cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rothschild
La deveno
Mayer Amsel Rothschild geedziĝis la 29-an de aŭgusto 1770 kun Gutele Schnapper (1753 – 1849), ili havis komune kvin filojn kaj kvin filinojn. Li disvastigis sian financan imperion trans la limojn de Germanio per tio, ke li sendadis la filojn en kvin urbojn en diversaj eŭropaj landoj, por ke ili komencu entrepreni tie (Frankfurto ĉe Majno, Vieno, Londono, Napolo kaj Parizo). Okaze de malfavora situacio en unu lando la fratoj devis reciproke helpi unu la alian, kio fakte okazis, dum la tuta tempo de ilia vivo ili mallarĝe kunlaboris; ĉiu en sia nova patrujo fondis sian branĉon de la dinastio. La familia riĉaĵo estis plu konservota pere de interkonsentitaj geedziĝoj inter kuzoj el la unua aŭ la dua genuo, la kapo de la familio devis resti en Frankfurto. En la jaro 2005 Mayer Amsel Rothschild estis markita de ĵurnalo Forbes kiel la sepa plej influa entreprenisto de ĉiuj tempoj kaj kiel "fondinto de la internaciaj financaferoj".
La unua generacio
Ĉiuj fratoj estis la 29-an de septembro 1822 enkondukitaj de Aŭstrio en la nobelaran staton kaj ili rajtis uzi titolon Freiherr – barono.
Pluaj signifaj Rothschildidoj
(laŭ datoj de naskiĝoj)
Aktivecoj de familianoj Rothschild
Dum la dekjaroj post la morto de Mayer Amsel Rothschild, liaj idoj fariĝis la plej signifaj bankieroj de Eŭropo, pli signife ili kontribuis al industriigo de Eŭropo kaj ili financis krom alia fervojojn aŭ konstruaĵon de Sueza Kanalo. Helpe de aparta sistemo de pruntedonoj ili farigis la francan registaron sendependan de la preno de impostoj de la parlamento. La familianoj Rothschild ankaŭ trovis ekŝaton en kolektado de valoraj objektoj kaj en filantropio.
Konstruaferoj
En la jaroj 1874 - 1889 estis laŭmende de Ferdinand von Rothschild konstruita rezidejo de Rothschild en la angla Buckinghamshire: Waddesdon Manor, kie troviĝas arkivo pli ol 15000 buteloj da vino el la vinberejoj de Rothschild. James de Rothschild konstruis inter la jaroj 1855 - 1859 kastelon Ferrières en Brie, fine de la 19-a jarcento Nathaniel Meyer von Rothschild konstruis Schloss Rothschild-on en Malsupra Aŭstrio.
Vinberaferoj
Rothschild-familianoj estas ĝis hodiaŭ tre aktivaj en la vinberaferoj. Nathaniel, la tria filoj de Nathan, akiris en la jaro 1853 Château Mouton Rothschild-on ĉe Bordeaux, James de Rothschild akiris en la jaro 1868, mallongtempe antaŭ sia morto, la faman vinberejon Château Lafite Rothschild. Edmond James de Rothschild fariĝis en la jaro 1873 proprumanto de Château Clarke kaj subtenis ankaŭ konstruadon de pluaj vinberejoj, krom aliaj ankaŭ ĉe la unuaj novepokaj judaj vilaĝanoj en Palestino.
Cionismo
Rothschild estis favorantoj de estiĝo de la memstara juda ŝtato, Edmond James de Rothschild estis patrono de la unuaj novepokaj judaj vilaĝoj en Palestino. Balfour-deklaro, en kiu la brita registaro esprimis sin por la fondo de la juda hejmlando en Palestino, estis adresita al Walter Rothschild, la 2-a barono Rothschild, la prezidanto de la brita cionisma organizaĵo.
Rothschild en populara kulturo
En Francio la nomo Rothschild estas asociita kun ekstrema riĉeco, signifas tre pompa maniero de la vivo; same tiel kiel en Israelo, kie estas disvastigita diraĵo "se mi estus Rothschild".
Konspiraj teorioj
Danke al sia grandega riĉeco kaj la influo la familio Rothschild figuras en kvanto de antisemitismaj kaj konspiraj teorioj.
La usona verkisto Ezra Pound dum siaj radio-dissendigaj programeroj el Italio dum la dua mondmilito kulpigis ilin el tio, ke pere de la bankaj domoj ili kaŭzigis ambaŭ mondmilitojn, por ke ili sekve profitis post ili el pruntedonoj al centraj bankoj de ruinigitaj landoj. Sed Pound devis esti post la milito juĝita pro perfido, sed li ne estis proklamita kiel kapabla antaŭiri antaŭ juĝo kaj pluajn tridek jarojn li pasigis en sanatorio por mensmalsanuloj.
Rothschild aperas en teorio de Iluminatoj kiel unu el dek tri dinastioj, kiuj regas al la mondo, aŭ en teorio New World Order, kie ili estas komune kun Rockefeller, DuPont, Vanderbilt kaj membroj de familio de Bush ununuraj ĝustaj regantoj de la monda agado.
Rothschild hodiaŭ
En 2003 unuiĝis francaj kaj britaj bankoj proprumataj de Rothschild sub komunan konzernon Concordia BV, kun direktoro David René de Rothschild. Ĝis hodiaŭ funkcias instituto N. M. Rothschild & Sons, kiu specialiĝas al konsilado dum akvizicioj (en tiu ĉi tereno ĝi estas en Unuiĝinta Reĝlando la dua plej signifa). En la jaro 2006 ĝi havis profiton antaŭ impostigo 83,2 milionojn de GBP kaj aktivaĵojn en alteco 5,5 miliardojn de GBP.
Ido de James, Edmond Adolphe de Rothschild (1926 – 1997) fondis LFC Rothschild Group kun sidejo en Ĝenevo, kiu ensumigas kelkajn pluajn entreprenojn de Rothschild; ĝi specialiĝas al la registrado de posedaĵo (asset management) kaj la privataj bankaferoj, same tierl kiel al la vinberaferoj, la luksaj hotelaferoj kaj ĵaĥtistaj konkursoj. Al LFC Rothschild Group nuntempe prezidas Benjamin Rothschild, filo de Edmond Adolph.
Jakob Rothschild, la 4-a barono Rothschild estas proprumanto de RIT Capital Partners, nuntempe la plej granda investa trusto en Unuiĝinta Reĝlando.
Predajná
Predajná (hungare Garampéteri, hungare ĝis 1886 Predojná) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Brezno.
Situo
Predajná situas en valo, laŭ dekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojo Brezno-Banská Bystrica, la fervojo preteriras en la alia riveroflanko. Brezno troviĝas 15 km.
Historio
La unua mencio devenis el 1285 en formoj "Predynmyh, Predyuich". En la mezepoko oni minadis oron kaj arĝenton. Baldaŭe la vilaĝo iĝis kampurbo. Bierofarejo fondiĝis en 1800. En 1828 vivis tie en 107 domoj 834 homoj. En 1890 vaporosegilo ekfunkciis. En 1910 loĝis en Garampéteri 1071 homoj, (897 slovakoj, 157 hungaroj, 8 germanoj, 2 rutenoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al la departemento Zvolen, al distrikto de Brezno, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Predajná 1346 homoj (1322 slovakoj, 11 ĉeĥoj, po 4 rutenoj kaj ciganoj; kaj aliaj).
Kastus Kalinoŭski
Kastus Kalinoŭski, Vincent-Konstanteno Kalinouski (beloruse: Кастусь Каліноўскі, ruse: Константін Каліновскій, pole: Wincenty Konstanty Kalinowski, litove: Konstantinas Kalinauskas; 2-an de februaro 1838 - 22-an de marto 1864) - politika aganto, publicisto, poeto. Unu el estroj de Januara ribelo sur teroj de Belorusio kaj Litovio. Nacia heroo de Belorusio, Litovio kaj Pollando.
Infanaj kaj junaj jaroj
Kastus Kalinoŭski naskiĝis en vilaĝo Mostowlany (distrikto Białostocki), en familio de malriĉa nobelo. Post fino en la jaro 1852 de lernejo, li kelke da jaroj vivis en patra bieno Jakuŝoŭka, kie aŭtodidaktis sin. Granda influo je Kastus Kalinoŭski havis lia pli aĝa frato Viktor, kiu studis en Moskva universitato kaj esploris laŭ peto de Vilna arkeologia komisio antikvajn belorusajn manuskriptojn.
Kučín (distrikto Vranov nad Topľou)
Kučín (hungare Alsóköcsény [alŝOkoĉEnj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Kastus Kalinoŭski
Revolucia agado
En la jaro 1856 li ekstudis je jura fakultato de Peterburga universitato. Dum studado li partoprenis en agado de kaŝrezistaj studentaj rondetoj, kune kun frato kontaktis kun kaŝa militrevolucia organizacio de oficiroj de ĝenerala stabo.
Kučín (distrikto Vranov nad Topľou)
Situo
Kučín situas laŭ maldekstra bordo de Ondava, laŭ traira flankovojo. Vranov nad Topľou troviĝas je 7 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1335. Ĝis 1902 la oficiala hungara loknomo estis Kucsin, poste ĝi ricevis hungaran nomoparton pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsóköcsény 261 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kučín 315 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Kastus Kalinoŭski
Revolucia agado
Baldaŭ post ricevo de universitata diplomo, somere de 1861 li revenis hejmen kaj ekfondis revolucian organizon. Kalinoŭski veturis tra lokaj vilaĝoj kaj urbetoj kaj agitis kamparulojn por ribelo.
Laŭ siaj ideoj li estis revolucia demokrato, li elstaris pro detronigo de caro, likvido de bienoj. Li pensis, ke nur vasta partopreno en estonta ribelo de kamparuloj ebliĝos venko kaj en ĉi tia tendenco li agitadis.
Somere 1862 Kalinoŭski kune kun subtenanto el sia revolucia organizacio komencis eldonon de Kamparula vero - unua en historio gazeto en belorusa lingvo. Estis eldonitaj 7 kajeroj. En la gazeto oni kritikis politikon de imperia registaro, klarigis situacion en la lando, alvokis kamparulojn al ribelo. Ĉiu kajero de "Kamparula vero" estis subskribita per plumnomo de Kalinoŭski "Jasĉjo-senjoro el-apud Vilno".
Estrado per ribelo
En la jaro 1862 Kalinoŭski jam membris en Litva provincia komitato (LPK) - ĉefa organizacio pri preparo de ribelo sur teritorioj de Nordorienta lando (nun teritorioj de Litovio kaj okcidenta Belorusio). Somere de la sama jaro Kalinoŭski ekgvidis ĝin. Li apartenis al tia parto de ribelantoj kiuj diference de liberaluloj ("blankaj") nomigis "ruĝaj". Ĉi tia tendencio celis al demokratia respubliko, transdoni teron al kamparuloj, ŝtata memdecido de popoloj de eksa Polujo. "Blankaj" vidis ĉefan celon en restariĝo de Polujo en limoj de la jaro 1772.
Margit G. Fodor
Margit G. Fodor [gE fodor], laŭ hungarlingve kutima nomordo G. Fodor Margit estis hungara operkantisto (soprano).
Kastus Kalinoŭski
Estrado per ribelo
Pro aktiva agado de Kalinoŭski ĉi tia ribelantoj havis pli militkapablan organizadon, estis alligitaj multaj kamparuloj. Aliaj historiistoj pensas, ke kazo de ĉi tio estis pli granda kvanto de pola loĝantaro ĉi tie. Pli oriente kamparuloj ĉefe ne subtenis ribelojn kaj eĉ estis fonditaj kamparulaj trupoj por kontraŭstaro al ribelantoj.
Margit G. Fodor
Margit G. Fodor naskiĝis la en Debrecen.
Kastus Kalinoŭski
Estrado per ribelo
En junio de la jaro 1863 pro sukcesoj de ŝtata armeo kaj arestoj de ribelantoj Kalinoŭski estis devita reveni en Vilno, kie li agadis sub kaŝnomoj Makareviĉ, Ĉarnecki, Ĥamoviĉ, Ĥamucius. Provante reviviĝi ribelon, li publikis "Ordono al popolo de tero litova kaj belorusa", sed estis tro malfrue: ribelo estis ĉefe deprimita kaj ĉefaj fortoj de ribelantoj estis venkitaj de ŝtata armeo kun helpo de belorusaj kamparuloj.
Aresto kaj puno
Aŭtune 1863 Kalinoŭski koncentriĝos je koncentrado de fortoj por daŭrigi la ribelon somere. Sed li estis perfidita de komisaro de Mahiloŭa gubernio Vitaŭt Parfjanoniĉ, kaj estis arestita nokte je 29-an januaro 1864 en Vilno, kie li kaŝadis sub nomo de Ignat Vitaĵenec.
Dum esploro kaj juĝo Kalinoŭski abolis kunagadi kun esploristoj. Donante atestojn pri sia agado, li malakceptis doni informon pri aliaj homoj, kiuj interesigis esploristojn.
Ŝtata juĝo kondamnis Kalinoŭski al pendumo. Li estis publike pendumita sur komerca placo Lukiŝki en Vilno. La 22an de novembro okazis la solena entombigo de polaj kaj litovaj herooj kaj gvidantoj de Januara Ribelo kontrau Rusia Imperio interalie de generalo Zygmunt Sierakowski kaj Kastus Kalinoŭski / Wincenty Konstanty Kalinowski. Dum la jaroj 1863 kaj 1864 sur la placo Likiski en Vilno okupanta armeo de Rusia Imperio ekzekutis 21 gvidantojn kaj partoprenantojn de la Januara Ribelo. Post 150 jaroj arkeologoj trovis la postrestajhojn (ostojn) de la ekzekuitaj polaj kaj litovaj ribelantoj. El prizono li transdonis je libero siajn verkojn sub nomo "Leteroj el-sub pendumilo".
Nomo
Wincenty Konstanty Kalinowski en ĉiuj siaj personaj dokumentoj uzis voknomon "Wincenty". Tamen en belorusa historiografio estas kelkiam nomata "Kastuś". Unuafoje uzis ĝin en sia Karotki narys historyi Biełarusi Usevalad Ihnatouski – belorusa historiisto, membro de Buroo de la Centra Komitato de Komunista Partio de Belorusio, unu el gvidantoj de kontraŭpola partizanaro en 1920. Ihnatouski verkis sian laboraĵon dum la tempo, kiam estis engaĝita en la batalon kontraŭ poloj kaj laŭ opinio de profesoro Anatol Hryckeviĉ tio influis alrigardon al la silueto de Kalinowski. Laŭ li Ihnatouski opiniis, ke la nomo "Wincenty" havas tro polan kaj maltro belorusan karakteron. Por eviti impreson, ke Kalinowski estis polo, la historiisto decidis alinomi lin. Krome, Ihnatouski provis prezenti la januaran ribelon kontraŭ Rusia Imperio en 1863 sur teritorioj de Grandprinclando Litovio kiel kamparanan ribelon. Tial li transformis la nomon "Konstanty" al "Kastuś", kio devus atribui al li ka kamparanan karakteron, adekvatan al la bildo de gvidanto de tia ribelo.
Taksoj
Parto de belorusa komunumo taksas Kalinoŭski kiel nacia heroo. Sed pri lia nacia aparteneco (pola, belorusa aŭ litova) ofte oni diskutas. En Polio, okazintaĵoj de Januara ribelo en Belorusio kaj Litovio ne alvokas saman atenton kiel okazintaĵoj en Polio mem, kaj persono de Kalinoŭski distingas pro lia elstareco, sed liaj opinioj pri nacia demando klasifikas kiel polaj aŭ "provinciaj".
Rigyác
Rigyác [ridjAc] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.
Kastus Kalinoŭski
Taksoj
La nomon de Konstanty Kalinowski de 2006 akceptis stipendia programo de pola registaro por belorusaj studentoj forigitaj de siaj studoj post la "ĝinza revolucio".
Rigyác
Situo
Rigyác situas en Montetaro Zala sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo. Ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo preteriras. Nagykanizsa troviĝas 12, Zalakaros 28 km-ojn.
Kondensita lakto
Kondensita lakto estas lakto kutime sukerigita, farita per forigado de akvo de normala bovina lakto. Kondensita lakto estas blanka, dolĉa, densa substanco; kiel ĉiuj konservaĵoj, ĝi estas manĝebla ege longa tempo. Plej ofte oni uzas ĝin por fari diversajn desertojn, sed manĝebla ankaŭ kiel aparta frandaĵo aŭ aldonaĵo al kafo aŭ teo.
Kastus Kalinoŭski
Elterigo kaj solena funebro
En 2017 dum arkeologiaj laboroj oni hazarde trovis neidentigitajn homajn postrestaĵojn. Genetikaj esploroj permesis fiksi ilian identecon – ili apartenis al ekzekutitaj komandantoj de Januara Ribelo en Grandprinclando Litovio, inkuzive al generalo Zygmunt Sierakowski kaj Konstanty Kalinowski.
Rigyác
Historio
La unua mencio devenis el 1411 en formo “Rigyalch”. En 1566 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al 45 malriĉaj vilaĝanoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas gastejo, restoracio, migra poŝto.
Kondensita lakto
Produktado
Le teknologion de preparado patentis usona inventisto Gail Borden je la 19a de aŭgusto de 1856.
Kastus Kalinoŭski
Elterigo kaj solena funebro
La 22-an de novembro 2019 estis solene entombigita en la tombejo Sur Rossa en Vilno kune kun Zygmunt Sierakowski kaj 18 aliaj ribelintoj. En la funebraj solenaĵoj i.a. ĉestis de la pola flanko prezidanto de Pollando Andrzej Duda, ĉefministro Mateusz Morawiecki, ministro pri nacia defendo kaj vicmarŝaloj de Sejmo kaj Senato, de la litova flanko preizdento Gitanas Nausėda, de la belorusa vicĉefministro Ihar Petriŝenka, kaj ankaŭ reprezentantoj de la regopovoj de Ukrainio kaj Latvio. Religiaj solenaĵoj en la Arkikatedralo Baziliko de Vilno kaj ĉe Dipatrino de Aŭrora Pordego en Vilno okazis en tri lingvoj: pola, litova kaj belorusa, kaj sur la stratoj estis polaj flagoj kaj belorusaj blankaj-ruĝaj-blankaj flagoj kune kun historiaj flagoj de Grandprinclando Litovio.
Kondensita lakto
Produktado
Li volis elpensi iun metodon por longtempa konservado de manĝaĵo. Antaŭ kondensi lakton li eksperimentis per suko, teo, viando. En la jaro 1850 Borden kreis «biskoton de viando» kaj en 1851 jaro partoprenis en komerca ekspozicio en Londono. Revenante, li vidis kelkajn infanojn kiuj mortis, ĉar veneniĝis per lakto de malsanaj bovinoj. Ekde tiu momento li decidis eksperimenti per lakto.
En la jaro 1858 en Usono ekfunkciis la unua en la mondo fabriko kiu okupiĝis pri produktado de kondensita lakto. Komence de la Usona Enlanda Milito multege da la lakto estis produktita por nutri soldatojn. Tio famigis na Borden, kaj li ekhavis eblecon konstrui novajn fabrikojn kaj transdoni la prosperan aferon al siaj filoj. Maljunecon Borden trapasis en malgranda teksasa urbeto, kiun oni nomis honore al li.
Teknologio de produktado
Ekzistas diversaj metodoj de produktado de kondensita lakto:
Lajos Nagy (aktoro)
NAGY Lajos [pr. nadj] estis hungara aktoro, publicisto naskiĝinta en Árvátfalva en 1819 kaj mortinta en Székelyudvarhely la 13-an de februaro 1893.
Godfrey Kneller
Sir Godfrey KNELLER (n. la 8-an de aŭgusto 1646 - m. la 19-an de oktobro 1723) estis la plej eminenta portretisto de Anglio fine de la 17-a kaj komence de la 18-a jarcentoj. Tiu germandevena artisto estis la kortega pentristo de pluraj anglaj reĝoj, ekde Karlo la 2-a ĝis Georgo la 1-a. Inter liaj plej menciindaj verkoj estas The Chinese Convert (1687), serio da kvar portretoj de Isaac Newton pentritaj je malsamaj periodoj de ties vivo, kaj serio da dek reĝantaj eŭropaj monarkoj, inkluzive de Ludoviko la 14-a de Francio. Li cetere pentris dek "belulinojn" de la kortego de Vilhelmo la 3-a, laŭ la modelo de la dek belulinoj de la kortego de Karlo la 2-a, pentritaj de Peter Lely.
Ruĝeckola neĝopasero
La Ruĝeckola neĝopasero (Montifringilla ruficollis) estas malgranda paserina birdo de la familio de Paseredoj. Spite la scienca nomo, ĝi estas pasero kaj ne vera fringo.
Ĝi troviĝas en Ĉinio, Pakistano, Barato kaj Nepalo. Ties natura habitato estas moderklimata herbejo.
Ĝi estas iom simila al la Afgana neĝopasero kaj al la Davida neĝopasero. Ĝi havas tre brunan dorson tre striecan je nigro. La pugo kaj krono estas helbrunaj sen strieco sed la frunto estas blanka kiel ĉe la Blankapuga neĝopasero. Kiel ĉe la Afgana neĝopasero, ankaŭ la masklo de tiu specio montras tre markatan nigran maskon sed eĉ pli markatan kaj pli longan al la orelareoj kaj kiu pluas suben duoble al la gorĝo, tre kontraste inter tre blankaj mentono kaj vangoj. La plej karaktera kaj distinga eco de tiu specio estas ruĝecbruna larĝa strio kiu etendas el la orelareo ĉirkaŭante la vangojn al la kolflankoj, de kio venas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo kie ruficollis signifas pli malpli "de ruĝecbruna kolo". La subaj partoj estas blankaj kun helbrunaj nuancoj en flankoj. Beko kaj kruroj estas nigrecaj.
Oni agnoskas du subspeciojn kiuj estas la jenaj:
(13135) 1994 QX
(13135) 1994 QX estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Nobuhiro Kawasato elde la observatorio de Uenohara (gubernio Jamanaŝi).
Troickaja linio (Moskvo)
Troickaja linio (Троицкая линия), antaŭe Kommunarskaja linio (Коммунарская линия) aŭ Novmoskva linio (Новомосковская линия) estas konstruota linio de la Metroo de Moskvo. Granda parto de la linio estas lokita en Nov-Moskva administra arondismento.
Fine de 2013 oni decidis konstrui linion kun 7 stacioj. La komenco de la linio estas planita per stacio  de. La malfermo estas planita por 2024.
Projektitaj stacioj
Stacioj de la Troickaja linio
Sufokiĝo
Sufokiĝo estas la ŝtopiĝo akcidenta de la spiraj altaj kaj mezaj vtuboj, ĝenerale kiam malsukcesas la englutado de manĝaĵoj (misgluto), kaj kiu povas rezulti en provokado de la sufoko de la tuŝita subjekto kaj en la plej parto de la kazoj, kaj eĉ en la morto se oni ne atentas ĝin rapide. Ofte ĝi okazas pro manĝaĵoj pastecaj kiel maĉ-gumoj aŭ gumopiloloj ĉe infanoj aŭ pro grandaj pecoj de viando malbone maĉitaj ĉe plenkreskuloj.
La sufokiĝo produktatas akcidente kiam iu misglutas pecon duonsolidan de manĝaĵo de grando pli supra al tiu kiu povas pasi tra la traĥeo ŝtopigante tiun kaj produktante sufokon. Tio povas okazi ĉe sferaj solidaj aĵoj mezgrandaj aŭ malfacile retenataj (rulglobetoj, pilketoj) ĉe infanoj aŭ pecoj da viando (ofte) ĉe plenkreskuloj. La tempo ĉirkaŭkalkulita por rekuperi la uzon de la tuboj ne povas superi la 4 minutojn.
Unukolora blua muŝkaptulo
La Unukolora blua muŝkaptulo (Cyornis unicolor) estas birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de la genro Cyornis aŭ de Bluaj muŝkaptuloj kiu laŭnome enhavas speciojn de tre bluaj maskloj ĉefe en la supraj partoj kun brunaj inoj. Ĝi estas birdo troviĝanta en granda parto de Sudorienta Azio el Himalajo al Indonezio nome en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.
Tiu specio estas laŭ aspekto ege simila al la ne proksima Lazura muŝkaptulo, sed iom pli helblua, kun helgrizecaj subaj partoj el gorĝo al subpugo (kio diferencigas la specion el plej parto de la specioj samgenraj kiuj en subaj partoj havas oranĝecajn bruston kaj flankojn), tiele ke tiu estas pli ĝenerale blueca birdo (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie unicolor devenas el la latinaj radikoj “unus” por “unu” kaj “color” por koloro). La beko estas granda kaj longa kompare kun la kapo, nigra kaj iom hokoforma en la supra makzelo. La masklo havas mallarĝan nigrecan strion inter la okuloj kaj la bekobazo kiu estas ĉirkaŭata de harecaj plumetoj. La gorĝo kaj brusto estas helbluaj kaj nuanciĝas al helgriza en ventro kiu iĝas striata en subpugo. En supraj partoj estas helbluaj nuancoj en frunto, superokula striareo kaj ŝultroj, dum en flugiloj estas brunaj nuancoj. Ambaŭ similaj specioj la Unukolora blua muŝkaptulo kaj la Lazura muŝkaptulo povas koincidi en la sama teritorio.
Ino havas brunajn suprajn partojn, tiele temas pri kazo de seksa duformismo. Krome ŝi povas montri helbrunan traokulan strion al la beko kaj okulringon, en flugiloj malhelbrunajn kaj ruĝecajn nuancojn kaj en vosto tre ruĝecan nuancon; sube ŝi havas tre palan gorĝon, helgrizajn bruston kaj ventron kaj flavecan subpugon.
129099 Spoelhof
129099 Spoelhof estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Lawrence A. Molnar elde la Observatorio Calvin–Rehoboth, per la teleskopo de Rehoboth (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de William Spoelhof (1909 — 2008), prezidento de la Kolegio Calvin de 1951 ĝis 1976. Inter liaj realigoj en tiu kristana universitato de liberaj artoj, li favoris la kreon de programo pri astronomio. Tiu inkludis la konstruon de observatorio en 1970.
Fastostriko
Fastostriko estas ankaŭ nomata politika fasto. Ĝi estas neperforta protesta fasto. Ĝia elpensinto verŝajne estis Gandhi. En Eŭropo la fastintoj plej konataj estas Lanza del Vasto kaj Louis Lecoin.
La aktivulo plenvole, libere, decidas fasti ĝis sukceso, riskante morton. Tiu ago estas vaste diskonigita eksteren.
Kelkaj konataj fastostrikoj
En 1961, la franca pacisto Louis Lecoin sukcesis, ke oni aprobu leĝon favore al la militrifuzantoj, ke estu aparta statuto por tiuj kiuj, pro moralaj motivoj, rifuzas obei mortigordon kaj lernadon de tio. Dank'al tiu ago estis liberigataj junuloj, jam en prizono dum pluraj jaroj pro la motivo rifuzo de la militservo.
En 1963 Lanza del Vasto fastas dum 40 tagoj en Romo, dum la koncilio Vatikano II por peti de la papo Paŭlo la 6-a ke li publike parolu rifuze al ajna milito.
En 2011, fastostrikojn perluktis studentoj dum la priedukadaj movadoj en Ĉilio en 2011.
Nuntempe ĝi ofte estas uzata de rifuĝintoj por akiro de restadpermeso en iu lando.
29457 Markopolo
29457 Markopolo estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la itala astronomo Vittorio Goretti elde la Observatorio de Pianoro, proksime de Bolonjo, Italio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la venecia esplorvojaĝisto Marko Polo (1254–1324), kiu grunde vojaĝis al Ĉinio kaj fariĝis spertulo pri la lingvo kaj kulturo de Fora Oriento. Post 20 jaroj li revenis tra maro kaj verkis Il Milione, la gravan inventaron pri siaj vojaĝo kaj malkovraĵoj, dum li estis en malliberejo en Ĝenovo.
Kantono Adams (Nebrasko)
Kantono Adams (angle Adams County [Ædəmz kAŭnti]) estas kantono en la usona subŝtato Nebrasko. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas . La kantono estis fondita la. Ĝi havas sian nomon honore al John Quincy Adams, la sesa ŝtata prezidanto de Usono.
3610 Decampos
3610 Decampos estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la brazilan astronomon Jose Adolfo Snajdauf de Campos.
Bromo-metano
Bromo-metano aŭ CH3Br, ankaŭ konata kiel metila bromido, estas organika komponaĵo de bromo kaj metila grupo, senkolora senodora nebrulema gaso produktata kaj industrie kaj laŭ biologiaj rimedoj. Ĝia molekulo havas kvaredran formaton kaj agnoskiĝas kiel damaĝa al la ozona tavolo.
Formulaĵoj inkludas miksaĵojn kun aliaj fumigantoj, ĉefe kun kloropikrino kaj etilena dubromido, aŭ hidrokarbonidoj kiel inertaj diluantoj. Kloropikrino aŭ amila acetato (0,3¨) estas ofte aldonata por servi kiel sensiva averto-agento. Kloropikrino ĝustadire estas toksa kemiaĵo kun noca odoro kaj irita efikoj sub malaltaj temperaturoj. Nur 100% de metila bromido povas esti uzata por kontentiga fumigado.
Kantono Beaune
La kantono Beaune (canton de Beaune) estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo kaj en la arondismento Beaune. Ĝia ĉefurbo estas Beaune.
Komunumoj
Apartenas al la kantono Beaune nur la komunumo Beaune :
Historio
La kantono Beaune datiĝas el 2015.
Gramatiko
Gramatiko (de la greka gramma = litero, grammatiké = kapablo skribi kaj legi) estas sistemo de lingvaj esprimiloj kaj formoj hierarkie aranĝitaj kaj komprenataj kiel regularo de konkreta lingvo. "Gramatiko" ankaŭ povas signifi la fakon de lingvistiko studanta tiujn regulojn de lingvo. Gramatikisto estas la profesio de tiu kiu dediĉas sin ĉu al verkado ĉu al studado kaj instruado de gramatiko ĝenerale aŭ de unu partikulare.
Oni ankaŭ povas distingi inter priskriba kaj instrua (normiga aŭ ordona) gramatiko. La unua studas kiel la ordinaraj parolantoj de iu lingvo uzas sian lingvon, kaj el tiuj observoj tezas gramatikajn regulojn. La alia studas la lingvouzon en bonaj aŭ modelaj fontoj (gravaj aŭtoroj, ktp), aŭ tradiciaj priskriboj de gramatiko en la difina lingvo, kaj faras konsilojn aŭ regulojn pri kiel la parolantoj de la lingvo parolu aŭ skribu. En Esperanto, pro la aparta statuso de nia Fundamento, la du formoj de gramatiko pli ol alilingve kunfandiĝas.
Etimologio
La termino gramatiko derivas el la latina grammatĭca, kaj tiu de la greka esprimo γραμματικῆ [τέχνη] (grammatikḗ téĥne), kie téĥne signifis «arton» aŭ «teknikon» kaj grammatikḗ, derivita el γράμμα (grámma, «litero»), signifis «de la literoj». Por la antikvaj grekoj, tiu «arto de la literoj» enhavis ĉiun aspekton de la parolo: ortografio, sintakso, interpretado de la tekstoj kaj eĉ la literaturan kritikon; tio estas, enhavis grandan parton de tio kion nuntempe oni konsideras ene de filologio, ĉu kiel gramatiko ĉu kiel retoriko.
Estis Dionizio de Trakio, en sia Téĥne Grammatiké (1a jarcento a.K.), kiu establis terminaron kiun heredos la postaj okcidentaj gramatikoj, el la latinaj. La antikvaj romianoj, kun ĉefe Elio Donato, kreis la terminon litteratura (de littera, «litero») kiun ili rezervis por la historia kaj interpreta aspektoj, dum ili konservis la grekismon grammatica por la aro de normoj kaj reguloj.
Tipoj de gramatiko
Inter la ĉefaj tipoj de gramatiko aŭ vidpunktoj en la studo de la gramatiko troviĝas la jenaj:
Historio de la gramatika teorio
La gramatika teorio evoluis pere de la uzado kaj la disigado de la homaj loĝantaroj kaj la reguloj pri la uzado de la lingvo kutime aperis je la apero de la skribo. La plej antikva gramatiko konata estas la Astadhiaia, nome studo pri la sanskrito, verkita de Panini, en la Antikva Hindio, cirkaŭ la jaro 480 a.n.e. kaj ankaŭ tiu de Ĝaska el la 6a aŭ 4a jarcento a.n.e., do ankoraŭ en la Ferepoko. Sekvis liaj komentistoj Pingala (ĉirkaŭ 200 a.n.e.), Katĝaĝana, kaj Patanjali (2a jarcento a.n.e.). Tolkāppiyam, la plej frua gramatikisto de Tamila, estas plej ofte datita antaŭ la 5a jarcento n.e. Ankaŭ Babilonianoj faris fruajn klopodojn por lingvopriskribo.
Kvankam Sokrato, Aristotelo kaj aliaj saĝuloj de la antikveco filozofiis pri gramatiko, la unua kompleta traktaĵo de greka gramatiko estis tiu komponita de Krato de Malos (2-a jarcento a.K.). Fakte la gramatiko aperis kiel fako jam en la Helenisma epoko ekde la 3a jarcento a.n.e. antaŭen kun aŭtoroj kiel Riano kaj Aristarko de Samotrako. La plej antikva konata gramatika manlibro estas la "Arto de gramatiko" (Τέχνη Γραμματική), nome resuma gvidilo por paroli kaj verki klare kaj efektive, verkita de la antikva greka fakulo Dionizio de Trakio (ĉirkaŭ 170 – ĉirkaŭ 90 a.n.e.), nome studento de Aristarko de Samotrako kiu fondis skolon en la greka insulo Rodoso. La gramatiko de Dionizio de Trakio restis la ĉefa gramatika lernolibro por lernantoj de la greka ĝis tiom malfrue kiom ĝis la 12a jarcento n.e. La romianoj bazis siajn gramatikajn verkojn sur ĝi kaj ties baza formato restis la bazo por gramatikaj gvidiloj en multaj lingvoj eĉ ĝis nun. Latinaj gramatikistoj disvolvigis la grekajn modelojn ekde la 1a jarcento a.n.e., per la verkoj de aŭtoroj kiel Orbilio Pupilo, Remio Palemono, Marko Valerjo Probo, Marko Verrio Flako kaj Emilio Asper. Aliflanke la Ars Grammatica de Elio Donato (4-a jarcento) hegemoniis en la gramatika studado dum la Mezepoko.
Gramatiko de malnovirlanda lingvo originiĝis en la 7a jarcento per la Auraicept na n-Éces, verkita de fakulo nomita Longarad. Gramatiko de araba lingvo originiĝis kun Abu al-Asŭad al-Du'ali en la 7a jarcento. La unuaj traktaĵoj pri gramatiko de hebrea lingvo aperis en la Meza mezepoko, en la kunteksto de Miŝno (ekzegezo de la Hebrea Biblio). La karaima tradicio originiĝis en la Abasida Bagdado. La "Dikduk" (10a jarcento) estas unu el la plej fruaj gramatikaj komentarioj pri la Hebrea Biblio. Ibn Barun en la 12a jarcento komparis la hebrean lingvon kun la araba en la islama gramatika tradicio. Li estis konata ĉefe pro sia influa libro titolita "La libro de komparo inter la hebrea kaj la araba lingvoj", en kiu li skizas paralelojn inter centoj da arabaj kaj hebreaj vortoj. Lia verko tiel estas grava referenco ne nur por la vortotrezoro sed ankaŭ por gramatiko; fakte la verko havas du partojn: nome leksiko kaj gramatiko. Laŭ Moŝe ibn Ezra, Ibn Barun estis komparinta la hebrean ankaŭ al la latina kaj al berbera, tamen tiu laboro ne estis tiom tiaman sukceson.
Apartenanta al la trivium de la Sep liberaj artoj, gramatiko estis instruata kiel kerna fako tra la tuta Mezepoko, sekvanta la influon de aŭtoroj el la Malfrua Antikveco, kiel Prisciano. Traktado de nacilingvoj startis laŭgrade dum la Meza mezepoko, kun izolaj verkoj kiel la Unua Gramatika Traktaĵo (aŭ Fyrsta málfræðiritgerðin) nome anonime-aŭtorita verkaĵo de la 12-a jarcento pri la fonologio de la Norena lingvo aŭ Maljuna Islanda lingvo, sed iĝis mejloŝtona nur en la periodoj de la Renesanco kaj de la Baroko. En 1486, Antonio de Nebrija publikigis Introductiones latinae kiel kontrasto de la latinida popola lingvo al Latino, kaj la unuan gramatikon de la Hispana lingvo, nome Gramática de la lengua castellana, en 1492, samjare de la malkovro de Ameriko fare de eŭropanoj. La "Gramática castellana" (Kastililingva gramatiko) estis verko per kiu li estas ĝis hodiaŭ konata. Tiu ĉi estis la unua gramatiko de vulgara lingvo verkita en Eŭropo. Tiu libro estos grava por la estonteco de la kastilia lingvo, kiu ekde tiam estos ankaŭ la lingvo de Hispanio, kiu fakte ekekzistis nur post la morto de la Katolikaj Gereĝoj, tio estos je la komenco de la Hispana Imperio kaj ial Nebrija verkis tiun libron por forte apogi la uzadon de tiu lingvo en politikaj kaj imperiismaj aferoj kiel oficiala komunikilo de tiu naskiĝonta imperio.
Dum la Itala Renesanco de la 16-a jarcento, la Questione della lingua estis la diskuto pri la statuso kaj ideala formo de la itala lingvo, iniciatita de la verko de Dante nome De vulgari eloquentia. En la unua libro (el kvar), Dante studas la rilaton inter la Latino kaj la gepatra lingvo, kaj la serĉado de "eminenta" gepatra lingvo en la areo de Italio; la dua libro estas analizo de literatura poezio. Latinaj eseoj estis tre popularaj en la Mezepoko, sed Dante faris kelkajn plinovigojn en sia verko: unue, la temo (verkado en gepatra lingvo) estis malofta temo en literatura diskutado tiame. Ankaŭ grave estis kiel Dante alproksimiĝis al tiu temo; tio estas, la argumento por doni al la gepatra lingvo la saman dignecon kaj legitimecon kiun la Latino tipe ricevas. Finfine, Dante verkis tiu eseon por analizi la originon kaj la filozofion de la gepatra lingvo, ĉar, en sia opinio, tiu lingvo ne estis io stata, sed io kiu evoluas kaj bezonas historian kuntekstigon. Tiukadre Pietro Bembo publikigis Prose della volgar lingua en Venecio en 1525.
William Hanna
William Denby "Bill" HANNA (14a de Julio, 1910 – 22a de Marto, 2001) estis usona animaciisto, reĝisoro, produktoro, voĉ-aktoro, kaj kartunisto, kies kin- kaj televid-kartunaj roluloj distris milionojn de personoj dum multo de la 20a jarcento.
Gramatiko
Historio de la gramatika teorio
Fine de la jarcento la unua gramatiko de la slovena lingvo estis verkita en 1583 fare de Adam Bohorič. En 1584, li publikigis sian plej elstaran verkon, nome Arcticae horulae succisivae (Liberaj vintraj horoj). La libro, verkita en Latino, estis la unua gramatiko de slovena kaj la unua slovena normiga gvidilo. Ĝi estis adaptita kaj republikigita kiel Grammatica latino-germanico-slavonica en 1715 fare de Janez Adam Geiger. En tiu verko, Bohorič kodigis la unuan slovenan alfabeton, nune nomata Bohorič-a alfabeto. Ĝi estis uzata ĝis la 1840-aj jaroj, kiam ĝi estis anstataŭata de la Gaj-a latina alfabeto.
William Hanna
Post labori en diversaj laboroj en la unuaj monatoj de la Depresio, Hanna aliĝis al la studio de animacio de Harman kaj Ising en 1930. Dum la 1930-aj jaroj, Hanna rapide akiris lertecon kaj elstarecon dum laboro en kartunoj kiaj The Captain and the Kids. En 1937, dum laborado por Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), Hanna renkontiĝis kun Joseph Barbera. Ambaŭ homoj ekigis kunlaboradon kiu estis dekomence plej bone konata pro la produktorado de Tom and Jerry kaj hibridaj filomoj de rekta agado kaj animacio. En 1957, ili kunfondis Hanna-Barbera, kiu iĝis la plej sukcesa televidanimacia studio en tiu negoco, produktante programojn kiaj The Flintstones, The Huckleberry Hound Show, The Jetsons, Scooby-Doo, The Smurfs, kaj la Urso Jogi. En 1967, Hanna-Barbera estis vendita al Taft Broadcasting kontraŭ 12 milionoj de usonaj dolaroj, sed Hanna and Barbera restis estroj de la kompanio ĝis 1991. Tiam, la studio estis vendita al Turner Broadcasting System, kiu siavice estis mergita kun Time Warner en 1996; Hanna kaj Barbera restis kiel konsilistoj.
Gramatiko
Historio de la gramatika teorio
Gramatikoj de ne-eŭropaj lingvoj ekestis kompilitaj por la celoj de kristanigo de alkontinentaj popoloj kaj kiel tradukoj de la Biblio ekde la 16-a jarcento antaŭen, kiel ĉe la Grammatica o Arte de la Lengua General de los Indios de los Reynos del Perú (1560), kaj gramatiko de la Keĉua lingvo fare de Fray Domingo de Santo Tomás.
William Hanna
Hanna kaj Barbera ricevis sep Oskar-premiojn kaj ok Premiojn Emmy. Ties kartunoj iĝis kulturaj ikonoj, kaj ties kartunroluloj aperis en aliaj komunikiloj kiaj filmoj, libroj, kaj ludiloj. La spektakloj de Hanna-Barbera havis tutmondan publikon de ĉirkaŭ 300 milionoj de personoj en siaj pintoj de la 1960-aj jaroj, kaj estis tradukitaj al pli ol 28 lingvoj.
Gramatiko
Historio de la gramatika teorio
La Kompargramatiko (Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litthauischen, Altslawischen, Gotischen und Deutschen) de Franz Bopp, nome startejo de la moderna Kompara lingvoscienco, aperis en 1833. La malkovroj de Bopp estis unu el la fundamentaj sciencaj akiroj de la komenciĝanta 19-a jarcento. Liaj esplormetodoj vole nevole ege influis ankaŭ aliajn sciencajn disciplinojn de antropologio, proto- kaj prahistorioj, religia historio, historio de jurscienco, kulturhistorio.
La formala gramatiko estas kodigo de la uzado disvolvigita baze sur la observado. Kiam oni starigis kaj disvolvigis la regulojn, povis aperi la preskriba koncepto, kiu ofte kreis fendon inter la tiutempa uzado kaj tio akceptita kiel ĝusta. La lingvistoj konsideras plej ofte, ke la preskriba gramatiko ne havas ajnan justigon escepte la estetika plaĉo de ties aŭtoroj. Iel ajn, la preskriboj permesas al la socilingvistiko klarigi la kialojn, pro kiuj difinita socia grupo uzas diferencigajn lingvajn konstruaĵojn.
La formala studado de la gramatiko estas grava parto de la edukado el la frua aĝo ĝis la alta eduksistemo, kvankam la reguloj, kiujn oni instruas en la lernejoj, ne konstituas gramatikon en la senco en kiu la lingvistoj uzas la terminon, ĉar ili estas preskribaj anstataŭ priskribaj.
La konstruitaj lingvoj estas tre abundaj en la aktualo. Multaj —kiaj Esperanto— estis desegnitaj por helpi en la homa komunikado, aŭ la lojban, tre kongruebla kun artefaritaj lingvoj. Oni kreis ankaŭ lingvojn kiel parto de fikcia mondo (kiaj la klingono kaj la quenya), kaj ĉiu el ili havas sian propran gramatikon.
Apartaj fakoj
Rilataj fakoj estas:
Gramatiko de Esperanto
La gramatiko de Esperanto estas la strukturo de vortoj, esprimoj, frazoj, kaj paragrafoj en Esperanto, malpli komplika ol la plimulto de naciaj lingvoj. Ĝi estas resumita en la 16 reguloj de la Fundamento de Esperanto; tiu temas pri jeno:
Edukado
Preskriba gramatiko estas instruata en baz- kaj mez-lernejoj. La anglalingva termino "grammar school" (gramatika lernejo por baz-mez-lernejo) historie aludas al lernejo (ligita al katedralo aŭ monaĥejo) kiu instruas Latinan gramatikon al estontaj pastroj kaj monaĥoj. En sia plej frua formo, "gramatika lernejo" referencis al lernejo kiu instruas studentojn kiel legi, kopii, interpreti kaj deklami la grekajn kaj latinajn poetojn (kiel Homero, Vergilio, Eŭripido kaj aliaj). Tio ne estu erare konfuzita kun la rilata, sed diferenca, nuntempaj britaj "grammar schools".
Normiga lingvo estas la dialekto kiu estas promociita super aliaj dialektoj en verkado, edukado kaj pli amplekse konsiderita parolado, en la publikaj sferoj; ĝi kontrastas kun la koncepto de regionaj dialektoj, kiuj povas estis studobjektoj en akademia, priskriba lingvistiko sed kiuj estas rare instruataj preskribe. La normigita "unua lingvo" instruata en bazlernejo povas esti celo de politika polemiko, ĉar ĝi povas foje establi normigitan difinan naciecon aŭ etnecon.
Ĵuse, oni faris klopodojn por aktualigi la gramatikinstruadon en baz-mez-edukado. La ĉefa fokuso estas eviti la uzadon de eksmodaj preskribaj reguloj favore al stablado de normoj bazitaj sur antaŭa priskriba esplorado kaj ŝanĝi la percepton pri relativa "ĝusteco" de la preskribaj normigaj formoj kompare kun la ne-normigaj dialektoj.
La hegemonio de la Pariza franca regis dumlonge sendefie laŭlonge de la historio de la moderna franca literaturo. La norma itala ne estas bazita sur la parolmaniero de la ĉefurbo, Romo, sed sur la parolmaniero de Florenco pro la influo kiun Florencanoj havis sur la frua Itala literaturo. Simile, ankaŭ la norma hispana ne estas bazita sur la parolmaniero de la ĉefurbo, Madrido, sed sur tiu de edukitaj parolantoj el pli nordaj areoj kiel Kastilio-Leono (vidu artikolon Gramática de la lengua castellana). En Argentino kaj Urugvajo la hispana normo estas bazita sur la lokaj dialektoj de Bonaero kaj Montevideo (Rioplata hispana); tiu sudkonusa normo ne nur havas diferencojn pri vortotrezoro, prononcado ktp., sed ankaŭ kelkajn gramatikajn malsimilaĵojn, ekzemple la dua gramatika persono en verboj (voseo). La portugala havas, ĝis nun, du oficialajn normigojn, respektive la Brazila portugala kaj la Eŭropa portugala; en tiu okazo estas en la prononcado pli ol en la gramatiko la plej gravaj diferencoj.
The serba variaĵo de Serb-kroata estas simile dividita; Serbio kaj la Respubliko Serba de Bosnio kaj Hercegovino uzas siajn proprajn distingajn normajn subvariaĵojn, kun diferencoj en la rekonstruoj (modifoj) de jato. La ekzisto kaj kodigo de distinga montenegra normo estas afero de polemiko: kelkaj traktas la montenegran kiel aparta normo kaj kelkaj pensas, ke ĝi estu konsiderata alia formo de serba. Fakte la militaj kaj politikaj okazaĵoj en la eks-Jugoslavio dum la fino de la 20a kaj komenco de la 21a jarcentoj ege influis en la apartigo de la diversaj variaĵoj el la Serb-kroata, sed tio okazis ĉefe en vortotrezoro, esprimoj kaj ĝenerala uzado de la lingvo pli ol en gramatiko.
La norvega havas du normojn, nome Bokmål kaj Nynorsk; la elekto inter ili estas celo de polemiko: ĉiu norvega municipo povas ĉu deklari unu kiel sia oficiala lingvo aŭ ĝi povas resti "lingvoneŭtrala". "Nynorsk" estas apogita de 27 procento de municipoj. La ĉefa lingvo uzata en bazlernejoj, elektita per referendumo ene de la loka lernodistrikto, normale sekvas la oficialan lingvon de sia municipo. La normiga germana aperis el la normigita kanzeleria uzado de la frua germana en la 16a kaj 17a jarcentoj. Ĝis ĉirkaŭ 1800, ĝi estis preskaŭ nur verkita lingvo, sed nun ĝi estas tiom amplekse parolata ke plej el la iamaj Germanaj dialektoj estas preskaŭ formortintaj.
La normiga ĉina havas oficialan statuson kiel parolata norma formo de la ĉina lingvo en la Popola Respubliko Ĉinio (PRĈ), la Respubliko Ĉinio (ROĈ) kaj en Respubliko Singapuro. Prononco en normiga ĉina estas bazita sur la loka akĉento de Mandarena ĉina el Luanping, Ĉengde en Hebejo proksime al Pekino, dum la gramatiko kaj la sintakso estas bazitaj sur la moderna populara verkita ĉina.
La moderna normiga araba estas rekte bazita sur la klasika araba, nome la lingvo de la Korano. La Hindustana lingvo havas du normojn, nome la Hindia kaj la Urdua.
En Usono, la Society for the Promotion of Good Grammar deklaris la 4an de marto kiel la "National Grammar Day"" (Nacia Tago de Gramatiko) en 2008.
Pedagogio
Pedagogio (greke gvidado de infanoj) estis origine edukado de infanoj, nun scienco pri klerigado ĝenerale, do ankaŭ de adoleskuloj kaj adoltoj. Ĝi okupiĝas ankaŭ pri edukado de estontaj edukistoj.
Pedagogio estas praktika scienco, kiu ne kontentiĝas per observado, sed klopodas aktive ŝanĝi la konstatitajn faktojn. La korpa edukado baziĝas sur natursciencoj (antropologio, biologio, fiziologio), la spirita edukado apogas sin je psikologio kaj sociologio, ĉar homa ido fariĝas vera homo nur per eduko en la homa socio. La homo estas edukata por esti utila al la socio, kiu lin edukis. La psikologio instruas pri la spiritaj kapabloj de homo dum la evoluo laŭ la aĝo kaj laŭ diversaj temperamentoj, intelektoj kaj talentoj, kio necesigas elaste ŝanĝadi la metodojn de la eduko.
Historio de pedagogio
Pri la problemoj de edukado okupiĝis jam la antikvaj filozofoj, kiel Sokrato, Platono kaj Aristotelo. La verkisto Ksenofono postlasis romanon Pri la edukiĝo de Kiro, en kiu li priskribis ideale edukitan reganton. En la mezepoko vizitadis lernejon nur knaboj, kiuj intencis fariĝi pastroj, ankaŭ la instruistoj estis klerikoj. La instruado okazis en la latino kaj konsistis ĉefe el studado de klasikuloj.
En la baroko aperis postulo, ke ĉiuj infanoj, knaboj kaj knabinoj, vizitadu lernejon, lernu minimume legi, skribi kaj kalkuli, la instruado okazu en la gepatra lingvo kaj koncernu la naturon kaj la praktikan vivon. Komenio dividis la junaĝon je kvar periodoj po 6 jaroj:
La deviga instruado almenaŭ en la elementa lernejo estis enkondukita en la 18-a jarcento. Novajn ideojn pri edukado alportis J. J. Rousseau, kiu postulis revenon de la homo al la naturo.
Vaux-sur-Morges
Geografio
La komunumo Vaux-sur-Morges situas en la Vaŭda Mezlando proksimume 3,5 kilometrojn nordokcidente de la distriktĉefurbo Morges sur monteta tavolo super la valo de la rivero Morges, kiu formas la sudokcidentan komunumlolimon. La komunumo konsistas el la setlejoj Chantemerle, Grand Vaux, La Vuachère, Maison Rouge, Petit Vaux, kaj diversaj izolitaj bienoj kaj domgrupoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,10 km², de kiuj 9,5% estas kovritaj de arbaro, 77,6% servas por agrikulturo kaj 10,5% por setlado.
Ŝtormo
Ŝtormo estas forta perturbo de la atmosfero, ordinare akompanata de pluvego aŭ neĝo, kaj foje kunigata de elektraj, optikaj kaj akustikaj aperaĵoj estiĝantaj inter nuboj reciproke aŭ inter nuboj kaj tero. Ŝtormojn ni plu markas laŭ tempo kaj loko de estiĝo, moviĝado, distanco de loko de observado, intenseco de montroaperoj ktp. Ŝtormoj estas ligitaj al kumulonimbuso. Nubo kumulonimbuso havas kelke da pluaj sinonimaj nomoj – kumulonimbuso, ŝtorma nubo kaj pluvnubo.
Vaux-sur-Morges
Najbaraj komunumoj
La komunumo Vaux-sur-Morges limas en nordo kaj oriento al Echichens, en sudo al Vufflens-le-Château, en sudokicdento al Bussy-Chardonney, en okcidento al Reverolle, kaj en nordokcidento al Clarmont.
Ŝtormo
ŝtormo 2 vento de certa ventforteco (9 Bft, vd. Boforta skalo).
Vaux-sur-Morges
Trafiko
Vaux-sur-Morges situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Monnaz al Clarmont. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn sude de la komunumo apud Morges. Pere de la poŝtaŭtolinio de Morges al Apples la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Ŝtormo
ŝtormo 3 (prasence, popule) tre forta vento, kiu igas irado ekster domoj (tre) malfacile ĝis danĝere, do vento de ĉirkaŭ 8 Bft kaj pli.
Aperaĵoj ligitaj al kumulonimbuso
Al kumulonimbuso estas ligitaj kelkaj atmosferaj aperaĵoj, tiuj plej mildaj estas pluvo, neĝo, neĝhajloj, fulmaj disŝarĝoj en nubo kaj tondrado. Multe pli grava estas ŝtorma vento, neniigantaj pluvegoj, hajloj, fulmoj inter nubo kaj tero aŭ eĉ tornadoj (tromboj).
Tondro
Akustika akompano de fulmo nomiĝas tondro.
Papervespoj
Papervespoj estas vespedaj vespoj kiuj arigas fibrojn el mortinta ligno kaj tigoj, kiujn ili miksas kun salivo kaj uzas por konstrui akvo-rezistajn nestojn fare de griza aŭ bruna papereca materialo. Kelkaj tipoj de papervespoj estas nomitaj ankaŭ ombrelvespoj, pro la distinga desegno de iliaj nestoj.
Ŝtormo
Noto
La uzo de la vorto ŝtormo kiel faka termino de la nocio 'fulmo, tondro, precipitaĵo k.s.' estas evitinda respektive evitenda. La termino ŝtormo estas longtempe okupita per nocio kun difino 'vento de 9 Bft'; vidu: Boforta skalo; ankaŭ: fulmotondro
Papervespoj
Specioj
La nomo "papervespoj" tipe referencas al la membroj de la vespeda subfamilio Polistenoj, kvankam ĝi ofte populare inkludas membrojn de la subfamilioj Vespenoj (vespoj kaj flavveŝtuloj) kaj Stenogastrenoj, kiuj ankaŭ faras nestojn el papero. Dekdu specioj de papervestoj de la genro Polistes estis identigitaj en Nordameriko kaj proksimume 300 specioj estis identigitaj tutmonde. La plej ofta papervespo en Eŭropo estas Polistes dominula. La malnovmonda tribo Ropalidiini enhavas aliajn 300 speciojn, kaj la neotropisaj triboj Epiponini kaj Mischocytarini havas po ĉirkaŭ 250 pliajn, kaj tiele la totala nombro de veraj papervespoj tutmonde estas ĉirkaŭ 1100 specioj, preskaŭ duono el kiuj povas troviĝi en la neotropisoj.
7584 Ossietzky
7584 Ossietzky estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).