cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ortodoksa preĝejo Sankta Nikolao (Szeged)
Konstruaĵo
La preĝejo estas hejmo ankaŭ por rumanoj, la hungaraj ortodoksuloj havas propran kapelon.
59804 Dickjoyce
59804 Dickjoyce estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la astronomo Richard R. Joyce, de la Nacia Optika Astronomia Observatorio, kiu studis stelojn de malfruaj tipoj kaj perdon de maso uzante infraruĝan spektroskopion. Li estas ankaŭ spertulo pri disvolvo de infraruĝa instrumentaro.
Pucov (distrikto Dolný Kubín)
Pucov (hungare Pucó) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Pucov etendiĝas en montara regiono laŭ traira flankovojo. Dolný Kubín troviĝas je 7 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la rojo en 1351, pri la vilaĝo en 1550 en formo "Pucov". En la 1680-aj jaroj ĝi senhomiĝis pro la konstantaj militadoj. En 1778 376 vilaĝanoj loĝis tie, en 1828 551 vilaĝanoj loĝis en 105 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1831 epidemio pri ĥolero okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pucó 388 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Dolný Kubín, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pucov 714 homoj, (712 slovakoj).
Hispana Centra Altebenaĵo
Hispana Centra Altebenaĵo (Meseta) estas geografia koncepto kiu konsistas el altebenaĵo en la centro de la Iberia Duoninsulo, sed ne tiom konsiderata en Portugalio, ĉar la norda, orienta kaj suda limoj (krom pli ol triono de ties etendo) estas en Hispanio, nome norde la Kantabra Montaro, oriente la Iberia Sistemo kaj sude Sierra Morena. La norda duono estas dividita el la suda pere de la Hispana Centra Sistemo.
Tiu altebenaĵo enhavas la basenojn de la tri grandaj riveroj de Iberio, nome Doŭro, Taĵo kaj Gvadiano, kiuj fluas de la orientabordo de la Centra Altebenaĵo al Portugalio, kie la du unuaj marenfluas en Atlantiko, dum la lasta trunas suden por marenflui for de la Centra Altebenaĵo.
Hymne Monégasque
La nacia himno de Monako estas la kanto Hymne Monégasque (ĝia monaka titolo estas Inu Munegascu). La tekston kaj la unuan version de la melodio verkis Théophile Bellando de Castro en 1841, poste Castil-Blaze modifis la melodion kaj aldonis kelkajn aliajn etajn ŝanĝojn. En 1848 la Nacia Gvardio de Monako kreita de princo Karlo la 3-a akceptis la kanton de Bellando, kiu fariĝis Marŝo de Naciaj Lojalistoj. En 1896 Charles Albrecht komponis novan aranĝon por piano, publikigitan en Tihebaux en Parizo, kaj nomis ĝin Air National de Monaco; en 1897 Decourcelle en Nico presis la eldonaĵon 429 Hymne National de Monaco por piano.
Jarojn poste François Bellini aranĝis la kanton de Albrecht por orkestro; tiu nova aranĝo estis tro longa por la homoj en la 1900-aj jaroj, kaj ĉesis esti ludata. Modernan version en 1914 kreis Léon Jehin, kaj ĝi estis prezentata por la unua fojo okaze de la 25-jara datreveno de ekrego de princo Alberto la 1-a. Finfine, en 1931 Louis Notari verkis la tekston en la monaka lingvo (la ligura).
Higueruela
Higueruela [igeRŬEla] (Figarbeto) estas vilaĝo de la provinco Albaceto en la regiono de Kastilio-Manĉo en Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Monte Ibérico-Corredor de Almansa en la oriento de la provinco. La areo estas de 205,45 km² kaj la loĝantaro de 1 158 loĝ. (2019), dum la denseco estas de 5,82 loĝ./km².
Ĝi inkludas submunicipojn Casa Aparicio, Casillas de Marín de Abajo kaj Oncebreros, tiu lasta kunhavata kun Hoya-Gonzalo.
Geografio
Higueruela estas en la okcidento de la provinco Albacete je 42 km de la provinca ĉefurbo.
Limas kun la jenaj municipoj: oriente kun Alpera (je 19 km), okcidente kun Hoya-Gonzalo (je 10 km), sude kun Bonete (je 16 km) kaj Villar de Chinchilla (je 11 km; estas submunicipo de Chinchilla de Montearagón) kaj norde kun Pozo-Lorente (je 16 km).
En la municipa teritorio estas la monto Molatón (Mojinete) kun 1200 msm.
La Lageto Salobralejo estas je malmultaj kilometroj disde Higueruela en direkto al Villar de Chinchilla, apud la fervoja stacio de la linio Madrido-Alikanto. Tiu lageto estas ĉirkaŭita de tri domaroj: El Salobralejo, Casa de Justi kaj Emiliete.
Historio
En la 13a jarcento la areo jam estis kontrolita de la kristanoj de la Reĝlando Kastilio.
Higueruela sendependiĝis disde Chinchilla de Monte-Aragón en 1820.
Ekonomio
La ekonomio de Higueruela estas fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj kaj malgrandaj fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ produktado de vino.
En la municipa teritorio estas diversaj ventoturbinoj, por la akiro de elventa energio.
Hinda bombako
La hinda bombako (Bombax ceiba), kiel aliaj arboj de la genro bombako, estas populare konata kiel "koton-arbo". En Barato tiu arbospecio nomiĝas "semal" (सेमल).
En Honkongo oni parolas pri la "heroo-arbo", ĉar ĝi floras kiam la studantoj prepariĝas por siaj ekzamenoj. ( Vi estu la heroo. )
La hinda bomkako estas indiĝena en suda Hindujo kaj Srilanko. En Dera Ismail Khan ( Pakistano ) estas multaj nature kreskantaj hindaj bombakoj.
Priskribo
Tiu orientalisa arbo havas rektan altan trunkon kaj siaj folioj estas vintre deciduaj. Ruĝaj floroj kun kvin petaloj printempe aperas antaŭ la nova foliaro. La floro produktas kapsulon kiu, kiam matura, enhavas blankajn fibrojn similajn al kotono. La trunko prezentas elstaraĵojn por repuŝi bestaj atakoj. Kvankam la fortika trunko sugestas ke ĝi estus utila por konstrulignoproduktado, sia ligno estas tro malmola por esti tre utila.
Kultivado
La arbo estas vaste plantita en Malajzio, Indonezio, suda Ĉinujo, Hongkongo kaj Tajvano. Laŭ ĉina historia registraĵo, reĝo de Nam Juet, Ĉiu To, donis arbon al la imperiestro de Han-dinastio en la dua jarcento a.K..
Oni uzas ĝin en parkoj kaj sur vojflankoj pro siaj belaj ruĝaj floroj kiuj floras en marto-aprilo. Tiu arbo estas tre ordinara en Nov-Delhio kvankam ĝi ne atingas ĝian plenan altecon de 60 m tie pro la duonarida klimato. La kotonfibroj de tiu arbo povas esti vidataj ŝvebante en la vento ĉirkaŭ la tempo de frua majo.
En Hindujo tiu arbo prezentas du kreskad-pintojn dum la musonmonatoj. Dum florado multege da mielabeloj estas atraktitaj per la ruĝa koloro de la grand-kalika floro.
Kellék
Kellék (Akcesoraĵo) estas hungarlingva filozofia revuo fondita en 1994 en Universitato Kluĵo, Rumanio eldonita de Pro Pholosophia Alapítvány kaj redaktata en Kluĵo, Oradea kaj Szeged.
Březnice (kastelo)
Březnice estas kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la samnoma urbeto sur la rivereto Vlčava, en la suda parto de Mezbohemia regiono, proksimume 15 km sude de la distrikta urbo Příbram. Pro sia eksterordinara kulturhistoria valoro ĝi estis proklamita kiel Nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio.
Historio
La kastelo ekestis per rekonstruo de la origina gotika fortikaĵo, menciata jam en la 13-a jarcento. En la duono de la 16-a jarcento, estante en posedo de Jiří Lokšan el Lokšany, sekretario de la ĉeĥa reĝo Ferdinando la 1-a, ĝi estis renesance kastelaspekte rekonstruita. El tiu periodo devenas tn. Biblioteko de Lokšany, kiu estas la plej malnova kastela biblioteko en Bohemio. En la 17-a jarcento estis alkonstruita frubaroka kapelo de Maria Virgulino laŭ la projekto de la elstara itala arkiteko Carlo Lurago (aŭtoro ekz. de la ampleksa sidejo de jezuitoj Klementinum en Prago aŭ la fama pilgrimloko Svatá Hora ĉe la proksima urbo Příbram) kaj samtempe estis aranĝita ĉirkaŭa vasta parko kun du fiŝlagetoj.
Volkswagen Tipo 1
Volkswagen Tipo 1 (Käfer, Skarabo) estas aŭtomobilo fabrikita de Volkswagen. Ĝi estis dezajnita de Ferdinand Porsche. Kiam ĝi estis enkondukita, ĝi estis trapasinta pli ol milionon da mejloj da provado — pli ol iu ajn alia aŭtomobilo de tiu tempo.
La historio de tiu aŭtomobilo estas la historio de firmao Volkswagen — la firmao estis kreita por fabriki tiun aŭton. Krom kelkaj armeaj veturiloj dum la dua mondmilito, ĝi estis la sola aŭtomobilo kiun la firmao konstruis unue.
La aŭtomobilo estis fabrikita de 1949 ĝis 2003, kun pli ol 23 milionoj da ili. Dum multaj jaroj, ĝi konservis la rekordon de plej multe vendita aŭtomobilo iam ajn. Ĝi prenis la rekordon el "Modelo T de Ford" en 1971, kaj konservis ĝin ĝis 2000 kiam la "Toyota Corolla" forprenis ĝin.
La baza formo kaj dezajno de la aŭtomobilo restis senŝanĝaj. Ĝi estis propulsita de motoro en la malantaŭo, havis malgrandan kofron en la antaŭo, kaj estis malvarmigita per aero (neniu radiatoro).
Hodiaŭ la firmao fabrikas la "New Beetle", kiu aspektas simile. Tamen, ĝi estas tute malsimila aŭto, ĉar ĝi havas motoron malvarmigitan per akvo en la antaŭo, kaj estas tre simila sube al la "Volkswagen Golf".
Disney faris serion da filmoj pri "Beetle" nomita Herbie.
Zanakioj
La zanakioj estas etno kun aparta lingvo loĝanta en la regiono Mara en nordokcidenta Tanzanio. En 1987 la zanakioj estis taksitaj 62.000 homoj.
3301 Jansje
3301 Jansje estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la teamo de la Observatorio de Perto en Bickley (Okcidenta Aŭstralio).
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Jansje" en honoro de Jansje Verveer, patrino de la nederlanda astronomo Arie Verveer, ano de la teamo de la Perta observatorio.
Altendorf SZ
Altendorf estas komunumo en la distrikto March en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 5,979 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Altendorf situas ĉe la suda flanko de la Supra Lago de Zuriko, oriente de la duonainsulo de Hurden. Sude de la urbeca vilaĝo leviĝas la monto Etzel, kiu estas suda brako de la Albis-Ĉeno.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Altendorf limas en nordo aliflanke de la Lago de Zuriko al la urbo Rapperswil-Jona, en nordoriento al Lachen, en oriento al Galgenen, en sudoriento al Vorderthal, en sudokcidento al Einsiedeln, kaj en nordokcidento al Freienbach.
Trafiko
De la stacidomo de Altendorf ekzistas rektaj trajnkonektoj al Pfäffikon, Zuriko, Ziegelbrücke kaj Glaruso. Okcidente de la komunumo en Pfäffikon kaj oriente en Lachen ekzistas alveturejoj al la svisa aŭtovojo A3 de Zuriko al Koiro.
Historio
La unua dokumenta mencio de Altendorf datiĝas el la jaro 972 kiel Rahprehteswilare. Kiam la Grafoj de Rapperswil fondis en la jaro 1220 aliflanke de la lago la urbon Nov-Rapersvilon (Neu-Rapperswil), la hodiaŭn urbon Rapperswil-Jona, la vilaĝo estis alinomita la Malnov-Rapersvilo (Alt-Rapperswil) kaj poste latine al Vetus Villa, kio signifas malnova vilaĝo, germane Altes Dorf respektive Altendorf.
Tom Crean
Tom aŭ Thomas CREAN (n. la 20-an de julio 1877 - m. la 27-an de julio 1938) estis irlanda maristo kaj esploristo de Antarkto. Li devenis de la graflando Kerry, kaj forlasis sian familian farmodomon en Annascaul por aniĝi al la brita Royal Navy je la aĝo 15. En 1901, dum li estis maristo sur la ŝipo HMS Ringarooma en Nov-Zelando, li kandidatiĝis por la ekspedicio de Robert Falcon Scott, ankaŭ nomita ekspedicio Discovery. Li tiel komencis elstaran karieron kiel esploristo dum la heroa epoko de antarkta esplorado.
Li pro sia partopreno al pluraj antarktaj ekspedicioj akiris trifoje polusajn medalojn. Li famiĝis kiel malmola kaj fidinda polusa vojaĝisto. Post la Imperia Transantarkta Ekspedicio, Crean reaniĝis al la Royal Navy. Li emeritiĝis en 1920 kaj revenis al sia naskurbo Annascaul, kie li vivis kviete kaj mortis en 1938.
György Zala
György ZALA [djordj zala], hungare Zala György estis eminanta hungara skulptisto, membro de Hungara Scienca Akademio. Li naskiĝis en la 16-an de aprilo 1858 en Alsólendva (nun Lendava, Slovenio), kiel Mayer György. Li mortis en la 31-an de julio 1937 en Budapeŝto.
Biografio
Li estis 8-jara, kiam li estiĝis orfo. Lia bopatro vidis emon pri desegnaĵoj, tial la infano frekventis artan mezlernejon, poste ĉeflernejon. Tie li ricevis premion, kiu financis la studadon en Vieno. En 1880 li vojaĝis malriĉe al Munkeno. Post 4 jaroj li hejmenvenis al Budapeŝto kiel talenta skulptisto. En 1894 li ricevis premion (oran medalon) en Antverpeno. Li skulptis diversajn skulptaĵojn, ankaŭ nun videblaj.
CTE
La vorto havas plurajn signifojn:
Listo de asteroidoj (33001–34000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 33001 al 34000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. La numera ordo tute ne kongruas kun la dato de la malkovro.
Krom numeron, okazas, ke kelkaj el la asteroidoj ricevis nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
Eksteraj ligiloj
Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 30 001 - 35 000
Nathalie Baye
Nathalie BAYE (naskiĝinta en Mainneville (Eure), Francio), estas franca aktorino.
Biografio
Kiam ŝi estis 14 jarojn aĝa, ŝi eniris danc-lernejon en Monako. Tio estis ŝiaj unuaj artistaj alpaŝoj. Tri jarojn poste ŝi foriris al Usono por pludaŭrigi sian artistan lernadon, malkovrante novajn mondon kaj kulturon.
Reveninte en Francion ŝi daŭrigis dancadon, sed paralele enskribiĝis en Cours Simon. Ŝi poste estis akceptita en konservatorio, el kie ŝi eliris en 1972 kun dua premio pri komedio, drama komedio kaj fremda teatro. Ŝi samtempe unue aperis en kino, en Brève Rencontre à Paris (Two People) de Robert Wise, poste kun rolo de skriptistino en La Nuit américaine de François Truffaut. Ĝis la fino de la 1970-aj jaroj ŝi akumulis duajn rolojn de bona kamarado kaj afabla provinculino sen pridemandoj, kelkfoje ankaŭ laborante por televido. Tamen, François Truffaut, kiu redungis ŝin por La Chambre verte en 1978, ĉi-foje en unua rolo, subite metamorfozis ŝian bildon, malkovrante pli opakan kaj melankolian flankon, kio malfermis al ŝi la pordojn de aŭtora kino.
La naskiĝo de ŝia filino Laura, kiu poste iĝis aktorino kun la nomo Laura Smet, instigis ŝin malrapidigi sian lud-ritmon. Ŝi krome malfacile trapasis 40-jariĝon, tradicia aflikto, al kiu kunfrontiĝas ĉiuj aktorinoj. Eĉ se ŝiaj aperoj en kino konsekvence maloftiĝis, ŝi profitis el tiu periodo por reveni al teatro interpretante Adriana Monti en 1986. Ekde tiam Nathalie Baye restis aktiva, turnante sin al aŭtora kino, foje pli intimisma, privilegiante naturalistajn komponaĵojn de modernaj virinoj, aktivaj tamen vunditaj de la vivo kaj rolojn de fortaj virinoj kun kompleksa personeco: Un week-end sur deux, Mensonge, Une liaison pornographique. Ĉiam tre populara, ŝi denove sukcesis en kino en 1999 en Vénus beauté (institut) de Tonie Marshall. 1999 restis favora jaro al ŝi, ĉar ŝi ankaŭ gajnis premion en Mostra de Venecio pro sia ludo en Une liaison pornographique. Ŝi poste sinsekve ludis pli malpli sukcesajn komediojn, el kiuj Absolument fabuleux, en tute eksterkutima rolo. Ŝi tamen ne forlasis la mondon de postulemaj reĝisoroj, kiuj aŭdacis peli ŝin en ŝiajn lastajn defendajn poziciojn kaj gvidis ŝin por plenumi novajn glorajn farojn. Definitive reveninta al la antaŭa parto de la scenejo, plena je aktivecoj, ŝi hodiaŭ akordigas kinon, teatron kaj televidon. Depost 2002, ŝi sinsekve ludis kunlaborante kun plej malsamaj personecoj kiaj Claude Chabrol, Steven Spielberg kaj Noémie Lvovsky. Kvar jarojn post Selon Matthieu aperinta en 2001, ŝi retrovis la aktoron kaj reĝisoron Xavier Beauvois en Le Petit Lieutenant, kiu ofertis al ŝi rolon de polic-komandanto reveninta el familia dramo kaj alkoholismo, rolo kiu havigis al ŝi kvaran César-on en sia kariero, t.e. ŝia dua trofeo por plej bona aktorino. Post dek jaroj da foresto el teatro, Nathalie Baye kreis en Vidy-Lausanne, en septembro 2006, Zouc par Zouc, interparolon inter Zouc kaj Hervé Guibert, kaj poste ludis ĝin en Teatro de Rond-Point ĝis la 30-a de decembro, sed neatendite decidis en decembro 2007 nuligi sian turneon antaŭplanitan en 2008, ĝenante pli ol 40 teatrojn de Francio kaj Belgio, kiujn ŝi cetere kompensis konsiderinte iliajn malprofitojn. Post tre rimarkita ĉeesto al ceremonio de César-oj la, ŝiaj enspezoj estis publikigataj, kio faris el ŝi unu el la plej bone pagitaj famuloj de la franca kino. En 2008, ŝi ĉefrolas en la nova filmo de Tonie Marshall: Passe-passe kaj estas anoncita en kina adapto de Josiane Balasko de ŝia propra furor-libro publikigita en 2004 (scenaro unue rifuzita de produktoroj): Cliente. Ŝia elekto iras klare al eklektismo, kunigante publikajn produktaĵojn kun pli postulema kino.
Stadiono Giants
Ĝi malaktiĝis en 2010 kaj estis detruita ekde februaro 2010.
Nyírcsaholy
Nyírcsaholy [njIrĉahoj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg en subregiono de Mátészalka.
Situo
Nyírcsaholy situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ fervojo Carei-Mátészalka. La lasta urbo troviĝas 8, Fehérgyarmat 19, Nyírbátor 21, Baktalórántháza 27 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri abatejo en kampoj de familio Csaholyi devenis el 1270. Post la mezepoko la komunumo senhomiĝis. En 1812 slovakoj rehomigis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto.
Bronisław Baczko
Bronisław Baczko (naskiĝis la 13-an de junio 1924 en Varsovio, mortis la 29-an de aŭgusto 2016 en Ĝenevo) – pola filozofo, historisto pri socia penso, kunkreinto de varsovia skolo de historiistoj pri ideoj, lekciisto ligita al Varsovia Universitato (1952–1968), Instituto de Filozofio kaj Sociologio de Pola Scienca Akademio, Université de Clermont-Ferrand (1969–1973) kaj de 1973 kun Universitato de Ĝenevo. Honora doktoro de la Université de Tours kaj Université de Strasbourg II.
Plej gravaj laboraĵoj
Ankaŭ en la franca
Criștioru de Jos
Criștioru de Jos [kriŝtjoru de ĵos] (hungare: (Alsó)Biharkristyór) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 1 433 loĝantojn (rumanoj); en 1956 1 253 kaj en 1992 726. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588 kaj estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye).
Criștioru de Jos estas la plej suda komunumo en distrikto Bihor. Al ĝi apartenas, krom la sidejo, jenaj vilaĝoj: Bâlc, Criștioru de Sus, Poiana kaj Săliște de Vașcău.
8791 Donyabradshaw
8791 Donyabradshaw estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar, en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Donya Douglas-Bradshaw, kontribuantinon por la NASA-a misioj Lucy al la kaj por la instrumento ATLAS de ICESat-2 kiel Estrino de Projekto. En 2021 ŝi fariĝis Helpanta Direktorino por La Administro kaj Planado de Aferoj en la Direktoraro pri Inĝenierarto kaj Teknologio de la Kosmofluga Centro Goddard de la NASA.
Hieno
Hieno (Hyaena) estas genro de karnomanĝuloj vivanta en Afriko kaj Suda Azio.
Ĝi estas rekonebla pro sia terura blekado.
Ĝi manĝas precipe kadavraĵojn kaj aktivas precipe nokte.
Specioj
Tre proksima genro estas la jena:
La Makulhieno estas la plej konata specio inter Hienedoj.
Ĉefaj trajtoj
Hienoj havas dentaron pli simila al tiu de kanisedoj ol al tiu de ŝajne pli similaj hundoj. La mordoforto estas la plej pova inter ĉiuj surteraj mamuloj. Maĉ-dentoj kaj antaŭmaĉ-dentoj kapablas tranĉegi kaj disŝiregi haŭton, viandon, tendenojn kaj eĉ mueli ostojn.
Hienoj havas tre akran vidkapablon, eksterordinaran flarsenton kaj povegan aŭdkapablon, kiu havigas al ili informon pri eventualaj predoj aŭ malamikoj, eĉ antaŭ vidi ilin.
Ili havas fortajn krurojn, kiuj povas kuregi longajn distancojn dum horoj. Por atako aŭ fuĝo ili povas atingi rapidojn de 50 km/h.
Konduto
Spite la famon de kadavromanĝantoj, fakte hienoj estas pli karnovoruloj. Eĉ plej ofte ili ĉasas predojn kaj estas leonoj (kiam venas are aŭ maskloj), kiuj forprenas la predojn el hienoj, kaj ne inverse. Pli ol 80 % el ties manĝo estas predita kaj ne kadavro. La efika rezulto derivas el organizitaj sociaj rilatoj kaj taskodivido de ĉasado, idozorgado kaj kontrolado de la teritorio, ĉefe pro patrineco.
Ja estas inoj kiuj hegemonias, ili estas pli grandaj ol maskloj kaj pli povaj. Estas ili kiuj decidas kiam, kiel kaj kun kiu pariĝas. Dum ĉe aliaj specoj, estas la masklo kiu decidas la pariĝadon, estas hieninoj kiuj decidas pri tio. Eĉ kiam ili estas perfortitaj de maskloj, ili kapablas forpeli la nedeziratan spermon. Je pli alta nivelo, estas ĉefa ino, nome ino alfa kiu estras, same kiel en aliaj specoj, kiaj lupoj ekzemple, estas la masklo alfa. Alia partikulareca trajto de inoj estas seksaj organoj eksteraj, tio estas masklecaj, nome ian duon-peniso, fakte funkcia klitoro. Ili naskas unu aŭ du idojn post gravedo de 110 tagoj.
Bonapartea mevo
La Bonapartea mevo aŭ Kanada mevo, Larus philadelphia, estas malgranda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.
Disvastiĝo
La reprodukta medio de tiu specio estas ĉe marĉoj aŭ lagoj de pinglarbaro tra okcidenta kaj centra Kanado kaj Alasko. Ili migras suden kaj plej granda parto translokiĝas ĉu al la orienta aŭ suda marbordo de Usono ĉu al la okcidenta, sed ankaŭ al la regiono de la Grandaj Lagoj, la norda Karibo (Kubo) aŭ norda Meksiko kaj eĉ Centra Ameriko. Ili estas raraj vaguloj al okcidenta Eŭropo, kie ili kutime kuniĝas kun la iome pli granda Ridmevo. Iam ĝis Japanio, Israelo aŭ Maroko. La entuta loĝantaro estas ĉirkaŭ el 260,000 ĝis 530,000 birdoj.
Hieno
Evoluo
Prahienoj aperis antaŭ 26 milionoj da jaroj. Temis pri malgrandaj kaj arboloĝantaj bestoj kiuj ekevoluis kaj jam antaŭ kvin milionoj da jaroj ili estis similaj al tiuj nunaj, sed multe pli grandaj.
Bonapartea mevo
Aspekto
Plenkreskuloj estas 28–35 cm longaj kun enverguro de 80–100 cm kaj pezo de 200 ĝis 250 g. Ili estas kiel la Ridmevo aŭ ne tiom kiel la Nigrakapa mevo, tio estas kun nigra aŭ griznigra kapo, kolo, brusto, ventro kaj vosto blankaj kaj helgrizaj supraj partoj, sed tiu ĉi specio havas mallongan maldikan bekon preskaŭ nigran anstataŭ ruĝa kaj oranĝkolorajn aŭ ruĝoranĝajn krurojn anstataŭ ruĝaj. La subflugiloj estas helaj kaj la pintoj estas nigraj post blankaj antaŭpintoj. Vintre la kapo estas blanka kun nigra makulo malantaŭ la okulo. Ambaŭ seksoj estas similaj. Junuloj atingas plenkreskan plumaron post du jaroj.
Kutimoj
Ili nestas inter koniferaj, foje surgrunde sed plej ofte en malalta branĉaro. Ili konstruas ĝin el bastonetoj kaj branĉetoj kaj kovras ĝin per seka herbo kaj musko. La ino demetas 2 ĝis 4 brunmakulitajn flavecajn ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas kaj zorgas la idojn.
Tiuj birdoj manĝas dumfluge aŭ plukas dum naĝado aŭ piedirado en akvo. Ili manĝas ĉefe insektojn, krustulojn kaj fiŝojn. Malkiel aliaj mevoj, tiu ĉi apenaŭ manĝas rubaĵojn.
Ĝi ricevas la nomon en multaj lingvoj laŭ la Princo Charles Lucien Bonaparte, zoologo kaj fama ornitologo de la 19a jarcento en Ameriko kaj Eŭropo kaj nevo de Napoleono.
Cristal do Sul
Cristal do Sul estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Frederico Westphalen. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 2 826 loĝantoj.
Cristal do Sul signifas en la portugala Suda Kristalo.
Lunca (Bihor)
Lunca (Bihor) [lunka] (hungare: Biharlonka) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 095 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 056. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Briheni, Sârbeşti, Seghişte.
CUB
La vorto havas plurajn signifojn:
Obersinn
Obersinn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Spessart kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Martin Chemnitz la Maljuna
Martin Chemnitz la Maljuna (1561-1627) estis germana juristo, kanceliero, rektoro kaj advokato, filo de Martin Chemnitz (1522-1586), frato de Martin Chemnitz (1564-1627) kaj patro de Martin Chemnitz la Juna (1596-1645) kaj de la historiisto Bogislaw Philipp von Chemnitz (1605–1678).
Biografio
Duko Bogislavo la 13-a el Pomeranio (1544-1606) nomumis lin al la mentoreco de la duko Philipp Julius de Pomeranio-Wolgast (1584-1625). En 1601 li estis nomumita plena profesoro pri juro en la Universitato de Rostock kaj estis elektita rektoro de la universitato fine de la jaro.
Bogislavo la 13-a de Pomeranio nomumis lin, en 1603, kiel Privata Konsilisto kaj Kanceliero de la registaro de Pomeranio-Stettin. Lia sukcedanto Filipo la 2-a el Pomeranio (1573-1618) konfirmis lin en liaj postenoj en 1606 kaj sendis lin al la Imperia dieto en Regensburgo, en 1613. Post la morto de Filipo la 2-a, en 1618, li akceptis inviton al la kortego de duko Johano Frederiko de Holstein-Gottorf (1579-1634), en Ŝlesvigo, kie li estis kanceliero ekde 1619 ĝis la fino de sia vivo.
2627 Churyumov
2627 Churyumov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Patu (Rio Grande do Norte)
Patu estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1890, la municipo havas 11.671 loĝantojn.
2627 Churyumov
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon Klim Ivanoviĉ Ĉurjumov (cirile Клим Иванович Чурюмов).
Usmate Velate
Usmate Velate estas komunumo de Italio. Ĝi estas parto de la laŭ decido de 2004 kreita kaj en 2009 plene ekfunkciinta provinco Monza kaj Brianza en la regiono Lombardio - antaŭe ĝi apartenis al la provinco Milano. Fine de en la komunumo vivis.
Eskulo
Eskulo (Aesculus), ĉevalkaŝtanarbo, estas plantgenro en la familio de la Sapindacoj (Sapindaceae). Al la genro Aesculus apartenas 12 specioj en Nordameriko, Eŭropo kaj Azio. En Eŭropo la  ordinara hipokastano estas ofte plantita en kiel park- kaj alearbo. La simila nomo kun la ordinara kastaneo (Castanea sativa) baziĝas sur la morfologia simileco de la fruktoj. Ambau arboj apartenas al diversaj familioj, do ili ne estas parancaj.
12527 Anneraugh
12527 Anneraugh estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Eskulo
Habito kaj folioj
La Eskulo-specioj estas deciduaj arboj aŭ arbustoj. La burĝonoj estas grandaj, ofte rezinhavaj. La folio estasfingroforme pinatakaj konsistas el 5 ĝis 11 folietoj. Ili havasdentata ĝis segildentan randon.
12527 Anneraugh
Nomo
Ĝia nomo honoras Anne C. Raugh, diplomitan en astronomio kaj komputado, kiu laboris kiel komputadistino por la misio Cosmic Background Explorer kaj dum pli ol unu jardeko estis la gvida aplikata komputadistino ĉe la Nodo pri Malgrandaj Korpoj de la Sistemo de Planedaj Datumoj de la NASA ĉe la Universitato de Maryland.
Eskulo
Infloreskoj kaj floroj
La infloreskoj estas cilindroformaj ĝis konusformaj tirsusoj kun simplaj flankbranĉoj. Brakteoj mankas. La floroj estas grandaj kaj bone videblaj. La sepaloj estas kunkreskintaj kaj formas tubon. La petaloj pofte estas malsamaj. Ili estas najlitaj, la plato estasrenverse ovforma, lanceta au spatelforma. La ovario ne staras sur ginoforo, la pistilo estas longa kaj svelta, la stigmo kunpremita kaj globforma, malofte iom loba.
Fruktoj ka semoj
L glob- ĝis pirformaj kapsulfruktoj enhavas ofte nur unu semo. La perikarpo estas plej ofte glata, malofte sulka aŭ pikilhava. Pikilhava ĝi ekzemple estas ĉe la ordinara hipokastano. La semoj havas grandecin de 2 ĝis 7 cm. La semŝelo estasbuna, la hilumo granda.
Kromozomoj kaj enhavosubstancoj
La baza kromozoma nombro estas x = 20. Folioj, floroj kaj semoj enhavas la venenan substancon ecino.
Sistematiko
La genron Aesculus starigis  Carl von Linné.
En Eŭropo nur unu hipokastano hejmiĝas, en Azio kaj Nordameriko troviĝas multajn speciojn.
La genro Aesculus estas dividita en pluraj sekcioj:
Ĉe eskulo ekzistas multajn specio-hibridoj, kiuj parte estas ornamlignoplantoj, ekzemple karnoruĝa eskulo (Aesculus ×carnea HAYNE, Aesculus hippocastanum × Aesculus pavia).
Nomo
La genronomo Aesculus estas uzata jam de Carl von Linné. En la Antiko la latina vorto aesculus estis la nomo de durligna kverko-specio, kiu estis sankta al [[Jupitero (dio)
Uzado
La plej multaj specioj estas rapide kreskantaj, havas dekorativajn foliojn kak estas mezgrandaj ĝis grandaj arboj (nur malmultaj specioj estas arbustoj). Eskuloj havas bone videblaj inflorekojn kun multaj koloraj floroj. Diverasj specioj estas plantitaj kiel park- ale- kaj stratarboj.
13848 Cioffi
13848 Cioffi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
CUC
La vorto havas plurajn signifojn:
Monerumado
Monerumado estas la plej simpla eksperimento pri hazardo (lotumado). Dum monerumado iu monero estas turnige ĵetita en la aeron kaj rekaptita tiel, ke ĝi montras unu el la du rondaj surfacoj. Ĉe tia lotumado gajnis la partio, kiu elektis la montratan flankon. Idealkaze, do neglektante la randon, monerumado liveras unu el du rezultoj, nome la monero falinta kuŝas kun aŭ unu aŭ la alia flanko de la monero supren kun la sama probablo de 50%.
Pro sia simpla tekniko kaj senduba rezulto monerumado estas ofte aplikata en ĉiutaga vivo por decidiĝi inter alternativoj aŭ solvi malgravajn kvereletojn inter du opinioj ktp.
Al-Ŭalid la 1-a
Al-Ŭalid ibn Abd al-Malik ibn Marŭan (الوليد بن عبد الملك ابن مروان, al-Ŭalīd ibn ʿAbd al-Malik ibn Marŭān; ĉirkaŭ 674 – 23a de februaro 715), ofte konata kiel al-Ŭalid la 1-a (الوليد الأول), estis la sesa Umajida kalifo, kiu regis de oktobro 705 ĝis sia morto.
Monerumado
La monerumado ofte estas aplikata en sporto, ekzemple en futbalo aŭ Usona piedpilkado, kie la matĉestro monerumas pri la decido, kiu teamo havu la elekton de sia duono de la ludkampo kaj kiu teamo ekludu.
Al-Ŭalid la 1-a
Al-Ŭalid estis la plej aĝa filo de sia antaŭulo la kalifo Abd al-Malik (r. 705-715) kaj estis princo kiu estris čiujarajn rabatakojn kontraŭ la bizancanojn inter 695 kaj 698 kaj patronis fortikaĵojn laŭlonge de la vojo de la Siria Dezerto al Mekko. Li iĝis la heredanto de la kalifo post la morto de la frato de Abd al-Malik kaj deklarita posteulo, nome Abd al-Aziz ibn Marŭan, en 704. Al-Walid ege pluigis la politikojn de sia patro por centrigo kaj etendo, kaj forte dependis el al-Haĝaj ibn Ĝusuf, la povega vicreĝo de lia patro en la orienta duono de la Kaliflando. Dum sia regotempo, Umajida armeoj konkeris la Magrebon, Hispanion, Sindon kaj Transoksianion, etendante la kaliflandon al ties plej granda teritoria etendo. La militrabado el la konkeroj ebligis, ke al-Ŭalid financu publikajn vorkojn de enorma grandeco, kiel la Granda Moskeo de Damasko, la Moskeo Al-Aksa en Jerusalemo kaj la Moskeo de la Profeto en Medino. Li estis la unua kalifo kiu instituciis programojn por sociala bonfaro, kio helpis malriĉulojn kaj malkapablulojn en Sirio. Kvankam estas malfacile certigi la rektan rolon de Ŭalid en la aferoj de lia kaliflando, lia regado estis markita de enlandaj paco kaj prospereco kio reprezentis la pinton de la Umajida povo.
Monerumado
Pli gravan rolon havis monerumado dum Eŭropa Futbal-Ĉampionado en 1968 en la duon-finalo: la matĉo inter Italio kaj Sovetunio finiĝis per 0:0 post suplementa matĉdaŭro. Penal-ŝotado en tiu tempo ne jam estis enkondukita, tial estis interkonsento lotumi la "venkinton" per monerumado anstataŭ reludi matĉon. Italio gajnis kaj eniris la finalon, kiun la teamo venkis kiel Eŭropa ĉampiono.
Pro diversaj motivoj sur moneroj en ĉiuj landoj la nomo de monerumado en diversaj lingvoj tre varias: en la angla heads or tails (kapoj aŭ vostoj), en la germana Kopf oder Zahl (kapo aŭ nombro), en la franca Pile ou face (amaso aŭ kapo), en la latina navia aut caput (ŝipo aŭ kapo). En probablokalkulo (aŭ teorio de probabloj) la monerumado estas konsiderata kiel plej simpla tipo de eksperimento pri hazardo.
Primolacoj
La primolacoj (Primulaceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo erikaloj (Ericales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 70 genrojn kaj preskaŭ 2800 speciojn,. Ĝia tipa genro estas primolo.
Tiuj plantoj vivas ĉefe en kontinenta, montara klimato; la varmajn, sekajn lokojn ili ne ŝatas. Ili estas moltigaj, ofte unujaraj herboj, ofte kun rozeto.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (18 jun. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Kelkaj taksonoj
(vidu aŭrikulario (fungo), aŭriklo (ekstera parto de orelo), aŭriko (ŝipa velo))
Afrikan tähti
Afrikan tähti estas populara finna tabulludo. Ĝin planis Kari Mannerla. Ĝi estas farata ekde la jaro 1951. Afrikan tähti estas konservata kiel unu de plej venditaj tabulludoj en Finnlando dum pli ol 65 jaroj. En tiu tempo ĝi estis tradukita al 16 lingvoj. Ĝi estas plej populara en Nordiaj landoj, kie ĝi estis reklamita vaste en Svedio, Norvegio kaj Danio en 1960. En Svedio la ludo estas pri sia nomo Den försvunna diamenten. En la ludo la ludantoj provas trovi cullinan-on. Ili ĵetas ĵetpuledron.
Barcelono
Barcelono (Barcelona, katalune [bərsə'lonə] kaj hispane [barθe'lona]) estas la ĉefurbo de la aŭtonoma komunumo Katalunio, nord-oriente en Hispanio, de la komarko Barcelonès kaj de la Provinco Barcelono.
La urbo estas la 2-a plej granda en Hispanio (post Madrido) kaj la plej granda de Katalunio, krom la 11-a de la Eŭropa Unio. Ĝi estas centro de la metropola areo de Barcelono (el ĉirkaŭ tri ĝis kvin milionoj da loĝantoj), kun 1 620 343 loĝantoj en 2018. La metropola areo faras ĝin la 6-a plej loĝata de la Eŭropa Unio.
La urbo posedas MEP de 142 223 milionoj da usonaj dolaroj kaj porpersona MEP de po 30 619 usonaj dolaroj, nome MEP PPA de 36 240 usonaj dolaroj, kio faras ĝin la dua metropola areo hispana laŭ ekonomia aktiveco; kaj la 17-a de Eŭropo post: Londono, Parizo, Rejno-Ruhr, Amsterdamo, Milano, Bruselo, Moskvo, Frankfurto ĉe Majno, Munkeno, Madrido, Berlino, Vieno, Romo, Kopenhago, Stokholmo, Birmingham.
Ĝi situas ĉe Mediteraneo, 120 km sude de Pireneoj kaj de la franca limo sur malgranda marborda ebenaĵo limigita kun la maro oriente, kun la montaro Collserola okcidente, kun la rivero Llobregat sude kaj la rivero Besós norde.
La historio de Barcelono esta longdaŭra ja 4000 jaroj, ekde la fino de la Neolitiko, kun la plej fruaj restaĵoj trovitaj en la teritorio de la nuna urbo, ĝis la aktualo. La frua historio de ties loĝantoj kunigas iberojn, romianojn, judojn, visigotojn, islamanojn kaj kristanojn. Kiel ĉefurbo de Katalunio kaj dua plej grava urbo en Hispanio, la tiel nomita Grafurbo (pro la iama Barcelona Graflando) forĝis sin gravecon laŭlonge de la tempopaso, el malgranda romia kolonio ĝis iĝi urbo ege aprezata internacim pro aferoj kiel ties ekonomio, ties arta heredo, ties kulturo, ties sporta vivo kaj ties socia vivo.
Barcelona estis scenejo de diversaj internaciaj eventoj kiuj kontribuis al plifirmigo de ĝia graveco. La plej konataj estis la Internaciaj Ekspozicioj de 1888 kaj de 1929. Poste, en la jaro 1992 okazis la Olimpikoj en Barcelono. Somere 2004 okazis la Internacia Forumo de Kulturoj. Krome la urbo estas sidejo de la sekretariaro de la Unio por la Mediteraneo.
En 1909 okazis en Barcelono la 5-a Universala Kongreso de Esperanto kun ĉeesto de Ludoviko Zamenhof. Inter 1936 kaj 1939 la urbo suferis la tragedion de la Hispana Enlanda Milito, eĉ pli ol aliaj areoj de la lando, sed ĝi ankaŭ spertis la tiaman socian revolucion. Aŭguste 2019 okazis la SAT-kongreso, kiu estis dediĉita al tiuj historiaj eventoj.
Lars-Levi Laestadius
Lars-Levi Laestadius (naskiĝinta 26-a de decembro 1909 en Umeå) estis sveda verkisto kaj ĉefo de teatrejo. Li estis ĉefo de urbteatro de Helsingborg 1946–1950 kaj malantaŭe ĉefo de urbteatro de Stokholmo. Li publikigis teatraĵojn kaj estas memorata kiel valora organizanto. Li estis filo de filo de filo de Lars Levi Laestadius, botanikisto, pastro kaj fondanto de lestadianismo.
Barcelono
En la aktualo, Barcelono estas agnoskita kiel mondurbo pro sia kultura, financa, komerca kaj turisma graveco. Posedas unu el la havenoj plej gravaj de la Mediteraneo kaj ĝi estas ankaŭ grava punkto de komunikado inter Hispanio kaj Francio, pro la facila konekto pere de aŭtoŝoseo kaj rapidtrajnoj. La Flughaveno de Barcelono-El Prat, je 15 km de la urbocentro, estis uzita de pli ol 50,1 milionoj da pasaĝeroj en 2018.
Situo
La urbo de Barcelono estas sur la mediteranea marbordo de la Iberia Duoninsulo, ĝuste en la centro de la deltoj de la riveroj Llobregat sudokcidente kaj Besós nordoriente. Ĝia municipa teritorio limas, el sudo nordorienten kaj laŭ laŭhorloĝa dirrekto, kun la jenaj municipoj: El Prat de Llobregat, Hospitalet de Llobregat, Esplugues de Llobregat, Sant Just Desvern, Sant Feliu de Llobregat, Molins de Rei, Sant Cugat del Vallès, Sardañola del Vallés, Montcada i Reixac, Santa Coloma de Gramanet kaj Sant Adrià de Besòs. La du unuaj kaj la du lastaj estas la municipoj kun kiuj la urbo havas plej fortan kontakton, pere de densa urba reto sinsekva kiu ligas ilin, male San Cugat del Vallés kaj Sardañola del Vallés estas tro fore apartigitaj de Barcelono, ĉar la montaro Litoral kaj la natura parko de la montaro Collserola funkcias kiel naturaj bariloj.
Barcelono havas malgrandan parton de sia municipa teritorio en la deklivo de la rivero Llobregat sur la montaro Collserola. Temas pri Vallvidrera kaj Les Planes, kiuj troviĝas iom interne ene de la natura parko de Collserola. Formas parton de ties municipa teritorio ankaŭ la romanika ermitejo de Santa Creu d'Olorda, inter la Vallès Occidental kaj la Baix Llobregat.
Barcelono estas la ĉefurbo de la komarko Barcelonés, kiu estas formata de la municipoj Barcelono, Hospitalet de Llobregat, Badalona, Santa Coloma de Gramanet kaj Sant Adrià de Besòs. Tiu komarko limas norde kun la Okcidenta Vallés, nordoriente kun la komarkoj Orienta Vallés kaj Maresme, oriente kaj sudoriente kun la Mediteranea Maro kaj okcidente kun la komarko Baix Llobregat.
Limaj urboj:
Distriktoj
Kvartaloj de Barcelono estas Pedralbes kaj aliaj. La Eixample (etendaĵo) estas distrikto de Barcelono inter la malnova urbo (Ciutat Vella) kaj kio estis iam ĉirkaŭaj urbetoj (Sants, Gràcia, Sant Andreu ktp.). Konstruita en la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, iuj partoj de la Eixample estis multe influitaj de modernismaj arkitektoj, kies ĉefulo estas Antoni Gaudí. Gravaj avenuoj de Barcelono estas Diagonala Avenuo kaj Meridiana Avenuo.
Historio
Laŭ sagao, la urbo (Barcino) estis fondita de Hamilkar Barka, patro de Hanibal Barka el Kartago. Post tio trakonstruis la urbon la romianoj al kastro. La centro de la urbo kuŝis sur Mons Taber, sur malgranda monteto proksime al la tiama Konsildomo (Plaça de Sant Jaume). Oni povas ankoraŭ hodiaŭ trovi restaĵojn de la romia urbomuro en la praurba parto. Gravaj romiaj trovitaĵoj estas ekspoziciitaj ĉe Plaça del Rei. En la 5-a jarcento la urbon konkeris visigotoj, en la 8-a jc. la maŭroj. En 801 konkeris la urbon la franca reĝo. Je 985 disrabis Barcelonon Al-Mansur, armeestro de Kordovo. En la mezepoko Barcelono estis ĉefurbo de Reĝlando de Aragono kaj elstara mara kaj komerca potenco en la okcidenta Mediteranea maro, kun gravaj posedaĵoj, kiel Sardio kaj Sicilio. Ekde la 15-a jarcento, post la Kompromiso de Caspe (1412) kaj la enlanda milito (1462-1472), la urbo perdis potencon, unue favore al Valencio kaj poste al kastiliaj urboj. La malvenko en la milito de hispana sukcedo (1701-1714) post sieĝo kaj la postaj reprezalioj de Filipo la 5-a de Kastilio plimalfortigis kaj katenis la urbon ĝis meze de la 19-a jarcento, kiam estiĝis permeso malkonstrui la urbomurojn. La ekonomia bonfarto permesis rapidegan plilarĝigon de la urbo, kiu ensorbis diversajn antaŭurbojn kiel Sants, Gràcia kaj Sarrià. Partoj de la urbo aldoniĝis post eventoj, kiel la internaciaj ekspozicioj de 1888 kaj 1929, la Olimpikaj ludoj (1992) aŭ la Forumo de la Kulturoj (2004).
Vidindaĵoj
Pro sia historio Barcelono havas elstaregan gotikan arkitekturon, kiu konserviĝis pro la stagnado de la urbo dum jarcentoj. Nova etapo de ekonomia bonfarto koincidis kun la ekspansio de la urbo, tial ke ĝia impona kolekto de modernismaj konstruaĵoj (kun ok Mondaj Kulturheredaĵoj de Unesko) ne stariĝis sur la malnovaj mezepokaj palacoj. Nuntempe Barcelono plu aperigas novajn elstarajn konstruaĵojn, kiel Turon Agbar (2005).
Plej elstaraj vidindaĵoj:
Mondaj Kulturheredaĵoj de Unesko en Barcelono:
Transportoj
Historie, Barcelono posedis grandan tramreton. La unua tramlinio de la urbo malfermiĝis en 1872, sed preskaŭ ĉiuj el tiuj historiaj linioj estis fermitaj en 1971, estante anstataŭitaj de busoj kaj de la vastiĝanta Metroo de Barcelono. La sola restanta linio, "Tramvia Blau", estis konservita kiel turisma vidindaĵo, uzante la historian veturantan materialon. Tamen komence de la 21-a jarcento, du novaj tram-sistemoj, "Trambaix" kaj "Trambesòs", malfermiĝis en la ĉirkaŭurboj de la urbo.
La Flughaveno de Barcelono (IATA: BCN, ICAO: LEBL), ofte konata kiel Flughaveno El Prat, estas je 10 km sudokcidente de Barcelono, fakte kuŝanta sur teritorio de la municipoj El Prat de Llobregat, Viladecans kaj Sant Boi de Llobregat. La flughaveno estas la dua plej granda en Hispanio malantaŭ Flughaveno Madrido-Baraĥo kaj la unua en Katalunio.
Al Montjuïc supreniras sinsekve Funikularo de Montjuïc kaj Telfero de Montjuïc.
Partneraj urboj
Barcelono havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:
Esperanto en Barcelono
La Hispana Esperanto-Instituto estis historia instituto por subteno de la internacia lingvo Esperanto, aktiva en Hispanio en signifa parto de la 20-a jarcento. Ĝi havis sian sidejon en Barcelono. Inter la kunfondintoj estis Josep Rofes Mestre el Barcelono, Alfonso Tur Thomas same el Barcelono dumtempe estis ties vicprezidanto, pliaj membroj estis ekzemple Manuel Maynar el Zaragozo kaj José Perogordo el Madrido. Inter la eldonaĵoj de la instituto ekzemple estis "elementa kurso de esperanto" de 1928 kaj eĉ ĝis en 1963 ĝi publikigis vinildiskon kun popularaj katalunaj kantoj en Esperanto.
Esperantistoj de Barcelono
Barcelono estas naskiĝurbo de Jaume Grau Casas, Alfons Sabadell, Elisabet Abeyà, Joan Amades Gelats, Josep Paluzie i Lucena, Francisco Pi y Margall, Carles Riba, Eduardo Vivancos kaj Francisko Gorgues.
EdE
En la urbo okazis la 5-a Universala Kongreso 6-11 septembro 1909, kun 1287 kongresanoj el 32 landoj. Ĉefaj temoj de la kongreso: organizo de naciaj E-societoj, financoj, laboroj de la E-Akademio.
Barcelono kaj Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas Barcelonon:
Meadowlands Sports Complex
Meadowlands Sports Complex estas aro da sportejoj kaj spektaklejoj lokitaj en East Rutherford (Nov-Ĵerzejo). La konstruaĵaro estas administrata de la agentejo New Jersey Sports and Exposition Authority (NJSEA). Ĝi nun konsistas el tri konstruaĵoj : la stadiono Giants, Izod Center kaj Meadowlands Racetrack.
María Teresa Linares
María Teresa LINARES (naskiĝinta en Havano la 14-an de aŭgusto de 1920 kaj mortis la 26-an de januaro 2021) estis renoma kuba muziksciencistino. La fakulino pri muziko verkis multajn librojn pri la temo.
Ŝi produktis sondiskojn de kuba popolmuziko, inter ili de "Mongo" Rives, kiun ŝi nomis "El rey del Suco Suco" same kiel ŝi partoprenis diversajn dokumentajn filmojn pri la temo.
Izod Center
Izod Center, malnovtempe ankaŭ konata kiel la areno Brendan Byrne aŭ areno Continental Airlines) estas plurfaka sportejo lokita en East Rutherford (Nov-Ĵerzejo), pli precize en la areo Meadowlands Sports Complex, kie situas multaj sportejoj. Ĝi estis inaŭgurita en 1981 kaj estas unu el la plej malnovaj arenoj de la basketbala ligo NBA. Ĝi ankaŭ estis la hejmo de la hokea teamo New Jersey Devils ĝis 2007.
Izod-Centro estas ankaŭ populara spektaklejo kaj koncertejo.
Pocola
Pocola (pokola) (hungare: Biharpoklos) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 510 loĝantojn (rumanoj); en 1992 512. Ĝi estis unue menciita skribe en 1422. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Petrani, Sânmartin de Beiuş.
János Török (bestokuracisto)
János Török [jAnoŝ torok], laŭ hungarlingve kutima nomordo Török János estis hungara bestokuracisto, profesoro.
János Török naskiĝis la  1907 en Kisbér. Li mortis la 1969 en Mosonmagyaróvár.
Biografio
János Török studis en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto inter 1925 kaj 1929, poste li restis en la altlernejo por instrui 7 jarojn. En 1936 li estis bestokuracisto laŭvice en Tamási, Sárvár, Ráckeve. En 1939 li estis nomumita distrikta ĉefkuracisto, post 4 jaroj departementa ĉefkuracisto. Inter 1954 kaj 1959 li estis katedrestro en Agrikultura Akademio en Mosonmagyaróvár. En 1960 li atingis la instruan rangon universitata profesoro, inter 1962 kaj 1965 li estis vicrektoro.
Sântandrei
Sântandrei estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.
Tebesa
Tebesa aŭ Tébessa (Berbere: Tbessa aŭ Tibesti, تبسة), estas la ĉefurbo de la Provinco Tebesa, en la regiono Ŝaŭi de Alĝerio, 20 kilometrojn okcidente el la landlimo kun Tunizio. Proksime estas ankaŭ minejo el fosfato. La urbo estas fama pro la tradiciaj alĝeriaj tapiŝoj en la regiono, kaj estas hejmo de ĉirkaŭ 634,332 personoj (en 2007). Proksime estas la arkeologia loko de Bir el Ater.
Derviŝo
Derviŝo (turke derviş; darviŝ; درويش darŭiŝ) estas ano de islama asketisma ordeno de sufiismo. Derviŝoj ĝenerale konatas pro sia ekstrema povreco kaj strikteco. Ili en islamaj kulturoj havas la renomon esti fontoj de saĝeco, de medicino, de poezio kaj de religiaj revelacioj. Aparte legenda derviŝo estis Nasredino, kiu konatiĝis ne nur en la islamaj socioj de Okcidenta Azio kaj Barato, sed ankaŭ en ne-islamaj kulturoj de aliaj mondopartoj.
Etimologio de la vorto
La termino devenas de la persa vorto درویش (darvīŝ), kiu ĝenerale priskribas asketisman monaĥon. La vorto ankaŭ uziĝas por priskribi firman kaj asketan econ de homo, por kiu materia posedo ne gravas. La vorto en la persa lingvo origine signifas „almozpetanto“, sed tio ne nepre komprenindas laŭlitere: la vorto pli aludas al tio, ke tiu kiu iras la vojon de sufiismo, ekkonas „sian propran povrecon kontraste al la dia riĉeco“. La komenca silabo estas la persa vorto dar („pordo“, „pordego“), kaj aludas al tio, ke almozpetantoj iras de pordo al pordo. En la simbolismo de sufiismo la vortero ankaŭ aludas al la spirita trapaso de la pordo inter la materia, tera mondo kaj la spirita, dia kosmo nevidebla.
Religia praktiko
Multaj derviŝoj dediĉas sin al povreco kaj vivas en monaĥe retirita asketismo. Iuj almozpetas, aliaj plenumas profesiojn - ekzemple la egiptiaj "kadiritoj" estas fiŝistoj.