cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richard Stallman
Li fondis la projekton GNU, la Free Software Foundation kaj la League for Programming Freedom. Li estas la kreinto de la tekstredaktilo Emacs, la kompililo GCC, kaj li origine verkis la permesilon GNU GPL. Li emfazas la etikan aspekton de libereco de programoj.
La filozofio, kiu subtenas la Vikipedion, fluas el liaj ideoj pri la libereco de informo kaj intelekta verko.
Politike li draste kontraŭas al George W. Bush, al la iraka milito de 2003 kaj al la leĝo USA PATRIOT Act.
Węgorzewo
Węgorzewo [] (germane: Angerburg; litove: Ungura aŭ Unguris) estas urbo en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de samnoma distrikto Węgorzewo. Ĝis la jaro 1945 la urba teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. Fine de en la urbo vivis.
La urba nomo devenas de angiloj (prapruse: angurgis; litove: ungurys; pole: węgorz), kiuj antaŭe multnombre kaptiĝis ĉi tie.
Historio
Sur la terenoj, sur kiuj poste oni konstruis la urbon, antaŭe setladis la gentoj de praprusoj. Tial la nomo de tiu pagana burgo estis Angetete. En la jaro 1335 la teŭtonoj konstruis tie ĉe la elfluejo de la rivero Węgorapa / Angerapp al la lago Mamry / Mauersee la lignan kastelon nomatan Angerburg (en la libera traduko: kastelo ĉe la kurba rivero). Tamen la ligna kastelo estis detruita dum la atako de litovoj. La novan kastelon oni konstruis en la jaro 1398. En la 15a jarcento proksime de la kastelo aperis la setlejo komence nomata germane Gerothwohl (nun en la pola Nowa Wieś). Ĝuste la setlejo poste disvolviĝis en la nunan urbon. La provo lokigi la setlejon en la jaro 1412 ne sukcesis. En la jaro 1469 la Teŭtona Ordeno redonis la kastelon kiel kaŭcio pro la ŝuldoj rilate al la soldatsalajroj ne pagitaj al la fratoj Hans kaj Anselm Tettau. Dek jaroj poste la onklo de Nikolao Koperniko, la episkopo de Varmio Lukas Watzenrode (1447-1512), donis permeson konstrui kapelon en la setlejo. Tiel komencis la malrapida disvolvo de la loko, kaj tio sekvis la ricevon de urborajto en la sekva jarcento.
En la jaro 1510 en la dokumentoj estis menciita la setlejo Gerothwohl, kaj la lokiga dokumento aperis finfine en la jaro 1514. De la jaro 1525 la loka kastelo fariĝis la sidejo de la princaj starostoj (distriktestroj). De la 4a de aprilo 1571 la setlejo (kiu tiam aperas sub la nomo Angerburg) akiris urborajton de princo Albreĥto Frederiko el la dinastio Hohencolernoj (1553-1618), kiu estis filo de princo Albreĥto (Prusio). Dum la ricevo de la urborajtoj la urbo havis nur 200 ĝis 300 loĝantojn. Tiam ankaŭ la loka lernejo estis transformita en tiel nomatan la latinan lernejon, kaj fino de tiu lernejo donis la rajton por komenci studon en universitato. La unua rektoro estis Michał Danowski nomata Danovius. Dum la 18-a jarcento estis granda disvolviĝo de la lernejo. En la jaro 1656 kaj 1657 la urbo estis tute detruita fare de la tataroj. La sekva incendio (brulego) en la jaro 1707 ankaŭ faris grandajn detruojn. Post tiuj detruoj la urbo komencis disvolviĝis danke al la veno de la setlantoj el Mazurio. En la jaro 1694 en la urbo loĝis 2 567 poloj kaj 426 germanoj. La sekva kataklismo por la urbo estis dum la jaroj 1709-1710 - dum epidemio de pesto. En la jaroj 1730 aperis en la urbo la stratlanternoj. Ĝis la fino de la 18-a jarcento la urbo esti unu el la plej grandaj urboj en Mazurio. Jam en la unua duono de la 18-a jarcento la urbo ekhavis la akvodukton, ŝtonstratojn kaj stratlanternojn. En la urbo estis malpermesita bredado de bestoj. La disvolvo tamen estis bremsita en la sekvonta jarcento.
La malgrandigo de la disvolvo de la urbo okazis i.a. pro la malfrua fervoja ligo kun la reto en Prusio. Tamen dum la fino de la 19-a jarcento en la urbo oni ekkomencis disvolvigi la fervojan nodon kaj plurajn vojajn ligojn. Dum la Napoleonaj militoj en la jaro 1807 en la ejoj de la kastelo oni organizis la hospitalon por la rusiaj soldatoj kiuj esti la aliancanoj de Prusio. En la jaro 1829 oni malfermis la unuan por-instruistan seminarion, kiu edukis la germanajn instruistojn. En la jaro 1885 en Angerburg estis 4427 da loĝantoj.
Dum la Unua Mondmilito en la ĉirkaŭaĵoj de la urbo estis la bataloj inter la armeoj de Germanio kaj Rusio. La urbo ne stis multe detruita kaj la loĝantaro pli frue estis evakuita. Jam en la intermilita periodo ekestis la interesiĝo de turistoj pri la urbo. En la jaro 1939 en la urbo estis 9846 da loĝantoj. En la jaro 1945 la urbo estis detruita en ĉirkaŭ 80% fare de la Ruĝa Armeo. Sovetianoj prirabis la elementojn de la teknika infrastrukturo, en tio ili rabis la tutan fervoj-linion. Tuj post la milito en la urbo restis nur 450 da loĝantoj. En la jaro 1945 la urbo venis al Pollando laŭ la decidoj de la Potsdama konferenco kaj la germanaj urbanoj forlasis Pollandon en la jaro 1945. Al tiuj terenoj venis poloj el la centra Pollando kaj de la aneksitaj orientaj partoj de Pollando fare de Sovetunio. Nun Węgorzewo estas ĉefe ege populara turisma centro.
Bibliografio:
Concorde
Konkordo (angle kaj france Concorde) estis supersona pasaĝeraviadilo de Aérospatiale kaj British Aerospace. Nur 20 aviadiloj estis konstruitaj, de kiuj 6 estis de ne-komerca tipo. La aviadilo por la unua fojo flugis en 1969, kaj faris sian lastan flugon la 24-a de oktobro 2003.
La Konkordo povis flugi je alto de 18 kilometroj kaj povis atingi rapidon de Maĥo 2,04; pli ol dufoje la rapido de la sono. Pro tio la aviadilo flugis en malpi ol tri horoj de Londono al Novjorko. Konkordo starigis rapidrekordon de 1.920 km/h. Tio okazis je la 7-a de februaro 1996 sur la itinero Novjorko - Londono.
La Konkordo estas unu el nur du supersonaj pasaĝeraviadiloj iam konstruitaj, kune kun la rusa Tupolev Tu-144.
La respondo de Usono al la eŭropa aviadilo Konkordo estis la Boeing 2707, kiu ankaŭ estis desegnita supersona pasaĝera aviadilo. La kresko de projektokostoj kaj rezisto de ekologiaj grupoj kaŭzis la nuligon de la projekto jam en 1971, eĉ antaŭ ol la unua prototipo estis konstruita.
Historio
La Concorde estis prestiĝa projekto de la Brita kaj franca registaroj. La planoj por la aviadilo jam estis faritaj en 1955. La prilaboro estis akompanata de ĉiaj kunlaboraj problemoj inter la britoj kaj la francoj, kiuj ofte je alta politika nivelo devis esti solvitaj. Ke estis du produktejoj, unu en Francio kaj unu en Britio, ankaŭ ne estis kunlabora. Tio tamen kaŭzis, post kelkaj jaroj, la ekeston de internacia konsorcio Airbus. Pro politikaj kaj financaj malhelpoj la Konkordo nur faris sian unuan flugadon je la 2-a de marto 1969. Je la 15:50 horo la unua franca aviadilo deteriĝis en Tuluzo. Je la 9-a de aprilo sekvis la brita aviadilo, ekde la brita flughaveno Filton. Je la 1-a de oktobro 1969 la Konkordo trarompis la sonmuron, post kio la aviadilo je la 4-a de novembro de tiu jaro atingis Maĥon-2.
La unua transatlantika flugado estis en septembro 1971, sed regulaj flugadoj okazis nur en 1976. Je la 21-a de januaro 1976 Konkordo de British Airways foriris de Londono al Barejno, kaj Konkordo de Air France de Parizo al Rio-de-Ĵanejro. Fakte la aviadilo jam tiam estis malmoderna. Ĝi neniam estis profitodona. Eĉ komercaj vojaĝantoj opiniis ke la tarifo estis tro alta; irorevena bileto Londono-Nov-Jorko kostis 11 000 €. En oktobro 2003 oni ĉesis la tagajn transatlantikajn flugadojn. Tio signifis la finon de la Konkordo, kiu estis venkita de la pli malrapida sed pli malmultekosta Boeing 747. Por la prizorgado de 5 Konkordo-aviadiloj Air France bezonis 200 homojn.
La Konkordo estis unu el la tre malmultaj pasaĝeraviadiloj kiuj havis jetmotorojn kun postbruligiloj por pligrandigi la movan forton.
La alteriĝoj de la Konkordo ie kaj tie renkontis lokan kontraŭstaron, pro sonĝeno, aerpoluado, kaj supozataj riskoj por la sekureco. Ekonomiaj interesoj kelkfoje estis kaŭzo por kontraŭagi la Konkordon.
Katastrofo en 2000
Laŭ la ekzamena raporto kiu pliposte publikiĝis, la Konkordo dum la starto veturis trans metala krampo (malfiksiĝinta de la motorsuspensio de DC-10 kiu iom pli frue deteriĝis) kiu kuŝis sur la startejo. Pro tio krevis pneŭmatiko de la subekipaĵo kaj pecoj de tiu pneŭmatiko frapis kontraŭ la maldekstra flugilo (ankaŭ brulaĵujo). Tio kaŭzis skuondon, pro kio la brulaĵujo fendiĝis. La likanta brulaĵujo ekbrulis pro fajreroj de la kablaĵo de la subekipaĵo kiu ankaŭ estis damaĝita pro la krevinta pneŭmatiko. Krom tio, brulaĵo eniris tra la aerenlasejo en la du maldekstraj motoroj, kiuj pro tio ne plu funkciis. La fajro mem dum mallonga tempo detruis la stirsistemojn de la maldekstra flugilo. Pro la perdo de mova forto kaj stirebleco oni ne plu povis teni la aviadilon en la aero kaj ĝi kraŝis en malpli ol unu minuto post la deteriĝo.
Retiriĝo
La katastrofo kondukis al malpli da pasaĝeroj kaj pli da prizorgaj kostoj, kaj tiel kontribuis al la pli rapida finiĝo de la Konkordo-programo en 2003.
Je la 31-an de majo 2003 Air France plenumis la lastan Konkordo-flugadon. Je la 24-a de oktobro 2003 estis la vico al British Airways por adiaŭi la Konkordon. La lasta komerca flugado estis plenumita inter Londono kaj Nov-Jorko. Kun la irorevena flugado al Londono, kiu nur estis por invititoj, (provizore) finiĝis la supersona erao en la civila aviado, kiu entute daŭris 28 jarojn.
Estonteco
En novembro 2003, la firmao EADS, kiu kunhavas Airbus kun BAE Systems, anoncis ke ĝi laboradas kun japanaj firmaoj por koncipi pli grandan aviadilon kaj pli rapidan ol Konkordo.
Ĉiam en studado, la supersona aviadilo franc-japana, kiu devus postveni Konkordon, devus veturigi 250 personojn je la rapido de Maĥo 1,8 kaj je la altitudo de 23 000 m, dum 13 000 kilometroj.
Landnomo kaj loĝantoj pri Usono
La historio de la nomigo de Usono estas iel diferenca disde ĉe aliaj landoj ĉar ĝi okazis en Esperanto preskaŭ samtempe aŭ nur iom post ties popularigo en la resto de lingvoj de la mondo.
Landnomo — Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko
En 1507, germana kartografo Martin Waldseemüller prilaboris mondomapon en kiu li nomis la terojn de la okcidenta Hemisfero, «Ameriko» omaĝe al la itala esploristo kaj kartografo Amerigo Vespucci. La antaŭaj britaj kolonioj unue uzis la nunan nomon de la lando en la Usona Deklaro de Sendependeco, la «unuanima Deklaro de la Dek tri Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» adoptita de la «Reprezentantoj de la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» la 4-an de julio 1776. Je la 15-a de novembro 1777, la Dua Kontinenta Kongreso adoptis la Artikolojn de Konfederacio, kiu diris: «La nomo de ĉi tiu Konfederacio devos esti "Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko"». La Franc-Usonaj traktatoj de 1778 uzis la terminon «Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nordameriko», sed je la 11-a de julio 1778, «Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko» estis uzita en la fakturoj de la lando por interŝanĝo, kaj ĝi iĝis la oficiala nomo.
En la angla lingvo kaj en multaj aliaj, oni kutime kaj malprecize diras nur «Ameriko» kaj «amerikano» por la lando kaj ties loĝantoj respektive. Siavice, en Usono la tuta amerika kontinento estas konata en pluralo kiel «Amerikoj» (angle The Americas).
Landnomo — Usono
La esperanta etimologio de la vorto Usono ŝajnas kvazaŭ-mistera, sed laŭ la Reta Vortaro statas tiele:
En Esperanto oni uzas la vortojn Usono kaj usonano ekskluzive por la lando kaj ties loĝantoj respektive, dum Ameriko, en singularo, estas por la tuta kontinento. El tio sekvas, ke amerikanoj — ties loĝantaro — estas la loĝantoj de la Okcidenta Duonsfero, inkluzive de la lando Usono.
Romanus la 4-a Diogeno
Romano (aŭ Romanus) la 4-a Diogeno (greke Ρωμανός Δ΄ Διογένης, Rōmanos IV Diogenēs) estis membro de la bizanca armea aristokrataro kiu, post lia geedziĝo kun la vidvigita imperiestrino Eŭdokja Makrembolitissa estis kronita bizanca imperiestro kaj regis de 1068 al 1071. Dum lia regado li devis haltigi la malkreskon de la bizanca militistaro kaj ĉesigi turkajn trudenirojn en la Orientromia Imperio, sed en 1071 li estis kaptita kaj la armeo venkita dum la Batalo de Manzikerto. En 1072, li estis blindigita kaj sendita al monaĥejo kie li mortis pro la vundoj.
Ĉasleĝo
Ĉasleĝoj estas statutoj, reguloj kaj leĝoj kiuj reguligas la rajton trakti kaj preni aŭ mortigi certajn specojn kaj speciojn de fiŝoj kaj naturajn bestojn (Ĉasbestoj). Ilia amplekso povas inkludi la jenon: restrikti la tagojn por rikolti fiŝojn aŭ ĉasbestojn, restrikti la nombron da bestoj por persono, restrikti speciojn rikolteblajn, kaj limigante armilojn kaj fiŝkaptadilaro uzatajn. Ĉasistoj, fiŝkaptistoj kaj leĝdonantoj ĝenerale konsentas ke la celoj de tiaj leĝoj estas balancigi la bezonojn de konservado kaj rikoltado kaj administri kaj medion kaj populaciojn de fiŝoj kaj ĉasbestojn. Ĉasleĝoj povas disponigi laŭleĝan strukturon por kolekti licencopagojn kaj alian monon kiu kutime povas financi konservadoklopodojn same kiel akiri rikoltinformojn uzotajn en faŭnadministrada praktiko.
Ĵuse pro minacoj de kontraŭĉasada sabotado, ĉiu ŝtato en Usono aktivis ĉasprotektadajn leĝojn por protekti la civlajn rajtojn de civitanoj engaĝitaj en ĉasado.
Orsans (Doubs)
Orsans estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Niksar
Niksar estas urbo en provinco Tokat en Turkio.
Masten Space Systems
Masten Space Systems estas kosma junkompanio en Mojave (Kalifornio) (iam Santa Clara (Kalifornio)), kiu evoluigas verticale deteriĝajn, alteriĝajn (VTVL) raketojn, komence por senhomaj suborbitaj esploraj flugoj (Xaero). Ĝi nuntempe intencas apogi senhomajn orbitajn lanĉojn.
Masten Space Systems partoprenis en la Lunar Lander Challenge X Prize en 2009, organizita fare de NASA and Northrop Grumman, akirante la premion de $150.000 (dua en nivelo unu) per Xombie (model XA-0.1B) kaj $1,000,000 (unua en nivelo du) per Xoie (model XA-0.1E).
Włodawa
Dua mondmilito
Fine de septembro 1939 ordone de brigada generalo Franciszek Kleeberg estis kreita t.n. Respubliko de Włodawa – lasta (ekster Hel kaj falanta Varsovio) rezistejo de la sendependa Dua Pola Respubliko.
14.02.1944: Taĉmento de Kamparanaj Batalionoj el Włodawa-areo frakasis monŝrankon forprenante 167 mil zlotojn
Rilatiga adjektivo
Rilatiga adjektivo estas adjektivo indikanta ne propran econ de io, sed ties rilaton al io alia; rilatigan adjektivon oni povas anstataŭigi per substantiva komplemento.
Ekz-e en «la ŝofora seĝo» la adjektivo «ŝofora» rilatigas la seĝon al ekstera ulo «ŝoforo», kaj estas samsignifa kun «la seĝo de ŝoforo», ĝi estas rilatiga adjektivo; dum en «rapida aŭto» la adjektivo «rapida» indikas propran econ de la aŭto: «aŭto, kiu (mem) estas rapida».
Rilatiga adjektivo ne havas komparajn gradojn. Oni ne diras tre ŝofora seĝo aŭ malpli ŝofora seĝo ; sed oni facile diras tre rapida aŭto, plej rapida aŭto ktp.
La ĉi-supran difinon oni apliku al la pozitiva grado de adjektivoj: bela domo estas adjektivo kvalita, ne rilatiga; en komparativo mia domo estas pli bela ol la lia jes aperas rilato inter la du domoj, tamen tio ne ŝanĝas la tipon de la adjektivo (la rilato estas ŝuldata al la komparativo; dum en ŝofora seĝo la rilatigon enkondukas la adjektivo mem, kaj ĝi ne estas kompara, sed plie klasifika).
NGC 317A
NGC 317A (aliaj indikoj — PGC 3442, NGC 317-1, UGC 593, MCG 7-3-9, KCPG 19A, 5ZW 42, NPM1G +43.0020) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Distrikto Cloppenburg
La distrikto havas areon de 1 418 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn. La distrikto apartenas al la historia regiono Oldenburgio kaj en 2005 estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo.
Administra disdivido
Komunumoj (indiko, se temas pri urbo):
Harkerode
Harkerode ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la urbo Arnstein en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2008 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 333 loĝantojn (en la nova urbo Arnstein fine de vivis sume  homoj).
Historio
Komence de januaro 2010 la ĝis tiam sendependaj neurbaj komunumoj Alterode, Bräunrode, Greifenhagen, Harkerode, Quenstedt, Stangerode, Sylda, Ulzigerode kaj Welbsleben kaj la urbo Sandersleben kunligiĝis al nova urbo, kiu laŭ loka mezepoka burgo ricevis la nomon Arnstein. Malfondiĝis la administra komunumaro Wipper-Eine, al kiu antaŭe apartenis la loĝloko Harkerode.
George Aldridge
George Aldridge (naskiĝis en 1854 - mortis – en Auckland) estis novzelanda esperantisto kaj pastro.
Unu el la plej fruaj pioniroj de Esperanto en Novzelando, kie li kunfondis la unuan ES-n, kies prezidanto li estis multajn jarojn. Antaŭ la unua mondmilito li instruis Esperanton al pli ol 200 personoj.
Afrika Oficejo
La Afrika Oficejo  estas oficejo de UEA en Afriko por Afrika agado. Ĝi rekte ligiĝas al la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo, Nederlando kaj laboras kun la Afrika Komisiono de UEA.
De 1995 ĝis 2005 ĝi situis en Instituto Zamenhof en Lomeo, Togolando. En 2005 ĝi estis movita al Lokossa, Benino.
Ĝi administras la Afrikan Esperantistaron, respondas informpetojn, instruas koresponde al progresantoj, eldonas kaj aldonigas verkojn de afrikanoj, zorgas pri transpagoj inter afrikaj landoj kaj la Centra oficefjo, aperigas la bultenon de la Afrika komisiono, konsilas la landajn asociojn en Afriko. Pli ĝenerale ĝia tasko estas subteni la Afrikajn landajn asociojn.
8702 Nakanishi
8702 Nakanishi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Masanori Hirasawa kaj Shohei Suzuki elde la observatorio de la monto Njukasa, proksime de Fuĵimi (gubernio Nagano, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Akio Nakanishi, unu el plej konataj astrofotografiistoj en Japanio ; li kontribuis al la japana amatora astronomio, disvolvante malvarmigitajn ŝargkuplitajn fotilojn. Li estas ano de la stacio de la Monto Njukasa, elde kie la asteroido estis malkovrita.
Distrikto Csurgó
La Distrikto Csurgó [ĉurgO] (hungare  Csurgói járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy. Ĝi situas sur montetaro laŭ Drava en la plej okcidenta parto de la departemento (en la sudokcidenta parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Csurgó, kiu estas urbo, krome estas grandvilaĝo, la ceteraj 16 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 496,19 km², kie loĝas 16 807 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo kaj bestobredadoj. Menciindas la granda senlaboreco.
Historio
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1970, poste la komunumoj aliĝis al najbara distrikto. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Simone Biles
Simone Biles - naskiĝis, do nun -jara - estas usona sportistino kun familiaj radikoj kaj ŝtatanecoj de Usono kaj Belizo. Ŝi specialiĝis pri arta gimnastiko. Alveninte en la somera Olimpiko 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, ŝi estis la plej medaldekorita usona atleto, sed ŝi travivis mensan krizon, kiu tuŝis ŝin ĝis vivminaca, do ŝi decidis retiriĝi. Responde, ŝi ricevis malkomplimentojn, ĉefe de konservativaj komentistoj dirinte ke ŝi "seniluziigis sian grupon" kaj eĉ "hontigis la landon". Sed ŝi klarigis, ke "finfine ni ne estas nur sportistoj aŭ amuzistoj, ni estas homoj kun emocioj, kaj aferoj malantaŭ la kulisoj influas nin kiam ni konkurencas. Homoj ne scias pri kio ili parolas." Ŝi ja revenis al la konkurencoj kaj fine gajnis du medalojn: arĝentan kun la usona teamo de virina arta gimnastiko kaj bronzan sur gimnastika trabo.
Géza Tabéry
TABÉRY Géza (taberi) estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Nagyvárad la 17-an de julio 1890 kaj mortinte Oradea la 6-an de januaro 1958.
14960 Yule
14960 Yule estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la skota statistikisto George Udny Yule (1871–1951), lektoro ĉe la Universitata Kolegio Londono kaj ano de la St John's College de Kembriĝo. Li laboris pri la regreso kaj korelacio, tempa serio kaj epidemiologio. Lia libro A Statistical Study of Literary Style (1944) estis pionira demarŝo al kvantaj analizoj de literatura stilo.
Casa Ricordi
Casa Ricordi estas publikiga entrepreno de ĉefe klasika muziko kaj opero. Ties klasika repertorio reprezentas unu el la gravaj fontoj en la mondo danke al ties publikigo de la verkaro de ĉefaj italaj komponitsoj de la 19a jarcento kiaj Gioachino Rossini, Gaetano Donizetti, Vincenzo Bellini, Giuseppe Verdi, kaj, poste en la jarcento, Giacomo Puccini, komponistoj kun kiuj unu aŭ alia el la familio Ricordi estis en tre proksima kontakto.
Harmsdorf (Lauenburg)
Harmsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis nur  loĝantojn. La en komparo aparte malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Lauenburgische Seen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, administrata en la pli granda urbo Ratzeburg, kiu mem tamen ne apartenas al la komunumara teritorio.
Nektarino
La nektarino (latine: Prunus persica var. nucipersica) estas mutaciinto de la persiko (Prunus persica) kun glata kaj brila ŝelo. Krom la ŝelo, ne ekzistas esenca diferenco inter persikoj kaj nektarinoj. Nektarino do ne estas hibrido de persiko kaj pruno, kiel oni kelkfoje supozas. Koncerne la maniero de kreskado, kultivado kaj neimuneco kontraŭ malsanoj kaj plagoj la nektarino multe similas al la persiko. Ankaŭ inter la nektarinoj ekzistas specioj kun blanka aŭ flava sarkokarpo. La plimulto de la nektarinspecioj estas iom pli malgranda ol tiu de la persikspecioj.
La glatŝeleco povas ekesti pro mutacio, pro kio kelkfoje okazas ke al persikarbo subite kreskas branĉo kun glatŝelaj fruktoj (kaj inverse).
Peach
Tuzla kantono
La Tuzla kantono (bosne Tuzlanski kanton, kroate Tuzlanska županija, serbe Тузлански кантон) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino. La administra centro estas. Laŭ la stato de en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Regimantas
Regimantas estas litovlingva vira persona nomo. Kvankam eblus pensi ke temus pri variaĵo de la litova vorto regėti ("vidi") + de la persona nomo Mantas, laŭ la litovaj etimologoj Kazys Kuzavinis kaj Bronys Suvukynas fakte temas pri variaĵo de la latinigita germandevena nomo Regimantus, el la malnovaltgermanaj elementoj ragin (sorto) kaj munt (protekto) - do sume temas pri la sama nomo kiel la pli nova esperantlingva formo Rajmondo kun siaj diverslingvaj variaĵoj, inkluzive de la do pli novecaj litovlingvaj formoj Raimondas kaj Raimundas. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Regis kaj Regius.
Bagrationovskaja (metrostacio de Moskvo)
Bagrationovskaja (Багратионовская, "de Bagration (familinomo)") estas stacio de la Metroo de Moskvo okcidente de Moskvo. Ĝi estas stacio de Filovskaja linio kaj situas inter la stacioj ' kaj '.
Ortaca
Ortaca estas urbo en provinco Muğla en Turkio. Ĝi apartenas al la Egea regiono de Turkio, la sudokcidenta parto de la lando.
Caeleb Dressel
Caeleb Dressel - naskiĝis en Green Cove Springs, administra centro de la kantono Clay en Florido, do nun -jara - estas usona sportisto. Ŝi specialiĝis pri liberstila kaj papilia naĝado. En la somera Olimpiko 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, li gajnis la plej multajn medalojn. Kiam diris al raportistoj, ke li estas "sufiĉe laca naĝi" kaj ke li planas longajn feriojn post la ludoj, li montris, ke inteligenta moderna atleto scias ne nur puŝi mem, sed ankaŭ lasi ĝin, kiam necesas.
Ramūnas
Ramūnas estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri variaĵo de la litova vorto ramus (trankvila). Virina formo estas Ramunė, kiu ankaŭ estas la litova vorto por la flora planto kamomilo, kiu en tizanoj kaj kremoj trankviligas intestaj kaj mensajn perturbojn kaj haŭtajn iritiĝojn, do ankaŭ etimologie rilatas al la vorto ramus (trankvila). Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Ramas kaj Ramys.
Konstantino la 1-a de Armenio
Konstantino la 1-a aŭ Kostandin (1035-1040/1050-1055 - ĉirkaŭ 1100 — m. la 24-an de februaro 1102 - aŭ la 23-an de februaro 1103) estis la dua princa reganto de armena Kilikio aŭ "Sinjoro de la Montoj" (1095 - ĉirkaŭ 1100/1102/1103). Dum lia regado, li kontrolis la plejparton de la regionoj ĉirkaŭ Taŭruso, kaj investis multon da liaj klopodoj en terkultivado kaj rekonstruado de la urboj ene de liaj posedaĵoj. Li disponigis abundajn kondiĉojn al la krucistoj, ekzemple dum la malfacila periodo de sieĝo de Antioĥio en la vintro de 1097. Li estis pasia membro de la Armena Apostola Eklezio.
Faŭzia Ŝirin
Reĝino Faŭzia Bint Fuad de Irano aŭ Faŭzia Ŝirin (arabe فوزية بنت الملك فؤاد, perse فوزیه فؤاد) (Aleksandrio, Egiptio, naskiĝis - mortis ) estis la unua edzino kaj la unua Reĝino de ŝahanŝaho Mohamed Reza Pahlavi.
Horonhlab
Horonhlab, ukraine Горонглаб, hungare (Kis-)Harangláb estas ne memstara malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove, en municipo de Batradj.
Situo
Horonhlab situas sur ebenaĵo laŭ la hungara landlimo (kontraŭe Lónya troviĝas). Berehove troviĝas je 28 kmoj.
Suresnes-Mont-Valérien (stacidomo)
Suresnes-Mont-Valérien estas franca stacidomo sur linio L kaj linio U de Transilien situanta en komunumo Suresnes, en departemento Hauts-de-Seine en regiono Francilio.
La stacio malfermita en 1840, estas hodiaŭ stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF). Ĝi havas altecon de.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-St-Lazare - Versailles-Rive-Droite (973000).
Passonfontaine
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Hontianske Tesáre
Hontianske Tesáre (hungare Teszér [tesEr], germane Dessir) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ 3 vilaĝetoj apartenas al la municipo.
Situo
Hontianske Tesáre situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dudince-Hontianske Nemce. Krupina troviĝas je 21 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1279 en formo "Tezer", kiu slave signifas: ĉarpentisto. En 1828 loĝis tie 602 vilaĝanoj en 100 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Teszér 567 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Korpona, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hontianske Tesáre 847 homoj, (779 slovakoj, 62 ciganoj).
Höhn
Höhn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Remanzacco
Remanzacco - prononco - estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la tradicia provinco Udine, kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata ''. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Johano la Baptisto, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj Faedis, Moimacco, Povoletto, Pradamano, Premariacco kaj Udine.
14990 Zermelo
14990 Zermelo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana matematikisto Ernst Zermelo (1871–1953), ĉefe interesita pri la variada kalkulo. Li estas plej memorita por sia formulado de la aksiomo de elekto: Por ĉiu kolekto (eble senfina) da ne-malplenaj aroj, ekzistas aro havanta unu komunan eron kun ĉiu aro de la kolekto.
Tartara distrikto
Tərtər estas unu el la 59 distriktoj de Azerbajĝano. La ĉefurbo estas Tərtər. Ĝi inkluzivas la teritorion de Martakerto: la cetero de la aliaj distriktoj troviĝas en la Respubliko Montara Karabaĥo. Ĝi havas areon de 412 km², kun 63.745 personoj.
Lofti-Montaro
Lofti-Montaro estas montaro ĵus oriente de Adelajdo en  Suda Aŭstralio.
Situo kaj priskribo
Lofti-Montaro etendiĝas ekde la ekstrem-suda punkto de Duoninsulo Fleurieu ĉe la urbo Cape Jervis  norden tra 300 da kilometroj antaŭ ol  malaperi norde de Peterborough. Apud Adelajdo ĝi disigas la Adelajdan Ebenaĵon de la vastaj ebenaĵoj kiuj ĉirkaŭas Murej-Riveron kaj etendiĝas orienten al Viktorio.
La Hejsen-vojo trairas preskaŭ la tutan longon de la montaro, renkontante okcidenten Flinders-Montaron apud Hallett.
La montaro havas mediteranan klimaton kun modera precipitaĵo alportata de sud-okcidentaj ventoj. La someroj estas varmaj kaj la vintroj malvarmetaj. La suda parto de la montaro estas pli humida (kun 900 mm da jarpluvo) ol la norda parto  (400mm).
Aída
Aída estas televidserio, sitkomo, produktita de Globomedia por la hispana televidĉeno Telecinco, kiu ekelsendis ĝin la 16-an de januaro 2005.
Komence ĉefludata de Carmen Machi en la rolo de Aída García, ĝi estiĝis kiel spin-off de la televidserio Siete Vidas, en kiu Aída estis domlaboristino de Soledad Huete (Amparo Baró) kaj poste eklaboris ankaŭ en "Kasi ké no", la trinkejo de Gonzalo. La televidserio komenciĝas kiam la patro de Aídamortas lasante la familian domon, al kiu Aída decidas reveni kun siaj du gefiloj; kreante komikan etoson inter porokazaj renkontoj kun malnovaj amikoj kaj najbaroj. Tamen, dum la sesa sezono de la serio, Carmen Machi forlasis ĝin kaj anstataŭe eniris Miren Ibarguren, kun la rolo de Soraya, la pli aĝa filino de Aída.
Ekde la debuto, Aída situis inter la programoj plej spektataj de la televidkanalo, estante la plej spektata televidserio en Hispanio ekde la jaro 2007.
Helkovice
Helkovice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Vysoké nad Jizerou. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sude de Vysoké nad Jizerou. Estas ĉi tie registritaj 31 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Helkovice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,21 km².
Lokomotiva neĝoblovilo
La lokomotiva neĝoblovilo estas tipo de neĝoblovilo. Ĝi flankenĵetas la neĝon per rotacianta ĵetrado, muntita al lokomotivo. Ĝi konsistas el ĉ. 10 oblikve lokitaj, ŝanĝeblaj padeloj, ŝoveliloj. Tiel ĝi similas al tunelbora maŝino, kiu estis unuafoje uzata pro borado en Hoosac Tunnel en 1853. La unuan lokomotivan neĝoblovilon konstruis la firmao Henschel aŭ Leslie Brothers (1883) kaj estis vaporpelita. Oni uzis pli frue jam kojnajn plugilojn, almuntitajn al fronto de la lokomotivo, sed tio ne sufiĉis kontraŭ troa neĝo.
Alegorioj el la naturo
Alegorioj el la Naturo, originale Parables from Nature, estas libro de Margaret Gatty (en:Margaret Gatty) (1809-1873), kiu eldonis ĝin sub vira nomo Alfred Gatty.
Lokomotiva neĝoblovilo
Ĝi povas forĵeti ĝenerale 300 tunojn po horo.
Alegorioj el la naturo
La libro aperis dufoje en Esperanto, el la angla tradukis George Gordon.
.aero
.aero estas ĝenerala domajno de plej alta nivelo por aviadtrafikaj kompanioj. Por registrado necesas prezenti al la registranto dokumentan konfirmon de rilato al aviado (klubo de aviadilkonstruantoj, aviada kompanio, flughaveno, priserva kompanio kaj simile).
Eksteraj ligiloj
Toppdomän
Verniero
Verniero estas agordoplato aŭ montroplato, kiu pli precize ol kutima montroplato ebligas legi agordatan aŭ montratan valoron.
Ĝi konsistas el du simplaj montroplatoj, unu el ili, ĉefa, havas normalan skalan kaj plenan longon.
La alia, akcesora, estas mallonga kaj havas malmulte malpli grandan skalon. Sulko de la akcesora montroplato, kiu koincidas kun sulko de la ĉefa montroplato, montras sekvajn ciferojn de la valoro.
Pliprecizigado per uzado de verniero kutime estas 5-, 10- aŭ 20-foja.
Ortaköy (Aksaray)
Ortaköy estas urbo en provinco Aksaray en Turkio.
Verniero
Ekzemplo pri la uzo
La apuda bildo montras skizon de skalo (ruĝa, supre), sur kiu mezurstreko (blua, markita per "A") indikas valoron de iom pli ol 4,7. Per okulo eblas ekkoni, ke la valoro estas proksimume meze inter 4,7 kaj 4,8, sed pli granda precizeco ne eblas, precipe se la skalo estas malgranda.
La verniero (akcesora skalo, blua, malsupre) ebligas pli grandan precizecon: Ĉar ĝiaj unuoj estas malpli grandaj ol tiuj de la ĉefa skalo (tie ĉi naŭ-dekone), ekzistas loko, kie du vernieraj strekoj estas inter du ĉefaj, aŭ kie ĉefa kaj verniera streko koincidas. Necesas trovi la numeron de tiu(j) verniera(j) streko(j), en la ekzemplo ĝi estas la kvara post la komenca mezurstreko (flava cirklo, markita per "B"). Tio signifas, ke la necerta cifero en la mezura rezulto estas "4", do la valoro estas 4,740. Se kontraŭe la tria kaj kvara vernieraj strekoj estus en la sama intervalo de la ĉefa skalo, la valoro estus 4,735. La finaj ciferoj "0" resp. "5" ne estas tute precize mezureblaj per tiu metodo, sed ja eblas distingi inter 0 kaj 5.
Historio kaj etimologio
La vernieran skalon en 1631 inventis la franca matematikisto Pierre Vernier, kies nomon ĝi portas en kelkaj lingvoj. Aliaj lingvoj nomas ĝin laŭ la portugala geografo Pedro Nunes aŭ laŭ ties latinigita nomo "Nonius".
Aldono al la Dua Libro
Aldono al la Dua Libro de l' Lingvo Internacia estas broŝuro eldonita de Zamenhof en 1888, kiel suplemento al la Dua Libro de l' Lingvo Internacia. La broŝuro enkondukas la h-sistemon, kaj ŝanĝas la arkaikajn formojn kian, tian ktp. al la nunaj formoj kiam, tiam ktp.
Historio de eldonado
En la Antaŭparolo de la Dua Libro (januaro 1888), Zamenhof promesis ke li eldonos serion de kvin aŭ ses kajeroj pri Esperanto, komencante per la Dua Libro mem. Tamen, li ŝanĝis lian planon, kiam li aŭdis pri la intereso de la Usona Filozofia Societo. Anstataŭe, li eldonis la Aldonon, malgrandan broŝuron de 19 paĝoj, en junio de 1888. En la broŝuro, Zamenhof diskutas la interesiĝon de la Usona Filozofia Societo (nomita "Amerika Filozofia Societo" en la libro), kiu proponis aranĝi akademian kongreson pri internaciaj lingvoj. Zamenhof esperis, ke
kio tamen ne efektiviĝis. Sed estante singarda, Zamenhof atentigis, ke "ĉiuj diligente laboru laŭ la vojo jam unu fojon montrita."
Same kiel la Unua Libro kaj la Dua Libro, la Aldono estis subskribita per la pseŭdonimo D-ro Esperanto, sed mencias (citante raporton de Henry Phillips por la Usona Filozofia Societo) ke ĝi estas pseŭdonimo de iu "D-ro S." (Samenhof estas la originala germana formo de la nomo Zamenhof; L. L. Zamenhof ekuzis la Z-formon nur post la disvastigado de Esperanto.)
Post la publikigo de la Aldono, ĝi estis kunpresita kaj kunbindita kun la Dua Libro.
Ortografio
La Aldono ankaŭ enkondukas la h-sistemon:
Plie, la Aldono diskutas la tipografion de la streketo por apartigi morfemojn:
Evoluo de Esperanto
En la Aldono, Zamenhof ree klarigas sian teorion de la disvolviĝo de Esperanto, kiu evolvus laŭ komuna uzado, same kiel naturaj lingvoj:
Tamen, li ankaŭ firme deklaras la neceson de stabilan fundamenton de la lingvo:
Kiel deviga fundamento de la lingvo, la Unua Libro kaj la Dua Libro poste anstataŭiĝis per la Fundamento de Esperanto, aprobita de la Unua Universala Kongreso.
3065 Sarahill
3065 Sarahill estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff en la usona ŝtato Arizono.
Back to the Future
Back to the Future (Reiro al la estonteco) estas filmo de Robert Zemeckis aperinta en 1985. Ĝi estas la unua el trifilma serio.
Scenaro
Marty McFly, junulo el la 1980-jaroj, loĝanto de la fikcia kalifornia urbo Hill Valley, ne ŝatas sian familian situacion: lia patro George estas timema kaj malkuraĝa kaj estas premata de sia ĉefo Biff Tannen. Lia patrino Lorraine drinkadas kaj estas diketa; ŝi ne volas, ke sia filo havu koramikinon. Marty havas kiel amikon ekstravagancan scienciston, doktoron Emmet Brown ("Doc"). Tiu elpensis tempovojaĝan aparaton, post 30-jara laborado, kaj metis ĝin en aŭton (DeLorean DMC-12). Sciiginte al Marty, li provas sian maŝinon sendante sian hundon unuminute en la estontecon, filmate de Marty. Tuj poste, Doc estas murdita de libiaj teroristoj de kiuj li ŝtelis plutonion bezonatan por provizi 1,21 gigavatojn al la "flua kondensatoro", la aparato, kiu ebligas la tratempan vojaĝon. Marty, por fuĝi, ekveturas per la aŭto, neintence ŝaltas la tempajn cirkvitojn, kaj preterpasas la limon de 88 mejloj hore (140 km/h). Li estas transsendata al la estinteco, je la lasta dato, kiun Doc skribis sur la ekranon: la tago, kiam li ekhavis ideon pri la flua kondensatoro, la 5-a de novembro 1955.
La aŭto ekpaneas, kaj Marty iras piede ĝis la urbo. Tie li ekkonscias, ke li vere vojaĝis tra la tempo. Li eniras trinkejon, kaj vidas en ĝi sian junan patron, kiun jam turmentas Biff. George eliras, kaj Marty sekvas lin. George, firigardante vestantan knabinon, falas de arbo sur straton. Ĉar aŭto alvenas, Marty kuras por savi lin, kaj estas trafata de la aŭto. Li svenas, kaj vekiĝas la sekvan tagon en la ĉambro de sia estonta patrino. Ŝi enamiĝas al li. Marty ja anstataŭis sian patron en la akcidento, kiam siaj gepatroj renkontiĝis. Marty fuĝas de la domo por iri trovi la solan personon, kiu povas helpi lin reiri al 1985: Doc.
Doc unue kredas, ke Marty estas frenezulo. Sed li poste kredas lin, ĉar Marty klarigas al li, kiel li havis ideon pri la flua kondensatoro, kaj montras al li la 1985-jaran videon, kie Doc klarigas sian eksperimenton. Kiam 1955-a Doc aŭdas, kiom da energio necesas por funkciigi la aparaton, li ŝokiĝas, asertante ke krom plutonio, nur fulmo povas provizi tiom da energio. Feliĉe, Marty scias kiam fulmo okazos: la sekvan sabaton, fulmo frapos la urbodoman horloĝon, kiu haltos. Doc ankaŭ klarigas al Marty, ke ĉar li anstataŭis sian patron, siaj gepatroj ne renkontiĝos kaj ne generos lin. Marty nepre devas renkontigi ilin por solvi tiun paradokson.
Marty provas esti svatisto, kaj post pluraj malsukcesoj, li elpensas planon, por ke George ŝajne savu Lorraine de seksaj petoj de Marty dum la lerneja balo. Sed Biff neatendite alvenas kaj ordonas al siaj amikoj enŝlosi Martyn en aŭtokofron. Biff eniras la aŭton, kie sidas Lorraine, kaj provas atence tuŝi ŝin. George alvenas laŭplane kaj ŝokiĝas trovante Biff anstataŭ Marty. Biff instigas lin foriri, sed George ne povas ignori la helpopeton de Lorraine. Biff tordas la brakon de George malantaŭ lia dorso, sed George fine sukcesas ŝvenigi Biff per pugnobato. Ekamanta Lorraine sekvas George ĝis la dancejo, kie ili unuafoje kisas, certigante la ekziston de Marty.
Dume, Doc ligis per dratoj la antenon de la horloĝo al du stratlampoj, sub kiuj Marty laŭplane devos verturi per la DeLorean havanta fulmoŝirmilon, je la momento kiam falos la fulmo. Doc trovas en sia poŝo leteron skribitan de Marty, en kiu li parolas pri lia estonta murdo. Doc disŝiras la leteron, sciigante al Marty la danĝeron ŝanĝi la estontecon. Marty ĝustigas la tempomaŝinon por reiri al 1985, sed 10 minutojn antaŭ sia foriro, por havi tempon averti Doc. Li sukcesas reiri al 1985, sed alvenas tro malfrue. Dum li ploras ĉe la korpo de sia amiko, Doc vekiĝas kaj malfermas sian kostumon, malkaŝante kontraŭkuglan veŝton. Li montras al Marty la leteron riparitan per glubendo. Marty demandas pri la devo ne ŝanĝi la estontecon, kaj Doc respondas, ke tio ne gravas.
NGC 318
NGC 318 (aliaj indikoj — PGC 3465, ZWG 501.54, NPM1G +30.0032) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Provinco Gor
Gor, ankaŭ latinliterigita Ghor, Ghwor, Gur kaj Gawr (paŝtoe/perse غور) estas provinco en Afganio. La teritorio havas 680 000 loĝantojn La provinca ĉefurbo Ĉagĉaran situas en alto de 2.280 m super la marnivelo borde de la rivero Hari Rud.
Bosna Podrinje
La kantono Bosna Podrinje, formale bosna-podrinja kantono Goražde laŭ la ĉefurbo Goražde (bosne Bosansko-podrinjski kanton Goražde, serbe Босанско-подрињски кантон Горажде, kroate Bosansko-podrinjska županija Goražde) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino. La administra centro estas, kiel jam notite,. Laŭ la stato de en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Provinco Gor
La infrastrukturo de la provinco estas sub la nacia averaĝo. La provinca centro Ĉagĉaran havas flughavenon. .
La Minareto de Jam estas aparta vidindaĵo en la provinco; ĝi estas listigata monda kultura heredaĵo de UNESKO.
Usero
Usero (Usera) estas la nomo de unu el la 21 distriktoj de la municipo kaj urbo Madrido (Hispanio). Ĝi estas organizata en 7 kvartaloj. La distriktoj estis kreitaj dum la municipa restrukturado okazinta je la 28-a de marto 1987. Malgranda parto de tiu ĉi distrikto antaŭe apartenis al la municipoj Karabanĉelo kaj Madrido antaŭ la aneksiĝoj okazigitaj fine de la 1940-aj jaroj kaj komence de la 50-aj jaroj. La plejparto de la distrikto venas de la terenoj apartenintaj al la municipo Vilaverdo antaŭ ĝia integriĝo ene de Madrido la 31-a de julio 1954. La surfaco de Usero estas 770,28 hektaroj.
Viena Grupo
La Viena Grupo (germane: Wiener Gruppe) estis informa cirklo de eksperimentemaj aŭstraj verkistoj en Vieno inter 1954 kaj 1965 ĉirkaŭ Friedrich Achleitner, H. C. Artmann, Konrad Bayer, Gerhard Rühm kaj Oswald Wiener. La amikaro ricevis sian nomon nur en la 1967-a jaro per de Rühm eldonita antologio sub la titolo Die Wiener Gruppe.
Formoj de publika sinprezento
Esprimiloj preferitaj estis konkretaj poeziaĵoj (akustikaj kaj videblaj), tekstmuntadoj, dialektpoemoj kaj kantoj. En la kadro de teatrado inter enkalkulita provoketo kaj ega troigo oni aranĝis furorajn spektaklojn ("macabre feste", "poetische demonstrationen"). Tiaĵoj preparis la postan agadon de Wiener Aktionismus.
En junio 1957 la grupo prezentis sin unuafoje per voĉlegado monstra ("monsterlesung"). La du literaturkabaredoj ("literarische cabarets") en 1958 kaj 1959 markis la kulminon de la kuna agado. La memmortigo de Konrad Bayer en 1964 finfine malfondis la grupon.
En malpli familiara rilato kun la grupo estis ankaŭ Ernst Jandl kaj Friederike Mayröcker.
Eksteraj ligiloj
Pri la grupo en muzikleksikono.
Togo-restetnoj
Sub la nomo togo-restetnoj oni kunprenas ĉiujn etnojn de la iama germana kolonio Togolando, kiuj nek apartenas al la gur-etnoj de la nordo, nek al la eveoj, akanoj, joruboj (en Togo: la subetno de la nagoj), gaoj kaj guangoj. Ili kune kun multnombraj aŭtoktonaj etnoj de la nordo kaj la guangoj estas pli malnova loĝantartavolo, kiu jam setlis en tiuj regionoj, antaŭ ol la ceteraj grupoj tien enmigris, plej ofte kaŭze de militaj konfliktoj. Al la togo-restetnoj apartenas laŭ D. Westermann la avatimeoj (inkluzive de la njagbo-tafioj), akpafuoj, santrokofioj, likpeoj (ankaŭ nomataj Bakpele), borodoj, lefanaoj, bovirioj, tetamangoj, lolobioj, kebuoj, akposoj kaj adeleoj, por nur nomi la pli grandajn etnojn. Sed ekzistas ankaŭ multnombraj pli malgrandaj etnoj, precipe en la montaraj regionoj de la hodiaŭa meza kaj suda Togolando, samkiel en Ganao oriente de la meza kaj malsupra Voltao.
La triboj de la togo-restetnoj distingas sin kaj lingve kaj kulture de la ceteraj etnaj grupoj. Kulturaj ĉefkarakterizaĵoj, per kiuj ili distingas sin de la aliaj etnogrupoj, estas la (tradicia) rizkultivado kaj la argilkesta domo kun ebentegmento. Lingva karakterizaĵo estas formado de nominalklasoj, kiu okazas precipe per prefiksoj.
Aldoniĝas la ferminado, kiun en la historio praktikis precipe la akpafuoj kaj la santrokofioj. Ambaŭ etnoj sin gloras, ke ili la plej longe konas la teknikon de la ferproduktado kaj ke tiu metio nur en la 19-a jarcento kaŭze de la eŭropaj importoj fariĝis neprofitiga. Ferercoj uzeblaj el hodiaŭa vidpunkto troviĝas multloke en la montarsistemo de Togolando. Precipe ĉe la basarioj en la nordo kaj en la regiono Boemo en la okcidenta meza Togolando (hodiaŭ Ganao) oni praktikis ferproduktadon ankoraŭ en la 19-a jarcento.
Literaturo
speciale je la temo tradicia ferproduktado en Togolando vidu:
Plaimbois-Vennes
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Béni Grosschmid
GROSSCHMID Béni (grosŝmid), Zsögöd estis hungara juristo, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1901) naskita en Máramarossziget la 6-an de novembro 1852 kaj mortinta en Visegrád la 7-an de septembro 1938. Lia frato estis Géza Grosschmid, li estis patro de matematikisto Lajos Grosschmid.
Kariero
Béni Grosschmid studis juron en Vieno kaj inter 1882–85 li prelegis en la jurakademio de Nadjvarado, dume li estis privatprofesoro de la Reĝa Universitato de Budapeŝto (privatjuro). De 1885 li instruis en la Universitato de Koloĵvaro (aŭstria burĝa juro), poste de 1890 ĝis 1928 li estis universitata profesoro en Budapeŝto (hungara privatjuro). Li publikis grandparte sub plumnomo Zsögöd Benő. La burĝa geedza leĝo de la jaro 1894-a plejparte estas lia laboro.
Amborelo
La amborelo (Amborella) estas monotipa genro de subarbaraj arbustoj aŭ malgrandaj arboj endemiaj de la ĉefa insulo, nome Grande Terre, de Nov-Kaledonio. Tiu genro estas la nura membro de la familio Amborellaceae kaj de la ordo Amborellales kaj enhavas unusolan specion, nome Amborella trichopoda. La familio Amborellaceae estas tiele endemia de Nov-Kaledonio (kun la Oncothecaceae kaj la Phellinaceae), same kiel la ordo Amborellales. Amborella estas de granda intereso por plantosistematikistoj ĉar analizoj de molekula filogenetiko konstante lokigas la genron aŭ en aŭ proksime de la bazo de la stirpo de Angiospermoj.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (28 apr. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Ĉerna
Ĉerna (Черна, Csarnatő [ĉarnatO]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.
Situo
Ĉerna situas sub montoj.
Historio
En 1910 vivis en Csarnatő 853 homoj, (693 rutenoj, 119 germanoj, 36 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Csarnatő apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiun ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Ĉerna apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.