cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sevilo
Giraldo
La historio de la konstruado de la Giraldo ekiĝis per la islama parto. Ĝi estis konstruita en 1184 laŭ la ordonoj de la kalifo Abu Jakub Jusuf. Li prenis la ekzemplon de la minareto de la moskeo Kutubia de Marakeŝo (Maroko). Post tertremo okazinta en 1365, perdiĝis la antikva origina sfero el kupro kiu kronis la turon, kiu poste estis anstataŭita de pli simpla minareto. Poste, en la 16-a jarcento, dum la adaptiĝoj de la kristana katedralo, estis aldonitaj svelta korpo el novklasikaj sonoriloj kaj ankaŭ estis konstruitaj pinto kiel statuo kiu simbolas la Kredon. La statuo estis instalita en 1568. La vorto giraldo venas de la hispana vorto girar (ĝiri) kaj rilatas al la ventomontrilo surpinta kiu havas bestan aŭ homan aspekton. Kun la tempopaso, ĝia nomo ankaŭ estis uzata ne nur por la ventomontrilo sed ankaŭ por la tuta ensemblo. Al la rigardejo sonoriltura de la Giraldo alireblas tra rampoj dezajnitaj siatempe por supreniri ĉevalrajde.
El la rigardejo de la sonorilejo, oriente videblas la ĉefepiskopa palaco kun baroka portalo kaj la kvartalo Santa Cruz. El suda flanko videblas parto de la katedralo, la Alkazaro, kun muregoj, palacoj kaj ĝardenoj, kaj aliaj monumentaj konstruaĵoj kiel la Ĝenerala Arkivo de Indioj, la iama Reĝa Tabak-Fabriko de Sevilo, la Palaco Sankta Telmo. Malproksime videblas la Haveno de Sevilo kaj la Ponto de la 5a Centjariĝo. El okcidenta flanko videblas la krucejo de la katedralo kaj la Korto de la Oranĝarboj. Kaj el la norda flanko videblas la Urbodomo. Krome, ĉiun dekkvinan minuton, sonoras unu de la 24 sonoriloj de la rigardejo, kio gapigas la vizitantojn per laŭta sonorado.
Reĝa Alkazaro
La Alkazaro de Sevilo estas la funkcianta reĝa palaco plej antikva de Eŭropo. Ĝi ekhavis sian nunan aspekton post la konkero en 713 de Sevilo fare de la araboj, kiuj uzis la alkazaron kiel loĝejon de iliaj estroj ekde la jaro 720. Post la Rekonkero en 1248, ĝi servis kiel gastigejo de la reĝo Fernando la 3-a de Kastilio, kio poste iĝis kutimo, esti gastigejo por la sekvaj hispanaj monarkoj kaj kiuj ankaŭ en la sekvaj jaroj aldonis diversajn konstruaĵojn kaj kreis la nunan palacon.
Parto de la palaco estas rezervita por gastigi la Hispanajn Gereĝojn kaj ceterajn anojn de la Hispana Reĝa Familio kiam ili vizitas la urbon kaj tranoktas en ĝi. Multaj instituciaj ceremonioj kaj gravaj ekspozicioj kiuj estas okazigataj en la urbo elektas la Alkazaron kiel taŭga ejo. La monumenta ensemblo kaj la ĝardenoj estas viziteblaj kaj konsistas el unu el la ĉefaj allogaĵoj kaj turismaj altiraĵoj de la urbo, ĉar ili estas deklaritaj Monda heredaĵo de Unesko en 1987. La enirado al la Alkazaro estas senpaga por sevilanoj.
La plej elstaraj areoj de la Alkazaro estas la Korto de la Puceloj, ĉefa korto el andaluza mudeĥara arto; la Salono de la Reĝoj; la Salono Karlo la 5-a, kun grandaj tapiŝoj, la Salono de la Imperiestro, kun azuleĥoj de la 15-a jarcento kaj flandraj tapiŝoj; la Salono de Ambasadoroj, estas halo kovrita de kupolo duonsfera ornamita de komplikaj orkoloraj arabaĵoj. Temas pri la plej grava ĉambro de la Alkazaro; kaj la Ĝardenoj de la Alkazaro, kiuj kunigas arabajn, renesancajn kaj modernajn stilojn kaj kiuj disponas je pluraj terasoj el fronda vegetaĵaro, kun fontanoj kaj multaj oranĝarboj kaj palmoj.
La Lisbona tertremo en 1755 damaĝis la arkitekturan ensemblon, speciale la Gotikan Palacon, kiu devis esti ĝisfunde reformita. Tial entrepreniĝis baroka reformado kiuj estas precipe videblaj ekde la korto de la kruciĝejo.
Arkivo de Indioj
La Ĝenerala Arkivo de Indioj kreiĝis en 1785 sub la regado de Karlo la 3-a kun la celo centralizi en nur unu loko la dokumentadon rilate al la hispaniaj kolonioj, ĝis tiu momento disaj en pluraj arkivoj: Simanko, Kadizo kaj Sevilo. La Var-Borso de Komercistoj de Sevilo, konstruita dum la epoko de Filipo la 2-a inter 1584 kaj 1598 de Juan de Mijares baziĝinte sur planoj de Juan de Herrera, estas la sidejo de la arkivo.
La dokumentoj kiujn la arkivo konservas okupas pli ol naŭ liniajn kilometrojn da bretoj. Temas pri 43,175 legajos, ĉirkaŭ 89 milionoj da paĝoj kaj 8 000 mapoj kaj desegnoj venantaj precipe el la metropolaj organismoj prizorgantoj de la administrado de la kolonioj. Temas pri la plej granda arkivo ekzistanta pri la aktiveco de Hispanio en Ameriko kaj Filipinoj, enhavante informojn pri la politika kaj socia historio, ekonomia historio, de la eklezia historio, la artoj aj la geografio de tiuj teritorioj. Ĝi konservas grandan nombron de aĵoj el historia valoro: tekstoj verkitaj de Kristoforo Kolumbo, Fernando de Magallanes, Vasco Núñez de Balboa, Hernán Cortés kaj Francisco Pizarro. Ĉiu ĉi dokumentaro estas disponeblaj por la esploristoj kiuj ĉiujare vizitas la arkivon.
La Arkivo estas unu el la ĝeneralaj arkivoj (kune kun la Ĝenerala Arkivo de la Aragona Krono kaj la Ĝenerala Arkivo de Simanko) apartenantaj al la hispana ŝtato. En 1987 ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko.
Placo de Hispanio
La placo de Hispanio en Sevilo estas granda monumenta subĉiela spaco ĉirkaŭata de duoncirkla konstruaĵo el historia regionisma arkitektura stilo. Por ĝia konstruado estis taskigita la arkitekto Aníbal González okaze de la Iberamerika Ekspozicio de la jaro 1929. En ĝi okazis la inaŭgur-ceremonio de la Ekspozicio kun la ĉeesto de la reĝo Alfonso la 13-a.
Ĝi okupas spacon de 50 000 m², el kiuj 19 000 estas konstruitaj kaj 31 000 ceteraj estas subĉiela spaco. Ĝi ankaŭ havas kanalon el 515 metroj longa kaj 200 m je diametro kaj areo je 14.000 m², kiuj igas ĝin unu el la plej spektaklecaj verkoj de Hispanio, kun miksaĵo de mudeĥaraj, gotikaj kaj renesancaj elementoj kaj influoj. La verko estis ekkonstruita en 1914, kaj finita en 1928 fare de la arkitekto Vicente Traver post la demisio de Aníbal González kiel gvida arkitekto en 1926. Ĝi situas ene de la parko María Luisa. La eniro estas senpaga kaj la enirejo fermiĝas je la 22:00.
Ĝia formo estas duoncirkla kaj tio simbolas la brakumon de Hispanio al ĝiaj iamaj kolonioj kaj rigardas riveren, montrante la sekvindan vojon al Ameriko. Ĝi estas dekoraciita per nud-brikaj muroj kun marmoro kaj ceramiko, donante renesancan kaj barokan stilon al la turoj.
La placo estis la plej multekosta verko de la ekspozicio kaj la sola posta elemento estas la centra fontano, ankaŭ verko de Vicente Traver. La kanalo kiun ĝi havas estas trairata de kvar pontoj kiuj reprezentas la antikvajn kvar regnojn de Hispanio (Kastilio, Leono, Aragono kaj Navaro). Sur la muroj troviĝas serio de ornamaĵoj el azuleĥoj kiuj kreas spacojn aludantajn la 48 hispanajn provincojn; el ili videblas mapoj de la provincoj, mozaikoj pri historiaj okazintaĵoj kaj la blazono de ĉiu provinco.
La origina celo por la placo post finiĝo de la ekspozicio estis iĝi parto de la Universitato de Sevilo, tiu estas la kialo de la niĉoj ekzistantaj en ĉiu provinco reprezentita. Tamen, ĝi iĝis parto de la militista registaro, en kies instancoj sidis la Stabejo de Regiona Ĉefgeneralo. Unu el ĝiaj konstruaĵoj ankaŭ gastigas la Delegacion de la Registaro en Andaluzio kaj tie troviĝas ankaŭ la Historia Militista Muzeo de Sevilo.
La placo ankaŭ estis scenejo de famaj filmoj kiaj Laŭrenco de Arabio, Stel-Militoj Epizodo 2a: Atako de la Klonoj kaj La diktatoro.
Ora Turo
La Ora Turo de Sevilo estas ekstermura turo situanta sur la maldekstra bordo de la rivero Gvadalkiviro, antaŭ la Reĝa Toreejo. Ĝia nomo en la araba eble estis Burĝ al-dahab (Turo de Oro), pro ĝia brilo oreca reflektita sur la rivero. Dum la restaŭrado entreprenita en 2005, estis demonstrite ke tiu ĉi brilo, kiu ĝis tiam estis atribuita al azuleĥoj kiuj kovris ĝin, estis fakte danke al miksaĵo el mortero kaj pajlo kunpremita.
La Ora Turo estis deklarita art-historia monumento en 1931 kaj estis restaŭrita plurfoje. En la nuntempo ĝi estis restaŭrita en 1900, inter 1991 kaj 1992, en 1995 kaj en 2005. Nun la turo estas hejmo de la Marmuzeo de la Turo de Oro.
Metropol Parasol
Metropol Parasol, populare konata kiel La Fungoj de la Enkarniĝo aŭ La Fungoj de Sevilo, temas pri ligna strukturo kun du kolonoj el betono kiuj gastigas la liftojn alirantaj la rigardejon situanta en la urbocentra Placo Enkarniĝo. Ĝiaj dimensioj estas 150 x 70 metroj kun alteco je 26 metroj, kaj estis la venkinta projekto de la malferma konkurso de la Municipo Sevilo por entrepreni la rehabilitiĝon de la placo sur kiu ĝi troviĝas. La dezajnisto estis la germana arkitekto el Stutgarto, nome Jürgen Mayer.
La konstruado ekiĝis la 26-an de junio 2005, kun tuta kosto de 50 milionoj da eŭroj, kaj ĝi travivis plurajn malfacilaĵojn ĝis 2010. Post superado de la malfacilaĵoj kaj plialtiĝo de la kostoj de la projekto ĝis 86 milionoj da eŭroj, la ejo estis inaŭgurita la 27-an de marto 2011, post kiam la prezaltiĝo, aspekto kaj situo estigis fortan polemikon dum ĝia konstruado.
Ĉar ĝia strukturo tre similas al fungoj, la sevilanoj nomas ĝin La Fungoj de la Enkarniĝo. Ĝiaj instalejoj gastigas bazaron de lokaj komercistoj kaj restoraciojn, spektaklejon, rigardejon kaj la muzeon Antiquarium.
La Supera Kortumo konfirmis la neleĝecon de pluraj artikoloj de la Ĝenerala Plano de Urba Reordigado de Sevilo, inter ili tiu kiu permesis la konstruadon de La Fungoj. Kelkaj sociaj movadoj por la protektado de la historiaj heredaĵoj petas ĝian detruadon surbaze de tiu neleĝeco.
Aliaj
La preĝejo de Sankta Ludoviko de la Francoj estas unu de la majstroverkoj de la baroka arkitekturo en Hispanio. La palaco de Dueñas apartenas al la nobela familio Alba ekde 1612. La Urbodomo de Sevilo estas unu de la plej elstaraj verkoj de la platereska arkitekturo. La Hospitalo de las Cinco Llagas estas nun (2008) sidejo de la Parlamento de Andaluzio. Menciindas la muregoj de Sevila. La plej tipa estas la Kvartalo Sankta Kruco.
Parkoj kaj ĝardenoj
Inter la parkoj kaj ĝardenoj de Sevilo elstaras pro sia antikveco la granda placo nomita Alameda de Hércules (Poplejo de Heraklo), kun elstaraj kolon-statuoj de Heraklo kaj Julio Cezaro, kiu estas la plej antkva publika ĝardeno konservita en Eŭropo (1574). Aliaj historiaj ĝardenoj estas la privata ĝardeno de la Alkazaro, la Parko María Luisa (projektita de Lecolant en 1860 kiel privata ĝardeno, donacita al la urbo fare de la infantino María Luisa de Burbono en 1893 kaj reformita de J. C. N. Forestier en 1914), la Parko de la Delicoj de Arjona (1826-29, publika ĝardeno ekde la komenco), la ĝardenoj Kristina (1830), la ĝardenoj Murillo (1915) kaj la promenejo de Catalina de Ribera (1920), ​ ambaŭ projektitaj de Juan Talavera.
Inter la pli ĵusaj parkoj menciindas la Parko Alamillo kaj la Parko de la Princoj. Aliaj gravaj parkoj en Sevilo elstaras la Parko Miraflores, la Parko Amate, la ĝardenoj Buhaira, la ĝardenoj de San Diego, la Prado de San Sebastián, la Parko Sankta Hieronimo, la Parko Infantino Elena kaj la Parko José Celestino Mutis, inter aliaj.
Edukado
La lerneja censo, kiu ne inkluzivas universitatanojn, de la urbo Sevilo malkreskis ekde la lerneja jaro 1989/90 pro la malkresko de la naskiĝoj kaj la migrado de junaj paroj al aliaj periferiaj municipoj de la metropola areo de Sevilo pro la relative pli malmultekosta vivnivelo. En la lerneja jaro 2008/2009 en bazlernejoj enskribiĝis 68,346 infanoj, el kiuj tion faris en publikaj centroj,  en duonprivataj centroj kaj  en tute privataj centroj. En mezlerneja edukado enskribiĝis 56,630 junuloj distribuitaj inter la deviga mezlernejo (29,999 lernantoj), kaj bakalaŭriĝo (12,723) kaj aliaj egalnivelaj institutoj (profesiaj) (13,908); el kiuj enskribiĝis en publikaj,  en duonprivataj kaj  en tute privataj centroj.
Sevilo havas kvar universitatojn: la sidejoj de la Universitato Loyola Andalucía kaj la Internacia Universitato de Andaluzio krom la Universitato de Sevilo, kreita en la 16-a jarcento kaj la Universitato Pablo de Olavide, fondita en 1997, kiu okupas kampuson de 140 ha, inter la municipaj teritorioj de Dos Hermanas (ĉefe), Sevilo kaj Alcalá de Guadaíra.
La Universitato de Sevilo, kun 25 propraj centroj kaj 5 aliĝintaj, proponas pli ol cent titolojn, kalkulante je pli ol 122 universitataj departementoj kaj kvin universitataj institutoj. La plej petitaj titoloj en 2005/2006 estis tiuj kun rilatoj al la sociaj sciencoj, kun el la studentoj, kaj la teknikaj fakoj, kun ; sekvataj de sansciencoj, kun  kaj homsciencoj, kun. La malpli petita branĉo estas la eksperimentaj sciencoj, kun apenaŭ el la studentaro. La Universitato Pablo de Olavide disdonis 19 titolojn dum la lerneja jaro 2005/2006.
En la lastaj jaroj malpliiĝis la nombro de aliĝintoj en la universitatoj en Hispanio pro malaliĝo de naskiindico el 1980-aj jaroj kaj pro la kreado de universitatoj en provincoj en kiuj antaŭe ne ekzistis. En la universitatoj de Sevilo, el lernojaro 1998/1999 la nombro de aliĝintoj malpliiĝis averaĝe ĉirkaŭ 3 %. En 2009/2010 aliĝis en la Universitato de Sevilo 58 546 lernantoj, el kiuj 95,4 % apartenis al propraj centroj kaj la cetero al aligitaj centroj. Al tio aldonendas 14 338 doktoriĝantoj, magistriĝantoj, postgradiĝantoj kaj lernantoj de instituto de lingvoj. La plej granda parto de lernantor devenas de la provinco Sevilo kaj de la andaluzaj najbaraj provincoj, ĉefe el Kadizo kaj Onubo. Ĉefa kroma devenloko estas Ekstremaduro. Estas ĉirkaŭ 2,3 % de eksterlandaj studentoj, kaj proksimume ties duono estas marokaj. ​ Siaflanke la Universitato Pablo de Olavide havis en la lernojaro 2021-2022 10 325 studentojn, el kiuj 0,6 % estas eksterlandaj. ​
Sano
La sansistemo de Sevilo estas dividita inter la servoj de la publika sansistemo, prizorgata de la "Andaluza San-Servo", kaj la servoj de la privataj entreprenoj kiaj Sanitas, Asisa aŭ Caser. La leĝo 2/1998 de la Andaluza San-Servo dividiĝas en du specoj: baza kaj faka.
La baza servo en la provinco Sevilo dividiĝas laŭ la San-Mapo de Andaluzio, en 5 distriktojn, kiuj subdividiĝas en 38 bazajn zonojn, en kiuj la ĉefurbo havas nur unu distrikton kun baza servo. Ĉiu zono de baza servo organiziĝas je diversaj san-distriktoj, por kio la urbo dividiĝas en du distriktojn. La sevila ĉefurbo disponas por bazaj servoj je 32 san-centroj kaj 3 klinikoj.
La fakaj servoj ofertas adekvatajn teknikajn kaj homajn rimedojn (diagnozoj, kuracado kaj rehabilitiĝo), kiuj pro la kompleksaj trajtoj ne povas esti solvitaj en la klinikoj kun bazaj servoj. Por la akceptado de urĝaj kazoj la urbo disponas je hospitala reto kaj fak-centroj. Sevilo havas tri universitatajn hospitalojn, kiuj kovras la centron, nordokcidenton kaj sudon de la municipo:
Haveno
La haveno de Sevilo situas je 80 kilometroj de la enfluejo de la rivero Gvadalkiviro kaj estas la sola komerca riverhaveno de Hispanio; ekde nomvembro 2010 ĝi kalkulas je nova kluzo por la eniro de plu grandaj ŝipoj. Ĝia projekciado estas mediteranea kaj atlantika, estante pluraj faktoroj kiuj starigas ĝin kiel loĝistika kaj komerca haveno unuaranga. Centro de granda aktiveco jam dum la Malalta Mezepoko, la apogeo de la haveno okazis inter 1503, kiam establiĝis en Sevilo la Domo de Kontraktado por monopoligi la tutan komercadon kun la Indioj, kaj 1717, kiam la Domo de Kontraktado estis translokigita al Kadizo. La deklivo de la haveno ekiĝis frue en la 17-a jarcento, pro la kreskanta pezo de la galionoj kiuj riskigis la navigadon tra la rivero Gvadalkiviro kaj igis ilin iri al la kadiza marbordo.
La trafiko de la haveno de Sevilo kalkuliĝas je ĉirkaŭ kvar milionoj da tunoj ĉiujare (datumo de 2007). Speciale elstaras la trafikado de terkultivaĵoj (oleoj, cerealoj, abonoj, ktp.) sed ankaŭ de ĝeneralaj varoj. La interna influareo de la haveno enhavas la zonon okcidentan de Andaluzio, Ekstremaduron kaj, ĉe kelkaj produktoj, eĉ la centron de Hispanio.
Flughaveno
La flughaveno de Sevilo, konata kiel flughaveno de Sevilo-Sankta Paŭlo, estas la sola flughaveno de la urbo post la fermo de la Aerbazo de Tablada. Ĝin prizorgas AENA kaj situas je dek kilometroj nordoriente de la urbo. Ĝia lasta remodeliĝo kaj ampleksiĝo okazis en 1992 cele al la Internacia Ekspozicio en 1992, per la konstruado de nova terminalo dezajnita de la arkitekto Rafael Moneo, la ampleksiĝo de la platformo por la parkado de aerŝipoj, la plenumado de nova alirejo ekde la aŭtovojo A-4 kaj la konstruado de nova flugo-gvida turo sude de la aldromo. La flughaveno havas precipe nacian trafikon, same kiel internaciajn konektojn.
Laŭ la statistikoj de AENA, en 2007 la flughaveno movigis 4,507,264 pasaĝerojn, 65,092 operaciojn kaj 7,395 tunojn da ŝarĝoj kaj en 2019, 7,544,473 pasaĝerojn. Laŭ la indicoj de trafiko, la flughaveno de Sevilo povas esti komparata kun pluraj flughavenoj de grandaj urboj kiuj ludas sekundaran rolon kaj kiuj estas ofte uzataj de malmultekostaj aerlinioj.
Krome, Sevilo enhavas helikopter-havenon en la Insulo La Cartuja, administrita de la entreprenoj Helisureste kaj Transportes Aéreos del Sur kaj posedata de Agesa, kiu estis konstruita kadre de la Expo 92. ​
Fervojo. Stacidomo Sevilla-Santa Justa
La trajnstacidomo Sevilla-Santa Justa estas la centra stacio de vojaĝantoj per fervojo de Sevilo. Ĝi estis konstruita inter 1987 kaj 1991 por esti la origino de la unua linio de la hispanaj altrapidaj trajnoj, kiu komunikas Sevilon kaj Madridon ekde 1992 kaj absorbis la fervojajn servojn kiujn antaŭe ofertis la stacidomoj Plaza de Armas kaj San Bernardo. En la nuntempo ĝi estas unu el la plej gravaj de la lando kaj granda transporta nodo de Andaluzio pro la nombro de vojaĝantoj kaj graveco. En ĝi troviĝas ankaŭ reto de trajnoj kiuj iras al sevilprovincaj municipoj kaj aliaj proksimaj provincoj.
Interurbaj busoj
La interurbaj busoj kovras ampleksan reton de municipoj de la metropola areo kaj estas mastrumataj de la Konsorcio de Metropola Transporto. La ĉefaj stacioj estas Prado de San Sebastián kaj Plaza de Armas.
La Konsorcio de Transporto de Metropola Areo de Sevilo, estas asoci-karaktera publika ento kun jura personeco. La Konsorcio prizorgas la ekonomian, teknikan kaj administran kunlaboradon, por kune plenumi la devojn kiujn ĝi havas por ke la transporto estu efika je ĉiuj niveloj.
Enurbaj busoj
La entrepreno Tussam estas Municipa Anonima Societo, kreita la 10-an de novembro 1975, kiu zorgas pri la kolektiva enurba transporto en la urbo Sevilo kaj kalkulas je novaj instalaĵoj sur surfaco de, dotitaj de da oficejoj,  de metiejoj kaj  por parkado de la busaro.
Tussam ofertas siajn servojn pere de reto el 38 linioj rekte ekspluatitaj kaj 4 pli transdonitaj. Ĝi transportas ĉiujare 83,902,242 pasaĝerojn kaj ĉiutage realigas 8 000 vojaĝojn.
La entrepreno en 2006 havis 1448 laboristojn. La bus-reto konsistis el 400 busoj. El ili 87 uzas tergason, 60 funkcias per biodizeloleo kaj du estas elektraj etbusoj.
Biciklo
Sevilo en 2014 havis pli ol 170 km da biciklo-vojoj. La reto etendiĝas sur la tuta urbo kaj kreskas tra la tuta metropola areo. La urbo kalkulas ankaŭ je lu-servo de publikaj bicikloj, SEVici, kun pli ol 260 stacioj kaj preskaŭ 3 000 bicikloj uzataj de unu el ĉiu kvara biciklanto en la urbo.
La urbo ricevis plurajn internaciajn rekonojn pro sia uzado de la bicikloj kiel pli ekologia transporto. Unuiĝintaj Nacioj donis en 2010 al la reto de bicliko-vojoj la distingaĵon "best" pro bonaj praktikoj. La entrepreno Copenhaguenize ĝin rekonis kiel la kvara plej bonan urbon por bicikli, post Amsterdamo, Kopenhago kaj Utreĥto. Krome, la Organizo de Konsumantoj kaj Uzantoj konkludis, ke la urbo disponas je la plej sekura kaj plej bone dezajnita bicikla vojreto en tuta Hispanio. La uzantoj de la bicikla vojreto de Sevilo estas ankaŭ kiuj plej bone valoras ĉi tiun infrastrukturon en tuta Hispanio.
Sporto
La Futbala Klubo de Sevilo, hispane Sevilla Fútbol Club, prononco laŭ sistemo IFA seˈβiʎa ˈfuðβol ˈkluβ, ofte simple nomata Sevilla, estas la plej aĝa nur-futbala klubo en Hispanio. Kiel la nomo indikas, ĝi baziĝas en Sevilo. Ties hejmaj matĉoj kutime okazas en la stadiono Ramón Sánchez Pizjuán, kiu povas gastigi 42 500 spektantojn. La 1-a vira teamo de la klubo konkuras en la 1-a nacia ligo de futbalkluboj, kaj en la sezono 2015-16 atingis la 7-an rangon.
Esperanto en Sevilo
Oni povas fiksi la jaron 1910 kiel la komencon de la Lingvo Internacia en Sevilo per la komenco de Esperanto-lecionoj en ejo de la urbocentra strato Sierpes. En ili partoprenis Rafael Fiol Paredes, tiam junulo sed kiu poste fariĝis prezidanto de la asocio, kaj delegito de UEA en Sevilo. En 1911 fondiĝis la Sevila Esperanto-Asocio. Dum la unuaj du jardekoj, ĝiaj plej konataj prezidantoj estis la arĥitekto Trinidad Soriano kaj la pastro Jerónimo de Córdoba (eminenta latinisto, al kiu oni dediĉis samnoman placon en nia urbo).
Substrekeblas la 1920-aj jaroj pro la okazigo en 1928 de la 7-a Hispana Kongreso de Esperanto, en la solenejo de la Plaza de España (Placo de Hispanio). Pri la 1930-aj jaroj, oni povas mencii kiel reprezentanton de UEA S-ron Blas Infante, kiu estas konsiderata la Patro de la Andaluzia Patrujo. Post la Hispana Enlanda Milito malaperis la agado de la movado, kiu renoviĝos en la malfruaj 1940-aj jaroj.
La vera renoviĝo tamen venis en la 1960-aj jaroj. En la 1970-aj jaroj refondiĝis la Sevila Asocio. Pri la disvastigo kaj instruado de Esperanto, menciindas Felipe González del Pino, kiu gvidis kursojn de la internacia lingvo en 1975 en kelkaj lernejoj, kaj Tomás Caspe, danke al kiu Esperanto disvastiĝis ekde 1976 ĝis la komenco de la 1990-aj jaroj en la Sevila Esperanto-Lernejo de la strato Sol.
Capitol South (Metroo de Vaŝingtono)
La stacio havas insulan kajon inter du trakoj; oriente trajnoj uzas D1 kaj okcidente trajno uzas D2.
La stacio havas solan enirejon al la stratangulo de 1-a strato SE kaj C strato SE. Ĝi havas unu lifton inter la strato kaj la interetaĝo kaj unu inter la interetaĝo kaj la kajo. La Kapitolo de Usono, ĉiuj tri konstruaĵoj de la Kongresa Biblioteko, la Botanika Ĝardeno de Usono, la Supera Kortumo de Usono, kaj la Folger Ŝekspira Biblioteko troviĝas ene unu kilometron.
Arja Koriseva
Arja Sinikka Koriseva-Karmala (naskiĝinta la en Toivakka) estas finna modkantisto, muzikalostelulino kaj televidfiguro. Ŝi fariĝis Tangokuningatar ("tangoreĝino") en 1989. Oni premiis ŝin ankaŭ kiel "Kaikkien aikojen tangokuningatar" (tangoreĝino de ĉiuj tempoj) en 1997. Arja Koriseva estis premiita ankaŭ alie pri muziko kaj pri televid-laboro. Multaj ŝiaj diskoj estas en katalogo de plej venditaj diskoj de Finnlando. Koriseva fariĝis dua en internaciaj kantokonkursoj en 1990 en Malajzio, Kuala Lumpur, kaj en 1992 en Rumanio.
László Aujeszky
László Aujeszky [lAslO aŭjeski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Aujeszky László estis hungara meteologo, profesoro. Lia patro estis Aladár Aujeszky.
László Aujeszky naskiĝis la  1903 en Budapeŝto. Li mortis la 1978 en Budapeŝto.
Biografio
László Aujeszky akiris meteologian kaj fizikan diplomojn en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1926. Post siaj studoj li laboris en la tutlanda meteologia instituto, sed samtempe li restis plu por instrui en la universitato. En 1929 li edziĝis baldaŭe havanta 3 gefilojn. En 1937 li estis nomumita privata profesoro. Paŝo post paŝo li akiris pli altajn postenojn. Li kandidatiĝis en 1954, li doktoriĝis en 1971, en 1963 li emeritiĝis. Li ricevis dufoje memormedalojn.
Jayena
Jayena [ĥaĜEna] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco de Granada, sude de Hispanio. Ĝi estas en la sudorienta parto de la komarko de Alhama. Limas kun la municipoj Arenas del Rey, Agrón, Alhendín, El Padul, Albuñuelas, Otívar, Alhama de Granada kaj Fornes.
Ĝi estas tipa andaluza vilaĝo de blankaj domoj.
Landstuhl
Landstuhl - prononco - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kaiserslautern de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, proksimume 14 kilometrojn okcidente de la urbo Kaiserslautern, kaj tuj sude de la najbara komunumo Ramstein-Miesenbach kie situas grava NATO-bazo. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Laŭ la nombro de loĝantoj Landstuhl estas la plej granda komunumo de la distrikto, antaŭ la najbara Ramstein-Miesenbach.
Marettimo
Marettimo (koordinatoj: 37°58' norde; 12°4' oriente) estas unu el la Egadaj insuloj (kun Favignana kaj Levanzo) en la Mediteraneo antaŭ la okcidenta bordo de Sicilio. Politike ĝi formas parton de komunumo Favignana de Provinco Trapani
Marettimo estas la dua plej granda membro de la Egadaj insuloj post Favignana. Ĝia plej granda altaĵo estas la Monte Falcone kun alto de 686 m. La insulo havas ĉ. 300 loĝantojn, kiuj vivtenas sin ĉefe el fiŝkaptado kaj tradicia metilaboro.
La antikva nomo de la insulo estis „Hiera“.
NGC 1547
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Carl Reinecke
Carl Heinrich Carsten Reinecke (* 23-an de junio 1824 en Altona, nuntempe Hamburgo; † 10-an de marto 1910 en Lepsiko) estis germana komponisto, pianisto kaj dirigento.
(16678) 1994 CC18
(16678) 1994 CC18 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
12226 Caseylisse
Nomo
Ĝia nomo honoras Carey M. ("Casey") Lisse, spertulon pri kometa polvo, kiu faris notindajn kontribuojn al la kompreno pri la disdono en grando de la polvo per infraruĝaj observoj.
Star Trek: The Animated Series
Star Trek: The Animated Series [Stelvojaĝo: La animacia serio] estas retronomo de serio origine elsendita simple kiel Star Trek kaj kiel The Animated Adventures of Gene Roddenberry's Star Trek. Ĝi estas usona animacia televida sciencfikcia serio kreita de Gene Roddenberry. Ĝi origine elsendiĝi de la 8-a de septembro 1973 ĝis la 12-a de oktobro 1974 de NBC, en 22 epizodoj dum du sezonoj. La serio estas la unua sekvo de La Originala Serio. Metite en la 23-a jarcento, kiam la Tero estas parto de Unuiĝinta Federacio de Planedoj, ĝi sekvas la aventurojn de la USS Enterprise (NCC-1701).
VerkistojnDavid Gerrold kaj D. C. Fontana karakterizis la animacian serion kiel efike la kvara sezono de "La Originala Serio".
La animacia serio enhavis la plejmulton el la origina rolantaro donante voĉon al siaj roluloj. La plej grava escepto estis la karaktero de Pavel Chekov (Walter Koenig), kiu ne aperis en la serio ĉar la buĝeto ne povis permesi la kompletan rolantaron. Estis li anstataŭita de du uloj kiuj aperis semi-regule: Leŭtenanto Arex (voĉo de James Doohan), kies speco Edosiana havis tri brakojn kaj tri krurojn; kaj Leŭtenanto M'Ress (voĉo de Christine Chapel), ino el Kaitianoj.
Karlová
Karlová (hungare Turóckárolyfalva [turOckArojfalva]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Karlová situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 16 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1272 en tiama hungara nomo "Wyfalu" (=nova vilaĝo). La nuna loknomo aperis en 1406 en formoj "Karlova seu Karulhaza". En 1557 oni komputis tie 4, en 1715 10 familiojn. En 1785 147 vilaĝanoj loĝis en 19 domoj, en 1828 112 vilaĝanoj loĝis en 20 domoj. En 1793 kaj en 1904 incendioj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turóckárolyfalva 114 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Martin, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Karlová 110 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).
Landwehr
Landwehr estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hildesheim de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Motu One
Estas du insuloj en Franca Polinezio kun la nomo Motu One:
Santa Coloma (Metroo de Barcelono)
Santa Coloma estas stacio sur linio 1 de la Metroo de Barcelono, situanta en Santa Coloma de Gramenet.
156990 Claerbout
156990 Claerbout estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 3:7 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona amatora astronomo Joseph A. Dellinger elde la Observatorio George en Needville (Teksaso, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jon Claerbout abunda kontribuanto al la teorio kaj arto de la esplora tertremoscienco. Li estis la unua, kiu demonstris praktikan metodon por bildigi la internon de la Tero, uzante kampon da ondoj modeligita en komputilo. Li estis ankaù pioniro en tertrema interferometrio, metodo nun uzita por sondi la Sunon
Yuma Obata
Yuma Obata (小畑 裕馬, n. ) estas japana futbalisto.
Lenin estis fungo
Lenin estis fungo ( Ленин — гриб) estis televida eksperimento de la muzikisto Sergej Kurjoĥin kaj la ĵurnalisto Sergej Ŝolohov, elsendita unuafoje kadre de la elsendaĵo "La kvina rado" (Пятое колесо) la de la leningrada televido. La temo estis traktata kvazaŭ per intervjuo, kiun donis Kurjoĥin.
Yuma Obata
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Vegalta Sendai.
Lenin estis fungo
Enhavo
Sergej Kurjoĥin evoluigis miton, laŭ kiu Lenin grandkvante konsumis halucinogenajn fungojn kaj transformiĝis al fungo. Ĉi tiu absurda tezo ne estis tuj malkaŝita al la televidantoj. Kreiĝis iom post iom la iluzio de logika diskuto kun citaĵoj el pluraj fontoj. Efekto de aŭtentikeco estis kreita helpe de manipulado de faktoj kaj konfuzaj deklaroj, kiuj ne havis ajnan sencon, tamen estis inĝenie prezentataj de la aŭtoroj kiel "science apogataj".
Oni precizigis, ke Lenin vere estis fungo kaj direktata per radiaj ondoj el Meksiko (kiu ne nur estas najbara al Usono, sed ankaŭ estis rifuĝejo de Lev Trockij). Kiel pruvilojn oni prezentis argumentojn evidente absurdajn aŭ mistikajn, ekzemple:
Ideoj
La vidvino de Kurjoĥin atestis en intervjuo donita al la gazeto Komsomolskaja Pravda :
Sekvoj
En intervjuo donita de Sergej Ŝolohov kaj publikigita en la revuo Krestjanka li atestas, ke la tagon post la elsendo delegacio de bolŝevikaj veteranoj deziris klarigon, ĉu vere Lenin estis fungo. Galina Barina, funkciulo de la partio, neis tiun fakton dirante "Ĉar mamulo ne povas esti planto".
Antimono
Antimono estas metala elemento en la perioda tabelo.
Historio
La origino de la nomo de antimono estas la araba vorto إثمد [ithmud]. Jam la araba nomo estis donita kiam la alĥemio venis de Arabio, ĉirkaŭ la 11-a jarcento. La alĥemia simbolo estas. La proponata sinonimo de antimono estas stibio (de la latina "stibium").
Scala
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaras la komunumoj Agerola (NA), Amalfi, Atrani, Gragnano (NA), Pimonte (NA) kaj Ravello.
Aprilo de 2013
Jen listo de okazaĵoj en aprilo 2013.
George Field
George Field (1777-1854) estis angla kemiisto, kiu sin dediĉis al la zorga aplikado de la kemio al la pigmentoj kaj tinkturoj. Kiam li estis dekokjara, li iris al Londono serĉe de laboro. Li havis iom da espero en la disvolviĝo de inkoj kaj pigmentoj. Pro la milito, la provizado de Rubia tinctorium el Nederlando fariĝis neebla, minacante liajn klopodojn. Do, li decidis kultivi la planton en la lando, kaj havanto de bona projekto, li atendis la konsilon kaj kunlaboradon de Joseph Banks. Post malsukcesa provo, ambaŭ decidis ke la kultivado de tiu planto neeblis en Anglio. Do li decidis kultivi la planton en sia ĝardeno mem, el kie li ekstraktis la materialon por siaj inkoj. Li elpensis la perkolilon, aparato uzata por redukti la densecon de la tinkturoj.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Joseph_Banks_1773_Reynolds.jpg| Joseph Banks (1743-1820) Robert_Bloomfield.jpg| Robert Bloomfield (1766-1823) Humphry davy.jpg| Humphry Davy (1778-1829) Pierre-Jean_Robiquet_vers_1830.jpg| Pierre Jean Robiquet (1780-1840) M_Faraday_Th_Phillips_oil_1842.jpg| Michael Faraday (1791-1867) John_Ruskin_1863.jpg| John Ruskin (1819-1900) Carl_Graebe_1860-07-13.jpg| Carl Gräbe (1841-1927) Mikhail_Tsvet.jpg| Mikhail Tsvet (1872-1919) Manual_coffee_preperation.jpg| Perkolilo </Gallery>
(13539) 1991 TY
(13539) 1991 TY estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Greenwich Village
En la 18-a jarcento Greenwich Village estis aparta vilaĝo - tio klarigas la nunan nomon. La nomo estis unuafoje anoncita en 1712. En 1822 epidemio de flavmalsano en Novjorko instigis la loĝantaron eskapi al loko kun pli sana aero, al Greenwich Village. Kiam la epidemio finiĝis, multe da personoj restis tie kaj neniam revenis al siaj malnovaj sidejoj. La tuta ĉi tiea areo en la 19-a jarcento estis konata per la nomo Washington Square.
GLAT
En la areo de "The Village" (ĉi tio estas la populara nomo de Greenwich Village) situas ankaŭ: ĉefa kampuso de Universitato de Novjorko, New School University kaj Washington Square Park.
Interesaĵo estas, ke la agado de la televida serio Amikoj (angle Friends) okazas en West Village, kvankam realece ĝi estas registrita en Holivudo. La konstruaĵo, kie loĝas la herooj realece situas apud Grove Street kaj Bedford Street.
Listo de partoj de la homa korpo
Tiu ĉi estas ne-kompleta listo de partoj de la homa korpo.
İsmet İnönü
Mustafa İsmet İNÖNÜ /mustaFA isMET injoNJU/ (naskiĝis la 24-an de septembro 1884 en İzmir; mortis la 25-an de decembro 1973 en Ankara) estis turka politikisto kaj strikta kunlaboranto de la respublika fondinto Kemal Atatürk. En la jaroj 1938-1950 li estris Turkion en prezidenta posteno.
Soldato
Kiel armea komandanto, li batalis en Sirio (kontraŭ la aliancanoj) kaj ĉe la Kaŭkaza fronto (kontraŭ la rusoj). Dum la milito kontraŭ Grekio ricevas la la 25-an de oktobro 1920 komandon pri la Okcidenta fronto. En ambaŭ bataloj ĉe Inonü en januar kaj marto/aprilo de 1921 sukcesis li atingi decidan venkon super la greka armeo, kiu devis forlasi Anatolion. Pro tiuj venkoj, li alproprigis en 1923 al sia nomo ankaŭ la nomon İnönü.
Politikisto
La 9-an de aprilo 1920, li iĝis reprezentanto de la armeaj deputitoj en la Granda Nacia Asembleo en Ankara, en 1922 li iĝis ministri pri eksteraj aferoj (li parolsi germane, angle kaj france. Li reprezantis Turkion ĉe la traktadoj de Traktato de Lausanne, kiu finis la konfliktonk kun Grekio kaj aliaj aliancanoj.
Li oficis kiel ĉefministro en la jaroj 1923 ĝis 1924, 1925 ĝis 1937 kaj lastfoje de 1961 ĝis 1965.
Post la malvenko de sia Respublika Popolpartio (CHP) – la 14-an de majo 1950 – li repaŝis, ĉar sia partio atingis nur 69 el 487 mandatoj. Li estis en la sekva 10 jaroj gvidanto de la opozicio. Li iĝis denove prezidanto post la militara puĉo de la 27-a de majo 1960 ĝis fino de 1961. En lia ofica periodo okazis la aliiĝa kontrakto kun EU.
La 20-an de oktobro 1972, li retiriĝis kiel partia gvidanto kaj iĝis senatoro. Post lia morto, li estis entombigita en Ankaro, en la Atatürk-maŭzoleo. İnönü havis 3 infanojn, lia filo Erdal İnönü estis en 1995 Ministro pri eksteraj aferoj de Turkio.
Trémeur
Trémeur estas franca komunumo, en departemento Côtes-d'Armor en regiono Bretonio.
Geografio
Trémeur situas mezvoje inter Saint-Brieuc kaj Rennes, trairata de Nacia Vojo RN 12 kaj per fervojo Parizo-Brest.
Trémeur estas trairata per rivero : la Rosette.
Historio
La paroĥo de Trémeur estis kreita en Mezepoko, sekve de partigo de la malnova paroĥo de Sévignac kaj de tiam apartenas al la senjorlando de Broons.
Ĝia nomo, kiu venas de la bretona « trec'h », venko, kaj « meur », granda, aperis ekde 1249 en ĉarto de Roland de Guitté sub formo Tremur. La nomo poste aperis en diversaj formoj : Tremeur, en ĉ. 1330, la paroĥo de Tremour en la diocezo de Saint-Malo en la ĉartoj de la priorejo de Trédias en 1346, poste denove Tremeur en la 15-a jc.
Lingvo
Tie estas parolata la Galoa lingvo, unu el la du lingvoj de Bretonio sed ne la bretona lingvo.
Januaro de 2012
Jen estas listo de okazaĵoj en januaro 2012.
1-a de januaro
La nederlandantila guldeno en la insuloj Curaçao kaj Sint Maarten teorie hodiaŭ estu anstataŭata per la nova karibia guldeno, sed tamen provizore ankoraŭ pluvalidas.
Guimarães/Portugalio kaj Mariboro/Slovenio: Ambaŭ urboj estas Eŭropa Kultura Ĉefurbo en 2012.
7-a de januaro
Azerbajĝano, Gvatemalo, Maroko, Pakistano kaj Togolando eniras la Konsilion de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj kiel provizoraj membroj.
Kraŝis varmaerbalono proksime al Carterton (Nov-Zelando), kaŭzante la morton de 11 homoj.
Christopher Loeak iĝas la nova prezidanto de la Marŝala Insularo.
8-a de januaro
Freŝdate malkovrita skeleto en Ebur-Bordo povus esti tiu de malaperinta franca ĵurnalisto Guy-André Kieffer.
Teherano bonvenigas la liberigon de 13 iranaj ŝipanoj el somalaj piratoj fare de la usona militŝiparo.
Alĝeria ĉefministro Ahmed Ouyahia implicis en parolado, ke kvara mandato de prezidanto Abdelaziz Bouteflika ne estus dezirinda.
9-a de januaro
Pro fortaj kritikoj anoncis la Araba Ligo, ke ĝi deziras daŭrigi kaj plifortigi sian kontrolkomision en Sirio.
Hugo Chavez ricevas la viziton de irana ŝtatestro Mahmud Ahmadineĵad, kaŭzante la koleron de Usono kaj la oficialan forpelon de la venezuela konsulo de Miamo.
Belgio konsentis bloki elspezon de 1 miliardo € pro kritikoj de la Eŭropa Komisiono rilate al sia federacia buĝeto 2012.
10-a de januaro
Jam mortis tri homoj en la unua tago de ĝenerala striko en Lagoso kaj Kano (Niĝerio), en kunteksto de violenta konflikto inter lokaj kristanoj kaj islamanoj.
Siria prezidanto Baŝar al-Asad anoncas baldaŭan referendumon pri nova konstitucio.
Prezidanto de la Svisa Centra Banko Philipp Hildebrand anoncis sian demision post financa skandalo implikante sian edzinon.
11-a de januaro
18 jarojn post la Ruanda genocido esplorraporto en Parizo donis la rezulton: La raketo, kiu faligis la aviadilon de la tiama Ruanda prezidento Juvénal Habyarimana kaŭzanta ties morton kaj la eksplodon de la genocido, estis pafita de la propraj trupoj.
Mortis en Parizo Malam Bacai Sanhá, prezidanto de Gvineo-Bisaŭa, pro nedifinita malsano, kiu lin afliktis jam de pluraj jaroj. Lia morto certe pliakrigos politikajn rivalecojn en sia lando.
Potenca tertremo proksime al Sumatro, je magnitudo de 7.3 laŭ la skalo de Richter, kaŭzis neniun damaĝon sed panikon sur la indonezia insulo.
La korpoj de du serĉaditaj rusaj turistoj estis fine malkovritaj sur la franca flanko de la Monto Blanka.
12-a de januaro
Franca ĵurnalisto Gilles Jacquier mortis en Homs (Sirio) pro eksplodinta grenado, dum enketo pri la lokaj tumultoj. Pluraj aliaj internaciaj ĵurnalistoj estis vunditaj.
Venkis kandidato Mitt Romney en la unua primara baloto de la Respublikana Partio en Nov-Hampŝiro.
Homo dum sia proceso pafmortigis la prokuroron meze de la tribunalo en Dachau (Germanio) kaj estis arestita antaŭ ol fari pliajn viktimojn.
13-a de januaro
Video de kvar membroj de la marista infanterio de Usono urinante sur la kadavroj de talibanoj en Afganio kaŭzas tutmondan skandalon.
Prezidantino de IMF Christine Lagarde petis al Hungario "konkretajn pruvojn" de ekonomia rigoreco antaŭ ol konsenti prunton de 15 ĝis 20 miliardoj €.
14-a de januaro
Itala pasaĝerŝipo Costa Concordia rompiĝis proksime al la itala insuleto Isola del Giglio. Laŭ provizora raporto estas 5 mortintoj kaj 17 malaperintoj.
Agentejo Standard & Poor's malbonigis la financan noton de Francio (de AAA ĝis AA+) sed ankaŭ tiujn de Aŭstrio, Kipro, Portugalio, Italio, Hispanio, Slovakio, Slovenio kaj Malto.
15-a de januaro
Mortas Manuel Fraga, eksa ministro de Hispanio dum la reĝimo de Franco kaj unuaj jaroj de demokratio, eks-prezidanto de la aŭtonoma regiono Galegio kaj fondinto de la nun reganta Popola Partio.
Kreskas polemiko pri la ŝiprompo de Costa Concordia pro anonco, ke la ŝipestro forfuĝis la ŝipon longtempe antaŭ la lastaj pasaĝeroj. Li kaj lia vicŝipestro estis arestitaj.
Oficianta prezidanto de Tajvano Ma Ying-jeou, kiu multe klopodis por la plibonigo de ĉinaj-tajvanaj rilatoj, estis denove elektita por nova mandato. Pekino esprimis sian kontenton.
La zoologia parko de Beauval en Francio ekde hodiaŭ gastigas du grandajn pandojn pruntatajn de Ĉinio.
16-a de januaro
Laŭ rusa oficiala fonto, malfunkcianta kosmosondilo Fobos-Grunt kraŝis en la Pacifikan Oceanon, 1 250 kilometrojn okcidente de la insulo de Velingtono.
Birma opoziciulino Aung San Suu Kyi ricevis la viziton de franca ministro pri eksteraj aferoj Alain Juppé, kiu al ŝi atribuis medalon de la franca Honora Legio.
Laŭ niĝeriaj sindikatoj devas hodiaŭ rekomenciĝi la ĝenerala striko, tamen sen stratmanifestacioj.
17-a de januaro
Prezidantino de Liberio Ellen Johnson-Sirleaf, kiu sukcese estis reelektita por dua mandato la 8-an de novembro 2011, estis oficiale enoficigita.
Batalantoj de Al-Kaida senreziste ekokupas la jemenan urbon Radah kaj tiel proksimiĝas al la ĉefurbo Sanao.
Politikaj opoziciuloj en Kazaĥio planas grandskalajn manifestaciojn en la tuta lando por protesti kontraŭ la rezultoj de la ĵus okazinta parlamenta baloto, kiun suspektinde venkis la oficiala partio de prezidanto Nursultan Nazarbajev.
18-a de januaro
Prezidanto de Hungario Viktor Orbán estas hodiaŭ atendata antaŭ la Eŭropa Parlamento en Strasburgo por klarigi la kialojn de siaj lastaj, polemikaj reformoj.
Jimmy Wales anoncis, ke aliro al la anglalingva Vikipedio estas hodiaŭ blokata por protesti la nunan ekzamenon de kontraŭpirateca leĝo fare de la Usona Kongreso.
Kvin pliaj korpoj estis retrovitaj en la ŝipruino de la Costa Concordia, proksime al Isola del Giglio, tiel atingante ankoraŭ provizoran nombron de 11 mortintoj en la katastrofo.
29-a de januaro
La Registaro de Grekio rifuzas proponojn de germanaj politikistoj pri rekta mastrumado de ĝiaj financoj fare de eŭropuniaj instancoj.
Fakverko:Sporto, skoltismo, turismo
Fakaj verkoj en Esperanto
UDK 796 Sporto, skoltismo, turismo
22503 Talpio
22503 Talpio estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata Greka Tendaro.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la ĉeĥaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Charlie Shavers
Charlie James Shavers (* 3-an de aŭgusto 1917 en Novjorko; † 8-an de julio 1971 en Novjorko) estis ĵaz-trumpetisto el la svingepoko.
Biografio
La unuaj instrumentoj, kiujn ludis Shavers, estis piano kaj banĝo, nur pli malfrue li transiris al trumpeto. Pianiste li prezentis en Tilly's Chicken Shack en Harlemo, sur banĝo li ludis kun Bobby Hackett. En la aĝo de 18 jaroj li aliĝis en 1935 al la bando de Tiny Bradshaw, en 1937 li iris al Lucky Millinder kaj finfine al la bando de John Kirby, kie li anstataŭis Frankie Newton. La bando, kiu prezentis en la klubejo Onyx kaj pro tio ankaŭ nomiĝis Onyx Club Boys, estis tre sukcesa kiel pli malgranda svingobando. Aldone li prezentis kun Johnny Dodds, Jimmy Noone kaj Sidney Bechet. Shavers nun ankaŭ aranĝis pecojn por Kirby kaj lanĉis per sia propra komponaĵo Undecided furoraĵon.
Post Digby Fairweather Shavers validis kiel unu el la plej bonaj svingotrumpetistoj. Teknika brileco, rapidaj tempoj, linia melodiaro kaj ofte sprite efika artikulacio distingis lian personan stilon. Richard Cook kaj Brian Morton akcentas lian humuron kaj "lian intensan senton" por la historio de ĵazo.
La 8-an de julio 1971 Charlie Shavers mortis en Novjorko en la aĝo de 53 Jahren pro kancero. Li mortis du tagojn post Louis Armstrong; la buŝaĵon oni metis apud ties ĉerko.
Opština Centar Župa
Opština Centar Župa estas unu el la 80 komunumoj de Norda Makedonio. En 2002 loĝis ĉi tie 6519 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas la loĝloko Centar Župa.
Loko, priskribo
Opština Centar Župa situas en la Sudokcidenta regiono. Ĝia okcidenta parto estas en la valo de la rivero Crni Drim kaj la norda parto en la valo de la rivero Radika.Sude kaj oriente ĝi leviĝas al la montoj Stogovo. La alteco estas ĉirkaŭ 580 - 2280 m. Ĝia suma areo estas 107,21 km².
La sola vojo R 2249 trapasas la komunumon de nordo al sudo.
La komunumo konsistas el entute 23 loĝlokoj:
Centar Župa, Bajramovci, Balanci, Brestani, Broštica, Vlasići, Golem Papradnik, Gornji Melničani, Gorenci, Dolgaš, Donji Melničani, Evla, Elevci, Žitinjeni, Kočišta, Kodžadžik, Mali Papradnik, Novak, Osoljnica, Pareši, Praljenik, Hodžovci kaj Crni Boci.
Najbaraj komunumoj estas:
Opština Debar okcidente, norde kaj oriente, Opština Struga sude.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 6.519 homoj.
El tiuj estis 5266 turkoj (80,17%), 814 makedonoj (12,49%), 454 albanoj (6,96%).
Laŭ religio: islamanoj 6215 (95,3%), aliaj ortodoksaj, katolikoj ktp.
Referenco
Statistikoj: https://www.citypopulation.de/php/northmacedonia-admin.php
http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
Ramon Lullo
Ramon LULLO, Rajmundo LULLO aŭ Ramon LLULL (naskiĝis en 1232, mortis en 1316), Ramon Llull [rə'mon 'ʎuʎ], Raimundus Lullus, estis verkisto, teologo kaj filozofo. Oni foje kromnomas lin Doktoro iluminato aŭ la Beatulo. Ido de riĉa familio el Barcelono, li ludas por la kataluna lingvo la saman rolon kiel Dante Alighieri por la itala. Li ne nur kontribuis per romanoj al la kataluna literaturo, sed ankaŭ uzis ĝin (preter la latina) por prezenti siajn ideojn pri rezonado kaj teologio.
La nomo de Ramon Lullo ofte aperas akompane kun la koncepto de Arto, lia rezonmetodo, per kiu li esperis konvinki alireligiulojn pri la praveco de la katolika fido. Pro sia laboro sur la logika kaj rezonad-kampo Ramon Lullo estas foje konsiderata kiel pioniro de la komputil-teorio; li ankaŭ estas memorata pro siaj laboroj pri elekto-sistemoj.
Ramon Lullo mortis ŝtonumita de la loĝantaro de Bougie, hodiaŭ Alĝerio, kie li misiumis.
Vivo de Ramon Lullo
Datoj de lia vivo
Vita coetanea
Probable en septembro 1311 Ramon Llull rakontis sian vivon al kartuzianoj en Vauvert (en Parizo, ekster la muregoj). La unuan version de ĉi tiu teksto oni faris en la latina lingvo, ĉar ĝin li koncipis kiel prezenton antaŭ la ĝenerala konsilio de la Eklezio, kiu estis okazonta tiun saman jaron en la urbo Vianna dau Daufinat. La teksto pravigas kaj rezonas la vivon kaj la agadon de Llull, ekde lia konvertiĝo ĝis la iro al la konsilio. Li estas prezentata kiel homo gvidata de supera volo. La pilgrimadoj, la loĝadoj en Montpeliero, Parizo kaj Romo, la diplomatiaj manovroj, kaj la misiaj vojaĝoj sekvas laŭtempan ordon ĉirkaŭ la kulmina momento: la parolado kiun faras Llull antaŭ la reĝo de Tunizio en 1293, kie li elmontras la pravecon de la kristana religio pere de sia Arto.
Breviculum