cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kafo
Origino en Etiopio kaj Arabio
La arkeologia pruvaro disponebla nuntempe ne permesas certigi la uzadon aŭ eĉ konon de kafo antaŭ la 15a jarcento: la procezo de prilaborado de la trinkaĵo, longa kaj komplika, eksplikas eble la malfruon de tia malkovro de la valoro de la semoj de la kafarbo, tiom malmulte allogaj dekomence. Unuaj referencoj sugestas, ke kafo estis alportita el Etiopio al Jemeno —kie sufioj uzis ĝin por resti sendormaj dum preĝado—, kaj poste ĝi etendiĝis al Arabio. Oni nomis ĝin tiam qahwa (قهوة), kio signifas plifortiga.
Insulo Oak
En ĝi lokas la nomata "Puto de la Mono", kie oni faris multajn elfosadojn por rekuperi la supozitan trezoron enterigita tie. La insulo estas privata, tial oni bezonas permeson viziti ĝin.
Kafo
En la Islama mondo
La efiko de kafo estas tia ke ĝi estis malpermesita de la ortodoksaj kaj konservismaj imamoj en Mekko en 1511 kaj en Kairo en 1532, sed la populareco de la produkto, partikulare inter intelektuloj, devigis la aŭtoritatojn nuligi la malpermesigan dekreton. En 1583, Léonard Rauwolf, germana kuracisto veturinte dek jarojn tra Meza Oriento, estis la unua okcidentano kiu priskribis la trinkaĵon: Tiuj komentoj atentigis komercistojn, kiuj pro sperto pri komerco de specoj estis atentemaj al tiaj informoj.
En la 15a jarcento, la islamanoj enmetis la kafon en Persion, Egipton, Nordafrikon kaj Turkion.
Insulo Oak
Unuaj rakontoj
En 1795, Daniel McGinnis, 16-jaraj knabo, malkovris cirklan truon en la suda fino de la insulo apud arbo kiuj havis markojn de polispasto en unu el siaj branĉoj. McGinnis kaj liaj amikoj, John Smith (en aliaj rakontoj aperas Samuel Ball) kaj Anthony Vaughan, fosis ĉe la truo kaj ili trovis tavolon de ŝtonoj 30 centimetrojn profunde. Sur la muro de la puto ekzistis markoj de pioĉoj. Ili daŭrigis la fosadon kaj je 3 metroj ili trovis tavolon de trunkoj. Je 10 m profundo la fosado estis forlasita.
Ádám Dévényi
Ádám Dévényi naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Kafo
En la Islama mondo
En Mekko, la 20an de junio 1511, la emiro Ĥair Bej observis grupon de homoj trinkantaj kafon. Observis la karakterojn partikularajn kaj kunigis grupon de doktoroj kaj juristoj por decidi ĉu tiu trinkaĵo kongruis kun la Korano, kiu malpermesas ĉian formon de endrogigo. Kiel asertas Antony Wild, estas facile forgesi, ke kafo estas pova drogo, kies enkonduko bezonas el kultura interkonsento, sed ne el kuracista konsento en Okcidento. Pro tio, agititaj polemikoj akompanis la ekojn de la enkonduko de kafo en la islama mondo. La entuziasmo estis tia ke leĝo turka de la epoko pri divorco precizigis, ke virino rajtas divorci disde edzo se tiu ne povis disponigi al ŝi el ĉiutaga dozo de kafo.
Insulo Oak
Unuaj rakontoj
Tia unua eltrovo estis recezita en la Liverpool Transcript (Liverpula Transskribo)   en oktobro de 1856. Pli kompleta rakonto estis en la Liverpool Transcript,  la Novascotian (Nov-Skotia),   (British Colonist (Brita Koloniisto)  kaj A History Of Lunenburg County (Historio de Lunenburgo).  Tamen, la lasta rakonto estis baza en la Liverpool Transcript kaj ne estis sendependa.
Kafo
En la Islama mondo
En 1511, Ĥair Bej fermigis ĉiujn kafejojn kaj krome faris kampanjon kontraŭ reklamadon kaj per misinformado pri malbonaĵoj de kafo, kiam li eksciis, ke la kritikistoj kontraŭ sia povo estis konsumantoj de kafo. La fermigo de la kafejoj okazigis ribelojn, kio devigis la guberniestron de Egipto nuligi la malpermeson. La konsumo de kafo pludisvolviĝis. En 1630 estis jam milo da kafejoj en Kairo. La malpermeso okazis ankaŭ en Eŭropo, post la malfermo de kafejoj kaj, kurioze, pro la samaj tialoj, tio estas, ĉar oni kredis, ke la trinkado de kafo vekigas la kritikemon, favore probable al la intelekta interŝanĝo inter konsumantoj.
Ádám Dévényi
Biografio
Ádám Dévényi frekventis muzikan bazlernejon en sia naskiĝurbo. En la fruaj 1970-aj jaroj li estis videbla/aŭdebla en kluboj kiel gitaristo-kantisto. Li prezentis precipe miksaĵon el popola kaj distra muzikoj. Li ofte aliĝis al similaj orkestroj. Konata ŝlagrorkestro ĉerpis el liaj komponaĵoj, li iĝis pli konata. Li registris la unuan memstaran sondiskon pri kanzonoj en 1986. Li estis solisto, tamen plej ofte li muzikadis kun gastomuzikistoj. Li ŝatis pentradi, eĉ li ekspoziciis, krome li ricevis taskojn en filmoj kaj en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Li ricevis premion postmortan.
Insulo Oak
Unuaj rakontoj
Proksimume ok jarojn post la fosado de 1795, laŭ la originalaj artikoloj kaj memoraĵoj de Vaughan, alia firmao ekzamenis la puton. La Onslow Company vojaĝis 300 marmejlojn (560 km) ekde la koro de Nov-Skotio, proksime de Truro, ĝis la insulo por rekuperi la supozitan trezoron. Ili daŭrigis la fosadon ĝis 27,43 m kaj trovis pli da trunkoj aŭ «markoj» ĝis 3 m kaj tavolo de karbo, mastiko kaj kokosofibro je 12, 15 kaj 18 metroj profunde.
Kafo
En Eŭropo
Kafo alvenis en Eŭropon ĉirkaŭ la jaro 1600, danke al komercistoj el Venecio. Oni konsilis la papon Klemento la 8-a malpermesi kafon, ĉar reprezentis minacon de nekredantoj. Ŝajne post pruvi ĝin la papo akceptis la novan trinkaĵon (eĉ baptis ĝin), ĉar estus domaĝo lasi ĝin nur al nekredantoj. La kafo estis bone akceptita de monaĥoj pro la samaj tialoj kiel ĉe imamoj: permesas resti sendorme dum multa tempo por preĝi. La islamanoj, ĵaluzaj je siaj plantoj de Coffea arabica, malpermesis ties eksportadon. En 1650, islama pilgrimanto, nome Baba Budan akiris sep plantojn en Barato kaj plantis ilin en Majsur kaj ties descendaj plantoj ankoraŭ ekzistas nuntempe.
Oni konsideras ke la germana botanikisto Léonard Rauwolf la unuan fojon priskribis la kafon en Eŭropo per libro publikigita en 1583.
La kafo estis speciale malakceptita de protestantoj, kvankam ne okazigis reagojn tiom asprajn kiom la tabako. Jam en 1611 kelkaj germanaj terposedantoj malpermesis ties disvastigon. Tio pluis dum almenaŭ unu jarcento en la nordo kaj oriento de Germanio, ĝis Frederiko la 2-a de Prusio malkontraŭleĝigis ties uzadon, kio estis tialo nur por la pago de forta imposto. Malakcepto de kafo pluis en la nordo de Eŭropo ĝis la komenco de la 19a jarcento.
Kiam en la 17a jarcento la kafo alvenis la unuan fojon al Eŭropo, kelkaj katolikaj pastroj nomigis ĝin amaran inventon de Satano, ĉar ili rigardis ĝin kiel ebla anstataŭo de vino, kiu, laŭ ilia opinio, estis sanktigita de Kristo.
La kafejoj iĝis lokoj kie naskiĝis la ideoj liberalaj, pro ofta vizitado al tiuj ejoj (kie ekzemple oni distribuis broŝurojn) fare de filozofoj kaj intelektuloj. En 1676, tia agitado kondukis la akuziston de la reĝo Karlo la 2-a de Anglio peti la fermigon de la kafejoj, citante deliktojn kontraŭ la propra reĝo kaj kontraŭ la regno. La reagoj kontraŭ tiu decido estis tiaj ke la fermordono devis esti nuligita. La idefluoj nutritaj per kaj kafo kaj kafejoj modifis profonde la etoson de la Unuiĝinta Reĝlando. Estis pli ol du mil kafejoj, laŭ registro de la jaro 1700. La fama sekurentrepreno Lloyd de Londono estis origine kafejo, fondita en 1688.
En 1670 oni malfermis la unuan kafejon en Berlino. En Parizo, la kafejo Procope iĝis la unua malfermita, nome en 1686, inventante novan formon kuiri kafon: nome pasigante varman akvon tra filtrilo kiu enhavis etan kvanton da muelita kafo.
La historio de la famaj kafejoj de Vieno ekis en tempo de la Batalo de Vieno de 1683 kiam parto de la rabado farita el la turkoj, kio estis supozeble tro maturaj verdaj faboj, rezultis esti kafo. Meze de la 18a jarcento ĉiuj eŭropaj urboj havis kafejojn, kaj en 1734 Johann Sebastian Bach komponis sian faman Kantato de la kafo (BWV 211), en unu de kies scenoj junulino petas al sia patro, kaze de puno, ne estu per malpermeso de la kafo, kaj ŝi asertas, ke, kaze de geedziĝo, lia edzo devos permesi al ŝi kafotrinkadon.
La kafo estis malpermesita ankaŭ en Rusio, laŭ puno eĉ de torturo aŭ de mutilado. Kaj kiam la polico cara trovis ian personon kun nervokrizo, ili atribuis ĝin al kafo.
En Ameriko kaj la cetero de la mondo
Kafo atingis kompletan socian akcepteblon en la 18a jarcento. Tuj grandaj kultivoj organiziĝis en Cejlono kaj Indonezio, kaj nur poste en Sudameriko.
Kafo ekkultiviĝis en la anglaj kolonioj, ĉefe en Cejlono, sed la plantejoj estis detruitaj de malsano kaj fine anstataŭitaj de plantejoj por teo. En 1696, nederlandanoj faris same por kultivi ĝin en Indonezio, kaj ĉefe en Javo. En 1714, la kapitano Gabriel Mathieu de Clieu kaŝis reproduktaĵon de kafarbo donacita de Nederlando al la franca reĝo Ludoviko la 14-a kaj konservita en la reĝaj forcejoj por enkonduki ĝin en la dekliveroj de la Monto Pelée en Martiniko, en Santo Domingo kaj Guadelupo. Post kvindek jaroj, estis jam 19 milionoj da plantoj en Martiniko.
Leonotis leonurus
Leonotis leonurus, en iuj lingvoj ankaŭ nomate "leona vosto" aŭ "leona orelo" (ekzemple angle "Lion's Tail" aŭ "Lion's Ear", germane "Löwenohr"), estas specio de planto en la genro leonotis kaj la planta familio lamiacoj (al kio apartenas ankaŭ ekzemple mento). La planto hejmas precipe en suda Afriko.
Insulo Oak
Unuaj rakontoj
Laŭ unu el la unuaj skribitaj rakontoj, je 27 m ili trovis platŝtonon kun skribitaj signoj kaj oni diras ke la traduko diris «je 14 futoj profunda, 2,000,000 britaj pundoj  estas enfositaj». Ne ekzistas fotoj nek desegnoj de tia ŝtono antaŭ ĝia malaperiĝo preskaŭ en 1912. La signoj rilatitaj kun tia traduko estas eldonita en la libro True Tales of Buried Treasure (Veraj Fabeloj de Enfosita Trezoro), de la esploristo kaj historiisto Edward Rowe Snow, en 1951. En tia libro diras ke la Pastro A.T. Kempton de Kembriĝo (Masaĉuseco), donis al li kopion de la signoj skribitaj. Nenio plu estis sciita pri Kempton poste.
Leonotis leonurus
Medicina uzo
La farmacia kompanio Newstar-Chem en sia retejo asertas, ke la planto estu medicine aplikebla interalie cele al reguligo de malregula menstruo, kontraŭ utera hemoragio kaj dismenoreo. Bestaj eksperimentoj laŭ tiu kompanio ankaŭ indikis ke plantaj preparaĵoj povus plibonigi la nutron de periferaj angiaj, kor-angiaj kaj koraj muskoloj, povus plibonigi la sangofluon kaj havu kontraŭ-tromban efikon.
La kutima preparmaniero estas rikolti kaj sekigi la foliojn, por sekve boligi tizanon el ili.
La planto estas unu el pluraj deklaritaj herboj en la produktaĵo "Spico" origine vendita sub la pretendo esti incenso de pluraj herboj, sed fakte provizita per aldona sintetika narkotaĵo kaj uzita kiel moda drogo. La droga efiko do probable ne rilatas al la aldono de la planto al la miksaĵo, sed al la aldona sintetika narkotaĵo, kaj la deklaritaj herboj "ŝajnigu" sendanĝerecon de la produktaĵo.
Insulo Oak
Unuaj rakontoj
La puto poste estis inundita je 10 m profunde kaj la akvonivelo ne povis esti reduktita do la elfosado estis forlasita.
Esploristoj de la Truro Company, en 1849, daŭrigis la fosadon ĝis 26 m profunde, kaj alia inundo okazis, kaj ili daŭrigis la fosadon. Laŭ rakonto de la 19-a jarcento, la fosado iris tra platformo de piceo je 30 m profunde sen trovi ion alian.
Kafo
En Ameriko kaj la cetero de la mondo
La nederlandanoj portis semojn al la Nederlanda Gujano kaj de tie al la najbara Franca Gujano. La unua plantejo en Brazilo stariĝis en 1727 el plantoj ŝtelitaj el la Franca Gujano spite sekurecpolitikon fare de la aŭtoritatoj koloniaj. La industrio de kafo en tiuj ĉiuj landoj dependis el la praktiko de la sklaveco, kiu estis nuligita en 1888.
En 1784 kapucenaj misiistoj alportis unuajn semojn da kafo al Venezuelo ekde Brazilo dum al Kolombio alvenis ekde la Francaj Antiloj. La unuaj kultivoj malgrandskale estis registritaj en la fino de la tempoj koloniaj, ĉefe en la departemento Magdalena, en 1785.
Kiam la kafo atingis la nordamerikajn koloniojn de Britio, ne havis dekomence tiom sukceson kiom en Eŭropo, ĉar la kolonianoj konsideris ĝin kiel povra surogato de alkoholo. Tamen, dum la Usona Milito de Sendependeco, la mendado de kafo pliiĝis ĝis la punkto ke la distribuantoj devis grupigi la malmultajn disponeblojn kaj suprenigi draste la prezojn; parte tio okazis pro malmulta disponeblo da teo fare de la britaj komercistoj. La konsumo de kafo ĉe la usonanoj pliiĝis dum la komenco de la 19a jarcento, post la Milito de 1812, kiu malhelpis la importadon de teo, kaj la granda mendado dum la Milito de Sendependeco, same kiel la multaj avancoj en teknologio por la prilaborado de tiu trinkaĵo plifortigis la kafon kiel ĉiutaga produkto en Usono.
En Kolombio la unuaj plantejoj mezgrandeskale estis registritaj en 1808 en Cúcuta kaj en 1813 Ignacio Ordóñez de Lara estis la unua kiu havis kultivejon enhavante kelkmiloj da kafarboj. En la regiono Kundinamarko Tyreel Moore en 1867 metis la unuajn kultivojn kaj Mariano Ospina Rodríguez en la departemento Antjokio. En la Departemento Caldas en la nune nomita kafa akso kolombia la responsuloj estis Eduardo Walker en jurisdikcio La Cabaña kaj Antonio Pinzón en Águila kaj por 1890 kafo jam estis la bazo de la regiona ekonomio. En 1886 Simón López etendigis ĝin al la urbo Pereira de kie eliris la etendo de la kultivo al zonoj de Kindio kaj de la Valo de Kaŭko.
En Hispanio, tre en kontakto kun ties iamaj kolonioj el Sudameriko, kaj fine de la 19a jarcento kaj komence de la 20a jarcento, la intelektuloj ekkunvenis en kafejoj, kelkaj el kiuj estas ankoraŭ veraj institucioj: kiaj la Kafejo Gijón (Madrido, 1888), Kafejo Novelty (Salamanko, 1905) aŭ la Kafejo Fornos (Madrido, 1907) inter aliaj.
Sed estis en Brazilo kie inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj plie disvastiĝis la kafoproduktado. La kafciklo estis periodo en la ekonomia historio de Brazilo, komenciĝanta en la mezo de la deknaŭa jarcento kaj finiĝanta en 1930, en kiu kafo estis la ĉefprodukto de la brazila ekonomio. La kafciklo sukcedis la oran ciklon, kiu finiĝis post kiam la minejoj elĉerpiĝis kelkajn jardekojn pli frue, kaj metis finon al la ekonomia krizo generita de tiu malkresko. Kafo estis alportita al Brazilo en 1727, sed ĝi neniam estis produktita grandskale, estante kultivita plejparte por hejma konsumo. Ĝia produktado postrestis bone malantaŭ tiu de aliaj produktoj. Kafo nur altiĝis pro favora interna kaj ekstera scenaro, kiu igis ĝian plantadon avantaĝa.
Kafproduktado rapide disvolviĝis dum la 19-a jarcento, tiel ke de la 1850-aj jaroj ĝi jam respondecis pri preskaŭ duono de brazilaj eksportaĵoj. La centra-suda regiono estis elektita por plantado ĉar ĝi ofertas la plej taŭgajn klimatajn kondiĉojn kaj ĉar ĝi havas la plej taŭgan grundon, laŭ la bezonoj de la kafarbo. La unua granda kultivita regiono estis la Vale do Paraíba, kaj la laboro en la kampoj estis farita per sklavlaboro. Kun la dekadenco de ĉi tiu regiono, kafo estis prenita okcidente de San-Paŭlo, kie ĝi trovis sian duan ĉefan kultivejon. Senpaga laboro komencis esti uzata tie, precipe tiu de eŭropaj enmigrintoj (plejparte italoj) kiuj grandnombre alvenis en la landon fine de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a. La kafciklo lasis profundajn markojn sur la lando, kaj ĝiaj sekvoj estas ankoraŭ percepteblaj hodiaŭ. Estis dum tiu periodo ke la ŝtato San-Paŭlo atingis la politikan kaj ekonomian superecon kiun ĝi ĝuas hodiaŭ. Kafo ankaŭ donis fortan impulson al industriigo, fervojkonstruado kaj urbigo.
Sociologio
En ĵusa studo (sube referenco) oni konsideras diversajn sociologiajn aspektojn de la gravo de kafo en la nunaj modernaj socioj; ekzemploj estas jenaj:
Tutmonda produktado
En 2011 Brazilo estis la monda gvidanto en produktado de verda kafo, sekvita fare de Vjetnamio, Indonezio, Etiopio kaj Kolombio. Arabkafaj semoj estas kultivitaj en Latin-Ameriko, orienta Afriko, Arabio, aŭ Azio. Robusta kafsemoj estas kreskigitaj en okcidenta kaj centra Afriko, ĉie en sudorienta Azio, kaj iagrade en Brazilo.
Semoj de diversaj landoj aŭ regionoj povas kutime esti distingitaj per diferencoj en gusto, aromo, korpo (teksturo), kaj acideco. Tiuj gustaj karakteroj estas dependaj ne nur el la kreskanta regiono de la kafo, sed ankaŭ el genetikaj subspecioj (variaĵoj) kaj pretigo, respektive procezado. Variaĵoj estas ĝenerale konataj pro la regiono en kiu ili estas kreskigitaj, kiaj ekzemple kolombia, java kaj kona (el Havajo).
Importado
La landoj kafimportantaj kiuj formas parton de la Internacia Organizo pri Kafo estas la jenaj: Germanio, Aŭstrio, Belgio, Kipro, Danio, Hispanio, Estonio, Slovakio, Slovenio, Finnlando, Francio, Grekio, Hungario, Irlando, Italio, Japanio, Latvio, Litovio, Luksemburgio, Malto, Norvegio, Nederlando, Pollando, Portugalio, Ĉeĥio, Unuiĝinta Reĝlando, Svedio, Svisio, Usono kaj la Eŭropa Unio.
Ses entreprenoj akiras preskaŭ la duonon de la monda produktado: Kraft, Nestlé, Procter & Gamble, Sara Lee, kaj la Federación Nacional de Cafeteros kaj Tchibo, kies jaraj vendoj generas enspezojn de ĉirkaŭ mil milionoj da dolaroj.
Konsumo
La jena tabelo montras la konsumon da kafo en kilogramoj laŭ persono kaj jaro de tiuj landoj kun konsumo supra al 5 kg/persono/jaro.
Justa komerco
Kafo estas unu el precipaj produktoj por la nomita Justa komerco. La etikedo Max Havelaar estis dediĉita dekomence al tiu produkto. Ĝi estis elektita kiel simbolo ĉar ĝi estas la plej eksportata produkto post petrolo kaj ĉar ties prezo estas fiksata en la borsoj de la internaciaj merkatoj, kvankam estas produktita ĉefe de malgrandaj kamparanoj kaj familiaj entreprenoj.
La aĉetantoj kiuj disponas el tiu etikedo engaĝiĝis al aĉetado de kafo je minimuma prezo kvankam la monda prezo estas malsupraj al tiu maksimuma limo (la aĉetoprezo sekvas la tipon de ŝanĝo de la merkato kiam tiu superas la maksimuman limon, kiel inter 1994 kaj 1997). Tiu minimuma prezo, kun antaŭfinancado de la rikoltoj kaj garantio de aĉeto dum kelkaj jaroj permesis al nombraj malgrandaj produktantoj plinomigi siajn vivkondiĉojn kaj ne resti en mizero dum la krizo de kafo de 1997 kiam la enorma falo de la borsoj (-65%), kaŭzita de superproduktado, lasis la aĉetprezon sub la produktokosto.
La etikedo de justa komerco garantias ankaŭ la pagon de kroma mono por disvolvigo dediĉota al la starigo de nutraj, sanaj aŭ edukaj programoj.
Alia tipo de produktado konsiderita pli etika estas la biologia agrikulturo. Kelkaj produktoj kombinas la regularojn kaj justakomercajn kaj biologiajn. Bedaŭrinde la prezo de la justakomerca kafo en disvolvigintaj landoj estas tro alta por la konsumanto.
Kafo kaj sano
Nuntempe studo publikigita en la scienca revuo Annals of Internal Medicine montras ke kafeto matene, post la tagmanĝo kaj en la mezo de la posttagmezo faras nenian malbonon al la sano. Male. La trinkaĵo preventas malsanojn de la koro, ekzemple infarkto kaj kora misritmo. La esplorado estis farita kun 129 miloj da personoj dum du jardekoj fare de la Aŭtonoma Universitato de Madrido, en Hispanujo. Por la virinoj, de kvar ĝis kvin tasoj potage reduktas la ŝancojn je 34%. Por la viroj, kvin tasoj signifas probablecon 44% malpligrandan.
Al alternativa medicino, multaj bonfaroj de kafeino estas kaŭze de sia kontraŭoksidiga ago, t.e. al sia kapablo batali kontraŭ la liberaj radikaloj, kiuj kaŭzas maljuniĝon de la ĉelaroj.
Literaturo
_
Stoiceni
Stoiceni [stojĉenj] (hungare: Sztojkafalva) estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Lăpuş. Administre ĝi apartenas al Târgu Lăpuş.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 431 loĝantojn (rumanoj); en 1992 164 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1589. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka).
192
En la jaro 192 post Kristo okazis, interalie:
Sándor Reményi (operkantisto)
Sándor Reményi [ŝAndor remEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Reményi Sándor estis hungara operkantisto, (baritono).
Sándor Reményi naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Reményi akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto, poste li plulernis en Romo. Hejmenveninta li apartenis al Reĝa Operejo de Budapeŝto inter 1940 kaj 1973, li debutis en 1941. Lia repertuaro konsistis el 70 operoj. Li ofte estis gastokantisto en operejoj aŭ koncertoj en Romo, Bruselo, Parizo, Londono kaj Vieno. Li ankaŭ instruis, en 1968 li estis ĵuriano en Hungara Televizio. Li ricevis premion en 1973.
Săcălășeni
Săcălășeni [səkələŝenj] (hungare: Szakállasfalva) estas komunumo en Rumanio sude de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 867 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 755 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1405, kiel Zakalosfalwa. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Coruia kaj Culcea.
Săcălășeni situas ĉe la rivero Lăpuș.
Mihály Székely (kantisto)
Mihály Székely [mihAj sEkej], hungare Székely Mihály estis elstara hungara operkantisto (baso).
Mihály Székely naskiĝis, kiel Spagatner Mihály la 1901 en Jászberény - mortis la  1963 en Budapeŝto.
Biografio
Mihály Székely devenis el juda familio. Li frekventis lernejojn en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en 1920, tiam li kantadis popolkantojn. En 1922 li aliĝis al trupo de Reĝa Operejo de Budapeŝto, dume li kantadis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Italio kaj Aŭstrio. Dum la 2-a mondmilito li kaŝiĝis, poste li ricevis rolojn en Novjorko. Hejmenveninta li rajtis vojaĝi precipe en la socialismaj landoj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1955, en 1950 ankaŭ alian premion. Li estis ankaŭ framasono.
Sturmfedersches Schloss
La Sturmfedersches Schloss aŭ kastelo Sturmfeder estas kastelo en la komunumo Dirmstein, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La kastelo estas plejparte baroka, sed jam montras elementojn el la novklasikismo. La Michelstor (pordego de Mikaelo) kiu estas la signo de la komunumo troviĝas en la muro de la kastela placo (Schlossplatz). La kastelo staras sub monumentprotekto.
Situo
La kastelo situas ĉe la kastela placo (Schlossplatz) en la historia kerno de la iama Oberdorf de Dirmstein. Kastelo kaj Michelstor dividas la kastelan placon. Hodiaŭ ĝi servas kiel foira kaj festo-placo. Apudas la baroka preĝejo de Sankta Laŭrenco, la Spitalhof, la malnova urbodomo kaj la „Franz Rothermels Haus“.
Tl
La literkombino havas plurajn signifojn:
(52702) 1998 FR71
(52702) 1998 FR71 estas asteroido de la ekstera asteroida zono ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Esko Nikkari
Esko NIKKARI (1938–2006) estis finna aktoro. Li aktoris en pli ol 70 filmoj. La unua filmo estis Arvottomat (1982) kaj la lasta Elämän veistos (2006). Li aktoris ankaŭ en televidaj serioj. En teatro Nikkari aktoris unue en Vaasa, poste en Jyväskylä, Oulu kaj Helsinko. En Helsinko li aktoris almenaŭ en 3 teatrejoj. Li ricevis premion Jussi en 1991. Li mortis je malsaneco en 2006.
Induktema meleagro
Meleagro induktema estas objekto de metaforo elpensita de Bertrand Russell kaj profitita de Karl Popper celanta refuti la pretendojn de valideco de la induktema inferenco de la elnombrado-kazoamasiĝo, kardino de la tradicia empirismo de filozofoj kiel Francis Bacon kun John Stuart Mill, kaj de la disertacioj de la Viena Rondo kreiĝinta en la unua duono de 20-a jarcento kun la partopreno de logikaj pozitivistoj kiel Otto Neurath kaj Rudolf Carnap).
Konsideroj
Malgraŭ la granda kvanto de kazoj listigitaj dum la indukta rezonado, ekzistas nenio garantianta, ke la venonta kazo eniros eĉ mem la inferencon kuraĝe inokulitan pro la ĉeno de observoj, ĉar la eksperimentoj kaj la spertoj dum la disvolviĝo de la induktema rezonado nenio garantiis, ke la sekva kazo obeos la principon establitan: fakte, la eksperimentoj kaj cirkonstancaj kazoj estas senfinaj nombre kaj tipologie. La indukto baziĝas sur senfundamenta antaŭjuĝo pri la realo.
La sola scienca metodo valida estas metodo de la falseblaj observoj kiuj allasas la devon por la esploristo formuli siajn observojn tiamaniere ke ili aperu kaj estu falseblaj, nome dementeblaj, refuteblaj, opone al la asertoj kontroleblaj taksataj sencohavaj de tradicia empirismo malprave deduktanta el indukto.
Karl Popper anstataŭas la ideon pri scienco bazita sur la kutimo de la nombra akumulo per la ideo pri la kuraĝaj konjektoj kaj daŭra esploro pri la eraro cele al la vero, kiu elstarigas reguligan idealon.
Ahlam Mosteghanemi
Ahlam (aŭ Ahlem) Mosteghanemi (أحلام مستغانمي), estas verkistino el Alĝerio kiu estis nomita "la plej bone konata arablingva romanistino en la mondo". Ŝi estis Artisto por Paco de Unesko.
Biografio
En la 1970-aj jaroj, post la murdoklopodo dum la puĉo de Boumediene, kaj la sekva hospitaligo de ŝia patro kiu estis estinta elstara figuro de la reĝimo pri edukado kaj disdonado de tero al malriĉuloj, kiu same estis celita, Ahlem, kiel plej aĝa filo, ekprenis la respondecon vivteni la familion pere de radioprogramoj. Kiam ŝi estis 17jaraĝa, ŝi iĝis populara en Alĝerio pere de poezia programo Hammassat (Susuroj) en nacia radio.
Publikigante en 1973, Ala Marfa al Ayam, Ahlem iĝis la unua virino kiu publikigis kompilon de poezio en araba, kio metis ŝin en malfacila kaj neveturita vojo. Ĝi estis sekvita en 1976 de la publikigo de Al Kitaba fi Lahdat Ouray (Verko en momento de nudeco). Tiam ŝi estis parto de la unua generacio kiu akiris la rajton studi en araba post pli ol unu jarcento de malpermeso fare de la franca kolonireĝimo.
László Laczina
László Laczina [lAslO lacina], laŭ hungarlingve kutima nomordo Laczina László estis hungara reĝisoro, teatrestro, bakisto. Lia familia nomvarianto estis Lacina.
László Laczina naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Origine László Laczina estis bakisto, sed li akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1964. Lia ĉefinstruisto estis Kálmán Nádasdy. Post la diplomo li reĝisoris en Teatro Gárdonyi Géza, inter 1966-1971 li estis teatrestro en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), poste inter 1971-1978 li denove reĝisoris en migra teatro. En 1978 li pensiuliĝis.
István Nádai
NÁDAI István [pr. na:dai] Niedermann estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Nagykároly la 12-an de novembro 1910 kaj mortinta en Satu Mare la 29-an de januaro 1959.
Lia kariero
István Nádai debutis kiel infanaktoro, poste li ludis en amatoraj trupoj. Li fariĝis profesia aktoro en 1954 en Baia Mare.
Salmonelozo
Salmonelozo estas infekto el bakterioj (Salmonella). La plej multaj homoj infektitaj de Salmonelozo evoluigas diareon, febron, vomadon, kaj abdomenajn konvulsiojn 12 al 72 horojn post infekto. En la plej multaj kazoj, la malsano daŭras 4 al 7 tagojn kaj la plej multaj homoj resaniĝas sen traktado. Tamen, en la kazoj de iuj homoj la diareo povas esti tiel akra ke la paciento iĝas danĝere senakvigita kaj devas esti portataj al hospitalo. Ĉe la hospitalo, la paciento povas ricevi intravejnajn fluidojn por trakti la senakviĝon, kaj medikamentoj povas esti donitaj por kontraŭi simptoman krizhelpon, kiel ekzemple febroredukto. En akraj kazoj, la salmoneloza infekto povas atingi de la intestoj la sangofluon, kaj poste aliajn korperojn, kaj povas kaŭzi morton se la persono ne estas traktata senprokraste per antibiotikoj. Maljunuloj, beboj, kaj tiuj kun difektitaj imunaj sistemoj pli evoluigas supozeble seriozan malsanon. Kelkaj homoj ĝenitaj per salmonelozo poste travivas reaktivan artriton, kiu povas havi long-daŭran, malfunkciigajn efikojn. Ekzistas malsamaj specoj de Salmonelozo, inkluzive de Salmonella bongori kaj Salmonella enterica.
(15772) 1993 FW34
(15772) 1993 FW34 estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Kontrasto
Pri bildoj kontrasto estas difinita kiel la relativa diferenco en intenseco inter unu punkto de bildo kaj alia aǔ la cetero de la bildo. Simpla ekzemplo estus la kontrasto inter objekto de konstanta brilo sur fono de konstanta brilo. Se ambaǔ surfacoj havas la saman brilon, la kontrasto estos nulo kaj se la aro estas en grizaj tonoj, la objekto estos kaj fizike kaj percepte nedistingebla el la fono. Se oni pliigas la diferencon en brilo, la objekto estos percepte distingebla el la fono post la atingo de la sojlo de kontrasto, kiu estas ĉirkaǔkalkulita je 0,3 % de diferenco.
Pli mallarĝe, oni povas paroli pri kontrasto inter abstraktaj konceptoj, ekzemple roluloj en fikcio, partoj en la strukturo de artaĵo ktp.
Aŭdvida
Aŭdvida estas la koncepto kiu kunigas ion aǔdan kun io vida (bildo kaj sono).
La esprimo "aŭdvida arto" ekuziĝis en Usono en la 1930-aj jaroj pro la apero de la sonkino. Tamen, ĝi estis teoriigita en Francio dum la 1950-aj jaroj kiel referenco al la teknikoj de samtempa disvastigo. Ekde tiam la koncepto pliampleksiĝis kaj aperis la substantiva termino aŭdvidaĵo. En la fako de la amaskomunikiloj, oni parolas pri aŭdvida lingvaĵo kaj aŭdvida komunikado.
Tio aǔdvida povas ekzisti laǔ tri diferencaj vojoj, nome natura, parte teknika kaj tute artefarita.
En aŭdvidaĵo oni perceptas la realon pre la kvin sentoj sed la vidkapablo kaj la aǔdkapablo estas la protagonistoj en la komunikado kaj interpretado de la realo. Kaj la vidkapablo kaj la aǔdkapablo perceptas en difinita tempo kaj spaco.
Kelkaj ekzemploi de la "aŭdvidaj artoj" estas kino, teatro, danco ktp.
Dubenzila fosfito
Dubenzila fosfito aŭ dubenzila fosfonato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la benzila alkoholo kaj fosfita acido. Ĝi estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Dubenzila fosfito posedas 14 karbonatomojn, 14 hidrogenatomojn, 1 hidrogenatomon kaj 1 fosforatomon. Dubenzila fosfito uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de fosfitaĵoj.
ZH
ZH havas diversajn signifojn:
Cascinette d'Ivrea
Cascinette d'Ivrea estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Chiaverano, Burolo kaj Ivrea.
Dardano
Dardano (helene Δάρδανος, latine Dardanus) estis en la helena mitologio fondinto de la popolo aŭ tribo de Dardanoj, mita antaŭulo de la trojaj regantoj.
Lia origino estas interpretata diversmaniere, sed superas versio, ke li estas filo de la plej alta dio Zeŭso. Lia patrino estis Elektro. Ŝi estis unu el la Plejadoj kaj oni diras pri ŝi, ke ŝia lumo estas la malplej forta, onidire pro ŝia funebro pro pereo de Trojo.
En plua generacio la familiaro dividiĝis en du branĉojn.
Ruzizi
La rivero Ruzizi (ankaŭ foje literumita Rusizi) longas 104 km. Ĝi estas la ununura defluanto de la lago Kivuo (altitudo 1500 m) kaj unu el la alfluantoj de la lago Tanganjiko (altitudo 770 m).
Dardano
Poste pro bela Helena eksplodis longedaŭra dekjara Troja milito, en kiu grekoj Trojon forbruligis kaj detruis. Per tio finiĝis longa regado de la signifa familiaro. Anĥiza filo Eneo forkondukis Dardanojn kaj fuĝantojn el Trojo malproksimen okcidenten. Ili lokiĝis en Italio kaj fondis tie novan urbon, antaŭanton de la urbo Romo.
Nomo de la mita reganto Dardano estas ĝis nun viva. Laŭ li oni nomas Dardanelojn, markolon inter Eŭropo kaj Malgrand-Azio, kiu pli frue, en mitaj tempoj, estis nomata Helesponto, do Maro de Helo, memore al malgranda Helo, kiu en ĝi dronis, kiam ŝi falis el la ora virŝafo, kiu portis ŝin kaj ŝian fraton Frikson en foran  Kolĉidon.
Ruzizi
Irvojo
La Ruzizi defluas el la suda parto de la lago Kivuo. Ĝia deklivo estas plej kruta en la unuaj 40 kilometroj. Unue la rivero estas parto de la landlimo inter la Demokratia Respubliko Kongo kaj Ruando kaj sekve inter la Demokratia Respubliko Kongo kaj Burundo. Ĝi fluas suden ene de la orientafrika Rifto kaj enfluas en la Tanganjikon. Alfluantoj de la Ruzizi estas la Nyamagana, Muhira, Kaburantwa, Kagunuzi, Rubyiron kaj Ruhwa, inter aliaj.
Ok kilometrojn antaŭ la enfluo la Ruzizi dividiĝas en du brakoj. La pli mallarĝa okcidenta brako transportas nur dekonon de la tuta kvanto da akvo kaj estas la landlimo inter la Demokratia Respubliko Kongo kaj Burundo. La pli larĝa orienta brako estas la precipa alfluanto de la lago. La Ponto de la konkordo (Bridge of Concord), la plej longa ponto de Burundo, transiras la riveron proksime de ĝia enfluejo.
Dardano
Transprenita kaj malstrikte tradukita de
http://cs.wikipedia.org/wiki/Dardanos
Ruzizi
Akvenergio
En la jaro 1958 ĉe la defluo el la lago Kivuo estis konstruita baraĵo por elektrejo, kiu modifas nivelon kaj fluokvanton de la rivero. La elektrejo Ruzizi I disdonas elektron al la urboj Bubanza kaj Kigoma. La kvanto da produktita elektra energio egalas al proksimume 148 GWh jare. En la jaro 1989 estis konstruita alia centralo nomata Ruzizi II. Nuntempe la produktita elektro ne sufiĉas por la bezonoj de la ĉirkaŭanta loĝantaro kaj pro tio estas planata la konstruo de la tria centralo Ruzizi III 25 km laŭfluen.
Faŭno kaj flaŭro
En la rivero kaj la riverborda areo vivas kelkaj reptilioj inkluzive de marĉserpentoj kaj nilaj krokodiloj. Inter la lastaj estas ankaŭ la sufiĉe konata krokodilo Gustave taksita esti proksimume 6 metrojn longa kaj pezi proksimume 900 kilogramojn. Laŭdire ĝi mortigis kaj manĝis multajn homojn.
Marĉkanejoj estas oftaj laŭ la malsupra parto de la rivero. Proksime de la enfluejo, la riverbordaj marĉoj estas ĝis 3 kilometrojn larĝaj. La suma areo de la marĉoj en Burundo estas taksata je 12,000 hektaroj kun kanoj variantaj en alteco de 2 ĝis 4 metroj, depende de la grado de inundo. Loĝantoj uzas la kanojn por tegmentado kaj aliaj hejmaj celoj.
Baziliko de Sankta Antonio (Padovo)
La baziliko de Sankta Antonio (itale: Basilica di Sant’Antonio, regione ofte nur Basilica del Santo aŭ simple Santo) en Padovo estas unu el la plej famaj kaj vizitataj sanktejoj de Italujo. Ĝi apartenas al la tutmonde ok internaciaj sanktejoj. Ĝi estas papa baziliko kaj malgranda baziliko. Ĝi estas la unua granda preĝejo kun volboj en la iama venecia respubliko kaj ekestis inter 1232 kaj proksimume 1310 laŭ romanika-gotika stilo, por enpreni la tombejon de Sankta Antonio de Padovo (mortinta 1231 en Arcella, nuna urboparto de Padovo).
NGC 3644
NGC 3644 (aliaj indikoj — IC 684, UGC 6373, MCG 1-29-37, ZWG 39.139, PGC 34814) estas galaksio en konstelacio Leono.
Baziliko de Sankta Antonio (Padovo)
Historio
Dum la vivotempo de Antonio ĉe la placo de la nuna preĝejo staris malgranda kapelo konsekrita al la Dipatrino, kiu fariĝis laŭ volo de Antonio lia origina entombigejo. Apud ĉi tiu kapelo oni en 1229 komence starigis monaĥejon, kiun fondis verŝajne Antonio mem. Mallonge post la morto de Antonio oni en 1232 ekkonstruis, por starigi tombopreĝejon konforman al li, la unuan parton de la baziliko. Unue oni konstruis malgrandan ununavan franciskanan preĝejon kun mallonga absido; nur pli malfrue alkonstruiĝis la du flankaj navoj, la multaj kapeloj, kupoloj kaj turoj. La originan kapelon oni enigis surloke de la nuna Kapelo de la Nigra Madono en la maldekstra transversa domo en la bazilikon. Post finkonstruo de la ĥorejo proksimume 1310 la preĝejo estis preta. Inter 1690 kaj 1737 oni almetis ĉe la kapo de la ĥorejo kupolkronatan Trezorkapelon laŭ planoj de Filippo Parodi. En la 19-a jarcento la preĝejo estis riparata, je kio oni forigis barokaĵojn.
Fasado kaj arĥitekturo
La baziliko longas 118 metrojn kaj larĝas 32,5 metrojn, la mallonga transversa domo larĝas 55 metrojn. La plej granda interna alteco estas 38,5 metrojn. La preĝejo havas trinavan laŭlongan domon, plurlateran ĥorejon, ĥorĉirkaŭirejon kaj absidokapelaro en la oriento. Laŭlonga domo kaj larĝa transversa domo estas laŭ tipa stilo de italaj preĝejoj de almozantaj ordenoj. Ĉirkaŭirebla ĥorejo, absidokapelaro (simile la San Francesco en Bolonjo) kaj la intera navero enigita en la transversan domon estas francostilaj.
NGC 3644
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Baziliko de Sankta Antonio (Padovo)
Fasado kaj arĥitekturo
La fasado 37 metrojn alta kaj 28 metrojn larĝa estas la plej malnova parto de la preĝejo. Ĝi konsistas el ruĝaj brikoj kun romanika-lombarda rondarka friso kiel gablo-finaĵo. Kvin tegaj arkaĵoj kun murbordaj ornamaĵoj de la malsupra fasado kun gotikaj pintarkoj portas la romanikan galerion kun malferma balustrado je duona alteco de la fasado. Ties arkaĵoj baziĝas sur kapiteloj de malfruromanika kaj bizanca stilo. Supre gotika fenestrorozo inter du fenestroparoj ornamas la gablon, kiun kronas sonoriltureto. Tiel nur la fasado unuigas veneciajn-bizancajn, lombardajn romanikajn kaj gotikajn elementojn. La bronzopordojn produktis en 1895 Camillo Boito. Super la ĉefenirejo troviĝas duoncirkloforma bildo prezentanta Antonion kaj Bernardinon de Sieno kun la monogramo de Kristo. Estas kopio laŭ veko, kiun en 1452 faris Andrea Mantegna, kaj kies originalo troviĝas en la Museo antoniano di arte sacra. La statuo de Antonio supre de ĝi estas ankaŭ kopioj de originalo de Rinaldin de Puydarrieux el la 14-a jarcento, troviĝanta ankaŭ en la Museo antoniano di arte sacra.
Ok kupoloj similaj al la kvin-kupola sistemo de la katedralo Sankta Marko en proksima Venecio, du graciaj, seslateraj sonorilturoj altaj 68 metrojn kaj du minaretecaj turetoj estas tipaj distingiloj de bizanca arĥitekturo. La anĝelo sur la konusforma kupolo super la navokruciĝo tronas je alteco da 72 metroj. Du pliaj fenestrorozoj ĉe la flankoj de la altaltaro lumigas la preĝejan internon.
Ĝonghuo
Ĝonghuo (中胡, pinjine: zhōnghú) estas ĉina arĉa kordinstrumento de Huĉjina familio kun sufiĉe malalta sono. Ĝi estas inventita en 20-a jarcento kaj en Ĉina orkestro havas aldan voĉon, analoge al Eŭropa violo.
Ĝonghuo aspektas simile al erhuo, sed estas iomete pli granda. La antaŭa flanko de sonkesto estas kovrita per haŭto de iu serpento, plej tradicie de pitono. La akustika distanco inter du kordoj de instrumento estas unu kvinono. En orkestro uzatas du variantoj de agorodo na kordoj: A kaj E aŭ G kaj D.
999 Zachia
999 Zachia estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo honoras la hungaran-germanan astronomon János Ferenc Zách.
Eksteraj ligiloj
Lista de asteroidi
Mixtla
Mixtla estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas San Francisco Mixtla.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2164 loĝantojn. El tiuj estas 1015 viroj kaj 1149 virinoj. La komunumo havas surfacon de 16.58 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 54′ norda latitudo kaj 97° 54′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2080
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21097a.htm
Givors
Givors estas franca situanta en teritoria kolektivumo de Metropolo Liono, departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Givordins.
AFC Ajax
EuropAmsterdamsche Football Club Ajax, mallonge AFC Ajax, estas nederlanda futbala klubo, kun sidejo en Amsterdamo. Kune kun la kluboj Feyenoord Rotterdam kaj PSV Eindhoven ĝi estas unu el la tri gvidaj futbalaj kluboj en Nederlando. La profesia vira futbala teamo pli ofte gajnis la nacian ĉampionecon ol iu alia klubo, kaj ekde ties fondiĝo en 1956 seninterrompe apartenas al la plej alta nederlanda ligo de futbalo, nomata Eredivisie.
La klubaj koloroj estas: ĉemizo blanka kun vertikala ruĝa trabo meze, ŝortoj blankaj.
La anoj de la unua profesia vira futbala teamo de la klubo neoficiale nomatas Godenzonen ("diaj filoj") kaj Joden ("judoj").
La nomo de AFC Ajax venas greka heroo Ajax "la granda". Lia vizaĝo staras sur la emblemo. La plej bona ludento estas Johan Cruiff. AFC Ajax havas venkis la Eŭropa titolo unu tempo en 1995.
Santa Maria (Suda Rio-Grando)
Santa Maria, prononco: /ˈsɐ̃.tɐ maˈɾi.ɐ/, en Esperanto: Santa-Mario, estas municipo kaj universitata urbo de la brazila ŝtato (aŭ federaciero) Suda Rio-Grando, kiu havis 261.031 loĝantojn en 2010.
Esperanto-movado
Tie estas gastiganto de Pasporta Servo.
Myslík
Myslík (Mislik) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Palkovice en distrikto Frýdek-Místek. Ĝi troviĝas okcidente de Palkovice. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 262 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Ponoro
Ponoro estas la preciza truo en dolino aŭ uvalao. Tiuj tri fenomenoj aperas en karstaj regionoj, ekzemple en Ĵuraso. Dolino estas unu funelforma ujo. Uvalao estas pluraj dolinoj, kiuj kuniĝis. Ponoro estas la malaperpunkto de la akvo / rivero.
Myslík
Myslík estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,66 km².
Zoltán Bicsok
BICSOK Zoltán (biĉok) estas rumanihungara historiisto naskita en Miercurea Ciuc la 14-an de februaro 1976.
Studoj
Bicsok finis siajn studojn en la UBB de Kluĵo en 1998
Laborloko
Li laboras en la arkivejo distrikta de Miercurea Ciuc.
Malpruvebleco
Malpruvebleco - laŭ iuj naciaj lingvoj nomata ankaŭ falsebleco aŭ refutebleco, kvankam tiuj nomoj en Esperanto estas simile ambiguaj kiel la kapvorto - estas esprimo kaj koncepto, konsiderataj gravaj en epistemologio kaj enkondukitaj de Karl Popper: Laŭ li teorio povas esti konsiderata scienca, nur se ĝi permesas, ke eĉ unusola observaĵo kaj sperto nekongrua kun la konsiderata teorio, krizigu la teorion mem. La en Esperanto iom misgvida nomigo "falsebleco" baziĝas je la verba termino «falsi» kiu en Esperanto havas la ĝeneralan signifon «trompi», dum ĉi tie celiĝas la signifo «ebleco esti refutata kiel erara». Ekzemple, la aserto «ĉiuj cignoj estas blankaj» povus esti malpruvata (do pruvata malvera) aŭ refutata se oni observas unusolan cignon nigran.
Aserton malpruveblan aŭ refuteblan eblas taksi scienca, sed nur ĝis kiam troviĝos kontraŭ-ekzemplo al tiu aserto, por kiu la aserto ne validas.
Male, aserto nemalpruvebla aŭ nerefutebla (laŭ logiko) estas konsiderata nescienca.
Tiun koncepton Karl Popper aranĝis opone al la teorio de kontrolo de la signifo subtenata de pozitivismo logika kaj marksismo, ĝin igante grandan protagoniston en la historio de sciencoj kaj filozofio de scienco. Ĉi tie la termino «kontrolo» signifas esplori ĉu la nova kazo havas la karakterizojn de la teorio (ĉu verismo aŭ konstatismo? ).
Laŭ Karl Popper, ĉiuj scienca teorio havas nur tian karakteron.
Historio de la koncepto
[[Dosiero:GuidoReni_MichaelDefeatsSatan.jpg|eta|Eĉ se oni akceptas, ke anĝeloj ekzistas, la frazo "Ĉiuj anĝeloj havas grandajn flugilojn"
ne estas malpruvebla, ĉar kvankam eblas konstati la foreston de grandaj flugiloj, neniu teknologio (sendepende de la ĉeesto de flugiloj) ekzistas por identigi ĉi tiujn anĝelojn.]] La vorto-koncepto nomebla «malpruvebleco» aŭ pli simile al alilingvaj nomoj «refutebleco» aŭ «falsebleco» naskiĝis el verkoj de Karl Popper, kiu ĉirkaŭ 1930 uzis la anglan vorton «falsification», kiu rilate Esperanton estas, en tiu ĉi kunteksto, falsa amiko ĉar en la angla kaj en diversaj aliaj lingvoj (ekzemple en la itala kaj franca) ĝi signifas «kaŝi la veron aŭ ĝin aliigi», sed ne celas «eblecon esti trompe kopiata». Pro tio oni oscilas inter la nomiĝoj «malpruvebleco», «falsebleco» aŭ «refutebleco». La tempo kaj la uzo montros la preferon. Ekvivalenton al tiu lasta termino uzis Popper mem en sia traduko al la franca (réfuter, réfutation kaj ties devivaĵoj).
Jen okaza lia sperto el kiu vidiĝas la senco kaj pravigo de la nova priscienca teoria metodo. Li rakontas, ĉerpante el siaj spertoj en la kampo de psikoterapio, ke epoke de sia kunlaboro kun Alfred Adler, unu el la grandaj teoriuloj de psikoanalizo, li mem troviĝis antaŭ la kazo de infano kies psika konfliko ŝajne ne klarigeblis per la bazaj principoj de la Adlera psikologio. Li submetis al Adler la problemon kaj tiu ĉi, spite de la surprizo de la filozofo, sukcesis liveri por la kazo interpreton tute Adleran ĉiuaspekte. Al la demando de Popper kiel Adler sukcesis enirigi la netipan kazon en la fluejon de sia psikologia teorio, Adler respondis: “Danke al mia sperto pri mil kazoj kiel tiu ĉi...” kiu nun, konkludis Popper, fariĝis la mila kaj unu. El tiu epizodo kompreniĝas, ke Popper deduktis sian kriterion de scienceco ankaŭ el sia sperto en la praktika kampo, kaj ĝin senenestigis el la psikoanalizaj teorioj plene laŭmodaj en la unua duono de la 20-a jarcento. El tio devenas ankaŭ ke, vidpunkte de la kritika raciismo de Popper, la psikoanalizo ne konsideriĝus teorio kontrolebla (malpruvebla), sed nur metafiziko pri la homa sinteno.
Por pli ekzakte komprenigi la novan koncepton, necesas distingi du malsamajn tipojn de asertoj: la aserto simpla, kies eventuala refuto estas afero de pera observo, kaj aserto kiu entenas ion de nesenpera konstato. Plej klare tiu distingo troviĝas ekspoziciita kaj traktita en la verkaĵoj de Imre Lakatos kaj Alan Chalmers.
La refuto de aserto simpla baziĝas nur sur konstato, ekzemple «tiu ĉi estas cigno blanka», kies analizo sciigas:
Estas «A» kiu estas «cigno» kaj «blanka».
La dua havas jenan kategoriiĝon:
Se tiu estas cigno, kaj estas blanka, tiam ĉiuj «cignoj» estas blankaj.
Por pruvi la malveron de tiu frazo necesas trovi, aŭ motivite aserti, ke troviĝas cigno malsamkolora. La pruvo je malvereco aŭ refuto de Popper aplikigaxs el tiu dua tipo de aserto.
Esenco de la Poppera principo
La kriterio de pruvado je malvero (aŭ refutado) asertas ke iu teorio por esti kontrolebla, kaj pro tio scienca, devas esti «pruvebla malvera»: laŭlogikaj vortoj, el la bazaj premisoj devas esti deduktebaj la kondiĉoj ke almenaŭ eksperimento kapablas, eventuale, demonstri ĝin tute malvera sub la pruvo de la faktoj, laŭ la logika procedo de la modus tollens (foriga maniero, laŭ tiu modelo: se el A dedukteblas B, kaj se B estas erara, tiam ankaŭ A estas erara). Se teorio ne posedas tiun karakteron ne eblas kontroli la validecon de ĝia enhavo informa rilate la realon kion ĝi pretendas priskribi.
Kiel substrekas Karl Popper, se teorio aŭ hipotezo ne povas esti submetita al kontrolo kiu povus ĝin pruvi malvera aŭ refuti, tiam la teoriulo kiu ĝin proponis povas sugesti, startante el ĝi, kiun ajn koncepton sen iu ajn eblo de kontraŭparolo: la komenca hipotezo povas nin konduki al iu ajn konkludo sen neniu eblo ĝin refuti.
Graveco de la kriterio
La alpreno de la kriterio de pruvado je malvero kaŭzas ŝanĝon en la koncepto pri la scienca metodo. Unue, malpruvebleco (filozofio de la scienco bazita ĝuste sur la koncepto de la malpruvebleco) implicas deduktivismon: la scienco procedas laŭ konjektoj, el kiuj dedukteblas sekvoj, kiuj povas sin montri malpravaj malpravigante la konjektojn mem (el tio titolo de grava verko de Popper Conjectures and Refutations).
Kiel oni vidas, ĉi tie estas atakita kaj ekskludita la indukto amasiganta kazojn en mensa eksperimento laŭ la priskribo sugestata de la fama induktema meleagro; kaj estas ankaŭ atakita la indukto per ekskludo (“kiam vi estas elimininta ĉion neeblan, kio restas, sendepende de sia neprobableco, devas esti la vero!), se veras, laŭ la Poppera doktrino, ke la teorioj formuleblaj estas laŭprincipe senfinaj. Kunligita al deduktivismo estas la metologia ordono de la falsado: oni devas klopodi krei teorion falseblan por provi elimini la eraron kaj ĝin korekti.