cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Westfront Nieuwpoort
Westfront Nieuwpoort
Je la 18-a de oktobro 2014, post renovigo kaj pligrandigo, la monumento remalfermiĝis kun nova nomo Westfront Nieuwpoort (Okcidenta Fronto Nieuwpoort). Je la 28-a de oktobro ĝin vizitis ŝtat- kaj registarestroj, i.a. la belga reĝo Filipo kaj la germana kanceliero Angela Merkel.
Nova ekspozicio klarigas la inundigon de la IJzer-poldero per malfermo de la kluzaro Ganzepoot ("ansera piedo", laŭ la formo de la ses kanaloj kiuj tie kunvenas), kiu dum kvar jaroj fiksis la frontlinion en tiu regiono.
En la kela etaĝo estas montrata (en bitigita formo) la grandega Panoramo de la IJzer-batalo en oktobro 2014 de Alfred Bastien.
Eksteraj ligiloj
Westfront Nieuwpoort
Jelšava
Jelšava (hungare Jolsva [jolŝva] estas urbo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Revúca. La nomo signifas alno.
Situo
Jelšava situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Muráň-Košice.
Historio
La unua mencio okazis en 1243 en formo Ilswa pri la komunumo, kiun germanaj ministoj fondis. Oni minis feron kaj plumbon. En la 13-a jarcento oni konstruis fortikaĵon, kiu detruiĝis. En 1327 familio Jolsva konstruis pli novan en la proksimeco, kiun la husanoj en 1440, la turkoj en 1556 okupis. La komunumo ricevis rajton pri bazarado en 1551. Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio) donacis al la urbeto privilegiojn kaj forviŝis impostojn. La ĉefplaco estis defendita de muro. En la 18-a jarcento korporacioj formiĝis. Fine de la 19-a jarcento ekfunkciis grava fervojo Murány-Rimaszombat-Salgótarján-Budapeŝto.
En 1910 loĝis en Jolsva 2846 da homoj (2289 hungaroj, 449 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Jolsva apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Nagyrőce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. En 1921 konstruiĝis fabriko pri magnezito. Dume inter 1938-1945 la regiono rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito granda parto de la hungareco estis deportita, la restaĵo iĝis senrajta laŭ dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en la urbo 3287 da homoj (2774 slovakoj, 312 ciganoj, 81 hungaroj).
Kantono Rush (Indianao)
Kantono Rush (aŭ angle Rush County) estas kantono en la usona ŝtato Indianao. Ĝia administra centro estas la urbo Rushville.
Dum la jaro 2010 la kantono havis 17.392 loĝantojn.
Rulbalailo
Historio
La rulbalailo estis en 1867 patentita de Melville R. Bissell el Grand Rapids en Usono. Komence Bissell mem uzis la rulbalailon por purigi la tapiŝon en la butiko. Li komencis la vendadon de rulbalailoj en 1883, post kiam klientoj regule demandis lin kie ili povis aĉeti tian aparaton.
La rulbalailo ĉefe estis uzata por forigi panerojn de la planko. Ĝi antaŭ ĉio estis populara dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Nuntempe ili ankoraŭ haveblas ĉefe kun elektra propulso.
Kantono Rush
Fontoj
Bazita sur la angla Vikipedio.
NGC 4762
NGC 4762 (aliaj indikoj — UGC 8016, MCG 2-33-33, ZWG 71.65, VCC 2095, KCPG 356B, PGC 43733) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Écija
Écija estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas kie loĝas  geloĝantoj, do loĝdenso estas  loĝ./km². Écija situas je 94 km de la provinca ĉefurbo Sevilla.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 39510 geloĝantoj de la municipo Écija estas 20048 inoj kaj 19462 viroj. En la 976-kvadratkilometra teritorio estas 8 setlejoj, kie loĝas 38603 geloĝantoj, kaj aliaj 907 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 472, 233 inoj kaj 239 viroj, kaj mortis 289, 140 inoj kaj 149 viroj. Tiel la natura kresko estis 183 (0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 16025 homoj (40.6%).
Ploumoguer
(jen france, bretone Plonger aŭ, kiel montras la apuda vojsigno, Ploñger) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Etimologio
La nomero Plou cetere aludas al la bretona vorto por "paroĥo", kaj indikas ke la loĝloko fondiĝis jam post la kristanigo de la regiono, kiu en Bretonio okazis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.
Regiono Nova Kujo
La Regiono Nova Kujo estas unu de la kvar regionoj kreitaj per interprovinciaj traktatoj por la integrigo regiona de la provincoj de Argentino kun bazo sur la artikolo 124 de la Argentina Konstitucio. En 2001 ĝi havis, kaj ties urbo plej grava estis Mendoza.
Flava pasero
La Flava pasero (Passer flaveolus), nomata ankaŭ kiel Olivnuka pasero, estas birdo de la familio de Paseredoj kaj plej tipa genro de paseroj, troviĝanta en landoj de Sudorienta Azio nome Birmo (escepte norde kaj sudokcidente), Tajlando, Kamboĝo, Laoso, centra kaj suda Vjetnamio kaj norde de la duoninsula Malajzio.
Amador Díaz
Amador DIAZ (naskiĝis en 1932 - mortis la 6-an de marto 1993 en Southampton, Britio) estis brita esperantisto. Ekde sia aliĝo al Brita Esperanto-Asocio en 1949 li aktivis sur ĉiam pli da niveloj: prezidanto de loka grupo kaj de regiona federacio, li estis poste kasisto kaj fine ĉefdirektoro de BEA.
Flava pasero
Probable evoluis el izolata populacio de paseroj kiuj restis retenitaj en senglacia rifuĝejo en la Delto de la rivero Mekongo (suda Vjetnamio) dum la lasta glaciepoko de la Pleistoceno (antaŭ 25,000-15,000 jaroj). Ĝi estas monotipa specio.
Ĝi havas olivvecgrizajn kronon, nukon kaj kolflankoj, kio ĉirkaŭas helbrunan makulon el la okulo larĝiĝante ĉirkaŭ orelareo kaj super kolflankoj kaj siavice ĉirkaŭanta flavecan vangon. Estas kutima nigra kruco (frunto, traokula strio kaj mentono) sed ege skiza kompare kun similaj samgenranoj. La plej karaktera eco de tiu specio estas la flavaj vango kaj subaj areoj, kio nomigas la specion, ankaŭ en la latina scienca nomo. La supra dorso estas helbruna, dum la suba al pugo estas griza kaj pli malhele ĉe vosto. Subŝultre videbls hela flugilstrio kaj la flugilplumoj estas nigraj kun helaj bordoj. Kruroj kaj piedoj estas oranĝecaj, dum la dika beko estas nigreca ĉefe ĉepinte.
Amador Díaz
Kun aliaj, li instigis starigi, apud la komerce registrita BEA, la ne-profitcelan Esperanto-Asocion de Britio, kiun li fine prezidis. Dum multaj jaroj li estis komitatano de UEA kaj fakdelegito pri arkitekturo. Multflanka personeco, Diaz instruis la lingvon kaj regule kontribuis al diversaj gazetoj, inter aliaj al MONATO.
Otto Lesser
La, en la observatorio de Berlino kun la astronomo Wilhelm Julius Förster, li malkovris la asteroidon 62 Eraton kiu estis la unua asteroido havante du kun-malkovrintojn.
Kovalovice
Kovalovice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Brno-provinco, en Sudmoravia regiono surrande de Vyškova pordego sur montarpiedo de Drahana montetaro. Vivas ĉi tie.
La municipo estas urbanisma kunkreskinta kun la najbara Viničné Šumice kaj senpere ĝi ligas ankaŭ al Pozořice.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1210.
Transporto
Tra la teritorio de la municipo kondukas mallonga sektoro de aŭtostrado D1. Plu kondukas tra ĝi ŝoseo II/430 en sektoro Brno – Rousínov (tra la loka parto Stará Pošta) kaj ŝoseoj de la III-a klaso:
NGC 4763
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
.qa
''Ĉi tiu artikolo estas pri domajno de la alta nivelo. Pri la aliaj signifoj de la dulitera kombino vidu apartigilon Qa''.
.qa estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Kataro.
Eksteraj ligiloj
Toppdomän
Cindrogriza sciuro
La Cindrogriza sciuro, Orienta cindrogriza sciuro, aŭ foje eĉ simple Griza sciuro (depende de la regiono), (Sciurus carolinensis), estas arbosciuro de la genro Sciurus indiĝena de orienta kaj mezokcidenta Usono, kaj de sudaj partoj de la orientaj provincoj de Kanado. La indiĝena teritorio de tiu nearktisa specio koincidas kun tiu de la Nigra sciuro (Sciurus niger), kun kiu ĝi foje estas konfuzata, kvankam la kerno de la teritorio de la Nigra sciuro estas iomete pli okcidenta.
Toa (rivero)
La rivero Toa, en Esperanto Toao, estas la plej abundakva de Kubo kun 31 kubaj metroj por sekundo. Ĝi estas en la provinco Guantánamo, proksime de la urbo Baracoa. Ties nomo devenas el indiĝena vorto kiu signifas "ranon".
La rivero havas longon de 130 km, ekfluas en la montoj Nipe-Sagua Baracoa kaj elfluas ĉe Cuchillas del Toa en la norda marbordo de la provinco. Ties baseno estas proksimume de 1 060 km² kaj la averaĝa jara pluvokvanto estas de 2 800 mm, la plej granda de la tuta Kubo.
14094 Garneau
14094 Garneau estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la kanada kosmonaŭto Marc Garneau; la unua kanadano, kiu flugis en la kosmo. Li flugis en la misioj STS-41G, STS-77 kaj STS-97 de la kosmopramo kaj estis prezidento de la Kanada Kosma Agentejo en 2001.
(15948) 1998 BE
(15948) 1998 BE estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
31953 Bontha
31953 Bontha estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Naveena Bontha, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2015 pro sia projekto pri mekanika inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la Hanford High School de Richland (Vaŝingtonio, Usono).
2820 Iisalmi
2820 Iisalmi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 8-an de septembro 1942 de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Iisalmi en Orienta Finnlando.
Pomponio Mela
Pomponio Mela aŭ Pomponio Melo (m. 45) naskiĝis en Tingentera (Algeciras), en la 1a jarcento, estis hispanromia geografo kiu vivis dum la regadoj de la imperiestroj Kaligulo kaj Klaŭdjo. Li mortis ĉirkaŭ la jaro 45.
Lia plej fama verko, pro kiu li estis citita de Plinio la Maljuna, estis geografia kompilo komponita de tri volumoj kun titolo De Chorographia (ĥorografio), nomita ankaŭ De situ orbis (Pri la lokoj de la mondo), kaj kiu, nur pro aludo al la konkero de Bretonio (jaroj 43 kaj 44), devis esti verkita en tiu jardeko de la 1a jarcento.
Ludwig-Musser
Ludwig-Musser estas produktanto de frapinstrumentaroj kaj perkutinstrumentoj. La entrepreno apartenas aktuale al Conn-Selmer, Inc..
Famaj Ludwig-frapinstrumentistoj
Kelkaj famaj frapinstrumentistoj ludis aŭ ludas frapinstrumentarojn de Ludwig. Jen kelkaj el ili:
Ciskejo
Ciskejo aŭ Ciskei estis Bantustano sudoriente de Sudafriko. Ĝi enhavis 7,700 km³, preskaŭ entute ĉirkaŭataj de kio estis tiam la Kabprovinco kaj posedis malgrandan marbordon laŭlonge de la Hinda Oceano.Ciskei havis serion de ĉefurboj dum sia ekzisto. Origine Zŭelicha estis ĉefurbo cele ke Alice estu longdaŭra nacia ĉefurbo. Tamen estis Bisho (nune literumita Bhisho) kio iĝis ĉefurbo ĝis kiam Ciskei reintegriĝis en Sudafrikon.
Sub la politiko de apartismo de Sudafriko, la batustano estis organizita por nigruloj en memregantaj teritorioj. Ciskejo estis markata kiel unu el la du hejmlando aŭ "Bantustano" por parolantoj de Kosa lingvo. Tiuj estis enmetitaj tien kaj en Transkejo, la aliaj bantustano por kosaparolantoj.
La nomo Ciskejo signifas "je tiu ĉi flanko de la Rivero Kei", kaj en kontrasto kun la najbara Bantustano de Transkejo.
Épinay - Villetaneuse (stacidomo)
Épinay - Villetaneuse estas franca stacidomo sur linio H de Transilien, situanta en la limo de komunumoj Épinay-sur-Seine en departemento Seine-Saint-Denis, kaj Montmagny en departemento Val-d'Oise, en regiono Francilio.
Stacidomo
La stacidomo estas tre proksima al Deuil-la-Barre, kies teritorio troviĝas je ĉirkaŭ nord-okcidente kaj iom malpli proksima al Villetaneuse, je ĉirkaŭ  sud-okcidente; ĝi estas la plej proksima al kampuso de Universitato Paris 13.
Kantabra Naciisma Konsilio
La Kantabra Naciisma Konsilio (en la kantabra, Conceju Nacionaliegu Cántabru, aŭ mallongige CNC) estas politika partio de Kantabrio. Ĝia ideologio estas kantabrismo, naciismo kaj maldekstro. Ĝi estis fondita en la jaro 1995, kiel kuniĝo de pli fruaj kantabrismaj movadoj.
La partio partoprenis ĉiujn balotojn, de ties fondiĝo ĝis la hispana baloto de 2008, sed neniu el ties kandidatoj estis elektitaj. La partio eniris en kriza periodo post la regiona kaj municipa balotoj de Kantabrio en 2007. Post eksterordinara kunsido okazinta la 26-an de januaro 2008 la partio decidis ne partopreni baloton de 2008. Tial la partio ne prezentis kandidatojn ekde 2007.
La partio estas la ununura partio, kiu publike apogas la oficialigon de la kantabra lingvo kaj ofte uzas ĝin en siaj publikaj prelegoj kaj raportoj. La partio apogas agnoskon de la kantabra labaro kiel oficiala flago de Kantabrio. La oficialigon apogis ankaŭ la urbodomo de la kantabra municipo Comillas en 2006.
Matran (stacidomo)
Matran estas fervoja stacidomo en Matran, Svislando.
T-Butila nitroacetato
t-Butila nitroacetato aŭ C6H11NO4 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la nitroacetata acido kun t-butanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. t-Butila nitroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. t-Butila nitroacetato reakcias acide per hidrolizo kaj ĝia katjono estas pli forta ol acetata acido. t-Butila nitroacetato estas uzata por produktado de aliaj nitroacetatoj inklude de la nitrometano. Ĝi estas neakordigebla kun fortaj bazoj.
Ágoston Balás
Ágoston Balás [Agoŝton bala:ĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo BALÁS Ágoston estis transilvania hungara franciskano, instruisto.
Biografio
Oni ordinaciis pastro Ágoston Balás en 1708 kaj li instruis en franciskana lernejo de Csíksomlyó. En jaroj 1721–1724 li estis sekretario de franciskana provinco kaj teologia preleganto.
.re
.re estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Reunio.
Eksteraj ligiloj
Toppdomän
Turo de la Pucelo
Turo de la Pucelo (Qız Qalası, Девичья башня; malnova nomo: Göz Qalası - "Okula turo") estas historia turo en Malnova Urbo en Bakuo, Azerbajĝano.
Devene ĝi staris rekte sur bordo de Kaspia Maro. Sed dum asanado komence de la 20-a jarcento ĝi estis apartigita de la maro per ĉefa trafika vojo kaj urbaj parkoj.
Konstruevoluo
Ĝi estis konstruita verŝajne en la 12-a jarcento, eble pli baldaŭ (7-a jarcento). Ties arkitektura stilo kaj konstruprogreso estas ĝis nun nekonata, oni taksas, ke ĝi estis konstruita de la arkitekto Masud Ibn Davud, kiu estis verŝajne patro de la arkitekto kiu kreis Mardakan Round Tower staranta sur Apŝerona duoninsulo nordoriente de Bakuo.
Nuklea vintro
Nuklea vintro estas la malheliĝo de la atmosfero de la tero pro la eksplodo de granda kvanto da atombomboj. Nur en la 1970-aj jaroj usonaj kaj sovetuniaj sciencistoj esploris la efekton de masiva, grandskala aŭ eble eĉ tutmonda atommilito. Unu de la plej kontatoj studoj estas la tiel nomata TTAPS-studo. Oni publikis tiun studon en 1983. En ĝi unuafoje aperas la difino Nuklea Vintro.
Turo de la Pucelo
Signifo de la konstruaĵo
La Turo de la Pucelo estas signifa memorindaĵo kaj unu el la plej azeraj naciaj simboloj, ĝi estas bildigita sur azerbajĝana mono kaj kvanto de oficialaj dokumentoj. Ĝi estas sidejo de historia muzeo kiu prezentas la historian evoluon de la urbo Bakuo, oni vendas tie memoraĵojn, tradiciajn tolojn kaj ceramikajn varojn. Sub la turo estas konservitaj elfositaĵoj kaj vendejetoj kun veraj permane teksitaj tapiŝoj. Rekte sub la turo troviĝas minaretoj de la malnova urbo, la ĉemara nacia parko Maritime, domo de De Gaulle kaj estas de ĉi tie belega elrigardo al golfo de Bakuo. Vespere ĝi estadas lumigita per diversaj koloroj, precipe poste dum festotagoj de printempo (Novruz bayram).
Nuklea vintro
En la studo la sciencistoj klarigas kial ekestus nuklea vintro post tia atommilito:
Plej verŝajne daŭrus semajnoj aŭ eĉ monatoj ĝis la pluvo kaj la gravedo purigus la atmosferon. Oni supozas ke pro tio la surtera temperaturo malaltiĝus je 11 ĝis 22 gradoj. Tiel ekestus nuklea vintro. Plej verŝajne la perdoj rilate al la produkto de nutraĵoj kaj la malvarmo eĉ kaŭzus pli da viktimoj ol la bomboj mem.
Turo de la Pucelo
Mitoj
La Turo de la Pucelo estas ŝpinita per kvanto de mitoj.
Vinovo
Vinovo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Najbaraj komunumoj estas Moncalieri, Nichelino, Candiolo, La Loggia, Piobesi Torinese kaj Carignano.
Turo de la Pucelo
Mitoj
La plej populara estas mito pri juna knabino - reĝa filino, kun kiu volis edziĝi ŝia propra patro. Ŝi klopodis lin malkonsili, sed li estis necedema. Tial ŝi taskigis lin konstrui por ŝi tiun ĉi turon promesante, ke kiam ĝi estos finkonstruita, ŝi edziniĝos al li. La reĝo do komencis konstrui la altan turon kaj la knabino esperis, ke li eble ŝanĝos sian opinion dum tiu ĉi tempo. Kiam la turo estis finkonstruita, la reĝo senĉese persistis je la sia, kaj lia filino do saltis de sur la turo rekte en la maron kaj pereis.
Interesaĵoj
Interesaĵo estas, ke ĝi estis neniam perforte konkerita, tial ĝi konserviĝis en la devena aspekto. Ekde la jaro 2000 ĝi estas enskribita en listo de Unesko.
24956 Qiannan
24956 Qiannan estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ la Bujeja kaj Mjaŭa Aŭtonoma Prefektujo de Qiannan (ĉine : 黔南布依族苗族自治州, Qiánnán Bùyīzú Miáozú Zìzhìzhōu) ; prefektujo de la provinco Gŭiĝoŭo kun loĝantaro de 4,2 milionoj el 43 etnoj. Estante la situejo de la sfera radioteleskopo de kvincent metroj de aperturo, Qiannan establis proksiman partnerecon kun la municipo de Arecibo (Porto-Riko, Usono).
70728 Gal-Edd
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 2:1 kun Marso.
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Jonathan Gal-Edd, Administranto de Grundaj Sistemoj por la Misio de Asteroida Specimena Revenigo OSIRIS-REx. Li estas ankaŭ Ĉefa Inĝeniero pri Grundaj Sistemoj por la Landsat Data Continuity Mission kaj Administranto de Inĝenierarto por la Grunda Segmento de Misio de la Kosmoteleskopo James Webb.
(12785) 1995 ST
(12785) 1995 ST estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la brita amatora astronomo Stephen P. Laurie elde Church Stretton (Shropshire, Unuiĝinta Reĝlando).
Struto
Struto (Struthio camelus) estas la plej granda kaj la plej peza birdospecio aktuale vivanta: la struta masklo povas atingi 275 cm kaj 155 kg. Ĝi estas la ununura vivanta specio (aŭ du specioj depende de la fakulo) de la familio Strutonedoj aŭ Strutedoj. Temas pri tre granda nefluga birdo, indiĝena de Afriko kaj pro ties grando kompreneble tia birdospecio ne povas flugi, sed ĝi rapidkuras je 50 km/h dum preskaŭ unu horo, kun pintoj de ĝis 70 km/h kaj paŝoj longaj je. Dumkure la struto uzas siajn flugilojn kiel ekvilibrilojn. Kelkaj analizoj indikas, ke la Somalia struto povu esti konsiderata plena specio separita el la Komuna struto, sed plej taksonomiistoj konsideras ĝin kiel subspecio.
La struto kunhavas la ordon Strutoformaj kun la kivioj, emuoj, reaoj, kaj kazuaroj. Ĝi estas distinga en sia aspekto, kun longaj kolo kaj kruroj, kaj povas kuri je ĝis 70 km/h, plej rapida surtera rapido inter ĉiuj birdoj. La struto estas la plej granda vivanta specio inter birdoj kaj demetas la plej grandajn ovojn el ĉiuj ajn vivantaj birdoj (nur formortintaj Elefantbirdoj de Madagaskaro kaj la Dinornitoj de Novzelando demetis pli grandajn ovojn).
La struta dieto konsistas ĉefe el planta materialo, kvankam ĝi manĝas ankaŭ senvertebrulojn. Ili vivas en nomadecaj grupoj de 5 al 50 birdoj. Kaze de minaco, la struto ĉu kuŝas tutebene kontraŭ la grundo, aŭ forkuras. Kaze de ĉirkaŭo, ĝi povas ataki per frapado per siaj fortegaj kruroj. Pariĝaj modeloj diferencas laŭ geografia regiono, sed teritoriaj maskloj luktas por haremo de du al sep inoj.
La struto estas bredata tra la tuta mondo, ĉefe por ties plumoj, kiuj estas tre ornamaj kaj uzataj ankaŭ kiel plumviŝilo. Ties haŭto estas uzata por ledaj produktoj kaj ankaŭ ties viando estas komercita.
Aspekto
Temas pri grandegaj birdoj kun longegaj kaj senplumaj kolo kaj kruroj. La piedoj estas terure fortegaj kaj ties krifoj iliaj ĉefaj armiloj kaj estas ĉirkaŭ 10 cm longaj. La ino estas de bruna plumaro kaj la masklo nigra kun blankaj finplumoj en la flugiloj, kiuj vere ne utilas por flugi, sed ja kiel ekvilibriloj, komunikiloj, ktp. La haŭto en la kruroj estas skvameca.
Strutoj kutime pezas 63 al 145 kg. Strutoj de la orientafrika raso (S. c. massaicus) averaĝe pezas 115 kg ĉe maskloj kaj 100 kg ĉe inoj, dum la nomiga subspecio averaĝe estas 111 kg en sendepende de sekso plenkreskuloj. Esceptaj maskloj (en la nomiga subspecio) povas pezi ĝis 156.8 kg. Ĉe seksa matureco (2 al 4 jaroj), strutomaskloj povas esti el 2.1 al 2.8 m altaj, dum inoj gamas el 1.7 al 2 m altaj. Strutidoj estas flavecbrunaj kun malhelbrunaj punktoj. Dum la unua vivojaro, idoj kreskiĝas ĉirkaŭ 25 cm monate. Je unu jaro de aĝo, strutoj pezas ĉirkaŭ 45 kg. Ties vivodaŭro estas de ĝis 40 aŭ 45 jaroj.
La plumoj de masklaj plenkreskuloj estas ĉefe nigraj, kun blankaj unuarangaj kaj blanka vosto. Tamen la vosto de unu subspecio estas sablokolora. Inoj kaj junaj maskloj estas grizec-brunaj kaj blankaj. La kapo kaj kolo kaj de maskloj kaj de inoj estas preskaŭ senplumaj, kun fajna tavolo de lanugo. La haŭto de la inaj kolo kaj femuroj estas rozgrizaj, dum tiuj de la masklo estas bluec-grizaj, grizaj aŭ rozkolorecaj depende el la subspecio.
La longaj kolo kaj kruroj tenas sian kapon je 2.8 m supergrunde, kaj oni diras, ke ties okuloj estas la plej grandaj el ĉiu ajn surtera vertebrulo: nome 50 mm de diametro; ili povas vidi predantojn je granda distanco. La okuloj estas ombrecaj el sunlumo el supre. Tamen, la kapo kaj beko estas relative malgrandaj por la granda birda grando, kun beko de 12 al 14.3 cm.
Ties haŭto varias laŭ koloro depende el la subspecioj, el kiuj kelkaj havas helan aŭ malhelan grizan haŭton kaj aliaj havas rozkolorecajn aŭ eĉ ruĝecajn haŭton. La fortaj kruroj de la struto estas senplumaj kaj montras nudan haŭton, kun la tarso (la plej malalta supra parto de la kruro) kovritaj per skvamoj: ruĝaj ĉe la masklo, nigraj ĉe la ino. La tarso de la struto estas la plej granda el ĉiu ajn vivanta birdo, nome 39 al 53 cm longa. La birdo havas ĝuste du fingrojn en ĉiu piedo (plej birdoj havas kvar), kun la ungo de la plej granda, interna fingro simila al hufo. La ekstera fingro ne havas ungon. La limigita nombro de fingroj estas adapto kiu ŝajnas helpi al kurado, utila por fuĝi el predantoj. Strutoj povas kuri ja rapido de ĉirkaŭ 70 km/h kaj povas kovri 3 al 5 m per unura paŝo. La flugiloj atingas malfermon de ĉirkaŭ 2 metroj, kaj la flugillongo de 90 cm estas ĉirkaŭ la sama grando de la plej granda fluganta birdo. La flugiloj estas uzataj por pariĝadaj memmontradoj kaj por ombrigi la idojn. La plumoj ne havas la fajnajn hokojn kiuj kunfermas la mildajn eksterajn plumojn de la flugantaj birdoj, kaj tiele estas mildaj kaj kuzenecaj kaj utilas kiel izoligo. Strutoj povas toleri ampleksan gamon de temperaturoj. En multe de ties habitato, temperaturoj varias tiom multe kiom ĝis 40 C inter nokto kaj tago. Ties temperaturkontrolila meĥanismo kuŝas ĉe la agado fare de la birdo, kiu uzas siajn flugilojn por kovri la nudan haŭtaĵon de la krursuproj kaj flankoj por konservi varmon, aŭ lasas tiujn areojn nude por liberigi varmon. Ili havas 50–60 vostoplumojn, kaj ties flugiloj havas 16 unuarangajn, kvar alulojn kaj 20–23 duarangajn plumojn.
La struta sternumo estas ebena, sen karino al kiu la flugilaj muskoloj ligas ĉe flugantaj birdoj. La beko estas ebena kaj larĝa, kun rondoforma pinto. Kiel ĉe ĉiuj strutoformaj birdoj, la struto havas nek kropon, nek galan vezikon. Ili havas tri stomakojn, kaj la cekumo estas 71 cm longa. Malkiel ĉiuj aliaj vivantaj birdoj, la struto elpelas urinon separate el fekaĵoj. Ĉiuj aliaj birdoj stokas urinon kaj fekojn kombine en la koprodeo, sed la struto stokas fekaĵojn en la fina rektumo. Ili havas ankaŭ unikajn pubiajn ostojn kiuj estas fuzitaj por teni ĝian ventron. Malkiel plej birdoj, la maskloj havas kopulacian organon, kiu estas reprenebla kaj 20 cm longa. Ties palato diferencas el tiu de aliaj strutoformaj birdoj je tio ke sfenoido kaj palataj ostoj estas nekonektitaj.
Taksonomio
La struto estis origine priskribita de Linnaeus en sia verko de la 18a jarcento nome Systema Naturae laŭ ties nuna dunoma nomo. Ties scienca nomo derivas el la latina, struthio signife "struto" kaj camelus signife "kamelo", alude al ties sekega habitato.
La struto apartenas al la ordo de la Strutoformaj birdoj. Aliaj membroj de tiu grupo estas reaoj, emuoj, kazuaroj, moaoj, kivioj kaj la plej granda iamajna birdo, la jam formortinta Elefantbirdo (Aepyornis). Tamen la klasigo de la strutoformaj kiel ununura ordo estis de ĉiame pridisputata, kun alternativa klasigo limiganta la Strutoformajn nur al struta stirpo kaj altiganta la aliajn grupojn al ordokategorio.
Subspecioj
Oni agnoskas kvin subspeciojn kiuj estas la jenaj:
Kelkaj analizoj indikas, ke la Somalia struto povus pli bone esti konsiderata plena specio, sed ne estas interkonsento inter fakuloj pri tio. La Reta Projekto de la Vivarbo kaj IOC agnoskas ĝin kiel diferenca specio, sed The Clements Checklist of Birds of the World, Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World kaj BirdLife International ne. En 2010 BirdLife International estis reviziante la proponitan disigon. Komparoj pere de mitokondria DNA sugestas, ke ĝi divergis el la aliaj strutoj antaŭ kvar mj pro la formiĝo de la Orientafrika Rifto. Hibridiĝo kun la subspecio kiuj evoluiĝis sudokcidente de ties teritorioj, S. c. massaicus, ŝajne estis evitata je granda skalo pro la ekologia separo, ĉar la Somalia struto preferas arbustaron kie ĝi paŝtas mezaltan vegetaĵaron por manĝo dum la Masaia struto estas, kiel la aliaj subspecioj, paŝtanta birdo de habitatoj de malferma savano kaj mjombaro.
La populacio el Orrivero estis iam separata kiel Struthio camelus spatzi ĉar ties ovoŝelaj poroj havis formon de larmo kaj ne rondan. Tamen, ĉar estas konsiderinda vario ĉe tiu karaktero kaj ne estas aliaj diferencoj inter tiuj birdoj kaj apudaj populacioj de S. c. camelus, la separo ne plu estas konsiderata valida. Tiu populacio malaperis en la lasta duono de la 20a jarcento. Estis informoj de la 19a jarcento pri ekzisto de malgrandaj strutoj en Nordafriko; tiuj estis menciitaj kiel Levajlanta struto (Struthio bidactylus) sed restas hipoteza formo ne eltenita de materia pruvaro.
Evoluo
La plej fruaj fosilioj de strutecaj birdoj estas de Palaeotis vivinta ĉe aziaj stepoj, el meza Eoceno, mezgranda nefluga birdo kiu estis origine supozita otido. Krom tiu enigma birdo, la fosilioj de strutoj pluas per kelkaj specioj de la moderna genro Struthio kiuj estas konataj el komenca Mioceno antaŭen. Dum la rilataro de la afrika specio estas kompare rekta, granda nombro de aziaj specioj de strutoj estis priskribitaj el fragmentaj restoj, kaj ties interrilatoj kaj kiel ili rilatas al la afrikaj strutoj estas konfuzaj. En Ĉinio, strutoj iĝis formortintaj nur ĉirkaŭ aŭ eĉ post la fino de la lasta glaciepoko; oni trovis bildojn de strutoj tie sur prahistoria deramikaro kaj petroglifoj.
Kelkaj el tiuj fosiliaj formoj estas iĥnotaksonoj (tio estas, klasitaj laŭ la organismaj spuroj aŭ aliaj spuroj pli ol pro ties korpo) kaj ties asocio kun tiuj priskribitaj el distingaj ostoj estas pridisputita kaj necesa pri revizio depende el pli bona materialo.
Disvastiĝo kaj habitato
Nun, la natura struto vivas nur en la afrotropisa ekozono. Iam ĝi vivis ankaŭ en Arabio kaj Sirio, kie la lasta natura struto vidiĝis en 1964. Krome, oni bredas strutojn ĉie pro ilia viando. En Brazilo kaj landoj de Eŭropo, oni komerce bredas strutojn ekde la lasta jardeko de la 20-a jarcento.
Strutoj iam okupis Afrikon norde kaj sude de Saharo, Orientan Afrikon, Afrikon sude de la pluvarbara zono, kaj multe de Malgranda Azio. Nune strutoj preferas malferman teron kaj estas indiĝenaj de savano kaj de Sahelo de Afriko, ambaŭ norde kaj sude de la ekvatora arbara areo. En Sudokcidenta Afriko ili loĝas en duon-dezertoj aŭ veraj dezertoj. Ili rare iras super 100 m. Breditaj strutoj en Aŭstralio starigis sovaĝiĝintajn populaciojn. La Araba struto en Mezoriento estis ĉasita ĝis la formorto meze de la 20a jarcento. Oni vidis foje strutojn loĝantajn en insuloj de la Dahlak-Arkipelago, en la Ruĝa Maro ĉe Eritreo.
Kutimaro
Ili ĉiam marŝas, sed estas teritoriaj kaj maskloj povas kvereli per ceremoniaj dancoj kun aliaj maskloj, ekzemple kaŭre kaj balancigante kapon kaj kolon dekstren kaj maldekstren.
Per sia akraj vid- kaj aŭd-kapabloj, strutoj povas detekti predantojn kiaj leonoj el tre for. Kaze de persekutado fare de predanto, oni scias, ke ili atingas rapidon de pli ol 70 km/h, kaj povas elteni trankvilan rapidon de 50 km/h, kio faras la struton la plej rapida dukrura animalo en la mondo. Kaze de kuŝado kaj kaŝiĝo el predantoj, tiuj birdoj metas siajn kapojn kaj kolojn ebene surgrunde, kio faras ke ili aperas kvazaŭ teramaso eldistance, helpe de la varma nebulo en sia varmega, seka habitato.
Kaze de minaco, strutoj povas forkuri, sed ili ankaŭ povas okazigi terurajn vundojn kaj mortojn per piedfrapoj de siaj povegaj kruroj. Ties kruroj povas frapi nur antaŭen. Male al la populara kredo, strutoj ne enterigas siajn kapojn en sablo por eviti danĝeron. Tiu mito ŝajne ekis ĉe Plinio la Maljuna (jaroj 23–79), kiu verkis, ke strutoj "imagas, kiam ili estis kaŝintaj siajn kapojn kaj kolojn en arbustaro, ke ties tuta korpo estas kaŝita." Tio povas esti miskompreno pro ties kaŝo de kapo en sablon por engluti kaj sablon kaj ŝtoneterojn, aŭ, kiel sugestas National Geographic, el la defenda kutimaro kuŝi malalte, tiele ke povas ŝajni eldistance ke ili enterigis siajn kapojn.
Manĝo
La struto manĝas ĉiajn nutraĵojn kiuj estas troveblaj laŭ loko, laŭ sezono, prefere herbojn, semojn, fruktojn, sed ankaŭ insektojn, lacertojn, eĉ testudojn. Ili povas manĝi ĝis 3 k da nutraĵoj, krom ŝtonetoj por helpi la digeston. Tamen ili povas esti multe da tempo sen akvo, eltenas sekecon pli bone ol aliaj samteritoriuloj.
Ili manĝas ĉefe semojn, burĝonojn, herbon, fruktojn kaj florojn; foje ili manĝas ankaŭ insektojn kiaj lokustoj. Sendentaj, ili englutas ŝtoneterojn kiuj funkcias kiel gastrolitoj por mueli manĝon en la maĉstomako. Dummanĝe la struto plenas sian ezofagon per manĝo, kiu siavice pasas malsupre de la ezofago en la formo de bulo nome boluso. Tiu boluso povas esti ĝis 210 ml. Post pasi tra la kolo (ne estas kropo) la manĝo eniras en la maĉstomako kaj tie ĝi estas traktita de la menciitaj ŝtoneteroj. La maĉstomako povas enhavi tiom multe kiom ĝis 1,300 g, el kio ĝis 45% povas esti sablo kaj ŝtoneteroj. Strutoj povas elteni sen trinki dum kelkaj tagoj, uzante metabolan akvon kaj la humidecon de englutitaj plantoj, sed ili ĝuas likvidan akvon kaj ofte baniĝas kie tio eblas. Ili povas survivi post perdo de ĝis 25% el sia korpopezo pro dehidratiĝo.
Reproduktado
La maskla struto estas unu el la malmultaj birdoj havantaj penison. Strutoj iĝas sekse maturaj kiam ili estas 2 al 4 jaraĝaj; inoj maturiĝas ĉirkaŭ ses monatojn pli frue ol la maskloj. Kiel ĉe aliaj birdoj, individua struto povas reproduktiĝi kelkajn fojojn dum sia vivotempo.
Pariĝado komencas en seka sezono, nome en marto aŭ aprilo, kaj finas foje antaŭ septembro. La pariĝada ceremonio diferencas en diferencaj geografiaj regionoj. Teritoriaj maskloj tipe brudefendas siajn teritorion kaj haremon de du al sep strutinoj; la sukcesa masklo povas tiam pariĝi kun kelkaj inoj en la areo, se formos parligon nur kun la 'ĉefa' ino. La pariĝiga ceremonio estas tre rimarkinda. Dekomence ambaŭ pastas kune, poste la paŝtado iĝas sensignifa kaj komencas la ritaro. La masklo persekutas inon, skuas flugilojn, frapas la grudon perbeke kaj svingas la kolon ruĝigitan kaj ŝveligitan por allogi inon; se la ino akceptas, ŝi malfermas amplekse la flugilojn, sed daŭre forkuras ĝis kiam jam finfine akceptas la kuniĝon, tiam la masklo levas la blankan finon de siaj flugiloj kvazaŭ markante la nestolokon, poste surgenuiĝas kaj balancigas sian kolon kaj kapon kontraŭ siaj flankoj laŭvice, poste la masklo piediras sur la kuŝantan inon; post la kuniĝo, la kapbalancigo daŭras.
Ignacio Zuloaga
Ignacio Zuloaga y Zabaleta (1870 - 1945) estis unu el la plej gravaj pentristoj hispanaj de fino de la 19a jarcento kaj komencoj de la 20a.
Struto
Reproduktado
La strutoj ne estas monogamaj, post la kuniĝo la masklo povas kuniĝi kun aliaj inoj, sed restos hegemonia la paro, kiu fosos la truon, kie unue demetos la hegemonia ino, kiu ĉiam scios kiuj estas ŝiaj ovoj, kiuj restos en la centro de la nesto kaj estos pli bone zorgitaj. Tamen ankaŭ la aliaj estos zorgitaj de la paro. La masklo forpelos entrudulojn. La hegemonia ino demetas duoble ol la aliaj inoj. Kiam venas aliaj inoj ovodemeti, okazas etaj kvereloj.
Ignacio Zuloaga
Biografio
Li naskiĝis en provinco de Gipusko nome en Eibar (Eŭskio, Hispanio) la 20-a de junio de 1870 kaj mortiĝis en Madrido (Hispanio) la 31-a de oktobro de 1945. Li lernis artajn metiojn kun la familio kaj lia eduko kompletiĝis en Madrido, Parizo kaj Romo.
Struto
Reproduktado
Strutoj tute breditaj de homoj povas ne direkti sian pariĝadan ritaron al aliaj strutoj, sed al siaj homaj zorgistoj.
Ignacio Zuloaga
Komencoj
Liaj pentraĵoj kongruas kun la dramismo, la realismo kaj la intereso pri Kastilio propra de la Generacio de 1898. Li asociis kun Segovio, ties provinco kaj la temo de la torearto. En 1887 li lernis el la majstroj de la Muzeo de Prado kiaj Velázquez, El Greco, Zurbarán, Ribera kaj Goya. Li veturis al Romo en 1889, kie li lernis el la majstroj de la Renesanco.
Struto
Reproduktado
La ino demetas tri ĝis dek ovoj en komuna nesto (kun aliaj inoj kiuj venas demeti post ŝi), kiu povas enhavi el dudek ĝis tridek ovojn, sed la hegemonia ino povas forpeli troajn ovojn de aliaj inoj por ke estu ĝis 20 plej ofte. La nesto povas esti 30 al 60 cm profunda kaj 3 m larĝa, kaj estas skrapita elgrunde fare de la masklo. Ĉiu strutino povas distingi siajn proprajn ovojn el la aliaj de komuna nesto. Strutovoj estas la plej grandaj el ĉiuj ovoj (kaj etende, la ovoflavo estas la plej granda unusola ĉelo), kvankam ili estas fakte la plej malgrandaj ovoj relative al la grando de la plenkreska birdo. — averaĝe ili estas 15 cm longaj, 13 cm larĝaj, kaj pezas 1.4 kg, ĉirkaŭ 20foje la pezon de ovo de kokino kaj nur 1 al 4% la grando de la ino. Ili estas brile kremokoloraj, kun dikaj ŝeloj markitaj de malgrandaj truetoj.
Ignacio Zuloaga
Tutmonde
Komence de la 20a jarcento, li ekspozicias tra la tuta Eŭropo, vendas nombrajn pentraĵojn kaj kontaktas kun gravuloj de la hispana kaj eŭropa kulturoj kiaj Albéniz, Rainer Maria Rilke, Auguste Rodin, Picasso ktp. En 1909 li komencas turniron tra Ameriko, komence tra Usono kaj venontjare tra Sudameriko. Dum la Unua Mondmilito li engaĝiĝas ĉe la aliancanoj kaj poste kunlaboras kun la reĝo Alfonso la 13-a, kiun li portretas. El Madrido li kunlaboras kun Manuel de Falla, Ortega y Gasset aŭ Enrique Larreta. Dum la Hispana Enlanda Milito li plupentras kaj ekspozicias ekstere.
Struto
Reproduktado
Kovado daŭras ĝis 6 semajnojn, mallonge kompare kun aliaj strutoformaj birdoj, eble pro la alta indico de predado. La masklo kovas nokte kaj la ino tage: por tio utilas la respektivaj nigra kaj bruna plumaro; kiam ili ŝanĝas la vicon, okazas agnoskilajn ceremiojn, per surterigado de kolo. Je eloviĝo (tiam la gepatroj estas pli agresemaj kaj defendemaj) la idoj jam pezas ĉirkaŭ 900 g kaj altas 30 cm, tamen ili estas mallertaj eĉ por piediri, sed ĉar ili ne bezonas lerni flugi, pli rapide lernas piediri kaj kuri for de la nesto kaj serĉi manĝaĵon, krom kompreneble sekvi la gepatrojn.
Ignacio Zuloaga
Tutmonde
Li trovas inspiron en la temoj hispanaj. Ankaŭ dediĉis sin al mutaj naturoj.
Struto
Reproduktado
Tipe la masklo defendas la idaron kaj instruas manĝadi, kvankam kaj maskloj kaj inoj kunlaboras en la idozorgado. Malpli ol 10% el idoj survivas la 9semajnan periodon de ovodemetado kaj kovado, kaj el la survivintaj idoj, nur 15% el tiuj survivas 1 jaron de aĝo. Tamen, inter tiuj strutoj kiuj survivas al la plenkreskeco, tiu ĉi specio estas unu el plej longvivodaŭraj birdospecioj. Strutoj en kaptiveco vivis ĝis 62 jarojn kaj 7 monatojn.
Predantoj
Kiel nefluganta specio de la riĉa biozono de la afrika savano, la struto devas fronti varion de danĝeraj predantoj tra sia tuta vivo. Animaloj kiuj predas strutojn de ĉiuj aĝoj estas gepardoj, leonoj, leopardoj, likaonoj, kaj hienoj. Strutoj povas ofte forkuri el plej predantoj dum persekutado, kaj tiele plej predantoj klopodos embuskis nesuspektantan birdon uzante barilan vegetaĵaron aŭ aliajn objektojn. Rimarkinda escepto estas la gepardo, kiu estas la plej multnombra predanto de plenkreskaj strutoj pro sia propra kurrapido.
Komunaj predantoj de nestoj kaj junaj strutoj estas ŝakaloj, diversaj rabobirdoj, verukaproj, mungotoj kaj la kadavrogrifoj. Se la nesto aŭ la junuloj estas minacataj, unu aŭ ambaŭ gepatroj povas ŝajnigi vundon por eviti la danĝeron. Tamen, ili povas foje ankaŭ kuraĝe lukti kontraŭ predantoj, speciale kiam la idoj devas esti defendataj, kaj estis foje kapablaj mortigi eĉ siajn plej grandajn malamikojn, kiaj leonoj, dum tiaj luktoj.
Statuso kaj konservado
La populacio de natura struto draste malpliiĝis en la lastaj 200 jaroj, kaj plej survivantaj birdoj estas en rezervejoj aŭ bredofarmoj. Tamen, ties teritorioj restas tre grandaj (nome ĝis 9,800,000 km2), kio kondukis al la IUCN kaj BirdLife International trakti ĝin kiel specio Malplej Zorgiga. El la 5 subspecioj, la Araba struto (S. c. syriacus) iĝis formortinta ĉirkaŭ 1966, kaj la Nordafrika struto (S. c. camelus) malpliiĝis ĝis la punkto ke ĝi nuntempe estas inkludita en la Apendico I de CITES kaj kelkaj traktas ĝin kiel Draste endanĝerita.
Strutoj kaj homoj
Ĉasistoj-kolektistoj de Kalahari uzas strutojn ovoŝelojn kiel akvujoj kie ili traboras truon por povi uzi ilin kiel pendboteloj. La ekzisto de tiaj ovoŝelojn gravuritaj en simboloj datintaj el la periodo de Howiesons Poort en la meza ŝtonepoko ĉe Diepkloof Rock Shelter en Sudafriko sugestas, ke strutoj estis grava parto de la homa vivo tiom frue kiom ĝis 60,000 jaroj antaŭ nia erao.
Ĉasado kaj bredado
En romiaj tempoj, estis mendado de strutoj por esti uzataj en ludoj de venatio aŭ por kuirado. Ili estis ĉsasataj kaj bredataj por siaj plumoj, kiuj de diversaj epokoj iĝis tre popularaj por ornamado en moda vestaro (kiaj ĉapeloj dum la 19a jarcento). Ties haŭtoj estis valorigitaj pro ties ledo. En la 18a jarcento ili estis ĉasitaj ĝis preskaŭ formorto; bredado por plumoj ekis en la 19a jarcento. Je la komenco de la 20a jarcento estis jam ĉirkaŭ 700,000 birdoj en kaptiveco. La merkato por plumoj falis post la Unua Mondmilito, sed la komerca bredado por plumoj kaj poste por haŭto kaj viando disvastiĝis dum la 1970-aj jaroj. Strutoj estas tiom adapteblaj ke ili povas esti bredataj en klimatoj el Sudafriko al Alasko.
Strutoj estis bredataj por siaj plumoj en Suda Afriko ekde la komenco de la 19a jarcento. Laŭ to Frank G. Carpenter, ŝajne angloj estis la unuaj kiuj enhejmigis strutojn for de Kaburbo. Farmistoj kaptis strutidojn kaj bredis ilin sukcese en siaj bienoj, kaj kapablis akiri kvanton da plumoj ĉiun sepan al okan monaton anstataŭ mortigi naturajn strutojn por aliri ties plumojn.
Oni asertas, ke strutoj produktas la plej fortan komercan ledon. La gusto de struta viando similas al sengrasa bovaĵo kaj estas malalta en graso kaj kolesterolo, same alta en kalcio, proteinoj kaj fero. Antaŭkuire, ĝi estas malhelruĝa aŭ ĉerizruĝa, iomete pli malhela ol la bovaĵo.
Atakoj
Strutoj tipe evitas homoj en naturo, ĉar ili ĝuste taksas homojn kiel eblaj predantoj, kaj kaze de alproksimiĝo ili plej ofte forkuras. Tamen, strutoj povas iĝi agresemaj pli ol kuri kaze de minaco, speciale se ili sentas sin ĉirkaŭitaj, kaj povas ankaŭ ataki kieam ili sentas neceson defendi siajn idarojn aŭ teritoriojn. Similaj kutimaroj estas notataj ĉe kaptivaj aŭ enhejmigitaj strutoj, kiuj retenas la samajn naturajn instinktojn kaj povas eventuale reagi agrese al streso. Kaze de atako al persono, strutoj frapas per siaj povegaj piedoj, armitaj de longaj ungegoj, kiuj kapablas sentripigi aŭ mortigi personon per ununura frapo. En studo pri strutaj atakoj, oni ĉirkaŭkalkulis ke du aŭ tri atakoj kiuj rezultas en grava vundo aŭ morto okazas ĉiujare en la areo de Oudtshoorn, Sudafriko, kie estas granda nombro de strutaj farmoj krom kaj sovaĝiĝintaj kaj naturaj strutopopulacioj.
Kurkonkurenco
En kelkaj landoj, oni kurkonkuras rajdante surdorse de strutoj. Tiu praktiko estas komuna en Afriko kaj estas relative nekomuna aliloke. La strutoj estas rajdataj laŭ simila vojo kiel ĉevaloj uzante specialajn selojn, bridojn kaj mordaĵojn. Tamen ili estas pli malfacile kondukeblaj ol ĉevaloj.
Tiu surstruta vetkuro estas ankaŭ parto de la moderna kulturo de Sudafriko. Ene de Usono, estas turisma vidindaĵo en Jacksonville (Florido) nome 'The Ostrich Farm' kiu malfermiĝis en 1892; ĝi kaj ties vetkuroj iĝis unu el plej famaj fruaj turismaj allogoj en la historio de Florido.
Ankaŭ en Usono, Chandler (Arizono) gastigas la ĉiujaran 'Ostrich Festival' (strutofestivalo) kiu prezentas surstrutajn vetkurojn. Tiuj surstrutaj vetkuroj okazas ankaŭ ĉe multaj aliaj lokoj kiaj Virginiurbo en Nevado, la vetkurado de Canterbury Park en Minesoto, de Prairie Meadows en Iovao, kaj Ellis Park en Kentukio.
Aliaj informoj
La strutoj vivas ĝis 30 jaroj.
Fine, neniu iam vidis struton enŝovi sian kapon en la sablon. Ĝi ne bezonas fari tion, kiam ĝi endanĝeriĝas: per bekbato en kranion ĝi jam mortigis leonojn.
En Brazila folkloro, struto estas ligita al unua serio de nombroj, tiu estas, al nombroj 01-02-03-04. Vidu Besta loto.
En tutmonda serĉaro strutoj aperas kiel stultaj birdoj kiuj englutas vere ĉion ajn, kiaj maŝinoj, feraĵoj ktp., kaj kaŝas la kapon engrunde kredante ke tiele neniu vidas ĝin.
Ágnes Keleti
[Agneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Keleti Ágnes estis hungara-israela gimnastikisto, dufoja olimpiano, kvinfoja olimpika ĉampiono, trejnisto, centjarulo. Ŝia origina familia nomo estis Klein, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) Sárkány Istvánné, poste Bíró Róbertné.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
devenis el juda familio. Ŝi travivis la nazian eraon helpe de pseŭdolegitimilo. Ŝi estis lerta violonĉelisto, sed poste pro la gimnastiko ŝi forlasis la muzikon. Depost la hungara revolucio de 1956 ŝi disidis al Aŭstralio, sed ekde 1957 ŝi vivis en Israelo. Inter 1957-1980 ŝi instruis en la israela sporta altlernejo, tiutempe ŝi estis ankaŭ trejnisto. Ŝi unue revizitis Hungarion en 1983, post jaroj tio ŝanĝiĝis kaj ŝi revizitas Israelon. Ŝi edziĝis dufoje kaj naskis 2 filojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1949-2021.
Sporta kariero
inter 1938-1956 estis gimnastikisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj (escepte inter 1940-1945). En sia aĝo 18 ŝi jam apartenis al la hungara nacia teamo, ŝi estis hungara ĉampiono 46-foje inter 1939-1956. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun kvin oraj medaloj, krome en mondĉampionumo ŝi estis la unua en 1954.
Kara (regiono)
Kara (regiono) estas unu de la kvin regionoj (provincoj) de Togolando. Samtempe ĝi estas la regiona ĉefurbo, kiel Kara (Togolando). Aliaj gravaj urboj en la regiono de Kara estas Bafilo, Bassar kaj Niamtougou.
Entute Kara havas ĉirkaŭ 11.630 km² kaj ĉirkaŭ 830.000 loĝantojn.
La regiono Kara estas en la meza nordo de la lando.
En la regiono Kara ekzistas entute 7 subregionoj (prefekturoj):
Kosmas Indikopleŭstes
Kosmas Indikopleŭstes (en greka, Κόσμας Ἰνδικοπλεύστης, "naviganto de la Hindia Oceano") etis greka maristo de Aleksandrio kiu navigis al Etiopio, Hindio kaj Srilanko en la unua duono de la 6a jarcento. Poste li fariĝis monaĥo, eble de la eklezio de Nestorianismo, kaj ĉirkaŭ la jaro 550 skribis raran libron, nome "Kristana Topografio", bone ilustrita. Tiu verko estas dividita en dekdu libroj (partoj).
Ventumilvosta korvo
La Ventumilvosta korvo (Corvus rhipidurus) estas birdospecio membro de la familio de Korvedoj aŭ korvoj. Ĝi estas indiĝena de Orienta Afriko kaj la Arabia Duoninsulo. Kiel ĉe la Ĉihuahua korvo ĝi estas unu el la plej malgrandaj specioj (47 cm longa) el la genro Corvus, fakte ĝi estas ĉirkaŭ samgranda kiel la Korniko sed kun multe pli dika beko, pli mallonga vosto kaj multe pli grandaj flugiloj.
Aspekto
La Ventumilvosta korvo estas komplete nigraj inklude bekon, krurojn kaj piedojn kaj la plumaro havas purpurbluecan brilon ĉe bona lumo. Korodita plumaro estas iom kuprobruna. La bazoj de la plumoj en la supra kolo estas blankaj kaj videblaj nur se oni deproksime observas la birdon aŭ se subita venteto blovas kontraŭplume. La gorĝaj plumoj estas pli mallongaj ol ĉe plej parto de aliaj korakoj.
La voĉo estas proskribita kiel gorĝeca krako miksita kun la sono de ranalvoko.
Distribuado kaj habitato
Ĝi loĝas en Mezoriento, Nordafriko, Arabia duoninsulo kaj suden al Sudano, la Korno de Afriko kaj Kenjo. Ĝi loĝas ankaŭ ĉe la Montaro Air en suda Saharo. Ĝi loĝas en dezerta aŭ malferma seka kamparo kio inkludas rokojn por nestumado. Ĝi estas unu el la plej aeraj birdoj kiuj veturas grandajn distancojn serĉe de manĝo kaj ĝiaj grandaj kaj tre larĝaj flugiloj estas adaptitaj al glitado sur varma aerfluo je la maniero de vulturoj.
Dieto
Manĝo estas prenita de surgrunde kaj inkludas ĉiujn tipojn de insektoj kaj aliajn senvertebrulojn, grenojn prenitajn el animala fekaĵo, kadavraĵojn kaj erojn de homa manĝado. Ĝi estis vidata ankaŭ prenanta haŭtoparazitojn el kameloj kaj kie ili ne estas persekutataj, manĝoserĉas ĉe rubejoj kaj kampadejoj. Fruktoj de ĉiu tipo estas rapide manĝataj.
Ili ŝvebas kaj flugoludas sur varmaj aerfluoj eĉ pli ol aliaj korakospecioj kaj ofte asocie kun la Brunkola korvo kaj eĉ ripozante en la sama arbo kun tiu.
Nestumado
Tiu specio nestumas en rokaj kornicoj kaj kavaĵoj de klifoj kaj, kvankam tre rare, en Somalio oni scias, ke ili nestumis en arboj. Estas demetitaj kutime 2-4 ovoj. La Tufkukolo (Clamator glandarius) foje uzas tiun specion kiel parazititan gaston.
NGC 4764
NGC 4764 (aliaj indikoj — HCG 62D, PGC 43760) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Arizpe
Arizpe estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Arizpe. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26006.
Geografio
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3037 loĝantojn. El tiuj estis 1571 viroj kaj 1466 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2806,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 800 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 422 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2332 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2200 scipovis legi kaj skribi kaj 132 personoj estis analfabetoj. Do 5,66 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.