cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laborista Esperanto-movado
Post la disfalo de Sovetio
MEM rapide malaperis, same kiel multaj orienteŭropaj asocioj, kiuj ne plu ricevis ŝtatan subtenon. SAT kaj IKEK plu ekzistas, dum MAS naskiĝis en la jaro 2005, kiel konsekvenco de ideoj esprimitaj en la artikolo aperinta en Le Monde diplomatique en Esperanto "Perspektivoj de la Esperanto-movado en la nuntempa mondo"
Irako
Etimologio
La araba nomo العراق al-ʿIrāq estis uzata ekde antaŭ la 6a jarcento. Estas kelkaj sugestitaj origintezoj por la nomo. Unu datas el la sumera urbo Uruk (biblihebree Ereĥ) kaj tio estus el sumera origino, ĉar Uruk estis la akadia nomo por la sumera urbo Urug, enhavanta la sumeran vorton por "urbo", nome Ur.
Solanaloj
Kelkaj malnovaj fontoj uzis por tiu ordo la nomon Polemoniales.
Irako
Etimologio
Araba popola etimologio por la nomo estas "profunde enradikigita, bone irigaciita; fekunda".
Solanaloj
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (21 jun. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Irako
Etimologio
Dum la mezepoka periodo, estis regiono nomita ʿIrāq ʿArabī ("Araba Irako") por Malsupra Mezopotamio kaj ʿIrāq ʿajamī ("Eksterlanda Irako"), por la regiono nune situanta en Centra kaj Okcidenta Irano. La termino historie inkludis la ebenaĵon sude de la Hamrin Montoj kaj ne inkludis la plej nordaj kaj plej okcidentaj partoj de la moderna teritorio de Irako.
La termino saŭad (nigra tero) estis uzata ankaŭ en la komencaj islamaj tempoj por la regiono de aluviaj ebenaĵoj de Tigris kaj Eŭfrato, kontrastante ĝin kun la arida araba dezerto.
Kiel araba vorto, عراق signifas "bordo", tiele ke la nomo laŭ la popola etimologio estus interpretata kiel "deklivo", rilate al tiu sude kaj oriente de la Jazira Altebenaĵo, kiu formas la nordan kaj okcidentan bordon de la areo "al-Iraq arabi" (la araba Irako).
69469 Krumbenowe
69469 Krumbenowe estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥaj geastronomoj kaj geedzoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Orbito
Ĝi estas nemalproksima de la orbita resonanco 2:7 kun la Tero.
Irako
Etimologio
La araba prononco estas [ʕiˈrɑːq].
69469 Krumbenowe
Nomo
"Krumbenowe" (aŭ "Chrumbenowe") estas la plej malnove dokumentata nomo de la urbo Český Krumlov. Datiĝinta de la mezo de la 13-a jarcento, la nomo ŝajnas deveni el la germanaj vortoj "Krumben Ouwe", "Krumme Aue" (tordita marĉo), aŭ eble el la tre malnova "Wilt Ahwa" (sovaĝa akvo) refere al la rivero Vultavo.
Irako
Geografio
Irako ĉefe konsistas el dezerto, sed ĉe la du ĉefaj riveroj (nome Eŭfrato kaj Tigris) estas fekundaj aluviaj ebenaĵoj, ĉar la riveroj portas ĉirkaŭ 60 000 000 m³ el silto ĉiujare al la delto. La nordo de la lando estas ĉefe komponita el montoj; el kiuj la plej alta montopinto estas Ĉiĥa Dar kaj Halgurd, la dua post Ĉiĥa Dar.
Irako havas malgrandan marbordon kiu estas 58 km laŭlonge de la Persa Golfo. Ĉe la marbordo kaj laŭlonge de Ŝatt al-Arab (konata kiel arvandrūd: اروندرود inter irananoj) estis marĉoj, sed multaj estis drenigitaj en la 1990-aj jaroj.
Administra divido
Irako estas dividitaj teorie en 18 provincoj aŭ gubernioj, nome: Anbar, Arbil, Babil, Bagdado, Basra, Dahuk, Dhi Kar, Dijala, Kadisija, Karbala, Kirkuk, Majsan, Muthana, Naĝaf, Ninivo, Saladino, Sulajmanija, kaj Ŭasit.
Dobrjanske
Dobrjanske (Добрянське, Nyágova [njAgova]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv.
Irako
Antikvo
La aktuala areo de Irako estis antikve la loko de la grandaj civilizoj de Mezopotamio.
Alveno de Islamo
En 635 Mezopotamion konkeras islamaj Araboj.
Dobrjanske
Situo
Dobrjanske situas laŭ rojo.
Irako
Alveno de Islamo
En 680 en la batalo de Karbalo, Umajadoj venkis ŝijaismajn anojn.
La Hamdanida dinastio (arabe حمدانيون Ḥamdānyūn) estis ŝijaisma islama araba dinastio de norda Irako (al-Jazirah) kaj Sirio (890-1004).
Moderna epoko
Post la falo de la Osmanida imperio en la unua mondmilito, la imperio estis disdividita en pecojn donitajn al la venkintaj eŭropaj potencoj. Irako estis kreita kiel pseŭdoŝtato, kaj estis mandatita al Britio fare de la Ligo de Nacioj (ekde la 25-a de aprilo 1920).
Dobrjanske
Historio
La unua mencio okazis en 1415. En 1910 vivis en Nyágova 1162 loĝantoj (1012 rutenoj, 139 germanoj, 11 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Taracköz, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Dobrjanske. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Irako
Moderna epoko
La Regno Irako (المملكة العراقية al-Mamlakah al-‘Irākijjah) estis fondita la 23an de aŭgusto 1921 sub brita administraciado sekve de la venko super la Otomana Imperio en la Militkampanjo en Mezopotamio de la Unua Mondmilito. Kvankam la Ligo de Nacioj atribuis al Britio mandaton en 1920, la Iraka ribelo de 1920 rezultis en la ruinigo de la origina mandatplano favore de brita administraciata duon-sendependa regno, sub hegemonio de la Haŝemidoj, nome aliancanoj de Britio, pere de Angl-Iraka Traktaĵo. La regno Irako ricevis kompletan sendependon en 1932, sekve de la Angl-Iraka Traktaĵo de 1930. La sendependa Iraka Regno sub Haŝemidaj regantoj suferis periodon de tumultoj laŭlonge de sia tuta ekzistado. Establado de Sunaisma religia dominado en Irako estis sekvita de agitado kaj sekvaj masakroj de Asirianoj (Aŭgusto 1933), de Jezidoj (Oktobro 1935) kaj de Ŝijaistoj (1935–1936). En 1936, okazis la unua militista puĉo en la Regno Irako, kiam la kurda generalo Bakr Sidki sukcedis anstataŭante la funkciantan Ĉefministron pere de sia asociato. Multaj puĉoj sekvis en periodo de politika malstabileco, pinte en 1941.
Dum la Dua Mondmilito, la Iraka reĝimo de la Regento 'Abd al-Ilah estis forigita en 1941 per puĉo fare de oficiroj de la kvaropo de la Ora Kvaropo, estritaj de Raŝid Ali. La mallongdaŭra pro-Naziisma regado de Irako estis venkita en majo 1941 fare de aliancanaj fortoj en la Angl-Iraka Milito. Irako estis poste uzata kiel bazo por aliancanaj atakoj kontraŭ la Mandato de Sirio regata de la Reĝimo de Vichy kaj kiel helpo al la Brit-Soveta invado de Irano. Samtempe, la Kurdestro Mustafa Barzani estris en 1943 ribelon kontraŭ la centra registaro en Bagdado. Post la malvenko de la ribelo, Barzani kaj liaj sekvantoj eliris al Sovetunio.
En 1945, dum la finaj stadioj de la Dua Mondmilito, Irako aliĝis al la Unuiĝintaj Nacioj kaj iĝis fonda membro de la Araba Ligo. En 1948, amasaj violentaj protestoj, konataj kiel Ribelo Al-Ŭatbaha eksplodis tra Bagdado kiel populara leviĝo kontraŭ la registara traktaĵo kun la Britoj, kaj kun la helpo de la komunisma partio. Pliaj protestoj sekvis en printempo, sed estis interrompitaj en majo, pro milita juro, kiam Irako eniris en la Arab-israela milito de 1948 kun aliaj membroj de la Araba Ligo.
En Februaro 1958, la reĝo Hussein de Jordanio kaj `Abd al-Ilāh proponis unuiĝon de Haŝemidaj monarkioj por kontraŭstari la ĵus formitan Egipti-Sirian unuiĝon. La rezulta Jordan-Iraka Araba Federacio, formita la 14an de februaro 1958 estis mallongdaŭra. Ĝi finis en la sama jaro 1958, kiam la monarkio estis nuligita de militista puĉo, estrita de Abd al-Karim Kasim, kiu finigis la reĝadon de Faisal la 2-a, nome lasta reĝo de Irako.
Regado de Saddam Hussein
1979: Saddam Hussein rezignigis la generalon Al-Bakr kaj transprenis la potencon. Ene de tagoj li ekzekutigis multajn rivalojn.
1980: septembro: milito inter Irako kaj la najbaro Irano. Irakon subtenis diversaj okcidentaj potencoj, precipe Usono, por kontraŭstari disvastiĝon de ties islama revolucio. Militkrimoj per kemiaj armiloj kontraŭ kurdoj kaj irananoj estas malatentataj. Irako por revenĝi la limvundigojn de Irano, okupis la naftoriĉan regionon Ĥuzestano. Fine de la monato, Irako abrogaciis la kontrakton subskribitan kun Irano en 1975 kaj repostulis la akvovojon de Shatt al-Arab. Ambaŭ landoj ekbombardis kaj ekkomenciĝis la 8-jara milito. Usono kaj ties aliancanoj apogis la reĝimon de Saddam Hussein invadi Iranon; tiu milito daŭris 8 jarojn (1980-1988). Dum tiu milito ambaŭ landoj detruiĝis kaj ties reĝimoj pliigis siajn perfortajn politikojn: la konflikto finis sen iu ajn venko; ambaŭ landoj simple laciĝis.
1990-1991: Irako invadas kaj aneksas Kuvajton, kalkule ke ekde la komenco tio estis nur enklavo fare de la koloniisma reĝimo por dividi la naftajn resursojn inter diversaj "inventitaj" landoj. Per aŭtoritato de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj, internacia koalicio (ĉefe Usono kaj Britio sed ankaŭ aliaj) forpelis la irakan armeon el Kuvajto. UNO postulis, ke Irako forlasu amasdetruajn armilojn, kaj ke ĝi nepre kunlaboru kun internaciaj inspektistoj. Ekonomiaj punoj estas starigitaj, kaj regionoj de flugmalpermeso en la nordo kaj sudo de la lando. Tie ne rajtis flugi la iraka aerarmeo, sed ja aliaj. Usono provis instigi irakanojn revolucii kontraŭ Saddam Hussein, sed ne subtenis la malsukcesontajn revoluciantojn.
1998: La inspektistoj estis forprenitaj el Irako. Ekonomiaj punoj kaj flugmalpermesoj restis.
2002: La usona prezidanto George W. Bush proklamis, ke Irako estas parto de la "akso de malbono", ke ĝi posedas armilojn amase detrupovajn, kaj ke ĝi estas danĝera al la mondo. Bush igis "ŝanĝon de reĝimo" en Irako la ĉefa prioritato de la usona eksterlanda politiko en la sekvaj monatoj. Rezolucio 1441 de la Konsilio de Sekureco reportigis UN-inspektistojn al Irako por eltrovi, ĉu la lando laŭleĝe senarmiliĝis.
2003: Usono kaj Britio sendis kvaronon de miliono da soldatoj al Kuvajto kaj aliloken en la regiono por premi al Irako. Raportoj de ĉefinspektoro Hans Blix estis miksitaj. Laŭ Blix, oni iom-post-iom progresis, kaj pli da tempo estas laŭ li bezonata.
18-a de Marto, 2003: Bush deklaris ultimaton: Hussein eksiĝu kaj eliru el Irako en la sekvaj 48 horoj, alie Usonaj, Britaj, kaj aliancitaj fortoj invados por perforte eksigi lin kaj senarmiligi Irakon.
Post-Husseina epoko
28-a de junio 2004: Suverenecon donas la okupacianta aŭtoritato al nova iraka registaro, du tagojn antaŭ la planita tago, por eviti ke ceremonio fariĝu celo de terorisma agado. Nova iraka ĉefministro estas Ijad al-Alaŭi, iama kunlaboranto de CIA. Tiu usonamika prezidento provas per diktatorecaj agoj firmigi sian postenon (malpermeso por unu monato de Al-Ĝazira televidstacio, restarigo de mortopuno). Li permesis al Usono plue agadi kaj resti en Irako.
En aŭgusto 2004 elektis la mil-ana nacia konferenco la transiran nacian asembleon. Ili donis siajn voĉojn ne al personoj, sed al listoj enhavintaj ĉefe nur partiojn de la iamaj elmigrintoj. La novaj partioj en Irako apenaŭ reprezentiĝis en la listoj. Pro tio la Unuiĝintaj Nacioj silente malagnoskis la rezultojn de la voĉdonado.
La du militoj kaj la malpermeso de importo de medikamentoj, mizeraj cirkonstancoj pro la blokado kaŭzis laŭ kelkaj morton de miliono da beboj. La ekonomia detruo estis laŭ kelkaj kalkuloj eĉ 400 miliardoj da dolaroj, dum la privatigo kaj aĉetigo kunportis por usonaj entreprenoj belan profiton (la ĉasflugilojn de Mirage oni sendis dismunti anstataŭ forvendi ilin).
En 2005 (la 30-an de januaro) okazis balotoj en Irako, en kiuj venkis per 48 % la koalicio de la ŝijaismaj partioj, la kurdaj partioj atingis 25 % kaj la usonamika Ijad Allaŭi ricevis nur 13,6 %. Balotis 8,55 milionoj (58%) da balotjuraj homoj, la baloton bojkotis la sunaistoj, tiel ili ne havos reprezentanton en la parlamento. Proponita ĉefministro iĝis Ibrahim al-Ĝaafari.
La milito kontraŭ la Islama Ŝtato estis la konklikto ekiĝinta je la 5-a de junio 2014, kiam la Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio, kune kun kelkaj militistoj el la islama branĉo de sunaismo, lojalaj al la antaŭa diktaturo baazisma sekulara de Sadam Husein kaj kontraŭregistaraj triboj, lanĉis ofensivon kontraŭ la armeoj de Irako kaj Sirio. La fortoj de la Islama Ŝtato ankaŭ konata kiel Daesh (sigloj en la araba), komencis per atako al Samarra en tiu sama tago kaj prenis Mosulon la nokton de la 9-a de junio, kaj Tikrit la 11-a. Fine de la monato, Irako estis perdinta la regpovon sur la tuta okcidenta landlimo kun Jordanio kaj Sirio.
Demografio
La landa loĝantaro estis de 26.070 mil (2005), inter ili - araboj 72%, kurdoj 25%. Estas ankaŭ aliaj pli minoritataj popoloj, kiel Armenoj en Irako.
Ekonomio
Ĉefa eksportaĵo estas nafto, kio estas kerno de la politikaj kaj militaj malfacilaĵoj de la lando, kaj ankaŭ lano-ŝtofo, daktiloj.
Politiko
La politiko de Irako okazas en kadro de federala parlamenta reprezenta demokrata respubliko. Ĝi estas mult-partia sistemo, en kiu la administra povo estas plenumita fare de la Ĉefministro de la Konsilio de Ministroj kiel estro de registaro, kaj de la Prezidento ĉefe kiel reprezenta figuro. La leĝodona povo estas komisiita en la Konsilio de Reprezentantoj kaj la Federacia Konsilio de reprezentantoj de la diversaj geografiaj zonoj.
La nuna Ĉefministro de Irako estas Mustafa Al-Kadhimi, kiu tenas plejparton de la administra aŭtoritato kaj nomumas la Konsilion de Ministroj, kiu agas kiel ministraro kaj registaro. La nuna Prezidanteca Konsilio, transira anstataŭaĵo por la Prezidanto de Irako kiu servas plejparte kiel reprezenta simbolo kun malabundaj povoj, estis kunmetita de Ĝalal Talabani, Tariq al-Hashimi kaj Adel Abdul Mehdi.
Irako apartenas al diversaj organizoj, inter kiuj UN (ekde ties fondo en 1945), Araba Ligo kaj aliaj.
Kulturo
Pro sia enorme antikva historio el la epoko de Mezopotamio (Sumero, Akado ktp.) la regiono abundas je arkeologiaj kaj historiaj restoj. Multaj el ili iĝis monda heredaĵo, kiaj Hatra; Aŝur.
Moderna Irako tradicie konsistas el kelkaj etnaj grupoj, nome la araboj ĉirkaŭ la ebenaĵoj inter kaj ĉirkaŭ la riveroj de Tigriso kaj Eŭfrato, la kurdoj pleje en la norda montara regiono kaj kristanaj asirianoj ĉirkaŭ la urbo Mosulo en la nordo, ankaŭ turkumanoj kaj mandeanoj. Islamo estas la religio de la plejmulto de la iraka popolo. La araba kaj kurda lingvoj estas oficialaj de la ŝtato. Islamanoj siavice konsistas el ŝijaismaj kaj sunaismaj branĉoj. La ŝijaisma branĉo (60% de la tuta loĝantaro) okupas la areon ekde Bagdado en la mezo de la lando ĝis Basora en la sudo. La sunaisma branĉo (20%) okupas la centron, kaj kristanoj estas pleje en la nordo. La mandeanoj estas antikva iraka etno-religio kaj loĝas pleje en la sudo. Ankaŭ estas armenoj kaj judoj en Irako.
Religia vivo
Pluraj tradiciaj religioj ĉestas en Irako: islamanoj 97% (el kio ŝijaismanoj 60-65%; sunnaismanoj 32-37%), pluraj kristanaj eklezioj (Nestorianismo, Jezidismanoj; Mandeanoj).
Esperanta vivo
Enciklopedio de Esperanto menciis esperantistojn en Bagdado kaj Basra.
En Esperanto-kulturo
Pri la vojaĝo al Irako rakontas en sia libro «Esperanto kaj vivo» fama soveta, rusia esperantisto Vladimir Samodaj.
Asteredoj
Asteredoj (Asterids ) estas klado de angiospermoj (florplantoj).
Jessica Hausner
Jessica HAUSNER (n. 6a de Oktobro 1972) estas aŭstria kin- reĝisoro kaj scenaristo. Ŝi reĝisoris ses filmojn ekde 1995. Ŝia filmo Lovely Rita estis prezentita en la sekcio Un Certain Regard ĉe la Festivalo de Cannes de 2001. Tri jarojn poste ŝia filmo Hotel estis prezentita en la festivalo de 2004. Ŝia filmo de 2014 Amour Fou estis selektita por konkurenci en la sekcio Un Certain Regard ĉe la Festivalo de Cannes de 2014.
Buriti de Goiás
Buriti de Goiás estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 2.561 enloĝantojn en 2010.
Guy Drut
Guy DRUT (n. la 6-an de decembro 1950) estas franca sportisto, olimpika ĉampiono kaj politikisto. Li gajnis ormedalon dum la Somera Olimpiko 1976 por la 110-metra heĝkurado.
Post sia sporta emeritiĝo, Drut ekpartoprenis en politikon. Li fariĝis ministro pri juneco kaj sportoj en la konservativa registaro de Alain Juppé inter 1995 kaj 1997.
Li estis kondamnita de franca tribunalo fine de 2005 pro tio, ke li akceptis fikciajn postenojn el politikaj amikoj. Li estis konsekvence forbarita de la Internacia Olimpika Komitato, kie li estis membro.
Ruĝkapa falko
La Ruĝkapa falko (Falco chicquera) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro Falco de la falka familio de Falkedoj. Tiu birdo estas disvastigata specio de loĝantaj birdoj en Barato kaj apudaj regionoj same kiel en subsahara Afriko. Ĝi estas foje nomata Turumti surloke.
La Ruĝkapa falko estas mezgranda specio de longaj flugiloj kaj brilruĝecaj krono kaj nuko, kio nomigas la specion laŭ la komuna nomo. Ĝi estas averaĝe 30–36 cm longa kun enverguro de 85 cm. Ambaŭ seksoj estas similaj escepte laŭ grando: maskloj estas pli malgrandaj ol inoj, kiel kutime inter falkoj. Junuloj estas sablokoloraj sube kun malpli etenda strieco kaj pli senkolora supra plumaro.
Plenkreskulo de la afrika subspecio Falco chicquera ruficollis havas blankan vizaĝon escepte nigraj mustaĉaj strioj. La supraj partoj estas palgrizaj, kun nigraj unuarangaj flugilplumoj kaj vostopinto. La subaj partoj estas blankaj kun malhela strieco en subflugiloj, suba brusto, ventro kaj subvosto. Estas sablokolora antaŭkolumo. La kruroj kaj ĉirkaŭokulo estas flavaj. La voĉo de tiu specio estas strida kek-kek-kek.
Okcidentafrikaj maskloj estas 139 al 178 g pezaj, dum inoj estas 190 al 305 g. La klare pli grandaj afrikaj birdoj el sudo de la Rivero Zambezi estas ofte separataj kiel subspecio Falco chicquera horsbrughi, sed la grandovario povas esti klina kaj tiele tiu laste menciita subspecio estus nevalida.
La azia nomiga subspecio Falco chicquera chicquera havas ruĝecajn mustaĉajn striojn, ne havas la sablokoloran brustareon, kaj estas malpli etende strieca ol la afrika subspecio.
La Ruĝkapa falko troviĝas en duondezerto, savano kaj aliaj sekaj malfermaj kampartipoj kun iom da arboj, sed ankaŭ ĉe ĉriveraj arbaroj. Ili ofte ripozas kaŝe en pintoj de palmo Borassus (Borassus aethiopium), kaj ĉasas birdojn, vespertojn kaj grandajn insektojn per rapida fulmoflugo. Ĝi estas plej aktiva mateniĝe kaj krepuske, ĉasante el sub la arbokanopeo. Ili ofte ĉasas en paroj, foje uzante teknikon per kiu unu el la paro flugas malalte kaj timigas malgrandajn birdojn dum la alia sekvas pli alte kaj kaptas la predon kiam tiu eliras el kovro.
Notoj
http://www.archive.org/stream/NLBW25#page/n5/mode/1up
Babót
Ne konfuzu kun Bajót!
Babót [babOt] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Kapuvár.
Situo
Babót situas sur ebenaĵo for de la fervojo, ĉefvojo kaj rivero, flankovoje Kapuvár estas tre proksime.
Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. En la mezepoko fortikaĵeto defendis la vilaĝon. La turkoj senhomigis la komunumon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1950 kolĥozo pri Orienta Lumo formiĝis.
Vidindaĵoj
En 1667 romkatolika Preĝejo de Sankta Mikaelo (Babót) konstruiĝis.
Vital de Savigny
Sankta Vital de Savigny (naskiĝinta Vital de Mortain ĉ. la jaro 1060 en Tierceville, mortinta la ) estis franca sanktulo kaj fondinto de la monaĥejo de Savigny-le-Vieux kaj de la benediktana komunumo tiea.
Vivo
La gepatroj de Vital estis Rainfred le Vieux kaj Rohais. Pri la unuaj vivojaroj nenio konatas. Post sia ordinacio li iĝis kapelano ĉe la duonfrato Vilhelmo la 1-a (Anglio), Robert de Conteville († 1100). Vital ŝatatis de Robert kaj gajnis lian kondfidon, kiu rezervis por li postenon kanoniko de la abatejkirko de Saint-Evroult-Notre-Dame-du-Bois. Ĝian konstruon li estis financinta en 1082.
Sed Vital preferis vivon pli spiritan kaj rezignis pri la kanonikeco en 1095. Li transloĝiĝis al Dompierre, je 19 mejloj eoste de Mortain kaj iĝis estro de ermita kolonio en la arbaro de Craon. Dum 17 jaroj li pasigis asketisman vivon tie kaj oni nomis lin Vital le Vieux. Tiam li okupiĝis, kiel lia mentoro Robert d'Arbrissel, pri la savo de la ĉirkaŭa enloĝantaro. Li ankaŭ donis praktikan helpon al marĝenen puŝitoj kiuj kolektiĝis en lia proksimeco.
Vital estis grava predikisto konata por sia elano, nesentante lacecon kaj netimante ion. Diratas ke li provis repacigi reĝon Henriko la 1-a kun la frato Roberto Curthose. Ŝajne Vital vidis multajn regionojn kaj de Anglujo kaj de okcidenta Francujo. Inter 1105 kaj 1120 li fondis en Mortain la monaĥinejon cistercian Abbaye Blanche. Lia poste beatigita fratino Adeline († 1125) tie abatinis.
Literaturo
Alphonse-Victor Angot, Ferdinand Gaugain: Art. "Vital de Savigny", ĉe Dictionnaire historique, topographique et biographique de la Mayenne, Goupil, 1900-1910
Papa Konsilantaro de Justeco kaj Paco
Papa Konsilio de Justeco kaj Paco aŭ Papa Konsilantaro de Justeco kaj Paco estas administra fako de la Roma Kurio. Ĝiaj celo kaj funkcio estas precizigitaj en artikoloj 142 ĝis 144 de la apostola konstitucio Pastor Bonus: "Konsilio tia taskiĝas por ke justeco kaj paco en la mondo estu promociitaj laŭ evangelio kaj laŭ la Katolika Sociala Doktrino"
Gasmata
Gasmata estas vilaĝo sur la suda marbordo de Nov-Britio, Papuo-Nov-Gvineo, en provinco Okcidenta Nov-Britujo, nome en 6° 16' 60S 150° 19' 60E. Estas flughaveno en la apuda areo de Surumi Duoninsulo.
Papa Konsilantaro de Justeco kaj Paco
Historio
La komisiitaro de la papa Justeco kaj Paco estis kreita de papo Paŭlo la 6-a) la 6an de januaro 1967 per la Motu Proprio Catholicam Christi Ecclesiam . Tiu fondaĵo realigas inviton de la Dua Vatikana Koncilio esprimita en la pastorala konsttucio Gaudium et Spes : ''Konsiderante la senmezuran mizeron kiu kuntrenas, ankoraŭ en niaj tagoj, la plejan parton de la homaro, por ĉie favori la justecon kaj samtempe disvastigi en ĉiuj lokoj la amon de Kristo al la povruloj, la Koncilio, siaflanke, opinias tre dezirebla la fondaĵon de organismo de la universala eklezio, taskita instigi la katolikan komunumon al la progreso en la malriĉaj landoj kaj al la sociala justeco inter la nacioj” (Art. 90-3).
Gasmata
La Japana Imperio okupis la vilaĝon inter la 8a kaj la 9a de februaro 1942 dum la Dua Mondmilito. Okazis militkrimo en marto 1942 kiam ok al dek aŭstraliaj militprizonuloj estis mortpafitaj aldorse. Ekde tiam, la aliancanoj bombardadis la zonon en serio de operacoj. Gasmata estis re-okupita de unuo de la Aŭstralia Armeo la 28an de marto 1944.
Papa Konsilantaro de Justeco kaj Paco
Taskoj de la Konsilio
Inter la taskoj de tiu Konsilio listigitaj Pastor Bonus elstaras:
La Konsilio por la Justeco kaj Paco distingiĝis inter la kreintoj de la Kompendio de la Katolika Sociala Doktrino.
Kotlas
Kotlas (Котлас) estas urbo en Rusio. Ĝi situas ĉe kuniĝo de riveroj Malaja Severnaja Dvina (Малая Северная Двина) kaj Viĉegda (Вычегда). En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno. En 1959 Kotlas havis proksimume loĝantojn.
Papa Konsilantaro de Justeco kaj Paco
Taskoj de la Konsilio
Ĝi samenergie interesiĝas pri la problemoj de la respekto de la kreaĵaro, de la medio kaj de ekologio.
Organizo
La Papa Konsilio de Justeco kaj Paco havas prezidenton, helpatan de Sekretario kaj de Subsekretario, ĉiuj nomumitaj de la Papo por periodo de 5 jaroj. Laikoj, religiuloj kaj pastroj de diversaj naciecoj konstituas permanentan teamon por la konkretigo de la programoj asignitaj.
Entute la Konsilio inkluzivas 40 membrojn kaj certan nombron de konsultiĝaj spertuloj, ĉiuj indikitaj de la papo, ŝarĝitaj por kvin jaroj. Ili, el diversaj ladoj de la teraj kontinentoj kunvenas periode kiel ĝenerala asembleo kiu grandplane engaĝas la grupojn sekvi la “signojn de la tempo” esplorante kaj aktivante en apartaj cirkonstancoj.
La konsultiĝaj spertuloj, kutime sciataj pri Katolika Sociala Doktrino, povas esti kunvokitaj por apartaj temoj.
Ekde 24 de oktobro 2009, la Konsilio estas prezidata de kardinalo Peter Kodwo Appiah Turkson.
Grandola ed Uniti
Grandola ed Uniti estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo Siro de Pavia.
Najbaras la komunumoj Bene Lario, Carlazzo, Cusino, Garzeno, Lenno, Menaggio, Mezzegra, Plesio kaj Tremezzo.
Pseŭdomirmekenoj
Pseŭdomirmekenoj, Pseudomyrmecinae, estas malgranda subfamilio de formikoj kiu enhavas nur tri genroj de sveltaj, grandokulaj arboloĝantaj formikoj, hegemonie tropikaj aŭ subtropikaj laŭ distribuado. En la procezo adaptiĝi al arbaj kondiĉoj (malkiel la hegemonie grundoloĝantaj Mirmekienoj), la Pseŭdomirmekenoj diversiĝis kaj venis okupi kaj reteni multe pli ampleksan geografian teritorion.
Pseudomyrmecinae konsistas de 230 priskribitaj specioj en tri genroj. Inter tiuj, 32 specioj vivas en domaciaj plantoj, kio faras ilin la plej diversaj plant-okupaj formikogrupo tutmonde.
Kariopso
Kariopso (caryopsis) estas frukto de graminacoj, kiu estas nukso, en kiu la grajno kunkreskis kun la perikarpo (ekzemple ĉe tritiko, maizo, milio). Ofte ankaŭ la paleo kunkreskas (deekstere) la perikarpon (palea kariopso ekz. ĉe aveno, rizo, hordeo). La kariopso evoluas el supre staranta ovario kun unu fruktofolio (karpelo).
Ĉefministro de Singapuro
La Ĉefministro de la Respubliko de Singapuro estas la registarestro de la Singapura Respubliko (aŭ de la Singapura Ŝtato antaŭ la 9-a de aŭgusto 1965). La Prezidanto de Singapuro nomumas la ĉefministron kaj elektas lin inter la membroj de la Parlamento, kiuj liaopinie plej verŝajne obtenos la fidon de plejmultaj parlamentanoj.
Lee Kuan Yew estis ĉefministro ekde 1959 ĝis 1990, kaj retiriĝis la 26-an de novembro 1990. Lia posteulo estis Goh Chok Tong, kiu retiriĝis la 12-an de aŭgusto kaj estis mem sekvita de Lee Hsien Loong, la filo de Lee Kuan Yew.
NGC 3138
NGC 3138 (aliaj indikoj — MCG -2-26-32, PGC 29532) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Villaminaya
Villaminaya estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "Minaya" devenas el eŭska kaj signifas paŝtejon; de tie kreiĝis sufiĉe ofte familinomo Minaya [minAja]. En 1211, la vilaĝo aperas jam laŭ la nomo de "Villa Minaya", ĉu vilaĝo de iu Minaja, ĉu vilaĝo de paŝtejoj.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas pichilin. La censita populacio en 2011 estis de 607 loĝantoj kaj la denseco estas de 28,9 loĝ/km².
Grantola
Grantola estas komunumo de Italio.
Cachoeira de Goiás
Cachoeira de Goiás estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 1.417 enloĝantojn en 2010.
Villaminaya
Situo
Limas kun la municipaj teritorioj de Nambroca, Almonacid de Toledo, Mascaraque, Orgaz kaj Chueca, ĉiuj de la provinco Toledo.
Historio
La vilaĝo havis originon hispan-romia kiu daŭris dum la dominado islama, kio okazigis setlejon de mozaraboj.
En alia dokumento de 1576, oni mencias ke Villaminaya estas domaro de Toledo kaj ke F. Rubio estas ties urbestro kaj Martín Rubio ties vicurbestro.
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ĉe Villaminaya oni atingis unuan pinton komence de la 1930-aj jaroj kun preskaŭ milo da loĝantoj, sed poste pro la Hispana Enlanda Milito oni perdis pli da 150 loĝantoj. Poste la populacio rekuperiĝis ĝis 1,030, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj la populacio falis iom post iom sub 600, tio estas ĝi preskaŭ duoniĝis.
Ekde 1983 la urbestro estas de la maldekstra partio PSOE. Unu el ili, nome José Luis Pérez-Olivares Verbo, dum 20 jaroj.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo.
Teopisca
Teopisca estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Teopisca. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07094.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 14695 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 8621 scipovis legi kaj skribi kaj 6058 personoj estis analfabetoj. Do 59% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 41% estis analfabetoj.
26996 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 9565 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 35.43% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Alexej von Jawlensky
Alexej von JAWLENSKY aŭ Alexei Georgijewitsch Jawlenski (Алексей Георгиевич Явленский, latinliterigite Aleksej Georgieviĉ Javlenskij; naskiĝis la 25-an de marto 1864 aŭ 1865 en Torĵok (Rusio); mortis la 15-an de marto 1941 en Wiesbaden, Germanio) estis rusa pentristo kaj ĉefa reprezentanto de ekspresionismo, kiu vivis grandan tempon de sia vivo en Germanio kaj tial artikolotitole literumiĝas laŭ la germanlingva formo de sia nomo. Li estis membro de la artista grupiĝo Der Blaue Reiter kaj partoprenis en ambaŭ ekspozicioj organizitaj sub tiu titolo.
Vilhelmo la 3-a (Nederlando)
Vilhelmo la 3-a de Nederlando (Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk, de Oranje-Nassau) (19-an de februaro 1817 – 23-a de novembro 1890) estis ekde 1849 reĝo de Nederlando kaj grandduko de Luksemburgio ĝis sia morto. Lia unua edzino estis Sofia de Virtembergo, la dua princino Emma de Waldeck-Pyrmont. Li estis la patro de Vilhelmina de Nederlando kaj avo de Juliana de Nederlando. Li ankaŭ estis la praavo de la nuna reĝo de Nederlando Vilhelmo-Aleksandro. Lia kromnomo estis 'Reĝo Gorilo'.
Kun lia morto finiĝis la persona unio inter Nederlando kaj Luksemburgo. En Nederlando sekvis lin lia filino Vilhelmina. En Luksemburgo nur viroj tiam rajtis heredi la granddukecon, tial sekvis alia branĉo de la dinastio Nassau.
El la Camera Obscura
El la Camera Obscura estas eltiraĵo el la nederlandlingva libro Camera Obscura de la nederlandano Nicolaas Beets, alinome "Hildebrand". Hendrik Coenraad Mees tradukis ĝin el la nederlanda lingvo. La 64-paĝa tradukaĵo aperis en 1923 ĉe Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko. Ĝi konstituas volumon numero 5 en la serio "Internacia Mondliteraturo".
Kotovo
Kotovo (ruse Котово) estas urbo en Rusio. Ĝi situas ĉe rivero Kazanka (Казанка) en la baseno de rivero Don (Дон), 229 kilometrojn norde de Volgogrado.
En jaro 1959 la urbo havis proksimume 7 200 loĝantojn, en 2002 estis 26 800 loĝantoj.
Lajos Sütő
Lajos Sütő [lajoŝ ŝutO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sütő Lajos estas hungara ŝlagromuzikisto (gitaristo, kantisto, tekstopoeto).
Lajos Sütő naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Pri edukado de Lajos Sütő mankas informoj. En la 1990-aj jaroj li estis gitaristo (kaj iomete kantisto) de punka orkestro, sed en 1997 li ŝanĝis orkestron, kie li iĝis vaste konata en punkaj rondoj. Li estis ankaŭ kantisto post 2 jaroj kaj unu el la estroj en la orkestro.
Stará Ves (Stará Ves nad Ondřejnicí)
Stará Ves estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Stará Ves nad Ondřejnicí en distrikto Ostrava-urbo. Ĝi troviĝas sudoriente de Stará Ves nad Ondřejnicí. En la jaro ĉi tie daŭre vivis. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 684 adresoj.
Stará Ves situas en katastra teritorio Stará Ves nad Ondřejnicí kun areo 14,01 km².
Dolĉamaro
Dolĉamaro (Solanum dulcamara) estas specio de planto de la terpoma genro Solanum, de la familio Solanacoj. Ĝi estas indiĝena de Eŭropo kaj Azio, kaj amplekse naturigita ie ajn, inklude Nordamerikon, kie ĝi estas problemo de invada trudherbo. Krome ĝi povas esti venena.
Strhaře
Strhaře (Strharz) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Brno-provinco, en Sudmoravia regiono. Ĝi etendiĝas en Suprasvratka montetaro, en Naturparko Svratka montetaro, proksimume 10 kilometrojn norde de Tišnov. Vivas ĉi tie. La municipo membriĝas en du partojn: Strhaře kaj Žleby.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1390.
Baseno de Meza Ĥaramo
Laŭ la Gvidilo de Kampara kaj Aktiva Turismo, eldonita de la Madrida Regiono, la Baseno de Meza ĥaramo estas unu el la komarkoj de la Madrida Regiono, Hispanio, tra kiu fluas la rivero Ĥaramo.
Municipoj de la komarko
! Municipio || Superficie || Población
Kantono Larche
Kantono Larche (france canton de Larche) ĝis marto 2015 estis franca kantono lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio - kiu poste en 2016 integriĝis en novan administran regionon Nova Akvitanio. Ĝi estis unu el la 15 kantonoj de la arondismento Brive-la-Gaillarde. Ĝia ĉefurbo estis Larche.
Komunumoj
Apartenis al la kantono de Larche la jenaj 8 francaj komunumoj :
Jean-Claude Killy
Jean-Claude KILLY (n. la 30-an de aŭgusto 1943) estas eksa franca sportisto kaj skiisto, kiu ĝuis internacian prestiĝon kaj karieron fine de la 1960-aj jaroj. Li gajnis tri skikuradojn dum la Vintra Olimpiko 1968, kaj ankaŭ gajnis du skiajn mondĉampionadojn en 1967 kaj 1968.
Killy estis membro de la Internacia Olimpika Komitato inter 1995 kaj 2008.
Bergamasko
Bergamasko aŭ bergomasko (el la urbo Bergamo en norda Italio) estas satira danco el la 16-a jarcento, supozeble el la norditalia urbo Bergamo. La danco karikaturis la konatan malrapidan kondutmanieron de la loĝantoj.
Ĝin prezentis en formo de aminduma ringdanco paroj: la viroj kaj virinoj dancis en aparta ringo, rondiranta en kontraŭa direkto. Kiam la melodio ŝanĝiĝis, la paroj kunplektiĝis kaj turniĝis kelkajn kune, poste la ringodanco komenciĝis denove.
Tiu danco aperis en verko de Ŝekspiro: nome Sanktivana nokto. La bergamasko nenia iĝis kortega danco, sed iom populariĝis kiel muzika formo, baziĝante je stinata baso.
La verkoj de Claude Debussy (1890) Suite bergamasque kaj de Gabriel Fauré (1919) Masques et bergamasques uzas ne kiel muzikan formon sed kiel aludon je verso de Paul Verlaine „Clair de lune” („Lunlumo”), en kiu la nomo de iama bergamasque memorigas pri sonĝobildo.
16929 Hurník
16929 Hurník estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov, proksime de Prago.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la elstara ĉeĥa komponisto Ilja Hurník (1922–2013), pianisto, verkisto, muzika pedagogo, oratoro kaj popularigisto. Li fervore interesiĝis pri scienco, ĉefe pri astronomio. La nomo estis sugestita de partoprenantoj de la kunveno organizita okaze de la nomado de la observatorio kaj planetario de Johann Palisa en Ostrava-Poruba.
(112694) 2002 PO101
(112694) 2002 PO101 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Bergama-tapiŝo
La tapiŝoj estas viglaj, kun diversfoje kombinitaj desinoj estas ruĝaj, bluaj aŭ blankaj. Multaj desinoj estas vicordigita aŭ konstruiĝas el centra medaliono, rezervante la praan modon. Tiel la ampleksaj diamantaj centraj desinoj venas el la 17-a jarcento, kiam la osmanajn kortegajn preĝajn tapiŝojn ornamis florkrona desino. La bergama-tapiŝoj havas ofte kvadratan formon kaj estas pli malgrandaj ol la aliaj turkaj tapiŝoj.
La acidefika ruĝa kolorigo ofte kaŭzas reliefan efikon sur tufa tapiŝa surfaco.
foto
Alhama
Alhama estas nelonga rivero de la nordoriento de Hispanio, alfluanto de la dekstra bordo de la grandrivero Ebro. Ĝi trafluas terojn de Sorio, Rioĥo kaj Navaro. Je Corella kaj Alfaro ĝi ricevas la nomon Río Mayor (plej granda rivero). Ties alfluantoj maldekstre estas Añamaza kaj dekstre Linares kaj Montes. La rivero Alhama ekfluas en la montaro Almuerzo, en la municipa teritorio de Suellacabras, provinco Sorio, trafluas 84 km en direkto N-Or, eniras en Rioĥon, trairas al Navaro kaj revenas al Rioĥo ĉe Alfaro, kie enfluos en Ebron.
Lokoj trapasataj
Ordigitaj el ekfluo ĝis enfluo:
Ramsgato
Historio
Ramsgato komence estis fiŝkaptista kaj bienista setlaĵo. Unue la urbon skribe mencias Kent Hundred Rolls kiel 'Remmesgate' (en la persona nomo 'Christina de Remmesgate') kaj 'Remisgat' (celante la urbon mem) jare 1274-5. La nomoj 'Ramisgate' kaj 'Raunsgate' aperas en la registroj de la paroĥejo de Sankta Laŭrenco ĉ la jaro 1290.
La legendaj batalantoj Hengist kaj Horsa alteriĝis ĉi tie en la 5a jarcento kaj antaŭsignis la paganan Anglosaksan epokon en Anglujo. Kristana misiisto Sankta Aŭgusteno alteriĝis ĉi tie en la jaro 597 kaj renovigis ligon inter Anglujo kaj la eklezio en Romo.
La Ramsgata haveno estas gravega ĥarakterizaĵo de la urbo. Ĝi estis ekkonstruita en la jaro 1749 kaj finita ĉirkaŭ 1850. Ĝi estas la sola haveno en Unuiĝinta Reĝlando kiu havas la titolon Royal Harbour (Reĝa Haveno). Pro sia proksimeco al la kontinenta Eŭropo ĝi estis enŝipiĝejo dum Napoleonaj Militoj en la 19a jc. kaj antaŭ la Dunkirka evakuiĝo en 1940.
En la jaro 1901 oni funkciigis en la insulo Thanet unu el malmultaj interurbaj tramoj en Britio, kiu kunligis la urbojn Ramsgate, Margate kaj Broadstairs per trako longa 11 mejlojn.
Geografio
Ramsgato situas 78 mejlojn orient-sud-oriente de Londono kaj ĝi estas unu el plej orientaj punktoj de Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi iam havis sian propran meridianon kaj mezan tempon kiu estis je 5 min 41 s antaŭ la Grenviĉa Meza Tempo.
Klimato
Ramsgato havas oceanan klimaton (klaso Cfb laŭ Klimata klasifiko de Köppen). Per 1700 horoj da sunbrilo jare, 550 mm da precipitaĵo jare kaj averaĝe 102,9 pluvaj tagoj (t.e. tagoj kun precipitaĵo pli ol 1mm) jare ĝi apartenas al plej sunaj kaj malplej pluvaj lokoj en Britio.
Turismo
Pleja allogaĵo estas la loka plaĝo, kiu ekde la jaro 2012 tenas Bluan flagon.
Sur la Ramsgata marborda promenejo abundas kafejoj, drinkejoj kaj restoracioj.
Arto
En Ramsgato troviĝas Galerio IOTA (Isle Of Thanet Arts) kaj marista muzeo.
Vidindaĵoj
Troviĝas ĉi tie rekonstruita vikinga longŝipo nome Hugin.
Mare
Estas pramŝipaj konektoj al Ostendo.
Aŭtovoje
Aŭtobusajn konektojn provizas firmao Stagecoach East Kent.
Fervoje
La Ramsgata fervojstacio estas konektita kun la stacioj London St. Pancras kaj Ashford International.
Aviadile
Eblas flugi ekzemple al Londono kaj el tie daŭrigi per surfaca transporto. (La proksima iama Kent International Airport ankaŭ konata kiel Manston Airport (IATA-kodo: MSE) estis fermita en 2014.)
Ĝemelurboj
Ĝemelaj urboj:
Rilatoj al Esperanto
De la 10-a ĝis 12-a de majo 2013, la Brita Kongreso de Esperanto okazis en la urbo.
Neustadt (Harco)
Neustadt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordhausen de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Hohnstein/Südharz, kun administra centro en la komunumo Harztor. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
József Márkus (agronomo)
József Márkus [jOĵef mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Márkus József estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.
József Márkus naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Márkus akiris agronomian diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1935, en la sekva jaro li doktoriĝis, en 1937 li akiris koncernan pedagogian diplomon. Li praktikadis samloke inter 1935-1937, poste li estis asistanto (1937–1942), pli poste lektoro (1942–1944). Iom poste la agronomian instruadon transprenis la Agrikultura Universitato, tial li instruis tie inter 1946–1952, intertempe li establis instituton en 1949. La fakultato sendependiĝis kiel altlernejo, pli poste universitato (Veterinara Universitato de Budapeŝto), kie li instruis plu kiel docento (1951–1963) kaj katedrestro (1957–1973). Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion en 1955.
Tradukistoj sen landlimoj
Tradukistoj Sen Landlimoj (angle: Translators without Borders - TWB, france: Traducteurs Sans Frontières - TSF), poste kontata sub la nomo CLEAR Global, estas ne-profitcela organizaĵo kiu subtenas aliajn humanajn organizaĵojn per tradukoj, uzante reton de volontulaj tradukistoj kun la celo faciligi la aliron al informoj pere de tradukoj pro homamaj kialoj. Pli ol 3000 volontuloj alportas tradukojn por almenaŭ 490 helpo-organizaĵoj. La organizaĵo Tradukistoj Sen Landlimoj povas proponi tradukojn inter almenaŭ 100 lingvaj paroj.
Ĉi tiuj asocioj povas tiel asigni tradukan buĝeton tiel savitan al iliaj agoj je subteno de loĝantaro kaj komunumoj kiuj vivas en mizeraj cirkonstancoj. La sidejo de la organizaĵo situas en Konektikuto, Usono.
Historio
Origine kreita en 1993 fare de la specialigita kompanio Lexcelera (Eurotexte Group) sub la franca nomo 'Traducteurs sans frontières' (tradukistoj sen landlimoj) kiel bonfara organizaĵo en Francio, ĝi celis helpi al kuracistoj sen landlimoj. Poste 'Tradukistoj sen landlimoj' iom post iom ofertis tradukojn pro bono ankaŭ al ĉirkaŭ 160 bonfaraj organizaĵoj (NRO-j kiel ekzemple Goodplanet.org kaj senproficelaj asocioj . En 2011 estis fondita la usona Translators Without Borders (Tradukistoj Sen Landlimoj). Tradukistoj Sen Landlimoj estas subtenata de la platformo ProZ.com ne nur pere de centoj da profesiaj tradukistoj kiuj volas volontuli por TSB, sed ankaŭ pro ĝia teknologio kiu faciligas kunlaboradon inter la asocioj kaj la tradukistoj.
Kriterioj por volontuloj
Por esti elektita kiel volontulo, oni devas esti profesia tradukisto kun minimume kvar jaroj de profesia traduka sperto aŭ du jaroj de profesia traduka sperto kaj universitata diplomo en tradukado aŭ rilata temo. Tradukistoj sen landlimoj daŭre varbadas por tradukistoj kiuj parolas la araban, farsan, daran kaj grekan por helpi asociojn aktivaj en rilato al la eŭropa migra krizo.
Lingva etenda indekso
La lingva etenda indekso (angle:‘linguistic spread index’) por la uzataj lingvoj ene de Tradukistoj Sen Landlimoj montras etendon al aliaj lingvoj ol la plej gravaj eŭropaj lingvoj, favore al pli da lingvoj parolataj de tiuj kiuj plej bezonas la tradukan helpon. Tiucele TWB celas per lokaj tradukaj trejnejoj por lokaj afrikaj lingvoj kiel la svahila, la kambaa, la luaj lingvoj, ktp povi pligrandigi la kvanton de tradukistoj por afrikaj lingvoj.
Vidu ankaŭ
Socia respondeco de entreprenoj
Internacia federacio de tradukistoj (FIT)
Kató Lomb
Projekto Lingua
IATE (terminologio)
Eksteraj ligiloj
(angla) Ebola, krizo de lingvo, filmeto de TWB en kiu oni klarigas ke la plej malbona urĝa helpo pri sano en la moderna epoko estas "krizo de informado, komunikado kaj lingvo, ĉar informoj en la malĝusta lingvo tute ne estas informoj.
(angla) Mapo kun ligiloj kaj informoj al literaturaj verkoj el la tuta mondo, Ann Morgan, aŭtoro de "The world between two covers: Reading the globe" arigis librojn el 196 landoj de la mondo, reprezentitaj per romano, novelo, memoraĵo aŭ verkaĵo kiu prezentas portreton de kultura diverseco.
György Kozmann
György Kozmann [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kozmann György estis hungara inĝeniero, profesoro.
György Kozmann naskiĝis la  en Debrecen. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
György Kozmann akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1930. Post siaj studoj li ne havis laborlokon, li vivtenis sin el okazaj laboroj. Inter 1932 kaj 1936 li laboris en ministerio pri defendo, poste en fabriko de Diósgyőr. Post la 2-a mondmilito li instruis komence en mezlernejo, poste en altlernejo. Ekde 1949 li instruis en la menciita universitato. Post 3 jaroj li estis nomumita katedrestro, inter 1951-1960 vicrektoro. Li kandidatiĝis en 1959, li pensiuliĝis en 1973.
Pincgaŭra brutaro
Pincgaŭra estas raso de hejma brutaro originata de la valo de la Pinzgau, en Salzburgo, Aŭstrio. La pincgaŭra brutaro unue estis difinita kiel raso en 1846, kaj antaŭ tio nomita "Pinzgauer Fasel" aŭ "Pinzgauer Schlag". Aliaj primitivaj rasoj de la regiono, kiel la Mölltal en Karintio, la Pustertal kaj la Tux-Zillertal de Tirolo, influis la evoluon de tiuj bestoj. Pincgaŭra brutaro akiris grandan popularecon en Aŭstrio kaj en apudaj landoj.
Karakterizaĵoj
La reprezentaj koloroj de ĉi tiu raso estas brunaj kaj blankaj. La kapo, kolo, flankoj de la torako kaj abdomeno estas brunaj. La blanko aperas de la kruco al la vosto, descendas tra la femuroj kaj mamoj kaj projekcias laŭ la suba ventro al la sternumo. La kruroj estas malhelaj ĝis la kubuto. Nigraj bestoj troveblis, sed malofte, kaj iam estis viditaj kiel malbeno. Post 1900, nigraj virbovoj estis forigitaj de la reproduktosistemo, kaj la nigra koloro malaperis.
La plenkreskaj bovinoj pezas inter 600 kaj 700 kg kaj havas mezan altecon de 137 cm. La pezo de la virbovoj estas inter 1000 kaj 1100 kg kaj ĝia meza alteco estas 147 cm. La bestoj estas ĉefe ekspluatataj kiel produktantoj de lakto kaj viando, sed ili ankaŭ estis uzataj kiel tirbestoj.
Nuntempe la plej alta koncentriĝo de ĉi tiuj bestoj troviĝas en zono de Alpoj en norda Aŭstrio. La brutaro vivas en la valoj kaj sur la deklivoj de la montoj inter 500 kaj 1.500 msm. Somere, la brutoj vizitas paŝtejojn ĝis 2,500 msm. En Aŭstrio estas 362,457 kapoj de pincgaŭra brutaro, ekvivalenta al 30% de la tuta brutaro. En la lando ekzistas kvar asocioj de bredistoj.
Tepelmeme Villa de Morelos
Tepelmeme Villa de Morelos estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Tepelmeme Villa de Morelos. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 548.
Geografio
Tepelmeme Villa de Morelos apartenas al la distrikto Coixtlahuaca al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1455 loĝantojn. El tiuj estis 660 viroj kaj 795 virinoj. La komunumo havas surfacon de 495,02 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5 indiĝenoj. El tiuj 3 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Koloseo
La Koloseo aŭ Koliseo, origina Flavia Amfiteatro (Amphitheatrum Flavium; Anfiteatro Flavio), estas kolosa elipsa amfiteatro en la urbocentro de Romo, Italio, kies restaĵoj konserviĝis. Konstruita el betono kaj ŝtono, ĝi estas la plej granda amfiteatro de la Romia Imperio, kaj estas konsiderata unu el plej grandaj verkoj de Romia arkitekturo kaj inĝenierarto. Ĝi estas la plej granda amfiteatro en la mondo. La Koloseo estas situanta ĝuste oriente de la Roma Forumo.