cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lokis
Strukturo
La monstra intrigo de Lokis ne estas eldirita unubloke, sed iomete post iomete malkaŝata laŭlonge de rakonto kiun la rakontanto konstruas popece, kio, laŭ manlibro pri la historio de la bruna urso verkita de Michel Pastoureau, tiras la leganton "en kreskantan malserenon". La filologiaj digresioj interrompantaj la evoluon de la intrigo, "tute ne malfortigas la rakonton, sed kontribuas al ĝia forta impreso de strangeco".
Duuma kodo
Duuma kodo estas ĉiu ajn kodo, kiu uzas reprezentaĵon el vicoj de du malsamaj simboloj.
Tiuj simboloj estas ofte reprezentataj per 0 kaj 1 aŭ per O kaj L. Tamen ĉiuj ajn paroj de simboloj estas ekvivalentaj.
Grava ekzemplo estas la entjera nombrosistemo kun la bazo 2, en kiu la ciferpozicioj havas valorojn de la potencoj de 2, tiel ke la unuaj naturaj nombroj kodiĝas jene (komparu la artikolon pri la duuma sistemo):
Ekzistas normo por reprezenti entjerajn kaj glitkomaj nombrojn per duuma kodo; ĝi estas la normo 754 de IEEE.
Duumaj kodoj por la prezentado de signoj estas ekzemple trukartaj kaj trubendaj kodoj. Kodoj kiaj ASCII, ISO 8859 aŭ Unikodo ne estas duumaj kodoj, ĉar ili fiksas nur nombrajn valorojn por la signoj. Nur per aldono en enkodado ili iĝas duumaj, dekumaj, deksesumaj aŭ aliaj kodoj. Ekzemple oni povas konsideri la kombinon el Unikodo kaj la enkodado UTF-8 kiel 256-uman kodon, sed se oni disigas la bitokojn al bitoj, eblas ankaŭ konsideri ĝin kiel duuman kodon.
Luchsingen-Hätzingen (stacidomo)
Luchsingen-Hätzingen estas fervoja stacidomo en Luchsingen, Svislando.
Linalila fenilacetato
Linalila fenilacetato aŭ C18H24O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la fenilacetata acido kaj linalolo. Linalila fenilacetato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Linalila fenilacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Linalila fenilacetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Listo de la vjetnamaj verkistoj
Jen listo de vjetnamaj verkistoj, sen pretendo esti kompleta:
Sibilo
Sibilo estis unu el la antikvaj profetinoj.
György Orth
György Orth [djordj ort], laŭ hungarlingve kutima nomordo Orth György estis hungara futbalisto (avanulo (plej ofte)), olimpiano, trejnisto. Lia familia nomvarianto estis Faludy [faludi], lia edzino estis Vilcsi Mihályi. György Orth naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Porto (Portugalio).
Biografio
György Orth debutis en 1914 en junulara loka klubo. Inter 1917-1928 li ludis en prestiĝa klubo MTK (escepte en 1923) 167-foje kun 138 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono okfoje kaj trifoje golreĝo. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1917–1927 32-foje kun 13 goloj. En la Somera Olimpiko 1924 li estis partoprenanto sen sukceso. Li estis trejnisto inter 1932 kaj 1962 en Italio, Germanio, Francio, Meksiko, Ĉilio, Argentino, Peruo, Kolombio kaj Portugalio. Li edziĝis en 1923, post jaroj li divorcis.
Sibilo
Sibilo profetis kiel inventaĵojn, progreson, aŭtomobilojn, aviadilojn, submarajn boatojn, tiel ankaŭ liberigon de servutuloj, falojn de pluraj grandaj regnoj kaj reĝaj familioj. Eble pro konserviĝo de heredaĵo de la trono por sia familio, la regantoj malpermesis legi tiujn ĉi profetaĵojn.
Sibilo profetis multe da aferoj kaj multaj aferoj plenumiĝis.
Bítov (distrikto Nový Jičín)
Bítov estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Nový Jičín, en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri municipo devenas el la jaro 1377. Ekde la jaro 1849 Bítov estis konsisto de municipo Lubojaty. Memstara municipo ĝi estis inter la jaroj 1919 ĝis 1970-aj jaroj, kiam ĝi estis alligita al Bílovec. Denove ĝi memstariĝis ekde la jaro 1996.
En la jaro 1921 vivis en Bítov en 82 domoj sume 421 loĝantoj, el tio 408 de ĉeĥa kaj 9 de germana naciecoj.
Luterana preĝejo (Szentendre)
La Luterana preĝejo estas moderna eklezia konstruaĵo en Hungario, en urbo Szentendre.
Aŭtonomaj respublikoj de Sovetunio
Parto el meze grandaj nacioj havis siajn aŭtonomajn respublikojn ene de Sovetaj respublikoj. Oficiale ili nomiĝis aŭtonomaj sovetaj socialismaj respublikoj aŭ mallonge ASSR.
Luterana preĝejo (Szentendre)
Historio
En la malnovaj tempoj la luteranoj en Szentendre apartenis al eklezia grupo de Buda. La memstara grupo estis fondita en 1941. La grupo respondecis pri la luteranoj ne nur en Szentendre, sed ankaŭ en Pomáz, Budakalász, Leányfalu, Dunabogdány, Visegrád, Tahitótfalu, Szigetmonostor, Pócsmegyer, Kisoroszi, Csobánka, Pilisszentkereszt, Pilisszentlászló. La grupo aranĝis domon, kie okazis la mesoj. En 1944 la domo estis ŝanĝita al parcelo konvena por konstrui kirkon. Inter 1944 kaj 1950 la mesoj okazis en la kalvinana preĝejo (Szentendre). La 2-a mondmilito forviŝis la komenciĝintan laboron en la parcelo. Nur en 1950 estis konstruita preĝejo helpe de aliaj eklezioj. Tamen la konstruaĵo ne konsistis el bonaj materioj pro la tiutempa malriĉa vivnivelo. Ne mirinde en 1998 la preĝejo ruiniĝis, nepre necesis konstrui pli novan. Tio okazis en la jaroj 2003 kaj 2004. La grupo funkciigas ankaŭ infanĝardenon ekde 2011.
Konstruaĵo
La preĝejo situas laŭ rojo kaj konsistas el preĝejo, kampanilo, oficejo kaj pastra loĝejo. La preĝejo havas kutiman domformon, sed la fenestroj estas malgrandaj. Tial interne estas mallumo, ol en la mezepokaj preĝejoj.
Aŭtonomaj respublikoj de Sovetunio
La nombro de tiuj respublikoj ŝanĝiĝis dum la historio de Sovetunio. En 1991 kiam Sovetunio falis la aŭtonomaj respublikoj estis jenaj:
Ene de Rusia SFSR
Ene de Kartvela SSR
Ebe de Azerbajĝana SSR
Ene de Uzbeka SSR
Autonomaj respublikoj de Sovetio, kiuj ekzistis iam dum la historio de Sovetio estis jenaj:
Pentti Holappa
Pentti HOLAPPA (11-a de aŭgusto 1927 – 10-a de oktobro 2017) estis finna verkisto kaj poeto, kiu ricevis Premion Finlandia en la jaro 1998. En 1972 Holappa estis ministro pri kulturo kun mandato de SDP en dua registaro de Rafael Paasio. Li skribis romanojn, eseojn kaj novelojn. Li ankaŭ tradukis al finna anglalingvan kaj francalingvan literaturon. Li estis gejo.
Aŭtonomaj respublikoj de Sovetunio
Ene de Ukrainia SSR
Aalborg
Aalborg (aŭ laŭ alternativa literumo (vidu sube) Ålborg) estas urbo kaj mara haveno en Danio. Post Kopenhago, Århus kaj Odense ĝi ĝis la fino de 2006 estis la kvara plej granda urbo de la ŝtato kaj samtempe administra centro de la distrikto Nordjylland (Norda Jutlando). Post administra reformo, kiu efektiviĝis komence de 2007, ĝi gajnis kelkajn randajn urbopartojn kaj nun antaŭ Odense estas la tria plej granda urbo. Nun pli ol 190.000 loĝantoj estas registritaj kiel anoj de la urbo.
Historio
La unuaj spuroj de loĝlokoj sur la teritorio de la urbo aĝas pli ol 1000 jarojn. Ĉe la monteto Lindholm Høje tiutempe okazis ritaj entombigoj.
Skribe la urbo unuafoje menciiĝas dum la jaro 1040; la tiama nomo de la urbo, Alabu, estis stampita sur monero.
Dum la jaro 1342 Aalborg de la reĝo de Danio ricevis la urbajn rajtojn, kaj sekve la nombro de loĝantoj rapide kreskis. La nombroj pli kreskis, kiam dum la jaro 1516 la urbo ricevis ŝtatan monopolon pri la komerco de salitaj haringoj. Dum la jutlanda milito de kamparanoj la urbo estis la centro de la konflikto, la okupo de la urbo fare de armeo gvidita de Johann Rantzau finigis la militon. Dum 1544 Aalborg iĝis sidejo de protestanta episkopo.
Kadre de la ortografia reformo de la dana lingvo dum la jaro Im 1948 la literumo de la urba nomo oficiale estis ŝanĝita al Ålborg, la urbanoj tamen neniam vere akceptis la novan literumon (simile kiel la loĝantoj de Aabenraa, alia urbo de Danio). De la jaro 1984 la oficiala literumo je la ĝojo de la lokuloj denove estas Aalborg kun duobla A (kiu cetere en la dana lingvo prononciĝas kiel miskaĵo inter a kaj o). La literumo de la urba nomo per duobla a laŭ eldiroj de la lokuloj por ili ĉiam estis grava simbolo de identeco, al kiu la loka rap-muzikisto Niarn eĉ dediĉis kanton: dobbelt-A.
Dum 1988 Aalborg honoriĝis per la "Premio Eŭropo" pro elstaraj klopodoj realigi la integrigon de alilandaj eŭropanoj en la urban socion.
Loĝantoj
Evoluo de la nombro de loĝantoj (ĉiam je la 1-a de januaro):
Vidindaĵoj
La "Aalborgtårnet" estas panorama turo de 105 metroj da alteco, kiu konstruiĝis dum la jaro 1993, supre havas turan restoracion kaj estas rimarkinda pro sia nekutima arkitekturo.
Esperanto en Aalborg
Frederik Skeel-Giørling, "la patro de la dana Esperanto-movado" faris siajn unuajn kursojn en Aalborg ĉirkaŭ 1904, antaŭ ol li translokiĝis al Kopenhago. Pli detale vd. la artikolon Esperanto-Movado en Danio.
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.
Aslan Abaŝidze
Aslan Abaŝidze (kartvele: ასლან აბაშიძე; naskiĝis la 20-an de julio 1938 en Batumi) estas kartvelia politikisto. Li estas instruisto kaj estis ekde la 22-a de decembro 1991 ŝtatestro, kaj de 1998 ĝis 2004 prezidanto de la aŭtonoma respubliko Aĝario en Kartvelio.
Deveno
Aslan Abaŝidze estas prezentanto de malnova duka familio, kiu regis en Aĝario ekde 1463 kiel eristavoj (suverenaj regantoj) kaj post la ekrego de turkoj (17-a jc.) — kiel sanĝak-begoj (provincestroj) de Batumo kaj Trabzono. En 1918-21 la avo de Aslan Abaŝidze — Memed Abaŝidze, verkisto kaj tradukisto, iĝis estro de la unua parlamento (meĝliso) de Aĝario kaj grave kontribuis al restigo de Aĝario en la limoj de Kartvelio (ekzistis risko de turka okupado). En 1938 Memed Abaŝidze estis pafmortigita kaj lia filo Ibragim, du monatojn antaŭ la naskiĝo de Aslan Abaŝidze, estis arestita kaj ekzilita en Siberion. Ankaŭ la patrino de Aslan Abaŝidze devenis el nobela familio Beĵanidze, kiu iam havis terpecojn en norda Aĝario.
En Aĝario
En marto 1991 Abaŝidze iĝis portempa estro de la Supera Konsilio (parlamento) de Aĝario, kun subteno de Zviad Gamsaĥurdia, kiun li konis ekde infaneco. En julio de la sama jaro Abaŝidze estis elektita prezidanto de la Supera Konsilio (reelektita en 1996). Ĉe la elektiĝo Gamsaĥurdia, strebanta konstrui unuecan Kartvelion sen specialaj teritorioj, starigis kondiĉon: pograde nuligi la aŭtonomian statuson de Aĝario. En 1991-1995 Abaŝidze samtempe estis vicprezidanto de la kartvelia parlamento.
La 19-an de aŭgusto 1991, eksciinte pri la renverso en Moskvo, informis telefone Gamsaĥurdia-n kaj persvadis lin akcepti la postulojn de la puĉa Ŝtata Komitato pri Ekstrema Situacio (GKĈP). Post komenco de la interna milito en Kartvelio (decembro 1991) fondis propran armeon por kontraŭstari aliajn armitajn grupojn.
En 1992 fondis politikan partion „Tutkartvela Unio de Renaskiĝo" (post 1997 „Unio de Demokratia Renaskiĝo"), kiu havis certan sukceson en la parlamentaj elektoj de 1992 kaj 1995.
La 28-an de septembro 1992 fakte anoncis ekonomian sendependon de la Aĝara aŭtonomio de Tbiliso. Kontraste al Abĥazio kaj Sud-Osetio li neniam strebis plenan sendependecon de Aĝario (kies loĝantoj estas kartvela islama subetno), sed restigis ĉiujn doganajn enspezojn en sia respubliko. Li ankaŭ favoris la rusian militan bazon ĉe Batumo. En marto 1994 Abaŝidze publike subtenis aliĝon de Kartvelio al Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj. Kiel informis amaskomunikiloj, Abaŝidze amikis kun Jurij Luĵkov (urbestro de Moskvo, fama per sia politika agado ankaŭ ekster la urbo).
Laŭ vortoj de Abaŝidze mem, oni atencis lin mortigi 17 fojojn; aĝaraj opozicianoj tamen komentis, ke plejparton el tiuj atencoj li elpensis mem.
En la jaro 2000 Aslan Abaŝidze kandidatiĝis por la posteno de prezidento de Kartvelio, sed deprenis sian kandidatecon subtene al Eduard Ŝevardnadze. En la sama jaro li estis reelektita estro de Aĝario (sen alternativo, por li voĉdonis 99% de la voĉdonintoj, venis voĉdoni 90% de la voĉdonrajtaj).
Post Revolucio de Rozoj Aslan Abaŝidze ne sukcesis establi rilatojn kun Miĥeil Saakaŝvili, la nova prezidento de Kartvelio. En aprilo 2004 Saakaŝvili anoncis, ke „familio Abaŝidze estas kliko de krimuloj, mortigantoj kaj drogvendistoj", post kio li enkondukis rektan prezidentan regadon en Aĝario. Specialaj trupoj estis senditaj al la limoj de la aŭtonomio, kiun kontraŭstaris de la alia flanko aĝara polico. Serioza armita konflikto ne okazis tiam pro enmiksiĝo de Rusio, kiu promesis al la centra registaro ne uzi siajn trupojn de la bazo ĉe Batumo kaj forporti Abaŝidze-n ŝanĝe al garantioj de lia sekureco. Tiajn garantiojn Saakaŝvili donis publike en programeroj de kartvela televido. La 5-an de majo 2004 Abaŝidze eksiĝis kaj la sekvan tagon postlasis Batumon per aviadilo de Igor Ivanov, tiam estro de la Sekureca Konsilio de Rusio.
En decembro 2005 Ĝenerala prokurejo de Kartvelio decidis ekprocesi kontraŭ Abaŝidze kaj postulis lian trovon akuzante lin pri terorismo, superado de siaj rajtoj kaj alproprigo de ŝtata havaĵo. La bazo por la akuzo pri terorismo iĝis la ordono de Abaŝidze en printempo 2004 eksplodigi ponton trans rivero Ĉoloki por preventi eniron de kartvelaj trupoj en Aĝarion. Liaj gardistoj plenumis la ordonon, ĉesiginte per tio ligon inter Aĝario kaj la cetera Kartvelio. Abaŝidze nun estas serĉata internacie pere de Interpol.
Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen
Yrjö Sakari YRJÖ-KOSKINEN, antaŭe Georg Zacharias FORSMAN (10-a de decembro 1830 – 13-a de novembro 1903) estis svedlingva finna verkisto, historiisto kaj politikisto. Li estis prezidanto de partio Suomalainen puolue (antaŭulo de nuna Nacia Koalicio). Liaj gepatroj estis kolego de altlernejo de Hämeenlinna, poste vikario de Hämeenkyrö Georg Jakob Forsman kaj Anna Loviisa Ebeling. Georg Zacharias Forsman estis la plej maljuna infano de la okinfana familio – la unua infano estis mortinta antaŭ lia naskiĝo. En la lernejo li interesis speciale pri historio. Li esploris antikvan historion de Finnlando kaj forte studis la finnan lingvon. En du aŭtunoj Forsman estis en Hämeenkyrö por studi la finnan. Li skribis historiajn librojn kaj aliajn librojn. Li kontribuis forte al la pozicio de la finna lingvo kvankam li estis mem svedlingva.
Bridgeton
"Bridgeton" estas nomo de kelkaj geografiaj lokoj en anglalingvaj landoj.
(9953) 1991 EB
(9953) 1991 EB estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Cubo de la Solana
Cubo de la Solana [KUbo delasoLAna] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko Komarko de Sorio en la centro de la provinco. La loknomo Cubo de la Solana estas etimologie komprenebla kiel Turo de la Sunejo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 132,84 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 179 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 550 loĝantojn el la 1940-aj jaroj.
Ĝi distas 24 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipo enhavas la loĝlokojn Almarail, Cubo de la Solana, Ituero, Lubia, Rabanera kaj Riotuerto. Ĝi limas kun Los Rábanos, Aldealafuente, Quintana Redonda, Tejado, Almazán kaj Borjabad.
Historio
Estas restaĵoj de romiaj, kaj ŝoseoj kaj de gvatoturoj el la epoko de militoj inter islamanoj kaj kristanoj, ekzemple Torrejalba.
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
Tibor Nyilasi
Tibor Nyilasi [njilaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nyilasi Tibor estas hungara futbalisto, trejnisto.
Tibor Nyilasi naskiĝis la en Várpalota.
Biografio
Tibor Nyilasi jam estis edukita en Budapeŝto. Li debutis en 1965 en ĉefurba junulara klubo, post 5 jaroj li futbalis en populara junulara teamo. Inter 1973-1983 li apartenis al ĉefurba plenkreska teamo, kie li ludis 243-foje kun 131 goloj, inter 1983-1988 en aŭstra teamo 120-foje kun 61 goloj. Tiutempe li estis hungara ĉampiono dufoje aŭstra ĉampiono trifoje, li estis golreĝo en 1981 kaj 1984. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1975–1985 70-foje kun 32 goloj. Li estis trejnisto inter 1990-1998 kun dujara interrompo. Kiel trejnisto li unufoje estis hungara ĉampiono. Li ricevis sportajn kaj ŝtatan premiojn.
Palmiry
Palmiry estas vilaĝo en la pola vojevodio Mazovio. La vilaĝo estas parto de la komunumo Czosnów kaj havis 220 loĝantojn en 2006. La vilaĝo situas apud la Kampinosarbaro, kie inter 1939 kaj 1943 la germanaj nazioj mortpafis pli ol 2000 polajn intelektulojn/eminentulojn, rezistbatalantojn kaj politikajn kaptitojn. Ekde 1948 ĝi estas unu el la plej gravaj memorlokoj de Pollando.
Amasaj ekzekutoj
7.12. Unua konata amasa ekzekuto de malliberuloj transportitaj de Varsovio (laŭ atestantoj germanoj murdis 80 personojn) - ĝis printempo 1940 okazis ĉi tie ĉirkaŭ 20 amasaj ekzekutoj.
En Palmiry estis 21 amasaj ekzekutoj, nokte de la 20-a/21-a de junio kadre de la genocida Eksterordinara Ekstermiga Agado (kontinuo de la Intelektul-kampanjo) - germanoj mortpafis 378 eminentajn reprezentantojn de la pola politika, socia, kultura kaj sporta vivo - de varsovia enketa arestejo Pawiak oni alveturigis 358 personojn (en tio 82 virinojn) kaj la ceterajn de Gestapejo ĉe Aleo Szucha.
Mortpafitoj
Inter la pli ol 2000 viktimoj estis:
Interlingua: A Grammar of the International Language
Interlingua: A Grammar of the International Language foje nomata Interlingua Grammar, estas la unua gramatiko de interlingvao. Eldonita en 1951 de la IALA, ĝi restas aŭtoritata referencverko por interlingvaj parolantoj kaj studentoj de lingvistiko.
Ĝia subtitolo, rilatanta al gramatiko de la internacia lingvo, reflektas pozicion de aŭtoroj Alexander Gode kaj Hugh Edward Blair, ke interlingvao estas antaŭekzistanta realaĵo, sed ke malsamaj portretadoj de tiu realo eblas. La ideo de interlingvao kiel antaŭekzistanta ene de naciaj lingvoj akiras subtenon de naturalismaj eksperimentoj en kiuj parolantoj de pluraj lingvoj, plej precipe latinidaj lingvoj kaj la angla, komprenas skriban aŭ parolitan interlingvaon sen antaŭa studo.
István Simon
István Simon
28174 Harue
28174 Harue estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana amatora astronomo Naoto Sato elde la observatorio de Ĉiĉibu (gubernio Saitama, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Harue Sato (1909–2001), patrino de la malkovrinto.
Linio 12 de la metroo de Parizo
La linio 12 de la metroo de Parizo estas unu el la 16 metrolinioj de Parizo, la ĉefurbo de Francio. La linio kunigas la stacion (en Issy-les-Moulineaux) sude de Parizo, al la stacio  (en Aubervilliers) norde.
Ĝi estis unu el la du linioj (la alia estas la linio 13), kiuj estis kreitaj de la Kompanio Nord-Sud, konkurenculo de la CMP (estonta RATP).
István Simon (lokhistoriisto)
István SIMON [ŝimon] estis rumania hungara lokhistoriisto. Li naskiĝis en Lugos la 23-an de novembro 1911 kaj mortis en Lugoj la 6-an de aprilo 2006.
Kariero
István Simon pristudis teologion, instruis matematikon-fizikon de 1955 ĝis 1974 en Hungarlingva Liceo de sia naskiĝurbo kaj en Liceo Coriolan Brediceanu. Li diplomitiĝis en 1961 en UBB de Kluĵo. Li publikigis en Új Szó, resp. Heti Új Szó, Lugosi Híradó kaj Szekszárdi Vasárnap. Li havis lokhistorian elsendserion en Europa Nova tv de Lugoj.
Morenilla
Morenilla [moreNIĝa] (Brunulineto) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Gvadalaĥaro, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas morenillano [moreniĜAno]. La censita loĝantaro en 2016 estis de 44 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,55 loĝ/km².
Situo
Morenilla situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1189 m super marnivelo; je 159 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 28,37 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 44, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Morenilla, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Morenilla kie oni falis al la nunaj 44.
Delmas (Haitio)
Delmas, (loke Dèlma) estas grandurbo en Haitio en departemento Ouest (Haitio). Ĝi estas antaŭurbo de Portoprinco (eĉ urba daŭrigo de la ĉefurbo) apartenanta al urbaro de Portoprinco.
Historio
Delmas estis reduktita en 2003 per la kreado de du novaj komunumoj. En 2010 katastrofa tertremo de magnitudo 7 sur la skalo de Richter okazis ankaŭ en tiu urbego.
Klimato
En Delmas la averaĝa temperaturo varias ĉ. . Jare pluvas pli, ol. En ĉiuj monatoj pluvas.
Trafiko
En Delmas internacia flughaveno funkcias. La urbego havas bonan vojan kontakton al la proksima Portoprinco.
Bolivaro
Bolivaro estas la esperantigo de la nomo de la liberiganto, la gvidanto de la latinamerika sendependeco Simón Bolívar.
La nomo devenas de malgranda vilaĝo Bolívar en Eŭskio, Hispanio.
Honore al lia nomo, multaj geografiaj unuoj kaj aliaj konceptoj portas la nomon de bolivaro. Aparte, la nomo de la ŝtato Bolivio ankaŭ devenas, iom modifita, de tiu nomo.
Villarejo del Valle
Villarejo del Valle [biljaREĥo delBAlje] estas municipo en la sudo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo Villarejo del Valle estas etimologie komprenebla kiel Vilaĝo de la Valo alude al la valo de la rivero Tiétar.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 41,60 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 332 loĝantojn. Ĝi perdis 650 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 70 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun San Martín del Pimpollar, Hoyocasero, Navalosa, San Esteban del Valle, Cuevas del Valle kaj Mombeltrán. Villarejo del Valle estas en la Sierra de Gredos, en la valo de Tiétar je altitudo de 822 msm.
Historio
Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Villarejo del Valle formis parton de la antikva komarko Ferrerías de Ávila kiu dependis de Mombeltránkaj de la duko de Alburquerque, kiel parto de la teritorio de la provinco Avilo, ĝis 1694, dum la regado de Karolo la 2-a, kiam ĝi ricevis la titolon de "villa" sendependa la 21an de Februaro 1694.​ En 1752 oni transigis Villarejo del Valle, kun multaj aliaj loĝlokoj de la provinco Avilo al Toledo, nome al la teritorio de Talavera de la Reina. En 1834 je la teritoria reorganizado fare de la ministro Javier de Burgos la tuto formis parton denove de la teritorio de Arenas de San Pedro kaj de la aktuala provinco Avilo.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Vidindaĵoj estas la preĝejo de fino de la 15-a jarcento, ermitejoj, pilorio, monumento al la Hispana kapro, ponto, fontoj kaj popola arkitekturo.
L'Enciclopèdia en valencia
L'Enciclopèdia en valencia estas enciklopedio de libera enhavo skribita en la Valencia lingvo de volontuloj, uzante senpagan nomuman MediaVikio-programon.
Ĝi estis kreita la 2-an de decembro 2007 kaj estas la sola enciklopedio en la valencia en la interreto.
Incensa junipero
La incensa junipero (Juniperus thurifera) estas specio de junipero hejme en la montaroj de la okcidenta Mediteranea regiono, ekde suda Francujo (inkluzive de Korsiko) tra orienta kaj centra Hispanujo ĝis Maroko kaj loke en norda Alĝerio. La latina specia adjektivo thurifera signifas « portante incenson ».
Priskribo
Ĝi estas granda arbedo, aŭ arbo atingante altecon de 6–20 m, kun trunko kun diametro de ĝis 2 m kaj kun larĝa konusa, sfera aŭ neregula arbokrono. La foliaro estas forte aroma, kun spic-rezina odoro. La folioj prezentas du formojn, junaĝajn pinglecajn foliojn kun longeco de 8–10 mm ĉe ĝermoplantoj, neregulajn ĉe plenkreskaj plantoj, kaj plenkreskajn skvam-foliojn kun longeco de 0,6–3 mm ĉe pli aĝaj plantoj; ili estas aranĝitaj je kontraŭaj duopoj. Incensa junipero estas dioika kun apartaj masklaj kaj inecaj plantoj. La strobiloj estas berecaj, kun diametro de 7–12 mm, blu-nigraj kun blankec-vaksa lanugo. Ili entenas 1-4 semojn kaj maturiĝas dum ĉirkaŭ 18 monatoj. La masklaj strobiloj longas 3–4 mm, kaj eligis siajn polenojn fru-printempe.
Taksonomio
Estas du varioj, konsideraj kiel diferencaj de iuj aŭtoroj, sed ne de aliaj :
Uzado
La ligno, tre aroma, praktike ne putreblas. Tradicie ĝi estis uzata por la produktado de incenso, kiel brulligno, aŭ por fari vitejajn palisetojn.
Konservado
Entute, tiu palearktisa specio ne estas konsiderata kiel endanĝerigata. Ĝi havas sanan populacion en Hispanujo ; tamen la afrika populacio estas minacata de severa tropaŝtiĝo, ĉefe de kaproj, kaj estas listigita kiel endanĝerigita.
Mühlehorn (stacidomo)
Mühlehorn estas fervoja stacidomo en Mühlehorn, Svislando.
Salikoka grilo
La Salikoka grilo, Libanasidus vittatus, estas monotipa insektospecio de reĝaj griloj de la ordo de Ortopteroj troviĝanta en Suda Afriko. Kvankam ĝi estas membro de la grila ordo de Ortopteroj, ĝi estas situigita en la familio de Anostostomatedoj, aparte de la veraj griloj, nome Griledoj. Ĝi troviĝas abunde en urbaj ĝardenoj de kvartalo de Johanesburgo, Sudafriko, kaj en Angolo, ĝi troviĝas en sudaj savanoj kaj en duonaridaj regionoj, dum en Namibio ĝi troviĝas en la tuta teritorio.
Sufiĉa simileco al salikoko estas kialo por ĝia nomo. La Salikoka grilo ne estas bone konsiderata de homoj, kaj ĝardenistoj valoras ĝin nur en siaj klopodoj por regi la populaciojn de helikoj, ĉar ili allogas la anojn de Hadada ibiso, kiuj manĝas ambaŭ bestetojn.
Remparo
Remparo aŭ defenda muro estas murego aŭ tera altaĵo antaŭita de fosaĵo, ordinare ĉirkaŭ urbo aŭ alia grava loko por ĝin defendi.
Laŭ la epokoj la konstruado de remparoj ŝanĝiĝis. Komence remparo estis nura palisaro ligna kaj ĝi evoluis dum la erao de fortikaĵoj kaj kasteloj al ŝtonmurego, kelkfoje plurajn metrojn dika.
Laŭ Francisko Azorín remparo estas Muro aŭ tera altaĵo antaŭita de fosaĵo k. starigita por defendi lokon, fortikaĵon, urbon. Li indikas etimologion el la malfrua latina re-amparare (ree defendi).
Maubourguet (stacidomo)
Maubourguet estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Maubourguet, en departemento Hautes-Pyrénées, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Morcenx - Bagnères-de-Bigorre (652000).
15522 Trueblood
15522 Trueblood estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan inĝenieron kaj astronomon Mark Trueblood, mastruminton de la Centro de Regado de la Kosmoteleskopo Hubble ĉe Aerospace Corporation kaj poste mastrumanton de la instrumentojn de la usona programo Gemini ĉe la Nacia Optika Astronomia Observatorio. Li konstruis kaj direktas la Observatorion Winer en Sonoita, (Arizono), kiel servo al la astronomia komunumo.
Interlingua-English Dictionary
La Interlingua-English Dictionary (IED), ellaborita de la International Auxiliary Language Association (IALA) sub la direkto de Alexander Gode kaj eldonita de Storm Publishers en 1951, estas la unua interlingvaa vortaro. La IED inkluzivas ĉirkaŭ 27 000 vortojn desegnitajn de ĉirkaŭ 10 000 radikoj. Ĝi ankaŭ prezentas 125 afiksojn, kiuj faciligas liberan vortfaradon. Ĝia plena titolo estas 'Interlingua: A Dictionary of the International Language.
La antaŭparolo, verkita de Mary Connell Bray, mallonge rakontas la historion de interlingvistiko kaj IALA. La Enkonduko, verkita de Gode, klarigas la teorion kaj principojn de interlingvao kaj profunde esploras la derivajn procedurojn uzatajn por akiri vaste internacian vortprovizon. Vortaraj enskriboj elmontras la ligojn inter vortoj en la sama deriva familio, igante la IED utila rimedo por lingvistoj, interlingvistoj, kaj aliaj interesitaj pri lingvo kaj lingvistiko.
Loučky (Svatý Jiří)
Loučky (Loutschek) estas vilaĝo, parto de municipo Svatý Jiří en distrikto Ústí nad Orlicí en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas 1,5 km nordokcidente de Svatý Jiří. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/315. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 28 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Loučky estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,8 km².
Metterich
Metterich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
(37732) 1996 TY68
(37732) 1996 TY68 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro » : ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
2595 Gudiachvili
2595 Gudiachvili estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la dana astronomo Richard Martin West elde la Observatorio La Silla en Ĉilio. Ĝi estas unu el la plej grandaj anoj de la Gefiona familio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la kartvelan pentriston Lado Gudiaŝvili (kartvele ლადო გუდიაშვილი, 1896 — 1980).
Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
La Akademio estis fondita la 2-an de junio 1739 de naturalisto Carl Linnaeus, komercisto Jonas Alströmer, mekanika inĝeniero Mårten Triewald, civilaj funkciuloj Sten Carl Bielke kaj Carl Wilhelm Cederhielm, kaj politikisto Anders Johan von Höpken.
Károly Simon
Károly SIMON [ŝimon] estis rumania hungara pedagogia verkisto. Li naskiĝis en Marosvásárhely la 3-an de januaro 1913 (mortodato nekonata).
Kariero
Károly Simon diplomitiĝis en 1937 pri filozofio-sociologio en Universitato de Kluĵo, poste pri pedagogio en Segedo en 1941. Li instruis en Kluĵo, inter 1942–46 li estis arkivisto de departemento Kolozs, poste denove instruisto.
Katedralo de Orleano
La katedralo Sankta Kruco de Orleano (Cathédrale Sainte-Croix d'Orléans) estas la religia centro de la episkopujo Orleano. Ĝi estas konstruita laŭ postgotika stilo kaj konsekrita al la Vera Kruco. La konstruo komenciĝis la 18-an de aprilo 1601, la konsekrado okazis la 8-an de majo 1829. En 1854 la preĝejo ricevis de papo Pio la 9-a la titolon de papa malgranda baziliko, en 1862 oni enregistrigis ĝin kiel historian monumenton.
Historio
La unua preĝejo estis starigata proksimume 330 en la nordoriento de la fortikigita Orleano, kiu tiam ankoraŭ nomiĝis Aurelianum. Ĝi ricevis sian nomon de episkopo Evurtius, post kiam kelkajn jarojn antaŭe la Sankta Kruco estis malkovrita en Jerusalemo. Anianus de Orleano (mortinta proksimume 453), unu el liaj posteantoj kiel episkopo de Orleano, finfarigis la konstrulaborojn. En la jaro 865 Normanoj rabatakis la preĝejon, sed ili ne sukcesis bruldetrui ĝin. La karolidaj reĝoj Karlomano kaj Arnulfo restarigis la malnovan staton en 883. En 999 granda brulego detruis vastajn partojn de la urbo, inter tio ankaŭ la preĝejo Sankta Kruco.
En la 11-a jarcento la ĝistiama katedralo Sankta Stefano fariĝis tro malgranda, por servi kiel sidejo de la episkopujo, pro kio oni rangaltigis Sanktan Krucon al nova katedralo. Nun oni alkonstruis domojn por la katedrala kapitelo sude kaj oriente de la preĝejo. Nova preĝejo, nun romanikstila, pretiĝis en la 12-a jarcento kaj estis nun unu el la plej grandaj katedraloj de Francujo: ĝi havis duoblajn flanknavojn, ĥorejon super la kripto, ĥorĉirkaŭirejon kun kapeloj same kiel fasadon kun du flankenstaraj turoj. Tamen ŝajnas, ke oni tro rapidis je la konstruado, ke lĉi tiu konstruaĵo jam en 1227 parte kunfalegis.
En 1278 episkopo Robert de Courtenay (1258–1279), nevo de reĝo Ludoviko la 6-a, decidis konstruigi novan preĝejon, nun laŭ gotika stilo, anstataŭ denove renovigi la malnovan preĝejon. Ĉar li tamen estis devigata akompani sian reĝon Ludoviko la 9-a dum la krucmilito, li translasis la konstruon al sia amiko kaj posteanto Gilles Pasté, kiu la 11-an de septembro 1288 metis la Unuan Fundamentŝtonon. Kiel kutime la konstrulaboroj komenciĝis per la ĥorejo, por finiĝi per la laŭlonga navo, je kio oni jen enigis la malnovajn romanikajn turojn ĉe la okcidenta fasado same kiel la ne kunfalintajn partojn en la novkonstruaĵon. La ĥorejon oni pliampleksigis fine de la 13-a jarcentoj per absidokapeloj kaj dumpase de la 14-a jarcento per flankokapeloj. La nova konstruaĵo transvivis sendifekte la Centjaran Militon kaj aparte la sieĝon de Orleano (1429). En 1512 oni metis grandan oran globon kun surfiksita kruco sur la sonorilturon, kiu per tio superstaris la navkrucoturon. Dum la sekvaj jaroj oni finkonstruis per kvar novaj naveraj arkoj la interligon kun la romanika transversa navo.
En 1567 eksplodis la Dua Hugenotmilito, dum kiu okupis Orleanon la protestantoj, kiuj baldaŭ komencis detrui la preĝejojn. Ilia gvidanto Ludoviko la 1-a de Burgono, princo de Kondeo, tial masonfermigis la pordegojn de la katedralo, tamen eta grupo de Hugenotoj sukcesis entrudiĝi en la katedralon dum la nokto de la 23-a al la 24-a de februaro 1568 kaj eksplode krevigi la kvar pilastrojn de la navokruciĝo, pro kiu la preĝejo preskaŭ plene kunfalegis. Nur la kapeloj ĉe la ĥorejo kaj la du unuaj naveraj arkoj restis starantaj. La 2-an de julio 1598 reĝo Henriko la 4-a iris al Orleano kaj promesis la rekonstruon de la katedralo je kostoj de la ŝtato. La 18-an de aprilo 1601 Henriko kaj Maria de Mediĉo metis la Unuan Fundamentŝtonon por la nova preĝejo. La ĥorejo pretiĝis en 1623, en 1627 komenciĝis la konstruadoj en la transversa navo, kies norda parto estis finkonstruata en 1643, kaj ties suda parto en 1643. Super la portalon de la suda transversa navo oni fiksigis la devizon de la nova reĝo Ludoviko la 14-a: Nec pluribus impar.
Arĥitekto Étienne Martellange laboris en la 17-a jarcento pri la preĝejo, lin postsekvis en la 18-a jarcento Jacques Gabriel, de kiu devenas la ĥorseĝaro kaj la ĥorbarilo, same kiel Louis-François Trouard. En 1739 komenciĝis la konstrulaboroj ĉe la okcidenta portalo kaj ĉe la du turoj kiel plilongigo de la ĉefnavo. Oni malkonstruis la malnovan romanikan fasadon kaj finkonstruis la novan en 1773. La du unuajn etaĝojn de la turoj oni konstruis en la dek jaroj poste, post kiam la portalo estis plifortikigenda, ĉar ĝi minacis kunfalegi. La franca revolucio de 1789 ĉesigis la pluajn laborojn, tamen por finkonstruo de la katedralo mankis nur la du turoj.
Eŭropazia garolo
La eŭropazia garolo aŭ eŭrazia garolo (Garrulus glandarius) de la ordo de paseroformaj birdoj kaj familio korvedoj estas la plej konata garolo en la malnova mondo.
Katedralo de Orleano
Historio
Nur en 1817 rekomenciĝis la konstruado, en 1829 Karlo la 10-a povis solenigi la finkonstruon. En 1854 oni malkonstruis la sonorilturon, kiu konsiderinde flankenkliniĝis, kaj novkonstruis ĝin ene de kvar jaroj. En 1859 oni instalis la vitralojn en la ĥorejo.
Eŭropazia garolo
Aspekto
Tiu garolo (34 cmj.) en la nomiga subspecio estas birdo el bruna al rozkolora iom pli hela en la ventro kaj pli malhela dorse. Sur tiu ne alloga koloro videblas tre allogaj markoj: ĉe la flugiloj estas tre rimarkinda helblua parto kun etaj nigraj strekoj. Ĉe la beko kaj subokule ĝi havas nigran larĝan strion kvazaŭ liphararon, kaj ankaŭ nigrajn havas la voston kaj en flugilpintoj kontrasteblajn partojn kontraŭ blankaj zonoj ĉe la flugiloj apud la blua parto kaj ĉe la pugo. Ĉe la kapo kaj ĉirkaŭokule ĝi havas videblajn striojn malhelajn kaj helajn. La subpugo kaj la gorĝo estas blankaj. La okuloj estas bluaj, la gamboj brunaj kaj la beko nigra kaj forta.
Katedralo de Orleano
Historio
En la jaro 1940 aeraj bombatakoj difektis la katedralon. Post militfino komenciĝis la riparlaboroj, kiuj tamen nun ne jam estas finitaj: la aliro al la du turoj plue estas malpermesita.
Eŭropazia garolo
Disvastiĝo
Tiu specio disvastiĝas tra la tuta Eŭropo (escepte Islando kaj norde de Skotio kaj Skandinavio), kaj el nordokcidenta Afriko ĝis orienta Azio. Tra tiu tiom grandega zono la specio montras tre malsamajn rasojn aŭ subspeciojn, ĉefe se oni komparas ekzemplerojn de la malproksimaj mondoregionoj, ekzemple en la Iberia Duoninsulo: la G.g.fasciatus oriente kaj en Andaluzio estas pli griza kaj malpli rozkolora ol la G.g. lusitanicus de okcidentaj kaj nordaj regionoj pli rozkolora.
Tiu precipe palearktisa birdo nek migras nek eliras el arbaroj (kiel pigoj kaj bluaj pigoj). Tamen somere estas videblaj en iom pli malfermaj arbaroj, vintre en pli fermaj. Ankaŭ, se mankas nutraĵo, ili moviĝas iome el nordo kaj oriento al okcidento kaj pli mezvarmaj regionoj.
Taksonomio
La Eŭrazia garolo estis unu el la multaj specioj origine priskribita de Linnaeus en sia verko de la 18a jarcento nome Systema Naturae. Li agnoskis ties similecon kun aliaj korvedoj kaj dekomence nomis ĝin Corvus glandarius.
Ĝis ok rasgrupoj (33 subspecioj totale) estas agnoskataj de Madge & Burn (1994):
Medio kaj manĝado
Ili loĝas ĉe arbaro de kie ili eliras nur proksime ekzemple en herbejojn aŭ fruktoĝardenojn, kie ili damaĝas kontraŭhome. Iam en parkoj, sed pli ofte en kamparaj arbaroj.
Ili manĝas ĉefe sekajn fruktojn, sed printempe kaj somere ankaŭ ovojn, birdidojn, musetojn, helikojn, vermojn, fruktojn el ĝardenoj (figoj, ĉerizoj, pomoj, piroj,...), aŭtune berojn, nuksojn, juglandojn, kaŝtanojn kaj ĉefe glanojn el kverkoj.
Aŭtune ili kutimas kaŝi tiujn glanojn la tutan tagon por posta prenado kiam la manĝo malabundos vintre.
Akumulado
Tiu moro akumuli glanojn kaj aliajn semojn multe gravas por la sukceso ne nur de la birdo sed ankaŭ de la arbaro! La birdo prenas kaj kaŝas aŭtune ĉirkaŭ centon da glanoj unutage, po el unu ĝis kvin unufoje, el kiuj ĝi prenas unu en sia beko kaj la aliajn en la gorĝo! Ili prenas ju pli da glanoj des pli malproksime (el 80 mj. ĝis km.). Ili martelas la glanojn en arbotruoj per sia beko kvazaŭ kiel martelo aŭ kaŝas ilin en la grundo dise ne malpli ol duonmetro. Ili venos vintre aŭ printempe manĝi la glanojn kaj eĉ fine de printempo iliajn ekkreskaĵojn.
Tiun moron realigas ankaŭ aliaj specoj de garoloj aŭ korvedoj en Azio kaj Nordameriko, ekzemple Cyanocitta cristata.
Movmoroj
La garolo translokiĝas kutime po unu kiel pigoj. La flugo ŝajnas peza, mallerta aŭ malforta, kvankam la flugilfrapo estas rapida. Komence de printempo ili ariĝas kaj oni sekvas unu la alian per malrapidaj flugilfrapoj. Escepte dum reproduktado, ili povas kuniĝi laŭ paroj aŭ grupetoj.
Voĉo
Nekonfuzebla skraaaaak. Tamen la garolo povas imiti la voĉon de aliaj birdoj kiel pigoj, orioloj... aŭ strigoj kiujn ili povas mortigi tage dum ili povas esti mortigitaj de tiuj nokte. Ilia voĉo estas aŭdebla ofte koruse kvazaŭ kverele.
Aliaj moroj
Kvankam la garolo estas facile videbla danke al ties koloroj kaj aŭdebla, dum la reproduktado ŝanĝas morojn. Ili estas pli silentemaj kaj flugas pli kaŝe el branĉo al branĉo ĉiam kovrita de folioj. Ankaŭ la voĉon ili ŝanĝas ĉefe antaŭ la nesto por alia pli intima.
Ĝenerale estas malfidemaj birdoj, kvankam povas manĝi elhomajn manĝaĵojn. Malfacile videblas surgrunde en malferma ebenaĵo. Se ili estas alarmita, ili starigas la plumetaran strikojn ĉe la kapo kaj movas la voston ien kaj reen aŭ supren kaj malsupren.
Ŝajne ili surteriĝas sur formikejoj kaj permesas formikojn supreniri iliajn korpojn eble por forigi parazitojn.
Reproduktado
Por flatado kaj pariĝado unu persekutas la alian el branĉo al branĉo aŭ surgrunden, malfermas la plumaron ĉefe ĉekape kaj la voston kvazaŭ ventumilon, kiel pigoj. Montras la blankajn makulojn de la pugo kaj aliaj partoj. Tion ili faras dum unu monato aŭ monato kaj duono.
Ambaŭ konstruas la neston per branĉetoj kaj haroj. La ino demetas 5 aŭ 6 ovojn (novaj nur 3 aŭ 4) aprile aŭ maje. La ovoj estas iom verdaj kaj montras brunajn punktetojn. La kovado estas farata ĉefe de la ino dum 16 aŭ kelkaj pliaj tagoj. La reproduktado estas farata de ambaŭ dum 20 tagoj. Tiam la garolidoj elnestigas kaj ĉiuj vagadas ĝis septembro, kiam oni grupiĝas.
La garoloj vivas ĝis 14 jaroj.
Esperantaĵoj
Humura rilato pri identeco kaj identigo de garoloj aperas en La brava soldato Ŝvejk, vidu ekzemple la faman esperantan tradukon en www.esperanto.nu (parto 2a, paĝo 130).
Fama esperantisto Gilbert René Ledon uzis neoficiale pseudonimon "garolo", pro siaj inicialoj kaj eble pro aliaj similecoj; vidu en Vikipedio Gilbert Ledon.
Pieve San Giacomo
Pieve San Giacomo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Kremono (Cremona) en la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Cappella de' Picenardi, Cella Dati, Cicognolo, Derovere, Sospiro kaj Vescovato.
(9958) 1991 VL1
(9958) 1991 VL1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Provinco Bolívar (Ekvadoro)
Bolívar estas provinco de Ekvadoro.
<LI>Ĉefurbo: Guaranda <LI>Areo: 3 254 km² <LI>Loĝantaro: 180 000
Kantonoj
Kantono (Ĉefurbo)
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Szente)
Preĝejo Elizabeto de Hungario estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szente.
Karl Wilhelm Ramler
Karl Wilhelm RAMLER (naskiĝinta en la 25-a de februaro 1725 en Colberg, ekde 1945 Kołobrzeg, mortinta en la 11-a de aprilo 1798 en Berlino) estis germana poeto kaj tradukisto.
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Szente)
Historio
Tiu ĉi preĝejo estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento, en 1498 ĝi estis trakonstruita fare de István Werbőczy. En 1573 la turkoj detruis la kirkon, en 1663 ĝi estis rekonstruita, sed oni ne konstruis sanktejon. En 1708 denove trakonstruo okazis. La baroka orgeno estis farita en 1740, sed la muzikilo nun estas jam en Pannonhalma. En 1934 kvadrata, vasta turo estis konstruita, en 1972 interne la preĝejo renoviĝis.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto sur monteto, antaŭ kruco estis metita en 1932. En mezo de la fasado la turo reliefas, meze la enirejo funkcias. Iom flanke enirejo por la galerio estas videbla. Ĉe la navo enmasonita pordo troviĝas. En fino de la navo malalta sakristio aliĝas. La sanktejo estas rektangula. Interne restis origina partoj de pentrita kasona plafono. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1893, ĝi prezentas Elizabeton de Hungario. Menciindas naiva skulptaĵo pri Sankta Maria kun la juna Jesuo.
Kermeso okazas en la 19-an de novembro.
Karl Wilhelm Ramler
Vivo
Post la lernejofrekvento en Colberg, Stettin (ekde 1945 Szczecin) kaj Halle (Saale) Ramler ekstudis teologion en Halle, ekde 174 medicinon en Berlino - sed baldaŭ rezignis pri studado. Jam en Halle li interesiĝis pli pri literaturo. En Berlino li renkontis Johann Wilhelm Ludwig Gleim kiu instigis lin verki kaj donis lin dungon kiel privata instruisto ĉe la bieno Lähme proksime de Werneuchen. En la 1747-a jaro Ramler revenis Berlinon kie li instruis de 1748-90 filzosofion ĉe la lernejo de la korpuso kadeta.
Graveco
Ramler verkis multon da poemoj, antaŭ ĉio multajn odojn. Kelkaj liaj skribaĵoj muzikigitis fare de Georg Philipp Telemann, Joachim Quantz kaj Carl Heinrich Graun. Ekser tio Ramler tradukis verkojn de la romiaj verkistoj Horacio, Katulo kaj Martialis. Krome li estis literaturkritikanto sekvante konsekvence la principojn de la franca estetikisto Charles Batteaux, kies kvarvoluman Enkondukon en la belaj artoj Ramler estis tradukinta en 1756-58. Sur tiu ĉi bazo li tralegis kaj komentis la verkojn de samtempuloj kiuj ne ĉiam entuziasmiĝis pri tio. Ramler gravis krome kiel eldonisto de ne tiom konataj verkistoj. Mendelssohn tamen kritikis la de Batteaux prenitan estetikan skalon ĉar per ĝi la imitado de naturo taksatas la baza principo de poezio.
La samtempuloj admiras Ramler kiel germanan Horacion, sed jam la sekvinta generacio volis vidi en la persono de Ramler nur simplan poetikan trejniston. Fakte taŭgas nek troestimi la verkojn de Ramler (ekz. komparite al Klopstock) nek malbonigi lin kiel laman versaĵfaranton. Kiel poeto, tradukisto, eldonisto kaj kritikisto li nepre meritas altan pozicion inter la berlinaj klerismuloj de la 18-a jarcento.
Flandra Parlamento
La Flandra Parlamento (flandre: Vlaams Parlement, kaj iam nomita Flandra Konsilantaro aŭ Vlaamse Raad) konstituas la leĝofaran povon en Flandrio, por aferoj kiuj estas ene de la kompetento de Flandrio, kaj kiel geografia regiono kaj kiel kultura komunumo de Belgio (aparte de la franc-parolanta komunumo kaj Valonio, kiu havas apartajn leĝofrajn instituciojn - nome Parlamento de la Franclingva Komunumo kaj Valona Parlamento).
La Flandra Parlamento aprobas dekretojn, kiuj estas flandraj leĝoj, aplikeblaj al ĉiuj personoj en la Flandra Regiono, kaj al Flandraj institucioj en Bruselo; ĝi nomumas kaj kontrolas la Flandran Registaron; kaj ĝi aprobas la Flandran buĝeton. La Flandra Parlamento kunsidas en la konstruaĵo de la Flandra Parlamento en centra Bruselo, kaj ties membroj kaj stabanaro havas hejmon en la Ĉambro de Flandraj Reprezentantoj.
Nidfurn-Haslen (stacidomo)
Nidfurn-Haslen estas fervoja stacidomo en Glaruso Sudo, Svislando.
Sándor Szana
SZANA Sándor (sana) estis hungara pediatro naskita en Temeŝvaro la 18-an de aŭgusto 1868 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de majo 1926.
Kariero
Szana organizis en Temeŝvaro hejmon por trovitaj infanoj, akuŝinstituton, infanpoliklinikon. Li ekigis la unuan kurson de infanvartado, de 1909 ĝis 1921 li estis direktoro de la ŝtata infantrovitejo de Budapeŝto. En 1898 li aperigis monatrevuon titolitan Unsere Gesundheit (Nia sano) en Temeŝvaro.
Loučky
Nomon Loučky havas pluraj setlejoj:
Miĥail Ĉeĥov
Miĥail Ĉeĥov (aŭ en angla Mikhail Aleksandrovich "Michael" Chekhov kaj en rusa Михаил Александрович Чехов, la - la ) estis rus-usona aktoro, teatra reĝisoro, aŭtoro, kaj teatra teoriisto. Lia aktorada tekniko estis uzata de aktoroj kiaj Clint Eastwood, Marilyn Monroe, kaj Yul Brynner. Konstantin Stanislavski referencis al li kiel lia plej brila studento. Li estis nevo de la dramaturgo Anton Ĉeĥov, ĉar filo de lia frato Aleksander Ĉeĥov.
Kvankam ĉefe teatra aktoro, li faris kelkajn rimarkindajn aperojn en filmoj, eble ĉefe kiel la freudeska analizisto en la filmo de Alfred Hitchcock nome Spellbound (1945), pro kiu li ricevis sian nuran nomumon por Oskar-premio.