cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kriketo
Historie, la originoj de kriketo estas necertaj kaj la plej frua difina referenco estas en sudorienta Anglio en la mezo de la 16a jarcento. Ĝi etendiĝis tutmonde pro la ekspansio de la Brita Imperio, kio kondukis al la unuaj internaciaj matĉoj en la dua duono de la 19a jarcento. La instanco kiu regas la sporton estas la International Cricket Council (ICC, Internacia Kriketkonsilio, IKK), kiu havas ĉirkaŭ 100 membrojn, el kiuj dekdu estas plenaj membroj kiuj ludas Testo-matĉojn. La reguloj de la sporto estas tenitaj en kodo nomata Laws of Cricket (Kriketreguloj) kio estas posedo eltenita de Marylebone Cricket Club (MCC) en Londono. La sporto estas praktikata ĉefe en la Hinda subkontinento, Aŭstralazio, Unuiĝinta Reĝlando, Sudafriko kaj Karibio; ties tutmondigo okazis dum la ekspansio de la Brita Imperio kaj restas populara en la 21a jarcento. Ankaŭ virina kriketo, kiu estas organizita kaj ludata aparte, atingis internacian normigon. La plej sukcesa internacia kriket-teamo estas Aŭstralio, kiu venkis en sep turniroj de Internacia Unutago (One Day International), en kvin Mondaj Pokaloj, pli ol ajna alia lando kaj estis pintigita en Test pli ol ajna alia lando.
Historio
Kriketo estas unu el multaj ludoj de la sfero de "bastonpilkaj" sportoj kiuj esence postulas frapi pilkon per man-tenita aparato; aliaj tiaj estas basbalo, golfo, hokeo, teniso, skvaŝo, badmintono kaj tabloteniso. Ĉe kriketo, ŝlosila diferenco estas la ekzisto de solida celostrukturo, nome wicket (origine, oni supozas, "wicket gate" (ŝafenirejo) tra kiu ŝafoj estis arigitaj), kion la batanto devas defendi. La krikethistoriisto Harry Altham identigis tri "grupojn" de "bastonpilkaj" ludoj: la "hokea grupo", en kiu la pilko estas direktita tien kaj tien inter du celoj; la "golfa grupo", en kiu la pilko estas direktita al nedefendita celo (la truo); kaj la "kriketa grupo", en kiu "la pilko celas al markilo (la wicket) kaj estas forigita el tiu".
Ĝenerale oni kredas, ke kriketo originiĝis kiel infana ludo en la sudorientaj graflandoj de Anglio, iam dum la Mezepoko. Kvankam estas postuloj por pli fruaj datoj, la plej frua difinita referenco al kriketo kiel ludita venas el dokumento pri tribunala kazo en Guildford lunde, la 17an de januaro 1597 (Julia kalendaro; kio egalas al la 30a de januaro 1598 en la Gregoria kalendaro). La kazo temis pri la posedanto de tereno kaj la tribunalo aŭdis la ateston de 59-jaraĝa funkciulo, nome John Derrick, atestis ke kiam li estis infano li kun amikoj ludis tie la menciitan ludon.
Andor Bokor
BOKOR Andor rumanuja hungara reĝisoro, teatrestro naskita en Koloĵvaro en 1911 kaj mortinta en Târgu Mureş en 1974.
Kriketo
Historio
Konsiderante la aĝon de Derrick, kaj ke ĉirkaŭ duonjarcenton pli frue li estis en lernejo kiam li ludis tiun kriketon, oni povas dedukti, ke tiu estis ludita ĉirkaŭ 1550 fare de knaboj en Surrey. La supozo, ke ĝi estis origine infana ludo, estas plifortigita per la franc-angla vortaro de Randle Cotgrave de 1611 en kiu li difinis la nomon crosse kiel "the crooked staff wherewith boys play at cricket" (kie knaboj ludas kriketon) kaj la verboformo crosser kiel "ludi kriketon".
Andor Bokor
Kariero
Andor Bokor inter 1946 kaj 1948 estis la sekciestro hungara de Dolgozók Színháza (Teatro de Laboristoj) en Kluĵo. Ekde 1948 ĝis 1956 li estis direktoro de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház kaj poste ĝis 1961 li estis organizinto de la Székely Színház en Târgu Mureş. Li ankaŭ verkis teatraĵojn kun kunulaŭtoroj.
Kriketo
Historio
Unu ebla fonto por la nomo de la sporto estas la anglosaksa vorto cryce (aŭ cricc kun la signifo de bastono. En la Vortaro de Samuel Johnson, li derivigis kriketon el "cryce, saksa bastono". En malnovfranca lingvo, la vorto criquet ŝajne signifis ian tipon de bastono. Konsiderinte la fortajn mezepokajn komercajn konektojn inter sudorienta Anglio kaj la Graflando Flandrio kiam tiu lasta apartenis al la Duklando Burgonjo, la nomo eble derivis el la mez-nederlanda (uzata en Flandrio tiam) vorto krick (-e), kun la signifo bastono (crook). Alia ebla fonto estas la mez-nederlanda vorto krickstoel, kun la signifo de longa malalta skabelo uzata por surgenuiĝi en la preĝejo kaj kiu similas al la longa malalta wicket kun du fostetoj kiu estis uzataj en frua kriketo. Laŭ Heiner Gillmeister, eŭropa prilingva fakulo de la Bonna Universitato, la vorto "cricket" derivas el la mez-nederlanda frazo por hokeo, met de (krik ket)sen (t.e., "persekuti per bastono"). Gillmeister sugestis, ke ne nur la nomo sed ankaŭ la sporto mem povas esti de flandra origino.
Kresko de amatora kaj profesia kriketo en Anglio
Kvankam la ĉefa celo de la ludo estis ĉiam atingi la plej grandan nombron de poentoj nome "kuroj", la plej frua formo de kriketo diferencis el la moderna ludo en kelkaj ŝlosilaj teknikaj aspektoj. La pilko estas lanĉata subbrake fare de la pilkisto kaj tra la grundo al la batisto armita per la kriketbatilo kiu, laŭ la formo, similis al hokea bastono; la batilo defendis malaltan, du-fostetan wicket; kaj la kuroj estis nomitaj "notches" ĉar la poentistoj registris ilin noĉante altajn bastonojn.
En 1611, la sama jaro kiam la vortaro de Cotgrave estis publikigita, eklezia tribunalo registris en Sidlesham en Sussex, ke du paroĥanoj, nome Bartholomew Wyatt kaj Richard Latter, malsukcesis veni al la preĝejo la Paskan Dimanĉon ĉar ili estis ludantaj kriketon. Ili estis monpunitaj per po 12 pencoj kaj devis fari penitencon. Tiu estas la plej frua mencio de preciza partopreno de plenkreskuloj (kun personaj aludoj) en kriketo kaj en tiu epoko estis ankaŭ kiam oni scias, ke la plej fruaj konataj organizitaj inter-paroĥoj aŭ inter-vilaĝoj kriket-matĉoj estis ludataj – nome en Chevening, Kent. En 1624, ludanto nome Jasper Vinall mortis post li estis akcidente batita surkape per batilo dum matĉo inter du paroĥaj teamoj en Sussex.
Kriketo restis tute malgrava loka afero dum multo de tiu jarcento. Oni konas, ĉefe pro nombraj referencoj trovitaj en la registroj de kazoj de ekleziaj tribunaloj, ke ĝi estis proskribita kelkajn fojojn fare de Puritanoj antaŭ kaj dum la epoko de la Komunumo. La problemo estis preskaŭ ĉiam la afero de dimanĉaj ludoj ĉar la Puritanoj konsideris kriketon "kontraŭreligia" se ludita dum festotagoj, speciale se temas pri homamasoj kaj/aŭ vetludado.
La patronoj, kajk aliaj ludistoj el la socia klaso konata kiel la "gentry" [ĜENtri], ekklasigis sin mem kiel "amateurs" por establi klaran distingon vis-à-vis (rilate al) la profesiuloj, kiuj estis nepre membroj de la laborista klaso, ĝis la punkto, ke oni havis separatajn vest- kaj manĝ-instalaĵojn. La gentry, inkluda tiajn alt-rangajn nobelojn kiel la Dukoj de Richmond, plenumis sian honorkodon de noblesse oblige (nobeleco devigas, postulas, respondecigas) por postuli rajtojn de estreco en ĉiuj sportaj eventojn en kiuj ili partoprenas, speciale se necesas por ili ludi kun siaj "sociaj malsuperuloj" se temas pri venki en siaj vetoj. En tiu epoko, estis percepto ke la tipa "amateur" kiu ludis en la unua-klasa kriketo, ĝis 1962 kiam tiu "amateur"-ismo estis abolita, estis iu kiu lernis en public school kaj edukiĝis ĉu en Kembriĝo ĉu en Oksfordo – tiama socio insistis, ke tiaj personoj estis "officers and gentlemen" (oficiroj kaj ĝentelmanoj) kies destino estas havigi estrecajn fortojn. El pure financa senco, la kriketa "amateur" devus teorie plenumi elspezojn por ludadi dum liaj profesiaj partneroj estis ludantaj kontrakte kaj ricevis salajron aŭ matĉpagon; praktike, multaj "amateurs" postulis iom pli ol faktaj elspezoj kaj la ridindiga termino "shamateur" estis stampita por priskribi tiun sindromon.
Angla kriketo en la 18a kaj 19a jarcentoj
La ludo trapasis gravan disvolvigon en la 18a jarcento ĝis iĝi la nacia sporto de Anglio. Ties sukceso estrs ligitaj al la kunigitaj du necesoj kaj de patronoj kaj de vetado. Kriketo estis elstara en Londono tiom frue kiom ĝis 1707 kaj en la mezo de la jarcento, grandaj homamasoj ariĝis por spekti matĉojn en la ludejo Artillery Ground en Finsbury. La unuopa tipo de kriketo altiris grandajn homgrupojn kaj vetantoj al matĉoj, kaj ties populareco pintis en la sezono de 1748. Pilkado suferis evoluon ĉirkaŭ 1760 kiam la pilkistoj komencis lanĉi la pilkon anstataŭ ruligi aŭ supergrundigi ĝin al la batisto. Tio okazigis revolucion en batildesegnado, ĉar por ebligi la kapton de la resaltigita pilko, necesis enkonduki la modernan ebenan batilon anstataŭ la malnova formo de "hokebastono".
La Hambledon Club estis fondita en la 1760-aj jaroj kaj dum la venontaj dudek jaroj ĝis la formado de la Marylebone Cricket Club (MCC) kaj la malfermo de la ludejo Lord's Old Ground en 1787, Hambledon estis kaj la plej granda klubo de la sporto kaj ties fokusa punkto. MCC tuj iĝis la plej grava klubo de la sporto kaj la gardanto de la Laws of Cricket (Kriketreguloj). "New Laws" (novaj reguloj) enkondukitaj en la lasta parto de la 18a jarcento inkludis la tri fostojn en la "wicket" kaj la malpermeso de gambo antaŭ "wicket" (leg before wicket, lbw).
En la 19a jarcento oni anstataŭis la subbrakan pilkadon per unue la rektangula pilkado kaj poste per superbraka pilkado. Ambaŭ disvolvigoj estis polemikigaj. Organizado de la ludo je graflanda nivelo kondukis al la kreado de graflandaj kluboj, starte per Sussex en 1839. En decembro 1889, la ok plej gravaj graflandaj kluboj formis la oficialan Graflandan Ĉampionecon, kio ekis en 1890.
La plej fama ludisto de la 19a jarcento estis W. G. Grace, kiu startis sian longon kaj influan karieron en 1865. Estis speciale dum la kariero de Grace kiam la distingo inter "amateurs" kaj profesiuloj svagiĝis pro la ekzistado de ludantoj kiel li mem kiuj estis teorie amateurs sed, laŭ terminoj de ilia financa akiro, de facto profesiuloj. Grace mem ŝajne ricevis pli da mono pro sia ludado ol ajna kriketa profesiulo.
La lastaj du jardekoj antaŭ la Unua Mondmilito estis nomita la "Golden Age of cricket" (Kriketa Orepoko). Temas pri nostalgia nomo okazigita de la kolektiva sento de perdo rezultanta pro la milito, sed ja la periodo produktis kelkajn grandajn ludistojn kaj memorindajn matĉojn, speciale en organizitaj konkurencoj je niveloj de Graflandoj kaj "Test".
Kriketo iĝas internacia sporto
Dume, la enorma etendo de la Brita Imperio ludis gravan rolon en la koresponda etendo de la ludosporto transmaren kaj tiel meze de la 19a jarcento ĝi estis jam bone establita en Aŭstralio, Karibio, Hindio, Novzelando, Nordameriko kaj Sudafriko. En 1844, okazis la unua internacia matĉo inter la naciaj teamoj de Usono kaj Kanado. En 1859, teamo de anglaj ludistoj veturis al Nordameriko por la unua transmara turneo.
En 1862, angla teamo faris la unuan turneon en Aŭstralion. La unua aŭstralia teamo kiu veturis transmaren konsistis el aborigenaj paŝtistoj kiuj turneis en Anglion en 1868.
En 1876–77, angla kriketteamo partoprenis en tio kio estos poste agnoskita kiel unua matĉo de Test (krikettipo kun plej longdaŭraj matĉoj kaj internacia celo) en la Kriketejo de Melburno kontraŭ la Aŭstralia nacia kriketteamo. La rivaleco inter Anglio kaj Aŭstralio naskis la duflankan turniron nome "The Ashes" (La cindroj, kiel ŝerca aludo inter rivaloj) en 1882, kaj tiu estis restinta kiel plej fama kriket-konkurenco de Test. Test-kriketo eketendiĝis en 1888–89 kiam la nacia teemo de Sudafriko ludis kontraŭ tiu de Anglio.
Centra ludstrio
Ĉe kriketo ludas du teamoj kun po 11 ludantoj sur granda ovala kampo. Meze de la kampo troviĝas rektangula, gazonkovrita ludostrio (pitch). Sur ambaŭ finoj de la centra ludostrio (laŭ la pli longa flanko) troviĝas tri palisoj (stumps), sur kiuj kuŝas du malpli grandaj bastonetoj (bails). Tiu aranĝo de palisoj kaj bastonetoj nomiĝas palisetaro (wicket, prononcata "ŭi-ket").
Bazaj reguloj
Ĉe kriket-matĉo vicostaras la teamoj alterne sur la batanta teamo (batting side) kaj la ne-batanta teamo (fielding side).
Poentoj
La batanto havas la celon forbati la senditan pilkon tiamaniere, ke al li restu sufiĉe da tempo por alkuri al la alia palisetaro. Kiam tiu kuras, lia partnero ankaŭ devas alkuri en la alia direkto al la kontraŭstaranta palisetaro. Ambaŭ batantoj devas atingi la respektivajn palisetarojn, antaŭ ol la ne-batanta teamo ĵetos la pilkon sur la palisetaron tiel, ke defalu la malgrandaj, kuŝantaj bastonetoj. Se la batantoj sukcesas, ili ricevas unu poenton (a single). Se ili havas tempon por kuregi trifoje tien kaj reen, ili ricevas tri poentojn.
Se la pilko estas forbatita trans la limon de la ludkampo, sed survoje ĝi tuŝas la grundon ene de la ludkampo, tio valoras kvar poentojn. Se la pilko estas forbatita ekster la ludokampon, sen tuŝi survoje la teron ene de la ludkampo, tio valoras ses poentojn.
Forigo de la batanto
La ne-batanta teamo havas la celon forigi (dismiss) el la ludo la kontraŭan batanton. Ĉiu batanto ludas tiel longe, ĝis li foriĝas. Se 10 el 11 batantoj foriĝas, ŝanĝiĝas la rajto al batado.
La forigo de la batanto povas okazi diversmaniere, antaŭ ĉio:
Virina kriketo
Virina kriketo estis por la unua fojo registrita en Surrey en 1745. Internacia disvolvigo startis komenco de la 20a jarcento kaj la unua Test-matĉo estis ludita inter la virina kriketteamo de Aŭstralio kaj la virina kriketteamo de Anglio en decembro 1934. La venontan jaron, la virina kriketteamo de Novzelando aliĝis al ili, kaj en 2007 la virina kriketteamo de Nederlando iĝis la deka nacia virina kriketteamo de la "Test" varianto kiam ili faris sian debuton kontraŭ la virina kriketteamo de Sudafriko. En 1958, estis fondita la Internacia Virina Kriket-Konsilio (ĝi kunigis kun la IKK en 2005). En 1973, la unua Kriketa Monda Pokalo ajnatipa okazis kiam Virina Monda Pokalo estis organizita en Anglio. En 2005, la Internacia Virina Kriket-Konsilio estis kunigita kun la Internacia Kriket-Konsilio (IKK) por formi unu unuigitan instancon por helpi administri kaj disvolvigi kriketon. La rangigo por virinoj fare de IKK estis lanĉita la 1an de oktobro 2015 kovrante la tri formatojn de virina kriketo. En oktobro 2018 sekvante la decidon de la IKK por havigi la internacian statuson de T20 al ĉiuj membroj, la virina rangigo estis disigita en separita Unutaga Internacionalo (nur por plenaj membroj) kaj en listoj de T20I.
Administrado
La Internacia Kriket-Konsilio (IKK), kiu havas sian sidejon en Dubajo, estas la tutmonda administracia instanco de kriketo. Ĝi estis fondita kiel Imperia Kriket-Konferenco en 1909 fare de reprezentantoj el Anglio, Aŭstralio kaj Sudafriko, renomita Internacia Kriket-Konferenco en 1965 kaj renomita al sia nuntempa nomo en 1989. La IKK en 2017 havis 105 membroj landoj, dek du el ili tenas plenan membrecon kaj povas ludi Test-kriketon. La IKK estas responsa por la organizado kaj regado de la ĉefaj internaciaj turniroj, ĉefe por la vira kaj virina versioj de la Kriketa Monda Pokalo. Ĝi ankaŭ nomumas la arbitrojn kiuj regas ĉiujn oficialajn Test, Limited Overs Internationals kaj Twenty20 International-matĉojn.
Ĉiu membra lando havas nacian kriket-instancon kiu regulas kriket-matĉojn luditajn en sia lando, elektas la nacian teamon, kaj organizas hejmajn kaj eksterlandajn turneojn por la nacia teamo. En Okcidentaj Hindioj, kio estas por kriketaj celoj federacio de nacioj, tiuj aferoj estas regataj de Cricket West Indies.
La suba tabelo listigas la plenajn membrojn de IKK kaj iliajn naciajn kriket-instancojn:
Atabego
Atabego (turke Atabey) estis turka nobela titolo, donita al administrantoj de pli malproksimaj provincoj. Mencio pri la uzado de la titolo atabego unuafoje aperis ĉe selĝukaj turkoj.
Pluajn informojn legu en naciaj lingvoj.
Tisová (distrikto Ústí nad Orlicí)
Historio
Prisetlado de tiu ĉi regiono verŝajne komenciĝis jam en neolitiko pro senekstrema klimato kaj multaj bonkvalitaj akvofontoj. Pri loĝado de ĉi tiea teritorio jam fine de la unua jarmilo atestas fortikaĵejoj, kies spuroj estas ĝis nuntempe rimarkindaj, ekzemple fortikaĵeto en Zaháj - Derflík.
La unua mencio pri Tisová datiĝas en la jaro 1407 en akto, per kiu sinjoro Horka el Horka donacas banejon en Litomyšl al paroĥa preĝejo en Choceň kaj unu el atestantoj estas nomata Mikuláš el Tisová.
Tisová jam de la jaro 1260, kiam reĝo Přemysl Otakar la 2-a fondis urbon Vysoké Mýto, apartenis al ĝi. En la jaro 1547 reĝo Ferdinado la 1-a punis la urbon pro neobeemo kaj deprenis de ĝi havaĵon, i.a. la vilaĝon Tisová. En la jaro 1550 akiris la sinjorejon Litomyšl familiaro Pernštejn kaj Tisová poste fariĝis parto de ĝi kaj tiu restis ĝis nuligo de patrimonia sistemo en la jaro 1848.
Popola arĥitekturo
En la vilaĝo estas kelkaj arĥitekture interesaj bienoj, estinta sinjora korto kaj bone prizorgata tombejo.
Gabriel Jesus
Ekde la jaro 2017 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Manchester City, antaŭe li membris en la unua teamo de la klubo Sociedade Esportiva Palmeiras. Krome Gabriel Jesus ekde la jaro 2016 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero "9".
Krauschwitz (Saksio-Anhalto)
Krauschwitz estas eksa administra komunumo kaj nuna parto de la urbo Teuchern en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Weißenfels. Ekde plia administra reformo en januaro 2011 ĝi iĝis parto de la urbo Teuchern. Ĝis tiu momento ĝi estis parto de komunumaro, do kunlabora administra ligo de pluraj komunumoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Vier Berge-Teucherner Land, kiu same tiam ĉesis ekzisti. La 31-an de decembro 2004 la komunumo havis 625 loĝantojn.
Sadovaja (metrostacio en Sankt-Peterburgo)
Sadovaja (Садовая) estas stacio de la Metroo de Sankt-Peterburgo sur Frunzensko-Primorskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Sankt-Peterburgo.
Interkonektoj
De tie ekzistas transirejoj al:
Mařeničky
Mařeničky estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,27 km².
Naturo
La vilaĝo estas envicigita en pejzaĝon de cismontaro de Luzacia montaro. Sur ties orienta rando estas protektita areo Torfejo Mařeničky.
Turismo
De la oriento la vilaĝon tranĉas flave markita turisma marko el Jablonné v Podještědí, kiu finiĝas okcidente en proksima vilaĝo Trávník. Tra nordosuda direkto kondukas tra la vilaĝo ŝoseo el Kunratice en la sudo ĝis Mařenice en la nordo.
Tanzimat
La Tanzimat (otomana turka: تنظيمات‎), signifante novan reĝimon de la Otomana Imperio, estis periodo de reformado kiu komenciĝis en 1839 kaj finiĝis per la Unua Konstitucia Epoko en 1876. La Tanzimat-reformepoko estis karakterizita per diversaj provoj modernigi la Otomanan Imperion, certigi ĝian teritorian integrecon kontraŭ naciistaj movadoj kaj agresemaj potencoj. La reformoj apogis Otomanismon inter la diversspecaj etnoj de la Imperio, provante bremsi la tajdon de naciismaj movadoj ene de la Otomana Imperio. La reformoj provis integri neislamanojn kaj neturkojn plene en la otomana socio per plibonigado de iliaj civilaj liberecoj kaj donado de egaleco ĝenerale en la Imperio. La reformoj ankaŭ senpunigis samseksemon.
Gorgoneion
Gorgoneion [gorgonejon] (greke: Γοργόνειον) estas la nomo de la kapo de la Gorgono fortranĉita de Perseo, kiun Atena portis sur sia ŝildo.
Historie montreblas, ke la devena tipo estas grimaca vizaĝo kun eltirita lango kaj virporkaj dentoj jam konata en la fenicia arto, kiun transprenis grekaj artistoj post la 7-a jarcento a.K. kaj iom post iom modifis ĝin.
Floriano Pessoa
Floriano NEGREIROS de VASCONCELOS PESSOA ( - mortis la en Rio de Janeiro) estis brazila esperantisto, kemia inĝeniero, emerito. Esperantisto de 1954, post unua kontakto kun Esperanto en la antaŭa jaro. Li estis instruisto aprobita de Esperanto, en 1965, kun diplomo de Brazila Esperanto-Ligo. Li instruis Esperanton, en klaso, en la iama Radio Roquete Pinto, kaj per korespondado en kursoj elementa, supera kaj profesora, de Brazila Esperanto-Ligo en Rio. Li estis iama vicprezidanto de Brazila Esperanto-Ligo, dumviva membro de Brazila Esperanto-Ligo kaj fakdelegito de UEA.
Aŭtoro de multaj artikoloj, recenzoj, tradukoj ktp. publikigitaj en la esperanta gazetaro li ankaŭ estis ofta preleganto en Esperantaj kongresoj, renkontiĝoj kaj kunvenoj kaj membro de la Eduka Komisiono de Brazila Esperanto-Ligo.
Gorgoneion
La terurbildo celanta protekton kontraŭ misaĵoj ornamis armilojn, urbomurojn, amuletojn ktp.
La posta arto transformis ĝin al virina masko, fiksita en mortolukto, tamen eksterordinare bela, anstataŭante la kun serpentoj miksitan hararon per nura hararo, kiel ĉe la Medusa Rondanini konservita en Munkeno.
Germondans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Sovĥozo
Sovĥozo (совхоз, советское хозяйство „soveta ekonomio”) estas agrikultura uzino en la iama Sovetunio, en ŝtata posedo. La ŝtata agriuzino estis organizita laŭ industriaj metodoj, i. a. sur la iamaj grandbienoj, konfiskitaj post la revolucio de 1917.
En la 1950-aj jaroj, oni transformis multajn kolĥozojn al sovĥozoj. La kampanjo por konkero de la novagroj (ekde 1953, ĉefe sur la stepoj de Kazaĥio) estis bazita je sovĥozoj.
La tuta areo de la sovĥozoj en 1973 superis tiujn de la kolĥozoj. Ekde 1990 komenciĝis la privatigo de la sovĥozoj, ne tre sukcesa. Plejparto de sovĥozoj ekzistas ĝis nun (ofte en novaj juraj formoj).
La Frayère (stacidomo)
La Frayère estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Cannes, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Galoa lingvo
La galoa lingvo (memnomo: galo, france: gallo, bretone: gallaoueg) estas unu el la du lingvoj de Bretonio en Francio. Kvankam ĉiuj en Bretonio parolas nun la francan, ankaŭ viglas okcidente la Bretona lingvo kaj oriente la galoa.
Franjo Tuđman
Franjo TUĐMAN [] (naskita la en Veliko Trgovišće, mortinta la  en Zagrebo; alternativa skribo: Tudjman) estis oficiro, historiisto kaj politikisto. Je la li estis elektita kiel prezidento de la jugoslavia subrespubliko Kroatio. Post la sendependiĝo de Kroatio li estis elektita ties unua prezidento, je la.
En 1995 Tuđman por Kroatio subskribis la Interkonsenton de Dayton, per kiu ekestis sendependa, federacia ŝtato Bosnio kaj Hercegovino.
Galoa lingvo
Male de la bretona, kiu estas keltida lingvo, galoo estas lingvo de Oïl kaj do estas tiel maljuna kiel la franca lingvo (kiu ankaŭ devenas de la lingvoj de oïl), kiu dum la lastaj jarcentoj pli kaj pli forte influis la galoan por nun anstataŭigi ĝin. Pro tio, multaj personoj, kaj eĉ lingvistoj kiel Georges Kersaudy en sia verko Lingvoj senlime : malkovrante la lingvojn de Eŭropo, taksas la lingvon de miksaĵo inter la bretona kaj la franca, kio estas malestimanta eraro ĉar la bretona tute apartenas al alia lingvofamilio.
Franjo Tuđman
Je la li estis reelektita kiel prezidento; tia li restis ĝis sia morto. Je tiu tempo estis konsideroj akuzi lin ĉe la Internacia Pun-Tribunalo por Eksa Jugoslavio; ties akuzo kontraŭ Ante Gotovina nomas Tuđman "parto de krima asocio", kiu celis perfortan kaj definitivan forpelon de la serboj el regiono Krajina. Sed la morto de Tuđman nuligis tiajn konsiderojn.
Tuđman estis membro de la Kroata Akademio de la Sciencoj kaj politik-scienca profesoro de la universitato de Zagrebo.
Galoa lingvo
Uzantoj
Galoo estas parolata en "Alta Bretonio", t.e. la departementoj Ille-et-Vilaine, Loire-Atlantique kaj parte en Côtes-d'Armor kaj Morbihan. Precipe parolata de maljunuloj, la galoa estas ankoraŭ iom parolata en kamparo. Verŝajne kelkaj miloj da personoj parolas kaj komprenas ĝin. Sed la lingvo estas pli kaj pli malaperanta, precipe ĉar la lingvo ne estas unuigita. Efektive, laŭ la regiono, la akcentoj kaj eĉ la vortoj varias. Asocioj nuntempe klopodas por unuecigi la vortliterumojn. Jam aperis vortaroj kaj libroj galoe. Ekzemple la bildlibro Tinĉjo (ankaŭ tradukita Esperanten) aperis en galoo.
Ekzemploj
Ekzistas multaj skribmanieroj. La vortaroj kontraŭdiras unu la aliajn. La sekvantaj ekzemploj estas tiuj de Rennes, kiel sur la bildo. Pri la prononco: eu estas franca "eu", an estas franca nazala sono kaj la u estas la franca "u".
Asocioj
ankaŭ Brtégne Galése (Galoa Bretonio)...
Erzsébet Bóka
BÓKA Erzsébet estas hungara aktorino naskita en Temeŝvaro en 1923 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe en 1971.
Kariero
Inter 1953 kaj 1957 li estis ano de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház kaj inter 1958–1971 de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.
Renato Augusto
Renato Augusto (prononco laŭ sistemo IFA ) aŭ plennome Renato Soares de Oliveira Augusto, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis en Rio de Janeiro, do nun estas -jara.
NGC 1217-2
NGC 1217-2 (aliaj indikoj — PGC 11642, ESO 300-10, MCG -7-7-2, AM 0304-391) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Nobuko Kondo
Nobuko Kondo (近藤 修子 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi en 1981 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Paladianismo
Paladianismo estas klasikisma konstrustilo, kiu orientiĝas laŭ la konstruaĵoj de la itala arkitekto Andrea Palladio kaj liaj posteuloj kiel Vincenzo Scamozzi. Palladio projektis kaj konstruis je la mezo de la 16-a jarcento palacoj kaj vilaoj en Veneto kaj preĝejoj en la urbo Venecio.
Li grave influis la posteulojn per sia arkitekturtoeoria verko „I quattro libri dell'architettura“ (La kvar libroj de la arkitekturo), kiu aperis en Venecio en 1570.
Disvastiĝo
La paladiana stilo influis ek de la 17-a jarcento ankaŭ la konstrumanieron en la protenstantaj landoj de nordokcidenta Eŭropo kaj Ameriko. Jacob van Campen estis la fondinto de Palladianismo en Nederlando. En Anglio ek de la komenca 17-a jarcento la stilo estis disvastigata precipe per la arktekto Inigo Jones. Jones, kiu estis restadinta en Italio dum pluraj jaroj kaj tie konatiĝis kun la verkoj de Palladio,sekve projektis plurajn konstruaĵojn laŭ la paladiana stilo. Tra ili troviĝas interalie Banqueting House en Whitehall kaj Queen’s House en Greenwich. Je la komenca 18-a jarcento liberalaj terposedantoj konstruis vilaoj laŭ paladiana stilo. Ankaŭ en la fruaj jaroj de Usono, kies fondintoj inspiriĝis je la romia respubliko, la paladianaj ideoj plaĉis. Tiel ekzemple la prezidento de Usono Thomas Jefferson kiel arkitekto inspiriĝis el la verkoj de Palladio. Li projektis lian vilaon en Monticello kaj la konstruaĵon de la Universitato de Virginio laŭ paladiana stilo. Sekve la paladianismo influis ankaŭ la evoluon de la kolonia arkitekturo en norda Ameriko.
(15085) 1999 CB43
(15085) 1999 CB43 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
(17068) 1999 GO19
(17068) 1999 GO19 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Monta rokturdo
La Monta rokturdo (Monticola erythronotus) estas kantobirdo de la familio de Muŝkaptuledoj, iam lokitaj en la Turdedoj kune kun la aliaj Rokturdoj. Ĝi estis dumlonge inkludata en la Arbara rokturdo (M. sharpei) kiel subspecio, sed ĝi estas kutime konsiderata separata specio nuntempe.
Ĝi estas endemia de Madagaskaro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. La specio estas minacata pro habitatoperdo.
Kiel aliaj rokturdoj temas pri specio, kies masklo havas bluajn kapon kaj kolon, pli malhelajn flugilojn kaj ruĝecajn subajn partojn; kiel distingilo oni povas diri, ke diference de la Bensona rokturdo la limo inter blua gorĝo kaj ruĝeca brusto estas klare limigita pli supre tiel ke ankaŭ la brusto estas tute ruĝeca.
István Bogdán
BOGDÁN István [bogda'n] estas hungara aktoro naskita en Mănăstireni la 19-an de marto 1947.
Kariero
Ekde 1973 li dungis sin al la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház kaj ede 1985 al teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház.
Subenfiltriĝa teorio
La subenfiltriĝa aŭ deguta aŭ subenflueta teorio ( angle trickle-down theory = deguti, subenfiltriĝi) signifas teorion, laŭ kiu la ekonomia kresko kaj la ĝenerala bonstato de la riĉuloj subenfluetas, subenfiltriĝas, degutas al la subaj socitavoloj (angle Trickle-down-Effect). Ĝi apartenas al la hipotezoj de la propona politiko, unu el la ekonomiaj politikoj de novliberalismo.
Laŭ tiu ĉi pensmaniero, oni favorigas la riĉulojn per diversaj impostavantaĝoj, pensante ke ili – per siaj konsumoj – redonas el sia riĉeco al aliaj kaj fine moneroj venas eĉ al malriĉuloj. Tiu ekonomia politiko – kun malpliigo de la impostoj je riĉuloj – kaŭzas gravan ŝuldiĝon de la hejma ŝtato, dum la riĉuloj ofte alilande investas, konsumas la ŝparitajn sumojn. Tiel rigardante, la riĉuloj globale vere riĉigas malriĉulojn kaj ofte ne hejme.
Tiu ĉi ekonomia politiko pintiĝis dum regado de Ronald Reagan, en Usono kaj reaperis dum regado de George Bush. Tio kaŭzis, ke riĉuloj iĝis pli riĉaj kaj malriĉuloj pli malriĉaj (proporcie en Usono).
84919 Karinthy
Ĝi estas proksima de la 2:5 kun Marso kaj 5:2 kun Jupitero
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la hungara verkisto, dramisto, poeto, ĵurnalisto kaj tradukisto Karinthy Frigyes (1887–1938). Lia humuro kaj kritikismo jam aperis en liaj unuaj taglibroj. Li komencis sian verkan karieron kiel ĵurnalisto kaj restis verkisto de mallongaj humuraj libro-noticoj ĝis sia morto. Li estis unu el plej popularaj hungaraj verkistoj.
Eŭkariotoj
Eŭkariotoj (science: Eukaryota) estas domanio de organismoj, kies ĉelkerno enhavas genetikan materialon (apartiganta la DNA-n de la citosolo).
Eŭkariotaj ĉeloj estas pli grandaj ol prokariotaj. La volumena malsameco estas ĉirkaŭ milopa. La eŭkariotaj vivaĵoj estas la plej nove aperintaj, kaj inkluzivas kvar el la kvin "regnoj" de la kutima taksonomio: protistoj, fungoj, plantoj kaj animaloj (la tri lastaj evoluis el la unua).
Arbo
Douglas Costa
Douglas Costa (prononco laŭ sistemo IFA ) aŭ plennome Douglas Costa de Souza, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis en Sapucaia do Sul, do nun estas -jara.
Ekde la jaro 2018 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Juventus Torino, antaŭe li membris en la unua teamo de la klubo Bayern München. Krome Miranda ekde la jaro 2014 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblas per la numero "7".
Kaltenborn (Eifel)
Kaltenborn - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Kaltenborn estas parto de la samnoma administra ligo komunumaro Adenau. Ĝi situas en la mezalta montaro Eifel.
Lanave
Lanave [laNAbe] (A Nau) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la sudo de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
La loĝloko Lanave estas en la suda valo Guarguera iom norde de la rivero Guarga alirebla el la aŭtoŝoseo A-23 apud la rivero Guarga. Dum jaroj ne estis alirejo el Sabiñánigo laŭ la nacia ŝoseo N-330, kaj en 2001, al deputito José Antonio Labordeta de Chunta Aragonesista, plendis pro tio en la Congreso de los Diputados, kaj la registaro malakceptis sovi la problemon. ​ Tio ne solviĝis ĝis la konstruo de la aŭtoŝoseo A-23 Autovía Mudéjar, preskaŭ du dek jarojn poste.
La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj. Proksime estas domaro Castillo de Lerés.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Lanave suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). En la fino de la 1970-aj jaroj la loko senhomiĝis, sed poste venis novaj loĝantoj. Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Lanave oni malaltiĝis el 22 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj nur du loĝantoj (2019).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj altiraĵoj estas naturaj lokoj, panbakejo kaj montopasejo kaj rigardejo Monrepós.
NGC 1218
NGC 1218 (aliaj indikoj — PGC 11749, UGC 2555, MCG 1-9-1, ZWG 416.2, 3C 78, NPM1G +03.0124) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Yuriko Shima
Yuriko Shima (島 由理子 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi en 1981 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo.
N/a
Ĉi tiu artikolo estas pri la mallongigo n/a''. Por aliaj signifoj de la dulitera kombino vidu apartigilon Na''.
La literoj n/a (foje N/A) estas mallongigo kiu estas uzata precipe en informtabeloj. Origine la mallongigo devenas de la angla lingvo, sed ĝia uzo fariĝis internacia kaj en esperanto oni povas sambone uzi ĝin kun taŭgaj tradukoj eĉ sen rompo de la mallongigeco. Ĝi povas havi unu el la sekvaj signifoj:
Nealirebla
Kiam okazas manko de datumo (la datumo estas nealirebla, aŭ nehavebla). Ĝi ankaŭ signifas portempan nealireblecon (nehaveblecon) de tiu konkreta datumo. Ekzemplo: Origina frazo: not available
Francisco Veuthey
Francisco Luis (aŭ esperantlingve Franĉjo) Veuthey estas argentina grafikisto, ĵurnalisto kaj esperantisto. Li naskiĝis, do nun estas -jara. Post studo en la Nacia Universitato de la regiono "Litoral" en la argentina urbo Santa Fe de la Vera Cruz, li ekde la fino de la 1980-aj jaroj laboris en la Centra Oficejo de UEA en Roterdamo, unue kiel grafikisto de la Jarlibro de UEA kaj aliaj presaĵoj. En 1992 li transprenis la redakton kaj enpaĝigon de la revuo Kontakto de TEJO: La revuo tre modernigis sian aspekton, kun nova redakta stilo, nova logsimbolo kaj novaj ideoj. La nombro de abonantoj multe kreskis kaj atingis historian rekordon de 2050, antaŭ ol li en 1998 transdonis la redaktadon al posteulo.
János Boér
BOÉR János [boe'r] estis hungara aktoro naskita en Erzsébetváros en 1815 kaj mortinta en Koloĵvaro la 24-an de januaro 1885.
Kariero
Liaj dungiĝoj estas konataj ekde 1839. Por du jardekoj li estis preskaŭ ĉiam ano de trupoj de Mihály Havi. Inter 1860 kaj 1868 li ludis en trupo de János Follinusz; inter 1874 kaj 1878 en Koloĵvaro.
Katedralo Lincoln
La katedralo de Lincoln situas sur monteto kaj superegas kaj la urbegon Lincoln kaj la ĉirkaŭaĵon. Ĝi estas videbla el longa distanco.
Ĝi estis konstruita inter la 12-a kaj 14-a jarcentoj kaj havas 3 turojn. Ĉe la plej alta pinto ĝi atingas 111 metrojn.
La katedralo estis konstruita el mielkolora ŝtono kaj super la ĉefenirejo troviĝas ŝtona koboldo bone konata tra la tuta lando kiel la Lincoln-a Imp. La koboldo estas ofte uzata kiel simbolo de la urbo kaj la provinco.
Ekster la katedralo staras granda statuo de eminenta filo de la provinco, Lincolnshire. La statuo montras la poeton Alfred, Lord Tennyson, kiu naskiĝis en la vilaĝo Somersby kaj inter 1850 kaj 1896 estis la oficiala poeto de la monarko (oficiala titolo Poet Laureate).
Mont-Durand-Glaĉero
Mont-Durand-Glaĉero (france Glacier du Mont-Durand, germane Mont-Durand-Gletscher) estas valglaĉero en Valezaj Alpoj sur la teritorio de la komunumo Bagnes. La glaĉero havas longecon de 5,9 km, larĝecon de ĝis 1 km kaj kovras kun tributglaĉeroj areon de 7,5 km².
(13459) 4235 T-1
(13459) 4235 T-1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Mont-Durand-Glaĉero
Priskribo
Mont-Durand-Glaĉero havas sian originon je la suda flanko de la monto Grand Combin je alteco de 3570 m s.m. sub la glaĉerigita pinto de Grande Tête de By. La glaĉero fluas orienten. De nordo alfluas tra kruta glacifalo kun deklivo de pli ol 80 % la firnkampo de Croissant-Glaĉero (france Glacier du Croissant) kiu ekiĝas je alteco de 4000 m s.m. sur Grand Combin. Je ĝia plua flua la glaĉero estas limigita en nordo de Tour de Boussine (3833 m s.m.), antaŭmonto de Grand Combin, ken en sudo de Tête Blanche (3418 m s.m.) kaj Mont Avril (3347 m s.m.). Tra la du laste menciitaj montoj pasas la landlimo inter Svislando kaj Italio. La glaĉerlango finiĝas je proksimume 2350 m s.m..
(47959) 2000 QP168
(47959) 2000 QP168 estas malgranda, hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas objekto de la tiel nomata « Troja Tendaro », tie estas, ke ĝi orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.
Mont-Durand-Glaĉero
Historio
Mont-Durand-Glaĉero estas unu el la malmultaj svisaj alpglaĉeroj, kiuj dum la 90-aj jaroj ankoraŭ iomete kreskis. Ek de la jaro 2000 tamen ankaŭ ĉe Mont-Durand-Glaĉero la retiriĝtendenco reekiĝis.
Gyula Prinz
Gyula Prinz [djula princ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Prinz Gyula estis hungara geologo, geografo, vojaĝisto, etnografo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (1935).
Biografio
Gyula Prinz devenis el juda familio. Li frekventis universitatojn en Budapeŝto kaj Breslau (nuntempa Wrocław). Li komencis sian karieron en universitato de Breslau en 1903. En la sekva jaro li doktoriĝis. En 1906 li partoprenis en esplorvojaĝo en meza Azio, kiun li ripetis en 1909. Li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto en 1908, baldaŭe en universitatoj en Pécs kaj Szeged. En la studjaro de 1935 li estis rektoro. Li doktoriĝis antaŭ la akademio en 1955. Li pensiuliĝis en 1957. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1936-1954.
1512 Oulu
1512 Oulu estas mezgranda, malhela, malrapide rotacianta asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la finnlanda urbo Oulu.
Skutilo
Skutilo (aŭ trotilo) estas veturilo kun tabulo sur kiu oni staras, kaj ĝi havas du radojn. Same kiel rultabulo, oni devas treti por antaŭeniri, sed estas vertikala stango kun teniloj por pli facile gardi ekvilibron. Kelkaj havas grandajn radojn kiel biciklo, sed la plimulto estas por infanoj, kaj estas faldeblaj por facile kunporti.
Tio estas transporta rimedo, kiu estas peligata per reirado per unu piedo de la tero, dum la alia piedo staras sur plataĵo malalte super la tero, kiu kunigas malantaŭan radon kun direktilo kaj antaŭa rado. La trotilo estas priregata pere de direktilo simile kiel biciklo. La trotilo estas ekipitaj ankaŭ per bremsoj, aŭ per perpieda, kiu per frotado bremsas rekte la malantaŭan radon aŭ per klasikaj bremsoj, kiuj estas simile uzataj en bicikloj.
Motorskutilo
Nunaj progresoj pri elektra motoro, malpeza baterio kaj elektroniko permesas motorigi la skutilon por fari el ĝi efikan helpon por longdistancaj iradoj (sur sufiĉe bona trotuaro aŭ ŝoseo, sen troa deklivo). Tamen, la trafikregularo ne antaŭvidas permesi motorhavajn veturilojn sur la vojoj por piedirantoj.
Izotopoj de aluminio
Aluminio (Al) havas multajn izotopojn.
Nur stabila izotopo 27Al kaj radioaktiva izotopo 26Al kun duoniĝotempo = 7.2 × 105 jaroj okazas nature. 27Al havas naturan abundecon de pli ol 99,9%.
La norma atompezo estas 26,9815386(8) u.
26Al estas produktata de argono en la atmosfero de Tero per fisio kaŭzita per kosmo-radiaj protonoj.
Aluminiaj izotopoj havas praktikan aplikon en datigo de oceanaj sedimentoj, manganaj ercaj burĝonoj, glaĉera glacio, kvarco en rokaj eksponoj, meteoritoj. La rilatumo de 26Al al 10Be estas uzata por studi la rolon de transportado, sedimentigo, sedimenta konservado, tempoj de funebrado, erozio sur tempodaŭroj de ordo 105 al 106 jaroj.
Aperanta pro kosmo 26Al estis unue aplikita en studoj de la Luno kaj meteoritoj. Meteorŝtonaj partoj, post foriro de iliaj gepatraj korpoj, estas eksponataj al intensa kosmo-radiada bombardado dum kiam ili vojaĝas tra kosmo, kaŭzante konsiderindan produktadon de 26Al. Post falo al Tero, atmosfero protektas la meteorŝtonajn partojn de plua produktado de 26Al, sed disfalo de 26Al daŭras. Ĝia ankoraŭ restanta kvanto povas tiam esti uzata por difini kiel longe la meteorito estas surtere. Meteorŝtona esploro ankaŭ montrita ke 26Al estis relative abunda je la tempo de formigo de la planedsistemo. Plejparte oni kredas ke la energio liberigita per disfalo de 26Al estis respondeca por la degelo kaj planeda diferencialado de iuj asteroidoj post ilia formiĝo.
Gondenans-Montby
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Remedios (Ĉirikio)
Remedios estas administra unuo (corregimiento) kaj ĉefurbo de la distrikto de Remedios en la provinco Ĉirikio, Respubliko Panamo.
Pragmatiko
Situacio influas la sencon de paroloj
Iuflanke, sufiĉe evidente, sama frazo ricevas malsamajn sencojn en malsamaj situacioj. Por sia plena senciĝo ĝi dependas de eksteraj kondiĉoj, ekzemple tiaj montrovortoj kiel mi aŭ ĉi tie. Sed la samo validas ankaŭ pri Johano, post du horoj aŭ ĉio: Ja en mi ordigis ĉion oni malofte celas la tutan universon.
Parolo modifas la situacion
Aliflanke ankaŭ parolo iel modifas la mondon. J. L. Austin, el la angla skolo de lingvofilozofio, per sia libro Kiel plenumi aferojn per vortoj famigis la nocion de memplenuma diro: Kiam la prezidanto de asocio diras La kunsido ekas, tiam la kunsido efektive ekas; kiam iu diras Mi promesas per tio li jam vere promesas; male kiam iu diras Mi promenas, tio estas nur konstata diro ne sufiĉa por plenumi la promenon.
(Unuavide simila sed tamen sufiĉe malsama estas la nocio de memplenuma antaŭdiro, kiun Robert K. Merton difinis por ekonomiko kaj socioscienco: Se publicisto anoncas, ke banko malbone fartas, li povas kaŭzi ĝian bankroton, per tio estigante la fakton, kiun li ŝajne nur prognozis.)
Aleksandr Ŝevĉenko
Aleksandr ŜEVĈENKO (naskita la ; mortinta la ) estis esperantisto kaj eldonisto de Rusio.
Pragmatiko
Parolo modifas la situacion
Ankaŭ multaj asertoj supozas aŭ trudas, ke la alparolato akceptu iuj sciojn aŭ juĝojn pri la ĉirkaŭa mondo – kion jam el praktika vidpunkto studis parolarto.
Aleksandr Ŝevĉenko
Biografio
En 1979 Aleksandr Ŝevĉenko, studento pri aerfotado en Moskva Instituto de Geodezio kaj Kartografio, partoprenis en Esperanto-kurso de Irina Gonĉarova en Moskvo kaj esperantistiĝis. Siajn inĝenierajn studojn li finis en 1980.
Pragmatiko
Parolo modifas la situacion
Pragmatikistoj, daŭrigante la analizon, provas difini koheran sortimenton de parolagoj. Parolago ne koincidas kun gramatika modo: Ordonon oni povas diri per demando Ĉu vi bonvolos. Parolagoj do ricevas malfacile difineblan statuson inter gramatika konsisto, mensa intenco kaj socia moro.
Aleksandr Ŝevĉenko
Biografio
Aleksandr estis kunredaktoro de Esperanto-ĵurnalo Moskva gazeto, kiu aperadis en 1990-1995.
Li estas kompilinto de Rusa-esperanta kaj Esperanto-rusa vortaroj, kies paperaj eldonoj nuntempe estas vaste uzataj por Esperanto-kursoj en rusparolantaj landoj. Li ankaŭ kompilis "Rusa-esperantan biblian frazaron".
Pragmatiko
Kunteksto
Pragmatiko por si konservas la esploron de rilatoj inter parolo kaj la neteksta ĉirkaŭa mondo.
Aleksandr Ŝevĉenko
Biografio
En 2007 li verkis origine en Esperanto "Ilustritan enciklopedion de akvariaj fiŝoj".
Mike Oldfield
Michael Gordon Oldfield (naskiĝinta en Reading, Britio, la 15-an de majo 1953) estas kantisto-kantoverkisto, muzikisto, komponisto kaj ludisto je pluraj muzikaj instrumentoj.
Pragmatiko
Pragmatiko kaj semantiko
El teoria vidpunkto oni povas heziti, ĉu:
Parko de la Venko
Parko de la Venko (Հաղթանակ» զբոսայգի Haghtanak zbosajgi ), estas publika parko situanta en la distrikto Kanaker-Zejtuno de Erevano, la ĉefurbo de Armenio.
Aleksandr Ŝevĉenko
Biografio
Lia filo Dima kaj vidvino Elena daŭrigis la eldonistan laboron. Elena Ŝevĉenko forpasis en septembro 2015.
Parko de la Venko
Historio
La konstruado de la parko estis lanĉita dum la malfruaj 1930-aj jaroj kiel la "urba parko Arabkir", en la kadro de la disvolviĝo de la kvartalo Nor Arabkir norde de Erevano; la ĉefurbo de la Armena Soveta Socialisma Respubliko. Post la Granda Patriota Milito, la parko estis renomita "Parko de la Venko", rememorante la sovetian venkon super Nazia Germanio ĉe la orienta fronto de la dua mondmilito.
Mike Oldfield
Lia unua eldonita surbendaĵo estas Tubular Bells [Tju'bular' Bels'] (Tubformaj Sonoriloj), ekvendiĝita en 1973 fare de la novkreita eldonejo Virgin Records, pozedata de Richard Branson.
Pragmatiko
Pragmatiko kaj semantiko
La dua vidpunkto, kiun subtenas iuj pragmatikistoj, signifas, ke pragmatiko devus esti nur aspekto de ia pli vasta sencoscienco, kiu kunigus interalie semantikon kaj pragmatikon.
Parko de la Venko
Historio
Post la milito, la Parko de la Venko estis malfermita la 29an de novembro 1950, ĉe la 30a datreveno de la sovetiigo de Armenio. Samtage 17-metran altan kupran statuon de Josif Stalin projektitan de la Popola artisto de Sovetunio Sergej Merkurov estis starigita en la parko, dum la bazaltŝtonigita piedestalo de la statuo estis projektita de alia Popola artisto de Sovetunio Rafajel Israjeljan.
En 1962, la statuo de Stalin estis malmuntita, kaj anstataŭigita per la monumenta statuo de Patrino Armenio en 1967, projektita de arkitekto Ara Harutjunjan. En 1970, muzeo dediĉita al la rolo de Armenio en la Granda Patriota Milito estis malfermita ene de la piedestalo de la statuo. Tamen en 1995, ĝi transformiĝis en la Milita Muzeo de Armenio regata de la Ministerio pri Defendo.