cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomismo
Tomismo estas la filozofia penso, de multaj konsiderata la plej signifa de la mezepoka epoko. Kaj nun Tomismo estas la enireja pordo al la filozofio kaj teologio de la centoj/miloj superaj studejoj de la Katolika Eklezio
Laŭ Tomaso: "Kredo kaj racio povas akordiĝi, eĉ, la racio utilas al la homaj estuloj por ke ili sin demandu ankaŭ rilate iujn enigmojn de la kredo. La celo de la kredo kaj de la racio estas la sama, se sekve la racio troviĝas en kontrasto kun la kredo, mem devas cedi”'
Sankta Tomaso tiam kaj nun
Sankta Tomaso estis unu el pensuloj plej eminentaj de la skolastika filozofio, kiu ĉe la duono de la 13-a jarcento estis atinginta sian apogeon.
Li pritraktis diversajn aspektojn de la filozofio: la problemo de la rilato inter kredo kaj racio, la tezoj pri la animo (kontraŭante tiujn de Averoeso, la problemo pri la aŭtoritato de la religio kaj teologio, kiu subordigas ĉiun kampon de la scio.
Tiuj atentaĵoj de lia penso estis difenditaj de liaj sinsekvaj sekvuloj, inter kiuj Reginaldo el Piperno, Tolomeo el Luko, Johano el Napolo, franca dominikano Johano Kapreolo kaj Antonino de Florenco, kaj multaj aliaj.
Tamen, kun la iompostioma dissolviĝo de skolastikismo, okazis paralele ankaŭ la malgraviĝo de tomismo.
Niajn tagojn la penso de Tomaso trovas vastan konsenton ankaŭ ĉe medioj nekatolikaj: protestantaj pensuloj de Usono, ekzemple, kaj foje ankaŭ nekristanaj repritraktas lian pensadon ĉar ĝi kontentigas ilian labormetodon, ege laŭracian kaj malfermitan al fontoj kaj kontribuoj ĉiuspecaj. Lia racia esploro progresas el la Biblio al la paganaj aŭtoroj, el Judismo al Islamo, sen iuj ajn antaŭjuĝo, tenante ĉiam sian centron en la kristana Revelacio.
La metodo de la metafiziko
La metafiziko pristudas la tutan realon de la plej ampleksa horizonto kaj ne okupiĝas pri apartaj distriktoj de la realo, kiuj estas objektoj de apartaj sciencoj, sed ilin pristudas subaspekte de realo.
La realo, konsiderita en ĝia absoluteco, nin sciigas pri sia strukturo kaj pri siaj principoj kiuj estas tiom evidentaj ke ili nin blindigas ĝispunkte ke se ne estas eble kapti tutekomplete pri ĝi la veron, estas samkvante neeble ĝin ne kapti laŭ absoluta maniero.
”Kiel la okuloj de la noktuo estas lumblindigitaj pro la suno ĝispunkte ke ili ne sukcesas vidi, sed vidas bone la objekton malmulte lumigitajn, sammaniere faras la homa intelekto antaŭ la Unuaj Principoj, kiuj estas inter ĉiuj aferoj, laŭ sia naturo, la plej manifestaj [Met. II, l.1 n.10)”.
Jen kial la studo pri la metafiziko facilas kaj samtempe malfacilas. Facila ĉar la principoj pri kiuj ĝi pritraktas estas evidentaj kaj el si mem konataj ĉe ĉiuj ĝispunkte ke ili implicitas en ĉiuj homaj paroladoj; malfacila ĉar, spite de sia evidenteco, tiuj principoj ne estas banalaj kaj neniam oni ilin kaptas laŭ tuta ilia profundeco.
“[...] nia scio-kapablo estas tiom febla ke neniu filozofo povis esplori elĉerpmaniere la naturon de iu aparta muŝo (Symbolum, proemium)”
La principoj de la metafiziko
Laŭ Tomaso:
La vero de la principoj ne sin firmigas el si mem, kaj estas ĉiam komprenita laŭ homa formo, nome ne perfekte; pro tio al la filozofo estas postulata humila animdispono ĝin ricevi. Por kapti tiun kaŝitan veron oni ne povas apogiĝi sur principoj ĉar ili estas ĝuste tiuj kiujn oni estas esploranta, sed oni devas fenomenologie analizi la realon kaj la homan sperton por emerĝigi la nediritan (aspekton) el la dirita, nome tion kion oni devas necese allasi, ankaŭ sole implicite, por ke tio kion oni diras estu prudenta diro.
Kiel la senliteraturulo povas korekte paroli sian lingvon spite de sia nescio pri la reguloj de la gramatiko, kaj nur post ellerno de la sintakso li konscias pri la reguloj ordantaj sian paroladon: reguloj kiuj, aliflanke, eĉ se nesciataj, estis de li uzataj eĉ antaŭ ol li ilin konis. Tiel, ĉiuj homoj en sia pensado kaj parolado korekte uzas la principojn de la metafiziko, almenaŭ implicite, kaj la tasko de la filozofo estas tiu de la konsciigo, nivele de la racio, pri tiuj principoj.
La granda forto de la aristotela-tomista filozofio konsistas en la evidentigo de tiuj principoj tiel kunnaskaj en la racio ke, pro ilia verego, estas eĉ ne eble pensi pri ilia neado, pro tio ke en la momento de la reado pri ili oni faras fraŭde nediran uzon, kaj do ilin allasas.
La metodo refuta aŭ “elenkika”
Okazas ĝuste el tiu konstato ke naskiĝas la fama metodo konfuta (aŭ “elenkika”), kiu komparas la diversajn tezojn enirigitajn en la agonon de la dialektiko por rifuzi tiujn kiuj sin rivelas kontraŭdiraj, aŭ tiujn kiuj sin montras fremdaj al la sperto.
La irvojo por senvalidigi metafizikan tezon estas du: ^en la dua oni evidentigas la nesubteneblecon de la tezoj kiuj ne kongruas kun la komuna sperto kaj kiuj, do, ne meritante racian esploron, katalogeblas kiel opinioj aŭ fideismaj kredagoj.
En tiu senĉesa esploro ne ekzistas specifa esplorobjekto ĉar kiu esploras retrovas en la esplorado ankaŭ sin mem, per sia penso kaj sia lingvaĵo. Pli taŭgas tial diri ke la metafiziko havas temon tiom ampleksan ke ĉio estas en ĝi englobata: esploraĵo, esploro, esploranto!
Ĉi-rilate oportunas rememori ke ne eblas senkritike disigi la objekton el la subjekto esploranta ĉar: '“Unu kaj sama estas la ago de la sensaĵo kaj de la sensanto (De Anima'' III, l.2 n.9) pro kiu la objektiveco de la aĵo konata, nome la objektiveco de la objekto, solviĝas tute en ĝia “esti konate”, nome en ĝia “esti ĉeeste”, dum la subjektiveco de la subjekto solviĝas tute en la ĉeesto de la objekto. Subjekto kaj objekto estas du konceptoj distintaj sed ne disigeblaj ĉar unu estas tia danke al la ĉeesto de la alia”.'''
Esto, penso kaj lingvaĵo
Laŭ Tomaso:
La esto, la penso kaj la lingvaĵo estas la poloj de la metafiziko, ili estas malsamaj aspektoj de la sama realo, kaj tio ne pro la fakto ke oni decidas ke la homa penso estas rivelanto de la realo, sed pro tio ke ne eblas la malo. La penso estas ĉiam penso pri la esto kaj la esto estas ĉiam kaptita en la penso. Hipotezi alternan dimension, kiel ekzemple, la ĉeeston de realo kiu eskapu pro sia naturo nian scio-kapablon, estas ĉe la okuloj de la filozofo tezo senkritika kaj nesondebla filozofinivele, ĝi povas esti maksimume opinio aŭ senmotiva kredo.
“Se fakte iu proponas al alia realaĵojn kiuj ne estas inkluzivitaj en la principoj el si mem rimarkataj, aŭ kiuj ne vidiĝas klare inkluzivitaj, ili en li ne produktos scion, sed eble opinion aŭ kredon. (De Veritate, q.11 a.1 – co)”.
En la studo pri matafiziko ne ekzistas privilegiitan komencon, ĝuste pro tio ke ĝi ne havas specifan objekton esplorendan, sed temon (kaj ne eblas ĝin vidi elekstere), ne eblas starti el principoj kaj dedukti konkludojn, kiel oni kutimas, male, fari en la ekzaktaj sciencoj. Ĉiu scio-sperto neniam sin prezentas tute kompleta, sed estas komprenita nur en organika referenco kun ĉiuj aliaj spertoj.
La filozofia identeco de iu aparta aĵo vidiĝas en sia malsameco kaj la malsameco inter la aĵoj vidiĝas en la identeco de la apartaĵoj; identeco kaj malsameco difiniĝas nur dialektike kaj enhaviĝas reciproke (Met. X, l.4 nn.33-34).
Filozofia sistemo
Sed, ĉiam laŭ Tomaso, eĉ se ni kapablintus elĉerpi ĉiujn eblajn rilatojn de la realo (afero neebla se konsideri nian limigadon), kaj kapablus konstrui enorman kaj eksterordinaran puzlon, kie ĉiu unuopa enŝovaĵo perfekte kunlimus kun la aliaj, kaj samtempe riveliĝus al ni kiel grandioza desegno kies ni tiam komprenus, eble, la sencon, ĉu tiam finiĝus niaj demandoj? Ĉu ni povus deklari elĉerpita la problemon de la filozofio? Absolute ne! Ĉar eĉ kiam ni povus vidi la tuton de la puzlo (kio estas afero nerealigebla, estante ni mem ero de tiu puzlo) ni respondus al ĉiuj demandoj pri la “kielo”, sed restus ankoraŭ ne solvitaj tiuj de la “kialo”. Kial tiu desegno kaj ne alia? Kial tiu realo kaj ne alia? Kio igas privilegiita tiun realon? Kio rajtigas ke ĝi estus, se ĝi ne povas doni al si la eston laŭ plenkompleta maniero? Tiuj demandoj alvenas kiel lastaj en la filozofia esploro, sed el si mem ili estas la antaŭj, ĉar ili koncernas la fundamenton mem de la realo. El la esploro pri la realo (ĝeneralsence, la fiziko en la aristotela sistemo), oni alvenas al la esploro pri la fundamento kiu staras trans la realo: la metafiziko. Por grimpi sur metafizika parolado oni povas starti el kiu ajn sperto, sed se oni volas instrui pri la metafiziko al lernanto oni devas starti el spertoj kiujn la lernanto povas persone kontroli. Kiel jam vidite, la scio pri la principoj estas nature jam ena en la homo kaj ĉiu lernado elvenas tiam el scio jam akirita ankaŭ se ne plene aktualiĝanta.
'''“La unuaj konceptoj de la intelekto antaŭekzistas en ni kiel semoj de scienco, kaj tiuj estas tuje konataj per la lumo per la intelekto aganta abstraktanta el sensaj specioj (= sensaj perceptaĵoj...). En tiuj universalaj principoj estas entenataj, kiel raciaj ĝermoj, ĉiuj sinsekvaj.' (De Veritate'', q.11 a.1 – co)”. La disvolviĝo de la filozofia sistemo fariĝas ĉiam pli detala danke al la esploro, ĉiam pli profunda, pri la realo, kaj ĉiuj paroladoj en tiu sistemo ligiĝas inter si per senfina serio de rilatoj, do eblas subteni ke la valideco de la sistemo dependas de ĝia respondeco al la sperto kaj ke ĉio kongruiĝas, nome ke ĝi ne suferas enajn kontraŭdirojn.
La kvin Dipruvantaj vojoj de Tomaso kaj Metafiziko
• Unua vojo: Ex motu (el movo): '''“[...] Ĉio kio moviĝas estas movata de alio. [...] Ĉar movi signifas eltiri ion el la potenco al akto; kaj nenio povas esti transigita de potenco al akto se ne pere de esto kiu jam estas en akto. [...] Estas, tial, neeble ke sub la sama aspekto iu aĵo estu movanta kaj movata, nome ke ĝi movas sin mem. [...] Nu, ne eblas procedi ĝis la senfino, ĉar alimaniere ne estus la unua movanto, kaj konsekve neniu alia movanto, ĉar la interaj movantoj ne movas se ili ne estas movataj de la unua movanto [...] Tial necesas alveni al la unua movanto kiu ne estu movata de alia; kaj ĉiuj agnoskas ke tiu estas Dio”.''' • Dua vojo: Ex causa (el kaŭzo): '''”[...] En ĉiuj efikaj kaŭzoj kunligitaj la unua estas kaŭzo de la intera kaj la intera estas kaŭzo de la lasta. [...] nu, se eliminiĝas la kaŭzo eliminiĝas ankaŭ la efiko: se, tial, en la sinsekvo de la efikaj kaŭzoj ne estus la unua kaŭzo, nek estus ankaŭ la lasta, nek la intera. Sed pluiri senfine egalus elimini la unuan efikan kaŭzon [...]. Tial necesas allasi iun unuan efikan kaŭzon, kiun ĉiuj nomas Dion”.''' '''”[...] Kelkaj aĵoj naskiĝas kaj finiĝas: tio signifas ke ili povas esti aŭ ne esti. Nu, estas neeble ke aĵoj tianaturaj estus ĉiame [...]. Sed se tio veras, ankaŭ nun ekzistus nenio, ĉar kio ne ekzistas tio ne komencas ekzisti se ne per efiko de alio kio jam ekzistas. [...] Tial, ne ĉiuj estaĵoj estas kontingencaj, sed necesas ke en la realo estu io necesa. [...] Sed en la serio de la entoj necesaj kiuj havas aliloke la kaŭzon de sia neceso ne eblas pluiri senfine [...]. Tial, necesas konkludi por la ekzisto de iu esto kiu estas el si mem, kaj kiu ne ricevas de aliaj sian neceson, sed estas la kaŭzo de la neceso de alio. Kaj tiun ĉiuj nomas Dion”.''' • Kvara vojo: Ex gradu perfectionis (vojo de la gradoj deperfekteco): '''[...] La pli granda aŭ malpli granda asigniĝas al diversaj aĵoj kiuj alproksimiĝas pli aŭ malpli al io plejalta kaj plejabsoluta; [...] kiel diras Aristotelo, kio estas plejalta rilate la veron tio estas tia ankaŭ rilate sian entecon. Nu, kio estas plejalta rilate iun aspekton, estas kaŭzo de ĉiuj apartenantaj al tiu aspekto [...]. Tial, ekzistas kelkaĵo kiu estas por ĉiuj estaĵoj kaŭzo de la esto, de la bono kaj de kiu ajn perfekto. Kaj tiun kaŭzon ni nomas Dio”.''' '''”[...] iuj aĵoj, al kiuj mankas konscio, nome la fizikaj korpoj, agadas por celo [...]. Nu, tio al kio mankas kono-konscio ne tendencas al la celo se ne pro tio ke ĝi estas direktata de alia esto provizita je scio kaj inteligento, kiel la sago de la pafarkisto. Ekzistas, do, kelka inteligenta esto, el kiu ĉiuj naturaj estaĵoj estas ordigitaj al la celo: kaj tiun eston ni nomas Dio (Summa theologiae, I, demando 2, artikolo 3).'''
Tomaso liveras tiujn kvin pruvojn pri la ekzisto de Dio ĉe la kulmino de sia metafiziko, la scio-objekto naskiĝinta en la antikveco kun la celo starti el la physis (naturo) por atingi indukte kaj karakterizi la senmaterian kaj nevideblan mondon. Granda estas la intereso de Tomaso por la mondo de la fenomenoj kaj por la sciencoj. Tamen, li nin avertas ke oni ne akceptu kiel absolutajn iujn sciencajn teoriojn, ĉar povas okazi ke homoj elpensas novajn teoriojn, neniam antaŭe proponitajn. . Oni notu ĉi tie la fidon en la homa racio, kiu distingomarkas Tomason: libero de serĉado. sed singardo en la konkludoj.
La kvin vojoj de sakta Tomaso konstituas ankoraŭ por la kristana mondo, aparte por pensuloj de la katolika medio argumenton validan kaj nerefutatan por atingi Dion per la racia rezonado.
Obĵetoj kaj refutoj de Kant kontraŭ la kvin vojoj de Tomaso
Immanuel Kant argumentis ke la kvin vojoj de Tomaso estus rekondukeblaj al la ontologia pruvo de Anselmo de Canterbury, pruvo pri kiu la sama Kant proponis refuton, same kiel tion faris ankaŭ Tomaso mem: laŭ Tomaso, fakte la pruvo nure “apriora” de Anselmo ne estus valida ĉar en la scio-akiro oni procedas ankaŭ, kaj konfirme, “aposteriore”, en ĝi nome oni startas ĝuste el tio kion oni devas pruvi.
Estas konataj la diversaj obĵetoj al la obĵetoj de Kant (kiu ĉiukaze neniam okupiĝis pri la kvin vojoj: li ilin ne konis rekte sed nur pere de komentoj de la malfrua skolastikismo, filtritaj tra Wolff). Sur la spuro de Kant, la tomasaj kvin vojoj estis refuzataj de filozofioj foriĝantaj el la metafiziko kiel materiismo, ideismo, pragmatismo, fenomenologismo, empirismo ktp, sed akceptitaj kaj ampleksigitaj kaj kontekstigitaj de filozofioj malfermitaj al supernaturoj aŭ al la realismo aŭ al la metafiziko ĝenerale.
Tomismo kaj la kristanaj misteroj kiel la Triunuo
La kristana Dio estas unueca kaj trieca, aŭ Dio estas komuneco de tri personoj en la unika dia naturo (Patro, Filo kaj Sankta Spirito. Tomaso de Akvino notigas kiel la Patro konstante eliras el si en la direkto, en neretenebla eksplodo de amo, de la Filo tiun ĉi igante partoprenanto en ĉio kion Dio kreas dum la Sankta Spirito estas la la ama rilato liganta la Patron al la Filo. Kiel la neesprimebla Unuo de Plotina (Novplatonismo), la Patro elirante el si fariĝas uno-kiu-estas, la esto pensanta kiu ne havante bonon ekstere de si pensas sin mem, fariĝinte penso pri la esto kaj fine (kiel diris Aristotelo) penso de la penso. Tiuj operacioj okazas en la eterneco, kie ne ekzistas la tempo, kie ne diferencas la antaŭo kaj la posto, kaj tial oni ne konfuzu antaŭecon logikan kun antaŭeco tempa.
Pola Esperantisto
Pola Esperantisto (Esperantysta polski) estas dumonata revuo, organo de la Pola Esperanto-Asocio (PEA).
Tomismo
La esto kaj entoj
Propraĵo de la esto estas la identeco de unueco-vereco-boneco. El tio devenas ke du aferojn Dio ne povas fari: Dio ne sukcesus plenumi la malbonon (Li estas la bono) kaj ne sukcesus krei alian Dion (Li estas la Unuo, tial ne povas samtempe ekzisti du). Gravas ankaŭ ke Dio ne povas mensogi ĉar li estas la vero. La kreitaj entoj (inter kiuj ankaŭ la homo) estas iamaniere foraj el la Esto kun kies perfekteco ili partoprenas nur laŭgrade, ĉar en ili povas manki la rilato de ekzakta identeco inter vereco, boneco, unueco: okazas renkonti personojn malbonajn kaj mensogajn, mortosuferon kaj aliajn malperfektaĵon... Tio okazas ĉar la estaĵoj (entoj) ne estas la Esto.
Jolán Sas, Illésné
Jolán SAS, ILLÉSNÉ [ŝaŝ] estis rumania hungara poetino. Li naskiĝis Budapeŝto la 29-an de novembro 1907 kaj mortis Temeŝvaro la 1-an de aprilo 1963.
Kariero
Jolán Sas vivis de la fino de 20-aj jaroj en Temeŝvaro, ŝi estis anino de societo Arany János Társaság, post la dua mondmilito de Bánsági Magyar Írók Szervezete kaj de Ady Endre Irodalmi Kör. Ŝi publikigis en Nyugat Temesvári Hírlap, 6 Órai Újság, Déli Hírlap, Holnap, Heti Magazin, post 1944 en Szabad Szó, Utunk, Bánsági Írás, Bánsági Magyar Népnaptár.
Pola Esperantisto
Enhavo
Krome aldoniĝas kelkfoje “Estraro informas” kun raportoj pri kunsidoj.
(16523) 1991 BP
(16523) 1991 BP estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (Japanio).
Pola Esperantisto
Historio
Pola Esperantisto ĉesis aperi en 1989, kaj post 14 jaroj aperis denove en 2003, eldonata de la eldonejo Hejme. En 2007-a jaro ĉefredaktoro Kazimierz Leja kritikis PEAn kaj anoncis, ke de 2008-a jaro Pola Esperantisto ne estos eldonata.
Tomismo
Kaŭzeco kaj Kreo
El la konceptoj de kaŭzo kaj kaŭziteco, kaj helpe de kontingenteco, Tomaso deduktas ankaŭ la kreitecon de la mondo. Tomaso subtenas la ideon de kreo el nenio pro kreda motivo (la rakonto de la Genezo, ekzemple), sed ankaŭ pro filozofia motivo kiu, ankaŭ ĉi-kaze, fariĝas subteno de la kredo kaj de sia persona konvinko pri la ĉeesto de kaŭzoj interaj. Kaŭzo-efiko estas sinonimo de akto kaj potenco, paroli de interaj kaŭzoj signifas artikolacii la aristotelan distingon de potenco kaj akto en potenco de potenco, potenco de akto, akto de akto. La potenco, laŭ la difino de Aristotelo, estus potenco de akto; tiu kiu estis nomata “akto” estas tutcerte “akto de iu potenco”. La unua la kaj lasta de tiuj, estas kategorioj ignoritaj ĉe la antikva filozofio; Tomaso kunigas la nociojn de potenco kaj akto en unusolan kiu inkluzivas la du aristotelajn kategoriojn. La Kreado okazis unufojon; nur Dio povas krei; Dio povas aktivi en la mondo nur kreante; nome la kreitaro estas enestigita nur unufojon por ĉiam, sed la kreado estas senĉesa kaj tio riveliĝas okaze de la agado de la interaj kaŭzoj.
Pola Esperantisto
Historio
La revuo estas eldonata plu de PEA tamen ne kun la antaŭa redakcio kiu kreis propran revuon Spegulo.
Tomismo
Kaŭzeco kaj Kreo
Aparte, la stato kiu antaŭas la kreadon estas potenco de la potenco, ne potenco laŭsence de Aristotelo; tiel, kun “povi esti”, estas difinebla potenco kiu ne estas materia, kaj kiu povas esti senforma, estante la materio nedisigeble ligita al la formo laŭ Aristotelo kaj same laŭ Tomaso.
Potenco de potenco kaj akto estas du manieroj esti de la esto, du statoj, en kiuj akto kaj potenco (formo kaj materio) ne estas ligitaj nedisigeble. “Ambaŭ” dependas de la fakto ke potenco kaj akto povas ekzisti “apartigite”, kaj unu implicas la alian. La unua kuntrenas la eblecon ke la mondo evoluu, kaj la dua permesas la ekziston de Dio kiel Pura Akto. . Notindas ke la koncepto de intera kaŭzo kiu fondas la ideon pri mondo kiu evoluas laŭ sendepende (kaj libere kaze de la homo) el la kaŭzo unua kiu estas Dio, estas la sama kiu fondas la potencon de potenco kaj la dependon de la mondo de Dio Kreinta.
Antropologio de Tomaso
La Tomasa antropologio naskiĝas en la neceso akordigi la platonan-aŭgustenan doktrinon de la senmorteco de la animo kaj ties aŭtonoma ekzisto, kaj la koncepton aristotelan, kiu bone konturis la “sinolon” (= esenca unueciga komponaĵo de malsamaĵoj) de animo kaj korpo, kiu, konsiderita laŭ nekorekta interpreto, povas envojaĝigi al la morteco de la animo. Averoeso provis superi tiun obstaklon asertante ke la animo ne estas la racia formo de la korpo, ĉar la intelekto, kaj pasia kaj aktiva, transcendas la korpon kaj estas universala, nome unika pro ĉiuj homoj. Tiamaniere li savis la senmortecon de la animo, sed finiĝis en la nuligon de la individueco de unuopulo, kaj tia interpreto kontraŭas la Biblion, laŭ kiu post la universala juĝo ĉiu animo rekuniĝos al sia korpo. Tomaso respondas asertante ke: se la formo estas principo karakterizanta la naturon de la ento, kaj tial ankaŭ de ĝiaj fakultoj, kaj se la homo estas karakterizita per lia racia esto kaj per lia fakulto intelekta, necese lia formo devas esti principo intelekta. La animo estas forte ligita kaj relativigita al la korpo (kaj tio estas pruvata per la fakto ke estas la sama homo kiu kaptas la unuajn principojn, nome la realoj inteligeblaj, kaj samtempe perceptas la malpli noblajn sensajn apetitaĵojn), sed posedas aŭtonoman kaj sendependan ekziston kaj de la korpo. Por pruvi tiun duoblan ekzistan kvaliton de la animo (unu ligita la la korpo, la alia sendependa el ĝi) Tomaso atentigas pri du faktoj: la reala konstato ke la animo konas ĉiujn estaĵojn (tio ne okazus se ĝi estus ento reala kaj nur korpa), la kapablo nome kapti realojn senmateriajn kaj konceptojn universalajn, kaj pri la kapablo sin konturi kiel memkonscion. La senmorteco de la animo estas pruvata el la fakto ke ĝi estas karakterizita per la deziro de vivo, dum ĉiu deziro ĉeesta sur la tero tia estis ponita de Dio, kaj Li ne kreis iun ajn deziron kiu ne povas esti kontentigita. Tial ankaŭ la “soifo” de vivo de la animo devas esti kontentigita. Tiamaniere, krome, la animo konservas, postmorte, sian individuecon.
La naturo de la homo
Laŭ Tomaso la etiko ne estas la plena atingo de la fina alvenpunkton de la homo, sed ĝi estas nur orientigo por la homa konduto kun la celo lin orientigi al lia celo. Tiu lasta celo, kiel laŭ Aristotelo, estas la feliĉo, tio estas la beatiĝo. Laŭ Aristotelo la “bono” estas kio perfektigas la homon kaj kompletigas lian naturon, sed Tomaso transiras, kaj diras ke estas “supera bono” kiu vere kaj tute realigas la homan naturon. Ĉar la specifa karakterizo de la homo estas la racio, tial, laŭ Tomaso, la “unika” ebla vojo por atingi la beatiĝon devas esti karakterize intelekta; tamen, male ol Aristotelo, kiu metis la homon mem objekto de tiu “intelekta kontemplado”, Tomaso metas Dion objekto unua kaj lasta de la kontemplado. La beatiĝo, laŭ Tomaso, estas fakte la “vizio de la esenco de Dio”, kiu estas nenio pli ol la plej nobla kaj supera operacio de la homo. En ĉiu homo, fakte, kaŝiĝas natura deziro koni, ĉar ĉiu, vidante “efikon”, volas koni la “kaŭzon”; tio validas rilate la surfacajn kaj terajn aferojn, kaj tiom pli validas rilate la spiritajn kaj diajn. Se la homo ne strebas kontentigi tiun deziron transpasante la fizikan mondon, li restos ĉiam nekontenta; tia, do, estus la vera eterna kondamno, nome esti senigitaj je la pridia vizio.
Libera arbitro kaj moralo
La etiko de Tomaso fondiĝas sur la “libero” de la homo, ĉar, kiel li diras, nur la homo posedas la liberon de volo, intencitan laŭ la originala senco “libero de juĝo”, ĉar nur la homo estas mastro de sia juĝo, ĉar nur li povas juĝi pere de la racio sian juĝon. Krome, la libera volo, laŭ Tomaso, ne kontrastas kun la Dia providenco ordiganta la eventojn de la mondo, ĉar tiu ĉi estas “transe” de ĉiu juĝo kaj libero homaj; plue la libera volo ne kontrastas kun la antaŭdestinismo al la savo ĉar la libera volo kaj la dia pergraca agado (kiu estas konsekvo de antaŭdestinismo) emas al unika celo kaj havas la saman kaŭzon, nome Dio. Rilate moralon, Tomaso, kiel Bonaventura, diras ke la homo havas la sinderezon, nome la natura dispozicio kaj tendenco al la bono kaj al la scio pri tia bono. Tamen, la homo bezonas oportunajn helpilojn por elekti la justan konduton en ĉiu kazo alestiĝanta. Tiaj helpiloj estas:
Tomaso prenas el Aristotelo la kvar kardinalajn virtojn (nome justeco, modereco, prudento kaj kuraĝo) sed aldonas la tri teologiajn kristanajn virtojn (nome kredo, espero kaj karitato), necesajn por atingi la eternan beatan staton.
Feliĉo kaj morara leĝo
La psikologia.filozofia esploro de Tomaso komprenigas ke la agado vere virta – en observo de la konscienca voĉo - enkondukas al la “vera feliĉo”, kiu ekzistas nur se la homo “havas la konvinkon ke neniam li perdos la bonon poseditan” (Sumo teologia, I-II, q. 5, a. 4). La morala agado estas tiu kiu enkondukas al tiu celo kiu kiu estas la plena realiĝo de la persono: La moralo, estas, do, je la servo de la feliĉo: la penso de Tomaso tute oponas certan ideon laŭ kiu la feliĉo estas bremsata de la moralo. Pro tio li hastas kondamni du ekstremojn ŝajne moralajn: la leĝeca moralismo kaj la malobserva malmoralismo.
Liceco de la mortopuno
Sankta Aŭgusteno kaj Tomaso de Akvino allasas licecon de mortopuno surbaze de koncepto pri la konservado de la komuna bono. La argumentado de Tomaso jenas: kiel licas, eĉ laŭdevas, elradikigi malsanan membron por savi la tutan korpon, tiel kiam ulo fariĝis danĝero por la komunumo aŭ estas kaŭzo de korupto por aliaj, oni rajtas lin elimini por garantii la savon de la komunumo (Summa Theologiae II-II, q. 29, artt. 37-42). La teologo subtenis, tamen, ke tiu puno estu aljuĝita nur en kazoj de gravegaj deliktoj (dum en lia epoko ĝi estis praktikata kun tro da diskreteco).
La leĝo kaj la politiko
Tomaso profunde esploris la kampojn de la juro kaj justeco, ilin konsiderante la pileroj de la socio kaj diferencigante iliajn fontojn. Fakte, la unua fonto de la justeco, laŭ Tomaso, estas la “dia racio”, nesondebla kaj nekonebla de la homa intelekto, kaj kiu tamen devas esti akceptita de la homoj kun humileco. Tia justeco koncernas la dian leĝon, kiu gvidas la homon al la eterna beatiĝo. Alia fonto de la justeco estas krome la “natura leĝo”, kiu estas stampita en la homa racio kaj konsistas je universalaj principoj komunaj al ĉiuj homoj (ekzemple, la generado). Tial, la “leĝo homa” havas kiel fundamenton kaj la dian leĝon kaj tiun naturan, sed utilas nur por gvidi kaj bremsi, en la respekto de certaj limoj, la konduton de la homoj kiuj ne submetiĝas al leĝo dia kaj kiuj, do, estas malbonaj laŭdifine. La teologo starigas ankaŭ precizan distingon inter juro kaj justeco. laŭ Tomaso juro estas “la proporcio inter la profito kiun mia ago produktas avantaĝe de alia kaj la servo kiun tiu ĉi devas kompense al mi”; justeco, male, “estas perpetua kaj konstanta volo agnoski kaj atribui al ĉiu laŭ lia rajto”.
Koncerne ŝtaton kaj politikon, Tomaso asertas ke la plejbona regsistemo estas la monarkia, ne nur kiel transpono en la homan aferon de la dia monarkio, sed ankaŭ pro tio ke la reĝo ne estas tirano, sed male estas tiu al kiu la popolo delegis sian liberon kaj suverenecon je nomo de la paco, de la unueco kaj de la justa rego (aŭ de la komuna bono). Ĉiukaze, ankaŭ se li rekonas la pozitivecon de la monarkia ŝtato, Tomaso starigas solidajn limojn al la agado de la socio kaj de la politiko kiam li asertas ke ĉiu homo “en lia esto, en lia povo kaj lia agado devas esti celinta al Dio” kaj ne al la politika socio. Substance, li teorias ke, transe de la rajtoj kaj devoj, la homo devas orientiĝi al Dio, ĉar lia spirita rego estas konfidita al unusola reĝo, nome al Jesuo Kristo. Tio, tamen, ne estas teokratia vizio, kiel unuavide aperis al kelkaj, sed estas la distingo inter la videbla sfero kaj la nevidebla en la homo: ekstere li devas obei al tera reĝo, sed ene li devas obei nur al Kristo Reĝo, kaj povas (eĉ li devas) malobei al tera reĝo nur kiam tiu kontrasta kun la ena reĝo, Jesuo Kristo. Tomaso opiniis, ke post la dissolviĝo de la kristana imperio la ordo estis plukonservita de la Papo, kiu konsilas kaj gvidas la terajn reĝojn en ilia regado. Tiu Tomasa teorio, laŭ teriesploristoj, metis la fundamentojn de la estonta, kvankam turmentita, dualista doktrino en la rilatoj inter la Eklezio kaj la Ŝtato.
Priekonomiaj pozicioj de la skolastikuloj kaj Tomaso
Ĉi-kaze la atento koncernas tiuepokajn konceptojn pri la mono kaj ĝian pruntodonon. Skolastikuloj malmilde kondamnis la pruntodonon de mono monrentan, identigitan kun uzuro, kiu ajn estu la aplikita procento. Tomaso rompetis tiun rigidecon deklarante lica monrenton pro la ankrado de la mono de la kreditoro, konsiderinte ke ĝis la redono la pruntedonanto estas senigita je liaj financoj.
Ĝenerale skolastikismo subtenis la konvencian valoron de la mono kio kuntrenas ke la mono valoras nur se la personoj ĝin uzantaj al ĝi rekonas valoron, ĝin uzante kiel varinterŝanĝilon. Tiu kondiĉo. tamen, estas necesa sed ne sufiĉa. La mono akiras valoron ne nur pro tio ke la uzantoj tiel ĝin konsideras: la mono devas havi ankaŭ intrinsekan valoron. Skolastikuloj kunfandis valoron intrinsekan kaj valoron konvencian de la mono, kiuj estas ofte kontraŭstarantaj. Dum Alta Mezepoko komencis cirkuli la notoj-de-banko (bankonoto poste nomata “monbileto”) nur paperaj kiuj estis uzataj en pagoj kaj valoris kiel la ora mono: tio montradis ke la mono povas havi valoron ankaŭ pro la simpla fakto ke la personoj al ĝi rekonas valoron (= valoro konvencia kiel kondiĉo necesa de la mono). Laŭ skolastikuloj la mono estis varo kiel kiu ajn varo utila por akiri aliajn varojn. La varo-mono, male, akireblas kontraŭ alia varo kiu povas esti alia mono aŭ oro; por ke la posedanto de mono povu enkasigi oron necesas ke la mono posedu valoron tian ke estu motivita la prezo pagita. Tia valoro ne estas la kapablo akiri varojn samvalorajn kiuj garantiu la monon (= valoro de la mono, sed ne intrinseka), sed intrinseka valoro kiun ĝi havus ankaŭ se ne uzata kiel varinterŝanĝilo; ekzemple, la oro per kiu ĝi estas stampita. En tiu kazo, kiu aĉetas monojn aĉetas oron per kiu ili estas faritaj, aŭ oron kiu estas deponita kiel garantio de la noto-de-banko = monbileto. La intrinseka valoro implicas konvencian valoron, dum ne valorus la malo (spite de la fakto ke la valoro konvencia, nome la sekureco ke aliaj akceptos kiel pagon la monon, estas valoro de la mono).
Ni diros ke la mono estas produkto (de la monfarejo) kaj, kiel okazas por la difino de produkto, pago kaj utiligo estas samtempaj; ankaŭ laŭ skolastikismo, la rilato inter la akiranto de mono kaj kompensito per oro (aŭ alia mono aŭ varo) elĉerpiĝus en la interŝanĝo: ne troviĝas sinsekvaj rilatoj kiuj pravigu la transdonon de interezoj. Malfermiĝo al la mondo de la kredito okazas per la konsidero ke kiu pruntas monon, dum certa tempo, ankras la kapitalon kiun li donas al la ŝuldanto; la rento-pago laŭ Tomaso estas legitima kompenso pro la perdo de la uzo de la kapitalo pruntita, kiu dume produktas por la ŝuldanto. Alimaniere kiu elmetas monon senan je intrinseka valoro devus pagi la ĝin aĉetantojn kiel pagilon, kiuj estas la samaj kiuj ĝin akiras. En la momento de la emisio mono legitimas nenian tipon de interezoj kaj, se sena je intrinseka valoro, eĉ ne la pagon de de prezo (ĝi devus esti emisiata senpage). Tion intuiciis Tomaso
Historiismo
Historiismo povas esti:
Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj
En geometrio, prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de uniformaj kontraŭprismoj komunigantaj la akson de turna simetrio.
Stupini (Hida)
Stupini (Hida) [stupinj] (hungare: Füzes) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al Hida.
Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj
Estas malfinia familio de prismaj kombinaĵoj de kontraŭprismoj.
Stupini (Hida)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 180 loĝantojn (rumanoj); en 1992 296 (rumanoj).
Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj
Por ĉiu pozitiva entjero n>1 kaj por ĉiu racionala nombro p/q>2, ekzistas la kombinaĵo de n p/q-lateraj kontraŭprismoj, kun geometria simetria grupo:
Stupini (Hida)
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1366. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka).
Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj
Se p=2 kaj q=1, ĉi tio estas la kombinaĵo de n kvaredroj konsiderataj kiel degeneraj kontraŭprismoj.
En la lasta okazo, la kombinaĵo kun n=2 estas la stelookangulopluredro kaj havas pli grandan okedran simetrion Oh.
Infinitezima kalkulo
Infinitezima kalkulo estas branĉo de matematiko, kiu entenas la diferencialan kalkulon kaj la integralan kalkulon kunigitajn per la fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo. La matematike rigoran formon de infinitezima kalkulo oni kutime nomas analitiko.
La infiniteziman kalkulon malkovris en la 17-a jarcento Newton kaj Leibniz, kiuj uzis infinitezimajn kvantojn por determini tangentojn de kurboj aŭ por faciligi kalkulon de longoj kaj areoj de la kurbaj figuroj.
En la diferenciala kalkulo, oni kalkulas la derivaĵojn de funkcioj, dum en la integrala kalkulo oni kalkulas la integralojn de funkcioj. La fundamenta teoremo de infinitezima kalkulo diras ke la nedifinita integralo de funkcio ĉiam estas malderivaĵo de tiu funkcio, do ke la derivaĵo de la nedifinita integralo de funkcio f ĉiam egalas al f.
Izoro Jozefo Polgár
Izoro Jozefo POLGÁR (naskiĝis la en Temesvár) estis hungara esperantisto kaj presisto. Li laboris kiel kompostisto en Budapest, en Svisujo, de 1908 en Paris. En 1912 li reiris al Budapest, kie li restis ĝis 1914; tie li kunfondis HESL. Li reiris al Paris, kie li estis multajn jarojn direktoro de presejo. Post la morto de lia frato Viktor Polgár li akiris la Centran Presejon Esperantistan en Paris. Multnombraj paroladoj, artikoloj kaj kursoj. Li verkis gramatikon por hungaroj, 1913, sep eldonoj.
Janamo
Janamo aŭ Janaono estas urbo en la hindiaunia teritorio de Pondiĉero; ĝi situantas en la Janama distrikto. Janamo havas ĉirkaŭ 300 jarojn de historio kaj estas bone konata kiel Franca Janamo eĉ nune kvankam ĝi estis transpasata al Barato en 1954. Ĝi formas enklavon de 30 km² en la distrikto de Orienta Godavari en Andra Pradeŝo. Ĝi havas loĝantaron de 32,000, plej el kiuj parolas Teluguan. Janamo estas unika mikso de franca kaj telugua kulturoj restanta en Andra Pradeŝo. Dum la epoko de franca regado, la marda merkato (mangalavaram santa) ĉe Janamo estis populara inter Teluguoj ne nur pro la komercado sed ankaŭ ĉar la francaj aŭtoritatoj ne malakceptis geedzigon de geinfanoj. En 1936, la loĝantaro de Janamo estis 5,220.
Macael
Macael [makaEL] estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 44 km2 kie loĝas 6149 geloĝantoj, do loĝdenso estas 139.8 loĝ./km2. Macael situas je 107 km de la provinca ĉefurbo Almería, en la komarko Valo de Almanzora. Ĝi estas en la norda zono de la montaro Sierra Filabres lime norde kun la municipoj Olula del Río kaj Fines, oriente kun Cantoria kaj Líjar, okcidente kun Purchena kaj Laroya, sude kun Chercos kaj Tahal.
Historio
La unua konata popolo kiu uzis la marmoron de Macael estis la fenicoj, kiuj uzis ĝin por sarkofagoj kiel konstateblis en fenica tombo prilaborita el marmoro de Macael. Ankaŭ la kolonoj de la Romia Teatro de Merido estis prilaboritaj el marmoro de Macael.
La deveno de la municipo datas el la 10a jarcento dum Al Andalus, kiam la araboj setliĝis sur roka monteto, kie poste estis ŝtonminejo de marmoro, kio malhelpis la postan konservadon de la majoritato de arkeologiaj restoj. Dum tiu islama epoko, la ŝtonminejoj akiris famon kaj oni elfosis marmoron por gravaj konstruaĵoj, kiel la Alkazabo de Almerio, la Korto de La Leonoj en la Alhambra kaj la apuda ĝardeno Ĝeneralifo en Granado.
Macael kapitulacis al la Katolikaj Gereĝoj post ili konkeris Baza en 1489. La restintaj lokanoj estis moriskoj, kiuj dekomence konservis siajn rajtojn kaj tradiciojn, dependantaj de Baza pro la gravo de la ŝtonminejoj. En 1568 okazis la ribelo de moriskoj estrita de Aben Humeĝa pro malrespekto de la iamaj interkonsentoj, kaj multaj lokanoj aliĝis al la trupoj de moriskoj en Purchena kie okazis la Moriskaj Ludoj. Post la denova kapitulaco de Macael kaj sekva forpelo de moriskoj, okazis reloĝado en 1572 fare de 22 familioj venintaj el Valencilando kaj Kastilio. Dum la 17a kaj 18a jarcentoj Macael registris iompostioman pligrandigon de la loĝantaro: de 403 loĝantoj (1699) al 824 (1753). En la aktualo estas pli ol 6 247 loĝantoj, kies ekonomio baziĝas sur la marmoro, kiu vidis rimarkindan procezon de industriigo kaj mekanizado por plibonigi elfosadon kaj manipuladon, kio ebligis la uzadon kaj por monumentaj vorkoj kaj por laboriloj kaj ornamiloj. Nuntempe la marmoro de Macael estas uzita por gravaj konstruaĵoj kiel la Hotelo Araba Turo en Dubajo, kiu estas unu de la plej luksaj de la mondo klasita kiel 7-stela, parte pro la brilo kaj pureco de la blanka marmoro de Macael.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 6149 geloĝantoj de la municipo Macael estas 2974 inoj kaj 3175 viroj. En la 44-kvadratkilometra teritorio estas 1 setlejoj, kie loĝas 6129 geloĝantoj, kaj aliaj 20 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 71, 41 inoj kaj 30 viroj, kaj mortis 48, 19 inoj kaj 29 viroj. Tiel la natura kresko estis 23 (0.4%). La laborkapabla loĝantaro estis 2437 homoj (39.6%).
Lipalaina lingvo
La lipalaina lingvo aŭ lipalaino (lipalaine: lineparine aŭ lipalain lkurftless, japane: リパライン語) estas arta lingvo kreata de Fafs Falira Sashimi por belarta uzo en artefarita mondo, Fajkleono.
Fajkleone ekzistas Lipalaino kaj multaj lingvoj. Lipalaino tie havas rolon, kiu similas al Esperanto. Popoloj en Fajkleono parolas Lipalainon por komuniki inter malsamaj denaskaj lingvoj (sed ekzistas multaj popoloj, kie troviĝas Lipalaino kiel denaska lingvo). En reala mondo, <Fafs falira sashimi /fafs faliːa zasximi/> kaj <Jurli /juːli/ > evoluigas Lipalainon. Fafs falira sashimi estas Lipalaina evoluigisto, kiu unuafoje elpensis Lipalainon kaj Fajkreonon. Jurli estas sinteza kompona rondo, kiu aliĝis al fafs. Multaj popoloj aliĝas por evoluigi Lipalainon.
Alfabeto
Lipaŝo estas uzata en Lipalaino. Lipaŝo estas nuntempe disponebla. Latina alfabeto ankaŭ estas uzata ofte.
Gramatiko
Lineparine uzas SOV kaj SVO.
Ekzemplofrazaro
Salarua. (Saluton.)
Mi es ales.levia. (Mi estas ales.levia.)
Cene mi lkurf lineparine. (Mi povas paroli lipalainon.)
Federacia Universitato de Gojaso
Federacia Universitato de Gojaso estas universitato, ties nomo portugale estas: "Universidade Federal de Goiás-UFG". Ĝi estis kreita en la jaro 1960. UFG situas en Goiânia, ĉefurbo de Goiás, suda ŝtato de Brazilo.
Marceline Desbordes-Valmore
Marceline DESBORDES-VALMORE (naskiĝinta la en Douai, mortinta la  en Parizo) estis Franca verkistino kaj kantistino.
Vivo
Marceline-Félicité-Josèphe Desbordes estis la filino de la sukcesa pentristo Félix Desbordes kaj de ties edzino Catherine Lucas. Sian infanecon influaĉis malfacila familia situacio ĉar pro la Franca revolucio la patro pli kaj pli malriĉiĝis. Por plibonigi la situacion financan de la familio la patrino decidis peti helpon al riĉa parenco en Gvadelupo sur la Malgrandaj Antiloj. Kiam ili alvenis tie, tiu parenco estas netrovebla. Estis flava febro kaj sklavaj protestoj (kaj violenta represio). Ŝia patrino mortis je la malsano. Suferante je flava febro la 16-jaraĝulino revenis patrujen sole.
Desbordes dediĉis sin je muziko kaj komencis karieron kiel kantistono kaj aktorino. la renkonto de la belga-franca komponisto André-Ernest-Modeste Grétry en la 1805-a jaro ebligis dungon ĉe la pariza Komika operejo. En 1813 ŝi venis ĉe Teatrejon Odéon kaj en 1815 al la brusela Reĝa Monteatro. Ŝi mem verkis ankaŭ por scenejoj kun magranda sukceso.
Inter 1808 kaj 1810 ŝi havis ekstergeedzecan rilaton kun Henri de Latouche: ilia kuna infano mortis en 1816. La duan fojon nuptita estis ŝi ekde 1817 kun la aktoro Prosper Lanĉantin Valmore, kun kiu ŝi ankaŭ prezentis sin samsceneje. Tuŝite per la malsukceso de la propraj teatraĵoj oni vere devis puŝegi ŝin eldoni poemojn siajn: finfine jam la unua volumo de 1819 furoris. En 1823 ŝi malekaktorinis kreonte ĝismorte diligente aliajn librojn kun poeziaĵoj: inter la publikigoj ŝi faris longajn paŭzojn. Kun Lanchantin Valmore havis ŝi kvar infanojn, el kiuj nur unu postvivis ŝin.
Graveco
Verkoj ŝiaj, aparte la poemoj, senvualigas karakteron de tre bonkora, delikatsenta kaj la vivema virino kiu ja suferis momentojn komplikajn dumvive. La temaro enhavas patrinecon (ŝi nombriĝas inter la malmulto da virinoj poetaj kiuj verkis prie tiom akurate), amon, amikecon, infanecon, dion, ensociajn maljustojn (ekz. okaze de la Ribelo de la Kanusoj en Liono dum la jaroj 1831/34).
Charles Baudelaire kaj Paul Verlaine - la lastan estis atentiginta pri ŝi Arthur Rimbaud - admiris la harmonion, aŭtentikecon, muzikecon kaj senperecon de ŝiaj poeziaĵoj. Ja, oni taksis ŝin la plej grava lirikistino franclingva de la 19-a jarcento.
Verkoj (elekto)
Tradukoj en la germanan:
Hanum
Hanum ekde la unua de januaro 2010 estas parto de unuigita komunumo Jübar en Germanio, antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 191 loĝantojn.
2308 Schilt
2308 Schilt estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la argentina astronomo Carlos Ulrrico Cesco kaj de la usona astronomo Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).
Nomo
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Jan Schilt (1894 - 1982)
Pikto (esperantido)
Pikto estas esperantido (ne konfuzu al pasigrafio Pikto) kreita de anglo John E. Williams proponita en 1996 kaj reformita en 1997. Ĝia baza vortprovizo havas 2100 vortojn, kun malmute deformitaj radikoj, prenitaj el la germana, el la angla, el la franca kaj el la rusa lingvo. Sintakson kaj gramatikon ĝi prenis de Esperanto, sed ĝi ne markas la partojn de l' diskurso.
Bibliografio
JOHN E. WILLIAMS. THE BASIS OF PIKTO. PIKTO INTERNATIONI UNION 8 MEADOW STUDIOS, BUSHEY
Magdalena Jaltepec
Magdalena Jaltepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Magdalena Jaltepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 046.
Geografio
Magdalena Jaltepec apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3463 loĝantojn. El tiuj estis 1601 viroj kaj 1862 virinoj. La komunumo havas surfacon de 184.99 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2020 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 219 indiĝenoj. El tiuj 170 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Tripo
„Poste mi iris aĉeti la kolombidojn ... kaj mi rostis ilin, kaj por vi mi pretigis la supon el la kolombaj tripoj“ Karel Čapek, tr. Josef Vondroušek: Marta kaj Maria, Libro de apokrifoj. Fonto Reta Vortaro
Anatomie oni uzas la vorton visceroj.
Internacia signifo
La difino en Esperanto estas, kiel ofte, laŭ la franca lingvo kaj la plej eble vasta. En aliaj lingvoj, ekzemple Tripe en la angla, la termino sole rilatas al la stomako (rumeno) de bovino, kiel Kutteln en germana lingvo. En hispana temas ĉefe pri intestoj kiuj kaze de bestoj estas uzataj por fabriki kolbasojn.
Congregatio Jesu
La Kongregacio de Jesuo (latine: congregatio Jesu; antaŭe: Institutum Beatae Mariae Virginis – IBMV) estas katolika ordeno kaj societo de apostola vivo. Ĝi estas ordeno de virinoj, kreita en 1609 fare de Mary Ward.
Ekzemplo por idilieca ejo ilia estas Kastelo Neuhaus am Inn rekte ĉe la rivero Inn aŭ (ĝis 2013) la Monaĥinejo Niedernburg en Passau.
György Ádám Kiss
György Ádám Kiss [djordj kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kiss György Ádám estas hungara kuntrejnisto, redaktoro.
Biografio
György Ádám Kiss studis logopedio en altlernejo inter 1975-1979, baldaŭ li akiris sociologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1986. Inter 1990-1995 li studis budhismon en Vieno. Inter 1991-1999 li estis ankaŭ redaktoro de psikologia revuo en Budapeŝto. Intertempe en 1992 li establis la unuan hungaran ludejon (teatron). En 2002 li akiris plian kuntrejnistan diplomon en altlernejo en Budapeŝto. Li daŭre estis hungara pioniro de de:Stegreiftheater ekde jam 1974. En 2019 li fondis kuntrejnistan lernejon.
Katerino
Katerino estas grekdevena virina nomo.
La nomo devenas el la greka nomo aikaterine, kiu verŝajne devenas aŭ de hekateros ('ambaŭ') aŭ de la nomo de la diino Hekato. Poste la romianoj ligis ĝin kun la greka adjektivo katharos ('pura'), el kiu devenas la multaj formoj kun TH anstataŭ T kaj A anstataŭ E.
Sanktuloj
Pri la diversaj kristanaj sanktulinoj kun persona nomo Katarino resp. Katerino vidu la apartigilon Sankta Katarino.
Regantoj
...kaj regant-edzinoj:
OLED
OLED aŭ Organika LumEmisia Diodo (la mallongigo fakte venas el la angla organic light-emitting diodes) estas lumemisia diodo, uzante organikajn materialojn. La lumo estiĝas en la organika materialo inter du elektrodoj per rekombiniĝo de pozitivaj kaj negativaj elektraj ŝargoj.
Ĝi havas avantaĝojn por la platformaj matricaj ekranoj ekz. bonaj optikaj proprecoj, pli malmultekosta produkta teknologio ol tiu de la fluidkristalaj ekranoj, energioŝpara funkciado.
Dum produktado, ĉiuj bilderoj de la OLED-ekrano estas produktita kune per iuspeca presado. Tio garantias saman kvaliton de la bilderoj kaj moderigas la kostojn.
OLED bezonas nur vitrofolion, sur kiun oni metas la diversajn tavolojn per diversaj teknologioj. Oni surigas la travideblan kondukan ITO-tavolon (Indium-Zink-Oksido, ITO el la angla Indium-Tin-Oxide), poste la lumemisiajn komponentojn, plej ekstere la katodon, poste la ferman tavolon.
La organikaj kombinaĵoj por ruĝa kaj verda koloroj havas la vivdaŭron de 20-25.000 horoj, sed tiu por la blua koloro sufiĉas nur por 1000 horoj (2004). (5000 horoj por blua en 2006)
La lumforto de OLED estas 400 lumenoj kaj havas bonan bildan kontraston, 10-mikrosekundajn bildofreŝigon. (2004)
Argentan
Argentan estas franca urbo en departemento Orne, en la regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Argentanais.
120730 Zhouyouyuan
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉina astrofizikisto kaj akademiano Zhou Youyuan, ano de la Ĉina Akademio pri Sciencoj. Li faris signifajn kontribuojn al la studo pri la kvazaroj, la aktivaj galaksiaj nukleoj, la kosmologio, la grand-skalaj strukturoj de la universo kaj la altenergia astrofiziko.
Listo de polaj skulptistoj
Jen parta listo de polaj skulptistoj.
Ligoj al plej gravaj skulptistoj:
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Mohora)
Preĝejo de Naskiĝo de Maria (hungare: Kisboldogasszony) estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Mohora.
Historio
La kirko de Mohora estis konstruita en la 18-a jarcento, poste ĝi estis trakonstruita en 1903. Tiam ĝi ricevis la aspekton nun videblan. La orgeno funkcias ekde 1935.
Konstruaĵo
La konstruaĵo staras sola en parko komence de la ĉefstrato. En mezo de la fasado svelta turo altiĝas. Ĉe la piedo de la turo estas la ĉefenirejo. La preĝejo havas ĉefnavon, kiun krucas la flankonavo.
Kermeso okazas en la 8-an de septembro.
Valjeko
Valjeko (Villa de Vallecas aŭ simple Vallecas) estas la nomo de unu el la 21 distriktoj de la municipo Madrido, Hispanio. Ĝi estas administre dividata en 2 kvartaloj, Malnova Urboparto de Valjeko kaj Sankta Eŭgenio.
Stacio Kintetsu-Nippombashi
Stacio Kintetsu-Nippombashi (japane: 近鉄日本橋駅 [Kintecu-Nippombaŝi-eki], angle: Kintetsu-Nippombashi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Chūō, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Namba.