cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinamo
Unu el la principoj estas la jena: la elektra fluo generita estas produktita kiam la magneta kampo kreita de magneto aŭ senmova elektromagneto, la induktanto, tra bobeno, la induktato, lokata en la centro; la alterna induktita fluo en la movanta bobeno estas transformita en kontinuan tension per la ago de rotacian ŝaltilo (fiksita al la ŝafto) nomita kolektanto, konsistanta el elektrodoj nomitaj lamenoj; la kurento estas kondukita eksteren tra aliaj senmovaj kontaktoj nomitaj brosoj, kiuj estas konektitaj per frotado kun la kolektanto.
Dinamoj eblas kun ventoturbinoj, turbinoj de la akvoelektraj centraloj, vaporturbinoj aŭ en intern-brulaj generatoroj.
Dinamoj funkcias simile al la elektromotoro laŭ la Amper-leĝo kaj Faraday-leĝo, sed en la elektromotoro ĉio okazas male, elektra energio transformiĝas en meĥanikan energion.
Dum dinamoj produktas kontinuan kurenton aŭ tension, alternatoroj liveras alternan tension, kiu ŝanĝas la polusecon laŭ difinita frekvenco (po 50, 60 aŭ 400 cikloj je sekundo). Por obteni grandan elektran povumon oni ligas multajn alternatorojn al la elektra reto, sed tiuj devas funkcii per la sama frekvenco; tiaj maŝinoj estas la t.n. sinkrongeneratoroj. Ekde la 1970aj jaroj en veturiloj, la dinamoj estas laŭgrade anstataŭitaj de alternatoroj sekvitaj de rektifiloj.
La eltrovro de la elektromotoro kaj dinamo estas ligita al Ányos Jedlik, hungara universitata instruisto, kiu ne plupensis pri ties praktika uzado.
La unuan praktike uzatan dinamon konstruis la franca inventisto kaj inĝeniero Zénobe-Théophile Gramme fine de la 1860-aj jaroj. Tiu estis la t.n. Gramme-dinamo.
Osvaldo Escudero
Osvaldo Escudero (n. ) estas argentina futbalisto.
Li futbalis ĉe Chacarita Juniors, Vélez Sársfield, Boca Juniors, Unión de Santa Fe, Independiente, Rosario Central, Racing Club de Avellaneda, Barcelona SC de Ekvadoro, Urawa Reds, Platense kaj Chaco For Ever.
Olgiate Olona
Olgiate Olona estas komunumo de Italio.
Ftiotido
Ftiotido (Φθιώτιδα respektive Νομός Φθιώτιδας) ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"), oriente de la centro de la kontinenta parto de Grekio. Ĝi kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 179,000 loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo Lamia. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Meza Grekio.
Parto de la provinco estas la antikva pejzaĝo Ftio, kiu laŭ la helena mitologio, aparte laŭ Homero, estis la regno de la legenda reĝo Peleo kaj lia filo Aĥilo.
Ftiotido situas ĉe la orienta marbordo de la kontinenta parto de Grekio, proksime al la norda parto de la insulo Eŭbeo, ĉe la Golfo de Maliakos. La rivero Sperĥios, kiu sudoriente de la provinca ĉefurbo Lamia enfluas la golfon, dum sia vojo kreis fekundan ebenaĵon, kiu estas dominanta pejzaĝa eco de la provinco. La larĝa rivera valo estas ĉirkaŭita de montaroj, inter kiuj elstaras la orientaj partoj de la Pindos-montaro. La plej alta punkto estas la Parnaso ( metroj) ĉe la suda limo al la najbara provinco Focido.
Yoshinori Sembiki
Yoshinori Sembiki (千疋 美徳, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yomiuri, NKK, Urawa Reds, NEC Yamagata kaj Fukuoka Blux.
Olgiate Molgora
Olgiate Molgora estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Lecco [Leko]. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la Sankta Maria, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Evroso
Evroso (Έβρος respektive Νομός Έβρου Nomós Evrou; Meriç) ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis la plej orienta el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"). Ĝi kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. La provinco nomiĝas laŭ samnoma rivero, kiu ĉi tie konsistigas la limon al la najbara ŝtato Turkio oriente. Ĉefa loĝloko estas la urbo Aleksandrupoli, kiu jam dum la epoko de la antikva Grekio estis signifa urbo. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Orienta Makedonio kaj Trakio. Sude ĝi limiĝas de la Trakia Maro, parto de la Egea Maro, nordokcidente kaj norde de la najbara ŝtato Bulgario.
Naturo
La peĵaĝo en la delto de la rivero Evros estas karakterizita per lagunoj, insuletoj kaj salakvaj herbejoj. Krom 350 plantaj specioj ankaŭ 46 fiŝaj specioj kaj multnombraj birdoj vivas ĉi tie. Aldoniĝas ĝis 150.000 birdoj, kiuj dum la birdomigrado paŭzas ĉi tie. Kvankam la teritorio oficiale estas naturprotekta zono, neleĝa konstruo de domoj, paŝtado kaj la ĉasado de birdoj fare de lokuloj endanĝerigas la ekosistemon.
Ĉe la riverobordoj pli for de la maro abunde kreskas kano, poploj kaj salikoj.
La maldense loĝata teritorio for de la marbordo ĝis la limo al Bulgario en la nordokcidento estas montetara kaj plejparte kovrata per densaj arbaroj. En parto de ili dominas piceoj, en alia parto fagoj kaj kverkoj.
La naturo de la vulkana insulo Samotraki karakteriziĝas de la monto Fengari, kiu ĉe la sudorienta marbordo havas krutan klifon. Ĉi-tie en pli altaj areoj dominas kverkoj kaj platanoj.
Historio
Ĉe la marbordo de la hodiaŭa provinco ekde la 8-a jarcento a.K. fondiĝis grekaj kolonioj, la teritorio pli malproksima de la marbordo estis kaj restis loĝataj de la trakianoj. Dum la jaro 512 a.K. la regno Trakio iĝis parto de la Persa Imperio. Ekde la jaro 340 a.K. ĝi estis parto de la imperio de antikva Makedonio sub Aleksandro la Granda, post ties morto havis diversajn makedonajn regantojn, poste estis parto de la romia provinco Thracia, sekve de la Bizanca Imperio, dum la 13-a jarcento por iom da jardekoj parto de la Dua Bulgara Imperio. Fine de la 14-a jarcento la Otomana Imperio konkeras la regionon.
Diversaj etnoj dum la fluo de la jarcento enmigris la teritorion: ekde la 7-a jarcento slavoj, dum la 11-a jarcento ciganoj, kaj fine ekde la 14-a jarcento turkoj kiel koloniistoj el Anatolio kaj sefardaj judoj el Hispanio.
Dum 1912 la greka mararmeo konkeris la insulon Samotraki, la resto de la provinco dum 1913 unue iĝis parto de Bulgario, poste de Turkio, post la pripaca kontrakto de Bukaresto samjare denove parto de Bulgario, post la Unua Mondmilito dum mallonga tempo administriĝis de Francio kaj dum 1920 iĝis parto de Grekio. Dum la Dua Mondmilito la hitlera aliancano Bulgario konkeris Makedonion kaj Trakion. La teritorio de la nuna provinco iĝis okupa zono de Nazia Germanio. Dum 1943 la 1250 judoj de la provinco malliberiĝis kaj transportiĝis al la koncentrejo Treblinko. Krom 73 personoj, kiuj en du grupoj sukcesis fuĝi, ĉiuj judoj de la provinco dum la milito murdiĝis.
Post 1945 la provinco daŭre estis malcentra limregiono de Grekio, proksime de la grekia "malamiko" Turkio kaj la plej nordorienta punkto de la okcidenta alianco NATO, vidalvide al la ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto. La regiono do armee fortikiĝis, kaj ankoraŭ nun ĉiujare mortas iuj provincanoj per hazarde aktivigitaj bomboj el tiu epoko. Post la aliĝo de Bulgario al la Eŭropa Unio komence de la jaro 2007 la interkontaktoj inter Grekio kaj Bulgario signife plifaciliĝis, sed la limo inter Grekio kaj Turkio estas daŭre severe gardata.
30840 Jackalice
30840 Jackalice estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la kanada astrofotisto Jack B. Newton, kreditita de kelkaj plej famaj fotografioj iam prenitaj elde grundo. Lia laboro, de la Suno ĝis gravita lenso, aperis en plej gravaj revuo. Lia edzino Alice longtempe helpis lin en liaj streboj de popularigo kaj en Kanado kaj en Usono.
József Lázár (poeto)
József LÁZÁR [la:za:r] szárhegyi gr. estis hungara poeto. Li naskiĝis en Erked la 19-an de marto 1782 kaj mortis en Marosvásárhely la 13-an de marto 1865.
Flago de Aŭstrio
La flago de Aŭstrio konsistas el tri horizontalaj zonoj – ruĝa, blanka kaj ruĝa.
Kune kun la flago de Danio, oni opinias ĝin la plej malnova nacia flago.
Laŭ legendo, la flagon elektis Leopoldo la 5-a de Aŭstrio (1157–1194) post batalo de Akko (1191). Preskaŭ lia tuta tuniko estis sangomakulita – nur parto kovrita per rimeno estis blanka. Oni decidis, ke ĝi estu nova nacia flago.
Fakte, la flagon kreis Frederiko la 2-a de Aŭstrio (1210–1246), la lasta duko de la dinastio Babenbergoj. Li volis havi pli grandan sendependecon de Imperiestro. Finfine, li kreis novan blazonon: ruĝan kun horizontala, arĝenta zono. La plej malnova informo pri aŭstria flago estas en sigelo en monakejo de Lilienfeld kun dato – 30-a de novembro 1230.
Etila fenilpropionato
Etila fenilpropionato aŭ 3-fenilpropanato de etilo estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la fenilpropionata acido kaj etanolo. Etila fenilpropionato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Etila fenilpropionato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Etila fenilpropionato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Kunrilataj substancoj
<Gallery> 2-Hydroxy phenylpropanoic acid3D.png| Hidrokso-fenilpropanata acido 2-amino-phenylpropanoic acid3D.png| Amino-fenilpropanata acido 2-nitro-phenylpropanoic acid3D.png| Nitro-fenilpropanata acido 2-cyano-phenylpropanoic acid3D.png| Ciano-fenilpropanata acido 2-isocyano-phenylpropanoic acid3D.png| Izociano-fenilpropanata acido </Gallery>
Cirujales del Río
La loknomo Cirujales del Río estas eble etimologie komprenebla kiel Prunujarbaro de la Rivero (el la vorto ciruelo, 'prunarbo').
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 8,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 20 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 140 loĝantojn el la 1950-aj jaroj.
Ĝi distas 22 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi estas inter Aldealseñor (norde) kaj Almajano (sude).
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
En la Censo de Pecheros de 1528 oni registris 29 pecheros, tio estas impostopagantaj familioj. En la origina dokumento ĝi estis literumita kiel Cerujales, formante parton de la Sexmo de San Juan.
Ĉefanĝelo Miĥaelo
La ĉefanĝelo Miĥaelo, aŭ en iuj kristanaj konfesioj Sankta Mikaelo ( מִיכָאֵל [ˌmixaˈʔel]; greke Αρχάγγελος Μιχαήλ; ميكائيل/ميكا „Mika'il/Mikaal“; traduke: Kiu estas kiel Dio?) estas ĉefanĝelo menciita en Biblio kaj Korano, kiu estas la estro de la ĉielaj armeoj kaj princo de la anĝeloj de ĉiuj tri abrahamaj religioj. Por kristanoj li estas ĉefe la venkinto de satano kaj animopesisto je la tago de la lasta juĝado. Por hebreoj li estas la protektanto de la hebrea popolo. La Malnova testamento mencias Miĥaelon en la libro de profeto Danielo (10:13,21; 12:1), ekz-e:
Hemiciklo
Laŭ Francisko Azorín Hemiciklo estas Duoncirkloforma parto de konstruaĵo. Li indikas etimologion el greka hemi + ciklos (duon + cirklo) kaj de tie la latina hemicyclus.
Ĉefanĝelo Miĥaelo
En tiu tempo leviĝos Miĥael, la granda protektanto, kiu defendas la filojn de via popolo ... (Dan. 12:1). Kaj jen ekzemploj novtestamentaj: Sed Miĥael, la ĉefanĝelo, kiam en kontraŭstaro al la diablo li disputis pri la korpo de Moseo, ne kuraĝis lin akuzi insulte, sed diris: La Sinjoro vin riproĉu (Jud. 9).
7 Kaj fariĝis milito en la ĉielo: Miĥael kaj liaj anĝeloj ekmilitis kontraŭ la drako; kaj militis la drako kaj ĝiaj anĝeloj; 8 kaj ne prosperis al ili, kaj ne plu troviĝis ilia loko en la ĉielo. 9 Kaj ĵetiĝis malsupren la granda drako, la antikva serpento, nomata Diablo kaj Satano, la trompanto de la tuta mondo; ĝi ĵetiĝis sur la teron, kaj ĝiaj anĝeloj ĵetiĝis kun ĝi (Apo. 12:7–9).
Oni diras ke la 13-an de oktobro 1884, la papo Leono la 13-a spertis vizion, en kiu li vidis Satanon kaj ties demonojn defiantajn Dion, dirante ke li povus malkonstrui la eklezion se li volus. Tuj poste Leono vidis Sanktan Miĥaelon, kiu ĵetis Satanon kaj lian armeon en la abismon de la infero. Post tiu sperto Leono skribis preĝon, kiu alvokis la protekton de la Ĉefanĝelo Miĥaelo kaj ordonis preĝi ĝin dum la fino de la meso. Tiu ordono estis sekvata ĝis la 2-a Koncilio de Vatikano.
Tuthindia Islama Ligo
La Tuthindia Islama Ligo (en urdua : آل انڈیا مسلم لیگ ‎; popularigita pli simple kiel Islama Ligo), estis historia partio establita en la komencaj jaroj de la 20-a jarcento en la Brita Hinda Imperio. Ĝia forta lobiado por la establado de aparta islam-plimulta naciŝtato, Pakistano, sukcese kaŭzis la sekcion de Hindio en 1947 fare de la Brita Imperio. Frua genezo de la partio estis fondita kiel sekvo de literatura movado gvidita de Sjed Ahmad Ĥan, kiu ankaŭ helpis en fondado de la partio. En 1906, la partio estis oficiale trovita ĉe la instrua konferenco okazigita en Dako por oponi kontraŭ la integriĝo de Bengalio en 1905. Ĝia origina politika celo estis difini kaj avanci la hind-islamanajn civitanrajtojn kaj disponigi protekton kaj al supra parto kaj al popola klaso de hindaj islamanoj. De 1906al 1930-aj jaroj, la partio laboris pri sia organiza strukturo, sia kredindeco enen ĉie en la islamaj komunumoj de Brita Hindia Imperio, kaj mankis kiel amasorganizo sed reprezentis la terhavajn kaj komercajn islamajn interesojn de la Unuiĝintaj Provincoj (Utar-Pradeŝo de hodiaŭ).
Sándor Schmidt (mineralogo)
Sándor Schmidt [ŝAndor ŝmit], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schmidt Sándor estis hungara mineralogo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1891).
Sándor Schmidt naskiĝis la  1855 en Szeged. Li mortis la 1904 en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Schmidt frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Strassburg. Inter 1876-1894 li laboris en Hungara Nacia Muzeo, kie li okupiĝis pri mineraloj. Ekde 1885 li ankaŭ instruis en teknikuniversitato en Budapeŝto. En 1894 li ricevis la instruan rangon eksterordinara profesoro. Li partoprenis en redaktadoj de 2 geologiaj periodaĵoj. Li okupiĝis precipe pri kristaloj.
Olga Budina
Olga BUDINA, plennome Olga Aleksandrovna Budina, Ольга Александровна Будина, (naskiĝis en Odincovo, Rusio) estas Rusia aktorino de kino kaj televido.
Biografio
Naskiĝinta en 1975, Olga Budina vizitis lernejon ĉe la Universitato Boris Ŝĉukin. Ŝi debutis en kino en 1996, ĉefrolante en adapto de La Eta Princo. En 2000 ŝi estis Anastasija en la filmo The Romanov: An Imperial Family.
En 2003 ŝi estis membro de la ĵurio en la 25-a Moskva Internacia Kinofestivalo.
En 2004 ŝi edziniĝis al la entreprenisto Aleksandr Naumov, el kiu ŝi poste eksedziniĝis; la paro havis filon, kies nomo estas Naum.
Pedro Bernardo
Pedro Bernardo [pedroberNARdo] estas municipo en la sudo de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo Pedro Bernardo estas etimologie komprenebla kiel aludo al du iamaj loĝantoj (vidu sube).
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 69,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 807 loĝantojn. Ĝi perdis 2 500 loĝantojn el la 1910-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 100 km de Avilo, provinca ĉefurbo, 9 km de Lanzahíta —plej proksima loko ene de la Valo de Tiétar—, 30 km de Arenas de San Pedro, plej proksima urbo, kaj 125 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo.
Ĝi limas norde kun Serranillos, oriente kun Gavilanes, sude kun Buenaventura —kies teritorioj estas limigitaj per la rivero Tiétar—, sudokcidente kun Lanzahíta kaj nordoriente kun San Esteban del Valle. Pedro Bernardo estas en la orienta parto de la Sierra de Gredos, en la valo de Tiétar je altitudo de 801 msm.
Historio
Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Pedro Bernardo estis menciita por la unua fojo kiel “Pero Bernaldo" en Libro de la Montería de 1348. En la 15-a jarcento tamen Diego de Jesús, lokano, en sia verko Historia de la antigua fundación é cosas memorables del lugar de Nava la Solana mencias tiun lastan nomn, kiu laŭ postaj mencioj estos anstataŭata per Pedro Bernardo alude al iuj rivalaj estroj nome Pedro Fernández kaj Bernardo Manso en la 15-a jarcento, kiu iom aspektas kiel nur popola etimologio kontraŭdirita per la Libro de la Montería de 1348.
En 1679 Pedro Bernardo ricevis titolon de villa (urbo) dum regado de Karolo la 2-a, per kio ĝi sendependiĝis el Mombeltrán. La 18-a jarcento estis la plej prospera epoko de la loko, kaj disvolviĝis diversaj industriaj sektoroj.
Fine de la 20-a jarcento (1990-aj jaroj) disiĝis parto de la teritorio kun la najbara Lanzahíta el Pedro Bernardo, pro kio parto de la forstaj kaj agrikulturaj zonoj de Macapillo, La Llanaílla kaj San Juan de Lanzahíta (inter aliaj) ekapartenis al jurisdikcio de Lanzahíta.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (figarboj, vitejoj, olivoleo, fruktarboj) kaj brutobredado (ĉefe bovoj kaj kaproj, sed ankaŭ ŝafoj kaj iom porkoj kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado kaj metiartoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado). Vizitindas menhiro, romiaj vilaoj, pontoj, iama urbodomo, preĝejo de la 18-a jarcento, taŭrludejo, ermitejoj kaj naturaj lokoj.
La Filo de la Spicisto
La Filo de la Spicisto (france Le Fils de l'épicier) estas drama filmo kreita en Provenco-Alpoj-Bordo_Lazura, de la reĝisoro Éric Guirado. La filmo prezentiĝis kiel parto de la 2007 Francparolanta Filma Festivalo de Namur.
Rakonto
La rakonto temas pri Antoine (rolita de Nicolas Cazalé), kiu devas forlasi Parizon por helpi lian patrinon (rolita de Jeanne Goupil) kiu estris vendejon en urbeto de suda Francio. Lia patro (Daniel Duval), kiu spertis korinfarkton, ne plu povas veturigi la kamionon, kiu provizas la urbetojn. Antoine malkovris la ĉarmojn de kamparaj maljunuloj, "bons vivants" (bonvivantoj) kaj iom post iom amikiĝas kun siaj klientoj kaj retrovis la kamparon de sia infanaĝo. Li ankaŭ malkovris la ĝojon de vivado kaj eble la ĝojon de amo kun Claire (rolita de Clothilde Hesme).
La filmo uzas la belan pejzaĝon de Monto Sainte-Victoire kiel lokaro.
Lebanono (montaro)
Lebanono (arabe : جبل لبنان, Jabal Lubnān; sirie : ܛܘܪ ܠܒܢܢ , ṭūr lébnon) kiel geografia nocio, estas libana montaro kun averaĝa alteco super 2 200 metroj. Ĝi kaptas konsiderindan precipitaĵon, inkluzive de neĝo, kiu povas atingi profundecon de proksimume kvar metroj. Ĝi etendiĝas tra la tuta lando je proksimume 170 km, paralele al la mediteranea marbordo. La plej alta pinto, Kurnat-as-Saŭda, altas 3 088 metrojn. Libano estas historie ligita al tiu montaro, kiu protektas la lokan loĝantaron. En Libano la ŝanĝoj de pejzaĝo ne dependas de geografiaj distancoj sed de altoj. La montaro estis konata pro siaj kverkaroj kaj pinaroj. Ankaŭ, sur la altaj deklivoj de Lebanono troviĝas la lastaj restantaj arbareroj de la famaj lebanonaj cedroj. La fenicoj uzis la arbarojn de Lebanono por konstrui sian ŝiparon kaj por komerci kun siaj levantenaj najbaroj. Tamen, la fenicoj kaj la postaj regantoj replantis kaj reprovizis la montaron tiel ke eĉ tiel malfrue kiel la 16-a jarcento, ĝia arbarkovrita areo estis konsiderinda.
Cill Airne
Cill Airne, angle Killarney, estas urbo en graflando Kerry en Irlando. Ĝi estas signifa trafika nodo kaj grava turismejo, precipe pro sia nature bela ĉirkaŭaĵo.
Lebanono (montaro)
Etimologio
La nomo Lebanono supozeble deriviĝas de la ŝemida radiko lbn, signifanta "blanka", verŝajne referencon al la neĝkovrita montaro.
Cill Airne
La nomo signifas "preĝejo de la pruneloj".
Ĝi situas ĉe la turisma itinero Ringo de Kerry kaj havas la due plej grandan hotelan kapaciton de Irlando (post la ĉefurbo Dublino). En 2007 ĝi gajnis la oran medalon de la urbokonkurso Entente Florale. Sud-okcidente de la urbo situas lago Loch Leane, la plej granda el la Lagoj de Killarney, kaj la Nacia parko Killarney.
Lebanono (montaro)
Historio de Lebanono
Lebanono estas menciita en la Malnova Testamento plurajn fojojn. Reĝo Hiram la 1-a de Tiro sendis inĝenierojn kun cedroj, kiuj estis abundaj en Lebanono, por konstrui la judan Templon de Jerusalemo. Ekde tiam la lebanona cedro, konata science kiel Cedrus libani estas ofte asociita kun Lebanono. La fenicoj uzis cedrojn por konstrui ŝipojn en kiuj ili velis Mediteraneon. Ili estis la unuaj kiuj establis vilaĝojn en Lebanono kaj vivis de dehakado de cedroj kaj de transportado ilin al la marbordo.
Cill Airne
Trafiko
Cill Airne havas propran flughavenon, ĉ. 13 km norde de la urbo, proksime de Farranfore. De 1853 ekzistas fervojo; fervojaj ligoj estas al Trá Lí, Luimneach, Corcaigh kaj Dublino. Jenaj naciaj vojoj tuŝas la urbon:
Urboĝemelecoj
Cill Airne ĝemeliĝis kun jenaj urboj:
Lebanono (montaro)
Historio de Lebanono
Post la 5-a jarcento, kristanaj monaĥoj kiuj estis adeptoj de ermito nomita Marono, alvenis de Orontes-Valo en norda Sirio kaj ekpredikis sian religion al la loĝantoj de la plej nordaj partoj de la montaro. En la malfrua 8-a jarcento grupo konata kiel la maradites (ankaŭ ĝaraĝima) ekloĝis en norda Lebanono sekvante la ordonon de la bizanca imperiestro; ilia misio estis la invado de islamaj teritorioj en Sirio. Ili miksiĝis kun la loka loĝantaro, rifuzante foriradon post kiam la imperiestro aranĝis interkonsenton kun la islama kalifo de Damasko, tiel ili estiĝis parto de la maronita socio. Kaj en 1291 post la sieĝo kaj falo de Akko, la lasta krucistantaŭposteno en Levantenujo, la restoj de la eŭropaj setlantoj kiuj sukcesis eviti kaptadon de la mamelukoj, ekloĝis en la norda parto de Lebanono kaj ankaŭ estiĝis parto de la maronita socio. En la 9-a jarcento, triboj de la areo Ĝabal-el-Sumak, norde de Halepo en Sirio, eksetliĝis en la suda duono de la montaro. Tiuj triboj estis konataj kiel la tanukijun kaj en la 11-a jarcento ili konvertiĝis al la druza kredo kaj regis la areojn de Lebanono etendiĝantajn de Metn en la nordo al Ĝezin en la sudo. Tiu tuta areo iĝis konata kiel Ĝabal-ad-Duruz. En la frua 17-a jarcento, Emiro Fakhredin la 2-a surtroniĝis en la druza parto de la montaro konata kiel Ĝabal-aŝ-Ŝuf. Klopodante unuigi Lebanonon, Emiro Fakhredin malfermis la pordon al kristanoj kaj aparte al maronita setlejo de Ĝabal-aŝ-Ŝuf kaj Metn.
Ĝenerale en la 18-a jarcento kaj en la 19-a jarcento pli kaj pli da maronitoj ekloĝis en la druzaj regionoj de Lebanono. La druzoj rigardis tiujn maronitajn setladojn kiel minacon al ilia potenco en Lebanono kaj en serio de kolizioj en la 1840-aj jaroj kaj 1860-aj jaroj, interna militeto erupciis en la areo kondukante al la masakro de miloj da kristanoj. La druzoj venkis armee sed ne politike ĉar eŭropaj potencoj (plejparte Francujo kaj Britujo) intervenis nome de la maronitoj kaj subdividis Lebanonon en du areojn : druzan kaj maronitan. Vidante sian aŭtoritatomalkreskon en Lebanono, iom da libanaj druzoj ekmigris al la nova Ĝabal-ad-Duruz en suda Sirio. En 1861 la lebanona sendependa distrikto estis establita ene de la Otomana Imperio, sub internacia garantio.
Lebanono kiel politika nomo
Lebanono ankaŭ pruntedonis sian nomon al du politikaj unuoj : duon-sendependa provinco en otomana Sirio kiu ekzistis ekde la jaro 1516 kaj la centra gubernio de nuntempa Libano (vidu Lebanon-Gubernio). La lebanona administra regiono aperis en tempo de pliiĝo de naciismo post la interna milito de 1860 : Francujo intervenis nome de la loka kristana loĝantaro kaj Britujo nome de la druzoj post la masakroj de 1860, kiam 10 000 da kristanoj estis mortigitaj en kolizioj kun la druzoj. Ĝi estis administrita far nelibana kristana oficisto de la Otomana Imperio, loke konata kiel mutasarıf, (estro de distrikto aŭ mutasarifija). Kristanoj konstituis la plimulton de la loĝantaro de Lebanono, kun signifa nombro da druzoj.
Dum jardekoj la kristanoj premadis la eŭropajn potencojn, asigni ilin rajton de memdetermino per etendado sian malgrandan libanan teritorion al kion ili nomis "Granda Libano", plusendinte al geografia unuo konsistanta el Lebanono kaj ĝia marbordo, kaj Valo Bekaa oriente. Francujo obtenis la antaŭe otomanajn posedaĵojn en norda Levantenujo, kaj vastigis la limojn de Lebanono en 1920 por konstitui Grandan Libanon kiu estis loĝota per restoj de la mezorientaj kristanaj komunumoj. Dum la kristanoj finis akiri teritorie la novajn limojn, ili simple finis la demografian superregadon de la kristanoj en la nove kreita teritorio de Libano.
Biogeografio
La montaro situas en la ekoregiono de la sud-anatoliaj koniferaj kaj deciduaj montarbaroj.
Gnesioluteranoj
Gnesioluteranoj (Gnesiolutheraner) nomiĝas aro de teologoj, kiuj estiĝis en la 16-a jarcento pro enprotestantismaj doktrinaj kvereloj. Ilia tiutempa nomo estis Flacianoj (Flacianer) laŭ la ĉefa reprezentanto Matthias Flacius. Ili mem nomis sin simple luteranoj rifuzante tian nomon al siaj kontraŭuloj. Nur en la 17-a jarcento estiĝis la nomo Gnesioluteranoj - la greka adjektivo γνήσιος/gnésios signifas aŭtentika. Tamen multaj iliaj doktrinoj havis vole nevole grandan influon je la ortodoksimo luteranisma.
Malpacetoj kun la Filipanoj
Post la morto de Marteno Lutero en 1546 kaj la militiroj de la Ŝmalkalda milito de 1546/47 la Paco de Aŭgsburgo (1555) ebligis unuafoje zorgan ekzamenadon de diversaj teologioj. En tiu epoko konfesiiga du partioj ene de protestantismo konkurencis pri ortodoksismo: nome la Filipanoj (disĉiploj de Filipo Melanktono, kiuj ege influis la eklezipolitikan reformacion en Germanujo post la morto de Lutero) unuaflanke kaj la aŭtentikaj luteranoj/Gnesioluteranoj aliaflanke. Sekve eksplodis inter la evangelia teologaro disputado pri ses punktoj (kun fakterminoj en germana lingvo):
La plej grava volego de la Gnesioluteranoj estis sendube la fortigo kaj postvivo de la protestantisma religio. La movadanoj verkis ankaŭ multajn polemikajn flugfoliegojn en germana lingvo por kiel eble plej efike propagandi la novan religion. Timante la baldaŭan finiĝon de la mondo ilia konsentemo apenaŭ malestis. Tamen doktrina paco faritis en 1577 ĉe la konsento pri Konkordoformulo, la lasta protestantisma konfesia deklaro.
Reprezentantoj
La termino Gnesioluteranoj aron malfirman da teologoj resume kunigas kiuj ja interesiĝas pri ortodoksimo protestantisma sed havis ofte tute diversajn konvinkiĝojn religiajn. Komuna skolo de ĉiuj neniam ekzistis.
Jenas kelkaj aŭtentikaj luteranoj:
Atomŝipo
Atomŝipo estas atommovata ŝipo, akvoveturilo kun nuklea energia instalaĵo.
Oni dividas atomŝipojn je civitaj (atomaj glacirompiloj, ŝarĝaj ŝipoj) kaj militaj (aviadilaj ŝipoj, submarŝipoj, krozoŝipoj, fregatoj). La unua en la mondo civita atomŝipo estas glacirompilo "Lenin" (1959).
La USS Nautilus (SSN-571) estis la unua funkcianta atomenergia submarŝipo en la mondo. La veturilo estis ankaŭ la unua submarŝipo kiu kompletigis submerĝitan transiron de la Norda Poluso la 3an de Aŭgusto 1958. Ĝi kunhavas la nomon kun la fikcia submarŝipo de la Kapitano Nemo en la verko de Jules Verne nome Dudek mil leŭgoj sub la maro, kaj kun antaŭa alia submarŝipo USS Nautilus SS-168 kiu servis en la Dua Mondmilito. Nautilus estis rajtigita en 1951 kaj marlanĉita en 1954.
Kantono Concho (Teksaso)
La malurba kantono Concho situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Paint Rock.
Imre Lichtenfeld
Imre Lichtenfeld [liĥtenfeld], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lichtenfeld Imre estis juda hungara-ĉeĥoslovakiana-israela sportisto, trejnisto, kreinto de kravmagao. Li estis konata ankaŭ Imi Sdeór, hebree אימי שדאור.
naskiĝis la en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Netanja (Israelo).
Biografio
estis edukita en Bratislavo, kie li estis sukcesa gimnastikisto, boksisto kaj luktisto. Li konkursis sur naciaj kaj internaciaj niveloj kaj estis ĉeĥoslovakia ĉampiono kaj li apartenis al ties nacia teamo. Fine de la 1930-aj jaroj, antisemitaj ekscesoj minacis la judojn de Bratislavo. Kune kun la aliaj judaj boksistoj kaj luktistoj, li provis helpi siajn kamaradojn. Li ekkomprenis, ke tiuj sportoj helpas la memdefendon. Li komencis evoluigi simplajn memdefendajn teknikojn. En 1940 li rifuĝis de Slovakio al Palestino, kie li alvenis en 1942. Tie li instruis membrojn de judaj subteraj organizaĵoj (Hagana kaj tiel plu). Post la fondo de Israelo en 1948 li iĝis estro de la korpa edukado kaj proksimbatala trejnado ĉe defendo-trupoj. Komence de la 1990-aj jaroj li fondis la Internacian Krav Magan Federacion.
Gouvelândia
Gouvelândia estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 4.949 enloĝantojn en 2010.
Olof Celsius
Olof Celsius (la Aĝa) (naskiĝinta la ; mortinta la ) estis sveda botanikisto, filologo kaj pastro, krom profesoro ĉe la Upsala Universitato, Svedio. Celsius estis mentoro de la fama botanikisto kaj sciencisto Karolo Lineo. Celsius verkis sian plej faman libron pri bibliaj plantoj, Hierobotanicos, en 1745-47.
La nevo de Olof Celsius nome Anders Celsius estis astronomo kiu inventis temperaturan skalon kie la grado 0 reprezentis la bolpunkto por akvo dum 100 reprezentis la frostopunkton de akvo. Karolo Lineo en 1744 revertis la skalon por kreis la centigradan skalon, renomitan en 1948 kiel skalo Celsius en nuntempa uzado.
Olof Celsius iĝis membro de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj en 1739.
Nienburg (Weser)
Nienburg estas urbo en Germanio, borde de la rivero Weser [prononco Véza]. La urbo apartenas al la distrikto Nienburg de la federacia lando Malsupra Saksio, kaj estas ĝia administra centro. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Hérens (distrikto)
La Distrikto Hérens estas administra unuo de Kantono Valezo. Ĝi havis 10542 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Vex.
Geografio
La Distrikto Hérens situas en la centro de Valezo je la franca flanko de la lingvolimo. Ĝi estas la plej supra distrikto de la Suba Valezo.
Historio
En la regiono de Hérens setlis homoj ek de la 10-a jarcento, sed pro la peŝto la valo en la 15-a jarcento perdis grandan parton de la loĝantaro. En la jaro 1260 la grafo Petro la 2-a de Savojo ĝin konceis al la episkopo Henriko de Raron. La valo tiam fariĝis setloteritroio de Zermatt kaj almigris multaj germanlingvaj familioj. En la jaro 1476 la Valezaj Dekonoj konkeris la Suban Valezon kaj integris kiel triono al la Dekono Siono kun escepto de la Valo de Hérménce, kiu fariĝis kolonio de la sep dekonoj. Post la Helveta Revolucio de 1798 el la du valoj estis formita la Distrikto Hérens, kiu ĝis 1802 apartenis al la Helveta Respubliko tiam dum 8 jaroj al la Respubliko Valezo kaj de 1810 ĝis 1814 estis kantono de la franca Departemento Sempiono. Poste ĝis fariĝis en 1815 dekono kaj en 1848 distrikto de Kantono Valezo. En 1848 estis aldonita al la distrikto la komunumo Ayent.
Karela lingvo
Karela lingvo estas lingvo de kareloj. La karela estas parolata en Rusio kaj en Finnlando.
En Rusio la karela estas parolata plejparte en Respubliko Karelio, sed ankaŭ en Tverja provinco (tverjaj kareloj), Leningrada provinco, Novgoroda provinco kaj Murmanska provinco.
Atoyac
Atoyac estas unu el la 124 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Atoyac. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 014.
Karela lingvo
Laŭ ruslanda popolnombrado en 2002 la karelan scipovis personoj (kiel gepatran aŭ kiel duan lingvon).
Atoyac
Geografio
Atoyac apartenas al la regiono Sur. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7870 loĝantojn. El tiuj estis 3673 viroj kaj 4197 virinoj. La komunumo havas surfacon de 235,81 km². La meza alteco estas 1350 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 21,3 C. En la komunumo estas 717,7 mm da precipitaĵo jare.
Karela lingvo
En respubliko Karelio la karelan parolis personoj, en Rusio  personoj kaj en Finnlando 10- personoj. El etnaj kareloj la karelan parolis (en rusio).
Atoyac
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2917 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2374 estis alfabetoj kaj 543 analfabetoj. Do 18.62 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 3104 virinoj. El tiuj estis 2627 alfabetoj kaj 477 analfabetoj. Do 15,37 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Atoyac vivis 8142 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 178 indiĝenoj. Tio signifas ke 2186 %en la koncerna jaro de la loĝantaro estis indiĝenoj.
Karela lingvo
Dialektoj
La karela havas tri dialektojn kaj homoj el aliaj dialektoj ne povas kompreni aliajn dialektojn.
Hermolaus Barbarus la Juna
Hermolaus Barbarus, la Juna (naskiĝis en Venecio, en la 21-a de majo 1454 - mortis en Romo, en la 14-a de junio 1493) estis itala humanisto, katolika patriarko kaj diplomato serve de la Respubliko de Venezio.
Biografio
Li estis filo de Zaccaria Barbaro, venecia politikisto kaj diplomato. En tre juna aĝo sendiĝis de la priava onklo Hermolaus Barbarus, la Maljuna (1410-1471), episkopo de la urbo, al Verono por studi la latinan kun Matteo Bosso (1427-1502). En 1462, por perfektiĝi, kaj en la latina, kaj en la greka, li vojaĝis al Romo, kiu li havis kiel sia instruisto Pomponio Leto, kaj poste Theodorus Gaza (1415-1475). Fininte kun sukceso la cursum studiorum, en 1468 li laŭrokroniĝis kiel poeto, en Verono, de la reĝo Frederiko la 3-a.
Inter 1471 kaj 1473 li akompanis la patron al Napolo, titulara de la venecia ambasadejo, kaj estante dekokjara, li verkis sian unuan laboron: De caelibatu. Kiam li estis 20jara li plentradukis la grekan filozofon Temistion (317-388), poste parafraze publikigita en 1481.
Reirinte al Veneto en la 23-a de aŭgusto 1474 li konkeris la diplomon pri doktoriĝo en artoj kaj en la 27-a de oktobro 1477 li diplomiĝis en civila kaj kanonika juro. Post nelonge li nomumiĝis titulara de la katedro pri etiko. Kiel profesoro, li instruis super ĉio sur la Ethica Nichomachea de Aristotelo, avertante siajn lernantojn kontraŭ la latinaj tradukoj de Aristotelo faritaj el la araba, malprofite de la rekta tradukado el la greka, kiel li kutime faris. Fakte, inter 1474 kaj 1476 li publikigis siajn komentojn al la Etiko kaj Politiko kaj en 1478 la Retoriko.
En 1483 li promociiĝis kiel senatano de la Respubliko de Venecio. En 1486, li reprezentis, kune kun Domenico Trevisano, la urbon Venecion dum la solenaj festoj de la kronado de la reĝo de la romioj Maksimiliano la 1-a kaj dum tiuj celebraĵoj li estis omaĝita kun la titolo de kavaliro. Inter la 23-a de marto 1488 ĝis la 11-a de aprilo 1489 li oficis kiel ambasadoro rezidanta en Milano. En 1490 li estas nomumita kiel ambasadoro en Romo en la kortego de la papo Inocento la 8-a, kaj jen tie ĉi neatenditaĵo okazis.
En la 12-a de marto 1491 post la morto de la patriarko de Akvilejo, Marco Barbo (1420-1491), Ermolao restis en la aŭdienco de la papo, ĝis kiam decidiĝos la nomigo de la nova patriarko, ĉar, ĝis tiu momento la senato ne estis prezentinta al li, kiel kutime, la nomumigpeton. Tamen, la papo, ne atentinte al ĉi tiu cirkonstanco, lin nomumis la nova Patriarko de Akvilejo, kaj aldiris ke ĉi favoro estis justa rekompenco dank'al lia kono kaj virto. Barbaro principe rifuzis tian honorigon, oferita de la pontifiko, sed kiam Inocento lin ordonis nome de la sankta obeeco, li devis submetiĝis kaj akcepti la postenon. En tiu momento, la papo metis sur lin la surplison, helpata de kardinalo inter la ĉeestantaro, kaj poste dum la konsistorio deklarita patriarko de tiu preĝejo.
La proceduro estis rigore kontraŭa al la leĝoj de la respubliko, kiuj malpermesis al la propraj ambasadoroj, sen antaŭa rajtigo de la senato, akcepti postenon aŭ nomumigon, sen la principoj de ili sankciitaj. Tiamaniere ke, por pravigi la proceduran malobeon, la papo skribis leteron al la doĝo, petante lian konfirmon de la nomumigo, sed la Konsilio de la Dek, komisiita de la materio, decidis tion, ke Ermolao devus rezigni je la patriarkeco. Kaj li, post iom da nedecido, senprokraste plenumis.
Por solenigi sian decidon, li elektis la sanktan ĵaŭdon, antaŭ la ĉeesto de la papo kaj de la tuta sankta kolegio, tamen, la papo rifuzis lian rezignon. Nek la obeo al la ordonoj de la senato sufiĉis kiel pravigo. Iom malprudente, li ne pensis pri petado de eksigo al la senato, malgraŭ la opozicio de la papo, kaj montris sin siavice obeema al la leĝoj de la registaro. Krom tio, li devis lasi Romon kaj reveni al Venecio. Eble, se li tiel estus aginta, la afero estus alia, kaj ĉio transformiĝus en simpla polemiko de jurisdikcio inter la kortego de Romo kaj la venecia respubliko. Sed, restante en la ĉefurbo, kvankam la rezigno estis plenumita, li estis rigardita kulpa antaŭ la leĝo, kaj tio devigis la Senaton fari uzon de pli rigora procedo.
Rezulte de tiu situacio li estis forpelita de la respubliko kaj senrajtigita de ajna publika aŭ privata ofico. Rilate al la patriarkeco de Akvilejo, teknike li restis kiel titulara, sed la senato, krom la ekzilo al li atribuita, malpermesis la patriarkajn rentumojn, kaj alnomumis Nicolò Donato (1434-1497) lialoke, eĉ se tiu nomumigo ne estus ratifikita de la papo. La situacio komplikiĝis kaj la patriarka diocezo estis administrita de Giacomo Valaresso, episkopo de Kapodistrio, sub la titolo Ĝenerala guberniestro.
Cornelius Castoriadis
Cornelius CASTORIADIS, Κορνήλιος Καστοριάδης (11-an de marto 1922 en Istanbulo - 26-an de decembro 1997 en Parizo) estas la aŭtoro de originala revolucia penso, deirinta de la marksismo—sed poste rompinta el ĝi—kaj pruntpreninta elementojn el la psikanalizo. Li estas grekdevena franca filozofo kiu defendis la koncepton de "politika aŭtonomeco". Li fondis en 1948 kune kun Claude Lefort la grupon "Socialismo aŭ barbareco", kiu aperigas la samnoman revuon kaj kiu estas solvita en 1967.
Li naskiĝis en 1922 en Konstantinopolo, kaj lia familio iomete poste elmigris en Atenon, kie li studos juron, ekonomion kaj filozofion. Li aliĝis, 15-jara, al la malpermesita organizaĵo de la komunista Junularo sub la diktatoreco de Ioannis Metaxas. Li eniris en la internan opozicion de la komunista Partio dum la 2a Mondmilito, kaj forlasis ĝin en 1942 pro ĝia burokrateco kaj ŝovinismo por transiri al la trockismo. Li tiel troviĝis sub la duobla minaco stalinista kaj faŝista. En decembro 1945, li foriris el Grekio al Francio por prepari doktorecan tezon pri filozofio. Li definitive enhejmiĝis en Parizo (kie li ekhavos la francan ŝtatanecon komence de la 1970aj jaroj).
En 1946, li fondis kun Claude LEFORT maldekstran tendencon ene de la Internaciista Komunista Partio, la franca trockista partio. Dekomence kritikema pri la oficiala trockista politiko, tiu tendenco rompas el la trockismo por formi sendependan grupon nomitan "Socialismo aŭ barbareco". Ĝis ĝia fino vigligita ĉefe de CASTORIADIS, la grupo ellaboras de la marksismo pli kaj pli foran kritikon, kiu rigardas la kampojn okcidentan kaj socialistan kiel du formojn de la moderna kaj tutmonda sistemo de ekspluatado : la burokrata kapitalismo. Laŭ CASTORIADIS, la esenca celo de la revolucia projekto estas la kolektiva aŭtonomeco, komprenata laŭ sia greka deveno ("autos/nomos" : si mem/leĝo) kiel la povo doni al si siajn proprajn regulojn. Tiu aŭtonomeco realiĝos en rekta demokratio, kie la laboristaj konsilioj decidas pri ĉuij gravaj aferoj kaj elektas delegitojn eksigeblajn ĉiumomente.
La 40a kaj lasta numero de Socialismo aŭ barbareco aperis en somero 1965. La grupo mem dissolviĝis en 1966. Forlasinte la politikan aktivecon, CASTORIADIS dediĉas sin al la filozofia pensado paralele de sia profesia vivo, unue kiel ekonomiisto (de 1945 ĝis 1970 en la internacia sekretarejo de OEKE (Organizaĵo por Ekonomia Kunlaborado kaj Disvolviĝado), kaj poste kiel psikanalizisto ekde 1973. Elektita kiel studodirektoro en la Altstuda Lernejo en Socialaj Sciencoj (Parizo) en 1979, li okupiĝis pri seminarioj de 1980 ĝis 1995 en la ĝenerala temo "Ekstarigo de la socio kaj historia kreado". Li forpasis en 1997.
Sergio Escudero
Sergio Escudero (セルヒオ・エスクデロ, n. ) estas argentin-japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vélez Sarsfield, Chacarita Juniors, Granada, Atlanta kaj Urawa Reds.
Ankaŭ lia frato Osvaldo Escudero kaj lia filo Sergio Escudero estas futbalistoj.
Kro Magnon
Cro-Magnon [Kro Manjo] estas la nomo de loko en Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil en Francio (Dordogne). En la kaveto en 1868 estis trovitaj la unuaj homaj restoj de la Homo de Kro Magnon, poste nomita laŭ ĝi. La nomo devenas de la okcitana vorto kro (= truo) kaj de Magnon, la nomo de la tiama posedanto de la tereno.
Post kiam la geologo Édouard Lartet, la fondinto de la paleolitika elfosado en Francio, estis inspektinta la lokon, lia filo Louis Lartet (1840–1899) faris la elfosadon. En 1868 li trovis kvin homajn skeletojn, kiuj estis ĉirkaŭ 30.000 jarojn aĝaj, tri virojn, unu virinon kaj unu bebon.
Per radiokarbona datado de aldonaĵoj al tomboj rezultis aĝo de 27.680±270 a.K. (Beta 157439). Sekve ili datiĝas en la ŝtonepoka kulturo de gravetio.
Limoneno
Limoneno estas senkolora likvaĵo klasifikita kiel cikla terpeno. La plej ordinara d-izomero posedas fortan odoron je oranĝo. Ĝi estas uzata en kemiaj sintezoj kiel antaŭanto de la karvono kaj kiel renovigobaza solvaĵo por purigaĵaro.
La limoneno ricevis tiun nomon de la citrono aŭ limono, ĉar la citronŝelo, krom aliaj citrusaĵoj, enhavas signifoplenajn kvantojn da ĉi-komponaĵo, kontribuantaj por ties odoro. Limoneno esta kirala molekulo, kaj biologiaj fontoj produktas unu enantiomeron: la ĉefa industria fonto, la citrusa frukto, enhavas d-limoneno, kiu estas la (l-) enantiomero. Racema limoneno estas konata kiel dupenteno. d-limoneno komerce estiĝas el citrusaj fruktoj pere de du primaraj metodoj: centrifuga apartigo aŭ vapordistilado.
Kemiaj reakcioj
La limoneno estas relative stabila terpeno kaj estas distilebla sen malkomponiĝo, kvankam je tro altaj temperaturoj ĝi rompiĝas kaj formas la izoprenon. Ĝi facile oksidiĝas en humida aero por produkti karveolon, karvionon kaj limonena oksido. Kun sulfuro ĝi spertas malhidrogenigon al p-cimeno.
Limoneno nature okazas kiel la (L)-enantiomero, tamen ĝi racemiĝas al dupenteno je 300 °C. Kiam varmigita kun minerala acido, la limoneno izomeriĝas al la konjuga dieno α-terpineno''', kiu facile konverteblas al p-cimeno. Evidentaĵo por ĉi-izomerigo inkludas la formadon de Diels-Alder-aj adukcioj inter la adukcioj de α-terpineno kaj maleata anhidrido.
Eblas selektive plenumi reakcion en unu el la duoblaj ligoj. Anhidra hidrogena klorido prefere reakcias kun alkenoj duoble substituitaj, dum epoksiigo kun m-kloroperoksobenzoata acido okazas kun trioble substituitaj alkenoj.
Alia sinteza aldon-metodo de Markovnikov de la trifluoroacetata acido akompanata de hidroligo de la acetato produktas terpineolon.
Uzoj
Limoneno kutime uzatas en kosmetikaĵoj. Kiel la ĉefa konstituanto de la citruso, planto el la familio de la Rutacoj, d-limoneno uzatas en manĝomanufakturo kaj kelkaj medicinaĵoj, ekzemple, kiel gustigilo por duonkaŝi la amaran guston de la alkaloidoj, kaj kiel aromaĵo en parfumfarejoj, postrazaj lavsanigiloj, banaĵoj, kaj aliaj produktoj inkludante aromojn. Ĝi ankaŭ uzatas kiel botanika insekticido, kie la d-enantiomero estas pli aktiva kiel insekticido. Ĝi aldonatas al purigaĵoj tiel kiel produktoj por manpurigado por doni odoron je citrono kaj oranĝo kaj pro ties kapableco pri olesolvilo. Kontraste, l-limoneno estas terebintoleo-simila aromo.
En alternativa kaj natura medicino, d-limoneno komercatas por mildigi gastroezofagan refluon kaj pirozon.
Limoneno kreske uzatas kiel solvilo por purigaj celoj, tiel kiel oleforigo de maŝinpartoj, ĉar ĝi estas produktata el renoviga fonto, la citrusoleo, iu flankprodukto en la manufakturo de la oranĝosuko. Ĝi same uzatas kiel farboforigilo kaj estas utila kiel alternativa aromo por anstataŭi la terebintinon. Limoneno same uzatas kiel solvilo en kelkaj modeloj de gluaĵoj por aviadiloj kaj kiel komponanto de kelkaj farboj. Ĉiuj naturaj aerpurigiloj komerce disponeblaj kun aerpropulsiloj enhavantaj limonenon uzatas de filatelistoj por forigado de poŝtmarkoj memgluaj el paperaj kovertoj.
Limoneno ankaŭ trovas kreskantan uzon kiel solvilo por 3D presado kun fandofilamento. La printiloj povas presi laŭ la preferatan plaston de la modelo, sed, la apogiloj kaj ligiloj estas surbaze de HIPS, aŭ polistireno por alta ŝoko, iu plasto el polistireno facile solvebla en limoneno.
Ĉar ĝi estas brulema, limoneno ankaŭ uzatas kiel biofuelo.
Dum preparado de histoj por histologio aŭ histopatologio, d-limoneno ofte uzatas kiel malpli toksa anstataŭanto de la ksilolo, en la purigado de senhidratigaj specimenoj. Purigaĵoj ĝenerale estas likvaĵoj mikseblaj kun alkoholoj (tiel kiel etanolo aŭ izopropranolo kaj kun fandita parafinvakso, en kiu la specimenoj estas absorbitaj por plifaciligi ĉizadon de maldikaj sekcioj uzataj en mikroskopio.
Limoneno estas anstataŭanto de la adenozino, kio povas ekspliki ties proprecojn kontraŭ-stresajn kaj kvietigajn.
Sekureco
Limoneno kaj ties oksidaĵoj estas iritaj al haŭto kaj spiraparataro, la 1,2-oksido de limoneno (estigita de aera oksidado) konata kiel dermo-sensivigilo. Multaj raportitaj iritokazoj rezultis el longedaŭraj industri-ekspozicioj al la pura komponaĵo, t. e., dum ciroforigado aŭ farbopreparado. Tamen, iu esploro farita kun pacientoj prezentantaj haŭtinflamojn elmontris ke 3% el ili estas sensivaj al limoneno.
Kvankam altaj dozoj estas konsiderataj kiel kaŭzoj pri renokancero en virmusoj, limoneno estas rigardata de kelkaj esploristoj kiel potenca kemipreventilo kaj uzatas kiel substanco en kontraŭ-kanceraj dietoj en homoj. La Internacia Centro por Esplorado pri Kancero klasifikas la d-limonenon kiel karcinomigilo de la grupo 3: t. e., ne klasifikita kiel karcinomiga al homoj.
Izomeroj de la limoneno
<Gallery> Adamantane_acsv.svg| Adamantano Phellandrene_alpha.svg| α-Felandreno Camphene.png| Kamfeno 3-Caren.svg| Kareno Myrcen.svg| Mirceno Alpha-ocimene.svg| α-Ocimeno (%2B)-alpha-pinene-3D-balls.png| α-pineno Beta-pinen.svg| β-pineno (%C2%B1)-Sabinene_Structural_Formulea_V.1.svg| Sabineno Syntin.png| Sintino Alpha_terpinene.png| alfa-terpinoleno Twistane.png| Tuistano Thujene3D.png| Tuĵeno </Gallery>
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Adenosin.svg| Adenozino (%2B)-alpha-pinene-3D-balls.png| α-Pineno Citrus_x_limon_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-041.jpg| Citrono Isoprene_Structural_Formulae_V.1.svg| Sinteza kaŭĉuko Carveol.png| Karveolo (S)-Carvone.svg| Karvono Anhydride_mal%C3%A9ique.PNG| Maleata anhidrido Meta-Chloroperoxybenzoic_acid.svg| meta-kloroperokso benzoata acido OrangeBloss_wb.jpg| Oranĝo P-Cymol.svg| p-cimeno (R)-Limonen.svg| Terpeno Terpineol_alpha.svg| α-Terpineolo VladimirMarkovnikov.jpg| Vladimiro Markovnikofo (1837-1904) Otto_Paul_Hermann_Diels.jpg| Otto Diels (1876-1954) Kurt_Alder_Nobel.jpg| Kurt Alder (1902-1958) </Gallery> </Center>