cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vojaĝliteraturo
Historio
Fruaj ekzemploj de vojaĝliteraturo estas la verko de Paŭzanio nome Priskribo de Grekio en la 2a jarcento a.K., la Veturo tra Kimrio (1191) kaj la Priskribo de Kimrio (1194) de Ĝeraldo de Kimrio, kaj la veturtaglibroj de Ibn Ĝubajr (1145–1214) kaj Ibn Batuta (1304–1377), ambaŭ el kiuj registris siajn vojaĝojn tra la tiame konata mondo detale. La veturĝenro estis tre ofta en la mezepoka Araba literaturo.
Vojaĝliteraturo populariĝis dum la Song Dinastio (960–1279) de mezepoka Ĉinio. Tiu ĝenro estis nomita 'veturregistra literaturo' (jouĝi ŭenksue), kaj estis ofte verkita en rakontoj, prozo, eseoj kaj taglibroj. Aŭtoroj de vojaĝliteraturo kiaj Fan Ĉengda (1126–1193) kaj Ksu Ksiake (1587–1641) aligis riĉon de geografia kaj topografia informaro en siaj verkaroj, dum la 'tagvetura eseo' Registro de la Monto de la Ŝtona Sonorilo de la fama poeto kaj ŝtatestro Su Ŝi (1037–1101) prezentis filozofian kaj moralan intrigon kiel centra celo.
Unu el la plej fruaj konataj registroj de montro de plezuro en la veturo, de veturo por la ĝuo de veturo kaj verkado pri ĝi, estas la ascendo de Petrarko (1304–1374) al la Monto Ventoux en 1336. Li asertas ke li iris al la montopinto por la plezuro vidi la pinton de tiu fama altaĵo. Liajn kompanojn kiuj estis ĉe la pinto li nomigis frigida incuriositas ("malvarma manko de scivolemo"). Li poste verkis pri sia grimpado, farante alegoriajn komparojn inter grimpado la monton kaj sia propra morala progreso en la vivo.
Michault Taillevent, nome poeto por la Duko de Burgonjo, veturis tra la Ĵurasaj Montoj en 1430 kaj registris siajn personajn pensojn, sian kortuŝitan reagon al la krutaj rokaĵoj, kaj la impresigajn ŝtormecajn akvofalojn de montaj rojoj. Antoine de la Sale (ĉ. 1388–ĉ. 1462), aŭtoro de Petit Jehan de Saintre, grimpis al la kratero de vulkano en la Liparaj insuloj en 1407, lasante onin siajn impresojn. "Konsiloj de freneza juneco" estis liaj tialoj por veturi. En la mezo de la 15a jarcento, Gilles le Bouvier, en sia Livre de la description des pays, havigas siajn tialojn por veturi kaj verkas:
En 1589, Richard Hakluyt (ĉ. 1552–1616) publikigis Voyages, nome fonda teksto de la ĝenro de vojaĝliteraturo.
En la 18a jarcento, la vojaĝliteraturo estis ofte konata kiel libro de vojaĝoj, kiuj ĉefe konsistis el maraj taglibroj. En la 18a jarcento en Britio, preskaŭ ĉiu fama verkisto laboris en la veturliteratura formo. La taglibroj de la kapitano James Cook (1784) estis la ekvivalento de la nuntempaj furoraj libroj. La verko de Alexander von Humboldt nome Personal narrative of travels to the equinoctial regions of America, during the years 1799-1804, origine publikigita en franca, estis tradukita al multaj lingvoj kaj influis sur postaj naturalistoj, kiaj Charles Darwin.
Aliaj postaj ekzemploj de vojaĝliteraturo estas rakontoj de Grand Tour. Aristokratoj, klerikoj, kaj aliaj kiuj havu monon kaj plezuran tempon veturante tra Eŭropo por lerni pri arto kaj arkitekturo de ties pasinto. Unu elstara ekzemplo de turisma literaturo pionira estis Robert Louis Stevenson (1850–1894), pere de An Inland Voyage (1878), kaj Travels with a Donkey in the Cévennes (1879) pri liaj veturoj en Cévennes, (Francio), estas inter la unuaj popularaj libroj kiuj proponas marŝadon kaj kampadon kiel distraj agadoj, kaj rakontas la mendon de unu el la unuaj dormosakoj. Tre populara subĝenro de vojaĝliteraturo startis por aperi en la formo de rakontoj de esplorado, ankoraŭ ne tute esplorita fonto de koloniaj kaj postkoloniaj studoj.
Agnès Varda
Agnès Varda, naskonome Arlette Varda (naskiĝis en Elsene (Belgio), mortis  en Parizo) estis franca reĝisoro.
Gajlata aldehido
Gajlata aldehido aŭ C7H6O4, ankaŭ konata kiel 3,4,5-trihidrokso-benzaldehido, estas organika fenola aldehido, nature trovata en solidagoj, sumakoj, hamamelidoj, tefoliaro, en la ŝeloj de la Lithocarpus densiflorus, kaj aliaj plantoj. Ĝi ankaŭ estas libere trovebla kiel parto de hidrolizeblaj taninoj. Gajlata aldehido posedas potencajn antivirusajn, antibakteriajn kaj antioksidajn proprecojn. Ĝi estas blanka nesolvebla solidaĵo, ne solvebla en akvo sed estas solvebla en kloroformo, duklorometano, etila acetato, acetono, DMSO, ktp.
Uru (San-Paŭlio)
Uru (oficiale Município de Uru) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Bauru kaj en la samnoma mikroregiono Bauru. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Lavango
El la vidpunkto de la homo, neĝlavangoj ofte estas katastrofoj. Li klopodas protekti sin kaj sian substrukturon helpe de lavangoprognozoj, surplantado de deklivoj kaj lavangobaraj konstruaĵoj.
Se lavango jam trafis homojn, necesas helpo de montara savoservo.
En iuj landoj kiel ekzemple Pakistano, lavangoj iĝis pli oftaj kaj detruaj ankaŭ pro klimataj ŝanĝoj (do okazas eĉ en januaro, dum antaŭe ĉefe en marto) kaj forhakado de arboj, kiuj povus deteni neĝajn masojn.
Formado
La plej multaj lavangoj okazas spontanee dum ŝtormoj sub pliigita ŝarĝo pro neĝado. La due plej granda kialo de naturaj lavangoj estas metamorfaj ŝanĝoj en la neĝpako kiel ekzemple fandado pro suna radiado. Aliaj naturaj kialoj inkludas pluvon, sismojn, montfoalon kaj glacifalon. Artefaritaj ellasiloj de lavangoj inkludas skiantojn, motorsledojn, kaj kontrolitan eksplodeman laboron. Lavangoj ne estas ekigitaj per laŭta sono. La premo de sono estas tro malgranda por ekigi lavangon.
Lavangeko povas komenciĝi ĉe punkto per nur malgranda kvanto de neĝo moviĝanta komence; tio estas karakteriza por malsekaj neĝlavangoj aŭ lavangoj en seka neplifirmigita neĝo. Tamen, se la neĝo sintris en rigidan slabon kuŝanta je malforta tavolo tiam rompo povas disvastiĝi tre rapide, tiel ke granda volumeno de neĝo, kiu povas esti miloj da kubaj metroj, povas komenci moviĝi preskaŭ samtempe.
Neĝpako malsukcesos kiam la ŝarĝo superas la forton. La ŝarĝo estas simpla; ĝi estas la pezo de la neĝo. Tamen, la forton de la neĝpako malfacilas multe pli por determini kaj estas ekstreme heterogena. Ĝi varias en detalo kun trajtoj de la neĝograjnoj, grandeco, denseco, morfologio, temperaturo, akvoenhavo; kaj la trajtoj de la ligoj inter la grajnoj. Tiuj trajtoj povas ĉiuj metamorfozi en tempo laŭ la loka humideco, akvavapora fluo, temperaturo kaj varmecfluo. La pinto de la neĝpako ankaŭ estas grandskale influita per alvenanta radiado kaj la loka aerfluo. Unu el la celoj de lavangesplorado estas formiĝi kaj konfirmi komputilmodelojn kiuj povas priskribi la evoluon de la laŭsezona neĝpako dum tempo. Komplikiga faktoro estas la kompleksa interagado de tereno kaj vetero, kiu kaŭzas signifan spacan kaj tempan ŝanĝeblecon de la profundoj, kristalajn formojn, kaj tavoligado de la laŭsezona neĝpako.
Tereno
Lavangoformado postulas deklivmalprofundejon sufiĉe por ke neĝo akumuliĝu, sed sufiĉe kruta por ke la neĝo akcelu post kiam komenciĝu moviĝo per la kombinaĵo de mekanika fiasko (de la neĝpako) kaj gravito. La angulo de la deklivo kiu povas teni neĝon, nomitan la angulo de ripozo, dependas de gamo da faktoroj kiel ekzemple kristala formo kaj humidenhavo. Kelkaj formoj de sekigilo kaj pli malvarma neĝo nur algluiĝos al pli malprofundaj deklivoj, dum malseka kaj varma neĝo povas algluiĝi al tre krutaj surfacoj. Aparte, en marbordaj montoj, kiel ekzemple la regiono de la Cordillera del Paine de Patagonio, profundaj neĝpakoj enkasigas vertikalajn kaj eĉ elpendantajn rokfacojn. La deklivperspektivo kiu povas permesi la movon de neĝo por akceli dependas de gamo da faktoroj kiel ekzemple la tondforto de la neĝo (sin dependanto sur kristala formo) kaj la konfiguracio de tavoloj kaj inter pli intertavolaj interfacoj.
La neĝpako sur deklivoj kun sunaj malkovroj estas forte influita per sunbrilo. Tagnoktcikloj de degelo kaj refrostigado povas stabiligi la neĝpakon promociante setladon. Forta frostig-degela ciklorezulto en la formado de surfackrustoj dum la nokto kaj de malstabila surfaco povas sumiĝi al neĝado dum la tago. Deklivoj en la ŝirmo de kresto aŭ de alia ventmalhelpo akumulas pli da neĝo kaj pli inkludas poŝojn da profunda neĝo, ventoslabojn, kaj kornicojn, ĉiuj el kiuj povas rezulti en lavangoformadon. Inverse, la neĝpako sur ventflanka deklivo ofte estas multe pli malprofunda ol sur ŝirmdeklivo.
La komenczono de lavango devas esti sufiĉe kruta por permesi al neĝo akceli post kiam komenciĝis moviĝo, pli konveksaj deklivoj estas malpli stabilaj ol konkavaj deklivoj, pro la malegaleco inter la tirstreĉo-rezisto de neĝtavoloj kaj sia kunprema forto. La kunmetaĵo kaj strukturo de la grundsurfaco sub la neĝpako influas la stabilecon de la neĝpako, aŭ estante fonto de forto aŭ malforto. Lavangoj formiĝas supozeble ne en tre densaj arbaroj, sed rokoj kaj malabunde distribuita vegetaĵaro povas krei malfortajn areojn profunde ene de la neĝpako per la formado de fortaj temperaturgradientoj. Plen-profundaj lavangoj (lavangoj kiuj balaas deklivon praktike purigita de neĝkovraĵo) estas pli oftaj sur deklivoj kun glata grundo, kiel ekzemple herbo aŭ rokslaboj.
Ĝenerale parolante, lavangoj sekvas dren-malsuprendeklivon, ofte partumante dren-trajtojn kun somertempaj akvodislimoj. Ĉe kaj sub arbolimo, lavangopadoj tra drenejoj estas klare difinitaj proksime de vegetaĵarlimoj nomitaj flegitaj linioj, kiuj okazas kie lavangoj forigis arbojn kaj malhelpis rekreskon de granda vegetaĵaro. Realigitaj drenadoj, kiel ekzemple la lavangodigo sur Monto Stephen en Kicking Horse Pass, estis konstruitaj por protekti homojn kaj posedaĵojn redirektante la fluon de lavangoj. Profundaj derompejoj de lavangoj kolektos ĉe la finstacio de kuro, kiel ekzemple montfendoj kaj fluejoj.
Deklivoj game el 25 gradoj ĝis pli krutaj ol 60 gradoj tipe havas pli malaltan okazaĵon de lavangoj. Hom-ekigitaj lavangoj havas la plej grandan incidencon kiam la angulo de la neĝo de ripozo estas inter 35 kaj 45 gradoj; la kritika angulo, la angulo ĉe kiu hom-ekigitaj lavangoj estas plej oftaj, estas 38 gradoj. Kiam la incidenco de homo ekigis lavangojn estas normaligita per la taksoj de distra uzo, aliflanke, danĝerpliiĝoj unuforme kun deklivperspektivo, kaj neniu signifa diferenco en danĝero por antaŭfiksita malkovrodirekto povas esti trovita. La proksimuma regulo estas: "Deklivo kiu estas sufiĉe ebena por teni neĝo, sed sufiĉe malebena (kruta) por teni potencialon generi lavangon, senkonsidere al la angulo."
František Ženíšek
František ŽENÍŠEK (naskiĝis la 25-an de majo 1849 en Prago – mortis la 15-an de novembro 1916 en Prago) estis ĉeĥa akademia pentristo kaj desegnisto, profesoro en Akademio de figuraj artoj en Prago.
Lavango
Vetero
Ĉe temperaturoj proksimaj al la frostpunkto de akvo, aŭ dum tempoj de modera suna radiado, milda frostig-degela ciklo okazos. La fandado kaj refrostigado de akvo en la neĝo fortigas la neĝpakon dum la frostigadfazo kaj malfortigas ĝin dum la degela fazo. Rapida pliiĝo je temperaturo, al punkto signife super la frostpunkto de akvo, povas kaŭzi lavangoformadon en iu tempo de jaro.
František Ženíšek
Naskiĝinte en riĉa komercista familio, li festis siajn unuajn artajn sukcesojn jam dum studentaj jaroj. Krome lia stilo, influita de novrenesanco (kaj de liaj studvojaĝoj al Belgio, Nederlando kaj Parizo) kaj havanta ankaŭ fortan akcenton al la enlanda arta tradicio (precipe al Josef Mánes) plene kongruis kun tiam disvastigita oficiala gusto.
Pago
Figure
En figura senco pagi signifas aŭ: trakti iun same malbone, kiel li nin aŭ aliulon traktis, aŭ: esti traktata same malbone, kiel oni traktis aliulon.
František Ženíšek
Li estas unu el ĉefaj reprezentantoj de la lasta generacio de artistoj de la ĉeĥa nacia renaskiĝo kaj de tn. Generacio de Nacia teatro, al kies nove konstruata konstruaĵo en Prago li grave kontribuis per siaj ornamoj (koridoroj kaj 8 alegorioj de la arto surplafone en la ĉefxa salono). Lia kurteno bedaŭrinde forbrulis dum la incendio en 1881 kaj post rekonstruo estis anstataŭigita per la verko de Vojtěch Hynais.
Al liaj pluaj gravaj verkoj apartenas fenestropentraĵoj de la preĝejo de Sankta Kirilo kaj Metodo en Prago-Karlín, surmuraj ornamaĵoj en Nacia muzeo en Prago, surmuraj pentraĵoj en la salono de Grégr en la Municipa domo en Prago, kaj verkoj kun historiaj temoj (Oldřich kaj Božena kaj Pereigo de adamanoj). Li laboris ankaŭ kiel oficiala portretisto.
Literaturo
Blažíčková-Horová, Naděžda: František Ženíšek 1849-1916. Národní galerie v Praze, Valdštejnská jízdárna, Praha 2005. 251 p. ISBN 80-7035-315-5 EAN: 9788070353158. Riĉe fotodokumentita publikaĵo al la samnoma ekspozicio okazinta en la Ĉevalrajdejo de Valdštejn en Prago en 2005.
Lavango
Vetero
Persistaj malvarmaj temperaturoj povas aŭ malhelpi novan neĝon de stabiligado aŭ malstabiligi la ekzistantan neĝpakon. Malvarmaj aertemperaturoj sur la neĝsurfaco produktas temperaturgradienton en la neĝo, ĉar la grundotemperaturo en la bazo de la neĝpako estas kutime ĉirkaŭ °C, kaj la ĉirkaŭaera temperaturo povas esti multe pli malvarma. Kiam temperaturgradiento pli granda ol 10 °C ŝanĝiĝas per vertikala metro el neĝo estas daŭrantaj por pli ol tago, angulkristaloj nomitaj profundo-prujnaj aŭ facetoj komencas formiĝi en la neĝpako pro rapida humidotransporto laŭ la temperaturgradiento. Tiuj angulkristaloj, kiu algluas nebone unu al la alia kaj la ĉirkaŭa neĝo, ofte iĝas persista malforto en la neĝpako. Kiam slabo kuŝanta aldone al persista malforto estas ŝarĝita fare de forto pli granda ol la forto de la slabo kaj persista malforta tavolo, la persista malforta tavolo povas malsukcesi kaj generi lavangon.
Ĉiu vento pli forta ol malpeza brizo povas kontribui al rapida amasiĝo de neĝo sur ŝirmitaj deklivoj laŭvente. Ventoslabo formiĝas rapide kaj, se nuna nova, pli malforta neĝo venas sub la slabo eble tiu ne havas tempon adaptiĝi al la nova ŝarĝo. Eĉ en klara tago, vento povas rapide ŝarĝi deklivon per neĝo krevigante neĝon de unu loko ĝis alia. Pint-ŝarĝado okazas kiam vento deponas neĝon de la pinto de deklivo; kruc-ŝarĝado okazas kiam vento deponas neĝon paralele al la deklivo. Kie ventbatoj super la pinto de monto, ĉu ŝirmflanke, aŭ laŭvente, flanko de la monto travivas pint-ŝarĝi, de la pinto ĝis la fundo de tiu ŝirmdeklivo. Kiam la ventbatoj trans kresto kiu kondukas supren laŭ la monto, la ŝirmita flanko de la kresto estas kondiĉigitaj de trans-ŝarĝado. Trans-ŝarĝitajn vento-slabojn malfacilas kutime identigi vide.
Neĝoŝtormoj kaj pluvegoj estas gravaj kontribuantoj por lavango-danĝero. Peza neĝado kaŭzos malstabilecon en la ekzistanta neĝpako, kaj pro la kroma pezo kaj ĉar la nova neĝo havas nesufiĉan tempon por alglui al subestaj neĝtavoloj. Pluvo havas similan efikon. En la mallonga perspektivo, pluvo kaŭzas malstabilecon ĉar, kiel peza neĝado, ĝi trudas kroman ŝarĝon sur la neĝpako; kaj, post kiam pluvakvo tralikiĝas malsupren tra la neĝo, ĝi funkcias kiel lubrikaĵo, reduktante la naturan frikcion inter neĝtavoloj kiu tenas la neĝpakon kune. La plej multaj lavangoj okazas dum aŭ baldaŭ post ŝtormo.
Taga tempeksponiĝo al sunlumo rapide malstabiligos la suprajn tavolojn de la neĝpako se la sunlumo estas sufiĉe forta por fandi la neĝon, tiel reduktante sian malmolecon. Dum klaraj noktoj, la neĝpako povas re-frosti kiam ĉirkaŭaeraj temperaturoj falas subglacie, tra la procezo de longonda radia malvarmigo, aŭ ambaŭ. Radia varmoperdo okazas kiam la nokta aero estas signife pli malvarmeta ol la neĝpako, kaj la varmeco stokita en la neĝo estas re-radia en la atmosferon.
H-Moll-Messe
Strukturo
Bach subdividis la kvin partojn de la ordinariumo por sia komponaĵo en kvar manskribajn detranĉojn:
Albert Nyáry
Albert Nyáry naskiĝis la  1828 en Hungara reĝlando en Bagonya (nuntempa Bohunice (distrikto Levice) en Slovakio). Li mortis la 1886 en Budapeŝto.
Penina zono
La penina zono aŭ Peninaj Alpoj - latine Penninicum, germane Penninikum, itale Dominio Pennidico - estas unu el la ĉefaj geologiaj partoj de la eŭropa montaro Alpoj. La rokoj je granda parto estas sedimentaĵoj de la praoceano Tetiso, kies nordokcidenta parto en la erao de Ĵurasio (antaŭ 206 ĝis 144 milionoj da jaroj) situis inter la eŭrazia plato kaj la norda parto de la apulia plato (foje nomata "adriatika plato") de la terkrusto. Kiam pro kunpremiĝo de tiuj platoj faldiĝis la Alpoj, la rokoj de la penina zono ŝoviĝis forte norden kaj okcidenten sur la randon de la eŭrazia kontinenta plato.
H-Moll-Messe
Ensemblo
La b-minora meso postulas en sia lasta versio kvin kantsoloistojn (sopranojn 1/2, aldon, tenoron, bason), kvin- ĝis okvoĉan ĥoron same kiel riĉe okupitan orkestron (tri trumpetojn, timbalojn, ĉaskornon, du transversajn flutojn, du hobojojn, du amorhobojojn, du fagotojn, barokajn violonojn 1/2, vjolo, kontinuan bason). En Sanctus (Nr. 20) ludas tri hobojoj.
Albert Nyáry
Biografio
Albert Nyáry frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1844-1848. Dekomence li aliĝis al la hungara revolucio en 1848. Post malvenko de la liberecbatalo li forlasis la landon kaj li aliĝis al armeo de Giuseppe Garibaldi, poste al aparta armeeto de hungaroj. Depost 1860 li havis sekretarian postenon ĉe princa familio, krome li esploris en arkivejoj. Pro la politika ŝanĝo en 1867 li hejmenvenis. Li ricevis premion en 1849.
Penina zono
Supra penina zono (Piemonta zono)
La rokoj de tiu zono fontas el la piemonta-ligura oceano, parto de la praoceano Tetiso, rekte ĉe la rando de la apulia plato - nune la zono plejparte estas la italaj regionoj Piemonto kaj Ligurio, sed ankaŭ la "antaŭalpoj" en Francio xxx kaj parto de orienta Tirolo.
H-Moll-Messe
Okazo
Post la morto de elektoprinco Aŭgusto la 1-a de Saksio la 1-an de februaro 1733 oni ordonis tutlandan funebron inter la 15-a de februaro ĝis 2-a de julio 1733, en kiu neniu muziko rajtis esti prezentata. Tiutempe Bach pretigis partituron kaj voĉojn de la unua versio. La prezentovoĉojn li omaĝis al la sukcedinto elektoprinco Frederiko Aŭgusto la 2-a. En sia akompanletero de la 27-a de julio 1733 li petis pri la titolo de kortega kapelmajstro („Praedicat von Dero Hoff-Capelle“). La saksia reĝokortego estis katolikapost la persona unuiĝo kun la regno Pollando.
Penina zono
Meza penina zono (Briançon-zono)
La rokoj de tiu zono fontas el alta parto de la alpa oceano, kiu nomatas Briançon-zono aŭ laŭ franclingva adjektivo Briançonnais. Temas pri "kontinenta", alta zono, dum la suda piemonta zono kaj la norda valeza zono estas oceanaj sedimentaĵoj. La fakuloj malsamopinie diskutas pri la ekzakta deveno de tiu-ĉi zono; iuj konsideras ĝin eksa orienta pinto de la nuna Iberia duoninsulo. Klaras, ke ĝi dividas la eksan "valezan basenon", la nunan valezan zonon de la peninaj Alpoj norde de la piemonta oceano en la sudo.
H-Moll-Messe
Okazo
Kial Bach elkonstruis ĉi tiun mallongan meson al kompleta Missa tota, ne estas plenklare. Ĉar li ekde meze de la 1730-aj jaroj komencis ankaŭ krei aliajn ciklajn verkojn kun modelkaraktero (Goldberg-variaciojn, kristnaskoratorion, la arton de la fugo), oni supozas, ke la pliampleksigo rilatus kun ĉi tiu strebado. Laŭ pli nova teorio ankaŭ povus temi pri mendo de grafo Johann Adam von Questenberg el Bohemio. Tiam la meso estus prezentita en Bohemio kaj eble eĉ en Vieno.
Penina zono
Malsupra penina zono (Valeza zono)
La rokoj de tiu zono fontas el oceana sedimentaĵo kaj nuntempe konsideratas el praa "valeza oceano", ligita al la Atlantika Oceano, en kiu miksiĝis rokoj el la oceano kaj el la pleja tiama rando de la eŭropa kontinento. Nune la zono, kiel indikas la nomo, je granda parto estas parto de la svisa kantono Valezo, kaj proksimume konsistigas la montojn inter Brig kaj Prättigau. Konata montro de tiu zono estas la Materhorno.
H-Moll-Messe
Prezentadoj
Ke la meso el 1733 ne estis destinita por la uzado en lepsiko, montras la ciferita ĝeneralbasa voĉo en ĉambrotono: en Lepsiko la preĝejaj orgenoj estis agorditaj en la pli alta ĥortono, tiel ke Bach por la lepsikaj prezentadoj igis pretigi ĉiam transponitan orgenvoĉon. Bach konis la novan orgenon de Gottfried Silbermann en la dresdena Sophia-preĝejo de siaj vizitoj en 1725 kaj 1731. La 23-an de junio la filo de Bach Wilhelm Friedemann estis dungita kiel orgenisto de ĉi tiu preĝejo. Plua indico por ebla "privata" destinado de la meso estas, ke ĉiuj skribistoj de la voĉoj venis el la familia rondo (Anna Magdalena, Wilhelm Friedemann kaj Carl Philipp Emanuel). <!-- Trotz der Unterschiedlichkeit des Materials, der unterschiedlich langen Entstehungszeiten und der Vielfalt archaischer, traditioneller und moderner Formen und Stilmittel gelang es Bach, einen in sich geschlossenen Vokalzyklus von hoher Aussagekraft zu schaffen. Allerdings überschritt er damit die Möglichkeiten der lutherischen Liturgie (im Gegensatz zu den nur zweiteiligen Lutherischen Messen BWV 233-236) und erlebte selbst nie eine Gesamtaufführung des Werkes.
Nach dem Tod seines Sohns Carl Philipp Emanuel 1788, der die Partitur geerbt hatte, wurde diese 1805 nach mehreren Verkaufsversuchen von dem bekannten Musikschriftsteller, Verleger und Komponisten Hans Georg Nägeli aus Zürich erworben.
In Berlin probte Carl Friedrich Zelter mit seiner Sing-Akademie 1811 an verschiedenen Teilen der Messe. Zu einer öffentlichen Aufführung in zwei Teilen kam es jedoch erst am 20. Februar 1834 (Teil 1) sowie am 12. Februar 1835 (Teil 2). In Wien und Frankfurt/Main wurden einige Teile der Messe aufgeführt. In den Erinnerungen Louis Köhlers findet man den Hinweis zu einer Aufführung der Messe von der Braunschweiger Sing-Akademie unter ihrem Leiter Friedrich Konrad Griepenkerl. Man darf die Aufführung, deren genauer Zeitpunkt unbekannt ist, in den Zeitraum von 1829 (Aufführung der Matthäus-Passion in Berlin unter Felix Mendelssohn Bartholdy; eventuell bereits zuvor) bis 1836 ansetzen. Diese − vielleicht in einem eher privat gehaltenen Rahmen durchgeführte − Aufführung kann man möglicherweise als erste Wieder-Aufführung des Werkes in Deutschland ansehen.
Graveco
Ĉar la ampleksa, grande dimensiita kaj riĉe instrumentita meskomponaĵo enprenas elementojn de la konĉerta stilo el la epoko de Bach („Missa concertata“) kaj plejbonakaze povus esti uzata je ekleziaj altsolenaĵoj en liturgiaj mescelebradoj, la muzikŝatantoj de la 19-a jarcento donis al ĝi la kromnomon „Hohe Messe in h-Moll“ (alta meso en b-minoro), apoge sur la nomo „Missa solemnis“. La tonalonomo rilatas je tio kun la komenco de la verko - fakte nur malmultaj movimentoj estas en b-minoro, la plej multaj tamen estas en aliaj tonaloj (pro la naturtrumpeto plejparte en la paralela tonalo D-maĵoro).
Superrigardo
Rimarkoj:
La movimentojn Gloria (Nr. 4), Domine Deus (Nr. 8) kaj Cum Sancto Spirito Bach transverkis al latina kristnaskmuziko BWV 191 (inter 1743 kaj 1746).
Pri la parodimodeloj:
BWV 213 „Lasst uns sorgen, lasst uns wachen“ („Herkules auf dem Scheidewege“), profana kantato („Drama per musica“) okaze de la naskiĝdatreveno de la elektoprinco je Saksio Friedrich Christian la 5-an de septembro 1733. Ĉi tiu kantato poste servis kiel parodimodelo por partoj de la kristnaskoratorio (BWV 248, 1734/35). Sur la manskriba partituro von BWV 213 konserviĝis pri n-ro 11 skizo de perdiĝinta modelo, kiun Bach ja ne uzis por BWV 213, sed anstataŭe por n-ro 15 („Et in unum Dominum“) de Symbolum de Missa tota 1746/48 (BWV 232, BC E1).
Tekstmodelo
kiel tekstmodelo al Bach servis la ordinariumo devenanta el la malnova eklezio laŭ la versio de la „Lepsikaj ekleziaj meditadoj“ el 1694.
Modeloj por la meso de 1733
Ekipon la meso havas komune kun la magnificat (BWV 243) en sia verŝajne ankaŭ en 1733 ekestinta versio en D-maĵoro.
Por la ekstera formo de la numeroj 1, 2 kaj 3 al Bach servis kiel modelo Missa brevis (Kyrie kaj Gloria en g-minoro) de Johann Hugo von Wilderer (1670-1724), de kiu li pretigis kopion, verŝajne en 1731 je Dresdeno.
Pro skriberaro por la Kyrie en b-minoro (BWV 232I, Nr.1) deduktiĝas sur modelon en c-minoro.
La tekststrukturo de BWV 193a, Nr. 5 supozigas, ke ĉi tiu dueto servis kiel modelo por la Domine Deus (BWV 232I, Nr. 8). La profana kantato estis omaĝmuziko por la nomfesto de elektoprinco Frederiko Aŭgusto la 1-a la 3-an de Aŭgusto 1727.
Pro stilaj kriterioj krom la movimentoj 2, 5, 6 kaj 12 ankaŭ la ceteraj movimentoj estus parodioj.
Hnojice
Hnojice (Gnoitz) estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc. Ĝi situas en Hanakio, proksimume 5 km okcidente de Šternberk. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1141, kiam ĝi estas indikata kiel posedaĵo de olomouca kapitulo. Sed fine de la 14-a jarcento jam Hnojice apartenis al senjorujo Šternberk, nome ĝis la jaro 1850, kiam ĝi fariĝis memstara municipo en politika kaj juĝeja distrikto Šternberk. Al la jaro 1466 ĝi estas ankaŭ indikata kiel kampurbo, sed post tridekjara milito ĝi estis denove vilaĝo. Ĉiam temis pri naciece ĉeĥa vilaĝo, kiu post la jaro 1939 kreis liman municipon de Protektorato kaj Sudetio.
Hisatada Otaka
Hisatada Otaka (Japane: 尾高尚忠) (Tokio 26-a de septembro 1911 - Tokio 16-a de februaro 1951) estis Japana komponisto kaj dirigento. Li studis komponadon kun Joseph Marx ĉe la Viena Muzikakademio, kaj orkestrestradon kun Felix Weingartner. La dirigento Tadaaki Otaka estas lia filo. Ekde aprilo de 1942 ĝis februaro de 1951 li estis dirigento de la NHK Symphony Orchestra.
Jüri Uluots
Jüri Uluots (naskiĝis la 13-an de januaro 1890, mortis la 9-an de januaro 1945) estis estona ĵurnalisto, elstara advokato kaj distingita profesoro kaj dekano de la Fakultato pri Juro de la Universitato de Tartu. En 1938 kaj 1939 li estis prezidanto de la nacia parlamento Riigivolikogu, kaj de 1939 ĝis la 20-a de junio 1940 estis ĉefministro de la registaro de Estonio. Ekde la 20-a de junio 1940, kiam Sovetunio okupis Estonion, tra la tempo de 1941 ĝis 1944, kiam nazia Germanio okupis la landon, kaj en 1944 Sovetunio reokupis ĝin, ĝis sia morto li funkciis kiel ĉefministro en devoj de nacia prezidanto en la estona registaro en ekzilo.
Manderscheid
Manderscheid estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. La 30-an de junio 2006 la urbo mem havis ne pli ol 1310 loĝantojn, sed samtempe estis administra sidejo de samnoma komunumaro kun sume pli da loĝantoj.
La urbeto situas en la mezalta montaro Eifel ĉe rivero Lieser. Manderscheid estas sanklimata kuracloko.
Famaj estas la du burgruinoj de Manderscheid, la supra kaj malsupra burgo, en la valo de la rivero Lieser. Vizitindaj ankaŭ estas la urba muzeo kaj la Maar-muzeo. Laŭlonge de la rivero Lieser estas fama migra pado "Lieserpfad" de "Eifelverein" (Asocio por la regiono Eifel) al Daun aŭ Wittlich.
21506 Betsill
21506 Betsill estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Alayna Rachelle Betsill, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto en teamo pri mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la Henry Perrine Baldwin High School en Wailuku (Havajo, Usono).
Garrovillas de Alconétar
Garrovillas aŭ konata ankaŭ kiel Garrovillas de Alconétar (Alconétar devenas de la araba vorto por ponto, vidu sube en Historio) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Populacio
La loĝantoj nomiĝas garrovillanos. La censita populacio en 2008 estis de 2.306 loĝantoj.
En la 16a jarcento la populacio superis laŭ kelkaj fakuloj 7.000 loĝantojn.
En la unua duono de la 19a jarcento estis 6.100 loĝantoj (tria plej loĝata urbeto de la provinco).
En 1996 estis 2.557 loĝantoj kaj en 2006, 2.411.
Klenshyttan
Klenshyttan estas sveda vilaĝo en la Ludvika komunumo.
Ministvilaĝo kun renovigita altfornejo kaj bone konservita industria altfornego. Troviĝas informŝirmoj pri procedo de ferproduktado.
Loko: Meze inter Ludvika kaj Grängesberg laŭ nacia vojo 50. Medio de Ekomuzeo Minlando. Malfermita ĉiutage por propramanaj vizitoj. Altfornejtagoj estas kulturpaketoj enhavante gvidatan montradon kaj rakontadon pri la ekkonstruado kaj funkciado ekde 1605 ĝis la ĉeso 1920. Entute 315 jaroj da senĉesa altforneja ekspluado.
La altfornejo estas montrebla por grupoj post interkonsento. Telefono: Ludvika Turistoficejo 0240-86050.
Bosko
En poezia lingvuzo bosko estas sinonimo de arbareto.
Garrovillas de Alconétar
Situo
Garrovillas estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Llanos de Cáceres, je altitudo de 327 m; je 38 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 98 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 207 km². Ĝi limas kun la municipaj teritorioj de Cáceres, Casar de Cáceres, Navas del Madroño, Alcántara, Portezuelo, Cañaveral, Hinojal kaj Santiago del Campo. Aktuale ĝi troviĝas integrata en la Mancomunidad Tajo-Salor (Municiparo).
Geografio
Topografie la municipa teritorio prezentas montetan reliefon pro la erozio de la Rivero Taĵo, kiu agadas sur la ardezeca tereno konstruante kanjonetojn kun altitudoj el 200 msmn en la bordoj de la Akvorezervejo de Alcántara —en la loko konata kiel Fosa de Alconétar— al 500 msmn de la ebenaĵo kaj ĉe la montetaro Sierra de Cañaveral. La plej alta altitudo estas en Cerro de la Raya, je 477 msmn. Aliaj altaĵoj estas Cerro de Valdetorre, kun 407 msmn kaj Cerro de Garrote, kun 371 msmn.
Bosko
Laŭ Francisko Azorín bosko estas Belaranĝita arbareto en parko. Kaj li indikas etimologion el gota bosch kaj latina boscus.
Garrovillas de Alconétar
Geografio
Oni povas diferencigi en Garrovillas tri tipojn de grundoj: sablaj, kiuj okupas plej parton de la teritorio; ardezaj kiuj etendiĝas laŭ la bazeno de la rivero Taĵo kaj grundoj aluviaj aŭ fruktodonaj, kie koncentriĝis la eroziaĵojn. Temas pri neprofundaj grundoj kie la baza roko estas je malmulta profundo, se ne surface.
La klimato estas de tipo mediteranea, kun meza temperaturo de 16,4 °C kaj meza pluvkvanto de 460 L/m².
La municipa teritorio estas trapasata de la rivero Taĵo, al kiu fluas dekstre la rojoj de Guadancil kaj Portezuelo kaj maldekstre de la rivero Almonte (kiu ricevas la rojon Talaván) kaj la rojoj Villoluengo, Rivera de Araya (kiu naskiĝas en la Cabeza de Araya), Rivera del Morisco kaj Rehana.
Flaŭro
La garrovilla arbaro estas formata el pinaroj de pinsemaj pinoj, situaj sude kaj sudoriente de la vilaĝo, ege altaj; utilas por akiri lignon kaj pinsemojn. Aliaj gravaj specioj estas la anzino kaj la sovaĝa olivarbo.
En makiso elstaras genistoj, cistoj, timiano, lavendo, rubuso, ktp.
Faŭno
En la pinaroj de Valdepelayo, Valdefernando, Morgado, Las Viñas kaj Holanda loĝas rabobirdoj, kiel la botaglo, la milvo kaj la alaŭdfalko, kaj aliaj specioj kiel la nigra cikonio.
La oftaj blankaj cikonioj superflugas tegmentojn kaj lagunetojn kaj ĉie ajn povas esti kukoloj, kaj ekzempleroj de ruĝa perdriko aŭ turfalko.
En la ebenaĵoj de Villoluengo, Altagracia aŭ Conejo eblas vidi otidojn aŭ malgrandajn otidojn. En la rokaroj de Araya aŭ Morisco nestumas meropoj.
La gipso havas malpliiĝantan kolonion dum la korvedoj estas abundaj.
Post la konstruo de la Akvorezervujo de Alcántara alklimatiĝis specioj kiuj ne estis indiĝenaj kiaj mevoj, kormoranoj kaj la ofta bovardeo.
En la Akvorezervujo de Alcántara la indiĝenaj especioj de fiŝoj de la rivero Taĵo estis anstataŭataj de la ezoko, la amerika perko kaj la reĝa karpo, kiuj finmortigis tiujn.
Historio
La areo estis loĝata ekde la Prahistorio kiel pruvas dolmenoj de Guadancil kaj Cerro Garrote, jam elfosataj en la 19-a jarcento de la pastro Jerónimo de Sande, kiu trovis objektojn, kiel idolo kun markitaj okuloj. El la Epoko de Metaloj oni trovis en 1931, en la zono de Alconétar, en la fundo de la rivero Taĵo bronzan glavon 67 centimetrojn longa. El la epoko de antaŭromiaj popoloj estis kabanaro Turmogum (centro de la turmodigoj) okupata poste de romianoj laŭ la nomo de Turmulus. El tiu epoko estas tegolo kun latina skribaĵo pri la tieaj popoloj.
La romianoj, por trapasi la riveron Taĵo, konstruis ponton kiu servis al la Vía de la Plata. Poste tiu ponto estis kaŝota de la Akvorezervujo de Alcántara kaj oni forprenis ĝin.
En 828, Mahamud, islama estro de tiu enklavo, alianciĝis kun la berberoj de Mérida en la insurekcio kontraŭ Abderamano la 2-a. En 838 li kaj lia fratino (Jamila?) fuĝis kaj alianciĝis kun la kristana reĝo Alfonso la 2-a de Asturio; ambaŭ gravuloj inspiris postajn legendojn. En la 10-a jarcento la araboj konstruas turon por defendi la ponton tiam nmitan de Mahamud.
Garrovillas estis domaro kun la nomo de Garro aliĝita al la vilaĝo de Alconétar, kiu apudis la kastelon. Ĝis kiam Alfonso la 10-a donis la titolon de villa aŭ vilaĝo, ĉar la loĝintoj de Alconétar post inundo translokiĝis al la nova Garrovillas de Alconétar.
La Templanoj ĉirkaŭ 1258 abandonis la kastelon, kiu estis poste de la reĝo kaj poste kun la vilaĝo apartenis al diversaj feŭdaj senjoroj ĝis la 19-a jarcento.
Santa María
La preĝejo de Santa María de la Consolación (konstruita inter 1494 kaj 1520) estas unusola navo, el granito kaj ŝtono kovrita el kalko, krom briko por rekonstruo. Estas pordego, volboj, ĉefa retablo el ligno pentrita kaj du aliaj nepentritaj, grava pro antikveco organo ktp.
San Pedro
La preĝejo de San Pedro, konstruita el granito, estas gotika de la 15a jarcento kaj enhavas tri navojn. Estas tri pordegoj, absido kun volbo, retabloj kaj baptujo de stilo romaniko.
Placo kaj kvartaloj
Elstaras la placo Plaza Mayor, kun arkaroj gotikaj kaj klasicismaj fasadoj; de la 15a kaj 16a jarcentoj. La domoj estas duetaĝaj kun portikaroj de kolonoj de granito kaj arkoj el briko, sur kiuj estas terasoj ku belaj kolonoj kaj arkoj. En tiu terasoj tradicie rajtas eniri vizitantojn por la taŭrfestoj kaj en la placo oni filmis ekzemple scenojn de filmo pri fama verko de Calderón de la Barca La urbestro de Zalamea. Estas blazondomoj; ekzemple la Palaco de la Grafoj de Alba kaj Aliste (antikvaj senjoroj de la vilaĝo).
Alia vidindaĵo estas la Corral de Comedias (Teatrokorto), de moderna konstruo imitante klasikan stilon.
For de la Placo elstas la popola arkitekturo de la kvartalo Castillejos kaj de la straro Seis Rejas (kun la Domo de la Templanoj).
Jerónimas
En la Plaza Vieja troviĝas la Monaĥejo de Nuestra Señora de la Salud kun sonoriltureto el briko, volbo kaj elstara retablo de stilo baroko.
La monaĥejo
De franciskanoj estas la Monaĥejo de San Antonio de Padua, fondita en 1476 de la Grafo de Alba de Liste, nuntempe ruinigita. La preĝejo havis volbon kaj poligonan absidon kaj tombojn de nobeluloj. La klostro estis alia parto de la konstruaĵaro.
Pilorio
Konserviĝas tradicia pilorio, simpla cilindro kiu finas konusforme, malkutime sen ŝtuparo kaj sen piedestalo en Hispanio.
Kastelo de Floripes
Ene de la Akvorezervujo de Alcántara troviĝas la kastelo de Floripes, el kie elstaras kiam ne multe pluvis la supra parto de la ĉefturo; ĉerte la kastelo estis iam de romianoj kaj de araboj. Poste de kristanoj. Inspiris legendoj kantitaj en romancoj kaj iele menciataj de Cervantes en du fragmentoj de la Kiĥoto.
Ekonomio
Agrikulturo (cerealoj kaj migdalarboj) kaj brutobredado (bovinoj kaj ŝafoj). Tradicie fiŝkaptado en la rivero, rikoltado de pinsemoj kaj abelbredado. Iam muelejoj kaj ia industrio de ĉokolado kaj feloj. Nun iom da servoj pro proksimeco de la provinca ĉefurbo.
Hrant Dink
Hrant DINK, naskita la en Malatya (Turkio), murdita la  en Istanbulo, estis armena ĵurnalisto. Li eldonis la dulingvan (armena, turka) Agos, kiu aperis en Istanbulo.
Dink publike kritikis la armenan genocidon en Turkio (1894–1923) kaj tial estis kondamnita pro ofendo de la turka nacio.
Dink estis murdita per pistolo proksime de la redaktejo de sia gazeto. La turka ĉefministro Erdoğan publike kondamnis la atencon kaj diris, ke pro ĝi suferis la rajto je libera esprimo. Je la tago de lia morto okazis manifestacioj en Istanbulo kaj Ankaro, ĉe kiuj homoj ĥore deklaris "ni ĉiuj estas Hrant Dink, ni ĉiuj estas armenoj".
Hans Koller
Hans (Antonio Hans Cyrill) KOLLER (n. 12-an de februaro 1921 en Vieno; m. 22-an de decembro 2003 samloke) estis unu el la plej famaj aŭstraj ĵazmuzikistoj same kiel pentristo. Li ludis krom tenorsaksofono ankaŭ sopranetosaksofonon, sopransaksofonon kaj klarneton.
Hrant Dink
Oni arestis plurajn suspektulojn, inter ili 17-jarulon, Ogün Samast, kiu portis la murdilan pistolon kaj konfesis la murdon. Li indikis, ke li murdis Dink-on, ĉar tiu ofendis la turkan popolon. Ne estas klare, kiu subtenis la murdinton.
Distingoj
Dink ricevis en 2006 la premion Henri Nannen pro siaj meritoj pri la gazetara libero, la norvegan premion Björnson kaj la premion Oxfam.
Hans Koller
Vivo kaj verkado
En 1957/58 li estis membro kaj soloisto en la orkestro de Eddie Sauter. Post dungiteco en la orkestro de Südwestfunk en Baden-Baden li formis en 1958 novan bandon kun gitaristo Attila Zoller, basisto Oscar Pettiford kaj frapinstrumentisto Kenny Clarke. „Blues in the Closet“ nomiĝis ilia plej fama peco. Proks. 1958 Hans Koller muzikis kune kun Duke Ellington en la studio de Hans Georg Brunner-Schwer en Villingen-Schwenningen. Je la unua tuteŭropa ĵazfestivalo en 1960 je Antibes Hans Koller estis distingita kiel plej bona soloisto. Ekde 1958 ĝis 1965 Koller transprenis la direktadon de la NDR-Ĵazkurso en Hamburgo. En ĉi tiuj jaroj li laboris ankaŭ kiel filmkomponisto kaj transprenis por la sezono 1968/69 la muzikan estradon de la teatrejo Deutsches Schauspielhaus en Hamburgo. En 1961 Koller fariĝis membro de la ĉiustelularo „European All Stars“ kaj muzikis interalie kune kun Tete Montoliu, Monica Zetterlund aŭ Dusko Goykovich. En 1965 li ricevis la duan fojon la plej altrangan distingon (5 Steloj) en Down Beat por la disko „ZO-KO-SO“ kun Attila Zoller kaj Martial Solal.
Malgraŭ multaj propronoj el Usono li preferis resti en Eŭropo. Li muzikis kun multaj tutmonde renomaj ĵazmuzikistoj, ekz. kun Benny Goodman kaj lia orkestro dum la internacia ekspozicio en 1958 je Bruselo, kun la tri aŭstraj pianistoj Joe Zawinul, Fritz Pauer kaj Roland Kovac, kun trumpetisto Chet Baker, kun tenorsaksofonisto kaj bandegestro Bill Holman, kun la tenorsaksofonistoj Warne Marsh (1984) kaj Zoot Sims (1958), en la bandego de Stan Kenton, Bill Russo, kun baritonsaksofonisto Ronnie Ross. Baziĝante sur ĉi tiuj spertoj li sciis dumvive varii siajn muzikstilojn.
Kiel „sonpentristo“ Hans Koller sukcesis unuarange „malmuzikan“ aliron al la sonpentrado per certaj kolornuancoj. Li formis poste la fruan rokĵazo-grupon Free Sound (kun i.a. Zbigniew Seifert, Albert Mair, Adelhard Roidinger resp. Jürgen Wuchner kaj Janusz Stefanski) kaj estas nun alordigebla al abstrakta moderna klasikismo.
En 1993 la Wiener Musik Galerie okazigis en la Viena Koncertdomo la tritagan festivalon Hans Koller – The Man who Plays Jazz, je kiu la ŝanĝbrila personeco de Koller je liaj multaj faceto denove estis prezentata. Liaj multjaraj kunmuzikistoj kiel William Russo, Kenny Wheeler, Jimmy Raney kaj Koller mem prezentis liajn komponaĵojn kiel Hommage à Jean Cocteau (1968) aŭ Eleven / Four (1967), krome kunprezentis bandoneonisto Dino Saluzzi kaj pianisto Pièrre-Laurent Aimard. La programkajero pri ĉi tiu festivalo enhavas i.a. La unuan ampleksan biografion pri Hans Koller.
Honore al Koller la aŭstra federacikanclera oficejo donacis en la jaro 1996 la Hans-Koller-Premion, la plej altvalora distingo de la ŝato Auŝstrujo por ĵazmuzikistoj.
Progresio
Matematiko > Progresio
Progresio estas tia vico da nombroj, kies ĉiu el ili esprimiĝas kiel „simpla" funkcio de la antaŭaj.
Ascona
Ascona (prononcu Askona; en Esperanto ankaŭ Askono; ne plu uzata germanlingva nomo: Aschgunen) estas komunumo de la distrikto Locarno en la itallingva kantono Tiĉino de Svislando.
Geografio
La banloko Ascona situas ĉe la norda bordo de la Lago Majora, okcidente de la delto de la rivero Maggia. Ascona formas aglomeraĵon kun la najbara urbo Locarno. La komunumo konsistas el la lokoj Gerbi, Monescie, Monte Verità, Moscia kaj Saleggi.
Trafiko
Ascono atingeblas per lokaj busoj ek de Locarno. Ascona estas ankaŭ ligita per poŝtaŭtolinioj kun Brissago kaj kun Tenero. Per la ŝipoj sur la Majora Lago de Ascona atingeblas la Insuloj de Brissago kaj aliaj turismaj lokoj en Italio.
Rimarkindaĵoj
Ĉiusomere en la stratoj de la urbo okazas la konata "Nov-Orleana Ĵaza Festivalo". Laŭ la urbo baptiĝis la aŭta marko Ascona de la firmao Opel.
La loka monto nomiĝas Monte Verità, "monto vereco", kiu dum la unua duono de la 20-a jarcento havis grandan kulturan signifon. Sur la monto kolektiĝis kaj ekloĝis malsociiĝintoj kaj mondplibonigemuloj kaj en unueca miksaĵo propagandis teoriojn de libera amo, vegetarismo, anarkiismo kaj komunismo.
Dum la 1930-aj jaroj en Ascona fondiĝis filio de la dum 1932 en Arlesheim fondita kliniko pri antropozofia medicino de la kuracistino Ita Wegman, kiu iĝis la dua tia kliniko tutmonde.
Historio
La unua dokumenta mencio de Ascona datiĝas el la jaro 1224 kiel burgus de Scona.
Transpolusa minejo
Transpolusa minejo aŭ laŭlitere Zapolarnoje minejo estas la unika laŭ kapacito naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 60 km sud-oriente de vilaĝo Tazovskij kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1965 kaj ekspluatata ekde 2001.
Geologio
La minejo estas ligita al la samnoma levaĵo, kiu ligiĝas al la nord-okcidenta parto de la Tazovska volbo de la Okcidentsiberia plato. La minejon formas sedimentaĵoj de ĵurasio, kretaceo, paleogeno. La kristala fundamento kuŝas je la fundo 4000 ĝis 4500 m. Laŭ tegmento de cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo ĝi estas nekruta braĥiantiklinalo etendita submeridiane, granda je 50 x 30 km, amplitudo 232 m.
La industrie grava gasokapacito estas ligita al sedimentaĵoj de turoniano kaj cenomaniano de supra kaj hauteriviana kaj baremiana ŝtupoj de malsupra kretaceo. La ĉefa gaskapacito ligiĝas al la cenomanianaj sedimentaĵoj. La industrie grava horizonto kuŝas je la fundo 1130 ĝis 1330 m kaj konsistas ĉefe el grejsoj kaj aleŭrolitoj kun maloftaj tavoletoj de argiloj. Sableco de la rokaĵoj de la sekco kreskas de nordo al sudo kaj de okcidento al oriento. La kolektujoj malsamas laŭ konsisto. Efika dikeco estas 64,4 m, poreco 33,2%, penetrebleco 1-5 mkm². La kuŝejo estas tavolo-masiva, akvoflosa, granda je 47 x 29 km. La gasohava etaĝo estas 224 m. Gasakva kontakto kliniĝas nord-orienten. Elminigado de gaso en 2002 atingis 0,9-6,9 milionoj da kubaj metroj diurne. La komenca tavolpremo estas 13,03 MPa.
La turoniana produktohava horizonto kuŝas 70-100 m pli alte ol la cenomaniana kaj konsistas el grejso-aleŭrolitaj kaj argilaj rokaĵoj. Ĝia gasosaturita dikeco estas 7,1 m, poreco 20%, komenca tavolpremo 12,36 MPa. La kuŝejo estas tavola volba, granda je 38 x 20 km, alteco 184 m.
La tergaso de la cenomaniana kaj turoniana horizontoj estas seka. Ĝia konsisto: metano 98,80%, pezaj homologoj de metano 0,08%, karbondioksido 0,12%.
En sedimentaĵoj de malsupra kretaceo je la fundo 2477 ĝis 3282 m estas trovitaj gasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT2-3 kaj BT11-2, la naftogasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT6-8 kaj BT10, BT11-1. La produktohavaj tavoloj estas formitaj de grejsoj kaj aleŭrolitoj kun tavoletoj de argilitoj. La kuna dikeco de la tavoloj estas 14-60 m, la efika dikeco 4,8 ĝis 46 m, poreco 14-17%, la komenca tavolpremo 24,7-33 MPa, gasosatureco 0,67-0,72. Gasonafta kaj akvonafta kontaktoj estas registritaj je absolutaj markoj -3150 ĝis -3265 m. Konsisto de la gaso: metano 87,2-88,0%, homologoj de metano 11,77-11,93%, karbondioksido 0,06-0,22%, azoto 0,3-0,67%, enhavo de kondensato en la gaso 172,3-197,0 gr/m³.
En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 3532,4 miliardoj da kubaj metroj, suma elminigado atingis 8,2 miliardoj da kubaj metroj.
13129 Posidonio
13129 Posidonio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Posidonio (aŭ Poseidonios, ĉirkaŭ -135 – ĉirkaŭ -51) estis greka stoika filozofo, astronomo kaj geografo. Li estis fama kiel tutfakulo, kiu provis krei unuigitan sistemon por kompreni la homan intelekton kaj la universon, kiu provizus klarigon por la homa konduto.
Ibrahim Rugova
Ibrahim RUGOVA (naskiĝis la en Cerrcë en Kosovo, mortis la  pro pulmo-kancero), estis internacie konata Kosova verkisto, diplomiginto de Sorbonne kaj prezidento de Kosovo ekde la. Li estis ankaŭ estro de la reganta partio, la Ligo Demokratia de Kosovo (LDK).
Olaine
Olaine estas urbo en Latvia historia regiono Vidzeme, en la sudo de Latvio. Ĝi estas ĉefurbo de distrikto Olaine. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 26 km de Jelgava kaj 27 km de Rigo.
Historio
En 1939, granda torfekstraktado komenciĝis en la proksimaj marĉoj, kaj torffabrika vilaĝo estis establita ĉirkaŭ la stacio.
En 1956 en Olaine komenciĝis la konstruado de novaj fabrikoj, kaj en 1959, glufabriko estis movita de Rigo. De 1962 ĝis 1965, novaj industriaj instalaĵoj same kiel loĝkonstruaĵoj estis rapide konstruitaj en Olaine. En 1963, la vilaĝo de laboristoj de torfa fabriko iĝis la urbvilaĝo Olaine kaj konservis ĉi tiun statuson ĝis la 1967, kiam akiris urborajtojn.
Geografio
Urbo situas en la Meza Latvia malaltebenaĵo (Viduslatvijas zemiene). Tra la urbon fluas malgrandaj riveroj Olainīte kaj Pupla, la alfluantoj de Misa. Okcidente kaj norde de la urbo estas grandaj marĉoj.
Averaĝa temperaturo estas -6 - 6,5°C en januaro kaj +17°C en julio. Da precipitaĵo falas 650-700 mm jare.
Loĝantaro
Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Etna strukturo
Dum la sovetia epoko granda nombro da USSR loĝantoj estis alportita por konstrui kaj funkciigi la urbon, kio kaj kies posteuloj estas la plimulto de la populacio de la urbo. Laŭ la datumoj de 2021, el tuta loĝantaro de 10 324 en la urbo loĝis 4 312 (41,8%) rusoj, 4 126 (40%) latvoj kaj 1 886 (18,2%) aliaj naciecoj.
Ekonomio
La plej grandaj kompanioj registritaj en Olaine laŭ spezo en 2019 estis la farmacia fabriko "Olainfarm", la farmacia reto "Latvijas aptieka", la marprodukta konserva fabriko "Atlas Premium", la fabriko de ekipaĵoj de fridigo kaj ventolado "Dinair Filton", komercisto kaj agrokemia fabrikisto "CrossChem", kemia planto "Biolars".
Transporto
La sola ŝoseo apud de la urbo estas E77/A8 Rigo-Litovio, situanta proksime al la orienta limo de la urbo, kaj ĝiaj alirvojoj. La samnoma fervoja stacidomo sur linio Rigo-Jelgava estas en la urbo, en 2022 26 persontrajnoj ĉiutage veturas al Rigo kaj Jelgava.
Karlo la 9-a (Francio)
Karlo la 9-a de Francio (naskiĝis la 27-an de junio 1550, mortis la 31-an de majo 1574) estis franca reĝo inter 1560 kaj 1574. Li estis filo de Henriko la 2-a kaj Katerino de Mediĉo.