cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franca lingvo
Ameriko
La franca estas unu el la du oficialaj lingvoj de Haitio. Ĝi estas la ĉefa lingvo por skribado, lernejedukado kaj administracia uzado. Ĝi estas parolata de ĉiuj kleraj haitianoj kaj estas uzata en negocaj sektoroj. Ĝi estas uzata ankaŭ por ceremoniaj eventoj kiel nuptoj, gradigoj kaj diservoj. Ĉirkaŭ 70–80% de la landa loĝantaro havas la Haitian kreolon kiel unua lingvo; la cetero parolas la francan kiel unua lingvo. La dua oficiala lingvo estas la ĵus normigita Haitia kreola lingvo, kiu praktike la tuta landa loĝantaro parolas. La Haitia kreola estas unu el la Franc-kreolaj lingvoj, kaj ĝi prenas la majoritaton de sia vortotrezoro el la franca, kun influoj el okcidentafrikaj lingvoj, same kiel el kelkaj lingvoj de Eŭropo. La Haitia kreolo estas tre rilata al la Luiziana kreolo kaj al la kreolo el la Malgrandaj Antiloj.
La franca estas la oficiala lingvo kaj de la Franca Gujano en Sudameriko, kaj de Sankta-Piero kaj Mikelono, nome francia insularo ĉe la marbordo de Novtero en Nordameriko.
Sudorienta Azio
La franca estis la oficiala lingvo de la kolonio Franca Hindoĉinio, kiu enhavis teritoriojn kiuj nuntempe estas Vjetnamio, Laoso kaj Kamboĝo. Ĝi plue estas administracia lingvo en Laoso kaj Kamboĝo, kvankam ties influo malpliiĝis en la lastaj jaroj. En kolonia Vjetnamio, ĉefe la elitoj parolis la francan, kaj multaj servistoj kiuj laboris en francaj hejmoj parois francan piĝinon konata kiel "Tây Bồi" (nune formortinta). Post la fino de la Francia regado, Suda Vjetnamio plue uzis la francan en administracio, edukado kaj komerco. Ekde la Falo de Sajgono kaj la malfermo de unuigita vjetnama ekonomio, la franca laŭgrade estis fakte anstataŭigita kiel ĉefa fremda lingvo fare de la angla. La franca tamen plutenas sian kolonian heredon estante parolata kiel dua lingvo fare de la plej aĝaj kaj elitaj loĝantoj kaj nuntempe estas revivigita en altedukado kaj plue estas diplomata lingvo en Vjetnamio. La tri landoj estas oficialaj membroj de la IOF.
Libano
Iama Francia mandato, Libano deklaras araban kiel la nuna oficiala lingvo, kvankam speciala leĝo regulas kiam la franca povs esti publike uzata. La artikolo 11a de la Libana Konstitucio proklamas, ke la "Araba estas la oficiala nacia lingvo. Leĝo determinas la kazojn en kiuj la franca lingvo povos esti uzata". La franca lingvo en Libano estas disvastigita dua lingvo inter libananoj, kaj estas instruata en multaj lernejoj kun la araba kaj la angla. La franca estas uzata en la monbiletoj de Libana liro, sur trafiksignaloj, en la libanaj licencplatoj, kaj en oficialaj konstruaĵoj (kun la araba).
Nuntempe, kaj la franca kaj la angla estas duarangaj lingvoj (helplingvoj) de Libano, kaj ĉirkaŭ 40% de la loĝantaro estas francparolanto kaj 40% angloparolanto. La uzado de la angla estas kreskanta en negocado kaj amaskomunikiloj. El ĉirkaŭ 900,000 studentoj, ĉirkaŭ 500,000 estas aligitaj en francparolantaj lernejoj, ĉu publikaj ĉu privataj, en kiuj la instruado de matematiko kaj sciencaj fakoj estas farita en franca. La nuntempa uzado de la franca varias depende de la regiono kaj de la socia statuso. Unu triono de altlernejaj studentoj edukitaj en franca pluas al altedukado en anglo-parolantaj institucioj. La angla estas lingvo de negocado kaj amaskomunikiloj, dum la franca estas elemento de socia distingo, elektita prr sia emocia valoro.
Israelo
Grava franc-parolanta komunumo estas ankaŭ en Israelo, ĉefe inter la komunumoj de judoj devenaj el Francio, Maroko kaj Libano. Multaj mezlernejoj proponas studadon de franca kiel fremda lingvo.
Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj Kataro
La UAE havas la statuson de observanta ŝtato en la Internacia Organizaĵo de la Franclingvio kaj Kataro havas la statuson en la organizo kiel asociita ŝtato. Tamen en ambaŭ landoj la franca tute ne estas parolata preskaŭ de neniu en la ĝenerala loĝantaro aŭ eĉ inter la migrantaj laboristoj, sed parolata nur de kelka malgranda minoritato de tiuj kiuj investas en francparolantaj landoj aŭ havas aliajn financajn aŭ familiajn ligilojn. Ilia eniro kiel observanta kaj asociita ŝtatoj respektive en la franclingvia organizo estis helpita de grandskale de iliaj investoj kaj en la Organizo kaj en Francio mem. La statuso de observanta ŝtato en la Internacia Organizaĵo de la Franclingvio havigas al la lando la rajton sendi reprezentantojn al organizaj kunsidoj kaj fari formalajn proponojn al la organizo sed ili ne havas voĉdonrajtojn ene de la IOF. La statuso de asociita ŝtato same ne havigas voĉdonrajtojn ene de la IOF sed asociitaj ŝtatoj povas diskuti kaj revizii organizajn aferojn.
Oceanio kaj Aŭstralazio
La franca estas oficiala lingvo de la pacifika insula lando Vanuatuo, kie 45% el la loĝantaro povas paroli ĝin. En la Francia speciala komunumo Nov-Kaledonio, 97% de la loĝantaro povas paroli, legi kaj skribi la francan dum en Franca Polinezio tiu cifero estas 95%, kaj en la Francia komunumo Valiso kaj Futuno, estas 84%.
Parencaj lingvoj kaj dialektoj
Ĉar la franca estas disigita tra la mondo, ĝi efektive dialektiĝis en kelkaj regionoj, ekzemple en Afriko, en Usono (la Akadi-franca lingvo) kaj en Kebekio. Aliaj lingvoj parencaj al la franca estas i.a. la Pikarda, Aostvala (Valdôtain), la Valona kaj la Arpitana lingvoj.
Normiga franca lingvo
Ĉar la franca estas plurcentra lingvo, la normiga franca enhavas variajn lingvajn normojn (konsistantajn el preskriba uzado). La sintakso, morfologio, kaj ortografio de normiga franca estas klarigita en variaj verkoj pri gramatiko kaj stilo kiel la Bescherelle, referenca resumo de verbaj konjugacioj unuafoje kompilita en la 19a jarcento fare de Louis-Nicolas Bescherelle el Francio, kaj Le Bon Usage verkita en la 20a jarcento fare de la belgan gramatikisto Maurice Grevisse.
En Francio, la normiga franca estis bazita sur la prononco kaj vortotrezoro uzataj en la formalaj niveloj de la franca en Ĉeflanda Francio kaj partikulare en la areo de Parizo, pro kio foje oni parolas pri la Pariza franca, kiel sinonimo de la normiga franca lingvo.
Kanada franca
Kanada franca, en angla Canadian French kaj français canadien, estas la Franca lingvo parolata en Kanado. Ĝi inkludas multajn variaĵojn, el kiuj la plej elstaraj estas la Kebekia franca. Iam la esprimo Kanada franca referencis nur al la Kebekia franca kaj al la tre rilataj variaĵoj de Ontario kaj de Okcidenta Kanado — kontraste kun la Akadia franca, kiu estas parolata en kelkaj areoj de orienta Kebekio, Nov-Brunsviko (inklude la Ŝjakan dialekton), kaj en kelkaj areoj de Nova Skotio (inklude la dialekton de la Golfeto Sankta Maria). PEI kaj Novlando kaj Labradoro havas apartan parolmanieron nome Novlanda franca.
Historio
Nekompleta listo de verkistoj alilandedevenaj, kiuj verkis en la franca lingvo estas jena: José-María de Heredia, Samuel Beckett, Emile Cioran, Eugène Ionesco, Julien Green, ktp.
Konsonantoj
¹ Ĉe la nuna elparolo, la fonemo [ɲ] proksimiĝadas al [nj].
² La fonemo [ŋ] ekestis antaŭ relative mallonga tempo, per la pruntado de angladevenaj vortoj. Ĝi fojfoje estas elparolata [ɲ].
³ Laŭ la parolanto, [ʁ] povas esti anstataŭigata per [ʀ] aŭ [r]. Tiaj sonoj estas alofonoj.
4 [ɥ], [w] kaj [j] verdire ne estas konsontantoj; ili estas alproksimiĝoj (ankaŭ duonkonsonantoj aŭ duonvokaloj).
5 [t] kaj [d] ofte estas prononcataj kiel la dentaj konsonantoj [t̪] kaj [d̪]. Tiaj sonoj estas alofonoj.
Vokaloj
La franca lingvo enhavas tri aŭ kvar nazajn vokalojn, laŭdialekte.
¹ Ĉe la nuna elparolo de iuj regionaj variaĵoj de la franca, /ə/ emas proksimiĝi al /ø/, kaj /œ̃/ emas proksimiĝi al /ɛ̃/.
² La distingo inter /ɛ/ kaj /ɛ:/, kiel en la vortoj mettre (meti) kaj maître (estro) malaperadas en Francio, sed plu ekzistas en Kanado. En Francio, la distingo koncernas la daŭron, sed en Kanado estas eta malsamo de eco.
³ En iuj regionoj de Francio, /ɑ/ malaperis kaj estas anstataŭigata per /a/.
Devigaj kunligoj
Inter artikolo, difinilo, poseda pronomo kaj la sekvanta a- aŭ o-vorto:
Inter subjekta aŭ komplementa pronomo kaj verbo, aŭ inter du pronomoj: En kelkaj kunmetaĵoj:
Konsinlindaj kunligoj
Inter la formoj de verboj avoir (havi) kaj être (esti) kaj participo: elle est allée [ɛl ɛt‿alé] (ŝi iris)
Inter rolvorteto (prepozicio) kaj ties komplemento: dans un champ [dɑ̃z‿œ̃/ɛ̃ ʃɑ̃] (sur kampo)
(17146) 1999 JB102
(17146) 1999 JB102 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Franca lingvo
Konsinlindaj kunligoj
Inter adverbo kaj la sekvanta vorto, kiun ĝi modifas: très heureux [tʁɛz‿œʁœ] (tre feliĉa)
Svelvik
estas komunumo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la provinco Viken - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Vestfold. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Franca lingvo
Konsinlindaj kunligoj
Inter verbo kaj ties komplemento: je crois en toi [jə kʁwaz‿ɑ̃ twa] (mi fidas vin)
Inter o-vorto je multenombro kaj la sekvanta a-vorto: des arbres immenses [dɛz‿aʁbʁəz‿imɑ̃s] (grandegaj arboj)
Malpermesitaj kunligoj
Post et (kaj)
Antaŭ vorto, kiu komenciĝas per aspiracia h: des haricots [dɛ aʁiko] (fazeoloj)
Substantivoj, adjektivoj kaj pronomoj
La franca lingvo havas du genrojn kaj du nombrojn, sed ne plu havas kazojn, escepte de pronomoj.
Vortordo en la tuta frazo estas ĝenerale S.V.O. (subjekto-verbo-objekto), ekzemple Je regarde l'arbre (Mi rigardas la arbon). Escepto: se la objekto estas pronomo, la ordo estas S.O.V.: Je le regarde (Mi ĝin rigardas). (kaze de malunueco tiu ĉi ordo: me te nous vous se le la les lui leur y en). Plua escepto: je la imperativo afirmativa (jesa) formo estas V.O. (Regarde l'arbre - Rigardu la arbon; Regarde-le - Rigardu ĝin) (kaze de malunueco tiu ĉi ordo: le la les moi toi nous vous lui leur y en), krom kun negado (Ne le regarde jamais., laŭvorte "Ne ĝin rigardu neniam" (t.e. "Neniam rigardu ĝin.") - kvazaŭ ne estus subjekto).
La loko de la epiteta adjektivo estas post la nomo, krom unuflanke se ĝi estas numerala aŭ poseda aŭ nedefina, aŭ aliflanke se ĝi estas samtempe mallonga kaj ofta, estas antaŭ la nomo.
La loko de la adverbo: tiuj je tempo aŭ je loko pri la tuta frazo estas aŭ en la komenco aŭ en la fino de la frazo. Tiuj pri adjektivo aŭ adverbo estas antaŭe (très bon - "tre bona"). Pri la komponaj tempoj, je la afirmativa (jesa) formo la adverboj mallongaj kaj la adverboj oftaj estas inter la du vortoj (Tu as bien fais ton travail, laŭvorte "Vi havas bone faritan vian laboron", t.e. "Vi bone faris vian laboron"). Kio ajn la tempo, je la negativa (ne'a) formo, krom'e "certainement", "généralement", "peut-être", "probablement", "sans aucun doute", "sans doute", "sûrement" ke tiuj ĉi estas antaŭe la partiklo "pas", la alioj estas post'e la partiklo "pas". Pri la infinitivo, se la adverbo estas unusilaba, la adverbo estas antaŭe. Alie ke ĉio tiu ĉi, la adverbo estas poste la io pri kiu la adverbo estas. Atenton, la loko de la pronomo estas prioritata: Faites-le vraiment (Faru ĝin vere), ne Faites vraiment le (Faru vere ĝin).
Verbo
En la franca lingvo estas konjugacioj. La verboj varias laŭ la gramatika persono, la modalo kaj la tempo. Estas tri grupoj de verboj (kaj du helpverboj).
Ekzemple: verboj konjugaciataj en la indikativo de la prezenco.
Ortografio
La francan oni ĉefe skribas per la baza latina alfabeto (26 literoj) plus kelkaj diakritaĵoj (uzendaj) kaj ligaturoj (laŭkonvenciaj sed praktike ne ĉiam uzataj). La skribado de la franca latinalfabete estas difinita ekde jarcentoj per ortografiaj normoj sufiĉe precizaj, publikigitaj, instruitaj, ĝenerale agnoskataj kaj akceptataj, sed ofte ne tiom bone aplikataj (ĉi tiuj normoj iom evoluis laŭ la tempo).
Alia ebla skribmaniero estas per Brajlo, kiu postulas adaptigon de la ekzistanta franca ortografio, ĉar Brajlo estas pli limigita kaj havas limigojn al sia propra uzo.
Transskriboj pure fonetikaj eblas per Internacia Fonetika Alfabeto (IFA), sed ili uzatas nur por precizigi la prononcon. La transskribado sufiĉe facilas ankaŭ per la greka alfabeto kaj per la cirila alfabeto (uzataj por la oficiala transskribo de francaj loknomoj kaj personaj nomoj), sed pli delikatas kaj malprecizas per ŝemidaj alfabetoj.
Norma latina ortografio
La Franca Akademio kaj similaj institucioj de aliaj franclingvaj landoj aprobis serion da ortografiaj ĝustigoj proponitaj en 1990 per raporto de la Supera Konsilio de la Franca Lingvo. Ĉi tiuj ĝustigoj koncernas malpli ol 3 % de la vortaro. Krome, la Franca Akademio substrekas ke ĉi tiuj ĝustigoj ne endas, sed indas.
Francdevenaj Esperantaj vortoj
Multaj Esperantaj vortoj venas el la franca lingvo, kaj multege da esperantaj neologismoj simple estas francaj vortoj kun normigita Esperanto-prononco kaj aldonita -o-finaĵo, ekzemple: absorbi, adopti, brodi, diri, dormi, fini, honori, lavi, profiti, agresi, akomodi, asimili, ataki, deziri, doni, esperi, froti, grati, izoli, krii, lui, metodo, piki, proklami, rafini, regali, revi, debuti, disputi, refuti, repudii, aplaŭdi, brili, cedi, cirkuli, defendi, degeli, disocii, ekspedi, fenestro, improvizi, inventi, inspekti, instrui, kelkaj, kelkfoje, komerci, kongreso, kondamni, komenci, konsterni, liveri, manĝi, marĉandi, naŭzi, neĝo, neglekti, parolo, percepti, pesi, pluvi, protekti, respondi, rigardi, rikolti, traduki, vendi.
Tamen, multaj el tiuj vortoj ankaŭ ekzistas en aliaj latinidaj lingvoj.
Langrompilo
Fama franca langrompilo estas la frazo Les chaussettes de l’archiduchesse sont-elles sèches, archi-sèches ?. [lɜ ʃo'sɜt də l‿aʀʃidy'ʃɜs sõt‿ɜl sɜʃ aʀʃi'sɜʃ]
Specimeno: Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj
Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits. Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité.
Václavice (Hrádek nad Nisou)
Václavice (Wetzwalde) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Hrádek nad Nisou en distrikto Liberec. Ĝi estas longa pli ol 5 km laŭlonge laŭ zigzaga vojo, kiun borderas rojo Václavický potok. Ĝi troviĝas, proksimume 5 km oriente de Hrádek nad Nisou. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 129 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
La vilaĝo situas en pentrinda pejzaĝo kun horizonto de Ještěda-kozákova montodorso, Luzacia montaro kaj burgo Oybin en saksia flanko. La ĉefa ŝoseo kondukas el Chrastava al Chotyně kaj plu al Hrádek nad Nisou. Plua vojo kondukas tra Bílý Kostel nad Nisou al Pekařka, kie estas kelke da domoj sur malgranda monteto inter arbaro kaj kampoj finanta de vojkruciĝo meze de Václavice.
Václavice situas en katastra teritorio Václavice u Hrádku nad Nisou kun areo 15,68 km². En la katastra teritorio Václavice u Hrádku nad Nisou situas ankaŭ Uhelná.
Historio
La unua mencio pri la municipo kun nomo Wezillwalde estas al la jaro 1326.
Bulgara Esperantisto (revuo)
Bulgara Esperantisto estas la trimonata organo de la Bulgara Esperanto-Asocio (BEA), fondita en 1919; formato 24,5 x 16 centimetroj en ~25-paĝaj kajeroj. Redaktoro estas s-ro Georgi Mihalkov. Adreso por korespondado: ĉe BEA - P.K. 66, 1000 Sofio, Bulgario.
Enhavo
En la revuo aperas raportoj kaj anoncoj pri Esperanto-aranĝoj kaj -ekskursoj en la lando kaj apudaj landoj. Estas ankaŭ menciitaj lokaj ĵurnaloj, kiuj parolis pri Esperanto.
Troviĝas resumoj de aparte legindaj artikoloj el aliaj Esperanto-gazetoj kiel La Ondo de Esperanto, Libera Folio aŭ Heroldo de Esperanto.
Meze de la revuo estas 4-paĝa kolora foto-raporto de grupoj, kiuj ĉu estas honoraj membroj ĉu partoprenis en Kongresoj.
Fine estas kelkliniaj recenzoj de esperantaj libroj, anoncoj en la Bulgara pri venontaj Esperanto-aranĝoj kaj la rubriko “Ni kondolencas” pri forpasintaj homoj.
Historio
En sia longa ekzistoperiodo ekde 1919 ĝis la dua mondmilito kaj post plurjara postmilita paŭzo denove ĝis nun, la gazeto havis multajn redaktistojn, interalie Asen Grigorov kaj Zahari Zahariev, kaj inter la jaroj 1931 kaj 1933 Simeon St. Ĥesapĉiev.
En 1980 aperis la 50-a jarkolekto, en 2005 sekve la 75-a.
Belaja
Belaja (Белая, Агыйдел, Ағиҙел, la du lastaj elparolataj simile al agidel) estas grava rivero en orienta Eŭropa Rusio, alfluanta de Kama (Кама), kiu estas alfluanta de Volgo.
Nomo
La nomo Belaja estas rusa vorto, signifanta "blanka" (t.e. "blanka rivero").
La nomoj en la tatara kaj en la baŝkira signifas "blanka Volgo".
Estas ankaŭ aliaj lokaj nomoj, ĉiuj rilataj al la senco de "blanka rivero": en la udmurta Тӧдьы Кам, en la maria Ош Виче.
Geografio
Belaja naskiĝas el la sudokcidenta Uralo, en la areo de la monto Iremel (1586 m), en Baŝkirio. La fonto estas marŝo je 744 m, en la Uĥalinska rajono.
Ĝi fluas longe sudokcidenten; apud la urbo Meleuz, ĝi turniĝas norden kaj plutenas tiun direkton ĝis la urbo Ufa, la plej granda el la urboj lokataj apud ĝi, kie ĝi ricevas la akvon de siaj plej gravaj alfluantoj, la riveroj Ufa (Уфа, dekstra alfluanto) kaj Djoma (Дёма, maldekstra). En tiu peco, la rivero tuŝas mezgrandajn urbojn, Salavat kaj Sterlitamak.
La lasta parto de la rivero fluas nordokcidenten, ankoraŭ tra Baŝkirio, kun multaj kurboj. Nur en la lasta parto Belaja eniras Tatarstanon, kie, post ĉirkaŭ 1430 km sume, ĝi trafas la riveron Kama apud la urbo Agidel.
De novembro al aprilo la tuta rivero estas kovrita de glacio.
La rivero kaj la homoj
Ŝipoj povas veturi sur la rivero Belaja ĝis Ufa aŭ Sterlitamak, sed nur somere, ĉar vintre la rivero estas kovrita de glacio.
En 1979 la areo ĉirkaŭ la enfluo de Belaja en Kama iĝis granda baraĵlago (lago de Niĵnekamsk), kiu estas longa 157 km laŭ Belaja (kaj 185 laŭ Kama). La lago estas uzata ĉefe por elektra produktado, sed ankaŭ por provizi akvon al la kamparo, kapti fiŝojn ktp.
Trevico
Trevico estas komunumo de Italio.
Vajna Ŝtata Universitato
Vajna Ŝtata Universitato (Wayne State University) estas trie plej granda universitato en la usona ŝtato Miĉigano. Ĝi estas fondita en 1868 kaj lokita en Detrojto.
Plaça del Centre (Metroo de Barcelono)
Plaça del Centre estas stacio sur linio 3 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Krestarbapuso
La Krestarbapuso (Hemiprocne coronata) estas specio de arbapuso. Arbapusoj estas tre aeremaj preskaŭpaserinaj birdoj, tre rilataj, sed distingaj el la apusoj. Ili estas limigitaj al sudorienta Azio kaj Aŭstralazio.
Ramón Díaz
Ramón Díaz (n. ) estas argentina futbalisto. Li de 1979 ĝis 1982 membris en la argentina nacia teamo de futbalo.
Krestarbapuso
Tiuj estas birdoj de malfermaj arbaroj. La Krestarbapuso konstruas etan neston kiu estas gluita al atingebla arbobranĉo. L aino demetas unu blugrizan ovon, kiu estas kovata de ambaŭ gepatroj. La nesto estas tiom malgranda ke kovantaj birdoj ripozas rekte sur la bordo de la nesto, kovrante la ovon kun la plumoj de siaj subaj partoj.
La Krestarbapuso estas mezgranda svelta birdo 23cm longa. Tiu specio estas perlogriza supre kaj blanka sube kaj la tre longaj reenkurbaj flugiloj estas iom pli malhelgrizaj supre kaj ripoze kuniĝas kiel tondilo multe pli malantaŭ la vostofino. Tiu arbapuso havas kreston kaj longan, tre forkoforman voston. La maskla plenkreskulo havas oranĝecajn flankojn en la vizaĝo. Junuloj havas malhelgrizajn kapon kaj flugilojn, sed la resto de la milda plumaro estas multe pli striita ol tiu de plenkreskuloj.
La Krestarbapuso manĝas en aero la insektojn kiujn prenas per sia beko. Ĝi aspektas pli kiel Hirundo dumfluge ol apuso, sed ĝi estas nerilata al tiu grupo. Malkiel la veraj apusoj, la arbapusoj facile ripozas sur nudaj arbobranĉoj.
La voĉo de tiu orientalisa specio estas akra kii-kiuuu.
Rivermondo
Riverworld estis ankaŭ la titolo de noveleto der Farmer, aperinta en 1966, kies scenejo estas la sama planedo.
La serio ampleksas kvin volumojn (kaj multaj aliaj rakontoj intertempe elektis la saman scenejon):
En la longega valo de Rivermondo renaskiĝas ĉiuj homoj, kiuj mortis kiel plenkreskuloj antaŭ 1983. Ili havas korpojn ĉ. 30-jarajn kaj ne aĝiĝas. Neniu scias, kiel tio eblas kaj kun kiu celo ĝi okazas.
Ĉar homoj el diversaj regionoj kaj tempoj renaskiĝas kune, ekestas granda lingva kaoso, ĝis kiam fondiĝas la "eklezio de la dua ŝanco" kaj per siaj misiistoj disvastigas Esperanton sur la planedo. La eklezio proklamas la opinion, ke Rivermondo estis fondita de potencaj estuloj por doni al la homoj duan ŝancon spirite maturiĝi kaj tiel "plupaŝi" al pli alta ekzisto.
Angerville-la-Campagne
Angerville-la-Campagne estas franca situanta en departemento Eure, regiono Normandio.
Rivermondo
En la noveloj aperas kelkaj historiaj personoj. Centre de la rakonto estas Richard Francis Burton, kiu organizas ekspedicion al la rivervala fino ĉe la norda poluso. Aliaj gravaj personoj estas:
Angerville-la-Campagne
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Angervillais.
Golfo Amundsen
Golfo Amundsen, konata ankaŭ kiel Glacigolfo, estas longa golfo 39 km larĝa, okcidente de la Montoj Tula en Lando de Enderby, Antarkto. Tiu golfo estis vidata kiel granda truo en la marbordo fare de Sir Douglas Mawson la 14an de januaro 1930. Kaj vidita de la kapitano Hjalmar Riiser-Larsen estre de norvega ekspedicio dum aviada flugo la 15an de januaro kaj sekve mapita ĉe ties vera loko fare de norvegoj. La golfo estis mapita detale de Aŭstraliaj Ekspedicioj parte post aviada surteriĝo en 1956 kaj elŝipa el Thala Dan en februaro 1958. Ĝi estis nomita de Mawson laŭ Roald Amundsen, la norvega esploristo kiu la unua atingis la punkton de la Suda Poluso.
Zavidovo (distrikto Konakovo)
Zavidovo (ruse Завидово) estas vilaĝo en Konakova distrikto de Tverja provinco ĉe rivero Dojbica (Дойбица). Ĝi estas parto de la vilaĝa loĝloko "Zavidovo". Ĝis la jaro 2012 ĝi estas administra centro de ĉi tiu loĝloko, poste centro de la vilaĝa loĝloko estas vilaĝo Mokshino (Мокшино).
Historio
Zavidovo estas menciata ekde la 1560-a jaro, kiel Nova Zavidovo (Новое Завидово). Supozeble ĝi estis fondita de Novgorod-a urbano kies nomo estis Zavid (Завид). En la rusa lingvo la nomo Zavidovo povas esti komprenita kiel "de Zavid".
Rivermondo
Aperas ankaŭ Peter Jairus Frigate, scienc-fikcia aŭtoro, kies nomo komenciĝas per la samaj literoj kiel tiu de Farmer.
Zavidovo (distrikto Konakovo)
Historio
En feŭdismaj tempoj, la vilaĝo estis posedaĵo de Ivano la Terura, Boris Godunov, greka ĉefepiskopo Arsenij Elassonskij (ruse Арсений Элассонский, greke Αρσένιος Ελασσώνος). Per ĉevala poŝta vojo, priservata de koĉeroj loĝantaj en Zavidovo, en la 18-a kaj 19-a jarcentoj veturadis multaj konataj homoj de Rusio de tiu tempo.
En 19-a koj komencio de la 20-a jarcentoj la vilaĝo estis centro de Zavidova subdistrikto (Завидовская волость) de Klina distrikto (Клинский уезд) de Moskva gubernio (Московская губерния). En la jaro 1929, post neniigo de gubernioj, en Moskva provinco estis kreita Zavidova rajono (Завидовский район) kun centro en la urbotipa loĝloko Novozavidovskij (Новозавидовский). La vilaĝo iĝis centro de la plej granda en ĉi tio rajono vilaĝa soveto. En la jaro 1935 la rajono estas fordonita de Moskva provinco al Tverja provinco (tiam la provinco havis la alian nomon), kaj en la jaro 1960 Zavidova rajono estis aligita al Konakova rajono.
Vidindaĵoj
La ĉefa vidindaĵo estas Uspenskij (Успенский) preĝejo, kies historio estas ligita kun la imperiestro Aleksandro la 1-a.
Gumieńce Wąskotorowe
Gumieńce Wąskotorowe estas nuligata mallarĝtraka fervojstacio en la pola urbo Szczecin. Ĝi troviĝis ĉe la strato Cukrowa, proksime de la fervojstacio Szczecin Gumieńce. Tiu stacio nomiĝis pro nomo de la proksima setlejo Gumieńce. La plej proksima haltejo de la urba amasa transporto estas "Cukrowa".
Interkonektoj
Proksime de la eksa fervoja haltejo situas la aŭtobusa haltejo.
Sena dinastio
La Sena dinastio aŭ Sena Imperio (en bengala lingvo: সেন সাম্রাজ্য, Ŝen Ŝamrajjo) estis Hindua dinastio dum la fino de la klasika periodo en la Hindia subkontinento, kiut regis el Bengalio tra la 11a kaj 12a jarcentoj. La imperio je sia pinto kovris multon de la nordorienta regiono de la Hindia subkontinento. La regantoj de la Sena Dinastio datigis sian originon el la sudhindia regiono de Karnatako.
Faiz Ahmed Faiz
Faiz Ahmed FAIZ (en urduo: فیض احمد فیض; naskiĝis en 1911 en la provinco Panĝabo de la tiutempa brita kolonio Hindio, nuna Pakistano, mortis en 1984 en Lahoro) estas la plej fama moderntempa poeto de Pakistano. Li estis subtenanto de la Komunista Partio de Pakistano kaj de Sufiismo.
Post la militista puĉo en Zia-ul-Haq, Faiz ekziliĝis al Bejruto en 1979 kaj laboris por la literatura revuo Lotus. En 1982 li revenis al Pakistano.
Kantono Herkimer
La kantono Herkimer - angle Herkimer County - estas kantono de Usono en la subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi fondiĝis en la jaro. Laŭ la stato de la censo en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kantona ĉefurbo estas Herkimer.
Faiz Ahmed Faiz
Vidu ankaŭ
Muhammad Ikbal, fama islama poeto unu generacion pli maljuna kaj forte ligita al Pakistano.
Sharp
Sharp-Akcikompanio (シャープ株式会社; Sharp Corporation; 夏晋電器有限公司) estas mondskale fama firmao produktanta elektronikaĵojn, specife likvokristalajn vidigilojn. Ĝia ĉefoficejo situas en Japanio, en la Osaka Prefektujo, en la Osaka Urbo, en Abeno-kvartalo.
Administra devizo: Sincereco kaj Inĝenieco.
Sharp (la nomo estas angla vorto signifanta ion akran) estis fondita 1912 en Japanio. La nomo venas de inventaĵo de la fondinto de la entrepreno: Tokuji Hayakawa (Tokuĝi Hajakaŭa) inventis 1915 mekanikan krajonon, la Ĉiam-Pretan Akran Krajonon (angle "ever-ready sharp pencil"). Ekde 1925 Sharp produktis kristalradiojn, ekde 1929 tubradiojn. Ekde 1953 televidiloj estas konstruitaj serie. 1962 Sharp komencis konstrui la unuajn mikroondajn fornojn kaj 1963 komencis serian produktadon de sunradioĉeloj kaj siliciaj fotoelementoj.
Hodiaŭ Sharp posedas filialojn en pli ol 30 ŝtatoj kaj vendas siajn varojn en 164 landoj. La produktaro inkluzivas interalie mikroondajn fornojn, HiFi-ekipaĵon, kopiilojn, poŝ- kaj tablokalkulilojn, moveblajn telefonojn, tekkomputilojn kaj LK-teknikon.
Je aprilo 2005, Sharp estis ekde 1999 mondmerkata ĉampiono kun preskaŭ 30% de la monda produktado de sunradiĉeloj kaj en la kampo de la LikvoKristal-ekranoj.
Inventoj kaj produktaĵoj
ASK IR - infraruĝa interfaco.
Subaru Nishimura
Subaru Nishimura (西村 昴, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Cerezo Osaka.
Abio
Abio (science: Abies ) estas genro de pingloarboj, ĉe kiuj la pikantaj, kvareĝaj pingloj staras sur longaj ŝosoj kiel ĉe kombilo, kaj ĉe kiuj la strobiloj staras supren, maturiĝante ili disfalas. La arboŝelo estas helgriza kaj glata. Ĝi ne havas rezinduktojn. Sur la dorsoflanko de la pinglofolioj troviĝas du vaksaj strioj.
La arĝenta aŭ blanka abio ( Abies alba ) kreskas en Mez-Eŭropo inter 800 kaj 1900 m mikse kun Eŭropa fago kaj ordinara piceo. Pli norde, ĝi kreskas en pli malaltaj regionoj. Ĝi estas grava konifero en Nordameriko.
Iuj specioj estas uzataj en pluraj landoj kiel ornamaĵo ĉe kristnaska festo, vidu Kristnaska arbo.
Natalie Bennett
Natalie Louise BENNETT estas aŭstralia brita politikisto kaj ĵurnalisto, estante nun la gvidanto de la Verda Partio de Anglio kaj Kimrio. Ŝi naskiĝis la 10-an de februaro 1966 en Sidnejo. Ŝi loĝis en Aŭstralio, kie ŝi laboris por regionaj ĵurnaloj, ĝis kiam ŝi migris al Tajlando en 1995. Ŝi enmigris en la Unuiĝintan Reĝlandon en 1999. En 2006 ŝi aligis la Verdan Partion de Anglio kaj Kimrio.
Natalie Bennett estas la verda partiestro ekde 2012, kiam ŝi anŝtataŭis Caroline Lucas.
Cetnov
Cetnov (Zettendorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, unu el partoj de urbo Cheb, troviĝanta en distrikto Cheb. Tio estas plejparte kabana kaj refreŝiĝeja vilaĝo. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Cetnov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio.
Geografio
Cetnov situas en supermara alteco 450 metrů, proksimume 5 ilometroj nordokcidente de Cheb. Ĝi najbaras kun vilaĝo Bříza. Ĝi troviĝas sur la norda bordo de akva rezervujo Skalka, en proksimeco de ŝtatlimo kun Germanio.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1221, kiam sub nomo ĝi plenumis funkcion de ministerialita sidejo kun propraj remparoj. En la jaro la vilaĝo estis konkerita ĉeĥaj soldataroj kaj forbruligita. Sed la senjora sidejo estis denove konstruita kaj ĝi supervivis ĝis incendio en la jaro 1892. En la jaroj 1961–1964, kiam oni komencis konstrui akvan rezervujon Skalka, la nivelo de rivero Ohře komencis alproksimiĝi al la vilaĝo, Cetnov finfine troviĝis rekte ĉe la rando de rezervujo. Ĉar plimulto de bienoj kaj devenaj domoj estis en la pasinteco detruita, komenciĝas el Cetnov fariĝi refreŝigeja regiono. El la devena konstruareo restis nur du bienoj. En la jaro 1930 ĉi tie vivis en dek kvin domoj 97 homoj. En la jaro 1980 jam ĉi tie estis registritaj nur ses daŭraj loĝantoj.
Ekde la 16-a jarcento Cetnov apartenis en posedaĵon de Cheb, en la jaro 1850 ĝi fariĝis loka parto de municipo Pomezí nad Ohří, kaj fine, en la jaro 1976 ĝi falis kil loka parto de Cheb, kiu ĝi estas ĝis hodiaŭ.
NGC 1604
NGC 1604 (aliaj indikoj — PGC 15433, MCG -1-12-20, NPM1G -05.0201) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Cetnov
Turismo
Tra Cetnov kondukas ruĝe markita turisma vojo. Troviĝas ĉi tie kelke da gastejoj kaj pensionoj.
Erik Majtényi
MAJTÉNYI Erik originala nomo Mann (majtenji) estis rumania hungara poeto, publicisto, tradukisto naskita en Temesvár la 19-an de septembro 1922 kaj mortinta la 22-an de januaro 1982 en Bukareŝto. Li estis la filo de Endre Mann.
Biografio
Erik Majtényi post kvara liceo en sia naskiĝurbo iĝis laboristo. Oni internigis lin dum la Antonescu-diktaturo en Târgu Jiu kaj en aŭtuno de 1944 en malliberejfortikaĵon de Jilava. Post sia elliberiĝo li iĝis ĵurnalisto de temeŝvara ĵurnalo Drapelul Roşu (1946-48), redaktoro de Ifjúmunkás (1949-51), kunlaboranto de Junulara Libroeldonejo (1952-53), sekretario de Rumanuja Verkista Federiĝo (1955-56), poste kunlaboranto de Előre (1953-54), Igaz Szó (1957), Művelődés (1958-59), Utunk (1963), fine interna kunlaboranto ĝis sia morto de Előre (1964-82).
Radôstka
Radôstka (hungare Radoska [radoŝka]) estas vilaĝo en Slovakio.
Situo
Radôstka situas laŭ traira flankovojo sub monto 922 m alta. Žilina troviĝas aere je 18, laŭvoje je 37 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1662 en formo "Radwosztka". En 1784 vivis tie 443 vilaĝanoj en 68 domoj, en 1828 645 vilaĝanoj en 85 domoj, en 1991 828 vilaĝanoj en 231 domoj. En 1831 pro ĥolero multaj mortis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Radoska 741 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Krásno nad Kysucou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Radôstka iĝis municipo en 1950. La aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn ekde 1957, ekde 1959 elektro funkcias. En 2001 vivis en Radôstka 888 homoj, (874 slovakoj).
Maria Vérone
Maria Vérone estis franca feministino naskiĝinta en 1874 kaj mortinta en 1938.
Familio
Naskiĝinta en Parizo la 20-an de junio 1874, ŝi estis filino de Gustave Vérone kaj de Marie Carpentier. Ŝia patro, kontista ĉefo, maldekstrulo, estis unu el la fondintoj de la Libre Pensée française (Franca Liberpensa Movado). Edukita en katolika seminario, li neniam estis ordinita kaj iĝis forte kontraŭ-klerikala. La patrino de Maria Vérone devenis el norda Francio. Ŝia patrina avino estis el la familio Drouet, el Loreno, kaj parenca al Jean-Baptiste Drouet, postenĉefo en Sainte-Menehould kiu arestigis Ludovikon la 16-an en Varennes.
Advokatino
Ĉirkaŭ 1901 estiĝis leĝo permesanta al virinoj iĝi advokatoj. Maria Vérone tiam 28-jaraĝa ekpreparis la abiturientan ekzamenon. Posedante la elementan kaj superan brevetojn, ŝi lernis senhelpe la latinan. Ne devigate trapasi la ekzamenon pri filozofio, pro sia antaŭa instruado en publika lernejo, ŝi entreprenis la licencion pri juro kaj iĝis advokato en 1908. Tiam ŝi laboris kiel advokatino kaj socialista prelegistino. Ŝi aparte partoprenis en mitingo en Pré-Saint Gervais kontraŭ la leĝo de tri jaroj, ŝi parolis apud Jean Jaurès. Ĝis sia morto en la avangardo ŝi iĝis la standardo de la franca feminismo. Ŝi kampanjis per la slogano : « La virino pagas la imposton, la virino devas voĉdoni ». Ŝi ankaŭ fondis la Union de la francaj advokatinoj. Konstante Georges Lhermitte, kiun ŝi edziniĝis en 1908, helpis ŝin en tiu politika lukto. Kiam Maria Vérone mortis en 1938, li sekvis ŝin kiel prezidanto de la franca Ligo por la Rajtoj de la Virinoj.
Fonto
La precipa fonto de tiu traduko devenas de :http://fr.wikipedia.org/wiki/Maria_V%C3%A9rone
Veneto
Veneto (itale Veneto ) (aŭ Venecilando, laŭ NPIV) estas nordorienta regiono de Italio.
Kožany
Kožany [koĵani], (hungare Kozsány [koĵAnj], rutene Кожаны [koĵani], germane Goschendorf) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Veneto
Geografio
Veneto samlimas okcidente kun Lombardio, oriente kun Friulo-Venecio Julia, norde kun Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj sude kun Emilio-Romanjo, kaj geografie estas inter la montĉeno de Alpoj kaj la Adriatika maro. Ĝin trairas du gravaj riveroj, Pado kaj Adiĝo.
Kožany
Situo
Kožany situas laŭ traira flankovojo. Bardejov troviĝas je 20 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1460 (laŭ alia fonto jam en 1350. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kozsány 170 homoj, (rutenoj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kožany 131 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).
Zafarraya
Zafarraya estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio. Estas sur en la okcidenta pinto de la komarko de Alhama, je 79 km de la granada ĉefurbo. Limas kun la municipoj granadaj Loja kaj Alhama de Granada kaj kun la malagaj Periana kaj Alfarnate. La municipo zafarraya enhavas la domarkernojn Zafarraya, El Almendral, Venta de la Leche kaj Rincón de los Reinas.
Veneto
Geografio
La ĉefurbo de la regiono estas Venecio, kiu estas ankaŭ la ĉefurbo de la eponima provinco; kaj la aliaj provincoj estas Beluno, Padovo, Rovigo, Trevizo, Verono kaj Viĉenco.
Zafarraya
Zafarraya estas konata pro malkaŝo de makzelo de Neandertalo en kavo (Cueva del Boquete) en 1983 fare de Cecilio Barroso kaj Paqui Medina. Tiu makzelo estis datita je 30,000 jaroj antaŭ nuntempo (aK), kaj tiam reprezentis la plej fruajn restaĵojn de Neandertalo undefined. Ĉe la makzelo oni trovis ilojn de la Musteria epoko de 27,000 jaroj aK. Tiu trovaĵo estis unu el la unuaj eroj de definitiva pruvo, ke la Neandertaloj kaj moderna homo koincidis en Eŭropo dum longa tempo.
Veneto
Ĉefaj urboj
Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj.
Historio
Tiu regiono estas riĉega de artaj kaj kulturaj trezoroj. Ĝiaj heredaĵoj enhavas la unikajn konstruaĵojn kaj pontojn de Venecio, kaj multaj vilaoj de Andrea Palladio. Verono havas arenon, kiu estas antikva romia amfiteatro kaj tradicie gastigas operajn spektaklojn. Ankaŭ la varmaj banoj de Abano Terme estas famaj.
Ekonomio
La regiona ekonomio, kiu antaŭe tute dependis de la agrokulturo, nuntempe orientiĝas aparte al pintoteknologia industrio kaj al la modbutikoj (ekzemple Benetton); krome, ludas ŝlosilrolon kultura turismo.
Tremado
Tremado estas kiam antagonistaj muskoloj moviĝas ripete sen kontrolado. Estas malsamaj formoj de tremadoj. Tre ofte tremado estas simptomo por alia kondiĉo, kaj ne ĝia kaŭzo. Homoj kun tremado ne nepre malsanas. Ekzemple, fiziologiaj tremadoj estas mezureblaj, sed ne videblaj; ili okazas ĉe ĉiuj homedoj.
Septoneco
En la septoneco gamoj formiĝas ene de oktavo el sep tonoj (kun ses interaj intervaloj). Ĉiuj diatonaj gamoj uzataj en la eŭropa tonaleca muziko kiel la maĵoraj kaj minoraj gamoj estas septonaj. Pluaj septonaj gamoj, kiuj ofte ne estas diatonaj, troviĝas precipe en ekster-eŭropaj muzikkulturoj.
Ekzistas pluraj metodoj konstrui septonan gamon:
f — c — g — d — a — e — h    →     d - e ^ f - g - a - h ^ c (- d) La tiamaniere ekesta tonserio konsistas el plentonoj kun la proporcio 8:9 kaj duontonoj (indikitaj per „^“) kun la proporcio 243:256 kaj estas do en pitagora agordo.
Preskaŭ ĉiuj septonaj gamoj (maĵoro, minoro, modaloj, hungaraj gamoj, blusgamo) estas strukturitaj per du tetrakordoj metitaj unu super la alian. La plej malsupra tono de la unua je tio formas kun la supra tono de la dua oktavon kiel kadro.
Ĉiujn septonajn gamojn konsistantajn el plen- kaj duontonoj oni nomas diatonaj. Depende de la kunmetiteco de plen- kaj dujontonoj ekestas diversaj modaloj. Se oni volas povi komenci septonan gamon sur ĉiu el la pratonoj, oni bezonas entute dek du duontonojn, tio signifas, ke en ĉiu diatona sepordo estas integrita la kromata-enharmonia dekduordo.
Distrikto Mikołów
La distrikto Mikołów - pole powiat mikołówski - estas distrikto en la silezia provinco de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Mikołów (jen pole, germane Nikolai, pole silezie Mikołůw). Fine de en la distrikto vivis.
Arnières-sur-Iton
Arnières-sur-Iton estas franca situanta en departemento Eure, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Arniérois.
Re (Vestfold)
Re estas komunumo en la provinco Vestfold de Norvegio. Ĝi kovras areon de 225 kvadrataj kilometroj kaj fine de havis. La komumuma teritorio limas norde al Hof kaj Holmestrand, okcidente al Horten, sude al Tønsberg kaj Stokke, oriente al Andebu kaj Lardal. Kun siaj grandaj kampoj laŭlonge de la historia "episkopa vojo", kiu kondukiĝas tra la teritorio, la komunumo estas inter la plej fekundaj agrikulturaj regionoj de Norvegio.
Historio
La komunumo Re kreiĝis komence de la jaro 2002, per kunligo de la antaŭaj komunumoj Våle kaj Ramnes. La nova nomo Re memorigas pri la "batalo ĉe Re" en 1177, pri kiu raportis la poeto kaj kronikisto Snorri Sturluson en la sagao  Heimskringla.
Langewahl
Langewahl estas komunimo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oder-Spree de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Maceió
Maceió ma'sejÓ (kiu signifas pluvakva flako apud maro), estas municipo kaj urbo de Ŝtato Alagoaso. Urbo Maceioo, fondita en la 5-a de decembro 1815, estas ĉefurbo de Ŝtato Alagoaso. En ĝi estas ĉirkaŭ 797 mil homoj. En municipo Maceioo, krom la urbo estas vilaĝoj Floriano Peixoto kaj Fernão Velho. Poŝta kodo: 57.000-000
Esperanto en Maceió
La pioniro de la Zamenhofa lingvo en Alagoas estis Paulino Rodrigues Santiago (1888-1967). La unua manifestiĝo pri esperantismo en Maceió estis letero de Paulino Santiago en Novembro 1907. Paulino sukcesis diplomon pri Instruista Kurso de Esperanto, aljuĝita de Brazila Esperanto-Ligo en Decembro 1912, kiam ĝia sidejo funkciis en Rio de Janeiro. Li gvidis plurajn privatajn kursojn de la neŭtrala lingvo en la ĉefurbo de Alagoas kaj oficialan kurson ĉe la antikva Academia de Ciências Comerciais de Maceió (Akademio de Komercaj Sciencoj de Maceió), kie li estis honora instruisto.
La historio de macejoa Esperanto-movado registras la daton 12-a de Julio 1910 kiel tiun de la fondiĝo de la unua Esperanto-Asocio de Alagoas, kies unua prezidanto estis Antonio Carlos de Arruda Beltrão. Ĝia vivo estis efemera.
En 1967, Paulino Santiago estis la plej antikva delegito de UEA kaj BEL, krome, li estis unu el la membroj de Veterana Esperanto-Klubo. La angla revuo “Life” konsideris lin la plej grava esperantisto de Centra kaj Suda Amerikoj.
En 1971 fondiĝis Alagoa Esperanto-Asocio (AEA) en Maceió, ĉefe per klopodo de Francisco Alves Mata.
La provizora sidejo troviĝas en la Avenuo Fernandes Lima, 761, 1-a etaĝo, ĉambro B-2, en la kvartalo “Farol”.
Juan Esnáider
Juan Esnáider (n. ) estas argentina futbalisto. Li de 1995 ĝis 1997 membris en la argentina nacia teamo de futbalo.
E18
La kombino E18 havas plurajn signifojn:
Shiho Ogawa (2003)
Shiho Ogawa (小河 詩朋, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Cerezo Osaka.
Cent tridek tri tagoj
Cent Tridek Tri Tagoj. Historia skizo de la hungarlanda proleta revolucio en 1919, kompilita el artikoloj de ĝiaj gvidantoj kaj aktivuloj. EKRELO, 1931, 142 p., kun ilustraĵoj.
Tiu libro estas rezulto de komuna laboro de hungaraj kaj sovetaj komunistaj esperantistoj. La materio de la libro ne estas simpla studkolektaĵo, sed elektaĵo de dokumentoj, entenantaj la personajn travivaĵojn de iamaj batalantoj de la proleta diktaturo, kaj tiuj ĉi studoj respegulas la revolucian spiriton de la aŭtoroj. La leganto ricevas plenan bildon pri la epoko antaŭ la revolucio, kaj pri la ekonomiaj, politikaj, militaj problemoj de la Hungara Sovetrespubliko, pri la blanka teroro, kaj pri la postrevolucia laborista movado en Hungario. Ĉiu skribita dokumento respegulas ne nur la personecon de sia aŭtoro, sed ankaŭ la epokon, en kiu ĝi naskiĝis.
Poble Sec (Metroo de Barcelono)
Poble Sec estas stacio sur linio 3 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Poble Sec estas estonta stacio sur linio 2 de la Metroo de Barcelono, situanta en Barcelono.
Fidia Romeo Giuseppe Cesarini
Fidia Romeo Giuseppe CESARINI (ĉesarini), italo, ŝtata ĉefoficisto en financoj. Naskiĝis en Panicale. E-isto de 1915. Ricevis superan diplomon de Itala Katedro de Esperanto. En suda Italujo li faris eksterordinaran propagandon: paroladoj, artikoloj en tre gravaj gazetoj ; kursoj.
EdE-C
Vladimir (urbo)
Vladimir (Владимир) estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Vladimira provinco.
Vladimir estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj memoraĵoj.
La urbo estis fondita en jaro 1108.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1108.
La interurba telefona kodo estas 0922, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°08' norde, longitudo 40°25' oriente.
En jaro 2002 la urbo havis 397 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Eksteraj ligiloj
.
En la urbo estas fervoja stacio.
Vidindaĵoj
Sungir, arkeologia trovejo
E16
La kombino E16 havas plurajn signifojn:
Mór Kaposi
Mór Kaposi [kapoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kaposi Mór aŭ Kaposi Móric estis hungardevena-aŭstra kuracisto, profesoro, haŭtkuracisto. Lia origina familia nomo estis Kohn ĝis 1871. Mór Kohn naskiĝis la  en Kaposvár. Li mortis la en Vieno.
Biografio
Mór Kaposi devenis el juda familio. Li frekventis judan bazlernejon en sia naskiĝurbo, poste gimnazion. Li faris abiturienton en Pozsony, fine li akiris medicinan diplomon en Vieno en 1861. En la sekva jaro li akiris ankaŭ kirurgian, en 1866 ginekologian diplomojn. Post siaj studoj li laboris en la universitata kliniko, kie li okupiĝis pri haŭtomalsanoj. En 1866 li estis nomumita privata profesoro kaj docento, en 1875 eksterordinara profesoro. En 1869 li edziĝis, samtempe li katolikiĝis. Baldaŭ li havis 5 gefilojn. En 1880 li iĝis klinikestro. Li ricevis aŭstran premion.
En 1872 li ricevis mondfamon, ĉar li unua priskribis malsanon, kiu ricevis la nomon Kaposi-sarkomo.
(5776) 1989 UT2
(5776) 1989 UT2 estas asteroido de la asteroida zono, kiu ankoraŭ ne ricevis nomon.
Malkovro
Ĝi estas malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Nobuhiro Kawasato elde Okutama (distrikto de Tokio).
NGC 1605
NGC 1605 (alia indiko — OCL 406) estas malfermita stelamaso en konstelacio Perseo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Hewlett-Packard
Hewlett-Packard estas mondskale fama firmao projektanta kaj produktanta komputilajn kaj ĉekomputilajn aparatojn.
Pintupi-luritja
Pintupi-luritja estas aŭstralia indiĝena lingvo. Ĝi estas unu el la ŭatiaj lingvoj de la granda sudokcidenta pama-nungaa lingvaro.
Pintupi aludas al ia okcidenta dezerto lingvo, kiun parolas la indiĝenaj aŭstralianoj kies tradiciaj landoj estas inter Lago MacDonald kaj Lago Mackay, el Monto Liebig en la Norda Teritorio al Puto Jupitero (okcidente de Polokaj Montetoj) en Okcidenta Aŭstralio.
Ĉi tiuj homoj transloĝiĝis (aŭ estis devigita transloĝiĝi) al la indiĝenaj komunumoj de Papunja kaj Haasta Klifo en la okcidento de la Norda Teritorio dum la 1940-aj tra la 1980-aj jaroj. La finaj pintupi homoj forlasis ilian tradician dezertvivon kaj venis Kivirkuran en 1984.
Dum la lastatempaj jardekoj ili revenis al iliaj tradiciaj landoj ksj starigis la Nordan Teritorian komunumon de Kintore (en pintupi lingvo nomata kiel Ŭalunguru) kaj la Okcidentan Aŭstralian komunumojn de Kivirkura kaj Puto Jupitero (en pintupi, Puntutjarpa).
Pro proksima kontakto kun lingvanoj de areranta, ŭaralpiri kaj aliaj okcidentaj dezertaj lingvoj, la infanoj de Papunja kaj Haasta Klifo lernis novan varieton de pintupi lingvo, kiun oni hodiaŭ nomas pintupi-luritjan. Ĉi tiu lingva vario sekvis okcidente la popolon, tiel ke plej pintupilingvaj homoj nuntempe parolas pintupi-luritjan, kvankam klara distingo restas inter la okcidentaj kaj orientaj dialektoj.
Fonologio
Kenneth kaj Leslej Hansen prezentis la fonologion de la pintupi lingvo sur bazo de praktika laboro kiun ili faris 1967-68 en Papunja, Norda Teritorio. Pintupi havas 17 konsonantajn fonemojn.
Konsonantoj
Kie simboloj de la literuma sistemo de la Hansenoj malsamas la glifojn de la IFA, la simboloj montriĝos inter krampoj.
La lamino-alveolaroj ofte palatiĝas, kaj ofte alofonas afrikate kiel. La trila kutime havas unu kontakton (tio estas, frapeta ) en ordinara parolado, sed havas multoblajn kontaktojn (vera trilo) en malrapida, emfaza aŭ kolera parolado. La retroflekso-alproksimanto eble ankaŭ realiĝas kiel frapeta. Hansen kaj Hansen nomas la retrofleksojn kiel "apiko-kupolaloj" (angle apico-domal.)
Vokaloj
Pintupi havas ses vokalajn fonemojn, tri longajn kaj tri mallongajn; ĉiuj estas monoftongoj (puraj vokaloj) je la fonema nivelo. Denove, kie ili malsamas la fonemajn glifojn, oni enkadriĝos en krampoj la simbolojn kiun uzas la praktika ortografio.
Oni senvoĉas la mallongajn vokalo-fonemojn kiam si estas vortofinaj fine de propozicio, kiel en «Li fine [venis] al tendaro,»  «Ni ĉiuj [alportis] akvon al li,» kaj  «Ĝi estis proksimaĵo.» Oni rotiĝas mallongajn vokalojn antaŭ retrofleksoj, kiel en  «arbo (de komuna tipo)»,  «ia lanco», kaj  «ŝirmo».
La vasta vokalo diftongiĝas al  kaj  antaŭ  kaj, respektive, kiel en  «senŝeligu [ĝi]» kaj  «malvarmaj cindroj».