cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eŭgeniko
Eŭgeniko estas socia filozofio kiu defendas la plibonigon de la heredaj trajtoj de la homo pere de diversaj metodoj. Alimaniere dirite, temas pri la artefarita selektado por la plibonigo de la homa specio. La celoj variis inter la kreado de personoj pli sanaj kaj inteligentaj, la ŝparado de la resursoj de la socio kaj la malpeziĝo de la homa sufero. La unue proponitaj metodoj por atingi tiujn celojn baziĝis sur la artefarita selekto, dum la modernaj baziĝas sur la antaŭnaska diagnozo kaj la feta esplorado, la genetika orientado, la naskecokontrolo, la artefarita fekundigo kaj la genetika inĝenierado. La kontraŭstarantoj asertas, ke la eŭgeniko estas malmorala kaj baziĝas sur, aŭ estas mem, pseŭdoscienco. Historie, eŭgeniko estis uzata kiel justigo por devigaj diskriminacioj kaj perfortoj kontraŭ la homaj rajtoj faritaj de ŝtatoj, kiel la deviga steriligo de genetikaj kripluloj, la institucia murdo kaj, eĉ la genocido de rasoj aŭ etnoj konsiderataj malsupraj.
La artefarita selektado de homaj estaĵoj estis sugestita de antikve, almenaŭ ekde Platono, sed la moderna versio estis formulita unuafoje de Sir Francis Galton (1822-1911) en 1865, pri la ĵusa verko de lia kuzo Charles Darwin. Ekde la komenco, la eŭgeniko (termino devena el la greka ‘bone naskita’ aŭ ‘bona reprodukto’) estis apogita de elstaraj pensuloj, inkludante Alexander Graham Bell, George Bernard Shaw kaj Winston Churchill. La eŭgeniko estis akademia fako en multaj lernejoj kaj universitatoj. Ties scienca reputacio falis en la 1930-aj jaroj, kiam Ernst Rüdin ekuzis la eŭgenikan parolmanieron por la Raspolitiko de la Nazia Germanio. Post la Dua Mondmilito, plej parto de la publiko kaj de la scienca komunumo asociis la eŭgenikon al la naziaj ekscesoj, kiuj inkludis la praktikon de la «rasa higieno» kaj de la ekstermado, sed ankoraŭ kelkaj regionaj kaj naciaj registaroj pluhavis eŭgenikajn programojn ĝis la 1970-aj jaroj.
Tamen la naskiĝo de la eŭgeniko ne estis tiom malbonintenca kaj rilatas la teoriojn de la novmaltusanismo. Krom la ideologia polemiko, dum la 1920-aj jaroj kaj antaŭe utilis por emfazi la debaton pri klare plibonigaj temoj, kiel higieno ĝenerale, ekzercado, ĝuo de naturo, saniga nutrado, evito de drinkado, tabako aŭ veneraj malsanoj. Se la novmaltusanismo pririgardis la kvanton de la populacioj, la eŭgeniko pririgardis ties kvaliton.
Referencoj
Xavier Diez, El anarquismo individualista en España (1923-1938), Virus, Bilbao, 2007.
Spuroj de eŭgeniko troviĝas en Darvino kiu en (The descent of Man = Origino de la homo) malaprobas «la ekziston de protektantajn «internejojn por frenezuloj, lamuloj kaj fizikaj defektitoj», kaj leĝojn por favori al mariĉuloj, liberajn geedziĝojn, nome tro liberaj, inter «uloj feblaj kaj handikapitaj». En aliaj citindaĵoj, apogiĝante sur lia kuzo Francis Galton, li subtenas ke la «eterna lukto por la vivo estas la malsupera kaj malpli dotita raso la venkanta» popolita, ekzemple, de la «[...] mizera irlandano, senambicia», «kiu pluafoje (bedaŭrinde) venkas». (Historiisto Francesco Agnoli
Bonfarto
Bonfarto laŭ PIV estas la subjektiva percepto esti en bona korpa kaj psika stato, do esti sana.
La anglalingva ekvivalento "wellness"
La vorto wellness, laŭdire unuafoje dum la jaro 1654 menciiĝis en anglalingva monografio de Sir A. Johnson, kiu dankis al dio pro la "good wealnesse”, do "bona sano", de sia filino. La "Oksforda Angla Vortaro" (Oxford English Dictionary), publikigita ekde la jaro 1888, listigas ĝin lige al la klarigo "bona sano". Laŭ moderna kompreno temas pri "tutisma" aŭ holisma medicina koncepto, kiu ekde la 1950-aj jaroj, unuafoje uzite en Usono, iĝis gvida termino de siatempe novspeca prisana movado.
Laŭ la difinoj de la usona kuracisto Kenneth Cooper ("la patro de la sporta metodaro "Aerobics"), la socialmedicinisto Halbert Dunn kaj aliaj inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj, la termino devenu de la well-being (bonfarto) kaj fitness (korpa bonstato) respektive well-being kaj happiness (ĝojeco), do la vivstila koncepto "wellness" celu ĝojon, psikan kaj korpan bonan staton. Nuntempe la vorto asociiĝas aparte kun metodoj kaj servoj, kiuj altigas la korpan, spiritan kaj psikan bonfarton – tio inkluzivas sportajn aktivecojn, saŭnadon kaj aliajn aplikojn de varmeco, masaĝojn, meditadojn, sanokonscian elekton de nutrado kaj aliajn ofertojn.
Sekurhavena sporto
Sportoj sur tereno, en kiuj la defensiva teamo komencas ludadon per lanĉo de pilko al ofensiva ludanto kiu klopodas ĝin frapi, nomiĝas sekurhavenaj ludoj. Variantoj, en kiuj la ofensiva ludanto klopodas frapi la pilkon per batilo, pli specife nomiĝas pilko-bataj sportoj. La plej vaste konitaj sekurhavenaj sportoj estas basbalo kaj kriketo.
Teamoj alternas en matĉeroj inter ofensivaj kaj defensivaj roloj, kaj nur la ofensiva teamo povas poenti, sed ambaŭ teamoj havas egalan kvanton da ŝancoj en la roloj, do la ludo-daŭro havas limon laŭ matĉeroj, ne laŭ tempo. Ludado komencas per pilko lanĉita de la defensiva teamo en lanĉan zonon. La ofensiva teamo klopodas frapi tiun lanĉitan pilkon, kiu permesas al la frapinto kuri al sekura haveno, ofte nomite «bazo». La defensiva teamo celas retiri kurantojn, plej ofte per tuŝo de kuranto inter bazoj aŭ per livero de pilko al sekura haveno antaŭ la alveniĝo de kuranto al la tiukoncerna haveno. Trifoje retirita, la ofensiva teamo prenas defensivajn rolojn kaj la defensiva teamo komencas sian ofensivan duonon de la matĉero.
Historio
Kriketo kaj raŭnduloj estas iuj el la plej fruaj bat- kaj pilksportoj, kaj ili originas en Anglio. Bazbalo poste aperis en sia moderna formo, kiu formeziĝis en Ameriko. Dum la tempo, pluraj variaĵoj de bazbalo aperis en Ameriko, kelkaj el ili estis neformalaj (piedpilko), dum aliaj fariĝis profesiaj sportoj per siaj propraj rajtoj (mola pilko). En 1971, la internacia formato de kriketo, nomita ODI (Unutaga Internacia), unue estis ludita; la ODI formato mallongigis kriketon de kvin-taga longa ludo (Testkriketo) al unutaga longa ludo. En 2003, la formato de kriketo, nomita T20, estis inventita, plu mallongigante la ludon al ĉirkaŭ tri horoj. Kaj en 2017, eĉ pli mallonga formato de kriketo, konata kiel T10 kriketo, estis ludita en sia unua granda turniro, la Abu-Dabia T10; T10 kriketo daŭras ĉirkaŭ naŭdek minutojn. La saman jaron, variaĵo de bazbalo estis inventita de la Monda Bazbala Softbala Konfederacio, konata kiel Baseball5, kiu forigas kelkajn elementojn de tradicia bazbalo, kiel ekzemple la pafanto kaj la bato. Baseball5 similas al aliaj bazbalo-variaĵoj, kiuj estis historie ludataj en diversaj landoj, kiel ekzemple "cuatro esquinas" en Kubo kaj punchball en Ameriko.
Rilataj ludoj
Kelkaj trajtoj, kiuj estas komunaj al la plej multaj bat-pilkludoj, ankaŭ aperas en aliaj ludoj. Ekzemple, ekzistas pluraj variaĵoj de kaptludo (ekzemple kho-kho kaj kabaddi), kiuj ankaŭ inkluzivas la koncepton de teamoj alternante ofendon kaj defendon, kie ludantoj provas etikedigi kontraŭulon por forigi lin el la ludo. (Bazbalo, unu el la ĉefaj bat-pilkludoj, ankaŭ inkluzivas la etikedigon de kontraŭuloj por forigi ilin el la ludo). Du el tiuj kaptludaj variaĵoj, atya-patya kaj surr, ankaŭ permesas al atakantaj ludantoj gajni poentojn (aŭ aliloke helpi sian teamon venki) bazante sur la distanco, kiun ili povas progresi (per movado de unu sekura zono al la sekvanta, kie ĉiu sekura zono estas loko neatingebla de la defensaj ludantoj), sen esti etikedigitaj de la defensaj ludantoj.
Jakutingoj
Pipileo aŭ Jakutingoj (latine Pipile) estas genro de kokoformaj birdoj de la familio de la Kracedoj kiuj loĝas en sudamerikaj arbaroj. Tiu familio, parenca de la nestamasuloj de Aŭstralazio, enhavas ankaŭ la mutuojn, ortalojn aŭ jakuojn.
Enhavo
Tiu genro enhavas kvar speciojn de birdoj kies genra nomo estas Jakutingo:
Historio
Ĵusa studo (Grau et al. 2005), kiu koncernis DNA, ostologion kaj biogeografion konkludis, ke la Brida jakuo apartenas al la sama genro kiel tiuj kaj estas hipermelanisma jakutingo. Tiele, Pipile iĝus juna sinonimo de Aburria, kvankam tiu konkludo ne estis akceptita de la Sudamerika Listokomitato, aŭ pritaksita de la IOC, kaj tiele la klasigo restas ĉe Pipile.
Mongala
Mongala estas unu el la novaj dudek ses provincoj de Demokratia Respubliko Kongo kreitaj en 2015, en la nordokcidenta parto de la lando. Laŭ oficiala takso el la jaro 2005 ĝi havis loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de po 31 homoj por kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Lisala. Tie naskiĝis Mobutu, la 14an de oktobro de 1930.
Jakutingoj
Historio
La samaj rezultoj montris ankaŭ ke la helvizaĝaj taksonoj pipile, cumanensis kaj cujubi ne estas, kiel foje sugestis, samspecifaj. Tamen libera interreproduktado inter la A. cujubi kaj A. cumanensis grayi en orienta Bolivio, kreante "hibridan svarmon", starigas dubojn pri tiu konkludo por ambaŭ specioj menciitaj.
Eble oni povas fideme solvi, ke la blankavizaĝaj specioj formas kladon, dum la plej bazaj nigravizaĝaj formoj estas de malpli certa rilataro. Eble la Blankakrona jakutingo estas la plej baza taksono, sed la lokigo de la Brida jakuo rilate al ties samgenrano ne estas tute solvita. Bluaj bridoj evoluis nur unufoje, en stirpo kiu ŝajne originiĝis norde de la Amazona Rivero. La radiado de la jakutingoj ekis en la lasta duono de la komenca Plioceno, antaŭ ĉirkaŭ 4-3.5 mj. La blankavizaĝa stirpo aperis antaŭ ĉirkaŭ 3 mj kaj ties nuna diverseco ekevoluis ĉirkaŭ la limo inter Plioceno kaj Pleistoceno, kiam la prauloj de la Kujubio kaj la blubridaj taksonoj disiĝis. Ĉar ne eblas konfirmi tion per materiala pruvaro kia fosilioj, tiu diverĝo ne povas esti ĉirkaŭkalkulita laŭ preciza fido.
Mongala
La provincoj Norda Ubangi, Mongala, Suda Ubangi, Ekvatora kaj Tshuapa estis rezulto de la disigo de la iama Provinco Équateur.
Jakutingoj
Historio
Tiele ŝajnas plej verŝajne ke la nuna genro diverĝis en la orienta deklivaro de Andoj ie en proksimeco de Bolivio, for al nordokcidento el kie ties origino estu supozeble el la filogenetiko kaj nuna distribuado de Pipile sole. Menciindas du konsideroj: Unue, la tempo kiam la praulo de la jakutingoj diverĝis el Penelope estis datitaj el la Burdigaliano, antaŭ ĉirkaŭ 20-15 mj, kio lasas konsiderindan truon dum kiu neniu survivanta jakutinga stirpo evoluis (Pereira et al. 2002). Due, notindas, ke fine de Plioceno, leviĝantaj marniveloj transformitaj ĉe multe de sudamerikaj malaltaj teroj en habitato de salecakvaj lagunoj netaŭgaj por jakutingoj. Tiele, la nuna distribuado estas ŝajne relikvo, kaj la formorto de populacioj aŭ forlokigo de plej restinta genro Penelope ŝajne ludis multan aŭ eble pli ol unu rolo en formado de la diverseco de nunaj jakutingoj pli ol la apero de novaj stirpoj.
Mongala
La provinco ekhavas sian nomon laŭ la rivero Mongala. Ili vivtenas sin ĉefe el farmado, fiŝkaptado kaj ĉasado, krom ioma riverkomerco.
Řestoky
Municipo Řestoky situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en ebenaĵo ĉe rivereto Ležák, 3 km nordokcidente de urbo Chrast, 9 km oriente de urbo Chrudim kaj 5 km sude de Hrochův Týnec. Vivas ĉi tie.
Historio
Řestoky estas unu el la plej malnovaj vilaĝoj en distrikto Chrudim. Ĝi estas menciita jam en la jaro 1115.
La nomo Řestoky, en historiaj dokumentoj ankaŭ Žestoky, Ržestoky aŭ Zestoky, devenas el malnovslava Žestoci, kio signifis "sovaĝaj", "krudaj".
En la jaro 1604 estis en Řestoky konstruita mulelejo, koste de sinjoro Adam Talácky el Ještětice. Nur en la jaro 1821 estis metita baza ŝtono de la lernejo kaj jam en la jaro 1842 oni devis pligrandigi ĝin.
17095 Mahadik
17095 Mahadik estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kerkáskápolna
Situo
La vilaĝo havas flankovojojn al la proksimaj Bajánsenye, Őriszentpéter kaj Nagyrákos. Körmend troviĝas 37, Szombathely 62, Budapeŝto 255 km.
Řestoky
Preĝejo
Nuna preĝejo de Sankta Venceslao, devenanta el la fino de 13-a jarcento estis kelkfoje rekonstruata. En la jaro 1350 oni estigis en Řestoky memstaran paroĥejon, sed tiu dum husanaj militoj neniiĝis. Poste ĝi ne estis jam restarigita kaj nur en la jaro 1664 estis Řestoky oficiale asociigitaj al paroĥejo Chrast kaj la preĝejo en Řestoky fariĝis filia.
17095 Mahadik
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Bhushan Prakash Mahadik, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2003 pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Fr. Agnel Junior College (subŝtato de Maharaŝtro, Barato).
Kerkáskápolna
Historio
La unua mencio okazis en 1428.
Řestoky
Preĝejo
Ĝi estas ununava kun ortangule fermita presbiterejo, kun sakristio sur norda flanko kaj turo en okcidenta frontalo. La presbiterejo estas plafonita per unu kampo de kruca volbo, sur norda flanko de ĝi estas sankta ŝranko kun trilatera vimperko, fenestroj estas pintarkaj kaj triumfarko ankaŭ pinta. En sakristion gvidas baroka portaleto. La navo estas platplafona kun ligna ĥorejo. La subturejo estas kruce volbita. En interioro estis malkovritaj murpentraĵoj el la 14-a jarcento.
Kerkáskápolna
Historio
En Kerkáskápolna migra poŝto servas.
Řestoky
Preĝejo
La ĉefaltaro estas novgotika el la jaro 1901. Du kontraŭstaraj flankaj altaroj estas el la unua duono de 18-a jarcento, bildo de Sankta Elizabeto el la jaro 1733, de Sankta Venceslao el la 18-a jarcento, en sakristio bildo de Sankta Anna el la 19-a jarcento. La tomboŝtonoj estas el la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Sur la turo estas konservita memorinda sonorilo el la jaro 1492, kiu pezas 170 kg. Du malpligrandaj sonoriloj estis konfiskitaj en la dua mondmilito.
Sur tombejo ĉiraŭanta la preĝejon kreskas kvar memorindaj tilioj.
Grenejo
Duetaĝa baroka grenejo kun dek du fenestraj aksoj devenas el la 18-a jarcento. Trilateran volutan frontonon dividas pilastroj kaj ornamas vazoj.
Empiraj domoj
En la vilaĝo estas kelkaj popoldevenaj empiraj domoj el la unua duono de 19-a jarcento.
Stacio Shijō
Stacio Shijō (四条駅 [Ŝiĵō-eki], Shijō Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Ŝimogjo, Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de la metroa reto Kiota Urba Subtera Fervojo: Linio Karasuma.
Řestoky
Helena Šmahelová
Ĉeĥa verkistino Helena Šmahelová naskiĝis en Řestoky en la jaro 1910. En sia verkaro ŝi dediĉis aparte al problemoj de junularo. Ŝiaj verkoj estis tradukitaj en pli ol dek lingvoj kaj aprezitaj per prezo de A. Ch. Andersen kaj per titolo "merithava artistino". Ŝi mortis en la jaro 1997.
Jaromír Šotola
Naskiĝinto el Řestoky Jaromír Šotola estis oficiale proklamita unua aviada viktimo de la Dua mondmilito. Lia skolta aviadilo estis pafe faligita la 25-an de oktobro 1938 apud Hodžovo en Slovakio.
Angelo Tartaglia
Angelo Tartaglia aŭ Angelo Broglio da Lavello nomita Tartaglia (1370 – 1421) estis soldato kaj condottiero (dungosoldatestro) itala, kapitano de la Papa Armeo, kaj lordo de Lavello kaj Toscanella.
Li naskiĝis ĉe Lavello en Basilikato, trejniĝis en milita lernejo de Ceccole Broglia, kaj unue servis la respublikon de Florenco.
Je la 26-a de junio 1402 li partoprenis en la batalo de Casalecchio. Ordonita gardi la ponton super la Reno, li eliris por la ĉefa lukto, lasante la tendaron sen defendo ĉe sia flanko. Lia malsagaĵo kaŭzis la malvenkon de la armeo kaj Tartaglia estis kaptita kaj enkarcerigita.
Post liberigo, li agnoskis sian respondecon pri la malvenko, sed Muzio Attendolo koleris kaj ne pardonis lin. Ĉiam poste, Tartaglia kaj Attendolo malamikis kaj forte rivalis. Tamen en 1405, ambaŭ partoprenis en la konkero de Pizo por Florenco. En 1407 li transigis lojalecon al la Respubliko de Sieno.
En 1409, li batalis por Ladislao la 1-a de Napolo, kontraŭ Braccio da Montone. Tartaglia sukcese defendis Peruĝon kaj Civitavecchian, kaj je la 8-a de junio 1413 li eniris Romon, fuĝigante la kontraŭpapon Johanon la 23-an. Ladislao donis al li la titolon de lordo de Toscanella.
Post la morto de Ladislao, li prenis la servon de la kontraŭpapon kaj kaptis Viterbon kaj Corneton.
Akuzita de perfido, Tartaglia estis arestita dum dormo fare de la rivalo Muzio Attendolo. Post torturo, li estis senkapigita en Aversa en 1421.
Abasida Revolucio
La Abasida Revolucio referencas al la nuligo de la Umajida Kaliflando (661–750), nome la dua el la kvar ĉefaj kaliflandoj en la komenco de la historio de Islamo, fare de la tria, nome Abasida Kaliflando (750–1258). Veninte al povo tri jardekojn post la morto de la islama profeto Muhammad kaj tuj post la Raŝiduna Kaliflando, la Umajidoj estis feŭda Araba Imperio reganta super loĝantaro kiu iĝis pli kaj pli ne-araba same kiel dekomence ĉefe ne-islamana. Ne-araboj estis traktitaj kiel duaklasaj civitanoj senkonsidere ĉu ili estis aŭ ne estis konvertitaj al Islamo, kaj tiu malkontento kiu estis super religioj kaj etnoj finifine kondukis al la forigo de Umajidoj. La Abasida familio postulis devenon el al-Abbas, nome onklo de la Profeto.
La revolucio esence markis la finon de la Araba Imperio kaj la komencon de pli inkludema, multetna ŝtato en Mezoriento. Rememorita kiel unu el la plej bone organizitaj revolucioj dum sia periodo en historio, ĝi reorientigis la fokuson de la Islama mondo orienten.
Historio
La abasidaj kalifoj atingis la povon per movado direktita kontraŭ la umajadoj, konsiderataj tro mondaj de multaj islamanoj. Tiuj reprezentis la malnovan aristokration el Mekao. Tial la transiro de la umajadoj al la abasidoj estas konsiderata de multaj sciencistoj konservativa revolucio aŭ abasida revolucio. Oni konsentas, ke la komenco de la abasida regno reprezentis ne nur dinastiŝanĝon, sed ankaŭ serion de aliaj ŝanĝoj.
Abu Muslim, Kufaano de necerta etneco (eble Persa aŭ Araba), malfermis la ribelon en Merv/Ĥorasano en la jaro 747 kaj partoprenis al la kalifigo de Abu 'l-Abbâs (as-Saffah), posteulo de Abbas, la onklo de la profeto Mohamedo.
Alvenis al la ribeluloj anoj el la persa/irana loĝantaro, kiu adoptis islamon kaj malkontentis pri la regado de la araba nobelaro. Kompare al la araboj, persaj islamanoj estis traktitaj kiel duarangaj civitanoj, sed havis grandan influon en ekonomio kaj administracio kaj havis krome kontaktojn kun la ŝijaanoj de la partio de Ali ibn Abi Talib. En 750 la abasidoj rompis en la batalo de la granda rivero Zab en Nordirako la lastan reziston de la umajadoj sub la kalifo Marvano la 2-a.
La sekvan masakron de la umajadoj supervivis nur unu umajada princo, kiu fuĝis al Hispanio/Andaluzio, kie li fondis en 756 kiel Abd Ar-Rahman la 1-a la unuan emirlandon de Kordovo. Kvankam Andaluzio estis denove perdita, la abasidoj sukcesis defendi en la jaro 751 en la batalo ĉe Talas la ĵus akiritan Transoksianion kontraŭ la ĉinoj.
Lago de Sankta Maŭrico
Lago de Sankta Maŭrico (St. Moritzersee, Lej da San Murezan) estas lago en Kantono Grizono en Svislando.
Geografio
La Lago de Sankta Maŭrico situas sur la teritorio de la komunumo Sankta Maŭrico. Ĝi estas la plej malgranda de la tri lagoj de Supra Engadino kaj la plej malsupra kaj orienta. En nordo de la lago situas la vilaĝo Sankta Maŭrico, en oriento ĉe la elfluo de Eno la vilaĝeto Acla Dimlej kaj en okcidento ĉe la alfluo de Eno la kuracoloko Sankta Maŭrico Banejo, kiu estas konata pro ĝia kuracigaj fontoj. La Lago de Sankta Maŭrico estas la sola de la tri lagoj, kiuj estas uzata por produktado de elektra energio.
Sporto sur la lago
En feburaro sur la frostita lago okazas la famaj ĉevalkonkursoj de Sankta Maŭrico. Ankaŭ la Engandina Skimaratono ĉiujare pasas trans la frostita lago.
Irén Erdész
Irén Erdész [erdEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erdész Irén estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis Ertl.
Irén Ertl naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Nyíregyháza.
Harpopiano
Harpopiano estas historia konstruformo de rekte staranta piano, kies intestkordojn ekfrapas latunstiftoj. Per tio ĝi do estas geulo inter piano kaj harpo, kun kiu oni volis unuflanke konservi la harpsonon kaj aliaflanke faciligi la ludeblecon per klavaro.
Iklódbördőce
Iklódbördőce estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
Situo
Iklódbördőce situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Rédics. Lenti troviĝas 8, Nova 13, Letenye 25 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri vilaĝo "Bördőce" devenis el 1324 laŭ tiama hungara ortografio "Burzeulche". Iklód en 1334 jam havis preĝejon. En la 17-a jarcento pro la turkaj disrabadoj ambaŭ vilaĝoj senhomiĝis. En 1890 la fervoja linio ekfunkciis, kiu helpis la unuiĝon. En 1930 vivis en Bördőce 298, en Kerkaiklód 367 homoj. La vilaĝoj unuiĝis en 1938. En 1944 5 judaj familioj deportiĝis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj.
En Iklódbördőce migra poŝto servas.
Sobrarbe
Sobrarbe estas komarko de la nordo de la Provinco Ŭesko, en nordo de la regiono Aragono, en Hispanio. Ĝia administracia ĉefurbo estas Boltaña (Boltanya) dum la ĉefurbo por ekonomia disvolvigo estas Aínsa (L'Aínsa).
Krom la hispanan, oni parolas ankaŭ variaĵojn de aragona.
Municipoj
Ĝi enhavas jenajn 19 municipojn:
Geografio
Ĝi limas okcidente kun Alto Gállego, oriente kun Ribagorza kaj sude kun Somontano de Barbastro. Ĝi estas inter Ĉepireneo kaj Pireneoj. Ĝi enhavas grandajn arbarojn de miloj da hektaroj. Pro sia aparteco kaj la ĝenerala alurba migrado la komarko perdis grandan parton de la loĝantaro laŭlonge de la 20-a jarcento, nome el pli ol 22 000 loĝantoj komence de la jarcento ĝis malpli ol 7 000 loĝantoj fine de la jarcento; poste iom oni rekuperiĝis ĝis super la limo de la 7 000 loĝantoj ĉefe pro la montara turismo.
Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara kaj la Natura Monumento de la Pireneaj Glaĉeroj kaj la Nacia Parko Ordesa y Monte Perdido estas tute ene de la komarko.
La komarko kiel institucio
La leĝo de la komarkokreo estas la leĝo 5/2003 de la 26-a de februaro 2003. La komarko konstituiĝis en la 26-a de aprilo 2003.
Denisovo (distrikto Klin)
Denisovo (Денисово) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 10 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Superlativo
Superlativo estas unu el la gradoj de adjektivoj aŭ adverboj, per kiu oni esprimas limigitan (en unu grupo) aŭ absolutan (en tuta sia speco) ekstremon de la eco. En kelkaj lingvoj, kiel la latina, la superlativo estas farita per sufikso, en aliaj, kiel en la franca lingvo kaj Esperanto, analize per vorta konstruo. En Esperanto oni faras superlativon per vortetoj (LA) (mal)PLEJ (absoluta) aŭ (LA) (mal)PLEJ ... (EL, DE...) (limigita).
En Esperanto oni ne uzas la artikolon ĉe superlativo de adverbo: «la fundamento de Esperanto devas plej severe resti absolute senŝanĝa» (Antaŭparolo al la Fundamento de Esperanto).
En multaj lingvoj, limigita kaj absoluta superlativoj estas tute malsamaj konstruaĵoj.
Relativa superlativo
Relativa superlativo okazas kiam oni esprimas superecon de io, iu.
Ni povas esprimi la negativan superlativon per "MALPLEJ" aŭ per "PLEJ MAL-":
Absoluta superlativo
En absoluta superlativo oni montras ke io, iu havas la plej altan gradon de iu kvalito en sia speco, aŭ en ĉiuj specoj:
Emiro
Emiro (أمير) estas titolo de la reganto en islamaj landoj (arabe - 'estro, reganto, ordonanto'). Dum antaŭ-islama epoko (ĝis la 7-a jarcento) tiel nomiĝis militestroj, kaj poste - la provincestroj de Araba Kaliflando. Post la disfalo de la Kaliflando, la nomon de "emiro" portis lokaj sendependaj regantoj, kiuj efektivigadis ankaŭ spiritan povon.
Superlativo
Absoluta superlativo
Kiom oni vidas, en Esperanto oni povas rigardi absolutan superlativon kiel simplan elipson(?):
Emiro
Nuntempe, oni nomas emiroj reĝidojn de Sauda Arabio, ankaŭ la regantojn de Barejno, Kuvajto, Kataro kaj sep aliaj princlandoj, kiuj formas Unuiĝintajn Arabajn Emirlandojn.
Superlativo
Absoluta superlativo
En aliaj lingvoj, kiel la latinidaj, tiu ne okazas:
Estas tute malsama al:
Karben
Karben - prononco - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wetterau de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Superlativo
Vidu ankaŭ
komparativo
Emiro
Emirlando aŭ emirujo estas lando regata de emiro.
Holismo
Holismo (de la greka vorto ὅλος holos „tuta“), laŭ la latina termino holismus transprenita al multaj naciaj lingvoj, estas esperantlingva neologismo ne menciata en la unua eldono de la Plena Ilustrita Vortaro de 1970, sed tamen ja en multaj retaj paĝoj kaj sennombraj paperaj publikaĵoj, pri filozofia vidpunkto, laŭ kiu la elementoj de sistemo - de "tuto" – per la strukturoj de iliaj interrilatoj estas komplete difineblaj. Konkrete ekzemple temus pri la kompreno, de la identeco de personoj komplete difineblas el la interrilatoj, kiujn ili havas al aliaj homoj, el la sociaj pozicio kaj statuso, kaj el la ŝtata kaj socia formo en kiu ili vivas. La holismo estas la kontraŭa pozicio al la reduktismo. La termino en sia nuna konkreta difino fontas de la ŝiencisto Jan Christiaan Smuts, kiu konatigis tiun komprenon en sia dum la jaro 1926 publikigita "Holismo kaj Evoluo" (angle Holism and Evolution). Holismaj konceptoj tamen ankaŭ ekzistis pli frue, ekzemple en la verkaroj de la filozofoj Gottfried Wilhelm Leibniz, Georg Wilhelm Friedrich Hegel kaj Aristotelo („la tuto estas pli ol la sumo de siaj partoj“). Ĉefa argumento de la subtenantoj de la holismo kontraŭ la reduktismo estas la problema percepto de ili, ke komplika sistemo ne plene klarigeblas per klarigo nur de la unuopaj partoj.
Holismo en biologio
La plej gravaj luktantoj por holisma konceptaro en biologio estis la sciencistoj Adolf Meyer-Abich kaj John Scott Haldane.
Jan Christiaan Smuts konstruigis sian teorion de holismo sur la bazo de penso pri krea natura evoluo. Tiucele li provis sintezon de naturscienco kaj filozofio, asertante ke por la klarigo de la natura evoluo gravas ambaŭ – unuflanke la strukturoj (temoj de la naturscienco) kaj aliflanke ankaŭ la principoj (temoj de la filozofio). Por kompreni la naturan evoluon, oni devas preni parton de ĝi, kiu enhavas ambaŭ flankojn. Materio kaj vivo ambaŭ konsistas el partaj strukturoj, kies ordigo kaj rilatigo gvidas al natura tuto. La partaj strukturoj same en si mem estas tutoj. Ĝi temas pri atomo, molekulo, kemia substanco, plantoj, bestoj aŭ ŝtatoj, ĉio en si mem estas tuto. Konglomeraĵoj de tiuj tutoj kreas novajn tutojn kun novaj funkcioj kaj kapabloj. Tiu "tuteco" aŭ holismo estas la puŝanta forto de la natura evoluo, la "vera kaŭzo", kiel esprimis sin Jan Christiaan Smuts, kiu influas la evoluajn mekanismojn - variado kaj selektado. La diversaj formoj de variaĵo laŭ Smuts klarigeblas pro individua utileco, uzo (ekzemple la ek-utiligo de korpoparkoj por novaj moviĝoj) aŭ per ĉirkaŭaĵaj cirkonstancoj. Neniu variaĵo nur koncernas limigitan parton de la tuto, sed ĉiam estas parto de pluraj variaĵoj, kiuj ŝanĝas la organismon entute.
Por Adolf Meyer-Abich la leĝoj de biologio ne simple dedukteblas el la leĝoj de fiziko, ĉar la fizikaj leĝoj laŭ li estas drastaj simpligoj de la biologiaj, kaj sekve la biologiaj leĝoj multe pli universalaj kaj ĝeneralaj ol la fizikaj. La teorioj de biologio sekve laŭ li entenas la teoriojn de fiziko kaj kemio, sed ne inverse.
Izabela de Francio
Izabela de Francio (n. ĉirkaŭ 1295, m. la 22-an de aŭgusto 1358) estis la edzino de Eduardo la 2-a de Anglio kaj la patrino de Eduardo la 3-a.
Familio
Ŝi estis filino de Filipo la 4-a de Francio kaj Johana la 1-a de Navaro, kaj fratino de Ludoviko la 10-a, Filipo la 5-a kaj Karlo la 4-a de Francio.
Konfliktoj
Eduardo la 2-a ĝuis la kunularon de bonaspektaj viroj, kaj eble ambaŭseksemis. Inter liaj favoratoj estis Piers Gaveston kaj Hugo Despenser (la pli juna). Pro tio rilatoj inter Izabela kaj ŝia edzo ofte malglatis, kaj la favoratoj klopodis malpliigi ŝian influon kaj senigi ŝin de bienoj kaj enspezoj. Ofte mankis al ŝi sufiĉe da rimedoj por pagi la kostojn de domanaro taŭga al reĝino. En 1321, kiam ŝi gravedis, Izabela sukcese petis Eduardon ekzili Hugon Despenser, sed la sekvantan jaron Eduardo revenigis lin al sia kortego. Ŝajne tio fine persvadis ŝin ke ŝi devis kontraŭi sian edzon. Eble ŝi helpis Roĝeron Mortimer, potencan kontraŭulon de Eduardo, eskapi el la Turo de Londono, kaj aŭ tiam aŭ poste ili iĝis geamorantoj.
Francio
En 1325 Karlo la 4-a de Francio forprenis francajn posedaĵojn de Eduardo la 2-a. Izabela iris al Francio, komence por pridiskuti eblan akordon inter la du reĝoj: tamen ŝi malobeis komandojn de Eduardo ke ŝi revenu en Anglion, kaj loĝis malkaŝe kun Roĝero Mortimer. Ĉirkaŭ ili kuniĝis anglaj nobeloj kiuj kontraŭis Eduardon kaj la familion Despenser. Karlo la 4-a rifuzis postulon de Eduardo ke li forpelu ŝin, respondante, "Volonte ŝi alvenis, kaj libere ŝi rajtis reiri [al Anglio] se ŝi tion dezirus. Sed, se ŝi preferas resti ĉi tie, ŝi estas mia fratino kaj mi rifuzas forpeli ŝin."
Ŝtatrenverso
Somere de 1326 Izabela iris kun Mortimer al la kortego de sia bokuzo Vilhelmo la 1-a (grafo de Hainault). Kun tiu ŝi eniris akordon per kiu ŝia filo, la estonta Eduardo la 3-a (Anglio) edziĝu al Filipa, filino de Vilhelmo, kaj Vilhelmo milite subtenu invadon de Anglio. La 21-an de septembro tiun jaron Izabela kaj Mortimer alteriĝis en Suffolk. Senbatale la sekvantoj de Eduardo la 2-a forlasis lin, kaj Hugo Despenser kaj lia patro estis mortigataj. Eduardo mem kaptiĝis kaj oni devis lin abdiki. Eduardo la 3-a surtroniĝis. Ĉar li havis nur 14 jarojn, Izabela kaj Mortimer servis kiel regentoj. Septembron aŭ oktobron 1327 Izabela informiĝis ke ŝia edzo mortis "pro dolorega malsano": laŭdire Izabela ordonis lian murdon per intence ambigua komando.
Posta vivo
La, kiam li ekhavis 18 jarojn, Eduardo la 3-a senpostenigis kaj malliberigis Izabela kaj Mortimer. Novembron de tiu jaro, malgraŭ la petegoj de Izabela, Mortimer estis ekzekutata pro ŝtatperfido.
Izabela retiris sin al Kastelo Castle Rising, Norfolk, sed reamikiĝis al Eduardo la 3-a, kiun ŝi ofte vizitis.
Reputacio
Parte pro ŝia amafero kun Mortimer, parte pro la supozata murdo de sia edzo, Izabela ĝuis malbonegan reputacion, kaj ŝiaj samtempuloj moknomis ŝin la "Lupino de Francio".
Literaturo
La angla dramisto Christopher Marlowe (1564-1593) verkis teatraĵon Edward II en kiu Izabela ludas kernan rolon.
Idoj
Izabela kaj Eduardo la 2-a havis kvar idojn:
NGC 1316B
NGC 1316B (aliaj indikoj — PGC 95472, MCG -6-8-9) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Georgi Lozanov
Georgi LOZANOV (naskiĝis la 22-an de julio 1926 en Sofio – mortis la 6-6-an de majo 2012 en Sliven) estis bulgara edukisto, kiu okupiĝis pri malkovrado de kaŝitaj rezervoj de la homa cerbo kaj wn la 1960-aj jaroj evoluigis specialan instru/studmetodon nomitan sugestopedio. La metodo estas teorie bazita sur de li kreita sugestologio. Liaj teorio kaj praktiko stimulis en la mondo movadon de t.n. rapidigita lernado (superlearning). En 1966 li fondis kaj ĝis 1984 oficiale gvidis Instituton pri sugesto en Sofio. Lia metodo estis de kelkaj kritikata kiel onidire nescienca, duaflanke en 1978 ĝi estis oficiale aprobita kaj rekomendita de la fakula komisiono ĉe UNESKO kaj ĝis nun estas aplikata en diversaj landoj. Ekde 1969 ĝis komenco de la 1990-aj jaroj ĉe la Ŝtata pedagogia instituto en Moskvo ĉe katedro de fremdaj lingvoj de natursciencaj fakultatoj ekzistadis sugestopediaj kursoj de UNESKO, kies finintoj poste partumis siajn spertojn kun mezlernejaj lingvoinstruistoj en afrikaj landoj.
Lozanov okupiĝis ankaŭ pri parapsikologia esplorado, precipe pri klarvidkapablo ĉe Sofia Universitato. Pro kondiĉoj de la tiama komunisma reĝimo en lia lando granda parto de la tiukampa esplorado restas ĝis nun nepublikigita.
Sucháň
Sucháň, hungare Szuhány [suhAnj] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
Sucháň situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Veľký Krtíš troviĝas je 17 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1349 en formo "Zwhan". En 1715 oni komputis tie 38 impostantajn familiojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 673 vilaĝanoj en 112 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szuhány 589 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Korpona, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Sucháň 303 homoj, (296 slovakoj).
Károly Ürmösi
ÜRMÖSI Károly estas hungara unitariisma eklezia verkisto. Li naskiĝis en Tarcsafalva la 20-an de aprilo 1874 kaj mortis en Kluĵo la 6-an de februaro 1953. Li estis la edzo de poetino Gizella Kántor Ürmösi Károlyné.
Kariero
Károly Ürmösi akiris diplomon de pastro 1896 en Koloĵvaro. Inter 1898 kaj 1909 li estis pastro en Homoródjánosfalva, de 1909 en Koloĵvaro religiinstruisto, de 1912 dekano, de 1916 primara pastro. Li estis ano de EME, de agadkomisiono de OrMaP. Liaj ekleziaj paroladoj kaj predikaĵoj aperis en la gazeto Unitárius Lapok (unitariismaj folioj).
Charles Baudouin
Biografio
Baudouin naskiĝis en en Nancy, Francio. En sia verkaro, li kombinis psikoanalizon kun elementoj de la pensado de Carl Jung kaj Alfred Adler. Li mortis je la aĝo de 70 en Ĝenevo.
Post kiam li studis literaturon, Charles Baudouin daŭrigis siajn studojn de filozofio ĉe la universitato Sorbonne (Sorbono), kie li ekinteresiĝis pri la personecoj de Pierre Janet kaj Henri Bergson. En 1913, kiel juna diplomiĝinto en filozofio, Baudouin interesiĝis pri la laboro de Emile Coué kaj kontribuis famigi lin.
En 1915, Pierre Bovet kaj Edouard Claparède invitis lin partopreni en la laboro de la Instituto Jean-Jacques Rousseau, la estonta fakultato de psikologio ĉe la universitato de Ĝenevo, kie li estis nomumita kiel profesoro.
Baudouin havis sian unuan analizon kun d-ro. Carl Picht. Post kiam li renkontiĝis kun Sigmund Freud en Vieno en 1926, li komencis duan "didaktikan" analizon, de 1926 ĝis 1928, kun d-ro. Charles Odier, nome freudisma. Kelkajn jarojn poste, li daŭrigis kun nova analiza sperto kun Tina Keller.
Li ne neglektis la historiajn fundamentojn de psikoanalizo, precipe sugestio kaj hipnoto.
En 1924 li fondis la Internacian Instituton de Psikologio kaj Psikoterapio sub la mecenateco de Adler, Allendy, Bachelard, Coué, Flournoy, Freud, Hesnard, Janet, Jung, Laforgue, ktp. Poste la Instituto estis renomita al Internacia Instituto por Psikoanalizo kaj Psikoterapio Charles Baudouin, kun ĉefsidejo en Ĝenevo.
Internacia Instituto por de Psikologio kaj Psikoterapio Charles Baudouin
La Instituto estis oficiale fondita en Ĝenevo en 1924 de Charles Baudouin kiel la "Instituto de Psikologio kaj Psikoterapio". Ĝia helpa komitato inkluzivis, Adler, Allendy, Bachelard, Besse, Coué, Driesch, Durand, Eliade, Flournoy, Flugel, Freud, Guitton, Hesnard, Huyghe, Janet, Jung, Laforgue, Maeder kaj Meng. La unuaj direktoroj estis Baudouin, Bovet kaj Claparède.
Ĝi estas la plej malnova franca instituto de psikoanalizo.
La instituto hodiaŭ havas pli ol cent praktikistojn en Eŭropo kaj estas reprezentita en kvar landoj: Belgio, Francio, Italio kaj Svislando. Ĝi celas konstantan esploron pri la teoria kaj praktika flanko, organizas konferencojn, seminariojn kaj simpoziojn malfermaj al la publiko kaj estas ĉiam entuziasma trejni novajn membrojn en la spirito de malfermiteco, kiu karakterizis ĝian praktikon.
Teoriaj konceptoj de la fondintoj
La Baŭduina metodologio karakteriziĝas, ne per speciala metodo, sed per iu maniero aliri la problemojn, kiu integras diversajn metodojn sur tri niveloj (la psikologio), dependanta sur la grado de kontribuaĵo de la senscia. Ĝi sekve havas tri specojn de metodoj uzataj dise, sinsekva aŭ samtempe kiel konvena: De la konscia al la konscia : "la edukaj metodoj" Pere de la edukaj metodoj, proksime al psikoterapio, oni jam povas multon plibonigi simple helpante la pacienton kompreni, kiel funkcias homa psiko, kaj instruante al li, kiel trejni sian volon, sian memrespekton, aŭ kiel nutri en si sentojn sanigajn.
Lia verkaro
Tra siaj multnombraj libroj kaj prelegoj, Baudouin antaŭenigis la psikoanalizon ne nur en la francparolantaj landoj, sed ankaŭ tutmonde. Lia laboro meritas pli grandan atenton de modernaj historiistoj kaj psikoanalistoj. Liaj zorgoj kaj intereskampoj ofte rekte rilatas al la nuntempa psikoanalizo. Li estas antaŭirinto en iuj kampoj (arto, edukado, sugestio kaj hipnoto) kaj kelkaj libroj estis tradukitaj en la germana, angla, hispana, itala, norvega kaj sveda.
Li estis talenta desegnisto kaj eldonis pacifistajn revuojn ("Le Carmel" kaj "Les Cahiers du Carmel") kaj eldonis diversajn artikolojn plejparte inter 1933 kaj 1935. Kiam ĉi tiuj revuoj ĉesis aperi, Baudouin anstataŭigis ilin de la trimonata Bulteno de la Internacia Instituto de Psikoagogio (ekde 1931 la revuo 'Ago kaj Pensado'). Tio ĉi eldoniĝas ankoraŭ dufoje jare.
Charles Baudouin kaj Esperanto
Valora kolekto de liaj eseoj "Nuntempaj Studoj" (1925) inkluzivas "La lingvo internacia (Esperanto)" kaj ankaŭ verkis poezion ne nur en la franca sed ankaŭ originale en Esperanto (Forgesita saĝulo: esperantisto Charles Baudouin).
Kun Esperanto Baudouin konatiĝis kiel knabo en elementa lernejo. Lia instruisto tre ŝatis la lingvon kaj proponis al la lernantoj, kiuj tion deziris, inici ilin al ĝi. La knabo akceptis, kaj rapide atingis bonan nivelon. Al esperanto li ĉiam restis dankema kaj fidela, kvankam li preskaŭ neniam partoprenis en la esperantista vivo. Dum la Universala Kongreso de 1925, en Ĝenevo, li prelegis en la Somera Universitato. Tiu esperantlingva prelego poste publikiĝis kun la titolo La arto de memdisciplino. Li jen kaj jen verkis artikolojn favorajn al la lingvo. Kiam aperis lia franca traduko de Ifigenio en Taŭrido, de Goethe - li francigis plurajn verkojn el la germana literaturo -li publike diris, ke multe helpis lin la esperanta versio. Kvankam li neniam vizitis kunvenojn, li ĉiujare fidele pagis sian kotizon al la ĝeneva esperanto-klubo La Stelo, ĝis sia morto en 1963.
Stufaĵo
Stufaĵo estas mikspota manĝaĵo longe kuirata por moligi malmolajn ingrediencojn kaj kunmiksi la gustojn.
Charles Baudouin
Arkivoj pri Charles Baudouin
Jenaj arkivoj povas esti konsultitaj en la sekvantaj lokoj:
Emil Kołodziej
Emil KOŁODZIEJ estis pola esperantisto, honora prezidanto de Filio de Pola Esperanto-Asocio en Chorzów. Esperantistiĝis en 1911, sekve travojaĝis Mezeŭropon kaj gvidis Esperanto-kursojn en diversaj urboj. En 1920, reveninte hejmen, Kołodziej estis kunfondinto de Societo de E-Amikoj en Katowice, kies prezidanto li estis ĝis 1925. En la sama jaro, post fondiĝo de E-Societo en Chorzów (li estris ĝin ĝis 1938), Kołodziej iĝis delegito de UEA. En la jaroj 1926–1938 li prezidis la Esperantistan Ligon en Silezio. En la 29-a Universala Kongreso en 1937 oni aljuĝis al li arĝentan jubilean stelon.
Post la 2-a mondmilito li denove aktive laboris por Esperanto: en 1956 li estis unu el la refondintoj de la Esperanto-Societo en Chorzów. Ĝis 1960 li estis ĝia prezidanto, elektita unuanime
Liropianego
Liropianego estas unu el la antaŭantoj de la moderna piano. Ĝi havas kordojn starantajn vertikale al la klavaro, kiel oni konas tion de pianeto, supre tamen ĝi ne estas fermita per horizontala supraplato, sed fariĝas pli longa al la baskampo, same kiel pianego.
Nur post inventado de la kruciĝa kordaranĝo (vd. Historio de piano), je kiu la paskordoj ne plu staras rekte, sed dekstrenklinataj, oni povis rezigni la plialtigon en la baskampo kaj venis al la konstruformo de pianeto.
Wormhout
- jen france, origine nederlande respektive flandre ("verma ligno", kio aludas al putra ligno) - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
István Imreh (historiisto)
IMREH István (imre iŝtvAn) estis rumanihungara historiisto, sociologo naskita en Sepsiszentkirály la 12-an de septembro 1919 kaj mortinta en Kluĵo la 31-an de januaro 2003. Li estis la patro de biologo István Imreh
Biografio
István Imreh la mezlernejon finis en Koloĵvaro kaj Braŝovo, la altlernejon en la ekonomia fakultato de Universitato de Kluĵo (1940–44); samloke li doktoriĝis pri ekonomihistorio (1944). Komence li laboris kiel gvidekonomiko en kooperativo Victoria, sed ekde la fino de 1945 li estis kunlaboranto Erdélyi Tudományos Intézet ĝis ĉeso (1947). Oni nomumis lin lektoro de la Universitato Bolyai de Kluĵo (1948); komence li instruis en la jur- kaj ekonomiscienca fakultato, poste ekde 1950 en la historifako kaj ekde 1959 li prelegis la historion de la plej nova epoko ĝis sia pensiuliĝo (1983). Dume li estis la kunlaboranto de la historiinstituto (1949–54) kaj estis la komisiita direktoro de historia arkivejo de EME (1950–53).
Teatro Csokonai (Debrecen)
Teatro Csokonai estas grava kultura konstruaĵo en Debrecen, en la urbocentro.
Historio
La teatro interne estas riĉe ornamita, ekstere skulptaĵoj pri Petőfi, Ferenc Kazinczy, Mihály Vörösmarty, Csokonai, Karolo Kisfaludy kaj Ferenc Kölcsey estas videblaj.
Dum jarcento kremo de la hungaraj aktoroj (kaj aliaj) rolis en tiu teatro, ekzemple János Arany, Sándor Petőfi kaj Lujza Blaha. Nepre menciinda, ke ĉi tie Sándor Petőfi amindumis al Kornélia Prielle kaj preskaŭ geedziĝo okazis. Tie debutis la reĝoaktoro Zoltán Latinovits. La teatro daŭre prezentas operojn kaj prozojn.
Fremdlingva Eldonejo (Pekino)
Fremdlingva Eldonejo (Pekino) - ĉine 外文出版社, pinjine Wàiwén chūbǎnshè - estas ĉina eldonejo kun centra oficejo en Pekino, kiu eldonis vicon da esperantlingvaj libroj.
Hrdlička
Hrdlička, Hrdlicka (ĉeĥa vorto por "turto, turtoj")
Sekretaj balaistoj
La sekretaj balaistoj (aŭ dormoĉambristoj aŭ papaj servistoj) estas membroj de la "Papa familio" ŝarĝitaj servi al la bezonoj de la papo. Ilia nomado, poste ŝanĝita al papaj servistoj, originis el la specifa funkcio de zorgo kaj purigo de la privataj medioj - loĝaj kaj pormisiaj – de la suverena pontifiko.
Historio
La sekretaj balaistoj, kiel iliaj kolegoj papaj seĝoportistoj, iam apartenis al la klaso de papaj ĉevalistoj. Sekve ili estis dividitaj kaj submetitaj al la ordonoj de la Ĉambrohelpanto de la papo.
Ilia propra funkcio estas zorgi pri la privataj medioj de la papo, ĉe la privata Papa apartamento kaj ĉe la Domus Sanctae Marthae (Domo de Sankta Marta).
La papa servistaro obeas al la papa ĉambrohelpanto, ĝenerale elektita el la plejspertaj servistoj. Ĉar “familianoj de la papo”, kiel iliaj kolegoj seĝoportistoj kaj aliaj deĵorantoj, ili loĝas ene de la Apostola Palaco kaj kundividas la uzon de propra salono en la apartamento de la papo.
Iam la ŝarĝo de dormoĉambristo estis komunikita al la elektito iniciate de la papa ĉambrohelpanto post konsento de la Ŝtatsekretaria Ofico de la Apostola Seĝo. Per la reformo entenata en la apostola letero “Pontificalis Domus”, promulgita de papo Paŭlo la 6-a en 1968 estis aboliciita la plurjarcenta “papa kortego”, kies historiaj funkcioj estis absorbitaj de la apostola prefektujo, kiu reprenis la antikvan nomon de prefektujo de la papa domo. Pro tio estas reformitaj iuj proceduroj kiuj permesis al la servistaro esti elektita per simpla nomumiga bileto de la domprefekto kun la konsento de la papo.
Uniformo de la papaj servistoj
En antikvaj tempoj ili vestis renesencforman uniformon silke damaskitan tajle simila al tiu de la papaj seĝoportistoj, sed kolore violeta kun nigraj borderadoj.
Sekve de la postkoncilia reformo efektivigita de papo Paŭlo la 6-a en 1968, la nomo ŝanĝiĝis el papaj servistoj. La nuna uniformo de la papaj domhelpantoj, devigata ekde 1972, estas konstituita per nigra vesto kun unukolora gileto, gantoj, blanka ĉemizo kaj nigra kravato.
Joris-Karl Huysmans
Joris-Karl HUYSMANS (oficiale Georges Marie Charles Huysmans; naskiĝis la en Parizo; mortis la  en Parizo) estis franca verkisto, kiu ĉefe verkis romanojn. Li apartenis al la movado Renouveau catholique. Li estis de flandra origino. Per siaj romanoj À rebours (1884) kaj Là-bas (1891) li ege influis la literaturon de la finiĝanta 19-a jarcento.
Vivo
Huysmans laboris en Parizo kiel registara oficisto. Krome li jam frue verkadis. Li ankaŭ frekventis la cirklon de Médan ĉirkaŭ Émile Zola: Liaj unuaj romanoj, inter ili ''Marthe. Histoire d’une fille (1876) kiel ankaŭ Les Soeurs Vatard'' (1879), ankoraŭ klare montras la influojn de naturalismo. Poste Huysman nove orientiĝis je filozofie akcentita hedonismo kaj estetikismo. Lia plej konata romano À rebours fariĝis eĉ iel biblio de la dekadencliteraturo tiutempa. Ties tro sensiva heroo Des Esseintes ekevitas ĉian ajn socialan envolviĝon estante en sia tre artefarita rifuĝejo Fontenay proksime de Parizo kaj serĉante novajn fortojn spiritajn/korpajn per eksperimentoj sinesteziaj. Tamen plena kontentigo de li ne venis. La provo fari el abstrakcio halucinadon kaj igi revojn anstataŭontaj la realecon kondukis al patologiaj trajtoj kaj la dezirego je religia saviĝo. La temokomplekso de ennui / enuo en tiu ĉi romano kontinuigis la poemojn de Charles Baudelaire kaj Paul Verlaine proze. Ankaŭ la tekniko de Baudelaire gajni belecon el malbelaj aferoj ludis certan rolon.
En la malfrua verkaro tendencoj religiaj plifortiĝis, kiel ĉe En route (1895), La Cathédrale (1898) kaj The Oblate (1903). En 1899 Huysman ekvivis en monaĥejo de trapistoj.
Huysmans ankaŭ estis konata pro la artkritiko kiun li skribis, kaj estis unu el la fondintoj de la Goncourt Akademio.
Graveco
El ĉiuj verkoj plej gravis kaj efikis sendube À rebours influante la poemojn de simbolismo. Granda admiranto estis i.a. Stéphane Mallarmé kun kiu Husyman havis ankaŭ personajn kontaktojn. Aliaj verkoj de li jenas: la romano En ménage (1881), la rakonto À vau-l’eau (1882) kaj la esea kolekto Trois églises et trois primitifs (postmorte, 1908).
Fonto
Köster, Thomas: "Huysmans, Joris-Karl", en: Microsoft Encarta 2007 Enzyklopädie, Microsoft Corporation, 2006 (DVD).
Chano Urueta
Santiago Eduardo Urueta Sierra (naskiĝis la 24an de februaro 1904, mortis la 23-an de marto 1979), pli bone konata kiel Chano Urueta, estis meksika reĝisoro, produktanto, scenaristo kaj aktoro de kinaj filmoj.
17097 Ronneuman
17097 Ronneuman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ron Neuman, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2003 pro sia projekto pri scienco de la medio. Li estis lernanto ĉe la Ohel Shem de Ramat Gan (Israelo).