cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benjamin Franklin
Franklin, la diplomato kaj politikisto
Dum 1765, Franklin trovis leterojn skribitajn de Thomas Hutchinson, kiu estis koloniestro de Masaĉuseco. Hutchinson agis amikeme al la kolonioj, sed efektive li estis lojalega al Anglio. La leteroj de Hutchinson sugestis malpliecon de permesaĵoj al la koloniistoj. Franklin kolerege sendis kopiojn de la leteroj al la kolonioj, kie multaj ekkoleriĝis. Tiel ekestis la afero Hutchinson, kiu kondukis la koloniojn al la posta revolucio. Franklin estis publike kondamnita de Anglio pro lia ago.
Franklin revenis hejmen. Lia filo William estis la reĝa koloniestro de Nov-Ĵerzejo. Franklin esperis, ke lia filo samopinius kun li. Tamen, William restis lojala al la reĝo. Ĉi tiu malkongruo disigis la du virojn, kaj ili neniam poste estis amikemaj inter si.
Franklin elektiĝis al la Dua Kontinenta Kongreso. Li estis parto de la komitato por fari deklaron de sendependeco. Pliparto de la skribado de la dokumento estas de samkomitatano Thomas Jefferson, sed multo de la verko venis de Franklin. Je la 4-a de julio, 1776, Franklin subskribis la Deklaron.
Poste, li veturis al Parizo, por iĝi ambasadoro por la franca reĝo Ludoviko la 16-a. Kvankam li parolis la francan lingvon nur balbute, lia posta internacia fameco kaj populareco kun la virinoj kaptis la koron de Francio. Parte pro lia populareco Francio konsentis traktaton por helpi Usonon je la revolucia milito. Kun la helpo de la francoj Usono gajnis sendependecon. Franklin revenis al Usono por helpi verki la Konstitucion de Usono. Kiel unu el siaj lastaj agoj, Franklin verkis manifeston kontraŭ sklaveco.
16588 Johngee
16588 Johngee estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de John D. Gee, kiu dum pli ol duonjarcento estis estro kaj servis al la Klaso de 1953 de la Kalifornia Instituto de Teknologio kaj a la komunumo de tiu-ĉi instituto, inkludante periodon kiel prezidanto de la Asocio de Kursanoj.
Nellie Jane Campbell
Ŝi donacis multajn Esperantajn librojn al la biblioteko en Portland kaj finance subtenis la Movadon. Ŝi estis LKK-ano de la 57-a UK 1972 (Portland,1972).
Kapelo Sankta Koro de Jesuo (Pázmáneum)
Historio
La kapelo estis konstruita kune kun Pázmáneum por la pastraj studentoj en 1900.
Konstruaĵo
La kapelo troviĝas ene de la konstruaĵo en la 3-a kaj 4-a etaĝoj. La ĉambro (komprenu navo) estas simpla brikoforma, sed la muroj estas pentritaj riĉe. En la sankteja muro en la malsupra parto estas bildo pri Kristo montranta koron inter anĝeloj. Pli supre estas videbla Patrono de hungaroj kun Stefano la 1-a (Hungario), Emeriko de Hungario, Ladislao la 1-a (Hungario), Elizabeto de Hungario. Tie estas surskribo: „Patrona Hungariae ora pro nobis!” Plej supre en la angulo estas videblaj blazonoj de Hungario kaj de Péter Pázmány.
La kapelo havas galerion, kiu estas kutima loko de preĝado, krome tie staras la malnova altaro de la kapelo farita en 1773. La bildo prezentas Marian de la Neĝo.
Spydeberg
Spydeberg estas vilaĝo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la komunumo Indre Østfold kaj kun la komunumo membriĝis en la tiam same novkreita provinco Viken. Ĝis la fino de 2019 la loĝloko estis memstara komunumo en la historia provinco Østfold. Fine de en la komunumo vivis. La teritorio havas komunan limon kun. Al la areo apartenas parto de la lago Øyeren.
Soest (Nederlando)
Soest estas loĝloko kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis (je la 1-a de julio 2006) 45 323 loĝantojn kaj havas areon de 46,45 km². Soest, Soesterberg kaj Soestduinen estas riĉaj je dunoj, arbaroj, erikejoj kaj herbejoj, grandparte uzata kiel ekzercejo por la nederlanda armeo.
Tägertschi
Tägertschi estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Konolfingen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 414 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Tägertschi situas en la Svisa Mezlando en valkaldrono de la rojo Grabenbach, orienta alfluanto de Aro, proksiume 13 kilometrojn sudoriente de la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Tägertschi kaj la setlejoj Tägertschi-Station kaj Aemligen.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,64 km², de kiuj 15,6% estas kovritaj de arbaro, 78,0% servas por agrikulturo kaj 5,2% por setlado.
Najbaraj komunumoj
Tägertschi limas en nordoriento al Konolfingen, en sudokcidento al Häutligen, en sudo al Wichtrach, kaj en okcidento al Münsingen.
27584 Barbaravelez
27584 Barbaravelez estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Barbara Velez, mentorino de unu finalist(in)o de la Broadcom MASTERS de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi estis instruistino ĉe la Academia del Perpetuo Socorro de San-Juano (Porto-Riko).
Ždírec (distrikto Havlíčkův Brod)
Ždírec (Sehrlenz) estas municipo de Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Vivas ĉi tie.
Tägertschi
Historio
La unua dokumenta mencio de Tägertschi datiĝas el la jaro 1273 kiel Tegersche. Dum mezepoko Tägertschi formis kun Stalden kaj Aemligen la Tägertschi-kvartalo de la Senjorujo Münsingen, kies historian sorto la komunumo dividis. La vilaĝeto Aemligen apartenis ĝis 1923 al la komunumo Stalden, kaj tiam aliĝis al Tägertschi.
Ždírec (distrikto Havlíčkův Brod)
En distanco 6 km sudokcidente situas urbo Havlíčkův Brod, 9 km norde urbo Chotěboř, 19 km okcidente urbo Světlá nad Sázavou kaj 23 km oriente urbo Žďár nad Sázavou.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1350. Devene temis pri domaro de municipo Jilemník, ekde la 30-a de aprilo 1976 ĝis la 31-a de decembro 1992 ĝi estis konsisto de urbo Havlíčkův Brod, poste Ždírec memstariĝis.
Nacia Ordeno de Merito (Francio)
La nacia Ordeno de Merito estas franca ordeno fondita la de generalo De Gaulle. Ĝi rekompencas militajn (aktivajn aŭ rezervajn) aŭ civilajn elstarajn meritojn, uzitajn por la franca nacio. Ĝi anstataŭis malnovajn ministeriajn kaj koloniajn ordenojn.
La nomumo en la nacia Ordeno de Merito povas okazi per ministeria propono same kiel per civitana iniciato;
Antaŭadordo de la ĉefaj francaj premioj
La nacia Ordeno de Merito rangas en kvara pozicio :
Ministeriaj ordenoj anstataŭitaj per la nacia Ordeno de Merito
Kvar ordenoj plu ekzistas pro sia malnoveco aŭ apartaj cirkonstancoj :
Insignoj
La insigno estis kreita de franca skulptisto-medalisto Max Leognany.
Akceptatoj
La prezidanto de la Respubliko estas la granda mastro de la Ordeno. La granda kanceliero de la Honora Legio estas la kanceliero de la nacia Ordeno de Merito. Ĉiuj ĉefministroj estas altigitaj, de la prezidanto de la Respubliko, al la rango de granda kruco de la nacia Ordeno de Merito post sesmonata oficado.
Płoty
Płoty estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Płoty en distrikto Gryficki.
Sud-Azia Unuiĝo por Regiona Kunlaboro
La Sud-Azia Unuiĝo por Regiona Kunlaborado, establita la 8-an de decembro 1985, estas asocio de ok landoj de la suda Azio el kiuj Afganio eniris kiel okan membron la 3-an de aprilo 2007 kaj havas ses observantojn. Ĝi estas regiona asocio iniciatita de la tiama bangladeŝa prezidento, Ziaur Rahman, fondinte ĝin la 2-an de aŭgusto 1983 en Nov-Delhio kaj establis ĝin per ĉarto subskribita la 8-an de decembro 1985. Ĝi arigas 8 sudaziajn landojn, Bangladeŝo, Butano, Hindio, Maldivoj, Nepalo, Pakistano kaj Srilanko kaj Afganio. Ĉi landoj reprezentas areon de 5 127 500 km² kaj 50% de la tuta loĝantaro.
NGC 754
NGC 754 (aliaj indikoj — PGC 7068, ESO 152-33) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Uragano Bonnie (1998)
Uragano Bonnie estis la dua nomita ŝtormo kaj unua uragano de la uragana sezono en 1998.
Timante fortan uraganan frapon, la marbordaj loĝantaroj el Florido al Virginio plenumis etendajn preparojn antaŭ la alveno de la ŝtormo. Aldone al la kutimaj kontruaxuraganaj avertoj, ĉirkaŭ 950,000 personoj estis elhejmigitaj el la Karolinoj, kaj la militistaro elhejmigis kaj relokigis centojn da aviadiloj kaj ŝipoj el la antaŭvidita vojo de la ŝtormo.
Tertremo en Italio en 1783
La tertremo de 1783''' (sismo) estis granda katastrofo en la 18-a jarcenta Italio.
La ĉefa skuo okazis la 5-an de februaro 1783 kaj atingis takse magnitudon 7 (eble 7.1). La epicentro estis en la ebenaĵo de Palmi en suda Kalabrio (norde de Mesino). Preskaŭ mil pluaj skuoj okazis ĝis la 7-a de februaro; gravaj skuoj okazis ankoraŭ dum la postaj du monatoj (la 28-an de marto estis nova skuo kun magnitudo preskaŭ 7).
Oni kalkulas, ke mortis entute 30-50.000 personoj.
La Verda Raketo
La Verda Raketo estas originala novelaro de Jean Forge. Ĝi aperis en 1961, kun tria eldono en 1973. Ĝia subtitolo estas "Satira novelaro el Esperantujo". La novelaro havas numeron 4 en la kvin-parta Forge-serio de Fondumo Esperanto. Ĝi enhavas naŭ novelojn (post komenca "privata letero al s-ro Forge" de Julio Baghy):
Fizeș (Sâg)
Fizeș [fizeŝ] (hungare: Krasznafüzes) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Zalău. En 1910 ĝi havis 669 loĝantojn (rumanoj); en 1992 541 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1341. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sâg.
109573 Mishasmirnov
109573 Mishasmirnov estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la simeiza branĉo de la Krimea astrofizika observatorio en Simeizo, Krimeo (tiam en Ukrainio, nun de facto en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa astronomo Miĥail Aleksandroviĉ Smirnov (cirile Михаил Александрович Смирнов, 1954–2006), ano de la personaro de la Instituto de Astronomio de la Rusia Akademio de Sciencoj, kiu studis la malgrandajn korpojn de la sunsistemo, la kaj la evoluon de la galaksioj. Li faris ankaǔ kontribuon al la populara astronomio en Rusio.
121232 Zerin
121232 Zerin estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 11-a de septembro 1999 de la germanaj amatoraj geastronomoj Matthias Busch, Alexandra Busch, Peter Geffert kaj Reiner Stoss elde la Observatorio Starkenburg proksime de Heppenheim (Germanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ZERIN (Zentrum für Rieskrater- und Impaktforschung Nördlingen = Centro de Esploro pri la Kratero kaj la Alfrapo Ries de Nördlingen), scienca instituto por esploro pri alfrapoj kaj, precipe, dokumentado pri la Nerdlingena Rieso. La nomo estis proponita de Peter Geffert.
Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)
Bazilo la 4-a Ŝujskij (ruse Василий Иванович IV Шуйский, latinliterigite Vasilij Ivanoviĉ IV Ŝujskij) (n. en 1552 - m. la 12-an de septembro 1612) estis caro de Rusa carlando ekde 1606 ĝis 1610.
Jacques Tati
Jacques TATI - mallongigo de "Tatischeff" - (naskiĝis la en Le Pecq, Seine-et-Oise (nun: Yvelines), mortis la  en Parizo) estis franca reĝisoro kaj aktoro. Lia naskiĝurbo nomis skvaron laŭ "Jacques Tati" en la kvartalo L'Ermitage.
Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)
Tempo de perturboj
Dum la tiel nomata "tempo de perturboj" (1598-1613) Rusio spertis multajn negativajn eventojn, kiujn okazigis ĉefe la pola influo kaj eĉ okupado de la lando. Tiam estis profunda ekonomia, spirita, socia kaj dinastia krizo aperinta post morto de la lasta rusia caro Teodoro (Feodor) Ivanoviĉ el la dinastio Rjurik en 1598.
Jacques Tati
Biografio
Jacques Tati estas de franca-rusa-nederlanda-itala deveno: lia patro Georges Emmanuel Tatischeff, naskita en 1875 en Parizo, estis la filo de Grafo Dimitri Tatischeff, milita ataŝeo en la rusa ambasadejo de Parizo kaj de francino Rose Anathalie Alinquant. Georges Emmanuel Tatischeff edziĝis kun Claire van Hoff, mem de itala-nederlanda deveno. El tiu geedziĝo naskiĝis Jacques Tati en 1907. El amaventuro de tiu ĉi kun juna aŭstra virino Herta Schiel, naskiĝis Helga Marie-Jeanne Schiel la. Poste Jacques Tati edziĝis al Micheline Winter en 1944 kaj estas la patro de Sophie Tatischeff kaj Pierre Tati.
Jacques Tati estis unue komika artisto en Muzik-teatro (li interalie ludis en Scala de Berlino en 1942 ) kaj aktoro, poste komencis karieron de reĝisoro nur en 1947.
Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)
Surtroniĝio
Laŭ tiamaj leĝoj kaj kanonoj de Rusa Ortodoksa Eklezio novan caron oni kutime elektis en la Tutlanda konsilio kaj poste kronis lin.
Bazilo Ŝujskij estis ĉefa iniciinto de la ribelo kontraŭ Falsa Demetrio la 1-a, kiu sukcesis kaj kaptis la aventuraĉulon.
Jacques Tati
Biografio
Ekde Jour de fête ĝis Playtime, la filmoj de Jacques Tati ĝuis pli kaj pli grandan sukceson. La lasta filmo tamen postulis tre grandajn investojn, kaj montriĝis pli multekosta ol antaŭvidite pro administraciaj malhelpoj, kaj ties sukceso (tamen la plej populara kalkulante nombron da eniroj je tiu dato) ne sufiĉis por kompensi la elspezojn. Konsekvence Jacques Tati devis moderigi siajn ambiciojn: Trafic, kvankam projekciita en kinejo, estis komence farita kiel telefilmo. La reĝisoro povis financi sian lastan longan filmon Parade, nur dank'al helpo de sveda televido.
Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)
Surtroniĝio
Tial kelkaj ĉefaj bojaroj kaj ceteraj liaj aliancanoj propravole elektis lin caro kaj la 1-an de junio 1606 oni kronis lin en Uspenskij katedralo de moskva Kremlo sub nomo Bazilo Ivanoviĉ la 4-a.
Agado de la opozicio
Ĉar okazis la leĝorompo, do multaj provincoj kaj urboj de Rusio ne konfidis kaj ne obeis la novan caron.
Jacques Tati
Biografio
Malgraŭ ŝajna foresto de dialogoj, aŭ precize dank'al tio por kompensi, Jacques Tati zorge prilaboris la sonbendojn de siaj filmoj. Tiel ekzistas anglaj versioj de pluraj el liaj filmoj, interalie Les Vacances de M. Hulot, kaj Mon oncle, kies anglalingva versio My Uncle aperis en Francio en 2005.
Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio)
Agado de la opozicio
Popolan armeon gvidis ordinara kamparano Ivano Bolotnikov, kiu krome protektis rajtojn de plebo. La 22-an de oktobro 1606 la ribelintoj okupis vilaĝon Kolomenskoe situantan apud Moskvo. Poste okazis kelkaj kruelaj bataloj kaj la 30-an de junio 1607 apud urbo Tula la popola armeo estis frakasita. Laŭ ordono de caro Bazilo la 4-a oni blindigis kaj dronigis Ivanon Bolotnikov.
Samtempe provis detronigi la caron alia pretendinto por potenco en Rusio. Falsa Demetrio la 2-a, kiu prezentis sin kiel vera filo de caro Ivano la Terura, saviĝinta dum ribelo en 1605 caro Dmitrij Ivanoviĉ, kune kun poloj moviĝis al Moskvo kaj junie de 1608 okupis apudmoskvan vilaĝon Tuŝino.
Marina Mniŝek feliĉe saviĝis en turmento de la ribelo kaj provis reveni en sian patrujon Pollandon (tiam Respubliko de Ambaŭ Nacioj). Tamen ŝi trafis kampadejon de Falsa Demetrio la 2-a kaj poste edziniĝis al li. En li ŝi kvazaŭ ekkonis sian realan edzon Falsan Demetrion la 1-an, kiu laŭ ŝia supozo ankaŭ saviĝis dum la ribelo.
Detronigo
Tamen permanentaj atakoj de la opozicio kaj invado de la pola-litova armeo devigis la ĉefajn bojarojn akcepti proponon de pola reĝo Sigismondo la 3-a Vasa (pole Zygmunt III Wasa) kaj detronigi caron Bazilon la 4-a Ŝujskij. Tiam necesis iel ajn savi la landon, por ĝin oni ne dronigu en sango.
Julie de 1610 Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio) estis arestita kaj perforte abdikis.
Septembre lin kaj liajn du fratojn oni transdonis al reprezentantoj de Pollando-Litovio, kiuj veturigis ilin kiel malliberuloj al Pollando. En Varsovio kun Bazilo la 4-a, eksa caro de Rusio, konversaciis pola reĝo Sigismondo la 3-a Vasa, por la ioma tempo en la mallibereja ĉambro de la fortreso Malborko (pole Malbork) kiu poste ekzilis ilin en la fortreson de Gostinino (pole Gostynin). Tion nomigis poloj Omaĝo de caro al pola reĝo (vidu la apudan bildon). Bazilo la 4-a mortis en ĝi la 12-an de septembro 1612. Post kelkaj tagoj tie mortis lia frato Demetrio. Alia frato Ivano poste revenis Rusion.
Lia familio
Lia unua edzino estis bojarino Helena Miĥajlovna Repnina (mortis en 1592). Lia dua edzino estis princidino Maria Petrovna Bujnosova-Rostovskaja (mortis en 1626). Ambaŭ liaj filinoj mortis en beba aĝo.
Filipina peso
La filipina peso (piso) estas la valuto de Filipinoj. La hispana vorto peso havas la signifon "pezo". La peso estas subdividata en 100 centavojn aŭ cendojn (/). La ISO-kodo estas PHP. La oficiala valuta simbolo estas, litero P kun du horizontalaj strekoj.
Kavilo
Bazaj informoj
Kavilo, serbe Кавило, estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Bačka, en municipo de Bačka Topola.
Filipina peso
Ŝanĝokurza evoluo
En la 1950-aj jaroj la peso je ŝanĝokurzo de ĉirkaŭ 2 pesoj po usona dolaro dum pli ol 10 jaroj estis fikse ligita al la usona valuto. Pro malsamaj kvotoj de inflacio kaj ekonomia kresko en Usono kaj la Filipinoj, la filipina valuto tamen ankoraŭ dum la epoko de la Bretton-Woods-sistemo plurfoje perdis valoron kompare al la usona, tiel ke la kurzo en 1970 estis 3,9 pesoj po usona dolaro.
Kavilo
Situo
Kavilo situas sur ebenaĵo.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Kavilo 215 da homoj, escepte 2 ili estis hungaroj.
Filipina peso
Ŝanĝokurza evoluo
Kiam meze de la 1980-aj jaroj la najbaraj aziaj kaj pacifikaj ŝtatoj eniris fazon de forta ekonomia kresko, ankaŭ la filipinaj ŝtatestroj ekkonis la problemojn de ne merkate kreitaj valutaj kurzoj kaj transiris al sistemo de flekseblaj kurzoj. La centra banko ekde tiam laŭ propraj informoj nur intervenas por teni la kadron de nacia ekonomio kaj por atingi politikajn celojn. En 1998 la ŝtataj influoj al la libera kreo de valuta kurzo plue reduktiĝis.
Ĝis la mezo de la 1990-aj jaroj la filipina peso plue kontinue perdis valoron kaj en 1997 la rilato estis iom malpli ol 30 pesoj po usona dolaro. Kadre de la azia ekonomia krizo kaj la malfacila tutmonda ekonomia situacio komence de la 2000-aj jaroj la filipina valuto ekde tiam perdis proksimume duonon de sia valoro kaj en 2004 la rilato estis ĉirkaŭ 56 pesoj po usona dolaro. Atendeblas plua malplivalorigo kompare al la usona valuto kaj tiuj de aliaj industrie fortaj landoj.
Moneroj
¹ ne plu produktiĝas, sed daŭre estas oficiala pagilo
² ne plu produktiĝas kaj ne plu estas oficiala pagilo
Rovito
Rovito estas komunumo de Italio.
Listo de asteroidoj (62001–63000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 62001 al 63000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Plejparte el la asteroidoj restas sennomaj kaj havas nenian menciindecon.
Hiadoj (mitologio)
- En la helena mitologio, la Hiadoj (el la malnova greka Υάδες / Huádes, « la Pluvulinoj », de ὑειν, « pluvi ») estis la nimfoj de la pluvo.
Ili estis filinoj de la titano Atlaso kaj de unu oceanidino; ĉu Etra, ĉu Plejona. Ilia nombro kaj nomoj varias laŭ la fontoj (du, tri, kvin, sep aŭ pli). Oni ĝenerale memoras la nomojn de Ambrosia, Eŭdora, Esila, Faea, Fesila, Diona, Kleja, Koronisa, Poliksa, k.t.p.
Masaaki Kato
Masaaki Kato (japane 加藤 正明, n. 22-an de decembro 1958) estas japana futbalisto. Li en 1981 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Hiadoj (mitologio)
Laŭ iu mito, ili estis la mamnutristinoj de Zeŭso. Post la naskiĝo de Dionizo, ili portis la junan dion sur la monton Nisa kaj donis lin al Ino por protekti lin kontraŭ la kolero de Hera.
Laŭ alia mito, ilia frato Hiaso estis mortigita far de leono aŭ apro. Ili ne konsoliĝis post lia morto kaj senĉese ploris. Kompataj, la dioj metis ilin inter la stelojn, igante de ili la stelamason de la Hiadoj, dum ilia frato Hiaso fariĝis la konstelacio Akvisto.
Andover (Hampshire)
Andover estas urbo en Hampshire, Anglio. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 52 mil loĝantojn.
Hiadoj (mitologio)
La antikvuloj ligis la Hiadojn al la pluvo, ĉar la antaŭsuna leviĝo en novembro de tiu stelamaso anoncis la revenon de la pluva sezono en Grekio.
Andover (Hampshire)
Historio
La unua mencio de Andover estis en 950 kiam la anglosaksa reĝo Edred konstruis dometon kie li loĝis dum ĉasado. En 962 Edgaro (Anglio) kunigis la anglosaksan parlamenton tie. Aelfheah de Canterbury aranĝis eklezian konsilion ĉe Andover por diskuti reformojn de la angla eklezio.
En 994 Olaf la 1-a (Norvegio) konfirmaciiĝis ĉe Andover, kun Ethelred la 2-a (Anglio) kiel baptopatro: tio estis inter la kondiĉoj de pacakordo inter la vikingoj kaj Ethelred: Olaf promesis neniam plu invadi Anglion, kaj reiris al Norvegio.
Laŭ la Domesday Book en 1086 Andover havis 107 virajn loĝantojn, kaj verŝajne entute estis ĉirkaŭ 500 loĝantoj. La Domesday Book registris dek unu akvo-muelejojn.
Gravaj incendioj okazis en 1141 kaj 1435.
Estis en Andover priorejo kaj hospitalo por lepruloj. Ili fermiĝis kiam Henriko la 8-a (Anglio) aboliciis la monaĥejojn.
Dum la 18-a jarcento Andover iĝis haltejo por diliĝencoj veturantaj de Londono al Salisbury kaj Exeter.
La paŭperejo-skandalo
En 1846 estis granda skandalo. Parlamenta komitato enketis pri asertoj de malfaroj ĉe la paŭperejo. Estis eltrovate ke la estro de la paŭperejo, ĉefserĝento M'Dougal, estis ebriulo kiu malsatigadis kaj bategadis la paŭperojn. Multaj paŭperoj tiom malsatis ke ili manĝis forĵetaĵojn destinatajn por nutri porkojn. M'Dougal kaj sia filo seksatencis virinojn kaj kiel puno ŝlosis paŭperojn en la kadavrejo. M'Dougal maldungiĝis.
Industrioj
Antaŭe estis ŝaf-foiro, kaj la ĉefaj industrioj estis la lan- kaj pergamen- industrioj. Hodiaŭ la brita Ministerio de Defendo estas grava dungisto.
Rusela paradokso
La Rusela paradokso (aŭ paradokso de Russell) estas matematika paradokso malkovrita de Bertrand Russell en 1901. Ĝi pruvas ke la naiva arteorio uzata ĝis tiam (precipe grava en la teorioj de Georg Cantor kaj Gottlob Frege) estas memkontraŭdira.
Konsideru la aron M difinitan kiel "la aro de ĉiuj aroj kiuj ne entenas sin mem". Formale:
Ĉi tiu difino kondukas al kontraŭdiro: Se M entenas sin mem, ĝi ne entenas sin mem pro la difino de M. Kaj se M ne entenas sin mem, ĝi entenas sin mem, denove pro la difino de M.
En la sistemo de Cantor, M estas bone difinita aro, do ĝi devus aŭ enteni sin mem aŭ ne enteni sin mem. En la sistemo de Frege, la aro M respondas al la plivastigo de la nocio "estas plivastigo de iu nocio kaj ne havas la econ de tiu nocio". Ĉi tiu plivastigo havas la econ de tiu nocio se kaj nur se ĝi ne havas tiun econ.
Kleineutersdorf
Kleineutersdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Trøgstad
Trøgstad estas vilaĝo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la komunumo Indre Østfold kaj kun la komunumo membriĝis en la tiam same novkreita provinco Viken. Ĝis la fino de 2019 la loĝloko estis memstara komunumo en la historia provinco Østfold. Fine de en la komunumo vivis. La teritorio havas komunan limon kun. Al la komunuma teritorio apartenas parto de la lago Øyeren.
Andor Szanyi
[sanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szanyi Andor estas hungara halterlevisto, dufoja olimpiano, mondĉampiono.
naskiĝis la en Mezőcsát.
Lana Wood
Ŝi naskiĝis de rusaj gepatroj, kiuj ambaŭ elkreskis en la eksterlando. La patro de Lana elkreskis en Vankuvero (Kanado), ŝia patrino en Ĉinio. Post ilia geedziĝo ili foriris al Santa Monica, Kalifornio kie Lana naskiĝis.
Lana kaj ŝia fratino Natalie Wood estis fanoj de reĝisoro Sam Wood kaj prunteprenis lian nomon je la komenco de sia kariero. Ankaŭ Olga Gurdin estas fratino de Lana Wood.
La plej konata rolo de Lana Wood estas tiu de Plenty O' Toole en la James Bond-filmo Diamonds Are Forever. Krom tio ŝi rolis en pli ol dudek filmoj. En 1982 ŝi finis aktori por dediĉi sin al produktado de filmoj
Lana Wood havas unu filinon Evan Taylor Maldonado, kaj tri genepojn (Nicholas (n. 1998), Daphne (n. 2000), and Max (n. 2002)).
Stacio Yamato-Futami
Stacio Yamato-Futami (japane: 大和二見駅 [Jamato-Futami-eki], angle: Yamato-Futami Station) estas fervoja stacio en Goĝo, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Wakayama.
Arondismento La Tour-du-Pin
La arondismento La Tour-du-Pin (france arrondissement de La Tour-du-Pin) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Isère kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo La Tour-du-Pin. Komence de la jaro 2014 en la arondismento vivis personoj.
Kantonoj
Ekde 2015 apartenas al la arondismento La Tour-du-Pin la jenaj 8 kantonoj:
Stevie Nicks
Stephanie Lynn "Stevie" Nicks (Fenikso (Arizono)), 26-an de majo 1948) estas usona kantistino kaj pop-idolo.
En la mezo de la 1970-aj jaroj Stevie Nicks fariĝis superstelulino kiel karisma kantistino de la (antaŭa) angla blusbando Fleetwood Mac, kie ŝi en 1974 estis dungita de Mick Fleetwood. Fakte nur temis pri ŝia tiama vivokunulo Lindsey Buckingham. Stevie tamen bonege harmoniis en la nova koncepto kaj kune kun Buckingham denove surmapigis la bandon.
Ŝi definitive konfirmis la statuson de superstelulino per la verkado kaj kantado de Dreams (Sonĝoj).
Post la mondoturneo de 1979-1980 ŝi kolapsis, kaj retrovis sin en kokaino kaj alkoholaĵo. Ŝi tamen kapablis fari solo-albumon.
Stevie en la aŭtuno de 2003 vizitis Eŭropon, kune kun la bando Fleetwood Mac. En 2005 kune kun Deep Dish ŝi denove eldonis la kanton Dreams.
Epifenomeno
En metafiziko, epifenomeno estas sekundara fenomeno, kiu okazas apud aŭ post primara fenomeno.
Priskribo
Epifenomenoj estas problemo por simplaj teorioj de kaŭzeco. Ekzemple, konsideru simplan Lewis-an teorion de kaŭzeco, laŭ kiu “evento A kaŭzas eventon B” signifas, ke “se A ne okazus, B ankaŭ ne okazus.” Tamen, supozu ke A kaŭzas B kaj ankaŭ epifenomenon A′, tiel ke A ĉiam okazas kune kun A′. Do, B ne okazus se A′ ne okazus; sed ne estas vera, ke A′ kaŭzas B′.
Epifenomeno en la filozofio de la menso
En la filozofio de la menso, oni difinas epifenomenon de fizikaj fenomenoj kiel fenomenon, kiun povas kaŭzi fizika fenomeno, sed kiu ne povas kaŭzi fizikan fenomenon. Epifenomenismo estas la teorio, ke mensaj fenomenoj estas epifenomenoj en tiu senco.
Etimologio
La termino devenas de la helena ἐπῐφαινόμενον epifainómenon, de ἐπί epí “sur, ĉe” kaj φαινόμενον fainómenon “aperanta”.
Belkanto
Belkanto (itale: bel canto „bela kanto“) signifas en la muziko la kantmaniero, kiu ekestis en Italio komence de la 17-a jc. kadre de la monodio kaj la opero. Ĝis ĉirkaŭ 1840 belkanto estis la preferata tekniko por la kantado en la eŭropa opero.
Elementoj de belkanto estas la legato, la messa di voce, la apoĝaturoj kaj portamentoj kaj la virtuoza ornamado per koloraturoj kaj fiorituroj. La operoj de Giuseppe Verdi kaj de la verismo forŝovis la belkanton, ĉar la kantistoj devis domini kontraŭ pligrandigita orkestro.
Jürgen Kesting difinas belkanton kiel „[…] (kanta) stilo, kiu bezonas certan teknikon aŭ kiel tekniko por certa stilo“. La nomo belkanto ofte kaj mise estas uzata por kantistoj, kiuj nur havas belan voĉon kaj klasikan kantoteknikon, sen ke ili kantas verkojn el la belkanta epoko aŭ laŭ la belkantostilo.
Historio
La florepoko de la ornamita kantado (Canto fiorito) estas la epoko inter la fino de la 17-a kaj la komenco de la 19-a jarcentoj. Kiel idealtipoj de belkantantoj oni rigardis tiuepoke la kastritajn kantistojn (itale: evirati), kies teknikaj kaj voĉaj kapabloj restis legendaj ĝis nuntempe. Kun la malapero de la kastritoj el la operoj paralelis evoluo de la opero, kiu limigis por la kantistoj pli kaj pli la eblecojn de improvizado kaj kiu forŝovis la ja manierisman-artefaritecan Canto fiorito favore al „pli natura“ kantstilo, sen rezigni la postulojn de la belkanto. Lastan kaj same plej grandan kulminon festis la belkanto en la jaroj inter ĉirkaŭ 1810-1850.
Stacio Kariya
Stacio Kariya (japane: 刈谷駅 [Karija-eki], angle: Kariya Station) estas fervoja stacio en Karija, Gubernio Ajĉi, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Centra: Linio Tōkaidō (ĉefa) kaj 1 linion de Meitetsu: Linio Meitetsu-Mikawa.
Taquaraçu de Minas
(prononco: takŭarasuu deminas, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte kaj en la mikroregiono Itabira. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Zoltán Bóna (politikisto)
Zoltán Bóna, laŭ hungarlingve kutima nomordo Bóna Zoltán estis hungara politikisto, parlamenta deputito, urbestro. Lia patro estis Zoltán Bóna (pastro).
Zoltán Bóna naskiĝis la en Kerepestarcsa.
Biografio
Zoltán Bóna maturiĝis en gimnazio en Szigetszentmiklós en 2000, pli frue li aliĝis al skoltoj. Li akiris teologian diplomon en Universitato Janos Selye en 2010. Intertempe en 2003 li fondis grupon de Fidesz en Dunavarsány, kie li estis la plej juna urbestro de la lando inter 2005-2014. Li estas parlamentano ekde 2014. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn en 2014 kaj 2015.
Universitato de Leicester
La Universitato de Leicester estas esplorcentro kun sidejo en Leicester, Britio. La ĉefa kampuso troviĝas je mejlo sude de la centro de la urbo, apud la Parko Viktoria kaj la Lernejo Wyggeston kaj Reĝino Elizabeto la 1-a.
Bantuoj
Bantuo estas multnombra afrika nacio. Ili estas pli ol 400 malsamaj afrikaj etnaj grupoj havantaj samfamiliajn lingvojn kaj troveblaj de Kameruno ĝis Sud-Afriko.
Gyula Bereznai
Gyula Bereznai [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bereznai Gyula estis hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.
Gyula Bereznai naskiĝis la en Sátoraljaújhely, li mortis la  en Nyíregyháza.
Biografio
Gyula Bereznai frekventis bazlernejon en Tornyospálca, li maturiĝis en Kisvárda, li studis en Universitato István Tisza (1941-1943). Interrompo okazis kaj li estis militkaptito en la Sovetunio 6 jarojn. Post la hejmenveno li finis la studojn kun diplomo en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1955. Post la pedagogia diplomo li instruis matematikon en pluraj mezlernejoj, ekde 1962 en Altlernejo de Nyíregyháza. Li estis katedrestro inter 1969-1983, krome li partoprenis en redaktado de matematika revuo. Li ricevis premion en 1960. Li havis edzinon.
Krivaja
Situo
Krivaja situas sur ebenaĵo.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Krivaja 986 da homoj, (serboj 531 (54 %), hungaroj 239 (24 %), jugoslavianoj 52 (5 %), kroatoj 33 (3 %) kaj aliaj).
Cibeto
Oni uzas cibeton - post maldensigo - en la aromaĵa industrio por parfumoj kaj en la kafoproduktado (Civetkafo). Oni uzas hodiaŭ arte produktitan cibeton. La natura cibeto entenas interalie indolon kaj kemiaĵon.
Vidu ankaŭ
Civetkafo
Oktobro de 2018
Jen listo de okazaĵoj en oktobro 2018:
Simon de Geus
Li esperantistiĝis en 1933 kaj estis inter la unuaj membroj de TJO (nun TEJO). Li kunlaboris pri poŝtmarkvendado por UEA.
Valdesamario
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Murias de Ponjos, Paladín, Ponjos, La Utrera kaj Valdesamario, krom kvartaloj La Garandilla, El Castro, La Parte kaj La Velilla. La municipo okupas totalan areon de 61,73 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 195 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 750 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 40 km de Leono, provinca ĉefurbo.
Valdesamario estas en la sudo de Kantabra Montaro, oriente de la montaro Gistredo, sur la kunfluejo de la riveroj Valdesamario kaj Omaña. La plej proksimaj loĝlokoj estas Ponjos, je 7 km, La Utrera kaj Paladín, je po 4 km kaj Trascastro de Luna (municipo de Riello), je 5 km. Limas okcidente kun El Bierzo, norde kun la komarko Omaña kaj sude kun La Cepeda kaj pli precize kun la municipoj Riello, Soto y Amío, Igüeña, Las Omañas, Villagatón kaj Quintana del Castillo.
Historio
Estas atestaĵoj de antaŭromiaj setlejoj de Bronzepoko poste uzataj de romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estas de Soto y Amío en 876, sed jam oftis por la diversaj loĝlokoj dum la 11-a jarcento. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (lino, sekalo, terpomoj), brutobredado, ĉasado, fiŝkaptado kaj poste forstado kaj minado de karbo. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, preĝejoj, piedirado, karnavalo).
Oni parolas kaj la hispanan kaj malpli la leonan.
Bankoko
Bankoko aŭ Bangkoko (Bangkok; กรุงเทพมหานคร: ▶, Krung Thep Mahanakhon; mallonge กรุงเทพฯ▶, Krung Thep aŭ Krung-Tep) estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo de Tajlando. En 2010, ĝi havis 8,280,925 loĝantojn. Tio estas ĉirkaŭ 12.6 procento de la landa loĝantaro. Ĉirkaŭ 14 milionoj da personoj (22.2 procento) loĝas ene de la ĉirkaŭa Bankoka Metropola Regiono, kio faras Bankokon tre ĉefa urbo, nanigante aliajn urbajn centrojn de Tajlando laŭ kriterioj de graveco. La urbo situas ĉe la orienta flanko de la rivero Ĉao Fraja en kies delto ĝi okupas 1,568.7 kvadratajn kilometrojn.
Bankoko datigas siajn radikojn el malgranda komercejo dum la Ajuthaja Regno en la 15-a jarcento, kiu poste kreskis laŭ grando kaj iĝis la loko de du ĉefaj urboj: Tonburi en 1768 kaj Rattanakosin en 1782. Bankoko estis ĉe la kerno de siama (Tajlando estis tiam konata sub la nomo Siamo) modernigo, dum la fino de la 19-a jarcento, kiam la lando frontis premojn el Okcidento. La urbo estis la centro de la tajlandaj politikaj luktoj, laŭlonge de la 20a jarcento, kiam la lando nuligis absolutan monarkion, adoptis konstitucian regadon kaj suferis nombrajn puĉojn kaj kelkajn insurekciojn. La urbo kreskiĝis rapide dum la 1960-aj al la 1980-aj jaroj kaj nune faras gravan efikon al la politiko, ekonomio, edukado, amaskomunikiloj kaj moderna socio de Tajlando.
La plena, oficiala nomo de la urbo estas กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยามหาดิลก ภพนพรัตน์ ราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาสถาน อมรพิมาน อวตารสถิต สักกะทัตติยะ วิษณุกรรมประสิทธิ์, Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit (▶), la plej longa urbonomo en la mondo. Ĝi signifas :«Anĝelurbo, urbego, loĝloko de smeralda Budho, nekaptebla urbo de Dio Indro, granda mondĉefurbo ĉizelita per naŭ gemoj, feliĉa urbo, donema en la grandega Reĝa Palaco simila al la ĉiela domo, regejo de la reenkarniĝinta dio, urbo dediĉita al Indro kaj konstruita de Viŝnukarno.» Tiu nomo estis listita en la Guinness-libro de rekordoj kiel la plej longa lokonomo de la mondo, kun 168 literoj. La tajlandaj lernejanoj devas lerni la kompletan nomon, kvankam malmultaj povas klarigi la signifon ĉar multaj vortoj estas arkaikaj, kaj konataj de malmultaj.
La forta investaltigo en Azio en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj kondukis al multaj multnaciaj firmaoj setligi siajn mondoregionajn sidejojn en Bankoko. La urbo estas nune mondoregiona forto en financoj kaj negocoj. Ĝi estas internacia kerno por transporto kaj sanzorgo, kaj elstariĝis kiel centro por artoj, modo, kaj distrado. La urbo estas fama pro sia surstrata vivo kaj kulturaj mejloŝtonoj, same kiel pro siaj ruĝ-lumaj distriktoj. La Granda Palaco kaj la budhismaj temploj kiel tiuj de Ŭat Arun kaj de Ŭat Fo staras kontraste kun aliaj turismaj allogaĵoj kiel la noktovivaj scenejoj de la stratoj Ĥaosan kaj Patpong. Bankoko estas inter la plej pintaj turismaj celoj, kaj estis nomumita la plej vizitata urbo en kelkaj listigoj.
La rapida kresko de Bankoko kun malmulta urboplanado rezultis en malorda urbo kaj netaŭga infrastrukturo. Malbonkvalita reto de ŝoseoj, spite etendan reton de aŭtoŝoseoj, kun esenca uzado de privataj aŭtoj, kondukis al kronika kaj kripla trafika kongesto, kio siavice okazigis teruran aerpoluadon, ĉefe en la 1990-aj jaroj. Ekde tiam la urbo turniĝis al publika transporto kiel klopodo por solvi la problemon. Kvin rapidaj trafiklinioj estas nune funkciantaj, kaj pliaj sistemoj estas konstruataj aŭ planitaj de la nacia registaro kaj de la Bankoka Metropola Administracio.
Historio
La historio de Bankoko datas almenaŭ reen al komenco de la 15a jarcento, kiam ĝi estis vilaĝo en la okcidenta bordo de la rivero Ĉao Fraja, sub la regado de la Regno Aĝuthaja. Pro sia strategia loko ĉe la elfluo de la rivero, la urbo laŭgrade pliiĝis laŭ gravo. Bankoko dekomence servis kiel doganejo kun fortikaĵoj ambaŭflanke de la rivero, kaj estis la loko de sieĝo en 1688 en kiu la Francoj estis elpelitaj el Siamo. Post la falo de Aĝuthaja antaŭ la Birma Imperio en 1767, la ĵus kronita reĝo Taksin establis sian ĉefurbon en la urbo, kiu iĝis la bazo de la Regno Tonburi. En 1782, la reĝo Futthajotfa Ĉulalok (Rama la 1-a) sukcedis Taksin, translokigis la ĉefurbon al la insulo Rattanakosin ĉe la orienta bordo, kaj tiel li fondis la Regnon Rattanakosin. La Urba Piliero estis starigita la 21an de aprilo 1782, kio estas konsiderata kiel la dato de la fondo de la nuna urbo.
La ekonomio de Bankoko laŭgrade etendiĝis tra internacia komerco, unue kun Ĉinio, poste kun okcidentaj komercistoj el la komenco al la mezo de la 19a jarcento. Kiel ĉefurbo, Bankoko estis la centro de la modernigo de Siamo kaj tiel ĝi devis fronti la premon el la okcidentaj potencoj fine de la 19a jarcento. Dum la regadoj de la reĝoj Mongkut (Rama la 4-a, 1851–68) kaj Ĉulalongkorn (Rama la 5-a, 1868–1910) okazis la enkondukon de la vapormaŝino, presmaŝino, la fervoja transporto kaj aliaj infrastrukturoj en la urbo, same kiel la formala edukado kaj la sansistemon. Bankoko iĝis la centro por la lukto por la povo inter la diversaj militistaj kaj politikaj elitoj kiam la lando abolis la absolutan monarkion en 1932. Aliancita Tajlando kun la Japana Imperio en la Dua Mondmilito, la ĉefurbo suferis aliancan bombadon, sed rapide kreskiĝis en la postmilita periodo kiel rezulto de la usona helpo kaj la investado sponsorita de la registaro. La rolo de Bankoko kiel ripoza sidejo por usonaj militistoj akcelis ties turisman industrion same kiel oni establis ĝin kiel plej grava celo por la seksa turismo. Disproporcia urba disvolviĝo kondukis al pliigo de la ekonomia malegaleco kaj al la amasmigrado el ruraj areoj al Bankoko; ties loĝantaro plialtiĝis el 1.8 milionoj al 3 milionoj en la 1960-aj jaroj. Post la retirigo de usonanoj el Vjetnamio en 1973, la japana ekonomio anstataŭis ilin kiel estroj de la investado, kaj la etendo de eksport-orientita fabrikado kondukis al la kresko de la financa merkato en Bankoko. Rapida kresko de la urbo pluis tra la 1980-aj kaj komenco de la 1990-aj jaroj, ĝis ĝi estis bremsita de la financa krizo de 1997 en Azio. En tiu epoko, aperis multaj publikaj kaj sociaj problemoj, inter kiuj la fuŝa infrastrukturo kiu montriĝas en elstaraj trafikŝtopiĝoj de la urbo. La rolo de Bankoko kiel la politika sidejo de la lando plue okazigas tie la organizadon de popularaj protestoj, el la studentaj ribeloj de oktobro de 1973 kaj la masakro de la Tamasata Universitato en 1976, la kontraŭ-militistaj manifestacioj de la Nigra Majo de 1992, kaj sinsekvaj kontraŭ-registaraj manifestacioj de opoziciantaj grupoj el 2008 antaŭen.
Administracio de la urbo estis por la unua fojo formaligita de la reĝo Ĉulalongkorn en 1906, per la establado de monthon Krung Thep Fra Maha Naĥon (มณฑลกรุงเทพพระมหานคร) kiel nacia subdivido. En 1915 la monthon estis disigita en kelkaj provincoj, kies administraciaj limoj estis ekde tiam ŝanĝitaj. La urbo en sia nuna formo estis kreita en 1972 pere de la formado de la Bankoka Metropola Administracio (BMA), post la kunigo de la provinco Fra NaĤon en la orienta bordo de la rivero Ĉao Fraja kun la provinco Tonburi en la okcidento dum la antaŭa jaro.
Geografio
Nonthaburi, นนทบุรี estas urbego, provinca sidejo kaj antaŭurbo de Bankoko. Nonthaburi estas la dua plej granda urbo de la lando. Pak Kret, ปากเกร็ด estas universitata urbego, antaŭurbo de Bankoko kaj distrikta sidejo.
Topografio
Bankoko troviĝas sur ebenaĵo laŭ ambaŭ bordoj de rivero Ĉao Fraja preskaŭ (30 km-ojn) ĉe la marbordo, nur ĝis 2 metrojn pli alte, ol la maro. La rivero meandras tra la urbo en sudenan direkton, kaj elfluas en la Golfo de Tajlando proksimume je 25 kilometroj sude de la urbocentro. La areo estas ebena kaj malsupra, kun averaĝa alto de 1.5 metroj super marnivelo. Plej el la areo estis origine marĉa, kiu estis laŭgrade drenita kaj irigaciita por agrikulturo per de la konstruo de kanaloj (ĥlong) kio okazis el la 16a ĝis la 19a jarcentoj. La fluejo de la rivero tra Bankoko estis modifita pere de la konstruo de kelkaj kanaletoj.
La reto de akvovojoj de la urbo servis kiel unuaranga rimedo de transporto ĝis la fino de la 19a jarcento, kiam oni ekkonstruis modernajn ŝoseojn. Ĝis tiam, plej personoj loĝis ĉe aŭ eĉ super akvo, kio kondukis al la fakto ke la urbo estis konata dum la 19a jarcento kiel la "Venecio de Oriento". Multaj el tiuj kanaloj ekde tiam estis terplenigitaj aŭ surpavimitaj, sed aliaj ankoraŭ serpentumas la urbon, servante kiel ĉefaj drenkanaloj kaj transportvojoj. Plej kanaloj estas nune akre poluitaj, kvankam la BMA klopodas traktadi kaj purigadi kelkajn kanalojn.
NGC 755
NGC 755 (aliaj indikoj — NGC 763, PGC 7262, MCG -2-6-5, KUG 0153-093, IRAS01538-0918) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Bankoko
Topografio
La geologio de la Bankoka areo estas karakterizita de pinta tavolo de milda marargilo, konata kiel "Bankoka argilo", averaĝe 15 metrojn dika, kiu kuŝas super akvosistemo konsistanta el ok konataj unuoj. Tiu trajto kontribuis al la efikoj de subsidenco okazigita de etenda grundakva pumpado. Unue agnoskita en la 1970-aj jaroj, subsidenco tuj iĝis kritika afero, kaj ĝi atingis proporcion de 120 millimetroj jare en 1981. Decidoj pri grundakva administrado kaj mildigado ekde tiam malpliigis la severecon de la situacio, kvankam subsidenco estas ankoraŭ okazanta je proporcio de 10 al 30 milimetroj jare, kaj partoj de la urbo estas nun 1 metron sub marnivelo. Estas timo ke la urboj povus esti subakvigita ĉirkaŭ 2030.
NGC 755
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 755, NGC 763.
Bankoko
Topografio
Subsidenco rezultis en pliiĝanta risko de inundoj, ĉar Bankoko estas jam sub risko de inundoj pro sia malalta alto kaj netaŭga dreniga infrastrukturo. La urbo nun devas fidi al barieroj kontraŭinundaj kaj en la pliigo de la drenado el kanaloj per pumpado kaj konstruado de drentuneloj, sed partoj de Bankoko kaj ties ĉeurboj estas ankoraŭ ofte inundataj. Fortaj pluvoj rezultas en urba trofluado kiu superas la drensistemojn, kaj elfluado el supraj areoj, estas ĉefaj minacaj faktoroj. Akraj inundoj kiuj damaĝis multon el la urbo okazis en 1995 kaj 2011. En 2011, plej el la nordaj, orientaj kaj okcidentaj distriktoj de Bankoko estis inunditaj, en kelkaj lokoj dum ĉirkaŭ du monatoj. Ankaŭ la marborda erozio estas problemo en la golfa marborda areo, malgranda parto el kio kuŝas ene de la Bankoka distrikto Bang Ĥun Thian. La tutmonda varmigo metas pluajn serizajn riskojn, kaj studon de la OEKE ĉirkaŭkalkulis, ke 5 138 milionoj da personoj en Bankoko povas esti eksponita al marbordaj inundoj ĉirkaŭ 2070, nome la sepa plej alta rango inter tutmondaj havenurboj.
Ne estas altaj montoj en Bankoko. La plej proksima montaro estas la Masivo Ĥao Ĥiao, ĉirkaŭ 40 km sudoriente de la urbo. Fu Ĥao Thong, la nura monteto en la metropola areo, originita el tre granda stupao kiun la reĝo Rama la 3-a (1787–1851) konstruis en Ŭat Saket. La stupao falis dum la konstruado pro la mola grundo kiu ne povis elteni ties pezon. Dum la venontaj kelkaj jardekoj, la abandonita kot-brika strukturo akiris la formon de natura monteto kaj eĉ plialtiĝis pro kreskintaj vegetaĵaroj. La lokanoj nomis ĝin fu ĥao (ภูเขา), kvazaŭ ĝi estas natura trajto. En la 1940-aj jaroj, oni aldonis fermigajn cementajn murojn por eviti erozion al la monteto.
NGC 755
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bankoko
Klimato
Bankoko havas tropikan malsekan kaj sekan klimatojn. La plej alta temperaturo estas 41 °C. Kiel plej el Tajlando, Bankoko havas tropikan savanoklimaton laŭ la Klimata klasifiko de Köppen kaj estas sub la influo de la musona sistemo de Suda Azio. Oni spertas tri sezonojn: varma, pluva kaj malvarma, kvankam temperaturoj estas tre varmaj la tutan jaron, ranga el averaĝa malalto de 22.0 °C en decembro al averaĝa alto de 35.4 °C en aprilo. La pluva sezono ekas kun la alveno de la sudokcidenta musono ĉirkaŭ la mezo de majo. Septembro estas la plej malseka monato, kun averaĝa precipitaĵo de 334.3 milimetroj. La pluva sezono daŭras ĝis oktobro, kiam la seka kaj malvarma nordorienta musono okazas ĝis februaro. La varma sezono estas ĝenerale seka, sed ankaŭ okazas fojaj someraj ŝtormoj. La surfaca magnitudo de la urba varminsulo de Bankoko estis mezurita en 2.5 °C dum la tago kaj de 8.0 °C nokte. La plej alta registrita temperaturo de la Bankoka metropolo estis 40.1 °C en marto 2013, kaj la plej malalta registrita temperaturo estis 9.9 °C en januaro 1955.
La Grupo por la Klimata Efiko de la NASA Instituto Goddard por Spacaj Studoj analizis klimatajn datumojn por ĉefaj urboj tutmonde. Ĝi trovis, ke Bankoko en 1960 havis 193 tagojn je aŭ super 32 °C. En 2018, Bankoko povis suferi 276 tagojn je aŭ super 32 °C. La grupo antaŭvidas plialtiĝon ĉirkaŭ 2100 al, averaĝe, 297 aŭ 344 tagoj je aŭ super 32 °C.
Servoj
La Universitato Srinakarinŭirot aŭ Srinakharinwirot (มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ) estas publika universitato troviĝanta en Bankoko. Fondita en 1949 nomita de la reĝo PhumiPhon Adunjadet. Ĝi estis la unua institucio pri edukado en Tajlando, koncentrita sur instruista trejnado.