cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hundo Kavelino
Historio
Ekzistas pluraj versioj koncerne la historion de la monumento. La unua estas la legendo de la heroa hundo el bjalistoka antaŭmilita hotelo Ritz. En la hotelo troviĝis juvelejon. La hundeto helpis haltigi de rabistoj. Tiel altvalora familia memoraĵoj post lia avoj de kolonelo de cararmeo Nikolao Kavelino restis. La juvelisto por memoro de la okazaĵo hundido nomis - Kavelino de la nomo de kolonelo. Nikolao Kavelino metis antaŭ la hotelo statuon al brava hundo, kiu helpis halti la ŝtelistojn. La dua parolis, ke Kavelino estis hundo de la kolonelo Nikolao Kavelino. La kolonelo estis fama persono en Bjalistoko antaŭ la dua mondmilito. Li estis prezidanto de futbalklubo „Jagiellonia” kaj apogis bicikladon. Li estis karitata aktivisto. La skulptaĵo memoriĝas kolonelon kaj lian hundon.
Hundo Kavelino en kulturo
Laŭ legendo nur persono de pura koro povas meti manon al la buŝo de la hundo kaj eliri el tiu renkonto nedifektita, alie la ŝtonstatuo viviĝos kaj fermos dentegojn al manoj de kuraĝulo. Feliĉe, ĝis nun ne estis tia kazo.
Amuza skulptaĵo estas loko de kunvenoj.Bjalistokanoj kaj turistoj volonte fotas kun ĝi.
En 2014 hundo Kavelino fariĝis heroo de la unua Bjalistoka gvidlibro por infanoj. La libro havas titolon "Promenado kun Kavelino".
Pensilvanigermana dialekto
origino: el la palatinata
skribo: latina (1. Bufintona-Barba-Bima sistemo, 2. Ohia sistemo)
La pensilvanigermana dialekto estas parolata en Usono kaj Kanado de ĉirkaŭ 300 000 pensilvanigermanoj. La plejmulto el ili vivas en la Usonaj ŝtatoj Pensilvanio, Indianao, kaj Ohio. En Kanado, la parolantoj de la pensilvanigermana vivas en Ontario. En 1993 la Nova testamento estis tradukita en tiun lingvon.
La originaj parolantoj de la pensilvanigermana lingvo enmigris al Pensilvanio el Alzaco, Palatinato kaj Svislando. La pensilvanigermana similas multe al la dialektoj palatinataj. Hodiaŭ la parolantoj de la pensilavanigermana ofte uzas vortojn el la angla lingvo.
La plejmulto el la parolantoj hodiaŭ apartenas al sektoj kristanaj konservativaj kaj anabaptistidaj: la amiŝoj kaj la menonitoj kaj la "Old German Baptist Brethren" fondita fare de Alexander Mack
En kelkaj kanonoj la parolantoj apartenas ankoraŭ al luteraj, reformita-ekleziaj kaj aliaj ne-anabaptistaj sektoj tamen en ĉi tiuj komunumoj la lingvo rapide malaperas. La infanoj de ĉi lastaj komunumoj ne lernas plu la pensilvanigermanan hejme malgraŭ multaj lastatempaj kaj nuntempaj klopodoj savi kaj reinstrui la lingvon.
Kantonoj kie la pensilvanigermana estas parolata
Teksaso
Rusia revolucio de 1917
La Rusia revolucio de 1917 estas la kolektiva esprimo por serio de revolucioj kiuj okazis en Rusio en 1917, kiu malmuntis la caran aŭtokration kaj kaŭzis la kreadon de la Rusa SFSR. La imperiestro estis devigita abdiki kaj la malnova reĝimo estis anstataŭigita per provizora registaro dum la unua revolucio de februaro 1917 (marto en la gregoria kalendaro; la pli malnova julia kalendaro estis en uzo en Rusio tiutempe). En la dua revolucio, dum oktobro, la Provizora Registaro estis forigita kaj anstataŭigita per bolŝevika (komunisma) registaro.
Fono
La Rusia revolucio de 1905 laŭdire estis grava faktoro al la Februara revolucio de 1917. La okazaĵoj de la Sanga Dimanĉo ekigis vicon de protestoj. Konsilio de laboristoj vokis ke la Sanktapetersburga Soveto estu kreita en ĉiu tiu kaoso, kaj la komenco de komunisma politika protesto komenciĝis.
La Unua Mondmilito ekigis rusan protestegon direktitan kontraŭ caro Nikolao la 2-a. Ĝi estis alia grava faktoro kontribuanta al la reprezalio de la rusaj komunistoj kontraŭ iliaj monarkiismaj kontraŭuloj. Post la eniro de la Otomana Regno sur la flanko de la Centraj Potencoj en oktobro 1914, Rusio estis senigita je grava komercvojo tra Otomana Imperio, kiu sekvis kun negrava ekonomia krizo, en kiu Rusio iĝis malkapabla disponigadi municion al ilia armeo en la jaroj kondukantaj al 1917. Tamen, la problemoj estis simple administraj, kaj ne industriaj ĉar Germanio produktis grandajn kvantojn da pafaĵoj dum konstanta batalado sur du gravaj frontoj.
La milito ankaŭ evoluigis lacecon en la grandurboj, pro manko de manĝaĵo en respondo al la interrompo de agrikulturo. Manĝmalabundeco fariĝis konsiderinda problemo en Rusio, sed la kialo de tio ne kuŝis en iu fiasko de la rikoltoj, kiuj ne estis signife ŝanĝitaj dum milittempo. La nerekta kialo estis ke la registaro, por financi la militon, presis milionojn da rublo-biletoj, kaj antaŭ 1917 inflacio plialtigis prezojn ĝis kvar fojojn de kio ili estis en 1914. La kamparana klaso estis sekve alfrontita kun la pli alta kosto de aĉetoj, sed faris neniun ekvivalentan gajnon en la vendado de sia propra produktaĵaro, ĉar tio estis plejparte prenita fare de la perantoj de kiuj ili dependis. Kiel rezulto ili tendencis stoki sian grenon kaj reveni al porviva terkultivado. Tiel la grandurboj estis konstante mankaj de manĝaĵo. En la sama tempo altiĝantaj prezoj kondukis al postuloj por pli altaj salajroj en la fabrikoj, kaj en januaro kaj februaro de 1916 revolucia propagando, eble helpita de germana financo, kaŭzis ĝeneraligitajn strikojn. La rezulto de ĉio tio, aliflanke, estis kreskanta kritiko kontraŭ la registaro prefere ol iu milito-laceco. La origina febro de patriota ekscito, kiu igis la nomon de Sankta Petersburgo esti ŝanĝita al la malpli germane belsona "Petrograd", eble trankviliĝis iomete en la postaj jaroj, sed ĝi ne turnis al defetismo kaj dum la komencaj leviĝoj en Petrogrado en februaro 1917, la homamasoj sur la stratoj evidente protestis per la standarda proklamado "malsupren kun la milito." Gravaj perdoj dum la milito ankaŭ fortigis pensojn ke caro Nilolao la 2-a estis netaŭga regadi.
La liberaluloj nun estis pli bone poziciigitaj por esprimi siajn plendojn, ĉar ili estis partoprenantaj pli plene tra gamo da libervolaj organizoj. Lokaj industriaj komisionoj multiĝis. En julio 1915, Centra Militindustria Komisiono estis establita sub la prezido de elstara oktobristo, Guĉkov, kaj inkluzive de dek reprezentantoj de la laboristoj. La Petrogradaj Menŝevikoj jesis interligi malgraŭ la obĵetoj de siaj gvidantoj eksterlande. Ĉiu tiu agado donis renoviĝintan instigon al politikaj ambicioj, kaj, en septembro 1915, kombinaĵo de Oktobristoj kaj Kadetoj en la Dumao postulis la formadon de respondeca registaro. La caro malaprobis tiujn proponojn. Li nun transprenis la pozicion de ĉefkomandanto de la armetrupoj kaj, dum sia foresto de Petrogrado dum ĉe lia armea ĉefsidejo ĉe Mahiljoŭ, li forlasis la plej grandan parton de la daŭra registaro en la manoj de la Imperiestrino, kiu estis intense nepopulara pro sia germana origino kaj pro la influo kiun Rasputin, malestetika "monaĥo", praktikis super ŝi.
Ĉiuj tiuj faktoroj kaŭzis akran perdon de fido je la registaro antaŭ 1916. Frue en tiu jaro, Guĉkov prenis sondadojn inter altrangaj armeoficiroj kaj membroj de la Centra Militindustria Komisiono koncerne eblan puĉon devigi la abdikon de la caro. En novembro, Pavel Miljukov en la Dumao malkaŝe akuzis la registaron je pripensado de pacnegocadoj kun Germanio. En decembro, grupeto de nobeluloj murdis Rasputin, kaj en januaro 1917 la onklo de la caro, Granda Duko Nikolao, estis demandita nerekte fare de la ĉefministro Princo Lvov ĉu li estus preta transpreni la tronon el sia nevo, caro Nikolao la 2-a. Neniu el tiuj okazaĵoj estis en ili mem la tuja kialo de la Februara revolucio, sed ili helpas klarigi kial la monarkio pluvivis nur kelkajn tagojn post kiam ĝi krevis.
Dume, la socialdemokrataj gvidantoj en ekzilo, plejparte en Svislando, estis la malgajaj spektantoj de la kolapso de internacia socialisma solidareco. Francaj kaj germanaj socialdemokratoj voĉdonis en favoro de siaj respektivaj registaroj. Georgij Pleĥanov en Parizo adoptis furioze kontraŭ-germanan sintenon, dum Parvus apogis la germanan militinveston kiel la plej bonaj rimedoj de certigado de revolucio en Rusio. La Menŝevikoj plejparte asertis, ke Rusio havis la rajton defendi sin kontraŭ Germanio, kvankam Martov (eminenta menŝeviko), tiam maldekstre de lia grupo, postulis finon al la milito kaj kompromiso surbaze de nacia mem-determinado, kun neniuj aneksadoj aŭ kompensaĵoj.
Estis tiuj vidoj de Martov kiuj dominis en manifesto desegnita fare de Lev Trockij (grava bolŝevika revoluciulo) ĉe konferenco en Zimmerwald, sekvita fare de tridek kvin socialistaj gvidantoj en septembro 1915. Neeviteble Vladimir Lenin, apogita fare de Zinoviev kaj Radek, forte kontraŭis ilin. Iliaj sintenoj iĝis konataj kiel la Zimmerwald Maldekstro. Lenin malaprobis kaj la defendon de Rusio kaj la krion por paco. Ekde la aŭtuno de 1914, li insistis ke "de la starpunkto de la laborista klaso kaj de la laboraj amasoj de la pli malgranda malico estus la malvenko de la Carista Monarkio"; la milito devas esti igita enlanda milito de la proletaj soldatoj kontraŭ siaj propraj registaroj, kaj se proleta venko devus eliri el tio en Rusio, tiam ilia devo devus konduki revolucian lukton por la liberigo de la amasoj ĉie en Eŭropo. Tiel, Lenin restis la terura infano de la Rusia Socialdemokratia Laborpartio, kvankam ĉe tiu punkto en la milito ties sekvantoj en Rusio estis tiom malabundaj kiom 10 000 kaj li ŝajnus ne pli ol la gvidanto de ekstremisma frakcio de bankrotinta organizo. Lenin, aliflanke, tiam efektivigis la protestojn de Petrogrado kiu komencis la Rusian revolucion de 1917.
Sekvo de eventoj
La Februara revolucio (marto 1917) estis revolucio enfokusigita ĉirkaŭ Petrogrado (nun Sankt-Peterburgo). En la kaoso, membroj de la imperia parlamento aŭ Dumao prenis kontrolon de la lando, formante la Rusan Provizoran Registaron. La armeestraro sentis, ke ili ne havis la rimedojn por subpremi la revolucion kaj Nikolao la 2-a, nome la lasta Imperiestro de Rusio, abdikis. La sovetanoj (la konsilioj de laboristoj), kiuj estis gviditaj fare de pli radikalaj socialismaj frakcioj, komence permesis la Provizoran Registaron regadi, sed insistis pri prerogativo por influi la registaron kaj kontroli diversajn milicojn. La Februara revolucio okazis en la kunteksto de pezaj armeaj malsukcesoj dum la Unua Mondmilito (1914-18), kiuj forlasis multon da la rusa armeo en stato de ribelo.
Periodo de duobla povo rezultiĝis, dum kiu la Provizora Registaro tenis politikan povon sur la ŝtaton ĉefe per la nacia reto de sovetanoj, gviditaj fare de socialistoj, havis la fidelecon de la malsuperaj klasoj kaj de la politika maldekstro. Dum tiu kaosa periodo ekzistis oftaj ribeloj, protestoj kaj multaj strikoj.
Aleksandr Kerenskij iĝis vic-prezidanto de la Laboristaj kaj Soldataj komisiitoj kaj justicministro de la Provizora Registaro. Ĉar li estis la sola homo, kiu partopreni en gvidantaro de ambaŭ organizoj, li havis la taskon preni la kontakton inter ili. Al la nomo de Kerenskij estas ligita la enkonduko de la bazaj burĝaj liberecaj rajtoj kiel la parol-, gazet- kaj ariĝ-rajtoj, la ĝenerala elekta juro, kaj la egalrajteco de la virinoj. Li iĝis la plej konata kaj populara politikisto el inter la tiamaj politikistoj.
Kerenskij ne ligis sin al iu ajn politika forto kaj tiele akiris kredantojn per la oratoraj paroloj. Tiuj helpis lin ricevi la postenon de ĉefministro. Kiel ĉefministro, li klopodis pri pacigo de la diversaj politikaj fortoj, sed kiam li forigis la armean gvidanton generalo Lavr G. Kornilov kaj prenis la pozicion por si, li akiris multajn malamikojn inter la moderemaj parlamentanoj kaj oficiroj. Ĉar li evidente klopodis al diktatoreco, li perdis fidon de maldektsraj partioj pro neplenumo de la radikalaj socialaj kaj ekonomiaj programoj.
Kiam la Provizora Registaro elektis daŭrigi bataladi la militon kontraŭ Germanio, la bolŝevikoj kaj aliaj socialismaj frakcioj kampanjis por ĉesigado de la konflikto. La bolŝevikoj metis laboristajn milicojn sub sia kontrolo kiel la Ruĝa Gvardio (poste la Ruĝa Armeo) super kiu ili prenis grandan kontrolon.
En la Oktobra Revolucio (novembro en la gregoria kalendaro), la bolŝevika partio, gvidita fare de Vladimir Lenin, kaj la sovetanoj de la laboristoj, faligis la Provizoran Registaron en Petrogrado. La bolŝevikoj nomumis sin kiel gvidantoj de diversaj registaraj ministerioj kaj konfiskis kontrolon de la kamparo, establante la Ĉeka sekretservon por sufoki malkonsenton. Por fini la partoprenon de Rusio en la Unua Mondmilito, la bolŝevikaj gvidantoj subskribis la Traktaton de Brest-Litovsk kun Germanio en marto 1918.
Enlanda milito erupciis inter la "ruĝaj" (bolŝevikoj) kaj "blankaj" (kontraŭbolŝevikaj) frakcioj, kio devis daŭri dum pluraj jaroj, kun la bolŝevikoj daŭre finfine venkaj. Laŭ tiu maniero, la Revolucio pavimis la vojon por la kreado de Sovet-Unio (Sovetunio) en 1922. Dume multaj rimarkindaj historiaj okazaĵoj okazis en Moskvo kaj Petrogrado, ekzistis ankaŭ videbla movado en grandurboj ĉie en la ŝtato, inter naciaj malplimultoj ĉie en la imperio kaj en la kamparaj lokoj, kie kamparanoj transprenis kaj redistribuis teron (vidu agrara reformo).
Ekonomiaj kaj sociaj ŝanĝoj
Baza teorio pri posedrajto, kredita de multaj kamparanoj, asertas, ke la tero apartenu al tiuj kiuj laboras en ĝi. Samtempe, la kamparanaj vivo kaj kulturo estis konstante ŝanĝiĝantaj. Ŝanĝoj estis faciligitaj de la fizika movado de kreskiĝantaj nombroj de kamparanaj vilaĝanoj kiuj migris al kaj el industriaj kaj urbaj medioj, sed ankaŭ pro la enkonduko de la urba kulturo en vilaĝoj pere de materiaj havaĵoj, gazetoj kaj parolado.
Ankaŭ laboristoj havis bonajn tialojn por malkontento: superŝutitaj loĝejoj kun ofte bedaŭrindaj sanitaraj kondiĉoj, longaj laborhoroj (antaŭmilite, 10-hora labortago ses tagojn semajne estis averaĝa kaj multaj laboris 11–12 horojn tage ĉirkaŭ 1916), konstanta risko de vundoj kaj morto pro malbonaj sekur- kaj san-kondiĉoj, akra disciplino (ne nur per reguloj kaj monpunoj, sed ankaŭ per pugnofrapoj de laboristestroj), kaj netaŭgajn salajrojn (malbonigitajn post 1914 pro la sekvo de altaj milittempaj elspezoj super la vivokosto). Samtempe, urba industria vivo havigis profitojn, kvankam tiuj povus estis ĝuste ankaŭ tiom danĝeraj (por la socia kaj politika stabileco) kiom la propraj malfacilecoj. Estis multaj kuraĝigoj por esperi pli el la vivo. Akiri novajn kapablojn donis al multaj laboristoj senton de memrespekto kaj fidemo, plialtigante la esperojn kaj dezirojn. Loĝante en urboj, laboristoj trafis materiajn havaĵojn kiujn ili neniam estis vidantajn en vilaĝoj. Plej grave, laboristoj vivantaj en urboj estis eksponitaj al novaj ideoj pri la socia kaj politika ordo.
Veterinara Universitato de Budapeŝto
La Veterinara Universitato de Budapeŝto, origine hungare Állatorvosi Egyetem estas la sola universitato pri veterinaraj sciencoj en Hungario.
Rusia revolucio de 1917
Ekonomiaj kaj sociaj ŝanĝoj
La sociaj kaŭzoj de la Rusa Revolucio povis deriviĝi el jarcentoj de subpremado de la malaltaj klasoj fare de la carisma reĝimo kaj de la malsukcesoj de Nikolao en la Unua Mondmilito. Kvankam la ruraj agraraj kamparanoj jam estis emancipitaj el servuteco en 1861, ili ankoraŭ suferis pro elaĉetaj pagoj al la ŝtato, kaj postulis komunuman aliron al la tero en kiu ili laboras. La problemo estis plue komplikita pro la malsukceso de la terreformoj de Sergej Vitte de la komenco de la 20-a jarcento. Okazis pliiĝantaj kamparanaj tumultoj kaj foje fakte malfermaj ribeloj, kun la celo sekurigi posedrajton de la tero en kiu ili laboras. Rusio konsistis ĉefe el malriĉaj ruraj kamparanoj kaj esenca malegaleco de la terposedo, kun 1.5% de la loĝantaro posedanta 25% de la tero.
Veterinara Universitato de Budapeŝto
Historio
En 1787 Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio) fondis veterinaran katedron en la medicina fakultato de Reĝa Universitato de Pest. Post 3 jaroj la katedro jam estis aparta instituto gvidita de Sándor Tolnay. Tiu eduko nur estis parto de aliaj medicinaj scioj kaj okazis nur 8 monatojn. Plenjara eduko komenciĝis en 1799. Inter 1851 kaj 1934 la instituto plene estis sendependa. Ekde 1857 la eduko daŭris 3 jarojn, sed poste la intereso tre malpliiĝis, tial post 2 jaroj la nova studado daŭris 2 jarojn. En 1875 oni redonis la trijaran studadon, en 1890 jam daŭris 4 jarojn. Same en 1890 la instituto ricevis la rangon akademio, en 1899 altlernejo. Pro financaj problemoj la altlernejo perdis la memstarecon en 1934 kaj estis fakultato de Reĝa Hungara Teknika kaj Ekonomia Universitato József, inter 1945-1952 de Agrikultura Universitato de Gödöllő. La Veterinara Altlernejo denove sendependiĝis (1952), eĉ ĝi ricevis la rangon universitato en 1962. Inter 2000-2016 la universitato denove perdis la sendependan statuson kaj estis parto de Universitato Reĝo Sankta Stefano, poste ĝi denove sendependiĝis.
Rusia revolucio de 1917
Ekonomiaj kaj sociaj ŝanĝoj
La rapida industriigo de Rusio rezultis en urba troloĝado kaj malbonaj kondiĉoj por urbaj industriaj laboristoj (kiel jam menciita). Inter 1890 kaj 1910, la loĝantaro de la ĉefurbo, nome Sankta Peterburgo, plialtiĝis el 1 033 600 ĝis 1 905 600, do preskaŭ duobliĝis, dum Moskvo suferis similan kreskon. Tio kreis novan 'proletaron' kiu, precize pro la kuna troloĝado en urboj, estis multe pli preta al protesto kaj al striko ol la kamparanoj estis antaŭe. En sondesploro de 1904, oni trovis, ke averaĝo de 16 personoj kunhavis apartamenton en Sankta Peterburgo, kaj ses personoj por ĉambro. Krome ne estis trinkakvo, kaj la amasoj de homa rubo estis minaco por la sano de la laboristoj. La malbonaj vivkondiĉoj pligravigis la situacion, kaj la nombro de strikoj kaj rompoj de la publika ordo rapide pliiĝis en la jaroj tuj antaŭ la Unua Mondmilito. Pro la malfrua industrigo, la laboristoj en Rusio estis tre koncentritaj. Ĉirkaŭ 1914, 40% de rusaj laboristoj estis dungitaj en fabrikoj de pli ol mil laboristoj (32% en 1901). Ĉirkaŭ 42% laboris en entreprenoj de inter 100 kaj mil laboristoj, ĉirkaŭ 18% en negocoj de 1–100 laboristoj (en Usono, en 1914, tiuj nombroj estis 18, 47 kaj 35 respektive).
Veterinara Universitato de Budapeŝto
Biblioteko
La veterinara biblioteko estis fondita same en 1787, sed kiel memstara biblioteko ĝi funkcias ekde 1874. La aparta konstruaĵo estis konstruita en 1882. Ekde 1984 ĝi estas samtempe muzeo.
Rusia revolucio de 1917
Ekonomiaj kaj sociaj ŝanĝoj
La Unua Mondmilito aldoniĝis al la malordo. Konskripcio tra tuta Rusio rezultis en malvolontaj civitanoj forsenditaj al la milito. La vasta peto de industria produktado de militaĵoj kaj de laboristoj rezultis en multaj pliaj labortumultoj kaj strikoj. Konskripcio forigis trejnitajn laboristoj el la urboj, kiuj devis esti anstataŭitaj de netrejnitajn kamparanoj. Kiam malsatego ekfrapis aparte pro la malbona fervoja sistemo, laboristoj abandonis urbojn amase serĉe de manĝaĵoj. Finfine, ankaŭ soldatoj mem, kiuj estis suferantaj pro manko de ekipaĵaro kaj de protektado kontraŭ la naturaj elementoj, ekturniĝis kontraŭ la caro. Tio okazis je pli granda skalo, dum la milito pluis, ĉar multaj el la dekomencaj oficiroj fidelaj al la caro mortis, kaj iili estis anstataŭitaj de malkontentaj konskripciuloj el la grandaj urboj kiuj havis malmultan aŭ neniun fidelon al la caro.
Veterinara Universitato de Budapeŝto
Elektitaj rektoroj
Memoru, la universitato ne estis konstante sendependa!
Rusia revolucio de 1917
Politika kunteksto
Multaj sektoroj de la lando havis tialojn por esti malkontentaj kun la ekzistanta aŭtokratio. Nikolao la 2-a estis tre konservativa reganto kaj retenis striktan aŭtoritatan sistemon. Oni esperis, ke kaj individuoj kaj la socio ĝenerale montru mem-retenon, adoradon al komunumo, respekton al la socia hierarkio kaj senton de devigo al la lando. La religia kredo helpis la ligon de tiuj temoj kune kiel fonto de trankvileco, bonfarto kaj sekurigo kontraŭ la malfacilaj vivkondiĉoj kiel rimedo de politika aŭtoritato plenumita tra la pastraro. Eble pli ol iu ajn alia moderna monarko, Nikolaso la 2-a ligis sian sorton kaj la estontecon de sia dinastio al la nocio de la reganto kiel sanktulo kaj neeraranta patro por ties popolo.
José Bódalo
José BÓDALO estis hispana aktoro naskiĝinta la 24an de en Kordobo (Argentino) kaj mortinta la 24an de  en Madrido. Li famiĝis ĉefe pro aperoj en teatraĵoj kiuj estis elsenditaj per la hispana televido ĉefe pere de la programo Estudio 1 dum la 60-aj, 70-aj kaj komenco de la 80-aj jaroj.
Rusia revolucio de 1917
Politika kunteksto
Tiu vidaĵo de la monarkio Romanov malpermesis lin kompreni la ŝtaton de sia lando. Havante firman kredon, ke lia povo al regado estis garantiita per Didevena Rajto, Nikolao kredis, ke la rusa popolo estis ligita al li per nedubebla fideleco. Tiu kirasita kredo faris Nikolaon malpermesanta progresemajn reformojn kiuj estus povintaj mildigi la suferadon de la rusa popolo. Eĉ post la Revolucio de 1905 kondukis la caron dekreti limigitajn civilajn rajtojn kaj demokratian reprezentadon, li baraktis por limigi plie eĉ tiujn jam limigitajn liberecojn por konservi finfine la aŭtoritaton de la krono.
Spite konstantan subpremadon, la deziro de homoj por demokratia partopreno en registaraj decidoj estis forta. Ekde la Klerismo, rusaj intelektuloj estis promociantaj la klerismajn idealojn kiel la digneco de individuoj kaj la ĝusteco de la demokratia reprezentado. Tiuj idealoj estis defednitaj plej arde fare de la rusaj liberaloj, kvankam ankaŭ popolistoj, marksistoj, kaj anarkiistoj postulis apogon al demokratiaj reformoj. Kreskiĝantaj opoziciaj movadoj ekdefiis malferme la monarkion Romanov jam sufiĉe antaŭ la eksplodo de la Unua Mondmilito.
Malkontento pro la Rusia aŭtokratio kulminis en la granda nacia ribelo kiu sekvis post la masakro de la Sanga dimanĉo en Januaro 1905, en kiu centoj de senarmaj protestantoj estis pafitaj fare de la trupoj de la caro. Laboristoj reagis al la masakro pere de paraliziga ĝenerala striko, kiu devigis Nikolaon publikigi la Oktobran Manifeston, kiu establis demokratie elektitan parlamenton (la Ŝtata Dumao). Kvankam la caro akceptis en 1906 Fundamentajn Ŝtatajn Leĝojn nur unu jaron poste, li sekve dissolvis la unuajn du Dumaojn kiam ili montriĝis nekunlaboremaj. Neplenumitaj esperoj por demokratio nutris revoluciajn ideojn kaj perfortajn ribelojn kontraŭ la monarkio.
Unu el ĉefaj intencoj de la caro por riske partopreni en la milito en 1914 estis lia deziro restaŭri la prestiĝon kiun Rusio estis perdinta ĉefe pro la malvenkoj de la Rusi-japana Milito (1904-1905). Nikolao ankaŭ serĉis plifortigi pli grandan senton de nacia unueco per milito kontraŭ komuna kaj malnova malamiko. La Rusia Imperio estis aglomeraĵo de diversaj etnoj kiuj estis montrintaj gravajn signojn de disunueco en la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito. Nikolao kredis, ke almenaŭ parte kunhavitaj danĝero kaj suferoj el eksterlanda milito mildigus la socian maltrankvilecon pro la konstantaj malbonaĵoj pro malriĉeco, malegaleco, kaj nehumanaj laborkondiĉoj. Anstataŭ restaŭri la rusian politikan kaj militan bonfarton, la Unua Mondmilito kondukis al amasbuĉado de rusiaj trupoj kaj militaj malvenkoj kiuj subfosis kaj la monarkion kaj eĉ la rusan societon ĝis la punkto de kolapso.
Unua Mondmilito
La eksplodo de la milito en Aŭgusto 1914 dekomence utilis por trankviligi la pliiĝintajn sociajn kaj politikajn protestojn, fokusante al malamikeco kontraŭ komuna ekstera malamiko, sed tiu patriota unueco ne multe daŭris. Dum la milito pluis senkonklude, milit-elĉerpiĝo laŭgrade rezultis en gravaj damaĝoj. Kvankam multaj ordinaraj rusoj aliĝis al kontraŭ-germanaj manifestacioj en la unuaj malmultaj militsemajnoj, la malamikeco kontraŭ la Kaisero kaj la deziro defendi sian landon kaj siajn vivojn ne necese rezultis en entuziasmo por la caro aŭ por la registaro.
La unua grava batalo de Rusio en la milito estis katastrofa; en la Batalo de Tannenberg (1914), ĉirkaŭ 30 000 rusiaj trupoj mortiĝis aŭ vundiĝis kaj 90 000 estis kaptitaj, dum germanoj suferis ĝuste 12 000 perdojn. Tamen, Aŭstri-Hungariaj fortoj aliancanaj de Germanio estis retiriĝintaj en la Galicia regiono fine de la jaro. En la aŭtuno de 1915, Nikolao prenis rektan komandon de la armeo, persone superrigardante la ĉefan batalkampon de Rusio kaj lasante sian ambician sed nakapablan edzinon Aleksandra zorge de la registaro. Informoj pri korupto kaj malkapablo en la Imperia registaro ekaperis, kaj la kreskiĝanta influo de Grigori Rasputin en la Imperia familio estis amplekse diskonigita.
En 1915, la aferoj ege malboniĝis kiam Germanio ŝanĝis sian atakfokuson al la Orienta Fronto. La supera Germana Armeo – pli bone estrita, pli bone trejnita, kaj pli bone liverita – estis tre efektiva kontraŭ la malbone ekipitaj rusaj fortoj, forpelante la rusojn el Galicio, same kiel el Rusia Pollando dum la kampanjo de la Ofensivo de Gorlice–Tarnów. Fine de Oktobro 1916, Rusio estis perdinta inter 1 600 000 kaj 1 800 000 soldatojn, kun aldonaj 2 000 000 militprizonuloj kaj 1 000 000 de malaperintoj, kio faras totalon de preskaŭ 5 000 000 homoj.
Tiuj enormaj perdoj ludis definitivan rolon en la tumultoj kaj ribeloj kiuj ekokazis. En 1916, informoj pri fratigoj kun la malamiko ekcirkuliĝis. Soldatoj sferis pro malsatego, manko de ŝuoj, de municioj, kaj eĉ de armiloj. Pliiĝanta malkontento malbonigis la moralon, kio krome estis plue subfosita pro serio de militaj malvenkoj.
Perdindicoj estis la plej evidenta signo de tiu katastrofo. Ĉirkaŭ la fino de 1914, nur kvin monatojn post la militkomenco, ĉirkaŭ 390 000 rusiaj homoj estis perdintaj siajn vivojn kaj preskaŭ 1 000 000 estis vunditaj. Pli frue ol atendite, netaŭgaj trejnitaj rekrutitoj estis alvokitaj por aktiva militagado, procezo ripetita laŭlonge de la milito kiam enormaj perdoj plue pliiĝis. Ankaŭ la oficira klaso suferis rimarkindajn ŝanĝojn, speciale ene de la pli malaltaj rangoj, kiuj estis plenigitaj per soldatoj altiĝintaj tra la rangoj. Tiuj homoj, kutime de kamparanaj aŭ laborklasaj devenoj, ludis gravan rolon en la politikigo de la trupoj en 1917.
ECE
ECE povas rilati al:
Rusia revolucio de 1917
Unua Mondmilito
La armeo tuj suferis pro manko de pafiloj kaj municio (same kiel de uniformoj kaj manĝaĵoj), kaj ĉirkaŭ la mezo de 1915, homoj estis senditaj al la fronto nehavantaj armilojn. Oni esperis, ke ili povu ekipiĝi per la armiloj rekuperitaj el faliĝintaj soldatoj, de ambaŭ flankoj, en la batalkampoj. La soldatoj ne sentis, ke ili estis valoraj, sed anstataŭe ili sentis, ke ili estis malhavendaj.
Je la printempo 1915, la armeo estis en rapida retiriĝo, kiu ne estis ĉiam ordigita; dizerto, marodado, kaj ĥaosa foriro ne estis maloftaj. Ĉirkaŭ 1916, tamen, la situacio estis plibonigita en multaj aferoj. Rusiaj trupoj haltigis la retiriĝojn, kaj eĉ estis kelkaj malgravaj sukcesoj en la ofensivoj kiuj okazis tiun jaron, kvankam je grandaj vivoperdoj. Ankaŭ, la problemo de manko de necesaĵoj solviĝis per ĉefaj baraktoj por pliigi la landajn produktadon. Tamen, ĉe la fino de 1916, la moralo inter soldatoj estis eĉ pli malbona ol ĝi estis dum la Granda Retiriĝo de Rusio de 1915. La sorto de la milito eble boniĝis por Rusio, sed restis la fakto ke milito plue kontinue mortigis rusajn vivojn. La krizo en moralo (kiel argumentis Allan Wildman, grava historiisto pri la Rusia Armeo en milito kaj revolucio) "enradikiĝis fundamente en la sento ke plua despero ke la amasbuĉado neniam finiĝos kaj ke nenio simila al venkto iam estos atingita."
La milito ne nur detruegis soldatojn. Ĉirkaŭ la fino de 1915, estis multaj signoj kiuj indikis, ke la ekonomio estis dekadenca sub la plialtiĝinta premo de la milittempa petaro. La ĉefaj problemoj estis malabundo de manĝaĵoj kaj pliiĝantaj prezoj. Inflacio damaĝis la enspezojn je alarmiga rapidindico, kaj la malabundo malfaciligis, ke individuo eltenu sin. Tiuj malabundoj estis problemo speciale en la ĉefurbo, Sankta Peterburgo, kie la distanco el la liverejoj kaj la malbona transportoreto malbonigis la situacion de materialoj. Vendejoj frue fermiĝis aŭ en ili entute mankis pano, sukero, viando, kaj aliaj liveraĵoj, kaj amase longiĝis la vicoj por aĉetado de tio kio restis. Kondiĉoj iĝis pli kaj pli malfacilaj por akiri manĝaĵojn kaj fizike ekhavi ilin.
Strikoj rapide pliiĝis el la mezo de 1915, kaj simile ankaŭ deliktoj, sed, por la plej granda parto, la loĝantaro suferis kaj eltenis, esplorante la urbon por trovi manĝaĵojn. Virinoj de laborista klaso en Sankta Peterburgo laŭ registroj devis pasigi ĉirkaŭ kvar dek horojn semajne en manĝovicoj, almozante, turniĝante al prostituo aŭ krimo, elrompante lignajn barilojn por varmigi la hejmojn, kaj plue malkontentis kontraŭ la riĉularo.
Registaraj funkciuloj responsaj por la publika ordo priokupitaj pri kiom longe homoj tenos paciencon. Informo de la branĉo de la sekurpolico, nome la Oĥrano, de Sankta Peterburgo en Oktobro 1916, malferme avertis pri "la eblo en proksima estonteco de tumultoj fare de la malaltaj klasoj de la imperio koleraj pro la pezo de la ĉiutaga ekzistado."
La caro Nikolao estis kulpigita pri ĉiuj tiuj krizoj, kaj la malmulta subteno, kiun li ankoraŭ havis, ekdisnuliĝis. Dum malkontento kreskiĝis, la Ŝtata Dumao publikigis averton al Nikolao en Novembro 1916, asertante, ke, neeviteble, terura katastrofo frapos la landon se oni ne starigos konstitucian formon de registaro. Nikolao ignoris tiujn avertojn kaj la Rusia carisma reĝimo kolapsis nur kelkajn monatoj poste dum la Februara Revolucio de 1917. Unu jaron poste, la caro kaj lia tuta familio estis ekzekutitaj.
Fazoj
La rusa revolucio de 1917 pasis trifaze :
Februara Revolucio
La Februara revolucio de 1917, kiu okazis en Rusio, markis la unuan epokon de la Rusa revolucio de 1917. Tiu provokis la abdikon de la caro Nikolao la 2-a. Tiu revolucio naskiĝis kiel reago kontraŭ la politiko farita de la caro, ĉefe pri la rekta implikiĝo de Rusio en la Unua Mondmilito, kion kontraŭstaris alianco plejparte liberala formita de reformistaj politikistoj kiuj volis setligi konstitucifaran asembleon demokratie elektitan. La ĵusa reĝimo rezultis el alianco inter liberaluloj kaj socialistoj, kreante registaron demokratie elektitan kaj Konstitucifaran Asembleon.
Duobla povo
La efektiva povo de la Provizora Registaro estis defiita de la aŭtoritato de institucio kiu postulis reprezenti la volon de laboristoj kaj soldatoj kaj povis fakte mobilizi kaj kontroli tiujn grupojn dum la komencaj monatoj de la revolucio – nome Petrograda Soveta Konsilio de Laboristaj Delegitoj. La modelo por la Sovetoj estis la laboristaj konsilioj kiuj establiĝis en kelkaj rusaj urboj dum la Revolucio de 1905. En Februaro 1917, strikantaj laboristoj elektis delegitojn reprezentantajn ilin kaj socialistaj aktivuloj ekorganizis tuturban konsilion por unuigi tiujn delegitojn kun reprezentantoj de socialistaj partioj. La Petrograda Soveto kunsidis ĉe la Taŭrida Palaco, nome la sama konstruaĵoj en kiu estis formiĝanta la nova registaro.
Oktobra Revolucio
La Oktobra Revolucio  (ĝi komenciĝis la 25-an de oktobro 1917 laŭ rus-ortodoksa kalendaro; aliloke ekster Rusio estis la 7-a de novembro) estis parto de la Rusia revolucio. La bolŝevistoj sub gvido de Lenin perforte ĉesigis la postcaran demokration (vidu artikolon Portempa Registaro de Rusio) kaj komencis konstrui novan, socialisme orientitan ŝtaton. Sekvis malpermeso de balotoj, gazetara libereco, diktatoreca regado kaj civila milito, kiu daŭris ĝis 1922. En tiu jaro Rusio eniris la tiam fonditan Sovetan Union, kiu ekzistis ĝis 1991.
Proĥoro
La sankta Proĥoro - latine Prochorus - estis unu el la unuaj sep diakonoj de la kristanismo, tutekzakte de la historie unua kristana komunumo, kunvenanta en Jerusalemo.
Lia nomo venas el la greka lingvo kaj signifas "antaŭdancisto".
Laŭ la kristana tradicio Proĥoro havis helenisman devenon. La Sankta Petro laŭtradicie poste nomumis lin episkopo de la antikva urbo Nikomedia en Bitinio, greke Νικομήδεια, Nikomēdeia, la nuntempa urbo İzmit en nordokcidenta Turkio. Intertempe li laŭtradicie laboris kiel sekretario de la apostolo Johano, kiun la kristana tradicio (ne sendiskute) identigas kun la samnoma evangeliisto.
Post sia reveno al Nikomedia Proĥoro laŭdire mortis kiel martiro. Lia memortago en la katolika eklezio kaj en la ortodoksismaj eklezioj estas la 28-a de junio.
Fono
La sesa ĉapitro de la Agoj de la Apostoloj (vidu sube) rakontas pri malkonsento, kiu ekestis en la eklezio de Jerusalemo ĉirkaŭ du jarojn post la Ĉieleniro de Kristo. La "helenistoj", do judaj kristanoj influitaj de la greka kulturo, de la komunumo estis riproĉintaj la "hebreojn", do judajn kristanojn, kiuj uzis la hebrean biblion, ke iliaj vidvinoj estas ne sufiĉe atentataj en la ĉiutaga komunuma servado. Tio instigis la apostolojn, enoficigi por tiu tasko sep virojn, kiujn la kunveno elektis. Ili estis: Stefano, Filipo, Proĥoro, Nikanoro, Timono, Parmenaso [foje ankaŭ esperantigata simple Parmeno] kaj Nikolao (Ago 6,1-6). Tiujn virojn kaj iliajn posteulojn la komunumo nomis "diakonoj", post kiam la sankta Paŭlo en siaj leteroj por ili uzis tiun nomon.
Muzeo de Pola Armeo
Muzeo de Pola Armeo (Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie) estas muzeo en Varsovio, prezentanta kolektojn dediĉitajn al la historio de armitaj fortoj kaj la historio de Pollando, situanta ĉe Al. Jerozolimskie 3.
Campillo de Altobuey
Campillo de Altobuey [kamPIjo de AltobŭEJ] (Kampeto de Alta Okso) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas campillanos. La censita loĝantaro en 2016 estis de 1 405 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,15 loĝ/km².
Muzeo de Pola Armeo
En 2022 komenciĝis transporto de eksponaĵoj al nova moderna sidejo en tereno de la Citadelo de Varsovio. La 13-an de aŭgusto oni malfermis inaŭguran ekspozicion 1000 jaroj de gloro de pola armilaro. Oni arigis pli ol 300 000 eksponaĵojn.
Historio
La muzeo fondiĝis la 22-an de aprilo 1920 per dekreto de Ĉefkomandanto, Marŝalo de Pollando Józef Piłsudski. Ĝia direktoro estis Bronisław Gembarzewski – historiisto pri militistiko, muzeologo, kaj ankaŭ plurjara direktoro de la Nacia Muzeo en Varsovio (de 1916 ĝis 1936).
Campillo de Altobuey
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de preskaŭ 3,800 en 1940 loĝantoj al 1 405, tio estis oni perdis pli ol 2,400 loĝantoj pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Campillo de Altobuey, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Campillo de Altobuey kie oni falis al la nunaj 1 405.
Muzeo de Pola Armeo
Historio
Malfermon de la Muzeo en ties unua konstruaĵo ĉe strato Podwale 15 faris generalo Józef Haller en aprilo 1922. De 1933 la muzeo troviĝas ĉe Aleje Jerozolimskie.
De 1933 la Muzeo de Pola Armeo troviĝas en la nuna konstruaĵo. Parto de kolektaĵoj prezentataj en la muzeo devenis de kolektataj de la unua duono de la 19-a jarcento polaj militaraj memoraĵoj de Wincenty Krasiński. En 1939 oni prezentis en ĝi pli ol 60 mil eksponaĵojn. Dum la germana okupado ili estis forveturigitaj al Germanio. Plimulto de la muzeaj salonoj kaj la ekonomia bazo estis ŝanĝitaj al deponejoj de Waffen-SS.
Campillo de Altobuey
Historio
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis plej ofte el la maldekstra partio PSOE kaj fakte Francisco López López el 2003 ĝis nun.
Muzeo de Pola Armeo
Historio
En 1944 la loko ŝanĝis sian nomon al la Muzeo de Pola Armeo, kiu ekfunkciis por vizitantoj en 1946. Depostulaj agadoj permesis regajnon de ĉ. 40 mil eksponaĵoj.
Campillo de Altobuey
Ekonomio
Agrikulturo (ĉefe cerealoj, vitaroj, olivarbaroj, lentoj, ajloj) kaj brutobredado tradicie de ŝafoj kaj kaproj, sed lastatempe eĉ de kunikloj kaj ĝis strutoj. Servoj kaj loĝejoj. Oni produktas safranon, olivoleon kaj vinon. En industrio estas tekstila fabriko.
Muzeo de Pola Armeo
Historio
Prezentata konstanta ekspozicio bildigas historion de la polaj armiloj, i.a. la kolekton de pafiloj ekde mezepoko ĝis la 18-a jarcento.
Peŭcedramedoj
La Peŭcedramedoj (Peucedramidae) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj, subordo Kantbirdoj, kun la unusola specio Striita peŭcedramo (Peucedramus taeniatus), en unu genro Peŭcedramo (Peŭcedramus).
La Striita peŭcedramo (Peucedramus taeniatus) antaŭe estis enordigita al la familio de la Paruliedoj (Parulidae), sed  DNA-esploroj devigis ŝanĝi la enordigon.
John Tyndall
Johano Tindalo (1820-1893) estis irlanda fizikisto, kemiisto kaj montoesploristo, konata dank'al siaj studoj pri la koloidoj. Li elstariĝis ankaŭ pro siaj studoj pri la diamagnetismo kaj ankaŭ pro siaj malkovraĵoj en la kampo de la infraruĝaj radioj. Tyndall ankaŭ publikigis dekojn da sciencaj libroj, kiuj portis la plej avancitajn fizikajn eksperimentojn de la 19-a jarcento al granda aŭdantaro. Inter 1853 kaj 1887, li estis profesoro pri fiziko en la Reĝa Instituto de Britio, en Londono.
Peŭcedramedoj
La 11-13 centimetrojn longa Striita peŭcedramo havas longajn flugilojn kaj grizan plumaron kun kelkaj oliveverdaj partoj kaj du blankaj flugilstrioj. La masklo je kapo kaj brusto estas oranĝokolora kaj havas nigran okulstrion. Ĉe ino kaj junbirdo la kapo kaj la brusto estas flava anstataŭ oranĝokolora kaj la okulstrio ne estas tiom klara.
Troviĝejo kaj vivejo
La Peŭcedramo estas nemigra birdo, kies troviĝejo etendiĝas de Arizono (Usono) tra Meksiko ĝis Nikaragvo. La birdo vivas precipe en iom alte situantaj koniferarbaroj.
Nutrado kaj generado
La birdo nutras sin per insektoj. La ovaro konsistas el tri ĝis kvar ovoj.
Árpád Néda
NÉDA Árpád [pr. ne:da] estas rumanuja hungara fizikisto, universitata docento naskiĝinta en Braŝovo la 6-an de oktobro 1937. Li estas la edzo de matematikistino Ágnes Néda, la patro de fizikisto Zoltán Néda kaj de fizikisto Tamás Néda.
Kariero
Néda finis la mezlernejon en Kluĵo (1954), la fakon pri matematiko-fiziko en la Universitato Bolyai (1959), poste laboris en la Universitato Babeş-Bolyai. Li doktoriĝis kun disertacio titolita Mágneses rendezettségű anyagok termikus tulajdonságai (1976). Li estis kunlaboranto de la gazeto Matematikai és Fizikai Lapok, redaktorano de la gazeto Firka (1991-96). Ekde 1993 li estis vicdekano de la Fakultato de Fiziko, inter 2000- 2004 vicrektoro.
Historio de Slovakio
Tiu ĉi artikolo temas pri la historio de Slovakio kaj de la slovakoj. (Ekde la 10-a jarcento ĝis Traktato de Trianon la teritorio de la nuna Slovakio apartenis al la Hungara reĝlando, ĝi estis la norda parto de la malnova, t. n. historia Hungario).
Praepoko
La sekvanta ĥalkolitiko alportis en la regionon minadon de metaloj. En bronzepoko la teritorio de hodiaŭa Slovakio jam estis distingebla en kelkajn konkretajn kulturojn, sed kies nomoj devenas el lokoj de trovitaĵoj de iliaj korprestaĵoj. Temis precipe pri kulturo de hurbana tipo, hungara kaj otomana kulturoj sudoriente en la teritorio. Eblas rimarki ties influon el regionoj de Mediteraneo kaj Kaŭkazio. Iliaj restaĵoj estis ankaŭ trovitaĵoj de multnombraj bronzaj falĉiloj, veturilo kun radoj el fleksigitaj kadroj, spuroj post lignaj konstruaĵoj konstruitaj sen uzo de najloj.
Alveno de Keltoj kaj Dakoj
Ferepoko kaj teknologioj kunigitaj kun ĝi venis al la nuna Slovakio el regiono de Italio. Tiutempe ĉi tie komenciĝis, danke al favoraj geologiaj kondiĉoj, evoluo de minado de fero, plumbo, oro kaj salo. Unuan fojon ĉi tie aperis potista rado. En lateno alportis ĝin verŝajne keltoj, kiujn eblas konsideri kiel la unua historie konata etno sur teritorio de Slovakio. Keltoj venis ĝis valkaldrono de Karpatoj el Germanio, Francio kaj regiono de Alpoj kaj de komence ili vivis prefere per nomada aŭ duonnomada vivo. Post la alveno, kiun verŝajne kaŭzis kunpuŝiĝoj kun Romia imperio, ili subjugis la devenan loĝantaron. Ili kreis kelke da vilaĝetoj - opidumoj, kelkaj el ili, ekz. Bratislava, estas ekde tiu tempo pruveble seninterrompe enloĝataj. Sed plimulto da ili vivis en negrandaj vilaĝetoj, ili konstruis domojn el ligno, la domojn oni kutime ŝlosadis per feraj seruroj. Keltoj estis lertaj metiistoj - forĝistoj, potistoj, monfaristoj, sed ankaŭ agrikulturistoj kaj komercistoj. Ili konservis mallarĝajn kontaktojn kun greka kaj romia civilizo, kiuj tre influis ilian kulturon. Falon de ilia civilizo kaŭzis precipe bataloj kontraŭ dakoj. Tiu ĉi al keltoj parenca nacio loĝis en teritorioj sudoriente de la nuna Slovakio, proksimume sur teritorio de nuna Rumanio. Post bataloj de reĝo Berebisto kontraŭ keltoj estiĝis proksimume en la 60-aj jaroj antaŭ Kristo memstara reĝlando, en kiu apartenis ankaŭ preskaŭ la tuta hodiaŭa Slovakio (escepte de Záhorie). Likvidon de plimulto da keltoj sur la teritorio de Slovakio finigis ekspansioj de ĝermanoj, kiuj de nordokcidente puŝis sin en teritoriojn loĝatajn de keltoj proksimume en la jaro 120 a.K. Sed keltoj rezistis norde de la nuna Slovakio (la norda parto de la historia Hungario), dume orienton kontrolis dakoj.
Ĝermanoj kaj Romia imperio
La ĝermana civilizo ne estis tiutempe sur tia progresinta nivelo kiel la kelta. La ĝermanoj dediĉis sin pli al agrikulturo kaj nomada bredado de brutaro, ili estis ankaŭ bonaj batalantoj. Estas konate, ke la ĝermanaj triboj sur la teritorio de la sudokcidenta Slovakio nomis sin Markomanoj, sur la okcidenta Slovakio tio estis kvadoj, kies influo ĉi tien estis venanta el Bohemio. Sed ĝermanoj veninte Slovakion baldaŭ ekkonfliktis kun la ekspansiiema Romia imperio. En la jaroj 12 ĝis 9 antaŭ Kristo komenciĝis bataloj inter romiaj soldataroj el provinco Panonio kaj soldataroj de Marobudo, la potenca ĝermana reĝo.
En la 1-a jarcento la teritorio de Slovakio estis kelke da jaroj parto de reĝlando de Vanio. Vanio reĝis proksimume 30 jarojn, sed li fariĝis simile kiel Marobudo tro potenca kaj li estis tial kun subteno de romianoj detronigita. Romia imperio ekkonstruis proksime de Danubo limregionajn fortikaĵojn. Unu el la romiaj limregionaj vilaĝetoj sur Slovakio estis en Rusovce kaj ĝi nomiĝis Gerulata. La urbo havis ĉiujn signojn de romiaj urboj, troviĝis tie banlokoj kaj ankaŭ forumo.
La markomanaj militoj kaj la kunpuŝiĝoj kun la romia armeo havis por ĝermanoj sur la teritorio de Slovakio nebonajn sekvojn. Ili daŭris kelke da dekoj da jaroj, oni batalis sur teritorioj de la hodiaŭaj Italio, Aŭstrio, Hungario, Slovakio, Ĉeĥio kaj evidente ankaŭ en kelkaj pluaj landoj. Per amplekso kaj per daŭro temis pri proporcie senpardonaj kaj precipe sangaj kunpuŝiĝoj. Raportoj de antikvaj aŭtoroj parolas pri senĉesaj kunpuŝiĝoj inter romiaj atakoj al nordo kaj samtempe inter ĝermanaj kontraŭatakoj al sudo. Multaj el la interbataloj, kiel ekzemple ekskurso de imperiestro Domiciano en la jaro 88, estis por romianoj katastrofoj.
La situacion en la regiono komplikis penetroj de multaj nacioj, kiuj volis en tiu ĉi regiono transpaŝi la romiajn limojn, kelkaj tiel premis je la ĝermanoj. La ĝermanoj eluzis romian malfortecon, post tio, kiam ilia soldataro revenis el ekskurso kontraŭ Parti kontaĝita pro pesto, ili plurfoje ekatakis ĝin ĉirkaŭ la jaro 170. En la jaro 172 Marko Aŭrelio gvidis kontraŭ ili punekskurson. Lia filo Komodo gvidis kontraŭ ĝermanoj ankoraŭ unu ekskurson kaj post ilia malvenko li fermis armisticon kun ili. El tiuj tempoj devenas ankaŭ unu el la unuaj skribmemorigaĵoj sur la teritorio de Slovakio - romia surskribo sur burga roko en Trenčín el interŝanĝo de jaroj 178 kaj 179, tiama vilaĝeto estas menciata kiel Laugarício. La romiaj soldataj fortikaĵoj estis tiutempe konstruitaj ankaŭ sur danuba antaŭpontejo apud Iža kaj Komárno. La ĝermanoj tiutempe iom post iom romaniĝis. Ilia nobelaro kompleze kunlaboris kun romianoj. Atestas pri tio multnombraj trovitaĵoj de romiaj memorigaĵoj kaj ĉefe ankaŭ pli profunde en la ĝermana teritorio.
Dum regado de Valentiniano la 1-a estis la limo sur la meza Danubo sekve de ĝermana danĝero intensive rekonstruata kaj ankoraŭ pli fortikigata. Sed eĉ ne tio savis Romian imperion. Fine de la 4-a jarcento jam Romia imperio troviĝis en profunda falo. Ĝuste ekkuranta ĉeno de eventoj, konata kiel elorienteŭropaj popolmigradoj, estis lasta najlo en ĉerkon de Romia imperio. Granda parto de la devena loĝantaro aŭ foriris el la regiono aŭ subiĝis en batalo kontraŭ novaj popoloj. Tra la teritorio de Slovakio tiam trairadis multaj triboj, ekz. visigotoj, ostrogotoj aŭ longobardoj kaj gepidoj. Ĉiuj ĉi nacioj ekmoviĝis sekve de la atakoj de nomadaj hunoj. Tiuj kreis centron en proksima najbareco de Slovakio - inter Tiso kaj Danubo.
Alveno de slavoj
Unu el la triboj, kiu paŝis en pluraj ondoj en tiu ĉi periodo en la regionon, estis ankaŭ slavoj. La unuaj ondoj venis en la teritorion de Slovakio en la paso de la 5-a kaj la 6-a jarcento. Survoje la slavoj renkontiĝis kun restoj de la ĝermana, sed ankaŭ kun la kelta loĝantaro. La novaj almigrintoj ofte restis vivi inter la indiĝena loĝantaro, tiel oni motivigas sur Slovakio ankaŭ akcepton de ĝermanaj geografiaj nomoj. La slavoj tiutempe kolonigadis proksimume nur 10 % el la teritorio, la resto estis senĉese ankoraŭ sovaĝa netuŝita pejzaĝo. Ili ekkonis hordeon, panicon, tritikon, papavon, linon. Ili vivtenis sin per agrikulturo kaj per bredado de brutaro. La slavoj okcidente venis en kontakton kun franka imperio.
Manko de skribfontoj pri la slavoj fontas ankaŭ en tio, ke ili de komence partoprenis en neniaj grandaj bataloj. La unuaj nekompaktaj skribinformoj pri la slavoj sur la teritorio de Slovakio devenas de Belisario Prokopio, konsilanto de bizanca armeestro. Tiuj ĉi slavoj laŭ liaj skribaĵoj helpis Longobardon Ildigeson, kiu batalis ĉe sekvado sur longobardan reĝan tronon kaj sub lia gvido la slavoj kreis sesmilan soldataron, kiu batalis kontraŭ gotoj kaj romianoj. Prokopio en alia parto de sia kronologio plu skribis pri tio, kiel alia slava soldataro en forto 3000 viroj transpaŝis en du grupoj Danubon kaj invadis en Ilirion kaj Tracion. Tie ili diserigis kvante pli nombrajn imperiestrajn taĉmentojn senditajn kontraŭ ili. Li skribas plu, krom alia, pri kruelaj masakroj kontraŭ la civila loĝantaro kaj surpalisado de malamikoj.
Meze de la 6-a jarcento invadis en danuban ebenaĵon avaraj triboj; ilia influo trafis ankaŭ teritorion de la suda Slovakio. Sed la kultura influo fakte tuŝis pli malproksimen. La slavoj sub ilia influo ĉesis bruligi siajn mortintojn kaj ili komencis sepulti ostarojn.