cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grandrapida trajno "Eŭrazio" Moskvo — Pekino
Grandrapida trajno "Eŭrazio" Moskvo — Pekino (ВСМ «Евразия» Пекин — Москва) estas projekto de Grandrapida trajno, kio navedos inter Moskvo kaj Pekino. La projekto estis anoncita en januaro 2015. La longo de fervojo estos 7000 kilometroj, 3200 kilometroj tra Ĉinio estas jam konstruitaj. La Grandrapida trajno Moskvo — Kazano estos parto de la fervojo.
Turingia Landa Parlamento
La Thüringer Landtag estas la landa parlamento de la Liberŝtato Turingio kun sidejo en la ĉefurbo Erfurto (Arnstädter Straße).
Taskoj
Ĝi estas leĝdona povo sur nivelo de federacia lando, kiel skribite kaj garantiite en la artikoloj 48-69 de la konstitucio turingia. Ĝi akceptas leĝojn, elektas la ministroprezidenton kaj kontrolas la laboron de la registaro.
Dispartigo
La 5-a parlamento, elektita en la 30-a de aŭgusto 2005, konsistas el 5 partioj. La CDU okupas 30 seĝojn, la Maldekstruloj 26, la SPD 19, la Liberaluloj 7 kaj la Verduloj 6.
Rezultoj ekde 1990
Ĉiam estis la plej forta partio la kristandemokratoj. Post CDU/FDP-koalicio de 1990 ĝis 1994 kaj CDU/SPD-koalicio de 1994-99 la kristandemokratoj sukcesis, pro absoluta plejmulto de voĉdonoj, regi de 1999-2009 senpartnere. De post la elekto de la 30-a de aŭgusto 2009 ekzistas denove koalicio kun la socialdemokratoj.
Prezidantoj laŭ aĝo
Estante la plej oldaj, la sekvontaj deputitoj rajtis malfermi la konstituiĝintajn kunsidojn:
Konstruaĵoj kaj memorigtabulo
La Turingia Landa Parlamento konsistas el tri konstruaĵoj:
En aŭgusto 2009 senvualigitis en la vestiblo de la tria kaj plej nova konstruaĵo memorigtabulo por persekutitaj politikistoj dum la GDR-tempo, nome por: Hermann Becker (LDP), Hermann Brill (SPD) kaj Hugo Dornhofer (CDU).
Március
Március [marciuŝ] (: marto) laŭ sia subtitolo estis "Az erdélyi magyar egyetemi ifjúság szava" (Vorto de transilvania hungara unuversitatjunularo). Ĝi estis periodaĵo altlerneja aperinta en junio 1942 en Kluĵo, eldonita de Kolozsvári Magyar Diákok Szövetsége (KMDSZ, Societo de Hungaraj Studentoj), redaktite de Sándor Derzsi, Márton Kolosy kaj László Lőrinczi. Estas konataj entute nur kvin numeroj.
Vancouver City Centre (SkyTrain Vankuvero)
Vancouver City Centre estas subtera stacio sur Canada Linio de metroo SkyTrain (Vankuvero). Ĝi situas en Vankuvero, Brita Kolumbio, Kanado. Ĝi estis malfermita la.
Komunumoj de Kantono Ŝafhaŭzo
Kantono Ŝafhaŭzo ne konas subdividon en distriktojn. Ĝi akutale (en oktobro 2008) konsistas el 32 politikaj komunumoj, kiuj nomiĝas loĝantarkomunumoj. En la kantono ekzistas 3 urboj, nome la ĉefurbo Ŝafhaŭzo, Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo kaj la historia urbeto Stein ĉe Rejno:
Ŝanĝoj de la stato de la komunumoj
<br style="clear:both;" />
NGC 4945A
NGC 4945A (aliaj indikoj — ESO 219-28, PGC 45380) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Mezoregionoj de Espirito-Santo
La brazila subŝtato de Espirito-Santo estas dividata de la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko en kvar regionoj, poste subdividataj en mikroregionoj:
Formale tiuj mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile.
Ferenc Tolvaly
Ferenc TOLVALY [tolvaj] hungara verkisto, filmreĝisoro, entreprenisto, aŭdvidpersoneco. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 12-an de aprilo 1957.
Kariero
La familio de Ferenc Tolvaly en 1974 translokiĝis en FRGon. Liaj unuaj poemoj aperis 1975 en Új Látóhatár. Li pristudis ekonomikon kaj filozofion, poste filmreĝisoradon kaj aŭdvidmaneĝeradon. De februaro 2007 li estis elektita vicprezidanto de Hungara Pen Clubo, en 2011 ties ĉefsekretario.
Taiten Sato
Taiten Sato (佐藤 大典, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Thespa Kusatsu kaj AC Nagano Parceiro.
Munkeno
Munkeno aŭ – nuntempe multe malpli ofte – Munĥeno, germane München, estas la landa ĉefurbo de la respubliko Bavario. Post Berlino kaj Hamburgo ĝi estas la tria plej granda germana urbo kaj unu el la plej gravaj centroj pri ekonomio, trafiko kaj kulturo.
Geografio
Urbopartoj: Schwabing
Kulturo
La Pinakothek der Moderne (Pinakoteko de la Modernuloj) estas arta muzeo en la urbocentro de Munkeno, integranta de la nomita "Kunstareal" (arta distrikto) kiu enhavas ĉiujn muzeojn de la urbo: nome la Alte Pinakothek, la Neue Pinakothek, la Museum Brandhorst, la Antikensammlungen, la Glyptothek, kaj la Galerie im Lenbachhaus krom la Ägyptisches Museum kaj la Universitaton de kino kaj televido.
La Bavara Radio - germane Bayerischer Rundfunk (mallonge BR) - estas regiona ŝtata radia kaj televida stacio en Germanio kun centra oficejo en Munkeno.
La Max Planck Societo por la progreso de la scienco (germane Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften e. V.; mallongigita kiel MPG) estas formale sendependa ne-registara organizo kaj ne-profitcela asocio de germanaj esplorinstitutoj fonditaj en 1911 kiel la Kaiser Wilhelm Societo kaj renomita kiel "Max Planck Societo" en 1948 honore de sia unua prezidanto, teorifizikisto Max Planck. La societo estas financita de la federacia kaj ŝtata registaroj de Germanio.
La Bavara Ŝtata Biblioteko (germane Bayerische Staatsbibliothek - BSB) estas la ĉefa deponejo de la Bavara Ŝtato ekde 1663. La biblioteko enhavas pli ol 10 milionojn da libroj, fakto kiu faras ĝin unu el la plej grandaj kaj gravaj bibliotekoj en la mondo. Interalie, la biblioteko enhavas la plej grandan kolekton de inkunabloj (libroj presitaj proksime de la invento de la presejo, antaŭ la jaro 1500) kaj grandan kaj gravan kolekton de antikvaj manuskriptoj.
La Internacia Junulara Biblioteko (germane Internationale Jugendbibliothek, mallongigita IJB) estas biblioteko en Munkeno, kiu specialiĝas pri kolektado de infanaj kaj junularaj libroj el la tuta mondo. La biblioteko, kiu malfermiĝis en 1949, estas la plej granda de sia speco en la mondo.
Ekonomio
Laŭ kompara studo (de revuo WirtschaftsWoche, Iniciato Neue Soziale Marktwirtschaft kaj firmao IW Consult GmbH en Kolonjo) Munkeno inter la 50 plej grandaj urboj germaniaj havas la plej altajn ekonomian povon kaj vivkvaliton. Laŭ vicigo de ekonomika magazino Capital la urbo kun la plej bona ekonomika perspektivo estas Munkeno, sekvata de Stutgarto, Düsseldorf kaj Hamburgo.
Trafiko
La enurba publika trafiko de Munkeno estas organizita de la Munkena Trafik-Ligo (Münchner Verkehrs- und Tarifverbund, MVV), en kiu membras
La Richard-Strauss-Straße estas ero de la Meza Ringstrato kaj de la Germana Nacia Ŝoseo 2 R. Ĝi troviĝas en la munkena urboparto Bogenhausen kaj kunligas la Effner-Placon kun la Leuchtenberg-Ringo.
Ĝis 1992 Munkeno havis relative malgrandan, sed proksiman flughavenon en kvartalo Riem. La en 1992 malfermita Flughaveno de Munkeno ĉ. 30 km norde de la urbo estas la due plej granda flughaveno de Germanio, kun 28,6 milionoj da pasaĝeroj jare. Post la decido de Lufthansa igi ĝin (apud Frankfurto) dua aviada nodo de la lando, ĝiaj internaciaj ligoj ade pliboniĝas. Pro la kreskanta trafiko oni konstruis duan ekspedejon. La flughaveno havas du aviodromojn paralelajn, tiom distancajn, ke eblas samtempa libera uzado; planoj konstrui trian renkontas reziston pro malutilo al la vivmedio.
Munkeno havas ankaŭ bonan trajnan konekton per trajnoj InterCityExpress kun Berlino kaj per aŭstraj trajnoj Railjet kun Vieno kaj Budapeŝto.
Firmaoj en Munkeno
Gravaj ekonomiaj branĉoj en Munkeno estas turismo, konstruado de veturiloj kaj maŝinoj, elektrotekniko kaj komputilprograma industrio. Munkeno estas ankaŭ grava financa urbo kaj la germana centro de asekuroj. Krome la urbo estas signifa pri biotekniko, kiu koncentriĝas en kvartalo Martinsried de apuda komunumo Planegg. Ankaŭ pri amaskomunikiloj Munkeno estas tutlande grava. Tie ĉi rezidas la monde due (post Novjorko) plej multaj eldonejoj. Ankaŭ televida kaj filma produktado estas reprezentata. Per sia foirejo konstruita sur la tereno de la eksa flughaveno en Riem Munkeno estas ankaŭ grava foira urbo.
Multaj grandaj entreprenoj havas sian ĉefsidejon en Munkeno. Precipe post la Dua mondmilito multaj firmaoj translokis sian centron de Berlino aŭ orienta Germanio al Munkeno.
Oktoberfest
En oktobro de 1810 la princo Ludoviko de Bavario edzinigis Therese von Sachsen-Hildburghausen kaj okazigis ĉevalan konkurson sur herbejo (hodiaŭ "Theresienwiese“ = "Herbejo de Therese“). Ekde tiu jaro festo okazas ĉiam fine de septembro sur ĉi-tiu herbejo.
Sporto
En 1972 en la urbo okazis la Somera Olimpiko; kadre de ĝi konstruiĝis vasta olimpika parko kun impresa centra olimpika stadiono, rekonebla pro gigantaj "veloj" kiuj protektas la publikon kaj kontraŭ tro forta sunbrilo kaj kontraŭ pluvo.
Futbalo
FC Bayern München, fondita en 1900, estas granda kaj fama klubo de futbalo en Eŭropo. Ĝia nuna hejma stadiono nomiĝas Allianz Arena; ĝi sekvis la olimpikan stadionon en la olimpika parko. La stadionon la klubo dividas kun la loka rivalo TSV 1860 München, kaj ankaŭ la vira germana nacia teamo de futbalo kaj la koresponda virina nacia teamo ofte uzas ĝin por internaciaj matĉoj.
Inter la 9-a de junio kaj la 9-a je julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo, interalie en Munkeno. En la munkena stadiono, kiu dum la konkurso havis 59 416 sidlokojn, okazis pluraj matĉoj kaj ankaŭ la 9-an de junio la unua, "malferma" matĉo.
Munkeno en Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Munkenon kun nura intereso al la Munkena Olimpa Stadiono:
Volapuko
En Munkeno ekzistis Volapukistoj, kaj ili organizis tie 1889 la 2-an mondkongreson de Volapuko.
Esperanto
La tutan historion de la unuaj 100 jaroj de la Esperanto-movado en Munkeno vi povus legi je Historio Sube estas nur ekstrakto legebla.
Antaŭ Unua Mondmilito
Ekis la urba Esperanto-movado en 1891 per la fondo de "Societo Esperantista Munkena" (intertempe nomata Esperanto-Klubo Munkeno) de kvar homoj: Ludwig Emil Meier, Franz Müller, Ludwig Kahn kaj Herman Ermold. Februara numero 1892 de La Esperantisto montras kiel personojn, kiuj ellernis la lingvon Esperanton, krom la 4 supre cititajn nomojn de la Societo Esperantista Munkena 3 novajn nomojn (stud. fil. H. Konold, stud. teĥnol. Friedrich Kriechbaum kaj B. Wieser). Aliflanke la vivo de la en 1891 fondita societo laŭŝajne ne tro bone funkciis, ĉar en aprila numero 1892 (paĝo 53) de La Esperantisto ni legas:
La klubo Esperantista en Munĥeno, kiu en la pasinta jaro disfalis baldaŭ post sia naskiĝo, nun denove formiĝis. Ĝia nuna estro estas s-ro Kurt Wagner (Dachauerstrasse 25/II r. R.G. München. Bayern). La unua kunveno de la klubo estis la 9-an de marto en la loĝejo de s-ro Wagner. La kunvenoj estos ĉiusemajnaj. La klubo komencis jam korespondadon kun diversaj Esperantistoj.
En 1897 la Esperanto-grupo de Munkeno ne plu ekzistis.
Dek tri jarojn post la unua fondiĝo denove L. E. Meier, kiu laŭŝajne intertempe revenis al la Bavara ĉefurbo, zorgis pri kuniĝo de la esperantistoj en Munkeno: Je la 21-a de marto 1904 de li kaj 9 aliaj verduloj la Esperantista Grupo Munĥena estas fondita. Apud Meier kiel prezidanto aperas 2 novaj nomoj: Wulkow kiel sekretario, krome von Stroessner kiel kasisto. En la 1904 unue noveldonita Germana Esperantisto oni bedaŭras en februaro 1905, de niaj Munĥenaj samideanoj ni bedaŭrinde de tre longe nenion aŭdis, kaj 2 numerojn poste la gazeto informas, ke Munkeno plendas pli gravaj malfacilaĵoj pro renkontiĝejo. Cetere ni povas legi pri kursoj, sed aliflanke ankaŭ konstati, ke Munkeno mankis en listo de la plej gravaj Esperanto-grupoj, kiun Germana Esperantisto aperigis. Tamen certe la Munkena Esperanto vivo ankaŭ progresis, ĉar 1906 ni jam aŭdas pri varbparoladoj de s-ro Pitschi en Stenotachygraphenverein kaj de stud.jur. Landsberg, pri kiu informis eĉ Münchener Post. Sed ankaŭ en Münchener Neuesten Nachrichten, Allgemeine Zeitung kaj en Neues Münchener Tageblatt aperis nun parte sufiĉe objektivaj artikoloj pri Esperanto, el kiuj kelkaj estis skribitaj de s-ano L.E. Meier.
Germana Esperantisto informas en la Januara 1907 numero, ke la sekretario de Esperantista Grupo Munĥena, s-ano Hans Wulkow fariĝis komitatano de novfondita Germana Esperanto-Societo - ek de majo Germana Esperanto-Asocio (GEA). Kvankam Dr. Heinrich Molenaar propagandis por sia nova lingvo Universal, la 16-a Internacia Pacifista Kongreso en München akceptis je la ferma kunsido tre fervorajn proponojn por Esperanto, kaj pri ĉio ekzistis sufiĉe granda eĥo en diversaj Munkenaj gazetoj. El tio rezultis ne nur, ke s-ro Meier povis kursestri en sufiĉe famkonata Munkena restoracio Humpelmayr, sed ke Munkena Esperanto-klubo sukcesis, je la 10-a de oktobro aranĝi publikan propagandan kunvenon kun ekspozicio.
La ido-skismo en 1908 malhelpis la Esperanto-movandon en Munkeno, kie multaj homoj iĝis idistoj. Post du jaroj de debatoj, 1910 la Munkenaj esperantistoj aktive kaj sukcesplene laboris: Fondiĝis nova grupo, kiu speciale celis la propagandon en kleraj rondoj, kaj novaj societoj (la unua estis Stenografia Esperanto-Societo, la dua nomiĝis Internacia Esperanto-Societo, kiu celis kunligi izolitajn esperantistojn kaj progresigi ilin per korespondado). Cetere la diversaj grupoj kolektiĝis en nova unuiĝo kun la nomo Esperanto-Klub München, la estraranoj estis i.a. s-roj d-ro Stuhlberger kiel prezidanto kaj d-ro Geist kiel vicprezidanto, klubejo estis Parkhotel, Maximilianspl.21, kie oni renkontiĝis regule marde. Sed la grupoj plue laboris, ĉiu sur sia kampo; ekz.la tiea laborista grupo sukcesis, ke de la kursoj restis 50 personoj ĝis la fino.- La klubo decidis sendi 2 delegitojn al ĉi-jara GEA-kongreso en Augsburg, kaj cetere ili fondis specialan informejon kaj propagandejon, kiu troviĝis en Türkenstr. 96 kaj estis malfermata ĉiutage de la 9a ĝis 12a! Tre pozitiva estis ankaŭ la reveno de la iama grupfondinto, ekskapitano Ludwig Emil Meier de Ido al Esperantujo, kiu tuj denove diligente varbparolis, - ekz. je postkongreso en Munkeno post la GEA-kongreso en Augsburg antaŭ 250 aŭskultantoj. La Munkenaj esperantistoj partoprenis ankaŭ per Esperanto-oficejo ekspozicion de mahometana arto kaj dum jaro okazis ne nur sufiĉe multaj aliaj, sukcesplenaj, publikaj paroloj kaj kursoj, kiuj kaŭzis multajn novajn membrojn en ĉiuj sekcioj kaj grupoj, sed oni ankaŭ sukcesis enpenetri en gravajn cirklojn. Ekz., en la plej influhava komerca unuiĝo de Bavarujo Kaufmännischer Verein von 1873 ekestis lingvaj kursoj, same en Arbeiterbildungsverein. kaj precipe bone: De la plej alta turo de Oktobrafesto sur la Theresienwiese, nome de la Löwenbräu, flirtis dum daŭro de festo 15-m2-granda Esperanto-flago, kaj sur ĉiuj enirejoj de tiu budo estis sub girlandoj Esperanto-steloj, kaj en budo atentigis granda tabulo kun surskribo Lernt Esperanto (= lernu Esperanton) al giĉetejo de la esperantistoj. Kompreneble tiel Esperanto atingis ne nur plian konatecon, sed krome tio kaŭzis multajn novajn amikojn.
La laboro por Esperanto daŭris fruktdona en Munkeno ĝis la eko de la unua mondmilito, multaj idistoj revenis al Esperanto en tiu periodo kaj multaj homoj lernis nian lingvon.
Post la Unua Mondmilito
En 1920 fondiĝis katolika grupo, la jaro 1921 alportis pluan progreson. La ekonomia krizo post 1923 malhelpis la movadon. En 1927 GEA kaĵ LEA (Laborista Esperanto-Asocio) al Bavara Lando-Parlamento proponis, ke oni, kiam ekzistus emo, permesu nedevigan Esperanto-instruon je ĉiuj mezlernejoj en Bavarujo. En 1928 la Bavara Lando-Parlamento pritraktis tiun peticion, parlamento kontraŭ la voĉoj de socialdemokratoj kaj komunistoj decidis, ne akcepti la peticion. La granda depresio 1929 preskaŭ frakasis la tutan movadon, sed nur post 1933, kiam Nazioj prenis la povon, la movado tute haltiĝis. En 1934 oni festis ankoraŭ en malgranda cirklo la 25-jaran feston de esperantistiĝo, sed je jarfino restis ankoraŭ nur 18 membroj, de kiuj kelkaj eĉ delonge ne plu pagis kotizon. En 1935 oni devis doni al politika polico liston de ĉiuj membroj kaj skribis private al iama esperantisto, ke estus pli bone, vorton Esperanto tute ne elparoli, por eviti molestiĝi.
Post la Dua Mondmilito
Tuj post dua mondmilito, decembro 1945 germana milita registaro permesis fondiĝon de "Munkena Esperanto-grupo Laboro". Dum januaro 1946 tiam okazis la unua Generala Kunsido kun pli ol 100 gesamideanoj. Munkenaj esperantistoj agis tre kuraĝe kaj en konsento kun GEA decidis, organizi Pentekoste 1948 la unuan postmilitan Germanan Esperanto-Kongreson kaj helpe de junularo krome postkongresan internacian Esperanto-junularan tendaron en Garmisch-Partenkirchen.
En Munkeno okazis la 36-a Universala Kongreso de Esperanto dum somero 1951. De tiu tempo la placo oriente de la oktobrofesta herbejo nomiĝas Esperanto-Platz. Oni planis nomi alian placon laŭ L. L. Zamenhof, sed tiu placo estis forigita por konstrui la mezan aŭtovojan ringon de Munkeno.
Inter la 27-a de decembro 1963 kaj la 3-a de januaro 1964 la 7-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Munkeno kaj pritraktis la temon "Kulturo – ĉu ankoraŭ unueco en vario?".
Je la 26-a de septembro 1968 Horst Spirat fondis la Esperanto-Klubon München e.V. kiel juran societon, kiu ankoraŭ aktivas nun kaj servas kiel loka grupo de la Bavara Esperanto-Ligo kaj Germana Esperanto-Asocio. La junulara sekcio Munkena Esperanto-Junularo (MEJ) estis fondita en 1977 fare de Fritz Hilpert kaj Reinhard Fößmeier.
Plurajn jardekojn en la dua duono de la 20-a jarcento en la turisma informejo de la urba ĉefstacidomo disdoniĝis urba informilo inter aliaj lingvoj ankaŭ en Esperanto. Sian 100-jaran jubileon la klubo festis kadre de la 69-a Germana Esperanto-Kongreso en la urbo - kiel parto de ĝi, la landaj Esperanto-asocioj de la kvin "novaj" federaciaj landoj de Germanio Brandenburgio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Saksio, Saksio-Anhalto kaj Turingio aliĝis al la origine ekde la fondiĝo en 1906 tutnacia Germana Esperanto-Asocio; en Munkeno do el vidpunkto de UEA okazis la "ŝtata reunuiĝo" de la germania Esperanto-movado, dividita ekde la Malvarma Milito. Fine menciindas ke en aprilo 2012 en la kvartalo Neuhausen, ĉe strato Dachauer Str. kaj placo Leonrodplatz malfermiĝis internacia restoracio Esperanto lounge, kompreneble ankaŭ frekventata de la lokaj esperantistoj. Ĝi fermiĝis komence de 2015.
Decimoputzu
Decimoputzu - jen itale, sarde Deximeputzu - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma regiono Sardio, situas en la suda parto de la insulo kaj ekde aprilo 2021 estas parto de la administra unuo metropola urbo Kaljaro. Antaŭe ĝi kvin jarojn estis parto de la provinco Sud-Sardio kaj antaŭ 2016 apartenis al la provinco Kaljaro, kiu malfondiĝis en februaro 2016. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaraj komunumoj estas Decimomannu, Siliqua, Vallermosa, Villasor kaj Villaspeciosa.
Rosbach vor der Höhe
Rosbach vor der Höhe estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wetterau de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Decimoputzu
Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Rusaj Baletoj
Ballets Russes, la Rusaj Baletoj, estis sukcesa rusa baletensemblo je la komenco de la 20-a jarcento sub la estrado de Sergej Djagilev. Ĝi ekzistis ĝis ties morto en 1929.
Historio
La Oktobra Revolucio devigis Djagilev interrompi kontaktojn kun Rusio kaj resti kun la siaj en Franclando - kun ne maloftaj financaj problemoj. Dancistoj el la tuta mondo laborantaj sub rusaj pseŭdonimoj subtenis la bazan teamon. Léonide Massine estiĝis nova koreografo kaj aranĝis ege sukcesajn pecojn, en kiuj li gravigis la esprimozan karakterdancadon (ekz. La Boutique fantasque aŭ Le Tricorne de 1919).
En 1921 Djagilev provis per La Belle au bois dormant (de Pepita) en Londono returniĝon al klasikaj pecoj. Sed pro malakcepto fare de la publiko la trupo denove preskaŭ bankrotis. Li turnis sin al Bronislava Nijinska, konata por la kreado de spritaj kaj modernaj baletoj. Ŝi laboris kun artistoj kiel Goncharova und Stravinski (Les Noces, 1923) aŭ Laurencin kaj Poulenc (Les Biches, 1924). Massine komencis ankaŭ fari pli modernajn verkojn kiel Les Matelots (1925) kaj Ode (1928). George Balanchine kreis por la trupo pecojn, kie pli kaj pli novklasicismaj elementoj gravis (Apollon Musagete, 1928).
Graveco
La Rusaj baletoj ĉiam respegulis la ideon de Djagilev fari unuecon de dancmoviĝoj, muziko kaj scenejaranĝo. Li kunlaboris kun la pintularo da muzikistoj kaj avangardaj artistoj: krom Stravinski menciindas ankaŭ Maurice Ravel kaj Claude Debussy. Ankaŭ tial la spektantaro restis ciam moderna kaj intelektuala. Post la morto de Djagilev la de li inspiritaj dancistoj daŭrigis la laboron en novaj ensembloj (i.a. Ballets Russes de Monte Carlo)
Komuna ĝermana lingvo
Alfabeto kaj prononco
a, æ (centra a), c (/ĉ/),d, ð (kiel la angla th en "the"), e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, þ (kiel la angla th en "think"), u, v (nur en "frendaj" vortoj), w - (/ŭ/), x - (/gs/, /ks/ en komenco de silabo), y (/ü/); z
Diftongoj: "ai" kaj "ei" - /aj/; ie - /ij/.
Konsonantaj kunmetaĵoj: sc - /ŝ/; sk - /sk/; cc - /tĉ/; cg - /ĝ/
Morfologio
La projekto havas tri gramatikan genrojn (vira, ina kaj neŭtra) kaj kvin kazojn (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo kaj ila kazo), du nombroj (singularo kaj pluralo) kaj du deklinaciojn (forta kaj malforta). Adjektivoj sekvas la substantivojn laŭ genro, kazo kaj nombro, kaj povas esti en forta (antaŭa) aŭ malforta (malantaŭa) pozicio, kaj tiu influos en ĝia deklinado.
La difinita artikolo estas "þe", kiu havas deklinacion kiel en la germana lingvo.
La pronomoj ankaŭ havas deklinacion en ses kazoj. Ic =mi; ðu = ci; wit= ni; jit= vi; la tria persono estas: he (li); heu (ŝi); hit (ĝi); is (ri), heis (vira ili); hijos (ina ili); hija (ĝia ili); ije/eis (ria ili). La refleksiva pronomo (sic en akuzativo) ne havas nominativon kaj estas egala en la singularo kaj pluralo, kiel en la latina lingvo. La interrogativa kazo havas formojn laŭ genro (ankaŭ kiel la latina): hwa (kiu vira), hweu (kiu ina), hwat (kiu ĝia); en pluralo estas ria kiuj: hwas (kiuj vira), hwos (kiuj ina), hwa (kiuj ĝia), hwije/hweis (kiuj ria)
En ĉi tiu lingvo estas 4 verbaj modoj: indikativo, subjunktivo, imperativo, optativo; sed nur du tempoj (estanto kaj pasinto). Ĝi havas 6 personojn kaj du voĉojn (aktivan kaj pasivan). La verboj estas dividitaj en fortajn kaj malfortajn, kiel en la germanaj lingvoj. La fortaj verboj povas esti regulaj aŭ neregulaj.
Sintakso
La baza konstruo en ĉi tiu lingvo estas SV[A]O (subjekto, verbo, ebla adverbo, objekto):
He kwalde þen Wulf (Li mortigis la lupon).
Sed, ĉar la lingvo havas kazojn, la vortordo estas libera.
La adjektivo nepre antaŭas la substantivo: Þe junge Mann (la juna homo).
La demandoj komenciĝas per verboj:
Findent ða Cilder ða Wulfans? (Ĉu la infanoj trovis la lupojn?)
Kálmán Dékáni
DÉKÁNI Kálmán (de:ka:nii) estis hungara, poste rumania hungara instruisto, bibliotekisto naskita en Szováta la 26-an de novembro 1875 kaj mortinta en Nagysajó la 9-an de oktobro 1925.
Komuna ĝermana lingvo
Sintakso
Wulfansu fandest? (Ĉu vi trovis la lupojn?) Kwaldestu wulfans? (Ĉu vi mortigis la lupojn?)
Kálmán Dékáni
Kariero
Kálmán Dékáni kavigis diplomon (1900) kaj doktoriĝon (1903) en la Universitato de Koloĵvaro, ekde 1902 li instruis en la reformita ĉefgimnazio de Marosvásárhely, ekde 1915 li estis bibliotekisto de la grandbiblioteko de la kolegio kaj ĉefbibliotekisto de la Biblioteko Teleki. En 1912 li havigis kvalifikon de privatprofesoro en la universitato de Koloĵvaro pri la fontoj historiaj de la mezepoka hungara historio. Li redaktis en 1903–04 la gazeton Székelység, en 1920–21 la revuon Zord Idő. Li ludis gravan rolon en la organizado de la literatura vivo en Transilvanio post 1919.
Heksila kloroformiato
Heksila kloroformiato aŭ C7H13ClO2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kloroformiata acido kaj heksanolo. Heksila kloroformiato estas senkolora likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel analiza reakciaĵo en kemiaj sintezoj kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj.
Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Heksila kloroformiato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Heksila kloroformiato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. Heksila kloroformiato estas toksa per inhalado, haŭtokontakto kaj englutado.
Teatrejo
Teatrejo estas ejo kie aktoroj ludas teatraĵojn kaj publiko spektas ilin. La vorto teatro povas montri kaj la ejon kaj la belarton kaj la aktorojn mem; ĉi tie por plia klarigo ni uzos nur "teatrejo".
Antikvaj teatrejoj
La teatrejo kiel arkitekture tipa formo de konstruaĵo evoluis en antikva Grekio, kun vicoj de seĝoj duoncirkle aranĝitaj en la publikejo, kun orkestrejo – kutime malaltigita – antaŭ tiuj seĝovicoj, kaj kun scenejo plialtigata, kie agas la teatraj aktoroj. Kutimiĝis aranĝi la orkestrejon en formo de "fosaĵo" inter publikejo kaj scenejo. La teatrejo estis tiel konstruata, ke ĉiuj spektantoj bone kapablis aŭdi la paroladon kaj kantadon scenejan. Teatraj aktoroj rajtis esti nur viroj – ili pere de pezaj manteloj kaj maskoj ankaŭ ludis virinajn rolojn. La teatrejoj estis subĉielaj.
La antikvajn grekojn nomis tiun tipon de teatrejo θέατρον, kiu pli precize signifis "spektaklo" kaj el kiu devenas la vorto "teatro" kaj similaj vortoj.
Postaj teatrejoj
Dum la Mezepoko teatro estis ludata survoje en placoj, antaŭpreĝejaj atrioj kaj foje ene de la preĝejoj mem kaze de religia teatro. Tiutempe la kompanioj aŭ teatraj grupoj estis malmultnombraj, foje konsistantaj de nur du homoj, kiuj ne bezonis multe da aĵoj aŭ ornamitan scenejon por ludi. Tamen dum la renesanco kaj poste disvolviĝis en kelkaj landoj de Okcidenta Eŭropo, kiel ekzemple Italio, Francio, Britio aŭ Hispanio la kutimo munti scenejojn en korto ĉu ene de granda domo ĉu inter diversaj domoj, ekzemple tri, kiuj faris la kvadraton kune kun la kvara muro konsistigita de la scenejo mem. Tiu aranĝo permesis ne nur pli ordigitan ludadon, sed cede ricevi monpagon de la spektontoj. Tre ofte la tri aŭ du muroj de la domoj ne estas simplaj muroj, sed koridoroj aŭ fenestroj, el kiuj eblis spekti la spektaklon. Tio estos la origino de la loĝioj. En tiuj epokoj la provizoraj teatrejoj (ili estis malmuntitaj ofte post la ludado. sed ne ĉiam) estis ankoraŭ sentegmentaj kaj la ludado okazis sub la taga lumo. Tamen tuje oni ekkonstruis teatrejojn kiel precizan kaj por unufunkcia celo; tiam foje ankoraŭ oni ripetis la jam konatan strukturon sentegmentan, kiel en Almagro en Hispanio, aŭ jam oni komencis konstrui kuntegmentajn teatrejojn. Tio necesigis lumigilojn, komence de oleo aŭ similajn, poste elektrajn. Ili permesis, ke ludado okazu ne nur kiam estas taglumo, sed nokte, vintre kaj pli ofte.
La unua ŝtona kaj subtegmenta teatrejo post la antikva epoko estis la Teatro Olimpico en Vicenza, kiun ekde la jaro 1580 konstruigis la arkitekto Andrea Palladio kaj kiun kvin jarojn pli poste finis lia kolego Vincenzo Scamozzi. Unua aparta teatreja konstruaĵo en Germanio estis la dum 1606 finita Ottoneum en Kaselo. Plia grava teatrejo en Mezeŭropo finiĝis dum la jaro 1641 en la urbo Ulm. La tiuepokaj teatroj havis sube la tradiciajn seĝovicojn, kaj supre multajn balkonojn por privilegiaj spektantoj. Modernaj teatrejoj kutimiĝis ekde la jaro 1900 lige al la arkitektoj Gottfried Semper, Richard Wagner (kiu ne nur estis komponisto) kaj Max Littmann: ili repopularigis la antikvan duoncirklan aranĝon de seĝoj, kompareblan al tiu de amfiteatro. La publikejo en unua skizo de la operejo de la urbo Dresdeno de Gottfried Semper jam estas duoncirkla, kaj la skizoj por Wagner-festivalejo en Munkeno plisimiliĝas al la aranĝo de antikvaj amfiteatroj. Richard Wagner kaj lia arkitekto Brückwald pliperfektigis la antikvan seĝoaranĝon en la festivalejo de Bayreuth.
La moderna arkitekto Walter Gropius dum la jaro 1926 per la koncepto de "totala teatro" revenis al la origina antikva ideo komplete ĉirkaŭigi la scenejon per publikejo – li tamen ne kreis kompletajn cirklojn de seĝovicoj, sed du kontraŭajn publikejojn, en kies mezo troviĝas la scenejo. Aliaj modernaĵoj estos la turniĝantaj scenejoj, la rimedoj levi aŭ mallevi dekoraciojn, ktp., kaj la aldono de tre teknikaj sistemoj por lumo kaj sono (muziko, specialaj efektoj ktp). Multaj nuntempaj teatrejoj – sed ne ĉiuj – samtempe servas kiel operejo.
Elstaraj teatrejoj
Elstaraj antikvaj teatrejoj estis tiuj de Ateno, Epidaŭro, Priene, Sirakuzo, Taormina, Romo, Ostia, Verono, Arles, Orange, Nimo, Merido, Taragono, Italiko apud Sevilo kaj Majenco.
En Aŭstrio
en Britio en Francio
en Italio
en Katalunio
en Svislando
en Skandinavio
kaj en meza kaj orienta Eŭropo
Krome elstaras en Ameriko
kaj en Aŭstralio
Violetta Villas
Violetta Villas naskiĝis en Lieĝo, Belgio, la 10-an de junio 1938, kaj mortis la 5-a de decembro 2011 estis kantistino (soprano) el Pollando kiu atingis la plej altan registron de 5 oktavoj.
Preĝejo Sankta Kruco (Ferencváros)
preĝejo Sankta Kruco estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en Ferencváros (distrikto).
Historio
En ekstera parto de Ferencváros katolika societo formiĝis en 1921 por nova kapelo aŭ preĝejo. Ekde la sekva jaro en proksima lernejo oni aranĝis mesojn. En 1925 paroĥo estis fondita, samtempe la mesoj okazis en aparta provizora loĝdomo, kiu estis kapelo. Post 5 jaroj jam la nova preĝejo ekfunkciis. En 1941 la apuda paroĥo ekfunkciis. En la 1960-aj jaroj granda kolonio estis konstruita en la proksimeco, kiu pligrandigis vizitantojn de la preĝejo. La plena renoviĝo finiĝis en 2003.
Konstruaĵo
La preĝejo situas ĉe vojkruciĝo de 2 gravaj vojoj, krome inter tramaj kaj fervojaj reloj. La fasado havas 2 simetriajn turojn flanke, meze troviĝas la enirejo. Resume estas 3 navoj. Ĝenerale la preĝejo imitas la mezepokajn bazilikajn preĝejojn. En la interna parto la oni pentris multe da freskoj.
Kermeso okazas en la 14-an de septembro.
Olmedo
La nomo Olmedo povas referenci al:
Molibdeno
Molibdeno estas kemia elemento en la perioda tabelo tiu havas la simbolon Mo kaj la atomnumeron 42. Ĝi estas arĝentblanka malmolega transirmetalo kiu havas unu el la plej altaj fandopunktoj de ĉiuj elementoj.
Molibdenon enhavas kelkaj fermentoj, ekzemple ksantinoksidazo.
Sarapula distrikto
Sarapula distrikto (udmurte Сарапул ёрос) estas distrikto de Udmurtio. La ĉefurbo estas vilaĝo Sigaevo.
Robinia borulo
La robinia borulo (Megacyllene robiniae) estas grava damaĝa insekto por ŝajnakacia robinio en  Nordameriko. La nomo estas derivita de la plantogenra nomo robinio, malprofite al kiu la larvoj nutriĝas.
Priskribo
Ekde distanco oni facile konfuzas ĝin kun vespo aŭ abelo, eĉ ĉe pli proksima rigardo ĝi ofte ŝajne estas Megacyllene caryae aŭ M. decora. La plenkreska skarabo longas inter 12 kaj 20 mm kaj havas W-forman trian strion sur sia elitro. La antenoj de ambaŭ seksoj estas malhelbrunaj dum la anteno de la maskloj estas du trionoj de la korpolongo kaj por la femalo estas duono. Iliaj kruroj estas ruĝet-brunaj.
Vivociklo
La imaginoj aŭtune metas siajn ovojn sur la arboj, poste la larvoj elkoviĝas kaj pasigas la vintron travintrante ene de la arboŝelo. Poste la larvoj tunelas la arbotrunkon. Tiuj tuneloj longas ĉirkaŭ 10 cm kaj larĝas 0,6 cm. La larvoj tiam pupiĝas en malfrua julio kaj frua aŭgusto; la imaginoj ekaperas en malfrua aŭgusto kaj tra septembro. Ili nutriĝas per solidagopoleno, la larvoj per la ligno de la ŝajnakacia robinio.
Damaĝo-mastrumado
Ekzistas nuntempe nur unu registrita insekticido, kiu estas karbarilo (1-naftil-metilkarbamato). Ĝi estas uzata en ununura dozo kiam la plenkreskuloj estas plej aktivaj (aŭgusto/septembro).
Neuvecelle
Neuvecelleestas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 13 km oriente de Thonon-les-Bains kaj ĉ 15 km okcidente de Saint-Gingolph kaj la svisa landlimo. Trafluas ĝin rojo Ruisseau de Forchez.
De Nevecelle ekiras la funikularo, kiu ligas la urbcentron de Évian-les-Bains al la laga bordo. Estas la ununura funikularo el la mondo, kiu havas 6 staciojn.
La najbaraj komunumoj estas okcidente: Évian-les-Bains; sude: Saint-Paul-en-Chablais kaj Larringes; kaj oriente Maxilly-sur-Léman.
Teologia Altlernejo (Győr)
La Teologia Altlernejo en Győr estas romkatolika seminario por estontaj pastroj kaj instruistoj, sed ĝi havas kampuson ankaŭ en Szombathely.
Historio
Supozeble en la 13-a jarcento funkciis jam seminario en Győr, la unua mencio restis el la sekva jarcento. Episkopo kun jezuitoj fondis instituton pri pastroedukado en 1627. Ĉefepiskopo György Széchényi konstruigis domegon en 1684, kiu nun estas la altlerneja biblioteko kaj la eklezia trezorejo. En 1732 la konstruaĵo estis pligrandigita, samtempe la instruistoj estis benediktanoj. Baldaŭ dominikanoj, piaristoj, fine denove jezuitoj instruis. Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio) malpermesis ĉiujn seminariojn kaj li fondis centran seminarion en Pressburg. Post longaj jaroj en 1857 János Simor tamen fondis novan malgrandan seminarion en Győr en domo laŭ Placo Széchenyi (Győr). Ekde 1952 venas estontaj pastroj el diocezoj de Szombathely, Pécs, ekde 1965 de Veszprém, depost la socialismo eĉ el Slovakio venas studentoj.
Edukado
En 1991 ankaŭ ekstera instruado funkcias en la pedagogia altlernejo, la kampuso en Szombathely ekfunkciis en 1997. Laŭ kontrakto en 1998 kun Pontifika Laterana Universitato la instruado estas sesjara kun diplomoj BA aŭ MA.
En la altlernejo 7 katedroj estas.
Konstruaĵoj
La ĉefa pluretaĝa konstruaĵo situas sola en parko. Antaŭe Baziliko de Győr troviĝas, malantaŭe bordo de Rába.
Jojogi-koen
Jojogi-koen povas esti:
Wspaniała Rzeczpospolita
La paĝo pri holokaŭsto Holokaust-blokada
Paĝo Holokaust estis plej diskutebla, pro tio ĝi iĝis blokita de kelkaj bankoj: ING, Alior Bank. La aŭtoro estas kontraŭ holokaŭsto kaj Adolfo Hitlero. Laŭ la artikolo verŝajne ĉirkaŭ 2,5 milionoj de judoj estis mortigitaj en ekstermejoj ekz. en Aŭŝvico, kaj ĝenerale slavoj (plimulte poloj kaj rusoj) iĝas mortintaj.
Benny Moré
Benny Moré (Beny Moré), realnome Bartolomé Moré, (naskiĝinta la 24-an de aŭgusto 1919 en Santa Isabel de las Lajas, Kubo; mortinta 19-an de februaro 1963 en Havano) estis kuba kantisto, kiu aparte interpretis son-montunon, mambon kaj boleron.
Aruvimi
Aruvimi, Aruwimi, aŭ Lohale, estas rivero de la Demokratia Respubliko Kongo, kiu fluas norde kaj nordoriente de la lando, en Provinco Orientale. Ĝi longas 1 300 km. Estas alfluanto de la riverego Kongo ĉe ties dekstra flanko. Ties supra fluo ricevas la nomon Ituri.
Berceruelo
Berceruelo [berzeRŬElo] estas municipo en la centrokcidento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Montes Torozos (Montoj Torozos) en la okcidento de la provinco.
Benny Moré
Vivo
Moré naskiĝis kiel plej aĝa el dek ok gefratoj en Santa Isabel de las Lajas (vilaĝo, al kiu li dediĉis muzikaĵon) en la iama provinco Las Villas en centra Kubo. En la aĝo de ses jaroj li eklernis gitarludon kaj en la aĝo de dudek li regule prezentis en la trinkejoj kaj kafejoj de Havano; tiutempo li ankoraŭ uzis sian propran nomon.
Berceruelo
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 13,94 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 38 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 130 el la 1860-aj jaroj.
Benny Moré
Vivo
Okaze de ĉi tiuj prezentadoj li konatiĝis kun la Trío Matamoros, kies kantisto li ankaŭ fariĝis pli malfrue. En 1945 li iris kun Conjunto Matamoros al Meksiko, kie li restis kiel ununura membro de la muzikbando kaj alprenis sian artistan nomon Benny Moré. En Meksikurbo Moré amikiĝis kun pianisto Pérez Prado kaj ankaŭ prezentis kelkfoje kun li. Fine de 1950 li revenis al Kubo kaj aniĝis en 1952 en la Orquesta Aragón. Per la Banda Gigante li fondis grandan ensemblon de ĝis kvardek muzikistoj, al kiuj li kantis iliajn voĉojn, ĉar li ne scipovis skribi notojn. En 1956 kaj 1957 ĝi ludis en Venezuelo, Jamajko, Haitio, Kolumbio, Panamo, Meksiko kaj Usono.
Berceruelo
Geografio
Ĝi distas 35 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipo Bercero, kaj fakte la loknomo estas diminutivo de Bercero. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rojo Molinos.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Benny Moré
Honorado
Je lia honora memoro ĉiun jaron jen septmbro okazas en Cienfuegos sur Kubo festivalo, kiu portas lian nomon. Sur la ĉefa strato de Cienfuegos staras bronzostatuo laŭ natura grando de la artisto.
Berceruelo
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Benny Moré
Honorado
En 2006 aperis la kinofilmo El Benny, unua verko de la kuba reĝisoro Jorge Luis Sánchez, kiu orientiĝas laŭ la vivhistorio de Morés. La filmmuzikon verkis steluloj de la aktuala kuba muziko, inter ili Chucho Valdés, Juan Formell kaj Orishas.
Berceruelo
Aktualo
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Johano Evangeliisto de la 16-a jarcento.
Benny Moré
Honorado
En 2008, la kuba verkistino Daína Chaviano omaĝis lin per lia inkludo en la romano La isla de los amores infinitos (La insulo de la senfinaj amoj) (tiu ĉi estas la kuba romano plej tradukita el ĉiuj tempoj), Ora Medalo de Florida Book Awards).
Diskaro
- Se Va A Morir
Noktulo
Noktulo aŭ noktuma besto estas besto kiu nur estas aktiva dum la nokto kaj dormas dum la tago. Bestoj, kiuj pli aktivas tage, kiel homo, nomiĝas taguloj, kaj tiuj, kiuj plej aktivas dum matenoj kaj vesperoj krepuskuloj. Noktulaj bestoj ofte havas fortajn sensojn da vidado kaj aŭdado, kiuj helpas al ili orientiĝi en mallumo. Ili vivas en noktario.
Besto povas preferi la noktan vivon pro diversaj kialoj: por ekspluati iun ekologian niĉon, por eviti esti ĉasita, por plibonigi sian kapablon kiel depredanton, por eviti la varmegon de la tago, ktp. En la dezerto, ekzemple, la nokta vivo permesas al la bestoj minimize la perdon de akvo.
La noktaj animaloj havas aŭdadon kaj flaradon tre evoluintaj ﻿kaj ili povas havi adaptita vidadon. La okuloj de la katoj adaptas al malsamaj niveloj de lumigado. La galagoj kaj iuj kiropteroj havas okulojn specialigitaj en la nokta vidado kiu ne funkcias bone dum la tago.
Miranda de Ebro
Miranda de Ebro estas urbo kaj municipo en la nordoriento de la provinco de Burgos, regiono Kastilio kaj Leono, en Hispanio. Ĝi estas en la plej orienta parto de la komarko Comarca del Ebro (sen kalkuli la eksklavon Treviño), lime kun provincoj Alavo kaj Rioĥo. La loknomo Miranda de Ebro povas esti komprenebla etimologie kiel Rigardejo de Ebro, ĉar ĝi situas ĉe la rivero Ebro, aŭ ankaŭ kiel Gvatejo aŭ Limejo. Ĝi estas la dua plej loĝata urbo en la provinco, malantaŭ nur Burgoso, la provinca ĉefurbo.
Ekonomie temas pri tre industria urbo kaj grava komunikcentro, speciale fervoja.​ Je ĉirkaŭo de radiuso nur de 80 km estas gravaj urboj kiel Bilbao, Burgoso, Logroño kaj Vitorio; kaj je 130 km estas Pamplono kaj Donostio. Miranda estas je 150 km de la landlimo kun Francio.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 101,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male ĝi fakte akiris preskaŭ loĝantoj (kvinobligis) el la 1900-aj jaroj.
Ĝi distas 84 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj la municipa teritorio limas kun Santa Gadea del Cid, (Álava), Ribera Baja (Álava), Berantevilla (Álava), Zambrana (Álava), Bugedo, Cellorigo (La Rioja), Galbárruli (La Rioja), Villalba de Rioja (La Rioja) kaj Haro (La Rioja). Resume ĝi limas norde kaj oriente kun la provinco Alavo, sude kun Rioĥo kaj okcidente kun la cetero de la provinco tra la Montoj Obarenes, nome montaro kiu fermas preskaŭ tri kvaronojn de la zono, ĉar ĝi eniras ankaŭ en la najbaraj regionoj.
La loko estas trapasata de la rivero Ebro, kiu dividas la urbon en du zonoj tre diferencaj laŭ antikveco: nome la historia kerno aŭ Aquende (dekstra bordo) kaj la moderna zono aŭ Allende (maldekstra bordo). Krome, en la municipa teritorio alfluas aliaj alfluantoj de Ebro kiel Bayas, Zadorra kaj Oroncillo. De tempo al tempo okazas inundoj de Ebro, ekzemple en 2003, 2008 kaj 2015.
Historio
El Ferepoko estis je nur 3 km de Miranda antaŭromia kaj poste romia setlejo Arce-Mirapérez, kie estus Deobriga, urbo de keltaj aŭtrigonoj konsiderita "mansio" (haltejo, domego) en la Itineraro de Antonino en la ŝoseo konata kiel Iter XXXIV aŭ Ab Asturica Burdigalam (Astorga-Bordozo). En la epoko de visigotoj estis movado de ermitoj kaj reloĝado fare de eŭskoj, kiel atestas la toponimio.
La plej frua mencio de Miranda de Ebro datas el 757, nome de la Codex Vigilanus, kiu rakontas militekspedicion fare de Alfonso la 1-a de Asturio laŭ la bordo de Ebro. En 840, la episkopo Juan de Valpuesta inkludis Miranda en la diocezon de Valpuesta. Fine de la 9-a jarcento la komarko de Miranda estis en la Graflando de Lantarón. Miranda de Ebro alvenis al la Regno Kastilio en 1076. Alfonso la 6-a por plifirmigi sian povon, donis al la urbo en 1099 la gravan foruon de Miranda de Ebro, same kiel faris ĉe Plencia, Bilbao, Logroño, Castro-Urdiales, Bermeo kaj Valmaseda.
En 1254, Miranda plifortigis sian komercon per la havigo fare de Alfonso la 10-a de rajto por foiro de Majo, kaj en 1332 per la havigo fare de Alfonso la 11-a de la foiro de la Anĝelo. La ponto super la rivero Ebro ekde almenaŭ la 10-a jarcento kun la rajtoj de la foruo helpis la komercan disvolvigon de Miranda el mallonge. En la Mezepoko estis grava juda komunumo kaj la urbo ĝuis la protekton de la kastelo, kies restaĵoj ankoraŭ videblas. Tiam estis ankaŭ murego kun naŭ pordegoj. Forta inundo en 1775 detruis la ponton kaj grandan parton de la murego. Nur en 1777, estante reĝo Karolo la 3-a oni konstruos novan ponton super la rivero Ebro.
Ekde la fino de la 13-a jarcento Miranda apartenis al diversaj komunumaroj kun urboj de Alavo kaj Rioĥo, sed ankaŭ kun Burgos, kio rezultis en diversaj konfliktoj kaj plendoj ambaŭflanke; tio pluis ĝis 1742. En la provinca restrukturigo fare de Javier de Burgos en 1822 Miranda eniris en la provinco de Alavo, sed pro plendoj de la urbo Burgos en la restrukturigo de 1833 Miranda revenis al la provinco Burgoso.
Moderna epoko
Dum la Hispana Milito de Sendependigo estis en Miranda la franca armeo dum ioma tempo. Poste la urbo devis gastigi la registarajn armeojn de la nordo dum la Karlismaj Militoj. En la Tria Karlisma Milito, Concepción Arenal estris la Ruĝan Krucon de Zorgo al Militvunditoj, kio estas konsiderata la unua hospitalo de Hispana Ruĝa Kruco.
La alveno de fervojo al la urbo en 1862 startigis la modernan disvolvigon de la ekonomio de la zono kaj ekde tiam kaj dum la tuta 20-a jarcento la urbo industriiĝis per industria revolucio; en la stacio de Miranda kunvenis la linioj Madrid-Irún kaj Castejón-Bilbao, kio faris ĝin la plej grava stacio de la nordo de la lando. La 7an de julio 1907, la reĝo Alfonso la 13-a, inter aliaj dekretoj, subskribis la havigon al la urbo de la titolo de "urbo". En 2007, la urbo rememorigis la centjariĝon de la urbodeklaro fare de Alfonso la 13-a.
Dum la Hispana Enlanda Milito en la urbo estis frankisma koncentrejo por militprizonuloj kiu funkciis ĝis 1947, estante la lasta fermita en Hispanio. Dum iom da tempo en ĝi aktivis la Gestapo, partikulare rilate al eksterlandaj prizonuloj. La urbestro Emiliano Bajo Iglesias kaj kelkaj el la demokrataj skabenoj estis mortpafitaj.
Ekonomio
Agrikulturo dekadencas, sed ankoraŭ aktivas por cerealoj, betoj kaj vitejoj. Brutobredado apenaŭas. Estas iom da ŝtonminado por akiri gruzon, sablon, kalkoŝtonon kaj alian konstrumaterialon.
La tradicia komerco estis marĝenigita fare de novaj sistemoj kaj entreprenoj kiel E.Leclerc, Inditex, Eroski, Adolfo Domínguez, Mercadona, Burger King, Decathlon ktp. Distrado estis akaparita de la najbara Vitorio. Turismo ne estis tradicia sektoro, sed dum la lastaj jardekoj ege pliiĝis danke al la kultura turismo kaj la geografia situo.
Demografio
Laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 35 528 loĝantojn. Ĝi ne perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, sed male ĝi fakte akiris preskaŭ 30 000 loĝantoj (kvinobligis) el la 1900-aj jaroj. En la lastaj jardekoj pliigantaj faktoroj estis alveno de enmigrintoj, ĉefe el Bulgario kaj Rumanio kaj de najbaroj el Vitorio serĉe de pli malmultekosta loĝado. La urbo okupas la duan rangon de loĝado en la provinco, malantaŭ Burgoso kaj antaŭ Aranda de Duero. En la regiono ĝi estas la dekunua urbo, malantaŭ Soria kaj antaŭ Aranda de Duero.
Miranda de Ebro havas dek kvar kvartalojn kaj ses submunicipojn, nome la jenaj: Ayuelas, Guinicio, Ircio, Montañana, Orón kaj Suzana. Miranda de Ebro havas du enklavojn en Rioĥo, nome El Ternero, kie oni produktas la nuran vinon kun protektita devennomado Rioja de la regiono Kastilio kaj Leono, kaj Sajuela. Krome estas kiel senhomejoj parto de Cabriana kaj Herrera, kie nun restas nur restaĵoj de salejoj kaj la monaĥejo de Santa María de Herrera.