cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Štichov
Štichov (Stich) estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Plzeň-sudo, en regiono Plzeň. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1379.
Gedeon Petz
Gedeon PETZ [pec], laŭ hungarlingve kutima nomordo Petz Gedeon estis hungara lingvisto, filologo, profesoro, instruisto, membro (korespondanta en 1895, ordinara en 1920, honora en 1934) de Hungara Scienca Akademio.
Gedeon Petz naskiĝis la  1863 en Harka. Li mortis la 1943 en Budapeŝto.
Biografio
Gedeon Petz frekventis universitatojn en Budapeŝto, Freiburg, Lejpcigo, Berlino inter 1881 kaj 1887. Post siaj studoj li komence instruis en la luterana gimnazio en Budapeŝto, poste en la universitato. En 1904 li atingis la instruan rangon publika eksterordinara profesoro. En la studjaro 1931 li estis rektoro. Inter 1927-1932 li estis membro en la senato. Li okupiĝis pri la hungara kaj germana lingvoj.
Osmar Ibáñez
Osmar Ibáñez (n. ) estas hispana futbalisto.
Li futbalis ĉe Cerezo Osaka.
Dénes Máthé (filologo)
Dénes MÁTHÉ [ma:te:] rumania hungara filologo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Ocland la 14-an de januaro 1952.
Kariero
Dénes Máthé diplomitiĝis en Pedagogia Liceo de Odorheiu Secuiesc (1971), poste en Protestanta Teologio de Kluĵo (1976), pli poste en UBB de Kluĵo pri hungara-angla lingvoj (1986). Li estis unitariisma pastro en Mujna (1976-79), instruisto en Ocland (1979-82), en Făcăeni (Distrikto Ialomița) (1986-88), en Crăciuneşti (Mureş) (1988-90), poste redaktoro de Falvak Népe de Kluĵo. De 1992 li estas instruisto en UBB de Kluĵo. Li doktoriĝis en 2003.
Dotternhausen
Dotternhausen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Zollernalb kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Matthäus Lang von Wellenburg
Matthäus Lang von Wellenburg (naskiĝinta en 1468 en Augsburg, mortinta en la 30-a de marto 1540 en Salcburgo) estis germana juristo kaj teologo kaj princĉefepiskopo salcburga ekde 1515 (antaŭe episkopo de Gurk).
Vivo
Lang studis en Ingolstadt (1486 bakalaŭreco), Tübingen (1490 magistreco) kaj Vieno (1493). Influis lin ege la humanismo kaj la studo de jurscienco. En 1494 li ricevis fare de imperiestro (tiam ankoraŭ reĝo) Maksimiliano la 1-a la licencon prelegi pri juro. Spronis lin ankaŭ la duko Georgo la Riĉa de Bavario-Landshut, kiu laŭdire havis intiman rilaton al Apollonia, fratino de Lang. Intertempe Lang ankaŭ servis por la majenca princo-elektisto Berthold von Henneberg kaj ekde 1494 li estis sekretario de la reĝo kies konfidon li gajnis. Ene de ties kancelario, kiu tiutempe ankoraŭ ne estis oficejo kun fiksita loko sed kunvojaĝis kun la korteganoj, Lang fakte havis ordonpovon. Baldaŭ li konsideritis la plej influhava konsiliano de la reĝo, eĉ pli ol Cyprian von Serntein kaj Paul von Liechtenstein, kun kiuj Lang cetere bone rilatis. Helpante Maksimilianon li partoprenis la regnajn dietojn ekde 1495 kaj okule atestis kiel la Regno en la kuro de reformoj plifortiĝis. Li ekkonis la novajn instituciojn per kiuj formiĝis kunvivo politika inter reĝo kaj klasojreprezentantoj. Lang akre atakitis fare de la kontraŭuloj de Maksimiliano, ĉar kiel karierfarintulo el malnobla fono li eksuspektis. Tiel Lang iĝis celo de fiaj onidiroj kaj - eksplikeble ankaŭ per la tiutempe moda kontraŭklerikismo - de polemikaj atakoj.
Ebligis la reĝo al sia kamersekretario brilan karieron, kio normalis nur por nobeloj. Lang kolektis ekleziajn privilegiojn grandstile: i.a. li posedis la prepostejojn en la katedralkapitularoj de Augsburg (1500) kaj Konstanz. En 1501 li iĝis helpepiskopo en Gurk kaj en 1505 episkopo (ĝis 1521/22). Li havis aliron al la kapitaloj de sia naskiĝurbo kaj peris rilatojn inter Maksimiliano kaj la fuggeraj monfontoj. Paralele Lang kapablis lerte uzi la monon por pligrandigi siajn havaĵojn. En 1506 Maksimilano pruntedonis al li la regadon super Kitzbühel. En 1507 Lang aĉetis la Kastelon Wellenburg en Augsburg-Bergheim. Dum la Tronheredmilito de Landshut li batalis en 1504 persone apud la reĝo en la Batalo de Regensburg. Eksterlande dum intertraktoj, por kiuj li pli kaj pli komisiitis, helpis al li la episkopa digneco de Gurk. En interparoladoj kun hungaroj, francoj kaj la papo Lang sukcese kunformis la eŭropan balancon de povo kaj bone engaĝiĝis pri habsburgaj interesoj, antaŭ ĉio en la sudoriento de Eŭropo kaj en Italujo.
Lang mem proklamis en la katedralo de Trento solene la decidon de Maksimiliano adopti la titolon Elektita romia imperiestro. Eble li mem persvadis Maksmilianon pri tiu ĉi procedo ĉar persona irado al Romo por Maksimiliano evidentiĝis neebla. Ĉi tiu lerta formulo restis la oficiala titolo de ĉiuj imperiestroj de la Sankta Romia Imperio ĝis 1806. Ankaŭ en 1508 Lang finis la statutojn de la Ligo de Cambrai. En 1511 Lang li eĉ realigu la fantaziajn planojn de sia dunganto esti elektota papo! Unu jaron poste Lang peris repaciĝon inter Maksimiliano kaj papo Julio la 2-a. Pro siaj diplomatiaj artoj li nomumitis fare de la papo Kardinalo-diakono de Sant'Angelo. Laŭ la volo de la imperiestro li ankaŭ ricevis kariereblecojn en Salcburgo. En 1514 konfirmis la tiea katedralkapitularo ke Lang iĝu helpepiskopo de Leonhard von Keutschach. Por plenumi la volon de la kapitularanoj Lang peris la sekularigon de tiu ĉi institucio, t.e. ke la regulo de la aŭgustenanaj kanonikoj ne validu por la salcburganoj. La provon havigi ankaŭ la episkopujojn de Magdeburg kaj Halberstadt al si fiaskis. Tio kontraŭe estigis kverelon longan inter Albrecht von Brandenburg kaj la Habsburgoj.
Lang kaj la protestantoj
Pro la multo da ligoj al la habsburgoj, la patricioj de Aŭgsburg kaj la Romkatolika eklezio ne miras ke Lang - post mallonga ŝanceliĝo - klare kontraŭegis la protestantismon. Kontraŭe al multaj aliaj episkopoj li reala taksis la teologian dimension de la komenciĝanta splitiĝo. Lang atente sekvis la evoluon de la humanistoj, havis kontaktojn al rondoj humanismaj en Augsburg (Peutinger) kaj en Vieno (Cuspinian) kaj dungis ankaŭ humanistojn kiel konsilistojn (Bartolini). Ekde la Reichstag-kunveno en Worms en 1521, kie Lang elstare aperis, li okupiĝis pri la plifortigo de la defendofortoj de la romkatolika eklezio. Li subtenis Johann von Staupitz, unu el la plej reformemuloj inter la monakoj humanismaj, kaj ebligis al li iĝi konventa predikisto en Salcburgo. En 1522 Staupitz eĉ iĝis abato de la Arkiabatejo Sankta Petro. Lang ankaŭ spronis la episkopon Berthold Pürstinger en liaj teologiaj demandadoj kaj klarigoj publikaj. La majstroverko de Pürstinger Tewtsche Theologey estas sekve dediĉita al Lang.
Laŭvole de la bavaraj dukoj Lang organizis la t.n. Kunvenon en Mühldorf en 1522 kie priparolatis ekleziaj reformoj: ili tamen la unuan tempon ne realigitis pro la obstrukco kaŭzita per la Gravamina de la episkoparo kontraŭ la aŭstra kaj bavaria landa eklezisistemo. Tamen konstateblas ekde la menciita kongreso unu linio ortodoksa kiu celis la malhelpon de protestantismo dum samtempa helpo de reformoj ene de la propraj vicoj. Lang pledis por tiu ĉi linio kune kun arkiduko Ferdinando kaj duko Vilhelmo la 4-a de Bavario kaj intencis gardi la gravan rolon de princepiskopoj. Li kunresponsis pri la Kunveno de Regensburg al kiu alvokis reĝo Ferdinando la 1-a. Samtempe la suverenco de Lang ene de Salcburgio estis sub minaco. La volo de la parlamentanoj de la diversaj klasoj je plia aŭtonomio povis en 1523 ankoraŭ esti subpremita perforte (Latina Milito). Nova regularo por urboj akceptita en 1524 poste malpligrandigis ties memstarecon. Sed la Kamparana ribelo de 1525 ege endanĝerigis la salcburgan episkopon: la armeo de la farmistoj kaj ministoj sieĝis dum ne tute 3 monatoj la Citadelon Hohensalzburg
La rivalaj Bavario kaj Aŭstrio serĉis tiri profiton el la krizo: ili strebis subigi al si la princĉefepiskopujon. Lang diplomatie helpigis anojn de la ligo Schwäbischer Bund. Li ankaŭ aniĝis al tiu ligo kaj dua ribelo en 1526 sange nuligitis. Estis per tio savita lia suvereneco sekulara, tamen Salcburgio ankoraŭ multajn jarojn suferis pro la kostoj de la milito. Lang devis fari restriktojn koncerne la reprezentadon kortegan, kio ege kolerigis lin, ŝatanton de muziko kaj arto. La bavariaj regantoj kontentigitis per la perspektivo ke la sekvinta episkopo salcburga estu de bavara origino (duko Ernesto de Bavario), krome per privilegioj en la komercado pri salo. Koncerne la salcburgajn teritoriojn en la Heredlandoj gajnis Ferdinando la 1-a. Ene de Salcburgio Lang, malgraŭ duraj rimedoj, ne sukcesis tute estingi protestantajn agadojn. Tamen je la fino de lia regado Salcburgio estis pli forta kaj bone regita fare de elstaraj juristoj. Administrade kaj leĝdonade Lang faris bazojn kiuj validis kerne ĝis 1803.
Ankaŭ koncerne la Regnan politikon Lang sukcesis: li partoprenis ĉe kvazaŭ ĉiuj Reichstag-kunvenoj de la 1520-aj kaj 1530-aj jaroj kaj plisolidigis la staton se Salcburgio en la politiko: li ankaŭ daŭre sukcese konkurencas al Albrecht von Mainz kaj Magdeburg, kiu estis en la direktorio de Reichstag kaj de la Princelektistaro. En 1529 la papo asignis al la salcburgaj episkopoj la honoran titolon Primas Germaniae, ne al la majencaj. Ĝenerale floris la rilatoj kun Romo. En 1534 Lang partoprenis la konklavon kaj ricevis en 1535 fare de Paŭlo la 3-a la episkopujon Albano. Por prepari ĝeneralan koncilion Lang organizis provincan koncilion en 1537 por Salcburgio. Li ankoraŭfoje provis kunigi la reformemulojn ene de la katolikaj ekleziuloj en la diocezoj de Aŭstrio kaj Bavario. Tamen la Reformacio efikis ke ĉie ajn la povo de la sekularaj suverenoj iĝis pli kaj pli gravaj malfavore al la ekleziaj.
Graveco
Lang estis unu el la lastaj nenobelaj episkopoj de la Regna eklezio. La humanisme klera diplomato kaj juristo brile defendis la ekleziajn pozicojn dum 21 jaroj. Kvankam li estis laŭ vivostilo kaj eduko reprezentanto de antaŭreformacia eklezio, li ankaŭ ebenigis la vojon al katolikaj reformoj.
Ismail Kadaré
Ismail Kadare (naskiĝis la 28-an de januaro 1936 en Gjirokastra) estas interncie la plej konata albana verkisto, konata pro siaj romanoj, kvankam li unue estis konata pro liaj poemaroj. Verkoj liaj estis publikigitaj en 45 lingvoj interalie en Esperanto. Li ankaŭ estis albana politikisto kaj akademiano.
Biografio
Kadare studis literaturon ĉe la Universitato de Tirano kaj ĉe la Instituto Maksim Gorkij de literaturo en Moskvo. En 1960, la rompo kun Sovetunio devigis lin reveni al Albanio kie li komencis karieron kiel ĵurnalisto. En 1967, Albanio lanĉis sian Kulturan Revolucion; la reĝimo devigas verkistojn vivi en la kamparo, renkontante la homojn. Kadare tiel pasigis du jarojn en Berat, en la suda montaro, de 1967 ĝis 1969. Malfavorante liajn subfosajn skribaĵojn, konceptitajn kiel rondira kritiko de la reĝimo de Enver Hoĝa, li finfine estis devigita eldoni siajn romanojn eksterlande. Sentante sin minacata, li elmigris al Francio kie li akiris azilon en 1990.
Verkaro
Kiel verkisto, li elstaras ĉefe pro prozo, sed li ankaŭ publikigis volumojn de poezio kaj eseoj. Li komencis verki kiam li ankoraŭ estis juna, unue poezion, per kiu li iĝis konata, kaj poste prozon, iĝante la ĉefa albana reprezentanto albana lliteraturo.
Liaj verkoj estis publikigitaj en 45 lingvoj. Lia laboro fariĝis konata ekster Albanio ĉefe per liaj francaj tradukoj.
Kadare montris kiel funkcias diktaturoj en nombro da siaj libroj, en kiuj li ofte elektis la Otomanan Regnon kiel praa diktaturo. Rekta kritiko de la reĝimo rn Albnanio mem, unue kun la stalinisma gvidanto Enver Hoĝa kaj lia posteulo Ramiz Alia, li nur kritikis modere. Kelkaj de liaj libroj estis forte kritikitaj aŭ tute malpermesitaj en Albanio, sed Kadare ĝuis certan protekton de supre kaj povis doni pli da kritiko ol aliaj. Lia protektita pozicio estis parte pro lia famo eksterlande. Estas ankaŭ ofte substrekite ke li havis specialan rilaton kun Enver Hoĝa, kiu, kiel Kadare, venis de Gjirokastër kaj estis unu el la malmultaj orienteŭropaj gvidantoj kiuj amis literaturon.
Ekde 1990 Kadare estis plurfoje kandidato por la Nobel-premio pri Literaturo.
Traduko al Esperanto
La palaco de la ŝonĝoj (originalo: Pallati i ëndërrave), romano verkita kontraŭ totalismo kaj publikigita en la koro de totalisma lando, parabolo pri diktatora ŝtato kiu kontrolas kaj interpretas la sonĝojn de siaj subjektoj por malkovri eblajn konspirojn kontraŭ la ŝtato. La libro estis severe kritikita kaj malpermesita.
Verkoj en la albana (elekto)
Listigitaj estas la libroj en la albana kaj inter kramoj la traduko de tiuj titoloj en Esperanto + la jaro de eldonado de la originalo.
Naciismo kaj malakcepto de albana islamo
Ismail Kadare ankaŭ estas akuzita pri naciismo. Kadare rebatis tiun miskompreno dirante: "mi opinias ke ni konsentas ke naciismo ne signifas ami sian propran popolon, sed malŝati aliajn popolojn kaj ne toleri ilin.”  Lia tradukisto Joachim Röhm konfirmas ke Kadare nur defendis sian patrujon kaj sian popolon kiam li vidis ilin maljuste atakitaj. Li substrekas, ke ne troviĝas eĉ la plej eta ŝovinisma subtono ie ajn en liaj verkoj. Kadare traktis la akuzojn en intervjuo kun Alain Bosquet, kiu estis publikigita kiel libro en Francio.
Ismail Kadare, kvankam li mem estis de islama fono, plurfoje stimulis diskuton pri albana kultura identeco.
Honoroj kaj premioj
Kadare ricevis multegajn premiojn kaj honorojn,
Persone
Kadare vivas alterne en Tirano kaj en Parizo.
Distrikto Alzey-Worms
La distrikto Alzey-Worms situas en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia sidejo estas la urbo Alzey. La distrikto apartenas al la ekonomia regiono Rejno-Majno kaj estas parto de la historia regiono Rejnhesio.
Sian nomon la distrikto havas de la urbo Worms, kiu situas sudoriente ekster la distrikto, kaj de la distrikta centro Alzey.
Szczecin Gocław
Szczecin Gocław (ĝis 1945 germane: Stettin Gotzlow, ankaŭ pole: Szczecin Gocław Osobowy) estas fervoja haltejo en la pola urbo Szczecin. Ĝi estas lokita ĉe la strato Lipowa sur teritorio de la urba setlejo Gocław. Ĝi estas fermita al paŝagera servo, same kiel la tuta linio fervojlinio Szczecin Główny – Trzebież Szczeciński.
La haltejo situas 200 m de la odra bordo, proksime de la Turo de Bismarck. La vara haltejo lokitas 600 m norde de stacio, ĉe la strato Nad Odrą (vara stacio nomiĝas Szczecin Gocław Towarowy). La plej proksima haltejo de la urba transporto estas finhaltejo de tramoj kaj busoj "Gocław" (linioj 6, 58 kaj 102).
Interkonektoj
Proksime de la stacidomo funkcias finhaltejo de la loka publika trafiko; ĝi havas la nomon Gocław.
Sándor Reményi (ĵurnalisto)
REMÉNYI Sándor [reme'nji] estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, verkisto naskita la 13-an de majo 1901 en Szinérváralja kaj mortinta la 20-an de januaro 1963 en Oradea.
Biografio
Sándor Reményi finis la mezlernejon en Satmaro (1919). Li iĝis ĵurnalisto (Keleti Újság, Aradi Magyarság kaj Brassói Lapok). En 1930 li loksidiĝis en Salonta kaj li redaktis la Szalontai Lapok, poste redaktis la Reggeli Újság (1933), kiu estis malpermesita baldaŭ, kaj li estis mistraktita grave pro la kritiko pri la polico. Li perdis tiam ankaŭ sian vidkapablecon. Ekde majo de 1933 li estis kunlaboranto de Az Újság kaj de la Nagyszalontai Lapok (1935-40). Post la apero de judleĝoj li ne povas plu verki, sed li eskapis de deportado. Ekde printempo de 1945 li redaktis la gazeton Népszabadság, poste en Oradea en Új Élet la rubrikon Szalontai Élet (Salontaa Vivo). Post sia pensiuliĝo li translokiĝis al Oradeo.
Damnatio ad metalla
Per la eldiro damnatio ad metalla, kiu laŭlitere tradukita signifas "kondamno al la metaloj" (nome, al la minejoj), oni aludas al ĉiamdaŭraj punlaboroj, aparte en minejoj, abunde utiligitaj en la antikva Romo. Analogaj formoj de tiu kondamno referencis al punlaboroj en aliaj publikaj verkoj, utiligitaj ĉe lokaj komunumoj kiel kondamnoj "ad salinas"(salejoj) aŭ al aliaj similaj "laborkampoj".
La kondamno, kiu reprezentis quid minus (io malplia) kompare kun la damnatio ad bestias ekzemple, (kiu praktike oni intencis mortopunon (poena capitis), estis aljuĝita pro la malpli gravaj krimoj aŭ kiam influis malgravigoj; rilate gravecon ĝi estis klasita tuj post la mortopuno kaj la summa supplicia. Kiel aliaj punoj ĝi ne povis esti aljuĝita al senatanoj, kavaliroj kaj dekurionoj (al kiuj oni aplikis, kaze de samgraveco, la deporton, nome deportado).
La puno estis akompanata de la akcesora peno de la servitus poenae (servo de la puno), per kiu la kondamnito perdis sian rajton "jure agadi”, pro kio ofice oni solvis lian geedziĝon dum liaj havaĵoj estis konfiskitaj. Nur ekde la epoko de imperiestro Justiniano tiutipa kondamnito ne perdis sian rajton "jure agadi” (status libertatis).
Temis, fakte, pri duonkaŝita formo de sklaveco al kiu oni reduktis la plej timindajn krimulojn kaj multajn kkristanajn martirojn kaj konfesantojn', destinitajn al mallonga kaj sufera pluvivo pro la vivkondiĉoj. Pri tio verkis, ekzemple, Diodoro Sicila parolante pri "infero en Tero".
Nov-Meksiko
Nov-Meksiko (New Mexico [nu MEKS-a-ko]; hispane Nuevo México) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 47-a ŝtato de Usono je la 6-a de januaro 1912.
Nov-Meksiko havas la plej malgrandan akvokovritan areon el ĉiuj usonaj ŝtatoj. Sed ĝi estas riĉa je aliaj naturaj rimedoj, plejparte mineraloj. Ĝi produktas pli da uranio ol ie ajn en la tuta mondo. Grandparto de la enspezo de la ŝtato venas de impostoj je mineraloj. La atombombo naskiĝis en registara laboratorio en la urbo Los Alamos.
Demografio
Pli granda procento de usonaj indiĝenoj loĝas en Nov-Meksiko ol en iu alia ŝtato. La totala loĝantaro estis de personoj en 2000. La ĉefurbo estas Santa Fe, la plej granda urbo Albuquerque kaj aliaj gravaj aŭ interesaj urboj estas Las Cruces, Socorro, Clovis, Deming, Española, Farmington, Rio Rancho inter aliaj. En Artesia malkovriĝis arteza puto en 1903. Artezaj putoj por agrikulturo tre popularis en la sekvaj jaroj, ĝis la grundakva nivelo malaltiĝis en la 1920-aj jaroj kaj la putoj tial ne plu produktis same grandan kvanton da akvo.
Sofja Kovalevskaja
La rusa matematikistino Sofja ["Sonja"] Vasiljevna KOVALEVSKAJA (origine: Krukovskaja) (naskiĝis la 15-an de januaro 1850 en Moskvo, mortis la 10-an de februaro 1891 en Stokholmo) estis matematikisto, verkisto, dramisto kaj poeto de rusa deveno, vivanta en plenaĝeco en Germanio kaj Svedio. Ŝi estis la unua virino nomumita profesoro pri matematiko, kaj inter la unuaj virinoj, kiuj laboris en scienca revuo kiel redaktoro. Unu el la unuaj virinoj okupiĝantaj pri matematiko en Rusio kaj multe kontribuis al la kampoj de analizo, diferencialaj ekvacioj kaj mekaniko.
La filino de generalo jam frue evoluigis veran pasion pri la matematiko, sed kiel virino ŝi havis neniun ŝancon studi tiun ĉi fakon en rusa universitato. Iri eksterlanden ankaŭ ne estis facile realigeble, ĉar rusaj virinoj ne posedis propran pasporton kaj tiel nur povis vojaĝi en akompano de la patro aŭ la edzo. Ĉar ŝia patro ne subtenis la matematikajn inklinojn de sia filino, Sofja en la jaro 1868 edziniĝis al la estonta paleontologo Vladimir Kovalevskij kaj vojaĝis kun li unue al Vieno kaj poste al Heidelberg.
En ambaŭ urboj ŝi ja ricevis la permeson aŭskulti prelegojn, sed enmatrikuliĝon ŝi en Heidelberg nur atingis post personaj interparoladoj kun la koncernaj profesoroj. Ekde 1870 ŝi deziris daŭrigi siajn studojn en Berlino, ĉe Karl Weierstrass, unu el la plej renomaj matematikistoj en tiu ĉi tempo. La profesoro rapide rimarkis la grandajn matematikajn kapablojn de sia nova studentino, tamen ne sukcesis konvinki la konservativan estraron de la Berlina Universitato, kaj tiel donis al ŝi privatajn lecionojn.
Ekde 1872 Sonja Kovalevskaja verkis tri laboraĵojn pri partaj diferencialaj ekvacioj, la dinamiko de la ringoj de Saturno, kaj pri la temo de elipsaj integraloj, kiuj servu kiel doktora disertacio. En la jaro 1874 ŝi doktoriĝis en Universitato de Göttingen kun bonega rezulto. Mallonge poste ŝi kune kun sia edzo revenis al Rusio, sed tie ŝi ne sukcesis trovi laboron kiel matematikistino. La rilato inter la geedzoj fakte estis ege ŝanĝiĝema: Kvankam ili origine geedziĝis nur pro praktikaj kialoj, la paro dum longa tempo vivis kune kaj en 1878 naskiĝis la komuna filino. Tamen gravaj problemoj kaj kvereloj ofte disigis la partnerojn, kaj en 1881 Sofja definitive forlasis sian edzon, kiu du jarojn poste mortis.
Ekde 1884 Sofja laboris kiel profesorino en la ĵus fondita Stokholma Universitato – la unua virina profesoro en Eŭropo. Dum la unua semestro ŝi prelegis ankoraŭ en la germana lingvo, sed duonan jaron poste ŝi jam kapablis prelegi svede. Ŝi krome kunredaktis la revuon Acta Mathematica kaj engaĝiĝis por la egaleco de viroj kaj virinoj. Kvankam Svedio estis relative progresema, inaj sciencistoj ankoraŭ estis esceptoj kaj devis elteni fortajn atakojn. August Strindberg ekzemple skribis pri Sofja Kovalevskaja: “Virino kiel matematikisto estas damaĝa kaj malagrabla estaĵo... La invito al Svedio, kie fakte estas sufiĉe da matematikistoj multe pli kapablaj ol ŝi, nur rezultas el la ĝentileco de la svedoj al la virinaro.”
En la jaro 1888 Sofja Kovalevskaja per sia teorio pri la rotacio de firma korpo ĉirkaŭ fiksa punkto gajnis la Premion Bordin, disdonatan de la Franca Akademio de Sciencoj. La kontribuaĵoj al la konkurso alvenis anonime, kaj la ĵurio prijuĝis la laboraĵon de la nekonata sendinto tiel bona, ke oni decidis altigi la monsumon de la premio de 3000 al 5000 frankoj.
En la jaro 1889 Sofja Kovalevskaja fariĝis korespondanta membro de la Peterburga Akademio de Sciencoj. Samtempe ŝi atingis, ke ŝia posteno en la Stokholma Universitato – origine limigita al 5 jaroj – plilongiĝis al dumviva posteno. Bedaŭrinde ŝi ne povis ĝui tiun ĉi honoron dum longa tempo: Jam du jarojn poste ŝi mortis en la aĝo de nur 41 jaroj de pulmomalsano akirita dum trajnvojaĝo.
Verkoj
Kovalevski kunverkis du teatraĵojn kun Anne Charlotte Edgner-Leffler. Unu el ili estis "La lukto por feliĉo - kiel ĝi estis kaj kiel ĝi devus esti", en 1889 ŝi verkis la "Fratinoj Rijevski" pri la rusia revolucia movado en ĝia komenciĝo. Ŝi ankaŭ verkis romanon nomatan "Nihilisma knabino" (1890) kaj la memuaron "Rusa infanaĝo".
La verkisto Alice Munro verkis rakonton nomatan Too much Happiness tro da feliĉo inspirita de la historio de la vivo de Kovalevski.
Charles Clerke
La kapitano Charles CLERKE (22a de Aŭgusto 1741 – 22a de Aŭgusto 1779) estis oficiro en la Royal Navy kiu navigis en kvar vojaĝoj de esplorado, 3 kun la kapitano James Cook. Kiam Cook estis mortigita dum sia tria ekspedicio al la Pacifiko, Clerke ekkomandis sed mortis poste en la vojaĝo pro tuberkulozo.
Novzelanda petrelo
La Novzelanda petrelo (Oceanites maorianus) estas malgranda marbirdo de la familio de Hidrobatedoj.
Historio
For de la reprodukta sezono ĝi estas pelaga, restante ĉemare, kaj tio, kun la malproksimeco de ties reproduktejoj, malfaciligas ties observadon.
Ĝi estis supozate formortinta, sed la 25an de Januaro 2003 ebla vidaĵo fare de Sav Saville, Brent Stephenson kaj aliaj proksime al la insuloj Mercury ĉe Koromandela Duoninsulo de la Norda Insulo de Novzelando, kondukis al kelkaj necertaj fotoj kaj al publikigo de artikolo. La 17an de Novembro 2003 dum observado de Nigraventraj petreloj kaj de Blankavizaĝaj petreloj, Bob Flood kaj Bryan Thomas akiris bonkvalitajn fotojn kaj filmeton de 10 al 20 Novzelandaj petreloj ĉe la insuloj Granda Bariero kaj Malgranda Bariero ĉe la Golfo Hauraki. Sekve, kvar Novzelandaj petreloj estis kaptitaj kaj liberigitaj en simila areo fine de la jaro 2005 kaj komence de 2006, tri kun radiotransmisoroj ligitaj. Tiuj estis sekvataj nur en maro; klopodoj por trovi la birdajn reproduktejojn estis ĝis nun malsukcesaj. La plej verŝajna reprodukta areo estas ĉe la Golfo Hauraki kie la laborgrupo pri la Novzelanda petrelo koncentras siajn klopodojn. Turismaj agentoj estis regule vidintaj tiujn birdojn ĉe la Golfo Hauraki ekde tiam.
Aspekto
La Novzelanda petrelo estas malgranda marbirdo, malhelbruna al nigra supre, escepte pro sia blanka pugo. La subaj partoj estas nigraj el la gorĝo al la brusto, kun blanka ventro kiu havas nigran striecon, kaj la piedoj ege elstaras trans la vosto. Tiu ŝtormopetrelo estas strikte noktula ĉe la reproduktejoj por eviti predadon fare de mevoj kaj rabmevoj. Kiel plej petreloj, ties piedira kapablo estas limigita al mallonga trenado al la nestotruo. Ili diferencas el la pli komuna petrela specio troviĝanta en Novzelando, nome la Vilsona ŝtormopetrelo, pro sia pala strio en la supro de flugiloj, blanka ventro kun strieco, mallarĝa blanka areo en la subo de flugiloj, pli longaj kruroj, kaj malhelaj membranoj en la piedoj.
NGC 7496B
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Gandvik
Gandvik en Nord-ĝermana mitologio estas danĝera maro, konata kiel "Golfo de Serpentoj" pro ties sinua formo. Sakso Gramatiko asertis ke Gandvik estis malnova nomo por la Balta Maro (nomo misliterumita Grandvik en kelkaj tradukoj). La legendo supozeble referencas al la Golfo de Botnio. Tamen, estas du kontraŭaj teorioj pri kie estis Gandvik, baze sur la Traktato de Nöteborg de 1323: en la Arkta Oceano aŭ la Golfo de Botnio. Starte el la 1850-aj jaroj, la unua ricevis pli da subteno en tio ke Svedio estis etendinta al la Arkta Oceano, sed ekde la 1920-aj jaroj la lasta teorio akiris pli da subteno. Tamen, Hversu Noregr byggðist, data el la komenca parto de la 13a jarcento, estas laŭ plej opinioj reference al la Blanka Maro kiam ĝi uzas la termino Gandvik.
Ceawlin
Familio kaj frua vivo
Li estis filo de Cynric, reĝo de 534 al 560. En 556 li kaj Cynric venkis britojn ĉe Bernaburh (verŝajne la ferepoka terfortikaĵo Kastelo Barbury, Wiltshire).
Regado
Li altroniĝis post la morto de sia patro en 560.
En 568 li kaj sia filo (aŭ eble frato) Cutha venkis Aethelberht, reĝo de Kent.
Dum lia regado plurfoje la anglosaksoj de Wessex venkis keltajn armeojn. La unua venko raportita en la Anglosaksa Kroniko okazis ĉe Bedcanford (oni ne scias kie tiu loko situis) en 571, kiam Cuthwulf kaptis Limbury, Aylesbury, Benson kaj Eynsham, tiel konkerante teritorion en Bedfordshire kaj Oxfordshire.
Plua batalo okazis ĉe Dyrham, Gloucestershire en 577, kiam Ceawlin kaj Cuthwine (verŝajne alia filo de Ceawlin) mortigis tri keltajn reĝojn, Coinmail, Condidan kaj Farinmail, kaj kaptis Gloucester, Cirencester kaj Bath. Per tiu venko Ceawlin apartigis la keltojn de Kimrio de tiuj de Dumnonia.
Laŭ la anglosaksa historiisto Bede, la aliaj anglosaksaj reĝoj sude de Rivero Humber agnoskis Ceawlin kiel sia superulo. Tamen Wessex ne povis reteni ĉiujn teritoriojn konkeritajn de Ceawlin: post ties morto Mercia kaj Kent kaptis partojn de tiuj regionoj.
Detroniĝo kaj morto
Ĉirkaŭ 591 Ceawlin malvenkis kaj estis detronigata. Ceol, filo de Cutha, gajnis la tronon de Wessex. Ceawlin mortis ĉirkaŭ 593.
Enikő Gábor
Enikő GÁBOR, laŭ hungarlingve kutima nomordo Gábor Enikő estas hungara fotisto, pentristo.
Enikő Gábor naskiĝis la  en Budapeŝto.
Namĉa Barŭa
Grimpohistorio
Namĉa Barŭa estis esplorita en 1912 fare de britaj esploristoj sed la areo restis praktike nevizitita ĝis ĉinaj alpinistoj ekklopodis la pinton en la 1980-aj jaroj. Kvankam ili esploris multajn vojojn, ili ne atingis la pinton. En 1990 ĉin-japana ekspedicio rekognoskis la pinton. Alia kuna ekspedicio atingis 7 460 metrojn en 1991 sed perdis membron Hiroŝi Oniŝi pro lavango.
Döttesfeld
Döttesfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Veľká Tŕňa
Veľká Tŕňa, hungare Nagytoronya [nadjtoronja] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
Situo
Veľká Tŕňa situas en valo de rojo, sub monto 469 m alta, laŭ traira flankovojo. Trebišov troviĝas 22 km.
Famuloj
En Nagytoronya naskiĝis hungara verkisto Endre Szabó.
Psidium friedrichsthalianum
Psidium friedrichsthalianum aŭ kostarika gujavo estas planto el la familio de Mirtacoj.
La frukto estas ronda aŭ ovala kaj 3-6 cm longa. Je la fino restas 2 ĝis 5 sepaloj. La ŝelo estas glata, malmola maldika kaj mature verda aŭ flava ofte kun brunaj makuloj. La fruktkarno mature estas blankeca ĝi oranĝeca kaj gustas tre acida kaj aroma. La frukto havas multajn, ĉ. 0,5 cm longajn semojn.
La frukto estas manĝata freŝe nur kune kun sukero. El la suko kun akvo kaj sukero estas farata vitamino C-riĉa trinkaĵo, kiu precipe estas vendata en Kostariko. El la fruktoj oni povas fari kompoton, marmeladon kaj ĵeleon.
La kostarika gujavo estas indiĝena de Nikaragvo ĝis Panamo. Ĝi estas unu el la plej gravaj fruktoj de Kostariko. La arbo estas kultivata ĝis alteco de 1500 m de Meksiko ĝis Ekvadoro, sed ankaŭ en Filipinoj.
190 Ismene
190 Ismene estas granda malhela P-tipa asteroido de la ekstera asteroida zono, ĝi eble enhavas akvan glacion.
Malkovro
Ĝi estas malkovrita la 22-an de septembro 1878 far de la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters de la observatorio de Clinton (Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Ismena, filino de Edipo en la helena mitologio.
Orbito
190 Ismene estas unu el la asteroidoj de la Hilda grupo, en orbita resonanco 2:3 kun Jupitero, kiel la eponima astroido 153 Hilda.
Pierce Waring
Pierce Waring (n. ) estas aŭstralia futbalisto.
Li futbalas ĉe Cerezo Osaka.
Rolando
Rolando estas statuo de kavaliro kun nuda glavo (juĝista glavo), kiu relative ofte estas trovebla en urboj de norda kaj orienta Germanio.
Signifo
En la mezepoko oni starigis roland-statuojn kiel signon de burĝa libereco. La rolando figuris la memstarecon de urbo kun propra jurisdikcio. Sed ankaŭ aliaj kaŭzoj povis ludi rolon, ekz. la ekonomia bonfarto de urbo.
En la mezeopoko la figuro de rolando, kiu konatiĝis per la roland-kanto, havis la statuson de popla heroo. La gloro baziĝis sur la sorto de Hruotland, kiu sub Karolo la Granda estis grafo en Bretonio. Roland falis en la batalo kontraŭ la eŭskoj sub grafo Lupus en la Pireneoj en la valo de Roncesvalles la 15-an de aŭgusto 778.
Poste oni uzis rolandojn ankaŭ kiel simbolon kontraŭ la eklezia regado. Tamen kontraŭe al tio la plej malnovaj figuroj de rolando, ĉefe en suda Eŭropo, havis gravan ligon al la kristana religio. Rolandoj ĉefe staris tie, kie regis la Magdeburga juro.
La rolando de Bremeno
La urbo Bremeno jam tre frue havis lignan rolandon, kiu tamen forbrulis en 1366. Jam en 1404 oni konstruis novan rolandon el hela kalkŝtono kiel simbolon por rajto kaj libereco en la Franka Regno. Ĝi estis starigita sur la urbodoma placo rekte vidalvide al la katedralo. Tio estis defio por la tiama eklezio, ĉar ĝi montris la deziron de la burĝaro de Bremen je sendependeco de la reganta eklezio. De Bremen la rolando disvastiĝis kiel simbolo de la libereco en Eŭropo.
Kastelo de Mezőszilas
La Kastelo de Mezőszilas (konata ankaŭ pri la iama posedanto Droppa estas historia monumento en vilaĝo Mezőszilas (Hungario), laŭ la ĉefvojo.
Rolando
La rolando de Bremeno
En julio 2004, 600 jarojn post la starigo, la rolando de Bremen kune kun la urbodomo pro la signifo por la sendependeco de la urbo estis listigita kiel Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.
Kastelo de Mezőszilas
Historio
La familio Huszár [husAr] konstruigis la klasikisman kastelon en la 1800-aj jaroj. Baldaŭ sekvis aliaj 4 posedantoj, en 1911 aĉetis la kastelon la familio Droppa. Ili plene trakonstruis ĝin al secesia stilo, tiam estis konstruitaj la pseŭdokupoloj kaj la renesanca teraso. La internajn partojn faris italaj majstroj. La familio loĝis interne ĝis la ŝtatiĝo, kiu okazis post la 2-a mondmilito. Inter 1949-1960 la posedanto estis la ŝtata agrikultura bieno de Mezőszilas, poste la loka agrikultura kooperativo aŭ kolĥozo. En 1970 la kastelo estis renovigita. Depost fino de la socialismo la kolĥozoj ĉesis, la kastelo malpleniĝis. Aktuale en 2016 la kastelo estas gardata, sed neniu profitas ĝin.
Rolando
Pluaj statuoj
Konataj estas entute ĉirkaŭ 55 rolando-statuoj, el kiuj 20 ankoraŭ ekzistas. 13 el la konataj statuoj troviĝas en Saksio-Anhalto, kio montras koncentriĝon en la orienta kaj okcidenta tereno de la meza Elbo. Tio koincidas kun la orienta kaj norda limregiono de la Franka Regno ĉirkaŭ la jaro 800 kaj montras ligon al Karolo la Granda.
Specialaĵo estas la rolando de Haldensleben, ĉar ĝi estas la ununura rajdanta rolando. En kelkaj lokoj la rolando poste fariĝis motivo por la urba blazono, ekz. en Wedel, Bad Bramstedt aŭ en Wolfsburg-Hehlingen. La blazono de Hehlingen montras la rolandon, kiu nun troviĝas en Haldensleben. Laŭ legendo ĝi estis ŝtelita en 1419. Ekzistas kelkaj tiaj legendoj pri ŝtelado de rolandoj, kio pruvas la altan simbolan signifon de tiu figuro.
Kastelo de Mezőszilas
Konstruaĵo
La unuetaĝa kastelo (tamen fasada parto havas 2 etaĝojn) situas sola en la parko, sed estas algluita al alia teretaĝa domo. La fasado estas simetria, meze funkcias la enirejo. Laŭ la unua etaĝo estas grandaj arkformaj fenestroj.
Parko
Pri la parko neniu zorgas escepte la gardadon. Tamen la arboj restis imponaj. En la parko estas videblaj pluraj domoj, iam por la servistoj.
42354 Kindleberger
42354 Kindleberger estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de du amatoraj astronomoj, la usona Charles W. Juels kaj la brazila Paulo R. Holvorcem, elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona ekonomikisto Charles Kindleberger (1910–2003), kiu verkis en 1978 la klasikan Manias, Panics, and Crashes: A History of Financial Crises kun novaj eldonoj en 1989 kaj 1996 : dokumento pri kvar jarcentoj da haŭsaj-kaj-depresiaj financaj cikloj. Li estis prezidento de la American Economic Association en 1985.
XOR
XOR povas rilati al:
33017 Wronski
33017 Wronski estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Altun
Altun (ankaŭ Altun Ŝan, Altyntag, Altin tagh respektive Astin tagh) - ĉine 阿尔金山脉 - estas alta montaro de ĝis 6.295 metroj da alteco en la okcidento de Ĉinio (Azio).
La montara nomo fontas el la mongola lingvo kaj signifas "monto kun blankaj betuloj".
Regiono Sudorienta Slovenio
Regiono Sudorienta Slovenio (Jugovzhodna Slovenija) estas unu el la 12 statistikaj regionoj de Slovenujo (Slovenio). Ĝi estis establita en majo 2005. Ĝi situas en la sudorienta parto de Slovenio. Estas 21 municipoj en la regiono. Ĉefurbo kaj la plej granda urbo estas Novo mesto. La areo de la regiono estas 2675 km² kaj en januaro 2014 tie loĝis 142.405 homoj.
Multaro
Multaro estas matematika objekto simila al aro, sed kun la diferenco ke en multaro elementoj povas plurfoje aperi. Alimaniere dirite, multaro estas neordigita opo. La koncepto de multaro estas uzata, ekzemple, en komputiko.
Altun
Situo
La montaro Altun, kiu kiel okcidenta centra parto de la montaro Nanŝan kovras areon de proksimume 700 oble 200 kilometroj, situas en la sudoriento kaj oriento de la ujgura aŭtonoma regiono Ŝinĝango kaj etendiĝas ĝis en la provincojn Ĉinghajo kaj Gansuo. Sude de la Altun-montaro etendiĝas la centra parto de la montraro Kunlun kaj en la okcidento plus nordo la baseno Tarim kaj la dezerto Taklamakano. Oriente najbaras la montaro Ĉilian, la orienta centra parto de la montaro Nanŝan.
Montoj
Granda parto el la montoj de la montaro Altun altas inter 3.500 kaj 4.000 m. La plej alta monto en la orienta parto de la teritorio nomiĝas Sulamutag kaj havas alton de 6.295 m. La monto Altun Ŝan situas en la mongola aŭtonoma distrikto Subei en la administra regiono de la urbo Jiuquan, provinco Gansuo, kaj per alto de 5.798 m estas la plej granda monto de la centra parto de la Altun-montaro; lia montopinto unuafoje grimpiĝis la 19-an de aŭgusto 1989 per teamo el kvar japanoj kaj ĉinoj.
Multaro
Same kiel arojn, oni uzas por multaroj notacion kun kunigaj krampoj. Ekzemple, {a, a, b, b, c} estas multaro. a aperas dufoje en ĝi; tial oni diras ke la elemento a havas la oblecon 2 en tiu ĉi multaro.
Formala difino
En aroteorio, multaro povas esti formale difinita kiel paro (A, m) kie A estas iu aro kaj m : A → N estas funkcio de A al la aro N de (pozitivaj) naturaj nombroj. La aro A nomiĝas la subkuŝanta aro de elementoj. Por ĉiu a en A la obleco (tio estas, la nombro de aperoj) de a estas la nombro m(a).
La koncepto de multaro estas ĝeneraligo de la koncepto de aro: Multaro estas aro se la obleco de ĉiu elemento estas 1.
Kutime en aroteorio oni difinas funkcion kiel aron de duopoj { (a, m(a)) : a ∈ A }. Ekzemple la multaro skribita kiel { a, b, b } estas difinita kiel { (a, 1), (b, 2) }, kaj la multaro skribita kiel { a, a, b } estas difinita kiel { (a, 2), (b, 1) }.
Se la aro A estas finia, la longo de la multaro (A, m) estas la sumo de ĉiuj oblecoj de la elementoj de A:
Ekzemploj
Unu el la plej naturaj kaj simplaj ekzemploj estas la multaro de primaj faktoroj de iu nombro n. En ĉi tiu kazo la subkuŝanta aro estas la aro de primaj divizoroj de n. Ekzemple la nombro 120 havas la priman faktorigon kies multaro estas {2, 2, 2, 3, 5}.
Alia ekzemplo estas la multaro de solvoj de algebra ekvacio. Ĉiu lernas en mezlernejo ke kvadrata ekvacio havas du solvojn, sed en iuj okazoj ili estas ambaŭ la sama nombro. Tial la multaro de solvoj de la ekvacio povis esti { 3, 5 }, aŭ ĝi povis esti { 4, 4 }. En la lasta kazo ĝi havas solvon de obleco 2.
Operacioj
La kutimaj operacioj de aroj kiel kunaĵo, komunaĵo kaj Kartezia produto povas esti facile ĝeneraligitaj por multaroj.
Samtavola komunikado
La samtavolaj retoj ebligas komuniki kaj elsendflue partumi facile informojn, plej ofte dosierojn, sed ankaŭ kalkulojn, aŭdvidaĵojn, ktp... per Interreto. La inter-paraj teknologioj cetere montriĝis tiel efikaj ke inter-para komunikado estas konsiderata de kelkaj kiel fina ŝtupo al "libero kaj demokratio" ĉe interreto. Sen tion tiom alte taksi, oni ofte konsideras ke inter-para komunikado enhavas filozofion pri partumado kaj profundan komunuman spiritstaton.
Multaro
Operacioj
(A, m) kaj (B, n) estu multaroj
Samtavola komunikado
Teknike, samtavola komunikado malaperigas gravan restrikton de la centraj komputiloj: antaŭ ol ĝia apero, ju pli enhavo fariĝis populara, des malpli la servilo estis alirebla pro saturaj kialoj. Per inter-para komunikado, la kreskado de enhavo-sukceso havas kiel konsekvencon kreskadon de ties elŝut-facilecon.
Multaro
Operacioj
Aldone ekzistas jena operacio, kiu ne havas ekvivalenton ĉe la aroj:
Samtavola komunikado
Aliro al inter-para reto bezonas uzadon de aparta programo, kiu plenumas kaj klientan kaj servilan funkciojn.
Vidu ankaŭ
eMule
BitTorento
BitChute
Jjamendo
Reta kunsido
Samtavolaj dosierpartumaj klientoj
Jen kelkaj konata samtavoloj dosierpartumaj klientoj:
Krzysztof Michalski
Krzysztof Jerzy MICHALSKI (naskiĝis la 8-an de junio 1948 en Varsovio, mortis la 11-an de februaro 2013 en Vieno) estis pola filozofo kaj tradukisto.
Biografio
Krzysztof Michalski estis disĉiplo de Leszek Kołakowski kaj Jan Patočka. Li finis filozofion en 1969 ĉe Varsovia Universitato kaj doktoriĝis en 1974 surbaze de disertaĵo Heidegger i filozofia współczesna (Heidegger kaj la nuntempa filozofio). Samjare eklaboris kiel asistanto en Filozofia Instituto ĉe Varsovia Universitato.
Li habilitiĝis en 1986 surbaze de ''Logika i czas. Próba analizy Husserlowskiej teorii sensu'' (Logiko kaj tempo. Analiz-provo de la teorio de senco laŭ Husserl). De 1994 estis profesoro de Instituto de Aplikataj Sociaj Sciencoj ĉe Varsovia Universitato, kie gvidis Katedron de Erasmo de Roterdamo. De 1986 estis ankaŭ profesoro de filozofio en Departament of Philosophy ĉe Boston University. En 2003 iĝis titola profesoro. Li apartenis al fodintoj de – krom i.a. Hans-Georg Gadamer kaj Józef Tischner – Instituto de la Sciencoj pri Homo en Vieno (1983), kies rektoro li estis. En la 80-aj jaroj la instituto iĝis grava centro de intelekta kaj esplora interŝanĝo inter sciencistoj de Meza Eŭropo kaj Orienta Eŭropo kun sciencaj medioj en Okcidenta Eŭropo. Nuntempe estas konsiderata kiel unu el la plej gravaj eŭropaj scienc-centroj, kie realiĝas projektoj de la politikaj sciencoj, sociaj kaj la homaj.
Li estis redaktoro de pluraj kolektivaj verkoj, i.a. volumoj pri renkontoj de ĉefaj eŭropaj filozofoj kaj intelektuloj kun papo Johano Paŭlo la 2-a en Castel Gandolfo, aŭtoro de multaj artikoloj en prestiĝaj germanaj, usonaj kaj aliaj sciencaj revuoj. Ankaŭ estis redaktoro de volumoj kun tradukaĵoj de elektitaj eseoj de Heidegger, Gadamer kaj aŭtoro de iliaj tradukoj (Martin Heidegger, Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane (Konstrui, loĝi, pensi. Elektitaj eseoj), 1977; Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje. Szkice wybrane (Menso, vorto, historio. Elektitaj skizoj), 1979. Li estis eldonisto kaj ĉefredaktoro de la revuo Transit. Europäische Revue (Frankfurto ĉe Majno).
Krzysztof Michalski estis stipendiulo de multaj prestiĝaj fondaĵoj, kiel Fondaĵo je la nomo de Alexander von Humboldt.
De la 80-aj jaroj organizis kaj estis direktoro de gravaj internaciaj seminarioj, someraj lernejoj, simpozioj ktp.
Li plenumis plurajn funkciojn aciencajn kaj publikajn: membro de jurio de la Premio je la nomo de Hannah Arendt, prezidanto de Inspekta Konsilio de Instituto de Publikaj Aferoj (Varsovio), membro de Konsilio de la Fondaĵo je la nomo de Stefan Batory, membro de Konsila Komitato de International Academic Freedom (Novjorko), membro de The American Association for Polish-Jewish Studies.
Li estis amiko de la pastro Józef Tischner.
Ordenoj, distingoj, premioj
Al la plej gravaj apartenas: Oficira Kruco de la Ordeno Polonia Restituta (2003), Theodor-Heuss-Preis (2004) kaj Oficira Kruco de Nacia Merit-Ordeno – Francio 2007. Postmorte, laŭ decido de la 19-a de februaro 2013 pro eminenta kontribuo al evoluo de pensado pri situo de la homo en la moderna mondo, kreo de grava centro de internacia intelekta interŝanĝo kaj esplora en la kampo de humanismo, pro atingoj en promocio de pola scienco estis de prezidento Bronisław Komorowski distingita de Komandora Kruco de la Ordeno Polonia Restituta.
18501 Luria
18501 Luria estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de teamo da, anoj de la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo elde la Observatorio de Farra d'Isonzo en Friulo-Venecio Julia (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la Itala-usona mikrobiologiisto Salvador Edward Luria (1912 – 1991). Li gajnis la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino en 1969 pro sia malkovro pri la reprodukta mekanismo kaj la genetika strukturo de la virusoj. Li ankaŭ montris, ke la bakteria rezito kontraŭ la virusoj estas genetike hereda.
Melek-Taŭso
Melek-Taŭso, La "Anĝelo Pavo" (en la araba ملك طاووس), estas la jezida nomo de Dio por tiu religio. Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj aliaj identigas Melek-Taŭson kun Lucifero aŭ Shaytān (Satano).
Preĝejo Sankta Laŭrenco (Táplánszentkereszt)
La preĝejo Sankta Laŭrenco estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Táplánszentkereszt.
Melek-Taŭso
Religia signifo
La jezidoj konsideras Melek-Taŭson kiel bonvola anĝelo kiu sin elaĉetis de lia falo el la ĉielo kaj konvertiĝis en la demiurgo kiu kreis la universon ekde kosma ovo. Post plorado dum 7 000 jaroj, lia larmoj plenigis la sep kruĉojn per kiuj estingiĝis la fajroj de la infero.
Preĝejo Sankta Laŭrenco (Táplánszentkereszt)
Historio
Dum la mezepoko en tiu loko estis pluraj vilaĝoj, sed inter ili nur 2 havis kirkojn. Unu el la kirkoj estas dediĉita al Sankta Laŭrenco, kiu estis menciita unue en 1298. En la 16-a jarcento la protestantoj (ĉefe kalvinanoj) uzis la preĝejon. Tiutempe eĉ sinodoj okazis tie ĉi. Laŭ eklezia priskribo en 1697 la konstruaĵo estis malnova, forta, tamen estas en malbona stato kaj havis filiojn. En la 18-a jarcento interne la riĉaj nobeloj havis kriptojn. Pro la kontraŭreformacio en 1756 vivis en la vilaĝo 751 homoj, inter ili nur 16 estis nekatoliko. En 1733 la preĝejo estis renovigita, tamen en 1875 malkonstruita kaj oni konstruis tute novan. Supozeble kelkaj elementoj estis reuzitaj. La nuna unueca vilaĝo naskiĝis en 1939.
Melek-Taŭso
Religia signifo
Melek-Taŭso kelkfoje estas transliterumita kiel Malak Ta'us, Malak Tawus, aŭ Malik Taws. En ŝemida lingvo, maliko/melech signifas "reĝo" aŭ "anĝelo". Taus estas strange tradukata kiel "pavo"; tamen, indas rimarki ke tio vere ne temas pri pavo, almenaŭ en la nuntempo, en la regionoj kie Melek-Taŭso estas adorata. Tio igis konjektojn pri la deveno kaj origino de la adorado al Melek-Taŭso kiel probabla loko povus esti Barato, kvankam estas pli probabla ke la ikonografio de la pavo estu evoluo de antaŭaj reprezentaĵoj kiuj montas al tiu dio kiel indiĝena birdo, kiel la Otidedoj. La jezidoj kredas je la fondinto de la jezida religio, Ŝejko Adi, kiel enkarniĝo de Melek-Taŭso.
Aliaj signifoj
Kelkaj kristanoj, muslimoj kaj judoj identigas al Melek-Taŭso kiel Lucifero (aŭ Satano). La jezidoj mem diras ke ilia dio estas la "malbonulo" de aliaj religioj. La kultura kaj tradicia malpermeso de la jezidoj ne pronoci la vorton –diri la nomon de Dio estas blasfemaĵo– plimalfaciligas la aferon. Laŭ la kurda lingvisto Jamal Nebez, la vorto Taŭs estas, tre probable, derivaĵo de la greka lingvo kaj rilatiĝas al la vortoj Zeŭso kaj Theos, alude al la signifo de Dio. En tiu ĉi senco, Melek-Taŭso estas la "Anĝelo de Dio"; tiamaniere la jezidoj rigardas al Melek-Taŭso aŭ Taus-e Malak. Ĉar la jezidoj apartenas al minoritata religio, ili suferis grandajn persekutojn, kun ekstermigaj planoj kiuj preskaŭ forviŝas la religion. Tio igas ili maski sian religion inter la ĉefaj branĉoj de Islamo. Ĉar ĝi apenaŭ estas konata, multaj personoj, eĉ muslimoj, unuafoje aŭdinte ĝin pensas pri alia islama sekto aŭ skolo.
Preĝejo Sankta Laŭrenco (Táplánszentkereszt)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola, sed antaŭ la fasado estas videbla ŝtona kruco, apud la preĝejo diversaj skulptaĵoj. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. La fasado havas ankoraŭ flanke po 1 longajn kaj mallarĝajn fenestrojn, meze super la enirejo rondan fenestron. La plej supre malalta plurlatera turo estas. Interne la muroj estas riĉe pentritaj.
Ozora
Situo
Ozora situas inter la Balatono kaj la Danubo duonvoje laŭ dekstra bordo de Sió. Budapeŝto troviĝas je 130 km-oj.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1209. La fortikaĵo (pri kio famas Ozora) estis konstruita ekde 1416. Tiam la posedanto de la bienoj kaj la vilaĝo estis Filippo Buondelmonti degli Scolari, kiu mortis en 1426 sen posteuloj. Lia vidvino mortis en 1438, poste posedis ĝin aŭstroj, turkoj kaj denove hungaroj. La familio Esterházy riparigis ĝin kaj elformis en ĝi grenrezervujon. En tiu vilaĝo ludis - kiel aktoro - Petőfi.
La arkeologiaj esploroj komenciĝis en la 1970-aj jaroj, la tuta rekonstruado de la fortikaĵo okazis ĝis 2008.
Ne menciita vidindaĵo estas la romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Ozora), kies turo estas 27 m-ojn alta.
Famuloj
En Ozora naskiĝis:
Kukeč
Kukeč, hungare Újkökényes estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurska, en Občina Gornji Petrovci.
Situo
La vilaĝo situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj.