cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meklenburgo
Meklenburga dinastio
La meklenburga dinastio, Haus Mecklenburg aŭ Obodriten, estis slav-devena, germana dinastio kiu dum entute 787 jaroj - de 1131 ĝis 1918 - preskaŭ seninterrompe regis Meklenburgon. Tradicie ĉiuj anoj de la dinastio, ĉu regantaj aŭ ne, havis la denaskan titolon "duko de Meklenburgo", respektive "dukino de Meklenburgo".
13294 Rockox
13294 Rockox estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Nicolaas Rockox Jr. (1560–1640), humanisto kaj mecenato, altagrade respektita civitano en Antverpeno. Diplomiĝinto de juro de la Universitato de Douai, li iĝis unu el la urbestroj de Antverpeno en 1603, posteno kiun li tenis plurajn fojojn.
Roșiori
Roșiori estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio
Maskerado ĉirkaŭ la morto
Maskerado ĉirkaŭ la morto estas membiografia romano de Teodoro Ŝvarc (verkista nomo de Tivadar Soros ) pri sia travivo kiel judo en Hungario dum la germana okupo kaj faŝista regado en la Dua Mondmilito. Ĝi unue aperis ĉe eldonejo Stafeto en 1965. El la originalo estis faritaj tradukoj al la hungara (2002, 2018), itala (2011), ĉeĥa (ref?).
La dua eldono aperis en 2000 en Britio sub redakto kaj kun komentario de Humphrey Tonkin kaj antaŭparolo de la filoj de la aŭtoro, Paul Soros kaj George Soros.
Tiu ĉi verko estis lastatempe reeldonita (angle) en Usono (2001), kaj poste tradukita ankaŭ al la rusa (2001), la germana (2003 + 2005), la franca (2015), la japana kaj la mongola (2018) lingvoj. La angla traduko servis ankaŭ por la enĉinigo (ref?) de la verko.
Alilingvaj versioj
Rusa
''Тивадар Сорос. Маскарад. Игра в прятки со смертью в нацистской Венгрии,'' tradukis S.V. Babkov, Moskvo, Рудомино (trlt. Rudomino), 2001, 246 paĝoj, ISBN 5-7380-0148-6.
Turka
Maskerado: Nazi Rejimi Altinda Ölümle. Istanbulo, Açik Deniz, 2001
Germana
''Maskerade. Die Memoiren eines Überlebenskünstlers.'' Humphrey Tonkin kun antaŭparolo de Paul kaj George Soros. Tradukis el la angla Holger Fliessbach, 318 paĝoj, Frankfurt: Deutsche Verlags-Anstalt, 2003, ISBN 9783421054968. Broŝurita eldono: München: DTV Deutscher Taschenbuch, 2005.
Angla
Masquerade: The Incredible True Story of How George Soros' Father Outsmarted the Gestapo, 298 paĝoj, Humphrey Tonkin (redaktoro), George Soros (antaŭparolo), Paul Soros (antaŭparolo), 2011, Novjorko, [https://www.skyhorsepublishing.com/arcade-publishing/9781611450248/masquerade/ eld. Arcade] (Skyhorse Publishing, Inc.), ISBN13: 9781611450248
Itala
Ballo in maschera a Budapest, traduko el Esperanto fare de Margherita Bracci Testasecca, Editore Gaspari, 2011, ISBN 88-7541-200-6
Ĉina
Masquerade, Beijing, eld. Thinkingdom House, viii + 213 paĝoj, 2011.
Ĉeĥa
Maškaráda kolem smrti. tradukis Jindřiška Drahotová, Dobřichovice: KAVA-PECH. 244 paĝoj, 2014.
Franca
Japana
Maskerado, [Dancing with Masks]. trad. Mitaichi Akira. Tokio, Gendaikikakushitsu, 403 paĝoj, 2017.
Hungara
Pola
Aperonta en 2021, traduko fare de Ewa Siurawska.
(Mankas bibliografiaj informoj).
Vidu ankaŭ
Militrakonto
Humphrey Tonkin
Bibliografio
Humphrey Tonkin: Tradukado de Soros: la defioj de vivmemoroj (trad. Brian Moon). Pri la sorta evoluo de la teksto de Maskerado ĉirkaŭ la morto de Tivadar Soros, tradukita al la angla el diversaj versioj. Meditado pri Esperanto kiel literatura lingvo kaj kiel traduka lingvo. Beletra Almanako (21), oktobro 2014, pp. 86-96.
Henriko la Leono
Henriko la Leono (naskiĝinta dum 1129 verŝajne en Ravensburg, mortinta la en Brunsvigo (Braunschweig) el la gento de la Velfoj (Welfen), duko de Saksio de 1142 ĝis 1180, kaj duko de Bavario de 1156 ĝis 1180, estis unu el la plej potencaj princoj en la germanlingva Sankta Romia Imperio de la 12-a jarcento. Li plurfoje staris en konflikto kun la imperiestra dinastio de tiu epoko, la Ŝtaŭfoj (Staufer).
Familio kaj frua vivo
Li estis filo de Henriko la Fiera, duko de Saksio kaj Bavario, kaj Gertrudo, filino de Lotaro la 3-a (Sankta Romia Imperio). En 1138, kiam Konrado la 3-a iĝis reĝo de Germanio, Henriko la Fiera estis lia rivalo: pro tio Konrado senigis lin de liaj landoj.
Henriko la Fiera mortis en 1139. Henriko la Leono neniam forlasis sian heredon kaj en 1142 Konrado donis al li Saksion. En 1147 Henriko partoprenis krucmiliton kontraŭ la polabaj slavoj. En 1156 nova sankta romia imperiestro Frederiko la 1-a, kuzo de Henriko, donis al li Bavarion.
Henriko la Leono edziĝis en 1147 kun Clementia von Zähringen (Zähringer): per tio li akiris bienojn en Ŝvabio. Li eksedziĝis en 1162, eble premata de Frederiko kiu malkontentis ke Henriko posedis ŝvabajn bienojn kaj kontraŭ la perdo de tiuj bienoj donis al li pli da kasteloj en Saksio. Henriko lojale subtenis Frederikon kiam tiu klopodis plifortigi sian posedon de la imperia krono. Henriko ankaŭ partoprenis militojn kondukatajn de Frederiko kontraŭ Lombardio, plurfoje certigante ties venkojn.
Dua edziĝo kaj ekzilo
En 1168 li edziĝis kun Matilda, filino de angla reĝo Henriko la 2-a. Dum li forestis en la Sankta Lando de 1173 al 1174, Matilda regis liajn vastajn posedaĵojn. Tamen en 1174, ne longe post sia reveno al Germanio, Henriko la Leono rifuzis helpi Frederikon kiam tiu denove invadis Lombardujon. La kialo estis ke Henriko deziris sekurigi siajn orientajn landlimojn. La invado malsukcesis, kaj Frederiko kulpigis Henrikon. En 1180 tribunalo de episkopoj proskribis Henrikon kaj senigis lin de liaj landoj. Frederiko invadis Saksion. En 1182 Henriko fuĝis kun Matilda al la kortego en Normandio de ŝia patro. En 1185 Frederiko permesis Henrikon reveni en Saksion, sed plua ekzilo komenciĝis en 1188.
Lastaj jaroj
Matilda mortis en 1189. La saman jaron Frederiko la 1-a krucmilitis, kaj dum lia foresto Henriko revenis en Saksion, kie li disrabis Bardowick pro ĝia perfido. Tamen, post la morto de Frederiko en la Sankta Lando, li estis venkata de ties filo, Henriko la 6-a. En 1194, kiam li kredis ke lia morto alproksimiĝis, li faris pacon kun Henriko la 6-a, cedis la plejparton de siaj bienoj, kaj retenis bienojn ĉirkaŭ Braunschweig. Kiel duko de Braunschweig li estis mecenato de artoj kaj arkitekturo. Li mortis la sekvantan jaron kaj entombiĝis en la katedralo de Braunschweig.
Germanaj urboj
Henriko fondis aŭ pligrandigis plurajn germanajn urbojn:
Infanoj
Henriko la Leono kaj lia dua edzino Matilda havis almenaŭ ses infanojn:
Laŭ pluraj fontoj, ili havis tri pluajn infanojn:
São Felipe
São Felipe [saunfelipe] estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 20.305 loĝantojn en 2010.
Boa Vista do Cadeado
Boa Vista do Cadeado situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Cruz Alta. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 2 441 loĝantoj.
Monto de la Sanktuloj
La Monto de la Sanktuloj, aŭ en hispana Cerro de los Santos, estas arkeologia kuŝejo kun restoj de iberoj situanta en la municipo Montealegre del Castillo, provinco Albaceto (Hispanio).
Historio
La Monto de la Sanktuloj estas situanta ĉe 38º 43' latitudo N kaj 1º 16' longitudo Or sude de la vilaĝo Montealegre del Castillo (Albaceto). Ties formaĵo estas de kalkoŝtono kaj sablo.
Oni trovis en la teritorio de Yecla homajn restaĵojn de la epokoj de la Paleolitiko tiaj kiaj ŝtonaj armiloj kaj aliaj, de la Neolitiko kaj Ĥalkolitiko nome tumuloj kaj aliaj tombejoj. Poste, en la Bronzepoko, setlis en la zono iberoj formante tribojn, kiaj tiuj de la kontestanoj kiuj okupis la teritoriojn de la nunaj provincoj Albaceto, Valencio, Murcio kaj Alikanto. La kontestanj havis komercajn kontaktojn kun aliaj popoloj kiaj la fenicoj, egiptanoj, grekoj kaj asirianoj. En tiu epoko stariĝis templo de iberoj sur la Monto de la Sanktuloj kiel loko por pilgrimado kaj spirita centro.
Malkovro
La nomo de Monto de la Sanktuloj devenas el la 14a jarcento sed nur meze de 1830 oni senarbarigis la zonon kaj ekaperis la unuaj trovitaĵoj. La unua oficiala informo pri trovoj datas el 28-a de junio de 1860, nome tiu de Juan de Dios Aguado y Alarcón. Tiuepoke Vicente Juan y Amat realigis la unuajn elfosaĵojn kaj vendis la trovitaĵojn post modifoj kaj falsigoj de ili al la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio.
Poste oni elfosis la templon kaj oni malkovris la plej gravan pecon de la trovitaĵoj: nome la Granda Damo Oferente. Ekde tiam okazis kelkaj pliaj elfosaĵoj. En 1929 oni starigis obeliskon kiu markas la zonon.
Stacio Harima-Katsuhara
Stacio Harima-Katsuhara (japane: はりま勝原駅 [Harima-Kacuhara-eki], angle: Harima-Katsuhara Station) estas fervoja stacio en Himeĝi, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Hesel
Hesel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Leer de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
La komunumo estas parto kaj administra centro de la samnoma komunumaro Hesel, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Vakameo
Vakameo (Undaria pinnatifida; japane: wakame, koree: miyeok) estas specio de undario, brunalgo uzata en homa nutrado, precipe en Japanio kaj Koreio.
Al vakameo oni atribuas bonefikajn ecojn pri hararo, ungoj kaj haŭto. Ĝi helpas la forigon de grasoj kaj helpas ĉe problemoj de alta sangopremo kaj de la koro; ĝi helpas forigi venenojn el la hepato kaj purigi la korpon de skorioj kaj pezaj metaloj.
Ĝi apartenas al la algoj kun plej alta enhavo de jodo, magnezio kaj fero. Guste ĝi bone kombiniĝas kun radikaj legomoj kaj taŭgas por supoj.
Ĝi ofte estas manĝata kiel salato kaj en misosupo.
30008 Aroncoraor
30008 Aroncoraor estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aron Coraor, finalisto en 2014 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Huntington High School de Huntington (Nov-Jorkio).
Cambuci
Cambuci estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 14.829 enloĝantojn en 2010.
ISO 3166-2:PH
ISO 3166-2:PH estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Filipinojn. Ekzistas du niveloj de subunuoj, kiuj havas la kodojn de ISO 3166-2:PH: 17 regionoj, kiuj enhavas 81 provincojn. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>PH</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Filipinoj. La dua parto estas du ciferoj por regiono kaj tri literoj por provinco.
17 regionoj
Tiu ĉi sistemo povas esti uzata por indiki regionojn, sed la romaj ciferoj kaj akronimoj ne estas parto de la normo ISO 3166-2:PH.
81 provincoj
Basilano estis transdonita el Zamboanga Duoninsulo al Aŭtonoma Regiono en Islama Mindanao (PH-14).
Norda Lanao estis transdonita el Soccsksargen al Norda Mindanao (PH-10).
Suda Kotabato estis transdonita el Dabaa Regiono al Soccsksargen (PH-12).
Undario
Botaniko
Undario (Undaria el alariacoj) estas genro de maraj brunalgoj; ĉ. 3-4 specioj el la marbordoj de Japanio.
vakameo
(PIV)
Mihály Ács (pli aĝa)
Mihály Ács [mihAj Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ács Mihály estis hungara luterana pastro, instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis Aács kaj Aachs kun sama prononco, lia filo estis Mihály Ács (pli juna).
Mihály Ács naskiĝis la en Győrszentmárton, li mortis la  en Nemescsó.
Biografio
Mihály Ács studis en Universitato de Wittenberg kaj en Universitato de Tubingeno. Hejmenveninta inter 1669-1671 li estis instruisto en Győr, sed pro la kontraŭreformacio li devis forlasi la urbon. Ekde 1673 laŭvice li estis pastro de Farád, Kőszeg, Devecser, fine ekde 1706 en Nemescsó, kie li mortis. Interrompe en 1683 li estis pastro en armeo de Emeriko Thököly.
Aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj
Aŭtorrajto (simbole iam esprimita kiel »©«) estas aro de rajtoj, garantiitaj de ŝtataj leĝaroj por subteni kreadon de aŭtoraj verkoj, kiujn akiras la aŭtoro de la verko. En Esperanto estas ofte tiusence uzata ankaŭ la laŭlitera elangligo kopirajto el la vorto copyright; iuj malaprobas tiun uzon pro tio, ke oni ne povas kompreni, ĉu temas pri «kopi·rajt·o» (ĉu rajto kopii, aŭ rajto fari ion kun kopioj?) aŭ «kopirajt·o», aparta radiko kun la plena senco de la Angla «copyright», tial preferas la pli vastan terminon aŭtorrajto, adekvatan al koncerna vorto en multaj aliaj lingvoj. Uzo de similaj terminoj en aliaj lingvoj estas diversa laŭ la landoj, kaj tiaj aŭ similaj rajtoj povas aparteni ne nur al aŭtoroj, sed ankaŭ al ties dungintoj, dirigentoj, registrintoj, elsendintoj ktp. Rick Falkvinge insistas, ke en la angla oni nomu ĝin «» — «kopirajta monopolo».
Al la aŭtororajto kaj parencaj rajtoj apartenas ekzemple la rajtoj kopii, distribui kaj transsendi verkon (inkluzive elsendon), rajtoj komerci kun ĝi aŭ krei ties devenaĵojn, rajto juĝprocesi por eldevigi la ĉi-antaŭe menciitajn rajtojn kaj rajto transdoni la ĉi-antaŭajn rajtojn al aliuloj. La aŭtororajtoj ne aplikeblas por faktoj aŭ ideoj, sed por iliaj originalaj esprimoj.
La Monda Organizaĵo pri Intelekta Propraĵo en 1996 adoptis internacian traktaton pri aŭtororajtaj temoj.
Jura specialaĵo de Brazilo koncernas mediumojn, kiuj verkas laŭ diktado de la spirito de mortinto; ne ili havas la aŭtororajton pri la verko, sed la heredantoj de la mortinto.
Protektodaŭroj
Oni ofte rimarkigas, ke, dum en la komenco daŭro de kopirajta monopolo estis elektata kompromise por ebligi ne nur profiton aŭ rekompencon por la aŭtoro, sed ankaŭ (aŭ antaŭ ĉio) aliron al la verko por ceteraj personoj, iom post iom oni preskaŭ ĉesis konsideri ĉe leĝoŝanĝado interesojn de ĉiuj krom aŭtoroj (kaj/aŭ ties idoj) kaj eldonistoj, ĉiam plilongigante kaj plifortigante la kopirajtmonopolo­protektadon. Ankaŭ verkoj de jam longe malvivaj aŭtoroj, fariĝintaj publika havaĵo, estas retirataj sub kopirajtan monopolon.
Kun longaj daŭroj kaj komplikaj reguloj de ilia elkalkulado ofte estas malfacile kompreni, ĉu malnova verko de jam longe malviva aŭtoro jam estas publika havaĵo; kaj, se ne, kiun aŭ kiel kontakti por ricevi permeson. Tio estas grava, interalie, pro tio, ke multaj konataj, se ne ĉiuj, verkoj (ekzemple tiuj de Walt Disney Company, kiu aktive defendas siajn kopirajtmonopolojn) estas derivaĵoj de aliaj verkoj. Pro tio en kelkaj landoj ekzistas esceptoj por «orfaj» verkoj.
Ekzistas opinio, ke la celo de tro longa kopirajta monopolo estas fari nedisponeblaj la verkojn, kiujn oni ne intencas vendi, kaj tiel devigi uzon de la ceteraj.
Lumijoki
Lumijoki estas komunumo de Finnlando en provinco Norda Ostrobotnio. La areo de la komunumo estas, el kio estas akvo. La 31.12.2020 la komunumo havis 2,036 loĝantojn.
Aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj
Esceptoj por laŭleĝa uzo
Almenaŭ en kelkaj landoj privata kopiado estas pagenda, kaj la pago estas kolektata de produktantoj/vendantoj/aĉetantoj de komputila memoro, kiu estas uzebla por tia kopiado. Fojfoje iuj provas ŝajnigi la koncernan escepton neekzistanta, aŭ leĝe malplivastigi ĝin.
Aparatoj (nun ordinare komputiloj) kaj komputilaj programoj povas havi kvalitojn destinitajn por malhelpi al posedantoj de verkokopioj iajn uzmanierojn rigardatajn de verkeldonistoj kiel malutilaj, ekzemple kopiadon aŭ ŝanĝadon (nuntempe tiuj kvalitoj estas «digital rights management»). Tiuj kvalitoj ne atentas leĝojn, do uzi la leĝajn esceptojn fariĝas malfacile aŭ eĉ kontraŭleĝe.
Rilata artikolo
Aŭtorrajto
Kantono Washington (Teksaso)
Kantono Washingtonaŭ plene esperantlingve kantono Vaŝingtono (Washington County) estas kantono de Usono en la subŝtato Teksaso. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la. Kiel ĉiuj samnomaj kantonoj de Usono ĝi estas nomata laŭ George Washington, aŭ laŭ PIV esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua prezidanto de Usono (1789–1797).
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Teranoj
Teranoj (anglalingve: Earthlings) estas usona dokumentfilmo de Shaun Monson eldonita en 2005, kaj kies realigo necesigis kvin jarojn da laboro kaj enketado. Ĝi montras la traktadon de bestoj destinitaj al hejmkunvivado, nutrado, vestado, distrado kaj sciencaj esploroj.
La rakontvoĉo estas tiu de Joaquin Phoenix, kaj la muziko subskribita de Moby.
Resumo
Uzante kaŝitajn kameraojn kaj unuamontrajn bildojn, Teranoj kondamnas la homan konduton fronte al la besta mondo, al kiu ĝi tamen ankaŭ apartenas. En ĝi estas prezentitaj grandaj k malgrandaj nuntempaj industrioj, kies profitoj dependas -- de unu maniero aŭ alia -- de bestekspluatado.
Parto unu: Dorlotbestoj
Parto du: Nutraĵoj
Parto tri: Vestaĵoj
Parto kvar: Distrado
Parto kvin: Scienco
Kritikoj
Ĉi filmo estas kritikita notinde pro la komparo inter la traktado rilate al bestoj en buĉejoj kaj Holokaŭsto.
La mesaĝo estas konsiderata de kiel tro ĝeneraliga, parolante pri industria bredado kvazaŭ ĝi korespondus al la tuto de la bredado.
Por aliuloj, pli specife vegetaranoj kaj vegetaĵanoj, ĉi filmo estas la plej bona dokumentfilmo iam ajn farita pri la temo.
Stefano Báthori (militestro)
Stefano BÁTHORI de Ecsed, BÁTHORI István (naskiĝis en 1430, mortis en 1493) estis hungara militestro.
Kariero
Báthori estis perfortema kaj potencsoifa magnato, sed elstara militestro. Li estis la venkinto de la batalo Kenyérmező (13-a de oktobro 1479). Li gvidis plurfoje militmarŝon kontraŭ Moldavio kaj Turkujo. Ekde 1479 ĝis 1493 li estis loktenanto (vojvodo) de Transilvanio. Post la morto de Matiaso la 1-a de Hungario (1490) li iĝis adepto de Vladislao la 2-a Jagello. Li konstruigis la monaĥinejon de Nyírbátor.
Luterana preĝejo (Enying)
La Luterana preĝejo estas religia historia monumento (ekde 1999) en urbo Enying (Hungario).
Historio
En Enying dum la historiaj tempoj luteranoj vivis nur sporade, tial ili eklezie apartenis al Lajoskomárom. En la frua 20-a jarcento ekzemple estis en Enying (tiam vilaĝo) pli ol cent luteranoj. En 1934 oni fondis luteranan grupon, al kiu apartenis ankaŭ 14 proksimaj komunumoj. La preĝejo estis konstruita en 1938. En 1943 la paroĥo ŝanĝis lokon al Siófok. Ekde la 1990-aj jaroj Enying iĝis filio de Lajoskomárom.
Konstruaĵo
La konstruaĵo estas bela ekzemplero de la hungareca stildirekto. Ĝi situas sola sur herbejo kun arboj. La fasado estas simetria, la plej supre la turo altiĝas. La turopinto estas alta piramido. La absido estas kvarlatera - malpli larĝa kaj alta - ol la navo. La navo estas apogita per apogpilieroj. La fenestroj estas rondaj.
Theodor Körner
Karl Theodor KÖRNER (naskiĝis la 23-an de septembro 1791 en Dresdeno, mortis la 26-an de aŭgusto 1813 ĉe Gadebusch, Meklenburgo, Germanio) estis germana poeto. Lia patro estis la juristo Christian Gottfried Körner, amiko de Friedrich von Schiller.
Vivo
Körner pasigis la junulajn jarojn en ĉirkaŭaĵo tre favora por la spirita kaj klera evoluoj. Inter 1808 kaj 1810 li frekventis la Teknikan lernejon de Freiberg (kiun tiam estris Abraham Gottlob Werner) antaŭ ol studi jursciencon en Lepsiko. Altlerneje al li malpermesitis en 1811 daŭra studenteco pro politika engaĝiĝo. Li do iris Berlinon kie li ŝanĝis la fakultatojn studonte historion kaj filozofion. Malsaniĝinte li restis en somero 1811 en Karlovy Vary kaj iris en aŭgusto samjare Vienon kie li fianĉinigis en 1812 la aktorinon Antonie Adamberger. En januaro 1813 li ekdungitis kiel kortega teatra poeto.
Jam en Lepsiko li furoris per la poezia kolekto »Knospen« (1810). Sekvis inter 1811 kaj 1833 en rapida sinsekvo operaj libretoj kaj dramaj poemoj kiel: »Die Braut«, »Der grüne Domino«, »Der Nachtwächter«, »Toni« (dramatigo malakurata de la kleist-a rakonto »Die Verlobung in Santo Domingo«), »Die Sühne«, »Zriny«, »Hedwig«; senteblis ĉie la influoj kiel de Friedrich von Schiller tiel de August von Kotzebue.
Kiam Prusio vokis al la armilojn por batali kontraŭ la trupoj de la franca tirano Napoleono Bonaparte, li aniĝis en la 19.3.1813 en Vroclavo al la libera korpuso de Ludwig Adolf Wilhelm von Lützow. Baldaŭ Körner fariĝis leŭtenanto. Estante adjutanto de Lützow li grave vunditis dum atenco apud Kitzen en la 17.6.1813. Danke al amikoj li sukcese atingis Lepsikon kaj poste la kuraclokon Karlovy Vary. Post resaniĝo li retrafis la samkorpusanojn.
Post armistica fino (17.8.) la menciita korpuso ricevis specialajn taskojn kaj batalis kvazaŭ ĉiutage. Du tagojn post la verko de sia cignokanto »Schwertlied« li falis en surstrata malamika interpuŝiĝo kaj entombigitis ĉe la vilaĝo Wöbbelin sub malnova kverko. La suvereno de Meklenburgo-Schwerin donacis la placon ĉirkaŭ la arbo al lia patro Christian Gottfried Körner; oni tie ne nur starigis gisferaĵon honorigan sed ankaŭ entombigis la fratinon Emma mortinta en 1815 pro ĉagreno prifrat-perda. Ankaŭ la patro finfine entombigitis tie (1831), la onklino Dora Stock (1832) kaj la patrino (1843).
Graveco kaj honoroj
Kiel poeto Körner eterne glorigis sin per spirito idealisma kaj mortmaltimanta spirito de siaj kantoj en »Leier und Schwert« (Berlino 1814). Liaj teatraĵoj aperis unue ĉe »Dramatische Beiträge« (Vieno 1814) kaj ĉe »Poetischer Nachlaß« (Lepsiko 1814; eldonanto estis lia patro). La unua verkara kompleteldono kun biografio grava fare de Christoph August Tiedge eldonitis de Streckfuß (Berlino 1834). Körner-muzeon kun relikvoj kaj leteroj de la poeto kaj de ties parencoj kun multo da aliaj aferoj tiurilataj (deseĝnaĵoj, bildoj, bustoj, medaloj, presitaĵoj, manuskriptoj, aŭtografoj ktp.) malfermis en 1873 en Dresdeno en ties naskiĝdomo E. Peschel. Pri tio eksresponsis en 1885 la urbo mem. En 1871 starigitis en Dresdeno statuo lia sur Georgo-placo, alia sur Körnerwall-muraro en Bremeno, tria en 1895 sur montopinto de Landeskrone apud Görlitz. Ne forgesindas la longa memoro pri Körner iniciate sur Kastelo Löbichau fare de dukino Dorothea von Kurland.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 11. Leipzig 1907, p. 502-503, (surrete.)
Thiviers
Thiviers estas franca situanta en departemento, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Thibériens.
Nomoj de Dio en la Biblio
Judismo
En la juda religio la vokmanieroj per kiuj oni referencas al Dio estas ankaŭ necesaj por la komprenado pri la manieroj per kiuj Dio rilatas al la mondo, al la homoj kaj al la kreaĵaro. La juda ekzegezo establas multajn regulojn ankaŭ rilate la eldiron pri ili en la hebrea lingvo enprofundiĝante en ĉiun ilian aspekton ankaŭ per la helpo de la Gematrio (studo pri numerologia kvanto kaj senco de la vortoj hebree skribitaj kaj estas unu el la analizaj metodoj uzita de la Kabalo. Temas do pri intelektula ludo foje celante al mistiko).
Multaj rabenoj sugestas, kiel cetere ankaŭ la kristana kulturo kaj diversaj paganaj religioj (vidu artikolon Pseŭdo-Dinizo la Areopagano, Divinis Nominibus'' (Pri la Diaj Nomoj); Platono, Kratilo en Religiaj Verkoj), instigas ke la ĉeesto de diversaj nomoj ŝuldiĝas ankaŭ al la neebleco, por la homo, kompreni la tutecon kaj esencon de Dio: la homo procedas laŭ scimaniero kies naturo estas aplikebla al multoflankeco de la aĵoj komprenante pri ili ĉiufoje aspektojn mankoplene ankaŭ se ĉian antaŭenigante; kompreni aŭ koncepti la dian esencon egalus kompreni la dian tutecon en unika esenca manifestacio de unusola penso, afero eblas nur per la multoflanka kiu permesas partajn aspektojn kaj atributojn de Dio, inter kiuj precipas ĉiukaze la unikeco kaj senŝanĝo de Dio, la kreado, nia bezono de preĝo kaj sanktiĝo, nia nekapablo atingi la definitivan savon sen lia helpo, lia regado de la historio, la celo de la kreado ktp. Ĉio tio ne eblas en unika ago kaj koncepto kaj des malpli per unika difino. Diversaj majstroj fakte intruas, en judismo, ke, kiam individuo provus koncepti kaj intelekte percepti la Dian Esencon, havus la senton alveni al «nenio» de la penso mem: la koncepto mem perdus sian objekton kvazaŭ brakumante sin mem en mallumo.
La percepto pri «nenio», tra kiu pri tio englitas la homa menso, respondas al abnegacio kaj nuliĝo antaŭ Dio spertita antaŭ la Grandiozeco de Dio. Tion signifas la vortoj de la profeto: «Fakte, miaj pensoj ne similas al viaj pensoj, nek viaj vojoj ne estas viaj vojoj ... Mia Saĝo ne estas via Saĝo» (Jesaja 59)
Listo de la nomoj de Dio
Sepdek estas, almenaŭ, nombro de la precipaj nomoj de Dio. Kiel jam dirite, la noma plureco dependas ankaŭ el la fakto ke la Dia propra nomo konsiderindas neesprimebla. Tial la Biblia Tetragramo estas unu el la tipaj kazoj de qere-ketiv, malsameco inter la eldira formo kaj skriba formo.
Ili aperas en la Torao, en Talmudo kaj en multaj preĝtekstoj aŭ studtekstoj, Sefer Torah, sur Tefillin kaj pergamenoj de la Mezuzot kaj amuletoj kompilitoj en maloftaj okazaĵoj de hebreaj Majstroj por kreskigi la konojn spiritajn, neniam magiajn, rilate tion.
Kristanismo
Sinjoro estas la titolo per kiu plejofte inter kristanoj oni referencas al Dio tradukante la kristanan Biblion.
Kambizo la 2-a (Persio)
Kambizo la 2-a (perse Kambujiya (کمبوجیه)) (-521 a.K.) regis la Persan imperion. Li estis filo de Ciro la 2-a (Persio) kaj estis de Aĥemenida dinastio.
Nomoj de Dio en la Biblio
Kristanismo
Per tiu vorto kutime estas tradukita la Tetragramo kaj la greka esprimo κύριος kaj el la greka tradukita Malnova Testamento de la Septuaginto kaj el la originala greka de la Nova Testamento.
El la Malnova Testamento
(Legita laŭ la hebrea maniero, ĝenerale)
La termino «Sinjoro» en la Malnova Testamento:
Sinjoro de la taĉmentoj:
El la Nova Testamento
Okazas precipe en la leteroj de Paŭlo el Tarso ke eblas trovi la plej eksplicitajn referencojn al Jesuo kiel Sinjoro; ekzemplo estu la komenco de la Epistolo al la Filipianoj, en la fama «himno de la humiliga seniĝo»:
Kristana teologo kaj novplatonisma filozofo
La verkaro de Pseŭdo-Dionizo la Arepagano konsistas el:
Bibliografio
L. Strack, P. Billerbeck - Kommentar zum Neuen Testament aus Talmud und Midrasch, München 1922-1928 (I, 172 per Samajim; I, 443 por la teologia pasivo; I, 862 per Samajim; II, 221 por la dianima pluralo; II 302-333 pri la pronunco de la dia nomo, prrecipe 308-313).
G. Kittel, G. Friedrich - Grande Lessico del Nuovo Testamento (Theologisches Wörterbuch zum Neuen Testament, Stuttgart) (I, 264-265 per hagios; IV, 393-398 per theos; VIII, 753-755 per onoma; 1425, 1433-1434, 1458-60, per ouranos).
J. Jeremias - Teologia del Nuovo Testamento, Brescia 1972 (el la germana, Göttingen 1971) 17-22 pri la pasivo teologia kaj ĉirkaŭlokucio de la dia nomo.
M. McNamara - I Targum e il Nuovo Testamento, Bologna 1978 (el la angla 1972) 111-115.
J. Longton, R.F. Poswick - Dizionario Enciclopedico della Bibbia (ed. it. a cura di R. Penna), Borla-Città Nuova, Roma 1995 (or. fr. 1987).
P. Rossano, G. Ravasi, A. Ghirlanda, Nuovo Dizionario di Teologia Biblica, Paoline Milano 1996.
Vakario
Vakario (Vaccaria el kariofilacoj) estas genro parenca al saponario, de nur unu specio (Vaccaria hispanica) el Eŭropo, norda Afriko, kaj okcidenta kaj centra Azio, unujara herbo kun rozaj floroj en maldensa infloresko aspektanta kiel dikotoma cumo; trudherbo ofta en grenkampoj, malaperema pro vastskala uzo de herbicidoj.
(PIV)
Mustafa Madbuli
Mustafa Kemal Madbuli (en araba: مصطفى كمال مدبولي‎, naske la 28an de aprilo 1966) estas la nuna Ĉefministro de Egiptio. Li estis nomumita de la Prezidento Abdel Fattah el-Sisi por sukcedi Ŝerif Ismail post la elpostenigo de lia registaro sekve al la reelekto de Sisi. Madbuli servas ankaŭ el la Egipta Registaro kiel Ministro de Loĝado kaj Urbanizado, kaj ankaŭ servis kiel provizora Ĉefministro.
Ylistaro
Ylistaro estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Suda Ostrobotnio. Ĝi havis 5,576 loĝantojn (fine de 2008), kaj ĝia areo estis, el kio estas akvo. Ylistaro estis ligita al Seinäjoki komence de 2009.
Castello d'Argile
Castello d'Argile estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Bolonjo. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 5047 loĝantojn.
Majo de 2018
Jen listo de okazaĵoj en majo 2018:
Ordeno de germanaj kavaliroj
La Ordeno de Germanaj Kavaliroj (germane: Deutscher Ritterorden) estas unu el la kristanaj kavaliraj ordenoj, kiuj estiĝis dum la 12-a jarcento en la teritorio de la tiutempe mallonge ekzistanta kristana Jerusalema reĝlando. Ĝia memdifino estis "protekti la interesojn de la kristanismo per militaj rimedoj", komence en la ĵus konkerita Jerusalema reĝlando. Tamen ne temis pri teologio, sed nur pri kristanismaj simboloj: baze la ordeno estis firma alianco de militistoj, kiu celis konkeri kaj regi plejeble grandan teritorion. Dum postaj jarcentoj la ordeno provis realigi tiun celon precipe en nordorienta Eŭropo, dumtempe tre sukcese.
La ordeno konatas ankaŭ sub la pli mallonga nomo Germana Ordeno aŭ Teŭtona Ordeno (germane: Deutscher Orden, latine: Ordo Teutonicus), en la litova ĝi nomiĝas Kryžiuočių Ordinas (Ordeno de la Kruc-kavaliroj) kaj en la pola Zakon Krzyżacki (Ordeno de la Kruc-portantoj), pli formale en la latina ĝi titoliĝas Ordo Domus Sanctæ Mariæ Theutonicorum Ierosolimitanorum (Ordeno de la Domo de Sankta Maria de la Germanoj en Jerusalemo), sed la oficiala plena titolo estas Brüder vom Deutschen Haus St. Mariens in Jerusalem (Fratoj de la Germana Domo de Sankta Maria en Jerusalemo). Ĝiaj anoj rekoneblis pro blankaj manteloj kun nigra kruco.
Agado de la Ordeno en la Sankta Lando kaj Hungario
La ordeno fondiĝis dum la jaro 1190 el militistoj kaj sacerdotoj, per mono de negocistoj el la nordgermanaj urboj Bremen kaj Lübeck, kun la celo fondi hospitalon por pilgrimuloj en la Sankta Lando dum la sieĝo de la urbo Akko (nuntempe en Israelo), kaj por militiste protekti tiun hospitalon. La ordeno ricevis hierarkian strukturon, kaj dum la jaro 1198 la ĉefo de la ordeno ricevis la titolon "Hochmeister" (Alta Majstro), kaj dum la sekva jaro la papo Inocento la 3-a komisiis al la membroj de la ordeno "batali kontraŭ la nekristanoj" en Palestino, kiun kaj judoj kaj kristanoj kaj islamanoj nomis la "Sankta Lando". Sub la regado de la Alta Majstro Hermann von Salza (1209-1239), la organizaĵo finis sian ŝanĝiĝon de hospitala frataro al militista ordeno. La sidejo de la ordeno restis en Akko, kvankam ĝia oficiala nomo mencias la urbon Jerusalemo, kaj en Akko kaj en du pliaj strategie gravaj lokoj ekestis imponaj fortikaĵoj.
Aldone al la agado en la "Sankta Lando", la ordeno intencis ekspansii al nordorienta Eŭropo kaj tial proponis siajn servojn al diversaj regantoj. En la jaro 1211 akceptis iliajn servojn la hungara reĝo Andreo la 2-a, kiu petis ŝirmon kontraŭ la enpenetranta kumana popolo kaj promesis al la ordeno distrikton en Transilvanio. La ordeno plenumis la militan taskon, kaj instigis kamparanojn el Germanio setli ĉirkaŭ la lignaj fortikaĵoj de la ordeno - la posteuloj de tiuj germanlingvaj kamparanoj nomiĝas la "transsilvaniaj saksoj". Sed kiam la ordeno ekhavis ĉiam pli da potenco kaj petis dum la jaro 1224 esti rekte subordigita al la papo (intertempe Honorio la 3-a) kaj ne al la hungara reĝo, Andreo koleriĝis kaj ordonis, ke la ordeno dum la jaro 1225 forlasu Hungarion.
En Prusio kaj Livonio
Dum 1226 la duko Konrad la 1-a de Mazovio en okcidenta Pollando alvokis la ordenon konkeri la teritorio de la ne-kristanaj prusoj, balta popolo parenca al litovoj kaj latvoj, oriente de Mazovio. Per la dokumento "ora buleo de Rimini" la imperiestro Frederiko la 2-a donis al la ordeno permeson por tiu konkero kaj specialajn privilegiojn, ekzemple la promeso ke la tuta konkerota lando estu suverena posedo de la ordeno, subigita nur al la papo. Dum la jaro 1237 ankaŭ la Ordeno de Glavaj Fratoj, kiu nordoriente konkeris la teritorion de Livonio (hodiaŭa Latvio), per la "Unio de Viterbo" estis subordigita al la Ordeno de Germanaj Kavaliroj.
La konkero de Prusio daŭris pli ol 50 jarojn kaj kaŭzis multajn mortojn. La prusoj arde defendis sin, kaj laŭ dokumentoj de la ordeno "brulmortigis kaptitajn kavalirojn en siaj feraj karapacoj antaŭ la sanktejo de loka dio", sed fine ĉiuj prusoj estis murditaj, perforte kristanigitaj (kio inkluzivis malpermeson de la prusa lingvo) aŭ ekzilitaj. La kristanigitaj prusoj ekhavis la samajn rajtojn kiel miloj da novalvenintoj el Germanio por setlado, kiujn la ordeno invitis pro la manko de civitanoj post mortigo de tiom da prusoj, kaj - dum gravis uzi la germanan lingvon, ne la prusan - la "kristanigo" de la prusoj grandparte estis nur simbola, foje konsistis nur el rapida baptado.
La ordenanoj kaj la el Germanio alvenintaj novaj civitanoj (ne nur kamparanoj, sed ankaŭ burĝoj kaj nobeloj) fondis multajn novajn urbojn kaj urbetojn, kaj konstruis fortikaĵojn por pli bone povi subpremi eventualajn prusajn ribelojn, sed ankaŭ por de tie daŭrigi siajn atakojn al la Reĝlando de Pollando kaj la Granda Duklando de Litovio, kun kiuj la ordeno ofte militis dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj. Grandaj urboj fonditaj de la ordenanoj estas Königsberg (la hodiaŭa Kaliningrad), Allenstein (hodiaŭ Olsztyn), Elbing (hodiaŭ Elbląg / Elblongo) kaj Memel (la hodiaŭa Klaipėda). Kiam dum la jaro 1237 ankaŭ la Livonia Ordeno estis subordigita al la Ordeno de Germanaj Kavaliroj, la kontrolata teritorio inkluzivis Prusion, Samlandon (regionon ĉirkaŭ Königsberg), Kuronion (teritorio en la hodiaŭa plej sudokcidenta Latvio, ĉirkaŭ la urbo Memel kaj la Kurona Duoninsulo), Ĵemajtion (la okcidenton de hodiaŭa Litovio), Livonion (granda parto de la hodiaŭa Latvio) kaj Estonion.
Kontraŭ Litovio
Post konkero de la ne-kristanaj prusoj, la ĉefa milita celo de la ordeno en norda Eŭropo estis la Granda Dukejo de Litovio, kiu restis pagana ĝis la fino de la 14-a jarcento, multe pli longe ol ĉiuj aliaj landoj de orienta Eŭropo. Dum 1291 arabaj, islamanaj soldatoj konkeris la urbon Acre kaj finis la rekonkeron de Palestino - per tio finiĝis la kristana Reĝlando Jerusalemo, kaj la ordeno devis translokigi sian centran sidejon al Venecio. Nun, kiam ne plu eblis "defendi la kristanismon per glavoj" en Palestino, la batalo kontraŭ la nekristanoj en Litovio fariĝis despli grava kaj multaj kavaliroj el okcidenta Eŭropo, ekzemple Anglio kaj Francio, aniĝis en la ordeno por partopreni la konkeron de Litovio. La milito inter la ordeno kaj la paganaj litovoj estis aparte brutala. Nekristanoj konsideriĝis esti senrajtaj, kaj multaj kaptitaj litovoj, aparte virinoj kaj infanoj, estis sklavigitaj kaj torturitaj. Tamen la litovoj sukcese defendis sian teritorion kaj ampleksigis ĝin al oriento kaj sudo, do iĝis ĉiam pli fortaj kaj malfacile venkeblaj.
Kontraŭ Pollando
Disputo pri la nomumo de nova duko de Orienta Pomerio ekigis plifortiĝon de la konflikto inter la ordeno kaj la Reĝlando Pollando, kun komence surpriza alianco. La lokaj nobeloj de Orienta Pomerio, kiuj volis sendependiĝi de Pollando, petis helpon de la Grafoj de Brandenburgio, kiuj sekve dum 1308 okupis la nord-okcidenton de hodiaŭa Pollando (Pomerio) escepte de la fortikaĵo de Danzig (prononco "'Dancig", en Esperanto Dancigo, la hodiaŭa Gdansko). Ĉar la pola armeo ne kapablis veni kaj liberigi Dancigon, la pola reĝo petis la ordenon pri tio, la ordeno sukcesis, dum la sekvaj monatoj brutale subpremis lokajn ribelojn, kaj sendis al la pola reĝo fakturon pri 10.000 markoj por tiu milita servo. La pola reĝo tamen pretis pagi nur 300 markojn, kaj sekve la ordeno deklaris mem resti en Pomerio, je 10.000 markoj aĉetis de la Grafoj de Brandenburgio rajtojn pri la posedo de la kasteloj de Dancigo, Schwetz ("Ŝvec") kaj Dirschau ("Dir'ŝaŭ") t.e. Tczew kun ĉirkaŭaj pejzaĝoj, kaj tial povis ligi la Ordenan Ŝtaton en Prusio oriente kun la Germana Imperio okcidente, tre faciligante la vojaĝadon inter la du germanlingvaj regnoj. Dum (la kristana) Pollando antaŭe plejparte estis aliancano de la ordeno en ties batalo kontraŭ la prusoj kaj Litovio, nun ĝi iĝis decida malamiko de la ordeno.
Dume en la Germana Imperio plifortiĝis opozicio kontraŭ la potencaj kavaliraj ordenoj, kaj la aparte influa Templa Ordeno dum 1307 estis malpotencigita kaj persekutita. Tial la Ordeno de Germanaj Kavaliroj translokigis sian centran sidejon dum la jaro 1308 de la malproksima Venecio al Marienburg (hodiaŭ Malbork (Malborko) en Pollando) ene de la suverena Ordena Ŝtato. La papo en Romo akuzis la ordenon agi sen papaj ordonoj kaj ekigis proceson kontraŭ ĝi. Do subite la ordeno havis kontraŭ si kaj Litovion kaj Pollandon kaj la katolikan eklezion kun la papo en okcidento. Tial dum 1343 ekestis kontrakto pri paco inter la ordeno kaj Pollando, kaj la kavaliroj redonis al la pola reĝo iom da konkerita teritorio. Chronicon terrae Prussiae (latine, "kroniko de la landoj de Prusio") estas kroniko de la Ordeno de germanaj kavaliroj, kiun la verkisto Peter von Dusburg finis en 1326.
Pinto de potenco
Dum 1337 la imperiestro Ludoviko la 4-a oficiale donis al la ordeno la privilegion konkeri la tutan Litovion kaj Rusion. Sub la regado de la Alta Majstro Winrich von Kniprode, 1351-1382), la ordeno atingis la pinton de internacia prestiĝo, gastigante multajn nobelojn el okcidenta Eŭropo. La sveda reĝo Albreĥto de Meklenburgo petis la ordenon invadi la insulon Gotlando, kie frataro de piratoj havis sian bazon, kaj dum 1398 la kavaliroj detruis la urbon Visby, venkis kaj forpelis la piratojn.
Dum 1386 la Granda Duko Jogaila de Litovio baptiĝis, edziĝis kun reĝino Jadwiga de Pollando kaj - sub la pola nomo Władysław la 2-a - iĝis Reĝo de Pollando. Nova reganto en Litovio iĝis lia kuzo Vytautas. Per tio ekestis strategia alianco inter Pollando kaj Litovio, kiu restis dum pluraj jarcentoj kaj estis tro potenca por ke la ordeno povus venki ĝin. La ordeno provis semi malamikecon inter Władysław (Jogaila) kaj Vytautas kaj komence eĉ sukcesis, sed kiam ĝi reatakis Litovion, la alianco firmiĝis kaj restis tia. La baptiĝo de Jogaila / Władysław signis la kristaniĝon de la tuta Litovio. Kvankam tio signifis, ke la Ordeno de Germanaj Kavaliroj ne plu havis kialon batali kontraŭ la litovoj, la militado kontraŭ Litovio kaj Pollando daŭrigis.
Dum 1407 la ordeno havis pli da teritorio ol iam antaŭe aŭ poste: Krom Prusio, Pomerelio, Ĵemajtio, Kuronio, Livonio kaj Estonio ankoraŭ aldoniĝis la insuloj Gotland en Svedio, Dagö (la hodiaŭa Hiiumaa) kaj Ösel (la hodiaŭa Saaremaa) en la nuna ŝtato Estonio kaj la regiono Neumark en Brandenburgio.
Malfortiĝo
Dum la jaro 1410 en regiono, kiun la poloj nomas Grunwald, la litovoj Žalgiris kaj la germanoj Grünwalde kaj vilaĝo Tannenberg, unuigita litova kaj pola armeo decide venkis la armeon de la ordeno (La batalo de Grunwald). La Alta Majstro Ulrich von Jungingen kaj 50 el la 60 plej gravaj gvidantoj de la ordena gvidistoj mortis dum tiu ĉi batalo. La unuigita litova kaj pola armeo sieĝis la fortikaĵon Marienburg, sed ne konkeris ĝin. Kiam la "Paco de Toruń" subskribiĝis dum 1411, la ordeno povis kontenti ne signife perdi teritorion, sed ĝia prestiĝo estis neripareble damaĝita ... la ordeno estis klare venkito.
Dum Litovio kaj Pollando prosperis kaj iĝis pli potencaj, la Ordena Ŝtato malbonfartis kaj ne sukcesis pagi la pac-kontrakte interkonsentitajn monsumojn al la du venktintaj ŝtatoj. Grupoj de kavaliroj luktis kontraŭ aliaj grupoj, dum 1422 la ordeno devis cedi Ĵemajtion al Litovio, kaj batalojn kontraŭ la bohemia armeo en Okcidenta Prusio la ordeno ankaŭ malvenkis. Dum 1454 la lokaj nobeloj kaj burĝoj de Okcidenta Prusio komencis 13-jaran ribelon kontraŭ la ordeno, kaj tiu interna milito ĥaosigis preskaŭ la tutan Prusion. Dum 1455 la ordeno devis redoni Neumark al Brandenburgio, kaj dum 1466 cedi Okcidentan Prusion al Pollando. Ĉar Marienburg (Malbork) nun situis en Pollando, la ordeno translokigis sian sidejon al Königsberg (Kenigsbergo / nun Kaliningrado.
En la jaro 1525 la Alta Majstro Albrecht von Brandenburg aliĝas al la evangelia kredo, kaj el la ordenaj landoj fariĝas protestanta duklando Prusio, dependa de Pollando. La sidloko de la Ordeno estis transloĝigita al Bad Mergentheim en la germana regno Virtembergo. Nun la ordeno ne plu havis unuecan teritorion, sed multajn etajn teritorietojn, kies plej okcidentaj troviĝis en hodiaŭa Belgio kaj en Alzaco, kaj la plej orientaj en Cipro kaj Armenio. La germana imperiestro Karolo la 5-a subtenis la ordenon, kaj donis al la Alta Majstro la honoran titolon "Imperia Princo", la ordeno kompense armee helpis al la imperiestro dum internaj militoj, sed tamen iom post iom la ordeno plu perdis kontrolon super siaj teritorioj disĵetitaj tra tuta Eŭropo, kaj en 1810 nur terenoj en Aŭstrio kaj Tirolo restis.
Tamen daŭre la ordenaj kavaliroj venis el gravaj nobelaj familioj de Eŭropo, kaj la Alta Majstro el aparte konataj familioj. Inter 1761 kaj 1923 la Alta Majstro ĉiam apartenis al la familio de Habsburg, la reĝa familio de Aŭstrio. Dum 1810 la centra sidejo de la ordeno fariĝis Vieno, post kiam Napoléon Bonaparte dum 1809 estis ordoninta malfondi la ordenon. En la jaro 1834 la ordeno ricevis novajn regulojn, kaj de tiam ekzistas ekskluzive kiel hospitala ordeno, ekde 1929 kun pure religia celaro. Nun la ordeno havas pli-malpli 1.000 membrojn, el kiuj 100 estas pastroj, plej multaj el ili zorgantaj pri germanlingvaj kristanaj paroĥoj ekster Germanio kaj Aŭstrio (aparte en Italio kaj Slovenio), kaj 200 membroj estas monaĥinoj, kiuj zorgas pri malsanuloj kaj maljunuloj. Aktivaj branĉoj de la organizo ekzistas en Aŭstrio, Belgio, Germanio, Italio kaj Slovenio.
Takso de la Ordeno
Dum la pasintaj jarcentoj, kaj germanaj kaj litovaj respektive polaj historiistoj havis problemojn taksi la agadon de la ordeno el neŭtrala vidpunkto. Dum la pola kaj litova historiografio kliniĝis al la opinio, ke la Ordeno de Germanaj Kavaliroj - aŭ fuŝsimpligite "la germanoj" - signifis premon de la litovaj kaj koloniigadon de la polaj teritorioj, la germana historiografio same fuŝsimpligante identigis la ordenon kun ĉiuj germanlingvanoj kaj naciisme kritikis, ke rezigno de la ordenaj landoj al Pollando estis perfido kaj fordonaco de "germanaj" teritorioj sub fremdan regadon. El hodiaŭa vidpunkto eblas diri, ke ne temis pri nacieca aŭ kultura kunpuŝiĝo inter germanoj unuflanke, baltoj kaj slavoj aliflanke, sed pri konfliktoj inter konkurencantaj lokaj potencoj de la tiea tempo, kiuj volis ekspansii kaj pluteni sian potencon.
Postskribo
Kvankam klaras, ke la nobela kaj milite ekspansiema ordeno neniam egalis al "la germana nacio", en la pasintaj jarcentoj tamen transpreno de iuj simboloj faciligis tian miskomprenon: La koloroj de la ordeno - nigra kaj blanka - fariĝis la koloroj de la germana Reĝlando Prusio kun ĉefurbo Königsberg, kiu en la 16-a jarcento estis sekvanto de la Ordena Ŝtato. Tiu Reĝlando Prusio enkorpigis pli kaj pli da landopartoj de Germanlingvio, kaj meze de la 19-a jarcento ĝi kaj la germanlingva parto de Aŭstrio-Hungario estis la plej grandaj germanlingvaj ŝtatoj. Kiam proklamiĝis unueca Germana Regno dum 1871, ties naciaj koloroj estis la ordenaj kaj prusiaj koloroj nigra kaj blanka, plus la ruĝa koloro kiel simbolo de la Hansaj urboj, kaj tiel restis ĝis 1918. La germana nacia teamo de futbalo ankoraŭ hodiaŭ portas vestaĵojn en nigra kaj blanka koloroj, kaj apenaŭ iu futbalisto konscias pri la rekta ligo de tiuj koloroj al la mezepoka ordeno.
Bonsajo
Bonsajo estas malnova arto de miniaturigo de arboj kaj ties kulturado en florpotoj. Bonsajo similas laŭ grandeco al ordinara ĉambrofloro, sed laŭ proporcioj al normala arbo. Fakte bonsajo estas "preciza", sed malgrandigita kopio de arbo, elkreskinta en naturkondiĉoj.
Bonsajo kaj ĝia ĝenerala priskribo
Bonsajo, traduko el la japana 盆栽 [bonsai], signifas "kreskaĵon en plata ujo". Kiel devena lando de bonsajo estis erare konsiderata Japanio, sed fakte la arto de kulturado de miniaturaj arboj en ujoj aperis en malnovepoka Ĉinio proksimume antaŭ 2 mil jaroj. La arto kulturi bonsajojn venis en Japanion nur en la 6-a jarcento, kune kun budhismo. Ĉi tie la arto de kulturado de bonsajoj ricevis pluan evoluon. Kaj ĝuste de tie ĉi ĝi komencis sian venkan marŝon tra la tuta mondo. Japanio surprenis rolon de peranto inter Ĉinio kaj Okcidento. Ĝuste en la lando de eliranta suno estis maniero de kulturado de bonsajoj plibonigita kaj reguligita. La arto de moderna kulturado de bonsajoj estiĝis komence de la 20-a jarcento. La ĉefa celo de tiu ĉi arto estas helpe de senĉesa serĉado de novaj formoj krei el ordinaraj kaj ekzotikaj arboj, kulturitaj en naturkondiĉoj, bonsajon. Diference de tradicia, ĉina, estas por japana bonsajo karakteriza pli granda eleganteco.
Same kiel la ceteraj specioj de la orienta arto estas ankaŭ la japana bonsajo ne nur komplekso de operacioj je kulturigo de miniatura arbo en ujo. Tio estas en la fakto la tuta filozofio, kiu de homo zorganta pri bonsajoj postulas kaj metas certajn postulojn al ties persono, nome precipe justecon, saĝecon, korecon, diskretecon. Sed homo ekster Japanio povas tre malfacile kompreni la japanan filozofion, tamen por atingi sukceson estas minimume bezone, por ke li kondutu al bonsajo serioze montrante al ĝi maksimuman amon kaj atentemon. Dum ĝusta kaj zorgema kulturado ĝi povas vivi centojn da jaroj fariĝinte simbolo kuniganta la tutajn generaciojn.
Tradicia bonsajo devas respondi al jenaj postuloj:
Divido de bonsajoj
Bonsajoj dividiĝas laŭ formo kaj dimensio:
Bonsajo kaj ĝia dimensio
Klasifikado de bonsajoj laŭ dimensio estas tre relativa. Ekzistas sekvantaj specioj de bonsajoj: