cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Balgach
Geografio
Balgach situas en la Suba Rejnvalo inter Sankt-Margreto kaj Altstätten rekte sub la apencelaj montetoj. La orientan limon de Balgach formas la kanalo Rheintaler Binnenkanal, kiu akvigas kaj senakvigas la ebenaĵon inter la apencelaj montetoj kaj la Rejno. Sur la teritorio de la komunumo Balgach situas ankaŭ parto de la municipo Heerbrugg kaj precipe la Kastelo Heerbrugg. La komunumo limas en oriento al la apencelaj komunumoj Reute AI en Kantono Apencelo Interna kaj Oberegg AI en Kantono Apencelo Ekstera. Sudoriente ĝi limas al Rebstein, sudokcidente al Oberriet SG, okcidente al Diepoldsau kaj Widnau kaj norde al Berneck.
Trafiko
Per lokaj aŭtobusoj kaj poŝtaŭtobusoj Balgach estas konektita kun la stacidomo de Heerbrugg, kiu siutas sur la teritorio de la najbara komunumo Au-Heerbrugg kaj Altstätten SG. Ankaŭ la nacia aŭtostrato A13 facile atingeblas.
Ekonomio
Tradicie Balgach estis vinkultivada komunumo, kion ĝi restis ĝis hodiaŭ. Post la konsturo de la fervojo en la jaro 1958 en Heerbrugg estiĝis grava industria setlejo kaj ankaŭ en Balgach mem instaliĝis pli kaj pli da industrio. Tiel ekzemple la insturmentkonstruisto Leica Geosystems AG havas sian sidejon en Balgach.
Historio
La unua skriba mencio de Balgach datiĝas el dokumento de la jaro 890 aŭ 891 kiel Palgaa. La dokumento temas pri reĝa bieno. En la jaro 1347 la Libersinjoroj von Sax transdonis siajn voktrajrojn pri la bieno Balgach al la virina Abatejo Lindau. En la jaro 1510 la Monaĥejo Sankt-Galo akiris la regadon de Balgach. Ĝis la jaro 1798 Balgach estis parto de la kamparvoktejo Rejnvalo. En la jaro 1803 Balgach fariĝis memstara politika komunumo en la nove fondita Kantono Sankt-Galo.
Lampungo
Lampungo (Lampung) estas unu el la 31 provincoj, kiuj kune kun 2 specialaj regionoj kaj la ĉefurba distrikto Ĝakarto konsistigas Indonezion. La provinco kovras areon de kvadrataj kilometroj kaj estas parto de la insulo Sumatro. Laŭ stato de la jaro 2011 Lampungo havis loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po 226 homoj laŭ kvadrata kilometro. Laŭ tiu stato ĝi konsistis el unu 2 urboj, 12 distriktoj, 206 subdistriktoj kaj vilaĝoj. Administra centro estas la urbo Bandar Lampung. Grava urbo estas Metro.
La Sunda Markolo disigas la provincon de la insulo de Javo. La provinco inkluzivas ankaŭ la vulkanan insulon Krakatoa, kiu internacie konatiĝis pro la vulkana erupcio de 1883.
La Courneuve - Six Routes (pariza metrostacio)
La Courneuve - Six Routes estas estonta metrostacio de Grand Paris Express situanta en komunumo La Courneuve en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio. Ĝi ŝuldas sian nomon al tiu de la respektiva kvartalo. Ĝi ankaŭ estas haltejo de tramvojo T1.
4038 Kristina
4038 Kristina estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Kristina" en honoro de Kristina Leterme, profesorino pri franca kaj rusa literaturo, kunulino de la malkovrinto.
Oni ne konfuzu ĝin kun 628 Christine.
LTU
La vorto havas plurajn signifojn:
Beŝenovo
Beŝenovo, serbe Бешеново, slave Bešenovo, hungare Besenyő [beŝenjO] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Sremska Mitrovica. La loknomo signifas: peĉenego.
Situo
Bešenovo situas sur sudaj deklivoj de Fruŝka Gora.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Aŭstrio-Hungario, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Dum la 2-a mondmilito la vilaĝo apartenis al tiam sendependa Kroatio. En 2002 loĝis en Bešenovo 965 homoj, (945 serboj (98 %), po 2 kroatoj, jugoslavianoj, ukrainoj kaj hungaroj kaj ankaŭ aliaj).
Campus
Eldonejo Campus - germane Campus-Verlag - estas germania libreldonejo kun centra oficejo en Frankfurto ĉe Majno. Ĝi fondiĝis en 1975 fare de Frank Schwoerer kiel eldonejo por kritika literaturo pri sociaj sciencoj. Iom post iom la libroprogramo ampleksiĝis je verkaĵoj pri ekonomiko, konsililoj pri studado, profesia vivo kaj financado, kaj pri popularsciencaj verkaĵoj de la fokusoj politiko, ekonomio, socio kaj historio.
En 1995 la filo de la eldoneja fondinto, Thomas Carl Schwoerer, transprenis la estradon. En 2001 li de la germanlingva magazino Buchmarkt ricevis la honorigon "libroeldonisto de la jaro". La eldonejo laŭ la stato fine de la jaro 2012 havas proksimume 35 dungitojn. Pojare publikiĝas pli-malpli 200 novaj librotitoloj, el kiuj duono estas faka, scienca literaturo.
Druye (stacidomo)
Druye estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Druye, en departemento Indre-et-Loire, regiono Centro-Valo de Luaro.
Yochanan Vollach
Yochanan Vollach [Jochanan Wallach] naskiĝis la en Kiryat Bialik) estas Israela futbalisto.
Druye (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Les Sables-d'Olonne - Tours (525000).
Abdullah al-Hamid
Abdullah al-Hamid (arabe عبد الله حامد علي الحامد, naskiĝis la 12-an de julio 1950 en Burajda, mortis la 24-an de aprilo 2020 en Rijado) estis sauda poeto, profesoro pri la araba lingvo kaj homrajta aktivulo en Sauda Arabio. En 2018 al li kaj al du samlandanoj estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“. La premiintoj eksplicite laŭdis la tri honorigitojn pro la "viziaj kaj kuraĝaj klopodoj, gviditaj de universalaj homaj-rajtoj-principoj, por reformi la totalisman politikan sistemon en Sauda Arabio".
Li estas kunfondinto de la Saud-arabia Asocio pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj kaj estis malliberigita plurajn fojojn pro postulado de la establado de konstitucia monarkio en Saud-Arabio.
En majo 2005, d-ro Abdullah al-Hamid estis kondamnita al sep jaroj en malliberejo por "montri malkonsenton kaj malobei al la reganto" post postulado de reformoj. Li estis pardonita kaj liberigita la 8-an de aŭgusto 2005.
Heinrich Göbel
Heinrich Göbel, aŭ Henry Goebel (20a de aprilo, 1818 – 4a de decembro, 1893), naskiĝinta en Springe, Germanio, estis precizema mekanikisto kaj inventisto. En 1848 li elmigris al Novjorko, kie li loĝis ĝis sia morto. Li ricevis usonan ŝtatanecon en 1865.
Viktor Lutze
Viktor Lutze (Bevergern, la — Potsdam, la ) estis germano, kiu membris en NSDAP (la nazia partio kaj gvidis SA-n, la Atencotrupoj konataj kiel "Brunĉemizuloj. Li ekgvidis tiun organon post la morto de Ernst Röhm dum la Nokto de la longaj tranĉiloj.
Heinrich Göbel
En 1893, gazetaro informis, ke 25 jarojn antaŭe, Göbel estis disvolviganta inkandeskajn lampojn kompareblajn al tiuj inventitaj en 1879 de Thomas Alva Edison. Sed Göbel ne postulis patenton.
Viktor Lutze
Lia regado ĉe SA okazis de 1934 ĝis 1943, kiam li mortis kun sia filino en aŭtomobila akcidento.
Eryngium
]]
Senegala stepkoko
La Senegala stepkoko (Pterocles senegallus) estas mezgranda birdo de la familio de Pterokledoj.
Karin Boye
Karin BOYE (naskiĝis la 26-a oktobro 1900, mortis la nokto antaŭ la 24-a aprilo 1941) estis sveda verkisto, poeto kaj tradukisto. Ŝi estas konata ĉefe por ŝia poezio, sed ŝi ankaŭ verkis romanojn, novelojn kaj artikolojn.
Afrika civeto
La Afrika civeto (Civettictis civetta) estas specio de mamula karnomanĝulo de la familio de la Viveredoj, la sola membro de la genro Civettictis. Ĝi loĝas en la arbaroj de Subsahara Afriko, precipe de Orientafriko. Ĉiomanĝanta besto, ĝi ne estas minacata de formorto.
Karin Boye
Unu el la plej konataj verkoj de Boye estas Kalokaino (Kallocain svede), eldonita en 1940. La libro estas malutopia scienc-fikcia romano, internacie rekonita verko. Ekzemple la brita aŭtoro George Orwell diris ke li inspiriĝis multe de la libro de Karin Boye verkonta sian faman libron "1984".
Ludmila Klegová
Ludmila Klegová nomata amike Lýdie (naskiĝis la 22-an de oktobro 1926 - mortis la 26-an de majo 2011) estis ĉeĥa esperantistino, honora membro de ĈEA.
Senegala stepkoko
Aspekto
Temas pri mezgranda birdo, 29–36 cm longa, kaj 235-340 g peza, kun enverguro de 55–65 cm. Ĝi estas la ununura pteroklo kiu malhavas brustan strion, kiu eble helpas idan prenadon de akvo el la brustoplumaro. Male ili havas laŭlongan nigran strion en la ventro, kompreneble pli videbla dumfluge. Gorĝo kaj vizaĝo estas flavecaj (pli hela ĉe inoj kaj kun grizaj traokula strio, kolo kaj brusto ĉe maskloj) kaj ankaŭ la okulringo estas flaveca. La beko estas blueca. La ino havas punktitajn kronon, bruston kaj suprajn partojn. Junuloj similas al inoj. Orientaj birdoj estas pli palaj kaj pli grizaj.
Ludmila Klegová
Ŝi estis aktiva esperantistino jam de sia junaĝo kiel membrino de Junularo Ostrava. Ekde la fondo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio (1969) ŝi sindone laboris por renoviĝo de Esperanto-movado en Ĉeĥio. Ŝi ankaŭ certan tempon laboris en la sekretariejo en Prago. Multajn jarojn ŝi prezidis EK en Poruba kaj fondis Esperanto-rondeton de pensiuloj. Kun aliaj klubanoj ŝi iniciatis plantadon de Esperanto-arbo (tilio) helpe de studentoj de Gimnazio Olga Havlová en Poruba. Ŝi meritis pri eldono de informa Esperanto-broŝuro de la urbo Ostrava, kiun ŝi ankaŭ tradukis. Bedaǔrinde tio estis ŝia lasta poresperanta laboro, kiun ŝi rezignis pro ne tre bona sanstato.
Afrika civeto
Interalie ĝi vivas en la ekoregiono nomata : orient-gvineaj arbaroj.
Senegala stepkoko
Kutimoj
Ili manĝas semojn ĉu mateniĝe ĉu krepuske kaj trinkas are mateniĝe. Kiel aliaj pterokloj ili englutas sablerojn aŭ ŝtonetojn por faciligi sian digeston.
Nesto estas engrunda truo proksime de ŝtono aŭ hufospuro kie la ino demetas tri ovojn. Kovado daŭras unu monato, la masklo havas sian vicon dumnokte kaj alportas akvon al la idoj. La idoj estas helgrizbrunaj, ekmanĝas post kelkaj tagoj kaj ekflugas post ĉirkaŭ unu monato.
Heinrich Göbel
En 1893, la Edison Electric Light Company denoncis tri fabrikantojn de inkandeskaj lampoj pro malrespekto al la patentoj de Edison. La defendo de tiuj kompanioj plendis, ke la patento de Edison estis nevalida ĉar la sama invento estis farita de Göbel 25 jarojn antaŭe, kio estis konata kiel "Göbel defendo".
Afrika civeto
La frukta konsumado de tiu afrotropisa specio ludas gravan rolon por la disvastigo de la semoj en la arbara medio.
Senegala stepkoko
Kutimoj
Dum nereprodukta sezono estas gregema specio kiu ariĝas en aroj de centoj aŭ eĉ pli malofte de miloj da birdoj.
Referenco
BirdLife International 2004. Pterocles senegallus. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. ] 24 Julio 2007.
Heinrich Göbel
Post la morto de Göbel, en kelkaj landoj, oni starigis legendon, ke li estas la vera inventisto de praktika inkandeska lampo.
Göbel ja akiris patentojn por plibonigo de kudromaŝinoj (1865), por plibonigo de la pumpilo Geissler (1882) kaj por tekniko por konekti karbonfadenojn al metalaj kabloj en inkandeskaj lampoj (1882). Tiuj tri patentoj ne havis influon en postaj teknikaj disvolvigoj.
Karin Boye
Kalokaino estas skribita kiel taglibro de la ĉefrolulo, la sciencisto Kall. Li produktis substancon kiu injektita en homo malebligas al la homo mensogi. La substanco estas nomita ”Kalokaino” pro sia inventinto, kaj Kall estas entuziasma pri uzi sian inventaĵon en la popolo de la totalisma ŝtato kie li vivas. Tamen, kiam li ricevas novan sciencan kolegaron Kall ekscias terure ke lia propra invento povas kaŭzi danĝeregon ankaŭ por li mem.
Lukaniko
Lukaniko (greke Loukániko, λουκάνικο) estas la komuna greka vorto por porkaĵa kolbaso, sed ekster Grekio la vorto ĝenerale estas uzata specife por grekaj kolbasoj kun oranĝa ŝelo, fenkol-semoj, kaj diversaj aliaj sekigitaj herboj kaj semoj, kaj foje fumaĵitaj tre aromaj lignoj. Grekaj kolbasoj ankaŭ estas ofte aromaj per verdaĵoj, precipe poreoj.
Lukaniko ofte funkcias kiel mezeo, tranĉaĵo kaj fritita, foje kun saganaki. Ĝi ankaŭ kuiriĝas en diversaj pladoj. Porkoj estis la ĉefaj bestoj en tradicia greka farm-ekonomio, ĉar ili estis facile manĝeblaj kun restaĵoj, kaj kolbaso estis grava maniero konservi la viandon.
La nomo "lukaniko" estas derivita de la antikva romia kuirarto lukanika (el Lukanio, regiono en suda Italio) kaj estis uzata en la greka ekde almenaŭ la 4-a jarcento.
Louis L'Amour
Louis Dearborn L'Amour (22a de Marto 1908 – 10a de Junio 1988) estis usona romanisto kaj novelisto. Liaj libroj konsistis ĉefe el romanoj de vakeroj (kvankam li nomigis sian verkon 'landlimaj historioj'); tamen, li verkis ankaŭ historian fikcion (The Walking Drum), scienc-fikcion (The Haunted Mesa), ne-fikcion (Frontier), same kiel poezion kaj novel-kolektojn. Multaj el liaj historioj estis transpasitaj al kino kaj John Wayne iam faris la dubindan aserton ke L'Amour estas la plej interesa homo en la mondo. La libroj de L'Amour pluestas popularaj kaj plej iris tra multaj presaĵoj. Je la tempo de lia morto preskaŭ ĉiuj el liaj 105 ekzistantaj verkoj (89 romanoj, 14 novelaj kolektoj, kaj du tut-longaj verkoj de nefikcio) estis ankoraŭ presataj, kaj li estis konsiderata "unu el la plej popularaj verkistoj".
LUA
La tri-litera kombinaĵo LUA havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Olsdorf (Eifel)
Olsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Kunikla piedo
La kunikla piedo aŭ lepora piedo estas rigardata - por multaj homoj - kiel amuleto, kiu alportas bonŝancon por la kunportanto. Tiu aŭ simila - bestoligita - superstiĉo verŝajne ekzistis jam en la kelta epoko de Britio, sed ĝi disvastiĝis en la 19-a jarcento, ĉefe en Eŭropo, Ameriko, Ĉinio. Ekde la 1980-aj jaroj, aperis la artefarita kunikla piedo.
Por la konvena kunikla piedo, oni antaŭskribis kondiĉojn, tiel mortigan lokon, tagon, aspekton de mortiga persono, plenlunon ktp.. Oni preferis kuniklan piedon el la maldekstra, posta kruro.
Walter Braunfels
Walter Braunfels (* 19-an de decembro 1882 en Frankfurto ĉe Majno; † 19-an de marto 1954 en Kolonjo) estis germana komponisto, muzikpedagogo kaj pianisto.
Post la sukceso de sia fantasma opero „Prinzessin Brambilla“, antaŭprezentita en 1909 sub la direktado de Max von Schillings en Stutgarto, oni laŭdis Braunfels kiel estontecomontra reprezentanto de la Nova Muziko.
Reveninte el la unua mondmilito li konvertiĝis al katolikismo. Ĉi tiu religia konfeso montriĝis poste en kelkaj el liaj komponaĵoj, ekz. la Te Deum kaj la granda meso op. 37. Sekvis pluraj jaroj, en kiuj li sukceses koncertis kiel pianisto. En 1925 li transprenis postenon ĉe la novfondita altlernejo por Muziko en Kolonjo; poste li fariĝis direktoro de ĉi tiu altlernejo. Dum la epoko de la Tria Regno oni forigis lin el ĉi tiu posteno, ĉar li estis „duonjudo“. Estis malpermesite prezenti liajn verkojn. Braunfels tamen restis en Germanio, retiriĝis el la politika vivo kaj sin dediĉis al la komponado. Post la dua mondmilito li reorganizis la Kolonjan altlernejon kaj denove fariĝis ties direktoro. Li mortis en Kolonjo en 1954.
Braunfels sin rigardis kiel malfru-romantisman-tradicieman komponiston en la sukcedo de Hector Berlioz, Richard Wagner, Anton Bruckner kaj Hans Pfitzner. Post la dua mondmilito la muzika avangardo rigardis lian muzikon kiel ekstermodan, tiel ke lia muziko eniris forgeson. Nur en la 1990-aj jaroj oni remalkovris lian valoron por la muzika vivo.
Grzegorz Furgo
La 13an de septembro 2016 li kunfondis la Parlamentan Grupon de la Lingvo Esperanto (PGLE) kiun gvidas parlamentanino de Pola Sejmo Anna Wasilewska.
Esperanto
La 13an de decembro 2016 okazis la unua kunsido de Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) en kiu partoprenis Anna Wasilewska kaj kvin aliaj parlamentanoj el la 13 aliĝinta al la Grupo. Jen unu el la decidoj de la kunsido: La Zamenhofa Tago en Pola Parlamento - venontjare la 15an de decembro 2017, do en la jaro en kiu UNESKO honorigas Ludovikon Zamenhof pro la 100-jara datreveno de la morto de nia Majstro. Tian proponon al Pola Parlamento faris la novkreita Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) dum sia unua kunsido, fakte proponis ĝin Andrzej Maciejewski - parlamentano de klubo de Paweł Kukiz. Prezidantino de la Grupo estis elektita Anna Wasilewska el partio Civitana Platformo kaj Vic-Prezidanto estis elektita Krzysztof Truskolaski kaj 3 aliaj vic-prezidantoj, do po unu el ĉiuj aliaj partioj. Aktuale estas en la Grupo 13 parlamentanoj (sejmanoj kaj senatanoj) kaj la kunsidon partoprenis du esperantistoj kiuj konvinkis la parlamentanojn por krei la Grupon t.e. Eduardo Kozyra el Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto kaj Mariano Zdankowski el Varmia-Mazuria Esperanto-Societo.
Anna Wasilewska - Prezidantino de Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE) estas la aŭtorino de la projekto de la rezolucio de Pola Parlamento (Sejmo) - kaj danke al ŝi la 7an de aprilo 2017 Pola Parlamento unuanime per aklamo akceptis la rezolucion pri la memorigo de la 100a datreveno de la morto de Ludoviko Zamenhof .
Vidu
la Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto (PGLE)
(87024) 2000 JS66
(87024) 2000 JS66 estas terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido.
Flua konsonanto
Flua konsonanto, aŭ fluanto, aŭ likvido estas alproksimanta konsonanto kiu ne estas klasita kiel duonvokalo (glitaĵo) ĉar ĝi ne respektivas fonetike al specifa vokalo (tiel, ekzemple, kiel la komenca en la angla yes respektivas al ).
(87024) 2000 JS66
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia tre discentra orbito krucas tiun de la Tero kaj interne tanĝas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de ĉi tiu planedo.
1738 Oosterhoff
1738 Oosterhoff estas malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.
Nomo
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Pieter Oosterhoff (1904 - 1978).
Flua konsonanto
Tipoj de fluaj konsonantoj
La klaso de fluantoj (la aro fluantoj) divideblas en lateralajn fluantojn kaj rhotojn.
(Obstruentaj lateraloj, kiuj estas precipe trovataj en indiĝenaj lingvoj de Norda Ameriko kaj inkluzivas tiajn sonojn kiaj la, la , kaj la afrikatojn la , la , kaj la , estas konsiderataj kiel fluantoj sed ne havas ties altan sonorecon. Nek uzeblas obstruantaj lateraloj sammaniere kiel sonorantaj lateraloj en la lingvoj kie ili troviĝas.)
Tipaj fluantoj en la angla estas la sonoj kaj. En la plejo da eŭropaj lingvoj la litero "r" prezentas alveolaran trilon, kio estas ties valoro en la IFA. En la franca, la germana kaj la dana, la litero "r" prezentas uvularan trilon prononcatan diste malantaŭe en la gorĝo - kvankam en la praktiko uvulara alproksimanto estas la kutima realigaĵo de tiu sono krom en tre zorga parolo.
Iuj eŭropaj lingvoj, ekzemple la itala kaj la serbo-kroata, havas pli ol du fluajn fonemojn. Tiuj lingvoj tipe havas la aron, kvankam iuj (kia la rusa) havas.
Fluaj konsonantoj tra la mondo
Aliloke en la mondo, du fluantoj de la tipoj supre menciitaj restas la plej komuna kombinaĵo, krom en Norda Ameriko kaj Aŭstralio. En Norda Ameriko, la plejmulto de lingvoj tute ne havas rhoton kaj estas granda diverseco de lateralaj sonoj - kvankam la plejo estas obstruentaj lateraloj anstataŭ fluantoj. La plejo da indiĝenaj aŭstraliaj lingvoj estas tre riĉaj je fluantoj, kun iuj havantaj tiel multe kiel sep distingajn fluantojn. Tiuj tipe inkluzivas dentalajn, alveolarajn, retrofleksajn kaj palatalajn lateralojn, kaj tiel multaj kiel tri rhotojn. Tia riĉo en fluaj konsonantoj iasense kompensas por la malgrandaj vokalaj inventaroj kaj manko de frikativoj de tiuj indiĝenaj lingvoj.
Iuj afrikaj lingvoj ankaŭ faras kontraston inter du rhotoj, kutime trilo kaj frapeto.
Aliflanke, estas multaj indiĝenaj lingvoj kun neniuj fluantoj en la amazona basino kaj orienta Norda Ameriko, kaj ankaŭ kelkaj en Azio kaj Afriko. Polineziaj lingvoj tipe havas nur unu fluanton, kiu povas esti, aŭ lateralo, aŭ rhoto.
Naumburg (Saale)
Naumburg estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la urbo havis  loĝantojn. Dum la lastaj jaroj la urba teritorio pro diversaj administraj reformoj signife grandiĝis: kiel ĝis nun lasta el tiuj ampleksigoj la 1-an de januaro 2010 la kvar ĝis tiam sendependaj komunumoj Bad Kösen, Crölpa-Löbschütz, Janisroda kaj Prießnitz iĝis urbopartoj.
Naumburg situas borde de la riveroj Saale kaj Unstrut.
Historio
Naumburg iam estis rezidejo de la episkopo de la Episkopujo Naumburg-Zeitz.
László Mazán
László MAZÁN [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete Mazán László Gyula estis hungara pentristo, instruisto.
László Mazán  naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Békéscsaba.
Stacio Higashi-Neyagawa
Stacio Higashi-Neyagawa (japane: 東寝屋川駅 [Higaŝi-Nejagaŭa-eki], angle: Higashi-Neyagawa Station) estas fervoja stacio en Nejagaŭa, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Katamachi.
László Mazán
Biografio
László Mazán frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo (jam tiutempe li desegnadis), poste en 1917 li soldatiĝis. En fino de la 1-a mondmilito li malsaniĝis, poste eĉ li estis militkaptito. Ekde 1920 li studis en la Belarta Altlernejo, li lernis de István Réti kaj Gyula Rudnay. Ekde 1925 li instruis desegnadon en gimnazio de Békéscsaba. Li pentradis-desegnadis ĉefe karikaturojn.
Frontera (Coahuila)
Frontera estas unu el la 38 komunumoj de la meksika subŝtato Coahuila, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Frontera. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 05010.
Frontera signifas en la hispana "landlimo".
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 70160 loĝantojn. El tiuj estis 35.044 viroj kaj 35116 virinoj. La komunumo havas surfacon de 506,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 590 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 56.452 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 29 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,051 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Asteroida familio
Asteroida familio estas grupo da asteroidoj, kiuj havas proksimume samajn orbitajn elementojn, tiajn kiaj : grandan duonakson, discentrecon kaj orbitan klinangulon. Iuj el tiuj asteroidaj familioj estas rigarditaj kiel koliziaj familioj, tio estas grupoj da rompaĵoj rezultantaj de asteroidaj kolizioj.
Ĝeneralaj ecoj
Estas proksimume 20 al 30 klare identigitaj asteroidaj familioj, kaj pluraj deko da aliaj malpli nete, la plejparto el ili troviĝas en la asteroida ĉefzono, kvankam pluraj familioj (tiaj, kiaj la Palasa, la Hungaria kaj la Focea familioj) havas orbitan klinangulon pli granda kaj grandan duonakson pli malgranda ol tiuj de la korpoj de la ĉefa zono.
Inter 33 kaj 35% el la asteroidoj de la ĉefa zono estas anoj de familioj.
Estis trovita familio asociata kun la nanoplanedo Haŭmeo. Oni serĉis koliziajn familiojn ĉe la trojaj asteroidoj sed ĝis nun sen trovi tiajn familiojn.
Deveno kaj evoluo
Hipoteze, la familioj formiĝis post kolizioj inter asteroidoj. En multenombraj okazoj, la kolizita korpo estis frakasita. Sed estas ankaŭ pluraj familioj, kie la "ĉefa korpo" ne estis tre perturbata (ekzemple la Vesta, Palasa, Higia kaj Masalia familoj) Tiaj familioj konsistiĝas el unu granda asteroido kaj multe da malgrandaj. Iaj familioj (ekzemple la Flora familio) havas malsimplajn strukturojn malfacile klarigeblajn, kio povus rezulti de pluropaj kolizioj, okazinte je malproksimaj epokoj. Ĉar deveninte de sama korpo, la anoj de familio havas proksimajn kemian komponiĝon, sed estas notindaj eksceptoj, kiam la familio rezultas de la diseriĝo de diferenciĝinta kosma korpo (ekzemple, la Vesta familio).
Entruduloj
Ne estas malofte, ke asteroido havas hazarde samajn orbitajn elementojn kiel anoj de familio, kaj tamen ne devenas de la kolizio kiu formis la familion. La entruduloj povas esti "perfidataj" per iliaj spektraj ecoj, kiuj ne kongruas kun tiuj de la aliaj familianoj. Plej fama entrudulo estas Cereso, kiun oni malprave kredis ĉefa ano de la "Ceresa familio", familio nun konata kiel Gefiona familio.
Château-Chinon (stacidomo)
Château-Chinon estas franca varstacidomo sur linio Tamnay-Châtillon - Château-Chinon, situanta en Château-Chinon (Campagne), en departemento Nièvre, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Tamnay-Châtillon - Château-Chinon (763000).
Josef Xaver Kobza
Josef Xaver KOBZA (27. 2. 1921 en Herbortice - 7. 11. 2020 en Veselí nad Lužnicí) estis ĉeĥa pastro kaj esperantisto, honora membro de ĈEA.
Konata kiel kunorganizinto de la Katolikaj E-Tendaroj okazintaj en la jaroj 1969 – 1977 en lia naskiĝvilaĝo Herbortice. En la jaro 1950 li soldatservis en PTP (armea reeduka laborbataliono), dum kiu li estis kondamnita al dujara prizono pro nepermesita grupiĝado. Post sia reveno el malliberejo al Herbortice kaj laborante denove kiel pastro, li fondis E-rondeton por lerni internacian lingvon. Baldaǔ poste li partoprenadis diversajn E-aranĝojn enlande kaj en Pollando. Li partoprenis UK-on en Sofio kaj Budapeŝto. Li fervore aktivadis en la katolikaj someraj tendaroj, en multaj renkontiĝoj de la esperantistoj precipe en IKUE kongresoj. En la urbo Písek, kie li dum multaj jaroj plenumis sacerdotan servon, li kunorganizis sukcesajn E-aranĝojn. En 2007-2017 li vivis en la en porpastra domo en České Budějovice, sekve du jarojn denove cxe petranoj en Písek kaj ekde 2019 en la Domo de Sankta Francisko en Veselí nad Lužnicí, kie li la 7-an de novembro 2020 forpasis.
Der Medicus
La kuracisto (en germana: Der Medicus) estas germana aventura filmo de 2013 bazita sur la samnoma romano The Physician de Noah Gordon. La filmo fokusas al orfo el angla urbo de la 11a jarcento kies patrino mortiĝis pro mistera malsano. La knabo dediĉas sin al la studo de medicino kaj decidas veturi al Persio por koni la faman kuraciston Aviceno.
La rolo de Aviceno estis ludita de Ben Kingsley.
Bica
Bica [bika] (Kalotabikal) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 633 loĝantojn (rumanoj), en 1992 120. Ĝia unua skriba mencio estis en 1359. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs (reĝa departemento) vármegye). Administre ĝi apartenas al Mănăstireni.
AUNS
La Agado por sendependa kaj neŭtrala Svisujo; ( Aktion für eine unabhängige und neutrale Schweiz, mallonge AUNS;  la Action pour une Suisse Indépendante et Neutre mallonge ASIN;  Azione per una Svizzera neutrale e indipendente, mallonge ASNI) estas svisa politika  organizaĵo fondita en jaro 1986.
La agado ne volas EU-membriĝon de Svisujo kaj ne volas membriĝon de Svisujo en militaj organizaĵoj de fremdaj ŝtatoj.
La agado havas cirkaŭ 46,000 membrojn en oktobro de jaro 2010.
Simila organizaĵo
La junularo por libereco, sendependeco, neŭtraleco de Svisujo estas simila organisaĵo kun nomoj en germana, franca, itala kaj angla lingvo:
Libro
Max Haller, Die Europäische Integration als Elitenrozess, Das Ende eines Traumes, VS Verlag für Sozialwissenschaften Januaro 2009, 545 paĝoj ISBN 3531157787 EAN: 9783531157788; en germane, la aŭtoro estas profesoro pri sociologio en Graz en Karl-Franzens-Universato.
Deschampsia cespitosa
Deschampsia cespitosa (malglata deskampsio) estas specio el Pooideae.
Priskribo
Deschampsia cespitosa estas herbotufkonstituanta staŭdo. Ĝi altas 20 ĝis 200 centimetrojn. La ligulo estas mallarĝa kaj longas ĝis 15 milimetrojn. La folio estas plata aŭ rulita kaj larĝas ĉirkaŭ 2 ĝis 5 milimetrojn kaj longas 10 ĝis 60 centimetrojn.
La frukto estas malhelbruna kariopso kiu longas 2 ĝis 3 milimetrojn.
Disvastiĝo
Ĝi devenas de la palearkta ekozono, nun ĝi estas tutmonda
(7022) 1992 JN4
(7022) 1992 JN4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Taizy
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj al la kantono .
Movebla tipo
Movebla tipo estas la sistemo de presarto kaj tipografio kiu uzas moveblajn komponantoj por reprodukti la elementojn de dokumento (kutime unuopaj literoj aŭ interpunkcio). La unua konata sistemo de moveblaj tipoj en la mondo por presado estis farita de ceramikaj materialoj kaj kreita en Ĉinio ĉirkaŭ la jaro 1040 fare de Bi Ŝeng]] (990–1051) dum la Norda Dinastio Song (960–1127). En 1377, la unuaj metalaj tipoj estis inventitaj en la epoko Gorjeo en Koreio, kiuj estis uzataj por presi Jikjiŝimĉeĝojeol aŭ simple Jikji, kiu estas la plej antikva ekzistanta movebla metalpresita libro. La disvastigo de ambaŭ sistemoj de moveblaj tipoj estis, tamen, limigita. Ili estis multekostaj, kaj postulis enorman kvanton de laboro por manipuladi la milojn da ceramikaj tabuletoj, aŭ ĉe Koreio, metalaj tabuletoj, postulitaj por skribaĵoj bazitaj sur la Ĉina skribsistemo, kiu havas milojn da karaktroj.
Ĉirkaŭ 1450 Johannes Gutenberg faris mekanikan metalmoveblatipan presmaŝinon en Eŭropo, kun plinovigoj en la fandado de la tipoj bazitaj sur matricoj kaj manmuldujojn. La pli limigita nombro de karaktroj necesaj por eŭropaj lingvoj estis avantaĝo kaj grava faktoro. Gutenberg estis la unua kiu kreis tipopecojn el alojo el plumbo, stano, kaj antimono — kaj tiuj materialoj restis normigaj dum 550 jaroj.
Naundorf (Saksio)
Naundorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
LUC
La vorto havas plurajn signifojn:
Fasolado
Fasolado, (greke φασολάδα, φασουλάδα aŭ φασόλια) estas greka, kipra kaj levantena supo, kun sekaj blankaj faboj, olivoleo kaj legomoj, foje nomataj la "nacia manĝaĵo de la grekoj".
Ĝi havas similan varianton en la turka kuirarto kiu nomiĝas kuru fasulye. La araba versio nomiĝas fasulia (arabe: فاصوليا) kaj troviĝas en Egiptio, Irako, Israelo, Jordanio, Libano, Libio, Palestino, Sauda Arabio, Sudano, Sirio kaj Jemeno.
Fasolado estas farita el boligita fazeolo kun tomatoj kaj aliaj legomoj kiel karoto, cepo, petroselo, celerio kaj nobla laŭro. Faboj foje estas uzataj anstataŭ blankaj faboj. Receptoj varias konsiderinde.
Ĝi ofte riĉiĝas per olivoleo ĉu en la kuirejo, ĉu sur la tablo.
Male al la itala fagiolata, la brazila kaj portugala feijoada, rumana fasole kaj la hispana fabada, fasolado ne enhavas viandon.
Sassofeltrio
Sassofeltrio estas komunumo de Italio.
Molukoj (provinco)
Molukoj (Maluku) estas unu el la 31 provincoj, kiuj kune kun 2 specialaj regionoj kaj la ĉefurba distrikto Ĝakarto konsistigas Indonezion. La provinco kovras areon de 46 914 kvadrataj kilometroj kaj estas la suda parto de la Molukoj. Laŭ stato de la jaro 2011 la provincoj havis 1 533 506 loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po 32 homoj laŭ kvadrata kilometro. Laŭ tiu stato ĝi konsistis el 2 urboj, 9 distriktoj, 76 subdistriktoj kaj 898 vilaĝoj. Administra centro estas la insulo Ambon.
Post la disiĝo de la provinco Nordaj Molukoj en 1999, la provinco konsistas nur el la sudaj insuloj de la Molukoj. La ĉefaj insuloj estas Ambon, Seram, Buru kaj Wetar, la insularoj Banda, Kai, Aru, Lease kaj Tanimbar.
Imre Timkó (geologo)
Imre Timkó naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Ungvár (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio); (laŭ alia informo li naskiĝis en oktobro). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Imre Timkó frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. En 1896 li havis posteneton en Hungara Nacia Muzeo, en la sekva jaro li estis asistanto de la universitata anatomia instituto. Ekde 1898 li laboris en la geologia instituto, en la studjaro de 1898 li plulernis en akademio de Magyaróvár. Reveninta li esploris geologiajn rilatojn de la lando, li partoprenis en grundokreoj el marĉoj, poste li esploris ankaŭ eksterlande (Balkano, Bavario, Rusa Imperio). Li estis nomumita mineja ĉefkonsilisto en 1921, ekonomia ĉefkonsilisto en 1933. Li pensiuliĝis en 1935.
Bakonybél
Bakonybél [bakonjbEl] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Zirc.
Situo
Bakonybél situas en montaro Bakony en valo, laŭ flankovojoj. Zirc troviĝas 16 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1083 en formo Beli. Dum la mezepoko la klostro havis famon (supozeble fondita en 1018), tie vivis Sankta Gerardo. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. Germanoj kaj slovakoj refondis la komunumon. Inter 1815-1859 vitrofarejo funkciis apud la vilaĝo.
Château-Chinon (Campagne)
Château-Chinon (Campagne) estas franca situanta en departemento Nièvre, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Château-Chinonais.
Pierre Cérésole
Li instruis Esperanton kaj matematikon en La Chaux-de-Fonds.
Biografio
En 1910 li vojaĝis al Usono, de urbo San Francisko al insulo Havajo, kaj en 1912 li atingis Japanion. Por vivteni sin dum vojaĝo, li faris porokazan laboron kaj instruis matematikon. Dum sia vojaĝo li konfrontiĝis kun socia malegaleco. Tio estis sperto, kiu markis sian tutan vivon.
Post eksplodo de unua mondmilito, li revenis al Svislando. Tiam skuis la svisan popolon la militserva rifuzo de okcidentsvisa instruisto John Baudraz. Pierre Ceresole solidariĝis kun tiu pacisto kaj kampanjis por li. Li mem estis deklarita ne taŭga por militservo, sed devus pagi militimposton. Ĉar li rifuzis pagi kontribuon al svisa armeo, li estis ripete monpunita. Ĉar li obstinis - la juĝejo kondamnis lin al malliberejo.
Pro sia aktiva politika engaĝiĝo, li kontaktiĝis kun religia movado de socialistoj (Religiöse Sozialisten) kies fondinto estis Leonard Ragaz, svisa teologo kaj pacisto. Lia nova konato invitis lin partopreni al la unua internacia renkontiĝo de repaciga konferenco en Bilthoven, Nederlando.
En 1920 li estis fondinto de SCI, nome servo civila internacia. En vilaĝo Esner, kiu estis ruinigita pro la milito sur fama batalkampo de Verdun en Francio, li organizis kun kvakero Hubert Parris en novembro 1920 ĝis la 21-a de aprilo 1921 la unuan internacian civilan servon, kiel estro de laborbrigado.
En Svislando li malsukcese klopodis enkonduki civilan servon per popola iniciativo. Nur jardekojn poste, en Svislando efektiviĝis lia revo. En jaro 1924 li organizis plurfoje internacian volontulan servon en Svislando. La jaro 1928 signis la apogeon de tiu iniciato: 700 volontuloj el 20 landoj riparis en Liĥtenstejno la damaĝojn kaŭzitajn de inundo el rivero Rejno. Pliajn laborbrigadojn li organizis en Francio (1930) kaj Britio (1932/33). P. Ceresol trovis laborpostenon kiel instruisto pri matematiko en La Chaux-de-Fonds en jaroj 1926-1937. La maldekstre socialisma urbo kuraĝe dungis lin.
Eringio
Eringio (Eryngium), ankaŭ nomata nobla kardo, estas kun ĉ. 230 specioj la plej speciriĉa genro el la familio Apiacoj (Apiaceae).
La plej konata specio en Eǔropo estas Kampa eringio (Eryngium campestre). Ĝi estas uzata kiel afrodiziigaĵo.
Pierre Cérésole
Biografio
En jaro 1936 li aliĝis al asocio de kvakeroj. En 1941 li edziĝis al Lise Pariz kaj li pasigis siajn lastajn vivojarojn apud Laŭzano. Tie li protestis kontraŭ la dua mondmilito kaj alvokis al civila malobeado. Tial ankorau en sia 60-a vivojaro li estis enkancerigita. Post sia lasta restado en karcero, li suferis koratakon, grave malsaniĝis kaj mortis la 23-an de oktobro 1945 en vilaĝo Daley, Svisio.
Eringio
Priskribo
Ĉefe temas pri kardosimila planto kun malmolaj dornaj folioj. Kvankam ili estas ofte unujaraj herbaj plantoj. La kelkaj specioj de eringioj atingas alton de pluraj metroj. La plej oftaj specioj tamen kreskas nur ĝis 50-100 cm.
Kelkaj specioj kreskas malgracie disbranĉiĝe en ronda formo. La plantoj malfiksiĝas komplete post maturiĝo kaj puŝiĝas per la vento kiel ĥameĥia planto. Tiel la semoj disiĝas vaste.
La genro estas tre formvaria. Nur malmultaj ecoj estas komunaj al ĉiu specio de la genro.
La petoloj de la unuopaj floroj estas relative mallongaj kaj formas el simplaj umbeloj kapitulformajn aǔ cilindrajn florarojn. Tiujn ĉirkaǔas involukro el dornaj kaj malmolaj brakteoj. Ĉe multaj specioj la involukro estas blueca filmo. La floroj ofte estas blankecaj aǔ bluecaj. Kelkaj specioj kun florkoloro kiel ametista bluo estas kultivataj kiel ornamplanto.
Disvastiĝo
La genro hejmas ĉie en la mezvarmaj ĝis varmaj regionoj de la mondo. La plej granda multeco de specioj troviĝas en Meksiko, suda Brazilo kaj Argentino.
Specioj
En Eǔropa hejmas ĉ. 26 specioj (elekto):
Francaj ekologiistaj antaŭbalotoj de 2011
Balotkondiĉoj
Tiu antaŭbaloto estas la unua en la partio Eŭropo Ekologio - Verduloj, eĉ se verduloj jam prezentis kandidaton okaze de ĉiu antaŭa prezidenta baloto ekde 1988 (kaj ankaŭ antaŭ la kreo de la partio de la francaj verduloj en 1974 kaj 1981), sed ĉiam povis voĉdoni nur partianoj dum ĉi-jare eksterpartiaj homoj, kiuj aliĝis kiel "kunlaborantoj" rajtas ankaŭ voĉdoni. Baloton de la kandidato oni organizos ĉe la reto kontraŭ la sumo de 10 eŭroj.
Kandidatoj
Rezignintaj homoj pri la antaŭbaloto
La subaj ambaŭ kandidatoj ne estas validigitaj, ĉar ili ne sukcesis kunigi sufiĉan kvanton da apogsubskriboj de la partianoj aŭ kunlaborantoj de la partio :
József Tempfli
József Tempfli naskiĝis la  1931 en Urziceni (Satu Mare). Li mortis la 2016 en Oradea.
Biografio
József Tempfli abiturientis en 1950 en Satu Mare, poste li plulernis por diplomo pri rusa lingvo en Bukareŝto, poste li instruis en Transilvanio. En 1956 li lernis en la seminario de Alba Iulia. Li pastriĝis en 1962. baldaŭe li estis pastro. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis: Li strebis multe pri redonoj de havaĵoj forprenitaj dum la socialismo. Li emeritiĝis en 2008. Li ricevis rumanan kaj hungaran premiojn.
Esperanto-movado en Estonio
Komenco
Antaŭ ol Esperanto penetris Estonujon, ekzistis tie movadeto por Volapük: aperis 2-3 lerniloj por estonoj, propagandis Tartua universitata profesoro von Oettingen, ĵurnalisto A. Grenzstein, J. Leppik.
La komencon de memstara estona Esperanto-movado signas la apero de la unua Esperanto-lernilo estona kiel aldono al la populara ĵurnalo Postimees (1893). Ĝia vortaro Esperanto-Estona estis en 1895 represita en Nurembergo (Nürnberg). Duan lernolibron estonan aperigis en 1899 Hermann Stahlberg. Dume en Narva jam en 1896 ekzistas grupo da Esperantistoj. Vera movado ekestas tie, kiam J. Tenisson en 1901 fervorege varbas, agitas, instruas pri la nova lingvo.
Unuaj Esperanto-kluboj
Fondiĝas privata Esperanto-klubo en Pärnu, oficialaj societoj en Narva (1911) kaj Tartu (1914). La malvasthorizonta rusa polico ĵaluze ekatentis la novan movadon, kiam ekde 1907 komenciĝis intensa propagando per ekspozicioj, eldono de Esperantaĵoj, aranĝado de kursoj, de vesperfestoj kaj ekskursoj (al Finnlando, kie okazis amika akcepto de la fratgentaj samideanoj). La pioniroj de Esperanto aranĝis eĉ propagandajn Esperanto-paroladojn de eksterlandaj Esperantistoj: de Donald Evans Parrish el Usono (1912) kaj Augustin Pitlik el Prago (1913).
Karakteriza trajto de tiu unua estona Esperanto-movado estas la persista uzado de Esperanto en la societa vivo kaj en la intersamideanaj rilatoj. Tio parte estis eĉ nepre necesa, ĉar en Tartu la societo iam havis anojn el 7 nacioj, ĉar Tartu estis universitata, internacia urbo.
Unua mondmilito kaj sendependiĝo de Estonio
La unua mondmilito parte haltigis la societan vivon, la februara revolucio en 1917 akcelis pli viglan agitadon kaj propagandon, sed ĉion ĉesigis la invado de la germana armeo en 1918. Ĝia foriro en la aŭtuno samjara ebligis rekomencon de kulturceladoj estonaj jam en libera lando, sur propra teritorio (la Estona Respubliko estas proklamita la 24-an de februaro 1918).
Esperanto-Instituto de Estonio (EIE)
En 1925 fondiĝis Esperanto-Instituto (EIE), do la estonaj Esperantistoj povis de tiam ekzameniĝi pri korespondist-, instru- kaj scienca kapablecoj, ricevante diplomojn rekonatajn ankaŭ de oficialaj instancoj. La ekzamenpostuloj respondis antaŭ 1934 proksimume al tiuj de Germana Esperanto-Instituto en Lepsiko (Leipzig). Sed la laborkampo de EIE ŝajnas esti pli vasta, estinte dividita en aŭtonomajn sekciojn: lingvan, lingvopedagogian kaj lingvohistorian. La nombro de la ekzamenitoj ĝis la 1-a de aŭgusto 1932 estis 318. La estraro tiam konsistis el direktoro Vaher, fakestroj Sakaria, Henrik Seppik, Johannes Türn, Helmi Dresen, Lübek, Eik.
Radio kaj turismo
La propagandaj metodoj akiras pligrandan amplekson: al la malnovaj rimedoj aldoniĝis radio (ekde 1927 regule okazadas radio-paroladoj en la sendstacio de Talino), diskonigo de Estonujo eksterlande per eldono de Esperantaj broŝuroj, subvenciate de la ŝtato; fondo de propra per Esperanta Turist-Societo Esperanta Turista Komisiono (ETK, 1930), aranĝinta jam multajn ekskursojn al Svedujo, Sameujo kaj aliloken, kaj la unuan grandan aŭtobusekskurson al Parizo tra diversaj landoj (1932).
Periodaĵoj kaj estona Esperanto-literaturo
En 1920 ekaperis manskriba Esperanto-gazeto Estonia Esperantista Revuo ĉe la Talina societo; ĝin sekvis en 1922 Informoj de Esperanto-Asocio de Estonio (hektografita). De 1923 la gazeto aperadas presite.
Kreskas la estona Esperanto-literaturo: la modestajn unuajn lernolibrojn de Vaher, Stahlberg, Rahamagi, ekstere kaj enhave nesufiĉajn, sekvis iom pli altnivelaj eldonaĵoj de J. Rosenberg. En 1926 aperas la unua kompleta lernolibro por memstudantoj de magistro M. Arvisto, 1926 la tre kompleta Esperanto-Estona Vortaro de Vo-Ko (Vortara Komisiono, laborinta ĉe Espero gvidate de Helmi Dresen). Konversacia kurso de Esperanto de Vaher (1930) atingis jam 3 eldonojn. Granda okazaĵo estis la apero de la unuaj Esperanto-tradukoj de estonaj aŭtoroj: de Malbonaj flankoj de la sporto de d-ro J. Wilms (trad. J. Vahtkerl) kaj de Kvin Noveloj de Fr. Tuglas (trad. Henrik Seppik). En 1934 la nombro de la estonaj Esperanto-eldonaĵoj estas taksata je almenaŭ 60 (eldonkvanto proks. 100.000 ekzempleroj). En 1933 aperis ankaŭ la Estona Antologio, kolekto de klasikaj verkoj de la estona literaturo en Esperanto.
Instruado
La instruado de Esperanto post 1920 tre senteble fariĝis pli sukcesa. Okazis post tiu tempo centoj da kursoj diversloke. Danke al la disvastiĝo de laŭnaturaj instrumetodoj (kun laŭebla evitado de enua libro-laboro) la Esperanto-kursoj - laŭ aserto de Enciklopedio de Esperanto - ĝuis "nun jam la famon de ekstreme agrablaj kaj utilaj 'tempopasigoj'". Pastro Andreo Cseh mem instruis en Estonujo kelkajn kursojn (1928, 1929 kaj 1931). Li varbis inter la estonoj fervorajn disĉiplojn, el kiuj Henriko Seppik, Elinjo Pahn kaj Neeme Ruus estas instruintaj eksterlande Esperanton kun granda sukceso. Krom A. Cseh en Estonujo estis gvidintaj Esperanto-kurson Julio Baghy el Budapeŝto, Gösta Ahlstrand el Alvkarleö, Karl Tunón el Uppsala kaj aliaj.
Esperanto en publikaj lernejoj
Jam antaŭ dek jaroj eksperiment-instruis V. Vaher Esperanton en urba elementa lernejo de Talino. En 1922 ekinstruis kun daŭra sukceso Elisabeth ("Elinjo") Lübek la lingvon en knabina elementa lernejo samurbe kaj gvidas tie la Esperanto-lernadon ĝis nun (1934). En 1923 P. Ernits ekinstruis en Valgo je tem. lernejo kaj gimnazio, kun bona sukceso. Danke al 2 someraj kursoj de pastro Cseh, aranĝitaj por instruistoj en Tartu, la Esperanto-instruado penetris en tre multajn kamparajn lernejojn, disportite de la kursanoj. Sekve de tio la Internacia Cseh-Instituto havas en Estonujo specialan reprezentanton, instruistion Johannes Jaanisto en Tartu, kiu observas la evoluon de la Cseh-metodo en la lando.
Ŝtataj agnoskoj
La registaro kaj ĝiaj organoj jam kelkfoje estas oficiale rekonintaj la Esperanto-movadon. La Helsinki-an mondkongreson patronadis ankaŭ la estona ambasadoro d-ro Fr. Akel, la Nurembergan kongreson ĉeestis reprezentanto de la estona klerministerio, en 1924 aperis dekreto de la klerministerio pri laŭdezira instrueblo de Esperanto en lernejoj, du jarojn la estona Esperanto-gazeto ricevis subvencion de la ŝtato, Esperanta Turista Komisiono (ETK) havas oficialan reprezentantlokon en la ŝtata turismo-komisiono ktp. En 1925 Esperanto estis instruata je ŝtata kosto en la Talina instruista seminario, ŝtate subvenciitaj estis ankaŭ la supre menciitaj porinstruistaj Cseh-kursoj (en 1928 kaj 1931). Dum la ŝtate subvenciita kongreso de instruistoj de fremdaj lingvoj en Tallinn (1927) ankaŭ la estonaj Esperanto-instruistoj oficiale kunsidis en propra sekcio, voĉdonis dum la ĝeneralaj kunvenoj.
Esperanto-Asocio de Estonio (EAE)
(laŭ Enciklopedio de Esperanto 1933)
Ĉirkaŭ 500 anoj (1933). Monata gazeto: Informoj de Esperanto-Asocio de Estonio. Prezidanto Vaher, aliaj estraranoj: J. Türn, K. Brauer, Helmi Dresen, E. Lübek, E. Eik, E. Mälson, A. Siitam, d-ro M. Kolomoicev. Societoj aliĝintaj al EAE: Espero en Tallinn, prezidanto J. Türn, en Tartu, prezidanto J. Jaanisto; en Valga, prezidanto E. Ernits; en Narva, prezidanto K. Kultman; Akademia Esperanto-Klubo en Tartu, prezidanto profesoro d-ro H. Richter; en Sindi, prezidanto Aŭg. Ots; en Võru, prezidanto A. Marju; Rakvere, estraranoj Kihlefeldt, Koov, Liiv, Markson kaj Priks; en Viljandi, estraranoj A. Pung ktp. Vd. ankaŭ la artikolon Esperanto-Asocio de Estonio.
LUF
La vorto havas plurajn signifojn:
4039 Souseki
4039 Souseki estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 17-an de septembro 1987 de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana verkisto Natsume Sōseki (夏目 漱石, 1867–1916), realnome Natsume Kinnosuke.
Dealu Mare (Cluj)
Dealu Mare [djalu mare] estas montara vilago en la distrikto Cluj en Rumanio. Gi apartenas administre al la komunumo Râșca, kiu situas 5 km nord-okcidente. Dealu Mare situas en valo de la Gilău-Montaro ( Munții Gilăului), kiu estas parto de la Montoj Apuseni.
En la censo de 2002 ĉiuj 373 loĝantoj deklaris sin rumanoj.
Taillant
Taillant [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 176 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Taillant situas en la centro de Charente-Maritime, sudokcidente de Saint-Jean-d'Angély.
Paimpol
Paimpol (jen france, prononco [], bretone Pempoull) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.