cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Szczecin Mścięcino
Ĉi tiu stacio estis lasta en administraj limoj de Szczecin (sur fervojlinio ĝis Trzebież). La fervojstacio nomiĝas pro nomo de la proksima setlejo Mścięcino.
Per la stacio kondukas la ruĝa turisma vojo "Ścieżkami Dzików". La plej proksima haltejo de la urba publika transporto estas "Police Palmowa".
Interkonektoj
Proksime de la stacidomo funkcias la bushaltejo; ĝi havas nomon "Police Palmowa".
Oklahomo
Oklahomo (Oklahoma [ok-la-HO-ma]) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 46-a ŝtato de Usono je la 16-a de novembro 1907. Ĝi estas la 28-a plej multhoma kaj la 20-a plej granda ŝtato. La plej granda urbo kaj la ĉefurbo de la ŝtato estas Oklahomurbo. La dua plej granda urbo estas Tulsa.
En 1830, per la Indiana Formova Akto, la lando de Oklahomo estis donita kiel Indiana Teritorio al la Kvin Civilizitaj Triboj de indianoj (Ĉerokoj, Chickasaw, Ĉoktaoj, Creek, kaj Seminoloj) forpelitaj de la sudoriento (dum elirado nomita la Vojo de Larmoj). Ili bone fartis ĝis la Usona Enlanda Milito. Ili subtenis la Konfederacion (iuj eĉ posedis sklavojn) kaj en 1868 Kolonelo George Custer gvidis masakron ĉe la Batalo de Washita. Post dudek jaroj, la registaro abrogaciis siajn traktatajn devigojn kaj malfermis la terenon por setlado.
La nomo de la ŝtato venas el la lingvo de la Ĉoktao-indianoj, venintaj post 1830; en ilia lingvo Okla signifas "homoj" kaj homa signifas 'ruĝa''. La nomo do estas traduko de la eŭropana esprimo "ruĝhaŭtulo".
La du plej longaj riveroj, la Arkansasa Rivero kaj la Ruĝa Rivero, transiras la ŝtaton.
Eksteraj ligiloj
TTT-ejo de Oklahomo en la angla http://www.state.ok.us
NGC 7808
NGC 7808 (aliaj indikoj — MCG -2-1-13, NPM1G -11.0001, IRAS00009-1101, PGC 243) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Sankta Gajane
Sankta Gajane estis « romia » virgulino martirigita kun siaj samreligianinoj en la jaro en 301 en Armenujo. Kune kun Sankta Gregorio la Iluminanto kaj Sankta Ripsime, Gajane estas unu el la tri plej reprezentitaj sanktuloj de la Armena Apostola Eklezio
NGC 7808
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sankta Gajane
Biografio
Agathange estas la ĉefa historia fonto pri la historio de Gajane, Ripsime kaj la aliaj 40 samreligianoj, konataj kiel virgulinoj romiaj sed pli verŝajne originaj el unu el la orientaj provincoj de la Imperio. Laŭ la tradicio, la romia imperiestro Diokleciano profunde enamiĝis pro la beleco de Ripsime, okazigante la fuĝon al Armenujo de la abatino Gajane kaj de la aliaj virgulinoj inkluzive de Ripsime; la armena reĝo Tiridates la 3-a ankaŭ enamiĝis je Ripsime, kaj pro ŝia malakcepto, li mortigis ŝin en la jaro 301. Tre problable la armena reĝo mortigis ilin post la denuncado de la provincestro el kie fuĝis la virgulinoj. Gajane estis torturita kaj senkapigita.
Betlehema Kapelo
La Betlehema Kapelo (Betlémská kaple) estas eksa kristana preĝejo en la Malnova Urbo de Prago, konsekrita al la betleĥemaj Senpekuloj, menciinda turisma vidindaĵo el la husana epoko. Ekde 1962 ĝi havas statuson de Nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.
Sankta Gajane
Kulto
Sakta Gajane estas memorigata (kune kun la aliaj martiroj) 8 semajnojn post Pasko (Armena Apostola Eklezio, kaj la 29-a de septembro la Romkatolika Eklezio.
Betlehema Kapelo
Starigita en 1391 de la pragaj urbanoj – komercisto kaj urbestrano Kříž kaj la reĝa kortegano Johano de Mühlheim, ne por okazigado de mesoj, sed pure por celo de predikado en la gepatra lingvo ĉeĥa. Tiel ĝi fakte fariĝis la unua predika templo en Eŭropo. En 1402–1413 predikis tie la idea preparinto de la husana revolucio, magistro Johano Hus, tiama rektoro de la praga universitato.
La kapelo estis detruita en la jaro 1786, sed la eksteraj muroj restis konservitaj en la surloke starigitaj domoj. Pro sia historia signifo ĝi estis renovigita kaj rekonstruita fare de arkitekto prof. Jaroslav Fragner en la jaroj 1948–54. Ekde 1987 ĝi ekapartenis al la Teknika altlernejo, kiu post plua rekonstruo en 1988–1992 alirebligis la internon al la publiko kaj utiligas la konstruaĵon ankaŭ por siaj solenaj aranĝoj.
La kapelo kun areo 798 m² povas enteni entute 3000 vizitantojn. Okazadas en ĝi ekumenaj mesoj kaj danke al bonaj akustikaj ecoj ankaŭ koncertoj. La interno estas por turistoj alirebla tutjare ĉiutage krom lundoj. Ĉiĉeronaj servoj funkcias en lingvoj ĉeĥa, angla kaj germana.
16185 Allisonjia
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Allison Sihan Jia, kiu gajnis la "Plej bona en sia Kategorio" kaj la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2019 pro sia projekto pri ĉelbiologio kaj molekula biologio. Ŝi ricevis ankaù la Premion de Juna Sciencisto de la Fondaĵo Intel (Intel Foundation Young Scientist Award). Ŝi estis lernantino ĉe la Harker School de San-Joseo (Kalifornio, Usono).
A5
A5 aŭ A 5 estas mallongigo por:
Krome A5 (dimensio) estas unu el normaj dimensioj de folioj kaj egalas al 148,5*210 mm.
9186 Fumikotsukimoto
9186 Fumikotsukimoto estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Ĝi esti nomita en honoro de Fumiko Tsukimoto, pentristino kaj Ilustristino kies kromnomo estas "Pentranta Sorĉistino. Multaj el ŝiaj pentraĵoj havas temon pri nokta ĉielo, galaksio aŭ kosmaj vidaĵoj. Ŝia influoj estas Marc Chagall, Vincent van Gogh kaj Seiji Fujishiro.
119967 Daniellong
119967 Daniellong estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Sloan Digital Sky Survey (SDSS), elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Daniel Long, kiu alportis signifan kontribuon al la Sloan Digital Sky Survey.
Frankenwinheim
Frankenwinheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schweinfurt kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
10366 Shozosato
10366 Shozosato estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo honoras Shozo Sato, faristo kaj riparisto de artaj horloĝoj. Li estas sperta fotografiisto de la Luno kaj kunverkisto de libro pri Luno. Kiel prezidento de de la Astro-Klubo de Fukujama en gubernio Hiroŝima. Li ofte organizis festojn de la steloj por ĝenerala publiko.
Nafissatou Dia Diouf
Ŝia patrino estis instruistino kaj ŝia patro estis diplomato. Ŝi studis en la Universitato de Bordeaux III (Michel de Montaigne).
Gorodok (Zvenigorod)
Gorodok (en rusa lingvo signifas "urbeto", ruse: Звенигородский городок) estas plej malnova urboparto de Zvenigorod (Moskva provinco, Rusio). Antaŭe tiel estis nomita urba kremlo (fortikaĵo) estinta ĉefa sidejo de lokaj princoj (Zvenigorod apartenis al subprinclando de Moskvo). La loko situas sur alta maldekstra bordo de rivero Moskva.
De estinta kremlo ĝis nun restis tera remparo kaj Kirko de Endormiĝo de Dipatrino — arkitektura heredaĵo de 14-a — 15-a jarcentoj.
Situo
La loko situas okcidente de nuntempa urba centro apud aŭtovojo (kajo de rivero Moskva).
Letter
Letter estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 8.5×11 coloj, do al 215.9×279.4 milimetroj.
De la angla lingvo letter estas letero. Do ĉi tio estas dimensio de papera folio por leteroj.
En Usono ĉi tiu dimensio de papero kutime estas uzata por ĝeneralaj celoj.
La plej ofte haveblaj aparatoj por labori kun papero - printiloj, kopiiloj, skaniloj, kiuj estas destinitaj por prilabori foliojn de dimensio A4, kutime funkcias ankaŭ kun dimensio Letter.
Lewis Nkosi
Lewis NKOSI (Durbano, 5-a de decembro 1936-Johanesburgo, 5-a de septembro de 2010) estis sudafrika verkisto.
6182 Katygord
6182 Katygord estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 21-an de septembro 1987 de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Lewis Nkosi
Naskiĝinta en familio zulua, li studis en la M. L. Sultan Technical College de Durbano, kaj laboris kiel ĵurnalisto en eldonoj kiel Ilanga lase Natal au Drum.
6182 Katygord
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino Katherine Carson Gordon Kron (naskita Katherine Gordon, 1917–2011) de la Observatorio Lick. Dum la dua mondmilito ŝi estis fizikistino por la usona mararmeo kaj en la 1960-aj jaroj ĉefredaktorino por la eldonaĵoj de la Astronomia Societo por Pacifiko.
Orienta Azio
Orienta Azio estas parto de Azio, ĉe la bordoj de Pacifiko, en la modera, subtropika kaj tropika zonoj inter 20–60° (norda latitudo). Ĝi estas karakterizata per montara reliefo kun vastegaj ebenaĵoj. La klimato estas musona. La natura vegetaĵaro en la nordo estas larĝfolia kaj miksa arbaro, en la sudo — subtropika kaj tropika. La regiono inkluzivas orientajn partojn de Rusio, Mongolion, Ĉinion, Japanion, Nord-Koreion, Sud-Koreion kaj Vjetnamion.
Etila bromido
Bromo-etano aŭ etila bromido estas kemia kombinaĵo apartenanta al la familio de la haloalkanoj. Ĝi estas senkolora, volatila, nebrulema, lumsensiva likvaĵo alte toksa kaj facile likvigebla. Ĝi uzatas kiel fumigagento kontraŭ insektoj kaj ronĝuloj en nutraĵoj, tabako kaj bredejo. Pli etaj kvantoj uzatas en preparado de aliaj organikaj kemiaĵoj. Ĝi estas miksebla kun etanolo, kloroformo kaj organikaj solvantoj.
Ĝia odoro estas similia al tiuj de la eteroj. Halokarbonidoj ĝenerale estas potence danĝeraj alkiligagentoj. Bromidoj estas la plej bonaj alkiligagentoj ol kloridoj, do, ekspozicio al bromoetano devas minimumiĝi. Etila bromido estas konsiderata karcinomogena kaj toksa substanco.
Christa Koß
Vivo
Ŝi naskiĝis kiel Christa Schmidt en la saksa urbo Chemnitz (de 1953 ĝis 1990: Karl-Marx-Stadt). Ĉar ŝia patro estis nek simpla laboristo nek kamparano, sed eĉ konfesanta evangelia kristano, la komunisma "laborista-kamparana ŝtato" ne permesis al ŝi frekventi superan lernejon. Ŝi lernis maŝindesegnadon kaj, kun interrompo de kvar-jara edzineco, laboris en tiu profesio. Poste ŝi trovis laboron en ĝardenejo. Post la falo de la muro ŝi iris al Baden-Virtembergo por denove edziniĝi, kaj vivis, ankaŭ jarojn post la morto de la edzo, en Krautheim. En 2005 ŝi reiris al Chemnitz.
Esperanto
Christa Koß eklernis Esperanton en 1980. Tiam en Chemnitz estis funkcianta Esperanto-grupo, kiu eĉ havis malgrandan domon. Intertempe la grupo fakte malaperis. Ŝi unue flegis leterkontaktojn kun geamikoj ekz. en Japanujo kaj Aŭstralio. La unua eksterlanda Esperanto-aranĝo, kiun ŝi ĉeestis, okazis en Žilina, Slovakujo. Ŝi eklernis la esperantajn nomojn de ĉiuj plantoj, kiujn ŝi konis, kaj partoprenis laŭeble ĉiujn de Bernhard Eichkorn organizitajn ekumenajn ADORU-Seminariojn kaj Bibliajn Tagojn, kie ŝi ankaŭ kungvidis botanikajn ekskursojn.
Preferoj
Christa Koß ŝatas la naturon: bestojn, plantojn, maljunajn arbojn, florojn, pitoreskajn pejzaĝojn, kaj ŝi kaptas eble plej multon per sia fotilo. Ŝi ŝatas aŭskulti popolan kaj klasikan muzikon, mem kanti kaj kelkfoje ankaŭ traduki kristanajn kantojn en Esperanton. Ĉefe ŝi ŝatas vojaĝi: dum GDR-tempoj al orienteŭropaj landoj, poste al Kanado, Suda Afriko, Aŭstralio, Novzelando kaj Ĉinujo.
Verkoj
Jenajn ses kantojn ŝi (kune kun Albrecht Kronenberger) en 2004 tradukis: En Kantoj post ADORU, speciala kajero de Espero Katolika, 1-3/2009, aperis: Ankoraŭ ne publikigitaj estas:
Kablo
Kablo estas ŝnurforma sistemo de torditaj fibroj, kies teknika funkcio estas transigo de forto, de energio aŭ de informoj.
La vorton ŝnuro oni uzas pli kutime kiam la teknika funkcio estas ligi, tamen en kelkaj komunuzaj esprimoj kiel "ŝnuro de sonorilo" temas fakte pri kablo. La nomo kablo troviĝas en kablovosta hirundo.
Laŭ Francisko Azorín Kablo estas Ŝnurego el metalaj aŭ vegetaĵaj fadenoj, foje kovrita per izolilo aŭ ia protektilo. Li indikas etimologion el la latina capulum (ŝnuro). Kaj li aldonas teknikajn terminojn, kiel elektra kablo, aerkablo, markablo, kaj kablingo.
Meĥanikaj kabloj
Meĥanikaj kabloj uziĝas por transigo de forto, kaj agas laŭ tirado: Ili estas ĝenerale faritaj el samspecaj dratoj aŭ fadenoj.
Energiaj elektraj kabloj
Ili fariĝas plej ofte el aluminia alojo kun ĉirkaŭ po 0.5 % da magnezio kaj silicio kaj uziĝas por transigo de elektra energio:
Informadaj kabloj
Tiuj kabloj konsistas el multe da izolitaj dratoj aŭ fibroj. Nur la antenokablo konsistas el unusola drato. La informada kablo povas esti telegrafa, telefona, speciala (precipe muzika) kaj diversa (telegrafa-telefona, telefona-muzika).
La subtera kablo povas esti armaĵa, entira, rivera, mara kaj interna. Oni metas la armaĵan kablon rekte en la teron, la entiran kablon en subteran tubon, betonaĵon. La entira kablo ne havas armaĵon, la cetera enhavo povas esti la sama. La rivera kaj la mara kabloj kuŝas en profundo de la akvo, tial la armaĵo estas speciala kaj vasta. Oni uzas internajn kablojn precipe en centraloj.
Ekstera ŝelo de la kablo ofte estas plumbo, aluminio, plasto (ofte polieteno) aŭ tekstilo. Eksteraĵo de la armaĵa kablo estas peĉa aŭ bituma kanabo aŭ juto. Poste sekvas plumba tavolo, poste la armaĵo. Tio povas esti ŝtala rubando aŭ rubandoparo. Ĉe la riveraj kabloj ofte estas ŝtalaj reloj kun interkovriĝo. Inter la konduktiloj kaj la armaĵo estas la kuseno, precipe el bituma juto, kanabo, vitra lano, paperaj tavoloj. La konduktiloj estas kupraj aŭ aluminiaj. La izolaĵo estas papero (glata aŭ ĉifita), nuntempe plasto. Ofte oni uzas ankaŭ aerspacan izolaĵon. Sur la konduktilon unue helicas paperan aŭ plastan ŝnureton. La konduktilon kaj la ŝnureton oni kune kovras per papero. La vazelina kablo estas pli moderna. La konduktila izolaĵo estas plasto, oni enverŝas vazelinon inter la torditajn konduktilojn. La vazelino baras tion, ke akvo penetru kaj faru fuŝkontakton.
Telefona kablo laŭfunkcie povas esti loka (enurba), interurba, regiona (intervilaĝa), longdistanca (interlanda), enkonduka (en paseo la distancaj aeraj telefondratoj en la urbo daŭriĝis en enkondukaj kabloj) kaj interna (ene de la konstruaĵo, ĉe kaj en la centralo). La lasta kablo havas eksteraĵon el tekstilo aŭ el plasto.
Aerkablo komence konsistis el plastoŝela kablo, aldonita mekanikan ŝtalkablon per krampoj (pendigokablo). Baldaŭe senkrampe oni kunigis ambaŭ kablojn en plastoŝelo (memporta kablo).
Murkablo similas al la aerkablo, sed ne havas mekanikan kablon.
La samaksa kablo transportas vastan frekvencobendon. Estas unu konduktilo en pli granda kupra tubo. Laŭetape estas izoliloj inter la tubo kaj la konduktilo, tial la drato estas ĉiam meze. En la kablo ĝenerale estas ne nur 1 sed 2, 4, or 6 tuboj, krome konvenciaj konduktiloj kun papera aŭ plasta izolaĵoj.
Specialaj kabloj
Kablo Krarup ricevis la nomon pri dana inventisto Krarup, kiu sur la konduktilon dense tordis maldikan ŝtalan draton, sekve la rezistanco malpliiĝis. Tiu kablo ne estis longe uzata, ĉar hungardevena usonano Mihajlo Pupin inventis la pupin-poton, kiu estis pli malmultekosta kaj pli efika.
Rubandokablo: en la aŭtomataj telefoncentraloj ofte oni devas paralele ligi kontaktilojn de maŝinoj. Tion faras la rubandokablo, kiu estas silka rubando, ene estas paralele lakaj dratoj.
Optika kablo: komence estis malvasta, kemie pura vitrofibro. Ĝenerale la kablo havas meze ŝarĝoportantan parton, ĉirkaŭe estas la stakoj (subkabloj). La eksteraĵo estas polieteno. La tuta kablo ne entenas metalon. Baldaŭe aperis tiaj kabloj, kie anstataŭ vitroj oni uzis plaston.
Kombinita kablo: oni kombinas en unu kablo telegrafan aŭ telefonian aŭ muzikan kablojn.
Plektado estas kutime de turna tipo, do fadenoj aŭ partaj kabletoj turniĝas ĉirkaŭ centra akso de kablo dum rigardo iras laŭ longo de la kablo. Plektado kutime estas laŭ ŝtupoj. El fontaj fadenoj estas plektitaj maldikaj kabletoj. El tiuj kabletoj estas plektitaj pli dikaj kabletoj kaj tiel plu ĝis bezonata kablo. Tiuj ŝtupoj estas ĉiam ne malpli ol 2. Direkto de turnado estas malsama en ĉiu sekva ŝtupo de la plektado.
Alia varianto de plektado iam estas uzata por plastaj kabloj. Tia kablo konsistas el ekstera ŝtrumpo kaj ena parto. La ŝtrumpo estas plektita per interkruciĝantaj fadenoj, kiel en ŝtofo. Ena parto konsistas el neplektitaj laŭlongaj fadenoj.
Konduktiloj de la kabloj havas vicordon. Ĝenerale la unua vicordeco estas la eksteraĵo. La internaj konduktiloj sekvas baldaŭe. La sekva vidpunkto estas la koloroj kaj la tordaĵoj kune. Laŭ la vidpunktoj ĉiu kablisto tuj konstatas, kiu konduktilo estas la 37a en la vico.
Kablosalato
Kablosalato priskribas spontane estiĝintajn nodojn aŭ implikojn ĉe kabloj. La probableco estas post kritika longeco sendependa de la longo de la kablo. Sed kreskas la bezonata tempo por displekti la malordigon per la longeco de la kablo. La nodoj kutime estiĝas je la kablofinoj kaj moviĝas iom post iom en la mezon de la kablo. .
Pi (nombro)
Pi (skribata kiel π) estas neracionala matematika konstanto, havanta proksimume la jenan valoron:
Tiu konstanto priskribas la rilatumon inter la perimetro de cirklo en geometrio kaj ties diametro. Tiu rilatumo ne dependas de la cirklo-grandeco. Por indiki Pi en skriba formo oni uzas minusklon de la greka litero pi (\pi), kiu estas la unua litero de la greka vorto περιφέρεια ("periferio") kaj περίμετρον ("perimetro"). La unua priskribo de la nombro aperis en 1706 en la libro Synopsis palmariorum mathesos (proksimuma traduko: Nova enkonduko en matematiko), kiu estas verkita fare de kimria sciulo William Jones (1675–1749). La nombro π krome estas nomata Konstanto de Arkimedo aŭ Nombro de Ludolfo (laŭ Ludolph van Ceulen).
Difino
Ekzistas pluraj samvaloraj difinoj de \pi. Ofte oni uzas la jenajn:
En analitiko estas ofte pli praktike unue difini kosinuson pere de Serio de Taylor kaj poste enkonduki la difinon de \pi kiel:
Neracieco kaj transcendeco
La nombro \pi estas reela nombro, sed ne estas racionala nombro. Tio signifas, ke ĝi ne povas esti priskribita kiel rilatumo inter du entjeroj, do, kiel frakcio. Tio estis pruvita en 1761 (laŭ aliaj fontoj en 1767) fare de Johann Heinrich Lambert. Verdire, la nombro estas eĉ transcenda. Tio signifas, ke ne ekzistas polinomo kun racionalaj koeficientoj, kies nuliganto estus \pi. Konsekvence, oni ne povas skribi \pi kiel kombinaĵon de entjeroj, frakcioj kaj radikoj. La transcendeco de \pi estis pruvita de Ferdinand von Lindemann en 1882. Unu el la sekvoj de tiu pruvo estas tio, ke alia grava tasko, nome la kvadraturo de cirklo, estas pruvita neebla.
Ekzistas hipotezo, ke estas ankaŭ normala, tamen ĝis nun ĝi estis nek pruvita nek malpruvita.
La unuaj 100 ciferoj post la komo
Ĉar \pi estas neracionala nombro, oni ne povas skribi ĉiujn ties ciferojn: ĝi estas malfinia kaj malperioda. La unuaj 100 ciferoj post la komo estas:
Frakcia serio
Alia ebleco prezenti reelan nombron estas frakcia serio. Pro tio, ke \pi estas transcenda, tiu serio estas senlime longa.
Kontraste al la nombro de Euler e, ĝis nun oni ne sukcesis trovi iun regularecon en tiu frakcia serio de \pi.
Sfera geometrio
En sfera geometrio oni ne tiel ofte uzas \pi, ĉar la rilatumo inter diametro kaj perimetro ne plu estas la sama por ĉiuj cirkloj, sed dependas de ties grandeco. Por la cirkloj, kiel diametro estas multe pli malgranda, ol la diametro de sfero, sur kies surfaco ĝi troviĝas (ekz. cirklo kun diametro 1 metro sur tersurfaco) tiu diferenco estas neglektebla malgranda kompare al eŭklida geometrio. Por pli grandaj cirkloj oni devas jam konsideri tiun diferencon.
Historio de la nombro \pi
Apenaŭ iu alia nombro tiom laborigis homojn en homa historio kaj tiom fascinis ilin kiel \pi. Jam antaŭ grekaj matematikistoj oni serĉis la valoron de tiu misteroplena nombro, kaj kvankam la pritaksoj fariĝis ĉiam pli precizaj, la greka matematikisto Arkimedo en ĉirkaŭ 250 jaroj a.K. estis la unua, kiu sukcesis "bridi" tiun nombron. En posta historio pluraj provoj trovi la plej ekzaktan alproksimiĝon al „\pi“ fariĝis unika ĉaso kun foje tute neordinaraj paŝoj.
La simbolo por „\pi“ ne rilatas al Arkimedo kaj estis la unuan fojon enkondukita nur en 1706 fare de la brita matematikisto William Jones en lia verko "Nova enkonduko al matematiko" kiel "Arkimeda konstanto"; tamen oni ankaŭ pli frue uzis ĝin por kalkuli diametron de cirklo. Amasa uzo de la greka litero kiel simbolo por tiu konstanto venis nur pro ties uzo en matematikaj verkoj fare de Leonhard Euler en 1736.
Brezovci (Puconci)
Brezovci, hungare Vasnyíres [vaŝnjIreŝ] estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Puconci.
Situo
Brezovci situas sur deklivoj, laŭ flanko vojo.
Pi (nombro)
La ĉiutaga vivo postulas unuajn pritaksojn
Pli ekzaktaj estis la valoroj en Egiptio. La plej malnova konata kalkullibro en la mondo, la papiruso de Rhind (konata kiel "Kalkullibro de Ahm", datita 17 jarcento a.K.) donas la valoron 16/92 = 3,1604... Kiel alproksimiĝon al π en Babilono oni uzis la ekvacion 3+1/8 = 3,125. En Barato oni uzis en sutroj de Sulba la "ŝnurregulon por konstrui altarojn", kie estis donita la valoro (26/15)2 = 3,0044... por \pi.
Priskribo de cirklo kiel (enskribita) multangulo kun ĝis 96 anguloj
Matematikistoj ofte provis alproksimiĝi al la areo de cirklo pere de multangulo kaj tiamaniere pli ekzakte kalkuli la valoron de \pi—same, kiel Arkimedo. Arkimedo el Sirakuzo (ĉ. 287 a.K. ĝis 212 a.K.) estis helena matematikisto, fizikisto kaj inĝeniero. Li pruvis, ke la perimetro de cirklo rilatas al ties diametro same, kiel la areo de cirklo al kvadrato de ties radiuso. Pere de priskribaj kaj enskribitaj plurlaterojn ĝis la grado 96 li kalkulis la supran kaj suban limon por la cirkla perimetro. Li venis al la konkludo ege grava por sia tempo—ke la serĉata valoro estas iom pli malgranda, ol 3 + 10/70, tamen pli granda, ol 3 + 10/71: Arkimedo trovis la frakcion kiel alproksimiĝon 3,141635.
Legal
Legal estas unu el normaj dimensioj de folioj, ĝi egalas al 8.5*14 coloj, do al 215.9*355.6 milimetroj.
NGC 7809
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pi (nombro)
Priskribo de cirklo kiel (enskribita) multangulo kun ĝis 96 anguloj
Por Arkimedo kaj por multaj matematikistoj post li estis neklare, ĉu la kalkulo de \pi tamen iam atingas la finan valoron, do, ĉu \pi estas racionalo. Tio klarigas la multjarcentan ĉason kontraŭ la ekzakta valoro. Oni longe supozis, ke mankas nur ĝusta metodo por kalkuli tiun valoron.
Almagesto de Ptolemeo
En sia astronomia verko Almagesto (ĉ. 100 jaroj p.K.) Ptolemeo donas tabelojn de diversaj angulaj funkcioj, kio indikis, ke li havis sufiĉe ekzaktan valoron por \pi. Fakte, li uzis la frakcion 377/120 = 3,14166... la bazo por tiu frakcio estis ĉerpita el la verkoj de Arkimedo, aperintaj 350 jaroj pli frue...
Pli kaj pli ekzakte – de Zu Chongzhi tra Ludolph van Ceulen al John Machin
Same, kiel en aliaj sociaj kaj kulturaj terenoj de okcidenta civilizacio, ankaŭ en matematiko dum multaj jaroj okazadis stagnado, precipe inter la fino de antikva tempo kaj dum mezepoko. La plej grandaj sukcesoj en alproksimiĝo al \pi estis tiam faritaj de ĉinaj kaj persaj sciencistoj. En la tria jarcento Liu Hui – simile al Arkimedo - difinis la limoj por pi 3,1410 kaj 3,1427. Ĉ. la jaro 480 ĉina matematikisto kaj astronomo Zu Ĉongĵi (430–501) trovis la valoron por "\pi" 3,1415927, do, ĉefe kun la ekzakteco de unuaj 7 postkomaj ciferoj. Li sciis ankaŭ pri sufiĉe sambona frakcio 355/113 (tio estas la tria frakcio de frakcia serio por alproksimiĝi al \pi), kiu estis retrovita en Eŭropo nur en la 16a jarcento. La persa sciencisto Jamŝid Masud Al-Kaŝi jam en 1424 ĝuste kalkulis la unuajn 16 postkomajn ciferojn de pi.
En 16a jarcento vekiĝis matematikistoj en Eŭropo. En 1596 Ludolph van Ceulen sukcesis kalkuli la unuajn 35 dekumajn ciferojn de \pi. Onidire, li oferis 30 jarojn de sia vivo por tiu kalkulo, tamen li ne uzis iujn novajn ideojn dum kalkuli tiujn ciferojn. Li simple kalkulis plu laŭ la metodo de Arkimedo, kaj se Arkimedo haltis ĉe la 96-angulo, Ludolph daŭrigis la kalkulon ĝin enskribita 262-angulo. La nomo Nombro de Ludolf memorigas pri lia sindono.
La franca matematikisto François Viète en 1593 iom modifis la metodon de Arkimedo kaj alproksimiĝis al la areo de cirklo pere de enskribitaj 2^n-anguloj. El tiu supozo li, unua en la mondo, derivis la fermitan formulon por π en la formo de malfinia produkto:
La brita matematikisto John Wallis en 1655 trovis tiel nomatan Produton de Wallis:
Iom post iom la kalkuloj fariĝis pli komplikaj, Leibniz en 1682 eltrovis jenan serion:
Pri tio gravas la kalkulo de cirklo-areo laŭ Leibniz.
Ĝi fariĝis bazo por multaj alproksimiĝoj al \pi en posta tempo. John Machin pere de sia formulo en 1706 kalkulis la unuajn 100 ciferojn de \pi. Lia ekvacio
povas esti uzata, same kiel serio de Taylor por tangentarko kiel rapida ilo por kalkuli pi. Oni povas derivi tiun formulon, se oni komencas uzi polusajn koordinatojn por kompleksaj nombroj, komence de
Leonhard Euler en sia verko Introductio in Analysin Infinitorum aperinta en 1748 en la unua volumo donas jam unuajn 148 ciferojn de la nombro \pi. Li donas jenan formulon por kalkuli la valoron de pi:
Johann Heinrich Lambert en 1770 publikigis frakcian vicon, kiun oni hodiaŭ plej ofte skribas en la formo
Pro ĉiu paŝo estas difinitaj ĉirkaŭ 0,76555 postkomaj dekumaj ciferoj, kio estas tre granda kompare al aliaj frakciaj vicoj, tial tiu ĉi vico ege bone taŭgas por kalkuli \pi.
Alia, ankaŭ ofte uzata alproksimiĝo estis la frakcio 355/113 = 3,1415929…, ankaŭ ekzakta nur ĝis la sepa ona cifero. Krome, tiu frakcio estis facile memorigebla, ĉar ĝi entenas po du unuajn tri malparajn nombrojn—kiuj estas "distranĉitaj" en la mezo. Ĉiuj tiuj racionalaj alproksimiĝoj al \pi havas similan econ: ili estas partaj kalkuloj de ĉenfrakcioj de \pi, respektive 22/7 =[3;7], 355/113 = [3;7,15,1].
Neniu ĝisnun proponita formulo donas eblecon efektive kalkuli la alproksimiĝon al \pi, kaj eĉ la miriga malkovro de Baratano Srinivasa Ramanujan en 1914, surbaze de esploro de elipsaj funkcioj kaj modulaj funkcioj, ne estis pli bonaj por tio:
Pliaj kalkul-formuloj:
Formulo de Bailey-Borwein-Plouffe
En 1996 David Bailey kune kun Peter Borwein kaj Simon Plouffe malkovris la novan vic-prezenton por \pi:
Tiu suma formulo ebligas facile difini la n-an onan ciferon de \pi en duuma kaj deksesuma sistemo, sen bezono antaŭe kalkuli la n-1 ciferon.
Pi-kalkulo pere de areo-kalkulo
Tiu kalkul-metodo uzas la rilatumon, ke \pi enestas en la areo-formulo de cirklo, sed ne en la formulo de ĉirkaŭskribita kvadrato.
La formulo por la areo de cirklo kun radiuso r tekstas:
la areo de kvadrato kun rando-lango de 2r kalkuleblas jene:
La rilatumo inter cirklo kaj ĉirkaŭskribita kvadrato donas jenan rezulton: Per tio oni povas skribi \pi kiel produkto de tiu rilatumo:.
Programo por kalkuli ciferojn
Suba algoritmo estas ekzemplo, kiel oni povas kalkuli onajn ciferojn de \pi pere de alproksimiga metodo, ekspluatante la supre priskribitan areo-formulon.
Oni metas kradon super la kvadraton kaj kalkulas por ĉiu unuopa krad-ĉelo, ĉu tiu kuŝas ene de la cirklo aŭ ne. La rilatumo inter la krado-ĉeloj ene de la cirklo al la krado-ĉeloj ene de la kvadrato estas 4-obligita. La ekzakteco de la alprokimiĝo, kiu rezultas el tiu algoritmo, dependas de la ĉel-kvanto de la krado kaj estas kontrolita pere de r. Kun r = 10 oni ricevas, ekzemple, 3.17, kaj kun r = 100 jam 3,1417. Por la rezulto 3,14159 oni, tamen, bezonas jam r = 10000, kio kvadratigas la bezonatajn kalkulojn pro dudimensia solvo-vojo.
La konstanto Pi, kiu estas uzata ofte en programado, estas jam antaŭkalkulita kaj enkodigita en pluraj komputilaj programoj, kaj kutime la ekzakteco de tiu kalkulo estas kelkajn ciferojn pli ol povas esti reprezentitaj per la plej ekzakta datum-tipo.
Statistika metodo
Plia tre interesa metodo por difini \pi estas statistika metodo. Por plenumi la kalkuladon oni lasas hazardajn punktojn "pluv-fali" sur la kvadraton kaj poste oni kalkulas, ĉu tiuj punktoj kuŝas ene de la enskribita cirklo aŭ ne. La ono de la punktoj, kiuj kuŝas ene de cirklo, egalas al \pi/4.
Tiu metodo estas unu el Monte-Carlo-algoritmoj; la ekzakteco de korekta difini de certa ona cifero, do, povas esti difinita nur kiel certa erar-verŝajneco. Pro la leĝo de grandaj nombroj, tamen, kun pligrandiĝo de cikloj pligrandiĝas ankaŭ la ekzakteco de la kalkulaĵo.
Notu ke tiu programo havas du problemojn: Unue tiu alproksimiĝo de \pi estas fina, relative mallonga kaj dekume malpreciza, ĉar double estas tia – do seninteresa. Tio estas almenaŭ ĝusta, ĉar la du koordinatoj, dotx kaj doty, estas finaj. Due la koordinataj valoroj ne estas hazardaj, nur ŝajne. Post foruzo de ĉiuj ebloj, vi rericevos la saman sinsekvon. Vera hazardo estas valora aĵo en komputilo, ekz. Linukso liveras ĝin treege malrapide (laŭ la alveno de eksteraj eventoj) en <tt>/dev/random</tt>.
Por plej ŝpare uzi tion, oni rigardu kiom da duumoj oni bezonas post komo, por decidi ĉu ene aŭ ekstere. Ekz. por duume x = 0,1; y = 0,1 => x * x + y * y = 0,1 < 1, do ĉiuj malpli grandaj nombroj ankaŭ estas ene de la cirklo. Tio signifas ke se ambaŭ nombroj havas nulon tuj post la komo, tute egalas kio sekvas, ni scias per la limigo supren ke ni estas ene. Alimaniere dirite, per nur du duumoj ni povas solvi la komparon en kvarono de la eblaj kazoj! Grafike (0, 0) estas la kvarono sube maldekstre de la unuo-kvadrato.
Simile oni povas daŭrigi aldonante pli kaj pli da duumoj al x kaj y. Ekz. x = 0,11; y = 0,1 => x * x + y * y = 0,1101 < 1, do ĉiuj malpli grandaj nombroj, ankaŭ estas ene de la cirklo. Tio signifas ke x komencanta per 0,10 sekvate de io ajn, kaj y komencanta per 0,0 sekvate de io ajn ĉiukaze estas ene. Alimaniere dirite, per nur tri duumoj ni povas solvi la komparon en plia okono de la eblaj okazoj! Grafike (10, 0) estas la maldekstra duono de la kvarono sube dekstre de la unuo-kvadrato. Pli bone eĉ, per simetrio, se ni havas la samon, kun inverso de x kaj y, nome la suba duono de la kvarono supre maldekstre, la samo validas, do per tri duumoj ni solvas plian kvaronon de la eblaj kazoj, sume jam la duonon.
La inversan okazon ni trovas per entute kvar duumoj: x = 0,11; y = 0,11 => x * x + y * y = 1,0010 > 1, do ĉiuj pli grandaj nombroj, ankaŭ estas ekstere de la cirklo. Tio signifas ke x komencante per 0,11 sekvate de io ajn, kaj y komencante per 0,11 sekvate de io ajn ĉiukaze estas ekstere. Grafike (11, 11) estas la deksesono tute supre tute dekstre de la unuo-kvadrato. Ĉifoje per plia duumo oni solvas nur deksesonon de la eblaj kazoj. Per kvin duumoj denove oni solvas konsiderinde pli, nome 5 tridekduonojn, dum ses duumoj solvas 3 sesdekkvaronojn, sume jam pli ol tri kvaronojn. Tre maloftaj pliaj okazoj postulas ege longan vicon de duumoj, kaj precize sur la cirklo oni bezonus senfinan vicon, se oni celus senfine precizan rezulton.
Nadlo-metodo fare de Buffon
Unu plia iom nekutima metodo, kiu ankaŭ baziĝas sur verŝajn-teorio, estis proponita de Georges-Louis Leclerc de Buffon (1707–1788), kiu elpensis ĝin en la aĝo de 20 jaroj. Li ĵetadis bastonetojn trans la ŝultron sur kahelitan plankon. Poste li kalkulis, kiom ofte la bastoneto fine kuŝis tiel, ke ĝi kruciĝis kun interkahela fendo. La pli praktikan varianton priskribis fama rusa instruisto Jakov I. Perelman en sia libro "Amuza geometrio". Oni prenu mallongan, ĉirkaŭ 2 cm longan nadlon aŭ alian metalan bastoneton kun simila longo kaj diametro, prefere sen akraj pintoj, kaj desegnu sur papero aron da paralelaj linioj tiel, ke la distanco inter unuopaj linioj estas duoble pli granda, ol la longo de la nadlo. Poste oni lasu la nadlon fali sur la paperon multfoje (kelkcent- aŭ kelkmilfoje) kaj notu, ĉu la falinta nadlo kruciĝas kun iu linio aŭ ne. Eĉ se nadlo nur tuŝas linion oni notas la kruciĝon. La rilatumo (divido) inter la kvanto de nadlo-faloj kaj la kvanto de notitaj kruciĝoj estas kun certa ekzakteco alproksimiĝo al la nombro π. Oni ankaŭ povas laŭplaĉe kurbigi aŭ zigzagigi la nadlon—tiam eblas, ke nadlo kruciĝas kun linio en pluraj lokoj kaj oni aparte notu ĉiun unuopan kruciĝon. Meze de la 19-a jarcento la svisa astronomo Johann Rudolf Wolf plenumis 5.000 ĵetojn kaj ricevis la valoron de π = 3,159.
Formuloj el geometrio
En geometrio la ecoj de \pi estas rekte uzataj.
Formuloj el analizo
\pi rolas krome en pluraj matematikaj rilatumoj, ekzemple:
Formuloj el fiziko
En fiziko \pi rolas krome en kaj antaŭ ĉio en fiziko de ondoj, kie ĝi aperas universale en la matematikaj funkcioj por sinuso kaj kosinuso.
Jen pliaj ekzemploj
Aplikterenoj, uzo en nuntempaj kalkuloj
La alproksimiĝoj kaj ties kalkulo dum longa tempo estis aparte gravaj por inĝenieraj sciencoj; la nuntempa eltrovo de pliaj ciferoj, male, jam apenaŭ havas praktikan sencon.
Ekzemple se oni volas kalkuli perimetron kun ekzakteco de unu milimetro, oni bezonas:
Kiom da onaj ciferoj oni bezonas por la plej granda imagebla cirklo, kiu povas ekzisti en nia universo? La lumo de praeksplodo en la formo de mikroonda fona radiado, krozas la distancon, kiun oni povas kalkuli jene: la aĝo de la mondo (ĉ. jaroj) oble la rapideco de lumo (ĉ. 300.000 km/s aŭ  m/a) rezultas ĉirkaŭ  m. La cirklo kun tia radiuso havas la perimetron de ĉirkaŭ  m. La plej malgranda senco-hava longo-unuo en fiziko estas longo de Planck, kiu proksimume egalas al 10−35 m. La perimetro do konsistas el  Planck-longoj. Por kalkuli tiun perimetron laŭ la konata radiuso (oni supozu, ke tiu estas konata kun bezonata ekzakto) oni bezonas jam 62 onaj ciferoj de π, ne pli.
La hodiaŭa pruvita rekordo estas ĉirkaŭ 1,241 miliardoj ciferoj.
Unu el hodiaŭ ankoraŭ akceptata apliko de tiu sufiĉe peno-rabaj kalkuloj estas la testo de modernaj komputilaj hardvaro kaj softvaro, ĉar eĉ plej malgrandaj eraroj en kalkuloj kondukos al pluraj falsaj ciferoj de la nombro \pi.
La cifero \pi rolas en pluraj branĉoj de matematiko, ne nur en geometrio, sed ankaŭ en algebro, analizo, trigonometrio kaj nombroteorio.
Pi-sporto
La parkerigo de pi jam fariĝis sporto, foje nomita Pi-sporto. Tiu parkerigo estas la plej bona metodo pruvi sian kapablon memorigi longajn ciferojn. La ĉino Ĉao Lu estas oficiala mond-rekordulo kun pruvitaj 67 890 onaj ciferoj, kiujn li la 20-an de novembero 2005 senerare deklamis dum 24 horoj kaj 4 minutoj. Ĉar plej ofte oni uzas memorhelpilojn, la Pi-sporto tre fote estas nomita Pifilologio.
! Nomo ! Lando ! nombro da decimaloj ! daŭro de la recitado ! dato ! Rekordo
Memorhelpiloj
La plejparto de memorhelpiloj kodas la ciferojn per la nombro de literoj en vorto. Jen esperantlingva memorhelpa poemo de Christian Rivière por memori la unuajn 31 decimalojn de π:
Kiel nebulo el tabulo mara, 4   6    2    6     4 Tra nia universo kaj ĉe lekcioj, 3  3     8      3   2    7 Cifervica poemo 9      5
Por parkere ellerni la unuajn 103 decimalojn de π kreis Martin Minich esperantlingvan kaj slovaklingvan rep-tekston kiu konsistas el la decimaloj mem, sed taŭge grupigitaj por krei versojn de poemo.
Unuaj ciferoj
Unuaj 500 ciferoj: 3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 59230 78164 06286 20899 86280 34825 34211 70679 82148 08651 32823 06647 09384 46095 50582 23172 53594 08128 48111 74502 84102 70193 85211 05559 64462 29489 54930 38196 44288 10975 66593 34461 28475 64823 37867 83165 27120 19091 45648 56692 34603 48610 45432 66482 13393 60726 02491 41273 72458 70066 06315 58817 48815 20920 96282 92540 91715 36436 78925 90360 01133 05305 48820 46652 13841 46951 94151 16094 33057 27036 57595 91953 09218 61173 81932 61179 31051 18548 07446 23799 62749 56735 18857 52724 89122 79381 83011 94912
Taŭ
Bob Palais verkis en 2001 artikolon Pi is wrong! (Pi estas malĝusta!), kie li prezentis kialojn kial pi ne estas la plej taŭga konstanto kaj proponis anstataŭigi ĝin per nova konstanto. Tiu konstanto egalus duoblon de pi.
Michael Hartl publikigis en 2010 The Tau Manifesto (La taŭ-manifesto), kie li proponis la grekan literon taŭo por reprezenti la konstanton proponitan de Palais kaj prezentis diversajn kialojn por la enkonduko de tiu ĉi nova konstanto.
Genetiko (aŭ genscienco) estas branĉo de biologio, kiu okupiĝas pri la heredado de ecoj de vivaĵoj, ĝia kemia fundamento kaj ĝia efiko sur la disvolviĝon de la individuo kaj la evoluon de la specio.
Priskribo
La scio pri la heredado de karakterizaĵoj estis implicite uzata ekde prahistoriaj tempoj por plibonigi terkultivadon kaj bestobredadon. Tamen, la moderna genscienco, kiu provas interpreti la mekanismojn de heredado, sole komencis kun la laboro de Gregor Mendel meze de la deknaŭa jarcento. Kvankam li ne konis la fizikan bazon por heredado, Mendel observis, ke heredado estas fundamente diskreta procedo, kie specifaj trajtoj estas sendepende hereditaj — tiujn bazajn unuojn de heredado oni nun nomas genoj.
Genoj estas regionoj de DNA, molekulo konsistanta el ĉeno de kvar diversspecaj nukleotidoj - la sinsekvo de ĉi tiuj nukleotidoj estas la genetikaj informoj, kiujn la organismoj heredas. DNA ĉefe aperas en duobla grundita formo, kun nukleotidoj sur ĉiu fadeno kompletiga reciproke. Ĉiu fadeno povas agi kiel ŝablono por sintezo de nova partnera fadeno - ĉi tio estas la fizika mekanismo por la kopio kaj heredo de genetikaj informoj. La sinsekvo de nukleotidoj en DNA estas uzita de ĉeloj por produkti specifajn sinsekvojn de aminoacidoj, estigantaj proteinojn - korespondado nomata la genetika kodo. Ĉi tiu sinsekvo de aminoacidoj en proteino determinas kiel ĝi aliiĝas en plastika strukturo; ĉi tiu strukturo siavice responsas pri la proteina funkcio. Proteinoj plenumas preskaŭ ĉiujn bezonatajn funkciojn por la vivo kaj reproduktado de ĉeloj. Ŝanĝo en DNA-sinsekvo povas ŝanĝi la proteinan strukturon kaj konduton, kaj ĉi tiu povas kaŭzi dramecajn sekvojn en la ĉelo kaj ĝenerale en la organismo.
Kvankam genetiko ludas grandan rolon en determinado de la apero kaj konduto de organismoj, estas la interrilato de genetiko kun la natura medio kaj organismaj spertoj, kiuj determinas la finfinan rezulton. Ekzemple, dum genoj determinas ies alton, la nutrado kaj sano, kiujn tiu persono spertis en infanaĝo ankaŭ havas grandan efikon.
Konceptoj
Genetika diverseco estas la totala nombro de genetikaj karaktroj en la genetika formado de specioj. Ĝi distingiĝas el "genetika varieblo", kiu priskribas la tendencon de la genetikaj karaktroj al variado.
Sudafrika turto
La Sudafrika turto aŭ Kolumturto (Streptopelia capicola), konata ankaŭ kiel la Kaboturto aŭ Duonkolumturto, estas disvastigata kaj abunda birdo de la familio de Kolombedoj en arbustejoj, Savanoj, farmoj kaj arbaroj de suda kaj orienta Afriko.
Aspekto
La nomoj devenas la unuj el ties regiono kaj la aliaj pro nigra makulo en la nuko. La resto de ties plumaro estas helbrungriza, kun pli malhela koloro en dorso. Ili havas blankajn pintojn fine de la vostoplumoj. Maskloj kaj inoj aspektas simile, sed la maskloj estas iom pli grandaj. Ili estas ofte ĉirkaŭ 27 aŭ 28 cm longaj.
Kutimoj
Tiuj turtoj troviĝas plej ofte solaj aŭ laŭ paroj, kvankam ili formas grandajn arojn ĉirkaŭ manĝejoj aŭ trinkejoj, ofte eĉ de centoj da birdoj. Ili estas tre bruemaj en tiuj grupoj, ne nur pro la varieco de voĉoj kiujn ili faras la tutan tagon (kaj ofte eĉ dumnokte), sed ankaŭ ĉar ili ekflugas bruege pro rapida kaj regula flugilfrapado. La kutima alvoko estas rutineca kaj krieca kverado, “kuk-kuurr,” kiujn ili ripetas dek ĝis tridej fojojn. ili havas alian pli klaran alvokon kio sonas kvazaŭ rido.
Medio
La Sudafrika turto ripozas en arbopintoj dumnokte kaj nutras sin surgrunde. Ili trinkas ĉefe frumatene. Ili manĝas ĉefe semojn, sed ankaŭ insektojn foje, ĉefe flugantajn formikojn. Kiam ili piediras surgrunde, ili movas sian kapon je ĉiu paŝo.
Porto Calvo
Porto Calvo estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 25.708 enloĝantojn en 2010.
Domo "Ĉe du oraj ursoj"
La Domo "Ĉe du oraj ursoj" (dům U dvou zlatých medvědů), Kožná ulice n-ro 475/1, estas interesa pro sia bela renesanca portalo el la dua duono de l' 16-a jarcento. En ĝia korto troviĝas renesancaj arkadoj. Ekstere oni barokigis la domon ĉ. fino de la 17-a jarcento. Memortabulo informas, ke ĉi tie naskiĝis la "furioza raportisto", fama ĵurnalisto E. E. Kisch.
Preĝejo de sankta Egidio (Prago)
La Preĝejo de sankta Egidio (kostel sv. Jiljí - strato Husova) troviĝas en Prago, Ĉeĥio.
Historio
Ĝi estis starigita en 1339-71 sur loko de romanika preĝejo. La konstruantoj estis la episkopo Johano IV de Dražice kaj la unua ĉefepiskopo de Prago, Ernesto de Pardubice. Tie ĉi predikis ekde la jaro 1384 la religia reformatoro Johano Milíč de Kroměříž. - Post la batalo sur Blanka Monto ricevis la preĝejon la Dominikana ordeno, kiu alkonstruis la monaĥejon. La interno de la preĝejo - dunava gotika halo - estis alikonstruita en la 18-a jarcento en barokstilo.
Edmundo la 1-a (Anglio)
Edmundo la 1-a (n. ĉ.922, m. la 26-an de majo 946), foje kromnomata la pli aĝa, la justa aŭ la grandioza, estis reĝo de Anglio de 939 ĝis sia morto.
Li estis filo de Eduardo la pli aĝa kaj duonfrato de Atelstano. Atelstano mortis la 27-an de oktobro 939 kaj Edmundo sekvis lin kiel reĝo.
Eleoso
Laŭ la helena mitologio Eleoso (Έλεος en la greka lingvo) estis demonino kiu personigis kompaton, karitaton kaj mizerikordon. Kvankam bonvola spirito, ŝi naskiĝis el Erebo (mallumo) kaj Nikso (nokto). Ŝia kontraŭa demonino estis Anaideio (krueleco).
Edmundo la 1-a (Anglio)
Baldaŭ Olaf la 1-a, reĝo de Dublino, konkeris Northumbria kaj invadis Mercia. Post ties morto en 942, Edmundo regajnis Mercia. La sekvantan jaron estis pacakordo kun Olaf la 2-a, filo de Olaf la 1-a, kiu sekvis sian patron kiel reĝo de Dublino kaj Jorko, kaj Edmundo iĝis ties baptopatro. En 945 Edmundo konkeris Strathclyde sed cedis tiun regionon al Malkolmo la 1-a (Skotlando) kontraŭ traktato per kiu la du reĝoj promesis subteni unu la alian kontraŭ invadontoj.
Original Teddies
Original Teddies estis angla nomo de muzikbando de mondfama svisa bandestro kun arta nomo Teddy Stauffer, la normala nomo estis Ernest Henry Stauffer.
Edmundo la 1-a (Anglio)
En 945 Ludoviko la 4-a (Francio) kaptiĝis de la vikingoj de Rouen. Ludoviko estis filo de Eadgifu, fratino de Edmundo kaj edzino de Karlo la 3-a (Francio). Edmundo helpis liberigi sian nevon kaj restaŭri lin al la franca trono.
András Daday
DADAY András [dadai], Deési estis hungara kuracisto, medicinhistoriisto naskita la 28-an de oktobro 1889 en Dés (Hungara reĝlando, nuntempa Dej en Rumanio) kaj mortinta la 20-an de junio 1973 en Budapeŝto.
Eleoso
En la altaro de Eleoso ĉiuj petuloj, eĉ la plej hororaj krimuloj, estis bonvenaj. Tial, ĉiuj kiuj petegis la azilon de la atenanoj (ekzemple Adrasto aŭ la heraklidoj), rifuĝis tie por peti pardonon.
Original Teddies
Teddy Stauffer kaj la originaj Teddies (Telefunken) (1936-1939)
1936 1937 1938 1939
Granda danca orkestro de Palaco-Hotelo en Sankta Maŭrico, Svisujo (Elite Special), (1939-1940)
(vidu ankaŭ: Sankta Maŭrico, Svisujo) (palaco hotelo)
1939 1940
Edmundo la 1-a (Anglio)
Dum la regado de Edmundo monaĥejoj ekreviviĝis post la invadoj de la danoj.
András Daday
Biografio
Li finis siajn medicinajn studojn en Scienca Universitato Ferenc József. Li translokiĝis Budapeŝton (1920), kie unue en malsanulejo, poste en kabineto de kuracisto li estis fak-, respektive ĉefkuracisto pri haŭtkuracado. Oni kvalifikis lin en Szeged privatprofesoro pri medicinhistorio (1934). Li esploris ĉefe la historion de bestmedicino. Li organizis plurajn ekspoziciojn medicinhistoriajn kaj li estis la fondinto de la unua muzeo pri la historio de bestmedicino en la mondo. Oni distingis lin kun memormedalo István Weszprémi (1958).
Original Teddies
Literaturo
Stöcklin, Dölf: Teddy Stauffer: ''Discographie der Original Teddies. Edition Swiss Music, Winterthur 1993''. (Stoecklin, Doelf: Teddj Stauffer:) Diskografio de orginalaj teddies. Eldonejo Svisa Muziko, Vinterturo, Svisujo 1993
Edmundo la 1-a (Anglio)
La 26-an de majo 946 Edmundo estis murdata de Leofa, ekzilita ŝtelisto, dum li ĉeestis meson ĉe Pucklechurch, Gloucestershire, kie li posedis vilaon. Li entombiĝis en Abatejo Glastonbury. Lia frato Edred (Anglio) sekvis lin kiel reĝo.
Ĉirkaŭ 940 Edmundo edziĝis al Aelfgifu de Shaftesbury, kiu mortis inter 944 kaj 946 ĉe la abatejo de Shaftesbury. Ili havis du filojn:
Valerian Pidmohilnij
Pidmohilnij Valerian ukraine Валер'ян Підмогильний (1901-1937) - verkisto kaj tradukisto. Naskiĝis en Katerinoslavo (nuna Dnipro). Eklerninte la francan infanaĝe, li fariĝis unu el ĉefaj ukrainaj tradukistoj de la franca literaturo. Studis juron kaj matematikon, sed dediĉis sin al literaturo ukraina.
Lia talento ekburĝonis en 20-aj jaroj de XX-a jc., kiam li verkis multajn rakontojn kaj romanon "Misto" (Urbo). 1934 - arestita pro la aparteno "al la grupo de verkistoj-naciistoj kun terorisma rilato al komunism-partiaj ĉefoj". Ekzelita al Solovki-a insularo, kie li estis pafmortigita en 1937, por "liberigi la lokon al aliaj malliberuloj".
Lian rakonton "La historio de sinjorino Ivha" esperantigis Viktor Pajuk (Esperanto USA, 2006, 5-6).
Ĉeroka skribo
La ĉeroka silabaro estas skribsistemo kreita de unu viro, Sequoyah, en 1819, por skribi la ĉerokan lingvon. Havadinte kontakton kun la eŭropaj setlantoj, li forprenis la ideon de skribado, kaj mem ekpenis verki similan skribsistemon por la propra ĉeroka popolo. Post kelkaj diversaj provoj, inkluzive de ideogramaro, lia laboro fruktis per la kreo de silabaro, ne alfabeto kiel tiu de la setlantoj. Kelkaj el la simboloj estis hazarde pruntitaj el la alfabeto de la setlantoj, kaj aliaj estis tute inventitaj el lia imago.