cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fasto
Efiko pri la sano
Eĉ se ĝeneralaj rekomendoj estas malfacilaj, oni povas diri ke estas proksimuman regulon por sanaj plenkreskuloj: Estas bone senti malsaton unufoje tage kaj estas malbone manĝi porciojn kvin- aŭ sepfoje dum tago, aŭ preni intermanĝojn. Gravas ĉe la intervala fastado ke oni ĉiutage ellasu la saman manĝon kaj ne foje la vespermanĝon kaj foje la matenmanĝon, por ke la korpo povu alkutimiĝi pri tio.
Ĉiukaze oni ne troigu, kaj precipe homoj kun antaŭaj malsanoj nepre priparolu la fastadon kun kuracisto. Ĉe virusaj infektoj fastado eĉ estas damaĝa. Kaj kelkaj personoj tute ne fastu, ekzemple infanoj dum kreskado aŭ gravedulinoj. Ankaŭ ĉe maljunaj kaj kadukaj homoj fastado pro la malkresko de muskoloj estas problemeca.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri fasto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Vidu ankaŭ
Gorjaĉinsk
Sándor Szalay
Sándor SZALAY [ŝAndor salai], hungare Szalay Sándor estis hungara fizikisto kaj profesoro.
Sándor Szalay naskiĝis la 1909 en Nyíregyháza. Li mortis la 1987 en Debrecen?.
Delfeno (genro)
La ordinara delfeno estas la nomo donita al du specioj de delfenoj kiuj formas la genron Delphinus. Taksonomiistoj kaj cetologoj kutime agnoskas du speciojn — nome Ordinara delfeno, kio retenas la sistematikan nomon Delphinus delphis, kaj la Longbeka ordinara delfeno, nome D. capensis.
Spite sian nomon, la ordinara delfeno ne estas la delfeno de populara imago; tiu honoro korespondas al la Botelnaza delfeno (genro Tursiops) pro sia disvastigita uzado en marparkoj kaj sia apero en la televida serio Flipper. Tamen, tiu delfeno estis la plej ofte reprezentata en arto kaj literaturo de antikva Grekio kaj Romia Imperio.
Gergő Kaszás
Gergő Kaszás [kasAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kaszás Gergő estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia persona nomvarianto estas Gergely [gergej].
Delfeno (genro)
Fizikaj trajtoj
Ambaŭ specioj de ordinaraj delfenoj estas mezgrandaj; plenkreskuloj gamas inter 1.9 kaj 2.5 longe, kaj povas pezi inter 80 kaj 235 kg, kvankam la gamo inter 80 kaj 150 kg estas plej ofta. Maskloj estas ĝenerale pli longaj kaj fortikaj. La kolormodelo de la korpo estas malkutima. La dorso estas malhela kaj la ventro estas blankaj, dum ambaŭflanke estas bildo kiel akvohorloĝo helgriza, flava aŭ orkolora antaŭ malhelgriza dorse. Ili havas longajn, fajnajn bekojn kun ĝis 50–60 malgrandaj, akraj, interfermeblaj dentoj ambaŭflanke de ĉiu makzelo.
Sun Jatsen
SUN Yatsen aŭ SUN Yat-sen aŭ SUN Jatsen kaj SUN Jacen inter aliaj literumoj kaj nomoj (naskiĝis la en Ĵongŝan, provinco Kuangtung, Ĉinio, mortis la  en Pekino)  estis ĉina politikisto, kuracisto, kaj politika filozofo kiu servis kiel la unua provizora prezidento de la Ĉina Respubliko (1911–12) kaj la unua estis gvidanto de la ĉina Kuomintang (Naciisma Partio de Ĉinio). Li estis nomita la "Patro de la Nacio" en Respubliko Ĉinio kaj la "Pioniro de la Revolucio" en la Popola Respubliko Ĉinio pro sia ŝlosila rolo en la renverso de la Qing dinastio dum la Xinhai Revolucio de 1911. Sun estas unika inter la ĉinaj estroj de la 20-a jarcento ĉar li estis amplekse respektita kaj de la Komunista Partio de Ĉinio en Kontinenta Ĉinio kaj de la Naciisma Partio en Tajvano.
Sun estas konsiderata unu el la plej grandaj estroj de moderna Ĉinio, sed lia politika vivo estis konstanta luktado kaj ofta ekzilo. Post la sukceso de la revolucio en 1911, li tuj rezignis kiel prezidanto de la ĵus fondita Respubliko Ĉinio kaj lasis la postenon al Ĝuan Ŝikai. Li tuj iris al ekzilo en Japanion pro sekureco, sed revenis kaj trafis revolucian registaron en Suda Ĉinio, kiel defio al la militsenjoroj kiuj kontrolis multon de la lando. En 1923, li invitis reprezentantojn de la Komunista Internacio al Kantono (Gŭangdongo) por reorganizi sian partion kaj formi rompiĝeman aliancon kun la Komunista Partio de Ĉinio. Li ne vivos por vidi sian partion unuigi la landon sub regado de sia sukcedanto, Ĉiang Kai-ŝek, en la Norda Ekspedicio. Li mortis en Pekino pro vezik-kancero en 1925.
La ĉefa heredo de Sun estas lia politika filozofio konata kiel la Tri Principoj de la Popolo: Mínzú (民族主義 Mínzúzhǔyì) aŭ naciismo (sendependigo el la eksterlanda dominado), Mínquán (民權主義 Mínquánzhǔyì) aŭ "popolrajtoj" (foje tradukita kiel "demokratio"), kaj Mínshēng (民生主義 Mínshēngzhǔyì) aŭ popolelteno (foje tradukita kiel "komunumismo" aŭ "bonfarismo").
Juna epoko
Li naskiĝis en malriĉa familio en Sud-Ĉinio. Kiel Sun Te-ming li naskiĝis la 12an de Novembro 1866 al Sun Daĉeng kaj Sinjorino Yang. Lia naskoloko estis vilaĝo Kuiheng, Kantono Ĵongŝan (nune Ĵongŝan-urbo), en Kantona Provinco (nune Gŭangdongo). Li havis kulturan devenon el subgrupoj Hakka kaj Kantona. Lia patro posedis malmultan teron kaj laboris kiel tajloro en Makao kaj kiel taglaboristo kaj kiel portisto.
Post lia bazinstruado, lia frato (Sun Mei) kunportis lin al Honolulu en 1879 (la frato jam pli frue estis elmigrinta kaj laboris kiel laboristo sur Havajo). Tie li vivis komforte kaj renkontis li unuafoje la okcidentan kulturon. Estante 10-jaraĝa, jam en Havajo, Sun ekinstruiĝis. Li iris al mezlernejo ankaŭ en Havajo. kaj tie li ankaŭ renkontiĝis kun sia amiko Lu Haodong. Estante 13-jaraĝa en 1878, ricevinte kelkajn jarojn de loka lernado, Sun ekloĝis kun sia pli aĝa frato, Sun Mei (孫眉) en Honolulu. Sun Mei financis la edukadon de Sun Yat-sen kaj estis poste grava kontribuanto por la renverso de Manĉuoj (Qing dinastio).
Li vizitis 3 jarojn la britan misilernejon, poste unu jaron la usonan Oahu College. Dum sia restado en Honolulu, Sun Jat-sen lernis unue en la lernejo ʻIolani School, kie li studis anglan, britan historion, matematikon, sciencon, kaj kristanismon. Kvankam li dekomence li nekapablis paroli angle, Sun Jat-sen tuj eklernis la lingvon, ricevis premion pro akademia atingo el la reĝo David Kalākaua, kaj gradiĝis en 1882. Li poste lernis en la Oahu College (nune konata kiel Punahou School) dum unu semestro. En 1883, ĉar al lia frato ne plaĉis, ke Sun alproksimiĝas al la kristanismo, Sun en 1883 estis resendita al la naskiĝvilaĝo.
Kiam li revenis en Ĉinion en 1883 estante 17-jaraĝa, Sun renkontiĝis kun sia deinfaneca amiko Lu Haodong denove en Beijidian (北極殿), templo en Kuiheng. Ili vidis multajn lokanojn adorantajn Beiji (laŭvorte Norda Poluso) Imperiestro-Dio en la templo kaj sentis sin malkontentaj kun iliaj antikvaj popolmedicinajj metodoj. La duopo rompis la figuron, kio starigis la koleron de lokanoj, pro kio ili devis fuĝi al Hongkongo. Alveninte tie en Novembro 1883, li studis en Dioceza Hejmo kaj Orfejo ĉe la Orienta Strato (nune Diocesan Boys' School), kaj el 15a de Aprilo 1884 ĝis gradiĝo en 1886, li plulernis en Centra Lernejo de la Registaro ĉe Gough Street (konata pli poste kiel Queen's College, nome Reĝina Lernejo).
Tiutempe li edziĝis al Lu Mu-ĉen (1867–1952). El tiu geedzeco naskiĝis unu filo kaj du filinoj. Usona misiisto baptis lin en 1884 aŭ 1885. Post nova vizito en Honolulo, li registris sin en 1886 en la Medicina Lernejo de la Kantona Hospitalo. En 1886, Sun studis medicinon en la Guangĵou Boji Hospitalo kun la kristana misiisto John Glasgow Kerr.
Laŭ lia libro "Kidnapped in London," Sun en 1887 aŭdis pri la malfermo de la Hongkonga Lernejo de Medicino por Ĉinoj (antaŭaĵo de la Li Ka Ŝing Fakultato de Medicino de la Universitato de Hongkongo) kaj tuj decidis profiti el la "avantaĝoj kiujn ĝi proponis." Finfine, li ricevis rajtigilon por kristana praktiko kiel kuracisto el tiu institucio en 1892. Menciindas, ke el lia klaso de 12 studentoj, Sun estis unu el nur du lernantoj kiuj gradiĝis.
Religiaj aferoj
En la komenco de la 1880-aj jaroj, Sun Mei estis sendinta sian fraton al la Lernejo ʻIolani, kiu estis sub la superrigardo de la Eklezio de Havajo kaj regita de anglikana prelato, Alfred Willis, en kiu la lingvo de instruado estis angla. En la lernejo, la juna Sun ekkontaktis kun kristanismo. En sia verko, Schriffin spekulativis, ke kristanismo havis grandan influon en la futura politika kariero de Sun.
Sun estis poste baptigita en Hongkongo (la 4an de Majo 1884) fare de la reverendo Charles Robert Hager  usona misiisto de la Kongregaciisma Eklezio de Usono (Usona Stabanero de Komisionanoj por Eksterlandaj Misioj) okazigante la malkontenton de sia frato. Ankaŭ la pastrestro disvolvis amikecon kun Sun. Sun partoprenis en la To Cai Preĝejo (道濟會堂), fondita de la Londona Misiista Societo en 1888, dum li studis Okcidentan Medicinon en la Hongkonga Lernejo de Medicino por Ĉinoj. Sun dekomence imagis revolucion similan al tiu de la savmisio de Kristana Eklezio. Lia konverto al Kristanismo estis rilata al liaj revoluciaj idealoj kaj kuraĝigis lin al antaŭeniro.
Politikaj aferoj
Dum la ribelo de la Qing-dinastio ĉirkaŭ 1888, Sun estis en Hongkongo kun grupo de revoluciaj pensuloj, kromnomitaj la Kvar Banditoj, en la Hongkonga Lernejo de Medicino por Ĉinoj. Sun, kiu pli kaj pli ekhavis frustracian senton kontraŭ la konservativa Qing registaro kaj ĝia malakcepto adopti sciaron el la pli teknologie antaŭenirintaj landoj, lasis sian medicinan praktikon por dediĉi sian tempon al transformado de Ĉinio.
En 1891, Sun renkontiĝis kun revoluciaj amikoj en Hongkongo kiel Jeung Ku-ŭan kiu estis la estro kaj fondinto de la Furen Literatura Societo aŭ Ĉinpatriota Reciproka Plibonigasocio. Tiu grupo estis disvastigante la ideon renversi la Qing. Sun Jatsen indignis pri subpremado de Ĉinio fare de la pli evoluintaj landoj. Li translokiĝis norden en 1894 – interrompante la kuracistan praktikadon – kaj ekpolitikumis. Li verkis longan leteron (8 000 karaktra) al Li Hung-ĉangnak, ĉefguberniestro de Po Hai, en kiu li skizis, kiel povus Ĉinio denove fortiĝi. Sun veturis al Tjanĝino por persone prezenti la peticion al Li sed li eĉ ne estis rekte aŭdita. Li-n ne interesis la proponoj de Sun, nur iom instigis lin la agrikulturaj planoj pri silkraŭp-bredado. Post tiu afero, Sun turniĝis tute al revolucio. Sun revenis al Honoluluo kaj tie fondis la Asocion de Revivigo de la Ĉina Socio (Hsing-Ĉung hui) cele al revoluciigo de la Ĉinia prospereco. Ĝin formis nur malaltgradaj oficistoj, kamparanoj, metiistoj el la provinco Kuangtang, kaj ĝenerale ĉinaj elmigrintoj, speciale el la pli malaltaj sociaj klasoj. Sammonate en 1894, la Furen Literatura Societo kuniĝis kun la hongkonga filio de la Revivĉina Societo, kies sekretario Sun iĝis dum Jeung Ku-ŭan ixgis estro kiel prezidanto. Ili maskis sian agadon en Hongkongo sub la funkciado de negoco ku la nomo "Kuen Hang Klubo" (乾亨行).
Elmigreja epoko
La ĉina-japana milito (1894–95) finiĝis per malvenko kaj depresio de Ĉinio. Sun veturis en 1895 al Honkongo por organizi ribelon en Kantono. Post kiam li fiaskis, li fuĝis el Ĉinio kaj restis eksterlande dum 16 jaroj. Oni arestis lin en 1896 kaj li estis kaptita dum 13 tagoj en la londona ambasadejo de Ĉinio. La ambasadejo volis lin veturigi al Ĉinio, sed Sun sukcese konvinkis britan dungiton de la ambasadejo kaj tiel li informis je James Cantlie, iaman dekanon de la Hongkonga Medicinscienca Universitato. La brita eksterafera ministerio protestis kaj oni liberigis Sun-on. La incidento havis grandan gazetaran eĥon kaj tio helpis politikan vojon de Sun.
Plimulton de la postsekvaj 8 monatoj, li pasigis en leghalo de la British Museum, poste vojaĝis tra Kanado al Japanio, kie li alvenis julie de 1897. Tie li konatiĝis kun kalandoro Miyazaki Torazu, kiu aŭdis pri la skandalo en Londono kaj emis helpi politikan karieron de Sun. Miyazaki Torazu konatigis lin al multaj influhavaj personoj, kiuj donis politikan kaj materialan helpon por la ĉina politikisto.
Li partoprenis dum tumultoj de 1900 en sekretaj agadoj, kiujn direktis brita guberniestro de Honkongo, Sir Henry Blake kaj la grava ĉino Ho Kai. Ili volis konvinki je Li Hung-chang pri disiĝo de la Ch'ing-imperio kaj elvoko de regiona sendependeco. Laŭ invito de konatuloj de Li, Sun veturis al Honkongo, sed li flaris kaptilon kaj ne elŝipiĝis. Lin reprezentis dum la interparolo Miyazaki kaj du aliaj japanoj.
Fondo de la Alianca Asocio
La jaro 1903 estis grava por Sun, ĉar ekde tiam liaj sekvantoj alvenis el la edukita socitavolo. La turnopunkton kaŭzis du faktoj: subenfalo de dinastio Ch'ing kaj efika propagando de Liang Ch'i-ch'ao. La reformisma Liang fuĝis ankoraŭ en 1898 al Japanio, kie li fondis ĉinan presejon kaj eldonejon, kiuj iĝis tuj sukcesaj. Liang ĉiam agadis kontraŭ la fakte direktanto, la patrina imperiestro, tiel malstabiligis la landon. Li proponis elirvojon per revolucio. Sun iĝis tre populara inter la ĉinaj studentoj studantaj eksterlande. Li organizis plurajn revoluciajn ĉelojn en Eŭropo (1904) kaj li gvidis en 1905 la revolucian Aliancan Asocion (T'ung-meng hui), fonditan en Tokio. En la sekvaj tri jaroj, eldonaĵo de la asocio (Min pao) faris efikan propagandon.
Pro la malkreskanta monfluo al la Alianca Asocio kaj daŭraj malsukcesoj, la membroj seniluziiĝis. Sun estis forigita el Japanio (1907), oni malpermesis por li veturon al Hindoĉinio, Honkongo.
Li veturis dum unu jaro en Eŭropo kaj Usono kaj en junio de 1910 revenis al Azio, kie li kaj konatuloj decidis akiri potencon en Kantono. Kvankam ĉifoje li akiris grandan monsumon en Kanado kaj Usono, la kantona tumulto estis tuta fiasko.
La imperiestra kortego dumtempe instigis reformojn ekde 1901 (por reteni la potencon), sed la intelektularo trovis tion tro malrapida.
Revolucio en 1911 kaj postaj bataloj
Sun fremdigis multajn revoluciulojn, ĉar li pretendis pri ilia fidelĵuro. Oni atakis lin, kiam li edzinigis lian sekretariinon en novembro de 1914 (Sung Ĉing-ling), sed li tiam ankoraŭ ne divorcis de lia unua edzino.
Potenco de Jüan kolapsis 1916 pro interna kaj ekstera premo. Unu jaron poste, Sun iris de Ŝanghajo al Kuangtung por organizi movadon kontraŭ la ĉefministro Tuan Ch'i-jui. Oni elektis lin en julio generalisimo de la separatisma reĝimo. Li perdis apogon de loka estro Lu Jung-t'ing (meze de 1918) kaj tiel reiris al Ŝanhajo, post abdiko.
Ĉar li ne ricevis apogon de la okcidento kaj Japanio, li turnis sin al Rusio. Lin vizitis la soveta diplomato Adolf Joffe en 1922 kaj 1923 en Ŝanhajo. Dum la dua vizito, ili eldonis deklaron, ke la komunisma sistemo estas uzebla ankaŭ en Ĉinio, Rusio abdikas pri la ĉiniaj pretendoj kaj restas en Interna Mongolio. Aliflanke la Ĉina Komunista Partio decidis pri kunlaboro kun Kuomintang.
La reprezentanto de Komintern, Miĥail Borodin, alvenis en Kantono en oktobro de 1923 kaj baldaŭ akiris fidon de Sun. Komence de 1924, Sun traorganizis la Kuomintangon laŭ ekzemplo de la Soveta Komunista Partio kaj oni eĉ elektis tri komunistojn al la centra komitato kaj kreis Militaran Akademion. Li serie prelegis pri lia ideo, pri la tri popolaj principoj (naciismo, demokratio kaj popola bonstato) kaj nacia rekonstruo.
Sun Jatsen mortis en marto de 1925 pro kancero. Oni rezervis lian ĉerkon ĝis 1929 en templo de Hsi-shan, poste oni transportis ĝin al maŭzoleo de Nankino.
Gergő Kaszás
Gergő Kaszás naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gergő Kaszás estis infana aktoro de la Hungara Radio inter 1975–1978. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1990. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro Katona József. Inter 1994 kaj 2001 li estis gastoaktoro en pluraj teatroj, poste li apartenis al Teatro Gárdonyi Géza. Li ricevis premiojn en 1977 kaj 2003. Li estas ankaŭ fama ĉevalobredisto, lia ĉevalo triumfis en konkurso en Budapeŝto en 2010.
Gisfero
Gisfero, aŭ pli simple giso, estas grupo de feraj alojoj kun relative granda enteno da karbo (> 2 %) kaj silicio (> 1,5 %) kaj aliaj materialoj kiel mangano, kromo aŭ nikelo. Oni diferencigas inter la griza gisfero, en kiu la karbo aperas en formo de grafito, kaj la blanka gisfero, en kiu la karbo aperas en formo de cementito. Gisfero havas la denson je ĉirkaŭ 7 200 kg/m³, kiu estas malpli granda ol tiu de la ŝtalo kaj pura fero (7 850 kg/m³). La materialo havas la fandopunkton je 1150 °C.
Koronisa familio
La Koronisa familio estas asteroida familio de la ĉefa asteroida zono. Oni opinias, ke ili formiĝis, almenaŭ antaŭ 2 miliardo da jaroj, en katastrofa kolizio inter du grandaj asteroidoj. La plej granda ano de la Koronisa familio, 208 Lacrimosa havas 41 km de diametro.
Pli ol 300 anoj de la anoj de la Koronisa familio estis malkovritaj. Nur 20 el ili havas diametron superan al 20 km.
La la kosmosondilo Galileo proksimiĝas al ano de tiu familio: 243 Ida.
La Karina familio (kiu ŝuldas sian nomon al 832 Karin) estas sub-familio de la Koronisa familio.
Mario Gori
Mario GORI, kies naskiĝnomo estis Mario Di Pasquale (Niscemi, n. la 16-an de septembro 1926 - Katanio, la 5-an de decembro 1970), estis poeto, verkisto kaj aŭtoro de italaj romanoj.
Post finado de elementa lernejo en Niscemi, Mario Gori enskribiĝis en la "Secusio" gimnastikejo en Caltagirone, kie li pasigis la klasikajn mezlernejajn ekzamenojn kun honoroj. Kelkaj el liaj profesoroj asertis, ke li faris la temon pri la itala en verso.
En 1944 li publikigis la volumenon Germogli en Caltagirone, kolekto de 39 aprezitaj poemoj de amikoj kaj profesoroj, kiu enhavas la plej bonajn el la unuaj lirikaj provoj de la juna studento.
Lia literatura agado daŭris en Pizo, kie en 1954 li kreis la centron de kulturo kaj arto "La Soffitta". Li donis multajn recitalojn, konferencojn kaj kulturajn kunvenojn en Sicilio kaj en Italio.
Li estis la fondinto kaj direktoro de la literaturaj revuoj La Soffitta, Il Banditore, Sud, Sciara. Liaj verkoj estis tradukitaj al ĉeĥoslovaka, greka, kastilia, germana, angla, serbkroata kaj hispana.
En 1955 li publikigis malgrandan volumenon da poemoj en la sicilia lingvo. En 1957 li publikigis libron de italaj poemoj kun signifa nomo Ruĝa dianto, kiu kunigis la plej prestiĝan produktadon de la poeto. Lia mesaĝo estas simbolo, kiu aspiras al pli homa vivo de sia lando en la Sudo.
La Codosera
La Codosera estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas codoseranos. La censita populacio en 2008 estis de 2.305 loĝantoj.
La Codosera estas situa en la centrokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 335 m; je 58 km norde de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj proksime de Portugalio. La surfaco de ties teritorio estas de 69,6 km².
Estas multaj tradiciaj festoj kaj gastronomio.
Lastatempe estas kurejo por ĉiuterenaj motorcikloj kaj padoj por kampopiedirado.
La Jagua de Ibirico
La Jagua de Ibirico [laĥAgua dejbirIko], laŭvorte plantejo de Genipa americana aŭ Jagua de Juan Ramón de Ibirico nome Ibirico, estas urbo kaj municipo de la Departemento Cezaro, Kolombio. Tiu regiono La Jagua estas riĉa el karbo kiu estas ekspluatita etende kaj estas dua nur post El Cerrejon en La Guajira. La areo estas konata ankaŭ kiel batalejo inter la ŝtata armeo kaj la geriloj.
Markizo de Paranagŭa
João Lustosa da Cunha Paranaguá, Dua Markizo de Paranagŭa (1821-1912) (* Nossa Senhora do Livramento de Paranaguá, nune Parnaguá, Piaŭio, en la 21-a de aŭgusto 1821 - Rio-de-Ĵanejro, en la 9-a de februaro 1912) estis brazila magistratano kaj politikisto. Li gubernis la provincojn de Maranjo (el la 19-a de oktobro]] ĝis la 20-a de majo 1859), Pernambuko (el la 2-a de aŭgusto]] 1865 ĝis la 6-a de marto 1866), kaj Bahio (el la 25-a de marto 1881 ĝis la 5-a de januaro 1882). Li estis ministro en diversaj kabinetoj kaj prezidanto de la Konsilio de Ministroj (26-a kabineto).
Kvankam li ne estis esperantisto, li apogis Esperanton.
Model-organismo
Model-organismoj estas organismoj kiuj estas tre taŭgaj pri genetika kaj alia biologia esploro.
Ecoj
La ideala model-organismo
Ekzemploj
Animaloj:
Arĥeoj kaj Bakterioj''':
Fungoj:
Plantoj (sen Algoj):
Protistoj:
Virusoj:
Galileo (loktrova sistemo)
Galileo loktrova sistemo estas kunlaborprojekto inter EKA kaj EU pri fari civilan varianton de la Usona tutmonda loktrova sistemo (ang. GPS). La projekto longe estis kaj daŭre estas survoje kaj oni atendas ke ĝi funkcios ekde 2020. Oni atendas ke la tutkosto de la projekto kreskas al 5,3 miliardoj euroj kiam ĝi finas laŭplane.
Je la 21-a de oktobro 2011 la unuaj du satelitoj estis lanĉintaj ekde la lanĉejo apud Kourou. La satelitoj portas knab(in)ajn nomojn el tuta Eŭropo. La unuaj du nomiĝas Thijs kaj Natalia. Intertempe kvar satelitoj estas lanĉitaj (decembro 2013).
La unuaj servoj bazitaj sur konstelacio da 18 satelitoj verŝajne estos lanĉataj ekde 2014, dum la kompleta konstelacio kun 30 satelitoj kun ĉiuj servoj ne estos preta antaŭ 2020.
Plia legajxo
Perragin, Charles kaj Renouard, Guillaume Galileo, dudek jaroj da fuŝoj ĉe la rivalo de GPS 'Le Monde Diplomatique', majo 2019.
Tria Angl-Afgana Milito
La Tria Angl-Afgana Milito (en paŝtoa: د افغان-انګرېز درېمه جګړه), aludita ankaŭ kiel la Tria Afgana Milito, ekis la 6an de majo 1919 kaj finis per armistico la 8an de aŭgusto 1919. Laŭ la brita aŭtoro Michael Barthorp, ĝi estis minora taktika venko por la Britoj ĉar la Linio Durand estis refiksita kiel la politika limo inter la Emirlando Afganio kaj la Brita Hindio kaj la Afganoj interkonsentis ne pliigi problemon al la brita flanko. La Afganoj kapablis pluigi la rajton regi siajn proprajn eksterlandajn aferojn kiel tute sendependa ŝtato.
Zborovice
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1276.
Tonciu (Fărăgău)
Tonciu [tonĉu] (hungare Tancs tanĉ, germane Tesch teŝ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Fărăgău.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 757 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 734 (11% rumanoj, 64% ciganoj, 25% hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs). En ĝia reformita preĝejo troviĝas pentrita ligna baldakeno el 1676 farita verŝajne de János Parajdi Illyés.
Venceslav Trnka
Venceslav Trnka von Krzowitz (ĉeĥe Václav Trnka z Křovic, laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj nomformo Trnka Vencel) estis ĉeĥa (poste hungarlandana) kuracisto, anatomo, patologo, profesoro.
István Gábor
Kariero
István Gábor finis la mezlernejon en Oradea, de 1928 li restadis en Francio kaj Belgio. Pro financaj kaŭzoj li ne povis fini la Ĵurnalistakademion. Liajn kelkajn artikolojn publikis la Volonté kaj Weltbühne. En 1930 li revenis sian naskiĝurbon, kie li estis kunlaboranto de la gazeto Nagyváradi Napló. Post unu jaro li estis redaktoro de la gazeto Szabad Szó. En 1932 kune kun Sándor Turnowsky li estis iniciinto de la kontraŭfaŝisma eldonaĵo Manifestum, kiu protestis kontraŭ la mortkondamno de Imre Sallai kaj Sándor Fürst. En 1933 li ekredaktis la kontraŭfaŝisman literaturan monatrevuon Erdély ír en Oradea, kies aperis nur tri numeroj. Li estis tiam jam kunlaboranto de la gazeto Brassói Lapok kaj de 1937 li estis redaktoro de ties literatura suplemento. Liaj pluraj publikistikaĵoj kaj noveloj aperis en Független Újság kaj Korunk, same en kolektvolumoj. En aŭtuno de 1940 pro presarproceso iniciatita kontraŭ li, li rifuĝis al Marosvásárhely, poste je la komenco de 1942 li translokiĝis en Koloĵvaron. Sub plumnomo Bory István li publikis en gazetoj Kelet Népe kaj Magyar Nemzet de Budapeŝto, sub plumnomo Körösi István li estis kunlaboranto de Estilap de Koloĵvaro. En 1944 li aliĝis al Békepárt. Post la germana okupo oni deportis lin al Aŭŝvico. La lastaj novaĵoj pri li estas el la koncentrejo de Nordhausen el dato 27-a de novembro 1944. Lia aŭtobiografia romano dum la germana okupo perdiĝis.
82092 Kalocsa
82092 Kalocsa estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Venceslav Trnka
Venceslav Trnka naskiĝis la  1739 en Ĉeĥio en Tábor. Li mortis la 1791 en Hungara reĝlando en Peŝto.
82092 Kalocsa
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la hungaraj geastronomoj Sárneczky Krisztián kaj Derekas Alíz elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio, proksime de Mátraszentimre en Hungario.
Venceslav Trnka
Biografio
Venceslav Trnka komence studis en Universitato de Karolo, poste en universitato en Vieno, kie li akiris kuracistan diplomon en 1770. Li laboris jam en 1769 en hospitalo en Vieno. Post la doktoriĝo li estis nomumita profesoro en la ĵus fondita medicina fakultato de Reĝa Universitato de Nagyszombat, kiu estis tiam la unusola hungara universitato. Ekde 1785 li estis katedrestro, en la studjaroj 1775, 1776, 1780, 1785 dekano, en 1786 rektoro. kiu naskis 3 gefilojn. Menciindas, ke dum tiuj jaroj la universitato estis translokigita al Buda en 1777, fine al Pest en 1784.
Valdezarza (metroo de Madrido)
Valdezarza (Valdezarzo kiel adapto, Rubusvalo kiel traduko) estas stacio sur de la Metroo de Madrido, situanta sub Strato San Restituto, en la kvartalo kiu donis sian nomon al la stacio, en distrikto Moncloa-Aravaca.
(16330) 3276 T-2
(16330) 3276 T-2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Glauzig
Glauzig ĝis fino de la jaro 2009 estis memstara administra komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la urba komunumo Südliches Anhalt en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Anhalt-Bitterfeld de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2004 la komunumo havis 472 loĝantojn.
Disvolviĝ-biologio
Disvolviĝ-biologio estas fako de biologio, kiu laboras pri la disvolviĝo de estaĵoj de la ovo ĝis la atingo de plenkreska organismo (inkluzivas ĉiujn viv-periodojn, rilatas al la ŝanĝoj kiuj okazas). Tio ĉio povas esti konsiderata ĉu ĉe homoj ĉu ĉe aliaj animaloj, aŭ eĉ aliaj vivaj estaĵoj.
János Bocskor
BOCSKOR János [pr. boĉkor] estis hungara kantlibroaŭtoro en la 18-a jarcento en Csíkszentlélek, (Hungarujo).
Kariero
La nomo de János Bocskor kaj la jaro de kunmeto de la libro estas legebla en la libro mem, konsistanta el 170 folioj. Bocskor skibis la kantojn en Csíkszentlélek inter jaroj 1716-39. En manuskripto troviĝas 89 kanttekstoj, inter ili krome 33 katolikaj kantoj pluraj aliaj kuruckantoj pri kaŝvagado. La kodekson konservas la Universitata Biblioteko de Kluĵo.
Ittigen bei Bern (stacidomo)
Ittigen bei Bern estas fervoja stacidomo en Ittigen, Svislando.
Karl Immanuel Nitzsch
Karl Immanuel NITZSCH (naskiĝinta la en Borna, mortinta la  en Berlino) estis germana teologo.
Vivo
Post gimnazifrekvento en Pforta kaj studado li habilitiĝis en Wittenberg. En 1811 li iĝis diakono ĉe la Kastela kirko kaj prelegis ekde 1817 ĉe la seminario porpredikista, kiun estris lia patro Karl Ludwig Nitzsch. En 1820 li iĝis provosto en Kemberg kaj vokitis en 1822 profesoro kaj universitata predikisto en Bonn.
Nomumite en 1843 Supera konsistoria konsilisto li engaĝiĝis dum la Prusia generalsinodo en 1846 kaj iris en 1847 kiel profesoro, universitata predikisto kaj membro de la Supera eklezia konsilantaro al Berlino. Tie li iĝis provosto ĉe la Kirko Sankta Nikolao.
Verkoj
El liaj verkoj menciindas jenaj: »System der christlichen Lehre« (Bonn 1829), kie traktatas dogmatiko en kune kun moralo; »Praktische Theologie« (Bonn 1847–67); »Akademische Vorträge über die christliche Glaubenslehre« (Berlin 1858); »Predigten aus der Amtsführung in Bonn und Berlin« (kolektoj, Bonn 1867); »Gesammelte Abhandlungen« (Gotha 1870).
Nitzsch estis persone antaŭpuŝanto de la t.n. pozitiva Evangelia unio (germane: Evangelische Vereinigung, eklezia partio) kaj eldonis en tiu ĉi kunteksto la verkon »Urkundenbuch« (Bonn 1853).
Luis Miguel Rojas-Berscia
Luis Miguel Rojas-Berscia (n. en Limo, la 7-an de januaro 1991) estas perua lingvisto kaj fama multlingvulo. Li estas konata pro sia laboro pri la historio kaj disvolviĝo de la kahuapanaj lingvoj de la perua Amazonio. Nuntempe li loĝas en Nederlando.
Biografio
Luis Miguel Rojas-Berscia naskiĝis en Limo, Peruo, la 7an de januaro 1991. Lia patro estas Luis Alberto Rojas León, perua komercisto, filo de la fama pirana muzikisto kaj komponisto Juana León Labán kaj nepo de la renoma perua doganisto kaj lingvisto Rómulo León Zaldívar. Lia patrino estas Maria Susana Berscia Giurfa, filino de piemonta orkestra dirigento kaj komponisto Vincenzo Berscia, filino de unu el la unuaj inaj funkciuloj de la perua ŝtato, Edelmira Giurfa Espiritu, kaj fratino de la fama itala muzikisto Carlo Berscia.
Luis Miguel Rojas-Berscia estis vartita de Edelmira Giurfa, kiu instruis la piemontan de frua aĝo. Li studis bazan kaj mezan lernejon en Limo, en Lernejo San Ignacio de Recalde. En 2007 li eniris la Pontifikan Katolikan Universitaton de Peruo kaj studentiĝis ĉe ĝi en 2012-13 kun grado ĉe Hispanlingva lingvistiko. Poste, li translokiĝis al Nederlando, kie li akiris magistron kun honoroj en ĝenerala lingvistiko en Universitato Radboud de Nimego en 2014. En 2019 li ricevis la diplomon pri doktoro en lingvistiko en la sama universitato kaj en Max Planck Institute por la Psikolingvistiko de Nimego, sub la inspektado de lingvistoj Pieter Muysken kaj Stephen C. Levinson.
Lingvistiko
Aldone al lia studo pri la ŝavioj aŭ chayahuita, li ankaŭ studis la jeberan (el la kahuapana familio) kaj la alt-amazonan keĉuan (parolata en Lamas, Munichis, Charapillo, Ungurahui kaj Santa Cruz del Huallaga) en la perua Amazonio.
Li studis la nun formortan Selk'nam-an lingvon de la Ĉon-familio, antaŭe parolata sur la granda insulo Tierra del Fuego, helpe de Herminia Vera, la lasta parolanto de la lingvo. Li ankaŭ laboris kun orientaziaj lingvoj kiel mandarena, Haka en Surinamo, kaj japana de Yilan (miksaĵo atajala-japana, parolata en Distrikto Yilan en Tajvano.)
Nuntempe li loĝas estas en Aŭstralio. Li laboras kiel lingvisto kaj esploristo ĉe la Aŭstralia Esplora Centro pri Ekscelenco por la Dinamiko de Lingvo ĉe la Universitato de Kvinslando. Li enfokusiĝas al la studado de aborigenaj lingvoj, Kukatja, Wati-lingvo (pama-nyungana), kiu loĝas la urbon Balgo, en la sudorienta angulo de la regiono Kimberley de Okcidenta Aŭstralio.
El teoria vidpunkto, li sekvas kaj disvolvas la teorion de genera semantiko, nun konata kiel semantika sintakso, kune kun unu el ĝiaj fondintoj, Pieter A.M. Seuren
Amaskomunikiloj
Luis Miguel Rojas-Berscia famiĝis en Peruo kaj tutmonde ĉar temis pri unu el la malmultaj hiperpoliglotoj en la mondo. La ĵurnalisto Judith Thurman publikigis aklamitan artikolon en Novjorko, kie ŝi priskribis Rojas-Berscia kiel mirindaĵon. Rojas-Berscia asertas havi intensan pasion por lingvolernado.
Laŭ diversaj amaskomunikiloj, dek ok lingvojn nuntempe li parolas, dek tri el kiuj parolas flue: hispana, itala, piemonta, angla, mandarena, franca, Esperanto, germana, portugala, rumana, sud-keĉua, alt-amazona keĉua, ĉajahuita, nederlanda, kataluna kaj kukatja. Estas sciate ankaŭ, ke li pritraktas ses klasikajn aŭ endanĝerigitajn lingvojn kiel la latina, klasika greka, biblia hebrea, jebera, muniĉa kaj selknama.
Esperanto
Luis Miguel Rojas-Berscia komencis esti konata en la peruaj amaskomunikiloj ĉar li estis unu el la ĉefaj aktivuloj kaj fondintoj de la nova Perua Esperanto-Asocio komence de 2008 kune kun Carlos Miranda, Héctor Díaz, Patrick Salazar, Gustavo Segami Sasaki, Ludoviko Chimpén kaj Julio Zevallos. Li estis junulara delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) inter 2006 kaj 2010. En 2010 li forlasis la asocion kaj ĉiujn agadojn ligitajn al Esperanto.
Falkenberg (Elster)
Falkenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Elbe-Elster de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Solneĉnaja (stacio)
Solneĉnaja (Солнечная) estos haltejo sur la Linio MCD-4 Kijevsko-Gorkovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Listo de asteroidoj (154001–155000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 154001 ĝis 155000. La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Krom numeron, kelkaj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
Sed nur fragmento
Sed nur Fragmento estas debuta originala esperanta romano verkita de Trevor Steele 1987. Ĝi estas verkita en normala Esperanto, sen lingvaj "eksperimentoj".
La ĉefrolulo Nikolaj Ivanoviĉ Maklin tre detale baziĝas sur la vera antropologo, zoologo kaj etnografo barono Nikolaj Nikolaeviĉ Mikluĥo-Maklaj (1846-1888), kiu studis la faŭnon kaj popolojn interalie de Novgvineo kaj Oceanio dum la 1870-aj jaroj. Li poste ekloĝis en Aŭstralio, en Sidnejo, fondis marbiologian stacion en Watsons Bay kaj edziĝis al filino de la ĉefo-ministro de Novsudkimrio. Male al Maklin, li mortis dum vizito en Rusio, kaj lia vidvino postvivis lin. Fakte, pluraj eroj en la romano de Steele estas ĉerpitaj rekte el la vivo de Mikluĥo-Maklaj – ekzemple la bruligado de alkoholo por impresi papuojn, la enamiĝo al filino de ĉefo-ministro kaj la rolo de lia germana scienca kolego dum la germana anekso de nordorienta Novgvineo en 1884.
Raimundo Fernández-Cuesta
Raimundo Fernández-Cuesta y Merelo (Madrido, 5-a de oktobro de 1896 - 9-a de julio de 1992) estis hispana advokato kaj notario, ministro kaj politikisto kiu membris dekomence en Falange Española ekde ties fondo. Li estis amiko de José Antonio Primo de Rivera, kiu nomumis lin ĝenerala sekretario de tiu partio.
Sed nur fragmento
La precipa temo de romano estas evoluo de religiaj ideoj de Maklin. Komence Maklin estas ateisto. Fakte li impresas iom ridinde, kvazaŭ neofito kiu decidis esti ateisto sed ne ĉiam sukcesas plenumi sian decidon. Tamen li baldaŭ spertas supernaturajn travivaĵojn en Novgvineo kaj en Aŭstralio, kiuj pelas lin al ia religia kredo. Krome, lia bona amiko kaj scienca kolego Tom Layton "rakontis pri hindaj guruoj, kiuj pruvis antaŭ liaj okuloj, ke ili fakte povas kuraci per nura tuŝo, ricevi mesaĝojn per telepatio, antaŭvidi eventojn, kiuj poste realiĝis" (p. 244). Kaj plej grave, lia amatino Belinda havas metapsikajn kapablojn kaj fine varbas lin al ia spiritismo kaj metempsikozo. Eĉ la titolo de la romano aludas al tiu kredo: "nia ekzisto estas sencohava nur, se ni estas eternaj kaj spertas multajn ’dimensiojn’ kaj vivas en multaj diversaj roloj en ĉi tiu materia mondo. Mia nuna vivo estas, mi esperas, valora – sed nur fragmento" (p. 439).
Raimundo Fernández-Cuesta
En 1936 li estis arestita en Madrido pro ordono de la respublikaj aŭtoritatoj kaj tiele venis komenco de la Hispana Enlanda Milito, dum kiu li estis interŝanĝata por la respublika politikisto Justino de Azcárate, post resti dekok monatoj prizone. Poste li ricevis el la generalo Francisco Franco la postenon de ĝenerala sekretario de Falange Española Tradicionalista y de las JONS kaj 41jaraĝa tiun de Ministro de Agrikulturo en la unua frankisma registaro kun sidejo ankoraŭ en Burgos. Tiele Franco ekvilibris la troan povon kiun Ramón Serrano Súñer akumulis en la partio, dum tiu havis almenaŭ pli gravan ministerion.
Sed nur fragmento
El recenzoj
Per bildoj hele klaraj kiel la Pacifika aero, Steele rekreas la socion de 19a-jarcenta Brisbano kaj la apenaŭ tuŝitan kulturon de la insulo Novgvineo tra la okuloj de rusa antropologo Barono Maklin. La kerno de Sed nur fragmento koncernas la erozion de mondokredo. Maklin fervore dediĉis sin al kunkonstruo de la “Granda Mozaiko”, universala registro de objektiva, empiria scio, kiu ebligos kompreni la mondon, sed lia materiismo ne povas elteni la defion, kiun lanĉas sperto inter la indiĝenoj de la Verda Insulo. Maklin serĉas - en laboro, en amo, en politiko, ĉiuj flue skizitaj de lerta plumo, kiu foje trempas sin en satira humuro. (Mark Fettes)
Raimundo Fernández-Cuesta
Li plenumis ege diversajn postenojn en la reĝimo frankismo. Kaj aktivis en la falangismaj medioj eĉ post tiu, almenaŭ ĝis 1983.
Sed nur fragmento
El recenzoj
Diligentege Trevor Steele ĉerpis el arkivoj tiun ĉi admirinde detalriĉan rerakonton pri la kurioza vivo de Maklin. Freŝaj kaj fremdaj ventoj blovas el ĉiu paĝo de tiu ĉi impona volumo, kiu digne reprezentas la kulturportantan valoron de Esperanto. (Poul Thorsen)
Trevor Steele scias verki tiel interese, ke en la komenco oni preskaŭ forgesas ke temas pri romano; oni plulegas plene interesite kvazaŭ temus pri vojaĝpriskribo de vera antropologo. La rakontofluo estas tre kvieta komence de la libro; sed fine de sia restado inter la t.n. “sovaĝuloj” Maklin ekkonscias, ke okazas aferoj, kiuj neniel klarigeblas pere de lia tiuepoka nur pozitivisma scienco. Li ekkontaktas kun religiaj kaj parapsikologiaj realaĵoj kiuj preterpasas lian komprenon. (Gerrit Berveling)
En nur kelkaj jaroj, Maklin progresas de naiveco ĝis politika engaĝiĝo, de seksa neŭtreco ĝis amo, de sciencismo ĝis mistikismo, de frida objektiveco ĝis humaneco ... La romano estas bunta kaj eventoplena. Mi taksas ĝin unu el la plej bonaj romanoj ĝis nun aperintaj en Esperanto. (Don Harlow)
5354 Hisayo
5354 Hisayo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.
Cryomyces antarcticus
Cryomyces antarcticus estas fungo de necerta lokigo en la klaso Dothideomycetes, subdivido Ascomycota. Troviĝanta en Antarkto, ĝi estis priskribita kiel nova al la scienco en 2005. Oni trovis ke ĝi kapablas survivi la akran eksterspacan medion kaj la kosman radiadon.
Nagyváty
Nagyváty [nadjvAtj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. En la loknomo nagy signifas hungare: granda.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1183 laŭ tiama hungara ortografio "Wathy". Tiutempe sagistoj vivis tie.
En Nagyváty migra poŝto servas.
Gutierre de Cetina
Gutierre de Cetina (1520-1557) estis hispana poeto naskiĝinta en Sevilo, ofta vojaĝanto tra la mondo, kaj dum iom da tempo kortegano kaj militisto.
Lia poezia verkaro konsistas el kvin madrigaloj, 244 sonetoj, 11 kanzonoj, 17 epistoloj kaj 15 diversaj aliaj poemoj. Li precipe prikantis la amon, ne la&#365; la platona senco sed kiel sento reala de la propra vivo, sekve li ne idealigis la virinon, sed liaj esprimoj estis &#265;iam delikataj, sentemaj, plena de muzikaj resonoj... Aperas en ties versoj certaj rafinitaj influoj de la italo Petrarko, kaj de la hispanoj Ausias March, Bosc& kaj Garcilaso, &#265;e kies skolo li lernis la lirikarton, sed super tiuj influoj &#349;prucis lian originalan stilon kaj kreemon, kiu donis al li grandan presti&#285;on.
En 1546 Gutierre de Cetina vojaĝis al Meksiko kun sia onklo, ĝenerala prokuroro, kaj tie mortis dum nokta priama kverelo kontraŭ alia kavaliro, kiam apenaŭ li nur estis 37-jara kaj tiom oni atendis de lia talento.
Eksteraj ligiloj
Unu el liaj plej belaj madrigaloj, tre konata en la hispana medio, tradukita al Esperanto
Hermosillo
Hermosillo estas urbo en nordokcidenta parto de Meksiko, sur ebenaĵo rigardanta al la Kalifornia Golfo. Ĝi situas en alto de, ĉe kunfluo de riveroj Sonora kaj San Miguel, oriente de la Kalifornia Golfo. Ĝi estas ĉefurbo de federacia ŝtato Sonora kun ĉirkaŭ loĝantoj (2004).
Hermosillo estas komerca kaj prilabora centro de la akvum-mastruma provinco. Oni kultivas sur la ĉirkaŭaj agroj ĉefe maizon, tritikon, kotonon, fabon, sed oni ankaŭ bredas bovon.
En la urbo formas kontraston la koloniismaj kaj la modernaj konstruaĵoj. Ĝi estas populara vintra ripozloko, kun universitato ekde 1938.
Oni minas en la proksimo kupron.
Hermosillo havas flughavenon kaj ĝi estas grava stacio sur la ĉefvojo inter la nordokcidenta limurbo Mexicali kaj Meksikurbo.
Luizian-kreola franca
Luizian-kreola franca (kréyol la lwizyàn; en franca: créole louisianais), nomata ankaŭ Luiziana franca kreolo, estas Franc-kreola lingvo parolata nur de eble malpli ol 10,000 personoj, ĉefe en la ŝtato Luiziano. Ĝi estu klare diferencita disde la Luizianaj kreoloj, spite la similecojn de la nomo, ĉar la Luiziana kreoloj povas paroli varion de lingvoj (ekz., franca, hispana, angla) sed necese paroli kreole. Pro rapida malpliiĝanta nombro de parolantoj, la Luiziana kreolo estas konsiderata endanĝerigita lingvo.
18809 Meileawertz
18809 Meileawertz estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Luizian-kreola franca
Luiziano estis koloniigita de etne francaj enmigrantoj el Kanado (Nova Francio) kaj Francio.
Embriologio
Embriologio estas fako de scienco kiu rilatas al la studo de la embrio. Embrio estas organismo en la vivfazo antaŭ la naskiĝo aŭ eloviĝo (por plantoj, la fazo antaŭ la ĝerminacio – la apero de la planteto de la semo). La embriologio rigardas la disvolviĝon de fruktodonita ovĉelo kaj ĝia kresko en histojn kaj organojn.
Ligilo
Homa embrio (inter parentezoj troviĝas la aĝo de la embrio laŭ tagoj)
1294 Antwerpia
1294 Antwerpia estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
Nomo
Ĝia nomo derivas de Antverpia, latina nomo de la belga urbo Antverpeno.
Pluŝokresta garolo
La Pluŝokresta garolo (Cyanocorax chrysops) estas specio de birdo de la familio de Korvedoj, kiu enhavas la korvojn, pigojn, garolojn ktp. Tiu specio estas de la genro Cyanocorax kiu karakteriziĝas per kombino de nigro (ĉefe en kapo) kaj bluo (la korpo).
Tiu specio troviĝas en centra-suda Sudameriko en sudokcidenta Brazilo, Bolivio, Paragvajo, Urugvajo kaj nordorienta Argentino, inklude sudajn regionojn de la Amazona Baseno, borde de Pantanal.
Aspekto
Tiu estas tre bela kaj eleganta mezgranda birdo, kun supra malhela plumaro kaj kremflavaj brusto kaj subaj partoj, simile al la Krispokresta garolo, sed ne tiom blankeca kiel tiu, sed pli flava; ankaŭ la fortika vosto estas kremkolora sube kaj en la fina duono supre. La kapo montras rimarkindan bildon, ĉar estas nigraj la beko, kapo, gorĝo, kolo (escepte malantaŭe) kaj supra brusto.
La tutan kronon kovras pluŝeca kresto (kiu nomigas la specion) kiu ne leviĝas longe kiel ĉe la Krispokresta garolo, sed etendiĝas sur la tuta kapo ekde la beko ĝis la nuko, kie ege kontrastas ĉar tie estas parto tre helblua aŭ arĝentblua, kiel ĉe la Viola garolo, sed ne tiom vasta.
Krome kontrastas en la nigra vizaĝo tre orflava iriso (de tio la scienca nomo C. chrysops kio signifas “ora” el la latinigita greka) kaj du bluegaj markoj: unu pli longa kaj angula ekde la bekobazo ĉirkaŭ la subokulo kaj la alia kiel marko super la okulo malantaŭe. La dorso estas malhelblua ĝis lavendoblua, ekde la helega nuko kiu perdiĝas nuance ĝis la vostofino kiu markiĝas helflave per rekta limo.
Distribuo
La teritorio de la Pluŝokresta garolo etendiĝas ekde la Suda Regiono de Brazilo kaj Urugvajo kaj proksimiĝas al la marbordo de Suda Atlantiko, sed ne atingas ĝin, lasante marbordan strion de 400 ĝis 150 km de la marbordo; la marborda strio etendiĝas de San-Paŭlo sude ĝis Rio Grande do Sul lime de Urugvajo. La interna teritorio pluas en nordokcidenta Urugvajo kaj etendiĝas nordokcidenten tra norda Argentino, Paragvajo kaj Bolivio, kaj tra la habitatoj de pantanal kaj suda cerrado; la teritorio etendiĝas laŭ du branĉoj, nordokcidenten al norda Bolivio, kaj nordorienten al la rivero Tapajozo de la Amazona Baseno.
En la Amazona Baseno centra Bolivio estas la nordokcidenta limo de la teritorio, ĉe la alfluantoj de la rivero Madejro, kiu fluas nordnordorienten; la alia teritorio troviĝas trans la rivero Guapore, (nordokcidenta alfluanto de la rivero Madejro, orienten ĉe la limo Brazilo-Bolivio), kaj etrndiĝas de la naskiĝo de la rivero Tapajozo orienten ĝis la alta fluo de la rivero Ŝinguo.
Hontanaya
Hontanaya [ontanAja] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Hontanayero. La censita loĝantaro en 2013 estis de 3333 loĝantoj kaj la denseco estas de 3,4 loĝ/km².
Situo
Hontanaya estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la sudokcidenta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 806 m kaj ĉe la limo kun la provinco Toledo. La areo de ties teritorio estas de 53.63km². La geografiaj koordinatoj estas 39°42′59″N 2°50′10″Ok. Ĝi situas ĉe la deklivaro de la montaro Sierra Jarameña (La Cruz 1.050 msm).
Historio
Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Hontanaya, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Hontanaya kie oni falis al la nunaj 364.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Latino semplificato
Kvankam estas dirite, ke la lingvo estu pli facila ol la klasika latina, ĝi entenas pli da komplikaĵoj ol Esperanto. Ekzemple "c" estas prononcita a antaŭ i kaj e, alie k, estas dekstra (`) kaj maldekstra (´) korno en grafio.
voco vocas vocat vocamus vocatis vocant video vides videt videtis videmus videtis vident álere alo alis álimus álitis alunt vocare voco vocas vocamus vocatis vocant vidére video vides videt videmus videtis vident àudire àudio àudis àudit audimus auditis àudiunt
Kelkaj substantivoj ŝanĝas radikon en deklinacio (nominativo/akuzativo):
vir virum, mùlier mulierem, ŭor ŭorem, magister magistrum, pùer puerum, puella puellam, caro carnem, ovum ovum, gallus gallum
Specimeno
Teksto el bulteno "si vis lòquere loque!"
Bonas ferias omnibus vobis exoptamus!! Requiescite, relaxate vos, oblectate vos; quam primum in proximo Septembre. Nos quoque quiescebimus duos menses. Noster diurnaluculum proximum perveniebit vobis in mense Septembre. Valete!
Uragana palmo
La uragana palmo (Dictyosperma album) estas endemia palmospecio sur  Maskarenoj, kreskante ĝis 20 m.
Laŭtmotiv'
Laŭtmotiv' estas muzikistaro, kies celo estas malmultkoste disvastigi muzikon kaj kulturon pere de KDoj kaj Koncertoj tra la tuta mondo. La nomo de la muzikistaro estas vortludo en la esperanta lingvo el la vorto Lejtmotivo (ankaŭ gvidmotivo), kun la radiko Laŭta, kiel la voĉo de la grupoj.
Muzikistaro Laŭtmotiv' estas oficiala asocio laŭ la francia leĝo de 1901, sed celas iĝi tutmonda asocio (aŭ intertempe almenaŭ Eŭropa).
Grupoj
(aperas baldaŭ)
Makira ĉetio
La Makira ĉetio (Cettia parens) estas specio de ĉetio de la familio de Ĉetiedoj. Ĝi troviĝas nur en insuloj Salomonoj, kie ĝi estas endemia de la insulo de Makira (iam nomata de eŭropanoj Insulo San Cristobal). Ties natura habitato estas tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj super 600 m. Ili manĝas insektojn en la subkreskaĵaro kaj surgrunde.
Oakville (Ontario)
Oakville estas urbo ĉe Ontaria Lago en sud-centra Ontario (Kanado) sudokcidente de Misisogo. En 2011 la urbo havis 182 520 loĝantojn.