cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antaŭpaga fraŭdo
La mesaĝoj estas plej ofte skribitaj en angla lingvo ("URGENT BUSINESS PROPOSAL"), tamen oni uzas ankaŭ multege da aliaj lingvoj. Jam ĉirkaŭ la jaro 1990 aperis averto de UEA, ke oni sendas tiajn trompajn leterojn aŭ faksojn en naciaj lingvoj al adresoj el la Jarlibro de UEA, kaj ĉirkaŭ la jaro 2000 eĉ dissendiĝis amaso da trompaj retmesaĝoj en Esperanto. Montriĝis, ke iu el la krimuloj vere parolis Esperanton.
Michael D. Higgins
Michael Daniel Higgins (angle kutime mallongigata Michael D. Higgins, irlande Micheál D. Ó hUigínn), aŭ Mikaelo Danielo Ĥiginco estas irlanda politikisto, poeto, verkisto kaj ĵurnalisto. Li naskiĝis en Limerick, Irlando, do nun estas -jara. Post baloto de la 27-a de oktobro, ekde la 31-a de oktobro 2011 klaras ke ekde la 11-a de novembro 2011 li estas la ŝtata prezidanto de la Respubliko Irlando.
Li flue parolas la irlandan lingvon. Michael D. Higgins deklaris sian akcepton esti la "alta protektanto" de la 9-a Eŭropa Esperanto-Kongreso de EEU, kiu okazis de la 16-a ĝis 20-a de julio 2012, en irlanda urbo Galivo (Gaillimh/Galway).
Sankta Maria de la Maro
Sankta Maria de la Maro (Santa Maria del Mar, Santa María del Mar) estas gotika preĝejo en Barcelono, Hispanujo. Ĝi staras en la distrikto La Ribera, kaj oni konstruis ĝin inter 1329 kaj 1383, dum la florepoko de Katalunujo je superrego komerca kaj surmara. Ĝi estas elstara ekzemplo de kataluna gotika arĥitekturo, kun pureco kaj unueco de la stilo, kiu alikaze estas nekutima por grandaj mezepokaj konstruaĵoj.
Historio
Laŭ legendo sur la loko, kiu nun staras la preĝejo, apostolo Jakobo estus predikinta, kio estis kaŭzo por la konstruo de malgranda kapelo. Proksimume 304 tie estis entombigata Sankta Eŭlalja de Barcelono, kies restaĵoj tamen pli malfrue estis transigataj en la katedralon.
Unua skriba mencio de preĝejo Sankta Maria ĉe la maro originas el la jaro 998. La starigon de la nuna konstruaĵo iniciatis kanoniko Bernat Llull, kiu en 1324 estis nomumata ĉefdekano de Sankta Maria. La konstruo de la nuna preĝejo komenciĝis la 25-an de marto 1329 per la metado de la Unua Fundamentŝtono fare de reĝo Alfonso la 4-a de Aragono, kiel atestas tabulo en la latina kaj kataluna ĉe la fasado. Respondecaj arĥitektoj estis Berenguer de Montagut, kiu planis la konstruaĵon, kaj Ramón Despuig. Dum la konstruado ĉiuj gildoj de la distrikto Ribera kunlaboris. Aparte la portistoj donis libervolan gravan kontribuon, kion malgranda bronzotabulo ĉe la ĉefa portalo laŭde akcentas. La muroj, flankaj kapeloj kaj fasadoj pretiĝis en la jaro 1350. En 1379 fajrego detruis esencajn partojn de la konstruaĵo, finfine la 3-an de novembro 1383 oni metis la lastan ŝtonon, kaj la 15-an de aŭgusto 1383 okazis la unua mescelebrado.
La 2-an de februaro 1428 tertremo kaŭzis gravajn difektojn kaj detruis la fenestrorozon en la okcidenta fasado. La nova fenestro laŭ flamgotika stilo finfariĝis en 1459, jaron poste oni enmetis la vitralojn.
En 1923 papo Pio la 11-a donis la titolon malgranda baziliko al la preĝejo. La 19-an kaj 20-an de julio 1936 komence de la Hispana Enlanda Milito eklezimalamaj grupoj detruis la bildojn kaj la barokan altaron.
Ekstera vidaĵo
Sankta Maria de la Maro estas enfermita per la mallarĝaj stratoj de Ribera, kio malfaciligas, akiri al si kompletan deeksteran impreson de la konstruaĵo. Eble plej bone tio sukcesas ekde la strato Fossar de les Moreres kaj de la Placo de Sankta Maria, kiuj ambaŭ pli malfrue estis tombejoj. La okcidenta fasado donas la impreson de kompakteco kaj sobra severo, kiu estas tipa por la gotiko kataluna. Du altaj apogopilastroj ĝin klare dividas en tri sekciojn, kiuj konvenas kun la tri navoj. Statuoj de Sanktaj Petro kaj Paŭlo okupas la niĉojn ambaŭflankajn de la okcidenta portalo. La timpano bildigas Jesuon, kiun flankas Maria kaj Johano. La maldika, okangula nordokcidenta turo estis finkonstruata en 1496, ĝia kontraŭparto restis nefinita ĝis 1902.
Interno
Kontraste al la okcidenta fasado la interno donas la impreson de vasta spaco. Ĝi konformas kun la konstrutipo de baziliko de tri navoj, kiuj formas ununuran ĉambron sen transversaj navoj. Ne ekzistas arĥitektura limigo inter ĉefnavo kaj ĥorejo. Novspeca je ĉi tiu preĝejo estis la faskigo de la volboŝarĝo sur malmultaj punktoj, tiel ke la simplan ripovolbon de la ĉefnavo portas nur kvar maldikaj, okangulaj kolonoj. La volbo tegmentas la siatempe eksternorman larĝecon de 13 metroj. Ankaŭ eksterordinara por katedralo de ĉi tiu epoko estas la tre filigrana, elegant-efika pilastroringo ĉirkaŭanta la absidon.
Pro fajrego dumpase de tumultoj kontraŭ la eklezio en la jaro 1936 en la interno preskaŭ ne ekzistas artverkoj. Inter la menciindaj verkoj, kiujn la brulego neniigis, troviĝis la baroka altarsurmetaĵo de Deodat Casanoves kaj Salvador Gurri. El la originalaj vitraloj konserviĝis nur la bildigoj de la Ĉieliro kaj de la Piedlavado same kiel kelkaj geometriaj motivoj en la absido.
Editura de stat pentru literatură şi artă
Historio
Oni fondis ĝin 1948 en Bukareŝto kun rumana kaj hungara sekcioj en Kluĵo, mallongtempe kun hungara filiredakcio ankaŭ en Târgu Mureş (1954-58). De 1960 ĝi nomiĝis Editură pentru Literatură.
Hungara subsekcio
Inter 1948 kaj 1950 ĉefredaktis János Aszódy, de 1950 Ferenc Szemlér , de majo 1957 ĝis julio 1958 Imre Robotos, de 1962 Béla Szász. La gvidantoj de hungara sekcio estis Jolán Bonyháti, poste József Méliusz, Géza Domokos, Attila Kővári, József Fassel, Pál Bodor. Tie laboris antaŭ 1950 László Salamon, Jenő Kiss, Árpád Páll. De 1950 la gvidantoj de filiredakcio estPális László Földes, poste Sándor Kacsó, kaj apud ili laboris Andor Bajor; teknikredatoro estis Samu Tóth. En Târgu Mureş gvidis la sekcion Balázs Lajos, redaktis László Kocziány kaj Szász Béla. Tie laboris ankoraŭ János András, András Bodor, Emma Botár, Endre Bustya, Judit B. Sztripszky, Gabriella Csire, Gyula Dávid, Károly Engel, György Fáskerthy, Irén Fodor, Sándor Fodor, Endre Haász, Mária Kacsir, Judit Kacsó, György Kerekes, Éva Keresztesi, Judit Konsza, Erzsébet Kovács, Gusztáv Láng, Aladár Lászlóffy, László Lőrinczi, Péter Marosi, Pál Sőni, Gyula Szabó, János Székely.
Antikvaj civilizoj de Mezopotamio
Historio > Civilizoj > Antikvaj Civilizoj de Mezopotamio
Mezopotamio estas ofte nomata "La lulilo de civilizacio", ĉar oni kredas, ke tie ekaperis la plej malnovaj el la antikvaj civilizoj. Antaŭ 5.000 jaroj agrokulturistoj gajnis fekundan teron, akvumitan per du riveroj, Tigriso kaj Eŭfrato: Mezopotamion, kio signifas ‘interriverejo’ (greke: meso – ‘meze’ kaj potamos – ‘rivero’). Tiu ĉi zono hodiaŭ estas Irako.
En Mezopotamio homoj loĝas jam multajn jarmilojn kaj povas esti, ke ĝi estas la plej antikva loĝata regiono de la mondo. Historio komenciĝas per arkeologia kulturo nomata Al-Obeida (laŭ vilaĝo Tel Al-Ubaid en Irako) de Eneolitiko, kie la unuaj postrestaĵoj estis malkovritaj. Arealo de ĉi-tiu kulturo ampleksas ne nur Mezopotamion, sed ankaŭ nordan Sirion kaj sud-orientan parton de Malgrand-Azio. Ĝi estas datita inter fino de 6-a jarmilo kaj mezo de 4-a jarmilo. Al-Obeida-kulturo karakteriziĝas per apero de urboj kaj irigacia agrokulturo.
La plej gravaj antikvaj civilizoj de la regiono estis: Sumera (3.500 a.K. – 2.000 a.K.), Babilona (18-a jarcento a.K. – 539 a.K.) kaj Asiria (1.350 a.K. – 612 a.K.).
Neuhausen
Neuhausen havas diversajn signifojn:
Máza
Máza estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Komló.
Situo
Máza situas sur deklivoj, fine de tre mallonga sakovojo, fervojo Dombóvár–Bátaszék preteriras.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1235. En 1829 oni komencis minadi karbonon. En 1974 Máza unuiĝis kun Szászvár sub nomo Mázaszászvár, sed ili disiĝis en 1991. En 1966 ĉesis la minado.
Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kroatoj, germanoj, rumanoj, slovakoj, infanĝardeno, kulturdomo, kafejeto.
Famulo
En Máza naskiĝis literaturhistoriisto Frigyes Brisits.
Elektitaj membroj de Rondo Galilei
Jen elektitaj membroj de Rondo Galilei:
Malguénac
(jen france, bretone Malgeneg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Ananás (Tokantinso)
Ananás estas municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 9.865 loĝantojn en 2010.
Villalba de la Sierra
Villalba de la Sierra [biJALba de la SJEra] (Blanka urbo de la montaro) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas villalberos. La censita loĝantaro en 2016 estis de 505 loĝantoj kaj la denseco estas de 12,32 loĝ/km².
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 1000 loĝantoj en 1950 al 505, tio estis oni perdis 500 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Villalba de la Sierra, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Villalba de la Sierra kie oni falis al la nunaj 505.
Ekonomio
Agrikulturo, forstado kaj brutobredado tradicie. Servoj, ĉefe turismo, kaj loĝejoj. Abundas fiŝkaptado de truto, riskaj sportoj, marŝado, ĉevalrajdado, kolektado de fungoj, kaj vizitado al naturaj pejzaĝoj.
Bad Godesberg
Godesberg, de 1921 Bad Godesberg, de 1969 suda urboparto de Bonn en Germanio. La iam memstara ban- kaj kurac-loko ĉe la rivero Rejno estas konata pro sia granda kaj bone konservita riĉa kvartalo de vilaoj.
Konataj esperantistoj, kiuj vivis en Bad Godesberg, estas inter alie
Esperanto en Godesberg
Konata pioniro de Esperanto en Godesberg estis Max Butin, kiu lernis la lingvon en oktobro 1904. Loka Esperanto-grupo estis fondita en aŭgusto 1907 sub la nomo "Godea" (Godesberga Esperanto-Asocio), jaron pli frue ol la grupo en Bonn. Jam en 1910 Godea estis aliĝita al Germana Esperanto-Asocio. La grupa vivo estis tre riĉa kun kursoj, teatraĵoj, muzikaj vesperoj kaj multaj en- kaj eksterlandaj vizitantoj de la riĉa banloko, kiuj ankaŭ vizitis la "Rejnan Esperantujon". La gazeto Germana Esperantisto en julio 1910, p. 151 skribas: „Vera esperanta vivo regas en tiu ĉarma urbeto, plej rekomendinda al esperantistoj kiel somera restadejo.“ (kp. ankaŭ la vivan raporton pri Esperanto en Godesberg en Germana Esperantisto aŭg./sept. 1910, p. 184).
En junio 1909 lokaj grupoj el la regiono fondis Rejnlandan Esperanto-Ligon (RELO) en Godesberg, kie poste ankaŭ troviĝis ĝia sidejo. Dum la jarkunveno en Essen en 1912 la vestfaliaj grupoj aliĝis kaj el RELO fariĝis Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (ReVELo), kiu ekzistas ĝis hodiaŭ.
Post la Dua Mondmilito la agado de la lokaj esperantistoj tre interplektiĝis kun tiu de la movadanoj en la najbaraj urboj Bonn kaj Beuel, ekde 1969 en la aliaj distriktoj de la pligrandigita urbo Bonn. Al la supra listo aldoneblus multaj pliaj godesbergaj esperantistoj. Ulrich Lins ne nur longe vivis, sed ankaŭ plurajn jardekojn profesie laboris en Bad Godesberg, en la institucio Deutscher Akademischer Austauschdienst. En la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj interalie Thomas Pusch kaj Remi Rudaitytė en la centra vilaa parto, Klaus Dahmann en la pli norda parto Friesdorf kaj la litova diplomatino Vaida Miklovaitė en la parto Schweinheim okcidente de la mezepoka burgo vivis en Godesberg, pliaj membroj vivis en la baltia studenta loĝejo Haus Annaberg sur monta deklivo de la parto Friesdorf, kie la loka junulara Esperanto-grupo ekde la jaro 1990 ofte renkontiĝis.
Márta Ábrahám
Márta Ábrahám, laŭ hungarlingve kutima nomordo Ábrahám Márta estas hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto.
Felibriĝo
Felibriĝo (en la okcitana: lo Felibritge laŭ la klasika normo aŭ lou Felibrige laŭ la mistrala normo) estas beletra asocio fondita la 21-an de Majo 1854 far Frédéric Mistral kaj aliaj ses provencaj verkistoj, kies celo estas defendi kaj refortigi la okcitanan lingvon. Ĝia agad-kampo estas precipe kultura, sed dum ĝia historio iam rilatis al kelkaj politikaj okazaĵoj.
Márta Ábrahám
Biografio
Márta Ábrahám aĝis 6, kiam ŝi ricevis la unuajn violonlecionojn hejme. Ŝi frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo, poste en muzika mezlernejo (konservatorio) jam en Budapeŝto, fine ŝi akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1996. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Dénes Kovács (violonisto) kaj Ferenc Rados. Ŝi plulernis po 2 jarojn en Salzburg kaj Londono helpe de stipendioj. Ŝi frekventis ankaŭ majstrokursojn de Elisabeth Gilels, Nathan Milstein, György Pauk, Loránd Fenyves, György Kurtág, Dénes Zsigmondy. Dum la studenta periodo inter 1984 kaj 1994 ŝi atingis la unuajn lokojn en violonkonkursoj. Inter 2005-2009 ŝi estis koncertmajstro de orkestro de Hungara Radio, poste en pluraj eksterlandaj orkestroj. En 2005 ŝi ekinstruis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, kie ŝi akiris sciencan gradon DLA en 2013. En 2009 ŝi fondis orkestron (Ábrahám Consort). Ekde 2012 ŝi esploras violonmuzikojn de Johann Sebastian Bach. Ŝi ricevis premion en 2014.
Felibriĝo
La felibriĝanoj estas nomitaj okcitan-lingve felibres (viroj) kaj felibresses (inoj).
Jura situacio de la okcitanoj en Francio komence de la 19-a jarcento
El 1800 al 1804 estis ellaborita la Napoleona Kodekso. Inter aliaj ellaborintoj troviĝis la (montpelierano) Jean-Jacques de Cambacères (1753-1824), tiam ministro pri Justico, kaj la provenca Jean-Étienne Portalis (1746-1807), tiam ministro pri Kultoj. Ĝia apliko supozus la anstataŭigon kaj malaperon de la okcitana juro, skribita leĝaro el romid-visigota deveno kaj kataluna influo, favore al la franca juro, ĝermaneca kaj kutim-jura (neskribita leĝaro).
Ekde tiam, la okcitanaj elitoj, alienitaj el politika kaj lingva vidpunkto, engaĝis ilian estontecon al tiu de la Ŝtato kaj, malgraŭ kontroli ĝian aparaton, ne kapablos aŭ ne povos orienti ĝin propraprofite. La industriiĝo kaj moderniĝo de Francio estos, parte, ago de okcitanaj ministroj, sed nur utilos por akcentigi la dependecon de la Suda Francio kaj la ekonomia malekvilibro favore al la Nordo.
Tiel, la okcitana 19-a jarcento havos kiel ĉefaj karakteroj la nekapablon strukturi sin sociale kaj ideologie, kaj, sekve, la nekapablo starigi nacian depostulon klare kaj precize. Ankaŭ perdos specifan pezon ene de Francio ĉar kvankam la jaron 1801 la okcitana populacio egalis al 28% de la franca Ŝtato, la jaron 1975 falis al 22,5%.
Renovigita atento al Okcitanio
Kvankam franclingve, kelkaj intelektuloj ekinteresiĝis pri la lingvo kaj historio de la Midi (Sud-Francio), ĵus kiam tra la tuta Eŭropo romantikismo vekis la intereson pri lokaj kulturoj. Ni menciu kelkajn mejlŝtonojn:
Tiuj studoj kontribuis, kune kun aliaj, ne nur al popularigo de la vorto okcitana por fari referencon al la lingvo kaj Okcitanio por paroli pri la lando kie tiu lingvo estis parolata, sed ankaŭ vekis intereson de la okcitanaj intelektuloj pri ilia lando kaj iliaj lingvo kaj kulturo.
<!--
Développement
Le Félibrige a été fondé au château de Font-Ségugne (à Châteauneuf-de-Gadagne, Vaucluse), en 1854, le jour de la sainte Estelle, par sept jeunes poètes : Frédéric Mistral, Joseph Roumanille, Théodore Aubanel, Jean Brunet, Paul Giéra, Anselme Mathieu et Alphonse Tavan. Ensemble, ils entendaient restaurer la langue provençale et en codifier l'orthographe.
Son action s'est appliquée au provençal dans un premier temps et s'est étendue très rapidement à l'ensemble des parlers d'oc, dès la fin du. La présence du Félibrige sur le territoire où se parle la langue d'oc a été assurée, entre autres, par des écrivains comme Michel Camélat et Simin Palay (Gascogne et Béarn), Albert Arnavielle, Justin Bessou, Jacques et Gabriel Azaïs et Achille Mir (Languedoc), Arsène Vermenouze (Auvergne), Joseph Roŭ (Limousin), José Mange  (Provence), Charles Maurras.
Le Félibrige est une organisation de défense et de promotion de la langue et de la culture d'oc. Il lutte pour la reconnaissance de la diversité culturelle en France et dans le monde. Il est aussi une des deŭ organisations présentes sur les 32 départements de langue d'oc avec l'Institut d'Études Occitanes (I.E.O.) depuis 1945.
Organiza strukturo
La regionaj sekcioj de la Felibriĝo estas nomataj subtenejoj (okcitane: mantenençaslaŭ klasika normo;mantenènço laŭ mistrala normo).
La prezidanto porte le titre de capoulié (en norme mistralienne) ou capolier (en norme classique). Jacques Mouttet est l'actuel capoulié du Félibrige, successeur de Frédéric Mistral à la tête du mouvement, après Joseph Roumanille, Félix Gras, Pierre Devoluy, Valère Bernard, Joseph Fallen, Marius Jouveau, Frédéric Mistral neveu, Charles Rostaing, Elie Bachas, René Jouveau, Paul Roŭ, Paul Pons et Pierre Fabre.
Le congrès (assemblée générale) du Félibrige se déroule tour à tour dans une ville différente d'Occitanie, au moment de la fête de sainte Estelle (ou d'une date proche). C'est en général l'occasion de belles festivités publiques dans la ville d'accueil.
Étymologie
Félibrige est un nom propre qui désigne une organisation précise. Il convient de l'écrire avec un F majuscule, et non avec un f minuscule.
Neuhütten
Neuhütten havas diversajn signifojn:
Felibriĝo
Étymologie
Le nom de félibre contient le mot libre qui signifie à la fois « livre » et « libre » en provençal, ce que l'on peut interpréter par l'esprit même du Félibrige : acquérir la liberté au travers de la culture, et en particulier de la littérature.
Le mot pourrait venir d'une erreur populaire. Mistral dans son « Mémoires et récits » évoque un cantique chanté Li revelacioun de sant Antòni, Les sept douleurs de la Vierge Marie. L'une de ces douleurs a été d'avoir perdu son fils qui était au temple, « emé li tiroun de la lèi, emé li sét felibre de la lèi », « avec les scribes de la Loi, avec les sept félibres de la Loi ». « Emé li sét felibre » serait en réalité« Emé li Sefer, libre », « avec les sefers (rouleaŭ, en Hébreu) livres de la loi ». Comme la chanson se transmettait oralement, et que personne pour ainsi dire, ne connaissait le mot « sefer », les gens auraient découpé les mots ainsi: « emé li sèt felibre de la lèi », « avec les sept félibres de la loi ». Le mot félibre, né d'un prétendu quiproquo, était, quoi qu'il en soit, orné de prestige. Car que pouvaient être ces sept félibres, sinon de grands sages ?
Pour Le Robert historique d'Alain Rey, qui qualifie l'hypothèse des « sefer, libre » de « fantaisiste », Mistral rattachait le mot félibre au bas latin fellibris, « nourrisson » (dérivé du latin fellare, « sucer »), partant de l'image ancienne qui fait des poètes les nourrissons des Muses.
Mistral lui-même, dans son Tresor dóu Felibrige écrit : « Ce vocable mystérieŭ, rapidement vulgarisé par les œuvres de ceŭ qui l'avaient adopté, figure depuis lors dans les dictionnaires français (Bouillet, Larousse, Littré, etc.). Son origine a exercé la sagacité des philologues et bien des étymologies ont été proposées Quant à l'étymologie expliquant felibre par « faiseur de livres », elle ne supporte pas l'examen, attendu qu'elle n'est pas dans le génie de la langue, car on dirait en ce cas fa-libre ou fai-libre. »
Normes graphiques au sein du Félibrige
Les deŭ normes graphiques majoritairement usitées pour la langue d'oc moderne sont la graphie dite mistralienne ou moderne et la graphie dite alibertine ou occitane ou encore classique.
Concernant le Félibrige, celui-ci a adopté dès sa fondation, en 1854, la norme mistralienne, conçue par Joseph Roumanille et développée par Frédéric Mistral, d'où son nom. Cependant, dès le début de XXème siècle, fut proposée une autre norme graphique qui fut adoptée par une partie croissante du Félibrige au cours du XXe siècle (notamment à partir des années 1960, dans le Languedoc). Aujourd'hui, les félibres de la Maintenance de Provence du Félibrige continuent dans leur grande majorité à utiliser la norme mistralienne (ce qui revient à dire qu'en Provence, ceŭ qui utilisent la norme classique se retrouvent dans d'autres organisations culturelles que le Félibrige) alors même que dans les autres maintenances, c'est la norme alibertine (du nom de Louis Alibert) qui est majoritairement employée.
Les fêtes félibréennes
Elles se sont tenues dans certaines villes.
Literaturo
-->
Saanen (distrikto)
La distrikto Saanen (en la germana Amtsbezirk Saanen; en la franca District de Gessenay') estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 8732 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma urbo Saanen.
Geografio
La distrikto Saanen situas en la Bernaj Alpoj en Berna Oberlando. Ĝia teritorio kongruas kun la fontoregiono de la rivero Sarino, kies germana nomo Saane donis al la distrikto kaj ĝia ĉefloko la nomon. La distrikto troviĝas en la sudokcidenta ekstremo de Kantono Berno kaj ĝia okcidenta kaj suda limoj estas samtempe la lingvolimo inter la germana kaj la franca lingvoj.
Najbaraj distiktoj
La distrikto Saanen limas en nordo al la distrikto Sense (Kantono Friburgo), en nordoriento al la distrikto Suba Simme-Valo, en oriento al la distrikto Supra Simme-Valo, en sudoriento al la distrikto Hérens (Kantono Valezo), en sudo al la distrikto Siono (Kantono Valezo), en sudokcidento al la distrikto Aigle (Kantono Vaŭdo), kaj en okcidento al la distrikto Riviera-Pays-d'Enhaut (Kantono Vaŭdo).
Historio
La hodiaŭa distrikto Saanen en mezepoko estis kampara unuiĝo, kiu en la jaro 1555 fariĝis berna kamparvoktejo. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio ĝi fariĝis ĝis 1803 distrikto de la Helveta Respubliko. De 1803 ĝis 1831 ĝi esits berna ĉefdistrikto kaj per la nova konstitucio ĝi farigixs distrikto de Kantono Berno. Per la revizio de la administra ordo de la jaro 1997 ĝi estis kunigita kun la distrikto Supra-Simme-Valo kaj kun efiko ek de la 1-a de januaro 2010 formas la novan administran distrikton Supra Simme-Valo-Saanen de la administra regiono Berna Oberlando kune kun la distrikto Supra Simme-Valo.
Komunumoj de la distrikto Saanen
La distrikto Saanen konsistas (stato en 2009) el 3 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Saanen estas la plej granda. Urboj en la distrikto ne ekzistas. Jen la listo de la komunumoj:
Elek Lux
Elek Lux [luks], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lux Elek estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Li estis onklo de Alice Lux. Elek Lux naskiĝis la en Szepesváralja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Elek Lux studis unue en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo de Budapeŝto, poste en artaj akademioj de Munkeno kaj Bruselo. En 1922 li ekinstruis en la menciita Industriarta Lernejo. Li kreis ankaŭ skulptaĵojn kaj skulptaĵetojn, kelkfoje li pentradis. Li partoprenis en laboro de artmetiejo de Miklós Ligeti, krome porcelana uzino de Herend aĉetis de li skulptaĵoplanojn aŭ kopiojn por multobligi porcelanajn figurojn.
Naoki Tsubaki
Naoki Tsubaki (椿 直起, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos.
26541 Garyross
26541 Garyross estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona amatora astronomo Gary M. Ross, kiu servis ĉe la estraro de la Grand Rapids Amateur Astronomical Association kaj de la Warren Astronomical Society en suda Miĉigano. Li ludis gravan rolon en la operacioj de la Observatorio James C. Veen en Lowell (Miĉigano).
Malsupra Frankonio
Malsupra Frankonio (Unterfranken) estas unu el la sep distriktaroj de la germana federacia lando Bavario, kaj parto de Frankonio. Fine de ĝi havis  loĝantojn.
Ĉefurbo de la distriktaro estas Würzburg. Plej grava rivero estas Majno. Ĉe Majno troviĝas la plej malaltaj lokoj de Bavario (ĉ. 130 m super marnivelo).
La okcidenta parto de la distriktaro, ĉirkaŭ Aschaffenburg, estas etne kaj lingve ne frankona, sed hesa.
Administra divido
Malsupra Frankonio konsistas el naŭ distriktoj kaj tri eksterdistriktaj urboj:
Ham (stacidomo)
Ham estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Muille-Villette, apud , en departemento Somme, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Amiens - Laon (261000).
55561 Madenberg
55561 Madenberg estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Berton L. Stevens elde sia Observatorio Desert Moon en Las Cruces (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona amatora astronomino Janet A. Stevens (naskiĝita Madenberg), kiu lanĉis en 1984 programon de pruntedono de teleskopoj por inici novulojn al la teleskopa observo. Ŝi kun-eldonis Northern Lights de 1990 ĝis 1998 kaj estis plenuma sekretariino ĉe la Astronomia Ligo de 1995 ĝis 2001.
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Nagymaros)
La preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (origine hungare Szent Kereszt felmagasztalása) estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Nagymaros.
Historio
Sur la pordopinto de la kirko estas legebla 1509, kion multaj akceptas kiel konstrujaron. Tamen la unua mencio okazis jam en 1324 (tiam dediĉita al Marteno de Tours). Arkeologoj trovis restaĵojn el la unua kirko, kiu plurfoje estis trakonstruita kaj pligrandigita en la 14-a kaj 15-a jarcentoj. Nur la turo estis konstruita en 1509. Dum dominado de turkoj en 1587 la loĝantoj prenis la kalvinismon kune kun la kirko, kiu intertempe ruiniĝis. La katolika paroĥo estis refondita en 1728. La preĝejo mem barokiĝis en 1771. La orgeno estis farita en 1902. En 1965 la restaŭristoj faris mezepoka la aspekton.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro de strikta vojo. Apud la kirko troviĝas statuoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Gizela de Bavario. Kontraŭ la preĝejo funkcias la paroĥejo konstruita en la 1770-aj jaroj. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas, plej meze situas la enirejo. La turo ĉe la anguloj havas pilierojn. La turo super la navotegmento transformiĝas al pli mallarĝa oklatero. La navo finiĝas en absido kun sakristio. Interne la instalaĵoj devenas el la 18-a jarcento.
Kermeso okazas en la 14-an de septembro.
Pingloarbaro
En forstumado pingloarbo aŭ konifero estas arbo, kiu havas pingloformajn foliojn - kontraste al foliarbo. Ĉiuj pingloarboj apartenas al la biologia ordo pinaloj kaj inkludas ĉiujn koniferojn. Koniferoj en formo de arboj, arbustoj aŭ arbedoj oni ofte ankaŭ plantas en parkoj, "publikaj verdejoj", ĝardenoj aŭ eĉ en ujoj (mobila verdejo). Ili estas ŝatataj ĝardenistaj plantoj.
Arbaroj konsistantaj ĉefe el pingloarboj en forstumado estas nomataj pingloarbaroj aŭ koniferaroj.
Miksarbaro estas komunlingva esprimo de arbaroj, kie kune kreskas foliarboj kaj pingloarboj.
Émile Cohl
Émile COHL (4a de Januaro, 1857 – 20a de Januaro, 1938), denaske Émile Eugène Jean Louis Courtet, estis franca karikaturisto de la treforgesita Nekongrua Movado, bildostriisto, kaj animaciisto, nome "La patro de la animacia bildoliteraturo" kaj "La malnova parizano".
Abaré
Abaré estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 17.064 loĝantojn en 2010.
Lavrinhas
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono Guaratinguetá. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Gemmerich
Gemmerich - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Historio
La teritorio ĝis la jaro 1806 apartenis al la landgraflando Hesio, kaj post mallonga okupiĝo per la armeo de Napoleono en 1816 iĝis parto de la duklando Nassau. En 1866 ĝi estis aneksita de reĝlando Prusio post la Prusia-Aŭstria milito kaj fariĝis prusia provinco "Hesio-Nasaŭo". Post la Dua Mondmilito, kiam Prusio estis dissolvita, la komunumo ekapartenis al la nuna federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Erkner
Erkner estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oder-Spree de la federacia lando Brandenburgio, tuj oriente de la urbego Berlino. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Retiers
Retiers [ʁətje] estas franca situanta en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Interreta ludo
Interretaj ludoj estas ludoj kiujn oni povas ludi per interreto. Konataj ekzemploj estas OGame aŭ Travian.
Post 2010, retumilaj ludoj verkitaj en aliaj formatoj krom Flash restas popularaj, kiel HTML5, WebGL kaj WebAssembly. Inter la plej konataj ludoj estas Slither.io kaj Agar.io.
Miloj da ĉi tiuj ludoj estis konservitaj per la Flashpoint-projekto.
Stockere
Stockere estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Vărșandu Vechi
Vărșandu Vechi [vərŝandu vekj], Óvarsánd [o:vaŝa:nd], Fazekasvarsánd, estas iama vilaĝo, nun vilaĝparto en Rumanio sude de Chișineu-Criș aligita en 1930 al la komunumo Olari.
Ĝia unua skriba mencio estas el 1214. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario – de 1744 al Arad kaj poste, ĝis 1919, al Zaránd. En 1910 ĝi havis 990 loĝantojn (rumanoj kaj hungaroj).
Metila o-metokso-benzoato
Metila o-metoksobenzoato aŭ metila o-anizato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la o-Metoksobenzoata acido kaj metanolo. Metila o-metoksobenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila o-metoksobenzoato prezentas o-metoksobenzoatan grupon ligitan al metila grupo. Ĝi konsistas je 9 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Noah Kenshin Browne
Noah Kenshin Browne (ブラウン・ノア賢信, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos.
2138 Swissair
2138 Swissair estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la svisa flugkompanio Swissair (fondita en 1931, malfondita en 2002).
Neregulaĵoj en ĝia luma kurbo lasas suspekti, ke ĝi eble povus havi sateliton.
Radisimetrio
La radisimetrio (aŭ rotacisimetrio) estas formo de simetrio, ĉe kiu la rotacio aŭ speguliĝo de la objekto je certa angulo ĉirkaŭ rekto (rotaciakso aŭ simetriakso) rezultas, ke la objekto post speguliĝo aŭ rotacio kongruas kun si mem. Tiu akso iras tra la surfaca aŭ volumena gravitocentro de la objekto. Oni parolas de n-nombra radia aŭ rotacisimetrio, se rotacio de la objekto je 360°/n kongruas kun si mem. Ekzemple egallateraj trianguloj estas trinombre radisimetriaj kaj posedas simetriakson vertikale al la triangula ebeno kiu kongruas post rotacio de 120° kaj 240°.
Ĉe la dudimensia projektado (bildo aŭ desegno) la radisimetrio restas, se la simetria akso staras vertikale sur la projekcia ebeno, tio do nur dependas de la rigardangulo (vidu la bildojn de meduzo kaj korala skeleto).
Ekzemploj por rotacisimetrio troviĝas interalie en la teĥniko (malta kruco, dentrado, ankro de elektromotorojn), en arto (kapiteloj) kaj la morfologio de vivaĵoj.
Biologio
En biologio radisimetrio estas tri- aŭ plurnombra rotacisimetrio.
Radisimetriaj estas multaj kniduloj kaj la plej multaj ekinodermoj (pentasimetrio; kvinnombra). De la radisimetrio oni distingas la dusimetrion (2 simetriaj ebenoj; ktenoforoj), kaj la dulateran simetrion (unu simetria ebeno; duflankuloj).
En la botaniko radisimetrio estas relative ofte fenomono ĉe floroj. Jen kelkaj ekzemploj: Oni parolas pri aktinomorfaj floroj kontraŭe al dusimetriaj floroj (korfloro, brasikacoj), kiuj havas 2 simetriajn ebenojn, kaj pri zigomorfaj aŭ dorsiventraj floroj (orkidoj, lamiacoj), kiuj nur havas unu simetrian ebenon.
Losiná
Losiná (Lossin) estas municipo en distrikto Plzeň-urbo, regiono Plzeň en Ĉeĥio proksimume 12 km sude de Plzeň. Vivas ĉi tie.
Historio
Ĝis fino de la jaro 2006 la municipo estis konsisto de distrikto Plzeň-sudo kaj ekde la 1-a de januaro 2007 ĝi estas konsisto de distrikto Plzeň-urbo.
1255 Schilowa
1255 Schilowa estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.
Kevin Rudd
Li iĝis la partiestro de la Aŭstralia Laborista Partio je kaj, je, iĝis la 26-a ĉefministro de Aŭstralio (elektita la ). Je, li trovis, ke li jam perdis la subtenon el sia partio, kiu elektis Julia Gillard kiel la novan partiestron kaj ĉefministron. Post la nacia elektado en Aŭgusto 2010, Rudd iĝis ministro por fremdaj aferoj.
1255 Schilowa
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan astronominon Marija Vasilijevna Ŝilova.
Kevin Rudd
Agoj kiel ĉefministro
Dum sia unua tago post la enoficiĝo li ratifis la Protokolon de Kioto.
Ekonomia politiko
Julia Gillard ĉefe daŭrigis tiun ekonomian politikon.
Samseksa geedzeco
Rudd longtempe oponis leĝdoni por samseksa geedzeco, kvankam li forigis kelkajn leĝojn diskriminaciajn kontraŭ samseksemuloj.
Je majo 2013 li anoncis ke li ŝanĝis sian opinion kaj subtenis permesi samseksan geedzecon.
Kalia klorido
Kalia klorido estas halogenida neorganika salo de kalio kaj kloro, senkolora, senodora, blanka aŭ vitra solidaĵo, facile solvebla en akvo kies solvaĵoj estas salgustaj. Kalia klorido uzatas tiel kiel sterko en agrikulturo, en farmakologio, medicino kaj nutroprocezado.
Tamara Csipes
[ĉipeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csipes Tamara estas hungara kajakisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono. Ŝiaj gepatroj estis Ferenc Csipes (ankaŭ ŝia trejnisto) kaj Andrea Orosz. naskiĝis la en Budapeŝto.
Kalia klorido
Ĝi povas esti uzata tiam kiam la niveloj de kalio en la sango malaltiĝas (hipokalemio) post longedaŭra malsano akompanada per vomado kaj diareo. Gravaj flankaj efikoj de kalio inkluzivas malregulan korbaton, senkuraĝigan senton, muskolan malfortecon, fortan stomakdoloron, kaj ŝveligon de manoj, piedoj aŭ buŝo.
Tamara Csipes
Biografio
edziniĝis en 2012, poste ili vivis en Aŭstralio. Post 2 jaroj ŝi divorcis kaj hejmenvenis kaj denove ŝi sportadis. En 2015 kokainuzo estis detektita en ŝia urino, tial ŝi ne rajtis sportadi 3 monatojn. En la sama jaro ŝi ekhavis amrilaton kaj naskis filinon en 2017. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en 2016 kaj 2021.
Sporta kariero
frue estis naĝisto, tamen ekde 2000 jam kajakisto en sia naskiĝurbo sur Danubo. Ŝi estis hungara ĉampiono okfoje inter 2010-2016 individue aŭ teame en pluraj distancoj. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun po oraj medaloj kvarope, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua naŭfoje individue aŭ teame inter 2010-2021.
Kalia klorido
En naturo, kalia klorido okazas kiel la mineralo silvito, kaj tiam kiam kombinita kun natria klorido tiel kiel silvinito. Kvantoj superaj al 3.75 g/kg estas danĝeraj al sano.
Araba ĉevalo
La araba ĉevalo estas la plej frue plibonigita ĉevala raso. Ĝi estas ŝatata pro ties rapideco, elteno, beleco, inteligento kaj karesa konduto.
La raso estis elbredita en Arabio, antaŭ la 7-a jarcento a.K. Ĝiaj bonaj proprecoj helpis en plibonigo de aliaj modernaj, malpezaj ĉevalrasoj.
La araba ĉevalo estas relative malgranda ĉevalo, kun malgarnda kapo, elstarantaj okuloj, larĝaj nazotruoj kaj okulfrapa ŝultroalto kaj mallonga dorso. Ĝi havas ĝenerale nur 23 vertebrojn, dum aliaj rasoj 24. Ĝia ĝenerala alto estas ĉ. 152 cm, pezo 360–450 kg. Ĝiaj kruroj estas fortaj, la hufoj fajnaj. La hararo, vosto kaj la kolhararo estas bela, silka.
Ĝia reprezenta koloro estas la griza, sed ekzistas aliaj koloroj. La plej famaj ĉevalaroj el tiu raso troviĝas en Saud-Arabio, proksime de Naĝal.
Alapula
Alapula, ആലപ്പുഴ estas marhavena kaj rivera haveno, urbego, sidejo de la samnoma distrikto Alapula en subŝtato Keralo en sudokcidenta Barato. Ĝi estas konata "Venecio de Oriento" pro la sennombraj kanaloj. La loknomo estas derivita de la geografia pozicio signifanta la teron inter la maro kaj reto de riveroj fluantaj en ĝin.
Geografio
Alapula situas sur ebenaĵo en la Malabara Marbordo trazigzagita per sistemo de kanaloj. Koĉi (Barato) troviĝas 53, subŝtata ĉefurbo Tiruvanantapuram 114, Mumbajo 1120, Kolkato 1940, tutlanda ĉefurbo Delhio 2131 kilometrojn (aere).
Demografio
En 2011 Alapula havis. En la finaj 1940-aj jaroj Alapula jam atingis la internacian klasifikadon urbego (pli granda, ol cent mil).
Ekonomio
Alapula estis fiŝkaptista kaj agrikultura loko ĝis la 18-a jarcento. En 1859 prilaborado de kokosoj komenciĝis industrie. La rizoj estas la plej kultivata. La turismo estas grava enspezo.
Religioj
En 2011 hinduoj havas la relativan plimulton en Alapula kun 49.85% procentoj, ekzistas pli granda malplimulto de kristanoj (26.23%) kaj islamanoj (23.62%).
Lingvoj
La malajala estas la plej parolata lingvo. La hinda, angla kaj tamila ankaŭ estas vaste parolitaj en la urbego.
Eduko
La unua lernejo en Alapula estis establita en 1816. Nun jam politeknika altlernejo kaj multe da kolegioj funkcias.
Klimato
Alapula situas en tropika musonklimato (Am) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas averaĝe po 3095 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro tre ofte pluvas. La temperaturo varias averaĝe inter 24-31 °C.
Trafiko
Alapula havas vojan kaj fervojan kontaktojn laŭ la marborda trafiklinio. La plej proksima (ankaŭ internacia) flughaveno funkcias en Koĉi. Sur la kanaloj turistaj ŝipoj kaj domboatoj trafikas, la marhaveno supozeble estas nur fiŝkapta haveno.
Harvey Spencer Lewis
D-ro Harvey Spencer LEWIS (1883 - 1939) estis Imperatoro de la Rozkruca Ordeno, AMORC de 1915 ĝis 1939.
Frua Vivo
H.S. Lewis naskiĝis en Frenchtown Nov-Ĵerzejo al metodista familio de kimra deveno. En 1904 li fondis la Instituton pri Psika Esplorado en Novjorko.
AMORC
Post grava mistika sperto en 1908, li vojaĝis al Francio kaj, post necesa prepariĝo kaj ekzameniĝo, estis inicita en la la Rozkrucan Ordenon en Tuluzo. Li poste ricevis komision revigligi la Rozkrucan Ordenon en Norda Ameriko.
Aliaj Agadoj
D-ro Lewis estis unu el la tri Imperatoroj de FUDOSI kaj lia mistika nomo estis Sar Alden.
14627 Emilkowalski
14627 Emilkowalski estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Richard Kowalski elde la Observatorio de Quail Hollow en Zephyrhills (Florido, Usono).
Harvey Spencer Lewis
Aliaj Agadoj
Lewis fondis ankaŭ la Rozkrucan Egiptan Muzeon sur la tereno de Rozkruca Parko en San-Joseo. Ĝi estas la plej granda egiptologia muzeo en okcidenta parto de Usono.
14627 Emilkowalski
Estas supektita, ke tiu asteroido rezultus de rompiĝo pro kolizio de pli granda asteroido, ĉirkaŭ 220 000 jaroj antaŭ.
Harvey Spencer Lewis
Aliaj Agadoj
D-ro LEWIS estis ankaŭ artisto, inventisto kaj verkisto.
14627 Emilkowalski
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Emil Kowalski (1918–1994) de Syosset (Novjorkio) ; kvankam li mem ne scienculo, li kuraĝigis kaj favorigis la intereson de la malkovrinto por la astronomio kaj la kosma tekniko.
József Fülöp (reĝisoro)
József Fülöp [jOĵef fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fülöp József estas hungara reĝisoro pri desegnofilmoj, fasonisto, altlerneja instruisto.
József Fülöp naskiĝis en 1964 en Tatabánya.
Bishop Auckland
Bishop Auckland /ˈbɪʃəp ˈɔːklənd/ estas merkata urbeto kaj civila paroko en la gubernio Durham en nordorienta Anglio kiu ĉefe kreskis kiel mineja urbeto. La nomo "Bishop", referencas al la fakto ke tie loĝis la episkopoj de Durham. La urbo ne estas rekte ligita al ajnaj aŭtovojoj, sed jes per fervoja stacidomo.
Geografio
Bishop Auckland troviĝas je 19 km (12 mejloj) nordokcidente de Darlington, 19 km (12 mejloj) sudokcidente de Durham kaj 8 km (5 mejloj) sudoriente de Crook ĉe la kunfluejo de la rivero Viuro (angle: Wear) kun ties alfluanto la rivero Gaunless. Laŭ la 2001-censo, Bishop Auckland havis 24 392 loĝantojn. Takso en la jaro 2016 raportas 25 455 loĝantojn.
Historio
Multe de la frua historio de la urbo rilatas al la episkopoj de Durham kaj la establo de ĉasista loĝejo, kiu poste fariĝis la ĉefa loĝejo de la episkopoj de Durham. Ĉi tiu ligo kun la episkopoj de Durham estas reflektita en la unua parto de la nomo de la urbo; Bishop aŭ episkopo.
Esperanto
La mezgrada porvirina lernejo (Girls’ County School) en Bishop Auckland estis la unua lernejo en la mondo en kiu inter 1918–1921 okazis dokumentita eksperimento sub la gvido de HM Inspectors of Schools rilate al Esperanto kiel propedeŭtika lingvo por la lernado de la lingvoj franca kaj germana.
Inter 1922 kaj 1924 okazis dua eksperimento en la sama mezlernejo (Girls’ County School) kiu celis esplori la demandon, ĉu antaŭa studo de Esperanto faciligas la postan studon de la franca kaj germana lingvoj. La konkludoj estis ke:
Vidindaĵoj
La urbo havas nombron de gravaj historiaj konstruaĵoj; Kastelo Auckland (Auckland Castle), preĝejo Escomb Saxon, la paroĥa preĝejo de St Andrew, la preĝejo de St Helen, St Helen Hall, West Auckland Manor House, East Deanery kaj la 14-jarcenta ponto Bishop Skirlaw. Aliaj rimarkindaj konstruaĵoj inkluzivas la urbodomon, viktorianan fervojan viadukton kaj Binchester romia fortikaĵo.
La kastelo (Auckland Castle) estis renovigita kaj re-malfermita en 2019 kiu faras de la urbo gravan turisman allogaĵon.
En la apuda Binchester troviĝas romia fortikaĵo aŭ Vinovia kiel ĝi estis konata inter la romianoj, estas unu el la plej bone konservitaj ekzemploj en Britio de hipokaŭstaj banejoj por la romia militistaro.
Transportado
La urbo estas servita de Episkopo Auckland fervoja stacio, kiu markas la punkton kie la Ekdrajveja Vala Linio fariĝas la Weardale Fervojo. La urbo ne estas rekte ligita al ajnaj aŭtovojoj.
La urbo havas ligon kun la naskiĝo de la fervojoj, kun la originala 1825 vojo de la Stockton kaj Darlington Fervoja pasanta tra West Auckland. Timothy Hackworth, bonkonata konstruisto de lokomotivoj, konstruis vaporajn lokomotivojn en la najbara urbo Shildon.
Bishop Auckland havas ankoraŭ fervojan stacion kiu provizas pasaĝerajn servojn kiu troviĝas je la fino de la fervoja linio Tees Valley pro tio ke en majo 2010 ĝi estis rekonektita kun la Weardale Fervojo, kiu transportas pasaĝeron supre la valon al Stanhope.
Kelkaj lokaj rimarkinduloj
Stan Laurel de la komedia duopo Laurel kaj Hardy vivis en la urbo dum sia infanaĝo. Liaj gepatroj posedis la nun disfaligitan Teatron Eden. En aŭgusto 2008, statuo de Stan Laurel estis inaŭgurita sur la iama ejo ke la teatro Eden.
Astronomo Thomas Wright
Arkitekto William Atkinson naskiĝis en la urbo.
Lingvisto Harold Orton
Ĝermolisto de kanadaj esperantistoj
Henrik Bauermeister
Henrik BAUERMEISTER (naskiĝis en 1912, mortis la en Otavo, Kanado) estis dumviva membro de UEA.
A. P. Beauchemin
A. P. BEAUCHEMIN [boŝMEN] estis franca kanadano kaj pioniro de Esperanto en Kanado. Li fondis la grupon "La Lumo" en 1901, kaj estis redaktisto de la gazeto La Lumo. Li estas membro de la Lingva Komitato en 1907.
Mary Clark
Mary CLARK estis pioniro de la Esperanto-movado en Kalgario. Ŝi estis fratino de la esperantisto Karl Clark, kemiisto fama pro evoluigo de metodo elpreni oleon el la gudrosablo kiu estas sub grandaj partoj de la tereno en la provinco Alberto.
Garry Evans
Garry EVANS, profesia ekonomikisto, laŭ stato de 2022 estas la kasisto de la 107-a Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo kaj ankaŭ funkcias kiel estrarano de Kanada Esperanto-Asocio.
David W. M. Jenkins
David W. M. JENKINS lernis Esperanton jam en la jaro 1905. Li servis kiel la unua prezidanto de la postmilite refondita Kanada Esperanto-Asocio (1958-61).
Guy Matte
Guy MATTE (naskiĝis la en Saint-Ubalde, Kebekio) estas kanada esperantisto, kiu esperantistiĝis en la jaro 1968. Li servis en la estraro de Kanada Esperanto-Asocio kiel kasisto (1970-1971) kaj sekretario (1972-1973). Guy ankaŭ reprezentis Kanadon en la Komitato de UEA (1971-1974).
Ron Ogram
Ron OGRAM (naskiĝis en 1944, mortis pro korinfarkto en julio 1986) estis vicdelegito en Otavo, Kanado, kaj UEA-fakdelegito pri kvakerismo.
Lorcán Ó hUiginn
Lorcán Ó hUIGINN naskiĝis en Irlando, kie li estis motoro en la Dublina grupo, kaj enmigris al Kanado kiel plenkreskulo. Li prezidis la Kanadan Esperanto-Asocion (1966-1971) kaj estis elektita ties Honora Membro en 1981.
Maurice Provost
Maurice PROVOST (naskiĝis en 1924, mortis la en Montrealo) estis kanada esperantisto kaj dumviva membro de UEA.
Nicolas Viau
Nicolas VIAU laŭ stato de 2022 estas la prezidanto de de Esperanto-Societo Kebekia (ESK). Krome li fumkcias kiel vicprezidanto de la LKK de la 107-a Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo kaj zorgas pri alekstera komunikado.
21518 Maysunhasan
21518 Maysunhasan estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maysun Mazhar Hasan, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2006 pro sia projekto en teamo pri terscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la  Francis Lewis High School en Fresh Meadows (Nov-Jorkio, Usono).
Akadanoj
La akadanoj, ŝemida popolo, penetris Mezopotamion de okcidenta kaj nord-okcidenta flankoj, preskaŭ en la sama tempo, kiam en la sudo aperis sumeranoj. Prapatrujo de akadanoj evidente estis Araba duoninsulo kaj Nord-Afriko kaj venis tra Palestino kaj Sirio.
La unua ondo de ŝemidaj migrantoj akceptis nomon laŭ la urbo Akado (Agade). Laŭ aspekto akadanoj tre diferencis de sumeranoj, estante pli sveltaj, kun iom plilongigitaj vizaĝoj, kutime kun barboj. Pli norden de akadoj loĝis ĥuritaj triboj, kiuj poste ŝemidiĝis.
Akadanoj parolis akadan lingvon; ili kreis fortan regnon dum Sargono 1-a.
Rilataj Artikoloj:
Stearino
Stearino estas senkolora kaj senodora substanco, troviĝanta en preskaŭ ĉiuj bestaj grasoj, precipe en ŝafa graso kaj uzatas por fabriki kandelojn kaj sapojn.
Kemie, ĝi devenas el steara acido.
La nomo stearino estas derivita el la malnovgreka lingvo (στεαρ) kun la signifo graso, speciale sebo.
16277 Mallada
16277 Mallada estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).