cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giovanni Peterlongo
Biografio
Li eniris la ŝtatan administracion kiel sekretario de la Konsilantaro, kaj li ĝin forlasis en 1891, kiam oni nomis lin direktoro de Magistrato de la urbo Trento. Ĝuste en tiu periodo li komencis sian laboron: unua provo, stenografia, de la traduko estis preta en 1914. Kiam la milito kontrasŭ Italio komenciĝis, en majo 1915, la Trentaj gravuloj dividis inter si la taskon: dum kelkaj elmigris al Italio, li, kiu intertempe estis elektita kiel deputito, kaj aliaj restis en Trento, interkonsente ankaŭ kun Cesare Battisti, por defendi la rajtojn de la samcivitanoj. Sed Giovanni Peterlongo estis en la listo de la irredendisti (t.e. la nomo donita al tiuj, kiuj deziris aliĝon de Trento kaj aliaj urboj al Italio), kaj eĉ de la suspektataj pri alta perfido, pro siaj sentoj favoraj al Italio. Manuskriptoj, libroj, revuoj, kaj eĉ tiu unua tradukprovo estis al li rabitaj, dum li estis forsendita al deviga loĝado en Linz, en supra Aŭstrio. Tie li eltenis du procesojn, en 1916 kaj en 1917, sub akuzo pri iredentismo kaj alta perfido.
Male de Cesare Battisti, sia kara amiko kaj same iredentista, kiu estis mortigita fare de la aŭstria registaro en 1916 per ŝtatperfido kaj pendumita, la estonta tradukisto havis pli da ŝanco: la nova Aŭstria imperiestro, Karlo, postsekvinta Franciskon Jozefon, allasis amnestion. Kiam lia amata urbo estis liberigita, li estis nomita unue civila komisaro ĉe la milita registaro en Alto Adige, kaj poste vicguberniestro de la regiono. En majo de 1922, liaj samurbanoj nomis lin unua urbestro de Trento italigita. Post kvar jaroj, ĉagrenita kaj seniluziigita de la politikaj intrigoj de tiu periodo (la faŝisma registaro gajnis la voĉdonadojn en la sama jaro, kaj Benito Mussolini estis nomita “duce” de Italio), li forlasis definitive sian longan, senmakulan agadon, sin dediĉante komplete al la publika bonfaro. La 9-an de januaro 1941 li mortis kristane en Milano, havante ĉirkaŭ si siajn familianojn, trankvila kaj serena en la konscio pri plenumitaj devoj.
Peterlongo diplomiĝis pri juro en la Viena Universitato kaj deĵoris kiel funkciulo ĉe la Dieto de Innsbruck. Ĉirkaŭ la jaro 1891 li fariĝis Direktoro de la Skabenaro de Trento (administra kaj politica tiutempa organo). En tia kvalito, la 11-an de oktobro 1896 li transprenis la monumenton al Dante inaŭgurotan en Trento. Antaŭ la unua mondmilito Peterlongo estis elektita deputito ĉe la Dieto en Innsbruck.
Post la anekso de la Trenta Regiono al Italio, Peterlongo defendis la lokan memstarecon kontraŭ la ŝtata centrigo,  favore al la uzo de la germana en Sudtirolo. En tiu periodo li estis civila komisaro en Bolzano kaj vic-prezidanto de la Trenta konsilantaro, kiu helpis la provizoran militan registaron.
Okaze de la balotoj en Trento, en 1922, la socialistoj atingis 16 postenojn, la liberaluloj 13 kaj la popolpartianoj 11: Peterlongo, liberala urba konsilanto, estis elektita urbestro interkonsente kun la popolpartio. Samjare ekregis la faŝismo, kiu komencis manovri por la likvido de la urbaj skabenaroj. La 10-an de aŭgusto 1923 Peterlongo eksiĝis kune kun la tuta liberala grupo, deklarante ke en la intereso de Trento devus okazi novaj balotoj. La popolpartianoj kaj la socialistoj, kontraŭe, ne eksiĝis, sed la urba estraro estis ĉiukaze likvidita. Peterlongo fariĝis prefekta komisaro kaj en 1926 forlasis la politikan agadon.
La traduko
Sendube, la unua ideo traduki la ĉefverkon de la itala literaturo venis al juna Giovanni dum la oficiala inaŭguro de la bronzmonumento de la mezepoka poeto, kiu solene okazis en Trento en 1896. Li, inter aliaj, faris prelegon tiuokaze: Dum tiu okazaĵo la urbo Trento fieris pri sia italaj lingvo kaj kulturo. Sed kial meti la Dian Komedion en esperanton? Dante mem diris ke ekzistas riĉaĵoj je kiuj oni estas des pli riĉaj ju pli oni disponas el ili al la aliaj. Dante estas universala poeto: lia profunda homanareco penetru do en la malproksimajn landojn nordajn, orientajn, kaj brilu ankaŭ per tiu ĉi lingvo ĉie, kie ĝi estas konata, je pli granda gloro lia kaj de Italio. Tiel pensadis Giovanni Peterlongo kiam li volis starigi, per pacienca laboro, sian monumenton idealan al “patro Dante”, de kies poemo li eltiris tiom da konsolo en la malĝojaj horoj de l’ekzilo kaj, pli poste, en tiuj amaraj de la politika vivo. Monumenton, kiun li en sia penso metis apude al tiu el bronzo, kiun li estis oficiale akceptinta, en la malproksima jaro 1896, kiel kanceliero de sia urbo, de la manoj de samcivitaj patriotaj amikoj siaj.
Nel mezzo del cammin di nostra vita
Mi ritrovai per una selva oscura,
Ah quanto a dir qual era è cosa dura
Esta selva selvaggia e aspra e forte
En mezo de l’ vojaĝ’ de nia vivo
En arbareg’ malluma mi troviĝis,
Ha kiom pezas diri kia estis
Tiu arbar’ sovaĝa, kruda, densa,
Ajlo-kaj-papriko
Ajlo-kaj-papriko (all-i-pebre en la valencia lingvo) estas tipa valencia saŭco uzata por kuiri fiŝon. La plej fama varianto de tiu ĉi kuiraĵo uzas angilojn.
Giovanni Peterlongo
La traduko
Kiu eĉ pense renovigas timon!
La ilustrata eldono
Kiam en 1963, finfine, oni eldonis la tutan tradukon, ĝi estis akompanata per mirindaj desegnoj de la fama pentristo de la Renesanco, Sandro Botticelli. Oni scias ke li ofte legadis kaj parkere deklamis plurajn versojn de la ĉefverko, kaj intencis fari entute cent ilustraĵojn por enmeti ilin en eldono, sed finfine li malfruis kun sia laboro, kaj la poemo estis eldonita sen liaj ilustraĵoj. Poste, la desegnoj malaperis dum pluraj jarcentoj. Nur en pasinta jarcento oni retrovis kaj eldonis kelkajn el ilin, sed ĝis la esperanta eldono, neniam ili estis komplete eldonitaj. La filo de la tradukisto, s-ro Paolo Peterlongo, inĝeniero kaj grava kolektanto kaj mecenato, havis la ideon kaj la eblecon kolekti la tutan serion de la desegnoj de la fama pentristo por enmeti ilin okaze de la eldono de la esperanta traduko de sia patro, por honori lin. Tielmaniere, ĉiu kanto de la poemo (cent kantoj entute) estas akompanata de mirinda ilustraĵo de la fama pentristo.
Il pozzo di Cocito. I Giganti Nembrot, Fialte ed Anteo (Inferno, canto XXXI)
Io senti’ sonare un alto corno
Sappi che non son torri, ma giganti,
fuggiemi errorie e cresciemi paura
“Fatti qua, sì ch’io ti prenda”
La puto de Koĉito. La gigantoj Nemrod, Fialte kaj Anteo (Infero, kanto XXXI)
Sed aŭdis tiel laŭte soni kornon,
tiel terure graf’ Roland’ ne blovis.
Sciu : ne estas turoj, sed gigantoj,
Mi pli senerariĝis, sed pli timis,
« Aliĝu, por ke mi vin prenu ».
Poste el si kaj mi li faris faskon.
Por aliaj esploroj en interreto
- Storia del Trentino (Historio de la Trenta Regiono)
- Podestà (ŝtata guberniestro) di Trento
- Sindaci (urbestroj) di Trento
- Peterlongo Giovanni, stradario (strataro) de Trento
- Giovanni Peterlongo, chi era costui (kiu li estis)
Neŭrotekniko
Neŭrotekniko aŭ neŭroteknologio estas biotekniko kiu havas fundamentajn influojn je kiel homoj komprenas la cerbon kaj certajn aspektojn de konscio, pensado kaj aliaj altordaj aktivaĵoj en la cerbo. Ĝi ankaŭ inkludas teknikojn kiuj estas deseginitaj por plibonigi kaj ripari cerbfunkciojn kaj permesi al sciencistojn kaj klinikistoj bildigi la cerbon.
Kaluža
Bazaj informoj
Kaluža (kaluĵa), hungare Ungtavas (ungtavaŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis Kalusa.
Situo
Kaluža situas inter monto kaj norda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 10 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1336. En 1910 loĝis en Ungtavas 347 da homoj, (344 slovakoj, 2 germanoj, 1 hungaro). Ĝis Traktato de Trianon Ungtavas apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1965 la akvorezervujo pretiĝis, sekve parto de kampoj subakviĝis. En 2001 loĝis en Kaluža 385 da homoj, (373 slovakoj kaj aliaj).
Bill & Ted's Bogus Journey
Bill & Ted's Bogus Journey estas usona komedio pri scienca fikcio, reĝisorita de Peter Hewitt kaj ĉefaktorita de Keanu Reeves, Alex Winter kaj George Carlin. Ĝi estas la dua filmo en la filmoserio Bill & Ted, kaj daŭrigo de Bill & Ted's Excellent Adventure (1989). La filmo estas parte parodio de klasika filmo La sepa sigelo de Ingmar Bergman.
Intrigo
La muziko de la bando de Bill kaj Ted, Wyld Stallyns, kreis utopian estontan socion. Chuck De Nomolos, kiu malamas tiun socion, ŝtelas unu el la tempvojaĝaj telefonbudoj (parodio de Doctor Who) kaj sendas du robotojn modeligitajn de Bill kaj Ted al la fino de la 20-a jarcento por eviti ke Bill kaj Ted gajnu la Batalon de la Bandoj de San Dimas.
Malbonaj robotoj Bill kaj Ted alvenas kaj mortigas la verajn Bill kaj Ted, ĵetante ilin ambaŭ super flanko de klifo ĉe Vasquez Rocks (referenco al Star Trek). La robotoj laboras por ruinigi la famon de la duopo.
En transtombo, animoj de Bill kaj Ted renkontas la Morton kiu defias ilin en ludo por iliaj animoj. La spirito donas al ili la eblon elekti la ludojn. Bill kaj Ted, por la konsterno de la Morto, elektas modernajn ludojn kiel Battleship, Cluedo kaj Twister. Ili facile venkis Morton, kiu akceptas malvenkon kaj malvolonte iĝas ilia servisto. Kun helpo de Morto kaj de eksterterana duopo ili venkas la malamikon De Nomolos.
33544 Jerold
33544 Jerold estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan kuraciston kaj kirurgon Jerold Z. Kaplan, kiu kuracas homojn trafitajn de vundoj kaj brulvundoj en norda Kalifornio. Li estas edukisto pri la prevento de la brulvundoj kaj uzas la medicinan hipnoton. Adoleskuloj, li kaj la malkovrinto, per ties refraktoro de 60 mm, ofte rigardis la ĉielojn.
Vinisto
Vinisto, kelisto, aŭ vinkelnero (en la franca originala sommelier do tiel proponita esperantigo someliero) laboras aŭ en (ofte nur luksa) restoracio kaj konsilas al la gastoj aŭ direktantoj pri la vinofertoj de la restoracio aŭ li/ŝi estas konsilisto en vinkomercado. En la restoracio, li/ŝi proponas al la gastoj konvenajn vinojn al iliaj manĝaĵoj. La vinisto respondecas pri vinsortimento, ties rezervado, aĉetado kaj decidas, kiam kiu vino estas vendebla, laŭ matureco de la vino.
Alaŭdoj de Montrealo
Le Alaŭdoj de Montrealo (les Alouettes de Montréal) estas teamo de la Kanada Futbalo-Ligo, kiu estas formita je 1947. La unua versio de la teamo Alaŭdoj malfondiĝis je 1982. Estas tiam kreita nova teamo havanta la nomon "Concordes de Montrealo"; tiu teamo ekhavis la historion de la Alaŭdoj. Je 1986 tiu teamo reprenis la nomon "Alaŭdoj". Ĝi malfondiĝis kelkajn tagojn antaŭ la komenco de la ludosezono de 1987.
La nuna versio de la teamo kreiĝis kiam translokiĝis al Montrealo la teamo Virĉevaloj de Baltimoro (Baltimore Stallions) post la fino de la ludosezono de 1995. Ĝi gajnis je novembro de 2002 la Grejan Pokalon kontraŭ la Eskimoj de Edmontono en Edmontono (Alberto).
Urbo: Montrealo, Kebekio, Kanado
Stadiono: Molson Stadiono
Trejnisto: Tom Higgins
Marŝaloj de la Alaŭdoj de Montrealo
Antaŭ 1960
1960-aj jaroj
1970-aj jaroj
1980-aj jaroj
1990 +
Le Père Noël est une ordure (filmo)
Le Père Noël est une ordure ( "Patro Kristnasko estas fiulo") estas franca filmo de Jean-Marie Poiré, aperinta en 1982. Ĝi estas adaptaĵo de samnoma teatraĵo kreita de la trupo le Splendid en 1979.
Temo
Burleska kristnaska antaŭvespero en la pariza telefona sidejo de SOS mizero amikeco, kiam volontuloj estas perturbataj de alvenantaj malsocietemuloj kaj stranguloj kiuj provokas sinsekvon da katastrofoj.
Komento
"Le Père Noël est une ordure" fariĝis kulta filmo en franca televido, kie ĝi estas montrata ĉiujare dum kristnaska tempo.
The Sandman
The Sandman (La Sablovendisto) estas fantasta serio de bildrakontoj aperitaj inter 1988 kaj 1996 en Usono. La serio konsistas el 50 mallongaj rakontoj kaj 5 longaj rakontoj, ofte sendependaj unu de la aliaj sed ĉiam enscenigante almenaŭ unu el la sep Endless (Senfinulo), estuloj pli potencaj ol gedioj kiuj personigas aspektojn de la universo kaj intervenas sur la tero en homaj vivoj, sed ankaŭ interalie en mitejoj kiel azbieno, infero aŭ feejo. La aŭtoro kaj ununura scenaristo estas britdevenulo Neil Gaiman, akompanita de sia kunulo Dave McKean kiu dezajnis la kovrilojn. La desegnistoj de la bildstrioj estas diversaj kaj ŝanĝas je ĉiuj rakontoj kaj eĉ foje je ĉiuj ĉapitroj ene de la sama rakonto. La tuta serio estas anglalingve eldonita de Vertigo, filio de DC Comics.
The Sandman estis unue monate eldonita kiel 32-paĝaj publikaĵoj, sed kiel populariĝis la afero, DC Comics decidis eldoni ilin en pli multpaĝaj kaj luksaj albumoj kun rigida kovrilo. 11 tiaj albumoj aperis ĝis 1997.
La bildrakontoj montras multajn karakterojn de usonĝenra «komikso», precipe pro la desegnoj, kiu tiom varias en kvalito kaj en maniero kaj DC Comics estas unu el la plej fama komikseldonejo de Usono kun interalie Batman, Superman aŭ Wonder Woman en sia eldonhistorio. Sed The Sandman ankaŭ montras gravajn diferencojn kun la ĉi antaŭaj superheroaj rakontoj per sia rakonto kaj pli plenkreskulcela mesaĝo. Kvankam la scenaro de temp' al tempe aludas superheroojn, tio restas tre minimuma kaj eĉ anekdota ero de la rakonto.
Preludes & Nocturnes
Preludoj & Nokturnoj
The Doll's House
La Domo de la pupo
Dream Country
Sonĝlando
Season of Mists
Sezono de brumoj
A Game of You
Perludi vin
9276 Timgrove
9276 Timgrove estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Timothy L. Grove, profesoron pri geologio en la Masaĉuseca Instituto de Teknologio, kiuj plenumis vastajn studojn pri la magmaj procezoj okazantaj en de meteorŝtonoj. Li estis prezidanto de la Usona Geofizika Unio.
The Sandman
Brief Lives
Efemeraj Vivoj
Distrikto Soest
La distrikto Soest [] situas en la orienta centro de la germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Soest. Ĝi ekestis dum la jaro 1975 el la antaŭa distriktoj Soest kaj Lippstadt plus la urbo Warstein kaj iuj komunumoj el pliaj tiamaj ĉirkaŭaj distriktoj. Geografie la plejgranda parto de la distrikto apartenas al la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco Zaŭalant]. Fine de la distrikto havis  loĝantojn.
Administra disdivido
La distrikto konsistas el 14 komunumoj, el kiuj 7 estas urboj.
Urboj
Pliaj komunumoj (loĝantoj laŭ la stato fine de )
Esperanto en la distrikto
En konstruaĵoj sur la tereno de la baroka kastelo Eringerfeld de la urbo Geseke dum la jaro 1985 okazis la 41-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO, kaj pli ol 400 kongresanoj konatiĝis kun la distrikto. La kastelo kaj ĉirkaŭa tereno tiutempe estis elita privata lernejo, kaj la IJK gastiĝis tie nur escepte - nuntempe la kastelo kaj ĉirkaŭaj konstruaĵoj oficiale kaj konstante estas hotelo kaj kongresejo.
Ivrea
Ivrea estas malgranda urbo, kun loĝantaro de proksimume 24 000 homoj (fine de  en ĝi vivis ), situante en la regiono Piemonto en nordokcidenta Italio.
Historio
Dum la 20-a jarcento ĉefe ĝi famiĝis pro la sidejo de la firmao Olivetti, iam konata fabrikisto de tajpiloj, kalkuliloj kaj poste komputiloj. La kompanio estas ekde aŭgusto 2003 parto de la TIM Group (telefona kompanio).
La urbo estiĝis en la jaro 100 a.K., kiel kavalaria stacio de la armeo de la Romia imperio, por gardi la tradiciajn invadajn vojojn al Italio trans la Alpoj. La latina nomo de la urbo, “Eporedia”, jam longtempe malaperis en la nebulo de la tempo, sed ankoraŭ pluvivas en la nomo por la loĝantoj. Ili nomiĝas “eporediesi” itale por Eporedianoj.
Kvankam la urbo ludis interesan akcesoran rolon en la itala historio, hodiaŭ ĝi estas plej konata pro la stranga tradicia karnavalo, kies ĉefa celebro estas bazita sur la loke fama “batalo de la oranĝoj”. Ĉi tio koncernas milojn da urbanoj, dividitaj en batalteamoj, kiuj reciproke ĵetas oranĝojn (kun sufiĉe da perforto) dum iom neorganizitaj bataloj daŭrante kelkajn tagojn. Oni ne bone komprenas la originon de ĉi tiu tradicio, speciale ĉar la oranĝoj ne kreskas ĉe la piedo de la Alpoj kaj devas esti importitaj de la suda parto de Italio je konsiderindaj kostoj.
Moderna evoluo solide establis Ivrea-n sur la kampo de formplanado (dezajno) kun la alveno de “Interaction Design Institute Ivrea” (Interreaga Dezajna Instituto Ivrea), lokita en la malnova esplorejo de Olivetti, la “blua” konstruaĵo. Kvankam ĝi estas malgranda skolo, ĝi altiris internaciajn elstarulojn pro la eminenta reputacio de ĝia fakultato kaj altkvalitaj studentoj. Ambaŭ (studentoj kaj fakultato) estas eklektikaj, plejofte de ekster Italio. Vidu ilian retejon: http://www.interaction-ivrea.it
Por Reunio
La movado Por Reunio ( "Pour La Réunion" aŭ PLR) estas reunia politika partio fondita la de Huguette Bello, eliranta deputitino de la 2-a deputita distrikto de Reunio, reage al la decido de la estraro de la  Reunia Komunisma Partio (PCR) prezenti ŝin en la 7-a deputita distrikto de Reunio. Ŝi tiam decidis fondi novan movadon kaj prezenti sin kontraŭ la oficiala kandidato de PCR. Ŝi estis reelektita deputito ekde la unua balota vico. Huguette Bello sidas nun en la grupo Demokrata kaj Respublika Maldekstro (GDR).
Ĝermolisto de rusaj esperantistoj
Aĥill Averbuĥ
Aĥill Averbuĥ (cirile Ахилл Авербух) estis sovetia esperantisto. Kun Nikolai Lozgaĉev li tradukis versojn de Vladimir Visockij por poemaro La birdo Gamajun eldonita en 1989 en Sverdlovsk: Sezonoj.
Sergej Nikolajeviĉ Bojev
Sergej Nikolajeviĉ BOJEV (mortis la 12-an de junio 1987 en Alma-Ata, Kazaĥio) estis eminenta zoologo-parazitologo. Li lernis Esperanton junaĝe kaj daŭre aktivis pri ĝia faka aplikado.
Bronislav Ĉupin
Bronislav ĈUPIN (naskiĝis la ) estas rusia esperantisto vivanta en Iĵevsk, Udmurtio. Li aktivas en la faka grupiĝo Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj (TAKE), sed ankaŭ publikigis literaturaĵojn kaj lernolibrojn, interalie gazetaran kurson de Esperanto en la udmurta lingvo. En la 7-a kultura festivalo Esperanto - Lingvo Arta, okazinta en Kazano en 1995, li honoriĝis per speciala premio en la kategorio deklamado.
Joseph Eydelnanth
Joseph EYDELNANTH estis doktoriĝinta pedagogo naskiĝinta kiel membro de germana familio en la Rusia Imperio. Li fariĝis esperantisto dum sia restado en Svislando kaj Francio (1904-1912). En Lausanne li fondis Universalan Studentan Union kaj laboristan grupon de „Libera Penso“. En 1909 li korespondis kun Lev Tolstoj kaj ricevis de li manuskripton „Raporto pri paco“, kiun li presigis en Esperanto-traduko en Internacia Socia Revuo. Krome, interalie en kvar numeroj de la revuo Bohema Esperantisto en 1909 kaj 1910 aperis lia artikola serio Antisemitismo kaj progreso. Post la Unua Mondmilito li laboris kiel respondeculo pri lerneja higieno en la urbo Grozno.
Aleksandr Filippov
Aleksandr Gavriloviĉ FILIPPOV (cirile Александр Гаврилович Филиппов) estis rusa dentkuracisto kaj esperantisto en Saratov, kie li estis unua pioniro de Esperanto, aparte aktiva en la periodo de 1888 ĝis 1891. En tiu periodo li verkis multajn artikolojn favore al Esperanto.
Mikaelo Gabrielo
Mikaelo GABRIELO, antaŭe Kiperman, estis ruso, episkopo ortodoksa en Ĉuhujivo, kaj esperantisto ekde 1909. Li naskiĝis en 1891, la mortojaro ankoraŭ ne notiĝis ĉi-tie. Inter la jaroj 1910 kaj 1914 li estis la sekretario de la Esperanto-grupo en Kievo, estis konsulo de UEA kaj organizinto de la II-a Tutruslanda Esperanto-Kongreso en 1913. En 1912 li faris per-Esperantan vojaĝon tra Germanio, Francio, Hispanio, Italio kaj Aŭstrio (fonto: Enciklopedio de Esperanto - G).
Romano Grinŝpan
Romano Grinŝpan estis sovetia esperantisto. Li estas aŭtoro de
Maksim Kejda
Maksim KEJDA estas rusa esperantisto vivanta en Kaliningrado. En la 1990-aj jaroj li aktivis en Sovetia Esperantista Junulara Movado, interalie kontribuis al la versokolekto SEJM-kreado, kaj ekde la 1990-aj jaroj prezidas la urban Esperanto-grupon.
Sergej Krajnov
Sergej KRAJNOV (1904 - mortis komence de 1991 en Moskvo, Rusio) estis multjara delegito kaj dumviva mernbro de UEA, kiu plurfoje prelegis en Internacia Kongresa Universitato pri sia fako, agronomio.
Marija Koĉetkova
Marija "Maŝa" KOĈETKOVA estas rusia esperantistino el Ivanovo. Plurajn jarojn ŝi estis membro de la esperantista muzikgrupo Ekvinokso, kaj ripete premiiĝis en la kultura festivalo Esperanto - Lingvo Arta. En la 1990-aj jaroj ŝi aktivis en Sovetia Esperantista Junulara Movado, kaj interalie kontribuis al la versokolekto SEJM-kreado.
Miĥail Gavriloviĉ Korotkov
Miĥail Gavriloviĉ KOROTKOV, naskiĝinta en 1948, estis rusa esperantisto.
Kazimir Osipoviĉ Ostanieviĉ
Kazimir Osipoviĉ OSTANIEVIĈ, ruso. Naskiĝis en 1859, mortis en 1911 en Petrogrado. Pioniro de Esperanto. En 1899-1902 estis prez. de Esperanto-Societo „Espero“ en Petrogrado. Propagandis multe per la gazetaro, oferis multe da mono por posedi riĉan bibliotekon.
Andrej Peĉjonkin
Andrej PEĈJONKIN estis sovetia esperantisto. En 1983 li kun Halina Gorecka kaj Aleksandr Korĵenkov kunaŭtoris la libron ''Du eseoj. Uralaj renkontiĝoj''; Pri perspektivoj de la movado en Uralo: Raporto de UEK. — Tjumeno: UEK, 11 paĝoj — (Serio Movadaj kajeroj; Vol. 1).
György Császka
Biografio
György Császka frekventis universitatojn en Nagyszombat kaj Vieno. Li pastriĝis en 1850 kaj li ekinstruis matematikon en gimnazio. Baldaŭe li vivis 3 jarojn en foraj regionoj de Habsburga Imperio. Ekde 1856 en Esztergom li akiris pli kaj pli altajn rangojn. Li iĝis episkopo en 1874, li apogis la edukadon, eĉ li fondis presejon. En 1891 li iĝis ĉefepiskopo en Kalocsa, en la sekvaj jaroj precipe la biblioteko riĉiĝis.
Ĝermolisto de rusaj esperantistoj
S. Pilipenko
S. PILIPENKO estis sovetia kaj ukraina esperantisto, direktoro de instituto "Ŝevĉenko"; redaktoro de libroserio Kolekto de klasikaj kaj nuntempaj verkoj eldonita de la esperanto-fako de la eldonejo Plugilano; aŭtoro de antaŭparolo al La morto de Asuar.
Evgenij Ripinskij
Evgenij Viktoroviĉ Radvan RIPINSKIJ estis pioniro de la movado en la komenco de 20-a jarcento, kunlaboranto de la revuo Ruslanda Esperantisto ĉirkaŭ 1905. Li uzis la plumnomon Formiko.
21531 Billcollin
21531 Billcollin estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Ĝermolisto de rusaj esperantistoj
Varvara N. Seriŝeva
Varvara N. SERIŜEVA estis rusa esperantistino kaj instruistino. Ŝi estis fratino de Inocento Seriŝev. Ŝi verkis la rimarkindan porinfanan Esperanto-lernilon „Verda steleto“ (Milano: Silva, 1926, 78 paĝoj).
21531 Billcollin
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la belga entreprenisto Bill Collin, kiu faris gravajn kontribuojn al la fasonado kaj konstruo de la Helpa Teleskopa Sistemo por la Tre Granda Teleskopo de la Eŭropa suda observatorio.
Ĝermolisto de rusaj esperantistoj
Vladimir/Volodimir Soroka
Volodimir SOROKA (ukraine Володимир Сорока, en sovetiaj tempoj ofte Vladimir Soroka, estas esperantisto, kantisto kaj gitaristo. Kvankam li naskiĝis la 23-an de septembro 1959 en Leningrado, la nuna Sankt-Peterburgo, li laŭ sia familio konsideras sin ukraino, kreskis en Poltavo kaj nun loĝas en Kievo. Tial pli legu en la Ĝermolisto de ukrainaj esperantistoj.
Nikolaj Sveŝnikov
Nikolaj Sveŝnikov estis rusa esperantisto kaj direktoro de gimnazio en Vjatka (tiutempa nomo de la urbo Kirov). Laŭ atesto de Kazimir Osipoviĉ Ostanieviĉ, li estis la unua rusa esperantisto, kiu skribis leteron en la internacia lingvo al Zamenhof.
Anatolij Aleksandroviĉ Ŝejpak
Anatolij Aleksandroviĉ ŜEJPAK, habilitita doktoro de teknikaj sciencoj, profesoro, Merita laborulo de superlernejo – membro de la Komisiono. Ŝejpak estas aŭtoro de scienc-teknikaj libroj en esperanto: Hidromekanoko kaj varminterŝanĝo. A.Ŝejpak 1999 kaj Elektitaj lekcioj pri historio de scienso kai tekniko.
Kratovo (stacio)
Kratovo (Кратово) estos haltejo sur la Linio MCD-3 Leningradsko-Kazanskij de la Moskvaj centraj diametroj en Kratovo.
Ĝermolisto de rusaj esperantistoj
Boris Tjutrin
Boris TJUTRIN (en cirilaj literoj Борис Тютрин. naskiĝis en 1947 kaj mortis la 10-an de januaro 1996) estis rusia esperantisto, kiu estis la kreinto kaj unua prezidinto de la klubo en Niĵnij Tagil (Rusio).
D. D. Valkov
D. D. VALKOV (naskiĝdato nekonata, mortis la 4-an de junio 1910) estis frua rusa esperantisto. Valkov estis prezidanto de la Esperanta Societo Espero en Sankt-Peterburgo. Li interalie verkis ŝlosilon por rusoj.
Paul Peeraerts
Paul PEERAERTS [paŭl PErarts] (naskiĝis la en Antverpeno) estas flandra lingvisto kaj esperantisto. Li studis lingvojn en la altlernejo Karolo la Granda. Li laboris profesie kiel entreprena ĵurnalisto ĉe la firmao Agfa-Gevaert de 1971 ĝis 1979.
Li esperantistiĝis en 1965 kaj estis redaktoro de la nederlandlingva priesperanta revuo Esperanto-Panorama de 1970 ĝis 1990 kaj redaktoro de la belga Esperanto-revuo Sonorilo de 1972 ĝis 1974. En 1971 li tradukis la germanan Esperanto-kurson Esperanto Programita de Hermann Behrmann al la nederlanda lingvo kaj eldonis ĝin. Li estis prezidanto de la Esperanto-grupo La Verda Stelo en Antverpeno de 1976 ĝis 1979. En 1979 li eklaboris kiel direktoro de GCA kaj poste de Flandra Esperanto-Ligo (ĝis la fino de 2011). Ekde la fondo de la internacia revuo Monato en 1980 li kunlaboris kun ĝi, parte kiel redaktoro de la rubrikoj Recenzoj (1992-1995), Noticoj (1992-1997) kaj Leteroj (2006 ĝis nun), kiel ĉefredaktoro (2020 ĝis nun) kaj plejparte kiel redakcia sekretario (1992 ĝis nun). Inter 2007 kaj 2017 li gvidis la esperantlingvan tradukistan skipon de la socia retejo Ipernity. Li estas ano de la tradukista skipo de Tatoeba ekde 2017 kaj membro de la Akademio de Esperanto ekde 2022.
Kiam Interreto komencis populariĝi, li verkis kelkajn broŝurojn por komencantoj, kiel Interreto ... inter kio? (aperis en Esperanto, nederlanda, franca kaj angla) kaj Malgranda manlibro pri HTML (nur en Esperanto).
Paŭlo la 1-a
Paŭlo la 1-a havas diversajn signifojn:
Ludwig Friedrich von Froriep
Ludwig Friedrich von FRORIEP (naskiĝinta la en Erfurto, mortinta la  en Vajmaro) estis germana medicinisto kaj eldonisto.
Vivo
Froriep studis ekde 1796 en Jena kaj Vieno kaj iĝis en 1801 privata docento en Jena kaj vicdirektoro de la obstetrika instituto, en 1802 eĉ eksterordinara profesoro. En 1804 li iris al Halle (Saale) kie li tamen pli ekokupiĝis pri naturhistorio, komparita anatomio kaj kirurgio.
En 1808 li iĝis ordinara profesoro pri kirurgio kaj obstretriko en Tübingen, kie li malfermis akuŝan klinikon privatan. Estinte ekde 1814 reĝa privata kuracisto en Stuttgart, li iris en 1816 al Vajmaro (kun la titolo: Supera medicinkonsilisto) por helpi la bopatron Friedrich Justin Bertuch en la gvidado de la industria kontoro. La entreprenon li transprenis post ties morto en la jaro 1822. Li mem estis entombigita sur la Historia tombejo vajmara.
Froriep ankaŭ ludis rolon en la demando pri la sorto de la kranio de Friedrich Schiller. Li prezentitis objekton kiu evidentiĝis falsa.
Verkoj
Froriep skribis la manlibron »Handbuch der Geburtshilfe« (9-a eldono, Weimar 1832); en 1822 li fondis la fakgazeton »Notizen aus dem Gebiete der Natur- und Heilkunde« (Weimar 1822–36, 50 vol.), daŭrigotan ekde 1837 kune kun la filo Robert sub la titolo »Neue Notizen aus dem Gebiete der Natur- und Heilkunde«.
Krome li tradukis kun Meckel la verkon »Vorlesungen über vergleichende Anatomie« (Leipzig 1809–10, 4 vol.) de Cuvier, kaj prilaboris la manlibron de Cooper »Handbuch der Chirurgie« (2-a eldono, Weimar 1831, 2 vol.). Obstetrikajn bildojn li eldonis sub la titolo »Geburtshilfliche Demonstrationen« (1821–32, 11 kajeroj).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 7. Leipzig 1907, p. 169-170, (tie ĉi interrete)
Edmonia Lewis
Mary Edmonia Lewis (c. 4a de julio, 1844 – 17a de septembro, 1907) estis usona skulptisto kiu laboris dum la plejparto de sia kariero en Romo, Italio. Naskita libera en Nov-Jorko, ŝi estis la unua virino de afrik-usona kaj Indiĝena amerika heredaĵo, kiu atingis internacian famon kaj rekonon kiel skulptisto en la belarta mondo. Elstara trajto de ŝia laboro estas la inkluzivo de temoj rilatantaj al nigraj homoj kaj indiĝenaj popoloj de la Amerikoj en Novklasik-stila skulptaĵo.
Ŝi komencis akiri eminentecon en Usono dum la Usona Enlanda Milito; fine de la 19a jarcento, ŝi restis la nura nigra virino, kiu estis kaj partoprenanto kaj iu-ajn-grada rekonito de la usona artisma eminentularo. En 2002, la klerulo Molefi Kete Asante nomis Edmonian Lewis-on en lia listo de 100 Plej Elstaraj Afrik-Usonanoj.
Frua vivo
Oni opinias, ke Edmonia Lewis naskiĝis la 4an de julio, 1844. Ŝi naskiĝis libera en Greenbush, Nov-Jorkio, kiu estas nun la urbo de Rensselaer. Ŝia patro estis Afro-Haitian, dum ŝia patrino, Catherine Mike Lewis, estis de Mississauga Oĝibva kaj afrika-usona deveno. La patrino de Lewis estis konata kiel bonega teksisto kaj metiisto, dum ŝia patro estis la servanto de sinjoro. Ŝia familia deveno inspiris Lewis-on en ŝia posta laboro.
Post kiam Lewis atingis la aĝon de naŭ, ambaŭ ŝiaj gepatroj mortis. Ŝia patro mortis en 1847. Ŝiaj du patrinaj onklinoj adoptis ŝin kaj ŝian pli maljunan duon-fraton Samuel. Samuel naskiĝis en 1835 al la patro de Lewis kaj lia unua edzino en Haitio. La familio venis al Usono kiam Samuel estis juna infano. Samuel fariĝis tondisto ĉe la aĝo de 12 post kiam lia patro mortis.
La infanoj vivis kun iliaj onklinoj proksime al Niagara Akvofalaro dum proksimume kvar jaroj. Lewis kaj ŝiaj onklinoj vendis Oĝibvajn korbojn kaj aliajn erojn, kiel mokasenoj n kaj broditajn bluzojn, al turistoj, kiuj vizitis la Niagaran Akvofalaron, Toronton kaj Bufalon. Dum ĉi tiu tempo, Lewis estis konata per sia uson-indiĝenula nomo, Wildfire ("Arbara incendio"), dum ŝia frato estis nomita Sunbrilo. En 1852, Samuel foriris por San-Francisko, Kalifornio, lasanta Lewis-on por esti vartita de Kapitano S. R. Mills. Samuel provizis por ŝia loĝ-kostoj kaj edukado.
Dum 1856, Lewis registriĝis ĉe Nova-York Centra Mezlernejo, McGrawville, Baptista aboliciisma lernejo. Ĉe McGrawville, Lewis renkontis multajn el la eminentaj aktivuloj, kiu fariĝus mentoroj, patronoj kaj eblaj temoj por ŝia laboro dum ŝia artisma kariero evoluis. Dum ŝia somera partode la studo-jaro tie en 1858, Lewis ĉeestis klasojn en la Primara Departemento en preparo por altlernejo. Lewis registriĝis en primaraj kursoj por helpi antaŭeniri sian legan kaj skriban kapablojn, kune kun aliaj temoj akademiaj, kiu ne estis sufiĉe altnivelaj por la Akademia Departemento. Dum posta intervjuo, Lewis diris, ke ŝi lasis la lernejon post tri jaroj; oni "deklaris [ŝin] sovaĝa"
Edukado
Kvankam Oberlin estis la unua altlernejo, kiu akceptis nigrajn virinojn en kun-eduka medio, Lewis poste diris, ke ŝi estis submetata al ĉiutaga rasismo kaj diskriminacio. Al ŝi kaj aliaj virinaj studentoj, oni malofte donis la ŝancon partopreni en la klasĉambraj aktivoj aŭ paroli ĉe publikaj renkontiĝoj. Dum la 1859-60 lerneja jaro, Lewis registriĝis en Prepara Departemento por Junaj Sinjorinoj, kiu estis desegnita "doni al Junajn Sinjorinajn kapablojn por la plena mensa disciplino, kaj la speciala edukado, kiu kvalifikos ilin por instruado kaj aliaj devoj de ilia sfero."
Dum la vintro de 1862, pluraj monatoj post la komenco de la Civila Milito, evento okazis inter Lewis kaj du Oberlin samklasanoj, Maria Miles kaj Christina Ennes. La tri virinoj, ĉiuj loĝantaj je la hejmo de Keep, planis iri englitveturilo kun kelkaj junaj viroj poste ke tago. Antaŭ ol la glitveturado, Lewis servis ŝiajn amikojn trinkaĵo de spicita vino. Malonge poste, Miles kaj Ennes fariĝis severe malsanaj. Kuracistoj ekzamenis ilin, kaj konkludis, ke la du virinoj havis iun specon de veneno en iliaj korpojn, ŝajne kantaradino, laŭdire afrodiziiga. Dum iom da tempo, ne estis certa, ke ili supervivus. Tagojn poste, ĝi fariĝis evidenta, ke la du virinoj resaniĝus de la okazaĵo kaj la aŭtoritatoj komence faris neniun agon. Estas neniu indikaĵo, kiu montrus, ke Lewis venenis la du studentojn, nek ke la kuracistoj trovis ajnajn spurojn de veneno en la korpoj de Miles kaj Ennes.
Scio pri la polemik-instiga okazaĵo rapide disvastiĝis tra la urbo de Oberlin, kie la ĝenerala loĝantaro ne estis tiel progresema, kiel ĉe la altlernejo, kaj tra Ohio. Dum Lewis piediris hejmen senakompane unu nokton, ŝi estis trenita en neokupitan kampon de nekonataj atakintoj, severe batita, kaj lasita kiel mortinto. Post la atako, lokaj aŭtoritatoj arestis Lewis-on, akuzanta ŝin pri venenigado de ŝiaj amikoj. John Mercer Langston, Oberlin Altlerneja eks-studento kaj la nura praktikanta afrik-usona advokato en Oberlin, reprezentis Lewis-on dum ŝia proceso. Kvankam la plejparto de atestantoj parolis kontraŭ ŝi kaj ŝi ne atestis, la ĵurio senkulpigis ŝin de la akuzoj.
La cetero de la tempo de Lewis ĉe Oberlin estis markita de izoleco kaj antaŭjuĝo. Proksimume unu jaron post la proceso pri venenigo, Lewis estis akuzita pri ŝtelo de artistaj materialoj de la altlernejo. Ŝi estis senkulpigita pro manko de indikaĵoj, sed ne estis konsiderita plene senkulpigita. Ŝi estis malpermesita registri dum ŝia lasta stud-periodo de la ĉefo de la Studplano por Junaj Sinjorinoj, Marianne Dascomb. Lewis estis nekapabla diplomiĝi kaj estis efike eligita el la lernejo.
Bostono
Lia ĉef-fako estis marmora portret-bustoj. Liaj klientoj estis kelkaj el la plej grava aboliciistoj de tiu tempo, inkluzive de Henry Wadsworth Longfellow, William Lloyd Garrison, Charles Sumner kaj John Brown. Por instrui ŝin, li pruntedonis al ŝi fragmentojn de skulptaĵoj por kopii en argilo, kaj poste aprezis ŝiajn laborojn. Sub lia instruado, ŝi formis ŝiajn proprajn skulptajn ilojn, kaj vendis sian unuan pecon, skulptaĵon de la mano de virino, por $8. Anne Whitney, sammetia skulptisto kaj amiko de Lewis, skribis en 1864 en letero al ŝia fratino, ke la interrilato de Lewis kun ŝia instruisto ne finis amike. Ŝi ne rakontis la kialon por la disiĝo. Lewis malfermis sian studion al la publiko en sia unua solula ekspozicio en 1864.
Lewis estis inspirita de la vivoj de aboliciistoj kaj herooj de la Enlanda Milito. Ŝiaj temoj en 1863 kaj 1864 inkluzivis kelkajn el la plej fama aboliciistoj de sia tago: John Brown kaj Kolonelo Robert Gould Shaw. Kiam ŝi renkontis Unian Kolonelon Robert Gould Shaw, la komandanto de afrik-usona Enland-Milita regimento de Masaĉuseco, ŝi estis inspirita krei buston de lia apero, kiu impresis la familion Shaw, kiu aĉetis ŝian omaĝon. Lewis tiam faris plastran gisan reproduktaĵojn de la busto; ŝi vendis cent ĉe po 15 dolaroj. Tio ĉi estis ŝia plej fama laboro ĝistiam, kaj la mono, kiun ŝi gajnis de la bustoj, permesis ŝin poste transloĝiĝi al Romo. Anna Quincy Waterston, poeto, tiam verkis poemon pri ambaŭ Lewis kaj Shaw.
Fruaj verkoj, kiu pruvis tre popularaj inkluzivis medalajn portretojn de la aboliciistoj John Brown kaj William Lloyd Garrison. Lewis ankaŭ ricevis inspiron de Henry Wadsworth Longfellow kaj liaj verkoj, precipe lia eksterordinara poemo La Kanto de Hiawatha. Ŝi faris plurajn bustojn de ĝiaj ĉefaj rolantoj, kiujn li trovis ĉe Ojibva legendaro.
Romo
La sukceso kaj populareco de ĉi tiuj verkoj en Bostono permesis, ke Lewis pagu la koston de vizito al Romo en 1866. Sur ŝia 1865 pasporto estas skribita, "M. Edmonia Lewis estas Nigra knabino sendita per abono al Italio pro la elmontro de grandaj talentoj kiel skulptisto". La establita skulptisto Hiram Powers donis al ŝi spacon por labori ĉe lia studio. Ŝi eniris rondon de neitalaj artistoj kaj establis sian propran spacon ene de la antaŭa studio de 18a-jarcento itala skulptisto Antonio Canova. Ŝi ricevis profesian subtenon kaj de Charlotte Cushman, Boston aktorino kaj gravega subtenanto por ne-italaj skulptistoj en Romo, kaj de Maria Weston Chapman, diligenta laboristo por la kontraŭ-sklaveca movado.
Romo estis kie Lewis pasis la plejparton de sia plenkreskula kariero. La malpli forta rasismo de Italio permesis al nigra artisto pli da oportuno. En Romo, Lewis ĝuis pli da socia, spirita kaj artisma libereco, ol ŝi havis en Usono. Estanta katoliko, ŝia sperto en Romo ankaŭ permesis, ke ŝi estu pli proksima spirite al ŝia kredo. Se ŝi restus en usono, ŝi estus devinta daŭre dependi de la patronecon de aboliciistoj; sekve, Italio permesis, ke ŝi trovu la propran vojon en la internacia arta mondo. Ŝi komencis skulpti en marmoro, laboranta ene de la novklasika maniero, sed koncentranta sur realismo ene de temoj kaj imagoj, kiuj rilatas al nigraj kaj uson-indianaj homoj. La medio de la klasika mondo multe inspiris ŝin kaj influis ŝian laboron, en kiu ŝi reckreis la klasikan artan stilon. Ekzemple, ŝi prezentis homojn en ŝiaj skulptaĵoj, portantaj robojn anstataŭ ol nuntempajn vestaĵojn.
Lewis estis unika en la maniero, laŭ kiu ŝi rilatis al skulptado eksterlanda. Ŝi insistis mem pligrandigi siajn argilajn kaj vaksajn modelojn en marmoro, prefere ol dungi indiĝenajn italajn skulptistojn, por fari ĝin por ŝi, kiu estis la norma praktiko. Viraj skulptistoj estis plejparte skeptikaj de la talento de virinaj skulptistoj, kaj ofte akuzis ilin, dirante, ke ili ne faris la proprajn verkojn. Harriet Hosmer, sammetia skulptisto kaj samlandano, ankaŭ faris tion ĉi. Lewis ankaŭ estis konata por fari skulptaĵojn, antaŭ ol ricevi komisionojn por ili, kaj por sendi nepetitajn verkojn al Bostonaj patronoj, petanta, ke ili kolektu monon por materialoj kaj sendokostoj.
Dum ŝia ĉeesto en Romo, Lewis daŭre esprimis ŝian afrik-usonan kaj Indiĝenan usonan heredaĵojn. Unu el ŝiaj pli famaj verkoj, "Forever Free (Ĉiam Libera)", prezentis potencan bildon de afrik-usona viro kaj virino elirantaj el la katenoj de sklaveco. Alia skulptaĵo Lewis kreis, nomiĝis "The Arrow Maker (La Sago-Fabrikisto)", kiu montris Indiĝenan usonan patron instruanta sian filinon, kiel fari sagon.
Ŝiaj verkoj vendiĝis por grandaj monsumoj. En 1873 artikolo en la New Orleans Picayune deklaris: "Edmonia Lewis kaptis du 50,000-dolarajn komisionojn." Ŝia nov-akirita populareco faris el ŝia studio turisma celloko. Lewis havis multajn gravajn ekspoziciojn dum sia famiĝo, inkluzive en Ĉikago, Ilinojso, en 1870, kaj en Romo en 1871.
Posta kariero
Poste, Marilyn Richardson, kunhelpa profesoro en programo, kiu tiam nomiĝis The Writing Program (La Verka Programo) ĉe la Masaĉuseca Instituto de Teknologio (MIT), kaj poste sendependa kuratoro kaj scienculo de afrika-usona arto, kiu prilaboris sur biografion de Lewis, iris por serĉi La Morton de Kleopatro. Richardson direktiĝis al la Historia Societo de Forest Park kaj D-ro. Orland de la Metropola Muzeo de Arto, kiu antaŭe estis kontaktita de la historia societo pri la skulptaĵo. Richardson, post kiam li konfirmis la lokon de la skulptaĵo, kontaktis afrikan-usonan bibliografiiston Dorothy Porter Wesley, kaj la du akiris la atenton de Georgo Gurney de Nacia Muzeo de Usona ArtoNMAA. Laŭ Gurney, Kuratoro Emerita ĉe la Smithsonian Muzeo de Usona Arto, la skulptaĵo estis en vetkura vojeto en Forest Park, Ilinojso, dum la dua mondmilito. Fine, la skulptaĵo venis sub la aŭtoritato de la Historia Societo de Forest Park, kiu donacis ĝin al Smithsonian Muzeo de Usona Arto en 1994. Andrezej Dajnowski, bazita en Ĉikago, kune kun la Smithsonian, restaŭris ĝin proksimume al ĝia stato post ripari la nazon, sandalojn, manojn, mentonon kaj ampleksa "sugaring" (disfalo) je kosto de ĉirkaŭ $30,000.
Testamento al la renomo de Lewis kiel artisto venis en 1877, kiam eksa usona Prezidanto Ulysses S. Grant komisiis ŝin fari sian portreton. Li sidis por ŝi kiel modelo kaj estis plaĉita de ŝia finita verko. Ŝi ankaŭ kontribuis buston de Charles Sumner al la 1895-a Atlanta Ekspozicio.
Dum la lastaj 1880aj jaroj, novklasikismo malpliiĝis en populareco, samkiel la populareco de la artaĵoj de Lewis. Ŝi daŭre skulptis en marmoro, pli ofte kreanta retablojn kaj aliajn verkojn por Rom-katolikaj patronoj. En la arta mondo, ŝi eklipsiĝis de historio kaj perdis famon. Antaŭ ol la fino de 1901 ŝi transloĝiĝis al Londono. Oni scias nenion pri la okazoj de ŝiaj lastaj jaroj.
Ricevo
Kiel nigra artisto, Edmonia Lewis devis konsciiĝi de ŝiaj stilaj elektoj, ĉar ŝia plejparte blanka spektantaro ofte grave mislegis ŝian laboron kiel mem-portretado. Por eviti tion ĉi, ŝiaj virinaj figuroj tipe posedas eŭropajn trajtojn. Lewis devis ekvilibrigi sian propran propran identecon kun sia artisma, socia kaj nacia identeco, laciiga aktivoo kiu influis ŝian arton.
En ŝia verko de 2007, Charmaine Nelson skribis de Lewis:"Ĝi estas malfacile troigi la vidan malakordon de la nigra-Indiĝena virina korpo, eĉ pli pri tia identeco en skulptisto, ene de la Roma kolonio. Kiel la unua nigra-Indiĝena skulptisto de ajna genro, kiu atingis internacian rekonon ene de okcidenta skulpta tradicio, Lewis estis simbola kaj socia anomalio ene de plejparte blanka burĝa kaj aristokrata komunumo."
Familio
Lewis neniam geedziĝis kaj havis neniun konatan infanon. Ŝia duon-frato Samuel fariĝis barbiro en San-Francisko, kaj finfine transloĝiĝis al minindustriaj kampoj en Idaho kaj Montano. En 1868, li ekloĝis en la urbo de Bozeman, Montano, kie li fondis barbiran butikon sur Main Street (Ĉefa Strato). Li prosperis, poste investis en komerca nemoveblaĵoj, kaj poste konstruis sian propran hejmon, kiu ankoraŭ staras ĉe 308 Suda Bozeman Avenuo. En 1999 la Domo de Samuel Lewis aldoniĝis al la Nacia Registro de Historiaj Lokoj. En 1884, li geedziĝis s-inon. Melissa Railey Bruce, vidvino kun ses infanoj. La paro havis unu filon, Samuel E. Lewis (1886–1914), kiu edziĝis sed mortis seninfane. La plej aĝa Lewis mortis post "mallonga malsano" en 1896, kaj estas entombiĝis en Sunset Hills Cemetery en Bozeman.
Șoimuș (Someș-Odorhei)
Șoimuș [ŝojmuŝ] (hungare: Szilágysolymos) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Jibou. En 1910 ĝi havis 983 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 439 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1219. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Someș-Odorhei.
Edmonia Lewis
Morto
Lewis vivis en la regiono Hammersmith de Londono, Anglio, antaŭ ol ŝia morto la 17an de septembro, 1907, en la Hammersmith Borough Infirmary (Hammersmith Komunuma Malsanulejo). Laŭ ŝia morta atesto, la kaŭzo de ŝia morto estis longdaŭra malsano de Bright. Ŝi estas entombigita en la Roma Katolika Tombejo de St. Mary, en Londono.
Estis pli fruaj teorioj ke Lewis mortis en Romo en 1907 aŭ, alternative, ke ŝi mortis en Marin Gubernio, Kalifornio kaj estis entombigita en sensigna tombo en San Francisco. En 2017, peto farita per GoFundMe de Urba Historiisto de Orienta Greenbush Bobbie Reno estis sukcesa, kaj la tombo de Edmonia Lewis estis riparita. La laboro estis farita de la Kompanio E M Lander en Londono.
Forever Free (Ĉiam Libera) (1867)
Ĉi tiu skulptaĵo el blanka marmoro bildigas viron starantan, supren-rigardantan, kaj levantan sian maldekstran brakon en la aeron. Volvita ĉirkaŭ lia maldekstra pojno estas kateno; tamen, ĉi tiu kateno ne lin bindas. Ĉe lia dekstra flanko estas virino surgenua, kun la manoj tenataj en preĝa pozicio. La dekstra mano estas milde metata sur ŝia dekstra ŝultro. Forever Free reprezentas la malsklavigon de Afrik-Usonaj sklavoj post la Usona Enlanda Milito, celebrado de afrik-usona liberiĝo, saviĝo, kaj redempto. Lewis provis rompi stereotipojn pri Afrik-Usonaj virinoj per ĉi tiu skulptaĵo. Ekzemple, ŝi montris la virinon tute vestatan, dum la viro estas parte vestata. Ĉi tiu fortiris la atenton el la ideo, ke Afrik-Usonaj virinoj estis ĉefe seksaj figuroj. Ĉi tiu skulptaĵo ankaŭ simbolas la finon de la Enlanda Milito. Dum Afrik-Usonanoj estis leĝe liberaj, ili restis daŭre tenitaj, montrata de la fakto, ke la duopo havis katenojn volvitajn ĉirkaŭ siajn korpojn. La bildigo de raso kaj genro kritikiĝis de modernaj kleruloj, ĉefe pro la Eŭrocentrismaj vizaĝo-trajtoj de la virina figuro. Ĉi tiu peco teniĝas de la Universitato Howard Galler of Art en Vaŝingtono
Hagar (1868)
Inspirita de virino el la Malnova Testamento, ĉi tiu fariĝis el blanka marmoro. Ĝi montras Hagaron, kun preĝaj manoj, kaj rigardante iomete supren sed ne rekte antaŭen. Hagar estis la servistino aŭ sklavo de la edzino de Abraham, Sara. Ĉar ŝi ne povis koncipi infanon, Sara donis Hagar-on al Abraham, tiel, ke li povu havi filon per ŝi. Hagar naskis la unuan filon de Abraham, Iŝmaelo. Post kiam Sara naskis sian propran filon, Isaako, ŝi koleriĝis Hagar-on, kaj devigis Abrahamon "ĵeti Hagar-on en la dezerton". Lewis utilas Hagar-on por simboli la Afrika patrino en Usono. Ŝi bildigis la mistraktadon de Afrikaj virinoj. Lewis emis skulpti historie fortajn virinojn, kiel montriĝis ne nur en Hagar, sed ankaŭ en la peco Kleopatro de Lewis. Lewis ankaŭ montris normalajn virinojn en gravaj situacioj, emfazanta ilian forton.
Old Arrow-Maker and his Daughter (Maljuna Sago-Faranto kaj lia Filino (1866)
Ĉi tiu skulptaĵo inspiriĝis de la Indiĝena Usonana heredaĵo de Lewis. Sago-Faranto kaj lia filo sidas sur roda bazo. Ili vestiĝas en tradiciaj Indiĝena-Usonaj vestoj, kaj la vira figuro havas rekoneblajn Indiĝenajn-Usonajn trajtojn. Lewis elektis "blankigi" la vizaĝajn trajtojn de siaj virinaj figuroj, forigante ĉiujn trajtojn ligitajn al "koloraj" rasoj. Lewis klopodis etendigi la limojn per la ĝusteco de siaj skulptaĵoj. Ŝi volis esti kiom eble plej realisma.
1-Oktilbenzeno
1-Oktilbenzeno aŭ Feniloktano estas nesaturita aromata hidrokarbonido kun 14 karbonatomoj kaj 22 hidrogenatomoj. Ĝi estas senkolora, brulema kaj senodora likvaĵo uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. Kiel ĉiuj hidrokarbonidoj. 1-Oktilbenzeno estas nesolvebla en akvo sed solvebla en pluraj organikaj solvantoj tiaj kiaj kloroformo, benzeno, benzino, etanolo kaj eteroj. Feniloktano estas produktata per alkiligo inter 1-klorooktano kaj benzeno.