cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pietro Verri
El konservativa nobela familio, li studis en lernejo de Jezuitoj en Monza (1740–44), en lernejo de Barnabitoj en Milano(1744–45) kaj en Romo en lernejo Nazareno Degli Scolopi. Tiel li ricevis fortan religian edukadon, el kio li ekribelis kiam li atingis la dudek jarojn. En 1759, li amikiĝis kun la ekonomikisto Henry Lloyd. Verri tuj konvinkiĝis, ke politika ekonomiko devas esti centro de ĉiuj seriozaj sociaj kaj politikaj interestoj. Li tradukis verkojn de Destouches kaj verkis satirajn almanakojn (Borlanda impasticciata, Gran Zoroastro kaj Mal di Milza) kiuj skandalis la milanan societon.
Sekvante la gravulojn de la Klerismo nome Montesquieu, Voltaire, Rousseau kaj Helvétius, li elprenis el ili iliajn ideojn pri juro kaj civila socio, la gravo de la historia kompreno, la utilismajn tendencojn kaj, pli specife, ekonomikajn aferojn asociajn kun komerco, mono, kredito kaj impostoj. En 1761, kun sia frato Alessandro, li fondis literaturan asocion, nome Società dei Pugni ("Societo de Pugnoj"), kaj, el 1764, publikigis la gazeton Il Caffè ("La Kafejo"). En tiu kunlaboris lia frato Alessandro, la fama filozofo Cesare Beccaria, Alfonso Longo kaj Pietro Secchi.
Studio 54
Studio 54 estis populara novjorka noktoklubo el 1977 ĝis 1981 kiam ĝi estis vendita de fondintoj kaj kreintoj Steve Rubell kaj Ian Schrager. Ĝi plufunkciis kiel noktoklubo ĝis 1991 administrata de aliaj posedantoj. Kun situo ĉe 254 West 54th Street en Manhatano, Novjorko, la spaco estis origine la Gallo Opera House, malfermita en 1927, post kio ĝi ŝanĝis je nomoj kelkajn fojojn, eventuale iĝante de CBS radia kaj televida Studio 52. Ekde Novembro de 1998 ĝi estis sidejo por Roundabout Theatre Company kaj estas ankoraŭ nomita Studio 54, sed ĝi ne plu estas noktoklubo. Aparta restoracio kaj noktoklubo, nome 54 Below, funkcias en la teretaĝo de la fama ejo.
En la epoko de la 1970-aj jaroj estis oftuloj ĉe Studio 54 famuloj kiaj Andy Warhol, Liza Minnelli, Bianca Jagger, Elizabeth Taylor, Mick Jagger, Grace Jones, Michael Jackson, Calvin Klein, Elton John, Tina Turner, Truman Capote, Margaux Hemingway, Miĥail Bariŝnikov, Diana Ross, Cher, Salvador Dali, John Travolta, Jackie Kennedy Onassis, Brooke Shields kaj Martha Graham.
Ludis ĉe Studio 54 dum ties unuaj jaroj Grace Jones, Donna Summer, Stevie Wonder, James Brown, kaj aliaj.
Masaaki Mori
Masaaki Mori (japane 森 正明, n. 12-an de julio 1961) estas japana futbalisto. Li de 1988 ĝis 1989 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
NGC 810-2
NGC 810-2 (aliaj indikoj — PGC 3126708, UGC 1583, MCG 2-6-26, ZWG 438.24) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Savonranta
Savonranta estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Suda Savonio. Ĝi estis ligita al Savonlinna en 2009. La 31-an de decembro 2018 Savonranta havis 1,155 loĝantojn. Ĝia areo estis, el kio estis tero kaj  akvo.
Konservativa Partio (Kanado)
La Konservativa Partio de Kanado (angle Conservative Party of Canada, france Parti conservateur du Canada) estas politika partio en Kanado kiu naskiĝis la kiel kuniĝo de du ĝistiamaj partioj, la Kanada Alianco kaj la Progresema Konservativa Partio de Kanado. Ĝi estas dekstrema partio.
Historie la Liberala Partio estis poziciita maldekstre de la Konservativa Partio kaj dekstre de la Nov-Demokratia Partio (NDP).
Alkazaro de Gvadalaĥaro
Tiu alkazaro formas fortifikitan areon de iom pli ol unu hektaro ĉe la ravino Alamín kaj ĉe la antikva ŝoseo de Madrido. Ekde ĝia deveno, ĝi okupas zonon ĉe la okcidenta enirejo de Guadalajara ĉe la pordego de Bradamarte kaj separas la metiistan kvartalon Alcallería aŭ Cacharrerías disde la cetero de la urbo. Ĝia ĉefa funkcio kiel alandalusa fortikaĵo estas protekti la enirejon al la urbo kaj vigli la pasadon laŭ la valo de la rivero Henares kaj la Campiña. Dum la kristana epoko ĝi plenumis la funkcion de reĝa palaco same kiel la Reĝaj Alkazaroj de Sevilo kaj de la Alkazaro de Kordovo, kiuj datas de la sama epoko, ĝis sia abandono kaj konverto, unue, en fabriko de teksiloj kaj, poste, en kazerno, lasta utilo kiun ĝi havis ĝis ĝi detruitiĝis definitive en 1936. Ekde 1998 okazis serio de elfosaĵoj kaj arkeologiaj studoj kiuj malkovris la diversajn tavolojn kaj areojn korespondajn al ĉiu epoko.
Suchedniów
Suchedniów estas urbo en Sanktakrucio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Suchedniów en distrikto Skarżyski.
Nacia parko Muránska planina
Nacia parko Muránska planina troviĝas en okcidenta parto de montaro Slovenské rudohorie kaj prezentas gravan karstan teritorion. La plej alta monto estas Fabova hoľa (1439 m  ). Longeco de montaro estas de Červená Skala ĝis Tisovec ĉirkaŭ 25 km.
Flaŭro
En Nacia parko estas multe da raraj floroj. La plej rarega estas paleoendemito - Arbusta dafno  (Daphne arbuscula) kiu kreskas nur tie tutmonde.
HCN
La vorto havas plurajn signifojn:
Šanov
Nomon Šanov havas pli da lokoj:
Estraro de UEA 1947-1950
En Estraro de UEA dum la oficperiodo 1947-1950 oficis jenaj personoj:
Gyöngyösfalu
Gyöngyösfalu [djondjosfalu] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. Gyöngyös signifas hungare perla, sed temas pri rojo, kiu estas rapidflua, tial ŝaŭmadas. Oni nomas tion "perla". Falu signifas hungare vilaĝo.
Historio
Gyöngyösfalu konsistas el 4 vilaĝoj. Kispöse kaj Nagypöse unuiĝis en 1928, en 1950 tiu, Ludad kaj Seregélyháza unuiĝis. La vilaĝo(j) situas laŭ la vojo (kaj ankaŭ fervojo) inter Szombathely kaj Kőszeg. Inter Szombathely kaj Kőszeg la vilaĝoj situas dense kaj preskaŭ ili tuŝas unu la alian.
Famuloj
En la iama Pöse naskiĝis kanuisto Tibor Tatai.
Scido
Scido estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kalabrio kaj al la provinco Reggio Calabria. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Blazio, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Deurganckdoko
La Deurganckdoko estas doko en la antverpena haveno. Ĝi situas en la antverpena haveno, je la maldekstra riverbordo de la Skeldo, ĵus sude de la poldera vilaĝo Doel.
La Deurganckdoko povas facile akcepti pli ol 6.000.000 kontenerojn jare, kaj entute havas kajajn murojn de pli ol 5km. Estas la plej granda tajda doko en la tuta mondo. Ĉiu tria minuto kamiono devus forlasi la dokon kiam ĝi estos tute funkcianta.
La projekto kostis 634 milionoj da eŭroj; la duono pli ol oni origine planis. La doko estas nomita laŭ Deurganck, granda ŝanelo de la Skeldo kiu dividis Doel de Liefkenshoek kaj kuŝis en loko kie nun troviĝas la doko.
Intertempe jam ekzistas planoj por alia doko pli laŭflue ĉe la Skeldo: la Saeftingedoko.
Planoj kaj konstruo
La Deurganckdoko unuafoje aperis en planoj de la Administrado de Akvovojoj kaj Maro de la Flandra Regiono en 1995. Je la 20a de januaro 1998 la flandra registaro aprobis la konstruon de la doko kaj la laboroj ekis oktobre 1999. iom poste ekesti jura batalo inter la flandra registaro kaj la Agokomitato Doel 2020 kaj aliaj agogrupoj. Ĝis dufoje la planoj estis nuligitaj, ĉar la registaro faris procedurajn erarojn. Dum pluraj monatoj la projekto estis haltigita.
Je la 18a de februaro 2005 la unua akvo de la Skeldo enfluis la dokon. La solena malfermo okazis je la 6a de julio 2005. Je la 14a de septembro 2005 la unua parto de la doko estis malfermita por ciu ŝipa navigado kaj je la 19a de septembro la unua kontenera ŝipo tie elŝipigis siajn varojn. La dekstraj konteneraj kajoj estos ekspluatataj de Hessenatie, filialo de PSA (Port of Singapore Authority), la orienta de P&O Ports Consortium.
Por ke la Deurganckdoko estu tute operacia, estas bezonata kromaj ankoraŭ kelkaj infrastrukturaj laboroj.
Malkonstrua globo
Malkonstrua globo estas peza ŝtala globo uzata en la malkonstrua sektoro, plejofte por malkonstrui konstruaĵojn kiuj konsistas plejparte el betono. La globon oni pendigas al gruo kaj sekve ĝi plurfoje batas kontraŭ la flankoj de malkonstruota konstruaĵo. La kineta energio de la moviĝanta globo, kiu per frapo haltas kontraŭ la celo, sufiĉas por krevi kaj diserigi la betonon.
Malkonstrugloboj konsistas el hardigita ŝtalo kaj ekzistas en diversaj pezoklasoj. La plej uzataj havas pezon de 500 kilogramoj ĝis proksimume ses tunoj. Antaŭe la globoj plej ofte estis globformaj. Sed hodiaŭ la plej uzataj estas pirformaj, tio estas ĉar tiu formo pli bone estas malfiksebla kiam ĝi trabatas muron kaj fiksiĝas.
Kompoŝto
Kompoŝto estas organika materio, kiu estis malkombinita en procezo nomita kompoŝtado. Ĉi tiu procezo recikligas diversajn organikajn materialojn alie rigarditaj kiel malŝparajn produktojn kaj produktas grundan sterkon (t.e. kompoŝto)
Kompoŝto estas riĉa je nutraĵoj. Ĝi estas uzata, ekzemple, en ĝardenoj, pejzaĝigado, hortikulturo, urba agrikulturo kaj organika agrikulturo. La kompoŝto mem estas utila por la tero laŭ multaj manieroj, inkluzive kiel grunda agento, sterkaĵo, aldono de esenca humo aŭ humaj acidoj, kaj kiel natura pesticido por grundo. En ekosistemoj, kompoŝtado estas utila por kontrolo de erozio, tero kaj rivereto, konstruo de humidejoj, kaj kiel sterkejo.
Je la plej simpla nivelo, la procezo de kunmetado postulas amason da malseka organika materio (ankaŭ nomata verda rubo), kiel folioj, herbo, kaj manĝaĵaj restaĵoj, kaj atendante, ke la materialoj falos en humo post kelkaj monatoj. Tamen, kompoŝtado ankaŭ povas okazi kiel plurpaŝa, proksime kontrolata procezo kun mezuritaj enigoj de akvo, aero, kaj karbonaj kaj nitrogen-riĉaj materialoj. La malkombina procezo estas helpata per muelado de la plantomaterio, aldonado de akvo kaj certigado de taŭga aerumado per regula turnado de la miksaĵo kiam malfermaj amasoj aŭ "rojoj" estas uzataj. Tervermoj kaj fungoj plu disigas la materialon. Bakterioj bezonantaj oksigenon por funkciigi (aerobiaj bakterioj) kaj fungoj administras la kemian procezon per konvertado de enigoj al varmo, karbona dioksido kaj amonio.
Aldona valoro
Forporto de organikaj forĵetaĵoj al kompoŝtejo anstataŭ al normala rubo-forporta sistemo havigas diversajn avantaĝojn. Unue la volumo de la ĉiutagaj rubaĵoj malpliiĝas, kun sekva ŝparo por la ĝenerala rubokolektado. En la separprocezo ankaŭ la volumeno de organika restaĵaro malpliiĝas, kio helpas al la nepra transporto de tio al kompoŝtejo, transporto kiu estos facila se temas pri apuda ĝardeno, kampardomo, ktp. En urboj tio iĝas iom pli laboriga kaj en varmaj klimatoj necesas ne konservi hejme la organikajn forĵetaĵojn.
Sulechów
Sulechów estas urbo en Lubuŝio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Sulechów en distrikto Zielonogórski.
Clavaleyres
Clavaleyres estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Laupen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 48 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Clavaleyres estas malgranda germanlingva eksklavo de Kantono Berno meze en la franclingva teritorio de la kantonoj Friburgo kaj Vaŭdo. La komunumo situas proksimume 15 kilometrojn okcidentsudokcidente de la federacia urbo Berno. La komunumo situas el la du setlejoj Clavaleyres (sur alteco de 454 m s.m. en nordo) kaj Hubel (sur alteco de 499 m s.m. en sudo).
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,01 km², de kiuj 15,8% estas kovritaj de arbaro, 77,2% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Clavaleyres limas en oriento al Courgevaux (FR), en sudokcidento al Villarepos (FR), kaj en nordokcidento al Faoug (VD).
Trafiko
La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj kaj atingeblas nur per malgranda vojo de Faoug al Villarepos. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu pasas laŭlonge de la nordokcidenta limo de la komunumo, situas en Avenches en distanco de proksimume 4 kilometroj sudokcidente de la komunumo. Clavaleyres ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto. La plej proksima stacidomo situas en Faoug en distanco de proksimume 2 kilometroj de la komunummo.
Historio
En Clavaleyres estis trovitaj bonzoringoj el la La-Tène-epoko kaj restaĵoj de romiaj setlejoj. dum mezepoko la bieno Clavaleyres apartenis al la senjorujo de la Monaĥejo Münchenwiler, kun kiu ĝi eklezie en la jaro 1484 estis atribuita al Morato. Mallonge antaŭ la reformacio en la jaro 1527 la bieno fariĝis havaĵo de Berno kaj en la jaro 1535 estis atribuita al la Senjorujo Münchenwiler, kiu apartenis al la berna civito. Kadre de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Clavaleyres estis atribuita al Kantono Friburgo, kies parto ĝi restis ĝis 1807, kia ĝi fariĝis komunumo de la distrikto Laupen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando. Diversaj provojo de la kantona registaro de Berno kunigi Clavaleyres kun la alia berna eksklavo Münchenwiler ekzemple en 1895 malsukcesis pro la rezisto de la loĝantaro.
NGC 811
NGC 811 (aliaj indikoj — PGC 7870, NPM1G -09.0089, KUG 0201-093) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Domo Arróspide (Bilbao)
Ĝi estas konsiderata "Bieno de Kultura Intereso" fare de la Eŭska Registaro ekde 1994. Post kiam ĝi estis la domo de la familio Arrospide, ĝi gastigis la Rektoraton de la Universitato de Bilbao.
Ingersheim
Ingersheim - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigsburg kaj al la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Šanov (Červená Voda)
Šanov (Schönau) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Červená Voda en distrikto Ústí nad Orlicí. Ĝi troviĝas 2 km nordoriente de Červená Voda. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 73 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Šanov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio Šanov u Červené Vody kun areo 2,61 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1278.
Marcel Bobin
Marcel BOBIN [boben] (naskiĝis la en Parizo; mortis en januaro aŭ februaro 1946 ) estis franca esperantisto, inĝeniero kaj vitraĵkomercisto. Li interesiĝis pri pacifisma agado, profilaktika agado, veneraj malsanoj kaj seksa edukado. Li zorgis precipe pri instruado de Esperanto kaj gvidis en Paris superan kurson. Bobin verkis: Les mots Esperanto groupés selon le sens, 1906. Li estis membro de la Lingva Komitato, ĝis minimume 1929 aŭ pli longe.
Scigliano
Scigliano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kalabrio kaj en la provinco Cosenza.
Herbeja pumpejo
La herbeja pumpejo ankaŭ nomata 'alportilo' estis kiel la aranea pumpejo kaj la tjaskero propraĵo de la farmisto.
La pumpejo ĝenerale estis uzata por dreni la herbejon. Ĉi tiu tipo da pumpejo preskaŭ ne bezonas funkciigadon, ĉar la granda direktalo je la postaĵo de la turnebla ĉapo zorgas ke la pumpejo ĉiam direktas al la vento. En Nederlando herbejaj pumpejoj troviĝis en la provincoj Nord- kaj Sud-Holando, sed nur en Nord-Holando ankoraŭ restas kelkaj ekzempleroj.
Kiel akvopumpilo la herbeja pumpejo uzas centrifuga pumpilon.
Tlapehuala
Tlapehuala estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlapehuala. Tlapehuala apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Tlapehuala apartenas entute 33 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12067.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19821 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 392 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,98 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
13663 de la loĝantoj de Tlapehuala en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3667 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 26,84 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 32,36 % (2407 el 7439 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 20,24 (1260 el 6224 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.
El la 19821 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 18312 apartenis al la katolika religio. 1509 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Kletzin
Kletzin estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. La teritorio apartenas al la komunumaro Demmin-Land. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Dragsfjärd
Dragsfjärd estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Origina Finnlando sur bordo de maro de finna insularo. Dragsfjärd, Västanfjärd kaj Kimito unuiĝis al Kimitoön en 2009. En fino de jaro 2008 Dragsfjärd havis 3,284 loĝantojn. Ĝia areo estis, el kio estis maro,  tero kaj  enlanda akvo.
Trubendo
Trubendo estas datenporta bendo, konsistanta el papero, plasto aŭ metala-plasta lameno kaj kiu entenas informojn per enpinĉitaj truoj.
La trubendoj servas ekde mezo de la 19-a jarcento por rezervo de datenoj. Oni uzis ilin tiutempe por datentransigo per telegrafoj (Wheatstone-trubenda kodo).
La ankoraŭ hodiaŭ ekzistantaj trubendoj estas uzataj por teleskribiloj kaj komputiloj aŭ numer-direktitaj maŝinoj.
La trubendo estis la antaŭulo de la trukarto (1890), uzata por popolnombrado.
Epikurismo
Epikurismo (floris -300 al 150) estis unu el la kvin ĉefaj skoloj de greka filozofio, kiu estis fondita de Epikuro el Ateno. Epikurismo floris de la 3-a jarcento a.K. al la 2-a jarcento post Kristo. En la tiama epoko, filozofio ne estis abstrakta, intelekta ludo de profesoroj aŭ saĝuloj, sed la vera gvidilo al vivo. Tial, kvankam epikurismo estas kosmologio, ĝi ĉefe estas etiko pri vivo. Ĝi estas materiisma (sed ne ateista) filozofio, bazita sur la tre fruaj supozoj de la atoma fiziko fare de Demokrito.
Resumo
La deirpunkto de la filozofio estas, ke en la mondo, en kiu ni vivas, ne estas implikiĝo de dioj, sed ĉio funkcias laŭ la naturaj leĝoj, kiujn ni pli bone esploru, ĉar koni ilin helpos nin kompreni kiel ni devus vivi. Laŭ Epikuro, la celo de vivo estas trankvileco, kiu estas atingita per la evito de doloro kaj la malevito de plezuro, precipe per la jenaj principoj:
Laŭ Epikuro, la bona kaj la malbona ne estas afero de moralo, sed afero de plezuro kaj doloro. Ĉar la plezuro kaj doloro de la menso estas pli grava ol tiu de la korpo, Epikuro celis mensan plezuron -- trankvilo de la menso -- pli ol karna plezuro. Por atingi trankvilon, la virtoj de prudento, honoro kaj justeco necesas. Amikeco ankaŭ helpas, sed familio kaj politika agado malhelpas. Epikuro mem ne edziĝis kaj vivis simple kun siaj studentoj.
Epikuro konsideris en ĉiu plezuro, ke ĝi estas bona en si mem, kondiĉe ke ĝi ne kunportas pli grandajn problemojn ol la plezuro mem - kaj tiel, Epikuro instigas plenigi nian vivon per simplaj plezuroj kiel ripozo, manĝado (sed nur al sateco), distro kaj helpo al amikoj kaj parencoj, kaj lernado.
Epikura filozofio en la kunteksto de politika penso amorigis la fundamenton por la teorio de utilismo kaj tiel por la moderna koncepto de juro kaj ekonomiko:"'Justeco ne estas afero en si mem; ĝi estas nenio krom speco de traktato - pri aferoj inter homo kaj sia amiko en malsamaj lokoj kaj en malsamaj tempoj - ne damaĝu aŭ ne estu damaĝita.'"Kvankam Epikuro kredis al materiismo, li kredis nek al ateismo nek al determinismo:
Ĉar la verkoj de Epikuro ne konserviĝis, la majstra verko de epikurismo, tamen, ne estas de Epikuro, sed de Lukrecio: la bela poemo De Rerum Natura (de la jaro -50).
Post Epikuro
Post la morto de Epikuro, epikurismo disiĝis: unu sekto emfazis la simplan vivon de Epikuro, alia la plezuron. Sinmortigo ankaŭ fariĝis aprobita. Epikuro mem staris kontraŭ sinmortigo ĉar ĝi implikas ke la malbona ne estas facile elportebla.
Male al aliaj filozofiaj skoloj, la epikuristoj ne akceptis la ideon de vivo post morto. Ili temigis la individuon kiel individuon kaj konsideris sole lian feliĉon. Tial la epikuristoj alvokis foriri de la publika vivo, ĉar ili senigas la homon de plezuro kaj feliĉo. Ilia devizo estis: Ne timu la diojn; ne timu la morton; la bono estos atingita; estas facile elporti suferon.
La ĉefa rivalo de epikurismo estis stoikismo, kiu emfazis devon anstataŭ plezuro. Post la 1-a jarcento, epikurismo estis la filozofio de malgranda rondo, estinte preterpasita de stoikismo por la mensoj kaj koroj de filozofoj. En 529, la imperiestro Justiniano fermis la grekajn lernejojn de filozofio, inkluzive de la Ĝardeno en Ateno.
Post Justiniano, epikurismo fariĝis preskaŭ forgesata ĝis la Renesanco, kiam la antikvaj verkoj estis denove eldonitaj (Lukrecio en 1474) kaj la nova kosmologio de moderna scienco fariĝis materiisma, favorante ideojn epikurismo inter filozofoj kaj la publiko.
Esperanto
En Septembro de 2016, la Societo de Amikoj de Epikuro publikigis Epitomon: Epikuraj Skribaĵoj, la unua traduko al Esperanto de la antikvaj pergamenoj de Epikuro de Samos, Filodemo de Gadara, Polistrato kaj aliaj epikuranoj, kun enkonduko kaj studgvido, por disvastigi la filozofion de feliĉo inter la samideanoj de la nuna epoko.
Famaj epikuranoj
Gassendi adoptis la atoman fizikon de epikurismo sed diluis la moralon laŭ kristana gusto. La verkoj kaj studentoj de Gassendi influis je Locke, Boyle kaj Neŭtono, inter aliaj.
La romaj poetoj, Vergilio kaj Horacio estis influitaj de epikurismo, sed ne estis epikuranoj mem.
2345 Fučik
2345 Fučik estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Karl Drais
'''Karl Frh. von Drais (29-an de aprilo 1785 en Karlsruhe - 10-an de decembro 1851 en Karlsruhe, plennome: Karl Friedrich Christian Ludwig Freiherr Drais von Sauerbronn, en 1849 por mallonga tempo Bürger Karl Drais''') estis germana arbaristo kaj grava inventisto en la Goethe-epoko.
Li studis de 1803 ĝis 1805 konstruarton, agrikulturon kaj fizikon en la Universitato de Hajdelbergo.
Li agadis ekde 1811 kiel inventisto, inventis pianoludan registrilon, skribmaŝinon kun 25 literoj (1821), kiun li pluevoluigas al rapid-skribmaŝino kun 16 klavoj (1829), unuafoje kun trubendo, lignan fornon kun frua kuirkesto. La plej konata inventaĵo de Drais estis la kurmaŝino, aŭ drezino, la unua veturilo kun du radoj sur unu spuro. Drais evoluigis en 1813 kvarradan drezinon.
La evoluigon de senĉevalaj veturiloj instigis ekde 1812 la kreskantaj avenoprezoj. La situo iĝis akra en la Jaro sen somero‎ de 1816/17 kiam vulkana erupcio de Tambora kaŭzis rikoltoelfalon en Germanio.
La unua veturo sur tiu drezino (velocipedo) okazis la 12-an de junio 1817, de Mannheim al releja domo de Schwetzinger, hodiaŭ parto de Mannheim (Rheinau). La dua veturo okazis la 28-an de julio, de Gernsbach tra monto al Baden-Baden.
Sento Sé
Sento Sé estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 37.425 loĝantojn en 2010.
Karl Drais
Li ricevis la 12-an de januaro 1818 grand-princan privilegion, egalan al la hodiaŭa patento.
Ĉar lia juĝista patro juĝis la murdiston de August von Kotzebue, Karl Ludwig Sand, je morto, liaj sekvantoj deturnis sin kaj Drais perdis la apogantojn. Li elmigris pri tio en Brazilon, kie laboris dum jaroj kiel geometro. Li revenis post morto de la patro.
Pro lia demokrata konvinkiteco, oni volis lin murdi en 1838. Post tio, li translokiĝis al Waldkatzenbach en Odenwald. Drais estis konvinkita demokrato, kiu en 1849 - okaze de la soldata ribelo - abdikis pri la nobela titolo, sed post subpremo de la ribelo, li reprenis tion. La venĝaj instancoj - pro apogo de la reviolucioj - neglektis kaj sukcese mizerigis lin. Li mortis senposedaĵe.
Mitsunori Yoshida
Mitsunori Yoshida (en Esperanto Micunori Joŝida kaj japane 吉田 光範, n. 8-an de marto 1962) estas japana futbalisto. Li de 1988 ĝis 1993 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Kulpo
Kulpo estas
Kulpeco, aŭ sento esti kulpa, estas la mezuro de la grado laŭ kiu aganto, kiel persono, povas esti morale aŭ jure respondeca pro agado kaj neagado.
Hol (Norvegio)
Hol estas komunumo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la provinco Viken - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Buskerud. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La teritorio havas komunan limon kun.
Kulpo
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri kulpo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Uĵoka montpasejo
La Uĵoka montpasejo (перевал Ужоцький) estas montpasejo en la nordorientaj Karpatoj. Ĝi situas sur spino de la nordorientaj Karpatoj, inter valoj de riveroj Ung kaj Javorivka. La montpasejo situas 889 m super la marnivelo kaj ĝin trairas aŭtovojo kaj fervojo al Lviv.
Historia graveco
Dum la unua mondmilito, en 1914, la aŭstraj-hungaraj trupoj havis fortajn batalojn kun la rusaj imperiaj trupoj. Pri tiuj bataloj memorigas soldata tombejo el la unua mondmilito.
GEMA
La Societo por muzikaj prezentadrajtoj kaj meĥanikaj kopirajtoj (Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte, mallongigita GEMA) estas ekde 1933 ŝtate legitimita kopirajta kolektivo, kiu en Germanujo (ĝeneraldirektejoj en Berlino kaj Munkeno) profitigas la uzorajtojn el la aŭtorrajtoj de tiuj komponistoj, kantopoetoj kaj eldonantoj de muzikverkoj, kiuj organizis en ĝi kiel membroj.
Junula ĥoro
Junulara ĥoro estas ĥoro el grupo da adoleskuloj, do junaj homoj post la voĉoŝanĝiĝo, kiuj ankoraŭ ne plenkreskas. La inaj membroj en tia ĥoro kovras la voĉkategoriojn soprano kaj aldo; la masklaj membroj la voĉkategoriojn tenoro kaj baso. Junularaj ĥoroj prezentas plurvoĉajn ĥorajn muzikaĵojn, foje nur voĉe ("a cappella"), foje akompanate de muzikaj instrumentoj. La ĝenroj de la prezentataj muzikaĵoj principe povas same varii kiom en ĥoroj de aliaj aĝgrupoj, kvankam probable junularaj pli ofte ol aliaj ĥoroj kantas voĉajn aranĝaĵojn de netradiciaj, ekzemple popmuzikaj verkoj.
Muzike
La muzika eduko de la unuopaj voĉoj estas grava parto de la ĥora agado. Junularaj ĥoroj estas forumo por talentaj gekantistoj, evoluigi sian intereson pri ĥora muzikado kaj pri muziko ĝenerale; rezulte multaj anoj de junularaj ĥoroj poste membriĝas en plenkreskulaj ĥoroj.
Franco Venturi
Franco VENTURI (Romo, 1914 - Torino, 14a de Decembro, 1994) estis itala historiisto, eseisto kaj ĵurnalisto, fakulo pri la Klerismo en Italio kaj pri la historio de Rusio, kaj aktivulo de Kontraŭfaŝismo en la Itala kontraŭnazia rezistmovado.
Li studis en Parizo, kie li kontaktis kun aliaj kontraŭfaŝistoj. Post la okupacio de Parizo fare de Nazia Germanio, la familio translokiĝis al Novjorko, kaj kiam li klopodis same fari estis malliberigita en la Frankisma Hispanio, kiu post unu jaro transdonis lin al Italio. Tie li estis malliberigita en Avigliano inter 1941 kaj 1943.
Fine de la 1940-aj jaroj li laboris en la itala ambasadejo de Moskvo, kio ebligis al li studojn pri rusa kulturo. Reveninte al Italio li estis profesoro en la Universitato de Cagliari kaj de Ĝenovo en la 1950-aj jaroj kaj poste en la Universitato de Torino ĝis la 1980-aj jaroj.
Duel (1971)
Duel filmita en la jaro 1971 estas filmo de reĝisoro Steven Spielberg.
David Mann, mezaĝa vendisto veturanta por afervojaĝoj, renkontas kadukan petrolkamionon en la Mojave Dezerto. Mann preterpasas la kamionon sed la kamiono akcelas kaj muĝas preter li. Ĉiam kiam Mann preterpasas kaj preterpasas ĝin denove, la kamiono rekaptas lin. Mann eniras en benzinstacion kaj la kamiono parkumas apud li. Mann telefonas sian edzinon, kiu estas kolera kontraŭ li post kverelo de la antaŭa nokto. La staciisto rakontas al Mann, ke li bezonas novan radiatoron sed Mann diras ke li faros ĝin poste kaj tial malkreskas la riparadneceso.
Thierry Lhermitte
Thierry  (naskiĝis la  en Boulogne-Billancourt) estas Franca aktoro. Li estas fama ĉefe pro siaj roloj en la filmoj Les Bronzés, Le Père Noël est une ordure kaj Un Indien dans la ville.
Oulunkylä
Oulunkylä estas eksa komunumo de Finnlando. Atenta centro de la komunumo estis Patola. Oulunkylä estis ligita al Helsinko 1946. Terareo de Oulunkylä estis 5,82 km².
Kimitoön
Kimitoön (Kemiönsaari) estas komunumo de Finnlando en provinco Origina Finnlando apud maro de finna insularo. La komunumo fariĝis 2009, kiam Dragsfjärd, Västanfjärd kaj Kimito unuiĝis. La 30-an de junio 2021 Kimitoön havis 6645 loĝantojn. Ilia plejo estas gepatralingve svedlinga. Areo de Kimitoön estas, el kio estas tero , maro kaj  enlanda akvo. La areo inkludas preskaŭ tute insulon Kimitoön. En Kimitoön vidindaĵoj estas interalie parto de nacia parko, lumturo de Bengtskär kaj muzeo de Sagalund.
Jaro sen somero
Jaro sen somero estas nomata la nekutime malvarma jaro 1816, precipe en nordorienta Ameriko, en okcidenta kaj suda Eŭropo. Okazis same sensomeraj jaroj en Mezeŭropo en 1529, 1588, 1601, 1618, 1628, 1675 kaj 1813. La kaŭzo por tio estis la precipe sulfurriĉaj aŭ tre aktivaj vulkanaj erupcioj.
Detaloj
Komence de junio, julio kaj fine de aŭgusto okazis en nordorienta Usono frostaj periodoj. En orienta Kanado kaj en Novanglio neĝis, la neĝo atingis en Kebeko alton de 30 cm. La frostoj rezultigis malpliiĝon de la rikolto, altiĝon de la grenoprezoj, sed malsatego ne okazis.
La grenoprezo atingis en 1817 ĝenerale unukajduon-oblon de la jaro 1815. Kelkloke (Nord-Alpaj regionoj) okazis malsato, triobla prezo. La malsato de 1817 rezultigis apogon de la agrikulturo en Germanio.
La krizo ne trafis Skandinavion kaj Orientan Eŭropon. La grenoprezo altiĝis en Pollando nur pro la kreskanta eksporto.
Kaŭzoj
La usona klimatesploristo William Humphreys en 1920 klarigis la fenomenon per vulkana erupcio de Tambora sur insulo Sumbavo en hodiaŭa Indonezio. Tio okazis en aprilo de 1815 kun forto de 7. La malvarmiga efiko daŭris eĉ ĝis 1819.
Inteligenta urbo
Inteligenta urbo (angle:Smart City) estas urbo kie informa teknologio kaj la Interreto de la aĵoj estos uzata por mastrumi kaj kontroli la urbon. Ĉi tio koncernas kaj la administradon kaj la instalaĵojn kiel bibliotekojn, hospitalojn, la transportosistemon kaj utilajn publikajn servojn. La celo de inteligenta urbo estas plibonigi la vivokvaliton per pli efika organizado de la urbo kaj malpliigante la distancon inter la loĝantoj kaj la administracio. Ĉiuj partoj de la urbo estas konektitaj per reto de sensiloj, interreto kaj altteknologiaj aparatoj kun la Interreto de aĵoj kiel la motoro. Ĉi tio ne nur ebligas pli bonan mastrumadon, sed ankaŭ permesas al la urbestraro observi la loĝantojn, kio ankaŭ estas la malavantaĝo de la inteligenta urbo.
Origino
La koncepto estis kreita de la teknologia industrio. Ĉar urboj estas la radiko de ekonomia disvolviĝo kaj ĉi tio kombinata kun la teknologia revolucio, la inteligenta urbo estas mino de oro.
Utopio kaj distopio samtempe
Inteligenta urbo havas multajn avantaĝojn, sed ankaŭ ekzistas malavantaĝoj. Urbo en kiu ĉio estas konektita sonas bone. Sed ĉu ĝi etike pravigas meti potencon ĉe kelkaj teknologiaj kompanioj? Ĉi tio estas ofta demando en la amaskomunikiloj. Inteligenta urbo taŭgas por ekonomio kaj povas plifaciligi la vivon, sed ĝi estas ankaŭ utopio kaj povas transformiĝi en distopio pro la fakto ke homoj sentos ke ili loĝas en socio de kompleta gvatado. Estas malsamaj opinioj pri ĉi tiu afero.
Alternativaj konceptoj
Kelkaj ne-registaraj organizaĵoj el la movado pri ciferecaj rajtoj kritikis la koncepton de inteligentaj urboj kaj proponis alternativajn konceptojn kiel malfermitaj urboj aŭ dividitaj urboj. En tiaj konceptoj ofte la urboj malfermas la datumojn de la inteligenta urbo por neŝtataj kaj nekomercaj grupoj tielmaniere ebligas krei liberan solvojn kiuj ne estas kontrolitaj de ŝtatoj aŭ firmaoj.
Ekzemploj
La plej fama ekzemplo je tutmonda skalo estas Singapuro, kiu volas fariĝi la unua inteligenta nacio de la mondo. Altaj atendoj kaj sennombraj investoj devas krei novan urban ŝtaton, en kiu ĉio estas interkonektita. Ankaŭ Amsterdamo, Bristolo kaj Barcelono plene okupiĝas pri kreado de inteligenta urbo. Per tio ĉi ili petas helpon de siaj loĝantoj raporti pri problemoj aŭ pensi pri teknologiaj aparatoj, kiuj povas facile preventi aferojn aŭ eble solvi ilin. Alia ekzemplo estas la ankoraŭ konstruota daŭripova urbo Masdaro en Abudabio.
Noto
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la sama artikolo en la nederlandlingva vikipedio, Slimme stad, prilabora historio.
San Bernardo (Ĉilio)
San Bernardo estas urbego kaj episkopejo en meza Ĉilio, en Metropola Regiono Santiago.
Geografio
San Bernardo situas en suda parto de Santiago de Ĉilio. Tiu lasta urbo troviĝas 17, Viña del Mar 100, Valparaiso 103, Koncepciono 417, Puerto Montt 897, Antofagasta 1107, Punta Arenas 2175 km.
Historio
Antaŭ alveno de la hispanoj vivis indiĝenoj en tiu areo. Dum dominado de hispanoj ĉefe jezuitoj vivis tie. Komence de la naskiĝanta respubliko en 1811 oni komencis konstrui kanalon, kiu ebligis fondi eĉ urbon. La laboro daŭris ĝis 1827. La vilaĝo San Bernardo estis fondita en 1821. En la sekva jaro jam kirko estis konstruita. San Bernardo urbiĝis en 1830. En 1855 la komunumo estis kreita. En 1857 la fervojo atingis la urbeton. En 1868 San Bernardo oficiale urbiĝis.
En 1955 fervoja katastrofo okazis, 50 homoj mortis. En 2009 la fervoja stacio jam ne funkcias.
Éva Szabó
Éva Szabó [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabó Éva estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝis edzo estis Pál Gábor.
Éva Szabó naskiĝis la  en Székesfehérvár.
2346 Lilio
2346 Lilio estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Éva Szabó
Biografio
Éva Szabó akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1965, ŝia ĉefinstruisto estis Zsuzsa Simon. Post siaj studoj ŝi estis membro de Nacia Teatro (Pécs) jaron, poste de Teatro Csokonai (Debrecen) du jarojn. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis: Ekde 2014 ŝi apartenas al malgranda teatro en Budapeŝto. Ŝi ricevis premiojn 1981 kaj 1983. Ŝi edziniĝis en 1966, ŝi naskis filon post du jaroj, ŝi vidviniĝis en 1987.
2346 Lilio
Nomo
Ĝia nomo honoras Luigi Lilio, aŭ Luigi Giglio, pli konata sub la nomo de Aloysius Lilius, italian astronomon kaj kuraciston de la 16-a jarcento, iniciinton de la Gregoria kalendaro.
17008 Anamariaperez
17008 Anamariaperez estas meze granda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de AnaMaria Perez, plej bona en ŝia kategorio, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2019 pro sia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Albuquerque Academy de Albuquerque (Nov-Meksiko, Usono).
Županja
Županja, hungare Zsupanya estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 1 komunumo apartenas al la municipo.
Situo
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Sava (kiu estas ankaŭ landlimo), aŭtoŝoseo Zagrebo-Beogrado preteriras, laŭ fervojo el Vinkovci. Zagrebo troviĝas je 254 km-ojn.
Historio
Inter 1536-1687 la urbeto apartenis al la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Županja apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de Županja, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.
Sándor Légrády
Sándor Légrády [ŝAndor lEgrAdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Légrády Sándor estis hungara grafikisto, pentristo, afiŝisto, oraĵisto, la plej granda hungara poŝtmarkoplanisto. Sándor Légrády naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Légrády aĝis 11, kiam János Istók komencis instrui lin, samtempe li estis helpisto en metiejo pri vitraloj. Depost la privata mezlernejo li akiris oraĵistan diplomon en Reĝa Industriarta Altlernejo, poste vitralistan diplomon en simila lernejo. Lia plej grava instruisto estis Dezső Kölber. En 1923 lia pentraĵo estis la plej bela en tutlanda skolta renkontiĝo. Ekde 1927 li estis vitralisto, poste inter 1931 kaj 1941 grafikisto en prestiĝa presejo. Li planadis bankbiletojn kaj poŝtmarkojn. Resume li kreis 111 poŝtmarkojn (inter (1932 kaj 1980). En 1941 li estis nomumita subministro. Dum sieĝo de Budapeŝto (1945) li akiris protektojn por Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár). En 1965 li studvojaĝis al Usono. Li (aŭ liaj artaĵoj) ricevis plurajn premiojn.
Velingtono (Sud-Afriko)
Velingtono, angle Wellington, estas urbo kun 41.000 loĝantoj en la komunumo Drakenstein, distrikto Kaba Vinlando, provinco Okcidenta Kablando en Sud-Afriko. La urbo situas en la vin-regiono norde de Paarl kaj ĉ. 70 kilometrojn nordoriente de Kaburbo. Vidindaj estas la preĝejo Moederkirk kaj la muzeo Wellington.
Historio
La valo kaj la regiono ĉirkaŭ la urbo estis daŭre setlitaj dum miloj da jaroj jam de la ŝtonepoko. Artefaktoj estis trovitaj en la ĉirkaŭaĵo kaj nuntempe ekspoziciitaj en la urba muzeo.
Post la alveno de eŭropanoj la regiono unue estis konata kiel Limiet Vallei (afrikanse resp. malnova nederlanda, proksimume: Limvalo). Post kiam hugenotoj setlis tie en la 17-a jarcento, ĝi france nomiĝis Val du Charron aŭ Wagenmakersvallei (Valo de la ĉarfaristoj). La urbo estis fondita en 1837. En 1840 ĝi estis alinomita Wellington laŭ la angla armeestro, kiu venkis Napoleonon la 1-an en la Batalo de Waterloo en 1815.
Esperanto en Velingtono
En 1908 en Velingtono estis fondita la unua Esperanto-grupo de Sud-Afriko. Pli detale vidu la artikolon "Esperanto-movado en Sud-Afriko".
Placo Széchenyi (Makó)
Placo Széchenyi [sEĉEnji] estas granda kaj impona placo de urbo Makó.
Historio
La placo estis iam bazarejo kaj ĝi formiĝis ĉe renkontiĝoj de vojoj el Arad, Szeged kaj Hódmezővásárhely. Laŭ la placo estas videblaj imponaj domoj, ekzemple malnova urbodomo, nova Urbodomo de Makó, hotelo nomata "Korona", domo pri ŝparkaso. Tie oni trovis lokon por skulptaĵo pri Lajos Kossuth.
Pri la placo skribis Géza Féja: "La ĉefplaco estas tia bela, kvazaŭ estus granda lago. La granda ebenaĵa spiro etendiĝas en la placo."
Scilla
Scilla estas komunumo de Italio.
NGC 812
NGC 812 (aliaj indikoj — PGC 8066, UGC 1598, MCG 7-5-14, ZWG 538.19, IRAS02037+4419) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Dorando Pietri
Dorando PIETRI (16-an de oktobro 1885 en Correggio - 7-an de februaro 1942 en San Remo) estis itala maratona kuristo.
NGC 812
Supernovao de tipo IIn SN 2010jj eksplodis en NGC 812.
Dorando Pietri
Dum la Somera Olimpiko 1908 en Londono li same kuris la maratonon, longtempe sur la dua loko - post la sud-afrika Charles Hefferon -, sed sur la lasta kilometro Dorando Pietri povis superi lin. Pietri alvenis la stadionon per granda avantaĝo, kie sidis 75.000 spektantoj. Por li restis nur la duona stadionrondo, sed li estis tiel laca, ke li ekis en la falsan direkton. Kiam la juĝisto montris la ĝustan direkton, li kolapsis tute sen forto. La lastan 350 metrojn li kolapsis kvinfoje, fine helpis lin la ĉeestantaj kuracistoj kaj juĝistoj tra la cellinio, kiam la usona John Hayes alvenis la stadionon 10 minutojn post Pietri.
Pro la ekstera helpo, li estis diskvalifikita kaj ĉampiono iĝis John Hayes. Dorando Pietri ricevis oran pokalon de la brita reĝino pro lia batalema povumo. Lia historio trakuris la internacian gazetaron kaj alportis popularecon de la Olimpikaj Ludoj.
La Sherlock-Holmes-aŭtoro Arthur Conan Doyle verkis detalan kaj emocia artikolon por la gazeto "Daily Mail" (25-an de julio 1908), kiu helpis konatigi la mondon al historio de Dorando Pietri. Samtempe publikigis Conan Doyle legantan leteron, en kiu li avokis por monkolekto por Dorando Pietri.
27593 Oliviamarie
27593 Oliviamarie estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Olivia Marie Henderson, finalistino en 2012 de la Broadcom MASTERS, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro ŝia projekto pri tera kaj kosma sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la St. Columban School de Loveland (Ohio).
Dorando Pietri
Li partoprenis konkursojn ĝis 1911, poste li inverstis la kolektitan monon al hotelo - kun sia frato. La hotelo bankrotis, psot kio li translokiĝis al Sanremo, kie li direktis aŭtomontejon.
Pietri mortis en koratako, en aĝo de 56 jaroj.
Ede Kallós
Ede Kallós [kalOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kallós Ede estis hungara skulptisto.
Ede Kallós naskiĝis la  en Hódmezővásárhely. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Ede Kallós devenis el juda familio. Li studis komence en Budapeŝto, poste en Parizo. Hejmenveninta li ricevis sukcesojn pro skulptaĵo pri Dávid, tial li konstante ricevis mendojn. Krom la skulptaĵoj li pentris portretojn ekzemple pri Ottokár Prohászka. En 1892 li ricevis stipendion.
Bartlehiem
Bartlehiem estas domareto en la municipo Tietjerksteradeel, en la nederlanda provinco Frislando. Ĝi situas apud la vilaĝoj Oudkerk kaj Wijns kaj havas proksimume 70 loĝantojn. Parte ĝi ankaŭ situas en la municipoj Noardeast-Fryslân kaj Leeuwarden.
Ĝi dankas la nomon al monaĥejo kiu iam tie situis kun la nomo Bethlehem, pliposte koruptita al Bartlehiem.
Elfstedentocht
Bartlehiem antaŭ ĉio estas konata pro la Elfstedentocht, ĉe kio la sketantoj devas sketi la trajekton Bartlehiem - Dokkum tien kaj reen. Venante el okcidenta direkto ekde Finkum tra la Finkumervaart la sketantoj pasas la konatan lignan biciklan kaj piedirantan ponteton kaj sekve iras maldekstren por sketi norden tra la Dokkumer Ee al Dokkum. Dum la reveno ili iras maldekstren en orienta direkto al la (Oudkerkervaart), ekde tie ankoraŭ ĉ. 10 km al la fina linio sur la Bonkevaart en Leeuwarden. Bartlehiem do estas la ununura loko kie oni povas vidi, en tri kompasdirektoj, partoprenantojn dum ilia aktiveco.
Knaba ĥoro
En knaba ĥoro la kantajn voĉojn de soprano kaj aldo kantas ne virinoj (kiel en miksita ĥoro de plenkreskuloj), sed knaboj, koresponde nomataj ĥorknaboj. Iuj knabaj ĥoroj nur konsistas el prapuberaj knaboj kaj do nur el sopranaj kaj aldaj voĉoj, sed kutime aldone al la infanaj voĉoj ankaŭ kantas iuj adoleskuloj tuj post la voĉoŝanĝiĝo, tamen ne jam plenkreskaj; tiuj ĥoroj tiam ankaŭ povas kovri la voĉkategoriojn tenoro kaj baso.
Historio
En la kristanisma liturgio kantado de ĥorknaboj ekde la pleja komenco de la kristana movado havis grandan rolon. La diraĵo de Sankta Paŭlo, ke "virinoj silentu en la eklezio" (latine mulieres en ecclesiis taceant) korespondis al la grandparte patriarkisma tradicio de la frua kristanisma eklezio. Tiel la evoluo de voĉa polifonio ("plurvoĉeco") en la kristana liturgio de la Mezepoko tra la Renesanco kaj la Baroko plejparte, kvankam ne ekskluzive, okazis en senvirinaj ĥoroj el viraj, el knabaj aŭ el viraj kaj knabaj kantistoj.
Pro tiu tradicio, en la kulture forte per la kristanismo influitaj kulturoj de la mondo knabaj ĥoroj ĝis nun ofte ligiĝas al la flegado de kristana muziko kaj la kantado en kristanaj preĝejoj.
Ekde la mezo de la 19-a jarcento en Eŭropo kaj Ameriko, poste ankaŭ en la aliaj mondopartoj, ekestis unuaj nereligiaj ĥoroj de neplenkreskuloj, kaj en ili miksiĝis knaboj kaj knabinoj. La unuaj tiaj infanaj ĥoroj plejparte ekestis en lernejoj kaj celis praktike proksimigi muzikon al la lernantoj, poste ankaŭ ekekstis infanaj ĥoroj subtenataj de urbaj institucioj, de religiaj paroĥoj kaj en iuj lokoj ankaŭ de politikaj organizaĵoj. La populariĝo de miksitaj infanaj ĥoroj, en kiuj kunkantas knabinoj kaj knaboj, tamen ne rezultigis formorton de la pura knabaj ĥoroj. En la 20-a jarcento, aparte post la Dua Mondmilito en Eŭropo kaj Ameriko, fondiĝis multaj novaj knabaj ĥoroj. Ĉar ili plejparte ne plu limiĝas al la kantado de kristanismaj ĥoraj verkoj kaj sekve ankaŭ ne praviĝas pro tiu celo, ili vivas kaj pro la kantemo de la partoprenantaj knaboj kaj pro la interesiĝo de la muzikema publiko en koncertoj de la ĥoroj.
Aparte en okcidenta Eŭropo, interalie en Germanlingvio kaj Franclingvio, knabaj ĥoroj daŭre havas altan reputacion. Iuj el ili estas tradiciaj ekleziaj ĥoroj, kiel la Regensburger Domspatzen el la urbo Regensburg, fondita en 975, la Thomanerchor en Lepsiko, fondita en 1212, la Kreuzchor en Dresdeno, fondita en la 13-a jarcento, kaj la ĥoro Wiener Sängerknaben de Vieno, fondita en 1498. Aldoniĝas novfondiĝoj de la 20-a jarcento kiel la knabaj ĥoroj Knabenkantorei Basel en Bazelo, fondita en 1927, Windsbacher Knabenchor, fondita en 1946, Stuttgarter Hymnus-Chorknaben, fondita en 1900, Knabenchor Hannover, fondita en 1950 aŭ Tölzer Knabenchor, fondita en 1956. La plej multaj el tiuj knabaj ĥoroj kovras la tutan voĉan gamon de soprano ĝis baso; la probable plej konata escepto estas la viena ĥoro Wiener Sängerknaben, kiu ekskluzive havas prapuberajn voĉojn de soprano kaj aldo.
TD Bank
La  (, prononco laŭ IFA: ) estas banko en Usono. Temas pri la usona filio de la multnacia kanada banko Toronto-Dominion Bank. La usona banko fondiĝis en kaj havas sian centran sidejon en , kantono Camden, Nov-Ĵerzejo en  - antaŭurbo de Filadelfio (Pensilvanio). Laŭ la stato de 2023 temas pri la dekunua plej granda banko de Usono laŭ sumaj aktivoj. Ekde januaro 2022, ĝia ĉefa afergvida oficisto nomiĝas Leo Salom.
Knaba ĥoro
Historio
En Franclingvio interalie menciindas la ĥoroj Petits Chanteurs à la Croix de Bois en Parizo (kiu famiĝis pro la kineja filmo La Cage aŭ rossignols, "la kaĝo de najtingaloj", de 1945), Petits Chanteurs à la Croix Potencée en Tuluzo, Petits Chanteurs de Saint-André en Colmar aŭ Petits Chanteurs de Sainte-Croix de Neuilly-sur-Seine (Francio), sed ankaŭ ekzemple Petits Chanteurs du Collège Saint-Pierre en Bruselo (Belgio) aŭ Petits chanteurs du Mont-Royal en Montrealo (Kebekio).
La membroj de tiaj ĥoroj plejparte estas knaboj en aĝo inter 9 kaj 14 jaroj, en frua stadio de sia muzika eduko kaj de sia arta matureco. La eblecoj sursceneje realigi tre komplikajn ĥorajn verkojn, tial estas limigitaj. Aliflanke la junaj voĉoj, kiujn multaj aŭskultantoj emas priskribi kiel aparte "puraj kaj klaraj", donas al la ĥora sono apartan karakterizaĵon.
Aparte en la landoj de okcidenta Eŭropo, unuavice en Francio, Belgio, Svisio kaj Germanio, en 2004 la kineja filmo Les Choristes ("la ĥorknaboj"), kun multaj belsonaj muzikaĵoj kantataj fare de knaba ĥoro, estis granda publika sukceso kaj kontribuis al reentuziasmiĝo de multaj infanoj (knabinoj samkiel knaboj) pri ĥora kantado.
Granda problemo, kiun nuntempe frontas la knabaj ĥoroj, estas la plifruiĝo de la pubera voĉoŝanĝiĝo. Dum ĝis la 19-a jarcento kutime knaboj ĝis la 17-a vivjaro aŭ pli poste povis kanti voĉojn de soprano kaj aldo, nun la voĉoŝanĝiĝo ofte okazas en la 12-a aŭ 13-a vivjaro. Konsekvenco estas unuflanke la kvanta malmultiĝo de taŭgaj kantovoĉoj, kaj ankaŭ la perdo de multjare spertiĝintaj kaj edukitaj ĥoraj kantistoj.