cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lorenca transformo
Spactempa intervalo
Ĉi tiu povas esti skribita en alia formo per la metriko de Minkowski. En ĉi tiu koordinatsistemo,
NGC 26
NGC 26 (aliaj indikoj — PGC 732, UGC 94, IRAS00078+2533, MCG 4-1-34, KUG 0007+255, ZWG 477.64, ZWG 478.36) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Lorenca transformo
Spactempa intervalo
aŭ per la ejnŝtejna sumada konvencio
NGC 26
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lorenca transformo
Transformaj grupoj
Se oni faru koordinatan transformon, la spactempa intervalo en ĉi tiu nova koordinatsistemo estas
aŭ
Estas rezulto de speciala teorio de relativeco, ke la intervalo estas invarianto. Tio estas, s^2 = s'^2\. Ĉi tiu invarianteco postulas ke la koordinata transformo estas de formo
Ĉi tie C^\mu\ estas konstanta vektoro kaj konstanta matrico.
Oni postulas ke
ĉi tia transformo estas nomata kiel transformo de Poincaré aŭ nehomogena lorenca transformo. La C^{\mu} \ prezentas spaco-tempan movon. Se, la transformo estas nomata kiel homogena lorenca transformo, aŭ simple lorenca transformo.
La aro de ĉiuj lorencaj transformoj formas grupon, nomatan la lorenca grupo.
do
Lorencaj transformoj kun estas nomataj kiel propraj lorencaj transformoj aŭ pozitivaj lorencaj transformoj. Ili konsistas el spacaj turnadoj kaj pligrandigoj kaj formas subgrupon de la lorenca grupo. Tiuj kun estas nomata kiel nepropraj lorencaj transformoj kaj konsistas el (diskretaj) spacaj kaj tempaj reflektoj kombinitaj kun spacaj turnadoj kaj pligrandigoj. Ili ne formas subgrupon, ĉar la produto de iuj du nepropraj lorencaj transformoj estas propra lorenca transformo.
La komponaĵo de du transformoj de Poincaré estas transformo de Poincaré kaj la aro de ĉiuj transformoj de Poincaré kun la operacio de komponado estas grupo nomata kiel la grupo de Poincaré. La spaco de Minkowski povas esti vidita kiel la geometrio difinita per la grupo de Poincaré, kiu kombinas lorencaj transformoj kun movoj.
Historio
La transformoj estis unue esploritaj kaj publikigitaj de Joseph Larmor en 1897.
Nederlanda fizikisto kaj matematikisto Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928) publikigis version de la unua ordo de ĉi tiuj transformoj en 1895 kaj la finan version en 1899 kaj 1904.
En 1905 Henri Poincaré nomis la lorencaj transformoj post Lorentz.
Multaj fizikistoj, inter ili George FitzGerald, Larmor, Lorentz, Woldemar Voigt, diskutis la fizikon kiu estas sub ĉi tiuj ekvacioj ekde 1887. Larmor kaj Lorentz, kiuj kredis je la lumokonduka etero, hipotezis ke la transformoj estas tiuj sub kiuj ekvacioj de Maxwell estis invariantaj kiam estas trairo de la etera kadro al moviĝanta kadro.
En komenco de jaro 1889, Oliver Heaviside montris de ekvacioj de Maxwell, ke la elektra kampo ĉirkaŭanta sferan distribuon de elektra ŝargo devus ne havi sferan simetrion se la ŝargo estas en moviĝo relative al la etero.
FitzGerald tiam konjektis ke la rezulto de Oliver Heaviside pri la malformiĝo povus esti aplikita al teorio de intermolekulaj fortoj. Je iuj monatoj poste FitzGerald publikigis sian konjekton en Scienco al ekspliki la rezulton de la etero-venta eksperimento de Michelson-Morley farita en 1887. Ĉi tiu estis sciata kiel la ekspliko de FitzGerald-Lorentz de la nula rezulto (invarianto, eĉ kun moviĝantaj aksoj de koordinatoj) de Michelson kaj Morley. Ilia ekspliko estis larĝe akceptita kiel vera antaŭ 1905.
Larmor dum sia esplorado per analizo de la bazaj ekvacioj en 1897 estis la unua kompreni la kritan tempan pligrandiĝan proprecon imanentan en liaj ekvacioj.
Henri Poincaré la unua agnoskis ke la lorencaj transformoj havas la proprecojn de grupo.
Kun la redifino de la metro en 1960, kaj eĉ pli klare kun tiu en 1983, depost kiam unu metro egalas la distancon, kiun lumo trapasas en vakuo en unu 299 792 458-ono de sekundo, ŝanĝis la epistemologia (sciteoria) statuso de la lorenca transformo kaj, sekve, de la teorio de relativeco. Antaŭe necesis postuli, ke la lumrapido estas konstanta kaj la sama en ĉiu inercia kadro de referenco, kaj la korekteco de tiu postulato ne estis pruvebla. Nun, ne plu povas esti ia dubo pri la valideco de la pruvo per la invarianteco de la lumrapido (vidu supre), ĉar la lumrapido estas konstanta jam pro la difino de la metro kaj la sekundo.
László Egyed
EGYED László (edjed) hungara geofizikisto, ano de la Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en Fogaras la 12-an de februaro 1914 kaj mortis en Budapest la 11-an de julio 1970.
Biografio
László Egyed diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en Budapeŝto kaj li iĝis asistanto en la katedro pri matematiko (1938–42), samtempe li laboris en la geofizika sekcio de la Magyar–Amerikai Olajipari Rt. (Akcia Societo Hungara-Amerikana pri Petrolindustrio) (MAORT) (1940–1950). En 1947 li havigis privatprofesoran kvalifikon, en 1952 gradon de kandidato, en 1958 gradon de doktoro. Li instruis matematikon en ŝtata industrialtlernejo (1942–50). En 1949 oni komisiis lin por organizi la katedron de geofiziko, kies li iĝis ekde 1951 docento, ekde 1956 katedrestra universitata profesoro. Ekde 1966 ĝis sia morto li estis dekano de la naturscienca fakultato de Universitato de Budapeŝto. En kadro de la Jaro Internacia de Geofiziko li pasigis unu jaron en Japanujo ekde aŭgusto de 1967 kiel sendito de UNESCO. Li ricevis la Memormedalon Loránd Eötvös (1963).
Ilieși (Mureș)
Ilieși [ilieŝj] (hungare: Illyésmező [ileŝmezo]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de la urbo Sovata. En 1910 ĝi havis 260 loĝantojn (hungaroj), en 1992 452 (98 % hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1850. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye). Administre ĝi apartenas al Sovata.
Ilieși sude limas al la distrikto Harghita. Ĉe la vilaĝo fontas la rivereto Juhod, alfluanto de Târnava Mică.
En la censo de 2002, 449 el la 453 loĝantoj (99,1 %) deklaris sin etnaj hungaroj.
Kvinpinta stelo
La kvinpinta stelo estas simpla geometria formo de stelo kun kvin idente aranĝitaj pintoj, kiuj do ĉiuj prenas 72 gradojn de la imagita centro de la formo. Ĝia uzo havas longan historion, ekzemple en la mezepoka Eŭropo ĝi, ofte neologisme per grekaj vorteroj nomita "pentagramo", konsideriĝis mistera simbolo de alĥemio kaj sorĉado. Foje por internaciaj simboloj la kvin pintoj estas simboloj de kvin homloĝataj kontinentoj: Afriko, Ameriko, Azio, Eŭropo kaj Oceanio.
Laŭ koloroj
Nun la stelo ofte uziĝas en flagoj kaj blazonoj, kaj havas diversajn simbolecojn depende de la koloro:
Krome kvinpintaj steloj ankaŭ oftas en flavaj - ekzemple en la flago de Ĉinio - kaj blankaj - ekzemple en la flago de Usono aŭ en la intence simile aranĝita flago de Liberio - koloroj, tiam sur malhelaj fonoj por havi klare videblan kontraston.
La sespinta stelo
La sespinta stelo (ofte neologisme per grekaj vorteroj nomita "heksagramo"), same regule aranĝita kun ses idente aranĝitaj pintoj, kiuj do ĉiuj prenas 60 gradojn de la imagita centro de la formo, kaj komprenebla kiel du trianguloj metitaj unu la alian, kompreneble estas tute alia geometria formo kun malsama simboleco: ĝi kutime nomatas davida stelo, estas la tradicia simbolo de judeco kaj nun ankaŭ de la juda ŝtato Israelo. Ĝin eblas bildigi en diversaj koloroj, rilate al Israelo kutime temas pri la naciaj koloroj bluo kaj blanko, krom en la simbolo de la organizaĵo Ruĝa Davida Stelo, la nacia kriza, katastrofa, ambulanca kaj sango-banka servo de Israelo, kie ĝi evidente estas ruĝa, kiel referenco al la origine kristandevena simbolo Ruĝa Kruco. Tamen ankaŭ tiu baza geometria simbolo havas pli kompleksan historion, havis signifon en mezepoka alĥemio kaj interalie estas tradicia simbolo de bierfarejoj en meza Eŭropo.
Leptodon
Leptodon estas genro de rabobirdoj. Ties du membroj estas similaj, kun griza kapo, nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj. Ili estas la jenaj: La Grizkapa milvo estas disvastigata specio, kiu reproduktiĝas el orienta Meksiko kaj Trinidado suden al Peruo, Bolivio kaj norda Argentino. Tamen la Blankakola milvo estas limigita al nordorienta Brazilo, kaj estas klasita kiel Draste Endanĝerita.
Palos de Moguer (Arganzuelo)
Palos de Moguer estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon trapezan kaj estas situanta norde de la distrikto limigita de la stratoj Méndez Álvaro (kiu formas ties orientan limon), Bustamante, Ferrocarril (plilongigo de la menciita, kiuj formas la limon sude), Ambasadoroj (okcidente), Rondiro de Ambasadoroj (norkocidenta angulo), Rondiro Atoĉa (limo norda) kaj Placo Imperistro Karlo la 5-a (nordoriente).
La kvartalo estis difinita kia ĝi estas en 1971. Tiam ricevis nomon de la samnoma stacio de metroo nomita origine tiel samnome kaj inaŭgurita en 1947 (kiu siavice prenis nomon el samnoma strato, farita fine de la 19a jarcento). Ĉar Palos de Moguer jam ne estas prava kaj ĝusta nomo por aludi al la onuba urbeto Palos de la Frontera, la strato ŝanĝis sian nomon en 1979, kio kondukis post sej jaroj al ŝanĝo de nomo ĉe la metroa stacio. Tiu decido ŝanĝi la nomon de la strato fare de la municipo ne kondukis tamen al identa ŝanĝo rilate al la nomo de la kvartalo. La municipo de Palos de la Frontera direktis sin en 2004 kaj 2007 al tiu de Madrido por ke tiu ŝanĝu la nomigon de la kvartalo, ĝustigante ĝin al tiuj de la strato kaj de la metroa stacio, jam korektitaj.
Sociala merkatekonomio
La sociala merkatekonomio (Soziale Marktwirtschaft) estas sistemo de ekonomia regulado starigita en Okcidenta Germanio kaj en Aŭstrio dum la malvarma milito, forte inspirita de la ordoliberalismo.
En Germanio tiu modelo estis starigita de Ludwig Erhard, ministro pri ekonomio sub la ĉefministro Konrad Adenauer, poste ĉefministro mem de 1963 ĝis 1966.
La sociala merkatekonomio pretendas esti meza vojo inter socialismo kaj kapitalismo kaj provas konservi samtempe altan kreskon, malaltan inflacion, malaltan senlaborecon, bonajn laborkondiĉojn, socialan protekton kaj publikajn servojn, per aktiva interveno de la ŝtato.
Kvankam konmence pridisputata, tiu modelo trudiĝis en Germanio kaj Aŭstrio, kaj oni kelkfoje atribuis al ĝi la "Wirtschaftswunder" (germane por ekonomia miraklo) de tiuj landoj. La forta ekonomia ekspansio dum proksimume tridek jaroj post la dua mondmilito povus havi ankaŭ aliajn kialojn.
Alia
La Popola Respubliko Ĉinio parolas oficiale pri "socialisma merkatekonomio" pri sia ekonomia sistemo, kiu estas tamen (tre) malsama ol sociala merkatekonomio.
Eblas aserti ke Svislando adoptis sistemon de sociala merkatekonomio, tamen necesas precizigi ke la ŝtato ludas tie pli faciligan rolon protektante la ekonomiajn interŝanĝojn ol interveni, laŭ tio ke la ekonomia libereco estas garantiata en la artikolo 27 de la Feceracia Konstitucio de 1999.
(14915) 1993 UM8
(14915) 1993 UM8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Monaĥejo Georgenthal
La Monaĥejo Georgenthal (Zisterzienserkloster Georgenthal; latine: Abbatia Vallis Sancti Georgii) estas iama cisterciana klostro en Georgenthal, Germanio. Hodiaŭ ankoraŭ videblas fundamentaj restoj de la triala baziliko kaj (komplete) la grenejo.
Historio
Ĝi fonditis en 1140 kiel dinastia monaĥejo de la dinastio Schwarzburg-Käfernburg.
Rund um die Welt
Rund um die Welt (germane, prononco, en Volapuko Zi vol lölik, en Esperanto Ĉirkaŭ la mondo) estis origine volapuklingva periodaĵo, kiu aperis unue en Vieno kaj poste en Prago. Ĝi fondiĝis en 1888 kaj ekzistis ĝis la 1900-aj jaroj. Eldoninto kaj redaktoro estis Siegfried Lederer, gimnazia profesoro de la latina kaj greka lingvoj, kiu transiris al Esperanto post 1900 kaj tiam en la periodaĵo ankaŭ publikigis artikolojn en Esperanto. Inter aliaj redaktaj kontribuintoj elstarigindas Izor Gebaur kaj Rupert Kniele.
Monaĥejo Georgenthal
Historio
Kiam Georgenthal floris kiel kuracloko je la fino de la 19-a jarcento agadis surloke la pastoro Paul Baethcke (1860-1936). Li tre engaĝiĝis pri la remalkovro de la eksa monaĥejo kaj faris i.a. multajn skizojn.
Per letero de la episkopo Udo de Naumburg adresita al la ĉefepiskopo de Majenco konfirmatas la fondo monaĥeja. Grafo Sizzo volis verŝajne plifortigi strategie gravan lokon ĉe la landlimo kun la teritorioj de la Ludoving-anoj, kiuj estis fondintaj en 1085 la monaĥejon Reinhardsbrunn, kiu poste iĝis eĉ la oficiala klostro de la turingiaj landgrafoj. Inter 1792 kaj 1794 estis tie ĉi en kelkaj ĉambroj de la monakejo respektive palaco kliniko fondita fare de Samuel Hahnemann por praktiki homeopation ĉe psike malsanuloj.
Dokumento el la jaro 1189 unuafoje atestas ekziston de envala monaĥejo, ne plu de surmonta. Ties malfloro komenciĝis dum la Kamparanaj ribeloj; marodantoj detruis ĝin, aliaj uzis ĝin kiel brikrompejon por aliaj konstruaĵoj. Ankaŭ la belega kirko, kiu orientiĝis je la preĝejo de Paulinzella kaj ekkonstruis en 1152, detruitis kvazaŭ komplete!
La ekonomie fortega monaĥejo havis grandan renomon. Inter 1505-07 instruadis surloke la helpanto de Marteno Lutero, la filozofo kaj humanisto Georg Spalatin.
Werner Landgraf
Werner LANDGRAF (naskiĝis la 29-an de julio 1959 en Majenco) estas germana astrofizikisto.
Li lernis pri fiziko en la Universitato de Siegen en 1977 kaj tie faris siajn unuaj studioj pri astronomio. Li ricevis sian diplomon en 1979 kaj iris al Universitato de Göttingen por studi astrofizikon.
En 1986 li ricevis postenon de instruisto en la Universitato de Siegen. Krom astronomio kaj astrofiziko, liaj kursoj temas pri la ĉefaj korpoj de la sunsistemo, ties movoj, kosmologio kaj fizika relativeco.
Lia ĉefaj laboroj temas pri la mezuroj de la valoro de la gravita konstanto, de la ĝenerala teorio de relativeco kaj de la ne-gravitaj fortoj en la sunsistemo.
Li malkovris sep asteroidojn elde la Eŭropa suda observatorio kaj la asteroido 3132 Landgraf estis tiel nomita en lia honoro.
Lia recenta laboro temas pri la maniero, laŭ kiu la principo de plej eta efiko povus esti la fonto de la fundamentaj ecoj de nia universo, tiaj kiaj : nombro da dimensioj de la spactempo, lumrapido, leĝoj de la fiziko, geometrio kaj eĉ logiko.
Burgo Gronau
La burgo Gronau, ankaŭ nomtata kastelo Gronau, eestas ne plu ekzistanta akvoburgo apud la komunumo Rödersheim-Gronau, lokparto Gronau, en la distrikto Rhein-Pfalz, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
De la iama triala burgokonstruaĵo ekzistas ankoraŭ nur fundamentrestoj, fosaĵo kaj memorŝtono. La loko de la iama burgo trviĝas nordokcidente de Rödersheim-Gronau direkte al Assenheim.
Bertópolis
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Mucuri (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono Nanuque. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Ĝi akiris la statuson de municipo en 1962. La subŝtata ĉefurbo Belo Horizonte situas en distanco de 749 kilometroj.
Eksteraj ligiloj
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Hiltenfingen
Hiltenfingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Augsburg kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Brey-et-Maison-du-Bois
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Traba falĉmaŝino
Traba falĉmaŝino estas falĉmaŝino por falĉado de greso, greno aŭ maldikaj lignoplantoj. La speciala karakterizaĵo de tiu agrikultura maŝino estas la trabo (aŭ vekto), ĉe kiu alfiksiĝas la tranĉiloj. La falĉota plantmaterialo estas falĉata laŭ la principo de tondilo per oscilantaj movoj fare de triangulaj tranĉileĝojn kontraŭ fiksa aŭ moviĝanta kontraŭeĝo. Por perfekta tranĉo necesas tranĉrapideco (do la rapideco de la tranĉila trabo al la kontraŭeĝo) de averaĝe 2,4 m/s ĉe greso kaj ĉirkaŭ 1,75 m/s ĉe pli malmolaj tigoj de matura greno. La propulso povas veni de la terpropulso de bestoj aŭ traktoro tirata maŝino aŭ per motoro de veturilo, ekzemple de traktoro aŭ unuaksa traktoro.
Historio
Plinio la plej aĝa raportis en sia Naturalis historia (natura historio) pri ilo por falĉi grenon, kiu estis uzata en Gaŭlujo. bildo de tiu ilo estas videbla sur tomba reliefo en „Musée Gaumais“ de Virton. La reliefo montras azenon, kiu puŝas duradan keston trans kampo. La timono estis fiksita je la dorsa flanko de la kesto kaj malantaŭ la besto iris kamplaboristo, kiu stiris la ilon. Je la antaŭa flanko la kesto estis aperta kaj ĝi tie havis vicon da dentoj. Dum la irado de la ilo trans la grenejo la spiko estas kaptita de la dentoj kaj falis en la keston. La pajlo restis staranta kaj poste forpaŝtita de la grego.
La unua falĉmaŝino por rikolti grenon estis konstruita en 1826 de la skota pastro Patrick Bell. Ĝi jam havas haspelon kaj movantajn tranĉilojn, kiuj funkcias laŭ la principo de tondilo. 1831 Cyrus Hall McCormick konstruis grenfalĉmaŝinon, kiun li registrigis kiel patento en 1834. Tiu maŝino kun la nomo „Virginia-Reaper“ havis jam fingrojn kaj segiltranĉilon. La maŝino estis ekonomie tre sukcesa por la inventisto. Sed nur jam la invito de segilplato al la tranĉilo kuntriangulaj eĝoj ebligas falĉi fajnan greson. En 1851 en Londono estis prezentita gresfalĉmaŝino. Ĉar ĝi estas kompare al la laborforto tre multekosta ĝi ne havis grandan sukceson en Eŭropo. Nur post kiam pli kaj pli da laboristoj komencis labori en la industrio la falĉmaŝino estas pli kaj pli vendata. Nur ekde 1963 la rotacia falĉilo anstataŭis la traban falĉmaŝinon.
Tipoj
La duobla tranĉiltrabo havas du akrajn klingojn. Ĝi estas hodiaŭ uzata de pejzaĝistoj kaj etkamparanoj por falĉi deklivojn kaj talusojn.
La fingrumfalĉtrabo havas akrajn klingojn, kiuj preterglitas malakrajn „fingrojn“ kaj tial tranĉas gresajn kaj grenojn tigojn ekzakte. Tiu tipo estas ofte uzata ilo en agrikulturo por trabaj falĉmaŝinoj. Ĝi estas multe malpli sensiva kontraŭ ŝtonoj aŭ aliaj obstakoj ol la dubla tranĉiltrabo. Samtempe la flegado estas multe malpli granda, ĉar ĝi havas malpli da movantaj partoj.
Falĉmaŝino
La falĉmaŝino estis longtempe tirata de bestoj. La propulso de la falĉilaro okazas trans la radoj de la tero. Necesis du ĉevaloj por tiri tiun maŝinon. Nur jam en la 1920aj jaroj komencis la evoluo al falĉmaŝinoj kun motoroj.
Alkonstrufalĉiloj
La ekipado de traktoroj per fortotransdonŝafto kaj falĉilkranko ebligas muntadon de falĉiltrabo al la traktoro.
Motortranĉilo
La historio de motortranĉilo komenciĝis en somero 1920, kiam la sviso Jacob Fahrni inventis falĉmaŝinon kiu estas propulsata per motoro. Li anoncis ĝin kiel patento (99455 de la 12a de januaro 1922). Jam en 1930 oni uzas maŝinojn kun laborlarĝeco de 2 m. Tiu maŝino taŭgas por falĉi sur deklivoj. El ĝi evoluiĝis unuaksa traktoro, al kiu eblas munti aliajn ilojn kiel fojno falĉaĵsternilo aŭ transportiloj.
Uzterenoj
La trabaj falĉmaŝinoj estas uzataj hodiaŭ de agrokultivistoj precipe en montaraj regionoj, kiuj ĉiutage rikoltas furaĝon por sia grego. Mane gvidataj motorfalĉiloj estas uzataj en malfacile atingeblaj terenoj. gefördert werden.
Eugène Noël
Eugène NOËL (28-a de marto 1855 en Nancio – 8-a de februaro 1921 samloke) estis franca esperantisto kaj militista kuracisto.
Noël estis unue militkuracisto en Alĝerio kaj parolis flue la araban lingvon. Li verkis araban gramatikon, sed, ne sufiĉe kontenta pri sia laboro, mem detruis sian manuskripton. Tiu detalo montras, kiom severa li estis kontraŭ si mem.
Longatempe Noël estis sekretario de la grupo de Nancio (Nancy), kies animanto li estis kun Frecot kaj Henri Maresquelle. Komitatano de Société pour la propagation de l'Espéranto. Li skribis kaj verkis senhalte kaj kunlaboris ĉe la Esperantaj revuoj L'Espérantiste, La Revuo, Juna Esperantisto, Oficiala Bulteno de TEKA ktp. Li estis la precipa kunlaboranto de Cart en, Lingvo Internacia kaj recenzisto. Noël direktis la ,Lorenan-Esperantan gazeton' (1905-1908), kaj poste la Lorenan Stelon. Li kontribuis al Anatomia Vortaro kaj Literatura Almanako. Sed precipe li estis laborema tradukisto de klasikaĵoj. L. Bastien juĝas en Enciklopedio de Esperanto en 1933: "stilo rimarkinde bela, tradukoj mirinde fidelaj".
Nekrologo verkita de Th.C. aperis (sur enmetita folio) en postmilita eldono (numeroj 248-252 - 1914-1920) de Lingvo Internacia.
Monte Colombo
Monte Colombo estas komunumo de Italio.
9466 Shishir
9466 Shishir estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono), en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Shishir Hitesh Dholakia, finalisto de la Broadcom MASTERS 2012 : konkurso pri matematiko kaj scienco por studentoj de mezaj lernejoj; li gajnis pro sia projekto en scienco pri Tero kaj kosmo. Li lernas en la Marian A. Peterson Middle School de Sunnyvale (Kalifornio).
Atoĉa (Arganzuelo)
Atoĉa, en hispana origine Atocha, estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon striecan kaj estas situanta ĉe la nordoriento de la distrikto.
Ostrzeszów
Ostrzeszów estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Ostrzeszów en distrikto Ostrzeszowski.
Atoĉa (Arganzuelo)
En tiu kvartalo troviĝas la Trajnstacidomo Atocha la plej grava trajnstacio de la lando.
Limoj
La kvartalo troviĝas limigita de la Rondinro Atoĉa norde, la strato Méndez Álvaro oriente, la Avenuo Barcelona okcidente kaj la M-30 sude.
Teatromuziko
La nocioj teatromuziko aŭ scenejomuziko estas interligo de muziko kaj teatroscenejo. Ili havas malsamajn signifojn.
Scenejomuziko
Scenejomuziko estas muziko, kiu okazas dum teatroprezentado sur la scenejo kiel parto de la scena agado – diference al muziko, kiu venas el la orkestrofosaĵo. Ĝi estas muziko, kiun ne nur aŭdas la aktoroj kaj kantistoj, sed ankaŭ la roluloj.
En la opero Don Giovanni (1787) de Mozart en la finalo de la unua akto rolas-ludas tri orkestroj malsamajn dancmuzikojn sur la scenejo. Samtempe ludas, kiel kutime, la orkestro en la orkestrofosaĵo, kiu ne apartenas al la scenejomuziko. En la italaj operoj de la 19-a jarcento ofte ludis bando la scenejomuzikon, kiu ne estas notita en la orkestropartituro voĉo sub voĉo, ĉar ĝia partio estis aranĝata je ĉiu prezentejo por la loka blovmuzikobando, kies anoj staris en siaj uniformoj sur la scenejo.
Teatromuziko
Komponado kaj aranĝado de scenejo- kaj teatromuziko apartenis al la tradiciaj taskoj de teatrokapelestro. Nuntempe scenejomuzikisto, subigitaj al la reĝisoro de la enscenigo, transprenis la funkcion de teatrokapelestroj. Pro la kostoj oni ankaŭ nur malofte rekte ludas scenejomuzikon. Tiu ofte nur egalas etossonaro. Kantoenmetaĵoj en dramoj maloftiĝis.
En la 19-a jarcento la teatromuziko en dramo estis tre ampleksa kaj estis rekte ludata de iom granda orkestro, ekzemple en la farsoj de Johann Nestroy. Multaj muzikaĵoj, kiujn oni nuntempe ludas en koncertejo, estas prilaboraĵoj aŭ partoj el teatromuziko, ekz. la orkestraĵo Die Ruinen von Athen de Ludwig van Beethoven (pri la samtitola dramo de August von Kotzebue, 1812), la uverturo Dichter und Bauer de Franz von Suppé (pri popolteatraĵo de Karl Elmar, 1846) aŭ la Peer-Gynt-Suitoj de Edvard Grieg (pri dramo de Henrik Ibsen, 1867).
73782 Yanagida
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la tiama vilaĝo Janagida en la centro de la Noto-Duoninsulo. Tiu vilaĝo gastigas la Astronomian Observatorion de Janagida, elde kiu la malgranda planedo estis malkovrita. En marto 2005, la vilaĝo Janagida kaj ambaŭ najbaraj urbetoj Noto kaj Uĉiura estis kunfandita por formi la novan urbon Noto.
Teatromuziko
Teatromuziko
Plivastasence teatromuziko povas inkludi la operon, ekz. se oni diferencas inter koncerta kaj teatra muziko de certa komponisto.
Plchovice
Municipo Plchovice situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, ĉe ŝoseo n-ro 317 inter Choceň kaj Borohrádek, 7 km norde de Choceň. Vivas ĉi tie.
Al la municipo apartenas vilaĝoj:
Historio
Jam el la 7-a jarcento devenas multaj arĥeologiaj memorindaĵoj el vilaĝoj Plchovice, Číčová, Plchůvky, Bošín kaj Darebnice kaj kelkaj el ili estas nun deponitaj en Nacia muzeo en Prago. La domaro Plchovice estis fondita fine de la 13-a aŭ komence de la 14-a jarcentoj, verŝajne post fondo de urbo Vysoké Mýto en la jaroj 1260 - 1264 kaj dominikala vilaĝo Smetana estis fondita nur komence de la 18-a jarcento. La unua skriba mencio pri Plchovice devenas el la jaro 1342 kaj pri domaro Smetana 1732.
En la jaro 1900 la vilaĝo suferis pro granda brulego, per kiu forbrulis preskaŭ duono de la domoj. Plchovice, kiu situas sur dekstra flanko de neregulita Tichá Orlice ofte suferas per inundoj. La 7-an de julio 1997 estis per sia alto kaj per kaŭzitaj damaĝoj la plej granda, t.n. "centjara" inundo (laŭ matematika verŝajneco venanta foje ĉiujn cent jarojn).
Flago de Honkongo
La flago de Honkongo, eldiskutita komence de la 1990-aj jaroj kaj oficiala ekde 1997, montras stiligitan floron de honkonga orkidea arbo de kvin blankaj petaloj sur "ĉina" ruĝa fono. La ruĝo laŭ la nuna komunisma interpreto reprezentas revolucion, kiel ĉe soveta flago. La planto tradicie simboligas Honkongon, kaj la regula kvinpinta aranĝo de la floro ebligas dedukton, ke ĝi povus aludi al la kvinpinta stelo sur ruĝa fono, kiu ekde la unua duono de la 20-a jarcento - inter aliaj komunismaj interpretoj ekzemple en la flago de Sovetunio - konsideriĝas simbolo de la Komunista Partio de Ĉinio. Por plifaciligi tiun dedukton, ene de la blankaj petaloj bildiĝas ankoraŭ malgrandaj ruĝaj steloj, la simbolo de internacia komunismo.
NGC 27
NGC 27 (aliaj indikoj — PGC 742, UGC 96, MCG 5-1-44, ZWG 499.63, KCPG 3B, IRAS00079+2843) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nohara Kiuiĉi
NOHARA Kiuiĉi estis japana instruisto. Li naskiĝis en la 10 nov. 1871 en Ĉofu, Jamaguĉi.
Esperantista Agado
EdE-N
Kossuth Lajos tér (metrostacio)
La Kossuth Lajos tér estas la plej profunda metrostacio en Budapeŝto, ĉar post la metrostacio la linio daŭriĝas sub la Danubo. La nomo venis de la Placo Kossuth Lajos, Lajos Kossuth estis hungara politikisto.
Historio
Inter 1950–1954 oni konstruis la 2-an metrolinion, sed poste pro financaj problemoj la konstruado paŭzis, nur inter 1962–1972 daŭriĝis la konstruado. Tiu haltejo estis grava por la politikistoj (komprenu komunistoj), jam komence estis preta la rifuĝa perpieda tunelo inter la proksima partia sidejo kaj la metrostacio. Spite tion, tiu tunelo neniam estis uzata, eĉ ne dum la Hungara revolucio de 1956. La rifuĝa tunelo ankoraŭ nun ekzistas, sed neniu uzas. Tiu itinero estis inaŭgurita nur en 1970. La stacio havas lokon escepte en teretaĝo de sideja domo laŭ la placo. La metroo estas atingebla el la subirejo per 3 rulŝtuparoj, unu funkcias al malsupro, la dua al supro, la tria laŭ neceso. En 2004 plenaj renovigaj laboroj okazis. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste vagonoj de Alstom trafikas, eĉ sen ŝoforoj. En 2016 kaj 2017 resume 3 monatojn la metrostacio ne funkciis, ĉar la menciita sidejo plene estis trakonstruita. La vagonoj ne haltis, la pasaĝeroj uzis anstataŭantajn aŭtobusojn aŭ malgrandan ŝipon.
La metrohaltejo havas skulptaĵojn (vidu la fotojn!).
Kontaktoj
La Placo Kossuth Lajos estas grava turista celloko, krome ankaŭ trafika nodo (aŭtobusoj, tramoj, troleoj, ŝipoj). Vidindaĵoj estas Parlamentejo (Budapeŝto), Ministerio pri agrikulturo (Hungario), Justica Palaco (Budapeŝto), pluraj skulptaĵoj.
Tibor Nagy (kajakisto)
Tibor Nagy [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy Tibor estas hungara kajakisto, mondĉampiono, trejnisto, instruisto.
Tibor Nagy naskiĝis la en Ozora.
Baldegg Kloster (stacidomo)
Baldegg Kloster estas fervoja stacidomo en Hochdorf, Svislando.
Curtea de Argeș
Curtea de Argeș estas municipo en la distrikto Argeș en Rumanio. Ĝi situas sur la dekstra bordo de la rivero Argeș.
En la monaĥejo Curtea de Argeș (Mănăstirea Curtea de Argeș) estas la tomboj de pluraj anoj de la rumana reĝa familio.
Ĉada Grupo
Grupo de popoloj parolantaj lingvojn en la Afrikazia lingvaro. La plej multnombraj popoloj de la grupo: Hausoj, Bouroj, Mandaroj. HAUSOJ
Divoká Orlice
Divoká Orlice (germane Wildadler, pollingve Dzika Orlica) estas ĉeĥa rivero, kiu komune kun rivero Tichá Orlice kreas riveron Orlice-on.
Sub Klášterec nad Orlicí ĝi la rivero akvigas valbaraĵon en Pastviny, kiu estis en profunda valo konstruita en la jaroj 1932 - 1938. Sub Nekoř la nordosuda direkto de la fluo ŝanĝiĝas al nordokcidento. La cismontara rivero, mendranta tra malfermita kultura pejzaĝo, ĉi tie ŝanĝiĝas en tipon de rapida montara fluo, kiu ĝis Potštejn trafluas tra profunda arbara valo. Ĝi tratranĉas litican antiklinalon (geologia termino) - per karakteriza meandro ĝi ĉirkaŭturnas rondaĵon de burga supraĵo Litice kreante ŝtonegan riverfluejon.
La plej grandajn alfluojn ĝi akceptas de dekstre, el Orlica montaro - en Žamberk riveron Rokytenka, sub Vamberk riveron Zdobnice kaj en Častolovice riveron Bělá.
Internacia Amikeca Ekspoziciejo
La Internacia Amikeca Ekspoziciejo (국제우의전람관) estas granda kompleksa muzeo kiu situas en Hyangsan, Nord-Pjongan provinco, en Nord-Koreio. Ĝi estas kolektaĵa Ekspoziciejo de donacoj al eksa ĉefoj Kim Il-sung kaj Kim Jong-il de diversaj fremdaj altranguloj.
La ekspoziciejo konstruita en tradicia korea stilo, la salonoj malfermis la 26an de aŭgusto 1978 kaj konsistas el pli ol 150 ĉambroj; kovras la tuta areo inter 28.000 kaj 70.000 kvadratajn metrojn.
Nuntempe, la ekspozicio estas inter 60.000 kaj 220.000 donacojn. Enirante la ekspoziciejon, vizitantoj devas saluti antaŭ portretoj de Kim Il-sung kaj Kim Jong-il.
La muzeo estas montopiedo de la Monto Mjohjang, proksime de la Pohyon templo.
The Heiress
La Heredantino (The Heiress) estas usona romantika dramifilmo de 1949 reĝisorita fare de William Wyler kaj ĉefrolita de Olivia de Havilland, Montgomery Clift, Ralph Richardson kaj Miriam Hopkins.
Hamr na Jezeře
Hamr na Jezeře (Hammer am See) estas municipo de Ĉeĥio situanta norde de eksa armea spaco Ralsko, en orienta parto de distrikto Česká Lípa. En postmilitaj jaroj ĝi estis unu el centroj de minado de uranio, nun ĝi revenas inter refreŝigejan zonon sur bordo de fiŝlago (lago) Hamerský rybník, kun proksima ruino de burgo burgo Děvín kaj vico da naturrezervejoj. Vivas ĉi tie.
The Heiress
La scenaro baziĝas sur la teatraĵo "La heredantino" el 1947 de Ruth kaj Augustus Gates, kiu baziĝas sur la romano "Washington Square" de Henry James el 1880.
Hamr na Jezeře
Transporto kaj turismo
En la municipon ne kondukas fervojo, sed kunigo per aŭtobusj estas sufiĉa kaj direkte al Česká Lípa, kaj al Liberec. Kondukas tra ĉi tie ruĝe markita vojo de Stráž pod Ralskem al Osečná kaj komenciĝas ĉi tie verda  vojo kondukanta norden.
Refreŝigeja centro - banloka municipo
Sur la strando de Hamra lago estis filmita en la jaro 1952 ĉeĥa filmo Dovolená s Andělem kun Jaroslav Marvan en ĉefrolo.
The Heiress
En 1996, la filmo estis elektita por konservado en la Nacia Filmarkivo de Usono fare de la Biblioteko de Kongreso por esti de kultura, historia kaj estetika graveco.
La intrigo okazas ĉirkaŭ 1850 en Placo Vaŝingtono en Novjorko.
Intriga resumo
D-ro Austin Sloper (Ralph Richardson) estas konata kaj riĉa kuracisto kiu loĝas kun sia filino Catherine (Olivia de Havilland) en Placo Vaŝingtono en Novjorko. Li estas vidvo post kiam lia kara edzino mortis naskante Catherine.
Catherine estas timema kaj ne precipe bela knabino. Por ŝi malfacilas teni konversacion en socio kaj pasigas la plej grandan parton de sia tempo hejme brodante multe al la teruro kaj frustriĝo de sia patro ke li ne aprezas ŝin komparite kun lia mortinta edzino.
Austin alportas hejmen sian vidvigitan fratinon Lavinia (Miriam Hopkins) kiu, male al Catherine, estas plena de vivo kaj ĝojo. Li petas al ŝi instigi Catherine por eliri kaj esti ŝia kunulino kaj akompanintino.
Ili iras kune al familia festo kie Catherine estas prezentita al bela kaj ĝentila ulo nomita Morris Townsend ( Montgomery Clift ). Li dancas kun Catherine kaj komplimentas ŝin kaj renkontiĝas kun ŝia patro kiu invitas lin al sia domo.
D-ro Sloper petas Catherine vojaĝi kun li al Parizo kaj esperas ke dum tiu tempo ŝi ŝanĝos sian opinion pri Morris, sed tio ne okazas. Reveninte, li havas malfacilan konversacion kun Morris kaj levas sian opozicion al la geedziĝo. La seniluziigita Morris forlasas la domon, sed Catherine postkuras lin kaj petas ke li prenos ŝin por geedziĝi ĉi-vespere kvankam ŝia patro kontraŭas kaj minacas forigi ŝin de la testamento. Kiam Morris aŭdas tion lia vizaĝo iĝas serioza. Li promesas al Catherine ke li venos al ŝia domo je la 12.30 post noktomezo por preni ŝin.
Catherine pakas vestaĵojn kaj Lavinia helpas al ŝi. Ambaŭ atendas Morris sed li ne venas kaj Catherine revenas al ŝia ĉambro funebra kaj deprimita kvazaŭ ŝia mondo falis sur ŝi.
D-ro Sloper estas kontenta kaj ne ŝanĝas sian volon kaj mallonga tempo poste mortas pro korinsuficienco. Catherine restas hejme kun sia onklino kaj daŭre brodas.
Post du jaroj, Lavinia sciigas ke Morris revenis de Kalifornio kaj volas renkonti ŝin. Catherine hezitas sed finfine ŝi vokas lin enen. Li pardonpetas por kio okazis kaj asertas ke li ne volis geedziĝi kun ŝi pro ŝia testamento. Catherine scias, ke li mensogas. Li petas geedziĝi kun ŝi kaj ŝi "konsentas" sed post kiam li pakas siajn aĵojn kaj alvenas al ŝia domo, ŝi ŝlosas la pordon, estingas la lumon kaj iras supren al sia ĉambro malgraŭ la frapado sur la pordo kaj la krioj de Morris.
Bartolomé Esteban Murillo
Bartolomé Esteban MURILLO (naskiĝis la 1-an de januaro 1618, mortis la 3-an de aprilo 1682) estis hispana pentristo de la 17-a jarcento, kaj kune kun Diego Velazquez unu el la plej gravaj reprezentantoj de la barokstila pentrado en tiu lando. Murillo estis precipe lerta koncerne la pentradon de etaj nuboj, floroj, akvo aŭ tukoj, kaj bele uzadis variajn nuancojn. Li ĉefe pentris religiajn verkojn.
Murillo naskiĝis en Sevilo, kaj estis la plej juna filo inter dekkvar gefratoj. Lia patro estis barbisto kaj ĥirurgo nomita Gaspar Esteban, kaj la nomo de lia patrino estis María Pérez Murillo. Ŝian nomon li pli volonte uzis por subskribi siajn verkojn. Liaj gepatroj mortis, kiam li estis ankoraŭ tre juna, kaj Murillo estis plejparte edukita de sia pli aĝa fratino, Ana, kiu edziĝis kun alia barbisto-ĥirurgo, Juan Agustin de Lagares, kun kiu la juna Murillo havis amikan rilaton. Murillo edziĝis kun Beatriz Cabrera en 1648, kaj ili havis naŭ geinfanojn.
27267 Wiberg
27267 Wiberg estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo John V. McClusky elde Fair Oaks Ranch (Teksaso, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona kemiisto Kenneth B. Wiberg, kiu faris gravajn kontribuojn en spektroskopio, organika kemio kaj komputada kemio dum li estis ĉe la fakultatoj de la Universitato de Vaŝingtonio (1950 - 1962) kaj de la Universitato Yale (de 1962).
19081 Mravinskij
19081 Mravinskij estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la elstaran sovetunian muzikiston kaj dirigenton Jevgenij Aleksandroviĉ Mravinskij (cirile : Евгений Александрович Мравинский, 1903–1988). Li gvidis la Ŝtatan Simfonian Orkestron de la Leningrada Filharmonia Socio dum pli ol 50 jaroj kaj estis la unua prezentisto de la simfonioj de Dmitrij Ŝostakoviĉ kaj de verkoj de multaj aliaj sovetuniaj komponistoj.
Grek-katolika preĝejo Ĉieliro (Abaújszántó)
La grek-katolika preĝejo Ĉieliro estas eklezia monumento historia en urbo Abaújszántó (Hungario).
Historio
La kirko estis konstruita en la jaroj 1791 kaj 1792. La altnivela ikonostazo estis farita en 1818. La preĝejo estis renovigita lastfoje en 2003.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto, sed la meza enireja parto jam ekster la korto ĉe la trotuaro. La fasado estas simetria, meze la turo iomete reliefas. La navo antaŭ la absido havas mallongan krucnavon. La navo estas apogitaj per pilieroj. La absido estas duonronda kaj pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La ikonostazo estas 8 metrojn alta kaj 9 metrojn larĝa.
Stacio Shin-Kōbe
Stacio Shin-Kōbe (japane: 新神戸駅 [Ŝinkōbe-eki], angle: Shin-Kōbe Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Chūō, Kobe, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Ŝinkanseno Sanyō kaj 1 linion de Elektra Fervojo Hokushin Kyūkō: Linio Hokushin kaj 1 linion de la metroa reto Kobe Urba Subtera Fervojo: Linio Seishin-Yamate.
Grek-katolika preĝejo Ĉieliro (Abaújszántó)
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 40-a tago depost Pasko.
Sânișor
Sânișor [siniŝor] (hungarlingve: Kebele) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Livezeni (Mureș).
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 215 loĝantojn (hungaroj), en 1992 196 (89 % da hungaroj).
Historio
En ĝia reformita preĝejo estis ligna baldakeno pentrita en 1641 de nekonata majstro. Ĝi pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kebele apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Árpád Szabó (turisma verkisto)
SZABÓ Árpád [sabo:] estas rumania hungara lokhistoriisto. Li naskiĝis en Nuşfalău la 26-an de marto 1952.
Biografio
Árpád Szabó diplomitiĝis pri geografio-rusa lingvo en UBB de Kluĵo. Li instruis kaj estis hidrologo.
(73795) 1995 FH8
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro »: ĝi orbitas, kun granda klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Distrikto Sopron
La Distrikto Sopron [ŝopron] (hungare  Soproni járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron. Ĝi situas sur ebenaĵo, sur montaro kaj ties deklivoj laŭ Aŭstrio en la plej okcidenta parto de la departemento (en la nordokcidenta parto de la lando). Apartenaĵo de la distrikto estas ankaŭ parto de lago Fertő.
La distrikta ĉefurbo estas Sopron, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 2 aliaj urboj kaj grandvilaĝo, la ceteraj 35 estas vilaĝoj. La areo estas 867,75 km², kie loĝas 100 155 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, vitoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj, krone neciindas la fremdultrafiko, fine multaj laboras en Aŭstrio.
Historio
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed depost Traktato de Trianon la distrito perdis la okcidentan parton, ĝis 1950 la distrikto apartenis al Sopron (historia departemento). La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Erzsi Gerő
Erzsi Gerő [erĵi gerO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gerő Erzsi estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Grünstein Rüfke Erzsébet. Erzsébet Grünstein naskiĝis la en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Erzsi Gerő devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1927. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nova Teatro (Budapeŝto), kie ŝi pasis jaron. Dum la 2-a mondmilito ŝi povis ludi nur en teatro por judoj. En la teatra jaro 1946 ŝi estis membro de Teatro Magyar, poste ŝi retiriĝis. Ŝi edziniĝis en 1929, ŝi vidviniĝis en 1970.
Amatora astronomio
La amatora astronomio estas aktiveco de amuzo, kiu konsitiĝas en la observo de ĉielaj objektoj eksteraj de la atmosfero kaj dum tago kaj dum nokto. Kiel plejparto el la ŝatokupoj, ĝi povas esti praktikata sole, en neorganizita ularo aŭ en organizita grupo (klubo, societo). La homoj, liuj praktikas la amatoran astronomion estas nomitaj amatoraj astronomoj.
La amatora astronomio povas diferenciĝi el la profesia astronomio per du ĉefaj aspektoj:
Spit'al tio, multenombraj amatoraj astronomoj estas malkovrintoj de asteroidoj, kometoj, novaoj aŭ supernovaoj ; aŭ faras valorajn observojn pri la planedoj,, kaŝadoj, sunmakuloj, meteorfluoj, eklipsoj... kaj ankoraŭ pli multenombraj estas la asteroidoj kies nomo honoras amatorajn astronomojn. Iuj grupoj da amatoraj astronomoj superrigardas specifiajn astrojn aŭ ĉielajn fenomenojn kaj povas averti la profesiajn astronomojn. Cetere multenombraj profesiajn astronomoj ofte komencis kiel "amatoraj".
Plej malbona malamiko de la amatora astronomo estas la luma poluo.
Historio
La astronomio estas unu plej malnova scienco. Ĝis la 18-a jarcento, ties praktiko pli similis je amatora astronomio ol je sistema scienca agado. Tiel, famaj astronomoj, kiuj konstuis siajn proprajn observatorioj, kiel William Herschel William Parsons estas foje rigarditaj kiel la praulojn de la amatoraj astronomoj.
La observo de la ĉielo por nura plezuro sen scienca konsidero aperas en la 19-a jarcento, kun la apero de optikaj aparatoj haveblaj de la komuna publiko kaj la komenco de la astronomia popularigo :
Teknikoj kaj iloj de observo
La plejparto el la amatoraj astronomoj praktikas per-vidan observadon kaj / aŭ fotadon, sed ekzistas aliaj interesaj teknikaj ĉi tie detalitaj.
La nuda okulo
Estas simple la uzo de nuraj okuloj. Kvankam baza, tiu tekniko permesas konatiĝi pri la konstelacioj, la movo de la planedoj, aŭ ĉielaj fenomenoj : konjunkcio, meteorfluoj, eklipsoj (nepre kun taŭga filtrilo en kazo de suna eklipso).
La homa okulo permesas atingi en favora kazoj la de ĉirkaŭ 8. La okula sensivo, la grando de la pupilo, kaj ĉefe la luma poluo estas limigantaj faktoroj.
Binoklo
Astronomia binoklo permesas pli profundajn vidajn studojn. Malpeza binoklo (7 × 50 aŭ 10 × 50 : la unua numero signifas la pligrandigon, la dua la diametro de la objektivo), tenata permane helpas trovi kaj observi stelarojn,, galaksiojn, nebulozojn. Ĝi estas ankaŭ oportunaj por la observo de striktaj konjunkcioj aŭ kometoj.
Ekzistas grandaj modeloj de binoklo (plejparte japanaj), ofte uzitaj de la "ĉasistoj de kometoj", cetere per tia instrumento Yuji Hyakutake malkovris en 1996 la konatan kometon C/1996 B2 Hyakutake. Tiaj peza kaj embarasa binoklo neprigas munto sur piedo.
Famaj fabrikantoj de astronomiaj binokloj estas Leica, Zeiss, Swarovski aŭ Steiner-Optik.
Lorno
Eĉ se tio estas instrumento prefere planita por birdumo ; lorno povas esti interesa astronomia helpilo. De uzo proksima de tiu de la binoklo (spite al la perdo de la duokula vido), la lornoj povas ricevi (ofte specifajn) okulariojn permesantaj varii la pligrandigon kaj resendi la lumon je 45° por pli komforte observi la regionojn proksimajn de la zenito. Tiaj instrumentoj estu muntitaj sur piedo por pli bona stabileco.
NGC 28
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Amatora astronomio
Teleskopo
Por multaj amatoraj astronomoj, la teleskopo ofte reprezentas la plej supran stadio de la praktiko de pervida astronomio : ĝi havas pli grandan diametron de objektivo ol la aliaj instrumentoj kaj povas gvidi al aliaj formoj de bildigo (ŝargkuplita-fotilo, spektroskopio, bilda prilaborado...).
Plej konfuzantaj je la unua uzo de tiu instrumento estas la renverso de la bildo (rotacio de 180°), sed por astronomia observo, la direkto de la bildo ne gravas. Per kutimiĝo, tiu renverso ne plu ĝenas.
Teleskopo ne estas nura "optika tubo" : ĝi devas, por funcii, esti akompanata de komplementaĵoj kiuj ne nepre estas provizigitaj je la akiro.
Telescopo ne povas esti tenita permane pro ĝia pezo kaj embaraso. Iuj muntaĵoj estas provizitaj per "malrapida moviĝo" kiu permesas permane alĝustigi la pozicion de la instrumento, aliaj estas motorhava por plenumi la ekvatoran sekvadon (kompenso de la rotacio de Tero) aŭ aŭtomate aldirektiĝi al objekto.
La amatora astronomo proviziĝu per aro da okularioj por adapti la pligrandigon de sia instrumento al la eksteraj kondiĉoj kaj al la observita objekto.
Ili estas uzataj por trovi la observotan objekton. - Serĉilo estas malgranda lorno kun granda kampo (pluraj ), kiu estas provizita kun okularia retikulo. - Aldirektigilo estas aparato kiu projektas virtualan retikulon sur la ĉielon per lumfonto kaj masko kies bildo estas projekciitaj al infinito per travidebla ebena spegulo tra kiuj oni rigardas (do ne estas pligrandigo nek inversigo de la bildo, male al la serĉilo). Tiuj aparatoj alportas gajnon de tempo.
Sunaj filtriloj permesas observi la sunmakulojn kaj la de la fotosfero dank'al tre malgranda luma transmisio (ĉirkaŭ 0,001%). Oni metas ilin ĉe la enirejo de la teleskopo (kaj ne proksime de la fokuso tie estas ĉe la okulo) kaj povas havi la formon de membrano aŭ de prilaborita vitroplato. Filtro ankaŭ povas mildigi la kelkfoje troan lumon de Luno. - Polarizaj filtroj povas montri malhomogenecon en la luna grundo. - Koloraj filtriloj povas plibonigi la bildigo de iu planedaj detajlon. - Interferaj filtriloj permesas (inter aliaj) redukti - relative- la efikon de la luma poluo per kaŝo de la de la natrio, tre uzata en la publika lumigo, aŭ de signife plibonigi la kontraston de  (planedumaj kaj difuzaj) por selekti la plej energiajn videblajn ondolongojn.
Bildigo
La amatoraj astronomoj ofte ŝatas krei bildojn de la ĉielo. Tio povas esti praktikita je diversaj gradoj por tre varia buĝetoj laŭ la observa areo kaj la celata rezulto.
Arĝenta fotado
la arĝenta astrofotografio, aperinta en la mezo de la 19-a jarcento, estas en vojo de malapero. La specialaj filmoj fariĝas pli kaj pli malfacile troveblaj en la komerco.
Ŝargkuplita fotilo
La "reĝa vojo" por bildigo de la profunda ĉielo restas la tekniko de la ŝargkuplita aparato kiu proponas grandan sensemo kaj profitas de la lasta teknikaj en progresoj.
Retkamerao
En la 1990-aj jaroj aperis la unuaj retkameraoj, Oni povas instali ilin en la fokuso de teleskopo, post esti foriginta la lenson, kiu servas kiel objzktivo. Tiel Uzataj la retkameraoj iĝas astrokameraoj, kiuj povas registri mallongajn videajn sekvencojn de Luno kaj planedoj: la komputa kapablo de la permesas apliki al tiuj bildoj teknikojn de bilda prilaborado kiu rimarkinde plibonigas la proporcion signalo-bruo rilate al kruda bildo, eĉ sen preciza sekvado de la astro. En la komenco de la 21-a jarcento, la retkamerao estas la ilo la plej multekosta kaj unu el la plej efikaj por produkti belajn bildojn de la Luno, de Marto de Jupitero aŭ Saturno.