cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pierre Bovet
Pierre BOVET (naskiĝis la 5-an de junio 1878 en Grandchamp, mortis la 2-an de decembro 1965 en Boudry) estis svisa pedagogo, psikologo kaj esperantisto. Li estis direktoro de la Pedagogia Instituto J. J. Rousseau en Ĝenevo, el kio sekvis la Internacia Buroo pri Edukado.
Lia filo Daniel Bovet ricevis en 1957 la nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino. Daniel Bovet parolis denaske Esperanton.
(33753) 1999 RW42
(33753) 1999 RW42 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la far'de la teamo de la Observatorio de Črni Vrh en la vilaĝo Črni Vrh, apud Idrija (Slovenio).
Nădejdea
Nădejdea [nədeĵdja] (hungare: Ajnád) estas vilaĝo en Rumanio administracie apartenanta al Mihăileni (Harghita). En 1992 ĝi havis 683 loĝantojn, el kiu 676 hungarojn.
Flavaŝultra iktero
La Flavaŝultra iktero (Icterus cayanensis) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. La Moriĉa iktero, iam konsiderata distinga specio (I. chrysocephalus) estas nune lokata ĉi tien kiel subspecio.
Ĝi troviĝas en centra Argentino, norda kaj orienta Bolivio, Brazilo ĉefe sude de Amazono, Kolombio, Gujanoj, Paragvajo, orienta Peruo kaj Urugvajo.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj, sekaj arbustaroj, kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
(18894) 2000 GF42
(18894) 2000 GF42 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Flavaŝultra iktero
Temas pri specio ĝenerale nigra kun iom da malhelbruna nuanco ĉe flugiloj kaj tre rimarkindaj flavaj makuloj en ŝultroj (kio nomigas la specion en la komuna nomo) kaj ankaŭ en femuroj ĉe ia subspecio. Male al granda parto de ikteroj tiu ĉi specio montras multe pli da nigra koloro ol flava, dum ĉe multaj aliaj ikteroj la kombino estas pli ekvilibra. Tamen ne nur tiu ĉi specio havas tiujn menciitajn flavajn ŝultromakulojn.
Tiu specio estas kutime vidata sola aŭ en paroj aŭ kiel parto de aro. Ĝi kutime manĝas insektojn, sed ankaŭ suĉas nektaron.
Ĉina egreto
La Ĉina egreto (Egretta eulophotes) estas birdospecio el la familio de Ardeedoj nome ardeoj kaj pli precize minacata specio de egretoj el Orienta Azio, kio estas tialo por la komuna nomo.
Aspekto
La Ĉina egreto averaĝe estas 68 cm alta. La plumaro estas blanka dum la tuta vivodaŭro de la birdo kaj similas al tiu de la Malgranda egreto Egretta garzetta. For de la reprodukta sezono la beko estas malhela kun la baza parto karnokolora kaj la bridoj kaj kruroj flavecverdaj, dum la irisoj estas flavaj. Ĉiuj individuoj estas similaj en tiu sezono. En la reprodukta sezono la plenkreskuloj disvolvigas belegan kreston kiu estas foje ĉirkaŭ 11 cm longa. Ili disvolvigas ankaŭ longajn lanĉilformajn plumojn en brusto kaj dorsajn plumojn etende al kaj trans la vosto, similajn al tiuj de la Malgranda egreto. Ankaŭ la nudaj senplumaj partoj ŝanĝas, nome la beko iĝas brile preskaŭ oranĝa aŭ flava dum la bridoj turniĝas brilbluaj kaj la kruroj nigraj kun flavaj piedoj.
Distribuado kaj populacio
La Ĉina egreto reproduktiĝas sur malgrandaj insuloj ĉe la marbordoj de plej fore orienta Rusio, Koreio, kaj kontinenta Ĉinio. Ili iam reproduktiĝis en Tajvano kaj en la Novaj Teritorioj de Hongkongo kvankam la specio estas nune nur nereproduktanta vizitanto aŭ pasmigranto al tiuj landoj. Ĝi estas ankaŭ nereproduktanta pasmigranto aŭ vintranto en Japanio, Filipinoj, Vjetnamo, Tajlando, Malajzia Duoninsulo, Saravako, Singapuro, Indonezio kaj Brunejo. Plej gravaj vintrejaj areoj estas Orientaj Bisajoj, tio estas la insuloj Lejteo, Boholo kaj Cebuo en Filipinoj, kaj la ŝtatoj de Malajzio nome Saravako kaj Selangor kie vintras ŝajne el unu triono al duono de la monda populacio, baze sur la rezultoj de vintra censo entreprenita en 2004/2005. La totala populacio estas ĉirkaŭkalkulata je 2,600-3,400 individuoj. Dum la jardeko 2002-2012 ne estis grava malpliiĝo en la populacio de tiu specio, kaj estas ĵus malkovrataj kolonioj ĉe la marbordo de suda Ĉinio kio povas reprezenti nur plian observan klopodon, sed povus indiki ankaŭ realan kreskon en la populacio.
Ĝi estas klasita kiel Vundebla, kaj ties plej granda minaco estas habitatoperdo.
Habitato
For de la reprodukta sezono la Ĉina egreto loĝas ĉe neprofundaj tajdaj estuarioj, kotejoj kaj golfetoj, foje vizitante rizkampojn kaj fiŝlagetojn. Ĉiuj ĵusaj reproduktaj registroj estis el ĉebordaj insuloj.
Kutimaro
En Sudkoreio la unuaj revenantaj Ĉinaj egretoj, preskaŭ ĉiam jam en tutreprodukta plumaro, ekalvenas meze de aprilo. Ties unuaj aperoj estas en malgrandaj nombroj en ĉebordaj insuloj, ĉefe en ŝtorma vetero, kun enmigrado ĉirkaŭ meze de majo. La periodo de printempa migrado estas tiele sufiĉe mallonga, kaj plej birdoj supozeble alvenas en ties koreajn reproduktejajn koloniojn sen resti ie ajn laŭlonge de la Korea marbordo. La aŭtuna migrado okazas kiam multaj Ĉinaj egretoj aperas moviĝante suden laŭlonge de la okcidenta marbordo dum aŭgusto kaj septembro, antaŭ eliri al Koreo probable tra la sudokcidento de la duoninsulo tra la Flava Maro. Aliaj Ĉinaj egretoj probable moviĝas orienten rekte tra el golfeto Gjeonggi al la Duoninsulo Ŝandongo, kaj poste suben laŭ la ĉina marbordo. Dum aŭgusto kaj septembro 1998 oni faris du studenketojn ĉe plej el la okcidenta kaj suda marbordo de Suda Koreio kaj tiuj havigis kelkajn vidaĵojn en al supozata aŭtuna migrostrategio, kun ĉirkaŭ 475 Ĉinaj egretoj trovitaj inter la 18a de aŭgusto kaj la 2a de septembro, pliiĝante al 615 inter la 13a kaj la 28a de septembro. Plej troviĝantis nordokcidente de la golfeto Gjeonggi, kiu gastigas ankaŭ plej el la sudkoreaj reproduktantaj birdoj, sed oni faris kelkajn gravajn kalkulojn je kelkaj pliaj sudaj lokoj, ĉefe en la dua studenketo.
Manĝo
Tiu specio manĝas ĉe la tajdolinio, kie la akvonivelo estas sub 8 cm. Ties preferata tekniko konsistas je kuro rapida de flanko al flanko, havante flugilojn duonmalfermaj, agitante ilin. Tiele ili lanĉas bekofrapadojn al akvo kiel faras aliaj egretardeoj. Ĉe la vintrejoj, la birdoj kiuj restas ĉe mangrovejoj adoptas diferencajn kutimojn: ili ne malfermas siajn flugilojn por ĉasi kaj ne sekvas la tajdofluon kiam ĝi descendas. Ili manĝas malgrandajn fiŝojn, moluskojn, krustulojn (kraboj) kaj grandajn insektojn.
Reproduktado
Ne estas informoj pri pariĝadaj ceremonioj sed certe la longaj nuptaj plumoj ludas gravan rolon je tiaj ritoj. En Hongkongo, ovodemetado okazis dum la lasta semajno de aprilo kaj en Koreio, la reprodukta sezono okazas maje. Tiu specio reproduktiĝas en miksaj kolonioj. En Hongkongo, ili kuniĝas al la Malgranda egreto, la Bovardeo kaj al la Ĉina ralardeo.
La nesto estas konstruita el sekaj herboj, branĉetoj kaj bastonetoj. Ĝi kutime estas je 12 al 18 m supergrunde, ĉe pinto de granda arbo. La ovoj estas bluverdecaj kaj ĉirkaŭ 45 mm por 34. La ino demetas ĝenerale 3 al 5 ovojn kiuj estos kovataj dum 20 al 24 tagoj fare de ambaŭ gepatroj. En Nord-Koreio antaŭ ekprotektado, oni konsumis la ovojn pro konvinko ke ties konsumado plibonigas la haŭtobelon.
Konservado
La nuptaj plumoj de Ĉina egreto, kiel tiuj de aliaj egretoj estis ege menditaj por ornamo de virinaj ĉapeloj. Ili estis uzataj por tiu celo ekde almenaŭ la 17a jarcento sed en la 19a jarcento ĝi iĝis industria frenezo kaj la nombro de egretaj haŭtoj pasante tra komercistoj atingis milionojn. Tio ŝajne kontribuis al la malpliiĝo de ĉiuj el la blankaj specioj de la genro Egretta. La plej granda moderna minaco estas habitatoperdo kaj rekuperado de tajdaj kotejoj kaj estuaraj habitatoj, krom poluado.
Grammentin
Grammentin estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Verda ĉetio
La Verda ĉetio (Hylia prasina) estas specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, el kiuj tiu ĉi estas afrika genro kies ununura specio estas tiu.
László Passuth
László Passuth [lAslO paŝut], hungare Passuth László, Esperante Ladislao Passuth estis hungara verkisto kaj tradukisto.
Verda ĉetio
Ĝi montras tre rimarkindan superokulan helan strion el la beko al la kolflankoj. Ĝi elstaras ĉefe ĉar ambaŭflanke estas malhelaj traokula strio kaj suba bordo de griza krono. La vizaĝo kaj dorso estas olivecaj, kun verdaj nuancoj en flugiloj kaj vosto, kio nomigas la specion. La beko estas longa kaj iom subenkurvata.
László Passuth
Biografio
László Passuth frekventis mezlernejojn en Hungario, en Koloĵvaro (nuntempa Kluĵo (Rumanio), poste universitaton en Szeged. Inter 1919-1950 li laboris en banko, poste li estis profesia tradukisto. Li komencis sian karieron en la 1920-aj jaroj, tiam en Nyugat kaj en aliaj revuoj aperis lia prozo. Dum erao de Mátyás Rákosi li nur tradukadis, baldaŭe li verkis precipe historiajn verkojn.
Toni Wirtanen
Toni Juhana WIRTANEN, naskiĝinta 4-a de aprilo 1975 en Heinola, estas finna muzikisto. Li estas konata speciale kiel centra membro de Apulanta. Li kantas kaj ludas gitaron. Li komponis kaj tekstis plejparton de muziko de Apulanta. Li kaj Antti Lautala fondis la bandon en 1991. Li faris kantojn ankaŭ por Irina kaj Kaija Koo. Wirtanen estas en geedzeco kaj havas du infanojn. Wirtanen ricevis Premion Juha Vainio en la jaro 2021. Li gastigis en 2004 televidan programon. Li aktoris en filmoj Pitkä kuuma kesä kaj Kuutamolla. Li aktoris ankaŭ en televidaj serioj.
Bilo
Bilo estas kambio, ĉe kiu la skribinto mem devigas sin pagi fiksita tago certan sumon. Ĝi do en tiu stato estas pagopromeso kun pura kredita funkcio kaj ne pagilo.
55759 Erdmannsdorff
55759 Erdmannsdorff estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana arkitekto Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff (1736–1800), granda reprezentanto de la germana frua klasika stilo. Li konstruis la kastelojn de Wörlitz kaj de Dessau en la princlando Anhalt. Li ankaŭ partoprenis al la interna fasonado de la prusaj restadejoj en Berlino kaj Potsdamo (Sanssouci).
Zítra vstanu a opařím se čajem
Zítra vstanu a opařím se čajem (per E-o Morgaŭ mi ellitiĝos kaj vaporvundiĝos per teo) estas ĉeĥa sciencfikcia filma komedio filmita de reĝisoro Jindřich Polák en la jaro 1977.
Okazintaĵo
Piloto de tempomaŝino (Petr Kostka) matene sufokiĝos per kornbulko. Lia frato - unuovola dunaskito (Petr Kostka), kiu la saman matenon vaporvundiĝis per teo, decidiĝos reveni je unu tago reen, por ke li savu sian fraton. Li ne antaŭsentas, ke li envolviĝos en forrabon en la tempon de la dua mondmilito, kie grupeto de eksaj nazioj (Vladimír Menšík, Josef Sovák kaj Vlastimil Brodský) volas proponi al Hitler termonuklean armilon ("inferan maŝinon") kaj tute tiel ŝanĝi la novepokan historion.
Tiu ĉi filmo eminentas precipe en tio, ke diference de aliaj filmoj de tiu ĉi tempo ĝi estas neniel ideologie nuancita.
Bahiyyih Nakhjavani
Bahiyyih Nakhjavani estas bahaa persa verkisto kiu kreskis en Ugando kaj estis edukita en Britio kaj Usono. Ŝi nun vivas en Francio kie ŝi instruas. Ŝi instruis eŭropan kaj usonan literaturojn en Belgio.
En 2007, Bahiyyih Nakhjavani ricevis la honor-doktorecon Honoris Causa de la Universitato de Lieĝo. Ŝiaj libroj estis tradukitaj en multajn lingvojn.
Futbala Klubo de Barcelono
Futbala Klubo de Barcelono, ankaŭ konata sub la neoficiala nomo Barça (IPA: /baɾsa/) estas kataluna sporta klubo, situanta en Barcelono, Katalunio. La klubo estas tre konata pro sia futbala teamo. Ĝi estis fondita en 1899 de grupo el svisaj, britaj kaj katalunaj sportistoj sub la gvido de Joan Gamper. La klubo fariĝis kvazaŭ-oficiala kataluna institucio, kio estas fiksita en ties slogano Més que un club (Pli ol klubo). La klubo estis unu el la fondintoj de La Liga en 1928, kaj kune kun Real Madrid kaj Athletic Bilbao estis forminta la Primera División (unuan kategorion). La klubo krome estis la unua ĉampiono de La Liga kaj en 1991-92 estis la unua venkinto de la eŭropa Ĉampiona Ligo.
En la klubo ankaŭ ekzistas rezerva teamo, FC Barcelona B, teamo de junuloj FC Barcelona C kaj kvar aliaj sportaj teamoj, FC Barcelona Regal, FC Barcelona Intersport, FC Barcelona Alusport kaj FC Barcelona Sorli Discau kiuj partoprenas en la turniroj pri basketbalo, handbalo, futsalo kaj rulhokeo respektive. Krome estas multaj eminentaj teamoj de sportaj amatoroj, kiuj partoprenas turnirojn pri rugbeo, virina basketbalo, virina futbalo and basketbalo por handikapitoj. Estas jenaj teamoj FCB Rugby, UB-Barça kaj FC Barcelona-Institut Guttman. Pliaj amatoraj teamoj reprezentas la klubon en atletiko, basbalo, biciklado, sketado, kaj volejbalo.
Dum la sezono 2005-06, FC Barcelona estis la dua plej riĉa sporta klubo en la mondo, kun proksimuma monturno de 259,1 milionoj da Eŭroj.
Himno
Tot el camp, és un clam, som la gent blaugrana, tant se val d'on venim, si del sud o del nord, ara estem d'acord, estem d'acord, una bandera ens agermana.
Blaugrana al vent, un crit valent, tenim un nom, el sap tothom: Barça!, Barça!, Barça!
Jugadors, seguidors, tots units fem força. Són molts anys plens d'afanys, són molts gols que hem cridat, i s'ha demostrat, s'ha demostrat, que mai ningú no ens podrà tòrcer.
Nuna teamo 2014/15
La kampa skemo de FC Barcelona en la sezono 2014/15.
(7658) 1993 BM12
(7658) 1993 BM12 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Čenkov u Bechyně
Čenkov u Bechyně (ĝis la jaro 1960 Čenkov, Čenkow, en la jaroj 1939-1945 Tschenkau kaj Tschenkow) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 8 kilometrojn okcident-sudokcidente de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo estas el la jaro 1412. En la jaroj 1960–2006 la municipo apartenis en distrikton Tábor.
3-a Brazila Kongreso de Esperanto
La 3-a Brazila Kongreso de Esperanto okazis en Petrópolis, junie 1910. Partoprenis ĉirkaŭ 50 homoj. Dum la malfermo kantis la ina koruso de muzika lernejo Santa Cecilia kaj paroladis Medeiros e Albuquerque ĉe urbĉambro. En malfermo, post la meso, paroladis la grafo Affonso Celso kaj estis koncerto ĉe Palácio de Cristal.
Portanto
Portanto, parolante pri valorpapero, estas la aktuala posedanto de la dokumento. Valorpapero povas rajtigi difinitan personon aŭ la portanton. La lastenomita formo ofte estas uzata ĉe obligacioj kaj ĉekoj, ankaŭ ĉe akcioj. Tiel la valorpapero estas facile transdonebla. Malavantaĝo estas pli granda risko de perdo, ĉar iu ajn trovinto aŭ ŝtelinto povas postuli rajtojn. Akcioj al la portanto havas ĉefe la malavantaĝon, ke la kompanio ne konas siajn posedantojn.
Isabella Grinevskaja
Isabella Grinevskaja (1864-1944) estis la plumnomo de Berta Friedberg, filino de la verkisto Abraham Shalom Friedberg kaj la unua edzino de Mordechai Spector. Ŝi naskiĝis en Grodno en 1864 kiu en diversaj tempoj estis parto de Litovio, Pollando kaj Belorusio kvankam tiutempe estis ene de la Rusa Imperio. En la 1880-aj jaroj ŝi vivis en Sankta Peterburgo kie ŝi vizitadis judajn literaturajn cirklojn kaj de la 1880-aj jaroj kaj 1890-aj jaroj kiujn ŝi publikigis plurajn fojojn. Ŝia debuta romano La Orfo estis publikigita en Hans Freind en 1888; la rakonto "Ne funkciis" estis publikigita en eldono de la Juedisch Bibliothek. La rakonto "De Feliĉo al la Tombo" estis publikigita en Varsovio en 1894. En ŝiaj libroj, ŝi provis prezenti la vivon de la juda meza klaso kaj plejparte la situacion de ilustraj judaj junulinoj.
Kaija Koo
Kaija KOO, oficiale Kaija Irmeli Kokkola, naskiĝinta la 10-an de Septembro 1962 en Helsinko, estas finna kantisto. Ŝi kantludis precipe pop- kaj furor-kantojn. En 1980-aj jaroj ŝi apartenis al bando Steel City. Ŝi publikigis sian unuan albumon en 1986. La dua albumo Tuulten viemää (1993) fariĝis vere konata. Toni Wirtanen faris parton de ŝiaj kantoj. Ŝi kantis ankaŭ julkantojn.
Isabella Grinevskaja
En la 1890-aj jaroj, ŝi ekloĝis en Odeso, Ukrainio, tiam parto de la Rusa Imperio kaj entreprenis por skribi en la rusa. Ĉar la dramisto Grinevskaja skribis la prezentaĵon "Báb" bazita sur la vivo okazaĵoj de la fondinto de Babismo, kiuj estis luditaj en Sankta Peterburgo en 1904 kaj denove en 1916/7, tradukitaj en la francan kaj tataran, kaj laŭditaj fare de Lev Tolstoj kaj aliaj recenzistoj tiuepokaj. Grikor Suni gajnis la unuan premion en konkurso bazita sur la teatraĵo antaŭ ol ĝi kaj la muziko estis konfiskitaj. En 1910 ŝi ekloĝis en Konstantinopolo kie ekzistis granda bahaa komunumo. En 1910-11 ŝi renkontis 'Abdu'l-Bahá-on, tiam estro de la Bahaa Kredo, kiam li vojaĝis al Egiptujo. Ŝi iĝis aktiva bahaano certe antaŭ la 1920-aj jaroj.
Grinevskaja havis plurajn aliajn skribaĵojn publikigitajn: eseo de kunveno kun 'Abdu'l-Bahá, poemo kaj teatraĵo titolitaj Bahá'u'lláh, ĉiuj pri la fondinto de la Bahaa Kredo, publikigitaj kvankam la teatraĵo neniam estis prezentita parte pro la tumulto de la Unua mondmilito kaj la Oktobra Revolucio, kaj ŝi korespondadis kun rusaj intelektuloj, bahaanoj el la Oriento kaj laŭ pli malgranda mezuro en la Okcidento (Martha Root) same kiel vojaĝoj al Egiptio, Francio, kaj Bakuo, Azerbajĝano kie ekzistis granda bahaa komunumo. En ŝia vivo ŝi estis en kontakto kun pluraj lokaj bahaaj komunumoj. Grinevskaja mortis en Istanbulo en 1944.
Kelkaj asertas ke ŝi estis pola, aliaj belorusa, sed la plejmulto konsideras ŝin rusa.
Miklós Bánffy
BÁNFFY Miklós, grafo, Kisbán estis hungara verkisto, politikisto naskita en Koloĵvaro la 30-an de decembro 1873 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de junio 1950. Lia edzino estis Aranka Váradi ekde 1939. Miklós Bánffy siajn universitatajn studojn faris en Koloĵvaro kaj Budapeŝto. Inter 1906 kaj 1909 li estis ĉefprefekto de Departemento Kolozs (reĝa departemento) kaj Kolozsvár. Ekde 1901 per liberala programo, ekde 1910 senpartia programo estis deputito. Pli malfrue aliĝis al Nacia Laborpartio. Inter 1913–18 li estis indendanto de ŝtataj teatroj. Li estis membro de Societo Kisfaludy (1916). Inter 14-a de aprilo 1921 kaj 29-a de decembro 1922 estis ministro por eksteraj aferoj en registaro de István Bethlen. En jaroj 1923–27 estis prezidanto de Belarta Konsilantaro. En 1926 li relokiĝis Transilvanujon kaj ludis gravan rolon en literatura vivo. En 1940 li estis invitita superĉamregano. Li estis redaktoro de Erdélyi Helikon. Li priokupiĝis muzikon, pentron, reĝisoradon, literaturon; sub nomo Kisbán Miklós verkis dramojn. Laŭ li apartenis al framasonoj.
Zsuzsa Olchváry
Zsuzsa OLCHVÁRY [olhvari:] (edzino de János Dani) estas rumania hungara tradukistino, bibliotekistino. Ŝi naskiĝis en Temeŝvaro la 5-a de decembro 1929.
Kariero
Zsuzsa Olchváry diplomitiĝis en UBB de Kluĵo en 1953. Ŝi laboris en inter 1959-84 en la Centra Universitata Biblioteko de Kluĵo.
Dorud
Dorud, persalingve ‎دورود‎ estas urbego (la tria plej granda en la provinco) kaj ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Provinco Lorestano de Irano. La loknomo signifas: du riveroj.
Geografio
Dorud situas en la Zagros-montaro sur altebenaĵo ĉe kunfluejo de 2 riveroj. Ĥoramabado troviĝas 62, Teherano 315 km.
Historio
Dorud dankas la urban eston al la trairanta fervojo, kiu faris el simpla vilaĝo komercan kaj industrian urbegon. La urba municipo estis kreita en 1949. Sismo vundigis almenaŭ 35 homojn en 2007. 2 homoj mortis en Dorud en 2017 dum la iranaj protestoj.
Ekonomio
Dorud estas grava komerca kaj agrikultura centro, krome 3 uzinoj (la plej grandaj en Irano) produktas cementojn.
Klimato
En Dorud la meza jara temperaturo estas +14 °C, la meza jara pluvokvanto estas 562 milimetroj.
Trafiko
Dorud situas laŭ aŭtovojo Ĥoramabado-Esfahano kaj fervojo Ĥomo-Ahvazo.
Vidindaĵoj
Dorud eatas nomata ĉefurbo de la irana naturo. Pro la urboĉirkaŭaĵo estas konsiderata la plej bela urbo de Lorestano laŭ naturo.
Hamadano (urbo)
Hamadan aŭ Hamedan estas historia urbo ĉirkaŭ 300 km sudokcidente de Teherano. Hamadan havas historion de pli ol 3000 jaroj kaj estas unu el la plej antikvaj urboj en la mondo. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma provinco.
Esperanto
Hamadan ludis historian rolon ankaŭ en la irana Esperanto-movado. Laŭ la ĉi-kuna foto de hamadanaj Esperanto-parolantoj el la 20-aj jaroj de 20a jarcento ŝajne aktiva movado jam ekzistis en tiu urbo. Bedaŭrinde nun oni ne konas Esperanto-parolantojn tie.
Francisco Máñez Sánchez
Laŭ EdE-M
Francisco MÁÑEZ SÁNCHEZ (manjez sanĉez), hispano. Nask. 20 majo 1888 en Cheste. E-isto de 1907. Por altiri la atenton de la samvilaĝanoj al la nova ideo, li skribis leterojn kaj poŝtkartojn al fremdaj E-istoj, al kiuj li rekomendis la adreson de la kafejo, kie li kutime iris en Cheste kaj efektive la amikoj kaj klientoj de tiu kafejo scivoleme demandis al li pri tiu korespondado kaj tiamaniere li altiris la atenton de siaj samvilaĝanoj, ke baldaŭ li starigis EG-n. Li estis ano de la komitato por gastigo de aŭstro-infanoj en Hispanujo pere de E.
Aldono
Forpasis en Zaragozo en 1969
Quentin Blake
Siro Quentin BLAKE (naskita la 16-an de decembro 1932) estas angla ilustristo kaj verkisto de infanlibroj. Li estas plej konata pro siaj ilustraĵoj kiuj aperas en la plej multaj el la verkaĵoj de Roald Dahl.
Dobric
Dobric [dobrik] (hungare: Nagydebrek nadjdebrek) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 516 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 110. Ĝia unua mencio skribe estas en 1456. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Belső-Szolnok, poste Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Căianu Mic.
Quentin Blake
Vivo
Blake naskiĝis en Sidcup, Kent, en la sudoriento de Anglio. Dum la Dua Mondmilito Li evakuita al la okcidento de la lando. Dum liaj mezlernejaj jaroj li faris kontakton kaj estis influita fare de la pentristo kaj karikaturisto Alfred Jackson kiu estis la edzo de sia instruisto por la latina. Kiam li estis 16-jaraĝa, Jackson instigis lin por alsendi sian unuan reklamon al la satira semanja revuo Punch.
Blake laboris instruisto ĉe la Reĝa Kolegio de Arto kaj inter 1978 kaj 1986 li administris la ilustra fakultato.
Blake gajnis reputacion kiel humura ilustristo de pli ol 300 infanlibroj, inkluzive de pluraj verkitaj fare de Joan Aiken, Elizabeth Bowen, Roald Dahl, Nils-Olof Franzen, William Steig kaj Dr. Seuss.
Ĝis 2006, Blake ilustris havis 323 librojn, 35 el kiuj li mem verkis kaj 18 el kiuj estis verkitaj fare de Roald Dahl.
En 2005 Blake estis nomumita Komadoro de la Ordeno de la Brita Imperio (CBE) por siaj servoj al la kampo de porinfana literaturo. En 2002 li estis nomumita Kavaliro de la Ordo de Artoj kaj Leteroj en Francio kaj estis promociita al la rango de oficiro en 2007.
Elektita verkaro
La sekvantaj libroj estis ambaŭ verkita kaj ilustrita de Blake:
13197 Pontecorvo
13197 Pontecorvo estas mabone konata asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala fizikisto Bruno Pontecorvo (1913–1993), disĉiplo de Enrico Fermi kaj la unua, kiu teoriis, ke la oscilo de la neŭtrino povas krei tri malsamajn partiklojn.
Nigra baleno
La nigra baleno (Eubalaena glacialis) el la ordo de cetacoj kaj familio de balenedoj vivas en la maroj inter 20ºS – 50ºS kaj 20ºN – 70ºN, kaj ankaŭ en la Arkta Oceano. En la Norda Hemisfero ili vintre naĝas suden por naski tie idojn kaj somere naĝas norden por serĉi manĝaĵojn. Giganta kaj grasa, la baleno longas ĉ. 20 metrojn kaj pezas 45 – 50 tunojn. Ĝia kapo kun neregulaj kornecaj tuberoj estas kvarone longa kiel ĝia korpo. La bartoj (lamenoj) en nombro de 250 en ĉiu flanko longas 2,9 metrojn. Sen dorsa naĝilo kaj sulkoj ili tamen havas larĝajn naĝilojn brustajn kaj ventrajn kun neregulaj blankaj makuloj ĉirkaŭ la umbiliko. La juna besto estas grizblua, sed la plenkreska nigra aŭ nigreblua.
La nigraj balenoj aktivadas familie, naĝas malrapide, ĝenerale 2 – 3 marmejlojn ĉiuhore, maksimume 5 marmejlojn. Naĝante ili spiras 2-3-foje ĉiuminute, ŝprucigante 4 – 8 metrojn altan akvan kolonon. Ili povas vivi profunde je 50 metroj sub la mara surfaco. Ili manĝas nur malgrandajn krustulojn el la kopepodoj (Copepoda). Dum manĝado ili unue enbuŝigas marakvon kune kun la manĝaĵo, poste fermas la buŝon kaj per la lango elpremas la akvon el inter la bartoj kaj fine englutas la restintaĵon. Ili ne povas engluti grandajn fiŝojn, ĉar ilia gorĝo larĝas nur 6 cm. ili sekskuniĝas inter februaro kaj aprilo. La seksardo daŭras duonjaron kaj gravedeco unu jaron. Ĉiufoje la balenino naskas nur unu idon, 5 – 6 metrojn longan.
Bizaoj
La bizaoj estas etno en Zambio. La bizaa lingvo apartenas al la sama lingva grupo kiel la bemba lingvo. Etnologiajn esplorojn pri ili faris en 1963/64 precipe Bruce Kapferer.
Daniel Bovet
Daniel BOVET (naskiĝis la 23-an de marto 1907 en Fleurier apud Neŭŝatelo, Svislando, mortis la 8-an de aprilo 1992 en Romo) estis itala farmakologo. En 1957 li ricevis la nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino. Li esploris pri la ĥemiterapio, la sulfaj drogoj kaj la farmakologio de kuraro.
(11865) 1989 SC
(11865) 1989 SC estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu (Japanio).
(14788) 5172 T-3
(14788) 5172 T-3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Daniel Bovet
Kiel filo de la esperantisto Pierre Bovet, li lernis Esperanton en sia infanaĝo; li estis unu el la unuaj denaskaj esperantistoj. Tamen siajn verkojn li publikigis nur en la franca, angla kaj itala.
Sozi
Sozi estas malfermkoda programo por krei bildprezentojn.
Kontraŭe al aliaj prezentiloj la prezentaĵoj kreitaj per Sozi ne baziĝas sur serio da sendependaj bildoj. La bazo estas streka vari-skala grafikaĵo (SVG, Scalable Vector Graphics) kiu entenas la tutan enhavon, t.e. ĉiujn bildojn kaj tekstojn. Prefereble la grafikaĵo estu kreita per la libera programaro Inkscape.
Sekve helpe de Sozi oni povas fiksi zomojn, turnojn kaj movojn por fokusigi la atenton de la spektantoj al la elementoj kiujn oni volas evidentigi.
Šmolovy
Šmolovy (Schmalhof) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Havlíčkův Brod, en distrikto Havlíčkův Brod. Ĝi troviĝas proksimume 3 km sudokcidente de Havlíčkův Brod. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/34. Estas ĉi tie registritaj 203 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Šmolovy situas en katastra teritorio Šmolovy u Havlíčkova Brodu kun areo 4,67 km².
Glota halto
La glota plozivo aŭ glota halto estas glota fonemo, plozivo, produktata per fermo/malfermo de la gloto. Ĝi ekzistas en multaj lingvoj, sed ofte ne aperas en la skriba formo, kaj foje ne estas perceptata kiel aparta fonemo.
La Internacia Fonetika Asocio signas la glotan plozivon per la simbolo "ʔ".
En iuj lingvoj ĉiujn vokalajn vort-komencojn antaŭas glota plozivo; ekzemple, en la germana. En la havaja la glotan plozivon signas unuopa malferma citilo <‘>. Iuj alfabetoj uzas diakritajn signojn por la glota plozivo, kia la hamzo <ء> en la araba alfabeto.
En multaj lingvoj de Mezameriko la latina litero <h> estas uzata por la glota plozivo. Inverse en aliaj lingvoj vortkomenca litero "h", eĉ se ne tre aŭdebla, malhelpas artikulacion de glota plozivo.
Pro tio, ke la gloto nepre estas fermita por la glota plozivo, ĝi ne povas esti voĉa.
En Esperanto la glota plozivo ne estas aparta fonemo; ĝi ne distingas inter iuj vortparoj kaj ne aperas en la skriba formo. Multaj parolantoj uzas ĝin antaŭ vort-komenca vokalo, sed ne ĝenas ĝia tuta neuzo.
Zsuzsa Radnóti
Zsuzsa Radnóti [ĵuĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo Radnóti Zsuzsa estas hungara dramaturgo, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis István Örkény.
Zsuzsa Radnóti naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Zsuzsa Radnóti frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1963. Post siaj studoj ŝi ekhavis dramaturgan postenon en Gaja Teatro. Baldaŭ ŝi iĝis ĉefdramaturgo. En 1965 ŝi edziniĝis (en 1979 ŝi vidviniĝis). En 2009 ŝia statuso ĉesis en la teatro, tamen kiel gasto ŝi faras laborojn al la teatro. Intertempe ŝi instruis en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto), Kalvinana Universitato Gáspár Károli kaj Universitato de Panonio‎. Ŝi okupiĝas pri la nuntempa hungara dramo, post la vidviniĝo ankaŭ pri verkoj de István Örkény. Ŝi ricevis premiojn ekde 1977, premion Kossuth en 2017.
Almotina
Almotina aŭ Al Muteena (en araba: المطينة) estas distrikto en orienta Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Dejra. Tiu komunumo estas ĉefe loĝeja kaj estas borde norde al Albaraha, sude al Almurakkabat, okcidente al Naif kaj oriente al Hor Alanz.
La loĝeja areo de Almotina konsistas el lokaj stratoj kiuj estas numerigitaj pare, se ili iras orient-okcidenten, kaj malpare, se ili iras nord-suden. Par-numeritaj stratoj iras el la 2a A Strato tra la 30a Strato, dum malpar-numeritaj stratoj iras el la 1a Strato tra la 37a Strato.
Ĝi havas 18,094 loĝantojn.
Glikolizo
Glikolizo (de la grekaj vortoj glykys [dolĉa] kaj lysys [rompado]), aŭ glukolizo, aŭ glukozrompado estas la proceso, per kiu glukozo reakcias kun enzimoj por liberigi energion je la formo de adenozina trifosfato (angle Adenosine Triphosphate, ATP) kaj NADH. Parto de la energio bezonata por retroformi adenozinan trifosfaton iĝas disponebla kiam glukozo ŝanĝiĝas en piruvan acidon en la ĉelplasmo per serio de reakcioj nomataj glikolizo.
Jen la ĝenerala reakcio: O O                                             //// C6H12O6 + 2 NAD + 2 ADF + 2Fn -> 2 CH3-C-C-OH + 2 ATF + 2 NADH2
(Fn= neorganika fosfato)
En la plejparto da organismoj la sinsekvo de reakcioj kondukantaj de glukozo al piruva acido similas. Tamen la sorto de la piruva acido varias.
Aerobiaj Kondiĉoj (2')
O O                               O             ////              NAD->NADH2       // 2 CH3-C-C-OH +  KoA-SH  ->   2 CH3-C-S-KoA  +  CO2
Piruva Acido Koenzimo-A        Acetila Koenzimo-A
Neaerobiaj Kondiĉoj (3')
O O                  OH  O               ////  NADH2->NAD       |  // 2 CH3-C-C-OH  ->   2 CH3-CH-C-OH
Piruva Acido           Lakta Acido
La neaerobia ŝanĝiĝo de piruva acido en laktan acidon estas normala procezo en multaj organismoj. La reakcio ankaŭ okazas en la ĉeloj de pli altaj organismoj, sed ĝi okazas nur kiam la provizo de oksigeno estas limigita, kiel en muskoloj dum intensa aktiveco. Ĉi tiu reakcio estas inversigebla, kaj kiam oksigeno iĝas havebla, lakta acido estas reŝanĝita en piruvan acidon, kiu tiam uziĝas en la ciklo de Krebs. Ĉirkaŭ 25 procentoj de la lakta acido generita en muskoloj suferas ĉi tiun reakcion. La cetero estas reŝanĝita en piruvan acidon kaj tiam en glikogenon en la hepato.
La vojstreko kiu produktas laktan acidon gravas ĉar ĝi havigas la solan energian fonton por histoj sen la uzo de oksigeno. Tiel, la muskoloj povas agi tuj, sen atendi la alporton de plia oksigeno per la sango. Tamen, lakta acido akumuliĝas dum longigita muskola aktiveco, kaŭzante la malkomforton kiun ni rekonas kiel muskola laceco.
Grammow
Al la teritorio apartenas la komunumopartoj Alt Stassow, Neuhof, Neu Stassow kaj Recknitzberg.
Harghita-Băi
Harghita-Băi hargita-baj(hungare: Hargitafürdő, hargitafurdo) estas altrefriŝigejo en Rumanio apartenanta al Miercurea Ciuc situanta okcidente de ĝi. En 1910 ĝi havis 32 kaj en 1992 324 loĝantojn (93% hungaroj). Tiun nomon ĝi ricevis en 1898. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Csík). Ĝi havas kaolinminejon, mofetojn, mineralakvofontojn.
Isaako
En la Biblio, laŭ la Geneza libro de la Malnova Testamento, Isaako estas la dua patriarĥo de Izraelo, sola filo de Abraham kaj Sara, patro de Esav kaj Jakob.
La historio, en kiu Abraham obeas la ordonon de Dio kaj pretas oferi sian filon Isaakon, aperas en la frua kristana eklezio kiel ekzemplo de fido (Heb. 11:17) kaj obeo (Jak. 2:21).
En la postaj judaj tradicioj, la ofero de Isaako estas citita en preĝoj por indulgo de Dio.
Loiré-sur-Nie
Geografio
Loiré-sur-Nie situas en la oriento de Charente-Maritime, norde de Cognac.
Károly Vas
Károly Vas [kAroj vaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vas Károly estis hungara kemiisto, mikrobiologo, profesoro, membro (korespondanta en 1964) de Hungara Scienca Akademio.
Károly Vas naskiĝis la  1919 en Magyaróvár. Li mortis la 1981 en Budapeŝto.
Biografio
Károly Vas frekventis teknikan universitaton en Budapeŝto akirinta kemian diplomon en 1941. Komence li restis asistanto samloke, poste li havis postenon en instituto. En la studjaro 1947 li studvojaĝis al Usono kaj Britio. Hejmenveninta li laboris ĝis 1959 en instituto pri viandaĵoj, poste li iĝis katedrestro en agraria altlernejo. Inter 1967-1972 li gvidis instituton pri nutraĵoj. Tiutempe li dufoje laboris en Vieno en UNO. Li okupiĝis precipe pri konservado de nutraĵoj, ekzemple helpe de radiado.
Julio Mangada Rosenörn
Julio MANGADA ROSENÖRN (naskiĝis la 30-an de junio 1877 en Sancti Spiritus, Kubo, tiam hispana kolonio, mortis la en Meksiko) estis hispana militisto kaj esperantisto.
Biografio
Mangada fariĝis esperantisto en 1906 kaj tuj komencis propagandi Esperanton per framasona gazeto. En 1911 li estis kunfondinto de la gazeto Homaro, kiu publikigis en 1913 la politikan kaj religian deklaracion de L. L. Zamenhof pri Homaranismo. En 1916 li fondis la Zamenhofan Federacion kaj ĝian organon Hispana Esperantisto publikigitan ĝis 1923.
Vera Cruz (San-Paŭlio)
Vera Kruco ( Vera Cruz = vera kruco, oficiale Município de Vera Cruz) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Marília kaj en la samnoma mikroregiono Marília. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Julio Mangada Rosenörn
Biografio
Li kunfondis kaj estis prezidanto dum multaj jaroj de Hispana Esperanto-Asocio. De 1928 ĝis 1930 Mangada publikigis Hispana Esperanto-Gazeto.
Vera Cruz (San-Paŭlio)
Ĝiaj koordinatoj estas 22 ° 13'12 "S 49 ° 49'08" U kaj ĝia alteco estas de 628 metroj.
Stritinamo
La Stritinamo (Crypturellus casiquiare) estas birdospecio de la familio de Tinamedoj komune troviĝanta en humidaj arbaroj de malaltaj teroj en subtropikaj kaj tropikaj regionoj de norda Sudameriko.
Taksonomio
Tiu estas monotipa specio. Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Etimologio
Crypturellus estas formata el la grekaj vortoj κρυπτός (kriptós), "kovrita" aŭ "kaŝita", οὐρά (urá), "vosto", kaj -ellus, latina diminutiva sufikso. La genronomo Crypturellus entute signifus "malgranda kaŝvostulo".
Aspekto
La Stritinamo estas proksimume 25 cm longa. Ĝi estas flaveca al sablokolora kun forte nigraj strioj en dorso, ties gorĝo estas blanka, ties frunto, kolflankoj kaj brusto estas palgrizaj, ties ventro estas blanka, ties flankoj estas kremokoloraj striecaj je nigra, kaj ties kapo kaj kolo estas helbrunaj kun olivecverdaj kruroj. La inoj estas pli palaj en dorso.
Kutimaro
Kiel ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Stritinamo manĝas frukton falintajn sur la grundon aŭ el malaltaj arbustoj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn kvantojn de senvertebruloj, florburĝonoj, freŝaj folioj, semoj, kaj radikoj. La masklo kovas la ovojn kiuj povas veni el tiom multaj kiom el ĝis 4 diferencaj inoj, kaj poste li mem zorgas la idojn ĝis ili pretas de si mem, kutime 2–3 semajnoj. La nesto estas situanta surgrunde en densa arbustaro inter altaj apogradikoj interplektitaj.
Teritorio kaj habitato
Ili preferas loĝi en tropikaj kaj subtropikaj arbaroj de malaltaj teroj je altitudo de 100 al 200 m aŭ pli sube. Tiu specio estas indiĝena de orienta Kolombio kaj suda Venezuelo.
Konservado
La IUCN klasigas la Stritinamon kiel Malplej Zorgiga, kun loĝa teritorio de 49,000 km².
Julio Mangada Rosenörn
Biografio
De 1912 Mangada gvidis multajn kursojn. Li reprezentis la hispanan registaron dum kvin Universalaj Kongresoj.
Mangada ludis gravan militistan kaj politikan rolon dum la Dua Hispana Respubliko kaj ĉe la komenco de la interna milito, kiam li gvidis kolonon defende al la respublikana registaro. Li estis konata kiel la popola generalo, kvankam vere atingis nur la rangon de kolonelo.
Mangada devis ekziliĝi post la fino de la milito kaj forpasis en Meksiko en 1946.
Vera Cruz (San-Paŭlio)
La loĝloko fondiĝis en 1928. La subŝtata ĉefurbo San-Paŭlo situas en distanco de 430 kilometroj.
Historio
Vera Kruco estas tipa interno urbo de  San-Paŭlo: kun belaj placoj, ĝentila kaj paca loĝantaro.
La fonda dato de Vera Kruco estas la 3-a de oktobro 1928 (la fondinto estis Pompeu de Souza Queiroz) kaj la politika-administra memstarigo okazis la 25-an de januaro 1934, per dekreto de la  ŝtatestro de la subŝtato San-Paŭlo, Armando Salles de Oliveira.
La municipa slogano estas "Ĝoja Urbo" kiel indikite de la kuracisto Cândido Alvim  en 1937, kiam li metis la fundamentan ŝtonon de la hospitalo de Vera Kruco.
Granda pliparto de ĝia loĝantaro estas katolika, kaj la urbo havas kiel sian patronon la Sagrado Coração de Jesus (sankta koro de Jesuo). La urba preĝejo estas konsiderita adorejo kaj altiras ĉiujaran pilgrimadon en devoteco al la Sagrado Coração de Jesus.
La centra preĝejo estis konstruita de monsinjoro Florentino Santamaria, kiu venis el Hispanio; li ne ŝparis penadon por ke la tuta loĝantaro estu implikita en la projekto por konstrui la sanktejon. La sanktejo estis desegnita de li kaj la desegnaj ornamoj estis faritaj de la arkitekto Benedito Calixto de Jesus Neto, kiuj desegnis aliajn preĝejojn en Brazilo, inkluzive de la nova Baziliko de Nossa Senhora Aparecida ("Nia Sinjorina Aperinta", en Aparecida).
János Dani
János DANI (edzo de biliotekistino Zsuzsa Olchváry) estis rumania hungara arkivisto, historiisto. Li naskiĝis en Dedrad la 18-a de septembro 1923 kaj mortis en Kluĵo la 4-an de aŭgusto 2005.
Kariero
János Dani diplomitiĝis en Universitato Bolyai de Kluĵo pri historio-geografio (1949). Li laboris en Akademia Historia Arkivejo de Kluĵo (iama Arkivejo de Erdélyi Múzeum). Lia ĉefa esplorkampo estis la kulturhistorio de Transilvanio de 17-18-aj jarcentoj.
21746 Carrieshaw
21746 Carrieshaw estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Manifesto de la Komunista Partio
La Manifesto de la Komunista Partio (Manifest der Kommunistischen Partei), ofte nomata La Komunista Manifesto, estis eldonita la 21-an de februaro 1848 kaj estas unu el la plej influantaj politikaj traktaĵoj. Ĝin verkis Karl Marx kaj Friedrich Engels, komisiitaj de la Komunista Ligo, kies celoj estas esprimitaj en la teksto. Ĝi insistas pri historio de klasbataloj kaj proponas agovojon al proletara revolucio celanta forigi la burĝaron el la regado de la ŝtato por poste veni al senklasa socio.
Aŭtoreco
Kvankam aperas la nomoj de Engelso kaj Markso ĉe la titolo, Engelso skribis en la antaŭparolo al la germanlingva eldono de 1883, ke la Manifesto estas "esence verko de Markso" kaj ke "la baza penso apartas nure kaj ekskluzive al Markso". En 2013 manuskripto de la Manifesto de la Komunista Partio kun La Kapitalo estas elektita kadre de Memoro de la Mondo.
La Manifesto kaj muziko
En 1932 Erwin Schulhoff (1894–1942) muzikigis la tekston de Marx kaj Engels kiel kantaton laŭ iom modifita teksta aranĝo de R. Fuchs sub titolo Das kommunistische Manifest.
Reprodukta sistemo
Reprodukta sistemo estas organa sistemo kiu servas por reproduktado. La Reprodukta sistemo aŭ genersistemo estas sistemo de seksaj organoj ene de organismo kiuj funkcias kunlabore por la celo de la seksa reproduktado. Ankaŭ multaj nevivaj substancoj kiaj fluidaĵoj, hormonoj, kaj feromonoj estas gravaj elementoj por la reprodukta sistemo. Malkiel plej el la organaj sistemoj, la seksoj de laŭsekse diferencigitaj specioj ofte havas gravajn diferencojn. Tiuj diferencoj permesas kombinadon de genetika materialo inter du individoj, kio permesas siavice la eblon de pli granda genetika kapablo de la idaro.
Plantoj
Inter ĉiuj vivantaj organismoj, floroj, kiuj estas la reproduktaj strukturoj de la angiospermoj, estas la plej variaj fizike kaj montras koresponde grandan diversecon en metodoj de reproduktado. Plantoj kiuj ne estas florplantoj (verdaj algoj, muskoj, hepatikoj, antocerofitoj, filikoj kaj ankaŭ gimnospermoj kiaj la koniferoj) havas kompleksajn interludojn inter morfologiaj adaptaĵoj kaj mediaj faktoroj en sia seksa reproduktado. La reprodukta sistemo, aŭ kiel la spermo el unu planto fekundigas la ovolon de aliaj, dependas el la reprodukta morfologio, kaj estas la sola plej grava determinanto de la genetika strukturo de neklonaj plantaj populacioj. Christian Konrad Sprengel (1793) studis la reproduktadon de florplantoj kaj por la unua fojo oni subkomprenis ke la procezo de polenado implikas kaj biotajn kaj abiotajn interagadojn.
Fungoj
La viv-ciklo de fungoj inkluzivas kaj seksan kaj ne-seksan reprodukton, ĝenerale el komuna talo; haplojdaj/haploidaj taloj rezultas el zigota meiozo/meioso, kaj heterotrofa sinnutrado. La ŝpinilaj polusaj korpoj, ne la centrioloj, ĝenerale asociiĝas kun la nuklea tegaĵo dum ĉel-dividiĝo.
Ne-seksa reproduktado
Fungoj produktas sporojn (vidu konidio). Ĉe la pli arkaikaj oni trovas zoosporojn (vidu Chytridiomycota).
Seksa reproduktado de la fungoj
En idealaj kondiĉoj la fungoj kontentiĝas je subtera vivo kaj etendas sian korpon (micelio) ĉiudirekte. Sed kiam ili estas ŝokataj, eĉ brutale traktataj per subita ŝanĝo de temperaturo aŭ procenta enteno de akvo, ili vekiĝas kaj pariĝas kondiĉe ke ili amasigis sufiĉe da nutraĵo. Kiam ili estas tutsataj, ili ekmontras sian seksorganon (fruktkorpo), kiun ili fabrikis tiucele, supersatigante kelkajn filamentojn. Tial aperas ĉapelo aŭ ombrelo, en kiu ili abundege produktas sian semon. Ekzemple la agariko produktas 40 milionojn da sporoj hore, te. 10 miliardojn en kelkaj tagoj. La elĵetitaj sporoj tuj ĝermas en la tero. Iuj naskas virfilamenton, aliaj in-filamenton. Post la sekskuniĝo de du filamentoj de kontraŭaj seksoj, naskiĝas nova filamento. Tiu ĉi generas micelion, t.e. novan fungon, kapablan reproduktiĝi siavice.
Se la sporoj estas grandakvante produktitaj, malmulte da ili ĝermos, se ili ne falas sur riĉan grundon. Tial kelkaj specioj uzas inĝeniajn artifikojn por malgrandigi la perdojn. Ekzemple Pilobolus vivas sur bovfekaĵoj. Por malebligi al siaj sporoj fali sur sekan fekaĵon, sur kiu ili malfacile ĝermus, ĝi elĵetas sian ĉapelon je du metroj for; ĝia celo: demeti la valoran kargon sur herbo trunketojn por ke tiu estu certe manĝita anstataŭ eble disperdita en fekalo de bovino.
La boleto uzas sian moskodoron por altiri la insektojn, kiuj demetas ovojn en ĝian ĉapelon kaj sur ĝian piedon. Tial la larvoj forlasos sian nestaĉon kun sporoj gluitaj al la dorso. Aliaj fungoj uzas alian taktikon por redukti la seksan malŝparadon. Ili "dormigas" siajn sporojn (ĝis 25 jarojn la "kario de tritiko"). Tial la sporoj povas trankvile atendi bonajn kondiĉojn por ĝermi. La polvofungo estas vera "seksa bombo". Kiam ĝi atingas sian pienkreskecon, sub la premo de akvogutoj, ĝi eksplodas kaj liberigas milionojn da sporoj. La rekordulo estas giganta polvofungo, kiu elĵetis 2000 miliardojn da ili.
Animaloj
Ĉe mamuloj, la ĉefaj organoj de la reprodukta sistemo estas la eksteraj seksorganoj (peniso kaj vulvo) same kiel nombro de internaj organoj kiaj la gametoj kiuj produktas gonadojn (testikloj kaj ovarioj). Malsanoj de la homa reprodukta sistemo estas tre oftaj kaj disvastigataj, partikulare transkomunikeblaj venereaj malsanoj.
Plej aliaj vertebruloj havas ĝenerale similajn reproduktajn sistemojn konsistaj el gonadoj, tuboj kaj malfermaĵoj. Tamen, estas granda diverseco de fizikaj adaptaĵoj same kiel reproduktaj strategioj en ĉiu grupo de vertebruloj.
Vertebruloj
Vertebrulaj animaloj ĉiuj kunhavas ŝlosilajn elementojn de ties reproduktaj sistemoj. Ili ĉiuj havas gameto-produktajn organojn aŭ gonadojn. ĉe inoj, tiuj gonadoj estas konektitaj pere de ovodukto al malfermaĵo en la ekstero de la korpo, tipe ĉe la kloako, sed foje al unika malfermaĵo kia vagino aŭ enmetebla organo.
Homa reprodukta sistemo
La reprodukta sistemo en la homo estas la tuto da organoj kaj histoj de la homa korpo, kiuj servas por reproduktado. Homa reproduktado komencas kiam vira spermatozoo fekundigas virinan ovon. Ĉi tiel la viraj kaj la virinaj genoj kombiniĝas por formi novan homon.
La homa reprodukta sistemo kutime implikas internan fekundigon pere de seksa interludo. Dum tiu procezo, la masklo enmetas sian erektan penison en la vagino de la virino kaj ejakulas ejakulaĵon, kiu enhavas spermon. La spermo poste veturas tra la vagino kaj uterkolo al la utero aŭ ovoduktoj por fekundigo de la ovolo. Post sukcesa fekundigo kaj trudigo, okazas gravedeco de la feto ene de la ina utero dum proksimume naŭ monatoj; tiu procezo estas konata kiel gravedeco ĉe homoj. Gravedeco finas per nasko, kio okazas prr kuntiriĝo de la muskoloj de la utero, la plilarĝiĝo de la uterkolo, kaj la apero de la bebo for el la vagino (nome ina genera organo). La beboj kaj infanoj de homoj estas preskaŭ senhelpaj kaj postulaj altajn nivelojn de patrozorgo dum multaj jaroj. Unu el gravaj tipoj de patra zorgo estas la uzado de laktoglandoj en la inaj mamoj por mamnutri la bebon.
La ina reprodukta sistemo havas du funkciojn: la unua estas produkti ovoĉelojn, kaj la dua estas protekti kaj nutri sian idon ĝis nasko. La maskla reprodukta sistemo havas unu funkcion, kiu estas produkti kaj liveri spermon. Homoj havas altan nivelon de seksa diferencaro. Aldone al diferencoj en preskaŭ ĉiu reprodukta organo, nombraj diferencoj tipe okazas ĉe duarangaj seksaj karakteroj.