cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vojaĝo ĝis noktofino
En Esperanto aperis
Pro tiu ĉi traduko la tradukistoj ricevis la OSIEK-premion de la Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj en 2007.
Perdita generacio
Perdita generacio (anglalingve Lost Generation) rilatas al grupo da usonaj literaturaj eminentuloj, kiuj vivis en Parizo kaj aliaj partoj de Eŭropo ekde la fino de la Unua mondmilito ĝis la granda depresio de 1929. Inter notindaj membroj estas Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald, Ezra Pound, Sherwood Anderson, Waldo Peirce kaj John Dos Passos. La esprimo "Perdita generacio" estas kutime atribuita al Gertrude Stein, kaj estis sekve popularigita de Ernest Hemingway en la epigrafo al lia romano The Sun Also Rises kaj lia memuaro A Moveable Feast.
Pli ĝenerale, tiu esprimo estas uzata por difini la generacion de la junuloj, kiuj plenkreskiĝis dum kaj tuj post la Unua mondmilito. En Francio, kie enloĝiĝis multaj elpatriigitaj usonanoj, ili estis kromnomitaj la Génération du Feu (la fajra generacio).
Laurentius Petri Nericius
Laurentius Petri Nericius (naskiĝis en 1499 en Örebro en la historia provinco Neriko, mortis la 26-an de oktobro 1573 en Upsalo) estis diplomato kaj ĉefepiskopo de Upsalo, ordinita la 22-an de septembro 1531, kaj, kune kun sia frato Olaus Petri, plie la reĝo Gustavo Vasa, rigardatas kiel la ĉefaj protestantaj reformistoj en Svedio. Laurentius estis profesoro de la Universitato de Upsalo, ordiniĝis sacerdoto en 1527 kaj fariĝis ĉefepiskopo en 1531. En 1531, lia frato Olaus eldonis svedan version de la latina meso, leĝere simpligita. En 1540, Olaus rezistis al la reĝo, kiu deziris la kompletan regadon super la eklezio, kaj tial li estis morte kondamnita. Tamen, la reĝo lin pardonis kaj li mortis en la 19-a de aprilo 1552.
Biografio
En 1541, Laurentius eldonis biblion en la sveda, konata kiel la Biblio de Gustavo Vasa, kiu estis tre grava por la svedaj vivo kaj literaturo same kiel la germana traduko de Lutero gravis por la germanparola popolo. Lia influo estis tre forta, kvankam li estis malpli dinamika kaj perfortema kiel sia frato Olaus.
Dum 42 jaroj li estis ĉefepiskopo, senparalele en Svedio, kaj liaepoke, li plurfoje ekkonfliktis kun la nobelaro. La reĝo lin malpermesis interveni en la reformaj planoj. Laurentius saĝe defendis la aŭtonomecon de la eklezio kontraŭ plurajn ideojn de Gustavo Vasa, tiel kiel lia deziro neniigi ĉiujn episkopojn, kvankam Laurentius daŭrigis avancante kaj promociante la konceptojn pri reformo ene de Svedio. Lia ĉefa kontribuo, krom liaj multaj skribaĵoj, estis la de li verkita eklezia fundamenta regularo (1571 års kyrkoordning) kiun la Eklezio de Svedio akceptis en Upsalo en 1572.
Anděl (Praga metroo)
Anděl estas stacio de Metroo en Prago sur Linio B, malfermita en jaro 1985.
La blanka anaso
La blanka anaso estas rusia fabelo kolektata de Aleksandr Afanasjev en Popolaj rusaj fabeloj. Andrew Lang inkludis ĝin en The Yellow Fairy Book.
Resumo
Reĝo devas forlasi sian novedzinon por vojaĝo. Li severe avertas ŝin kontraŭ atentado de virinoj de la kvartalo kaj aŭskultado al malbonaj konsiloj. Virino logas ŝin en la ĝardeno kaj en naĝejo, kaj igas ŝin blanka anaso, prenante la formon kaj lokon de la reĝino. La reĝo revenis sed ne konis ŝin.
Dume, la blanka anaso konstruis neston, demetis tri ovojn, kaj elkovis du lanugajn anasidojn kaj unu malbelan viranason. Ŝi avertis ilin kontraŭ la kastelo, ĉar malbona sorĉistino vivis tie, sed unu tagon la sorĉistino vidis ilin kaj logis ilin internen. La anasidoj dormis kaj nur la viranaso restis nedorma, kaj kiam la sorĉistino vokis ĉu ili estas endorme, la viranaso respondis. Sed post du respondoj, la sorĉistino iris enen por vidi, kaj vidis la anasidojn endormajn, tiel ke ŝi mortigis ilin.
La blanka anaso trovis la korpojn kaj priploris ilin. La reĝo scivolis ĉe ĝi, kaj kvankam la sorĉistino provis persvadi lin ke ĝi estas nenio sed kvakado, li ordonis ke la anaso estu kaptita. Ne liaj servistoj povis, sed li iris al sin, kaj ŝi flugis al siaj manoj kaj iĝis virino. Ŝi rakontis pri botelo en la nesto en la ĝardeno - aŭ, ili sendis pigon por magia akvo - kiu, ŝutita sur la anasidoj kaj viranaso, igis ilin tri belaj infanoj. La sorĉistino estis mortigita tra distranĉo kaj nenio restis de ŝi.
Dnestro
La rivero Dnestro (Дністер, moldave/Nistru, Dniestr, Днестр, dum antikvaj tempoj latine Tyras) estas 1.352 kilometrojn longa rivero en Ukrainio kaj Moldavio, kiu alfluas la Nigran Maron.
Akvofluo
La rivero fontas en la arbaroj de la ukraina parto de la montaro Karpatoj, ĉe urbeto Starij Sambir (Старий Самбір) proksime de la pola limo.
Fluante sudorienten, ĝia akvo pasas la akvobaraĵon de Dubosari. Poste alfluas ĝin la rivero Bîc. Kelkajn kilometrojn sude de Odeso la rivero alfluas la Nigran Maron. La larĝa delto de la rivero konsistas el pluraj riverobranĉoj, kies akvo fluas en marĉan lagunon kun nomo Dnistrovski Liman (ukraine Дністровський лиман) kaj areo de 40 oble 10 kilometroj. Inter la alfluo kaj la meza parto 500 kilometroj de la rivero estas paseblaj per modernaj ŝipoj.
Dum proksimume 70 tago de la jaro la rivero estas kovrita per glacio.
Ekonomio
La rivero gravas por ŝipa fortransporto de agrikulturaj produktoj kiel greno, legomoj, sunfloraj kernoj, bestoj kaj ligno.
Urboj
La plej granda urbo borde de la rivero estas Tiraspol en Moldavio. Krome situas ĉe-borde
Claude Lévi-Strauss
Claude LÉVI-STRAUSS (naskiĝinte je la 28-a de novembro 1908 en Bruselo, mortinta la 30-an de oktobro 2009 en Parizo) estis franca antropologo, etnologo kaj filozofo. Honora Profesoro en , ano de la Franca Akademio li famiĝis kiel unu el la fondintoj de strukturismo.
Junaĝo
Claude Lévi-Strauss, devenas el juda alzaca familio, estis naskita en Bruselo de francaj gepatroj. Lia patro estis pentristo-portretisto kiun ruinigis disvolviĝo de la fotografio. Lia avo estis rabeno de la.
Lévi-Strauss studis unue en la gimnazioj Janson de Sailly kaj Condorcet en Parizo, poste juron kaj filozofion ĉe la universitato Sorbono en Parizo (tria agregacio pri filozofio en 1931, doktoriĝo pri literaturo en 1948). Belga kolego Arthur Wauters, kiu estis fariĝonta sukcesa politikisto, legigis al li la verkojn de Marx, Engels kaj aliaj marksistoj. Lévi-Strauss konvinkiĝis ke necesas politike batali laŭ radikala socialista vidpunkto. Li mallonge engaĝiĝis ĉe SFIO. Li estis kandidato por departementaj balotoj. Veturante al mitingo li, malsperta ŝoforo, faligis la aŭton ekster la ŝoseon, maltrafis la mitingon kaj definitive rezignis pri politika kariero.
Komenco de profesia vivo
En 1938, li trairis la ŝtaton Mato Grosso. Li ekveturis de Cuiabá, malnova pionira urbo de orserĉantoj, per auto Ford 34. El Diamantino li sekvis veturante per bovoĉaroj telegrafan linion kiu trapasas tra  (densa veprejo). Li renkontiĝis kun pri kiuj li reportis riĉan dokumentadon kaj 200 fotojn, poste kun etnoj Mundé kaj Tupi Kawahib en la ŝtato Rondonio.
Mallonge antaŭ la 2-a Mondmilito li revenis al Francio. Inter 1939 kaj 1940 li libervole militservis sur la Maginot-linio kiel ligagento. Li poste estis nomita en la gimnazio en Montpellier post sia forpelo pro la rasistaj leĝoj. Li engaĝiĝis en la Rezistoorganizaĵo kaj estas sendita al la scienca misio en Usono. En 1941 li ekinstruiis ĉe la en Novjorko. Tie li konatiĝis kun Roman Jakobson, kiu multe influis lin per la lingvistika strukturismo kiun li pensis apliki al etnologio. Kune kun, , kaj aliaj li fondis la francan ekziluniversitaton École libre des hautes études de New York, kies ĝenerala sekretario li estis.
Scienca kulmino
En 1944 li estis revokita de la Franca Ministerio por Eksteraj Rilatoj al Francio kaj en la jaro 1945 denove sendita al Novjorko kiel kultura konsilanto de la franca ambasadejo. En 1948 li demisiis de sia ofico por povi dediĉi sian tempon denove al siaj esplorlaboroj.
En 1949 li fariĝis direktoro de la  en Parizo. En la sama jaro li publikigis sian tezon . Li poste fariĝis direktoro de la , kie li respondecis samtempe por la katedro kaj la studprogramo pri komparaj religisciencoj de senskribaj popoloj. De 1959 ĝis sia emeritiĝo en la jaro 1982 li estis profesoro pri socialantropologio ĉe la renoma .
Li fondis en 1961 kun kaj  la revuon  malfermita al la diversaj etnologiaj kaj antropologiaj skoloj, kaj penas favorigi interdisciplinan aliron.
En 1973 li estis elektita membro de la Franca Akademio kies unua centjarulo li estas.
citaĵo
Kiam 98-jara li esprimis sian pesisismon:
Tio kion mi konstatas, estas la detruegoj nuntempaj, estas la timiga malapero de la vivantaj specioj, ĉu vegetaj ĉu animalaj. Per sia denseco mem la homa specio vivas sub reĝimo de ena venenigado. Kaj mi pensas pri la nuntempo, la mondo en kiu mi estas finanta mian vivon, tio estas mondo kian mi ne amas.
Kumamoto
Kumamoto povas esti:
Vike la vikingo
Vike la vikingo (japane: 小さなバイキングビッケ [Ĉiisana baikingu Bikke], laŭvorte: la eta vikingo Vike) estas animea televida serio kunproduktita en Germanio, Aŭstrio kaj Japanio baze de la origine svedlingva infanlibra serio "Vicke Viking" de Runer Jonsson.
Enhavo
Vike (svede: Vicke, ankaŭ: Viki de germana Wickie — Viĉjo) estas malgranda knabo kun ĝisŝultre longaj rufe blondaj haroj, kiu loĝas kun siaj gepatroj Ilva kaj Halvar. Lia patro estas vilaĝestro de la malgranda vikinga vilaĝo Flake. Vike ne estas tipa vikinga knabo, sed laŭ karaktero timema, pensema, sentema kaj neforta. Sed lia inteligenteco kompensas ĉi ĉion — laŭ vikinga vidpunkto — "mankojn": aparte en ŝajne seneliraj situacioj li havas brilajn, savajn ideojn, kiujn ekaprezas la infanaj kaj plenkreskaj vilaĝanoj.
Kune kun sia patro Halvar kaj kun ŝipanaro de la vilaĝo, konsistanta el pli aŭ malpli "fortaj viroj", Vike esploras sur vikinga ŝipo la bordojn de la Balta kaj Norda Maroj, kaj en ĉiu epizodo de la serio travivas novajn aventurojn — foje pli danĝerajn, foje pli amuzajn. Komence Vike devas barakti por atingi ioman respekton de la ŝipanaro, sed poste la viroj konvinkiĝas, ke sen lia partopreno vojaĝi malsaĝus kaj alportus malbonŝancon, do li iusence iĝas "maskoto" (persono-talismano) de la ŝipanaro.
La ideoj de Vike ofte ne respondas al la tradicia vikinga kulturo en ties flora epoko antaŭ iom malpli ol mil jaroj: foje li trovas ideojn paralelajn al historiaj eventoj (ekzemple la troja ĉevalo el la helena mitologio), sed foje ankaŭ povus esti konsiderata kiel matematikiston aŭ fizikiston de pli postaj jarcentoj. Per tiu idearo, facile komprenebla por infanoj de la 20-a kaj 21-a jarcentoj, la infanaj spektantoj povas aparte facile identiĝi kun la vikingeto. Lia ekzemplo montras, ke ankaŭ eblas esti heroo estante timema, malalta kaj malforta — simple per bonaj ideoj en decidaj momentoj.
Modelo kaj transformo al televida serio
Literara modelo de la serio estis la en 1963 verkita infana libro "Vicke Viking" kaj ties ses sekvaj volumoj de la sveda verkisto Runer Jonsson, kiu por la libraro en 1965 ricevis la Germanan Premion pri Infana Literaturo (Deutscher Jugendbuchpreis).
Iniciinto de la televida serio konsideriĝas Josef Göhlen, la tiutempa gvidanto de la infana kaj adoleskula programo de la dua ŝtata televida kanalo de Germanio (ZDF). Ne realiĝis lia origina plano, transformi la libraron al 13-parta pupteatra televida serio. Por laŭeble malaltigi la kostojn por animacia televida serio, la germana kanalo ZDF kune kun la aŭstria kanalo ORF iniciatis internacian projektojn kaj taskigis la japanan studion "Zuijo" (nune: "Nippon Animation") pri realigo de la serio. La studio inter la jaroj 1972 kaj 1974 produktis animean televidan serion el 78 epizodoj. Reĝisoroj estis Kacui Ĉikao (epizodoj 1—26), Sajto Hiroŝi (epizodoj 27—52) kaj Kusuba Kozo (ekde epizodo 53). Pri la komputila dezajno de roluloj responsis Seki Ŝuiĉi.
La epizodoj estis dublitaj origine en la japana kaj tuj poste ankaŭ en la germana lingvoj.
Sándor Antal
ANTAL Sándor estis hungara skulptisto, ĵurnalisto, verkisto naskita en Nadjvarado la 28-an de novembro 1882 kaj mortinta en nazikoncentrejo en 1944.
Biografio
Unu jaron Sándor Antal pristudis juron kaj filozofion en Budapeŝto. Li studis ankaŭ skulptadon. Li komencias sian ĵurnalistan karieron en 1904 en Nagyvárad. Li vivis kvin jarojn en Germanujo kaj en Skandinavio. En Stockholm li laboris en laborejo de Ch. Ericsson. Li faris pli ol cent plakedojn. Reveninte Nagyváradon li apartenis la amika rondo de Endre Ady. En 1908 li verkis antaŭparolon al la unua volumo de antologio de A Holnap, kies ankaŭ en la redaktado li partoprenis. Inter 1913 kaj 1916 li estis interna kunlaboranto de la Nagyváradi Napló, pli poste ĝia redaktoro. En 1917 li estis redaktoro de la Váradi Hét. Dum la Hungara Konsilantara Respubliko li estis interna kunlaboranto de Vörös Újság. Li elmigris Ĉeĥoslovakion, kaj tie vivis inter 1921 kaj 1940. Li estis ĉefredaktoro de Nemzeti Kisebbségek kaj redaktoro de Népújság en Pozsony. Li tradukis el sveda lingvo, ĉefe la romanojn de Selma Lagerlöf.
Vike la vikingo
Muziko
La muziko de la germanlingva versio komponiĝis fare de Christian Bruhn (titola kanto) kaj Karel Svoboda. La teksto de la titola kanto "Hey, hey, Wickie! Hey, Wickie, hey!" estas de Andrea Wagner, kaj kantiĝis de kolonja muzika grupo, kiu poste konatiĝis je la nomo Bläck Fööss (ripuare "nudaj piedoj" aŭ "nudpieduloj") — la kanto, kies unuaj ses vortoj ŝajnas literature relative senpretendaj, iĝis kulta muzikaĵo inter la germanlingvaj generacioj kiuj vidis la serion en sia infanaĝo ekde la jaro 1974, do duono de la lingva parolantaro, kaj daŭre ludiĝas malfruvespere ne diskotekoj aŭ privataj festoj, inter ceteraj modernaj dancaj muzikaĵoj.
Elsendoj
El la germanlingva versio, la unuaj 26 epizodoj estis elsenditaj inter la 13-a de januaro kaj la 8-a de aŭgusto 1974 per la dua ŝtata televida kanalo (ZDF), la ceteraj 52 epizodoj sekvis ekde la 6-a de marto 1975. En la aŭstria televida kanalo ORF la serio aperis la 17-an de februaro 1974. La serio estis la unua animea televida serio komplete montrita en germanlingva televido.
Pliaj adaptoj
Kiel germanlingva sondramo, la libraro de Vicke Viking unuafoje jam estis adaptita en 1965 — la rolon de la vikingeto transprenis la tiam 16-jara Marius Müller-Westernhagen, kiu poste famiĝis kiel aktoro kaj rokmuzika kantisto.
La sonoj de la televida serio estis ankaŭ transformitaj al sondramaj adaptoj, kun originalaj seriaj dialogoj kaj iom pli da rakontaj partoj, por anstataŭigi la mankon de bildaj informoj.
Okaze de la 35-jara jubileo de la televida serio en 2009 germanlingve sondrame estis adaptita libro "Vike kaj la urbo de tiranoj" (origine svede: Vicke Viking störtar tyrannerna, germane: Wickie und die Stadt der Tyrannen), kiu estas ĝis nun filme ne adaptita. La sondramo estas registrita sur 4 kompaktdiskojn.
Neanimacia filma adapto
En 2008 la historio de Vike estis adaptita al neanimacia kineja filmo kun la germanlingva titolo Wickie und die starken Männer, kaj en septembro 2009 la filmo publike ekmontriĝis en la kinejoj de Germanlingvio. Daŭriga filmo nomata "Wickie auf großer Fahrt" ("Viki je granda veturo"), tridimensie produktita, en septembro 2011 publike ekmontriĝis en la kinejoj de Germanlingvio.
Damaska ŝtalo
Damaska ŝtalo estas tipo de ŝtalo, el kiu oni forĝis armilajn klingojn (ĉefe en Irano) kaj kiu famis pri ties forteco kaj elasteco. Oni martelis la ŝtalon el ferstrioj, kiujn varmegigis plurfoje en ardigujo, kaj oni kunmartelis la ardantan metalon. Ĉiufoje, la ŝtalo riĉiĝis je eta kvanto da karbo kaj tiel iĝis la preta klingo tre malmola. Pro la diversa karboenteno de la ferstrioj, ĝin ornamis stria matrico.
La nomo Damasko venas eble de la loko kie mezepokaj kavaliroj povis aĉeti tiajn armilojn venintaj de Irano. Oni ankaŭ supozas, ke la nomo venas el la araba vorto damas kiu signifas akvon kaj aludas la surfacon de la ŝtalo. Oni komencis produkti la klingojn ĉ. 900 p.K. kaj ĝi malaperis ĉ. 1750 el la armila merkato. Ĝi estis originale pretigita en Hindio aŭ Ŝrilanko, kaj poste alvenis nur Damaskon.
Laŭ plej novaj mikroskopaj esploroj montras karbonajn nanotubojn en la ŝtalo, kiuj havas meze cementiton. Per rompo de la nanotuboj estiĝis nova raspa surfaco, kiu ne tranĉis, sed segis la objektojn.
Laŭ priskriboj, la ŝtalo de la araboj rompis la glavon de la krucmilitistoj. Onidire, ĝi tranĉis eĉ suprenĵetintan silkan vualon.
Virgen del Cortijo (metroo de Madrido)
Virgen del Cortijo (Virgulino de la Farmo) estas stacio sur linio ML-1 de la Malpeza Metroo de Madrido, situanta en Kolonio Virgen del Cortijo, en kvartalo Valdefuentes (Hortaleza).
La stacio estis malfermita la.
Heide Rühle
Heide RÜHLE (naskiĝis la en Hajlbrono) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. Dum tri oficperiodoj, inter la jaroj 1999 kaj 2014, Heide Rühle estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).
Sedella
Sedella [seDEĝa] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro. Ĝi estas en la komarko 	Axarquía. Ŝosee estas je 61 kilometroj de urbo Malago kaj je 564 km de Madrido. La plej alta zono limas kun la provinco Granado. En 2017 estis 634 loĝantoj; en 2000 estis 490 (Informo de la ŝtata statistika servo de la INE).
Flaŭro kaj faŭno
Flaŭro: makiso, nigra pino kaj abundo de rosmareno, cisto, junipero kaj genisto. En la plej altaj zonoj, estas grandinteresaj specioj kiel taksusoj, aceroj kaj kratago.
Faŭno: la montobirdoj estas la plej gravaj. Inter kiuj elstaras la gipo, la nizo, la reĝa aglo kaj la migrofalko. La monta kato kaj la monta kapro, inter mamuloj.
Albert Miller (inĝeniero)
Albert Miller, laŭ hungarlingve kutima nomordo Miller Albert estis hungara-aŭstra inĝeniero, akademia instruisto. Lia nobela nomo laŭ germana sistemo estis Albert Miller von Hauenfels.
Albert Miller naskiĝis la  en Tápiószele, li mortis la  en Leoben.
Biografio
Albert Miller frekventis gimnazion en Kremsmünster, poste li akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1840. Post siaj studoj li laboris en aŭstriaj salominejoj. En 1847 li ekinstruis en la akademio. Pro la Hungara revolucio de 1848 li forlasis la landon kaj li instruis plu en Leoben. En 1855 li inventis 2 geodeziajn mezurilojn. En 1872 li pensiuliĝis.
Turnoplilongigita kvadrata dukupolo
En geometrio, la turnoplilongigita kvadrata dukupolo estas unu el la solidoj de Johnson (J45). Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti konstruita per turnoplilongigo de kvadrata dukupolo (kvadrata ortodukupolo (J28) aŭ kvadrata turnodukupolo (J29)) per enigo de oklatera kontraŭprismo inter ĝiaj kongruaj duonoj.
La turnoplilongigita kvadrata dukupolo estas unu el kvin solidoj de Johnson kiu estas nememspegulsimetria, do ĝi havas maldekstran kaj dekstran formojn. La du simetriaj formoj de J45 ne estas konsideritaj kiel malsamaj solidoj de Johnson.
Caila
Caila (kajla) (hungare: Kajla, germane: Köllendorf) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 645 loĝantojn (rumanoj); en 1992 352.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kajla apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód).
2188 Orlenok
2188 Orlenok estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo (tiam dependa de Sovetunio).
Nomo
Ĝia nomo celebras la 20-jaran jubileon de la sovieta porinfana feria centro Orljonok (cirile Орлёнок) apud Tuapse ĉe la bordo de la Nigra maro.
Svisa aŭtovojo A4
La svisa aŭtovojo A4 respektive svisa ekspresvojo A4 kongruas pli malpli kun la svisa nacia ŝoseo A4. Ĝi iras de Ŝafhaŭzo en nordo ĝis la disbranĉiĝo kun la gotarda aŭtovojo A2 en Altdorf en Kantono Urio.
Vojo
La aŭtovojo A4 komenciĝas en ĉe la germana landlimo en Bargen en la norde de Ŝafhaŭzo kiel ekspresvojo. Inter Neuhausen kaj Ŝafhaŭzo ĝi pasas inter du tuneloj per nova pendoponto la Rejnon. En Vinterturo ĝi kuniĝas kun la svisa aŭtovojo A2 ĝis Zuriko, tiam sekvas la okcidentan ĉirkaŭveturvojojn de Zurikoidente kun la svisa aŭtovojo A3 ĝis Birmensdorf. La parto de proksimume 20 km inter la disbranĉiĝo Birmensdorf kaj Cham, post longjara konstrudaŭro kaj multaj luktoj estis malfermita en novembro 2009. Tial inter Zuriko kaj Gotardo nun ekzistas seninterrompa aŭtovojo. En Rotkreuz disbranĉiĝas la svisa aŭtovojo A14, kiu konektas ĝin kun la svisa aŭtovojo A2. De Rotkreuz A14 nun iras suden laŭlonge de la okicdenta bordo de la Lago de Zugo preter Ŝvico kaj finiĝas kiel ekspresvojo en Brunnen. Inter Brunnen kaj la aliro al la svisa aŭtovojo A2 en Altdorf la vojo pludaŭras nur kiel simpla ĉefvojo (nacia vojo de la 3-a klaso), kio estas kaŭzo de longaj trafikvicoj. La kompleta longeco de la svisa nacia vojo N4 estas 165 km. Tiu lasta parto inter Brunnen kaj Altdorf estas konata ankaŭ sub la nomo Aksa Vojo
Popolaj rusaj fabeloj
Popolaj rusaj fabeloj, kolektitaj de A. N. Afanasjev (A) (en rusa Народные русские сказки, собранные А. Н. Афанасьевым (A)), estas plej fama kaj plena kolekto de rusaj popolaj fabeloj, kolektitaj de Aleksandr Afanasjev. Unua publikigo okazis en 1855-1863 fare de li mem. En 1873 post lia morto aperis dua eldono, prilaborita.
Lia verko sekvis la modelojn de la verko de la Fratoj Grimm nome Kinder- und Hausmärchen.
Vladimir Propp ege uzis tiun kolekton por analizoj en sia Morfologio de la popola rakonto.
Pál Lipták
Pál LIPTÁK, hungare Lipták Pál estis hungara pentristo kaj bibliotekisto. Pál Lipták naskiĝis la 1922 en Békéscsaba. Li mortis la 2007.
Politiko de cedoj
Politiko de cedoj (ankaŭ Appeasement) signifas cedojn, kontentigon. Tiel ĉi estas nomata eksterlanda politiko, kies principo estas parta kontentigado de postulatoj de la alia flanko (cedoj) motivigita pro klopodo konservi la pacon kaj trankvilan evoluon.
Pál Lipták
Biografio
Pál Lipták frekventis gimnazion en Békéscsaba, poste samloke li lernis pentradon en libera lernejo. Ekde 1949 li gvidis la proksiman bibliotekon, inter 1950-1985 li faris la samon en biblioteko de departemento Békés. Li aranĝis la unua la malfermitajn bretojn en la biblioteko. Baldaŭe li estis la motoro de konstruado de la nova biblioteko, kie li aranĝis ankaŭ ekspoziciojn.
Politiko de cedoj
Plej multe ĝi estis validigata antaŭ dua mondmilito de Francio kaj Granda Britio, por ke ili konservu la pacon kun Germanio.
18873 Larryrobinson
18873 Larryrobinson estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la itala astronomino Gina Fedon kaj de la usona astronomo Mark Abraham elde la Observatorio Everstar en Olathe (Kansaso, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona amatora astronomo Larry Robinson, gvidanto de la komunumo de la amatoraj observantoj de asteroidoj. Li pasas senkomputajn horojn ĉe la Observatorio Sunflower, por konfirmi, sekvi, kaj malkovri multenombrajn objektojn kaj helpi multenombrajn amatorajn astronomojn. Li trenis pli ol 50 homojn en la scienco pri la asteroidoj kaj inspiris multe pli aliajn.
Pál Lipták
Biografio
Ekde la 1950-aj jaroj li pentradis en artistaj kolonioj de Baja, Hódmezővásárhely kaj Mártély. Ekde 1952 li partoprenis en ekspozicioj. Li pentradis ankaŭ dum la emeritaj jaroj. En 2008 okazis pri li memorekspozicio. Li ricevis premion Kossuth en 1954, en 1972 alian premion.
Politiko de cedoj
Itala-etiopia milito
Itala armea ekspanzio en Etiopion. En novembro de 1935 la italaj taĉmentoj enpaŝis sen proklamo de milito sur teritorion de Etiopio. Ĝis majo de 1936 la lando estis priregita kaj estis kreita Itala orienta Afriko.
Listo de transilvaniaj hungaroj
r {{Kolumnoj|nombro=5|1=
Jean-François Roberval
Biografio
Roberval estis la filo de Isabeau de Poitiers (onklino de Diane de Poitiers) kaj Bernard de La Rocque.
Lia patro estis konestablo de Karkasono. Li estis amiko de Ludoviko la 12-a kaj post ties morto, ambasadoro de Francisko la 1-a en Oriento.
Li amikiĝis kun Clément Marot. Tiu poeto dediĉis al li du poemojn.
Ekspedicio al Kanado en 1542
Kial li estis elektita kiel piloto de la tria ekspedicio al Kanado anstataŭ Jacques Cartier? La celo devis nepre esti nur religia, laŭ la diro de la reĝo « por la divastigado de nia katolika kredo ». Kial elekti Hugenoton por tiu rolo ?
Ĉu Francisko la 1-a deziris forigi tiun Hugenotan kurteganon ? Ĉu pro lia sperto pri fortikaĵoj en la armeo, lia sperto kultivi bienojn ? Ĉu pro la famo de lia familio ?
La ekveliro estis planita por la 25-a de aprilo. La 23-a de majo 1541 ekvelis Jacques Cartier sed Roberval ne estis preta. Pro misfamo kaj manko de financoj Roberval tre malfacile dungis la ŝiparon kaj aĉetis la provizojn. Li eĉ devis hipoteki sian kastelon. Ĉar Cartier estis pli fidinda, li sukcesis dungi maristojn pli facile ol Roberval. La reĝo estis devigata permesi al Roberval elpreni maristojn el la malliberejoj. Kiam ĉio estis preta, estis tro malfrue por forlasi Francujon antaŭ la vintro. Li do devis atendi la postan printempon.
Por pagi la ŝiparon dum la tuta vintro antaŭ la foriro, li piratis velŝipojn laŭlonge de la marbordoj de Finistère. La tagon de kristnasko 1541, en Landévennec, la ŝipanaro de Anne decidis dizerti. Ili preferis daŭrigi la rabadon anstataŭ iri al Kanado. Tri el ili estis murditaj por ekzemplo.
Finfine, la 16-an de aprilo 1542, ekvelis la Marie, la Lèchefraye, la Valentine kaj la Anne.
Sed pro la tempestoj, ili alvenis al Sankt-Johano en Novlando nur la 8-an de junio. Tie Cartier kaj Roberval renkontiĝis. Cartier montris siajn barelojn da riĉaĵoj. Roberval ordonis al Cartier reiri al Charlesbourg sed ne sukcesis konvinki lin. Cartier ne amis Roberval. Li kutimis esti kruela kontraŭ sia ŝipanaro.
La 30-an de Junio, Roberval ekvelis al la Golfo Sankt-Laŭrenco kaj alvenis al Charlesbourg.
La 14-an de Septembro li revenigis en Francujon du velŝipojn por peti de la reĝo urĝajn provizojn. Francisko konsentis helpi lin.
Dum la vintro, la ribelemaj maristoj kaj senfidemaj indianoj okazigis multe da malfacilaĵoj kaj ankaŭ okazis skorbuto, kiu mortigis 50 maristojn.
La 6-an de junio 1543 Roberval enboatiĝis por viziti Saguenay kun 60 homoj kaj 8 barkoj. Sed la ekspedicio fiaskis, kaj la grupoj revenis al Charlesbourg unu post la aliaj.
Fine de la somero 1543 rehejmeniris la kolonianoj.
Gösenroth
Gösenroth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Boris Grigorjev
Boris Grigorjev (Борис Дмитриевич Григорьев; Ribinsko, 11a de julio 1886 – 7a de februaro 1939) estis rusa pentristo kaj grafikisto.
Li studis en la Imperia Akademio de Belartoj en Sankta Peterburgo kun Aleksander Kiseljov, Dmitri Kardovski kaj [Abram Arĥipov el 1907 al 1912. Li ekekspoziciis en 1909 kiel membro de la Unio de Impresionistoj, kaj iĝis membro de la movado "Mir iskusstva en 1913. Li verkis romanon, Junaj radioj.
Grigorjev loĝis dumtempe en Parizo, kie li partoprenis en la Académie de la Grande Chaumière. Tie li iĝis ege influita de Paul Cézanne.
Grigorjev interesiĝis en la rusa kamparpejzaĝo, ties kamparanoj kaj vilaĝa vivo. El 1916 al 1918 li kreis serion de pentraĵoj kaj grafikaj verkoj, nome Rusio (Raseja, Расея), priskribante malriĉecon kaj forton de la kamparanoj kaj vilaĝanoj de Rusio.
Kvinlatera kupolo
En geometrio, la kvinlatera kupolo estas unu el la solidoj de Johnson (J5). Ĝi povas esti ricevita kiel tranĉaĵo de la rombo-dudek-dekduedro.
Asparagino
Asparagino (simbolo Asn aŭ N; Asx aŭ B por asparagino aŭ asparta acido) estas unu el la plej oftaj aminoacidoj en vivaĵoj de la Tero. Ĝi estis unue trovita en la suko de asparago, kaj ricevis sina nomon tial.
Proprecoj
Ĝi estas derivaĵo de la aminoacido asparta acido. Ĝi portas anstataŭ la finstaranta karboksil-grupo amidgrupon.
Estiĝo
Se en la manĝaĵo ĉeestas samtempe asparagino kaj reduktinda sukero (fruktosukero, vinbersukero), povas estiĝi akrilamido. Tio okazas antaŭ ĉio ĉe terpomo kaj grenoj. Ĉe alta temperaturo kaj malata akvoenhavo povas asparagino kaj ĉeestanta sukero reakcii al akrilamido.
Funkcio
Ĝi necesas por la malkonstruo de alkoholo.
Duvalenta operacio
Duvalenta operacio aŭ duargumenta operacio estas operacio kies valento estas du, do funkcio ĵetanta kartezian produton A×B de du aroj al iu aro C.
Tre ofte A, B kaj C estas la sama aro, kaj do temas pri funkcio ĵetanta A×A al A — tian ĉi apartan specon de operacio oni nomas interna operacio sur la aro A. Tiaj estas, ekzemple, la bazaj operacioj adicio, subtraho, multipliko kaj divido, kvankam por multaj algebraj strukturoj divido estas difinita ne sur la tuta aro A×A (divido per nulo ne estas difinita en ringoj).
Notacio
Por la duvalentaj operacioj plej ofte oni uzas intermetan operaciskribon, ĉe kiu la operacisimbolo situas inter la operandoj.
Pluraj duvalentaj operacioj povas kombiniĝi, ekzemple:
En komputado aŭ en matematiko por eviti la neceson uzi krampojn, oni povas uzi senkrampajn operaciskribojn:
Ankaŭ ekzistas la funkcia operaciskribo kun literaj funkcinomoj anstataŭ simboloj, kaj krampoj, ekz-e: aŭ.
Ecoj
Duvalentajn operaciojn oni ofte karakterizas per iliaj proprecoj, ekz-e komuteco, asocieco, distribueco.
Preĝejo Sankta Petrus Canisius (Budapeŝto)
La preĝejo Sankta Petrus Canisius estas romkatolika historia monumento kun monaĥejo en Budapeŝto, en distrikto Ferencváros.
Procezo de Fiŝer-Tropŝ
La procezo de Fiŝer-Tropŝ aŭ Fiŝer-Tropŝa procezo aŭ Fischer-Tropsch-sintezo estas grandindustria procezo por transformi la sintezan gazon (CO/H2) al likvaj hidrokarbonoj; ĝi estis ellaborita de Franz Fischer kaj Hans Tropsch antaŭ 1925.
Preĝejo Sankta Petrus Canisius (Budapeŝto)
Historio
La lazaristoj kolektis monon por nova preĝejo en 1895. Ili konstruis kirkon kun patroneco de Sankta Vincento de Paul kune kun monaĥejo en 1903. La orgeno estis kreita en 1911. La lazaristoj ŝanĝis la konstruaĵon al bieno en 1919. La nova posedanto estis la diocezo, la kirko funkciis kiel paroĥa kirko. En 1936 la Sankta Seĝo permesis ŝanĝi la patronon al Petrus Canisius.
Procezo de Fiŝer-Tropŝ
Ĝi estas konstrua reakcio de CO/H2-miksaĵo je fero- aŭ kobalto-kataliziloj al alkanoj, alkenoj kaj alkoholoj. La reakcio okazas ĉe granda premo kaj temperaturo de 200–350 °C kaj sekvas la ĝeneralan formulon:
Preĝejo Sankta Petrus Canisius (Budapeŝto)
Preĝejo
La preĝejo situas en korto, sed la fasada parto kontaktiĝas kun la trotuaro. La preĝejo kontaktiĝas kun la monaĥejo. La fasado estas simetria, sur ties teretaĝo la ornama pordo estas videbla, pli supre granda fenestrorozo situas. Super la pordo estas surskribo: Jen hejmo de Dio kun la homoj. La ĉefnavo havas po unu flankonavojn, la absido estas duonronda. La altaro estis farita el ligno, en ties meza niĉo estas statuo pri Petrus Canisius. Estas ankaŭ 2 flankaj altaroj kun statuoj de Sankta Jozefo, respektive Sankta Maria.
Unuvalenta operacio
En matematiko kaj en komputado, unuvalenta operacio estas operacio kies valento egalas al 1; alivorte, kiu akceptas nur 1 argumenton.
Preĝejo Sankta Petrus Canisius (Budapeŝto)
Monaĥejo
La duetaĝa monaĥejo estis konstruita kune kun la preĝejo kaj havas enirejon ĉe la trotuaro. La monaĥejo kontaktiĝas maldekstre kun la preĝejo, dekstre kun loĝdomego. La nuntempa profilo estas lernejo kaj infanĝardeno.
Procezo de Fiŝer-Tropŝ
La procezo havas signifon por la grandindustria produktado de benzino kaj oleo. Historie ĝi havis enorman signifon dum la dua mondmilito por Germanio, ĉar la bezono pri likvaj brulaĵoj povis esti kovrata el enlandaj karboj.
Unuvalenta operacio
Ekzemploj programlingvaj (C)
En C la sekvaj operacioj estas unulokaj:
Procezo de Fiŝer-Tropŝ
Nuntempe Sudafriko estas la sola lando, kiu kovras sian pelaĵ-bezonon per la Fiŝer-Tropŝa reakcio. Sed kun la kresko de la naftoprezoj en 2005, eĉ kelkaj aliaj entreprenoj (ekz. germana Choren ) renovigis la esplorojn tiurilatajn, produktante dizelon el biomaso per FT-procezo.
Teknike, la reakcio okazas en tubofaska reaktoro kun katalizila lito aŭ en flugpolva reaktoro kun fluida katalizilo. La lastajn variantojn evoluigis la firmao Kellog en Usono.
(14754) 4806 P-L
(14754) 4806 P-L estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Amfibioj
Amfibioj estas klaso de la vertebruloj. Ili estas pojkilotermaj tetrapodoj. Modernaj amfibioj estas ĉiuj Lisamfibioj. Ili loĝas en ampleks vario de habitatoj, kaj plej specioj loĝas en surteraj, subteraj, arbaj aŭ nesal-akvaj ekosistemoj. Amfibioj tipe naskiĝas kiel larvoj vivantaj en akvo, sed kelkaj specioj disvolvigis kutimarajn adaptojn por eviti tion. Junuloj ĝenerale suferas metamorfozon el larvo kun brankoj ak plenkreskula aer-spira formo kun pulmoj. Amfibioj uzas sian haŭton kiel duarangan spiran surfacon kaj kelkaj malgrandaj surteraj salamandroj kaj ranoj ne havas pulmojn kaj dependas tute el siaj haŭtoj. Ili estas supraĵe similaj al reptilioj sed, kun mamuloj kaj birdoj, reptilioj estas amniuloj kaj ne postulas akvejojn en kiuj reproduktiĝi. Pro ties komplekaj reproduktaj necesoj kaj traireblaj haŭtoj, amfibioj estas ofte ekologiaj indikiloj; en ĵusaj jardekoj estis spektakla malpliiĝo en amfibiaj populacioj por multaj specioj tra la tuta mondo.
La plej fruaj amfibioj evoluis en la periodo Devonio el fiŝoj sarkopterigoj kun pulmoj kaj osto-membraj naĝiloj, trajtoj kiuj estis tre helpaj al adaptado al seka tero. Ili diversiĝis kaj iĝis dominantaj dum la periodoj Karbonio kaj Permio, sed estis poste dislolikigtaj fare de reptilioj kaj aliaj vertebruloj. Laŭlonge de al tempo, amfibioj malpliiĝis laŭ grando kaj same malpliiĝis en diverseco, lasante nur la modernan subklasoj de Lisamfibioj. La tri modernaj ordoj de amfibioj estas Anuroj (ranoj kaj bufoj), Urodeloj (nome salamandroj), kaj Senpieduloj (Caecilian). La nombro de konataj amfibiaj specioj estas proksimume 7,000, el kiuj preskaŭ 90% estas ranoj.
Plej malgranda amfibio (kaj vertebruloj) en la mondo estas rano Paedophryne amauensis el Nov-Gvineo kun longo de 7 mm. Plej granda, nune vivanta amfibio estas la Ĉina giganta salamandro, Andrias davidianus kun 1.8 m. Tamen tiu estas nana kompare al la formortinta 9 m Prionosuchus el meza Permio de Brazilo.
La studo de amfibioj estas nomata batraĥologio, dum la studo de kaj reptilioj kaj amfibioj kune estas nomata herpetologio.
Klasigo
La vorto "amfibio" derivas el la antikvgreka termino ἀμφίβιος (amphíbios), kio signifas "ambaŭ vivmanieroj", ἀμφί signife "ambaŭ manieroj" kaj βιος signife "vivo". La termino estis dekomence uzata ĝenerala adjekto por animaloj kiuj povus vivi surtere aŭ en akvo, inklude fokojn kaj lutrojn. Tradicie, la klaso Amphibia inkludas ĉiajn tetrapodajn vertebrulojn kiuj ne estas amniotoj. Amphibia en sia plej ampleksa senco (sensu lato) estis dividata en tri subklasoj, du el kiuj estas jam formortintaj:
La certa nombro de specioj en ĉiu grupo dependas el la taksonomia klasigo sekvata. La du plej oftaj sistemoj estas la klasigo adoptita de la retejo AmphibiaWeb, Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj la klasigo de herpetologo Darrel Frost kaj de la Usona Muzeo de Natura Historio, disponebla kiel reta referenca datumbazo "Amphibian Species of the World" (amfibiaj specioj de la mondo). La nombroj de specioj cititaj supre sekvas al Frost kaj la totala nombro de konataj amfibiaj specioj estas ĉirkaŭ 7,000, el kiuj preskaŭ 90% estas ranoj.
Ĉiuj modernaj amfibioj estas inkluditaj en la subklaso Lisamfibioj, kiu estas kutime konsiderata klado, nome grupo de specioj kiuj estis evoluintaj el komuna praulo. La tri modernaj ordoj estas Anura (nome ranoj kaj bufoj), Caudata (aŭ Urodeloj, nome salamandroj), kaj Gymnophiona (aŭ Apoda, nome senkruruloj aŭ senpieduloj). Oni sugestis ke la salamandroj aperis separate el la Temnospondileca praulo, kaj eĉ ke senkruruloj estas frata grupo de la antaŭeniraj reptilimorfaj amfibioj, kaj tiele de amniotoj. Kvankam la fosilioj de kelkaj pli antikvaj pra-ranoj kun primitivaj karakteroj estas konataj, la plej aĝa "vera rano" estas Prosalirus bitis, el la komenca Ĵurasio el la Kuŝejo Kayenta de Arizono, Usono. Ĝi estas anatomie tre simila al modernaj ranoj. La plej antikva konata senkrurulo estas alia specio de komenca Ĵurasio nome Eocaecilia micropodia kaj estas ankaŭ el Arizono. La plej aĝa salamandro estas Beiyanerpeton jianpingensis el fina Ĵurasio de nordorienta Ĉinio.
Fakuloj malkonsentas ĉu Salientia estas superordo kiu inkludas la ordon Anura, aŭ ĉu Anura estas sub-ordo de la ordo Salientia. La Lisamfibioj estas tradicie dividataj en tri ordoj, sed formortinta salamandreca familio, nome Albanerpetontedoj, estas nuntempe konsiderata parto de Lisamfibioj kune kun la superordo Salientia. Krome, Salientia inkludas la tri ĵusajn ordojn plus la Triasa pra-ranon, Triadobatrachus.
Karakteroj
La superklaso Tetrapodoj estas dividitaj en kvar klasoj de vertebraj animaloj kun kvar membroj. Reptilioj, birdoj kaj mamuloj estas amniotoj, kies ovoj estas aŭ demetitaj aŭ portitaj de la ino kaj estas ĉirkaŭitaj de kelkaj membranoj, iome el kiuj estas akvimuna. Pro manko de tiuj membranoj, amfibioj postulas akvejojn por reproduktado, kvankam kelkaj specioj estis disvolvigintaj variajn strategiojn por protekti aŭ preterpasigi la vundeblan akvan larvan stadion. Ili ne troviĝas en la maro kun la escepto de unu aŭ du ranoj kiuj vivas en saleta akvo en mangrovaj marĉoj. Surtere, amfibioj estas tre limigitaj al malsekaj habitatoj pro la neceso teni sian haŭton humida.
Amfibioj estas ektotermaj (kun malvarma sango) vertebruloj kiuj ne tenas sian korpotemperaturon pere de internaj fiziologiaj procezoj. Ties metabolindico estas malalta kaj kiel rezulto, ties manĝaj kaj energiaj postuloj estas limigitaj. En la plenkreska stato, ili havas larmotubojn kaj moveblajn palpebrojn, kaj plej specioj havas orelojn kiuj povas detekti aerajn aŭ grundajn vibraĵojn. Ili havas muskolajn langojn, kiuj en multaj specioj povas esti projekciitaj. Modernaj amfibioj havas tute ostigitajn vertebrojn kun artiklaj procezoj. Ties ripoj estas kutime mallongaj kaj povas esti fuziitaj al la vertebroj. Ties kranioj estas ĉefe larĝaj kaj mallongaj, kaj estas ofte nekomplete ostigitaj. Ties haŭto enhavas malmultan keratinon kaj ne havas skvamojn, escepte malmultajn kelkajn fiŝecajn skvamojn en kelkaj cecilianoj. La haŭto enhavas multajn mukajn glandojn kaj en kelkaj specioj, venenajn glandojn. La koro de amfibioj havas tri ĉambrojn, nome du aŭrikloj kaj unu ventrikloj. Ili havas urinan vezikon kaj la nitrogena rubaĵo estas elpelita ĉefe kiel ureo. Plej amfibioj demetas siajn ovojn en akvo kaj havas akvajn larvojn kiuj trapasas metamorfozon por iĝi surteremaj plenkreskuloj. Amfibioj spiras per rimedoj de pumpa agado en kiuj aero estas unue metita en la buŝfaringa regiono tra naztruoj. Ili poste fermiĝas kaj la aero estas sendita al la pulmoj per kuntiriĝo de la gorĝo. Ili suplementas tion per gasa interŝanĝo tra la haŭto.
Sistematiko
Ili havas tri vivantajn ordojn:
Anuroj
La ordo Anura (el la antikvgreka a(n)- signife "sen" kaj ura signife "vosto") enhavas la ranojn kaj bufojn. Ili kutime havas longajn malantaŭajn krurojn kiuj faldiĝas sub ili, pli mallongajn antaŭajn krurojn, membranecajn fingrojn senungajn kaj ne havas vostojn, sed ja grandajn okulojn kaj glandan malsekan haŭton. Membroj de tiu ordo kun mildaj haŭtoj estas komune referencataj kiel ranoj, dum tiuj kun verukecaj haŭtoj estas konataj kiel bufoj. La diferenco ne estas pure taksonomia kaj estas nombraj esceptoj al tiu regulo. Membroj de la familio Bufonedoj estas konataj kiel "veraj bufoj". Ranoj gamas laŭ grando el la 30 cm Goljata rano (Conraua goliath) de Okcidentafriko al la 7.7 mm Paedophryne amauensis, unuafoje priskribita en Papuo-Nov-Gvineo en 2012, kiu estas ankaŭ la plej malgranda konata vertebrulo. Kvankam plej specioj estas asociaj kun akvo kaj malsekejaj habitatoj, kelkaj estas specializitaj al vivo en arboj aŭ eĉ en dezertoj. Ili troviĝas tutmonde escepte en polusaj areoj.
Anuroj estas dividitaj en tri subordoj kiuj estas amplekse akceptitaj de la sciencista komunumo, sed la rilatoj inter kelkaj familioj restas neklaraj. Estontaj molekulaj studoj havigu pliajn rigardojn en siaj evoluciaj rilataroj. La subordo Arkeobatrakoj enhavas kvar familiojn de praranoj. Tiuj estas Askafedoj, Bombinatoredoj, Diskoglosedoj kaj Leiopelmatedoj kiuj havas kelkajn malmultajn derivitajn trajtojn kaj estas probable parafiletikaj rilate al aliaj ranaj stirpoj. La ses familioj en la pli evolucie antaŭenira subordo Mezobatrakoj estas la trufosantaj Megofrjedoj, Pelobatedoj, Peloditedoj, Skafjopodedoj kaj Rinofrinedoj kaj la devige akvoloĝantaj Pipedoj. Tiuj havas kelkajn karakterojn kiuj estas intermezaj inter du aliaj subordoj. Novbatrakoj estas multe la plej granda subordo kaj inkludas la ceterajn familiojn de modernaj ranoj, inklude plej oftajn speciojn. Ĉirkaŭ 96 % el la ĉirkaŭ 5,000 nunaj specioj de ranoj estas novbatraĥoj.
Urodeloj
La ordo Caudata (el la Latina cauda signife "vosto") konsistas el salamandroj — nome longecaj, malalt-taliaj animaloj kiuj ĉefe similas al lacertoj en formo. Tiu estas simpleziomorfa trajto kaj tiele ili ne estas pli rilataj al la lacertoj ol ili estas al mamuloj. Salamandroj ne havas ungojn, havas senskvamajn haŭtojn, ĉu mildajn aŭ kovritaj per tuberkloj, kaj vostoj kiuj estas kutime ebenaj flanke al flanko kaj ofte naĝilaj. Ili gamas laŭ grando el la Ĉina giganta salamandro (Andrias davidianus), kiu laŭ informoj kreskas ĝis longo de 1.8 m, al la malgrandeta Thorius pennatulus el Meksiko kiu rare superas 20 mm en longo. Salamandroj havas ĉefe distribuon en Laŭrazio, kie ĉeestas en multo de la holarkta regiono de la norda hemisfero. La familio Pletodontedoj troviĝas ankaŭ en Centra kaj Suda Ameriko norde de Amazonio; Sudameriko estis ŝajne invadita el Centrameriko ĉirkaŭ la komenco de la Mioceno, antaŭ 23 milionoj da jaroj. Urodela estas nomo foje uzita por ĉiuj la vivantaj specioj de salamandroj. Membroj de kelkaj salamandraj familioj iĝis junformaj kaj ili malsukcesas kompletigi siajn metamorfozojn aŭ retenas iome larvajn karakterojn jam kiel plenkreskuloj. Plej salamandroj estas malpli ol 15 cm longaj. Ili povas esti aŭ surteremaj aŭ akvoloĝantaj kaj multaj pasas parton de la jaro en ĉiu habitato. Surtere, ili ĉefe pasas la tagon kaŝe sub ŝtonoj aŭ branĉetoj aŭ en densa vegetaĵaro, kaj aperas vespere kaj nokte por manĝi vermojn, insektojn kaj aliajn senvertebrulojn.
La subordo Cryptobranchoidea enhavas la primitivajn salamandrojn. Nombraj fosiliaj kriptobranĥedoj estis trovitaj, sed estas nur tri vivantaj specioj, nome la Ĉina giganta salamandro (Andrias davidianus), la Japana giganta salamandro (Andrias japonicus) kaj la Amerika giganta salamandro (Cryptobranchus alleganiensis) el Nordameriko. Tiuj grandaj amfibioj retenas kelkajn larvajn karakterojn en sia stato de plenkreskuloj; estas brankaj fendoj kaj la okuloj estas senharaj. Unika trajto estas ties kapablo manĝi per suĉado, premante aŭ la maldekstran flankon de sia malsupra makzelo aŭ la dekstran. La maskloj elfosas nestojn, allogas inojn demetadi siajn ovokordojn ene de ili, kaj konservas ilin. Krom spiradi per pulmoj, ili spiras tra multaj faldoj en siaj fajnaj haŭtoj, kio havas kapilarojn proksime al la surfaco.
La subordo Salamandroidea enhavas la antaŭenirintajn salamandrojn. Ili diferencas el la kriptobranĥedoj ĉar ili havas fuziitajn antaŭartiklajn ostojn en la malsupra makzelo, kaj ĉar ili uzas internan fekundosistemon. Ĉe salamandredoj, la masklo demetas sakon de spermo, nome spermujo, kaj la ino kaptas ĝin kaj enmetas ĝin en sia kloako kie la spermo estas stokita ĝis la ovoj estas demetataj. La plej granda familio en tiu grupo estas la Pletodontedoj, nome la senpulmaj salamandroj, kiu enhavas 60% el ĉiuj salamandraj specioj. La familio Salamandredoj inkludas la verajn salamandrojn kaj ofte la nomo "trituro" estas donita al la membroj de ties subfamilio Pleurodelenoj.
La tria subordo, Sirenoidea, enhavas la kvar speciojn de sirenoj, kiuj estas en unusola familio, nome Sirenedoj. Membroj de tiu ordo estas angilo-formaj akvaj salamandroj kun multe malgrandaj antaŭaj kruroj kaj sen malantaŭaj kruroj. Kelkaj el ties trajtoj estas primitivaj dum aliaj estas derivitaj. Fekundigo estas ŝajne ekstera ĉar sirenedoj ne havas la kloakajn glandojn uzitajn de masklaj salamandredoj por produkti spermujojn kaj la inoj ne havas spermejojn por la stokado de spermo. Spite tion, la ovoj estas demetataj unuope, kutimo kiu ne kondukas al la ekstera fekundado.
Senkruruloj
La ordo Gymnophiona (el la greka gymnos signife "nuda" kaj ofis signife "serpento") aŭ Apoda (el la latina seniga prefikso an- signife "sen" kaj la greka poda signife "kruroj") enhavas la ceciliojn aŭ senkrurulojn. Tiuj estas longaj, cilindraj, senkruraj animaloj kun serpenta aŭ verma formo. La plenkreskuloj varias laŭ longo el 8 al 75 centimetroj kun la escepto de la Tomsona cecilio (Caecilia thompsoni), kiu povas atingi 150 cm. La haŭto de cecilio havas grandan nombron de transversaj faldoj kaj en kelkaj specioj ĝi enhavas fajnajn enmetitajn haŭtajn skvamojn. Ili havas povrajn okulojn kovritaj per haŭto, kiuj estas probable limigitaj al konstati diferencojn en lumintenseco. Ili havas ankaŭ paron de mallongaj tentaklojn ĉe la okulo kiuj povas esti etenditaj kaj kiuj havas funkciojn tuŝajn kaj flarajn. Plej cecilioj vivas subgrunde en truoj en malseka grundo, en putriĝinta lignaĵo kaj sub plantorubo, sed kelkaj estas akvoloĝantaj. Plej specioj demetas siajn ovojn subgrunde kaj kiam la larvoj eloviĝas, ili faras sian vojon al apudaj akvejoj. Aliaj kovas siajn ovojn kaj la larvoj pasas metamorfozon antaŭ la eloviĝo. Kelkaj specioj naskas siajn idojn jam junaj, nutras ilin per glandaj sekrecioj dum ili estas ankoraŭ en la ovotubo. Cecilioj havas ĉefe distribuadon en Gondvano, kaj troviĝas en tropikaj regionoj de Afriko, Azio kaj Centra kaj Suda Ameriko.
Anatomio
Ili havas preskaŭ ĉiuj 4 piedojn kun ĝenerale 4 fingroj sur la unua, kun 5 fingroj sur la lasta kruro. Ili havas eble naĝmembranojn inter la fingroj.
Ilia korpo estas diversa. Ilia haŭto estas senhara kaj entenas multajn glandojn, kiuj igas la surfacon glita. Kelkaj havas eĉ venen-glandojn.
Ilia kapo moveble ligiĝas al la vertebraro; la pelva kaj ŝultra zono estas relative bone evoluinta.
En la buŝo troviĝas alkreskitaj, pintaj dentoj, kiuj servas nur por kapti la predon. Ĉe kelkaj amfibioj la glando-riĉa lango estas elĵetebla, ĉe aliaj ĝi kreskis al la bazo de la buŝkavo. La digesta sistemo finiĝas per kloako.