cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Péter Demény
DEMÉNY Péter (demEnj) rumanuja hungara verkisto, poeto, publicisto. Li estas naskita la 24-an de julio 1972 en Kluĵo.
La Sarraz (stacidomo)
La Sarraz estas fervoja stacidomo en La Sarraz, Svislando.
Péter Demény
Kariero
Péter Demény diplomitiĝis pri la hungara-rumana lingvoj en 1995 en UBB de Kluĵo. Li estis redaktoro (1995-1999) de Kriterion Könyvkiadó, ĉefkunlaboranto (1999-2002) de gazeto Krónika, gvidredaktoro (2002-2003) de semajngazeto Erdélyi Riport, de 2003 redaktoro de libroeldonejo Polis Könyvkiadó de Kluĵo. De 2008 li estas la rubrikestro pri eseo de revuo Látó de Târgu Mureș. Li doktoriĝis en 2014 pri la poezio de Zsófia Balla.
Nieuwkoop
Nieuwkoop estas municipo en la nederlanda provinco Zuid-Holland. La ĉefa loĝloko nomiĝas Nieuwveen. Al la antaŭa teritorio la 1-an de januaro 2007 estis aldonita la antaŭe sendependaj najbaraj municipoj Liemeer kaj Ter Aar.
Klokoĉaj rokoj
Klokoĉaj rokoj (ĉeĥe: Klokočské skály) estas naturrezervejo kun registra numero 918 en Jiĉina montetaro, okcidente de municipo Klokočí en distrikto Semily en Regiono Liberec. La regionon administras APNR ĈR – regiona laborejo Liberecio. La naturrezervejo situas sur teritorio de PPR Bohemia paradizo kaj Geoparko Bohemia paradizo. Ĝi apartenas en sistemon de protektataj teritorioj NATURA-2000. Kaŭzo de la protekto estas fenomeno de grejsaj rokoj karakterizaj por regiono de PPR Bohemia paradizo kaj kiel pluaj rokurboj ĝi estas abunde turisme eluzata.
Loko
La naturrezervejo situas nordoriente de urbo Turnov en katastraj teritorioj de municipoj Bělá, Klokočí kaj Sekerkovy Loučky. Norde troviĝas arbara naturmemorindaĵo Podloučky, kien celas plimulto de belvidoj el randoj de rokoj, oriente municipoj Klokočí kaj Rotštejn, sude vilaĝoj Jivina kaj apudaj herbejoj kaj okcidente municipo Záholice kun kelke da kampoj. Ĝi konsistas el du rokblokoj, Betlemaj kaj Klokoĉaj rokoj kaj multe da valoj kaj ravinoj, el kiuj plej signifa estas Zelený důl. Inter la notda kaj la suda partoj de la rezervejo situas du malgrandaj municipoj Rozumov kaj Průchody. En la sudorienta parto troviĝas burgoruino Rotštejn. En diversaj rok-ravinoj kreiĝis pseŭdokarstaj kavernoj, kiuj enhavas krom interesa faŭno ankaŭ arkeologiajn trovaĵojn el bronzepoko.
9399 Pesch
9399 Pesch estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Peter Pesch, direktoro de la Observatorio Warner kaj Swasey de 1975 ĝis 1994 kaj instruisto ĉe la Universitato Case Western Reserve de 1961 ĝis 1997. Li estis pioniro en la serĉo de nedivideblaj bluaj objektoj (galaksioj, kvazaroj kaj steloj) per la uzo de malalt-variancaj prismoj en la schmidt-teleskopo Burell.
Kresta akridotero
La Kresta akridotero aŭ Krestominao (Acridotheres cristatellus) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj genro de Akridoteroj kiuj portas fruntajn krestojn.
Disvastiĝo
Ĝi estas indiĝena de sudorienta Ĉinio kaj Hindoĉinio. Ĉirkaŭ 1890, la Krestominao estis enmetita en Vankuvero regiono de Brita Kolumbio. Ĝi estis dekomence sukcesa, kaj atingis populacion centan, sen disvastiĝo for el Vankuvera kontinentaĵo. Meze de la 1902-aj jaro malpliiĝis kaj nun la birdospecio formortis el Nordameriko, sed ekzistas en Sudameriko (Argentino).
Aspelto
Malkiel aliaj similaj minaoj, ties beko estas pli blankeca ol flavoranĝa kun iom da rozkoloreco ĉebaze de suba makzelo. Same kiel la Granda akridotero temas pri tre nigra birdo kun tre fortikaj beko kaj flavoranĝaj kruroj. Rimarkinda karaktero estas kresto de plumoj kiuj malkombiĝas el la frunto, sed ne tiom unuopaj kaj izolitaj kiom ĉe la Granda akridotero, sed pli mallongaj kaj densaj. Ankaŭ la plumoj de la kapovertico kaj gorĝareo iom malkombiĝas. Krome estas blankaj flugilmakuloj kaj vostobordoj. La irisoj estas pli helaj ol ĉe la Granda akridotero, pli flavoranĝaj ol brunaj.
3034 Climenhaga
3034 Climenhaga estas malgranda duopa asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 10:3 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1917 de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl kaj nomita en memoro de la kanada astronomo John L. Climenhaga (1916–2008).
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la per observoj de  far'de J. Oey, R. Ya. Inasaridze, O. I. Kvaracĥelia, V. Ayvazian, V. G. Chiorny, Yu. N. Krugly, I. E. Molotov, B. D. Warner, P. Pravec, P. Kušnirák, D. Higgins, J. Pollock, J. Haislip, K. Ivarsen, D. E. Reichart, A. LaCluyze kaj A. Galád kaj anoncita en julio 2013.
Tiu satelito havas diametron de 1,96 km, de 0,7898 ± 0,00004 tagoj (18,9552 ± 0,0001 horoj) kaj orbitan  de ĉirkaŭ 18 km.
Ĝiaj rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Armea ataŝeo
Armea ataŝeo estas fakulo ligita al diplomatia misio, tio estas ataŝeo, plej ofte plenigita de altranga armeano, oficiro. Ĝenerale, armea ataŝeo servas kun la diplomatia personaro de ambasadejo aŭ konsulejo. Foje ekzistas apartaj ataŝeoj pri armeo, mararmeo kaj aerforto.
La armea ataŝeo estas konsilanto por la diplomatiistoj en aferoj militistaj, de nacia defendado, kaj de kooperado tiufaka:
Ser (Bogdand)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 976 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 907 (rumanoj, 95% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1349. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szilágy ).
Vorta magio
La tiel nomata vorta magio aŭ lingva magio ampleksas ĉiujn magiajn agojn, kiuj per pensitaj aŭ prononcitaj vortoj kreas magian efikon. Konkretaj formoj povas esti magiaj formuloj, aŭ specifaj aspektoj de benoj kaj malbenoj.
La supozo pri magia efiko de certaj vortoj venas de la koncepto, ke la nomo de objekto nedisigeble ligatas al la objekto mem, estas simboligo kaj materia aspekto de la objekto. Iu, kiu uzis la nomon de objekto, do povis preni influon al la korespondaj objektoj aŭ personoj.
Tiun koncepton pri vorta magio ekzemple fokusigas la germana fabelo Rumpelstilzchen (en la esperantlingva versio "Rumpelstilskin"), kiun skribe fiksis kaj konatigis la fratoj Grimm: tie malica vireto, kiu al neniu malkaŝas sian nomon. havas magian povon - oni povas rompi tiun magion nur per malkovro kaj magia prononco de lia nomo.
Laŭ la sama koncepto la recito de magia vorto subtenas la sorĉon, ekzemple per voko de fortaj dioj, sen ke la dio mem iĝas viktimo de la sorĉo.
Krom magiaj formuloj ankaŭ ĉiuj aliaj ritoj uzantaj kanton aŭ reciton de potenca nomo uzas tian specon de magio. En multaj naturaj religioj ekzemple ekzistas ritoj, kiuj per rakonto de mito alportu pluvon.
Al vorta magio rilatas multaj tabuoj.
Literaturo
Müller, Klaus E.: ''Wortzauber. Eine Ethnologie der Eloquenz'' ["vorta magio - etnologio de elokvento", germane], eldonejo Lembeck 2001, ISBN 3-87476-380-3
3653 Klimishin
3653 Klimishin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al la ukraina-soveta astronomo Ivan Antonoviĉ Klimiŝin (cirile : Іван Антонович Климишин).
Baden (Argovio)
Baden estas urbo en la svisa kantono Argovio kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero Limato, 25 km de Zuriko. De la romia tempo ĝi estas konata varmakvobanejo, kio donis al ĝi la nomon (baden = ban(iĝ)i).
Erika F. Nagy
Erika F. Nagy [ef nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo F. Nagy Erika estas hungara voĉoaktoro.
Erika F. Nagy naskiĝis la.
Biografio
Erika F. Nagy post la necesaj lernejaj jaroj studis aktora studio de Teatro Magyar (konata ankaŭ akademio) inter 1995-1998. Post kelkaj teatraj roloj ŝi iĝis profesia voĉoaktoro.
Baden (Argovio)
Geografio
Baden situas ĉe la bordo de la rivero Limato. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo Vetingo la plej gravan industrian centron de la Kantono Argovio.
Trafiko
Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la Hispan-Panet-Fervojo, kiu konektis la urbon kun la Ĉefstacidomo Zuriko. Hodiaŭ troviĝas sur la linioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Bazelo kaj de Zuriko al Berno kaj ankaŭ etas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3.
Historio
La romianoj konstruis setlejon (latine vicus) kun la nomo Aquae Helveticae (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de 47 °C. En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro 1297 Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo, precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ek de la konkero de Svislando far Napoleono la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita Kantono Baden.
Esperanto-Movado
De 1923 ĝis 1933 ekzistis Esperanto-Societo Baden, kiun prezidis s-ro Alfred Elgg. En 1978 okazis en Baden la ĝenerala kunveno de Svisa Esperanto-Societo.
Urboĝemeleco
(de 1991)
Bekoklakado
Sub 'bekoklakado oni en la ornitologio komprenas instrumentosonon, kiun kelkaj birdoj generas per rapida batado de la pupra kaj malsupra bekeroj unu al la alia. Multaj Strigedoj disponas pri tiu voĉesprimo. Ankaŭ la Oriolo regas la bekoklakadon.
Eksteraj ligiloj
Schnabelknappen der Sumpfohreule (Wave-Datei)
Enciclopedia Cattolica
La Enciclopedia Cattolica (Katolika Enciklopedio) estas verko itallingva, kies 12 volumoj estis publikigitaj en la Vatikanurbo, ekde 1948 ĝis 1954.
Celoj de la Enciclopedia Cattolica
Ĝia celo estis redakto de enciklopedia verko referenca al katolikismo, kapabla doti italeparolantan katolikon per instrumento por la ĝenerala informo pri la multfacetaj aspektoj kaj manifestacioj de la homa historio kaj de la homaj kulturoj.
Direktora komitato
La direktora Komitato de la verko estis prezidita de Giuseppe Pizzardo (kardinalo segretario (1951-1969) de la Kongregacio por la doktrino de la kredo, kaj Pio Paschini (honota prezidanto). Vicprezidantoj estis pastroj Celestino Testore kaj mons. Amato Pietro Frutaz. Ceteraj komponantoj estis Joaquín Anselmo María Albareda y Ramoneda, patro Ferdinando Antonelli, mons. Pietro Barbieri, patro Mariano Cordovani, patro Paolo Dezza, mons. Alberto Di Jorio, patro Giacomo Martegani, don Carlo Pacelli, kaj abato Giuseppe Ricciotti.
Divido laŭ volumoj
La ordo de la artikoloj estas laŭalfabeta, laŭ la jena listado:
Reta Eldono
La precipaj enciklopediaj artikoloj trovas lokon ĉiam plinombre en la vebo iniciate de Progetto Enciclopedia Cattolica, en la situo letterepaoline.wordpress.com.
La teksto proponita en la vebo ĝenerale korespondas al unuopa artikolo de la Enciclopedia Cattolica. Alikaze temas pri sekcio ekstraktita el pli ampleksa voĉo. Ĉiukaze, en la reto ne estas publikigita la originala bibliografio, redaktita de la aŭtoro de la koncernata voĉo kaj ĉiam ĉeesta funde de ĉiu artikolo de la papera eldono.
Heiligkreuzsteinach
Heiligkreuzsteinach - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Neckar kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Belajevo (stacio de Moskva metroo)
Belajevo (Беляево) estas stacio de la Metroo de Moskvo sud-okcidente de Moskvo. Ĝi estas stacio de Kaluĵsko-Riĵskaja linio kaj situas inter la stacioj ' kaj '.
Zwarte Piet
Zwarte Piet (esperantigeble kiel: Nigra Petro, Schwaarze Péiter, Pit Hitam, Swarte Pyt) estas la kompaniano de Sankta Nikolao (Sinterklaas, Kleeschen, Sinterklas) en la folkloro de Nederlando. La rolulo unue aperis en libro de la jaro 1850 fare de la amsterdama instruisto Jan Schenkman. Tradicie Zwarte Piet estas nigra, ĉar li estas maŭro de Hispanio. Tiuj kiuj rolludas Zwarte Piet kutime surmetas nigran ŝminkon kaj buntajn renesancajn vestaĵojn, aldone al krispaj perukoj kaj helruĝa lipŝminko por bildigi marokajn trajtojn. Dum la lastaj jaroj, la rolulo iĝis polemika temo.
Kalvinana preĝejo (Piricse)
La Kalvinana preĝejo estas la plej malnova religia historia monumento en vilaĝo Piricse (Hungario).
Historio
La tiam katolika romanika kirko estis konstruita iam en la 13-a jarcento. Pro incendio ĝi bruldetruiĝis en la 15-a jarcento, sed poste ĝi rekonstruiĝis, eĉ oni pentris freskojn. En nekonata jaro (supozeble en la 16-a jarcento) la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. Laŭ dateno la klavinisma grupo formiĝis en 1597. En 1756 la plafono, en 1779 la tegmento estis renovigitaj. En la 1850-aj jaroj la konstruaĵo denove renoviĝis. La orgeno estis farita en 1936.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. La konstruaĵo konsistas el navo, absido kaj sakristio. La fasado estas malsimetriala, ĉar la enirejo ne estas en la perfekta mezo. Estas alia interesaĵo, ke longaj muroj de la navo striktĝas al la sanktejo. La absido estas kvarangula. Kaj la navo kaj la absido havas apogpilierojn. Interne ambaŭ galerioj kaj la mebloj estis faritaj en la 19-a jarcento.
Sonorilostablo
La ligna sonorilostablo 11 metrojn alta apud la preĝejo estis konstruita en 1791 kaj renovigita en 1839.
Aulbach
La Aulbach estas dekstra alfluanto de la rivero Mozelo en Treviro. Ĝ havas longecon de 4,271 km kaj akvokolektan areon de 4,682 km².
Podwilk
Podwilk, slovake Podvlk, hungare Podvilk estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
Situo
La vilaĝo situas en Karpatoj, ĉe kunfluejo de 2 rojoj, laŭ ĉefvojo Kraków-Slovakio. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 9 km-ojn for.
Historio
Wilczk fondis la vilaĝon en 1585, donanta sian nomon por la nova vilaĝo. En la 17-a jarcento luterana preĝejo konstruiĝis, post jarcento malkonstruiĝis. En 1910 loĝis tie 1271 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.
Molfetta
Molfetta estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Bari. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Bisceglie, Giovinazzo kaj Terlizzi.
Bảo Đại
Bảo Đại (Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy naskiĝis la 22-an de oktobro 1913, mortis la 30-an de julio 1997) estis la lasta imperiestro de la Imperio de Vjetnamio. Li surtroniĝis la 8-an de januaro 1926 alprenante la nomon Bảo Đại. Sub la premo de revoluciaj fortoj la 30-an de aŭgusto 1945 li solene abdikis. En la jaroj 1946-1949, kiel ordinara civitano li estis parlamentano kaj konsilanto de la registaro de Ho Chi Minh. En 1949 li iĝis ĉefministro de porfranca registaro de Vjetnamio, kaj baldaŭ poste denove ŝtatestro (vjetname: Quốc trưởng). Post la falo de francoj kaj disdivido de la lando, rezulte de la referendumo farita en 1955, li estis denove devigita abdiki. De tiu tempo li elmigris kaj ne plu ludis politikan rolon. Fervora briĝisto.
Ponto Hernando de Soto
La ponto Hernando de Soto (angle Hernando de Soto Bridge) estas arkoponto kiu kondukas la ŝoseon Interŝtata 40 super la rivero Misisipo inter Okcidenta Memfiso, Arkansaso, Memfiso, Tenesio. En Memfiso ĝi ankaŭ estas nomata "Nova Ponto" ("New Bridge") ĉar ĝi estas pli nova ol la ponto de Memfiso kaj Arkansaso.
La ponto portas la nomon de la hispana esploristo de la 16-a jarcento Hernando de Soto, kiu esploris tiun pecon de la rivero Misisipo, kaj forpasis sude de Memfiso. Oni kredas ke lia korpo estis enterigita en la rivero Misisipo, kiu, laŭ la legendo, post sia morto la korpo kuŝis en la fundo de la lago Chicot en Arkansaso, meandro de Misisipo, je 130 kilometroj sude de Memfiso. Ĝi estis inaŭgurita en 1973.
Sârbești (Bihor)
Sârbești [sırbeŝtj] (hungare: Szerbesd [serbeŝd]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 435 loĝantojn (rumanoj); en 1992 405. Ĝi estis unue menciita skribe en 1692. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lunca.
Danny Faure
Danny Faure (naskiĝis je la 8-a de majo 1962) estas la nuna prezidanto de Sejĉeloj.
Vivo
Faure studis en Kubo, kie li akiris titolon en Politikscienco. Ekde tiam li laboris en diversaj registaraj oficoj de la Sejĉeloj. Li apartenas al la Popola partio (People’s Party) kaj fariĝis en 2004 financa ministro. En 2010 la ankaŭ fariĝis vicprezidento.
En 2016 li postsekvis prezidenton James Alix Michel.
Dávid Rozsnyai
ROZSNYAI Dávid (ro:ĵnjai) estis hungara memuaristo, interpreto de turka lingvo naskita en Marosvásárhely en 1641 kaj mortinta en Fogaras la 4-an de marto 1718.
Biografio
Dávid Rozsnyai en 1663 kiel sekretario de Gábor Haller iris al kontraŭturka milito, poste en Beogrado, Edirne, fine en 1665 en Stambulo li lernis la turkan ligvon. En 1668 – 70 en kortego turka, de 1671 ĝis 1687 li estis interpretisto en la kancelierejo de Apafi la 1-a kaj akompanis la senditaron al turkoj. Inter 1705 – 10 li estis la servon de Francisko Rákóczi la 2-a kiel interpretisto. Li estis la unua hungara reverkisto de la fama fabekolekto hindia Panĉatantra (Horologium Turcicum, eldonis Sándor Szilágyi, Pest, 1867; Lajos Dézsi, Bp., 1926). Li priskribis sian vivon kaj kaj la tiamajn eventojn.
1363 Herberta
1363 Herberta estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.
Malkovro
En unua tempo, li kredis esti observinta la planedeton 1231 Auricula. Posta observo la 3-an de septembro montris, ke ja temis pri nova asteroido, tiam provizore nomita 1935 RA.
26993 Littlewood
26993 Littlewood estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la angla matematikisto John Edensor Littlewood (1885–1977), ĉefe asociata kun la Trinity College de Kembriĝo. La plejparto de lia laboro en analitiko, farita kunlabore kun G. H. Hardy, ampleksas, nombroteorion, funkcion zeto de Riemann, neegalaĵojn kaj vicojn de Fourier.
Podsarnie
Podsarnie, hungare Szárnya estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. La historia hungara nomo estis Orawka Srednia.
Situo
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, fine de montara vojo, ĉefvojo Kraków-Slovakio troviĝas ne tro for. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 14 km-ojn for.
Historio
La unua juĝisto estis figuro Sarna, donanta sian nomon por la nova vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo estis limpasejo de Hungario, sekve tie doganejo funkciis. En 1910 loĝis tie 419 homoj, plejparte poloj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste ĝis 1923 provizore al Ĉeĥoslovakio, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 ĝi apartenis al Slovakio.
Sauerland
La pejzaĝa regiono Sauerland [prononco "Zaŭalant"] estas mezalta montaro en la federaciaj landoj Nordrejn-Vestfalio kaj Hesio de Germanio, do sume situas en la okcidento de Germanio. Ĝi kovras la sudorienton de Nordrejn-Vestfalio kaj la plejan nordokcidenton de Hesio (ĉirkaŭ la urbo Willingen). La montaro Rothaargebirge konsideriĝas submontaro de la montaro Sauerland.
La regiono geologie apartenas al la Rejnlanda Ardeza Montaro, grupo de montaroj ekestintaj dum la terhistoria epoko Devonio, kiuj etendiĝas de nordokcidenta Francio, okcidenta Belgio kaj Luksemburgio oriente ĝis la montaro Taunus sudokcidente kaj do la montaro Sauerland nordokcidente. La plej alta monto de la montaro Sauerland, kiu nomiĝas Langenberg, altas 843 metrojn super la marnivelo. La montaro kiel multaj mezaltaj montaroj de Germanio konsistas el malkrutaj, arbaroriĉaj montoj sen akraj pintoj. Ĝi en iuj lokoj estas relative maldense loĝata kaj tial estas ŝtatata semajnfina ekskursocelo por la enloĝantoj de la grandaj urboj de la intense industriigita Ruhr-Regiono.
Geografia situo
Okcidente la montaro transiras al la regiono Bergisches Land, sude al la regiono Siegerland, norde al la regiono Hellwegborden kaj nordoriente al la montara lando de la rivero Weser kaj la montareto Eggegebirge.
Aparte la montaro kovras la teritorion de la germanaj administraj distriktoj Hochsauerland, Mark, Olpe, Soest kaj Waldeck-Frankenberg.
Iserlohn per proksimume 100.000 enloĝantoj estas la plej granda urbo de la regiono, sekvas Lüdenscheid kaj Arnsberg.
Troviĝas intensaj spuroj de homa loĝado ekde la ŝtonepoko. Pluraj regionaj urbetoj konservis siajn historiajn mezepokajn urbokernojn (dum la mezepoko la du plej regionaj regnoj estis la duklando Vestfalio kaj la graflando Mark). Ekde la mezo de la 19-a jarcento la intensa industriigo, kiu komplete transformis la pejzaĝojn en la valoj de la riveroj Rejno kaj Ruhr, ankaŭ draste transformigis la vivon en la historiaj urboj de la montara regiono proksima al la du riveroj, kvankam la ŝanĝoj ne sufiĉis por tute transformigi la pejzaĝojn. Simile kiel en la apuda simile montara regiono Bergisches Land, plej drasta ŝanĝo estis, ke ekestis multaj akvobaraĵoj kaj multnombraj arbaraj valoj transformiĝis al grandaj artefaritaj lagoj.
La plej alta monto estas la Kahler Asten kun alto de 841,9 metroj.
Etimologio
La nomo „Sauerland“ skribe dokumentiĝas unuafoje dum la jaro 1266, kiam en listo de juĝejaj atestantoj nomiĝas persono kun la nomo „Wessel de Suderlande“. Nur ĉirkaŭ la jaro 1400 ekforfalas la litero 'd' kaj el Suderland iĝas Suerland. La nomo do ne havas rilaton al la germanlingva adjektivo "sauer", nome "acida", sed origine signifas "suda lando". Lingve la vortero „suder-“ tre parencas al la malnovsaksa samsignifa vorto sûðar.
Esperanto en la regiono
En Germanio Esperanto-parolantoj statistike aparte kolektiĝas en la pli grandaj urboj, do la kompare malurba regiono Sauerland ne havas aparte bonajn kondiĉojn havi densan reton da Esperanto-grupoj. Tamen la landaj Esperanto-organizoj GEA kaj GEJ ĉiam havis individuajn membrojn en ĉiuj partoj de la teritorio. Tre aktiva kaj konstanta grupo, kiu dum jardekoj organizis multjan lingvokursojn, ekzistas en Meschede, kie fine de 2007 kaj komence de 2008 okazis la 6-a Novjara Renkontiĝo de eŭropaj esperantistoj. Jam antaŭe, dum la vintro 1990/1991, la 34-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en la urbo Finnentrop kerne de la montaro. La Internacia Junulara Kongreso de TEJO de somero 1985 okazis en Geseke-Eringerfeld en ebenaĵo ĉe la norda rando de la montaro.
Heksametro
Je metriko, la heksametro (ἑξᾰ́μετρον, hexameter, laŭvorte "ses-mezuto") estas klasika metro, konsistanta el ses piedoj, kiuj estas aŭ daktiloj aŭ spondeoj.
Ĝi estis la norma eposa metriko en klasika greka kaj latina literaturo, kiel en Iliado, Odiseado kaj Eneado. Ĝia uzo en aliaj ĝenroj de komponado inkluzivas la satirojn de Horacio, la Metamorfozojn de Ovidio kaj la Orfeajn himnojn. Laŭ la greka mitologio, la heksametro estis inventita de Phemonoe, filino de Apolono kaj la unua pizia de Delfo.
Heksametro en antikveco
La heksametro estis vaste uzata en la klasikaj Eŭropaj lingvoj, nome antikva greka lingvo kaj latino, plejparte por epopeoj. En tiuj lingvoj, la metriko estas kalkulata laŭ la longo de silaboj; silabo povas esti longa (–), se ĝia vokalo estas longa aŭ se ĝi havas fina(j)n konsonanto(j)n, aŭ mallonga (⏑), se ĝia vokalo estas mallonga kaj mankas finaj konsonantoj.
Jen la skemo de la klasika heksametro: La heksametro konsistas el ses piedoj. Krom la lasta piedo, la piedoj estas aŭ daktiloj (–⏑⏑) aŭ spondeoj (––). Ofte, paro de du mallongaj silaboj (⏑⏑) estas anstataŭigebla per unu longa silabo (–) en klasika metriko, ĉar ambaŭ konsistas el du moraoj.
La kvina piedo en heksametra verso devas esti daktilo, ne spondeo.
La lasta sesa piedo en heksametra verso estas ordinare spondeo (––). Tamen, ĝenerala regulo de klasika metriko, tio de longaĵo anstataŭ mallongaĵo (brevis in longo), permesas ke la lasta silabo en verso, eĉ se ĝi estus ordinare mallonga, estas kalkulata kiel longa silabo; tial, la lasta piedo en heksametra verso povas esti fakte anstataŭe trokeo (–⏑).
Helena heksametro
La klasika heksametro devenas de helena literaturo. La plej fruaj poeziaj dokumentoj en heksametroj estas la verkoj Iliado kaj Odiseo de Homero. Poste, Heziodo verkis siajn poemojn Teogonio kaj Verkoj kaj Tagoj dum la 8-a jarcento a.K..
Latina heksametro
Kune kun la ĝenerala influo de helena civilizacio en Romio, la helena metriko, specife la heksametro, iĝis ĝenerale akceptata en Romio dum la klasika periodo, kaj anstataŭigis la metrojn de arkaika latino (ekz. saturna verso versus saturnius).
Ekde la poeto Ennio, la heksametro populariĝis en la latina literaturo. Ĝi ne nur estis la verso de la verkoj Eneado kaj Metamorfozoj de Ovidio, sed ankaŭ ekzemple de la instrua poemo De Rerum Natura de Lukrecio, de la Sermonoj de Horacio kaj de la verkoj Bucolica kaj Georgica de Vergilio.
Heksametroj en modernaj lingvoj
Poetoj en diversaj Eŭropaj lingvoj provis adapti la klasikan heksametron al siaj naciaj lingvoj. En multe da tiuj lingvoj, la metriko estas ordinare kalkulata laŭ la akcenton de silaboj, ne laŭ longo; en tiuj lingvoj, la simbolo "–" signifas akcentatan silabon, kaj "⏑" senakcentan silabon.
Heksametro en Esperanto
Hekzametroj aperis en Esperanto tre frue. Jam en 1895 aperis la traduko de Iliado (neplena) tradukita de Abram Koffman. La skemo de la heksametro de Koffman estas jena: (kie – estas akcentita silabo, ⏑ estas silabo neakcentita, (⏑) signifas nenepran silabon). Jen ekzemplo (el Libro Ⅰ, vv 26–32):
En 1906 (19 jaroj post la kreado de la lingvo) Henri Vallienne tradukis Eneadon de Vergilio heksametre. La skemo de la heksametro de Valienne estas jena: (kie – estas akcentita silabo, ⏑ estas silabo neakcentita). Jen ekzemplo (el Libro Ⅰ, vv. 1–7):
En 1913 aperis la antologio El Parnaso de Popoloj, kie aperis kelkaj latinaj versaĵoj (tradukitaj de Antoni Grabowski). La heksametro, kiun uzis Grabowski, estas (kie — estas akcentita silabo, ⏑ estas silabo neakcentita, (⏑) signifas nenepran silabon), t.e. sama, kiel ĉe Koffman.
Do nun en Esperanto ekzistas du variantoj de heksametro, ambaŭ estis uzitaj de diversaj famuloj (Valienne kaj Grabowski). Necesas rimarki, ke ĉiuj heksametroj de Valienne-varianto povus aperi en Grabowski-sistemo (kaj aperas tie sufiĉe ofte, vidu ekzemplon el Iliado), sed ne ĉiuj Grabowski-heksametroj povus esti en Valienne-sistemo.
Heksametro en la angla lingvo
Pluraj poetoj provis adapti la klasikan heksametron al la angla lingvo, sed plejmulto el ili ne estas juĝata sukcesa. La plej konata anglalingva heksametro estas la eposo Evangeline far Henry Wadsworth Longfellow. Jen la unuaj kelkaj versoj:
Heksametro en la franca lingvo
Fonologia akcento mankas en la franca lingvo, kaj tial moderna franclingva metriko ĝenerale nur kalkulas nombron de silaboj. Tamen, provoj al silablongeca metriko ekzistadis.
Dun la renesanco, poeto konata simple kiel Mousset tradukis la originale heksametran Iliadon en la francan laŭ “antikvaj metroj” (mesurées à l’antique), sed tiu traduko estas nun perdita. La plej konata inter tiuj renesancaj francaj heksametristoj estas Jean-Antoine de Baïf (1532–1589), kiu verkis multajn versojn longometrikajn, interkiuj estas multaj heksametroj. Jen ekzemplo (el “Kanto 65”): Por tiu celo, Baïf inventis novan ortografian sistemon por la franca, kiu klarigis la longon de la vokaloj.
Dum la 20-a jarcento, poetoj ree faris plurajn provojn al metrika traduko de la klasikaj Eŭropaj eposoj. Ekzemple, André Markowicz tradukis la epopeeton Poemo 64 de Katulo per akcenta heksametro: En la franca lingvo, akcento ne estas fonologia, tamen fonetike akcento tipe okazas ĉe la lasta silabo de vortoj; la traduko de Markowicz uzas tion por akcente rekrei la heksametron.
Algarve
Algarve aŭ Algarvo (el la الغرب la okcidento) estas la plej suda regiono de la kontinenta Portugalio. Ĝi enhavas samnoman kaj samgrandan statistikan subregionon kiu ankaŭ entute apartenis al antikva provinco, distrikto de Faro kaj al la nova Granda metropola areo de Algarve. Ĝi havas areon de 4960 km² kaj 458.734 loĝantoj. Ĝia ĉefurbo estas Faro. Algarve estas la plej vizitata regiono de Portugalio. Pli ol 9 milionoj da turistoj eksterlandaj vizitas ĝin ĉiujare.
Historie estis honora titolo Reĝlando Algarvo de 1242 ĝis 1910 kun ĉefurbo Silves.
Groß Godems
Groß Godems estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Parchimer Umland. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Monumento al Patrino Mastrino
La Monumento al Patrino Mastrino aŭ Monumento al Patrino Protektanta (ĉuvaŝe Анне-Пирĕшти палăкĕ, ruse Мать-Покровительница) estas monumento 46m alta en la Ruĝa Placo de Ĉeboksari, Ĉuvaŝio (Rusio).
Historio
La monumento estis konstruita laŭ ideo de la unua prezidento Nikolaj Vasiljeviĉ Fedorov, kaj estis inaŭgurita en 2003. Ĉe la monumento legeblas:
La skulptisto estis Vladimir Nagornov. La eksa pastro de la preĝejo de la Dormiĝo de Maria en Ĉeboksari, nome Andrej Berman, multe kritikis la Ĉuvaŝian Metropolitanon, nome Barnabas pro beno de la monumento.
Burgo Heidenpütz
La burgo Heidenpütz estas ne plu ekzistanta remparburgo sur altaĵo apud Nassau en la distrikto Rhein-Lahn de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La loko de la iama burgo situas en rigarddistanco al la burgo Nassau tuj supre de la muelejo de Langau en la urboparto Scheuern. La dato de la konstruo ne estas konata, sed laŭ la konstrumaniero oni supozas la fruan mezepokon.
János Hollub
János Hollub [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hollub János estis hungara kemiisto, profesoro. Lia familia nomo malofte aperis en formo Holub.
János Hollub naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
János Hollub frekventis luteranan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kemian diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1912. Post siaj studoj li laboris en laboratorio unu jaron, poste en instituto ĝis 1920. Interrompoj okazis, ĉar li studvojaĝis al Aŭstrio, Italio, Francio, krome li batalis dum la 1-a mondmilito. Inter 1920 kaj 1935 li havis postenon en la ministerio pri defendo, kie li okupiĝis pri ledoj. En 1930 li establis muzeon pri ledoj, sed ĝi neniiĝis dum sieĝo de Budapeŝto en 1945. Inter 1935-1949 li laboris en instituto pri normoj, poste en laboratorio pri ledoj, fine en fabriko de ŝuoj en Martfű. Li estis nomumita titulara docento en la menciita universitato. Li pensiuliĝis en 1959. Li havis edzinon. En 1971 li ricevis medalon.
3654 AAS
3654 AAS estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).
Mediteranea Esperanto-Semajno
La Mediteranea Esperanto-Semajno (MES) estas printempa unusemajna renkontiĝo en Suda Francio. En 2017 ĝi okazis la 11-an fojon; tiun kunvenon en Les Issambres partoprenis 101 Esperanto-parolantoj el 13 landoj.
Insulmonto
Insulmonto en la geomorfologio estas unuopa monto aŭ montogrupo, kiu insulsimile kaj okulfrape elstaras el ebenaĵo.
Izolite starantaj vulkanoj ne apartenas al la insulmontoj.
Julius Wolff
Julius WOLFF (naskiĝis la en Quedlinburg, mortis la  en Charlottenburg) estis germana verkisto.
Vivo
Li studis en Berlino filozofion kaj administradon financan kaj transprenis la patran fabrikan vendejon en Quedlinburg. Demisiinte li fondis en 1869 la gazeton »Harzzeitung«. Post la Pruso-franca milito, kiun Wolff partoprenis ĝisfine, li translokiĝis al Berlino, por redakti tie intertempe la gazeton »Illustrierte Frauenzeitung«.
Verkista graveco
Li publikigis: »Aus dem Felde«, militaj kantoj (Berlin 1871), »Till Eulenspiegel redivivus« (Detmold 1874) kaj la bone akceptitaj plurfoje eldonitaj epopeetoj kaj rakontoj »Der Rattenfänger von Hameln« (Berl. 1875) kaj »Der wilde Jäger«, eine Weidmannsmär (1877); »Tannhäuser«, amokanto (1880); »Singuf, Rattenfängerlieder« (1881); »Der Sülfmeister«, romano (1883, 2 vol.); »Der Raubgraf«, historio el la regiono Harzgau (1884); »Lurlei«, romantikaĵo (1886); »Das Recht der Hagestolze«, Roman (1888); »Die Pappenheimer« (1889); »Renata« (1892); »Der fliegende Holländer« (1892); »Das schwarze Weib«, romano el la tempo de la kamparanaj militoj (1894); »Assalide«, poemoj el la tempo de la provencalaj amkantistoj (1896); »Der Landsknecht von Kochem«, kanto el Mozelgovio (1898); »Der fahrende Schüler«, poeziaĵo (1900); »Die Hohkönigsburg«, romano (1902); »Zweifel der Liebe«, romano aktuala (1904); »Das Wildfangreĉt« (1907).
Liaj avantaĝoj estis lingva brileco kaj lerteco, per kiu li imitis tre diversajn stilojn kaj ĝenrojn de poetaj verkoj. Krome abundas historiaj enhavoj multkoloraj. Tamen la interno de liaj personoj estas tute konvencia kaj neniam superas averaĝan familigazetaran stilon. Kelkfoje li ankaŭ provis esti dramisto, ekz. ĉe »Kambyses«, »Die Junggesellensteuer« (Berlin 1877) kaj »Drohende Wolken« (1878).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 20. Leipzig 1909, p. 728, kio legeblas tie ĉi interrete.
Trades Union Congress
La Trades Union Congress (TUC) estas nacia sindikato, nome federacio de sindikatoj en Anglio kaj Kimrio, reprezentanta la majoritaton de sindikatoj. Estas 50 aliĝintaj sindikatoj, kun totalo de ĉirkaŭ 5.6 milionoj de membroj. La nuna Ĝenerala Sekretario estas Frances O'Grady.
La misio de la TUC estas subteni sindikatojn por kreski kaj prosperi, kaj helpi ĉiun kiu laboras al vivtenado. Ili kampanjas por pliaj kaj pli bonaj laborpostenoj, kaj pli egaleca, pli prospera lando.
Slovakio
Slovakio aŭ Slovakujo (Slovensko), en longa formo Slovaka respubliko (Slovenská republika), estas lando en Mezeŭropo. Ĝi ne havas aliron al maro kaj ĝiaj najbaroj estas Ĉeĥio, Pollando, Ukrainio, Hungario kaj Aŭstrio. Ĝi estas sendependa ekde la, kiam Ĉeĥoslovakio disiĝis.
Nomo
Oficiala nomo de Slovakio havas du formojn: longan - Slovaka respubliko kaj mallongan - Slovakio.
Geografiaj plejaĵoj
La plej malalta punkto estas Streda nad Bodrogom (94 m super marnivelo), vilaĝo en la suda parto de Orientslovakia ebenejo. La malplej alta punkto estas tiu punkto, kie la rivero Bodrog elfluas el slovaka teritorio. La teritorio estas trakreskata de veproj kaj malsekejaj arboj.
La plej alta vulkana monto de La Karpatoj estas Poľana (1458 m) en la regiono Slovenské stredohorie (Slovaka mezmontejo). Ĝi estas grandega, forte trasulkiĝinta vulkano. La diametro de la vulkano mem estas 6 km, tiu de la bazo ĉirkaŭ 18 km. La kratero havas formon de valkaldrono profunda proksimume 300 m, finiĝanta per ronda remparo longa 23 km. La montaro estas protektata regiono kun areo de 200,79 km².
La plej granda ebenejo estas Podunajská nížina (Laŭdanuba ebenejo) – ĉirkaŭ 10 000 km². Ĝi estas ampleksa ebena teritorio en la sudokcidento de Slovakio, parto de Malgranda danuba valkadrono. Pli alta, norda parto estas konsistigata de montregiona surfaco.
La plej granda teritorio de blovitaj sabloj estas Záhorská nížina (Transmontara ebenejo) – longeco 75 km, larĝeco 35 km. Tio estas ebena teritorio en okcidento de Slovakio trans la montaro Malé Karpaty, tial nomata Záhorie (Transmontara); ĝi situas en la norda parto de Viena valkaldrono. Grandaj areoj de sablo blovita fare de okcidentaj ventoj en kvarmontaro.
La plej profunda malvastvalo estas Zádielska dolina (Valo de Zádiel) – profundeco preskaŭ 400 m, longeco preskaŭ 3 km, larĝeco de la fundo 10 m. Mallonga kanjona valo kreita de la rivereto Blatnica ("Koteskulo") en kalkŝtonoj de Slovaka karsto. La flankaj deklivoj formas akrajn transpendajn murojn. Multe da ŝtonegaj formacioj havas diversajn aspektojn kun trafaj nomoj. La valo estas ŝtata rezervejo.
La plej grandioza valo estas Bielovodská dolina (Valo de Blankakvo) – pli ol 10 km longa, en la norda flanko de Altaj Tatroj. Ĝia suba parto atingas la teritorion de Pollando. En la supra parto ĝi disbranĉiĝas je multaj flankaj grandetaj kaj malgrandetaj valoj kun multaj montarlagoj kaj akvofaloj.
Carl Friedrich Keil
Carl Friedrich KEIL (naskĝinta la en Oelsnitz-Lauterbach, mortinta la  en Lichtenstein-Röditz) estis germana teologo protestantisma.
Slovakio
Geografiaj plejaĵoj
La plej profunda groto estas Starý hrad (Malnova kastelo) – 424 m. Ĝi situas en Krakova hoľa (Nudmonto de Krak) en la norda parto de Malaltaj Tatroj. La pli ol 500 m longa groto havas la nomon laŭ karakteriza roka formacio. Oni malkovris ĝin en la jaro 1967 kaj longe ĝi estis konsiderata abismo.
La plej granda disfalo kaj etpeciĝo de vulkana materialo Kamenné more (Ŝtona maro) – 0,133 km², unika natura kreitaĵo ĉe la vilaĝo Vyhne (Forĝejoj) en la monto Kamenná (Ŝtona), montaro Štiavnické vrchy. La ŝtona maro kreiĝis per disfalo de riolitoj kun influo de malfortaj fluidaj movoj.
La plej granda rivero estas Danubo – longeco 2850 km, en Slovakio 172 km. Ĝi trafluas 8 ŝtatojn. Ĝi deakvigas preskaŭ la tutan teritorion de Slovakio.
Carl Friedrich Keil
Vivo
En ampleksa serio da komentoj pri libroj el la Malnova Testamento kaj la Nova Testamento (parte en la de Franz Delitzsch eldonita multvoluma kolekto »Biblischer Kommentar über das Alte Testament«) li daŭrigis ekde 1833 la metodojn de Ernst Wilhelm Hengstenberg. Inter la restantaj skribitaĵoj menciindas : »Der Tempel Salomos« (Tartu 1839); »Lehrbuch der historisch-kritischen Einleitung in die Schriften des Alten Testaments« (Frankfurto 1855); »Handbuch der biblischen Archäologie« (Frankfurto 1858–59).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 10. Leipzig 1907, p. 810 (tie ĉi interrete)
Slovakio
Geografiaj plejaĵoj
La plej kruta rivero estas Poprad – alteca diferenco 1567 m. Ĝi fontas en Altaj Tatroj (pli precize, ekestas per kuniĝo de Hincov potok (rivereto) kaj Krupá en Mengusovská dolina (valo)) kaj ĝi enfluas en la riveron Dunajec en la teritorio de Pollando.
La plej profunda lago estas Veľké (Granda) Hincovo pleso (montarlago) – profunda 53 m. Ĝi estas glacia lago en la fino de Mengusovská dolina (valo). Kun areo 0,179 km² la plej granda montarlago en la Slovaka parto de Altaj Tatroj.
Ununura gejsero en Slovakio troviĝas ĉe vilaĝo Herľany. Ĝi sputas la akvon el profundeco de 405 m ĝis alteco de 30–40 m. La intervalo inter du erupcioj estas 32–34 horoj kaj ili daŭras ĉirkaŭ 30 minutojn; dume la gejsero sputas 600 hl da mineralakvo. La temperaturo estas 12–14 °C, je la fino de erupcio ĝi altiĝas 22–24 °C. La gejsero ekestis kiel arteza puto bortruita en la jaro 1870.
La plej longa akvofalo situas ĉe Kmeťov vodopád (Akvofalo de Kmeť) – 900 m. Tio troviĝas en la valo Nefcerka en Altaj Tatroj. La altan rokan ŝtupon el Nefcerka ĝis Kôprová dolina (Aneta valo) travenkas tri akvofaloj dislokitaj en supermara alteco de 1580–1200 m.
La plej fortega akvofalo estas ĉe Skok (Salt'), ĝi estas belega akvofalo en la meza parto de Mlynická dolina (Valo de Mlynica) en Altaj Tatroj. Ĝi ekestas el la rivereto Mlynica elfluiĝinta el la supra parto de la valo. Ĝi travenkas la rokon, obstaklon kiu dig-haltigas malgrandan lagon nomitan Nad Skokom (Super Salt').
Lomnický štít estas, kun 2 632 metroj, la tria plej alta monto de Slovakio, de Tatroj kaj entute de Karpatoj, kvankam oni kredis ĝin ĝis la 19-a jarcento la plej alta. La pinto Lomnický štít estas la sola en Altaj Tatroj alirebla per telfero. Danke al ĝi, stelobservejo kaj meteologia stacio estis instalitaj tie. La stacio havas la plej malaltan mezan jaran temperaturon en Slovakio: −3,2 °C.
Administra divido
Slovakio estas dividita en ok regionojn, nomitajn laŭ la ĉefurbo: Bratislava, Nitra, Trenčín, Trnava, Banská Bystrica, Žilina, Košice, Prešov. Ekzistas aldone 79 distriktoj kaj tradiciaj regionoj.
Urboj
En Slovakio troviĝas 2,891 municipoj, el kiuj 138 estas urboj. Nur dek urboj havas pli ol 50,000 loĝantojn.
Ekonomio
La ekonomio de Slovakio estas unu el la plej sukcesaj en Orient-Centra Eŭropo. Inter 2006 kaj 2008, Slovakio atingis la plej altajn kreskorapidecojn inter la landoj de Eŭropa Unio en Centra kaj Orienta Eŭropo. En 2006 la kreskorapideco estis 8,9%, kaj en 2007 10,4%. Senlaboreco falis de pinto de 19,2% en 2001 al malpli ol 8% komence de 2008, dum la mezumo en la EU-landoj estis ĉirkaŭ 10%.
La lando venkis la plej multajn malfacilaĵojn alfrontatajn de iu ajn lando, kiu ŝanĝas sian ekonomion de planita ekonomio al merkata ekonomio kun malferma merkato. En 2001, la registaro faris grandan progreson en stabiligo de ĉiuj ekonomioj kaj ampleksaj strukturaj reformoj. Plejparto de la politika privatigo estas preskaŭ finita, kaj la banka sistemo estas preskaŭ tute en privataj manoj (ĉefe en la manoj de eksterlandaj loĝantoj) kaj eksterlandaj investoj daŭre kreskas.
Ekde la efektivigo de la reformoj, la MEP pokapa laŭ aĉetpovo (PPP) de Slovakio kreskis ĉiujare, kaj en 2007 ĝi estis pli alta ol 20 mil dolaroj.
Slovakio aliĝis al la Eŭrozono en januaro 2009 kaj anstataŭigis la nacian valuton, la slovakan kornon, kun la eŭro. La 28-an de majo 2008, la kurzo estis fiksita je 30,126 kronoj al 1 eŭro.
La branĉoj de produktado en Slovakio inkludas agrikulturan sektoron kiu plejparte produktas grajnojn, fruktojn, vinvinberojn, tabakon kaj brutbredadon, porkojn, ŝafon, kokaĵon por buĉado kaj ovojn. Slovaka industrio ĉefe produktas teksaĵojn, piedvestojn, feron, ŝtalon, zinkon kaj plastojn. La lando havas naturajn trezorojn kiel natura gaso, nafto, bruna karbo, lignito, fero kaj ligno.
Ekde 2006, la ekstera komerco estis karakterizita per importoj kun valoro de 41,84 miliardoj da dolaroj, ĉefe de nafto, tergaso kaj aliaj krudaĵoj. Aliflanke Slovakio eksportis varojn kun valoro de 39,64 miliardoj da dolaroj al Ĉeĥio, Germanio, Pollando, Aŭstrio, Italio, Britio kaj Rusio.
Esperanto en Slovakio
En 1969 slovaka Esperanto-asocio estis (re)fondita. En 1976 ĝi rajtis aliĝi al UEA. Inter plej gravaj esperantaj organizoj estas:
Leonardus Lessius
Leonardo Leso (1554-1623) estis flandra moralteologo kaj jezuito, unu el la unuaj kiuj interesiĝis pri ia morala metodologio en la ekonomiaj kaj etikaj demandoj de la financaj negocoj. Li estis amiko de Justo Lipso (1547-1606), lernanto de Francisko Suarezo (1548-1617) kaj Roberto Bellarmino (1542-1621) kaj profesoro pri teologio en la Universitato de Loveno. Li estis kritikanto pri la ideoj de Mikaelo Bajo (1513-1589), antaŭanto de la Jansenismo , rilate al la antaŭdestiniĝo, kaj li, siavice, estis akuzita de Mikaelo Bajo je duonpelagianismo, ĉar ĉi tiu laŭŝajne tro multe emfazis la libervolon de la homo. En 1615, Paŭlo la 5-a (1552-1621) persone dankis al li pro la servoj faritaj.
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Louvain-la-Neuve01_1999-11-16.jpg| Universitato de Loveno Pelagius.jpg|Pelagius (350-420) St-thomas-aquinas.jpg|Tomaso de Akvino (1225-1274) Michel_De_Bay.jpg|Mikaelo Bajo (1513-1589) Molina - De Justitia et jure, 1759 - 272.tif|Luizo de Molina (1535-1600) Thomas Preston (1537-1598).gif|Thomas Preston (1537-1598) Saint_Robert_Bellarmine.png|Roberto Bellarmino (1542-1621) Juste_Lipse.jpg|Justo Lipso (1547-1606) Franciscus_Suarez,_S.I._(1548-1617).jpg|Francisko Suarezo (1548-1617) Pope_Paul_V.jpg|Paŭlo la 5-a (1552-1621) Robert_Southwell.JPG|Robert Southwell (1561-1595) Apologia Cardinalis Bellarmini.png|Thomas Preston (1563-1640) York_(Aerial_view).jpg|William Wright (1563-1639) Hagiologium_exoticum_BEIC3_V00107]]-[[Théophile Raynaud (1583-1663) Nicholas_Ferrar_(1592-1637).jpeg|Nicholas Ferrar (1592-1637) George_Herbert.jpg|George Herbert (1593-1633) </Gallery> </Center>
Lorenzo Fazzini
Lorenzo FAZZINI (Vieste, 19a de Januaro 1787 – Napolo, 4a de Majo 1837) estis itala matematikisto, fizikisto kaj filozofo, disvastiganto de sciencaj kaj filozofiaj temoj kaj fondinto de la samnoma privata lernejo, unu de la plej famaj en la Reĝlando de la du Sicilioj.
Kariero
Fazzini patriĝinta, sekvis studojn en teologio, kanona juro, historio de la eklezio, filozofio, fizik-matematikaj sciencoj ktp. Tiam li estis ankoraŭ en la proksimeco de la filozofio de sensismo. En 1817 li ricevis de la eklezio permeson eniri en tiu ĝis tiam malpermesita filozofia tendenco, kondiĉe ke li ne disvastigu ties enhavon. Tiu aspekto de la filozofia edukado de Fazzini influos sur lia instruado kaj sur lia personeco, determinante kontraŭdiron kiu, laŭ atesto de disĉiploj kaj amikoj, akompanis lin dum sia tuta vivo.
En 1810, Fazzini malfermis privatan lernejon en kiu li instruis filozofion, matematikon kaj fizikon. Ĝi havis sian sidejon en la Strada nuova dei Pellegrini, en la kvartalo Montecalvario, kaj iĝis unu de la plej famaj studejoj de Napolo. Je sia pinto la lernejo havis inter 300 kaj 400 lernantoj. Krome li instruis ankaŭ en alia privata lernejo. Laŭ siatempaj atestoj, li dediĉis al instruado ses aŭ sep horojn tage. Unu de liaj disĉiploj estis Francesco De Sanctis, kiu en sia membiografio La giovinezza lasis tre klaran priskribon de Fazzini kaj de lia instruado, partikulare pri fiziko.
Krom instruado de filozofio kaj sciencoj, Fazzini dediĉis sin al esplorado kaj disvastigado. Tiukadre li organizia ankaŭ sciencan laboratorion, kiu estis konsiderita siaepoke unu de la plej bonkvalitaj de Napolo. Post la morto de Fazzini, la ekipaĵaro de la laboratorio estis akirita de la Universitato de Napolo. Fazzini okupiĝis en variaj kampoj de fiziko. Precize li studis pri la elektromagneta indukto, magnetismo ĝenerale kaj la rilato inter lumo kaj magnetismo. Li apenaŭ publikigis pri tiuj esploroj, kio survivis ĉefe tra la atestoj de Emanuele Tellini kaj Gaetano Fazzini.
Jens Weißflog
Jens WEISSFLOG (naskiĝinta la 21-an de julio 1964 en Breitenbrunn-Erlabrunn) estas ne plu aktiva germana skisaltisto. Kiel kvarfoja venkinto de la konkursaro Vierschanzentournee kaj dufoja mondĉampiono li estas unu el la plej sukcesaj atletoj de skisaltado. Profesie Weißflog estas elektroinstalisto.
Puĉo de la Sankta Silvestro
La puĉo de la Sankta Silvestro estis puĉo organizita de Jean-Bédel Bokassa, estro de la armeo de la Centr-Afrika Respubliko, kune kun liaj militoficiroj, kontraŭ la registaro de la prezidanto David Dacko. Ĝi okazis la 31-an de decembro 1965 kaj la 1-an de januaro 1966. Dacko, kiu estis kuzo de Bokassa, regis la landon ekde 1960, kaj Bokassa, unue oficiro en la franca armeo, sekve aniĝis al la centrafrika armeo en 1962. En 1965, la ŝtato spertis gravan krizon pro korupto kaj malrapida ekonomia disvolviĝo, dum ĝiaj landlimoj estis malrespektitaj de ribeluloj el najbaraj landoj. Dacko ricevis monhelpon el la komunista Popola Respubliko de Ĉinio, sed malgraŭ tio ne sukcesis solvi la problemojn de Centrafriko. Bokassa ekis plani la eksigon de la registaro : kiam Dacko lernis tion, li fondis ĝendarmaron estritan de Jean Izamo, kiu rapide fariĝis la plej fidita konsilanto de Dacko.
Jens Weißflog
Vivo
Weißflog jam kiel 6-jaraĝulo havis la unuajn spertojn en skisaltado. La unua granda konkurso partoprenitis de li en 1977: la Spartakaj ludoj por infanoj kaj junuloj (Kinder- und Jugendspartakiade).