cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tejen
Tejen (aliaj nomformoj: Tedzhen, Tejend, Tejent) estas oaza urbo en la Karakumo, en Provinco Ahal de Turkmenistano. Ĝi situas apud la aŭtovojo M37, inter Duŝak kaj Mari, 223 km sur aŭtovojo sudoriente de Aŝgabat. Ĝi havis loĝantaron de ĉ. 52.000. Oriente situas la granda oazo Merv.
Ekonomio
Tejen estas konata pro sia melono-produktado, kaj enhavas multajn fabrikojn por produktado de sterkoj kaj tekstiloj.
Transporto
Ĝi estas haltejo de la Trans-Kaspia fervojo kaj en 1996 estis malfermita nova linio al Maŝhado en Irano.
Stacio Rikuĉu-Jagi
Stacio Rikuĉu-Jagi (陸中八木駅 [rikuĉū-jagi-eki]) estas stacio de Orient-Japania Fervoja Kompanio. Ĝi lokiĝas en urbeto Hirono, en Gubernio Iŭate, Japanio.
Henri Laborit
Henrit LABORIT (naskiĝis la 21-an de novembro 1914, mortis la 18-an de majo 1995) estis franca kirurgo, biologo, filozofo. Lia fako estis besta kaj homa konduto. Li famis pro la enkonduko de la unua neŭrolepto, la klorpromazino, kiu ebligis trankviligi homojn dum longa operacio.
Lia laboro pri mens-trudado influis usonan reĝisoron Alain Resnais en la 1980-aj jaroj.
En 1952 Laborit enkondukis klorpromazinon (la unua neŭrolepto, kies komercaj nomoj estas Largactil, Thorazine (en Usono kaj Britio) kaj Fenactil (en Pollando), por pritrakti skizofrenion.
(19039) 4844 P-L
(19039) 4844 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Rožany
Rožany (Rosenhain) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de urbo Šluknov. Ĝi troviĝas proksimume 3 km norde de Šluknov. Estas ĉi tie registritaj 104 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Rožany estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,28 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1495.
Campagnola Emilia
Campagnola Emilia estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Reggio Emilia kaj la regiono Emilio-Romanjo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Correggio, Fabbrico, Novellara, Reggiolo kaj Rio Saliceto.
Barna Megyeri
MEGYERI Barna [medjeri] estis hungara skulptisto. Li naskiĝis en Oradea la 12-an de julio 1920 kaj mortis Budapeŝto la 14-an de aprilo 1966.
Vivo
Barna Megyeri studis en Belarta Altlernejo de Budapeŝto inter 1937-1942. Lia majstro estis Zsigmond Kisfaludi Strobl. Li soldatiĝis, inter 1945-1947 li vivis en Cluj, poste en Budapeŝto.
Violgorĝa paradoksornito
La Violgorĝa paradoksornito (Paradoxornis webbianus) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de Paradoxornis aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj.
Distribuado
Ĝi troviĝas en Orienta Azio nome en Ĉinio, Japanio, Koreio, Mongolio, Rusio, Tajvano kaj Vjetnamio, rare en Japanio kaj en norda Hindoĉinio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj. Tiuj estas loĝantaj birdoj, prefere en malfermaj habitatoj laŭ malgrandaj aroj kiuj konstante bruetas, kutime en montodeklivoj en arbustaroj, altaj herbejoj, kanejoj, junkejoj kaj bambuejoj.
Subspecioj
Ĉar temas pri loĝantaj birdoj, la restado en reproduktejoj estas kaŭzo de ekzisto de diversaj subspecioj, nome 11, el kiuj menciidas la jenaj:
Kutimaro
Tiuj birdoj estas ĉiomanĝantaj, ĉar pro loĝanteco devas adaptiĝi al diversaj manĝodisponebloj, ĉu de semoj, ĉu de insektoj, ĉefe vermoj dum reproduktado por idoj.
La reprodukta sezono estas printempo kaj somero. Tiuj birdoj konstruas tasforman neston, 1m al 2m supergrunde kutime en kaŝita loko inter bambuejoj aŭ alta herbejo ofte ĉe akvo el vegetala fibro, folioj kaj sekaj herberoj. La ino demetas 4-5 ovojn, kiuj estas helbluaj al blankecaj sen markoj. La kovado daŭras 12 tagoj kaj elnestiĝo okazas post 12 pliaj tagoj.
Villarejo de la Peñuela
Villarejo de la Peñuela estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas villarejeño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 19 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,46 loĝ/km².
Situo
Villarejo de la Peñuela estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Alkario en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 943 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 13,02 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°05′16″N 2°24′35″Ok. Ĝi situas je ĉirkaŭ 26 km de la provinca ĉefurbo, nome Kvenko.
Limas kun la municipaj teritorioj de Abia de la Obispalía, Torrejoncillo del Rey, Los Valdecolmenas kaj Villar y Velasco. Villarejo de la Peñuela estas en valo situa inter la montoj de la hispana centra altebenaĵo, en la enklavo Cabrejas. En tiu vilaĝo estas rivero pro kiu plej verŝajne oni fondis tie la municipon, ĉar tiu ebligis fekundan kultivaron.
Historio
Aperis romiaj ruinoj, sed post tio estas nur la preĝejo de la 16a jarcento.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Ĝis meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Villarejo de la Peñuela kun pli ol 230 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Villarejo de la Peñuela kie oni alvenis al la nunaj 19.
Ekonomio
Agrikulturo (olivoj kaj cerealoj) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Henrietta Lacks
Henrietta LACKS ( – ) (foje malĝuste nomigita Henrietta Lakes, Helen Lane aŭ Helen Larson) estis afrik-usonanino kiu estis la nescia fonto de ĉeloj (de ŝia kancera tumoro) kiuj estis kultivitaj de George Otto Gey por krei la unuan konatan homan senmortan ĉellineon. Nun tiu lineo estas nomita la HeLa lineo de ĉeloj.
Fruaj jaroj (1920–1940)
Henrietta Lacks naskiĝis kiel Loretta Pleasant en la 1a de aŭgusto 1920, en Roanoke (Virginio). Ŝiaj gepatroj estis Eliza kaj Johnny Pleasant. Ŝia familio ne scias kiel ŝia nomo ŝanĝis de Loretta al Henrietta. Eliza, ŝia patrino, mortis dum naskado de sia deka filo en 1924. Post la morto de lia edzino, la patro de Henrietta sentis sin malkapabla trakti la infanojn, do li portis ilin al Clover (Virginio), kaj disdonis ilin inter siaj parencaroj. Henrietta, kiu tiutempe aĝis 4 kaj karesnomita Hennie, estis donita al ŝia avo, Tommy Lacks, kiu loĝis en ĉaledo de du etaĝoj kiu estis la sklavejo de la plantejo de ŝia praavo kaj praonklo. Ŝi kunhavis sian ĉambron kun sia kuzo kiu aĝis 9, David "Day" Lacks (1915–2002).
Postaj jaroj (1941–1950)
En 1935, kiam ŝi aĝis 14, Lacks naskis filon, Lawrence. En 1939, ŝia filino Elsie naskiĝis. En la 10a de aprilo de 1941 ŝi iĝis la edzino de "Day" Lacks, ŝia kuzo, kaj tiu la patro de ŝiaj filoj en Kantono Halifax (Virginio).
Fine de 1941, ilia kuzo Fred Garret konvinkis ilin eliri la tabak-farmon kaj igi Day labori ĉe la ŝtala fabrikejo Bethlehem Steel's Sparrow's Point. Baldaŭ, ili translokiĝis — Day unue, kaj poste Henrietta kaj ŝiaj du filoj al Marilando. Day aĉetis domon por la familio per mono kiun Garret donis al li kiam li iris transmare. Ilia domo estis en New Pittsburgh Avenue en Turner Station, nuntempe en Dundalk, Kantono Baltimore, Marilando. Ĉi-komunumo estis unu inter la plej grandaj kaj plej novaj de la proksimume kvardek afrikusonaj komunumoj en Kantono Baltimore.
Lacks kaj ŝia edzo naskis tri aliajn filojn: David "Sonny" Jr. (a. 1947), Deborah (1949–2009), kaj Joseph (a. 1950, kiu pliposte ŝanĝis sian nomon al Zakariyya Bari Abdul Rahman). Rahman, la lasta filo de Lacks, naskis en Hospitalo Johns Hopkins en novembro de 1950, nur kvar kaj duonon monatojn antaŭ la kancero de Henrietta estis malkovrita. Je proksimume la sama tempo, kaj al la mizerigo de Lacks, la geedzoj portis Elsie, kiu estis priskribita por la familio kiel "malsama", kaj "surda kaj muta" en la Malsanulejo de Frenezaj Nigruloj (angle: Hospital for the Negro Insane), kiu pliposte estis renomita al Hospitalo Crownsville. Elsie mortis tie en 1955.
Diagnozo kaj morto (1951)
En la 29a de januaro 1951 Lacks iris al Hospitalo Johns Hopkins ĉar ŝi sentis nodon internen. Ŝi komentis al siaj kuzoj pri la nodo; ili ĝuste supozis ke ŝi estas graveda. Tamen, post naski sian kvinan filon, Joseph, Henrietta komencis sangoverŝi nenormale kaj sufiĉege. Ŝia loka kuracisto testis ŝin je sifiliso, kiu rezultis malpozitive, kaj ŝin referencis al Hospitalo Johns Hopkins.
Johns Hopkins estis ilia nura elekto por malsanulejo ĉar ĝi estis la nura proksimuma malsanulejo kiu traktis nigrajn malsanulojn. Howard Jones, ŝia nova kuracisto, ekzamenis Henrietta kaj la mason en ŝia cerviko. Li eltranĉis etac pecon el ŝia tumoro kaj sendis ĝin al laboratorio. Baldaŭ poste, Lacks malkovris ke ŝi suferis pro epidermoida karcinomo de la cerviko.
Lacks estis kuracita per radioaktivaj tuboj, kiuj estis stebitaj en ŝi. Post kelkaj tagoj, la tuboj estis forigitaj kaj ŝi estis liberigita de la malsanulejo kun instrukcioj ke ŝi devas reveni por suferi iks-fotografaĵojn. Dum la traktado por kontraŭi la tumoron, du specimenoj de la cerviko de Henrietta estis forigitaj —sana specimeno kaj malsana specimeno— sen ŝia permeso. La ĉeloj de ŝia cerviko estis donitaj al Dro. George Otto Gey. Tiuj ĉeloj iĝis la HeLa senmorta ĉellineo, kutime uzita ĉellineo en la biomedicina esplorado.
Dolorege kaj sen plibonigo, Lacks revenis al Hopkins en la 8-a de aŭgusto por trakto, sed ŝi petis resti. Ŝi restis en la malsanulejo ĝis la tago de ŝia morto. Kvankam ŝi ricevis trakton kaj transfuzojn de sango, ŝi mortis pro rena fiasko en la 4-a de oktobro, 1951, kiam ŝi aĝis tridek unu. La sekvanta aŭtopsio montris ke la kancero metastaziĝis tra ŝia tuta korpo.
Lacks estis enterigita sen tomboŝtono en familia tombejo en Lackstown, parto de Clover en Kantono Halifax (Virginio). La preciza loko de ŝia tombo estas nekonata, kvankam ŝia familio kredas ke ĝi estas nur kelkajn futojn fore de la tombo de ŝia patrino. Lackstown estas la nomo de la bieno kiun la (nigra) Lacks familio posedis ekde kiam ili ricevis ĝin de la (blanka) Lacks familio, kiun posedis la prauloj de la nigraj Lacks-oj kiam la sklaveco estis laŭleĝa en Usono. Multaj anoj de la nigraj Lacks-oj ankaŭ estis idaroj de la blankaj Lacks-oj. Dum jardekoj, la patrino de Henrietta Lacks havis la nuran tomboŝtonon de la kvin tomboj en la tombejo, kaj la tombo de Henrietta mem ne havis ŝtonon. En 2010, tamen, Dr. Roland Pattillo de la Morehouse School of Medicine donacis tomboŝtonon por Lacks post legi The Immortal Life of Henrietta Lacks (esperante: La Senmorta Vivo de Henrietta Lacks).
Scienca esploro
La ĉeloj de la tumoro de Henrietta estis donita al George Gey, kiu "malkovris ke la ĉeloj de Henrietta faris ion kion ili neniam vidis antaŭe: ili restas vivaj kaj pluigas kreskantaj." Antaŭe, ĉeloj kultivataj de aliaj ĉeloj nur transvivis dum kelkaj tagoj. Je la unua fojo, la scientistoj zorgis pri la vivoj de la ĉeloj kaj ili ne havis tempon por esplori la ĉelojn. Tamen, ili rimarkis ke kelkaj ĉeloj de la tumoro malsame kondutas ol la resto de la ĉeloj. George Gey izolis unu specifan ĉelon, obligis ĝin, kaj komenci lineon de ĉelojn. Gey nomis la specimenon HeLa, uzinta la unuajn literojn de la nomo de Henrietta Lacks. Ĉar la unuaj homaj ĉeloj estis "senmortaj" (ili ne mortis post kelkaj dividadoj), oni povis fari multajn eksperimentojn per ili. Ĉi tiu fakto estis granda profito al la faktoj de medicino kaj biologia esploro.
La ĵurnalisto Michael Rogers rimarkis, ke la kreskado de HeLa por la esploristo en la malsanulejo helpis respondi al la postuloj de la dekmil homoj kiuj marŝis por kuraco je poliomjelito antaŭnelonge la morto de Lacks. En la jaro 1954, la HeLa ĉeloj estis uzitaj por Jonas Salk pro krei vakcinon kontraŭ poliomjelito. Por testi la nova vakcinon de Salk, la ĉeloj rapide estis amasfabrikitaj en la unua produktejo de ĉeloj.
En la jaro 1955, la HeLa ĉeloj estis la unuaj ĉeloj sukcese klonitaj.
Mendoj por la HeLa ĉeloj rapide pliiĝis. De post la ĉeloj estis amasfabrikita, ili estis poŝtitaj al sciencistoj ĉirkaŭ la mondo por "esploro je kancero, aidoso, la efikoj de radiado kaj venenoj, mapado de genoj, kaj nenombreblaj aliaj esploroj sciencaj.". HeLa ĉeloj ankaŭ estis uzitaj por esplori la sensivecon de homoj al glubendo, gluo, kosmetikoj, kaj multaj aliaj produktoj. Sciencistoj kreskigis proksimume 18,143 kilogramojn de ŝiaj ĉeloj, kaj estas preskaŭ 11,000 patentoj rilate al la HeLa ĉeloj.
En la 1970-aj jaroj, la familio de Henrietta Lacks komencis ricevi telefonvokojn de esploristoj kiuj petis specimenojn de sango por studi la genetikon de la familio (koloro de okuloj, haroj, ktp). La familio kontestis tion, kio helpis ilin lerni pri la forigo de la ĉeloj de Henrietta.
Dannes - Camiers (stacidomo)
Dannes - Camiers estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Camiers, apud Dannes, en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Longueau - Boulogne-Ville (311000).
(11973) 1994 VN
(11973) 1994 VN estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Campogalliano
Campogalliano estas komunumo de Italio.
Stacio Uge (Iŭate)
Stacio Uge estas stacio de Orient-Japania Fervoja Kompanio. Ĝi lokiĝas en Hirono, Japanio.
Supuru de Sus
Supuru de Sus (hungare: Felsőszopor felseo:sopor) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Tăşnad. Administre ĝi apartenas al Supuru de Jos.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 110 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 489 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1475. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Felsőszopor apartenis al Hungario, (Szilágy).
Thomas Malthus
Thomas Robert MALTHUS, en esperanto Tomaso Roberto MALTUSO (naskiĝis en Dorking, Britio, 1766 kaj mortis en Bath, Anglio, 1834) estis grava ekonomikisto kiu tre influis ekonomikon en sia tempo kaj ankaŭ aliajn sciencojn, kiel biologion, per Karolo Darvino, kiu aplikis liajn ideojn pri kresko de loĝantaro al natura mondo.
Idearo
Ties idearo aperis en la Eseo pri Populacio de 1798, kaj tiu kortuŝis la tiaman intelektularon. Laŭ Malthus la tutmonda loĝantaro (kaj de ĉiu lando) pligrandiĝis geometrie, dum la disponebla resursoj (ĉefe manĝaĵoj) pligrandiĝis nur aritmetike. Nepras pro tio la limigo de naskiĝoj. La metodoj estus: limigo aŭ prokrastigo de geedziĝoj, seksa nepraktiko, ktp. Tiu idearo rapide disvastiĝis tra la tuta intelektularo kaj multaj apogis tiujn bazajn ideojn, aliaj kritikis ilin, ktp. La daŭrigo de kelkaj el tiuj ideoj en postaj ideologiaj aŭ sciencaj esprimoj oni nomas “novmaltusanismo”.
Arĝenta grebo
La Arĝenta grebo (Podiceps occipitalis) estas specio de grebo nome birdospecio el la familio de Podicipedoj.
Ĝi troviĝas en Argentino, Ĉilio, Malvinoj kaj Paragvajo same kiel ĉe la Andaj regionoj de Bolivio, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ĝi estas vaganto al Brazilo kaj eble ankaŭ al Urugvajo. Ties natura habitato estas nesalakvaj ĉiatipaj lagoj ekde marnivelo al pli ol 4,000 metroj super ĝi.
Kutimoj
Ĝi povas vivi soleca aŭ en grupoj de ĝis 20 anoj.
Ĝi estas elstara plonĝanto, kaj akiras sian tutan manĝon subakve, konsista en plantoj, malgrandaj fiŝoj, ties ovoj, kaj krustuloj.
Reproduktado
Konstruas el akvoplantoj flosantan neston, kaj ankoras ĝin al viva totora. El septembro al oktobro en ebenaĵoj, sed el decembro al januaro en anda altiplano, la ino demetas 4 al 6 bluecblankajn ovojn, averaĝe 44 mm por 29 mm. Unu tagon post eloviĝo, la frumaturaj idoj jam naĝas, kaj laciĝinte supreniras al dorso de patro.
Subspecioj
Tiu specio estas dividita en du subspecioj:
Konservado
Tiu specio havas tre etendan distribuareon. Spite la malpliiĝan tendencon de la populacio, tiu ne estas tro rapida kaj ne alproksimiĝas al sojloj por vundeblo. La populacio estas tre granda, kaj pro tio la specio estas klasita kiel «Malplej Zorgiga».
Roger Garaudy
Roger GARAUDY (naskiĝis la 17-an de julio 1913 en Marsejlo - en Paris, Francio) estas franca verkisto, filozofo kaj iama komunisto. En la 1960-aj kaj 70-aj jaroj li alproksimiĝis kristanismon, sed en 1982 konvertiĝis al islamo. Poste li esprimis holokaŭst-neajn kaj kontraŭcionismajn opiniojn.
Listo de urboj de Sudafriko
La nomo urbo ne havas specialan administran signifon en Sudafriko.
En 2007, estis ses municipoj kun pli ol unu miliono da homoj kaj 8 kun inter 500 000 kaj 1 miliono.
En 2007, la 30 municipoj kun pli ol 300 000 loĝantoj laŭ oficiala statistiko estis:
Vortfarado laŭ la Analiza Skolo
Vortfarado en la Analiza Skolo sekvas kvar bazajn regulojn:
"Novaj" radikoj
La vortoj "eldoni" kaj "superflua" ne sekvas la regulojn de vortfarado (laŭ la Analiza Skolo) kaj do estas novaj radikoj "eldon" kaj "superflu."
Alveni, aliri
Prefere, uzu "ĝisveni" aŭ "ĝisiri."
Eraraj, malĝuste kunmetitaj vortoj
Estas senescepte eraraj:
Dannes
Dannes estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Dannois.
Ortezo
Ortezo (vortokunfando por ortopedia protezo) estas ekstere portita helpilo por korekti sinten-deviojn aŭ nenormalan moveblecon de artikoj aŭ de la vertebraro. Ankaŭ 'rektigilo' por korketi la dentaron nomiĝas ortezo. Helpiloj por anstataŭi korpomembron aŭ korpoparton nomiĝas protezo.
Hluhluwe–iMfolozi Parko
La Parko Hluhluwe–iMfolozi, Hluhluwe–iMfolozi Park, iam Ĉasrezervejo Hluhluwe–Umfolozi, estas la plej malnova proklamata natura parko en Afriko. Ĝi konsistas el 960 km² de monteteca areo 280 km norde de Durbano en centra Zululando, Kvazulu-Natalo, Sudafriko kaj estas konata pro sia riĉaj naturaj kaj konservadaj klopodoj. Tiu parko estas la nura ŝtatadministrata parko en Kvazulu-Natalo kie loĝas la Granda kvinopo. Pro la konservadaj klopodoj, la parko nune havas la plej grandan populacion de larĝbuŝa rinocero en la mondo.
Pé de Serra
Pé de Serra [peediseeha] estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 13.752 loĝantojn en 2010.
Uzwil (stacidomo)
Uzwil estas fervoja stacidomo en Uzwil, Svislando.
Camposanto
Camposanto estas komunumo de Italio.
Mauzens-Miremont (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de alvokbusoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Niversac - Agen (631000).
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
Jen la historio de la Esperanto-klubo de Prago, en Ĉeĥio:
1889-1899
1889 La 17 jara František Vladimír Lorenz, la ĝistiama propagandisto de volapuko, renkontiĝis kun Esperanto kaj prelegis pri ĝi en la socialista kultura rondeto en la gastejo "U Pštrosů" (strato Pštrossova n-ro 189/16, Praha 1) kaj poste instruis la lingvon tie.
1890 Fr. V. Lorenz verkis kaj proprakoste eldonis ĉe la presisto F. Hoblík en Pardubice la unuan ĉeĥan lernolibron de Esperanto (Úplná učebnice mezinarodní řeči dra Esperanta. - Napsal Fr. V. L. - Plena lernolibro de la lingvo intemacia de d-ro Esperanto. - Por Bohemoj skribis Fr. V. L. ). Sed en 1893 li elmigris en Brazilon.
1891 La elstara ĉeĥa ĵurnalisto, verkisto kaj poeto Jan Neruda publikigis en majo 1891 felietonon "Může vůbec někdo vynalézt nějakou řeč? " (Ĉu entute iu povas inventi ian lingvon? ), en kiu per moka maniero li priskribas la historion de provoj pri artefarita lingvo kaj konstatas, ke la patrinan lingvon ne povas anstataŭi artefarita lingvo. Kvankam la teksto estas negativa, tamen ĝi enhavas informojn pri volapuko, pri la transiro de la Nurnberga klubo de volapuko al Esperanto, pri Zamenhof k. s. Neruda estis bone informita pri la naskiĝo de la E-movado kaj lia teksto estis eble la unua tiutempa informo por ĉeĥaj legantoj. Bedaŭrinde Jan Neruda mortis post tri monatoj (la 22-an de aŭgusto 1891) kaj ni povas nur konjekti, ĉu li interesiĝus plu pri la Internacia Lingvo.
1900-1909
1902 En Prago komenciĝis la priesperanta informa kampanjo en ĵurnaloj Pražský deník (Praga ĵurnalo) fare de Xaver Menhard kaj Najemník (Loĝluanto) fare de Kriegelstein-Vojnar.
1902-06-20 okazis prepara kunveno en la restoracio Konvikt en la strato Bartolomějská. Oni akceptis statuton kaj decidis sendi ĝin al la landa oficejo por aprobo. La fondan kunvenon oni decidis kunvoki nur en aŭtuno, post la oficiala aprobo de la statuto. Laŭ esploroj de D-ro Bohumil Baďura, laboranto de la Instituto de Historio ĉe la Akademio de Sciencoj en Prago tiu sinjoro studis la vivon kaj verkon de F. V. Lorenz), en la Ŝtata Centra Arĥivo troviĝas dokumento pri aprobo de la statuto de la klubo fare de imperiestra kaj reĝa guberniestra ofico kun la dato de la 23-a de oktobro 1902.
La sidejo de la klubo fariĝis la kafejo Union.
1903-06-17 estis elektita nova komitato, la nova prezidanto de la klubo fariĝis Vojtěch Kraus, estis ŝanĝita la sidejo de la klubo, ĝi estis la kafejo Tůmovka en la strato Lazarská.
l 904-01-21 ŝanĝo de la kluba statuto, ke la klubo povu krei lokajn grupojn ekster la ĉefurbo (virina grupo en Prago, grupoj en Plzeň, České Budějovice kaj Prosek)
1904-03-21 okazis la unua publika prelego en Prago en Ženský klub (Virina Klubo), tiam tre laŭmoda. La prelegon prezentis D-ro Kamaryt. La salono estis plena, regis entuziasmo, multaj promesis aliĝi al kurso aŭtune. En tri ĵurnaloj aperis raportoj pri la prelego.
1904 en aprilo estis fondita Esperantista Rondeto de Blinduloj en la Instituto de Klar, kie Esperanton instruis Karel Emanuel Macan, muzik-komponisto kaj instruisto de blinduloj.
1904-12-12 konstituiĝis ĉe la Muzeo de Náprstek Unua Virina Grupo Esperantista (První dámský spolek esperantský), fare de s-ino Josefa Náprstková, la unua organizantino de la E-movado inter ĉeĥaj virinoj; prezidantino fariĝis Božena Studničková, ĉeĥa kaj Esperanta poetino. Kursojn gvidis f-ino Tesařová kaj s-ino Krausová.
1905 la klubo transmigris el Tomůvka en la restoracion „Donátů“ en la strato Spálená. La urbestraro de Prago donis je dispono de la klubo unu ĉambron en burĝa lernejo „Nejsvětější Trojice“ (Ĉe la Plej Sankta Triunuo), tiam ekde decembro estis malfermitaj publikaj kursoj ĉiusabate de la 6-a ĝis la 8-a horo vespere, instruis St. Balík, Jos. Barvíř, St. Kamaryt, Ed. Kühnl.
1906 la Klubo ricevis Honoran Ateston de Ekspozicia komitato de la ĉeĥa sekcio en aŭstria ekspozicio en Londono, Earl's Court 1906, sub la protektorato de urbestraro de la reĝa ĉefurbo Prago, pro valoraj servoj prezentitaj al la ĉeĥa ekspozicio en Londono 1906. Baldaŭ poste venis letero kun jena teksto: „En la nomo de Ĉeĥa Nacia Konsilantaro ni permesas al ni informi vian gloran klubon, ke la Ĉeĥa Nacia Konsilantaro disponigis inter aliaj fakaj ĉeĥaj korporacioj al la Esperantista Klubo en Praha la rajton proponi. . . unu membr(in)on de la eksterlanda fako de Ĉeĥa Nacia Konsilantaro sub konvinko, ke ankaŭ per kunlaboro de la ĉeĥaj esperantistaj rondoj estos eble sukcese plenumadi la strebojn de nia eksterlanda fako en la intereso de la ĝusta informado de eksterlando pri la ĉeĥa nacio. . . “
1907 En la Instituto por blinduloj de Klar estis komencita nova kurso. Instruis prof. K. E. Macan, blindulo, instruisto kaj muzik-komponisto.
Firmo F. Topič eldonis katalogon de Esperantaj libroj.
En ĉeĥaj ĵurnaloj komenciĝis pli ofte aperadi priesperantaj artikoloj. La plej diligenta kontribuanto al multaj ĉeĥaj gazetoj estis Hynek Karel Bouška; danke al li en la j. 1907 oni povis legi pri Esperanto en la ĉeĥa gazetaro ĉiutage.
1907-06-30 kunvenis ĉeĥaj esperantistoj en Prago kaj traktis pri la baldaŭ fondota Bohema Unio Esperantista.
1907-12-01 estis fondita Bohema Unio Esperantista, la unua prezidanto estis Jan Hradil, sekretario Karel Procházka; Časopis českých esperantistů eldonata de Eduard Kühnl ekde januaro 1907 fariĝis ĝia organo.
1908-01-01 pragaj esperantistoj eksigitaj el la Klubo kaj opoziciantaj al la ĵus fondita Bohema Unio Esperantista fondis novan klubon en Prago „Bohema Societo Esperantista en Praba“ (Česká společnost esperantistů v Praze), prezidanto fariĝis Josef B. Novák, sekretario Josef Barvíř.
1908-09-27 okazis fonda kunveno de nova organizaĵo Bohemia Asocio Esperantista (Svaz českých esperantistů), prezidanto estis D-ro Alexander Sommer Batěk, vicprezidanto Jozef Kožíšek (lernejestro kaj poeto) kaj Vojtech Kraus, ĝen. sekretario D-ro Stan. Kamaryt. Organo estis Český esperantista (Bohema esperantisto), redaktata de K. H. Bouška.
1909-01-26 en la kafejo Edison okazis fonda kunveno de la germana klubo Esperanto-Verein Verda Stelo Prag, kun la ĉeesto de proks. 50 personoj. Prezidanto estis elektita prof. D-ro Siegfried Lederer, sekretario Julius Boschan. La kunvenon partoprenis ankaŭ la delegitoj el la Bobema Unio Esperantista kaj el la Bohema Asocio Esperantista.
1909-06-29 Grandan amuzan feston aranĝis la Esperantista klubo en Praha en ĝardeno de restoracio „U Labutě“. La feston vizitis 400 personoj, kiuj vive partoprenis ĉiujn distraĵojn: teatro, tombolo, kegloj, poŝto, rado de fortuno kaj danco.
Premiojn por la tombolo donacis ĉeĥaj firmaoj ne nur el Prago, sed ankaŭ el Kolín kaj Prostějov.
1909 la prezidanto de Bohema Asocio Esperantista fariĝis D-ro Kamaryt
1910-1919
1910-19-24/25 kun 200 partoprenantoj 1911-09-8/10 kun 120 partoprenantoj, samtempe okazis la dua konferenco de aŭstriaj esperantistoj
1910 La Ĉeĥa Komerca Muzeo en Prago malfermis en la palaco „Merkur“ (Mikulášská str. ) grandan publikan legejon de la ĉeĥa komercistaro, en kiu estis legeblaj apud gazetoj fakaj kaj pli gravaj en- kaj eksterlandaj politikaj ĵurnaloj ankaŭ gazetoj Esperantaj el diversaj landoj. La legejo estis malfermita labortage de la 5-9 h vespere, dimanĉe kaj festotage de la 10-12 h antaŭtagmeze. En la j. 1910 en Prago funkciis
Esperantista Klubo en Praha (la ĝen. kunveno 26. 1. 1910 elektis novan prezidanton prof. Dr. V. Rosický),
Stelo de Espero, Akademia Esperanto-klubo, Studenta rondeto Esperantista, Klubo de Ĉeĥaj Kelneroj-Esperantistoj, Laborista Klubo en Praha VII, Studenta Rondeto Esperantista en Karlín, Esperantista Grupo en Král. Vinohrady, Klubo en Praha VIII, Esperantista klubo Žižkov, Esperantista Klubo en Smíchov, krome okazis kvanto da kursoj, ekz. en Hlubočepy kaj Nusle.
1911-05-06 EKP okazigis amuzan vesperon en la salono de Ĉeĥslava Komerca Organizaĵo en Jerusalemská str. Estis prezentitaj du unuaktaj E-lingvaj komedioj en traduko de Fr. Dus: Balŝuetoj (ludis f-inoj Žabková kaj Vaněčková) kaj Du biletoj (ludis A. Wenzelova, Tobek kaj Dus), krome oni kantis, recitis poemojn ktp.
Pragon vizitis la ĉefurbestro de Londono Lord Mayor Sir T. Vezey Strong, amiko de Esperanto. En la dua tago de lia vizito vizitis lin en lia hotelo reprezentantoj de BUE prof. Dr. Rosický kaj red. Ed. Kühnl, kiuj prezentis al li salutojn de la ĉeĥa esperantistaro. Poste ili oficiale ĉeestis la solenan akcepton de la tuta angla deputacio en la urbodomo.
1911-09-08 En la kadro de la 3-a Bohemia Kongreso Esperantista en la salono de Ĉeĥslava Komerca Organizaĵo okazis teatra prezentado: unuakta originala ŝerco Konkurantinoj de f-ino Studničková (ludis fratinoj A. kaj F. Žabková) kaj „All right“, unuakta komedio de Štolba, esperantigita de Q. Ardeni (prezentis Fr. Procházková, M. Vaněčková, A. Žabková, B. Davídek, Fr. Dus kaj Vl. Tobek).
1911-12-23/27 en la Nacia domo en Smíchov okazis la 10-a kongreso de la Ĉeĥoslava Socialdemokrata Partio Laborista; la 27-an de decembro la kongreso akceptis rezolucion proponitan de J. F. Chaloupecký, laŭ kiu „La 10-a kongreso de la ĈSDFD. . . rekonante la gravecon de la internacia mondlingvo por la internacie organizita proletaro. . . rekomendas al la organizataj kamaradoj propagandon de Esperanto kaj postulas de kamaradaj institucioj kaj redakcioj, ke ili kondutu kompleze al tiu ĉi propagando.“
1912 komencis aperi „La Kulturo“, gazeto de „Laborista Unuiĝo Esperantista en Prago“
1914-0l-27 Bohema Societo Esperantista en Praha havis ĝeneralan kunvenon, prezidanto fariĝis V. Kraus, sekretario R. Hromada
1914-03-17 Esperantista Klubo en Smíchov eksiĝinte el BUE elektis prezidanton prof. Aug. Pitlík, sekretarion Jan Mráz.
Estis inaŭgurita nova esperantista kunvenejo en Prago, la esperantistoj el la tuta Prago povis kunvenadi ĉiudimanĉe post la sesa vespere sur la balkono en la unuaranga kafejo de hotelo „Štěpán“ (Václavské nám.), kie ankaŭ troviĝas legejo de la plej novaj numeroj de 50 Esperantaj gazetoj. Unu kelnero parolas Esperanton.
1917 D-ro Kamaryt aranĝis kunvenon de la Bohema Societo Esperantista en la restoracio Kolář (en la strato Celetná) kaj prelegis pri la mortinta Zamenhof
1918-02-l5 Esperantista Klubo en Praha okazigis en kafejo Union ĝeneralan kunvenon, kiu elektis prezidanton Josef Eiselt.
1918-02-22 Esperantista Fraŭlina Rondeto en Praha aranĝis en Ženský klub český (Ĉeĥa Virina Klubo) amuzan vespereton, kiun ĉeestis ankaŭ la poeto Stanislav Schulhof el Pardubice.
Fraŭlina Rondeto Esperantista, gvidata de fino Šupichová, aranĝis komune kun la Esperantista Klubo kaj Esperantista Societo brilan festvesperon, per kiu oni memoris la morton de D-ro Zamenhof. Tiu ĉi vespero helpis al la konkordiĝo de la esperantistoj en Prago.
1918-11-05 La kunveno de Bohema Societo Esperantista estis la unua en la libera Ĉeĥoslovaka ŝtato. Ĝi festis la 60-an naskiĝjaron de filozofo, univ. prof., D-ro Fr. Krejčí, unu el honoraj prezidintoj de la Krakova kongreso. Pri lia vivo kaj laboro parolis S. Kamaryt.
1918-11-12 Fraŭlina Rondeto aranĝis intiman vespereton por festi la konstituiĝon de la Ĉs. Respubliko. F-ino Šupichová parolis „Pri la devo de esperantistoj en la nova ŝtato“.
Esperanta flago (laboro de Fraŭlina Rondeto) flirtas sur la domo de kafejo „Union“. En la kafejo troviĝas oficejo por informa servo al esperantistoj, kie ĉiutage oficas f-ino Moudrá de la 2-a ĝis la 7-a horo posttagmeze.
1918-11-19 la kunvenon de BSE partoprenis la unuaj revenintoj el batalkampoj: prof. Pitlík, R. Šada, la redaktoro de la Kulturo M. Lukáš
1914-01-29 Bohema Societo Esperantista aranĝis en sia klubejo, restoracio de s-ro Hoza, la ĝeneralan kunvenon.
Brunfromaĝo
Brunfromaĝo (brunost) estas skandinava fromaĝo farita el selakto. Oni uzas aŭ selakton de bovinoj aŭ de kaprinoj, aŭ de ambaŭ. Ĝi kutime estas tre dolĉa, la gusto iomete similas al karamelo.
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
1910-1919
1919-02-21 ĝenerala kunveno de Esperantista Klubo en Praha (1-a parto)
Rondeto de Esperantistinoj kunvenas ĉiam lunde je la 7-a vespere en Ženský klub (Jáma 5), ĝi eldonis propagandajn poŝtkartojn kun la surskribo „Učte se Esperantu“ (Lernu Esperanton!).
Brunfromaĝo
En Norvegio oni manĝas multe da brunfromaĝo. Ĉirkaŭ 30 elcentoj de la fromaĝo manĝata en Norvegio estas brunfromaĝo. Jare, ĉirkaŭ 12 milionoj kilogramoj da brunfromaĝo estas faritaj tie. Tio estas preskaŭ 4 kg por ĉiu norvego. La brunfromaĝo estas kvazaŭ nacikultura simbolo.
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
1920-1929
1920-02-01 unueciĝis Bohema Unio Esperantista kaj Bohema Asocio Esperantista kaj ekestis Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista. La fonda kunveno de ĈAE okazis en la kafejo Louvre. Estis elektitaj: prezidanto Josef Eiselt, vicprezidanto D-ro Stan. Kamaryt, ĝen. sekretario Rudolf Hromada.
1920 La Ĉeĥa Blindula Preso komencis eldonadi brajle presitan gazeton Aŭroro, en formato 25 x 28 cm. En septembro Julie Šupichová komencis eldoni ĉeĥlingvan propagandan monatan revueton Esperantský zpravodaj, kiu aperis dum tri jaroj ĝis decembro 1923.
1921-07-31/08-06 okazis en Prago la 13-a Universala Kongreso de Esperanto en Slava Insulo (Žofín) kun 2561 partoprenantoj el 35 landoj.
Cindrogorĝa paradoksornito
La Cindrogorĝa paradoksornito, Paradoxornis alphonsianus, estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj aŭ de Paradoksornitedoj, en la tipa genro de Paradoxornis aŭ Paradoksornitoj, karakteraj pro bekoj similaj al tiuj de psitakoj.
La indiĝena teritorio de tiu specio etendas el sudokcidenta Ĉinio al norda Vjetnamio, kaj eble ĝi setlis en unu limigita areo de Italio.
László Méhes
László Méhes [lAslO mEheŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Méhes László estas hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, teatrestro. László Méhes naskiĝis la  en Enying.
Laŭzano
Laŭzano (france Lausanne, itale kaj romanĉe Losanna, arpitane Losena ) estas urbo situanta okcidente de Svislando sur la norda bordo de la lago Lemano. Ĉefurbo de la svisa kantono Vaŭdo kaj de la Distrikto Laŭzano, ĝi estas la kvara urbo de Svislando laŭ grandeco (post Zuriko, Ĝenevo kaj Bazelo) kun 136 514 loĝantoj en januaro 2012.
József Ijjas (historiisto)
József Ijjas [jOĵef ijaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ijjas József estis hungara historiisto, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis Íjjas.
Cindrogorĝa paradoksornito
Priskribo kaj sistematiko
Tiu estas mezgranda grizbruna paradoksornito kun la larĝa beko tipa de tiuj birdoj. Frunto, krono kaj nuko estas ruĝecbrunaj, dum la vizaĝo estas grizeca kun ruĝecaj nuancoj kaj la gorĝo kaj supra brusto estas tre grizaj, kio nomigas la specion. Post grizeca kolo la supra dorso estas grizbruna, dum la flugiloj estas pli ruĝeckoloraj kun malhelbrunaj bordoj en flugilplumoj kaj la longa vosto. La resto de subaj partoj estas malhelgrizaj.
Laŭzano
Tiu ĉi komunumara regiono grupigis ĉirkaŭ 278 000 loĝantojn, tio estas 40% de la tutkantonaj loĝantoj kaj 60% de la laborlokoj en 2012.
József Ijjas (historiisto)
József Ijjas naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  (la mortomonato eble junio!) en Vieno.
Cindrogorĝa paradoksornito
Priskribo kaj sistematiko
La specifa nomo rememoras la francan ornitologon Alphonse Milne-Edwards.
Laŭzano
Geografio
La koordinatoj de la urbo estas 46°31'N; 6°38'E. Laŭzano situas norde de la Lago Lemano ĉe kruta deklivo, kaj etendiĝas en nordo ĝis al la altebenaĵo de Gros-de-Vaud. En nordo je la suda flanko de Gros-de-Vaud troviĝas la eksklavo Bel-Air, kiu apartenas al la urba teritorio.
László Méhes
Biografio
László Méhes akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1983, sed jam pli frue en 1981 li aliĝis al trupo de Gaja Teatro. Li ricevis aktorajn kaj reĝisorajn taskojn, sed li estis videbla ankaŭ en filmoj. En 2005 li estis nomumita ĉefreĝisoro. En 2010 li estis teatrestro de Teatro József Attila, ekde 2012 ĉefreĝisoro de hungarlingva teatro en Komárno. Li ricevis premiojn en 1993 kaj 1994.
Laŭzano
Urbo de Kulturo kaj scienco
Laŭzano estas grava centro de scienco kaj kulturo. En la urbo troviĝas la Universitato de Laŭzano kaj la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano, la sidejo de la du institucioj tamen troviĝas ekster la urba teritorio en la komunumo Ecublens . En Laŭzano troviĝas ankaŭ la sidejo de la Internacia Olimpika Komitato.
Cindrogorĝa paradoksornito
Priskribo kaj sistematiko
Iam lokata en la distinga familio de Paradoksornitedoj aŭ en la Timaliedoj aŭ eĉ kun la Paruedoj, ili estas lastatempe inkludataj kun la tipaj silvioj (Sylvia) en la familio de Silviedoj.
József Ijjas (historiisto)
Biografio
József Ijjas maturiĝis en benediktana gimnazio en Pannonhalma en 1970, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975. Li ricevis stipendion de la universitato, poste li estis asistanto (1977–1981), lektoro (1981–1987), docento (1987–1990). Intertempe li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1982. Ekde 1981 li instruis ankaŭ en Pezindustria Universitato de Miskolc. Pli frue en 1976 kaj 1977 li esploris en Vieno helpe de aŭstra stipendio kaj li esploris en Vieno en 1983. Li kandidatiĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio en 1987. Lia laboro fokusiĝis pri historio de Aŭstrio en la 20-a jarcento. Li ricevis unuafoje medalon en 1975. Li estis eksedza sen ido.
Laŭzano
Trafiko
Pro ĝia kruta dekliveco la ĉefa linio de la metroo de Laŭzano funkcias en formo de funikularo, nome subtera kablotramo. Krome la urbo disponas pri densa bus- kaj trolejbusreto kaj tramlinio al la universitatoj en Ecublens. La ĉefstacidomo de Laŭzano estas grava fervojlinio kun ĉefaj trajnlinioj al Ĝenevo, Valezo, Friburgo kaj Berno. Al Laŭzano kondukas pluraj kantonaj ĉefvojoj inter kiuj la kantona ĉefvojo n-ro 1, 5 kaj 9 kaj la svisa aŭtovojo A1, la svisa aŭtovojo A9 kaj la laŭzana urboaŭtovojo, kiu estas branĉo de la svisa aŭtovojo A1. Transports publics de la région lausannoise (TL) estas la ĉefa funkciigisto de publika transporto en Laŭzano kaj la pli larĝa aglomeraĵo.
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
1920-1929
La kongreson alparolis honora prezidanto lerneja ministro Prof. D-ro J. Šusta kaj la reprezentanto de la urbestraro D-ro J. Rotnagl. Ĉeestis Klara Zamenhof, vidvino de la Majstro. Dek registaroj sendis reprezentantojn, krom tio la Laboroficejo en Ĝenevo kaj Ruĝa Kruco. Sekretario de la Ligo de Nacioj sendis sian observanton, unu el la tri vicsekretarioj, japanon D-ron Nitobe (li verkis favoran raporton pri Esperanto, prezentitan en 1922 al la Ligo de Nacioj).
Cindrogorĝa paradoksornito
Priskribo kaj sistematiko
Ili povus esti ne tiom proksima al la Konostomo (Conostoma oemodium) – kiu estas same en la "Paradoksornitedoj" – ol al la Chrysomma, aŭ la fulvetoj (Fulvetta) kiu estis iam ofte inkludataj en la rubeja taksono de la genro Alcippe. Alia parenco povus esti la Ĥameo (Chamaea fasciata), la ununura konata usona membro de la Silviedoj en la moderna epoko. La aliaj du, kaj eventuale ankaŭ la Ĥameo, estis tradicie konsiderataj silviedoj.
Brunfromaĝo
Produktado
La selakto estas kromprodukto de ordinara fromaĝoproduktado, kiu konsistas ĉefe de akvo, selaktoproteino kaj laktozo (laktosukero). Oni boligas la selakton ĝis la plej multe de la akvo vaporiĝas. Ofte oni aldonas iomete da kremo je la fino de la boligado. La bruna koloro estiĝas pro la Maillard-reago. La varmo ŝanĝigas la laktosukeron al karamelo, kiu donas la dolĉan guston.
Huhí
Huhí estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Huhí. La komunumo estas en la regiono 5 "Centro Sur". "Centro Sur" en la hispana signifas "Centro Sudo", do tiu regiono estas en la sudcentra parto de Yucatán kaj ĝi havas limon kun la regionoj 2, 4, 6, 8 kaj 9. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31037.
Brunfromaĝo
Uzo
Brunfromaĝo estas plej uzata sur pano, sed oni ankaŭ uzas ĝin en saŭcoj (plejparte ĉasbestsaŭcoj), sur vafloj, biskvitoj, ktp.
Cindrogorĝa paradoksornito
Priskribo kaj sistematiko
Kune kun la aliaj stirpoj de paradoksornitoj, tiuj kaj la Lioparo (Lioparus chrysotis) kaj la Ropofilo (Rhopophilus pekinensis) formas azian maldirekton de la okcidentena radiado de la tipaj silvioj. Pli ol en du genroj – Paradoxornis kaj la monotipa Conostoma –, la paradoksornitoj estu konsiderataj kelkaj sendependaj stirpoj kiuj montras markatan konverĝan evoluon, pro adaptado al kaneja kaj junkeja habitato kaj pli grenokonsista dieto ol ties kaŝita silvieda praulo. En tiu kazo, la Cindrogorĝa paradoksornito estu probable atribuata al la genro Sinoparadoxornis.
Brunfromaĝo
Historio
Brunfromaĝo farita el boligita selakto estis farita kaj uzita antaŭ tre longe.
La farmantino Anne Hov el Gudbrandsdalen ricevas la honoron por la produktellaborado. La invento de aldoni kremon aŭ dikkremon al la elbolaĵo de selakto, kaj tiel fari dikfromaĝon estas dirite elveninta el la tempo dum kiu ŝi estis farmantino ĉe Solbråsetra en Sør-Fron. Dikfromaĝo estis la praaĵo de la hodiaŭa Gudbrandsdal-variaĵo de brunfromaĝo, kiu helpis plibonigi la ekonomion en Gudbrandsdalen en la 1880-aj jaroj. Poste, ankaŭ kaprolakto aldoniĝis. En 1933, kiam Anne Hov havis 87 jarojn, ŝi ricevis la arĝenta Meritmedalo de la Reĝo.
Jam en 1805, Ole Olsen Evenstad (1739-1806) skribis sian fromaĝmanuskripton, Om Brug af Myse og dens Indkoging til Myssmør (Pri Uzo de Selakto kaj ĝia Enboligado al Selaktbutero), sed Evenstad ne menciis uzon de nek kaprolakto nek kremo kiel aldonaĵo.
Huhí
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4497 loĝantojn. El tiuj estis 2290 viroj kaj 2207 virinoj. La komunumo havas surfacon de 191,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 23 metroj super la marnivelo.
Laŭzano
Historio kaj politiko
En la urbo estis subskribita la Traktato de Lausanne, en kiu post la Unua mondmilito estis fiksitaj la landlimoj de Turkio.
Huhí
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 65 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,5 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Laŭzano
Esperanto en Laŭzano
En 1923 reprezentanton sendis IAES al la Internacia Kongreso de Stenografio en Laŭzano. En Laŭzano ekzistas aktiva Esperanto-klubo, nome la Laŭzana Esperanto-Societo (reta ligilo sube).
Huhí
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 4227 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2337 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 55,3% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
1920-1929
Prezidanto T. G. Masaryk respondis al salut-telegramo de UK en Prago telegrafe: „Capri la 4-an de aŭgusto 1921. Mi dankas pro salutoj al enlandaj kaj eksterlandaj kongresanoj. Mi deziras a1 via celado, servanta al progresema idealo sukceson. T. G. Masaryk.“
D-ro Edvard Beneš, eksterlanda ministro kaj poste prezidento de la Respubliko, en la salutletero al la UK en Prago, la 30-an de julio 1921: „La ideo de unu interkompreniga lingvo, kia estas Esperanto, estas grandvalora por ĉiuj sinceraj pacifistoj. Hodiaŭ ĝi ne plu estas utopio, sed problemo, pri kiu laboras intelektularo de la tuta mondo.“
De la 1-a ĝis la 3-a de aŭgusto 1921 okazis fonda kunveno de Sennacieca Asocio Tutmonda sub la honora prezido de Henri Barbusse.
Okazis la 1-a kongreso de blinduloj-esperantistoj, aranĝita iniciate de K. E. Macan, sub la prezido de prof. Theophile Cart.
En la Teatro de Vinohrady estis prezentita la komedio „Nokto en Karlův Týn“ de Jar. Vrchlický en la traduko de M. Lukáš.
Dum la UK estis uzata prikongresa poŝtostampo, la unua en Ĉeĥoslovakio, la 6-a en la mondo.
1921 komercisto O. Adámek en Prago komencis eldoni kaj H. K. Bouška redakti monatan gazeton „Ĉeĥoslovaka gazeto“ kun aldono „Nova Eŭropo“. Ĝi intencis esti „Esperanta tribuno de malgrandaj nacioj“. La gazeto aperadis ĝis komenco de 1923, sume 14 numeroj.
1923 en Prago estis fondita la unua loka unuiĝo de katolikaj esperantistoj.
1923-06-27 Laŭ iniciato de d-ro Pitlík estis en Prago fondita Ĉeĥoslovaka Esperanto-Instituto kun la celo prilabori la instruan kaj prelegan flankojn de la propagando. Ĝi posedis „Privatan lernejon por Esperanto“ laŭ permeso de lerneja ministerio kaj rajtis aranĝi ekzamenojn kaj doni atestojn pri scio de Esperanto.
En la sama jaro ekfunkciis lektorato de Esperanto en la Ĉeĥa Teknika Altlernejo (VUT) en Prago, ĝis la jaro 1951, laŭ ministeria dekreto 115. 445 de 13. 12. 1922. Lektoro fariĝis PhDr. A. Pitlík.
En novembro komencis en Prago aperi la gazeto „La Progreso“ sub redakto de Rud. Hromada.
Mýto (apartigilo)
Nomon Mýto havs spluraj setlejoj:
Historio de la Esperanto-klubo de Prago
1920-1929
1924-01-31 okazis la unua E-lingva prelego en la Ĉs. Radio. D-ro A. Pitlík parolis pri Ĉeĥoslovakio kiel turista lando.
1924-03-18 Rondeto de Esperantistinoj havis ĝeneralan kunvenon. Prezidantino fariĝis f-ino Klema Hlaváčová, sekretariino S. Zedníková.
Cindrogorĝa paradoksornito
Ebla setliĝo en Italio
Oni malkovris unuafoje populacion de paradoksornitedoj en norda Italio en 1995, ĉe la Riserva naturale Palude Brabbia (Marĉorezervejo Brabbia), inter Cazzago Brabbia ĉe la Lago de Varese kaj Varano Borghi ĉe la Lago de Comabbio. En marto de 1998, 21 individuoj estis kaptataj kaj fotataj, kaj provizore identigataj kiel Cindrogorĝa paradoksornito. Ne estas entute klara ĉu tiuj birdoj estas ja P. alphonsianus, ties proksima parenco la P. webbianus (Violgorĝa paradoksornito), ambaŭ specioj, aŭ eĉ hibridoj inter ambaŭ specioj (kiel okazas ĉe ties naturaj teritorioj). Dum ili ne ŝajnas ekzempleroj de Brunflugila paradoksornito (P. brunneus, alia proksima parenco), certa identigo al specio estas malebla sen analizoj de DNA.
Ekologio
Male al siaj parencoj de Eŭrazio (la tipaj silvioj), tiuj birdoj de Orienta Azio estas malgrandaj ĉiomanĝantoj adaptataj al vivo en kanejoj. En sia indiĝena teritorio, la Cindrogorĝa paradoksornito loĝas ĉe bambuo kaj areoj kun altaj herboj. La paradoksornitedoj de la Marĉorezervejo Brabbia loĝas ĉe kanejo de karekso (Phragmites australis) kaj pli seka tero kun abundo de filipendulo (Filipendula ulmaria), Griza saliko (Salix cinerea) kaj solidagoj (Solidago gigantea).