kio faris ilin kaj pli malmultekostajn kaj pli pensitajn, kun malmulta posteldonado necesa.
Li filmis militagadojn dum la Dua Mondmilito.
24-a de junio
La 24-a de junio estas la 175-a tago de la jaro (la 176-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 190 tagoj restas.
Je la 24-a de junio okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 24-a de junio estas (laŭ gregoria kalendaro):
Újiráz
Újiráz [UjirAz] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Berettyóújfalu. Új signifas: nova, iráz ne havas sencon en la hungara.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Rapida Körös kun tapasejo, Komádi kaj Vésztő estas proksime. Berettyóújfalu troviĝas je 41, Hajdúszoboszló je 43, Debrecen je 77, Budapeŝto je 215 km-oj.
Historio
La tataroj neniigis la komunumon en 1598. En 1912 eklezio de Nagyvárad refondis la vilaĝon. La rumanoj okupis la vilaĝon en 1919.
Vidindaĵoj
Vidindaĵo estas la romkatolika preĝejo el la refondaj jaroj.
Arkiduklando Aŭstrio
La arkiduklando Aŭstrio, Erzherzogtum Österreich, unu el la plej gravaj ŝtatoj ene de la Sankta Romia Imperio, estis la kerno de la habsburga monarkio kaj la antaŭulo de la Aŭstra Imperio. Dum preskaŭ 700 jaroj, ĝi evoluis de margraflando "Orienta Markio" al la centro de imperio. Oficiale ĝi estis feŭdo de la Sankta Romia Imperio kaj konsideriĝis teritoria unuo, sed fakte jam en la 13-a jarcento laŭ landa juro ĝi dividiĝis je pli okcidenta parto Österreich ob der Enns kaj pli orienta parto Österreich unter [respektive nid aŭ nieder] der Enns, dividataj per la meza limrivero Enns, kaj el tiuj du partoj evoluis la nunaj federaciaj landoj Supra Aŭstrio okcidente kaj Malsupra Aŭstrio plus Vieno oriente.
Geografio
Kun ĉefurbo en Vieno, la arkiduklando estis centrita en la baseno de la rivero Danubo en la teritorio de la nunaj federaciaj landoj Malsupra Aŭstrio kaj plejparto de la nuna Supra Aŭstrio.
Lokita en la sudorienta periferio de la Sankta Romia Imperio, ĝi limis al la Reĝlando Hungario trans la rivero Leitha. En la sudo ĝin limigis la Duklando Stirio, kun la limo ĉe la historia montpasejo Semmering, dum en la nordo la Bohemia Arbaro (ĉeĥe nomata Šumava) kaj la rivero Thaya respektive Dyje markis la limon kun Bohemio kaj Moravio.
Ecseg
Ecseg [eĉeg] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó.
Situo
Ecseg situas proksime de montoj, ĉe kunfluejo de 2 rojoj, laŭ flankovojoj. Pásztó troviĝas 10, Bátonyterenye 24 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1238. Tiam la kampoj apartenis al kavalira ordeno. Tiutempe ankaŭ fortikaĵo konstruiĝis, kiu detruiĝis en la 15-a jarcento. Csesztve apartenis al Hollókő ekde 1460. Post la turkoj la loĝantoj okupiĝis pri bredado de bestoj, vinkulturo kaj akvomuelejado. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, klubo de maljunuloj.
Famuloj
En Ecseg naskiĝis preposto Emil Concilia.
Casaloldo
Casaloldo estas komunumo de Italio.
4710 Wade
4710 Wade estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "Wade" en memoro de la aŭstralia amatora astronomo Wade Richard Butler (1949 – 1995 ?), amiko de la malkovrinto. Wade Richard Butler malaperis en decembro 1995 dum soleca marŝado en kruda parto de la sudorienta Tasmanio.
Altnivela instruado
La termino altnivela studado, altnivela instruado aŭ altnivela edukado, ĝenerale nomumas la klerigadon disponigitan de universitatoj, kolegioj, lernejoj, institutoj kaj aliaj institucioj diplom-donantaj. Ĉi tiuj studoj celas akiri "pli altan" nivelon de kapabloj, ĝenerale per registriĝo aŭ aliĝaj ekzamenoj, poste kursaro punktita de ekzamenoj.
Ĉi tiuj studoj ofte okazas ĉirkaŭ kampuso, laŭ publika aŭ privata sistemo.
La specoj de diplomoj evoluas laŭlonge de la tempo, sed emas fariĝi homogenaj ĉe eŭropaj kaj internaciaj niveloj kun licencioj, magistroj kaj doktorecoj por faciligi sistemojn de ekvivalenteco aŭ reciproka agnosko de diplomoj. Ĉi tiu trejnado inkluzivas kursojn kaj staĝojn, kaj povas ankaŭ inkluzivi partoprenon en scienca esplorado (precipe ĉe la doktora nivelo) kaj integri profesian edukadon, sed ofte ankaŭ akceptas "liberajn lernantojn", kiuj simple venas por pligrandigi siajn ĝeneralajn aŭ fakajn sciojn.
Medina (Hungario)
Situo
La vilaĝo situas inter deklivoj kaj dekstra bordo de Sió, laŭ traira flankovojo. Tra la rivero ponto kondukas al Szedres. Szekszárd troviĝas 20 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1394, la kampoj apartenis al eklezio. Post la turkoj en 1699 precipe serboj alvenis.
Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de serboj kaj ciganoj, lernejo, infanĝardeno, biblioteko.
Bogno
Bogno estas komunumo de la Komunumaro Sonvico kaj la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 144 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
Bogno situas en la supra parto de la Valo de Colla, proksimume 12 kilometrojn nordnordoriente de la distriktĉefurbo Lugano en la fontregiono de la rivero Casserate. De Bogno la nur piede pasebla Montpasejo San Lucio kondukas al la itala komunumo Carvegna. Krom la vilaĝo Bogno al la komunumo apartenas diversaj alpopaŝtejoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,21 km², de kiuj 57,6% estas kovritaj de arbaro, 18,5% servas por agrikulturo kaj 2,8% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Bogno limas en okcidento kaj nordo al Valcolla, en nordoriento al Cavargna (CO, Italio), en sudoriento al Val Rezzo (CO, Italio), kaj en sudo al Certara.
The Scarlet Ibis
En la historio la ruĝa birdo estas simbolo de kio okazas al kripla knabo kiu je la fino mortas pro peno plifortiĝi kiel la "normala" frato. Ankaŭ Skarlata ibiso venis al la loko kaj mortis pro penado dum ŝtormo.
Bogno
Trafiko
Bogno situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Bogno pasas kurba vojo de Sonvico al Valcolla. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 estas Lugano-Nordo, kiu situas proksimume 15 kilometrojn sudokcidente de la komunumo. Pere de buslinio de Tesserete al Certara la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bogno datiĝas el la 13-a jarcento kiel Bonio. Bogno estiĝis kiel tutjara setlejo dum mezepoko el alpopaŝtejo de la loĝantaro de la bieno Sonvico kaj de la Valo de Colla. La preĝejo San Roco estis menciita la unuan fojon en la jaro 1591 kaj grandigita en 1780. En la jaro 1811 la paroĥo Bogno disiĝis de la paroĥo Colla. Nuntempe ekzistas projekto pri kunigo de la komunumo Bogno kun la najbaraj komunumoj kaj ties integriĝo al la komunumo kaj urbo Lugano.
1573
En la jaro 1573 post Kristo okazis, interalie:
Nacio
La koncepto nacio estas uzata por grupo de homoj, kiu havas komunajn devenon kaj tradiciojn kaj kiu havas la rajton je ŝtata suvereneco. Nacio estas tre abstrakta nocio, kiu ekestis fine de la 18-a jarcento, kiam la nunaj ŝtatoj iom post iom ricevis sian formon. Tiam ankaŭ leviĝis la demando, sub kiuj kondiĉoj grupo da homoj iĝas nacio. Se grupo de homoj sentas sin unu socia komunumo pro komunaj karakterizaĵoj, kiel sama deveno, sama religio, sama vivmaniero, sama lingvo, samaj politikaj rajtoj kaj devoj, oni parolas pri nacio.
La nacio estas popolo, kiu havas konscion pri komuneco de kulturo. Ĝenerale tiu konscio estas pri komuna origino (historia aŭ mita), komuna lingvo, komuna religio (aŭ religiemo), komunaj leĝoj, komunaj tradicioj, sed ne necese ĉiuj. Ekzemple Brazilanoj pensas havi malsamajn originojn, malsamajn religiojn, sed havas komunan lingvon (la portugalan), komunajn tradiciojn (ekzemple, ĉiutaga bano), saman religiecon (religiemo estas forta karakterizaĵo de la brazila socio; sed ĝi ne prezentas sin unuece — tie troviĝas politeistoj [multdiistoj], kalvinistoj, katolikoj, luteranoj, evangelianoj, spiritistoj, islamanoj, judoj, buddhanoj, samkiel agnostikuloj kaj ateistoj — la brazila socio estas ĝenerale tolerema rilate religian diversecon, sed kelkfoje estas elmontroj de netoleremo) ktp.
Reĝlando de Nederlando
La Reĝlando de Nederlando (Koninkrijk der Nederlanden) estas kunmetita suverena ŝtato konsistanta el sep teritorioj, la plej granda el kiuj — Nederlando mem — situas en la Okcidenta Eŭropo, kaj la ceteraj ses en Karibio. Arubo, Kuracao kaj Sint-Maarten havas la statuson de memregata ŝtata formaĵo; Bonero, Sint-Eustatius kaj Saba estas specialaj komunumoj, kune nomataj Kariba Nederlando. Rilatoj inter la membroj de la reĝlando estas reguligataj per la Ĉarto de la Reĝlando de Nederlando akceptita en 1954. Suma areo de la Reĝlando de Nederlando estas 42 519 km², la loĝantaro estas 16 801 000 homoj. Areo de la Reĝlando en Karibio estas 993 km², la loĝantaro estas 301 000 homoj.
Nacio
PIV diras pri nacio: "Popolo, akirinta konscion pri si mem kiel aparta socia komunaĵo kun distingaj trajtoj ŝuldataj plejofte al komuneco de lingvo, kutimoj, tradicioj, religio, vivmaniero, ekonomiaj interesoj, politikaj idealoj aŭ aspiroj." La graveco de tiuj trajtoj, pro historiaj kialoj, ne estas la sama por ĉiu nacio. Ĉiu popolo, ĉiu nacio havas sian propran gravecogradon de komunaj aŭ distingaj trajtoj, kiu distingiĝas de la gravecogradoj de aliaj nacioj; tial la vorto "nacio" fakte estas plursignifa.
Difinoj
La ĝermana difino, kiun ni retrovas en Nederlando, Flandrio kaj Germanio, estas, ke nacion formas kombino de diversaj vivmanieroj, nome religio, komuna deveno, komunaj estroj, kutimoj kaj similaj. Nacio do estas popolo, sed en la politika senco, lige al la politikaj institucioj.
La romanida sinteno pri nacio, ĉefe konata en Francio, estas alia. Tie nacio estas la unuiĝo de loĝantoj de difinita ŝtato. Laŭ tiu koncepto bretonoj estas anoj de la franca nacio, kvankam laŭ la ĝermana koncepto ili estas popolo, sed ne nacio (ĉar ili ja ne havas sufiĉe da politikaj institucioj ene de la franca ŝtato).
Ankaŭ interne de ŝtato la koncepto pri la preciza signifo de nacio povas diverĝi. Tiel ekzemple en la konstitucio de Belgio legeblas, ke la nacio havas ĉian potencon (artikolo 33). Tamen el diversaj decidoj de la Arbitracia Tribunalo montriĝas, ke "nacio" ne estas sinonimo de "popolo". Artikolo 33 de la belga konstitucio estas do parenca al artikolo 6 de la konstitucio de la iama Sovetio.
Laŭ aliaj, kiel la juda filozofo Jeshaiahu Leibowitz, nacio estas homogena komunumo, kiu pretas, povas kaj rajtas akcepti la rajtojn kaj devojn de popolo kaj al ĝi ligita ŝtato. La akcento do troviĝas sur la fakta, politika kaj socia memorganizado. Laŭ tiu difino nacioj povas do ekesti kaj malaperi. Tipa ekzemplo estas Belgio, kie ekestis en la pasinta jarcento la flandra kaj la valona nacio, kaj kie la belga nacio ade malfortiĝis kaj apenaŭ plu ekzistas. Aliflanke la eŭropa nacio, antaŭe ne ekzistinta, nun elkreskas.
Por iuj popoloj pli gravas la lingvo, por aliaj la religio, aŭ iuj politikaj idealoj. Ekz. por la usona popolo la politika liberalismo, t.e. la demokratio en la moderna, neplatona senco de la vorto, kiel la liberaldemokratio. Grava parto de la pola nacia identeco estas la katolikismo, de la franca i.a. la laikismo, kvankam multaj francoj estas katolikoj. Por la germanoj inter la du mondmilitoj gravegis la etna (= genta, triba) komunaĵo, kiu dum la hitlera tempo, surbaze de pseŭdosciencaj, malĝustaj teorioj de la 19-a jarcento, pliakriĝis al rasa komunaĵo, kvankam samgenteco aŭ samraseco grandparte estas fikciaj, ideologiaj, mitaj, ĉar ĉiuj hodiaŭaj popoloj en biologia senco estas miksgentaj kaj miksrasaj. Zamenhof skribis: Kaŭze de konstanta intermiksiĝado de la popoloj, neniu (krom kelkaj heredaj kastoj kiel ekzemple la kastoj hindaj aŭ la hebreaj kohenoj kaj levidoj) en la nuna tempo povas scii, al kiu gento apartenis lia prapraavo.(El: Gentoj kaj Lingvo Internacia.)
Naciokreaj faktoroj
Historie, la nocio de nacio estas elpensita en eŭropa mezepoko de reĝoj kaj siaj anoj por nuligi la povon de feŭdistoj. Post kreo de Hispanio, Anglio, Francio kaj tiel plu, oni konceptis komunajn taskojn (laŭ eldiro de Ortega y Gasset) super la privatajn aferojn de lokaj sinjoroj. Kelkaj nacioj, kiel Germanio kaj Italio, devis atendi ĝis la 19-a jarcento por konstrui sin.
Ekzistas pluraj faktoroj, pro kiuj ekzistas la sento esti parto de difinita nacio.
Lingvo
La posedo de komuna lingvo povas esti kialo por senti sin parto de sama nacio, sed ne ĉiam. La kataluna nacio parolas la katalunan, la flandra nacio parolas la nederlandan. Sed la svisa nacio ne havas komunan lingvon. En Svislando oni konsideras lingvon ĝenerale kiel komunikilon, kaj ne kiel nacian trajton. En Brazilo, male, portugala lingvo estas rigardata kiel ĉefa faktoro de nacieco. Brazilanoj sentas sin pli proksimaj al portugalanoj kaj angolanoj ol de aliaj popoloj de Sudameriko.
Literaturo
Literaturo kaj cetero de kulturo ege gravas por la konsisto de nacia identeco. Pleparte bazite sur lingvo.