cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Royce
Dum Charles Rolls jam mortas en 1910 en aviada akcidento, Henry Royce ĝis sia morto en 1933 gvidas la firmaon.
Babice nad Svitavou
Babice nad Svitavou estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Brno-provinco en Sudmoravia regiono. Ĝi etendiĝas en Drahana montetaro proksimume 13 kilometrojn nordoriente de Brno. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1365.
Kalgaria Turo
La Kalgaria Turo estas 190-metra libere staranta turo en la urbocentro de Kalgario (Kanado).
Oni konstruis la turon je kosto de CAD 3.500.000, kaj rezultis de kunlaboro inter la firmaoj Marathon Realty Company kaj Husky Oil kiel kontribuaĵo al la festado de la jarcentofestoj de Kanado. Oni malfermis ĝin al la publiko la 30-an de junio 1968.
Historio
Oni faris la kolumnon de la turo per seninterrompa verŝado de betono. Oni ekverŝis la betonon la 15-an de majo 1967 kaj finverŝis 24 tagojn pli poste. Je la tempo de konstruado ĝi estis la plej alta konstruaĵo de Kanado, kvankam jam antaŭ ol ĝi malfermiĝis rompis tiun rekordon samjare la Centro Toronto-Dominion en Toronto.
Komence nomita Turo Husky, oni oficiale renomis ĝin Kalgaria Turo la 11-an de novembro 1971. En 1988 oni konstruis kaldronon nutrita per natur-gazo supre de la turo. La flamo en ĝi brulis dum la Vintraj Olimpikoj de 1988, kaj depost tiam oni bruligis ĝin por specialaj eventoj kiel la venko de la Calgary Flames en la konkuro de Pokalo Stanley en 1989 (kiel ankaŭ kiam ĉi tiu teamo penis rekapti la pokalon dum la finaj ludoj de 2004), la vizito de la Kanada Reĝino Elizabeto la 2-a en 2005 kaj dum aliaj tiujaraj eventoj festantaj la centjariĝon de Alberto. La flamo foruzas 850 m3 da gazo ĉiuhore.
Instalaĵoj
La 25-an de junio 2005 oni malfermis nove konstruitan vitran etendiĝon de la planko sur la norda flanko de la observejo. Konsistanta el kvar grandaj vitropaneloj ĝi estas proks. 6 metrojn longa kaj 1,5 metrojn larĝa. Kiam oni staras sur la vitro oni povas rigardi rekte suben al 9a Avenuo Suda kaj Centra Strato.
En la Kalgaria Turo estas restoracio kiu rotacias por ke la klientoj havu bonan elrigardon je la kalgaria urbocentro. La tura fundo estas ligita per la supertera piedirejo "+15" al One Palliser Square, Hotelo Fairmont Palliser kaj Placo EnCana.
En julio de 2006 la Oficiala Turisma Informejo de Kalgario enhejmiĝis en la fundo de la Kalgaria Turo, kie ankaŭ estas reta kafejo parto de la Butiko Spirit of Calgary.
Internodaĵo
Internodaĵo estas en la botaniko la parto de la  tigo inter du  nodoj, kiu laŭ la difino ne portas foliojn. En pli vasta senco oni ankaŭ uzas tiun esprimo ĉe Charophyceae kaj aliaj algoj por tiu parto de la talo, kiu troviĝas inter la alfiksejoj de la virticilaj disbranĉoj. Ĉi tie oni ankaŭ povas diri „intervirticilaĵo“.
La termino „internodium“ (= internodaĵo) jam troviĝas ĉe Plinio.
Beverwijk
[[Media:Nl-Beverwijk.ogg|Beverwijk]] estas urbo kaj municipo de Nederlando. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando (Noord-Holland), en la okcidenta parto de la lando. Komence de en la municipo vivis  kaj havas areon de 19,60 km² (de kiu 1,78 km² estas akvo). Ĝi konsistas el la urbo Beverwijk kaj la vilaĝo Wijk aan Zee.
Antaŭ ĉio Beverwijk estas konata pro ĝia bazaro, la plej granda kovrita bazaro de Eŭropo. Ankaŭ ĝi havas centron por brulvunditoj, en loka hospitalo de la Nederlanda Ruĝa Kruco.
La plej grava industrio en la ĉikaŭaĵo estas la altfornoj de Corus iom sude de Beverwijk en Velsen-Noord.
Esperanto en Beverwijk
Estis "Stelrondo" ĝis 1997. Nun estas Esperanto klubo en Heemskerk.
Por la kontaktoj en Pasporta Servo vidu la vikion de UEA.
Robertidoj
La Robertidoj (Robertiens), tio estas la idoj de Roberto, estis grava familio de la franka nobelaro dum la 8-a kaj 9-a jarcentoj. Ili estis kromnomitaj "Robertidoj" pro tio, ke multaj membroj de la familio nomiĝis Roberto, inkluzive de Roberto la Forta, grafo de Tours kaj Parizo (la unua konita membro de la familio).
Tri Robertidoj fariĝis reĝoj de Okcidenta Frankio (estonta Francio) : Eŭdo la 1-a, lia frato Roberto la 1-a kaj finfine la nepo de Roberto, Hugo Kapeto. La idoj de Hugo Kapeto, la Kapetidoj, sekve reĝis Francion seninterrompe ekde 987 ĝis 1792.
La deveno de la familio longe restis nekonata. Oni longdaŭre kredis, ke la Robertidoj estis idoj de Ĉildebrando, sed tiu hipotezo estis finfine reĵetita. Pli freŝdataj studoj iom klarigis la historion de la familio antaŭ Roberto la Forta.
Östringen
Östringen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Karlsruhe kaj en la samnoma distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
52387 Huitzilopochtli
52387 Huitzilopochtli estas marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.
Kretotabulo
Kretotabulo aŭ Nigra tabulo estas reuzebla surfaco por skrapado sur kiu oni skribas kaj desegnas per kreto aŭ alimaterialaj markiloj. Kretotabuloj estis farataj unue el glataj, maldikaj pecoj el ardezo. Nuntempe ili estas ĝenerale fabrikataj el farbita ligno.
52387 Huitzilopochtli
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la azteka dio Huicilopoĉtli, asocia kun la Suno. Lia nomo, kiu signifas "Kolibro de la sudo", venas de la azteka kredo laŭ kiu la spiritoj de la mortigitaj batalintoj sekvus la sunon tra la ĉielo dum kvar sinsekvaj jaroj. Post tio, ili estus transformitaj en kolibroj.
Kretotabulo
Oni uzas kretotabulojn ĉefe por instruaj celoj. La kretomarkojn oni povas facile kaj rapide forviŝi per malseketa teksaĵo aŭ forviŝilo speciala por kretotabuloj, ĝenerale konsistanta el lingna bloko kun peco da felto.
Batfa
Historio
La unua mencio devenis el 1332 en formo Batwa. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1910 loĝis en Bátfa 210 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Bátfa apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio. Bátfa rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Djerevci apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kies teroj estis disdonitaj inter la vilaĝanoj en 2000. En 2001 loĝis en Batfa 231 da homoj, (183 hungaroj). Vilaĝservoj estas kulturdomo, vendejo, kuracejo.
Visigota arto
La visigotoj venis en tiaman Hispanion komence de la 5-a jarcento, sed ili ne plifirmigis entute sian kondiĉon de regantoj kaj hegemonia popolo de la regno hispan-visigota ĝis post unu jarcento.
La artaj montroj de tiu ĝermana popolo setliĝinta en la Iberia Duoninsulo, ĉefe tiuj de arkitekturo, ne okazis plene ĝis komenco de la 7-a jarcento. Estas multaj preĝejoj tra tuta Iberio kiuj estas restaĵoj de tiu epoko; plej parto estis toleritaj de la postaj islamaj dominantoj, kiuj ne tiom permesis novajn kristanajn konstruaĵojn.
Laŭ Francisko Azorín Visgota arto [tiele: ĉu eraro] estis ''Arto disvolviĝinta en Hispanio de la 5ª ĝis la 7ª jc. En konstruado ĝi uzis duoncirklan k. hufan arkojn; en skulptado uzis latinan krucon k. grekajn signojn kiel simbolajn ornamojn. Li indikas etimologion el la germana wes gothus (okcidenta goto), kaj de tie la latina visigothus''.
En juvelarto elstaras la Trezoro de Guarrazar.
Fuĵisaŭa Ĉikao
FUĴISAŬA Ĉikao (japane 藤沢親雄, en la Hepburn-transliterigo FUJISAWA Chikao, naskiĝis la 18-an de septembro 1893 en Tokio, mortis la 23-an de julio 1962) estis japana esperantisto. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto li antaŭ 1934 estis membro de la Konstanta Sekretariejo de la Ligo de Nacioj en Ĝenevo kaj profesoro pri historio moderna de internacia politiko en la imperia Universtitato de Kjuŝuo. Kiam en 1934 publikiĝis la Enciklopedio de Esperanto, li laboris kiel publicisto kaj kiel sekretario de studejo de spirita kulturo en la nacia ministerio por edukado de Japanio. Li interalie laboris por plibonigi la kulturajn rilatojn inter Japanio kaj Ĉinio. Li fondis Japanan Esperanto-Instituton kun Ossaka Kenji kaj Erin Asai kaj grandan parton de sia vivo estis ties direktoro. Same multajn jarojn li estis membro de la Lingva Komitato, kaj elektiĝis honora membro de Hungarlanda Esperanto-Societo. Kun Edmond Privat li penis por ke la Ligo de Nacioj faru utilan rezolucion por Esperanto kaj sukcesis. Li ĉeestis la Universalajn Kongresojn de Esperanto en Hago (1920) kaj Prago (1921), kaj estis prezidanto de la Japanaj Esperanto-Kongresoj en Hukuoka en 1927 kaj Tokio en 1932. La Enciklopedio de Esperanto priskribas lin kiel flua Esperanto-oratoro kaj poligloto. Interalie li verkis la librojn "Japanujo kaj mondlingvo" en 1922 kaj "Pri historia evoluado de moderna Japanujo, kondukinta al la renovigo de imperiestra reĝimo en 1868" en 1926.
Štěpánovice
Nomon Štěpánovice havas pluraj setlejoj:
Aŭtosomo
Aŭtosomo estas kromosomo de eŭkariota ĉelo, kiu ne dependas de la sekso. Ĝi ekzistas en du ekzempleroj en ĉiu ĉelo. Neseksaj vivuloj posedas nur aŭtosomojn.
La nocion kreis Thomas H. Montgomery Jr. en 1906. La distingo inter aŭtosomoj kaj seksaj kromosomoj estas grava, ĉar seksaj kromosomoj kutime okazas en tre malsimilaj paroj. Ekzemple homaj virinoj havas paron el du X-kromosomoj, sed homaj viroj paron el unu X-kromosomo kaj unu Y-kromosomo. Tio grave influas la genetikan heredon, ekzemple la cedan heredon.
Ĉe homaj genetikaj difektoj ne okazas kompleta manko de unu parto en paro de aŭtosomo (monosomio); embrioj kun tia difekto ŝajne ne estas vivkapablaj. Kontraŭe ekzistas virinoj, ĉe kiuj mankas dua X-kromosomo (sindromo Ullrich-Turner). Viroj sen X-kromosomo ne ekzistas; la X-kromosomo estas multe pli granda ol la Y-kromosomo kaj enhavas genojn necesajn por homa vivo.
8088 Aŭstralio
8088 Aŭstralio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 23-an de septembro 1990 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova kaj de la rusa astronomino Galina Riĉardovna Kastel' elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, ekde 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo, nun en Rusio...)
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la sud-duongloba kontinento Aŭstralio, kiun la dua malkovrintino vizitis kaj tre ŝatis.
Achaea
Achaea (latine, prononco "Aĥea", aŭ laŭ transskribo el la greka lingvo "Achaia") estis provinco de la Romia Imperio, nomita laŭ la antikva grekia pejzaĝo Aĥeo (greke Αχαΐα - Aĥaia). Kovrante multe pli grandan teritorion ol la origina grekia pejzaĝo, la romia provinco ampleksis la tutan preskaŭinsulon Peloponezo (greke Πελοπόννησος), do la sudan parton de la kontinenta parto de la hodiaŭa ŝtato Grekio.
La regiono konkeriĝis fare de la romia armeo dum la jaro 147 antaŭ Kristo kaj unue apartenis al la romia provinco Macedonia. Dum la jaro 27 antaŭ Kristo ĝi ekhavis la statuson de sendependa senata romia provinco kun la ĉefurbo Korinto.
Najbaris la romiaj provincoj Epirus kaj Macedonia norde - en ĉiuj aliaj direktoj la provinco limis al al Mediteranea Maro.
La provinco Aĥeo de la moderna ŝtato Grekio transprenis la nomon de la antikva pejzaĝo Αχαΐα, sed kovras multe pli limigitan teritorion ol la romia provinco, kaj ĝiaj limoj ankaŭ ne ekzakte identas al tiuj de la historia grekia pejzaĝo.
Robo
Hodiaŭ robo estas rigardata, kontraŭe al la periodo de antaŭ ± 1970, kiel pli eleganta ol la ordinara (labor)vestaĵo. Tial virinoj ofte portas robon dum oficialaj okazoj.
Xabi Alonso
Xabi ALONSO aŭ plennome Xabier Alonso Olano (prononco [], naskiĝis, do nun -aĝa) estas eŭska hispania futbalisto. Li kiel membro de la hispana nacia teamo de futbalo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, kiujn la hispana teamo venkis, kaj en la sama pozicio ankaŭ partoprenis en la matĉoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj de la Futbala Mondpokalo 2014. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "14". Ekster naciaj matĉoj, li ekde la jaro 2009 estas futbalisto de la klubo Real Madrid.
Otto Brunfels
Otto Brunfels (1488-1534) (latine: Othonis Brvnfelsii), estis germana teologo kaj botanikisto, kune kun Valerio Kordo (1515-1544), Hieronimo Boko (1498-1554) kaj Leonhart Fuchs (1501-1566), ili estas konsiderataj unuj el la antaŭuloj de la germana botaniko.
Biografio
Filo de barelfaristo, Otto Brunfels studis en la Universitato de Majenco, kie li diplomiĝis pri teologio kaj teologio, en 1510, kaj iom poste iĝis monaĥo en la kartuziana ordeno en Strasburgo. Tiuepoke li partoprenis en la humanisma rondo de Sélestat, formita, interalie de Beatus Rhenanus (1485-1547), Marteno Bucero (1491-1551), Jakobo Vimfelingo (1450-1528) kaj Johannes Sapidus (1490-1561). En 1519, li publikigis sian unuan laboron "De corrigendis studiis severioribus praeceptiunculae breves", dediĉita al la humanisto Nikolao Gerbelo (1485-1560) kaj profunde influita de Erasmo de Roterdamo (1467-1536).
Dank'al la rekomendoj de la humanisto, li estis akceptita kiel vicparoĥestro de la vilaĝo Steinau an der Straße (1521), kiel anstataŭanto de Johannes ab Indagine (1467-1537), tiam kompromitita kun la Kolegia Preĝejo de Sankta Leonardo, en Frankfurto-ĉe-Majno. Li fariĝis amiko de ĉi-luterana astrologo, tamen, ĉi tiu amikeco krom tiu de Huteno, ne sukcesis protekti lin kontraŭ la atakoj de kelkaj ekleziuloj, skandalitaj de liaj predikoenhavoj. En julio 1522, Brunfels rifuĝis al Neuenburg am Rhein, iu vilaĝo en la Nigra Arbaro, kie li fariĝis paroĥestro, tiam kiel luterana konvertito.
En tiu urbo li kompletigis sian filologiajn "Annotationes" pri la Malnova Testamento, kiun li ne publikigis. Li tiam komencis korespondadon kun Ulriko Zvinglo (1484-1531), al kiu li dediĉis "Verbum Dei multo magis expedit audire quam missam", kiu estis lanĉita en 1523, krom du aliaj mallongaj verketoj "Christus in parabolis quare locutus sit" kaj "Evangeliorum ratio et authoritas". Ĉi-lasta specife kaŭzis al Brunfels seriozan akuzon pri malŝato al la Nova Testamento, kaj li rebatis deklarante ke la evangelio eblas erari, tiel kiel atestas la hazardaj diferencoj, kun escepto rilate al savo, kiu estas la esenca elemento de la evangelia mesaĝo. Krom tio, la limigo de la kanonoj sur la kvar evangelio estis por li arbitra decido.
Inter liaj kritikantoj troviĝis Erasmo, kun kiu Brunfels iam polemikis defende de la antaŭnelonge mortinta Huteno, kiu akuzis la nederlandan teologon pri malkuraĝeco kaj oportunismo, ĉar ĉi tiu ne brakumis malferme la reformon. Al la "Spongia adversus aspergines Hutteni" de Erasmo, Brunfels respondis per la "Pro Ulricho Hutteno defuncto ad Erasmi Roter. Spongiam Responsio" , kiu sintezis prenadon da sinteno kontraŭ la aristokrataj decidoj de tiuj kredantaj ke la kristanismo estas afero privata de kleruloj kaj sacerdotoj. Rilate al la subpremado de la malordoj kaŭzataj pro la agoj de la reformistoj timantaj Erasmon, Brunfels rimarkigis ke la apostolaj predikoj same kaŭzas tiajn efektojn.
Ĉi-lasta polemiko estis raportita de Brunfels en lia verko "Pri la skandalo de la evangelio: kiel kaj kiamaniere la vorto de Dio kaŭzas ribelojn" : Iu eldono kiu portas sur la frontispico du evangeliajn versetojn: "Mi venis, por enkonduki ne pacon, sed glavon." kaj "Mi alvenis, por ĵeti fajron sur la teron; kaj kion mi volas, se jam ĝi ekbrulis?" . En la kerno de la skribaĵo troviĝis la revolucia fermento, ke laŭlonge de dekoj da jaroj trakuris la germanan teritorion. La abolicio de la kolektiva privata loĝejo - la kampo por paŝtado, la akvaro, la arbaretoj - kiuj fariĝis privata teritorio de la feŭdaj sinjoroj kaj la enkonduko de impostoj kaj mone kaj per speco, malriĉigis la kamparanojn, kiuj plej ofte estis insurgentoj. Iliaj aliancitoj, la movadoj "Bundschuh" kaj "Der arme Konrad" estis disbatitaj inter 1493 kaj 1514, tamen, la ribelo, same apogita de la religiaj institucioj, ekkrevis en la kamparoj kaj urbocentroj kie kamparanoj estis devigataj elmigri. La "Anstoß" estis respondo al la katolikoj, kaj ĉefe al la episkopo de Vieno Johann Fabri (1478-1541), kiu kondamnis la kamparanojn, akuzitajn pri luteranismo kaj portantoj de la "teologio pri ribelo", dum la evangelio estas pacoparolo. Brunfels reciproke argumentas ke la evangelio rilatas al la malriĉaj kaj ne al la riĉaj kaj potenculoj, ĉar ĉi-lastaj timas ĝin, kaj fakte kuŝas sur ili la kaŭzoj pri tumulto kaj vera perforto, ĉar ili persekutas tiujn predikantajn la parolon de Dio, nomante ilin herezaj kaj ribelemaj. Aliflanke, ne estas leĝe fari uzon de la perforto nome de la evangelio, defii la aŭtoritataron kaj rifuzi la impostopagojn. La sinteno de Brunfels estis simila al tiu rimarkoj pri la "Admonoj de Lutero", kiu malpermesis al la kamparanoj ribelojn kontraŭ la civila aŭtoritateco. La sinsekvaj "De ratione decimarum propositiones" reprenas la tezon de Andreo Bodenstein (1486-1541) eldonitan en 1522. La du notoj de Sankta Hieronimo (347-420) kaj Sankta Aŭgusteno (354-430) kiuj kuŝas sur la subtitolo, resumas la enhavon de la verko de Brunfels: La kamparanoj devas pagi la dekonaĵon, kiu tamen ne estas deviga, ĉar la Nova Testamento ne parolas pri tio. Tiamaniere ke la dekonaĵo nun estas kvazaŭ almozo, kvankam stranga almozo, pro tio ke ĝi estas farita de malriĉaj laborantoj al ekleziuloj riĉaj kaj mallaboremaj, tamen se la dekonaĵo ne estas pagata oni povus krii pri ribelo. En la nunaj cirkonstancoj, pli bone estas akcepti la maljustecon: kun la tempopaso la parolo de Dio altrudiĝos.
La "142 tezoj pri la dekonaĵoj de la sacerdotoj" estas germana pligrandigita versio de la "De ratione decimarum", en kiu Brunfels argumentas ke li ne volas alfronti la demandon pri la legitimeco je la dekonaĵo difinita por la nobeloj. La prudenta determino prezentiĝis ĝuste en la momento en kiu la kamparanaj ribeloj estis reprenitaj kaj kiel fajro disvastiĝis tra la tuta sudo de Germanio, dum Lutero, per letero datita je la 15-a de junio 1524 al Volfgango Kapito, elstarigis ke la dekonaĵo devas esti pagata de la nobelaj terposedantoj pro tio ke, laŭ sia persona vidpunkto, ili estis tute bazitaj sur la Skribaĵoj.
En la unuaj monatoj de la jaro 1524, Brunfels lasis Neuenburgon, kie akriĝis la konfliktoj inter katolikoj kaj luteranoj, kaj transloĝiĝis al Strasburgo. En aprilo li akiras la civitanecon kaj en la 10-a de julio li edziĝis al Dorothea Helg. Tiujare li komencis prepari la publikaĵojn de la manuskriptoj de Jan Hus (1369-1415), kaj dediĉis la unuan volumon al Lutero. La verko de Brunfels "Catalogi virorum illustrium", eldonita en 1527, estas konsiderata la unua libro pri la historio de la evangelia eklezio. En 1532, li studis medicinon en la Universitato de Bazelo kaj en tiu sama jaro li estis nomumita kuracisto de la urbo Berno, kie li restis ĝis sia vivofino. Krom siaj teologiaj verkoj, Brunfels publikigis sennombrajn traktaĵojn pri pedagogio, araba lingvo, apotekaĵoj, entomologio kaj botaniko.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Teofrasto_Ēthikoi_charaktēres.png| Teofrasto (371 a. K.-287 a. K.) Dioscorides01.jpg| Dioskorido (40-90) Galen_detail.jpg| Klaŭdo Galeno (121-216) Stcyprian.jpg| Cipriano (200-258) Pannartz_Sweynheim_Lactantius.jpg| Laktancio (250-327) Hilaryofpoitiers.jpg| Hilario de Potevo (300-368) Lucas_van_Leyden_019.jpg| Sankta Hieronimo (347-420) Sandro_Botticelli_050.jpg| Sankta Aŭgusteno (354-430) Avicenna-miniatur.jpg| Aviceno (980-1037) Benozzo_Gozzoli,_Pletone,_Cappella_dei_Magi.jpg| Gemisto Pletono (1355-1452) Stimmer_Jan_Hus.jpg| Jan Hus (1369-1415) Lorenzo_Valla_-_Imagines_philologorum.jpg| Lorenzo Valla (1407-1457) Zaccaria_in_the_temple_by_dghirlandaio.jpg| Marsilio Fiĉino (1433-1499) Cranach_il_vecchio,_ritratto_di_rudolph_agricola,_1532_ca.JPG| Rudolfo Agrikola (1443-1485) Kleines_Distillierbuch.jpg| Hieronymus Brunschwig (1450-1534) Murner_und_Wimpfeling.jpg| Jakobo Vimfelingo (1450-1528) FaberStapulensis.jpg| Jacques Lefèvre d'Étaples (1455-1536) Duerer_brant.jpg| Sebastian Brant (1457-1521) Holbein-erasmus.jpg| Erasmo de Roterdamo (1467-1536) Joannis ab Indagine.jpg| Johano Indaĝino (1467-1537) Guillaume_Bud%C3%A9_by_Jean_Clouet.jpg| Guillaume Budé (1468-1540) Selbstportr%C3%A4t,_by_Albrecht_D%C3%BCrer,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg| Alberto Durero (1471-1528) Johann Fabri Epitaph Porträtrelief.jpg| Johann Fabri (1478-1541) Wolfgang_Capito-1750.jpg| Volfgango Kapito (1478-1541) Aleander,_Hieronymus.jpg| Hieronimo Aleandro (1480-1542) Franz_v_Sickingen.jpg| Franz von Sickingen (1481-1523) Georg_Tannstetter.jpg| Georgo Kolimito (1482-1535) Johannes_Oecolampadius.jpg| Johano Okolampado (1482-1531) Spiegel_iuris_civilis.jpg| Jakobo Spigelo (1483-1547) Martin_Luther,_1529.jpg| Marteno Lutero (1483-1546) Hans_Baldung,_Self-Portrait.jpg| Hans Baldung (1484-1545) Ulrich-Zwingli-1.jpg| Ulriko Zvinglo (1484-1531) Beatus_Rhenanus_-_Imagines_philologorum.jpg| Beatus Rhenanus (1485-1547) Pforzheim1.jpg| Nikolao Gerbelo (1485-1560) Andreas_Bodenstein.jpg| Andreo Bodenstein (1486-1541) Ulrich_von_Hutten.png| Ulriko de Huteno (1488-1523) Johannes_Sapidus_(1490-1561).jpeg| Johano Sapido (1490-1561) Martin_Bucer.png| Marteno Bucero (1491-1551) Otto_Brunfels01.jpg| Hans Weiditz (1495-1537) PhilippMelanchthon.jpg| Philipp Melanchthon (1497-1560) Hieronymus_Bock.jpg| Hieronimo Boko (1498-1554) Renaissance_C14_F%C3%BCllmaurer_Leonhart_Fuchs.jpg| Leonhart Fuchs (1501-1566) Christian_Egenolff03.jpg| Christian Egenolff (1502-1555) Valerius-Cordus.png| Valerio Kordo (1515-1544) Belon_Pierre_1517-1564.jpg| Pierre Belon (1517-1564) Andrea_Cesalpino.jpg| Andreo Ĉezalpino (1519-1603) Oswald_Croll_1629_Basilica_Chymica_Title_Page.tif| Osvaldo Krolo (1563-1609) Carl_Linnaeus_dressed_as_a_Laplander.jpg| Karolo Lineo (1707-1778) </Gallery> </Center>
Linio 12 (metroo de Madrido)
La Linio 12 de la Metroo de Madrido estas cirklo tra la grandaj municipoj de la sudo kaj sudokcidento de la metropola areo de Madrido (Alcorcón, Fuenlabrada, Getafe, Leganés kaj Móstoles) kaj kiu ligiĝas kun la resto de la reto tra la linio 10 kaj malsamaj linioj de Proksimaĵoj, atingante ĉirkaŭ 3 milionojn da pasaĝeroj monate. Estas la ĉefa linio de MetroSur, apud la du stacidomoj de la linio 10, kiuj estas en Alcorcón kaj la stacio de linio 11. Ĝi konsistas el 28 stacioj kun platformoj el 115 metroj kaj kunigitaj de da vojoj en larĝmezura tunelo, kio igas ĝin la plej longa en la reto kaj unu el la plej multaj stacioj trairataj. Kvankam trajnoj ses-aŭtaj povas cirkuli, nur tri konvojoj estas uzataj, ĉar ne ekzistas sufiĉe da postulo. En la matena horaro la ofta alveno estas ĉiun trian aŭ kvaran minuton kaj poste ĉiun sepan aŭ dekan minuton.
Aldone al la ligo kun la linio 10 ĉe (kiu estas la sola rilato al zono A), ekzistas nekonfirmata projekto por plilongigi la nunan linion 3 al, en Getafe. La projekto estis komence planita en 2011 por esti kompletigita en 2015; tamen, la projekto neniam estis redaktita nek la laboroj komenciĝis.
Mihály Stefán
Biografio
Mihály Stefán ricevis diplomon en universitato de Miskolc en 1954, poste li eklaboris en fabrikaro de Csepel (distrikto). Baldaŭe li estis direktoro. Li doktoriĝis en 1973. Post jardeko li estis nomita titulara profesoro en teknikuniversitato. Li pensiuliĝis en 1990. Li ĉiam okupiĝis pri metodoj de la metalurgio. Li ricevis premion en 1979.
Arena (Star Trek)
Arena [Areno] estas la dek-oka epizodo de la unua sezono de la usona televidserio de scienca fikcio Star Trek. Verkita de Gene L. Coon baze sur mallonga rakonto de la sama nomo de Fredric Brown, reĝisorita de Joseph Pevney kaj unue elsendita en la 19-a de januaro 1967.
"Arena" estis la unua epizodo de Star Trek elsendita kolore en Britio de BBC (novembre 1969).
Intrigo
La USS USS Enterprise (NCC-1701) alvenas al Cestus III, sed la anaro trovas la setlejon senhoma. Kapitano James T. Kirk (William Shatner), Ĉefoficirio Spock (Leonard Nimoy), Ĉefkuracisto Leonard McCoy (DeForest Kelley), kaj sekureca forto malsupreniras kaj trovis unu postvivanton (Tom Troupe), kiu diras ke la bazo suferis pezan bombadon de nekonata malamiko. La surplanetiĝa teamo ankaŭ suferas atakon de proksimuloj, dum el la sekureca teamo mortas. La "Enterprise" ankaŭ estas atakita de nekonata kosmoŝipo, malhelpante ke ĝi helpas la surplanedan teamon. Sur la surfaco, Kirk trovas armilojn, kaj uzas ĝin por disĵeti grenadojn kontraŭ fremdajn fortojn. La fremda kosmoŝipo reprenas sian anaron el la surfaco kaj komencas retiriĝi. La kunularo renkontiĝas sur la "Enterprise".
Ambaŭ kosmoŝipoj eniras nekonatan sektoron de kosmo, kaj baldaŭ poste perdas ĉian propulson. La "Enterprise" estas kontaktita de specio nomante sin la Metronoj (rolita fare de Vic Perrin), kiuj zorgeme gardas ilian sektoron de kosmo kontraŭ intrusado. Ili anoncas, ke ili disbatos la respektivajn kapitanojn inter si en "juĝo per batalo", duelo ĝis la morto, kaj la kosmoŝipo de la perdanta kapitano estu detruota kaj la alia kosmoŝipo libera por forlaso. Kapitano Kirk estas subite transportita al la surfaco de roka, senfrukta planedo kune kun la kapitano de la alia kosmoŝipo, kiu estas el reptilia specio konata kiel la Gorn. La Metronoj parolas al Kirk, klarigante, ke kvankam neniu kapitano komunikas kun sia kosmoŝipo, ĉiu ricevos vokan registradon, kiu tradukos siajn vortojn al la kontraŭa kapitano kaj transdonos ilin al siaj kosmoŝipoj. Oni diras al Kirk, ke la planedo havas multajn rimedojn, kiujn kapitano povas uzi por venki la alian. Sur la "Enterprise", la anaro rajtas rigardi la agojn de Kirk.
Kirk malkovras multajn valorajn mineralojn kaj rimedojn sur la planedo, ŝajne senutilaj ĉe ĉi tiu punkto. Li trovas tigojn de bambuo kaj krudaj kemiaĵoj, kiuj povas esti miksitaj en pulvoro. Li konstruas pafilon, uzante pecojn de diamanto kiel kuglojn. Kirk atendas la Gornon kaj pafas sur li, severe vundante la fremdulon. Kirk preparas batado por mortigi lin, sed rimarkas, ke la atako de Gorn sur Cestus III verŝajne nur estis defenda kaj permesas ke la Gornon vivos. Subite la Gorno malaperas, kaj Metron aperas al Kirk, gratulante lin ne nur pro la venko de la batalon sed ankaŭ pro la montro de kompato al siaj malamikoj. Kirk rifuzas ke la Metronoj detruas la Gornan kosmoŝipon. La estro de Metronoj diras ke ili "ankoraŭ estas duone sovaĝaj, sed ekzistas espero", kaj ke la Federacio denove serĉu la Metronojn en pluraj mil jaroj. Subite Kirk trovas sin sur la "Enterprise", liaj vundoj resanigis, kaj la anaro trovas la stelŝipon aliflanke de la galaksio, tre fore la spaco de Metron, la Gorn-ŝipo tute ne videblas.
Okazaĵoj
La epizodo estis la unua filmita parte ĉe Vasquez Rocks, kiu poste estis uzata kiel scenejo en aliaj epizodoj kaj filmoj de Star Trek.
La voĉoj de la Gorn-kapitano estis provizitaj fare de aktoro Ted Cassidy, la Gorn estis rolita de Bobby Clark, Gary Combs kaj Bill Blackburn en proksimaj bildoj.
William Shatner staris tro proksime al eksplodo dum la epizodo, kaŭzante al li tiniton, kiu fariĝis kronika. Leonard Nimoy ankaŭ estis vundita. Shatner havas ĝin en sia maldekstra orelo kaj Nimoy havis ĝin en sia dekstra orelo.
Kulturaj influoj
Tio epizodo tre multe influis popularan kulturon, ĉefe de Usono. La fanoj de Star Trek faras amuzaĵojn ĉe la Vasquez-Rokoj.
Bill kaj Ted en la filmo "Bill & Ted's Bogus Journey"; kie ili estas forrabitaj de siaj malbonaj robotaj duplikuloj kaj portitaj al Vasquez-Rokoj (proksimume 100 km de sia hejmurbo) por morti. En la epizodo de  Family Guy "The Kiss Seen Around the World" [La Kiso Vidita Ĉirkaŭ la Mondo], Neil Goldman montras televide la batalon de Kirk kontraŭ Gorno. En la filmo Tropic Thunder [Tropika Tondro], Tugg Speedman, reprezentita de Ben Stiller rigardas la lukton inter Kapitano Kirk kaj la Gorn per sia iPod. En de la unua minuto de la filmo Coneheads, la radar-operatoro estas breve distrita fare de Kapitano Kirk, kiu batalas Gornon, kaj ĉi tio malfruas la sciigon ke NIFO alproksimiĝanta.
Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vouziers (prononco [], ) kaj al la kantono .
Batalo de Halbe
La Batalo de Halbe (en germana: Kessel von Halbe, en rusa: Хальбский котёл, Halbe-sako) el 24a de aprilo – 1a de majo, 1945 estis batalo en kiu la Germana Naŭa Armeo, sub la komando de la Generalo Theodor Busse, estis detruita kiel batalanta forto fare de la Ruĝa Armeo dum la Batalo de Berlino.
La Naŭa Armeo, ĉirkaŭita en granda sako en la regiono de la Spree-arbaro sudoriente de Berlino, intencis trarompi okcidenten tra la vilaĝo Halbe kaj la pinarbaroj sude de Berlino por ligiĝi al la Germana 12a Armeo komandita de la Generalo Walther Wenck kun la intenco iri okcidenten kaj kapitulaci al la okcidentaj Aliancanoj. Por fari tion, la 9a Armeo devis lukti sian vojon tra tri linioj de sovetaj trupoj de la 1a Ukrainan Fronto sub komando de marŝalo Ivan Konev, dum samtempe unuoj de la 1a Belorusa Fronto, sun la komando de marŝalo Georgij Ĵukov, atakis la germanan ariergvardol el nordoriento.
Post forta batalado, ĉirkaŭ 30 000 germanaj soldatoj — unu kvinono de tiuj dekomece en la sako — atingis la relativan sekurecon de la frontolinioj de la 12a Armeo. La cetero estis ĉu mortigita ĉu kaptita de sovetaj fortoj.
Wanda Díaz-Merced
Ŝi ricevis sian doktoriĝon en la Universitato de Glasgovo en 2013, kaj estis postdoktora stipendiulo en la Sudafrika Astronomia Observatorio en  Kaburbo.
Ŝi laboras en la Oficejo de Astronomio por la Disvolviĝo (OAD) de la sudafrika observatorio. Ŝi direktis la projekton OAD AstroSense ekde aprilo 2014.
En 2016, ŝi prelegis ce la organizaĵo TED en Vancouver, Kanado.
Ŝi nun laboras en la Eŭropa Gravita Observatorio en Pizo, Italio.
Pala kolombo
La Pala kolombo (Leptotila pallida) estas granda specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi troviĝas en okcidenta Kolombio, Ekvadoro kaj plej norda Peruo. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
La unua scienca priskribinto de tiu birdo estis von Berlepsch Taczanowski en 1884. Tiu kolombo havas brunecan senmarkan dorson kun malhelbrunaj flugiloj pli ruĝece ŝultre; la kolo kaj subaj partoj estas brunecgrizaj, pli hele en subaj partoj. La okulringo estas ruĝecbruna kaj la beko estas nigreca. Tiu kolombo havas grizec-brunecan voston kiu inkludas blankajn pintojn.
Spite malpliiĝantan populaciotendencon, ĝi ne estas konsiderata vundebla specio.
Derek Bourgeois
Derek BOURGEOIS (* 1941 en Kingston upon Thames) estas nuntempa angla komponisto.
Li studis ĉe la universitato de Kembriĝo, Britujo kun grandioza ekzameno. Poste li studis ĉe Royal College of Music ĉe Herbert Howells kompozicion kaj ĉe Adrian Boult direktadon.
Li publikigis pli ol 40 simfoniojn, dek kvar konĉertojn, diversajn aliajn grandajn orkestrokomponaĵojn, 7 komponaĵojn por ĥoro kaj orkestro, 2 operojn, kaj unu muzikalon. Li ankaŭ sindediĉis laŭ la senco de Paul Hindemith al la amatora muzikkulturo kaj komponis 12 grandajn verkojn por latunblova orkestro kaj ses simfoniojn por blovorkestro.
Ekde 1970 ĝis 1984 li instruis ĉe Bristol University. En 1984 li fariĝis muzika direktisto de National Youth Orchestra of Great Britain. li direktis krome la Sun Life Brass-Band ekde 1980 ĝis 1983. En la jaro 1988 li fondis la National Youth Chamber Orchestra of Great Britain. En 1990 oni vokis lin kiel arta direktisto de Bristol Philharmonic Orchestra. En 1993 li fariĝis muzika direktisto de St Paul's Girls' School en Londono. En julio de 2002 li translokiĝis al Artà sur Majorko kaj laboris tie kelktempon kiel komponisto, nun li loĝas en Poughkeepsie, Usono.
Recikligo de vitro
Vitro estas materialo tute reciklebla kaj ne estas limo en la kvanto de fojoj ke ĝi povas esti reprocezita. Dum la reciklado oni ne perdas la propraĵojn kaj oni ŝparas grandan kvanton de energio, nome ĉirkaŭ l30% rilate al vitro nove fabrikita.
Por taŭga recikligo la vitro devas esti separita kaj klasigita laŭ sia tipo, kiu plej ofte estas asocia al ĝia koloro, ekzemple ĝenerala klasigo estas tiu kiu dividas la vitrojn en tri grupojn: verda, sukcena aŭ kafkolora kaj travidebla.
En multaj urboj de la tuta mondo oni plenumas programojn de recikligo de vitro: en tiuj eblas trovi specialajn kontenerojn por vitro en publikaj lokoj.
En aliaj okazoj, pli konvenaj el ekologia vidpunkto, la vitro estas simple reuzata, anstataŭ reciklita; fakte tiu estis la komenca sistemo de produktado kaj konsumado. La vitro ne estas fandita, sed oni ree uzas ĝin nur zorge lavante ĝin (en la okazo de la ujoj). Ankaŭ ĉe fenestrovitroj kaj similaj kristaloj, oni povas profiti la vitron tranĉante ĝin denove (kondiĉe ke oni bezonus ununo pli malgrandan).
Tagoj de Petljura
Tagoj de Petljura (pole: Dni Petlury) – arestoj kaj mortigoj de judoj en Lvovo dum aneksado de la urbo flanke de Wehrmacht, post atako de Germanio al Sovetunio, ligita kun rabo de iliaj loĝejoj. Planita kaj organizita de germanaj okupadaj regopovoj kun partopreno de ukraina milico kaj civilaj ukrainaj batalantoj de apudurbaj vilaĝoj. Farita en la tagoj de la 25–a ĝis la 27-a de julio 1941. Slanga difino de la eventoj kreita en 1941 devenas de la nomo de estinta prezidento de Ukraina Popola Respubliko - Simon Petljura, murdita en 1926 de juda atencinto, inpirita de OGPU (Unuigita Ŝtata Politika Estraro).
Historio
En arestado de judoj, farita en iliaj loĝejoj, partoprenis ukraina milico kaj ukrainaj batalantoj — kamparanoj alvenintaj de ĉirkaŭaj vilaĝoj, gastigitaj de germanaj regopovoj per tutnokta alkohola manĝado, por ke je la 5:00 horo komenci la pogromon. Dum eniro de ekstermistoj al loĝejoj okupataj de juda popolo, krimintoj prirabis loĝejojn kaj viktimojn forpelis al stratoj, direktante ilin al malliberejo ĉe strato Łąckiego. Poste la arestitoj estis deportataj al trudlaboroj aŭ, laŭ alia versio plimulte murdataj en arbaroj apud Lvovo (sur tiel nomataj sabloj). En la pogromo verŝajne partoprenis ankaŭ sociaj marĝenuloj devenantaj de poloj, kvankam la tuta agado estis preparita de germanoj — "estas neniu dubo, ke la agado de la komenco ĝis la fino estis reĝisorata de germanoj". Tio estis konforma kun direktivoj de Reinhard Heydrich pri la militado sur teritorio de Sovetunio, ordonantaj instigon kaj inspiron de kontraŭjudaj pogromoj al loka loĝantaro.
En arkivoj troviĝas parto de fotoj kaj filmaj kronikoj faritaj de germanoj mem dum la pogromo en Lvovo en 1941.
Hazrat Babaĝan
Hazrat Babaĝan (mortis la 18-an de septembro 1931) – islamana sanktulino konsiderata de siaj adeptoj guruo de guruoj. Ŝi estis la unua spirita majstro de Meher Baba.
Vivo
Hazrat Babaĝan naskiĝis kiel Gul Rukh en reĝa islama familio en Baluĉio (nun Pakistano). En la aĝo de 18 jaroj oni planis por ŝi nupton. Tio tamen estis kontraŭ ŝia volo, do ŝi fuĝis de la domo por serĉi Alahon. En la aĝo de 37 jaroj gajnis memrealiĝon, helpe de islama spirita gvidanto (kutubo) - Maul Ŝah.
Ŝia enterigejo (dargah) troviĝas en Puneo, en la subŝtato Maharaŝtro, en Barato.
Disĉiplo
Ŝia fama disĉiplo, danke al kiu ŝia nomo estas konata okcidente estis Meher Baba. Ilia unua renkonto estis ŝoka por tiutempa studento de Puneo. Kiam revenante de altlernejo li proksimiĝis sur biciklo al ŝia kabano, Babaĝan eliris kaj svingis por ke li alproksimiĝu. Frapis ambaŭ manplatojn kaj poste kisis lin en la frunton. La kontakto (darŝano) finiĝis. Li vizitadis ŝin dum laŭvicaj vesperoj. Dum kelke da monatoj restis duonkonscia pri la materia mondo, profundiĝinta en la ekstazo. Kiam ŝi konsilis al li serĉi guruon li vizitis Sai Baba de Ŝirdi, kies disĉiplo Upasani Maharaĝ iĝis lia spirita gvidanto kaj "sanigis" lin de balancado inter spertadoj de Dio kaj de la materia mondo ĉirkaŭ.
Japoatã
Japoatã estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 12.938 loĝantojn en 2010.
Móric Staub
Móric Staub, laŭ hungarlingve kutima nomordo Staub Móric estis hungara instruisto, botanikisto, paleontologo, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1898).
Móric Staub naskiĝis la  1842 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 1914 en Budapeŝto.
Biografio
Móric Staub frekventis universitatojn en Pest (urbo), Berlino, Bonn. Li instruis en diversaj mezlernejoj, krome li esploris en la tuta Hungario. En 1899 li estis nomita direktoro de muzeo. Li strebis ankaŭ por la turista movado.
Pergameno
Pergameno estas felo (ĉefe de ŝafo) preparita por skribado.
975 Perseverantia
975 Perseverantia estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Koronisa familio.
Pergameno
Historio
La nomo de pergameno devenas el la helena urbo Pergamo. Pergamenon oni interalie uzis por fenestroj kaj skribovolvaĵoj, la antaŭuloj de niaj modernaj libroj.
975 Perseverantia
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la aŭstra astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno.
Pergameno
Historio
Laŭ Francisko Azorín pergameno estas ''Ŝafofelo preparita por pentri aŭ skribi sur ĝi, multe uzata de la 4ª ĝis la 10ª jc., skribita per ruĝa, blua, aŭ violkolora inko. La biblioteko de Atalo en Pergamo (197 j. a. K.), havis 200.000 pergamenojn. Li indikas etimologion el Pergamo, propra greka nomo de nuna urbo Bergamo en Malgranda Azio kaj de tie la latina pergamena''.
975 Perseverantia
Malkovro
Tiu asteroido estis nomita post la morto de sia malkovrinto. Ĝi ricevis la nomon "Perseverantia" ; latine : persistemo, kvalito atribuata al Johann Palisa.
Pergameno
Tekniko
La pergameno estis tradicie pretigita el netanita felo de remaĉuloj (ekz. bovido, kapro, ŝafo).
Por fari pergamenon, unue, oni lavu la felon per kalkakvo por ke ĝi forigu la harojn. Tuj post kiam la kruda senhara felo estas etendita, ĝi estas pergameno. Oni povas lavi la felon per tanino. Oni traktis la pergamenon, senharan felon per tanaj materialoj por igi ĝin eltena al putriĝo.
Tre delikata speco de pergameno estas veleno.
Flago de Kipro
La flago de [la Respubliko] Kipro estas blanka kaj centre sur du olivobranĉoj bildigas silueton de la insulo.
La koloro de la insula bildigo referencas al la metalo kupro, kiu jam dum la jaro 3000 a.K. trovatis sur la insulo kaj laŭ kiu nomatas la insulo. La du olivarbaj branĉoj simboligas la du popolajn grupojn sur la insulo (parolantoj de la greka kaj la turka lingvoj) kaj ties – laŭdezire – pacan kunvivadon.
La flago reprezentas la Respublikon Kipro, kiu laŭ internacia juro ampleksas la tutan insulon, sed post turkia armea invado de la jaro 1974 fakte nur kontrolas la sudon de la insulo. La laŭ internacia juro ne agnoskita Turka Respubliko Norda Kipro post sia proklamo dum la jaro 1983 havas propran flagon.
Historio
La konstitucio de 1960 antaŭvidis, ke la flago de la nova sendependa ŝtato estu kune elektata de la prezidento kaj vicprezidento de la respubliko kaj estu neŭtrala en koloro kaj dezajno, do nek memorigu pri la flago de Grekio nek pri la flago de Turkio. La propono fine elektita en konkurso devenas de la turklingva kipra artisto İsmet Vehit Güney (* 1924). Güney de la tiama ŝtata prezidento de Kipro, la ĉefepiskopo Makarios la 3-a, ricevis 500 kiprajn pundojn kiel konkursa premio.
Flagopropono rilate al la Annan-plano
Laŭ la Annan-plano, nomata laŭ la politikisto Kofi Annan, por la celata "Unuiĝinta Respubliko Kipro" proponatis nova flago. Ĝi konsistu el horizontalaj strioj en la koloroj bluo-blanko-kupro-blanko-ruĝo. La bluaj kaj ruĝaj kvinoble larĝu kiom la blankaj, kaj la kuprokolora strio ampleksu la duonon de la tuta flaga larĝo. La blua koloro simboligu la grekan loĝantaron, la ruĝa la turkan, kaj la blanka la lingvajn malplimultojn. La kupra koloro, kiel supre jam menciite, simboligu la tutan insulon. La flago estis unu el pliaj centoj da proponoj el internacia konkurso. Komitato fine elektis tiun proponon de germano. La dezajninto tamen konceptis la flagon origine kun la ruĝa strio supre, laŭ la nuna geografia disdivido de la du etnoj (turkoj en la nordo, grekoj en la sudo). Tiu etna disdivido tamen ne estas nature ekestinta, sed nur post la reloĝigoj de turkaj kaj grekaj kipranoj post la armea invado de 1974 – kaj oni ne volis "honorigi" la armean invadon per konsidero de la perforte kreita etna disdivido en la flagopropono.
Matematika pruvo
En matematiko pruvo estas demonstro de deviga vereco de iu aserto surbaze de certaj supozoj (aksiomoj). La matematika pruvo devas esti fondita eksplicite sur nedubeblaj reguloj de prudento (tiuj estas esprimataj en matematika logiko en formo de logika aksiomo), ĝi allasas nenian procedon fonditan en opinio, eksperimento, intuicio aŭ sperto. Tiu ĉi fakto farigas el la matematika pruvo la plej certan konatan manieron de verkontrolo de la vereco de iu aserto. Sed la samaj ecoj faras la matematikan pruvon tute ne eluzeblan en aliaj terenoj ol en la matematiko mem. La aserto, al kiu estas konata matematika pruvo, nomiĝas teoremo.
Principo de matematika pruvo
Eblas aserti, ke la nocio de rigora matematika pruvo estas tio, per kio la matematiko karakterize dividiĝas el la spektro de ceteraj sciencaj disciplinoj. . La matematika pruvo estas nome diference de pruvoj en aliaj terenoj de homa farado (ekz. en juro, naturscienco ktp.) almenaŭ principe nedubebla. Ne estas eliminite, ke oni sukcesos matematike pruvi teoremon, kiu fakte ne validas. Sed poste la pruvo de tiu ĉi teoremo devas esti devige erara kaj tiu ĉi eraro devas esti (post sufiĉe longa esplorado) trovebla. La fonto de eraroj dum la matematika pruvado do ne estas la nocio de pruvo mem, sed ĉiam kaj sole erarantaj homoj.
Indukta pruvado
En ĉiuj sciencaj disciplinoj escepte de la matematiko la teorioj estas prijuĝataj laŭ mezuro de harmonio kun la reala mondo kaj laŭ tio, kiom ili kapablas klarigi kaj antaŭvidi realajn aperaĵojn. Novaj teorioj estas konstruataj tiel, ke ili respondu al eksperimente certigitaj datumoj. Se ili harmonias kun tiuj ĉi datumoj, ili estas proklamitaj kiel ĝustaj. Se estas post ia tempo elparolita hipotezo, pri kies valideco la nuntempa teorio ne kapablas decidi, estos farita eksperimento, laŭ kies rezulto tiu ĉi hipotezo estos aŭ rifuzita aŭ ĝi estos enkonstruita en la agnoskatan teorion. Se pli poste aperos eksperimentaj datumoj, kiuj estas en disputo kun la ekzistanta, tiu ĉi teorio estas repuŝita kaj anstataŭita per la nova teorio. Tiu ĉi maniero de la verkontrolado de la hipotezoj kaj la konstruado de teorioj nomiĝas la indukta.
Ekzemplo de indukta pruvo povas esti maniero de kaŭzigo de aserto "Morgaŭ matene leviĝos la suno." El niaj spertoj kaj el spertoj de niaj antaŭuloj ni scias, ke la suno jam multmilfoje leviĝis. Kontraŭ tio ni havas neniajn informojn pri tio, ke la suno iumatene ne leviĝus. Plie la suno lastatempe montras nenian nekutiman konduton, kiu respondus al tio, ke io estas kun ĝi alie, ol kiam ajn en la registrita historio. Surbaze de tiuj ĉi faktoj ni do venos al konkludo, ke kun tute neglektebla ebleco de eraro la suno morgaŭ matene denove leviĝos.
Sed la indukta pruvado povas esti tre perfidema. Ekzemple en klasika mekaniko ĝi estas akceptata kiel vera aserto konata kiel la dua leĝo de Newton pri movado, kiu asertas: "Se al korpo efikas forto, tiam la korpo moviĝas per akcelo, kiu estas proporcia al la efikanta forto kaj inverse proporcia al la maso de la korpo." Tiu ĉi aserto respondis ĝis la dua duono de la 19-a jarcento al ĉiuj farataj eksperimentoj kaj ĝi estis do konsiderata kiel vera - indukte pruvita. Post tio, kiam je interŝanĝo de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj kelkaj eksperimentoj pruvis, ke la movo de lumo ne direktas sin per la leĝoj de Newton, tiu ĉi aserto estis komune kun la tuta klasika mekaniko rifuzita kaj anstataŭita per teorio de relativeco. Laŭ tiu ĉi teorio la forto efikanta al la korpo moviĝanta per rapideco proksima al rapideco de lumo kaŭzas nur minimuman akcelon kaj la reston de la enmetita energio kaŭzas pligrandigon de la maso de korpo.
El la lasta ekzemplo evidentas, ke indukte pruvita aserto povas esti neniam konsiderata kiel tute nedubebla. Neniu, eĉ maksimuma kvanto da eksperimentaj datumoj konfirmantaj tiun ĉi aserton nome povas certigi, ke ia en estonteco farita eksperimento ne estos kontraŭ ĝi en disputo.
Dedukta pruvado
Kontraŭe al tio la dedukta pruvo estas tia, en kiu la donita aserto estas pruvita laŭ difinitaj supozoj sole surbaze de de logikaj konsideroj. Plie tiuj ĉi logikaj konsideroj estas dividitaj en fine multaj paŝoj, el kiuj en ĉiu estas derivita sole unusola aserto senpere rezultanta el la antaŭe derivitaj. El tiuj ĉi motivoj estas la dedukte pruvita aserto vera, se estas veraj supozoj, el kiuj ĝi estis derivita. Tiu ĉi vereco estas plie tute nedubebla, ĉar la pruvo eblas dividebla en fine multajn paŝojn, el kiuj ĉiu estas senpera logika sekvo de la antaŭe pruvitaj asertoj kaj kiel tia do nedubebla.
Ĉiuj specoj de la matematikaj pruvoj ekde la historiaj komencoj de tiu ĉi nocio mem en antikva Grekio ĝis la nuntempo, tra la tuta vasteco de la plej diversaj pruvmetodoj, estas deduktaj pruvoj.
Produto de du neparaj nombroj estas nepara
Ni konsideru aserton: "Produto de ĉiuj du neparaj naturaj nombroj estas nepara natura nombro."
Se ni provos kelkajn malaltajn naturajn nombrojn, ni konstatos, ke la aserto validas por ili: 1 · 1 = 1; 1 · 3 = 3; 3 · 1 = 3; 3 · 3 = 9; 3 · 5 = 15; ... Simile ni ekzemple helpe de uzo de komputilo povus verkontroli, ke la aserto validas por ĉiuj nombroj malpli grandaj ol 1 000 000, se tio ne sufiĉus al ni, ni povus plialtigi tiun ĉi limon libervole alten, ekzemple al 101 000 000 (nombro komencanta per unuo, malantaŭ kiu sekvas 1 000 000 nulojn), kaj ĉiam ni konstatus, ke la aserto validas. Post certa tempo de tiaj ĉi plialtigoj de la limo ni jam povus agnoski, ke ni estas provintaj sufiĉe da ekzemploj por tio, por ke ni estu preskaŭ centprocente certaj pro la ĝusteco de nia aserto. Ni pruvis tiun ĉi aserton indukte. Sed ni neniam povas esti tute certaj, ke ia kontraŭekzemplo ne situas senpere post la nombro, kun kiu ni finis la testadon (tio ĉi estas nomata problemo de horizonto).
Kontraŭ tio la dedukta pruvo estas la jena: Se m estas nepara nombro, m - 1 estas para nombro, do ekzistas natura nombro k tia, ke m - 1 = 2 · k. Anstataŭ k nome sufiĉas elekti (m − 1) / 2, kio estas natura nombro ĝuste danke al la pareco de m - 1. Do m = 2 · k + 1. Simile ni motivigos, ke por nepara n ekzistas natura nombro l, tiel ke n = 2 · l + 1. Tiam la produto m · n egalas al (2 · k + 1) · (2 · l + 1) = 4 · k · l + 2 · k + 2 · l + 1. Ĉar 4 · k · l + 2 · k + 2 · l estas evidente para, m · n estas nepara, kion ni volis pruvi. Nur nun ni povas esti centprocente certaj pri tio, ke la aserto validas. Se estas nome donitaj du neparaj nombroj, validas por ili ĉiu unuopa paŝo de la pruvo, kaj do ankaŭ ties fino.
Hipotezo de primaj duopoj
La hipotezo de primaj duopoj estas ĝis nun nepruvita aserto el la tereno teorio de nombroj, laŭ kiu ekzistas senfine multe da primoj p tiaj, ke eĉ p + 2 estas primo. Duopo de tiaj nombroj (p, p + 2) nomiĝas prima duopo.
La plej granda ĝis nun konata prima duopo estas (2003663613 · 2 195000 − 1, 2003663613 · 2195000 + 1), ambaŭ nombroj de tiu ĉi duopo havas (en dekuma sistemo) 58 711 ciferojn. Malgraŭ tio ke estas konataj tiel ĉi grandaj ekzemploj de la primaj duopoj, ne eblas konsideri hipotezon kiel dedukte (matematike) pruvita, ĉar eblas, ke ia plua pli granda prima duopo jam neniam estos trovita - simple tial, ke ĝi ne ekzistas. Tamen oni supozas (kaj necese aldoni, ke ne nur pro la jen signita indukta pruvo), ke la aserto validas. Ties pruvo tiel restas unu el la plej elvokemaj problemoj de la nuntempa teorio de nombroj.