cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio de Argentino
Puĉoj kaj demokratiaj reĝimoj
En 1951 Perón estis reeleektita por nova prezidenteca regotempo danke al 62,5 % el voĉdonoj. En 1952 mortiĝis Evita pro malsano. La peronismo ĝuis ampleksan akcepton de la loĝantaro, sed ankaŭ suferis fortan malakcepton fare de la opoziciantaj sektoroj, kio dividis la argentinan socion en peronistoj kaj partianoj de kontraŭperonismo. Lia politiko malprofitis la britajn interesojn, kiuj estis hegemoniaj ĝis tiam en la ekonomio, kaj ekde tiam Britio apogis la opoziciantojn. La komenco de konflikto contraŭ la katolika eklezio malfortigis la apogon fare de kelkaj sektoroj kaj unuigis la opozicion.
Dum supozata klopodo murdi Perón por posta puĉo, la 16an de junio de 1955 tagmeze, ĉirkaŭ tridek aviadiloj de la ŝiparmeo kaj de la arearmeo bombardadis kaj mitralis la loĝantaron de Bonaero ĉe la Placo Majo kaj aliaj lokoj. Tiu atako okazigis ĉirkaŭ 355 mortojn kaj 600 vunditojn kaj antaŭanoncis la postan aperon de la ŝtata terorismo, kiu poste absolute malatentos la popolan suferon por la politikaj celoj. Perón ne estis atingita, ĉar li forestis el la diversaj atakitaj lokoj.
Septembre, Perón estis elpostenigita de nova puĉo nomita Revolución Libertadora (Liberiga Revolucio), kiu malpermesis peronismon, multaj el kies partianoj estis arestitaj aŭ eĉ mortpafitaj, kio havigis al la puĉo la nomon de «revolución fusiladora» (Mortpafiga Revolucio). Perón ekziliĝis ĝis la rekupero de la demokratio en 1973. Spite la malpermeson, la peronismo pluinfluos sur la argentina politiko.
En 1958, enposteniĝis kiel prezidento Arturo Frondizi (UCRI), kiu siavice estis elpostenigita de nova militista puĉo en 1962. La puĉo tiam montris partikularecon ke la povo estis plenumita de civilulo José María Guido, nomumita prezidento fare de la Suprema Justictribunalo de Argentino samtage post la elpostenigo kaj aresto de Frondizi, svingante tialon de povovakuo. Spite la fakton ke formale Guido posedis la prezidentecon, la vera povo rezidis en la militistaro. Dum lia regado akriĝis la kontraŭstaroj inter du flankoj de la Argentina Armeo, konataj kiel Azules kaj Colorados (bluuloj kaj ruĝuloj), kio foje rezultis en armitaj luktoj. La venko de la sektoro "blua" permesis al generalo Juan Carlos Onganía reunuigi la Armeon.
Dum ankoraŭ estis la peronismo malpermesita kaj la eksprezidento Frondizi arestita, en 1963 estis elektita kiel registo Arturo Umberto Illia (UCRP), kiu same estos elpostenigita de militista puĉo en 1966, kio kondukos al regado de Onganía.
Lia diktaturo, la unua el tri kiuj formis la memnomitan Argentina Revolucio (1966-1973), okazigis la kreskon de la politika perforto, el kiu la Kordobaĵo estis unu el la plej elstaraj eventoj. Atakita de popola insurekcio, la diktaturo organizis balotan eliron kun partopreno eĉ de la peronismo (sed malpermesante ankoraŭ la kandidatiĝon de Perón).
En 1973 la peronismo estis legalizita kaj venkis en la prezidenta balotado. Post la rezigno de la prezidento Héctor José Cámpora, Juan Domingo Perón estis elektita prezidento la trian fojon, sed li mortiĝis post malpli ol unu jaro. Sukcedis lin sia vicprezidentino kaj tria edzino, nome María Estela Martínez de Perón, kies regado karakteriziĝis pro akcela deterioro de la interna situacio, produkto de la naftokrizo de 1973 kaj la ĝenerala politika perforto.
Argentino suferis militistan diktaturon dum la 1970-aj jaroj, kiu kaŭzis ĉirkaŭ 30,000 mortojn (ĉu mortigitaj ĉu malaperintaj) kaj necertan militon kontraŭ Britio pro la regado sur la insuloj Malvinoj.
La 24-a de marto de 1976 okazis nova militista puĉo, memnomita Proceso de Reorganización Nacional, kiu daŭros preskaŭ ok jaroj. Dum tiu epoko oni starigis reĝimon de ŝtata terorismo kiu plenumis sisteman planon de rabado kaj torturo de personoj, okazigante grandan kvanton de malaperigitoj. Ties preciza kvanto ankoraŭ pristudatas: la CONADEP registris 8961 kazojn, dum aliaj organismoj pri homaj rajtoj altigas la nombron al 30 000. La nombro de monkompensoj fare de la ŝtato al familianoj de malaperigitoj atingas ĝis 13 000. Kiel reago oni kreis organizojn pri homaj rajtoj, kiaj tiuj de la Patrinoj de Placo Majo kaj la Avinoj de Placo Majo, kiu ludos gravan rolon en la "juĝado kaj punado al kulpuloj" kaj en la rekuperado de la rabitaj beboj, kies identeco estis nuligita.
Dum tiu epoko, okazis grava plialtigo de la nacia ekstera ŝuldo, kio kondiĉos la venontajn registarojn, kaj oni donis spekuladan karakteron al la sistemo de financoj.
En 1978, okazis grava krizo kun Ĉilio pro la limoj en la zono de la Kanalo Beagle, kiu kondukis ambaŭ landojn borde de la milito.
En 1982 okazis la Malvina Milito kontraŭ la Unuiĝinta Reĝlando; la argentina malvenko estis unu el la faktoroj kiuj kondukis al la falo de la militista reĝimo kaj al kunvoko de ĝenerala balotado por la venonta jaro.
Rekuperado de la demokratio
Post la elektado de la 30a de oktobro, la demokratia sistemo estis restaŭrita la 10-a de decembro de 1983. Tiam ekprezidentis Raúl Alfonsín, de la Unión Cívica Radical, kiu devis enmeti denove la landon en demokration. En 1984, post popola konsulto, oni finigis la prilandliman disputon sudan kun Ĉilio pere de traktato per kiu la insuloj de la norda duono de la Kanalo Beagle restis de Argentino, dum ĉiuj de la suda duono ĝis la kabo Hornos restis de Ĉilio, kaj ambaŭ landoj ricevis navigadajn rajtojn en preskaŭ la tuta zono; Argentino ricevis la plej parton de la mara teritorio disputita.
Alfonsín komencis jurprocezi la kulpintojn pro la diktaturo en 1985 kaj kelkaj estis kondamnitoj, sed, post premoj de diversaj sektoroj ĉefe militistoj, leĝoj de 1986 kaj 1987 jurpardonis tiujn kulpintojn. Krome okazis kvar ŝtatpuĉoj.
Post la prezidenta balotado de 1989 kaj tuŝita la regeblo de la lando pro procezo de inflaciego, Alfonsín devis rezigni ses monatojn antaŭ la fino de la regotempo.
La venonta prezidanto estis Carlos Menem (de la Partido Justicialista) (1987-1999), kies epoko estis akuzata de koruptado. Dum lia regado oni aprobis la Leĝon pri Konverteblo de la Aŭstralo (tiama monunuo) en 1991 kiu haltigis la inflacion kaj oni adoptis ekonomian politikon novliberala, baze sur tajdo de privatigoj de publikaj havaĵoj, malaltigo de dogantarifoj por la importitah produktoj kaj malreguligo de la merkatoj. Tiu polotiko kontribuis al plialtigo de investado, de eksportado kaj al kresko kun stabilaj prezoj. Sed tiuj decidoj ankaŭ malfermis procezon de senindustriigo pro malkapablo konkurenci fare de la malfortigita industrio argentina, de malfortigo de la argentina ekonomio nun pli vundebla antaŭ internaciaj krizoj, kaj pligrandiĝis la sendungeco, la malriĉo kaj la malbonigo de laborkondiĉoj. La financa krizo en Azio de 1997 kaj en Brazilo de 1998 akcelis la eliron de kapitaloj, kio malfermis vojon al la plej alta recesio de la historio argentina kiu daŭros kvar jarojn.
La venonta prezidanto Fernando de la Rúa regis el 1999 al decembro de 2001 kaj en tiu epoko okazis la plej gravaj krizoj de la nuntempa Argentino: la mezklaso estis forrabita el siaj enspezoj (krizo de la corralito (korteto), kie oni enfermis la ĉies sparaĵojn.
Ekonomia, politika kaj socia krizoj de fino de 2001
Kvar prezidantoj sekvis dum nur du semajnoj ĝis la komenco de la prezidanteco de Néstor Kirchner, kiu iomete serenigis la landon, forigis la malpermeson juĝprocezi la kulpulojn de la amasmortigado de la diktaturo kaj lasis la prezidantecon al sia edzino Cristina Fernández de Kirchner en 2007.
En decembro de 1999 iĝis la prezidento Fernando de la Rúa de la Unión Cívica Radical, kiu tiam formis parton de La Alianza. Lia politiko por malpliigi la deficiton kaj la ŝuldon, baziĝis sur la malpliigo de la publika elspezo, laŭ indikoj de la IMF. En 2001, pro la amasa fuĝo de kapitalo, la registaro nomumis la eksministron de la prezidento Menem, nome Domingo Cavallo por Ekonomio, kiu decidis la frostigon de la bankaj fondusoj (konita kiel bebokorteto), kio rezultis en ĝenerala socia krizo kio kondukis al la rezigno de la Prezidento la 20-a de decembro de 2001.
Dm du semajnoj de necerteco sukcediĝis diverasj prezidentoj, inter kiuj la mallonga regado de Adolfo Rodríguez Saá, dum kiu la lando eniris en pagĉesigo kiam oni deklaris la haltigon de pagoj pro ekstera ŝuldo.
La 2-a de januaro de 2002 la Asamblea Legislativa (parlamento) elektis Eduardo Duhalde, de la Partido Justicialista, kiel provizora prezidento. Lia regado devalutis la peson 200 % kio finigis la konvertebleecon. La lando ekpraktikis novan politikon de industriigo por anstataŭo de importado, pligrandigo de eksportado kaj imposta pluso. Ĉirkaŭ finoj de 2002, la ekonomio ekstabiliĝis. En tiu periodo la malriĉo atingis la 56 % de la loĝantaro kaj la sendungeco la 26 %, pro kio oni establis subvenciojn nome Plan de Jefes y Jefas de Hogar Desocupados (plano por sendungitaj hejmgeestroj), kiu atingis pinton de 2 milionoj de planoj en majo de 2003.
En 2003 estis elektita prezidento Néstor Kirchner de la Fronto por la Venko (kun radikoj en la Partido Justicialista). Dum ties prezidenteco oni helpis la integradon de sendependa Suprema Justictribunalo de Argentino kaj la nuligon de la leĝoj pri senpuneco pro kio oni permesis la remalfermon de la juĝoj pro krimoj kontraŭ la homeco okazintaj dum la diktaturo. En internacia politiko oni akcelis la malartikuladon de la Areo de Liberkomerco de Ameriko (ALKA). En ekonomio oni decidis la malŝuldigon disde la IMF kaj restrukturigon de la ekstera ŝuldo kun forta monpardono, la ŝtatigon de kelkaj entreprenoj kaj oni registris konsiderindan plialtigon de la MEP, krom malgrandigon de la sendungeco, bazita parte sur la kreado de laborpostenoj ekzemple pro la reaktivigo de la sektoro agrikultur-brutobreda, la rurindustria, metala, naftokemia kaj la konstruado; samtempe ke ekplialtiĝas la inflacio, en kadro de negocadoj kolektivaj prisalajraj jaraj kun sindikatoj bone organizitaj kun forta distribua pelado.
Aktualo
La 28-a de oktobro de 2007 venkis per 45 % en la prezidenta balotado de 2007 Cristina Fernández de Kirchner, nome la unua virino elektita per popola voĉdonado por tiu posteno en la lando. Ŝia kunulo de regado estis la radikala Julio Cobos. Kelkaj de la decidoj de ŝia unua regado estis la konstitucio de UNASUR, kies unua prezidento estis Néstor Kirchner, la kreado de la Ministerio pri Scienco, Teknologio kaj Produktiva Renovigo, la reŝtatigo de la porhelpaj fondusoj privatigitaj dum la regado de Menem, laŭ la formo de AFJPoj, la kreado de pago por filo, la ŝtatigo de Aerolíneas Argentinas, la nuligo de la leĝo de amaskomunikioj fare de la diktaturo de Videla kaj la aprobo de nova leĝo de aŭdovidaj amaskomunikiloj, kaj la aprobo de la leĝo por samseksa edzeco.
Dum tiu periodo okazis etenda insurekcio de ruraj entreprenistoj, apogita de amasaj manifestacioj kaj interrompoj de ŝoseoj, kiel protesto kontraŭ la decido pligrandigi la impostadon al la eksportado de sojo kaj sunfloro. En tiu periodo la registaro kontraŭstaris kontraŭ la amaskomunikilaro Clarín kiu celis deklari la nekonstituciecon de la nova leĝo kontraŭmonopola.
En la prezidenta balotado de 2011 Cristina Fernández de Kirchner estis reelektita por dua regotempo de kvar jaroj, superante la 54 % de la voĉdonantaro. Lia kunulo de formulo estis Amado Boudou.
En tiu dua regotempo oni reŝtatigis la 51 % de la akcioj de la privatigita nafto-entrepreno YPF,  oni helpis la aprobon de la leĝo pri seksa identeco kaj oni konfirmis la konstituciecon de la Leĝo de Aŭdovidaj Servoj.
Dum tiu periodo okazis ankaŭ grandaj surstrataj manifestacioj opoziciantaj kunvokitaj per sociaj elektronikaj retoj, kiaj la nomita 8N.
Laŭ informo de la Monda Banko, Latinameriko kaj ene de ĝi Argentino estis transforminta sian socian strukturon en la unua jardeko de la 21a jarcento, produktante malpliigon de la malriĉeco kaj pliigon de la mezklasoj. Por Argentino, la Monda Banko konfirmis, ke inter 2003 kaj 2009, la mezklasoj duobliĝis pasante de 9,3 milionoj al 18,6 milionoj (nome la 45 % de la loĝantaro).
NGC 4307
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bam-Citadelo
Bam-Citadelo (perse: Arge Bam) estas la plej granda konstruaĵo de adobo kaj premtero en la mondo registrita de Unesko kiel Monda Kulturheredaĵo. Ĝi troviĝas en la urbo Bam (Irano), ene de la provinco Kermano, en sud-orienta Irano.
Tiu ĉi grandega citadelo, kiu situas sur la mondfama Silka Vojo, konstruiĝis antaŭ almenaŭ 2500 jaroj kaj ĝis 1850 havis loĝantojn. Ne estas certe kial oni forlasis ĝin tiam.
La tuta konstuaĵaro fakte estas granda fortikaĵo, en kies koro trovas sin la citadelo, sed pro la imponego de la citadelo, staranta sur la plej alta loko, oni nomas la tutan fortikaĵon “Bam-citadelo”.
Geografio
Bamo estas malgranda urbo, ĉ. 1100 metrojn super la marnivelo, situanta sur la historie fama Silka Vojo. Ĝi troviĝas en Kermana provinco en sud-orienta Irano, sude de Kerman-urbo kaj norde de la Persa Golfo kaj la Omana Maro.
Mildveteraj vintroj kaj tre varmaj someroj karakterizas la klimaton de tiu ĉi regiono, tiel ke la arboj ekburĝonas en la lastaj tagoj de februaro. Kiel plej multaj dezertaj lokoj, la noktoj eĉ dum la plej varmaj tagoj de la somero, estas malvarm(et)aj.
Historio
Pri la fondo-dato kaj -kialo de la citadelo ekzistas diversaj opinioj. Iuj kredas ke Bam-urbo fondiĝis dum la imperio de Partoj – tre potenca irana imperio – kaj estis tute florinta jam en la 10-a jarcento. Ekonomie kaj komerce, Bamo okupis tre gravan lokon en la regiono kaj la plejmulto el ĝiaj teksaĵoj kaj vestaĵoj ĝuis mondfamon. Ibne-Haŭgal (943-977), la vojaĝanta araba geografo en sia libro Surat-ol-arz (La Ter-figuro) skribis:
Etimologio
Pri la deveno de la vorto Bamo, ekzistas ligoj eĉ al la miteca historio de Irano, nome laŭ-rakonte Bamo estas aliformiĝo de la vorto Bahmano, kio estas nomo de reĝo pri kiu Ferdousio (940?-1020?), la plej renoma epopeisto irana, rakontas en sia plej fama verko Ŝahnameo (Libro de Reĝoj), verkita dum 30 jaroj (980-1010). Tiu ĉi epopeo, konsistanta el 60.000 rimohavaj poemlinioj, estas la plej antikva libro skribita en la moderna persa, kaj ĉiverke Firdoŭsi kaj kristaligis la persan lingvon (post kiam la araba estis disvastigita en Irano sekve de alveno de Islamo), kaj disponigas pri la 1.5-jarmillonga historio de Irano de antaŭ Aĥemenidoj (la unua persa dinastio reĝa en 7a jc. a.K.), t.e. Piŝdadida-periodo, ĝis la islama alveno en la jaro 641.
Bahmano estis la filo de Esfandijaro kiu batalis kontraŭ Rostamo, unu el la ĉefherooj en Ŝahnameo. Kiel Fedoŭsi epopee rakontas, Bahmano batalas kontraŭ la filo de Rostamo, nomata Faramarzo. Sabloŝtormo malhelpis Faramarzon kaj Bahmano venkis en la batalo kaj tial festokaze konstruigis fortikaĵon sur la ŝtona monteto tie, kie nun situas Bam-citadelo.
La areo de Bam-citadelo estas proksimume 180.000 kvadratmetrojn granda, kaj ĝi estas ĉirkaŭita de muregoj 6-7 metrojn altaj kaj 1815 metrojn longaj! Ekzistas du gvat-turegoj ene de la plej interna murego nomataj “Veku-turegoj”, dum entute ekzistas 67 diversaj turoj dise en la antikva regiono de Bamurbo.
Arkitekturo
La arkitekturo kaj planado de la citadelo estas tre genie elpensita divers-vidpunkte. Ekz. de la nuna formo de ĝi, oni bone povas konstati ke ekde la unua paŝo en la desegnado, la planinto(j) estis antaŭvidinta(j) la tutan finan formiĝon de la konstruaĵo-urbo, kaj dum ĉiu fazo de konstruado, la jam konstruita parto ĝuis kompletecan figuron ĉu 2-dimensie ĉu 3-dimensie, kaj ĉiu parto tre bone povis “kunkudriĝi” al la aldonota parto de la posta konstrufazo.
La citadelo situas centre de la fortikaĵo-urbo, sur la plej alta loko ebliganta la plej foran kaj vastan videblecon sekurec-cele. La okulfrapa impono de la citadelo, kaŭzis ke oni nomu ankaŭ ĉiujn aliajn konstruaĵojn ĉirkaŭe de ĝi, per “Bam-citadelo”!
En la arkitektura formo de Bam-citadelo distingeblas du apartaj partoj:
Inter la domoj tri diversaj tipoj rekoneblas:
Ĉiuj konstruaĵoj estas faritaj de nebakitaj argilaj brikoj, t.e. adoboj. Verŝajne Bam-citadelo estas la plej granda adob-konstruaĵo en la mondo. Unesko registris ĝin kiel universalan kulturan heredaĵon.
Fortikaĵo
Kiam la pordego de la urbo fermiĝis, neniu homo aŭ besto povis eniri ĝin. En tia situacio, la enloĝantoj povis daŭrigi sian vivadon por longega tempodaŭro, ĉar ili jam disponis pri la akvoputo, plantitaj teroj kaj eĉ brutoj kaj dombestoj. Do en la kazo de sieĝiĝo de la fortikaĵo-urbo, la loĝantoj povis enesti la urbon dum ties soldatoj povis konvene defendi ĝin tra la altaj muregoj kaj turoj.
Klimatreguliloj
Krom la gvat-turoj kaj ornamitaj mureg-pintoj, sur la ĉiel-linio de la fortikaĵo, rimarkindas ankaŭ la vent-kapliloj aŭ vento-turoj (perse badgir). Ili estas eliĝintaj ĉielen el la diversaj konstruaĵoj por kapti la agrablan venton kaj konduki ĝin malsupren enen de la internaj spacoj de la domoj; iam super-pasante la surfacon de akvobaseneto en la domo kaj por pli malvaimiĝi kaj por esti senpolvigita kaj por mildigi la sekecan aeron dezertan. Variaj vento-kaptiloj estas utiligitaj an diversaj lokoj. Ekz. ekzistas 4-direktaj vento-turoj por pli grandaj kaj pli gravaj konstruaĵoj, kiuj kapablas kapti divers-direktajn ventojn dum diversaj tagnokt-periodoj en ĉiuj sezonoj. Ekzistas ankaŭ 1-direktaj ventkaptiloj por malpligrandaj domoj.
Turismo
Ekde la mezo de la 19a jc., la fortikaĵo komencis forlasiĝi pro ne certaj kialoj. Nun ĝi estas unu el la plej allogaj turismaj lokoj en la regiono, kiun ĉiujare vizitas multegaj turistoj ĉu enlandaj ĉu eksterlandaj.
Tertremo
La 26an de decembro 2003, ĉ. 2:00 UTC (5:30 laŭ la loka tempo), la enorma konstruaĵo preskaŭ tut-detruiĝis per tertremo. Laŭ diversaj pritaksoj preskaŭ %80 de la urbo Bamo estas detruita, 20,000 homoj pereigitaj kaj 30,000 aliaj vunditaj.
Vidu ankaŭ
Irana arkitekturo
Ekstera ligilo
Asad Mahbub, Bam-Citadelo - la plej granda adoba konstruaĵo en la mondo, Irana Esperantisto, n-ro 4, somero 2013
Fontoj
La artikolo "Bam-Citadelo", fare de Asad Mahbub, unuafoje aperis en Irana Esperantisto, n-ro 4, jaro 2, somero 2003, 40 p., p.5-7. Ties fontoj estis:
1649
1649 estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1649 post Kristo okazis, interalie:
Walter Mittelholzer
Walter Mittelholzer (naskiĝis la 2-a de aprilo 1894 en Sankt-Galo, Svislando; mortis la 9-an de majo 1937 en Stirio, Aŭstrio) estis svisa aviadpioniro. Li aktivis kiel piloto, fotisto, vojaĝverkisto kaj kiel unu de la unuaj aviadentreprenistoj.En la jaro 1917 Mittelholzer akiris la civilan fluglicencon kaj en la jaro 1918 li finis la edukadon kiel armepiloto.
Piobesi d'Alba
Piobesi d'Alba estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Alba, Corneliano d'Alba kaj Guarene. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulino, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Walter Mittelholzer
La 5-an de nomvembro 1919 li fondis la Comte, Mittelholzer und Co., Luftbildverlagsanstalt und Passagierflüge [Kompanio por elaeraj fotoj kaj pasaĝeraj flugoj]. 1920 tiu ĉi kompanio unuiĝis kun la pli financforta Ad Astra Aero. Mittelholzer fariĝis direktoro kaj ĉefpiloto de la Ad Astra Aero, el kiu poste naskiĝis la firmao Swissair.
Kiel unua li flogis super Afriko de nordo al sudo. Li bezonis por tiu ĉi flugo 77 tagojn. Li startis la 7-an de decembro 1926 en Zuriko, flugis tra Aleksandrio kaj al teriĝis la 21-an de februaro 1927 en Kaburbo. La 8-an den januaro 1930 li superflugis kiel unua homo la Kilimanĝaron.
1931 li fariĝis la unua teknika direktoro de la nova svisa flugkompanio Swissair.
Li mortis en la jaro 1937 pro akcidento en la montaro en Stirio, Aŭstrio.
Lanza del Vasto
Lanza del Vasto aŭ Giuseppe Giovanni Luigi Enrico Lanza di Trabia (naskiĝis la 29-an de septembro 1901 en San Vito dei Normanni, mortis la 5-an de januaro 1981 en Elche de la Sierra) estis itala filozofo, poeto, artisto kaj aktivisto pri senperforto.
Li estis eŭropa disĉiplo de Mahatmo Gandhi, laboris por dialogo inter religioj laŭ la regulo de estimo al diverseco, spirita socia renoviĝo, estimo kaj ekŝato de la naturo kaj senperforto (ne-uzado de perforto).
Kiel gvidanto de la eŭropa movado por batalo sen perforto li enkondukis en Okcidento la ideon kaj praktikon de la senperforto kiu kongruas kun la pacama idearo rilate al Esperanto, neniam uzata dum militsturmo aŭ ekzekut-komando.
Fondo de la "Communauté de l'Arche"
Li fondis la unuan el la 'komunumoj de la arko' en 1948, komencante kun konsiderindaj opozicioj kaj malfacilaĵoj. En 1962 la komunumo ekloĝis en la franca departamento Haut-Languedoc, proksime al Lodève. La komunumo de la arko funkcias kiel laika ordo de viroj kaj virinoj, kiuj praktikas la principojn de neperforto. Post lia morto Pierre Parodi transprenis la gvidadon de la komunumo.
Vidu ankaŭ
Senperforto
Senperforta komunikado
Eksteraj ligiloj
(franca) Oficiala retejo
(franca) Communauté de l'Arche
Gábor Simon (aktoro)
SIMON Gábor [pr. ŝimon] estas rumanuja hungara aktoro, radioredaktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 6-a de septembro 1951.
Lia kariero
Gábor Simon finis en 1974 en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Ekde 1992 li estis radioredaktoro en sia naskiĝurbo.
Reimerath
Reimerath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Krzysztof Pigoń
Krzysztof Pigoń (naskiĝis la 2-an de februaro 1925 en Vilno, mortis la 5-an de februaro 2001) – pola fizika kemiisto, profesoro de Vroclava Politekniko. Filo de la rektoro de Universitato de Vilno je la nomo al Stefan Batory - Stanisław Pigoń.
Vivo
Kemiajn studojn li finis en 1948 en Jagelona Universitato. Poste laboris kiel asistanto de Kazimierz Gumiński en Vroclava Universitato. Doktoran disertaĵon defendis en 1956. Jaron poste transprenis Katedron de Fizika Kemio. La titolon de profesoro pri kemiaj sciencoj akiris en 1970. Kunkreinto de la vroclava skolo de la kemia fiziko pri organika solido. Kunaŭtoro, kune kun Zdzisław Ruziewicz, de la lernolibro Chemia fizyczna (Fizika kemio).
En Pola Popola Respubliko informoj pri Krzysztof Pigoń estis cenzuritaj. En 1977 lia nomo troviĝis sur speciala listo de personoj sub aparta kontrolo de la cenzuro. Cenzorajn konsilojn pri li notis Tomasz Strzyżewski, kiu en sia libro pri komunista cenzuro publikigis informan noton el la 7-a de januaro 1977 de la Ĉefa Kontrol-Oficejo de Gazetaro, Publikaĵoj kaj Spektakloj. Direktivoj por cenzuristoj listigis lian nomon kun la notaĵo: "Ĉiaj provoj de popularigo en amaskomunikiloj (ĉiutaga gazetaro, radio, televido, soci-politikaj semajnrevuoj) de sube listigitaj personoj oni devas anonci al la gvidantoj de GUKPPiW". Cenzoraj konsilioj permesis nur publikaĵojn en specialiĝinta gazetaro, scienca kaj en multobligitaj lekcioj ktp.
Ĥamo
Ĥamo (germane Cham) estas urbo kaj komunumo en Kantono Zugo, Svislando. Ĝi havis 14303 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
La najbaraj komunumoj de Ĥamo estas Hünenberg, Zugo, Steinhausen, Knonau kaj Maschwanden.
Trafiko
Ĥamo situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zugo al Lucerno. Ĥamo havas aliron al la nacia aŭtoŝoseo A4a de Baar al Lucerno.
Historio
Unuaj setlejoj ekzistis en Ĥamo jam antaŭ 6000 jaroj. Ankaŭ spuroj de romia setlado estis trovitaj. La unua skriba mencio de Ĥamo datiĝas el la jaro 858 en dokumento per kiu Ludoviko la Germano donacis la bienon Chama al la Virina Abatejo Zuriko. En la jaro 1360 Ĥamo ricevis la urborajton.
Partnerurbo
Partnerurbo estas la samnoma urbo Ĥamo (germane Cham) en Supra Palatinato, Germanio.
Basalt-Actien-Gesellschaft
La firmao Basalt-Actien-Gesellschaft (esperante: bazalta akvia societo) estas germana entrepreno por konstrumaterialo. La mallongigo estas Basalt AG. La ĉefa komerca laborkampo estas la ekspluatado de naturŝtono kaj la farado de asfalto kaj ties vendo. La firmao fondiĝis 1888 en germana urbeto Linz am Rhein.
Hodiau la firmao havas ĉ. 150 kunlaborantojn. La firmao posedas uzinojn en Polujo, Rusujo, Svedujo, Ĉeĥio, Hungarujo, Ukrajnio, Rumanujo Bulgarujo kaj Alĝerio.
Tomohide Nakazawa
Tomohide Nakazawa (中澤 友秀, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Denso kaj Yokohama FC.
Ĉinĝu
Ĉinĝu (진주시, laŭ ĉinaj literoj 晉州市) estas universitata urbego en Sud-Koreio.
Geografio
Ĉinĝu situas en suda parto de la lando laŭ rivero. La distanco estas inter Ĉinĝu kaj la ĉefurbo Seulo 284 km.
Historio
De la malnovaj tempoj Ĉinĝu estis ŝprucfonto de la nacia kulturo kaj spirito. La unua mencio okazis en 475. Ekde tiam diversajn nomojn havis la teritorio. Ĉinĝu estis loko de ambaŭ sieĝoj fare de la japanaj trupoj. Inter 1896 kaj 1925 Ĉinĝu estis provinca ĉefurbo.
Ekonomio
Ekde la antikvaj tempoj silko estis prilaborita en tiu teritorio. Ĉinĝu estis nomita kiel unu el pluraj "entreprenurboj" fare de la sudkorea registaro. La registaro apogis Ĉinĝu kiel centro de bio-industrio ekde 2000. Ekzistas 618 industrifirmaoj (la nombro da dungitoj: 11,806), 1 loka industria komplekso kaj 4 kamparaj industriaj kompleksoj.
Klimato
En Ĉinĝu pluvas (aŭ neĝas) jare po 1513 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter aprilo-septembro pli ofte. La averaĝa jara temperaturo estas 13 °C.
Trafiko
Ĉinĝu havas 2 pasaĝerajn stacidomojn. La vojaj kontaktoj estas bonaj.
Oberwil
Oberwil estas relative ofta nomo por komunumoj au municipoj precipe en Svislando.
Kantono Châtillon-en-Diois
La kantono de Châtillon-en-Diois (france canton de Châtillon-en-Diois) estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi estas unu el la 9 kantonoj de la arondismento de Die. Ĝia ĉefurbo estas Châtillon-en-Diois.
NGC 4308
NGC 4308 (aliaj indikoj — UGC 7426, MCG 5-29-69, ZWG 158.88, PGC 40011) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Kantono Châtillon-en-Diois
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Châtillon-en-Diois la jenaj 7 francaj komunumoj :
NGC 4308
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bonnevaux (Gard)
Bonnevaux (jen france, prononco, okcitane Bònavau) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
Ostosarkomo
La ostosarkomo (aŭ ostogena sarkomo) esta la plej ofta el la ostaj malignaj tumoroj (krom la multoblaj medolomoj kaj la limfomoj).
Estas maligna tumoro de la moviĝa konektiva histo, kies ĉeloj aliformiĝas al ostoblastoj kaj fabrikas tumoran oston.
Ĝi estigas lokan doloron, plifortiĝantan kiam oni ekzercas premon sur la oston. Ĝi povas estigi spontanean frakturon.
La kuracado estas kemioterapio kun kirurgia ablacio de la tumoro (kaj eventuala meto de osta protezo). La prognozo de resaniĝo estas nuntempe pli ol 70% se la kuracado estas frua, sed estas pli pesimisma se oni lasas okazi metastazojn, interalie en la pulmoj.
La hunda ostosarkomo estas la plej ofta osta tumoro ĉe la hundo kaj estas aparte maligna ĉar la metastazoj rapide disvastiĝas. Ĉe la grandaj rasoj de hundoj, ĝi trafas la membrojn, ĉe la malgrandaj rasoj, ĝi okazas pli ofte ĉe la aksa skeleto kaj la kranio.
Nederlanda pentrarta orepoko
Nederlanda pentrarta orepoko estas la pentrarto de la Ora jarcento de Nederlando, nome periodo de la historio de Nederlando ĉirkaŭ la 17a jarcento, dum kaj post la lasta parto de la Okdekjara Milito (1568–1648) por la sendependo de Nederlando.
La nova Nederlanda Respubliko estis la plej prospera lando en Eŭropo kaj estis hegemonia en Eŭropo por komerco, scienco, kaj arto. La nordaj nederlandaj provincoj kiuj formis la novan ŝtaton estis tradicie malpli gravaj por artaj centroj ol urboj en Flandrio sude. La agitigo kaj grandskalaj transigoj de loĝantaroj pro la milito, kaj la akra rompo disde la malnovaj monarkiaj kaj katolikaj kulturaj tradicioj, okazigis, ke la nederlanda arto devis reinventi sin mem. La pentrado de religiaj temoj ege malpliiĝis, sed granda nova merkato por ĉiuj aliaj tipoj de nereligiaj temoj kreskiĝis.
Kvankam la Nederlanda pentrarta orepoko estas plej ofte inkludita en la ĝenerala eŭropa periodo de Baroka pentrarto, kaj ofte montras multajn el ties trajtoj, ĉefe malhavas la idealigon kaj emon al splendo tipa de plej baroka verkaro, kiel tiu de la flandraj najbaroj. Plej verkoj, kiel tiu laŭ kiuj la periodo estas plej bone konata, spegulas la tradiciojn de detalema realismo heredita el la Flandraj Primitivuloj.
Distingiga trajto de la periodo estas la fekundeco de diversaj pentro-ĝenroj, kaj la majoritato de artistoj produktis la kernon de sia verkaro ene de unu el tiuj. La pinto de tiu specializigo okazis en la finaj 1620-aj jaroj, kaj la periodo el tiam ĝis la Francia invado de 1672 estas la kerno de la Nederlanda pentrarta orepoko. Artistoj pasigis plej el siaj karieroj pentrante nur portretojn, ĝenrismajn scenojn, pejzaĝojn, maraĵojn kaj ŝipojn, aŭ aĵpentraĵojn, kaj ofte ene de partikulara sub-tipo ene de tiuj kategorioj. Multaj el tiuj tipoj de teoj estis novaj en la pentrarto de Okcidento, kaj la maniero laŭ kiu nederlandanoj pentris ilin en tiu periodo estis decidiga por ties estonta disvolvigo.
Blazono de Peruo
La blazono de Peruo enkondukiĝis la 25-an de februaro 1825.
La blazonŝildo estas dividita al du supraj kaj unu suba partoj:
Super la ŝildo ŝvebas laŭrokrono - signo pri honoro de la ŝtato.
Ambaŭflanke de la blazonŝildo videblas po malgranda kaj granda nacia flagoj de Peruo.
Melozzo da Forlì
Melozzo da Forlì, ankaŭ nomata Michelozzo di Giuliano degli Ambrogi (naskiĝis la 8-an de junio 1438 in Forlì; mortis la 8-an de novembro 1494 samloke) estis itala pentristo kaj arkitekto. Li estis la plej konata membro de la skolo de Forlì kaj kune kun Piero della Francesca kaj Luca Signorelli konsideratas unu el la plej elstaraj reprezentantoj de la epoko de Quattrocento. Liaj freskoj famas pro ekzakta utiligo de perspektiva malplilongigo.
20375 Sherrigerten
20375 Sherrigerten estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sherri Ann Gerten, finalistino de la Discovery Channel Young Science Challenge de 2004, scienca konkurso de mezlernejoj, pro ŝia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la St. Anthony of Padua School en Columbus Grove (Ohio, Usono).
Olimpika Stadiono de Londono
La Olimpika Stadiono (Olympic Stadium) de Londono estas la okazejo por la disciplinoj de atletiko kaj por la solenaj malferma kaj ferma ceremonioj de la Somera Olimpiko 2012 kaj de la Somera Paralimpiko 2012 en Londono. Ĝi konstruiĝis inter la jaroj 2008 kaj 2011 en la orienta kvartalo Stratford. La stadiono estas la centra parto de la Olimpika Parko de Londono.
Aregno (stacidomo)
Aregno (Aregnu) estas franca haltejo sur linio -, situanta en  Aregno, en departemento Haute-Corse, regiono Korsiko.
Temas pri stacidomo de Chemins de fer de la Corse (CFC).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Ponte-Leccia - Calvi (ligne de la Balagne) (996000).
La Scie
La Scie estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Beáta Rónay
Beáta Rónay naskiĝis la en Szolnok.
Biografio
Beáta Rónay aperis antaŭ la publiko kiel popola dancisto en 1968. Post 3 jaroj ŝi ricevis vicaktoran statuson en Teatro Szigligeti (Szolnok). Ŝi devis plenumi ankaŭ dancistajn rolojn. Inter 1972–1997 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Szeged). Interrompe en la teatra jaro 1978 ŝi ludis en Nacia Teatro (Miskolc). En 1997 dum sceneja provo ŝi malsaniĝis, poste ŝi estis trudemerito.
Aliud
Aliud [aLJUD] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko Campo de Gómara en la oriento de la provinco. La loknomo Aliud estas etimologie devena el araba kiel Judoj, aŭ el Ĥud (islama nomo).
Geografio
Ĝi distas 28 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Albocabe, Aliud kaj Aragel. Ĝi limas kun Aldealafuente, Cabrejas del Campo, Almenar de Soira, Buberos kaj Gómara.
Historio
Ĝi havis fervojan stacion inter 1929 kaj 1985.
Preĝejo Sankta Antonio (Ecser)
Preĝejo Sankta Antonio el Padovo estas romkatolika monumento historia en Hungario, en Ecser.
Aliud
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), gipsofabrikado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.
Preĝejo Sankta Antonio (Ecser)
Historio
Ecser havis preĝejon en la 14-a jarcento, kiun la turkoj okupis en 1543. La posta historio mankas, sed la katolika grupo refondiĝis en 1740. Tiutempe estis konstruita la nun videbla preĝejo fare de Antal Grassalkovich (krongardisto), sed en ties loko pli frue kapelo funkciis. La orgeno alvenis en 1853. En 1911 trakonstruo okazis, tiam la preĝejo perdis grandparte la barokan stilon. En 1956 la preĝejo interne kaj ekstere estis pentrita, en 1969 nur ekstere okazis renoviĝo. En 1986 nova sakristio estis konstruita.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto, ankaŭ en parko, antaŭ la preĝejo kruco estas videbla. La sola turo reliefas en mezo de la fasado. 2 malplenaj niĉoj estas videblaj apud la turo. La altara bildo prezentas Sanktan Antonion. La predikejo estis farita el ligno. La benkoj estis faritaj en 1984.
Städtli
Städli signifas en la alemana lingvo urbeto. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
LPG-kuko
Preparo
Temas pri tavolkuko, kies unua tavolo konsistas el pasto el faruno, ovoj, margarino kaj sukero. Ĉi tiun paston oni unue bakas antaŭ ĝia ŝmirado per diko da butera kremo. Sur tio sekvas tavolo el buterkeksoj trempitaj en brando. La plej supra tavolo estas devige ĉokolada kovraĵo.
Historio
Tiu ĉi kuko nomiĝis laŭ GDR-aj agrikulturaj kooperativoj. Ĝi bezonas nur simplajn aldonotaĵojn, kiuj ĉiam disponas en eĉ inter la reduktita konsumproduktofertitaĵo de komunisma ekonomio. Ĝenerale ĝi ne estas kalorinmalŝparema kukversio. Eble ties recepto elpensitis ĉirkaŭ la jaro 1965-a en Turingio.
Satoshi Watanabe
Satoshi Watanabe (渡辺 聡, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama FC.
Mnetěš
Mnetěš (Mnetjeŝ) estas municipo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice, troviĝanta 7 km sude de Roudnice nad Labem ĉe piedo de la ĉeĥa nacia monteto Říp (460 m s.m.). La tuta monteto apartenas ĝuste al ĉi vilaĝo. En la municipo loĝas.
Historio
Unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el jaro 1102.
NGC 4309
NGC 4309 (aliaj indikoj — UGC 7435, IRAS12196+0725, MCG 1-32-25, VCC 534, ZWG 42.51, NPM1G +07.0289, PGC 40051) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Dolní Polžice
Dolní Polžice situas en katastra teritorio Polžice u Bezdružic.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1227.
Al ĉi tiea kavalira familio de Harantidoj rilatas nomo de Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic. En la vilaĝo troviĝas restaĵoj de burgejo el la 12-a ĝis la 13-a jarcento.
Respubliko Kalifornio
La Respubliko Kalifornio (República de California, California Republic), ankaŭ nomita la Respubliko de la flago de la urso (hispane República de la bandera del oso, angle Bear Flag Republic), estis rezulto de ribelo gvidita de Usonanoj la 14-an de junio 1846 en la urbo de Sonoma kontraŭ la aŭtoritatoj de la meksika provinco de Alt-Kalifornio.
La ekzisto de la respubliko daŭris malpli ol unu monaton. La kapitano de la usona terarmeo John C. Frémont ĉirkaŭirigis onidoron de okazonta milita ago kontraŭ la pioniroj de la mekskika registaro por kuraĝigi la ribelon. Grupo de tri dek tri homoj ekaperas en Sonoma, tirlevis flagon ornamitan de urso kaj stelo (la ursa flago, aŭ Bear Flag) por simboli la novan kalifornian respublikon, sendependa de Meksiko. La evento estas nomita la « Ribelo de la ursa flago » (Bear Flag Revolt) sekvante la uzon de la flago, kiu poste iĝoj (kun kelkaj ŝanĝoj) la oficiala flago de la usona ŝtato Kalifornio, en 1911.
Miristila formiato
Miristila formiato aŭ C15H30O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la formiata acido kaj miristila alkoholo. Miristila formiato estas senkolora likvaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Miristila formiato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Miristila formiato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
ISO 3166-2:GR
ISO 3166-2:GR estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Grekion. La kodojn havas 13 administraj regionoj kaj la sendependa monaĥa respubliko Athos. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>GR</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Grekio. La dua parto estas unu litero por administra regiono kaj du ciferoj por Athos. Antaŭ la la duaj partoj de la regionoj estis skribitaj per romaj ciferoj, ekde I ĝis XIII. Antaŭ la la kodojn ankaŭ havis 51 provincoj (aŭ "prefektujoj"), kiuj ekde administra reformo efektivita komence de 2011 jam ne plu havis praktikan signifon. La dua parto de la kodo de provinco estis du ciferoj aŭ la litero "A" kaj cifero.
51 provincoj (eksaj kodoj)
Por la provincoj kaj la sendependa monaĥa respubliko Athos, la unua cifero aŭ litero indikas la geografian regionon de Grekio en kiu situas la provinco respektive respubliko:
Provolono
Provolono estas italdevena fromaĝo kreita en Casilli proksime de Vesuvio. Ankoraŭ ĉi-regione, oni produktas tiun fromaĝon en diversaj formoj, kiel piro, konuso aŭ kolbaso de 10 aŭ 15 cm longe. Nuntempe, la plej grava regiono kiu produktas provolonon situas en norda Italio. Ankaŭ oni produktas varion de provolono en Usono kaj Japanio.
La termino provolono (t.e granda Provola) aperis ĉirkaŭ fine de la 19-a jarcento, kiam oni komencis produkti ĝin en sudaj regionoj de Italio kaj kiam la provolono gajnis ĝian aktualan larĝan grandecon. La malgranda varianto de ĉi tiu fromaĝo nomiĝas Provola kiu povas esti aŭ ne fumaĵita ("affumicata").
Moderna provolono estas fromaĝo el integra grasa bovina lakto, kun glata ŝelo (kovraĵo), produktita ĉefe en valoj de rivero Pado, en Lombardia kaj Veneta regionoj. Ĝi estas produktita laŭ malsamaj formoj: granda salamo ĝis 30 cm diametre kaj 90 cm longe; akvomelona formo;senkola botelo, aŭ ankaŭ kiel granda piro, kun karakteriza ronda anso por pendigo. Ĝi pezas averaĝe 5 kilogramoj (11 funtoj).
Piode
Piode estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Verĉelo de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Stefano, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Campertogno, Pettinengo (BI), Pila, Rassa kaj Scopello.
Aregno
Aregno (Aregnu) estas franca komunumo en la departemento Haute-Corse, en la regiono Korsiko.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Arégnais.
Combes
Combes (franca prononco [kɔ̃b]) estas la nomo de la sekvaj lokoj:
Baye (Finistère)
Baye (jen france, bretone Bei) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Quimper (france arrondissement de Quimper, bretone Arondisamant Kemper), la suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Bordezac
(jen france, prononco, okcitane Bordesac) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Gard, en la regiono Okcitanio (Occitanie [ɔksitaˈni], Occitània [utsiˈtanjɔ], Occitània [uksiˈtanjə]). Fine de en la komunumo vivis.
José Martí
Vivo
Li naskiĝis la 28-a de januaro 1853, filo de gehispanoj valencia Mariano Martí kaj kanarianino Leonor Pérez. Jam kiam li estis nur 16-jara skribis revolucian leteron kaj nomis perfidulo amikon kiu soldatiĝis ĉe hispana armeo. Li estis kondamnita je 6 jaroj de mallibero, sed oni ŝanĝis tion kontraŭ ekzilo al Hispanio, kie kontaktis kun aliaj sendependuloj kubaj kaj hispanaj verkistoj kaj intelektuloj liberalaj. En Hispanio li studis Juron, Filozofion kaj Beletron, kion li finis en 1874.
Antaŭ reveni al Ameriko, li vojaĝis al Francio kaj Britio. En Parizo estis tiam la kerno de la tutmondaj kulturo kaj arto. Tie li konatiĝis kun la bazo de la poezia spirito, kion li poste disvolviĝos. En 1875 ekloĝis en Meksiko, kien li alportis sian hispanan kulturon kaj sian eŭropan poeziemon; tie li ankaŭ eniris en fervora etoso literatura, ĵurnalisma kaj politika. Post portempa loĝiĝo en Gvatemalo, kie li spertis aman historion, revenis en Meksiko, kie li geedziĝis kun kubanino Carmen Zayás Bazán.
Post amnistio li revenis en Kubon kaj en Havano plu denoncis la hispanan subpremadon. Li estis denove ekzilita en Hispanio de kie li translokiĝis en 1880 en Usono (Novjorko), kie li loĝos pli ol jardeko. De tie li veturos multe tra granda parto de sudamerikaj landoj kaj ekredaktoros por ĵurnaloj usonaj, venezuelaj, bonaeraj kaj meksikaj. Dum tiu agado li estis pli kaj pli sendependulo kaj en 1895 li malferme aliĝis la partion de la milito kontraŭ Hispanio.
Li antaŭe multe studis kaj interesiĝis pri la antaŭaj ribeliĝoj kaj ĉefe pri la Dekjara Milito (Kubo). Dum la usona ekzilo plifortigis sian politikan bazon kaj vigligis la aktivecon de la ekzilitaj grupoj ĉefe de negravuloj, tabakistoj, ktp., kaj inter ili fondis en Florido la PRC (Kuba Revolucia Partio), kiu celis sendependigon de Kubo, haltigon de usona ekspansiemo kaj helpo al simila disvolviĝo en Portoriko. Post tiu fondigo li kuniĝis en sudorienta parto de Kubo kun la insurekciuloj. La 25-an de marto de 1895, José Martí publikigis la Manifeston de Montecristi, por la sendependeco de Kubo, kaj post kelkaj tagoj li eniris la insulon kun kelkaj soldatoj, por komenci la militon. Li mortis en batalo la sekvan monaton en Dos Ríos la 19an de majo 1895, tri jarojn antaŭ la definitiva malvenko de tiu armeo kaj la sendependigo de Kubo, do li ne povis vidi la postan sukceson de siaj klopodoj. Li estas enterigita en Santiago de Cuba.
Politika verkaro
La politika idearo de Martí baziĝas sur lia amo al Kubo kaj preciziĝas je tri mejloŝtonoj: amo al la libereco -tipa de 19-jarcenta intelektularo-, sendependo de Kubo kaj starigo de ŝtato kiu fratece kunigu la malsimilegajn tavolojn de la kuba popolo -etnaj, sociaj, ekonomiaj, ktp.-. Ene de tiuj tavoloj eniras ankaŭ la hispanajn loĝantojn en Kubo. Oni ne forgesu, ke li mem havis hispanajn gepatrojn kaj loĝis en Hispanio multajn jarojn; krome li rilatiĝis kaj amikiĝis kun multaj hispanoj. Lia lukto estis ne kontraŭ hispanoj aŭ eĉ Hispanio mem sed kontraŭ la registaj kaj armeaj tavoloj kie kaŝiĝis la plej reakciaj sektoroj de la hispana socio, ĉefe tiuj kiuj malpermesis la socipolitikan -kaj ekonomian- propran disvolviĝon de la tiama kuba socio.
Tiu idearo aperas longe kaj detale en multaj volumoj de lia kompleta verkaro, ĉar li multege verkis kiel ĵurnalaj artikoloj, sed ankaŭ kiel prelegoj aŭ eĉ kiel privataj aŭ ne tiom privataj leteroj. Unu el la plej interesaj novaĵoj de tia verkaro estas la intereso pro la malriĉaj kamparanoj -guajiro [guaĤIro aŭ guaHIro, laŭ la amerika prononcmaniero]- kaj la klopodoj integrigi ilin en la entrepreno de sendependigo kaj fondigo de novaj socio kaj ŝtato.
Tre konata -eĉ en Esperantio- estas la refreno “Guantanamera, guajira guantanamera” aŭ “Kamparanino, guajira kamparanino” kun kiu oni kantas faman poemon de Martí:
“Yo soy un hombre sincero de donde crece la palma Y antes de morir yo quiero echar mis versos del alma”
Tio estas: “Mi estas sincera homo de kie kreskas la palmo kaj antaŭ morti mi volas forpeli miajn versojn el mia animo”.
Alia eco de lia politika verkaro estas la intereso por nigruloj aŭ pli bone dirite por la konsidero de Kubo kaj ties socio kiel vera miksiĝo kaj frateco inter ĉiuj etnaj tavoloj kaj ĉefe blankuloj, nigruloj kaj miksrasuloj. Pro tio ĉio li vere estis ĝis nun konsiderata kiel la plej kubeca heroo eĉ super Che [ĉe] kaj Castro [KAStro] kiuj estas herooj nur por kastrismaj kubanoj sed ne por tiuj kontraŭkastrismaj, por kiuj Martí ja vere estas la plej grava kuba heroo same kiel por tiuj antaŭe menciataj.
Kiam li verkas pri Eŭropo, interesiĝas pri Hispanio -hispana problemaro kaj kolonia temo-, Francio kaj Italio, sed kiam li verkas pri eŭropa literaturo, li interesiĝas unue pri la tiamaj literaturoj franca kaj brita, ĉar li konsideris ilin pli indaj kaj bonkvalitaj, kaj nur due pri la hispana literaturo.
Estas menciinda ankaŭ la fakto, ke kelkaj el tiuj artikoloj estis verkataj siatempe originale france aŭ angle kaj ne nur hispane.
Romano
Krom kelkaj klopodoj kaj porinfanaj rakontoj la plej interesa ero de la rakonta verkaro de Martí estas lia romano Amistad funesta (Fatala amikeco) kiu prezentas eble tro romantisman kaj dramecan historion -ĵaluza Lucía kontraŭ sia amikino Sol- sed per tre moderna kaj modernisma stilo impresionisma de franca deveno -ĝardenoj, beleco virina, festoj, ekskurso al la kamparo, ktp.-. Ĉi tie kritikistoj vidas kiel franca stilo “art nouveau” (novarto) amerikiĝas kaj hispanlingviĝas por ke aliaj postaj verkistoj kiel nikaragvano Rubén Darío, kolombianoj, ktp., kreu la novan stilon kaj literaturan skolon nome modernismo.
En tiu plibeligo de la realo la superriĉa naturo de Kubo kaj Ameriko ludas gravan rolon. Tiele arboj, floroj, bestaro, geografiaj ebenaĵoj kaj malaltebenaĵoj donas fruktodonan grundon al verkisto modernisma. La beleco virina partoprenas kompreneble tiun artan plibeligon de la realo, ekde la signifaj nomoj kiel Lucía (ĉirkaŭ Lumo) kaj Sol (Suno) ĝis la nuanca sentoludo kiu disvolviĝas inter ili. Lucía miras Sol kaj ĉefe ĵaluzegas pri ŝi, kio kaŭzos surprizan finon, sed Sol amikiĝas je Lucía kiel je aliaj, ĉar ĉiuj ĉirkaŭiras ŝin kiel la sunon.
Ankaŭ en parto de sia esearo Martí pristudas tiun sian plibeligon stilisman. El ĝi naskiĝos gravega hispanlingva literatura skolo modernismo.