cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blankstriovosta maraglo
Sistematiko
Ili diverĝis el sia komuna praulo kun aliaj specioj tuje post la holarkta kaj la tropika stirpoj disiĝis. Depende el la interpretado de maragla fosilio el ebla komenca Oligoceno el Egiptio, tio okazis probable je la frua komenco de la Oligoceno, iome inter 34 kaj 25 mj. Ŝajne tiu specio plenumis sian nunan teran distribuadon pekuliaran inter maragloj pro la kolizio de la Hindia Plato kun Eŭrazio.
Tiele, kvankam la preciza epoko ne estas bone solvita, estas tre certa, ke la Palasaj maragloj estas posteuloj de la maragloj kiuj loĝis en nordokcidento de la Golfo de Bengalo kiam ĝi estis markolo separanta kontinentan Azion el Barato, kiu ankoraŭ estis insulo tiame.
Konservado
La konservostatuso de tiu specio estas Vundebla, iom endanĝerigita, ĉar restas nur ĉirkaŭ 2,500 ĝis 10,000. Krom rekta mistrakto, homoj kaŭzas habitatodetruon per poluado, sekigado kaj troa fiŝkaptado. Krome en Barato tiu maraglo estas minacata ankaŭ de disvastigo de Akvohiacinto (specioj Eichhornia) kiu kreskas en riveroj kaj lagoj malhelpante predadon.
La granda teritorio estas trompiga, ĉar la Palasa fiŝaglo estas rara kaj izolata en sia teritorio kaj povas ne reproduktiĝi en grandaj areoj el ĝi.
Eksteraj ligiloj
bildoj kaj filmoj de Blankstriovosta maraglo (Haliaeetus leucoryphuscana)
Karbinci
Karbinci ( makedona Карбинци) estas vilaĝo situanta en la Orienta Regiono de Norda Makedonio. Ĝi estas la administra centro de la Opština Karbinci. En 2002 loĝis ĉi tie 673 loĝantoj.
Loko, priskribo
La vilaĝo situas en la valo de la rivero Kozjačka Reka, kiu enfluas en la riveron Bregalnica sur la nordokcidenta rando de la vilaĝo de maldekstre. La vilaĝo kuŝas sur ebenaĵo je alteco de ĉirkaŭ 293 metroj. La areo de la vilaĝo estas proksimume 10 km².
Transporto
De la urbo Štip la vojo R2334 kondukas tra Karbinci al la urbo Vinica, kun malŝalto al la urbo Kočani.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 673 homoj. Ekzistis 672 makedonoj kaj 1 aliaj.
La ĉefa ekonomia sektoro en la vilaĝo estas agrikulturo kaj riza produktado. En la vilaĝo ekzistas servo instalaĵoj por terkultura kooperativo kaj bela ĝardeno.
Vilaĝo ekipaĵo
La vilaĝo havas bazlernejon, poŝtejon kaj sancentron.
Ekzistas ankaŭ la Vilaĝa Preĝejo "Ĉieliro de Kristo" kaj ankaŭ la Arkeologia Ejo de la urba setlejo de malfrua antikveco kaj romiaj tempoj - Besh Tepe
Referenco
Statistikoj: http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf
Akademia Dokumentaro
AD sisteme priskribas la referencojn kaj publikigaĵojn de la Lingvaj Institucioj, represas multajn dokumentojn kaj klarigas kaj komentas ilin.
Enhavo (LK 1905-1948)
III. Ekesto de la Lingvaj Institucioj - "Aŭtoritata Centra Institucio"
IV. „Institucio“
V. „Aŭtoritata“ Institucio
VI. „Centra“ Institucio
VII. Zamenhof pri la rolo de la Akademio (1907-1910)
'''C. Publikigaĵoj de LK kaj AdE (Superrigardo) ''' I. Superrigardo
II. Raportoj al la Universalaj Kongresoj (1905-1939)
III. Esperantista Dokumentaro (ED 1906-1923)
IV. Oficiala Gazeto Esperantista (OGE 1908-1922)
VI. Aktoj de la Akademio (Aktoj 1963-1991)
VII. La datumbazo „Akademia Vortaro“ (AV 2004)
VIII. Kolokvoj, seminarioj kaj aliaj eventoj
D. "Regularoj" (Statutoj) de la Lingva Komitato
I. Superrigardo
II. Statuto 1908
III. Statuto 1912
IV. Statuto 1922
V. Statuto 1929
VI. Statuto 1934
VII. Statutoj de la Akademio de 1948
E. Unua Periodo: OGE kaj ED (1905-1922)
II. Oficala Gazeto Esperantista (OGE 1908-1922)
III. Internaj cirkuleroj adresitaj nur al membroj de LK
IV. 1905-1906
V. 1907-1908
VI. 1909-1910
VII. 1911-1912
VIII. 1913-1914
IX. 1915-1919
X. 1920-1922
F. Dua Periodo (senbultena 1922-1929)
III. 1924-1925
IV. 1926-1927
V. 1928-1929
G. Tria Periodo: Oficiala Bulteno (1929-1933)
II. 1929-1930
III. 1931-1933
H. Kvara Periodo: Oficialaj Sciigoj (1934-1948)
I. Jarlibroj de LK kaj AdE (1924-1938)
Kastelo Horst (Essen)
Honorloko
Sude de Kastelo Horst troviĝas honorloko laŭ formo de ringo el ŝtonkolonoj. Ĝin starigis ĝis novembro de 1934 la nazioj laŭ iniciato de militkrimulo Oskar von Watters memore al la liberkorpusanoj, taĉmentoj de Reichswehr kaj polico same kiel la ekstreme dekstremaj bandoj nome loĝanto-defendantaroj, mortintaj ekde 1918 ĝis 1920 je la frakaso de la Ruhr-ribelo. Tiuj batalis tiutempe kontraŭ revoluciemaj laboristoj.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
J. Raportoj al la Universalaj Kongresoj (1905-1940)
Katarzyna Łaniewska
Katarzyna Janina ŁANIEWSKA-Błaszczak (naskiĝis la 20-an de junio 1933 en Lodzo, mortis la 7-an de decembro 2020 en Lodzo) estis pola filma kaj teatra aktorino, aktivulino de kontraŭkomunista opozicio en Pola Popola Respubliko.
Kastelo Horst (Essen)
Honorloko
La terpecon donacis la entreprenisto Wilhelm Vogelsang el Essen. La tiama nazia labortrupo Reichsarbeitsdienst rompis la bezonatan Ruhr-sabloŝtonon el la najbara ŝtonminejo Silberkuhle. Apoge sur Stonehenge, tiam tre nekonata en Germanujo la honorloko havas cirkloformon. Nun la placo estas memorejo por la viktimoj de la naziismo.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
2. UK 1 Bulonjo-ĉe-Maro 1905
Katarzyna Łaniewska
Vivo
Post la milito aliĝis al skoltismo. En 1955 ŝi finis PWST (Ŝtatan Superan Teatro-Lernejon) en Varsovio, samjare debutis. Ŝi estis prezidantino de la varsovia filio de ZASP (Asocio de Artistoj de Polaj Scenoj).
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
3. UK 2 Ĝenevo 1906
Katarzyna Łaniewska
Politika agado
Dum studoj ŝi apartenis al la socialisma junulara organizaĵo ZMP. Poste aliĝis al Pola Unuiĝinta Laborista Partio.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
4. UK 3 Kembriĝo 1907
Katarzyna Łaniewska
Politika agado
Dum la parlamenta baloto en 2011 iĝis senpartia kandidatino al Senato kadre de Rajto kaj Justeco en mezurba-varsovia kvartalo, sed malgajnis kun kandidatino de Civitana Platformo.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
5. UK 4 Dresdeno 1908
Katarzyna Łaniewska
Distingoj
En 2007 pro eminentaj meritoj en agado favore al demokratiaj ŝanĝiĝoj en Pollando, pro engaĝo en la batalon por libereco de la vorto kaj liberaj amaskomunikiloj, pro atingoj en entreprenata kun utilo por la lando profesia kaj socia laboro, estis distingita de prezidento Lech Kaczyński per Komandora Kruco de la Ordeno Polonia Restituta.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
6. UK 5 Barcelono 1909
7. UK 6 Vaŝingtono 1910
8. UK 7 Antverpeno 1911
9. UK 8 Krakovo 1912
Katarzyna Łaniewska
En pluraj filmoj
i.a. en
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
10. UK 9 Berno 1913
11. UK 10 Parizo 1914
12. UK 11 San Francisco 1915
Johann Friedrich Schönemann
Johann Friedrich SCHÖNEMANN (naskiĝinta la en Krosno Odrzańskie, mortinta la  en Schwerin) estis germana teatrodirektoro kaj aktoro.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
13. UK 12 Hago 1920
Johann Friedrich Schönemann
Vivo
Schönemann unue en 1724 publike aperis en Hanovro aktorante kaj iĝis en 1730 membro de la trupo Neubersche Komödiantengesellschaft (de Friederike Caroline Neuber) antaŭ ol fondi propran societon aktoran en 1739. Ĝi unue ludis en Lüneburg, poste en Lepsiko - kie ĝin apogis Johann Christoph Gottsched -, pli malfrue ankoraŭ en Hamburgo, Vroclavo, Berlino, Braunschweig ekz. Inter 1750 kaj 1756 Schönemann deĵoris kiel kortega komedi-direktoro en Schwerin ludante ankoraŭ kelkfoje en Hamburgo. Retiriĝo lia fariĝis en 1757.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
14. UK 13 Prago 1921
Johann Friedrich Schönemann
Graveco
Schönemann ege meritis pri la plibonigo de la teatra sceno. Li severe observis disciplinon kaj kutimojn de la aktoroj provante starigi interesajn ludplanojn. Li surscenejigis la francan komikan operon kaj kantoteatraĵojn. Baldaŭ li taksitis esti absoluta aŭtoritatulo enkondukinta morojn enteatrejajn kiuj validis en Germanujo ĝis la Franca revolucio de 1789.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
15. UK 14 Helsinko 1922
Johann Friedrich Schönemann
Graveco
Multaj elstaraj aktoroj lernis ĉe li, ekz.: Conrad Ekhof, Konrad Ernst Ackermann, Sophie Charlotte Ackermann.
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
16. UK 15 Nurnbergo 1923
Johann Friedrich Schönemann
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 18. Leipzig 1909, p. 1-2 (tie ĉi interrete)
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
17. UK 16 Vieno 1924
18. UK 17 Ĝenevo 1925
Movimento (muziko)
Movimento estas en la klasika muziko ferma parto de plurparta muziko verko kiel ekz. suito aŭ simfonio. Plejofte ĉiu movimento havas t.n. movimentonomon, kiu indikas tempon kaj karakteron (ekz. „andante“, „allegro con brio“) aŭ la tipon de la movimento (ekz. menueto, skerco).
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
19. UK 18 Edinburgo 1926
Movimento (muziko)
La viĉiĝo de la diferencaj movimentoj, la movimento-sinsekvo ofte celas kontrastoriĉecon. Tipaj movimento-sinsekvoj:
Akademia Dokumentaro
Enhavo (LK 1905-1948)
20. UK 19 Dancigo 1927
21. UK 20 Antverpeno 1928
22. UK 21 Budapeŝto 1929
24. UK 23 Krakovo 1931
25. UK 24 Parizo 1932
26. UK 25 Kolonjo 1933
27. UK 26 Stokholmo 1934
28. UK 27 Romo 1935
29. UK 28 Vieno 1936
30. UK 29 Varsovio 1937
31. UK 30 Londono 1938
32. UK 31 Berno 1939
33. Planita UK Marsejlo 1940
Rio Claro (San-Paŭlio)
Rio Claro estas municipo kaj universitata grandurbo de la brazila subŝtato San-Paŭlio. Ĝi apartenas al Rio Claro (mikroregiono).
Geografio
Rio Claro situas en altebenaĵo en sudorienta parto de la lando. La najbaraj municipoj estas norde: Corumbataí, nordoriente Leme, oriente Araras, sudoriente Santa Gertrudes (São Paulo), sude Iracemápolis kaj Piracicaba, okcidente Ipeúna, nordokcidente Itirapina. Campinas troviĝas 73, Guarulhos kaj San-Paŭlo (urbo) po 158, Curitiba 377, Nova Iguaçu 423, Rio-de-Ĵanejro 447, Belo Horizonte 466, Goiânia 663, Braziljo 737, Campo Grande 763, Porto Alegre 924, Salvador de Bahio 1418, Maceió 1897, Teresina 1992, Recife 2092, São Luís 2240, Natalo (Brazilo) 2274, Belém 2332, Manaus 2532 km.
Historio
La vilaĝo São João Batista do Ribeirão Claro estis fondita en 1827. Tiutempe komencis alveni enmigrintoj el eŭropaj landoj, precipe de Germanio, Svislando kaj Italio, sed ankaŭ de Hispanio, Portugalio, kelkaj orienteŭropaj landoj, kaj de Turka Imperio ĉefe kristanoj. La vilaĝo estis levita municipo en 1845. En 1905 nomŝanĝo okazis al Rio Claro. Tiutempe jam ankaŭ japanoj alvenis.
Klimato
Rio Claro situas en tropika zono, kiun influas la montara regiono. La averaĝa jara temperaturo estas 20 °C (laŭ la monatoj averaĝe varias inter 16-23 °C). Jare pluvas po 1294 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter oktobro-marto daŭras la pluva sezono.
Trafiko
Rio Claro havas gravan rolon en la fervoja reto de San-Paŭlio. La urbego situas laŭvoje inter Campinas kaj São Carlos kaj kuras alia vojo al Piracicaba.
Vidindaĵoj
Horto Florestal Edmundo Nafara de Andrade estas granda parko, kiun la fervoja societo plantis. La eŭkaliptoj alvenis en 1914 el Aŭstralio.
Čierna Voda
Čierna Voda (hungare Feketenyék) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta. La historia slovaka nomo estis Čierné Nekyje.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Galanta troviĝas 9 km.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113 en formo "Nek". En 1910 loĝis tie 705 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galanta, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1375 da homoj, (1271 hungaroj, 99 slovakoj).
26733 Nanavisitor
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la talenta usona aktorino Nana Visitor, kiu komencis sian karieron sur scenejo, sed ĉefe aperis ĉe televido. Ŝi estas plej fama pro sia rolo kiel Majorino Kira Nerys en la sciencfikcitelevidserio Star Trek: Deep Space Nine.
Láb
Láb, (ankaŭ hungare), germane Laab estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungara erao la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1206. En la 16-a jarcento rifuĝintaj kroatoj alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Láb 1579 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (historia departemento), al distrikto de Malacka, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Láb 1416 homoj, (1371 slovakoj).
Arenas (Malago)
Arenas (Sabloj) estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la sudorienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro. Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa]. Ŝosee estas je 10,1 kilometroj for de Vélez-Málaga, je 48,5 kilometroj de la provinca ĉefurbo Malago kaj je 542,6 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo. Situa en la centro de la Axarquía, inter la montaroj Tejeda kaj Almijara kaj la kastelo de Bentomiz.
Limas sude kun Algarrobo, oriente kun Sayalonga, norde kun Canillas de Albaida, Salares, Sedella kaj Canillas de Aceituno, en la nordokcidento kun La Viñuela kaj okcidente kun Vélez-Málaga. Temas pri loko tre proksima al la Costa del Sol kaj al la strandoj de la Mediteraneo, tipe andaluza kun loĝeja kaj rura turismo progresanta.
Nova Pinakoteko
La Nova Pinakoteko, Neue Pinakothek, estas arta muzeo en Munkeno, ĉefurbo de la germana federacia lando Bavario.
Arenas (Malago)
Arenas ĝuas de fekunda natura medio, en kiu la rojoj, kverkarbaroj kaj granatarboj havigas abundan akvon kiu ebligas riĉan vegetaĵaron. Estis iam vilaĝo de moriskoj kiuj kultivis vitejojn, migdalarbojn kaj olivarbojn, el kio oni produktis sekvinberojn, vinon kaj olivoleon. Lastatempe oni enkondukis tropikajn fruktarbojn por produktado de avokadoj kaj mango en la zonoj de irigacio kiuj estas tre abundaj.
Nova Pinakoteko
Kolekto de la muzeo
La muzeo kolektas la eŭropan pentradon kaj skulptadon de 18-a kaj 19-a jarcentoj. (en germana lingvo: EUROPÄISCHE MALEREI UND SKULPTUR DES 18. UND 19. JAHRHUNDERTS)
La Nova Pinakoteko montras la epokojn de eŭropa arto de klasikismo ĝis Jugendstil.
Detruo de muzeo en milito kaj konstruo de nova muzeo
Ekde 1945 post la milito oni prezentis improvize elektitan parton da verkoj en Haus der Kunst ("Domo de la Arto"). En jaro 1981 oni malfermis la novan muzeon laŭ projekto de arkitekto Alexander von Branca.
Oni konstante grandigis la kolekton kaj hodiaŭ la muzeo estas unua de plej gravaj muzeoj pri arto de 19-a jarcento.
Sándor Domonkos Horváth
Sándor Domonkos Horváth [ŝAndor domonkoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Horváth Sándor Domonkos estas hungara bibliotekisto, verkisto, juristo. Lia pseŭdonimo estis Győry Domonkos [djOri].
Sándor Domonkos Horváth naskiĝis la en Győr.
Biografio
Sándor Domonkos Horváth akiris pedagogian-bibliotekistan diplomon en Altlernejo Dániel Berzsenyi en 1990, sed jam ekde 1885 li laboris en biblioteko en sia naskiĝurbo. En 1993 li iĝis vicbibliotekestro, en 2003 bibliotekestro. Intertempe en 2001 li akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Szeged, en 2006 plian juran diplomon. Sub pseŭdonimo li verkas. Li ricevis premiojn en 2006 kaj 2012.
Amfiloko (filo de Amfiarao)
En la helena mitologio, Amfiloko (malnovgreke Αμφίλοχος) estis la pli juna filo de Amfiarao kaj Erifilo, frato de Alkmeono kun kiu li partoprenis al la milito de la Epigonoj.
Erifilo persvadis Amfiaraon partopreni je la milito de la Sep kontraŭ Tebo, kvankam li sciis (ĉar li estis divenisto) ke li tie mortos. Erifilo estis persvadita fare de Poliniko, kiu donacis al ŝi la kolĉenon de Harmonia. Kontraŭvole, Amfiarao konsentis aliĝi la militon kaj petis, ke siaj filoj, Alkmeono kaj Amfiloko, venĝu la antaŭviditan morton de ilia patro.
Tion ili faris, dek jaroj poste : reveninte de la milito de la Epigonoj, Alkmeono, eble helpita de Amfiloko, mortigis sian patrinon kaj ekziliĝis.
Amfiloko estis eminenta divinisto kaj fondis plurajn orakolejojn, la ĉefa en Mallo (Kilikio), kaj, kun sia duon-frato Mopso, la orakolejon de Apolono en Kolofono (Lidio).
Amfiloko estas citita inter la svatantoj de Helena kaj partoprenis al la Troja milito. Post la Troja milito, laŭ Tucidido, la fondis la urbon Argos Amfilokia kaj la tutan regionon Amfilokio ĉe la Ambrakia golfo. Li eble estis mortigita aŭ far de Apolono, aŭ farde sia duon-frato Mopso, en unuopa batalo dum kiu ili reciproke mortigis. Tamen, tiuj rakonto povas koncerni lia nevo, ankaŭ nomita Amfiloko.
Guillermo Mordillo
Guillermo MORDILLO (naskiĝis la en Buenos Aires; mortis la  en Palmanova, Mallorca) estis mondfama  argentina humura desegnisto. Li kreis sennombrajn bildojn de bulnazaj, senvortaj figuroj en humuraj, absurdaj aŭ romantikaj situacioj, vendataj tutmonde kiel gratulkartoj, afiŝoj, libroj, kalendaroj, ktp.
Ödön Heller
Ödön Heller, laŭ hungarlingve kutima nomordo Heller Ödön estis hungara pentristo. Lia kuzo estis Miklós Radnóti. Ödön Heller naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Szeged.
Biografio
Ödön Heller devenis el juda familio. Li frekventis bazlernejojn en Miskolc kaj Szeged, gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li faris administrajn laborojn en asekurejo. Li lernis ankaŭ pentradon en privata lernejo en Budapeŝto, poste en Munkeno kaj Parizo. En la jaroj 1906 kaj 1907 li lernis en Artistkolonio (Nagybánya). Ekde 1908 li vivis en Szeged, kie li vivtenis sin el instruado de amatoraj pentristoj kaj pentris portretojn. En 1912 li vizitis nordan Afrikon. Dum la 1-a mondmilito li estis armea muzikisto. Li estis murdita en nekonataj cirkonstancoj, antaŭ la tombo parolis Gyula Juhász kaj Immánuel Lőw.
Paul Dumerich
Paul DUMERICH, ankaŭ Dummrich aŭ Dummerich, (naskiĝinta en la 28-a de januaro 1527 en Halle (Saale), mortinta en la 19-a de julio 1583 en Erfurto) estis germana pedagogo, matematikisto kaj filologo.
Vivo
Li estudentis en la 23-a de aprilo 1543 ĉe la universitato de Wittenberg kaj fariĝis disĉiplo de Filipo Melanktono mem. En la 14-a de aŭgusto 1550 li magistriĝis kaj akceptitis kiel membro de la senato de la filozofia fakultato en la 15-a de junio 1552. Dum la vintra semestro de li iĝis ties dekano (de tiam konservitis - la ununura de li - unu verko).
En la jaro 1561-a li iris al Erfurto kaj fariĝis la unua lernejestro de la nove fondita Konsilantargimnazio. Por ĝi li estis skribinta la unuan regularon kun detala disciplinordo. Kun interrompiĝo inter 1571-75 li restis lernejestro ĝismorte.
Literaturo
[[Kategorio:Profesoroj
Ho (kanao)
ほ (hiragana) aŭ ホ (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [ho]. Antaŭ Nara-epoko, estis legita kiel [po], ekde Heian-epoko, estis legita kiel [fo, IFA:φo]. Tiu litero estas 30-a litero de Goĵūon, 5-a litero de Iroha.
Bo
ぼ (hiragana) aŭ ボ (katakana) estas prononcata kiel [bo]. Tiu litero estas signifata Ho kun Dakuten, Sekve voĉa [po] en pre Nara-epoko.
Po
ぽ (hiragana) aŭ ポ (katakana) estas prononcata kiel [po]. Tiu litero estas signifata Ho kun Han-dakuten.
Malgranda Ho
ㇹ estas uzata por Ajnua lingvo. Tiu litero havas [-h] sonon poste vokalo [-o]
Taylor Lautner
Taylor Lautner estas usona aktoro. La naskiĝis la 11-a de februaro 1992 en Grand Rapids (Miĉigano) kiel Taylor Daniel Lautner.
Abraham Lincoln
Abraham LINCOLN (naskiĝis la, mortis la ) estis la dek-sesa Prezidento de Usono.
Pro lia estreco dum la Enlanda Milito, multaj kredas, ke Lincoln estas konsiderata, kun Washington, unu el la du plej gravaj usonaj prezidentoj. Li havis reputacion kiel honestulo, kaj ofte uzata kromnomo por Lincoln inter apogantoj estis "Honest Abe," tio estas, "Honesta Abĉjo." Li estis tre alta, 193 cm, kaj pezis 82 kg. Lincoln estis baptisto. Mary Todd estis lia edzino kaj kune ili havis kvar filojn.
Lincoln estis murdita en ofico, estante 56-jaraĝa, en 1865, en la Ford-Teatro, Vaŝingtono. La murdisto estis John Wilkes Booth.
Li laboris dum multaj jaroj kiel advokato en Ilinojso, estis partio-gvidanto de la Partio Whig (Usono), ŝtatleĝisto dum la 1830-aj jaroj, kaj unuperioda membro de la Kongreso dum la 1840-aj jaroj. Li antaŭenigis rapidan modernigon de la ekonomio pere de bankoj, disvastigo de infrastrukturo, kiel kanaloj kaj fervojoj, kaj komercimpostoj por instigi al la konstruado de fabrikoj; li kontraŭbatalis la militon kun Meksiko en 1846. Post serio de tre diskonigitaj debatoj en 1858, dum kiu Lincoln parolis honeste kontraŭ la vastiĝo de sklaveco, li perdis la defion en la Senato antaŭ sia superrivalo, nome demokrato Stephen A. Douglas.
Lincoln, moderulo de svingŝtato, certigis la prezidentan kandidatan nomumon de la respublikana-partio en 1860. Kun tre malgranda subteno ĉe la sudaj sklavecaj ŝtatoj, Lincoln balais voĉdonatan subtenon ĉe la nordaj ne-sklavecaj ŝtatoj kaj estis elektita prezidanto en 1860. Lia elekto instigis sep sudajn sklavemajn ŝtatojn por formi la Konfederacion antaŭ ol li ekoficis. Neniu kompromiso aŭ repaciĝo estis trovitaj rigarde sklavecon.
Kiam la Nordo entuziasme amasiĝis malantaŭ la Unio post la Konfederaciita atako al Fort Sumter la 12-an de aprilo 1861, Lincoln koncentriĝis pri la armea kaj politika grandeco de la militklopodo. Lia primara celo estis ĉiam reunuigi la nacion. Li suspendis la staton de habeas corpus, arestante kaj provizore enprizonante milojn da ŝajnaj secesiistoj en la limaj ŝtatoj sen testo. Lincoln deturnis eblan britan intervenon kvietigante la Trent-Aferon fine de 1861. Liaj kompleksaj movoj direkte al finigo de sklaveco centriĝis sur la Emancipiga Proklamo en 1863, uzante la armeon por protekti eskapintajn sklavojn, instigante la limŝtatojn por malpermesi sklavecon, kaj helpanta premi tra la Kongreso la Dektrian Konstitucian Amendon al la Usona Konstitucio, kiu permanente eksterleĝigis sklavecon. Lincoln proksime inspektis la militklopodojn, aparte la selektadon de pintgeneraloj, inkluzive de lia plej sukcesa generalo Ulysses S. Grant. Li faris la plej gravajn decidojn en militstrategio de la Unio. La mararmeo de Lincoln starigis mararmean blokadon kiuj fermis la normalan komercon de la Konfederacio, helpis preni kontrolon de Kentukio kaj Tenesio, kaj akiris kontrolon de la suda riversistemo uzante kanonŝipojn. Lincoln provis plurfoje konkeri la konfederaciitan ĉefurbon en Richmond; ĉiun fojon kiam generalo malsukcesis, Lincoln anstataŭigis lin per alia, ĝis finfine Grant sukcesis ĉirkaŭ 1865.
Escepte sagaca politikisto profunde implikita kun potenctemoj en ĉiu ŝtato, Lincoln alproksimiĝis al "Militodemokratoj" (kiuj apogis la Nordon kontraŭ la Sudŝtatoj), kaj administris sian propran reelekton en la prezidant-elekto en 1864. Kiel la gvidanto de la modera frakcio de la Respublikana Partio, Lincoln alfrontis Radikalajn Respublikanojn kiuj postulis pli severan traktadon de la Sudŝtatoj, Milit-demokratojn kiuj postulis pli da kompromiso, kontraŭmilitajn demokratojn nomitajn Copperhead (kuprokapuloj) kiuj malestimis lin, kaj malakordajn secesiistojn kiuj punktskribis lian morton. Saĝe, Lincoln defendiĝis metante siajn kontraŭulojn kontraŭ unu la alian, per alparolado al la usona popolo kun siaj kapabloj de elokvento, kaj de singarde laŭplana politika patroneco. Lia Diskurso apud Gettysburg de 1863 iĝis ikoneca deklaro de la dediĉo de Usono al la principoj de naciismo, respublikanismo, egalrajtigoj, libereco, kaj demokratio. Lincoln tenis moderan vidon por Rekonstruo, serĉante reunuigi la nacion rapide per politiko de malavara repaciĝo spite al senmoviĝemo kaj amarigita malharmonio. Ses tagojn post la kapitulaco de konfederaciito, komandanta de generalo Robert E. Lee, Lincoln estis murdita fare de John Wilkes Booth, konata aktoro kaj konfederaciita subtenemulo.
Lincoln estis konstante vicigita kaj fare de akademiuloj kaj publiko kiel unu el la plej grandaj usonaj prezidantoj.
Figuro de Lincoln estis skulptita apud figuroj de Washington, Jefferson kaj Roosevelt sur la monto Rushmore. Granda monumento al Lincoln staras ĉe okcidenta flanko de la centra kampo de Vaŝingtono, kaj orienta bordo de la rivero Potomac. Lia tombo estas en Springfield, ĉefurbo de Ilinojso.
Frua vivo
La patrino de Lincoln, Nancy, estis la filino de Lucy Hanks, kaj estis naskita en kio nun estas Kantono Mineral, Okcidenta Virginio, tiam parto de Virginio. Lucy moviĝis kun Nancy al Kentukio. Nancy Hanks geedziĝis kun Tomaso, kiu iĝis respektata civitano. Li aĉetis aŭ komercis plurajn bienojn, inkluzive de Knob Creek Farm. La familio eniris en Separata Baptisma Eklezio, kiu havis restriktajn moralajn normojn kaj kontraŭbatalis alkoholon, dancadon, kaj sklavecon. Tomaso ĝuis konsiderindan statuson en Kentukio - kie li subigis ĵuriojn, taksis biendomojn, servis landajn sklavpatrolojn, kaj gardis kaptitojn. Antaŭ la tempo lia filo Abraham estis naskita, Tomaso posedis du 600-akreajn (240 ha) bienojn, plurajn urbajn areojn, brutaron, kaj ĉevalojn. Li estis inter la plej riĉaj viroj en la distrikto. Tamen, en 1816, Tomaso perdis ĉion el sia tero en kortumkazoj pro mankohavaj posedaĵtitoloj.
Laŭ la libro The Ancestry of Abraham Lincoln de William Ensign Lincoln, la patrino de Abraham Lincoln, Nancy Hanks, estis la filino de Joseph Hanks kaj Nancy Shipley.
La familio moviĝis norden trans la Ohio-rivero por liberigi (t.e., ne-laboregi) teritorion kaj faris novan komencon en kio tiam estis Kantono Perry sed nun estas Kantono Spencer, Indianao. Lincoln poste notis, ke tiu movo estis "duonflanka pro sklaveco" sed plejparte pro tertitolaj malfacilaĵoj. En Indianao, kiam Lincoln estis naŭjaraĝa, lia patrino Nancy mortis pro laktomalsano en 1818. Post la morto de la patrino de Lincoln, lia pliaĝa fratino, Sarah, ekkontrolis zorgadon lian ĝis ilia patro reedziĝis en 1819; Sarah poste mortis en siaj 20-aj jaroj naskante malvive naskitan filon.
La nova edzino de Thomas Lincoln estis la vidvino Sarah Bush Johnston, la patrino de tri filoj. Lincoln iĝis tre proksima al sia duonpatrino, kaj nomis ŝin "patrino". Kiel subdektrijara, li ne ŝatis la malfacilan laboron asociitan kun limvivo. Kelkaj en lia familio, kaj en la najbareco, pripensis, ke li estas maldiligenta. Kiam li kreskis en siajn adoleskojarojn, li volonte prenis respondecon por ĉiuj taskoj esperitaj de li kiel unu el la knaboj en la domanaro kaj iĝis sperta hakilisto en siaj laborkonstruaĵaj fervojbariloj. Li ekhavis reputacion kiel virinema kaj aŭdaca post tre konkurenciva luktomaĉo al kiu li estis defiita fare de la fama gvidanto de grupo de banditoj, "la Grove-knaboj de la Muskatsalvio".
Lincoln ankaŭ konsentis kun la kutima devontigo de filo por doni al sia patro ĉiujn gajnon de laboro farita ekster la hejmo ĝis aĝo 21. En pli postaj jaroj, Lincoln foje pruntedonis al sia patro monon. Lincoln iĝis ĉiam pli malproksima de sia patro, ĉefe pro la malklereco de sia patro. Dum la formala eduko de juna Lincoln konsistis el la valoro de ĉirkaŭ unu jaro de klasoj de pluraj migroinstruistoj, li estis plejparte memedukita kaj estis fervora leganto kaj ofte serĉis aliron al iuj novaj libroj en la vilaĝo. Li legis kaj relegis la Biblion en la Versio Rajtigita de la Reĝo Jakobo, la Fablojn de Ezopo, Pilgrim's Progress de Bunyan, Robinson Crusoe de Defoe kaj Autobiography de Franklin.
En 1830, timante laktomalsanan ekaperon laŭ la Ohio-rivero, la Lincoln-familio translokiĝis okcidenten, kien ili setlis sur publika tereno 10 mejlojn okcidente de Dekaturo, en Kantono Makona, Ilinojso, alia libera, ne-sklava ŝtato. En 1831, Tomaso translokigis la familion al nova bieneto en Kantono Coles, Ilinojso. Estis tiam kiam, kiel ambicia 22-jaraĝulo kiu nun estis sufiĉe aĝa por fari siajn proprajn decidojn, Lincoln serĉis sian propran vivon. Kanuante laŭ la rivero Sangamon, Lincoln alvenis en la vilaĝo Nova Salem en Kantono Sangamon En la printempo de 1831, dungita fare de novsalema komercisto Denton Offutt kaj akompanita fare de amikoj, li prenis varojn per barĝo de Nova Salem ĝis Nova Orleano per la riveroj Sangamon kaj la Misisipo. Post alvenado en Nov-Orleano - kaj travivado de sklaveco propraokule - li piediris reen hejmen.
Geedziĝo kaj filoj
La unua amo de Lincoln estis por Ann Rutledge, kun kiu li renkontiĝis kiam li translokiĝis al New Salem. Ĉirkaŭ 1835, ili havis rilaton, sed ne formale engaĝiĝis. Ŝi mortis la 25an de Aŭgusto, 1835, plej verŝajne pro tifoida febro. Komence de la 1830-aj jaroj, li renkontiĝis kun Mary Owens el Kentukio.
Fine de 1836, Lincoln interkonsentis kuniĝi kun Owens se ŝi revenas al New Salem. Owens alvenis tiun Novembron kaj li amindumis ŝin dum iom da tempo; tamen, ambaŭ havis aliajn planojn. La 16an de Aŭgusto, 1837, li verkis al Owens leteron dirantan, ke li ne kulpigos ŝin se ŝi finas la rilaton, kaj ŝi neniam respondis.
En 1839, Lincoln renkontiĝis kun Mary Todd en Springfield (Ilinojo), kaj la venontan jaron ili engaĝiĝis. Ŝi estis la filino de Robert Smith Todd, riĉa advokato kaj negocisto en Lexington (Kentukio). Geedzigo planita por la 1a de Januaro 1841 estis nuligita je peto de Lincoln, sed ili reamikiĝis kaj geedziĝis la 4an de Novembro, 1842, en la domego de Springfield de la fratino de Mary. Anksie preparante sin por la nupto, oni demandis al li kien li iras kaj li respondis, "Al infero, mi supozas." En 1844, la paro aĉetis domon, kiu nuntempe estas la Lincoln-Hejmo Nacia Historia Loko en Springfield proksime de sia jur-oficejo. Mary zorgis la hejmon kun la helpo de dungita servisto kaj parenco.
Lincoln estis amanta edzo kaj patro de kvar filoj, kvankam lia laboro regule tenis lin for el hejmo. La plej aĝa, Robert Todd Lincoln, naskiĝis en 1843 kaj estis la nura filo kiu vivos ĝis matureco. Edward Baker Lincoln (Eddie), naskiĝis en 1846, kaj mortis la 1an de Februaro, 1850, probable pro tuberkulozo. La tria filo de Lincoln, "Willie" Lincoln naskiĝis en la 21a de Decembro, 1850, kaj mortis pro febro en la Blanka Domo la 20an de Februaro, 1862. La plej juna, Thomas "Tad" Lincoln, naskiĝis en la 4a de Aprilo, 1853, kaj survivis sian patron sed mortis pro koratako estante 18-jaraĝa la 16an de Julio, 1871. La lasta posteulo de la familio Lincoln, pra-pranepo Robert Todd Lincoln Beckwith, mortis en 1985. Lincoln "was remarkably fond of children" (rimarkinde amis siajn filojn) kaj la Lincoln-oj ne estis konsiderata striktaj kun siaj filoj. Fakte, la partnero de Lincoln en la jur-negoco nome William H. Herndon foje koleriĝis kiam Lincoln kunportis siajn filojn al la jur-negoco. Ili patro ŝajne estis ofte tiom absorbita en sia laboro ke li ne atentis la konduton de siaj filoj. Herndon rakontis, "Mi sentis fojojn ke mi deziras strangoli siajn koletojn, kaj nur pro respekto al Lincoln mi tenis mian buŝon fermita. Lincoln ne notis kion liaj filoj faras aŭ faris."
Frua kariero, milicservo kaj politikisto
Lincoln por mallonge interrompis sian kampanjon por servi kiel kapitano en la Ilinojsa Milico dum la Nigrafalka Milito. En sia unua kampanja diskurso post la reveno, li observis atakitan subtenanton en la homamaso, kaptis la atakinton je lia "kolo kaj la sidilo de lia pantalono", kaj forĵetis lin. Lincoln finis la okan el 13 kandidatoj (nur la kvar pintaj estis elektitaj), kvankam li ricevis 277 el la 300 voĉdonoj de la distrikto de New Salem.
Lincoln servis kiel la poŝtoficestro de New Salem kaj poste kiel topografo de la kantono, sed pluigis sian entuziasman legemon, kaj decidis iĝi advokato. Li lernis juron per si mem, ekzemple per la verko de Blackstone nome Commentaries on the Laws of England, kaj poste diris pri sia klopodo, "Mi studis kun neniu."
La dua ŝtata kampanjo de Lincoln en 1834, tiam kiel Whig, estis sukceso super pova opozicianta Whig. Poste sekvis liaj kvar regotempoj en la Ilinojsa Ĉambro de Reprezentantoj por la kantono Sangamon. Li estris la konstruadon de la Kanalo Ilinojso kaj Miĉigano, kaj poste estis Kanal-Komisiano. Li voĉdonis por etendi la voĉdonrajtojn trans la blankaj terposedantoj al ĉiuj blankaj maskloj, sed adoptis sintenon de "libera tero" opozicie kaj al sklaveco kaj al aboliciismo. En 1837 li deklaris, "La institucio de sklaveco estas fondita sur kaj maljustico kaj sur malbona politiko, sed la promulgado de abol-doktrinoj tendencas al pliigo pli ol al nuligo de ties malbonoj." Li sekvis la subtenon de Henry Clay al la American Colonization Society kiu proponis programon de aboliciismo kongrue kun la setlado de liberigitaj sklavoj en Liberion.
Kongresano Lincoln (1847–1849)
Laŭ sia propra rakonto, Lincoln deklaris sin al amikoj en 1861 kiel "malnova Whig, disĉiplo de Henry Clay". Ilia partio favoris ekonomian modernigon en bankado, tarifojn por financi tutlandajn plibonigojn kiel fervojoj, kaj urbanigon.
En 1843, Lincoln klopodis Whig nomumon por la 7a kongres-distrikto de Ilinojo en la Usona Domo de Reprezentantoj; li estis venkita de John J. Hardin, kvankam li sukcesis, ke la partio limigis Hardin al nur unu regotempo. Lincoln ne nur sukcesis per sia stratego atingi la nomumon en 1846, sed ankaŭ venkis en la elekto. Li estis la nura Whig en la Ilinoja delegitaro, sed tiom laborema ke li partoprenis en preskaŭ ĉiuj voĉdonadoj kaj faris diskursojn kiuj tuŝis la sintenon de la partio. Li estis nomumita por la Komitato por Poŝtoficejoj kaj Poŝtvojoj kaj por la Komitato por Militelspezoj. Lincoln faris teamon kun Joshua R. Giddings por aprobi leĝon abolantan sklavecon en la Distrikto Kolumbio kun kompenso por la posedantoj, plenumo kapti fuĝintajn sklavojn, kaj populara voĉdonado pri la afero. Li abandonis la projekton kiam mankis la subteno Whig.
Politikaj sintenoj
Lincoln emfazis sian opozicion al Polk skizante kaj enkondukante siajn "Spot Resolutions" (Loko-rezolucio). La milito estis komencante per meksika mortigado de usonaj soldatoj en teritorio disputita de Meksiko, kaj Polk insistis, ke meksikaj soldatoj estis "invadintaj nian teritorion kaj elverŝintaj la sangon de niaj kun-civitanoj sur nia tero". Lincoln postulis, ke Polk montru al la Kongreso la precizan lokon sur kiu la sango estis elverŝita kaj pruvi, ke la loko estis en usona tero. La rezolucio estis ignorita kaj en la Kongreso kaj en la nacia gazetaro, kaj ĝi kostis al Lincoln politikan subtenon en sia distrikto. Unu ilinoja gazeto moknomis lin "spotty Lincoln" (makula, neregula). Lincoln poste bedaŭris kelkajn el siaj asertoj, speciale sian atakon al la prezidentaj milit-faraj povoj.
Lincoln estis postulinta en 1846 servi nur unu regotempon en la Domo de Reprezentantoj. Konstatinte, ke Clay malverŝajne venkos en la prezidenteca balotado, li apogis la Generalon Zachary Taylor por la Whig nomumo por la prezidenta balotado de 1848. Taylor venkis kaj Lincoln malsukcese esperis esti nomumita Komisionano de la Ĝenerala Teroficejo. La administracio proponis lin esti nomumita sekretario de la guberniestro de la Oregona teritorio kiel konsolaĵo. Tiu fora teritorio estis demokrat-regata areo, kaj la akcepto de tiu posteno estus rompinta sian juran kaj politikan karieron en Ilinojo, kaj tiel li malakceptis kaj pluigis sian jur-praktikon.
Rur-advokato
En sia laboro en Springfield Lincoln pritraktis "ajnan tipon de negoco kiu povus kongrui kun tiu de rur-advokato". Dufoje jare li aperis dum 10 sinsekvaj semajnoj en la kantonaj tribunaloj; tio daŭris 16 jaroj. Lincoln frontis pritransportajn kazojn kadre de la okcidentena etendo de la lando, partikulare pri konfliktoj de riveraj barĝoj kun la multaj novaj fervojaj pontoj. Kiel riverboatulo, Lincoln dekomence favoris tiujn interesojn, sed fine li reprezentis ĉiun kiu dungu lin. Li poste reprezentis pontokompanion kontraŭ riverboata kompanio en kazo kiu iĝis marko nome "Hurd kontraŭ Rock Island Bridge Company" kiu temis pri kanalboato kiu dronis post frapo kontraŭ ponto. En 1849, li ricevis patenton por flosilo por la movado de boatoj en neprofundaj akvoj. Tiu ideo tamen neniam estis komercigita, sed ĝi faris Lincoln la nuran prezidenton kiu tenis patenton.
Survoje al sia prezidenta kampanjo, Lincoln plialtigis sian profilon en alia murdokazo de 1859, nome per sia defendo de Simeon Quinn "Peachy" Harrison kiu estis triaranga kuzo; Harrison estis ankaŭ nepo de la politika opozicianto de Lincoln, nome Peter Cartwright. Harrison estis akuzita pro la murdo de Greek Crafton kiu, dum mortiĝis pro siaj vundoj, konfesis al Cartwright, ke li provokis Harrison. Lincoln kolere protestis la komencan decidon de la juĝisto ekskludi la ateston de Cartwright pri la konfeso kiel neakceptebla aŭdita atesto. Lincoln argumentis, ke la atesto inkludis dummortan demlaron kaj ne estis celo de la regulo por aŭditaj atestoj, ĉar mortonto ne klopodas falsigi. Anstataŭ admoni Lincoln kiel la tribunalo atendis, la juĝisto, Demokrato, reversis sian decidon kaj akceptis la ateston kiel pruvo, kio rezultis en la senkulpigo de Harrison.
Respublikana estro
La debato pri la statuso de sklaveco en la teritorioj malsukcesis mildigi la tensiojn inter la sklavec-defendanta Sudo kaj la libera Nordo, partikulare pro la malsukceso de la Kompromiso de 1850, leĝa projekto planita por fronti la aferon. En sia nekrologa eŭlogio de 1852 por Clay, Lincoln fokusis la apogon de tiu lasta al laŭgrada emancipigo kaj opozicio al "ambaŭ ekstremoj" pri la sklaveca afero. Dum la prisklaveca debato en la Nebraska kaj Kansasa teritorioj iĝis partikulare akra, la ilinoja Senatano Stephen A. Douglas proponis la aplikon de la "popola suvereneco" kiel kompromiso; tiu politiko permesus al la voĉdonantoj de ĉiu teritorio decidi la statuso de sklaveco. Tiu politiko alarmis multajn Nordulojn, kiuj klopodis eviti la rezultan etendon de sklaveco, sed la Leĝo Kansas–Nebrasko de Douglas mallarĝe estis aprobita en la Kongreso en Majo 1854.
Lincoln ne prikomentis la leĝon ĝis monatojn poste en sia "diskurso Peoria" en Oktobro 1854. Lincoln tiam deklaris sian opozicion al sklaveco, kion li ripetis survoje al la prezidenteco. Li idirs, ke la "Kansas Act" havis "deklaritan indiferenton, sed kiel mi devas pensi, kaŝitan realan celon por la etendo de sklaveco. Mi povas nur malŝati ĝin. Mi malŝatas ĝin pro la monstra maljusteco de la sklaveco mem. Mi malŝatas ĝin ĉar ĝi senigas nian respublikan ekzemplon de ĝia justa influo sur la tuta mondo ..." La atakoj de Lincoln al la "Kansas–Nebraska Act" markis lian revenon al la politika vivo.
Landnivele, la "Whig"-oj estis nepre disigitaj pro la "Kansas–Nebraska Act" kaj aliaj klopodoj kompromisi pri la sklaveca afero. Montrante la dekadencon de sia partio, Lincoln verkis en 1855, "Mi pensas, ke mi estas Whig, sed aliaj diras, ke ne estas Whig-oj, kaj ke mi estas aboliciisto... Mi faras nur opozicio al la etendo de sklaveco." La nova Respublikana Partio estis formita kiel norda partio dediĉita al kontraŭsklaveco, organizita el la kontraŭsklaveca flanko de la "Whig" Partio, kombinante membrojn el la Free Soil, el la Libereca, kaj kontraŭsklaveca Demokrata Partio, Lincoln rezistis fruajn Respublikanajn petojn, timante, ke la nova partio estus iĝanta platformon por ekstremaj abolicistoj. Lincoln retenis esperon por plijunigo de "Whig"-oj, kvankam li bedaŭris la pliigantan fermitecon de sia partio kun la indiĝenisma movado Know Nothing.
In 1854 Lincoln estis elektita por la Ilinoja parlamento, sed malakceptis plenumi sian postenon. La balotado de tiu jaro montris la fortan opozicion al la "Kansas–Nebraska Act", kaj sekve, Lincoln klopodis esti elektita por la Usona Senato. Tiam, senatanoj estis elektitaj de la ŝtataj parlamentoj. Post venki en la unuaj ses raŭndoj de voĉdonado, li estis malkapabla atingi majoritaton. Lincoln instrukciis siajn apogantojn voĉdoni por Lyman Trumbull. Trumbull estis kontraŭsklaveca Demokrato, kaj estis ricevinta malmultajn voĉdonojn en la plej fruaj balotoj; liaj apogantoj, ankaŭ kontraŭsklavecaj Demokratoj, estis ĵurintaj ne apogi iun "Whig". La decido de Lincoln retiriĝi ebligis siajn "Whig" apogantojn kaj la kontraŭsklavecajn Demokratojn de Trumbull kombini kaj venki la ĉeftendencan Demokratan kandidaton, nome Joel Aldrich Matteson.
Debatoj Lincoln–Douglas kaj diskurso en Cooper Union
En 1858 Douglas kandidatis por re-elektado en la Usona Senato, kaj Lincoln esperis venki lin. Multaj en la partio sentis, ke iama "Whig" estu nomumita en 1858, kaj la kampanjo de Lincoln de 1856 kaj la subteno de Trumbull havigis al li favoron. Kelkaj orientaj Respublikanoj subtenis Douglas pro lia opozicio al la Lecompton Konstitucio kaj akcepto de Kansaso kiel sklaveca ŝtato. Multaj Ilinojaj Respublikanoj bedaŭris tiun orientan interferon. Por la unua fojo, Ilinojaj Respublikanoj faris konvencion por interkonsenti kandidaton por la Senato, kaj Lincoln venkis por la nomumo kontraŭ malmulta opozicio.
Lincoln akceptis la nomumon kun granda entuziasmo kaj engaĝiĝo. Post sia nomumo li faris sian faman diskurson pri la Dividita Hejmo, kun la biblia referenco de Marko 3:25, "Kaj se domo estas dividita kontraŭ si, tiu domo ne povas stari. Mi kredas, ke tiu registaro ne povas daŭri permanente duonsklaveca kaj suonlibera. Mi ne supozas, ke la Unio estos dissolvita — mi ne timas, ke la domo falos — sed mi esperas, ke ĝi ĉesos esti dividita. Ĝi estos tute ununura afero, aŭ tute la alia." Tiu diskurso kreis malnetan bildon de la danĝero de disunueco. La kerno de la afero ŝanĝis por la elekto de la Ilinoja parlamento kiu siavice elektos Lincoln aŭ Douglas. Informita pri la nomumo de Lincoln, Douglas asertis, "[Lincoln] estas la forta homo de la partio ... kaj se mi venkos lin, mia venko estos tre malfacila."
La Senata kampanjo enhavis sep debatojn inter Lincoln kaj Douglas. Tiuj estis la plej famaj politikaj debatoj en la historio de Usono; ili havis atmosferon similan al boksolukto kaj altiris amasojn da miloj de homoj. La ĉefuloj staris en tre rimarkinda kontrasto kaj fizike kaj politike. Lincoln avertis, ke la "Sklava Potenco" de Douglas estis minacanta la valorojn de respublikanismo, kaj akuzis Douglas pro distordo de la premiso de la Patroj-fondintoj, ke "ĉiuj homoj estas kreataj egale". Douglas emfazis sian Doktrinon Freeport, ke lokanoj estas liberaj elekti ĉu permesi sklavecon, kaj akuzis Lincoln pro lia aliĝo al aboliciistoj. La argumento de Lincoln ekhavis moralan tonon, ĉar li akuzis Douglas kiel reprezentanto de konspiro por promocii sklavecon. La argumento de Douglas estis pli jura, plendante, ke Lincoln estis defianta la aŭtoritaton de la Usona Suprema Kortumo pri la decido de la kazo Dred Scott.
Kvankam la kandidatoj de la Respublikana parlamento ricevis pliajn popolajn voĉdonojn, la Demokratoj atingis pliajn sidlokojn, kaj la parlamentanoj re-elektis Douglas. La formulado de Lincoln pri la aferoj havigis al li tutlandan politikan gravecon. En Majo 1859, Lincoln aĉetis Illinois Staats-Anzeiger, german-lingva gazeto kiu estis klare apoganta; plej el la 130 000 german-usonaj el la ŝtato voĉdonis Demokrate, sed la german-lingva gazeto havigis al li respublikanan subtenon. Sekve al la balotado de 1858, gazetoj ofte menciis Lincoln kiel ebla Respublikana porprezidenta kandidato, en rivaleco kontraŭ William H. Seward, Salmon P. Chase, Edward Bates kaj Simon Cameron. Kvankam Lincoln estis populara en la Mezokcidento, mankis al li subtenon en la Nordoriento, kaj li ne estis certa ĉu vere lukti por la posteno. En Januaro 1860, Lincoln diris al grupo de politikaj aliancanoj, ke li akceptos la nomumon se oni proponas al li, kaj en la postaj monatoj kelkaj lokaj gazetoj publikigis lian kandidatecon.
La 27an de Februaro, 1860, povaj novjorkaj Respublikanoj invitis Lincoln fari diskurson en Cooper Union, en kiu li argumentis, ke la Patroj-fondintoj faris malmultan uzadon por la popola suvereneco kaj ripete klopodis limigi la sklavecon. Li insistis, ke la moralo postulis opozicion al sklaveco, kaj malakceptis ajnan "kompromisejon en meza loko inter pravo kaj malpravo". Multaj en la publiko pensis, ke li aperis mallerta kaj eĉ malbela. Sed Lincoln montris intelektan estrecon kiu portis lin al retenemo. Ĵurnalisto Noah Brooks informis, "Neniu homo iam antaŭe faris tian impreson dum sia unua alvoko al novjorka publiko."
Prezidenta elekto de 1860
La 9an–10an de Majo, 1860, la Ilinoja Respublika Ŝtata Konvencio okazis en Decatur. La sekvantoj de Lincoln organizis kampanjan teamon estrita de David Davis, Norman B. Judd, Leonard Swett kaj Jesse DuBois, kaj Lincoln ricevis sian unuan nomumpublikigon. Ekspluatante lian plibeligitan lim-teran legendon (klarigante teron kaj etendante fervojojn), la subtenantoj de Lincoln adoptis la etikedon de "La Fervoja Kandidato". En 1860, Lincoln priskribis sin mem: "Mi estas alte sesfuta kvarcola, preskaŭ; maldika de karno, peze averaĝe, unu centon kaj ok dek funtojn; malhela kompleksio, kun aspra nigra hararo, kaj grizaj okuloj." Michael Martinez verkis pri la efektiva bildo de Lincoln en lia kampanjo. Foje li estis prezentita kiel la malferma "Fervojetendisto" kaj aliajn fojojn li estis "Honest Abe", malneta sed fidinda.