cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamleto
Rolulo
Hamleto estas unu el la plej diskutitaj roluloj en la mondo de dramo kaj eble eĉ en la tuta okcidenta literaturo. Kvankam ĉiuj konsentas, ke ĝi estas unu el la plej grandaj verkoj de Ŝekspiro, kritikistoj malkonsentas pri la internaj instigoj kaj psikologio de ĉi tiu rolulo. Liaj rilatoj kun la diversaj roluloj en la rakonto, inkluzive de lia patro, lia onklo Klaŭdio, lia patrino Gertrude, kaj lia kara Ofelio, estis ĉiuj diskutitaj de malsamaj kaj multfacetaj perspektivoj, same kiel laŭ modernaj psikologiaj teorioj. Multaj kritikistoj: Johnson, Herder, Goethe, Schlegel, Hegel, Coleridge, Lamb, Hazlitt, Gravinus, Turgenev, Brandes, Dowden,Nietzsche, Freud, A. C. Bradley, Quiller-Couch, E. K. Chambers, Dover Wilson, T. S. Eliot, Bernard Garnier, Asimov, kaj aliaj, - ĉiuj verkis artikolojn aŭ librojn pri li, ĉiu kun siaj propraj specialaj komprenoj. Krom esti unu el la plej postulemaj roluloj de Ŝekspiro (pli ol 1400 linioj), Hamleto estas ankaŭ la plej introspektiva. Aktoroj ĉiam havis grandajn malfacilaĵojn kun ĉi tiu rolo, kaj oni povas diri, ke unu prezento kaptas nur iujn aspektojn de la rolulo.
La resumo de la supra intrigo prezentas la plej simplan komprenon de Hamleto, kiel homo, kiu serĉis la veron por esti certa, ke li pravis, kiam li venĝis la spiriton de sia patro. La plej norma opinio estas, ke Hamleto ne estas tre decida persono. Filmo de 1948, en kiu Laurence Olivier interpretis la ĉefan rolulon, komenciĝas per la deklaro: "Ĉi tio estas la historio de homo, kiu ne povis decidiĝi." Tiu ĉi hezito akriĝas antaŭ la decidemo de Laertes (Laerto), filo de Polonius, kiu ne prokrastas eĉ momenton veni venĝi la morton de sia patro.
Aliaj vidas Hamleton kiel homon, kiu estas taskigita fari ion, kion li scias kaj sentas, ke li devas fari, malgraŭ sia forta malemo. Laŭ ĉi tiu vidpunkto, ĉiuj liaj provoj konvinki sin pri la kulpo de reĝo Klaŭdio kaj sia propra neagado, kiam li povus esti agi, estas signoj de malemo, kaj Hamleto estas kolera kontraŭ li mem pro ne povi plenumi sian mision. Aliaj vidas la analizon de Hamleto de lia situacio kiel multe pli profunda kaj ekzisteca lukto, traktante ne lokan venĝon sed la homan kondiĉon kiel tutaĵo.
Alia vido de Hamleto, kiun Isaac Asimov apogas en sia "Gvidilo al Ŝekspiro", asertas ke liaj agoj ne devus esti atribuitaj al nedecidemo sed al tro multaj instigoj: lia deziro venĝi pro la malbono farita al lia patro, kune kun lia ambicio al potenco kaj supreniri al la trono. La tragedia eraro kiun Hamleto faras, laŭ Asimov, estas la ĉio-ampleksa deziro ke Klaŭdio ne nur mortu sed estu malbenita, kiu malhelpas lin mortigi Klaŭdio-n en la ĝusta momento.
En la analizo de Freud de la rolulo de Hamleto, Freud asertas ke la hezito de Hamleto dum la teatraĵo por murdi sian onklon devenas de la fakto ke la onklo fakte faris pri kio Hamleto mem sonĝis. Laŭ Freud, ĉiu homo naskiĝas kun la Edipa komplekso - subkonscia deziro murdi sian patron kaj seksperforti sian patrinon. Ankaŭ Hamleto, kiel ĉiu homo havis ĉi tiun deziron, kiun li ne kuraĝis efektivigi (kiel ĉiuj aliaj homoj). Kiam la onklo faris tion, kion Hamleto ne povis fari, Hamleto ne povis pure venĝi la morton de sia patro, ĉar lia propra subkonscia deziro estis la sama kiel tiu de lia onklo.
Ekzistas ankaŭ ampleksa diskuto pri la demando ĉu Hamleto estis ja vizitita de la spirito de lia patro aŭ ĉu li estis simple skizofrenia. Granda parto de la konduto de Hamleto pridubas lian menshigienon. La embaraso kaj mensa streso, kiujn li estis sub post la stranga morto de lia patro, certe povus esti alportinta lin al nervokrizo.
Rolantaro
Ofelio estas juna nobelino de Danio, la filino de Polonio, la fratino de Laerto, kaj ebla edzino por Hamleto. Poste, ŝi freneziĝas, kaj dronas en la kvara akto de la teatraĵo.
En Esperanto aperis
L. L. Zamenhof tradukis ĝin en Esperanton en 1894, kaj tiel estis la 71-a libro en Esperanto. Jam aperis naŭ eldonoj de ĝia traduko. Hamleto, Princo de Danujo. Fare de L. N. M. Newell. Eldonejo Stafeto, 1964.
Montreuil-sur-Lozon
Montreuil-sur-Lozon estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Montreuillais.
Mato Valtonen
Markku Juhani "Mato" VALTONEN (naskiĝinta 12-a de aprilo 1955 en Loimaa) estas finna muzikisto kaj aktoro. Li apartenis al bandoj Sleepy Sleepers kaj Leningrad Cowboys. Li aktoris en multaj filmoj de Aki Kaurismäki, ekzemple en ĉefrolo de filmo Pidä huivista kiinni, Tatjana. En finna televido li performis ekzemple en kultura programo Pirjo, Pirjo ja Mato en 2005. En finna parlamentelekto 1983 li estis kandidato de partio Suomen Maaseudun Puolue kaj fariĝis vicmembro de finna parlamento. Kun Sakke Järvenpää li faris programon por finna radio. Valtonen loĝas en Lahti.
Zoltán Bodó
BODÓ Zoltán [bodo'] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Marosvásárhely la 1-an de decembro 1944 kaj mortinta en Târgu Mureş la 25-an de novembro 1988.
Kariero
Li dungiĝis en 1966 al la teatro de sia naskiĝurbo.
Pušćine
Pušćine, hungare Pusztafa estas ne memstara vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Nedelišće.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Pusztafa apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Béla Steiner
STEINER Béla (pro. ŝtajner) estis hungara pediatro, universitata profesoro naskiĝinta en Borossebes la 3-an de novembro 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aprilo 1972.
Biografio
Béla Steiner diplomitiĝis en 1918 en Budapeŝto kaj li estis de 1919 ĝis 1928 praktikanto, asistanto en la infankliniko gvidite de Árpád Bókay, dume li laboris ankaŭ en la Infankliniko Charité de Berlino (1923). De 1919 li estis kuracisto de kabineto en la malsanulejo gvidite de Adél Bródy, de 1932 kabinetestro. De 1964 li estis katedrestro, universitata profesoro. Li publikigis preskaŭ 100 sciencajn laboraĵojn en enlandaj kaj eksterlandaj revuoj.
Kaŝtanbrusta perdriko
La Kaŝtanbrusta perdriko (Arborophila charltonii) estas mezgranda birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj subfamilio de Perdrikenoj. Foje estis lokigita en genron Tropicoperdix. Probable formas superspecion kun la Skvambrusta perdriko, A. chloropus, kaj la Vjetnama perdriko, A. merlini, ambaŭ el kiuj estis konsiderataj rasoj de nuna specio; taksonomio de tiuj tri formoj estas malmulte konata kaj postulas revizion; A. chloropus tonkinensis ŝajne estus intermeza, kaj povus fakte aparteni al tiu ĉi specio.
Estas perdriko kun tre markata bruna brustomakulo (kaŝtankolora), kiu nomigas la specion. En kapo estas malhelbruna strieca krono, malhela okulringo inter blankaj superokula strio kaj mustaĉa al vanga zono, krom blankeca orelmakulo. La kolo estas blankanigra punkteca. Dorso, flugiloj, mallonga vosto, suba brusto kaj ventraj flankoj estas kamufle tre striecaj blankanigre. La centra ventro estas helbruna al ruĝecbruna. La kruroj estas flavecaj.
Ĝi troviĝas en Indonezio, Malajzio, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.
Oni agnoskas kutime tri subspeciojn kiuj estas la jenaj:
Isak Samokovlija
Isak SAMOKOVLIJA (naskiĝis la en Goraĵde [Goražde]; mortis la  en Sarajevo) estis juda bosnia verkisto.
Isak Samokovlija apartenis al sefarda familio migrinta el Samokovo en Bulgario al Bosnio. Li havis kvar fratojn. Kiam Isak havis ok jarojn, li transloĝiĝis al Sarajevo por lerni. Jam dum sia gimnazia tempo li aperigis kelkajn poemojn en la gazeto Zora.
Stipendio de La Benevolentia, juda kultura kaj sociala asocio, ebligis al Samokovlija studi medicinon en Vieno de 1910 ĝis 1917. Poste li laboris en armea malsanulejo en Sarajevo. Li geedziĝis kun Hedda Brunner el Vieno; kune ili havis tri gefilojn.
Krom sia laboro kiel kuracisto li verkis poemojn, artikolojn, kritikojn kaj prozaĵojn, kiuj aperis en gazeto Jevrejski Život. Li tradukis verkojn de judaj verkistoj, ekzemple de Ŝalom Aŝ. En 1927 la serba gazeto Srpski knjizevni glasnik publikigis lian unuan novelon. Sekvis pluraj sukcesaj noveloj kaj teatraĵoj pri la juda vivo en Bosnio.
Post la dua mondmilito Isak Samokovlija fariĝis ĉefredaktisto de gazeto Brazda. La verkista asocio de Bosnio kaj Hercegovino elektis lin prezidanton. En 1948 li ricevis literaturan premion de la jugoslavia registaro. Liaj noveloj estis tradukitaj al pluraj lingvoj. Li oficiale vizitis Israelon en 1953, Francion en 1954.
Trikiazo
Trikiazo (de la greka trichíasis) estas okulmalsano. Ĝi estas denaska aŭ akirita devio de la okulharoj, kiuj skrapas la okulglobon kaj kaŭzas meĥanikan iritadon kaj lezon de la korneo kun kongesto, doloro, larmelfluo, fotofobio (lumtimo) ktp.
Plej ofta kaŭzo de trikiazo estas cikatra kuntiriĝo de la konjunktivo kaj de la tarzo ĉe trakomo. Aliaj kaŭzoj estas blefarito, brulvundoj kaj traŭmatoj. Kiam ne multnombraj, oni povas per forŝiro formeti la deviintajn okulharojn pere de pinĉileto. Sed, ĉar post kelkaj semajnoj ili denove kreskas, oni devas ripeti tiun procedon ĉiam denove. Tial la elektra senharigo estas preferinda. Kiam ili estas multnombraj, kirurgia operacio povas esti necesa.
Asakura (klano)
Asakura (japane: 朝倉氏, Asakura-shi) estis familio de daimioj, japana nobelaro. Ĝi estis posteloj de la princo Kusakabe-Ôji (662-689), filo de la imperiestro Temmu (631-686).
La Asakura-klano kaj la Asai-klano oponis Oda Nobunaga-n je la fino de la 16-a jarcento. Ili estis venkitaj dum la batalo de Anegawa en 1570 kaj neniigitaj kiam ilia hejmkastelo Ichijodani estis venkita tri jaroj poste.
Jerusalemaj remparoj
Jerusalemaj remparoj (aŭ urbomuro de Jerusalemo) estas preskaŭ kvar kilometrojn longaj kaj ili ĉirkaŭas regionon de jerusalema Malnova Urbo (ĉ. 1km²). Ili estis konstruitaj dum periodo de regado de Otomana Imperio en Izraelo. La konstrulaboroj okazis en la jaroj 1535 - 1538 pro decido de turka sultano Sulejmano la 1-a. La tuta longeco de remparoj estas 4,018 km, ilia averaĝa alto estas 12 m kaj la averaĝa diko etas 2,5 m. La muroj enhavas 34 gardoturojn kaj sep ĉefajn pordegojn por la trafiko kaj du pli malgrandaj pordegoj etis remalfermitaj fare de la arĥaeologoj.
Paĉjo, kio estas rasismo?
Paĉjo, kio estas rasismo? (origine france: Le racisme expliqué à ma fille) estas romano de franca-maroka Tahar Ben Jelloun kaj publikigita en 1998, esperante 1999 ĉe UEA en traduko de Armela LeQuint kaj Ĵak Lepŭil'.
Flago de Sankta-Kito kaj Neviso
La nacia flago de Sankta Kito kaj Neviso estis adoptita la 19-an de septembro 1983, konsistante el du blankaj steloj sur diagonala bendo, kun flava apartigante fonokolorojn de verda kaj ruĝa. Ĝi estis la alloga eniro en loka konkurado. La flago enhavas la tutafrikajn kolorojn, kvankam oficiale la koloroj ricevis malsaman signifon: Verda, la fekundeco de la insulo. Ruĝa la bataloj de la sklavoj en koloniismo ĝis sendependeco. Flava: sunbrilo. Nigra, la afrika heredaĵo de la homoj. Blankaj steloj: espero kaj libereco.
Juodkrantė
Juodkrantė (tradukite: nigra bordo, prononco "Jŭodkrante", germana nomo: Schwarzort, pron. "Ŝvarcort") estas trankvila Litovia marborda urbeto sur la Kurona Duoninsulo, kiu havas nur 720 daŭrajn enloĝatantojn, sed somere multe pli da dumtempaj vivantoj, el kiuj multaj estas feriantoj, sed signifa parto ankaŭ laborantoj en hoteloj, restoracioj kaj vendejoj. La urbeto apartenas al la urba komunumo Neringa, kiu grupigas plurajn etajn fiŝistajn kaj feriajn urbetojn sur la litova parto de la duoninsulo, kaj estas la dua plej granda urbeto en tiu parto. Origine fiŝkaptado estis la ĉefa enspezofonto de la vilaĝanoj, sed jam dum la ŝanĝo de la 19a al la 20a jarcento turismo iĝis pli signifa monfonto. Dum pluraj jarcentoj, ĝis 1923, la urbeto - tiam sub la nomo Schwarzort, estis parto de la germana provinco Orienta Prusio.
Bilzen
Bilzen (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1386. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Tungro.
Juodkrantė
Historio
Schwarzort unuafoje skribe menciiĝis dum 1429 en letero priskribanta proŝtormajn damaĝojn. Ĝia origina loko estis rekte ĉe la bordo de la Balta Maro, ĉirkaŭ 2,5 kilometojn okcidente de la nuna loko. Komence de la 17-a jarcento, pro la pesto perdis preskaŭ ĉiujn enloĝnatojn, kaj la restintoj ne plu havis sufiĉajn fortojn plulukti kontraŭ la moviĝantaj sablodunoj, kiuj kovris domon post domo de la vilaĝo. Tial ĉirkaŭ la jaro 1680 la vilaĝo ŝanĝis sian lokon de la okcidenta, mara, al la orienta, laguna, bordo de la duoninsulo. La vilaĝo ekreprosperis en la nova loko: gastejo malfermiĝis en 1673, lernejo en 1743, kaj ligna preĝejo en 1795. Ĝis 1740 la vilaĝo apartenis al la germana distrikto Memel (ties centro, la urbo Memel, estas la nuna Klaipėda), post inter 1740 kaj 1795 al la subdistrikto Carwaiten (prononco "Karvajtn, litove Karvaičiai, prononco Karvajĉej). Post kiam Carwaiten malaperis sub moviĝantaj dunoj, Schwarzort iĝis centro de la subdistrikto kaj pligraviĝis. La ligna preĝejo forbruliĝis en 1878, sed brika preĝejo, kiu ankoraŭ hodiaŭ uzatas, anstataŭigis ĝin dum 1885.
Bilzen
Ekde 1977 la municipoj Beverst, Eigenbilzen, Grote-Spouwen, Hees, Hoelbeek, Kleine-Spouwen, Martenslinde, Mopertingen, Munsterbilzen, Rijkhoven, Rosmeer kaj Waltwilder apartenas al Bilzen, la ĉefa municipo.
Juodkrantė
Historio
La jaroj ĉirkaŭ 1860 alportis grandajn ŝanĝojn. Laboristoj maŝine elfosis grundon de la laguno, por krei pli profundajn akvovojojn por ebligi la vojaĝon de pramŝipoj trans la laguno. Tio ne nur plifaciligis la vojaĝadon kaj allogis unuajn feriajn vizitantojn, sed havis la kroman rezulton, ke en la elfosita sablo oni trovis pecojn da sukceno. Dum 1860 la kompanio Stantien & Becker fondiĝis por maŝine elfosi sukcenon norde de la vilaĝo. Dum 30 jaroj da funkcio, ĝi elfosis ĉirkaŭ 2,250,000 kilogramojn da sukceno, kaj dum sia plej sukcesa jaro dungis 1000 laboristojn.
La unua hotelo, Kurischer Hof (litove Kuršių kiemas, pron. "Kurŝju kjemas"), malfermiĝis dum 1860, kaj komence de la 20-a jarcento ekzistis 5 hoteloj, 20 vilaoj kaj medicina ripozejo kun la nomo Luisenbad (prononco "Luiznbat", litove Luizės maudykla, pron. "Luizes maŭdikla"). La nova urbeto konsideriĝis luksa feriejo kaj altiris pli-malpli 3000 vizitantojn jare. Tio ne ŝanĝiĝis, post kiam la urbeto iĝis litova. La Dua Mondmilito tamen detruis ĉiun turismadon en la regiono, kaj dum la sovetia okupo de Litovio la tuta duoninsulo estis strikte regulata limregiono. Nur iom post la jaro 1960 la unuaj turistoj revenis, tamen unue pli al la najbara urbeto Nida 29 kilometrojn sude. Tial aparte multaj enloĝantoj de Juodkrantė restis fiŝistoj kaj vivtenis tradiciojn ligitajn al tio.
Sukcena trezoro
La laboristoj de la kompanio Stantien & Becker elfosis multajn arte prilaboritajn pecojn da sukceno. Unue ili fordonis tiujn pecojn kiel suveniroj, sed poste komencis kolekti la trovaĵojn el la Neolita ĝis Bronza Epokoj. Richard Klebs (prononco pli.malpli "Riĥart Kleps"), profesoro de la Universitato de Königsberg (la hodiaŭa Kaliningrad) detale priskribis 435 artaĵojn. Tiuj antikvaj Schwarzorter Funde (trovaĵoj de Schwarzort) konsideriĝas la plej fruaj sukcenaj skulpaĵoj. La kolekto montriĝis en ekspozicioj en Berlino, Sankt-Peterburgo, Londono kaj Ĉikago. Post la morto de Klebs, la la Universitato de Königsberg aĉetis la kolekton. Tamen dum la ĥaosaj jaroj de la Dua Mondmilito la kolekto malaperis, kaj nur malmultaj eksponaĵoj saviĝis en la Universitato de Göttingen en nordokcidenta Germanio, la tiam partnera universitato de Königsberg. La detalaj ilustraĵoj, fotoj kaj priskriboj de Klebs tamen ebligis al sciencistoj krei replikaĵojn.
Parko de skulptaĵoj "Tero kaj Akvo"
Alia parko de skulptaĵoj finiĝis dum 2002: sur ĝi, tuj apud Raganų kalnas kaj apud promenejo ĉe la lagunobordo, videblas 13 ŝtonaj kaj metalaj artaĵoj kreitaj dum internacia arta simpozio kun la sama titolo "Tero kaj Akvo".
Krome ekzistas "muzeo pri vetero-kokoj", galerio informas pri la kultura heredaĵo de la regiono, kaj plia galerio de modernaj artaĵoj estas prizorgata de la Litova Nacia Arta Muzeo.
Kolonio de kormoranoj kaj grizaj ardeoj
Biologie interesaj estas granda kolonio de kormoranoj (2000 paroj) kaj grizaj ardeoj (500 paroj) nordokcidente de Juodkrantė. La kormoranoj damaĝas la arbojn, sur kiuj ili vivas, per siaj akraj fekaĵoj, kaj dum la lastaj 15 jaroj ĉirkaŭ 15 hektaroj de la malnovaj kaj pro la sabla grundo fragilaj arboj mortis. Krome fiŝistoj malŝatas, ke la birdoj kompreneble konkurencas pri kaptado de fiŝoj. Sed male al dum la 19-a jarcento, kiam oni pafis la birdojn, ambaŭ bestospecoj nun estas aparte leĝe protektataj kaj tial pace vivas en sia kolonio.
Kámen (distrikto Děčín)
Kámen (antaŭe kaj germane Heidenstein) estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Ústí nad Labem, en distrikto Děčín. Vivas en ĝi.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1720. Ekde la 1-a de julio 1980 ĝis la 31-a de decembro 1991 la municipo estis konsisto de urbo Děčín.
Orienta filozofio
La esprimoj Orienta filozofio aŭ Azia filozofio inkludas ĝenerale la diversajn filozofiajn sistemojn de Azio, kaj plej specife, el Suda kaj Orienta Azio, kiel la ĉina filozofio, la hinda filozofio, la budhisma filozofio (hegemonia en Tibeto, Butano, Srilanko kaj Sudorienta Azio), la korea filozofio kaj la japana filozofio.
La kategorio de «orienta filozofio» aŭ «azia filozofio» estas fakte produkto de la okcidenta kulturo de la 19a jarcento kaj tute ekzistis nek en Orienta Azio nek en Hindio. Tio estas memkomprenebla ĉar en Azio ne ekzistas unusola filozofia tradicio unuigita en unusola radiko, sed variaj unuopaj tradicioj kiuj nur foje estis en kontakto.
Siksto la 2-a
Sankta Siksto la dua, Sixtus II, Xystus B, naskiĝis en nekonata dato en Grekio kaj mortis en 258. Li estis papo ekde 257 ĝis sia morto kiel martiro. Siksto, antaŭ ol esti papo, estis instruisto en urbo Caesarea Augusta, hodiaŭ Zaragoza. Eble li verkis la historian libron Ad Novatianum.
Pafarmilo
Pafarmilo estas portebla pafilo, nome pafebla armilo kiu lanĉas unu aŭ pliajn pafaĵojn ofte lanĉita pere de la agado de eksploda forto. La unuaj prapafiloj estis inventitaj en Ĉinio en la 13-a jarcento kiam la unu-persona portebla lanco estis kombinita kun pafaĵoj. La teknologio laŭgrade disvastiĝis tra la resto de Orienta Azio, Suda Azio, Meza Oriento kaj poste en Eŭropon. En plej antikvaj pafiloj, la elpelanto estis tipe nigra pulvo, sed modernaj pafiloj uzas senfuman pulvon aŭ aliajn alpelantoj. Plej modernaj pafiloj (kun la notinda escepto de senstriaj pafiloj) havas strihavajn paftubojn por havigi turnomovon al la pafaĵo por plibonigi flugostabilecon.
Historio
La unua bildigo de pafarmilo estas skulptaĵo en kaverno en Sichuan, Ĉinujo. La skulptaĵo datiĝas de la 1100-aj jaroj kaj estas tiu de persono portanta vazforman bombardilon kun flamoj kaj kuglego elirinta. La plej malnova konservita pafilo, farita el bronzo, estis datita de 1288, ĉar oni trovis ĝin en ejo en la nuntempa distrikto Acheng en Hejlongĝjango, en nordorienta Ĉinujo, kie la Yuan Shi raportas pri bataloj en tiu epoko. La pafilo havis tubon de 6.9 coloj kaj diametro de 1 colo, pulvujon de 2.6 coloj kaj tenilon. Ĝi estis 13.4 colojn longa kaj 7.8 funtojn sen la tenilo, kiu estus farita el ligno.
Eŭropanoj, araboj kaj koreoj kreis pafilojn en la 1300-aj jaroj. Turkoj, irananoj kaj hindoj havis pafilojn antaŭ la 1400-aj jaroj, kiujn ili ricevis ĉiam rekte aŭ malrekte de eŭropanoj La Japanoj ne akiris pafilojn ĝis la 16-a jarcento, kaj tiam el Portugaloj pli ol el la Ĉinoj.
La disvolviĝo de pafiloj akcelis dum la 1800-aj jaroj kaj en la 1900-aj jaroj. Kulas-havado iĝis pli malpli universala standardo por la ŝarĝado de plej man-tenataj pafiloj kaj plue estas tia kun kelkaj notindaj esceptoj (kiaj haŭbizoj). Anstataŭ ŝarĝi unuopajn ŝarĝojn en armoj, oni adoptis stokejojn tenantajn multajn municiojn - tio helpis rapidan reŝarĝadon. Aŭtomataj kaj duon-aŭtomataj pafmekanismoj signifas ke nura sola soldato pafis multajn fojojn en unu minuto pli ol unuŝarĝa armilo povus pafi dum la daŭro de tuta batalo. Polimeroj kaj alojoj en pafilkonstruado faris armilojn progrese pli malpezaj kaj tiele pli facile aranĝeblaj. Municio ŝanĝis dum la jarcentoj el simple metalaj bulformaj pafaĵoj kiuj sonorilis la paftubon al kugloj kaj kartoĉojn fabrikitajn je alta precizeco. Speciale en la pasinta jarcento partikulara atento estis dediĉita al akurateco kaj al klopodoj por fabriki armilojn pli akuratajn ol iam ajn antaŭe. Pli ol ajn sola faktoro, pafiloj estis plinombritaj ĉefe pro la alveno de amasproduktado - ebligante armilfabrikantojn produkti grandajn kvantojn de armiloj je konsista standardo.
Manpafarmiloj
La plej malgranda pafarmilo estas la manpafarmilo aŭ pistolo. Ekzistas el ili tri kutimaj tipoj: unupafaj pistoloj, revolveroj kaj duonaŭtomataj pistoloj.
Manpafarmiloj diferencas de fusiloj pro sia mallongeco kaj manko de ŝultra apogilo. Ili kutime ricevas malpli fortajn kartoĉojn kaj povas esti unuope aŭ duope (per ambaŭ manoj).
Kaŝportado en Usono
(Tia modelo de juro similas al tio, kio regas ŝoforpermesilojn ekzemple.) En plimultaj ŝtatoj, tia permesilo postulas, ke la pafarmilo devas esti kaŝita ĉiam, inter aliaj kondiĉoj malordinare striktaj en kunteksto de Usona leĝaro. Ĉi tie ankaŭe, kiel en kazo de ŝoforpermesiloj, la ŝtato rezervas al si la rajton kondiĉigi pri la agado koncernita. Kiu uzus tian permesilon, per la fakto mem, tiu akceptas "unu pliigitan respondecon," ĉar laŭ la reganta interpreto jura, kvankam unuflanke la konstitucia "rajto havi kaj porti armojn" havas malmultajn limojn en la propra domo, ĝi submetiĝas al kelkaj limigoj en publiko. Ĝenerale (sed kun multaj esceptoj), oni povas porti publike kaj senpermesile ĉiun laŭleĝan pafilon kiam: Tamen, praktike, en plej multaj urbaj jurisdikcioj, preskaŭ certe polico baldaŭ aliros al ĉiu nekaŝeportanto, por certiĝi ke la parfilo estas malŝarĝita. Ankaŭe, ĉar ĝenerale estas tre rare porti parfilon malkaŝe, kaj fakte iuj policistoj eĉ nescias ĉu malkaŝa portado laŭleĝas en sia jurisdikcio, ili eble alarmiĝos. Tiele, kaŝportado preferiĝas.
Sekve en Usono estas merkato je pafarmiloj relative grandaj. Kiel efiko, kelkaj pafilaj modeloj estas ĉie. De ĉi tiuj, la vaste plej populara tipo estas la revolvero "kernonaza," kun mallonga tubo. Alia io estas la subkompakta duon-aŭtomata pistolo de malgranda kalibro, ekzemple la pistolo Seecamp (de kalibro .25 aŭ .32 ACP) kaj la Walther PPK (de kalibro .32 ACP). Antaŭe, Aŭstria firmo Glock fabrikis estreme popularajn subpafilojn.
Ĝenerale, sekvantoj de Demokrata Partio pej probable malakceptas pafil-liberalismon. Pli specife, la plej strikta kontrolo troviĝas en grandurbaj jurisdikcioj marbordaj havantaj fortan bazon de demokrataj voĉdonantoj, ekzemple Bostono, Novjorko, Vaŝingtono, Los Angeles, kaj San Francisco. (Ĉikago ne estas marborda, sed estas unu alio.) Tamen, en 1993 estis demokrathegemonia ŝtato Florido kiu faris la unuan "devdonan" leĝon, kaj poste tiu ideo adoptiĝis de aliaj demokrathegemoniaj ŝtatoj, kiaj Vaŝingtonio (kie Seatlo situas) kaj Minesoto. Tie, subtenantoj provas montri ke, sub tiaj leĝoj, krimeco reduktiĝis cirkaŭe 33%. Ilia argumentaro estas disputita, sed iuj sociologoj konkludas same.
Felikso la 1-a
Sankta Felikso la 1-a, latine  Felix, naskiĝis en nekonata dato en Romo kaj mortis 274. Li estis Papo de 269 ĝis sia morto. Nenion oni konis pri Felikso antaŭ li estiĝis papo, kaj malmulton pri li poste. Li verkis kelkajn leterojn pri Sankta Triunuo kaj konstruigis Bazilikon en Via Aurelia, Romo, kie li estis entombigita.
Stewart (familia nomo)
Stewart estas ofta familia nomo en Skotlando, Anglio kaj Usono. - La nomo signifas historian oficon ĉe la Brita kortego: "mastrumisto de domo aŭ grundo de sia sinjoro aŭ reĝo, anstataŭa administranto de forestanta estro". - La esperanta "stevardo" havas la saman vortdevenon.
Steenvoorde
- jen france, origine nederlande respektive flandre, tie literumata Stêenvôorde - estas urba komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Stewart (familia nomo)
La angla vorto aperas kiel • Steward • Stewart • Stuart
Stewart kiel familia nomo
Vidu ankaŭ:
Listo de oficialaj lingvoj en Rusio
Nur la rusa lingvo estas oficiala en la tuta teritorio de Rusio. Krome pluraj lingvoj estas oficialaj en difinitaj regionoj de la lando. Jen la listo de tiaj lingvoj:
Jabreilles-les-Bordes
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Limoĝo kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Jagadish Chandra Bose
Jagadish Chandra Bose (bengale: জগদীশ চন্দ্র বসু Ĝôgodiŝ Ĉôndro Boŝu) (naskiĝis la 30-an de novembro 1858 en Bikrampur, tiutempe Brita Hindio, mortis la 23-an de novembro 1937 en Giridih en Bengalio, Brita Hindio) – barata fizikisto, fiziologo de plantoj, verkisto kaj enciklopediisto. En siaj esploroj pruvis, ke plantoj reagas al stimulado simile al bestoj. Estis universitata profesoro en Kalkato, kunfondinto kaj direktoro de Bose Research Institute.
Bose estis multflanka sciencisto. Posedis grandegan scion pri biologio, fiziko, botaniko, arkeologio kaj biofiziko. Li estis ankaŭ verkisto. Per sia libro Niruddesher Kahini de 1896 komencis evoluon de sciencfikcio en la bengala lingvo.
Bose posedis la anglan titolon Sir.
George Brinton McClellan Harvey
George Brinton McClellan HARVEY [harvi] (naskiĝis la en Peacham (Vermonto); mortis la  en Dublin (Nov-Hampŝiro)) estis usona redaktisto kaj diplomato, posedanto de gravaj revuoj.
Harvey unue laboris kiel gazeta raportisto kaj kiel asekuristo. Poste li riĉiĝis per la konstruado kaj administrado de de elektrikaj fervojoj. En 1899 li aĉetis la revuon North American Review, kiun li eldonis ĝis 1926. Helpe de J. P. Morgan li krome aĉetis la libroeldonejon Harper & Brothers en 1901; de 1902 ĝis 1913 li eldonis la revuon Harper's Weekly.
De 1906 ĝis 1908 li propagandis Esperanton en North American Review. En 1908 kaj 1909 li estis prezidanto de EANA, sed tiam fariĝis idisto.
Li estas enterigita en Peacham.
Gubino (distrikto Klin)
Gubino (Губино) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 4 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Jerusalema reĝlando
Jerusalema reĝlando (malnovfrance, latine ) estis krucista ŝtato fondita en la Sankta Lando post la unua krucmilita ekspedicio en la jaro 1099. La nova kristana reĝlando havis fermitajn aliancojn kun okcidenteŭropaj monarkioj kaj kompare kun ili ĝi estis relative malgranda kaj malforta ŝtato, kiu devis esti ofte ekonomie kaj soldate subtenata el Eŭropo. Post la falo de graflando de Edessa en la manojn de Zengí, la mosula atabego, estis en la jaro 1146 proklamita de papo Eŭgeno la 2-a la dua krucmilito por defendi la sanktan tombon. Tiu ĉi ekspedicio eltiris kaj sieĝis Damaskon, sed ĝi finiĝis nefame. La 4-an de julio de la jaro 1187, okdek ok jaroj post la konkero de Jerusalemo fare de la krucistoj, sultano Saladin venkis la reĝon Guy de Lusignan en batalo apud Hattín kaj poste li komencis grandan ofenzivon kontraŭ krucistoj en Levantenio. Sekve estis el Eŭropo sendita la tria krucmilito, en kiu partoprenis interalie la angla reĝo Rikardo la 1-a Leona Koro, la reĝo de Francio Filipo Aŭgusto kaj la romia-germana imperiestro Frederiko Barbarosa. La krucmilito daŭris tri jarojn kaj eŭropanoj akiris reen per batalo la palestinan marbordon, sed al ceteraj antaŭaj krucistaj ŝtatoj en Cisjordanio kaj Jerusalemo mem ili jam armee ne havis fortojn. Jerusalema reĝlando estis reduktita al malgranda strio de lando apud la mediteranea marbordo, reganta nur kelkajn urbojn kaj kun nova ĉefurbo Akko, ĝis kiam ĝi estis en la jaro 1291 definitive neniigita fare de Ĥalil, la mameluka sultano.
La reĝlando prenis la teritoriojn de hodiaŭa Israelo, Cisjordanio kaj Gaza Sektoro. Apartenis al ĝi ankaŭ teritoriojn de hodiaŭa Libano norde, Sinajo sude kaj parto de hodiaŭa Jordanio kaj Sirio. La krucistoj same provis disvastigi siajn teritoriojn je Fatima kaliflando, sed sensukcese. La palestinaj krucistoj estis forte ligitaj al siaj najbaroj, precipe al la Armena reĝlando en Kilikio kaj Bizanca Imperio, danke al kiuj la latinaj krucistoj parte "orientizis sin".
La estiĝo de reĝlando kaj frua historio
En la jaro 1095 papo Urbano la 1-a dum koncilio en Clermont proklamis la unuan krucmilitan marŝon kontraŭ nekreduloj kun celo helpi la orientajn kristanojn en batalo kontraŭ antaŭeniro de selĝukaj turkoj en Anatolio. Tamen Sankta lando fariĝis la ĉefa celo de intereso de tiu ĉi soldata ekspedicio. Sekve estis ekspediciita militmarŝo orienten kaj kulmino de la krucmilito estis la sieĝo de Jerusalemo en julio de 1099.
Ankoraŭ antaŭ la konkero de la urbo mem bruletis inter krucistoj disputo pri la estonta statuto de Jerusalemo kaj post ties konkero ĝi ekbrulis plene. Por solvi tiun ĉi demandon kunvenis koncilio, kiun partoprenis la plej superaj ekleziaj altranguloj kaj soldataraj komandantoj. Kavaliroj kaj profanaj partoprenantoj de la ekspedicio opiniis, ke estus elektota laŭregula reĝo, sed la pastraro oponis, ke la registaro devus esti pure teokrata kaj en pozicion de la reganto de urbo ĝi realigis episkopon Arnoldon Malecorn. La nobelaro rifuzis tion, ĉar ili ne volis rezigni pri sia parto de la konkero de Sankta lando utile al la eklezio, sed ili devis serĉi ian kandidaton inter si. Ĉefaj kandidatoj fariĝis du antaŭaj gvidantoj de la unua krucmilito: malsupralorena duko Godefroi de Bouillon kaj Raimond de Saint-Gilles, grafo el Toulouse. Utile al Raimond atestis lia granda riĉeco, li plie ombrigis la ceterajn krucistajn gvidantojn per sia aĝo kaj spertoj. Krom tio li estis proksima parenco, en la tempo de la atako kontraŭ Jerusalemo jam mortinta, papa legato Adhémar Le Puy, kiu uzis inter la partoprenantoj de la ekspedicio grandan seriozecon. Raimond spite al tio ne pruviĝis kiel armeestro, ĉe normanaj partoprenantoj de la ekspedicio li ne estis ŝatata kaj subtenis lin eĉ ne parton de propraj soldatoj, kiuj post la konkero de Jerusalemo volis reveni reen Eŭropon. Raimon estis tial devigita jam plu ne klopodi pri la regado super Jerusalemo. La koncilio poste turniĝis al lia rivalo Godefroi. Tiu akceptis la proponon, sed li rifuzis titolon reĝo kaj akceptis sole titolon Ŝirmanto de Sankta tombo kun kaŭzigo, ke "neniu estus portinta oran kronon en la urbo, kie Kristo portis Dornokronon". Sed Raimond estis pro tiu ĉi venko de Godefroi kolerigita, li rifuzis agnoski lian aŭtoritaton kaj konkeris jerusaleman citadelon. La nove destinita Ŝirmanto de Sankta tombo postulis, ke la citadelo estu tuj transdonita al li, sed la grafo de Toulouse malrapidis. Sed fine li transdonis Turon de Davido al Pierre de Narbonne, la provensala episkopo, kiu estis aliancano de Raimond. Sed la episkopo ne volis partopreni en la disputo de grandpotenculoj kaj li transdonis armistice la citadelon al Godefroi de Bouillon. Raimond de Saint-Gilles, ne atendinta tiun ĉi tiron, furioziĝinte diris, ke "li jam ne ĝojas pri estimo, pri kiu li pretendas, kaj ke li jam ne povas resti ĉi tie..." Sekve la grafo fortiris eĉ kun sia soldataro el Jerusalemo ĝis Jeriĥo. Nova jerusalema ĉefepiskopo estis elektita klera, sed aroganta kaj nepopulara Arnoul de Chocques.
Kiam Godefroi ekregis, li devis stariĝi al senpera minaco en aspekto de grandega armeo de fatima kaliflando subgvide de veziro al-Afdal, kiu militmarŝis por denove konkeri Jerusalemon. La malamikiĝintaj eŭropaj kavaliroj tiel denove unuiĝis kaj ekmarŝis kun la armeo en suma nombro dek du mil kavaliroj kaj naŭ mil infanteriaj soldatoj renkonte al egiptoj. Al-Afdal, kiu estis certa pro sia superforto, malrapidis kun antaŭenmarŝo kaj atendis egiptan ŝiparon, kiu devis provizi lian armeon. La krucistoj, kiuj ekmarŝis renkonte al la islamanoj, ekatakis frumatene la duoblan malamikan soldataron. En la armeo de al-Afdal eksplodis paniko kaj la egiptoj kun grandaj perdoj ekretiriĝis al fortikaĵo Askalono. La veziro mem sukcesis fuĝi el la batalo. Per tiu ĉi venko la krucista venko estis finita kaj Jerusalema reĝlando estis certigita.
Reĝo Baldueno la 1-a sukcese disvastigis la teritorion de sia ŝtato; li konkeris havenurbojn Akkon (1104) kaj Bejruton (1110). En la jaro 1111 la krucistan Transmarejon vizitis kiel la unua eŭropa reganto la norvega reĝo Sigurdo, nomata ekde tiu tempo, en la malnovnorvega lingvo Jórsalafari (tiu, kiu tiris en Jerusalemon) - kaj partoprenis ankaŭ komune kun la krucistoj la sieĝadon de Sidono, kiu post la trimonata sieĝado kapitulaciis. Pro tio la krucistoj priregis escepte de haveno Tiro la tuta palestinan marbordon.
Baldueno la 1-a ankaŭ uzis sian statuson de feŭda senjoro por pluaj krucistaj ŝtatoj norde, Edessa graflando (kiun li fondis), Antioĥa princlando kaj post la konkero de Tripolo en la jaro 1109 ankaŭ Tripolan graflandon. La reĝo kelkfoje sukcese repuŝis atakojn de arabaj soldataroj el Egiptio en kelke da bataloj proksime de Ramlo kaj sur pluaj lokoj sudoriente de la lando kaj en la jaro 1113 ankaŭ turkajn atakojn el ĝazira Mosulo kaj siria Damasko. Sed jam en la jaro 1102 la krucistoj suferis malvenkon, el kiu Baldueno nur apenaŭ eliris. La reĝo ankaŭ celis sian politikon al ekspandema direkto kaj ofte li atakis la arabajn teritoriojn malantaŭ Jordano, kiujn li ne hezitis rabi. La krucistoj konkeris regionon de Moabo kaj Idumejo, kie en la jaro 1115 ili fondis burgon Krak de Montréal. Lia dura antaŭenmarŝo baldaŭ ĝisatendis aprezon eĉ de reprezentantoj de la eklezio, kun kiuj li estis (frunte kun patriarko Daimbert) plimulte en disputo.
Nombro de loĝantoj de la okcidenta rito, da kiuj estis en Sankta Lando en la prekrucistaj tempoj tre malmulte, komencis ascendi kaj pluaj superfortoj por la novaj reĝlandoj alportis krucmilito el la jaro 1101. Italaj urbaj ŝtatoj Venecia respubliko, Pisa aŭ Ĝenova respubliko komencis ludi en la krucistaj ŝtatoj gravan rolon. Itala ŝiparo helpis la krucistojn dum la konkero de la palestinaj havenoj, rekompenco pro la armea helpo estis por ili aldono de komercaj kvartaloj en tiuj ĉi nove konkeritaj urboj; italoj plu helpis kun plialtigado de latina populacio. Post armea militiro en Transjordanio en 1115 estis denove enloĝigita Jerusalemo, kaj nome precipe de krucistaj vilaĝanoj el Eŭropo kaj de enlandaj kristanoj. Sed Jerusalema reĝlando suferis pro geografia distanco de la okcidenta Eŭropo kaj ties orienta limo ne estis ideala por defendlinio. Plimulto de teritorioj, kiujn tiutempe la jerusalema reĝo priregis, troviĝis en zono de teritorioj inter Mediteraneo kaj rivero Jordano. La landoj malantaŭ ĝi estis ofta okazejo de atakoj kaj armeaj kunpuŝiĝoj.
Baldueno la 1-a Jerusalema mortis en la jaro 1118, eĉ ne lasinte heredanton. Lia laŭleĝa sekvanto tial fariĝis lia nevo, grafo el Edessa, Baldueno Le Bourg, kiu surtroniĝis kiel Baldueno la 2-a. Tiu ankaŭ montriĝis esti kapabla reganto, li sukcese defendis la reĝlandon kontraŭ invado de la selĝukaj turkoj kaj fatimaj egiptoj kaj plu li disvastigis la teritorion de Jerusalema reĝlando.
La venecia surmara subteno ebligis al frankoj konsideri pri atako kontraŭ iu el la lastaj arabaj enklavoj sur la palestina marbordo. Kiel verŝajnaj estis urboj Askalono aŭ Tiro. Urbo Askalono estis strategie signifa, sed por la komerco ĝi havis nur randan signifon, dume Tiro estis riĉa komerca centrejo. La venecianoj tial realigis atakon ĝuste kontraŭ Tiro kaj tiu vere en la jaro 1124 falis. La veneciaj komercistoj en la urbo akiris propran kvartalon, preĝejojn kaj juĝejan aŭtonomion.
Dum la regado de Baldueno la 2-a estiĝis en Sankta Lando la unuaj kavaliraj ordenoj kaj plu pliprofundiĝis la influo de Jerusalemo super la krucistaj ŝtatoj Edessa kaj Antioĥa princlando, kie Baldueno la 2-a fariĝis regento anstataŭ iliaj indisponitaj regantoj. La reĝo mem estis tamen dum sia regado kelkfoje malvenkita kaj militkaptita fare de selĝukoj, sed lia regenteco kaj regado en Jerusalemo ne suferis pro tio. La filinoj de Baldueno estis poste edzinigitaj en la regantajn familiojn en Antioĥa princlando kaj graflando de Tripolo, lia plej aĝa filino Melisenda estis post la morto de Baldueno heredonta la kronon en Jerusalemo. Al la Baldueno la 2-a kaj al reĝa konsilantaro estis klare, ke la princino ne povus regi sola, ili do tial klopodis certigi por ŝi avantaĝan nupton. Kun peto pri la elekto de konvena kandidato sur la jerusalema trono ili turniĝis al la franca reĝo Ludoviko la 6-a. Reĝo Ludoviko, kiel eblan jerusaleman reĝon, rekomendis Fulkon la 5-an, grafon el Anjou kaj kapon de potenca dinastio de Anĵuo.
Loĝigado de Transmarejo
Stabila konsistero de la palestina loĝantaro estis ĉiam vilaĝanoj. Oni taksas, ke en tiama tempo vivis en vilaĝoj proksimume kvaronmiliono plejparte de indiĝenaj loĝantoj. La vilaĝanoj estis plejparte islamanoj, sed en la ĉirkaŭaĵo de Betleĥemo, Ramlo, Gazo, Kerako kaj orienta Galileo superis kristanoj. La ĉirkaŭaĵo de la nove fondataj krucistaj burgoj estis loĝigata de la kristanoj, kiuj havis apartajn privilegiojn kaj devojn: ili havis permesite noti sin kiel urbanoj kaj ili donis parton de rikolto kaj parton de militakiraĵo, kiun ili akiris je la islamanoj - el kio rezultas, ke krom la kamparanoj ili estis ankaŭ soldatoj.
Post la konkero de Sankta Lando fare de la krucistoj la konsisto de la loĝantaro en la urboj principer ŝanĝiĝis. Post la unua krucmilito restis sur Proksima Oriento pertakse proksimume 10000 krucistoj-pilgrimantoj kaj malgranda nombro de kavaliroj. Estis do necese akiri por la nova reĝlando novajn loĝigantojn el Eŭropo. Fine de la okdekaj jaroj de la 12-a jarcento vivis en Transmarejo 90.000 ĝis 120.000 eŭropanoj. La okcidentaj vilaĝanoj loĝigadis precipe grandajn havenurbojn, precipe Akkon (kiu havis pertakse preskaŭ 40.000 loĝantojn) kaj Tiron (30.000 loĝantojn). La loĝigado de Jerusalemo, malplena pro murdado, estis jam malfacila, ĉar ĝi estis nek komerca centro nek centrejo de metia produktado, la novajn loĝantojn plie mallogis ties negastema dezerta ĉirkaŭĵo. Por loĝigi la urbon la jerusalemaj reĝoj klopodis logi koloniistojn per ekterordinaraj privilegioj. En la tempo de batalo apud Hattín Jerusalemo havis proksimume 20.000 loĝantojn. Spite al tio, ke latinanoj prezentis eble kvaronon de ĉiuj loĝantoj en la tuta Jerusalema reĝlando, en la urboj ili kreis plimulton.
La vivstilo de la transmaraj frankoj
La krucistoj, kiuj ekloĝis en Sankta Lando, iom post iom akceptis la vivstilon de la lokaj homoj. Ili komencis vesti sin kiel levantenianoj, se ili ŝanĝis siajn la vulgarajn linajn vestojn je leĝera aerema tolo. Kelkaj latinanoj lasis kreski al si la barbon kiel grekoj aŭ sirianoj, aliaj razis sin. Same eŭropajn akomodiĝis al la loka manĝadstilo, ekz. ili komencis uzi manĝilarojn. Sed diference de la naskiĝintaj araboj kaj grekoj, kiuj manĝis laŭ modelo de antikvaj romianoj, frankoj manĝonte ĉetabliĝis. Fulcher de Chartres, la kronikisto de la unua krucmilito, skribis:
Sed malgraŭ tio ili tute ne rezignis pri sia eŭropa identeco. La palestinaj frankoj eĉ plu interkompreniĝis per la malnova franca (la latina lingvo estis lingvo de kleruloj, pastraro kaj oficaj dokumentoj) kaj plu ili anonciĝis al katolika konfesio. Sed ili perdis ankaŭ karakterizan religian fanatismon kaj malamon rilate al alikredantoj, kiun abundis la nove venintaj pilgrimantoj. Tiuj ankaŭ, vidante la vivnivelon de siaj enlandaj samlandanoj, ne eliris el mirego. Male la vizitantoj el la oriento kaj ankaŭ la indiĝenaj araboj rigardis la frankojn senĉese kiel barbarojn. Ankaŭ inter la okcidenta kaj la loka kulturo okazis nenia unuiĝo. Latinanoj plimulte ne interesiĝis pri la islama kulturo kaj iliaj okcidentaj kutimoj ne influis la enlandan kulturan vivon.
En Jerusalemo troviĝis kvar malsanulejoj kaj propran malsanulejon havis ankaŭ ceteraj grandaj urboj kiel Akko, Nabulo, Askalono, Jafo kaj Tiro. Ĉiu malsanulejo havis kvar kuracistojn kaj kvar resanigistojn. Plimulton de la malsanulejoj administris ordeno de johanitoj, kies misio estis precipe zorgo pri la kristanaj pilgrimantoj.
Eŭropanoj kaj la vivo en la urboj
La nenobela eŭropa loĝantaro estis en Oriento en duspeca pozicio: rilate al la krucista senjoraro ili estis servutuloj kaj rilate al la indiĝenoj la reganta klaso. La nenobelaj latinanoj devenis el ĉiuj anguloj de Eŭropo kaj rapide ili akomodiĝis al ĉi tieaj kondiĉoj. Tiuj ĉi loĝantoj vivis plimulte en la urboj, kie ili akiris statuson de burĝanoj (france - ). Tiuj rajtis proprumi senmoveblaĵojn, sed tiun ĉi postenon povis la nenobelaj eŭropanoj akiri enkadre de kelkaj privilegioj, eĉ kiam ili ekloĝis en vilaĝo ĉirkaŭ la nove fondataj burgoj. La burĝanoj estis ja anoj de socia klaso, sed ili ne reprezentis liberan staton.
Frunte de la urbo staris Urba konsilantaro (latine, kiun nomumis la senjoro de la urbo kaj en kies frunto staris burggrafo. En kompetenco de Urba konsilantaro estis ankaŭ juĝi la orientajn kristanojn kaj islamanojn. En la havenurboj eksidis juĝejoj por surmaraj aferoj. En la grandaj komercaj centrejoj la italaj aĉetistoj havis ampleksaj privilegioj, kiuj havis propran aŭtonomion, preĝejojn kun pastro sendependa de la loka eklezio. Sed tiu ĉi posteno ne estis la sama en ĉiuj urboj kaj ĝi diferenciĝis en la unuopaj urboj. La komercistoj el Ĝenovo, Venecio, Pizo, sed ankaŭ el Marsejlo kaj Amalfi havis la plej signifan postenon en urboj kontrolataj fare de la krucistoj.
Aparta elemento en la italaj kvartaloj de la krucistaj urboj en Palestino estis komunumoj. Iliaj anoj sociale ne diferenciĝis de la ceteraj loĝantoj de urboj, sed ilia avantaĝa posteno en urbo estis reguligita per interkonsentoj kun la jerusalema reĝo, kiun en la tempoj de la konkero de la havenurboj helpis per leona parto la ŝiparoj de italaj ŝtatoj.
Muslimoj kaj la orientaj kristanoj
La islamanoj kreis majoritan tavolon de la loĝantaro en la vilaĝoj, dume el la urboj ili estis elpelitaj. Plimulto de ili anonciĝis al ŝijaisma islamo agnoskante la fatiman kalifon en Kairo. En la enlando troviĝis ankaŭ sunaistoj kaj sude de la lando la krucistoj venis en kontakton kun beduenoj, kun kiuj la krucistoj ligis kunlaboradon. Inter Sidono kaj Hebrono estis vivantaj ŝijaismaj druzoj, kun kiuj ili tenis neniajn kontaktojn.
Orientaj kristanoj dekomence bonvenigis la krucistajn soldatarojn kiel siajn liberigantojn de la islama superregado. La siriaj jakobitoj, parolantaj arabe, sed kies liturgia lingvo estis la siria, rajtis resti en la urboj kaj ankaŭ en la vilaĝoj. La orientaj ortodoksuloj, inter kiuj apartenis precipe grekoj, parte ankaŭ armenoj kaj sirianoj ĝojis pro ŝirmo de la bizanca imperiestro, kvankam la lingvo de palestinaj grekoj estis plejparte la araba kaj en la urboj ili administris kelkajn memorigaĵojn. Sed la krucistoj plejparte ne fidis al ili.
La krucista regado signifis por la orientaj kristanoj certan ekonomian plibonigon rilate al la islama regado, ĉar la krucistoj tiom ne pezigis ilin pro impostoj kiel la judojn kaj la islamanojn, kiuj pagis la samajn sumojn same kiel dum la islamanoj. Tamen pro la religia vidpunkto la krucistoj rilate al alikredantoj ne estis tiom toleremaj kiel araboj antaŭ ili. Frankoj prenis al la lokaj kristanismaj komunumoj la preĝejojn kaj neniam ili konfidis al ili aŭtonomion, kiun la islamanoj ne obĵetis al ili. Sed la jerusalema patriarko postulis la obeemon de ĉiuj kristanoj sendiference, ĉar li sentis sin kiel la plej supera reprezentanto de la kristanaro en Sankta Lando.
Frankoj ligis tre amikajn rilatojn kun la kristanaj maronitoj, kiuj vivis en la montaraj regionoj super Tripolo, kaj eĉ ili deĵoris en la jerusalema soldataro. En la jaro 1182 la maronitoj akceptis la aŭtoritaton de papo kaj ili estis envicigitaj en la latinan eklezion.
Nobelaro kaj feŭda sistemo
En Sanktan Landon kun la unua krucmilito venis plejparte etaj nobeloj, kiuj ne ludis en sia patrujo pli signifan politikan rolon kaj ili ne dependis tiel de la reĝo kiel la grandaj feŭduloj. Tio estis plejparte normanoj kaj francoj kaj la franca feŭda establo estis en la krucistaj ŝtatoj fidele similigita. La baza unuo en la komuna organizaĵo estis feŭdo, kiu estis donita al iu el la kavaliroj. La feŭdo estis kutime ia vilaĝo aŭ nur ties parto, se li devis dividiĝi pri ĝi kun alia kavaliro. La kavaliro havis el sia feŭdo financan renton kaj li korpigis ĉi tie juĝan potencon. Pli poste kelkaj kavaliroj kunigis pli da feŭdoj komune kaj estiĝis tiel baronlandoj ( kaj markigo en tiama nocio ĝi signifis "feŭda senjoro"). La barono poste povis dividi sian inter siajn kavalirojn-feŭdulojn. Ĉar en Oriento estis post la unua krucmilito pli da grundo, ol la nobelaj konkerintoj, kelkaj simplaj batalanto enpenetris inter la nobelaron - ekzemple la potenca familio de Ibelinoj devenis el familio de pizaj komercistoj.
En duono de la 12-a jarcento estis en Jerusalema reĝlando ĉirkaŭ 20.000 nobeloj kaj 1.500 feŭduloj. Feŭdalismo en Levantenio en kelkaj aspektoj diferenciĝis de la sistemo en Eŭropo. Unue: feŭdo ĉi tie povis esti ankaŭ urbo aŭ urba kvartalo kaj enspezoj el ĝi. La alia diferencaĵo estis posteno de virino en la loka socio, kiu povis estis edzino de feŭdulo, feŭdulino, kaj ŝi povis ankaŭ heredi la feŭdojn (se ŝi ne havis viran parencon).
En la paso de ducentjara historio de Jerusalema reĝlando la potenco de feŭduloj trairis per grandaj ŝanĝoj. Dekomence de la krucista regado en Palestino la plej supera aŭtoritato estis la potenco de reĝo, kiu donis kaj prenis la feŭdojn kaj kiu havis ankaŭ la plej suprean juĝan potencon. La potenco de baronoj ekde la fino de la 12-a jarcento kreskis kaj en la 13-a jarcento la nobelaro jam en la reĝlando fakte regis. Signifan apogon de la reĝo en la lando kreis la reĝa posedaĵo, kiu kreis precipe grandurbojn Jerusalemo, Tiroso kaj Askalono - tiu okupis preskaŭ unu trionon de la lando, la reston okupis la senjorlandoj de baronoj.