cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chelsea Charms
Komence la polipropilenenplantaĵoj havis volumenon de 2500 cm³. En sia retejo Chelsea Charms skribis, ke doktoro, kiun ŝi konsultis, taksis, ke tiu volumeno kreskintas je po 7000 cm³ por mamo. Ŝi devas periode vojaĝadi Hustonen ĉe la ĥirurgon, kiu faris la operacion, por ke li elpumpu troan fluidaĵon de la mamoj. En la jaro 2005 Chelsea Charms anoncis, ke ŝi lasintis siajn enplantaĵojn atingi volumenon de po 10.000 cm³. Ĉiu el ŝiaj mamoj pezas ĉ. 14 kg, sed la pezo varias memkompreneble laŭ la procezo de enplantaĵo-kreskado/fluidaĵo-elpumpado.
Tiaj enplantaĵoj intertempe kontraŭleĝiĝis en Usono pro la kunligataj al ili sanecaj danĝeroj. Nur malmultaj aliaj erotikmanekenoj havas ilin, interalie Minka kaj Maxi Mounds.
Laŭ ŝia retejo, la profesiaj idoloj de Chelsea Charms estis la grandmamuloj Traci Topps kaj SaRenna Lee. Traci Topps estis la unua mamfetiŝa manekeno, kies dancadon ŝi vidis, kaj ŝi vidis SaRenna-n Lee unu tagon antaŭ sia unua mama operacio. Vidi ŝin «pruvis al mi [t.e. Ch. Charms], ke esti megaŝvelmama kaj [samtempe] vivi “normalan” vivon eblas» (citaĵo el la respondaro de ŝia retejo). Tamen Chelsea Charms konfesas, ke kun siaj ankoraŭ pli grandaj mamoj ŝi ne havas tute «normalan» vivon: foje la mamoj malhelpas la movadon, ŝi ne povas porti normalajn vestaĵojn kaj devas regule aĉeti novajn, ŝi ne povas dormi surventre, kaj finfine la homoj reagas malsame kaj ne ĉiam pozitive al sia aspekto. Ŝi devas fari regulajn ekzercadojn por eviti dorsodoloron. Tamen ŝi diras, ke ŝi ne pensas pri malgrandiga operacio.
Laŭ la demandaro en ŝia retejo, la kialo kial ŝi volas havi tiel grandajn mamojn estas, ke «estas ĝuo esti malsame».
Streŝnevo (stacio)
Streŝnevo (Стрешнево) (ĝis 2019, Leningradskaja, Ленинградская ) estas haltejo sur la Linio MCD-2 Kursko–Riĵskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Wittnau AG
Pri la komunumo
Wittnau estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1123 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wittnau limas en nordo al Gipf-Oberfrick, en oriento al Wölflinswil, en sudo al Kienberg (Kantono Soloturno) kaj Anwil (Kantono Bazelo Kampara), kaj en okcidento al Rothenfluh (Kantono Bazelo Kampara) kaj Wegenstetten.
Trafiko
Wittnau estas ligita al la reto de la publika trafiko per poŝtaŭtolinio de Araŭo al Frick.
Historio
La unua dokumenta mencio de Wittnau datiĝas el la jaro 828 kiel Witundhove.
En mezepoko regis la Grafoj de Homburg-Thierstein kaj poste la Habsburgoj pri la regiono. La Habsburgoj pandigis en la jaro 1468 la tutan Frick-Valon al Burgonjo post kies tetruo fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1477 Wittnau refariĝis posedaĵo de Aŭstrio.
En la jaro 1797 la Frikvalo fariĝis franca protektoraĵo, kiu en la jaro 1802 estis integrita al la Helveta Respubliko kiel Kantono Frikvalo. En 1803 kun la dissolvo de la Helveta Respubliko la Frikvalo estis integrita al la nova Kantono Argovio, al kiu ankaŭ Wittnau ek de tiam apartenas.
Büren (distrikto)
La distrikto Büren estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 22275 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma urbo Büren ĉe Aro.
Ek de la 1-a de januaro 2010 la komunumoj Lengau, Meinisberg kaj Pieterlen apartenas al la administra distrikto Bielo, dum la ceteraj 11 komunumoj estis integritaj al la administra distrikto Seeland.
Geografio
La distrikto Büren situas ĉe la bordo de la rivero Aro inter la montoĉeno Bucheggberg en sudoriento kaj la Ĵurasa montaro en nordokcidento, en la nordokcidento de la Kantono Berno kaj estas de tri flankoj ĉirkaŭigita de la Kantono Soloturno.
Najbaraj distriktoj
La distrikto Büren limas en nordokcidento al la distrikto Courtelary, en nordo al la distrikto Lebern (Kantono Soloturno), en oriento al la distrikto Bucheggberg (Kantono Soloturno), en sudoriento al la distrikto Fraubrunnen, en sudo al la distrikto Aarberg, en sudokcidento al la distrikto Nidau, kaj en okcidento al la distrikto Bielo.
Trafiko
Tra la distrikto Büren pasas la svisa aŭtovojo A5 de Soloturno al Bielo kaj paralele al ĝi grava orient-okcidenta trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Romanshorn tra Zuriko, Bielo, Yverdon al Laŭzano kaj Ĝenevo.
Historio
En mezepoko la regiono ĉirkaŭ la urbeto Büren estis nobela senjorujo. En la jaro 1388 la senjorujo fariĝis berna voktejo, kiu ekzistis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. En 1803 la iama voktejo fariĝis ĉefdistrikto kaj ek de 1831 distrikto de Kantono Berno. Per la administra reformo de Kantono Berno la distrikto Büren ĉesis ekzisti la 31-an de decembro 2010 kaj ĝiaj komunumoj estis atribuitaj al la novaj administraj distriktoj Bielo kaj Seeland.
Komunumoj de la distrikto Büren
La distrikto Büren konsistas (stato en 2009) el 14 komunumoj, el kiuj la Lengnau estas la plej granda. La unika urbo estas la ĉefurbo Büren ĉe Aro, kiu posedas historia urborajton. Jen la listo:
Latina Kvartalo (Parizo)
La Latina Kvartalo (Quartier latin) estas unu el la plej famaj kvartaloj de Parizo, situanta en la 5-a kaj 6-a arondismentoj de la franca ĉefurbo. Ĝia historia centro estas la universitato Sorbonne. La kvartalo etendiĝas de Saint-Germain-des-Prés ĝis la Luksemburga Ĝardeno.
La nomo de la kvartalo devenas de la ekskluziva uzado de la latina lingvo en la kursoj de la mezepokaj lernejoj kaj universitatoj.
Jucu de Jos
Jucu de Jos [ĵuku de ĵos] (hungare: Alsózsuk [alŝo:ĵuk]) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 959 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 497.
Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs). Oni unuigis ĝin post 1956 kun Jucu de Sus sub nomo Jucu.
Bebington
Bebington estas urbeto en metropola distrikto Wirral de Anglio, Britio. Historie parto de la graflando Cheshire, la loĝloko situas ok kilometrojn sudokcidente de Liverpool kaj iom sude de Birkenhead, borde de la rivero Mersey ĉe la orienta flanko de la duoninsulo Wirral. La loĝantaro inter la jaroj 2001 ĝis 2011 kreskis de al.
En la urbeto situas interalie la katolika mezlernejo St John Plessington Catholic College.
Bebington en kinarto
La sporta stadiono de Bebington estis la kulisto de la prisporta kineja filmo Chariots of Fire de 1981, kies samnoma gvida muzikaĵo de la greka komponisto Vangelis multfoje uziĝis ankaŭ en aliaj kinejaj filmoj. La stadiono en la filmo bildigis la ĉefan stadionon de la Somera Olimpiko 1924 en Parizo. Strata lanterno en la korto de la kirko Sankta Andreo estis la inspiro de lanterno kiu havas signifon en la filmaro Kronikoj de Narnio de C. S. Lewis.
Montanhas
Montanhas (signifas "montoj") estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando, en mikroregiono Suda Marbordo. Fondita en 1962, la municipo havas 12.834 loĝantojn.
Jorge Isaacs
Jorge ISAACS [ĤORĥe isaAks] (1837-1895), kolombia verkisto kies famo ŝuldiĝas al malgranda volumo de poemoj, Poezioj (1864), kaj al unu sola romano, María (1867), kiu havis tujan sukceson kaj fariĝis la romano plej populara, imitita kaj legita de multaj latinamerikanoj, nur superita, laŭ la kritikistoj, de Cent jaroj de Soleco de Gabriel García Márquez.
Biografio
Isaac estis ido de riĉa familio jud-brita kiu transloĝiĝis el Jamajko al propra bieno en la provinco Valo de Kaŭko, proksime de Kalio, kie li naskiĝis. Li studis en unue en Kalio, poste en Popayán kaj fine en Bogoto, anstataŭ sekvi kuracistan karieron, kiel li planis, li enviciĝis en la Armeo por batali en la milito de Kaŭko (1860-1863), civila milito kiu detruis la propraĵojn de la familio kaj forigis lin de liaj riĉaĵoj. Malriĉiĝinte, Isaacs transloĝiĝis al Bogoto kun la celo sin dediĉi al literaturo. Lia unua kolekto de poemoj havis grandan sukceson, same kiel María, lirika sentimentala romano kaj lia plej bona verko, kiu rikoltis spektaklan sukceson. Antaŭ la fino de la 19-a jarcento, la verko havis 50 eldonojn.
Isaacs estis nekapabla ripeti la sukceson de tiu ĉi lia unua romano, malgraŭ ke li daŭre provadis. Li alternis la literaturon kun kelkaj postenoj ene de la burokrata medio, kaj estis konsulo de sia lando en Ĉilio. Tamen, oni ade malpermesis al li la eblecon rehavigi al si la familian riĉecon kaj en 1895 li mortis en Ibageo, Tolimo, meze de la malriĉeco.
Arthistorio (libro)
Arthistorio estas libro hungarlingve verkita de Antal Hekler, kaj por la Esperanto-eldono prilaborita de A. Kampiss kaj tradukita de Kálmán Kalocsay. La unua volumo temas pri la arthistorio ĝis la renesanco kaj ĝi aperis ĉe Literatura Mondo el Budapeŝto en 1934. La dua volumo estas eldonita en 1935.
Griethausen
Griethausen, fiŝkaptista vilaĝo situanta tuj ĉe iama maŝo de la Rejno, estas parto de la urbo Kleve (Germanujo). En Griethausen vivas laŭ indikoj de la urbo Kleve 1.335 loĝantoj sur areo de 152 hektaroj. La 1-an de julio 1969 Griethausen fariĝis urboparto de Kleve.
Geografie la teritorio apartenas al la regiono Malsupra Rejno.
Mersey
De Runcorn la rivero plilarĝigas en grandan estuaro, kiu vastas 5 kilometrojn je ĝia plej larĝa punkto proksime de la haveno Ellesmere. Tiam la rivero fluas norden kiam la estuaro mallarĝigas inter Liverpool oriente kaj Birkenhead sur la duoninsulo Wirral okcidente. Fine ĝi elfluas en la golfeton de Liverpool, parto de la Irlanda Maro. Entute la rivero longas 113 kilometrojn.
René Robert Cavelier de La Salle
René Robert Cavelier, Sinjoro de La Salle, aŭ pli simple Cavelier de La Salle (naskiĝis la 22-an de novembro 1643 - mortis la 19-an de marto 1687) estis grava franca esploristo de la 17-a jarcento. Li interalie esploris la regionon de la Grandaj Lagoj en hodiaŭa Usono kaj Kanado, sed ankaŭ la riveregon Misisipon. Li postulis la tutan misisipan basenon je la nomo de Francio kaj de la franca reĝo Ludoviko la 14-a kun la nomo Luiziano.
La Salle organizis sian unuan esplorvojaĝon en 1669, sed la sukceso de tiu ĉi ne estas klara. Li asertis, ke li atingis la riveron Ohio, kiun li sekvis tre profunde ĝis hodiaŭa Kentukio, sed ne la Misisipon, kiu estis esplorita de Louis Joliet en 1672.
Lia plej fama ekspedicio celis al la enfluejo de la Misisipo, kiun li nomigis "Luiziano" kiel omaĝo al la franca reĝo.
Mohel
Mohel (en hebrea: מוֹהֵל [moˈhel], inter Aŝkenazoj [ˈmɔɪ.əl], plurale: מוֹהֲלִים mohalim [mo.haˈlim], en aramea: מוֹהֲלָא‎ mohala, "cirkumcidisto") estas judo trejnita en la praktiko de Brit mila, la "interkonsento de cirkumcido."
Biblie, estas la patro de la infano mem (avi haben) kiu devas plenumi la cirkumcidon. Tamen, ĉar plej patroj ne estas komfortaj aŭ ne havas la trejnadon, ili nomumas mohelon. La mohelo estas speciale trejnita en cirkumcido kaj en la ritoj ĉirkaŭ la proceduron. Multaj mohalim estas doktoroj aŭ rabenoj (kaj kelkaj estas ambaŭoj) aŭ kantoroj kaj estas postulata ke ili ricevu taŭgan trejnadon el kaj religia kaj medicina kampoj.
Tradicie, la mohelo uzas tranĉilon por cirkumcidi la ĵus naskitojn.
Friedberg (Bavario)
Friedberg [fritberk] estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aichach-Friedberg de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Platono
Li estis la plej fama sekvinto de Sokrato. Sokrato verkis nenion, do plejparte onia scio pri Sokrato kaj lia pensado venis el la verkoj de Platono. Platono instruis Aristotelon. Aristotelo kaj Platono metis la fundamenton de okcidenta filozofio. Kiel diris la usona filozofo Alfred North Whitehead, "Okcidenta filozofio estas nur piednoto al Platono; lia ombro estas sur la tuta okcidenta pensado". Platono ankaŭ profunde influis kristanan pensadon, precipe pere de Aŭgusteno. La filozofio de kristanismo kaj de la Okcidento inter la jaroj 400 kaj 1250 estis plejparte platona.
Platono verkis en la greka lingvo en plej brila stilo. En sia junaĝo li deziris esti poeto verkanta teatraĵojn. Liaj filozofiaj verkoj spegulis ĉi tion; ili estis verkitaj kiel dialogoj: kelkaj viroj kunvenas amike kaj diskutas pri iu demando, demandante kaj respondante unu la alian. Sokrato kutime rolas en la dialogo kaj, kompreneble, fariĝas la ĉefrolanto - kaj ofte la aliaj diskutantoj fariĝas jesantoj. Fakte, la dialogoj de Platono havas pli da formoj de "jes" ol iu ajn alia greka verko. El la dialogoj aperas la sokrata metodo de instruado, en kiu la lernanto estas instruata per demandoj. La dialogoj temas pri la plej bazaj demandoj de nia ekzisteco, ekzemple:
Lia ĉefa verko estis la Respubliko (greke, Politeia). En tiu verko, Platono rezonis pri la perfekta civito aŭ ŝtato kaj per tiu pri justeco. Li diris, ke justeco kuŝas ne en la bono de la individuo, sed en la bono de la ŝtato. Fakte, en lia civito, la civitanoj kredus al mensogoj (la "nobla mensogo") kaj legus purigitan literaturon - purigita laŭ la bezono de la civito. En lia civito, kaj viroj kaj virinoj batalus en milito kaj viroj ne private havus edzinon, infanojn, domon aŭ teron. Platono kredis, ke homo estas nature nek bona, nek malbona, sed estas tute formigita de sia eduko. Kiel diris Sokrato, "Homo pekas pro nescio".
En la Respubliko, Platono ankaŭ skribis pri sia teorio de ideoj aŭ Teorio de Formoj, kiun oni nomis idealismo: ĉio, kion oni vidas, tuŝas, flaras, aŭdas, kaj tiel plu, estas ne tute realaj aŭ fidindaj aĵoj, sed nur palaj speguliĝoj de la ideoj, kiuj estas la ververa realo. Lia fama ilustraĵo pri la ideoj estas la Parabolo de la Kaverno, kie la kavernanoj nur scias pri la aĵoj de la ekstera mondo per iliaj ombroj sur la muro de la kaverno. Esence oni loĝas en tia kaverno.
Poste, en sia maljunaĝo, Platono denove traktis la demandon de la perfekta civito en Leĝoj, esence per la konstitucio de utopio. Pli milda ol la Respubliko, ankoraŭ li metis la bonon de la civito super tiun de la individuo. Kaj, kvankam Platono faris leĝojn por la bono de la civito, li hazarde klarigas, ke leĝoj ekzistas por la bono de la regantoj, ne de la regatoj aŭ eĉ de la civito.
La tri verkoj Apologio, Krito, Fedono rakontas pri la proceso kontraŭ Sokrato kaj lia penso pri morto kaj la senmorteco de la animo.
Vivo
Ĉar liaj disĉiploj ege adoris Platonon, disvastiĝis multaj, parte fantaziaj anekdotoj kaj legendoj pri lia vivo. Oni eĉ subtenis, ke li estis filo de la dio Apolono, lia patro estintus nur lia duonpatro. Krome ekzistis ankaŭ rakontoj, kiuj celis lian mokadon kaj misfamigon. Tial malfacilas trovi la historian veron. Ĉefa fonto estas la sepa letero de Platono, kiun oni nuntempe taksas aŭtentika, sed kiu tamen eĉ se ĝi ne estus de la mano de Platono mem, estus tamen taksita altvalora tiama fonto.
Deveno
Platono devenis el riĉa nobela familio el Ateno. Lia patro, Ariston, konsideris sin posteulo de Kodros, mita reĝo de Ateno; ĉiukaze unu el la prauloj de Aristono, Aristoklo, ja estis arĥonto en Ateno. Per sia patrino, Periktione, li estis parenco de la familio de la legenda atena leĝodonanto Solono.
Li havis du pli aĝajn fratojn, Adeimantos kaj Glaŭkono, kiuj aperas en Politeia kiel dialogantoj, kaj pli aĝan fratinon, Potone, kies filo Speŭsipos iĝis posteulo de Platono kiel estro de la Akademio. Aristono mortis jam frue, Periktione edziniĝis ĉirkaŭ 423 a.K. al patrina onklo, Pirilampes, konata atenano, kiu agadis kiel sendito en la epoko de Periklo. El antaŭa geedziĝo Pirilampes havis filon, Demos, kiu iĝis duonfrato de Platono. Naskiĝis poste la pli juna duonfrato de Platono, Antifono.
Dum la duonpatro de Platono estis demokrata, familianoj de lia patrino Periktione estis oligarkianaj: ŝia onklo Kalajŝros estis ano de la konsilio de kvarcent, kiu atingis la potencon mallonge en 411 a.K. per puĉo. Ŝia kuzo Kritias estis ano de la oligarkia konsilio de la tridek (tridek tiranoj), kiu estris Atenon en 404/403 a.K. En tiu periodo ankaŭ ŝia frato Ĉarmides membriĝis en oligarkia komitato, sed estis mortigita en batalo kontraŭ la demokratoj.
Infanaĝo kaj junaĝo
Laŭ la kroniko de Apolodoro de Ateno Platono naskiĝis en 428 aŭ 727 a.K., laŭ la antikva tradicio en la 7-a tago de la monato Targelion (majo/junio), la mita naskiĝtago de la dio Apolono. En tiu tago festis poste - ĝis en la 3-an jarcenton - la platonanoj lian naskiĝdatfeston. Jam en la 3-a jarcento disvastiĝis legendo, laŭ kiu Platono komence estis kromnomo, ligita al la greka vorto πλατύς (latine: platýs, larĝa), kio laŭdire rilatus al lia frunto aŭ brusto. Tiun aserton ne subtenas esploristoj. Ankaŭ tradicio, laŭ kiu Platono komence portis la nomon de sia avo Aristoklo, estas kadre de tiu legendigo estiĝinta inventaĵo. Liajn infanaĝon kaj junaĝon Platono pasigis en la tempo de la Peloponeza milito (431–404 a.K.), kiu finiĝis per la kapitulacio de lia hejmurbo.
Kiel filo el nobela familio, li ricevis atentan edukadon. Oni raportas, ke li ricevis instruadon pri sporto, gramatiko, pentrado, muziko kaj poezio. Li tamen poste bruligus siajn poeziajn junaĝajn verkojn, sed tion oni eble dedukis nur poste el liaj dialogoj.
En filozofion enkondukis lin Kratilos, disĉiplo de Heraklito, laŭ kiu Platono poste nomis sian dialogon Kratilos. Dudekjaraĝa li renkontiĝis kun Sokrato, al kies disĉiplaro li aliĝis. Ĝis la morto de Sokrato, ĉirkaŭ jardekon poste, li sekvis lin. Sokrato influis la spiritan evoluon de Platono kiel instruisto kaj modelo.
Forturniĝo de politiko kaj unuaj vojaĝoj
Post la fino de la milito en -404 komenciĝis en Ateno la tirana regado de la tridek oligarkiistoj, subtenataj de Sparto. Ĉar parencanoj liaj estis inter tiuj oni proponis al li partopreni la politikan vivon, kion li tamen rifuzis, ĉar li konsideris la reĝimon krimema. Sed malplaĉis al li ankaŭ la politikaj kondiĉoj post la restarigo de la atika demokratio en la jaro -403. Turnopunkto en la vivo de Platono estis la ekzekuto de Sokrato en la jaro -399, kiu skuegis lin. Li taksis la ŝtatan agadon kontraŭ lian instruiston esprimo de morala putriĝo kaj pruvo de principa manko en la politika sistemo. Li ne plu vidis eblon partopreni filozofe respondece la politikan vivon en Ateno kaj iĝis akra kritikisto. Tiaj spertoj igis lin postuli ŝtaton regatan de filozofoj.
Post la morto de Sokrato, Platono iris dum kelka tempo kun aliaj sokratanoj al Megara ĉe Eŭklido de Megara, kiu same estis disĉiplo de Sokrato. En siaj dialogoj Fedono kaj Teaiteto Platono aperigis Eŭklidon kiel diskutpartnero de Sokrato.
Sekve Platono foriris al granda edukvojaĝo, kiu gvidis lin laŭ diversaj fontoj, kies vojplanoj tamen malsamas, al Kireno ĉe la matematikisto Teodoro de Kireno kaj al Egiptujo kaj suda Italujo, tiama grekkultura. Detaloj kaj datoj estas disputataj inter esploristoj; oni pridubas ĉefe la fakton, ke Platono iam ajn estis en Egiptujo. Ekzistas kialoj por supozi la inventon de la restado en Egiptujo por ke Platono estu ligata al la egipta saĝectradicio. Neklaras, ĉu la edukvojaĝo estis ligata al la unua vojaĝo al Sicilio, aŭ ĉu ĝi okazis kelkajn jarojn antaŭe.
Unua vojaĝo al Sicilio
Raportoj pri tiu unua restado en Sirakuzo estas ĉefe legendaj kaj disputitaj. Ĉar la kontraŭigo de honesta filozofo kaj tirana reganto estis en la antikvo ŝatata literara motivo, esploristoj konsideras la transdonitajn detalojn pri la renkontiĝo de Platono kun la tirano kaj ilia disiĝo prefere skeptike. Ĉiukaze Platono kontaktiĝis kun Dionizio kaj la fino estis misa por la filozofo; la opinioj de Platono kolerigus la reganton. Amikiĝis tamen Platono kun la bofilo de Dionizio, Dion de Sirakuzo, kiu iĝis platonano.
La luksa vivo en la Granda Grekujo, tio estas la grekaj urboj en Italujo, misplaĉis al Platono. Laŭ fontoraportoj Platono estis kaptita fine de sia vojaĝo al Sicilio kaj estis vendita kiel sklavo, sed baldaŭ liberiĝis kaj revenis al Ateno. Spartano nomata Polis vendintus lin sur la sklavobazaro de Egino laŭdemande de Dionizio, post kio la aĉetanto, iu Anikeris el Kireno, liberigis la filozofon pro boneco. Sed verŝajne Dionizio ne intervenis; plej verŝajne la hejmenvojaĝanta ŝipo estis kaptita de spartanoj aŭ eginanoj, kiu tamen militis kontraŭ Ateno.
Fondo de lernejo kaj instruado
Tiel estiĝis la platona akademio, la unua filozofolernejo en Grekujo. Instigo estis verŝajne la modelo de la pitagoraj komunumoj en Italujo. Ekzistis rivaleco inter Platono kaj Izokrato, instruisto pri retoriko, kiu iom antaŭe - ĉirkaŭ -390 - fondis lernejon pri parolado; Platono rigardis kritike la strebojn de Izokrato. Sur la tereno de la akademio Platono vivis kaj instruis en la sekvaj du jardekoj.
Dua vojaĝo al Sicilio
Malgraŭ la malbonaj spertoj de la unua vojaĝo al Sicilio, Platono ekvojaĝis post la morto de la tirano Dionizio en -367 denove al Sirakuzo. Post multaj hezitoj li fine ekiris en -366 sekve al invito de la filo kaj posteulo de la tirano, Dionizio la 2-a laŭpete de Dion, la amiko de Platono, kiu strebis al bona situacio ĉe la kortego. Platono esperis kune kun Dion influi la junan reganton per siaj politikaj ideoj, kaj tiel elprovi ilin. En la plej bona kazo li eĉ povintus krei ŝtaton laŭ la idealo de la regado de filozofoj. Dion estis pli optimisma rilate al tio ol la dekomence skeptika Platono.
Evidentiĝis tamen, ke Dionizio la 2-a ne pretis je granda ŝtatreformado; lia ĉefa celo estis la sekurigo de sia daŭre menacita regado. Ĉe la kortego povis supervivi nur tiu, kiu gajnis en la tieaj intrigoj kaj potencbataloj. Iam Dion partoprenis konspiradon kaj tiam estis, verŝajne fine de la somero de -366, ekzilita kaj veturis al Grekujo. Post tia malsukceso ankaŭ Platono forvojaĝis en la jaro -365. Sed oni konsentis kun Dionizio, ke ambaŭ revenos, kiam la situacio permesos tion. Inter Dion kaj Dionizio ekzistis rivaleco pri la amikeco de Platono kaj Dionizio elreviĝis, ke Platono preferis Dion-on.
Tria vojaĝo al Sicilio
En -361 Platono vojaĝis trian fojon - denove kontraŭvole kaj puŝata - al Sicilio. Arkitas petis lin, esperante, ke Platono havu bonan influon al la tirano, kaj Dionizio la 2-a, kiu deziris la ĉeeston de la filozofo, insistis indikante, ke la reveno de Platono estu kondiĉo al la malekziligo de Dion. Tiel Platono decidis kune kun siaj disĉiploj Speŭsipo kaj Ksenokrato ekvojaĝi sur unu el la ŝipoj senditaj de Dionizio.
La decidiga dialogo kun Dionizio elrevigis Platonon. Laŭ lia prezentado Dionizio malprave supozis jam kompreni filozofiajn instruojn kaj ne volis submetiĝi al la disciplino de vera disĉipleco kaj gvidi filozofian vivon. Krome li ne malekziligis Dion kaj eĉ transprenis ties riĉajn havaĵojn. En la cirkloj de la platonanoj kaj de la subtenantoj de Dion disvastiĝis la konvinko, ke nur faligo de la tirano povos plibonigi la situacion. Speŭsipo profitis de sia restado en Sirakuzo por ai tiedirekten, kion verŝajne eksciis la tirano. Pro la opozicio de siaj amikoj kaj disĉiploj Platono estis suspektita. Soldatoj de Dionizio, kiujn interesis la daŭrigo de la estantaj potencrilatoj, minacis lin. El tiu vivoendanĝeriga situacio savis lin Arkitas, kiu intervenis el Taranto kaj ebligis lin reveni al Ateno somere de la jaro -360.
Puĉo en Sirakuzo
Post la malsukceso de la klopodoj de Platono, Dion decidis perforte agadi kun siaj sekvantoj. Subtenis kaj enkuraĝigis lin anoj de la akademio, al kiu li mem aliĝis. Platono distanciĝis de ili, ĉar li daŭre rilatis gaste al la tirano, tamen ne kontraŭstaris la agadojn de siaj disĉiploj. En -357 Dion atakis kun malgranda trupo de soldatoj. Iom post sia alteriĝo sur Sicilio li sukcesis faligi Dionizion kun helpo de ties multaj malamikoj, kaj transpreni la potencon en Sirakuzo. Ĉu vere aŭ ĝis kioma grado li intencis enkonduki platonan ŝtatordon (pri kio certis Platono ĝis la fino) estas diskutita. Ĉiukaze li provis modifi la konstitucion, sed renkontis kontraŭstaradon, kaj oni supozis, ke li volis starigi novan tiranan povon. Tio per multaj tumultoj kaj luktoj kondukis al lia mortigo en la jaro -354. Kiam Platono sciis pri la morto de Dion li verkis epigramon per kiu li starigis literaran memoraĵon al la amata amiko. Al la parencoj kaj subtenantoj de Dion en Sicilio li skribis la sepan leteron, kiu esprimis kaj klarigis lian kondukon.
Maljunaĝo kaj morto
Laŭ Seneko, Platono mortis estante 81-jaraĝa la saman tagon de la jaro en kiu li iam naskiĝis. La Suda indikis, ke li vivis 82 jarojn, dum Neantes postulas aĝon de 84. Diversaj fontoj rakontis lian morton. Unu historio, bazita sur mutilita manuskripto, sugestas, ke Platono mortis lite, dum junulino el Trakio ludis fluton por li. Alia tradicio sugestas, ke Platono mortis dum nupto. Tiu rakonto estis bazita sur referenco de Diogenes Laertio al rakonto de Hermipo, el Aleksandrio en la 3-a jarcento. Laŭ Tertuliano, Platono mortis simple dormante.
Listo de parkoj kaj ĝardenoj de Parizo
Jen listo de kelkaj parkoj kaj ĝardenoj de Parizo :
Platono
Maljunaĝo kaj morto
Platono posedis bienon en Ifistiadai, kiun li estis lasinte al iu junulo nome Adeimanto, eble juna parenco, ĉar Platono havis pli aĝan fraton aŭ onklon kiu havis tiun saman nomon.
Pitagoro
Kvankam Sokrato ege influis super Platono rekte kiel tio estas rakontita en la dialogoj, ankaŭ la influo de Pitagoro super Platono, aŭ laŭ pli larĝa senco, de Pitagoranoj, kiel Arĥito ŝajne estis ege grava. Aristotelo postulis, ke la filozofio de Platono deproksime sekvis la instruojn de la Pitagoranoj, kaj Cicerono ripetis tiun postulon: "Ili diras, ke Platono lernis ĉiujn pitagorajn aferojn." Probable ambaŭ estis influitaj de Orfeismo, kaj ambaŭ kredis en metempsikozo, nome transmigrado de la animo.
Pitagoro asertis, ke ĉiuj aĵoj estas nombroj, kaj la kosmo devenas el nombraj principoj. Li enkondukis la koncepton de formo kiel io diferenca el materio, kaj ke la fizika mondo estas imitaĵo de eterna matematika mondo. Tiuj ideoj estis tre influa super Heraklito, Parmenido kaj Platono.
Platono kaj matematiko
Platono ŝajne studis kun la matematikisto Teodoro de Cireno, kaj verkis dialogon nomita kaj temanta pri centra rolulo nome la matematikisto Teateto. Kvankam ne matematikisto li mem, Platono estis konsiderata saĝa instruisto pri matematiko. Eŭdokso el Knido, la plej granda matematikisto en klasika Grekio, kiu kontribuis al multo kiu troviĝas en la Elementoj de Eŭklido, lernis el Arĥito kaj Platono. Platono helpis distingi inter pura kaj aplika matematikoj pliigante la diferencon inter "aritmetiko", nune nomita nombroteorio kaj "logistiko", nune nomita aritmetiko. Li komprenis "logistikon" kiel taŭga por negocistoj kaj militistoj kiuj "devas lerni la arton de nombroj aŭ ili ne scios kiel aranĝi siajn trupojn," dum "aritmetiko" estis taŭga por filozofoj "ĉar li devas stariĝi el la maro de ŝanĝo kaj kapti la veran estaĵon."
En la dialogo Timeo Platono asociis ĉiun el la kvar klasikaj elementoj (nome tero, aero, akvo, kaj fajro) kun regula solido (nome kubo, okedro, dudekedro, kaj kvaredro respektive) pro sia formo, nome la nomitaj Platonaj solidoj. La kvina regula solido, nome la dekduedro, estis supozita la elemento kiu formis la ĉielojn.
Heraklito kaj Parmenido
La du filozofoj Heraklito kaj Parmenido, sekvante la vojon iniciatitan de antaŭsokrataj grekaj filozofoj kiel Pitagoro, apartiĝis el mitologio komencante la metafizikan tradicion kiu forte influis super Platono kaj pluas nuntempe.
La survivintaj fragmentoj verkitaj de Heraklito sugestas konsideron ke ĉiuj aferoj (aĵoj) estas kontinue ŝanĝantaj, aŭ iĝantaj. Lia bildo de rivero, kun ĉiam ŝanĝantaj akvoj, estas bone konata. Laŭ kelkaj antikvaj tradicioj kiel tiu de Diogeno Laertio, Platono ricevis tiujn ideojn tra la disĉiplo de Heraklito nome Kratilo, kiu tenis la pli radikalan rigardon ke kontinua ŝanĝo garantias skeptikismon ĉar oni ne povas difini aĵon kiu ne havas permanentan naturon.
Parmenido adoptis tute kontraŭan rigardon, argumentante por la ideo de senŝanĝa estaĵo kaj la vidon ke ŝanĝo estas iluzio. John Palmer notis, ke "la distingo fare de Parmenido inter la ĉefaj manieroj esti kaj lia derivaĵo de la atributoj kiuj devas aparteni al tio kio devas esti, simple kiel tio, kvualifikas lin por esti konsiderata kiel la fondinto de la metafiziko aŭ de la ontologio keil fako de esploro diferenca el la teologio."
Tiuj ideoj pri ŝanĝo kaj neŝanĝo, aŭ esti kaj iĝi, influis super Platono formuli sian teorion de Formoj.
La plej memkritika dialogo de Platono estas Parmenido, kiu aperigas Parmenidon kaj lian studenton Zenonon, kiu, sekvante la malakcepton fare de Parmenido de la koncepto de ŝanĝo, forte argumentis tra siaj paradoksoj por malakcepti la ekzistadon de movado.
La dialogo de Platono nome Sofisto inkludas Eleajan fremdulon, sekvanto de Parmenido, kiel komplemento por siaj argumentoj kontraŭ Parmenido. En la dialogo krome, Platono distingas nomojn kaj verbojn, tiel havigante kelkajn el la plej fruaj traktadoj de la gramatikaj konceptoj "subjekto" kaj "predikato". Li ankaŭ argumentas, ke kaj movado kaj ripozo "estas", kontraŭ la sekvantoj de Parmenido kiu diras, ke ripozo estas, sed movado ne estas.
Sokrato
Platono neniam parolas per sia propra voĉo en siaj prisokrataj dialogoj; ĉiu dialogo escepte tiu pri Leĝoj aperigas Sokraton, kvankam multaj dialogoj, kiel Timeo kaj Politikisto, aperigas lin parolante kvankam nur tre rare. En la Dua Letero oni diras "neniu skribaĵo de Platono ekzistas aŭ eĉ ekzistos, sed tiuj kiuj nun diras, ke estas liaj estas fakte tiuj de Sokratoj plibeligitaj kaj novigitaj"; se la letero estas de Platono, la fina kvalifiko ŝajne pridemandas la historan fidelecon de la dialogoj. Ajnaokaze, la Apomnemoneumata de Ksenofono kaj La nuboj de Aristofano ŝajne prezentas iome diferencan portreton de Sokrato disde tiu kiun Platono priskribis. La Sokrata problemo temas pri kiel rekongruigi tiujn variajn rakontojn. Leo Strauss notis, ke la reputacio de Sokrato por ironio starigis dubon ĉu la Sokrato de Platono vere estas esprimanta sincerajn kredojn.
Aristotelo atribuis diferencan doktrinon rilate al la Formoj por Platono kaj por Sokrato. Aristotelo sugestis, ke la ideoj de formoj de Sokrato povas esti malkovrita per esplorado de la natura mondo, malkiel ĉe la Formoj de Platono kiuj ekzistas trans kaj ekster la ordinara areo de la homa kompreno. En la dialogoj de Platono tamen, Sokrato foje ŝajnas subteni mistikan flankon, studante la reenkarniĝon kaj la misterecajn religiojn, kio estas ĝenerale atribuita al Platono. Krome, tiu rigardo de Sokrato ne devas esti neatentita, ĉar oni ne povas esti certa pri la diferencoj inter la ideoj de Platono kaj de Sokrato. En la dialogo Menono, Platono referencas al la Eleŭzisaj Misteroj, dirante al Menono, ke li povus kompreni la respondojn de Sokrato pli bone se li povus resti por la inicoj de la venonta semajno. Eble Platono kaj Sokrato partoprenis en la Eleŭzisaj Misteroj.
Verkoj
Inter aliaj:
Sekvintoj: Cicerono, Plutarko, Marko Bruto, Plotino, Aŭgusteno, inter multaj aliaj.
Sunaisma moskeo de Vladikavkaz
La sunaisma moskeo (ruse Суннитская мечеть, Sunnitskaja meĉet; ankaŭ nomata Muĥtarov-moskeo, ruse Мечеть Мухтарова, Meĉet Muĥtarova; osete Мухтаровы мæзджыт, Muĥtarovi mezĝit) situas en la urbo Vladikavkaz, ĉefurbo de la rusia respubliko Nordosetio-Alanio.
La azerbajĝana naftoindustriisto Murtuza Muĥtarov (azerbajĝane Murtuza Muxtarov, ruse Муртуза Мухтаров, 1865–1920) konstruigis la moskeon inter la jaroj 1906 kaj 1908. Ĝin planis la pola arkitekto Józef Płoszko (1867–1931), kiu ĝis la Unua Mondmilito precipe laboris en Bakuo. La internon dezajnis R. I. Doleŝal. La moskeo konatas pro sia pitoreska situo antaŭ la impresa fono de de la kaŭkaza montaro. Ĝi ankaŭ uziĝis por servi la inguŝajn loĝantojn de Vladikavkaz antaŭ ol ili estis forpelitaj el Nord-Osetio en la 1990-aj jaroj.
En 1934 estis plano malkonstrui la moskeon laŭ la sovetunia politiko senreligiigi la union. Fine tamen la konstruaĵo restis, iĝis parto de la regiona muzeo (Krajevedĉeski musei) kaj en 1960 iĝis ŝtate protektita monumento. En 1996 la moskeo redoniĝis al la Spirita Administrado de la Islamanoj de Nordosetio. La saman jaron ĝi estis grave damaĝita de eksplodo kaj poste restaŭriĝis.
Kydliny
Kydliny estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Klatovy en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km oriente de Klatovy. Estas ĉi tie registritaj 59 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Kydliny estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,11 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352.
Amine Gemayel
Amine GEMAYEL aŭ Amin Gemayel (أمين الجميل) (naskita je la 22a de januaro 1942 en Bikfaya ĉe Beirut kiel la filo de Pierre Gemayel, estas libana politikisto kaj estis prezidanto de Libano inter 1982 kaj 1988. Li apartenas al la familio de la Gemayel, kiu estas konata politika familio de Libano dum la libana historio.
Post studoj de juraj sciencoj en Beirut li fariĝis advokato. Inter 1970 kaj 1982 li estis deputito de la libana parlamento. Post la morto de sia frato pro bomba atenco tre baldaŭ post lia elekto kiel libana prezidanto, Amine elektiĝis je la 23a de septembro 1982 kiel nova prezidanto.
Inter 1883 kaj 1984 li provis pacigi la diversajn milicojn, sed sen sukceso. Poste li perdis politikan influon kaj nur estis akceptita en la kristana parto de la lando. Je la fina de sia ofica periodo la parlamento ne sukcesis trovi interkonsenton pri posteulo. Pro tio Gemayel nomis Michel Aoun kiel ĉefo de dumtempa registaro. Pro tio denove komencis la civila milito.
Post la fino de sia ofica periodo Gemayel iris al ekzilo kaj vivis en Francio. Nur en 2000 li reiris al la Libano. Je la 20a de julio 2007 Amine Gemayel informis ke li kandidatas kiel parlamentano. Tamen li ne sukcesis kaj perdis kontraŭ Camille Mansur al-Churi.
Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio
La Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio (en ĉeĥa kaj slovaka: Komunistická strana Československa, KSČ) estis komunisma kaj marksisma–leninisma politika partio de Ĉeĥoslovakio kiu ekzistis inter 1921 kaj 1992.
Post la komunisma reĝimo, Laŭ kontraŭkomunisma leĝo (kontraŭ la komunisma iama reĝimo) de 1993 en Ĉeĥio, la partio estis deklarita krima organizo.
1921–1945
En 1925 estis la dua plej voĉdonita en Parlamento. Sed en 1929 kaj 1935 kun iomaj pli malmultaj voĉdonoj la partio iĝis la 4a. En 1938 la partio estis malpermesita. Dum la Dua Mondmilito plej membroj fuĝis al Sovetunio kie ili preparis la enpovigon.
1945–1969
Post la milito la KPĈ venkis en balotadojn kaj en 1948 oni finis demokratan sistemon, kion anstataŭis la unika partio. En 1948 okazis disputoj inter du branĉoj kaj la venkitoj estis ekzekutitaj en 1952. Pro ekonomia liberaligo la 21an de aŭgusto 1968 Sovetunio invadis Ĉeĥoslovakion.
1969–1992
Post aprilo de 1969 la prezidanteco de la partio iris el Alexander Dubček al Gustáv Husák. Pluis ekzisto de du branĉoj: kaj moderuloj kaj malmoluloj.
Evoluisma biologio
Evoluisma biologio estas subfako de biologio kiu studas la evoluajn procezojn kiuj produktis la diversecon de vivo sur la Tero, starte el unusola komuna praulo, tio estas la ŝanĝojn de la vivaj estaĵoj laŭlonge de la tempo (biologia evoluo), same kiel la parencajn rilatojn inter la specioj (filogenetiko).
La fako aperis tra tio kion Julian Huxley nomis la modernan sintezon (de la 1930-aj jaroj) de subkompreno el kelkaj antaŭe nerilataj kampoj de la biologia esplorado, kiel genetiko, ekologio, sistematiko kaj paleontologio.
Lastatempa esplorado pliampleksiĝis ĝis kovri areojn de genetika arkitekturo de adaptado, molekula evoluismo, kaj la diferentajn fortojn kiuj kontribuas al la evolucio kiel seksa selekto, genetika drivo kaj biogeografio. La plej ĵusaj kampoj de evoludisvolviga biologio ("evo-bio") esploras kiel embriona disvolvigo estas kontrolita, tiele kreante pli ampleksan sintezon kiu integras disvolviĝ-biologion kun la kampoj kovritaj de la pli fruaj evoluaj sintezoj.
Gravaj evoluismaj biologoj
Sciencistoj kiuj ege kontribuis al la fako:
Aliaj kiuj klopodis popularigi la evoluismon en ĝenerala konsidero:
Jucu de Sus
Jucu de Sus (hungare: Felsőzsuk) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 522 loĝantojn (rumanoj). Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Post 1956 oni unuigis kun Jucu de Jos sub nomo Jucu.
Descendskiado
La descendskiado (aŭ malsuprenira skiado ne neologisme) estas fako de la alpa skisporto. Ĝi estas post la slalomo la plej malnova alpa skikonkurso. La reguloj unuafoje estis fiksitaj en 1921 de Sir Arnold Lunn por la brita skiĉampionado.
Malsuprenira skiado estas la plej rapida konkurso, ĉar sportistoj povas veturi eĉ 130 km/h, kaj sur plej fama malsuprenirejo Kitzbühel (AUT) eĉ 150 km/h. Diferenco inter supra kaj suba nivelo estas 800-1100m por viroj kaj 500-800m por virinoj. Sur trako estas nur 4 slalomaj golejoj kaj 2 flagaj golejoj.
Behenila benzoato
Behenila benzoato aŭ behenyl benzoate 3d.png estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la benzoata acido kaj behenila alkoholo. Behenila benzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Behenila benzoato prezentas benzoatan grupon ligitan al behenila grupo. Ĝi konsistas je 29 karbonatomoj, 50 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Seritinga
Seritinga (prononco: seriĉinga) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Andrelândia. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 1 789 loĝantoj. .´ La teritorio havas komunan limon kun.
Portugallingvaj moŝtaj pronomoj
Portugala lingvo, kiel plejparto de latinidaj lingvoj dum renesanco akiris moŝtajn formojn rekte prenitaj el latina. Male al kio multaj kredas tiuj formoj ne estas eĉ ne bizancaj eĉ ne mezepokaj, ili estas formuloj de malalta romia imperio, ĝenerale el la esprimmaniero de kortego de Hadriano, prenitaj de humanistoj. Oni nomas tiuj formuloj "pronomes de tratamento", t. e., moŝtaj pronomoj aŭ, laŭlitere regalaj pronomoj.
Hodiaŭ, ĉefe en lastaj 20 jaroj, pro influo de angla lingvo oni forlasas tiujn, ekcepte "Vossa Mercê", malogita al "Você", kiu estas komuna uza pronomo.
Hopioj
La hopioj estas la plej okcidenta grupo de la Pueblo-indianoj. Ili nuntempe vivas en la nordokcidento de la ŝtato Arizono en Usono, meze de la indiana rezervejo de la popolo navahoj rande de la "Pentrita Dezerto" (Painted Desert) en indiana rezervejo de 12.635 kvadrataj kilometroj. Historie ili ankaŭ nomatis "moki-oj".
Lingvo
La hopioj parolas la hopian lingvon, variaĵon de la ŝoŝona lingvo el la jut-azteka lingvaro. La germana etnolingvisto Helmut Gipper esploris la terminojn pri tempo en la lingvo de la hopioj kaj eltrovis, ke ili uzas spacajn terminojn por esprimi tempajn konceptojn – la hopia lingvo do, malgraŭ antaŭaj misjuĝoj, tute posedas tempajn terminojn por la konceptoj "hieraŭ", "hodiaŭ", "morgaŭ" aŭ la diversajn partojn de diurno.
Vivoregiono
Nuntempe ankoraŭ ekzistas inter 8.000 kaj 12.000 hopioj, el kiuj proksimume 7.000 vivas en la indiana rezervejo. Tie ili loĝas en siaj tipaj terasoformaj puebloj el ŝtonoj kaj argilaj brikoj, nuntempe foje ankaŭ el industrie fabrikitaj brikoj, en pluraj sendependaj etaj loĝlokoj. La plej multaj setlejoj troviĝas sur la altaj tablomontoj (hispane mesas), kiuj elstaras el la Kolorado-altebenaĵo. Ekde la jaro 2000 la loĝlokoj iom post iom ricevas konekton al la akvotuba kaj elektra sistemoj.
La lando de la hopioj estas seka alta ebenaĵo. Ili sukcesas sur la malfekunda grundo kultivi multajn agrikulturajn produktojn, aparte diversajn specojn de maizo. La popolanoj disdividiĝas en dekunu aŭtonomaj vilaĝoj, kiuj situas en areo de 28-kilometra radiuso. Iuj el la vilaĝoj jam ekzistas ekde jarcentoj, aliaj nur ekestis dum la jaro 1910 kaj kreas la hejmon de homoj, kiuj tra tradicioj kaj etnaj ligoj estas proksime interligitaj, sed dividiĝas lingve kaj politike.
Mitologio
Laŭ la buŝe transdonita mitologio de la hopioj antaŭ la kreo de la tero la spiritoj vivis en senlima spaco kun la nomo Tokpela. Kiam la tero kreiĝis, la spiritoj alprenu homajn korpojn kaj la kreinto decidis tiujn, kiuj komencu la teran vivon. Sed jam baldaŭ ekestis multaj malbonaj homoj, kiuj malatentis la regulojn de la kreinto. Tial la "unua mondo" estis detruita pere de fajro kaj pretervivis nur la bonuloj, kiuj atentis la regulojn.
Ekestis la "dua mondo", sed ree la homoj iĝis malbonaj. Ree la kreinto detruis la mondon, sed ĉi-foje per glacio kaj neĝo. Ekestis nova, "tria mondo". Ĝi ne tiom belis kiom la du antaŭaj, sed en ĝi vivis kontentaj homoj. Iam tamen ankaŭ tiuj homoj iĝis malbonaj, komencis intermiliti kaj ne plu atentis la regulojn kaj rekomendojn de la kreinto. Iuj bonaj homoj volis serĉi rifuĝon en alia mondo.
Ili fine trovis la "kvaran mondon", nian nuntempan mondon, en kiuj vivis gardinto de la mondo kun nomo Masaŭ. Masaŭ permesis al la homoj resti, sed avertis pri la problemoj venantaj. La homoj loĝis en multaj lokoj antaŭ ol atingi la nunan vivoregionon. La nova vivoregiono tiom malfekundis, ke nur preĝoj povis alporti pluvon kaj sekve nutraĵojn.
La tempo de la hispanoj
Kiam dum la jaro 1540 la hispana konkeristo Francisco de Coronado kun akompanaj soldatoj de sudo marŝis en la regionon, la hopioj jam de jarcentoj vivis en puebloj sur la tablomontoj (tiutempe ekzistis 9 vilaĝoj). De la malfekunda grundo ili sukcese rikoltis maizon, fabojn kaj kukurbojn. Serĉe de oro kaj kristanigeblaj paganaj animoj, la hispanoj slavigis la indianojn kaj malpermesis cixujn nekristanajn tradiciojn kaj kutimojn. La subpremo de la hopioj kaj de la aliaj pueblo-indianoj sekve gvidis al la pueblo-ribelo de 1680. Ankaŭ la ĝenerale pacemaj hopioj partoprenis en la ribelo. Ili mortigis ĉiujn kristanajn monaĥojn en la vilaĝoj kaj detruis la hispanajn misiejojn. Dum la sekvaj jartoj ili reagis malamike al ĉiuj provoj de la hispanoj restarigi misiejojn. Nur la vilaĝo Aŭatobi bonvenigis la hispanojn kaj dum la sekvaj jaroj atakiĝis kaj detruiĝis pere de la anoj de aliaj hopiaj vilaĝoj. La postvivintoj de tiu detruo trovis rifuĝon en aliaj hopiaj vilaĝoj.
La hopioj havis bonajn rilatojn al la plejmulto de aliaj indianaj triboj kaj vojaĝis longajn distancojn por komerci kun ili. La hopiaj teksaĵoj estis tre aprezataj en la puebloj de la rivero Rio Grande. En tempoj de ekstrema sekeco ili foje forlasis siajn tablomontojn kaj tiam vivis ĉe najbaraj indianaj popoloj. La popolon navahoj, de kiuj ili fojfoje estis atakataj, la hopioj konsideris siajn tradiciajn malamikojn.
Alveno de la usonanoj
La influo de la hispana kaj poste meksika registaro post la pueblo-ribelo ne plu atingis la hopiajn vilaĝojn. Sekve la hopioj vivis relative pace, ĝis kiam la usonanoj en sia setla vojaĝo venis de la oriento. Meze de la usona ekspansio anoj de la popolo Diné estis pelitaj sur la teritorion de la hopioj. Tio iniciatis kverelon inter la du popoloj, kies tensio ankoraŭ nuntempe senteblas en juĝejaj procesoj.
Origine la unuopaj hopiaj vilaĝoj estis politike aŭtonomaj. Dum la 20-a jarcento tamen la hopioj plejparte organiziĝis en oficiala tribo, kiu donis al si konstitucion kaj demokratiajn politikajn strukturojn.
Religio
La hopioj konsideratas profunde religia popolo. La religio tiom nedisigeble ligatas al la ĉiutaga vivo, ke ne eblas izolite rigardi unu aspekton disde la alia. La plej aĝaj tribanoj opinias, ke ili kiel heredantoj transprenis la respondecon pri la protekto de "patrino tero". Tiun taskon flegas sekretaj ligoj, kies ago interalie estas gvidi religiajn ceremoniojn, kiuj sekurigu la materian kaj spiritan bonfarton de ĉiuj homoj kaj tenu bonajn rilatojn al la medio kaj la spiritoj.
La plej konata el ĉiuj hopiaj ritoj estas la "serpenta danco" festata ĉiun duan jaron fine de aŭgusto, en kiu la agantoj, la plej spertaj hopioj, dancas kun vivaj serpentoj en siaj buŝoj. Fakte la rigardantoj nur vidas mallongan, kvankam spektaklan, parton de pli longa ceremonio, kies plejparto celebriĝas sekrete, sen spektantoj.
Arto
Iuj el la plej belaj metiaĵoj el la tradicia kulturo de la indianoj de sudokcidenta Uono en la areoj de ceramikaĵoj, teksado, juveloj kaj korboplektado venas de la hopioj. Por la kolorigo de la argilaĵoj uziĝas naturaj farboj kaj penikoj. Sur ĉiuj hopiaj tablomontoj la loĝantoj ĉizas artajn lignajn figurojn. La juvelistoj produktas artaĵojn aparte el arĝento, parte dekoritaj per valoraj ŝtonoj.
Kanjona pipilo
La Kanjona pipilo aŭ Bruna pipilo, Pipilo fuscus, estas specio de birdoj de la familio de Emberizedoj kaj amerika genro de Pipiloj, kiu enhavas pliajn 7 aŭ 8 speciojn.
Ĝi estas indiĝena de malaltaj areoj el Arizono, suda Koloradio, kaj okcidenta Teksaso en Usono suden al nordokcidenta Oaxaca en Meksiko, ĉefe evitante marbordojn kie estas ĉefe habitato de la parenca Kalifornia pipilo.
La taksonomio de la grupo de la pipiloj al kiu tiu specio apartenas estas ankoraŭ pridisputata. Je pli alta nivelo, kelkaj fakuloj lokigas la pipiloj en la familion de Fringedoj. Ene de tiu genro, estis disputo pri ĉu la Kanjona pipilo estas distinga specio el la Kalifornia pipilo, Pipilo crissalis, kiu troviĝas en marbordaj regionoj el Oregono kaj Kalifornio en Usono tra Baja California en Meksiko. Ĝis nun molekula genetiko ŝajne setligis tiun konsideron favore la disigon de la specio.
La natura habitato de la Kanjona pipilo estas arbustaro aŭ ĉaparalo. Ili loĝas en sekaj kaj varmetaj lokoj, en dezertoj, en makisoj kaj en montararbaroj, kie ekzistas arbustoj aŭ subkreskaĵaro. Ties kaŝema kutimaro kaj senmarka aspekto signifas ke ĝi ne estas unu el plej bone konataj birdoj de la regiono. Ĝi estas ĉirkaŭ 20–25 cm longa kaj diketa, kaj havas rimarkinde longan voston. Ĝi estas terbruna, kun iome helaj subaj partoj kaj iome pli malhela kapo kun ruĝeca krono (escepte birdoj de centra Meksikio kiu havas kronon samkoloran kiel la dorso); estas ankaŭ iome ruĝeca areo subvosta, same kiel ĉe la parenca Kaliforniua pipilo. Estas malmulta seksa dimorfismo. Estas iom hela kolumstrio.
La Kanjona pipilo manĝas surgrunde aŭ en malalta arbustaro pli ol en la arbokanopeo. Ĉe homaj setlejoj, Ĝi estas ofte vidata en aŭtohaltejoj, kie ĝi manĝas insektojn el la autokradoj kaj kaŝiĝas subaŭte kiam estas ĝeno.
Bibern
Bibern estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Monaĥejo Aĥtala
La Monaĥejo Aĥtala (Ախթալայի վանք); ankaŭ konata kiel Pghindzavank (Պղնձավանք, kio signifas Monaĥejo de la Kuprominejo) estas monaĥejo de la 10-a jarcento kiu apartenas al la Armena Apostola Eklezio situanta en la urbo Aĥatala, en la provinco Lori, 185 kilometrojn norde de Erevano. La monaĥejo estas nuntempe neaktiva. La fortikaĵo ludis gravan rolon en la protektado de la nordokcidentaj regionoj de Armenio (Gugarko) kaj estas inter la plej bone konservitaj el ĉiuj monaĥejoj en la moderna Respubliko Armenio. La ĉefpreĝejo ĉe la komplekso estas fama pro la tre ampleksaj kaj artaj freskoj el bizanca arto, kiuj kovras la internajn murojn, la dividmurojn, kaj la pendaĵojn de la konstruaĵo. La moderna nomo de Aĥtala unue estis registrita per reĝa dekreto de 1438. La etimologio de la nomo Aĥtala verŝajne estas el turklingva origino, kun la signifo blanka maldensejo. La origina armena nomo de la setlejo kie la monaĥejo estas konstruita estas Pghindzahank, kio signifas kuprominejo.