cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garešnica
Situo
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Kutina troviĝas 20, Daruvar 30, Bjelovar 40 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1334. Post la mezepoko la urbo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon la urbeto apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Belovár-Kőrös, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.
Rivero Itauo
La rivero Itauo, aŭ Itaú en la hispana, estas internacia rivero apartenanta al la Plata Baseno, kiu formas naturan landlimon inter Bolivio kaj Argentino.
Geografio
La rivero Itaŭo naskiĝas ĉe la koordenatoj (-21.60889°N, 64.00222°W) same kiel la rivero Las Trancas, kaj de tie fluas en direkto suda dum longo totala de 170 km ĝis sia kunfluo kun la rivero Tarija, por formi la Riveron Grande de Tarija (-22.33694°N, 64.09611°W).
La rivero pluas dum 99 km en teritorio bolivia kaj dum la restantaj 71 km estas la ero de natura landlimo kun Argentino ĝis sia enfluo en la rivero Grande de Tarija.
Crochte
- jen france, origine nederlande respektive flandre Krochte - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Lilla Szilágyi Bulyovszkyné
BULYOVSZKYNÉ Szilágyi Lilla [bujovskine' sila'dji] estis hungara aktorino, verkistino naskita en Koloĵvaro la 25-an de majo 1833 kaj mortinta en Graz la 11-an de decembro 1909. Ŝia patro estis Pál Szilágyi (aktoro), ŝia edzo ekde 1848 estis Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto).
Bruno Martins Indi
Rolando Maximiliano Martins Indi, kutime nomata Bruno Martins Indi (prononco [], naskiĝis en Barreiro, Portugalio, do nun -aĝa) estas nederlanda futbalisto. Naskiĝinta en Portugalio kiel filo de gepatroj el Gvineo Bisaŭa, li en aĝo de tri monatoj kun sia familio translokiĝis al Roterdamo, Suda Holando, kaj de tiam vivas en Nederlando. Li ekde la jaro 2012 estas membro de la nederlanda nacia teamo de futbalo kaj en la teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la nederlanda teamo sukcesis atingi la trian pozicion. Matĉe li en la nacia teamo de 2014 rekoneblis per la ĉemiza numero "4". Ekster naciaj matĉoj, li de 2010 estas futbalisto de la nederlanda klubo Feyenoord en Roterdamo.
Lilla Szilágyi Bulyovszkyné
Kariero
Ŝi estis infanaktorino en Koloĵvaro, poste inter 1842 kaj 1846 en Nacia Teatro de Pest. En 1857 ŝi studvojaĝis en Parizo, en 1858 en Germanujo. En 1859 ŝi aperis en teatro de Gotha. Ŝi gastludis en Breslau, Coburg, Meiningen, Dresden, Stuttgart, Frankfurt. En 1861 ŝi dungiĝis al Dresden, en 1867 ŝi iĝis ano de kortega teatro de Munkeno. En 1875 ŝi revenis Hungarujon kaj en 1878 ŝi retiriĝis.
6564 Asher
6564 Asher estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la brita astronomo David J. Asher. Li laboris dum du jaroj en la Angla-Aŭstralia Observatorio kaj poste en la Nacia Observatorio de Japanio.
Toshio Hirabayashi
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Toŝio Hirabajaŝi, japane 平林俊夫, n. kaj m. nekonataj) estis japana futbalisto. En 1923 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Dadu
Historio kaj populacio
Aŭtentikaj fontoj mankas pri malnova historio de Dadu. Dum dominado de britoj (1843-1947) ĝi apartenis al distrikto de Karaĉio, poste al aliaj distriktoj, ekde 1931 oni establis propran distrikton, sed en 2004 ĝi aliĝis al distrikto de Ĝamŝoro, fine iom poste denove sendependiĝis. La fervojo konstruiĝis dum la brita periodo.
La loĝantoj estas islamanoj (97,5 %) kaj parolas parte la sindan lingvon (50,0 %) kaj sarajkian lingvon (43,3 %).
Eduko
En Dadu la plej grava lernejo estas universitata kampuso.
Trafiko
Dadu situas laŭ la fervoja linio inter Kotri kaj Ŝikarpur. La urbego estas tuŝata per aŭtoŝoseo inter Karaĉio-Peŝavaro, krome estas atingebla simila vojo tra ponto post 30 km, fine estas nova rekta aŭtoŝoseo al Karaĉio. Dadu havas lokan flughavenon semajne po unu flugoj al Karaĉio.
Granatarbo
Granatarbo aŭ granatujo (Punica granatum) estas falfolia fruktarbo, specio de puniko kun skarlete ruĝaj epiginaj floroj kaj fruktoj. Ĝia frukto nomiĝas granato.
La granatarbon karakterizas la multaj stamenoj enflore, la manko de la duktoj de volatila oleo. Ĝi frukto estas botanike etaĝe multparta pseŭdobero. Ĝi estas jam delonge kultivata en la ĉirkaŭaĵo de la Mediteranea Maro, ĝia deveno estas Persio.
Ĝi estas ankaŭ kuracplanto, ĉar ties tigoj, ŝeloj de la radiko fariĝas vermoforiga kuracaĵo.
Capriati a Volturno
Capriati a Volturno - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj al la provinco Caserta. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Ciorlano, Fontegreca, Gallo Matese, Monteroduni (IS), Pozzilli (IS) kaj Venafro (IS).
NGC 975
NGC 975 (aliaj indikoj — PGC 9735, UGC 2030, MCG 1-7-9, ZWG 414.17) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Louis-Gregory Strolger
Louis-Gregory STROLGER (aŭ Lou STROLGER) estas usona astronomo. Li ricevis sian Ph.D. pri astronomio kaj astrofiziko ĉe la Universitato de Miĉigano, An-Arbaro.
Laŭ Minor Planet Center, li kunmalkovris la 47171 Lempo la  kun Eric P. Rubenstein. Li ankaŭ kunmalkovris la malproksimegan supernovaon SN Wilson
Li estas membro de la Internacia Astronomia Unio.
Tachov (Troskovice)
Tachov (Tachow) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Troskovice en distrikto Semily. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km norde de Troskovice. Estas ĉi tie registritaj 27 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Tachov situas en katastra teritorio Troskovice kun areo 8,29 km².
Trstín
Trstín (Pozsonynádas [poĵonjnAdaŝ], Nadasch) estas vilaĝo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis Nadaš.
Rivero Pilkomajo
La rivero Pilkomajo, Pilcomayo aŭ Araguay (Aragvajo) estas rivero de la Plata Baseno kiu fluas tra teritorio de Bolivio, Argentino kaj Paragvajo, servante kiel internacia landlimo dum parto de sia fluado. Ĝi havas agnoskitan longon de 2426 km, kaj ricevas akvon de baseno de 270 000 km².
Trstín
Situo
Trstín situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Leopoldov-Sereď. Trnava troviĝas je 20 km-oj.
Rivero Pilkomajo
Toponimio
La toponimo «pilkomajo» derivas el keĉuaj: piŝku = birdo, maju= rivero, tio estas «rivero de birdoj», la nomo en gvarania estas Aragŭaj aŭ eĉ AragŭaI kiu povas signifi: ará: papago, gŭaI": rivero, tio estas, «rivero de la papagoj», aŭ ara: ĉielo, guá: loko kaj y'': akvo, «Akvo de la ĉielo».
Trstín
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1256, en 1773 menciiĝis, kiel kampurbo kun rajto de po 4 bazaradoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pozsonynádas 1604 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Trstín 1270 homoj, (1254 slovakoj).
Famuloj
En la iama Pozsonynádas naskiĝis hungara arkitekto Kornél Rados.
Kantono Wirt
La kantono Wirt - angle Wirt County - estas kantono de Usono en la subŝtato Okcidenta Virginio. La nomo venas la la usona juristo kaj politikisto William Wirt, filo de svisa patro kaj de germana patrino. Administra centro de la kantono estas la urbo .
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Transskribado Hepburn
La sistemo Hepburn de latinigo (ヘボン式, Hebon-shiki, plennome: ヘボン式ローマ字 Hebon-shiki Rōmaji, prononcata kiel [hebonŝiki roomaĵi]) nuntempe estas la plej uzata sistemo por la latinigo de la japana, pli precize por la transskribo de la kutimaj japanaj skribsistemoj Hiragana, Katakana kaj Kanji al la latina alfabeto.
Historio
La sistemo Hebon estas nomita laŭ la usona misiisto kaj lingvoesploristo James Curtis Hepburn, kiu en 1867 eldonis la unuan japanan-anglan vortaron 和英語林集成 Waei-Gorinshūsei (la unua vortaro kun rōmaji estis la japana-portugala vortaro 日葡辞書 Nippo Jisho eldonita en 1603). En la unua eldono de la "Waei-Gorinshūsei" Hepburn ankoraŭ uzis dzu anstataŭ zu, uye anstataŭ ue, kio anstataŭ kyo ktp. - la originala rōmaji de Hepburn ankoraŭ ne estis Hebon-shiki Rōmaji.
La sistemon Hepburn oni poste kelkfoje iomete ŝanĝis, sed la ŝanĝoj koncernas nur kelkajn esceptojn: en la originala sistemo la partikoloj へ he kaj を wo estis skribataj ye kaj wo (nune: e kaj o), kaj en certaj vortoj la silaboj ka kaj ga skribiĝis ankoraŭ kiel kwa kaj gwa, ekz. 火事 kwaji. Tiu sistemo nomiĝas 標準ヘボン式ローマ字 Hyōjun-Hebon-shiki Rōmaji "Norma Hepburn-sistemo".
En 1954 aperis la 3-a eldono de la "Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary" uzanta novan version de la Hepburn-sistemo, en kiu la silabfina ん n estas ĉiam skribita kiel n, neniam kiel m (ekz. kanpai). Tiu nova sistemo nomiĝas 修正ヘボン式ローマ字 Shūsei Hebon-shiki Rōmaji "Reviziita Hepburn-sistemo", kaj estas nun la plej uzata sistemo en modernaj vortaroj.
Malgraŭ la intenco de la japana registaro, kiu preferas la japanan Kunrei-sistemon, post 1960 la uzo de la angla-orientiĝa Hepburn-sistemo disvastiĝis en Japanio; ankaŭ eksterlande la uzo de la portugala, nederlanda, germana, kaj franca transskribsistemoj anstataŭiĝis per la "angleca" Hepburn-sistemo, kiu mondvaste estas nun la plej uzata sistemo por la transskribado de la japana.
Leĝa statuso
Hepburn baziĝas sur la angla fonologio, ne la japana, kaj longe alfrontis kontraŭon en Japanio. Interalie, la 21-an de septembro 1937, la 3-a kabineta ordono deklaris anstataŭan sistemon nune ĝenerale konatan kiel Kunrei - la japana oficiala latiniga sistemo. Tamen tio estis renversita de la Plejsupra komandanto de aliancaj potencoj dum Okupado de Japanio. La 1-a kabineta anonco redeklaris sistemon Kunrei en 1954 kun rimarkigoj.
En 1972, reviziita versio de Hepburn iĝis kodigita kiel ANSI-normo Z39.11-1972. Ĝi estis proponita en 1989 kiel ISO 3602, tamen estis rifuzita favore al Kunrei. La Z39. La normo de 11-1972 estis aboliciita la 6-an de oktobro 1994.
Malgraŭ ke Hepburn estas ne registara normo, iuj registaraj organizoj provizas normojn. Ekzemple, la Ministrejo de eksterlandaj aferoj postulas la uzon de Hepburn por pasportoj, kaj la Ministrejo de lando, substrukturo kaj transporto postulas la uzon de Hepburn por transportaj indikoj, inklude vojosignojn kaj signojn de fervojaj stacioj.
En multaj aliaj kampoj en kiuj mankas jura normo, Hepburn restas kiel la fakta normo. Indikoj kaj anoncoj en urbaj oficejoj kaj policostacioj, ĉe sanktejoj, temploj kaj turistaj allogaĵoj ankaŭ uzas ĝin. Angla-lingvaj gazetoj kaj amaskomunikiloj uzas la simpligitan formon de Hepburn. Urboj kaj prefektujoj uzas ĝin en informiloj por anglalingvaj parolantoj kaj vizitantoj, kaj anglalingvaj eldonaĵoj de la japana Ministrejo pri eksterlandaj aferoj uzas simpligitan Hepburn. Oficiala turisma informo eldonata de la registaro uzas ĝin en gvidlibro pri Japanio.
Multaj studentoj lernantaj la japanan kiel fremdan lingvon uzas la Hepburn-sistemon.
Normaj variantoj de la Transskribo Hepburn
Tri normaj variantoj de Hepburn ekzistas.
En Japanio, tri normoj efikas.
Trajtoj de Hepburn
La ĉefa trajto de Hepburn estas tio ke ĝia literumo baziĝas sur angla fonologio. Pli teknike, kiam japana silabaro enhavas "malstabilan" konsonanton por la moderna parolata lingvo, la ortografio ŝanĝiĝas je io, kio laŭ la angla prononcmaniero pli ĝuste trafas la veran japanan sonon: ekzemple し estas skribata kiel shi sed ne *si.
Iuj lingvistoj kontraŭas al Hepburn, ĉar ĝia prononco-bazita literumado povas malklarigi la sisteman originon de japana fonetika strukturo, fleksioj kaj konjugacioj. Subtenantoj argumentas ke Hepburn ne celas esti lingvistika ilo.
Longaj vokaloj
En modifita Hepburn:
Silabfina n
En tradicia Hepburn: En Reviziita Hepburn: En Modifita Hepburn:
Variaĵoj
Jen estas variaĵoj de la Hepburn-sistemo en la indikado de la longaj vokaloj ō kaj ū.
Por Hiragana
Ruĝaj literoj estas arkaiĝintaj en moderna Japana lingvo.
Por norma Katakana
Ruĝaj literoj estas arkaiĝintaj en la moderna Japana lingvo.
Por etendita Katakana
Tiuj estas ĉefe uzataj por prezenti la sonojn en vortoj de aliaj lingvoj. La plejparto el tiuj estas ne formale normigitaj kaj iuj estas tre malofte uzataj.
Eksteraj ligiloj
ローマ字
Erzsébet Gaál
La informkesto donas falsan informon!
Erzsébet Gaál [erĵEbet gAl], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gaál Erzsébet estas hungara-usona harpisto, altlerneja instruisto.
Erzsébet Gaál supozeble naskiĝis en la 20-a jarcento en Hungario.
Biografio
Pri lernojaroj de Erzsébet Gaál plene mankas informoj. Ŝi estas aktiva parte en Hungario, parte en Usono. Ŝi profundigis siajn studojn en en:Indiana University Bloomington de en:Susann McDonald. Ŝi instruas harpomuzikon en Bloomington (Indianao) laŭ muzikmetodo de Zoltán Kodály. Ŝi esploras ankaŭ ĝustan korpopozon dum muzikado por gardi la sanon. En 2000 ŝi doktoriĝis el sciencoj pri harpoj. Ŝi ricevis hungaran premion en 2006.
Bükkzsérc
Bükkzsérc estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén. Ĝi situas sude de la Nacia parko Bükk, 30 km-ojn sudokcidente de urbo Miskolc, 25 km-ojn nordoriente de urbo Eger. Zsérc (pron.: ĵerc), kiel vilaĝo, en 1248 estas menciita unuafoje en oficiala akto. La nuna nombro de la loĝantaro estas 1088. Karaktera malnova domo el mia vilaĝo: ruĝa tegmento, oni blankaj kalkis la murojn kaj en la koridoron metis ruĝajn florojn. Sed apud a malnovaj domoj la plimulto estas la novaj domoj. La romkatolika preĝejo devenas el 1778. Tra la ĉirkaǔaĵo de la vilaĝo kuras multe da turismaj ekskursvojoj, la regiono estas favorata ekskurscelo. Laŭ atesto de arkeologiaj restaĵoj sur tiu ĉi tereno vivis prahomoj inter la montetoj Bükk: Suba truo en la valo de Hor. Laŭdire ĉi tie retroviĝis la restaĵoj de prahomoj. Tre gastloga estas ankaŭ la vino en Bükkzsérc kaj en la ĉirkaǔaĵo estas fama vinregiono. La kelmuzeo (kelo de Pelyhe), la muroj de subtera „koridoro” estas riĉe ornamitaj. En la vilaĝo vivas la metiisto, kiu faris la ĉizitajn ŝtonojn. Mi esperas, ke miaj informoj estos bone uzeblaj, kaj multaj homoj malkovros mian vilaĝon.
Abelpano
Abelpano estas poleno fermentita ene de abelujo. La abeloj portas la freŝe kolektitajn polenajn buletojn senpere en vaksĉelojn. En la momento de la enmetado en ĉelon la poleno havas la samajn ecojn kiel tia gajnita per polenrikoltilo. Tamen en la vaksĉelaro sub influo de la substancoj, kiujn aldonas la abeloj, ĝi transformiĝas je abelpano. Tio okazas dank’ al la mikroorganismoj, alta humido kaj temperaturo en la abelujo (+33° ĝis +35 °C) kaj al la maniero de konservado en la ĉeloj. Tiuj aliformigaj procezoj estas instigataj jam en polenglobetoj sur la kruretoj de kolektantaj abeloj. La poleno malfermiĝas. Tio signifas, ke la kvanto da la K-vitamino, da simplaj sukerspecoj kaj da laktata acido plialtiĝas. La firma polenŝelo estas ruinigata kaj ĝia enhavo fariĝas digestebla kaj asimilebla. Same kiel la mielo la abelpano estas tuj sorbata de la organismo kontraste al la kruda florpoleno, kiun la organismo povas utiligi maksimume je 20%.
Abelpanon oni rikoltas per speciala pinĉileto el unuopaj vaksĉeloj en pena manlaboro, tial ĝi apartenas ne nur al la plej valoraj nutraĵoj, sed ankaŭ al la plej multekostaj abelproduktoj.
36169 Grosseteste
36169 Grosseteste estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de la angla ŝtatulo, naturfilozofo kaj teologo Roberto Grosseteste (1175–1253), kies komentoj pri Aristotelo subkomprenigis tion, kio fariĝos la scienca metodo: ĝeneraligo elde observoj al universalaj leĝoj kaj uzo de tiuj-ĉi leĝoj por antaŭdiri la rezultojn.
Hořejší Předměstí
Hořejší Předměstí (Obere Vorstadt) estas parto de urbo Domažlice en distrikto Domažlice en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas okcidente de Domažlice. En la jaro 2009 estis ĉi tie registritaj 309 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Hořejší Předměstí situas en katastra teritorio Domažlice kun areo 19,89 km².
1520-aj jaroj
La 1520-aj jaroj estas la jardeko de jaroj 1520 al 1529.
Boleradice
Boleradice (Polehraditz) estas kampurbo troviĝanta en Ĉeĥio, Moravio, distrikto Břeclav situanta 6 km nordoriente de Hustopeče sur rojo Haraska. Vivas ĉi tie. Drnholec troviĝas en vinkultivada subregiono Velké Pavlovice.
Howard Zinn
Howard ZINN (naskiĝis la en Brooklyn, Nov-Jorko, mortis la  en Santa Monica, Kalifornio) estis usona historiisto kaj politikologo, iama profesoro de la departemento pri politikaj sciencoj de la Universitato de Bostono, aŭtoro de dudeko da libroj el kiuj la furorlibro "A People's History of the United States" (Popola Historio de Usono, 1980). Li laste vivis en Newton en Masaĉuseco. Lia edzino Roslyn, kiu estis mem artistino kaj eldonistino, aktive partoprenis en la publikigo de ĉiuj libroj de sia edzo. Ŝi mortis la 14-an de majo 2008, ili estis geedzoj jam de 64 jaroj.
La verkoj de Zinn inspiriĝas el marksismo, anarkiismo kaj el la socialdemokrata penso. Ekde la jardeko 1960, li fariĝis unuaranga figuro sur la tereno de movadoj por civitanaj kaj civilaj rajtoj same kiel kontraŭmilita en Usono.
Junaĝo
Zinn naskiĝis el juda familio de enmigrantoj en Brooklyn. Lia patro, Eddie Zinn, naskiĝinta en Aŭstrio-Hungario, migris al Usono kun sia frato Phil antaŭ la komenco de la Unua Mondmilito. La patrino de Howard Zinn, Jenny, estis elmigrinta el Irkutsko, en orienta Siberio.
La gepatroj estis laboristoj en uzinoj kun limigita edukado, kiam ili renkontiĝis kaj geedziĝis. Estis nek libroj, nek magazinoj en la apartamentoj, en kiuj ili edukis siajn infanojn. Ili iniciis Zinn al literaturo per sendo de 25 cendoj kaj unu kupono al "New York Post" por ĉiu el la 20 volumoj de la kompleta verkaro de Charles Dickens Li ankaŭ lernis kreivan skribadon en altlernejo (Thomas Jefferson High School, Brooklyn, Novjorko) en speciala programo, kiun kreis la poeto Elias Lieberman.
Kiel juna plenkreskulo, Zinn laboris kiel laboristo en ŝipfarejo kaj kiel organizanto de la laboro en la ŝipfarejoj de Brooklyn.
Profesia kariero
Zinn estis profesoro pri historio en Spelman College en Atlanta, en Georgio, de 1956 ĝis 1963. Pli poste profesoro pri politika scienco en la Universitato de Bostono, li estis samtempe invitita al la universitatoj de Parizo kaj de Bolonjo.
Post la Dua Mondmilito, Zinn studis en la universitato de Novjorko kaj de Columbia, kie li ricevis diplomojn, i.a. doktorecon pri politikaj sciencoj, en 1958. Li partoprenis ankaŭ en ekstrem-orientaj studoj en la Universitato de Harvard en 1960 kaj 1961.
La movado por la civitanaj rajtoj
Ekde 1956, Howard Zinn fariĝis direktoro de la departemento pri Historio kaj Sociaj Sciencoj de Spelman College en Atlanta, universitato pri liberalaj artoj rezervita al afrik-usonaj studentoj. Dum siaj jaroj de instruado en Georgio, li aktive partoprenis en la afrik-usona movado por civitanaj rajtoj. Sur la intelekta kampo, li aktivis kun la historiisto August Meier por "ĉesigi la kunvenojn de la historiistoj de la Sudo" (Southern Historical Association) en la hoteloj praktikantaj la rasan segregacion. En Spelman prezentiĝis ankaŭ okazo por li kunlabori kun la historiisto Staughton Lynd kaj sekvi junajn aktivistajn studentinojn, inter kiuj estis Alice Walker, Betty Stevens, Marie Thomas, la kenjanino Dorcas Boit, Lana Taylor kaj Marian Wright Edelman, kiu fariĝis prezidantino de la Fonduso por defendo de la Infanoj (Children's defense fund). Lia proksimeco kun la studentaj movadoj kondukis lin, i.a., servi kiel konsilanto de la Komitato de Kunordigado de Neperfortaj Studentoj (Student Nonviolent Coordinating Committee — SNCC). Pri tio li skribis, en 1964, verkon sub la titolo SNCC : the new abolitionnists.
Kvankam Zinn estis titulara profesoro, li estis elpelita el Spelman College en junio 1963 ĉar li subtenis studentinojn, kiuj defiis la tradician instruadon de Spelman College en tio ke ili partoprenis en manifestacio kontraŭ rasa segregacio. La jaroj de Zinn en Spelman estis, laŭ lia diro, probable la plej interesaj, ekscitaj kaj instruaj de lia vivo. Li rakontis ilin en sia aŭtobiografio You Can't Be Neutral on a Moving Train : A Personal History of Our Times.
Kiam li estis en Spelman, Zinn notis tridek malobservojn pri la amendoj unua kaj dekkvara de la Usona Konstitucio en Albany (Georgio), inkluzivantaj esprimliberecon, liberecon kunveni kaj egalrajtecon antaŭ la leĝo. Li publike malaprobis la rezerviĝemon de la prezidento John F. Kennedy por aplikigi la leĝon kaj substrekis lian pasivecon kaj tiun de lia ministro pri justico Robert Kennedy aŭ de FBI, de John Edgar Hoover, antaŭ la brutalaĵoj de la segregaciistoj rilate al la manifestaciantoj por la civitanaj rajtoj.
Zinn multe skribis pri la lukto por la civitanaj rajtoj, samtempe kiel aktivulo, tiel same kiel historiisto. En 1961, li ĉesis instruadon dum unu jaro por verki SNCC : the New Abolitionists kaj The southern mystique. Li asertas ĉefe, en sia verko pri SNCC, ke la surstrataj sidadoj kontraŭ segregacio estis iniciatitaj de la studentoj, do sendepende de la plej instalitaj organizaĵoj de defendo de la civitanaj rajtoj.
La bombardado de Royan
Post Spelman-Kolegio, Zinn ricevis postenon en la departemento pri politikaj sciencoj de la Universitato de Bostono en 1964. Liaj kursoj dediĉitaj al la publikaj liberecoj estis, kun 400 enskribitoj ĉiun trimonaton, inter la plej popularaj de la tuta universitato, kvankam ili estis fakultativaj. Li instruis dum 24 jaroj en Bostono antaŭ ol emeritiĝi en 1988. Dum la jaroj, kiam li instruis en Bostono, li verkis la unuan libron en kiu estis pritraktita la retiriĝo de la usonaj trupoj el Vjetnamio. Vietnam : the logic of withdrawal (Vjetnamio : la logiko de retiriĝo) estis publikigita jam en 1967, surbaze de artikoloj antaŭe aperintaj en Commonweal, The Nation, The Register-leader kaj Ramparts.
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain ([lə fabylø dɛstɛ̃ d‿ameli pulɛ̃], Esperantigite La Fabela Sorto de Amélie Poulain ) estas franca filmo (2001) de Jean-Pierre Jeunet. Ĝi gajnis en 2002 kvar premiojn César, la hispanan premion Goya kaj en 2001 la premion de la Eŭropa Filmakademio.
Howard Zinn
La bombardado de Royan
Pro kontraŭfaŝista konvinko, Zinn volontuliĝis por eniri la usonajn aerfortojn (United States Air Force — US Air Force) dum la Dua Mondmilito. En tiu kadro, li partoprenis en misioj de bombado sur Berlinon, eksan-Ĉeĥoslovakion kaj Hungarion tiel, kiel li tion priskribas en tiu filmo. La kontraŭmilita sinteno de Zinn sekve baziĝas grandparte sur lia propra sperto pri la batalo. En aprilo 1945, li i.a. partoprenis en unu el la unuaj militistaj uzadoj de napalmo, en Royan (Francio).
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
Jeunet, kiu havis sufiĉe da mono el la enspezoj de sia filmo Alien: Resurrection, decidis uzi parton de ĝi por produkti filmon sen la devo enspezigi. La rezulto estas "la Fabela Destino" (kiu tamen enspezigis). La filmo havas la stilon de fabelo kaj estas tute taŭga por eŭropaj infanoj ek de lerneja aĝo. En Usono ĝi estas malpermesita al senakompanaj infanoj (sub aĝo de 17) pro "seksaj eksplicitaĵoj".
Howard Zinn
La bombardado de Royan
Tiuj bombadoj celis germanajn soldatojn, kiuj, laŭ diroj de Zinn, retiriĝis atendante la kapitulacon de Germanio kaj sekve ne plu reprezentis ian ajn militistan danĝeron. Liaj atakoj mortigis ne nur germanajn soldatojn, sed ankaŭ francajn civilulojn. Naŭ jarojn poste, Zinn revenis al Royan por konsulti dokumentojn en rilato kun tiu operaco kaj intervjui loĝantojn. En siaj libroj The politics of history' ( La politikaj aspektoj de historio) kaj The Zinn reader (La Zinn-leganto), li priskribis kiel la bombado estis decidita fare de la militista hierarkio pro kialoj, kiuj pli rilatis al karieristaj konsideroj ol al pravigeblaj militistaj celoj.
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
Origine Jeunet verkis la intrigon por la brita aktoro Emily Watson, sed montriĝis, ke ŝia franca prononco ne estis adekvata kaj ke ŝi estis bezonata por alia filmo. Tial li reverkis la scenaron kaj dungis la francan aktorinon Audrey Tautou kiel ĉefrolulon.
Howard Zinn
La bombardado de Royan
Laŭ Zinn, lia sperteco kiel bombisto, kombinita kun liaj esploroj pri la motivo kaj la efekto de la bombado de Royan, konsciigis lin pri moralaj dilemoj ligitaj al ĉiu armita interveno, sed ĉefe al la kruelegaĵoj kulpe faritaj je la nomo de la defendo de necertaj militistaj interesoj. En sia pamfleto Hiroshima : breaking the silence (Hiroŝimo : rompi la silenton), li interalie pritraktis demandojn pri pravigo de militistaj operacoj trafantaj la civilulojn; se li publike kondamnas aparte la atomajn bombadojn de Hiroŝimo kaj Nagasako, li celas ankaŭ la bombadojn de la Aliancanoj kontraŭ Germanion (Dresdeno, Essen...), Japanion (Tokion) eĉ Francion (Royan), dum la Dua Mondmilito. Li reliefigis kontinuecon inter tiuj bombadoj kaj tiuj, kiuj trafis Hanojon dum la Vjetnama milito, kaj Bagdadon dum la Golfa Milito (1990-1991).
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
Intrigo
Amélie, kelnerino en Parizo, kiu en sia infanaĝo ne havis amikojn, ekhavas la ideon anonime feliĉigi aliajn homojn kaj montras grandan inventemon ĉe tio.
Howard Zinn
Vjetnamio
Dum la konflikto, Daniel Ellsberg, iama analisto de la RAND Korporacio, havigis al Howard kaj Roslyn Zinn sekretan usonan registaran raporton pri la Vjetnama Milito, konata sub la nomo Pentagone Papers. Kun helpo de Noam Chomsky, Zinn eldonis kaj prinotis la raporton, kiun publikigis Beacon Press, eldonisto pri kiu Zinn fidis, konata kiel eldonisto de la senatano Mike Gravel de "Pentagon Papers". Tiu lasta konsistis el kvar volumoj kaj unu dediĉita al la analizo fare de Chomsky kaj Zinn.
Dum la proceso de Ellsberg, akuzita pri ŝtelo, konspirado kaj spionado sekve de la publikigo de eltiraĵoj el "Pentagon Papers" fare de New York Times, Zinn estis vokita de advokato de la defendo kiel eksperto pri la historio de la usona engaĝiĝo en Vjetnamio depost la Dua Mondmilito ĝis 1963. Zinn prezentis tiun historion dum pluraj horoj. "Mi klarigis ke estis nenio en tiuj paperoj, kiu havus militistan intereson povanta malfortigi la defendon de Usono, ke la informoj, kiujn ili enhavis estis simple embarasaj por nia registaro, ĉar ili rivelis, surbaze de ĝiaj propraj interŝanĝoj inter servoj, kiel ĝi mensogis al la usona popolo. La sekretoj troviĝantaj en "Pentagon Papers" povintus embarasi politikistojn, malutili al kompanioj ekspluatantaj stanon, kaŭĉukon, nafton. Sed tio ne estas sama afero kiel vundi la nacion, la popolon", skribis Zinn en sia aŭtobiografio. La persekutado kontraŭ Ellsberg estis forlasita pro la motivo, ke la akuzado estis makulita pro ŝtelo okazinta en la oficejo de la psikiatro de Ellsberg fare de skipo, kiun kondukis la usona spiono Howard Hunt, laboranta por la prezidento Richard Nixon.
La atesto de Zinn pri la motivadoj, kiuj puŝis la registaron konservi sekreta la raporton estis konfirmita en 1989 far Erwin Griswold, kiu, kiel ĝenerala advokato de Usono sub la administracio Nixon, persekutis la gazeton New York Times en la afero de la Paperoj de Pentagono en 1971. Grisswold sukcesis persvadi tri juĝistojn de la Supera Kortumo de Usono malhelpi New York Times daŭrigi la publikigadon de eltiraĵoj de la Paperoj de Pentagono sen, tamen, obteni plimulton el la Kortumo. . En 1989, Zinn tamen agnoskis, en Washington Post, ke la publikigo de "Pentagon Papers" ne damaĝis la nacian sekurecon. "Rapide aperis al kiu ajn havis certan sperton pri klasifikitaj dokumentoj, ke estis tro-klasifiko kaj ke la ĉefa zorgo de la organizantoj de la klasifiko ne estis la nacia sekureco, sed, laŭ maniero aŭ alia, registara embaraso". .
Zinn subtenis la kontraŭmilitan movadon de la veteranaj soldatoj de la Vjetmama Milito. En la filmo Unfinished symphony, kies titolo referencas al la simfonio n°3 de la pola komponisto Henryk Gorecki, li revenas al la historia situacio de la pacista marŝado de 1971 de la Veteranoj el Vjetnamio kontraŭ la milito, t.e. asocio de malnovaj batalantoj aktivantaj por la usona retiriĝo el Vjetnamio. La marŝantoj, ekde Lexington (Masaĉuseco) ĝis Bunker Hill simbole sekvis la vojon, kiun uzis Paul Revere dum la nokto de la 18a kaj 19a de aprilo 1775 por alarmi pri alveno de britaj militistaj trupoj. La marŝado finiĝis per amasa arestado de 410 veteranoj kaj civiluloj fare de la loka polico. La filmo priskribas aparte la scenojn de "Winter soldier investigations", dum kiu 109 malnovaj usonaj soldatoj ("GIs") kaj 16 civiluloj publike kunvenis en Detroit por atesti pri kruelegaĵoj, kiujn ili faris aŭ kiujn ili konstatis en Vjetnamio. .
Irako
Zinn kontraŭstaris al invado kaj okupacio de Irako, kaj pri tio li verkis plurajn librojn. Li antaŭvidis, ke Usono ĉesos sian milliton kaj okupacion de Irako, kiam kreskos rezistado sine de la armeo, sammaniere kiel rezistadi sine de la armeo kontribuis al ĉesigo de la usona milito en Vjetnamio. Li komparis la aferon per kreskanta nombro da familioj de nuntempaj usonaj soldatoj por ĉesigo de la milito en Irako paralele kun la Konferederacio, dum la civila milito, kiam la edzinoj de soldatoj ribelis, ĉar iliaj edzoj estis mortantaj kaj la posedantoj de plantejoj riĉiĝis per vendo de kotono, rifuzante kultivi cerealojn por havigi manĝaĵon al la civiluloj. . Zinn opiniis ke "Ne estas flago sufiĉe granda por kovri la honton mortigi senkulpulojn por neatingebla celo." Jean-Christophe Agnew, profesoro pri historio en la Universitato de Yale, diris al Yale Daily News, en majo 2007, ke la historia verko de Zinn estas "tre influa kaj el la plej uzataj". . Li rimarkigis, ke ne estas maloftaĵo, ke eminentaj profesoroj, kiaj Zinn, influas la nuntempajn eventojn, citante rezolucion kontraŭstaranta la militon en Irako, kiu estis freŝdate ratifikita fare de la Usona Asocio pri Historio (American Historical Association). Agnew aldonis : "En tiuj krizaj momentoj, kiam la lando estas dividita — do, ankaŭ la historiistoj malsamopinias.".
Zinn estas membro de la Internacia Komitato por Subteno al la vjetnamaj viktimoj de la Oranĝa Aganto kaj al la proceso de Novjorko (CIS), kiun kondukas André Bouny, prezidanto de la Komitato de Subteno al la Viktimoj de la Oranĝa Aganto (Comité de Soutien aŭ Victimes de l'Agent Orange).
Populara historio de Usono
Zinn opinias, ke la tradicia vidpunkto alprenita en la historiaj verkoj estas sufiĉe limigita. Tiel, li decidis mem redakti verkon pri la Historio de Usono por proponi malsimilan perspektivon. Tiel naskiĝis A People's History of the United States (Populara Historio de Usono). Tiu libro priskribas la batalojn, kiuj kontraŭstarigis indianojn de Ameriko al la eŭropanoj, la ekspansion de Usono, la ribelojn de la sklavoj kontraŭ la sistemon, kiu subpremis ilin, la opoziciojn inter sindikatistoj — aŭ simplaj laboristoj — kaj kapitalistoj, la batalojn de la virinoj kontraŭ patriarkecon, la movadon, kiujn kondukis nigruloj kontraŭ rasismon kaj por civitanaj rajtoj, kaj aliajn partojn el la usona Historio, kiuj tradicie ne aperas en la libroj.
Post la unua publikigo de la "populara historio", la libro estis legaĵo ofte rekomendata al la lernantoj kaj studentoj; ĝi estas ankaŭ konata kiel bona ekzemplo de kritika pedagogio. Ĝi fariĝis libreja sukceso, kio estas maloftaĵo por akademinivela verko. Eldonita en 1980 en Usono, ĝi aperis en kvin reeldonoj en 22 jaroj.
Dum printempo 2003, por marki la vendon de la miliona kopio de la verko, vendo estis organizita en Novjorko. Howard Zinn kaj deko da rakontantoj legis tiun tekston. La tuto estis rekte reelsendita fare de Democracy Now!, prezentita fare de Amy Goodman, kaj interrete disponigita al la publiko.
En 2004, Zinn publikigis Voices of A People's History of the United States (Voĉoj el la Populara Historio de Usono) kun la eldonisto Anthony Arnove, aktiva en la Socialista Internacio. Tiu libro, kiu kompletigas la popularan historion (ili cetere havas paralelajn strukturojn), atentas pri kontraŭfluaj atestoj. En 2008, sub la titolo A People's History of American Empire (Populara Historio de la Usona Imperio), li publikigis eltiraĵojn el sia libro sub formo de bildrakonto en kunlaboro kun la desegnisto Mike Konopacki kaj kun la historiisto Paul Buhle. Zinn kunlaboris ankaŭ al kreo de dokumentara serio, kiun produktis Alvin H. Perlmutter, ankaŭ nomita Populara historio de Usono.
La franca historiisto Pierre Mélandri kaj Serge Ricard, profesoro pri usona civilizacio en Sorbono, substrekas ke la laboro de Zinn estas motivita pro zorgo pri "entuta kompreno de la usona historio, artikanta la eksterlandan politikon kaj la internan politikon" kaj ke, laŭ historiografia vidpunkto, tiu verko enskribiĝas en la renovigo de la socia historio iniciatita per publikigo, en 1963, de The Making of the English Working Class (La genezo de la angla laborista klaso) de la brita historiisto Edward Palmer Thompson, kies intelekta influo estis decida en la projekto de Zinn. .
Opiniesprimo
On Terror, New York Times, Sunday Review of Books, Zinn kritikis kiel "mallogikan" la moralan distingon, kiu ekzistas inter civilaj mortoj de aeraj bombadoj kaj tiuj, kiujn kaŭzis memmortigaj atencoj.
Kompakt-diskoj
Zinn estas nuntempe ĉe la diskomarko Alternative Tentacles (Alternativo Tentakloj), kiun estris siatempe la forpasinta Kennedys-kantisto Jello Biafra. Alternativo Tentakloj vendas ĉiajn Zinn-mediataĵojn, inter kiuj estantaj libroj, filmoj, kaj kompakt-diskoj, kaj akcioj malfacile troveblaj el la Zinn-materialo.
Biografioj
Howard Zinn: A Radical American Vision, de Davis D. Joyce, kun antaŭparolo de Noam Chomsky. Novjorko : Prometheus Books. 2003. ISBN 1-59102-131-6. Howard Zinn: You Can't Be Neutral On A Moving Train. Biografia filmo de Deb Ellis kaj Denis Mueller (2004).
Fonto
La baza materialo de tiu artikolo fontas el la versioj angla kaj franca de Vikipedio.
János Nagyváthy
János Nagyváthy [jAnoŝ nadjvAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagyváthy János estis hungara agronomo. János Nagyváthy naskiĝis la  1755 en Miskolc. Li mortis la 1819 en Csurgó.
Biografio
János Nagyváthy frekventis altlernejon en Sárospatak, poste li estis edukisto en grafa familio. Post jaroj li iris al Pest (urbo), kie li frekventis universitaton, fine li soldatiĝis. En Vieno li aliĝis al framasonoj. En 1786 li konatiĝis kun György Festetics (agronomo) kaj Ferenc Széchényi, en 1788 en urbo Pest li konatiĝis kun Ferenc Kazinczy kaj János Batsányi. György Festetich en 1792 invitis lin al Keszthely, kie li ricevis agronomiajn taskojn. Nagyváthy sugestis fondi gimnazion en Csurgó kaj agraran akademion en Keszthely, dume pro laboro de Nagyváthy bieno de Festetich prosperis. Inter ili la kontaktoj malboniĝis en 1797, tial Nagyváthy ricevis bieneton en Csurgó, kie li laboris plu. Kelkfoje li prelegis en akademio en Keszthely.
Oficiro
Oficiro estas ĝenerala nomo de ĉiuj armeaj estroj, ekde vicleŭtenanto, ĝis marŝalo, dume suboficiro estas ĝenerala nomo de ĉiuj armeaj estroj, ekde kaporalo ĝis ekskluzive vicleŭtenanto.
En multaj armeoj oni dividas oficirajn rangojn laŭ skemo simila al jena:
Bono kaj malbono
Bono kaj malbono signifas en religio, etiko kaj filozofio moralajn kaj etikajn valor-taksojn. Depende de la cirkonstancoj "bona kaj malbona" povas esprimi individuan taksadon, sociajn normojn aŭ absolutajn valorojn de la homa naturo aŭ de religiaj principoj. En la ĉiutaga lingvo "bona kaj malbona" ankaŭ rilatas al la kvalito de io aŭ iu, aŭ ties taŭgeco.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri bono/malbono en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
La nocio de bono
La nocio de bono estas koncepto centra ne nur de la filozofio, aparte de la morala filozofio, sed ankaŭ de la aliaj homaj scioj (ĝin, fakte, ne povas manki en jurisprudenco, en ekonomio, en psikologio, ktp). Tamen, malgraŭ tia lingva uzo tiom ofta, kaj kvankam oni spertas diversajn bonaĵojn, ne facilas difini la bonon. Oni vidu, ke por kompreni kaj igi intelekte klara, krom intuicie, utilas, kiel faras filozofoj, profiti el la nocio de amo, malgraŭ ke ĉi tie ne eblas fari reviziadon de la agoj kaj formoj de amo. Sufiĉu diri, ke, en unu el ĝiaj formoj, ami iun ajan signifas sengajne kaj senprofite ĝoji pro ties ekesto, senprofite plezuriĝi pro ties ekzisto, signifas pensi kaj/aŭ diri “estas bone ke vi estas”, “estas mirinde ke vi ekzistas”, “mi ĝojas ĉar vi estas”.
La bono estas entaĵo aminda kaj/aŭ admirinda kaj/aŭ dezirinda
1) La bono estas kio estas aminde precioza kaj tial objekto de senprofita, aŭ, minimume, ĝi estas kio meritus esti amata per tiu senprofita amo kaj estus norme ke ĝi ekscitus ĝojon pro ĝia ĉeesto (ankaŭ se tio ne okazas). Porekzemple, oni spertas tiun aspekton de la bono antaŭ novnaskito, kiu, kutime, vivigas ĝojon kaj kortuŝitecon-mirigon. (Kompreneble, ĉiu homa estulo el si mem estas aminda, meritus esti amata, ankaŭ la malbonulo, ne nur la novnaskito). Do la bono estas io aminda.
2) La bono estas kio estas mirinda kaj pro tio estas objekto de admiro aŭ, minimume, ĝi meritus esti admirata (ankaŭ se eble tio ne okazas). Oni iru per la penso, ekzemple, al la lertecoj, kapablecoj, kompetencoj, bravecoj, ktp, kiuj estas ĝuste bonaĵoj de persono kaj estas admirindaj (antaŭ ol dezirindaj). Oni imagu la lerteco-braveco de atleto, muzikisto, verkisto, politikisto, matematikisto, filozofo, ktp. Do, iu bonaĵo estas entaĵo admirinda (preskaŭ estetikasence, tial pro tiu ĝia aspekto la bono najbaras kun la belo). Do la bono estas io admirinda.
Bonaĵo povas posedi nur unu el tiuj karakterizoj, aŭ du, aŭ ankaŭ ĉiuj tri.
Entaĵo povas esti aminda kaj/aŭ admirinda kaj/aŭ dezirinda laŭ ontologia senco aŭ laŭ morala senco (ontologio, dirite per nemalmulta simpligo, estas tiu parto de la filozofio kiu sin demandas pri la esto/neesto de io ajn, pri ĝia naturo – nome, ĝi provas respondi la demandon “kio estas tio”? –, sin demandas pri la maniero esti de io ajn, pri ĝia eblo/neeblo esti, ktp).
Ontologia bono
Ni ekzamenu unue la ontologian bonon kaj ĝin konfrontu kun la ontologia malbono.
Ontologia malbono: ĝi ne ekzistas. Ni konsideru ĉi-rilate, ekzemple, iujn aferojn negativajn kiel malsanon, morton kaj suferon: malsano estas senigo-malĉeesto de la sereneco de la animo. Tiel ke, al la demando “kio estas la malbono?” oni povas respondi (kiel jam Plotino kaj Sankta Aŭgusteno), ke la malbono estas malĉeesto de la bono, estas seniĝo de io bona; ankaŭ se tio povas ŝajni paradoksa kaj absurda, tio signifas, ke la malbono ne estas aĵo, ne estas substanco, ne estas esto, nome ĝi ne ekzistas: fakte, la malbono ne estas procedo de senigo je iu ajn bonaĵo, sed la rezulto de la seniĝo, do la malbono ne estas, ne ekzistas, ne estas entaĵo, tial ĉio kio ekzistas estas ontologie bona.
Vegetaĵa esenco
Vegetaĵa esenco aŭ volatila oleo aŭ etera oleo, aŭ esenca oleo, estas forte (spontanee) vaporiĝanta neglicerida oleo en la plantoj. Maldense ĝi havas bonan odoron. Laŭ ĝia konstruo, ĝi apartenas al la terpenoj.
Bono kaj malbono
Ontologia bono
Obĵeto: ĉu ne povus la bono esti malĉeesto de la malbono, anstataŭ la malbono malĉeesto de bono? Ne, ne eblas ĉar la bono povas ekzisti sen la malbono, dum la procedo de senigo ne povas okazi sen la bono: kiam estaĵo perdus tutan sian bonon, ĝi ĉesus ekzisti. (Aŭgusteno, De ci., XIV,11,1; Conf., VII,12): la vivo ekzistas el si mem sen la morto, la morto forprenas la vivon kaj ne povas anstatui la vivov se antaŭe ne ĉeestus ĝuste la vivo: la vido ekzistas sen la blindeco kaj tiu lasta ne povas ekzisti sen la vido.
Bono-boneco morala
Temas pri propreco-kvaliito ne de la aĵoj, sed de la homaj agoj, aparte de la agoj de la volo, kaj de la inklinoj-dispozicioj de la karaktero de la homo: estas propreco-kvalito de iu ago, de iu inklino, de karaktero kiu ilin igas amindaj, admirindaj kaj dezirindaj.
Malbono-malboneco morala: estas propreco-kvalito ne ja de la aĵoj, sed de la homaj agoj, aparte de la agoj de la volo, de la inklinoj de la homa karaktero: estas propreco kiu igas neamindaj-malŝatindaj, naŭzaj kaj maldezirindaj la plenumon de iu ago, la posedon de iu inklino kaj la posedon de iu karaktero. Sekve, la morala malbono estas ankaŭ propreco de la statoj de la aĵoj. Ekzemple, oni diras ke iu situacio de malriĉeco estas morale aĉa se ĝi estas kaŭzita de plenumo/neplenumo de la homo; tamen, se paroli ekzakte, ĝi estas negativa kaj morale abomenaj la agoj/neagoj, ne ja la situacioj.
Tial, ĉiu ago/inklino (kaj ĉiu karaktero, kiu estas konstituita je la tuto de la inklinoj de la homo) estas ontologia bono pro la fakto mem ke ĝi ekzistas supre, estis dirite ke ĉio kio ekzistas estas ontologia bono), kaj povas esti morale bona/malbona. Estas rilate al iliaj boneco/malboneco moralaj, ke la agoj estas bonoj/malbonoj moralaj, Fine, la inklinoj morale bonaj estas nomataj virtoj, tiuj morale malbonaj oni nomas malvirtoj.
La supra vojo por difini la bonon, kaj ontologia kaj morala, estas tiu origine praktikata de filozofoj de la skolastika skolo. Ĉu ekzistas aliaj vojoj por al la sama nocio pri bono? Kaj kio se la koncepto pri bono ne samas? Tion oni vidu ekzamenante aliajn filozofiojn.
Morao (ludo)
Morao (itale Morra) estas itala ludo por du (aŭ pli multaj) personoj, konata jam antaŭ jarmiloj en Romio kaj Helenio. Ĝi estas ludata por kaj veto, kaj distro. Moraon oni ludas per manoj. Ekzistas multaj versioj de la ludo, kun tre diversaj reguloj.
Reguloj
La ludo konsistas el vicoj. En ĉiu vico ambaŭ ludantoj, post signalo, rapide elmetas antaŭ sin po unu manon, montrante de 1 ĝis 5 fingrojn. Samtempe ili laŭte diras nombron de 0 ĝis 10. Se iu el la ludantoj divenis nombron, kiu estas sumo de la nombroj montritaj per la fingroj, ricevas unu poenton.
Tiu ludanto, kiu atingis dek poentojn, venkas la partion.
Por eviti miskomprenojn, oni ofte uzas specialajn signojn por prezenti certajn nombrojn (anstataŭ ajnaj etendoj de fingroj):
Pli simpla versio de morao estas la ludo papero, tondilo, ŝtono.
Dezső Benedek (pupaktoro)
BENEDEK Dezső estis rumania hungara juristo, instruisto, pupaktoro. Li naskiĝis en Tövis la 10-an de septembro 1916 kaj mortis en Kluĵo la 28-an de novembro 2010.
Biografio
Dezső Benedek finis juron en Kluĵo] en 1939. Inter 1940 kaj 1948 li estis advokatkandidato, poste advokato. De 1949 li instruis, sed oni maldungis lin, ĉar lia frato post militkaptiteco loksidiĝis en Usono. Inter 1952 kaj 1976 li estis pupaktoro de la Pupteatro de Kluĵo.
Ferenc Ligetvári
Ferenc Ligetvári, laŭ hungarlingve kutima nomordo Ligetvári Ferenc estas hungara politikisto, ministro, inĝeniero, agronomo.
Ferenc Ligetvári naskiĝis la  1941 en Veszprém (urbo).
Biografio
Ferenc Ligetvári abiturientis en 1959, poste li laboris 2 jarojn. Li frekventis ĝardenistan altlernejon inter 1961 kaj 1966, ankaŭ  Teknikan kaj Ekonomian Universitaton en Budapeŝto inter 1970 kaj 1973. Post la unua diplomo li havis postenon en Universitato en Keszthely, kie post jaroj li ricevis la instruan rangon docento. En 1984 li doktoriĝis kaj kandidatiĝis, en 1996 li doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio. Ekde 1994 li instruis plu en altlernejo de Szarvas, sed li estis ankaŭ direktoro. En 1996 li profesoriĝis. Ekde 2003 li instruas en Gödöllő, kie li estis foje katedrestro, foje vicrektoro. En 2007 li ricevis premion. Li okupiĝas ĉefe pri akvumado.
En 1989 li aliĝis al la socialistoj, sed post 3 jaroj li aliĝis al la etbienuloj. Li estis ministro pri medio en 2000 en Unua Kabineto Orbán nur 4 monatojn, ĉar li estis akre kritikita pro la socialista membreco.
Jatznick
Jatznick estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Uecker-Randow-Tal de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Béla Turi-Kovács
Béla Turi-Kovács [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Turi-Kovács Béla estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, advokato. Béla Turi-Kovács naskiĝis la  1935 en Endrőd (nun urboparto de Gyomaendrőd).
Biografio
Béla Turi-Kovács lernis juron en Scienca Universitato pri Eötvös Loránd, kiam dum Hungara revolucio de 1956 li aliĝis al etbienuloj. Post falo de la revolucio li devis interrompi la lernadon kaj li estis simpla laboristo. En 1959 li akiris juran diplomon, sed ĝis 1963 li estis nur laboristo, poste advokato en Szentendre, inter 1985 kaj 1990 li havis postenon en la municipo. Li estas parlamenta deputito ekde 1998. Li estis ministro pri medio inter 2000 kaj 2002 en Unua Kabineto Orbán. Li havas edzinon, kiu naskis filon.
NGC 976
NGC 976 (aliaj indikoj — PGC 9776, UGC 2042, MCG 3-7-27, ZWG 462.27, IRAS02311+2045) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Takayuki Suzuki
Takayuki Suzuki (japane 鈴木 隆行, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2001 ĝis 2005 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva teamano kiu partoprenis en 55 matĉoj.
Setsu Sawagata
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Setsu aŭ Secu Saŭagata, japane 澤潟 節, n. kaj m. nekonataj) estis japana futbalisto. Li en 1923 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio
La Eŭropa Liberala, Demokrata kaj Reforma Partio (ELDR) estas liberala politika partio, aktiva ene de la Eŭropa Unio. Ĝi post invito interalie de la germana liberala politikisto Martin Bangemann fondiĝis la 26-an de marto 1976 en Stutgarto (Germanio). Fondomembroj estis 14 partioj el tiam 7 membroŝtatoj de la Eŭropa Komunumo kaj aldone el Britio, kaj unue havis la nomon Federacio de la Liberalaj kaj Demokratiaj Partioj en la Eŭropa Komunumo (ELD). Laŭ la stato de decembro 2007 ĝi havas 47 membropartiojn. Entute ĝi reprezentas entute pli ol 20 milionoj da eŭropaj balotanto
La sekretario de la ELDR troviĝas en Bruselo. En la Eŭropa Parlamento la ELDR kune kun la centristoj de la Eŭropa Demokratia Partio ekde la jaro 2004 konsistigas frakcion sub la nomo "Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo". La por-eŭropa frakcio laŭ la stato de 2007 havas 105 parlamentanojn en la Eŭropa Parlamento.