cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio de Bruĝo
Alkresko de la loĝantaro kaj urbo-plivastiĝo
Sekve de la urbopligrandiĝo la ekzistanta paroĥa strukturo kaj la ekzistantaj preĝejoj estis adaptataj. El Sankta Savinto estiĝis la paroĥoj Sankta Valpurgino (Sint-Walburga) kaj Sankta Jakobo (Sint-Jakob) ene de la plej malnova urbocentro, el Nia Sinjorino la paroĥoj Sankta Katerino (Sint-Katarina) kaj Sankta Egidio (Sint-Gillis) ekster la una remparo. Pli malgrandaj preĝejetoj estis situantaj ĉirkaŭ la Granda Vendoplaco kaj la Placo de la Burgo. Oni ne povas eltrovi la originon de iuj, ekzemple de la Preĝejeto Sankta Amando en la samnoma strato kaj de la Preĝejo Sankta Johano en la samnoma placo. La en 1127 fondita Preĝejo Sankta Kristoforo, kun la apoganta Preĝejeto Sankta Georgo, je la norda flanko de la Granda Vendoplaco, estis vizitata de la metio de la fiŝvendistoj. Roberto la 1-a, grafo de Flandrujo, fondis je la Philipstockstraat en 1080 duoblan preĝejeton dediĉitan al Sankta Petro kaj Sankta Katarino, ekde 1723-1725 vizitata de la metio de la kandelistoj. Pri la nuntempe malaperigita, la unua fojo menciita en 1214 Preĝejo Sankta Valpurgino, je la angulo de la Riddersstraat kaj la Sint-Walburgastraat, malmulto estas sciata. Ĝis 1239 ĝi estis grafa preĝejeto.
Internacia ĉeesto
Bruĝo travivis kiel komercocentro sian plej grandan floradon inter 1280 kaj 1480. Dum tiu epoko tie rezidis diverskoloran societon de eksterlandaj komercistoj kun plejofte propraj naciodomo kaj magazenoj. Bruĝo, la plej suda kontoro de la Germana Hanso, estiĝis la plej grava kaj la plej suda eksterlanda komercoestablo. Tial ĝi funkciis kiel veran centron de la komerco inter Suda- laj Norda Eŭropo. La nordgermanaj komercistoj obtenis en 1252 tre avantaĝan redukton de la vojimposto kaj posedis certe en 1458 domon je la Krom Genthof, apud la nuna Mekreda Vendoplaco. La venetianoj daŭre ĉeestis ekde de la unuajardeko de la 14-a jarcento. En 1322 oni establis la unuajn konsulejojn. En 1397 ili luprenis la domon "Ter Ouder Beurse" kiel loĝion. En 1395 Filipo la Maltima kontraktis komerctraktaton kun la ĝenovanoj. Ilia konsulejo estis establata en 1397 tuj apude de la Venecia Loĝio en en la tiama Placo de la Borso. Tiu placo konstituis la komercan kaj financan centron de la urbo, kie disvolviĝis la unua borsokomerco. Ankaŭ la florencanoj, kiuj ludis gravan rolon pri la bankosektoro, establis sin en la jaroj 1420 je tiu placo. La lukanoj establis sian konsulejon je la Naaldenstraat. La Florenca mediĉa banko en 1465 estis starigata en la "Hof Bladelin". Ankaŭ la katalanoj estis reprezentataj en la Placo de la Borso. La kastilianoj kaj la biskajanoj, kiuj konstitus ĝis 1455 unu nacio, havis siajn naciodomon kaj magazenojn en la ĉirkaŭaĵo de la nuntempa Placo Jan van Eyck. La nuntempaj stratonomoj Biskajersplein, Spanjaardstraat kaj Spaanse Loskaai aludas ilian ĉeeston. La portugaloj havis ekde 1493 naciodomon en la ĉirkaŭaĵo de la Riddersstraat kaj la Sint-Jansstraat. La angloj kaj la skotoj obtenis sian plej gravan privilegion en 1359 kaj donis sian nomon al placo kaj al strato kie siaj konsulejo kaj pesilo-domo troviĝis.
Intertempe Bruĝo ankaŭ fariĝis internacia artocentro. Danke al la Burgonja Kortego estiĝis kontaktoj kun vojaĝantoj el ĉiuj regionoj de Eŭropo.
Agitiĝoj sekvitaj de stabileco
Malgraŭ la florado kiel eŭropa komercocentro, la 14-a jarcento estis karakterzata de socia kaj politika agitiĝoj. La kreskanta ekonomia potenco de la bruĝaj komercistoj estis laŭmezure akompanata de iliaj postuloj por plia memstareco rilate al la Graflando Flandrujo. Unu el la kulminoj de tiu batalo okazis en 1302 : la "Bruĝaj Frumatenaj Preĝoj". Post tiu hombuĉado la Flandraj Urboj kun la plej granda parto de la dungitaro el Bruĝo kaj la Bruĝa Libera Kamparo, venkis en Kortrejko la Francan Armeon dum la Batalo de la Oraj Spronoj. La Gentanoj estis endormigataj fare de la tiama grafo de Flandrujo per plimalaltigataj impostoj. Tial la gentaj milicioj ne ekmarŝis kontraŭ la franca kavalirarmeo. Tamen en 1304 Flandrujo estis denove admonata al la ordo post sia malvenko en la Batalo de la Pevelenberg (Mons-en-Pévèle).
Bruĝo ankaŭ apogadis la flandran ribelon de 1323-1328 kontraŭ Francujo. Pro tio grandaj monopunoj estis pagendaj. La urbo suferis la sekvojn de la haltigita laneksporto dum la preludo de la Centjara milito (1337-1453). En Bruĝo ĉeestis diversaj loĝantarokategorioj. Flanke de la bonhava loĝantaro estis ankoraŭ multe da malriĉeco. Por la malriĉuloj estis establataj bonfarado-institutoj. Pasantejoj gastigis pasantojn, senhejmulojn, pilgrimantojn kaj malriĉajn vojaĝantojn. La kolportisto Clais Pagant fondis en la Sint-Niklaasstraat pasanto-domon, kiu ankaŭ estis destinata al la maljunulzorgo. Poste ĝi evoluis al malsanulejon kiel filion de la Malsanulejo Sankta Johano. Por la malriĉiĝintaj maljunuloj, gildoj kaj riĉaj burĝoj fondis almoz-domojn ene de kaj ekstere de la bruĝaj remparoj. Plejofte la loĝejoj ĉirkauis internan ĝardenon aŭ strateton, kiel la "Goderickx Convent", Moerstraat 7-17. Post la regadperiodo de Ludoviko de Male (1346-1384) estiĝis kun Filipo la Maltima (1384-1404) periodo de stabileco, nur perturbita de la teksistoribeloj en 1387 kaj 1391. Ankoraŭ dum la regado de Ludoviko de Male estis konstruata la gotikan urbodomon de Bruĝo en la Placo de la Burgo sur la loko de la grafa malliberejo. Ekde tiam la Burgo ne plu estis dominata de la grafa sed de la urba potenco. Kun la burgondoj la politika rolo de Bruĝo en Flandrujo malpligrandiĝis kaŭze de la alveno de la kasteldistrikto la Bruĝa Libera Distrikto. Origine, Bruĝo kune kun Gento kaj Ipro konstituis "La Tri Membrojn". La Bruĝa Libera Distrikto, la plej granda kaj plej riĉa kampara distrikto, obtenis fortan pozicion en la flandraj interkonsiliĝo-strukturoj.
Dum la Burgonja epoko superregis vera konstrufuroro. Grandaj projektoj estis realigataj, kiaj la patricaro-loĝejoj "Korto de Gistel" kaj "Korto Bladelin" je la Naaldenstraat, la nuntempa "Korto de Watervliet" aŭ "Korto de Sankta Georgo" kaj la nuntempa "Domo de Halleux" aŭ "Domo de Zegher de Baenst" je la Oude Burg, kaj la "Korto de Miraumont" kaj "Korto de Gros" je la Strato de Sankta Jakobo. La Korto de la Princoj, la grafa rezidejo, estis pligrandigata post la aĉeto de najbaraj parceloj. La Burgonjaj dukoj financigis, kune kun la gildoj, la alikonstruadon de la Preĝejo Sankta Jakobo.
Iompostioma malprospero
Ekde 1480 anoncas sin krizosituacio. Je la bazo troviĝis la kadukiĝo de la drapo-industrio, la severa komerco-regulado, la konkurenco de la rapidkreskanta komerco-metropolo Antverpeno kaj la politikaj cirkonstancoj. Post la subita morto de Mariino de Burgonjo en 1482 kaj la ribelo kontraŭ Maksimiliano de Aŭstrujo, Bruĝo suferis fortajn batojn sub ties regado (1493-1519) : La Marŝanelo Zvino dum dek jaroj ne estis alirebla kaŭze de fiksita blokado, kaj la fremdulaj nacioj estis forlasendaj la urbon laŭ ordono de Maksimiliano. Danke al la provizado de hispana lano la eksterlanda komerco ne tute estis haltigata. En 1494 la bruĝanoj petis al Maksimilano revizion de la altaj ŝuldoj. Tamen la urbo povis iom konservi sian pozicion kaj ĉiam disponis pri internaciaj kontaktoj kun Hispanujo kaj Anglujo, estis grava regiona centro (precipe pri tekstilo), kaj ankaŭ pri la arto daŭrigis sian rolon, inter aliaj kun Jan van Eyck kaj Hans Memling.
Klopodo de reflorado (la 16-a jarcento)
Por reakiri la antaŭan prosperon, Bruĝo apelaciis al Imperiestro Karlo dum ties regadjaroj 1515-1555. Ĝia respektatesto kaj lojaleco por Imperiestro Karlo esprimiĝis dum la triomfa kaj multkolora Ĝoja Eniro en 1515, por kio renesancesaj triomfarkoj estis projektitaj. Ankaŭ la rearanĝado de la skabenosalono en la Domego de la Libera Bruĝa Kasteldistrikto en 1529-1531 kun la Kameno Imperiestro Karlo konceptita de Lanceloot Blondeel, estis elemento de tiu politiko. Novaj penadoj provis malhelpi la sablopleniĝon de la Zvino post la malsukcesaj klopodoj dum la 14-a kaj la 15-a jarcentoj. Unua provo, la konstruado de la Kanalo de Oostburg (1500-1516), estis kompleta malsukceso. La panorama mapo de Marcus Gerards konformis al la publikec-kampanjo por montri la favoran situon de Bruĝo kaj ties novan ligilon al la maro pere de la kanalo al Damme kaj Sluis. La mapo de 1562 prezentis reprodukton de la publikaj, kvazaŭpublikaj kaj privataj konstruaĵoj kaj konstituas do gravan ikonografian fonton kiu donas komprenon pri la urba strukturo kun ties stratoj kaj placoj, pri la proporcio inter la surkonstruitaj kaj ne-surkonstruitaj spacoj, kaj pri la parceleco kaj la konstruaĵo-tipoj.
Malgraŭ multaj penadoj la komerco laŭ la Zvino haltiĝis kaŭze de la Ribelo de la Malaltaj Landoj (1568-1648). Per tio la laste kvarono de la 16-a jarcento estis karakterizata de milito kaj ekonomia krizo. La kalvinistoj sukcesis ekokupi la novepiskopan urbon kaj de 1578 ĝis 1584 ili plenumis la eklezian kaj civilan administracion. En la somero de 1579 Bruĝo kaj la Libera Bruĝa Kasteldistrikto aliĝis al la Unio de Utreĥto. La ekonomia finofara bato alvenis en majo 1584 kiam la urbo kapitulacis por la hispana generalo Aleksandro Farnese. Poste la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj povis disponi pri la antaŭhaveno de Sluis kaj per tio Bruĝo perdis sian ligilon al la maro. La transporto per la kanalo de Bruĝo al Sluis estis aŭ malpermisata aŭ submetata al alta vojimposto.
La mizerega situacio je la fino de la 16-a jarcento estas priskribita en la lamentado de la komercisto Zeghere van Male. Li skizis bildon de la urbo kun multe da malriĉeco kaj multaj malzorgigataj kaj neloĝataj domoj. Pri floranta komerco-urbo ne estis plu parolo. Kaŭze de la malpliiĝo de la loĝantaro de 42 000 al 30 000, la urba disvolviĝo haltiĝis dum la 16-a jarcento. La konstruaĵ-agadoj estis malmultaj, la kontrolo pri tio estiĝis malpli severa kaj malmulte da ŝanĝiĝoj estiĝis en la urba aspekto. La loka arĥitekturo restis tradicio-ligata, escepte de tiu de la Civila Kancelario (1534-1537), konstruita en la Placo de la Burgo fare de la urba estraro, kaj kelkaj privataj domoj.
Bruĝo dum la Hispana regado (la 17-a jarcento)
Pro la fajrego-danĝero dum la 17-a jarcento la lignaj fasadoj estis sisteme anstataŭataj per ŝtonaj fasadoj. Tiu ŝtonigado-procezo verŝajne jam ekestiĝis en 1232. Okaze de kvartalo-fajregoj de 1412 kaj 1415, estiĝis en 1417 ordono pri la uzado de tegoloj. Je la 2-a de majo 1616 proklamiĝis "halo-dekreto". Tiu ĉi malpermisis la riparadon aŭ la konstruon de lignaj fasadoj en la ĉirkaŭaĵo de la Granda Vendejoplaco kaj la precipaj stratoj ene de la unua remparo. En 1634 tiu ordono estis plivastigata al ĉiuj precipaj stratoj ene de la dua remparo. En 1635 sekvis malpermiso pri lignaj peronoj. La sekvantaj du jarcentoj proksimume ok cent da lignaj domoj malaperis el la urba ĉirkaŭaĵo. La "ferieboeken" (speco de libroj), konservitaj de 1498 al 1799, prezentas bildon de la praktikita politiko koncerne la konstruad-agadoj. La urba estraro nur donis malkonstruad-permison kiam konstruad-permiso estis prezentita kaj aprobita. Oni kontrolis la konstruadon kaj malobeoj estis monpunataj.
Post la religio-perturboj la Eklezio travivis refloradon danke al la Kontraŭreformacio. La preĝejoj kaj la monaĥejoj estis rehonorigataj post la bildodetruo kaj dekoraciitaj laŭ samtempa baroko-stilo, kiel por la Preĝejo Sankta Jakobo en 1691-1692. Iuj religiaj organizaĵoj serĉis protekton ene de la unua remparo. La kartuzianinoj, originaj de Sankta-Andreo, establis sin en la ĉirkaŭaĵo de la Oude Burg. Grava rolo ludis la jezuitoj, nova katolika ordeno kiu estis fondata en 1534 kaj estis establata en Bruĝo ekde 1574. Proksimume en 1600 la kvartalo inter la Placo Sankta Marteno kaj la Verversdijk estis transformata al jezuito-kvartalon kun preĝejo, monaĥejo-konstruaĵoj, lernejo kaj bierfarejo. Ankaŭ dum la 17-a jarcento gildo-domoj estis konstruataj: je la Steenstraat la gildo-domo de la masonistoj kaj en la Granda Vendoplaco la gildo-domoj de la kahelistoj kaj de la fiŝvendistoj. Iniciate de kelkaj gildoj kaj asocioj de riĉaj burĝoj iom da almoz-domoj estis fondataj aŭ ekzistantaj pligrandigataj. Ili precipe troviĝis ekster la unua remparo, ĉar tie ĉi ankoraŭ iuj malmultekostaj grundoj estis disponeblaj. Kelkaj almoz-domoj ene de la unua remparo estis "Reylof-De Blieck" je la Korte Vuldersstraat kaj la "De Vette Vispoort" je la Moerstraat.
Ekde 1614, dum la Dekdujara Armistico, la dua remparo estis transformata al bastionigata fortikaĵo. Ĉirkaŭ 1620 la urbo havis 27 000 da loĝantoj ene de la remparoj. En 1665 la Komerco-baseno estis elfosata ekster la unua remparo, ĉe la Pordego de Damme, je la komenco de la kanalo Bruĝo-Ostendo, kie marŝipoj povis albordiĝi. La nova havendoko estis provizata de taŭga haven-infrastrukturo. Tiu nova impulso alportis pligrandiĝon de la loĝantaro : la nombro de enloĝantaj kreskis al 38 000.
Belga sendependeco kaj 'Mizero de Flandrujo'
Administracie Bruĝo estiĝis en la Unuiĝinta Reĝlando de la Malaltaj Landoj la regadurbo de la nova nederlanda kaj ekde la belga sendependeco de la belga provinco Okcidenta Flandrujo. Tamen ekonomie la 19-a jarcento estis malkulmino. Senpretenda industrialigo penige ekis nur post kelke da tempo. Ekster la unua remparo estis kelkaj tekstilo-entreprenoj kiuj uzadis vapormaŝinojn, kiel je la Boeverievest. Dum la jaroj 1840 la ekonomia krizo atingis sian kulminon. Tamen la urbo estiĝis altira ejo por la kamparanoj trafitaj de la tekstilo-krizo. La nombro de la loĝantoj kreskis de 39 000 al 50 000, kun paralela plialtiĝo de la mendado de loĝejoj. Precipe ekster la unua remparo malgrandaj mizeraj dometoj, tiel nomataj forten aŭ ĉirkaŭkortaj domaroj. De tiuj forten postrestas ankaŭ ene de la unua remparo kelkaj postsignoj en la Noordzandstraat, la Niklaas Desparsstraat, la Loppemstraat kaj la Helmstraat. De la totala tiama loĝantaro almenaŭ 44% - pli ol 21 000 da homoj – estis subvenciataj.
Fare de inter aliaj la liberalisma urbestro Jules Boyaval kaj la bankisto Felix Du Jardin klopodoj estis entreprenataj por establi meĥanikigitajn tekstilo-fabrikojn ekster la unua remparo, kiel en la estinta monaĥejo Sarepta je la Langerei. La bildo de Bruĝo kiel urbo mortinta, kiel prezentita en la libro Bruges-la-Morte de Georges Rodenbach, pro ĉi tio estis malkonfirmata. Boyaval plue dediĉis sin al altiri la meĥanigitan industrion. Liainstige pluraj industriistoj venis provi siajn bonŝancojn en la urbo. Favora ekonomia medio permesis al tekstilo-, kotono- kaj lano-fabrikoj kaj linaĵo-ŝpinejoj malmultekoste establi kaj en la urba centro kaj laŭlonge de la remparoj. En la periodo 1850-1870 deko da entreprenoj aperis en la ĉirkaŭaĵo de la Komerco-baseno, la Dampoort kaj la Smedenpoort. En 1874 la bruĝa industria vivo suferis de misfortuno per la bankroto de la Banko Du Jardin. Tamen la entreprenoj kiuj de tio estis kuntrenataj, povis sufiĉe rapide esti aĉetataj. Tiele la konstruaĵoj de la linaĵo-ŝpinejo de Mamet ĉe la Gentpoort estis okupataj de la maltejo D'Hoedt-Cauwe kaj la distilejo Van Mullem. La nombro de bierfarejoj en Bruĝo notinde alkreskis dum la 19-a jarcento : de 18 en 1851 al 27 en 1898. Inter aliaj je la Noordzand-, la Kop- kaj la Wollestraat troviĝis bierfarejoj, jes aŭ ne retroirantaj al pli malnova starigejo. La eksplodo de la trinkaĵo-sektoro kondukis al gradaro-pligrandiĝo, kiel ĉe la juniperbrando-distilado. Ankaŭ la alkresko de la bruĝa metalindustrio estis videbla ekde 1850. La plej notinda evoluo originis de la ferofandejo de Jozef De Jaegher (1818-'88) en la Raamstraat. Jam en 1900 ĝi laborigis 750 da laboristoj. Je la fino de la 19-a jarcento Sint-Andries estiĝis grava centro de la brosoindustrio. En la familio-entrepreno Delhaize, kiu estis establata en 1884, laboris centoj da personoj. Koncerne la sektoro de la presado, Bruĝo estis pionira. Kaŭze de la malĉeesto de grandaj entreprenoj ene de la unua remparo, la mezepoka stratoŝablono restis preskaŭ senŝanĝa.
Post la belga sendependeco la patrujismo estis diversmaniere stimulata. Monumentoj estis establataj kiel simboloj de la glora pasinteco kaj tiele protektataj kaj renovigataj. La 7-an de januaro 1835 la Reĝa Komisiono pri Monumentoj estis fondata. Tiu ĉi komisiono konsilis la ministron de la enlandaj aferoj, laŭ lia peto, pri la konstruo kaj/aŭ alikonstruado de konstruaĵoj destinataj por la kulto kaj aliaj publikaj funkcioj. La praktikata "nacia" politiko manifestiĝis en la urba pejzaĝo.
Pri gravaj historiaj personoj oni establis statuon en iu placo nomita laŭ ili, kiel pri Simon Stevin en 1846. Okaze de festecoj dum la solena enoficigo, en la Granda Vendejoplaco multaj bildoj, bustoj kaj medalionoj de matematikistoj kaj humanistoj estis montrataj, konceptitaj de la urba arĥitekto J.B. Rudd. En la Placo Jan van Eyck oni establis en 1856 la statuon de Jan van Eyck kaj en 1871 tiun de Hans Memling en la nuna Woensdagmarkt. La statuo de Jan Breydel kaj Pieter de Coninck en la Granda Vendoplaco estis solene enoficigata en 1887. La reestablo de la urbdomaj statuoj estis konforma al tiu politiko. La fondiĝo de historiaj societoj, kiaj la Société d'Emulation pour l'histoire et les antiquités de la Flandre Occidentale, aliĝis al tiu renovigita intereso por la nacia kaj precipe regiona historio. La loka Société Archéologique deziris pligrandigi kolekton de objektoj rilataj al la pasinteco de Flandrujo kaj speciale de Bruĝo.
La kreskantaj kontrastoj inter katolikoj kaj liberaloj precipe montriĝis en la edukado. En 1834, la jaro en kiu Bruĝo denove obtenis episkopsidejon, la Kolegio Sankto Ludoviko estis fondata kaj post kelkaj jaroj loĝigata en la rifuĝejo de la Monaĵejo Sankta Petro en la Noordzandstraat. La Instituto Sankta Francisko-Ksavero ĉe la Mariastraat, la Liceo Hemelsdaele en la Wapenmakersstraat, la Instituto Sankta Andreo en la Garenmarkt kaj la Jozefinoj en la Zilverstraat estis pli malfruaj ekzemploj de katolikaj lernejoj kiuj enloĝiĝis en tiamaj burĝodomoj. Post kelka tempo tiuj lernejoj elkreskis al kompleksoj kiuj okupis kompletan konstrublokon.
Religiuloj de diversaj ordenoj denove ekloĝis en siaj propraj aŭ aliaj jes aŭ ne nove konstruitaj domoj en la urba centro. En 1807 la Nigraj Ordenulinoj establis sin ĉe la Woensdagmarkt por sin dediĉi al la hejmzorgo kaj -flegado. Ili konstruigis malsanulejon kiu okupis la konstruaĵ-blokon inter la Woensdagmarkt, la Spanjaardstraat kaj la Spaanse Loskaai. La monaĥejo de la Kartuzianinoj, en la samnoma strato, en 1824 estis aranĝata fare de la Ordenulinoj de la Karitato kiel instituton por nekuraceblaj virinoj. La Jezuitoj revenis en 1810; komence ili establis sin ĉe la Verversdijk kaj ekde 1869 en novaj konstruaĵoj ĉe la Kortewinkel kun akcesora preĝejo en la Strato de la Flandroj. La Klaraninaj monaĥinoj aŭ Koletinoj konstruigis novan monaĥejon en la loko de la antaŭa, apud la Katelijnepoort.
Urba pejzaĝo
Dum la liberala estrado de urbestro Boyaval (1850-1875) la urba arĥitekto J.B. Rudd klopodis renovigi kaj modernigi la stratoŝablonon konforme al la modelo de Georges Eugène Haussmann, kiu ĝisfunde ŝanĝis la Parizan urban pejzaĝon. Plilarĝigoj de la stratoj jam okazis antaŭ la enviciĝo de Boyaval. En 1848 la domfrontlinio de la Strato de la Flandroj estis alilokigata kaj en 1859 tiu de la Geldmuntstraat. Tie ĉi la novklasikisma unueca konstruado estis enkondukata, interalie projektita de la urba arĥitekto J.B. Rudd. En 1864 la Teatrokvartalo estis sanigata. Kompleta dombloko inter la Kuipers- kaj Vlamingstraat estis malkonstruata. Pro tio la antaŭa fermita aspekto de la Beursplein estiĝis perdata kaj la Oude Komedie perdiĝis, teatro de 1756, situinta je la angulo de la nuntempa Adriaan Willaertstraat. Centre en la projekto estis la konstruado de la Urba Teatro ĉirkaŭata de stratoj tipigitaj de moderna eklektika arkitekturo. Projektoj estis prezentataj kaj pri loĝej- kaj pri butikdomoj. Ekzemplo estas la fasadolinio de la Kuipersstraat.
Kadre de la pligrandigo de la belga trajnvojo-retejo Bruĝo estis proponita kiel haltejon de la linio Bruselo-Ostendo, kiu trairis la centran urbon sudokcidente kaj apartigis la kvartalon de la Forĝistoj-Preĝejeto kaj de la Forĝistoj-Pordego. En 1838 oni ekuzis la liniojn Ganto-Bruĝo kaj Bruĝo-Ostendo. La stacidomo troviĝis en la 't Zand, sed plenvalora konstruaĵo estiĝis nur en 1844. Por ebligi la konstruadon de tiu trajnvojo la Smedenrei estis supervolbigata kaj la pontoj kaj parto de la kapucenoj-monaĵejo estis malkonstruataj. Je la norda flanko de la placo la malkonstruo de la domoj estis neevitebla. Je la orienta flanko oni establis novklasikisman fasado-parieton kun funkcio precipe de konsumejaj entreprenoj. La Steen- kaj Zuidzandstraat senpere ligis la stacidomon kun la centro kaj per tio obtenis kreskantan komercan destinon
Kaŭze de la konstruo de la trajnvoj-linioj al Kortrejko, Eeklo kaj Blankenberge, la stacidomokonstruaĵo rapide estis tro malgranda. Proksimume je 1886 tie estis do nova, pli granda konstruaĵo.
Komunumoj de Orne
Jen listo de la 505 komunumoj de la franca departemento Orne, laŭalfabete. (CUA) Kunurba komunumo de Alençon, kreita en 1996 (ankaŭ parte en Sarthe)
Korpomasa indico
La Korpomasa indico (KMI, angle mallongigite al ’’BMI’’) estas mezurnombro por taksi la homan korpopezon en kilogramoj rilate al la kvadrato de la alto en metroj. Ĝin elpensis Adolphe Quetelet. La indico estas ofte diskututa, ĉar ĝi ne kalkulas pri la individua korpokonstruo je graso kaj muskolo. Ĝi donas nur ĝeneralan informon por averaĝaj personoj. Ekz. ĉe korpokultivistoj, ĝi donas misgvidajn nombrojn (tropezon) pri trodikeco, fakte temas pri forta muskolaro.
Kalkulo
[[Dosiero:Body mass index.png|thumb|500px|Korpomasa indico
]]
Oni povas uzi la sekvantan formulon por kalkuli la korpomasan indicon:
Mezurunuo de la maso ... kg;
La indicoj de normalpezaj personoj estas 18,5 kg/m² ĝis 24,9 kg/m². Tropezaj personoj havas indicon super 30 kg/m².
Rivisondoli
Rivisondoli estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Abruco kaj la provinco de La-Aglo.
Vito Saccomandi
Li kreskis inter Isola del Gran Sasso kaj San Benedetto del Tronto, diplomiĝis ĉe la Agrikultura Teknika Instituto "Celso Ulpiani" de Ascoli Piceno en 1958 kaj doktoriĝis pri Agronomio ĉe la Katolika Universitato de la Sankta Koro en 1962. Studento de Manlio Rossi Doria en Portici, li estis ankaŭ kunlaboranto de Giovanni Marcora, profesoro de Ekonomiko de agrikulturaj merkatoj ĉe la universitato de Perugia, fondinto de Ce.S.A.R. (Centro por la Agrikultura kaj Kampara Evoluo).
De 1990 ĝis 1991, dum la sesa Andreotti-registaro, li estis Ministro de agrikulturo kaj arbaroj. Li estis ankaŭ akademiano de la Accademia dei Georgofili.
Li ripozas en la familia kapelo ĉe Isola del Gran Sasso. En Perugia, al Vito Saccomandi estas dediĉita placeto, kiu situas fronte al la porta San Costanzo, apud la monumenta komplekso de San Pietro, sidejo de lia fakultato de Agrikulturo.
En la jaro 2007 naskiĝis, fare de la Itala Federacio de Doktoroj en Agrikulturo, la Nacia Premio "Vito Saccomandi".
Bibliografio
Inter liaj verkoj oni rememoras la jenajn eseojn:
Linn (Krefeld)
Linn estas post la sendependiĝo en la jaro 1901 urboparto de Krefeld, Nordrejn-Vestfalio, Germanio. Linn situas kun sia historia urbocentro enmeze de la malalta lando ĉe la malsupra Rejno proks. kvin kilometrojn oriente de la urbocentro de Krefeld. Ĝi konsistigas kune kun Oppum kaj partoj de Bockum la urbodistrikton Oppum-Linn.
Zinka krotonato
Zinka krotonato aŭ zinka 2-butenato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la krotonata acido kaj zinka hidroksido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Zinka krotonato posedas 8 karbonatomojn, 12 hidrogenatomojn, 4 oksigenatomojn kaj 1 zinkatomon. Zinka krotonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de zinkaj derivaĵoj.
UniRed
UniRed estas plurlingva unikoda tekstoredaktilo por Vindozo 9x ĝis XP.
UniRed subtenas la jenajn signarojn :
La programo subtenas diversajn programajn lingvojn, kiel ekz. C/C++, Delfon, Ĝavon. Sed ĝi ankaŭ subtenas HTML.
Lago de Paterswolde
La Lago de Paterswolde (nederlande: Paterswoldse meer aŭ Paterswoldermeer) estas lago sudokcidente de la urbo Groningen sur la limo de la provincoj Groningen kaj Drenthe.
UniRed
Ĝi povas anstataŭigi tekstojn per regulaj esprimoj kaj kunlabori kun la literumilo Ispell.
(14755) 6069 P-L
(14755) 6069 P-L estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Lago de Paterswolde
Priskribo
La lago inkluzive la Hoornsemeer estas 270 ha granda. Je la orienta flanko la lago estas konektita per la kluzo la Nijveensterkolk kun la kanalo Hoornsediep, restaĵo de la Drentsche Aa, kaj per tio al la Noord-Willemskanaal. Sur la digeto flanke de la Hoornsediep, la Hoornsedijk, situas parto de la Pieterpad. Je la suda flanko la lago estas limigita per la Meerweg, la vojo de Haren al Paterswolde. Sude de tio situas la lago Friese Veen (Frisa torfomarĉo).
Sur la orienta bordo de la lago situas ekde 1971 la poldermuelejo De Helper (La helpanto) el 1863.
Kvankam la lago estas nomita laŭ la vilaĝo Paterswolde, ĝi grandparte situas en la komunumo Haren.
6310 Jankonke
6310 Jankonke estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (kantono San Diego en Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan advokatinon Janis L. Konke, amikinon de la malkovrintino kaj interesitan pri astronomio.
Laurentius Paulinus Gothus
Biografio
Li estis nevo de Laurentius Petri Gothus (1529-1579) kaj estis indikita kiel profesoro de la Universitato de Upsalo en 1593, kiam la universitato estis reinstalita, kaj en la venonta jaro li komencis siajn lecionojn pri astronomio, trigonometrio kaj algebro. Li ĉefe uzis la libron "Theoricae novae planetarum" far Georg von Peuerbach (1423-1461) por siaj lecionoj pri astronomio.
Domnești
Domneşti [domneŝtj] (hungare: Bilak, germane: Attelsdorf) estas vilaĝo en Rumanio sude de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Mărişelu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 841 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 659.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1246. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód).
Kantono Illkirch-Graffenstaden
Geografio
Kantono Illkirch-Graffenstaden etendiĝas sur kaj havis  laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po.
Komunumoj
La kantono enhavas komunumojn :
Historio
La kantono datiĝis de 1973.
Senŝeligilo
Senŝeligilo estas tranĉilo per kiu oni povas senŝeligi terpomojn, pomojn, kukumojn ktp. laŭ simpla kaj ekonomia maniero.
55 Bar
55 Bar (esperante: trinkejo 55) estas ĵaza klubo en Novjorka urbo. Ĝi estas en Greenwich Village, kiu havas longan historion pri ĵazo. La klubo fondiĝis en 1918 sed aldonis ĵazon nur en 1983. Kiam Queva LUTZ ekestris la drinkejon en 2001, ŝi transformis ĝin komplete je ĵaza kunvenejo.
Senŝeligilo
La tranĉileto havas foldon, de kiu la malsupra eĝo estas akrigita. La supra eĝo malhelpas ke la tranĉileto profunde tranĉas en la (ter)pomo. La funkciado estas komparebla kun tiu de fromaĝrabotilo.
Libentiny
Libentiny estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Líšný en distrikto Jablonec nad Nisou. Ĝi troviĝas sub Suché skály proksimume 0,8 km sud-sudokcidente de Líšný 2.díl kaj 3 km okcidente de Železný Brod. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 5 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Libentiny situas en katastra teritorio Líšný kun areo 1,73 km².
Het Laatste Nieuws
Het Laatste Nieuws (eo:La Freŝa Novaĵo) estas nederlandlingva flandra gazeto kiun eldonas De Persgroep, la amaskomunika entrepreno de la flandro Christian Van Thillo.
Het Laatste Nieuws kreskis ekde 1995 de gazeto tre skandalfranda gazeto (de liberala tendenco) al populara gazeto kiu precipe atentas pri 'la homoj malantaŭ la novaĵoj'. La gazeto verkas pri regiona, nacia kaj internacia novaĵoj. Het Laatste Nieuws aperas ĉiutage, krom dimanĉe, kun dek naŭ diversaj regionaj eldonoj, ĉiuj kun la samaj kajeroj por nacia kaj internacia novaĵoj, sed kun apartaj paĝoj kun novaĵoj el la diversaj flandraj regionoj. La gazeto ankaŭ estas konata pro sia ellaborita sporta kajero.
La ĉiutaga vendo de la gazeto kreskis dum la pasintaj dek jaroj de 260.000 ĝis pli ol 290.000 ekzempleroj. Het Laatste Nieuws estas kun tia cifero en Flandrio kaj eĉ en tuta Belgio la absoluta furorgazeto.
Imunologio
Imunologio estas scienca analizo, esploro de la kontraŭstara kapablo (imuneco) de la organo kontraŭ atakoj de fremdaj organismoj.
La artefarita imuneco estas konata ekde post laboroj de Edward Jenner (1796), sed la scienca bazo de la imunologio estis ellaborita nur unu jarcenton poste. Tiam oni ekkonis, ke multajn infektajn malsanojn kaŭzas la multiĝintaj mikroorganismoj. Alia ekkono estis tiutempe la malkovro de agado de kemiaĵoj kaj ĉelaj partoj kontraŭ la fremdaj materialoj (antigenoj) en la korpo. Tiuj ekkonoj, malkovroj kondukis al sukcesaj imunizaj metodoj, kiuj kapablis aktivi kaj fortigi la naturajn defendajn rimedojn de la organo kontraŭ la malsanoj.
La scienco komprenis nur en la 20-a jarcento la estiĝon de la limfocitoj, kiuj respondis al penetro de la antikorpoj kaj antigenoj. La moderna imunologio - krom la vakcinado – povas influi la imunsistemon de la korpo por la dezirataj terapiaj celoj, per diversaj medikamentoj kaj traktadoj.
La malkovroj de la imunologio estas gravaj pri traktado de la alergio, kio estas trosentema reago de la imunsistemo je (ĝenrelae senĝenaj) antigenoj, kiel poleno. Ĉe transplantado de organoj kaj ostoj, necesas imunosupresava (imunsubprema, malfortiga je la imunsistemo, per medikamentoj) traktado, por eviti la elĵeton de fremdaj histoj.
La imunologio ankaŭ esploras la aŭtoimunajn malsanojn, ĉe kiuj la imuna sistemo atakas la proprajn histojn kvazaŭ ĝi estus fremda korpo.
Rok-muziko
Rok-muziko aŭ simple roko (angle rock music) estas muzika ĝenro evoluinta ĉirkaŭ post la dua mondmilito en Usono kaj disvastiĝinta tra la tuta mondo. Roko multege influis la evoluon al moderneco kaj la liberiĝo de la junularo el tradiciaj dogmoj.
Priskribo
Rok-muziko estas ĝenro de populara muziko kiu originis kiel "rokenrolo" en Usono de la 1950-aj jaroj, kaj evoluis en gamon de malsamaj stiloj en la 1960-aj jaroj kaj poste, precipe en Britio kaj Usono. Ĝi havas siajn radikojn en rokenrolo de la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj, influiten per ritmenbluso kaj kontreo. Rok-muziko ankaŭ tiris forte sur kelkaj aliaj ĝenroj kiel ekzemple bluso kaj popola muziko, kaj asimilis influojn de ĵazo, klasikajn kaj aliajn muzikajn fontojn.
Ĝi parte baziĝas sur rokenrolo kaj rokabilo, kaj ekeblis pro la inventiĝo de la elektra gitaro kaj ties uzado kiel ĉefa parto de rokbando. Aliaj gravaj instrumentoj uzataj estas drumo kaj bas-gitaro. Tipe, roko estas kant-bazita muziko kutime kun 4/4 taktindiko uzanta vers-refrenkorusan formon, sed la ĝenro fariĝis ekstreme varia. Kiel pop-muziko, kantoteksto ofte substrekas romantikecan amon sed ankaŭ traktas vastan gamon de aliaj temoj kiuj estas ofte sociaj aŭ politikaj en emfazo. La domineco de roko de blanka, viraj muzikistoj estis viditaj kiel unu el la pivotaj faktoroj formanta la temojn esploritajn en rok-muziko. Roko lokas pli altan gradon da emfazo de muzikisteco, vivan efikecon, kaj ideologion de aŭtenteco ol pop-muziko.
Rok-muziko ankaŭ enkarniĝis kaj funkciis kiel la vehiklo por kulturaj kaj sociaj movadoj, kondukante al gravaj subkulturoj inkluzive de modemaj adoleskantoj aŭ moduloj kaj rokuloj en la UR kaj la hipia kontraŭkulturo kiuj atingis ĝis San Francisco en Usono en la 1960-aj jaroj. Simile, punka kulturo de la 1970aj jaroj generis la karakterizajn subkulturojn de gotikuloj kaj emouloj. Heredante la popoltradicion de la protesta kanto, rok-muziko estis asociita kun politika aktivismo same kiel kun ŝanĝemo en sociaj sintenoj pri ras-, seks- kaj drog-manioj, kaj ofte estas vidita kiel esprimo de junulara ribelo kontraŭ plenkreska konsumismo kaj konformeco.
Trajtoj
La sono de roko estas tradicia centrita en la uzado de amplifita elektra gitaro, kiu aperis en sia moderna formo en la 1950-aj jaroj kun la populareco de "rock and roll". Ĝi estis ankaŭ ege influita de la sonoj de gitaristoj de elektra bluso. La sono de elektra gitaro en rok-muziko estas tipe subtenita per elektra basgitaro, kiu pioniris en ĵaz-muziko en la sama epoko, kaj per perkutado produktita el drumaro kiu kombinas drumojn kaj cimbalojn. Tiu triopo de instrumentoj estis ofte komplementita per la inkludo de aliaj instrumentoj, ĉefe klavaroj kiel la piano, la Hammond-orgeno, kaj la sintezilo. La baza rok-instrumentaro estis derivita el la baza instrumentaro de bando de bluso (elstara ĉefa gitaro, dua korda instrumento, baso kaj drumoj). Grupo de muzikistoj kiuj plenumas rok-muzikon estas nomita rok-bando aŭ rok-grupo. Krome, ĝi tipe konsistas el inter tri kaj kvin membroj. Klasike, rok-bando tenas la formon de kvarteto kies membroj plenumas ĉu unu ĉu pliajn rolojn, kiel kantisto, ĉefa gitaristo, ritma gitaristo, basgitaristo, drumisto kaj ofte klavaristo aŭ alia instrumentisto.
Ekde la fino de la 1950-aj jaroj, kaj ĉefe el la mezo de la 1960-aj jaroj antaŭen, rok-muziko ofte uzis la strukturon de versaro-ĥoro (versoj kaj rekantaĵo) derivita el bluso kaj folk-muziko, sed estis konsiderinda variado el tiu modelo. Kritikistoj emfazis la eklektikismon kaj la stilan diverseco de rok-muziko. Pro ĝia kompleksa historio kaj ĝia tendenco pruntepreni el aliaj muzikaj kaj kulturaj formoj, oni argumentis, ke "estas malebla ligi rok-muzikon al rigide markita muzika difino."
Malkiel ĉe multaj pli fruaj stiloj de popola muziko, rok-muzika vortumado temis pri ampleksa gamo de temoj, kiel amaferoj, sekso, ribelo kontraŭ "The Establishment", sociaj aferoj, kaj vivmanieroj. Tiuj temoj estis heredita el vario de fontoj kiel la pop-tradicio de Tin Pan Alley, folk-muziko, kaj ritmenbluso. Muzik-kritikistoj Robert Christgau karakterizas rok-vortumadon kiel "cool medium" (freŝa medio) kun simpla prononcado kaj ripetita rekantaĵo, kaj asertas, ke la unuaranga "funkcio" de rok-muziko "rilatas al muziko aŭ pli ĝenerale al bruo." La hegemonio de blankulaj, masklaj, kaj ofte mezklasaj muzikistoj en rok-muziko estis ofte kritikita, kaj krome rok-muziko estis vidita ankaŭ kiel alproprigo de muzikaj formoj de nigruloj fare de junaj, blankulaj kaj ĉefe masklaj publikoj. Kiel rezulto, oni notis ankaŭ, ke rok-muziko fakte kunigas la nuancojn de tiu grupo kaj laŭ stilo kaj laŭ vortumado. Christgau, verkante en 1972, diris spite kelkajn esceptojn, "rokenrolo kutime plenumas identigon de maskla sekseco kaj agresemo".
Ĉar la termino "rock" ekestis uzata prefere al "rock and roll" el la finaj 1960-aj jaroj, ĝi estis kutime kontrastita kun pop-muziko, kun kiu ĝi kunhavis multajn karakterojn, sed el kiu ĝi estas ofte distancigita pere de emfazo al muzikisteco, koncerta ludado, kaj fokuso al seriozaj kaj progresemaj temoj kiel parto de ideologio de aŭtenteco kio estas ofte kombinita kun konscio de la historio kaj disvolvigo de la ĝenro.
En la nova jarmilo, la termino rock estis foje uzata kiel terminego inkludanta formojn kiel pop-muziko, regeo, soulo, kaj eĉ hiphopo, el kiuj ĝi estis influita sed ofte ankaŭ kontrastigita tra multo de sia historio. Christgau uzis la terminon amplekse por referenci al popola kaj duonpopola muziko kio kontentigas sian sentivecon kiel "a rock-and-roller" (rokenrolisto), inklude klinemon al bona muzikfrapdo, signifoplena vortumado kun ingenio, kaj la temo de juneco, kio enhavas "eternan altiron" tiom objektive "ke ĉiu juna muziko kunhavas sociologion kaj la kampinformon." Skribante en Christgau's Record Guide: The '80s (1990), li diris, ke tiu sentiveco estas evidenta en la muziko de folk-muzika kantisto-kantoverkisto Michelle Shocked, repisto LL Cool J, kaj sintezil-popa duo Pet Shop Boys —"ĉiuj junuloj kiuj disvolvigas siajn identecojn"— tiom multe kiom ĝi estas en la muziko de Chuck Berry, the Ramones, kaj the Replacements.
Rokenrolo
Oni argumentis ankaŭ, ke eble "That's All Right (Mama)" (1954), de Elvis Presley, nome unua unuopaĵo por Sun Records en Memphis, estis la unua rokenrola disko, sed, samtempe, "Shake, Rattle & Roll" de Big Joe Turner, poste reludita de Haley, estis jam en la pinto de la listo Billboard R&B charts. Aliaj artistoj kun fruaj rokenrolaj sukcesoj estis Chuck Berry, Bo Diddley, Fats Domino, Little Richard, Jerry Lee Lewis, kaj Gene Vincent. Tuj rokenrolo estis la ĉefa forto en usonaj diskovendoj kaj crooners (melodikantistoj), kiel Eddie Fisher, Perry Como, kaj Patti Page, kiuj estis dominantaj la antaŭan jardekon de popolmuziko, trovis sian aliron al la sukcesolistoj ege malhelpita.
Rokenrolo estis konsiderita plej grava por nombraj diferencaj subĝenroj, kiel rokabilo, kombinanta rokenrolo kun "hillbilly" kontrea muziko, kiu estis kutime ludita kaj registrita meze de la 1950-aj jaroj fare de blankulaj kantistoj kiel Carl Perkins, Jerry Lee Lewis, Buddy Holly kaj kun la plej granda komerca sukceso, Elvis Presley. Movadoj de hispanamerikanoj kaj de latinamerikanoj en rokenrolo, kiuj finfine kondukos al la sukceso de Latinamerika rokmuziko, inklude ĉikana rok-muziko ene de Usono, ekstaris en la Sudokcidento; kun la rokenrola normiga muzikisto Ritchie Valens kaj eĉ tiuj ene de aliaj heredoĝenroj, kiel Al Hurricane kun liaj fratoj Tiny Morrie kaj Baby Gaby ĉar ili ekkombinis rokenrolon kun kontre-vesternan muzikon ene de la tradicia Nov-Meksika muziko. Aliaj stiloj kiel "doo wop" metis emfazon al plurpartaj voĉharmonioj kaj apoga vortumado (el kio la ĝenro poste akiris sian nomon), kiuj estis kutime subtenita de malpeza instrumentaro kaj havis siajn originojn en voĉaj grupoj de afrikusonanoj de la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj. Grupoj kiel the Crows, the Penguins, the El Dorados kaj the Turbans havis gravajn sukcesojn, kaj grupoj kiel the Platters, kun kantoj kiel "The Great Pretender" (1955), kaj the Coasters kun humoraj kantoj kiel "Yakety Yak" (1958), rangiĝis inter la plej sukcesaj rokenrolaj grupoj de la periodo.
En Unuiĝinta Reglando, movadoj kiel tradicia ĵazo kaj Angla popolmuziko alportis vizitantajn blusajn artistojn al Britio. La sukceso de Lonnie Donegan de 1955 nome "Rock Island Line" estis grava influo kaj helpis disvolviĝon de grupoj de la tendenco skiflo tra la tuta lando, multaj el kiuj kiel Quarrymen de John Lennon, ŝanĝiĝis por ludi rokenrolon.
Pop-rokmuziko kaj instrumenta rokmuziko
La periodo de la fino de la 1950-aj kaj komenco de la 1960-aj jaroj estis tradicie konsiderita kiel erao de hiato por rokenrolo. Pli ĵuse kelkaj fakuloj emfazis gravajn plinovigojn kaj tendencojn en tiu periodo sen kiuj estontaj disvolvigoj ne estus estintaj eblaj. Kvankam la frua rokenrolo, partikulare tra la alveno de rokabilo, atingis la plej grandan komercan sukceson ĉe viraj kaj blankulaj muzkistoj, en tiu epoko, la ĝenro estis dominata de nigrulaj kaj virinaj artistoj. Rokenrolo ne malaperis je la fino de la 1950-aj jaroj kaj iom da ĝia energio povas esti vidata en la tvista dancofrenezeco de la komenco de la 1960-aj jaroj, ĉefe profite al la kariero de Chubby Checker.
Cliff Richard atingis la unuan sukceson en la Britia rokenrolo pere de "Move It", efektive kantante laŭ stilo kiu poste estos nomita "British rock". Komence de la 1960-aj jaroj, lia helpa grupo the Shadows estis la plej sukcesa grupo registranta instrumentaron. Kvankam rokenrolo estis iom svagante al pli malpeza pop-muziko kaj baladoj, Britaj rok-grupoj en kluboj kaj dancejoj, tre influitaj de blus-rokaj pioniroj kiel Alexis Korner, estis ekludantaj per intenseco kaj elano rare troveblaj en grupoj de usonaj blankuloj.
Brita invado
Ĉirkaŭ la fino de 1962, tio kio iĝis la Brita rok-etoso startis per bit-grupoj kiel the Beatles, Gerry & the Pacemakers kaj The Searchers el Liverpool kaj Freddie and the Dreamers, Herman's Hermits kaj the Hollies el Manchester. Ili estis ricevintaj ampleksan gamon de usonaj influoj kiel rokenrolo de la 1950-aj jaroj, soulo, ritmenbluso, kaj "surf music", dekomence reludante normigajn usonajn melodiojn kaj ludante por danculoj. Bandoj kiel the Animals el Newcastle kaj Them el Belfast, kaj pli precize tiuj el Londono kiel the Rolling Stones kaj the Yardbirds, estis multe pli rekte influitaj de ritmenbluso kaj poste de blusmuziko. Baldaŭ tiuj grupoj estis komponante sian propran materialon, kombinante usonajn formojn de muziko kaj fuzionante ilin per alta energia frapado. Bit-bandoj tendencis al "bouncy, irresistible melodies", dum la fruaj grupoj de Brita bluso tendencis al malpli sekse naivaj, pli agresemaj kantoj, ofte adoptante kontraŭ-sisteman sintenon. Estis tamen ĉefe en la pli fruaj etapoj, konsiderinda muzika miksaĵo inter ambaŭ tendencoj. Ĉirkaŭ 1963, estrite de the Beatles, bit-grupoj ekatingis tutlandan sukceson en Britio, tuj sekvite en la sukcesaj pintolistoj de pli ritmenblusaj grupoj.
"I Want to Hold Your Hand" estis la unua sukceso de the Beatles kun la numero unua en la pintolisto Billboard Hot 100, kaj estis sep semajnojn en la pinto kaj totalo de 15 semajnoj en la pintolisto. Ilia unua apero en la usona televida programo The Ed Sullivan Show la 9an de Februaro 1964, atingis ĉirkaŭkalkule 73 milionojn da spektantoj (tiam rekordo ĉe usona televida programo) kaj tio estis konsiderata mejloŝtono en la usona pop-kulturo. Dum la semajno de la 4a de Aprilo 1964, the Beatles tenis 12 postenojn en la pintolisto Billboard Hot 100 de unuopaĵoj, inklude la tutajn kvin plej pintajn. The Beatles plue estis la plej vendanta rok-bando de ĉiuj tempoj kaj ili estis sekvitaj en la usonaj pintolisto de nombraj Britaj bandoj. Dum la sekvaj du jaroj Britaj grupoj hegemoniis kaj sialande kaj en Usono en la pintolistoj pere de Peter and Gordon, the Animals, Manfred Mann, Petula Clark, Freddie and the Dreamers, Wayne Fontana and the Mindbenders, Herman's Hermits, the Rolling Stones, the Troggs, kaj Donovan ĉiuj havante unu aŭ pliajn unuopaĵojn en la numero unua. Aliaj gravaj grupoj kiuj estis parto de la brita invado estis the Kinks kaj the Dave Clark Five.
Blusroko
Kvankam la unua efiko de la Brita invado sur la usona popolmuziko okazis tra muzikistoj de bitmuziko kaj de R&B, la elano estis tuj prenita de dua ondo de bandoj kiuj ekhavis sian inspiradon pli rekte el usona bluso, kiel the Rolling Stones kaj the Yardbirds. Britblusaj muzikistoj de la fino de la 1950-aj jaroj kaj de la komenco de la 1960-aj jaroj estis inspiritaj de la akustika muzikado fare de figuroj kiel Lead Belly, kiu estis grava influo sur la sklifa frenezeco, kaj Robert Johnson. Iom post iom ili adoptis laŭtan amplifikitan sonon, ofte centritan ĉe la elektra gitaro, bazite sur la Ĉikaga bluso, ĉefe post la turneo de Britio fare de Muddy Waters en 1958, kiu kondukis Cyril Davies kaj la gitariston Alexis Korner formi la bandon Blues Incorporated. La bando kunlaboris kun kaj inspiris multajn el la figuroj de la sekva pinto de la Brita bluso, kiel membroj de the Rolling Stones kaj Cream, kombinante blusnormojn kaj formojn kun rok-muzika instrumentado kaj emfazo.
En Usono, en blusa rok-muziko estis pionira en la komencaj 1960-aj jaroj gitaristo Lonnie Mack, sed la ĝenro ekenmodiĝis en la mezo de 1960-aj jaroj dum muzikistoj disvolvis sonstilon similan al la brit-blusaj muzikistoj. Ŝlosilaj muzikistoj estis Paul Butterfield (kius bando ludis kiel la Bluesbreakers de Mayall en Britio kiel startpunkto por multaj sukcesaj muzikistoj), Canned Heat, la dekomenca Jefferson Airplane, Janis Joplin, Johnny Winter, the J. Geils Band kaj Jimi Hendrix kun sia "power" trioj, the Jimi Hendrix Experience (kio inkludis du britajn membrojn, kaj estis fondita en Britio), kaj la gupo por la koncertalbumo "Band of Gypsys", kies gitaro virtuoza kaj spektakleco estis inter la plej imitataj el la jardeko. Blusrokaj bandoj el sudaj ŝtatoj, kiel the Allman Brothers Band, Lynyrd Skynyrd, kaj ZZ Top, aligis kontreajn elementojn en sia stilo por produkti la distingitan ĝenron nome "Suda rok-muziko".
Fruaj blus-rokaj bandoj ofte imitis ĵazon, ludante longajn, improvizaĵojn, kio poste estos grava elemento de progresema rok-muziko. El ĉirkaŭ 1967 bandoj kiel Cream kaj the Jimi Hendrix Experience estis translokiĝintaj el pure blus-baza muziko en psikedelan muzikon. Ĉirkaŭ la 1970a- jaroj, blus-roko iĝis pli peza "heavy" kaj pli "riff"-bazita, ekzempligirta per la verkaro de Led Zeppelin kaj Deep Purple, kaj la linioj inter blus-roko kaj ŝtonroko "estis apenaŭ videbla", dum bandoj elregistris rok-stilajn albumojn. La ĝenro estis pluigita en la 1970-aj jaroj fare de figuroj kiel George Thorogood kaj Pat Travers, sed, precize en la Britia sceno (escepte eble pro la alveno de grupoj kiel Status Quo kaj Foghat kiuj translokiĝis al formo de alta energio kaj ripetema "boogie rock"), bandoj fokusiĝis al metalroka plinovigo, kaj blus-roko ekdisiĝis el ĉeftendenco.
Popol-roka muziko
Fruaj klopodoj kombini elementojn de popola kaj roka muziko estis la kanto de the Animals "House of the Rising Sun" (La domo de la sunleviĝo, 1964), kiu estis la unua komerce sukcesa popolkanto kiu estis registrita uzante rokenrolan instrumentaron kaj la kanto de the Beatles "I'm a Loser" (Mi estas perdanto, 1964), eble la unua kanto de Beatles kiu estis influita rekte de Dylan. Kutime oni supozas, ke la popol-roka movado eliris el la registraĵo fare de the Byrds de la kanto de Dylan nome "Mr. Tambourine Man" kiu pintis en la sukcesolistoj en 1965. Kun membroj kiuj estis estintaj parto de la popol-muzika etoso bazita ĉe kafejo en Los-Anĝeleso, the Byrds adoptis rok-instrumentaron, kiel drumoj kaj 12-kordaj gitaroj Rickenbacker, kiuj iĝis ĉefaj elementoj en la sonstilo de tiu ĝenro. Pli poste tiun jaron Dylan adoptis elektrajn instrumentojn, multe por kolero ĉe multaj puristoj de popolmuziko, kaj lia kanto "Like a Rolling Stone" iĝis usona listopinta unuopaĵo. Laŭ Ritchie Unterberger, Dylan (eĉ antaŭ sia adoptado de elektraj instrumentoj) influis rok-muzikistojn kiel the Beatles, montrante "al la rok-generacio ĝenerale ke albumo povas esti grava sendependa manifesto sen sukcesaj unuopaĵoj", kiel ĉe The Freewheelin' Bob Dylan (1963).
Popol-roka muziko partikulare aperis en Kalifornio, kie kondukis gravajn grupojn kiel the Mamas & the Papas kaj Crosby, Stills, and Nash ŝanĝiĝi al elektra instrumentaro, kaj en Novjorko, kie ĝi rezultis en bando kiel the Lovin' Spoonful kaj Simon and Garfunkel, pere de la akustika kanto de tiuj lastaj nome "The Sounds of Silence" (La silentsonoj, 1965) kiu estis remiksita pere de rok-instrumentoj kaj estis la unua de multaj sukcesaĵoj. Tiuj grupoj rekte influis britajn muzikistojn kiel Donovan kaj Fairport Convention. En 1969 Fairport Convention abandonis sian miksaĵon de usonaj reludversioj kaj Dylan-influitaj kantoj por ludadi tradician anglan popol-muzikon per elektraj instrumentoj.