cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frühdrucke des Esperanto
Frühdrucke des Esperanto (germane por Inkunabloj de Esperanto) estas diĝita kolekto de la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo de la Aŭstra Nacia Biblioteko (ÖNB) en Vieno.
La kolekto konsistas el rete alireblaj skanaĵoj de 100 Esperanto-publikigaĵoj el la jaroj 1887 ĝis 1900. Inter ili i.a. troviĝas ĉiuj lingvo-versioj de la Unua kaj Dua Libro de L.L. Zamenhof kaj aliaj - ofte tre raraj - libroj kaj broŝuroj.
Adam Ries
Adam RIES (27-a de marto 1492 en Bad Staffelstein – 30-a de marto 1559) estis germana minoficisto kaj majstro pri kalkulado. En Erfurt kaj Annaberg li fondis lernejojn pri kalkulado, krome li verkis plurajn librojn pri tiu ĉi temo. Menciindas, ke li ne verkis en la latina lingvo, kiu tiutempe estis la universala lingvo de la scienco, sed germanlingve, por ke la vasta popolo komprenu lin.
Lia nomo ĝis nun estas simbolo por bona kaj ĝusta kalkulado. Se germanoj diras nach Adam Ries (=laŭ Adam RIES), ili emfazas per tio la ĝustecon de matematika rezulto.
Okaze de la 500-datreveno naskiĝa oni aranĝis de la 7-a ĝis la 10-a de aprilo 1992 en Erfurto solenajn Ries-festotagojn.
Lia nova matematiko
Ĝis Ries oni uzis la romiajn ciferojn. Kun tiuj ciferoj kalkulado estis tre malfacila. Per siaj libroj kaj en sia lernejo li propagadis la uzon de la arabaj ciferoj kaj la decimala sistemo. Liaj lernolibroj estis presitaj en larĝaj kvantoj kaj baldaŭ sukcesigis lian novan matematikon.
Adeodato la 2-a
Adeodato la 2-a naskiĝis en Romo kaj mortis la 17-an de junio 676, li elektiĝis papo la 11-an de aprilo 672. Lia latina nomo signifas “donita de dio“.
Antaŭ ol li fariĝis papo, li estis monaĥo en la Erasmo-monaĥejo en Romo. Adeodato la 2-a ne multe sin enmiksis en sekularan politikon kaj kontraŭbatalis la monotelitismon. Li impresis per sia boneco kaj grandanimeco.
Vidu ankaŭ
listo de papoj
Malferma kamparo
Malferma kamparo (openfields, common fields en angla) estas sistemo de ordigado kaj espluatado de la rura kamparo. En ili, la terpecoj de ĉiu kamparano ne estis separataj de ajna tipo de barilo aŭ heĝo. Krome plej ofte la decidoj pri kio, kiel kaj kiam estu kultivata en ĉiu laborejo estis farataj kolektive inte la najbaroj. En la barkamparo estas dividoj inter la terpecoj, kaj ili asociiĝas al decidoj de unuopaj kultivoj. Al tio oni aldonas gravan pezon da komunaj havaĵoj (paŝtejoj, arbaroj, rajtoj) en tiu tipo de kampaj sistemoj.
Ofte oni diras ke la modelo de malferma kamparo estas la dominanto en la zonoj de seka agrikulturo (oni diru, la Norda kaj la Mediteranea Eŭropo) kaj tiu de ferma kamparo en la zonoj de montaro kaj pli malsekaj (Nordo de la Iberia Duoninsulo). Ĉiuokaze, estas idealaj modeloj aŭ tipoj, pli komplikaj en la realo.
Kvankam ili pluis en multaj landoj ĝis eĉ la 20a jarcento, ĝenerale eniris en klara retroiro kun la penetro de la kapitalismaj trajtoj en la agrikulturaj ekonomioj el la 16a jarcento. Speciale grava tiusence estis la movado de la ĉirkaŭbaroj en Anglio.
Christoph Andreas Mangold
Christoph Andreas MANGOLD (naskiĝinta en 1719 en Erfurto, mortinta samloke en la 2-a de julio 1767) estis germana profesoro pri anatomio ĉe la Universitato de Jena (Universitato de Jena), krome kemiisto kaj filozofo.
Vivo
Mangold frekventis la Konsilantargimnazion en sia naskiĝurbo kaj studis poste kemion. En 1751 li ricevis la magistrecon ĉe la Universitato de Erfurto. Li estis membro de Akademie gemeinnütziger Wissenschaften.
Mangold famiĝis pro siaj studoj el pulvo kaj cinabro same kiel pro la ideo ke medicina diagnozo devus esti bazita sur simptomoj, laboratoritestoj kaj komparoj kun aliaj pacientoj. Li estis ankaŭ la konsilisto de la fama kuracisto kaj botanikisto Ernst Gottfried Baldinger.
Kolfosaĵo
Kolfosaĵo estas la nomo de artefarita burgfosaĵo, kiu ne ĉirkaŭas komplete burgon, sed nur baras la vojon al la burgo, kiu ne estas protektita per natura obstaklo. Ĝi estas grava parto de la defenda sistema de multaj montburgoj.
Origine la esprimo kolfosaĵo estas uzata nur por spronburgoj. Tiuj burgoj estas protektataj pro ilia situo de tri flankoj sur akraj deklivoj. Sukcesa atako povis okazi nur de la monta flanko. Apartigo de la burgo de la montdorso okazis el praktikaj kialoj ĉiam ĉe la plej mallarĝa loko de la montsprono, la tiel nomata „botelkolo“. La burgo nur povas esti atingata trans levponto.
Christoph Andreas Mangold
Vivo
Ferguson (1906) reportas ke Mangold laŭlitere ĝismorte studis: ''It can be said of him that he studied himself to death. On the 29 June 1767, he took a fancy in the evening to write a dissertation, and he worked through the cold night till 1 o'clock in the morning; at 9 o'clock he was found unconscious, and his death took place on 2 July 1767.''
Kolfosaĵo
Hodiaŭ oni uzas ankaŭ la esprimon kolfosaĵon por okazo ke la burgo havas ĉe du flankoj profundan sekfosaĵon kaj ili estas protektataj de la aliaj flankoj per akraj deklivoj. Dum la jaroj la iamaj kolfosaĵoj estas kovrataj de arboj kaj arbustoj kaj apenaŭ videblas.
Ekzemploj de burgoj kun kolfosaĵoj estas la burgo Liebenstein, la kastelo Rochlitz, la burgo Kriebstein kaj la burgo Isenburg.
Ève Curie
Ève Denise Curie Labouisse (franca prononco: [ɛv dəniz kyʁi labwis]; 6a de decembro 1904 – 22a de oktobro 2007) estis franca kaj usona verkisto, ĵurnalisto kaj pianisto. Ève Curie estis la plej juna filino de Marie Skłodowska-Curie kaj Pierre Curie. Ŝia fratino estis Irène Joliot-Curie kaj ŝia bofrato estis Frédéric Joliot-Curie. Ève estis la nura membro de sia familio kiu ne elektis karieron kiel sciencisto kaj ne ricevis Nobel-premion, kvankam ŝia edzo Henry Richardson Labouisse, Jr. ricevis la Nobel-premion en 1965 je la konto de UNICEF. Ŝi laboris kiel ĵurnalisto kaj estis aŭtoro de la biografio de sia patrino Madame Curie kaj de libro pri milito, nome Journey Among Warriors. El la 1960-aj jaroj ŝi engaĝiĝis por labori por UNICEF, kaj havigis helpon por infanoj kaj patrinoj en disvolvigantaj landoj.
Flandrica
Flandrica estas flandra cifereca biblioteko por publikigaĵoj (libroj, gazetoj, revuoj, k.t.p….) kiuj el kultura kaj historia vidpunkto aŭ kaŭze de ilia kultura heredaĵo-valoro estas gravaj por Flandrujo, ekzemple ĉar ili estis presataj en Flandrujo aŭ ili pritraktas Flandrujon.
La disvolviĝo de kolektad-politiko koncerne flandrica estas parto de la prodekreta tasko de la Flandra Heredaĵbiblioteko, laborkoopera ligilo de ses gravaj Heredaĵbibliotekoj en Flandrujo. La Dekreto pri la Kultura Heredaĵo de 2008 difinas flandrica jene :
Flandrica.be estas reteja portalo por totale ciferecigita materialo el flandraj heredaĵo-bibliotekoj. Krom publikigaĵoj produktitaj en Flandrujo aŭ pritraktantaj Flandrujon, tiu cifereca biblioteko enhavas ankaŭ specialajn unikaĵojn (kiajn manuskriptojn) kiuj strikte ne plenumas la difinon de Flandrica ĉi-supre, sed kiuj estas parto de la flandra biblioteko-patrimonio.
Fervojlinio Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny
Fervojlinio Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny estas pola elektrizita fervoja linio de Varsovio al Gdansko. Longeco de tiu ĉi linio estas 323,333 km.
Historio
La unua parto de linio (inter Tczew kaj Gdansk) estis konstruita en jaro 1852, kvin jaroj poste estis la linio plilongigita al Malbork. En jaro 1876 estis la linio plilongigita al Ilawa. En jaro 1873 estis aldonita dua relo en parto Malbork - Tczew kaj de jaro 1875 estis du reloj inter Gdansk kaj Malbork. En jaro 1876 estis konstruita parto inter Ilawa kaj Montowo, en jaro 1877 inter Dzialdowo kaj Montowo. En jaro 1877 estis konstruita parto inter Varsovio kaj Mława, kiu estis en sama jaro konektita al en tiu jaro finkonstruita parto inter Mława kaj Dzialdowo. En jaro 1969 estis elektrizita parto de linio inter Tczew kaj Gdansk, en jaro 1972 estis elektrizita parto inter Varsovio kaj Nasielsk tra Legionowo. En jaroj 1983 - 1985 estis elektrizita resto de linio. Maksimuma rapideco de trajnoj je tiu ĉi linio estas en kelkaj partoj 160 km en horo. Nuntempe la linio estas rekonstruata, ke en estonteco estu maksimuma rapideco 200 km en horo.
Eksteraj ligiloj
.
(10868) 1996 RF5
(10868) 1996 RF5 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde Observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).
Guxhagen
Guxhagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwalm-Eder de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
1559
En la jaro 1559 post Kristo okazis, interalie:
Zsuzsa Pusztai
Zsuzsa PUSZTAI [pustai] estas rumania hungara inĝenierino pri elektro. Ŝi naskiĝis Koloĵvaro la 23-an de majo 1948.
Kariero
Zsuzsa Pusztai diplomitiĝis en la teknikuniversitato de Kluĵo (1971). Ŝi estis esploristino en la Kalkulteknika Instituto de Kluĵo. En 1988 ŝi translokiĝis en Hungarujon.
Ermitejo de Alarcos
La Ermitejo de Alarcos estas ermitejo de gotika stilo de la 13a jarcento ĉe Ciudad Real, Hispanio, deklarita ""Bien de Interés Cultural" (Havaĵo de Kultura Intereso) en 1980.
Temas pri preĝejo kun plano de latina kruco en kiu elstaras la belega punteca rozfenestro kiu troviĝas en la malantaŭa fasado. Ĝi havas tri navojn, separitaj per dek pilieroj kun apudaj kolonoj kiuj havas kapitelojn kun alternaj folioj kaj kapoj. Tiu sanktejo estas dediĉita al la virgulino de Alarcos, kies festo okazas la pentekostan lundon.
Tiu troviĝas ene de la arkeologia parko de Alarcos, kiu estas hejmo ankaŭ de aliaj arkeologiaj restaĵoj, kaj de mezepoko kaj de iberoj. Tie okazis la Batalo de Alarcos en 1195.
Gedeon Ladányi
LADÁNYI Gedeon (pro. lada:nji) estis hungara historiisto, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1872) naskita en Hirip la 24-an de majo 1824 kaj mortinta en Koloĵvaro la 4-an de februaro 1886.
3683 Baumann
3683 Baumann estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Werner Landgraf elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana amatora astronomo Paul Baumann (1901-1976) kaj ties edzino Helene Baumann (1899-1986), geamikoj de la patro de la malkovrinto.
NGC 60
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Saint-Prest
Saint-Prest [sɛ̃ pʁɛ] estas franca situanta en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Pelvo (anatomio)
[[Dosiero:Skeletal pelvis-pubis.svg|eta|200px| homa pelvo
Saint-Prest
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Saint-Prestois.
Pelvo (anatomio)
1 sakro, 2 ilio, 3 iskio, 4 pubio (4a pubia korpo, 4b ramus superior (supra branĉo), 4c ramus inferior (suba branĉo), 4d tuberculum pubicum), 5 simfizo, 6 koksartiko, 7 koksosta truo, 8 kokcigo, ruĝa punkta linio= linea terminalis ]]
Laŭ la dua, anatomia senco, la pelvo (latine pelvis) do ĉe la homoj estas la korpa areo sube de la ventro kaj super la kruroj, ĉe kvarpiedaj mamulaj bestoj la korpa areo inter ventro kaj vosto. Ĉe la homoj oni diferencigas inter "granda pelvo" kaj "eta pelvo" (latine pelvis major kaj pelvis minor). La "granda pelvo" situas inter la du duonbovloj de la koksosto supre de la linio dividanta ventron kaj pelvon (latine linea terminalis) kaj do fakte ankoraŭ apartenas al la ventro. La eta pelvo do situas ekzakte sube de la "supra", kaj limiĝas per la kvar supre menciataj ostoj.
La ostaro de la pelvo konsistas el la du koksostoj (latine plurale Ossa coxae). Kune kun la sakro (os sacrum) ĝi konsistigas la "velvan zonon" (cingulum membri pelvini). Ĉe mamuloj (inkluzive de la homoj) la pelva ostaro estas per apenaŭ movebla artiko ("amfiartro") ligita al la vertebraro. Pro sia fikseco kaj stabileco la pelva zono donas al la homo la eblecon sekure stari kaj moviĝi sur la du kruroj. Ĉe bestoj ĝi fidinde ligas la malantaŭajn krurojn al la korpa mezo kaj kaŭzas, ke la antaŭenpuŝo de la moviĝantaj malantaŭaj kruroj fidinde transdoniĝas al la korpo kaj antaŭenmovas ĝin.
Koksosto (latine os coxae)
Ambaŭ koksostoj konsistas el po tri elementoj: Tiuj tri ostoj ĉe la homo en aĝo de proksiume 15 jaroj en la areo de la koksa-femura artiko kuniĝas al unueca komuna koksosto.
Ĉiuj tri koksostaj elementoj renkontiĝas en la fosaĵo de la koksa-femura artiko (acetabulum). Ĝi konsistas el duonlunoforma artika areo (facies semilunata), kiu en la mezo havas fosaĵon (fossa acetabuli). En tiu fosaĵo fiksatas ligamento (ligamentum capitis ossis femoris), kiu servas al stabiligo de la koksa-femura artiko. La malferma flanko de la duonluno latine nomatas incisura acetabuli ("koks-femur-artika incizo") kaj fermiĝas pere de plia ligamento (ligamentum transversum acetabuli). La rando de la koksa-femura artiko altiĝas pere de kartilaga rando (limbus acetabuli), tiel ke la kapo de la femuro ĉirkaŭpreniĝas je pli ol sia ekvatoro, kaj ne facile povas forlasi la artikon.
Seksaj diferencoj de la ostaro de la pelvo
La ostaro de la pelvo de virina kaj vira homoj signife diferencas. Dum ĉe la virino la du duonbovloj de la pelvo estas pli vastaj laj la koksosta truo (foramen obturatum) havas ovalan formon, la vira pelvo estas alta, mallarĝa kaj malvasta. Ankaŭ la pelva fundo ĉe virinoj pli larĝas kaj la angulo de la pubia simfizo ĉe virina pelvo ampleksas pli ol 90 gradojn, dum ĉe vira pelvo ĝi ampleksas klare malpli ol 90 gradojn.
Enŝloso
Enŝloso (lockdown) estas politiko, kiu limigas homojn aŭ komunumon resti kie ili estas, kutime pro specifaj riskoj kontraŭ ili mem aŭ aliaj, se ili povus libere moviĝi kaj interagi. Oni ofte uzas terminojn kiel “hejme sidiĝu” aŭ “loke ŝirmu vin” por enŝlosoj, kiuj influas areon, anstataŭ specifajn lokojn.
Oni ankaŭ aplikas la esprimon al protokolo kiu kutime malhelpas homojn, informojn aŭ objektojn forlasi malliberujan areon. Kutime nur aŭtoritatulo povas invoki ian protokolon.
Oni povas ankaŭ uzi enŝloson por protekti homojn ene de instalaĵo aŭ, ekzemple, komputila sistemo, kontraŭ minaco aŭ alia ekstera okazo. La eksteraj pordoj al oficejoj kutime estos ŝlositaj tiel ke neniu povas eniri aŭ eliri. Plena enŝloso kutime signifas, ke homoj devas resti tie, kie ili estas kaj ne rajtas eniri aŭ eliri el konstruaĵo aŭ ĉambroj ene de ĝi, kaj ke ili devas iri al la plej proksima sekura loko se oni ne jam estas en tia loko.
Enŝloso kontraŭ disvastigo de kontaĝaj malsanoj
Lige kun la pandemio de COVID-19 ekde la jaro 2020, oni uzis ĉefe la sekvajn terminojn por priskribi la staton, kiun oni enkondukis por malhelpi la disvastigon de la kronviruso:
La Villette-Saint-Prest (stacidomo)
La Villette-Saint-Prest estas franca stacidomo sur linio Paris-Montparnasse - Brest, situanta en Saint-Prest, en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Paris-Montparnasse - Brest (420000).
Grafeo
En matematiko kaj komputiko, grafeo estas (neformale) aro da objektoj nomataj verticoj kunigitaj de ligoj nomataj eĝoj aŭ lateroj. Kutime, grafeo estas prezentata kiel aro da punktoj (la verticoj) ligitaj per linioj (la eĝoj). Depende de la apliko, iuj eĝoj povas esti direktitaj.
Grafeo estas baza objekto en grafeteorio.
Difinoj
Difinoj de grafeo en grafeteorio varias en la literaturo. Jen estas unu el la konvencioj.
Nedirektita grafeo
Nedirektita grafeo aŭ grafeo G estas ordigita duopo G := (V, E):
V (kaj de ĉi tie E) estas kutime estas finiaj aroj, kaj multaj el la konataj rezultoj estas ne veraj (aŭ estas iom malsamaj) por malfinia grafeoj ĉar multaj el la argumentoj mankas en la malfinia okazo.
Orientita grafeo
Orientita grafeo aŭ G estas ordigita duopo G:=(V, A) kun
Miksita grafeo
Miksita grafeo G estas ordita triopo G := (V,E,A) kie V, E kaj A estas difinitaj kiel pli supre.
Ecoj de grafeoj
Du eĝoj de grafeo) estas nomataj najbaraj, se ili havas komunan verticon. Simile, du verticoj estas nomataj najbaraj se ili havas komunan eĝon, do ili estas kunigitaj per eĝo. Vertico kaj eĝo, kiu ligas ĝin al alia vertico, estas nomataj incidaj. <!-- La (grafikaĵo, grafeo) kun nur unu vertico kaj ne eĝoj estas (nomita, vokis) la bagatela (grafikaĵo, grafeo). (Grafikaĵo, Grafeo) kun nur verticoj kaj ne randoj estas sciata kiel _edgeless_ (grafikaĵo, grafeo), malplena (grafikaĵo, grafeo), aŭ nula (grafikaĵo, grafeo) (estas ne konsekvenco en la literaturo). La (grafikaĵo, grafeo) sen verticoj kaj ne randoj estas iam (nomita, vokis) la nula (grafikaĵo, grafeo) aŭ malplena (grafikaĵo, grafeo), sed ne ĉiuj (matematikistoj, matematikistas) permesi ĉi tiu objekto.
Normale, la verticoj de (grafikaĵo, grafeo), per ilia naturo kiel eroj de aro, estas diferencigebla. Ĉi tiu speco de (grafikaĵo, grafeo) (majo, povas) nomiĝi vertico-(etikedis, markita). Tamen, por multaj (demandoj, demandas) ĝi estas pli bona al (trakti, kuraci) verticoj kiel nediferencigebla; tiam la (grafikaĵo, grafeo) (majo, povas) nomiĝi _unlabeled_. (Kompreneble, la verticoj (majo, povas) esti ankoraŭ diferencigebla per la propraĵoj de la (grafikaĵo, grafeo) sin, e.g., per la nombroj de incidaj eĝoj). Se verticoj estas nediferencigeblaj ili (majo, povas) esti (distingita, invarianta, memkonjugita, normala, diferencigis) per donanta ĉiu vertico marko, de ĉi tie la nomo vertico-(etikedis, markita) (grafikaĵo, grafeo). La samaj mallaŭdoj turni sin al randoj, porke (grafikaĵoj, grafeoj) kiu havi (etikedita, markita) randoj estas (nomita, vokis) rando-(etikedis, markita) (grafikaĵoj, grafeoj). (Grafikaĵoj, Grafeoj) kun markoj alfiksis al eĝoj aŭ verticoj estas pli ĝenerale destinita kiel (etikedis, markita). (Sekve, Sinsekve), (grafikaĵoj, grafeoj) en kiuj verticoj estas nediferencigebla kaj eĝoj estas nediferencigebla estas (nomita, vokis) _unlabelled_. ((Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke) en la literaturo la (termo, membro, flanko, termino) (etikedis, markita) (majo, povas) turni sin al alia (specoj, specas) de (etikedanta, markanta), ekster (tiu, ke) kiu servas nur al (distingi, diferencigi) malsamaj verticoj aŭ eĝoj.)
(Ekzemploj, Ekzemplas)
La bildo estas grafika prezento de jeno (grafikaĵo, grafeo) La fakto (tiu, ke) vertico 1 estas najbara al vertico 2 estas iam signifis per 1 ~ 2.
(Operacioj, Operacias) sur (grafikaĵoj, grafeoj)
Estas kelkaj (operacioj, operacias) (tiu, ke) produkti nova (grafikaĵoj, grafeoj) de malnovaj aĵoj.
(Ĝeneraligoj, Ĝeneraligas)
En hypergrafeo, eĝo povas (aniĝi, aligi, aliĝi) pli ol du verticoj.
Nedirektita (grafikaĵo, grafeo) povas vidiĝi kiel simpleca komplekso konsistanta de 1-_simplices_ (la randoj) kaj 0-_simplices_ (la verticoj). Kiel tia, kompleksoj estas (ĝeneraligoj, ĝeneraligas) de (grafikaĵoj, grafeoj) ekde ili enkalkuli pli alta-dimensia _simplices_.
Ĉiu (grafikaĵo, grafeo) donas pligrandiĝo al _matroid_, sed en ĝenerala la (grafikaĵo, grafeo) ne povas esti reakirita de ĝia _matroid_, do _matroids_ estas ne vere (ĝeneraligoj, ĝeneraligas) de (grafikaĵoj, grafeoj).
Titanic (1997)
Titanic filmita en la jaro 1997 estas giganta filmo pri granda tragedio, kiu ekscitigas la mondon pli ol naŭdek jarojn. Ties naskon akompanis legendaj malfacilaĵoj, sed ankaŭ grandega klopodo kaj laŭvorte teknikaj mirakloj. Tio estis la plej multekosta el tiutempe filmitaj filmoj. Spektanton revegos Titanic en ĝisnun la plej fidela aspekto kaj unikaj filmeroj de la vera ŝipruino.
La filmo akiris 11 oskarajn aprezojn.
Amokazintaĵo sur fono de la plej granda katastrofo
Ĝi estis grandega kaj luksa. Oni diris pri ĝi en sia fiero, ke ĝi estas nedronigebla. Kiam Titanic estis fornavigacianta al sia unua navigacio, sur ties ferdeko estis ankaŭ malriĉa Jack kaj riĉa Rose. Li gajnis vojaĝbileton en pokero, ŝi havis luigita unu el la plej luksaj vicoj de ĉambroj. Ili travivis komune la plej belajn momentojn de la vivo kaj ili promesis unu al la alia, ke ili jam neniam plu disiros - ĝis tiu fatala nokto, kiam la fiero de homaro kunpuŝiĝis en Norda maro kun glacimonto, kiu sendis Titanic-on senkompate ĝis la fundo. La bela romanco ŝanĝiĝis en furiozan kaj tragikan batalon je la savo. Kiom da tempo restas al ili? Unu horo, eble du...
Dum la filmo, kiu daŭras preskaŭ 200 minutoj, vi travivos amaventuron, nervostreĉan dramon kaj katastrofon.
Maketo de Titanic
Kostoj superis ĉiujn mondajn rekordojn. La filmo kostis du cent milionojn da dolaroj kaj ĝi prenis cent sesdek filmajn tagojn.
La kreintoj de la filmo pli ol kvin jaroj studis arkivojn kaj fotografiojn. Fakkonsilantoj fariĝis Don Lynch kaj Ken Marschall, monde agnoskataj fakuloj por tiu ĉi problemaro. Kiam ili vidis en studio en Meksiko en Rosarito Beach maketon de Titanic konstruita fare de la teamo de cameron, ili onidire havis impreson, ke revenis la tempo. La iluzio estis perfekta. Ĉio en la plej malgrandajn detalojn respondis al modelo.
Meksiko estis elektita kiel loko de filmado pro situo de akvo, tero kaj suno - la movo de suno estis pro aŭtentikeco precipe grava. En areo 16 ha estiĝis grandega rezervujo kun volumeno 64 milionoj da litroj de mara akvo. 236 metroj longa kaj 40 metroj alta repliko de Titanic, konstruita laŭ devenaj planoj kaj nur je dek procentoj malpli granda ol la originalo, estis sidigita en ĝin.
En medio fidele similiganta la veran Titanic-on estas brilaj konvinkemaj videfektoj. Da komputilaj efektoj estas kelkfoje pli ol en filmo de Spielberg Jura parko.
Kulisoj kaj rekvizitoj
Por ke ĉio estu perfekta, Cameron lasis laŭ malnovaj proponoj fari eĉ tiajn detalojn kiel mebloj, tapiŝoj aŭ glasetoj, el kiuj trinkis vojaĝantoj de la 1-a klaso, littolaĵo, savveŝtoj - simple milojn da objektoj, kiuj kreis maksimume fidindan iluzion.
Subgvide de la plej agnoskataj specialistoj por la historio de Titanic, Cameron kun sia teamo kreis multe pli ol filman scenon. Li kreis grandegan kopion de la ŝipo mem. La internaĵoj kaj la eksteraĵoj estis tralaboritaj kun tia atentemo al detaloj, ke oni neniam rigardos ilin kiel al iaj filmaj kulisoj, tio estas simple Titanic.
Filmado sub la akvo
En la filmo spektanto povas vidi ankaŭ filmerojn el la vera droninta Titanic, kies ruino kuŝas en malvarmegaj akvoj de norda Atlantiko pli ol tri kaj duono de kilometro profunde. Por filmado de la ruino en tiu ĉi profundaĵo Cameron kuigis rusan sciencistan ŝipon Keldyŝ, kiu havas sur ferdeko du el kvin ekzistantajn submarŝipojn kun homekipo, kiuj estas kapablaj tiel profundan mergon (Mir 1 kaj Mir 2). Preskaŭ la tutan monaton la ŝipo estas super la loko, kie Titanic dronis.
Estis necese solvi vicon da teknikaj problemoj. James Cameron volis, por ke kamerao estu ekstere kaj estu pli moviĝema. Sed ekzistis neniu kamerao, kiu eltenus tiel grandan premon. Cameron do kuniĝis kun kompanio Panavision kaj komune ili produktis propran prototipon. La kamerao estis enmetita en specialan ujon el titano kaj lokigita sur moviĝema plataĵo telepriregata el la submarŝipo. Ĝi povis moviĝi ĉirkaŭ la ruino kaj ankaŭ interne. Sed per tiu ĉi speciala kamerao estas sukcese filmeblaj maksimume 12 minutoj da filmo kaj sub la akvo ne eblas enmeti en ĝin pluan filmon.
Tial povis eĉ ne unu filma fenestreto vanigita. La teamo de skafandristoj devis esti prefekte preparita. Ili lasis laŭ ĉiuj atingeblaj dokumentoj fari modelon de la ruino. Ili faris kun ili provojn sur seka loko en densa fumo. La rusaj fakuloj moviĝadis per la maketo de sia submarŝipo precize tiel, kiel ĝi devis alproksimiĝis al la ruino, ĉar ili sciis, kiel ĝi estas gvidebla. Sed denove ili ne sciis filmi, ili ne sciis, kiel oni laboras per la kamerao.
Por akiri ĉiujn bezonajn filmerojn la teamo de Cameron devis mergiĝi al Titanic 12 foje. Ĉiu tia mergiĝo daŭras 16 horojn, nur veni al la fundo daŭras 2 horojn. Al la viroj en la submarŝipo restas nenio alia ol atendi. Tie estas grandega premo. La temperaturo sinkas al punkto de frosto kaj sur la fundo estas absoluta mallumo. Sole lumoj de la submarŝipo malkovras sekretojn, kiuj kuŝas ĉi tie. Cameron detale komunikis kun la submarŝipoj, por ke ĉiu filmero ili preparu kiel eble plej bone. Ili volis akiri tiujn plej bonajn filmerojn. Kaj ili akiris tute unikajn filmerojn. Per okuloj de la kamerao la spektanto venas en lokojn, kiujn neniu ekvidis ekde la jaro 1912.
Simileco de aktoroj
La historiaj figuroj devis aspekti simile kiel sur fotografio, tial la aktoroj estis elektataj ĉefe laŭ iliaj aspektoj. Cameron lokigis en la eventon kvanton de historiaj figuroj. Historiisto Don Lynch diris: "Sufiĉis nur promeni ĉirkaŭ tagmanĝa tablo kaj vi povis diri preskaŭ pri ĉiu, kio li estas, eĉ ne dirinte tion al vi iu."
505 Cava
505 Cava estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Royal Harwood Frost elde la "Boyden stacio" de Arekipo (filio de la Observatorio de la Universitato Harvard en Peruo).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de "Cava", unu diino de la inkaa mitologio.
Leĝoj de Arkimedo
Flosemo agas kontraŭ la forto de gravito kaj tiel malpezigas objektojn. La maso de la objekto tamen ne ŝanĝiĝas. Oni distingu inter flosa pezo kaj maso.
Arkimedo-Principo
Principo de Arkimedo, aŭ la leĝo de suprenforto,
Historieto
Ĝi portas la nomon de Arĥimedo el Sirakuzo. Vitruvio rakontas la faman historion, ke Arĥimedo malkovris tiun ĉi leĝon dum banado kaj poste kuris senveste tra la urbo, sed vera informo pri la malkovro troviĝas en lia duvoluma verko Pri Flosantaj Korpoj. Ankaŭ la antikva ĉina infangenio Cao Ĉong ĝuste aplikis la principon de flosemo por fidinde mezuri la pezon de elefanto, kiel priskribite en Sanguo Zhi.
Nacia Parko Emas
La Nacia Parko Emas (Parque Nacional das Emas, laŭ vorte "Nacia Parko de Reaoj") estas nacia parko and a Monda heredaĵo de Unesko en la ŝtatoj de Goiás kaj Mato Grosso do Sul en Brazilo.
Priskribo
Tiu Nacia Parko situantas inter la subŝtatoj Goiás kaj Mato Grosso do Sul en la Centrokcidenta Regiono de Brazilo, inter 17º50’—18º15’S kaj 52º39’—53º10’W. Ĝi kovras 1320 km² de savana cerado. La ĉirkaŭa areo estas hegemoniata de grandaj sojaj plantejoj.
Nina Meurisse
Nina Meurisse ( en Caen) estas franca aktorino.
Jamné (Tišnov)
Jamné estas vilaĝo situanta en Ĉeĥio, loka parto de urbo Tišnov en distrikto Brno-provinco. Ĝi troviĝas en dislimejo de Boskovica sulko kaj Suprasvratka montetaro, proksimume 4,5 km nordoriente de Tišnov, en Natura parko Svratecká hornatina. En la jaro ĉi tie daŭre vivis. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 46 adresoj.
Jamné situas en katastra teritorio Jamné u Tišnova kun areo 2,18 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1240. Ekde la jaro 1980 ĝi estas konsisto de Tišnov.
Baloto en Saravako (2016)
Barisan Nasional, estis regi devone de la ŝtato ĉar ili gajnis pli voĉojn en la baleto.
Sumeranoj
Sumeranoj estis ne unuaj loĝantoj de Mezopotamio, sed ili estis unuaj, kiuj lasis skribfontojn pri si. Ilia origino estas nekonata kaj lingvo ne havas parencajn inter aliaj lingvoj. Estis provoj konformiĝi sumeran gramatikon kaj leksikon al aliaj lingvoj (ekz. prahindaj, praturkaj, prakartvelaj), sed tio restas en la nivelo de hipotezoj.
Sumeranoj ekloĝitaj en la sudo de Mezopotamio, verŝajne venis de oriento. Ili faris multajn gravajn inventojn, tiaj kiaj estas la unuaj formoj de skribo kaj kalkulo, rado kaj plugilo, la evoluo de komerco kaj tiaj sciencoj kiel astronomio kaj matematiko. En Mezopotamio disvolviĝis ankaŭ la unuaj kalendaroj kaj urboj de la mondo.
Ottone
Ottone estas komunumo de Italio.
Segildenta kverko
La segildenta kverko aŭ japana marona kverko ( Quercus acutissima ) estas palearktisa kverko originale indiĝena al orienta Azio, en Ĉinio, Koreio kaj Japanio. Nun ĝi ankaŭ estas trovita en Nordameriko. Ĝi estas apude rilata al la muska kverko.
(66251) 1999 GJ2
(66251) 1999 GJ2 estas tre malgranda, meze hela marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia orbito krucas tiun de Marso kaj ekstere malproksime tanĝas tiun de la Tero. Ĝia orbita periodo (695,028921 tagoj) estas proksima de tiu de Marso.
Segildenta kverko
Priskribo
La mallarĝaj folioj atingas longecon de 15 cm. Ili briletas verde kaj havas regule segitan randon. Aŭtune ili flaviĝas.
Printempe aperas longaj amendoj.
Fiŝkaptado
Fiŝkaptado temas pri klopodo ĉasi fiŝojn kiel sporto aŭ kiel negoco, aŭ simple pro bezono manĝi. La vorton ankaŭ uzas por priparoli marbestkaptado kiam oni ĉasas aliajn marbestojn kiel marfruktoj, kapopieduloj kaj polpoj, testudoj, ranoj, kaj senvertebruloj. Por priparoli grandajn mamulojn kiel balenojn, oni ofte diras balenkapti.
Kiel sporto
Kiel sporto oni povas trovi multajn manierojn fiŝkapti kiel fiŝhokado kun kano kaj submara ĉasado.
Glacifiŝkaptado estas la praktiko por kapti fiŝojn per fiŝfadenoj kaj fiŝhokoj aŭ harpunoj tra malfermita truo en la glacio de frostita korpo de akvo. Glaci-fiŝkaptistoj povas fiŝkapti ĉu subĉiele aŭ en varma kaŝejo, el kiuj kelkaj disponas el literetoj kaj komfortaĵoj.
Kiel negoco
Kiel negoco la fiŝado estas pli antikva ol agrikulturo kaj nun iĝis kelkfoje vera industrio, de unu sola homo kun sia boato kaj reto ĝis dekoj da fabrikŝipoj kun moderna aparataro, fiŝkaptantaj kune, fiŝado estas la ĉefa okupo de miloj da homoj kaj fiŝoj reprezentas ĉirkaŭ 16% de la proteinoj manĝataj en la tuta mondo.
Industrio
Laŭ FAO la ĉefaj industrioj en jaro 2000 estis Ĉinio, Peruo, Japanio, Usono, Ĉilio, Indonezio, Rusio, Barato, Tajlando, Norvegio kaj Islando. Ĉi tiuj landoj kaptis pli ol duono el tuta monda fiŝado, 90% estis mar-devena. Fiŝkapta ŝiparo aŭ Fiŝkaptŝiparo estas agregaĵo de komercaj fiŝkaptŝipoj. La esprimo povas esti uzita de ĉiuj ŝipoj funkciigantaj for el preciza haveno, ĉiuj ŝipoj okupiĝintaj pri speciala speco de fiŝkaptado (kiel en la "tinuskaptista floto"), aŭ ĉiuj fiŝistŝipoj de lando aŭ regiono.
Malgraŭ la grandega nombro de fiŝaj specioj nur kelkdeko estas industrie kaptitaj, inter ili la plej gravaj estas haringo, merluĉo, sardino kaj tinuso.
Alternativo
Fiŝkaptado severe malplenigas la oceanojn, moderna alternativo kaj tre profitdona industrio estas fiŝkulturo, iom post iom pli grava, ĉefe bredado de specioj kiel salmo kaj truto.
Operaco Urano
Operaco Urano (en rusa: Опера́ция «Ура́н», latinigite: Operacija "Uran") estis kodonomo de sovetunia strategia operaco en la Dua Mondmilito en 19a–23a de Novembro 1942 kio kondukis al la ĉirkaŭigo de la Germana Sesa Armeo, de la Tria kaj Kvara rumanaj armeoj, kaj partojn de la Germana Kvara Panzera Armeo. La operaco estis plenumata ĉirkaŭ la mezo de la kvinmonate longa Batalo de Stalingrado, kaj celis detrui la Germanajn fortojn en kaj ĉirkaŭ Stalingrado. Planado por Operaco Urano estis komencita en Septembro 1942, kaj disvolviĝis samtempe kun planoj por ĉirkaŭi kaj detrui la Germanarmean Grupocentron (Operaco Marso) kaj la Germanajn fortojn de Kaŭkazio. La Ruĝa Armeo profitis avantaĝon de la germanarmea malbona preparado por vintro, kaj la fakton ke ties fortoj en la sudo de Sovetunio estis troinstalitaj ĉe Stalingrado, uzante pli malfortajn Rumanajn trupojn por defendi iliajn flankojn; la ofensivaj ekiroj estis establitaj laŭlonge de la sekcio de la fronto rekte antaŭ la Rumanaj fortoj. Al tiuj armeoj de la Akso mankis la peza ekipaĵo por lukti kontraŭ la sovetaj kiras-tankoj.
Pro la longo de la fronto kreita de la germana somera ofensivo nome Blua Operaco, kiu celis kapti la nafto-kampojn de Kaŭkazio kaj la urbon Stalingrado, germanaj kaj aliaj fortoj de la Akso estis devigitaj teni sektorojn trans la longo kiujn ili devus okupi. La situacio estis komplikita pro la germana decido relokigi kelkajn mekanizitajn diviziojn el Sovetunio al Okcidenta Eŭropo. Krome, unuoj de la areo estis deplojigitaj post monatoj de lukto, speciale tiuj kiuj partoprenis en la lukto de Stalingrado. La germanoj povis enkalkuli nur kun la 48a Panzera Korpuso, kiu havis la forton de unusola panzera divizio, kaj la 29a Panzergrenadira Divizio kiel rezervoj por apogi siajn rumanajn aliancanojn en la flankoj de la Germana Sesa Armeo. Kompare, la Ruĝa Armeo deplojis ĉirkaŭ unu milionoj da homoj por la celo komenci la ofensivon en kaj ĉirkaŭ Stalingrado. La movado de sovetaj trupoj ne estis senproblema, pro la malfacilaĵoj kaŝi sian disvolvigon, kaj tiele sovetaj unuoj ofte alvenis malfrue pro logistikaj aferoj. Operaco Urano estis dekomence prokrastita el 8a al 17a de Novembro, poste al la 19a de Novembro.
Bibliografio
von Manstein, Erich (1982). Lost Victories. St. Paul, MN: Zenith Press. ISBN 0891411305.
Britia Borneo
Britia Borneo aŭ Brita Borneo enhavis la kvar nordajn partojn de la insulo Borneo, kio estas nuntempe la ŝtato Brunejo, la du malajziaj subŝtatoj Sabaho kaj Saravako, kaj la malajzia teritorio Labuano. Dum la brita kolonia regado antaŭ la Dua Mondmilito, Saravako estis konata kiel Reĝlando Saravako (1841–1946), Sabaho estis konata kiel Norda Borneo (1881–1946), kaj Labuano estis konata kiel Kronkolonio Labuano (1848–1946). Inter la Dua Mondmilito kaj ĝia sendependeco el Britio, Saravako iĝis la Kronkolonio Saravako (1946–1963) dum Sabahp kaj Labuano kombine formis la Kronkolonion de Norda Borneo (1946–1963). La Reĝlando Brunejo (1888/1906-1984) estis protektorato (1888/1906) de Unuiĝinta Reĝlando ekde la Protektorata Interkonsento, kaj estis konata kiel Brita Protektorato Ŝtato Brunejo.
Hialurona acido
Hialurona acido (HA) estas polisakarido de la glikozaminoglikana tipo kunmetita de ripetaj polimeraj disakaridoj de D-glukurona acido kaj N-acetil-D-glukozamina ligitaj per β-ligoj (1 → 3). En biologio, ĝi estas vaste distribuata en kaj prokariotaj kaj eŭkariotaj ĉeloj. Ĉe homoj, ĝi abundas en la haŭto, kaj ĉeestas en la vitrea korpo, umbilika ŝnuro, sinovia likvaĵo, skeleta histo, korvalvoj, pulmo, aorto, prostato, tuniko albuginea, korpoj kavernecaj kaj spongeca de la peniso. Ĝi estas produktita ĉefe de mezenkimaj ĉeloj kaj aldone, de ĉeloj de alia speco. En averaĝa viro pezanta 70 kilogramojn, povas esti totala kvanto de 15 gramoj da hialurona acido en lia korpo, kaj triono de ĉi tio malkomponiĝas kaj estas sintezita ĉiutage. Iuj patogenaj bakterioj disvolvas hialuronidazon, iĝante damaĝaj, ĉar ĉi tiu enzimo hidrolizas la hialuronan acidon en la eksterĉela matrico.
Historio
En 1934, la germana apotekisto Karl Meyer kaj lia kolego John Palmer, kuracistoj de la Universitato Kolumbio (Novjorko) sukcesis izoli en la oftalmologia laboratorio de la universitato substancon antaŭe nekonatan devena el la vitreca korpo de la okuloj de bovinoj. Ili malkovris ke ĉi tiu substanco enhavas du sukermakromolekulojn, unu el ili estis glukurona acido. Rezulte de tio ili prenis la decidon doni al ĝi la nomon de hialurona acido el la vortoj hialoida (vitreca) kaj urona acido. La substanco, kiu helpis la okulon konservi sian formon, estis ekstreme viskoza, pro tio Meyer suspektis, ke ĝi havas ian terapian uzadon, tamen ĝia eltiro el la okuloj de bovinoj ne estis komerce farebla.
Hialurona acido unue estis uzata komerce en 1942, kiam la hungara sciencisto Endre Balazs uzis la teknikojn de Meyer por sintezi la acidon el virkokaj krestoj, kiuj hodiaŭ daŭre estas unu el la plej utilaj fontoj de hialurona acido. Interesita pri la komponaĵo, li patentis la unuan uzon de ĉi tiu acido: anstataŭanto de ovoblanko en bakaĵoj. Balazs faris la plej multajn eltrovaĵojn pri la hialurona acido dum la pasintaj kvindek jaroj, ricevinte multajn premiojn pro sia kariero kaj eĉ oni metis lian nomon en la premioj de Internacia Societo por Okula Esplorado.)
Priskribo
Hialurona acido konsistas el kompleksaj karbonhidrataj ĉenoj, specife ĉirkaŭ 50 000 disakaridoj el N-acetilglukozamino kaj glukurona acido por molekulo, kaj estas derivita de la kuniĝo de amin-sukeroj kaj uronaj acidoj. Ĉi tiu ĉeno situas en spiraloj kun averaĝa molekula pezo de 2 ĝis 4 milionoj. Ĝi havas la econ konservi grandajn kvantojn da akvo kaj adopti plilongigitan formon en solvaĵo, tial ili estas utilaj dum alĝustigoj aŭ lubrikado. Ĉi tiuj ecoj estas atingeblaj danke al la granda nombro de OH-grupoj kaj negativaj ŝargoj en ĉi tiu molekulo, kiuj permesas, per la starigo de forpuŝaj fortoj, konservi la karbonhidratajn ĉenojn relative apartajn unu de la alia.
En ĉeloj, hialurona acido estas produktita per la ago de enzimoj nomataj hialuronaj acidaj sintetazoj, kiuj troviĝas sur la interna surfaco de la ĉela membrano. La hialurona acido post estas eligita tra poroj. Ĉe mamuloj oni priskribis tri specojn de ĉi tiuj enzimoj: HAS-1, HAS-2 kaj HAS-3.
Mekanismo de ago
Hialurona acido havas pozitivan efikon al interna maljuniĝo, tio, kio estas produktita per la nura pasado de la jaroj, kaj ankaŭ al ekstera maljuniĝo, produktita de eksteraj medifaktoroj. Ĝi respondecas pri konservado de la humidaj niveloj de la haŭto, ĉar ĝi havas la econ konservi akvon.
Efikoj
Hialurona acido kontraŭstaras la efikon de maljuniĝo sur la haŭto, precipe la formadon de sulkoj, anstataŭigante la volumon de perdita fluido, ĝi ankaŭ pliigas produktadon de kolageno kaj efikas sur morfologio de fibroblastoj.
Klinika uzado
En la farmakopeo de multaj landoj ĝi estas uzata kiel resanigilo por vundoj kaj dekubitaj ulceroj en topika apliko. Ĝi estas inkluzivita ene de la grupo D03 de la internacia ATC-kodo, specife kun la kodo D03AX05. Ĝi ankaŭ estas uzata en viskoza kompletigo, tekniko por anstataŭigi sinovian likvaĵon perditan dum artroskopio kaj en aplikado topika kaj en mezoterapiaj sesioj.
La ĉefa uzo de hialurona acido en medicino (laŭ nombro de fojoj, ne laŭ medicina graveco), estas kiel pleniga materialo en kirurgio kaj kosmetika dentokuracado, uzata en enplantaĵoj kaj plenigaĵoj Ĉi tiu materialo, krom glatigi la subhaŭtajn faldojn stimulas la produktadon de kolageno, kiu multiĝas kaj plilongigas la rejunigan rezulton. Ĝia uzo elstaras en plenigado kaj konturado de la lipoj kaj vangostoj, kaj ankaŭ por glatigi la frunton kaj haŭtajn markojn, kvankam oni uzas ĝin ankaŭ por redukti cikatrojn de severa akno kaj aliaj haŭtaj problemoj, kiuj kaŭzas haŭtan perdon. La hialuronan acidon oni injektas kie ne estas muskolo ĝuste sub la haŭto, kie estas la sulko.
Kosmetika kaj estetika uzo
Ĝia uzo en kosmetikaĵoj, la sektoro kun la plej alta postulo, estas konata ekde 1996, kvankam ĝi kovras multoblajn bezonojn. Hialurona acido havas la kapablon reteni akvon en procento ekvivalenta al miloj da fojoj ĝia pezo. Tial ĝi estas uzata por hidratigi la epidermon, ĉar ĝi rekonstruas la fibrojn, kiuj subtenas la haŭtajn ŝtofojn, donante pli bonan formon al la haŭto. Hialurona acido nun estas ofte uzata kiel ingredienco en kosmetikaj produktoj pro siaj humidigaj ecoj. Tamen, ĝi ne povas esti uzata en la kuracado de vizaĝaj sulkoj, ĉar pro sia ega grandeco ĝi ne penetras la haŭton. Ĉi tio ankaŭ okazas kun fragmentoj de ĉi tiu acido kun molekula pezo pli granda ol 1000 kDa (kDaltono). Kontraŭe, fragmentoj pezantaj malpli ol 300 kDa povas penetri la haŭton, kaj tiuj pezantaj malpli ol 130 kDa povas pliigi la dikecon de la haŭto. Ĝia uzo ankaŭ estis antaŭenigita en ne-invadaj estetikaj traktadoj, precipe en plenigaj kaj volumaj pliigaj traktadoj per enfiltriĝoj.
Uzado en atletoj
La efiko de hialurona acido sur la artikoj povas rapidigi resaniĝon post maleola tordiĝo, laŭ konkludoj de eksperimento farita en Kanado. La teamo gvidata de D-ro Robert J. Petrella de la Universitato de Okcidenta Ontario hazarde dividis 158 sportistojn kun tordita maleolo en du grupojn. Unu grupo ricevis injektojn de hialurona acido kaj la alia placebon. Ĉiuj partoprenantoj ricevis norman RIce terapion kun maleola subteno aŭ gipsaĵo, laŭ bezono. La teamo kontrolis la pacientojn dum 90 tagoj kaj 90 procentoj de la atletoj, kiuj ricevis hialuronan acidon, revenis al trejnado ene de ok tagoj, kompare kun 71 procentoj de tiuj, kiuj ricevis placebon. Konkuraj atletoj, kiuj ricevis la injektojn post tordita maleolo, povis ree sporti ene de 11 tagoj, kompare kun 17 tagoj por tiuj, kiuj ricevis placebo-injektojn. La rezultoj konkludigis, ke hialurona acido formas specon de cikatro sur la ligamentoj de la vundita maleolo. En Usono, Kanado kaj aliaj landoj, oni petas de kontroligaj aŭtoritatoj aprobon por la uzo de hialurona acido por trakti tordiĝon en maleolo.
Uzo en artrozoj en la patelo
La aŭtoroj de ĉi tiu studo ekzamenis la efikojn de intraartikaj injektoj de hialurona GF-20 sur sinovia fluida hialurona koncentriĝo, viskozeco kaj elasteco dum 6 monatoj en pacientoj kun modera ĝis mezgrava ost-artrito de la genuoj. En pacientoj kun simptoma genua ost-artrito kun nivelo 1-2 laŭ la skalo de la Internacia Osteoartrita Socio oni elprenis per aspirado la sinoviajn likvaĵojn antaŭ kaj je 3 kaj 6 monatoj post la injekto de hialurona acido.
La specimenoj obtenitaj de 32 ekstraktoj de la 60 pacientoj, kiuj komencis la studon (15 viroj kaj 17 virinoj kun averaĝa aĝo de 65 jaroj) je 3 monatoj post injekto, montris, ke la averaĝa hialurona koncentriĝo pliiĝis je 13%. Sufiĉa sinovial likvaĵo ankaŭ estis havebla en 19 el ĉi tiuj pacientoj 6 monatojn post injekto, kun pliigo de 10% (p <0.053). Ĉi tiuj rezultoj sugestas, ke ebla mekanismo de ago por viskoz-suplementado estas antaŭenigi endogenan hialuronan produktadon, faciligante la plibonigon de pacientoj kun artrozo. Simile, ekde la 1970-aj jaroj, hialurona acido estis injektita en la genuojn de kunartritaj kurĉevaloj por redukti inflamon. Tamen, la plej novaj klinikaj gvidlinioj de la Nacia Instituto por Sano kaj Prizorga Plejboneco (NICE), reviziitaj en 2014, ne rekomendas la uzadon de intraartikaj injektoj de preparoj de hialurona acido ĉar la kvalito de la disponeblaj studoj, kiuj pruvas ilian efikecon, estas malaltaj kaj tial la eblajn komplikaĵojn de tiaj injektoj ne estas rajtigitaj de la necerta avantaĝo.
Mez- kaj long-daŭraj efektoj
Teamo de esploristoj de la Universitato de Miĉigano (Usono) elektis grupon de sanaj volontuloj kun averaĝa aĝo de 74 jaroj kaj akceptebla haŭto, kaj injektis ilin per hialurona acido en diversaj punktoj de unu el la antaŭbrakoj. En la alia, la partoprenantoj ricevis nur salan serumon kiel placebo. Post ĉirkaŭ kvar semajnoj ili faris biopsion, kiu ripetiĝis post du monatoj kaj duono por taksi la staton de la haŭto de la virinoj. La hialurona acido plenigis la truon lasitan de la perdita kolageno, kiel estis atendeble, sed ĝi ankaŭ stimulis la produktadon de ĉi tiu haŭta proteino per ŝveligado de la fibroblastoj. Ĉi tiu duobla efiko klarigas, kial la efikoj de hialurona acido estas akumulaj kaj pli rimarkindaj inter ses monatoj kaj jaro post la injektoj.
Oni kritikis la eksperimenton, ke ĝi estis aplikita nur al malgranda grupo, ke ili estis aplikitaj en la brako de la partoprenantoj kaj ne en la lokoj kie ĝi estas kutime inokulita en medicinaj konsultoj. Tamen spertuloj defendas, ke ne estas evidenteco, ke la efikoj atingitaj en ĉi tiu areo kaj la funkciado de ĉi tiu substanco ne estos la samaj sur vizaĝa haŭto.
Produktado de derivaĵoj
En la lastaj jaroj, bioteknologio estis uzata por disvolvi derivaĵojn de hialurona acido kun specifaj molekulaj dimensioj por plue pliigi iliajn funkciojn. La aŭtoroj klarigas, ke tiu materialo povas esti utila en la kuracado de aliaj haŭtaj damaĝoj karakterizitaj de atrofio kaj perdo de kolageno, kiel lipodistrofio kaŭzita de HIV (Aidoso) aŭ por la uzo de topikaj steroidaj terapioj.
Artikoloj
Estas diversaj artikoloj, kiuj rakontas pri Hialurona Acido en diversaj revuoj. D-ro Fernández, kuracisto pri estetika kirurgio kaj specialigita pri la kuracado kun hialurona acido de la medicina kaj estetika centro (CME), publikigis multajn artikolojn en diversaj revuoj pri la specifa traktado per hialurona acido en Barcelono por ĉirkaŭokulaj malhelaj rondoj:
En ili, D-ro Fernández klarigas la kaŭzojn de la plej oftaj problemoj en tiu plej delikata areo kaj ke per sia tekniko eblas redoni la perditan volumon en la parto kun enprofundigo.
Ekonomia efiko
Ĝia uzo en kosmetika kaj estetika kirurgio igis ĝin akiri gravecon ene de la sektoro. En 2004, la plej malmultekosta kilogramo de ĉi tiu substanco estis ĉirkaŭ 5 000 eŭroj.
Hialuronan acidon oni ne povas akiri per sintezo, nur per bio-inĝenieradaj teknikoj kun bakteria fermenta procezo de ureata acido aŭ per naturaj fontoj, kiuj kutime estas la plej oftaj. Ĝia produktado eĉ estas kondukata al la agro-nutraĵa industrio. La plej ofte uzataj fontoj estas la krestoj de la kokoj, la ŝarknaĝilo kaj la umbilika ŝnuro. Specife, la krestoj de la kokoj estas unu el la plej profitodonaj fontoj de ĉi tiu komponaĵo, ĉar post la buĉado ĉi tiu parto oni forprenas. En virkokoj, la kresto estas esence granda haŭta areo, kiu pliigas sian koncentriĝon de hialurona acido responde al testosterono. Ankaŭ kokinoj havas ĉi tiun komponaĵon sed malpli multe.
Alia el la ĉefaj fontoj de ĉi tiu komponaĵo estis la vitreca humuro kaj sinovia likvaĵo de la artikoj de brutoj, sed kiel rezulto de la okazaĵoj pri Bova Spongoforma Encefalopatio (Bovfreneziĝo); ĉi tiuj fontoj estas submetataj al fortaj antaŭzorgoj. La grupo de Reciklado kaj reakiro de ruboj de la Mara Esplora Instituto (IIM), por profiti de fiŝaj prilaboraj restaĵoj, patentis manieron ĉerpi hialuronan acidon el ili. Ĝia disvolviĝo kaj la fabrikado de derivitaj komponaĵoj kaŭzas eldonadon de multaj patentoj. Iuj ekzemploj estas Ne-Besta kaj Stabiligita Hialurona Acido (NAHSA), kiu, ne enhavante proteinojn de besta origino, ne postulas haŭtoteston antaŭ kuracado kaj DXL ™, formulo de duoblaj hialuronaj acidaj molekuloj por igi la hialuronan acidon daŭri pli longe.
Referencoj
En tiu ĉi artikolo estis uzita traduko de la artikolo Ácido hialurónico en la hispana vikipedio.
Sakaj
La urbo Sakaj (堺市 [sakai-ŝi]) estas la 2-a plej granda urbo en Gubernio Osaka, Granda Urbo kun Esceptoj. Ĝi situas sude de Osako. Inter la du urboj fluas la rivero Jamato.
Kvartaloj
Sakai-urbo enhavas 7 kvartalojn.
Hintersee (Antaŭpomerio)
Hintersee estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Am Stettiner Haff de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko Hintersee, la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝloko Zopfenbeck.
Erzsi Pápai
Erzsi Pápai [erĵi pApai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pápai Erzsi estis hungara aktoro (komence infana aktoro). Erzsi Pápai naskiĝis la  en Budapeŝto, mortis la 4-an de novembro 2017.
Biografio
Erzsi Pápai aĝis 3, kiam ŝi ricevis rolojn en porinfana teatro de Artúr Lakner. Post la 2-a mondmilito ŝia voĉo estis aŭdebla en Hungara Radio. Ŝi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1953. Post la diplomo ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto), kiun ŝi forlasis nur pro la pensiuliĝo en 1989. En la sama jaro ŝi ricevis la titolon eterna membro de la Nacia Teatro. Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1962-2002.
Kabineto Horn
Kabineto Horn estis la tria registaro depost fino de la socialismo. Tiu kabineto gvidis la landon Hungario inter 1994 kaj 1998.