cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mil kaj unu noktoj
Oni supozas, ke la origina nomo estis "Mil fabeloj", kiel tion montras ĝia persa varianto. Sed tio ne signifas, ke ĝi enhavis ĝuste mil fabelojn. La vorto "mil" estis uzita kun la senco "multa". Pli malfrue oni komprenis la titolon rektasence kaj aldonis pliajn fabelojn por kompletigi la kolekton ĝis mil.
La verko enhavas mikson de prozo kaj verso (ofte konata kiel prozmetro).
Priskribo
La verko estis kolektita dum multaj jarcentoj fare de variaj aŭtoroj, tradukistoj, kaj fakuloj tra Okcidenta, Centra, Suda Azio kaj Norda Afriko. La rakontoj mem havas radikojn malantaŭe ĝis antikvaj kaj mezepokaj arabaj, persaj, hindaj, egiptaj kaj mezopotamiaj folkloroj kaj literaturoj. Precipe, multaj rakontoj estis origine popolaj historioj el la epoko de la Kaliflando, dum aliaj, ĉefe la kadriga historio, estas plej probable elprenitaj el la pahlavia persa verko Hazār Afsān (, laŭvorte "Milo da rakontoj") kiu siavice rilatis parte al hindiaj elementoj.
La rakontojn, fablojn kaj fabelojn de la verko unuecigas historio de la reĝo Ŝahriar kaj la filino de ĉekortega nobelo, Ŝehrazad. Senespera Ŝehrazad, atendanta sian mortopunon, ĉiunokte rakontadis fabelojn al la reĝo. Ĉe la mateniĝo, ŝi ĉesadis la rakonton en interesaj lokoj, por ĝin daŭrigi sekvontnokte. Tiamaniere ŝi penadis eviti sian punon.
La rakontojn oni klasifikas laŭ ilia enhavo kaj origino. La ĉefbazo estas hind-devenaj sorĉfabeloj; sekvas am-rakontoj kaj noveloj; malnovaj arabaj legendoj faras malgrandan parton de la kolekto; didaktikaj rakontoj; humuraj rakontoj kaj anekdotoj. Ili temas pri reĝoj, kalifoj, princoj, riĉuloj, komercistoj, simplaj homoj. Estas uzitaj arabaj poeziaĵoj. Inter la personoj de la rakontoj troviĝas Aladino, Sinbado la Maristo kaj Ali Babo. "Mil kaj unu noktoj" fariĝis konata tutmonde, post kiam la franca sciencisto kaj vojaĝanto Antoine Galland tradukis ĝin en la francan lingvon. Nun la verko estas tradukita en kelkajn dekojn da lingvoj de la mondo.
Estas komuna tra ĉiuj eldonoj de la Noktoj la komenca kadriga historio de la reganto Ŝahrjār (el persa: شهريار‎, signife "reĝo" aŭ "suvereno") kaj lia edzino Ŝeherazade (el persa: شهرزاد‎, eble signife "de nobela gento") kaj la enkadriga ilo aligita tra la rakontoj mem. La historioj deriviĝas el la origina rakonto; kelkaj estas enkadrigitaj kun aliaj rakontoj, dum aliaj komenciĝas kaj finiĝas per si mem. Kelkaj eldonoj enhavas nur kelkajn centojn da noktoj, dum aliaj inkludas 1001 aŭ eĉ pliajn. La kerno de la teksto estas en prozo, kvankam oni uzas foje verson por esprimi fortigitan emocion, kaj por kantoj kaj enigmoj. Plej el la poemoj estas nur versoduoj aŭ kvarversoj, kvankam kelkaj estas pli longaj.
Kelkaj el la historioj de la Noktoj, precipe "La mirinda lampo de Aladino", "Ali Baba kaj la kvardek ŝtelistoj", kaj "La sep vojaĝoj de Sinbado la maristo", preskaŭ certe aŭtentaj mezorientaj popolaj rakontoj, ne estis parto de La noktoj en arablingvaj versioj, sed estis aldonitaj en la kolekto fare de Antoine Galland kaj de aliaj eŭropaj tradukistoj.
Resumo
La ĉefa enkadriga historio temas pri reĝo el Persio kaj lia novedzino. Lin kortuŝis la malkovro ke la edzino de lia frato estis nefidinda; sed malkovrinte, ke la nefidindeco de lia propra edzino estas eĉ pli evidenta, li ekzekutis ŝin: sed en sia amareco kaj doloro li decidas, ke ĉiuj virinoj samas. La reĝo, Ŝahrjar, ekedziĝas al sinsekvo de virgulinoj nur por ekzekuti ilin la venontan matenon, antaŭ ol ŝi havu oportunon senhonorigi lin. Eventuale la veziro, kies tasko estas havigi ilin, ne povas trovi plian virgulinon. Ŝeherezade, la vezira filino, proponas sin mem kiel la venonta novedzino kaj ŝia patro nevolonte akceptas. La nokton de la nupto, Ŝeherazade ekrakontas al la reĝo rakonton, sed ŝi ne finas ĝin. La reĝo, scivolema pri la fino de la historio, estas tiele devigita prokrasti ŝian ekzekuton por aŭskulti la konkludon. La venontan nokton, tuj post la fino de la rakonto, ŝi ekas (kaj nur ekas) novan, kaj la reĝo, denove dezirante aŭdi la finon, prokrastas ŝian ekzekuton denove. Kaj tio okazas por 1001 noktoj.
La rakontoj varias amplekse: estas historiaj rakontoj, am-historioj, tragedioj, komedioj, poemoj, burleskoj kaj variaj formoj de erotiko. Nombraj historioj prezentas ĝinojn, gulojn, simiojn, sorĉistojn, magiistojn, kaj legendajn lokojn, kiuj estas ofte interplektitaj kun realaj homoj kaj geografio, ne ĉiam racie; komunaj protagonistoj estas la historia abasida kalifo Harun ar-Raŝid, lia Granda Veziro, Ĝafar al-Barmaki, kaj la fama poeto Abu Nuŭas, spite la fakton ke tiuj gravuloj vivis ĉirkaŭ 200 jarojn post la falo de la Sasanida Imperio en kiu okazas la enkadriga rakonto de Ŝeherazade. Foje iu rolulo en la rakonto de Ŝeherazade ekrakontas al alia rolulo propran historion, kaj tiu historion povas havi alian rakonton ene de ĝi, rezulte en riĉa multtavola rakonta teksturo.
En tutmonda kulturo
La influo de la versioj de la Noktoj super la tutmonda literaturo estas enorma. Verkistoj tiom diversaj kiel Henry Fielding ĝis Naguib Mahfouz aludis al la kolekto per ties nomo en siaj verkoj. Aliaj verkistoj kiuj estis influitaj de la Noktoj estas John Barth, Jorge Luis Borges, Salman Rushdie, Orhan Pamuk, Goethe, Walter Scott, Thackeray, Wilkie Collins, Elizabeth Gaskell, Nodier, Flaubert, Marcel Schwob, Stendhal, Dumas, Gérard de Nerval, Gobineau, Puŝkin, Tolstoj, Hofmannsthal, Conan Doyle, W. B. Yeats, H. G. Wells, Kavafis, Calvino, Georges Perec, H. P. Lovecraft, Marcel Proust, A. S. Byatt kaj Angela Carter.
Kelkaj roluloj el tiu eposo estis per si mem kulturaj ikonoj ekzemple en la okcidenta kulturo sed ne nur, ekzemple Aladino, Sinbado kaj Ali Baba. Parto de ties populareco povis evolui el jam modifitaj normigoj de historia kaj geografia sciaro. La mirindaj estaĵoj kaj okazaĵoj tipaj de ferakontoj ŝajnas malpli nekredeblaj se ili estas rakontitaj el "antaŭ longe" aŭ el "ege for"; tiu procezo kulminas en la fantasta mondo sen multa konekto, se ajna, kun faktaj tempoj kaj lokoj. Kelkaj elementoj el la Araba mitologio estas nuntempe komunaj en moderna fantasto, tiaj kiaj genioj, bahamutoj, magiaj tapiŝoj, magiaj lampoj ktp. Kiam L. Frank Baum decidis verki modernan ferakonton kiu apartiĝu el stereotipaj elementoj, li inkludis la genion kaj la nanon kiel roluloj kaj la ferakonto kiel sekvendaj stereotipoj.
En araba kulturo
Estas malmultaj indikoj ke la Noktoj estis aparte aprezataj en la araba mondo. Ili estas rare menciataj en listoj de populara literaturo kaj malmultaj arabaj manuskriptoj de la kolektoj el antaŭ la 18-a jarcento ekzistas. Fikcio havis malaltan kulturan statuson inter mezepokaj araboj kompare kun poezio, kaj la rakontoj estis malaprezataj kiel ĥurafa (malprobablaj fantastoj taŭgaj nur distro de virinoj kaj infanoj). Laŭ Robert Irwin, "Eĉ nuntempe, kun la escepto de kelkaj verkistoj kaj fakuloj, la Noktoj estas konsiderataj desdegne en la araba mondo. Ties historioj estas regule denuncitaj kiel vulgaraj, malprobablaj, infanecaj kaj super ĉio malbonkvalite verkitaj."
Tamen, la Noktoj ja montriĝis inspiro por kelkaj modernaj egiptaj verkistoj, kiel Taŭfik al-Hakim (aŭtoro de la simbolisma teatraĵo Ŝahrazad, 1934), Taha Hussein (Sonĝoj de Ŝeherazade, 1943) kaj Naguib Mahfouz (Arabaj noktoj kaj tagoj, 1979). Idries Ŝah trovis la numeralan ekvivalenton en abĝadaj numeraloj de la arablingva titolo, alf lajla ŭa lajla, en la arablingva frazo umm el kissa, kun la signifo "patrino de registroj." Li eĉ asertis, ke multaj el la historioj "estas kodigitaj sufiismaj instrurakontoj, priskriboj de psikologiaj procezoj, aŭ ĉifrita sciaro de unu tipo aŭ alia."
Je pli populara nivelo, filmaj kaj televidaj adaptaĵoj bazitaj sur historioj kiel Sinbado kaj Aladino ĝuis longdaŭran popularecon en arabparolantaj landoj.
Frua eŭropa literaturo
La kono de la orienta verko, ĉu rekta ĉu nerekta, ŝajne disvastiĝis tra Hispanio. Temoj kaj motivoj kun paralelaĵoj en la Noktoj estas troveblaj en la verkoj de Chaucer nome The Canterbury Tales (en la Rakonto de la kavaliro la heroo veturas sur fluganta latunĉevalo) kaj de Boccaccio nome Dekamerono. Eĥoj en la verkoj de Giovanni Sercambi nome Novelle kaj de Ariosto nome Orlando Furioso sugestas, ke la historio de Ŝahrijar kaj Ŝahzaman estis same konata. Pruvaro aperis ankaŭ montranta, ke la historioj disvastiĝis tra Balkanio kaj ekzemple traduko de la Noktoj en la rumanan ekzistis jam ĉirkaŭ la 17-a jarcento, siavice bazita sur greklingva versio de la rakontaro.
Tradukoj de Galland (1700-aj jaroj)
La moderna famo de Mil kaj unu noktoj derivas el la unua konata eŭropa traduko fare de Antoine Galland, kiu aperis en 1704. Laŭ Robert Irwin, Galland "ludis tiom grandan parton en la malkovro de la rakontoj, en ties popularigo en Eŭropo kaj en la formado de tio kio estos konsiderata kiel kanona kolekto ke, je ioma risko de troigo kaj paradokso, li estis nomita la reala aŭtoro de la Noktoj."
La tuja sukceso de la versio de Galland en la franca publiko povis rilati al la koincido kun la modo por contes de fées ('ferakontoj'). Tiu modo startis per la publikigo de la verko de Madame d'Aulnoy nome Histoire d'Hypolite en 1690. La libro de d'Aulnoy havas rimarkindan similan strukturon kun la Noktoj, kun ties rakontoj rakontitaj de ina rakontisto. La sukceso de la Noktoj disvastiĝis tra Eŭropo kaj fine de la jarcento estis tradukoj de Galland en anglan, germanan, italan, nederlandan, danan, rusan, flandran kaj jidan.
La versio de Galland rezultis en tajdo de pseŭdo-orientismaj imitaĵoj. Samtempe, kelkaj francaj verkistoj komencis parodii la stilon kaj kunkudri malverŝajnajn historiojn en supraĵe orientismaj scenejoj. Tiuj sarkasmaj pastiĉoj estis ekzemple la verkoj de Anthony Hamilton nome Les quatre Facardins (1730), de Crébillon nome Le Sopha, conte moral (1742) kaj de Diderot nome Les bijoux indiscrets (1748). Ili ofte enhavis duonkaŝitajn aludojn al la tiutempa franca socio. La plej fama ekzemplo estas la verko de Voltaire nome Zadig (1748), atako kontraŭ la religia bigoteco montrita antaŭ svaga antaŭ-islama mezorienta fono. La anglaj versioj de la "Oriental Tale" ĝenerale enhavis fortajn moraligajn elementojn, kun la notinda escepto de la fantasteca verko de William Beckford nome Vathek (1786), kiu havis definitivan influon super la disvolvigo de la gotika romano. La romano de la pola nobelo Jan Potocki nome Manuscrit trouvé à Saragosse (ekverkita en 1797) montras grandan ŝuldon al la Noktoj pro sia orientisma etoso kaj labirinta serio de interplektitaj rakontoj.
La "Noktoj" estis inkluditaj en aprez-listo de libroj pri teologio, historio, kaj kartografio, kiu estis sendita de la skota librovendisto Andrew Millar (tiam metilernanto) al presbiteriana pastro. Tio estas indikilo de la disvastigita populareco de la verko kaj de ties disponeblo jam en la 1720-aj jaroj.
19-a kaj 20-a jarcentoj
La Noktoj plue estis favorita libro de multaj britaj aŭtoroj de la epoko de Romantismo kaj de la Viktoria epoko. Laŭ A. S. Byatt, "En la brita romantisma poezio la Arabaj Noktoj starigis la mirindan mondon kontraŭ la ĉiutagecon, la imagopovon kontraŭ la prozeco kaj reduktigita racieco." En siaj membiografiaj verkoj, kaj Coleridge kaj de Quincey referencas al koŝmaroj kiujn la libro estis okaziginta kiam ili estis junaj. Ankaŭ Wordsworth kaj Tennyson verkis en siaj poezioj pri siaj duminfanaj legadoj de la rakontoj. Charles Dickens estis alia entuziasmulo kaj la atmosfero de la Noktoj invadas la malfermon de sia lasta romano The Mystery of Edwin Drood (1870).
Kelkaj sekvemaj verkistoj klopodis aldoni mil-duan rakonton, kiel Théophile Gautier (La mille deuxième nuit, 1842) kaj Joseph Roth (Die Geschichte von der 1002 Nacht, 1939). Edgar Allan Poe verkis "The Thousand-and-Second Tale of Scheherazade" (La mil-duan rakonton de Ŝeherezade, 1845), mallongan rakonton pri la oka kaj fina vojaĝo de Sinbado la maristo, kun la variaj misteroj kiujn trafas Sinbado kaj liaj maristoj; la nenormalaĵoj estas priskribitaj kiel piednotoj al la historio. Kvankam la reĝo ne certas —escepte en la okazo de la elefantoj kiuj portas la mondon sur la dorso de la testudo— ĉu tiuj misteroj estas realaj, estas veraj tiutempaj okazoj kiuj reale okazis en variaj lokoj dum, aŭ antaŭ, la vivodaŭro de Poe. La historio finiĝas kun la reĝo tiom malkontenta je la rakonto kiun Scheherazade ĵus rakontis, ke li ordonis ŝian ekzekuton por la tujtuja venonta tago.
Alia grava literatura figuro, nome la irlanda poeto W. B. Yeats estis fascinita de la Arabaj Noktoj, kiam li verkis en sia proza libro, A Vision, membiografian poemon, titolitan The Gift of Harun Al-Rashid, rilate al siaj kunaj eksperimentoj kun sia edzino Georgie Hyde-Lees, per aŭtomata skribado. La aŭtomata skribado, estas tekniko uzata de multaj okultistoj por klarigi mesaĝojn el la subkonscia menso aŭ el aliaj spiritaj estaĵoj, kiam la mano movas krajonon aŭ alian skribilon, skribante nur sur simpla paperfolio kaj kiam la okuloj de la persono estas fermitaj. Krome, la talenta edzino ludas en la poemo de Yeats rolon de "gift" (donaco) per si mem, donita nur supozite fare de la kalifo al la kristana kaj bizanca filozofo Kusta ben Luka, kiu funkcias en la poemo kiel personigo de W. B. Yeats mem. En Julio 1934 Louis Lambert, dum turneo en Usono, demandis al li kiuj ses libroj plej kontentigis lin. La listo kiun li donis metis la Arabajn Noktojn duarange nur malantaŭ la verkoj de William Shakespeare.
Aliaj modernaj aŭtoroj influitaj de la Noktoj estas James Joyce, Marcel Proust, Jorge Luis Borges, John Barth kaj Ted Chiang.
Kino, radio kaj televido
Historioj el la Mil kaj unu noktoj estis dumlonge popularaj temoj por filmoj, dekomence jam per la filmo de Georges Méliès nome Le Palais des Mille et une nuits (1905).
La kritikisto Robert Irwin starigas la du versiojn de The Thief of Baghdad (La Bagdada rabisto, 1924, reĝisorita de Raoul Walsh kaj 1940, produktorita de Alexander Korda) kaj la fama filmo de Pier Paolo Pasolini nome Il fiore delle Mille e una notte (1974) rangigita "alte inter la majstroverkoj de la tutmonda kinarto." Michael James Lundell nomis Il fiore "la plej fidinda adaptaĵo, en sia emfazo al sekso, de Mil kaj unu noktoj en ties plej antikva formo." Ankaŭ el vidpunkto de la plenkolora etoso kaj mirindaj scenejoj la estetiko de la filmo estis siaepoke nesuperebla.
Alif Laila (Mil noktoj; 1933) estis Hindi-lingva fantasta filmo bazita sur Mil kaj unu noktoj el la komenca epoko de la Barata kinematografio, reĝisorita de Balwant Bhatt kaj Shanti Dave. Farita de K. Amarnath, Alif Laila (1953), estis alia hindia fantasta filmo en Hindia lingvo bazita sur la popolrakonto de Aladino. La filmo de Niren Lahiri nome Arabaj Noktoj, estis aventur-fantasta adaptaĵo de historioj, publikigita en 1946. Nombraj barataj filmoj bazitaj sur la Noktoj kaj La rabisto de Bagdado estis produktita laŭlonge de la jaroj, kiel Bagdad Ka Ĉor (1946), Bagdad Tirudan (1960), kaj Bagdad Gaĝa Donga (1968). Televida serio, Thief of Baghdad (La rabisto de Bagdado), estis farita ankaŭ en Barato kiu estis elsendita en Zee TV inter 2000 kaj 2001.
UPA (usona studio de animacio), produktis animacian version de 1001 Arabaj Noktoj (1959), en kiu aperas la kartuna rolulo Mr. Magoo. La animacia filmo de 1949 nome La Rosa di Bagdad, alia filmo produktita en Italio, estas inspirita de "La arabaj noktoj". La animacia filmo, Senya Ichiya Monogatari (1969), produktita en Japanio kaj reĝisorita de Osamu Tezuka kaj Eichii Yamamoto, montras psikedelajn bildojn kaj sonojn, kaj erotan materialon direktitan al plenkreskuloj.
Alif Laila (Mil noktoj, 1993–1997) barata televida serio bazita sur la historioj el Mil kaj unu noktoj produktita de Sagar Entertainment Ltd, elsendita en DD National startas kun Ŝeherazade rakontanta siajn historiojn al Ŝahrjar, kaj enhavas kaj la bone konatajn kaj la malpli bone konatajn historiojn el Mil kaj unu noktoj. Alia barata televida serio, Alif Laila, bazita sur variaj historioj el la kolekto estis elsendita de Dangal TV en 2020.
Alf Leila ŭa Leila, egiptaj televidaj adaptaĵoj de la historioj estis elsenditaj inter la 1980-aj kaj la komencaj 1990-aj jaroj, el kiuj ĉiu serio aperigis geaktorarojn de elstaraj egiptaj figuroj kiel Hussein Fahmy, Raghda, Laila Elwi, Yousuf Shaaban, Nelly, Sherihan kaj Yehia El-Fakharany. Ĉiu serio premieris en ĉiujara monato de Ramadan inter la 1980-aj kaj la 1990-aj jaroj.
Arabian Nights (2000), du-parta televida serieto adaptita de la studioj de BBC kaj ABC, en kiu stelulas Mili Avital, Dougray Scott, kaj John Leguizamo, kaj reĝisorita de Steve Barron, estas bazita sur la traduko fare de Sir Richard Francis Burton. Kreita de Shabnam Rezaei kaj Aly Jetha, kaj de la vankuveraj studioj Big Bad Boo, estis produktita 1001 Nights (2011), animacia televida serio por infanoj, kiu estis elsendita de Teletoon en 80 landoj tra la tuta mondo, inklude Discovery Kids Asia.
Ankaŭ Mil kaj unu noktoj (2015, en portugala: As Mil e uma Noites), tri-parta filmo reĝisorita de Miguel Gomes, estas bazita sur la historioj de Mil kaj unu noktoj.
Muziko
La Noktoj inspiris multajn pecojn de muziko kiaj la jenaj:
Seulingen
Seulingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Göttingen de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
20591 Sameergupta
20591 Sameergupta estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sameer Gupta, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2004 pro sia projekto en teamo pri konduta kaj socia sciencoj. Li estis lernanto ĉe la Central High School de Macon (Georgio Usono).
Rhythmbox
Rhythmbox estas libera ludilo. Origine inspiriĝita el iTunes, ĝi estas senkosta programaro kaj ĝi uzas GStreamer kiel bazo, kreita por funkcii kun GNOME.
Eklezio de Skotlando
La Eklezio de Skotlando (Church of Scotland, The Scots Kirk, en Eaglais na h-Alba), konata neformale laŭ sia skotlingva nomo, the Kirk, estas la nacia eklezio de Skotlando. Estante protestantisma kaj presbiteriana, ties longdaŭra decido respekti "opiniliberon pri temoj kiuj ne tuŝas la substancon de la kredo" signifas ke ĝi estas relative tolerema de vario de teologiaj sintenoj, inklude tiujn kiuj konsiderigus ilin ĉu konservativaj ĉu liberalaj en siaj doktrino, etiko kaj interpretado de Skribaĵoj. Ĝi estas laŭleĝe nacia eklezio.
La Eklezio de Skotlando havas radikojn el la komenco de la kristanismo en Skotlando, sed ties identeco estis ĉefe formita de la Reformacio de 1560. Je Decembro 2013, ties promesita membraro estis 398,389, aŭ ĉirkaŭ 7.5% de la totala loĝantaro – kvankam laŭ la nacia censo de 2011, klare pli alta 32% el la skota loĝantaro konfesis ian formon de ligiteco al ĝi.
Yoshihito Fujita
Yoshihito Fujita (藤田 祥史, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Sagan Tosu, Omiya Ardija, Yokohama FC, JEF United Chiba, Yokohama F. Marinos, Shonan Bellmare kaj Blaublitz Akita.
Airbus A319
La Airbus A319 estas pasaĝeraviadilo de Airbus, kiu estis ellaborita en 1995. A319 estas malgrandigita versio de Airbus A320.
Kune kun Boeing 737 kaj originala modelo A320, A319 estas populara modelo por mezdistancflugaj aerlinioj, speciale malaltkostaj aerlinioj kiel Easyjet.
Marie Marvingt
Marie MARVINGT (n. la 20-an de februaro 1875 en Aurillac - m. la 14-an de decembro 1963 en Laxou) estis franca atletino, montgrimpistino, aviadistino, ĵurnalistino kaj verkistino. Ŝi famiĝis kiel la plej ordenita kaj premiita virino en la historio de Francio, ĉefe pro siaj multaj grandfaroj kaj rekordoj en diversaj sportoj. Ŝi ekzemple estis la unua ina montgrimpisto de multaj pintoj de la francaj kaj svisaj Alpoj.
Airbus A319
Historio
Post la ellaboro kaj enkonduko en servo de A320 en 1988, pluraj variantoj derivis el originala A320 modelo, kiel A321 (longiĝita versio). La A319 estas malgrandigita versio de A320, kiu intendis konkursi kun Boeing 737. La nova projekto por malgrandigita versio nomiĝis kiel A320M-7, kiu signifis A320 minus sep aerkadroj. En 1993, Airbus komencis novan A319-an programon por Swissair kaj Alitalia. En 1995 Fina asembleo de A319 estis finita en Hamburgo.
Laŭ 31-an de julio 2017, 1,459 A319 estis fabrikitaj kaj 21 A319 estis menditaj. A319 popularis en malaltkostaj aerlinoj, kiel Easyjet. Nuntempe Easyjet operacias 132 A319, American Airlines operacias 125 A319.
Marie Marvingt
Marie Marvingt estis elstara balonistino, pionira aviadistino kaj dum la Unua mondmilito fariĝis la unua virino, kiu plenumis aerajn bombardmisiojn. Ŝi cetere estis kompetenta flegistino, kaj precipe fakuliĝis pri aviada medicino. Ŝi klopodis por la kreado de aeraj ambulancoj tra la tuta mondo. Marie Marvingt akiris licencion pri literaturo kaj scipovis almenaŭ kvin lingvojn, inkluzive de Esperanto.
NGC 5124
NGC 5124 (aliaj indikoj — IC 4233, ESO 444-27, MCG -5-32-9, PGC 46902) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Marie Marvingt
Biografio
Marie Marvingt vivis nur 5 jarojn en sia naskiĝurbo Aurillac. Ŝia patro Félix Marvingt, denaske normandano, laboris unue kiel poŝtoficejestro en Metz (Loreno), kie li edziĝis kun Elisabeth Brusquin. Iliaj tri unuaj filoj mortis fruaĝe. Pro la malvenko de Francio dum la milito de 1870, Alzaco kaj Loreno restis dependaĵoj de Germanio ĝis 1918. La geedzoj rifuĝis al Aurillac, kie Félix fariĝis poŝtoficeja direktoro. En 1875 naskiĝis ilia filino Marie, kaj en 1878 ilia filo Eugène. La familio finfine revenis al Metz en 1880.
NGC 5124
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Čechovice
Nomon Čechovice havas pluraj setlejoj:
Čechovice (Velký Týnec)
Čechovice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Velký Týnec. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 105 adresoj. En la jaro ĉi tie vivis daŭre.
Čechovice estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,27 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1397.
Marie Marvingt
Biografio
Post kiam mortis la patrino en 1889, Félix, Marie kaj ties juna frato Eugène transloĝiĝis al Nancio. Tiam 14-jara, Marie devis labori kiel servistino. Félix Marvingt estis agema homo, kiu precipe fervore ŝatis sporton. Li forte deziris, ke Eugène havu la saman pasion. Sed la malsaniĝemo de Eugène kaj lia frua morto en 1897, nur 19-jara, rapide estingis tiun esperon. Félix sekve strebis transdoni tiun deziron al sia filino Marie kaj havigi al ŝi sportan instruadon kaj trejnadon. Kvankam ŝi jam havis penan ĉiutagan laboron, ŝi daŭrigis siajn studojn kaj praktikis sportojn.
Mirigita estis Félix Marvingt jam en 1880, kiam lia filineto, tiam nur kvinjara, kapablis naĝi tra distanco de 4000 metroj. En 1890, 15-jara, ŝi iris per kanuo el Nancio al Koblenco en Germanio (ĉ. 250 km). En 1892, ŝi ricevis sian unuan premion pri kanuado. En 1899, 19-jara, ŝi viciĝis inter la unuaj virinoj sukcesintaj en ricevo de konduktlicenco por aŭtomobiloj. En 1901, ŝi la unuan fojon flugis per balono, kaj ricevis sian licencon de piloto de libera sfera balono.
Marie Marvingt rapide emis lertiĝi pri ĉio, kaj ŝategis testi siajn kapablojn en la plej diversaj sportoj, kiuj necesigis jen forton, jen lertecon, jen flekseblecon, jen eltenkapablon. En epoko, kiam deca virino estis ankoraŭ kutime rigardita kiel bona domestrino, ŝi akiris memfidon kaj rimarkindajn kapablojn en naĝado, montgrimpado, rajdado, ĵonglado, dresado. Ŝi trejniĝis en la tiam fama cirko Rancy pri surŝnura paŝado, trapezo, ĵonglado, riskaj akrobataĵoj, ktp. Ŝi precipe brilis rilate al rajdado kaj surĉevalaj akrobataĵoj, interalie la mortosalto. Ŝi trejniĝis kaj ekzerciĝis per peziloj, halteroj kaj aliaj sportaj aparatoj. Krom naĝado kaj montgrimpado, ŝi praktikis ankaŭ bicikladon, akvopilkon, ŝurĉevalan pilkon, hokeon, bazopilkon, salton, kuradon, bokson, lukton, ĵuĵicuon, ĵudon, karateon, tenison, futbalon, golfon, bilardon, skiadon, surskian salton, glitkuradon, sketadon pri rapideco, bobadon, ason, skifadon, motorkanoton, kaj tiel plu. Ŝi lerte uzis sabron, spadon kaj rapiron. Ŝi estis ĉampionino pri kolombopafado kaj ĉasis panteron kaj fokojn. Marie Marvingt viciĝis inter la unuaj virinoj, kiuj studadis kaj praktikis speleologion. Ŝiaj karaktero, volo, eltenemo kaj fizikaj kapabloj ebligis al ŝi atingi tutmondajn rekordojn, tiel ke ŝi fariĝis la plej ordenita virino de Francio.
Aventurema, kuraĝa kaj aŭdaca antaŭ riskoj, Marie Marvingt estis ne nur sportema, sed ankaŭ intelektema, studema, observema, esplorema, kaj pli ĝenerale ema al akiro de spertoj kaj memfido, unuvorte al perfektiĝo. Ŝi studadis juron, medicinon, psikiatrion kaj estis licenciita pri beletro. Diplomita flegistino, ŝi estis ankaŭ asistantino en kirurgio. Kiel ĵurnalistino, ŝi skribis artikolojn pri aviado, sportoj, famuloj, por multaj periodaĵoj, inkluzive la gazeto L'Éclair de l'Est (fondita en novembro 1905 malaperinta en marto 1949). Ŝi verkis ankaŭ romanojn, eseojn kaj poemojn sub la pseŭdonimo "Myriel". Marie Marvingt klopodis akiri talenton ankaŭ rilate al arto. Por lerni la komedian ĝenron, ŝi pristudis gravajn aktorojn, ekzerciĝis pri danco, kantado, desegnado kaj skulptarto. Ŝi ludis korneton, praktikis hipnoton, grafologion, kiromancion (manaŭguradon), frenologion, fiziognomikon, psikologion, bestremburadon, astronomion, meteologion, geodezion, topografion, oceanografion, balistikon, kaj multajn aliajn sciencojn. Necertaj fontoj indikas, ke ŝi kapablis paroli sep lingvojn, sed ne precizigas kiujn. Pli fidinda kaj modera ŝajnas la nombro de kvin lingvoj. Tre certe inter ili estis la franca, la angla (ŝi prelegturneis almenaŭ dufoje en Usono), Esperanto, tre verŝajne la itala, kaj preskaŭ certe la germana, pro tio ke ŝi vivis en regiono tiam sub germana regado. Esperanton ŝi lernis kadre de la asocio Touring Club de France, post kurado en Nancio ekde la 20-a de januaro ĝis la 31-a de marto 1903. Ŝia diplomo "Atesto pri Lernado" datiĝas de la 15-a de aprilo 1903. De tiam, ŝia vivo restis sinsekvo de defioj. Ŝi senĉese efektivigis sian devizon "Scii, voli", kaj decidis "fari ankoraŭ kaj ĉiam pli bone".
La defioj de Marie Marvingt
En 1903, Marie Marvingt estis la unua virino, kiu supreniris montarajn krestojn, inkluzive de la monto Dent du Géant (la Dento de la Giganto), en la francaj Alpoj (4013 m). Ŝi samjare flugis kun Georges Blanchet per balono el Rouen al Lamballe (ĉ. 800 km), kaj sole per la balono L'Aiglon ("La Aglido") el Nancio al Graben-Neudorf (ĉ. 250 km) en 20 horoj. Ŝi lernis stiradon de lokomotivo kaj de vaporŝipo. Tiutempa nobelo, S-ro de Château-Thierry de Beaumanoir, kromnomis ŝin "La fiancée du danger", tio estas La fianĉino de danĝero.
En 1904, ŝi supreniris la kreston Aiguille du Midi (Nadlo de Sudo, 3842 m) en la Blanka Monto, kaj ŝi partoprenis al la granda bicikla konkurso inter Nancio kaj Bordeaux (ĉ. 880 km).
En 1905, ŝi biciklis en la sama tago el Bussang al Aurillac (ĉ. 660 km), partoprenis al alia bicikla konkurso el Nancio al Napolo en Italio(ĉ. 1250 km). Ŝi ricevis la unuan premion de kanuo en Étretat. La 7-an de aŭgusto, ŝi supreniris la monton Tête de Trélaporte ("Nadlon de Trélaporte", 2552 m) en la Blanka Monto, surhavante jupokuloton — pli praktika ol jupo. Ekzistas foto, kiu montras ŝin en ekvilibro sur la dekstra piedo sur tiu ĉi montopinto. La 22-an de aŭgusto, ŝi plenumis en unu tago la unuan virinan supreniron de la Nadloj de Grand Charmoz kaj Grépon, unu el la nadloj de la montaro de Chamonix-Mont-Blanc.
En 1906, ŝi kreis la unuan francan lernejon pri skiado, kaj partoprenis al bicikla konkurso el Nancio al Tuluzo (ĉ. 885 km). La 7-an de julio, ŝi realigis la unuan virinan naĝan trairon de Parizo (12,5 km), kio necesigis 4 horojn kaj 5 minutojn. Marie Marvingt do venkis je 1 horo kaj 10 minutoj la faman aŭstralian naĝistinon kaj aktorinon Annette Kellerman. Ŝi estis konsiderata kiel la kvina inter la unuaj virinaj montogrimpistinoj en la tuta mondo. Marvingt estis la unua virino, kiu supreniris la monton Buet (3096 m — france Mont Buet), la montpasejojn Balme kaj Voza.
En 1907, ŝi ricevis honorpremiojn pri pafado per militfusilo por distanco de 300 m, kaj por karabeno Flobert. Ŝi estis la sola virino ricevinta el la ministerio pri milito la honorpalmojn de Unua Pafisto. Ŝi faris la unuan salton per skioj. La 19-an de julio, ŝi flugis per balono kiel piloto kun la aeronaŭtoj Georges Blanchet kaj Lemoine.
En 1908, ŝi kandidatiĝis por la Bicikla Ĉirkaŭiro de Francio. Ĉar la organizantoj tiutempe rifuzis partoprenon de virinoj, ŝi iris la saman vojon kiel la viroj, ekirante pli malfrue ol ili. Ŝi faris la 30-an plej bonan tempon en tiu kurado, al kiu partoprenis pli ol cent viroj. Ŝi ricevis la Unuan Premion de naĝado de la urbo Tuluzo pri 20-kilometra surmara naĝado. Marvingt ankaŭ naĝis tra la lago de Gérardmer kaj naĝis tra distanco de 16 km en la golfo de Napolo. Ŝi partoprenis al ĉasado de fokoj en Arkto.
En septembro 1909, ŝi por la unua fojo flugis sole per balono el Nancio al Germanio. Ŝi ankaŭ por la unua fojo flugis per monoplano el Nancio al Jarville-la-Malgrange (ĉ. 3,5 km sude), kun la aviadisto Roger Sommer. Ŝi lernis, en Mourmelon-le-Grand, la pilotadon de monoplanoj de la modelo "Antoinette" de la Societo de Aviadiloj kaj Motoroj Antoinette.
La 26-an de oktobro 1909, ŝi estis ankoraŭfoje la unua virino, kiu transiris la Nordan Maron : entute 720 km en 14 horoj inter Nancio kaj Southwold (distrikto de Suffolk en Anglio) per la balono "L'Étoile filante" (La falstelo).
En 1910, Marie Marvingt estis la unua virino, kiu pilotis balonon en la sporta eliminkonkurso de la Aero-Klubo de Francio (Aéro-Club de France). Ŝi ricevis la unuan premion de la konkurso de la Orienta Aero-Klubo, flugante de Nancio al Neufchâteau, Belgio, en 15 horoj. La 25an de januaro 1910, ŝi fariĝis la unua internacia ina ĉampiono de bobo, kaj tiel gajnis la pokalon Léon Auscher. La 15an de marto, ŝi ricevis la Ormedalon de la Akademio de Sportoj por ĉiuj sportoj. La 10an de junio, ŝi ricevis de la Aero-Klubo de Francio la licencon de aeronaŭta piloto. La 8an de novembro, en Châlons-sur-Marne (nun : Châlons-en-Champagne), ŝi estis la unua virino en la mondo ricevinta diplomon de piloto de aviadilo (n° 281) per monoplano kaj la unua sukcesinta fari tion sen damaĝi la flugmaŝinon. La 27an de novembro, ŝi gajnis la unuan pokalon Femina (kreita de Pierre Laffitte en 1908) pro la plej longa flug-distanco kaj daŭro trairita fare de virino — 42 km en 53 mn. Ŝia rekordo de daŭro kaj distanco restis neoficiala, ĉar tiam la virinaj rekordoj ne estis ankoraŭ aŭtentikigitaj. Ŝi lernis aviadon per fiksa planeo kun la provpiloto Hubert Latham, sur aviadilo Antoinette. Ŝi pilotis monoplanon kaj flugis sola. Ŝi estis unua virino ricevinta permeson por tio. Kiel flegistino kaj asistantino de famaj profesoroj pri kirurgio, kun bona kompetenteco pri medicino, ŝi estis la unua kiu ĝuste taksis la utilecon de aviado por rapida kaj urĝa longdistanca transporto de vunditoj. Ŝi proponis al la franca registaro la disvolvadon de sanitara aviadilo kun fiksa planeo kiel aera ambulanco. Ŝi renkontis nur indiferentecon. La 8an de novembro 1910, ŝi estis la tria virino en la mondo rajtigita kiel aviadilpiloto, la dua franca post Raymonde de Laroche kiu mortis la 18an de julio 1919 pro aviadila akcidento okaze de provflugo en Le Crotoy.
En 1911, ŝi gajnis la pokalon Femina en Torino kaj la unuan premion de distanco per balono en la eliminkonkurso de la Orienta Aero-Klubo. Dum siaj 900 unuaj flugoj, Marie Marvingt neniam havis akcidenton. Mencio pri ŝi aperas sur historia paĝo pri la Aero-Klubo de Sankta-Stefano (franca : http://acse.equation.fr/histoire.php ) kiu organizis aerfeston de la 29a de julio ĝis la 8a de aŭgusto 1911 kun partopreno de, i.a., Roland Garros. Tie, la aviadilo de Marie Marvingt paneis, kaj ŝi tamen sukcesis senvunde surteriĝi sur globludejo de kie antaŭe fuĝis la ludantoj. Tamen, ŝia aviadilo estis detruita.
Inter 1911 kaj 1914, ŝi mendis al la fama inĝeniero Louis Béchereau la unuan francan aerambulancon kaj traktis ĝian aĉeton kun Deperdussin, unu el la tiam plej famaj firmaoj de konstruado de aviadiloj, sed, ĉar la entrepreno bankrotis pro fraŭdaj praktikoj, ŝi neniam ricevis ĝin. La disvolviĝo de aerambulancoj estis unu el la plej gravaj progresoj de la medicino en la 20a jarcento. Marie Marvingt estis vera antaŭvidantino kiam, en tiu periodo, ŝi lanĉis la konstruadon de ambulancaj aviadiloj por transporto kaj aera evakuado de vunditoj. Ŝi dediĉis la reston de sia vivo por ilin akceptigi en la arsenalo de medicinaj rimedoj. Estas nuntempe ne facile taksi la malfacilaĵojn, kiujn devis alfonti tiu koncepto ne ankoraŭ akceptata (plie, proponita de virino !) por ricevi subtenon de la militistaro, de la registaro, de la publiko kaj de la medicina mondo. Inter ĉiuj personoj, kiuj engaĝiĝis en tiun disvolvadon, Marie Marvingt estis, en Francio, unu el la plej influaj kaj aktivaj.
En 1912, en konkurso de la Aero-Klubo de Francio, ŝi kompletigis la itineron Parizo-Irlanda Maro kaj faris multajn balonflugojn. Ŝia aviadilo frakasiĝis en kamparo sed ŝi bonŝance ne estis vundita. La 7an kaj 8an de aprilo 1912, ŝi partoprenis en la aviada festo de Nancio-Jarville-la-Malgrange.
De la 13a ĝis la 17a de aŭgusto 1913, ŝi partoprenis en balonkonkurso en Chalon-sur-Saône.
En sia numero 48 de januaro 1914, la esperantista gazeto La Movado anoncis ke Marie Marvingt estis vundita la 12an de decembro 1913 en proksimeco de Reims okaze de akcidento. Pro nebulego ŝi decidis haltigi la flugadon, sed la alteriĝo estis tro rapida; rompiĝis la helico; la vosto de la aeroplano suprosuben renversiĝis. La aviadistino restis malliberigita kaj treege premita sub la aparato dum sufiĉe longa tempo, ĝis kiam alvenis kamparanoj por ŝin liberigi. Vundita ĉe la vizaĝo, ŝi estis kondukita en klinikon en Reims.
Ankaŭ en 1914, multaj gazetoj kaj revuoj publikigis Desegnon de Émile Friant, pentristo, prezidanto-fondinto de la Orienta Aero-Klubo. Sur tiu desegno aperis Marie Marvingt asistanta la nancian militistan kuraciston Georges Gille dum kuracado de vundito, kaj, duaplane, la unua ambulanca aviadilo "Capitaine Echemann" sur kiu ruĝa kruco estis distingebla, preta ekflugi por transporti vunditon. Temas kompreneble pri priskribo de evento fiktiva, neokazinta, ĉar la aviadilo ne estis liverita. Sed tiu desegno estis propagandcele uzita en kampanjo por kolekti financajn rimedojn por konstruado de ambulancaj aviadiloj. La aviadilo ricevis tiun nomon pro tio ke kapitano Paul-Maurice Echemann, amiko ŝia, mortis la 14an de majo 1912 en komandita servo. Strato de la urbo Angers ricevis lian nomon.
Dum kvardeko da jaroj, Marie Marvingt prezentis milojn da prelegoj tra almenaŭ kvar kontinentoj por konsciigi pri la valoro de sanitara aviado (depende de la fontoj, la nombro de ŝiaj prelegoj varias de 3000 ĝis 6000). Ekzemplocele, interreta dokumento de "Aéroplane de Touraine" http://www.aeroplanedetouraine.fr/Dans%20_le_ciel_de_la_Touraine.pdf informas ke ŝi prelegis la 15an de majo 1914 en Tours. La enirprezo de ŝiaj prelegoj (2 aŭ 3 tiamaj francaj frankoj, depende de la loko) celis pagi la konstruadon de la unua ambulanca aviadilo "Capitaine Echemann", ekipita per 100-ĉevalpova motoro kaj senfadena telegrafo, kies antaŭvidita prezo estis 36 000 frankoj (1 tiama franko ebligis aĉeti 12 ovojn aŭ 1 kg de salumita moruo en Normandio; fr-fonto : http://www.brin-de-feuille.fr/content/view/47/55/ ). Marie Marvingt pristudis mem modelon de tre komforta brankardo adaptebla al tiu flugmaŝino.
Unua mondmilito
Dum la Unua mondmilito, Marie Marvingt proponis sin kiel militpiloton, sed ŝi ricevis rifuzon. Ŝi servis kiel flegistino de la Ruĝa Kruco ĝis kiam ŝi trovis okazon vire maskovestiĝi kaj, interkonsente kun juna franca infanteria leŭtenanto, militservi kiel duaklasa soldato sub la nomo Beaulieu, sur la frontlinioj, en la tranĉeoj, kiel infanteria duaklasa soldato en la 42a Bataliono de Ĉasistoj. Kvankam lerta pafistino, ŝi neniam uzis fusilon. Ŝi nur gardostaris por signali milit-pafilojn de la malamika flanko. Senmaskigita post kelkaj semajnoj, ŝi estis resendita hejmen. Ŝi organizis la unuan grupon de flegistinoj transportataj per aviadilo al la fronto. Pli poste, laŭ peto de Georges Clemenceau kaj rekta postulo de marŝalo Ferdinand Foch, ŝi partoprenis kun la 3a Regimento de Alpaj Ĉasistoj en perskia provizado de la armeaj fortoj kaj evakuado de vunditoj en la italaj Dolomitoj. Pri ŝi, marŝalo Foch diris en 1928 : "Prediki, prediki la ekzemplon, kia elokventeco, tion faras fraŭlino Marvingt !". Foto de la retejo http://genealogie.cantalpassion.com/marie_marvingt.htm montras lin kun ŝi.
Marie Marvingt servis ankaŭ kiel flegistino en la Ruĝa Kruco. En 1915, ŝi estis la unua virino kiu volontulis por partopreni en bombado super la germana teritorio. Ŝi ricevis la Militkrucon pro bombado de germana militbazo en Metz-Frescaty. Inter la du mondmilitoj, ŝi laboris kiel ĵurnalistino, militkorespondantino, kaj konsila kuracistino kun la franca armeo en Nord-Afriko. La utileco de la ambulancaj aviadiloj pruviĝis dum la Unua Mondmilito kaj pli poste dum la koloniaj militoj. En 1929, ŝi aktive partoprenis en la organizado de la unua internacia kongreso pri la medicina aviado en kiu partoprenis 41 nacioj. Samjare, ŝi kunfondis la Société des Amis de l'Aviation Médicale (Societo de la Amikoj de la Medicina Aviado) kaj fariĝis ties vicprezidantino. Ŝi kreis la "Coupe Capitaine Echemann" (Pokalo Kapitano Echemann) por kuraĝigi iniciatojn cele al perfektigo kaj adaptado de la aviadiloj al tiu specifa uzado. La aviadilkonstruistoj Breguet( kaj Potez adaptis al tiuj bezonoj siajn modelojn Potez 42 (konstruita en 1930; fr : http://www.aviafrance.com/9989.htm ) kaj Breguet Br 284T (konstruita en 1929 en sep ekzempleroj kaj povanta transporti tri brankardojn). Kontraŭe al multaj antaŭvidantoj, Marie Marvingt povis vidi dumvive la plenan alprenon de proponoj al kiuj ŝi sin dediĉis entute.
Félix Marvingt, ŝia patro, mortis en 1916.
Post la Unua mondmilito
En 1920, Marie Marvingt trairis 57 km, inkluzive du montgrimadojn, en la departemento de la Marbordaj Alpoj.
En 1921, marŝalo Hubert Lyautey invitis ŝin akompani prezidenton Alexandre Millerand en Maroko; ŝi vojaĝis 56 000 km aviadile en Nord-Afriko, Sicilio kaj Malto kiel prelegistino, militkorespondantino kaj flegistino. En Maroko, ŝi dediĉis sin al starigo kaj evoluigo de flugmaŝinaj helpservoj al civiluloj; ŝi inventis metalajn skiojn kaj proponis ilian uzon por aviadiloj surteriĝantaj sur sablon aŭ neĝon; ŝi fondis lernejon de skiado.
En 1922, 47-jara, ŝi anoncis sian unuan tutmondan defion : rekompencon de 10 000 dolaroj al la persono, kiu superos ŝian laŭreatliston sur la terenoj de sporto, arto, sciencoj kaj vojaĝoj.
Dum la Rif-milito, en 1926, ŝi sekvadis la kolonojn de generalo Henri Giraud kiel kirurgia asistantino kaj militkorespondantino. Saman rolon ŝi ludis dum la libia kampanjo kun la itala marŝalo Rodolfo Graziani.
En 1931, ŝi starigis la "Defion Capitaine Echeman", t.e. konkurso pri la plej bona maniero rekonverti aviadilojn en sanitarajn aviadilojn.
Dokumento de oktobro 1932 konsultebla ĉe la Nacia Biblioteko de Francio (BNF) sub la titolo "Une belle tournée de conférences" (Bela prelegturneo : http://gallica2.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5414806q.texte.r=roi+pausole.langFR.f7.pagination ) raportas pri 88 prelegoj, kiujn ŝi faris en orienta Alĝerio kaj Tunizio, inter kiuj 41 en lernejoj. Eltiraĵoj reliefigas ŝiajn kaj pedagogiajn kapablojn kaj talentojn ankaŭ en tio : "La prelegoj de F-ino Marvingt estas treege variaj, kaj ŝi parolas kun sama entuziasmo pri aviado, glisflugado, korpa kulturo kun ekzemploj pri la edukado de la volo, finfine pri siaj siaj vojaĝoj." Direktoro de industria lernejo en Sousse, s-ro Boisset skribis pri ŝi : "F-ino Marvingt ŝatas la infanojn; ŝi ŝatas alparoli ilin kaj posedas ankaŭ la arton paroligi ilin." Direktoro de elementa knabina lernejo de Bizerte, en Tunizio, skribis : "F-ino Marvingt realigas la perfektan ekvilibron de la korpaj kaj intelektaj fortoj... Ŝi estas por ĉiuj mirinda ekzemplo de braveco kaj energio !"
En 1934, ŝi estis direktorino kaj aktorino de du filmoj : "Sauvés par la Colombe" (Savitaj fare de la kolumbo — bedaŭrinde ne plu trovebla) kaj "Les Ailes qui sauvent" (La flugiloj kiuj savas ), turnitaj en Meknès (Maroko) kun asistado de la franca armeo. Laŭ peto de la franca registaro, ŝi fondis kaj organizis sanitaran civilan aviadon en Maroko kaj estis ties unua prezidantino.
La 24an de januaro 1935, ŝi estis promociita je la grado de Kavaliro de la Honora Legio kaj fariĝis, kun subteno de marŝalo Louis Franchet d'Espérey, unu el la animantinoj de la aeraj flegistinoj. Samjare, ŝi faris prelegturneon en Usono pri la sanitara aviado. Ŝi estis la unua blankĥauta virino enirinta en la alĝeria urbo Tindouf. Ŝi akompanis generalojn Huré, Trinquel kaj Giraud kiam ili iris subigi la bordajn regionojn de Maŭritanio. Ŝi faris la unuan aŭtomobilan vojaĝon de Tindouf al Zagora (Maroko).
En 1937, ŝi duafoje prelegturneis en Usono. La 5an de novembro ŝi estis nomumita Kavaliro de la Ordeno de la Publika Sano pro siaj kontribuaĵoj al la sanitara aviado.
En 1939-1940, kiam eksplodis la Dua mondmilito, ŝi kreis akcepto-flegejon "Le Repos des Ailes" (La Ripozo de la Flugiloj) por la konvaleskaj dumbatale vunditaj aviadistoj. Kiel kirurgia asistantino, ŝi inventis tipon de medicina suturo kaj ricevis la unuan licencion de aersukuristo. Ŝi faris prelegturneon tra la Centra Masivo.
Post la Dua mondmilito
La 17-an de majo 1948, 73-jara, Marie Marvingt denove anoncis sian tutmondan defion de 1922 kaj 1936 televide. Neniu ĝis tiam, kaj ankoraŭ nun, aŭdacis aŭ sukcesis superi ŝian laŭreatliston : 30 rekordoj en diversaj sportoj, 30 ordenoj inter kiuj 16 ne francaj. En 1948-1949, ŝi fariĝis laŭreatino de la internacia literatura konkurso de la Virina Aeronaŭtika Asocio de Los-Anĝeleso (Women's Aeronautical Association of Los Angeles) por siaj verkoj La Fiancée du Danger' kaj Ma traversée de la Mer du Nord en Ballon''.
La 29-an de marto 1954, Marie Marvingt ricevis la grandan premion Deutsch de la Meurthe en Sorbono kiel pionirino de sanitara aviado, kaj pro la starigo de sukurflugoj. Ŝi antaŭvidis la tertremon de Orléansville en Alĝerio. Tiu urbo estis renomita El Asnam en 1964 post la sendependiĝo kaj nomiĝas Chlef depost la tertremo de la 10-a de oktobro 1980, kiu detruis El Asnam (araba nomo kiu signifas "ruinoj").
La 30-an de januaro 1955, ŝi ricevis gratulojn de la Nacia Federacio de Aeronaŭtiko de Francio kaj Transmaraj Teritorioj en Sorbono (Fédération Nationale d'Aéronautique de France et d'Outre-Mer), per la donaco de bela statueto pri la Venkantino de Samotrako. La 20-an de februaro 1955, je la 80-a datreveno de ŝia naskiĝo, ŝi flugis super sia naskiĝurbo Nancio kaj rompis la sonmuron, je 1200 km/h, en jetaviadilo McDonnell F-101 Voodoo, kiun pilotis oficiro de la aerbazo de Toul-Rosières (Rosières Air Base) de la usona armeo.
En 1961, 86-jara, ŝi biciklis el Nancio al Parizo kaj posttagmeze superflugis Parizon en jethelikoptero. En la lastaj jaroj de sia vivo, kiam ŝi estis pli ol 80-jara, ŝi komencis prepari verkojn pri la temperamento kaj karaktero de aktoroj, bazita sur ilia manplato, skribmaniero kaj plej bona rolo, kaj pri kranio-operacioj dum la jaroj 1914 ĝis 1918 kaj neŭrastenia kirurgio dum la jaroj 1950 ĝis 1955.
Marie Marvingt eskapis almenaŭ dudekon da fojoj el morto en sia 88-jara vivo, sed la lasta rendevuo kun ĝi okazis sabaton la 14-an de decembro 1963 en Laxou (apud Nancio). Ŝi estis entombigita en la tombejo Préville, en Nancio.
Politike ne engaĝita, tre sendependema, Marie Marvingt ne estis protestema voĉe aŭ skribe, sed ŝi iris sian vojon kaj, laŭcirkonstance, ĉirkaŭiris aŭ faligis la obstaklojn. Ŝi ne proklamis sin feminista, sed ŝi efike malfermis la vojon al la virina emancipado. Entuziasma kaj ridema, ŝi plej konvinke kaj efike montris, per volo, persistemo, studado, ekzercado, trejnado, akiro de spertoj, de rezistokapablo, ke sur diversaj terenoj, virino kapablas ne malofte egali kaj eĉ superi virojn, el kiuj ne malmultaj malestime aŭ arogante malhelpis, malebligis aŭ eĉ malpermesis al ili la aliron.
Marie Marvingt kaj Esperanto
Marie Marvingt restis ĉiam fidela kaj kore ligita al Esperanto, kiun ŝi lernis en 1903, kiam ŝi estis 28-jara. Foto el La Movado (n-ro 48, Januaro 1914) montris ŝin antaŭ ŝia foriro en sfera balono, dum festoj donitaj en Chalon-sur-Saône : “Ŝi tenas en mano esperantistan flageton, kiun donis al ŝi S-ro Richard, la sindonema prezidanto de la Esperantista grupo en Chalon-sur-Saône, kaj kiun ŝi alprenis kiel aeronaŭtikan flageton.“. Tripaĝa artikolo, tradukita el la usona gazeto "The World Veteran" aperis en la decembra numero de La Praktiko de la jaro 1955). Ties aŭtoro, Jacques Boetsch, skribis : "Ŝi estas konvinkita, ke la mondo devas enkonduki komunan internacian lingvon. Kiam ŝi la unuan fojon aŭdis pri Esperanto, ŝi tuj kun entuziasmo ellernis tiun lingvon kaj de tiam fervore praktikas kaj disvastigas ĝin.“ (p. 192). Mencioj pri ŝi aperis en du numeroj de la jaro 1956 de la La Informilo, bulteno de la nord-orienta federacio de Espéranto-France. Ŝi foje partoprenis en kunvenoj de la Esperanto-Klubo de Nancio. La lasta, pri kiu ankoraŭ memoras atestanto de tiu periodo, okazis unu jaron antaŭ ŝia morto, en 1962, en la bierejo "Excelsior". Tiel kaj tiam ŝi lastfoje markis sian daŭran kaj fidelan korligitecon al la Internacia lingvo.
Omaĝe al Marie Marvingt
Marie Marvingt ĉiam restis kore ligita al Loreno kaj precipe Nancio. Publikaj vojoj kaj konstruaĵoj de Francio ricevis ŝian nomon, i.a. :
La 23an de junio 2004, la franca poŝta servo dediĉis poŝtmarkon al Marie Marvingt en sia serio pri aera poŝto kapitano kun erara ortografio de la nomo Echeman (mankas dua "n") : <http://www.phil-ouest.com/Timbre.php?Nom_timbre=Marie_Marvingt>
Bibliografio
Angle :
Eksteraj ligiloj
La informoj de tiu ĉi artikolo fontas esence el la versioj angla kaj franca de Wikipedia kun aldonoj el franclingvaj retejoj :
Angle : Chronology of Marie Marvingt's Career