cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eŭrovido-Kantokonkurso 1972
La venko de la kanto Après toi montris la multajn internaciajn eblecojn de la konkurso: La greka venkantino Vicky Leandros kantis francan kanton, komponita per germano, kaj gajnis por Luksemburgo…
399
En la jaro 399 post Kristo okazis, interalie:
Sedlatice
Sedlatice (Sedlatitz) estas municipo en Ĉeĥio, en Moravio en distrikto Jihlava, regiono Vysočina. En la jaro vivis ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1257.
Denderleeuw
Denderleeuw (nederlande, proksimuma prononco [DENd'rle:ŭ]) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Aalst.
Ekde 1977, la municipoj Iddergem kaj Welle apartenas al Denderleeuw.
Interesaj konstruaĵoj : la gotika preĝejo de Sankta Amanduso, la paroĥestra domo (1783), la kasteleto Van Roy (ĉ. 1900), la moderna stacidomo (1964). Tiu ĉi stacidomo troviĝas en grava trafiknodo de la fervojoj Gent-Aalst-Brussel kaj Kortrijk-Brussel.
Leslie Gourse
Roberta Leslie Gourse (naskiĝis la 1-an de januaro 1939 en Fall River, Masaĉuseco; mortis la 23-an de decembro 2004 en Novjorko) estis usona ĵurnalistino kaj aŭtorino pri ĵazo.
Ŝi verkis interalie biografioj pri Nat King Cole, Art Blakey, Wynton Marsalis, Thelonious Monk, Billie Holiday, Sarah Vaughan kaj Ella Fitzgerald, krome librojn por infanoj kaj junuloj kaj libron pri ĵazaj instrumentistinoj.
József Vágó
VÁGÓ József [vago joĵef] estis arkitekto, elstara reprezentanto de la hungara secesia konstruarto. Li naskiĝis la 23-an de decembro 1877 en Nagyvárad (nun en Rumanio kiel Oradea) kaj mortis la 7-an de junio 1947 en Parizo. Li estis la pli juna frato de László Vágó kaj lia filo estis Pierre Vago, ambaŭ arkitektoj.
Biografio
József Vágó studis en la budapeŝta Reĝa Teknikuniversitato József. Li finis la studadon en 1900 kaj eklaboris kun Ödön Lechner, Zsigmond Quittner kaj Ignác Alpár, gravaj reprezentantoj de la hungara eklektika konstruarto. Li planis kun ili kaj kun lia frato László Vágó multajn budapeŝtajn publikajn konstruaĵojn (ekz. Borsa Palaco, Hungara Nacia Banko, Agrikultura Muzeo, Palaco Gresham. Li laboris pli poste kun sia frato (Nacia Salono, Petõfi-, Gutenberg-domo), kaj li malfermis en 1910 memstaran konstruburoon kaj planis loĝdomojn, vilaojn. Oni nomumis lin post la „kalistefa revolucio" (oktobro de 1918) al prezidanto de la Tutlanda Loĝafera Konsilio, dum la Hungara Sovetrespubliko li estis prezidanto de la konstruista direktorio. Pro tio li elmigris kaj vivis ekde 1920 en Svislando, poste en Italio kaj Francio. Li gajnis en 1926 la konkuron pri planado de la Ĝeneva ĉefsidejo de la Ligo de Popoloj kaj en la sekva jaro oni komisiis lin pri realigo de la planoj (kun aliaj kvar same venkaj premiitoj). Poste li faris ĉefe teoriajn laborojn kaj okupiĝis pri realigo de la ideala urbo.
Francisco Jesús Briel de Cañas
Francisco Jesús BRIEL DE CAÑAS (Naskisĝis la 14an de januaro 1940 en Havano). Kuba esperantisto kaj honora membro de Kuba Esperanto-Asocio ekde 2015. Diplomiĝis kiel industria inĝeniero en 1978. En 1965 eklernis Esperanton en Leipzig (Germana Demokratia Respubliko) kaj daŭrigis tiun lernadon en Havano (1968). Li estis fondinto de Havana Esperanto-Grupo (1971) kaj membro de Havana Esperanto-Rondo (1972 ĝis 1974). Ekde 1972 li estas individua membro de UEA kaj membro fondinto de KEA. En la 80aj jaroj li estis membo de la nacia estraro de KEA kiel respondeculo pri organizo.
Kongresoj kaj renkontiĝoj
Li partoprenis ĉiujn naciajn kongresojn de KEA (1987, 1996, 1999, 2002, 2005 kaj 2015), la Internacian Konferencon Esperanto ’88, la 23an ILEI-Konferencon (Hanabanilla, 1990), en la 75an kaj 95an Universalaj Kongresoj en Havano. Li estis membro de la LKK de la 75a UK. Ankaŭ ĉeestis en la 6a kaj 9a Tutamerikan Kongreson de Esperanto (Havano, 2004 kaj 2018). Kaj partoprenis en pluraj naciaj kaj provincaj renkontiĝoj.
Amfotereco
En kemio substanco nomiĝas amfotera, se ĝi povas efiki laŭ du kontraŭaj manieroj, depende de la medio kaj de disponeblaj reag-partneraj substancoj. Tre grava okazo estas la alkal-acid-amfotereco, laŭ kiu iuj substancoj povas efiki jen alkale, jen acide.
La vorto devenas de la helena ἀμφοτέρως (= ambaŭmaniera).
Alkal-acida amfotereco
Alkal-acide amfotera substanco povas efiki kiel alkalo laŭ Brønsted kaj kiel acido laŭ Brønsted; alivorte, ili povas kaj akcepti kaj doni hidrogenajn atomojn (protonojn aŭ nukleojn de deŭterio aŭ tritio).
Kelkaj tiaj amfoteraĵoj povas reagi kun si mem. Ekzemplo estas la mem-protolizo de akvo, laŭ kiu en akvo estas dinamika ekvilibro de pozitivaj kaj negativaj jonoj:
Akvo povas ekzemple reagi alkale kun klorida acido (HCl) kaj acide kun amoniako (NH3).
Grava ekzemplo de amfoteraj substancoj estas ambaŭ-jonaj substancoj, ekzemple aminoacidoj.
Redoksa amfotereco
Substanco nomiĝas redokse amfotera, se ĝi kapablas jen oksidi, jen redukti aliajn substancojn. Ekzemplo estas hidrogena peroksido, kiu al multaj substancoj efikas kiel forta oksidanto, sed ekzemple kiel reduktanto al MnVII en kalia permanganato.
Prospekt Mira (Moskvo)
Prospekt Mira (Проспект Мира) (Avenuo de Paco aŭ Paco avenuo) estas unu el plej longaj (8.9 km) avenuoj de Moskvo, ĉefurbo de Rusia Federacio, kiu situas en la Nord-Orienta administra arondismento. Ĝi komenciĝas ĉe Suĥareva placo kaj finiĝas ĉe fervoja stacidomo Ostankino. La avenuo penetras tra kvar distriktoj: Meŝĉanskij, Aleksejevskij, Ostankinskij kaj Rostokino, kie ĝi transiĝas la riveron Jaŭza.
Siajn en/elirejojn en la avenuo havas metrostacioj de la Moskva metroo:, , , kaj.
Dum jarcentoj kaj ĝis nun la rusaj ortodoksuloj atingas sian sanktulejon urbon Sergijev Posad situantan 80.0 km norden de la ĉefurbo marŝante laŭ la vojo, kiu ĝis 1957 nomiĝis la Unua Meŝĉanskaja strato.
Vasilij Eroŝenko
Fama blinda esperantisto kaj verkisto Vasilij Eroŝenko lernis ekde la 15-a de julio 1899 ĝis la 15-a de majo 1908 en Moskva lernejo-internulejo por blindaj infanoj, samtempe li ludis violonon kaj gitaron en tiea orkestro kaj kantis en la ĥoro. Ĝi tiam situis en la konstruaĵo: la Unua Meŝĉanskaja, 11 (nun Paco avenuo,13)
Vladimir Visockij
Famulo Vladimir Visockij sufiĉe longan parton de sia vivo loĝis kaj lernis en la Unua Meŝĉanskaja strato (Prospekt Mira) de Moskvo. Lia kanto "Balado pri infanaĝo" havas jenan frazon "Mi naskiĝis, vivis kaj postvivis en la domo ĉe la fino de la Unua Meŝĉanskaja". Temas pri konstruaĵo #126, kiu ne konserviĝis. En ĝi li loĝis ekde 1938 ĝis 1947.
En 1945 - 1946 li frekventis lernejon # 273 situantan en la Unua Meŝĉanskaja, 68.
Ekde 1955 ĝis 1963 Visockij loĝis kune kun patrino en domo # 76, apartamento # 42, la kvara etaĝo.
Amaniŝaĥeto
Ŝi ekregis verŝajne dum regado de imperiestro Augustus, kiam la regnoj de Romio kaj Kuŝ intermilitis en la 20-aj jaroj en la 1-a jarcento a.K., por posedo de Suba Nubio. Tiujn militojn finis la pactraktato de Samos en 22. a.K. Tiu paco alportis kulturan ekfloradon en la Kuŝa regno.
Ŝia tombo kaj juveloj
Reĝino Amanisakheto iĝis konata ĉefe pro ŝiaj juveloj, trovitaj en ŝia piramido. Ŝian tombon kun la valoregaj juveloj trovis la itala tombo-rabisto Giuseppe Ferlini en 1832. La oraj kaj juvelŝtonaj kolĉenoj, manringoj, orelornamaĵoj, ringoj kaj aliaj juveloj pruvas la altan nivelon de la metal-metiado en la Kuŝa regno. Ferlini la juvelojn vendis al eŭropaj artkolektistoj, muzeoj, ĝia plej granda parto troveblas en la berlina Egipta Muzeo (Ägyptisches Museum und Papyrussammlung).
La juveloj plej verŝajne venas ne el la piramido, sed el la tombeja ĉambro sub la piramido. La sciigo pri la juveloj kondukis al tiu malĝoja evento, ke preskaŭ ĉiujn piramidojn de Meroe damaĝis la postaj rabistoj.
Charles Montagu Doughty
Charles Montagu Doughty (19a de aŭgusto 1843 – 20a de januaro 1926) estis angla poeto, verkisto, esploristo, aventuristo kaj veturisto naskiĝintaj en Theberton Hall ĉe Saxmundham, Suffolk, kaj edukita en privataj lernejoj de Laleham kaj Elstree, kaj en lernejo por la Royal Navy, Portsmouth. He was a student at King's College London, eventually graduating from Gonville and Caius College, Cambridge in 1864.[2]
Li estis la patro de Freda kaj Dorothy Doughty.
Li estas plej bone konata pro sia veturlibro de 1888 nome Travels in Arabia Deserta, verko en du volumoj kiu, kvankam ĝi havis malmultan tujan influon pri ties publikigo, malrapide iĝante tipo de mejloŝtono de ambicia veturverkado. T. E. Lawrence remalkovris la libron kaj kaŭzis ke ĝi estu republikigita en la 1920-aj jaroj, kontribuante al admiranta enkonduko. Ekde tiam, la libro estis represita kaj eligita el presado.
NGC 3840
NGC 3840 (aliaj indikoj — UGC 6702, MCG 3-30-70, ZWG 97.91, IRAS11413+2021, PGC 36477) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ferenc Járai-Szabó
Járai-Szabó Ferenc (jarai-sabo:) estas rumania hungara fizikisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 11-an de oktobro 1979.
Kariero
Li studis inter 1994–1998 en la mezlernejo Tamási Áron en Odorheiu Secuiesc, poste inter 1998-2002 en la UBB de Kluĵo. Li doktoriĝis en la sama universitato en 2007 per disertacio Calculation of total and differential ionization cross sections for fast ion impact ĉe doktoro profesoro László Nagy. Li estas ekde 2007 esploristo same tie.
Parihuzovce
Parihuzovce (hungare Juhos [juhoŝ], rutene Паризівцї [parizivcji]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Parihuzovce situas inter montoj, fine de sakovojo. Snina troviĝas je 15 km.
395
En la jaro 395 post Kristo okazis, interalie:
Parihuzovce
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1548. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Parihuzócz, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Juhos 219 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Parihuzovce 28 homoj, (13 slovakoj, 11 rutenoj, 3 ukrainoj).
Gábor Peterdy
Gábor Peterdy [peterdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Peterdy Gábor estis hungara advokato, urbestro, ŝtata oficisto. Lia familia nomvarianto estis Peterdi, liaj nobelaj antaŭnomoj estis saápi kaj mezőpeterdi [ŝApi].
Gábor Peterdy naskiĝis la en Veresegyház, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Peterdy akiris advokatan diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Post siaj studoj li estis advokato en Székesfehérvár. Inter 1846-1848 li ofte studvojaĝis en Eŭropo. En 1847 li membriĝis en urba gvidado de Székesfehérvár. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis urbestro, tiam li fervore apogis la revolucion. Post fiasko de la revolucio (1849) li rifuĝis al eksterlando, sed baldaŭ li revenis kaj li estis arestita. Inter 1861-1863 li estis zorganto pri bieno, poste li havis postenon en agrikultura instituto, fine ekde 1867 li laboris en ministerio kiel ministeria konsilisto. En 1887 li pensiuliĝis. Li ricevis ŝtatan premion.
Vikingŝipo
Per la nomo "Vikingŝipo" oni indikas diversajn tipojn de lignaj ŝipoj kaj boatoj kiuj estis uzataj de la Vikingoj dum la periodo de ĉ. 789 ĝis 1100. Oni distingas ĉe la vikingŝipoj inter la longŝipo, la knarr la karve kaj la snekke. La Vikingŝipo ludis decidan rolon en la socio kaj ekonomio de la Vikingoj. Ĝi estis uzata por transporto, komerco, militmisioj, marodado kaj esplorvojaĝoj. Ankaŭ en la arto kaj kulturo de la Vikingoj la ŝipo ludis gravan rolon.
Wittenbach (stacidomo)
Wittenbach estas fervoja stacidomo en Wittenbach, Svislando.
Clotilde Courau
Clotilde Courau (naskiĝis en Levallois-Perret, (Francio) estas franca teatra komediistino kaj kina aktorino.
Per sia edziniĝo kun Emanuele Filiberto di Savoia, ŝi estas reĝina moŝto, princino de Savojo, Venecio kaj Piemonto.
Biografio
Filino de Jean-Claude Courau kaj Catherine du Pontavice des Renardières (okcident-francia nobeleco, hodiaŭ instruistino en Hauts-de-Seine), ŝi trapasis infanecon kun la gepatroj kaj tri fratinoj, Christiane, Camille kaj Capucine inter Egiptio kaj Benino.
En 1985, 16-jarojn aĝa, ŝi forlasis studojn kaj decidis fariĝi komediistino. Ŝi enskribiĝis en cours Simon, cours Florent, ENSATT kaj Atelier International de Théâtre, en Parizo, samtempe perlaborante sian vivon (afixs-gluado por cigared-marko, purigistino, ŝampuistino...) kaj debutis en teatro en kompanio Francis Huster apud Cristiana Reali kaj Valentine Varela, Valérie Crunchant, Estelle Skornik, Olivier Martinez...
En 1990, ŝi debutis en kino per Le Petit Criminel de Jacques Doillon pro kiu ŝi estis rekompencita de premio por plej bona aktorino en Berlinale, kaj nomita al César por plej bona virina espero.
Ŝi fariĝis unu el la novaj furorulinoj de la franca kino kaj sinsekve ludis en grava serio da filmoj en multaj diversaj roloj, samtempe ludante en teatro.
En 1995, ŝi ludis en Élisa de Jean Becker kaj ricevis Premion SACD, kaj estis dufoje nomita al César por plej bona virina espero kaj plej bona aktorino en dua rolo.
Cureggio
Najbaraj komunumoj estas Boca, Borgomanero, Cavallirio, Fontaneto d'Agogna kaj Maggiora.
Clotilde Courau
Biografio
Ŝi edziniĝis kun Emanuele Filiberto di Savoia la en baziliko Sainte-Marie-des-Anges-et-des-Martyrs en Romo kaj naskis Vittoria de Savoie la  en Ĝenevo kaj Luisa de Savoie la  en Ĝenevo.
Skrīveri
Skrīveri estas vilaĝo (grandvilaĝo) en Latvia historia regiono Vidzeme, en la centro de Latvio. Ĝi situas en distrikto Aizkraukle ĉirkaŭ Skrīveri fervoja stacio, 2,5 km sude estas Klidziņa, la parto de Skrīveri, sur la dekstra bordo de la rivero Daŭgavo ĉe la buŝo de rivereto Dīvaja. Estas pluraj sciencaj institucioj en la vilaĝo, sed ĝi estas pli konata en Latvio kun sukeraĵejo. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 10 km de Aizkraukle kaj 81 km de Rigo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis.
Historio
Kvankam Skrīveri kaj ĝia ĉirkaŭaĵo estas loĝataj dum longa tempo, la setlejo komencis formiĝi en 1882 proksime de la ĵuskonstruita stacio. En 1925, Skrīveri akiris la statuson de dense loĝata areo (vilaĝo), sed en 1958 - la statuso de urbovilaĝo, kiu estis perdita en 1990, aboliciante ĉi tiun statuson tra Latvio kaj dividante la antaŭajn urbovilaĝojn en urbojn kaj vilaĝojn. Kvankam Skrīveri renkontis la postulojn por la urbo, ilia administrado elektis la statuson de vilaĝo.
En 1956, la Skrīveri manĝfabriko estis fondita, kiu komencis produkti la ŝatatan bombonon "Gotiņa" ("Bovineto").
Geografio
La urbo situas en Meza Latvia malaltebenaĵo (Viduslatvijas zemiene), apud Daŭgava antikva valo.
Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj
La Internacia Jaro de la Indiĝenaj Lingvoj estas en 2019 observejo de la Unuiĝintaj Nacioj (Unesko), kiu celas altigi la konscion de la sekvoj de la endanĝerigo de indiĝenaj lingvoj tra la mondo, kun la celo interligi lingvon, disvolviĝon, pacon kaj repacigon.
Skrīveri
Geografio
Averaĝa temperaturo estas -6,5°C en januaro kaj +17°C en julio. Da precipitaĵo falas 700-750 mm jare.
Transporto
Tra la urbo pasas fervoja linio Rigo-Moskvo. La aŭtovojo E22/A6 (Rigo-Moskvo) pasas laŭ la urbo. Alia vojo estas P32 (Līgatne-Skrīveri). Ne ekzistas pontoj super la Daŭgavo sude, estas malgranda pramo al Jaunjelgava.
Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj
Celoj
La Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj celas enfokusigi atenton sur la riskoj kiujn alfrontas la indiĝenaj lingvoj, precipe tiuj kiuj estas signifoplenaj por la evoluo, repaciĝo, bona administrado kaj pacokonstruado. Ĝi celas plibonigi la kvaliton de la vivo, pli larĝa internacia kunlaboro kaj videbleco kaj plifortigita interkultura dialogo por reafirmi la kontinuecon de la indiĝenaj lingvoj kaj kulturoj.
La planoj por efektivigi agadojn, ekestos en la sekvaj tri temaj areoj, ampleksanta ambaŭ la 2010-tagordo por daŭripova evoluigo kaj la 17 celoj por daŭripova evoluigo. Implikiĝas en la jaro ne nur indiĝenaj popoloj, sed ankaŭ organizaĵoj el la UN-sistemo, landoj, universitatoj, publikaj kaj privataj institucioj kaj la amaskomunikilaro. .
Kvin ĉefajn kampoj de interveno
La jaro intervenos en kvin ĉefkampoj :
Vidu ankaŭ
Deklaracio pri la rajtoj de indiĝenaj popoloj
Internacia Jaro de la Perioda Tabelo
Internacia Tago de la Gepatra Lingvo
Internacia tago de indiĝenaj popoloj
Lingva revivigo
Endanĝeraj lingvoj
UNESKO-mondatlaso de minacataj lingvoj
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de la Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj
UNESKO Indiĝenaj popoloj
Global Voices (Tutmondaj Voĉoj en Esperanto), partnero en la Internacia Jaro de Indiĝenaj LIngvoj
Ruesnes
Ruesnes estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 496 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Ruesnes estas unu el la multaj vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Le Quesnoy. La regiono de Le Quesnoy troviĝas centre de triangulo formita de Valenciennes, Cambrai kaj Maubeuge, okcidente de la forsto Mormal.
La vilaĝo Ruesnes troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Ruesnes etendiĝas sur 6,75 km². Ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Bermerain, Sepmeries kaj Beaudignies
Historio
La blazono de Ruesnes estis origine tiu de la familio Capy (aŭ Cappy), la lokaj landsinjoroj en la 17-a kaj 18-a jarcentoj.
Vidindaĵoj
La mortmonumento de Ruesnes situas sur la placo antaŭ la urbodomo. Cetere videblas la kastelo de Ruesnes proksime al la loka preĝejo, malantaŭ la sama placo. Viziteblas malgranda lageto ĉe la vojo al Beaudignies.
Administrado
Ruesnes apartenas al la kantono Quesnoy-Est, kies ĉefurbo estas Le Quesnoy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Continental Records
Continental Records estis usona diskeldonejo fondita komence de la 1940-aj jaroj.
Ján Kuciak
Ján Kuciak (naskiĝis la 15-an de majo 1990 en Štiavnik, mortis la 21-an de februaro 2018 en Veľká Mača) – slovaka lektoro kaj ĵurnalisto, laboranto de la portalo Aktuality.sk
Vivo
Diplomito de Universitato de Konstantino Filozofo en Nitra, kie studis filozofion kaj esplorantan ĵurnalismon.
Murdita kun sia fianĉino Martina Kušnirova koncerne laboron pri artikolo rilatanta al ligoj de ĉirkaŭantaro de la ĉefministro de Slovakio Robert Fico kun la italaj eksterleĝaj grupoj. La morto de Kuciak kaŭzis amasajn manifestaciojn, en la protesto demisiis ministro de kulturo Marek Maďarič, kaj kelke da tagoj poste la ĉefministro Robert Fico.
2726 Kotelnikov
2726 Kotelnikov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.
Nomo
Ĝia nomo honoras la sovetan matematikiston kaj radioastronomon Vladimir Aleksandroviĉ Kotelnikov (cirile Владимир Александрович Котельников, 1908 — 2005).
394
En la jaro 394 post Kristo okazis, interalie:
Siblanto
Siblanto (aŭ sibla konsonanto) estas tipo de frikativa aŭ afrikata konsonanto, farata per ĵetigado de aero tra streta kanalo en la voĉa aerfluejo ale al la akra rando de la dentoj. La Esperataj siblantoj estas /s/, /z/, /ŝ/, /ĵ/, /c/, /ĉ/ kaj /ĝ/.
La termino
La terminon sibla oni ofte traktas sinonima kun la termino strida, kvankam tio estas neĝusta - estas diverseco en uzmanieroj. La termino siblanto emas havi artikulacian aŭ aerodinamikan difinon koncernantan la produkton de neperioda bruo ĉe obstaklo. Strideco signifas la perceptan kvaliton intenseco kiel determinita de amplitudaj kaj frekvencaj trajtoj de la rezulta sono (t.e. aŭda, aŭ eble akustika, defino).
Siblantoj estas pli laŭtaj ol siaj ne-siblaj respektivaĵoj, kaj la plejparto de ilia akustika energio okazas je pli altaj frekvencoj ol tiu de ne-siblaj frikativoj. havas la plejan akustikan forton je po ĉirkaŭ 8 000 Hz, sed povas atingi tiel alten kiel po 10 000 Hz. havas la plejon de sia akustika energio je po ĉirkaŭ 4 000 Hz, sed povas gami ĝis ĉirkaŭ 8,000 Hz.
La idaj (en:"spin-off") terminoj "ŝiblanto", kaj rare "thiblanto", estas uzataj por priskribi apartajn specojn de siblanto.
Simboloj
El la siblantoj, la sekvaj havas proprajn simbolojn en la IFA:
Inventaroj
Nur la alveolaraj kaj palato-alveolaraj siblantoj estas distingataj en la angla; la antaŭaj povas esti aŭ apikalaj aŭ laminalaj, dumke la lastaj kutime estas apikalaj, iomete labialigitaj kaj ĝenerale nomataj simple "postalveolaraj": aŭ  kaj ), kiel en sin [s̻ɪn] (~"peko") kaj shin  (~"tibia parto de la kruro").  Kvankam laminalaj kaj apikalaj siblantoj ne estas distingataj en la angla, la eŭska ja foneme distingas tiujn du, kaj ankaŭ havas verajn postalveolarojn .  La pola kaj la rusa havas laminalajn dento-alveolarojn, palataligitajn dento-alveolarojn, platajn postalveolararojn, kaj alveolo-palatalojn, dumke la normĉina (mandarina) havas apikalajn alveolarojn, platajn postalveolarojn, kaj alveolo-palatalojn.
Malmultaj lingvoj distingas pli ol tri seriojn da siblantoj sen sekundara artikulacio, sed la ubiĥa havas kvar seriojn de simplaj siblantoj,, kiel havas ankaŭ la Bzyp-a dialekto de la parenca abĥaza, kaj la czina dialekto de la Qinan-a, en la provinco Ŝandong, estas onidirata havi kvin. La toda havas laminalan alveolaron, apikalan postalveolaron, laminalajn kupolajn postalveolarojn, kaj sub-apikalajn palatalojn. Ĉar du el tiuj povus nomiĝi 'retrofleksaj', Ladefoged & Maddieson 1996 revivigis la malnovan IFA-diakriton for retrofleksoj, la subpunkto, por apikalaj retrofleksoj, kaj rezervas la literojn <> por sub-apikalaj retrofleksoj. Tiel la todaj siblantoj transskribeblas per, kvankam la oficialaj simboloj de la IFA, , ankaŭ sufiĉas. (En iuj eldonaĵoj la subpunkto kaj la substango interŝanĝiĝas.)
Aliaj difinoj de siblanto
Iuj aŭtoroj, kiel ekzemple Chomsky & Halle (1964), klasigas [f] kaj [v] kiel siblantojn. Tamen, ili ne havas la sulkan artikulacion kaj altajn frekvencojn de aliaj siblantoj, kaj la plejmulto da fonetikistoj (ekzemple Ladefoged & Maddieson 1996), daŭrigas klasigi ilin kunen kun la bilabialaj frikativoj ⁠[ɸ], [β] kiel ne-siblaj anterioraj frikativoj. Iuj esploristoj juĝas, ke ⁠[f] estas strida en unu lingvo, ekz. la afrika lingvo evea (ewe), laŭ determino de eksperimentaj mezuroj de amplitudo, sed ne-strida en alia lingvo, ekz. la angla.
La naturo de siblantoj kiel tiel-nomataj 'obstaklaj frikativoj' estas komplika - estas kontinuaĵo de eblaĵoj rilataj al la angulo je kiu la ĵeto de aero povas bati obstaklon. La sulkeco ofte konsiderata necesa por klasigado kiel siblanton estas observata en ultrasonaj esploroj de la lango por supozita ne-siblanto, senvoĉa alveolara ne-sibla frikativo. Pli da esploro super la fonetikaj bazoj de la terminoj siblado kaj stridado, kaj ilia interrilato, bezoniĝas.
Pyrbaum
Pyrbaum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neumarkt kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Etimologio
La komunuma nomo, al kiu aludas ankaŭ la blazona bildo, havas la signifon "pirarbo". La unua nomparto, "pyrus" (piro), estas latinlingva, nur la dua parto, "baum" (arbo) germanlingva - tial la etimologio de la nomo por parolantoj de Esperanto, kies fruktonomo "piro" ja tre similas al la latina vorto, aparte facile dedukteblas.
Caraúbas (Paraibo)
Caraúbas estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 3.899 loĝantojn en 2010.
Erzsi Palotai
PALOTAI Erzsi estis hungara deklamistino, verkistino, tradukistino naskiĝinta en Nagyvárad la 24-an de septembro 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de aŭgusto 1988. Ŝi estis pli juna fratino de Boris Palotai, ŝia edzo estis Aladár Komlós.
Ŝia kariero
Erzsi Palotai frekventis universitaton en Prago. Ŝi translokiĝis al Budapeŝto en 1928 kaj ŝi debutis kiel kanzonkantistino en la Terézkörúti Színpad. Post 1945 ŝi estis membro de la kabaredo Pódium, inter 1947-1948 de la Gaja Teatro. Post 1956 ŝi havis nur memstarajn deklamrecitalojn. Ŝi tradukis el ĉeĥa lingvo. En 1966 ŝi ricevis premion.
Isaac Titsingh
Biografio
Dum longa kariero en orienta Azio Titsingh estis altranga oficisto de la Nederlanda Kompanio de Orientaj Indioj (VOC). Li reprezentis la kompanion kiel oficiala kaj nura kontaktulo de la Tokugawa-klano en Japanio (1779-1784). Dufoje li vojaĝis al Edo kun la ŝoguno kaj aliaj altrangaj oficistoj de la bakufu. Poste li estis la ĝenerala guberniestro de VOC en Chinsura, Bengalio (1785-1792). Titsingh laboris kun Charles Cornwallis, kiu estis ĝenerala guberniestro de la Anglia Kompanio de Orientaj Indioj.
Li estas entombigita en la tombejo Père-Lachaise. Sur lia monumento estas surskribita: « Ĉi tie ripozas Isaac Titsingh. Iama konsilanto de la nederlandaj Indioj. Ambasadoro en Ĉinio kaj Japanio. Li mortis en Parizo la 2-an de februaro 1812, 68-jaraĝa. »
Verkoj
La spertoj kaj sciencaj esploroj de Titsingh en Japanio ebligis postmortan eldonon de jenaj libroj:
Elektromagneta indukto
La elektromagneta indukto estas elektromagneta interefiko, dum kiu estiĝas elektra tensio en konduktilo. Ĝia malkovro estas dankebla al Michael Faraday (1831). Oni dividas la fenomenon de la elektromagneta indukto je du grupoj:  Moviĝa indukto kaj Trankvila indukto.
Moviĝa indukto
Dum la moviĝa indukto (alinomita ankaŭ elektromova indukto ), aŭ la magneta kampo aŭ la konduktilo aŭ ambaŭ moviĝas rilate iunu al la alia. La plej oftemoviĝa formo estas turniĝanta moviĝo (generatora principo), sed aperas ankaŭ elektromagneta indukto per pasanta moviĝo, sed ĝenerale en prezentaj instalaĵoj, eksperimentoj.
Trankvila indukto
Dum la trankvila indukto moviĝas nek la konduktilo, nek la magneta kampo; tiukaze, la elektromagneta indukto generas la magnetan flukson (produto de indukdenso kaj kovrita surfaco) : \Phi=B*S. Pro tiu formulo, magneta indukdenso „B” estas nomita ankaŭ magneta fluksdenso.
Induktita tensio
Oni parolas pri induktita tensio, se en konduktilo -rulaĵo- estiĝas tensio je efiko de elektromagneta indukto. Tiu tensio ne egalas al tensio de la akumulatoroj, baterioj, kiu estas produktata je kemia efiko. Pri la magneta flukso ŝanĝiĝanta dum la tempo, la grando de la tensio, estanta dum trankvila indukto, okaze de unuvolva rulaĵo (konduktilo) egalas al:  Se temas pri rulaĵo kun volvonombro "N", tiam:
393
En la jaro 393 post Kristo okazis, interalie:
Bučávka
Bučávka (Butschafka) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Liptaň en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudoriente de Liptaň. Vivas ĉi tie.
Bučávka estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,08 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1570.
Orthochromis luichensis
Orthochromis Luichensis estas fiŝspeco de la familio de la Cichlidae. Temas pri endemia fiŝo de Tanzanio. La natura habitato estas riveroj.
Ni (kanao)
に (hiragana) aŭ ニ (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [ni] Tiu litero estas 22-a litero de Goĵūon, 4-a litero de Iroha.
Bučávka
Evoluo de nombro de loĝantoj
Nombro de loĝantoj de Bučávka laŭ kalkuladoj aŭ aliaj oficaj registroj:
En Bučávka estas registritaj 52 adresoj: ĉiuj daŭre loĝataj objektoj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 48 domoj, el tio 13 daŭre loĝigitaj.
Bešeňová
Bešeňová (hungare Besenyőfalu) estas vilaĝo kaj banloko en Slovakio, en Regiono Žilina, en Distrikto Ružomberok.
Situo
La vilaĝo situas laŭ flankovojoj (aŭtoŝoseo preteriras), laŭ fervojo, laŭ dekstra bordo de Váh ĉe akvorezervujo. Ružomberok troviĝas 12 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko kaj bronzepoko. Peĉenegaj limgardistoj fondis la vilaĝon en la 12-a jarcento. En 1549 jam en libro oni mencias la kuracfontojn. En 1828 en 35 domoj vivis tie 300 homoj. En la 19-a jarcento brandofarejo funkciis en la vilaĝo, sed oni profitis ankaŭ la kuracfontojn. En 1910 loĝis tie 295 homoj (287 slovakoj, 8 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Besenyőfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Liptó, al la distrikto de Partizánska Ľupča, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. En 1942 la judoj deportiĝis. En 2001 loĝis en Bešeňová 391 homoj (386 slovakoj, unusola hungaro).
Salesches
Salesches estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 315 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
La vilaĝo Salesches troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Salesches etendiĝas sur 4,58 km².
Administrado
Salesches apartenas al la kantono Quesnoy-Est, kies ĉefurbo estas Le Quesnoy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
391
En la jaro 391 post Kristo okazis, interalie:
24201 Davidkeith
24201 Davidkeith estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de David Keith, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search (STS) de 2008, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Byram Hills High School de Armonk (Nov-Jorkio).
Antonio Orihuela
Antonio ORIHUELA (Moguer, Provinco Onubo, Hispanio, 17-a de februaro 1965) estas poeto, eseisto, ĵurnalisto kaj instruisto. Lia literatura kaj intelekta verkaro, de klara liberecana karaktero, partoprenas de la kolektiva movado de la poezio de la konscio ekde ties komenco en la 1990-aj jaroj.
Kelkaj el liaj verkoj estis tradukitaj al la angla, la germana, la franca, la portugala, la kataluna kaj Esperanto.
Biografio
Li estas doktoro pri Historio el la Universitato de Sevilo. Kiel esploristo, li publikigis dekon da verkoj pri la sociaj formoj antaŭkapitalismaj en la sudokcidento de la Iberia Duoninsulo.
Li partoprenis en pli ol 100 ekspozicioj de vid-poezio kaj publikigis tiajn poemojn en revuoj de pli ol trideko da landoj. Same, elstaras lia laboro kiel organizanto kaj komisaro de ekspozicioj de tiu fako.
El 1999, li kunordigas la ĉiujarajn renkontiĝojn Voces del extremo (Ekstremaj voĉoj), en sia naskiĝloka Moguer, sub la helpo de la Fondaĵo Juan Ramón Jiménez. Pere de tio, oni antologiigis la verkaron de ĉirkaŭ trideko de aŭtoroj kaj individuaj kaj kolektivaj. Ĉirkaŭ tiu ĉiujara renkontiĝo kaj antologio, oni plifirmigis poezian kolektivan movadon kiu, el diferencaj perspektivoj, fokuziĝas al la protesto pro maljustecoj kaj socia marĝenigo, la estetika kaj etika meditado pri la rilatoj kiujn la institucia povo establas kun tio reala kaj la neceso kaj eblo de ŝanĝo de la modelo de tutmonda kaj postmoderna kapitalismo.
Analizo
Lia poezio proponas meditadon pri la nuntempa realo kaj celas la helpon al ŝanĝo en ties aktualaj kondiĉoj de maljusto. Liaj poemoj turnas sin al rekta kaj klara lingvaĵo per kiu la vorto estas konsiderata kiel praktika laborilo. Orihuela malakceptas la praktikon de ajna tipo de estetikismo. La realismo praktikata de Orihuela uzas kaj la identigon inter la leganto kaj la temon de la poeziaĵo, kaj la malproksimigon de stilo breĥteska. Laŭteme, lia verkaro apartiĝas kaj el la lirikaj konvencioj, kaj el la ekzistadismaj sintenoj. Liaj fontoj forte enradikiĝis en marksismo kaj anarkiismo, same kiel en aliaj revoluciemaj tendencoj kiel la Situaciismo.
En siaj teoriaj tekstoj,  Orihuela praktikas kritikon de la ideologio de kapitalismo laŭ sintenoj de dialektika materiismo de liberecana nuanco. Same kiel ĉe aliaj membroj de la kolektiva movado de poezio de la konscio, li konsideras ke ĉiu poezio estas politika, ĉar la esenca naturo de homo kaj ties produktoj estas socia kaj ideologia. Liaj artikoloj kaj eseoj montras la hazardajn rilatojn ekzistantaj inter la aktuala sistemo de tutmonda kaj postmoderna kapitalismo kaj kelkaj el la tendencoj de la nuntempa poezio, kiel ĉe la poezio de la esperto aŭ la malpura realismo.
Guarda (Portugalio)
Guarda (portugallingva prononco: [ˈɡwaɾdɐ]) estas urbo kaj municipo en la Distrikto Guarda, kies ĉefurbo ĝi estas, kaj regiono Centra en nordokcidenta Portugalio. La municipo havas 40 126 loĝantojn (2021). La urbo mem havas 31 224 loĝantojn (2006).
Guarda estas konata kiel "urbo de kvin F": Farta, Forte, Fria, Fiel kaj Formosa - abunda (aŭ tute kontentiga), forta, malvarma, fidela kaj bela. Klarigo estas jena:
Ĉefa altiraĵo estas la katedralo.
Vilma Palucz M.
Ŝia kariero
Vilma Palucz M. studis en la aktorlernejo de Elemér Hetényi en 1922. Ĝis 1941 ŝi ludis en vaganttrupoj. Ĝis sia pensiuliĝo en 1965 ŝi estis membrino de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea.
Guarda (Portugalio)
Geografio
La municipo limas kun Almeida, Belmonte, Covilhã, Celorico da Beira, Gouveia, Pinhel, Manteigas kaj Sabugal.
Ĝi estas sur la deklivaro de la Serra da Estrela, nome la plej alta montaro en kontinenta Portugalio, kun pinto ĉe 1993 metroj. Guarda estas la urbo sur plej alta altitudo en Portugalio (1 056 m.s.m.) kaj unu el la plej gravaj urboj de la portugala regiono Beira Alta. La Serra da Estrela, nome la plej alta montaro en kontinenta Portugalio, estas parte en tiu distrikto. La urbo estas atingebla per naciaj kaj internaciaj fervojoj kaj per aŭtovojoj A25 (Aveiro, Viseu, Guarda, Vilar Formoso) kaj A23 (Guarda, Covilhã, Fundão, Castelo Branco, Abrantes, Torres Novas). Ĝi estas proksime de la limo kun Hispanio, je ĉirkaŭ 40 km de Fuentes de Oñoro, provinco Salamanko, tra Vilar Formoso.
Ĝi havas 43 freguesias, nome la jenaj: Adão, Aldeia do Bispo, Aldeia Viçosa, Alvendre, Arrifana, Avelãs da Ribeira, Avelãs de Ambom e Rocamondo, Benespera, Casal de Cinza, Castanheira, Cavadoude, Codesseiro, Corujeira e Trinta, Faia, Famalicão, Fernão Joanes, Gonçalo, Gonçalo Bocas, Guarda, Jarmelo São Miguel, Jarmelo São Pedro, João Antão, Maçainhas de Baixo, Marmeleiro, Meios, Mizarela, Pêro Soares e Vila Soeiro, Panóias de Cima, Pega, Pêra do Moço, Porto da Carne, Pousade e Albardo, Ramela, Rochoso e Monte Margarida, Santana da Azinha, Sobral da Serra, Vale de Estrela, Valhelhas, Vela, Videmonte, Vila Cortês do Mondego, Vila Fernando, Vila Franca do Deão kaj Vila Garcia.
Historio
Oni sugestis, ke praurbo Castelos Velhos (MAlnovaj kasteloj), el la Ferepoko, estis sur la loko de la nuntempa urbo Guarda.
Post la romia epoko, sekvis la periodo de okupado fare de Visigotoj. Poste, la regiono estis okupita de la islama civilizacio kaj poste de la Reĝlando Asturio. Nur post la procezo de kristana konkero, oni definitive konfirmis la gravon de la urbo kaj de la regiono.
Topolno (Simferopola distrikto)
Topolno estas relative nova vilaĝo en la Perova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo). Laŭ la censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 211 homoj.
Guarda (Portugalio)
Historio
En 1199 Sanĉo la 1-a ŝanĝis la diocezon de Egitania (Idanha-a-Velha) al Guarda, kaj havigis al la urbo foruon similan al tiu de Salamanko.​ Pro sia alta loko la urbo ludis gravan rolon en defendo kaj strategio.​ La juda komunumo de la urbo, jam gravis en la 13-a jarcento kaj enhavis ĉirkaŭ la 15-a jarcento inter 600 kaj 850 personoj, kaj akceptis nombrajn judojn elpelitajn el Hispanio en 1492.​
En 1202 oni kreis la diocezon de Guarda, ĉar Idanha, iama Egitania, estis tre forlasita dum la epoko de la militoj kontraŭ islamanoj pro situo proksime al la landlimo kaj malfacila defendo. Guarda male estis fondita en loko multe pli facile defendebla.
Topolno (Simferopola distrikto)
Geografio
La vilaĝo situas en la suda parto de la Simferopola distrikto proksimume 4,5 kilometrojn sude de Simferopolo ĉe la negranda rivero Sablinka (kiu estas dekstra alfluanto de Almo). La plej proksimaj loĝlokoj estas la vilaĝoj Partizansko (situanta proksimume duonkilometron sud-okcidente) kaj Konstantinovko (situanta ĉ. 1,5 kilometrojn nord-oriente).
Guarda (Portugalio)
Historio
La unua katedralo de Guarda estis konstruita samjare, je iniciato de episkopo Don Martinho kun apogo de la reĝo Sanĉo la 1-a. Tamen ĝi estis translokigita al alia loko ene de la urbopordegoj, inter la jaroj 1208 kaj 1214. Inter 1390 kaj 1396 oni konstruis la nunan katedralon, je iniciato de la episkopo Don Frei Vasco kun apogo de la reĝo Johano la 1-a. La katedralo estis poste ampleksigita inter 1397 kaj 1426, inter 1435 kaj 1458, kaj inter 1504 kaj 1517.
La reĝo Denizo kaj la reĝino Izabela estis en la regiono de Guarda inter Novembro 1281 kaj la fino de Julio 1282, precize en la urbo Trancoso. Tiu reĝo Denizo preparis tie militon kontraŭ Kastilio, kiu estos solvita pere de la Traktato de Alcañices. En 1282, la reĝo Denizo regis la unuajn portugalajn "Cortes" de Guarda (kortumoj, praparlamento).
Topolno (Simferopola distrikto)
Historio
La vilaĝo aperis baldaŭ post la Dua mondmilito kiel setlejo de la agrikulturistoj de la novkreita sovĥozo.
Guarda (Portugalio)
Historio
En 1371, Denizo deklaris Guarda "rifuĝejon" por "humanigitoj", tio estis la personoj kondamnitaj pro murdo, kiujn la reĝo pardonis cele al reloĝado de teroj proksimaj al la limoj. En 1383 oni kreis en la urbo lernejon por malriĉaj studentoj fare de la episkopo Afonso Correia la 2-a, asocie kun la episkopa lernejo de Guarda, ekzistinta (almenaŭ) ekde la 13-a jarcento.
Topolno (Simferopola distrikto)
Historio
La 8an de septembro 1958 per la decido de la Krimea plenum-komitato la setlejo ricevis statuson de loĝloketo kun la nomo Topolnoje (la rusa nomo signifas laŭvorte popla, poploriĉa). Ekde la jaro 1965 ĝi apartenas al la Perova komunumo.
Guarda (Portugalio)
Historio
En 1465 la reĝo Afonso la 5-a faris novajn kortumojn en Guarda. En 1475, la Princo Johano (estonta reĝo Johano la 2-a) faris Konsilantaron en Guarda por arigi trupojn kiuj partoprenos en la Batalo de Toro, kadre de la Milito de Kastilia Sukcedo. En la 1490-aj jaroj, kiam okazis la forpelo de Judoj el Hispanio, Guarda ricevis novajn loĝantojn por sia juda komunumo, kiuj kreis novan vivon al la komerco en tiu landlima areo. En 1493, lokano kaj kronikisto Rui de Pina planis la Traktaton de Tordesillas kaj organizis diplomatian mision al Kastilio. En 1496 kaj 1497, dum la regado de Manuelo la 1-a, oni ordonis konverton aŭ forpelon de judoj, kio rezultis en apero de la nomitaj novkristanojn (aŭ Marranos), kaj ankaŭ la aperon de Kriptojudismo en la regiono. La 22an de Oktobro, 1536, la Inkvizicio ekfunkciis, kaj oni lanĉis persekutadon kontraŭ hinduistoj (en Portugala Barato), islamanoj kaj judoj. Tiu persekutado estis lanĉita ankaŭ en Guarda, precize la 8-an de Junio 1564, kiam oni rajtigis al Don Ambrosio Capelo, inkvizicisto de Guarda, funkciigi la inkvizicion en la diocezoj de Guarda kaj Lamego.
Topolno (Simferopola distrikto)
Historio
Per la decido de la Parlamento de Aŭtonoma Respubliko Krimeo la 19an de decembro 2007 la loĝloketo ricevis oficialan statuson de vilaĝo.
Guarda (Portugalio)
Moderna epoko
En 1580, dum la dinastia krizo de 1580, la episkopo de Guarda, Don João, defendis la sendependecon de Portugalio kaj opoziciis al la Iberia Unio. La episkopo poste rezistis la rezultojn de la Batalo de Alcântara (1580) ĉe Lisbono kaj plue estis aliĝinta kun António, Prioro de Krato, kontraŭ ĉiuj aliaj portugalaj episkopoj. La 18an de Marto, 1582, la Papo kondamnis la farojn de Don João, episkopo de Guarda, kaj li mortis en 1592 dum la regado de Filipo la 2-a (Hispanio) (Filipo la 1-a de Portugalio).
Topolno (Simferopola distrikto)
Nuntempo
Laŭ la rezultoj de la tutukrainia censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 211 homoj (la pli ĝisdataj pritaksoj de la jaro 2009 mencias 197 loĝantojn ). La areo de la vilaĝo estas 7,1 hektaroj, la kvanto de kortoj estas 76.
Guarda (Portugalio)
Moderna epoko
La 21-an de Septembro 1597, okzis la sinodo en kiu oni iniciatis novajn statutojn kaj konstituciojn de la episkopo de la urbo, cele al adpto de la dekretoj de la Koncilio de Trento, en la kadro de la Kontraŭreformacio de la Katolika Eklezio.
En 1655 la ekspluatado de minoj de stano en Guarda intensiĝis. En 1674, okazis la dioceza sinodo de Guarda por reguli impostoj. Inter 1728 kaj 1730, la loka doktoro Simão de Castro estis kondamnita de la loka inkvizicio pri judismo. Kiel rezulto, li rifuĝiĝis en Portugala Hindio, kie li setliĝis en 1734.
Topolno (Simferopola distrikto)
Nuntempo
La loĝantaro de la vilaĝo okupiĝas pri agrikulturo. Krome en la vilaĝo funkcias negranda brik-uzino kaj argil-minejo.
Guarda (Portugalio)
Moderna epoko
En 1762-1763 la regiono de Guarda estis invadita de hispanaj fortoj, dum la Sepjara milito, kaj kelkaj urboj en la areo estis okupaciitaj de Hispanio, inklude Almeida. Tiu urbo estis redonita al Portugalio en 1763, post pactraktato subskribita en Parizo. En 1801, Pedro de Almeida Portugal, 3a Markizo de Alorna konstruis bunkrojn en Guarda, kontraŭ bombatakoj, post la malbonigo de diplomatiaj rilatoj kun Hispanio. Tiun saman jaron, la unua sekcio de la muegoj estis detruita, je ordonoj de la Markizo de Alorna, por reuzi ties ŝtonojn en la konstruado de fuorto en la najbara urbo de Vale de Estrela, okcidente de la urbo.
Nuntempa Epoko
Kiel rezulto de la Napoleona invado de Portugalio, kun trupoj komandataj de la franca generalo Louis Henri Loison, okazis ribelo en Guarda la 21an de Junio, 1808, post la translokigo de la Portugalia kortego al Brazilo kiel rezulto de tiuj invadoj. La 22an de Marto, 1811, la franca generalo André Masséna decidis koncentri la francan armeon ĉirkaŭ Guarda kaj Belmonte, for el la fortikaĵoj de Ciudad Rodrigo kaj Almeida. La 3an de Aprilo samjare, en la Batalo de Sabugal, la brita militestro Wellington venkis kontraŭ la generalo Jean Reynier, kaj devigis Masséna foriri el Portugalio.
Topolno (Simferopola distrikto)
Nuntempo
Per la busa trafiko la vilaĝo estas ligita al Simferopolo kaj al la aliaj vilaĝoj de la Perova komunumo.
Guarda (Portugalio)
Nuntempa Epoko
En 1829, dum malvarmega tajdo, oni informis en Guarda ke temperaturoj estis falintaj tiom ke ili frostigis ovojn, brandon, kaj aliajn aĵojn kiuj frostiĝas nur en tre akra malvarmo. En 1835, alia sekcio de murego estis detruita, inter la ĉefturo kaj la Porta Nova (Nova Pordego), kaj ties ŝtono estis uzita en la konstruado de la nova publika tombejo. En 1855 ono fondis la liceon kie studis estontaj gravuloj kiel Vergílio Ferreira, Eduardo Lourenço kaj Augusto Gil.
En 1868, dum la regado de Ludoviko la 1-a, oni publikigis la unuan gazeton de Guarda nome O Egytaniense. En 1882 oni malfermis fervojon de Beira Alta (al kio venis Ludoviko la 1-a kaj la reĝa familio), kiu ligis la marbordan urbon Figueira da Foz kaj Vilar Formoso, ĉe la limo kun Hispanio. Ĝi estas ankoraŭ la ĉefa fervoja konekto inter Portugalio kaj la cetero de Eŭropo. En 1893, oni malfermis duan fervojon inter Guarda kaj Abrantes, en Ribatejo. La 1an de Januaro 1899, elektra lumo estis enkondukita en Guarda, kio faris ĝin unu el la plej fruaj portugalaj urboj kiuj estis elektrigita. En 1897 oni fondis lernejon por mezlernejaj instruistoj. En Majo 1907, kun ĉeesto de la reĝo Karlo kaj la reĝino Amélie de Orleano, oni inaŭguris sanatorion Sousa Martins, unua siatipa en la lando por pacientoj de tuberkulozo.
Respubliko
Post la deklaro de respubliko en Portugalio en 1910, aperis gazetoj tra la tuta Distrikto Guarda, speciale en Guarda kaj Seia, ĉefe aliĝintaj al respublika idearo kaj propagandaj celoj. Tiuj konstituas fonton tre gravan por la rekonstruo de la ĵusa historio de variaj komunumoj de la Distrikto dum la apliko de la respublika reĝimo.
La legenda Guarda poeto Augusto Gil mortis la 26an de Februaro, 1929, jam en la epoko de la militista diktatoreco. Poste venis la diktatoreca reĝimo de Oliveira Salazar. En la nokto de la 24a de Aprilo, 1974, la kapitano Augusto José Monteiro Valente arestis sian komandanton kaj aliĝis al la Movimento das Forças Armadas (MFA), kiu la venontan tagon renversos la diktatoran reĝimon de Salazar kaj Caetano en la Revolucio de la Diantoj, kaj li estis konsiderita unu el plej brilaj kaj plej engaĝinĝintaj portugalaj militistoj en tiu revolucio.
En 1942 oni malfermis la unuan hotelon en la urbo Guarda, nome "Hotel Turismo" aktiva ĝis nun, kaj ikona simbolo de turismo en tiu urbo. En 1963, Industrias Lusitanas Renault (aŭtomobila fabriko) ekfunkciis en Guarda, estis aktivaj ĝis 1987, kaj produktis 189 461 vehiklojn de la modeloj Renault 4, Renault 5, Renault 6, Renault 8, Renault 10, Renault 12, Renault 16 kaj Renault Trafic. Poste venis "Delco Remy" kaj poste "Delphi (Autopeças)", ĝis ties fermmo en Decembro 2010. En 1965 oni malfermis Altlernejon por Flegistinoj. En 1980, Politeknika Instituto malfermiĝis, en 1986 Kiel Altlernejo de Edukado kaj la venontan jaron kiel Altlernejoj de Teknologio kaj Administrado. En 1999, oni kreis Altlernejon de Turismo kaj Telekomunikado en tiu instituto, sed en la najbara urbo Seia.
Vidindaĵoj
La du ĉefaj vidindaĵoj de la urbo estas la katedralo kaj la kastelo. La katedralo enhavas elementojn de Gotika arkitekturo kaj de Manuelisma stilo ekzemple en fenestroj kaj salomonaj kolonoj; ĝi estis konstruita ekde 1390 ĝis mezo de la 16-a jarcento kaj restaŭrita de la arkitekto Rosendo Carvalheira inter 1898 kaj 1921. Estas gravaj prilaboritaj tomboj de gravuloj, bela ĉefretablo, ktp., sed ekzemple baroka orgeno estis forigita de Carvalheira por restaŭri la gotik-manuelisman etoson. La kastelo estis konstruita inter la 12a kaj 14a jarcentoj.​ Ĝi estis deklarita Nacia Monumento. Estas aliaj gravaj vidindaĵoj, kiel la jenaj:
Ekonomio
La ĉefaj ekonomiaj sektoroj de Guarda estas jenaj: turismo, tekstila industrio, industrio por elektraj kabloj por aŭtomobila fabrikado kaj por energiaj industrioj, lano, vitro, marmoro kaj granito, metalurgio, aluminio, kemiaĵoj, bakado, laktaĵoj, kaj konstruados. Estas ankaŭ metiartoj, agrikulturo kaj brutobredado en la ruraj areoj de la municipo.
Internaciaj rilatoj
Guarda estas ĝemeligita kun:
László Nagy (fizikisto)
NAGY László (nadj lAslO) estas rumania hungara fizikisto naskita en Kluĵo la 10-an de junio 1961.
Kariero
Li studis inter 1976-1980 en mezlernejo en Kluĵo, poste inter 1981-1985 en la UBB de Kluĵo. Li doktoriĝis en la Atommagkutató Intézet (ATOMKI) (Atomkernesplora Instituto) de Debrecen en 1992 per disertaĵo Ionizációs hatáskeresztmetszetek számítása ĉe doktoro profesoro László Végh. Li estas ekde 2001 profesoro en la UBB. Inter 2004-2007 li estis rektoranstataŭanto, ekde 2008 prezidanto de la akademia konsilantaro. En 2019 li estis nomumita ekstera membro de Hungara Scienca Akademio.
Curino
Curino estas komunumo de Italio.
NGC 3841
NGC 3841 (aliaj indikoj — MCG 3-30-73, ZWG 97.96, PGC 36469) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.