cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Socialisma Respubliko Rumanio
Dum la Dua Mondmilito finis, Rumanio, iama lando membro de la Akso, estis okupita de Sovetunio, kiel reprezentato de la Aliancanoj. La 6-an de marto 1945, post amasmanifestacio de komunistaj simpatiantoj kaj politika premo fare de la sovetaj reprezentantoj, oni instalis novan porsovetian registaron kiu inkludis membrojn de la antaŭe eksterleĝigita Rumana Komunista Partio. Laŭgrade pliaj membroj de la Komunista Partio kaj de la komunistemaj partioj akiris kontrolon de la administracio kaj la politikestroj de antaŭmilito estis rapide forigitaj el la politika vivo. En Decembro 1947, la reĝo Mikaelo estis devigita abdiki kaj estis proklamita la Rumana Popola Respubliko.
Guareña
Situo
Ĝi apartenas al la distrikto de Vegas Altas. Ĝi situas sude de la rivero Gvadiano je 24 km de Mérida, la ĉefurbo de Ekstremaduro, je 83 km de Badajoz la provinca ĉefurbo kaj je 24 km de Don Benito la endistrikta ĉefa urbo.
Socialisma Respubliko Rumanio
Dekomence, la malbundaj rimedoj dum la postmilito en Rumanio estis eĉ kontrolitaj de la "SovRom", nova impostoliberaj entreprenoj sovet-rumanaj, kio ebligis ke Sovetunio kontrolu la ĉefajn ekonomiajn rimedojn de Rumanio. Alia malhelpo estis la postmilitaj reparacioj pagitaj al Sovetunio. En la 1950-aj jaroj, tamen, la komunisma registaro de Rumanio komencis permesi al Rumanio pli da sendependeco, ekzemple, per la retirigo de ĉiaj sovetaj trupoj el Rumanio ĉirkaŭ 1958.
Seagate
- prononco - estas usona teknologia firmao fondita en 1978, specialigita pri produktado de komputilaj memoroj. Ĝia ĉefsidejo ĝis majo 2020 estis en Kupertino, Kalifornio, sine de la Silicia Valo, kaj tiam translokiĝis al Fremont, (Kalifornio), ĉe la orienta bordo de la golfo de San-Francisko. Ankaŭ Fremont plej proksimas al la tiel nomata Silicia Valo, kvankam ĝi formale ne apartenas al ĝi, kaj la firmao pro la samspeca ekonomia agado kiel la firmaoj en la Silicia Valo kaj pro la multjara sidejo en Kupertino daŭre neformale kalkulatas parto de ĝi. La firmao estis listigita en la listo de gvidaj usonaj akcioj Forbes 500. En 2006, ĝi cetere transprenis la konkuran firmaon Maxtor el la proksima urbo Foster City kaj poste en 2016 revivigis la markon Maxtor. Komune kun la firmao Western Digital, la firmao Seagate tutmonde dominas la merkaton de diskaparatoj.
Seagate signifas en la angla "Marpordon" aŭ "Marpordegon".
Socialisma Respubliko Rumanio
Granda nombro de personoj estis ekzekutitaj aŭ mortiĝis enprizone dum la ekzisto de la komunisma Rumanio, ĉefe dum la stalinisma epoko de la 1950-aj jaroj. Dum pure justicaj ekzekutoj inter 1945 kaj 1964 nombris 137, mortoj enprizone estas ĉirkaŭkalkulitaj en dekoj aŭ centoj da miloj. Multaj pliaj estis enprizonigitaj pro politikaj, ekonomiaj aŭ aliaj tialoj kaj suferis mistraktojn, torturon kaj/au mortigon.
Corte de Peleas
Corte de Peleas estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas cortesanos. La censita populacio en 2008 estis de 1.262 loĝantoj.
Guareña
Geografio
Estas du tre diferencaj ĉirkaŭaj zonoj: unu ebena, norde, kun elriveraj kusejoj formantaj ampleksajn valojn, de sablecaj argiloj, pro kiu la zono rilatas al distrikto Vegas Altas; kaj alia de montetoj kiuj okupas la sudan duonon, kun hegemonio de materialoj de la Kenozoiko (rokoj kaj kotoj de la mioceno) kaj unuaepokaj (granitoj, argilaj ardezoj, siliciaj kaj kvarcitoj) de ĝenerala malhelruĝeca koloro, pro kiu la zono rilatas al distrikto Tierra de Barros.
Hidrografio
Ekde la vidpunkto de hidrografio menciindas la riveroj kiuj trapasas la tre ampleksan municipan teritorion, nome Gvadiano, Búrdalo kaj Guadámez. Ankaŭ la rojoj Guareña, Cristina, San Juan, Margarita, Caballo, ktp., kvankam tiuj sekas dum preskaŭ la tuta jaro.
Historio
La loĝata setliĝo de Guareña ŝajne jam ekzistis en la Prahistorio, sed la preciza origina situo ne estas konata. Oni trovis en la ĉirkaŭaĵo romiajn restaĵojn kaj el la epoko de la visigotoj. Poste la vilaĝo estis okupita de islamanoj, ĝis kiam en la 13-a jarcento jam aperas kiel kristana vilaĝo kun la nuna nomo.
Tiam la urba kerno ekkreskiĝis, ĉirkaŭ primitiva vigloturo, de la epoko landlima kun araboj, antaŭ la konkero de la valo de la rivero Gvadalkiviro fare de Ferdinando la 3-a, kun la konsidero de vilaĝo ekde fine de la 13-a jarcento. La tiamaj loĝantoj estis de diversaj devenoj, ĉefe originaj de teroj de la nordo. Tra Guareña pasas la Cañada Real Leonesa (Reĝa Leona Vojo), unu el la gregovojo plej gravaj por la grega transmigrado en la Mezepoko, ebla deveno de la alfluo de norda loĝantaro kiu malsupreniris kun siaj gregoj kaj poste setlis en la zono. En la 13-a jarcento privilegion al la vilaĝo donis la reĝo Alfonso la 10-a, kaj alian en la 15-a jarcento la Katolikaj Gereĝoj, kiuj subtrahix ĝin el la jurpovo de la Ordeno de Santiago. Poste ekdependiĝis el la Grafo de Medellín, kaj en la 18-a jarcento diversaj nobeloj (Grafo de los Corbos, Markizo de Monsalud, Duko de la Arko, Markizo de Mondéjar, ...) disdividigis la plej parton de siaj riĉa kamparo.
Dum la Hispana Intercivitana Milito la trupoj de la generalo Franco atingis la vilaĝon dum la unuaj monatoj (septembro de 1936); kelkaj desktruloj (aŭ nur burĝoj aŭ terposedantoj aŭ samfamilianoj) estis mortpafitaj antaŭ tiu monato kaj multaj pli da maldekstruloj aŭ nur kamparanoj post ĝi kaj dum kelkaj jaroj. La najbara Don Benito restis en respublika flanko ĝis 1938, do dum 2 jaroj estis "landlimo", militfrunto kaj nenies tero inter ambaŭ lokoj.
Toponimio
Laŭ kelkaj fakuloj, la nomo de Guareña devenas de nomo de rivero, kiel ĉe la franca Garonne. La fonetika elpaso de la duobla nn al ñ (nj), la akcenta o diptongiĝas kiel ue, kaj iĝas Garueña. La u de ue suferas metatezon, konvertinte la unuan silabon en ua, resultando Guareña. Tamen aliaj fakuloj opinias, ke ĉar la vilaĝo estis ligita al rojo kiu pasis tra la vilaĝo, aktuale kanalizita, eble la unua silabo devenas reale de la araba termino Guad, kiu signifas rivero.
Klimato
La klimato estas de tipo mediteranea subtropika, kun averaĝaj temperaturoj jare de 16,6 °C. La vintroj estas mildaj kun averaĝaj temperaturoj de 8,8 °C, kun absolutaj malplej altaj temperaturoj de -4 °C. Someroj estas sekaj kaj varmaj kun sezona averaĝa temperaturo de 24,9 °C kaj malplej altaj temperaturoj de 40-42 °C. La mezaveraĝa jare pluvo estas de 529,3 mm.
Ekonomio
La ĉefa ekonomia agado estas la agrikulturo. Tiu sektoro spertis gravajn ŝanĝojn je la profito de la surfaco, sumante al la teroj jam akvumitaj el 1960 al 1986, tiujn kiuj lastatempe troviĝas sub procezo de parceliĝo por la nova kanalo kiu trapasas la distrikton. Ankaŭ la brutobredado estas grava, sed ne tiom kiom la agrikulturo. La industria sektoro ne estis tre disvolvigita, kvankam estis en la 1960-aj jaroj fabrikoj de sapo, oleorestaĵoj, faruno, komercado de vinberoj ktp., kaj nune estas fabrikoj de kemiaĵoj, mebloj ktp.
Monumentoj
Aktuale Guareña estas tipa vilaĝo de la Malsupra Ekstremaduro. En Guareña elstaras eĉ de malproksime la impresa preĝejo de Sankta Maria laŭ planoj ŝajne de fama arkitekto Herrera (17-a jarcento) kaj ties stilo, kun ununura granda navo kaj barokeca retablo de la loka pentristo Julián Palencia Cortés. Estas ankaŭ interesa la konstruaĵo de la Urbodomo kun fasado klasikisma el granito (teretaĝo de la 18-a jarcento).
Estas ankaŭ la kapelo de Sankta Gregorio, domego de riĉaj kamparanoj kun granitaj ornamaĵoj.
Gravuloj
Estis elstaraj guarenanoj la poeto Luis Chamizo Trigueros, la poeto kaj filozofo Eugenio Frutos, la poeto Braulio Ducasse kaj la muzikisto José Maria Mancha Mancha.
Glees
Glees estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Vicradaj glitiloj
Vicradaj glitiloj (angle inline skates) estas rulglitiloj, kiuj havas ĉiujn radetojn lokigitaj en unu vico unu post la alia. Ili estis patentitaj en Usono dum 1953. Ili iĝis popularaj en la fino de la 20-a jarcento, kiam elvolviĝis poliuretanaj radetoj. De post, vicrada glitado estas sporto, kiu membriĝas en plurajn kategoriojn. En Eŭropo estas ankaŭ disvastigita vicrada glitado tra la urboj, ekzemple tra Berlino, Londono, Bratislavo ktp. Kutima nombro de radetoj ĉe vicradaj glitiloj estas kvar, vicradaj glitiloj por rapida glitado havas kvin radetojn. Ekzistas diversaj tipoj de vicradaj glitiloj, kiuj dividiĝas laŭ celo.
42 (nombro)
Kvardek du (42) estas la natura nombro kiu sekvas 41 kaj antaŭas 43.
La nombro 42 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
Tușinu
Tușinu [tuŝinu] (hungare: Tuson) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Luduș kaj administracie apartenas al la komunumo Sânpetru de Câmpie.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 826 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 716 (rumanoj, 15 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).
Worblaufen (stacidomo)
Worblaufen estas fervoja stacidomo en Ittigen, Svislando.
Sanino (stacio)
Sanino (Санино) estos haltejo sur la Linio MCD-4 Kijevsko-Gorkovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Ĝi estis malfermita la.
Anne Amblès
Anne AMBLÈS (naskiĝis la 30-an de majo 1961 en Bar-le-Duc, Loreno, Francio) estas esperantistino, instruintino kaj tradukistino en la organizaĵo Cadres en mission en Parizo. En siaj lernejaj kaj studentaj jaroj ŝi tre aktive kunlaboris en TEJO kaj ties landa sekcio en Francio, JEFO. Interalie ŝi estas kuneldonantino de la terminaro Knedu min, sinjorino de "tabuaj kaj insultaj esprimoj en Esperanto".
Zaragoza (Veracruz)
Zaragoza estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Zaragoza. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 199.
5355 Akihiro
Nomo
Ĝia nomo honoras Akihiro Ueda, filon de la dua malkovrinto.
Zaragoza (Veracruz)
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9909 loĝantojn. El tiuj estis 4793 viroj kaj 5116 virinoj. La komunumo havas surfacon de 41.1 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 17 gradoj kaj 57 minutoj norda latitudo kaj 94 gradoj kaj 39 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 7998 personoj. En la jaro 2000 temis pri 8945, do temis pri kresko / malkresko je 2.26 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 7610 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3920 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 51.51 % de la loĝantoj.
Distrikto Sömmerda
La distrikto Sömmerda situas en la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Sömmerda. La rivero Unstrut trafluas ĝin. La distrikto kovras areon de 804 km², kaj fine de la jaro ĝi havis  loĝantojn.
Najbaras la distriktoj Kyffhäuser norde, Burgenland oriente, Weimarer Land plus la eksterdistrikta urbo Erfurt sude kaj la distriktoj Gotha kaj Unstrut-Hainich okcidente.
Administra divido
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de.
Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro:
Komunumaroj
* administra centro
Jeff Boss
Jeff Boss (naskita la ) estas usona konspira teoriisto. Li estis senpartia kandidato por la usona prezidenteco en la voĉdonadoj de 2008 kaj 2012, kaj kandidatas kiel demokrato por 2016. Li kandidatis ankaŭ por estri sian subŝtaton (Nov-Ĵerzejo) kaj urbon, por senataniĝi, ktp, ofte kandidatante por du postenoj en unu sama voĉdonado. Boss asertas ke la usona registaro, kaj specife la Agentejo pri Nacia Sekureco (NSA) respondecas pri la atencoj de la 11-a de septembro 2001. Li pretendas, ke li mem atestis la aranĝadon de la atakoj.
Stacio Karasuma
Stacio Karasuma (烏丸駅 [Karasuma-eki], Karasuma Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Shimogyō, Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Kyōto (ĉefa).
Loĝdomo de la Mozartoj
La Loĝdomo de la Mozartoj (germane: Mozart-Wohnhaus) troviĝas en Salcburgo, Makartplatz nr 8.
10484 Hecht
10484 Hecht estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Martin D. Hecht, kiu dum pli ol unu jardeko estis volontulo por helpi organizi la arkivojn de la Observatorio Lowell.
Loĝdomo de la Mozartoj
Priskribo
Post kiam la loĝejo en la strateto Getreidegasse nr 9 (naskiĝdomo de Wolfgang Amadeus) iĝis tro mallarĝa la familio Mozart transloĝiĝis en 1773 en la t.n. Tanzmeister-domo sur la tiama Hannibal-placo.
Hodiaŭ gastigas la domo muzeon, kiu montras la staciojn de la Mozartoj. La nova granda loĝejo ofertis sufiĉe da spaco por renkontiĝoj kun amikoj kaj muzikistoj. De 1773-87 skribitis fare de la familianoj 232 ĝis hodiaŭ konataj leteroj kaj 215 estis adresitaj al la Mozartoj disde alie. Multaj ne plu ekzistas aŭ perdiĝas. En 1778 mortis la patrino Wolfgang Amadeus en Parizo kaj en 1784 la fratino Nannerl edzinigite transloĝigis al St. Gilgen (Distrikto Salzburg-Umgebung). Do Leopold Mozart sole ekloĝis surloke. En la 25.7.1785 naskiĝis tie ĉi lia nepo Leopold Alois Pantaleon kaj lasitis sub la zorgo de la avo. Post lia morto (28.5.1787) la domo havis plurajn posedantojn.
Historio doma
La unua endokumenta mencio estis en la 1617-a jaro. Ĝis 1685 ĝin konsistigis du memstaraj domoj. En 1711 permesitis al Lorenz Speckner fari dancadkursojn surloke por nobeloj. El popolnombrado farita en 1713 konatas ĝia nomo kiel "Dancmajstrodomo/Tanzmeisterhaus". Al la dancmajstro kaj kameristo Franz Karl Gottlieb Speckner, filo de Lorenz, transdonitis la domo en la 9.9.1739. Tiutempe danclerniganto havis gravegan rolon ĉar li ne nur dancigis la nobelojn junajn sed ankaŭ preparis ilin por la malfacila kortega kondutaro ceremonia.
Nuptoatestanto por la gepatroj de Wolfgang Amadeus Mozart estis en la 15.11.1747 la menciita dancmajstro Speckner. Kiam li mortis 62jara ŝia kuzino Maria Anna Raab transprenis la domon. La baloj ĉesis kaj Raab ekludonis la salonojn. Tiel ne estis mire ke la Mozartoj venis loĝi tie ĉi.
La domo post la Dua mondmilito
Estis damaĝitaj bombarde en la 16.10.1944 ne malpli ol 2 trionoj de la domo. Vendis la tiama posedanto la difektitan parton al la asekurkompanio Assicurazioni Generali, kiu starigis burodomon surloke. Tiun la Internacia Fondaĵo Mozarteum sukcesis akiri en la 1989-a jaro. Jam en 1955 la konservita parto iĝis muzeo. Malkonstruitis la asekurkompania novkonstruaĵo en la 2.5.1994 kaj du tagojn poste komenciĝis la rekonstruo respektive la reprodukto de la malnova domo laŭ malnovaj planoj. En la 26.1.1996 inaŭguritis la nova ekspozicio en kvazaŭ nova domo.
Ŝerbruko (Kebekio)
Ŝerbruko (france Sherbrooke) estas urbo en suda Kebekio, oriente de Montrealo. En ĝi troviĝas la Universitato de Sherbrooke, konata interalie kiel la unua universitato de Kanado kie oni instruis Esperanton kiel normalan universitatan stud-objekton por diplomiga kredito.
Cristina (Hispanio)
Cristina [krisTIna] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas cristinejos. La censita populacio en 2008 estis de 573 loĝantoj.
Ĝi situas je 2 km sude de Guareña, vilaĝo el kiu tiu funkcias fakte kiel aparta kvartalo, ĉar la kerno de Cristina esta aparta de aliaj lokoj pli gravaj. Nur je 7 km pli sude estas Oliva de Mérida. La ĉefa kaj ununura ekonomia fonto estas agrikulturo (olivarbaroj kaj cerealoj) kaj brutobredado. Iom sude, trans la rojo samnoma, estas pli montara teritorio. La ununura monumento estas la preĝejo.
43 (nombro)
Kvardek tri (43) estas la natura nombro kiu sekvas 42 kaj antaŭas 44.
La nombro 43 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
Daresalamo
Daresalamo (: دار السلام; Dar-es-Salaam; slange: Bongo) estas la plej granda urbo, la ekonomika centro, universitata urbo kaj la iama ĉefurbo de Tanzanio. En 2003 ĝi havis 2,5 milionojn da loĝantoj, kaj tiu nombro duoblis malpli 20 jarojn poste. Ĝi estas havenurbo apud la Hinda Oceano. Ĝia nomo signifas "ejo de paco" en la araba lingvo.
Geografio
Daresalamo troviĝas sur ebenaĵo laŭ la Hinda Oceano.
Historio
Antaŭ la koloniado la urbo estis impona havenurbo. La unua eŭropano estis tie Albert Roscher el Hamburg en 1859, pli frue portugaloj priskribis la urbon. Antaŭ la germana erao la urbo estis grava centro de arabaj sklavokomercistoj. La germanoj establis stacion en 1887, baldaŭe fervojo estis konstruita. Daresalamo iĝis ĉefurbo de la germana kolonio. Dum la 1-a mondmilito la britoj okupis la tutan kolonion. En 1961 la urbo iĝis ĉefurbo de sendependa lando Tanganjikio, poste ĝi estis la ĉefurbo de Tanzanio ĝis 1973, kiam Dodomao iĝis la nova ĉefurbo.
Klimato
Daresalamo havas tropikan klimaton, ja ekvatoro estas proksime. Jare pluvas po 1100 mm. La temperaturo estas konstante ĉirkaŭ 30 °C.
Trafiko
Daresalamo havas internacian flughavenon. La urbo estas nodo de fervojoj kaj vojoj. Ankaŭ la haveno havas grandan trafikon.
Buganvila ĉetio
La Buganvila ĉetio (Cettia haddeni) estas birdospecio dekomence lokita en la grupo de Silviedoj, sed lastatempe translokigita kun siaj samgenranoj al nova familio de Ĉetiedoj.
Ĝi estis priskribita nove por la scienco nur en 2006. Tiu birdo estas ĝis nun konata nur el la Teritorio Kronprinco en la insulo Bougainville en la okcidentaj Salomonoj, Papuo-Nov-Gvineo.
La scienca nomo omaĝas la ornitologon Don Hadden, kiu malkovris la specion.
Ties statuso estis unuafoje pritaksita de la IUCN Ruĝa Listo en 2008, listita kiel Preskaŭ minacata.
Friesenheim (Alzaco)
Friesenheim (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Alexander Soros
Alexander G. Soros (naskita en 1985) estas usona filantropo. Li estas vic-direktoro de Open Society Foundations kaj unu de la Junaj Tutmondaj Gvidantoj de la Monda Ekonomia Forumo en 2018.
Frua vivo kaj eduko
Alexander Soros estas la filo de miliardulo George Soros (kies patro eldonis la esperantlingvan literaturan revuon Literatura Mondo), kaj Susan Weber Soros. Li kreskis en Katonah, Novjorko kaj havas pli junan fraton, Gregory.
Alexander iris al la privata lernejo King School en Stamford, Konektikuto. Li diplomiĝis ĉe la Universitato de Novjorko en 2009, kaj en 2018 doktoriĝis (PhD) pri Historio ĉe la Universitato de Kalifornio en Berkeley.
En 2014, Soros verkis eseon kiel kontribuon al la libro God, Faith and Identity from the Ashes: Reflections of Children and Grandchildren of Holocaust Survivors (Dio, la Fido kaj Identeco de la Cindroj: Konsideroj de Infanoj kaj Genepoj de Ŝoaho-supervivantoj).
Verkoj de Soros aperis en The Guardian, Politico, The Miamai Herald, The SunSentinel kaj The Forward.
Filantropio
Laŭ profilo en Wall Street Journal el la jaro 2011, la fokuso de Soros kuŝas sur "progresemaj aferoj kiuj eble ne havas ĝeneraligitan subtenon." Ekde tiam, li aliĝis al la estraro de interalie jenaj organizaĵoj:
- Global Witness, kiu kampanjas kontraŭ misuzojn de la naturmedio aŭ homaj rajtoj, misuzojn asociitajn kun la ekspluatado de naturaj rimedoj;
- Open Society Foundations, kiu laboras por respondecigi registarojn kaj akceli demokratigajn procezojn internacie;
- Bend the Arc (kiu estis formita de la kunfandiĝo de la Progresema Juda Alianco kaj Judaj Fondaĵoj por Justeco en 2012).
En 2012 Soros kreis la Alexander Soros Foundation [Fondumo Alexander Soros], kiu estas dediĉita al la antaŭenigo de socia justeco kaj homaj rajtoj. Inter la fruaj monsubtenoj estis i.a. la National Domestic Workers Alliance (la Nacia Enlanda Laborista Alianco), kiu reprezentas la rajtojn de 2,5 milionoj tielnomataj ' domestic workers' [hejmaj laboristoj en usonaj familioj] en Usono. Alia frua monricevinta asocio estis Make the Road New York, kiu celas aŭtonomigi la tielnomataj Latinos' kaj komunumojn de laboristoj por akiri dignon kaj justecon.
En julio 2012, Fondumo Alexander Soros prezentis sian inaŭguran ASF-Premion por Naturmedia kaj Homrajta Aktivismo al la liberia aktivisto Silas Siakor.
En 2013, la premio iris al Chut Wutty, la kamboĝa aktivisto, kiu mortis defendante la arbaron Prey Lang.
En 2014, la premio estis aljuĝita postmorte al Edwin Chota, Jorge Ríos Pérez, Leoncio Quincima Melendez kaj Francisco Pinedo—indiĝenaj gvidantoj de Peruo, kiuj estis murditaj ĉar ilia agado provis fini la kontraŭleĝan arabarhakadon en ilia komunumo en la perua praarbaro.
En 2015, la premio iris al Alphonse Muhindo Valivambene kaj Bantu Lukambo por ilia lukto por defendi la Nacian Parkon Virunga kontraŭ koruptaj interesoj kaj provoj malfermi la parkon al kontraŭleĝa petrolo-borado kaj ŝtelĉasado.
En 2016, la premio iris al Paul Pavol, vilaĝano de Papuo-Nov-Gvineo, kiu agas kontraŭ la alproprigon de pluvarbaro en sia hejmdistrikto Pomio fare de la malajzia arbohakanta konglomerato Rimbunan Hijau.
En 2017, Antônia Melo Da Silva, longatempa brazila naturmedia aktivistino, ricevis Premion de Fondumo Alexander Soros por Naturmedia kaj Homarajta Aktivismo pro lia inspira rolo en gvidado de kampanjoj por haltigi la konstruadon de la baraĵo Belo Monte kaj aliaj damaĝigaj infrastrukturaj projektoj en la amazona pluvarbaro.
Persona vivo
Soros havas hejmojn en Norda Berkelio, Malalta Manhatano kaj Suda Kensington, Londono.
Referencoj
<references group="" responsive="">
Ferenc Gyurkovits
Ferenc Gyurkovits [djurkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gyurkovits Ferenc estis hungara, poste ĉeĥoslovakia pentristo. Lia familia nomvarianto estis Gyurkovics [djurkoviĉ], lia baldaŭa slovaka persona nomo estis František.
Ferenc Gyurkovits naskiĝis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando), li mortis la  en Lučenec (Ĉeĥoslovakio).
Biografio
Ferenc Gyurkovits frekventis belartan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Belarta Altlernejo en 1896. Lia plej grava instruisto estis Ede Balló. Li plulernis en akademioj Julian kaj Colarossi en Parizo inter 1902-1904, poste jaron en arta akademio en Munkeno de Franz Defregger. Hejmenveninta ekde 1917 li ekspoziciis. Ekde 1910 li pentradis en Losonc. Tiu urbo apartenis al la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio depost Traktato de Trianon. En la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj li havis privatan pentristan lernejon. Li pentradis pejzaĝojn, ĝenrojn, pli malofte aĵpentraĵojn kaj portretojn. Li aĝis 90, kiam li diligente pentradis.
Parque de las Avenidas (metroo de Madrido)
Parque de las Avenidas estas stacio sur de la Metroo de Madrido, situanta sub Avenuo de Bruselas, en kvartalo La Guindalera, en distrikto Salamanca.
La stacio estis malfermita la.
Sonora (rivero)
Sonora estas rivero en nordokcidenta parto de Meksiko, en federacia ŝtato Sonoro. Ĝi fontas ĉe limo de Usono, sude de Cananea, poste fluas suden, sudokcidenten inter la okcidentaj plilongiĝoj de Okcidenta Patrinmontaro.
Ĝi preterfluas Hermosillo-n, ĉefsidejon de Sonora-ŝtato kaj trafluas la bordan ebenaĵon kaj enfluas la Kalifornian Golfon kontraŭ la Tiburon-insulo. Ĝi tuta longo estas ĉ. 400 km. Sur ties bordo situas multaj komunumoj, inter aliaj Arizpe, Moctezuma, Ures kaj Hermosillo. Kvankam akvo de la rivero malaperas en sekaj jaroj, oni uzas tion por akvumi, ĉefe ĉe ĉirkaŭo de Hermosillo.
Rusio
Rusujo, Rusio aŭ Ruslando (Россия; la dua oficiala formo de la nomo estas Rusuja Federacio, ruse Российская Федерация) estas federacia ŝtato en Azio kaj Eŭropo. Ĝi estas la plej granda ŝtato de la mondo laŭ areo: ĝi kovras ĉirkaŭ naŭonon de la tuta areo de la teraj kontinentoj. Unu kvarono de ĝia teritorio troviĝas en Eŭropo kaj tie loĝas pli ol tri kvaronoj de la loĝantaro. La ĉefurbo estas Moskvo.
Rusio estas federacia respubliko. La prezidento estas Vladimir Putin kaj la ĉefministro Miĥail Miŝustin (ekde la 16-a de januaro 2020).
Geografio
Rusio estas vastega lando, dubole pli granda ol Usono kaj kovras la plejparton de la norda teritorio de la eŭropazia kontinento, kaj pro tio ĝia teritorio estas bunta kaj diversspeca laŭ pejzaĝo, klimato, plantaro kaj bestaro.
La plejparton de la rusia teritorio konsistas el ebenaĵoj, kie leviĝas malaltaj montetoj; altaj montoj nur troviĝas ĉe la sudaj limoj de la lando (montaroj Kaŭkazo kaj Altajo kaj en ĝia plej orienta parto. La plej alta pinto estas monto Elbruso, en la Kaŭkazo.
Preskaŭ la tutan eŭropan parton de la lando, kaj analoge ankaŭ okcidentan Siberion, konsistigas ebenaĵoj, apartigitaj de la meza montoĉeno Uraloj. La regiono Siberio entute kovras areon da preskaŭ kvar milionoj da kvadrataj kilometroj.
La plej orienta parto de la lando estas geografie escepta pro la abundo de montoj, kiuj preskaŭ atingas supermarnivelan altecon de 5000 metroj en la duoninsulo Kamĉatko.
Pluraj maroj limas al Rusio: okcidente la Balta maro, oriente la Oĥotska Maro kaj la Beringa Maro, norde la Blanka Maro, Karaa Maro, Lapteva Maro kaj Orientsiberia Maro.
La ĉefaj insuloj estas Nova Zemlo, Lando de Francisko Jozefo, la Novsiberiaj Insuloj, la Vrangela insulo kaj, en la Pacifika oceano, la Kurilaj insuloj kaj Saĥaleno.
Rusio limas kun 16 landoj (la plej granda kvanto en la mondo):
Riveroj de Rusio estas Volgo, Dnestro, Dnepro, Don, Donec, Peĉora, Obo, Jeniseo, Lena, Irtiŝo ktp. Krome estas multaj lagoj en Rusio.
Urboj
La ĉefurbo de Rusio estas Moskvo, kiu lokiĝas en la eŭropa parto de la lando.
Laŭ la censo okazinta en 2002, la ĉefaj urboj laŭ loĝantaro estas la jenaj: Moskvo (10,101 milionoj da loĝantoj), Sankt-Peterburgo (4,669), Novosibirsk (1,425), Niĵnij Novgorod (1,311), Jekaterinburg (1,293), Samara (1,158), Omsk (1,140), Kazanj (1,105), Ĉeljabinsk (1,078), Rostov-na-Donu (1,07), Ufa (1,042), Volgograd (1,012), Permj (1,000).
Administradaj subdividoj
Rusian Federacion konsistigas 85 egalrajtaj subjektoj, inter ili estas:
Ekzistas tendenco al malmultigo de la federaciaj subjektoj per kunigo: jam okazis kelkaj referendumoj pri tio, estas planataj pliaj.
Laŭ kalkulo de la jaro 1994 estas 1066 urboj en Rusio kaj 2070 urbotipaj setlejoj (malgrandaj urboj).
Etnoj
Rusio estas multetna ŝtato, sur kies teritorio vivas pli ol 180 diversaj etnoj.
Lingvoj
La nuntempa Rusio estas ĉefa teritorio por (proksimume) 170 etnaj grupoj kaj 110 lingvoj.
La sola tutŝtata oficiala lingvo kaj samtempe la plej parolata estas rusa. En naciaj respublikoj estas 37 lokaj ŝtataj lingvoj.
Esperanto en Rusio
La Esperanto-komunumo en Rusio estas oficiale reprezentita de la tutlanda Rusia Esperantista Unio kaj lokaj kluboj.
Du esperantistaj eldonejoj funkcias en Rusio, nome Impeto kaj Sezonoj.
Turismo
Eksterlanda turismo en Rusujo koncentriĝas precipe en la du metropoloj de Moskvo kaj Sankt-Petersburgo. Sankt-Petersburgo estas konsiderata kiel la Venecio de la nordo kaj havas riĉan kulturan oferton kaj historian urbocentron, kiu estas sur la UNESKO-listo de Monda Heredaĵo. Inter rusiaj turistoj plej popularas Altajo, Kaŭkazio, Krasnodara regiono, Krimeo, Bajkalo. Kreskas populareco de Siberio, Tatario, Baŝkirio kaj Fora Oriento.
Ekde la civitanoj de 55 landoj povas ricevi elektronikan vizon por viziti Rusion dum 16 tagoj.
Politiko
Rusio estas federacia lando; la prezidanto elektiĝas por ses jaroj, kaj detenas plejparton de la povo. La prezidanto loĝas en Kremlo kaj nomumas la plej gravajn ŝtatoficistojn, inkluzive de la ĉefministro, kiun aprobas Dumao, la malalta ĉambro de la parlamento. Se Dumao trifoje rifuzas la nomumitan ĉefministron, la prezidanto rajtas eksigi Dumaon. La Socia Ĉambro de la Rusia Federacio (ruse Общественная палата Российской Федерации, latinliterigite Obŝĉestvennaja palata Rosijskoj Federacii) estas ŝtata institucio kun 126 membroj kreita en 2005 en Rusio por analizi planatajn novajn leĝojn kaj observi la agadojn de la parlamento, registaro kaj aliaj registaraj institucioj de Rusia Federacio kaj ties administraj unuoj. Ĝi havas rolon simila al kontrola komitato kaj havas konsultajn povojn.
La ĝenerala prokuroro de Rusio aŭ tutformale ĝenerala prokuroro de Rusia Federacio (ruse Генеральный Прокурор Российской Федерации, latinliterigite Generalnij Prokuror Rossijskoj Federacii) estras la sistemon de oficiala akuzo en tribunaloj kaj estras la ĝeneralan prokurorejon de Rusia Federacio (ruse Генеральная прокуратура Российской Федерации, latinliterigite Generalnaja prokuratura Rossijskoj Federacii). La ĝenerala prokuroro restas la plej potenca parto de la rusia juĝa sistemo.
La Konstitucia Tribunalo de Rusia Federacio estas unu el la tri federaciaj tribunaloj konsiderata en la Konstitucio de 1993 kiel la rekta heredanto de la suprema tribunalo instituciita en la jaro 1991 fare de la Kongreso de la Deputitoj de la Popolo de Rusio. Ĝi okupiĝas pri la interpretado de la alta ĉarto, kaj estas la plej grava el ties atribuoj solvi laŭ la Konstitucio de la Federacio pri la konstitucieco de la tekstoj aperigitaj de la diversaj organoj de la ŝtato, kvankam ĝi rajtas ankaŭ interveni en konfliktoj de kompetencoj.
La Ŝtata konsilio (ruse Государственный Совет, latinliterigite gosudarstvennij sovet, foje mallongigata al akronimo Госсовет, gossovet) de Rusio estas grupo de konsilantoj al la rusia ŝtatestro, kiu okupiĝas pri temoj de plej alta graveco al la rusia ŝtato kiel tuto.
Rusio membras en la Unuiĝintaj Nacioj ekde 1945, kaj adoptis sian nunan konstitucion la.
La lando estas fifama pro la korupteco de ŝtatoficistoj: en la jaro 2000 ĝi havis rangon 2,1 en la skalo CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta).
La Komunista Partio de la Rusia Federacio (KPRF, ruse Коммунистическая Партия Российской Федерации; КПРФ; Kommunistiĉeskaja Partija Rossijskoj Federacii, KPRF) estas komunisma politika partio en Rusio. La partio estas ofte konsiderata la senpera posteulo de la KPSU, kiu estis malpermesita en 1991 fare de la tiama prezidanto Boris Jelcin. Ĝi estas la dua plej granda politika partio en Rusia Federacio, post Unueca Rusio. La politika partio LDPR (ruse Политическая партия ЛДПР), antaŭe la Liberal-Demokratia Partio de Rusio (ruse Либерально-Демократическая Партия России – Liberal'no-Demokratiĉeskaja Partija Rossii) estas dekstre ekstremisma naciisma politika partio en Rusia Federacio. La karisma kaj tre kritike pridiskutata politikisto Vladimir Ĵirinovskij gvidis la partion ekde ĝia fondo en 1989 kaj ĝis sia morto.
Ekonomio
La rusia ekonomio estas miksa ekonomio kun registara proprieto en strategiaj areoj. Rusio estas unu el la plej grandaj ekonomioj en la mondo (la 11-a plej granda en la mondo) kaj dependas grandparte de enspezoj el naturresursoj, ĉefe petrolo, tergaso kaj metaloj, por plifortigi ĝian kreskon. La valuto de Rusio estas la rusia rublo.
La ekonomio de Rusio suferis grandan malkreskon okaze de la disfalo de Sovetunio, en 1992. Ekde tiam, la ekonomia modelo transiris de centraligiteco kaj kontroliteco fare de la registaro al kapitalismo kaj libera merkato.
La rusiaj kapitalmerkatreformoj de la 1990-aj jaroj post la dissolvo de Sovet-Unio, kaŭzis ampleksan privatigon en industrio kaj agrikulturo kaj laŭ pli malgranda mezuro en la energio kaj defendindustrioj. Kiel parto de la privatigo, kelkaj komercistoj, ĝenerale konataj kiel oligarkoj, aĉetis registarajn firmaojn kiuj estis privatigitaj, je malaltaj prezoj, kaj tiel akumulis grandan riĉaĵon.
Komence de la 21-a jarcento Rusio iĝis unu el la plej ekflorantaj ekonomioj mondskale; pro tio oni elkreis la akronimon BRBĈ, kiu per unu vorto mencias la kvar plej kreskantajn landojn, Brazilo, Rusio, Barato kaj Ĉinio. Tamen, ekde 2008 ankaŭ Rusio estis grave trafita de la ekonomia krizo, kiu dubindigis multajn pri la progresoj faritaj dum la antaŭa dekjara ekonomia disvolviĝo.
La lando riĉas je minejaj kaj energiaj rimedoj, inkluzive de uranio (vidu artikolon pri Rosatom), terkarbo, nafto, tergaso (vidu artikolon pri Gazpromo), sed ankaŭ fero, mangano, aluminio, oro, plateno kaj diamantoj. Eksportado de tiuj produktoj (ĉefe forme de krudaj materialoj) konsistigas gravan parton de la rusia eksporto kaj la ekonomio entute. La unua naftogasa regiono formiĝis en Ĉevolgio kie estis malkovrita la Volga-Urala naftogasa provinco. Sekvis Okcidenta Siberio, kie post malkovro de la Okcidentsiberia naftogasa provinco ekde la 1960-aj formiĝis la Okcidentsiberia naftogasa komplekso. Enspezoj de eksportado de nafto kaj tergaso konsistigas 45—56% elcentojn de rusia eksporto, depende de jaro. Tiuj enspezoj plenigas ĉirkaŭ trionon de la ŝtata buĝeto.
Ekde 2008, la urbo Moskvo estas nomita la monda ĉefurbo de miliarduloj laŭ la revuo Forbes. Sekvante la konstantan plialtiĝon de la vivnivelo, Rusio revenis en 2005 al la sama nivelo de homa disvolviĝo kiel ĝi estis antaŭ la disfalo de Sovetunio. En la jaroj 2000-2012, la energia eksporta indico duobliĝis kaj reala enspezo saltis je 160%. Aktuale en 2012, la gassektoro respondecis pri 16% de MEP, 52% de impostoj kaj la federacia buĝeto kaj pli ol 70% de totaleksportoj.
Rusio havas tre evoluintan armean industrion, kiu inkluzivas la evoluon kaj dezajnon de altnivela teknologio, inkluzive de kvina generacio ĉasaviadiloj. Aktuale en 2013, la volumeno de eksportaĵoj estis 15.7 miliardoj da dolaroj, dua nur post Usono.
En 2014, okcidentaj landoj, gviditaj de Eŭropa Unio kaj Usono, trudis ekonomiajn sankciojn al Rusio, pro la invado al Krimeo kaj la ukraina krizo en kiu estas suspekto de rekta rusia armea implikiĝo en la konflikto. Tio rezultigis redukton de ekonomia kresko kaj plonĝon en la valoro de la rublo. Ĉi tio okazas kune kun akra falo en la prezo de petrolo, kiu estas grava enspezo por la rusia ekonomio. Pliaj sankcioj estis truditaj pro la rusa invado de Ukrainio en 2022, kaj kiel rezulto la valoro de la rublo plonĝis al senprecedenca malalta, multaj internaciaj firmaoj forlasis la landon, kaj kredittaksaj kompanioj signife malaltigis la kreditrangigon de la lando. Rusio restas izolita kaj iuj bankoj estis forigitaj de la SWIFT-pagsistemo, kvankam ĉirkaŭ 20 procentoj de rusia bankado estas kondukita per la sistemo por transdono de financaj mesaĝoj (SPFS), la rusia ekvivalento de SWIFT. La rusia ekonomio estis grave difektita per la sankcioj, rezultigante severan ekonomian krizon en la lando. Krome, komerco en la Moskva Borso estis suspendita dum la 33 tagoj post la altrudo de la sankcioj en februaro 2022. Ĉiuj menciitaj eventoj kaŭzis redukton de eksterlandaj kaj lokaj investoj en Rusio, al la neefikeco de la ekonomio kaj grava cerbofuĝo, kiu estis eĉ pli forta pro la amasa mobilizado fine de 2022.
Malfacilaĵoj
La ĉefa malfacilaĵo alfrontata de la rusia ekonomio estas la instigo de malgrandaj kaj mezgrandaj entreprenoj (kiuj komence de la 21-a jarcento konsistigas malpli ol 20% de la MEP). Ĉar la ekonomio estas plejparte administrata de grandegaj monopoloj, la Monda Banko provis iniciati reformitan banksistemon, sed sen sukceso relative malmultaj. Kadre de intenca politiko de la rusia registaro, eksterlandaj kompanioj en la banka sektoro ne rajtas penetri la rusian ekonomion. Sed kiel parto de la interkonsento por la eniro de Rusio en la Mondan Organizon pri Komerco en 2012, Rusio subskribis interkonsenton kun Usono kun la celo doni partan partoprenspacon al bankaj firmaoj en Rusio.
Troa koncentriĝo de industria produktado kaj la financa sektoro en la ĉefurboj, rezultigis gravan ekonomian malegalecon inter la urboregiono kaj specife la Moskva regiono - kaj inter aliaj grandaj partoj de la lando. Dum la Moskva regiono produktas trionon de rusia MEP, nur unu dekono de la loĝantaro loĝas tie.
Komence de la 21-a jarcento, la vivokosto en Moskvo estas alta: ekzemple la prezoj de loĝejoj tie altiĝis misproporcie rilate al la nivelo de la salajroj (ĉirkaŭ 5 000 dolaroj por kvadrata metro, kompare kun averaĝa salajro de 1 045 dolaroj monate). Tiu ĉi fakto grave influas la vivnivelon tie. Konsekvence por ĉi tiu vivokosto, la financaj revuoj The Economist kaj Forbes vicigis Moskvon kiel la plej multekosta urbo en la mondo.
Transporto
La vasta areo de la Rusia Federacio malfaciligas movi materialojn kaj varojn tra la lando. La ĉefa transportvojo estas la Transsiberia Fervojo. Ĝenerale, la plej granda parto de la trafiko tra la lando estas efektivigita per trajnoj. Ne ekzistas grandskala aŭ signifa interurba vojo en Rusio, kiu ligas la malsamajn partojn de la lando (kiel ekzemple la Trans-Kanada Ŝoseo), sed unu el la plej gravaj interurbaj vojoj en Rusio estas la vojo inter Moskvo kaj Sankt-Peterburgo (M11). Grava parto de la transporta infrastrukturo de Rusio estas la marhavenoj, la plej gravaj el kiuj estas en Vladivostoko, Primorsk, Murmansko, Sankt-Peterburgo, Magadan kaj Arĥangelsko. La plej gravaj flughavenoj en la lando estas Ŝeremetjevo kaj Domodedovo en Moskvo kaj Pulkovo en Sankt-Peterburgo.
1 p.K.
En la 5-a jarcento slavoj komencis migri el la okcidento.
En la 9-a jarcento en nordo de Rusio (Novgorodo) kaj en sudo (Kievo) komencis aperi rusaj praŝtatoj.
1000
En 1237, rusaj princlandoj estis venkitaj de la mongoloj, ankaŭ nomitaj la tataroj. El ilia ĉefurbo, Saraj sur Volgo, ili regis Rusion (konservante la potencon de la rusaj princoj, kiuj tamen estis plene kontrolataj de tataroj) dum du jarcentoj, sed neniam konkeris Novgorodon kaj aliajn nordajn terenojn. En la jaro 1380 okazis Kulika batalo inter mongoloj kaj rusia armeo, unuigita de la Moskva princlando. Finfine, la rusaj nobeluloj de Moskvo restarigis rusan potencon, unuigas ĉirkaŭ si la aliajn princlandojn kaj fine Rusio liberiĝis de mongola jugo en 1480.
1500
En 1547, Ivano la Terura fariĝis la unua caro.
1600
La bataloj kun Pollando farigis la krizon en Rusio, t.n. Granda Malordo. Okazis pola invado al Rusio kaj pola armeo venkis kontraŭ rusa-sveda armeo en la Batalo de Kluŝino (1610) sub gvido de pola hetmano Stanisław Żółkiewski (juŭkjevski). En 1610 jaro polaj taĉmentoj komencis okupi Rusion kaj Moskvon. La caro Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio) faris la omaĝon al la pola reĝo Sigismondo la 3-a Vasa, kies filo Ladislao estis kronigita al la nova caro de Rusio, post la detronigo de Bazilo Ŝujskij. Komencis la granda krizo en Rusio nomata Granda Malordo interrompanta per la teruro de la falsaj idoj de la rusa caro – Demetrioj, ekz. Dmitrij Samozvanec.
1700
Petro la Granda vastigis Rusion, precipe al la oriento, fondis Sankt-Peterburgon, kaj enkondukas okcidentajn ideojn kaj eŭropecan manieron vesti sin kaj konduti. En 1721 li fondis la Rusan Imperion kaj proklamis sin kiel imperiestro.
1800
Ora epoko de Rusia Imperio kaj de la rusa literaturo: Aleksandr Puŝkin,Nikolaj Gogol,Lev Tolstoj, Fjodor Dostojevskij, ktp, floras.
1900
En 1905, Rusio batalis Japanion por Manĉurio kaj estas venkita. La malvenko kaj la fiasko de la Unua mondmilito malfortigis la potencon de la caro. Rusio iĝis parlamenta monarkio, aperis antaŭe neimageblaj liberoj (kiel pli facila eblo eldoni periodaĵon.
En 1917, la Rusa Revolucio renversis la caron kaj, post mallonge daŭranta demokratia periodo sub la gvido de la Provizora registaro de Aleksandr Kerenskij, la (la 25-a de oktobro laŭ la Julia kalendaro) okazis la vica revolucio, rezulte de kiu la potenco estis uzurpita de la Rusia Socialisma Demokratia Laborista Partio (de bolŝevikoj) (RSDLP (b) sub gvido de Vladimir Uljanov Lenin. Lenin aplikis la ideojn de Markso al Rusio. La Rusia Imperio fariĝis Rusia Federacia Socialisma Respubliko kaj poste Sovetunio, unuiginta landojn preskaŭ en la limoj de la eksa Rusia Imperio.
Dum la jaroj 1919-1920 daŭris la grava por la historio de Eŭropo milito pri la sendependeco de Pollando. La pola-bolŝevika milito kiu se ĝi estus venka al Sovetunio ĝi disvastigus la komunismon en Eŭropo, estis neatendite venkita de Pollando sub gvido de Jozefo Piłsudski. Tiu malhonora al Sovetunio fuŝo estis unu el gravaj kaŭzoj de la venĝa dispartigo de Pollando en 1939, interkonsente kun nazia Germanio.
Post la morto de Lenin en 1924, Josif Stalin ŝanĝis demokratian proceduron en la Tutunia Komunista Partio de bolŝevikoj (TKP(b), havigis al si preskaŭ nelimigitan potencon kaj regis Sovetunion ĝis 1953. Lia regado estis kruela, milionoj da homoj estis mortigitaj, pluraj el ili laŭ falsaj akuzoj (i. a. multaj esperantistoj), sed ĝi ankaŭ transformas Sovetunion en landon industrian kaj potencan, kiu povis venki eĉ Hitleron.
En 1939, Sovetunio kaj Germanio interkonsentis dividi Pollandon kaj venkis tiun en aŭgusto. Sovetunio aligis al si grandajn terenojn de la orienta Pollando. Pro la ordono de Stalin estis terure murditaj kelkaj dekoj da miloj da polaj, ukrainaj, belorusaj kaj aliaj soldatoj en Katin (vidu Masakro de Katin), Bikivnio, Charków, Kurapaty. Ili estas unu el plej gravaj amasaj murdoj de Stalin kaj ankaŭ la faroj kontraŭ la homaro.
La 22-an de junio 1941 Germanio atakis Sovetunion. La milito daŭris kvar jarojn ĝis la 8-a de majo 1945. La kriza batalo estis tiu de Stalingrado (septembro 1942 ĝis februaro 1943). Post monatoj de batalado, Germanio malsukcesis kaj, dum la du sekvantaj jaroj, Sovetunio repuŝis Germanion kaj, en 1945, kaptis Berlinon. La milito inter Germanio kaj Sovetunio estis unu el la plej grandaj teraj militoj en historio; en Sovetunio kaj moderna Rusio tiu parto de la Dua mondmilito estas nomata La Granda Patria Milito. Britio kaj Usono helpis Sovetunion venki Germanio per livero de ŝipoj, aviadiloj, kamionoj, armilioj kaj, fine, per atako kontraŭ Germanio el la okcidento en 1944.
La plej timiga momento de la Malvarma milito okazis en la aŭtuno de 1962 kiam Usono eltrovis sovetajn raketojn en Kubo, kaj la mondo staris ĉe la rando de la nuklea milito. Sed tiam Sovetunio eltiris la rakedojn el Kubo (Kariba krizo).
Parto de la armila konkuro inter Usono kaj Sovetunio estis la konkuro por la Luno (1957-69). Sovetunio lanĉis la unuan sateliton ("sputniko", 1957) kaj la unuan homon en kosmon (Jurij Gagarin, 1961), sed Usono metis la unuan homon sur la Lunon (Neil Armstrong, 1969).
Je la fino de la 1970-oj, la soveta ekonomio kadukiĝadis kaj bezonis reformon.
Fine en 1987 Miĥail Gorbaĉov penis reformi kaj en 1988 retiris la armeon el Afganio.
Sed la reformo de Gorbaĉov estis tro milda, tro malfrua. La Sovetunio estis tiel kaduka kaj malforta ke en 1989 la nacioj de Orienta Eŭropo frakasis sovetan potencon tie kaj sin liberigis.
La respublikoj en Sovetunio — ekzemple, Litovio — rigardas la agojn de Orienta Eŭropo kaj ankaŭ penis sin liberigi.
Ĉi tio finfine frakasis Sovetunion mem en 1991. Gorbaĉov abdikis, kaj la respublikoj sendependiĝis. La plej granda el ĉi tiuj respublikoj estis Rusio. Boris Jelcin estis elektita unua prezidento de Rusio la.
Depost la frakasiĝo, Rusio reformis sian ekonomion kapitalisme, vendante ŝtatajn firmaojn preskaŭ senkoste al amikoj, eks-komunistoj. Komence, Jelcin elektis reformistojn al ministroj, sed tra la jaroj pasintaj, dum kiam la kontraŭ-reformistoj ade venkis potencon en parlamento (eĉ la komunistoj), la reformistoj ĉirkaŭ Jelcin simile malaperadis.
En 1994, Jelcin sendis la armeon al Ĉeĉenio, malgranda montara respubliko en la sudo de Rusio, kiu gvide de Ĝoĥar Dudajev penis sendependiĝi surbaze de naciismaj ideoj, sed la milito fiaskis kaj la armeo foriris en 1996, lasante la landon al lokaj armitaj grupoj dividantaj potencon.
Jelcin venkis en la balotado por prezidenteco en 1996, multe eluzante timigon per komunisma pasinteco. Sed dum 1996-2000 Jelcin malsanis kaj la oligarkoj (riĉuloj kiuj profitis el la granda vendo de komunistaj firmaoj en la fruaj 1990-aj jaroj) efektive regis. La ŝtato fariĝis profunde korupta kaj krimema.
2000
En 1999 Jelcin nomis sian posteulon Vladimir Putin, antaŭe ne atentitan oficiston de la KGB kaj Sankt-Peterburga urbestraro. Putin facile venkis en la balotado por la prezidanteco en 2000. Post atako de ĉeĉenaj separatistoj al Dagestano, Putin resendis la armeon al Ĉeĉenio por protekti la trankvilon en Kaŭkazo. La armeo ne fiaskis, kiel en la unua milito kontraŭ Ĉeĉenio, sed la atakoj de separatistoj foje kun terorismaj agoj restas ĝis nun. Inter la plej kruelaj terorismaĵoj fare de internacia teroristaro, kiu postulis sendependiĝon de Ĉeĉenio okazis en Beslan (Nord-Osetio) 1-3-an de septembro 2004.
Ekde 2001, Rusio helpadis al Usono en ĝia milito kontraŭ la Taliboj en Afganio — usonaj militaviadiloj portis kargon tra teritorio de Rusio.
Milito en Sud-Osetio
En aŭgusto 2008 Rusio enkondukis armeon en Sud-Osetion, responde al artileria kaj tanka atako kontraŭ Cĥinvalo fare de kartvelaj trupoj. Rusiaj altranguloj klarigis la enmeksiĝon per humanismaj konsideroj (defendo de pacaj loĝantoj, interalie rusiaj civitanoj) kaj per sia pacgarda funkcio en la regiono (establita en 1990-aj per internaciaj interkonsentoj). La kartvela atako estis haltigita, kaj la rusiaj trupoj avancis en internon de Kartvelio ĝis la urboj Poti kaj Gori, kie multaj militaj (kaj malpli grave civilaj) objektoj estis damaĝitaj aŭ detruitaj.
La internacia komunumo neunuece reagis al la milito: ĝenerale malaprobante la kartvelan atakon kontraŭ Cĥinvalo, ĝi ankaŭ ne aprobis la rusian armitan operacion en Kartvelio. Pluraj okcidentaj politikistoj alvokis gardi la teritorian tutecon de Kartvelio en la limoj de sovetia respubliko kaj solvi la problemon per daŭraj interparoloj. Dum la okcidenta propagando plu prezentas tiun konflikton kiel agreson de la “imperiisma Rusio” kontraŭ la “liberecama Kartvelio”, la enketkomisiono de Eŭropa Unio konkludis, ke la militon komencis Kartvelio, rompinte la internacian juron, kaj ke Rusio rajtis respondi al tiu agreso.
Tuj post la milito Rusio agnoskis sendpendecon de la memregataj respublikoj Sud-Osetio kaj Abĥazio. Nur malmultaj aliaj landoj subtenis tiun agon kaj, je la aŭtuno 2008, nur Nikaragvo sekvis la ekzemplon, oficiale agnoskinte la du respublikojn kiel ŝtatoj.
Ĉar Abĥazio kaj Sud-Osetio pro sia geografia situo ne vere havis multajn rilatojn kun aliaj landoj, agnosko fare de Rusio multe faciligas ilian ekziston, ebligante oficialajn ekonomiajn kontaktojn kun Rusio.
Vnukovo (stacio)
Vnukovo (Внуково) estos haltejo sur la Linio MCD-4 Kijevsko-Gorkovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Rusio
Demografio
En Rusio loĝas pli ol 150 etnoj, multaj el ili havas proprajn administrajn unuojn ene de Rusio aŭ ŝtatojn ekster ĝi. Interalie en Rusio loĝas 39 483 ĉinoj (laŭ la censo de 2002 ), kvankam iuj demografoj opinias ke efektive temas pri 200 ĝis 400 mil ĉinoj, konstante loĝantaj en Rusio (inkluzive studentojn).
Arto
Kiam, fine de la 5-a jarcento, la tiamaj slavaj popoloj (skitoj kaj sarmatoj) kiuj loĝis la regionojn apud la riveroj Volgo kaj Dnepro komencis akiri stabilajn loĝlokojn, ekdisvolviĝis manfarista tradicio, ĉefe ligita al farado de armiloj, felaĵoj kaj metalaj objektoj. La komercaj rilatoj kun la najbaraj regionoj pliiĝis, kaj la Bizanca imperio iĝis la ĉefa komerca partnero. La rusoj tiom miris la kulturon kaj la mirindajn arkitekturaĵojn de la bizanca ĉefurbo, Konstantinurbo, ke ili laŭgrade komencis kopii la bizancan stilon. Ĝis tiam, la ornamaĵoj de objektoj konsistis el pure geometriaj formoj, kun fortaj koloroj; post la komenco de la bizanca influo, ekfloris la uzo de bestosimilaj figuroj, kaj poste ankaŭ de plantosimilaj desegnaĵoj.