cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Infanvilaĝo Pestalozzi
Internacia rekono
La vilaĝo rapide akiris internacian agnoskon kaj allogis multnombrajn vizitantojn el la tuta mondo. Inter la vizitantoj troviĝis Konrad Lorenz, la Dalai-lamao, Auguste Piccard, Henri Guisan, Josephine Baker, Pablo Casals, Martin Buber, Gustav Wyneken, Werner Bergengruen, Carl Jacob Burckhardt, Hermann Gmeiner kaj multaj aliaj.
En 1949 Hermann Gmeiner fondis laŭ la modelo de la Infanvilaĝo Pestalozzi en Aŭstrio la SOS-Infanvilaĝojn, kiu hodiaŭ funkciigas infanvilaĝojn en la tuta mondo.
Nuntempa evoluo
En la jaro 2006 kreiĝis edukprogramo „emPower - Intercultural Leadership Programme for Young Adults“ pri interkultura edukado. Junuloj el la 12 elektitaj landoj povas partopreni. Samjare konstruiĝis en Trogen akceptodomo por vizitantoj kun diversaj informoj pri la temoj de la vilaĝo; tiu "muzeo" ricevis premion pro la kvalito de sia koncepto kaj prezento.
Esperanto en la infanvilaĝo
En la jaro 1947 Julia Isbrücker gvidis Esperanto-kursojn en la infanvilaĝo.
Epicephala lanceolaria
Epicephala lanceolaria estas filanta tineo de la familio Gracillariidae. La sola konata gastiganto de la larvo estas Glochidion lanceolarium, kiu estas polinigita per la imago (fluganta tineo).
Distribuo
La tineo estas endemia al Ĉinio kaj estis trovita en la provincoj Guangdong, Hainan kaj Hongkongo. Ĝi estis priskribita en 2012 de la lokotipo prenita de la Sud-Ĉina Botanika Ĝardeno.
Biologio
La ovoj estas demetitaj en aprilo kaj majo sur la floroj de Glochidion lanceolarium, samtempe la plenaĝa tineo polenigas la planton. La Glochidion lanceolarium diferencas de aliaj filantaj arboj en tio, ke ili produktas la fruktojn en januaro kaj la larvoj tiam eloviĝas, por tiam manĝi ene de la frukto. La larvoj pupiĝas en la maturaj fruktoj en marto kaj la tineoj elflugas en la sekvaj monatoj por demeti ovojn sur la ĵus aperintaj floroj.
Etono
Etono (el la greka αἴθων, «brulanta») estis la nomo de diversaj roluloj de la helena mitologio. Oni ofte uzis tiun vorton, kiu signifas «brulanta», «flama» aŭ «brila», kiel epiteto por ruĝbrunaj aŭ rufaj bestoj, ĉefe ĉevaloj. Tiaj estis la plejparto de la jenaj mitaj kreitaĵoj.
Etono, la Kaŭkaza aglo
Etono aŭ Kaŭkaza aglo (Αετος Καυκασιος) estis la nomo de la monstra aglo kiu turmentadis Prometeon kiam la dioj katenigis lin en Monto Kaŭkazo. Kiel puno pro lia helpa helpo al la homaro, la aglo Etono manĝadis ĉiutage la hepaton de la titano, sed tiu organo kreskadis denove dumnokte por ebligi sinsekvan torturadon. Tion li faris laŭ ordonoj de la reĝoj de la gedioj dum 30.000 jaroj, do kelkaj verkistoj menciis Etonon kiel la flugilhava hundo de Zeŭso.
Kiam Heraklo venis al Kaŭkazio por liberigi Prometeon, li mortigis la kaŭkazan aglon per sag-pafoj. Post tio, Etono, Prometeo kaj la sago supreniris ĉielen, formante la konstelaciojn Aglo, Surgenuanto kaj Sago, respektive. Verŝajne, Zeŭso konsentis la malvenkon de Etono por tiamaniere permesi Heraklon akiri gloran famon.
Eijiro Takeda
Eijiro Takeda (武田 英二郎, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Shonan Bellmare, Jokohamo F. Marinos, JEF United Chiba, Gainare Tottori, Avispa Fukuoka kaj Jokohama FC.
Stemmen
Stemmen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rotenburg (Wümme) de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la metropola regiono Hamburgo, ne al la najbara metropola regiono Bremeno-Oldenburgo, kvankam la regiono situas pli-malpli mezvoje inter Bremeno kaj Hamburgo kaj ekonomie orientiĝas al ambaŭ urboj kaj ties metropolaj regionoj.
2026 Cottrell
2026 Cottrell estas asteroido de la asteroida zono, ano ĉu de la Nisa ĉu de la Polana familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan kemiiston kaj inventiston Frederick Gardner Cottrell.
Oritio
Oritio (el la greka Ὠρείθυια, IFA [ɒrɨˈθaɪ.ə], «montara furiozo») estis la nomo de diversaj virinaj personoj de la helena mitologio.
Oritio, filino de Ereĥteo
Oritio estis filino de Reĝo Ereĥteo de Ateno kaj lia edzino Praksiteo, do fratino de de la atikaj herooj Cekropso, Eŭpalamo kaj Metiono. Fratinoj ŝiaj estis Prokriso, Kreŭzo kaj Ktonio. Suido aldonas ankaŭ la nomojn Protogenio, Pandoro kaj Otionio, la plej maljuna, kaj asertas ke la sep princinoj ricevis kultadon en Atiko laŭ la alvoko «virgulinoj». Laŭ diversaj fontoj, pliaj figuroj de la atika mitologio aldoniĝas al la listo de la idaro de Ereĥteo, kiu varias laŭ la versioj.
La anemo Boreo, la norda vento, pasie enamiĝis al tiu ĉi princino. Unue li klopodis allogi ŝin, sed post malsukceso li decidis forrabi ŝin perforte, tial kial perforto estis natura karakterizaĵo lia. Dum Oritio ludadis ĉe la bordo de la rivero Iliso, aŭ dum ŝi supreniris la akropolan monteton en la festo Tesmoforioj la norda vento portis ŝin al la Roko de Sarpedono, proksime al rivero Ergino, en Trakio. Tie, ŝi estis ĉirkaŭita per nubo kaj seksperfortita fare de Boreo. De tiam, Oritio iĝis nemortema montara nimfo kaj lia parulino, kaj kune loĝis en kaverno de Monto Hemo, en la lando de la kikonoj, ankaŭ en Trakio. Tamen, pro asocio al malvarma vento, kelkaj verkistoj lokigas ilian loĝloko en la plej norda parto de Skitio. Esĥilo verkis satiran teatraĵon titolitan Oritio, nuntempe perdita, pri tiu forrabo. Laŭ ĝi, Boreo nur forrabis Orition post rifuzo de ŝia patro edzinigi ŝin al la venta dio. Verŝajne, Ereĥteo ree prokrastis tiun geedziĝon pro la malĝojigaj memoraĵoj pri la trakia reĝo Tereo.
Iom moke, Platono asertis ke eble ekzistis racia klarigo de la rakonto. Ŝi povintus fali el la kruta riverbordo pro ventopuŝado, kaj pro tio oni rakontis ke ŝi estis "forrabata de Boreo". Li ankaŭ menciis ke ŝia forrabo ne okazis ĉe Iliso, sed el Areopago, staranta roko proksima al la Akropolo kie oni juĝadis murdistojn. Tamen, multaj fakuloj konsideras tiun aserton posta aldona gloso.
Ŝi naskis al Boreo du filinojn, Ĥiono kaj Kleopatro, kaj du filojn, Kalaizo kaj Zeto , konatajn kiel la boreidoj. Al tiuj ĉi lastaj kreskis flugiloj, kiaj tiuj de ilia patro, kaj kiam ili maturiĝis la boreidoj aliĝis la ekspedicion de la argonaŭtoj en serĉado de la Ora ŝaffelo. Pro tio, ke Oritio loĝadis en Trakio kun sia edzo, ŝi savis sin el morto kiam ŝiaj fratinoj ĉu sinmortigis, ĉu estis oferviktimoj por ke Ateno venku militon kontraŭ Eleŭziso.
La figuro de Oritio evoluis ĝis diino pri la malvarmaj ventoj de la montaro. Tion pravigas kaj ŝia nomo kaj la patrineco de Ĥiono («neĝo»), figuro kun kiu ŝi estas ofte konfuzita. Laŭ onidiro, antaŭ la detruo de la multnombra ŝiparo de la barbaroj dum la grek-persa milito, la atenanoj konsultis orakolon, kiu konsilis ilin peti helpon «al sia bofrato». Post iom pripensi la sugeston, la atenanoj plenumis oferadojn kaj al Boreo (edzo de atena princino) kaj al Oritio mem, kaj preĝadis por ilia helpo.
Oritio, reĝino de la amazonoj
Oritio elstaris pro sia militkapablo, danke al kiu la amazonoj iĝis imperio timata kaj admirata en la tuta mondo. Tamen, ĝuste tio kaŭzis la detruon de ilia povo, ĉar Reĝo Eŭristeo konsideris ilin nevenkeblaj kaj pro tio ordonis al Heraklo, kiel la naŭa el liaj famaj taskoj, alporti la zonon de la amazona reĝino. Tamen, la plimulto de la version rakontas ke tiu fama zono apartenis al Hipolito. La heroo gvidis ekspedicion de naŭ militŝipoj ĝis la teritorio de la amazonoj dum Oritio militadis kontraŭ Priamo de Trojo kaj la reĝoj de Frigio, Otreo kaj Migdono, ĉe la bordoj de la rivero Sangario. Do, Heraklo profitis ke en la amazona lando nur restis Antiopo, sole kaj senkapable sin defendi, kaj surprize okupis la marbordon de la regno. Post ĥaosa luktado en kiu mortis multaj amazonoj kiuj ne atindis ĝin, li facile kaptis Melanipon kaj Hipoliton, la fratinoj de Antiopo. Heraklo liberigis Melanipon kontraŭ la zono de la reĝino, celo de la ekspedicio. Sed Tezeo, kiu ankaŭ partoprenis tiun ekspedicion, konsideris Hipoliton milita akiro, edziĝis al ŝi kaj revenis al Ateno kun sia predo.
Kiam Oritio eksciis la malvenkon kaj forrabon de sia fratino, ŝi venĝoĵuris kaj vojaĝis al Skitio por peti helpon al Reĝo Sagillo. Laŭ onidiro, la amazonoj devenis el la skita lando, sed forlasis ĝin post mordi siajn edzojn. De tiam, ambaŭ popoloj konservis fortan rilaton, do Sagillo ne dubis sendi sian propran filon Panasogoro, kun kavaleria armeo, venĝi siajn aliancanojn. Ili kune invadis Atikon, venkis la grekojn kelkfoje, kaj eĉ okupis Atenon kaj sieĝis la Akropolon en ekspedicio konata kiel la Atika milito. Tamen, okazis disputoj inter la amazonoj kaj la skitoj, pro kiuj Panasagoro rezegnis plu luktadi kaj revenis hejmen kun sia armeo dum aŭ antaŭ grava batalo. Kaŭze de tio, la amazonoj ricevis malvenkon kvazaŭ definitivan.
Oritio rifuĝis en Megaro, kie li mortis pro malĝojo kaj senespero. Pro tio, ke ŝi ĵuris resti virge kaj ne havis idaron, post ŝia morto Pentesileo gvidis la amazonan armeon, kiu pleje forfuĝis al Skitio.
Laŭ alternativa versio, Tezeo havis en Ateno palacan gvardion de trakiaj kaj skitaj sklavoj. Oritio profitis tion kaj kunordigis sian venĝon kun la reĝoj de tiuj landoj. Ili sendis du grupojn de diplomataj heroldoj oficiale por interkonsenti solvon. Sed la unua grupo sekrete konvinkis la sklavan gvardion apogi la estontan invadon fare de Oritio, dum la dua vojaĝis al Lakonio por interkonsenti ke tiu lando ne helpos Atikon en la sekva milito, perforte laŭ kelkaj versioj. Post tio, la amazona reĝino trapasis la Kimerian Bosforon kaj Danubon, kaj triumfe marŝis tra Trakio kaj Beotio ĝis sieĝo al Ateno. Ŝi kampadis kaj plenumis oferon al Areso en monteto kiu pro tio nomiĝis Areopago, laŭ tiu vesio. Tamen, Antiopo mortis en tiu lasta batalo. Oritio konstruis taŭgan tombejon por ŝi post interkonsenta traktado kun la atenanoj. Ankaŭ ŝi ricevis mortigan vundon en la posta disvolvo de la milito, kaj ricevis althonoran entombigon fare de ŝia armeo, survoje, kiam tiu lasta revenis hejmen.
Giovanni Boccaccio dediĉis ĉapitron de sia Famaj virinoj al Oritio kaj Antiopo.
Aliaj personoj same nomiĝintaj
Krom ties, de la antaŭe priskribitaj, Oritio estis ankaŭ la nomo de la jenaj rolulinoj de la helena mitologio:
ISO 3166-2:VI
ISO 3166-2:VI estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate al la Usonaj Virgulininsuloj. La subaro ISO 3166-2:VI estas malplena. Usonaj Virgulininsuloj estas dependa teritorio de Usono. Ilia dulitera (alpha-2) kodo laŭ la normo ISO 3166-1 estas VI, kaj neniu ilia sub-unuo havas kodon laŭ la normo ISO 3166-2. Krome, ili mem havas laŭ la normo ISO 3166-2 la kodon US-VI en la listo ISO 3166-2:US por Usono.
Bismarck-domo (Erfurt)
La Bismarck-domo  (germane: Bismarckhaus) estas unu el multaj historiaj domoj en la Anger-strato urbokerne en Erfurto (Anger nr 33). Dum la tempo de GDR troviĝas ene i.a. parto de vestaĵ-kombinato.
Priskribo
La fasado de la teretaĝo kiel ankaŭ de la unua etaĝo kvazaŭ komplete formas unu grandan vitraĵon, dum supere impone tronas fermita ŝtona fasado kun centra arielo kaj flanka gablo.
Restado de Bismarck en Erfurto
Otto von Bismarck vivis de marto ĝis aprilo 1850 tie ĉi. Li estis deputito en la Erfurta Unuigparlamento kiu kunsidis en la Aŭgustenana monaĥejo.
Sur la fasado muntita tabulo enhavas eldiron de Bismarck tekstantan: "In Erfurt habe ich mir meine diplomatischen Sporen verdient.“ (tradukite: En Erfurto mi gajnis miajn diplomatiajn spronojn.). Substrekatas ankaŭ la aliesto de tiu ĉi monumento - kontraŭe al la multo da Bismarck-turoj: temas pri honorigo de laboro de juna politikisto.
Remeto de statuo
La unua statuo de Bismarck estis forigita en 1945. Tial oni surloken restarigis novan el bronzo de super la natura grando, farita de Christian Paschold.
Monon kolektis la Societo de la amikaro de la erfurta Bismarck-turo. Ties inaŭguro okazis en 2004 en ĉeesto de la nuna ĉefo de la bismarka klano, princo Ferdinand von Bismarck.
2894 Kakhovka
2894 Kakhovka estas astroido de la asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ukraina urbo Kaĥovka (cirile Каховка) en la Ĥersona provinco.
La ombro
La Ombro (Skyggen) estas fabelo, danlingve verkita de Hans Christian Andersen kaj unue eldonita en 1847.
Resumo
Scienculo de norda lando vojaĝas suden al lando de "negroj", kaj perdas sian ombron. Tamen, nova ombro ekkreskas, kaj la scienculo reiras hejmlanden.
Post pluraj jaroj, la perdita ombro, fariĝinta riĉulo, revenas kaj renkontas sian eksmastron. Ili pridiskutas la mondon: dum la scienculo verkas librojn pri "la vero kaj bono kaj belo", la ombro kontraŭe argumentas ke ĉiuj estas malbonaj.
Kiam la scienculo malsaniĝas, la ombro proponas ke ili vizitu banlokon. En la banloko, la ombro renkontas reĝidinon, kaj ŝi ekamas ĝin. La ombro diras al ŝi ke la scienculo estas ĝia ombro.
La ombro, edziĝonte kun la reĝidino, provas dungi la scienculon kiel ĝian ombron. La scienculo rifuzas; la ombro kaj la reĝidino geedziĝas, kaj la scienculo estas ekzekutita.
Historio de eldonado
L. L. Zamenhof tradukis la fabelon Esperante kaj eldonis ĝin en Dua Libro de l' Lingvo Internacia; ĝi estas la unua proza beletraĵo en Esperanto. Poste, la traduko estis reviziita kaj reeldonita en Fabeloj. Plena Kolekto.
Maŭrico (nomo)
Maŭrico estas latindevena vira nomo. Ĝia origino estis Mauritius, baldaŭ Maurus, ties signifo estas maŭro.
Distrikto Ludwigslust
La distrikto Ludwigslust ekzistis ĝis la 4-a de septembro 2011. Ekde tiam ĝi estas parto de nova distrikto Ludwigslust-Parchim. La sekva teksto ankoraŭ priskribas la historian teritorion:
Dei Verbum
Dei Verbum estas unu el la kvar konstitucioj ellaboritaj de la Dua Vatikana Koncilio. Ĝi temas pri Dia Revelacio, ĝiaj fontoj, nome Biblio kaj Tradicio encentrigitaj sur Jesuo Kristo. Dei Verbum (la parolo de Dio) estas la incipit (la komencaj vortoj) de la verko kaj indikas la tutan dokumenton laŭkutime de la plej gravaj ekleziaj dokumentoj, publikigita de de Paŭlo la 6-a la 18-an de novembro 1965, sekve de la aprobo de 2.344 jesaj konciliaj voĉoj kun 6 nekonsentaj. La konstitucio estis elmetita en la latina. Aperis ankaŭ esperanta versio.
Distrikto Ludwigslust
La Distrikto Ludwigslust (germane: Landkreis) situis en la sudokcidento de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio. La urbo Ludwigslust estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 2.517 km² loĝis 130.455 homoj; do meznombre 52 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Meklenburgo-Antaŭpomerio la koncerna nombro estas 87, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo Distrikto Ludwigslust estas signita per 4. Najbaraj distriktoj estis norde Nordokcidenta Meklenburgo (8) kaj la urbo Schwerin, oriente la distrikto Parchim (10), sudoriente la brandenburgia distrikto Prignitz, la malsuprasaksa distriktoj Lüchow-Dannenberg en la sudo, Lüneburg en la sudokcidento kaj Duklando Lauenburg en la okcidento.
Dei Verbum
Enhavo de Dei Verbum
1) Estas asertate ke la Sankta Tradicio kaj la Biblio estas strikte ligitaj kaj komunikiĝantaj inter si, ĉar ambaŭ devenas el la sama fonto, el la Sankta Spirito, kaj kune formas unikaĵon kaj kune utilas al la sama celo. Fakte la sankta Skribo estas la vorto de Dio skribe vortigita helpe de Dio inspiranta, kaj la sankta Tradicio transdonas, integre kaj definitve, la dian vorton konfiditan de la Sinjoro Jesuo kaj la Sankta Spirito al la apostoloj kaj iliaj sekvuloj, por ke, gvidataj de la Sankta Spirito, per ilia proklamo fidele ĝin konservu, ĝin konigu kaj disvastigu. El tio sekvas ke la Eklezio ĉerpas la certecon rilate ĉiujn revelaciaĵojn ne nur de la Skribo kaj ke, sekve, la unuan kaj la duan fontojn oni devas akcepti kaj adori kun la sama pia kaj riverenca sinteno. Atenta observanto notas ĉi tie zorgon de la Konciliaj Patroj alproksimiĝi al la protestantaj konfesioj, ĉe kiuj la Tradicio estas aŭ eliminita aŭ reduktita, dum ĉe katolikoj (kaj ortodoksuloj kaj aliaj konfesioj) oni foje tendencas alskribi al la Tradicio iom da supereco pro tio ke ĝia naskiĝo antaŭis la skribojn novtestamentajn.
2) Rilate la Skribojn, Dei verbum instruas ke Dio elektis homojn posedantaj siajn fakultojn kaj kapablojn por ke, agante en ili kaj per ili, ili verku, kiel veraj aŭtoroj, ĉiujn kaj nur tiujn aferojn pri kiuj Li volis ke oni skribu ilin. Pro tio necesas ke legantoj kaj esploristoj pri Biblio lernu konsideri ĉiujn homajn psik-mensajn elementojn formantajn la verkistan psikologion, kaj ke oni lernu interpreti la Biblion laŭ la konstanta sinteno de la eklezio mem, kiu havas kiel mezurilon ankaŭ la Tradicion.
3) Rilate la evangeliojn, krome, asertatas ilia merita plejalta estimo, ĉar ili konsistigas la precipan atestaron pri la vivo kaj instruo de la Enkarniĝinta Vorto, la Savanto. “La eklezio ĉiam opiniis kaj opinias, ke la kvar evangelioj origine fontas el la apostoloj: fakte, tio kion la apostoloj ordone de Kristo predikis, sekve, inspirite de la Sankta Spirito, estis de ili mem, aŭ de homoj de ilia kredrondo, transdonita en skribojn kiuj estas la fundamento de l’ kredo”. Pri la samaj la dokumento rekonas historiecon kaj, do, ilian taŭgecon transdoni la veran vivon kaj doktrinon de Kristo, kvankam la verkistoj elektis nur la partojn efikajn por la komunumo, je kies avantaĝo ili skribis.
Dětkovice
Nomon Dětkovice havas pluraj municipoj:
Kalvinana preĝejo (Kazincbarcika-Felsőbarcika)
La Kalvinana preĝejo de Kazincbarcika estas religia historia monumento (deklarita en 2005) en urbo Kazincbarcika (Hungario), iam en vilaĝo Barcika. Ĝi estas la plej malnova konstruajo de la nuna urbo.
Historio
En la iama vilaĝo Barcika arkeologoj trovis rondan kapelon el la 12-a jarcento. Jam la kalvinanoj uzis ĝin en la 16-a jarcento. En la sekva jarcento pro la militadoj ĝi ruiniĝis, sed poste rekonstruiĝis, eĉ oni alkonstruis lignan turon. En 1882 plena incendio okazis en la vilaĝo, ankaŭ la preĝejo bruldetruiĝis, sed en la sekva jaro ĝi estis rekonstruita. Tamen la turo estis preta nur en 1891. La kirko mem estis renovigita en 1929, sed pro la 2-a mondmilito denove ruiniĝis. La rekonstruado finiĝis en 1949, poste kelkfoje okazis pluraj renovigaj laboroj, lastfoje en 2007.
Konstruaĵo
La simpla malgranda barokeca preĝejo situas sola laŭ la vojo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas pinta piramida. En flanko de la navo ekstere estas videblaj la restinta mezepoka fenestro kaj plene reliefanta antaŭĉambro kun enirejo. La turo havas 2 sonorilojn. Interne la plafono estas ebena, ligna kaj pentrita.
Nederlanda malsano
La nederlanda malsano aperas, se iu lando eksportas en granda kvanto (bone vendeblajn) varojn (plej ofte krudmaterialojn). Pro tio estiĝas eksterkomerca plusa enspezo, pro kio la nacia valuto iĝas pli valora ol antaŭe. Tio kaŭzas vendajn problemojn por produktoj de la aliaj eksportantaj industriaj branĉoj. La sinkanta eksporto de tiuj varoj kondukas al retroprogreso aŭ malapero de la koncernitaj entreprenoj kaj kaŭzas bazajn ekonomiajn problemojn kiel ekz. senlaborecon.
Oni rimarkis tiun fenomenon en Nederlando en la 1960-aj jaroj, post malkovro de tergasaj kampoj. Aktuala ekzemplo estas la naftoeksporta Venezuelo.
Amonia fosfito
Amonia fosfito aŭ triamonia fosfito estas kemia substanco, kemia formulo (NH4)3PO3, rezultanta el la reakcio inter la fosfita acido aŭ H3PO3 kaj la amonia hidroksido. Ĝi estas reduktagento kaj korodinhibanto.
Minami-Tori-ŝima
Minami-Tori-ŝima (南鳥島) estas izola japana korala atolo en nordokcidenta Pacifika Oceano, situanta ĉe 1,848 km SOr de Tokia Urbo kaj ĉe 1,267 km oriente de la plej proksima japana insulo, nome Minami Iwo Jima de la Ogasavaroj, kaj ĉe proksimuma linio inter ĉeftera Tokio kaj la usona Vejkinsulo, kiu estas ĉe 1,415 km oriente sudoriente. La plej proksima insulo, tamen, estas la Orienta Insulo de la Maugoj en Marianoj, kiu estas ĉe 1,015 km okcidente sudokcidente de Minami-Tori-ŝima. La signifo de la japana nomo estas "Suda Birdinsulo". Ĝi estas la plej orienta teritorio apartenanta al Japanio, kaj la ununura japana teritorio en la Pacifika plato, pasinta la Japana Submara Fosego. Kvankam tre malgranda, ĝi estas de grava strategia konsisto, ĉar ĝi permesas al Japanio postuli la atribuon de Ekskluziva Ekonomia Zono de 428,875 km² en la ĉirkaŭaj akvoj. Ĝi estas ankaŭ la plej orinta teritorio de Tokio, ĉar ĝi estas administre parto de la vilaĝo Ogasavaro.
24.28667°N, 153.98056°W
(14255) 2000 AS70
(14255) 2000 AS70 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Geraldine Chaplin
Geraldine CHAPLIN (naskiĝis la 31-an de julio 1944 en Santa Monica, Kalifornio) estas usona aktorino.
Ŝi estas filino de Charlie Chaplin kaj de lia lasta edzino Oona O'Neill.
En la aĝo de ok jaroj ŝi ricevis sian unuan rolon, en la filmo Limelight (1952). Samjare ŝi venis al Eŭropo. Ŝi vizitis lernejon en Svislando kaj decidis fariĝi dancistino. En la jaro 1965 ŝi ricevis sian unuan pli grandan rolon: apud Omar Sharif ŝi aperis en la filmo Doctor Zhivago. Sian baletan karieron ŝi post tiu ĉi internacinivela sukceso ĉesigis.
Artiko
Artiko (articulatio) estas movebla interligo (juntaĵo ĉe osto) de du aŭ pli da objektoj, elementoj, ostoj, ebliganta iliajn movojn. La termino estas uzata ankaŭ kiel teknika aŭ medicina esprimo.
Geraldine Chaplin
Ŝi tiutempe enamiĝis al la hispana reĝisoro Carlos Saura. La paro pasigis multajn jarojn kune kaj kunlaboris en naŭ filmoj.
Artiko
Medicino
Artiko (lat. articulatio) estas interligo, juntaĵo de du aŭ pli ostoj.
Geraldine Chaplin
Geraldine Chaplin aperis en aro da filmoj, en Europo kaj Usono. Ŝi estas patrino de du idoj.
Artiko
Medicino
Ekzistas tri kategorioj de artikoj:
Neveraj artikoj
En anatomio oni distingas inter veraj kaj neveraj artikoj. Al la neveraj artikoj apartenas:
Veraj artikoj
Ĉe la veraj artikoj troviĝas inter la ostofinoj fendo, la artika fendo. La artikaj surfacoj estas kovritaj per artika kartilago. Ĉirkaŭ la artiko troviĝas artika kapsulo, kiu konsistas el
La fortaj fibraj membranoj (Membrana fibrosa) formas la artikan aŭ kapsulan ligamenton. La artika kapsulo formas fermitan kavernon, la artikan kavernon. Ĝi estas plenigita per viskoza likvo, la sinovio ("artika ŝmiraĵo"), kiu estas produkto de la sinovia membrano de la artika kapsulo.
Artikaj formoj
Laŭ la formo de la artika surfaco, oni distingas la verajn artikojn jene:
Tekniko
En tekniko, artiko estas sistemo, kiu interligas du pecojn (ekzemple stangojn aŭ ŝaftojn) per akso, ebligante rilatan movon ĉirkaŭ tiu akso. Tipoj povas esti forka, artiko, globartiko, kardana artiko ktp.
89909 Linie
89909 Linie estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono iom proksima de la 1:3 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la projekto KLENOT elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Nomo
Linie estis avangarda artista asocio aktiva en České Budějovice de 1931 ĝis 1939; kies verko kovris la plenan gamon de la artaj fakoj. Ĝia riĉaj internaciaj kontaktoj, inklude rilato kun Bauhaus, rezultigis ekspozicion de László Moholy-Nagy en České Budějovice en 1936.
Ménagier de Paris
La Ménagier de Paris estas manuskripta libro de hejma kaj kuirarta ekonomio verkita en la 14a jarcento. Ĝi estis atribuita al burĝo de Parizo kaj estis verkita intence por lia juna edzino por konigi al ŝi manieron elteni ilian hejmon kaj por bone regi la kuirarton. Ĝi enhavas instruojn pri socia kaj seksa konduto, receptojn kaj konsilojn por la ĉasado kaj la ĝardenado. Ties intereso estas kaj pli historia kaj lingva ol kuirarta. Tiu lasta aspekto tamen estis plej ofte valorigita en la 20a kaj 21a jarcentoj; oni konsideras ĝin kiel la plej grava kuirarta franca traktaĵo de la Mezepoko.
Erivaldo Antonio Saraiva
Erivaldo Antonio Saraiva (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel atakanto.
Li futbalis ĉe Shonan Bellmare en Japanio, São Vicente, Palmeiras, Juventus, Rio Branco, Jataiense, Pelotas, Nova Iguaçu, Moto Club, Atlético Sorocaba kaj Luziânia de Brazilo, Hammam-Lif en Tunizio, Zhejiang Greentown kaj Beijing Sinobo Guoan, Liaoning Whowin kaj Chengdu Blades de Ĉinio.
Scio
Scio estas konsciado kaj kompreno de faktoj, veroj, aŭ informoj, akiritaj per sperto aŭ lernado.
Scio aŭ kono estas difinita de la Oksforda Angla Vortaro kiel Filozofiaj debatoj pri scio komenciĝis kun la difino de scio fare de Platono kiel "pravigita vera kredo." Nuntempe tamen estas neniu ununura konsentita difino de scio nek ajna perspektivo de unu kaj restas multenombraj konkurencantaj teorioj.
Scia akiro okupas kompleksajn sciiĝajn procezojn: percepto, lernado, komunikado, asocio kaj rezonado. La termino scio estas ankaŭ uzita por signifi la certan komprenon de temo kun la kapableco uzi ĝin por specifa celo se konvena.
Difini scion (filozofie)
La difino de scio estas afero de daŭra debato inter filozofoj en la kampo de epistemologio. La klasika difino, priskribita sed ne fine aprobita de Platono, specifas ke komunikaĵo devas plenumi tri kriteriojn por esti konsiderita kiel scio: ĝi devas esti pravigita, vera kaj kredita. Kelkaj asertas ke ĉi tiuj kondiĉoj ne estas sufiĉaj, kiel la ekzemploj de la kazo de Gettier laŭsupoze montras. Estas multaj proponitaj alternativoj, inkluzivante argumentojn de Robert Nozick per postulo ke scio 'spuras la veron' kaj la kroma postulo de Simon Blackburn ke ni ne deziras diri ke tiuj kiuj renkontas iun ajn el ĉi tiuj kondiĉoj 'tra manko, difekto aŭ malsukceso' posedas scion. Richard Kirkham sugestas ke nia difino de scio postulas ke la kredo estas mem-evidenta al la kredanto.
Kontraste al ĉi tiu alproksimiĝo, Wittgenstein observis, sekvante la paradokson de Moore, ke oni povas diri "Li kredas tion, sed ne estas tiel", sed ne "Li scias tion, sed ne estas tiel". Li plu argumentas ke ĉi tiuj ne korespondas al klaraj mensaj statoj, sed prefere al malsamaj manieroj paroli pri konvinkiĝo. Kio estas malsama ĉi tie ne estas la mensa stato de la parolanto, sed la aktiveco kiu okupas tiun. Ekzemple, sur ĉi tiu bazo, scii ke la boligilo estas bolanta ne estas en aparta mensa stato, sed plenumas apartan taskon kun la aserto ke la boligilo estas bolanta. Wittgenstein provis preteriri la malfacilecon difini rigardante la manieron kiel "scio" estas uzata en naturaj lingvoj. Li vidis scion kiel kazo de familia simileco. Sekvante ĉi tiun ideon, "scio" estis rekonstruita kiel grapola koncepto kiu atentigas rilatajn ĉefaĵojn sed ke ne estas adekvate kaptita de ajna difino.
Komunika scio
Simbolaj reprezentoj povas esti uzataj por indiki signifojn kaj povas esti pensitaj kiel dinamisma procezo. De tie ke la transferenco de la simbola reprezentado povas esti vidata kiel atribua procezo per kiu kono povas esti transigita. Aliaj formoj de komunikado estas observado kaj imitado, parola interŝanĝo, kaj aŭdaj kaj vidaj registroj. Filozofoj de lingvo kaj semiotikistoj konstruas kaj analizas teoriojn de kona transigo aŭ komunikado.
Dum multaj akceptus ke unu el plej universalaj kaj gravaj iloj por la transigo de kono (scio) estas verkado kaj legado (de multaj tipoj), ekzistas tamen polemiko pri la utileco de la verkita vorto, kaj kelkaj fakuloj estas skeptikismaj pri ties efiko sur socioj. En sia kolekto de eseoj Technopoly, Neil Postman pruvas la argumenton kontraŭ la uzado de la verkado pere de resumo el la verko de Platono nome Fedro. En tiu resumo la studenta Sokrato rakontas la historion de Tamo, la egipta reĝo, kaj de Teŭto, la inventinto de la verkita vorto. En tii historio, Teŭto prezentas sian novan inventon "verkado" al la reĝo Tamo, dirante al li ke sia nova invento "plibonigos kaj la saĝon kaj la memoron de la egiptoj". La reĝo Tamo estas skeptika pri tiu nova invento kaj malakceptas ĝin kiel ilo de rekolekto pli ol de reteno de kono. Li argumentas ke la verkita vorto infektoj la egiptan popolon per falsa kono dum ili kapablas akiri faktojn kaj historiojn el la eksteraj fontoj kaj ne esti plu devigita al mense reteni grandajn kvantojn de kono fare de ili mem.
Klasikaj fruaj modernaj teorioj pri kono, ĉefe tiuj antaŭigantaj la influan empiriismon de la filozofo John Locke, estis bazitaj implicite aŭ eksplicite sur modelo de menso kiu ligas ideojn al vortoj. Tiu analogio inter lingvo kaj pensaro sentas la bazojn por fondado de grafika koncepto de kono en kiu la menso estis traktata kiel tablo (ujujo) kiu devis esti stokita el faktoj limigitaj al literoj, nombroj aŭ simboloj. Tio kreis situacion en kiu la spaca liniigo de vortoj sur la paĝo portis grandan konan pezon, tiom multe ke la edukistoj ege atentas al la vida strukturo de informaro sur la paĝo kaj en kajeroj.
Ĉefaj bibliotekoj nuntempe povas havi miliionojn da libroj de sciaro (aldone al verkoj de fikcio). Nur ĵuse aŭdio kaj video teknologio por registri konojn iĝis disponebla kaj la uzado de tiuj ankoraŭ postulas ekiparon kaj elektron. La parola instruado kaj la manipulado de la sciaro estas limigita al tiuj kiuj havas kontakton kun la transigisto aŭ iu kiu povu interpreti verkitan verkon. Verkado estas ankoraŭ la plej disponebla kaj plej universala el ĉiuj formoj de registroj kaj de transigo de sciaro. Ĝi staras sendefia kiel ĉefa teknologio de la homaro por kontransigo tra la epokoj kaj al ĉiuj kulturoj kaj lingvoj de la mondo.
Scienca scio
La disvolvigo de la scienca metodo faris gravan kontribuon al la sciaro pri kiel oni akiris konojn pri la fizika mondo kaj ĝiaj fenomenoj. Por esti terminigita "scienca", metodo de pridemandado devas esti bazita sur arigita observebla kaj mezurebla pruvaro submetita al specifaj principoj de raciigo kaj eksperimentado. La scienca metodo konsistas el kolekto de datumoj pere de observado kaj eksperimentado, kaj el formulado kaj testado de hipotezoj. Scienco kaj la naturo de scienca sciaro iĝis la celo de la filozofio. Kiel scienco mem kiu disvolviĝis, la scienca sciaro nuntempe inkludas pli larĝan uzadon en la nomitaj "mildaj sciencoj " kiel ĉe la sociaj sciencoj. Siro Francis Bacon estis kritikanto de la historia disvolvigo de la scienca metodo; liaj verkoj establis kaj popularigis induktan metodologion por la scienca demandaro. Lia aforismo, "Scientia potentia est" (sciaro estas povo), troviĝas en lia verko Meditations Sacrae (1597).
Antropologio
La antropologio de scio estas plurfaka kampo de esplorado. Gi interesiĝas pri kiel oni akiras sciaron, oni stokas, dispoonigas kaj komunikas ĝin. Oni donas specialan intereson al esplorado kiel sciaron oni reproduktas kaj trairas ŝanĝojn en rilato al la sociaj kaj kulturaj cirkonstancoj. En tiu kunteksto, la termino scio estas uzata en tre larĝa senco, iom egalvalora al terminoj kiel kompreno kaj kulturo. Tio signifas, ke la formoj kaj reproduktado de kompreno estas studitaj senrilate al sia vera valoro. En epistemologio, aliflanke, sciaro estas kutime limigita al formoj de vera kredo. La ĉefa fokuso en antropologio estas al empiria observado pri kiel homoj atribuas verajn valorojn al signifaj enhavoj, kiel kiam jesante aserton, eĉ se tiuj enhavoj estas falsaj. Sed ĝi inkludas ankaŭ praktikajn komponantojn: sciaro estas tio kion oni uzas por interpreti kaj agadi en la mondo kaj inkludas diversajn fenomenojn, kiel sentojn, lernigitajn kapablojn, informadon, kaj konceptojn. Ĝi estas uzata por kompreni kaj antaŭvidi aferojn por prepariĝi kaj reagi laŭ tio.
La reproduktado de sciaro kaj ties ŝanĝoj ofte okazas tra kelkaj formoj de komunikado. Tio inkludas vidalvidajn diskutojn kaj retajn komunikojn same kiel seminarojn kaj ritarojn. Grava rolo en tiu kunteksto kuŝas ĉe institucioj, kiel universitataj departementoj aŭ sciencaj gazetoj en la akademia kunteksto. Tradicio povas esti difinita kiel sciaro kiu estis reproduktita ene de socio aŭ geografia regiono laŭlonge de kelkaj generacioj. Tamen, socioj ankaŭ reagas al variaj eksteraj influoj, kiel al aliaj societoj, kies kompreno estas ofte interpretata kaj aligita en modifita formo.
Grava trovitaĵo estas ke individuoj apartenantaj al la sama socia grupo kutome komprenas aferojn kaj organizas la sciaron en similaj manieroj unu ĉe alia. Tiukadre, sociaj identecoj ludas gravan rolon: individuoj kiuj asociiĝas kun similaj identecoj, kiel aĝo-influitaj, profesiaj, religioj, kaj etnaj identecoj, tendencas aliri al similajn formoj de sciaro.
Religia signifo de scio
Kompreno de la sciaro ludas gravan rolon en multaj religioj. Oni uzis sciaron por postuli la ekzistadon de Dio aŭ la ĝustecon de la religiaj doktrinoj, laŭ kiuj ĉiu devus vivi, en preskaŭ ĉiu kulturo. Tamen, tiaj sciaraj postuloj estas ofte polemikigaj kaj estas normale malakceptitaj de skeptikuloj kaj ateistoj. La epistemologio de religio estas la fako de demandado kiu esploras ĉu la kredo en Dio kaj en aliaj religiaj doktrinoj estas racia kaj egalas al sciaro. Ĝi estas tute diferenca el aliaj formoj de epistemologio pro sia unika celo materia. Grava konsidero tiukadre estas la nomita "evidentismo". Ĝi asertas, ke la kredo en religiaj doktrinoj estas pravigita se ĝi estas subtenita de sufiĉa pruvaro. Sugestitaj ekzemploj de pruvaroj laŭ la religiaj doktrinoj estas la religiaj espertoj kiel la perceptita rekta kontakto kun dieco aŭ interna atestado per la aŭskultado de la parolo de Dio. Tamen, evidentistoj ofte malakceptas, ke la simpla kredo en religiaj doktrinoj egalas al sciaro bazite sur la postulo ke mankas sufiĉa pruvaro. Fama diraĵo tiukadre devenas Bertrand Russell. Demandita pri kiel li povus pravigi sian mankon de kredo en Dio estante antaŭ la dia juĝo post la morto, li respondis "Ne sufiĉa pruvaro, Dio! Ne sufiĉa pruvaro."
Tamen, religia instruado pri la ekzistado kaj naturo de Dio evidente ne ĉiam estas komprenita, ĉar sciaro postulita de ties defendantoj kaj kelkaj ekspliciteco asertas, ke la propra sinteno al tiaj doktrinoj ne estas sciaro sed fido. Tio estas ofte kombinita kun la kompreno ke tiuj doktrinoj estas pravaj sed ne povas esti tute komprenataj per la racio aŭ verigitaj (pravigitaj) pere de racia esplorado. Pro tiu tialo, oni postulas, ke oni devas akcepti ilin eĉ kvankam ili ne egalas al sciaro. Tia konsidero montriĝas en fama diraĵo de Immanuel Kant per kiu li postulas, ke li "devas nei sciaron por lasi spacon al la fido."
Diversaj religioj ofte diferencas unu el alia pro la doktrinoj kiujn ili proklamas same kiel pro sia kompreno de la rolo de la sciaro en la religia praktiko. La sciaro aparte ludas gravan rolon en la strukturo de la Abrahamaj religioj. En la judisma tradicio, sciaro (en hebrea lingvo: דעת da'ath) estas konsiderata unu el la plej valoraj trajtoj kiujn homo povas akiri. Praktikantaj judoj deklamas trifoje tage en la Amidah: "Vi favoru homojn per sciaro kaj instruu mortalojn kompreni. Favoru nin per via sciaro, kompreno kaj saĝeco. Benu vi estu, Adonai, kiu favoras homojn per sciaro." La Tanaĥo asertas: "Saĝa homo estas forta; jes, homo de sciaro kreskiĝas en forto."
En multaj esprimoj de Kristanismo, kiel ekzemple ĉe Katolikismo kaj ĉe Anglikanismo, sciaro estas unu el la "sep donacoj" de la Sankta Spirito. Kiel la Papo Francisko indikis, "la sciaro kiu venas el la Sankta Spirito, tamen, ne estas limigita al la homa sciaro; ĝi estas speciala donaco, kiu kondukas al aliro, pere de la kreitaĵo, al la grandeco kaj amo al Dio kaj al la profunda rilato kun ĉiu kreitaĵo." Variaj difinoj de sciaro ekzistas en la kristana literaturo. Por ekzemplo, Tomaso de Akvino difinis sciaron kiel "posedo de aĵo... en nemateria maniero, tio estas, per posedo de ties formo sen ties materio". Tiukadre, scii ion signifas fari gin propran posedaĵon. Grava formo de sciaro en kristanismo estas la supernatura sciaro. Ĝi okazas kiam supozeble Dio faras, ke iu homo ekkonu ion kion tiu homo ne estus malkovrinta per si mem.
Kaj en la juda kaj en la kristana tradicioj, sciaro rilatas al la temo de la Falo de la homo en kiu Adamo kaj Eva estis elpelitaj el la Ĝardeno de Edeno. Responsa pri tiu falo estas la fakto, ke ili ignoris la ordonojn de Dio kaj manĝis el la arbo de la sciado, kiu havigis al ili la sciaron pri la bono kaj la malbono. Tio estis komprenita kiel ribelo kontraŭ Dio ĉar tiu sciaro en la religia doktrino apartenas al Dio kaj homoj ne rajtas decidi tion kio estas bono aŭ malbono.
En Islamo, scio (en araba: علم, ʿilm) ricevas grandan signifon. "La scianto" (al-ʿAlīm) estas unu el la 99 nomoj kiuj montras diversajn atributojn de Dio. La Korano asertas, ke la scio venas el Dio (Korano, 2, 239 en ) kaj kelakj haditoj kuraĝigas al la akiro de sciaro. Oni registris, ke Muhammad estis dirinta "Serĉu scion el la lulilo ĝis la tombo" kaj "Vere la saĝuloj estas la heredantoj de la profeto". Islamaj fakuloj, teologoj kaj juristoj ofte ricevas la titolon alim, kun la signifo "klera", "scianto".
Hinduismaj skribaĵoj prezentas du tipojn de sciaro, parokŝ gjan kaj pratakŝ gjan. Parokŝ gjan (literumita ankaŭ parokŝa-jñāna) estas duaranga sciaro: konaro akirita el libroj, onidiroj, ktp. Pratjakŝ gjan (literumita ankaŭ pratjakŝa-jñāna) estas la sciaro elhavita per rekta sperto, t.e., sciaro kiun la persono malkovras per si mem. Sciaro estas de speciala gravo en la klasika vojo de Hinduismo konata kiel jñāna yoga aŭ "vojo al scio". Ĝia celo estas atingi unuecon kun la dieco akceptante la komprenon de la memo kaj ties rilaton al Brahmo aŭ al la lasta realeco.
Paul Ryan
Paul Davis RYAN (naskiĝinta la ) estas usona parlamentano el la ŝtato Viskonsino. Ekde la li estas la 54-a estro de la Domo de Reprezentantoj. En 2012 li estis vicprezidenta kandidato de la Respublikana Partio, kune kun prezidenta kandidato Mitt Romney.
Fonto
Bazita sur informoj en la angla Vikipedio.
Scio
Religia signifo de scio
Laŭ la Ĝajnismaj tekstoj kiel la Tattvārthsūtra kaj la Sarvārthasiddhi, estas kvin tipoj de sciaro: sensa kono, skriba kono, klarvidkapablo, telepatio, kaj ĉioscio (mati jñāna, śruta jñāna, avadhi jñāna, manah prayāya, kaj kevala jñāna). La unuaj du tipoj estas konsiderataj kiel nerekta scio ĉar la animo dependas el la senso kaj el la menso por akiri ilin. Tio ne okazas ĉe la ceteraj tri tipoj, kiuj konstituas rektan sciaron.
En Gnostikaj kredoj oni diras, ke ĉiu posedas pecon de la plej alta bono aŭ Finfina Dio profunde ene de si mem, kiu estis falinta el la spirita mondo en la korpoj de homoj, foje nomita "dia sparko". Ĝi estas kaptita en iliaj materiaj korpoj kreitaj de la malsupra Dio aŭ Demiurgo, se oni ne atingas sekretan sciaron el la ekstera universo nomita gnozo. Tiu kiu alportos tian scion estas konsiderata la savinto aŭ elaĉetinto.
Humaŝ
Humaŝ aŭ Ĥumaŝ (ankaŭ Ḥumaŝ; en hebrea: חומש‎, prononcita [χuˈmaʃ] aŭ [ħuˈmaʃ] aŭ en jida: prononcita [ˈχʊməʃ]; plurale Ḥumaŝim) estas Torao en presita formo (t.e. kodekso) kontraste al la Sefer Tora, kiu estas Skribrulaĵo.
Scio
Religia signifo de scio
En la okcidenta esoterisma kredaro de sistema hermetisma Kabalo, emanatismo de kreado estas simboligita per diagramo konata kiel "arbo de vivo". Ĉiu emanaĵo, aŭ aspekto de kreado, estas reprezentata en la arbo de vivo per cirklo konata kiel "sefira" (plurale: "sefiroth"). Estas dek "sefiroth". Sciaro, nomita "daath" en hebrea, estas konsiderita kiel dekunua "falsa sefira", kiel truo lasita de la falo de la homo el la Edena ĝardeno, kontraste kun "ĉokmah" kaj "binah" (hebree por kompreno kaj saĝeco, respektive).
Humaŝ
La vorto derivas el la hebrea vorto por kvin, nome ḥameŝ (חמש‎), alude al la kvin libroj de la Pentateŭko. Pli formala termino estas Ḥamiŝah Ḥumŝei Torah, "kvin kvinonoj de Torao". Ĝi estas konata ankaŭ pere de la latinigita grekdevena termino Pentateŭko en la nuntempaj oftaj presitaj eldonoj.
Scio
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri scio en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Dewi Sandra
Dewi Sandra Killick (naskiĝis la en Brazilo) estas aktorino, anoncistino kaj kantistino de Indonezio.
Salaš (Zlín)
Salaš estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Zlín en distrikto Zlín. Ĝi troviĝas proksimume 6,5 km sudokcidente de Zlín. Estas ĉi tie registritaj 82 adresoj kaj vivas ĉi tie.
Salaš situas en katastra teritorio Salaš u Zlína kun areo 1,12 km².
Taufkirchen (apud Munkeno)
Taufkirchen estas komunumo en Germanio, pli ekzakte en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. La komunumo troviĝas en la distrikto München, kiu je tri kvaronoj ĉirkaŭas la urbon Munkeno, kaj konsideratas suda antaŭurbo de ĝi. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
NGC 5815
NGC 5815 (aliaj indikoj — MCG -3-38-44, IRAS14576-1638, PGC 53600) estas galaksio en konstelacio Pesilo.
Avinyonet del Penedès
Avinyonet del Penedès estas urbo de la provinco Barcelono, en Katalunio, Hispanio, de la komarko de Alt Penedès
Ĝardeno Fin
Ĝardeno Fin ( Bag-e Fin) situanta en antikva urbo Kaŝano, Irano, estas historia persa ĝardeno. Ĝi enhavas Kaŝanan Banejon Fin, kie Amir Kabir, la gaĝarida ĉefministro - kaj probable la plej populara kaj patriota ĉefministro de Irano apud Mohamed Mosadek - estis murdita de sikario sendita de Nasereddin Ŝaho en 1852. Fakte, ekde la murdo multaj nomas la kompleksan aron de Fin, Banejo Fin anstataŭ Ĝardeno Fin. Kompletigita en 1590, la Ĝardeno Fin estas la plej malnova ekzistanta pers-stila ĝardeno en Irano.
Multaj kredas ke la tradiciaj persaj ĝardenoj ekestis por montri kiel la paradizo aspektas.
Historio
La deveno de la ĝardeno povas esti antaŭ la safavida periodo; kelkaj fontoj indikas ke la ĝardeno estis translokigita de alia loko, sed ne klara bildo de tio estas trovita.
La setlejoj de la ĝardeno en ties nunaj formoj estis konstruitaj sub la regado de Ŝaho Abbas la Granda (1571-1629), kiel persa tradicia ĝardeno proksime al la vilaĝo Fin, troviĝanta kelkajn kilometrojn sudokcidente de Kaŝano.
La ĝardeno estis pli evoluigita dum la safavida dinastio ĝis la tempo de Ŝaho Abbas II (1633-1666). Ĝi estis tre grava kaj fama dum la regado de Fath Ali Ŝaho Gaĝara kaj estis konsiderinde plivastigita.
La ĝardeno poste suferis pro neglektado, plurajn fojojn estis difektita ĝis, en 1935, ĝi estis enlistigita kiel nacia konstruaĵo de Irano. En 2007, 8an de septembro, la Ĝardeno Fin estis aldonita al la Prova Listo de UNESKO.
Unesko deklaris la ĝardenon Monda Heredaĵa Ejo la 18an de julio, 2012.
Strukturo
La ĝardeno kovras 2.3 hektarojn kun ĉefa korto ĉirkaŭita de remparoj kun kvar cirklaj turoj. Kiel multaj aliaj persaj ĝardenoj de tiu epoko, la Ĝardeno Fin disponas multajn grandajn akvajn arkitekturajn elementojn. Ĉi tiuj akvo-arkitekturaĵoj estis nutritaj de fonto situanta sur deklivo malantaŭ la ĝardeno kaj la akva premo estis tiel alta, ke granda nombro de cirkulataj basenoj kaj fontanoj povus esti konstruitaj sen la bezono por mekanikaj pumpiloj.
La ĝardeno enhavas multenombrajn cipresajn arbojn. La arboj aĝas inter proksimume 100 kaj 470 jarojn. La ĝardeno kombinas arkitekturajn karakterizaĵojn de la Safavida, Zandijea kaj Gajara periodoj.
Nacia Muzeo de Kaŝano
En 1958 grupo el kaŝanaj kaj natanzaj civitanoj post ekfondo de "Asocio por Konservado de Kaŝanaj kaj Natanzaj Antikvaĵoj", decidis fondi la Nacian Muzeon de Kaŝano en la okcidenta parto de la ĝardeno sur ruinaĵoj de privatejo, kiun Nezamoddoŭle estis konstruinta por si. La muzeo inaŭguriĝis en 1967 post multaj helpoj kaj subtenadoj de amantoj de iranaj kulturo kaj arto.
Librejo Amir Kabir
Konstruaĵo kun vent-kapta turo, okcidente de la ĝardeno, ekde 1955 utiliĝis kiel la Publika Librejo de Amir Kabir.
Referencoj
<references group="" responsive="">
Kua Fu
Kua Fu en ĉina 夸父, en pijino Kuāfù, laŭ Wade–Giles K'ua-fu) estas giganto en la Ĉina mitologio kiu deziris kapti la Sunon. Li estis nepo de Houtu.
En la Ĉina mitologio, la giganto Kua Fu drenis la fluejon de la Flava Rivero kaj de la rivero Vei por satigi sian brulan soifon dum li persekutis la Sunon.
Visneo
Etimologio
La visneo estis dediĉita al N. Visne, komercisto el Lisbono kiu interesiĝis pri la botaniko. La specio nomiĝas V. mocanera, Esperante mokano, laŭ sia loka nomo.
(7395) 1985 RP1
(7395) 1985 RP1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (nun, en Ĉeĥa Respubliko).
János Sztipanovits
János Sztipanovits [jAnoŝ stipanoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sztipanovits János estis hungara-usonana inĝeniero, profesoro, membro (ekstera (2010)) de Hungara Scienca Akademio. János Sztipanovits naskiĝis la  en Pécs.
Biografio
János Sztipanovits frekventis teknikan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1971. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitato, inter 1980 - 1983 kiel docento. En 1980 li kandidatiĝis, post 2 jaroj li doktoriĝis. En 1983 li forlasis la landon kun la edzino kaj 2 gefiloj kaj li laboris en Universitato Vanderbilt en Naŝvilo (Tenesio). En 1998 li fondis samloke esporan instituton, post 2 jaroj li estis nomumita profesoro. Inter 1999-2002 li ricevis esploran taskon en Vaŝingtono, inter 2006-2010 li estis konsilisto de Usona Aerarmeo. Li ricevis prestiĝajn hungarajn kaj usonajn premiojn. Li okupiĝas precipe pri integrado de fizika kaj komputika sistemoj.
Andromaĥo
En la helena mitologio, Andromaĥo (foje esperantigita ankaŭ kiel Andromaka; helene Ἀνδρομάχη, transliterata Andromákhē) estis la edzino de Hektoro, unu el la precipaj herooj de la Troja Milito. La nomo venas de anḗr "viro" kaj mákhē "batalo", kaj estas interpretebla kiel "batalanto kontraŭ viroj". ) Ŝi rolas en pluraj literaturaj verkoj, interalie tragedioj de Eŭripido kaj Racino, kaj la Eneido de Vergilio.
Ŝia patro estis Eetiono kaj ŝi havis fraton Podon. Ŝi naskiĝis kaj vartiĝis en la urbo regata de ŝia patro, Tebo Cilica. Dum la Troja Milito ŝian edzon Hektoron mortigis Aĥilo. Kiam la venkintaj grekoj kaptis Trojon, la filo de Aĥilo, Neoptolemo, mortigis la filon de Andromaĥo kaj Hektoro, Astianakson, deĵetante lin de la urbaj muroj, kaj sklavigis ŝin kaj fraton de Hektoro, Helenon. Neoptolemo portis ŝin al Epiro, kie ŝi naskis al li Moloson, Pielon kaj Pergamon. Kiam Neoptolemo mortis, Andromaĥo kaj Heleno geedziĝis, iĝis reĝo kaj reĝino de la lando, kaj naskis filon Cestrinon. Andromaĥo fine ekloĝis kun sia filo Pergamo en la urbo Pergamo.
Edzino de Hektoro
Dum la tuta vivo de Andromaĥo, viroj mortadas ĉirkaŭ ŝi. Ŝi estas naskita kiel reĝidino en la urbo Tebo en Troja Cilicujo, kiun Aĥilo poste kaptas, mortigante ŝiajn patron Eetionon kaj sep fratojn. Tuj poste ŝia patrino, predigite sed reliberigite per elaĉeto, mortis de malsano (Il. 6.425). Hektoro, filo de la reĝo Priamo kaj reĝino Hekubo de Trojo, prenas ŝin de ŝia patra hejmo, alportinte sennombrajn edziĝajn donojn(22.470-72). Tial la familio de Priamo estas la sola subtenanta Andromaĥon. Kontraste al la maldeca rilato de Pariso kaj Heleno, Hektoro kaj Andromaĥo realigas la antikvan grekan idealon de feliĉa geedzeco, kio plitragediigas ilian malbonan komunan sorton.
Andromaĥo aperas en la rolo de edzino de Hektoro tri fojojn en la Iliado :