cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĝermolisto de usonaj esperantistoj
Esther Owen Flint
Esther OWEN FLINT (mortis la en Sankt-Peterburgo (Florido), 80 jarojn aĝa) estis usona esperantistino, delegito de UEA en Florido.
Robert L. Read
Robert L. READ estas estrarano de Esperanto-USA.
Derek Roff
Derek ROFF (naskiĝis la ) ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo en Albuquerque, ĉefurbo de la subŝtato Nov-Meksiko, en kies universitato li docentas.
William A. Shanks
William A. SHANKS (naskiĝis en 1917 kaj mortis la 12-an de septembro 2001) estis dumviva membro, longtempe delegito en Mesa (Arizono, Usono) kaj fakdelegito pri elektroniko. Li multfoje akompanis esperantistajn grupojn en ekskursoj de Esperanto VojaĝServo kaj ĉeestis multajn UK-ojn.
John A. Sheil
John A. SHEIL (mortinta en septembro 1930, 56 jarojn aĝa) estis usona esperantisto. Li estis delegito de UEA kaj sekretario-kasisto de Kolumbia Esperanto-Asocio en Vaŝingtono. Li laboris ĉe la registrejo de testamentoj de Vaŝingtono kaj estis aktiva katoliko.
Werner Simon
Werner SIMON (1908-1993), delegito dum pli ol kvardek jaroj en Memfiso (Usono) kaj monde konata fakulo en la kampo de filatelo, mortis en novembro 1993.
Mike Sloper
Mike SLOPER (naskita en 1952), ofte esperantigata Miko Sloper, ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo. Li estis direktoro de la centra oficejo de Esperanto USA en Emeryville, Kalifornio. Li rolludis kiel Georgo Bonvolo en la video-kurso Pasporto al la tuta mondo, kaj helpis en la tradukado de la anoncoj en la laŭtparoliloj de la usona filmo Gattaca.
Julie Spickler
Julie SPICKLER multajn jarojn estis la sekratario de Esperanto-USA.
Ellie Stein
Ellie Stein (1922-2004) estis usona esperantistino, kiu en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj kiel pensiulino estis motoro de la loka Esperanto-klubo en San Diego, Kalifornio. En la periodo de ties apero, inter la jaroj 1979 kaj 1988, ŝi ankaŭ regule kontribuis al la bulteneto Sekso kaj Egaleco, kiun tiam ĉefredaktoris Anna Löwenstein en Italio.
Emily J. Ŝimonek
Emily J. Ŝimonek (mortis 1927), edzino de D-ro B. K. Ŝimonek, estis usona esperantistino en Ĉikago dum la komenco de la 20-a jarcento.
Reuben A. Tanquist
Reuben A. TANQUIST (naskiĝis 1897 - mortis la 14-an de novembro 1993 en Portland, Usono) estis usona esperantisto. En 1927 li defendis la unuan socio-psikologian tezon verkitan pri esperantistoj.
L. A. Walther
L. A. WALTHER (1917-2005 en Portland, Usono) estis usona esperantistino kaj regula membrino de Societo Zamenhof kaj patrono de TEJO.
Adele Wesson
Adele WESSON estis usona esperantisto kaj dumviva membro de UEA. Ŝi mortis en majo 1993 en Lagrangeville en la ŝtato de Nov-Jorkio, Usono.
Nino Galović
Nino Galović (n. ) estas kroata futbalisto.
Li futbalis ĉe Sagan Tosu.
332 Siri
332 Siri estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, kiun malkovris la germana astronomo Max Wolf, la, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon "Siri" por nekonata kialo.
Tonk (Raĝastano)
Tonk, laŭ (टोंक) estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, en subŝtato Raĝastano, kie ĝi estas sidejo de la samnoma distrikto.
Demografio
Tonk havis populacion de en 2021 kun legopovo 69%, pli alte, ol la landa averaĝo.
Geografio
Tonk situas en montetaro 289 metrojn super la marnivelo laŭ rivero. Savai Madhopur troviĝas 59, Bundi 81, subŝtata ĉefurbo Ĝajpuro 85, Kiŝangarh 105, Gangapur (Savai Madhopur) 101, Aĝmer 119, Bhilvara 146, Beavar 147, Pali (Raĝastano) 249, Ĝodpur 276, tutlanda ĉefurbo Delhio 310, Mumbajo 855, Kolkato 1335 kilometrojn (aere).
Historio
En 1806 ĥano konkeris la areon, poste la britoj kaptis ĝin siavice. Tonk estis la ĉefurbo de la samnoma princa ŝtato de Brita Hindio de 1817 ĝis 1947. La municipo estis establita en 1885. Dum naskiĝo de Barato en 1947 la loĝantoj voĉdone decidis aparteni al Barato, poste multe da homoj formigris al la alia nova najbara ŝtato Pakistano. Tial la ĝis tiam majoritata Islamo iĝis minoritato kontraŭ la hinduoj. Filmo estis filmita en Tonk en 1981–1982.
Ekonomio
Tonk estas regiona centro de agrikulturo, oni kultivas sorgojn, tritikojn, maizojn, kotonojn, oleajn semojn, kapsiketojn. La hejmaj okupiĝoj estas la teksado de kotonoj kaj tanado. Kelkaj fiŝkaptas kaj bredas birdojn, eĉ glimoj kaj berilioj estas elminitaj.
Lingvoj
En Tonk la oficiala lingvo estas la hindia.
Eduko
Tonk estas hejmo de kelkaj universitatoj kaj altlernejoj.
Trojvila kulturo
La Trojvila kulturo estas arkeologia kulturo en areoj de la nuntempaj subŝtatoj Luiziano kaj Arkansaso en la malsupra valo de Misisipo en la Sudorientaj Arbaroj, Usono. Ĝi estis kulturo de la Periodo Baytown kaj daŭris el 400 ĝis 700 n.e., dum la malfrua periodo Woodland (Arbaro). Ĝi estis samtempa kun la kulturoj de Marborda Troyville kaj Baytown (ĉiuj tri evouis el popoloj Marksville Hopewell) kaj estis sukceditaj de la kulturo Coles Creek. Kie la popoloj Baytown kontruis disajn setlejojn, la popolo Troyville anstatataŭe konstruis pli gravajn centrojn.
Tonk (Raĝastano)
Religioj
En Tonk plejparto de la populacio estas hinduoj (50%), krome islamanoj (48%) kaj ĝajnistoj (preskaŭ 2%).
Trojvila kulturo
La popoloj Troyville-Coles Creek vivtenis sin el kolektado de naturaj plantoj kaj aldomigitaj bestoj, dum maizo estis nur minore grava kompare kun aliaj naturaj fruktoj. Oni kultivis ankaŭ tabakon, dum proteinoj venis el cervoj kaj malgrandaj mamuloj.
Kelkaj gravaj arkeologiaj kuŝejoj estas DePrato Mounds, Greenhouse, Marsden Mounds, Peck Mounds, Troyville Earthworks kaj Venable Mound.
Tonk (Raĝastano)
Klimato
En Tonk jare pluvas averaĝe po 647 mm. Inter junio-septembro pli ofte pluvas pro la musonoj, en la ceteraj monatoj nur apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo estas 26 °C.
Trafiko
Tonk ne havas fervojan kontakton, sed alvenas 5 ĉefvojoj kaj unu flankovojo. La plej proksima flughaveno (eĉ internacia) funkcias en Ĝajpuro.
Mombuca
Mombuca estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 3.266 loĝantojn en 2010.
Umberto Giordano
Umberto GIORDANO [umberto ĝordano] (naskiĝis la en Foggia, Italio, mortis la  en Milano) estis itala oper-komponisto, reprezentanto de verismo aŭ realisma stilo. Lia plej konata opero estas la Andrea Chénier.
Giordano estis filo de manufakturisto, komencis siajn muzikajn studojn en Foggia kaj finis ilin en Napolo. Li verkis siajn fruajn operojn - inter ili la Mala vita (Malbonega vivo; 1892) - en forta, melodramisma stilo.
Bingo
Bingo estas hazardludo, kiu popularas precipe en Britio, Filipinoj, Brazilo kaj en Usono. Tamen oni ludas ĝin en la tuta mondo kaj grandaj urboj kutime havas komercajn ludĉambrojn (bingejo) nur por tiu ĉi ludo.
La partoprenantoj aĉetas loton aŭ partoprenantan kuponon, sur kiu estas presitaj ciferoj. Ludogvidanto (aŭ pli moderne komputilo) elektas ciferojn el kugloj en tamburo - simile al loterio- ĝis tiam, kiam iu partoprenanto havas ĉiun ciferojn sur sia loto. Nun la gajnanto krias "BINGO". Post kontrolo de la ludbileto, la gajnanto ricevas monon aŭ objekton kaj la luda rondo estas fermita. Foje, plenigi linion ankaŭ havas premion.
Stavropola regiono
Stavropola regiono (Ставропольский край) estis fondita en 1924 kaj nomiĝis tiam Sud-Orienta provinco. Ekde oktobro de 1924 ĝi nomiĝis Nord-Kaŭkazia regiono, ekde 1937 — Orĝonikidzea regiono kaj ekde januaro de 1943 — Stavropola regiono.
Bingo
En Brazilo bingo estas la nura laŭleĝa hazardludo krom ŝtataj loterioj.
Stavropola regiono
La regiono estas tre grava agrikultura parto de Rusio, kie klimato ebligas maturiĝon de pluraj kreskaĵoj, kiuj ne maturiĝas dum mallonga somero de pli nordaj regionoj (i. a. maizo kaj kolzo).
Bingo
Ĝian originon oni ne certe scias. Oni tamen diras ke ĝi naskiĝis en Italio.
Stavropola regiono
En la regiono situas gravaj ripozlokoj (grupo de urboj Pjatigorsk, Kislovodsk ka.).
Etnoj
Plejparton de la loĝantaro konsistigas rusoj — 81,6% (inkluzive de kazakoj, konsiderataj subetno de rusoj). Tradicie grandas ankaŭ la etnaj grupoj de armenoj (5,5%), ukrainoj (1,7%) kaj grekoj (1,2%). Dum lastaj jaroj signife kreskis kvanto de dagestananoj, aparte darginoj — ili atingas 1,5% de la tuta loĝantaro.
Nogajoj kaj turkmenoj en oriento kaj nord-oriento de la regiono estas heredantoj de la nomada loĝantaro de tiuj lokoj antaŭ la slava koloniigo. Same delongas la oseta, adiga (kabarda, ĉerkesa kaj abazina) grupoj en la ĉemontara sudo de la regiono.
Ekonomio
Nord-Stavropolo-Pelagiada minejo estas la gasminejo kiu situas en Stavropola regiono, 36 km nord-okcidente de la urbo Stavropolo kaj estas parto de la Nord-Kaŭkaza naftogasa provinco.
Hermannstädter Zeitung
Hermannstädter Zeitung estas germanlingva semajngazeto el Rumanio, kiu aperas ĉiun vendredon en la transilvania urbo Sibio. La germanlingva taggazeto de Rumanio nomiĝas Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien.
Historio
La gazeto estis fondita en 1968 sub la hodiaŭa titolo. Baldaŭ poste, dum la regado de Nikolao Ceauşescu kaj la ĝenerale malpermesita uzo de germanlingvaj loknomoj, oni titolis ĝin Die Woche. Ĝis la revolucio en 1989 la sibia gazeto neniel povis agadi kontraŭreĝime kaj estis politike egaligita kiel la aliaj gazetarproduktoj.
Hodiaŭa situacio
Ne nur la germanlingvanoj en Sibio legas ĝin, sed pli kaj pli multe da eksterlandanoj interesiĝantaj pri Rumanio. Kun la en Bukareŝto eldonata ĵurnalo Allgemeine Deutsche Zeitung für Rumänien, la Hermannstädter estas ofte la sola amaskomunikilo kiu raportas pri la germana kulturo en Rumanio. Ĉirkaŭ 41% de la eldono sendiĝas eksterlanden el entute 2.100 ekzempleroj ĉiun semajnon. Inverse profitas ankaŭ alilingvaj rumanlandanoj, kiuj intencas pliperfektigi la konon de la lingvo de Goeto kaj Ŝillero, de tiu ĉi malmultekosta germanlingva gazeto el Rumanio. Pri la eldono responsas la Fondaĵo Hermannstädter Zeitung, ĉefredaktorino estas s-no Beatrico Ungar.
Podiceps
Podicipo (Podiceps) estas genro de birdoj de la familio de greboj.
Ĝi havas reprezentantojn kiuj reproduktiĝas en Eŭropo, Azio, Norda, kaj Sud-Ameriko. Plej specioj el lat norda hemisfero migras vintre al marbordoj aŭ pli varmaj klimatoj.
Ili reproduktiĝas en vegetaĵaraj areoj de nesalakvaj lagoj, kaj nestumante ĉe la akvobordo, ĉar ties kruroj estas tro malantaŭe en la korpo kaj ne permesas facilan piediradon. Kutime la ino demetas du ovojn, kaj la striecaj junuloj povas esti portataj surdorse fare de plenkreskuloj.
La tuta genro estas elstaraj naĝantoj kaj plonĝantoj, kaj persekutas siajn fiŝajn predojn subakve.
Plenkreskuloj havas rimarkindajn reproduktajn plumadojn, sen diferencoj inter seksoj. Vintre, la plumaro senkoloriĝas al blankoj kaj grizoj.
Etimologio
Pri la latinlingva scienca nomo, Podiceps devenas el la latina podex, pugo kaj pes, piedo (ĉi tie kruroj, pro ties malantaŭa situo en la korpo).
Sistematiko
La Nigrakola, la Kolombia, la Arĝenta kaj la Junina greboj estas tre proksime rilataj kaj estis iam foje separataj kiel genro Dyas. La Granda grebo estis ankaŭ foje separata kiel la ununura membro de la genro Podicephorus.
Unu el tre malnovaj fosilioj de greboj konataj fakte apartenas al tiu genro. Pri greboj, la fosilia registraro estas nesufiĉa, kompleta por la lastaj 5 milionoj da jaroj sed tre nekompleta por antaŭ la Plioceno.
Fosiliaj specioj de Podiceps estas la jenaj:
Inverclyde
Inverclyde (jen angle, Inbhir Chluaidh) estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando. Ĝi apartenas al la historia historia brita graflando (en Skotlando nomata ŝiro) Renfrewshire, kiu nuntempe ankoraŭ pluekzistas kiel registra distrikto kaj historia "leŭtenanta areo". Administra centro estas la urbo Greenock. Laŭ takso meze de 2016 en la regiono vivis loĝantoj.
La konsilia regiono bordas la regionojn North Ayrshire kaj Renfrewshire.
Gábor Albert
Gábor ALBERT, laŭ hungarlingve kutima nomordo Albert Gábor estas hungara verkisto, tradukisto, bibliotekisto.
Antonio Scontrino
Lia patro estis violonisto, kaj li formis malgrandan orkestron kun siaj infanoj, atribuante al Antonio la kontrabason, kun kiu li fariĝis fama koncertisto. Li tiam studis ĉe la Konservatorio de Napolo (1861-1870), kaj en 1873 li estis emerita fare de sia denaska urbo, por perfektigi siajn studojn en Munkeno.
Gábor Albert
Gábor Albert naskiĝis la  1929 en Egyházasharaszti.
Antonio Scontrino
Reveninte li ekloĝis en Milano kiel privata preleganto kaj en 1891 li estis nomumita profesoro ĉe la Konservatorio de Palermo. En 1879 li premieris en Milano la operon Matilda, sekvita de Il progettista (Romo, 1882); Il sortilegio (Romo, 1882); Gringoire (Milano, 1890), kaj La Cortigiana (Milano, 1896).
Gábor Albert
Biografio
Gábor Albert frekventis mezlernejojn en Kőszeg kaj Pécs, poste universitatojn en Pécs kaj Budapeŝto. Li akiris diplomon en 1955. Post lernado li laboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi, poste inter 1964-1990 en muzika instituto de Hungara Scienca Akademio. Ekde 1988 li ankaŭ partoprenis en agado de protestanta societo. En la 1990-aj jaroj li redaktis gazeton, li kontribuis en revuoj. Li tradukis dramojn, kiuj estis prezentitaj en Hungara Radio.
Antonio Scontrino
En la lastaj jaroj de sia vivo li ekloĝis en Florenco, kie li donis klasojn pri itala muziko de la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Inter liaj studentoj li havis la moskvan Ivanov-Boreckij (1874-1936).
Gábor Albert
Biografio
Li edziĝis en 1954 baldaŭe havanta 2 gefilojn. Li ricevis premion Kossuth en 2015, pli frue inter 1986 kaj 2013 7 aliajn premiojn.
Umujo
Umujo estas libera interreta Esperantlingva revuo. Ĝi aperas ekde 2016 kiam ĝi estis lanĉata de grupo de Esperanto-parolantaj uzantoj de la tujmesaĝilo Telegram. Ĝi estas redaktata de internacia skipo (en la kerna grupo estas 6-7 membroj). En ĝi, ĉia temo aŭ formo estas akceptata krom politiko, sed amuzaj kaj distraj temoj estas aparte emfazataj.
La revuo estas elŝutebla precipe pere de Google Drive en la formatoj PDF kaj EPUB; voĉa eldono estas anoncita, sed papera eldono ne estas prognozita.
La revuo ne havas sian propran retejon, anstataŭe la redakcia teamo uzas sociajn retojn kiel la Telegrama grupo, Twitter aŭ Reddit.
Matteo Musumeci
Matteo MUSUMECI (Katanio, 1976) estas itala komponisto. Filo de la aktoro Tuccio Musumeci, li komencis sian aktivecon kiel komponisto skribante muzikon por la teatro kaj poste dediĉante sin la opero. Pluraj kunlaboroj kun la Teatro Stabile di Catania, kaj en 2003 kun la Teatro Biondo en Palermo, gvidata de Pietro Carriglio.
Lia opero titolita Aitna (eldonita de Suvini Zerboni kaj premiita en Toronto) estas dediĉita al la mitoj de la sicilia vulkano; ĝi debutis en 2005 ĉe la Morava-Silezia Nacia Teatro en Ostrava. En Prago ĉe la Ŝtata Opero-Teatro en 2008 kaj 2009, unu el liaj komponaĵoj estis prezentita kiel la oficiala himno de la evento de Prago-Baleto-Gala, finante la Internacian Danĝan Laborrenkontiĝon okazinta en Ostrava.
Eschach (apud Schwäbisch Gmünd)
Eschach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ostalb kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kantono Argovio
Oficiala lingvo
La oficiala lingvo de la kantono estas la germana. Parolata estas efektive la argovia dialekto de la alemana).
Geografio
La areo entutas 1.402 km² kaj enhavas ĉirkaŭ 550.000 loĝantojn. La ĉefurbo estas Araŭo. La kantono samlimas kun Germanujo norde; en la okcidento troviĝas la kantonoj Bazelo Kampara, Soloturno kaj Berno. Sude Argovio najbaras al la kantono Lucerno kaj oriente al Zuriko.
Aargau estas plejparte ebena, ĝi situas norde de la Alpoj kaj oriente de la montaro Ĵuraso. Ĝi havas arbarplenajn montetojn kaj valojn fruktodonajn. En Argovio troviĝas la famaj sulfatriĉaj termoj de Baden kaj Schinznach.
Apud Brugg situas la ruinoj de la Kastelo Habsburgo – el kiu venas la nomo de la Habsburgoj –, la malnova monaĥejo de Königsfelden kaj la restaĵoj de la romia urbo Vindonissa (Windisch).
Urboj
La plej grandaj urboj de Argovio estas laŭ grandeco Vetingo kun 19454 loĝantoj, Araŭo kun 19167 loĝantoj, Baden kun 17098 loĝantoj, Wohlen kun 14161 loĝantoj, Oftringen kun 11318 loĝantoj, Rheinfelden kun 11004 loĝantoj, Zofingo kun 10686 loĝantoj, Spreitenbach kun 10328 loĝantoj kaj Brugg kun 9120 loĝantoj. (La ciferoj datiĝas de la 31-a de decembro 2007, respektive 1-a de januaro 2010 por Araŭo)
Historio
Ĝis 1415 la regiono estis la "kernlando" de la habsburga regno (kasteloj en Habsburg, Lenzburg, Wildegg). Dum la jaro 1415 la lando estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo. Berno ekposedis la sudokcidentan parton (Zofingen, Arburgo, Araŭo, Lenzburg kaj Brugg). La t.n. "freie Ämter" ("liberajn guberniojn") (Mellingen, Muri, Villmergen kaj Bremgarten), kune kun la distrikto Baden, ekregis ĉiuj kantonoj kune kiel submetitajn teritoriojn. En 1798 la berna parto fariĝis kantono Aargau de la nova Helveta Respubliko, la freie Ämter kaj Baden iĝis la kantono Baden. En 1803 la du partoj unuiĝis en la novan kantonon Argovio.
Francisco de Toledo
Francisco Álvarez de Toledo (n. Oropesa, 1515 - m. Escalona, 1582) konata ankaŭ kiel la "Kolonia Solono", estis nobelulo kaj militisto hispana, kiu iĝis la kvina el la Vicreĝoj de Peruo. Li okupis tiun postenon el la 30an de novembro de 1569 ĝis la 1a de majo de 1581, totale dum 11 jaroj kaj 5 monatoj. Estis unu el la figuroj plej polemikaj de la kolonia historio perua. La konsideroj pri lia rega laboro estas ege diversaj: kelkaj kiel Roberto Levillier laŭdas lin kiel la “supera organizanto” de la vicreĝlando, ĉar li havigis taŭgan leĝan strukturon, plifortigante gravajn koloniajn instituciojn, ĉirkaŭ kiuj funkcios la administrado de la lando dum ĉirkaŭ 200 jaroj. Aliaj historiistoj kiel Luis E. Valcárcel prezentas lin kiel la “granda tirano” de la indiĝenoj: la enmeto de la mineja mita aŭ mitao (sistemo de deviga laboro de la indiĝenoj en minejoj) kaj la ekzekuto de la inkao Tupak Amaru la 1-a kialigus tiun konsideron.
Palaco de Malkovro
La Palaco de Malkovro (Palais de la découverte) estas muzeo kaj scienca kultura centro de Parizo (Francio). Ĝi situas en 8-a arondismento, sur Avenuo Franklin Delano Roosevelt. Ĝi estis kreita en 1937 de Jean Baptiste Perrin (Nobel-premio pri fiziko en 1926) kaj Jean Rostand (por "biologio") en la internacia ekspozicio "Arto kaj Teĥnologio en moderna vivo." Ĝi havas areon de kaj situas en la okcidenta alo de, konstruita de la arĥitekto Albert-Félix-Théophile Thomas.
La palaco montras al la gejunuloj, ke moderna homo povas kompreni la novajn defiojn de la mondo, precipe tiujn, kiuj dependas de sciencaj kaj teĥnikaj progresoj. Ĝi ofertas eksperimentojn kaj sciencajn elmontrojn.
Ekde 2009 la palaco kunfandiĝis kun la Cité des Sciences et de l'Industrie (Civito de Sciencoj kaj Industrio) en komuna centro nomata Universcience.
Ĝi akceptas vizitantojn ĉiujare.
Kemia reakcio
Kemia reakcio estas procedo kiu rezultigas interkonverton de kemiaj substancoj. La substancoj komence ĉeestantaj nomiĝas la reakciantoj. Ili liveras produktojn, kiuj ĝenerale estas malsamaj al la reakciantoj. Dum kemiaj reakcioj, rompiĝas kaj formiĝas kemiaj ligoj. Tial elektronoj ŝanĝas siajn orbitojn. Tamen, la koncepto de kemia reakcio, precipe la ideo de kemia ekvacio, ankaŭ estas aplikebla al transformoj de elementaj partikloj, kaj al nukleaj reakcioj.
Tipoj de reakcioj
La vasta diverseco de kemiaj reakcioj, kaj aliroj por studi ilin, igas ke ekzistas pluraj metodoj klasifiki ilin. Jen ekzemploj de vaste uzataj terminoj por priskribi reakciojn.
Laŭ aligrupipgo de atomoj
en kiu I2 reduktiĝas al I− kaj S2O32− (tiosulfata anjono) oksidiĝas al S4O62−.
Eblas ankaŭ difini reakciojn laŭ ilia mekanismo. Tipaj ekzemploj estas:
Kemia kineto
La rapido de kemia reakcio estas mezuro de kiel la koncentriteco aŭ premo de la enplektitaj substancoj varias laŭ tempo. Analizi rapidojn de reakcioj gravas por multaj aplikaĵoj ekzemple en kemia inĝenierarto aŭ en studado de kemia ekvilibro.
26592 Maryrenfro
26592 Maryrenfro estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Mary Renfro Reeves, fizioterapiistino en San Antonio (Teksaso). Ŝi estas aŭtoritatulino en geriatria terapio kaj estas ankaŭ plenumiuta artistino en paŝtelaj pejzaĝoj.
Global Telecom Holding
Global Telecom Holding S.A.E. (antaŭe Orascom Telecom Holding S.A.E. (GTH)) estas entrepreno egiptdevena de telekomunikado, parto de la grupo Orascom, kontrolita de la familio Sawiris, kiu posedis, rekte aŭ nerekte, la 57% de la akcioj. Ties plenum-prezidanto estis Naguib Sawiris. Ĝi funkcias en la borsoj de Kairo kaj Aleksandrio en Egipto kaj de Londono en Britio. Ĝi estis fondita en 1998 por administri la egiptan entreprenon de movebla telefonado GSM Mobinil kaj ekde tiam ĝi etendiĝis tra diversaj landoj de Afriko, Proksima Oriento kaj Azio. Per diversaj akciproporcioj, ĝi partoprenas en jenaj entreprenoj de movebla telefonado GSM: en Alĝerio Djezzy, en Pakistano Mobilink, en Tunizio Tunisiana, en Irako Iraqna, en Bangladeŝo Banglalink kaj en Zimbabvo Telecel Zimbabwe.
En decembro 2005, ĝi aĉetis partoprenon de 19,3% en Hutchison Telecommunications International (HTIL), kiu kontrolis telefonkompaniojn en Barato (Hutchison Essar, vendita al Vodafone en 2007), Vjetnamio, Indonezio, Makao, Hongkongo, Israelo, Tajlando, Srilanko kaj Ganao. Orascom Telecom havis du membrojn en la administra konsilio de HTIL. La maksimuma akciposedanto de HTIL estas Hutchison Whampoa, de Hongkongo, per 49,7% de la akcioj.
La maksimuma akciposedanto de la kompanio estas Naguib Sawiris, kiu, tra la holding Weather Investments, kontrolas la 50% plus unu akcio de la kompanio. Weather Investments posedas 100% de la itala telekomunik-entrepreno Wind Telecomunicazioni S.p.A.
Aktuale Global Telecom Holding S.A.E. (GTH; iam Orascom Telecom Holding) estas holdingo kun sidejo en Amsterdamo, kaj estas filio de plurnacia telekomunikserva kompanio VEON.
Herbert Raab
Li finis siajn studojn pri komputado ĉe la Universitato de Linz en 1983 kaj aliĝis al la Linzer Astronomische Gemeinschaft (Astronomia Komunumo de Linz), kies prezidanto li estas ekde 1996.
En 1990 li disvolvis la vaste uzatan programaron Astrometrica. Li kunmalkovris la asteroidon 13682 Pressberger la kune kun Erich Meyer el la privata observatorio Meyer/Obermair en Davidschlag.
La asteroido 3184 Raab estis nomita en majo 1996 en lia honoro.
Armena alfabeto
La armena alfabeto estas uzata por skribi la armenan lingvon ekde la jaro 405 aŭ 406 p.K. kreita de la armena sanktulo Mesrop Maŝtoc por traduki la Biblion. oni pensas ke la alfabeto venas de la pahleva lingvo (malnova irana lingvo) aŭ de la siria, sed la vortordo tre similas al la greka lingvo. Ĝi konsistas el 36 literoj, du el ili estis aldonataj dum la ekzistado de la Kilikio. Ĝis la 19-a jarcento la klasika armena (grabaro) estis la literatura lingvo kaj de tiam ĝi estis uzita por verki en la du modernaj literaturaj dialektoj de la lingvo, orienta kaj okcidenta armenaj, kiuj disvolviĝis dum la sama epoko sed en diversaj regionoj kie ili troviĝis disigitaj en du grandaj imperioj, la Otomana kaj la Persa kaj poste la Rusa. Sovetaj reformoj de la alfabeto kondukis al la kreado de unu 39-a litero և (majusklo ԵՎ), kiu antaŭe estis dumtempe ligaturo ե+ւ.
Armena alfabeto
Mesrop pasis iom da tempo en monaĥejo preparanta sin al monaĥeja vivo. Kun la subteno de princo Shampith, li predikis la evangelion en la distrikto de Goghtn proksime al la rivero Aras, kaj konvertis multajn herezulojn kaj paganojn. Tamen, li spertis grandan malfacilecon por instrui homojn, ĉar la armenoj ne posedis propran alfabeton sed male uzis grekan, persan kaj sirian skribojn, de kiuj neniu bone taŭgis por reprezenti la multajn kompleksajn sonojn de ilia propra lingvo. Denove, la Sanktaj Libroj kaj la liturgio, estantaj skribitaj en la siria, estis grandparte nekompreneblaj al la kreduloj. Tial sentiĝis la konstanta bezono je tradukistoj kaj interpretistoj por klarigi la 'Vorton de Dio' al la homoj.
Mesrop, kiu deziris ŝanĝi ĉi tiun situacion, solvis ĝin per la invento de nacia alfabeto, en kiu Isaac kaj reĝo Vramshapuh promesis helpi al li. Malfacilas precize determini kiun kontribuon Mesrop havis en la kreado de la nova alfabeto. Laŭ liaj armenaj biografoj, li konsultis Daniel, episkopo de Mezopotamio kaj Rufinus, monaĥo de Samosato. Kun ilia helpo kaj tio de Isaac kaj la reĝo, li kapablis doni definitivan formon al la alfabeto, kiun li verŝajne adaptis surbaze de la greka alfabeto. Aliaj, kiel François Lenormant, pensas ke ĝi estas derivata de la avesta lingvo. La alfabeto de Mesrop konsistis el tridek ses literoj; du pliaj (longa O kaj F) estis aldonitaj en la dekdua jarcento.
Mezepokaj armenaj fontoj ankaŭ asertas ke Maŝtoc inventis la kartvelan kaj kaŭkazajn-albanajn alfabetojn ĉirkaŭ la sama tempo. Tamen, plejparto de scienculoj ligas la kreon de la kartvela skribo al la procezo de kristanigo de Iberio, kerna kartvela reĝlando de Kartli. La alfabeto estis sekve plej verŝajne kreita inter la konvertiĝo de Iberio sub reĝo Mirian III de Iberio (326 aŭ 337) kaj la epigrafioj 'Bir el Qutt' de 430, kiuj datumas de la sama periodo kiel la armena alfabeto . La armenan alfabeton oni uzas en Armenio, Respubliko Montara Karabaĥo, Ĝavaĥko, en armenaj diasporaj komunumoj, en diversaj armenologiaj kaj kulturaj centroj.
Armenia alfabeta memorparko (Armenio)
La memorparko nomata 'armenia alfabeta monumento' (armene : Հայոց այբուբենի հուշարձան) dediĉita al la armena alfabeto honore al Mesrop Maŝtoc estas la plej grava kaj granda en la mondo. Ĝi situas en la vilaĝo Artashavan en la regiono Aragatsotn. Je la 1600-a datreveno de la kreo de armena alfabeto, la arkitekto Jim Torosian (armene-hy : Ջիմ Թորոսյան) ricevis la taskon konstrui memorparkon konata sub la nomo 'armenia alfabeta monumento' (hy : Հայոց այբուբենի հուշարձան). La komplekso inkludas skulptaĵojn de ĉiuj 39 literoj de la armena alfabeto, samkiel statuoj de Mesrop Maŝtoc kaj liaj gelernantoj. Ĉiuj literoj kaj statuoj estas faritaj el armena tufa.
Armenalfabeta ĝardeno (Armenio)
En la vilaĝo Oshakan, antaŭ la enirejo de la katedralo Mesrop Maŝtoc, troviĝas ĝardeno ornamita kun 36 "khachkars" (krucŝtonoj), prezentante la originajn 36 literojn de la armena alfabeto.
Armena arto-parko en Cleveland (Usono)
Sur la monumento troviĝas la literoj kaj la nomoj de famaj artistoj kun armenaj radikoj.
Armena heredaĵo-parko en Providence (Usono)
En Providence (Rod-Insulo) la monumento reprezentas la armenan alfabeton kaj tekstas : "Tiom longe ke la armena vorto aŭdeblas kaj Armenio ekzistas, Armenio vivos."
Monumenta libro en Novokuznetsk kaj Barnaul (Rusio)
En Novokuzneck (ruse Новокузнецк) la Fondumo «Կուզբասի հայերի միություն» (Armena Unio) starigis la monumenton. La skulptaĵo prezentas la paĝojn en la armena kaj rusa lingvoj. En Barnaul la sama monumento volis honori la armen-rusan amikecon.
Preĝejo en San-Paŭlo (Brazilo)
En Sao Paulo la loka armena komunumo financis la monumenton troviĝante ĉirkaŭ la preĝejo Johano la Baptisto.
En diversaj aliaj lokoj kiel en Nikozio (Kipro) kaj Aforville (Francio) ankaŭ ekzistas jam tiaj alfabetaj artaĵoj.
Valea Izvoarelor
Valea Izvoarelor [valja izvŭarelor] (hungare: Búzásbesenyő buzaŝbeŝenjo) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Târgu Mureș, administracie apartenanta al la komunumo Sânpaul (Mureş).
Loĝantaro
En 1910 Buzásbesenyő havis 1 107 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 130 (rumanoj, 78% hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1349. Ĝis 1919 Buzásbesenyő apartenis al Hungario, al departemento Kis-Küküllő.
Nunzio Ortolano
Nunzio ORTOLANO (Montemaggiore Belsito, la 5-an de julio 1967) estas itala komponisto kaj ĥorestro.
Antiloj
Antiloj estas kuniga nomo de la plejmulto de la insuloj de la regiono Karibio. Nur la insul(ar)oj Bahamoj kaj Turkoj kaj Kajkoj troviĝas eksterantile.Oni distingas inter du (aŭ tri) insularoj Antilaj:
Se dezirindas duonigi Amerikon, la Grandaj kaj Malgrandaj Antiloj, nature apartenas al Nordameriko, dum la Ĉebordaj al Sudameriko. Tamen, multaj homoj konsideras Trinidadon kaj Tobagon malgrandaj antiloj, kaj do Nordamerikaj.
Politiko: Multaj el la insuloj estas propraj ŝtatoj, dum aliaj restas kolonioj. Por informoj pri unuopaj landoj, vidu sub la koncernata Antil-subgrupo. Aparte de Kubo, la insuloj estas demokratioj kun iafoje sangaj voĉdonadoj. La registaroj ofte estas la koruptaj peonoj de Usono (kiu rigardas la regionon kiel ĝia sfero kaj ofte sendis siajn marsoldatojn por starigi registarojn amikajn). Kubo, kies patrono estis la Sovetunio, estas la granda escepto.
Ekonomio: La efika metropolo de la regiono estas Miami, kie la politika kaj komerca klaso estas plejparte fuĝintoj el komunista Kubo. La granda industrio de la insuloj estas turismo. Dum la kolonia epoko, sukero estis la granda industrio kaj ankoraŭ gravas. Alia grava industrio estas la transporto de narkotaĵoj el Sudameriko. Granda fonto de enspezo estas la transpagoj de elmigrintoj. Aparte de Haitio, la Antiloj ja estas malriĉaj sed ne malespere malriĉaj.
Historio: Nun la loko de turistoj, la insularo unufoje estis la loko de piratoj, kiuj penis rabi la hispanajn ŝipojn, ŝargitajn de oro kaj arĝento el Meksiko kaj Peruo. Poste Britio kaj Francio marbatalis por posedi la insulojn: ne pro la belaj plaĝoj, sed pro la sukero, kiun ili povis produkti per la laboro de afrikanaj sklavoj. La sklaveco estis sklaveco kruela: en Barbado, ekzemple, la tipa sklavo nur vivis ok jarojn. Dum la kolonia epoko (ĉ. 1500-1950), la insuloj estis la kolonioj de Hispanio, Britio, Francio, Nederlando kaj post 1898, eĉ de Usono. Sklaveco malaperis en la 19-a jarcento. Post la Dua mondmilito, multaj insuloj sendependiĝis kaj multaj antilanoj elmigris, precipe al Usono (Novjorko, Miami) kaj Kanado (Toronto).
Kulturo: Kulture la insuloj estas afro-eŭropaj: miksaĵo de okcidenta Eŭropo kaj okcidenta Afriko. La hispanaj insuloj estas pli eŭropanaj, la anglaj insuloj pli afrikanaj (rase kaj kulture). Pro tia miksaĵo, la Antiloj estas la fontoj de novaj genroj de muziko: regeo, kalipso, salso, merengo, ktp. Kulture, la landoj Belizo, Bahamoj kaj Gujano estas ankaŭ parto de la Antiloj.
Lingvo: Kontraste al kontinenta Ameriko, Antiloj prezentas lingvan tohuvabohuon. La indiĝenaj lingvoj formortis, sed multaj novaj ekaperadis: kreolaj ks. Kelkaj antilanoj parolas la hispanan (Kubo, Puerto-Riko, Domingo), aliaj la anglan (Jamajko, Barbado, Trinidado kaj Tobago), kaj ankaŭ la francan (Haitio, Gvadelupo, Martiniko) kaj la nederlandan (Arubo, Nederlandaj Antiloj) estas parolataj.
Reichenbach
Reichenbach havas diversajn signifojn:
Vinipego
Vinipego (Winnipeg) estas la ĉefurbo de la provinco Manitobo en Kanado. Ĝi situas en la sudo de la provinco, ĉe la kunfluejo de la Riveroj Ruĝa kaj Asinibojno. Ĝi estas la plej granda urbo de Manitobo kaj la sesa plej granda en Kanado.
Alventaj Insuloj
Alventaj Insuloj (Windward Islands, Islas de Barlovento) estas longa ĉeno da insuletoj norde de Sudameriko, kiuj etendiĝas kiel lasta seka haltejo inter Kariba Maro kaj Atlantiko kaj do kvazaŭ "vent-ŝirmilo" por la Deventaj Insuloj. Famaj insuloj Alventaj interalie estas Barbado, Dominiko, Grenado, Martiniko, Sankta Lucio kaj Sankta Vincento. Inter Sankta Vincento kaj Grenado estas longa ĉeno de etaj insuloj nome Grenadinoj kiuj apartenas la sudaj al Grenado kaj la nordaj al Sankta Vincento.
Vinipego
Demografio
Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbanoj konsistigas ĉ. 54% de la loĝantaro de Manitobo. La loĝantaro de Vinipego kreskis je ĉ. 12.000 homoj inter 1996 kaj 2001. Vinipego kreskas je ĉe 0,5 % jare depost 1971, la plejparto de la novaj loĝantoj venis de Azio, Afriko, la ĉirkaŭaj kamparaj distriktoj, kaj indiĝenaj komunumoj. Edmontono kaj Kalgario tamen, iam malpli grandaj kuzoj, kreskis je 3,0 % kaj 4,5 % jare dum la sama periodo, tiel ke ĉiu nun havas loĝantaron de pli ol miliono en sia aglomeraĵo. Vinipego iam estis la trie plej granda urbo de Kanado (ĝis la 1930-aj jaroj), sed ekde la 1970-aj jaroj la kresko de Vinipego malrapidiĝis kaj la urbo falis al sese plej granda urbo en 2004. La Aglomeraĵo Vinipego estas la naŭe plej granda en Kanado, iom malantaŭ tiuj de Kebeko kaj Hamiltono, Ontario.
Alventaj Insuloj
De temp' al tempo oni ankaŭ kunkalkulas Trinidadon kaj Tobagon, vd. Ĉebordaj Antiloj.
Vinipego
Demografio
Laŭ la censo de 2001:
Videblaj malplimultojoj
La Kanada Institucio pri Statistiko demandas de responduloj ĉu ili estas indiĝenaj kaj ĉu ili apartenas al videbla minoritato. Publikigitaj informoj por 2001:
Religia aparteno
Religiaj grupoj kun malpli ol 0,5 % da apartenantoj ne listiĝas ĉi tie. Fonto: Kanada Instituto pri Statistiko, censo de 2001
Lingvoj parolataj
La lingvoj plej ofte uzataj de Vinipeganoj estas: la (99,0 %), la  (11,1 %), la  (4,1 %), la  (3,8 %), la  (3,1 %), la  (1,7 %), la  (1,7 %), la  (1,7 %), la  (1,3 %), la  (1,1 %), la  (1,0 %), la  (0,6 %), la  (0.6%), la  (0.5%), la  (0.5%), la  (0.5%), la  (0,4 %), signolingvo (0,3 %), la  (0,3 %), la  (0,3 %), la  (0,3 %), la  (0,3 %), la  (0,2 %), la  (0,1 %), la  (0,1 %),  (0,0 %), la  (0,0 %), la  (0,0 %).
Koncerne la uzadon de la du oficialaj lingvoj de Kanado far Vinipeganoj, 88,0 % parolis nur la n, 11,0 % parolis kaj la anglan kaj la n, 0,9 % parolis nek la anglan nek la francan, kaj 0,1 % parolis nur la francan.
Fonto: Kanada Instituto pri Statistiko (censo de 2001), vidu la eksteran ligon.
Edukado
En Vinipego estas ses lernejaj distriktoj:
Altlernejoj
Estas kvar universitatoj kaj unu granda kolegio en Vinipego:
Televid-stacioj
Estas unu franclingva kaj ses anglalingvaj televid-stacioj kiuj baziĝas en Vinipego kaj dissendas programojn libere riceveblaj en vinipeganoj. La plej multaj vinipeganoj abonas kablan televid-servon per Shaw Communications aŭ ciferecan televid-servon per MTS. Ankaŭ disponeblaj estas du satelitajn televid-servoj, de StarChoice kaj Bell ExpressVu. Iuj uzas duon-leĝajn satelitajn antenojn por ricevi signalojn de usonaj satelit-servoj.
Radio-stacioj
En Vinipego estas 25 radio-stacioj. Jam de multaj jaroj la plej populara estas CJOB, stacio orientiĝanta je parolado, kiu famas pro sia raportado pri ŝtormoj kaj inundoj. Post kelkjara manko, nun estas du anglalingvaj kaj unu franclingva radiostacioj universitataj. La stacio NCI sin dediĉas al la dissendado de programoj pri la aferoj de indiĝenoj, kaj CKJS dediĉas sin al programado en "etnaj" lingvoj. KDK Radio Unu kaj KDK Radio Du dissendas lokajn kaj naciajn programojn. Estas kelkaj stacioj kiuj dissendas rok-muzikon kaj popularan muzikon, unu stacio kiu dissendas informojn por turistoj, kaj unu stacio dissendas muzikon de ĝenro "country". Du stacioj de KDK dissendas franclingvajn programojn.
Vizitindaĵoj
<!--
Famiĝis dum vivis en Vinipego
-->
Ĝemelaj urboj
Jen listo de la ĝemelaj urboj de Vinipego kaj la dato kiam oni subskribis la interkonsenton pri ĝemeliĝo kun la koncerna urbo.
Karlo Bručić
Karlo Bručić (n. ) estas kroata futbalisto.
Li futbalas ĉe Dinamo Minsko.
Antanas Grincevičius
Antanas Grincevičius, ĝis oktobro 1995 familnomo estis Krencevičius, (naskiĝis la en vilaĝo Lendrikės, distrikto de Raseiniai, Litovio) estas matematikisto.
Vivo
En 1968 li finis mezlernejon de Pakražantis (distrikto Kelmė) kaj en 1973 – studojn de aplikata matematiko en Vilna Universitato. Li kiel programisto laboris en Informa Centro de Ministerio pri Konstruado (1973-1982), en Sciencesplora Instituto pri Elektroveldaj Instalaĵoj (1982-1992), en Sciencesplora Instituto de Komputiloj (1992-1993), en Litova Nacia Opera kaj Baleta Teatro (1993-1998), en Instituto de Matematiko kaj Informadiko (1999-2013).
En Esperanta movado
Kun Esperanto A. Grincevičius unuafoje renkontiĝis ankoraŭ dum studentaj jaroj, en la kurso gvidita de studentino de pli alta kurso Regina Mašalaitė (nun Grzębowska, kunlaborantino de La Internacia Centro Pri Kulturo kaj Turismo en Bydgoszcz). Tamen jam post unu jaro Esperanto estis forgesita, la verda steleto perdita, tamen la ĝermo ne pereis. Post longaj jaroj (en 1987) li tralegis la libreton Kalba ir žmonės (Lingvo kaj homoj) de Laurynas Skūpas kaj ekraviĝis pri la lingvo. Denove finis E-kurson por komencantoj ĉe Vincas Grigaitis. Dum 1991–1994 li kompostis la revuon Litova Stelo, estis ĝia redakcia konsiliano (1996–2005). Ekde la n-ro 4, (1994), prizorgis la rubrikojn Atentindaj eventoj en Litovio kaj Mozaiko de Litovia vivo. En Litova Stelo estis publikigitaj liaj tradukaĵoj: du eseoj de Doloresa Kazragytė, eseo Tombo de patro de Jurgis Kunčinas kaj rakonto Ŝtelisto de Jurgis Savickas. Li verkas artikolojn por esperantlingva Vikipedio. Li la 10-an de oktobro 2008 lanĉis esperantlingvan blogon Barelo. En la revuo Monato dum 1993–2004 estas publikitaj ĉirkaǔ 44 artikoloj, en la franca revuo La Gazeto - lia recenzo pri la libro La sekreta miraklo de Jorge Luis Borges.
Batak Rabit
Batak Rabit estas urbeto en Hilir Perak distrikto en Perak, Malajzio.
Historio
Ĝi estis nomita laŭ Batak-solduloj kiuj venis de la Batak Distrikto en Sumatro alportitaj fare de Raĝo Laut dum Selangor interna milito: iliaj oreloj kaj nazoj havis krude alkroĉitaj pendilojn.
Aŭstroj
Aŭstroj estas mezeŭropa nacio loĝantaj ĉefe en Aŭstrio. Oficiala lingvo estas la Germana lingvo, kiu estas parolata laŭ regiona varianto. En kelkaj distriktoj de Karintio, Burgenland kaj Stirio kun agnoskitaj malplimultoj ankaŭ la slovena, la hungara kaj la burgenland-kroata (kutime aspektata kiel dialekto de la kroata) lingvoj estas oficialaj lingvoj. Ili estas ĉirkaŭ 8 milionoj da loĝantoj. Pli precize etne aŭstroj en Aŭstrio estas ĉirkaŭ 91.1% tio estas ĉirkaŭ 7,463,714 en la jaro 2000. Krome estas 730,336 homoj kiuj asertas esti idoj de aŭstroj en aliaj landoj, ekzemple en Usono, Brazilo aŭ Kanado; krome estas aŭstraj minoritatoj en najbaraj landoj, kiel en suda Germanio, Italio, Slovenio aŭ Hungario. Laŭ religio aŭ religia deveno, ili estas romkatolikoj ĉirkaŭ 75 %, protestantoj ĉirkaŭ 5 %, kaj aliaj aŭ senreligiaj ĉirkaŭ 20 %.
Batak Rabit
Historio
Batak Rabit nun estas malgranda fiŝkaptista vilaĝo dominita fare de malajaj Batakoj descenditaj de la Batak-patrujo en Sumatro kaj rifuĝejo por Udang Galah (riveraj salikokoj)
Aŭstroj
Deveno
Ili kunhavas komunan aŭstrajn kulturon kaj devenon. Pro sia komuna historio kaj aparteno al la Sankta Romia Imperio ĝis 1806, germanparolantaj aŭstroj estis historie konsiderataj kiel germanoj, sed post la fondo de germana nacia ŝtato, la Germana Imperio en 1871, kaj post la okazaĵoj de la Dua Mondmilito kaj de la Naziismo, tiu konsidero eksmodiĝis kaj nuntempe estas konsiderata kelkfoje eĉ ofenda aŭ malkutima.
Batak Rabit
Geografio-Loko
Bata Rabit situantas proksime de Teluk Intan urbo.
Turismo
Dum la nokto eblas havi rigardon al kekelip (fulgoro), brilaj malgrandaj cimoj pendantaj ĉirkaŭ la arboj laŭ la rivero proksima.
Aŭstroj
Deveno
Aŭstroj estas difinitaj pro sia nacia civitaneco, kiu, laŭlonge de la Historio de Aŭstrio, variis sian rilaton kun la supre menciitaj, ekzemple rilate indiĝenan germanparolanton de la frua imperio de la Habsburgoj, aŭ laŭ pli ampleksa senco kun ĉiu ajn civitano de unu el la diversaj landoj de tiu imperio kiuj ne formis la Hungaria duono de Aŭstrio-Hungario. En tiu senco, la difino inkludis multajn etnajn minoritatojn kaj parolantojn de ĝis dekdu diferencaj lingvoj.
Loučná
Nomon Loučná havas pli da lokoj:
Aŭstroj
Etimologio
La esperanta vorto Aŭstro devenas el la propra nomo Aŭstrio, kiu devenas, tra la mezepoka latina, el la malnovaltgermana lingvo nome Ostarrîchi, kun signifo "Orienta Regno". La sama vorto estas la fonto por la nova altgermana vorto Österreich.
Latina traduko de Ostarrîchi, Marcha Orientalis, estis siavice retradukita germanen dum la 19-a jarcento kiel Ostmark, kiu estis la oficiala nomo aplikita al la moderna Aŭstrio por parto de la tempo kiam ĝis estis aneksita al la Nazia Germanio el 1938 al 1945. Ostmark tamen ne ŝajnas esti uzita dum la Mezepoko.
Antikveco
La Bavarii estis granda kaj pova tribo kiu eniris en historion el kie nune estas Ĉeĥio. Ili rapide ekspandis sian influon suden, kaj okupis la modernan Aŭstrion kaj la area kiu ankoraŭ portas ties nomon: Bavario.
La Alemanoj, Alamanni, Allemanni, aŭ Alemanni estis origine alianco de ĝermanaj triboj lokitaj ĉirkaŭ la supra Majno. La oftaj ekspedicioj de Alemanoj trapasis la limes (romian limon), atakante la regionon de Germania Superior kaj movante sin al Agri Decumates. Kiel konfederacio, ili okupis kio nune estas Alzaco kaj eĉ disvastiĝis al norda Svisio, kaj al partoj de kio nune estas Bavario, Baden-Virtembergo kaj Aŭstrio.
Mezepoko
Poste la Bavaroj kaj Alemanoj estis konkeritaj de alia ĝermana popolo, la Frankoj, kaj estis aneksiitaj al ties imperio. La Franka Imperio poste evoluis al la Sankta Romia Imperio, ampleksa multietna imperio ĉefe lokita en Centreŭropo. Vieno, aŭstra ĉefurbo, iĝis ia sekreta ĉefurbo de la Sankta Romia Imperio kaj kultura centro por artoj kaj scienco, muziko kaj kuirarto.
En 1278 la teritorio, tiam korespondante proksimume al kio nun estas Supra kaj Malsupra Aŭstrio, pasis al la Habsburgoj, kun kies historio ĝi asociiĝis ĝis la frua 20-a jarcento. Post unu jarcento la Habsburgoj aldonis Karintion, Stirion, Karniolon kaj Tirolon al sia ŝtato kaj kontrolis plej parton de la teritorio de la moderna Respubliko de Aŭstrio. Regata el la Dukato de Aŭstrio, la nomo de la dukato iĝis neformale aplikita al tiuj teritorioj kolektive, kaj de tiam ankaŭ la loĝantoj estas konataj kiel aŭstroj.
La Habsburgoj grande pliigis sian politikan prestiĝon kaj povon per la akiro de la teroj de la kronoj de Hungario kaj Bohemio en 1526. Hungario pli sukcese retenis sian kulturan identecon ol Bohemio, kiu suferis periodon de intensa germana koloniigo, kune kun Germaniigo. Tamen, la pli longa historio sub la regado el Vieno, kaj la komuna germanparolanta identeco de landoj kiel Karintio, Stirio, aŭ Tirolo, kreis impreson de aŭstria identeco.
Frua Moderna Epoko
Kvankam ne kiel unika ŝtato, la landoj regataj de la Habsburgoj iĝis konataj, almenaŭ de eksteruloj, laŭ la nomo Aŭstrio. Vere ili pluestis diversega teritorio de duonaŭtonomaj ŝtatoj, plejparte parto de la kompleksa reto de ŝtatoj kiu estis la Sankta Romia Imperio. Tamen, la dua duono de la 18-a jarcento vidis plie centralizitan ŝtaton disvolviĝi sub la regento Maria Teresia kaj ŝia filo Jozefo la 2-a. Post la Franca Revolucio kaj la enpovigo de Napoleono, la imperiestro Francisko la 2-a formale fondis la Aŭstrian Imperion en 1804 kaj iĝis Franz la 1-a la unua aŭstria imperiestro. Unuafoje la civitanoj de diversaj teritorioj estis tiam civitanoj de la sama unika ŝtato, dum la aliaj germanparolantaj ŝtatoj ankoraŭ kultivis sian Kleinstaaterei ("malgrandŝtatumadon") kaj ne sukcesis formi homogenan imperion antaŭ 1871 kiam estis fondita la Germana Regno.
Naciismo en la 19-a jarcento
La aŭstraj landoj estis ankaŭ membroj de la Habsburgo-regata Germana Ligo aŭ Konfederacio ekde 1815. Tiu duobla politika identeco respegulis ankaŭ kulturan necertecon pri la demando ĉu la germanparolantaj popoloj sub la aŭstria regado estis ĉu aŭstroj, ĉu germanoj, ĉu ambaŭ. La disvolviganta sento de germana nacieco akceliĝis konsekvence de politika ŝanĝaro kaj militoj kie eniris la tuta Centreŭropo post la Franca Revolucio kaj la enpovigo de Napoleono Bonaparte. Kvankam la jaroj de paco post la napoleona falo rapide vidis germanan naciismon for de la publika politiko, la Revolucioj de 1848 establis ĝin kiel grava politika temaro por periodo de ĉirkaŭ dudek jaroj. La politika debato centriĝis ĉirkaŭ la naturo de ebla estonta germana ŝtato anstataŭonta la Ligon, kaj parto de tiu debato koncernis la temon de ĉu la aŭstriaj landoj havas lokon en la germana politiko.
La influo de la Habsburgoj super la Germana Ligo havis rivalon en la ekpova ŝtato de Prusio. Politikaj maĥinacioj de la prusia kanceliero Otto von Bismarck rezultis en milita malvenko de la aŭstroj en 1866 kaj la kolapso de la Konfederacio, ambaŭ fakte finante kun iu ajn futura aŭstria influo en la germanaj politikaj eventoj. La tiel nomata Francia-Prusia Milito kaj las etligo de Germana Imperio, estrata de Prusio kaj precize ekskludante ĉiun aŭstrian landon, malpliigis la influon de pan-Germanismo en la teritorioj de la Habsburgoj, kaj funkciis kiel refortigo de la sento de distinga aŭstra identeco dum la ŝtato turniĝis el Germanio kaj al la Balkanoj.
La 20-a jarcento
En la lasta jaro de la Unua Mondmilito kolapsise la Habsburga autoritato tra plejparto de sia imperio, kaj la militista kapitulaco en novembro 1918 fine alportis la abdikon de la lasta imperiestro. La kreo de Ĉeĥoslovaka kaj Sudslava ŝtatoj, plena sendependeco por venkita Hungario, kaj la postmilitaj traktatoj truditaj de la venkintaj aliancanoj kombiniĝis por kaŭzi establiĝon de aŭstria respubliko kun la nunaj limoj kaj kun plejparte homogena germanparolanta populacio. Tamen, germanparolantaj komunumoj restis ankaŭ tra la aliaj novaj ŝtatoj, kaj en la suda parto de Tirolo, kiu nun estas parto de Italio.
La deziro unuiĝi kun Germanio estis motivita kaj de sento de komuna nacia identeco, kaj de timo, ke la nova ŝtato, forigita de siaj iamaj imperiaj posedaĵoj, kaj ĉirkaŭita de eventualaj malamikaj naciaj ŝtatoj, estus ne ekonomie funkcionta.
Ĉirkaŭ 1938, kun naziaj registaroj kontrole de kaj Berlino kaj Vieno, la lando estis aneksiita al Germanio kiel Ostmark. En 1942 la nomo ŝanĝis al Danubaj kaj Alpaj Distriktoj, elradikiĝante ligojn kun aŭstria nacia pasinteco.
Post la Dua Mondmilito
Post la fino de la Dua Mondmilito en 1945 reestabliĝis sendependa Aŭstrio, kvankam la Aliancanoj restis kiel okupantoj ĝis 1955.
Aŭstroj, dezirante malprosimigi sin el la Tria Regno, decidis disvolvi neambiguan membildon aparte de siaj najbaroj, bazitan sur siaj kulturaj atingoj de la pasinteco kaj, kvankam ne sen polemiko, la jarcentoj de regado de la Habsburgoj.
Malkiel en la frua 19-a jarcento, en 1987 nur 6 % de aŭstroj identigis sin kiel "germanoj". Krome, estis (mis)identigita kiel tio povas kaŭzi ĝenon kaj eĉ koleron. En 1993 80 % de aŭstroj konsideris Austrion sendependa nacio kaj 12 % diris, ke ĝi iĝas tio. La logiko de la ekzisto de sendependa aŭstria ŝtato jam ne estas pridemandita, kiel estis en la fruaj jaroj de ties ekzisto. Kiam en la 1980-aj jaroj la dekstra-popolisma politikisto Jörg Haider nomis la aŭstrian nacion "ideologia misnaskiĝo" li spertis preskaŭ tutlandan proteston, ĉar kutime ekzemple burgenlandano kun bavara deveno sentas sin kiel aŭstro same kiel lia najbaro kroatdevena.