cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johano Diodato
Juneco
En 1600, li edziĝis al Maddalena Burlamacchi, kaj la geedziĝo, benata de la pastro Bernardo Basso, el Kuneo, estas celebrita en Ĝenevo de la itala reformata eklezio. El lia geedziĝo naskis 9 infanojn, 5 virseksajn, kaj 4 inseksajn. En 1608, Diodato iĝas rektoro kaj tenas sian katedron pri la hebrea ĝis 1618. Inter 1599 kaj 1645 li okupis la katedron de la Akademio kvar jarojn antaŭ sia morto. Dum mallonga periodo, Diodato foriĝas el Ĝenevo kaj restas apud Venecio, por viziti la reformatajn preĝejojn kaj pli malfrue li iĝas delegito en Ĝenevo dum la Sinodo de Dordrekto.
Ĉu itala aŭ ĝeneva civitano?
Malgraŭ lia interrilato kun Ĝenevo, kiu daŭros lian tutan vivon, Diodato laŭŝajne ĉiam konsideris sin iu loĝanto de Luko kiu vivas en Ĝenevo. En sia unua komentita versio de la Biblio en la itala, publikigita en 1607, li priskribas sin kiel naskiĝinto de Luko. Ĉi-tiu identigo kun la urbo ne estas propra de la juna Diodato, pro tio ke li daŭre identigas sin tiamaniere ankaŭ dum la itala versio de la Biblio, en 1640 kaj 1641, eldonita preskaŭ en la fino de sia vivo. Do, malgraŭ sia ligiteco kun Ĝenevo, Diodato ĉiam konsideris sin itala, kaj la plej bona pruvo kuŝas en la fakto ke lia itala traduko de la Skribaĵoj estis tiel bonsukcesa, kiu, eĉ hodiaŭ ĝi pluestas publikigata, kvankam laŭ modifita maniero, pli ol tricent jaroj post ties unua apero, sed tio ne estas ĉio, ekde sia juneco li ĉiam arde deziris ke la kaŭzo de la Evangelio triumfu en Italion, kaj ke la italoj ĉiam estus ribelaj al la tiraneco de la papismo.
Diodato kaj Italio
La unua kompromito de Diodato en la italaj aferoj komencis kiam li ankoraŭ estis juna, en epoko kiam li apenaŭ estis kompletiginta sian unuan version komentitan de la Biblio en la itala. Lia unua kaj plej granda deziro estis ke la Protestanta Reformo povus triumfi kaj disvastiĝi tra italio, kaj vidi la papan tiranecon pli kaj pli rifuzita de la italoj. Tiucele, li trovis en la Venecia Respubliko favoran terenon por konkretigo de la Reformo. Kaj jen tre frue li komencas partopreni en la grupo de la "konspirantoj", en Venecio, kiu kalkulis je la apogo de frato Paolo Sarpi (1552-1623), oficiala teologo de la Venecia Respubliko, du anglaj ambasadoroj, Siro Henry Wotton (1568-1639), Dudley Carleton, 1-a Vicgrafo Dorĉestero (1573-1632), George Bedell, estonta irlanda episkopo, kaj la franca hugenoto Philippe de Mornay (1549-1623).
Diodato aktivas en ĉi-grupo kun la celo malfortigi la papan povon en Venecio, kaj pro tio li vizitas ĉi-respublikon dufoje, en 1605 kaj 1608, kaŝita sub la pseŭdonimo Giovanni Coreglia. En la 1-a de junio 1605 li skribis al iu amiko: "La aferoj iras pli kaj pli glate, kaj la nombro da evangeliistoj forte kreskas. Mi arde deziras labori en tiuj lokoj, kaj tuje. Mi decide entreprenos ĉi- sanktan kaj dezirindan alvokiĝon... La papo regas siajn ruzajn spionojn, kaj oni povas konstati tion laŭ la ekkapto de la Biblioj kiujn mi sendis." Li verkis kronikon pri la dua vizito, kiu estis publikigita de Eugène de Budé (1836-1910), en 1863, kiel "Mallonga raporto de mia vojaĝo al Venecio en septembro 1608".
Novembre 1605, Paolo Sarpi konfirmas perletere ke, en Venecio, ekzistas 15 mil personoj "pretaj abdiki al la influoj de la Roma Eklezio", kaj "kelkaj el ili, inter gepatroj kaj gefiloj nutras la konadon de la vera Dio, aŭ pro tio ke ili estas devenantoj de la Kantono Grizono, niaj najbaroj, aŭ pro tio ke ili supervivantoj de la antikvaj Valdenanoj, kiuj postlasis partianoj en Italio. La konspiro kontraŭ la papa povo, ke sur la politika plano nur povas disvastiĝi kaj defendi sin dank'al konvertiĝo de nobeloj kaj influhavuloj, tre frue estis sufokita, kaj ekzilitaj la ekleziuloj kompromititaj kun la Reformo, la nobeloj malriĉiĝintaj ekretroiris, dum al la popolo restis nur submetiĝo al la katolika aŭtoritataro, aŭ kaŝa konservado de la reformita fido. La fiasko de la reformoprojektoj en Venecio komencis kiam unu letero de Diodato falis en la manojn de la franca jezuito Pierre Coton (1564-1626), kiu tiam estis konfesprenanto de la franca reĝo Francisko la 1-a kaj pli malfrua atakanto de la franca traduko de la Biblio el Ĝenevo.
Ni ne devas imagi pri Diodato kiel lerta politikisto, kiu deziras la triumfon de la reformo kontraŭ la politikaj intrigoj. Diodato estis la aŭtenta evangeliisto kaj plurfoje li asertis ke nur la Sankta Spirito povus triumfi pri la kaŭzo de la reformo. Perletere al Duplessis-Mournay li iam skribis: Mi multe devas zorgi eĉ minimume ne obstrukci la liberagadon de la Sankta Spirito, kaj pro mia senkapableco, kaj pro la danĝerotimo. Mi estas konvinkita ke Dio, kontentigante miajn proprajn esperojn kaj laŭ manieroj tute al mi nekonataj, utiligis min en la komponado de Liaj Skribaĵoj, en tiu sama momento kaj kun granda sukceso, tiel kiel certigas min la konvinkojn de multaj ekspertuloj, inklude de vi. Kiam necese, li plenigos min per vortoj de povo kaj saĝeco, ĉie je Lia servo por la progreso de Lia regno, kaj la detruo de la granda Babilono." Ekzistas du referencoj al Diodato en la korespondaro publikigita de Sarpi, "Paolo Sarpi - Lettere ai Gallicani" far Boris Ulianich, kaj "Fra Paolo Sarpi - Lettere ai Protestanti, far Manlio Dirilo." La kompromito de Diodato kun Sarpi, pelis lin al la franca tradukado de sia "Historio pri la Koncilio de Trento", verko kiu plej bone sukcesis ol iu alia verko de Diodato, escepte de la itala Biblio en 1640.
Diodato en la Sinodo de Dordrekto
Kune kun Teodoro Tronŝano (1582-1657), Diodato estas sendita kiel reprezentanto de la urbo kaj de la reformita eklezio en Ĝenevo al la reformita Sinodo de Dordrekto en 1618 kaj 1619. La doktrinaj principoj de la klasika reformata teologio estis dube metitaj en la interno de la propra reformita mondo de kelkaj profesoroj en la universitato kiuj decide ŝanĝis la doktrinokernon reviziante la tutan kalvinisman sistemon surbaze de strangaj principoj. Tiamaniere ke en la nukleo de la reformita mondo enkondukiĝis serioza malintegriĝoelemento kiu estus endanĝeriginta la unuecon, se baldaŭa rimedo ne estus intermetita, per kunvokado de ĝenerala Sinodo de la reformita mondo.
Tie, du kontraŭaj fortoj stariĝis, dum la kalvinisma ortodoksio estis revivigita antaŭ la defioj de la novaj kredoj. La graveco de la Sinodo ne estis preterlasita de la Eklezio de Ĝenevo, kiu ankaŭ estis invitita aktive partopreni en la movado. La Sinodo, precize okazinta inter la jaroj 1618-1619, en nederlanda urbo Dordrekto, produktis la famajn "Kanonojn de Dort", unu el la doktrinaj normoj de la klasikaj reformataj pozicioj. Ĝi konfirmis la kalvinisman ortodoksan sintenon pri la Antaŭdestinismo kaj kunrilataj demandoj, kiuj estis direktitaj kontraŭ la Remonstrantoj, sekvantoj de Jacobus Arminius (1559-1609), kiuj deziris proponojn de pli granda spaco por la libera homvolo.
Arminio mortis en 1609, kaj en 1610 liaj sekvantoj estis prezentinta protestojn kontraŭ la insisto de la ortodoksuloj pri la individua antaŭdestinismo. En 1611, iu kontraŭ-remonstranta movado rifuzis la ortodoksan sintenon, tiamaniere ke forta polemiko eksplodis. Krom la antaŭdestinismo, aliaj traktatoj enviciĝis: la Remonstrantoj deziris tolereman eklezion sub la ŝtatoregado, dum la kontraŭ-remonstrantoj batalis por la sendependeco de la eklezio. La polemiko same eĥis sur la tiama politiko. Kunvokita de la Ĝeneralaj Ŝtatoj, la Sinodo entenis elektitajn delegitojn en la diversaj provincoj de la Malaltaj Landoj. Krom la nederlandaj membroj, inklude de pastroj kaj laikoj, en la sinodo kunvenis fremdaj delegitoj devenintaj el Skotlando, la Palatinato, Bremeno, Hesio, el la svisaj kantonoj kaj Ĝenevo, reprezentitaj de Johano Diodato mem.
La remonstranto Episkopio denuncis la sinodon kiel ne-kvalifikita kaj ne-reprezentiva kaj rifuzis sian kunlaboron. Juĝante la remonstrantojn per iliaj skribaĵoj, la Sinodo konkludis ke ili ne estas ortodoksaj ĉar ili nuligis la graco-elekton kaj igis la homon juĝanto de la propra savo. Kelkaj kanonoj estis formulitaj por reprenado de la ortodoksa pozicio kontraŭ la remonstrantoj, kaj estis prezentitaj la totala fikonduto de la homo (t. e., la homo, post la Falo, ne plu povas elektiĝi kiel servanto de Dio), la senkondiĉa elekto (la elekto ke Dio faras inter la elektitoj estas submetata al nenia ago plenumita de ili), la limigita pekliberigo (Kristo mortis nur por la elektitoj, pro tio ke saviĝu tiuj, por kiuj li mortis), la senrezista graco (la dia graco ne povas esti preterlasita de la elektitoj) kaj la persisto de la sanktuloj (unufoje elektita, por ĉiam elektita).
La kanonoj estis oficiale adoptitaj de la nederlanda reformita eklezio. La aliro al la ambono estis neita al la remonstrantoj kaj ilia pastro forpelita el la lando. Dum la Sinodo, Diodato ekmalsaniĝis kaj sekve oni scias ke li ne sukcesis partopreni en ĉiuj kunsidoj. Tamen, ĉi-malsano ne malpermesis al Diodato aktivan partoprenadon dum la laboroj. Li direktas sian personan parolon al la Sinodo rilate al la argumento pri la Persisto de la sanktuloj favore celante la aŭdantaron, pro tio ke la skota delegito Walter Balcanquhall (1586-1645) skribis ke Diodato intervenas per la dolĉeco de tiuj predikantaj, ne kiel la doktoroj kutime agis en la lernejoj. Ĉi-tiu parolado estis bone akceptita de la arminiana historiisto Geeraert Brandt (1626-1685), kiu ĝenerale tre malmulte estimis Diodaton.
En ĉi-cirkonstanco la nederlanda historiisto laŭdis la moderaj sintenoj de Diodato. Diodato same konsilis la Sinodon pri la bibliaj tradukadoj, tamen, eĉ ne eltiraĵoj restis pri ĉio kion li diris tiurilate. Diodato ankaŭ diskutis la demandon pri la cenzuro de la publikaĵoj, dank'al liaj spertoj en Venecio, apogante la tezon ke troo da severeco estus tiel malutila kiel la kontrolomanko. La delegitoj el Ĝenevo ĉeestantaj en la Sinodo de Dordrekto tiam aktive partoprenis en la teologiaj disputoj de tiu asembleo. Diodato estis elektita de la komitato kiu devis komponi la Kanonojn de Dordrekto, por redakti la finan deklaron de la Sinodo pri la savodoktrino.
La teologoj el Ĝenevo same faris propran raporton pri la respektivaj demandoj. Entute, Johano Diodato kaj Teodoro Tronŝano esprimis opiniojn kiuj ĝenerale similis al tiuj de aliaj reformitaj delegitoj en la Sinodo. Tamen, rilate al la dua artikolo, "Morto de Jesuo kaj kaj la respektiva elaĉeto de la homoj", la eminentuloj el Ĝenevo prezentis interpretadon iamaniere malsaman ol tiuj de la ĉeestantaj delegitoj. Tiurilate, la ĝenevaj reprezentantoj rifuzis ties ligitecon kun la konceptoj de Anselmo de Canterbury pri la elaĉetoteorio kiu estis tipa al alia delegitaro. La kontribuaĵoj el Ĝenevo estis presitaj en la Aktoj de la Sinodo de Dordrekto.
Diodato, la predikanto
En la Sinodo de Dordrekto, Diodato ne limigis siajn teologiajn intervenojn al la kunsidoj de la Sinodo, sed ankaŭ li predikis aliloke en Nederlando en pluraj okazoj. Kiam li revenis al Ĝenevo, lia kolego Tronŝano informis al la Konsilio de Ĝenevo ke "Dum nia restado, krom la devoj kiujn ni ŝuldas al la Sinodo, Sinjoro Diodato kaj mi ofte predikis en Dordrekto, Roterdamo, Delft, Hago, Amsterdamo, kaj en aliaj lokoj, en senfruktaj pro la beno de Dio". Ĉi-provoj estis premiitaj per pluraj sukcesoj. Lia aŭdantaro surpriziĝis pro la klareco kaj mildeco per kiu li anoncis la evangelian veraĵon kaj ĉiuj sentis sin kvazaŭ kortuŝitaj.
Siro Dudley Carleton, tiama angla ambasadoro en Hago, skribis kiel Diodato predikis en la kortego de Maŭrico de Nasaŭ (1567-1625), en Kristnasko 1618, "Diodato, ministro en Ĝenevo, estis en Hago dum la kunsidoj de la Sinodo, kaj predikis en la kortega kapelo kaj hieraŭ kaj hodiaŭ, en la ĉeesto de la Princo de Oranĝo, la grafo Vilhelmo, la princino kaj la grafo Henriko, krom granda amaso da viroj kaj virinoj el pluraj religigrupoj, kun antaŭsento de ebla interkonsento." Tamen, ne ĉiuj predikoj de Diodato estis bone akceptitaj. Pro lia deziro je dissemado de la itala protestantismo en Dordrekto, li decidas plenumi reformajn kultojn en la itala, kaj multaj lin miskomprenis.
Oni devas ankaŭ evidentigi la gravecon pri la predikoj de Diodato, ĉefe en la itala, ĉar neniu el liaj predikoj postvivis lin, nek kiel manuskripto nek kiel publikaĵo. Ni ne devas forhavi liajn skribaĵojn por koni lian specifan pensmanieron. Oni povas dedukti tion ĝenerale per la Kanonoj de Dordrekto, kiun li kontribuis por la redaktado, kaj per la aktoj koncernantaj la progreson de la disputoj en la Sinodo. La sola grava fonto estas la komentoj al la tekstoj de lia Biblio de 1640.
Diodato diplomato
Eltiraĵo de la teksto diras la jenon: "li enketis kelkajn el la plej konfidohavaj ŝtatoreprezentantoj rilate al la devoj ke ni agnoskis la intencon nenion postuli." Post 1619, la vojaĝoj de Diodato fariĝis tiam tre limigitaj kaŭze de lia konstanta malbona sanstato. En du okazoj li ricevis la funkciojn kiel ĝeneva agento en Francio (en 1611 kaj 1617). En 1611, li estis sendita por certigo de la ĝeneva apogo al la hugenotoj.
Diodato: tute Eŭropa eminentulo
Diodato tiam estis figuro rilative konata en la tuta Eŭropo. Lia korespondaĵaro malkaŝas kontaktojn kun amaso da interesaj eminentuloj el diversaj landoj, samkiel la hugenota estro Philippe Du Plessis-Mournay, la ekzilita teologo John Cameron (1579-1625), la angla diplomato Siro Dudley Carleton; Filipo Vilhelmo, Princo de Oranĝo-Nasaŭ (1554-1618); Cyril Lucaris (1527-1638), Patriarko de Konstantinopolo; la fama ekumenisto John Dury (1596-1680), la franca teologo André Rivet (1572-1651), krom multaj aliaj leterol asociitaj al la nomo de Johann Jakob Breitinger (1575-1645), estro de la Reformata Eklezio en Zuriko, kiu konservis vastan korespondaĵaron kun teologoj kaj altranguloj en la tuta Eŭropo.
La sciaro de Diodato estas malkaŝita pro ties ligiteco kun Paolo Sarpi, kiu lin konis persone. Diodato tradukis la traktaĵon de Edwin Sandys (1561-1629), "Europae Speculum", kaj estis tre interesita pri la tiamaj kulturaj debatoj. Lia reputacio estis signifoplena en Anglio, kie la uzo de lia nomo montriĝis utila al la reĝistaj propagandistoj en la epoko de la civila milito.
Liaj lastaj jaroj
Post brila kariero dum sia juneco, en siaj lastaj dudek jaroj de vivo li trapasis malkreskon da populareco en la Eklezio de Ĝenevo, fariĝinte izolita kaj amaroplena homo. Lia kuraĝo, persistemo kaj indigno elmontriĝas pro la kondamno de Nikolao Antono, iu unitariano, punita per mortpuno, en 1632, "pro apostateco kaj alta perfido kontraŭ Dio" kaj lia denunco de la anglaj reĝicidoj sur la ambono de la Ĝeneva Katedralo. Unu el la kialoj en la ŝanĝo de lia vivostilo efektive estis lia malbona sanstato, tamen, la ĉefa motivo certe estis la psikologia laciĝo de la longedaŭra batalo por publikigo de la franca Biblio.
Ĉi-tiu longa kaj malfeliĉa epizodo absorbis multe da lia energio kaj laŭŝajne ĉi-demando malebligis al li la kompletigon kaj publikigon pri latina tradukado de la Sankta Skribaĵoj. Johano Diodato mortis en la 13-a de oktobro 1649, estante 73-jaraĝa, lasante agrablajn memoraĵojn en tiu glora akademio, tie kie li dum multaj kaj multaj jaroj vaste kaj pie instruis. Oni diras "ke li estis afabla kaj societema al la amikaro, modela edzo, kaj nekoruptebla civitano, diamantokaraktera, kiu merite ricevis la alnomon "Katono de Ĝenevo". Lia pieco estis sincera kaj profunda, lia karito vasta kaj neelĉerpebla." Liaj mortorestaĵoj estis entombigitaj en la Katedralo de Sankta Petro, kie monumento stariĝis kostopage de la Respubliko.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Psautier_huguenot_title_1539.jpg| Ĝeneva psalmaro Titian_-_Pope_Paul_III_-_WGA22962.jpg| Paŭlo la 3-a (1468-1549) John_Fisher_(painting).jpg| John Fisher (1469-1535) Francis1-1.jpg| Francisko la 1-a (1494-1547) Pietro_Vermigli_by_Hans_Asper.jpg| Pietro Martire Vermigli (1499-1562) Titian_-_Portrait_of_Charles_V_Seated_-_WGA22964.jpg| Karlo la 5-a (1500-1558) Portrait_john_calvin.jpg| Johanno Kalvino (1509-1564) (1510-1583) Theodore-de-Beze-2.jpg| Teodoro Beza (1519-1605) Cyril-Lucaris.jpg| Cyril Lucaris (1527-1638) Business-associations-75.png| Carlo Diodati (1541-1625) Gasternbibel_%E2%80%93_05.jpg| Johannes Piscator (1546-1625) Philippe Duplessis-Mornay - 1613.jpg| Philippe de Mornay (1549-1623) Paolo_Sarpi.jpg| Paolo Sarpi (1552-1623) Portret van Philips Willem (1554-1618), prins van Oranje Rijksmuseum SK-A-256.jpeg| Filipo Vilhelmo (1554-1618) Isaac_Casaubon_from_NPG.jpg| Isaac Casaubon (1559-1614) Jacobus_Arminius_02_IV_13_2_0026_01_0309_a_Seite_1_Bild_0001.jpg| Jacobus Arminius (1559-1609) Jacobus_Arminius_02_IV_13_2_0026_01_0309_a_Seite_1_Bild_0001.jpg| Jacobus Arminius (1559-1609) Edwin_Sandys_(1561-1629).jpg| Edwin Sandys (1561-1629) JohannesAlthusius.png| Johannes Althusius (1563-1638) Justus_Sustermans_-_Portrait_of_Galileo_Galilei,_1636.jpg| Galileo Galilei (1564-1642) Open_book_nae_02.svg| Kørt Aslakssøn (1564-1624) Pierre_Coton_(1564-1626).jpg| Pierre Coton (1564-1626) Michiel_Jansz_van_Mierevelt_-_Maurits_prins_van_Oranje-edit_1.jpg| Maŭrico de Nasaŭ (1567-1625) Sir_Henry_Wotton_(1568-1639),_Studio_of_Michiel_Jansz_van_Mierevelt.jpg| Henry Wotton (1568-1639) Jacob_de_Graeff.jpg| Jakob Dircksz de Graeff (1569-1639) Wenceslas_Hollar_-_Andre_Rivet.jpg| André Rivet (1572-1651) Dudley_Carleton,_Viscount_Dorchester_by_Michiel_Jansz._van_Miereveldt.jpg| Dudley Carleton (1573-1632) Nuvola apps bookcase.svg| Johann Jakob Breitinger (1575-1645) Bowl Of Hygieia by David.svg| Teodoro Diodato (1575-1651) Business-associations-75.png| Élie Diodati (1576-1661) Principal_John_Cameron.jpg| John Cameron (1579-1625) Theodore_Tronchin_(theologian).jpg| Théodore Tronchin (1582-1657) Bible.malmesbury.arp.jpg| Benedikto Turetino (1588-1631) Johann Heinrich Alsted.gif| Johann Heinrich Alsted (1588-1638) Johan_amos_comenius_1592-1671.jpg| Johano Komenio (1592-1670) Open_book_nae_02.svg| Johannes Duraeus (1596-1680) Johannes_Buxtorf_II.png| Johano Bukstorfo la 2-a (1599-1664) Louis_XIII.jpg| Ludoviko la 13-a (1601-1643) Wenzel_Hollar_nach_Jan_Meyssens.jpg| Venceslao Holaro (1607-1677) John_Milton_-_Project_Gutenberg_eText_13619.jpg| John Milton (1608-1674) Giovanni_luzzi.jpg| Giovanni Luzzi (1856-1948) </Gallery> </Center>
Korea Laborista Partio
Korea Laborista Partio (koree 조선로동당 Joseon Rodongdang prononco: ĉoson rodongdang) estas reganta partio de la Korea Popol-Demokratia Respubliko (lando konata kiel Nord-Koreio). Korea Laborista Partio (KLP) regas ekde la fondiĝo de la popol-demokratia respubliko en 1949 (tiam kunfandiĝis Laborista Partio de Nord-Koreio kaj Laborista Partio de Sud-Koreio).
Ĝia ĝenerala sekretario estis Kim Il-sung de 1949 ĝis 1994, Kim Ĝong-il de 1994 ĝis 2011 kaj Kim Ĝong-un de 2011. Ĝi estas unu el tri politikaj partioj en Nord-Koreio.
Eksterlande oni ofte taksas la partion stalinista. KLP havas sian propran ideologion (vidu ĝuĉeo), kiun ĝi konsideras supera kompare al marksismo-leninismo.
4027 Mitton
4027 Mitton estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la britaj astronomoj, verkistoj kaj geedzoj Simon kaj Jacqueline Mitton.
Antal Haan
Antal HAAN, laŭ hungarlingve kutima nomordo Haan Antal estis hungara pentristo. Lia patro estis János Haan, lia frato estis Lajos Haan. Antal Haan naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Anacapri.
Biografio
Antal Haan devenis el slovaka familio. Li frekventis luteranan gimnazion en Szarvas, poste kolegion de Eperjes, ekde 1845 artan akademion de Vieno. Post la Hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la hungara armeo kiel serĝento. Post falo de la liberecbatalo li estis trudsoldato en armeo de Habsburgoj, poste li vivis en Italio, ĉefe en Romo. En 1863 li hejmenvenis, sed post jardeko li denove vivis en Italio.
Li ofte pentris altarajn bildojn aŭ aliaj ekleziajn bildojn aŭ portretojn pri famaj hungaroj. Kelkfoje li kopiis pentraĵojn de Rafaelo. Li kolektis ankaŭ etruskajn objektojn, ili estis fundamento de muzeo en Békéscsaba.
Jítrava
Jítrava (Deutsch Pankraz) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Rynoltice en distrikto Liberec. Ĝi troviĝas sub Ještěda-kozákova montodorso sur supra fluo de rojo Panenský potok proksimume 2,5 km nordoriente de Rynoltice. En la jaro 2011 estis ĉi tie registritaj 91 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Gusztáv Liszkay
Gusztáv Liszkay [gustAv liskai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Liszkay Gusztáv estis hungara inĝeniero, profesoro. Li estis kune kun Antal Péch kreinto de la hungara faklingvo pri minejoj.
Jítrava
Jítrava estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,64 km².
Historio
Jítrava estas unuafoje menciata en la jaro 1370 sub nomo Ditherivilla, pli poste Dittersdorf aŭ Dittrichsdorf. Sed dum husmilitoj ĝi estis forbruligita kaj pli poste ĝi devis esti fondita denove, ĉifoje sub la nomo. La ĉeĥa nomo Jítrava estas dokumentita en la jaro 1848.
Gusztáv Liszkay
Gusztáv Liszkay naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Derencsény (nuntempa Drienčany en Slovakio). Li mortis la en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).
Biografio
Gusztáv Liszkay akiris diplomon pri minejoj kaj metalurgio en Akademio de Selmec en 1866. Post siaj studoj li faris inĝenierajn laborojn en diversaj fandejoj en Banato. En 1871 li revenis al Selmecbánya, kie li havis postenon en direktorio de minado. Inter 1873 ĝis sia morto li instruis en la akademio.
Pteridacoj
La pteridacoj (Pteridaceae) estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (Polypodiales). Ĝi estas unu el la plej ampleksaj filikfamilioj kun ĉirkaŭ 1230 speciojn. Ĝia tipa genro estas pterido.
Karakterizaĵoj
La rizomoj estas rampantaj, longaj aŭ mallongaj kaj havas skvamojn, malofte nur triĥomojn. La foliplatoj estas unuecaj (monomorfaj), hemidimorfaj aŭ ĉe kelkaj dimorfaj. Ĉe la kelkaj genroj, precipe ĉe Vittaria, la foliplato estas simpla. Alikaze ĝi estas pinata kelkfoje piedforma. La nervuro estas libera kaj forke disbranĉita aŭ diversmaniere kunligita kaj tiam formas retecan bildon.
La soroj staras rande aŭ iomete for de la rando. Ili ne havas veran induzion, sed estas protektataj de refleksita folirando. La sporangioj povas ankaŭ sidi sur nervuroj. La sporangioj havas vertikalan ringon. La sporoj estas globaj aŭ kvareĝaj.
La kromosomonombro estas plej ofte x = 29 aŭ 30.
Kvaredro-okedra kahelaro
La kvaredro-okedra kahelaro aŭ alternita kuba kahelaro estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco. Ĝi konsistas el kvaredroj kaj okedroj.
Pteridacoj
Disvastigo
La familio estas preskaŭ tutmonde disvastigita, la plej multaj anoj kreskas en tropikaj kaj aridaj regionoj. La filikoj kreskas sur la grundo (surteraj), sur rokoj (litofitoj), aŭ kiel epifitoj.
Kvaredro-okedra kahelaro
Ĝi estas ero de diversdimensia familio de alternitaj hiperkubaj kahelaroj (aŭ duonhiperkubaj kahelaroj). Ĝi estas unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.
Pteridacoj
Taksonomio
1/ Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (8 apr. 2020), , de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Kvaredro-okedra kahelaro
Ĝi estas vertico-transitiva kun 8 kvaredroj kaj 6 okedroj ĉirkaŭ ĉiu vertico. Ĝi estas latero-transitiva kun 2 kvaredroj kaj 2 okedroj alterne ĉirkaŭ ĉiu latero.
Pteridacoj
Taksonomio
2/ En la priskribo de la peridacoj de SMITH ET AL. 2006 la familio konsistas el ĉirkaŭ 50 genroj kun 950 specioj. Li ankaŭ enmetas la anojn de Acrostichaceae, Actiniopteridaceae, Adiantaceae, Anopteraceae, Antrophyaceae, Ceratopteridaceae, Cheilanthaceae, Cryptogrammaceae, Hemionitidaceae, Negripteridaceae, Parkeriaceae, Platyzomataceae, Sinopteridaceae, Taenitidaceae, Vittariaceae, kiuj aliaj aŭtoroj metas en propraj familioj. Kelkaj genroj kiel Cheilanthes estas certe plurfilumaj aŭ parafilumaj, kaj necesas novdifinadon. La familio de la pteridacoj formas en tiu amplekso natura parenca grupo, ĝi estas do unufiluma.
Sokoj
Sokoj estas kunlabora tabulludo kiun Esperanto Antaŭen baldaŭ eldonos. Tiu ĉi ludo estas bazita je la anglalingva ludo "Ploughshares" (Sokoj) fare de la firmao Family Pastimes (Amuzaĵoj por Familioj). Jim Deacove, la estro de Family Pastimes, verkis la originalan anglalingvan regularon por la ludo (© 1996), kaj sugestis ke la ludo taŭgus por la Esperanta komunumo. Pro tiu sugesto, Esperanto Antaŭen prizorgis la kreadon de ĉi tiu kunlabora produkto (© 2004).
Kvaredro-okedra kahelaro
Kiam la kuba kahelaro estas alternita, la kubaj ĉeloj iĝas kvaredrajn ĉelojn, kaj en lokoj de la forigataj verticoj kreiĝas la novaj okedraj ĉeloj. Kiel ĉi tia, kvaredro-okedra kahelaro povas esti prezentita per etendita simbolo de Schläfli h{4,3,4} kiel enhavanta duonon de verticoj de la {4,3,4} kuba kahelaro.
Pteridacoj
Taksonomio
Ene de la familioj ekzistas kvin unufilumaj grupoj, kiuj laŭ SMITH ET AL. estas engrupigitaj kiel familioj aŭ subfamilioj:
Sokoj
Historio en la ludo
En Rusio, dum Pasko 1895, la unuaj Duĥoboroj, kiam ili trejniĝis por la armeo, forĵetis siajn armilojn, kaj deklaris ke milito kaj Kristanismo estas neakordigeblaj. Je la 28-a ĝis la 29-a de junio, 1895, okazis la historia forbrulo de pafiloj en diversaj regionoj de Kaŭkazio. Ĉi tiuj kuraĝaj rusaj kristanaj vilaĝanoj rifuzis porti armilojn por la caro, Nikolao la 2-a. Anstataŭe ili kolektis kaj forbrulis la armilojn. Ili traktis tre serioze la Biblian konsilon ŝanĝi armilojn por mortigado en sokojn por nutraĵa kreskado. Tamen, pro iliaj agoj la registaro nomis la Duĥoborojn ŝtatperfiduloj kaj oni batis, vipadis, kaj ekzilis ilin.
La ludado
Ĉiu ludanto estas vilaĝano kaj devas provi kolekti specialajn kartojn por ŝanĝi armilojn en sokojn. Ĉiuvice oni eble povos fari spiritan konverton, profetaĵon kaj/aŭ movi sian peonon. Tamen, oni devas ĉiam movi la kozakajn soldatojn laŭ la numerojn kiujn oni ĵetas per la ĵetkubo. La celo estas transformi kiom eble plej da Armiloj en Sokojn.
Kvaredro-okedra kahelaro
La simila kahelaro estas turnita kvaredro-okedra kahelaro, kiu havas najbarajn tavolojn turnitajn je 60 gradoj tiel ke duono de la lateroj estas ĉirkaŭita per du najbaraj kvaredroj kaj du najbaraj okedroj, sed ne per ili en alterna ordo.
Jerzy Łojek
Jerzy Adam ŁOJEK pseŭdonomo „Leopold Jerzewski” (naskiĝis la 3-an de septembro 1932 en Varsovio, mortis la 7-an de oktobro 1986 samloke) – pola historiisto, aktivulo de opozicio en Pola Popola Respubliko. Edzo de Bożena Mamontowicz-Łojek.
Vivo
Filo de kuracisto majoro doktoro Leopold Łojek (1897–1940, murdita en Katin). Historiajn studojn finis en Varsovia Universitato en 1956, doktoriĝis en 1961, kaj en 1967 habilitiĝis surbaze de sia scienca akiraĵo kaj la disertaĵo Studia nad prasą i opinią publiczną w Królestwie Polskim 1815–1830 (Studoj pri gazetaro kaj publika opinio en Kongresa Pollando 1815-1830). De 1969 ligita kun Instituto pri Literaturaj Esploroj de Pola Scienca Akademio.
En 1980 Jerzy Łojek eldonis publikaĵon Dzieje sprawy Katynia o zbrodni katyńskiej (Historio de la afero pri Katin), aperigitan samizdate de Eldonejo „Głos” (Voĉo) de Antoni Macierewicz. Laborante pri la libro li vizitis i.a. Polan Instituton kaj Muzeon je la nomo al generalo Sikorski en Londono por kontroli dokumentojn. La laboraĵo aperis en 11 konataj subteraj eldonoj, estante unu el la plej popularaj subteraj printaĵoj pri la problemaro de Katin. Oficiala eldono en 1989 aperis kun 16 cenzuraj eltranĉaĵoj.
Kune kun pastro Stefan Niedzielak, Stefan Melak kaj Andrzej Szomański kreis Civitanan Komitaton de Monument-Konstruo de la Viktimoj de Katin-Krimo sur la Tombejo Powązki en Varsovio. La 31-an de julio 1981 ili starigis memorigan Katin-Krucon, kaj la 6-an de decembro 1981 inican dokumenton sub la planata monumento (ambaŭ objektoj estis tuj forigitaj de komunistaj regopovoj).
Septembre 1981 subskribis fondan deklaracion de la Kluboj de Sendependec-Servo. Pro partopreno en la opozicio kaj esplorado de la krimo de Katin estis plurfoje persekutata de la komunistaj regopovoj, kiuj i.a. kontraŭstaris atribui al li profesoran titolon.
Verkoj
Li publikigis pli ol 350 artikolojn kaj 34 librojn, el kiuj multaj gajnis la nomon de furorlibroj.
(17646) 1996 TM36
(17646) 1996 TM36 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la projekto Spacewatch, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Katalunio
Katalunio (31.930 km2), havas proksimume 7.400.000 loĝantojn. La ĉefurbo estas Barcelono, grava havenurbo en Mediteraneo.
La loka lingvo estas la kataluna, sed ĉiuj parolas ankaŭ la hispanan aŭ la francan. En la Arana valo, la loka lingvo estas la arana, gaskona (okcitana) dialekto, kiu estas oficiala en la tuta Aŭtonoma Komunumo Katalunio, kune kun la kataluna kaj la hispana.
5694 Berényi
5694 Berényi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Katalunio
Kvankam industrio (ĉefe teksa, ĥemia kaj aŭtomobila) plu gardas elstaran gravecon, la servoj delonge transprenis la ĉefan ekonomian rolon. Turismo rimarkinde gravas, ĉefe pro la allogo de Barcelono kaj de la marbordoj (Costa Brava, Costa Daurada.)
5694 Berényi
Tom Gehrels eksponis 130 fotografiajn platojn en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 122 cm de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego). Tiuj platoj, senditaj en Leiden (Nederlando), estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
Katalunio
Historio
Iberoj loĝis la landon unue. Ili havis urbetojn en multaj lokoj hodiaŭ ankoraŭ ekzistantaj kiel Barcelono.
5694 Berényi
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la hungara nuklea fizikisto Dénes Berényi (1928–2012), vicprezidento de la Hungara Scienca Akademio en 1990.
Katalunio
Historio
Punktoj en la marbordo estis koloniitaj de helenoj, kiuj fondis Hemeroskopeion, Emporion.
Romianoj detruis la iberan kulturon. Romianoj el Tarako regis la valon de rivero Ebro, forminte provincon Hispania Tarraconensis.
La invado de Iberio fare de araboj en 711 konkeris nunan Katalunion.
JIN
La tri-litera kombinaĵo JIN povas signifi la jenajn:
Katalunio
Historio
En 1479, per la Katolikaj Gereĝoj, Katalunio kaj Kastilio ekhavas la samajn regantojn, sed ĉiu lando plu gardas siajn apartajn leĝaron kaj parlamenton.
En 1659 Francio konkeras la nordan parton de la lando kaj komenciĝas ĝia francigo (fakte preskaŭ plene sukcesa nur en la 20-a jarcento). Sude, en 10-jara Hispana Postven-Milito katalunaj aŭtoritatuloj subtenis malvenkontan ĉefdukon de Aŭstrio. En 1714, ĉia memstareco estas nuligita, kaj kastilia leĝaro ekvalidas en Kronlando de Aragono kaj komenciĝas longa persekutado kontraŭ la kataluna lingvo. La Katalunaj Kortesoj funkciis el la 13-a al la 18-a jarcentoj.
Analoge al aliaj eŭropaj popoloj, dum la 19-a jarcento la intelektularo interesiĝas pri sia nacia lingvo, kaj la katalunan oni literature revartas post periodo de dekadenco. Samtempe disvolviĝas industrio, kio unikas en Hispanio (se oni esceptas Eŭskion), kaj ekestas akraj disputoj inter la kataluna burĝaro, deziranta protekton de "siaj" merkatoj kontraŭ eksterlanda konkurenco, kaj la hispanaj grandbienuloj, preferantaj la plej malmultekostajn varojn. Tio igas, ke parto de la kataluna burĝaro ekorganizas fine de la 19-a jarcento siajn proprajn politikajn partiojn favorante la t.n. katalunan specifecon. Tiuj partioj baldaŭ fariĝas plimultaj kaj ekpostulas aŭtonomecon. Per tio la "kataluna problemo" fariĝas unu el la centraj diskut-temoj en la hispania politiko en la lastaj 150 jaroj: Hispana Enlanda Milito (1936-1939) kaj du puĉaj diktaturoj totalisme orientitaj (1923-1930 kaj 1939-1975) grandparte fontas el la celo batali por la unueco de Hispanio.
Tiuj disputoj rekte tuŝis la katalunan esperantistaron: En 1906 la ĉefa tiama aktivulo, Pujulà i Vallès, devis ekziliĝi pro artikolo aperinta en la Esperanta gazetaro, kie li kritikis la hispanan armeon pro sturmo al la redaktejoj de du katalunismaj periodaĵoj. En 1928 generalo Milans del Bosch ordonis al Kataluna Esperantista Federacio ĉesi nomi sin kataluna kaj aliĝi al la tiutempa hispana Esperantista organizo "pro solidareco kun la ceteraj hispanaj regionoj" kaj severe monpunis la prezidanton de KEF. En la unuaj jaroj post la interna milito, Esperanto estis malpermesita en la tuta Hispanio, pro laŭdira ligo kun judoj kaj ruĝuloj, kaj en Katalunio ankaŭ pro siaj fortaj rilatoj al katalunismo. Rezulto estis, ke dum 40 jaroj ne povis restariĝi asocio de katalunaj Esperantistoj.
En la nuna epoko de demokratia Hispanio
Depost la frankisma reĝimo, ek de 1975 la politika situacio en Hispanio tute normaliĝis: Hispanio estas demokratia lando, laŭ la okcidenta kompreno, kaj Katalunio ĝuas konsiderinde larĝan aŭtonomecon; la kataluna lingvo oficialiĝis kaj rekaptis ĉefan lokon en multaj aspektoj de la socio. Tio estas dankinda al la preskaŭ unuvoĉaj akceptoj de la hispania Konstitucio de 1978 kaj de la kataluna Statuto de Aŭtonomeco de 1979, sed ĉefe al la mejloŝtona manifestacio en 1977, kiam pli ol unu miliono da homoj pace manifestaciis surstrate dum la nacia tago petante liberon, amnestion kaj aŭtonomecon. En septembro 2012 okazis eĉ pli granda manifestacio favore al kompleta suvereneco. La la kataluna parlamento aprobis deklaron pri suvereneco, kies esperantigitan tekston legeblas ĉi-tie. Katalunio jure estas aŭtonoma komunumo de la Hispana reĝlando. Ĝi grandas pli-malpli kiel Belgio, ĝia loĝantaro estas proksimume samnombra al la sveda (ĉ. 6 milionoj) kaj ĝia malneta enlanda produkto egalas la danan.
Kulture ĝi estas fandejo: pli ol duono de la loĝantaro naskiĝis aŭ havas patron aŭ patrinon naskitajn ekster ĝiaj limoj. Tio ne malhelpas rapidan integriĝon, ĉar la kataluna nacia sento, iom simile al la usona, preteratentas devenon. Hodiaŭ preskaŭ la tuta elementa lernejo okazas en la kataluna. Ekzemplo de plurkultureco en Kataluno estas la 3 milionoj da ĉiaspecaj katalunianoj vizitantaj la Foiron de Aprilo en Barcelono, per kio tiu en Barcelono eĉ superis tiun en Sevilo.
Mikspoteco estas ja esenca trajto de la moderna Katalunio, sed ankaŭ profunde enradikiĝintaj tradicioj, kiuj donas evidentan apartecon al ĝia komunumo en Hispanio: unualoke, kaj centre de la socio, la kataluna lingvo, vaste uzata en ĉiuj medioj (surstrate kaj oficiale, lerneje kaj universitate, gazetare kaj televide), sed ankaŭ apartaj dancoj, popolmuziko, tradiciaj pladoj, sportoj, festoj k.s. Nelaste, ankaŭ per propra parti-politika strukturo, okulfrape malsimila al tiu de la cetera ŝtato.
Reĝimo
Katalunio posedas aŭtonoman registaron kaj leĝdonan parlamenton. Katalunia estraro konata kiel la Ĝeneralitat kaj estas kunmetita de Parlamento, la Prezidanto kaj la Konsilio-Direktoro. La Parlamento, elektita de ĉiuj loĝantoj de Katalunio, havas 135 membrojn kaj funkcias kiel la Leĝdona Konsilio. La prezidanto kaj estraro de direktoroj funkcias kiel 16-ministeria registaro respondeca por kulturo, turismo, justico, sano, civila juro, administra kaj teritoria organiziĝoj, publikaj konstruoj, kaj disvolvas leĝaron ankaŭ pri instruado, ekologio, fiŝkaptado, laboro, transporto, loka polico k.a.
De la 30-a de oktobro 2017 ĝis la 14-a de majo 2018, Ĝeneralitat-agado estis suspendita kaj la politika kontrolo pasis al la rekta kontrolo de la hispana registaro. Majo 2018 estis elektita Joachim Torre por Elektita Prezidanto de Katalunio.
En temoj kiel ekzemple sano, eduko kaj leĝo la generalito havis statuson kune kun la hispana registaro. En la kampo de juro ekzemple, la hispana jura ordo konsideras la leĝojn de la kataluna civila juro kaj ne la hispanan. Ĝis la hispana transpreno de la politika povo, unu el la areoj kiuj restis ekskluzive en la manoj de la centra administracio estis la mona areo.
Fulmomilito
Fulmomilito aŭ fulm-milito (el la germana Blitzkrieg [blickri:k]) estas taktiko kiu baziĝas je surprizo, moviĝemo, armilteĥnika kaj armilforta supereco.
Premisoj
Kreinto de la fulmomilito estis Alfred von Schlieffen. Komence de la unua mondmilito t.n. plano Schlieffen antŭvidis konkeron de Francio dum 6 semajnoj, danke al tio estus ebla transporto de ĉiuj militfortoj al Orienta Fronto, kontraŭ Rusio. Teoriaj fundamentoj de la fulmomilito kun uzo de tankoj estis prilaboritaj kaj unuafoje prezentitaj de Heinz Guderian en lia libro Achtung – Panzer!, eldonita en 1937.
Tion uzis germanoj unuafoje en 1938 dum la hispana enlanda milito kaj en 1939 kontraŭ Pollando.
La esenco de la taktiko estas la paralizo de la malamika armeo per rapida atako. Ĝin enkondukas la malfortigo de la defendaj fortoj, malebligo de komunikado, postliverado de materialoj. Tio okazas per aviadila bombardado kaj ofte forta kanona pafado.
En la dua etapo granda nombro de kirasitaj tankoj atakas en relative mallonga fronta linio kaj trarompas ĝin. Tion helpas same aviadila, kanona bombardado, arta kaŝiga fumo, eble kun paraŝutistoj.
Post tiuj du etapoj okazas la izoligo, ĉirkaŭbrakumo de la malamikaj fortoj.
Tiuj manovroj damaĝas la homan kaj armilan materialojn.
La germana armeo Wehrmacht uzis tiun taktikon en 1940 kontraŭ Belgio, Nederlando kaj Francio kun sukcesoj. La plej bona ekzemplo estas batalo de Francio, kiu estis konkerita apenaŭ dum kelkaj semajnoj.
En 1941 post komenco de Operaco Barbaroso la fulmomilito unuafoje renkontis seriozan reziston, kiam germanoj ne sukcesis konkeri Moskvon kaj konkeri Stalingradon, kaj Sieĝo de Leningrado daŭris tre longe.
En Nord-Afriko aplikis tiujn spertojn Erwin Rommel, dum en 1944 uzis la taktikon en Eŭropo la usona George Patton.
Fulmomilito en popola kulturo
La vorto blitzkrieg aperis en la intermilita periodo, kaj estis disvastigita komence de la dua mondmilito.
Korsiko
Korsiko (Corse [KORs], Corsica [KORsika]) estas la tria plej granda insulo en okcidenta Mediteraneo. Ĝi troviĝas norde de la insulo Sardio kaj okcidente Italio.
Korsiko estas unu el 26 francaj regionoj kiu konsistas el du departementoj: Corse-du-Sud, Haute-Corse. Sed striktsignife ĝia laŭleĝa statuto estas "Teritoria Kolektivejo", t.e. Korsiko profitas je pli gravaj instancoj ol aliaj francaj regionoj. Kvankam aparta de kontinento per Ĝenova Golfo, ĝi apartenas metropolan Francion.
Urboj
Ĉefaj urboj:
Aliaj gravaj urboj:
Geografio
Korsiko troviĝas 200 km sudoriente de Bordo Lazura (franca suda bordo) kaj 80 km okcidente el Toskanio kaj el Latio. Ĝi estas norde de Sardio, aparta per la Markolo de Bonifacio. Korsika surfacampleksas 8722 km² kaj mezuras 83 km de okcidento al oriento kaj 183 km de nordo al sudo.
Sed la plej speciala korsika karakterizo estas la montaro. Korsiko diriĝas esti "monto en la maro". Ĝia alteco averaĝas 568 m kaj kulminas je 2710 m ĉe Monte Cintu. Pli ol 50 pintoj transpasas 2000 m da alteco kaj neĝo restadas sur ili ĝis la printempo.
Geologio
Korsiko disiĝas je kvar morfologiaj zonoj:
Klimato
Pro ĝiaj specialaj karakterizoj, Korsiko profitas je varia klimato. La sunbrilo daŭras longatempe (pli ol 2500 horoj da suno ĉiujare). La pluvioj ŝprucigas abunde Korsiko. La marbordojn kaj la malaltajn valojn kovras mediteranea klimato (mildaj vintroj kaj varmegaj senpluvaj someroj). Pli altaj montaroj spertas montaran klimaton (varmetaj someroj, malvarmaj vintroj kun multa pluvio kaj neĝo).
Ventoj respondecas abundajn pluvoprecipitadojn:
Kontraŭe, la dezerto de Agriates kaj la altebenaĵo de Bonifacio estas preskaŭ senpluvaj.
Hidrografio
En Korsiko multaj riveroj fluas de montaroj. La flua reĝimo kapricas laŭ la pluvoj kaj do laŭ la sezonoj. Sur la okcidenta montoflanko la riveroj deklivas krute de pintoj al maro kaj orte je bordoj t.e. de oriento al okcidento. Sur la orienta montoflanko la riveroj ĝenerale fluas pli kviete kaj pli longe. Sed riveraltiĝoj revenas ĉiujare sur ambaŭ flankoj pro la torenta reĝimo. Ĉefe someraj montaraj ŝtormoj initiatas tiujn, kiuj tro ofte kaŭzas dronmortigojn.
Ceteraj rivieroj estas: la Taravu, la Rizzanese, la Liamone, la Fiumorbu, ktp.
Multajn lagojn Korsiko ŝirmas. En altaj masivoj estas lagetoj glaciejaj, ekz-e la Lago de Nino (Ninu), la Lago de Melo (Melu) aŭ la Lago de Capitello (Capitellu). Kelkaj artefaritaj baraĵolagoj estis kreataj por elektron produkti. Krome tri relative vastaj lagunoj etendiĝas en la orienta ebenaĵo:
Franca Korsiko
.
Satu Nou (Mișca)
Satu Nou [satu noŭ] (hungare: Simonyifalva [ŝimonjifalva]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Chișineu-Criș. Administre ĝi apartenas al Mișca
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 484 loĝantojn (hungaroj, germanoj), en 1992 898 (rumanoj, 93 % hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad (reĝa departemento)).
Ewaldus Schrevelius
Evaldo Skrevelo (1575-1647) estis nederlanda kuracisto kaj botanikisto kaj filo de Adriaan Screvel. Li studis en Lejdeno kie li diplomiĝis kiel doktoro pri medicino. Li probable ankaŭ vizitadis aliajn eŭropajn universitatojn. Ekde 1613, li aktivis kiel kuracisto pri ĝenerala klinikisto en sia naskiĝurbo, kaj en 1619 li fariĝis privata kuracisto de la reganto Maŭrico de Oranĝo (1567-1625). En la 13-a de majo 1625 li fariĝis Profesoro pri Medicino en la Universitato de Lejdeno. En siaj lecionoj, li instruis botanikon kaj teorion pri Klaŭdo Galeno (121-216) kaj la terapeŭtikaj uzoj de la tiamaj mineraloj. Kune kun sia kolego Otto Heurnius (1577-1652), li fondis kolegion kaj verkis la libron "Collegium practicum in quo ad morbes caute cuandros studiosi in nosocomio instruntur". Temis pri ia universitata kliniko kie lia lernantaro enkondukiĝis en la kuracista praktikado.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Galen_detail.jpg| Klaŭdo Galeno (121 - 216) Aelius-Everhard-Vorstius 1.jpg| Aelius E. Vorstius (1565-1624) 1567_Maurits.jpg| Maŭrico de Oranĝo (1567-1625) Otto_Heurnius.jpg| Otto Heurnius (1577-1652) Gerardus_Johannes_Vossius_(1577-1649),_by_Anonymous.jpg| Gerhard Vossius (1577-1649) Leiden_-_Rapenburg_73.jpg| Adrianus Falcoburgius (1581-1650) Petrus_Cunaeus.jpg| Petrus Cunaeus (1586-1638) Willem van der Straten.jpg| Willem van der Straten (1593-1681) Adolphus-Vorstius.jpg| Adolphus Vorstius (1597-1663) JandeWale.jpg| Johannes Walaeus (1604-1649) Sir_Thomas_Browne_by_Joan_Carlile.jpg| Thomas Browne (1605-1682) Cornelius-schrevelius.jpg| Cornelius Schrevelius (1608-1661) IJsbrand-van-Diemerbroeck.jpg| Isbrand Diemerbroeck (1609-1674) Joh Anton v d Linden.jpg| Jan van der Linden (1609-1664) Abraham Jacob van der Aa.jpg| Abraham J. van der Aa (1792-1857) August_Hirsch.png| August Hirsch (1817-1894) Gurlt junior.jpg| Ernst Julius Gurlt (1825-1899) P.C.Molhuysen.jpg| Philipp C. Molhuysen (1870-1944) </Gallery>
Frontino
estas komunumo en Italio. Ĝi apartenas al la regiono Markio kaj al la provinco Pesaro kaj Urbino. Fine de en la komunumo vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Roman Ungern von Sternberg
Li edukiĝis ĉe onklo en Talino/Reval. Post fino de militista lernejo en Sankt-Peterburgo estis sendita Siberion. Partoprenis rusan-japanan militon en 1905. Dum la unua mondmilito batalis en Galicio. Post Februara Revolucio sendita al Fora Oriento. Post Oktobra Revolucio batalis kontraŭ bolŝevikoj. Famiĝis pro senkompataj murdoj kontraŭ bolŝevikoj aŭ kontraŭ suspektintoj pri apogo al bolŝevikoj aŭ aliaj revoluciaj partioj kaj kontraŭ judoj. Pro tio gajnis la titolon Sanga Barono. Li transprenis komandadon de armeo en regiono de la lago Bajkalo.
Frontino
Najbaras la komunumoj.
Eksteraj ligiloj
Aldonu bonan bildon, se vi povas!
Roman Ungern von Sternberg
Ekde 1920 separiĝis de Blanka Gvardio proklamiĝinte "sendependa batalanto". Lia celo estis disvastigo de monarkio en la tuta mondo. Alvokis al kontraŭjudismo. Komencis prepari ekspedicion por restarigi dinastion Qing en Ĉinio.
En la tagoj 28-a de septembro - 2-a de oktobro 1920 liaj taĉmentoj eniris Mongolion. La 3-an de februaro 1921 konkeris Ulaanbaataron kaj restarigis regadon de Bogdo Ĥano. Verdire li mem transprenis la regadon proklamante sin reenkarniĝo de Ĝingis-Ĥano. Li komencis enkonduki filozofian sistemon estanta kunligo de rusa naciismo kaj budhismo. En la sama tempo mallongdaŭran kunlaboron kun li entreprenis du konataj polaj verkistoj Kamil Giżycki kaj Ferdynand Ossendowski. Junie 1921 fronte de 20-mila armeo de blankaj rusoj kaj mongoloj atakis Rusion, estis tamen rapide venkita en la bataloj de Nauŝki kaj de Lago Ansera. Faligita la 6-an de julio 1921 post invado de Ruĝa Armeo en Mongolion gvidis rezistan movadon ĝis kaptiĝo la 21-an de aŭgusto.
Pereis la 15-an de septembro 1921, pafmortigita en Novosibirsk.
9
En la jaro 9 post Kristo okazis, interalie:
Mortoj
0er
Paraplegio
Paraplegio estas kombinaĵo el simptomoj, kiuj ekestas en la kazo de interrompo de nervoj en la mjelo. Kaŭzoj povas esti vundiĝoj de la mjelo, ekzemple ĉe frakturo de vertebro, sed ankaŭ tumoroj kaj aliaj specifaj malsanoj, ekzemple Multloka sklerozo.
Al la simptomaro de paraplegio apartenas
La scienca kaj terapia branĉo de neŭrologio okupiĝanta pri la sekvoj de paraplegio fake nomatas paraplegiologio.
La difino de PIV precizigas ke la vorto paraplegio celas signi la paralizon (kaj pliajn, supre menciitajn simptomojn) de la subaj membroj, do la kruroj.
Kaŭzoj por la ekesto
Laŭ aktualaj statistikoj ekzemple en la eŭropa ŝtato Germanio (ĉ. 80 milionoj da loĝantoj) ĉiujare ĉirkaŭ 1000 homoj ekmalsaniĝas je paraplegio, pli-malpli 80 procentaĵoj el ili estas viroj. La plej ofta kaŭzo e (ĉ. 70 procentaĵoj) estas akcidentoj kun frakturo de la vertebraro, aparte de la kola vertebraro. Tiuj akcidentoj kategoriiĝas je
Komprimaj frakturoj ofte estas la sekvo de plonĝado gvide de la etenditaj brakoj kaj kapo en tro malaltan akvon. Osteraj frakturoj preskaŭ ĉiam kaŭzas fortajn neŭrologiajn komplikaĵojn.
Krom la nur mekanikaj lezoj ankaŭ pliaj biologiaj procezoj influas la mankan resaniĝon de la damaĝita neŭrona histo:
Lokigo
Laŭ priskribo de la simptomaro oni kutime diferencas inter paraplegio en la difino de paralizo de la subaj membroj (la gamboj) pro lezoj de malsupraj partoj de la mjelo, proksimume 60 procentaĵoj de la mjelaj vundiĝoj, hemiplegio pri paralizo trafanta, parte aŭ tute, nur unu duonon de la korpo kaj tetraplegio, do la paralizo de ĉiuj kvar membroj (la brakoj kaj gamboj) pro pro lezoj de pli supraj partoj de la mjelo, proksimume 40 procentaĵoj de la mjelaj vundiĝoj.
La alteco de la lezo difinizas per la lasta nedifektiĝinta segmento de la mjelo (la partoj de la homa mjelo kodiĝas same kiel la unuopaj vertebroj, per kodoj C1 ĝis C 5 por la kola, T1 ĝis T12 por la toraka, L1 ĝis L5 por la lumba segmentoj). Do la diagnozo "paraplegio sub C5" signifas ke la segmento C5 ankoraŭ funkcias. Eĉ sen rekta (ekzemple rentgena) ekzameno de la vertebraro eblas dedukti la altecon de la lezo per analizo de la paralizoj kaj de la haŭtaj areoj ne plu kapablaj senti tuŝojn kaj dolorojn (la tiel nomataj "dermatomoj").
Batalo de Kluŝino
La batalo de Kluŝino estis batalo kiu okazis la (la  laŭ Julia kalendaro), dum la pola-rusa milito 1609-1618.
La batalo okazis inter pola armeo komandata de krona kampa hetmano Stanisław Żółkiewski (6556 kavalerianoj – en tio 5556 rajdistoj, 200 infanterianoj) kaj rusa armeo gvidata de princo Dimitrij Ŝujskij (ĉ. 35 mil de rusa-sveda soldataro) kun sveda helpa trupo subgvide de Jacob Pontusson De la Gardie.