cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antal Almási
Biografio
Antal Almási devenis el juda familio. Li akiris advokatan-juĝistan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, sed li studis ankaŭ en universitatoj de a Berlino, Kilo, Lepsiko, Heidelberg kaj Strasburgo. Li estis subnotario en Újpest (1899-1901), subjuĝisto en Budapeŝto (1902-1908), juĝisto (1908-1917), ĉefjuĝisto (1917-1927), pli poste ĉefjuĝisto en la supera juĝejo. Intertempe li ankaŭ instruis en Scienca Universitato Ferenc József (1910–1918), en Scienca Universitato Ferenc József en Szeged (1926-1940), ekde 1927 en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li verkis valorajn jurajn librojn.
Mária Tamás
Mária Tamás
Islama rego
Islama rego estas nomigita Ŝaria, arabe:  شريعة, esperante: Ŝario. Scienco de la Islama rego estas nomigita Fiqh, arabe: فقه. Islamo estas religio por tio regoj estas tre gravaj.
Kelkaj regoj kaj kutimoj, kiel estas tre konataj estas:
Malpermesitaj al islamanoj: porko kaj manĝaĵo ne-halal, drinkaĵoj, uzuro (tial aperas islamaj bankoj) kaj, arto realisma de Dio. En iuj landoj, la vizaĝo de virino devas esti vualita. Se tio devenas de la Korano aŭ de bizancia praktiko estas pridistutata.
Islamaj viroj estas cirkumciditaj.
Martireco: se oni mortas pro sia islama fido, oni iros rekte al paradizo.
Malsimile al kristanismo, islamo ne havas malfacilan racian teologion. La ĉefa peno por edzigi islamon kun racia filozofio estis falsafismo.
Mária Tamás (pentristino)
Mária TAMÁS [tamAŝ] rumania hungara pentristino. Ŝi naskiĝis en Arad la 19-an de februaro 1948.
Kariero
Mária Tamás pristudis grafikon en Porinstruista Altlernejo de Temeŝvaro.
Jean René Constant Quoy
Jean René Constant Quoy (10a de novembro 1790, Maillé - 4a de julio 1869, Rochefort) estis franca ŝipa kuracisto, zoologo kaj anatomiisto.
Taksonomio
La jenaj genroj aŭ specioj estis nomitaj por lia honoro:
Le Châtel
Le Châtel estas
Oskar Omdal
Oskar OMDAL (11a de Oktobro, 1895 - 23a de Decembro, 1927) estis norvega leŭtenanto kaj piloto en la Reĝa Norvega Ŝiparmeo. En 1923 kun Roald Amundsen li klopodis flugi el Wainwright (Alasko), al Spicbergo, Norvegio, tra la Norda Poluso. La aviadilo de Amundsen kaj Omdal estis damaĝita kaj ili abandonis la veturon.
Impostoro
Impostoro (en evito de propra nocio ankaŭ nomebla mistifikisto) estas persono, kiu ŝajnigas esti iu alia, ofte per maskovesto aŭ kamuflo. Celo de la mistifiko kutime estis klopoda akiri financajn aŭ sociajn avantaĝojn per psikologia manipulado, sed ankaŭ ofte por spionado aŭ sekretaj detektivoj policaj aŭ private dungitaj.
Nacia Konsilio de Nigerio kaj Kameruno
La Nacia Konsilio de Nigerio kaj Kameruno (angle National Council of Nigeria and the Cameroons aŭ NCNC) estis politika partio en Nigerio de 1944 ĝis 1966. Ĝia nomo inkluzivis Kamerunon pro tio, ke Kameruno fariĝis administra subdivido de Nigerio en 1945. Ĝi estis fondita de D-ro Nnamdi Azikiwe kaj Herbert Macaulay. Macaulay estis ĝia unua prezidanto, dum Azikiwe fariĝis ĝia unua sekretario.
La partio renomiĝis al "Nacia Konsilio de Nigeriaj Civitanoj" en 1959, kiam la popolo de Suda Kameruno preferis unuiĝi kun franca Kameruno. Ĝi sekve fariĝis la dua plej grava partio de Nigerio, kaj Azikiwe eĉ fariĝis prezidanto en 1963. En 1966, puĉo eksigis la prezidanton kaj cetere kaŭzis la disiĝon de la partio.
Pintic (Dej)
Pintic (Dej) [pintik] (hungare Péntekfalva, Oláhpéntek, germane: Walachisch Pintak) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al Dej.
François Vatable
Francisko Vatablo (1495-1547) estis humanisto, erudiciulo, helenisto, hebreisto, kaj biblia eldonisto. Li estis unua profesoro en la Kolegio de Francio kaj lasis notojn ("Annotationes") faritajn de siaj lernantoj, kiuj estis publikigitaj de Robert Estienne (1503-1559), en 1545. Johano Kalvino tuj aĉetis la eldonon de la Biblio de Vatable kaj tio instigis la reformiston al la studo pri la hebrea lingvo. Vatable estis lernanto de biblia erudiciulo Jakobo Stapulenso (1455-1536). La Biblio de Vatable estis represita en 1729 de la filologo Nicolas Henri (m. 1752), reĝa profesoro pri la hebrea en la Kolegio de Francio.
Pintic (Dej)
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 853 loĝantojn (rumanoj), en 1992 540.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1292. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka ).
François Vatable
Vivo
Altranga ekzegezisto, Vatable estis komence pastro en Brumetz, en la Valona regiono, kaj poste profesoro pri la hebrea en Parizo, tuj kiam Francisko la 1-a fondis la Kolegion de Francio. La granda famo kiu konserviĝis ĝis la hodiaŭaj tagoj sidas sur lia grandega erudicio, lia komunikado-kapablo, kaj lia talento por instruado kaj la kvalito de siaj lecionoj kiuj altiris lernantojn ĉie. Multaj judoj venis por aŭdi lin kaj admiris liajn konojn. Li verkaro estis malgranda sed li estis fekunda eldonisto. Unue kiel asistanto de Jakobo Stapulenso li tradukis verkojn de Aristotelo el la greka en la latinan. Kaj kiel profesoro pri la hebrea li eldonis la hebrean tekston de la Biblio (1529-1544), publikigita de Robert Estienne, kune kun notoj de la rabeno David Kimchi (1160-1235).
Oni scias ke liaj lernantoj kolektis liajn notojn rilate al la "Malnova Testamento" kaj Robert Estienne ilin presis, en 1545, en sia nova latina Biblio de Leo Jud (1482-1542). Sed, ĉar la notoj estis partoj de tekstoj prenitaj el Caléon, Münster, Paul Fagius (1504-1549) kaj aliaj francaj germanaj protestantoj kaj kelkfoje laŭvorte kopiitaj, plej probable Robert Estienne, kiu havis ligilojn kun la reformistoj el Zuriko, el ili prunteprenis ĉi-notojn, krom la personan version de Vatable. Li eble ne faris uzon de la nomo de ĉi-lasta por ne veki la malsimpation de la parizaj doktoroj, kiuj ne ŝatis lin.
Ĉiuokaze, liaj notoj estis kondamnitaj de la Fakultato pri Teologio de Parizo. Robert Estienne, retiriĝis al Ĝenevo, pasie defendis ilin kaj tio vekis la simpation de la kalvinistoj. La doktoroj el Salamanko, malpli skrupulaj ol tiuj de Parizo, ilin reaperigas kun totala aprobo, sed post retuŝoj kaj korektoj faritaj plurloke.
Eŭgenila izovalerato
Eŭgenila izovalerato aŭ  eŭgenila izopentanato  estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la izovalerata acido kaj eŭgenila alkoholo. Eŭgenila izovalerato estas blanka solidaĵo kun agrabla odoro uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Eŭgenila izovalerato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Eŭgenila izovalerato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Pokrovskoje-Streŝnevo (stacio)
Pokrovskoje-Streŝnevo (Покровское-Стрешнево) estas haltejo sur la Linio MCD-2 Kursko–Riĵskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Kokoia ardeo
La Kokoia ardeo (Ardea cocoi) estas specio de ardeo de la familio Ardeedoj.
Disvastiĝo
Ĝi estas komuna kaj disvastigata tra plej el Sudameriko (el orienta Panamo al suda Ĉilio) inklude la teritoriojn de Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Panamo, Paragvajo, Peruo, Urugvajo, kaj Venezuelo. Ĝi estas nereproduktanta vizitanto ĉe Trinidado kaj Tobago kaj vaganta ĉe Malvinoj, Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj kaj Tristan da Cunha. Ties naturaj habitatoj estas riveroj, marĉoj kaj nesalakvaj lagoj. Nome ĝi povas loĝi en tuta Sudameriko, escepte en Andoj. Ĝi loĝas ĝis altoj de 1500 msm.
Aspekto
Ĝi estas granda ardeo kiu povas esti 95–127 cm longa, stare 100–130 cm alta kaj pezas 1.5-2.5 kg. Ĝi similas al eŭrazia Griza ardeo, nome longa kolo kun antaŭa nigra linio, griza dorso kaj nigrablanka ŝultromakulo, sed multe pli blanka kolo kaj multe pli markata nigra traokula hartufo anstataŭ nure supraokula.
Konduto
Ĝi estas dumtaga birdospecio, preferas esti sola aŭ en malgrandaj grupoj. Kutime ĝi nestumas kaj tranoktas en komunaj ripozejoj konataj populare kiel ardearejoj. Estas asociata kun humidejoj kaj saletaj kaj nesalakvaj.
Estas malfacile observebla birdo fuĝema kaj timema, kiu tuj retiriĝas per lanta kaj eleganta flugmaniero apenaŭ iu ekalproksimiĝas.
Reproduktado
Ĝi nestumasn inter la vegetaĵaro alta kaj densa aŭ kareksejoj de lagoj aŭ lagunoj, aŭ sur rokoj; formas la neston el malgrandaj sekaj bastonetoj interplektitaj kun junkoj; la ino demetas kutime 3 al 5 helbluecajn ovojn.
Draĥmo (Antikvo)
Draĥmo aŭ drakmo estis monero uzita en multaj helenaj ŝtatoj laŭlonge de la historio. Jen la valoro rilate al aliaj tiutempaj moneroj:
Igor Denisov
Igor Denisov aŭ plennome Igor Vladimiroviĉ Denisov - cirile Игорь Владимирович Денисов - estas rusia futbalisto. Li naskiĝis en Sankt-Peterburgo, tiutempe en Sovetunio nomata Leningrado, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Zenit Sankt-Peterburgo, kie li aktivas jam ekde la jaro 2001. Krome Igor Denisov ekde la jaro 2008 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012. Antaŭe li laŭ sia tiutempa aĝo ekde la jaro 2006 jam membris en la nacia teamo de sub-21-jaruloj.
Ardooie
Ardooie (nederlande, proksimuma prononco [ARdo:je]) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Tielt.
Ekde 1977 la municipo Koolskamp apartenas al Ardooie, la ĉefa municipo.
Armentières
- prononco laŭ sistemo IFA, jen france; okcidentflandre Armentiers, prononco - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Armentières estas unu el la ĉirkaŭurboj de Lille kaj limas Belgion.
La loĝantojn oni en la franca kutime nomigas armentièrois(es).
Historio
La urbo fariĝis franca en 1668 dum la reĝado de Ludoviko la 14-a, samkiel la aliaj partoj de Franca Flandrio.
Armentières akiris bonfamon je la fino de la 19-a jarcento pro sia delikata teksarto.
Salamandreto
Salamandrina Fitzinger, 1826 (esperante: Salamandreto, rekte el la scienca nomo, aŭ Salamandr(et)o okulvitra ) estas genro de vostohavaj amfibioj de la sama familio kiel la Salamandro.
Ĝi enhavas nur du speciojn:
Ambaŭ specioj (kiuj estas tre similaj kaj estis ĝis 2005 nur unu specio) estas endemiaj de la okcidenta itala duoninsulo.
Prizono Liberty
Prizono Liberty estas siatempa prizono en Liberty, Misurio, Usono kie Joseph Smith, Jr., fondinto de Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, kaj aliaj asocioj estis malliberigitaj la 1an de decembro 1838 ĝis aprilo de 1839 dum la Mormona Milito.
Juruá
Juruá estas municipo de la brazila subŝtato Amazonio, kiu taksis 10.802 loĝantojn en 2010.
Amonia sulfamato
Amonia sulfamato, sulfamato de amonio aŭ NH4SO3NH2 estas kemia komponaĵo de amoniako kaj sulfuro rezultanta el reakcio inter la "sulfamata acido" kaj amonia hidroksido. Ĝi estas blanka kristala solido, tre facile solvebla en akvo, kaj ordinare uzatas kiel herbicido, flamo-malakcelanto, kaj kompoŝto-akcelanto kune kun aliaj aldonaĵoj.
Sintezoj
Amonia sulfamido estiĝas pere de reakcio inter la "sulfura trioksido" kaj likva amoniako:
aŭ pere de reakcio inter la sulfamata acido kaj amonia hidroksido:
Uzoj
Sulfamato de amonio estas konsiderita aparte taŭga pri la kontrolo de invadaj rezistaj fiherboj, dornarbustoj kaj damaĝaj plantoj, tiel kielFallopia japonica, Equisetum,Rhododendron ponticum kaj Hedera specie.
Sekureco
Amonia sulfamato konsideratas iomete toksa al homoj kaj bestoj, kaj ĝi estas tre adekvata por amatoroj de hejmaj ĝardenoj, profesiuloj kaj arbaraj uzoj. Ĝi ĝenerale estas konsiderata sekura por uzoj en malgrandaj terpecoj kiuj estos uzataj por frukto- kaj vegetalo- kultivado kies celo estas propra konsumo. Ĝi same konsideratas vivmedie bona pro ĝia degradiĝo kiel ne-damaĝa restaĵo.
Pjatro Hlebka
Pjatro Hlebka (beloruse - Пятро Глебка 6-an de julio 1905 - 18-an de decembro 1969) - belorusa poeto.
Biografio
Naskiĝis en kamparula familio. Post fino de sepjara lernejo (1923) provis ekstudi en Belorusa Ŝtata Universitato, sed fiaske, post kio, li ekstudis en Belorusa pedagogia profesilernejo (1924-1927), en kia, tiatempe instruis Jakub Kolas. Ĉi tie li interkonatiĝis kun Paŭluk Trus kaj Maksim Luĵanin. En la jaro 1925 Pjatro Hlebka ekmembriĝis en Literatura Unio "Junularo", en sama jaro li debutis kiel poeto. Iliaj komencantaj versoj estis karakterigitaj per incitiĝo, "ŝtala kredo" en "ora mateno" de lando. Post transiro de Pjatro Hlebka en la jaro 1926 al Literatura unio "Altaĵo" ŝanĝis kaj lia krea maniero. Ĝi iĝis pli modera, psikologie enprofundita. En la jaro 1927 Pjatro Hlebka ekstudis je literaturlingvista fako de Belorusa Ŝtata Universitato, kie li ricevis novan krean impulson. Realo estis videbla por poeto en romantika lumo, en liaj versoj tiatempaj ekzistas granda influo de Sergej Jesenin, pri kio la poeto men konfesis en sia aŭtobiografio.
Unua versaro de Pjatro Hlebka - "Eglanterio" (1927) estas hela tipo de lirika poezio. Lirikaĵoj de la poeto akiris simbolajn kaj alegoriajn trajtojn, lirika heroo plej ofte esprimas sin per minoraj tonoj, per ŝtorma torento de kontraŭdiraj pensoj kaj travivaĵoj. Gravan rolon en liaj verkoj ludas temo de amo, ekzemple en versaro "Belo de juneco" (1927). La poeto kreis ankaŭ ciklojn de verkoj en kiaj li priverkadis naturon ("Acero velkis", "Kurbiĝas salikoj", "Renkontas primaveron" kaj aliaj). En postaj versaroj - "Solenecaj tagoj" (1930), Iro de eventojn" (1932), "Kvar ventoj" (1935), "Kuraĝo" (1938) hele refleksis atmosfero de literatura vivo dum la jardeko 1930 kun ĝia entusiasma glorado de heroa nuntempo kaj apoteozo de revolucio.
Liriko de milita tempo estas rimarkebla en ĉia belorusa literaturo, kaj estas pinto de literatura laboro de la poeto (verkoj "Partizanoj", "Morto de soldato", "Pri libroj", "Al Belorusio" kaj aliaj).
Pjatro Hlebka membris em Sciencakademio de Belorusio (de 1957), estris ĉe Instituto pri artesploro, etnografio kaj folkloro ĉe Sciencakademio de Belorusia SSR (1957-1969), li zorgis pri evoluo de belorusa lingvo, ĝia kulturo, pri ĝia ŝtata nivelo. Pjatro Hlebka kunagadis je ellaboro de ĉefaj direktoj de esploroj de teatro, arto, kino, etnografio, folkloro. Li estis elektita kiel deputito de Plejalta Soveto de Belorusa SSR (1955-1967), kiel membro de delegacio de Belorusa SSR multfoje partoprenis en laboro de Ĝeneralaj Asemblejoj de UNO. Kiel itogo de ĉi tiaj vojaĝojn estis verkitaj "Versoj pri eksterlando" kaj "Interparolo kun oceano".
Far West
Far West, estis kolonio de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj en Caldwell Gubernio, Misurio.
En 2004 konstruo komenciĝis sur historiplena vilaĝo apud la templo ejo. Estas funkciita de la Far West Historical Society por akomodi kaj pliigi turismon.
Batiko
Batiko estas indonezidevena procedo por tinkturo de ŝtofoj rezervanta lokojn per vakso.
La vorto devenas el la java kaj havas la saman radikon kiel la vorto titik, kiu signifas punkto.
La teknikon oni uzas en diversaj landoj, kiel Burkinafaso, Eburbordo, Togolando, Ĉinujo, Indonezio, Hindujo, Maŭricio, Madagaskaro, Srilanko ktp.
Tekniko
La procedo por krei batikaĵon estas jena:
26433 Michaelyurko
26433 Michaelyurko estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Michael Christopher Yurko, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2010 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Detroit Catholic Central High School de Novi (Miĉigano, Usono).
Mary Seacole
Mary Jane SEACOLE (1805 - 14 majo 1881), foje konata kiel Mother Seacole aŭ Mary Grant, estis flegisto de Jamajko, plej konata por ŝia rolo en la krimea milito.
Frua vivo
Mary Jane Grant naskiĝis en Kingston, Jamajko en 1805. Ŝia patro estis blanka militoficiro de Skotlando. Ŝia patrino estis nigra kuracisto de Afriko, liberigita sklavo. Ŝi havis ankaŭ fraton, Edward, kaj fratinon, Louisa. La patrino posedis kaj funkciigis pensionon kie ŝi prizorgis kaj flegis malsanajn soldatojn kaj maristojn. Helpante sian patrinon, kaj ekzercante sin per pupoj, la juna Mary multe lernis pri kuracarto. Ankaŭ ŝi aŭdis de vizitantaj soldatoj kaj maristoj pri la granda mondo kaj foraj lokoj. Tial ŝi ekdeziris vojaĝi.
Kiam ŝi aĝis 12 jarojn, Mary vojaĝis ŝipe al Britio. Ŝi atingis Bristol en 1817 kaj pluveturis al Londono per kaleŝo. Tie, ŝi loĝis kun ŝiaj patraj familianoj dum unu jaro antaŭ ŝia reveno al Jamajko. Ĉiam ajn eblas, ŝi vojaĝadis al aliaj insuloj en Karibio, ĉiam lernante pri kuracarto. Ŝi aparte spertis la malsanojn ĥolero kaj flava febro.
En 1836, 31-jaraĝa Mary Grant edziniĝis al Edwin Horatio Hamilton Seacole. Li estis malsanemulo kaj mortis en 1844. Samtempe, ankaŭ la patrino mortis kaj Mary Seacole devis funkciigi pensionon sole. En 1850, ŝi vizitis ŝian fraton, Edward, en Panamo kaj tie establis novan pensionon. Ĥolera epidemio okazis, kaj Seacole multe helpis al malsanuloj. Ŝi mem malsanas de ĥolero, sed baldaŭ resaniĝis. Tamen, ŝi trovis ke Panamo estis tro danĝera kaj revenis ankoraŭ en Jamajkon.
Krimea milito
Seacole baldaŭ aŭdis pri la krimea milito kiu tiam komenciĝas. Ŝiaj amikoj batalis tie kiel soldatoj, kaj ŝi ege volas helpi ilin. Do, ŝi vojaĝis al Londono kaj petis laboron kiel flegisto. Oni ne volas sendi ŝin kaj finfine in 1855 ŝi iris sole kaj somere atingis Krimeon. Ŝi prenis multajn utilaĵojn kaj establis vendejon kaj kantinon por servi la soldatojn - helpata de ŝia amiko, Thomas Day. Seacole ne laboris kun la flegisto Florence Nightingale kiu fame purigis malsanulejojn. Ŝi anstataŭe laboris en la batalejo. Ŝi serĉis kaj helpis virojn de iu ajn armeo eĉ kiam oni batalis ĉirkaŭ ŝin. Ŝi tiel prizorgis la soldatojn ke ili nomis ŝin Mother Seacole (Patrino Seacole). Ĵurnalistoj raportis pri ŝi en Britio kaj ŝi fariĝis amata kaj konata ankaŭ tie.
Post la milito
Kiam la krimea milito finiĝis, Seacole revenis al Londono. Ŝia mono estis tute perdita, sed ŝi havis multajn amikojn kaj admirantojn. One faris granda muzikfeston por celebri kaj helpi ŝin. Ankaŭ ŝi daŭre laboris kiel flegisto, kaj ŝi skribis ŝian historian: "Wonderful Adventures of Mrs Seacole in Many Lands" (Mirindaj aventuroj de Mrs Seacole en pluraj landoj). Ŝi finis ŝian vivon havante du hejmojn, en Londono kaj en Kingston. Ŝi mortis en 1881.
Kvankam famega tuj post la milito, Mary Seacole fariĝis malpli fama post ŝia morto. Tamen, en 1981, flegistoj de la Karibio kaj de Afriko faris novan monumenton en Londono. Nova tomboŝtono anoncas:
''Here lies Mary Seacole, 1805 - 1881, of Kingston, Jamaica. A notable nurse who cared for the sick and wounded in the West Indies, Panama and on the battlefields of the Crimea 1854 - 1856.''
''Ĉi tie kuŝas Mary Seacole, 1805 - 1881, de Kingston, Jamajko. Rimarkinda flegisto kiu prizorgis malsanulojn kaj vunditulojn en Karibio, Panamo, kaj sur la batalejoj de Krimeo 1854 - 1856.''
En 2004, Mary Seacole estis elektita "Greatest Black Briton" (Plej bona nigra brito).
Patay (stacidomo)
Patay estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  Patay, en departemento Loiret, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Chartres - Orléans (556000).
(82044) 2000 SP238
(82044) 2000 SP238 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Hjalmar Riiser-Larsen
Hjalmar Riiser-Larsen (7a de Junio 1890 – 3a de Junio 1965) estis norvega aviadista pioniro, polusesploristo kaj negocisto. Inter liaj atingoj, li estas ĝenerale vidata kiel la fondinto de la Reĝa Norvega Aerforto.Riiser-Larsen naskiĝis en Oslo, Norvegio, en 1890. En 1909, kiam li estis nur naŭdekjaraĝa, li aliĝis al la Norvega Marakademio kaj en 1915 al la jŭs formita Reĝa Norvega Maraera Servo. Post la Unua Mondmilito, li servis kiel ĉefa estro de la fabriko de la RNMS ĝis pli veterana oficiro estis nomumita. En 1921, li aliĝis al la Aviada Konsilio, tiam parto de la Norvega Ministerio de Defendo, kiel sekretario. Tio havigis al li la oportunon studi la novegan militistan kaj civilan aviadilajn infrastrukturojn pri kiuj la Konsilio respondecis. Li iĝis ofta piloto de aeritineroj uzataj de la novaj aerkompanioj.
Li partoprenis en la polusaj ekspedicioj de Roald Amundsen de 1925 kaj 1926.
Proslava
Proslava estas zona planlingvo al slavaj popoloj proponita de usonano George Doudy, kiu uzas plumnomon Juraj, en 2002.
Ekzemplo
Ja sem muzh. Ja sem tut. Ja sem sada. Ja sem ni drevo. Ja sem ni zhena. Drevy ma korny. Zheny ma diety. Ja ni mam diete. Ja pojedem do Europa za diete. Za prijemne syn. V Europe ja najdem diete dla mnie.
Traduko: Mi estas viro. Mi estas ĉi tie. Mi estas nun. Mi ne estas arbo. Mi ne estas virino. Arboj havas radikojn. Virinoj naskas infanojn. Mi ne naskas infanojn. Mi ne havas infanon. Mi iras al Eŭropo por havivigi infanon. Poradopta vojaĝo al Eŭropo.
Esperanto-Klubo de Katmando
Esperanto-Klubo de Katmando (EKKo) estis fondita la 15an de decembro 2009 en Katmando, la ĉefurbo de Nepalo.
Ĝi havas sep membrojn:
Ĝi jam organizis vojaĝon al Nagarkot, Dolkha, Itahari, Dharan, Dhankuta, Hile kaj Chainpur. Ĝi okazigis okulsantendaron en Balambhu vilaĝo en oktobro 2009, kien venis ĉirkaŭ 600 vilaĝanoj por kuraciĝi. La klubo ankaŭ farigis operacion de katarakto al 14 homoj kaj disdonis okulvitrojn al 111 vilaĝanoj senpage. Ĝi havas planon okazigi alian okulsantendaron en Jyamrung Vilaĝo de Dhading distrikto.
Subtenoj al la klubo kompreneble estas bonvenaj.
Prokopjevsk
Prokopjevsk (ruse Прокопьевск) estas urbo en Kemerova provinco en Rusio.
Esperanto-Klubo de Katmando
Nun ĝi havas ĝian propran blogejon, kie oni legos iliajn artikolojn pri iliaj aranĝoj kaj vidos fotojn, ĉe: http://esperantokk.blogspot.com. Ankaŭ troviĝas ligoj al blogoj de la membroj kaj aliaj gravaj esperanto-organizaĵoj. Oni povas ilin rekte kontakti je esperantokk @ gmail.com
Prokopjevsk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 32437.
Esperanto-Klubo de Katmando
La membroj jam fariĝis membroj de Nepala Esperanto-Asocio. Kaj ili celas ĉiel helpi, subteni kaj labori por la landa asocio ankaŭ.
Prokopjevsk
La urbo estis fondita en jaro 1918.
Esperanto-Klubo de Katmando
La membrojn instruis Razen Manandhar de la ĝis la  ĉe School of Creative Communications, Lalitpur.
Prokopjevsk
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1931.
La interurba telefona kodo estas 38466, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 4 horoj (en jaro 2005).
La urbo estas ĉe rivero Aba (Аба) (kiu enenfluas en riveron Tomj (Томь)).
En jaro 1959 la urbo havis 282 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 224,6 mil loĝantojn.
Garmisch-Partenkirchen
Garmisch-Partenkirchen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Garmisch-Partenkirchen de la federacia lando Bavario kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Tie naskiĝis la esperantisto Werner Schad.
Vintra Olimpiko 1936
En Garmisch-Partenkirchen okazis la Vintra Olimpiko 1936, okazigita en Nazia Germanio, kaj post rezigno de la urboj Sapporo kaj Sankta Maŭrico okazigi la vintrajn ludojn de 1940, ankaŭ ili estis planitaj okazi en Garmisch-Partenkirchen - sed fine, kiel konate, tiu Olimpiko tute ne okazis pro la Dua Mondmilito. Pro premo de la nazioj, la antaŭe sendependaj loĝlokoj Garmisch kaj Partenkirchen unuiĝis la 1-an de januaro 1935.
Aleksandr Dejneka
Dejneka naskiĝis en Kursk kaj studis ĉe la Ĥarkova Artolernejo (disĉiplo de Aleksander Lubimov) kaj ĉe VĤUTEMAS. Li estis fondinta membro de grupoj kiaj OST kaj Oktjabr, kaj lia verko akiris ampleksajn eksponojn en ĉefajr ekspozicioj. Liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj (el kiuj la plje fruaj estis ofte unukoloraj pro la malabundo de artaj materialoj) priskribas ĝenrajn scenojn same kiel laboron kaj ofte sportojn. Dejneka poste ekpentris monumentajn verkojn, kiaj La defendo de Petrogrado en 1928, kiu restas sia plej ikona pentraĵo, kaj La batalo de Sevastopolo en 1942, ''La ĉirkaŭoj de Moskvo. Novembro 1941 kaj La venkita ĉampiono''. Liaj mozaikoj estas ĉefa trajto en la metrostacio Majakovskaja en Moskvo.
Dejneka estis entombigita en la Novodeviĉje tombejo en Moskvo.
Andrew Huxley
Andrew Huxley (Hampstead, Londono, Unuiĝinta Reĝlando, 22-a de novembro, 1917 - Grantchester, Cambridgeshire, 30-a de majo, 2012) estis brita fiziologo kaj biofiziko, Brita Merit-Ordeno kaj membro de la Reĝa Society. Li estis duonfrato de Aldous Huxley, Julian Sorell Huxley kaj nepo de Thomas Henry Huxley.
Li ricevis Nobel-premion pri Medicino en 1963 por lia laboro kun Alan Lloyd Hodgkin kaj John Carew Eccles.
Emília Lemouton
Emília Lemouton [lemuton], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lemouton Emília estis hungara tradukisto. Ŝia geedziĝa nomo estis Adorján Boldizsárné (ŝia edzo estis Boldizsár Adorján). Emília Lemouton naskiĝis la en Pest (urbo), ŝi mortis la  en Gortvakisfalud.
Biografio
Patro de Emília Lemouton estis franca instruisto en Reĝa Universitato de Pest. Emília estis edukita en sia naskiĝurbo. Ŝi komencis kontribui en gazeto Pesti Divatlap en 1844, krome ŝi komencis eldoni tradukaĵojn el verkoj de Ŝekspiro. Post 2 jaroj ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi vivis plu province, kie ŝi jam ne okupiĝis pri literaturo. Ŝi naskis 3 gefilojn inter 1852-1854, ŝi vidviĝis en 1867.
13109 Berzelius
13109 Berzelius estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
71489 Dynamocamp
71489 Dynamocamp estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Luciano Tesi elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Tendaro Dinamo (Dynamo Camp), italia situejo de la SeriousFun Children's Network, neprofitcela organizaĵo, kiu laboras tra la mondo por promocii kaj funkciigi librajn somerajn kampojn por infanoj kun gravaj kaj kronikaj malsanoj. Tiu speciala kampo troviĝas en Toskanio proksime de la Observatorio de San Marcello Pistoiese.
Guareí
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Itapetininga kaj en la samnoma mikroregiono Itapetininga. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
6239 Minoo
6239 Minoo estas malgranda, tre hela apolona asteroido, terrenkonta kaj potence danĝera objekto. Ĝi ankaŭ estas marsrenkonta kaj venusrenkonta asteroido.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar en Kalifornio (Usono), ĝi ricevis la nomon de Minoo, mita reĝo de Kreto, filo de Zeŭso kaj Eŭropa.
Hohenfelde
Hohenfelde havas diversajn signifojn:
Dimitrios Ioanidis
Dimitrios IOANIDIS (greke Δημήτριος Ιωαννίδης, ankaŭ latinliterigita Ioannidis kaj Ioannides; naskiĝis la 13-an de marto 1923 en Ateno; mortis la 16-an de aŭgusto 2010 samloke ) estis oficiro de la grekia armeo kaj membro de la armea junto, kiu regis Grekion inter la jaroj 1967 kaj 1974.
Vivo
Post eduko en la armea akademio de Grekio, kiun li finis en 1943, li iĝis oficiro en la grekia armeo, kun kiu li flanke de la konservativistoj partoprenis en la interna milito de Grekio. Inter la jaroj 1945 kaj 1949 li membris en la nacia gvardio, en la tiel nomata "Rimini-brigado" kaj en specialaj armeaj unuoj, kiuj servis en armea malliberejo sur la insulo Makronisos, kie precipe enkarceriĝis grekiaj komunistoj. Inter la jaroj 1950 kaj 1959 li servis en diversaj armeaj unuoj kaj kompletigis sian oficiran edukon.
La 21-an de aprilo 1967 li partoprenis en armea puĉo, kiu kreis armean diktatoran reĝimon en Grekio. Dum la sekvaj jaroj li tamen politike restis en la fono kaj lasis la gvidan pozicion de la diktatora reĝimo al Georgios Papadopulos. Dimitrios Ioanidis estis ĉefo de la armea polico ESA, kiu sub lia gvidado iĝis institucio timata ankaŭ de la nearmea civitanaro.
Post studenta ribelo en novembro 1973 li gvidis puĉon, demisiigis la prezidanton Georgios Papadopulos kaj prezidentigis sian amikon Faedon Gizikis. La 15-an de julio 1974 li organizis puĉon de la kipra nacia gvardio cele al forigo de la registaro de la greka ĉefepiskopo Makarios la 3-a. Tiu puĉo fortigis la konflikton inter kipraj grekoj kaj turkoj kaj provokis invadon de la turka armeo malmultajn tagojn pli poste, kio siaflanke gvidis al kolapso de la grekia armea junto kaj al transiro de la lando al demokrata reĝimo.
Cubnezais
- jen france, prononco [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Blaye (aŭ Blaia) kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Le Cateau-Cambrésis
Le Cateau-Cambrésis estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 7 453 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Le Cateau-Cambrésis situas en la natura regiono Cambrésis, de kiu Cambrai estas la historia ĉefurbeto. Tiu regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. La areo ĉirkaŭ la urbeto Le Cateau-Cambrésis restas tamen sufiĉe proksima al Avesnois : ankoraŭ videblas verdaj paŝtaĵoj kaj heĝoj kaj ne la agroj de Cambrésis.
Le Cateau-Cambrésis etendiĝas sur 27,24 km².
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Serge Siméon, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Le Cateau-Cambrésis estas la ĉefurbo de la kantono de Le Cateau-Cambrésis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Sutro de la blanka lotuso de la sublima darmo
La Sutro de la blanka lotuso de la sublima darmo (सद्धर्मपुण्डरीक सूत्र, Saddharmapuṇḍarīka Sūtra), ankaŭ konata kiel la Lotusa Sutro, estas unu el la plej popularaj kaj influaj sutroj en Mahajano kaj la bazo sur kiu la budhisma skolo Tiāntāi estis fundamentita, kaj sur tiu, la skoloj Tendai, Cheontae kaj Nichiren. Ĝi estas konsiderita de multaj budhistoj en Orienta Azio kiel la lasta instruo de la budho Gotamo, kompleta kaj sufiĉa por salviĝo.
Titolo
La plej frua Sanskrita titolo de la sutro estas Saddharmapuṇḍarīka sūtra, kiu laŭ la traduko de Leon Hurvitz signifas Skripturo de la lotusa florado de la fajna darmo. Aliaj tradukoj de la titolo inkluzivas:
Formiĝo
En 1934, surbaze de sia kritika analizo de la ĉina kaj la Sanskrita versioj, Kogaku Fuse konkludis, ke la sutro estis verkita en kvar ĉefaj fazoj: la versaj sekcioj de la 1-a ĉapitro ĝis la 9-a, kaj tiu de la 17-a, estis kredeble verkitaj en la –1-a jarcento, kaj la prosaj sekcioj de ĉi tiuj ĉapitroj estis aldonitaj en la 1-a jarcento. Li taksas la daton de la tria fazo, la ĉapitroj 10, 11, 13-16, 18-20 kaj 27, ĉ. la jaro 100. La ĉapitroj 21-26 apartenas al la lasta fazo, ĉ. la jaro 150, sed laŭ Stephen F. Teiser kaj Jacqueline Stone, estas konsento pri la fazoj de verkado, sed ne pri la datumo de ĉi tiu fazoj.
Tamura argumentas, ke la unua fazo de verkado, la ĉapitroj 2-9, estis finita ĉ. la jaro 50 kaj plivastigita per la ĉapitroj 10-21 ĉ. la jaro 100. Li datumas la trian fazon, la ĉapitrojn 22-27, ĉ. la jaro 150.
Karashima proponis modifitan version de la hipotezo de Fuse en la jena ordo:
Tradukado en la ĉinan
Tri tradukoj en la ĉinan ankoraŭ ekzistas:
La Lotusa sutro estis unue tradukita el Sanskrito en la ĉinan de la bikŝuo Darmarakŝo en 286 en Chang'an dum la epoko de okcidenta Jin (265-317). Kvankam la opinio, ke plej verŝajne la baza teksto de tiu traduko estis en dialekto de Prakrito fariĝis akceptita. Ankaŭ estas probable, ke ĝi estis verkita en dialekto de Prakrito kaj posteel tradukita en Sanskriton, por doni respekteblecon al la teksto. Tiu ĉi traduko estis poste refarita en 406 de la skipo de la bikŝuo Kumaraĝivo, kiu laŭ Jean-Noël Robert ĉefe baziĝis sur la versio de Dharmarakṣa. La versioj en Sanskrito estas ordinare uzitaj nur de fakuloj.
Censier - Daubenton (pariza metrostacio)
Censier - Daubenton [sɑ̃sje dobɑ̃tɔ̃] estas stacio de la linio 7 de la Metroo de Parizo, en la 5-a arondismento de Parizo.
La stacio
Ĝi estis inaŭgurita la, dum la plilongigo de la linio 10 direkte al. Unu jaron poste, ĝi estis transigita al linio 7.
Historio kaj ĉirkaŭaĵo
Louis Jean-Marie Daubenton estis naturalisto kiu kunlaboris kun Buffon por lia Histoire Naturelle, kaj kiu estis la unua direktoro de Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo, apude.
En aprilo 2010, la stacio estis entute prilumita de LED. Ĝi tiel fariĝis la unua metrostacio en la mondo prilumita danke al tiu teĥnologio. Tio ebligas duonigi la energion necesan al ties lumigado.
Hohenfels
Hohenfels havas diversajn signifojn:
Gadfield Elm Chapel
La Gadfield Elm Chapel apud la vilaĝo Pendock en Worcestershire, Anglio, estas la plej malnova ankoraŭ ekzistanta kapelo de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj.
Duopa nombro de Mersenne
En matematiko, duopa nombro de Mersenne estas nombro de Mersenne de formo
kie Mp estas primo de Mersenne.
La vico de duopaj nombroj de Mersenne komenciĝas de
Duopaj primoj de Mersenne
Duopa nombro de Mersenne kiu estas primo estas duopa primo de Mersenne. Nombro de Mersenne Mp povas esti primo nur se p estas primo, (vidu en primo de Mersenne por pruvo), do M_{M_p} povas esti primo nur se Mp estas primo de Mersenne. La unuaj valoroj de p por kiu Mp estas primo estas p = 2, 3, 5, 7, 13, 17, 19, 31. De ĉi tio, M_{M_p} estas sciata al esti primo por p = 2, 3, 5, 7; por p = 13, 17, 19, 31 faktoroj estas trovitaj kiuj montras ke la respektivaj duopaj nombroj de Mersenne estas ne primoj. La plej malgranda sekva kandidato al esti primo estas M_{M_{61}}, aŭ 22305843009213693951-1. Havante proksimume 694·1015 dekumajn ciferojn, ĉi tiu nombro estas multe pli granda ol tiu taŭga por nun sciataj primecaj provoj.
Nombroj de Catalan-Mersenne
Skribu na M(p) anstataŭ Mp. Rekursie difinita vico
estas vico de la nombroj de Catalan-Mersenne. Oni diras ke Eugène Charles Catalan venis al ĉi tiu vico post malkovro de primeco de M(127)=M(M(M(M(2)))) de Edouard Lucas en 1876.
Kvankam la unuaj kvin eroj (supren ĝis M(127)) estas primoj, ne sciataj manieroj povas decidi ĉu ĉi ĉiuj nombroj estas primoj simple ĉar la nombroj koncernataj estas gigantaj.
Proletarsk
Proletarsk (ruse Пролетарск) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60245501.
La urbo estis fondita en 1670.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1970.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
La interurba telefona kodo estas 86374, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Zapadnij Maniĉ (Okcidenta Maniĉ, Западный Маныч).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 10,7 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 19,6 mil loĝantojn.
Konstanteno la Granda
Konstanteno la Granda, aŭ Konstantino (Flavius Valerius Aurelius Constantinus Augustus, Κωνστᾰντῖνος ὁ Μέγᾰς; n. 27-an de februaro ĉirkaŭ 272 en Naissus, Ilirio (moderne Niš, Serbio); m. 22-an de majo 337) konata ankaŭ kiel Konstanteno la 1-a aŭ eĉ Sankta Konstanteno, estis imperiestro de la romia imperio dum 306 aŭ 324-337.
Konstanteno estis la filo de Konstancio Ĥloro, romiarmea oficiro, kaj de lia edzino Helena. Lia patro iĝis Caesar, nome deputita imperiestro en okcidento en 293. Konstanteno estis sendita orienten, kie li altiĝis al rango de milita tribuno sub la imperiestroj Diokleciano kaj Galerio. En 305, Konstanteno estis altigita al rango de Augustus, maljuna okcidenta imperiestro, kaj Konstanteno estis realvokita okcidenten por kampanji kun sia patro en Britannia. Aklamita kiel imperiestro fare de la armeo ĉe Eburacum (Jorko) post la morto de sia patro en 306, Konstanteno aperis triumfe en serio de enlandaj militoj kontraŭ la imperiestroj Maksentio kaj Licinio ĝis iĝi ununura reganto kaj de okcidento kaj de oriento ĉirkaŭ 324.
Kiel imperiestro, Konstanteno realigis multajn administrajn, financajn, sociajn, kaj armeajn reformojn por fortigi la imperion. La registaro estis restrukturita kaj la civila kaj la armea aŭtoritatoj disiĝis. Nova monero, la solido, estis lanĉita por kontraŭbatali inflacion. Ĝi iĝus la normo por bizancaj kaj eŭropaj valutoj dum pli ol mil jaroj. La estis la unua romia imperiestro kiu postulis konvertiĝon al kristanismo. Konstanteno ludis influan rolon en la proklamo de la Edikto de Milano, kiu dekretis toleremon por kristanismo en la imperio. Li vokis la Unuan koncilion de Niceo en 325, ĉe kiuj La Kredo Nicea estis konfesita fare de kristanoj. En armeaj aferoj, la romia armeo estis reorganizita por konsisti el mobilkampunuoj kaj garnizonsoldatoj kapablaj je kontraŭatakado al internaj minacoj kaj al barbaraj invadoj. Konstanteno plenumis sukcesajn kampanjojn kontraŭ la triboj ĉe la romiaj limoj — la Frankoj, la Alemanoj, la Gotoj, kaj la Sarmatoj — eĉ transloĝigante teritoriojn prirezignitajn fare de liaj antaŭuloj dum la tumulto de la antaŭa jarcento.
La regotempo de Konstanteno markis klaran epokon en la historio de la Romia Imperio. Li konstruis novan imperian loĝejon en Bizanco kaj nomis ĝin Nova Romo. Tamen, en la honoro de Konstanteno, la romianoj nomis ĝin Konstantinopolo, kiu poste estos la ĉefurbo de kio nun estas konata kiel la Orientromia Imperio dum almenaŭ unu jarmilo. Pro tio, li estas konsiderita kiel la fondinto de la Orientromia Imperio. Lia pli tuja politika heredaĵo estis ke, en lasado de la imperio al liaj filoj, li anstataŭigis la dioklecianan tetrarkion per la principo de dinastia sinsekvo. Lia reputacio prosperis dum la vivdaŭro de liaj filoj kaj jarcentojn post lia regado. La mezepoka eklezio konfirmis lin kiel modela virtulo dum laikaj regantoj alvokis lin kiel prototipo, punkto de referenco, kaj la simbolo de imperia legitimeco kaj identeco. Komenciĝante kun la renesanco, ekzistis pli kritikaj taksoj de lia regado pro la reeltrovaĵo de kontraŭ-konstantenaj fontoj. Kritikistoj portretis lin kiel despota tirano. Tendencoj en moderna kaj lastatempa studaro provis balanci la ekstremaĵojn de antaŭaj studoj.
Li iel leĝigis kristanismon en 313 kaj, antaŭ morto, eĉ baptiĝis. Li ankaŭ donis sian nomon al Bizanco — Konstantinopolo, helene "Konstanteno-urbo" — kaj igis la urbon grandioza kaj la ĉefurbo de la imperio, la Nova Romo. Ankaŭ la rumana urbo Constanţa ricevis sian nomon honore al li.
Fontoj
Konstanteno estis reganto de historia graveco, kaj li ĉiam estis kontestata figuro. La fluktuoj en la reputacio de Konstanteno reflektas la naturon de la praaj fontoj por lia regado. Tiuj estas abundaj kaj detalaj, sed estis forte influitaj per la oficiala propagando de la periodo, kaj ofte estas partiaj kaj unuflankaj. Ekzistas neniuj pluvivaj historioj aŭ biografioj traktantaj la vivon kaj regadon de Konstanteno. La plej proksima teksto estas Vita Constantini, de Eŭsebio de Cezareo, verko kiu estas miksaĵo de panegiro kaj hagiografio. Skribita inter 335 kaj ĉirkaŭ 339, la Vita glorigas la moralajn kaj religiajn virtojn de Konstanteno. La Vita kreas disputige pozitivan bildon de Konstanteno, kaj modernaj historiistoj ofte defiis ĝian fidindecon. La plej plena sekulara vivorakonto de Konstanteno estas la anonima Origo Constantini. Verko de necerta dato, la Origo temigas armeajn kaj politikajn okazaĵojn, kun neglekto de kulturaj kaj religiaj aferoj. Verko de necerta dato,
De Mortibus Persecutorum, de Laktancio, politika kristana pamfleto sur la regadoj de Diokleciano kaj la Tetrarkio, disponigas valoran sed tendencan detalaron pri la antaŭuloj de Konstanteno kaj ties fruan vivon. La ekleziaj prahistorioj de Sokrato, Sozomen, kaj Teodoreto priskribas la klerikajn disputojn de la pli posta regado de Konstanteno. Verkita dum la regado de Teodozio la 2-a (408-50), jarcenton post la regado de Konstanteno, tiuj klerikaj historiistoj obskuras la okazaĵojn kaj teologiojn de la konstantena periodo tra misdirektado, misprezento kaj konscia obskureco. Ankaŭ la tiutempaj verkoj de la ortodoksa kristano Atanazio kaj la eklezia prahistorio de la arjo Filostorgio pluvivas, kvankam iliaj biasoj ne estas pli firmaj.
La epitomoj de Aŭrelio Viktor (De Caesaribus), Eŭtropio (Breviarium), Festus (Breviarium), kaj la anonima verkinto de la Epitome de Caesaribus proponis kunpremitajn sekularajn politikajn kaj militajn historiojn de la periodo. Kvankam ne kristanaj, la epitomoj pentras favoran bildon de Konstanteno, sed preterlasas referencon al la religiaj politikoj de Konstanteno. La Panegyrici Latini, kolekto de panegiroj de la fino de la 3-a kaj komenco de la 4-a jarcentoj, disponigas valorajn informojn pri la politiko kaj ideologio de la tetrarkia periodo kaj la frua vivo de Konstanteno. Tiutempa arkitekturo, kiel ekzemple la Arko de Konstanteno en Romo kaj palacoj en Gamzigrado kaj Kordovo, epigrafikaj restaĵoj, kaj la produktado de la epoko kompletigas la literaturajn fontojn.
Biografio
Konstanteno naskiĝis en Moesia (en la nuna Serbio). Lia patrino, Helena, estis kristano. Ŝi nun estas konata kiel Sankta Helena.
Konstanteno ne heredis la imperion: li estis provincestro de Britio kaj Gaŭlio kaj marŝis kontraŭ Romo kun sia armeo. Li venkis la imperian armeon kaj, poste, la armeojn de rivalantaj generaloj.
La Batalo de Ponto Milvio okazis en la 28-a de oktobro de 312 inter la armeoj de la imperiestroj Konstanteno kaj Maksencio. La venko de la unua derivis en la fino de la tetrarkio (registara sistemo en kiu la povo estis plenumita de kvar personoj konitaj kiel tetrarkoj) kaj igis lin plej suprema aŭtoritato de la teritorioj okcidentaj de la Imperio, dum lia bofrato Licinio regis en la provincoj de Oriento.
En marto de 313, Licinio edziĝis al Flavia Julia Konstantia, duonfratino de Konstanteno, en Mediolanum (aktuale Milano) kaj tiam ili proklamis la faman Edikton de Milano, kiu redonis posedaĵojn al la komunumoj de kristanoj. Tiu edikto laŭleĝigis kristanismon, sed ne faris ĝin ankoraŭ oficiala religio de la imperio. Licinio konsolidigis sian kontrolon en Oriento, dum Konstanteno restis kiel suprema imperiestro en Okcidento.
En 314 Licinio apogis la insurekcion de Basiano kontraŭ Konstanteno. Kiam tio diskoniĝis, ekis enlanda milito, en kiu Konstanteno venkis en la batalo de Cibalae en Panonio (en la 8-a de oktobro de 316), kaj poste revenkis super Licinio du jarojn poste (post elekti Valerio Valento kiel kunimperiestro) en la ebenaĵo de Mardia (nome ankaŭ Campus Ardiensis) en Trakio. La ŝajna reamikiĝo lasis Licinion kun Trakio, Malgranda Azio, Sirio kaj Egipto, sed poste li aldonis nombrajn provincojn al la rego de Konstanteno.
En 324 Konstanteno, tentita de la "maljueco kaj nepopularaj malvirtoj" de Licinio, deklaris alian militon kontraŭ li kaj, malvenkinte super lia armeo en la batalo de Adrianopolo (3-a de julio de 324), kaptis lin ene de la muregoj de Bizanco. La malvenko de la ŝiparmeo, teorie supera, de Licinio fare de Krispo (la plej aĝa filo de Konstanteno) devigis tiun retiriĝi al Bitinio, kie la batalo de Krizopolo (en la 18-a de septembro), estis lia fino kaj okazigis lian definitivan submetadon. Licinio estis enkarcerigita en Tesaloniko sub ia tipo de enhejma arestado. Kiam li klopodis rekruti kelkajn barbarojn (necivitanojn) por formi armeon, Konstanteno ordonis la murdon de Licinio kaj tiun de sia iama kunimperiestro Martiniano.
La kruca simbolo
Laŭ postaj legendoj, je 312, dum la antaŭvespero de la Batalo de Ponto Milvio, li vidis oran krucon en la ĉielo kaj en la kruco la vortojn In hōc sīgnō vincēs – "En ĉi tiu signo vi venkos". Li ordonis meti krucan simbolon (labaro) sur la flagoj kaj ŝildoj de lia armeo kaj li venkis. (Multaj el liaj soldatoj estis kristanoj). En la batalo li gajnis la okcidenton de la imperio, kaj poste gajnis la orienton.
Kiel junulo, Konstanteno servis la Sunon kiel dion kaj havis viziojn. La vizio pri la ora kruco en 312 ne estis lia unua vizio.
Vizio aŭ sonĝo In hōc sīgnō vincēs (per tiu ĉi signo vi venkos) eble estis eskapilo de Konstanteno (aŭ Konstanteno) por flamigi sian armeon, aŭ aldonaĵo de liaj subtenantoj. Tamen pri tio, ke Konstanteno laŭgrade alproksimiĝis al kristanismo, akordas multaj fakuloj pri tiu epoko. Inter ili, la granda arkeologo Paul Veyne, marksismdevena. Tiu ĉi senheziteme certigas pri la historieco de la konvertiĝo de Konstanteno, memorigante, kun J.B. Bury, ke lia “revolucio [...] eble estis la plej aŭdaca ago plenumita de aŭtokrato spite la plimulton de liaj regatoj”. Kaj tio, certe, pro tio ke kristana estis ne pli ol 10 aŭ 15% de la popolo.
Kvankam Konstanteno leĝigis kristanismon, li ne faris ĝin la ŝtata religio — tio okazis poste en la 4-a jarcento — kaj ne kontraŭleĝigis paganismon.