cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
István Zsugán
ZSUGÁN István (ĵuga:n) estas hungara filmhistoriisto, ĵurnalisto naskita en Nadjvarado la 19-an de marto 1941 kaj morinta en Budapeŝto la 26-an de septembro 1995.
Carro
Carro estas komunumo de Italio.
Sabahheddin Bej
Sabahheddin Bej aŭ Behaeddin Ŝakir (turke: Bahaettin Şakir) (n. en 1874 en Istanbulo - m. la 17-an de aprilo 1922) estis fondinto de la Komitato Unio kaj Progreso. Ĉe la fino de Unua Mondmilito, li estis arestita kun aliaj membroj de la Komitato, unue de la loka militkortumo kaj tiam de la brita registaro. Li estis sendita al Malto atendante armeajn pruvojn pri krimoj kontraŭ la homaro, pro la Armena genocido, kiuj neniam realiĝis, kaj estis poste interŝanĝita de la britoj kontraŭ ostaĝoj kidnapitaj de Kemalistaj fortoj en Turkio.
Victoria Kent
Victoria KENT Siano (Malago, 7a de marto 1898 - Novjorko, 26a de septembro 1987) estis advokato kaj politikisto de la Dua Hispana Respubliko. Ŝi estis la unua virino kiu povis eniri en la korporacio de advokatoj de Madrido en 1925, ankoraŭ dum la Diktaturo de Primo de Rivera, ​ kaj la unua virino en la mondo kiu servis kiel advokato antaŭ milit-tribunalo.
Biografio
En la madrida universitato ŝi studis juron kaj estis disĉiplo de fama juristo kaj politikisto Luis Jiménez de Asúa, kaj doktoriĝis pri Juro en 1924. Dum sia profesia agado ŝi pioniris ene de la etoso de advokatoj por laboristoj kaj ankaŭ fondis la nacian sindikaton de inaj advokatoj. En 1930 Victoria Kent zorgis pri la defendo de Álvaro de Albornoz, membro de la Revolucia Komitato (Comité Revolucionario) ĉar li estis akuzita pro la ribelo de Jaca. Tiel ŝi estis la unua virino en la mondo, kiu estis advokato ĉe militkortumo.
En 1931, tuj post la proklamo de la Respubliko, Victoria Kent estis nomumita ĝenerala direktoro de prizonoj (Directora General de Prisiones) kaj proponis, kiel heredantino de la filozofio de la juristo kaj verkisto Concepción Arenal, profundan reformon de la prizon-sistemo en Hispanio: plibonigon de la kondiĉoj por higienon por forpermesoj, por klopodo resocianigi la prizonulojn, por ebligon de liberigo subkondiĉe kaj de provliberigo, plibonigon de la persona traktado kaj liberigon de prizonuloj kiu estus pli ol 70-jaraĝaj. Estis ankaŭ ŝia intenco, eble tro avangarde por tia epoko, ebligi eniron de prizonul-edzinoj en la ĉeloj dum la vizit-tagoj, kio okazigis enorman skandalon, kvazaŭ oni enkondukus prostituadon en la prizonon. Krome, ŝi volis reformi ankaŭ la prizonistaron, sed tio estus bezoninta elpostenigi kelkajn el la funkciuloj, kaj la ministerio ne aprobis la proponon. Tial ŝi demisiis en 1932.
Kiel ano de la maldekstrema Radikala Socialisma Partio (Partido Radical Socialista) ŝi iĝis deputito en la balotado de 1931, kurioze kiam virinoj ankoraŭ ne rajtis baloti. Victoria Kent ege aktive partoprenis en la agado de la deputitaro, kiu diskutis la projekton de la nove respublika Konstitucio de Hispanio. La redakta deputita komisiono estis prezidita de Jiménez de Asúa, kaj ankaŭ ŝi prezentis kelkajn tre gravajn amendojn. Inter ili kelkaj estis finfine akceptitaj, ekzemple pri la divorco kaj la laŭleĝa egaligo de la filoj kiuj naskiĝas kaj ene de kaj ekster la geedzeco. Tamen, plej konata estas ŝia opozicio al la aprobo de la ina balotrajto. Ŝi opiniis, ke la hispaninoj, plej ofte malkleraj kaj tro ligitaj al la ankoraŭ tre povega katolika eklezio, voĉdonus laŭ la premo fare de la pastroj, kaj tio ne garantius helpon al liberala kaj demokratia respubliko, sed tute male. La virina balotrajto estis aprobita, kaj fakte en la unuaj balotadoj post tio venkis la dekstrularo, kion timis Victoria Kent.
Milito kaj ekzilo
Ŝi denove estis elektita kiel deputito en 1936, tiam en la partio de Respublika Maldekstro (Izquierda Republicana), kiam la venko estis de la maldekstra koalicio Popola Fronto. Jam dum la Hispana Enlanda Milito, en 1937, ŝi estis sendita al Parizo por prizorgi la hispanajn infanojn disigitajn en diversaj eŭropaj landoj. Kiam la respublika flanko estis malvenkita en la milito, Victoria restis en Parizo, kie ŝi kunordigis la instaladon de la hispanaj rifuĝintoj en Francio kaj okupiĝis antaŭ la amerikaj ambasadoj pri la translokigo de multaj infanoj al Ameriko. En 1939 ŝia nomo estis en listo, kiun la frankisma polico transdonis al la aŭtoritatoj de la Reĝimo de Vichy. Victoria restis kvar jarojn en Francio, kie ŝi devis eskapi el la Gestapo. Fakte pri tiu epoko ŝi verkis la libron Cuatro años en París (Kvar jaroj en Parizo), nome historian dokumenton pri la de naziismo okupita Francio. En 1943, kiam ŝi ankoraŭ troviĝis en Parizo, la frankisma Speciala Tribunalo por la Persekutado de Framasonismo kaj Komunismo (Tribunal Especial para la Represión de la Masonería y el Comunismo) procesis kontraŭ ŝi. Tiele ŝi estis kondamnita je 30 jaroj de senlibereco, tute senigita de rajtoj kaj elpelita el la landa teritorio. Tamen ŝia aniĝo en framasona aŭ komunista organizaĵo estis tiom malreala kiom ĉe multaj procesoj de tiu diktatora tribunalo. Poste ŝi iris al Meksiko kaj fine al Novjorko. Tiam Unuiĝintaj Nacioj petis de ŝi studon pri la bedaŭrinda stato en kiu troviĝis la malliberejoj en Latinameriko, sed tiun laboron ŝi baldaŭ forlasis ĉar ŝi sentis ĝin tro burokratia kaj malproksima de la vera realo. Tamen ŝi plue kunlaboris kun la internacia organizaĵo en rilato al ĝiaj sociprotektaj programoj. En Novjorko Victoria fondis la gazeton Revista ibérica (Iberia revuo), kie kunlaboris, i.a., Enrique Tierno Galván, Ramón J. Sender, Salvador de Madariaga aŭ Albert Camus, inter aliaj.
Kurioze ŝi estis dufoje membro de la hispanrespublika registaro en ekzilo, nome en 1945 kaj en 1952. Tiu registaro kiu funkciis ĝis la 1970-aj jaroj, plutenis la fidon en iama respublika aŭ demokratia reĝimo en Hispanio.
Ŝi revenis en 1977, sed en Hispanio ŝine restis definitive. Kongrue kun sia respublikema pensaro, Victoria Kent ne akcepts la politikan formulon adoptitan de la Konstitucio de 1978 (nome la Hispana Transiro al la Demokratio) kaj revenis al Novjorko, kie ŝi mortis en 1987.
Verkaro
Ŝi estis tre aktiva virino, kaj tiele ŝi ne havis tempon aŭ trankvilon por lasi ampleksan verkaron, sed tiu, en formato de ĵurnalismaj artikoloj kaj ofte ne tre atentita, grave kontribuas al la studado de la politikoj pri prizonoj kaj de la respublikema pensaro.
28052 Lowellputnam
28052 Lowellputnam estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la 1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras W. Lowell Putnam IV, kvinan Unikan Kuratoron de la Observatorio Lowell. Li partoprenis en la frua generacio de televidila trafika sistemo, tenante postenojn de afera programara disvolvanto kaj analizisto en la radiofonia industrio. La bonfamo de la Observatorio Lowell en esploro kaj eduko signife kreskis sub lia estreco.
Walter Sisulu
Walter Max Ulyate SISULU (naskiĝis la 18-a de majo, 1912, mortis la 5-a de majo, 2003) estis sud-afrika aktivulo kontraŭ ras-apartigo kaj elstara ano de la Afrika Nacia Kongreso (ANC).
Biografio
Sisulu naskiĝis en Engcobo, Transkei kaj estis edukita ĉe misiista lernejo. Li forlasis la lernejon en 1926 por komenci laboron. Li translokiĝis al Johannesburg en 1928 kaj laboris en diversaj industrioj.
Li aniĝis al la ANC en 1940 kaj kun Nelson Mandela kaj Oliver Tambo fondis la ANC Junular-Ligon en 1943. Je la komenco li estis la kasisto sed li ankaŭ havis gravan rolon en la planado de la militema Umkhonto we Sizwe (Lanco de Afriko). Forpuŝante la pli pasivajn estrojn li fariĝis ĝenerala sekretario de la ANC en 1949 kaj restis en tiu posteno ĝis 1954.
Kiel planisto por la Defiance Campaign ("Defi-Kampanjo") li estis arestita en 1952 kaj ricevis prokrastitan juĝon. En 1953 li vojaĝis al Eŭropo, la Sovetunio kaj Ĉinio kiel reprezentanto de la ANC. Oni maliberigis lin 7-foje dum la venontaj 10 jaroj.
Ĉe jurproceso pro ŝtatperfido oni kondamnis lin al 6 jaroj de mallibereco. Li malaperis kaj vivis kaŝe sed estis kaptita la 11-an de julio, 1963. Ĉi-foje oni kondamnis lin al dumviva mallibereco. Kun aliaj gravaj gvidantoj de la ANC li estis enkarcerigita ĉe la insulo Robben.
Oni liberigis lin en oktobro de 1989 post 26 jaroj de mallibereco kaj li estis elektita vic-prezidanto de la ANC dum la unua nacia konferenco post la repermeso de la organizaĵo.
En 1992 Sisulu ricevis Isitwalandwe Seaparankoe, la plej alta honoro de la ANC pro lia kontribuo al la liberiga batalo en Sud-Afriko.
Li geedziĝis kun Nontsikelelo Albertina en 1944 kaj ili havis 9 infanojn - 4 estis adoptitaj. La edzino kaj la infanoj ankaŭ estis aktivaj en la batalo kontraŭ ras-apartismo.
Cedro (Cearao)
Cedro ("Sedro") estas municipo en la brazila subŝtato Cearao. Ĝia nomo venis el bieno samnoma tra kiu pasis ferlinio. Post tiu okazaĵo aperis vilaĵo kiu ricevis samnomon.
Pihtipudas
Pihtipudas estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Ĝi estas la plej norda komunumo de regiono Meza Finnlando. La areo de komunumo estas 1247,88 km², el kio 171,11 km² estas akvo. La plej grandaj lagoj estas Kolima, Alvajärvi kaj Muurasjärvi.
La komunumo havas 4918 loĝantojn (fine de 2005).
NGC 1924
NGC 1924 (aliaj indikoj — MCG -1-14-11, NPM1G -05.0244, IRAS05255-0521, PGC 17319) estas galaksio en konstelacio Oriono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Komplemento (gramatiko)
En sintakso ĝenerale, komplemento estas vorto aŭ sintaksa unuo kiu dependas de alia sintaksa unuo ene de frazo. Plej ofte oni uzas la terminon parolante pri la dependaĵoj de la predikato:
La tradicia signifo (komplemento frazrola)
Laŭ PIV2005, komplemento estas
Tamen kutime al la subjekto oni tiun terminon ne aplikas (PAG, §25):
Clara Campoamor
Clara CAMPOAMOR Rodríguez (Madrido, 12a de februaro 1888 ​ - Laŭzano, 30a de aprilo de 1972) estis hispana verkistino, politikistino kaj defendanto de la virinaj rajtoj en Hispanio. Ŝi fondis la organizon Unión Republicana Femenina ​ kaj ŝi estis unu de la ĉefaj defendantoj de la virina balotrajto en Hispanio, kiu finfine estis aprobita en 1931, kaj plenumita por la unua fojo fare de la virinoj en la balotado de 1933. Pro la Hispana Enlanda Milito, ŝi devis foriri el Hispanio. Ŝi mortis en la ekzilo en Svislando.
Biografio
Clara Campoamor naskiĝis en 1888 en Madrido, kaj edukiĝis precize en la kvartalo Maravillas, en neriĉa familio de progresema-liberala pensaro. La patro estis kontotenisto, dum la patrino estis kudristino. Fakte tiun profesion ŝi devis okupi pro la tro frua morto de ŝia patro kiam ŝi estis nur dektrijaraĝa. En 1909 ŝi sukcesis en laborkonkurso por iĝi telegrafisto kaj poste ricevis laborlokon kiel instruisto de plenkreskulinoj, sed ŝi povis instrui nur tajpadon kaj stenografion ĉar ŝi ne ankoraŭ abituriĝis. Dume, Clara laboris kiel sekretario en la ĵurnalo La Tribuna (La tribuno). Poste ŝi kunlaboris ankaŭ ĉe aliaj ĵurnaloj, per kio ŝi defendis la alvenon de la respubliko kaj la virinajn rajtojn. En 1922, estante jam tridektrijara, ŝi decidis abituriĝi. Tion ŝi sukcesis fari tre rapide kaj komencis tuj poste studi juron. En 1925 ŝi estis jam kolegia advokato. En unu el siaj unuaj kazoj ŝi defendis kelkajn ribelulojn de Jaca, inter kiuj troviĝis ŝia frato Ignacio. Tiuepoke komenciĝis ŝia politika agado kontraŭ la diktaturo de Primo de Rivera kaj por la egaleco de rajtoj inter viroj kaj virinoj.
Ŝi aliĝis al la Hispana Radikala Partio, kaj tiele ŝi estis elektita deputito en 1931. En tiu epoko ŝi faris akran polemikon kontraŭ Victoria Kent pro la ina balotrajto. Tiam oni opiniis, ke la voĉdonoj de virinoj estos klare favoraj al kontraŭrespublikaj partioj pro influo de la pastroj. Sed tamen Clara Campoamor estis defendanto de la necesa balotrajto de la virinoj senkonsidere de ilia orientiĝo kaj ŝi ĉiam subtenis la teorian principon de la ina egaleco. La dekstrularo, pli pro intereso ol pro ideologia konvinko, apogis ŝin. Fine la teksto en la Konstitucio de 1931, per malgranda plimulto estis aprobita ĉi tiel: “La civitanoj de ambaŭ seksoj, pli aĝaj ol 23 jarojn, havos la samajn balot-rajtojn, laŭ difinotaj leĝoj”.
La balotadon de 1933, nome la unuan kun ina balot-rajto en Hispanio, venkis la dekstrularo kaj, paradokse kaj ironie, Clara Campoamor (kaj ankaŭ Victoria Kent) perdis sian parlamentan sidlokon. Ekde 1932, kiam estis aprobita la leĝo pri divorco, ŝi dediĉis sin profesie al rilataj aferoj. En 1934 ŝi forlasis la Radikalan Partion pro ĝia submetiĝo al la ekstremdekstra kaj kontraŭrespublika partio Hispana Konfederacio de Aŭtonoma Dekstrularo (Confederación Española de Derechas Autónomas, CEDA) kaj pro la kruela subpremado de la revolucio de Asturio. Tiel ŝi petis aliĝon al la Respublikana Maldekstro (Izquierda Republicana), sed ŝi estis malakceptita ĉar multaj maldekstruloj opiniis ŝin responsa pri la balota malsukceso de 1933 pro la ina voĉdono, supozata dekstrema. Clara sin defendis per la libro Mi pecado mortal: el voto femenino y yo (Mia mortomerita peko: la ina balot-rajto kaj mi), publikigita en junio 1936.
Ekzilo
Post la militista puĉo de la 18a de julio, Clara sentis sin minacata en la revolucia Madrido, ĉar eble ŝi aperis en la listo de radikalpartianoj, kiujn ia sektoro de la Popola Fronto (Frente Popular) volis mortigi. Ŝi enŝipiĝis en Alakanto por iri al Svislando tra Ĝenovo. Falangistoj denuncis ŝian alvenon al Italio al la itala polico. Ŝi deklaris sin nek faŝista nek komunista kaj argumentis, ke por trairi Italion survoje al Ĝenevo esti faŝisto. Ŝin finfine oni liberigis. En Ĝenevo ŝi publikigis, franclingve, la verkon La révolution espagnole vue par une républicaine (La hispana revolucio per okuloj de respublikanino). En ĉi verko ŝi montriĝas tia, kia ŝi ĉiam estis, nome liberala kaj sendependa, kaj per ĝi ŝi elmontris la madridajn okazaĵojn inter julio kaj aŭgusto 1936.
Inter 1947 kaj 1951 ŝi klopodis reveni en Hispanion trifoje, sed ŝi trovis ĉiam nesupereblan malfacilaĵon. Ŝi estis framasona, kaj la frankisma reĝimo igis ŝin elekti inter du ebloj: denunci aliajn framasonojn kaj forĵuri ĉe episkopejo ĉiujn siajn kontraŭklerikalajn eldirojn dum sia politika agado aŭ pasigi dek du jarojn en prizono. Ŝi, fidela al siaj pensaroj, elektis denove ekzilon, kiun ŝi antaŭvidis jam dumviva. Ŝi mortis en Laŭzano en 1972.
Rougiers
(jen france, okcitane Rotgiers) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Var, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Peumerit-Quintin
(jen france, bretone Purid-Kintin) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Ni kantu en Esperanto
Ni Kantu En Esperanto estas vinila albumo kiu eldoniĝis en 1964, kiel kolekto de diversaj tiamaj popularaj kantoj. Ĝi entenas ankaŭ deklamadon, humuran kaj draman. Ni Kantu En Esperanto estis la unua el la 125 muzikalbumoj eldonita de la usona muzikeldonejo ESP Disk, kaj la sola en Esperanto.
La kovrilo portas la mencion : NI KANTU EN ESPERANTO Trobadoras Frans Jahger Monologas Duncan Charters Deklamas Julius Balbin
Kirka
Kirill "Kirka" BABITZIN (naskiĝis la 22-a de septembro 1950, mortis la 31-a de januaro 2007) estis finna kantisto. Multaj liaj parencoj estas renomaj muzikistoj. La frato Sammy (1948–1973; la fama kanto "Daa-da, daa-da") mortis en aŭta akcidento.
Lia familio estas rusa.
Famaj kantoj de Kirka estas "Hetki lyö", "Surun pyyhit silmistäni", "Anna käsi", "Ota lähellesi", "Kasvot peilissä", "Leijat" kaj "Elämääni eksynyt". Li estis ankaŭ membro de la ensemblo Mestarit kun Hector, Pave Maijanen kaj Pepe Willberg.
Kirka mortis abrupte en la aĝo de 56 jaroj.
Ankaŭ lia frato Sammy Babitzin estis konata kantisto.
Carpasio
Carpasio estas eksa komunumo de Italio, kiu komence de la jaro 2018 fuziis kun la najbara komunumo Montalto Ligure al nova komunumo Montalto Carpasio. Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Antonino de Apamea, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj ĝis 2017 estis Borgomaro, Molini di Triora, Montalto Ligure, Prelà kaj Rezzo.
Figfolia melono
Priskribo
La figfolia kukurbo estas rampanta aŭ grimpanta unujara planto. Ĝi ne havas reyervajn radikojn. La tuta planto estas harenhava, kaj en la vegetativaj partoj ĝi havas pikilojn. Ĝi havas plej ofte kvin tigojn kiuj estas iomete eĝaj. La folioj havas pedunklojn de 5 ĝis 25 cm longeco. La foliplato estas ov-korforma ĝis preskaŭ ronda. La surfaco povas havi blankajn makulojn. La folio havas tri ĝis kvin rondajn iomete pintajn lobojn. La folirando estas denteca. La grimptigoj estas tri- kvar-partaj.
La floroj staras unuope en la foliakseloj. La maskla floro havas longajn pedunklojn, sonorilforman kalikon de 5 ĝis 10 mm longeco kaj larĝeco. La korolo estas sonorilforma kun larĝa bazo. Ĝi longas 6 ĝis 12 cm kaj estas flava ĝis malintense oranĝa. La inaj floroj havas tri ĝis kvin cm longan pedunklon. La karpelo estas ovforma ĝis elipsa. La sepaloj estas kelkfoje verdaj kaj foliformaj, la korolo estas iomete pli granda ol ĉe la maskla floro.
La frukto estas ronda ĝis ovala-elipsa. Ekzistas tri koloroj: hele aŭ malhele verda kaj kun aŭ sen linioj aŭ blankaj strioj, kun blankaj makuloj; blanka, kremblanka kaj karne blanka. La malmola fruktŝelo estas 3 - 5 mm dika. La gusto estas iomete dolĉeca, sed sen propra gusto. Ĝi enhavas malmulte da vitaminoj kaj mineraloj, respektive karbonhidratoj kaj preskaŭ neniun β-karotinon. La semoj estas ovalaj-elipsaj kaj plataj kaj havas mezuron de (15 ĝis 25) x (7 ĝis 12) mm. La malhelbrunaj ĝis nigraj aŭ kremblankaj semoj estas disigitaj en la tuta fruktkarno. Ili enhavas multe da oleo kaj proteinoj. Maturaj fruktoj povas esti stokataj plurajn jarojn.
Disvastigo kaj ekologio
Kiel ĉe la aliaj kukurboj, ĝi hejmiĝas en Ameriko. La verŝajna regiono de origino estas la altebenaĵo de Meksiko aŭ la Andoj. La specio estas konata nur kiel kultura planto, naturaj formoj ne estas konataj. La regiono de kultivado etendiĝas de norda Meksikio ĝis Argentino kaj Ĉilio. En la 16a aŭ 17a jarcento la specio atingis Hindion kaj Francujon kaj Portugalujo. De tie ĝi atingis Japanujon, la Filipinojn kaj aliajn landojn.
Sistematiko
Ĝis nun ne ekszistas komercaj kultivaroj. Ĝi ne estas interkrucebla kun aliaj kukurboj.
Kultivado
La kultivado okazas en la regionoj inter 1000 ĝis 3000 m super marnivelo. La multigado nur okazas per semoj.
Uzado
Nematuraj fruktoj estas manĝataj kuirite kiel legomo. La maturaj fruktoj povas esti uzataj por fari dolĉaĵojn kaj refreŝigajn kaj alkoholaj trinkaĵojn. Ankaŭ la semoj estas manĝeblaj. En la regiono Chiapas el ili kaj mielo oni faras „palanquetas“, nome regiona dolĉaĵo.
La figfolia melono estas rezista kontraŭ mikozo Fusarium. Tial la planto taŭgas kiel baztrunko por la greftado de diversaj kukurbacoj. Tre ofte oni greftas kukumojn por kultivado en plantdomoj sur la figfolia kukurbo.
Vidu ankaŭ
• listo de legomoj
Korteza amo
La korteza amo estas tipo de amo prikantata de la mezepokaj trobadoroj en lirikaĵoj nomataj mezepokaj amkantoj, kiu ĉefe celis noblan kaj subtilan manieron rilatiĝi al la amo. Ĝi simbolas la strebon al perfekta amo dediĉita al damo ĝenerale edziniĝinta kaj nobela, do ofte neatingebla. Ĝi estas perfektigo kaj plifortigo de la animo kaj de la koro. Oni foje uzas la vorton Fin'amor (elp. [finamur]), kiu en la okcitana lingvo baziĝis sur tri fundamentaj nocioj: "mezura", "joven", "jòi".
La korteza amo karakterizas per forto de la deziro, nova maniero ami: "mi amas, do mi kantas"!
San Juan Teposcolula
San Juan Teposcolula estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Teposcolula. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 221.
Preĝejo Sankta Triunuo (Kács)
La preĝejo Sankta Triunuo estas katolika monumento historia, ankaŭ pilgrimloko en vilaĝo Kács (Hungario).
San Juan Teposcolula
Geografio
San Juan Teposcolula apartenas al la distrikto Teposcolula al kiuj apartenas entute 21 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako, kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1344 loĝantojn. El tiuj estis 645 viroj kaj 699 virinoj. La komunumo havas surfacon de 57.41 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2300 metroj super la marnivelo.
Preĝejo Sankta Triunuo (Kács)
Historio
Origine katolika tombeja kirko estis konstruita en la 12-a jarcento. Laŭ eklezis dokumento en 1335 la patrono estis Sankta Nikolao. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, sed poste rehomiĝis. Dum disvastiĝo de la reformacio la loĝantoj restis katolikoj sed sen paroĥo. En 1724 la konstruaĵo plene barokiĝis kaj en 1882 la turo alkonstruiĝis. La paroĥa rango estis redonita en 1946.
San Juan Teposcolula
Geografio
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Preĝejo Sankta Triunuo (Kács)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sur monteto. La fasado estas malsimetria, ĉar maldekstre oni konstruis ŝtuparejon al la korusejo (galerio). En la fasado la kvadrata turo plene reliefas. La navo finiĝas en duonronda absido. Ĉe la navofino etaĝa alo aliĝas, la teretaĝo estas sakristio, la etaĝo estas moŝta kapelo. Interne la impona baroka ĉefaltaro estis farita en la 18-a jarcento.
Legendo
Laŭ la legendo fraŭlino vidis 3 ŝafojn sur tilio. Tio estis prezento de Sankta Triunuo. Kermeso okazas en la sekva dimaĉo de Pentekosto.
Ignaco Lojola
Ignaco Lojola (naskiĝis en Azpeitia, en la 31-a de majo 1491 - mortis en Romo, en la 31-a de julio 1556) li estis fondinto de la Societo de Jesuo, religia ordeno fondita en la 15-a de aŭgusto 1534 de studenta grupo el la Universitato de Parizo, agnoskita de la papo Paŭlo la 3-a per lia buleo de la 27-a de septembro 1540. Nuntempe ĝi estas konata de ties misia kaj eduka laboro.
Biografio
Íñigo López de Recalde, nomata Sankta Ignaco de Lojolo (hispane San Ignacio de Loyola) laŭ la katolika Eklezio, estis hispana nobelo, militisto kaj sacerdoto, fondinto de la Ordeno de la Jezuitoj.
Li naskiĝis en Lojolo (Loyola aŭ Loiola), nuntempe parto de la eŭska urbo de Azpeitia, laŭdire la 24-an de decembro de 1491.
Li ŝanĝis sian personan nomon al Ignacio (aŭ Ignaco) kaj la familian al la naskiĝloko. Li estas ankaŭ konata laŭ la latina versio, Ignatius de Loyola. La esperanta nomo estas tre diverse trovebla.
En sia junaĝo li estis militisto. Laŭ li mem, post sia vundiĝo en 1521, en la sieĝo de Pamplono, li konvertiĝis, kaj havis la ideon krei societon de defendo de la katolikismo kun la sama disciplino kiun havas la militistaro.
Li komencas serion de vojaĝoj, al Jerusalemo en 1523 aŭ al universitatoj de Alcalá de Henares, Salamanko aŭ Parizo. En 1538 li vojaĝas en Romon, por peti la aprobon de la Papo al sia Kompanio, kion li baldaŭ akiras. Fakte, la obeo al la Papo estas unu el la bazaj reguloj de la Ordeno, kaj ĝia disciplinita agado estis unu el la ĉefaj pilieroj de la Kontraŭreformacio.
Li forpasis je la 31-a de julio de 1556 en Romo.
Ignaco de Lojola estis kanonizita je la 12-a de marto de 1622, en la sama tago ol Francisko Ksavero kaj Terezo el Avila.
Lia ĉefa verko, skribita en la urbo Manresa, estas la Spiritaj ekzercoj, baza propagandilo de la jezuitoj. Ilian daŭron mallongigis je ununura semajno la kataluna teologo Francisco de Paula Vallet.
Euller Elias de Carvalho
Euller Elias de Carvalho (n. ) estas brazila futbalisto. Li de 2000 ĝis 2001 membris en la brazila nacia teamo de futbalo.
Makulpetrelo
La Makulpetrelo (Pterodroma inexpectata) estas specio de marbirdo kaj membro de la genro de burdopetreloj. Tiu birdospecio estas 33–35 cm granda, kun enverguro de 74–82 cm. Ties subaj partoj estas malhelgrizaj kaj subaj blankaj kun nigraj okulareo kaj beko, tiu iom hokeca pinte.
Tiu specio estas tre pelaga, kaj rare alproksimiĝas al tero, escepte por reproduktado kaj idozorgado. La Makulpetrelo manĝas ĉefe fiŝojn kaj kalmarojn, kaj ankaŭ iome da krustuloj. Ĝi estas transekvatora migranto, kiu reproduktiĝas en Nov-Zelando kaj iome en aliaj pli malgrandaj insuloj, kaj poste moviĝas al la Beringa Maro, kie ili koncentriĝas ĉe la Alaska Golfo kaj ĉe la Aleutaj Insuloj.
La Makulpetrelo uzas nestotruojn kaj rokfendojn por nestumi ene. Ĝi estis iam pli nombra ol nuntempe. La nombroj de la specio estis kaj estas plue tuŝitaj de predado fare de enmetitaj mamuloj.
Palič
Palič estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lipová, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 4 km sudoriente de Lipová. Estas ĉi tie registritaj 35 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Palič estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,83 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1292.
19398 Creedence
19398 Creedence estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la italaj amatoraj astronomoj Piero Sicoli kaj Pierangelo Ghezzi elde la Observatorio de Sormano en Lombardujo (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona rok-muzika grupo Creedence Clearwater Revival (ofte mallongigita en "CCR" aŭ "Creedence"), kiu furoris en la fino de la 1960-aj kaj la komenco de la 1970-aj jaroj.
Insulo Roosevelt
Insulo Roosevelt, (elparolo: RO-se-velt) antikve Insulo Blackwell kaj Insulo Bonfarto estas insulo en Novjorko, lokata en la Orienta Rivero (East River, vere markolo) inter la pli grandaj insuloj Manhatano kaj Longinsulo. Ĝi estas regata de la urbodistrikto Manhatano. La insulo estis en la jaro 1973 nomata laŭ Franklin D. Roosevelt, la Prezidanto de Usono dum la Granda Depresio. La Parko Kvar Liberecoj ĉe la suda punkto de la insulo estas tiel nomata pro oratoraĵo de Roosevelt, kaj enhavas larĝan buston de la viro. Laŭ la popolnombrado de 2010, la insulo havis 11,661 loĝantojn. La urbo Novjorko posedas la insulon, sed en la jaro 1969, oni lukontraktis ĝin al la Novjorkia Ŝtata Urba Konstruanta Firmao, kiu posedas ĝin 99 jarojn. Plejparte de la loĝataj konstruaĵoj sur la insulo estas lupagitaj.
Nomo
La Lenapoj indianoj nomis la insulon "Minnehanonck" (tradukebla kiel "Longa Insulo" aŭ "Agrable estas, sur la insulo esti"), kaj poste Nederlando aĉetis ĝin, la koloniistoj renomis la insulon al "Varkens Eylandt" ("Porkinsulo"). Kiam Nederlando kapitulacigis la urbon Novamsterdamon al la Angloj en la jaro 1664, Kapitano John Manning akiris la insulon; poste la insulo estis konita kiel "Manning's Island." Dudek jarojn poste, la bofilo de Manning, Robert Blackwell, heredis la insulon, kaj nomis ĝin laŭ si mem. En la jaro 1796, la pranepo de Blackwell konstruis la Domon Blackwell, kiu estas la plej antikva konstruaĵo sur la insulo, kaj la sesa plej antikva konstruaĵo en la urbo Novjorko.
19-a jarcento
En la jaro 1828, la urbo Novjorko aĉetis la insulon je prezo de $ 32,000 (je $754,133 en la jaro 2020), kaj post kvar jaroj, konstruis malliberejon sur la insulo. Malsanulejon oni konstruis por servi la malsanulojn inter la malliberuloj. Oni laboris konstruinte la Novjorkan Azilon por Frenezuloj, la unuan en la urbo, ĝis la jaro 1839, kiam la azilo ekakceptis malsanulojn. La azilo, kiun Alexander Jackson Davis desegnis, inkluzivas La Okangulon, nuntempe la sola restanta konstruaĵo de la azilo.
Transporto
La insulo estas konektita al Manhatano per la Insulo Roosevelt Telfero (Roosevelt Island Tramway), pendigitaj tramoj kiuj veturas inter la du insuloj plurajn fojojn tage. Oni finkonstruis la telferon en la jaro 1976. La F-trajno de la Novjorka Metroo haltas ĉe la "Roosevelt Island" haltejo sur la insulo. Kvankam la Ponto Kvinzboro pasas super la insulo, oni ne povas eniri en la insulon el tie. Anstataŭe, la Ponto Insulo Roosevelt kondukas la insulon al Astorio, Kvinzo.
San Giorgio Maggiore (insulo)
San Giorgio Maggiore estas malgranda insulo de Venecio, en la Laguno de Venecio. Ĝi situas kontraŭe de la centra venecia placo de Sankta Marko, disigita de ĝi de la Baseno de Sankta Marko.
Situo
San Giorgio Maggiore estas proksimume triangula, ĉ. 500 m longa kaj 400 m larĝa kaj situas oriente de la pli granda insulo Giudecca. Ĝia surfaco estas 9,98 ha. Ĝia distanco al Giudecca estas malpli ol 50 metroj, sed ne estas ponto; necesas uzi boaton.
Péter Cseke (aktoro, 1953)
Kariero
En 1982 li edziĝis baldaŭ havanta 2 filinojn. Li ricevis premion Kossuth en 2021, krome ankaŭ aliajn premiojn.
San Giorgio Maggiore (insulo)
Situo
La insulo havas boathaltejon, kiu ligas ĝin ne nur al Giudecca, sed ankaŭ al la centro de Venecio.
Antaŭ la norda bordo de la insulo estas haveneto por jaĥtoj. La nordan parton de la insulo okupas benediktana monaĥejo kun sia preĝejo kaj esplorinstituto de fondaĵo Eni Enrico Mattei. La suda parto estas ĝardeno. La nuraj daŭraj loĝantoj de la insulo estas la monaĥejanoj; la censo de 2001 nombris 11 da ili.
Nomo
La nomo de la insulo (laŭvorte: Sankta Georgo pli granda) rilatas al ĝia monaĥeja preĝejo, dediĉita al Sankta Georgo. La aldono "Maggiore" distingas ĝin de insulo San Giorgio in Alga, kiu situas pli okcidente.
Atencoj de la 11-a de septembro 2001
La atencoj de la 11-a de septembro 2001 estas laŭ la oficiala registara versio serio de teroristaj atakoj kiuj okazis en Usono en tiu dato, fare de la islamista grupo Al-Kajdo, uzante aviadilojn, kontraŭ gravaj konstruaĵoj de la lando. Du aviadiloj, kaptitaj de memmortigontaj teroristoj, koliziis kontraŭ la Ĝemelturojn de la Mondkomerca Centro en Novjorko (la norda turo je 1248 GMT, la suda turo je 1303 GMT) kaj tiuj disfalis ambaŭ post kiam ili brulis dum preskaŭ du horoj. Tria kaptita aviadilo koliziis kun la Pentagono en Vaŝingtono, parte detruante ĝin. Kvara aviadilo, iranta al Vaŝingtono, kraŝis en kampo proksime de Picburgo en Pensilvanio (oni supozas, ke ĝi estis laŭintence kolizionta kontraŭ la Blanka Domo, se la kraŝo ne estus okazinta; la prezidento tiun tagon estis en Florido).
En Usono, la nomo por la atako estas "9-11" (el la dato skribita en la usona maniero: 9/11/01).
Kaperitaj aviadiloj
Matene, 11-a de septembro 2001, 4 pasaĝeraviadiloj estis kaperitaj de terorista grupo, kies gvidanto estas Mohamed Atta. Teroristoj kaptis la pilotejon kaj direktis du aviadiloj al Manhatano, Novjorko kaj aliajn du al Vaŝingtono la D.K.
17198 Gorjup
17198 Gorjup estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Atencoj de la 11-a de septembro 2001
American Airlines flugo 11
American Airlines flugo 11, de Bostono (Internacia Flughaveno Logan) al Los-Anĝeleso　(Flughaveno Los-Anĝeleso) Boeing 767-200 registrita N334AA, ekflugis je 7:54 atm malfrue je 14 minutoj kun 81 pasaĝeroj kaj 11 aviadilanoj. Ĉirkaŭ 8:14 ĝi estis kaperita. Je 8:23 la aviadilo subite ŝanĝis sian direkton suben. Je 8:46, la teroristoj intence trafis ĝin la Nordan Turon de World Trade Center, kaj la aviadilo eksplodis kaj flamis.
17198 Gorjup
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Niko Gorjup, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair 2003 pro sia projekto en teamo pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la "Šolski Centro Nova Gorica Gimnazija" de Nova Gorica, Slovenio.
Atencoj de la 11-a de septembro 2001
Viktimoj
Almenaŭ 2602 homoj pereis en la ĝemelturoj, 265 en la aviadiloj kaj 125 en la Pentagono. 2992 mortintoj el pli ol 90 landoj entute. Kelkaj homoj mortis pliposte kaŭze de afekcioj de pulmoj kiujn ili ekhavis pro grandega kvanto de polvo liberigita dum pereigo de la turoj.
Nombro taksita de la homoj ĉeestantaj en la Mondkomerca Centro en la momento de la atako estas iom pli ol 14,000. Majoritato el ĉiuj kiuj estis en la turopartoj malsupraj de la zonoj enbatitaj per la avadiloj sukcecis saviĝi, same kiel 18 homoj en la zono enbatita de la suda turo. Laŭ referaĵoj oficialaj, 1366 homoj en la norda turo kiuj estis sur aŭ supre de la zono enbatita pereis en la momento de la turodisfalo, krome en la momento de la vefto en la sudo turo 600 homoj mortis senprokraste aŭ tiam enfirmiĝis definitive en la supra parto de la suda turo. Almenaŭ 200 homoj saltis de la turoj brulantaj irante renkonte al sia morto. Savhelikopteroj povis fari nenion kaŭze de la tro densa fumo.
Usonaj aŭtoritatoj ankoraŭ je la tago de la atenco sukcesis eltrovi la nomojn de la 19 atencintoj en la kvar aviadiloj, kvankam ili vojaĝis kun falsaj nomoj (ĝis nun nesciataj).
Damaĝoj
En Novjorko, ne nur la ĝemelturoj – ĉiu havanta 110 etaĝojn – tute ruiniĝis, sed ankaŭ multaj aliaj konstruaĵoj de la Mondkomerca Centro forte difektiĝis, same kiel kelkaj kanaloj proksime de la Mondkomerca Centro. Konstruaĵo de la Deutsche Bank toksiĝis, tiel ke ĝi devis malkonstruiĝi. Tiu estis ankaŭ mallonge malapero de la radioricevo kaŭze de la detruo de la anteno kiu estis supre sur la norda turo. En Washington nur malgranda parto de la Pentagono disfalis.
Konsekvencoj
Usona prezidento George W. Bush deklaris televide, ke Usono nun konsideros ĉiun, kiu ne plene subtenas Usonon, helpanto de terorismo.
Usama bin Laden, la estro de Al-Kaida, nomas la atakon la "batalo de Novjorko". Bin Laden deklaris militon (ĝihadon) kontraŭ Usono en 1996. En 2000, li atakis usonan batalŝipon en Jemeno, la USS Cole.
La atako donis al Usono novan malamikon kaj eksterlandan celon: al-Kaida specife, kaj islamisma terorismo pli ĝenerale. La unua respondo al la atako estis milito en Afganio, kie al-Qaeda trejnis siajn batalantojn.
Fojtovice (Heřmanov)
Fojtovice (Voitsdorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Heřmanov. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudokcidente de Heřmanov. Estas ĉi tie registritaj 62 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Fojtovice situas en katastra teritorio Fojtovice u Heřmanova kun areo 5,59 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1429. En la jaroj 1869–1950 la vilaĝo falis sub Děčín, ekde la jaro 1961 ĝi estas konsisto de municipo Heřmanov.
Yu Yu Hakusho
Intrigo
Jusuke Urameŝi estas ribelema studanto en mezlernejo Sarajaŝiki (皿屋敷中学), kiu ŝatas malĉeesti la lernejon kaj fumi. En la strato, li helpis infanon por ke aŭto ne surveturu lin, tamen li estis tiu, kiu mortis. Kiam li iras al la mondo de mortintoj, oni konkludas, ke la savita infano nepre supervivus la akcidenton, sed la mortohoro de Jusuke ne alvenis ankoraŭ, do li ne povis eniri nek ĉielen nek inferen. Tio signifas, ke li devos resti en Tero kondiĉe ke li helpos solvi misterajn aferojn rilatajn al supernaturaĵoj aŭ demonoj, kiel Detektivo de la Spirita Mondo (霊界探偵) kune kun Botan, helpanta ŝinigamio.
Ĉefaj personoj
Unue li estis rivalo de Jusuke, sed post la morto de la dua, Kazuma malgajiĝas kaj koleriĝas, ĉar li ne volas ke iu alia krom li detruu Jusuke-n. En la fono de sia koro, li vere zorgas pri Jusuke kaj respektas lin. Poste, inter li kaj Jusuke komenciĝas forta amikeco. Japana voĉaktoro: Nobuyuki Hiyama
Fajra jokajo malbonhumora, kiu ŝatas labori sola. Li daŭre kverelas kun Kazuma, eĉ se ili estas teamanoj. Japana voĉaktoro: Megumi Ogata (Joko), Shigeru Nakahara (Ŝuiĉi)
Kurama estis kruela kaj ruza demono. Li estis kaptita de fantomĉasisto, kiu lasis lin vundita. Por eviti sian morton, Kurama kaŝiĝas en la homa mondo, reenkarniĝante sub la formo de junulo nomata Ŝuiĉi Minamino. Japana voĉaktoro: Hisako Kyoda
Maljuna virino, kiu spertas pri korpaj luktoartoj. Ŝi famas inter homoj kaj ankaŭ inter demonoj. Ŝia unua apero estas en turniro, kiun ŝi mem organizis, por trovi taŭgan disĉiplon al kiu instrui sekretajn teknikojn. Japana voĉaktoro: Sanae Miyuki
Ŝi estas gvidisto de animoj en la Submondo.
Dayton (Vaŝingtonio)
Dayton estas urbeto en Kantono Columbia, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi estas la plej granda urbo en la kantono, kaj la administra sidejo. En 2010 la usona censo nombris loĝantojn en Dayton. Ĝia poŝtkodo estas 99328. Ĝiaj kodoj laŭ la landaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-16970 kaj 1504356, respektive.
Historio
Dayton ekloĝiĝis en la 1860-aj jaroj. Urbetan planon registris Jesse kaj Elizabeth Day la 23-an de novembro, 1871, kaj Jesse Day oficiale municipigis ĝin dek jarojn poste. Ĝi estas nomita honore al s-ro Day. Dayton havas la plej malnovan fervojan stacion en Vaŝingtonio (1881), kaj ankaŭ la plej malnovan daŭre uzatan kortuman halon (1887).
Historia Loĝantonombro
La loĝantaro ĝenerale kreskis ĝis 1950, kiam estis preskaŭ kvar mil loĝantoj, poste falis al stabila nivelo ĉirkaŭ 2 500:
Geografio
Dayton situas ĉe (46.319608, -117.977699).
Laŭ la Usona Buroo de la Censo, la urbo ampleksas entute areon de 3.8 km², tute seka tero. La rivero Touchet fluas tra Dayton.
Max Nettlau
Max Heinrich Hermann Reinhardt NETTLAU, li naskiĝis la 30-an de aprilo 1865 en Neuwaldegg (hodiaŭ parto de Vieno) kaj mortis la 23-an de julio 1944 en Amsterdam) estis germana anarkiisto kaj verkisto. Li skribis multajn librojn pri historio de la anarkiismo kaj de la socialaj movadoj.
Komunumo Palanga
Palanga estas banloka urba komunumo en la okcidento de Litovio, ĉe la bordo al la balta maro. Ĝi apartenas al la distrikto Klaipėda, kaj estas la ĉefa ferioloko de Litovio. En en la komunumo konstante vivis  - dumsomere tamen multoble pli da homoj vivas en Palanga, ne nur multaj turistoj, sed ankaŭ sezonaj dungitoj de hoteloj, restoracioj kaj vendejoj.
Max Nettlau
Nettlau origine studis la keltan lingvon kaj la literaturon en Vieno, sed baldaŭ dediĉis sian tempon por kolekti kaj skribi historion de la movado anarkia. Pro tio li vojaĝis tra tuta Eŭropo kaj vivadis alterne en Londono kaj Vieno.
Komunumo Palanga
Ekzistas belaj sablaj plaĝoj, 18 kilometrojn longaj kaj en kelkaj lokoj ĝis 300 metrojn larĝaj, sablaj dunoj tipaj por la bordo de la balta maro, larĝaj pinarbaroj kaj entute netuŝita natura ĉirkaŭaĵo.
Max Nettlau
De 1885 ĝis 1890 Nettlau estis membro de la Socialist League, kaj ekde 1895 li estis membro de la Freedom Group.
Komunumo Palanga
Multaj ĉarmaj restoracioj ofertas sian kuirarton – kompreneble multaj litovaj kaj inter ili iuj specialigitaj pri fiŝpladoj, sed ankaŭ italaj kaj ukrainaj, ĉinaj kaj armenaj, turkaj kaj rusaj restoracioj. Ĉiuvespere dum la tri someraj monatoj okazas koncertoj de klasika kaj litovlingva populara muziko, dramaj kaj porinfanaj teatraĵoj – dum la koncertejoj kaj teatroj de la grandaj urboj fermiĝas pro la someraj ferioj, ĉi tie en Palanga dum la grandaj ferioj koncentriĝas preskaŭ ĉiuj artistoj de la lando (iam ankaŭ vizitante la koncertejojn de la aliaj feriocentroj Druskininkai en la laga regiono de suda Litovio, Juodkrantė kaj Nida sur la Kurona duoninsulo proksimume 60 kilometrojn sude de Palanga). Pro tiu denseco de kulturaj eventoj somere en Palanga, la urbo litovlingve havas la kromnomon "vasaros sostinė" – "somera ĉefurbo". Ene de la komunumo, proksimume 8 kilometrojn norde de la urbocentro de Palanga, ekzistas eta internacia flughaveno kun konektoj interalie al Frankfurto ĉe Majno, Berlino, Kopenhago, Stokholmo, Oslo kaj Malmö.
Max Nettlau
Dum la ekonomia krizo post la Unua mondmilito Nettlau perdis sian heredan havon per la inflacio kaj vivis povre en Vieno. Malgraŭ tio li daŭre kolektis kaj publikigis. En 1935 li vendis sian gigantan kolekton da libroj, gazetoj, arĥivoj kaj de pliaj dokumentoj pri socialismo kaj anarkiismo al la Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG).
Ekde 1938 ĝis sia morto 1944 Nettlau vivis en Amsterdam.
Komunumo Palanga
Al la komunumo apartenas interalie la urbetoj Šventoji, iom pli eta feriourbo 12 kilometrojn norde de la urbo Palanga, kaj Būtingė, 17 kilometrojn norde. En la komunuma vilaĝo Žibininkai 5 kilometrojn oriente de Palanga, kiu jam apartenas al la najbara komunumo Kretinga, ekzistas gastiga komplekso de loka bierfarejo, kiu ofertas multajn restoraciojn, rajdadon kaj multajn eblecojn je ludado.
Mitoj
Laŭ la legendo, ekzistis nekristana sanktejo piede de monteto apud la centro de Palanga dum la 14-a jarcento. En tiu sanktejo la bela juna pastrino Birutė gardis la sanktan flamon kaj kutimis lumigi ceremoniajn fajrojn. Post kiam li aŭdis pri la belulino, la litova grandduko Kęstutis alvenis kaj decidis geedziĝi kun ŝi. La kronikoj de Litovio raportas ke Birutė rifuzis, ĉar kiel pastrino ĉi estis promesinta al la dioj resti virga. Kęstutis malagnoskis tion, perforte prenis ŝin al sia kastelo Trakai proksime de Vilno kaj grandiose festis sian geedziĝon kun ŝi. Post kiam Kęstutis murdiĝis, Birutė revenis al Palanga kaj plu servis la paganajn litovajn diojn. Ŝi entombiĝis en la sankteja monteto, kiu ekde tiam nomiĝas laŭ ŝi.
Historio
Proksime de Šventoji, arkeologoj trovis loĝlokon de antaŭ 5 000 jaroj. En historiaj dokumentoj la nomo Palanga unuafoje menciiĝas dum la jaro 1161 kiam la reĝo de Danio albordiĝis ĉi tie kun sia armeo. Inter la 13-a kaj la 15-a jarcentoj, Palanga regule atakiĝis fare de la ordeno de germanaj kavaliroj el la sudo kaj la germana Livonia ordeno el la nordo. Ambaŭ armitaj ordenoj neniam atingis sian celon konkeri la litovan marbordon inter Klaipėda ĝis Šventoji. Kvankam Klaipėda laŭ la pac-kontrakto de Melno dum la jaro 1422 transdoniĝis al la ordeno de germanaj kavaliroj, Palanga kaj Šventoji ĉiam restis sub Litovia kontrolo. La du urbetoj laŭgrade fariĝis signifaj komercaj havenoj. Britaj komercistoj ekloĝis en Šventoji dum 1685. La prospereco finiĝis dum 1701, kiam la Svedia armeo prirabis la urbon Palanga, detruis la havenon deŠventoji kaj blokis la havenajn enveturejojn per rokoj.
Dum la jaro 1824 la urbeto Palanga aĉetiĝis fare de la pola grafo Mikaelo Tyszkiewicz. Lia nepo Jozefo Tyszkiewicz konstuigis marponton kaj akiris ŝipon por transporti pasaĝerojn kaj brikojn al la latva havenurbo Liepāja, kiu foras nur 60 (?) kilometrojn. Komence de la 19-a jarcento, Palanga ekfariĝis feria kaj ripoziga urbo, kaj ekde 1892 ĉiam pli da bonfartaj turistoj kaj rehabilitaciaj pacientoj promenis laŭ la ŝtatata marponto. La filo de Jozefo, Felikso Tyszkiewicz, konstruis nov-renesancan kastelon dum la jaro 1897. La siaepoke tre konata franca pejzaĝa arkitekto Edouard André konstruigis larĝan parkon ĉirkaŭ la kastelo, kiu finpretiĝis dum 1907 kaj bele ligas naturajn elementojn, apudplaĝajn pinojn kaj dunoplantojn, kun artaj parkaj elementoj. La palaco iĝis favorata renkontejo por intelektulaj diskutoj kaj koncertoj. Inter la bonaj amikoj kaj konsilantoj de Felikso Tyszkiewicz estis la notario Jonas Kentra. Post la malpermeso de la rusa imperio presi litovlingvajn librojn kaj ĵurnalojn dum 1864, Palanga iĝis grava punkto por la kontrabandado de litovlingvaj publikaĵoj en la landon. La pastro Marcijonas Jurgaitis, la kuracisto Liudas Vaineikis kaj la notario Jonas Kentra ludis decidajn rolojn en tiu agado de kultura kontrabandado. Pro lia bona reputacio ĉe la rusaj aŭtoritatoj, Kentra eĉ ricevis permeson dum 1899 surscenigi la komedion "Amerika pirtyje" (Ameriko en la bano) litovlingve en la kastela parko. Tamen la rusa armeo interrompis la prezenton, kaj Vaneikis plus 25 aliaj intelektuloj estis deportitaj al punlaborejo en Siberio.
Dum la jaro 1960, la palaca parko konvertiĝis en botanikan ĝardenon kaj nun gastigas pli ol 200 diversajn specojn de arboj kaj arbustoj. La monteto de Birute (vidu supre) estas parto de la parko. La palaco nuntempe estas muzeo pri sukceno, kaj havas vidindan kolekton de artaĵoj kaj dekoraĵoj el sukceno. Simfoniaj koncertoj prezentiĝas dum someraj vesperoj sur la vasta teraso de la kastelo.
Kuracado
Nuntempe ĉefe "normalaj turistoj" venas al Palanga, serĉante ripozon dum banado en la balta maro kaj sunbruniĝon kuŝante sur la plaĝo aŭ en la dunoj, ludante futbalon aŭ piedpilkon ĉe la plaĝo, biciklante aŭ ekskursante sur kvarradaj pedalaj veturiloj laŭ la asfaltitaj vojoj inter la dunoj tuj ĉe la strando kaj la pinaj arbaroj iom pli foraj de la maro. Tamen tradicie ankaŭ ekzistas deko da rehabilitaciaj klinikoj, kie ne nur pacientoj ĉiuaĝaj kun pulmaj malsanoj kiel astmo aŭ kronika bronkito profitas de la sala mara aero.
Krome en Palanga troviĝas instituto kun la nomo "lernejo pri sano" (litove Palangos sveikatos mokykla), prestiĝa en tuta Litovio, kiu kreskis el movado por pli sana vivmaniero forte ligita al la movado por sendependiĝo kaj demokratiiĝo de Litovio de 1990 kaj 1991, kiu ekde tiuj jaroj en Litovio propagandis amasajn kuradojn, gimnastikadojn, banadon en la balta maro ankaŭ dum la frostaj monatoj, vegetaran nutradon kaj aliajn metodojn por fortigo de la imunsistemo.
2000
2000 estis superjaro komenciĝanta je sabato (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 2000 post Kristo okazis, interalie:
58152 Natsöderblom
58152 Natsöderblom estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:4 kun la Tero. Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la sveda teologo Nathan Söderblom (1866–1931), fama studento pri kompara religo. Pioniro de ekumenisma movado, li ricevis en 1930 la Nobel-Premion pri Paco pro siaj internaciaj streboj por la paco kaj la unueco de la eklezio.
Nevenoeo
Nevenoeo (esperantigo de la bretona Nevenoe; nomita en la franca kiel Nominoë) estis la unua duko de Bretonio kaj grava figuro de la Historio de Bretonio. Li estas fama en la bretonlingva mondo kiel Tad ar Vro, t.e. Patro de la Lando. Sur bretonaj ĉartaroj, Nominoe estis nomata malregule laŭ pluraj titoloj ekde Februaro 833 ĝis sia morto:
Biografio
Naskita en ĉirkaŭ 800, liaj originoj estas necertaj. Nominoë estis grafo de Vannes ekde Julio 819, Nominoë estis nomumita missus imperatoris de Ludoviko la Pia kaj ducatus ipsius gentis de la Bretonoj ekde 831.
Je la morto de Ludoviko la Pia en 840, li unue subtenis Karolon la Kalvan sed poste ribelas kontraŭ la franka administracio. Volante certigi la aŭtonomecon de Bretonio fronte al la franka reĝlando, li alianciĝis al Lambert II de Nantes, filo de la antaŭa grafo de Nantes sed ne konfirmita en tiu posteno de Karolo la Kalva.
La reĝo Karolo la Kalva devas agnoski la aŭtoritatecon de Nominoë en 846 post la bataloj de Messac (843) kaj de Ballon (845). Venkita trifoje de la vikingoj, Nominoë devas trakti kun ili por ke ili foriru de Bretonio. Du jarojn poste, li konkeris Angers kaj la najbarajn regionojn. Pro la forlaso de Lambert II de Nantes, li invadis poste Nantes kaj Rennes en 850, rabatakis la Bessin kaj la graflandon Maine.
Nominoë mortis dum rabatako en la graflando de Chartres, la apud Vendôme, post konkero de graflando de Maine kaj Anĝevion. Entombigita en la abatejo Saint-Sauveur de Redon.
Carrodano
Carrodano estas komunumo de Italio.