cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okuma sistemo
Tia sistemo havas kelkajn avantaĝojn kaj ĝi estas uzata en iuj komputadaj kalkuloj, sed por ordinara uzo ĝi estas maloportuna.
Gavialo
La gavialo (Gavialis gangeticus) estas unu el du travivantaj membroj de la familio Gavialuloj, longe ekzistanta grupo de krokodilecaj reptilioj kun longaj, mallarĝaj makzeloj. La gavialo estas due plej longa el ĉiuj travivantaj krokodiluloj: granda gavialo povas esti 6-7 metrojn longa.
En Esperantujo, gavialo povas ankaŭ signifi "homo, kiu gavialas".
E
E estas la 5-a litero de la latina alfabeto
Bambuí
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Oeste de Minas (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Piumhi. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La municipo estis fondata en 1886.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Diasporo (botaniko)
Diasporo estas botanika termino por ĉiu specoj de organoj, kiuj servas al la disvastigado de planto aŭ fungoj: semoj, fruktoj, aŭ partoj de fruktoj fruktaroj, sporo, bulbiloj aŭ ceteraj vegetativaj ĝermoj..
La ĝenerale uzata termino „semo“ estas botanike kaj el morfologiaj vidpunktoj ne ĉiam ĝusta. La vera semo de apiacoj ekzemple restas ĝis la ĝermado fermita en la karpelo. La ligo inter semo kaj karpelo estas tiel mallarĝa, ke ne eblas senigi la semon de la karpelo. Diasporoj povas konsisti el pliaj plantaj partoj, ekzemple ĉe tilio, kie la antaŭfolio estas kunkreskinta kun la la frukttigo kaj servas al flugilo por disvastigi la semon perventa disvastigo.
Samael Aun Weor
Samael Aun WEOR (vera nomo: Victor Manuel Gomez) gnostikulo, naskiĝis la 6-an de marto 1917 en Bogoto, Kolombio kaj mortis la 24-an de decembro 1977 en Guadalajara. Li fondis la Kristanan Gnostikan Universalan Movadon, filozofian fondaĵon pri esoterismo, kaj ankaŭ Gnostikan Instituton pri Antropologio.
Samael Aun Weor verkis siajn librojn je meditema stato.
Ruĝa karto
La Ruĝa Karto ekzistas en pluraj teamaj sportoj: montrata de arbitraciulo (matĉestro, arbitracianto) kontraŭ unu el la ludantoj ĝi signifas ties forsendon de la ludkampo. Ruĝa Karto ekzistas i.a. ĉe la sportoj futbalo, manpilko kaj rugbeo.
Sekve la koncerna ludanto devas tuj kaj sen anstataŭado (ĉe manpilko li post 2 minutoj povas esti anstataŭata) forlasi la ludkampon kaj ne plu partopreni en la aktuala matĉo. Krom tio li kutime estas proskribata por unu aŭ pli el la sekvaj matĉoj de sia teamo.
Ruĝa Karto kutime estas montrata pro "grave malhonesta ludado", ĉu pro grava faŭlo, ĉu pro korpa ofensivo kontraŭ opona ludanto, ĉu pro ofendo. En futbalo Ruĝa Karto ankaŭ estas montrata, se klara golŝanco de la kontraŭa teamo estas nuligata per faŭlo aŭ intenca manludo (slange "savbremso"). – Pro "grave malhonesta ludado" eĉ post ludfino la matĉestro povas montri Ruĝan Karton.
Futbalslange la Ruĝa Karto estas la "pugokarto", ĉar matĉestro kutime tenas la Ruĝan Karton en sia postaĵpoŝo kaj la Flavan en la brustpoŝo. La esprimo venas el la tempo de nigra-blanka televido, kiu ne permesis facile distingi la kolorojn de la Kartoj. Spektantoj distingis ilin laŭ la poŝo, el kiu ĝi estis tirata.
Historio
Ĝis 1966 la forsendo de ludisto okazis per parolata admono de la matĉestro. Dum Futbala Mondpokalo 1966 okazis tumulto: en la ludo de Argentino kontraŭ Anglio la germana matĉestro Rudolf Kreitlein forsendis argentinan ludiston, sed tiu ne komprenis (aŭ ne volis kompreni) kaj restis sur ludkampo dum pliaj 9 minutoj. Dum la sekvaj tumultaj scenoj la matĉestro admonis plurajn pliajn ludistojn, sen ke ili aŭ la spektantoj notis tion.
Por estonte eviti tiajn miskomprenojn angla matĉestro Ken Aston proponis uzi Flavan Karton kaj Ruĝan Karton analoge al la internacie uzata semaforaj koloroj. Tiel ili estis aplikataj dum la Futbala Mondpokalo 1970 kaj post tiam mondvaste. Ekde 1991 en futbalo ankaŭ uzatas la Flav-Ruĝa Karto.
Regularo por Ruĝa Karto
La regularo por montri Ruĝan Karton estas fiksata de International Football Association Board kaj uzata de FIFA. Ĝi listigas la kategoriojn de miskonduto, pro kiu ludisto povas esti forsendata:
Famaj Ruĝkartuloj
Germana golisto Jens Lehmann (nacia golisto en la Futbala Mondpokalo 2006) jam vidis 6 Ruĝajn Kartojn kaj tiel altrangas inter la forsenditaj golistoj.
Vidu ankaŭ
Penalty card Tarjeta penal Kazenski karton
(65706) 1992 NA
(65706) 1992 NA estas marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Ĝia estas korpo de spektra klaso "C": karboneca kaj riĉa je organikaj komponaĵoj kaj hidrataj mineraloj, de komponiĝo proksima de tiu de la.
Orbito
Ĝia tre discentra orbito proksime ekstere tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiun de Marso, kvankam ĝia orbita klineco tenas ĝin iom malproksima de la marsa orbito:
Ĝi ankaŭ estas ne malproksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando
Hilelismo – propono pri solvo de la hebrea demando (ruse ГИЛЛЕЛИЗМЪ - ПРОЕКТЪ РЕШЕНИЯ ЕВРЕЙСКОГО ВОПРОСА) estas ruslingva verko de L.L. Zamenhof sub pseŭdonimo Homo Sum (en la malnova Rusa ortografio Гомо Сумъ) publikigita en 1901. La broŝuro estis formale adresita al samgentanoj de L.L. Zamenhof (do al judoj), kiujn Zamenhof kalkulis kiel la unuajn entuziasmiĝontojn pri la projekto Hilelismo, pra-formo de Homaranismo. Praktikonte Hilelismon kiel universalan neŭtralan racian religietikon ili, laŭ Zamenhof, montros plej ĝustan – neŭtralan – religietikan evoluvojon al ĉiuj homoj (gentoj, popoloj) en la mondo. Tuj post la apero de la broŝuro, ĝia eldonisto bankrotis kaj la broŝuro dum kelkaj jaroj restis neakirebla.
La originala teksto (en kaj la malnova ortografio ruslingva de la epoko de Zamenhof, kaj la moderna post-revolucia ortografio) troviĝas ĉe la paĝoj de Yuri Finkel.
18994 Nhannguyen
18994 Nhannguyen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nhan Duy Nguyen, kiu gajnis la kvaran rangon de la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Southside High School de Greenville (Suda Karolino, Usono).
Duon-dekduedro
Duon-dekduedro estas abstrakta regula pluredro, enhavanta duonon de edroj de la regula dekduedro. Ĝi ekzistas sur duonsfero kiu estas sinkoneksita kiel projekcia ebeno, do la kontraŭaj punktoj laŭ la rando estas koneksaj.
Ĝi havas 6 kvinlaterajn edrojn, 15 laterojn, kaj 10 verticojn.
Csíki Lapok
Csíki Lapok (= ĉik-aj folioj)
Ĝi estis hungarlingva burĝeca, liberala, politika, ekonomia kaj socia semajngazeto en Csíkszereda, (post 1920 Miercurea Ciuc) (1889 – 1944) en propraĵo de Lajos Vákár, pli poste en propraĵo de lia vidvino.
Redaktoroj
Ĝin redaktis Gyula Élthes (1910 – 22), Csipak Lajos (1922), Vékás Lajos (1922 – 26), Viktor Részegh (1927 – 44). Li subtenis la vidpunkton de la partio Országos Magyar Párt, sed li atentis ankaŭ pri la tradicioj popolaj kaj lokhistoriaj, kontribuis al ekkono de la regiono. Li luktis por la evoluigo ekonomia kaj kultura de la baseno.
Kunlaborantoj
Inter liaj kunlaborantoj troviĝis: István K. Balogh, Ágoston Bartalis, Pál Péter Domokos, Imre Kozán kaj Imre T. Nagy. En la gazeto publikigis rakontojn, poemojn, kritikojn: Áron Antal, István Albert, István Balogh, Ferenc Kajtsa, László Barna Mihály.
Provinco José Ballivián (Beniio)
José Ballivián - hispane plennome provincia del General José Ballivián Segurola - estas provinco de Beniio, departemento de Bolivio en la nordo de la lando. La provinco José Ballivián kovras areon de 40 444 kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2006, en la provinco sume vivis 80 650 homoj. Administra centro de la provinco estas la urbo Santos Reyes. La teritorio geografie konsideratas parto de Amazonio. La provinca nomo cetere aludas al generalo José Ballivián, kiu inter la jaroj 1841 kaj 1847 estis la ŝata prezidanto de Bolivio.
Pico Ruivo
La Pico Ruivo (montopinto flavruĝa aŭ rufa), en la municipo Santana, en Insulo Madejro, Portugalio, estas kun 1862 metroj de alto, la tria plej alta monto de Portugalio (post la Ponta do Pico, en Azoroj, kaj de Serra da Estrela, en Kontinenta Portugalio), kaj la plej alta de la insularo Madejro.
Ĝis antaŭ nelonge, ties deklivoj estis uzataj por bredado de kaproj, ŝafoj kaj bovoj. Jam pro naturkonservaj klopodoj (kaj ĉefe de la Freira kaj de la vegetalaj komunumoj de alteco), tiu praktiko estis malpermesita, kaj nun la tuta areo estas rekuperanta sian iaman naturon.
Notoj
32.76389°N, -16.92583°W
Sankta Felikso
"'Sankta Felikso", latine Sanctus Felix, itale San Felice, estas titolo de tuta vico de sanktuloj kaj beatuloj de la kristanismo, aparte de la romkatolika eklezio.
Povas temi pri
Vidu ankaŭ:
Produto
La produto estas la rezulto de multiplikado de du aŭ pluraj faktoroj. La vicordo, laŭ kiu la faktoroj estas multiplikataj, ne influas la rezulton, se la koncerna operacio de multiplikado estas komuta kaj asocia.
Rimarko 1: La produto de matricoj en ĝenerala kazo ne estas komuta. Ĝi dependas de la vicordo de la faktoroj. Pli ĝenerale, multiplikado en magmo (aŭ, pli speciale, en semigrupo aŭ grupo) kaj en aliaj algebraj strukturoj povas ne esti komuta aŭ asocia.
Rimarko 2: En moderna matematiko, por unuformeco de difinoj, rezonado kaj formuloj, oni ofte plivastigas la nocion produto al la kazo de unu faktoro (la produto egalas al tiu unuopa faktoro) kaj al la kazo de "nul faktoroj" (produto de nul nombroj egalas al 1; produto de nul kvadrataj matricoj egalas al la identa matrico; kaj ĝenerale, produto de nul elementoj de ĉia magmo kun neŭtrala elemento egalas al la neŭtrala elemento)
Hemmersheim
Hemmersheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj apartenas al komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Uffenheim - administra ligo de la najbaraj komunumoj urbo Uffenheim, merkataj komunumoj Ippesheim kaj Markt Nordheim, neurbaj komunumoj Ergersheim, Gollhofen, Hemmersheim, Oberickelsheim, Simmershofen kaj Weigenheim por komuna plenumo de pluraj centraj servoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
(11918) 1992 UY
(11918) 1992 UY estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la stacio de Ōhira de la Observatorio de Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).
Sărăuad
Sărăuad [sərəŭad] (hungare Tasnádszarvad) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Tăşnad. Administre ĝi apartenas al Tăşnad
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1235. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, de 1877 Szilágy).
Kantono Shelby (Ilinojso)
La kantono Shelby (Shelby County) estas kantono de Usono en la subŝtato Ilinojso. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Newropeans
Newropeans estas eŭropa politika movado, kiu deziras plifortigi la demokration en Eŭropo. Ĝi partoprenis en la Eŭropaj balotoj 2009 en Francio, Germanio kaj Nederlando.
La Newropeans celas i.a. krei eŭropan registaron. Ili postulas, ke decidoj pri eŭropaj traktatoj (ekz. la Traktato de Lisbono) okazu pere de referendumoj.
La Newropeans fondiĝis la 24-an de junio 2005 fare de Franck Biancheri. Kvankam ili do fondiĝis malpli frue ol Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE), ili kutimas nomi sin "la unua transnacia politika movado".
Post la morto de Biancheri en oktobro 2012 la movado malvigliĝis. Ĝi ne plu partoprenis en la Eŭropaj balotoj 2014. Nuntempe ĝi aktivas preskaŭ nur per reta publikigo de la "Newropeans Magazine".
La lingvopolitiko de la Newropeans
Ankaŭ kelkaj esperantistoj aktivis por Newropeans, precipe Krzysztof Kolanowski el Pollando/Germanio, kiu kandidatis en la eŭropaj balotoj 2009 sur la 8-a loko de la listo en Germanio, kaj Nico Huurman el Nederlando. Tamen Newropeans ne menciis Esperanton en sia programo.
Languenan
(jen france, prononco, bretone Langenan) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Historio
La paroĥo de Languenan, enklavigita en la episkoplando de Saint-Malo apartenis al la dekanlando de Bobital, kiu apartenis al la episkoplando de Dol kaj estis dediĉita al sankta Jakobo la pli juna.
Idar-Oberstein
Idar-Oberstein estas urbo en la distrikto Birkenfeld en la federacia lando Rejnlando-Palatinato, Germanio. Ĝi situas ĉe la rivero Nahe, apartenas al la mezalta montaro kaj pejzaĝa regiono Hunsrück [prononco "Hunsryk"] kaj havas ĉirkaŭ 34.000 loĝantojn.
La urbo estas fama pro la gemoj, kiujn oni trovis en la regiono. Nuntempe ĝi estas grava centro de la komerco kaj esplorado pri gemoj; situas en ĝi ankaŭ la Germana Gema Muzeo (Deutsches Edelsteinmuseum).
La ĉefa vidindaĵo de la urbo estas la Felsenkirche (Roka Preĝejo), kiun oni konstruis en 1482 sur la fundamentoj de kaverna kastelo.
Dum printempo 2007 en Idar-Oberstein okazis la 8-a Trilanda Renkontiĝo de Germana Esperanto-Junularo.
Ĝemelaj urboj
Interalie partnerurbo estas pola urbo Sosnowiec
Chandon de Briailles
Grafo Pierre-Gabriel CHANDON DE BRIAILLES, estro de ĉampanvina kompanio Moët & Chandon estis unu el la unuaj francaj esperantistoj. Li lernis Esperanton en 1892 de Louis de Beaufront.
Giganta tubvermo
Gigantaj tubvermoj, Riftia pachyptila, estas maraj senvertebruloj en la filumo Annelida (antaŭe grupigita en filumo Pogonophora kaj Vestimentifera) ligita al tubvermoj ofte trovite en la intertajdaj kaj pelagaj zonoj. Riftia pachyptila vive pli ol mejlon profunda, kaj ĝis pluraj mejloj profundaj, sur la planko de la Pacifiko proksime de nigraj fumantoj, kaj povas toleri ekstreme altajn hidrogensulfidajn nivelojn. Tiuj vermoj povas atingi longon de 2.4 m (7 ft 10 in) kaj siajn tubulajn korpojn havas diametron de 4 cm (1.6 in).
La komunnomo "grandega tubvermo" estas tamen ankaŭ aplikita al la plej granda vivanta specio de teredo, Kuphus polythalamia, kiu malgraŭ la nom "vermo" estas konka molusko, prefere ol anelido.
Korpostrukturo
La klarruĝa koloro de la plumaj strukturrezultoj de pluraj eksterordinare kompleksaj hemoglobinoj, kiuj enhavas ĝis 144 globinkatenojn (ĉiu supozeble inkluzive de rilataj Hemstrukturoj). Tiuj entubigas vermon kiun hemoglobinoj estas rimarkindaj por portado de oksigeno en la ĉeesto de sulfido, sen esti inhibiciitaj per tiu molekulo kiel hemoglobinoj en la plej multaj aliaj specioj estas.
Nitrato kaj nitrito estas toksaj, sed nitrogeno estas postulata por biosintezaj procesoj. La kemosintezaj bakterioj ene de la trofosome transformas tiun nitraton al amonio jonoj, kiuj tiam estas haveblaj por produktado de aminoacidoj en la bakterioj, kiuj estas en victurno liberigis al la tubvermo. Transporti nitraton al la bakterioj, R. pachyptila koncentraĵnitrato en ilia sango, al koncentriĝo 100 fojojn pli koncentriĝis ol la ĉirkaŭa akvo. La preciza mekanismo de la kapablo de R. pachyptila elteni kaj koncentri nitraton daŭre estas nekonata.
Energio kaj nutra fonto
Kun sunlumo ne haveblaj rekte kiel formo de energio, la tubvermoj dependas de bakterioj en sia vivejo por oksigeni hidrogenan sulfidon, utiligante dissolvitan oksigenon en la akvo kiel elektronakceptanton. Tiu reago disponigas la energion necesan por kemosintezo. Tial, tubvermoj estas parte dependaj de sunlumo kiel energifonto, ĉar ili uzas liberan oksigenon, kiu estis liberigita per fotosintezo en akvotavoloj longe supre, por akiri nutraĵojn. Laŭ tiu maniero tubvermoj estas similaj al multaj formoj de vivo kiuj vivas en la oceano sub profundoj tiu sunlumo povas enpenetri. Tamen, tubvermoj estas unikaj en povi uzi bakteriojn nerekte akiri preskaŭ ĉiujn materialojn kiujn ili bezonas por kresko de molekuloj dissolvitaj en akvo. Kelkaj nutraĵoj devas esti filtritaj el la akvo. Tuba vermkresko similas tiun de hidroponical plenkreskaj fungoj pli ol ĝi faras tiun de tipaj bestoj kiuj devas "manĝi".
Kreskorapideco kaj aĝo
Riftia pachyptila havas la plej grandan rapidecon de iu konata mara senvertebrulo. Tiuj organismoj povas koloniigi novan lokon, kreski al seksa maturiĝo kaj pliiĝi en longo ĝis 4.9 futoj (1.5 m) en malpli ol du jaroj. Tio estas en akra kontrasto al Lamellibrachia luymesi, la tubvermoj kiuj vivas ĉe profunda marmalvarmo tralikiĝas kaj kreskas tre malrapide por la plej multaj el siaj vivoj. Daŭras de 170 ĝis 250 jarojn por Lamellibrachia luymesi kreski 2 metrojn en longo, kaj eĉ pli longaj vermoj estis malkovritaj.
Acerenza
Acerenza estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Cancellara, Forenza, Genzano di Lucania, Oppido Lucano, Palazzo San Gervasio kaj Pietragalla.
Balthus
Balthus ĝuste Balthasar Kłossowski de Rola (naskiĝis la 29-an de februaro 1908 en Parizo, mortis la 18-an de februaro 2001 en Rossinière en Svislando) estis franca pentristo kaj ilustristo pol-juddevena, kies verkoj dum lia vivo ektroviĝis en Luvro
Vivo
Lia patro, pola arthistoriisto Eryk Kłossowski blazono Rola, kiel la patrino Elżbieta Spiro, filino de sinagoga kantoro Sub Blanka Cikonio en Vroclavo, okupiĝis pri pentroarto. Ankaŭ lia onklo, Eugen Spiro estis pentristo. En 1914, post eksplodo de la unua mondmilito, familio Kłossowski translokiĝis unue al Germanio kaj poste al Svisio. Oficiale Balthus debutis jam en 1921 per ciklo de 40 desegnitaj per tuĉo bildoj, kiujn faris en la aĝo de 8 jaroj, pri aventuroj de kateto Micuo, kolektitaj en volumo, kiun eldonis kaj enkondukan vorton skribis Rainer Maria Rilke.
Diplomatiko
Ne konfuzu kun Diplomatio.
Balthus
Vivo
En 1924 Balthus revenis al Parizo, kie komencis artismajn studojn. Lia unua ekspozicio okazis en pariza galerio. La pentroarto de Balthus estas originala kaj eskapas klasifikadon. Li konservas realismon, sed interejoj kaj pejzaĝoj pentritaj de li proksimas al superrealismo. Li tamen ne volis esti asociata kun tiu ĉi movado. Propradire li aliĝis al neniu grupo aŭ skolo. Ofta motivo de liaj verkoj estas katoj kaj junaj knabinoj. Krom bildoj Balthus kreis ankaŭ librajn ilustraĵojn kaj la teatrajn. Li konsideris sian pentradon profunde religia, kaj la fakton mem de la pentrado - preĝo. Tamen la unua ekspozicio vekis kontroversiojn. La aŭtoro klarigis, ke li montras staton de libereco kaj fido propra al infaneco, la staton de ĝoja senkulpeco.
Heinrich Mattoni
Heinrich barono Mattoni (11-a de aŭgusto 1830 en Karlovy Vary – 14-a de majo 1910 en la sama urbo) estis entreprenisto kaj industriisto el Karlovy Vary en Bohemio, kies nomo ĝis hodiaŭ portas mineralakvo el Karlovy Vary - Mattoni.
Balthus
Vivo
Frato de Baltazar estis konata franca filozofo Pierre Klossowski.
Diplomatiko
Diplomatiko aŭ diplomologio estas faka scienco centrita en la kritika analizo de dokumentoj – partikulare, sed ne ekskluzive, historiaj dokumentoj. Ĝi fokuziĝas al la konvencioj, protokoloj kaj formuloj kiuj estis uzitaj de dokumentokreantoj, kaj uzas tiujn por pliigi komprenon de la procezoj de dokumentokreado, de informotransigado, kaj de la rilatojn inter la faktoj kiujn la dokumentoj intencas registri kaj la realo.
Heinrich Mattoni
Biografio
Lia patro Karl Mattoni estis municipa konsilanto en Karlovy Vary. Heinrich Mattoni elkreskis en privilegitaj rilatoj kaj estis ricevite al li eminentan klerecon. Fininte la studadon li laboris kelke da jaroj kiel kontisto, respektive kiel vojaĝanta komercisto de kelke da pli grandaj eksportaj entreprenoj en Vieno kaj en Hamburgo. Post dek du jaroj de lernado kaj vojaĝado li revenis ĝis sia naskoloko. Ĉi tie li luigis en la jaro 1856 de urba societo eksportadon de urba minerala akvo kaj tra vaste disbranĉigita sistemo li baldaŭ atingis grandegan marketon. Jam en la jaro 1867 li akiris en luadon ankaŭ eksportadon de kurac-akvo el Fonto de Otto en najbara municipo Kyselka, al kiu li nun povis plene dediĉi sin. En la jaro 1868 li komencis boteligi la akvon en glasajn botelojn, kiu ĝis tiu tempo estis kutime boteligata en argilajn ujojn. La havigis la glasajn botelojn per paperaj etikedoj kun motivo de ruĝa aglino - familia simbolo. Pro akiro de minerala torfejo apud Františkovy Lázně li kreis ankaŭ sukcesan industrion por eluzo de apudaj produktoj de la fontoj, kiel ekz. torfeja kaj fera hidroksido, aŭ torfeja salo. Dank' al siaj sukcesoj kaj eminenta kvalito de siaj produktoj kaj servoj, li estis en la jaro 1870 nomumita "i. kaj r. kortega liveranto de minerala akvo" kaj en la jaro 1898 eĉ i. kaj r. ĉambrista liveranto de la imperiestro. Li havis vendejojn en Vieno en stratoj Tuchlauben 12 kaj Maximilianstraße 5 en la 1-a viena distrikto. El la mono enspezitaj pro la vendo de la mineralaj akvoj estis financata konstruado de urbaj banlokoj Lázně Kyselka.
Diplomatiko
Tiu fako origine evoluis kiel ilo aŭ rimedo por studi kaj determini la aŭtentecon de oficialaj ĉartoj kaj diplomoj faritaj de reĝaj kaj papaj oficejoj. Poste oni konstatis ke multaj el la samaj subkuŝaj principoj povus esti aplikitaj al aliaj tipoj de oficialaj dokumentoj kaj leĝaj kaj juraj instrumentoj, al neoficialaj dokumentoj kiaj privataj leteroj, kaj pli ĵuse, al meta-datenoj de elektronikaj registroj.
Diplomatiko estas unu el la helpaj historiaj sciencoj. Ĝi ne estu konfuzata kun sia frata fako paleografio. Fakte, ĝiaj teknikoj havas pli en komuno kun tiuj de la literaturaj fakoj de teksta kritiko kaj historia kritiko.
Großdubrau
Großdubrau (jen germane, suprasorabe Wulka Dubrawa) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bautzen de la federacia lando Saksio, en la historia regiono Supra Luzacio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Ekstera politiko
La ekstera politiko difiniĝas kiel aro de la politikaj decidoj kiujn faras la registaro de ŝtato pri la landaj interesoj kaj rilate al la ceteraj agantoj de la internacia sistemo. Ĝi povas difiniĝi ankaŭ kiel la areo de registara agado planita por la ŝtataj rilatoj kun aliaj faktoroj. Ĝi estas la ekstera varianto de la projekto kiun ĉiu lando difinas en preciza momento de sia historia disvolvigo. Kiel integrita parto de landa projekto, la ekstera politiko devas respondeci, unuarange, pri la deziroj de paco kaj sekureco kaj pri la necesoj de politika, ekonomia kaj socia disvolvigoj de la lando. Tio respegulas la solideco de ŝtato, integrita kiel nacio, kun stabila registaro kaj kun suvereneco metita sur la civitanoj kaj esprimita de ties reprezentantoj pere de la landa intereso.
La rilatoj kun aliaj landoj estas normale farita pere de diplomatio, tio estas la agado de ambasadoroj, diplomatoj kaj aliaj agantoj por interrilatigi du aŭ pliajn ŝtatojn. En la kadro de la enlanda politiko, tio estas respondeco de la Ministerio de Eksteraj Aferoj. Kiam la diplomatio ne funkcias, oni povas alveni al stato de milito, kiu estas la plej nedezirata stato de ekstera politiko.
Okcidentslavaj lingvoj
La okcidentslavaj lingvoj formas subgrupon de la slavaj lingvoj en orientmeza eŭropo. Laŭ la stato de 2012, proksimume 56 milionoj da homoj sume gepatralingve parolas okcidentslavan lingvon.
Oni povas jene meti la lingvojn en tri grupojn:
Leĥaj lingvoj
La leĥaj lingvoj havas nazalajn vokalojn, sed laŭ iom alia disvastigo ol la praslava lingvo.
Sorabaj lingvoj
Kaj kiel la leĥaj lingvoj ili ne distingas vortojn per malsama vokalolongeco.
Suda grupo
La ĉeĥa kaj slovaka lingvoj anstataŭigis la praslavan g per h, kiel la ukraina, belorusa kaj la supra soraba.
Paul Green
Paul Green estas la nomo de jenaj personoj:
Vidu ankaŭ:
Unua traktato de Guérande (1365)
La unua traktato de Guérande estis subskribita en 1365. Li finĉesigis la unuan heredan militon de Bretonio kiu oponis Johanan de Pentievro, nevinon de la lasta duko de Bretonio Johano la 3-a, subtenata de ŝia edzo Karolo de Blezo, al Johano de Montfort, duonfrato de la sama duko. Post la morto de Johano de Montfort, lia filo Johano la 4-a plupretendis al la duklando kaj venkis en la batalo de Auray.
Dispozicioj de la traktato
La traktato starigis Johanon la 4an kiel legitiman heredanton. Ĝi ne tute forigis la pretendojn de la familio de Pentievro, ĉar ĝi tiel starigis la heredan leĝon de Bretonio :
Konsekvencoj por la heredo de Bretonio
La heredo de Bretonio estis certigita por pli ol unu jarcento. Sed la traktato nenion diris pri la kazo en kiu, la du familioj havus nur inojn. Tio okazis fine de la 15-a jarcento:
Tiam, la du partioj serĉis, antaŭ la morto de la duko, akiri pozicion kiel plej favoran por la venonta hereda tempo :
La neprecizeco de la hereda statuso en Bretonio malfaciligas la taskon de la juristoj :
Aliaj elementoj aldoniĝis por plimalfaciligi la determinon de la legitima heredanto :
Diessenhofen (stacidomo)
Diessenhofen estas fervoja stacidomo en Diessenhofen, Svislando.
Normala radiko
Lingvo > Radikoj > Ĉiam finaĵbezonaj :
E-finaĵaj bazformoj ne uziĝu. Radikoj, kiujn oni ial volus E-finaĵe prezenti, aperu ordinare A-finaĵe.
Iuj O-karakteraj radikoj povas, pro praktika neceso, aperi sub multe-nombra bazformo, kun aldona J-finaĵo, se la signifo estas tia, ke unu-nombra formo apenaŭ uziĝas, aŭ se tia formo estus malfacile difinebla.
La senco kaj kialo de la divido en tri kategoriojn estas la fakto, ke la radikoj ne kondutas ĉiuj tute samamaniere en la vortfarado. Unuj radikoj sekvas unujn vortfarajn skemojn, aliaj sekvas aliajn skemojn. La elekto de bazformo estu ĝenerala indiko al la leganto pri la efektiva konduto de la koncerna radiko en derivado, pluformado kaj kunmetado.
Por elekti taŭgan bazformon oni decidu, al kiu el la ĉi-poste montrotaj modeloj la koncerna radiko kaj ĝiaj diversaj formoj aliĝas en la efektiva lingvouzo, kaj al kiu el la modeloj la radiko kaj ĝiaj formoj aliĝu laŭ instruo de la vortaro.
Ne malofte pli ol unu bazforma elekto estas ebla, ĉar la diversaj formoj de la radiko estas analizeblaj kaj klarigeblaj egale trafe kaj ĝuste per pli ol unu el la antaŭ indikitaj modeloj. La bazformo estas en tiaj okazoj principe libere elektebla.
Duon-kubo
Duon-kubo estas abstrakta regula pluredro, enhavanta duonon de edroj la de kubo. Ĝi ekzistas sur duonsfero kiu estas sinkoneksita kiel projekcia ebeno, do la kontraŭaj punktoj laŭ la rando estas koneksaj.
Ĝi havas 3 kvadratajn edrojn, 6 laterojn, kaj 4 verticojn.
Gornji Petrovci
Gornji Petrovci, hungare Péterhegy estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska.
Administre apartenas al la municipo la jenaj 13 vilaĝoj: Adrijanci, Boreča, Košarovci, Križevci, Kukeč, Lucova, Martinje, Neradnovci, Panovci, Peskovci, Stanjevci, Šulinci, Ženavlje.
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Murska Sobota-Hungario.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Zepto
Zepto- estas prefikso uzata antaŭ unuoj kaj signifanta "kvarilionono" (10−21), ĝia simbolo estas: z (PIV)
Wilhelm Brasse
Vivo
Naskiĝis kiel nepo de Albert Karol Brasse, devenanta de Alzaco, laboranta kiel ĝardenisto ĉe proprietuloj de la bierfarejo en Żywiec (Habsburgoj). La patrino de Brasse estis polino, kaj la patro fervora patrioto, partoprenanto de la batalo kontraŭ bolŝevikoj en 1920. Profesion de fotisto lernis laborante de 1935 en ateliero "Foto-Korekt" en Katowice ĉe la str. 3 Maja, apartenanta al lia onklino, kie faris portretojn kaj fotojn por legitimaĵo kaj nupto.
Post eksplodo de la milito kaj germana okupo de la urbo rifuzis subskribon de Volkslisto rajtigita al li pro la germana deveno, kaj soldatiĝon en la germana armeo. Nelonge poste Brasse forveturis al Krynica, kie li laboris dum kelka tempo en fotolaboratorio. Dezirante transiri al la pola armeo en Francio, provis trapaŝi landlimon kun Hungario. Denuncita de lokaj lemkoj malantaŭ vilaĝo Komańcza (distrikto Sanok) dum perpieda ekspedicio tra Bieszczady-montaro, arestita trafis la 31-an de aŭgusto 1940 al la koncentrejo Aŭŝvico.
Kiam la germanoj eksciis pri lia scipovo, li fariĝis la ĉefa koncentreja fotisto. De la li laboris en speciala rekona taĉmento de la Politika Fako de Gestapo, gvidata de Benhard Walter. Tie li faris portretojn de nove alvenintaj prizonuloj por la koncentreja dokumentaro. Al ĉiuj malliberuloj Brasse faris tri fotojn: kun kapovesto, angulan kaj profilan. Okazis, ke nokte li faris po milon aŭ pli da fotoj, ĉar matene venis sekva transporto. Krome li fotis ĉion, ekz. la laboron de la prizonuloj, la privatan vivon de la germanoj kaj medicinajn ekzercadojn. Laŭ lia propra takso, li faris pli ol 50 mil fotojn en Aŭŝvico. Li estis estimata de la germanoj laborantaj en la koncentrejo, ĉar por ili gravis ricevi belajn fotojn sendotajn al la familianoj. Li ankaŭ ekkonis Josef Mengele – fifaman morto-anĝelon, kiun li memoris kiel ĝentilan homon. Dum la evakuado de la koncentrejo Brasse ignoris la ordonon bruligi ĉiujn fotojn, danke al kio konserviĝis pli ol 40 mil fotografaĵoj. Poste ili estis pruvoj en procesoj de la nazioj. Post liberigo far usonanoj li ricevis la proponon fariĝi civitano de Germanio, Britio aŭ Usono. Malgraŭ tio li revenis al Żywiec en Pola Popola Respubliko. Brasse volis rekomenci la fotistan laboran, tamen post kelkaj provoj li rezignis – kiam li rigardis iun tra la objektivo, li ĉiam vidis la prizonulojn de Aŭŝvico, revenis koŝmaroj, kaj li decidis neniam plu uzi fotilon. Pri sia laboro de koncentreja dokumentisto li diris al neniu dum sesdek jaroj. Li fariĝis metiisto, neniu konis lian pasintecon.
Wilhelm Brasse mortis en Żywiec en 2012 travivinte 95 jarojn.
Portretisto
Post jaroj lian spuron trafis historiistoj de Israelo, kaj de ili eksciis pri li dokumentisto Ireneusz Dobrowolski. La reĝisoro dum kelkaj jaroj kolektis materialojn por dokumenta filmo Portrecista (Portretisto, 2005), kiu rakontas pri Brasse kaj lia laboro en Aŭŝvico. La konfeso de Wilhelm Brasse antaŭ kamerao estis registrata dum 10 tagoj.
Hemmingen (Malsupra Saksio)
Hemmingen estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regiono Hanovro de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de 2009 la urbo havis 18606 loĝantojn.
Strekokodo
Strekokodo, strikodo aŭ strekkodo estas optika maŝinlegebla prezento de datenoj. Origine, strekokodoj prezentis datenojn en la linioj kaj spacetoj de paralelaj linioj, konataj kiel linearaj aŭ 1D (unudimensiaj) strekokodoj. Tamen, nun ekzistas multaj tipoj de kvadratoj, punktoj, seslateroj kaj aliaj geometriaj tipoj, nomataj 2D (dudimensiaj) matricokodoj. Kvankam mankas strekoj, 2D-sistemoj ĝenerale estas nomataj strekokodoj, kaj ofta 2D-strekokodo estas la kurokodo (QR-kodo por rapida/kura aliro).
La unua uzo de strekokodoj estis por aŭtomatigi komercajn vendado-sistemojn, nun tasko preskaŭ universala hodiaŭ. Strekokodoj estas legeblaj per optikaj legiloj aŭ skanitaj de bildo per speciala programo.
Zeta
Zeta- estas prefikso uzata antaŭ unuoj kaj signifanta "triiliardo" (1021), ĝia simbolo estas: Z (PIV).
Stacio Tonoki
Stacio Tonoki (japane: 富木駅 [Tonoki-eki], angle: Tonoki Station) estas fervoja stacio en Takaiŝi, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hanwa.
Ĉikanado
Ĉikanado aŭ molestado estas intenca farado de ĝenoj, malagrablaĵoj, malhelpoj, eĉ humiligoj kaj turmentoj, por sentigi sian superecon al la ĉikanata persono, aŭ subtilaĉa, pedanta kaj demagogia fidiskutado por venkigi malpravan vidpunkton. Ĉikano (japane: 痴漢) estas ankaŭ tipa japana termino uzata precipe por nomumi viran individuon, kiu ĝenas virinojn en publika transportiloj. Tial en Japanio kaj Meksiko ekzistas vagonoj eksluzive por virinoj.
Burokratoj ofte ĉikanas la civitanojn per senbezonaj formularoj, stampaĵoj kaj aliaj obstakloj, por montri sian gravecon aŭ por atingi koruptan monon.
En lernejoj kaj kazernoj la pliaĝuloj ofte ĉikanas novulojn, ĉar sento de propra potenco super alia homo donas kontenton, precipe kiam la ĉikananto sekrete suferas pro komplekso de malplivaloreco aŭ kiam lia intelekto ne evoluis same kiel la korpa forto.
La ĉikanado povas havi diversajn formojn: postuli personajn servojn aŭ monon kiel pagon „por protekto“, postuli stari longe en atentopozo aŭ danci por amuzi la turmentantojn, lavitan plankon malpurigi, por ke la novulo devu lavi denove, eĉ submetiĝi al batado kaj torturado.
La ĉikanado ĉiam aperas kun novaj lernantoj aŭ soldatoj kaj ofte tiuj, kiuj mem suferis plej multe, fariĝas plej kruelaj turmentantoj de novaj novuloj.
La ĉikanadon en soldata lernejo priskribis imprese Robert Musil en romano Konfuzoj de zorgato Törless.
Etimologio
La vorto ĉikano venas al la franca vorto chicane [ŝiKAN]. Chicaner [ŝikaNE] fakte origine signifas "tordi la juron" kaj celis esprimi, ke iu decidas ataki iun alian per jura vojo, per proceso.
Elvira Lászlóné Prohászka
LÁSZLÓNÉ PROHÁSZKA Elvira (la:slo:ne: proha:ska) estis hungara verkistino, redaktorino, literaturorganizintino naskita en Elek la 16-an de majo 1902 kaj mortinta en Sidney la 1-an de aŭgusto 1981.
Kariero
Lászlóné Prohászka Elvira studis en Arado kaj ŝi fariĝis bankoficistino. Ŝi estis redaktoro de la gazeto Magyar Család kaj 1934-jaran kalendaron Aradi Magyar Naptár.
Capsicum annuum
Nutrenhavo
La kapsikoj de la genro Capsicum estas tre riĉaj fontoj de kontraŭoksidantoj kaj vitamino C. La nivelo de karoteno, kaj de likopeno, estas naŭ fojojn pli alta en ruĝaj kapsikoj. Ruĝaj kapsikoj havas dufoje la enhavon de vitamino C de verdaj kapsikoj.
Provinco Yacuma (Beniio)
Yacuma - hispane provincia de Yacuma - estas provinco de Beniio, departemento de Bolivio en la nordo de la lando. La provinco Yacuma kovras areon de 34 686 kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2006, en la provinco sume vivis 29 397 homoj. Administra centro de la provinco estas la urbo Santa Ana del Yacuma. La teritorio geografie konsideratas parto de Amazonio. La provinca nomo cetere aludas al la samnoma rivero Yacuma.
Ernő Baloghy
Ernő Baloghy [ernO balogi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Baloghy Ernő estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, advokato, ĵurnalisto.
Ernő Baloghy naskiĝis la  1867 en Vieno. Li mortis en 1943 en Budapeŝto.
Biografio
Ernő Baloghy frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Berlino, Parizo inter Oksfordo, fine li akiris juran diplomon en Budapeŝto. Li eklaboris kiel advokato en Zombor en 1890. Li estis elektita parlamenta deputito en 1906, sed tiutempe li estis ankaŭ ĵurnalisto. En 1910 li ricevis mandaton, tial li denove estis advokato. En 1917 li iĝis ĉefdepartementestro de Bács-Bodrog. Dum la Kalistefa revolucio en 1919 li estis ministro pri nutro. Post abdiko de Kabineto Berinkey li denove estis advokato.
Zeolito
Zeolito estas mineralo, kompleksa akvoriĉa retaluminisiliciato, uzata en industrio kaj kemio (PIV).
Zeolito estas aluminio-silikata mineralo kun ĝenerala formulo de M2/nOAl2SiyO2y+4xH2O, kie M estas pozitiva jono (ekz. natria), kiu povas eliĝi aŭ ŝanĝiĝi je aliaj metaljonoj; n estas la valoro de la katjono, y estas 2 aŭ pli; x estas nombro de la akvomolekuloj.
La vorto zeolito venas el la greka, ĝin kreis la sveda minerala sciencisto Axel Fredrik Cronstedt (1722–1765) el grekaj vortoj de zein (bolas) kaj litos (ŝtono).
Parto de la zeolitoj estas natura, alia parto estas sinteze konstruita per lesivo, per ardigo de aluminia oksido kaj silicia oksido.
Naftoindustrio
Oni uzas la zeoliton ĉefe por purigilo en la naftoindustrio. Oni nomumas ĝin ofte ankaŭ molekula kribrilo, ĉar ĝi tralasa la malgrandajn molekulojn (ekz, akvo, metano, rekta-ĉenajn hidrokarbonojn), dum ne tralasas la disbranĉiĝantajn karbonhidrogenojn ekz. benzolon. Per modifo de la zeolito, oni povas ŝanĝiĝi sortimenton de la tralaseblaj molekuloj.
Propreco de la zeolito gravas, ĉar oni povas elfiltri la rektaĉenajn molekulojn dum la naftorafinado, kiuj alokaze malgrandigus la oktanan numeron de la benzino.
Lavpulvoro, akvo
Oni uzas nuntempe anstataŭ fosfatoj zeolitojn en la lavpulvoroj kaj lavpurigaĵoj, ĉar tiuj estas pli "verdaj". Oni povas reguligi la pH: zeolito obstaklas lesiviĝon de la akvo.
La eltiro de kalciaj jonoj el la akvo rezultigas pli molan akvon. Tio okazas, se la M-jonoj (en la formulo) ŝanĝiĝas al kalciaj jonoj de la solvaĵo. LA kalcia pli forte ligiĝas ol la natrio en la zeolito (M=Na).
Subtera fervojo (Usona historio)
La Subtera fervojo (angle, Underground Railroad) en Usona historio estis sistemo de gvidantoj kaj sekuraj kaŝejoj, kiun aboliciistoj uzis por helpi nigrajn sklavojn eskapi el suda Usono en nordan Usonon, Kanadon, aŭ alian sensklavecan lokon. Ĝi estiĝis komence de la 19-a jarcento, aŭ eble iomete pli frue, kaj daŭris ĝis la Usona Enlanda Milito, kiam Usono fine amase emancipis la sklavojn de suda Usono. Per tiu sistemo miloj da sklavoj eskapis en liberecon.
Kantono Shelby (Alabamo)
La kantono Shelby (Shelby County) estas kantono de Usono en la subŝtato Alabamo. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Subtera fervojo (Usona historio)
La nomo de la organizo portas dusensan signifon, ĉar la vorto subtera (underground, en la angla) ankaŭ signifas rezista. Tamen la organizo certe ne uzis trajnojn ne havis nenio infrastrukturajn propraĵojn. Fakte kutime la sklavoj uzis la proprajn krurojn kaj tiel devis piediri, eĉ kuri kaj foreskapi, la tutan vojon.
Praktike ĝi estis reto de kontrabandistoj kaj kaŝejoj, kiuj funkciis en malcentra maniero tiel ke iu ajn ne sciis pri la ekzisto de ĉiu alia. Ne estis centra sidejo, kiu kunordigis kontrabandadon de sklavoj, bonordajn mapojn kaj manieron transdoni informojn inter kontrabandistoj.
Funkciado
La "subtera fervojo" ne estis subtera aŭ funkciis per trajnoj. La trako inkluzivis reton de ŝirmejoj, sekretaj kodoj, kaŝejoj kaj sekretaj pasejoj. John Rankin, usona presbiteriana pastro, ŝlosila aktivulo sur la fervoja trako de Ohio, klarigis la nomon: "Ĝi tiel nomiĝas, ĉar kiu eniras ĝin, tiu malaperas de la publika okulo kvazaŭ tiu vere subteriĝis. Post kiam la fuĝantaj sklavoj eniris la [unuan] kaŝeon sur la trako, neniu spuro de ili povis esti trovita. Ili estis sekrete translokigitaj de unu kaŝejo al alia ĝis ili atingis celon, kie ili povis esti liberaj."
Zeolito
Akvofiksado
La zeolitoj forte absorbas la akvon, tiel oni uzas ĝin por sekigo, akvodepreno.
Subtera fervojo (Usona historio)
Funkciado
La bezono de sekreteco estis tiel granda, ke en 1845 la propagandisto de aboliciismo Frederick Douglass grumblis en sia aŭtobiografio, ke propagandantoj de aboliciismo de sklaveco parolis pri la subteraĵo kun tia manko de malkaŝemo, ĝis ĝi fariĝos ne la suba sed la surtera fervojo. En siaj verkoj li perceptis ĉi tiujn rakontojn kiel superfluajn kaj kiel endanĝerigantajn la tutan operacion.
Kvankam la terminologio kaj sinteno al la trajno neniel indikis la ekziston de vera trajno, la kontrabandistoj ja uzis terminojn el la mondo de trajnoj, la transportmaniero, kiu prosperis en la 19a jarcento, en ilia referenco al la kontrabando. reto. La ŝirmejoj kaj ŝirmejoj laŭ la vojo estis konataj kiel "stacioj", la gvidistoj, kiuj kontrabandis la fuĝintojn, estis nomataj "kondukantoj", la sklavoj estis konsiderataj "pasaĝeroj" aŭ "ŝarĝoj" kaj homoj laŭ la vojo, kiuj kaŝis sklavojn en siaj hejmoj, estis "administrantoj de stacidomoj".
En kazoj kie fuĝantaj sklavoj estis kaptitaj, ili estis devigitaj reveni al sklaveco, tiuj kiuj estis kaptitaj helpante en kontrabandaj sklavoj estis arestitaj kaj senditaj al malliberejo.
Plej multaj scioj estis kolektitaj el la memoroj de homoj, kiuj efektive administris la organizon. Oni kalkulas, ke inter 50 000 ĝis 100 000 sklavoj trairis la vojaĝon al libereco. Ekzemple - la sklavoj en la Distrikto Kolumbio estis reduktitaj de 4 694 al 640 per "la fervojo kaj iuj kidnapoj".
Aktiveco
La rezisto kontrabandis la sklavojn de la sudaj ŝtatoj kie sklaveco estis laŭleĝa, ĝis la nordaj ŝtatoj aŭ Kanado kie sklaveco estis aboliciita, tiel helpis la liberigon de miloj da sklavoj. Laŭ kalkulo farita, 100 000 sklavoj eskapis per la subtera fervojo. La pinto de la subtera fervojo estis inter 1810 kaj 1850, kaj ĝi estas konsiderata unu el la faktoroj, kiuj kondukis al la civila milito en Usono kaj al la forigo de la institucio de sklaveco. La organizon estris usonaj membroj de la aboliciisma movado. Inter la subteraj gvidantoj estis Harriet Tubman, nigra ekssklavo, kiu mem fuĝis al libereco, kaj Henry David Thoreau, unu el la plej gravaj filozofoj de la 19-a jarcento, kiu metis la teoriajn fundamentojn por civila malobeo faranta konscienca obĵeto.
Dum la plej alta agado, pli ol 1 000 sklavoj estis kontrabanditaj el la sudaj ŝtatoj ĉiujare kun la helpo de la organizo. Laŭ la leĝo pri la eskapanta sklavo el 1793, oficialuloj de sensklavaj landoj devis helpi sklavposedantojn aŭ iliajn agentojn, kiuj revenis por rekapti la fuĝintajn sklavojn, sed civitanoj kaj registaroj de multaj liberaj landoj ignoris la leĝon, kaj la subtera fervojo prosperis.
Laŭ diversaj taksoj, ĉirkaŭ 3 000 homoj partoprenis en la agadoj de la organizo, iuj agis kiel agentoj celantaj kolekti monon kaj iuj kiel kontrabandistoj aŭ tiuj, kiuj provizas kaŝejon. La landoj, al kiuj estis kontrabanditaj la liberigitaj sklavoj, estis sekuraj, ĉar ili ne redonis la fuĝantojn kaj eĉ ofertis helpon. En la landoj, al kiuj absorbiĝis la sklavoj, ili laboris kiel farmistoj kaj helpis en la starigo de diversaj bienoj.
La sklavposedantoj ne tiel facile rezignis pri siaj "posedaĵoj". Sudaj gazetoj ofte estis plenaj de anoncoj postulantaj informojn pri fuĝintaj sklavoj, kiuj eskapis, kaj ofertantaj tre malavarajn kompensojn kontraŭ ilia reveno. Konsekvence, federaciaj marŝaloj kaj privataj sklavĉasistoj vojaĝis ĝis la kanada limo por repatriigi la fuĝantojn suden.
La organizo estis perceptita kiel tiom grava minaco por sklavposedantoj kaj ludis gravan rolon en la deziro de la sudaj ŝtatoj realigi la "Leĝon pri fuĝinta sklavo" de 1850. Ĉi tiu federacia leĝo kondiĉis, ke nordaj ŝtatoj perleĝe devos helpi sklavajn kaptistojn redoni al siaj posedantoj iun ajn eskapintan sklavon kaptitan en unu el ili, do ĉie en la usona federacio.
Kun la paso de la tempo kaj la Nordo kaj la Sudo rimarkis, ke estas granda malfacileco plenumi la fuĝantajn sklavajn leĝojn, eĉ la novan promulgitan en 1850. Fakte ĝi estis la nekapablo de la federacia registaro plenumi la leĝojn, kiuj estas la ĉefa faktoro en la disiĝo. En 1861, la Usona Enlanda Milito komenciĝis. Kiam la milito disvastiĝis suden, multaj el la sklavmastroj fuĝis kunprenante siajn sklavojn sed postlasis la maljunulojn kaj malsanulojn.
La uniaj armeoj, kiuj eniris la evakuitajn teritoriojn, trovis malesperon kaj malsaton. La pluvivantoj estis transdonitaj kontraŭflue al la norda fronto kie ili estis traktitaj fare de diversaj krizhelpaj agentejoj. Tiutempe la komandanto de la Okcidenta unia Usono, generalo Grant, rajtigis la organizon de la subtera fervojo movi sklavojn de loko al loko. Tiel, la vasta reto estis malkaŝita kaj la subtera agado estis ĉesigita, la plej multaj el la aktivuloj de la organizo turnis sin al rehabilitado kaj helpo por la viktimoj de la milito.
Popice
Popice (Poppitz) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav. En ĉirkaŭaĵo de la municipo etendiĝas vitejoj kaj vino el tiuj ĉi vitejoj estis donita ankaŭ sur la ĉeĥa reĝa tablo. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio de la vilaĝo estis en 1291.
(11919) 1992 UD2
(11919) 1992 UD2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Takeŝi Urata kaj Akira Natori elde la Stacio de Jakiimo en Ŝizuoka (gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Albano di Lucania
Albano di Lucania estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Brindisi Montagna, Calciano (MT), Campomaggiore, Castelmezzano, Pietrapertosa, San Chirico Nuovo, Tolve, Tricarico (MT), Trivigno kaj Vaglio Basilicata.
Prašník
Prašník, hungare Prasnikirtvány [praŝnikirtvAnj] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
Situo
Prašník situas laŭ flankovojoj sub monto 425 m-ojn alta. Piešťany troviĝas je 14 km-oj.
Historio
Historio de Prašník komenciĝis en 1958, tiam formiĝis nova komunumo el ekstera parto de Vrbovec. Ĝis 1992 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko, poste al Slovakio. En 2001 vivis en Prašník 865 homoj, (847 slovakoj).
13681 Monty Python
13681 Monty Python estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la komika spektaklo Monty Python's Flying Circus, prezentita de la brita komedia grupo Monty Python (Graham Chapman, John Cleese, Eric Idle, Michael Palin, kaj Terry Jones), elsendita de BBC de la ĝis la. Tiu spektaklo estis vigligita ankaŭ de Terry Gilliam.
A-karaktera radiko
En la lingvo Esperanto, A-karaktera radiko estas vortradiko kun escence adjektiva signifo. Ĉe A-karakteraj radikoj, la A-formo kaj la O-formo estas esence samsignifaj, t. e. la signifo de la O-formo, aŭ unu el ĝiaj signifoj, estas pli-malpli identa al la signifo de la A-formo, krom ke la du formoj kondutas gramatike malsame. En la plej tipaj okazoj la A-formo montras priskribon per ia eco aŭ kvalito, kaj la O-formo estas nomo de tiu sama eco aŭ kvalito, do esence samsignifa kiel O-formo kun EC-sufikso, sed montras tiam normale tiun econ kiel abstraktan kvaliton (sendependan de io havanta la econ). Ekzemploj:
Ĉe A-karakteraj radikoj la infinitiva I-formo tipe havas signifon pli-malpli egalan al "esti tia" (ne "igi tia", nek "iĝi tia"). Ekzemploj:
Vidu ankaŭ
Normala radiko
Cig
Cig [ĉig] (Csög) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Carei. Administre ĝi apartenas al Tăşnad.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 734 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 534 (rumanoj, 2% hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1215. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).
Bom Jesus do Tocantins (Tokantinso)
Bom Jesus do Tocantins estas municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 3.768 loĝantojn en 2010.
Villeperrot
Villeperrot estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 267 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.