cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mamlukoj
Historio
Ankaŭ la persona soldataro de la islama reganto Saladino konsistis el mamlukoj - grandparte tiuj soldatoj aĉetiĝis en infana aĝo en Anatolio aŭ Kaŭkazio, poste ricevis edukon je islamo kaj je rajdanta soldateco, kaj ĝenerale estis tre fidelaj al sia reganto. Ili povis liberiĝi kaj tiam mem aĉeti mamlukon por sia protekto. Kvankam ili konsistigis armean eliton, ili nek estis nobeloj nek havis specialan familian benon pro deveno de familio Mohamedo.
La mamlukoj en Egiptio
Post la morto de sultano as-Salih dum la jaro 1249 kaj la murdo de lia filo Turan Ŝah, la mamluka generalo Ajbak transprenis la regadon super Egiptio - kune kun la vidvino de la sultano, kun kiu li edziĝis. Ajbak, kiu sub la nomo al-Malik al-Muizz regis inter la jaroj 1250 kaj 1257, fondis la egiptian mamlukan ŝtaton.
Unua regado
Post la morto de Ajbak la mamlukoj frontis minacon de konkero fare de la armeo de la mongolaj ĥanoj, kiu dum 1258 okupis Bagdadon. Dum 1260 la mongola armeo konkeris Sirion, sed la mamluka armeo povis venki ilin. Per tio la mamluka regno en Egiptio estis la sola tiuepoka ŝtato de okcidenta Azio, kiu ne malvenkis kontraŭ la mongoloj.
La armea gvidanto Bajbars (1260-1277) eluzis la venkon por mem transpreni la regadon de Egiptio. Li fortigis sian regan pozicion en Egiptio kaj Sirio, komencis forpeli la frankajn kruc-kavalirajn armeojn el okcidenta Azio, konkeris la urbon Antioĥio dum 1268 kaj ankaŭ okupis Nubion. Dum 1261 Bajbars en Kairo nomumis abasidan kalifon, kiu legitimigu la mamlukan regadon. Malgraŭ ĉiuj politikaj sukcesoj li tamen ne sukcesis garantii al sia filo la transprenon de la regado post la propra morto. Nur post du-jara regado la filo dum la jaro 1279 estis forpuĉita fare de mamluka gvidanto, kiu komencis la dinastion Bakri (1279-1382).
Marco Pannella
Marco Pannella, naskita Giacinto (Teramo, 2an de majo 1930 - Romo, 19an de majo 2016 ) estis itala politikisto, kiu nomis sin radikala, socialisma, liberala, Eŭropa federisma, antiklerikala, antimilitarisma, neperforta kaj Gandhiana.
Lia nomo Marco ne aperis sur la oficialaj dokumentoj pro burokrata eraro. Giacinto nomo estas donita en honoro de lia patra praonklo, patro Giacinto Pannella, pastro kaj verkisto de liberala kristanismo.
Membro de la Liberala Juneco, Marco Pannella estis unu el la fondintoj en 1955 de la Radikala Partio de la Demokratoj kaj la Liberaluloj, la politika grupo de la maldekstraj liberaluloj foriĝintaj el la itala Liberala Partio, kiuj grupiĝis ĉirkaŭ la semajna gazeto, direktita de Mario Pannunzio, la Mondo;
Politikisto, ĵurnalisto, eseisto, fondinto kaj ĉiam pinta personeco de la Radikala Partio (ne nur itala, sed transnacia kaj transpartia), li estis obstina defendanto de tiuj fundamentaj homaj rajtoj: la rajto al la kulturo kaj al la scio por informita decido, la rajto de la homo ne esti forgesita de la socio, eĉ se en mallibero (Pannella konstante vizitadis karcerulojn predikante amnestion), eĉ se en sia mortolito (li daŭre agitadis por la rajto al la propra decido pri sia vivofino), eĉ se en la oceano de la malsato, de la milito, de la ŝtata perforto. Pannella kaj la radikala partio intense agis kontraŭ la malsato en la mondo, praktikis la Gandhian koncepton pri lukto pere de neperforto, aktivis kontraŭ la mortkondamno (“Neniu tuŝu Kainon”). Sennombraj estis liaj kampanjoj por la civilaj valoroj, puŝitaj ĝis preskaŭ morto pro manĝo-striko, sistemo kiu fariĝis modelo de la radikaluloj kaj specife de Esperanto Radikala Asocio. “La plej grava krimo estas resti senage”, li diris, tamen restante ĉiam for de la allogo de la povo. La postaj generacioj, eĉ se tute alipensaj ol li, multon lernis de lia persisto, senŝancelo, nekuracebla optimismo.
Persona vivo
Li ne estas edziĝinta. Lia kromedzino estis Mirella Parachini de 1974 ĝis lia morto. Li havis neniajn infanoj. Li estis sendiulo.
Mamlukoj
Unua regado
Ankaŭ la regantoj de la dinastio Burgija (1382-1517) komence sukcesis defendigi la limojn de la granda mamluka regno. Sed pro la grandaj impostoj pro multaj militoj, pri misrikoltoj, amasa malsato kaj amasa morto pro la pesto-epidemioj la lando Egiptio ekhavis pli kaj pli severajn ekonomiajn problemojn. Al-Aŝraf Kajtbaj, Al-Aŝraf Saif ad-Din Kajtbaj, alilingve ankaŭ Qaitbay kaj Al-Ashraf Sayf ad-Din Qa'it Bay (arabe السلطان أبو النصر سيف الدين الأشرف قايتباي, naskiĝis ĉ. 1416/1418 – mortis en 1496) estis la dekoka mamluka sultano de Egiptio de 8072 ĝis 901 laŭ la islama kalendaro (1468-1496 laŭ la okcidenta kalendaro).
Marco Pannella
Esperanto
Pannella kaj la radikaluloj interesiĝis ankaŭ pri la lingvo internacia Esperanto, kiun la Transnacia Radikala Partio adoptis kiel ilon por "bremsi la naciismojn kaj la diskriminaciojn" de la fortaj landoj sur la malfortaj, ankaŭ por defendi "la kulturan biodiversecon", kaj por helpi la dialogon kaj la komprenemon inter la popoloj. Por atingi tiujn ĉi celojn en 1987 oni fondis en Romo la asocion Era - Esperanto Radikala Asocio, kiu estas parto de Transnacia Radikala Partio.
Al Esperanto li apudis, partoprenante kaj parolante en la inaŭguro de la Itala Esperanto-Kongreso en 1990 en Padovo, kongreso komplete disradiata de la Radikala Radio, kiu ofte kaj intense sin dediĉis al Esperanto per kursoj, intervjuoj, raportoj. En la emblemo mem de la partio estas multaj ecoj per kiuj ĝi sin kvalifikas: la lasta estas “esperantista”; ununura partio kiu deklaras, samrange inter la aliaj civilaj valoroj, la rajton al komuna lingvo por interkompreniĝi, sin koni kaj aprezi reciproke. Ne estas aŭdaco similigi Pannella al Zamenhof. Emma Bonino, eksa eŭropa ministrino kaj “morala filino” de Marco Pannella, deklaris, dum ege aŭskultata televida dissendo “ni estas ĉiuj esperantistoj.” Ŝia estis la instigo kaj kunhelpo en la eldono de la trilingva (itala, angla, esperanta) verko “La kostoj de la eŭropa lingva (ne)komunikado”, redaktita de la Nobel-laŭreato Reinhard Selten, kun ege ampleksa raporto pri la utilo de la lerneja Esperanto-instruado.
La rilatado de Pannella kun Esperanto kulminis en 2003/04, kiam la radikaluloj havis rimarkindan delegacion en la EU-Parlamento. Al ili esperantistoj ŝuldas la unuan efektivan diskuton pri Esperanto en la EU-Parlamento, kun voĉdonoj preskaŭ en egaleco, tiel ke la rezulto estis nea sed ne negativa.
Mamlukoj
Unua regado
Ĉar la mamlukoj ankaŭ rifuzis transpreni la "maldignajn" modernajn pafilojn, kiuj intertempe estis tre ŝanĝintaj la militadon en Eŭropo, ilia regno fine inter 1516 kaj 1517 konkeriĝis fare de la Osmana Imperio dum la Otoman–Mamluka Milito (1516–17). La reganta sistemo de armeaj sklavoj tamen ankaŭ sub osmana regado pluekzistis.
Marco Pannella
Esperanto
Ĉiuj esperantistoj, ĉiuflankaj, ĉiutendencaj, ĉiuideologiaj omaĝas lian memoron kiel de “samideano”.
Mamlukoj
Dua regado
Ekde la jaro 1630 mamlukoj ene de la Osmana Imperio denove iom post iom transprenis regajn postenojn. Tamen du mamlukaj frakcioj kaj beduenoj de supra Egiptio tre interbatalis. La postvivintoj de tiuj bataloj nur dum la jaro 1730 unuiĝis, kaj dum la jaro 1768 la armea gvidanto Ali Bey alvokis al ribelo kontraŭ la imperio kaj de Egiptio eĉ konkeris Sirion. Li fine venkiĝis fare de armeo de la propra bofilo, kaj post ties morto diversaj mamlukaj frakcioj interbatalis pri la regado.
Marco Pannella
Funebro
Pannella mortis je la 14a horo de la 19a de majo 2016 je la aĝo de 86 jaroj ĉe la kuracdomo Nostra Signora della Mercede en Romo kien li estis portita la antaŭan tagon pro la malplibonigo de sia sankondiĉo. Radio Radicale anoncis lian morton per la Requiem de Mozart.
La funebran kapelon de Pannella oni pretigis en la salono Aldo Moro de la Ĉambro de la deputitoj la 20-an de majo; la 21-an okazis la lajkaj funebraĵoj en piazza Navona. La entombigo estos en Teramo en la familia tombejo.
Mamlukoj
Dua regado
Fine dum 1790 du alianciĝintaj mamlukaj emiroj fine venkis en tiu interna batalo kontraŭ alia frakcio alianciĝinta kun turka armeo.
La armea "ekspedicio" de Napoleono al Egiptio dum la jaro 1798 kaj la regado de Mehmed Ali, kiu dum 1811 en masakro murdis proksimume 500 mamlukojn en Kairo kaj plurajn milojn en la resto de Egiptio, finigis la mamlukan regadon.
Tria regado
Malgraŭ ilia ŝajna pereo, post la jaro 1867 en Egiptio refortiĝis armeanoj de mamluka deveno. Revolto de egiptaj armeestroj de la jaro 1881, kiun finigis la brita armeo, celis malfortigi tiun mamlukan armeestran konkurencon.
Mamlukoj en Barato
Armeo de mamlukaj soldatoj dum la jaro 962 okupis la urbon Ghazni, igis ĝin ĉefurbo de nova regno en Transoksanio, kaj de tie pli poste ankaŭ konkeris Afganion kaj Panĝabon. Ili fondis mamlukan dinastion, kiu dum jarcentoj regis la regionon.
Dum la jaro 1206 turkaj mamlukoj el tiu dinastio fondis la Delhian Sultanlandon kaj starigis plian dinastion, kiu tie regis ĝis la jaro 1526.
Kommune 1
Kommune 1 aŭ  K1 estis la unua politike motivita komunumo en Germanio. Ĝi estis kreita la 12-an de januaro, 1967, en Okcidenta Berlino kaj finfine dissolvita en novembro 1969. Kommune 1 disvolviĝis de la eksterparlamenta opozicio de la germana studenta movado de la 1960-aj jaroj. Ĝi estis celita kontraŭ-modelo kontraŭ la malgranda mezklasa socio, kiel reago kontraŭ socio, kiun la komunumo trovis tre konservema.
La komunumo unue situis (de la 19a de februaro 1967 ĝis la komenco de marto 1967) en la malplena loĝejo de la aŭtoro Hans Magnus Enzensberger, en Fregestraße 19, same kiel en la apartamenta studio de la aŭtoro Uwe Johnson, kiu restis en Usono, ĉe Niedstraße 14 en la Berlina distrikto de Friedenau. Post la reveno de Enzensberger de longa studvojaĝo en Moskvo, ili forlasis lian loĝejon kaj okupis la hejmon de Johnson ĉe Stierstraße 3 por mallonga tempo. Ili tiam moviĝis al loĝejo en Stuttgarter Platz kaj tiam finfine proponitaj al la dua etaĝo de la malantaŭo de luprendomo en Stephanstraße 60 en la Berlina distrikto Moabit.
NGC 1805
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
7781 Townsend
7781 Townsend estas malrapide rotacianta asteroido de la hungaria familio, do de la interna asteroida zono.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en Kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro Charles Townsend, emeritiĝinta fizikisto pri lasero kaj instruisto pri astronomio kaj matematiko en la kolegio de la komunumo. Li estis prezidento de la Astronomia Societo de la Kantono Ventura kaj de la Okcidentaj Amatoraj Astronomoj. Li kunverkis du librojn : Patrolling Night Skies (1984) kaj Observational Astronomy (1989), ĉi-lasta libro estas uzita por instrui en antaŭirantaj kursoj pri astronomio ĉe Moorpark College. Unu el liaj studantoj, John E. Rogers, estas ege dankema al Townsend por liaj la kuraĝigo kaj gvido Tio kondukis al la ekzisto de la Observatorio de Camarillo, kiu kontribuis al la astrometrio de apudteraj objektoj kaj kometoj ekde 1992.
Itaeté
Itaeté estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 14.924 loĝantojn en 2010.
Olivia Shakespear
Olivia SHAKESPEAR, denaske Olivia TUCKER (n. la 17-an de marto 1863 - m. la 3-an de oktobro 1938) estis brita romanistino, dramistino kaj artpatronino. Ŝi verkis ses romanojn, kies ĉefa temo rilatas al edzinecaj problemoj. Ŝiaj verkoj ne multe vendiĝis : ofte nur kelkaj centoj da ekzempleroj estis aĉetitaj. Ŝia lasta romano, Uncle Hillary, restas rigardata kiel sia plej bona verko. Ŝi cetere aŭtoris du teatraĵojn kunlabore kun Florence Farr.
Olivia estis la filino de emeritiĝinta adjudanto-generalo, kaj ricevis mallongan formalan edukadon. Ŝi tamen montriĝis klera kaj fervore interesis pri literaturo. En 1885, ŝi edziniĝis kun la londona advokato Henry Hope Shakespear, kaj ŝi naskis en 1886 ilian nuran infanon, Dorothy Shakespear. En 1894, danke al sia intereso pri literaturo ŝi amikiĝis kun William Butler Yeats, kiu sekve fariĝis ŝia amanto ekde 1896. Post la komenco de tiu amrilato deklaris Yeats, ke estis venontaj "multaj tagoj de feliĉo", sed la rilato ĉesis en 1897. Ili tamen konservis vivlongan amikecon kaj ofte interŝanĝis leterojn. Yeats poste edziĝis kun Georgie Hyde-Lees, kiu estis la bonevino de Olivia kaj la plej kara amiko de Dorothy.
En 1909 Olivia fondis kaj gastigis ĉiusemajnan literaturan salonon, kiun ĉeestis Ezra Pound kaj aliaj modernismaj verkistoj kaj artistoj dum la sekvaj jaroj. Ŝi tiel akiris iom da influo en la londona literatura societo. Dorothy Shakespear edziniĝis kun Pound en 1914, malgraŭ la malentuziasma konsento de siaj parencoj. Post tiu edziĝo, Pound uzis ŝparmonon donitan de Olivia por subteni T.S. Eliot kaj James Joyce. Kiam Dorothy naskis filon, Omar Pound, en Francio en 1926, Olivia akceptis gardi la knabon. Li vivis kun Olivia ĝis ŝia morto la 3-an de oktobro 1938.
Junaĝo kaj edziniĝo
La patro de Olivia, Henry Tod Tucker (n. en 1808) devenis de Edinburgo kaj dum sia 16-a jaro aniĝis al la Brita Hindia Armeo kiel aspiranto. Li akiris la rangon de adjudanto-generalo en Bengalo, kaj emeritiĝis en 1856 je la aĝo de 48 jaroj pro malsano. Malpli ol unu jaron post sia reveno al Anglio, li edziĝis kun Harriet Johnson (n. en 1821), kiu devenis de Bath. La geedzoj transloĝiĝis al Wight-insulo, kie naskiĝis iliaj du filinoj, respektive Florence en 1858 kaj Olivia la 17-an de marto 1863. Ili denove transloĝiĝis al Sussex, kie la tria infano, Henry, naskiĝis en 1866. En 1877, la tuta familio enloĝiĝis en Londonon, kie la du filinoj konatiĝis kun sufiĉe frivola mondo. Olivia ofte vizitis siajn multajn patrinajn parencojn en la proksima kamparo. Ŝi precipe amikiĝis kun sia kuzo Lionel Johnson — la nura el siaj multaj onkloj kaj kuzoj, kiu ne soldatiĝis — kiu fariĝis poeto kaj amiko de William Butler Yeats. Estas verŝajne, ke Olivia ricevis malgravan formalan edukadon. Ŝi eble estis edukita de kuratoroj, kaj aperas laŭ variaj dokumentoj kiel sufiĉe klera juna virino.
En 1885, Olivia edziniĝis kun Henry Hope Shakespear, kiu estis priskribita de Terence Brown en The Life of W.B. Yeats: A Critical Biography kiel "valora" sed "senbrila" homo. S-ro Shakespear naskiĝis en Hindio en 1849 kaj estis la ido de 17-a jarcenta familio de ŝnurfabrikantoj el la londona kvartalo East End. Lia familio, samkiel tiu de Olivia, ankaŭ havis militistan tradicion, sed estis malpli riĉa kaj prestiĝa ol la familioj Tucker kaj Johnson. Laŭ John Harwood, biografisto de Olivia kaj aŭtoro de Olivia Shakespear and W. B. Yeats: After Long Silence, Henry Shakespear plej verŝajne konsideris sian edziĝon kun Olivia kiel bonan oportunon por akiri pli altan socian rangon kaj pliigi sian jaran enspezon. Li estis eksa lernejano de Harrow (Londono), studis juron kaj aniĝis al jurkabineto en 1875. Henry kaj Olivia edziĝis la 8-an de decembro 1885 kaj plenumis sian miellunon en Bulonjo-ĉe-Maro kaj Parizo. La patro de Olivia konsentis al ili sufiĉe komfortan enspezon sub la formo de TRUST. Naŭ monatojn post la edziĝo naskiĝis ilia nura infano, Dorothy, la 14-an de septembro 1886. La geedzoj ŝajne kaj definitive ĉesis seksrilatojn post la mielluno : Olivia rapide konsciiĝis, ke ŝia edziĝo estis sena je pasio. Laŭ Alexander Jeffares, biografisto de Yeats, "ŝi estis malegocentra, malegoisma, profunde imagema kaj kompatema kaj, ĝis ŝi renkontis Yeats, ŝi ŝajne akceptis sian malfeliĉan, senaman edziĝon".
Shakespear disigis sian jurkabineton fine de la 1880-aj jaroj, verŝajne pro tio ke lia ĉefa partnero deturnis klientan monon. Li anstataŭe fondis sian propran oficon. Laŭ Harwood, la tre modera konduto de Shakespear en tiu situacio evidentigis lian timidecon kaj timon pri konfliktoj. Dum tiu periodo, Olivia progrese fremdiĝis el militistaj edzinoj kaj konatiĝis kun kreskanta nombro da virinoj el la literatura mondo : Valentine Fox (malfeliĉe edziniĝinta kun bierfabrikanto el Kent) kaj Pearl Craighie, divorcita usona verkistino, kiu publikigis siajn verkojn sub la virseksa pseŭdonimo John Olivier Hobbes.
Amikeco
Akompanate de Pearl Craighie, Olivia ĉeestis la 16-an de aprilo 1894 literaturan vespermanĝon por celebri la publikigon de The Yellow Book. Olivia kaj William Butler Yeats sidis ĉe la du ekstremoj de la tablo. Yeats estis ĵus reveninta el vizito al Maud Gonne en Parizo, kaj li estis en Londono por la produktado de sia teatraĵo The Land of Heart's Desire. Oni ne prezentis la du invititojn unu al la alia tiuvespere, sed Yeats, verŝajne pere de Lionel Johnson (kiu kaŭzis skandaleton dum la vespermanĝo pro sia ebrieco) petis informojn pri Olivia. Olivia Shakespear faris gravan impreson al Yeats, kiu poste skribis la jenon pri tiu renkonto en siaj memuaroj : "Mi rimarkis, vi al vide ... virinon rimarkinde belan .... Ŝi estis bongustege vestita .... kaj faris al mi impreson de senkompara malvulgareco". Kelkajn tagojn post la vespermanĝo ĉeestis Olivia reprezentadon de The Land of Heart's Desire, kiu tre plaĉis al ŝi kaj emociigis ŝin. Ŝi do deziris renkonti la "grandan kaj nigroharan" poeton kaj petis al Johnson, ke li invitu Yeats en ŝia nomo por trinki teon la 10-an de majo 1894, aldonante sur la manskribita invitado : "Mi tre ĝojus vidi vin". En siaj memuaroj, Yeats aludis al ŝi sub la pseŭdonimo "Diana Vernon", skribante : "En tiu libro, mi ne povas nomi ŝin per ŝia reala nomo — Diana Vernon agrable sonoras al miaj oreloj, kaj taŭgos same bone kiel alia ajn nomo".
Gravita konstanto
La gravita konstanto, simbolo G aŭ γ, estas fizika konstanto, kiu en la SI-sistemo havas la valoron
Olivia Shakespear
Amikeco
Ili rapide establis fortan amikecon, kaj Olivia volonte kaj kompateme aŭskultis la detalojn de lia obseda amo al Maud. Kiam Yeats poste priskribis ilian amikecon, li skribis : "Al ŝi mi rakontis mian amĉagrenon, ja fakte obsedon, kiu neniam lasis min, ĉu tage aŭ nokte". En The Last Courtly Lover, Gloria Kline sugestis, ke Olivia kaj Yeats komencis amikan rilaton surbaze de literaturaj diskutoj kaj de la volo de Yeats, ke Olivia kritiku kaj recenzu liajn verkojn. En Faces and False Faces, John Unterecker opiniis ke amikeco restis la plej grava elemento de tiu rilato : "ŝi trovis en Yeats, samkiel Yeats trovis en ŝi, personon por diskuti pri literaturo kaj ideoj ... ŝi estis unu el la malmultaj personoj, kun kiu li povis komplete malstreĉiĝi". Ekzamenante la diferencojn inter Maud kaj Olivia, li skribis : "Maud Gonne reprezentis por Yeats poezian temon kaj la "interesan" vivon, je kiu li strebis, dum Olivia Shakespear reprezentis ripozon". Laŭ Kline, Yeats komparis Olivia al la diino Diana kaj Maud al Helena. Li estis kutime ĉarmita de virinoj kun malhelaj vizaĝkoloroj : li ekzemple priskribis la haŭton de Olivia kiel "iom pli malhela ol tiu de grekino, kaj ŝia hararo estis tre malhela". Laŭ la literaturprofesoro Humphrey Carpenter, Olivia aperis al Yeats kiel virino kun "profunda kultureco, sciado de la franca, de la angla kaj de la itala", kiu "ĉiam ŝajnis amuziĝanta. Ŝi havis ĝentilan kaj kontempleman naturon, kaj ŝi estis laŭaspekte kontenta havi en sia vivo nenion pli ol libera tempo kaj la konversacio de siaj amikoj". Ŝi tamen, dum tiu periodo, estis ellaboranta sian trian romanon, Beauty's Hour. Yeats verŝajne legis la manuskripton, sugestis reviziojn kaj eble kontribuis al kelkaj modifoj. Laŭ Foster, biografisto de Yeats, tiu amika rilato estis cetere fortigita de komuna intereso pri okultaj aferoj. En la vidpunkto de Yeats, tiam 30-jara, la plej grava aspekto de tiu amikeco tamen certe estis la ebleco de venonta seksrilato kun virino, kion li ankoraŭ ne spertis.
En aŭgusto, Yeats revenis al Irlando sed daŭre interŝanĝis leterojn kun Olivia. Li interalie skribis pri Maud, kiu estis freŝdate naskinta filinon, Iseult. En ŝiaj (malaperintaj) leteroj, Olivia verŝajne malkaŝis sian amon honeste : en aprilo 1895 li skribis al ŝi la jenon : "Mi ne pli plendas pri via skribado pri amo, ol mi plendus pri portretisto daŭre pentrante portretojn".
Gravita konstanto
La necerteco (varianca devio de la mezuritaj valoroj) estas
G estas la koeficiento bezonata por kalkuli la reciprokan altirforton (graviton) de du korpoj, kies masoj kaj distanco inter ili estas konataj. Laŭ la gravitoleĝo de Newton, tiu forto estas proporcia al ambaŭ masoj kaj inverse proporcia al la dua potenco de la distanco inter ili. Matematike notite, se la masoj de la korpoj estas m kaj M kaj ilia distanco estas r, la altira forto F estas
Do, se la korpoj ambaŭ havas mason de 1 kilogramo kaj ilia distanco estas unu metro, ili reciproke sin altiras per forto egala al
el kio rezultas proksimume 6,7 x 10−11 kg m / s² aŭ 67 pikoneŭtonoj. Tio estas ege malgranda forto kompare kun la ĉirkaŭaj naturaj fortoj (ekz. la gravito de la tero, de surteraj objektoj, kaj de la suno), kio komprenigas, ke estas malfacile en laboratorio mezuri precizege la koeficienton G.
La unua mezuranto de la gravita konstanto estis Henry Cavendish (li publikigis sian rezulton en 1798), kiu uzis tordopesilon. Ĝi konsistis el horizontala ligna stango kun metala globo ambaŭfine kaj meze pendigita je maldika drato. Pezaj plumbopecoj proksimaj al la metalgloboj altiris tiujn kaj kaŭzis etan tordiĝon en la pendodrato. Konante la forton necesan por la tordo kaj la pezojn de la metalpecoj, Cavendish povis kalkuli la gravitan konstanton.
Post la ekkono de la gravita konstanto G eblis unuafoje kalkuli masojn de la ĉielkorpoj. Tra la gravita leĝo, G kondukas al la maso M kaj meza denso ρ de korpoj (ekz. la Tero), dum la meza radiuso r kaj la surfaca gravita akcelo g estas konataj:
Maso:
Denso:
Tiel, oni povas diri, ke Cavendish estis la unua, kiu sukcesis "pesi Teron".
2430 Bruce Helin
2430 Bruce Helin estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Eugene Merle Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Bruce Helin, filon de la malkovrintino Eleanor Francis Helin.
Mátyás Hunyadi
Mátyás HUNYADI [mAtjAŝ hunjadi] estis rumania hungara poeto. Li naskiĝis en Oradea la 16-an de februaro 1958 – mortis en 2002 en Oradea.
Biografio
Mátyás Hunyadi debutis en Ifjúmunkás (1975), li estis kunlaboranto de gazeto Fáklya. Li publikigis en Igazság, Fellegvár en Igaz Szó, Utunk, Korunk, en antologioj Kimaradt szó (1979) Ötödik évszak (1980). Li mortigis sin.
Binghamton
Binghamton estas urbo en orienta Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj estas la administra centro de la ĉirkaŭa kantono Broome. Laŭ la stato de la censo en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Guido Buchwald
Guido Buchwald (n. ) estas germana futbalisto. Li de 1984 ĝis 1994 membris en la germana nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva teamano kiu partoprenis en 76 matĉoj kaj atingis 4 golojn.
Hainbach (Woogbach)
La rojo Hainbach, historie ankaŭ Heimbach estas ĉ. 33 km longa orografie dekstra flankrivero de la Speyerbach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
En la mezepoko estis ĉe la meza parto de la rivereto monaĥeja bieno, kiu servis al katolika ordeno kiel komandorejo (regiona administrejo).
Verlauf
La rojo fontas en alteco de 400 m je la orienta flanko de la monto Roßberg (alteco 637 m) en la montaro Haardt, kiu apartenas al la Palatinata Arbaro. Ĝi ĉirkaufluas la monton Teufelsberg (alteco 597,6) unue okcidente kaj poste sude. Post 4 km ĝi forlasas inter Frankweiler kaj Gleisweiler la mezmontaro kaj pasas la mallarĝan montetaran zonon plufluante tra la Malaltebenaĵo de Supra Rejno. Komence orienten, poste orienten kaj nordorienten ĝi trafluas la vilaĝojn Böchingen, Walsheim, Knöringen, Essingen. Je la suda rando de la regiono Gäu ĝi trafluas la komunumojn Hochstadt, Zeiskam, Lustadt kaj Weingarten. En Schwegenheim la Hainbach ŝanĝas sian direkto al la nordo. De Harthausen la rojo portas la nomon Wooggraben. Ĉe la sudokcidenta rando de la vilaĝo Dudenhofen ĝi subfluas la digon de la rivereto Speyerbach kaj daurigas sian vojon kanaligite por enflui malantaŭ tiu vilaĝo en la rivereton Woogbach, kiu estas la maldekstra riveretbrako de la rivereto Speyerbach.
Historio
En la jaro 1185 imperiestro Frederiko Barbarossa donacis al la johananoj vastajn areojn sur la teritorio de la komunumo Zeiskam norde de la vilaĝo ĉe Hainbach. La ordeno, kies sukceda organizo post la reformacia tempo estis la Malta ordeno, fondis tie regionan administrejon, la komandorejo Heimbach. Ĝi ricevis la nomon laŭ la rivereto, tiam estis skribata kun m. En la jaro 1525 dum la Palatinata Kampara Ribelo la komandorejo estis elrabita de la ribelantaj kamparanoj kaj dum la tempo la konstruaĵoj detruiĝis. En 2011 la komunumo Zeiskam starigis monumenton el la malmultajn restaĵojn, kiuj ĉefe konsistas el gotika arko el sabloŝtono.
Linz am Rhein
La burgo Ockenfels, origine Burg zur Leyen (esperante: „burgo al la ŝtonoj“), estas burgo apud Ockenfels sur la teritorio de Linz am Rhein. La burgo Rennenberg estis la devenburgo de rejnlanda nobelgento, kiu 1217 estis nomita en dokumento de la kolonja ĉefepiskopo Engelbert la 1a de Kolonjo. En 1585 la pintburgo jam estis kadukiĝinta. La ruino de la burgo situas supre de la urbeto Linz am Rhein.
Bistrița Bârgăului
Bistrița Bârgăului [bistrica bırgəuluj] (hungare: Borgóbeszterce [borgobesterce]) estas komunumo en Rumanio oriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 2 807 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 2 817 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1317. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre apartenas al ĝi Colibiţa.
Werner Krauss (apartigilo)
Werner Krauß aŭ Werner Krauss estas la nomo de jenaj personoj:
vidu ankaŭ:
Rivilla de Barajas
Rivilla de Barajas [riBIlja debaRAĥas] estas municipo en la nordokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko La Moraña aŭ Komarko de Arévalo kaj al la jurisdikcia teritorio de Arévalo, en la nordo de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko (sed en 2014 ankoraŭ estis 2 geloĝantoj en Palacio de Castronuevo), okupas totalan areon de 24,38 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 67 loĝantojn. Ĝi perdis 300 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 50 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. El historia pasinteco restas la kastelo de Castronuevo aŭ de Rivilla de Barajas de fino de la 15-a jarcento.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Suèvres
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Blois kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas sodobriens.
Nacia flughaveno Minsko
Nacia flughaveno Minsko, (Нацыянальны аэрапорт Мінск; Национальный аэропорт Минск) (IATA-kodo: MSQ, ICAO-kodo: UMMS), antaŭe nomita Minsk-2 - ne konfuzenda kun la forpasinta Flughaveno Minsk-1 proksime al urbocentro de Minsko -, estas la ĉefa internacia flughaveno en Belorusio, situanta oriente de la ĉefurbo Minsko, geografie lokita sur la teritorio de Smaljavicki, sed administre dependa de Distrikto Kastriĉnicki de Minsko. La flughaveno funkcias kiel nabo por la nacia Belorusa flugkompanio Belavia kaj por la kargo-portantoj TransAVIAexport Airlines kaj Genex.
Thomas Gresham
Siro Thomas GRESHAM (n. ĉe 1519. Londono, Anglio – m. 21-an de novembro 1579, Londono) estis angla komercisto, financisto, fondinto de la Reĝa Borso de Londono (Royal Exchange).
Li studis en la Kembriĝa Universitato, poste iĝis juristo. Li estis reprezantanto de la angla regitaro en la Germana ebenaĵo kaj okupiĝis tie pri spionado, kontrabando de militaj materialoj, orstangoj, traktis kun eksterlandaj kredit-donantoj.
La repago de la pruntoj kaj interezoj – akceptita de Anglio – kaŭzis tiom grandan kurso-ŝanĝiĝojn, ke Anglio devis repagi kreskantajn sumojn. Gresham - por influi, moderigi la ŝanĝiĝojn – intervenis en la valutan merkaton. Li perceptis, ke la ŝtatoj havas la potencon influi la valutajn kursojn kaj proponis fondon de valuto-ekvilibrigan bazon.
Li proponis al la brita reĝino, Elizabeto la 1-a, ellason de nova mono, ĉar ŝia patro ellasis monon el malpli valora metalo, tiel la mono malboniĝis. Tiel oni ligas la financa principo, - Gresham-leĝo -, kies esenco estas, ke la „malbona mono elpremas la bonan”.
Li volis fondi ejon, kie la bankisto, valut-komercistoj, povas komforte kunveni, tiel li konstruigis la Royal Exchange (1566–68), kiun oni nomis komence „Bourse” (Borso), la nuna nomo venas el 1571, per reĝa proklamo.
Astronomia observatorio de la Peterburga akademio de sciencoj
Astronomia observatorio de la Peterburga akademio de sciencoj — estas la unu el la unuaj rusiaj astronomiaj observatoriaj. Ĝi estis fondita en 1725 sur la supraj etaĝoj de Scienckamero, Peterburgo, Rusio. La oficiala malfermo de la observatorio estis farita en 1735, kaj tiam ĝi estis nomita — Astronomia observatorio kaj Geografia departemento ĉe Peterburga akademio de sciencoj.
Földes
Földes (foldeŝ) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Püspökladány. La nomo signifas tera aŭ kampa.
Geografio
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, ĉe Orienta ĉefkanalo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Nagyvárad. Budapeŝto estas 220 km-ojn for.
Historio
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj kuprepoko. La unua mencio okazis en 1215. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1919 la rumanoj okupis la komunumon. Dum la socialismo kolĥozo pri Rákóczi funkciis.
Vidindaĵoj estas:
Kantalo
Kantalo aŭ Agave cantala estas plantspecio el la genro Agavoj (Agave). La epiteto de la specio eble venas de azia popola nomo.
Priskio
Agave cantala krekas kun 30 ĝis 60 cm alta trunko kaj formas nedensaj altaj kaj sveltaje rosetoj de 2 ĝis 2,5 m en diametro, kiuj formas stolonojn. La maldikaj ofte refleksitaj folioj esta liniformaj. Ili estas je la bazo ronde kun kilo kaj al la folipinto longe pintaj. La hel- aŭ malhelaj verdaj folioj longas 150 ĝis 200 cm kaj larĝas 7 ĝis 9 cm. Ili estas je la malsupra surfaco aspraj kaj sur la subpra surfaco glataj. La foliradndo estas integra. Ĉe la rando troviĝa en distanco de 2 ĝis 3 cm brunaj antaŭen kurbitajn 3 ĝis 4 mm grandajn dentojn, kiuj malmultiĝas aŭ tute mankas direkte al la pinto. La pinta dormo estas nur 0,5 ĝis 1,5 cm longa.
La 6 ĝis 8 m altaj panikla infloresko havas maldikan tigon. Siaj 20 maldensaj infloreskopartoj troviĝas je la supra parto de la infloresko. Ili portas bulbiloj. La sveltaj floroj longas 70 ĝi 85 mm. Iliaj tepaloj estas verdece, purpure aŭ ruĝece farunkovritaj. Ili posedas preskaŭ egalgrandaj pintoj 25 ĝis 28 mm longaj. La flortubo estas 14 ĝis 17mm longaj.
Sistematiko kaj disvstigo
Agave cantala ne ekzistas en la naturo. Ĝi estas kultivsata tutmonde, precipe en Sudorientazio. L unua priskribo okazis 1814 fare de William Roxburgh. ONi distingas jenaj variojn:
Programeropero
Programeropero konsistas el unuopaj programeroj, do el kompletaj muzikaj movimentoj, kiuj estas ligitaj per recitativoj. La programeroj povas estis voĉkantaj (ario, dueto, terceto, kvarteto, ĥoraĵo ktp.) aŭ nur instrumenta (ekz. marŝmuziko). La diserigo utilis je la organizado de la proboj, sed ankaŭ ebligis transponi aŭ elŝanĝi unuopojn programerojn, precipe ariojn, kio povas estis dezirata ekz. je la elŝanĝo de aktoroj.
La prorameroper estis normo en la 18-a jarcento. Pro la disvastigo de la akompanata recitativo kaj la plilongigo de la finalmovimentoj ekde fine de la 18-a jarcento la elŝanĝebleco de la eroj malpliiĝis kaj la strukturo de la aktoj fariĝis pli drameca. Ekde la duoa triono de la 19-a jarcento la trakomponita opero, en kiu ne plu ekzistas cezuroj inter la unuopaj movimentoj, pli kaj pli anstataŭis la programeroperon. Richard Wagner finfine dissolvis la subdividojn per sia koncepto de la „senfina melodio“, kaj tio modeliĝis. La programeropero tamen pluvivas en la vodevilo kaj en la opereto.
NGC 1806
NGC 1806 (alia indiko — ESO 56-SC47) estas globa stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Griffen
Griffen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Völkermarkt. Fine de en la komunumo vivis.
Da capo
Da capo (itale: ekde la komenco; laŭvorte ekde la kapo) estas koncertinstrukcio, ludi muzikpecon ekde la tiel nomata loko de la komenco. Simplaj ripetoj je da capo ne estas denove ripetataj, krom se aperas la aldona instrukcio "con repitione" aŭ mallonge "con rep." (itale por „kun ripeto“). La instrukcio staras plejofte en ligo kun al fine (al la fino), je kio fine aŭ estas vere la finaĵo de muzikpeco aŭ alia loko markita per fine.
István Fodor (politikisto)
István FODOR [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fodor István estas hungara bestkuracisto, politikisto, parlamentano.
István Fodor naskiĝis la  en Csepreg.
Lippersdorf-Erdmannsdorf
Lippersdorf-Erdmannsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
István Fodor (politikisto)
Biografio
István Fodor frekventis gimnazion en Nagykanizsa, poste li akiris diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1969. Inter 1969 kaj 1990 li laboris en kolĥozo de Hernád (Pest), kie paŝo post paŝo li akiris pli signifajn postenojn. Ekde 1970 li politikadis loke sen esti membro de la unusola partio. Inter 1980-1994 li estis parlamenta deputito. En 1989 li fondis frakcion por la sendependuloj, poste li estis elektita ties frakciestro, post monatoj ankaŭ vicparlamentestro. Ĝis plena fino de la socialismo li estis parlamentestro duonjaron. Depost la socialismo li ne estis elektita parlamentano. Inter 1994-1998 li estis subministro pri defendo. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.
Fellegvár
Fellegvár [felegva:r] esperante: Citadelo estis hungarlingva junulara paĝo de gazeto Igazság de Kluĵo aperiginta ĉiu sabate de 29-a de aprilo 1978.
Redaktoroj
Ĝis oktobro 1979 estis Géza Szőcs, poste Lajos Molnos. En la unua jaro en 42 numeroj ĝi publikigis 300 verkojn de kvazaŭ 120 aŭtoroj.
Transilien U
La linio Transilien U, ankaŭ nomita La Défense – La Verrière aŭ plej ofte simple Linio U, estas tangenta ligilo de suburba trajno kiu priservas okcidentan Francilion ekde . Ĝi ligas la afer-kvartalon de La Défense al la stacidomo de , en la pariza sud-okcidento. Ĝi estas la sola linio de suburbaj trajnoj el la reto de Transilien kiu ne eliras el granda pariza stacidomo.
Kreita en 1995, la tangenta ligilo fariĝinta linio U en 2004, estas 31 kilometrojn longa. Ĝi transportas ĉiutage semajne po vojaĝantojn
Ĝi trairas la infrastrukturojn de retoj de Saint-Lazare, ekde La Défense al viadukto de Viroflay, kaj de Montparnasse, ekde viadukto de Viroflay al La Verrière.
Tial ke la tuto de la linio situas en Francilio, ĝi dependas nur de Sindikato de transportoj de Francilio (IDF Mobilités).
Esceptokaze, trajnoj pluiras de ' ĝis ', laŭ itinero de Transilien N, kiam okazas perturboj sur tiu linio.
Iraka puĉo de 1941
La Iraka puĉo de 1941 (arabe: ثورة رشيد عالي الكيلاني), nomita ankaŭ la puĉo de Raŝid Ali Al-Gajlani aŭ la puĉo de la Ora Kvadrato, estis naciisma kaj pro-Naziisma puĉo en Irako la 1an de Aprilo 1941 kiu elpostenigis la reĝimon de la Regento 'Abd al-Ilah kaj instalis la povon de Raŝid Ali al-Gajlani kiel Ĉefministro. Ĝi estis kondukita de kvar irakaj naciismaj armeaj generaloj, konata kiel la "Ora Kvaropo", kiu intencis uzadi la militon por premi por la tuta iraka sendependiĝo sekve de limigita sendependeco garantiita en 1932. Tiucele, ili laboris kum la germana spionado kaj akceptis militistan helpon el Germanio kaj Italio. La ŝanĝo en registaro kondukis al Brita invado de Irako kaj sekva okupado ĝis 1947.
Malnovaj majstroj
Malnovaj majstroj estas esprimo uzata por lertaj pentristoj, kiuj aktivis inter la 13-a kaj 18-a jarcento, kaj foje ankaŭ por ties verkoj.
Kolektoj de malnovaj majstroj
Ekster Eŭropo, la plej grava kolekto troviĝas en la Nacia Galerio de Arto en Vaŝingtono.
Soriano nel Cimino
Soriano nel Cimino estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
Neuhaus (Karintio)
Neuhaus estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Völkermarkt. Fine de en la komunumo vivis.
9746 Kazukoichikawa
9746 Kazukoichikawa estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Masaru Inoue elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kazuko Ichikawa, kiu amis pupoj ekde sia infanaĝo. Dum ŝi laboris por firmao de ludilo kiel fasonistino de "Jenny", ŝi estis ĉarmita de la belaj figurojn kaj komencis fari 1987. Ŝi estas nun konata kiel unu el la ĉefaj artistoj pri pluŝaj ursoj en Japanio, kaj ŝi instruas al studentoj la plezuron de fari tiujn mem. Ŝiaj verkoj estas enkondukitaj ĉe la muzeo pri pluŝa urso kaj tra ŝiaj libroj, el kiuj la plej konata estas "Mia Amiko Pluŝa Urso".
Zalacsány
Zalacsány [zalaĉAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.
Historio
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1019 laŭ tiama hungara ortografio "Chan". Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, poŝto, unusola policano kun ĉambro (akceptejo).
Boldizsár Csíky (pianisto)
CSÍKY Boldizsár [ĉiki] estas rumania hungara pianisto, universitata docento. Li naskiĝis en Reghin la 25-an de novembro 1968. Li estas la filo de komponisto Boldizsár Csíky kaj de artistino S. Ágnes Csíky Szabó.
Kariero
Boldizsár Csíky akiris diplomon en 1990 en Muzikakademio de Kluĵo. Li estas doktoro de muziksciencoj (2006). Inter 1987 kaj 1992 li estis premiita kvinfoje en internaciaj konkursoj. En 1994 li ricevis la premion Cella Delavrancea en Bukareŝto.
Vince Berzeviczy
Barono Vince Berzeviczy [berzevici], laŭ hungarlingve kutima nomordo Berzeviczy Vince estis hungara mecenato, teatrestro, kritikisto, membro (korespondanta en 1832) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis berzeviczei.
Biografio
Vince Berzeviczy frekventis lernejon en Kassa, poste en 1795 li soldatiĝis. En 1809 li forlasis la armeon en rango kapitano kaj en Germanio li komencis okupiĝis pri teatroj. En 1817 li hejmenvenis kaj en la sekva jaro li edziĝis. En 1829 li denove okupiĝis pri teatroj, eĉ li estis aktoro, baldaŭe teatrestro. Li estis grava mecenato de la hungarlingvaj teatroj en Kassa. Li verkis kritikojn aperintajn ne nur loke, sed ankaŭ en Germanio.
Erkki Kääriäinen
Erkki KÄÄRIÄINEN (naskiĝis la en Pieksämäki mortis  en Helsinki, estis finna esperantisto, kiu profesie laboris kiel astronoma geodezo kaj profesoro en Geodezia Instituto de Finnlando. Li specialiĝis je la plialtiĝo de Finnlanda tereno kaj verkis pri tio interalie por Scienca Revuo. Li lernis Esperanton dum lernejaj jaroj kaj aktivis interalie en la estraro de Esperanto-Instituto de Finnlando.
Papus
Papus, ĝuste Gérard Encausse (naskiĝis la 13-an de julio 1865 en A Coruña, mortis la 25-an de oktobro 1916 en Parizo) – franca kuracisto hispandevena, hipnotisto, okultisto, esoterulo, teozofo, rozkrucano, martinisto.
La tri turoj de San-Marino
La Unua Turo
La Unua Turo itale nomiĝas Rocca (roko) aŭ Guaita. Ĝi estis konstruita en la 11-a jarcento kaj defendis la mure ĉirkaŭatan historian urbocentron. Ĉirkaŭas ĝin propra korta muro, kies alurba (okcidenta) flanko posedas tri turetojn.
Papus
Vivo
Trifoje (1901, 1905, 1906) vizitis Rusion kaj la caran kortegon, servante al caro Nikolao la 2-a kaj al carino Aleksandra kiel kuracisto, sed ankaŭ konanto de esoterismo.
Dum la unua mondmilito soldatservis kiel armea kuracisto. Ekmalsanis je tuberkulozo kaj mortis.
La tri turoj de San-Marino
La Unua Turo
Depost restaŭro en 1930 la turo estas vizitebla kontraŭ pago.
La Dua Turo
La Dua Turo itale nomiĝas Cesta (korbo) aŭ Fratta. Ĝi estis konstruita en la 13-a jarcento; ekzistas dokumento pri ĝi el 1253. Ankaŭ ĝi posedas kortan muron (el 1320).
De 1956 ĝi enhavas muzeon pri antikvaj bataliloj; ĝi do estas vizitebla kontraŭ pago. Laŭ la indikoj de la muzeo la turo situas 755 metrojn super marnivelo kaj estas la plej alta loko de San-Marino.
La turo havas kvinangulan bazon. Ekde la 17-a jarcento ĝi ne estis uzata kaj kadukiĝis, tiel ke necesis funde restaŭri ĝin en 1924/25.
La Tria Turo
La Tria Turo, nomata Montale, konstruita en la 14-a jarcento, estas malpli granda ol la aliaj du kaj ne posedas kortan muron. Ĝia plano estas kvinangula, en la formo de kvadrato kun almetita triangulo. La turo ne estas publike vizitebla.
Atingeblo
La turojn ligas vojo, kiu laŭiras la kreston de la monto. Ĝi komenciĝas ĉirkaŭ meze inter la baziliko de S-ta Marino kaj la Unua Turo; tie ĝi nomiĝas Salita alla Rocca (supreniro al la Roko) kaj estas veturebla. Ekde la unua turo ĝi nomiĝas passo delle streghe (pasejo de la sorĉistinoj) kaj estas piedira; ĝi trapasas la urbomuron kaj post kelkcent metroj atingas la Duan Turon. De tie ĝi, nomata salita al Montale, iras tra naturprotektejo kaj atingas la Trian Turon, de kie eblas pluiri malsupren al la televidcentro de San-Marino.
La turoj sur eŭro-moneroj
Kvar el la San-Marinaj eŭro-moneroj portas motivon, kiu rilatas al la tri turoj:
Cifuentes
Cifuentes estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo. Ĝi estas konstituita de la urbo Cifuentes kaj aliaj dek domaroj, el kiuj tri estas submunicipoj, nome Entidades de Ámbito Territorial Inferior al Municipio (EATIM) -Gárgoles de Abajo, Gualda kaj Moranchel- kaj la cetero neoficialaj submunicipoj -Carrascosa de Tajo, Gárgoles de Arriba, Huetos, Oter, Ruguilla, Sotoca de Tajo kaj Val de San García-.
Toponimio
La nomo Cifuentes aperis tiel jam en la 13-a jarcento kiel referenco al la kompono de cien (cent) kaj fuentes (fontoj), subkomprene de cent en la senco de granda kvanto do reference al cent-fontoj, nome al la fontoj de la rivero Cifuentes.
Situo
Cifuentes situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Alkario en la nordo de la sudokcidenta kvarono de la Provinco Gvadalaĥaro, do en ties centro, je altitudo de 894 m super marnivelo; je 69 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, borde de la Centra Altebenaĵo. La areo de ties teritorio estas de 219,95 km²; tio faras ĝin la kvina plej granda, laŭ etendo, en la provinco. La geografiaj koordinatoj estas 40°47′11″N 2°37′17″Ok.
Historio
En 1273, Alfonso la 10-a la Saĝulo kreis en Gualda, submunicipo aktuale parto de Cifuentes, la grava institucion "Real y Honrado Concejo de la Mesta", pri la regado de la ŝafa brutobredado.
En la 14-a jarcento la infanto don Juan Manuel akiris la senjorlandon de Cifuentes al sia kuzino la infantino doña Blanca kaj konstruigis sian kastelon sur monteto sudoriente de la urbeto. La teritorio "común de villa y tierra de Cifuentes" iĝis en tiu jarcento tero de realengo (reĝa jurisdikcio).
75-a simfonio (Haydn)
La simfonion no 75 D-maĵoran Joseph Haydn komponis en la jaro 1780. Mozart estis impresita de tiu ĉi simfonio.
Cifuentes
Historio
En 1431 Henriko la 4-a donis la vilaĝon kaj ties terojn al Juan de Silva kiu estos la unua grafo de Cifuentes.
La Princino de Éboli naskiĝis en Cifuentes en la 16-a jarcento.
75-a simfonio (Haydn)
Muziko
Daŭro: ĉ. 25 minutoj
Cifuentes
Historio
En la 18-a jarcento la grafo Fernando de Silva ribeliĝis kontraŭ la Burbonoj. Kiel reprezalio, estis detruita lia palaco, kiu staris ĉe la ĉefa placo. El la 18-a jarcento, la urbo iĝis grava komerco centro, ĉefe agrikultura kaj brutobreda, ĝis fino de la 20-a jarcento, ĝis la instalo proksime de la atomcentralo de Trillo, kio okazigis gravan fortajn ekonomiajn plialtigon kaj ŝanĝon.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 1 830, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Cifuentes, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Cifuentes kie oni falis al la nunaj 1 830.
Arthistoria heredo
Ĉe la kastelo elfluas la rivero Cifuentes, kiu elfluas en la riveron Taĵo post pasi tra Gárgoles de Arriba, Gárgoles de Abajo kaj Trillo. Tra tiuj setlejoj iras la Lanvojo, antikva vojo kiu profitas parton de antikva duaranga romia ŝoseo (Segontia-Erkavika), kiu komunikis la hispanan orienton kun Burgos, kie ĝi ligiĝas kun la Jakoba Vojo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Sigfried Held
Sigfried Held (n. ) estas germana futbalisto. Li de 1966 ĝis 1973 membris en la germana nacia teamo de futbalo.
Ŝipilovskaja (stacio de Moskva metroo)
Ŝipilovskaja (Шипиловская) estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Lublinsko-Dmitrovskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en sud-orienta parto de Moskvo.
Tiocianatoj
Tiocianatoj (antaŭe ankaŭ nomataj rodanidoj) estas la saloj kaj esteroj de la nekonstanta Tiociana acido HSCN. La nomo „rodanido“ devenas de la greka vorto Ρόδος (rodos) por "ruĝa" respektive "rozo", ĉar fero-III-tiocianato havas malhelruĝan koloron. La saloj plej facile havigeblas per fando de la koncernaj cianidoj pere de sulfuro. ´
Kalia tiocianato estas la plej konata salo, kiu uzatas interalie cele al la pruvo de fero3+-jonoj, en kio ekestiĝas la supre jam menciata malhelruĝa fero-III-tiocianato Fe(SCN)3.
La tiocianida jono (SCN−) en ĥemiaj kompleksoj povas ligiĝi al la centra atomo kaj pere de la nitrogena kaj pere de la sulfura atomo. Tial ĝi en la spektroĥemia serio aperas dufoje. Laŭ sia ĥemiaj ecoj ĝi similas al la halogenidoj kaj tial foje nomatas en la grupo de "pseŭdohalogenidoj".
La homa hepato produktas tiocianatojn dum la digesto de cianidoj pere de specifa enzimo (nomata "rodanido-sintetazo"). Ankaŭ el iuj nutraĵoj kiel ekzemple brasikoj tiocianatoj povas esti enzime havigataj. Ĉar la tiocianata jono malfaciligas la absorbon de jodo en la tiroidon, la manĝado de troaj kvantoj de brasiko (laŭ specoj necesas 500 gramoj ĝis pluraj kilogramoj potage) povas subteni malsanan troŝveliĝon de la tiroido. Krome en la homa korpo tiocianatoj ankaŭ ekzistas en la metabolo de tabakaj produktaĵoj.
Vortaro de Esperanto
Vortaro de Esperanto de Kazimierz Bein (Kabe) estas la unua tute unulingva difin-vortaro de Esperanto kaj pro tio historia antaŭulo de la Plena Vortaro de Esperanto de 1930 kaj de la hodiaŭa Plena Ilustrita Vortaro (PIV - lasta eldono en 2005). Ĝi precipe helpas al la kompreno de la vort-trezoro de l’ Fundamento de Esperanto. Ĝia unua eldono aperis en 1911, la dua senŝanĝa en 1922, la tria kaj lasta, same senŝanĝa, en 1925 kun po 175 p. Aperis 8500 ekzempleroj. Ĝia sola antaŭulo estis la Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca de Émile Boirac de 1909, kies malprecizan difinan parton la Kabe-vortaro tamen forte superas.