cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Premchand
Verkoj
Premĉand verkis mallongajn historiojn, kelkajn novelojn kaj multajn eseojn kaj leterojn. Li ankaŭ verkis kelkajn teatraĵojn. Krome, li faris kelkajn tradukojn. Multaj el liaj historioj estis tradukitaj al la angla kaj rusa lingvoj.
Godaan ("Donaco de bovino"), lia plej lasta novelo, estis konsiderita la plej bona hindia novelo de ĉiuj tempoj. La protagonisto, Hori, estas malriĉa vilaĝano, kiu per la tuta animo despere volas havi bovinon, la simbolon de prospero kaj prestiĝo en vilaĝa Indio. Hori ricevas bovinon, sed pagas kontraŭ ĝi per sia vivo. Kiam li mortas, la vilaĝa pastro petas lian vidvinon fordoni al li la bovinon por porti la animon de mortinta edzo al paco.
En Kafan ("Savano"), malriĉulo kolektas monon por funebra ritualo pri sia mortinta edzino, sed fordonas ĝin por manĝaĵo kaj trinkaĵo.
Glorinha
Glorinha estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 6.891 loĝantojn en 2010.
Post- och Inrikes Tidningar
Post- och Inrikes Tidningar (PoIT) estas la oficala ŝtata sveda registara gazeto ekde 1645, ekde 2007 ĝi aperas nur interrete.
PoIT estis fondita en 1645 sub regado de reĝino Kristina la 1-a kaj ŝia kanceliero Axel Oxenstierna. La gazeto nomas sin la plej malnova ankoraŭ aperanta gazeto de la mondo. En 1791 komisiis reĝo Gustavo la 3-a la novkreitan Svedan Akademion je eldono de la gazeto.
La jarkoleko de 1645 ĝis 1721 estas ciferecigita per projekto "Tiden" (ĉ. 2001) ĉe la Reĝa Biblioteko en Stokholmo.
La 1-an de januaro 2007, ĉesis la papera formato de gazeto. Ekde tiam ĝi aperas nur sur la interreto. Oni presas, printas nur tri ekzemplerojn por la universitatoj.
Moskeo
La moskeo (مسجد, masĝid) estas la loko de la islama malfermita diservo.
Unu diferenco disde kirko aŭ sinagogo estas, ke ĉi tiuj rilatas al difinita loko, dum islamo taksas la tutan Teron moskeo.
Laŭ Francisko Azorín moskeo estas simple Tipa mahometana templo. Li indikas etimologion el la araba mezkid (preĝejo).
Priskribo
La moskeo evoluis historie al aparta konstruaĵo, kie la ĉiutagaj preĝoj, specife la vendreda preĝo apartenas al la plej grava devo de la islamaj viroj. La tradicia moskeo estis uzata ankaŭ por kontrakti aŭ diskonigi aferojn. Al la moskeo apartenas turo nomata minareto, de kies supro laŭtkrias la muezino por preĝado.
Apud la moskeo kelkfoje funkcias madraso, religia lernejo por studi interalie la sanktan libron de islamanoj, la Koranon.
La honoro ĉe eniro de moskeo aperas en ritoj kiel sinlavado, demeto de la ŝuoj, enpaŝo per la dekstra kaj elpaŝo per la maldekstra piedo.
Kiel pramoskeo validas la loĝejo de Mahometo en Medino, en kiu oni jam orientis siajn preĝojn al la kiblo, t.e. al Mekko.
Nuntempa moskeo kutime havas antaŭkorton, en kiu plej ofte troviĝas putoj aŭ alia eblo por la rituala sinlavado. En la interno de la moskeo troviĝas neniu meblo, sed jes la kibla muro, kiu direktas la preĝantojn al Mekko kaj en kies centro lokiĝas senornama niĉo nomata mihrabo.
Bitmono
Bitmono (angle Bitcoin) estas pagosistemo elpensita de Satoshi Nakamoto, kiu publikigis sian inventon en 2008 kaj liberigis ĝin kiel malfermkoda programaro en 2009. La sistemo estas samtavol-ŝutada; uzantoj povas interagi rekte sen neceso de interaj perantoj. Transakcioj estas kontrolitaj per reto de nodoj kaj registritaj en publika distribuita sistemo nomata bloko-ĉeno (angle blockchain). La librotena sistemo uzas sian propran kontunuon, ankaŭ nomata bitmono. La sistemo funkcias sen administra centro, kio kondukis la Usonan Ministerion pri la Kaso marki bitmonon kiel malcentraligitan virtualan valuton. Bitmono estas ofte nomata la unua ĉifrovaluto, kvankam antaŭ similaj sistemoj ekzistis. Bitmono estas pli ĝuste priskribita kiel la unua malcentraligita cifereca valuto. Ĝi estas la plej granda de sia speco en terminoj de tuta merkata valoro.
Bitmonoj estas kreitaj kiel kompenso por proceda laboro, per kiu uzantoj ofertas sian komputilan povon por verigi kaj enigi pagojn al publika ĉefkontlibro. Ĉi tiu agado estas nomata minado kaj la ministoj estas rekompencitaj per transakciaj kotizoj kaj nove kreitaj bitmonoj. Krom minado, Bitmonoj povas esti ricevitaj en interŝanĝo kontraŭ aliaj valutoj, produktoj kaj servoj. Uzantoj povas sendi kaj ricevi bitmonojn kontraŭ laŭvola transakcikotizo.
Ĝi estas tute samtavole ŝutita, kaj uzas malsimetrian ĉifradon.
Blokĉeno
La blokĉeno (angle blockchain) estas publika librotenista sistemo, kiu gravuras bitmono-transakcioj. Romano solvo plenumas tion sen ajna fidis centra aŭtoritato: vivtenado de la bloko ĉeno farita per reto de komunikanta nodoj kurante bitmono programaro. Transakcioj de la formo pagador X sendas Y bitmonoj al payee Z estas dissendita al tiu reto uzante _readily_ disponebla programaro aplikoj. Reto nodoj povas validigi transakcioj, aldoni ilin al sia kopio de la librotenisto, kaj tiam dissendi tiujn librotenisto aldonoj al aliaj nodoj. La bloko ĉeno estas distribuita datumbazo; por sendepende kontroli la ĉenon de proprieto de ajna kaj ĉiu bitmonoj (kvanto), ĉiu reto nodo stokas lia propra kopio de la bloko ĉeno. Proksimume sesoble por horo, nova grupo de akceptitaj transakcioj, bloko, estas kreita, aldonita al la bloko ĉeno, kaj rapide eldonita al ĉiuj nodoj. Tio permesas bitmono programaro por determini kiam aparta bitmono kvanto estis elspezita, kio estas necesa por malhelpi duoblan-elspezado en medio sen centra kontrolo. Dum konvencia librotenisto registras la translokigoj de fakta bekojn aŭ promeskambiojn kiuj ekzistas ekster ĝi, la bloko ĉeno estas la sola loko kiu Bitmonoj povas diri ekzisti en la formo de unspent eligoj de transakcioj.
Unuoj
En 2016, simboloj kutime uzataj por reprezenti Bimonon estis BTC kaj XBT. Malgrandaj kvantoj de bitmono uzataj kiel alternativaj unuoj estas millibitcoin (mBTC), microbitcoin (μBTC), Satoshi kaj bit. Enoficigita omaĝe al Bitmono-kreinto, Satoshi estas la plej malgranda kvanto de bitmono reprezentanta 0.00000001 bitmono, centmiliononon de bitmono. Unu millibitcoin egalas al 0,001 bitmono, kiu estas unu milono de bitmono. Unu microbitcoin egalas al 0.000001 bitmono, kiu estas unu milionono de bitmono.
Forst (Badeno)
Forst estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Karlsruhe kaj en la samnoma distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Bitmono
Unuoj
Je la 7-a de oktobro 2014, Bitcoin-Fondaĵo publikigis planon apliki valutan kodon ISO 4217 por Bitmono, kaj menciis na BTC kaj XBT kiel la ĉefaj kandidatoj.
Proprieto
Posedrajtoj pri bitmono implicas ke uzanto povas elspezi bitmonon asociitan kun specifa adreso. La ĝiranto devas ĉifre subskribi la transakcion uzante la respektivan privatan ŝlosilon. Sen scio de la privata ŝlosilo, la transakcio ne povas esti subskribita kaj bitmonoj ne konsumiĝos. La reto kontrolas la subskribon uzante la publikan ŝlosilon. Se la privata ŝlosilo estas perdita, la Bitmona reto ne rekonos iun alian indicon de posedo; tiukaze la moneroj estas neuzeblaj, kaj efike perditaj. Ekzemple, en 2013 unu uzanto diris ke li perdis 7 500 bitmonon, taksita $ 7,5 milionoj en la momento kiam li forĵetis durdiskon enhavanta sian privatan ŝlosilon.
Sendi monon al bitmonoadreso, uzantoj ekzemple povas klaki ligilojn sur retpaĝoj; tio estas plenumita kun provizora Bitmono-URI-skemo uzante ŝablonon registritan kun IANA. Bitmono-klientoj kiel Electrum kaj Armory subtenas Bitmono-URI-ojn. Poŝtelefono-klientoj rekonas Bitmono-URI-ojn en QR-kodoj, tiel ke la uzanto ne devas tajpi la Bitmono-adreson kaj kvanton permane.
Akcepto
Bitmono kiel formo de pago por produktoj kaj servoj kreskis, kaj komercistoj havas stimulon akcepti ĝin ĉar kotizoj estas pli malaltaj ol 2 - 3 % tipe truditaj per kreditkarto-kompanioj. La Eŭropa Banka Aŭtoritato kaj aliaj fontoj avertis ke Bitmono-uzantoj ne estas protektataj per repagaj rajtoj aŭ rekta debeto. Malgraŭ granda pliigo en la nombro de komercistoj akceptantaj Bitmonon, la ĉifrovaluto ne havas multe da movokvanto en podetalaj transakcioj.
La uzo de bitmono de krimuloj allogis atenton de financaj reguligistoj, leĝdonaj institucioj, polico, kaj amaskomunikiloj. Nelicaj aktivecoj estas unuavice centrigitaj ĉirkaŭ nigraj merkatoj kaj ŝteloj. Male, oficiuloj en landoj kiel Usono, Ĵersejo, Manksinsulo, la Unuiĝinta Reĝlando, Aŭstralio, kaj Brazilo rekonis ĝian kapablon provizi legitimajn financajn servojn.
Ĝi estas akceptata de multaj organizoj kaj firmaoj, ekzemple WordPress kaj Vikimedia Fondaĵo. Du landoj ĝis nun akceptis bitmonon kiel oficialan valuton: Salvadoro (2021) kaj Centr-Afrika Respubliko (2022).
Literaturo
(eo) Aspektoj de Numismatiko, Fidata mono: novaj perspektivoj! (2), Esperanta Numismatiko, 2021/2, paĝo 18
Roĝero la 1-a (Sicilio)
Roĝero la 1-a de Sicilio, ankaŭ konata kiel Roĝero la 1-a de Hauteville, naskiĝis en Normandio en 1031 kaj forpasis la 22-an de julio 1101 en Mileto, Italio, ankaŭ nomata Bosso, aŭ la Granda Grafo, Jarl Rogeirr, estis la unua grafo de Sicilio.
Filo de la normanda nobelo Tankredo de Hauteville, sinjoro de Kotentino, kaj lia dua edzino Fredisenda, ekloĝis en suda Italio kiel vasalo de sia frato Roberto Gviskardo, duko de Apulio kaj Kalabrio. Li partoprenis en la rekonkero de Kalabrio kaj ĉefvidis la rekonkeron de Sicilio kiu tiam troviĝis sub regado de la islamanoj kaj ĉefe loĝata de grekaj ortodoksuloj.
En 1072, post konkero de Palermo, en Sicilio, lia frato Roberto investis lin kiel la Granda Grafo de Sicilio, kvankam li daŭre estis lia vasalo kaj, post la morto de Roĝero la 1-a, alprenis la titolon la filo kaj posteulo de Roberto.
Lia regado estis karakterizita per politiko de etna kaj religia toleremo, nekutima dum la Mezepoko. Li mortis en 1101 kaj sukcedis lin lia filo Simono.
Edertal
Edertal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Waldeck-Frankenberg de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Ciula Mare
Ciula Mare [ĉula mare] (hungare: Nagycsula, germane: Gross-Schullendorf) estas komunumo en Rumanio okcidente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 255 loĝantojn (rumanoj); en 1992 239 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1426. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Răchitova.
Michel Ragon
Michel RAGON (naskiĝis la 24-an de junio 1924 en Marsejlo mortis la 14-a de februaro 2020) estis franca verkisto, historiisto, literatura kritikisto, fakulo pri proleta literaturo.
Biografio
Michel Ragon naskiĝis en Marsejlo en Vendeo-devena kamparana familio. Orfa je patro jam ok-jara, li alvenis 14-jara kun sia patrino en Nantes kaj komencis labori kiel kurknabo. La laboro de lia patrino, gardistino de apartemento de la biblioteko, ebligis al li aliron al legado kaj al akiro de vasta aŭdodidakta kulturo kaj erudicio. Danke al verkistoj kiel, li malkovris ke la praktikado de la literaturo ne estis afero rezervita al la burĝaro. Post alveno en Parizo, kie li faris ĉiaspecajn laborojn por vivteni, li renkontis ĉe la eldonejo Grasset tiun aŭtoron, kun kiu li jam korespondis. Li kunlaboris ankaŭ kun artistoj de la grupo Cobra (Jorn, Dotremont, Atlan, Alechinsky…) kaj pentristoj (Soulages, Barré, Hartung…). Li vizitis Japanion, kie li iris per kargoŝipo. Li interesiĝis pri la liberecana vojo, kiam li estis dudek-jara. Tiam li renkontis la proletajn verkistojn kaj fariĝis historiisto de la proleta literaturo per publikigo de sia unua libro : "Les Écrivains du peuple" (La verkistoj de la popolo), kiun li ree prilaboris plurajn fojojn, kaj kiu fariĝis en 1974 "Histoire de la littérature prolétarienne de langue française" (Historio de la franclingva proletara literaturo).
Paralele kun sia literatura verkaro, Michel Ragon estas ankaŭ kritikisto kaj historiisto pri modernaj arto kaj arkitekturo. Li fariĝis prelegisto por la Ministerio pri fremdaj aferoj danke al André Malraux, kaj profesoro en la Lernejo de dekoraciaj Artoj.
Iama manlaboristo, li fariĝis post kvindek-jariĝo Doktoro pri Beletro en Sorbono kaj instruis kiel profesoro en la supera instruado. Michel Ragon estas fidele ligita al Vendeo kaj al sia liberecana familio. Jam en 1962 li estis amiko de Louis Lecoin, pli poste de Maurice Joyeux, kaj ankaŭ André Breton, Félix Fénéon, Jean Dubuffet, Noam Chomsky, John Cage, Daniel Cohn-Bendit, Georges Brassens, Léo Ferré, Albert Camus…).
En la jaroj 1980, li komencis verki romanojn, kiuj konsistigas la daŭrigon de liaj romanoj pri Vendeo : "Les Mouchoirs rouges de Cholet" (La naztukoj de Cholet), "La louve de Mervent" (La lupino de Mervent), "Le Marin des Sables" (La maristo de Les Sables), "L'accent de ma mère" (La akĉento de mia patrino), "Le Cocher du Boiroux" (La koĉero de Boiroux)…
Lia verkaro, ĝis 2008, konsistas el pli ol 18 romanoj, 8 verkoj pri socia historio, 14 pri kritiko kaj historio de la arto, 9 monografioj, 2 poemaroj kaj 16 libroj pri arkitekturo kaj urbanismo inter kiuj la impona trivoluma "Histoire mondiale de l'architecture et de l'urbanisme modernes" (Tutmonda Historio pri modernaj arkitekturo kaj urbanismo, eldonjaroj : 1971; 1986) kaj duvoluman "Histoire de l'Architecture et de l'Urbanisme modernes"  (Vol. 1 : Ideologio kaj pioniroj 1800-1910) / Vol. 2 ; Naskiĝo de la Moderna Civito 1900-1940"). Plej laste (la 1an de oktobro 2008) aperis de li vortaro pri anarkio "Dictionnaire de l'anarchie" kun 366 kapvortoj inkluzive de "Espéranto".
Michel Ragon patronas la Libro-Salonon de populara esprimado kaj socia kritiko de Arras kaj estas honorprezidanto de la Societo Octave Mirbeau Société Octave Mirbeau (en lingvoj fr, en, it, es, de, pt, ru, hu, pl, ru).
Kritiko kaj Historio de la Arto
=Fontoj= La bazaj elementoj de tiu ĉi artikolo fontas esence el la franclingva versio de Wikipedia.
Thierry Faverial
Thierry FAVERIAL estas muzikisto el Francio kiu ankaŭ estas membro de La Kompanoj.
Profesoro X
Profesoro X legu Profesoro Ikso estas fikciulo el usona komikso X-men, kreita je 1963 jaro. Li estas superheroo malgraŭ, ke li ne povas piediri. La Profesoro havas grandan mensan potencon.
Grikva familio
la Grikva familio estas grupo da asteroidoj de la sunsistemo, kies estas inter 3,1 kaj 3,27. Ili havas orbitajn discentrecojn pli granda ol 0,35. La familio ŝuldas sian nomon al sia plej granda ano : 1362 Grikvo.
Tiuj asteroidoj estas en orbita resonanco 2 : 1 kun Jupitero, pro tio iliaj orbitoj estas nestabilaj, iom post iom perturbata sur tempo de miljaroj, ili fine krucos tiujn de Marso aū Jupitero.
Ecoj
Tiuj asteroidoj havas tre klinatan orbiton. La familio havas malpli ol deko da konataj anoj. 1362 Grikvo kaj 8373 Stephengould estas la plej grandaj
NGC 7736
NGC 7736 (aliaj indikoj — ESO 606-5, MCG -3-60-10, NPM1G -19.0695, PGC 72173) estas galaksio en konstelacio Akvisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Erzsébet Bodó
Erzsébet Bodó [erĵi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Bodó Erzsébet Katalin Ibolyka estis hungara operkantisto, (soprano). Ŝia persona nomo ofte estis Erzsi, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Berg Ottóné.
Erzsébet Bodó naskiĝis la en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Kolzo
Kolzo estas la dujara formo de oleonapo (Brassica napus var. sativa biennis), kies semoj liveras ĝis 45% da oleo.
Kolzo estas variaĵo de napo (Brassica napus var. napus), kies semoj donas sengustan oleon.
Manĝeblo
La tuta planto estas manĝebla. La florojn aldonu krude al salato aŭ al pano. La semo uzeblas kiel mustardo. Eblas ankaŭ kuiri la junajn burĝonojn en oleo aŭ friti kiel benjeto.
Forstera ŝterno
La Forstera ŝterno, Sterna forsteri, estas marbirdo de la familio Ŝternedoj aŭ de Ŝternoj.
Kolzo
Manĝeblo
El la semoj oni produktas kolzoleon kaj kanolon.
Forstera ŝterno
Disvastiĝo
Ĝi reproduktiĝas en internaj regionoj de Norda Ameriko, ĉefe en norda Usono (herbejoj de nordokcidento kaj ĉe la Grandaj Lagoj) kaj suda Kanado kaj migras vintre suden al Karibo, Meksika Golfo, Meksiko, Kalifornio, Florido kaj norda Suda Ameriko ĉefe ĝis Gvatemalo. Estas tutjara loĝantaro ĉe Teksaso.
7525 Kiyohira
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la samurajo Fujiwara no Kiyohira (japane 藤原 清衡, 1056–1128) filo de Fujiwara no Tsunekiyo, fondinto de la Fujiwara-familio. Li konstruigis kastelon en Esaŝi apud Mizusaŭa. Li poste translokiĝis al Hiraizumi, ĉirkaŭ 30 km sude de Esaŝi, kiu rapide iĝis unu el la plej prosperaj sendependaj regnoj en Japanio dum la 11-a kaj 12-a jarcento.
Forstera ŝterno
Disvastiĝo
Tiu specio estas rara sed venas ĉiujare al okcidenta Eŭropo, kaj vintris en Irlando kaj Britio multfoje. Neniu eŭropa ŝterno vintras tiom norde.
Kutimoj
Tiu specio reproduktiĝas en izolitaj kolonioj en marĉoj; la specio estas monogama. Ambau gepatroj faras neston en grunda truo aŭ en amaso de akvoplantaro kie la ino demetas tri aŭ plian ovojn. Kiel ĉiu blanka ŝterno, ĝi defendas agreseme kaj la neston kaj la idojn. Ambaŭ gepatroj kovas -dum malpli ol unu monato- kaj zorgas la idojn.
La kolonioj de Forstera ŝterno kuniĝas ofte kun tiuj de Flavkapa trupialo (Xanthocephalus xanthocephalus), kaj ambaŭ specioj povas gardi unu la alian pro eventuala ĉeesto de predantoj. Pli ĝenaj najbarecoj estas tiuj de Amerika fuliko (Fulica americana) aŭ de Ruĝkola aŭ Grizvanga grebo (Podiceps grisegena), ĉar inoj de ambaŭ specioj povas demeti siajn ovojn en la nestoj de la Forstera ŝterno.
Aspekto
La Forstera ŝterno estas eta ŝterno, 33–36 cm longa kun enverguro de 64–70 cm kaj pezo de ĉirkaŭ 150 g. Ĝi estas tre simila al la Hirunda ŝterno. Ĝi havas helgrizajn suprajn partojn -kun pli grizaj flugilpintoj- kaj blankajn subajn partojn, sed la plej rimarkinda eco estas la nigra krono de somera plenkreskulo el la bekosupro tra sub la okulo ĝis la nuko. La kruroj estas ruĝaj kaj la beko ruĝoranĝa kun la pinto nigra. Ambaŭ seksoj estas similaj sed estas laŭsezonaj diferencoj. Vintre, la frunto kaj krono griziĝas kaj blankiĝas kaj restas karaktera nigra okulmasko; tiam la birdo havas nigran bekon. Junuloj estas similaj al vintraj plenkreskuloj. La voĉo estas akra bruo kiel de Ridmevo.
Tiu specio estas nekonfuzebla kun la Hirunda ŝterno vintre pro la nigra okulmasko, sed ĝi estas multe pli simila en reprodukta plumaro. La Forstera ŝterno havas grizan centron en forfegorma blanka vosto, kaj la supraflugiloj estas pure blankaj sen la pli malhela plumobordo de la Hirunda ŝterno.
La Forstera ŝterno, Sterna forsteri, estas nomata laŭ la naturalisto Johann Reinhold Forster.
Morice Benin
Morice BENIN (naskiĝis la 21-an de julio 1947 en Kazablanko, mortis la 19-an de januaro 2021) estis franca kantisto, kiu kantis ekde la jaro 1969. Kvankam li mem ne scipovis Esperanton, li registris en 2002 la albumon en Esperanto In-spir' eldonitan de Vinilkosmo.
En la 1970-aj jaroj li havis apartan pozicion de "marĝena" kantisto, utopiisto kaj ekologiisto. En 30 jaroj li registris abundan kantaron. Morice samjare kiam li registris In-spir' registris ankaŭ franclingve la albumon Morice Benin chante Léo Ferré, kiun li planis registri ankaŭ en Esperanto, kvankam tiu plano ne plu realiĝis.
Crișan (Hunedoara)
Crișan [kriŝan] (hungare Váka, germane Kuhdorf) estas komunumo en Rumanio norde de Brad. En 1910 ĝi havis 838 loĝantojn (rumanoj); en 1992 555 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Ribița.
Norman Bethune
Henry Norman Bethune (3-a de marto de 1890 - 12-a de novembro de 1939) estis kuracisto kaj medicina inventisto el Kanado. Estis konata pro sia servo en tempo de milito, kaj pro sia interveno kun kuracunuoj dum la Hispana Enlanda Milito kaj kun la armeoj de Ĉinio dum la Dua Ĉin-Japana Milito. Kutime oni konsideras, ke li disvolvigis la unuan ambulancan servon de sangotransverŝado en Hispanio en 1936, kvankam aliaj fontoj indikas ke tion atingis la unua, antaŭ kelkaj monatoj, la doktoro Frederic Durán-Jordà.
Politika agado
Bethune estis unu de la unuaj defendantoj de la sociala kuracado, kiuj formis la Grupon de Montrealo por la protektado de sano. En 1935, li veturis al la Sovetunio por observi rekte ties sansistemon. Dum tiu jaro li iĝis komunista engaĝita, kaj aliĝis al la Komunisma Partio de Kanado. Tamen, pro manko de konvinko ke komunismo estas solvo de la problemoj mondaj, malakceptis la proponon esti partiestro.
Hispanio
En 1936, post la komenco de la Hispana Enlanda Milito, Bethune akceptis inviton de Helpokomitato por la Hispana Demokratio estrante la Kuracunuon de Kanado en Madrido. Li aliĝis al la Bataliono Mackenzie-Papineau, kiu estis formata de komunistoj kaj aliaj maldekstruloj de Kanado, kaj eliris al Madrido la 3-a de novembro de 1936.
Bethune planis la administradon de sangotransverŝadoj sur loke, kaj disvolviigs la unuan ambulancon tiusence. Ĝi havis provizojn por kuracado kaj 100 operacioj. Krome li organizis servon por kolekti sangon el donintoj kaj transporti ĝin al la batalkampo, savante tiele multajn vivojn. La tasko de Bethune en Hispanio estis modelo por la posta disvolvigo de la kuracunuoj Mobile Army Surgical Hospital (MASH).
Unu el plej dramaj intervenoj okazis dum la masakro de la ŝoseo Malago-Almerio, kiam li veturis intence el Valencio al Malago por helpi la civilulojn kuij estis masakrataj dum sia fuĝo el Malago, kiu estis konkerita de la puĉa flanko, al Almerio. Tiu drama sperto verkigis lin por la rakonto La krimo de la ŝoseo Malaga-Almerio.
Literaturo
Norman Bethune en Ĉinio, kompilita de Ĝon Ĝiĉeng. Fremdlingva Eldonejo, Pekino, 1975 (bildstrio)
Jaltenco
Jaltenco estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas San Andrés Jaltenco.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 26.359 loĝantojn. El tiuj 12.93 viroj kaj 13.4290 virinoj. La komunumo havas surfacon de 17868 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2240 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 800.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 45′ norda latitudo kaj 99° 6′ okcidenta longitudo.
Hugo Sirk
Sirk verkis multajn sciencajn artikolojn en la Internacia Lingvo kaj tradukis el la germana. Li ankaŭ verkis pri homaranismo kaj la historio de Esperanto. De la reorganizo de la Internacia Somera Universitato en 1948 li ĉiujare regule faris prelegon pri fizika temo ĝis sia mortojaro 1959.
Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) notas lin inter la kunlaborintoj por la fako "fiziko".
33191 Santiagostone
33191 Santiagostone estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Santiago Stone, finaliston de la Broadcom MASTERS de 2016: konkurso pri matematiko kaj scienco por studentoj de meza lernejo; pro lia projekto pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la St. John the Evangelist de Severna Park (Marilando).
Kameruna turto
La Kameruna turto (Streptopelia hypopyrrha) estas eta turto, tio estas membro de la familio de birdoj Kolombedoj, kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.
Hipofrigia modalo
La hipofrigia modalo (deuterus plagalis) estas modalo deduktita kiel plagala tonalo de la frigia modalo.
Insekticido
Insekticido estas pesticido uzata kontraŭ insektoj. Ili inkludas ovicidojn kaj larvicidojn kiuj estas uzataj kontraŭ respektive ovoj kaj larvoj de insektoj. Insekticidoj estas uzataj en agrikulturo, medicino, industrio kaj en hejmo. La uzado de insekticidoj supozeble estas unu el la plej gravaj faktoroj por la pliigo ĉe agrikultura produktiveco en la 20a jarcento. Preskaŭ ĉiuj insekticidoj havas eventuale povon draste ŝanĝi la ekosistemoj; multaj estas venevaj por homoj; kaj aliaj koncentriĝas en la manĝoĉeno.
Hipofrigia modalo
Strukturo
La hipofrigian modalon oni formas, metante la supran tetrakordon de la frigia modalo sub la suban tetrakordon. Tonamplekso kaj bazotono tamen restas la samaj. Kiel tiel nomata kvara modalo resp. kvara psalmtono ĝi havas gaman eltranĉaĵon ekde b al b, Bazotono estas e kaj deklamotono estas a.
Glareano karakterizis en sia verko Dodekachordon la hipofrigian modalon kiel „melankolian petegon“. Komparu ankaŭ: afekciinstruo.
Kameruna turto
Disvastiĝo
Tiu afrotropisa birdo troviĝas en la regiono de la Golfo de Gvineo nome en Kameruno, Gambio, Niĝerio, Senegalio kaj Togolando, krom en alia regiono en Ĉado kaj Sudano.
(5501) 1982 FF2
(5501) 1982 FF2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Laurence G. Taff elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi ankoraŭ ne havas nomon.
7526 Ohtsuka
7526 Ohtsuka estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la stacio de Ōhira de la Observatorio de Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).
Nomo
Ĝia nomo honoras Katsuhito Ohtsuka, konserviston de la Reto pri Meteoroj de Tokio kaj de ties kolekto da meteorŝtonoj. Li studas la dinamikon de la malgrandaj korpoj de la sunsistemo, precipe 3200 Faetono, 96P/Machholz kaj iliaj kompleksaj anoj. La dinamika interrilato inter Faetono kaj (155140) 2005 UD estis malkovrita de li en 2005.
Saint-Victurnien (stacidomo)
Saint-Victurnien estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Saint-Victurnien, en departemento Haute-Vienne, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
NGC 7737
NGC 7737 (aliaj indikoj — UGC 12745, MCG 4-55-48, ZWG 476.118, PGC 72182) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Orkestriono
La orkestriono apartenas al la mekanikaj muzikiloj. Ĝi celas imiti idealokaze tutan orkestron. La koncerta orkestriono de la 19-a jarcento konceptiĝis por muzikado en la salonoj de riĉaj burĝoj kaj en la haloj de grandaj hoteloj, kaj aŭdigis muzikaĵojn kiel sinfonioj de Ludwig van Beethoven, operajn uverturojn, sed ankaŭ marŝomuzikon kaj koncertajn valsojn en dancejoj.
La unuaj orkestrionoj similis al orgenoj kaj imitis blovmuzikon. Unu el pluraj mekanikaj muzikiloj el kiu pluevoluis la postaj orkestrionoj, estis maŝino nomata "Panharmonikon", inventita en 1805 fare de Johann Nepomuk Mälzel. La unua orkestriono estis konstruita en 1820 de ludhorloĝa konstruisto Carl Blessing en la loĝloko Unterkirnach en la horloĝa regiono Nigra Arbaro de sudokcidenta Germanio. En la unua duono de la 19-a jarcento multaj firmaoj partoprenis en la pluevoluigo de la instrumentaro. En 1883 la horloĝisto kaj mekanikisto Emil Welte el la loĝloko Vöhrenbach, tutproksime de Unterkirnach, do same en la regiono Nigra Arbaro de sudokcidenta Germanio, inventis la kunordigadon de muzikado per truigitaj paperaj bendegoj, kio decide antaŭenigis la evoluon. La integrio de aŭtomate ludita violino tamen nur sukcesis en 1905 en Ĉikago, iom poste ankaŭ en Lepsiko. La lastaj orkestrionoj konstruiĝis en 1930.
Usama bin Laden
Osama bin Muhammad bin ʿAwaḍ bin Lāden, plej konata kiel Osāma bin Lāden aŭ Bin Lāden (arablingve أسامة بن محمد بن عوض بن لادن, Usāma b. Muhammad b. Awāḍ b. Lādin; (Riado, – Abbottabad, ) estis saud-araba sunaista islamfundamentista teroristo, kiu laŭ si batalis sanktan militon por la islama mondo.
Vivo
Bin Laden naskiĝis en Riado kaj estis filo de riĉa, pia familio en Sauda Arabio. Lia patro, de jemena deveno, estis la plej riĉa konstruestro en la lando, sed mortis kiam Osama havis 13 jarojn. Lia patrino devenas de Sirio aŭ Palestino. Li plenaĝiĝis en Jiddah. Edukiĝis ĉe sia patrino kaj ĉe sia duonpatro, estrarano de la entrepreno de la patro. Entute temas pri pli da 50 gefratoj.
Ĉe universitato, Bin Laden studis civilan inĝenierarton. Unu tiea profesoro estis la tutislamista Abdul Azama (1941-1989), kiu fervorigis la fidon de Bin Laden. Malsimile al aliaj filoj de riĉaj arabaj familioj, Bin Laden nek kleriĝis en universitato okcidenta nek iafoje loĝis en la Okcidento.
Lia plej proksima sperto pri la Okcidento estis Bejruto: kiel studento li ofte iris al Bejruto, kie li drinkis, batalis en drinkejoj kaj postkuris virinojn. Bejruto baldaŭ poste ruiniĝis pro la enlanda milito. Tio ŝajnis al Bin Laden la puno de Dio.
Dum la milito de Afganio kontraŭ Sovetunio (1979-1989), la saud-araba registaro varbis lin por helpi organizi la "arabajn afganojn" por la milito. La usona agentejo CIA helpis trejni lin. Dum 1980-86, li estis ĉe la pakistana landlimo por subteni la militon. En 1986 li fariĝis komandanto en la milito kaj partoprenis en la kriza batalo de Ĝalalabado. Dum la milito, en 1988, li aniĝis la Bazon. Poste li parolos pri militaj agadoj, sed ŝajne li dediĉis sin plie al ekonomiaj aferoj. En Afganio li interkoniĝis kun Ajman al Zauahiri, klera kuracisto egiptia, kiu defendis Ĝihadon.
Post la malvenko de Sovetunio en 1989 kaj ĝia mirinda disfalo post kelkaj jaroj, Bin Laden fariĝis multe pli ambicia. Li vidis, ke eĉ granda lando estas venkebla en milito. Li entuziasmiĝis pri la povo de malgranda grupo de gerilanoj, sen konsideri la apogon de Usono aŭ la disfalon de Sovetunio.
En 1989, li revenis al Sauda Arabio kiel milita heroo. En 1990 Irako atakis kaj prenis Kuvajton kaj Usono responde sendis soldatojn al Sauda Arabio: por protekti Saudan Arabion mem kaj por batali la Duan Golfan Militon (1991). Ĉar Bin Laden forte kontraŭstaris tion, la registaro malliberigis lin al la urbo Ĝido. En 1991 Bin Laden fuĝis al Afganio. Post la Golfa Milito, dekmiloj da usonaj soldatoj restis en Sauda Arabio kaj ne revenis hejmen. La Golfa Milito montris al Bin Laden, ke la Okcidento konservus la disigon de la araba mondo eĉ per milita potenco. Li estis jam definitive kontraŭ Usono, kiu malhonorigis la snaktan teron de islamanoj kaj pli precize kaŭzis desdegnon kontraŭ li mem en Sauda Arabio.
En 1992, Bin Laden transloĝiĝis al Sudano, kiu tiam akceptis iun ajn islamanon sen vizo. Li loĝis tie 1992-1996. En Sudano li estis komercisto, edzinigis nevinon de la reganto, kaj ankoraŭ estris la Bazon. Li fondis teroristajn tendarojn en Sudano kaj komencis labori kun aliaj teroristaj grupoj por forpuŝi usonajn soldatojn el la islama mondo. Lia diskursoj ekvendiĝis en stratbazaroj de arabaj landoj.
En 1993, laŭ Usono, Bin Laden penis aĉeti atombombon (aŭ la necesan uranion) en la rusa fimerkato. Li ankaŭ eble provizis monon por la atako de 1993 kontraŭ la Ĝemelaj Turoj de Novjorko. En 1995, liaj teroristoj en Riado bombatakis per kamiono kaj mortigis kvin usonanojn soldatojn (kaj du baratanojn). Pro tio, Usono kaj Sauda Arabio premis Sudanon deporti Bin Ladenon.
Deportite en 1996, Bin Laden foriris al Afganio, kie li longe loĝis. Bin Laden tiam deklaris jihadan militon kontraŭ Usono. Liaj celoj:
Bin Laden malestimis la saud-araban registaron: ĝi ne starigas islaman leĝon, lekas la botojn de Usono kaj lasas la usonajn soldatojn profani la landon de la sanktaj urboj Mekao kaj Medino. La usonaj soldatoj, siavice, subtenas la tiranan reĝon. Li ne nomis sian patrolandon Sauda Arabio, sed la "Araba Duoninsulo" kaj la "Lando de Du Sanktaj Moskeoj". La sauda registaro forprenis lian civitanecon. Bin Laden mortis sencivitulo.
Laŭ Bin Laden, Usono starigis soldatojn en la Araba Duoninsulo por protekti Israelon, ne por protekti la fluon de petrolo.
De post almenaŭ 1996 (eble de post 1993), Usono penis mortigi Bin-Ladenon kaj detrui lian organizon.
En 1996, la taliboj (la "studentoj") venkis en Afganio. Kvankam ilia interpreto de islamo estis severa, ili estis honestaj kaj ordigis la landon post jaroj de milito kaj ĥaoso. Bin Laden subtenis la talibojn kiel komandanto de fremda legio de la "afganaj araboj". Bin Laden tre multe admiris la talibojn kaj deziris ion similan por la tuta islama mondo. Li edzinigis la filinon de Mohameto Omaro, ilia regnestro. En 1998 li deklaris sian intencon, mortigi ne nur usonajn soldatojn en la Araba Duoninsulo, sed usonanojn ie ajn en la mondo, civilajn aŭ militajn. La mortigado de ne-batalantoj estas kontraŭ iu ajn aŭtoritata interpreto de islamo. Spite de tio, liaj vortoj estis unuafoje realigitaj en aŭgusto, kiam li bombis la usonajn ambasadejojn en Kenjo kaj Tanzanio. Ne nur estis la ambasadejoj ekster la Araba Duoninsulo, sed la mortintoj estis civiluloj. La nombro ankaŭ estis multe pli granda ol ĉe pasintaj atakoj: ne nur dekoj da mortintoj, sed nun centoj. Bin Laden diris, ke la ambasadorejoj estis centroj por spionado en la Araba Duoninsulo.
En venĝo por la ambasadorejoj, Usono bombis liajn tendarojn en Afganio (kaj bombis lokon, kie Bin Laden ĵus estis antaŭ horoj) kaj lian fabrikon en Sudano.
En 1999 Bin Laden verkis libron, Usono kaj la Tria Mondmilito. Li nun deziris instigi mondmiliton inter Usono kaj Islamujo. La milito unuigus la islaman mondon sub unu kalifo; ĝi restarigus la islaman imperion (sub la otomanoj) kiu disfalis je la 11-a de septembro 1922.
En 1999 la CIA penis mortigi lin.
En 2000 liaj teroristoj faris per boato kaj bomboj grandan truon en la flanko de la usona militŝipo la USS Cole apud Adeno, Jemeno. 17 usonaj soldatoj mortis. Por li, la militŝipo simbolis la Okcidenton kaj la malgranda boato Mohameton.
Je la 11-a de septembro 2001 teroristoj atakis la Pentagonon en Vaŝingtono kaj detruis la Ĝemelturojn en Novjorko, mortigante ĉirkaŭ 3000 homojn. Usono suspektas Bin-Ladenon. Bin Laden en intervjuo de la pakistana gazeto Ummat (28-a de septembro) mem neis respondecon por la atakoj, dirante, ke li neniel aprobas la mortigon de senkulpuloj. La plej multaj okcidentaj amaskomunikiloj rifuzis raporti pri tio kaj koncentriĝis al video-sceno, en kiu Bin Laden diras, ke la atako estas la "puno de Dio" kaj dankas Dion. Tri semajnojn antaŭ la atako, Bin Laden avertis pri tre granda atako kontraŭ Usono pro ĝia subteno de Israelo. En la tagoj antaŭ la atako, li kaj liaj batalantoj forlasis la teroristajn tendarojn. Post la atako, li vokis la popolon de Afganio kaj Pakistano batali sanktan militon kontraŭ Usono.
Plej verŝajne Bin LAden ne elektis la terorisman celon, sed Ramzi Juzef, ankaŭ ne pensis pri uzado de aviadiloj, kio jam estis komuna temo en la islamismaj medioj. Li nur dediĉis du jarojn al detalplanado de la afero kaj eĉ ne esperis tiom da "sukceso" pro la surpriza defalo de la turoj.
Je la 7-a de oktobro Usono atakis Afganion kiel gastiganton de Bin Laden. Bin Laden vokis la islaman mondon al milito kontraŭ Usono. Li rigardis la militon kiel lukton inter islamo kaj la Okcidento, inter kredantoj kaj nekredantoj.
De post 1996, Bin Laden estis militanta kontraŭ Usono, sed Usono nur nun rekonas tion.
Bin Laden volis fari al Usono en Afganio kiel li faris al Sovetunio: kaŭzi ĝian malvenkon kaj disfalon. Kiam Pakistano kaj la Golfo aliĝus al lia imperio, laŭ liaj planoj, li povus detrui Usonon kiel grandan potencon.
En la aŭtuno de 2001, Usono renversis la talibojn kaj Bin Laden malaperis ĝis novembro 2002, kiam li denove minacis Usonon kaj la Okcidenton.
Morto
La 1-an de majo 2011, Usona prezidanto Barack Obama anoncis, ke Osama bin Laden estis murdigita de "malgranda skipo de Usonanoj" ĉe Abbottabad, Pakistano, preskaŭ 50 km norde de Islamabad. The Telegraph trovis la lokon ĉe Google Maps. La loko apudas al Pakistana militakademio en Kakul.
Dum sia anonco Obama diris, ke militistoj "zorgis, ke ili evitu civilmortojn." Tri viroj kaj unu virino, "uzata kiel ŝildo de vira luktanto", estis murdigitaj kune kun Bin Laden. Laŭ usona militistestro, pakistanaj aŭtoritatoj ne scias pri la atako, kvankam ili diras, ke tio estas kunlaboradago
DNA de korpo de bin Laden komparita kun DNA de forpasita fratino konfirmis la identon de teroristo. La korpo estis prenita de usonaj militistoj, kiuj kontrolas ĝin
Terorismaj agoj
En la 1980-aj jaroj li batalis por Usono kontraŭ la komunista Sovetunio por forpuŝi ĝin el Afganio, kaj ĝis lia morto li batalis kontraŭ Usono por forpuŝi ĝin de la islama mondo. La ĉeesto de Usono estas granda: en 2000 ĝi havis 6000 soldatojn en Sauda Arabio, bombantajn aviadilojn super Irako kaj ĝi estas delonge la patrono de Israelo. La gvidanta filozofio de Bin Laden estis islamismo: li deziris la unuiĝon de ĉiuj islamaj landoj en unu imperion. Prefere sub lia rego kiel kalifo. Por atingi tion, li klopodis instigi mondmiliton inter Usono kaj la Islama mondo, kaj anstataŭigi registarojn kontraŭreligiajn (komunismajn, laikismajn, kaj tiujn, kiuj interkonsentas kun la Okcidento). Post la mondmilito, la islama imperio estus havonta plimulton de la petrolo de la mondo kaj, per Pakistano, la atombombon. Usono mem frakasiĝos kiel Sovetunio, kaj fariĝos la Dis-Unuiĝintaj Ŝtatoj.
Laŭ la opinio de kelkaj islamismanoj, modernismo ne povis kunvivi kun Islamo kaj minacis forviŝi ĝin. Tial Bin Laden batalis kontraŭ la Okcidento. Usono vidas la manon de Bin Laden en la jenaj atakoj:
La lasta estis, je taŭga interpreto de la vorto "unuopa", la plej granda unuopa atako kontraŭ civiluloj depost Hitlero.
Komplementa informo
Bin Laden estis la estro de la terorista organizo al-Kaida. Sed li agis ne kiel militestro, sed kiel faciliganto ("instiganto" estas lia vorto), provizante monon, konsilon, trejnadon, ktp. La Bazo ne estas ŝipo, kiun li regas, sed ĝardeno, kiun li plantas, akvumas kaj prizorgas. La ĉeloj de la organizo agas plejparte sendepende. Pro tio Bin Laden povas nei kulpon pri atakoj kaj la komplotoj estas pli malfacile eltroveblaj de registaroj. La Bazo havas 5000 homojn en 50 nacioj. Iuj ĉeloj apartenas al aliaj, kunlaborantaj organizoj: ekzemple, iuj ĉeloj apartenas al Hezb-Alaho de Libano kaj Hamaso de Palestino.
Bin Laden administris ĉirkaŭ dek tendarojn en Afganio por trejni teroristojn. La trejnito iris tra la mondon, ekzemple al Sudano, Bosnio, Ĉeĉenio, Taĝikio, Jemeno, Somalio, Usono, ktp.
La koro de la Bazo estas liaj kunbatalintoj de la afgana milito kaj la egiptoj de Islama Ĝihado.
Bin Laden komprenis iom de la angla lingvo kaj skribis en la araba klasika.
Familio
La, la usona prezidanto Donald Trump informis, ke Hamza bin Laden, la filo de Osama bin Laden, estis mortigita dum usona kontraŭterorisma operaco.
Naturaj satelitoj de Plutono
Al la nanoplanedo Plutono estas gravite ligataj kvin aliaj korpoj : Karono, Nikso, Hidro, Kerberoso kaj Stikso, kiujn oni nomas naturaj satelitoj de Plutono.
Tamen, kvankam Plutono estas la ĉefa korpo de la sistemo, la baricentro de la paro Plutono - Karono estas ekstera al la plutona globo : oni prefere parolas pri sistemo da korpoj, orbitantaj ĉirkaŭ komuna baricentro : la Sistemo de Plutono (aŭ Plutona Sistemo).
La paro Plutono - Karono estis foje tiel nomata duobla planedo.
Malkovroj
La satelito plej proksima de Plutono, Karono, estis malkovrita de James W. Christy la. Tiu satelito estas, rilate al Plutono, pli granda ol ia ajn konata satelito (unu duono en diametro, unu okono en maso).
Nikso kaj Hidro, satelitoj nete pli malgrandaj, estis samtempe fotitaj per la kosmoteleskopo Hubble la kaj malkovritaj de la astronoma teamo Pluto Companion Search, kiu anigis Hal A. Weaver, S. Alan Stern, Andrew J. Steffl, Marc W. Buie, William J. Merline, John R. Spencer, Eliot F. Young, Leslie A. Young kaj Max J. Mutchler.
Aliaj observoj per Hubble estis faritaj en februaro kaj marto 2006. Laŭ tiuj observoj, Plutono havus nenian lunon de diametro pli granda ol 12 km se ilia albedo estas tiu de Karono: 0,35 ; aŭ 40 km, se ili estus tiel malhelaj kiel la objektoj de la Kujper-zono, kun albedo de 0,04.
Eblaj ringoj, naskitaj de alfrapoj sur la malgrandaj lunoj, povas ĉirkaŭigi la plutonan sistemon. Sed New Horizons trovis neniun.
Ecoj
Plutono kaj Karono turnas, en orbitoj preskaŭ cirklaj kun orbita periodo de 6,387 230 tagoj (aŭ 6 tagoj, 9 h. 17 min. 36,7 sek.) ĉirkaŭ iliaj komuna baricentro, kiu situas ekstere de la globo de Plutono. Tiam, kiam Plutono estis rigardita kiel planedo, la sistemo Plutono - Karono estis tiel nomata "duobla planedo". La rotacioj de ambaŭ korpoj estas sinkronaj, tio estas, ke ĉiu korpo prezentas ĉiam la saman lateron al la alia.
Nikso kaj Hidro estas tre proksimaj de la orbita resonanco 1:4:6 kun la paro Plutono - Karono; Nikso estas je 2,7% dise de la resonanco kaj Hidro je 0,3%. Ankaŭ Stikso estas 5% dise de la resonanco 1:3 kaj Kerberoso je 0,7% de la resonanco 1:5.
[[Dosiero:Creation of the moons of Pluto.jpg|eta|260 px|Kreiĝo de la Plutona sistemo pro alfrapo
- 1 Kujper-zona objekto kolizias la praan Plutonon - 2 : kaj frakasas ĝin - 3 : rompitaĵoj kaj polvoj estas elĵetitaj - 4 : kaj formas ringon - 5 : la rompitaĵoj aglomeriĝas en sfera korpo]]
La grandoj, do la masoj de Nikso kaj Hidro estas malbone konataj (ĉirkaukalkulataj laŭ videblaj magnitudoj). Laŭ, ke iliaj albedoj estus 0,35 (kiel Karono) aŭ 0,04 (kiel plej malhelaj objektoj de la Kujper-zono) ilaj grandoj varias inter 44 kaj 130 km. Laŭ la observoj de New Horizons, la grando de Nikso estus 42 x 36 km, tiu de Hidro 55 x 40 km. Kerberoso kaj Stikso ne longus pli ol 12 km.
Deveno
La kvar korpoj orbitas sur preskaŭ cirklaj orbitoj (kun malgranda discentreco) kaj kun malgranda orbita klineco, rilataj al la orbita ebeno de la paro Plutono - Karono.
Tiu reguleco igas neverŝajna la hipotezon pri kaptitaj asteroidoj.
Oni hipotezis, ke la Plutona Sistemo formiĝis sekve al kolizio kiu diserigis pli grandan korpon. Tamen, Plutono estas unu el la plej ruĝaj objektoj de la sunsistemo dum Karono estas griza. Nikso estas ankoraŭ pli ruĝa ol Plutono, kaj Hidro iomete pli griza ol Karono. Tiaj koloroj estas oftaj ĉe la Kujper-zonaj objektoj, sed iliaj kun-ĉeesto en sama sistemo estas neklarigebla per simpla alfrapo.
LAPE
La Líneas Aéreas Postales Españolas (LAPE, Hispanaj Poŝtaj Aerlinioj) estis hispana aerlinio fondita en 1932, dum la epoko de la Dua Hispana Respubliko. Ĝi malaperis post la fino de la Hispana Enlanda Milito.
Post la eko de la Enlanda Milito la kompanio plue funkciis intermite, kvankam granda parto de la aviadiloj de la floto estis konfiskita de la Aerforto de la Respubliko kaj uzitaj kiel milittransportiloj. LAPE plue funkciigis la ligon de punktoj de la respublika zono kun ĉefa sidejo en Madrid-Barajas, kaj la Linio Madrido-Barcelono plue funkciis kaj eĉ etendis ĝis Tuluzo. Funkciis ankaŭ aerlinio inter Madrido kaj (kiu estis izolita disde la respublika zono) ĝia meze de 1937, kiam ankaŭ tiu regiono falis en manoj de la ribela flanko. Tamen, la aerbataloj ĉirkaŭ Madrido okazigis nombrajn problemojn al la pilotoj de la LAPE, kio devigis anstataŭi la linion Madrido-Barcelono por la ligo Barcelono-Albacete. Fine de februaro 1939 la kolonelo Núñez Mazas koncentris la floton de aviadiloj de LAPE en Monóvar, por havi ilin kontrolita kaj eviti ke ili falu en manoj de la malamiko. Tio permesis la evakuadon de nombraj estroj, militistoj kaj funkciuloj respublikanaj en la lastaj tagoj de la milito. Post la malvenko de la Respubliko, la kompanio malaperis kaj la ceteraj aviadiloj de la floto de LAPE estis refarbitaj montrante la simbolojn de Iberia.
Willow Run
Willow Run, konata ankaŭ kiel Air Force Plant 31, estis fabrika komplekso en Miĉigano, Usono, inter Ypsilanti Township kaj Belleville, konstruigita de Ford Motor Company por amasproduktado de aviadiloj, speciale la peza bombaviadilo B-24 Liberator. Konstruado de la Willow Run Bomber Plant ekis en 1940 kaj estis finkompletigita en 1942.
Ford Trimotor
La plej sukcesa aviadilo de Ford estis la Ford 4AT Trimotor, ofte nomata "Tin Goose" (Ladansero) pro sia ondeca metalkonstruado. Ĝi uzis novan alojon nomitan "Alclad" (alklado) kiu kombinis la kontraŭkorodan rezistadon de aluminio kun la forto de duraluminio. La aviadilo estis simila al la V.VII-3m de Fokker, kaj kelkaj diras, ke la inĝenieroj de Ford kaŝe mezuris la aviadilon de Fokker kaj poste kopiis ĝin. La Trimotor unuafoje flugis la 11an de junio, 1926, kaj estis la unua sukcesa usona pasaĝera aviadilo, kiu portis ĉirkaŭ 12 pasaĝerojn en fakte nekomforta maniero. Ankaŭ kelkaj variantoj estis uzitaj de la Usona Armeo. Ford estis honorita de la Smithsonian Institution pro ŝanĝo de la aviadila industrio. 199 Trimotoroj estis konstruitaj antaŭ la entrepreno estis dishaltigita en 1933, kiam la Ford Airplane Division fermiĝis pro la malmultaj vendoj dum la Granda Depresio. Ĉefa fabriko por aviadiloj estis Willow Run. Tiu modelo estis desegnita por la merkato de civila aviado, sed ankaŭ faris servon por militunuoj.
Benica
Benica, hungare Benice estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Lendava.
Situo
Benica situas en vasta valo de Muro (rivero), laŭ traira flanka vojo en malvasta zono inter Slovenio kaj Hungario.
Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Trilanda punkto Muraszemenye-Dekanovec-Benica
Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando, poste nova limo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj aperis. Pro sendependiĝo de Slovenio aperis la 3-a limo.
(10344) 1992 CA2
(10344) 1992 CA2 estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la la de la venezuela astronomo Orlando A. Naranjo kaj de la germana astronomo Jürgen Stock elde la Nacia Astronomia Observatorio de Llano del Hato en Merido (Venezuelo).
Forst (apud Wissen, Sieg)
Forst estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, en la proksimeco de la urbo Wissen. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
K.J. Moberg
K.J MOBERG estis sveda konstruinĝeniero, aŭtoro de Konstruteknika Terminaro (1958) kaj kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) pri tiu fako.
Pri sia terminaro Moberg kunlaboris kun Auguste Broise (konsiloj) kaj Sven Alexandersson (revizio de la manuskripto), kiuj same kiel li poste apartenis al la ekipo verkinta PIV-on, krome kun la angla arkitekto R.B. White.
Belém do Brejo do Cruz
Belém do Brejo do Cruz estas municipo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 7.143 loĝantojn en 2010.
Jilotepec (Estado de México)
Jilotepec estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Jilotepec de Molina Enríquez.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 71.624 loĝantojn. El tiuj 35.197 viroj kaj 36.4270 virinoj. La komunumo havas surfacon de 586.53 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2440 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 750.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 57′ norda latitudo kaj 99° 32′ okcidenta longitudo.