cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jan Zamoyski
Kanceliero kaj hetmano
Tiu nomumo, kvankam ĝi estis bone akceptita en tiu epoko, estis teknike neleĝa, pro tio ke li partoprenis en la longa kaj nekonkludiga "Sieĝo de Pskov", kiu finiĝis per la "Pactraktato de Yam-Zapolsky", en 1582. Kvankam Zamojski ne sukcesis kapti Pskovon, li drenis la rusajn rimedojn, kaj la kuranta sieĝo estis la plej grava kialo por la fina traktato, kiu estis alte favora al Pollando. En junio 1583, Zamojski trianupte edziĝis al Gryselda Báthori (1569-1590), iu parencino el la reĝo Báthori ĝustadire. En majo 1584, la trupoj de Zamojski kaptis la komandanton Samuel Zborowski (mortis 1584), iu noblulo kies mortokondamno pro perfido kaj murdo estis pendantaj antaŭ preskaŭ unu jardekon. Iom poste, per konsento de la reĝo, Zborowski estis ekzekutita. Ĉi-politika konflikto inter Báthori, Zamojski kaj la familio Zborowski, enkadriĝinta kiel ŝoko inter la monarko kaj la nobelaro, iĝis la plej granda ripetiĝanta polemiko en la interna pola politiko dum multaj jaroj, komencante kun grava disputo en la Elekto-kunveno de 1585.
Postaj jaroj
Post la morto de Báthori, en 1586, Zamojski helpis Sigismondon Vasan konkeri la polan tronon, batalante en la mallonga civilmilito kontraŭ la fortoj subtenantaj la Habsburgan arkidukon Maksimilianon la 3-an el Aŭstrio (1558-1618). La subtenanta tendaro de Sigismondo kolektiĝis ĉirkaŭ Zamojski, dum Maksimiliano estis apogita de la familio Zborowski. Zamojski defendis Krakovon kaj venkis la trupojn de Maksimiliano en la "Batalo de Byczyna", en la 24-a de januaro 1588.
Manfredini
Manfredini estas la familia noomo de jenaj personoj:
Jan Zamoyski
Postaj jaroj
En tiu batalo, kiun la historiisto Sławomir Leśniewski priskribas kiel "unu el la plej gravaj en la pola historio, kaj la plej grava en la militkariero de Zamojski", Maksimiliano estis kaptita kaj dum la "Traktato de Bytom kaj Będzin", en la 9-a de marto 1589, li devis rezigni al ĉiuj pretendoj al la pola krono. Pli malfrue en tiu jaro, Zamojski proponis reformon de la reĝaj elektoj, kio estis preterlasita en la elekto-kunveno.
Manfredini
Manfredini estas itala nobela gento kun jenaj membroj:
Jan Zamoyski
Postaj jaroj
Tiele, Zamojski prezentis projekton kie, en kazo de reĝo-morto, ne ekzistante sukcedanton, iu slava devenanto povus kandidatiĝi al la pola trono. Oni povas hipotezi ke tiu projekto signifus ial unuiĝo inter la katolika Pollando, la Ortodoksa Moskovio kaj la duon-protestanta Bohemio. Sed verdire, ĝi estis iu rimedo malkaŝa kaj mallerta kontraŭ ajna propono de la Habsburga politiko.
Ekde 1589, Zamojski, en sia rolo kiel hetmano, provis malpermesi la intensajn invadojn de la Tataroj laŭlonge de la sudorienta bordo de la Komunumo, sed ne sukcesis. Penante solvi la ripetajn tumultojn en tiu regiono, Zamojski disvolvis planon por transformi Moldavion en nerektan zonon inter la Komunumo kaj la Otomana Imperio, sed tio postulus longan kampanjon.
Zamojski kiel tronoponanto
Intertempe, en la interna politiko de la Komunumo, tuj en la komenco de la regado de Sigismondo la 3-a, Zamojski, kiu antaŭe estis fervora subtenanto de la Reĝoj el la Komunumo, komencis distanciĝi elde la reĝo. Sigismondo rapide alianciĝis al la Habsburgoj, kaj tio kaŭzis malkontenton de la kancelieroj. Zamojski estis malkontenta pri la unuaj planoj de Sigismondo uzi Pollandon kiel saltotablo por konkeri la svedan kronon, ĉar Sigismondo sekrete planis cedi la polan kronon al la Habsburgoj interŝanĝe de ilia apogo al sia rajto al la sveda trono.
La nova reĝo timis la povon de la kanceliero, sed pro la leĝo de la Komunumo, la reĝo tute ne povis eksigi lin el liaj postenoj. Do, Sigismondo proponis al li la vojvodecon de Krakovo, sed Zamojski rifuzis, ĉar se li akceptus, la leĝo devigus lin eksiĝi el la iom malpli prestiĝa sed pli influa kanceliereco. La vero estas ke inter 1590-91, Zamojski iĝis unu el la plej radikalaj oponantoj de la reĝo.
Malkaŝa kverelo inter la reĝo kaj lia kanceliero eksplodis dum la elekto-kunveno de 1591, kiu kulminis per varma interŝanĝo de vortoj kaj la reĝo forlasis la ĉambron. Malgraŭ iliaj streĉitaj rilatoj, nek la reĝo nek la kanceliero deziris la civilan militon. Iom post la kverelo, Zamojski plenumis publikan pardonpeton al la reĝo kaj ilia peza interrilato daŭrus ĝis la morto de Zamojski.
En 1594, Zamojski alifoje ne sukcesis halti Tataran invadon en la sudaj bordoj. La venonta jaro estis pli facile, ĉar en la 20-a de oktobro 1595 li estis venkanto en Moldavio dum la "Batalo de Cekora", kie li helpis la suverenon Jeremia Movilă (regis inter 1595 kaj 1606) gajni la tronon. En 1600, li batalis kontraŭ Mikaelon la Bravan, monarkon el Valaĥio kaj la novan princon el Transilvanio, kiu konkeris Moldavion antaŭ kelkaj monatoj. Li venkis Mikaelon en la "Batalo de Bukovo" (20-a de oktobro 1600) kaj restarigis Jeremian al la trono. Li ankaŭ helpis la fraton de Jeremia, Simion Movilă (Princo de Valaĥio inter 1600 kaj 1607) iĝi dum kelka tempo reganto de Valaĥio, tiele disvastigante la influon de la Komunumo al la Centra Danubo.
En 1600-1601 Zamojski partoprenis en la milito kontraŭ Svedion komandante la Komunumaj fortoj en Livonio. Samtempe li iĝis akra oponanto de tiu milito rilate al la politika scenaro. En 1600 li rekaptis plurajn fortikaĵojn el la Svedoj kaj post unu jaro li kaptis Volmaron en la 19-a de decembro 1601, Felinon en la 16-a de majo 1602, kaj Bialy Kamien-on en la 30-a de septembro 1602. La rigoroj de la kampanjo, tamen, perturbis lian sanon kaj li rezignis al la komando.
Dum la elekto-kunveno de 1603, Zamojski gvidis opozicion al la registaraj reformoj proponitaj de Sigismondo, vidante en ili nur intencoj pri transformado de la Komunumo en absolutan monarkion. Poste, li ankaŭ kontraŭbatalis la planojn de Sigismondo pri interveno en la civilaj militoj kiuj agitis en Moskovio. Li disputis kun Sigismondo je la lasta fojo dum la elekto-kunveno de januaro 1605. Zamojski subite mortis en la 3-a de junio 1605 pro apopleksio. Liaj riĉaĵoj estis heredigitaj de sia sola filo Tomasz Zamoyski (1594-1638).
Spirit-danco
Spiritdanco estas religia movado de indianoj vivintaj en okcidenta parto de Usono, fine de la 19-a jc. Ilia celo estis revivigi la tradician kulturon.
Oni povas paroli pri du apartaj kultoj: ambaŭ devenis de la nordaj pajuteaj sonĝovidantaj profetoj, kiuj vivis okcidenta parto de Nevada. Ili aŭguris la baldaŭan resurekton de la mortintoj, forpelon de la blankuloj kaj tiel ili promesis, ke la indianoj denove havos sufiĉe da agro, manxgaĵo kaj ke ili rajtos reveni al la tradiciaj vivformoj. Por plenumi tiujn dezirojn, oni devas prezenti dancojn kaj kantojn, kiujn la profetoj vidis en la spirita mondo dum siaj sonĝaj vizitoj tie. Oni devis ankaŭ observi la striktajn moralajn regulojn, similajn al tiu de ka kristanismo. Oni devis pace agadi kaj ne batali kontraŭ aliaj indianoj kaj blankuloj.
Multaj dancantoj venis en deliron kaj aŭdis novajn kantojn fare de la sonĝ-aperantaj mortintoj. Aliajn sanigis la rito de la spiritdanco.
La unua spiritdanca kulto formiĝis en 1869, en rondo de Wodziwob, sonĝovidanto (mortis ĉ. 1872) kaj tio disvastiĝis en 1871–73 al la kaliforniaj kaj oregonaj triboj, sed baldaŭ ĉesis aŭ transformiĝis al alia kulto.
La dua spiritdanca kulto venas de Wovoka (ĉ. 1856–1932), kies patro estis helpanto de Wodziwob. Wovoka-on influis la presbiterianoj, sur kies bieno li laboris, la mormonoj kaj la indiana ŝekera eklezio. Ĉe la suneklipso de 1889, li havis vizion pri sia morto kaj interparolo kun Dio en la ĉielregno. Dio komisiis lin por instrui je la nova danco kaj transdonu mesaĝon de la savo.
Wovoka instruis multajn indianojn de diversaj triboj kaj li faris vundojn (stigmojn) sur la mano kaj piedo tiel fortiganta la kredon, ke li estas la nova Mesio, la Jesuo Kristo de la indianoj.
La kredo je la spiritdanco disvastiĝis ĝis rivero Missouri (al la kanada landlimo), ĝis Sierra Nevada kaj norda parto de Teksaso.
La religio komence de 1890 atingis la siuojn preskaxu samtempe kun la siua ribelo. La blankuloj kulpigis la religion pro tio kaj okazis ties neniigo en masakro de Wounded Knee.
Jouillat
Jouillat estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 402 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Jouillat etendiĝas sur 22,44 km², kaj havis 402 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 17 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Jouillat situas je alteco de 546 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Jouillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Eric Auchapt, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Monumentoj
La kastelo de Jouillat estas unu el la plej belaj kasteloj de Creuse. Ĝi nuntempe apartenas al la familio Cheveraux kaj datiĝas de la 15-a jarcento.
Administrado
Jouillat apartenas al la kantono Guéret-Nord, kies ĉefurbo estas Guéret. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
István Boleman (kuracisto)
István Boleman [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Boleman István estis hungara kuracisto, balneologo. Lia nobela antaŭnomo estis dezséri [deĵEri], lia filo estis Géza Boleman.
István Boleman naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio) (alia fonto mencias aliajn datenojn), li mortis la  en Selmecbánya.
Biografio
István Boleman akiris medicinan diplomon en Universitato de Vieno en 1865. Post siaj studoj li estis kuracisto en sia naskiĝurbo aŭ en ties ĉirkaŭaĵo. Post 4 jaroj li kuracadis la ministojn en Vihnye, poste li okupiĝis pri la loka banejo. Li iĝis titulara ĉefkuracisto de Bars kaj reĝa konsilisto. Li levis al alta nivelo la bankulturon en Vihnye, li kreis tie banterapion laŭ scienca nivelo. En 1890 li estis ĉefa fondinto de hungara balneologia societo. Post la emeritiĝo li vivis plu en sia naskiĝurbo.
C. J. Pascoe
C. J. Pascoe (naskiĝis la 3-an de junio 1974) estas usona sociologo kaj verkisto. Ŝi estis helpinstruisto en Colorado College, kaj nuntempe estas profesoro ĉe la Universitato de Oregono. Ŝia esplorado ampleksiĝas al genro, juneco, homofobio, sekseco kaj novaĵmedio.
Strata arto
Foje tiu arto ne celas enspezon, sed nur pliriĉigi la socikulturan vivon kaj la etoson de stratoj, placoj, parkoj ktp. Foje la artistoj petas monkompenson de preterpasantoj kiuj estu dankemaj pro la artaj kontribuoj. Tiukadre la vidaj artoj (pentraĵoj) similas al muziko, tio estas surstrataj muzikistoj plej ofte konsideras sian artan partoprenon kiel enspezofonton, plej ofte sian ĉefan enspezofonton. Foje la celo inkludas socipolitikajn nuancojn, kiel protesto pro vivkondiĉoj, ribelemo ktp. Foje junaj kvazaŭartistoj miksas la artisman intencon de murpentraĵoj kun simplaj subskriboj kiuj celas nur lasi ateston de ilia estado aŭ supozata gravo. Tia agado foje estas metata sur vagonoj aŭ aliaj veturiloj, tiele ke temas pri moviĝantaj artaĵoj aŭ kvazaŭartaĵoj.
Mandelbachtal
Mandelbachtal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saarpfalz de la federacia lando Sarlando. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Strata arto
Malofte, sed ja tio okazas, surstrataj artistoj, normale anonimaj kiel oni menciis, iĝas tutmonde konataj kiel ĉe Banksy. Foje urboj mem protaktas tiun arton kiu povas iĝi grava ingredienco de la turismaj allogaĵoj aŭ kulturaj interesaĵoj, kiel okazas en Bruselo (rilate al la belga skolo de bildstrio) aŭ Angulemo (rilate al Festivalo de Bildliteraturo). Foje tiu surstrataj murpentraĵoj celas trompaĵojn (trompe-l'œil) en grandaj interaj flankaj muroj aŭ fermitaj fenestroj mem ktp.
Unu el la plej popularaj landoj por strata arto kaj grafito estas Gambio kiu troveblas eĉ en foraj vilaĝetoj, apartenantaj al la projekto Wide Open Walls por kiu famaj artistoj venas al Gambio por pentri sur muroj.
Santo Domingo Tehuantepec
Santo Domingo Tehuantepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santo Domingo Tehuantepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 515.
Geografio
Santo Domingo Tehuantepec apartenas al la distrikto Tehuantepec al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono Istmo), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 57163 loĝantojn. El tiuj estis 27724 viroj kaj 29439 virinoj. La komunumo havas surfacon de 965,80 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5846 indiĝenoj. El tiuj 4816 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 4816 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Krtov
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1379.
Éva Saáry
Éva Saáry [ŝAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Saáry Éva estis hungara geologo, fotisto, poeto, pentristo, vojaĝisto. Ŝia unua edzo estis János Dedinszky, ŝia (dua) geedziĝa nomo estis (hungarsisteme) Larroudé-Saáry Éva.
Éva Saáry naskiĝis la en Balatonkenese (Hungario), ŝi mortis la  en Lugano (Svislando).
Biografio
Éva Saáry frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste ŝi akiris geologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952. Intertempe ŝi studis fotadon de Jenő Sevcsik, pentradon en privata lernejo de Jenő Szimon, eĉ ŝi lernis ankaŭ muzikon, dancon. Post la diplomo ŝi laboris en pluraj entreprenoj, kie ŝi esploris naftojn kaj ercojn. Post la Hungara revolucio de 1956 ŝi disidis al Svislando, sed ŝi laboris en Francio, poste en ties kolonio en Afriko. Ŝi edziniĝis (en la dua fojo) al franco, tial ŝi akiris francan ŝtatanecon. Ŝi naskis 2 filinojn, pro la edukado la familio translokiĝis al Lugano. Ekde 1959 ŝi konstante kontribuis en hungaraj gazetoj aperintaj en la okcidentaj landoj (post falo de la socialismo ankaŭ en Hungario). Ekde 1965 ŝiaj pentraĵoj kaj fotoj estas videblaj en ekspozicioj. Ŝi partoprenis ekzemple en svisa ekspedicio al Kilimanĝaro en 1969. Ŝi ricevis premiojn inter 1973-2014.
Jutta Krüger
Jutta Krüger estas la nomo de jenaj personoj:
Prezidanto de Argentino
La prezidanto de la Argentina Nacio (en hispana Presidente de la Nación Argentina), kutime konata kiel prezidanto de Argentino, estas la ŝtatestro de Argentino. Laŭ la nacia konstitucio, la prezidanto estas ankaŭ la Ĉefministro de la federa registaro kaj Ĉefkomandanto de la armeo.
Tra la argentina historio, la ŝtatestreco suferis multajn ŝanĝojn, kaj laŭ la titolo kaj laŭ siaj trajtoj kaj povoj. La lasta prezidanto estis Cristina Fernández de Kirchner, el la 10-a de decembro 2011 ĝis decembro 2015. La nuna prezidanto estis Mauricio Macri, el la 10-a de decembro 2015.
Dubh
Dub mac Maíl Coluim aŭ Dubh mac Mhaoil Chaluim (mortis en 967) estis reĝo de Skotlando. Li estis filo de Malkolmo la 1-a (Máel Coluim mac Domnaill) kaj sekvis al la trono kiam Indulf (Ildulb mac Causantín) estis mortigita en 962.
La Kroniko registras ke dum la regado de Dubh, la episkopo Fothach, plej probable episkopo de St Andrews aŭ de Dunkeld, mortis. La restanta raporto estas de batalo inter Dubh kaj Cuilén, filo de la reĝo Ildulb. Dubh gajnis la batalon, en kio Duchad, abato de Dunkeld, foje supozita esti prapatro de Crínán de Dunkeld kaj Dubdon, la mormaer de Atholl, mortis.
Estas dirite ke sia korpo estis kaŝita sub la ponto de Kinloss kaj la suno ne brilis ĝis ĝi estis trovita kaj entombigita. Eklipso kiu okazis la eble estas la origino de ĉi tiu historio.
Dubh havis almenaŭ unu filon, Kenneth la 3-a (Cináed mac Dub).
Loulans-Verchamp
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
NGC 3044
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Würzburg
La eksterdistrikta urbo Würzburg, esperante Vircburgo aŭ foje Vurcburgo, historie latine Herbipolis, laŭ tio ankaŭ eblas Herbipolo, situas en la distriktaro Malsupra Frankonio (Unterfranken) de la germana federacia lando Bavario. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Famuloj
En Würzburg naskiĝis Henrik Fassola, kiu en Hungario iĝis la plej konata forĝisto kaj ferartisto.
Vino
Würzburg estas la centro de la frankonia vino, kiu stokiĝas en boteloj de speciala formo; en la urba tereno situas la vitejo Würzburger Stein kaj la tri grandaj, tradiciaj vinbienoj kun po salonaj vintrinkejoj: la princaj vinbienaro, la bienoj Juliusspital (posedata de la katolika eklezio) kaj Bürgerspital.
Esperanto en Würzburg
Estante universitata urbo, Würzburg jam frue dum la 20-a jarcento havis Esperanto-grupon. El inter la movadaj eventoj en la urbo ekzemple menciiĝu, ke de la 10-a ĝis 13-a de majo 1963 en la urbo okazis la 41-a Germana Esperanto-Kongreso. Inter la 27-a de decembro 1967 kaj la 3-a de januaro 1968 la 11-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Würzburg kaj pritraktis la temon "Religioj kaj filozofio en la 20-a jarcento". Proksime de Würzburg, en kastelo Schwanberg ĉe Kitzingen, okazis ankaŭ la 23-a Internacia Seminario de decembro 1979 ĝis januaro 1980 ("Eŭropo kaj la Tria Mondo") kaj en Würzburg plue gastis la 51-a Internacia Seminario de decembro 2007 ĝis januaro 2008.
Trafiko
En la urbo konektiĝas la germana aŭtovojo A3 (de nordokcidento al sudoriento) kaj germana aŭtovojo A7 (de nordo al sudo). Krome la germana aŭtovojo A81 ĝidas al Heilbronn kaj Stuttgart sudokcidente. Sed ankaŭ per trajnoj la urbo per facile atingeblas. Norden la urbo konektiĝas per la rapidtrajna fervoja linio Hanovro-Würzburg, okcidenten per plia rapidtrajna linio al Frankfurto ĉe Majno, kaj sudorienten per kroma linio al Nurenbergo kaj Munkeno. Al aliaj direktoj gvidas lokaj trajnoj. Aŭtomobile ĝi bone atingeblas per la germana aŭtovojo A7 (de nordo al sudo) kaj per la germana aŭtovojo A66 (al Frankfurto ĉe Majno).
Mária Fancsali
FANCSALI Mária [fanĉali] estis hungara rumanuja operkantistino naskita en Baia Mare la 10-an de majo 1952.
Kariero
Ŝi estis ekde 1978 ĝis 1984 solistino de la Kolozsvári Állami Magyar Opera. En 1988 ŝi translokiĝis Hungarujon.
Distrikto Nagykőrös
La Distrikto Nagykőrös [nadjkOroŝ] (hungare Nagykőrösi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest. Ĝi situas en la plej suda parto de la departemento (en la meza parto de Hungariio). La distrikta ĉefurbo estas Nagykőrös, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 2 komunumoj, kiuj estas vilaĝoj. La areo estas 349,25 km², kie loĝas 27 824 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bredadoj.
Historio
Tiu distrikto estis establita en 2013. Pli frue la komunumoj apartenis precipe al Distrikto Cegléd.
Rapa
La gloso Rapa povas signifi la jenajn:
Siculicidium
Siculicidium (Esperante: La mortigo de sikuloj) (La evento hungare estis nomita: Madéfalvi veszedelem - danĝero en Madéfalva).
Historio
En vilaĝo Madéfalva, (nuntempe en Rumanio) la 7-an de januaro 1764 plurcento da sikuloj estis kanonpafade mortigitaj, ĉar ili rifuzis fariĝi landlimgardistoj. La starigon de la landlimgardistaro ordonis Maria Tereza imperiestrino de Aŭstrio kaj reĝino de Hungario en aprilo de 1762. Dum la sekvaj du kaj duono monatoj malgraŭ la protesto oni organizis la landlimgardistaron. Multe da sikuloj rifuĝis en Moldavion kaj de tie en Bukovinon.
Alila bromido
Alila bromido aŭ  C3H5Br estas organika kombinaĵo de bromo kaj alila grupo (H2C=CH-CH2-Cl), senkolora, brulema, toksa likvaĵo kun tranĉa kaj malagrabla odoro, uzata kiel kemia reakciaĵo en analizaj sintezoj. Ĝi estas uzata en la produktado de polimeroj, rezinoj, insekticidoj, agrikulturaj kemiaĵoj, alilaj derivaĵoj, farmaciaĵoj kaj aliaj organikaj komponaĵoj. Ĝi estas alkiligagento, uzata en la fabrikado de alilzinka bromido. Ĝi estas solvebla en etanolo, kloroformo, duetila etero, karbona dusulfido, karbona kvarklorido.
Enigma (muzika projekto)
Enigma estas germana studia projekto celita al danc-diskotekoj impresantaj kelkajn elementojn de monda muziko (world music). Cerbo de la grupo estas komponisto kaj producento de rumana deveno Michael Cretu, uzanta pseŭdonomon Curly M.C. En muzikaĵoj ofte aperas ankaŭ lia edzino, kantistino Sandra.
Traian Vuia (komunumo)
Traian Vuia [trajan vuja] (hungare: Bozsor) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 659 loĝantojn (rumanoj), en 1992 451 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1364. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Jupani, Săceni, Surducu Mic (Kisszurdok), Susani, Sudriaș kaj la sidejo Traian Vuia.
Monda paco
Monda paco aŭ Mondpaco, aŭ paco sur la tero, estas koncepto, kiu esprimas idealan staton de feliĉo, libereco kaj paco ene kaj en ĉiuj popoloj kaj nacioj sur la tero. Ĉi tiu ideo pri tutmonda senperforto estas unu motivo por homoj kaj landoj kunlabori volonte, libervole aŭ virte de registara sistemo, kies celo estas kunlabori por fini rivalecon kaj perforton inter landoj kaj popoloj. Tio validas kiel plej alta celo de ĉiaj politikoj kaj sciencoj.
Malsamaj kulturoj, religioj, filozofioj kaj organizoj havas malsamajn konceptojn pri kiel tia universala paco kreiĝos. Diversaj religiaj kaj laikaj organizoj, kies fiksita celo estas atingi mondan pacon per traktado de homaj rajtoj, teknologio, edukado, inĝenierado, medicino aŭ diplomatio, kiuj servas kiel fino por ĉiuj militaj formoj.
Ekde 1945, Unuiĝintaj Nacioj kaj ĝiaj kvin konstantaj membroj deĵoris en ĝia Sekureca Konsilio (Ĉinio, Francio, Rusio, Britio kaj Usono) kun la celo solvi konfliktojn sen milito aŭ militdeklaroj. Tamen landoj ekde tiam eniris multajn militajn konfliktojn.
Teorioj por atingi la deziratan Mondpacon
Multaj teorioj estis proponitaj pri kiel atingi mondpacon. Iuj el ili estas listigitaj sube.
Hegemonia stabileco - paco per potenco
Fakte, proksime al la enirejo al la ĉefsidejo de SAC en Offutt Air Force Base staris granda ŝildo kun la SAC-emblemo kaj ĝia moto: "Paco estas nia profesio." La devizo "estis mirinda paradokso, kiu ankaŭ estis tute preciza". Unu SAC-bombaviadilo - Convair B-36 - nomiĝas Pacigisto kaj unu interkontinenta misilo - LGM-118 - pacisto.
Enkonduko al Strategioj por Usona Nacia Sekureco kaj Defendo por 2018 statas jene: La Usona-gvidita Aliancita Potenca Pozicio "subtenos pacon perforte." La dokumento detaligas tion, kion postulas "atingi pacon per forto."
Marksismo: Monda Paco Per Revolucio
Dum periodo nomata socialismo, la regado de la proletaro perdos la lastajn restaĵojn de kapitalismo kaj helpos revolucii la tutan mondon. Post la forigo de privata plejboneco tra la mondo, ne plu estos bezono, ke la ŝtato agu kiel monopolo de perforto kaj tial ĝi malaperos. Laboristaj organizoj anstataŭos kaj administros la produktadon de aferoj, sed neniu organizo havos militan forton, policon aŭ malliberejojn.
La ĉefa principo en la teorio de Markso estas, ke materiaj kondiĉoj limigas la realigon de siaj "spiritaj" aspiroj. Sed se iliaj materiaj kondiĉoj tion permesos, homoj tra la mondo ne estos perfortaj sed respektemaj, pacemaj kaj altruismaj. En stato de komunismo, ili ne plu devos vivi por postvivi, sed por sia propra spirita plenumo.
Leon Trockij argumentis, ke tutmonda revolucio de la proletaro kondukos al monda paco.
Demokrata paco
Tamen, okazis kelkaj militoj inter demokratioj en la historio.
Kapitalisma paco
En la artikolo "Radikoj de Milito", Ayn Rand deklaris, ke la grandaj militoj en la historio estis komencitaj de la tiutempaj pli kontrolitaj ekonomioj kontraŭ la pli liberaj kaj ke kapitalismo donis al la homaro la plej longan pacan periodon en la historio. Periodo dum kiu ne estis militoj, kiuj traktis la tutan civilizitan mondon - de la fino de la Napoleonaj Militoj en 1815 ĝis la eksplodo de la Unua Mondmilito en 1914, krom la Francia-Prusia Milito (1870), la Hispana-Usona milito(1898), la Usona Enlanda Milito (1861-1865) kaj la Rusa-Japania Milito (1904-1905), inter aliaj.
Paco per internacia komercado kaj la libera merkato
Kontraŭuloj de la teorio argumentas, ke libera komerco ne malebligas ŝtaton establi krizan planon iĝi provizore sendependa en kazo de milito, aŭ ke ŝtato povas simple aĉeti tion, kion ĝi bezonas de alia ŝtato. Bona ekzemplo pri tio estas la unua mondmilito, dum kiu Britio kaj Germanio fariĝis parte sendependaj ŝtatoj.
Ĉi tiu detalo estas speciale grava, ĉar Germanio ne planis krei militan ekonomion. Pli ĝenerale, libera komerco - kvankam ne malebligante militojn - povas kaŭzi militojn kaj limigojn al komercaj kaŭzitaj militoj fariĝi tre kostaj por internaciaj kompanioj kun produktado, esplorado kaj vendado en multaj diversaj landoj.
Transformi militon en garantiitan detruon por ambaŭ kontraŭuloj
Reciproke garantiita neniigo estas doktrino de milita strategio, en kiu la plenskala uzo de nukleaj armiloj fare de du rivalaj flankoj efektive kaŭzos la detruon de la du konkursantoj. Ne ofertiganta la eblon de neta profito, por ambaŭ flankoj, tiel farante la militojn sencelaj.
Paco el desube per kunlaborado memorganizitaj komunumoj
En ĉi tiu teorio, mondpaco venos kiel rezulto de memdeciditaj lokaj kondutoj, kiuj malhelpas la instituciigon de potenco kaj la sekvajn perfortojn. La solvo ne baziĝas sur interkonsentita tagordo, aŭ sur investo en pli alta aŭtoritato, sed sur memorganizita reto de intersubtenaj organizoj, rezultigante socipolitikan ŝtofon. La ĉefa tekniko por inspiri konverĝon estas krei internaciajn rilatojn kiel pensan eksperimenton, kiu permesas al ĉiuj partopreni negrave kia kultura fono, religia doktrino, politika aŭ demografia aparteno kun aĝoj.
Similaj kunlaboraj mekanismoj aperas el interreto ĉirkaŭ malfermfontaj projektoj, inkluzive de Vikipedio, kaj la disvolviĝo de malsamaj sociaj retoj.
Paco per internacia lingvo
Ĉi tiu teorio diras, ke kiam la mondo atingos staton, ke ĉiuj havos komunan lingvon por la tuta homaro, tiam militoj ĉesos kaj ni atingos mondan pacon.
bahaa religio
La centra celo de la bahaa religio estas establi la unuecon de la popoloj de la mondo. Bahá'u'lláh, la Fondinto de la Bahaa Kredo, diris, "La baza celo de la fido kaj religio de Dio estas konservi la interesojn kaj antaŭenigi la unuecon de la homa raso ..." En Siaj verkoj, Bahá'u 'lláh priskribis du apartajn stadiojn de mondpaco - malgranda paco kaj granda paco.
La pli malgranda paco estas esence kolektiva sekureca interkonsento inter la nacioj de la mondo. En ĉi tiu aranĝo, ŝtatoj konsentas defendi unu la alian per agado kontraŭ agresema nacio, se ĝi celas prirabi teritorion aŭ detrui siajn najbarojn. La malgranda paco estas limigita en amplekso kaj temas pri starigo de baza ordo kaj la universala rekono de naciaj limoj kaj la suvereneco de nacioj. La bahaanoj kredas, ke malgranda paco okazas ĉefe per la aktivigo de la dia volo kaj ke la bahaa influo sur la procezo estas relative malgrava.
Granda paco estas la fina celo de malgranda paco, kaj estas antaŭdirita kiel tempo de spirita kaj socia unueco - tempo, kiam la popoloj de la mondo vere identigas unu la alian kaj zorgas unu la alian, anstataŭ simple elteni la ekziston de unu la alian. Bahaanoj rigardas ĉi tiun procezon ĉefe kiel rezulton de la disvastiĝo de bahaaj instruoj, principoj kaj praktikoj tra la homaro. La pli granda mondpaca procezo kaj ĝiaj fundamentaj eroj traktas la dokumenton "La Promeso de Monda Paco", verkitan de la Kortumo de Justeco.
Rezisto al mondpaco
La nazisma ideologio rilate al moralo, asertas, ke mondpaco kondukas al degenero, kaj certigas la daŭran ekziston de malsuperaj rasoj en la mondo, kio kontraŭas al tiu superrasa ideologio.
Internacia Tago pri Paco
Internacia Tago pri Paco, foje nomata Monda Tago de Paco, estas festata ĉiujare la 21an de septembro. Ĝi estas dediĉita al paco, kaj precipe al la foresto de milito kaj perforto, kaj povas esti festata per provizora batalhalto en batalzono. Internacia Paco-Tago estis establita en 1981 de la Ĝenerala Asembleo de UN. Du jardekojn poste, en 2001, la Ĝenerala Asembleo unuanime voĉdonis starigi la tagon por la tago de perforta prevento kaj batalhalto. Ĉi tiu tago-festo estas rekonita de multaj popoloj kaj homoj. la unuan fojon hodiaŭ estis dediĉita al edukado por la paco, ke tio estas al ĉefa preventa rimedo por redukti militon en daŭripova maniero.
Internaciaj premioj pri paco
vidu Nobel-premio pri paco
Universitato por Paco
vidu Universitato por Paco
Mandelshagen
Mandelshagen estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio, kiu ekde la 1-a de januaro 20012 apartenas al la antaŭe najbara komunumo Blankenhagen. Ĝi troviĝas en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de 2010 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 256 loĝantojn.
Botelvakuigilo
La botelvakuigilo estas aparato (pumpilo) por vakuigi botelon por pli longe konservi la enhavon (ekzemple vinon).
Ĝi estis inventita de la nederlandano Bernd Schneider kiu establis en 1986 la kompanion Vacu Vin B.V..
Nuntempe la ilo estas uzata en pli ol 75 landoj.
Ĝi ne taŭgas por ŝaŭmvino.
Radŝpinilo
Radŝpinilo estas teknika ilo por ŝpinado de fibroj al plua prilaborado, ekzemple teksado, trikado, kudrado, ktp. Dum ŝpinado la malfiksaj kaj neordigitaj fibroj iĝas fadeno per samtempa rotacio kaj streĉado. La rotacio estas transdonita de la rado, la aldono kaj streĉado de la fibroj farita de la ŝpinisto, plej ofte virino. La dua tasko de la radŝpinilo estas la volvado de la fadeno sur bobenon.
La radŝpinilo konsistas el piedkranko kaj samaksa rado. Ĉirkaŭ la rado troviĝas maldika impulsrimeno, kiu ligas ĝin al la spindelo. La spindelo havas multe pli malgrandan radon, tial ĝi turniĝas multe pli rapide ol la granda rado.
Historio
La radŝpinilo atingis Eŭropon fine de la 12-a jarcento el la oriento.
Dum la 13-a jarcento ĝi disvastiĝis tra Mezeŭropo. Tiel oni trovis gildajn malpermesojn uzi radŝpinilojn en Venecio (1224), Bolonjo (1256), Parizo (1268), Speyer (1280), Abbeville (1288), Siena (1292) kaj Douai (1305).
Kaŭzo de tiaj malpermesoj estis ŝajne protekto de la alta kvalito de la lano produktita per manspindelo. En la "Livre des metiers" (libro de metioj) el Bruĝo (ĉ. 1349), estas skribita, ke lano ŝpinita per radŝpinilo estas kutime tro malforta, tro malegala, malsufiĉe turnita kaj tro nodenhava. Sed eble intervenis ankaŭ konkurenco, malaltaj produktkostoj de hejme laborantaj virinoj, ktp.
En iaj regionoj radŝpiniloj estis malpermesitaj de gildoj ĝis la 15-a kaj 16-a jarcentoj.
5537 Sanya
5537 Sanya estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la marborda urbo Sanya (ĉine: 三亚 市 Sānyà shì) en la insula provinco Hajnano.
Himoj
La himoj estas etno en Afriko, en la regiono de la afrikaj grandaj lagoj, parenca kun la Tutsioj. Kelkaj esploroj konsideras la himojn parton de la Tutsioj. En Ugando la himoj formas 10 % de la loĝantaro.
Rob Keetlaer
Rob KEETLAER (naskiĝis en Noord-Scharwoude) estas nederlanda esperantisto.
Li jam sciis pri Esperanto pli frue, sed nur iom serioze eklernis la lingvon en la jaro 1980 dum li studis, ĉar aperis mencioj pri kurso en la universitato. Ekde 1986 li pli-malpli regule ĉeestas Esperanto-renkontiĝojn. Tie li lastajn jarojn volonte kombinas la lingvon kun aliaj ŝatokupoj: li dancas (kaj tion instruas), kaj li kunportas kaj uzas ludojn (kaj regularojn tradukas).
4705 Secchi
4705 Secchi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala jezuita sacerdoto kaj astronomo Angelo Secchi (1818–1878).
Oni ne konfuzu ĝin kun 3426 Seki.
Surducu Mic
Surducu Mic (hungare: Kisszurdok (Temes)) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 791 loĝantojn (rumanoj), en 1992 415 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1511. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Traian Vuia (Timiş).
Osumacinta
Osumacinta estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Osumacinta. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07063.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3440 loĝantojn. El tiuj estis 1745 viroj kaj 1695 virinoj. La komunumo havas surfacon de 221 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 520 metroj super la marnivelo.
Adolf Szücs
Adolf SzÜCs [suĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szücs Adolf estis hungara matematikisto, instruisto, profesoro.
Osumacinta
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1875 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1623 scipovis legi kaj skribi kaj 249 personoj estis analfabetoj. Do 87% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 13% estis analfabetoj.
Adolf Szücs
Adolf Szücs naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la (?) en Budapeŝto.
Osumacinta
Sociogeografio
3132 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 273 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 8.72% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Grimmenstein
Grimmenstein estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Neunkirchen. Krome ĝi situas en la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Vilmos Sárvári
Vilmos Sárvári [vilmoŝ ŝArvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sárvári Vilmos estas hungara ŝlagromuzikisto (komponisto, gitaristo, tekstopoeto). Vilmos Sárvári naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Vilmos Sárvári komencis gitarludi nur dum la deviga soldatservo. Li aliĝis al amatora ŝlagrorkestro, ili atingis la duan lokon en konkurso de Hungara Televizio. En 1980 li aliĝis al ŝlagrorkestro P. Mobil, kie estas firma membro. Ekde 1991 dum periodo li estis membro ankaŭ en simila orkestro.
Grünbach am Schneeberg
Grünbach am Schneeberg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Neunkirchen. Krome ĝi situas en la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
NGC 3045
NGC 3045 (aliaj indikoj — ESO 566-22, MCG -3-25-28, PGC 28492) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Esztella Levko
Esztella Levko [estela], laŭ hungarlingve kutima nomordo Levko Esztella estas hungara aktoro.
Esztella Levko naskiĝis la  en Uĵhorodo (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).
Biografio
Esztella Levko apartenis al la hungara minoritato en Sovetunio. Ŝi kreskiĝis en Eger, kie ŝi maturiĝis en mezlernejo, poste ŝi akiris aktoran diplomon en en:Rose Bruford College en Londono en 2008. Pli poste ŝi studis jaron en Talino, post jaroj en Moskvo. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Centre for Theatre Practices Gardzienice en Pollando, kie ŝi pasis 4 jarojn. Baldaŭ ŝi aliĝis al pluraj teatroj Francio, Italio, Slovenio. Ŝi moviĝis al Budapeŝto, kie ŝi doktoriĝis en Scienca Universitato Loránd Eötvös pri kultura antropologio. Ŝi estas aktiva en festivaloj kaj teatraj aranĝaĵoj.
Sándor Faragó
FARAGÓ Sándor [farago:] Fischer estis hungara aktoro naskita en Tenke la 26-an de julio 1919.
Sen Eliro
La teatraĵo estas esperantigita de Roger Bernard kaj, kune kun la teatraĵo La Respektema Prostituitino, kaj eldonita de la Esperantaj Francaj Eldonoj el Marmande (Francujo) en 1964.
Enhavo
En la franca, la nomo signifas "Fermata Aperturo," sed en angla, tre ofta traduko "No Exit" signifas "Sen Elirejo." La tuto estas kompleta komplemento kaj kontrasto, ĉar Sen Eliro estas tute abstrakta verko dum La Respektema P... estas tute konkreta afero de vivo en suda Usono. Nur kvar personoj rolas en tiu teatraĵo; kaj unu el ili estas tie dum nelonge.
La teatraĵo komenciĝas kun iu kiu gvidas viron nomatan Garcin en grandegan hotelon. Tiu hotelo estas Infero; kaj la aŭdantaro baldaŭ; konsciiĝos pri tio. Ili eniras en ĉambron. La ĉambro havas neniujn fenestrojn; kaj ekzistas en ĝi nur unu pordo. Eniras baldaŭ ankaŭ du virinoj, kiuj nomiĝas Inès kaj Estelle. Ili atendas torturiston; sed la torturisto neniam venas. Ili do ekkonscias, ke ili estas tie por torturi unu la aliajn. Fine, oni diras la faman frazon, "la inferon konsistigas la aliuloj!"
Temas pri abstrakta teatraĵo kie ŝajne la roluloj estas mortintoj kiuj por eterne torturos unu la alian per sia propra estado... poreterna.
Mandern
Mandern estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Mária Blaskó
Mária BLASKÓ [blaŝkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) BLASKÓ Mária Emília Terézia estis hungara instruistino, verkistino naskita en Hungara reĝlando en Lugos (nuntempa Lugoj en Rumanio) la 20-an de septembro 1891 kaj mortinta en Okcidenta Germanio en Malsch bei Ettlingen, 26-an de majo 1956.
Biografio
Mária Blaskó lernis en Temeŝvaro, Kalocsa kaj Budapeŝto. Post siaj studoj ŝi instruis komence en Temeŝvaro, poste en Budapeŝto. Depost la 1-a mondmilito ŝi komencis redakto porinfanan katolikan gazeton. Ŝi ŝanceliĝis: ĉu monaĥiĝi?, sed ŝi decidis resti sekulara. Ŝi prelegis, faris kursojn, fondis societon por interesantoj pri ekleziaj temoj. Antaŭ ol vivi en socialismo ŝi migris al Okcidenta Germanio. Ŝi kontribuis en katolikismaj temoj.
Calahorra
Calahorra [kalaOra] en Esperanto Kalaoro, estas urbo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la nordorienta Komarko de Calahorra kies ĉefurbo ĝi estas, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente). Ĝi estas la dua urbo en la regiono laŭ loĝantaro kaj ekonomia gravo kaj la unua en la komarkaro Malsupra Rioĥo.
Historie oni komprenis la urbon kiel posteulo de Calagurris, kiu aperis en surlokaj moneroj kiel kalakoŕikoś (en iberia skribsistemo), kiel etna nomo en nominativo plurala. Pri la deveno de tiu loknomo oni sugestis originon el eŭska ĝis la araba, sed plej ofte la eŭska signifo kiel malnova domaro aŭ alta domaro estas la plej akceptita.
Geografio
Calahorra estas sur la valo de la rivero Ebro ĝuste en la loko en kiu enfluas la rivero Cidacos, norde de la komarko, en la limo de Rioĥo kun Navaro kaj sur fruktodona agrikultura valareo, kio ebligis historie prosperan legoman produktadon. La origina urba kerno mem staras sur monteto de 358 m de altitudo sur en la dekstra bordo de Ebro. La urbo jam historie elrompis la malnovajn muregojn jam en epoko de romianoj, kiuj konstruis cirkon kaj aliajn servojn ekstermure. Poste, borde de la rivero, oni konstruis la katedralon kaj la episkopan palacon.
Ties klimato estas kontinenta, kun malvarmegaj vintroj, kaj abundaj nebuloj el la rivero Ebro, kaj sekaj kaj varmaj someroj.
Calahorra limas kun jenaj municipoj: norde Sartaguda, Andosilla, San Adrián kaj Azagra en Navaro; sude kun Autol kaj Quel; oriente kun Rincón de Soto; okcidente kun El Villar de Arnedo kaj Pradejón ene de la propra komarko.
Calahorra ĝuas komunikadon tra la valo inter la kantabra kaj la mediteranea deklivaroj. La nacia ŝoseo N-232 kaj la aŭtovojo AP-68 komunikas la urbon kun la regiona ĉefurbo, Logronjo, kiu estas je 48 km okcidenten, kun Zaragozo orienten je 125 km kaj kun Bilbao, je 172 km okcidenten. Oriente estas ligilo al la aŭtovojo AP-15, kiu trairas Navaron, kaj la nacian N-121, kiu same faras komunikante la akson de Ebro kun Navaro kaj Pireneoj ĝis la limo kun Francio kaj la Kantabra Maro.
Pri fervojo, Calahorra havas stacion en la linio Zaragozo-Bilbao de RENFE kiu trairas la valon de Ebro kaj komunikas kun Logronjo, Zaragozo kaj la cetero de la ĉefa reto de la hispanaj fervojoj. Iam estis fervoja linio de mallarĝa relvojo kiu trairis la valon de la rivero Cidacos, sed ĝi ĉesis funciadon en la 1960-aj jaroj. En la aktualo ĝi estas verda vojo kiu venas ĝis Arnedillo. Krome, estas regula busreto kiu komunikas Calahorra kun punktoj kiel Donostio, Pamplono kaj Sorio. Flugveturado okazas el Logronjo (malmulte), Pamplono, Vitorio kaj Zaragozo. La plej proksimaj marhavenoj estas en la Kantabra Maro, nome Bilbao kaj Pasajes, kaj Barcelono, ĉe Mediteraneo.
La industria ekspansio de fino de la 20-a jarcento rezultis en la kreado, ĉe la nacia ŝoseo N-232, de la industria zono "Tejerías". Menciidas la lageto Recuenco, je malmultaj kilometroj oriente de la urba kerno, kiu iĝis populara distrejo.
Historio
Aperis restaĵoj de prahistorio kaj certe de stabila setlejo de keltiberoj dum la Ferepoko. De romia epoko estas mencioj jam de la 2-a jarcento a.n.e. kaj de la 1-a jarcento a.n.e. rilate al la interna milito de la Romia Respubliko; en tiu epoko kelkaj registroj indentigas ĝin kiel eŭska, ekzemple Strabono kaj Ptolemeo. Kaj Julio Cezaro kaj Aŭgusto Cezaro agnoskis la fidelecon de la lokaj romiaj militistoj. En tiuj epokoj ĝi disponis el ĉiuj servoj necesaj: temploj, forumoj, termoj, kloakoj, teatroj, amfiteatroj, justicoficejoj, kaj monerstampejo almenaŭ en tri historiaj periodoj, nome dum la sertoriaj militoj, en la regadoj de Aŭgusto kaj Tiberio kaj epoko de visigotoj sub reĝado de Suintila: totale ĉirkaŭ tridektri modeloj de moneroj.
Aparta epizodo de la romia epoko estis la nomita fames calagurritana (kalaora malsatego) nome sieĝo fare de la trupoj de Pompeo en la jaro 72 a.n.e., kiu rezultis en terura situacio de la lokanoj inkluzive de kanibalismo.
Frua aludo al kristanismo en Calahorra referencas al supozitaj martirigo kaj ekzekuto de la nunaj patronoj, sankta Emeterio kaj sankta Celedonio, kiuj estis romiaj legianoj kiuj kristaniĝis kaj konsekvence estis senkapigitaj. La legendo rakontas, ke ilia kapoj estis forĵetitaj al la rivero Ebro kaj tiuj anstataŭ sekvi la fluon, supreniris. Tio estus okazinta fine de la 3-a jarcento; ĉu dum la persekutado fare de Diokleciano ĉu de Valeriano. La legendo sekvas, ke sur la loko de la ekzekuto nun estas la katedralo de Sankta Maria. Ekzemple Prudencio referencas tion. En la 4-a jarcento jam estis episkopo.
Komence de la 8-a jarcento la araboj difinis la agrikulturon kaj urban planadon de la loko. La 30an de Aprilo 1045 la reĝo García Sánchez la 3-a de Pamplono konkeris kaj metis ŝin en la regno Nájera-Pamplona, antaŭaĵo de la regno Navaro. En buleo de 1199, per kiu oni donis privilegiojn al la Monaĥejo de San Millán de la Cogolla, aperis menciita Calagurra.
Kiel ĉe la tuta Rioĥo, ĝi estis teritorio disputita inter limaj regnoj Kastilio, Navaro kaj Aragono. Tiukadre ĝi estis aligita al la Regno Kastilio fare de Alfonso la 6-a, kiu poste havigis al la urbo la Foruon, kvankam pluis limaj konfliktoj kun Navaro kaj Aragono. Tiu reĝo plifirmigis Calahorra kiel episkopejo kaj aldonis eŭskajn terojn konkeritajn el Navaro. En postaj jarcentoj Calahorra perdis gravon kiel fortikaĵo, sed akiris gravon kiel episkopejo kaj metiista kaj komerca centro kun rajto al ĉiusemana bazaro donita de Alfonso la 10-a. ​ Nur per la aligo de Navaro fare de Fernando la Katolika en 1512 oni pacigis definitive la zonon. De tiu epoko menciindas datoj de la proklamo de la reĝo Henriko la 2-a de Kastilio en 1366, kaj la vizitoj de la Katolikaj Gereĝoj (1484) kaj de lia nepo Karolo la 1-a de Hispanio en 1504 kaj de la papo Adriano la 6-a kun Ignaco Lojola la 22an de Marto 1522.
Calahorra havis gravan judan komunumon en alĥamo izolita per muregoj de la cetero de la urbo. La unuaj judaj setladoj okazis en la 11-a jarceno kaj florado en la 14-a jarcento, kun 600 loĝantoj kaj granda prospero. Je la Forpelo de la judoj el Hispanio, multaj el la lokanoj foriris (kun familinomo Calahorra, Alcalahorrí kaj Calahorrano) al Krakovo kaj poste kelkaj ankaŭ al Sudameriko, dum kelkaj konvertiĝis al kristanismo. La sinagogo estis sur la tereno kiun aktuale okupas la konvento de Sankta Francisko nune katolika muzeo kaj ilia Torao estas en la eklezia muzeo de la katedralo. En tiu juda komunumo vivis la lastan etapon de sia vivo la grava poeto.
Post la forpelo de judoj, okazis ankaŭ decidoj kontraŭ ciganoj kaj en 1521 oni starigis tribunalon de Inkvizicio, kiu tie funkciis ĝis ties translokigo al Logronjo en 1570. Tiu agadis ĉefe kontraŭ virinoj akuzitaj pro supozita sorĉado. En tiu epoko la klaso de eklezia pastraro hegemoniis en la loko. En la 18-a jarcento la urbo prosperi, oni abunde konstruis kaj estis nombraj artistoj kiuj laboris en Calahorra. Dum la Hispana Milito de Sendependigo ambaŭ partioj sidejis en apartaj momentoj en la urbo.
La urbo estis scenejo ankaŭ de konfliktoj inter liberaloj kaj monarkiistoj, kaj de la Unua Karlisma Milito kun vizito de generaloj Tomás de Zumalacárregui kaj Baldomero Espartero. Estis revoluciaj tumultoj el 1854 ĝis 1868. En tiu epoko realiĝis gravaj modernigoj, kiel telegrafo (1862), fervojo (1863) kaj posta servo (1868), dum disvolvigo de la konservindustrio, la urba transformigo ktp., faris la urbon komarka ĉefurbo de Malsupra Rioĥo. En 1892 okazis daŭraj tumultoj pro onidiroj pri planoj translokigi la episkopecon al Logronjo. La 13an de Junio 1900 okazis granda incendio en la katedralo kiu detruis la ĉefretablon. Jam fine de la 19-a jarcento en la urbo vigliĝis maldekstro, kaj ĉefe en la kvar unuaj jardekoj de la 20-a jarcento.
Rezulte de la puĉo de la 18a de Julio 1936 la urbestro kaj du skabenoj fuĝis, sed ses ceteraj estis ekzekutitaj. Fakte "se en Logronjo estis murditaj 240 personoj el loĝantaro de 34 329, en Calahorra la mortintoj estis almenaŭ 214 el loĝantaro de 12 000."
Aktualo
La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, sed male en Calahorra, kie pro delonga ekonomia prospero kaj taŭga loko ĉe la ĉefaj komunikvojo, oni altiris loĝantaron el apudaj lokoj de la komarko kaj oni altiĝis el 9 400 loĝantoj ĝis nunaj 24 000.
La ekonomio estis bazata ĉefe sur la agrikulturo (kapsikoj, fruktoj, legomoj), nutrindustrio kaj rura turismo. Aparte kreiĝis ankaŭ aliaj industrioj, ekzemple por ŝuoj, konstrumaterialoj, kartono, kukoj. Brutobredado kaj forstado jam ne tiom gravas.
Vizitindaĵoj estas la katedralo, preĝejoj, muzeoj, krucmonumento, palac-domo de la ĉefiskopo, antikva kerno, pilorio, surstrataj statuoj, Jakoba Vojo, banloko Arnedillo ktp.