cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mineralo
Moderna klasigo
Por ordigi mineralojn du estas la plej oftaj klasigoj, tiu de Dana kaj tiu de Strunz, ambaŭ bazitaj sur la kompono, speciale rilate al la gravaj kemiaj grupoj, kaj sur la strukturo. James Dwight Dana, grava siatempa geologo, publikigis por la unua fojo sian System of Mineralogy [Sistemo de Mineralogio] en 1837; en 1997 oni eldonis ties okan eldonon. La klasigo de Dana atribuas kvarpartan nombron al ĉiu minerala speco. La numero de klaso estas bazata sur la gravaj grupoj de kompono; la numero de tipo reprezentas la rilaton kationoj/anionoj en la mineralo; kaj la du lastaj ciferoj korespondas al la grupo de mineraloj laŭ struktura simileco ene de difinita tipo aŭ klaso. La klasigo de Strunz — uzita malpli ofte kaj nomita tiel laŭ la germana mineralogo Karl Hugo Strunz — estas bazata en la sistemo de Dana, sed kombinas kriteriojn kaj kemiajn kaj strukturajn, tiuj lastaj rilate al la distribuado de la kemiaj ligoj.
En Januaro 2016, la IAM estis aprobinta 5 090 mineralajn specojn. Oni nomis ĝenerale honore de persono (45%), sekvite de la loko, mino aŭ kuŝejo de la malkovro (23%); aliaj oftaj etimologioj estas nomoj bazitaj sur la kemia kompono (14%) kaj sur la fizikaj proprecoj (8%). La komuna sufikso -ito uzata en la nomoj de la mineralaj specoj derivas de la antikvgreka sufikso - ί τ η ς (-ites), kiu signifas 'rilata kun' aŭ 'kiu apartenas al'.
Aliaj tipoj
Akcesora mineralo estas mineralo kiu estas en geologia rokaĵo en tre malgranda kvanto (<1 %) kaj pro ĉi tio influas al klasifiko de la ĉefa mineralo. Kiel akcesora mineralo estadas apatito, zirkono, koltano, fluorito, topazo, magnetito, pirito kaj la aliaj. Laŭ akcesoraj mineraloj iam povas esti eksciata origino de la rokaĵo.
Referencoj
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
Koko
Originoj
Mezorientaj kokoj restas datitaj el iome pli frue ol la jaro 2 000 a.K., en Sirio; kokoj iris suden nur en la 1a jarmilo a.K. Ili atingis Egipton por celoj rilataj al kokluktado ĉirkaŭ la jaro 1 400 a.K., kaj iĝis amplekse bredataj nur en Ptolemea Egipto (ĉirkaŭ la jaro 300 a.K.). Oni konas malmulte pri la enkonduko de kokoj en Afriko. Estis dum la Helenisma periodo (4a-2a jarcentoj a.K.), en Suda Levantenio, kiam kokoj ekestis amplekse aldomigitaj por havigi manĝon. Tiu ŝanĝo okazis almenaŭ 100 jarojn antaŭ la aldomigo de kokoj estis disvastigita al la tuta Eŭropo.
Coussey (stacidomo)
Coussey estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Coussey, en departemento , regiono Grand Est.
Koko
Originoj
Tri eblaj vojoj por la enkonduko de kokoj en Afriko estis uzitaj frue en la unua jarmilo p.K., nome unu tra la Egipta Nilvalo, dua tra la Orientafrika Rom-Greka aŭ Hindia komercvojo, kaj tria el Kartago kaj la Berberoj, tra Saharo. La plej fruaj konataj restaĵoj estas el Malio, Nubio, Orienta Marbordo kaj Suda Afriko kaj datas el la mezo de la unua jarmilo p.K.
Aldomigitaj kokoj en Ameriko antaŭ la kontakto kun eŭropanoj estas ankoraŭ diskutata, sed blu-bordaj kokoj, trovitaj nur en Ameriko kaj Azio, sugestas deveno el Azio por fruaj amerikaj kokoj.
Coussey (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Bologne - Pagny-sur-Meuse (026000).
Koko
Originoj
Manko de informoj el Tajlando, Rusio, la Hinda subkontinento, Sudorienta Azio kaj Sub-Sahara Afriko malfacilas la certigon de klara mapo por la disvastigo de aldomigitaj kokoj en tiuj areoj; pli bona priskribo kaj genetika analizo de lokaj rasoj minacataj de formorto povus helpi en la esplorado en tiu afero.
Sudameriko
Rara variaĵo de koko kiu havas siajn originojn en Sudameriko estas la "araucana" [araŭKAna], bredata en suda Ĉilio fare de Mapuĉoj. "Araucana", kelkaj el kiuj estas senvostaj kaj kelkaj havas plumtufojn ĉirkaŭ la orelareoj, demetas blu-verdajn ovojn. Delonge oni sugestis, ke ili estas antaŭaj al la alveno de eŭropaj kokoj alportitaj de la hispanoj kaj estus pruvaro de antaŭkolumbaj trans-Pacifikaj kontaktoj inter popoloj de Azio aŭ de Pacifiko, partikulare de Polinezianoj, kaj Sudameriko. En 2007, internacia teamo de esploristoj informis pri la rezultoj de analizoj de kokostoj trovitaj en la duoninsulo Arauco de la Provinco Arauco en sud-centra Ĉilio. Radikarbona datado sugestis, ke la kokoj estas antaŭkolumbaj, kaj analizo de DNA montris, ke ili estas rilataj al prahistoriaj populacioj de kokoj en Polinezio. Tiuj rezultoj ŝajne konfirmis, ke la kokoj venas el Polinezio kaj ke estis trans-Pacifikaj kontaktoj inter Polinezio kaj Sudameriko antaŭ la alveno de Kolumbo al Ameriko.
Tamen, posta informo pri tiuj samaj specimenoj konkludis jene: Publikigita, ŝajne antaŭ-kolumbia, ĉilia specimeno kaj ses antaŭ-eŭropaj polineziaj specimenoj grupiĝas kun la samaj eŭrop/hindisubkontinent/sudorientaziaj sekvencoj, kio jam ne plu havigas subtenon por polinezia enkonduko de kokoj al Sudameriko. Kontraste, sekvencoj el du arkeologiaj lokoj de Paskinsulo grupiĝas kun malofta haplogrupo el Indonezio, Japanio kaj Ĉinio kaj povas reprezenti genetikan subskribon de frua polinezia disigo. Modelado de la potenciala markarbona kontribuado al la ĉilia arkeologia specimeno starigas pliajn dubojn al postuloj por antaŭ-kolumbaj kokoj, kaj definitiva pruvaro postulos pluajn analizojn de antikvaj DNA sekvencoj kaj radikarbona kaj stabila izotopa informaro el arkeologiaj elofsaĵoj kaj en Ĉilio kaj en Polinezio. La debato por kaj malpor polinezia deveno de la sudamerikaj kokoj pluis per tiu artikolo de 2014 kaj postaj reagoj en PNAS.
Farmado
Pli ol 50 mil milionoj da kokoj estas bredataj ĉiujare kiel fonto de viando (kokaĵo) kaj de ovoj. Nur en Usono, pli ol 8 mil milionoj da kokoj estas buĉataj ĉiujare por akiri viandon, kaj pli ol 300 milionoj da kokoj estas bredataj por ovoproduktado.
La plej majoritato de kokoj estas bredataj en "farmofabrikoj". Laŭ la "Worldwatch Institute", 74 procento de la tutmonda kokoviando kaj 68 procento de ovoj estas produktitaj tiel. Alternativo al la intensiva kokofarmado estas la kokobredado en libera spaco, kiel la kokoj povas esti nutrataj duone de la bredistoj duone per si mem kaj povas libere vagadi subĉiele laŭ sia kutimo kaj tiel eviti la suferon kaj malsanojn okazigitaj de enormaj kaĝaroj, kie ili nek povas moviĝi nek povas nature vivi.
La kontrasto inter tiuj ĉefaj metodoj de kokobredado rezultis en dumlongaj polemikoj pri etika konsumado. Opoziciantoj de la intensiva farmado argumentas, ke tiu damaĝas la medion, kreas sanriskojn al homoj kaj konsistas en malhumana traktado al dombestoj. Defendantoj de la intensiva farmado diras, ke tre efikaj produktosistemoj ŝparas ter- kaj manĝo-rimedojn kio permesas pliigi la produktivecon, kaj ke la animaloj estas bone zorgataj en kontrolitaj instalaĵoj. La rezulto estas, ke ĝenerale en la mondo estas tri tipoj de konsumantoj kaj de konsumebloj en la merkato. Unuflanke restas loĝantaro proksima al ruraj areoj, kiuj povas aŭ produkti siajn proprajn kokojn en natura maniero aŭ akiri ilin rekte el najbaroj; kaj duaflanke en la samaj superbazaroj estas aĉeteblaj du tipoj de produktoj: tiuj produktitaj en industriaj kaĝofabrikoj (pli malmultekostaj) kaj tiuj produktitaj en pli favoraj vivkondiĉoj (pli multekostaj).
Por viando
Kokoj nature vivas ses aŭ pliajn jarojn, sed viandorasoj tipe atingas buĉograndon post ses semajnoj; tiu estas ilia vivodaŭro. Libere bredita raso atingas buĉograndon post dek kvar semajnoj.
Por ovoj
Totale, nur Unuiĝinta Reĝlando konsumas pli ol 34 milionojn da ovoj tage. Kelkaj kokintipoj povas produkti ĉirkaŭ 300 ovojn jare, kaj "la plej alte konfirmita proporcio de ovodemetado estas 371 ovoj en 364 tagoj". Post 12 monatoj de ovodemetado, la industria kapablo de la ovodemetado de la kokino ekmalpliiĝas ĝis la punkto en kiu la kokino estas komerce maltaŭga. Kokinoj, aparte tiuj el kaĝaraj sistemoj, estas foje malsanaj aŭ estis perdintaj gravajn kvantojn de siaj plumoj, kaj ilia vivodaŭro estas reduktita el ĉirkaŭ sep jaroj al malpli ol du jaroj. En UR kaj Eŭropo, ovodemetintaj kokinoj estas poste buĉataj kaj uzataj en procezitaj manĝaĵoj aŭ venditaj kiel "supokokoj". En kelkaj aliaj landoj, kokinoj foje suferas devigitan mudon, nome senplumigo pere de malsato kaj soifo dum 7-14 tagoj, anstataŭ buĉadon, por stimuli pluan ovodemetadon. Tiu fitraktado okazigas pezoperdon de 25 ĝis 35%, kaj tio povas daŭri ĝis 28 tagoj sub eksperimentaj kondiĉoj. Tio kaŭzas, ke la kokino perdu siajn plumojn, sed ankaŭ restimulas ovo-produktadon. Kelkaj kokinoj povas esti devigitaj mudi plurajn fojojn. En 2003, pli ol 75% de ĉiuj kokinoj estis devigitaj mudi en Usono.
La ĉefa nuntempa speco de bredejo por ovproduktado estas kaĝbaterioj, grandaj aroj de identaj kaĝoj aranĝitaj en vicoj kaj kolonoj. Unu aŭ kelkaj kokinoj estas metitaj en ĉiu kaĝo. Kaĝbaterioj estas kritikataj de porbestaj organizoj kiel suferigaj pro tio, ke la kokinoj apenaŭ havas spacon por moviĝi kaj devas stari dum sia tuta vivo sur malmolaj, piedotranĉaj dratoj. En la unuaj jardekoj de la 21-a jarcento, kampanjoj kontraŭ kaĝbaterioj atingis, ke pluraj entreprenoj kaj registaroj limigu aŭ malpermesu ilin. La alternativo preferata de la industrio estas birdejoj, domoj ene de kiuj la kokinoj estas tenataj, sed sen kaĝoj. Ankaŭ birdejoj devigas kokinojn vivi tre dense (en Eŭropo oni permesas densecojn ĝis 9 bestoj en kvadrata metro, kaj la loĝantaro de unu birdejo povas estis dekoj da miloj).
Kulture
Koko kaj kokino estas simbolo de multaj aferoj. Koko estas nacia besto de Francio kaj Portugalio pro malsamaj kialoj.
En malnova greka mitologio, koko estis ligita al dio Asklepio; Platono diras, ke Sokrato, tuj antaŭ la morto, petis al siaj disĉiploj ke ili oferu kokon al Asklepio, ĉar lia morto estis sendolora.
Por kristanoj, la kvar evangelioj rikoltas la profetecon de Jesuo kiam li anoncis, ke Petro perfidos lin trifoje antaŭ la virkoka kokeriko (tio estas antaŭ la noktofino), kaj fakte tio okazis pro timo estis rekonata kiel sekvanto de Jesuo, dum ties persekutado. Kiam Petro aŭdis la kokerikon, memoris la profetecon kaj ploris. Tiel la apostolo aperas en bildoj kaj pentraĵoj foje akompanata de virkoko.
"La orova kokino" (Ὄρνις χρυσοτόκος) estas fablo atribuita al la antikvgrega fablisto Ezopo. En Francio Jean de La Fontaine verkis version en la 17-a jarcento; En Hispanio Félix María Samaniego verkis alian version en la 18-a jarcento. En ĉiuj versioj, farmistoj trafas, ke ilia kokino demetas ovojn el oro. Ili malpaciencas kaj mortigas la kokinon por atingi la oron kiu supozeble estas en la interno de la kokino: erare. Tiam ili konstatas sian eraron kaj la punon pro sia avaremo.
Ĝis la 17-a jarcento, kokinoj kaj ovoj estis uzataj kiel mono en Brazilo.
En multaj rakontoj de diversaj epokoj kaj landoj la komenco estas markita en la komenco de la tago per la virkoka kokeriko. Tiun rolon ludos poste ekzemple en filmoj la vekhorloĝo; en usonaj filmoj holivudaj la radio kiu anoncas la horon kaj la veteron kiu estos dum la tago. La virkoka kokeriko estas ofte la unua bildokadro en rakonto de bildoliteraturo. Tiucele, ĝi malfermas ekzemple la poemon "Romanco pri la nigra tristo" en Cigana Romancaro de Federico García Lorca jene:
El coronel no tiene quien le escriba (Neniu por skribi al la kolonelo) estas novelo publikigita de la verkisto kolombia Gabriel García Márquez en 1961. La malriĉa protagonisto atendas konfirmon pri sia pensiiĝo, dum la ununura enspezofonta espero estas luktokoko, heredita el lia mortinta filo, kiun la kolonelo bredis hejme dum kelkaj monatoj. Fakte la paro dediĉas al la koko siajn malmultajn eblojn, dum ili malsatas. Alia eblo estas vendi la kokon al riĉulo.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri koko/kokino en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Eksteraj ligiloj
En la germana: En angla: En hispana:
Preĝejo Sankta Anna (Igal)
La preĝejo Sankta Anna estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Igal, en la urbomezo.
Historio
En tiu loko gotika kirko Sankta Georgo konstruiĝis en la 13-a jarcento aŭ en la sekva jarcento. Dum dominado de turkoj konstanta pastro ne estis tie, nur poste ekde 1693. Dum la sekva periodo dum la kontraŭHabsburgaj militoj la kirko bruldetruiĝis, sed dum la pacaj tempoj en 1756 ĝi rekonstruiĝis dediĉita al Sankta Anna. Pri la mezepoko apenaŭ restis iom. Laŭ aspekto ĝi tre similas al la Preĝejo Ĉieliro de Maria (Andocs). La orgeno estis farita en 1883, en 1926 trakonstruita. La interna aspekto ŝanĝiĝis en 1908, ĝi estis restaŭrita en 1976.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola laŭ la trotuaro. En mezo de la fasado la turo grandparte reliefas kaj altiĝas, malsupre estas la enirejo. La turopinto estas bulbokupolo. Estas alia enirejo en flanko de la navo. La barokaj ĉefaltaro, predikejo kaj baptujo devenas el la 18-a jarcento. La ĉefaltara bildo prezentas Sanktan Annan, krome restis bildo pri Marteno de Tours el la malnova kirko.
Kermeso okazas en la 26-an de julio.
Ikono (religio)
Ikono (de la greka vorto εικόνα, bildo) en ortodoksa kaj kelkaj aliaj kristanaj tradicioj estas bildo de Jesuo Kristo, sanktuloj, sanktaj eventoj el la vivo de eklezio, kutime bildigita sur malmola surfaco (ligna tabulo aŭ rekte sur muro). Krom la bildo, ikono kutime enhavas subskribon aŭ signojn.
Laŭ Francisko Azorín idolo estas Sanktigita bildo. Li indikas etimologion el greka eikono (bildo).
Historio
Post paso de tempo ni vidas jam rektajn bildojn de Jesuo kaj la sanktuloj. En 691-692 en Konstantinoplo okazis grava koncilio, kiun oni konas kun la titolo "Trulla" Koncilio, kiun la imperiestro Justiniano volis vidi daŭrigo de la Sesa Ekumena Koncilio. La 82 regulo de la Trulla koncilio malpermesis simbolajn bildojn de Kristo: bildo devas reprezenti Kriston "laŭ Lia homa naturo anstataŭ la malnova ŝafido [t.e. simbolaj bildoj], por ke ni, kontemplante per tio la humilon de Dio Vorto, rememoru ankaŭ Lian enkarnan vivon, Lian suferon kaj savan morton kaj per ili faritan elaĉeton de la mondo".
Do, ĉar la kristanoj kredas, ke Kristo estas Dio enkarniĝinta, la homoj povas bildigi Dion laŭ tiu karna aspekto, kiun Li bonvolis akcepti. Tial la ikono estas atesto pri tio, ke Dio enkarniĝis. La okcidenta Eklezio ne akceptis la Trullan koncilion, kvankam kelkaj papoj referencas al ĝiaj reguloj. En la Okcidento oni konsideris ikonon nura ilustraĵo de la sankta historio. Ankoraŭ en 600 la sankta papo Gregorio la Granda skribis al Marsejla episkopo Serenus pri ikonoj kiel pri "biblio por analfabetoj": "la analfabetoj devas sur la muroj de la preĝejoj legi tion, kion ili ne kapablas legi en libroj".
En la 787 okazis la 7-a Ekumena koncilio, kiu traktis la aferojn de ikonhonorado kaj ekskomunikis la ikonrompistojn. Tiu ĉi koncilio distingis du nociojn: honorado (προσκύνησις) kaj adorado (λατρεία). La ikonojn oni honoras kiel bildojn de la enkarniĝinta Dio kaj Liaj sanktuloj, dum la Dion mem oni adoras. Adorado religia estas aplikebla nur al Dio mem. Tiama papo Adriano la 1-a, kies legatoj subskribis la aktojn de la 7-a Ekumena koncilio, tradukis ilin en latinon kaj sendis al Karolo la Granda. La traduko estis tre malĝusta, kelkloke ĝi eĉ havis inversan sencon, kaj la frankaj teologoj malakceptis la 7-a koncilion, kunveniginte propran koncilion en Frankfurto en 794. La Frankfurta koncilio restis ĉe la principo, laŭ kiu ikono estas "biblio por analfabetoj". La legatoj de la papo subskribis ankaŭ tiujn decidojn.
Kvankam formale la Roma Eklezio proklamas sin fidela al la 7-a Ekumena koncilio, ĝi laŭas fakte la decidojn de Frankfurta kaj posta Pariza (825) koncilioj. Tial la ikonoj ne ludas tiom gravan rolon en la vivo de tiu eklezio. La Ortodoksismo tamen ĝis nun konservas la ikonhonoradon kiel gravan parton de sia dogmaro kaj diserva praktiko.
Oni povas renkonti ankaŭ provojn bildigi la Dion Patron aŭ la Sanktan Triunuon. Tion oni konsideru kiel aferon, eksteran rilate al tiu parto de la kristanismo, kiu agnoskas la 7 Ekumenajn konciliojn. Oni povas nur alegorie aŭ simbole bildigi nian komprenon pri Dio. Ekzemplon de tio donas la ikono "La Sankta Triunuo" de rusa sankta ikonografo Andreo Rublev, kiu troviĝas nun en Tretjakova galerio en Moskvo.
Listo de kosmaj agentejoj
Ĉi tio estas listo de ŝtataj agentejoj kiuj rilatas al iu ajn kosma agado.
La nomoj aperas angle kun la nacia nomo sube. La akronimo, kiu aperas estas la plej konata: povas estis angla akronimo (ekzemple JAXA), aŭ akronimo en la nacia lingvo. Kie aperas pli ol unu akronimo, la angla aperas unuloke.
La dato de la fondado de la kosma agentejo estas la dato de la unuaj agadoj. Se la kosma agentejo ne plu ekzistas, oni donas la finan daton. Ankaŭ aperan ligilojn al la retpaĝaroj de la agentejoj.
La kapabloj de la kosma agentejoj estas la sekvaj laŭkolore:
NGC 2513
NGC 2513 (aliaj indikoj — UGC 4184, MCG 2-21-9, ZWG 59.25, PGC 22555) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Melissa Sue Anderson
Melissa Sue ANDERSON (26an de septembro, 1962) estas uson-kanada aktorino. Ŝi ekkarieris kiel infana aktorino post aperi en kelkaj komercaj reklamaĵoj en Los Angeles. Anderson famis pro sia rolo kiel Mary Ingalls en la televida serio de NBC nome Little House on the Prairie, en kiu ŝi stelulis el 1974 ĝis 1981. Ŝi estas konata ankaŭ pro siaj kunroloj, kiel Vivian en "Midnight Offerings" (1981), Ginny en "Happy Birthday to Me" (1981), kaj Alex en la programo de ABC Which Mother Is Mine? (1979).
NGC 2513
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Melissa Sue Anderson
Anderson ŝtataniĝis en Kanado en 2007. En 2010, ŝi publikigis The Way I See It: A Look Back at My Life on Little House, nome membiografia rakonto pri siaj jaroj aktore en Little House on the Prairie.
Izoindolo
Izoindolo estas malstabila ducikla kemiaĵo prezentanta fanditajn benzenajn kaj pirolajn ringojn. La komponaĵo estas izomero de la indolo kaj ĝi estiĝas per reduktado de la izoindolino. La izolita komponaĵo estas rare trovata en teknika literaturo, sed ĝiaj substituitaj derivaĵoj estas vaste komerce uzataj kaj okazas nature. Izoindolaj unuaĵoj okazas en ftalocianinoj, kiuj apartenas al gravaj familioj de tinkturoj. Kelkaj alkaloidoj enhavantaj izoindolon jam estis izolitaj kaj karakterizitaj.
Kelkaj izoindolaj derivaĵoj estiĝas per aldonaj produktoj de Diels-Alder kun maleata anhidrido kaj n-fenil-maleinimido. Ekzemple: kataliza reduktado per nikelo de Raney de o-cianobenzofenono donas 1-fenil-izoindolon akompanatan de oksidiga kupla produkto. Samkiel la pirolo, indolo estas malforta bazo kaj malforta acido. La malforta acideco elmontriĝas dum estigo de kalia izoindolo kun kalia hidroksido. Indolaj derivaĵoj facile troviĝas en kelkaj kruciferoj kaj elmontras notindajn antibakteriajn kaj antivirusajn aktivecojn.
Labora juro
La labora juro, aŭ laborjurscienco, estas la aro de la reguloj, kiuj difinas la rilatojn inter la privataj dungistoj kaj la salajruloj dum la laborado.
Ĝi estas juro protektema al la salajrulo.
Ĝi regulas same:
Irun (stacidomo)
Irun estas fervoja stacidomo situanta en la hispana municipo Iruno en Provinco Gipusko, Eŭska Aŭtonoma Komunumo. Ĝi estas landlima stacidomo, kiu havas sian francan ekvivalenton en. Tiucele, ĝi disponas pri trakoj kun ibera ŝpuro kaj normala ŝpuro kio ebligas la veturadon de ambaŭ trajnoj de Renfe kaj SNCF.
En 2010 ĝia trafiko estis ĉirkaŭ pasaĝeroj (ne enkalkulante trafikon de proksimaĵoj).
La fervoja komplekso estas kompletigata de grava ranĝadstacio nomata Irún Mercancías.
Fervoja situacio
Stacidomo Irun formas paron kun stacidomo, situanta en distanco de ĉirkaŭ du kilometroj kaj apartigita de rivero Bidasoa. La reto de ibera ŝpuro alvenas al Irun kaj finiĝas en Hendaye, dum la reto de internacia ŝpuro  alvenas al Hendaye kaj finiĝas en Irun. La sekcio inter ambaŭ stacioj havas trakojn de ambaŭ ŝpuroj.
SNCF kaj Renfe Operadora havas interkonsenton, laŭ kiu la trajnoj de ĉiu kompanio transiras la landlimon ĝis la sekva stacidomo por forlasi vojaĝantojn, sed ne por repreni ilin. Tiel, trajnoj direkte al Francio komencas kaj finas la itineron en Hendaye, kaj la trajnoj direkte al Hispanio komencas kaj finas la itineron en Irun. Trajnoj, kiuj transiras la landlimon por lasi vojaĝantojn revenas malplenaj al la aliflanka stacidomo. Regionaj trajnoj ne transpaŝas la landlimon, do ne estas ebleco de interligo inter regionaj trajnoj de ambaŭ retoj.
Gadolinio
Gadolinio estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon Gd kaj la atomnumeron 64. Gadolinio estas arĝent-blanka, martelebla kaj dratigebla lantanoida metalo. Malsama al plejparto de la lantanoidoj, gadolinio estas iomete stabila ĉe doma temperaturo.
Gadolinito estas la termino per kiu oni nomigas du mineralojn de la grupo de la silikatoj, subgrupo de nezosilikatoj. De malhela koloro, ĝi estas mineralo preskaŭ nigra kun vitreca brilo, kaj formita ĉefe de silikatoj de cerio, lantano, itrio, neodimo, berilio kaj fero kies formulo estas (Ce,La,Nd,Y)2FeBe2Si2O10
Bonnat
Bonnat estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 1 318 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Tibor Czigány
Tibor Czigány [cigAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Czigány Tibor estis hungara inĝeniero, profesoro, membro (korespondanta en 2013, ordinara en 2019) de Hungara Scienca Akademio.
Bonnat
Geografio
Bonnat etendiĝas sur 45,79 km², kaj havis 1 318 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 29 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Tibor Czigány
Tibor Czigány naskiĝis la  1963 en Budapeŝto.
Bonnat
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Bonnat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Tibor Czigány
Biografio
Tibor Czigány frekventis gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo ricevinta diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1988. Post lernado li ekinstruis samloke en la universitato. En la 1990-aj jaroj li kelkfoje instruis ankaŭ en Kaiserslautern. Li doktoriĝis en la universitato en 1994. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1997, li doktoriĝis (DSc) en 2005 antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 2002. Ekde 2001 li estis katedrestro, en 2012 dekano. Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn. Li okupiĝas precipe pri polimeroj. Li ricevis medalojn kaj premiojn inter 2001-2018.
Bonnat
Lokaj famuloj
François Binet (1880-1930), franca politikisto, naskiĝis en Bonnat.
Bílá Voda
Bílá Voda estas la plej norda vilaĝo de Ĉeĥa Silezio situanta en distrikto Jeseník. Malantaŭ ŝtatlimo al Pollando troviĝas la eksa minejurbo Złoty Stok. Vivas ĉi tie.
Bonnat
Administrado
Bonnat estas la ĉefurbo de la kantono de Bonnat. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Bílá Voda
Historio
Bílá Voda spertis la plej grandan evoluon en la 18-a jarcento, poste post apartigo de Silezio ĝia malavantaĝa situo senĉese pli karakterize influis sinkon de nombro de ĉi tieaj loĝantoj. En 1900 ĉi tie estis 1277 personoj en 238 domoj, el tio 159 en 33 domoj en la memstara katastara vilaĝo Kamenička, 47 loĝantoj en 12 domoj en vilaĝeto Růženec, 545 en 120 domoj en la vilaĝo kaj fine 526 loĝantoj kaj 73 domoj en kampourbo Bílá Voda. Antaŭ la unua mondmilito ne estis en tiu ĉi ekskluzive germana vilaĝo eĉ unu ĉeĥo, post la jaro 1918 ĉi tie ekloĝis nur kelke da ĉeĥaj familioj kun 31 anoj en la jaro 1930. Nova loĝigo post 1945 gvidis al plua radikala malaltigo de la nombro de loĝantoj al 465 en 205 domoj en 1950. En 1991 ĉi tie estis 545 loĝantoj, el tio en Kamenička 63 kaj en la vilaĝo 64. Monaĥinoj, kiuj estis ĉi tien devige transloĝigitaj el nuligitaj monaĥinejoj post la jaro 1950, tre partoprenis en la eksa kampourbo en la nombro de 418 personoj. En 1991 en la tuta vilaĝo estis sole 67 domoj, el tio en Kamenička 11 kaj en la vilaĝo 17. Tio estis vere unu el la plej malproksimaj anguloj en Ĉeĥoslovakio, respektive en Ĉeĥio.
Estiĝo de Bílá Voda
Bílá Voda kiel vilaĝo kun tiu ĉi nomo estiĝis nur tre malfrue, ĉirkaŭ la jaro 1532, sed estas verŝajne, ke temis pri nova loĝigo sur loko de dezertiĝinta vilaĝo Wyssoka, dokumentita jam fine de la 13-a jarcento en ĉirkaŭaĵo Reichenstein (hodiaŭa Zloty Stok). Kamenička estas rememorigata kiel eklezia posedaĵo unue jam en 1325 ĉe vilaĝo Kamenice (antaŭe Kamnitz, hodiaŭ Kamienica), kiun ĝi fine de la 15-a jarcento akiris kiel lombardaĵon kaj fine kiel posedaĵon urbo Patschkau, la hodiaŭa Paczków. Bílá-Voda-on evidente fondis familio de Schoffidoj, alie ankaŭ de Gotschidoj (Schaffgotschidoj), kaj ĝi estis ĝis la jaro 1794 kunigita kunposedaĵo en Hertwigswald (hodiaŭ Doboszowice). Fine de la 16-a jarcento akiris tiun ĉi posedaĵon Maltitzidoj kaj iam tiutempe estiĝis ĉirkaŭ gastigejo survoje al Klodsko vilaĝeto Růženec. Dum la tridekjara milito Bílá Voda dezertiĝis tiel, ke ĝi devis esti vendita, sed fine la tutan posedaĵon heredis en 1687 grafa familio de kladska branĉo de Liĥtenŝtejnoj.
En la posedo de Liĥtenŝtejnoj Bílá Voda tre leviĝis. Estis ĉi tie nefinkonstruita kavalira sidejo, korto, kalkoŝtonfabriko, brikfabriko, du fiŝlagoj kaj kelke da metiistoj. Tiutempe estis renovigitaj pilgrimadoj al statueto de Virgulino Mario en preĝejo el 1604, kiuj kontribuis al rekatolikigo. En 1651 estas en la loko dokumentita agado de instruisto, eĉ kiam lernejo ĉi tie estis eble pli baldaŭ. En 1722 estis en la vilaĝo 8 kamparanoj kaj 39 ĝardenistoj.
En la historion de Bílá Voda plej multe enskribiĝis Jakub Arnošt Liĥtenŝtejn (1690 – 1747), olomouca kanoniko kaj pli posta episkopo, kiu ekprenis administradon de bieno de Hertwigswaldau en 1714. Tiu ĉi nobelo decidis en Bílá Voda fondi piaristan kolegion, en kiu estis komencita instruado en 1727. Tio estis la unua piarista fondaĵo en la tuta Silezio. Por la kolegio kaj sesjara gimnazio estis konstruita en 1733 ampleksa monaĥeja kaj lerneja konstruaĵo, en pluaj jardekoj estis alikonstruita kaj ampleksigita ankaŭ ĉi tiea preĝejo de Ĉieliro de Virgulino Mario, kiu estis konsekrita en 1777. La konstruita areo ĉirkaŭ la monaĥejo kaj la kolegio estis avancita je kampourbo. La lernejo fariĝis apud klerigado ankaŭ centrejo de arta, precipe teatra kaj muzika vivoj. Agadis ĉi tie multe eminentaj profesoroj, el kiuj necesas nomi almenaŭ muzikan komponiston Antonín Brossmann (1731 – 1789).
Tre multpromesa evoluo de Bílá Voda estis bedaŭrinde tre baldaŭ malrapidigita per kelkaj malfavoraj cirkonstancoj. Tio estis unuavice sileziaj militoj, kiuj kelkfoje tuŝis rekte la regionon ĉirkaŭ Javorník. En 1742 Bílá Voda ja fariĝis loko de subskribo de protokolo je divido de Silezio, sed tuj ĝi ŝanĝiĝis en enklavon, preskaŭ ĉiuflanke limigitan de la ŝtatlimoj. Post la morto de fondinto de la piarista kolegio havis liaj sekvantoj por tiu ĉi instituto jam multe pli malmulte da kompreno. Nombro de lernantoj en la piarista gimnazio malkreskis, tiel ke ĝi estis en 1829 nuligita; al piaristoj restis senĉese nur ĉeflernejo kaj paroĥo. La sinjorujo de Hertwigswaldau estis ŝuldigita kaj helpis neniel la memstariĝon de ties blank-akva parto en 1794. La posedaĵon Bílá Voda alternis poste kelke da posedantoj, kaj fine aĉetis ĝin en aŭkcio rotestro Ludoviko grafo d'Ambly; kontraŭ vidvino Betina ribelis en 1848 servutuloj kaj devis interveni soldataro.
Provo subteni en Bílá Voda teksproduktadon en 1771 havis nur mallongan daŭron. Tio estis ĉefe tial, kiel onidire esprimis tion dum vizito en 1779 imperiestro Jozefo la 2-a, ke la vilaĝo situis "vere ĝuste en pinto" de tiama monarkio. Pli signifan havis ĉi tiea korto, bierfarejo, ŝtonminejo, du kalkoŝtonfornoj, mallonge ankaŭ minado de arzenopirito (ĝis 1675).
Post nuligo de servuteco Bílá Voda fariĝis parto de juĝeja distrikto Javorník kaj politikaj distrikton Frývaldov. Ĉi-tiun posedaĵon heredis ekde 1853 kelke da princinoj, ke en 1917 ĝi venis en nenobelajn manojn. La posedaĵo havis mezproksime netutan milon da hektaroj da grundo, sed agrikulturaj parceloj estis traluigitaj, do en reĝioj de la posedantoj restis arbaroj kaj industriaj entreprenoj, precipe segejuzino, ŝtonminejo kaj kelke da kalkfabrikoj, sed ties nombro senĉese sinkis. Post 1918 estis alaĉetitaj arbaraj parceloj de bieno en Krutvald (hodiaŭ Travná), do grunda fonduso kreskis al 1512 hektaroj. Dum la unua parcelreformo en Ĉeĥoslovakio estis parceligitaj nur 54 ha kaj ĉio cetera estis lasita al la proprumantoj; dum la dua mondmilito alternigis la ĝisnunajn posedantojn grafo W. Wilczek. Apud grandbieno en la vilaĝo aperis nur kelkaj iom malgrandaj firmaoj, el kiuj eblas noti almenaŭ minadon de kalkoŝtono kaj kalkoŝtonfabrikon (ĝis fino de la 19-a jarcento) kaj precipe poste produktadon de plenigkrajonoj de marko Haro, kiu estiĝis dum la unua respubliko en Ĉeĥoslovakio, ĝi supervivis la militon kaj intertempe ankaŭ periodon post la jaro 1945.
Apud komunumaj lernejoj en la kampourbo kaj en la vilaĝo transprenis en 1872 zorgon pri lernejaferoj en Bílá Voda de piaristoj nova konvento de malriĉaj lernejaj fratinoj Notre Dame, kiu ĉi tie konstruis pensionon kaj malfermis la tuta skalon de knabinaj lernejoj ĝis instituto por virinaj profesioj.
Politika orientado de la germana loĝantaro en Bílá Voda respondis al la tuta situacio en regiono de Frývaldov. Dum la ĉeĥoslovaka unua respubliko ĉi tie post kristanaj socialistoj kaj socialaj demokratoj akiris decidan influon samideanoj de Konrad Henlein, kiuj meritis pri okupo de javorníka terlango ankoraŭ antaŭ munkena interkonsento en 1938. Diskonkorditan situacion dum la dua mondmilito rememorigas en tombejo tombo por viktimoj de la t. n. marŝoj de morto de arestitoj el Oswiecim, kiu tra ĉi tie marŝis vintre de 1945.
Post majo de 1945 la izoliteco de Bílá Voda de la ĉirkaŭa mondo ankoraŭ pli profundiĝis. Novaj alloĝintoj venis ĉi tien nur en malgranda nombro kaj ili ne povis anstataŭi la forŝovitajn germanajn familiojn. La arbaran grundon de ĉi tiu bieno transprenis ŝtata administracio. Neagrikulturaj produktejoj iom post iom pereis. Nova instituto fariĝis psikiatra kuracejo (ekde 1954), kiu estis orientita precipe por kuracado de alkoholuloj. En 1990 Bílá Voda havis propran poŝtoficon, estis ĉi tie arbara administracio de Arbara uzino Javorník, uzino de Ĉeĥa katolika Karitato, sed apud tio jam nur unusola vendejo kaj ankaŭ gastigejo. Estis ĉi tie eĉ ne lernejo, do infanoj devis veturi en lernejon ĝis Javorník.
Ne estis evidente hazardo, ke tiun ĉi forŝovitan angulon de Ĉeĥoslovakio elektis post la jaro 1948 nova monopola potenco kiel lokon, kien estis post la tutŝtata perforta nuligo de monaĥejoj en 1950 transveturigitaj monaĥinoj el multaj lokoj, por ke ili ne estu "je okuloj". Tiel en la konstruaĵo de ĉi tie monaĥinejo kreiĝis specifa eklezia komunumo, kiu supervivis ĉiujn suferojn kaj obstaklojn kaj influis en ĉiuj direktoj la plej novan historion de Bílá Voda.
Manuel Girona (Metroo de Barcelono)
Manuel Girona estas estonta stacio sur linio 9 kaj linio 10 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Landa Asocio de Meklenburgo-Antaŭpomerio
La Landa Asocio Meklenburgo-Antaŭpomerio (mallongigo LAMA, germana nomo Landesverband Mecklenburg-Vorpommern) estas landa ligo de Germana Esperanto-Asocio (GEA). Ĝi reprezentas la GEA-membrojn en la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, subtenas la tutlandan asocion rilate al instruado kaj informado kaj plikonatigas la federacian landon al esperantistoj.
Butteaux
Geografio
Butteaux etendiĝas sur 7.55 km², kaj havis 265 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 35 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Michel Fourrey, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Butteaux apartenas al la kantono de Flogny-la-Chapelle, kies ĉefurbo estas Flogny-la-Chapelle. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Tigrano la Granda
Tigrano la 2-a la Granda (en armena lingvo Տիգրան Մեծ, orient-armena Tigran Mec, okcident-armena Dikran Medz) estis imperiestro de Armenio inter la jaroj 95 kaj 55 a. K., sub kiu la lando iĝis, por mallonga tempo, la plej forta ŝtato oriente de la Romia Respubliko. Li estis membro de la Artaksida Dinastio. Sub lia regado, la armena regno kreskis ekster siaj tradiciaj limoj, provizore iĝis imperio, kaj li implikis sin en multaj bataloj kontraŭ rivaloj kiel ekzemple la parta kaj la seleŭkida imperioj, sed ankaŭ la Romia Respubliko. Tigrano naskiĝis ĉ. la jaro 140 a.K. kaj estis filo aŭ nevo de Artavasdo la 1-a aŭ de Tigrano la 1-a. Tigrano iĝis edzo de Kleopatra de Ponto, filino de Mitridato la 6-a.
Hiperiono
Hiperiono, en mitologio, estis titano.
Tigrano la Granda
Surtroniĝo
Tigrano estis vartita kiel ostaĝo ĝis sia 40-jariĝo en la kortego de la reĝo Mitridato la 2-a, kiu venkis la armenojn en la jaro 105 a.K. Aliaj fontoj diras ke la dato estis pli frua, ĉirkaŭ 112-111 a.K. Post la morto de la reĝo Tigrano la 1-a en 95 a.K., Tigrano akiris sian liberecon kontraŭ "sepdek valoj de Atropateno".
Hiperiono
Lian nomon oni donis al:
Tigrano la Granda
Surtroniĝo
Kiam li estis entronigita, la bazo de la reĝa povo estis jam preparita danke al la fondinto de la Artaksida Dinastio, Artaksias la 1-a kaj liaj posteuloj. Tamen, la natura armena montoĉenaro formis landlimojn inter la diversaj regionoj, favorigante feŭdismon kaj la kreadon de nobelaj ŝtatoj, preskaŭ sendependaj, nomataj naĥararoj. Tio haltigis Tigranon, kiu intencis krei unuigitan ŝtaton, pro kio li komencis sian regadon per la plifortigo de la reĝa povo. Li ankaŭ eltronigis Artanon, la lasta reĝo de Sofeno, rivala armena dinastio kiu devenis de Zariadro.
Woppendorf
Woppendorf, kroate Sovice, hungare Várújfalu estas ne memstara vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Hannersdorf.
Tigrano la Granda
Alianco kun Ponto
Dum la Unua Mitridata Milito (90-85 a.K.), Tigrano apogis Mitridaton la 6-an de Ponto sed estis singardema por ne rekte enmiksiĝi en la militon.
Woppendorf
Situo
Woppendorf situas ĉe piedo de monto laŭ rojo. Oberwart troviĝas je 20 km-oj.
Tigrano la Granda
Alianco kun Ponto
Li rapide konstruis sian potencon, per alianco kun Mitridato la 6-a de Ponto kaj geedziĝo kun lia filino Kleopatra. Tigrano konsentis, ke li etendigus sian influon en la Orienton, dum Mitridato konkerus romiajn teritoriojn en Anatolio kaj en Eŭropo. Per kreado de pli forta helenisma ŝtato, Mitridato estis kontentigita de la establita romia piedtenejo en Eŭropo. En tiu tempo, la romianoj akuzis Mitridaton je masakrado de proksimume 80 000 romianoj en la anatolia provinco de Azio. Finfine, la du reĝoj provis kontroli Kapadokion, kaj la supozataj masakroj kondukis al romia interveno. La senato decidis ke Lucio Kornelio Sulao, kiu estis unu el la tiamaj konsuloj, estu komandanto de la armeo kontraŭ Mitridato.
Woppendorf
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis laŭ tiama hungara ortografio "Ujfalu". En 1873 pro ĥolero mortis multe. En 1910 vivis en Várújfalu 305 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 Várújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Felsőőr, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1969 nova ponto konstruiĝis.
Tigrano la Granda
Militoj kontraŭ Partujo kaj Seleŭkio
Post la morto de Mitridato la 2-a en 88 a.K., Tigrano profitis el la nestabileco, kiun suferis la parta imperio, kaŭzita de la postaj bataloj kaj de invado de la skitoj por reokupi la perditajn teritoriojn kaj eĉ por pligrandigi ilin.
En 83 a.K., post sangoplena tumulto pro la trono de Sirio, regita de la seleŭkoj, la sirianoj decidis elekti Tigranon kiel la protektanton de ilia regno kaj ofertis al li la kronon de Sirio. Magadato estis nomumita kiel lia guberniestro en Antioĥio. Li tiam konkeris Fenicion kaj Kilikion, efike metante finon al la lastaj restaĵoj de Seleŭkio, kvankam kelkaj rezistantaj urboj ŝajne agnoskis la misteran knabo-reĝon Seleŭko la 7-a kiel la legitiman reĝon dum lia regado. La suda limo de lia posedaĵaro tiam atingis Ptolemais. Multaj el la loĝantoj de la konkeritaj urboj estis senditaj al lia nova metropolo Tigranakerto (latina nomo: Tigranocerto).
Ĉe ĝia pinto, lia imperio etendiĝis ekde la Ponta Montaro (en nuna nordorienta Turkio) ĝis Mezopotamio, kaj de la Kaspia Maro ĝis Mediteraneo. Tigrano certe invadis teritoriojn tiel forajn kiel Ekbatanon, kaj prenis la titolon "Reĝo de reĝoj" kiun, en tiu tempo eĉ la partaj reĝoj ne havis. Li estis kromnomita "Tigrano la Granda" de multaj okcidentaj historiistoj kaj verkistoj, kiel ekzemple Plutarko. La "Ŝahanŝahoj" neniam ekaperis publike sen havi kvar reĝojn servante lin. Cicerono, pro lia sukceso en la Oriento, diris ke li "faris la Respublikon de Romo, per la lerteco de siaj brakoj".
Armenaj regantoj antaŭ Tigrano ne eldonis monerojn : li do estis la unua, kiu faris tion. Li prenis la seleŭkan tradicion kaj kreis monerojn el granda intereso. Tiuj moneroj estis faritaj en Antioĥio kaj Damasko, urboj sub lia regado dum la okupado de Sirio de 83 ĝis 69 a.K. Ili konsistas el tetradraĥmoj kaj kupreroj havantaj sur la averso lian portreton uzante pimpan armenan tiaron kun orelklapoj. La reverso havas tute originan dizajnon. Ekzistas Tikeo de Antioĥio kaj la riverdio Orontes ĉe ŝiaj piedoj. Ekzistas eĉ specimenoj faritaj el oro.
Militoj kontraŭ Romio
Post lia malvenko kontraŭ la romianoj, Mitridato trovis rifuĝon en la Armenion de sia bofilo kaj aliancito Tigrano. La romia generalo Lucio Licinio Lukulo tiam postulis lian forpelon. La neado de Tigrano verŝajne okazigis la militon. Laŭ Charles Rollins en sia Antikva Historio:
La reago de Lukulo konsistis en subita atako, kiu surprizis Tigranon. Laŭ romiaj historiistoj, la mesaĝisto kiu unue alportis novaĵon de la neatendita romia atako estis mortigita. Poste Mitrobazano, unu el la generaloj de Tigrano, konfrontis la alvenon de la romianoj, kaj la kuraĝo de Mitrobazano tiom impresis Tigranon ke li nomumis lin por gvidi la armeon kontraŭ Lukulo. Li estis tamen venkita kaj mortigita. Post tiu malvenko, Tigrano retiriĝis norde de Armenio kaj Lukulo sieĝis Tigranokerton.
La 6-an de oktobro de la jaro 69 a. K., Tigrano estis venkita dum la Batalo de Tigranakerto. La nearmenaj gardantoj de la urbo perfidis lin kaj malfermis la pordojn de la ĉefurbo al la romianoj, pro kio Tigrano devis sendi 6 000 ĉevalrajdantojn por savi virinojn kaj trezorojn.
Post kiam li venkis unu el siaj malpliaĝaj filoj (ankaŭ nomata Tigrano), kiu estis armita de la partoj de Fraato la 3-a kiu fuĝe serĉis la romian protekton, Tigrano reokupis la plej grandan parton de sia teritorio. Dume, Mitridato revenis al Ponto kun 8 000 homoj.
La 6-an de oktobro de la jaro 68 a.K., la romianoj eniris en la malnovan ĉefurbon Artaŝato. Tigrano kaj Mitridato kombinis armenan-pontan armeon el 70 000 viroj por alfronti la romianojn, sed ili estis plene venkitaj. Denove, kaj Mitridato kaj Tigrano sukcese evitis kapton fare de la venkintaj romianoj.
Dum tiu paŭzo, Tigrano venkis la ribelon de sia pli juna filo (ankaŭ nomita Tigrano), kiu havis armeon provizitan de la parta reĝo, Fraato la 3-a. Tigrano la Granda tiam reakiris grandan parton de lia iama teritorio, dum Mitridato revenis al Ponto kun 8 000 viroj kaj pretis por la baldaŭa atako de Pompeo.
Pompeo kaj la repaciĝo
En la jaro 67 a.K., Pompeo ricevis la taskon venki Mitridaton kaj Tigranon. Pompeo unue dediĉis sin ataki Mitridaton, dum li distris Tigranon per atako de la partoj en Korĉajko. Fraato la 3-a, la reĝo de la partoj, baldaŭ akiris ambicion pli larĝa ol la simpla aneksado de Korĉajko, kiam la filo de Tigrano kunsidis kun la partoj kaj konvinkis Fraaton invadi Armenion kun la intenco anstataŭigi la maljunan Tigranon per la juna Tigrano. Tigrano decidis ne plenumi la invadon en la batalkampo, sed li iĝis certa ke lia ĉefurbo, Artaŝato, estis bone defendita antaŭ ol retiriĝi al la montaro. Fraato baldaŭ komprenis ke Artaŝato ne falus en liajn manojn kaze de longa sieĝado, dum kiu li ne povus foresti el sia lando pro timo perdi sian kronon. Post foriro de Fraato, Tigrano malsupreniris el la montaro kaj forpelis sian filon el Armenio. Tiu eskapis kaj fuĝis al Pompeo.
En la jaro 66 a.K., Pompeo avancis al Armenio kaj ĉi-foje Tigrano la Granda, nun preskaŭ 75-jara, liveris sin. Pompeo traktis lin ĝentile kaj permesis al li konservi sian reĝlandon forpelita de la konkeritaĵoj kontraŭ 6 000 arĝentaj talentoj. Lia nefidela filo estis sendita al Romo kiel ostaĝo.
Tigrano regis en Armenio kiel aliancito de Romo ĝis sia morto en 55/54 a.K.
Haleja kometo
En artikolo de ABC News de la 19-a de majo 2004, aperis informo kiu diras ke laŭ armenaj kaj italaj esploristoj "la simbolo de la krono [de Tigrano] kiu havas stelon kun kurba vosto povus reprezenti la preterpason de la Haleja kometo en la jaro 87 a.K. " Verŝajne Tigrano vidis la kometon ĉirkaŭ la suno la 6-an de aŭgusto en 87 a.K, laŭ la esploristoj, kiuj diris ke "la kometo estis la plej agrabla evento anoncanta la novan eraon de la Reĝo de reĝoj".
Tigrano en la armena kulturo
Inter ĉiuj monarkoj kaj estroj de la historio de Armenio, Tigrano la Granda estas sendube unu el la plej gravaj. Sub lia regado Armenio atingis limojn kiel neniam antaŭe aŭ poste. Tial, li estas simbolo de la armena naciismo kaj inter la armenoj de la diasporo, lia nomo estas uzata por blogoj, patriotaj kantoj, poemoj kaj longaj disertacioj pri la historia armena lando. Krom tio, la nomo "Tigran" aŭ "Dikran" (laŭ la armenaj dialektoj) estas unu el la dek plej uzataj viraj nomoj de la armenoj. En Erevano kaj en Artaŝato (urbo fondita de li) troviĝas statuoj omaĝe al li.
Kabineto Lakatos
Kabineto Lakatos [lakatoŝ] estis la dekdua (samtempe antaŭlasta) kabineto, kiun nomumis la hungara guberniestro Miklós Horthy. Ĝi gvidis la landon en 1944 nur 6 semajnojn.
Historio
En la malfrua aŭgusto de 1944 Rumanio sukcese ŝanĝis aliancon al Sovetunio kaj evidentiĝis, ke tuj okazos okupo de Hungario fare de Ruĝa Armeo. Pli frue Horthy sonĝis pri okupo fare de Britio tra Italio, sed nun li vekiĝis. Li nomumis ĉefministron Géza Lakatos, kiu pli frue estis batalanta kolonelo kaj sekrete en Moskvo okazis sekretaj diskutoj pri la paco. Eĉ Lakatos ne sciis pri tio, sed Gestapo jam dekomence sciis ĉion. En la 15-an de oktobro Horthy deklaris en la radio, ke la nova malamiko jam estas Germana Regno, sed la telegramo al la batalejo perdiĝis. Ferenc Szálasi profitis la okazon kaj li faris sukcesan puĉon, li deklaris sin ĉefministro. Lakatos sciiĝis pri plano de Horthy nur en la lasta fazo.
Gaddo Gaddi
Gaddo GADDI estis florenca pentristo kaj mozaikisto je gotika stilo kaj patro de Taddeo Gaddi. Li estas registrita en la listo de la "Arte dei Medici e Speziali" kaj rememorigita de Giorgio Vasari, biografo de artistoj de la 16-a jarcento, sed lia verko estas plejparte konjekta. Vasari diras, ke li rilatas al Cimabue kaj Giotto. Li kompletigis mozaikojn sur fasado de "Santa Maria Maggiore", en Romo. La moazaiko pri la "Kronado de la Virgulino" super la interna pordo de Katedralo de Florenco, datita je 1307, ankaŭ estas atribuita al Gaddo Gaddi.
Nomtago
Nomtago aŭ nomfesto estas kutimo festi la tagon dediĉitan al iu sanktulo aŭ beatulo en la katolika kalendaro aŭ alian tagon, al kiu estas iel asignita la persona nomo de la festanto. Dum la festado oni kutime gratulas al la festantoj, kaj eventuale pridonacas ilin per donaco.
Gaddo Gaddi
Li ofte helpis Giotto-n, kie Cennino Cennini (1370-1440), lernanto de Agnolo Gaddi, filo de Taddeo Gaddi, referencis Taddeon kiel la baptofilo de Giotto kaj asertis, ke ilia rilato daŭris 24 jarojn. Taddeo estis la filo de la florentina gotika artisto, Gaddo Gaddi, kaj tri el liaj kvar filoj ankaŭ estis pentristoj, Giovanni, Agnolo kaj Niccoló. Kiel arkitekto, Taddeo estas kreditita per la projekto de la Mezepoka Ponto de Florenco super la Arno, la Ponte Vecchio.
Nomtago
Populareco
Tiu ĉi kutimo estas populara precipe en katolikaj landoj kaj foje ĝi povas havi eĉ pli grandan signifon ol la naskiĝtago (kelkaj regionoj de Pollando, de Bavario kaj aliaj regionoj tre influitaj de konservativa katolikismo). Ĝenerale validas, ke kontraste al naskiĝtagoj, nomtagoj estas rimarkataj en pli vasta amikaro de la festanto, ĉar la daton de nomtago de alia persono oni povas facile elserĉi en kalendaro. Male, la dato de naskiĝtago estas ofte konata nur de la familianoj kaj plej proksimaj amikoj de la festanto - tial ĝi kutime estas festata en pli fermita rondo.
Gaddo Gaddi
Biografio
Vasari atribuas al li kelkajn partojn (la Profetoj) de la mozaikoj sur la volbo de la Baptisterio de San Giovanni en Florenco, en la kunlaboro establita kun sia kolego Andrea Tafi. La mozaiko kun la Kronado de la Virgulino en la luneto de la centra portalo de la kontraŭfasado de Santa Maria del Fiore.
Nomtago
Origino
La nomtaga kutimo originas en la katolika tradicio de adorado de sanktuloj. Ĉiu sanktulo (beatulo, estimindulo) estas rememorata dum unu tago en la jaro - plej ofte temas pri la tago de ties morto. Krome, ĉiu kredanto ricevas dum la bapto nomon (pro tio oni ofte nomas tian personan nomon "baptonomo"), kiu ne nur indikas kiel oni nomu la personon, sed samtempe estas elekto de ties persona patrono, gvidanto kaj vivmodelo. Tial, kiam la eklezio festas la rememoron de la koncerna sanktulo, festas ĝin same ankaŭ tiuj, kiuj portas tiun nomon, ĉar temas pri la tago de ilia patrono. En iuj landoj estas kutime doni dum bapto ankaŭ plurajn nomojn. Ie oni akceptas kroman nomon dum konfirmacio (ekzemple en Ĉeĥio; male en Italio).
Gaddo Gaddi
Biografio
En Arezzo, en la malnova katedralo, li estus kovrinta la Kapelon Tarlati (kiu poste disfalis) per mozaikoj. Denove en Pizo en kapelo de la Katedralo, iu "Ĉieliro de Maria" ankoraŭ tre estimata en la deksesa jarcento; kaj fine li estus pentrinta iujn panelojn (unu por la preĝejo de Santa Maria Novella).
Gaddo, laŭ Vasari, mortis en 1312 en la aĝo de sepdek tri jaroj kaj estis entombigita en la Preĝejo de Santa Croce. Sed Antonino Caleca avertas: "La figuro de Gaddo havas neniun historian konsekvencon kaj la atribuoj de Vasari ŝajne estas plifortigoj celantaj festi la gloron de la familio, kiu en la deksesa jarcento estis inter la plej distingitaj en Florenco".
La fakulo fakte konstatis, ke la artisto, kiu kreis la florencajn kaj pisanajn mozaikojn cititajn de Vasari, devas esti asignita, surbaze de la dokumentoj, al iu mozaikisto, kiu respondis al la nomo de Francesco da Pisa: ĉi tiu artisto, de florentina trejnado, kreskus en la konstruejo fr Coppo di Marcovaldo en la epoko de la mozaikoj de la Baptisterio (1270-80).
Bona parto de la absida mozaiko de la preĝejo de San Miniato al Monte povas esti spurita reen al tiu sama, kiu - kun la luneto de la Duomo kaj la Kristo Pantokratoro de Pizo - estas en la plena matureco de Gaddo.
Aliaj provoj identigi la verkojn de Gaddo kondukis al la hipotezo, ke ĝi povas koincidi kun la Majstro de Magdalena aŭ kun la Majstro de Sankta Cecilia aŭ kun la Majstro de Isaak aŭ kun la Majstro de la Kapturo. Pli freŝaj hipotezoj identigas lin kun la Mastro de la Triptiko Horne.
Les Moutiers-en-Retz
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Monastériens.