cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antaŭjuĝo
Emocia dimensio
Laŭ tio ni posedas perceptformojn, kiuj montras ian tendencon al stereotipado kaj antaŭjuĝ-konstruo.
Individuaj diferencoj
Konfliktoj kondukas ne ĉe ĉiuj homoj sammezure al trafiĝemeco vid-al-vide antaŭjuĝoj.
Gruprilatoj
Antaŭjuĝoj agas tamen ne nur en psikaj, sed ankaŭ en sociaj konkliktoj, kaj certe por ambaŭ partoj.
Ellerno el antaŭjuĝoj
Antaŭjuĝoj estas multfoje trosimpligigaj kaj ĝeneraligaj. Tamen en la ĉiutaga vivo ni elkonstruas antaŭjuĝojn apenaŭ per personaj spertoj aŭ konfliktoj kun membroj de alia grupo.
James Clements
Doktoro James Franklin CLEMENTS (31an de oktobro 1927 - 9an de junio 2005) estis usona ornitologo, verkisto kaj sukcesa komercisto. Li estis naskita en Novjorko.
Li ricevis sian titolon kiel ''PH. D.'' de California Western University en 1975. Lia disertaĵo iĝis la unua eldono de lia Birds of the World, A Check List (Birdoj de la mondo, Kontrollisto) (nun en ĝia sesa eldono). Clements estis plejparte pretiginta la sesan eldonon dum sia morto, kaj respondeco por la serio estis pristudita fare de la Cornell Laboratory of Ornithology (Laboratorio Cornell de Ornitologio) kun la vidvino de Clements, Karen. La Ornitologia Laboratorio finis la sesan eldonon, konservis ĝustigojn kaj ĝisdatigojn por ĝi, kaj planis publikigi estontajn eldonojn.
Birdoj nome la Klementa polioptilo, Polioptila clementsi, estas nomita laŭ li.
Li mortis ĉe Tri-City Hospital, Oceanside, Kalifornio, pro komplikaĵoj asociaj kun akuta miloida leŭkemio.
Sándor Zsolt Nagy
NAGY Sándor Zsolt [nadj] estas rumania hungara pentristo, ceramikpentristo, ikonisto, fotisto, filmisto. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 5-an de aprilo 1980.
Biografio
Sándor Zsolt Nagy akiris diplomon pri pentrado kaj vidartoj en Arta Popollernejo de Braŝovo. Li ekspozicias de 2003.
Ĉefverkoj de la mondliteraturo
Literaturo > Ĉefverkoj de la Mondliteraturo
Rimarko: Oni povas korekti kaj pliĝustigi la nomojn de la verkoj kaj aŭtoroj.
Mirandola
Mirandola (Miràndla en la dialekto de la urbo) estas komunumo de Italio de 21.482 loĝantoj de la provinco de Modena (laŭ la ŝtata strato 12, direkte al Verono). Ĉi urbeto de la modena ebenaĵo konservas ankoraŭ en la poligona plano postsignojn de la strukturo de renesanca fortreso. Sidejo dum 400 jaroj de la dinastio de la familio Piko (tre fama estas Johano Piko de la Mirandolo, humanisto kaj sciencisto de la dekkvina jarcento), Mirandolo pasis al la superregado de familio Este nur en la jaro 1711. Mirandolo eltenis du famajn sieĝojn, la unua de la papo Julio la 2-a, la dua de la papo Julio la 3-a, en 1552.
La dekadenco de la urbeto estiĝis ankaŭ de ruiniĝo pro fulmo kiu en 1774 eksplodigis la pulvejon kaj parton de la kastelo kiu estis la reĝejo da la familio Piko: la aktuala turego, kiu prezentiĝas al la Konstitucia Placo en la urbocentro, estas plejparte dudekjarcenta rekonstruo, kiu reintegrigis la originalan deksepjarcentan portikon kaj la fasadon de la Nova Galerio. La kastelo de la familio Piko laste restaŭriĝis kaj ĝi estas malfermata al la publiko.
En la historia kerno de la placo estas la Palaco de la Regiono, laŭstila malfru-gotika, la dekkvina jarcento Palazzo Bergomi kaj la Komunuma Palaco (1468), kiu interne ŝirmas la portretojn de la Pikoj kaj aliajn multvalorajn pentraĵojn (Adorazione dei Magi atribuita al Palma il Giovane)
Naturo
La mirandolaj valoj (en la kvartaloj Mortizzuolo kaj Sankta Martino Spino) estas plejparte zonoj de gardo por la loka flaŭro kaj faŭno. La valoj estas videblaj ĉar ĉeestas surbicikleblaj kaj piediraj itineroj. Danke al la asocioj kiel “La Raganella” ĉi pejzaĝoj estas eksplikataj al junuloj.
Ekonomio
La ekonomio de Mirandola konsistas precipe el du sektoroj: agrikulturo kaj biomedicilo.
Agrikulturo
La agrikulturo, konstituiĝinta precipe en la valoj de la kvartaloj, havas, kiel ĉefajn produktojn, kultivadojn herbajn, fruktodonajn kaj por la bredado. Inter la kultivadoj herbaj estas precipe ruĝa beto por sukero, maizo, sorgo, tritiko, luzerno. Inter la fruktodonaj kultivadoj estas piroj. La variecoj plej kultivataj estas la Abate fetel, Kaiser, William (blanda kaj ruĝa), Conference. Ĉeestas ankaŭ multe da vitejoj da nigra uvo Lambrusco. Mirandola estas lokita en la zono de produktado de la Parmigiano Reggiano, por kiu ĉeestas multe da bredadoj. En Mirandola establiĝas ankaŭ la kultivado de poploj por celulozo kaj por biomaso.
Biomedicino
La biomedicino de la mirandola regiono (la tiel nomata "modena malaltaĵo") evoluis ekde la sesdekaj jaroj pro merito de la iniciato de Mario Veronesi, apotekisto, kiu intuiciis la potencialojn de la merkato de la unuuzaj produktoj por kuracista apliko. La aktivado de la muntofirmao sekve etendiĝis kun la konstruo de la unua artefarita reno kaj suprenis ĝis la dimensio de industrio.
Esperanto
Mirandola estis ankaŭ prestiĝa esperanta urbo pro merito de Modesto Eugenio Carolfi, franciskana monaĥo kiu disvastigis la interlingvon en la kvindekaj jaroj. La Gruppo Esperantista Mirandolese "G.Pico" (Mirandola Esperanta Grupo "J.Piko") estis unu el la plej aktivaj kaj famekonataj esperantaj asocioj.
Marcell Clemens
CLEMENS Marcell [pr. klemens] (naskiĝis la 1-an de aprilo 1920 en Sighişoara, mortis la 27-an de junio 1989 en Budapeŝto) estis hungara kuracisto, kirurgo kaj urologiisto.
Kariero
Clemens laboris en la malsanulejoj de Postás Alapítvány Kórház (1947-48), en la Rókus Kórház (1949-50), poste ĝis la fino de 1959 li estis kirurgo en hungara armeo. Inter 1960 ĝis 1986 li estis ĉefkuracisto-sekciestro de kirurgio en la malsanulejo de Karcag.
Pre-finna-ugra substrato
Pre-finna-ugra substrato estas substrataj vortoj el nekonataj lingvoj en la finn-ugraj lingvoj. Ante Aikio demonstris, ke Samea lingvaro havas vortojn devenajn el nekonataj lingvoj. Ankaŭ Janne Saarikivi demonstris, ke Finna lingvo havas iujn vortojn devenajn el nekonataj lingvoj.
Vortoj
Vortoj, kiuj probable estas el nekonataj lingvoj, en la norda samea lingvo parolata en Sameio.
Misano Adriatico
Misano Adriatico estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Rimini. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Blazio, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Crasna (rivero)
Crasna [krasna] (Kraszna) estas rivero, maldekstra alfluanto de Tiso en Hungario kaj Rumanio. La nomo estas slavdevena, signifanta "bela".
Ĝi fontas en la meza Transilvanio. Crasna kaj Someşul parte fluas paralele.
Akvonivelaj indikiloj: Kocsord, Ágerdőmajor.
En Hungario
Vállaj, Mérk, Tiborszállás, Nagyecsed, Nyírcsaholy, Kocsord, Ököritófülpös, Győrtelek, Mátészalka, Ópályi, Szamosszeg, Nagydobos, Olcsva, Vásárosnamény, Kisvarsány.
Das doppelte Lottchen
Intrigo
Du naŭjaraj knabinoj, la trankvila Lisa kaj la ludema Lottie, renkontiĝas en tendaro dum la somera ferio. Unu havas plektaĵojn kaj la alia ne, sed krom tio ili similas unu al la alia kiel du gutoj da akvo. Baldaŭ montriĝas, ke ili estas ĝemeloj. Kiam ili estis beboj, iliaj gepatroj divorcis kaj dividis gepatrorajton de la knabinoj. Lottie kreskis kun sia muzikista patro en Vieno, dum Lisa kreskis kun sia grafike redaktista patrino en Munkeno. Kiam ili hazarde renkontiĝis kaj scipovas pri unu la alian, post ŝokiĝo la knabinoj estas koleraj kontraŭ la gepatroj por ne rakonti al ĉiu el ili ke ŝi havas ĝemelon kaj alian gepatron vivanta. Por marki la okazaĵon, Lisa kaj Lottie estas fotitaj ĉe fotejo en la proksima vilaĝo, kaj la fotisto sendas kopion de la foto al infangazeto. Ĉe la fino de la somera tendaro, Lisa kaj Lottie decidas interŝanĝiĝi inter ili. Lottie iras al Munkeno, al la domo de sia patrino, kaj Lisa iras al Vieno, al la domo de sia patro.
La knabinoj sukcesas trompi ĉiujn, krom unu hundo kiu flaras ke la knabino ŝajniganta esti Lottie fakte ne estas Lottie. La du knabinoj devas adaptiĝi ne nur al la nova gepatro kaj la sopiro al sia malnova hejmo kaj la konata kaj amata gepatro, sed ankaŭ al novaj kutimoj, al novaj homoj, al nova lernejo.
La ambicio de la knabinoj unuigi la familion renkontas neatenditan defion, kiam ilia patro proponas geedziĝon al sia nova amatino. Aŭdinte la malbonan novaĵon, Lisa enlitiĝas. Samtempe en Munkeno, la patrino trovas la foton de la du, kiujn la fotisto sendis al la gazeto, kaj rimarkas, kio okazas. Ŝi vokas ilian patron kaj li ĝisdatigas ŝin pri la kondiĉo de Lisa. Lottie kaj ŝia patrino iras al Vieno. En la fino, la deziro de la knabinoj realiĝas kaj iliaj gepatroj rekuniĝas.
Güstrow
Güstrow estas urba komunumo de Germanio. Ĝi troviĝas en la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝis la 4-a de septembro 2011 la urbo estis la administra centro de samnoma distrikto Güstrow, ekde tiam ĝi estas la administra centro de pli granda, nova distrikto Rostock. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Salomon Drejer
. Drejer estas lia botanikista aŭtor-noma mallongigo.
Villaquejida
Historio
Estas atestiloj el antaŭromia epoko kaj en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Oleśnica
Oleśnica (ĝis 1945 germane Oels) estas urbo en la provinco Malsupra Silezio de Pollando. Fine de en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Oleśnica.
Nomo
Nomo de la urbo devenas de arbo alno (malnovpola: Olszyna, Olsza), de kiu devenis historia nomo de la urbo Olesznica – laŭ germana lingvisto Heinrich Adamy.
Historio
Komencoj de Oleśnica ne estas konataj, tamen jam en 1214 ekzistis foira setlejo, kaj en 1230 estis menciita kiel defendsetlejo, estanta de 1247 la sidejo de kastelano. Post disdivido de Duklando Silezio ĝi ektroviĝis en Duklando de Vroclavo. La 22-an de februaro 1225 akiris urborajtojn fare de vroclava princo el pola dinastio Piastoj Henriko la 3-a Blanka laŭ la juro de Środa Śląska por Civitas nostra Olsnicz.
Duone de la 17-a jarcento pola-germana landlimo pasis pud Oleśnica, en la urbo regis la pola lingvo. Ĉi tie siajn verkojn eldonis i.a. pola religia verkisto, luterana kleriko Adam Gdacjusz nomata „Silezia Rej” kaj pola poeto kaj tradukisto el la germana Jerzy Bock.
Dum okupado la 25-an de januaro 1945 de Oleśnica fare de Ruĝa Armeo en la urbo ne estis bataloj, kiuj verŝajne ĝin detruus. Oleśnica iĝis grava logistika kaj aviada bazo por soldataro konkeranta Vroclavon. La 7-an de julio estis transprenita de administraciaj regopovoj.
Esperanto-movado
Grandan sukceson havis la propaganda agado de s-ro A. Seidel tie en 1910. Por kurso anonciĝis 60 personoj, grandega nombro kompare kun la malgrandeco de la urbo. La provizora estraro konsistas el s-roj redaktoro Politt (prezidanto), serĝento Glomb (sekretario) kaj von Münchow (kasisto), la kunvenejo estis la hotelo „Blauer Hirsch”.
Fokus-urbo
En la industrio de aviada transporto de pasaĝeroj kaj varoj, fokus-urbo aŭ angle focus city estas loko kiu ne estas flugkompania nabo, sed kiu la koncerna flugkompanio havas seninterrompajn flugojn al diversaj celoj ekstas sia(j) flughavena(j) nabo(j).
Kompare al flughavena nabo, flugoj el fokus-urbo ofte estas malpli oftaj, ofertataj de malpli grandaj regionaj flugkompanioj, kaj pli servas rektan trafikon de unu flughaveno al alia, ol servi trafikon per konektaj flugoj. Tamen konekta trafiko kutime eblas, pro la nombro de flugceloj la ofteco de flugoj ofertataj de la sama flugkompanio (kelkfoje en kunlaboro kun partneraj entreprenoj el la sama flugkompania alianco).
La vorto "fokus-urbo" estas iom neprecize, ĉar fakte temas pri "fokusaj flughavenoj", kiuj nomatas laŭ certa(j) urboj(j) kaj situas pli-malpli proksime, sed ne nepre en la urbo de sia nomo. Tamen la nocio kutimiĝis kaj uzatas. Alternative eblus paroli pri "flughavena nabeto", aŭ angle "minor airline hub" (respektive "mini-hub" aŭ "hublet").
Fokusaj urboj ankaŭ estas la nomo por la centraj flughavenoj de aparte malmultekostaj flugkompanioj, kiuj unuavice ofertas rektajn flugojn kaj tial ne aŭ malpli multe havas flughavenajn nabojn - ekzemploj de tiaj flughavenoj estus Southwest Airlines, Spirit Airlines, JetBlue Airways kaj WestJet en Norda Ameriko, respektive Ryanair, EasyJet, Norwegian Air Shuttle kaj Wizz Air en Eŭropo.
Olkusz
Olkusz estas urbo en Malgrandopolio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Olkusz en distrikto Olkuski.
Mariska Gazsi
Mariska Gazsi [mariŝka gaĵi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gazsi Mariska estis hungara aktoro. Ŝia oficiala aŭ geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Porzsolt Kálmánné; ŝia edzo estis Kálmán Porzsolt. Mariska Gazsi naskiĝis la (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1879) en Kisharsány, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Kazimierz Bartel
Kazimierz Władysław Bartel (naskiĝis la 3-an de marto 1882 en Lvovo, murdita la 26-an de julio 1941 samloke) estis pola politikisto, profesoro, matematikisto (liaj laboraĵoj koncernis ĉefe geometrion), rektoro de Lvova Politekniko, plurfoja ĉefministro, subkolonelo de sapeistoj, framasonisto. Post atako de Germanio kontraŭ Sovetunio dum la dua mondmilito kaj konkero de Lvovo fare de Wehrmacht rifuzis kunlaboradon pro kio estis arestita de Gestapo kaj murdita de Einsatzgruppen kadre de la Eksterordinara Ekstermiga Agado. Lasta viktimo de la Masakro de Lvovaj Profesoroj.
Mariska Gazsi
Biografio
Mariska Gazsi studis en privata aktorlernejo de Elek Solymossy, poste ŝi havis rolojn en provincaj teatroj. En 1893 ŝi membriĝis en Népszínház. Inter 1903 - 1931 ŝi apartenis al Gaja Teatro escepte de 1921 (tiam ŝi estis en Teatro Renaissance). Inter 1931-1936 ŝi havis rolojn en Gaja Teatro sen membreco. Ŝi edziniĝis en 1905 kaj vidviniĝis en 1940.
Kazimierz Bartel
Fruaj jaroj kaj scienca kariero
Bazan lernejon finis en Stryj, Ŝtatan Industrian Lernejon en Lvovo kun la diplomo de serurista majstro kaj la Reallernejon kun abiturienta ekzameno. Poste ekstudis en la fakultato de maŝinkonstruado ĉe Lvova Politekniko, kiun finis kun distingo en 1907. Ankaŭ studis ĉe du universitatoj - la loka kaj en Munkeno. Eklaboris en Lvova Politekniko kiel asistanto pri geometrio. En Aŭstrio estis unu el la unuaj doktoroj pri teknikaj sciencoj. En 1913 iĝis profesoro pri geometrio.
Biot (stacidomo)
Biot estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Antibes, apud Biot, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Kazimierz Bartel
Politika agado
Dum la unua mondmilito soldatservis en la armeo de Aŭstrio-Hungario. Al Lvovo revenis en 1918. En 1919 partoprenis polan-ukrainan militon kiel komandanto de fervoja soldataro kaj komandanto de la defendo de Ĉefa Stacidomo. De majo 1919 estis en la rango de kapitano gvidanto de la lvova filio de la Gvidantaro pri Konstruado de Kirasitaj Trajnoj. La sukcesoj kaŭzis poste lian avancon al ministro pri fervojoj. Post fino de la pola-bolŝevika milito iĝis en 1919 subkolonelo.
Biot (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Kazimierz Bartel
Politika agado
En 1922 estis elektita al Sejmo, kies delegito estis seninterrompe ĝis 1929. Fondis Klubon de Laboro. De marŝalo Józef Piłsudski ricevis rekomendon prepariĝi por plenumi funkcion de ĉefministro.
Emauzy (Vražné)
Emauzy (Emaus) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Vražné en distrikto Nový Jičín. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km nordokcidente de Vražné. Vivas ĉi tie.
Emauzy situas en katastra teritorio Vražné u Oder.
Historio
Domaro Emauzy estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1787. Sed la unua skribmencio devenas jam el la jaro 1765, kiam estis planite fondi la domaron, sed fine tiu ĉi intenco estis pro protestoj de urbanoj prokrastita.
Maria Bild
Maria Bild, hungare Máriakép estas kermesejo, parto de Weichselbaum (Burgenlando) en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1187. Tiutempe abatejo de Szentgotthárd havis tie bienocentron. En 1739 pastro metis sanktan bildon sur kverkon, kie la arbaristaj laboristoj ofte preĝadis. Baldaŭe mirakloj okazis, tial oni konstruis tie lignan kapelon omaĝe al (Serpa) Dipatrino. La paroĥo fondiĝis en 1787, en 1793 la hodiaŭa preĝejo ekfunkciis. Ĝis 1921 la loko apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio).
Harju
Harju estas urboparto de Jyväskylä, Finnlando, plejparte sur monteto Harju. Finna vorto harju signifas terspinon, sed reale la monteto Harju ne estas terspino. En la urboparto estas kun alia akvo- kaj vidturo, sportkampo kaj konataj ŝtupoj Neron portaat.
Fajroj de Alakanto
La Fajroj de Alakanto (en valencia lingvo: Fogueres d'Alacant), estas festoj kiuj celebras la sanktan-Johanon en Alakanto. Dum la plej mallonga nokto de la jaro, statuoj fajras.
NGC 34
NGC 34 (aliaj indikoj — NGC 17, PGC 781, MCG -2-1-32, Mrk 938, VV 850, IRAS 00085-1223) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 34, NGC 17.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Devecser
Ne miskomprenu kun urbo Demecser!
Merlin (mitologio)
Merlin estas magiisto en legendoj pri Reĝo Arturo.
Lia plej frua apero estas en la Historia Regum Britanniae (Historio de la Britaj Reĝoj) de Geoffrey de Monmouth. Postaj verkistoj aldonis materialon al la legendo.
Devecser
Geografio
Devecser situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojoj kaj fervojo Budapeŝto-Graz. Urbo Ajka estas proksime.
Merlin (mitologio)
Merlino estis la filo de homa virino kaj inkubo, de kiu li heredis supernaturajn povojn. Per magio, li aranĝis la naskon de Arturo: Uther Pendragon enamiĝis al Igraine kaj klopodis amori ŝin. Ŝi informis sian edzon Gorlois, kaj senpermese ili eliris de la angla kortego kaj revenis al Kornvalo. Uther Pendragon atakis ilin kaj Gorlois sendis sian edzinon al Tintagel. Merlino maskvestis Uther kiel Gorlois, kaj Uther eniris Tintagel, kie li amoris Igraine, kiu kredis ke estis ŝia edzo en la lito. Rezulte Igraine naskis Arturon.
Devecser
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1274. En tereno de la nuna urbo tiam troviĝis 5 vilaĝoj. En komunumo Devecser konstruiĝis kasteleto, kiu poste pligrandiĝis por defendi la turkan invadon. La turkoj mallonge tenis la setlejon, en 1607 okazis la refondiĝo de la komunumo. Inter 1882-1884 tie estis vicinstruisto Géza Gárdonyi. En 2010 ruĝ-ŝlima katastrofo okazis.
Famuloj
En Devecser naskiĝis:
Ernst L. Freud
Ernst L. FREUD (6a de aprilo 1892, en Vieno – 7a de aprilo 1970, en Londono) estis aŭstria arkitekto kaj la kvas filo de la aŭstria psikoanalizisto Sigmund Freud kaj de lia germandevena edzino Martha Bernays. Honore al sia edzino, Ernst Freud aldonis la inicialon L. tal sia nomo kiam ili geedziĝis komence de la 1920, kun la signifo de Lucie kaj ne de Ludwig kiel ofte oni supozas.
Iliaj klientoj estis doktoroj; la komenco estis de Artdekora stilo kaj poste sekvis la influojn de Ludwig Mies van der Rohe. Li ekzemple desegnis fabrikon de cigaredoj.
En 1933 kun la enpovigo de la Nazioj en Nazia Germanio, Ernst Freud lasis Berlinon por Londono kie li setliĝis en St. John's Wood. Li sekurigis nombrajn komisiojn por privataj domoj kaj domblokoj ĉe Hampstead inklude la elstaran Frognal Close en 1938, Belvedere Court, Lyttelton Road kaj konsultejon por Melanie Klein.
Alfred Neupert
Alfred NEUPERT (naskita la  en Lonzig) estis germana esperantisto kaj instruisto popollerneja.
Li estis gvidanto de la internacia Esperanto-junulara movado: Li gvidis TEJA-n de 1921 ĝis 1931, redaktis kaj administradis la gazeton Esperanta junularo de 1924 ĝis 1929 kaj eldonis varbilojn kaj lernilojn, ekzemple la Poŝkalendareton por junaj Esperantistoj en 1925.
Nia ĉiutaga pano
EdE-N Nia ĉiutaga pano kaj ĝia influo sur la vivo de la homoj. Kompilis kaj trad. W. Trainer, 1915, 72 p., dua eld.. 1917. „Aro de interesaj pensoj, eltiritaj el la verkoj de malnovaj kaj novaj aŭtoroj. Pledado cetere lerte aranĝita por vegetarismo.“ (G. S. ,E', 1920, p : 191.)
Imperia grafo
Imperia grafo estis – neoficiala – statonomo en la Sankta Romia Imperio de Germana Nacio. Unuflanke oni distingis per tio nur la tenantojn de imperie senpereca graflando (kiujn oni ankaŭ nomis princigitaj grafoj) kaj kiuj plejparte je la komenco de la 19a jarcento perdis sian suverenecon kaj imperian staton, tamen plue apartenis al la altnobelaro; aliaflanke foje ankaŭ la ordinaraj grafo estis tiel nomataj, kondiĉe ke tiu ĉi titolo estis disdonita kiel nobeligo fare de la romia-germana imperiestro kaj per tio validis en la tuta imperio. Laŭ ĉi tiu formo tamen neniam temis pri oficiala titolo.
László Nagy (kajakisto)
László Nagy [lAslO nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy László estis hungara kajakisto, mondĉampiono, trejnisto, sportpostenulo.
László Nagy naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
László Nagy akiris trejnistan kaj teknikan diplomojn. En la sensporta vivo li estis trejnisto, se ne paroli pri postenoj en la hungara akvasporta vivo. Lia edzino naskis filon. Li ricevis plurajn premiojn.
Sporta kariero
László Nagy estis kajakisto en ĉefurbaj sportkluboj sur Danubo. Li estis hungara ĉampiono dekfoje ekde 1951 pare, kvarope aŭ stafete, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1951-1961. Tio ne sufiĉis esti olimpiano, sed en mondĉampionumo li estis la unua en 1954 kvarope en distanco 1000 m.
Sándor Radnóti
Sándor Radnóti [ŝAndor radnOti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Radnóti Sándor estas hungara esteto, kritikisto, filozofo, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).
Sándor Radnóti naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Radnóti akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1969. Lia plej grava instruisto estis György Lukács. Post siaj studoj li estis redaktoro en libroeldonejoj, poste ĝis fino de la socialismo liberprofesiulo kaj grava figuro de la (nepermesita) opozicio. Ekde 1993 li instruas en la menciita universitato. Lia grava komenca verko temas pri Walter Benjamin, poste li verkis pri aliaj figuroj. Li ofte ricevis stipendiojn (preskaŭ ĉiuj eksterlandaj) inter 1984-2000, li ricevis premiojn inter 1991-2006. Li havas edzinon ekde 1969, kiu naskis filinon en 1975.
19079 Hernández
19079 Hernández estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio Félix Aguilar en la provinco de San Juan (Argentino).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la argentina poeto kaj ĵurnalisto José Hernández (1834–1886), aŭtoro de El gaucho Martín Fierro (1872), La vuelta de Martín Fierro (1879) kaj aliaj klasikaj gaŭĉaj poeziaĵoj.
Sándor Csajághy
CSAJÁGHY Sándor [pr. ĉja:gi] estis hungara romia katolika episkopo, eklezia verkisto naskiĝinta en Kisbács la 6-an de aprilo 1810 kaj mortinta en Temeŝvaro la 7-an de februaro 1860.
Komunumaro Bad Kreuznach
La komunumaro Bad Kreuznach - germane Verbandsgemeinde Bad Kreuznach, mallonge VG x - estas adminstra komunumaro en Germanio. Ĝi troviĝas en la samnoma distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, ĉirkaŭ la distrikta ĉefurbo Bad Kreuznach, kiu mem ne apartenas al la komunumaro, kvankam ĝi estas ties sidejo. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn.
Sándor Csajághy
Kariero
Csajághy ekde 1836 estis kapelano en Baja, poste li laboris en la porpastroeduka centro de Peŝto, en 1844 li prelegis eklezihistorion en Kalocsa. Ekde 1846 li estis ĉefepiskopa sekretario kaj titulara kanoniko, en 1851 episkopo de Csanád. Li donacis 60 000 Ft-ojn por reguligo de Tibisko.
Komunumaro Bad Kreuznach
La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Galerio Doria Pamphilj
La galerio Doria Pamphilj (Galleria Doria Pamphilj) estas granda artkolekto lokita en la palaco Doria Pamphilj (palazzo Doria Pamphilj) en Romo. Ĝi troviĝas inter la vojoj Via del Corso kaj Via della Gatta. La ĉefa enirejo situas sur la "Piazza del Collegio Romano". Same kiel la palaco, la galerio estas ankoraŭ private posedita de la princa romia familio Doria Pamphilij.
Komunumaro Bad Kreuznach
{|
Galerio Doria Pamphilj
La granda kolekto da pentraĵoj, mebloj kaj statuoj estis progrese konstituita ekde la 16-a jarcento de la familioj Doria, Pamphilj, Landi kaj Aldobrandini, kiuj jam de longe kunuiĝis per edziĝoj sub la nomo "Doria Pamphilj". En la kolekto troviĝas pentraĵoj kaj mebloj el la eksa kolekto de la papo Inocento la 10-a, kiu testamentis ilin al sia nevo Camillo Pamphilj. La palaco plivastiĝis tra la jarcentoj : ĝi hodiaŭ verŝajne estas la plej vasta privata palaco de Romo.
János Mohácsi
János Mohácsi [jAnoŝ mohAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mohácsi János estis hungara reĝisoro, altlerneja instruisto. János Mohácsi naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
János Mohácsi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis en Universitato Károly Marx, sed li ne akiris diplomon. Dum la studentaj jaroj li estis amatora reĝisoro. En 1983 li debutis kiel aktoro, poste reĝisoro en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Ekde 1993 li partoprenas en la tutlanda teatra renkontiĝo, kie liaj reĝisoraĵoj ofte ricevis premiojn. Li estis statusa reĝisoro en la teatro ĝis 2010, en la sekva jaro li estis gastoredaktoro, poste li ne ligiĝis al teatra trupo. Li ankaŭ instruis en Universitato de Kaposvár inter 2004-2013. Li faris reĝisoraĵojn ekzemple en Nacia Teatro (Budapeŝto), Gaja Teatro, Teatro Radnóti, Nacia Teatro (Pécs), Teatro de Kecskemét, Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár). Lia unua opera regisoraĵo okazis en 2015 en Teatro Erkel. Li ofte tralaboris klasikajn verkojn. Li ricevis premiojn inter 1993-2014.
27261 Yushiwang
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yushi Wang, finalisto en 2010 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Sunset High School de Portlando (Oregono, Usono)..
András Vizkelety
András Vizkelety [andrAŝ vizkeleti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vizkelety András estas hungara literaturhistoriisto, filologo, bibliotekisto, profesoro, membro (korespondanta en 1998, ordinara en 2004) de Hungara Scienca Akademio.
András Vizkelety naskiĝis la  1931 en Tata (Hungario).
Biografio
András Vizkelety frekventis teologian altlernejon inter 1950-1954, krome universitaton en Budapeŝto inter 1953-1957. Post la diplomo li eklaboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi. En 1971 li ankaŭ ekinstruis en Universitato Eötvös Loránd, kie li atingis la instruan rangon titulara profesoro en 1991. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1975, li doktoriĝis en 1990 antaŭ la akademio. En 1993 li partoprenis en fondo de katolika universitato. En 2003 li pensiuliĝis. Li okupiĝis precipe pri la hungariaj mezepokaj germana kaj latina literaturoj. Li ricevis 6 premiojn inter 1986-2009.
Homenetmen Armena Ĝenerala Atleta Unio
Homenetmen (Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն, signifas Ĝenerala Unio de Korpa Kulturo) estas tut-armena diaspora organizo pri sporto kaj skoltismo. La devizo de Homenetmen estas "Elstariĝu kaj elstarigu" (Բարձրացի՛ր, Բարձրացո՛ւր). Ĝi estis fondita en la jaro 1918 en Konstantinopolo de Ŝavarŝ Krisjan, Krikor Hagopjan, kaj Hovhannes Hintljan.
Homenetmen estas establita en pluraj komunumoj de la Armena diasporo inkluzive de urboj en Proksima Oriento, Eŭropo, Usono, Kanado, Sudameriko kaj Aŭstralio.
Baden Powell
Baden POWELL de Aquino, mallonge Baden POWELL (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1937 en Itaperuna/Varre-Sai, Rio de Janeiro, Brazilo; mortis la 26-an de septembro 2000 en Rio-de-Ĵanejro, subŝtato Rio-de-Ĵanejrio) estis unu el la plej gravaj brazilaj gitaristoj.
Vivo
Baden Powell estis filo de Lino de Aquino kaj de lia edzino Adelina. La patro, kiu muzikis per violono kaj gitaro estis fervora skolto kaj pro tio nomis sian filon laŭ Robert Baden-Powell. En la aĝo de sep li komencis lerni gitarludon, studis ĝis sia dekkvara vivojaro klasikan gitarludon kaj akiris diplomon de la konservatorio en Rio-de-Ĵanejro. Dekkvin-jara li estis profesia muzikisto, en la aĝo de dudek li komencis sukcese komponi. Grava por lia muzikista evoluo estis lia patro Lino, lia gitarinstruisto Jaime Florence same kiel poeto Vinícius de Moraes kaj Paulo Cesar Pinheiro. Ĉi tiuj estis kreintoj de famaj brazilaj kantoj, kiuj nuntempe apartenas al la klasikaĵoj. Powell ekkonis Vinícius de Moraes en 1962, ili fondis muzikan asocion kaj kreis belegajn muzikaĵojn kiel Samba da Benção (unu el liaj plej konataj muzikaĵoj), Samba em Prelúdio, Deixa kaj Canto de Ossanha. Lia plej grava kompozicia kontribuaĵo estis "Os Afrosambas", kiun li en 1966 verkis kune kun Vinícius de Moraes.
La gemana verkisto pri ĵazo Joachim Ernst Berendt faris plurajn diskojn kunBaden Powell, kiuj en Eŭropo trafis sur atenton. Lia sondisko "Tristeza on Guitar" en 1966 sukcesis ankaŭ tutmonde. En 1967 Berendt irigis lin al la ĵazfestivalo Berliner Jazztage. Ĉi tiu koncertado estis la komenco de sukcesa kariero en Eŭropo. En 1970 la ensemblo "Baden Powell Quartet" unuafoje koncertvojagis tra Eŭropo kaj Japanujo. Multaj diskopublikaĵoj montris eksperimenteman kaj improvizpovan muzikiston, kiu ankaŭ sciis envolvi barok-moduladojn en sian sintezon de sambo kaj ĵazo. Ekestis sonregistraĵoj de alta muzika valoro, kiuj prezentis kunfandon de afrik-brazila kaj eŭropa muzikkulturoj. La kunlaboro kun Berendt finiĝis en 1971. La influo de ĵazo restis, tamen la brazilaj radikoj en lia muziko komencis regi je liaj diskoj. La virtuoza kunfando de la stiloj konsistigis la ĉarmon de liaj fruaj diskoj. Baden Powell famiĝis kiel unu el la tutmonde plej bonaj ludantoj de akustika gitaro.
La vastaj koncertvojaĝoj kaj la nokta vivo postulis meze de la 1970-aj jaroj de la sensema gitariso sian tributon. Baden Powell pro sia nekontrolita alkoholkonsumo serioze malsaniĝis, kaj lia artista kreopovo malpliiĝis. Publikaj koncertoj kaj registradoj maloftiĝis. En 1983 li transloĝiĝis kun sia edzino Silvia kaj siaj du filoj al Baden-Baden, kie li vivis sinretene dum kelkaj jaroj.
Post kvin jaroj de retiriĝo en la Nigra Arbaro kaj de publikigo de tri sondiskoj (Felicidades, Live 1982 kaj Brani Rari e Inediti) li reiris a Brazilo kaj publikigis en 1988 la albumon Rio das Valsas, kiu distingiĝas per grandioza gitarista etoso, matureco kaj intenseco. La disko efikas kiel amdeklaro al lia hejmlando kaj al lia instrumento.
La familia kunvivado enigis trankvilon kaj ekvilibron en lian vivon. Li denove komencis koncerti. Per solokoncertoj en Eŭropo li ekligis mallongan tempon al pli fruaj sukcesoj. Lia muzikado fariĝis pli trankvila kaj pli koncentrita, kaj en lia repertuaro pliiĝis la komponaĵoj de aliaj brazilaj muzikistoj, al kiuj li tenis respekton, kiun oni longtempe rifuzis al li en lia hejmlando.
Lia muzika produktemo denove kreskis. Li regule koncertis kaj publikigis kelkajn rimarkindajn sonregistraĵojn. Ĝis siaj lastaj vivmonatoj li senĉese sindediĉis al novaj projektoj. Majon de 2000 Baden Powell faris unu el siaj lastaj albumoj - "Lembrancas" (rememoroj), la maljuneca verkaro de granda majstro de la brazila gitarstilo.
Li krome sin dediĉis ankaŭ al la muzika edukado de siaj filoj Philippe Baden Powell de Aquino (piano) kaj Louis Marcel Powell de Aquino (gitaro), kiuj ambaŭ laboras kiel profesiaj muzikistoj en Brazilo kaj en Parizokaj kiuj jam publikigis proprajn sondiskojn kaj komponaĵojn.
Graveco
Powell havis unikan manieron ludi gitaron, li enkorpigis virtegajn elementojn el la klasika muziko kaj la populara harmonio. Li esploris radikale la limojn de sia instrumento, kaj tio faris lin rara nacia stelulo. Liajn komponaĵon surdiskigis i.a. Beth Carvalho (Samba do Perdão, kune kun Paulo César Pinheiro), Elis Regina (Samba do Perdão, Quaquaraquaquá, Aviso aos Navegantes), ĉiuj kune kun Paulo César Pinheiro; Cai Dentro), Elizeth Cardoso (Valsa do amor que não vem, kun Vinícius de Moraes).
Saravako
Saravako aŭ Saraŭako (Bumi Kenyalang, Sarawak) estas la plej granda subŝtato de Malajzio, kiu situas en norda Borneo, nome en la Orienta Malajzio.
Bazaj informoj
La subŝtato konsistas el 11 departementoj, kiujn grandparte kovras ĝangalo: Kuching-ĉirkaŭaĵo, Samarahan, Sri Aman, Betong, Sarikei, Sibu, Mukah, Kapit, Bintulu, Miri kaj Limbang. En la subŝtato vivas pluraj etnoj.
Historio
En la 16-a jarcento portugaloj alvenis, sed ili ne faris kolonion. Longe la teritorio malforte apartenis al Sultanlando de Brunejo. En 1839 aventuristo James Brooke akiris la landeton kaj iĝis reĝo (aŭ laŭ la regiona termino "raĝo", de la sanskrita vorto राज ). En 1941 la japanoj okupis la insulon kaj havis ĝin dum 4 jaroj. En 1946 la regiono oficiale iĝis brita kolonio, ekde 1963 ĝi iĝis subŝtato de sendependa Malajzio.
Taro (planto)
En Havajo taro, tie nomata kalo, estas unu el la plej gravaj tradiciaj kultivplantoj. El la rizomo oni faras poi, kiu estas manĝaĵo kun krema konsistenco, tre grava en la manĝokulturo de Polinezio. La indiĝenoj en Aŭstralio uzas tiun planton por fari el la rizomo farunon kaj baki el ĝi la tradician tielnomatan "bush bread", panon ege salubran, tre riĉan je proteinoj kaj karbonhidratoj. .
Arondismento Périgueux
La arondismento Périgueux (france arrondissement de Périgueux) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la okcidenta parto de la departemento Dordogne kaj en la regiono Nova Akvitanio. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Périgueux. Komence de la jaro en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Michael Moore
Roger kaj mi
Moore famiĝis en 1989 per la filmo Roger and Me, en kiu li prezentis sian hejmurbon Flint (proksime al Detroit), post kiam General Motors la uzinojn fermis kaj translokis al Meksiko, kie ĝi devis multe malpli elspezi por salajroj. Moore ekde tiam estas kalkulita kiel kritikanto de tutmondiĝo.
TV Nation
Inter 1994 kaj 1995li estis moderatoro de satira serio TV Nation, kie li reĝisoris.
Canadian Bacon
En 1995 prezentis Moore la satiran filmon Canadian Bacon (= kanada lardo), en kiu usona politikisto planas militon kontraŭ Kanado, por altigi sian popularecon.
The Big One
En la filmo The Big One estas prezentita lia prelegvojaĝo tra Usono. En tio li akre kritikis la firmaon Nike, ĉar ĝi kudrigas la ŝuojn (je 19 cendoj) en Indonezio kaj pro tio estis amase maldungitaj la laboristoj.
The Awful Truth
En 1999, li sukcese gajnis „Hugh M. Hefner First Amendment Award” en la kategorio arto kaj amuzo, pro reĝisorado.
Bowling For Columbine
En la filmo Bowling For Columbine (2002) li kritikas la rilaton de usonanoj al armiloj (komparu National Rifle Association of America), kiu ebligas masakrojn en lernejoj kiel tiu de Columbine. Li eluzis okazon de premiotransdono por kritiki la trian golfan militon kaj prezidenton George W. Bush.
Fahrenheit 9/11
En la filmo Fahrenheit 9/11 li esploras la faktojn de la teroratako kontraŭ Usono en 2001.09.11 kaj la rilaton inter politikistoj George W. Bush kaj teroristo Usama bin Laden. La filmo ricevis premion Ora Palmo, la plej altan premion de Festivalo de Cannes. Tiu estis la unua dokumenta filmo ekde 1956, kiu tiun premion ricevis. Fahrenheit 9/11 estas la plej sukcesa dokumenta filmo de ĉiu tempo. La filmo (post kvereloj de Disney kaj Miramax) ekprezentiĝis la 25-an de junio 2004 en la usonaj kaj kanadaj kinejoj.
Ray Bradbury, aŭtoro de Fahrenheit 451, akuzis Moore, ŝteli la titolon sendemande.
Muzika video
Moore reĝisoris multajn muzikajn videojn, antaŭ ĉio por la politike maldekstra Rokbando Rage Against the Machine, inkluzive la kantojn "Sleep Now in the Fire" kaj "Testify", en kiuj ili ili kritikas la dupartissistemon de usono kaj ankoraŭfoje kaptas la okazon kondamni George Bush. Li estis arestita dum la surbendigo de "Sleep Now in the Fire", kiu filmiĝis sur la Wall Street, ĉar la urbo New York ne donis al Rage Against the Machine permeson ludi tie.
Sicko
Nun laboras Michael Moore pri dokumenta filmo pri la sansistemo kun titolo Sicko.
Kariero kiel aŭtoro
Moore skribis 3 kasoplenigaĵon: Downsize This!, Stupid White Men kaj Dude, Where's My Country? (ambaŭ kritikas la usonan enlandan kaj eksteran politikon). La usona gazeto The New Republic proponis malice liajn librojn kiel "Noam Chomsky por infanoj".
Kritiko
Kritikantoj asertas, ke filmoj de Moore ne estas dokumentaj filmoj, nur surekranigitaj filmoj.
Nia Gazeto
EdE-N
Nia Gazeto. Monata eldono de „L‘ Éclaireur de Nice et du Sud-Est“ (Francujo). Fondita febr. 1934. Dir. G. Avril, ĉefred. S. Grenkamp-Kornfeld. Formato 42x31. Ilustrita, int. revuo bone redaktata.
Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)
Antaŭparolo
''Ĉi tiu artikolo, fakte pluraj artikoloj, apartenas al la unua volumo de la Enciklopedio de Esperanto (1934) sub nesto Japanujo, sed la japanaj kontribuoj venis malfrue, post la redaktofino. Tial oni solvis la problemon tiamaniere, ke oni metis ĉiujn artikolojn en la duan volumon sub la dua nomo de Japanujo, nome Nipono. Tie estas ankaŭ japanoj, kies nomoj komenciĝas per A-J.''
Ĉi tiun artikolon oni devas kompreni, kiel artikolon de la Enciklopedio de Esperanto, verkitan en 1934, tiel diri dek kvin jarojn post la kreiĝo de JEA, kaj unu jaron post la foriro de Japanio el la Ligo de Nacioj, kiu petis la finon de okupo de Manĉurio.
Nipono (Japanujo). La japana lingvo estas ne fleksia, sed alglua. Tial la gramatiko de Esperanto estas kompare facila por japanoj, pri akuzativo neniu plendas. Nur la Esperanto-vortaro kaŭzas iom da malfacileco por memori, sed tre multaj t. n. internaciaj radikoj jam de longe eniris en la japanan lingvon, ekzemple radio, kino, bifsteko kaj aliaj pere de angla lingvo, kun modifita elparolo. Plie ĉiuj meze edukitaj homoj legas la anglan lingvon; studentoj de altgradaj lernejoj studas la germanan kaj francan lingvojn. Estas nedubeble, ke tia grundo helpas al facila studo de Esperanto. Sed vera internaciismo, malpotenco de Japanio lingvo en internaciaj rilatoj, relativa facileco de Esperanto eĉ por needukitaj japanoj estas tri ĉefaj faktoroj de la japania Esperanto-movado. Tiu dua kondiĉo estas tre propre japana, kaj kelkaj (v. K. Takahaŝi) de patriotisma vidpunkto propagandas Esperanton kontraŭmetante ĝin kontraŭ la angla. Tre sana kaj mirinda progreso (precipe ekonomie) de Japana Esperanto-Instituto (JEI) estas fierinda afero. Ĝi posedas proprajn teron kaj konstruaĵon, du sekretariojn kaj unu oficistinon, ĉiuj sufiĉe bone honorariataj. Diversaj personoj provis fondi grupojn por konkuri kun JEI, sed neniu sukcesis. Post malpaco inter Parizo (Sennacieca Asocio Tutmonda) kaj Moskvo (Sovetrespublikara Esperantista Unio la japana proleta Esperanto-movado donis apogon al Moskvo. Nun subpremita: Potencaj grupoj de specialaj ideoj oficiale alprenis Esperantoon: Oomoto kaj Kiboŝa. Iliaj Esperanto-fakoj sin tenis apud (aŭ iam kontraŭ) ĝenerala movado. Dum studentoj ludis tre gravan rolon en la movado, virinoj estas tre malmultaj. Fervojistoj grupiĝas tre fortike, utiligante senpagajn bileton kaj telefonon. Ossaka estas unu el ili. Multaj sciencaj tezoj en Esperanto, ĉefe aerologoj, kemiistoj, medicinistoj, zoologoj kaj aliaj. Radio-disaŭdigo kun 10 000 tekstoj venditaj (v. Ŝindo). Atentindaj lingvaj studoj pri Esperanto pli kaj pli aperas. Sed kial nia movado ne marŝas tiel rapide kiel atendas la Esperantistoj? La ĝenerala publiko jam komprenas ekziston de Esperanto; sed en nuna reakcia epoko, precipe post Manĉuria afero, „sanaj personoj“ rigardas Esperanton kiel danĝeraĵon por la patrujo. Inteligentuloj ĝenerale ne ŝatas Esperanton, ĉar ĝi ne donas tujan utilecon, kompare al la angla, germana aŭ franca lingvoj. Angla estas kvazaŭ dua lingvo por japanoj. Tamen kia kompatinde mizera estas la parol- kaj skribkapablo en la angla, germana aŭ franca lingvoj de la japania inteligentularo. Ili nur apenaŭ legas. Kaj ili malestimas Esperanton pro malriĉeco de libroj.
Rimarkinda fakto estas, ke de kelkaj jaroj progresemaj junuloj amase kuras al marksismo, sed al ili ofte malplaĉas la mildeco homaranisma de la neŭtrala Esperanto-movado. Nun reakcio furiozas. Proletaj Esperantistoj ne havas sufiĉan potencon por kontraŭstari subpremon de la registaro. En malliberejoj tre konsiderinda nombro da komunistoj daŭrigas aŭ komencas fervoran studon de Esperanto.
La epoko de individua studado
En la printempo de 1903 Mac Kenzie, skota pastro, Kanazawa, venigis lernolibron el Anglujo kaj en la somero li instigis Gauntlett, kimro, anglalingva profesoro de VI-a Nacia Kolegio, Okayama, al komuna studado. Sed Gauntlett ne konsentis, ĉar li sciis la disfalon de Volapuko. Sed vizitinte M. kaj trovinte lin okupita de aferoj, li legis la lernolibron por distri sin en la ĝardeno. Li miris pro la facileco. Li organizis kurson en Okayama kaj en la komenco de 1906 kun la helpo de Muramoto, presejestro en tiu urbo, aranĝis faman korespondan kurson trifoje. Rezulto: 600 anoj tra Japanujo. Tio estas la komenco de la praktika movado.
En 1905 Kroita skribis artikolon al gazeto „Tyokugen“ redaktata de lia intima amiko Sakai. Tio ne povis doni grandan impreson al la publiko, sed kelkaj socialistoj (Sakai, Osugi, Arabatake) interesiĝis pri la lingvo. En majo de 1906 Kroita sendis sian prop. artikolon al taggazeto „Yomiuri“ (Usui klopodis en la interno), kiu, kontraŭe al tiu de lasta jaro, vekis atenton ĉe la publiko. ASADA Eiĵi, profesoro de Fremdlingva Kolegio, faris elokventan paroladon en Esperanto en la lerneja ceremonio.
La epoko de organizita movado
La verkinto de la „Historieto de Esperantista Movado en Japanujo“ (japane en „La Revuo Orienta“, IX 1926) klasigis tiun ĉi epokon en kvin periodojn:
1-a periodo: ekfloro kaj velko (1906-1908)
2-a periodo: inerteco (1909-1911)
3-a periodo: mallumo (1912-1915)
4-a periodo: preparo al reviviĝo (1916-1919)
5-a periodo: reviviĝo kaj marŝo (1920-)
Ekfloro kaj velko (1906-08)
En majo de 1906 Misao Katô fondis en Jokosuka organizaĵon „Nippon Esperanto-Societo“ (Nippon Esperanto-Kyôkai). En Tokio samtempe Abiko kun aliaj fondis duan, samnoman organizaĵon „Nippon E-Kyôkai“. Kuroita, kiu havis intencon starigi tutjapanan potencan centran organizon, akiris la nomliston de la korespondaj kursoj de Gauntlett, danke al la klopodo de Muramoto leginta la artikolon de „Yomiuri“. Kaj li kunvokis la kunsidon por fondi tiun organizon la 12-an de junio. Abiko konsentis likvidi sian societon kaj „Japana Esperantista Asocio“ unuanime (dek ĉeestis) estis fondata. La Societo de Katô fariĝis la filio de la Asocio. Oficiala organo de la Asocio estas „Japana Esperantisto“, kiu ekaperis en aŭgusto.
Unua Esperanto-libro estas en marto T. Muramoto, „A Short Vocabulary Esperanto-English and English-Esperanto“. Neniuj vortoj japanaj estas en la teksto. Japanlingvan lernolibron verkis Futabatei Shimei en julio. Li aŭdis Esperanton en Vladivostoko kaj reveninte hejmen tradukis la Fundamenton de Esperanto al la japana. En 1906 8 libroj aperis. Tiel la movado ekfloris kaj ofte oni parolis pri Esperanto. Laŭ la vortoj de Chif (okaze de la mortotago de Zamenhof en 1922), tiamaj gvidantoj kredis, ke ili povos konkeri tutan Japanujon post kelkaj jaroj. La nacia spirito estis forta, ĉar en tiu jaro Japanio venkis Rusion. Estas atentinde, ke inter unuaj pioniroj estas profesoroj (ekz. Kroita) kaj socialistoj (ekz. Osugi, Sakai). Laŭ La Revuo Orienta, septembro 1931, 17 personoj daŭre aktive batalis dum 25 jaroj. Sed tiu prospero ne daŭris longe. La Dua Japana Kongreso okazis en 1907 kaj post longa interrompo la Tria en 1916. „Japana Esperantisto“ ĉesis eliri en 1908. Du grandaj steloj, kiujn la japana Esperanto-movado produktis, Chif kaj Ossaka, jam laboris de la komenco de tiu ĉi periodo. En 1908 Kroita vojaĝis al Eŭropo, Chif anstataŭ li zorgis pri la Asocio. Ossaka en Jokosuka redaktis periodaĵon „Jokosuka Esperantisto“ en 1907.
Inerteco (1909-11)
En 1909 Chif prunteprenis kapitalon kaj fondis novan entreprenon „Nippon Esperanto-Sya“ (Japana Esperanto-Domo) por daŭrigi la eldonon de „Japana Esperantisto“. Li intencis sendi la gazeton enhavantan multajn japanaĵojn al Eŭropo, tiam tre prospera en la movado. Malgraŭ lia energio la gazeto ĉesis baldaŭ. En 1910 Kroita revenis. JEA eldonis la revuon „Japana Esperantisto“ en 1911 sesfoje.
Mallumo (1912-15)
En 1912 kaj 1913 „Japana Esperantisto“ tute ne aperis. Nur hektografitaj gazetoj „Orienta Azio“ de Harada, „Orienta Stelo“ de la Jokosuka filio de JEA kaj rondiranta gazeto „Jokosuka Japana Esperantististo“ (la du lastaj per la mono de Ossaka) montris, ke en Japanio la movado ne estingiĝis. Eĉ lernolibroj elĉerpiĝis. En Jokosuka Ossaka evidadis kursojn kaj hektografe presis lernolibrojn. En Kanazawa Erm Asai esperantistiĝis kaj esperantigis „la Bultenon de HEC (Hokuriku Exchange Club)“, filatelista gazeto, kaj gvidis kursojn. Iom da movado okazis en Sakai, Hiroŝima kaj Toktusima; preskaŭ nenia movado en aliaj lokoj.
Preparo al reviviĝo (1916-19)
En la komenco Ossaka intencis reorganizi la administradon de la Asocio: transdoni la tutajn devojn al la junaj sekretarioj kiel ankaŭ respondecon de la kasadministro al ili, sed K. Kroita ne konsentis. En la letero al la sekretariaro Chif, el Kobe, skribis interalie, ke estas tute vana afero reorganizi la Asocion sub Kroita kaj admonis la sekretariojn starigi tute novan prop. organizon, senigante la Asocion. Nakamura ankaŭ, rifuzante la prezidantecon de la Asocio, instigis ilin reorganizi la Asocion. Fuĵisaŭa, E. Asai, Ossaka fine decidiĝis pri la reorganizo kaj kunvokis specialan kunvenon por tio. Fuĵisaŭa, Asai, Macuzaki, Hagiŭara, Ossaka deklaris la eksiĝon el la sekretarieco kaj ankaŭ redaktanteco de J. E. kaj prezentis la projekton pri la starigo de nova prop. centro „Japana E-Instituto“ kaj ĝia organo „La Revuo Orienta“. Kelkaj precipe kapitano Sôiĉi Uĉida, esprimis bedaŭron pro la forigo de la „historia“ JEA. Ossaka klarigis, ke oni lasas la Asocion ekzisti kiel moralan centron, kondiĉe ke JEI ne respondas por la financoj de JEA, sed ke poste, kiam JEI prosperos finance, tiam ĝi pro la morala memvolo pagos ŝuldojn de JEA, se tiaj ekzistas. W. Oishi akcente parolas por la starigo de la tute nova JEI. T. Osida lin subtenas. La propono estis unuanime akceptata kaj ĉiuj konsentis eksiĝi el la membreco de JEA kaj aliĝi al JEI. Tiel „Japana E-Instituto“ fondiĝis en la fino de 1919. En Yokohama Hajami Sinŝo kaj aliaj fondis „Japana E-Komerca Korporacio.“