cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amazono (rivero)
Historio
Inter 1637 kaj 1647, la portugala esploristo Pedro Teixeira estis la unua eŭropano kiu ascendis la riveron el Belém, ĉe la elfluejo, ĝis Kito, parto de la hispana Vicreĝlando de Peruo, kaj poste revenis samvoje. La ekspedicio de Teixeira estis pli amasa nome de ĉirkaŭ 2,000 personoj en 37 grandaj kanuoj.
El 1648 al 1652, portugal-brazila bandeirante António Raposo Tavares estris unu el plej longaj kaj konataj ekspedicioj el São Paulo internen al la elfluejo de Amazono, priserĉante multajn el ties alfluantoj, inklude Rio Negro, kaj farante distancon de pli ol ĉirkaŭ 10,000 km.
Ĉe kio nune estas Brazilo, Ekvadoro, Bolivio, Kolombio, Peruo, kaj Venezuelo, nombro de koloniaj kaj religiaj setlejoj estis starigitaj laŭlonge de la bordoj de ĉefaj riveroj kaj alfluantoj cele al komerco, sklavado kaj kristanigo de indiĝenaj popoloj de la ampleksa regiono de pluvarbaro, kiaj ĉe la Urarina. Fine de la 1600-aj jaroj, la hispana jezuito Samuel Fritz, kristanigisto de la Omaguaoj, starigis ĉirkaŭ 40 misiajn vilaĝojn.
Scienca esplorado
Frua scienca, zoologia kaj botanika esplorado de la Amazonaj rivero kaj baseno okazis jam ekde la dua duono de la 18a jarcento tra la unua duono de la 19a jarcento.
En 1996 la pola esploristo Jacek Palkiewicz malkovris la fonton de Quehuisha (antaŭe oni lokigis ĝin ĉe Mismi) kaj nur en 2008 ĝi estis agnoskita de la Sociedad Geográfica de Lima.
En 2016 oni anoncis la malkovron de grava koralrifo nome Amazona Rifo.
Misao Tamai
(japane 玉井 操, n. 16-an de decembro 1903, m. 23-an de decembro 1978) estis japana futbalisto. Li en 1927 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Amazono (rivero)
Post-kolonia ekspluatado kaj setlado
La ribelo Cabanagem (1835–1840) estis direktita kontraŭ la reganta klaso de blankuloj. Oni ĉirkaŭkalkulis ke el 30 al 40% de la loĝantaro de Grão-Pará, ĉirkaŭkalkulita je 100 000 personoj, mortiĝis.
La totala loĝantaro de la Brazila parto de la Amazona baseno en 1850 estis eble 300,000, el kio ĉirkaŭ du trionoj estis eŭropanoj kaj sklavoj, kiuj nombris ĉirkaŭ 25,000. La Brazila Amazona ĉefa komerca urbo, Pará (nune Belém), havis el 10,000 al 12,000 loĝantojn, inklude sklavojn. La urbo Manáos, nune Manaŭso, ĉe la elfluejo de Rio Negro, havis loĝantaron inter 1,000 kaj 1,500. Ĉiuj ceteraj vilaĝoj, kiel Tabatinga, ĉe la Brazila landlimo de Peruo, estis relative malgranda.
La 6an de Septembro 1850 la imperiestro Petro la 2-a aprobis leĝon kiu rajtigis vapornavigadon sur la Amazono kaj donis al la Vicgrafo de Mauá (nome Irineu Evangelista de Sousa) la taskon plenumi tion. Li organizis la "Companhia de Navegação e Comércio do Amazonas" en Rio de Janeiro en 1852; en la venonta jaro oni komencis funkciadon per kvar malgrandaj vaporŝipoj, nome Monarca ('Monarko'), Cametá, Marajó kaj Rio Negro.
Dekomence, la navigado estis ĉefe limigita al la ĉefa rivero; kaj eĉ en 1857 modifo de la registara kontrakto devigis nur la kompanjon al monata servo inter Pará (en brazila subŝtato Parao) kaj Manaus, pere de vaporŝipoj de enhavkapablo por 200 tunoj, al dua linio por fari ses vojaĝojn ĉiujare inter Manaus kaj Tabatinga, kaj al tria, nome du veturoj monate inter Pará kaj Cametá. Tiu estis la unua paŝo por malfermiĝi al la enorma interno.
La sukceso de tiu aventuro alvokis atenton al la oportunoj por ekonomia ekspluatado de Amazonio, kaj dua kompanjo tuj malfermis komercon al riveroj Madeira, Purús kaj Negro; tria establis linion inter Pará kaj Manaus; kaj kvara trovis profite navigi per kelkaj pli malgrandaj vaporŝipoj. En tiu sama periodo, la Amazona Kompanio estis pliigante sian ŝiparon. Dume, privatuloj estis konstruante kaj funkciigante malgrandan vaporŝiparon per si mem sur la ĉefa rivero same kiel al multaj el ties alfluantoj.
La 31-an de julio 1867 la registaro de Brazilo, konstante premita de la marpotencoj kaj de la landoj ĉirkaŭ la supro de la Amazona Baseno, ĉefe Peruo, dekretis la malfermigon de Amazonio al ĉiuj landoj, sed ili limigis tion al certaj difinitaj punktoj: Tabatinga – en Amazono; Cametá – ĉe Tocantins; Santarém – ĉe Tapajós; Borba – ĉe Madeira, kaj Manaŭo – ĉe Rio Negro. La Brazila dekreto ekvalidiĝis la 7-an de septembro 1867.
La unua rekta eksterlanda komerco kun Manaŭo komencis ĉirkaŭ 1874. La loka komerco laŭlonge de la rivero estis farita de la anglaj posteuloj de la Amazona Kompanio — nome Amazon Steam Navigation Company — same kiel de la nombraj malgrandaj vaporboatoj, apartenantaj al kompanioj kaj entreprenoj engaĝitaj en la gumkomerco, navigante la riverojn Negro, Madeira, Purús kaj multajn aliajn alfluantojn, kiaj Marañón, al havenoj tiom malproksimaj kiaj Nauta, Peruo.
Disvolvigo dum la 20-a jarcento
Ekde koloniaj tempoj, la Portugalia parto de la Amazona Baseno restis lando tre nedisvolvigita pere de agrikulturo kaj okupita nur de indiĝenaj popoloj kiuj survivis post la alveno de eŭropaj malsanoj.
Kvar jarcentoj post la eŭropa malkovro de la Amazona rivero, la totala kultivata areo en ties baseno estis probable malpli ol 65 km², senkalkulinte la limigitan kaj toske kultivatajn areojn inter montoj ĉe ties ekstreme malproksimaj fontoj. Tiu situacion ŝanĝis draste dum la 20a jarcento.
Konscia de la ekspluatado de la landaj rimedoj fare de eksterlandanoj, brazilaj registaroj en la 1940-aj jaroj jam planis la disvolvigon de la interno, malproksime de la marbordo kie eksterlandanoj posedis grandajn ter-areojn. La origina arkitekto de tiu etendo estis la Prezidento Getúlio Vargas, pro la mendado de kaŭĉuko fare de la Aliancanoj en la Dua Mondmilito kiuj havigis la financadon.
Ankoraŭ, long-daŭraj planoj por disvolvigo pluis. Oni konstruis ŝoseojn tra la arbaroj, kaj en 1970 komencis la vorko por la Trans-Amazonia Aŭtoŝoseo (Transamazônica). La tri pioniraj aŭtoŝoseoj de la vorkoreto estis kompletitaj post dek jaroj sed neniam oni tutplenumis la promeson. Grandaj partoj de la Trans-Amazonia kaj de ties helpaj ŝoseoj, kiaj la BR-319 (Manaŭo-Porto Velho), estas abandonitaj kaj neuzeblaj en la pluvsezono. Malgrandaj urboj kaj vilaĝoj estas disaj tra la arbaro, kaj pro ties vegetaĵaro estas tiom densa, kelkaj malproksimaj areoj estas ankoraŭ neesploritaj.
Kun loĝantaro de 1.9 milionoj da personoj en 2014, Manaŭo estas la plej granda urbo en la Amazonio. Manaŭo sola formas proksimume 50% el la loĝantaro de la plej granda Brazila ŝtato Amazonio. La rasa kompono de la urbo estas 64% de misuloj (mulatoj kaj mestizoj) kaj 32% de blankuloj.
Kvankam la Amazona rivero restas larĝe netuŝa, ĉirkaŭ 412 akvobaraĵoj estas funkciantaj en la Amazonaj alfluantaj riveroj. El tiuj 412 akvobaraĵoj, 151 estas konstruitaj sur ses el la ĉefaj alfluantaj riveroj kiuj drenas en la Amazonon. Ĉar nur kvar procento de la Amazona hidroelektra povo estis disvolvigita en landoj kiaj Brazilo, jam oni entreprenis akvobaraĵajn projektojn kaj pliaj centoj estas planataj. Konstatinte la negativajn efikojn de la media degradado, sedimentado, navigado kaj inundokontrolo kaŭzita de la akvobaraĵo de la Tri Gorĝoj en la rivero Jangzio, sciencistoj priokupiĝis ke la konstruado de pliaj akvobaraĵoj en la Amazono damaĝos ties biodiversecon sammaniere per “blokado de la fiŝa reproduktado, limigo de la fluado de ŝlosilaj ole-nutraĵoj kaj forhakado”. Akvobaraĵigo de la Amazona Rivero povus eble konduki al la “fino de la libera fluado de riveroj” kaj kontribui al “ekosistema kolapso” kio kaŭzos interalie gravajn sociajn problemojn
Naturo
Oriente de Andoj etendas la amazonia ĝangalo. Temas pri la plej granda ĝangalo de la mondo, kiu posedas enorman valoron ekologian, ties biomaso estas kapabla absorbi grandegan kvanton de karbona dioksido kaj elpeli tion, sub la procezoj de malkompono, pro la ŝlosila gravo por la tutmonda klimato, inter aliaj aspektoj; ties konservado iĝis temo de ekstrema urĝo dum la lastaj jardekoj.
Tiu ekvatora arbaro ŝuldas sian originon al la klimato ekstreme humida kaj varma de la regiono. La rivero Amazono kaj ties multaj alfluantoj fluas lante tra la areo, pro la tre ebena deklivo: Manaus, je 1.600 km de la Atlantiko, estas nur je 44 msm.
La biodiverseco de la amazonia ĝangalo estas laŭ ĉiuj taksoj eksterordinara: la regiono estas hejmo de almenaŭ 2,5 milionoj da specioj de insektoj, de dekoj da miloj da plantoj kaj ĉirkaŭ 2 000 specioj de birdoj kaj mamuloj: kvinono de ĉiuj specioj de birdoj de la mondo troviĝas tie. La diverseco de specioj de vegetaloj estas la plej granda sur la tero: kelkaj fakuloj ĉirkaŭkalkulas ke 1 km² povas enhavi ĝis 75 000 tipojn diferencajn de arboj kaj ĉirkaŭ 150 000 specioj de plantoj. Tiu sama km² estas hejmo averaĝe de ĉirkaŭ 90 000 tunoj de vegetala biomaso. La amazonia ĝangalo konsistigas dekonon de ĉiuj arbaroj de la planedo. Parto de la aero kiun spiras la tuta homaro puriĝas en Amazonio. Tiu purigo de la aero estas farata de la plantoj pere de fotosintezo.
Granda kvanto de karbona dioksido (CO2) derivas de la malkomponiĝado de organika materio, kaj vegetala kaj animala, el kio parto eliras kiel gaso kaj alia parto estas konvertita en karbonata acido per la akvo el la pluvo, kio okazigas tre altan acidecon de la grundoj en la ĝangaloj kaj savanoj.
Pli ol unu triono de ĉiuj konataj specioj en la mondo vivas en la Amazona Pluvarbaro, giganta tropika arbaro kaj riverbaseno kun areo kiu etendas pli ol 5,400,000 km². Ĝi estas la plej riĉa tropika arbaro en la mondo laŭ termino de biodiverseco. Estas ĉirkaŭ 3,000 specioj de fiŝoj nune agnoskitaj en la Amazona Baseno, kaj ĉiujare oni malkovras pliajn.
Flaŭro kaj faŭno
La tuta flaŭro kaj faŭno de la malseka intertropika ĝangalo en Ameriko estas en la Amazonio.
Tie estas sennombraj specioj de plantoj, miloj da specioj de birdoj, malfacile kalkuleblaj amfibioj kaj milionoj da insektoj, el kiuj plej multaj ankaŭ estas klasigotaj.
La faŭno estas tre varia, el la plej malgrandaj insektoj al la grandaj mamuloj kiaj la jaguaro, la pumo, la tapiro kaj variaj specioj de cervedoj. estas ankaŭ multaj reptilioj kiaj testudoj, kajmanoj, kaj serpentoj. Estas birdoj kaj fiŝoj el ĉiaj specoj, plumaroj kaj skvam-tipoj. En la lagetoj laŭlonge de la Amazono floras la planto amazonia viktorio, nome specio de nimfeo kies cirklaj folioj povas atingi pli ol unu metro de diametro kaj foje, eĉ ĝis 5 m, kio kondukis al la mito ke unu el tiuj folioj povas elteni unu personon, kio estas falsa.
La enorma ekvatora ĝangalo kaŝas abundan faŭnon, ankoraŭ studota por kompleta klasigo. En Amazonio ekzistas 4.000 specioj de papilioj, pli ol 3.000 da fiŝoj de nesala akvo, 1 700 da birdoj kaj la 20% de la specioj de primatoj sur la planedo. Sub ties eksterordinara kanopearo kunvivas diferencaj habitatoj kaj la plej granda diverseco genra de la animala regno. La biologia riĉo ekzistas ĉefe ĉar dum milionoj da jaroj la ekosistemo amazonia restis netuŝita.
Estas tiom ampleksa ties enhavo de specioj de fiŝoj kaj akvoplantoj ke nur nombri ilin estas ege malfacile. Por la ŝatantoj de la akvarismo, temas pri la fonto kiu havigas la plej grandan kvanton de fiŝo-specioj kiuj nutras la vendejojn kaj akvariojn de la tuta mondo. La Amazonio estas same hejmo de granda kvanto de amfibioj ĉiatipaj, kiaj ranoj, bufoj, trituroj, salamandroj kaj eĉ ankoraŭ nekonataj amfibioj.
Post trairi ĝin en unu el siaj ekspedicioj, la fama oceanisto Jacques-Yves Cousteau asertis ke “estas pli da specioj de fiŝoj en la Amazono ol en la Atlantika Oceano”.
Loĝantaro, socio kaj politiko
La ĉefa karaktero sudamerika estas la granda malekvilibro en sia geografia distribuo. Dum la granda majoritato koncentriĝas ĉe la marbordo, enormaj regionoj de la interno restas praktike neloĝataj. Alia karaktero de la sudamerika subkontinento, estas alta indico de urba loĝantaro: tri el ĉiu kvar latinamerikanoj loĝas en urbo. La amazonia ĝangalo perua, kolombia kaj brazila, ne estas for de tiu realo; la majoritato de loĝantoj de la amazonia regiono koncentriĝas en la urboj ĉe la rivero Amazono: Iquitos, Leticia, Manaŭso kaj Belém. La majoritato de la loĝantoj estis koloniistoj kaj sekve ties posteuloj estas, ĉu blankaj, mestizaj kaj indiĝenaj.
Cuevas de San Clemente
Cuevas de San Clemente [KŬEbas desankleMENte] estas vilaĝo kaj municipo, kodo INE-009, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio. La loknomo Cuevas de San Clemente estas komprenebla kiel Grotoj de Sankta Klemento.
Amazono (rivero)
Nilo kaj Amazono
Estas longa disputo por scii ĉu Nilo aŭ Amazono estas la plej longa rivero en la mondo. Esploristoj de la Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (Inpe) (Brazila Nacia Instituto de Spacaj Esploradoj) faris novan mezuradon per bildoj de artefarita komerca satelito kaj la Instituto asertas ke la rivero Amazono estas ja la plej longa. La rivero, kiu naskiĝas en Peruo kaj enfluas en la brazilan maron, longas entute 6.992,06 kilometrojn, tio estas 140 km plie (aŭ 2%) ol Nilo, kiu trafluas Egiption.
Cuevas de San Clemente
Vilaĝoj
Municipo de unu sola vilaĝo. Ĝi estas je 27 km. de la ĉefurbo. Ĝi havas areon de 13,26 km² kun 50 loĝantoj (2007)
Amazono (rivero)
Nilo kaj Amazono
En ĉi tiu laboro la esploristoj kunligis bildojn de du originoj – de Geocover, kun informoj de la satelito Landsat 5, kaj de MODIS, mezurilo instalita en plataĵo de NASA. La nova mezuro unuiĝas al alia, kiu jam apartenas al Amazono, tiu de la plej torenta rivero en la mondo.
Akwaeke Emezi
Akwaeke Emezi (naskiĝis en la jaro 1987, Umuahia, Niĝerio) estas igba kaj tamila verkisto kaj videa artisto, plej bone konata pro sia debuta novelo Freshwater.
Persona vivo
Emezi estas neduumulo. En la jaro 2018 Emezi per operacio forprenigis al si la uteron.
En 2019 Emezi publikigis la porjunularan romanon Pet, en 2020 la romanon The Death of Vivek Oji, ambaŭ en la angla.
Post kelkaj jaroj de granda produktiveco kaj publikigada sukceso, inkluzive televidan transakcion kun la FX network, ri trovis la premojn lacigaj, mallongigante turneojn ĉar ri spertis severajn muskolajn spasmojn kiuj malebligis iradi nek paroladi, kaj havis sinmortigajn pensojn. Emezi decidis en 2019 malrapidiĝi, prenante periodajn paŭzojn disde verkado.
En anglaj tekstoj Emezi uzas la origine pluralajan personajn pronomojn they/them/theirs.
NGC 999
NGC 999 (aliaj indikoj — PGC 10026, UGC 2127, MCG 7-6-47, NPM1G +41.0077, ZWG 539.66) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Fusu
Fusu (扶蘇) (mortis en 210 a.K.) estis la unua filo de la unua imperiestro de Ĉinio, Qin Shi Huang(秦始皇) kaj patro de Ziying (子嬰), kiu iĝis imperistrio de Dinastio Qin.
Takuya Yamada
Takuya Yamada (japane 山田 卓也, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2003 ĝis 2004 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Doktrino de Bush
La Doktrino de Bush estas diplomatia doktrino, unue anoncita la 4-an de septembro, 2002 de George W. Bush, la Prezidanto de Usono dum la nacia debato en Usono pri la usona plano invadi Irakon. Ĝi estas proklamo de la rajto de Usono militi antaŭevite se ĝi supozas minacon flanke de teroristoj aŭ kanajlaj ŝtatoj, kiuj povus produkti amasdetruajn armilojn, kion oni asertis pri Irako. La 20-an de septembro, 2002 artikolo en la gazeto New York Times  priskribis dosieron verkitan de la oficejo de la Prezidanto, kiu estis baldaŭ submetota al la Kongreso de Usono kun la titolo, "La Naci-Sekureca Strategio de Usono". La Naci-Sekureca Strategio de Usono, eldonita la 17-an de septembro, 2002 inkluzivas la anoncitan doktrinon de antaŭevita milito, sed ankaŭ kiel tuto prezentas politikon de internacia kunlaboro, kaj proponas multflankan internacian kunlaboron en la traktado de terorismo kaj aliaj minacoj al Usono kaj al internacia sekureco.
Doktrinon, kiu permesas antaŭevitajn atakojn kontraŭ kreskantaj minacoj, eblas rigardi kiel ŝanĝon de enfokusigo de la doktrino de fortimigo (dum la malvarma milito per reciproke certa detruo) kiel la ĉefa rimedo de sindefendo. Estas opinio, ke antaŭevitaj atakoj delonge estas parto de internacia praktiko kaj ja de usona praktiko, kiel ekzemple, la unuflanka usona blokado kaj enŝipiĝo de kuba ekspedado dum la Kuba Misila Krizo. La vidpunkto de la administracio de Bush pri tio, ĉu aliaj landoj rajtas aŭ devas sekvi similan politikon, estas neklara.
La doktrino ankaŭ asertas, ke Usono "estos sufiĉe forta por senkuraĝigi eventualajn malamikojn kiuj planas pliigi sian armaron kun intenco superi, aŭ egali, la potencon de Usono". Tio laŭintence fortimigos landojn, kiuj penas uzi militan potencon por kontraŭi la politikon de Usono. Konservado de la plej forta milita kapablo en la mondo donas al Usono unikan kapablon agi unuflanke, se ĝi tiel decidas. Ĉi tiu kapablo kreis gravan zorgon ĉe multaj landoj, ĉar karakterizo de internaciaj rilatoj post la dua mondmilito estas multflankaj akordoj antaŭ komenco de milita agado (ĉefe pere de rezolucioj de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj), escepte en okazo de rekta atako de malamiko. Tio estas enkodigita en Artikolo 51 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj, kiu specife agnoskas la "imanentan rajton de individua aŭ kolektiva sindefendo" de membro-ŝtato, se okazas milita atako, "ĝis la Konsilio de Sekureco uzos rimedojn necesajn por konservi internacian pacon kaj sekurecon". La Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj per ratifiko estas parto de la leĝaro de Usono.
Toomas Hendrik Ilves
Toomas Hendrik ILVES (naskiĝis, do nun -jara) estas estona politikisto. Ekde la 9-a de oktobro 2006 li estas la ŝtata prezidanto de Estonio. Antaŭe li profesie laboris kiel diplomato kaj ĵurnalisto, estis la gvidanto de la Socialdemokratia Partio de Estonio en la 1990-aj jaroj kaj pli poste estis membro de la Eŭropa Parlamento.
Toomas Ilves naskiĝis en Stokholmo, Svedio, kien liaj gepatroj fuĝis post la konkero de Estonio fare de Sovetunio komence de la 1940-aj jaroj. Li pasigis sian junecon en Usono kaj finis la mezlernejon en Leonia, Nov-Ĵerzejo. Li studis psikologion en la Universitato de Kolumbio en Novjorko ĝis bakalaŭra diplomo, kaj poste magistriĝis pri la sama fako en la Universitato de Pensilvanio. Rezulte de la multaj jaroj en Usono, li parolas la anglan kun usona akĉento.
Dancejo en Kankra valo
Dancejo en Kankra valo, (Tančírna v Račím údolí), antaŭe Georgshalle, estas secesia restoracio kun dancĉambrego, kiu troviĝas en Kankra valo apud Javorník en Riĥleba montaro en Ĉeĥio. Devene malkonstruiĝanta konstruaĵo, kies posedanto estas nove municipo Bernartice, estis post rekonstruo remalfermita la 24-an de julio 2015.
Toomas Hendrik Ilves
Dum la 1980-aj jaroj, Toomas Ilves laboris kiel ĵurnalisto por la anglalingva radiostatio Radio Libera Eŭropo kaj aktive engaĝiĝis politike antaŭ la ŝtata resendependiĝo de Estonio en 1991. Ilves sekve iĝis amasadoro de Estonio en Usono en 1993 kaj poste ankaŭ plurjare estis ambasadoro de Estonio en Kanado kaj Meksiko.
Dancejo en Kankra valo
Historio
Malantaŭ la konstruado de objekto de la dancejo, kiu servis kiel dancĉambrego, restoracio kaj pensiono, staris vroclava episkopo Georg von Kopp, laŭ kiu la konstruaĵo estis ankaŭ nomita Georgshalle. Konstrulaboroj okazis en la jaro 1906-1907 sur loko de detruita vapora segejo. Ĉirkaŭ la dancejo estis ankaŭ konstruita parko. La dancejo oste estis ŝatata ekskursloko por loĝantoj el Javorník kaj ĉirkaŭaj municipoj, al kiu kontribuis ankaŭ pluaj ekipaĵoj en Kankra valo (ekz. sume kvin elkrajejaj aŭ restoraciaj objektoj).
Pogănești (Bârna)
Pogănești [pogəneŝtj] (hungare: Pogányfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 541 loĝantojn (rumanoj); en 1992 371 (ukrainoj, rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1453. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bârna.
Persiko
Persiko estas la frukto de persikarbo (latine: Prunus persica) kun maldika ŝelo (kutime mikso de ruĝa, oranĝa, kaj flava) kun dolĉa flava sukplena karno kaj unu malmola semego. Ĝi historie devenas el Ĉinio. La scienca nomo persica venis de frua eŭropa kredo ke persikoj venis de Persujo (nun Irano).
Dancejo en Kankra valo
Historio
La dancejo servis al sia celo ĝis la dua mondmilito, sed dancamuzoj ĉie okazis ankoraŭ en la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento. La konstruaĵo estis en proprumado de katolika eklezio ĝis la jaro 1954, poste ĝi fariĝis posedaĵo de ĉeĥoslovaka ŝtato, konkrete ĝi falis sub administradon de lerneja sekcio de Distrikta nacia komitato en Jeseník.
Pogănești (Bârna)
En la censo de 2002, 243 el la 297 loĝantoj (81,8 %) deklaris sin etnaj ukrainoj.
Dancejo en Kankra valo
Historio
Dum sekvantaj dekjaroj alternis kelke da proprumantoj: Ĉeĥoslovakaj ŝtataj arbaroj, Unueca agrikultura kooperativo kaj fine Ĉeĥaj fervojoj. Post la jaro 2000 prikonsideris aĉeti kaj transloĝigi la dancejon unue Ostrava (la konstruaĵo devis esti lokigita en proksimeco de Sileziaostrava burgo) kaj poste Loučná nad Desnou, sed ambaŭ intencoj frakasiĝis. En la jaro 2007 aĉetis la objekton de Ĉeĥaj fervojoj municipo Bernartice. La municipo sukcesis akiri doton por renovigi la malkonstruiĝantan objekton nur en la jaro 2014 kaj la saman jaron estis komencita rekonstruo ĝis la devena stato, kiu daŭris ĝis somero de la sekvanta jaro. Nuntempe en Dancejo okazas kulturaj kaj sociaj agado, kiel estas koncertoj, ekspozicioj, prelegoj, dancvesperoj kaj literaturaj legadoj.
Doktrino de Bush
La Doktrino de Bush prezentas la vidpunkton, ke la eventualaj rezultoj de la uzo de amasdetrua armilo (nuklea, biologia aŭ kemia) estas tiel severaj, ke antaŭevita agado estas pravigita, kiam Usono kredas, ke tradicia fortimigo ne efikos. Tio estas plej probabla en la okazo de kanajlaj ŝtatoj, kiuj ŝirmas teroristojn, kiuj "serĉas martirecon en morto".
Toomas Hendrik Ilves
En decembro 1996, Ilves iĝis estonia ministro pri eksteraj rilatoj, kaj havis tiun postenon ĝis li demisiis en septembro 1998, kiam li iĝis membro de la malgranda opozicia "Kampara Partio". Baldaŭ li elektiĝis estro de la partio, akompanis ties reformon al "Popola Partio" kaj ties alianciĝon kun la Socialdemokratia Partio de Estonio, centrisma partio. Post la parlamenta baloto de 1999, li ree iĝis ministro pri eksteraj rilatoj, ĝis 2002, kiam la registara koalicio nomata "Triobla Alianco" disrompiĝis. Li subtenis la membriĝon de Estonio en la Eŭropa Unio kaj sukcesis komenci la intertraktadojn, kiuj gvidis al aliĝo de Estonio en la Eŭropa Unio la 1-an de majo 2004. De 2001 ĝis 2002 li estis gvidanto de la Popola Partio Moderuloj. Li demisiis el tiu posteno post kiam la partio ricevis nur 4.4 procentojn el la voĉoj en la lokaj balotoj de oktobro 2002. Komence de 2004, la partio renomis sin Socialdemokratia Partio de Estonio.
Doktrino de Bush
Estas multaj kritikantoj de la Doktrino de Bush, kaj la kritiko rilatas ĉefe al la politiko de Usono esti kapabla kaj preta uzi militan perforton unuflanke. Ĉi tiuj kritikantoj kredas, ke devigi ĉiun landon (speciale Usonon) akiri internacian subtenon antaŭ ol komenci militan agadon, estas necesa limigo de la potenco de unuopa nacio. Aldone, multaj kritikoj venas de la aserto de la doktrino, ke Usono neniam permesos al eventuala kontraŭanto -- termino, kiu malverŝajne ellasas multajn naciojn -- prilabori militan kapablon, kiu defios Usonon kiel la ununuran superpotencon en la mondo.
Toomas Hendrik Ilves
En 2003, Ilves iĝis observanta membro de la Eŭropa Parlamento kaj la 1-an de majo 2004, iĝis plena membro. En la Eŭropaj balotoj 2004, Toomas Ilves estis elektita membro de la Eŭropa Parlamento en impresa venko por la Estonia Socialdemokratia Partio. En la parlamento, li estis membro de la frakcio Partio de Eŭropaj Socialistoj. La sampartianino Katrin Saks transprenis lian seĝon en la Eŭropa Parlamento kiam li iĝis prezidanto de Estonio.
Doktrino de Bush
La Doktrino de Bush pravigas sin per la aksiomo, ke usono estas enkorpigita garantianto de demokratio, libereco, homaj rajtoj kaj civiliza kulturo en la mondo. Tial Usono (kiu tute hazarde estas nuntempe ankaŭ la plej forta potenco de la planedo) ne nur havas la rajton, sed eĉ la moralan devon ordigi la mondon laŭ siaj valoroj.
Pli kaj pli evidentiĝas, ke tiu politiko direktas sin kontraŭ la interesoj de Usono. La respekto al Usono, la preteco kunlabori kun ghi draste reduktiĝadas en la mondo. Ja estas vero, ke Usono danke al ĝiaj grandaj potencialoj sur la kampoj de loĝantaro, ekonomio, scienco, kulturo kaj armeo estas speciale grava ŝtato kaj tial povas kalkuli je pli granda influo al la aferoj de la mondo ol aliaj ŝtatoj. Sed tiun influon ĝi povas realigi precipe tiam se ĝi ne insistas pri tio, agante kiel primus inter pares! La historio instruas, ke ŝtato aŭ alianco, kiu fariĝas tro potenca kaj en sia politiko eluzas tiun situacion, ĉiam provokas (pli frue aŭ pli poste) la formiĝon de alianco eĉ pli forta. Eĉ Bush ekkomprenas: Usono estas pli forta ol Francio, pli forta ol Germanio, pli forta ol Rusa Federacio, sed ĝi neniel povos esti pli forta ol Eŭropo, Rusio kaj Ĉinio kune.
Turre
La areo de la municipo estas 107 km2 kie loĝas 3.264 geloĝantoj, do loĝdenso estas 30,5 loĝ./km2. Turre situas je 85 km de la provinca ĉefurbo Almería en la komarko Levante Almeriense kaj municiparo Consorcio del Río Aguas. Ĝi apartenas al la Jurisdikcia Teritorio de Vera kun Antas, Bédar, Carboneras, Cuevas del Almanzora, Los Gallardos, Garrucha, Lubrín kaj Mojácar.
Geografio
Turre estas je 53 metroj super marnivelo kaj nur je 4 km de la mediteranea marbordo, la geografiaj koordinatoj estas 37º 09' N, 1º 53' O.
La municipo estas inter la bordo de la rivero Aguas kaj la montaro Sierra Cabrera.
En ĝia municipa teritorio estas du plej altaj altitudoj proksimaj al la 1000 msm, nome Cerro de La Mezquita (962 msm) kaj Cerro Arráez (919 msm), pro kio Sierra Cabrera ricevas neĝon foje vintre.
Limaj municipoj
Ĉiuj el ili, ene de la provinco Almerio, Andaluzio.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 3.264 geloĝantoj de la municipo Turre estas 1.586 inoj kaj 1.678 viroj. En la 107-kvadratkilometra teritorio estas 6 setlejoj, kie loĝas 2.969 geloĝantoj, kaj aliaj 295 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 35, 16 inoj kaj 19 viroj, kaj mortis 33, 12 inoj kaj 21 viroj. Tiel la natura kresko estis 2 (0,1%). La laborkapabla loĝantaro estis 1.089 homoj (33,4%).
Loĝlokoj
La ses vilaĝoj aŭ loĝlokoj en la municipo estas:
13435 Rohret
13435 Rohret estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Sasha Annalicia Rohret, finalistinon en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Scientist Challenge pro ŝia projekto pri plantoscienco kaj bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Keystone Junior High School de San Antonio (Teksaso, Usono).
Lucien Bannier
Vivo
Profesie Bannier estis bankoficisto. Esperanton li lernis tute sola en 1906, per kurso kiu aperis en la ĉiutaga gazeto Le Petit Parisien, kaj tiam aliĝis al la Universala Esperanto-Asocio kaj korespondis kun diverslandaj esperantistoj, kio sufiĉe multe impresis liajn samvilaĝanojn.
Bannier soldatiĝis en Verduno en 1913, sed danke al la komprenemo de pacista oficiro, li ricevis la permeson viziti la Universalan Kongreson en Parizo dum aŭgusto 1914, kontraŭ promeso indiki sian adreson en Parizo. Pro la militeksplodo li devis tuj post alveno foriri reiri al sia reĝimento, kaj batalis dum kvar monatoj ĉe la fronto, ĝis kiam li kripliĝis pro vundo ĉe la ŝultro. En 1918 gvidis kurson en Parizo, kaj konatiĝinte kun Eŭgeno Lanti kaj Ludoviko Glodeau, kun ili kaj aliaj restarigis la asocion Liberiga Stelo kaj poste kunfondis SAT-on. Tiutempe sub la influo de la Rusia Revolucio, Bannier aniĝis al la Franca Komunista Partio, sed forlasis ĝin post kelkaj jaroj, seniluziita de diversaj raportoj ricevitaj ĉefe tra la SAT-kanalo. Li estis ties ĝenerala sekretario dum multaj jaroj kaj faris en tiu funkcio multe da laboro. Li iniciatis la eldonon de Vortoj de Lanti kaj verkis por ĝi antaŭparolon. Li ankaŭ prizorgis la financan kaj administran flankon de la eldono de la Plena Vortaro en 1930 kaj de PIV en 1970. De 1935 ĝis 1939 Bannier estis prezidanto de la plenumkomitato, ĝis kiam la militeksplodo trudis ĝian translokiĝon al Nederlando.
Restinte en Parizo dum la militaj jaroj, Bannier estis unu el tiuj, kiuj diskrete plu funkciigis la asocion laŭ la tiamaj limigitaj ebloj. Post la militfino li motoris en la restarigo de SAT, reiĝis prezidanto de la plenumkomitato kaj ĉefadministrano, kaj krome estis redaktanto de Sennaciulo de januaro 1946 ĝis aŭgusto 1948 kunlabore kun Bas Wels.
Bannier emeritiĝis kiel prezidanto en 1969, sed plu restis en la plenumkomitato, ĉefe kiel kasisto, ĝis la jaro 1984. Pro liaj fidindeco kaj lojaleco al la idealoj de Lanti, oni epitetis lin "La konscienco de SAT".
Janka Bryl
Janka Bryl (beloruse Янка (Іван) Брыль, 4-an de aŭgusto 1917, Odeso - 25-an de julio 2006) belorusa verkisto.
Biografio
Naskiĝis en familio de fervojisto. En la jaro 1922 kun la gepatroj revenis en ilia naskiĝloko, vilaĝo Zahora (nuntempe situas en Hrodna regiono, tiatempe en Polio). En la jaro 1931 li finis polan sepjaran lernejon, komencis studi en gimnazio, kio ne finis pro monaj malfacilaĵoj. En la jaro 1939 estis mobilizita en pola armeo, en komenco de milito trafis en germana kaptiteco, en la jaro 1941 fuĝis, revenis en Belorusion, aliĝis al partizanoj, kie agadis kiel komunikisto, skolto. Dum milito redaktis partizanajn gazeton kaj ĵurnalon.
Verkoj
Verki komencis de 14-jara aĝo, sed unuaj verkoj estis presitaj en la jaro 1938. Komencis verki versojn kaj rakontojn (pli bonaj ol versoj). En la jaro 1946 estis eldonita unua libro de Janka Bryl kun modesta nomo "Rakontoj", kiu kompilis kelkaŭn rakontojn kaj etan novelon "En familio" - pri vivo de okcidentbelorusia vilaĝo. Poste estis eldonitaj verkaro "Njomanaj kazakoj" (1947), novelo "Orfa pano", kiun li komencis antaŭ milito, "En Zabalocce mateniĝas" (1950), kaj " Sur Bistranka" (1955). En ĉi tiaj verkoj li demonstris sin kiel bona majstro de lirika kaj psikologia prozo, bona spertulo en popola lingvo. Multfoje estis tradukita en diversaj lingvoj lia rakonto "Halja" (1953), en kiu sur fono de vivo de okcidentbelorusa vilaĝo estis demonstrita emocia mondo de protagonistino, ŝia homa dramo.
Lirikajn miniaturojn kompilis verkaroj "Fasko de sunaj radioj" (1965), "Viraĵo" (1972), "Peco de pano" (1977), "Hodiaŭ kaj memoro" (1985), "Verkas kiel vivas" (1994), "Vespera" (1994), "Kie estas trezoro via" (1997), "Padoj, vojoj, vastaĵo" (2001) "Blua meteoro" (2004), "Ĝermo" (2006). La miniaturoj bazas sur simplaj konkretaj faktoj, kiujn la verkisto ne simple renovigas, sed transdonas siajn impresojn de ĝi, sian profundan, unike personan ĝian komprenon.
Janka Bryl tradukis en belorusan lingvon apartajn verkojn de Boleslaw Prus.
Robert Wintour
Robert WINTER aŭ WINTOUR (1565 - la 30-an de january 1606), partoprenanto en la pulva konspiro de 1605 - malsukcesa komploto mortigi la britan reĝon Jakobo la 1-a kaj aliajn. Lia frato Thomas ankaŭ komplotis. Post la malsukceso de la komploto, li kaŝis sin ekster Londono, sed estis kaptata kaj dolorege ekzekutata en Londono.
Belgentier
(jen france, okcitane Beujanciá) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Var, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Linio 3 de la metroo de Barcelono
Linio 3 de la metroo de Barcelono, mallongigita al L3 konata kiel " - ", verdkolora kaj ofte simple nomata Línia verda ("Verda Linio"), estas metrolinio en Barcelono. Ĝi estas ekspluatata de Transports Metropolitans de Barcelona (TMB).
Flavvizaĝa kormorano
La Flavvizaĝa kormorano, Aŭstralia kormorano, Phalacrocorax varius, konata ankaŭ laŭ tiu latina scienca nomo kiel Varia kormorano, estas mezgranda membro de la familio de kormoranoj nome Falakrokorakedoj. Ĝi troviĝas ĉe la marbordoj de Aŭstralazio. En Novzelando ĝi estas kutime konata ĉu kiel Pied Shag aŭ per sia maoria nomo Karuhiruhi.
Teritorio
En Novzelando ties teritorio en la orienta marbordo etendas suden tiom for kiom ĝis Christchurch, kvankam tio estas ĵusa etendo – pli malnovaj libroj informas pri la specio ne pli sude ol Kaikoura. En Aŭstralio ĝi estas nur modere komuna en la orientaj ŝtatoj, sed abunda okcidente.
Aspekto
Ili estas 65 al 85 cm longaj kun enverguro de maksimume 130 cm. Ili pezas el 1300 al 2200 g. Estas iome da seksa dimorfismo, ĉar maskloj estas iomete pli grandaj kaj nigraj ol la inoj.
Temas pri kormorano kun tre kontrastaj nigraj kaj blankaj partoj, dividitaj pri tre markataj limoj, nome tre blankaj subaj partoj, vizaĝo kaj kolflankoj, dum estas nigraj krono, malantaŭa kolo, supraj partoj, femuroj, piedoj kaj kruroj. Estas tre rimarkindaj flavaj bridoj (kio estas tialo por la komuna nomo) kaj helbluaj ĉirkaŭokuloj. La beko estas helgriza al kornokolora kun la tipa kormorana formo, longa, rekta kaj tre hokoforma pinte en supra makzelo.
Tiu specio estas ege simila al la plej proksima parenco nome la Flavvizaĝa kormorano, sed la Nigravizaĝa kormorano, krom la malsamkolora brida vizaĝareo, estas iomete pli malgranda kaj la blankaj partoj estas nur iomete pli etendaj kaj homogenaj: tiele la krono kaj la malantaŭa kolo de la Flavvizaĝa kormorano aspektas iomete pli larĝa areo. Dume la kruroj de la Nigravizaĝa kormorano estas pli nigrecaj al malhelgrizaj.
Habitato
Kvankam tipe troviĝanta en maraj habitatoj – foje soleca, foje en paroj, foje en ampleksaj aroj de centoj aŭ miloj – ĝi estas allogata ankaŭ al internaj akvoj, inklude lagojn, profundajn kaj malfermajn marĉojn kaj riverojn.
Ekologio
La Flavvizaĝa kormorano ŝajne manĝas ĉefe grandajn profundakvajn fiŝojn (90 %), sed ankaŭ krabojn, kaj aliajn senvertebrulojn kiaj duvalvuloj, kalmaroj ktp. Ili plonĝas kaj en profundaj kaj en neprofundaj akvoj kaj en trankvilaj kaj en rapide moviĝantaj akvofluoj. Tipa plonĝotempo estas ĉirkaŭ 40 sekundoj, kun rekupera periodo de 10–15 sekundoj interplonĝa. Post tio tiu specio, kiel ĉe aliaj kormoranoj, malfermas siajn flugilojn por sekigi ilin. Ili naĝas havante siajn korpojn subakve kaj tiele aperas for nur la kapo kaj kolo, kiel periskopo.
Sistematiko
Oni agnoskas du subspeciojn de tiu ĉi kormorano.
Casamicciola Terme
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulino Maria Magdala.
Najbaras la komunumoj Barano d'Ischia, Forio, Ischia, Lacco Ameno kaj Serrara Fontana.
Thomas Winter
Thomas Winter estas la nomo de :
Thomas Wintour
Thomas WINTER aŭ WINTOUR (ĉ. 1571 - la 31-an de januaro 1606), partoprenanto en la pulva konspiro de 1605 - malsukcesa komploto mortigi la britan reĝon Jakobo la 1-a kaj aliajn. Lia frato Robert Winter ankaŭ komplotis, kaj li estis la edzo de la fratino de Robert Catesby kiu direktis la aferon. En 1603 li petis Filipon la 3-an de Hispanio subteni katolikan ribelon en Anglio. Li estis dolorege ekzekutata kun aliaj konspiruloj.
Rohrbach-lès-Bitche (stacidomo)
Rohrbach-lès-Bitche estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Rohrbach-lès-Bitche, en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Haguenau - Hargarten-Falck (159000).
Lieke
Lieke estas nederlanda virina nomo. Ĝi estas karesa formo de Angelique (= Angeliko).
Loĝantarpiramido
Kutime viroj aperas maldekstre kaj virinoj dekstre. Kutime la junaj aĝoj aperas sube kaj la altaj aĝoj aperas supre. La longeco de la linioj indikas la kvanton de loĝantoj de iu preciza lando.
Iuj eventoj kiel milito vidiĝas sur tia skemo, kiam la kvanto en unu aŭ du linioj subite aperas malpli granda. Aperas ankaŭ, ke virinoj vivas pli longe ol viroj.
Fontioso
Fontioso estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, kodo INE-009, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.
22426 Mikehanes
22426 Mikehanes estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Fontioso
Vilaĝoj
Fontioso estas la ĉefurbo de la municipo kiu ankaŭ havas la vilaĝeton Guímara. Ĝi estas je 50 km. de la ĉefurbo. Ĝi havas areon de 24,84 km² kun 67 loĝantoj (2007)
Jerchel (apud Gardelegen)
Jerchel ekde la unua de januaro 2011 estas parto de la komunumo Gardelegen en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 315 loĝantojn.
Fontioso
Vilaĝoj
Ĝi limas kun la municipaj teritorioj Lerma, Cilleruelo de Abajo, Pineda Trasmonte, Comunidad de la Aynosa kaj Bahabón de Esgueva.
22426 Mikehanes
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Michael Francis Hanes, piloto ĉe Air Canada, amatora astronomo kaj konstruanto de teleskopoj kun la Reĝa Astronomia Societo de Kanado.
NGC 1000
NGC 1000 (aliaj indikoj — PGC 10028, MCG 7-6-48, ZWG 539.67, NPM1G +41.0078) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Karlo Emanuelo la 2-a de Savojo
Karlo Emanuelo la 2-a de Savojo (Itale: Carlo Emanuele II di Savoia) naskiĝis en la tiama ĉefurbo de la Savojaj Ŝtatoj, Torino, je la 20-a de junio 1634 kaj mortis ankaŭ en Torino je la 12-a de junio 1675.
Li estis la filo la 12-a duko de Savojo Viktoro Amadeo la 1-a (1587-1637) kaj de lia edzino Kristino de Francio (1606-1663). Li fariĝis en 1638 princo de Piemonto kaj 14-a duko de Savojo, kiam mortis lia frato Francisko Jacinto de Savojo. Li tiam estis 4-jara kaj lia patrino fariĝis regentino.
Lia naturo estis malsanema kaj oni atendis, ke li frue mortu kiel lia frato kaj antaŭinta duko. Krome liaj onkloj Maŭrico kaj Tomaso kontestis la regentinecon de lia patrino, kiu estis fidela aliancito de Francio. Ili ekmilitis kontraŭ ŝi, konkeris la urbon de Torino en 1639 kaj devigis ŝin rifuĝi en la urbo Montmélian kaj en Savojo. Ŝi tamen sukcesis venki kaj ekzili ilin en 1640, antaŭ ol repaciĝi kun ili en 1642. En 1648 ŝi fine emancipis sian filon Karlo Emanuelo sed konservis ĝis sia morto en 1663 grandan influon sur li.
Pacema kaj fidela aliancito de sia kuzo la franca reĝo Ludoviko la 14-a, Karlo Emanuelo la 2-a ĉefe interesiĝis pri artoj, literaturo kaj historio (precipe la "Genealogia Historio de la Domo de Savojo" de Samuel Guichenon kaj la belega Theatrum sabaudiae e piemontese eldonita en Nederlando por glori ĉiujn urbojn de la Savojaj Ŝtatoj), agrikulturo, komerco kaj industrio. Li konstruigis novan urbon kaj palacon en Torino far la arkitekto Guarini, kaj ankaŭ komercan vojon por transporti varojn inter Francio kaj Italio. Sed pro manko de rimedoj monaj kaj homaj, tiu politiko prestiĝa sed ne ĉiam kohera malfortigis la duklandon interne kaj ekstere.
Li unue edziĝis en Parizo je la 4-a de marto 1663 kun Franciskino Magdaleno de Orleano (1648-1664), filino de Gastono de Orleano kaj de Margareto de Loreno, nevino de la franca reĝo Ludoviko la 13-a, sed li vidviĝis antaŭ ol naskiĝis ido. Li poste edziĝis en Chambery (Ŝamberio) je la 10-a de majo 1665 kun Maria-Johanino Baptistino de Savojo-Nemuro (1644-1724), kiu estis la filino de la duko de Nemuro (Nemours) Karlo Amadeo de Savojo kaj de lia edzino Elizabeto de Burbono-Vendomo. Ŝi naskis al li la estontan reĝon de Sardio Viktoro Amadeo la 2-a (1666-1732). Liaj amorantinoj ankaŭ naskis al li plurajn gefilojn nelegitimajn.
Li mortis en Torino en 1675, kaj sekve la Domestrecon de Savojo heredis lia sola legitima filo naŭ-jara Viktoro Amadeo 2-a kun sia patrino kiel regentino.
3777 McCauley
3777 McCauley estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono)
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona geologo kaj planedologo John Francis McCauley.
Interregistara Spertularo pri Klimata Ŝanĝiĝo
Interregistara Spertularo pri Klimata Ŝanĝiĝo aŭ ISKŜ (Intergovernmental Panel on Climate Change pri tutmonda varmiĝo kaj klimata ŝanĝiĝo aŭ IPCC) estas scienca organizaĵo taskita pri la taksado de la riskoj de la klimatŝanĝiĝo, kaŭzita de la homaro. Ĝi estis kreita en 1988 de du asocioj de la Unuiĝintaj Nacioj: la Programo de Unuiĝintaj Nacioj pri Mediprotektado (UNEP) kaj la Monda Organizaĵo pri Meteologio (WMO). La ĉefa tasko de la spertuloj estas taksi la riskojn de la klimatoŝanĝiĝo kaj kolekti strategiojn por malhelpi ĝin. La sidejo de ISKŜ troviĝas en Ĝenevo.
En 2007 la organizaĵo, kune kun la eksa usona vicprezidento, Al Gore, ricevis la Nobel-premion pri paco.
Funkciado
ISKŜ estas malferma al ĉiu membrolando de la du fondintaj organizaĵoj kaj kunigas centon da fakuloj el la tuta mondo, el universitatoj, esplorlaboratorioj, entreprenoj, asocioj medipotektaj kaj aliaj organizaĵoj. ISKŜ estas do asocio de landoj: ĝiaj anoj estas nacioj.
Kunsidantoj estas delegitoj de siaj propraj registaroj kaj ilia mandato estas ''"ekspertizi la sciencajn, teknikajn kaj sociekonomiajn informojn pri risko de klimatŝanĝiĝo pro homa agado.
Ekde sia fondiĝo ISKŜ verkis serion de raportoj, kiuj referenciĝis kaj estas pli kaj pli uzataj de decidantoj, sciencistoj, studentoj kaj aliaj fakuloj. Tiuj raportoj influas la mediprotektan politikon de multaj registaroj.
Taskoj
Pli precize la taskoj de ISKŜ estas:
Organizo
ISKŜ konsistas el tri laborgrupoj:
Ekzistas ankaŭ speciala skipo por naciaj inventaroj pri gasoj kun forceja efiko, kiu verkis metodologiajn gvidliniojn por tiaj inventaroj. .
Ĉiu laborgrupo kaj la speciala skipo havas du kunprezidantojn, unu reprezentanta evoluintan landon, la alia evoluantan landon.
Budĝeto
En la jaro 2005 ISKŜ elspezis 4,9 milionoj da svisaj frankoj, t.e. ĉ. 3,1 milionoj da eŭroj. De 1988 ĝis inkluzive 2005 la suma budĝeto estis 81,3 milionoj da frankoj aŭ 51,7 milionoj da eŭroj, meze deo 4,5 milionoj da svisaj frankoj. La elspezoj estas do pli-malpli konstantaj.
Agadoj
Centoj de ISKŜ-anoj (reprezentantoj de registaroj kaj asocioj) kunvenas ĉiujare. Ĉiu membro disponas unu voĉon, nerigarde la grandecon de la lando. La kunsido starigas la kampon de ontaj raportoj kaj validas la verkitajn raportojn.
ISKŜ kunvenigas ankaŭ fakatelierojn pri diversaj demandoj rilate al klimatŝanĝiĝo.
La ĉefaj agadoj de ISKŜ estas la produktado de raportoj (taksaj raportoj kaj specialaj raportoj), metodologiaj gvidlinioj kaj teknikaj dokumentoj.
Publikaĵoj
La ISKŜ publikigas periodajn informojn, kiuj povas taŭgi kiel apogo por la agado de la landoj, kiuj subskribis la traktatojn de Unuiĝintaj Nacioj pri la klimatŝanĝiĝo.
Tiuj informoj estas baze konsiderataj kiel la plej fidindaj pri tiu temo, kaj estas ofte citataj en la politikaj kaj sociaj diskutoj pri tiu ĉi afero.
La panelo publikigis ses taksajn raportojn en 1990, 1995, 2001, 2007, 2014, 2021. Aldona raporto estis publikigita en 1992. Apud la plena raporto, la panelo publikigas resumon por tutmondaj politikistoj (Summary for Policymakers), kiu ĝenerale vekas atenton de amaskomunikiloj pro iliaj praktikaj konsideroj.
Taksaj raportoj
Kvar tiaj raportoj de la ISKŜ aperis inter 1990 kaj 2007:
Specialaj raportoj
Tiuj raportoj rilatas aŭ al taksado aŭ la preciza demando:
Kritiko
La tutmonda varmiĝo pri kiu okupiĝas ISKŜ koncernas multajn homojn kaj interesojn. La sekvoj de la tutmonda varmiĝo influas multajn fakojn kaj klimatprotekto postulas klopodojn, kiuj laŭ diversaj vidpunktoj estas diversnivele taksataj. La laboro de ISKŜ pri la tutmonda varmiĝo estas do rigardata kritike, kaj diversaj flankoj riproĉas aŭ maltroigon aŭ troigon.
Problemo estas la fakto, ke la fina redakto de la temresumoj politike tre observataj dependas de la granda nombro de politikistoj kaj juristoj misiitaj de la registaroj. Kritikistoj antaŭvidas la danĝeron, ke la konsilantoj kunfandiĝos kun la konsilotoj. Tiel evidentiĝis rilate al la kvara taksa raporto de ISKŜ, ke iiuj registaroj (interalie Usono kaj Ĉinio) sukcesis obteni evidentan malplifortigon de la raportmalneto proponita de la sciencistoj.
Ne en scienca literaturo, sed en politikaj kaj publikaj diskutoj, ĉefe en Usono, ekzistas multaj reprezentoj de la tiel nomataj klimatkritikistoj, kiuj esprimas dubon pri la rezultoj prezentitaj de ISKŜ aŭ ĝenerale pri la teorio de klimatŝanĝiĝoj antropogenaj (kaŭzitaj de la homo). En iuj kazoj oni suspektas ilin pri pagita lobiadlaboro.
Naohiro Ishikawa
Naohiro Ishikawa (japane 石川 直宏, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2003 ĝis 2012 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Rohrbach-lès-Bitche
Rohrbach-lès-Bitche estas franca situanta en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Rohrbachois.
Parligo
En biologio, parligo estas la forta allogo kaj ligo kiu formiĝas en kelkaj specioj inter paro konsistanta el masklo kaj ino, aŭ en kelkaj kazoj kiel sam-seksa pariĝo, eble kondukante al produktado de idoj kaj/aŭ dumviva ligo. Parligo estas esprimo elpensita en la 1940-aj jaroj kiu estas ofte uzita en socibiologio kaj evolua psikologio. La esprimo ofte implicas aŭ dumvivan socie monogaman rilaton aŭ scenejon de sekspariĝa interagado en socie monogamaj specioj. Ĝi foje estas uzita en referenco al homaj rilatoj.
Kaj vazopresino kaj dopamino agas en tiu regiono por kunordigi fruktodonajn agadojn kiel ekzemple sekspariĝo, kaj reguligi selekteman alligitecon. Tiuj specispecifaj diferencoj montris korelacion kun sociaj kondutoj, kaj en monogamaj preriaj kampomusoj estas gravaj por efektivigo de parligado.
Junji Nishikawa
Junji Nishikawa (laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Ĝunĝi Niŝikaŭa, japane 西川潤之, n. 29-an de junio 1907, m. nekonata) estis japana futbalisto. Li en 1927 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Zoltán Székely (violonisto)
Zoltán Székely [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo Székely Zoltán estis hungara violonisto, komponisto, altlerneja instruisto.
Zoltán Székely naskiĝis la en Kocs, li mortis la  en Kalgario aŭ Banff.