cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gvineo-Bisaŭo
Religioj
Ĉirkaŭ duono de la loĝantaro praktikas tradiciajn indiĝenajn religiojn (animismo), 40% estas (ĉefe sunaistoj) islamanoj kaj malpli ol 10% estas kristanoj. La islamanoj loĝas ĉefe en la nordaj regionoj de la lando kaj havas la plej multajn adeptojn inter la fulanoj kaj mandinkoj. Kristanoj (kaj katolikoj kaj protestantoj) koncentriĝas en Bisaŭo kaj aliaj ĉefaj urboj, dum animismo baziĝas en la kamparaj regionoj.
Sekureco
Gvieno Bisaŭo estas lando, kiu ne havas malliberejon kaj estas relative unu el la plej sekuraj en Afriko.
Oni tamen estu atentema pri malgrandaj krimoj, precipe kontraŭ supozeble "riĉaj" blankuloj, precipe en la ĉefurbo. Kiel ĉie en Afriko, sekurecaj taĉmentoj estas koruptaj kaj malfermitaj en siaj postuloj de subaĉetaĵoj, sed en Gvineo Bisaŭa ili estas pli modestaj ol en la nordaj afrikaj landoj.
Laŭ la Disvolva Programo de Unuiĝintaj Nacioj, Gvineo Bisaŭa estis plejparte malplenigita de kontraŭpersonaj minoj ekde la fino de decembro 2011.
La risko je malario estas ege alta en Gvineo Bisaŭo.
Kulturo
Francio, Portugalio kaj Brazilo havas gravajn kulturajn centrojn en la ĉefurbo Bisaŭo. Kulturaj famuloj estas interalie la poeto Amilcar Cabral, la verkisto Hélder Proença, la filmisto Flora Gomes kaj la kantisto Américo Gomes. Odete Semedo, politikistino, asertas esti dukultura, portugala kaj kreola.
Fine de la 20-a jarcento pluraj novaj verkistoj iĝis konataj:
- la sociologo Carlos Lopes,
- Filinto de Barros kun sia romano Kikia Matcho (1998)
- Filomena Embaló, la unua ina romanverkisto, kun Tiara (1999). La sekvan jaron, la estonta ambasadoro Carlos Edmilson Marques Vieira publikigis Contos de N'Nori (2001).
Ekonomio
Gvineo-Bisaŭo enas kvinon de plej malriĉaj de mondo. En 2005 la poa enspezo egalas 3 974 usonaj dolaroj en jaro.
La monunuo estas okcidentafrika franko kaj inter la jaroj 1975 kaj 1997 estis la Gvineobisaŭa peso.
Daŭripova turismo
Du trionoj de la Parque Natural dos Tarrafes, proksime de la urbeto Cacheu, konsistas el mangrovoj. Ĉi tie vi povas trovi preskaŭ 250 speciojn de birdoj, hipopotamoj kaj afrikaj manatoj. En julio 2016 oni metis la fundamentan ŝtonon por EU-financita muzeo pri la sklavkomerco. Partoj de la Insularo Bisagos (Bijagós) estas naciaj parkoj, kaj ekde 1996 biosfera rezervejo agnoskata de la Unesko-programo homo kaj biosfero (Man and Biosfere - MAB).
Regionoj de la lando
En Gvineo-Bisaŭo ekzistas 8 regionoj (regiões), grupigitaj al 3 provincoj (oriento, nordo kaj sudo), kaj unu aŭtonoma sektoro - la ŝtata ĉefurbo Bisaŭo. Ili estas subdividitaj al entute 37 sektoroj. La regionoj estas:
Politiko
La parlamento (Assemblé national) kun 102 membroj kaj la prezidento estas nomumitaj por kvin jaroj. Ekde la ŝanĝo de registaro en 2012, la lando apenaŭ estas transitstacio por latinamerika kokaino al Eŭropo. La pacaj misioj UNIOGBIS kaj ECOWAS multe reduktiĝis en 2017.
Ekstera politiko
Gvineo-Bisaŭo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
Vidu ankaŭ
Komunumo de portugallingvaj landoj
Petroglifo
Petroglifoj aŭ ŝtongrataĵoj estas bildoj kaj grafikaĵoj gratitaj en ŝtonon en la antaŭhistoria epoko. La vorto venas el la greka: "petros" - ŝtono kaj "glif" - tranĉi aŭ ĉizi. Oni ofte uzas tiun nocion ankaŭ en rilato kun ŝtonpentraĵoj. En preciza senco, oni povas paroli pri petroglifoj nur okaze de grataĵoj.
Tiuj bildoj havis por la komunumo gravan kulturan kaj religian signifon. Petroglifoj troviĝas sur ĉiuj kontinentoj - escepte de Antarkto -, la plimulto el Afriko, Skandinavio, Siberio, Nord-Ameriko kaj Aŭstralio.
Balassagyarmat
Situo
La urbo situas en valo de Ipeľ, iam en ambaŭ flankoj de la rivero (nun en la maldekstra flanko, la dekstra flanko apartenas al Slovakio ekde 1919 laŭ nomo Slovenské Ďarmoty), laŭ la fervojoj Aszód-Balassagyarmat-Ipolytarnóc kaj Vác-Balassagyarmat-Ipolytarnóc, laŭ ĉefvojo Rétság-Salgótarján. Ambaŭ urbopartoj estis limpasejoj inter 1919-2008, poste ili estas interna parto de Eŭropa Unio.
Monopanglosse
Monopanglosse aŭ Monopanglotte (unu lingvo por ĉiuj en malbona greka) estas planlingvo proponita de advokato kaj politikisto Paulin Gagne (1808-1876) en Parizo 1843 kaj reprezentita en 1858.
Gempenach
Pri la komunumo
Gempenach (en la franca lingvo Champagny) estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 286 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Monopanglosse
La lingvo enhavas vortojn el 20 lingvoj (germana, angla, araba, indostana, itala, latino, madagaskara, persa, pola, portugala, rusa, sanskrito, sveda kaj turka), laŭ la graveco de popoloj kiuj ilin parolas aŭ parolis. En Monopanglotte, la verbo estas ĉiam en infinitivo, ĉar la aŭtoro tiu tempo donas pli klarecon kaj forton al parolado. La lingvo ne havas deklinacion, ĉiuj adjektivoj estas viraj, oni faras la pluralon per -s. Ĉiu litero havas unu sonon, kaj oni uzu la francan alfabeton.
Gempenach
Geografio
Gempenach situas proksimume 10 kilometrojn oriente de la urbo Morato en la friburga lagodistrikto, proksimume 25 kilometrojn okcidente de la federacia urbo Berno. En oriento la limon de la komunumo formas la rojo Bibern, alfluanto de Broye. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Gempenach la norda parto de la vilaĝeto Chäppelimatt kaj kelkaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,69 km², de kiuj 18,3% estas kovritaj de arbaro, 74,0% servas por agrikulturo kaj 5,9% por setlado.
Monopanglosse
La lingvo havis unu bultenon: L’Unité, “journal universel et pantoglotte, organe de l’archi-congrès de l’unité universelle, religeuse, littéraire, scientifique”, kiun la aŭtoro mem eldonis ĉirkaŭ 1855-1870. Dum la milito de Alĝerio en 1867 L'Unité publikis la projekton pri la Filantropofagio, laŭ tio, homoj devas oferi sian korpon kiel manĝaĝo al afrikaj malsatuloj. Oni metu tri krucojn en la Place de la Concorde en Parizo, kiel voluntuloj iru sinoferi kaj morti antaŭ la publika adorado kaj ilia karnon estu distranĉata kaj manĝata de malsatuloj. Le Figaro, Le Pays, Le Nain jaune kaj aliaj grandaj ĵurnaloj republikigis la artikolon, tio faris la aŭtoron kaj la lingvon kuriozaĵojn dum kelkaj tagoj.
Gempenach
Najbaraj komunumoj
La komunumo Gempenach limas en nordo al Ried ĉe Kerzers, en oriento al Ferenbalm (BE), en sudo al Ulmiz, kaj en okcidento al Büchslen.
Monopanglosse
La aŭtoro restis kelkan tempon en mensa malsanulejo antaŭ morti, kaj estas unu el kazoj studataj de Michel Foucault por montri la historian arbitrecon de la koncepto pri frenezeco.
Patro nia:
Gempenach
Trafiko
Tra Gempenach pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 1. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 5 kilometrojn nordokcidente de la komunumo en Kerzers. Per poŝtaŭto de Düdingen al Kerzers kaj buslinio de Gümmenen al Morato la komunumo estas konektita al la publika tranpsortreto.
Monopanglosse
Notre père / Aschar ajah antar diaus, / sos onoma esse sanctificare ! / sos reynado arribar, / sos ville esse gara over / earth almost antar diaus ; / date, segadnya, / notre chlèb Godzienny ; / ghafar notre Gunah, / almost mâ ghafar bè mard / ascher turkk-malatsak / anfangnirian tchi / kieou-ngo-menn iun hion-ngo. / Amen.
Bessenbach
Bessenbach estas germana nomo de vilaĝo Olteţ en Rumanio.
Monopanglosse
Bibliografio
GAGNE, Paulin. La Gagne-Monopanglotte ou Langue unique et universelle formée de la réunion radical et substantielle de toutes les langues mères Paris, Rousset 1843.
Gempenach
Historio
La unua dokumenta mencio de Gempenach datiĝas el la jaro 962 kiel Chempinacho. Estis trovita sur la teritorio de la komunumo tombokampo el la La-Tène-epoko. Gempenach apartenis al la Senjorujo Morato kaj kun ĝi fariĝis en la jaro 1475 komuna havaĵo de Friburgo kaj Berno. Post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Gempenach estis definitive atribuita al la Kantono Friburgo kaj surbaze de la nova konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.
Plougonvelin
Plougonvelin (bretonlingve Plougonvelen) estas franca komunumo, situanta en la departemento Finistère en la regiono Bretonio, en Francio. Ĝi apartenas al la interkomunumo de lando de Iroise. Fine de en la komunumo vivis.
Etimologio
La nomero Plou cetere aludas al la bretona vorto por "paroĥo", kaj indikas ke la loĝloko fondiĝis jam post la kristanigo de la regiono, kiu en Bretonio okazis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.
Geografio
Situanta je 20 kilometroj okcidente de Brest, Plougonvelin estas marborda komunumo, kun najbaraj komunumoj Le Conquet, Trébabu, Ploumoguer kaj Locmaria-Plouzané. <!-- La côte se caractérise à l'ouest par ses falaises de hauteur moyenne, qui comportent quelques grèves, et au nord-est du Fort de Bertheaume, on compte quatre plages, dans l'anse de Bertheaume:
L'habitat se concentre sur les zones du Trez-Hir et du « bourg », le hameau de Saint-Mathieu comptant peu d'habitations.
Histoire
Au, Plougonvelin faisait partie de la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan.
Démographie
La population augmente de 3 % par an depuis 1999.
Langue bretonne
-->
Rezé
Rezé (bretone: Reudied) estas komunumo en departemento Loire-Atlantique en okcidenta Francio.
Ĝi ankaŭ estis nomita Ratiate en la Mezepoko kaj Rezay en la Malfrua Mezepoko.
Loĝantoj de Rezé estas nomitaj franclingve Rezéens kaj Esperantlingve oni nomas ilin rezeanoj.
Geografio
La komunumo estas ĉirkaŭita de la komunumoj de Nanto, Vertou, Les Sorinières, Pont-Saint-Martin kaj Bouguenais. Ĝi estas limigita norde proksime de la Luaro, oriente de la Sèvre Nantaise kaj la Ilette, okcidente de la Jaguère kaj sude de la bulvarda periferio de Nanto.
Historio
Informo pri Rezé datas reen el la romia epoko, kiam ĝi estis konata kiel Portus Ratiatus (haveno de Rezé) kaj Ratiatum Pictonum Portus. Rezé estis grava haveno sur la suda bordo de la Luaro kaj loko por renkontiĝoj kaj komerco inter la diversaj keltaj triboj de la regiono (Veneti, Namnetes, Ambilatres, Andecavis kaj Pictones).
Antikvaĵoj
La arkeologiaj fosadoj montras partojn de la romi-perioda urbo kaj haveno. Parto de la fosaĵoj estas vizitebla de iu ajn.
Bulgara grek-katolika eklezio
Bulgara grek-katolika eklezio estas unu de orientaj katolikaj eklezioj. Ĝi uzas bizancan riton.
Tremembé
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono São José dos Campos. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Bulgara grek-katolika eklezio
Historio
En 1767, kiam bulgaroj estis en Otomana Imperio, ili estis donitaj sub rektan jurisdikcion de konstantinopola patriarko. En la 19a jarcento ili konsideris unueco kun Romo, ĉar ili volis sendependecon. En 1861 la roma papo nomis por ili episkopon. Kiam estis fondita ortodoksa patriarkujo tri kvaronoj de grek-katolikoj revenis al ortodoksismo.
En 1926 estis kreita nova ekzarkato en Bulgarujo kaj antaŭaj ekleziaj oficoj estis forigitaj. Dum komunista regado ĝia episkopo estis ekzekutita. Ankaŭ multaj sacerdotoj estis arestitaj. Sed la eklezio ne estis forigita.
(16382) 1981 ER27
(16382) 1981 ER27 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Kapelo Sanktaj Johano kaj Paŭlo (Szekszárd)
La kapelo de Sankta Johano Baptisto kaj Sankta Paŭlo estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Szekszárd.
Historio
Germanoj konstruis la kapelon en 1740 por (laŭ la kredo) fari protekton kontraŭ fulmo, ŝtormo kaj hajlo. Unue oni konstruis la navon, poste la turon. En 1802 oni alkonstruis novan navon al la hospitalo, la malnova navo iĝis la sanktejo. La kapelo iĝis hospitala kapelo. Inter 1985-2000 oni renovigis ĝin.
Konstruaĵo
La konstruaĵo estas integrita laŭ la strato. Malgranda kupola parto aliĝas al la interno de la turo, kiu estas sube kvadrata, supre okangula. La navo estas rektangula paralelogramo, apude estas la sanktejo. Ĉe la turo estas skulptaĵo pri Sankta Floriano. Interne bildoj kaj ornamaĵoj kovras la murojn en 3 tavoloj.
László Grenács
László Grenács [lAslO grenAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Grenács László estis hungardevena belga atomfizikisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2007).
Biografio
László Grenács studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li disidis dum la Hungara revolucio de 1956 al Belgio. Li akiris diplomon en Katolika universitato de Loveno, eĉ li estis Doktoro de filozofio en 1964. Li establis sian sciencan prestiĝon kun rezultoj de malaltenergia nuklea spektroskopio. Baldaŭ li partoprenis en sensacia mezura proceduro pri antineŭtrino kun la negativa muono. Profitanta la spertojn li disvolvis teknikon por enplanti polarigitajn radioaktivajn atomkernojn en kristalojn. Li havis kontaktojn ankaŭ kun hungaraj atomfizikistoj. Li ricevis belgajn premiojn en 1990 kaj 1999.
Courtils
Courtils estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Courtillais.
Tanga
Tanga estas la plej norda havenurbo de Tanzanio kun 224.891 loĝantoj (stato la 1-an de januaro de 2005), same la nomo de la regiono, kiu la urbon ĉirkaŭas.
De la 3-a ĝis 5-a de novembro de 1914 okazis tie la batalo de Tanga, kiam germanaj trupoj obstaklis la surbordiĝon de hindaj-britaj trupoj.
Haveno de la urbo estas unu el la tri internaciaj havenoj de Tanzanio, ĝia rolo lastatempe kreskas.
Slovakaj verkistoj
Jozef Ignác Bajza - Matej Bel - Peter Benický - Anton Bernolák - Ján Botto - Pavol Dobšinský - Juraj Fándly - Hugolín Gavlović - Michal Miloslav Hodža - Ján Hollý - Jozef Miloslav Hurban - Svetozár Hurban-Vajanský - Ján Chalupka - Samo Chalupka - Jakub Jakobeus - Ján Kalinčiak - Peter Karvaš - Ján Kollár - Janko Kráľ - Karol Kuzmány - Janko Matúška - Daniel Sinapius-Horčička - Andrej Sládkovič - Benedikt Szöllösi - Pavel Jozef Šafárik - Albert Škarvan - Ľudovít Štúr - Samo Tomášik - Juraj Tranovský - Jonáš Záborský - Vojtech Zamarovský
Jarĥuŝto
Jarĥuŝto, en armena lingvo Յարխուշտա, prononcite kiel 'jarĥuŝta' estas tre malnova popola kaj bataldanco armena asociita kun la altebenaĵoj de la historia regiono Sasuno en Okcidenta Armenio, nuna Turkio. La jarĥuŝto apartenas al pli larĝa kategorio de armenaj "aplaŭdodancoj" (ծափ-պարեր). Ĝin dancas la viroj, kiuj dancas ĝin pare. La pivota elemento de la danco estas antaŭa movado kiam partoprenantoj rapide aliras unu la alian kaj forte aplaŭdas sur la manpalmoj de dancistoj en la kontraŭa vico.
Originoj
Jarĥuŝto havas siajn originojn en la frua Mezepoko kiam ĝi estas meciita en la verkoj de Moseo de Ĥoreno, Faŭsto de Bizanco, kaj Grigor Magistros. Komence kaj tradicie jarĥuŝto estis dancata de armenaj soldatoj antaŭ la batalengaĝiĝoj, parte por ritecaj celoj, kaj parte por fortigi la batalspiriton.
La melodio de la danco estas ludita intence tre laŭte per du zurnaj korntuboj kaj unu aŭ pluraj duoble-kapaj bastamburoj. Estis montrite ke la kombinaĵo de la altfrekvenca tono de zurno kaj la profunda takto de la bastamburoj kreas sonojn kiuj kapablas meti la dancistojn en la staton de eŭforia tranco. Tiu faktoro plifortigas la efikon de adrenalino kiu okazigas batalemon de la soldatoj kiuj dancis ĝin.
Moderna revigliĝo
En nuntempa Respubliko Armenio, jarĥuŝto estas populara precipe en vilaĝoj ĉirkaŭ la urboj Talino, Aparano, kaj Aŝtarako. La danco estis popularigita en la 1930-aj jaroj fare de Srbuhi Lisitsian kiu instruis ĉe la Erevana Danc-Kolegio. En 1957, la danco spertis koreografian rafinadon de kulturentuziasmulo Vahram Aristakesian kaj kreiĝis la popoldanca trupo en la vilaĝo de Aŝnak.
La danco estis revivigita en la 1980-aj jaroj fare de la folkbando Maratuk kaj, poste, de la homensemblo Karin. Ekzistas provoj enkonduki jarĥuŝton en la instruplanon pri dancoj kaj kantoj de la Armeo de Armenio.
Ekzistas pluraj poemoj kaj vid-artaĵoj kiuj traktas la temon pri jarĥuŝto. Eble la plej famas estas la poemo "Danco de Sasunanoj" («Սասունցիների պարը») de Gevorg Emin publikigita en 1975. La filmoj Viroj («Տղամարդիկ», 1972) kaj Jarĥuŝto (2004), produktita de Gagik Harutjunjan.
Miklós Kovács (episkopo)
Biografio
Miklós Kovács studis filozofion kaj juron en Koloĵvaro. Li estis teologia studento en Nadjvarado. Oni ordinis pastro lin en 1794. Li estis religiinstruisto tie, kaj reĝa juĝisto de departemento Bihar, en 1814 kanoniko. En la landkunveno de 1822-a jaro li estis sendito de la kanonikaro. De 1824 li estis preposto kaj parokestro de Debreceno. En 1827 oni nomumis lin episkopo de Transilvanio, samtempe konsilanto de ĉefgubernio kaj ĉefdirektoro de ĉiuj katolikaj lernejoj de Transilvanio. Li heredigis grandajn sumojn al MTA, al Erdélyi Múzeum kaj por ekleziaj celoj.
Hulu Perak
Hulu Perak estas administra distrikto en Perako, Malajzio.
Baškovce (distrikto Sobrance)
Baškovce (Alsóbaskóc (alŝObaŝkOc)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Sobrance.
Situo
Baškovce situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Sobrance troviĝas 5 km.
Miĥail Eisenstein
Miĥail Osipoviĉ Eisenstein, (Михаил Осипович Эйзенштейн, 1867 en Sankta Peterburgo – 1921 en Berlino), estis rusa arkitekto kaj civila inĝeniero de baltgermana deveno. Liaj patraj geavoj estis germanaj judoj, kiuj estis konvertintaj al Ortodoksa Kristanismo, kaj liaj patrinaj geavoj ŝajne estis svedoj. Li gradiĝis el la Instituto de Civila Inĝenierado en Sankta Peterburgo en 1893. Li estis la desegnisto de nombraj konstruaĵoj secesiaj en Rigo (nuntempe en Latvio). Li konstruis kelkajn apartamentajn konstruaĵojn por Ŝtatkonsilisto A. Lebedinskij, kiaj tiuj de Alberta iela 4 (1904), 6 (1903) kaj 13, kaj ĉe Elizabetes iela 10b (1903). Liaj projektoj estis karakterizitaj per ornamaj, bizaraj fenestroj, ofte kun grandaj inkapaj formoj, brilaj brikaj aŭ ceramikaj platoj, vitraj kaj metalaj tegoloj ktp.
Pro la Rusia Revolucio Miĥail Eisenstein elmigris al Berlino, kie li mortiĝis en 1921 pro koratako, aĝe 54. Li estis entombigita ĉe la rusortodoksa tombejo de Berlin-Tegel.
Lia filo Sergej Ejzenŝtejn iĝis bone konata soveta kinreĝisoro.
Le Day (stacidomo)
Le Day estas fervoja stacidomo en Vallorbe, Svislando.
Levente Lőrincz
Levente Lőrincz [lOrinc], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lőrincz Levente estas hungara aktoro.
Biografio
Levente Lőrincz maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran licencon en aktorlernejo de Mária Gór Nagy en 2005. Li dekomence estis liberprofesiulo, eĉ li jam ekde 2003 havis rolojn ekzemple en Teatro Madách kaj Teatro Thália (Budapeŝto). Ekde 2004 li estis prizorganto de en:Bernard J. Taylor en Hungario. Kelkfoje li kontribuis teatraĵojn. Ekde 2016 plej ofte li forlasis la teatran vivon kaj laboris plu, kiel financa fakulo.
Apokrifoj de la Nova Testamento
La apokrifoj de la Nova Testamento estas religiaj tekstoj apokrifaj, nome neakceptitaj en la kristana Biblia kanono kiuj pro enhavo aŭ fikcia atribuado referencas al la Nova Testamento.
Žabovřesky
Žabovřesky (Schabowres) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 11 km okcident-nordokcidente de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Apokrifoj de la Nova Testamento
La tri kriterioj uzataj de la antikva Kristana Eklezio por konsideri “kanona” ene de la Nova Testamento estis:
Žabovřesky
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1334.
Partoj de municipo
Municipo Žabovřesky konsistas el du partoj sur du katastraj teritorioj.
Apokrifoj de la Nova Testamento
La apokrifoj de la Nova Testamento estas katalogeblaj surbaze de ilia enhavo, ĝenro kaj origina fonto laŭ jenaj kategorioj.
Apokrifaj Evangelioj
Surbaze de la menciitaj kriterioj kutime la apokrifaj evangelioj dividiĝas tiel:
Vidu en Apokrifaj evangelioj
Apokrifaj Agoj
La ĝenro “Agoj” aplikiĝas al tekstoj referencantaj al personoj de la Nova Testamento kiuj ne estas Jesuo (por kiuj oni uzas la terminon "evangelioj"). La Agoj de la Apostoloj, kanona teksto en la kristana Biblio, referencas precipe al la apostoloj Petro kaj Paŭlo. Ankaŭ la plejgranda parto de la apokrifaj “Agoj” referencas al apostoloj, kun la pia intenco liveri al la kristanoj raportojn pri ilia predikado kaj morto, pri kio ofte silentas la kanonaj dokumentoj.
Pro la malfrua epoko de ilia redakto kaj ilia stilo tro fabeleca, la diversaj apokrifaj Agoj ne povas esti konsideritaj historienhavaj, kvankam ne eblas apriore ekskludi elementojn de antaŭa parola tradicio.
Kromaj apokrifaj tekstoj de la Nova Testamento
(Priritaj instruaĵoj)
Sub-apostola literaturo
Iuj antikvaj kristanaj tekstoj ne estis inkluzivitaj en la biblia kanono, sed fakte estis kvazaŭigitaj kanonaj ĝis la 4-a jarcento. En la katolika tradicio kutime ne estas indikataj kiel “apokrifaj”, kiaj fakte ili estas, por ke ilin oni ne tro apudigu al la aliaj apokrifaj tekstoj kiuj ne ĝuis tian konsideron ĉe la la unuaj kristanaj generacioj. La uzata titolo por ili estas “apostolaj skriboj” aŭ “skriboj de la apostolaj Patroj” aŭ subapostola literaturo, nome dateblaj ĉe la tujposta apostola epoko, nome de la 2-a jarcento. Ili estas:
Apokrifaj novtestamentaj mencioj ĉe Islamo
Ankaŭ en la Korano ĉeestas apokrifaj atestaĵoj pri la Filo de Maria
Bibliografio
Luigi Moraldi, a cura di. Tutti gli apocrifi del Nuovo Testamento, Casale Monferrato 1994.
Mario Erbetta, Gli apocrifi del Nuovo Testamento,
Piperidino
Piperidino, azobenzeno aŭ azino estas organika kombinaĵo, heterocikla amino konsistante je sesmembra ringo enhavanta kvin metilenajn pontojn (–CH2–) kaj unu aminan ponton (–NH–). Ĝi estas senkolora likvaĵo kun tipe karakteriza odoro je amino. La nomo venas el la genro piper kiu estas latina vorto por la pipro. Kvankam piperidino estas ordinara organika kombinaĵo, ĝi estas ĉefe konata kiel karakteriza struktura elemento ene de multaj farmaciaĵoj, alkaloidoj kaj ankaŭ uzata kiel antaŭilo en la kaŭĉuka industrio.
Historio
Piperidino estis unue raportita ĉirkaŭ 1850 de la skota kemiisto Thomas Anderson (1819-1874) kaj ree, sendepende, en 1852 de la franca kemiisto Auguste Cahours (1813-1891) kiu donis la nomon al ĝi. Ambaŭ sciencistoj estigis la piperidinon per reakcio inter la piperino kaj nitrata acido. Industrie, piperidino estas produktata per kataliza hidrogenigo de la piridino, pere de molibdena dusulfido kiel katalizilo.
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> Piperazine_Structural_Formula_V1.svg| Piperazino Pethidine2DACS.svg| Petidino Paroxetine-2D-skeletal.svg| Paroksetino Ethylphenidate.svg| Etilfenidato Pipradrol.svg| Pipradolo Thioridazine.svg| Tioridazino Structural formula of morpholine.svg| Morfolino Benzotriazol BKChem.svg| Benzotriazolo Piperin.svg| Piperino Pyridin.svg| Piridino Pyrimidin.svg| Pirimidino </Gallery>
Babilejo
Komputike, babilejo estas loko en la reto, per kiu homoj povas babili. Iuj babilejoj estas por specifa temo, sed aliaj ne zorgas pri temo. Esperantaj babilejoj estas tiaj.
Estintece la plej konata esperanta babilejo estis la GIEB (Granda Interligita Esperanto-Babilejaro) kiu konsistas el Karelia, VEKejo (Virtuala Esperanto Kongreso) kaj interreta relajsa babilo (IRC).
En Esperanto
Unu el la plej aktivaj nuntempaj babilejoj estas la grupo Nova Esperantujo en Telegramo, kiun eblas eniri ankaŭ per Matrikso, Diskordo kaj IRC (vidu la eksterajn ligilojn).
Citrus latifolia
Citrus × latifolia, persa lemonujo aŭ tahitia lemonujo estas citronsimila planto el la genro citruso (Citrus). Teknike ĝi estas klasifita kiel acidlimedo same kiel la limeujo (Citrus aurantifolia)
Deveno
Tia acidlimedujoj kreskas ĉefe en la subtropikaj aŭ tropikaj regionoj de la mondo, kie la fruktoj estas uzataj samkiel citrono. En la mezepoko la fruktoj venis kun la krucistaj ekspedicioj al Italio kaj de tie al Francio kaj Hispanio.
Priskribo
La arbo taŭgas ankaŭ kiel tinplanto, produktante ĉiujare multajn aromajn fruktojn. La fruktoj evoluiĝas partenogeneze. La tempo por maturiĝo (marto ĝis decembro) estas multe malpli longe ol ĉe citrono.
La frukto havas verdan ŝelon, kiu fariĝas maturege palflava. Ĝi estas 5 cm granda kaj havas acidan karnon, kiu estas dividita en 9 ĝis 11 segmentoj. Male al la aliaj citrusfruktoj tiu lemono ne estas senŝeligebla. La karno estas palverda. La bero estas preskaŭ sensema, ĉar ĝi estas sterila pro la kvarploida kromozomaro.
Utiligado
Kiel la vera citrono ( Citrus lemon) ĝi estas uzata por fari sukon kaj volatilajn oleojn. Konataj trinkaĵoj surbaze de similaj acidcitrusoj estas Caipirinha, Daiquiri kaj Mojito.
Grabau (Stormarn)
Grabau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Bad Oldesloe-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies kaj la administra centro estas la urbo Bad Oldesloe, kiu tamen mem ne apartenas al la komunumara teritorio.
Carl Melville
Carl Georg Ludwig MELVILLE (naskiĝinta en la 29-a de oktobro 1875 en Jelgava, mortinta en la 18-a de februaro 1957 en Sonneberg) estis germana skulptisto kaj medaldezajnisto.
Vivo
La filo de juristo studis ek de 1894 natursciencojn dum kvar semestroj ĉe la Minakademio Freiberg. De 1901-03 li trejnitis kiel skulptisto en Berlino. Poste li studis ĝis 1906 du semestrojn ĉe la Arta altlernejo de Kassel, estante disĉiplo de Carl Bernewitz.
De la 1-a de julio 1909 ĝis la 30-a de junio 1934 li instruis ĉe la Artmetilernejo de Erfurto, kie li estris la seminarion por skultpistoj kaj modelistoj. Li lernigas modeladon al majstroj skulptistaj kaj studon de naturo laŭ la viva modelo. Krome li konatigis trukojn por prilaborado de legno, ŝtono kaj ceramiko.
En la 16-a de januaro 1923 oni nomumis lin profesoro, en 1934 li pensiuliĝis pro dekreto farita de la ministro pri ekonomio kaj laboro.
Graveco
Melville modeladis figurojn kaj figurgrupojn, portretbustojn, bestoskulptaĵojn kaj monumentojn el bronzo kaj ŝtono. Krome li fabrikis medalojn. Publike oni trovis kelkajn laborojn en kaj ĉirkaŭ Erfurto, krome monumenton por falintaj soldatoj en Frankenberg kaj tomboŝtonoj en Kassel, Quedlinburg kaj Mühlhausen (Turingio). Aliaj verkoj admireblas en la kolektoj de Anger-muzeo kaj de la kasela Muzeo Fridericianum.
Três Fronteiras
Três Fronteiras estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 5.428 loĝantojn en 2010.
Miguel Llobet
Miguel Llobet Solés (Barcelono, 18-a de oktobro de 1878 - Barcelono, 22-a de februaro de 1938), gitaristo kaj komponisto, naskiĝinta en Barcelono (Hispanio). Lia samtempulo kaj disĉiplo, Andrés Segovia, iĝis multe pli fama. Llobet estas agnoskata kiel granda ludisto de la gitaro; li realigis multnombrajn turneojn de koncertoj tra Eŭropo kaj Ameriko. Ĵuse lia muziko denove modiĝis kaj publikiĝis kelkaj KDoj de liaj verkoj ekzemple fare de Stefano Grondona kaj Lorenzo Micheli.
Biografio
Li estis la filo de skulptisto meblisto, studis arton, kaj pentristo. Pri muziko ekludis per violono kaj piano. Poste li ricevis gitaron kiel donaco de onklo. En 1889 ĉestis al gitara koncerto de Antonio Jiménez Manjón (1866-1919) en Barcelono, kaj tio enkondukis lin al gitarlernado, kio okazis ĉe Magín Alegre.
En oktobro de 1892 li konis la faman Francisco Tárrega kaj gitarludis antaŭ li. Post du jaroj li ekstudis ĉe li en la Municipa Konservatorio de Barcelono. Laŭ li poste rakontis la studado ĉe Tárrega ŝajne ne baziĝis sur metodologio, sed li nur rigardis la ludmanieron de Tárrega kaj poste klopodis imiti ties teknikon hejme. "Così, più che impararla, io sperimentavo la mia tecnica sulla chitarra". ("Tiele, pli ol lerni, mi eksperimentis mian teknikon per gitaro") (Tonazzi 1996, 13-14).
En 1900 li konis Concepción Jacoby, la protektantino de Tárrega, kiu iĝis ankaŭ lia protektantino internacie. Lia unua publika koncerto okazis en 1901 en la Konservatorio de Valencio. Samjare li ludis ankaŭ en la konservatorioj de Sevilo kaj Malago, kie li ricevis la titolon de Profesoro Honoris Causa. Likoncertis ankaŭ en la Teatro de la Comedia de Madrido en 1902 kaj antaŭ la hispana reĝa familio en 1903.
Lia unua koncerto ekster Hispanio okazis en Parizo en 1904, prezentite de Ricardo Viñes, la esltara pianisto kaj ludisto de la pianverkoj de Claude Debussy. Tiu estis la unua okazo por kontakti kun la arta avangardo franca. En 1905 rekoncertis ekzemple en prestiĝaj ejoj kiaj la Schola Cantorum de Parizo, La Trompette kaj la Société Nationale de Musique. Laŭ Ronald Purcell (Llobet 1989, 1: iii), loĝis en Parizo ĝis 1910. Laŭ la skizo biografia de Bruno Tonazzi (Tonazzi 1966, 12), revenis al Parizo en 1910.
Ŝajne en 1910 li enradikiĝis en Bonaero el kie li turneis tra Sudameriko. En 1912 li ekkoncertis en Usono, nome en Bostono, Filadelfio kaj Novjorkio. Poste li revenis en Parizon. La venontajn jarojn li koncertis tra Eŭropo kaj nome en Belgio kaj Nederlando. El Germanio kaj pro la Unua Mondmilito li denove translokiĝis al Sudameriko. Sed tiutempe ĉirkaŭ 1915 Andrés Segovia ŝajne iom lernis el li. Ankaŭ ŝajne ĉikraŭ 1917 li faris sonregistrojn en Usono kaj ankaŭ en 1925 en Argentinio.
Dum la 1920-aj jaroj li turneis tra Germanio. Dum 1930 kaj 1931 tra tuta Eŭropo, sed poste kvankam li pluturneis ne multe moviĝis el Barcelono, kie li plu kontaktis kun aliaj muzikistoj. Tie li mortiĝis dum la Hispana Enlanda Milito.
Historiaj Registroj 1925-1929
(* Duetoj kun María Luisa Anido).
Eldonisto: Chanterelle, 1990
Popolaj kantoj
(En la kataluna) (En la kastilia)
Českomoravská (Praga metroo)
Českomoravská estas stacio de Metroo en Prago sur Linio B, malfermita en jaro 1990.
Gáň
Gáň, hungare Gány estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113 en formo "villa Gan". En 1881 la fervojo atingis la vilaĝon, kiu kaŭzis prosperon. En 1910 loĝis tie 363 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1947 kulturdomo konstruiĝis, post jardeko proksima vilaĝo aliĝis al Gáň. En 2001 loĝis tie 632 da homoj, (600 slovakoj, 28 hungaroj).
Hlučín
Hlučín (legu Hluĉin) estas urbo en Ĉeĥio situanta inter urboj Ostrava kaj Opava ĉe Hlučín-montaretpiedo super ampleksa ebenaĵo de rivero Opava. En la urbo vivas.
Historio
Laŭ dokumento el la jaro 1303 fondis la urbon reĝo Přemysl Otakar la 2-a iam en duono de la 13-a jarcento kiel staplocentro en vojkruciĝo de vojoj el urbo Opava ĝis Moravia Ostrava kaj el regionoj de Bílovec kaj Klimkovice ĝis Racibórz. Administra centro estis en burgo sur Landek, la monteto super kunfluejo de riveroj Ostravice kaj Odra. Fine de la 15-a jarcento Landek estis detruita kaj la administra centro estis transportita ĝis Hlučín. En la jaro 1492 Hlučín fariĝis urbeto. Negativan falon al la urbo havis prusia-aŭstria milito je aŭstria heredaĵo, post kiu Silezio estis apartigita kaj la tuta Hluĉinio estis en la jaro 1742 aligita al Prusio. Hlučín fariĝis limregiona urbo kaj ties evoluo stagnis. Certa iniciato al ekonomia reviviĝo okazis post la jaro 1913, kiam estis finita fervojo ĝis Kravaře. Komence de la 19-a jarcento kuniĝis kun Hlučín Dlouhá Ves (Longa Vilaĝo) (menciata jam en la jaro 1350) kaj nuntempaj urbopartoj Podhoří kaj Závodí. En la jaro 1920 Hlučín estis aligita surbaze de traktato de Versajlo reen al Ĉeĥoslovaka respubliko kaj ĝi fariĝis administra centro de politika kaj juĝeja distrikto Hlučín. En la jaroj 1938–1945 ĝi estis konsisto de la germana anekso, post la dua mondmilito estis renovigita la antaŭmilita stato.
Naskiĝintoj
En Hlučín naskiĝis muzikaj komponistoj Pavel Josef Vejvanovský kaj Paul Blaschke, verkistoj Bohumil Hynek Bílovský kaj Tomáš Xaverius Laštůvka, pentristoj Jan Bochenek kaj Jan Janda, filozofo Alois Hrusik, sciencisto Karel Ferdinand Václavík, ĵurnalisto Johanes Meyer-Hultschin. Multaj pluraj eminentaj personecoj ĉi tie pasigis parton de sia vivo.
Ĉirkaŭaĵo
La pentrinda ĉirkaŭa pejzaĝo kun kulturmemoraĵoj proponas multe da refreŝigajn eblecojn. Estas ĉi tie Hluĉina lago - grandarea ĉeakva refreŝigejo kun areo 140 ha (ĝi enhavas naturbanejon, herbejplaĝojn, pruntedonejon de ŝipoj kaj akvobicikloj, ludejon por stranda volejbalo, minigolfejon, aŭtokampadejon, pensionon kaj aliajn, eblas ĉi tie skii sur akvoskioj, jaĥtado kaj tabulvelado). En la proksimeco de la refreŝigejo estas Infana farmo, kie oni okupiĝas per bredado de ĉevaloj, per hipoterapio, ebleco de rajdado. Proksime de la urbo troviĝas linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj, konstruitaj en la jaroj 1935–1938. Kelkaj el ili nun kreas muzeon, viziteblan por publiko preskaŭ ĉiutage. Unufoje dum jaro (en majo) oni prezentas tie atakon kaj ties defendon laŭ militdoktrino el la jaro 1938.
Johann Georg Wirsung
Johann Georg WIRSUNG (1589-1643) estis germana anatomo kaj kuracisto, dum longa tempo li estis prosektoro en Padovo, kie li ricevis sian doktorecon, en 1630. Li ĉiam ricevis apogon de la profesoro pri anatomio Johann Vesling (1598-1649). Li estas rememorigita pro la malkovro, kiun li faris en la 2-a de marto 1642, de la pankreata dukto, hodiaŭ konata kiel dukto de Virsungo , dum la dissekcado de Zuane Viaro della Badia, viro kiu estis kondamnita pro murdo kaj pendumita en la Placo de Vino, Padovo, en la 1-a de marto 1642. Anstataŭ publikigi la rezultojn de sia malkovro, li desegnis skizon de la dukto sur kupra plato, el kiu li faris sep kopiojn, kaj sekve disvastigis ilin al la ĉefaj anatomoj en la tuta Eŭropo.
Du studentoj ĉeestis la dissekcadon, Thomas Bartholin (1616-1680) el Danio, kaj Moritz Hofmann (1621-1698) el Germanio, krom la propra Johann Vesling (1598-1649). Virsungo estis murdita n 1643 de Giacomo Cambier, supozeble kiel rezulto de argumento rilate al la vera malkovrinto de la pankreata dukto. Kvin jarojn post la morto de Virsungo, Maŭrico Hofmano (1621-1698) asertis ke la murdinto, kaj ne Virsungo, estis malkovrinta la pankreatan dukton dum dissekcado de meleagro, en septembro 1641.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Vesalius_Fabrica_fronticepiece.jpg| Andreo Vesalio (1514-1564) Bauhin Gaspard 1550-1624.jpg| Kasparo Bauhino (1560-1624) Portret van Andrea Argoli op 72-jarige leeftijd Andreas Argolus eques (titel op object), RP-P-1909-5558.jpg| Andrea Argoli (1570-1657) Gotha-Wappen.svg| Caspar Hofmann (1572-1648) Adriaan_van_den_Spieghel.jpg| Adriano Spigelo (1578-1625) SS-harvey.jpg| William Harvey (1578-1657) Vesling_Syntagma_anatomicum_085.jpg| Johann Vesling (1598-1649) WernerRolfinck.jpg| Werner Rolfinck (1599-1673) Sylviusf.jpg| Franciscus Sylvius (1614-1672) Thomas_Wharton_(1614-1673).jpg| Thomas Wharton (1614-1673) Thomas_bartholin.jpg| Thomas Bartholin (1616-1680) MauriciusHoffman.jpg| Maŭrico Hofmano (1621-1698) Jean Pecquet (1622-1674).png| Jean Pecquet (1622-1674) MarcelloMalphigiMiall.jpg| Marcello Malpighi (1628-1694) Olaus_Rudbeck_Sr_(portrait_by_Martin_Mijtens_Sr,_1696).jpg| Olof Rudbeck (1630-1702) Johann_Conrad_Peyer_(1653-1712).png| Conrad Peyer (1653-1712) Portrait_of_Johann_Conrad_Brunner.jpg| Johann Conrad Brunner (1653-1727) Giovanni Domenico Santorini (1681-1737).png| Johano Santorino (1681-1737) Abraham-Vater.jpg| Abrahamo Vatero (1684-1751) Lieberkuehn.jpg| Johano Liberkuno (1711-1756) </Gallery> </Center>
Valda (apartigilo)
Valda staras por:
Valda estas individua nomo de :
Batalo de Kulikovo
La batalo de Kulikovo (Куликовская битва) okazis la 8-an de septembro jare 1380 inter rusoj kaj alianco de mongoloj kaj tataroj (la Ora Hordo) en kampo Kulikovo proksime de rivero Don (nun en Tula provinco). Per la venko, Rusio liberigis sin de la tatara-mongola jugo.
Gvidanto de la rusia armeo estis Dmitrij Donskoj. La tatara-mongola armeo estis gvidita de Mamaj. Sur la rusia flanko batalis ankaŭ monaĥaj prodoj Aleksandr Peresvet kaj Oslabja.
La rusia antikva fonto indikas nombron de la armeanoj: estis 150 mil rusoj kaj 300 mil tataro-mongoloj. Tamen la vera grandeco de la tereno apenaŭ ebligus tiom grandan batalon. Supozeble la veraj nombroj estis 80 mil kontraŭ 125 mil.
Sekvoj de la batalo
Tamen, la batalo ne likvidis la Oran Hordon. En la jaro 1382 ĥano Toĥtamiŝ atakis Moskvon kaj forbruligis ĝin, mortiginte ĉiujn loĝantojn. Do, Moskvo estis devigita denove pagi tributon.
Frederick Denison Maurice
John Frederick Denison Maurice, ofte konata kiel F. D. Maurice (29a de Aŭgusto 1805 – 1a de Aprilo 1872), estis angla teologo, religia aŭtoro, kaj elstara figuro de la Kristana socialismo.
Maurice estis implikita kun gravaj instrusistemaj iniciatoj. Li helpis fondi Queen's College por la eduko de guvernistinoj en 1848. Li estis la orientiga lumo kaj unu el la reklamantoj kaj fondintoj de The Working Men's College (La kolegio de la laboristoj) (1854), estante ĝia rektoro inter 1854 kaj 1872. Kun Frances Martin li starigis la kolegion de la Working Women (laboristinoj) en 1874. Li forte rekomendis la forigon de universitataj testoj (1853), kaj ĵetis sin kun granda energio en ĉio kio trafis la societan vivon de la homoj. Iaj malsukcesaj provoj ĉe kunlaboro inter laboristoj, kaj la movado konata kiel Kristana socialismo, estis la tuja rezulto de lia instruado. En 1866 Maurice estis nomumita Knightbridge Professor pri Morala Filozofio en Kembriĝo, kaj de 1870 ĝis 1872 estis oficanto de Skt. Edward en tiu grandurbo.
Sociala reformisto, kelkaj konsideras Maurice pioniro. La kondiĉo de la senhavuloj de la grandurbo turmentis lin; la signifo de la sociaj demandoj engaĝitaj estis ŝarĝo kiun li povis apenaŭ porti. Laboristoj de ĉiuj opinioj ŝajnis fidi lin eĉ se ilia fido al aliaj religiemaj viroj kaj ĉiuj religiaj sistemoj fadis, kaj li havis potencon de altirado por kaj la fanatikulo kaj la forpelito.
Perak Tengah
Perak Tengah aŭ Centra Perako, estas en Perako, Malajzio.
Esperanto kaj Perak Tengah
Kelkaj loĝantoj konis Esperanton
Aidoso
Ne ĉiu HIV-hava homo havas simptomojn de la malsano ĝis ĝia imuna sistemo produktas sufiĉe da ĉeloj CD4, kiuj detruas la virusojn. Ĉar HIV obliĝas miliarde dum tago, la imuna sistemo ne havas tiom da defendaj ĉeloj. Oni agnoskas aidosan diagnozon, kiam certa nivelo de damaĝo al la imunsistemo efektivas. Laŭnorme tiel estas kiam la kvanto de T-ĉeloj subiras la kvantlimon 200. Super tiu limo, oni rigardas la homon HIV-hava.
La malsanon karakterizas kompleta elĉerpiĝo de la organismo. Malsanuloj mortas post kelkaj monatoj, aŭ jaroj pro aliaj infektoj, kiuj ĉe persono kun ĝusta imuneco ne estas danĝeraj. Tial necesa estas kuracado HIV-havantojn, antaŭ ol apero de simptomoj de aidoso mem.
En la jaro 2000 estis 36 100 000 infektitaj homoj; en 2006 estis jam pli ol 65 milionoj.
Pli ol 25 milionoj mortis pro aidoso ekde 1981, en nura jaro 2006 jam 2 900 000 homoj.
Oni supozas, ke aidoso evoluis en Afriko, ĉe la simioj kaj tie ĝi transsaltis al la homo.
Nombroj
Kiel ekzemplo de meza lando oni prenu la kazon de Hispanio, ne tiom disvolvigita medicine kiel ekzemple Usono, sed ne tiom malriĉa kiel subsaharaj landoj. El 1981 - kiam aperis la malsano - ĝis 2006 oni diagnozis ĉirkaŭ 75.000 malsanulojn, el kiuj 50,000 estis mortintaj en 2006, tio estas du trionoj mortis. Dum tiuj jaroj la proporcio inter diagnozoj kaj mortoj preskaŭ paralelis kun plialtiĝo el 1987 (498 kazoj kaj 189 mortoj) al 1994 (7,477 kazoj kaj 5,058 mortoj). En 1996 oni komencis uzi terapiojn kombinitajn kun kontraŭvirusiloj kaj jam de antaŭe oni informis sufiĉe la loĝantaron pri la risko de kontaĝo; pro tio la nombroj kaj de mortoj kaj de diagnozoj descendis el 1996 (6,733 kazoj kaj 5,749 mortoj) al jaro 2000 (2,872 kazoj kaj 1,767 mortoj). Tamen ŝajne ĉirkaŭ tiam la virusoj mutaciiĝis kaj pro tio la mortokvanto ne tiom descendis. Krome la publika timo malpliiĝis kun la malpliiĝo de la malsanulnombro kaj ankaŭ la nombro de diagnozoj ne malpliiĝis tiom kiom ĝis tiam. Tiele ambaŭ nombroj (kaj de diagnozoj kaj de mortoj) multe maldraste malpliiĝis dum la unua jarkvino de la 21-a jarcento. Ĉirkaŭ 3,000 personoj malsaniĝas ĉiujare kaj el tiuj 40 % ne scias pri tio, ĉefe inter nesamseksemuloj, ankaŭ inter samseksemuloj sed iom malpli kaj multe malpli inter droguloj.
En 2009 Aidoso infektas proksimume 33 milionoj da homoj, inkluzive de 1 miliono en Usono.
Prevento
Prevento estas la plej efika ago kontraŭ la aidosa viruso. Per la uzo de kondomoj, sterilaj injektiloj por uzo de drogoj, vakcinado aŭ sangodonaco eblas malhelpi infekcion. Post infekciriska evento oni povas malgrandigi la riskon unzante tiel nomatan postekspozician profilakson.
Ne ekzistas kontraŭ-aidosa vakcino. Malsukcesis la kreado de vakcino pro la granda mutado de la viruso.
Limigo de rajtoj de infektitaj
Leĝaro de 12 landoj malpermesas al homoj infektitaj de HIV eniri siajn landojn.
La la usona prezidanto Barack Obama anoncis, ke de la  Usono ĉesigos la 22-jaran vojaĝmalpermeson por fremduloj infektitaj de la aidoso-viruso. Laŭ li, ĉi tiu decido reprezentas paŝon antaŭen, kiu metos finon al la honto pri tiu malsano. «Se ni volas esti la tutmonda gvidanto en batalo kontraŭ Aidoso, ni devas tiusence agi», aldonis la prezidanto.
Aliaj infektoj
Temas pri malignaj malsanoj, kiuj ne aperas ĉe sana imunsistemo aŭ ne tiamaniere, kaj sekve indikas, ke la paciento verŝajne havas aidoson.
Kelkaj malsanoj:
Aidoso-retaksado
Tiaj opinioj estas kritikitaj kiel danĝeraj teorioj de la plej multaj medicinistoj. Pro la neado de la rilato inter HIV kaj aidoso en Sudafriko malrapidis la enkonduko de kontraŭ-aidosa terapio ĝis 2004. Oni taksas ke pro tia politiko mortis nenecese almenaŭ 350.000 homoj inter 2000 kaj 2005 kaj infektiĝis samtempe ĉirkaŭ 35.000 beboj per HIV.
Agado kontraŭ Aidoso
Monda Tago de Aidoso estas markita por la 1-a de decembro ĉiujare kaj estas dediĉita al konsciigo de la mondo pri la aidosa epidemio kaŭzita de la disvastiĝo de la aidosa viruso. Ekde 1988 ĝis 2004 la tago estis organizita fare de la organizo UNAIDS (Komuna Programo de Unuiĝintaj Nacioj pri HIV kaj Aidoso), kiu estis aliĝinta al Unuiĝintaj Nacioj kaj kiu, post interkonsiliĝo kun aliaj organizaĵoj, elektas temon ĉiujare por marki la Mondan Tagon de Aidoso. En 2005, UNAIDS transigis respondecon pri Monda Aidoso-Tago al la Monda Aidosa Kampanjo (WAC), sendependa organizo. La temo elektita por marki la Mondan Tagon de Aidoso de 2005 ĝis 2010 estas: "Ĉesu Aidoson: Konservu la promeson". Tiu ĉi afero estas ne nur menciita en la Monda Tago de Aidoso sed en organiza laboro tutjare.
Dum la Monda Tago de Aidoso, la organizo instigas la publikon al kvar agadoj:
En la e-lingva gazetaro
Ankaŭ en la esperantlingva gazetaro, la temo kompreneble ofte prilumiĝis. Unu ekzemplo inter multaj estas la artikolo "Aidoso: rifuĝo en malkonon" de d-ino Dorothy Blake, tiutempe direktoro de ekstera kunordigado kaj mobilizado por la globa programo de Aidoso en la Monda Organizaĵo pri Sano, publikigita en Kontakto 1995:4, paĝoj 8 kaj 9.
Antal Beleznay
Kariero
Antal Beleznay frekventis baz- kaj mezlernejojn en sia naskiĝurbo, sed li lernis ankaŭ muzikon. Li akiris pedagogian diplomon en Eger (1876?). Li instruis en Jászberény ĝis 1888, inter 1878–1888 li estis ankaŭ konata korusestro. La sekva stacio estis Nagyvárad kiel eklezia ĥorestro kaj muzikinstruisto (1888–1897), pli poste korusestro de la katedralo en la sama urbo ĝis sia morto. Intertempe en 1895 li edziĝis, lia edzino naskis 3 filinojn.
Neuerburg (Wied)
La Neuerburg estas la ruino de montburgo proksime de la komunumo Niederbreitbach en la distrikto Neuwied, en la nordo de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Historio
Ludwig la 2a de Turingio konstruigis la Neuerburg ĉ. la jaro 1170 (1160 ĝis 1180). Ĝi estas prototipo de ŝtaŭfa burgo.
Haßfurt
Haßfurt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Haßberge kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario, borde de la rivero Majno, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Acetila koenzimo A
La acetila koenzimo A (ofte mallongigita kiel acetil-KoA, ac-KoA, acetil-CoA aŭ ac-CoA), estas grava molekulo por metabolismo, kiu partoprenas plurajn bioĥemiajn reakciojn, kiel la ciklo de Krebs aŭ la glioksilata ciklo. En la unua ŝtupo de energia produktiĝo, sakaridoj, grasoj, kaj proteinoj estas enzime rompitaj en pli simplan unuon, acetilan koenzimon A.
El acetila A-koenzimo oni ankaŭ povas formi aminoacidojn kaj lipidojn, kvankam por aminoacidoj oni ankaŭ bezonas aliajn metabolidoj.
Coenzym A
Listo de franclingvaj kantistoj
Jen kelkaj el la plej famaj aŭ kvalitaj franclingvaj kantistoj (ĉefe en la jaroj 1950-1980, kiuj estis ĝia "glora periodo"):
Dana (kantisto)
Dana Rosemary Scallon, naskiĝis kiel Rosemary Brown je la 30-a de aŭgusto 1951 en Londono, Unuiĝinta Reĝlando, estas artisto kaj antaŭa politikistino. Ŝi elkreskis en Derry, Norda Irlando kaj partoprenis je la Eŭrovido-Kantokonkurso en 1970, kie ŝi gajnis kaj startis sian artistan karieron. De ŝia gajninta kanto, All Kinds of Everything (Ĉiaj Specoj de Ĉio), vendiĝis proksimume du miliononoj ekzempleroj. Ŝi eldonis pli ol tridek albumojn kaj nuntempe antaŭ ĉio religiajn kantojn.
Inter 1999 kaj 2004 ŝi estis reprezentantino de la Irlanda Respubliko (elektita en la tiama elektodistrikto de Connacht-Ulster) en la Eŭropa Parlamento.
Oberaar-Glaĉero
Priskribo
La glaĉero havas sian originon sur la glaĉerpasejo Oberaarjoch (ankaŭ Oberaar-Jugo aŭ Jugo de Supra Arhorno) je alteco de 3216 m s.m. Ĝi tiam fluas orienten inter Scheuchzerhorn (3456 m s.m.) je la norda flanko kaj Aargrat (en Esperanto Arkresto) (plej alta punkto 3132 m s.m.) je la suda flanko al la direkto de la Grimsel-Montpasejo. La frunto de la glaĉerlango situas nuntempe (2007) je 2310 m s.m. je la okcidenta fino de Oberaar-Lago, baraĵlago de la elektracentralo de Grimsel. Pro la plua degelo pro la tutmonda varmiĝo la glaĉero tamen iom post iom retiriĝas de la lago bordo. El la baraĵlago elfluas la Oberaarbach (Supra Ar-Rivereto), fontrivereto de Aro. La rivereto alfluas post unu kilometro la Grimsel-Lagon, alian baraĵlagon de la sama sistemo, kiu estas la efektiva fonto de la rivero Aro.
Altmontara Turismo
Sur la Oberaarjoch, kiu estas la glaĉerpasejo liganta Oberaar-Glaĉeron kun Studer-Glaĉero, tributglaĉero de Fiescher-Glaĉero, je alteco de 3256 m s.m. situas la Oberaarjoch-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano estas grava etapejo de la altalpa glaĉervojo de Lötsch-Valo aŭ Jungfraŭjoch al la regiono de la Grimsel-Montpasejo.
9356 Elineke
9356 Elineke estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio)
Ĝi ricevis la karesnomon Elineke en honoro de Eline Deneweth, nevino de la malkovrinto. Ŝi estis tiel nomita alude al la romano Eline Vere de Louis Couperus.