cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aramea lingvo
La aramea lingvo estas ŝemida lingvo (Iso 639-3 = aii inter aliaj), kiun origine parolis arameoj, kaj estis la precipa interlingvo de sud-okcidenta Azio de 600 a.K. ĝis almenaŭ 300 a.K. La aramea estis disvastigita de la asiria kaj persa imperioj. Ĝi estas la lingvo de la Talmudo kaj parto de la Biblio. Iuj personoj kredas ke Jesuo parolis aramee (kies diroj rimiĝas en la lingvo), same eble kiel kelkaj apostoloj.
Lingvo de Jesuo
Oni ĝenerale konsentas ke Jesuo kaj liaj disĉiploj unuavice parolis la aramean, la komunan lingvon de Judea en la unua jarcento p.K., plej probable galilean dialekton distingeblan de tiu de Jerusalemo. La urboj Nazareto kaj Kafarnao en Galileo, kie Jesuo pasigis plejparton de sia vivo, estis arame-parolantaj komunumoj.
Priskribo
La aramea havas proksimajn rilatojn kun la hebrea kaj fenica lingvoj, kaj oni konsideras ĝian alfabeton bazita sur la fenica alfabeto. La aramea lingvo forte influis la hebrean lingvon, ankaŭ hebrean kulturon, kaj parto de Malnova testamento, la Libroj de Danielo kaj Ezra, estas verkita en ĝi.
La aramea estis dividita je du ĉefgrupoj: okcidenta kaj orienta.
Kalvinana preĝejo (Debrecen-Tócoskert)
La Kalvinana preĝejo estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo de Debrecen, en loĝkvartalo Tócoskert. La loĝkvartalo estas konata ankaŭ Széchenyi Kert [sEĉEnji].
Historio
La kalvinana eklezio de Debrecen fondis pli novan grupon (komunumon) en 1948 en tiu urboparto. Ekde la sekva jaro oni aranĝis mesojn en preĝdomo, kiu estis trakonstruita el simpla familia domo. En la 1980-aj jaroj oni konstruis proksime pli novan loĝkvartalon kun deketaĝaj domoj kaj 40 mil da loĝantoj. La preĝdomo jam ne sufiĉis. En 1990 la eklezio decidis konstrui novan kalvinanan kirkon. La urbo mem donacis parcelon en 1994 kaj la konstruado daŭris inter 1995-1997. La orgeno konvena ankaŭ al koncertoj estis farita en 2000. En la sama jaro tuj apud la preĝejo oni konstruis renkontiĝan domon, kie precipe por la geinfanoj oni aranĝas diversajn kunvenojn. La apuda paroĥa domo estis preta en 2009. Ekde 2016 oni uzas la urnan tombejon, pli frue la loĝantoj ne permesis la rekte videblajn ceremoniojn.
Lajos Nagy
Lajos Nagy estas ofta nomo en Hungario.
Om (mantro)
OM (en la hinda: prononcata kiel Aum aŭ Om) (sinonimoj: Aomkrh (Oṃkāra), Aodgit'h (Udgitha) kaj Franooh (Praṇava)) estas mantro de la ĉefa religitendenco de la Hinduoj, uzata ankaŭ en aliaj religioj devenantaj de la Hinda subkontinento, kiel Budhismo, Ĝajnismo kaj Sikismo. Laŭ la kredo, parkerigo de la nocio, kiu indikas la absoluton kaj senfinon, forigas obstaklojn en la spirita disvolviĝo de la kredanto.
Plej multaj hinduaj mantroj uzas la "Om" silabon, aŭ inkluzivas ĉi tiun silabon komence, kiam la silaba sufikso estas plilongigita.
Signifo
Laŭ psalmo en Rigvedo, eĉ antaŭ ol la mondo kreiĝis, la bramano pensis; de ĉi tiu penso kreiĝis vibro, kiu sonis kiel "Om", kio signifas, ke Om estas la unua verko kreita de la bramano, kaj kiam la mondo kreiĝis, la Om akompanis ĝin. Tial estas tiuj kiuj interpretas la vorton Om kiel "Mi estas".
Zorgema analizo de la signifo de Om aperas en la Mendokia Upaniŝado. La tri spertaj reĝimoj markitaj de la sonoj A, U, M kaj la kvara faktoro markita de AUM estas diskutitaj. La tri reĝimoj estas:
La kvara faktoro, nomata toria kaj ĉiam ĉeestanta, povas esti pli facile identigebla en la tempofrakcio inter la fino de unu um-silaba murmuro kaj la komenco de dua um-silaba murmuro. Jen la Atmano, la simpla, ordinara, ne-duobla konscio, senlima kaj senfina.
Krome oni povas vidi la lunarkon (ĉandra) indikantan maltrankvilan konscion kaj la homon serĉantan senĉese; la punkto super la duonluno nomiĝas "bindo", kaj ĝi simbolas la dion, la "pli altan memon", kiu estas la konscia stato, al kiu aspiras ĉiu praktikanto.
En meditado
En meditado oni povas elekti temon por koncentriĝo kiel spiro, la sonon de Om aŭ la formon de Om, tiel silentigante la senĉesan babiladon de pensoj. Kiam ili aperas, ili rajtas pasi sen alkroĉiĝi al ili aŭ perforte forpeli ilin. Diri aŭ pensi la silabon om celas helpi homon koncentriĝi por malplenigi la menson. Oni devas sidi malstreĉe por lasi korpon kaj pensadon kaj ripeti la mantron de la om por senti la senton de senfineco.
Vidu ankaŭ
Om Mani Padme Hum: recitante la saman mantran Tibetan kvietan tempon de preĝo, stimuli la donacemon de Dio por ricevi lian benon.
6259 Maillol
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 30-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Konteo de San Diego) kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (angle : Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca skulptisto kaj pentristo Aristide Maillol (1861–1944).
Star Alliance
La Star Alliance (angle, en esperantlingva traduko "stela alianco") estas aviada alianco de nuntempe 28 flugkompanioj (stato 30-a de junio 2010), fondita en 1997. Kadre de la alianco Star Alliance ĉiutage okazas proksimume 21 200 pasaĝeraj flugoj. Ĉiuj membraj flugkompanioj kune havas 4 176 aviadilojn kaj ĉiujare transportas plimalpli 636 milionojn da pasaĝeroj. La organizaĵo sekve estas la tutmonde plej granda flugkompania alianco.
Historio
La alianco fondiĝis la 14-an de majo 1997 kiel unua proksima fluglinia ligo de flugkompanioj Air Canada, United Airlines, Lufthansa, SAS Scandinavian Airlines kaj Thai Airways. Ĉefa celo de la alianco estas ekonomiaj avantaĝoj, kiujn oni serĉas per la sekvaj metodoj:
En la fonda ceremonio en la flughaveno de Frankfurto-ĉe-Majno grupiĝis kvin aviadiloj, po unu de la kompanioj Thai Airways, United Airlines, SAS, Air Canada kaj Lufthansa al kvinpinta stelo - kaj sekve ankaŭ la regula emblemo de la alianco iĝis kvinpetala simbolo simila al kvinpinta stelo.
Poste akceptiĝis pliaj flugkompanioj, kaj en 2004 ekfunkciis "regiona koncepto", por ekservi ankaŭ pli malgrandajn aviadajn merkatojn per regionaj flugkompanioj kiel la finna entrepreno Blue1.
La informadika entrepreno de la kompanio Lufthansa laŭmende de la aliancaj membrokompanioj momente pliperfektigas la komputilan programaron por finunuecigi la organizadon de flugoj kaj disdonon de sidlokoj. Kiel unuaj kompanioj la aliancaj membroj Lufthansa, United Airlines kaj Singapore Airlines uzos la unuecan programaron.
Strukturaj datumoj
Fonto: "Star Alliance Facts and Figures" ("faktoj kaj tabeloj pri la alianco", dokumento en formato PDF)
Botanika ĝardeno Meran
La botanika ĝardeno Merano, ankaŭ nomata la Ĝardenoj de kastelo Trauttmansdorff, estas Botanika ĝardeno en sudtirola urbo Merano. Ĝi situas je deklivo ĉe la orienta rando de Merano, pro la deklivo la arealo havas altodiferencon de 100 m. Ĝi etendiĝas sur 12 ha kaj ĉirkaŭas la kastelon Trauttmansdorff, en kiu troviĝas muzeo pri turismo Touriseum.
Historio
En ĉ. 1900 la kastelo estis vendita al barono Friedrich von Deuster el Würzburg. Post la fino de la unua mondmilito la kastelo estis konfiskata de la faŝisma reĝimo, nomigita „Castel di Nova“ kaj donita al „Opera Nazionale per i Combattenti“, fondaĵo por helpi italajn soldatojn kaj veteranojn. Post la dua mondmilito la kastelo ne estis uzata kaj videble kadukiĝis, ĝis fine en 1977 ekposedis ĝin la regiona administrado de Sudtirolo, kiu fine de la 1980-aj jaroj decidis aranĝi botanikan ĝardenon sur la arealo kaj - post renovigado de la konstruaĵo - priturisman muzeon "Touriseum" en la kastelo.
Instalaĵo
La aranĝado de la botanika ĝardeno komenciĝis en 1994. La deklivoj plejparte estis ankoraŭ vitejoj, kie kreskis multaj sovaĝe dissemiĝintaj ŝajnakaciaj robinioj. Malgranda arbaro de lanugokverkoj estis integrita en la ĝardenon.
La reinstalado de la ĝardeno kostis 24,7 milionojn da € kaj daŭris sep jarojn. Ĝi estis malfermita en junio 2001. La "turizeo" malfermiĝis en 2003.
La botanika ĝardeno
La ĝardenoj de kastelo Trauttmansdorff havas areon de 12 hektaroj en alteco de 334 ĝis 438 msm. Trairas ĝin 7 km da vojoj. En la ĝardenoj videblas 5.400 diversaj specioj da plantoj, ordigitaj esence laŭ devena regiono.
Pluraj ĝardenetoj havas specialan temon:
En 11 pavilionoj krome prezentiĝas kulturplantoj el la tuta mondo, sukulentaj kaj sezonaj plantoj. En groto okazas filmo-sona prezentado pri la paleozoiko.
Distingoj
En 2005 la ĝardenoj de kastelo Trauttmansdorff estis nomumitaj la „plej bela ĝardeno de Italio“, en 2006 ili atingis la sesan rangon inter la „Ĝardenoj de Eŭropo“.
Kalvinana kirkego (Debrecen)
Kalvinana grandpreĝejo estas la plej karaktera konstruaĵo de Debrecen, en la urbocentro. Ĝi estas la plej granda hungara kalvinana preĝejo, tial la urbo estas vaste konata, kiel "kalvinisma Romo".
Historio
En tiu loko jam dum la mezepoko estis katolika preĝejo, kiu cindriĝis pro incendio. Pli nova, gotika, impona preĝejo konstruiĝis inter 1297-1311, kiu cindriĝis en 1564. La pli nova preĝejo konstruiĝis inter 1626-1628, sed la turo nur en 1642. La pli nova incendio okazis en 1802 kaj pli nova preĝejo konstruiĝis ekde 1803. La lasta turo pretiĝis en 1821. Mesoj kalvinismaj okazis ekde 1819.
Konstruaĵo
La preĝejo havas 2 turojn. La kruconavo estas 38 metrojn longa kaj 14 metrojn larĝa. La internaj muroj laŭ la kalvinisma kutimo estas blankaj. Seĝo de Lajos Kossuth ankaŭ nun estas videbla. La preĝejo havas 2 orgenojn.
Kaspar Friedrich Lossius
Kaspar Friedrich LOSSIUS (naskiĝinta en la 31-an de januaro 1753 en Erfurto, mortinta en 25-an de marto 1817 samloke) estis germana teologo kaj pedagogo. Li donis al la edukada sistemo multajn gravajn instigojn, ankaŭ ekstere de sia naskiĝurbo.
Vivo
Lossius originas el teologiista familio kun bohemaj praŭloj apartenintaj al la Husmovado kaj estis la kuzo de la filozofo Johann Christian Lossius. Kvazaŭ la kompleta kariero de Lossius pasis en Erfurto. Post frua morto de la patro li edukitis fare de la patrino simple sed amoplene kaj religio. Ekde 1761 li frekventis la lernejon ĉe la Franciskana kirko kaj ekde 1766 la Konsilantargimnazion Li studis ekde 1770 en la Universitato de Erfurto teologion ĉe Christoph Martin Wieland, sia kuzo Johann Christian Lossius, Grant, Froriep kaj Schellenberg, poste en 1773-73 en la ne tro malsproksima Universitato de Jena ĉe Danovius, Faber kaj Hellbauer, kiuj sukcesis entuziasmigi lin pri demandoj teologiaj. La finstudoj okazis denove en Erfurto. Ekde 1774 li estis instruisto ĉe la Barfüßer-lernejo kaj la Prediger-lernejo (1779). ekde 1781 li transprenis la oficon de Christian Gotthilf Salzmann kiel diakono de la Andreo-komunumo. Salzmann estis vokita al la Philanthropinum al Dessau. Ĉe li Lossius jam plurajn jarojn estis profesie plukleriĝinta. De 1785 ĝismorte Lossius estis diakono ĉe la Dominikana kirko. En 1784 li edzinigis Rosalie, filino de la urbokonsiliano Welz kaj fratino de la eldonisto Justus Perthes el Gotha. Perthes krome kuraĝigis Lossius publikigi diversajn verkojn, i.a. facile legablan prilaboron de la Lutera kateĥismo por neteologoj (1793) aŭ kantolibro por Erfurto kune kun pastoro Gebhard (1796). Libro pri la erfurta eklezihistorio dum Reformacio (1797: Erfurtische Kirchengeschichte in der Zeit der Reformation) malpli furoris.
Graveco
Gravis Lossius ne tiom kiel teologo kiom en la rolo de pedagogo. En Erfurto li estis kunfondinto de la unua supera lernejo por knabinoj (1809), kiun li ankaŭ estris kelkan tempon. Krom praktika agado Lossius ankaŭ publikigis multajn faktekstojn pri pedagogio. Elstaras el la verkaro la ofte eldonita kaj plurlingven tradukita historio Gumal und Lina (1785; eldonejo Justus Perthes, Gotha, en tri volumoj). La historio, kiun li subtitolis kiel "historion por infanoj por instruado kaj ĝuado, aparte por la lernado de la unuaj religiaj terminoj", ŝajne ekzakte trafis la guston tiutempan kaj de la fakuloj kaj de la junuloj. Liaj sciencaj kaj popularsciencaj skribaĵoj ege famigis Lossius. En la 1797-a jaro li iĝis membro de Akademie gemeinnütziger Wissenschaften, ankaŭ pro la eldono de libro pri Eobanus Hessus. Li prelegis en la akademio en 1798, 1801 kaj 1802. Publikan renomon kiel poeto li akiris per verko de popolkanto honore al la ĝenerale ŝatata episkopo Karl Theodor von Dalberg okaze de la Kristokorpa Festo de 1802, mallonge antaŭ la ĉeso de la majenca regado en la urbo.
Honoroj
En 1905 la urbo nomis mallongan straton ĉe la Luiza-parko por li. Ĉe la paroĥejo de la komunumo de la Dominikana kirko (Predigerstraße nr 4) muntitis surmure memorigtabulo por Lossius, kiu multajn jarojn loĝis tie, kaj por lia kolego Johann Matthäus Meyfart. Sendube la Dominikana kirko konsideritis ĉiam la plej grava evangelia kirko de la urbo, kion atestis la agado de multego da elstaraj teologoj, pedagogoj kaj muzikistoj antaŭ kaj post Lossius. La skribmaniero de la antaŭnomo Kaspar kun la litero C sur la menciita memortabulo tamen ne estas korekta.
Somera Olimpiko 2008
La somera olimpiko de 2008 (ĉine: 2008年北京夏季奥运会 aŭ 2008年北京夏季奧運會, Pinyin: 2008 Běijīng Xiàjì Àolínpǐkè Yùndònghuì) alinome la ludoj de la XXIX-a Olimpiko, estis la 29-aj ludoj organizitaj kaj okazis en Pekino (Beijing en mandarena ĉina), en Ĉinio, inter la 8 kaj la 24-a de aŭgusto. La malferma ceremonio komenciĝis je la 8-a horo 8 minutoj kaj 8 sekundoj de la vespero, la 8-an de aŭgusto 2008 (08-08-08 08:08:08, la ok estanta simbolo de prospero kaj senfineco en la ĉina kulturo).
Kelkaj konkursoj okazis ekster Pekino, la ŝipaj ĉe Cindao, je 690 km de Pekino, piedpilka renkonto en Tjanĝino, Ŝanhajo kaj Ĉinhŭangdaŭo, kaj fine la ĉevalaj, rajdaj konkursoj okazis en Honkongo. Ĉefa ejo estis la Pekina Olimpika Parko.
Partoprenantaj naciaj teamoj
Klarigo: Teamoj kun klinitaj literoj havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.
Homaj Rajtoj
Diversaj protestoj jam okazis kontraŭ Ĉinio en la tuta pardo de la mondo ĉefe por defendi la rajtojn de la tibetanoj aŭ civilajn rajtojn. En la ĉefurbo de Tibeto, multaj tibetanoj protestis. Jam Ĉinio komdamis Hu Jia al malliberrejo.
Internaciaj Protestoj
En Eŭropo ekde la eklumo de la flamo, la iniciato Raportistoj sen limoj organizis protestojn kontraŭ la ĉinia politiko rilate al Tibeto, kaj ekzemple en Londono multaj protestantoj provis estingi la flamon. En Francio, David Douillet proponis al la sportistoj kiuj dezirus montri sian tiuteman opinion vesti etan insignon anstataŭ perforte protesti.
Sportistoj
Pluraj ŝtataj registaroj alvokis la sialandajn sportistojn ne partopreni en iu formo de protesto, sed kelkaj personoj tamen agis. Ekzemple
Esperanto-movado en Nord-Koreio
Tuj post la Korea milito la Esperanto-movado en la norda parto de Koreio suferis gravan baton, kiam el la komunisma partio estis elpelita Park Heon-young, eksa vicĉefministro de Norda Koreio kaj iama elstara aktivulo de la Esperanto-movado.
Li estis arestita kaj mortkondamnita kiel spiono de usona imperiismo en la Zamenhofa tago, la 15-an de decembro 1955, kaj ekzekutita kredeble en la 20-a de decembro. En la severaj postmilitaj kondiĉoj aliaj esperantistoj sendube ne emis afiŝi siajn iamajn internaciajn kontaktojn, sed preferis diskrete silenti.
La Esperanto-movado en Norda Koreio tamen evidente revigliĝis fine de la 1950-aj jaroj. En 1959 estis fondita (Norda) Korea Esperanto-Asocio, kies prezidanto estis Song Bong Uk, la tiama ministro pri financoj de Norda Koreio. Kvin jarojn poste, en 1964, la asocio eldonis 350-paĝan vortaron de Esperanto.
Laŭ la antaŭparolo de la vortaro, la "Esperanto-movado progresas laŭ la saĝa gvido de la Laborista Partio kaj la registaro". La vortaro, kies aŭtoro estis Kim Hyungro, enhavas specialan sekcion kun esperantaj nomoj por la diversaj institucioj de la registaro, politikaj partioj kaj sociaj organizaĵoj de Norda Koreio.
Post tio, la sola konata ligo inter Esperanto kaj Norda Koreio estis Asocio por Amikeco kun Koreio, KFA, fondita en la jaro 2000. Ĝia senpretenda retejo estas registrita en Hispanio, kaj havas kelkajn esperantlingvajn paĝojn kiuj subtenas la linion de la nordkorea registaro.
En Norda Koreio ekzistas esperantistoj, kiuj servas al la organizo de Amika Societo, kiu uzas ankaŭ Esperanton krom aliajn fremdlandajn lingvojn. Laŭscie ili ne multe kontaktas kun Esperantujo, tamen propagandas al la mondo per Esperanto ekzemple pri turismo, kulturo en Norda Koreio.
Crésuz
Crésuz estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 299 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Crésuz situas en la Friburgaj Antaŭalpoj ĉe la suda bordo de la Lago de Montsalvens, proksimume 6,5 kilometrojn oriente de la urbo Bulle kaj 20 kilometrojn sude de la kantonĉefurbo Friburgo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Crésuz kaj la setlejo Petits Monts.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,78 km², de kiuj 35,0 % estas kovritaj de arbaro, 33,9% servas por agrikulturo kaj 23,3% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Crésuz limas en nordo al Cerniat, en oriento al Charmey, en sudo aliflanke de la Lago de Montsalvens al Broc, kaj en okcidento al Châtel ĉe Montsalvens.
Historio
La unua dokumenta mencio de Crésuz datiĝas el la jaro 1301 kiel Cresu. Dum mezepoko Crésuz apartenis al la Senjorujo Corbières. Post ties divido en la jaro 1249 Crésuz apartenis al la Kunsenjorujo Charmey. En la jaro 1319 la loĝantaro de Crésuz estis liberigita de la vokta imposto. En februaro 1475 Crésuz konkludis civitan kontrakton kun la urbo Friburgo. De 1552 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la friburga Voktejo Corbières, tiam ĝi estis atribuita al la Distrikto Grejerco.
Christian Bernard
Christian Bernard estis Grand-majstro de la franclingva Grandloĝio de 1977 ĝis 1993.
Sub lia imperatoreco, en 2001 AMORC prezentis al la publiko novan manifeston, Positio Fraternitatis Rosae Crucis, dokumento kiu priskribas la sintenon de la Ordeno rilate la nunan staton de la mondo kaj ĝian esperon por la estonteco.
Dick Marty
Dick Marty estis ŝtata advokato de la kantono Tiĉino kaj ekde la jaro 1995 reprezentas la kantonon en la Konsilio de la Kantonoj. Krome li estas deputito de la Konsilio de Eŭropo kaj de la Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo kaj ties komisiono pri Homaj rajtoj. La politikisto estas civitano de la urboj Lugano en Tiĉino kaj de Guttet-Feschel en Valezo.
Erlabrunn
Erlabrunn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Würzburg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Sur la urba teritorio troviĝas baraĵo kaj kluzo de la Majno.
La komunumo konatas pro produktado de vino, kaj dum somero vizitantoj ankaŭ venas pro granda urba banlago.
Krystian Zimerman
Krystian ZIMERMAN (naskiĝis en la 5-a de decembro 1956 en Zabrze) estas pola klasika pianisto kaj dirigento. Li estas gajninto de 9-a Internacia Pianista Konkurso nome de Frederiko Chopin en Varsovio (oktobro 1975).
Muzika edukado
Li ludas la pianon ekde la aĝo de 5 jaroj. Lia unua muzika instruisto estis lia patro. Ekde 7-a jaro de vivo estis la lernanto de Andrzej Jasiński, kiu estis la asistento de profesorino Władysława Markiewiczówna. Li finis Ŝtatan Muzikan Lernejon de Unua Grado en Zabrze, Ŝtatan Muzikan Lernejon de Dua Grado nome de Karol Szymanowski en Katowice kaj Ŝtatan Muzikan Altlernejo nome de Karol Szymanowski en Katowice (diplomo en 1979) – ĉie en klaso de Andrzej Jasiński.
Kariero
Li estas gajninto de multnombraj polaj kaj eksterlandaj konkursoj. En oktobro 1975 li estis la gajninto de 9-a Internacia Pianista Konkurso nome de Frederiko Chopin en Varsovio. Li gajnis unuan lokon kaj oran medalon. Dum tiu ĉi Konkurso Krystian Zimerman ricevis ankaŭ specialajn premiojn por la plej bonan ludadon: de mazurkoj (premion de Pola Radio kaj Socio nome de Frederiko Chopin) kaj de polonezo.
En 1977 debutis en Salzburg i Londono. Li koncertis kun la plej famaj dirigentoj: Herbert von Karajan, Leonard Bernstein, Claudio Abbado, Pierre Boulez, Simon Rattle kaj Kiriłł Kondraszyn. Pola komponisto Witold Lutosławski  dediĉis al li sian nuran Piankoncerton. Krystian Zimerman ludis unafoje la verkon en 19-a de aŭgusto 1988 en Salzburg.
Li estis la nura pola pianisto havanta kontrakton kun Deutsche Grammophon ĝis la venko de Rafał Blechacz en 15-a Internacia Pianista Konkurso nome Frederiko Chopin en Varsovio en oktobro de 2005. Li instruas ĉe la konservatorio en Bazelo ekde 1996.
Pola Festivala Orkestro
En 1999 li fondis la sian festivalon orkestron. Li donis tion kaj li travojaĝas tra la mondon kaj ludas dun piankonĉertojn de Frederiko Chopin kiel pianisto kaj dirigento. Inter la urboj kie la koncertoj estis okazigitaj, inkludis, inter aliaj: Salzburg, Lokarno, Wiesbaden, Aachen, Kolonjo, Nurenbergo, Frankfurto ĉe Majno, Stutgart, Mannheim, Bremeno, Hanovro, Hamburgo, Brukselo, Lillo, Parizo, Londono, Birmingham, Amsterdamo, Bazelo, Zuriko, Lucerno, Vaŝington, Princeton kaj Novjorko.
Interrompa koncerto en Usono
La 26-an de aprilo 2009 li interrompis lian koncerton en Los-Anĝeleso por anonci ke ĉi tiu estos lia lasta apero en Usono pro la politikon de tiu lando al la mondo.
Ordenoj, premioj kaj honoroj
La 14-an de marto 2005 li ricevis honordoktorecon de Ŝtatan Muzikan Altlernejo nome de Karol Szymanowski en Katowice.
La 2-an de februaro 2010 li ricevis Oran Medalon "Gloria Artis" de ministro pri kulturo kaj nacia heredaĝo Bogdan Zdrojewski.
La 21-an de septembro 2013 prezidanto Bronisław Komorowski premitis lin Majora Kruco kun Stelo de Ordeno de Renaskiĝo de Pollando.
Privata vivo
Li estas edzo de Maria Drygajło (violonino) kaj la patro de Claudia kaj Richard. Ili vivas kune en Binningen apud Bazelo.
26544 Ajjarapu
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Avanthi Sai Ajjarapu, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2010 pro sia projekto pri energio kaj transporto. Li estis lernanto ĉe la Ames High School de Ames (Iovao, Usono).
Standish James O'Grady
Standish James O'GRADY (naskiĝis la 18-an de septembro 1846 en Castletown, graflando Cork, Irlando, mortis la 18-an de majo 1928, en Shanklin, Wight-insulo, Anglio) estis irlanda aŭtoro, ĵurnalisto, verkisto de historiaj romanoj, historiisto. Lia patro estis Reverend Thomas O'Grady, lia kuzino estis Standish Hayes O'Grady.
Scienca Instituto Weizmann
La Weizmann-a Scienca Instituto estas esplorinstituto traktanta la kampojn de natursciencoj kaj matematiko situanta en Reĥovot, Israelo. Krome, la instituto funkcias kiel institucio universitata kaj tiel ofertas akademiajn studojn por magistreco kaj doktoreco.
Standish James O'Grady
Li akiris diplomon en la dublin-a Trinity College en 1868. Li okupiĝis pri historio de la irlanda heroa literaturo, en 1878 aperigis la verkon History of Ireland: The Heroic Period, kiun sekvis en 1880 la verko History of Ireland: Cuculain and His Contemporaries. Liaj verkoj aperis en ĵurnaloj, en 1892 aperis lia verko Finn and His Companions, en 1894 la The Coming of Cuculain.
Li verkis plurajn literaturajn verkojn, el kiuj gravas la The Bog of Stars (1897) kaj la The Flight of the Eagle (1893).
Scienca Instituto Weizmann
Historio
La Instituto Weizmann estas la tria institucio de alteduko establita en Israelo (post la starigo de la Technion en Ĥajfo kaj de la Hebrea Universitato de Jerusalemo). La instituto, nomata Instituto Ziv kiam ĝi estis fondita en 1934, estis fondita laŭ iniciato de Dro. Haim Weizmann.
Eduko kaj scienca edukado
Diplomiĝintaj studentoj studas ĉe la Weizmann-Instituto kadre de la "Feinberg-Kolegio". Ilia esplorlaboro efektivigas en la diversaj fakoj de la instituto. La Weizmann-Instituto estas la sola universitato en Israelo, kie la oficiala instrulingvo estas la angla, kaj estas relative alta nombro da eksterlandaj studentoj. Tamen, se ĉiuj studentoj kaj la preleganto flue parolas la hebrean, la kurso povas esti farata en tiu lingvo.
Atingoj kaj evoluoj
La Scienca Instituto Weizmann faras esplorojn pri vasta gamo de temoj, kiuj estas ĉe la avangardo de la scienco. Inter la studoj estas ankaŭ tiuj, kiuj havas specialan signifon por Israelo, kiel hidrologio, minerala uzado, energio, plantoj rezistantaj al sekaj kondiĉoj kaj marakva sensaligo.
La instituto helpas scienc-intensajn industriojn starigitajn proksime al ĝi, kaj tantiemojn, kiujn ĝi ricevas kontraŭ la malkovroj de esploristoj de la instituto, estas grava parto de sia buĝeto.
Medicinaj aplikoj kaj altnivelaj teknologioj naskitaj kiel rezulto de baza esplorado de sciencistoj ĉe la Weizmann-Instituto de Scienco:
Instruistaro
La Weizmann-Instituto havas ĉirkaŭ 2 700 dungitojn. El tiuj estas ĉirkaŭ mil sciencistoj kaj membroj de esploraj grupoj, ĉirkaŭ 1 100 esploristoj, ĉirkaŭ 220 postdoktoriĝaj esploristoj kaj ĉirkaŭ 400 homoj el administra personaro.
Krome la Instituto Weizmann havas ĉirkaŭ 250 esplorgrupojn, gvidatajn de altrangaj esploristoj kaj profesoroj. Ĉirkaŭ 100 el ili naskiĝis en Israelo. La cetero venis al Israelo kaj la Instituto el 27 landoj: Aŭstrio, Ukrainio, Urugvajo, Italio, Afganujo, Argentino, Usono, Armenio, Belgio, Britio, Germanio, Sudafriko, Nederlando, Hungario, Turkio, Meksiko, Maroko, Irako, Pollando, Ĉeĥio, Ĉilio, Francio, Kolombio, Kazaĥio, Kanado, Rumanio, Rusujo kaj Svislando.
Ĉiujare ĉirkaŭ 500 gastaj sciencistoj el dekoj da landoj tra la mondo vizitas kaj laboras en la instituto. La instituto okazigas ĉirkaŭ 50 internaciajn sciencajn konferencojn ĉiujare.
Taksado
En 2019, la instituto estis klasifikita inter la 25 ĉefaj esploraj institucioj en la mondo en du kategorioj: la indico de citaĵoj de studoj kaj la indico de patentoj registritaj de ĝiaj sciencistoj, laŭ la indico U-Multirank.
Krome la Instituto Weizmann estas sepa en Eŭropo - kaj unua en Israelo - en la tuta nombro de esploraj subvencioj de la Eŭropa Esplora Konsilio (ERC) por la jaroj 2019-2007.
Standish James O'Grady
Liaj prilaboroj de la legendoj certigas lian grandan imagkapablon kaj grave influis je Yeats kaj aliaj verkistoj.
Referencoj
Memoir of Standish James O'Grady by Dr. Hugh O'Grady, 1929
Imperatoro de AMORC
La tutmonda gvidanto de la Rozkruca Ordeno, AMORC estas nomata Imperatoro. La Imperatoron elektas la Plej Supera Konsilio de AMORC (konsilio kiu konsistas el ĉiuj Grand-majstroj de AMORC) por (renovigebla) oficperiodo de kvin jaroj.
Kasumi (Dead or Alive)
Kasumi (japane: かすみ, ankaŭ skribita kiel 霞, signifante nebulo) estas rolulo de Dead or Alive (mortinta aŭ viva), nome vidluda serio kreita de "Team Ninja". Kasumi estis la ĉefa rolulo de Dead or Alive ekde ties premiero en 1996. Ŝi estis la oficiala protagonisto en la unuaj du ludoj de la serio kaj estis ankaŭ ĉefa rolulo en la kvina ludo kaj en la filmo DOA: Dead or Alive, en kiu ŝi estis ludita de Devon Aoki.
Péter Veres
Péter Veres
Jaan Ojalo
Jaan OJALO (naskiĝis la 18-an de februaro 1914, mortis la 2-an de februaro 2004) estis fama esperantisto en Estonio, kaj honora membro de UEA.
Preskaŭ dum sia tuta vivo li laboris en la konsum-kooperativa sistemo, escepte de la jaroj 1941–1945, kiam li militservis.
Li esperantiĝis en 1929. En la 1950-aj jaroj li aktive kontribuis al la renaskiĝo de Esperanto en Estonio kaj en Soveta Unio. En 1956 li fariĝis klubestro de Tallinna Esperanto Klubi kaj ekde 1988 sekretario de Esperanto-Asocio de Estonio (EAE), inter 1992 kaj 1995 prezidanto de EAE, poste honora prezidanto de EAE. Li elektiĝis Honora Membro de UEA en 1991.
Jaan Ojalo verkis Esperantajn Sinonimojn, lernolibron en tri malsamaj eldonoj, du helpmaterialojn por lernantoj kaj du vortarojn. Dum lia vortaro estona-esperanta de 1999 kun ĉirkaŭ 10.000 kapvortoj ankoraŭ estas gvida, lia vortaro Esperanto-estona intertempe estas superigita de tiu de Raimund Haabvere de 2004.
Libroforme aperis lia traduko de Noktaj Aviadistoj (Vladimir Beekman); li kunlaboris traduke ankaŭ en Lumo de Orienta Eŭropo (Vladimir Beekman) kaj en Ventolume (Debora Vaarandi). Lia traduko de Maria en Siberio de H. Kiik restis manuskripta.
Niederhausen
Niederhausen havas diversajn signifojn:
Line
Line povas referi al :
Ömer Tokaç
Li futbalis ĉe Shonan Bellmare.
Puĝa
La puĝa (el sanskrito पूजा, anglalingve latinliterigata pūjā laŭlitere tradukita de sanskrito: respekti, admiri, adori), estas la baza rito kaj kultado faritaj de la religia kredanto en hinduismo. La puĝa estas parto de ĉiutaga kaj intima rilato inter persono kaj la dio ĉeestanta antaŭ li laŭ perceptebla kaj ĉiutaga maniero laŭ lia bildo (arĉa). Puĝa havas malsamajn formojn kaj kompleksajn nivelojn, kaj ĝi povas esti simpla kaj limigita ceremonio aŭ longa kaj kompleksa ceremonio, ĉiutaga ceremonio aŭ parto de speciala festivalo. Ĝi povas esti prezentita en la templo, kun la helpo de la pastro (la Fujari), antaŭ la dio-bildo hejme, sur la stratangulo, en la familia entrepreno, en rikiŝo komence de labortago, proksime al la Gango kaj eĉ interrete kiel virtuala puĝa. La puĵa estas ĉefe rito de servo al Dio kaj ofero de oferoj al Dio, kaj estas desegnita laŭ la ŝablono de la rilato de servo kaj respekto de gastiganto al eminenta gasto kaj de donanto al sia reĝo.
La partoprenantoj en la ceremonio kutime mergiĝas antaŭ ol ĝi komenciĝas en fonto de akvo, kutime unu sankta por la hindua religio, por forlavi siajn pekojn kaj tiel alveni al la ceremonio pura. La ceremonio ankaŭ estas prezentita por marki feliĉajn okazojn, kiel ferioj kaj geedziĝoj. La bapto estas kutime akompanata de deklamado de personaj mantroj adaptitaj al la evento. Partoprenantoj ofte bruligas kandelojn sur la akvofonto, kie okazas la ceremonio.
La plej gravaj kaj konataj puĝa-ceremonioj plenumiĝas en Barato ĉe la piedo de la sankta Rivero Gango, en la sanktaj urboj Varanasio, Riŝiŝe, Haridŭar kaj pli. Alia konata puĝa estas farita ĉe la sankta lago en Puŝkar en la subŝtato Raĝastano.
Aŭgusta puĉo
Aŭgusta puĉo (Августовский путч) estis la fiaskinta puĉo fare de sovetiaj altpostenuloj kaj politikistoj kontraŭ la prezidanto Miĥail Gorbaĉov.
Kune kun revolucioj de 1989, la popolaj protestoj kontraŭ la puĉo estas inter la plej famaj kaj sukcesaj ekzemploj de civitana rezistado en la historio de USSR kaj aliaj socialismaj ŝtatoj.
Disvolviĝo
Dum la politika krizo en 1991, konfrontiĝo inter reformistoj kaj konservativuloj en la politika elito atingis kulminon. Post la Sovetia tutpopola referendumo de marto 1991, la Sovetia prezidanto Miĥail Gorbaĉov permesis ŝanĝojn de federacia strukturo, donis suverenecon kaj pli da aŭtoritato al la federaciaj respublikoj. Tamen, konservativaj politikistoj ne konsentis tiun restrukturigon kaj publike kondamnis Gorbaĉov.
En julio 1991, dum la procezo de Nova unia traktato, prezidento de RSFSR Boris Jelcin proponis al Gorbaĉov anstataŭigi plurajn altrangulojn en la federacia registaro. Tiu informo alarmis tiujn politikistojn, inkluzive de vicprezidento Janajev, estro de la KGB Krjuĉkov, defendoministro Jazov kaj la aliaj. Ili planis haltigi la subskribon de traktato kaj forigi Gorbaĉov.
La 19-an de aŭgusto, la puĉistoj anoncis, ke Gorbaĉov eksiĝis pro "malbona sanstato", kaj deklaris la krizostaton en Sovetunio. Post tiu anonco multaj Sovetiaj civitanoj tra la lando protestis kontraŭ GKĈP kaj postulis revenon de Gorbaĉov. En Moskvo kaj Leningrado civitanoj manifestaciis kaj blokis armeajn trupojn, la baltiaj respublikoj (Estonio, Latvio, Litovio) malagnoskis la federacian povon en siaj teritorioj. Usono kaj Eŭropa Komunumaro kritikis la puĉistojn, kaj Prezidanto de Usono George H. W. Bush ordonis haltigi ekonomian helpon al Sovetunio.
La puĉistoj planis atakon de Supera Soveto de Rusio nokte de la 20-a de aŭgusto, kun specialaj unuoj de KGB "Alfa" kaj "Vimpel". Sed la atako ne okazis, ĉar la komandantoj de tiuj taĉmentoj kontraŭis ĝin por eviti civilulajn perdojn. Generalo Aleksandr Lebed raportis pri la planota atako al Jelcin, dum la komandanto de "Alfa" Viktor Karpuĥin rifuzis ĝin. Poste Karpuĥin memoris tion ke li ne ricevis ordonon, kaj li raportis miloj civitanoj kolektiĝis antaŭ Supera Soveto de Rusio. Laŭ lia memorio, Kruĉkov ne ordonis atakon.
Nokte de la 21-a de aŭgusto interpuŝiĝo de civitanoj kaj kirasita transportilo de armeo kaŭzis tri viktimojn inter la defendantoj de la Blanka Domo. La 21-an de aŭgusto la puĉistoj planis kunveni kun Gorbaĉov. Tamen, li rifuzis la kunvenon, kaj ordonis elpostenigon de la puĉistoj. Post kiam la Prokuroro de Sovetunio ordonis ilian areston de puĉistoj, la puĉo finiĝis.
Kiel rezulto de la puĉo, la 26-an de aŭgusto Supera Soveto de Sovetunio haltigis aktivecojn de KPSU en USSR, kaj la 6-an de novembro Jelcin malpermesis Komunistan Partion de Sovetunio en RSFSR. Gorbaĉov perdis la politikan potencon, kaj multaj respublikoj proklamis sendependecon inter aŭgusto kaj decembro 1991. La 21-an de decembro, Jelcin kaj respublikaj prezidantoj jesis establi novan politikan enton konatan kiel Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ). La 25-an de decembro 1991 Gorbaĉov anoncis sian eksiĝon de la prezidanta posteno, kio markis la finon de Sovetunio.
Preĝejo Sankta Francisko (Salta)
La Baziliko kaj konvento de Sankta Francisko de la urbo Saltaurbo, Argentino, estas templo katolika kaj konvento de la franciskanoj kiuj pro sia arkitekta belo kaj historia gravo konstituas unu el ĉefaj turismaj allogaĵoj de la urbo, rekonita ĉar estas unu de la urboj kiuj plej bone konservis la kolonian hispanan kernon en Argentino.
Ĝi estis deklarita Historia Nacia Monumento la 14an de julio de 1941 per dekreto 95687 fare de la ŝtata registaro kaj Baziliko la 4an de aŭgusto de 1992. Ĝi situantas ĉe la kuniĝo de la stratoj Caseros kaj Córdoba, je 100 m de la ĉefa placo (Plaza 9 de Julio).
Enhavo
La templo posedas valorajn verkojn, nome la imago de Nia Senjorino de la Neĝoj, alia pri Sankta Petro Alkantara atribuita al la hispana skulptisto Alonso Cano kaj pentraĵo pri Sankta Francisko de Asizo, atribuita de kelkaj al Pitti kaj de aliaj al Francisco de Zurbarán. Ĝi havas ankaŭ malgrandan muzeon kaj bibliotekon kun tre antikvaj eldonoj grandvaloraj.
Arkitekturo
Ties koloroj kombinas ebur- kaj sablo-kolorojn, kiuj rimarkigas kompleksan ornamadon. La ĉefa fasado havas italajn influojn, centran korpon dense ornamitan pere de girlandoj, floroj, surskribaĵoj, blazonoj kaj surmurigitaj fenestroj. La falsaj kurtenoj el stuko en la enirejaj arkoj estas ties plej originala detalo. La turo havas klasikan aspekton, dividita en kvar etaĝoj. La unika navo estas kovrita de volbo; super la kruciĝo, la kupolo. En la interno konserviĝas valora tablo el marmoro konstruita en 1789 en Kadizo, intence por tiu templo.
Juna Koro
Juna Koro estas neregistara esperantista organizaĵo en Zalaegerszeg, Hungario.
Historio
Dum kelkaj jaroj oni laboris en la Sindikata Domo. La esperantistaro kolektiĝis ĉiuvendrede, laborante diligente. En 1987 la Esperanto-centjariĝo donis multan okazon por festi. La klubanoj karavane veturis al IJK (Krakovo) kaj al UK (Varsovio). Ferenc Kapcsándi kaj György Ódor estis invititaj al la jubilea kunsido de HEA (Hungaria Esperanto-Asocio) en la Parlamentejo. Okaze de la centjariĝo de Esperanto oni faris grandan ekspozicion en la Junulara Domo, festante ankaŭ la dek kvinan naskiĝtagon de la klubo. En 1989 je la invito de la Fervojista Kulturdomo ili translokiĝis, kaj post unu jaro ili denove organizis la Tutlandan Fervojistan Esperanto-Renkontiĝon okaze de la centjara datreveno de la inaŭguro de la fervojlinio inter Boba kaj Csáktornya. Oni veturis kun 250 gastoj per nostalgia trajno al Lenti kaj inter Lendava kaj Csáktornya.
Kontraŭ la malfacilaĵoj de la 1990-aj jaroj la esperantistoj diligente laboris ĉefe por fervojaj celoj. 1997.: En urbo Graz - (Aŭstrio) okazis la Ekumena Esperanto-Kongreso. Hejmenveturonte la partoprenantoj organizis postkongreson helpe de Juna Koro en Zalaegerszeg. Onin tre kore akceptis la lokaj religiaj organizaĵoj. La klubanoj eldonis specialan, poŝforman reklam-lernolibron kaj kovertojn kun Esperanto-logo, esperant- kaj nacilingvaj surskriboj. Oni partoprenis kunsidojn de Alp-Adria Asocio en Italio, Kroatio, Slovenio.
Ili prezentas hejmpaĝon en Esperanto kaj hungarlingve pri la urbo, Zalaegerszeg, kaj pri la klubo/asocio Juna Koro. En 2010 aperis la Esperanto-lernolibro de klubano: Ódor, György: Eszperantó nyelvkönyv
La asocio havis gastojn el Pollando, Germanio, Argentino, Sud-Koreio, Israelo, Sovetunio, Jugoslavio kaj ankaŭ el 20 diversaj landoj.
Stewart Copeland
Stewart Armstrong COPELAND (naskiĝis la ) estas usona muzikisto kaj komponisto. Li estas ĉefe konata kiel la drumisto de la muzikgrupo The Police.
Ludo esperanta
Ludoj esperantaj estas ludoj, ĉe kiuj estas uzata la lingvo Esperanto, ofte kiel esenca parto de la ludo. Ekzemplo estas kartludo kun demandoj kaj respondoj en Esperanto.
Alia ekzemplo estas interretaj ludoj. Tiuj kutime estas tradukitaj al Esperanto.
Vidu ankaŭ interretaj ludoj.
GEO
GEO estas kvizoludo kun kartoj, ludomapo kaj peonoj. Ĝin distribuas (ĉu -is?) eldonejo Mnemo de Eckhard Bick en Viby, Danlando. Laŭ la eldoneja priskribo: "GEO celas esti internaciisma, instrua kaj interaga ludo, uzebla speciale en internacia medio, kiel Esperanto-renkontiĝoj."
Necertaj informoj:
Niederkirchen
Niederkirchen havas diversajn signifojn:
Păpăuți
Păpăuți [pəpəucj] (hungare: Papolc) estas vilaĝo en Rumanio laŭ la rivereto Păpăuți sude de Covasna. Administre ĝi apartenas al la komunumo Zagon.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 4 377 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 1 321 (51 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1567. Ĝi estis sikula vilaĝo en Triseĝoj. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Háromszék). El ĝia areo memstrariĝis Comandău.
Gravaj personoj
= Eksteraj ligiloj =
Ádám Brezanóczy
Ádám Brezanóczy [brezanOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Brezanóczy Ádám estis hungara juristo, profesoro, instruisto, jezuita monaĥo.
Ádám Brezanóczy naskiĝis la  1751 en Hungara reĝlando en Jolsva (nuntempa Jelšava en Slovakio). Li mortis la 1832 en Pest (urbo).
Biografio
Ádám Brezanóczy lernis en jezuita lernejo inter 1768-1773, sed poste la ordeno ne rajtis plu funkcii, tial li advokatiĝis, li doktoriĝis el juro en 1785. Komence li instruis en gimnazio en Pécs, ekde 1780 en Reĝa Jura Akademio (Kassa), post 4 jaroj en akademio en Pozsony, fine li instruis en Reĝa Universitato de Pest. Li estis rektoro en 1816. En 1822 li nobeliĝis, en 1827 li pensiuliĝis.
Ober-Grafendorf
Ober-Grafendorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Theodor Vernaleken
Teodoro VERNALEKEN (naskiĝinta la 28-an de januaro 1812 en Volkmarsen, mortinta la 27-an de februaro 1907 en Graz) estis germanisto, regionhistoriisto kaj pedagogo.
Ekde la 1850-a jaro li restadis en Vieno, poste en Graz. Li favorigis la (plu)klerigadon de instruistoj. Estante amiko kun Jakob Grimm kaj Ludwig Uhland li mem zorge eldonadis kolektojn de fabeloj kaj legendoj.
Klasika normo (okcitana lingvo)
La klasika normo (nòrma classica, en la okcitana) estas lingva normo kiu fiksas la regulojn por skribi kaj elparoli la okcitanan lingvon. Tiu normo, kiu baziĝas sur la jar-mila tradicio, konkuras kun aliaj normoj malpli uzataj: (mistrala normo, bonauda normo, normo de l'Escòla dau Pò).
Konsisto
La klasika normo konsistas el du kampoj:
Disvolviĝo
Kvankam la klasika skrib-normo naskiĝis iom antaŭ la jaro 1000 (per la unuaj dokumentoj skribitaj en la okcitana), la klasika normo disvolviĝis je tri etapoj ekde 1935:
La klasika normo disvastiĝis ĉefe post la dua duono de la 20-a jarcento anstataŭante la mistralan normon. Hodiaŭ la klasika normo estas normale uzata ĉe la tuta Okcitanio. Tamen, ekzistas ankoraŭ kelkaj zonoj, kie konkurencaj normoj ne malaperis:
Elizabeto la 1-a (Anglio)
Elizabeto la 1-a de Anglio (7-a de septembro 1533 – 24-a de marto 1603) estis reĝino de Anglio ekde 17-a de novembro 1558 ĝis sia morto. Nomata "la Virga Monarĥino", "Gloriana", "la Fea Reĝino" kaj "Bona Reĝino Bess", ŝi estis la kvina kaj fina monarko de la Tudora dinastio, kiu heredis la kronon de sia duonfratino Maria la 1-a. Ŝi regis dum periodo de religia ĥaoso en la historio de Anglio.
En 1558 post la morto de Maria, Elizabeta sukcedis sian duon-fratinon en la trono kaj ekregis per bona konsilantaro. Ŝi ege dependis el grupo de fidindaj konsilistoj, estrita de William Cecil, Lordo Burghley. Unu el ŝiaj unuaj agoj kiel reĝino estis la establado de Angla Protestanta Eklezio, kies of which she became the Suprema Guberniestro ŝi iĝis. Tiu Elizabeta Religiestablo evoluos al la Eklezio de Anglio. Oni esperis, ke Elizabeta edziniĝos kaj produktos heredonton; tamen, spite nombrajn edzoproponojn, ŝi neniam faris tion. Ŝi finfine estis sukcedita de sia kuzo dufoje elpostenigita, Jakobo la 1-a. Ŝi antaŭe estis responsa pro la enprizonigo kaj ekzekuto de la patrino de Jakobo, nome Maria, Reĝino de Skotoj.
En regado, Elizabeta estis pli modera ol ŝiaj patro kaj duon-gefratoj estis. Unu el ŝiaj motoj estis "video et taceo" ("Mi vidas kaj silentas"). En religio, ŝi estis relative tolerema kaj evitis sisteman persekutadon. Post la papo Pio la 5-a deklaris ŝin eksterleĝa en 1570 kaj liberigis ŝiajn subulojn el la obeo al ŝi, kelkaj konspiroj minacis ŝian vivon, ĉiuj el kiuj estis venkitaj pere de la helpo de la sekreta servo de la ministroj. Elizabeta estis prudenta pri eksterlandaj aferoj, manovrante inter la gravaj tiamaj potencoj Francio kaj Hispanio. Ŝi nur senentuziasme subtenis nombrajn neefikajn, malbone ekipitajn militkampanjojn en Nederlando, Francio kaj Irlando. Meze de la 1580-aj jaroj, Anglio ne plu povis eviti la militon kontraŭ Hispanio. La malvenko antaŭ Anglio de la Hispana Mararmeo en 1588 asociis Elizabeta-n kun unu el la plej grandaj militvenkoj en la historio de Anglio.
Dum ŝi pliaĝiĝis, Elizabeta iĝis celebrata pro sia virgeco. Aperis kulto pri ŝi, kiu estis celebrata en portretoj, paradoj kaj literaturo de la epoko. La regado de Elizabeta iĝis konata kiel Elizabeta epoko. La periodo estas fama pro la florado de la Angla teatro, hegemoniita de dramaturgoj kiel William Shakespeare kaj Christopher Marlowe, kaj pro la marfaroj de anglaj aventuristoj kiel Francis Drake. Kelkaj historiistoj priskribis Elizabeta-n kiel kolereman, foje nedecideman reganton, tiun kiu ĝuis pli ol sian bonan sorton. Ĉirkaŭ la fino de ŝia regado, serio de ekonomiaj kaj militaj problemoj malfortigis sian popularecon. Elizabeta estas agnoskita kiel karisma plenumanto kaj obstina survivanto en epoko en kiu regado estis malstabila kaj limigita, kaj en kiu monarkoj de najbaraj landoj frontis internajn problemojn kiuj riskigis iliajn tronojn. Post la mallongaj regadoj de ŝiaj duon-gefratoj, ŝiaj 44 jaroj en la trono havigis bonvenan stabilecon por la regno kaj helpis forĝi senton de nacia identeco.
Frua vivo
Elizabeta estis la filino de Henriko la 8-a kaj Anne Boleyn, kaj naskiĝis en la palaco de Greenwich. Oni nomis ŝin laŭ ŝia avino Elizabeta de York. Post la nuligo de la antaŭa edziĝo de ŝia patro kun Katerino de Aragono, ŝia duonfratino Maria iĝis bastarda kaj Elizabeta estis la reĝa heredonto: sed kiam ŝi havis tri jarojn, ŝia patrino, Anne Boleyn, estis ekzekutita, kaj oni deklaris ke Elizabeta mem estas bastarda kaj senigis ŝin de la titolo "princino". Henriko nun edziĝis kun Jane Seymour, kiu mortis dekdu tagojn post la naskiĝo de sia filo Eduardo. Oni metis Elizabetan inter la domanaroj de Eduardo kaj ŝi portis lian baptan tukon kiam li estis baptita. Kiam Elizabeta havis kvar jarojn, oni petis Catherine Champernowne prizorgi ŝin, kaj tiu restis dumviva amikino. Klare Catherine Champernown bone plenumis siajn devojn ĉar, kiam William Grindal iĝis la instruisto de Elizabeta en 1544, ŝi scipovis la anglan, la latinan kaj la italan. Sub lia gvido, ŝi lernis la francan kaj la grekan. Post la morto de Grindal (1548), Roger Ascham edukis ŝin; li estis simpatia instruisto laŭ kiu la eduko estu ĝuebla. Kiam ŝia formala edukado ĉesis en 1550, Elizabeta estis eble la plej klera virino de Anglio.
En 1547 Henriko la 8-a mortis kaj Eduardo heredis la regnon. La lasta edzino de Henriko, Catherine Parr, baldaŭ edziĝis kun Thomas Seymour, onklo de Eduardo kaj frato de Edward Seymour, la Lord-Protektanto de Anglio (Eduardo estis ankoraŭ infano). Elizabeta vivis kun Catherine kaj Thomas Seymour ĉe ilia domego en Chelsea (nun parto de Londono). La kvardekjara Seymour ludis erotike kun Elizabeta ĝis Catherine eltrovis la paron en ĉirkaŭpremo, post kiam Elizabeta estis forsendata. Tamen post la morto de Catherine en 1548 la ambicia Seymour denove amindumis kun Elizabeta, kun la verŝajna celo ke ili edziĝus. Por lia frato la Lord-Protektanto kaj la Privata Konsilio tio estis ŝtat-perfido, kaj ili suspektis ke Thomas Seymour planis puĉon. En januaro 1549 oni arestis Thomas Seymour. Elizabeta rifuzis konfesi iun ajn kulpon sed ŝia ekzamenanto, Kavaliro Robert Tyrwhit, diris, "Mi klare vidis en ŝia vizaĝo ke ŝi kulpas." La 20-an de marto, 1549 Thomas Seymour estis senkapigita.
Maria la 1-a
Eduardo la 6-a mortis la 6-an de julio 1553 kiam li havis nur dek kvin jaron. En sia testamento li penis flankenmeti la Trian Heredan Akton (1543) de Henriko la 8-a por elbari kaj Marian la 1-an kaj Elizabetan de la heredo. Anstataŭe li nomis Jane Grey kiel heredonto. Ene de du semajnoj oni detronigis ŝin, kaj Maria triumfe rajdis en Londonon, flanke de Elizabeta. La bonaj rilatoj inter la fratinoj ne longe daŭris: Elizabeta estis protestanta, kaj Maria nepre intencis restarigi la romkatolikismon, ordonante ke ĉiuj ĉeestu la romkatolikan meson. Elizabeta devis fari ŝajnon de obeo. Kiam la popolo sciis, ke Maria planis edziĝi kun Filipo de Hispanio, estiĝis disvastigita malkontento kaj multaj rigardis Elizabetan kiel ĉampionon de la protestantismo. En januaro kaj februaro 1554 okazis malsukcesaj ribeloj. Oni arestis Elizabetan kaj enkarcerigis ŝin en la Turo de Londono. Iuj proponis ke Elizabeta estu ekzekutata, sed aliaj persvadis Marian nur enfermi ŝin ĉe Woodstock. Laŭ la tuta vojaĝo al Woodstock Elizabeta estis multe aklamata de la popolo.