cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĝenova Respubliko
Historio
La urbo Ĝenovo jam estas fondita en la romia epoko, sed tiam ne havis grandan influon. En la frua Mezepoko, ĝi komencis esti centro komerca kaj konkuris kun Pizo, alia grava komerca haveno ĉe la okcidenta marbordo de Italio. Estiĝis nodo komerca inter Bizanca imperio, la araba mondo kaj Eŭropo okcidenta. La engaĝiĝo de Ĝenovo en la krucmilitoj pligrandigis sian gravecon komercan, tiel ke tiutempe ĝi estis la plej grava komerca haveno Mediteranea kun Venecio. La varoj plaj gravaj en la komerco ĝenova estis aziaj, kiel spicoj kaj silko. En la 13-a jarcento fondiĝis pluraj komercaj kontoroj en la marbordoj de orienta Mediteraneo kaj la Nigra Maro, ekzemple en Konstantinopolo, Teodozio, Famagusto kaj Smirno. Ĉi tiuj urboj estis partoj da la granda komerca imperio de Ĝenovo. En la jaro 1284 Ĝenovo venkis sian rivalan urbon Pizo, tiele gajnis Korsikon kaj Sardion, kaj pligrandigis sian potencon. La Ĝenova banko Casa di San Giorgio, fondita en la jaro 1407, estis unu inter la plej gravaj financaj institutoj en Eŭropo.
Komence de la Renesanco, Ĝenovan ekregis fremdaj regnoj, unue Milano, kaj due Francio. Pro la kresko de Otomana imperio kaj la perdo de graveco de la Mediteranea komerco, alidirektita al la Atlantiko, Ĝenovo perdis sian grandan komercan influon dum la 16-a jarcento.
En la jaro 1797 Napoleono refondis la Ĝenovan respublikon kiel la Respubliko Liguria. Inter la jaroj 1805 kaj 1815 ĝi estis parto de Francio. Post la Napoleonaj militoj ĝis la unuiĝo de Italio en la jaro 1861, Ĝenovo apartenis al Regno de Sardio.
Naturrezervejo Zingaro
La Naturrezervejo Zingaro (Riserva Naturale Dello Zingaro) estas regiona naturrezervejo en la provinco Trapanio en la nordokcidento de Sicilio.
Palaco de Orleano
La Palaco de Orleano (itale, Palazzo d'Orléans), en Palermo, estas palaco de la 18a jarcento, sidejo de la prezidanteco de la Sicilia Regiono.
Naturrezervejo Zingaro
Kiam la konstruo de ŝoseo laŭlonge de unu el la plej pitoreskaj marbordaj partoj de Castellammare del Golfo al San Vito Lo Capo estis planita en la 1980-aj jaroj, ekzistis konsiderinda publika opozicio. La registaro tiam translokigis ĝin kaj establis Zingaron kiel la unua naturrezervejo en Sicilio. La rezervo kovras 1600 hektarojn kaj 7 km laŭlonge de marbordo kun malgrandaj sablaj golfoj kaj aspraj kalkŝtonaj klifoj. La plej alta pinto estas la Monto Speziale kun 914 m. La karsta areo trapasas krutajn kalkŝtonajn klifojn kaj akvokolorojn lavitajn per akvo. La mediteranea flaŭro estas karakterizita per olivarboj kaj karobarboj same kiel nanaj palmoj (Chaemerops humile) kaj havigas ĉirkaŭ 40 malsamajn speciojn de birdaj habitatoj. Falkoj, vulturoj kaj agloj trovas ĉi tie idealajn vivkondiĉojn.
La 5an de aŭgusto 2012, granda incendio detruis 80 procentojn de la rezervejo. La rezervejo similis la lunbrilon post la tagaj fajroj. Ĝis la vegetaĵaro resaniĝos, probable jaroj pasos.
Palaco de Orleano
En 1775 princo Monroy konstruis la unuan kernon de la palaco, multe pli malgranda ol la nuna. La konstruaĵo, metita al aŭkcio, estas aĉetita de la komercisto Antonino Oliveri, kiu de 1784 ĝis 1806 plu konstruadis dekstren kaj maldekstre konstruis sur la tria etaĝo.
La reĝo de Francio, Ludoviko Filipo de Orléans, loĝis tie en ekzilo inter 1808 kaj 1814, kaj la sekvan jaron li geedziĝis kun Maria Amalia de Burbono, princino de la Du Sicilioj kaj filino de reĝo Ferdinando la 1-a de la Du Sicilioj, kaj aĉetis ĝin. La Burbona-Orleana kompanio komencis plian fazon de vastiĝo de la konstruaĵo. En 1856 Maria Amalia donacis la bienon en Palermo al ŝia filo Henriko d'Orléans, biendomo kiu atingas la larĝon de 63 hektaroj. La heredaĵo tiam pasis al Ludoviko Filipo Roberto de Orleano, kiu mortis tie en 1926 kaj pasis al sia fratino Maria Amalia, reĝino de Portugalio kiu du jarojn poste donis ĝin al sia kuzo Giovanni, duko de Guise.
En 1940 la konstruaĵo estis rekviziciita de la itala registaro. En aŭgusto 1943 ĝi iĝis la ĉefsidejo de la aliancitaj oficejoj kaj en 1947 ĝi pasis al la Sicilia regiono por fariĝi la sidejo de la prezidanteco. Sed la komisiono de interkonsento itala-franca en 1950 postulis la restituon de la posedaĵo al la antaŭaj posedantoj (Henriko, grafo de Parizo), kiu vendis ĝin definitive al la Regiono en 1955, kaj de tiu dato revenis al la sidejo de la Prezidanteco de la Regiono.
Leonid Derbenjov
Leonid Petrovich Derbenjov (Леонид Петрович Дербенёв); naskiĝis la en Moskvo, mortis la, Moskvo) estis rusa poeto, aŭtoro de vortumadoj de multaj kantoj.
Biografio
Leonid Derbenjov naskiĝis la 12-an de aprilo 1931 en Moskvo. Dum Dua Mondmilito li loĝis en la vilaĝo Ulovo en Vladimira provinco, poste revenis Moskven. Lia unua poeziaĵo aperis en porinfana ĵurnalo "Pionerskaja Pravda", kiam Leonid studis en mezlernejo.
Post kiam li en 1954 Derbenjov finis lernadon en Moskva Instituto de Juro, li laboris kiel juristo kaj verkadis poeziaĵojn, kiuj aperis en diversaj ĵurnaloj. En 1959 Derbenjov lasis laboron de juristo.
Dum vivo li verkis pli ol 2000 poeziaĵojn, centoj da ili estas tekstoj de kantoj, ofte tre popularaj. Li verkis kantojn por multaj filmoj. Ankaŭ li tradukis kantoj en la rusa el aliaj lingvoj.
Derbenev verkis la oficialan himnon de Joŝkar-Ola, la ĉefurbo de Mariio.
Loyat
(jen france, bretone Louad) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Leonid Derbenjov
Biografio
Li mortis la 22-an de junio 1995 en Moskvo pro stomaka kancero.
Derbenjov kaj Esperanto
Kelkaj kantoj de Derbenjov estis tradukitaj en Esperanto. Ekzemple, "Kien foriras infaneco?", "Dum vintro ŝtormas kaj fridas...", "Kanto pri feliĉo", "Insul’ de misfortuno", "Kanto pri leporoj", "Vulkan de pasi’" Kelkajn el ili oni povas trovi ĉe YouTube.
(16284) 2861 P-L
(16284) 2861 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Heiner Geißler
Heiner Geißler (naskiĝinta la en Oberndorf am Neckar, mortinta la  en Gleisweiler ) estis germana politikisto.
Vivo
Li frekventis la jezuitan gimnazion en St. Blasien kie li trapasis la abiturientan ekzamenon en 1949. Samjare li ekigis studon de filozofio kaj jurscienco en Munkeno kaj Tübingen. Li doktoriĝis en 1960 en Tübingen pri la temo ''Das Recht der Kriegsdienstverweigerung aus Gewissensgründen nach Art. 4,3 des Grundgesetzes'' (rajto je armeservrifuzo). En januaro 1962 li havis la lastan ekzamenon en Stuttgart (große juristische Staatsprüfung). Poste li laboris kiel juĝisto. Inter 1962 kaj 1965 li gvidis la ministrajn oficojn pri laboraj kaj socialaj aferoj de Baden-Virtembergo. Ekde 1986 Geißler estis ano de la konsiliantaro de la asekurkompanio Barmenio, ekde 1992 estro de la gvidanta komisio pri sportaĵoj kaj naturmediaĵoj, de Baden-Virtembergo Dum la studado li iĝis estro de konservativa studenta frakcio (Ring Christlich-Demokratischer Studenten) ĉe la altlernejo de Tübingen. Inter 1961-65 li gvidis la CDU-junularorganizo. Inter 1977 kaj 1989 li estis generalsekretario de CDU por tuta Germanlando. En 1965 li iĝis unuafoje membro de Bundestag, samjare li ekestris diversajn socialajn komisiojn kristandemokratajn. Inter 1986-93 li estris la Internacian unuiĝon de kristandemokrataj partioj. Inter 1967-77 li estis ministro pri socialaĵoj, sano kaj sporto de Rejnlando-Palatinato kaj iĝis membro de la germana Federacia Konsilio. En la landa parlamento de Rejnlando-Palatinato li sidis inter 1971-1979. Inter 1982 kaj 1985 li estis ministro federaacia pri junularaĵoj, familio kaj sano. Plurfoje li havis la rolon de peranto inter malkonsentantaj politikaj flankoj, ekz. en Stuttgart dum kvereloj pri novkonstruota stacidomo ĉefa. Inter la konservativistoj li ofte furoris per maldekstraj vidpunktoj.
Nadeĵda Mandelŝtam
Nadeĵda Jakovlevna MANDELŜTAM (cirile:, naskiĝinta Nadeĵda Jakovlevna Hazin; נאַדעזשדאַ מאַנדעלשטאַם ;   — ) estis rusia verkistino. Ŝi estis edzino de poeto Osip Mandelstam.
Ŝi naskiĝis en Saratov en familio de mezklasaj judoj, kaj pasigis siajn unuajn jarojn en Kievo. Ŝi faris studojn de arto.
Nadeĵda edziĝis al la poeto Osip Mandelstam en 1921, kaj loĝis en Ukrainio, Petrogrado, Moskvo kaj Kartvelio. Osip estis arestita en 1934 pro sia Stalina Epigramo kaj ekzilita kun Nadeĵda al Ĉerdinj, Permja regiono, kaj poste al Voroneĵ.
Post la dua aresto al Osip Mandelstam kaj posta morto en la transira kampo "Vtoraja Reĉka" proksime al Vladivostoko en 1938, Nadeĵda Mandelstam suferis kvazaŭnomadan vivstilon, ŝanĝante vivlokojn kaj laborojn timante eblajn arestojn.
Joaquín Mosquera
Joaquín Mariano Mosquera y Arboleda (n. la 14-an de decembro 1787 en Popayán - m. la 4-an de aprilo 1878 en Bogoto) estis kolombia politikisto kaj ŝtatestro, kiu oficiis dufoje kiel prezidanto de Granda Kolombio inter 1830 kaj 1831. Li cetere fariĝis ambasadaro en Argentino, Ĉilio kaj Peruo, cele al la unuigo de la ĵusnaskitaj sudamerikaj nacioj.
Nadeĵda Mandelŝtam
Ŝi konsideris sian mision en la vivo la konservon kaj publikigon de la poeta heredaĵo de sia edzo. Ŝi parkeris plimulton el ĝi, ĉar ŝi ne fidis la paperan konservon.
Post la morto de Stalino, Nadeĵda Mandelstam finis sian disertacion kaj oni permesis ŝin reveni al Moskvo en 1958.
Bruno Mendes
Bruno Mendes (n. ) estas brazila futbalisto.
Nadeĵda Mandelŝtam
En siaj memoroj, Espero kontraŭ espero kaj Forlasita Espero, unue publikigitaj ekster Rusio, ŝi kritikas la moralan degradon de tiama Sovetunio en la jaroj post 1920. La titoloj de la memoroj estas vortludoj, ĉar Nadeĵda signifas espero en la rusa lingvo.
Bruno Mendes
Ekde la jaro 2019 li futbalas ĉe Cerezo Osaka.
Nadeĵda Mandelŝtam
En 1979 ŝi donacis siajn arĥivojn al la Universitato Princeton. Nadeĵda Mandelstam mortis en 1980 en Moskvo, 81-jaraĝa.
Sarclo
Sarclo (Michel de Senarclens), (naskiĝis en Parizo en 1951) estas svisa franclingvano aŭtoro-komponisto-interpristo.
Broklina Publika Biblioteko
La Broklina Publika Biblioteko (Brooklyn Public Library) estas la sistemo de publikaj bibliotekoj de Broklino, Novjorko, Usono. La ĉefa sidejo troviĝas en Downtown Brooklyn.
Sarclo
Per siaj kanzonoj li vidas ĉiutagan vivon laŭ humora vidpunkto, ĉu tenera ĉu feroca. Oni povas kompari lin kun Renaud, kiu diris pri li: Sarclo est la plus belle invention suisse depuis le trou dans le gruyère ! (Sarclo estas la plej bela svisa invento ekde la truo ene de svisa fromaĝo gruyère!)
Diskografio
=Vidu ankaŭ=
Sinagogo de Mád
La Sinagogo en vilaĝo Mád estas eklezia konstruaĵo por judoj en Mád.
Historio
La unuaj judoj venis tien en la 17-a jarcento por okupiĝi pri komercado de vinoj. Ili konstruis barokan sinagogon en 1795 kaj ili havis ankaŭ faman lernejon por rabenoj. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj, en 1944 ĝuste en la sinagogon oni kolektis ilin. Post la 2-a mondomilito la judeco grandparte pereis, la sinagogo iĝis kaduka. En 1978 oni komencis iomete renovigi la konstruaĵon. En 1994 mortis la lasta judo en Mád. En 2004 la sinagogo plene renoviĝis, en la sekva jaro ĝi estis premiita per Europa Nostra.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola ne havanta turon. En la interna kvadrato 130 sidlokoj por viroj situas. Estas videblaj 4 kolonoj, kiuj memorigas pri la iama dezerta tendo. Sur la etaĝo granda galerio por virinoj etendiĝas. La tuta interna parto estas pentrita riĉe.
Kontraŭ la sinagogo situas la iama lernejo por rabenoj.
Bludov
Bludov estas nomo por pluraj setlejoj:
Lutécia
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Assis kaj en la samonoma mikroregiono Assis. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
The Yogi Bear Show
The Yogi Bear Show (La spektaklo de la urso Jogi) estas animacia televida serio de Hanna-Barbera pri la misaventuroj de la urso Jogi kiu emas ŝteli piknikajn kestojn en la Parko Jellystone (parodia nomo de Parko Yellowstone). La spektaklo premieris per reelsendado el la 30a de Januaro, 1961, kaj sekvis dum 33 epizodoj ĝis la 6a de Januaro, 1962, kaj inkludis du segmentojn, nome Snagglepuss kaj Yakky Doodle. La spektaklo havis dujaran produktoran daŭron.
Jan Kleyna
Jan KLEYNA (14-an de majo 1970) estas brita astronomo, lerninto en la Universitato de Kembriĝo.
Sámuel Timon
Sámuel Timon [ŝAmuel], laŭ hungarlingve kutima nomordo Timon Sámuel estis hungarlandana pastro, historiisto, profesoro, monaĥo. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis schmerhoffi kaj szedlicsnai [smerhofi, sedliĉnai]. Sámuel Timon naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Turna (nuntempa Trenčianska Turná en Slovakio). Li mortis la en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).
Jan Kleyna
Li estas post-doktora esploranto en la Universitato de Havajo. Li studas pri la dinamiko de la galaksioj. Li malvolvis, kun David Jewitt, programaron por la malkovro en reala tempo de movantaj korpoj, kiel la naturaj satelitoj de Jupitero.
Sámuel Timon
Biografio
Familio Timon alvenis el Moravio. La juna Sámuel frekventis jezuitan gimnazion, kie li aliĝis al la jezuitoj en 1693. Li doktoriĝis el filozofio (komprenu: sciencoj) kaj teologio en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Inter 1699-1702 kaj 1707-1711 li instruis en la menciita jezuita universitato, poste en Pázmáneum, fine denove en la universitato ĝis 1718. En la sekvaj jaroj li instruis en Supra Hungarujo kaj Transilvanio. Pro sanproblemoj li estis plej ofte monaĥestro, kie li okupiĝis pri historio. Li estis la unua signifa historiisto de Hungara reĝlando, li verkis latine.
Jan Kleyna
En kunlaboro kun David Jewitt kaj Scott Sheppard, li partoprenis al la malkovro de pluraj naturaj satelitoj de Jupitero, Saturno, kaj Neptuno.
(14647) 1998 XG48
(14647) 1998 XG48 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Oita
Oita estas komuna nomo (de lokoj en Japanio):
Pedalo
Pedalo estas peco de meĥanismo kiun oni movas per piedo. La radiko enhavas la eron ped kiu venas de la greka vorto por piedo.
Pianoj kaj orgenoj havas pedalojn kiujn oni premas per la piedo por ŝanĝi ecojn de la notoj. Modernaj elektraj muzikiloj povas havas pedalojn por rapide dum koncerto ŝanĝi inter antaŭaj fiksitaj aranĝoj aŭ por moduli sonojn.
Oni povas uzi pedalon por movi veturigilon. Bicikloj (kaj unucikloj, ktp) havas pedalojn kiujn oni turnas ne premas. La pedaloj estas konektitaj (diversmaniere) al la radoj, do turniĝo de la pedaloj turnas la radojn kaj tiel moviĝas la biciklo. Estas pedalboatoj kiuj havas pedalojn kiuj turnas pagajojn por movi la boaton. Tiuj veturiloj moviĝas per la propra energio de la pedalanto. Aŭtoj kaj motorcikloj ne moviĝas per la forto de la ŝoforo, sed havas pedalojn (tiajn kiujn oni premas) por alŝalti la motoron, aŭ sendi pli da benzinon al la motoro, aŭ bremsi, aŭ ŝanĝi sendi signalojn al la aŭto aŭ por ŝanĝi la rapidecon. Vidu transporton.
Multaj maŝinoj kaj aparatoj havas pedalojn. Aparatoj por mane fari fadenojn havis pedalojn por turni radojn por kolekti kaj tiri la fadenojn. Aparatoj por teksi povas havi pedalon por ŝanĝi la aranĝon de la fadenoj en unu direkto post ĉiu preterpaso de fadeno en la alia direkto (kaj tiel interplekti la fadenoj).
Kaliště
Kaliště estas nomo por municipo:
Herzberg am Harz
Herzberg am Harz, en Esperanto Hercbergo-ĉe-Harco aŭ simple Hercbergo , estas urbo en la sudo de Malsupra Saksio, ĉe la suda rando de Harco, ekzakte tie, kie la rivereto Sieber eliras el la mezmontaro Harco. Ĝi ekde la 1-a de novembro 2016 troviĝas en la distrikto Göttingen de la federacia lando Malsupra Saksio, antaŭe ĝi apartenis al la tiam malfondita distrikto Osterode, kaj situas en distanco de 32 km nordoriente de Göttingen kaj 90 km sud-sudoriente de Hannover.
Supre de la urbocentro sur monto staras la Kastelo Herzberg. Tiu kastelo unuafoje estis menciita en donacdokumento de Henriko la Leono (germ. Heinrich der Löwe) el la jaro 1154. Ĝi estas unu el la maloftaj kasteloj de trabfaka konstrumaniero. De 1158 ĝi estas en posedo de la dinastio de Velfoj. En la jaro 1929 Herzberg ricevis urbajn rajtojn. Intertempe al ĝi apartenas ankaŭ la iam memstaraj lokoj Lonau, Scharzfeld, Sieber kaj Pöhlde.
Laŭ decido de la urbaj deputitoj de la 11-a de julio 2006 la urbo portas la nomon "Herzberg am Harz — die Esperanto-Stadt/ la Esperanto-Urbo".
Esperanto en Herzberg
En Herzberg troviĝas la Interkultura Centro Herzberg (ICH). Kiel Germana Esperanto-Centro, ICH servas kiel klerigejo de Germana Esperanto-Asocio, krome ĝi estas kulturcentro de UEA. Esperanto ankaŭ plenumas gravan rolon en la kunlaboro de Herzberg kun la pola partnera urbo Góra.
Choteč
Nomon Choteč havas pluraj municipoj:
Woonsocket (Rod-Insulo)
Woonsocket (ŬunsAket) estas urbo en Kantono Providence, Rod-Insulo, Usono. Ĝi situas norde de Providenco, tanĝante la ŝtatlimon de Masaĉuseco. La rivero Blackstone (Nigraŝtono) fluas tra la urbo. En Woonsocket troviĝas la ĉefsidejo de la farmacia firmao CVS.
Herzberg am Harz
Esperanto en Herzberg
Esperanto-agado en Herzberg komenciĝis en la 1960-aj jaroj, kiam Joachim Giessner [:joaĥim gisner:] ekinstruis la neŭtralan pontolingvon. Li estis dum 46 jaroj tre aktiva prezidanto de la Germana Esperanta Fervojista Asocio, dum 22 jaroj prezidanto de la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio kaj tradukis ĉirkaŭ 400 kantojn al Esperanto. La regiona klubo Esperanto-Societo Sudharco(Südharz) festis en 2001 sian 25-jaran jubileon per kleriga kaj kultura aranĝo kun internacie elstaraj partoprenantoj en la kastelo super la urbo. Klerigado kaj kulturo estas la precipaj laborkampoj de la Herzberg-aj esperantistoj. Interkultura Centro Herzberg funkcias interalie kiel filio por klerigado kaj kulturo de la Germana Esperanto-Asocio kaj klerigcentro de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. Dum la tuta jaro okazas Esperanto-kursoj, pluklerigaj studsesioj, fakaj kursoj kaj aliaj Esperanto-aranĝoj. Herzberg estas germania kaj internacia centro por klerigado de Esperanto-instruistoj.
Speciale sukcesa estas la apliko de Esperanto por vigligo de ĝemelurbaj kontaktoj inter Herzberg kaj Góra en Pollando. En aprilo 2005 la urbestroj Gerhard Walter kaj Tadeusz Wrotkowski interkonsentis uzi Esperanton kiel neŭtralan pontolingvon. Esperanto estas instruata en la lernejoj de ambaŭ urboj. En aŭgusto 2006 okazis per Esperanto la unua renkontiĝo de lernantoj el Herzberg kaj Góra en arbara junular-feriejo en Herzberg-Pöhlde. Similaj renkontiĝoj, kun eĉ pli internacia partoprenantaro, okazos laŭplane en ĉiu somero.
Herzberg fariĝu Esperanto-modelurbo kun dulingvaj vojmontriloj, manĝokartoj en Esperanto kaj multaj aliaj ofertoj por esperantistaj gastoj. Unuaj paŝoj al tiu celo jam videblas.
Hoteloj
Somere 2011 esperantista familio el Pollando aĉetis en Sieber 3-stelan hotelon Zum Pass. Al tiu tempo Teresa Liberska jam de kelkaj monatoj loĝis en Herzberg am Harz, helpis al Zsófia Kóródy kaj Interkultura Centro Herzberg en la lerneja instruado kaj agadis kiel administranto por ILEI.
Somere 2011 la esperantisto el Vieno, Amir Javadi, iama posedanto de Esperanto-Paradizo, aĉetis la malnovan hotelon Goldener Hirsch kaj translokiĝis al Herzberg. Li komencis renovigadi la konstruaĵon.
Bonvenigaj ŝildoj en Esperanto
Kvar oficialaj esperantlingvaj bonvenigŝildoj el kverkoligno estis fiksitaj al la germanlingvaj ŝildoj kaj estas bone videblaj de ĉiuj kiuj venas per aŭto al Herzberg am Harz - la Esperanto-urbo. La starigon de bonvenigŝildoj iniciatis la realigis Interkultura Centro Herzberg kun permeso kaj parta financa subteno de la urbo. Ili troviĝas ĉe la urborando
Esperantlingvaj vojmontriloj
15 oficialaj vojmontriloj al la Esperanto-Centro estis fiksitaj de la stacidomo tra la urbocentro.
Joachim-Gießner-monumento
Memormonumento honore al la Esperanto-pioniro Joachim Gießner estis solene inaŭgurata sabaton, la 30-an de junio 2007. Mintrajna vagoneto kun tabulo, sur kiu surestas dulingva etbiografio memorigas pri Joachim Gießner kaj lia 50-jara aktiva agado. Krome nova ŝildo malantaŭ la vagoneto bonvenigas la alvenintojn en „Herzberg — la Esperanto-urbo“.
La Herzberg-a fervojisto kaj estro de la fervoja stacidomo Gießner (1913 ĝis 2003) dum multaj jaroj estis prezidanto de Germana Esperanta Fervojista Asocio (GEFA), kaj de 1968 ĝis 1990 li estis prezidanto de la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF). Li ankaŭ estas tre konata por lia ampleksa traduka laboro, ĉefe de ĉiuspecaj kantoj.
La solenan inaŭguron ĉeestis inter aliaj: la urbestro de Herzberg Gerhard Walter, la prezidanto de la Germana Esperanta Fervojista Asocio Aĥim Meinel, s-ro Pätzold de la sociala fervojista fondaĵo „Stiftung Bahn-Sozialwerk“, Ulrich Mattke kiel muzikisto kaj amiko de Joachim Gießner — kiu festparolis pri la elstara traduklaboro far Joachim Gießner rilate de kantoj al Esperanto, GEFA-prezidinto Rolf Terjung (kiu kolektis la mondonacojn de la membroj de GEFA kaj IFEF por la monumento).
Dulingvaj ŝildoj
La unua dulingva ŝildo sur publika urba konstruaĵo aperis ĉe la Domo de la Renkontiĝo, kie ofte okazis ankaŭ esperantlingvaj programoj, kursoj, seminarioj organiztaj de Interkultura Centro Herzberg. Ankaŭ sur la muro de la urbodomo estas nova vitra kesto por informi pri Esperanto kaj pri la Esperanto-centro, sur kies muro ŝildo informas pri la funkcioj de la domo. En marto 2007 oni inaŭguris novan 6-metran bonvenigan tabulon sur la turisma oficejo.
Lokaj esperantistoj, klubanoj de Esperanto-Gesellschaft Südharz en Herzberg donacis dulingvan ŝildon al la urba biblioteko. Ĝi montras la malfermhorojn en la lingvoj germana kaj Esperanto. En la biblioteko estas haveblaj libroj en Esperanto. La legoĉambron la urbo donas je dispono por Esperanto-seminarioj, kunsidoj ktp.
Interkultura Centro Herzberg havas strategian planon laŭ kiu en pluraj lokoj aperas dulingvaj ŝildoj en Herzberg, ekzemple ĉe la akvofalo. La nova urba rondvojo «Akvo-8», projekto de la klubo 'Zukunftswerkstatt' enhavas 18 informtabulojn kun resumoj en Esperanto pri la historio de la urbo, la arbo-instrupado (inaŭgurita la 7an de majo 2011) ĉirkaŭ Jues-lago montras la nomon de pli ol 50 diversaj arboj en la germana, scienca latina kaj en Esperanto.
Renkontiĝoj
Regule okazas en Herzberg Esperanto-renkontiĝoj. Jen ekzemplo de kelkaj.
46a Konferenco de ILEI en Herzberg-Sieber, julio 2013
Dum unu semajno kunvenis en Sieber pli ol 100 personoj okaze de la ĉiujara Konferenco de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj.
Locqueltas
(jen france, bretone Lokeltaz) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Herzberg am Harz
Kultur-turisma renkontiĝo antaŭ UK 2008
Pli ol 50 partoprenantoj el 17 landoj ĝuis la abundan programon, urborigardadon, ekskursojn, fakprelegojn, kulturajn kaj amuzajn prezentadojn dum la semajno antaŭ la UK. Ili havis la bonŝancon kunfesti la 2-an naskiĝtagon de la Esperanto-urbo Herzberg am Harz, prezentis sin kun siaj naciaj flagoj kaj Esperanto-flagoj al la lokuloj dum la t.n. Festo en la Parko, estis oficiale akceptitaj en la urbodomo, kelkaj el ili eĉ intervjuitaj de regiona radio. La renkontiĝo finiĝos sabate per komuna busveturado al Roterdamo.
Komuna kongreso de GEA kaj EEU
En printempo 2009 okazis en Herzberg komuna kongreso de la Germana Esperanto-Asocio kaj la Eŭropa Esperanto-Unio.
Studsesioj
La Interkultura Centro Herzberg estas la klerigejo de la Germana Esperanto-Asocio. Plurfoje jare okazas studsesioj pri interlingvistiko kaj fakprelegoj pri plej diversaj temoj.
Somera Esperanto-Lernejo
Ekde 2006 dum Somera Arbara Lernejo (SALO) infanoj de la ĝemelurboj Góra kaj Herzberg kune lernas Esperanton kaj ekskursas en la regiono.
Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda
En 2016, jaro de deka jubileo de la nomumo "Esperanto-urbo", Hercbergaj esperantistoj organizis la 89-an kongreson de SAT inter la 16a kaj 23a de julio. Plejparto el la kongreseroj okazis en la Esperanta hotelo "Zum Pass" ĉe la rivero Ziber.
Transporto
La urbo estas atingebla por eksterlandanoj trajne (haltejo de Deutsche Bahn (DB), stacio (Bahnhof) Herzberg am Harz kaj buskompanio Flixbus.
Kategorio Esperanto-urboj en Vikivojaĝo
Eksteraj ligiloj
Oficiala hejmpaĝo de Herzberg, kun gamo da pri-esperantaj novaĵoj
Esperanto-urbo kaj en 17 aliaj lingvoj
Paĝaro de Interkultura Centro Herzberg ,
Intervjuo de la podkasto Movado Vidpuntko kun Zsófia Kóródy kaj Peter Zilvar, du ĉefaj reprezentantoj de la Esperanto-Urbo Herzberg am Harz.
Bicikla ĉeno
Bicikla ĉeno estas transmisia ĉeno kiu transigas energion el la pedaloj al la direkto-rado de biciklo, tiele alpelante ĝin. Plej biciklaj ĉenoj estas faritaj el purkarba aŭ aloja ŝtalo, sed kelkaj estas nikelo-kovritaj por eviti ruston, aŭ simple pro estetiko.
Trudova komunumo (Krimeo)
Trudova komunumo  estas unu el la komunumoj de la Simferopola distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (Ukrainio). La administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Trudovo.
La Trudova komunumo kovras la areon de 7,7 mil hektaroj. Ĝia loĝantaro laŭ la censo de la jaro 2001 estis 8363 homoj. La kvanto de deputitoj en la komunuma konsilio estas 36 homoj.
La komunumo troviĝas en la orienta parto de la Simferopola distrikto en la antaŭmontaro de la Interna montoĉeno de la Krimea montaro, okupante, ĉefe, la valon de la rivero Malgranda Salgiro kaj parte kovrante la nordan parton de la Dolgorukova altebenaĵo. Okcidente la komunumo najbaras la urbon Simferopolo, norde ĝi limas la Uroĵajnan kaj Donskan komunumojn, oriente — la Mazankan komunumon, sude — la Dobran komunumon.
Konsisto de la komunumo
Al la komunumo apartenas 8 vilaĝoj kaj 1 loĝloketo. En la suba listo de la vilaĝoj parenteze estas menciitaj la historiaj krime-tataraj nomoj, kiuj estis ŝanĝitaj en la jaroj 1945-1948.
La oficiala adreso de la komunuma konsilio estas: ''97533, Krimeo, Simferopolskij rajon, s. Trudovoje, ul. Obŝĉestvennaja 1a''.
Socia vivo
Iuj popularaj vidindaĵoj en la komunumo mankas, kvankam konserviĝis kelkaj malnovepokaj historiaj monumentoj. Ekde la jaro 2009 en la ravino Tubaj oni ĉiujare organizas internacian konkurson pri traktor-stirado, kiu altiras multajn spektantojn el Simferopolo kaj apudaj komunumoj.
3611 Dabu
3611 Dabu estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la subprefektujo Dabu (ĉine : 大埔县; pinjine : Dàbù Xiàn), distrikto de la gubernio Gŭangdongo.
Memoraj Tagoj de Holokaŭsto
Memoraj Tagoj de Holokaŭsto estas jaraj datoj difinitaj de diversaj landoj de la mondo por memorfesti la milionojn da viktimoj de Nazia Germanio, kaj precipe de la Holokaŭsto, kaj ankaŭ por honori postvivantojn de la holokaŭsto kaj iliajn savantojn kaj ankaŭ por batali malamon kaj antisemitismon. La dato de la memortago povas varii de lando al lando kaj ankaŭ la nomo de la memorfesto.
Karbobroso
Karbobroso aŭ grafitbroso estas parto de elektromotoro aŭ generatoro, alfiksita sur la statoro kun la celo prizorgi la elektran kontakton kun la rotoro pere de la komutilo. Karbobroshavaj elektromotoroj havas minimume du karbobrosojn.
La kontinukurenta motoro kaj la alternkurenta serimotoro (plej ofte) havas karbobrosojn. Tiuj ne nur prizorgas la kurentliveradon al la statoro, sed ankaŭ ŝaltas la kurentdirekton tiel ke la turnanta fortoparo havas konstantan kaj saman direkton. Por tio la komutatoro estas dividita en apartaj sektoroj, tiel ke ĉe difinita pozicio de la rotoro kaj difinita polarizo de la magnetaj polusoj apartenas difinitan direkton de la kurento.
Etimologio
Ke la karbobroso nomiĝas broso, originas de la antaŭaj "brosoj" el kuprodrato de kiuj la hodiaŭaj karbobrosoj estas moderna varianto.
Katedralo de la Dormado
La Katedralo de la Dormado (Успенский Собор) estas rusortodoksa preĝejo dediĉita al la Dormo de la Dipatrino. Ĝi situas norde de la Placo de la Katedraloj de la Kremlo en Moskvo, Rusio, kie mallarĝa vojeto disigas la nordon de la Preĝejo de la Dek du Apostoloj. Sudokcidente troviĝas la Sonorilturo Ivano la Granda .La Katedralo estas konsiderata kiel la patrina preĝejo de la Granda Duklando de Moskvo. En ĝia nuna formo ĝi estis konstruita en 1475-1479 sub sponsorado de la Grandduko Ivano la 3-a fare de la itala arkitekto Aristotele Fioravanti. De 1547 al 1896 ĉi tie okazis la kroniĝoj de la rusaj reĝoj. Aldone al tio, ĝi funkcias kiel tombejo por la Moskvaj Metropolitoj kaj Patriarkoj de la Rusa Ortodoksa Eklezio.
La Katedralo de la Dormado en Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Moskvon kun kvin grandaj vidindaĵoj nome la Kremlo, la Katedralo de la Dormado nomita kiel Ĉielporto ĉar oni supozas, ke la Dipatrino estis unue endormigita kaj poste portita al la ĉielo laŭ ortodoksismo, la Facetita Palaco, la Placo Ruĝa kaj la Katedralo de Sankta Bazilo:
Tawan Khotrsupho
Tawan Khotrsupho (n. ) estas tajlanda futbalisto.
Li futbalis ĉe Cerezo Osaka.
James Starley
James STARLEY (21a de Aprilo 1830 – 17a de Junio 1871) estis angla inventisto kaj patro de la industrio de bicikloj. Li estis unu el la plej plinovigaj kaj sukcesaj fabrikantoj de bicikloj kaj tricikloj. Liaj inventoj estas la diferencialo kaj la pliperfektigo de bicikla ĉeno.
Li estis teknikema gvidanta dungito de kudromaŝin-fabriko, ricevis Michaux-radilon kaj trovis ĝin tro peza kaj malfacile uzebla. Li kreis novan biciklomodelon en 1868, kiu estis vendita kiel "Ariel" ekde septembro 1871. Ĝi havis tutkaŭĉukajn radojn kun dratspokojn. La antaŭrado (diametro 125 cm) estis aparte pli granda ol ĝis tiamaj kaj multe pli granda ol la malantaŭa rado (diametro 35 cm). Sur la internacia ekspozicio de 1871 en Parizo Starley montris altradilon, kies antaŭrado havis diametron de 2,50 metroj. Lia celo estis montri al la publiko la forton de drataj spokoj.
Walid Jumblatt
Walid JUMBLATT (naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1949) estas nuntempe la gvidanto de la Progresema Socialisma Partio (PSP) de Libano kaj la plej grava Druza politikisto de Libano.
Walid Jumblatt estas la filo de Kamal Jumblatt, la fondinto de la Progresema Socialisma Partio, kiu en la praktiko ĉiam reprezentis la interesojn de la druza komunumo. En 1977 Kamal estis murdita, kaj lia filo Walid transprenis la gvidadon de la organizaĵo. Dum la Libana civila milito, ls PSP fariĝis unu el la plej fortaj paramilitaj organizaĵoj, kaj ĝi batalis ĉefe kontraŭ la maronitaj fortoj, kaj kune kun la Sirianoj kaj la Palestinanoj. Dum la milito, Walid Jumblatt subtenis la Sirian intervenon en Libano, sed post la morto de la prezidanto Hafez Al-Assad en 2000, li komencis kampanji por la fino de la Siria regado de Libano. Nuntempe, li estas forte kontraŭ la Siria influo en Libano, kaj post la murdo de la kontraŭ-Siria politikisto Rafik Hariri en 2005, multaj timas ke Jumblatt povus esti en danĝero.
Prezidenta medalo de libereco
La Prezidenta medalo de libereco (Presidential Medal of Freedom) estas – kun la samranga Kongresa Ormedalo – unu el du plej altrangaj distingoj de Usono. La Premion fondis en 1945 Harry S. Truman, por honorigi elstarajn servojn dum la milito. John F. Kennedy en 1963 transformis la distingon kaj oni jam povis transdoni ĝin ankaŭ por civilaj servoj en paca tempo.
La disdonita nombro de la distingoj varias en ĉiu jaro, ekz. en 1963 oni disdonis 15 distingojn.
Antaŭkolumba arto
Antaŭkolumba arto estas la bildartoj de indiĝenaj popoloj de Karibio, Norda, Centra, kaj Sudameriko ĝis la fino de la 15-a kaj komenco de la 16-a jarcento, kaj la periodo markita per la alveno de Kristoforo Kolumbo en Amerikon.
Antaŭkolumba arto prosperis ĉie en Ameriko de minimume, 13,000 a.K. al 1500 p.K. Multaj antaŭkolumbaj kulturoj ne havis skribsistemojn, tiel ke bildarto esprimis kosmologiojn, mondkonceptojn, religion, kaj filozofion de tiuj kulturoj, same kiel ĝi funkciis kiel memorhelpilo.
Dum la periodo antaŭe kaj post eŭropa esplorado kaj setlejo de Ameriko; inkluzive de Nordameriko, Mezameriko, Sudameriko kaj la insuloj de Karibio, Bahamoj, Grandaj Antiloj, la Malgrandaj Antiloj kaj aliaj insularoj, indiĝenaj kulturoj produktis vastan gamon de bildartoj, inkluzive de pentraĵoj sur tekstiloj, feloj, roko kaj kavernaj surfacoj, korpoj aparte vizaĝoj, ceramiko, arkitekturaj ecoj inkluzive de internaj murpentraĵoj, lignopaneloj, kaj aliaj haveblaj surfacoj. Bedaŭrinde, multaj el la efemeraj surfacoj, kiel ekzemple teksitaj tekstiloj, tipe ne estis konservitaj, sed antaŭkolumba pentrarto sur ceramiko, muroj, kaj ŝtonoj pluvivis pli ofte.
Mezameriko kaj Centrameriko
La Mezamerikaj kulturoj estas ĝenerale dividitaj en tri periodoj:
La Antaŭ-klasika periodo estis dominita fare de la tre evoluinta civilizo de Olmekoj, kiuj prosperis proksimume 1200-400 a.K. La Olmekoj produktis jadajn statuetojn, kaj kreis pez-elstarajn, kolosajn kapojn, ĝis 2 metrojn (8 ft) altajn, tio daŭre staras mistere en la pejzaĝo. La mezamerika tradicio de konstruado de grandaj ceremoni-centroj ŝajnas esti komencinta sub la Olmekoj.
Dum la Klasika periodo la domina civilizo estis la Majaa. Kiel la Misisipianaj homoj de Nordameriko kiel ekzemple la Ĉoktaoj kaj Natĉezoj, la Majaoj organizis sin en grandaj, agrikulturaj komunumoj. Ili praktikis siajn proprajn formojn de hieroglifa skribo kaj eĉ progresinta astronomio. Majaa arto sekve temigas pluvon, agrikulturon, kaj fekundecon, esprimante tiujn bildojn plejparte en reliefoj kaj surfacornamado, same kiel ĉe iu skulptaĵo. Ideogramoj kaj stiligitaj figuroj kutimis ornami arkitekturon kiel ekzemple la piramidotemplo de Chichén Itzá. Murpentraĵoj originantaj de proksimume 750 p.K. estis malkovritaj kiam la grandurbo de Bonampak estis elfosita en 1946.
La Post-klasika periodo (10-a al 12-a jarcentoj) estis dominita fare de la toltekoj kiuj faris kolosajn, blokecajn skulptaĵojn kiel ekzemple tiuj utiligitaj kiel liberstarantaj kolonoj ĉe Tula, Meksiko. La Miŝtekoj evoluigis stilon de pentrarto konata kiel Mikstek-Puebla, kiel vidite en iliaj murpentraĵoj kaj kodeksoj (manuskriptoj), en kiu ĉiu havebla spaco estas kovrita fare de plataj figuroj en geometriaj dezajnoj. La azteka kulturo en Meksiko produktis kelkajn rimarkindajn esprimplenajn ekzemplojn de azteka arto, kiel ekzemple la pimpaj kranioj de kaptitoj kaj ŝtonskulptaĵoj, inter kiuj Tlazolteotl (Wood Bliss Collection, Vaŝingtono), akuŝanta diino, estas ideala ekzemplo.
Pál Gombás
Pál Gombás [gombAŝ], hungare Gombás Pál estis hungara fizikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (ekde 1946).
Antaŭkolumba arto
Sudameriko
En la anda regiono de Sudameriko (nuntempa Peruo), la Chavín-civilizo prosperis de ĉirkaŭ 1000 a.K. ĝis 300 a.K. La Chavín produktis malgrand-skalan ceramikon, ofte homecan laŭ formo sed kun bestaj ecoj kiel ekzemple birdokruroj, reptiliaj okuloj, aŭ katecaj dentegoj. Reprezentadoj de jaguaro estas ofta temo en Chavín-arto. La Chavín kulturo ankaŭ estas konata por la sensaciaj murpentraĵoj kaj ĉizadoj trovitaj ĉe sia ĉefa religia loko de Chavin de Huantar; tiuj verkoj estas la Raimondi Steleon, la Lanzón, kaj la Tello-Obelisko.
Pál Gombás
Pál Gombás naskiĝis la 1909 en Hungario, en Selegszántó (nuntempa Antau en Aŭstrio). Li mortis la 1971 en Budapeŝto.
Antaŭkolumba arto
Sudameriko
Nuntempa kun la Chavin estis la Paracas-kulturo de la suda marbordo de Peruo, ĉefe hodiaŭ notita pro iliaj kompleksaj tekstiloj. Tiuj mirindaj produktadoj, kelkaj el por kiuj povis mezuri naŭdek futojn longaj, estis ĉefe uzitaj kiel entombiga envolvado por Paracas-mumio-faskoj. Paracas-arto estis tre influita fare de la Chavín-arto, kaj la du stiloj havas multajn komunajn ĉeftemojn.
Pál Gombás
Biografio
Pál Gombás frekventis universitaton en Budapeŝto, ekde 1932 li instruis en la sama universitato, poste en aliaj universitatoj, ekzemple en Universitato Kolozsvár kaj universitato en Szeged. En 1947 li migris al Usono, sed post unu jaro li revenis. Li estis elstara fizikisto, kiu okupiĝis pri la kvantuma mekaniko, atomoj, pri ties kerno kaj pri la metaloj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1948 kaj 1950.
Antaŭkolumba arto
Sudameriko
Sur la suda marbordo, la Paracas tuj estis sukcedita per florado de arta produktado ĉirkaŭ la Nazka rivervalo. La Nazka periodo estas dividita en ok ceramikaj fazoj, ĉiu prezentante ĉiam pli abstraktajn besto- kaj homajn ĉeftemojn. Tiu periodo intervalas de Fazo 1, komencita proksimume 200 p.K., al Fazo 8, kiu malkreskis en la mezo de la 8a jarcento. La Nazka-homoj estas plej famaj pro la Nazkaj linioj, kvankam ili estas kutime rigarditaj kiel farintaj de iom el la plej bela multkolora ceramiko en la Andoj.
Sur la norda marbordo, la kulturo Moĉe sukcedis la Chavin. La Moĉe prosperis proksimume 100-800 p.K., kaj estis inter la plej bonaj metiistoj de la Antaŭkolumba mondo, produktante ravajn portret-vazojn (Moĉe-varo), kiuj, kvankam realisme, estas trempitaj en religiaj referencoj, kies signifo nun estas perdita. Por la Moĉe, ceramiko funkciis kiel primara maniero disvastigi informojn kaj kulturkonceptojn. La Moĉe produktis ceramikajn ujojn kiuj prezentis kaj rekreis abundon de objektoj: fruktoj, plantoj, bestoj, homa portretoj, dioj, demonoj, same kiel grafikaj bildigoj de seksaj agoj. La Moĉe ankaŭ estas konata pro ilia metalurgio (kiel ekzemple tio trovita en la tombo de la Sinjoro de Sípan), same kiel ilia arkitektura lerteco, kiel ekzemple la Huaca de la Luna kaj la Huaca del Sol en la Moĉe river-valo.
Sekvante la malkreskon de la Moĉe, du grandaj kunekzistaj imperioj aperis en la Andoj-regiono. En la nordo, la Imperio Ŭari (aŭ Huari), bazita en ilia ĉefurbo de la sama nomo. La Ŭari estas konata pro iliaj ŝtonarkitekturaj kaj skulptartaj plenumoj, sed ilia plej granda scipovo estis ceramika. La Ŭari produktis grandiozajn grandajn ceramikaĵojn, multaj el kiuj prezentis bildojn de la Baston-Dio, grava diaĵo en la Andoj kiu dum la Ŭari-periodo fariĝis specife rilata al la regiono de la Lago Titikako sur la moderna limo inter Peruo kaj Bolivio. Simile, la samtempuloj de la Ŭari de la imperio Tiahuanaco, ankaŭ centrita ĉirkaŭ ĉefurbo de la sama nomo, tenis la Baston-Dion en simila altestimo. La imperio de Tiahuanaco komencis disetendiĝi el Titikako je proksimume 400 a.K., sed ĝia "Klasika Periodo" de arta produktado kaj politika potenco okazis inter 375 kaj 700 p.K. Tiahuanaco estas nuntempe konata pro sia grandioza imperia grandurbo sur la suda flanko de Lago Titikako, nun en nuntempa Bolivio. Aparte fama estas la Sunpordego, kiu prezentas grandan bildon de la Baston-Dio laŭflankita per aliaj religiaj simboloj kiuj eble funkciis kiel kalendaro.
Post la malkresko de la Ŭari Imperio en la fino de la unua jarmilo, la Ĉimua popolo, centrita ĉe ilia ĉefurbo de Ĉimor komencis konstrui ilian imperion sur la nordaj kaj centraj marbordoj de Peruo. La Ĉimuoj elstaris ĉefe per simpla ceramika stilo konata kiel Sicán (700-900 p.K.) kiu iĝis ĉiam pli dekoracia ĝis ĝi iĝis rekonebla kiel Ĉimu en la komenco de la dua jarmilo. La Ĉimuoj produktis elstarajn portretojn kaj dekoraciajn verkojn en metalo, precipe oro sed aparte arĝento. La Ĉimuoj ankaŭ estas konata pro ilia plumlaboro, produktis multajn standardojn kaj kapvestaĵojn faritajn de gamo da tropikaj plumoj kiuj estis formitaj en birdaj kaj fiŝaj dezajnoj, kiuj ambaŭ estis tenitaj en altestimo fare de la Ĉimuoj. La Ĉimua kulturo estas plej konata pro sia grandioza komplekso de Ĉan Ĉan ĵus sude de nuntempa Trujillo, Peruo; nun Monda heredaĵo de Unesko. La Ĉimua kulturo iris en malkreskon tre rapide pro eksteraj premoj kaj konkero de la vastiga Inkaa imperio en la mezo de la 15-a jarcento.
Dum la hispana konkero, la Inkaa Imperio (Tawantinsuyu en la keĉua, la "Tero de la Kvar Kvaronoj") estis la plej granda kaj plej riĉa imperio en la mondo, kaj tio estis prezentita en ilia arto. Plej multe de la inkaa skulptarto estis refandita per la invada hispano, tiel ties plej granda parto restinta estas en la formo de arkitekturo, tekstiloj kaj ceramiko. La inkaoj aprezis oron inter ĉiuj aliaj metaloj, kaj egaligis ĝin kun la sundio Inti. Kelkaj inkaaj konstruaĵoj en la ĉefurbo de Kusko estis laŭlitere kovritaj per oro, kaj plej enhavis multajn orajn kaj arĝentajn skulptaĵojn. Plej multe de la inkaa arto, aliflanke, estis abstrakta en naturo. Inkaaj ceramikaĵoj estis ĉefe grandaj ujoj kovritaj per geometriaj dezajnoj. Inkaaj tunikoj kaj tekstiloj enhavis similajn ĉeftemojn, ofte identigajn padronojn rezervitajn por la inkaa elito kaj la inkaa armeo. Hodiaŭ, pro la malpopulareco de abstrakta arto kaj la manko de inkaaj ora kaj arĝenta skulptartoj, la inkaoj estas plej konata pro la arkitekturo - specife la komplekso de Maĉupikĉuo ĵus nordokcidento de Kusko. Inkaa arkitekturo uzis grandegajn ŝtonblokojn, ĉiujn tranĉitajn specife por agordi kun la aliaj blokoj en muro. Tiuj ŝtonoj estis tranĉitaj kun tia precizeco ke la inkaoj ne bezonis fari uzon de mortero por aranĝi siajn konstruaĵojn kune. Eĉ sen mortero, inkaaj konstruaĵoj daŭre staras hodiaŭ; ili formas multajn el la fundamentoj por eĉ nuntempaj konstruaĵoj en Kusko kaj la ĉirkaŭa regiono. La inkaoj produktis mil el grandaj ŝtonstrukturoj, inter ili fortikaĵojn, templojn, kaj palacojn, eĉ se la Inkaa imperio daŭris nur naŭdek kvin jarojn.
Eugène Meyer
Eugène MEYER estis franca mekanikisto konsiderata kiel farinto de gravaj kontribuoj al la disvolvigo de la invento de la biciklo. Li ricevis francan patenton por spokohavaj radoj en 1868 kaj nuntempe oni supozas ke li estis kiu dekomence estis respondeca por fari la altradan biciklon ebla kaj amplekse konata.
Li kurkonkuris siajn proprajn biciklojn por promocii ilin kaj lokiĝis la 10a en la konkurenco de 1869 Paris-Rouen.
La Smurfoj
The Smurfs (La Smurfoj, reelsenditaj kiel Smurfs' Adventures) estas uson-belga animacia fantazi-komedia televida serio kiu estis elsendita de la NBC el la 1a de Septembro, 1981, ĝis la 2a de Decembro, 1989. Produktorita de Hanna-Barbera, ĝi estis bazita sur la belga serio de bildliteraturo samnome La Smurfoj, kreita de la belga bildliteraturisto Peyo (kiu laboris ankaŭ kiel rakonta superkontrolisto de tiu adaptaĵo) kaj elsendita dum 256 epizodoj kun totalo de 418 historioj, ekskude de tri apartaj epizodoj kaj sep specialaĵoj.
Edward O'Hare
Edward Henry "Butch" O'Hare, naskita la en Sankta-Luizo, mortinta la  super Pacifiko, estis aviadila vickolonelo en la usona mar-armeo kaj heroo de la dua mondmilito.
La li kiel unua usonano ricevis la titolon fighter ace (batal-pintulo), ĉar li detruis kvin malamikajn aviadilojn.
En 1945 la mar-armeo nomis destrojeron laŭ O'Hare. De la flughaveno ĉe Ĉikago portas lian nomon.
Émile Blessig
Émile Blessig estas franca politikisto, kiu naskiĝis je la en Saverne respektive Zabern. Sian universitatan edukon li akiris en la Lernejo de Altnivelaj Studoj en Publika Sano, france École des hautes études en santé publique, en Rennes.
Li engaĝiĝas en la politika partio Unuiĝo por la Franca Demokratio (UDF). Interalie li ekde la 1-a de junio 1997 ĝis la 18-a de junio 2002, do en la 11-a parlamenta periodo, servis kiel deputito en la Nacia Asembleo de Francio - tie li reprezentis la 7-an balotan distrikton de la departemento Bas-Rhin, do de la tradicia regiono Malsupra Alzaco, post kiam li estis elektita la 14-an de junio 1998, por anstataŭi Adrien Zeller, demisiinta la 18-an de aprilo 1998.
Sezemice (apartigilo)
Sezemice povas esti:
Mark Everson
Mark Whitty EVERSON (naskita la estas usona kontisto, imposta burokrato kaj politikisto. Li servis en fiskaj kaj administraj roloj en la usona registaro sub prezidentoj Ronald Reagan kaj George W. Bush, plej altrange sub ĉi tiu kiel direktoro de la IRS (Enlanda Enspeza Servo, ĉefa usona fiska instanco) de 2003 gis 2007. Poste li tenis oficojn en la Indiania registaro sub ŝtatestro Mitch Daniels (2009-2012). En 2007, post sia eksiĝo el IRS, Everson dungiĝis kiel estro de la Usona Ruĝa Kruco, sed devis demisii post ses monatoj pro akuzoj pri "engaĝiĝo en persona rilatado" kun subulino. Inter siaj registaraj servadoj sub Reagan kaj Bush, li laboris por la franca industria firmao Pechiney SA (1988-1998) kaj poste por la usona manĝoserva firmao SC International Services, Inc.La  Everson anoncis sian kandidatecon por la respublikana nomumo por Prezidento de Usono en la voĉdonado de 2016. La, ne sukcesinte altiri multe da subtenado nek da rekoniĝo, li retiris sian kandidatecon.
Lignito
La lignito aŭ brunkarbo estas tipo de minerala karbo formita pro premado de torfo kaj ligno, iĝante materialo facile diserigebla, en kiu ankoraŭ videblas kelkaj vegetalaj strukturoj. Ĝi estas nigra aŭ malhelbruna kaj ofte prezentas similan teksturon al la ligno, el kiu ĝi devenas.
Dato
Dato estas precize difinita tago, en kiu okaz/is/as/os fakto.
Lignito
Ĝia enhavo de karbono varias inter 60 % kaj 75 %, kaj ĝi enhavas multe malpli da akvo ol la torfo.
Fervojlino Obskaja - Karskaja
Historio de kontruado de la fervojo komenciĝis en la jaro 1986 kaj post naŭ jaroj atingis stacion Pojuta (188 km). Poste konstruado ĉesis. Poste transprenis konstruadon firmao Gazprom kaj en la jaro 2003 oni atingis stacion Ĥarlov (298km) kaj lasta parto estis finigita en 12.1.2010 en stacio Karskaja. Tiam ankaŭ fervojo atingis la plej nordan punkton je 70,3 gradoj de la norda latitudo.
Lignito
La lignito estas bruligaĵo mezkvalita, facile bruligebla pro sia granda enhavo de vaporiĝantaj restajoxj, sed kun varmiga povo relative malalta (inter 10 kaj 20 MJ/kg). Tiu mineralo havas karakteron tian, ke ĝi ne produktas koakson, kiam ĝi brulas en fermitaj ujoj.
Dato
Dato kune kun tempo estas kompleta priskribo de punkto en la tempomezurado.
Komparu kun: dateno, kalendaro, tempokalkulo
Lignito
La variaĵo nigra kaj brila nomiĝas Gagato; ĉar ĝi estas malmola, oni povas ĝin poluri kaj tajli. Ĝi estas uzata en juvelarto kaj ornamaĵoj.
La Luzacia lignita regiono - germane Lausitzer Braunkohlerevier, suprasorabe Łužiski brunicowy rewěr - estas lignitominada teritorio en la sudoriento de la federacia lando Brandenburgio kaj en la nordoriento de la federacia lando Saksio de Germanio.
Dato
Dato laŭ lando
[[Dosiero:Date_format_by_country_NEW.svg|eta|500px|