cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Senegalo (rivero)
Rivero Senegalo (aŭ Senegal-rivero) estas rivero en Okcidentafriko, kiu estiĝas per kunfluo de riveroj Bafingo kaj Bakojo, ĉe Bafulabeo (Malio). Ĝi markas la limon inter Senegalo kaj Maŭritanio.
Dendrocitta
Tiuj specioj havas plumarojn kun nigro, grizo kaj ruĝeco. Kutime la vizaĝo kaj flugiloj estas nigraj kaj la dorso estas ruĝeca. Ili estas tre arbemaj kaj tre rare venas surgrunde manĝi.
Senegalo (rivero)
Rivero Senegalo longas 1790 km. La enfuejo en la Atlantika Oceano estas iom barita per malvasta sabla terlango ("Langue de Barbarie").
Dendrocitta
Ili estas, laŭ taksonomia ordo, la jenaj:
Pacem in terris
La Pacem in Terris estas la lasta encikliko, publikigita de papo Johano la 23-a la 11-an de aprilo 1963 kiam la papo estis jam grave signita per sinptomoj de la malsano - stomaka kancero – kiu, en malpli ol du monatoj, lin estus portinta al morto.
Senegalo (rivero)
Senegal-rivero havas akvokolektan areon de 483.181 km² kaj forfluigas ĉirkaŭ 8 million km³ da akvo jare. Gravaj flankriveroj estas Faleme-rivero, Karakoro-rivero, kaj Gorgol-rivero.
Senegal-rivero estas ŝipirebla ĝis Podor en Senegalo (entute ĉirkaŭ 175 km) dum la tuta jaro kaj dum la pluvsezono plue ĝis Kayes (Malio).
Rivero Senegalo jam estis menciita de Plinio sub la nomo Bambotus (= "rivero de hipopotamoj", laŭ la fenica-hebrea "behemoth" = "hipopotamo"). Ptolemeo nomis ĝin Nias.
Nomo
''Deveno de la nomo: Kiam la unuaj eŭropaj esploristoj alvenis ĉe la elfluejo de la rivero ili vidis fiŝkaptistojn lokajn, kaj demandis ilin montrante al la riverbordo "kiu estas la nomo de tiu rivero?" Sed la indiĝenoj pensis ke ili montris la boatojn sur la plaĝo, kaj "respondis "tio estas niaj pirogoj", kio sonis en la loka lingvo "senegal", kaj la eŭropanoj kredis ke tio estas la nomo de la rivero!''
Pacem in terris
Temas pri unu el le eciklikoj le famaj kaj konataj de tiu papo. <por la redakto de tiu encikliko la papo profitis de la helpo de la profesoro kaj rektoro de la Pontifika Laterana Universitato, Pietro Pavan.
Enhavo
La papo direktiĝas al «ĉiuj homoj de bona volo», dikredantoj kaj ne dikredantoj, ĉar la Eklezio devas rigardi al mondo senlima kaj "senbloka" kaj apartenas al Okcidento kaj al Oriento. «Serĉu, ĉiuj nacioj, ĉiuj politikaj komunumoj, la dialogon, la intertraktadon». Necesas direkti la streĉojn al tio kio unuigas, preterlasante tion kio dividas.
Originaleco
En mondo dominata de la malvarma milito kaj disa inter kapitalismo kaj socialismo, la papo levis sian voĉon por atentigi pri la fundamentan valoron de la paco. La encikliko estis kritikata en la konservativaj medioj – ĉar konsiderita tro proksima al la principoj de komunismo kiu rebaptis la enciklikon "Falcem in terris" (kun klara aludo al la al falsilo (latine falcis, falcem), simbolo kune kun la martelo de la komunistaj movadoj.
Viskoturdo
Ĝi troviĝas en malfermaj arbaroj kaj kultivejoj en tuta Eŭropo kaj multe de Azio. Multaj nordaj birdoj moviĝas suden dum vintro, kaj migrantaj birdoj foje formas etajn arojn. La Viskoturdo mezaveraĝe estas ĉirkaŭ 27 cm longa, pli granda ol la simila Kantoturdo. Ambaŭ seksoj estas similaj, kun tre grizecbrunaj dorsoj kaj tre rondopunktitaj subaj partoj. La brusto havas multe malpli da sablokoloro kaj pli da blanko ol la Kantoturdo. En la hela vizaĝo estas malhela rondoforma marko pli fermita ĉe la orelareo kaj iom malferma al la bekareo. Estas hela superokula strio ne tiom markata kiom ĉe aliaj turdoj.
Ĝi estas ĉiomanĝanta, kaj nutras sin el insektoj, vermoj kaj beroj. La Viskoturdo defendas berhavantan arbon kontraŭ aliaj turdoj vintre. La beroj de Visko estas inter la preferataj kaj de tie devenas la nomo kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie viscivorus signifas viskomanĝanta.
Tiu palearktisa specio estis unuafoje priskribita de Linnaeus en sia Systema naturae en 1758 laŭ ties ankoraŭ nuntempa scienca nomo.
Ĵusa molekula studo lokigas la plej proksimajn parencojn de la Viskoturdo en la plumarsimilaj eŭropaj specioj, nome la Kantoturdo (T. philomelos) kaj la Ĉina turdo (T. mupinensis), ĉiuj tri specioj fruaj posteuloj de la ĉefa radiado de la genro Turdus tutmonden kaj tiele estas iom distance rilataj al aliaj eŭropaj specioj kiaj la Merlo (T. merula).
Ili nestumas en arboj, kie la ini demetas kelkajn ovojn en simpla tasforma nesto kovrita el herbo.
La masklo kantas sian laŭtan melodian kanton el arbo, tegmentopinto aŭ alia alta ripozejo, ofte dum malbona vetero aŭ nokte, kaj komence relative en frua printempo. La kanto estas kvazaŭ pli akra kaj simpla versio de tiu de la Merlo. La alarmalvoko sonas kvazaŭ mitraleto.
Tiu birdo povas havi arketipajn konotaciojn kiel aperas en la kanto Songs From the Wood (Kantoj el la arbaro) de Jethro Tull aŭ en Hazards of Love (Amhazardoj) de Decemberists.
Béla Nagy (ĵurnalisto)
NAGY Béla [nadj] estas rumanuja hungara ĵurnalisto, teatrohistoriisto naskita la 21-an de aŭgusto 1943 en Oradea.
Kariero
Li instruis, poste estis kunlaboranto de la ĵurnalo Fáklya. Inter 1982 kaj 1990, respektive ekde 1992 li estis literatura sekretario de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat. En jaroj 1990-1992 li estis deputito en la parlamento de Rumanujo.
Tomás Bretón
Tomás Bretón y Hernández, (Salamanko, 29-a de decembro de 1850 - Madrido, 2-a de decembro de 1923), estis muzikisto, violonludisto kaj komponisto hispana.
Biografio
Realigis siajn unuajn muzikajn studojn en la Escuela de Nobles y Bellas Artes de San Eloy (lernejo pornobeluloj) en sia naskiĝurbo, kie li vivtenis sin per ludado en orkestretoj provincaj, teatroj kaj preĝejoj. 16jaraĝa li translokiĝis en Madridon, kie li ludis en orkestroj de teatroj de zarzuelo kaj plulernis en la Konservatorio ĉe la majstro Emilio Arrieta. En 1872 li ricevis, kun Ruperto Chapí, la unuan premion de komponarto de la Konservatorio.
Post kelkaj jaroj de laboro en teatretoj, en 1881 li ricevis stipendion de la Akademio de Belartoj de San Fernando por studi eksterlande, kaj li translokiĝis al Romo, Milano, Vieno kaj Parizo el 1881 al 1884. Tie li verkis por pli ambiciaj verkoj, kiaj la oratorio El Apocalipsis kaj lia opero Los amantes de Teruel, kies premiero en la Teatro Real de Madrido certigis kiel la ĉefa komponisto de la hispana opero.
Krome li ege laboris kiel dirigento, unue ĉe la Unión Artístico Musical (1878-81), kiun li fondis, poste ĉe la Sociedad de Conciertos de Madrid, ĉefa madrida orkestro kiun li dirigentis el 1885 al 1891. Li organizis la koncertojn en Madrido per programoj de hispana kaj de internacia muzikoj. En 1901 li ekdirektoris en la Konservatorio de Madrido, ĝis sia emeritiĝo en 1921.
Bretón kaj la hispana opero
Li ĉiam estis obsedita pro la gravo disvastigi kaj pliriĉigi la hispanan operon. Li proponis diversajn solvojn:
Persone li elektis ĉefe historiajn temojn kaj ĉefe tragikajn pli ol komediajn.
Framasona vivo
Li eniris en framasonaro en la Loĝio Fraternidad Ibérica de Madrido apartenanta al Granda Oriento Nacia de Hispanio (GONE) en junio de 1873, estante nur 22jaraĝa. La templo framasona de tiu loĝio estis situa tiam ĉe la strato Preciados, numero 33.
En 1881 li estis nomumita membro de la Konsilantaro pri Administro kaj Disciplino de la Granda Oriento Nacia de Hispanio.
Li sakiris la Gradon 30an de la Skota Ritaro en 1887, la 31an en 1889, la 32an en 1893 kaj la 33an en 1894.
Geraldine Kemper
Geraldine Jane KEMPER (Amsterdamo, 26-an de januaro 1990) estas nederlanda televidoprezentistino de la sendstacio BNN. Ŝi gajnis pro la tv-programo Sterretje Gezocht (Steluleto serĉata) la postenon kiel prezentistino ĉe tiu publika sendstacio. En 2015 kaj 2016 ŝi estis nomumita por la Arĝenta Televiziero-Stelulino".
Biografio
Kemper elkreskis en Volendam kaj loĝas en Amsterdamo. Ŝi studis sportgvidadon kaj havis kromposteneton ĉe ŝia geonkloj en fiŝvendejo.
Ŝi estas atletino ĉe la klubo AV Edam. Tio ankaŭ estis la kaŭzo por ŝia studo en la sportgvidado.
PSR B1257+12 A
PSR B1257+12 A estas ekstersunsistema planedo je 980 lumjarojn ĉe la konstelacio de Virgo. Ĝi estas la plej proksima planedo ĉirkaŭ la pulsaro PSR B1257+12, do ĝi estas pulsara planedo. Ĝia maso estas proksimume du Lun-masoj.
Nomo
La planedoj ĉirkaŭ PSR B1257+12 estas nomitaj de A ĝis D (laŭ la proksimeco al la stelo). La kialo por ke ili ne uzu la saman nomenklaturon kiel la aliaj ekstersunsistemaj planedoj estas ke ili estis la unuaj ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj, kaj tiam la nomenklaturo ne estis difinita. Krome, ili estis malkovritaj ĉirkaŭ pulsaro, kaj tial la planedoj prenis la majusklajn literojn "B" kaj "C" (simile al nuntempa nomenklaturo). Kiam estis malkovrita tria planedo en ĉi tiu planeda sistemo (pli malproksime al la pulsaro ol la aliaj du), kutime oni uzis la nomon "A". Kvankam ĉi tiuj pulsaraj planedoj ne estis renomitaj laŭ oficiala nomenklaturo, iuj faris la ŝanĝon. Ekzemple PSR B1257+12A estas nomata "PSR 1257+12b" en la Extrasolar Planets Encyclopaedia.
Paranã
Paranã estas urbo kaj municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 10.338 loĝantojn en 2010.
(141523) 2002 EQ149
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (San-Diego, Kalifornio, Usono).
11873 Kokuseibi
11873 Kokuseibi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Masanori Matsuyama kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kuŝiro en la insulo Hokajdo.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Nacia Muzeo de Okcidenta Arto (japane :国立西洋美術館, Kokuritsu Seiyō Bijutsukan aŭ Kokuseibi), kiu malfermiĝis en 1959 por enkonduki la okcidentajn artojn al la japana publiko. La kerno de la kolekto estis la Kolekto Matsukata da pentraĵoj de la impresionisma skolo kaj da skulptaĵoj de Auguste Rodin.
Vital Voranau
Vital VORANAU (naskiĝis la 18-an de marto 1983 en Minsko, Belorusa Soveta Socialisma Respubliko) estas belorusa verkisto, eldonisto, tradukisto kaj universitata lekciisto.
Volkmar Weiss
Volkmar WEISS (naskiĝis la en Zwickau) estas germana genetikisto, socihistoriisto kaj genealogo. Li kunfondis la Germanan Socialan Unuiĝon (DSU) kaj estis membro de la germana Kristandemokrata Unio (CDU) inter 1990 kaj 1993. Li estas esperantisto kaj membro de la Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) kun sidejo en San-Marino.
Vital Voranau
Vivo
Kunfondinto kaj prezidanto de Belorusa Kultur-Scienca Centro (Białoruskie Kulturalno-Naukowe Centrum) en Poznań kaj de eldonejo „Bieły Krumkacz”. Diplomito de Universitato Adam Mickiewicz en Poznań kaj Masaryk-Universitato en Brno. Li kunlaboras kun pola literatura revuo "Zeszyty Poetyckie" (Poeziaj Kajeroj), por kiuj pretigis antologion de la nuntempa belorusa poezio „Pocztówki z Atlantydy”. (Poŝtkartoj el Atlantido)
Doktoriĝis en Ĉeĥio. Nuntempe lekcias irlandan literaturon kaj historion de Belorusio en Southwestern Kolegio (Usono).
Volkmar Weiss
Weiss defendas la tezon, ke diferencoj de homa inteligenteco estas atribuendaj esence al variado de unu geno kaj al la reguloj de heredado de Mendel. Li asertas, ke sociaj kaj poligenezaj faktoroj havas nur duarangan influon. Sociaj klasoj kaj etnoj diferenciĝas, laŭ li, per diversgrade altaj mezumaj valoroj de la intelekta kvociento, kaŭzitaj laŭ lia supozo interalie de la distribuo de genvariantoj ene de tiuj grupoj. La tezoj de Weiss havas nur periferian pozicion en la scienco.
Vital Voranau
Vivo
Li tradukis al la belorusa lingvo „Atendante Godot” de Samuel Beckett kaj „Winnie-la-Pu” de Alan Milne.
Volkmar Weiss
El la rezultoj de liaj esploroj pri inteligenteco li eltiras konkretajn konkludojn pri klerigpolitiko, malplimulto-politiko, migradpolitiko kaj etnopolitiko. Liaj eldiroj pri la rilato de genetiko kaj biologio al la socio elvokas plejparte malaprobon en la publika sfero, eĉ ĝis la riproĉo, ke temas pri "genetika teorio en la nacisocialisma tradicio". Weiss interrilatas politike kun ekstremdekstraj rondoj, kie li elpaŝas per fakaj kaj nefakaj eldiroj. En sia multe pridisputata verko Deutschland schafft sich ab ["Germanio abolicias sin"], Thilo Sarrazin referencas al la argumentoj de Weiss kaj uzas ilin por subteni siajn proprajn konkludojn en ĉ. 8.
Vital Voranau
Vivo
En 2013 pere de „Zeszyty Poetyckie” aperis lia kolekto de prozaĵoj titolita „Wielkie Księstwo Białoruś” (Granda Princlando Belorusio), tradukita de Monika Uranek.
En 2015 aperis lia libro „Szeptem” (Flustre).
(18916) 2000 OG44
(18916) 2000 OG44 estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ekstera asteroida zono kun nekutima orbito, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Tibava
Tibava estas pluraj vilaĝoj.
(18916) 2000 OG44
Pro ĝia discentra orbito, ĝi tanĝas la orbiton de Marso, kaj iras trans la orbiton de Jupitero, ĝi do estas marsrenkonta kaj jupiterrenkonta asteroido.
Linksjugend［'solid］
La linksjugend ['solid] estas socialisme, kontraŭfaŝisma, baze demokratio kaj inisma junulara asocio de Germanio. ['solid] estas mallongigo por „sozialistisch (socialisma), links (maldekstra) kaj demokratisch“ (demokratia). La memstara kaj organize sendependa junulara asocio estas rekonita kiel junulara sekcio de la politika partio Die Linke ("La Maldekstro").
La asocio Linksjugend ['solid] estas membroasocio de la Eŭropa Reto de Demokratiaj Junaj Maldekstruloj (angle European Network of Democratic Young Left, ENDYL), ligo de maldekstraj kaj demokratiaj politikaj junularaj asocioj en Eŭropo.
Memkompreno
Celo de la junulara organizo estas laŭ propra difino, esti "platformo por radikala socia kritiko kaj memdecidia politiko". La asocio subtenas "socion, kiu venkas la kapitalismon". Ĝi komprenas sina kiel parto de la movadoj por emancipiĝo de malavantigitaj sociaj tavoloj kaj serĉas la kunlaboron kiun samcelaj politikaj junularaj movadoj je eŭropa kaj monda nivelo. Krome ĝi vidas sin kiel reprezentejo por la interesoj de politike maldekstraj junuloj en la politika partio Die Linke.
Historio
La junulara asocio fondiĝis la 20-an de majo 2007 dum la 9-a germania delegita konferenco de la antaŭa junulara organizo "['solid] – die sozialistische Jugend", kiu tre proksimis al la socialisma politika partio Linkspartei.PDS, la posteulo de la ŝtata partio SED de GDR. Ĝi dekomence komprenis sin kiel junulara branĉo de la - tiam ankoraŭ fondiĝanta - politika partio Die Linke. La fondon konvenon ankaŭ partoprenis delegitoj de la junulara branĉo de la partio “Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative” (WASG). La fonda partia kunveno de la nova politika partio Die Linke, unuigo de la partioj Linkspartei.PDS kaj WASG, la 16-a de junio 2007 agnoskis la junularan asocion kiel junulara branĉo de la nova partio.
Strukturo
Organoj de la asocio Linksjugend ['solid] je nacia nivelo estas "nacia kongreso", "nacia konsilio de porparolistoj", "konsilio de landoj" kaj "nacia interkonsentiga komisiono" kaj temaj naciaj laborrondoj. La organoj principe kunvenas publike. Je nivelo de la federaciaj landoj ekzistas korespondaj organoj. La plejparton de aktivecoj tamen portas la "bazaj grupoj".
En la asocio povas membriĝi 14- ĝis 35-jaruloj, kvankam la aktiva kontribuo al la asocia laboro estas sendependa de ajna aĝo. Asociaj "simpatiantoj" (de 36 aŭ pli da jaroj) grandparte havas la samajn rajtojn kiom ordinaraj asociaj membroj. La asocio tre subtenas la maldiskrimacion de virinoj: tial ekzemple dum balotoj por komisionoj kaj estraroj almenaŭ 50 procentoj de la elektitaj personoj devas esti virinoj.
La studenta organizo Die Linke.SDS estas memstara laborgrupo de la junulara asocio.
Ekde marto 2008 krome aperas la asocia gazeto Zora (supozebla aludo al la klasika infanlibro "La ruĝa Zora kaj sia bando", kaŝe verkita de juna komunisma aŭtoro meze de la 20-a jarcento). La gazeto ĉefe servas al prezento de la organizo al malmembroj kaj amaskomunikiloj.
Tendaroj kaj aliaj ferioj por junuloj
En la tradicio de la laborista movado kaj de la antaŭa organizo "['solid] – die sozialistische Jugend" la asocio ofertas diversajn tendarojn, aliajn feriojn kaj libertempajn ofertojn kun politika temaro al sia celgrupo de 14- ĝis 35-jaruloj. Parto de la programo estas enhavaj laborrondoj, politikaj rolludoj kaj komunaj kampanjoj. La unua tiaspeca tendaro Ya Basta! ("jam sufiĉas!") dum somero 2007 okazis en Bielefeld.
Marta Mölke
Marta MÖLKE (naskita la en Sommerfeld; mortinta la  ) estis germana esperantistino kaj sekretariino de kunlaborado de IALA. De 1927 ŝi laboris por Esperanto: per propagandaj artikloj kaj paroladoj, per starigo de statistikoj kaj adresaroj rilate la instruistaron kaj instruadon de Esperanto. Interalie ŝi verkis artikolojn en Internacia Pedagogia Revuo.
Ivan Koĵedub
Ivan Nikitoviĉ KOĴEDUB (Иван Никитович Кожедуб; 8-an de junio 1920 — 8-an de aŭgusto 1991) — fama sovetia flug-aso de la dua mondmilito, trifoje heroo de Sovetunio (04.02.1944, 18.08.1944, 19.08.1944). Marŝalo de aerarmeo (1985).
Biografio
Ivan Koĵedub naskiĝis la 8-an de junio 1920 (laŭ aliaj fontoj li naskiĝis la 6-an de julio 1922 kaj ŝanĝis la daton en siaj dokumentoj por pli frue komenci studi) en Ukrainio en la vilaĝo Obraĵievka de la Sumia provinco en kamparana familio. Li komencis okuopiĝi pri aviado en la aviadklubo de la najbara urbeto Ŝostka. Ekde 1940 - en la Ruĝa armeo. En 1941 li finis Ĉuhujivan aviadlernejon, en kiu li komencis militservi kiel instruisto.
Post komenco de la milito la avialernejo estis evakuita en Mez-Azion. En novembro 1942, post multaj peticioj, Koĵedub estis direktita en aviadan regimenton, formiĝantan en Ivanovo. En marto 1943 la regimento trafis la fronton.
La unua aerbatalo estis tre malsukcesa por li. Lia La-5 estis grave damaĝita de Me-109 kaj revenante li estis pafita de la sovetiaj kontraŭaviadilaj artileristoj, la aviadilon trafis 2 obusoj. Malgraŭ ke li sukcesis alterigi la aviadilon, ĝi estis neripaebla kaj tial Koĵedub iom da tempo poste preskaŭ ne flugis. Nur dum la 40-a flugo jam estante vic-skadrestro la 6-an de julio 1943 Koĵedub faligis sian unuan germanan aviadilon Ju-87 en la Kurska Batalo. La sekvan tagon li faligis la duan, kaj la 9-an de julio li faligis 2 ĉasaviadilojn Me-109. La unuan titolon heroo de Sovetunio Koĵedub ricevis la 4-an de februaro 1944 pro 146 flugoj kaj 20 faligitaj malamikaj aviadiloj.
Ekde majo 1944 Ivan Koĵedub militis je La-5 (numero 14), konstruita je mono de kolĥozano abelbredisto V. Konev. En aŭgusto 1944 li estis promociita al vic-regimentestro kaj komencis militi je nova aviadilo La-7. La duan oran stelon Koĵedub ricevis la 19-an de aŭgusto 1944 pro 256 flugoj kaj 48 faligitaj aviadiloj.
La 15-an de februaro 1945 Koĵedub faligis Me-262. Tio estis la unua en la historio venko de helica aviadilo super jeto.
Fine de la milito majoro Ivan Koĵedub plenumis 330 flugojn, en 120 aerbataloj faligis 62 malamikajn aviadilojn. Dum la tuta milito lia aviadilo neniun fojon estis faligita. La trian oran stelon Koĵedub ricevis la 18-an de aŭgusto 1945 pro la alta fluga sperto, persona kuraĝo.
Dum la milito li faligis ankaŭ 2 P-51 Mustang, kiuj atakis lin pro eraro.
En 1985 li ricevis la rangon «marŝalo de aerarmeo».
Ivan Koĵedub mortis la 8-an de aŭgusto 1991 en Moskvo. Bronza busto estis instalita en la vilaĝo Obraĵievka, kie li naskiĝis. Lia aviadilo estas ekponata en la muzeo de aerameo en Monino.
Ivan Koĵedub estis premiita per 3 oraj steloj de heroo de Sovetunio, 2 ordenoj de Lenin, 7 ordenoj de la Ruĝa Standardo, ordeno de Aleksandr Nevskij, ordeno de la patriota milito de la 1-a grado, 2 ordenoj de la ruĝa stelo, ordeno «Pro la servo al la patrujo en la armeo de Sovetunio» de la 3-a grado. Li estas honora ano de la urboj Belci, Ĉuhujivo, Kalugo, Kupjansk, Sumio.
Die Linke.SDS
'''Die Linke. Sozialistisch-demokratischer Studentenverband/bund' (Die Linke.SDS, "La Maldekstro. Socialisma-demokratia Studenta Ligo") estas tutlanda kunligo el universitataj grupoj de socialismaj studentoj, kiuj politike proksimis al la eksaj maldekstraj politikaj partioj "Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative" (WASG, "laboro kaj socia justeco - la balota alternativo") kaj "Linkspartei.PDS" (origine "Partei des Demokratischen Sozialismus"'', do "partio de demokratia socialismo", la rekta heredanto de la antaŭa ŝtata socialisma partio "SED" de GDR. La 16-an de junio 2007 la du partioj iĝis la komuna nova partio Die Linke ("La Maldekstro"), kaj la studenta ligo Die Linke.SDS ties studenta branĉo. La jure sendependa studenta organizo do tre proksimas al la partio Die Linke kaj krome estas laborgrupo de ties junulara branĉo Linksjugend ['solid]. La studenta ligo fondiĝis la 5-an de majo 2007, la naskiĝtago de Karlo Markso, en Frankfurto-ĉe-Majno. La programaj ideoj similas al tiuj de la politika partio. La nomo SDS krome estas aludo al la antaŭa Sozialistischer Deutscher Studentenbund, SDS (Socialisma Germana Studenta Ligo), kies akronimo estis la sama kaj kiu aktivis aparte dum la studentaj protestoj de kaj iom post la jaro 1968.
Sinagogo de Caen
La Sinagogo de Caen (Synagogue de Caen) situas ĉe n-ro 46 Avenuo de la Libération, en Caen, departemento Calvados, regiono Normandio, Francio. La konstruado estis financita je 75% de American Jewish Joint Distribution Committee. La arĥitekto estis Guy Morizet. La unua ŝtono estis starigita la. La sinagogo estis inaŭgurita la.
Károly Tavy
Károly TAVY [kAroj tavi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tavy Károly estis hungara inĝeniero, akademia instruisto. Lia origina familia nomo estis Seefranz.
Károly Tavy naskiĝis la en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Károly Tavy frekventis mezlernejon en Kassa, poste li studis en Akademio de Selmec inter 1876–1879. Post siaj studoj li havis postenon en Nagybánya, ekde 1880 li estis asistanto en la akademio. En 1883 li studvojaĝis al germanaj fornoj. Hejmenveninta li ricevis postenon en Zalatna, poste en Budapeŝto. Li ricevis la titolojn mineja konsilisto en 1910, mineja ĉefkonsilisto en 1917.
Manifesto de Superrealismo
La Manifesto de Superrealismo estis verkita per la franca verkisto André Breton kaj estis eldonita en 1924. Tiu dokumento difinas Superrealismon kiel:
Breton ankaŭ diskutas sian komencan renkonton kun la superreala en fama priskribo de hipnota stato, kiun li unu fojon spertis. En ĝi, stranga frazo seneksplike aperis en lia menso: Estas viro tranĉita en du per la fenestro. Tiu ĉi frazo eĥas la areston de Breton de Superrealismo kiel ironian kunmeton de du malproksimaj realecoj, kunprenitan kune por krei novan, strangegan union.
La manifesto ankaŭ referencas la nombrajn antaŭvenantojn de Superrealismo, kiuj enkarnigis la Superrealisman spiriton antaŭ lia verkado de la manifesto, enhavante tiajn gravulojn kiel Marquis de Sade, Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Lautréamont, Raymond Roussel, kaj eĉ tiel malfreŝdate kiel Dante.
La verkaĵoj de kelkaj el liaj samtempuloj en evoluigi la Superrealisman stilon en poezio ankaŭ estas cititaj, enhavante tekstojn de Philippe Soupault, Paul Éluard, Robert Desnos kaj Louis Aragon, inter aliuloj.
La manifesto estis skribita kun multe da absurda komedio, demonstrante la influon de la Dadaisma movado, kiu tuj antaŭvenis ĝin en Francio, kaj en kiu Breton estis grava membro.
La teksto findas per aserti, ke Superrealisa agado sekvas neniujn fiksan planon aŭ konvencian fasonon, kaj ke Superrealistoj estas fine malfilistroj.
Kuniwo Nakamura
(japane 中村 國雄 Nakamura Kunio, naskiĝinta la 24-an de novembro 1943, mortinta la 14-an de oktobro 2020) estas palaŭa politikisto, devenanta el japana familio.
Li estis la ŝtata prezidanto de Palaŭo inter la jaroj 1993 kaj 2001, post kiam la antaŭajn kvar jarojn li jam funkciis kiel vicprezidanto.
Kálmán Oszóczki
Kálmán OSZÓCZKI [oso:cki] estas rumania hungara historiisto. Li naskiĝis en Tiream la 5-an de decembro 1931.
Kariero
Kálmán Oszóczki diplomitiĝis en Universitato Bolyai de Kluĵo pri historio (1957). Li estis ĉefarkivisto de Ŝta Arkivejo de Baia Mare (1957-91). Li esploris la historion de baia Mare kaj ĝian ĉirkaŭaĵon. En 1995 li translokiĝis en Hungarujon. Li estis kunulaŭtoro de arkivejgvidilo Maramureș (1974).
Universitato de Scienco kaj Teknologio de Togolando
La Universitato de Scienco kaj Teknologio de Togolando (franclingva: Université des sciences et technologies du Togo, USTTG) estas privata universitato situanta en Lomeo en Togolando.
KiKA
KiKA (plennome Kinder-Kanal, do "porinfana kanalo") estas la nomo de germanlingva televida kanalo kun programo por infanoj kaj adoleskuloj.
Karaktero
KiKA rezignas pri reklamo kaj montro de brutalaĵoj kaj volas peri virtojn spertojn informadojn, elsendante ek de la 1-a de januaro 2003 inter la 6-a kaj la 21-a horo. Dum la pli frua antaŭtagmezo ĝi celas la amuzigon de etinfanoj per ludserioj kaj desegnofilmoj, poste ĝis vespero oni sin direktas al pli maljunaj.
Ernst Zahn
Ernst ZAHN (naskiĝinta la 24-an de januaro 1867 en Zuriko, mortinta la 12-an de februaro 1952 en Meggen LU) estis svisa verkisto.
Liĥobori (stacio)
Liĥobori (Лихоборы) (ĝis 2020 NATI, НАТИ) estas stacidomo por pasaĝeroj sur la ĉefa vojo de la Oktjabrjskaja fervojo en Moskvo.
La nomo de la stacio devenis de apuda Scienca Motora Instituto (NAMI), kies traktora branĉo estis reorganizita en 1946 en Sciencan Traktoran Instituton (NATI).
KiKA
Karaktero
La ARD- filio Mezgermana Radio(MDR) ĉefe engaĝiĝas en la programfarado kaj la laborantoj de KiKA estas dungitoj de MDR. Afergvidanto nomumita interkonsente de ARD kaj ZDF estras komisionon responsan por la programo; por komisiono oni elektas po 4 reprezentantojn de ARD kaj ZDF
Serioj
La sidejo de la kanalo estas en la urbo Erfurt. Ekzemplo konata de porjunulara serio estas Schloss Einstein, kies eksteraj kulisoj estas ĉe Kastelo Neideck.
Liĥobori (stacio)
Ĝi konsistas el du flankaj kajoj, ligitaj per ponteto.
En 2018, proksime al la stacio estas planite konstrui remizon "Liĥobori" por la Lublinsko-Dmitrovskaja linio de la Metroo de Moskvo.
Ernst Zahn
Vivo
Oni elektis lin en 1913 prezidanton de la Sviva asocio de verkistoj (SSV). Fervore preferante Germanion dum la Unua Mondmilito, li jam unu jaron poste devis rezigni pri la posteno. En 1916 li ĉesis deĵori kaj komencis vivi kiel verkisto en Meggen kaj Zuriko. Estante svisa patriota poeto, li tamen havis siajn plej grandajn sukcesojn en Germanio. Post la Dua Mondmilito oni forgesis lian verkaron.
Greußen
Greußen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kyffhäuser de la federacia lando Turingio, kaj krome estas la administra centro de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Greußen, kvankam ĝi ekde 2021 mem ne plu apartenas al ĝi. Fine de la jaro la urba komunumo havis  loĝantojn.
Historio
Laülegende post la Batalo de Burgscheidungen (531) frankoniaj batalantoj eksetlis en la Greußen-valo kaj ĉirkaŭ en 730 Sankta Bonifaco fondis kapelon ĉe tri tilioj inter Greußen kaj Clingen. La unuaj veraj spuroj pri setlejo en la kerna urbo datumas ĉ. de la jaro 900. Dokumentoj atestas ke landgrafo starigis merkatejon en la 1250-a jaro. En 1319 la Hohnsteiner-grafoj enfeŭdigitis per Marktgruzen kaj en 1353 Greußen iĝis urbo. La grafoj de Schwarzburg ekposedantis en 1356. La urbanoj sekve rajtis starigi muraron, okazigi bazarojn, stampi proprajn monerojn kaj ekzerci la malaltan juĝadon. La Germana kavalira ordeno, kiu havis sidejon ĉe Griefstedt, insistis pri konstruo de vejro ueste de Greußen kaj de artefarita flanka fluujo ĉe la nordo de Greußen-valo. Ĉirkaŭ unu jarcenton poste faritis laŭ ordono de la landgrafo ankaŭ ĉe la suda krutaĵo foso por sekurigi la akvoprovizo kaj de la burgo kaj de la urbo Weißensee. Danke al la akvoforto de tiuj du fosaĵoj (nome de schwarzburga kaj saksia Helbe-riveroj) ne malpli ol 20 muelejoj povis moviĝi sur distanco de sume ĉ. 20 km. Tiam komenciĝis ankaŭ la ekspluatado de tufo. Tiaj brikoj uzitis por konstruaĵoj enurbe kaj en la ĉirkaŭaĵo (ekz. Runne-burgo ĉe Weißensee).
Pozitivas ankaŭ la konduko de gravaj komercaj vojoj tra Greußen kaj floradis komercado per vino, lanaĵoj kaj izatido. Novaj urbaj statutoj ekvalidis en 1556.
Fajregoj en 1491, 1687 kaj 1834 iom bremsis la evoluon de Greußen kaj detruis la malnovajn konstruaĵojn, reduktigis la nombron de dokumentoj, damaĝis arĥivojn. Industriigo ankaŭ por Greußen havis multajn pozitivajn aspektojn. Gravege por tio estis la konstruo de Ŝtata ŝoseo disde Sondershausen al Greußen kaj Erfurto en la jaro 1842-a sen forgesi pri la bonfara alveno de fervojo sur la linio inter Nordhausen kaj Erfurto en 1869. Ambaŭ aferoj eksenbridigis konstruadmanion. Tiam la unuaj domoj estiĝis ankaŭ ekstere de la ĉirkaŭfortikaĵo. En 1873 sukerfabriko ĉe la stacidomo, en 1888 maltejo (kie poste estis la ĝis la 1980-aj jaroj ekzistanta laborejo de ordinara fajenco), en 1895 laktejo, en 1897 viandfabriko malfermiĝis.
Sed ankaŭ la servoj moderniĝis: alvenis en 1888 nova lernejo, poŝtejo, du gazetoj ("Schwarzburger Zeitung" en 1852 kaj "Greußener Zeitung" en 1887), elektra lumigado en 1899, moderna tubaro por akvoprovizado en 1909.
Ekfloris ankaŭ la socia kaj kultura vivoj en la urbo kaj societoj naskiĝis multaj. Plibeliĝis la silueto urba kaj la stratoj ricevis pavimon bonkvalitan. En iamaj muraraj fosoj novaj aferoj plantitis kaj Karlo-placo ekpretis por sportaj kaj popularaj festoj. Ekkultivitis tiam ankaŭ la monto Hängsberg. Ĉio bona interrompitis per la Unua mondmilito dum kiu 120 urbanoj falis. La inflacio de la 1920-aj jaroj pli e estis malhelpa la normala disvolviĝo. Ekde 1925 ekz. per instalo de aŭtunaj merkatoj revivigis oni komercon kaj metiojn. En 1933 konstruitis ankaŭ aperta naĝejo kaj ĉestacidome starigitis grandega grenstokejo en 1936. Dum la Dua mondmilito mortis 19 urbanoj, 24 poloj kaj 92 soldatoj.
Post 1945
Liberiĝo de naziismo venis en la 11.4.1945 fare de Usona Armeo. Okupiĝo faritis en la 4.7.1945 fare de la Ruĝa Armeo. La komunistoj ŝanĝis ĉion laŭ ilia ideologio (ekz. koncerne la terendistribuon). Dum vintro 1945/46 arestiĝis 38 junuloj pro sur nenion bazita fi-denunco el kiuj nur 14 revenis el Sovetunio en 1950. Ĝis 1961 ne malmultaj fuĝis en la liberan parton de Germanio.
En 1947 stariĝis grenosilo ĉe Günther-muelejo. Inter 1952 kaj 1955 Greußen apartenis al distrikto Sömmerda. En 1953 konstruiĝis kampara doktorejego. Ekde 1960 estiĝis nova kvartalo ĉe Kirchberg-monto. Post la fina abolicio de agrikulturaj posedadoj en 1974 venis kolĥozo kaj frukto-kombinato ankaŭ al Greußen. Ekde 1985 la trafiko en la urbokerno tre redukteblis danke al konstruo de la ringostrato F4.
Vidindas i.a. la mezepoka urbomuraro kun apuda parka verda zono, la pli ol sep jarcentojn aĝa Helbe-kanalsistemo, la 1 km fora Kastelo Grüningen (kun siaj ligiĝoj al la historia poeto kaj sciencisto Novalis fine de la 18-a jarcento).
21775 Tsiganis
21775 Tsiganis estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la greka astrofizikisto Kleomenis Tsiganis de la Universitato Aristotelo de Tesaloniko, kiu laboras pri la kaosa difuzo de la asteroidoj kaj de la efiko de la Granda Malfrua Bombado sur la struktuo de la nuboj da kaj la ĉefa asteroida zono.
Tiszakóród
Tiszakóród [tisakOrOd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat.
Situo
Tiszakóród situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, kiu estas samtempe limo inter Hungario kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj. Vásárosnamény troviĝas 38, Fehérgyarmat 24 km-ojn for.
424 Gratia
424 Gratia estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico.
Bitetto
Bitetto estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Bari. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Binetto, Bitonto, Bitritto, Modugno, Palo del Colle kaj Sannicandro di Bari.
Úsilné
Úsilné estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 5 km nordoriente de la centro de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1333.
Gyula Ötvös
Gyula ÖTVÖS [oetvoeŝ] estas rumania hungara lokhistoriisto. Li naskiĝis en Kisborosnyó la 8-an de junio 1939.
Kastelo Schöneck
La kastelo Schöneck situas sur roko en la Ehrbachklamm (ravino de la rojo Ehrbach sur la urba teritorio de Boppard, urboparto Herschwiesen, ĉe la Hunsrück. Boppard estas urbo ĉe Rejno en la distrikto Rhein-Hunsrück, en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Preĝejo Sankta Mario (Maria Alm)
Preĝejo Sankta Mario (germane: Wallfahrts- und Pfarrkirche hl. Maria) estas romkatolika pilgrima kirko en Maria Alm, Aŭstrujo. Kune kun la ĉirkaŭanta tombejo ĝi estas monumentprotektataĵo. La kirko apartenas al la Dekanujo de Saalfelden. Ĝia interno grandas de 35x20 metroj ofertante ĉ. 900 sidlokojn en benkaro bele marketrita. Profundaj restaŭradoj faritis inter 1931-33 kaj 1985-89.
Historio kaj arĥitekturo
La unua konstruaĵo estiĝis romanikstile post 1150 kion atestis elfosadoj en 1987. Dua estiĝis dum la tempo de frua gotiko: la kirko tiam larĝas tiom kiom la nuna meza navo. De tiu ĉi konstruaĵo konserviĝis la turo kiu okaze de la alikonstruo de 1508 plialtigitis ĝis alteco de 83 metroj (kun okulfrape pinta verto). La turo estas kvinetaĝa. Ĉe la tria estas pentraĵo kun edifa bildo, ĉe la kvara ses blazonŝildoj, ĉe la kvina du datindikoj (1518 kaj 1905) kaj tripartitaj fenestroj. Unuetaĝa tura antaŭhalo ĉirkaŭas ĝin je tri flankoj. Temas pri la plej alta en tuta Salcburgio superante la turojn de la Katedralo de Salcburgo je unu metro. Konstruite ĉ. la jaro 1500 ĝi unue plialtigitis en 1635. La pinta spajro okangula de 1718 estas belega ĉarpentajo. La unuaj sonoriloj venis jam en 1500 kiuj forprenitis por servi kiel alarmiloj en Supra Pinzgau okaze de la kamparana ribelo de 1526. Novaj sonoriloj de 1560 fanditis dum la Dua mondmilito. Ilin anstataŭis sonoriloj el stana bronzo de 1949 (fare de Hamm el Grödig). La horloĝo tura estas de 1913.
En 1508 alvenis trinava halo kaj galerio masonita. La suda sakristio aldonitis en 1698 kaj la antaŭhalo ĉirkaŭ la uesta turo novigitis en 1709. Promociiĝo je paroĥa kirko fariĝis en la 1858-a jaro. Ĉirkaŭ la 1800-a jaro starigitis ĉe la maldekstra antaŭo golgota statuogrupo. Dekstre estas kopio de artaĵo de la sinjoro Jesuo Kristo laŭ Wies supre de kranoj el iama tombejo aranĝitaj laŭ baroka modo malantaŭ bela fera krado. Ekstere etendigis oni la kirkon per malaperita antaŭhalo (Obsten), eble uzante ŝtonojn de la burga ruino pri kiu eĉ ne la situo konatas.
Tombejo kaj Palestino-kapelo
Tombejo kiu jam ekde komenco de la kirko troviĝas apude plurfoje per rojoj (Griesbach, Krallerbach) surŝutitis kaj detruitis, sed ĉiam denove rekonstruitis. Antaŭ la antaŭhalo etas ses tomboj de pastroj kun gisferaj krucoj. Surtombeje estas ankoraŭ 12 malnovaj barokaj krucoj. Eta tombejo kapelo staris ĝis la tombejetendiĝo de 2005 ĉe la tombaja muro. Ekde tiam ĝi restaŭrite centras.
Oriente de la kirko estas Palestino-kapelo okangula kun interna diametro de 6 metroj. Johann Ebner (ankaŭ Ilgenhansl) komisiis ĝian konstruojn post sia vojaĝo al la Sankta Tero en 1856 por digne deponi la multon da memoraĵoj kunportitaj disde Palestino kaj Romo. La kapelo estas el granito kaj ardezo kun turo el tofaj ŝtonoj kun baroka resurektaĵo ĉefasade. Interne estis 4 metrojn longa panoramo pri Palestino metie amatorita de Ilgenhansl mem, du niĉaj kaj du rokokaj relikvujoj.
Domo de la paroĥestro
Iam la nuna sakristiana domo servis kiel domo de la vikario (kaj eĉ kiel lernejo!). Nur ĉirkaŭ la jaro 1740 konstruitis propra paroĥestrejo, impresa ejo pluretaĝa. Pro la multo da pilgrimantoj necesis ofte gastigi fremdajn pstastrojn. Ene troviĝas altvalora biblioteko kun verkoj el la 16-a jarcento, lignoskulptaĵoj kaj kuprogravuraĵoj. Taŭgigo doma por novaj bezonoj faritis en 1955.
Altaroj
La kirkon-eniranto bonvenigatas per baroka fortimpresa tuto kun centriĝo je la laŭdo de la Dipatrino. La diboĉa interno kreitis en tempo kiam kontraŭreformacio jam estis venkinta. La ĉefaltaro similas al sinfonio de kreiveco de surlokaj artistoj. Marmoraj kolonoj kaj multo da jubilantaj anĝeloj ĉirkaŭas la Madonon, grac-artaĵon el Salcburgio aŭ eble Sudtirolo (pro similaĵoj al madono de Michael Pacher). La dipatrina vestaĵo havas faldojn gotikajn. Eble en la 17-a jarcento ĝi anstataŭis gotikan pilgrimbildon, kiu poste pendigitis malantaŭ la ĉefaltaro. De tie ĝi ŝtelitis en 1925. La resto altara (de 1753) estas verko de la ĉarpentisto Veit Häusl el Maria Alm, de la skulptisto Daniel Mayr el Gerling (statuoj de Simon Stock kaj Terezo supre de la portaloj) kaj de la pentristo Georg Kreuzer el Saalfelden (bildo pri Dipatro). Ĉe la ĉefaltara malsupro estas alia Mario-bildo kaj post la orgeno Mario prezentatas kiel helpantino de montaranoj. La statuoj de Katarino kaj Barbaro, kiuj iam estas ĉeĉefaltare, intertempe alilokigitis en la tombejan kapelon de kie la originalaĵoj ŝtelitis. Ankaŭ artaĵo pri la bapto de Jesuo de sur la baptujo kontraŭleĝe forprenitis.
La maldekstra flanka altaro kun bildo de Sankta Georgo datumas de 1720, la dekstra de 1685 (verko de Jesacher el Saalfelden). La ĉefa bildo prezentas la Dipatrinon kaj Sanktan Anna kun statuoj de Benedikt Faistenberger el Kitzbühel. Malantaŭe oni havas suraltare grandan bildon pri la naskiĝo de Jesuo fare de Franz Anton Ebner (1744) kiu eble venis tien-ĉi el la princĉepiskopa rezidejo de Salzburg. Meze staras Johano Nepomuka (de Daniel Mayr, 1760). La krucaltaro ĉefenestrara donacitis en 1738 fare de la vikario Martin Weißpacher skulpitite de Daniel Mayr. La lindan kradon feran antaŭ la altara zono faris la surloka forĝisto Josef Pachtl.
10746 Mühlhausen
10746 Mühlhausen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la germana urbo Mühlhausen en Turingio, en la tempo de la Karolidoj, loĝejo de imperiestroj kaj reĝoj. Ĝi iĝis stata urbo 1180 kaj ano de la Hansa ligo en 1418. Johann Sebastian Bach estis orgenisto tie en 1707-1708. La netuŝita urbo estas juvelo de urba planado en mezepoko.
Gregor Gysi
Gregor Gysi (* la 16-an de januaro 1948 en Berlino) estas germana juristo, advokato por disidentoj, kaj politikisto, kiu membras en la politika partio Die Linke ("La Maldekstro").
Ekde la jaro 2005 li kune kun Oskar Lafontaine estas prezidanto de la frakcio de maldekstruloj en la nacia parlamento Bundestag. Antaŭe li de 1990 ĝis 1998 estis prezidanto de la parlamenta grupo kaj de 1998 ĝis 2000 de la parlamenta frakcio de la maldekstra partio PDS. Inter la jaroj 1989 kaj 1993 li estis partia prezidanto unue de ŝtata socialisma partio SED " socialista unuigho" de GDR (kies membro li estis de 1967) kaj poste de la sekva partio PDS. Dum la jaro 2002 li estis senatano (ministro) pri ekonomio, laboro kaj virinoj de la germania federacia lando Berlino. - en reunuighinta germanio.
Li estis akuzata pro kunlaboro kun la sekureca servo ( Stasi) de GDR .Sed mankis indicoj.
Nauranoj
Nauranoj estas etno devena el Nauro, insulo en la Pacifiko, nordoriente de Papuo-Nov-Gvineo, kiu havas sendependan respublikon. Nuntempe nauranoj vivas nur sur tiu insulo, krom malgranda nombro, kiu loĝas ĉefe en Aŭstralio.
Antaŭkolonia epoko
Kvankam ekzistas nenia arkeologia pruvo, oni taksas, ke la unuaj homoj, verŝajne mikroneziaj kaj melaneziaj navigaciantoj, alvenis dum antikvo sur la insulon. Komence de la 12-a jarcento a.K. alvenis novaj enmigrantoj el la ĉinaj marbordaj regionoj tra Filipinoj. Tiuj popoloj miksiĝis inter si kaj verŝajne ankaŭ al najbaraj popoloj polineziaj. Nauranoj estis tiam organizataj en dek du triboj kun komuna religio, ili vivis de agrikulturo (kokoso, banano, pandano, takamaka - calophyllum inophyllum), fiŝkaptado kaj fiŝbredado.
Ekde 1830 eksteraj popoloj alvenis sur la insulon malkovritan en 1798 de britoj. Iuj eŭropanoj surteriĝis kaj enkondukis konceptojn ĝis tiam nekonatajn de la nauranoj, kiel mono kaj perforta konfliktsolvo. Tiaj kontaktoj kun la okcidenta civilizo havis malbonegajn influojn al la naura socio kaj fine estigis civilan militon, kiu mortigis centojn da nauranoj inter 1878 kaj 1888. Samtempe malsanoj kiel gripo, disenterio kaj tuberkulozo decimis la popolon, kies imuna sistemo ne povis lukti kontraŭ tiuj malsanoj. La nombro de nauranoj malkreskis tiel de 1.400 loĝantoj en 1843 ĝis 900 en 1888.
Kolonio
Ekde 1888, la germana imperio koloniigis la insulon kaj venigis aliajn popolojn kiel laboristojn: ĉinojn kaj loĝantojn de la insuloj Gilbert kaj Karolinoj. Samtempe kristanaj misiistoj evangeliigis, edukis kaj okcidentigis la nauranojn, kiuj iom post iom perdis referencojn al sia kulturo, forlasis siajn religion, kutimojn, socian strukturon kaj preskaŭ sian lingvon. En 1906, ekis la elfoso de fosfato sur la centra ebenaĵo de la insulo kaj la nombro de vilaĝoj malkreskis de 169 en 1900 ĝis 110 en 1920.
Fine de la unua mondmilito Nauro transiris al Unuiĝinta Reĝlando tra ties kolonio de Aŭstralio. De tiam estiĝis la ideo, ke nauranoj povos malaperi kiel etna grupo. La tiamaj aŭtoritatoj rimarkis, ke la nombro de nauranoj malkreskis sekve al gripepidemio al kiu supervivis nur 1.068 homoj. Ili tiam kreis la koncepton de Angam-tago (angam estas la naura vorto por festo, ceremonio) por kreskigi naskiĝojn: la 1.500-a naurano ricevos donacojn kaj honoron de la tuta insulo okaze de sia naskiĝo kaj tiu tago estos festata ĉiujare. La 26-an de oktobro 1932, Angam-tago estis festata unuafoje pro la naskiĝo de Eidegenegen Eidagaruwo, la unua Angam-bebo.
Dum la dua mondmilito Nauro suferis relative malmulte pro bataloj, sed estis okupata de 1942 ĝis 1945 de la japana imperio. La 1850 nauranoj rajtis libere moviĝi, sed nutraĵoj estis malmultaj. En septembro 1943, la japanoj forkondukis 1.200 nauranojn al Truk-insuloj, por uzi ilin kiel laboristoj, sed ankaŭ ĉar pro la usonaj bombadoj ne plu troveblis sufiĉe da nutraĵoj sur Nauro. Nur 737 inter ili supervivis kaj revenis al Nauro la 31-an de januaro 1946; la Angam-bebo Eidegenegen Eidagaruwo estis inter tiuj, kiuj mortis kaj ne revenis. La nombro de nauranoj malkreskis tiam ĝis 1.369, sed la 31-an de marto 1949 Angam-tago okazis duafoje en la historio de Nauro pro la naskiĝo de Bethel Enproe Adam. De tiam la nombro de nauranoj ne ĉesis kreski.
Sendependeco
Estrante la tutan ekonomion de la insulo la nauranoj daŭre laborigis enmigrintajn laboristojn (ĉefe ĉinojn) kaj akceptante konsumsocion atingis altegan vivnivelon. Malagado kaj malbona vivhigieno (industriaj nutraĵoj, tabako, alkoholaĵoj ktp.) sekvis kaj havis gravegajn sekvojn al la sanstato de la plimulto de la loĝantoj. Tiel kreskis ekzemple la nombro de diabetmalsanuloj kaj trodikuloj, kio malpligrandigis la mezan vivodaŭron.
Geografia lokiĝo
Nuntempe la plej multaj nauranoj loĝas sur la insulo Nauro, ĉefe en komunumo situanta en la sudokcidenta parto de la insulo ĉe la marbordo. Aliaj vivlokoj estas malgranda komunumo ĉirkaŭ la laguno Buada, la nura priloĝata loko de la centra ebenaĵo.
Kelkaj nauranoj loĝas eksterlande, ĉefe en Aŭstralio. Tiuj estas aŭ riĉuloj aŭ studentoj, kiuj studas en aŭstraliaj universitatoj.
Tradiciaj kutimoj
Antaŭ koloniiĝo de la insulo fine de la 19-a jarcento ekzistis 169 vilaĝoj. Nauranoj apartenis al unu el dek du triboj, kies simbolo estas nuntempe la blanka dekdubranĉa stelo sur la flago de Nauro.
La 12 triboj nomiĝis: Deiboe, Eamwidamit, Eamwidara, Eamwit, Eamgum, Eano, Emeo, Eoraru, Irutsi, Iruwa, Iwi kaj Ranibok.
La naura socio estis totemisma kaj pacema, kiel atestas la unua nomo de Nauro: agrabla insulo. Homoj vivis kreskigante de kokosujojn, bananujoj, pandano-ujojn kaj takamaka-ujojn (forbruliginte la praarbaron) kaj bredis porkojn.
Nuntempe naruanoj stokas kokosojn en formo de kopro kaze de ontaj trosekecoj pro meteologiaj eventoj kiel Ninjo. Kokoslakto estas fermentita por produkti alkoholaĵon ameran. De centoj da jaroj naruanoj bredis fiŝojn, kaptante ĉanosojn (chanos chanos) en la laguno kaj metante ilin en la Buada-lagunon, lago meze de la insulo, kaj en la Anabar-lagunon.
Fiŝbredado estis socia organizado inter la diversaj triboj: la bredejoj estis disigitaj de muroj laŭ triboj, la zorgo pri la fiŝoj estis aferoj de la viroj, kiuj regule moviĝis la akvon en la basenoj por oksigenigi la akvon kaj alportis nutraĵojn. Al infanoj estis malpermesite ĝeni la fiŝojn kiam ili baniĝis en la basenoj. .
Okcidentiĝo
Unuaj kontaktoj kun la okcidenta civilizo per komercŝipoj kaj maloftaj eŭropaj loĝantoj sur la insulo estigis civilan militon inter la triboj, kiu mortigis centojn. Por pacigi kaj unuigi denove la nauranojn, la germana imperio okupis la insulon kaj deklaris la ĉefon Auweyida kaj ties edzinon Eigamoiya reĝon kaj reĝinon de Nauro. Tiujn honorajn titolojn ili havis ĝis 1920. Pro la kolonoiĝo la naura socio perdis siajn originajn strukturon, kutimojn kaj tradiciojn: katolikismo anstataŭis totemismon, la naura lingvo perdis siajn dialektojn, unuiĝis kaj alprenis neologismojn el la germana lingvo, kristana geedziĝo anstataŭis poligamion, tradiciaj dancoj konsiderataj tro seksumaj estis malpermesitaj, zontukoj estis anstataŭitaj de okcidentaj vestaĵoj kaj oni forlasis masaĝojn kun kokosoleo. La koloniistoj, kaj germanaj kaj britoj, malmulte zorgis pri la nauranoj, kaj tiuj ricevis nur malgrandegan parton de la mono gajnita de la fosfatelfosado.
Tia situo daŭris ĝis la 1960-aj jaroj, kiam la sendependiĝo ebligis al nauranoj plibonigi sian vivnivelon. Ekde tiam, ili profitis mem de ĉiuj beneficoj de la eksportado de fosfato kaj la socio iĝis konsumadsocio (industriaj nutraĵoj, tabako, alkoholaĵoj, aŭtoj, televidiloj, hejmaj elektraj aparatoj ktp.). Nauranoj kreis ĉiajn infrastrukturojn necesajn al ŝtato kaj popolo sur izolita insulo (kongrescentro, flugkompanio, komunikadstrukturoj ktp.). Tiu epoko de riĉeco finiĝis en la 1990-aj jaroj, kiam la fosfatrezervoj ekelĉerpiĝis kaj investoj eksterlandaj evidentiĝis neprofitdonaj. Malriĉiĝintaj nauranoj spertis la rebaton de sia okcidentiĝinta vivo: kresko de malsanoj pro malbona vivohigieno.
Mitologio kaj religio
Antaŭ kristaniĝo, nauranoj sekvis toteman religion monoteisman, bazintan je mitologio ĉirkaŭ kosmogonio. Eijebong estis la diino de virineco kaj Buitani, insulo de spiritoj. Pluraj ritualoj estis ligitaj al tiu religio, kiel ekzemple ĉiunokta trinkado de amara trinkaĵo farita el kava por viroj aŭ la ĉiutaga farunofero al la spirito de la hejmo. Laŭ la naura kosmogonio, araneo nomita Areop-Enap kreis la mondon el mitulo, du helikoj kaj vermo, kaj homoj el ŝtonoj.
Ekde la kristaniĝo je la fino de la 19-a jarcento nur tre malmultaj nauranoj ankoraŭ subtenas tiun mitologion, kiu nuntempe folkloriĝis. Nuntempe ĉirkaŭ du trionoj de la nauranoj deklaras aliĝi al protestantismo, la ceteraj al katolikismo.