cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
André Watts
Sonregistriĝanta artisto
Watts registris diversan repertuaron, koncentrante sur Romantikaj epokaj komponistoj kiel Chopin kaj Liszt, sed ankaŭ inkluzivanta Gershwin.
NGC 1081
NGC 1081 (aliaj indikoj — PGC 10411, MCG -3-8-10, IRAS02427-1547) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Zoltán J. Ács
Zoltán J. Ács [zoltAn jE Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ács J. Zoltán estis hungara-usona ekonomikisto, profesoro, membro (ekstera en 2013) de Hungara Scienca Akademio.
Zoltán J. Ács naskiĝis en 1947 en Klagenfurt.
Biografio
Zoltán J. Ács estas parte profesoro en Universitato George Mason, parte li esploras en instituto en Jena. Li finlernis ekonomikon en Cleveland, li akiris "MA" en 1974, li atingis la sciencan gradon PhD en 1980. Li ofte kunlaboras kun hungaraj sciencistoj, eĉ li instruas ankaŭ en universitato en Pécs. Li estas fondinta redaktoro de fakrevuo Small Business Economics. Li okupiĝas precipe pri ekonomia evoluo. Li ricevis 2 usonajn premiojn en 2009 kaj 2011.
(36282) 2000 CT98
(36282) 2000 CT98 estas marsrenkonta asteroido, kies orbito ekstere tanĝas la orbiton de Marso, sed ne tre proksimiĝas al ĉi-tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,261399 astronomia unuo, tie estas 39,105 milionj da km.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Tramtransporto en Parizo T3a
Tramtransporto en Parizo T3a (antaŭe nomita T3) estas la unua moderna tramvojo situanta en Parizo mem. Ekfunciigita la, ĝi estas konata kiel la Tramway des Maréchaux (Tramvojo de Marŝaloj) ĉar ĝi laŭiras la "Bulvardojn de Marŝaloj", serio da bulvardoj kiuj ĉirkaŭas Parizon kaj plejparte ricevis nomojn de marŝaloj de la Unua imperio de Francio. La tramvojo ligas ' en la okcidenta parto de la 15-a arondismento de Parizo al ' en la 13-a arondismento de Parizo. T3a estas ekspluatata de RATP.
Emilio Gastón Sanz
Emilio Gastón Sanz (Zaragozo, 8an de januaro 1935-Zaragozo, 22an de januaro 2018) estis hispana advokato, politikisto kaj poeto.
Tramtransporto en Parizo T3a
La linio transportas pasaĝerojn/tage. Plilongiga konstruado komenciĝis komence de 2009 per longa parto de ' al ', tra . Ĝi estas antaŭplanita por plenumiĝo en 2012.
Emilio Gastón Sanz
Filo de Rafael Gastón, nepo de Emilio Gastón Ugarte, advokato kaj unu el la pioniroj de la lingvo Esperanto en Aragono. Liaj onklinoj Emilia kaj Inés estis ankaŭ tre aktivaj en la esperantista movado kaj estas konsideritaj kelkfoje la unuaj denaskaj parolantoj de Esperanto.
Li estis studkunulo de Guillermo Marraco kaj José Antonio Labordeta, apud kiuj li fondis, en la lastaj jaroj de la frankismo, la revuon Andalán kaj, jam en la transiro, la Socialisman Partion de Aragono (PSA). Li reprezentis tiun partion kiel deputito en la Kongreso de Deputitoj dum la konstitucia periodo (1977-1979), kaj estis proparolanto de la Miksa Grupo. Post la integriĝo de granda parto de la aktivuloj de la PSA en la PSOE, Gastón sekvis ĉe la fronto de la partio, sed perdis sian postenon kiel deputito.
Listo de famaj samseksemuloj
Jen listo de famaj samseksemuloj.
6533 Giuseppina
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Josephine Hergenrother, naskita Guiseppina Fratarcangeli, patrino de la malkovrinto.
Tangoro
La tangoro estas frukto el  citrusa hibrido  mandarinujo (Citrus reticulata) x dolĉa oranĝujo (Citrus sinensis). La nomo "tangor" estas formacio el "tang" de mandarino kaj la "or" de "oranĝa". La tangoro Templo havas dikan ŝelon facile senŝeligebla kaj ĝia brila oranĝa pulpo estas acideca kaj plengusta.
Kultivaj regionoj
Ekde la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, la tangora arboj estas kultivita en tropikaj kaj varmaj mezvarmaj mondregionoj, kiel suda Japanio, Florido, karibaj insuloj, Sudafriko kaj Malajzio. Ankaŭ  en Brazilo estas granda plantareo de la kultivario  'Murkoto'
Plagoj kaj malsanoj
La tangoro 'Ortaniko' povas esti atakita de afidoj (Aphis gossypii), Citrusa rustiga akaro (Phyllocoptruta oleivora) aŭ diversaj specioj de koĉoj kaj raŭpoj La fungo, Sphaeropsis tumefaciens, povas kaŭzi nodojn en branĉetoj.
Strzelecki-Dezerto
Strzelecki-Dezerto troviĝas en ekstrema nordo de la regiono Far North (Plejmalproksima Nordo) de Sudaŭstralio, en sudokcidenta Kvinslando kaj en okcidenta Novsudkimrio. Ĝi lokiĝas ĉe la nordorienta parto de la baseno de la lago Eyre kaj ĉe la norda parto de la montoj Flinders. En la nordokcidenta zono de la dezerto estas la malgranda urbo Birdsville.
La dezerto estas karakterizata de vastaj etendoj de dunoj kaj estas sidejo de tri malsamaj areoj de naturaj rezervejoj.
Ĝi estas trairata de la Birdsville Track kaj de la rivero Diamantina.
4571 Grumiaux
4571 Grumiaux estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la belgan violoniston Arthur Grumiaux (1921–1986).
Leptis Magna
Leptis Magna en Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko dekomence el Egiptujo, kaj kompreneble unu el ĉefaj postaj rimarkindaĵoj estas Leptis Magna, el kiu la verkisto apartigas forumon, amfiteatron, bazilikon, bandomojn kaj mozaikojn:
Borisovo (distrikto Dmitrov)
Borisovo (Борисово) estas vilaĝo en distrikto Dmitrov, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 267 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Flipero
Flipero estas amuzaparato sen mongajnebleco.
La celo de tiu ludo estas teni sur dekliva grundo metalan globon en la ludo por kiel eble plej longa tempo kaj batpuŝi la globon al celoj per du puŝiloj. Trafitaj celoj donas poentojn kaj/aŭ ebligas alajn reĝimojn (ekz. pliaj globoj, pliaj ludoj, pluraj globoj k.t.p.). Unu ludo kutime daŭras ĝis la difinita nombro da globoj forlasis la ludfakon aŭ – vere malofte – ĝis la horloĝo, kontraŭ kiu oni ludas, finiĝas. Hodiaŭ ĉiu ludisto ricevas po tri kaj la gajnotajn globojn por unu ludo. Ĝis dum la 1960-a jaroj kutime estis kvin ricevitaj globoj, kvankam la luddaŭro estis klare malplilonga ol la luddaŭro de hodiaŭaj fliperaŭtomatoj.
Evoluo
En la antaŭuloj de la nunaj fliperoj ŝtalaj globoj estas batpuŝata sur deklina ludkampo plej ofte de dekstre malsupre supren. Post tio, tiuj batpuŝataj globoj trafas sur sia vojo malsupren multajn obstaklojn aŭ ili estas kaptataj en limigitaj kampoj. Pro tio oni ricevas poentojn. Tiaj ludoj jam ekzistis de post la 19-a jarcento kiel moneraŭtomatoj.
Je la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj tiuj ankoraŭ tre malgrandaj aŭtomatoj, kiuj ankoraŭ ne havis kapsurmetaĵon, travivis haŭson. Je tiu tempo la kontraŭ-skua meĥanismo estis evoluigata. Ĝi malhelpas ekskui aŭ levi la ingon por tiel influi la ludon. Ankaŭ estiĝis turoj kaj puŝturoj, kiuj donas poentojn je globkontakto kaj eventuale puŝas la globon, celobjektoj kaj elĵetaperturoj.
Mallonge post la dua mondmilito la globpuŝiloj estis inventataj. La ĉefa celo nun estis teni la globon dum kiel eble plej longa tempo sur la ludkampo kaj tiel kolekti poentojn. La globa elĵeto perdis gravecon. En tiaj veraj fliperoj nur tre malofte troviĝas pluraj globoj samtempe sur la ludkampo.
Ĉiam denove novaj ecoj evoluis. Post kiam la elektroniko estis enigata je la malfruaj 1970-aj aroj, evoluis novaj kompleksaj ludsistemoj, kiuj atingis zeniton je la 1990-aj jaroj. Per tiuj ludsistemoj riceveblas multe da poentoj, se oni trafas celojn laŭ difinita vico. Tiuj aŭtomatoj estis multe tro kompleksaj por averaĝa ludisto kaj nur interesas fliperŝatantojn.
Hodiaŭ la flipero ne estas pli dekliva ol 10° (kutime nur 6,5°) kaj ili surhavas kapsurmetaĵon.
La plurludista reĝimo
Preskaŭ ĉiuj fliperaŭtomatoj samtempe (alterne) toleras ĝis kvar ludistojn.
Post ke la unua ludisto perdis la globon, la vico venas al la dua ludisto k.t.p.. Kiam perdis la lasta ludisto la globon, la vico revenas al la unua ludisto kaj post li la aliaj sekvas.
Fliperiloj (puŝiloj)
La tri aŭ sep cm longajn fliperiloj estas la ĉefaj iloj por ludi. Ili estas preskaŭ la nura ebleco por influi la ludon. Ili estas uzataj per la du butonoj ĉe la ingaj flankoj.
Per la fliperiloj, kiuj kutime troviĝas inter du ŝotiloj en la suba regiono de la ludkampo, la ludisto povas repuŝi la globon en la ludo. Tio ĉi bezonas rapidan reagon kaj ankaŭ grandan lertecon por direkti la globon laŭ la dezirita direkto.
Ĉirkaŭ dum la fruaj 1970-aj jaroj pli longaj fliperiloj venkis. Ili eblas al la ludistoj multe pli precizan celadon ol la pli mallongaj fliperiloj.
Kiel ĉiuj aliaj aĵoj sur la ludkampo la fliperiloj estas impulsata per subkampa Solenoido (cilindra induktilo).
Ken Noritake
(japane 則武 謙, n. la 18-an de julio 1922, m. la 6-an de marto 1994) estis japana futbalisto.
Benzila kloroformiato
Benzila kloroformiato aŭ C8H7ClO2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kloroformiata acido kaj benzila alkoholo. Benzila kloroformiato estas senkolora, larmiga likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Benzila kloroformiato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Benzila kloroformiato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Flipero
Fliperiloj (puŝiloj)
Por nedaŭra malhelpo de interfliperila foriro de la globo ekzistis ĉe la mallongaj fliperiloj eventualaĵo, je kiu la du fliperiloj ŝoviĝas mezen kaj kuniĝas tiamaniere ke la globo ne estas kaptata inter la fliperiloj, se ili estas ne movataj. Ĉe la longaj fliperiloj "centra fosto"-eco estis uzata: ebena lumigata plasta cilindro, kiu estas samnivela kiel la ludkampo en neaktiva stato, leviĝas ĉirkaŭ du centimetroj supren. Ambaŭ sistemoj estis popularaj je la 1970-aj jaroj. De post la 1980-aj jaroj ili jam nur malofte aplikiĝis.
Katapulto
La katapulto katapultas la globon de la dekstra flanko ludkampen je la ludkomenco aŭ post globforiro. Plej multaj fliperoj permesas al la ludisto reguli la katapultan fortecon per tiri la katapulton je certa interspaco, por ke la tira risorteco ŝanĝiĝas. Kelkfoje aŭtomataj katapultoj estas uzataj. Ili ĉiam samforte katapultas la globon.
Interna kaj Ekstera Irejo
La internaj kaj eksteraj irejoj kutime ĉiam samloke troviĝas ĉe la hodiaŭaj fliperoj. En ili preskaŭ ĉiam troveblas transrulareaĵo.
Puŝturoj
Tiuj fungformaj formitaĵoj donas poentojn kaj forte repuŝas la globon je globa tuŝado kun la elasta plasta ringo.
La repuŝado estas kaŭzata per la metala ringo en la puŝturo, kiu troviĝas super la globo je neaktiva stato. Je perceptado de kontakto kun la globo la ringo estas rapide kaj forte subentirata per solenoido (cilindra induktilo) troviĝanta sub la puŝturo kaj tiel la globo estas forpuŝata de la puŝturo.
Ene de la puŝturo kutime troviĝas inkandeska lampo. Pli frue tiuj lampoj indikis la gajnitajn poentojn. Ĉe nunaj fliperoj la gajnitaj poentoj pro la puŝturoj estas tro malmultaj se komparata kun la tuteco de poentoj. Pro tio la lampoj kutime ne plu indikas poentojn, sed ili estas nur uzata pro dekoraciaj kialoj.
Interesaj efikoj rezultas per aranĝaĵo de pluraj puŝturoj kun malgranda interspaco inter ili. Tiel la globo estas plurajn fojojn puŝata tien kaj reen antaŭ ol forlasi tiun ludkampan regionon. Precipe malnovaj fliperoj havas specialan fascinon pro kvin tiaj puŝturoj. Ĉe nunaj aŭtomatoj la puŝturoj ofte nur estas malgrava (kroma) aperaĵo.
Speciala fasono de tiaj puŝturoj estas turoj sen la repuŝa ringo. Ili nur ĉestas por doni poentojn aŭ por la aktivigo de lud-ecoj. La haŭso de tiuj "nurturoj" okazis dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, plej ofte kune kun puŝturoj.
Ŝotilo
La ŝotiloj reŝotas la globon sur la ludkampon je globkontakto kun la plasta bendo. Kontraste de la puŝturmoj temas pri levila meĥaniko nevidebla por la ludisto. Je globkontakto la globo ne nur respuŝiĝas pro la plasta bendo, sed ankaŭ pro la levilo impulsata per subludkamponivela solenoido (cilindra indukilo). La levilo efektas la tuta larĝo de la plasta bendo.
Preskaŭ ĉiu flipero havas tiajn ŝotilmeĥanikojn ĉe la kutime triangulaj ludkamplimoj flanke de la fliperiloj. Nur malmultaj fliperoj havas ceteraj ŝotiloj sur siaj ludkampoj.
Pordego
Pordego estas folieto aŭ dratoj sub kiu(j) la globo paseblas nur unudirekten.
Truoj kaj batiloj
Truoj estas en la ludkampo aŭ la muro. Se truoj troviĝantaj en muro, foje ekzistas "trulojn" (vertikalajn kurbajn platojn), kiujn gvidas la globon en la truon. Se globo restas en truo, la ludisto ricevas poentojn. Ekzistas tri truajn specojn.
Gvidiloj
Gvidiloj estas leviloj kiuj gvidas la globon en eblan el pluraj vojon. Ili estas agortata per la trafado de difinitaj celoj.
Ludkampetoj
La ludkampetoj plej ofte troviĝas supre la normala ludkampo kaj atingeblas per ramploj. En ili ankaŭ ekzistas diversaj celoj. Ofte ŝotiloj estas uzata en tiaj ludkampetoj.
Elektromagneto
Elektromagnetoj foje estas instalataj sub la ludkampo. Ili aliigas la globa movado.
Kaptataj globoj
Kaptataj globoj moveblas nur en difinita areaĵo sur la ludkampo
Ludaĵoj
La ludaĵoj estas figuro aŭ aĵo rilataj al la aŭtomata temo. Funkcioj:
La malskuema meĥanismo (malskuemaĵo)
La malskuema meĥanismo punas aŭtomatbatado kaj -levado per malaktivigi ĉuj lud-ecojn (inklusiva la fliperiloj) kaj tiel kaŭzas la globperdado. Pli novaj fliperoj laute bruas kiam malskuemaĵo esta aktivigata por provoki malbona atento ĉirkaŭ la ludisto. Pli maljunaj aŭtomatoj eĉ finigis la tutan ludon de tiu ludisto.
Ekzistas diversaj sensiloj kaŭzantaj malskuemaĵon.
Tomoaki Makino
Tomoaki Makino (japane 槙野 智章, n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2010 li membras en la japana nacia teamo de futbalo.
Carlo Bourlet
Carlo BOURLET (naskiĝis la  en Strasburgo, mortis la  en Annecy pro malbonŝanca engluto de fiŝosto) estis franca profesoro, sciencisto kaj esperantisto.
Vivo
Li estis 4-jara, kiam okazis la bombardado de Strasburgo fare de la germana armeo dum la milito de 1870, kaj tiu terura evento lasis en lia memoro fortan spuron, kiu klarigas lian amon al la paco kaj lian aliĝon al la idealo de Esperanto. Dum la jaroj 1870-aj lia familio forlasis Alzacon kaj instaliĝis en Parizo, kie li studis tiel bone, ke li estis akceptita en la faman École Polytechnique kun la plej bonaj notoj iam atingitaj ĝis tiam. De 1906 li estis profesoro pri mekaniko en la Konservatorio de Artoj kaj Metioj en Parizo. Fama kaj klera matematikisto, li ĉiam laboris por pliproksimigi al la praktika vivo la puran sciencon kaj la sciencan instruadon, por igi ĝin plej utila. Lia verkaro entenas multajn raportojn, kompletajn kursojn pri aritmetiko, algebro kaj geometrio, uzitajn en preskaŭ ĉiuj liceoj de Francio, kaj eĉ alilande; pli ol dudek verkojn pri puraj kaj aplikitaj matematikoj, el kiuj kelkaj estas aŭtoritataj, speciale pri biciklo, bremsoj, k.a. Li estis ano de la teknika komitato de Touring-Club de France. De 1903 li direktis, kun Laisant kaj Bricard, la revuon Nouvelles Annales de Mathematiques. Bourlet ekinteresiĝis pri Esperanto danke al la persistemo de prof. Méray, kiu varbis lin en 1900. En tiu tempo la Grupo Pariza ekzistis de nur ses monatoj kaj kalkulis tridek membrojn; ĝi havis nek publikajn kursojn, nek kunvenojn, kaj malgraŭ la klopodoj de la unuaj pioniroj, Esperanto estis konata en Francio de apenaŭ kelkcentoj da personoj. Bourlet, tuj post sia aliĝo, danke al sia alta, scienca situacio, al sia rimarkinda laborpovo, al sia senlima sindonemo, rapide donis decidan antaŭenpuŝon.
Kun la helpo de kelkaj eminentaj amikoj li ricevis la apogon de la franca grava societo Touring-Club, kaj en majo 1901 komencis en ĝiaj salonoj kurson de Esperanto. Ĉe la unua leciono li nenion sciis pli ol siaj lernantoj, sed la lernanto-profesoro faris rapidajn progreson. La 17-an de julio samjare li akceptis la prezidan postenon en la Pariza grupo, kaj de tiam la Esperanta movado rapide disvastiĝis en Francio, kaj ankaŭ eksterlande.
Ricevinte dank'al sia persona influo kunvenajn ĉambrojn en la Sorbonne por la Grupo Pariza kaj la helpon de la grava eldonista firmo Hachette por la publikigo de Esperanto-libroj, li organizis ĉiam pli multajn paroladojn kaj kursojn. Kun juneca fervoro, kun konstanta bonhumoro kaj mirinda agemo li prenis sur sin preskaŭ la tutan laboron. En la urboj de provinco, kie oni povis organizi paroladon, li sukcesis krei kursojn kaj grupojn, danke al sia simpla elokventeco, al sia forto de konvinko. En 1902 li fondis 19 novajn grupojn.
La Pariza Grupo mem senĉese prosperis per la fondo de sekcioj, la publikigo de bulteno Paris-Esperanto, la organizo de monataj vespermanĝoj, de konkursoj kun disdonado de premioj en Sorbonne, ktp. kaj baldaŭ ĝi kalkulis pli ol mil membrojn. Sed Bourlet plivastigis ankoraŭ sian agadkampon.
En septembro 1906 li fondis La Revuon kaj faris tre gravan kontribuon al la esperanta literaturo per la antaŭenigo de la Esperantaj Floraj Ludoj, kiuj okazis la unuan fojon dum la 5-a Universala Kongreso de Esperanto en 1909 en Barcelono.
Li ankaŭ verkis artikolojn en francaj ĵurnaloj: babilis en La Revuo, helpis al ĉiuj, ricevis centojn da leteroj, senlace respondis, starigis la Komisionon pri Propagando en la Franca Societo, vicprezidis la Konstantan Komitaton, helpis al la organizo de la kongresoj en Cambridge, Dresden kaj Barcelono, unuvorte dediĉis al Esperanto pli ol duonon de sia vivo.
Zamenhof diris ĉe lia tombo: "Oni multe laboris por Esperanto ankaŭ antaŭ Bourlet, sed de la momento, kiam li aliĝis al nia anaro, en nian aferon enverŝiĝis ia nova energio. Al lia senlaca iniciatado, instigado kaj helpado ni ŝuldas grandan riĉiĝon de nia literaturo kaj aperon de plej gravaj verkoj pri kaj en nia lingvo; al lia iniciato kaj energia laborado ni ŝuldas la fondiĝon de gravaj institucioj, kiel ekzemple la Internacia Scienca Asocio. Krom siaj multegaj artikoloj li verkis kelkajn informajn broŝurojn kaj paroladojn; li publikigis la gramatiketon Broŝuro ruĝa, (pli ol 500.000 ekzempleroj estas ĝis nun disdonitaj). Lia morto estis grava bato por la afero kaj ĝin neatendite okazigis malbonŝanca engluto de fiŝosto. Oni venigis faman anglan kuraciston, kiu ne sukcesis savi lin.
Faka apliko de Esperanto
Menciante kongreson de katolikaj esperantistoj, Carlo Bourlet asertis en La Revuo:
Bibliografio
BRAGA, Ismael Gomes (org). Monumento de Carlo Bourlet. Rio de Janeiro: FEB, 1940. (Dua eldono, 1987).
Vidu ankaŭ
Carlo Bourlet (broŝuro)
Ekstera ligilo
Verkoj de kaj pri Carlo Bourlet en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
Gliese 581 d
Gliese 581 d estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelo Gliese 581 je 20 lumjarojn en la konstelacio Pesilo. Pro ĝia maso, inter 6 kaj 14 Termasoj, la planedo estas klasifikita kiel super-Tero. Ĝi troviĝas en la enloĝebla zono de sia stelo, kie povas ekzisti likvan akvon. Fakte ĝi estas la unua vera kandidato esti oceana planedo.
Malkovro
Skipo gvidita de Stéphane Udry el la Observatorio de Ĝenevo uzis la instrumenton HARPS por malkovri la planedon dum 2007. Ili uzis la metodon radiala rapido, per kiu oni konas la mason de la planedo pro la perturboj kiujn ĝi kaŭzas al la movo de sia stelo.
La movo de la stelo indikas ke la minimuma maso de Gliese 581 d estas 7,09 termasoj. Dinamikaj simuladoj de la planeda sistemo Gliese 581, supozante ke la orbitoj de la planedoj estas samebenaj, montras ke la sistemo fariĝas nestabila se la masoj de la planedoj estas pli grandaj ol 1.6 – 2oble la minimuma maso. Ĉi tio implicas ke la supra limo por la maso de Gliese 581 d estas 13,8 termasoj.
Klimato kaj loĝebleco
Origine astronomoj pensis ke ĝi estis ekster la enloĝebla zono de sia stelo. Tamen, dum 2009, la skipo kiu malkovris ĝin, reanalizis la datumojn kaj pli precize kalkulis la orbitajn elementojn de la planedo, kaj alvenis al la konkludo ke ĝi estas pli proksime al la stelo ol unue kalkulite kaj do, la planedo estas en la enloĝebla zono. Laŭ Stéphane Udry, "Ĝi eble estas kovrita per likva kaj profunda oceano''; fakte ĝi estas la unua vera kandidato esti oceana planedo." Averaĝe, Gliese 581 d ricevas el sia stelo 30% el la lumo kiun la Tero ricevas el la Suno. Kompare, la kvanto de lumo atingita estas 40% por Marso. Tio signifas ke eble Gliese 581 d estas tro malvarma por teni likvan akvon kaj do, ĝi ne estas kandidato teni vivon. Tamen, se ekzitas grandan forcejan efikon, tio povus plialtigi ĝian temperaturon. Ekzemple, la temperaturo sur la Tero estus -18 °C sen iu ajn forcejan efkon. Se la atmosfero de Gliese 581 d estigus sufiĉe grandan forcejan efikon, tiam la temperaturo povus ebligi la ekziston de likvan akvon.
Gliese 581 d tre eble estas tro maso por konsisiti nur el rokaj materialoj, sed oni sugestas ke ĝi povas esti glacia planedo kiu migris pli proksimen al sia stelo. La kalkuloj de Barnes sugestas ke la tajda varmigo de la planedo estas tro malrapida por teni aktivajn tektonajn platojn.
Kopp
Kopp estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Hostal de Ipiés
La loĝloko Hostal de Ipiés (765 msm) mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera sur vojnodo kun la nacia ŝoseo N-330, proksime de la loĝlokoj. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
La loko prosperis pri transmigra brutobredado. Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Hostal de Ipiés suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Hostal de Ipiés oni malaltiĝis el 141 loĝantoj en 1960 ĝis nunaj 35 loĝantoj (2019).
Andreas Werckmeister
Andreas Werckmeister (* 30-a de novembro 1645 en Benneckenstein; † 26-a de oktobro 1706 en Halberstadt) estis muzikisto kaj muzikteoriisto de la barokepoko.
Vivo kaj verkaro
Werckmeister vizitis la lernejojn en Nordhausen kaj en Quedlinburg. Li ricevis sian muzikan edukadon de siaj onkloj Heinrich Christian Werckmeister kaj Heinrich Victor Werckmeister. En 1664 li iĝis orgenisto en Hasselfelde, dke jarojn poste en Elbingerode; en 1696 li iĝis orgenisto de la Martin-Preĝejo en Halberstadt.
El siaj komponaĵoj konserviĝis nur unu libreto: violonaĵoj kun ĝeneralbaso kun la titolo Musikalische Privatlust (1689).
Werckmeister konatiĝis al la posteularo pli vaste kiel muzikteoriisto, speciale per siaj traktaĵoj Musicae mathematicae hodegus curiosus… (1687) kaj Musikalische Temperatur, oder… (1691), en kiuj li priskribis la die nach ihm benannten bontemperatan agordon nomumita laŭ li.
Greux
Greux  estas loĝloko kaj franca komunumo, en la regiono Loreno, departemento Vosges, en la distrikto Neufchâteau kaj arondismento Coussey. Ĝi estas malgranda kamparana vilaĝo je 1 kilometro de Domrémy-la-Pucelle, la naskiĝloko de Johana de Arko. Ĝi havas 163 loĝantojn sur areo de 8,04 km2.
Piano
La piano estas muzikinstrumento kiu apartenas al la grupo de la klavarinstrumentoj. Per klavaro oni movas trans speciala mekaniko martelojn, kiuj frapas sur kordojn kaj repuŝiĝas. Samtempe dampilo deiĝas de la kordoj kaj restas levitaj, ĝis oni maltenas la respektivajn klavojn.
Deveno de la vorto
La nomo piano estas mallongigo de la itala nomo „pianoforte“ kaj „fortepiano“ (de itala piano [] „plata, mallaŭta“ kaj forte [] „forta, laŭta“). Ĉi tiuj esprimoj akcentis, ke - kompare kun pli fruaj klavaristrumentoj inklude la klavicenon - fariĝis eble, per diversforta frapado sur la klavoj ludi laŭvole mallaŭte aŭ laŭte kaj subigi la terasdinamikon.
Konstruformoj kaj nomado
Pianoj nuntempe ekzistas laŭ du ĉefaj konstruformoj: koncertpiano (pianego, fortepiano, vostpiano) kaj pianeto (starpiano, kestopiano):
Pianego kaj pianeto havas multajn komunecojn kaj kelkajn gravajn diferencojn.
Sistemo
Piano konsistas el jenaj eroj:
Klavaro
Pianetoj kaj pianegoj same kiel kelkaj elektronaj pianoj en ĝenerale disponas pri 88 klavoj (52 blankaj kaj 36 nigraj). La viena pianfabrikanto Bösendorfer fabrikas siajn plej grandajn koncertpianegojn kun eĉ pli granda tonamplekso, ĝis la 290-cm-koncertpianego „Imperial“ kun tonamplekso da ok oktavoj (subkontra-C ĝis c5). La argumento je vendado estas pli granda kunsono je premata maldampa (dekstra) pedalo; vere oni bezonas ĉi tiujn klavojn laŭ la retpaĝoj de la firmao Bösendorfer ĉe komponaĵoj de Bartók, Debussy, Ravel kaj Busoni.
Pedaloj
La sonon oni povas influi per du aŭ tri pedaloj:
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj ĉe kelkaj pianoj estis eĉ plu pedaloj, per kiuj oni povis celi variajn sonefektojn, t.n. ŝanĝojn“. Ekzemple per ili eblis meti striojn el papero, pergameno aŭ felto inter martelojn kaj kordojn kaj tiel generi variajn sonojn. Oni povis ankaŭ sonigi tiel tintilojn aŭ tamburojn („janiĉar“-tirilo). Ĉe pli fruaj instrumentoj genuolevumiloj plenumis la taskojn, kiujn poste transprenis la pedaloj.
(15074) 1999 BN14
(15074) 1999 BN14 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Dennis K. Chesney elde High Point (Usono)
Piano
Mezuroj
La larĝeco de preskaŭ ĉiuj pianoj havas almenaŭ 135 cm kondiĉite per la larĝeco de klavaro de kutime 123 cm ĉe 88 klavoj. La alteco de klavaro situas je ĉirkaŭ 74 cm, mezurita ekde la planko ĝis la supra eĝo de blanka klavo. Ĉe totala alteco malpli ol 110 cm oni parolas pri „malgrandpianeto“. Foje ankaŭ la nombro de oktavoj estas malpliigita (ekz. al 6 2/3 oktavoj).
Songenerado
Apartaĵo de piano estas, ke la tonojn escepte la plej malsuprajn oktavojn ne generas unu, sed du ĝis tri idente agorditaj kordoj, t.n. kordoĥoro. Komence tio celis plifortigi la laŭtecon de piano; kondukis tamen al kompleksa pasado de la sono, kiu kunmetiĝas el tuja kaj posta sono.
Tuja sono
Tuja sono estas la laŭta, sed rapide malfortiĝa parto de la pianosono. Ĝi ekestas ĉefe pro la vertikalaj svingadoj de la kordoj, kiuj tiel disdonas sian svingenergion trans la ponto al la resonancplanko kaj kiel sono al la aero. Pro etaj malregulaĵoj de la martelo la kordoj de kordoĥoro estas ekfrapataj kun iomete malsama amplitudo kaj rapide disdonas, ĉar ili svingas en fazo, sian energion al la aero. Kiam tamen unu kordo retrankviliĝis, la kordoj de kordoĥoro eksvingas kiel konektitaj svingiloj kaj ĉefe interŝanĝas sian energion unu kun la alia, ĝis kiam ili pro dampado retrankviliĝas.
Posta sono
Posta sono estas la pli mallaŭta, anstataŭe pli longe sonanta parto de la pianotono. Ĝi ekestas precipe pro la ĉiam iomete impulsita horizontala svingado de la kordoj, kiuj povas fordoni sian energion nur malfacilege trans la ponto al la ĉirkaŭaĵo. La koresponda kordo ne estas dampata.
Ĉe uzado de la maldekstra pedalo ekde la komenco unu el la kordoj restas en trankvilo. La kordoĥoro kiel sistemo de konektitaj svingiloj tiam nur tre malrapide transdonas sian energion al la resonancplanko. Ĝi restas konservita al la sistemo longan tempon kaj kaŭzas mallaŭtan, tre longe daŭran tonon. Tio estas dezirata ĉe mallaŭtaj pecoj, ĉar la tono pli longe restas super la ĉirkaŭa laŭteco ol eblus nur kun tuja sono.
Agordo
Pianoj kutime estas egalŝtupe agordataj. Tio signifas, ke escepte la oktavoj ĉiuj aliaj intervaloj kompare kun la samaj, sed pure agorditaj intervaloj pli malpli sonas „malĝustaj“, do pli malpli ŝvebas. Ekzemple kvintoj estas ĉirkaŭ 2 cendojn (centonajn duontonojn) tro malvastaj (kvarto – kiu kompletigas kvinton al oktavo – sekve estas ĉirkaŭ cendojn tro vasta), malgranda tercio ĉ.16 cendojn tro malvasta, granda tercio ĉirkaŭ 14 cendojn tro vasta.
Nia aŭdado alkutimiĝis al tio, precipe al la ja tre „malĝustaj“ tercioj kaj sekstoj. Tia agordo havas la avantaĝon, ke oni povas tute libere moviĝi en la tonaro, kaj estas la baza kondiĉo por la dekdutonismo. Malavantaĝo estas, ke ebla tonalokarakteristiko estas tute nivelita.
Ĉambroklimato
La ĉambroklimato de la starloko efikas sur reguligo, agordo kaj sono de piano kaj entute sur ĝia valorkonstanteco.
Precipe la atmosfera humideco devus esti kiel eble plej konstanta. Oni rekomendas relativan atmosferan humidecon inter 40 % kaj 70 %, ideale inter 50 % kaj 60 %. Valoroj sub 40 % sekvigas fortan sekiĝon de la ligno kaj estas nepre evitendaj, valoroj super 70 % favorigas rustiĝon ĉe metalpartoj, ekzemple la kordoj. Oni malrekomendas starlokon ĉe malbone izolitaj eksterenmuroj, en la proksimeco de hejtiloj aŭ sur hejtplankoj; ankaŭ trablova aero kaj rekta sunradiado estas evitendaj.
Pianoj ofte vojaĝas ĉirkaŭ la duona terglobo, antaŭ ol ili atingas la cellokon. Tio povas kaŭzi gravajn problemojn, ekz. se instrumento planita por la sufoka klimato de orienta Azio devas travivi la unuan malvarman kaj tiel sekan vintron en meza aŭ norda Eŭropo. Nuntempe grandaj kaj renomaj pianofabrikaj firmaoj kiel Yamaha produktas siajn instrumentojn destinitajn por la eksportadon Eŭropen aŭ Nordameriken en aparte klimatigitaj ĉambroj.
Se la aera humideco sinkas dum iomete longa tempospaco, la lignopartoj perdas sian malsekecon kaj kuntiriĝas. Tiam ekzistas la danĝero, ke agordokejloj kaj ŝraŭboj malfiksiĝas, la klavara kadrotrabaro kaj mekaniktrabaro deformiĝas (kio malutilas al la reguligo de klavaro kaj mekaniko), ke la rensonancplanko perdas sian volbaĵon (pro kio la agordaĵo sinkas kaj la sono malboniĝas) kaj eble eĉ ŝiriĝas. Se la aera humideco tamen dum iomete longa tempospaco kreskas, la volbaĵo de la rensonancplanko plifortiĝas, la agordaĵo supreniĝas, aksoj kaj klavoj blokiĝas kaj la sono obtuziĝas (ĉar la martelfelto enprenas malsekecon). Al tiaj problemoj ene de certaj limoj oni povas kontraŭstari per altvaloraj materialoj. Ankaŭ klavarkadroj kaj mekaniktrabaro el metalo eblas, tamen kunportas aliajn malavantaĝojn. Tavollignaj resonancplankoj preskaŭ ne reagas sur aera humideco, sed sonas klare pli malbona.
Historio
Al la antaŭuloj de piano apartenas klaviceno, klavikordo samkiel diversaj specoj de klavarinstrumentoj. Jam en la 15-a jarcento estis projektita klavarinstrumento kun martelmekaniko.
Komence de la 18-a jarcento oni multe eksperimentis por konstrui klavarinstrumenton, kiu ebligis dinamikan (laŭtan kaj mallaŭtan) ludmanieron. La unua, al kiu tio sukcesis, estis Bartolomeo Cristofori, itala instrumentkonstruisto el Padovo, kiu ekde 1690 estis kompetenta pri la instrumentoj ĉe la kortego de Ferdinando de Medici (1663–1713) en Florenco. La inventarregistro de la muzikinstrumentoj el la jaro 1700 nomas „arpicembalo che fà il piano e il forte“ (klaviceno, kiu povas ludi laŭte kaj mallaŭte), kiu datiĝas en la jaro 1698 kaj povas esti rigardata kiel unua piano. Supozeble Cristofori konstruis pratipon jam en 1694. En 1711 la roma ĵurnalisto Scipione Maffei publikis artikolon en Giornale dei letterati d'Italia pri instrumento konstruita ĉirkaŭ 1709 fare Cristofori, kiun oni nomis „gravicembalo col piano e forte“ (klaviceno kun laŭto kaj mallaŭto). La artikolo enhavis ekzaktan priskribon de la mekaniko, kiu poste inspiros la germanan orgenkonstruiston Gottfried Silbermann al konstruado de prapiano. La instrumentoj far Cristofori estis surprize maturaj. La mekaniko disponis pri mekanismo, je kiu la marteloj estis ĵetataj pere de puŝlamenoj kontraŭ la kordojn kaj tuj liberigis tiujn ĉi por libera svingado. La maldezirata refalo de la marteloj estis blokita. Dampiloj malebligis la plusonadon de la kordoj post malprenado de la klavoj. Ĉiujn dampilojn oni povis deigi per pedalo, tiel ke la kordoj povis plusonadi. Cristofori jam uzis duoblajn kordojn (po du kordojn por tono), por pligrandigi la sonvolumenon kaj ekde 1722 la unu kordo-mekanismon, per kiu oni povis flankenŝoveti la mekanikon, tiel ke martelo ekfrapas nur unu kordon kaj la sono pli mallaŭtiĝas. La instrumentoj ampleksis kvar oktavojn (nuntempaj plejparte 71/3, vd. supren sub klavaro). Malgraŭ la elstara kvalito de la instrumentoj ili ne trafis sur grandan resonancon, tiel ke Cristofori en 1726 ĉesis konstrui pianojn kaj ĝis la fino de sia vivo denove sin dediĉis al klavicenkonstruo. Entute li fabrikis preskaŭ 20 instrumentojn, el kiuj nuntempe ankoraŭ tri estas konservitaj. La plej malnova staras en Metropola Muzeo pri Artoj en Novjorko, unu el la jaro 1722 en la Muzikinstrumenta Muzeo en Romo kaj tria el la jaro 1726 en la instrumentokolekto de la Universitato Lepsiko.
Pluaj evoluoj sekvis:
Famaj fabrikantoj
Famaj pianoproduktantoj estas (laŭ alfabeta sinsekvo): Bechstein, Blüthner, Bösendorfer, Fazioli, Förster, Grotrian-Steinweg, Kawai, Pfeiffer, Pleyel, Sauter, Schimmel, Seiler, Steingraeber & Söhne, Steinway & Sons, kaj Yamaha.
Prezodiferencojn inter similampleksaj instrumentoj (ankaŭ inter diferencaj produktlinioj de unusama produktanto) kaŭzas pli longaj aŭ pli mallongaj, pli malpli aŭtomatizitaj produktprocezoj, produktado en alt- aŭ malalsalajraj landoj kaj diferencaj kvalitoj ekzemple de la sonligno aŭ de la felto.
En la jaro 2007 estis produktitaj ĉirkaŭ 450.000 pianetoj kaj pianegoj tutmonde. Ĉirkaŭ du trionoj devenis el orienta Azio, el Germanio – en la 19-a jarcento unu el la centroj de pianoproduktado - devenis malpli ol 10.000.
Pianoludado
Historio de pianludado kaj historio de la klavarinstrumentoj pasas en streĉa, interŝanĝa ligiteco. La unuaj prapianoj kun bufromekankiko estis facile funkciigeblaj; malfone gravas la fingroludado, ĉar nek levado de la brakoj nek movado de la supra korpoparto estas celtaŭga; modele ludis ĉefe Wolfgang Amadeus Mozart kaj sia lernanto Johann Nepomuk Hummel. Ankaŭ la unuaj prapianoj kun puŝmekankiko postulis kaj ebligis nenian korpoagadon; modele ludis Ludwig van Beethoven kaj sia lernanto Carl Czerny. Tutmondan kaj daŭre efikan influon havis la pianisto, komponisto, eldonisto kaj pianokonstruisto Muzio Clementi kaj sia lernanto Friedrich Kalkbrenner.
Ĉ. 1830 la instrumentoj jam estis klare pli fortikaj. Per Frédéric Chopin, Franz Liszt kaj Sigismund Thalberg establiĝis fleksiĝeme kondukataj manartikoj, movoj el kubutoj kaj ŝultrartikoj, la pli malpli dozita uzado de maso kaj pezo samkiel la lud- kaj esprimmovoj de la supra korpo. Ĉi tiu „moderna“ maniero de pianludado ekde tiam estas praktikata diversgrade kaj teorie-metode perfektigata.
Laŭsisteme la pianludado sin klasifikas en improvizado (ludado de momentaj inventaĵoj) kaj literaturludado (ludado de komponita muziko laŭ notoj aŭ laŭ memoro).
Por la kunagado de du pianludantoj ekzistas du eblecoj: la ludado je kvar manoj sur unu instrumento kaj ludado sur du pianoj. La unua variaĵo laste sed ne balaste estas tre ŝatata en la hejmomuziko, la lasta variaĵo havas pli koncertan karakteron; analoga muzikaĵo estas komponata aŭ per la unua aŭ por la alia variaĵo. Malpli oftas komponaĵoj por unu mano sola (kutime la maldekstra) aŭ por ses ĝis ok manoj.
La pianista laborkampo estas subdividebla en arta, distra kaj funkcia muziko. La tasko en arta, klasika muziko konsistas precipe en la laŭnota interpretado de komponaĵoj, dum kiam en ĵazo (kaj en bando kaj en bandego), distra kaj funkcia muziko (ekz. akompanado de silentfilmoj) gravas improvizado. Dum kiam en ĵazo inter la uzataj klavarinstrumentoj klare dominas la piano, en la popa kaj roka muzikoj ĉi tiu rolo transiris preskaŭ komplete al muzikila klavaro.
Oni lernas pianludadon aŭ meminstrue aŭ en pianolecionoj (private, ĉe muziklernejo aŭ ĉe konservatorio); instruilo estas ĉefe pianludinstrua notlibro. Profesia instruado okazas ĉe konservatorioj, muzikaj altlernejoj kaj artuniversitatoj.
Pianomuziko
Ekde ĉirkaŭ 1775 Muzio Clementi, Joseph Haydn kaj Wolfgang Amadeus Mozart komponis verkojn, kiujn ili eksplicite destinis por piano, ne plu por klaviceno aŭ klavikordo. Ekde tiam preskaŭ ĉiuj gravaj komponsitoj sin dediĉis al pianomuziko.
Dum la viena klasikismo, ekde ĉirkaŭ 1780, la formo de la sonato estis aparte grava; multaj variaciocikloj ekestis; ĉefaj nomoj estis Haydn, Mozart kaj Beethoven. Dum la romantismo, ekde ĉirkaŭ 1830, la karakterpeco estis aparte grava; okulfrapas la komponado de multaj studaĵoj; ĉefaj komponistoj estis Chopin, Schumann Felix Mendelssohn Bartholdy, Franz Liszt kaj Johannes Brahms. La impresionismo ekde ĉirkaŭ 1892 dissolvas la tradiciajn formojn; ĉefaj komponistoj estas Debussy kaj Ravel. En la Nova Muziko, ekde 1909, pli kaj pli rolas la eksperimento; ekstremkaze la pianisto frapas neniun klavon, kiel en silentkomponaĵo de John Cage, konata sub la nomo 4'33", kaj en la komponaĵo Guero de Helmut Lachenmann, en kiu la surfaco de la klavoj estas frotetata per la ungoj, imitante tiel la guiron.
Ĝenroj kiel lido, Piantrio aŭ pianokonĉerto apartenas al voĉkanta, ĉambra resp. orkestra muziko.
Notacio
Pianovoĉo plejofte estas notita sur du notsistemoj, interligitaj per akolado kaj taktostrekoj. Ofte, sed ne ĉiam, en la malsupra liniaro staras basklefo kaj la pli malaltaj tonoj ludendaj de la maldekstra mano, en la supra liniaro sopranklefo kaj la pli altaj tonoj ludendaj de la dekstra mano.
Sub la notoj por la maldekstra kaj dekstra manoj povas stari fingradonombro (1 = dikfingro, 2 = montra fingro ktp.).
La uzadon de la pedaloj ofte decidas la muzikisto mem. La signo Ped. postulas la levadon de ĉiuj dampiloj, tiel ke la kordoj libere svingas; steleto postulas la mallevadon; temas do pri la uzo de la dekstra pedalo. La signo u. c. (una corda, ital. por „unu kordo“) demandas la forŝovadon de la mekaniko, tiel ke la marteloj ja nur ekfrapas unu aŭ du el tri samagorditaj kordoj; la signo t. c. (tre corde, ital. por „tri kordoj“) aŭ t. l. c. (tutte le corde, ital. por „ĉiuj kordoj“) postulas la finon de ĉi tiu ago; temas do pri la maldekstra pedalo de pianego. Por la meza pedalo de pianego ne ekzistas aparta signo; foje oni uzas sust. (sustain pedal, angle por „toneltena pedalo“) aŭ ''3. Ped.''.
Impresionisma muziko foje uzas ne nur du, sed tri sistemojn por enmeti la kompleksan pianokomponaĵon pli supervideble; je la fino de sia „Preludo c#-minora op. 3 n-o 2“ Sergej Rachmaninoff lokis la plenmane ludendajn akordojn de ambaŭ manoj eĉ en kvar notliniarojn. En Nova Muziko foje tekstaj taskoj aŭ grafikaĵoj anstataŭigas la tradician notskribon.
Tipa por ĵazo estas la gvidpaĝo, sur kiu estas notitaj nur la teksto de kanto, la apartenaj akordsimboloj kaj plejofte ankaŭ la melodio; surbaze de ĉi tiuj informoj ĵazpianisto povas kaj soloe ludi kaj ankaŭ akompani.
Kultura graveco ekster muziko
Ankaŭ ekster muziko piano havas kulturan gravecon. Ekz. transporto de piano estas ofta temo en slapstikoj kaj desegnitaj filmoj, kiu ofte finiĝas per la ruiniĝo de la instrumento.
NGC 1082-1
NGC 1082-1 (aliaj indikoj — PGC 10447, MCG -1-8-4, NPM1G -08.0117) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Dénes Ágoston Inczédy
Dénes Ágoston Inczédy [dEneŝ Agoŝton incEdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Inczédy Dénes Ágoston estis hungara cisterciana monaĥo, pastro, instruisto, lernejestro, matematikisto.
Dénes Ágoston Inczédy naskiĝis la en Eger, li mortis la  en Pécs.
Biografio
Dénes Ágoston Inczédy maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo. Dum lernado li aliĝis al la ordeno en 1859. Li studis teologion en Zirc kaj Veszprém (urbo). Li monaĥiĝis en 1864, same solene post tri jaroj. Intertempe en 1865 li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Pest, en la sekva jaro li pastriĝis. Inter 1865 kaj 1889 li instruis en cisterciana gimnazio de Pécs, poste samloke li estis lernejestro. En 1900 li estis nomumita vicprioro de Szentgotthárd. Li ricevis stipendion en 1894, premion en la sekva jaro.
2362 Mark Twain
2362 Mark Twain estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1976 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Ladoĵskaja (metrostacio en Sankt-Peterburgo)
Ladoĵskaja (Ладожская) estas stacio de la Metroo de Sankt-Peterburgo sur Laĥtinsko-Pravobereĵnaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Sankt-Peterburgo.
Bogdanovec
Bogdanovec, hungare Károlyszeg [kArojseg] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Gornji Mihaljevec.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Károlyszeg apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Ladako
Ladako (ལ་དྭགས་ tibete, लद्दाख hindie [ladak], لدّاخ urdue [ladaĥ]) estas la plej granda union territory de la barata subŝtato india, situanta en ĝia orienta parto kaj etendiĝanta sur 45 110 km², t.e pli ol duono de la subŝtato. Tamen ĝi estas unu el la plej malmulte loĝataj distriktoj en Barato, kun 270 126 loĝantoj en 2001. La kialo de tiu hommalmulteco estas la severeco de la medio, plejparte dezerta, kaj la ĝenerala alteco de la lando, tuj apud la himalaja montaro. Plejparto de la distrikto kuŝas sur altebenaĵo pli ol 3 000 metrojn alta. La plej alta pinto kulminas je 7.135 m (la ĝemelaj pintoj Nun-Kun).
Kelkfoje nomata La malgranda tibeto, ĝi estas fama pro siaj apartaj pejzaĝoj kaj gentoj, kies pluraj estas tre proksime al tibetanoj. La ĉefa religio estas tibeta budhismo. La ĉefurbo estas Leh.Ladakh was established as a union territory of India on 31 October 2019, following the passage of the Jammu and Kashmir Reorganisation Act. Prior to that, it was part of the Jammu and Kashmir state. Ladakh is the largest and the second least populous union territory of India.[
Tanami-Dezerto
La dezerto konstituas parton de ekoregiono el la aŭstralia ekoprovinco de la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ) siavice parto de la Tutmondaj 200-unuo Tanamia kaj grand-sabla dezertoj. Biome ĝi apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj.
Contursi Terme
Najbaras la komunumoj Campagna, Colliano, Oliveto Citra, Palomonte, Postiglione kaj Sicignano degli Alburni.
Hajime Hosogai
Hajime Hosogai (japane 細貝 萌, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2010 ĝis 2014 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Nagyberény
Nagyberény [nadjberEnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Siófok. Nagy signifas: granda.
Situo
Nagyberény situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. La lasta urbo troviĝas 15, Tab 16, Enying 19, Tamási 24, Lepsény 28 km-ojn.
Historio
La vilaĝnomo unuafoje aperis en 1082. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, poŝto, ethotelo.
Fan-subtekstaĵo
Fan-subtekstaĵo aŭ fan-subtekstita filmo (angle: funsub — mallongigo de fan-subtitled) estas versio de filmo aŭ televida programo kun subtekstoj neoficiale tradukitaj de fanoj en alian lingvon ol la originala verko.
Vidu ankaŭ
Closed captioning
(de) Scanlation (germana vikipedio)
6613 Williamcarl
6613 Williamcarl estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Carl W. Hergenrother elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, ĉirkaŭ 29 km nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de William Carl Hergenrother, patro de la malkovrinto.
Kurkulio
La Kurkulioj (Curculio) aŭ rostroskaraboj estas grupo da skaraboj kiu ampleksas nombron da familioj. Estas proksimume 60.000 specioj.
Kelkaj estas tre fifamaj pro la malutilo de ili kaŭzata al grenoj kaj aliaj plantoj kiuj servas kiel nutraĵo de la homo.
Anarki-pacismo
Anarki-pacismo (ankaŭ pacisma anarkiismo aŭ anarkiisma pacismo) estas pacisma formo de anarkiismo, kiu tute malakceptas ĉian perforton por iu ajn kialo.
Historio
Anarki-pacismo aperis mallonge antaŭ la Dua Mondmilito en Nederlando, Britio, kaj Usono, kaj estis granda forto en la sekvaj kampanjoj por nuklea senarmiĝo. Antaŭe mankis pacismo en anarkiismo, kiam dum la 19-a jarcento propagando pro agado estis ofta formo de anarkiista agado, kaj tiom malfrue kiom 1881, anarkiistoj preskaŭ ĉiuj konsentis, ke perforto neeviteblis. Lev Tolstoj, kvankam li kontraŭis la etikedon "anarkiismo," forte influis al anarki-pacistoj, kaj al Mohandas Gandhi, barata estro por sendependeco, kaj pacisto kiu sinidentigis kiel anarkiisto. Tamen, Tolstoj kaj siaj sekvantoj neniam tute aliĝis al la organizita anarkiisma movado, kaj iom malamikis kontraŭ ĝi. Estis Ferdinand Domela Nieuwenhuis, kiu enanarkiismigis la pacisman skolon.
Inter anarki-pacistoj de la malfrua 20-a jarcento estis la aŭtarkisto Robert LeFevre, kiu bazis pacismon sur sia kredo je la nerompebleco de posedaĵrajtoj. LeFevre ankaŭ parolis laŭte kontraŭ milito, kiun li konsideris produkto de la ŝtato, kaj konvinkiĝis pri la potenco de senperforta rezistado. Sveda anarkiista verkisto Per Bylund ankaŭ esprimis anarki-pacismajn tendencojn.
Antaŭ la Unua Mondmilito jam estis tre kutima lapropagando en la anarkiismaj medioj kontraŭ la militoj kaj la armeo. Oni proponis metodojn kiel la objekto, dizerto kaj malobeo. Kiam eksplodis la milito, tamen, nur malmultaj homoj el la laborista klaso kuraĝis kaj kapablis eligi el la ŝtataj militagadoj. Tiuj kiuj objektis, ekziliiĝis al aliaj landoj, ekzemple el Francio al Hispanio, kaj jam antaŭe el Hispanio al Latinameriko, kio utilis por plifortigi la personajn kaj organizajn rilatojn inter anarkiistoj. Tamen la plej multo el la loĝantaro malaŭkultis la kontraŭmilitan propagandon kaj aliĝis al la ŝtataj armeoj. Post la milito renoviĝis la kritiko kontraŭ militoj kaj armeoj, ĉefe pro rakonto de la ekscesoj de la ĵusa militagado.
Kiam dum la 1930-aj jaroj disvastiĝis la faŝismo kaj la naziismo kaj oni antaŭvidis kaj antaŭparolis pri nova mondmilito, renoviĝis la porpacaj agadoj inter anarkiistoj. La rumano Eŭgeno Relgis estis konsiderata grava anarkiisto kiu klopodis diversajn aktivaĵojn cele la pacon kaj la rilaton inter pacismo kaj anarkiismo, kien li alportis la idearon de la franca pacisto kaj verkisto Romain Rolland. Laŭ Relgis, kiu multe kontaktis tutlandajn gravulojn cele atingi deklarojn kontraŭmilitajn, kiel Tagore, Einstein aŭ Zweig, resumis kvarpunkte la bazon por atingi pacon:
Aliaj notindaj anarki-pacistoj inkluzivas je Ammon Hennacy kaj Jean-Paul Sartre (dum mallonga epoketo de 1939-1940). Ursula K. Le Guin identigis anarki-pacismon kiel la ĉefan utopian temon en sia romano The Dispossessed.