cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĥebio
La urbo Eger estis libera imperia urbo ekde 1277, sed en 1322 imperiestro Ludoviko la Bavaro donis la urbon kaj regionon kiel garantiaĵon al la reĝo de Bohemio kaj princo-elektisto Johano de Luksemburgo, kun "promeso de permanenta aparteco de la reĝlando Bohemio". La historia nomo de Egerlando do estas Reichspfandschaft Eger, "imperia garantiaĵo Eger". La garantiaĵo estis neniam redonita. Sub la filo de Johano, Karolo la 4-a, regis en la Sankta Romia Imperio kaj en la reĝlando Bohemio en persona unio, do ne estis neceso redoni. En la sekva tempo Egerlando estis pli kaj pli ofte traktata kvazaŭ parto de Bohemio, kvankam ĝi formale estis aparta regteritorio. Ekde 1806 ĝi estis plene integrita al Bohemio.
Lunularialoj
La lunularialoj (Lunulariales) estas planta ordo el briofitoj. Tiu ordo enhavas nur unu specion (kruca lunulario),.
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (15 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (15 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Stijn Fransen
Stijn Fransen (Wageningen Nederlando, 20-an de aŭgusto 1990) estas nederlanda aktorino.
Biografio
Stijn [stejn] akiris en 2007 sian MAVO-diplomon je la Marnix Kolegio en Ede. Dum la mezlernejo ŝi estis ano de la junularteatrolernejo De Begane Grond (La teretaĝo). Inter 2008 kaj 2013 ŝi studis je la Willem Nijholt Akademio por muzikal- kaj muzikteatro en Nijmegen. Post ŝia finstudado ŝi rolis en la muzikalo Lover of Loser (Amanto aŭ perdanto), laŭ la samnoma libro de Carry Slee.
En 2013 ŝi ludis la rolon de Renée Krul en la junularsapserio SpangaS post tio en 2015 rolon en la sapserio Goede tijden, slechte tijden (Bonaj tempoj, malbonaj tempoj) kiel Sam Dekker.
Je la 23-a de aŭgusto 2018 konatiĝis ke ŝi estas unu el la partoprenantoj de la deknaŭa sezono de la nederlanda RTL 5 programo Ekspedicio Robinsono.
Politika kadavro
Politika kadavro estas ruslingva frazeologiaĵo, kiu estas uzata en politika frazeologio, politologio, publicistiko kaj ĵurnalismo al kelkaj politikistoj. Tiu termino havas negativan takson.
Oponantoj uzas tiun terminon pri politikistoj, al kiuj oni antaŭdiras forgeson ("politikan morton") kun celo de misfamigo kaj retiriĝo el politika batalado.
Konservisma Senato
La Sénat conservateur ("Konservisma Senato") estis konsilanta korpuso establita en Francio dum la Konsularo post la Franca Revolucio. Ĝi estis establita en 1799 laŭ la Konstitucio de la 8a Jaro post la puĉo de 18a de Brumero estrita de Napoleon Bonaparte. Ĝi daŭris ĝis 1814 kiam Napoleon Bonaparte estis elpostenigita pere de la Imperiestra Elpostenigilo kaj oni restaŭris la Burbonan monarkion. Ĝis tiam la Senato estis ŝlosila elemento en la Napoleona reĝimo.
Politika kadavro
La termino estas uzata ne nur al personoj, sed ankaŭ al politikaj partioj, al movadoj kaj eĉ al ideologioj.
Konservisma Senato
Kun la Tribunat kaj la Corps législatif, la Senato formis unu el la tri leĝofaraj asembleoj de la Konsularo.
Manó Gozsdu
Manó Gozsdu [goĵdu], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gozsdu Manó estis hungaria-rumana juristo, politikisto, parlamentano, mecenato, departementestro. Liaj nomoj laŭ diversaj rumanaj ortografioj estas Emanoil Gojdu, Manuil Gozsdu, Emanuil Gozsdu. Lia kuzo estis Elek Gozsdu. Manó Gozsdu naskiĝis la  en Transilvanio en Nagyvárad, li mortis la  en Pest (urbo).
Zimmerschied
Zimmerschied - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj ekde januaro 2019 apartenas al la komunumaro Bad Ems-Nassau, administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj (antaŭe ĝi apartenis al malpli granda komunumaro Nassau). Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Fondaĵo ch
La "Fondaĵo ch por konfederacia kunlaboro" (en la germana: ch Stiftung für eidgenössische Zusammenarbeit; en la franca: Fondation ch pour la Collaboration confédérale) estas privata establo de ĉiuj svisaj kantonoj. Ĝia sidejo estas en la urbo Soloturno. La fondaĵa konsilio konsistas el reprezentantoj de ĉiuj registaroj de la 26 kantonoj. La fondo okazis en la jaro 1967. Ĝia celo estas stimuli la kunlaboron inter la kantonoj kaj inter la kantonoj kaj la Svisa Konfederacio. Plie ĝi mastrumas la "domon de la kantonoj" en Berno, zorgas por la mastrumado de la Konferenco de la Kantonoj, kiu arigas po unu membron el la 26 kantonaj registaroj. Ĝi organizas por tiu Konferenco lertigajn kolokvojn. La Fondaĵo subtenas kiel ponto la konojn de ĉiu svisa etno pri la aliaj svisaj etnoj. Ĝi kuraĝigas la kulturan buntecon de la lando. Cele al tio ĝi zorgas pri tradukado de svisaj literaturaj verkoj en la aliajn svisajn lingvojn. Ekde 1976 la Fondaĵo organizas interŝanĝojn inter svisaj gelernantoj.
Nuntempe la Fondaĵo ofertas plurajn eblojn por lernejaj, studentaj kaj profesiaj interŝanĝoj en niveloj nacia kaj internacia. Por ensvisaj lernejaj interŝanĝoj (por plenaj klasoj aŭ por individuoj) ekzistas jenaj programoj: Pestalozzi, Rousseau kaj Piaget. La partopreno en programoj de Eŭropa Unio (al kiu Svislando ne apartenas) estas ekde 2011 eblaj por svisaj personoj. Temas pri Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci kaj Grundtvig. Plie la Fondaĵo zorgas pri junulara volontula laboragado "Junularo en Agado".
Dietikon Stoffelbach (stacidomo)
Dietikon Stoffelbach estas fervoja stacidomo en Dietikon, Svislando.
Fondaĵo ch
Svisa Esperanto-Societo partoprenis dum 2 jaroj (2011-2013) ĉe la programo Grundtvig per projekto "Interkultura Edukado, defio por diverseca Eŭropo". Vidu la retejon de tiu agado.www.noos.ch/ideo
Retpaĝo de la Fondaĵo ch www.chstiftung.ch
Retpaĝo de la centra oficejo de la Fondaĵo por la interŝanĝaj programoj: www.ch-go.ch
Bremgarten Isenlauf (stacidomo)
Bremgarten Isenlauf estas fervoja stacidomo en Bremgarten, Svislando.
Zingst
Zingst estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, sur duoninsulo kiu rigardeblas la plej orienta parto de pli vasta nuna duoninsulo Fischland-Darß-Zingst en la Balta Maro. Ĝis la 19-a jarcento Zingst estis insulo, kaj nur tiam ligiĝis al la okcidenta duoninsulo Darß. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Batalo de Dresdeno
La Batalo de Dresdeno (26a–27a de Aŭgusto 1813) estis grava milita kunfronto de la Napoleonaj Militoj. La batalo okazis ĉirkaŭ la urbo Dresdeno, kiu nune estas en Germanio. Kun la ĵusa aldono de Aŭstrio, la Sesa Koalicio sentis sin kuraĝigita por forigi la Francojn el Centra Eŭropo. Spite esti tre malmultnombraj, la Francaj fortoj estritaj de Napoleono Bonaparte atingis nur malgrandan venkon kontraŭ la Aliancana armeo estrita de kampomarŝalo Schwarzenberg. Tamen, la venko de Napoleono ne kondukis al la falo de la koalicio, kaj la manko de efikaj Francaj kavaleriaj unuoj malhelpis pli gravan persekuton. Kelkajn tagojn post la batalo, la Aliancanoj ĉirkaŭis kaj kaptis Francan korpuson ĉe la Batalo de Kulm.
En la Batalo de Dresdeno 135,000 francaj soldatoj luktis kontraŭ 214,000 trupoj el la Alianco. La unuaj perdis ĉirkaŭ 10,000 homojn, dum la duaj perdis 38,000 homojn inter mortigitaj, vunditaj aŭ kaptitaj.
Český Dub I
Český Dub I estas urba parto en Ĉeĥio, parto de urbo Český Dub en distrikto Liberec. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 38 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Český Dub I situas en katastra teritorio Český Dub kun areo 9,04 km².
Zinna
La loĝloko Zinna ekde la 1-a de januaro 2013 estas parto de la urbo Torgau en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Saksio de la federacia lando Saksio. La 30-an de septembro 2005 la komunumo havis 1661 loĝantojn.
Géza Aladár Kármán
Géza Aladár Kármán, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kármán Géza Aladár estis hungara arkitekto.
Géza Aladár Kármán naskiĝis la en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Géza Aladár Kármán maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1888, poste li akiris arkitekturan diplomon en teknikuniversitato de Munkeno en 1893. Post siaj studoj li pasis tempon en Parizo kaj Italio. En 1894 li hejmenvenis, iom poste li laboris kune kun Gyula Ullmann. Ili konstruis multnombrajn domojn en Budapeŝto, pli malofte province. Kármán kelkfoje studvojaĝis al Germanio, Britio, Italio. Post frua morto de Ullmann Kármán laboris sola. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.
Imperiestra Elpostenigilo
La Imperiestra Elpostenigilo ("Acte de déchéance de l'Empereur") estis leĝa decido fare de la Konservisma Senato la 2an de aprilo 1814, kiu agnoskis la falon de Napoleono Bonaparte kiel Imperiestro de Francio.
La 1an de aprilo 1814, la Konservisma Senato elektis Talleyrand ĉefo de kvinopa provizora registaro.
La venontan matenon, Talleyrand kaj Barthélemy, prezidento de la Senato, proponis decidon elpostenigi Napoleonon kaj ankaŭ la "dinastion" Bonaparte, kaj alvokis la Grafon de Provenco al la trono kiel reĝo Ludoviko la 18-a.
La 3an de Aprilo, la Senato voĉdonis tekston detalanta siajn tialojn por senpovigi Napoleonon. La finan paragrafon jenis: La Senato deklaras kaj dekretas jene: 1. Napoleono Bonaparte estas forigita el la trono, kaj la rajto sukcedo en lia familio estas abolita. 2. La Francaj popolo kaj armeo estas liberigitaj el siaj ĵuroj de fideleco al li. 3. La ĉi dekreto estos transmitita al la departementoj kaj armeoj, kaj tuj proklamita en ĉiuj kvartaloj de la ĉefurbo.
Lussy-sur-Morges
Geografio
La komunumo Lussy-sur-Morges situas sur deklivo de la Vaŭda Mezlando proksimume 3 kilometrojn norde de Lago Lemano kaj proksimume 3,5 kilometrojn okcdente de la distriktĉefurbo Morges. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lussy kaj la setlejoj Coinsin, La Croix kaj La Vignette, kaj diversaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,34 km², de kiuj 16,5% estas kovritaj de arbaro, 75,0% servas por agrikulturo kaj 10,6% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Lussy-sur-Morges limas en nordo al Denens, en oriento al Lully, en sudo al Saint-Prex, kaj en okcidento al Villars-sous-Yens.
Trafiko
Lussy-sur-Morges situas flanke de la gravaj trafikvojoj, tamen ĝis bone atingeblas. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Lully al Villars-sous-Yens. La svisa aŭtovojo A1 pasas sude de la komunumo. La plej proksima alveturejo al ĝi situas apud Morges, en distanco de proksimume 3 kilometroj de la komunumocentro. Pere de poŝtaŭtolinio de Lavigny al Morges la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Lussy-sur-Morges datiĝas el la jaro 1026 kiel in villa Luciaco. En 1026 la Abatejo Romainmôtier estis bienposedanto en Lussy. Tiu havaĵo estis ĝis la berna invado en la jaro 1536 submetia al la Abatejo Saint-Maurice. En 1177 estis menciita la pastra Preĝejo Sankt-Petro, kiu apartenis al la Rifuĝejo Granda Sankta Bernardo. Sur ĝia loko en la jaro 1761 de la arkitketo Abraham Burnand estis konstruita la nuna reformita preĝejo kaj en la jaroj 1757 ĝis 1759 la apuda pastra domo. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Lussy-sur-Morges estis propra senjorujo, kiu troviĝis sub la administrado de la Voktejo Morges.
Lunulariacoj
Taksonomio
Laŭ National Center for Biotechnology Information (15 apr. 2020), The Plant List kaj World Flora Online (15 apr. 2020) , , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Dutetradekilamino
Dutetradekilamino aŭ C28H59N estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la  dutetradekanolo kun amoniako en ĉeesto de katalizilo. Dutetradekilamino estas senkolora aŭ flaveca solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Dutetradekilamino ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj.
Sestaga Kampanjo
La Sestaga Kampanjo (10a–15a de Februaro 1814) estis la fina serio de venkoj fare de la fortoj de Napoleono Bonaparte kontraŭ la Sesa Koalicio.
Český Dub II
Český Dub II, Horní Předměstí, estas urba parto en Ĉeĥio, parto de urbo Český Dub en distrikto Liberec. Ĝi troviĝas norde de Český Dub. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 73 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Sestaga Kampanjo
La Sestaga Kampanjo estis luktita el la 10a de februaro al la 15a de Februaro dum Napoleono atingis kvar venkojn super la armeo de Blücher en la Bataloj de Champaubert, Montmirail, Château-Thierry, kaj Vauchamps. Napoleono sukcesis okazigi 17,750 perdojn al la forto de Blücher de 70,000 homoj pere de sia armeo de nur 40,000 homoj.
Ciklopentila 3-etilbenzoato
Ciklopentila 3-etilbenzoato aŭ ciklopentila 3-etilfenilkarboksilato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 3-Etilbenzoata acido kaj ciklobutanolo. Ciklopentila 3-etilbenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ciklopentila 3-etilbenzoato prezentas ciklopentilmetanatan grupon kaj etilan grupon respektive ligitajn en la 1-a kaj 3-a karbonatomo de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 18 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.
Faverolles (Haute-Marne)
Faverolles - prononco - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Marne, en la regiono Granda Oriento (Grand Est) kaj en la historia regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis.
Zirchow
Zirchow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la insulo Usedom en la Balta Maro, kaj administre apartenas al la komunumaro Amt Usedom-Süd.
Faverolles (Haute-Marne)
Pluraj aliaj lokoj en Francio dividas tiun loknomon. Krome la nomo indikas pri raso de kokoj, kiu tamen originas en Faverolles (Eure-et-Loir).
Reppischhof (stacidomo)
Reppischhof estas fervoja stacidomo en Dietikon, Svislando.
Zinnowitz
Zinnowitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la insulo Usedom en la Balta Maro, kaj administre apartenas al la komunumaro Amt Usedom-Nord de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj.
Marila
Marila, hungare Marillavölgy, germane Marillathal estas kuracloko, feriejo en Banato (Rumanio). Administre ĝi apartenas al Oravița.
Historio
Kuracisto fondis privatan kuraclokon en 1872 pro sana aero kaj fontoakvo kun fera enhavo. Post 6 jaroj ĝi estis inaŭgurita. En 1880 sanatorio pri tuberkulozoj ekfunkciis, poste estis konstruitaj aliaj vilaoj, hoteloj, parko]]j. En 1893 vojo estis konstruita al Oravicabánya kaj kuracbanejo. Tiutempe la loko apartenis al la plej konataj kuraclokoj de Hungara reĝlando. En 1918 alvenis rumanaj ekssoldatoj, spite tion en la komenciĝanta rumana dominado ĝi funkciis, eĉ en 1936 pli nova sanatorio estis konstruita kun 500 litoj. Dum la socialismo la ŝtato profitis ĝin, en 2006 incendieto okazis.
Anastazewo
Anastazewo estas vilaĝo en Grandpollanda Provinco en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Powidz en distrikto Słupecki. Anastazewo situas ĉirkaŭ 76 km de Poznań kaj ĉirkaŭ 204 km de ĉefurbo de Pollando Warszawa. La vilaĝo havas 120 loĝantojn.
Institut für Sexualwissenschaft
Post kiam la nazioj gajnis la kontrolon de Germanio dum la 1930-aj jaroj, la Instituto kaj siaj bibliotekoj estis detruitaj kiel parto de la nacia programo de cenzuro. La nazia bruligado de libroj en Berlino inkludis la arkivojn de la Instituto.
(128451) 2004 NC25
(128451) 2004 NC25 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 2:7 kun la Tero.
Ĝia discentra orbito ekstere, iom malproksime, tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,24065 astronomia unuo, tie estas 36,001 milionoj da km.
Faverolles (Aisne)
Faverolles - prononco - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Aisne, en la regiono Norda Francio (Hauts-de-France) kaj en la historia regiono Pikardio. Fine de en la komunumo vivis.
Pluraj aliaj lokoj en Francio dividas tiun loknomon. Krome la nomo indikas pri raso de kokoj, kiu tamen originas en Faverolles (Eure-et-Loir).
Naciisma Partio de Kantabrio
La Naciisma Partio de Kantabrio (hispane Partido Nacionalista de Cantabria kaj mallongige PNC) estis politika partio aktiva en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (norda Hispanio) inter 1988 kaj 1994. Ties ideologio estis rilata al kantabrismo kaj konservismo.
La PNC kreiĝis per skismo en la Regionisma Partio de Kantabrio (PRC), en komenco de 1988. Post regiona baloto en 1987, PRC ekhavis 5 parlamentanojn en la Regiona Asembleo de Kantabrio, kaj du registojn en la loka registaro de la regiona ĉefurbo Santandero. Post malkonsento inter partianoj, la du partianoj en Santandero (Miguel Pérez Bustamante kaj Ángel Díaz Ocejo) kaj unu en la regiona parlamento (Esteban Solana Lavín), forlasis la partion kaj kreis novan, tio estas, PNCn. Sekve, pluraj politikistoj aliĝis al ĝi (ekzemple, la regionisma registo José Antonio Solar en la urbodomo de municipo Santoña, kiu permesis ekregon de Popola Partio post mocio pri deklaro de nekonfido je la urbesto de PSOE).
Dum la resta ofic-periodo, la naciisma parlamentano estis decida je la regebleco de Kantabrio, ĉar li apogis la prezidenton Juan Hormaechea, kune de la 19 parlamentanoj de Popola Alianco.
En la sekvaj regiona kaj municipa balotoj de 1991, la Naciisma Partio de Kantabrio havis 0,21% el voĉdonoj kaj tial ties ununura parlamentano eliris el la regiona parlamento. Pro la malbona rezulto de tiu ĉi baloto kaj de tiu okazinta en 1993, la partio malvigliĝis kaj malaperis.
Filandreco
Filandreco estas inklino, amo aŭ admiro al viroj. Ĝia antonimo estas mizandreco.
Zirndorf
Zirndorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Fürth kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Filandreco
Etimologio
La vorto filandro venas de la malnovgrekaj radikoj φιλέω (philéō, "mi amas") kaj ἀνδρός (andrós), la genitiva formo de ἀνήρ (anḗr, "viro"). La paralelaj terminoj pri virinoj estas filogineco por "inklino al virinoj" kaj mizogineco por "malamo de virinoj". Paralelaj terminoj por la homaro ĝenerale estas filantropeco kaj mizantropeco.
Zirzow
Zirzow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. La teritorio apartenas al la komunumaro Amt Neverin. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Traktato de Fontainebleau (1814)
La Traktato de Fontainebleau estis interkonsento establita en Fontainebleau, Francio, la 11an de Aprilo 1814 inter Napoleono Bonaparte kaj reprezentantoj de la Aŭstria Imperio, Rusio kaj Prusio. Tiu traktato estis subskribita en Parizo la 11an de Aprilo fare de la plenipotenculoj de ambaŭ flankoj kaj ratifitaj de Napoleono la 13an de Aprilo. Per tiu traktato, la aliancanoj finigis la regadon de Napoleono kiel imperiestro de Francio kaj sendis lin al ekzilo en Elba.
Zirndorf
Ekster la regiono la urbo konatas aparte pro tio, ke ĉi tie estas la centralo de la firmao Playmobil, kiu produktas karakterizan serion de infanludiloj. Krom la produktejo en la urbo ankaŭ situas granda porinfana amuzoparko dediĉita al la Playmobil-ludiloj.
Ĝemelurbo
Zirndorf estas ĝemelurbo kun la jena urbo:
Zislow
Zislow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. La teritorio apartenas al la komunumaro Amt Malchow. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. Ĝi situas oriente de la Plauer See.
Filogineco
Filogineco estas inklino, amo aŭ admiro al virinoj. Ĝia antonimo estas mizogineco.
Laŭ Cicerono ĉi tiu vorto povus esti uzata en la greka filozofio por indiki troan amon al virinoj, kiu estis konsiderata kiel malsano, same kiel mizogineco.
Etimologio
La vorto filogino venas de la malnovgrekaj radikoj φιλέω (philéō, "mi amas") kaj γυνή (gunḗ, "virino"). La paralelaj terminoj pri viroj estas filandreco por "inklino al viroj" kaj mizandreco por "malamo de viroj". Paralelaj terminoj por la homaro ĝenerale estas filantropeco kaj mizantropeco.
Bibenlos-Sonnenhof (stacidomo)
Bibenlos-Sonnenhof estas fervoja stacidomo en Bremgarten, Svislando.
Kalvinana preĝejo (Kerekegyháza)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento (deklarita en 1999) en urbo Kerekegyháza (Hungario).
Historio
Tiu areo plejparte senhomiĝis dum dominado de turkoj. Dum la rehomiĝo alvenis katolikoj, malofte kalvinanoj. En la tiama vilaĝo katolika kaj kalvinana kirkoj estis konstruitaj en 1911 (ekster la vilaĝo jam konstruiĝis kalvinana preĝejo (Kerekegyháza-Kunpuszta) jam en 1901. La zorganto estas la kuntirita kalvinana grupo de Kerekegyháza-Fülöpháza-Kunbaracs ekde 1953. En 2007 la kirko renoviĝis.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas. La enirejo troviĝas meze. Pli supre 3 grandaj mallarĝaj fenestroj videblas. Ankaŭ la navo havas fenestrojn, sed iom pli larĝajn. La absido estas duonronda.
Mazeray
Mazeray [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 862 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Mazeray situas en la oriento de Charente-Maritime, najbare de Saint-Jean-d'Angély.
Ari Mannio
Ari MANNIO (naskiĝinta 23-a de julio 1987 en Lehtimäki) estas finna lancoĵetisto. Li apartenas al sportklubo Lehtimäen Jyske. En 2012 li ricevis bronzon en Atletika Eŭropa Ĉampianado. En 2006 li ricevis arĝenton en junulara monda ĉampionado. En 2006 li ricevis arĝenton ankaŭ en finna ĉampionado de plenkreskaj. Lia propra rekordo estas 86.82.
Aŭstralia koĉo
Aŭstralia koĉo, Icerya purchasi, estas koĉa insekto kiu manĝas pli ol 50 familiojn de lignoplantoj, precipe Citrusoj kaj Pitosporumoj. Origine priskribita en 1879 el specimenoj kolektitaj en Nov-Zelando kiel damaĝbestoj de Kangurua akacio, ĝi nun troviĝas tutmonde, kie oni kultivas citrusarbojn. Ĝia origina habitato estas Aŭstralio.
Vivociklo
Ĉi tiu koĉo infestas branĉetojn kaj branĉojn. La matura hermafrodito estas ovala, ruĝbruna kun nigraj haroj, 5 mm longa. Kiam maturiĝas, la insekto restas senmova, alkroĉas sin al la planto per vaksaj sekrecioj kaj produktas, per korpa elpuŝado, blankan ovosakon kanelforman kiu enhavas centojn da ruĝaj ovoj. La ovo-sako kreskas du-trioble pli longa ol la korpo. Lastatempe elkovigitaj nimfoj estas la primara stadio, kaj ties disvastiĝo, laŭ oni scias, okazas per la vento kaj per rampado. Fruaj stadiaj nimfoj manĝas de la mezaj vejnoj de folioj kaj malgrandaj branĉetoj, kaj kaŭzas la plej grandan parton de la damaĝo. Ĉe ĉiu haŭtoŝanĝo, ili lasas ĉe la malnova manĝloko la antaŭan haŭton kaj la vaksecajn sekreciojn, per kiuj ili sin kovris. Male al multaj aliaj tiaj insektoj, ili konservas krurojn kaj limigitan moveblecon en ĉiuj vivaj stadioj. Pli maljunaj nimfoj migras al pli grandaj branĉetoj kaj eventuale kiel plenkreskuloj al branĉoj kaj la trunko. Ilia vivociklo tre dependas de temperaturo, ĉar la tempodaŭro en ĉiu stadio de vivo estas pli longa en malvarmaj temperaturoj ol ĉe altaj temperaturoj.
Veraj maskloj estas maloftaj al raraj entute, kaj en multaj infestadoj ne ĉeestas. Veraj femaloj (ne hermafroditaj) estas nekonataj. Memfekundigo de hermafrodito produktos nur hermafroditojn. Pariĝoj de masklo kaj hermafrodito produktos kaj masklojn kaj hermafroditojn.
Reproduktado
Maskloj estas raraj en hermafroditaj specioj de Icerya. Maskloj estas haploidaj dum inoj diploidaj. Femaloj havas ovotestiklon, kiu kapablas produkti kaj spermon kaj ovocitojn, kiuj fekundiĝas interne por produkti diploidajn idarojn (femalaj) kiel formo de hermafroditeco. La ĉeloj de la ovotestiklo estas haploidaj kaj devenas de troa spermo dum pariĝado kun maskloj. Ĉi tio estis nomata "parazita histo" kaj teoriaj studoj atribuis al ĉi tio ian formon de seksa konflikto kaj ekzamenis la eblajn kazojn kaj taŭgecajn konsekvencojn, ĉar inoj povas produkti filinojn pariĝante kun maskloj aŭ uzante, ajn parazitajn virajn ĉelajn liniojn. Femaloj al kiuj mankas ovotestikloj eble prefere dediĉas sin al produktado de filoj, dum femaloj kun parazita histo devas preferi pludoni la genetikan materialon tra filinoj.
Biologia lukto
Icerya purchasi gravas kiel unu el la unuaj grandaj sukcesoj de biologia lukto. Importoj de la skarabeto Aŭstralia kokcinelo (Novius cardinalis eksa Rodolia cardinalis) en 1888-1889 fare de C. V. Riley, poste estro de la Entomologia Fako de USDA, rezultigis rapidajn reduktojn de populacioj de I. purchasi, savante la burĝonantan kalifornian citrusekspluatadojn for de ĉi tiu detrua plago.
Ciklopentila 4-etilbenzoato
Ciklopentila 4-etilbenzoato aŭ ciklopentila 4-etilfenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Etilbenzoata acido kaj ciklopentanolo. Ciklopentila 4-etilbenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ciklopentila 4-etilbenzoato prezentas ciklopentilmetanatan grupon kaj etilan grupon respektive ligitajn en la 1-a kaj 4-a karbonatomo de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 18 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.
Quercus canariensis
La Alĝeria kverko (Quercus canariensis) estas granda kverko. La nomo Quercus canariensis signifas ke ĝi estis indiĝena en la Kanarioj, do eblas ankaŭ nomo Kanaria kverko, kvnakam jam ne plu estas tie, kaj ĝi fakte estas indiĝena ankaŭ en Alĝerio, Portugalio, Hispanio, Maroko kaj Tunizio.
Faverolles (Somme)
Faverolles - prononco - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Somme, en la regiono Norda Francio (Hauts-de-France) kaj en la historia regiono Pikardio. Fine de en la komunumo vivis.
Pluraj aliaj lokoj en Francio dividas tiun loknomon. Krome la nomo indikas pri raso de kokoj, kiu tamen originas en Faverolles (Eure-et-Loir).
Zirkow
Zirkow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio kaj estas parto de la insulo Rügen en la Balta Maro. Administre ĝi apartenas la la komunumaro Amt Mönchgut-Granitz de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Historio
Troveblas unua mencio de la komunumo Zirkow el la jaro 1495. La nomo devenas de la slava „Sirakov“ kaj signifas la „ejon de Sirak“, „Sirak-ejon“.
Ciklododekilamino
Ciklododekilamino aŭ C12H25N estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la  ciklododekanolo kun amoniako en ĉeesto de katalizilo. Ciklododekilamino estas senkolora aŭ flaveca solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Ciklododekilamino ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj.
Maketo de Uzinoj de Škoda
Maketo de Uzinoj de Škoda, nomita ankaŭ "ligna amantino", estis ligna maketo de areo de Uzinoj de Škoda en Plzeň, kiun dum la dua mondmilito konstruis germanoj inter vilaĝoj Vejprnice, Vochov kaj Křimice kiel falsan celon.
Fono
La pilzenaj Uzinoj de Škoda apartenis en la tempo de okupado en koncernon de maŝinaro de kaj ĝi estis konsisto de armilindustrio provizanta nazian Germanion per armea arsenalo. La civila produkta programo estis dampita kaj plimulto de la fabrikado produktis armilojn. Pro sia produktado ĝi estis natura celo de bombaviadiloj de la brita kaj pli poste ankaŭ de usona aerarmeo, kiu klopodis pri ĝia neniigo.
Maketo
Germanoj konsciis signifon de unu el la plej grandaj armilfabrikoj de Regno kaj perceptis klopodon de la brita pri ĝia bombardado. Ili lasis tial nordokcidente de Plzeň konstrui modelon de la fabriko, por ke ili erarigu la aliancanan aerarmeon kaj tiu bombardu anstataŭ la fabriko puŝitan modelon. La tre fidinde aspektanta ligna maketo konstruita sur areo 100 hektaroj estis tegita per sakŝtofo kaj ĝi havis eĉ por la uzinoj tipajn fumtubojn, ensumigitaj estis ankaŭ imitaĵoj de fervojlinio ĝis Cheb kaj al Domažlice.
Kvankam estas ofte indikata la konstruado de maketo en la jaro 1943,  ĝi estis konstruita jam en la jaro 1941. Cetere al la falsa modelo kelke da kilometroj okcidente de a fabriko atentigis Londonon jam en aprilo de 1942 ĉeĥoslovakaj paraŝutistoj pere de dissendilo Libuše dum operaco. Ili konsideris ankaŭ, ĉu eblus la maketon bruligi.
En postmilita dokumento '' estas menciite, ke la maketo erarigis unufoje 15-an aerarmeon de. La erariga celo estis dum la milito neniel trafita kaj ĝi ĝisatendis ĝis fino de la milito. Sekve la maketo estis uzita kiel fonto de materialo por riparo de Uzinoj de Škoda grave damaĝigitaj dum lasta flugatako.
(90737) 1993 FQ15
(90737) 1993 FQ15 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Zöllnitz
Zöllnitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Irina (kantisto)
Irina Saari (naskiĝnomo Lahtinen, n. 10-a de majo 1975 en Kauhajoki) estas finna kantotekstisto kaj komponisto. Stilo de ŝia kantoj estas popmuziko kaj finnlandroko. Dum fino de 1990-aj jaroj kaj dum unua duono de 2000-aj jaroj ŝi apartenis al bando Playa. Poste ŝi fondis kun Antti Pitkäjärvi bandon Henox. Irina publikigis sian unuopaĵon "I want to be alone" en majo 2019. La kanto estis sekvita per la kanto "Rankka päivä" publikigita en marto 2020.
Zobbenitz
Zobbenitz estas eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 la komunumo havis 321 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2010 la loĝloko estas parto de la komunumo Calvörde.
Zolling
Zolling estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freising kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Zolling, kiu krome konsistas el la najbaraj komunumoj Attenkirchen, Haag an der Amper kaj Wolfersdorf.
Baziliko Sankta Petro
La baziliko de Sankta Petro (en la latina Basilica Sancti Petri; en la itala Basilica Papale di San Pietro in Vaticano) kaj oficiale Papa baziliko de Sankta Petro, estas katolika baziliko en Vatikano. Ĝi estas en la ĉefpozicio de la tiea Placo de Sankta Petro (Piazza San Pietro) kaj ties kupolo hegemonias la horizonton de Romo. Same ĝi estas konsiderata unu el la plej gravaj (aŭ rekte la plej grava) el la sanktaj lokoj de katolikismo.
La konstruaĵo estas unu el la plej gravaj sanktejoj de kristanismo kaj ofte estas nomata "la plej granda kirko". Fakte la katolika estraro en la historio klopodis certigi, ke neniu konstruu pli grandan kirkon; ekzemple ĝi sukcese postulis malgrandigon de la ĉefkirko de Bolonjo. Sed de 1989 ekzistas pli granda katolika preĝejo pri kiu estas polemiko: nome en Jamusukro en Ebur-Bordo oni konstruis kaj konsekris la bazilikon "Nia Sinjorino de la Paco", kiu, laŭ ties propra informo, estas pli alta, larĝa kaj longa ol "Sankta Petro", sed tiuj mezuroj inkludas apudajn konstruaĵojn kaj la kupolalta krucon.
Historio
Ĉar jam en la 4-a jarcento la imperiestro Konstantino la 1-a konstruigis tiuloke kirkon, temas vere pri rekonstruado. Laŭ legendo temas pri la loko, kie la apostolo de Jesuo Kristo nome Sankta Petro, nome unua episkopo de Antioĥio kaj de Romo, nome konsiderata unua papo, estis krucumita kaj entombigita. Ĉiuokaze poste oni tie entombigis plurajn papojn jam ekde la ekfunkciado de kristanismo.
La baziliko longas 186 metrojn kaj altas per sia kupolo 119 metrojn; ĝia areo superas 15.000 m². La kupolon desegnis Mikelanĝelo Buonarroti. Aliaj gravaj arkitektoj estis Donato Bramante kaj Gian Lorenzo Bernini.
Konstruhistorio
La prabaziliko estis ekkonstruita laŭ ordonoj de la imperiestro Konstantino la 1-a inter la jaroj 326 kaj 330 kaj daŭris 30 jarojn. Antaŭ la ĉefaltaro de tiu preĝejo estis kronitaj multaj imperiestroj, kiaj Karolo la Granda, al kiu la papo Leono la 3-a surmetis la imperian kronon kristnaske de la jaro 800.
Post kvindek jaroj, nome en 1505, sub la paporegno de Julio la 2-a, oni rekomencis la verkojn, kun ideo ke la nova konstruaĵo estu taŭga kadro por hejmigi lian tombon; la papo intencis per la verko «pligrandigi sin mem en la popola imago». Por tio oni organizis konkurecon, el kiu ekzistas aktuale diversaj dezajnoj en la Galerio Uffizi en Florenco. La plano iniciatita de Julio la 2-a pluis tra la papotempoj de Leono la 10-a (1513-1521), Hadriano la 6-a (1522-23), Klemento la 7-a (1523-1534), Paŭlo la 3-a (1534-1549), Julio la 3-a (1550-1555), Marcelo la 2-a (1555), Paŭlo la 4-a (1555-1559), Pio la 4-a (1559-1565), Pio la 5-a (1565-1572), Gregorio la 13-a (1572-1585), Siksto la 5-a (1585-1590), Urbano la 7-a (1590), Gregorio la 14-a (1590-1591), Inocento la 9-a (1591), Klemento la 8-a (1592-1605), Leono la 11-a (1605), Paŭlo la 5-a (1605-1621), Gregorio la 15-a (1621-1623), Urbano la 8-a (1623-1644) kaj de Inocento la 10-a (1644-1655).
Ĉefa konstruo
La papo Julio la 2-a intencis pluigi la verkojn komencitajn de Nikolao la 5-a, sed en 1505 li decidis la konstruadon de nova baziliko ex-novo (el nulo), laŭ la nova estetiko renesanca.
Projekto de Bramante
La konstruado de la aktuala konstruaĵo ekis la 18-a de aprilo de 1506. La projekto estis mendita al la arkitekto Donato d'Angelo Bramante, kiu estis ĵus alveninta el Milano, kaj kiu ricevis la fidon de la papo super la antaŭa arkitekto, Giuliano da Sangallo. Li eĉ respondecis pri la dezajno de la Korto Belvedere. La projekto konsistis el konstruaĵo kun plano de greka kruco enmetita en kvadrato kaj ŝirmita per kvin kupoloj, el kiuj la centra estas plej granda kaj apogita sur kvar grandaj pilieroj, inspire en la Baziliko Sankta Marko, tipe de la Renesanco. La centra kupolo, inspirita en tiu de la Panteono de Romo, troviĝis sur la kruciĝo, kaj la restantaj en la anguloj. Tiu ideo videblis sur medaliono stampita de Caradosso por rememori la lokigon de la unua ŝtono de la templo la 18an de aprilo 1506. En la konstruado de la preĝejo gravis ankaŭ la aplikado de la studaj teorioj de Francesco di Giorgio, Filarete kaj, ĉefe, de Leonardo da Vinci, por preĝejoj de centrigita plano, kies rezulto estas klare inspiritaj sur la plano oklatera de la Katedralo de Florenco.
La verkoj ekis per la detruo de la baziliko prakristana, kio estis tre kritikita ene kaj malene de la eklezio fare de gravuloj kiaj Erasmo de Roterdamo aŭ Mikelanĝelo, kiu kritikis la detruon de la kolono j de la antikva baziliko. Bramante ricevis kromnomon «ruiniga majstro», kaj Andrea Garner mokis lin per satiro Scimmia («Simio»), publikigita en Milano en 1517, laŭ kiu li prezentas la mortintan arkitekton antaŭ sankta Petro ĉiele, kiu kritikas lian detrufaron kiam tiu proponas eĉ la rekonstruon de la ĉielo. Krom tiuj skandaloj estis tiuj pro la vendado de indulgencoj por la konstruado de la Baziliko, kio poste ludos gravan rolon por la nasko de la Protestanta Reformacio fare de Marteno Lutero (kaj aliaj), kiu vidis la laborojn dum veturado al Romo fine de 1510, kaj baze sur tio li verkos la naŭdek kvin tezojn. Pro ĉio tio, Bramante ne povis vidi la avancon de la verko, ĉar li mortiĝis en 1514, kiam estis konstruitaj nur la kvar grandaj pilieroj kiuj estis devintaj elteni la grandan centran kupolon.
Projektoj de Rafaelo kaj Sangallo
Ekde 1514 ekdirektoris la laboron Rafaelo Sanzio, kun fra Giovanni Giocondo kaj Antonio da Sangallo la Juna, kiu pludirektoris la verkojn, kun Baldassarre Peruzzi, post la morto de Rafaelo en 1520. Ĉiuj el ili ŝanĝis la planon de Bramante, per dezajnoj kiuj inspiriĝis sur la tradicia bazilika plano de latina kruco kun longeco de tri navoj. Sangallo prezentis en 1546 multekostan makedon el ligno, en la aktualo stokita ĉe la baziliko. Li defendis la centrigitan planon ideitan de Peruzzi, ŝirme de enorma kupolo pli granda ol tiu planita de Bramante; tiu estis flankigita de du altaj sonorilturoj.
Projekto de Mikelanĝelo
Giacomo della Porta estis skulptisto kaj arkitekto kiu prilaboris multajn gravajn konstruaĵojn en Romo, inkluzive de la Baziliko Sankta Petro en Vatikanurbo. Kunlaboranto de Mikelanĝelo kaj lernanto de Vignola, estis influita de ambaŭ majstroj. Post la morto de Vignola en 1573, li gvidis la konstruadon de la Baziliko Sankta Petro, kaj poste, kunlabore kun Domenico Fontana, kompletigis la volbon (1588-1590). Alia kunlabora arkitekto estis Domenico Fontana. En 1585 estis elektita Papo Siksto la 5-a. Tiu ĉi nomis lin arkitekto de la Baziliko Sankta Petro. En tiu mendo, li aldonis la lanternon de la volbo kaj sugestis la plilongigon de la interno en navo bone difinita.
Post la morto de Sangallo en 1546, la papo Paŭlo la 3-a mendis la direkton de la verkoj al Mikelanĝelo Buonarroti, kiu reprenis la ideon de Bramante de plano kiel greka kruco. La originala dezajno de Bramante prezentis strukturajn problemojn kiujn devis esti korektitaj. Sub la direktorado de Mikelanĝelo oni starigis la murojn de la absido, de enorma monumenteco. Tamen, la plej grava kontribuo de la granda geniulo estis la granda kupolo kiu troviĝas ĝuste sur la ĉefaltaro kaj la loko kie laŭ la tradicio kuŝas la tombo de la apostolo Sankta Petro. Temas pri strukturo kiu, spite sian pezon, ŝajnas flosi en la aero. Dudekkvar jarojn post la morto de Mikelanĝelo, estis finkonstruita la kupolo laŭ la definitiva dezajno fare de Domenico Fontana kaj Giacomo della Porta, kiuj apenaŭ variigis la planojn de la mastro. La mozaikoj de la interno de la kupolo estas de Giuseppe Cesari, kaj reprezentas la diversajn hierarkiojn de sanktuloj en la ĉiela gloro, estante reprezentata Dipatro en la centra lanterno.
Finpretigo de la verko
La aktuala aspekto de la baziliko kun formo de latina kruco estis verko de Carlo Maderno, kiu dum la papado de Paŭlo la 5-a aldonis tri novajn navokrucejojn kaj projekciis la fasadon, komponita de gigantaj serioj de kolonoj kaj balkonaroj. La baziliko estis konsiderita finkonstruita en 1626 kaj konsekrita solene fare de la papo Urbano la 8-a, kvankam ankoraŭ restis multaj detaloj finkompletigotaj.
Gian Lorenzo Bernini, je instigo de Aleksandro la 7-a, projekciis la enorman Placon Sankta Petro kaj la kolonaron kiu ĉirkaŭas ĝin. Sur ĝi kaĵ laŭ la tuta perimetro de la placo videblas nombraj statuoj de sanktuloj kaj sanktulinoj de ĉiuj epokoj kaj lokoj. Sur la fasado de la baziliko, la statuoj de dekunu de la apostoloj (escepte sankta Petro), sankta Johano la Baptisto kaj, en la centro, Kristo. Bernini estis ankaŭ la responsulo por plenumi la desegnoj kaj planoj por la sonorilturoj kiuj devis kompletigi la fasadon nefinita de Maderno; la nura turo kompletigita sub la direktoraro de Bernini, inter 1638 kaj 1641, devis esti detruita tuj post ĝia starigo antaŭ la evidentaj signoj de neestabileco de la strukturo. La horloĝoj kiuj okupas la ekstremojn de la fasado estis inkluditaj fine de la 18-a jarcento, kaj estas verko de Giuseppe Valadier, kiu, samtempe, situigis la enorman sonorilon antaŭfandita en unu de la flankaj aloj, kiu estas la nura ero kiu povas esti konsiderata kiel sonorilturo kiam oni decidis ne replanigi la konstruadon de turoj en la fasado.
Bernini okupiĝis ankaŭ pri granda parto de la interna dekoracio de la templo. Lia plej elstara verko estas tiukadre la spektakla baldakeno de masiva bronzo sur la ĉefaltaro de la baziliko. La bronzo uzita en la konstruado de la baldakeno estis elprenita el la kasonaro de la kupolo de la Panteono de Agripo de Romo, kio okazigis la frazon: «Quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini», latina esprimo kiu signifas: «Tion, kion ne faris la barbaroj, faris la Barberini-oj», reference al Urbano la 8-a, sub kies papotempo ĝi estis finkonstruita. Formita de kvar salomonaj kolonoj kun volutoj, prezentas dekoracion kun ŝajnigitaj vegetaĵoj, anĝeloj kaj tolaĵoj; ĉie aperas la abeloj, heraldika simbolo de la familio Barberini al kies familio apartenis la papo.
Bernini intervenis, ankaŭ, en la dekoracio de la interno de la absido, kiun li projektis kiel brila gloro ĉirkaŭ okulo kun la kolombo kiu estas simbolo de la Sankta Spirito, situante sube relikvujon kun la Katedro de Sankta Petro subtenita de la gigantecaj skulptaĵoj bronzaj de la Patroj de la Eklezio. Li ideigis ankaŭ la dekoracion de la pilieroj de la kupolo, kiun li konceptis kiel niĉoj kiuj estu hejmoj de la relikvoj plej famaj de la baziliko; sub lia direktorado oni metis kvar monumentajn skulptaĵojn, kiuj reprezentas sankta Helena, sankta Andreo, sankta Veronika kaj sankta Longinos, kaj li mem okupiĝis el tiu lasta. Tiu granda arkitekto estis sendube la favoraton de la papoj dum la 17-a jarcento kaj lia spuro estas ĉiea en la interno de la templo. Krom la menciitaj verkoj, li ideigis ankaŭ la dekoracion de la Kapelo de la Sanktega Sakramento (Eŭkaristio), kun templeto flankigita per anĝeloj kiuj adoras; la funebran monumenton de la grafino Matilde di Canossa, protektantino de la paparo en la mezepoko; same kiel la tombojn de la papoj Urbano la 8-a kaj Aleksandro la 7-a, ambaŭ ŝlosilaj artaĵoj de la baroka skulptarto.
Multaj aliaj artistoj laboris por la baziliko laŭlonge de la jarcentoj. Inter ili menciendas la skulptisto Alessandro Algardi, aŭtoro de la fama reliefo La forpelo de Atilo, majstroverko de la Baroko, kaj la majstro de la novklasikismo nome Antonio Canova, kiu skulptis la tombon de la papo Klemento la 13-a. Kelkaj verkoj antaŭaj al la propra konstruado de la baziliko utilas aktuale por ties ornamado. Inter ili, estas elstaraj la mozaiko kiu reprezentas La tempeston de la lago Tiberiado, plej konata kiel La Navicella, verko de Giotto (tre reŝanĝita poste), situa ĉe la bazo de la templo; aŭ la funebra monumento de la papo Inocento la 8-a, verko de Antonio Pollaiuolo. Super ĉio, la plej konata artaĵo el ĉiuj kiuj havas hejmon en la baziliko ĉefe en ĝia interno estas la Pietato Vatikana, verko de junaĝo de Mikelanĝelo, unu el liaj grandaj realigoj, kiu estas admirata kaj adorata en la unua kapelo de la dekstra flanko.
Priskribo
La baziliko de Sankta Petro estas unu de la plej grandaj edificoj de la mondo. Ĝi havas 218 m de longo kaj 136 m de alto ĝis la kupolo; ĝi prezentas totalan areon de 23 000 m². La edifico estas konektita kun la Vatikana Palaco tra koridoro laŭlonge kaj flanke de la monumenta ŝtuparo nome Scala Regia, apud la fasado de la placo Sankta Petro, kaj du aliaj koridoroj kiuj konektas ĝin kun la apuda sakristio. Tiuj altetaĝaj trapasejoj estis ideitaj de Mikelanĝelo, tiel ke ties ekzisto ne interrompas la perimetron de la baziliko kaj ebligas la ekziston de branĉejoj en la templo. La ekstero estas konstruita el travertino, kaj karakteriziĝas pro la uzado de la giganta ordo el kiu oni konstruis la atikon. Tiu kunfigurado estis ankaŭ ideo de Mikelanĝelo kaj plurestis en la laŭlonga korpuso aldonita de Carlo Maderno.
La interno de la baziliko estas hejmo de 45 altaroj kaj 11 kapeloj kiuj konservs tre valorajn artaĵojn, inter kiuj kelkaj devenas el la antikva baziliko, kiel la bronza statuo de Sankta Petro (n. 89), atribuita al Arnolfo di Cambio.
Ekstero
La eksteraj muroj de la baziliko, escepte la ĉefan fasadon, komponiĝas el ebenaj surfacoj separataj per pilastroj. La unua korpuso prezentas enormajn niĉojn en kiuj troviĝas skulptaĵoj de sanktuloj enormgrandaj, destinitaj fare de Johano Paŭlo la 2-a al rememoro de sanktuloj kaj fondintoj de nia tempo; sur tiuj troviĝas la grandaj fenestroj kiuj lumigas la internon de la templo. Sur la entablemento malfermiĝas aliaj fenestroj, pli malgrandaj. Kelkaj de la skulptaĵoj kiuj troviĝas en la ekstero estas tiuj de Teresa de Andoj, verko de Juan Eduardo Fernández Cox, Tereza de Jesuo Jornet, Mariana de Jesuo, José María Escrivá de Balaguer, verko de Romano Cosci, Genoveva Torres Morales, verko de Alessandro Romano, Soledad Torres Acosta, Sankta Birgita, Katarina de Sieno, Josep Manyanet y Vives, Sankta Gregorio la Iluminanto, María Josefa Sancho, Marcelino Champagnat, Rafaela Porras y Ayllón, verko de Marco Augusto Dueñas, kaj Sankta Marono, de la sama aŭtoro kaj kiu okupis en 2011 la lastan niĉon kiu restis libera en la baziliko.
Ĉefa fasado
La ĉefa fasado de la baziliko havas 115 m de larĝo kaj 46 m de alto. Ĝi estis konstruita de la arkitekto Carlo Maderno inter 1607 kaj 1614. Ĝi estas strukturo pere de la uzado de kolonoj de kolosa ordo kiu enkadrigas la enirejon kaj la «Balkonon de la benoj», loko el kiu oni anoncas al la kredantoj la elekton de nova papo, kaj ekde kie tiu disdonas sian benon Urbi et Orbi. Malantaŭ la balkono troviĝas enorma salono, uzata de la papo por kelkaj aŭdiencoj kaj aliaj ceremonioj, nomita «Aŭlo de la benoj». Poste troviĝas altreliefo de Ambrogio Buonvicino realigita en 1614, titolita La havigo de la ŝlosiloj al Sankta Petro. En la entablemento, situa sub la centra frontono, troviĝas gravurita la surskribaĵo latinlingva:
Portiko
La portiko troviĝas situa inter la kvin arkoj kiuj malfermiĝas en la fasado kaj la pordegoj de la templo. La enirejo estas flankigita de du rajdaj statuoj: nome de Karolo la Granda (num. 2), maldekstre, verko de Agostino Cornacchini en 1725, kaj de Konstantino (num. 8), verko de Bernini en 1670, situa antaŭ la enirejo de la Vatikana Palaco laŭ la stuparo nome Scala Regia.
La volbo estas dekoraciita per desegno de Martino Ferrabosco sed realigita de Ambrogio Buonvicino, kaj ĝi inkludas la skulptaĵojn de 32 papoj, situaj ambaŭflanke de la lunetoj kiuj enhavas reliefojn en kiuj oni reprezentas epizodojn de la vivo de Sankta Petro.
Sur la muro kiu estas super la ĉefa enirejo de la baziliko troviĝas parto de la mozaiko nomita La Navicella, verko de Giotto kiu jam troviĝis en la antikva baziliko Sankta Petro, kaj estis tiam metita en 1674 (num. 1).
Pordegoj
La aliro al la baziliko ekde la portiko fariĝas tra kvin pordegoj, el maldekstro al dekstro estas la jenaj: «Pordego de la Morto», «Pordego de la Bono kaj la Malbono», «Pordego de Filarete», «Pordego de la Sakramentoj» kaj «Sankta Pordego».
La «Pordego de la Morto» (num. 3) estis mendita de la papo Johano la 23-a kaj farita en 1963 de la skulptisto Giacomo Manzú kaj ĝi havas tiun nomon ĉar ĝi estas la pordo de elirejo de la funebraj procesioj de la papoj. Oni montras kvar panelojn: en la unua estas reprezentaĵo de la Elkruciĝo de Kristo kaj de la Ĉielenpreno de Maria. En la dua oni reprezentas la simbolojn de la Eŭkaristio, nome panon kaj vinon. En la tria bildo estas la temo de la morto, reprezentas la murdon de Abelo, la morto de Jozefo, la martiro de sankta Petro, la morto de Johano la 23-a (en angulo videblas al titolo de la encikliko Pacem in terris), la morto en la ekzilo de Gregorio la 7-a kaj ankaŭ ses animaloj en la momento de la morto. En la interna flanko de la pordo troviĝas la spuro de la mano de la skulptisto kaj momento de la Dua Vatikana koncilio en kiu la unua kardinalo el Afriko, nome Laurean Rugambwa, faras omaĝon al la papo.
La «Pordego de la Bono kaj la Malbono» (num. 4) estis verko de Luciano Minguzzi, farita inter 1970 kaj 1977.