cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aleksandro Polyhistor
Biografio
Laŭ la Suido, Aleksandro Polyhistor originas el Mileto (Malgrandazio); laŭ, male, Stefano de Bizanco, li naskiĝis en Kotiacum de la malsupera regiono de Frigoj kaj estis filo de iu Asklepiado. Tiu lasta origino estas konfirmita de Etymologicum Magnum. Laŭ la Suido, li trafis enprizonigon kaj fariĝis sklavo, sekve vendita al mastro Kornelio Lentulo, sub kies protekto fariĝis pedagogo; akirinte la staton de afrankito, li prenis la nomon de sia malnova mastro, tio estas Kornelio - laŭ kutimo de la tiu epoko. Servio Mario Onorato plu aldonas ke Aleksandro ŝuldas sian romanan nomon al Sulao (kies kompleta nomo estis Lucio Kornelio Sulao).
Kaj estas certigite ke Aleksandro Polyhistor vivis en Romo dum la epoko de Sulao (Suido tion indikas kaj kromaj indicoj tion konfirmas). La sama Suido precizigas ke Aleksandro estis disĉiplo de fama helenisma majstro, kaj profesiis profesore (“grammaticos”). Ĉiam laŭ Suido, Aleksandro Polyhistor forpasis en Laŭrentum dum incendio de sia domo: lia edzino, Helena, ne ĉeestis la la incendion kaj la morton de sia edzo, sed, informite pri la katastrofo, sin pendigis.
Verkoj
La Suido informas ke Aleksando Polyhistor estis aŭtoro de sennombraj greklingvaj libroj. Ŝajnas ke li kompilis diversajn traktadojn pri geografio, al kiuj ofte referencos Stefano el Bizanco kaj Plinio la Maljuna; lia plej grava verko, enhavanta 42 librojn, estas traktado kiun Stefano el Bizanco titolas Παντοδαπῆς Ὕλης Λόγοι konsistanta el prezentado de la historio kaj geografio de preskaŭ ĉiuj landoj tiam konataj.
Eble li ankaŭ aranĝis traktadon pri Kreto (insulo) kaj pri Romo en 5 libroj; ŝajnas ankaŭ, laŭ Servio Mario Onorato transdonis diversajn fragmentojn de tiu traktado. . Plutarko aludas al lia verko pri la Frigaj Muzikistoj kaj Klemento de Aleksandrio lin citas kiel aŭtoron de verko pri la pitagoraj simboloj. . Longan fragmenton de tiu aŭtoro reportas Eŭsebio de Cezareo. .
Plurfoje Diogeno Laertio mencias lian verkon pri la “Sinsekvo de la filozofoj”.
La fragmentoj de la prihistoria verko de Aleksandro Polyhistor atingintaj nian epokon estas editoritaj iniciate de Felix Jacoby en Fragmente der griechischen Historiker kutime komenclitere cititaj per (FGrH) (sub la numenro 273).
Kurt Calleja
Kurt Calleja (naskiĝis, do nun -jara) estas malta kantisto.
Soliva (esperantisto)
Ĉinaj esperantistoj
SOLIVA (Prof. SHAO Rong) (1925-1997) forpasis la 4-an de marto en Dalian ( Ĉinio). Esperantisto de la 14-jara aĝo, kiel studento li kunfondis Esperanto-klubon. En 1948 en Honkongo li klopodis por restarigo de la tiea E-asocio. En Dalian li iniciatis, en la politekniko kie li instruis, la enkondukon de E-o kiel dua fremda lingvo. Post emeritiĝo, li dediĉis sin al esperantologio kaj terminologio, kampoj pri kiuj - krom matematiko - li estis delegito. Soliva verkis la lernilojn Shi jie yu (1986) kaj Lernolibro de Esperanto en sciencoj kaj teknikoj (1989) por ĉinaj studentoj kaj, kun Zhang Xiaoxia, la broŝuron Materialo pri la oficiala Esperanto-instruado en Ĉinio (1989,1991, supl. en 1993).
Kurt Calleja
La artisto reprezentis Malton en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo, sed tie ne atingis pintan pozicion.
Pedra Branca (Tasmanio)
Pedra Branca (blanka ŝtono en portugala) estas 2.5 ha roko aŭ malgranda insulo ĉirkaŭ 26 km sud-sudoriente de Sudorienta Kabo, Tasmanio, en sudorienta Aŭstralio. Ĝi estas konata pro sia neatingebleco, riĉa mara natura vivo, malseka kaj venta vetero, interesa geologio kaj grandaj ondoj. Ĝi estas parto de la Sudokcidenta Nacia Parko, kaj tiele ankaŭ de la Mondhereda Loko Tasmanian Wilderness.
Laŭ historiisto Kenneth McIntyre, Pedra Branca estas unu el nur du aŭstraliaj lokoj kun nomo de portugala deveno, dum la alia estus la insuloj Houtman Abrolhos en Okcidenta Aŭstralio.
Vilmos Freund
Vilmos Freund [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Freund Vilmos estis juda-hungara arkitekto. Lia bofilo estis Emil Vidor.
Vilmos Freund naskiĝis la en Paks, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Vilmos Freund maturiĝis en gimnazio en Pest (urbo) en 1864, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknika Universitato en Zuriko en 1867. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gottfried Semper. Hejmenveninta li laboris apud Antal Szkalnitzky. Lia plano en 1883 por la nova parlamento estis menciinda, tial poste li establis propran arkitekturan atelieron. Li favoris novbarokajn kaj novrenesancajn stilojn. Resume laŭ liaj planoj estis konstruitaj 27 imponaj konstruaĵoj, ĉiuj en Budapeŝto, escepte unu en Fiume.
Nikolaj Lozgaĉev
Nikolai Lozgaĉev (naskiĝis en 1957, mortis la 4-an de aŭgusto 1998 post unusemajna komato, kaŭzita de river-akcidento) estis rusa esperantisto, poeto, tradukanto kaj kanzonisto. Nikolai Lozgaĉev aperis en la esperantista medio unue kiel gasto al OkSEJT-23 en 1981 por... ludi goon. Sed post la unua sperto de nekomunikiĝeblo en la drakona kontraŭ-krokodila atmosfero li neofitiĝis kaj reaperis post du jaroj de intensa laboro kun tuta programo de kantoj de Vladimir Visockij de propra traduko en la Unua kultura forumo (Sverdlovsk, aŭgusto 1983) (eldono, iuj kantoj tradukitaj komune kun Aĥill Averbuĥ en 1989 sub la titolo La birdo Gamajun). Kaj en la sekva jaro li jam partoprenis en la Urala konferenco pri planlingvoj (Tjumena universitato, aprilo 1984) kun interesa temo pri esperanta slango kaj baldaŭ iĝis prezidanto de la Esperanto-rondo Kulturo, kiu formiĝis ĉirkaŭ la samizdata kultura almanako Sezonoj, lanĉita samjare. Nikolai Lozgaĉev redaktis ĝin ekde 1990.
Nigradorsa botaŭro
La Nigradorsa botaŭro (Ixobrychus dubius), konata ankaŭ kiel Nigradorsa malgranda botaŭro aŭ Aŭstralia malgranda botaŭro, estas malmulte konata specio de birdo de la familio de Ardeedoj. Ĝi troviĝas en Aŭstralio kaj suda Novgvineo. Iam konsiderata kune kun la Malgranda botaŭro, ĝi estas unu el plej malgrandaj ardeoj en la mondo.
Nikolaj Lozgaĉev
Lia aktiva partopreno en Sezonoj kaj Belartaj konkursoj de la Esperanto-rondo Kulturo havigis al li reputacion de talenta esperanta poeto, literaturisto kaj tradukisto. Ĉi tie aperis liaj artikoloj pri la rusa poezio, tradukoj el Vysockij, Vladimir Majakovskij, Vasilij Kamenskij, Velimir Ĥlebnikov, Igor Severjanin, Konstantin Baljmont, Valerij Brjusov, Aleksandr Puŝkin, Afanasij Fet kaj aliaj.
La originalaj poemoj de Lozgaĉev aperis en La tago de l'eterno (1987) kaj en la kolektiva volumo Kvarteto (1996), kies eldonon li parte subvenciis. En poezio lin ofte gvidis la inĝenia eksperimentado semantika, morfologia kaj metrika. Tion akcentas William Auld, rimarkinte, ke “lia atuto estas ligateco al lerta lingva ĵonglado”.
Li mem muzikigis poemojn proprajn kaj de aliaj aŭtoroj de Sezonoj: Gafur Gazizi, Viktor Ĉaldajev kaj plu — Tino Rossi, Johán Valano, Kálmán Kalocsay. Tiuj kantoj sonis en lia plenumo komence en Sovetunio kaj poste en Universalaj kongresoj en Havano, Vieno. Liaj verkoj, recenzoj, artikoloj aperis en diversaj periodaĵoj de la Orienta Eŭropo. Kaj la superan agnoskon li ricevis kiel aŭtoro kaj kunlaboranto de Literatura foiro.
Li regule kontribuis al Esperanto-periodaĵoj, precipe al Literatura Foiro kaj al La Ondo de Esperanto, kies grafikan koncepton li aŭtoris. Kiam post la falo de Sovetunio fondiĝis Ruslanda Esperanto-Asocio (REA), Lozgaĉev agadis kiel ĝia unua prezidanto ĝis la unuiĝo de Rusia Esperantista Unio kaj REA en 1994, kiun unuiĝon li mem proponis. Lia lasta aldono al Esperanto-kulturo estis traduko de du el la Malgrandaj tragedioj de Puŝkin.
Yudai Nakashima
Yudai Nakashima (中嶋 雄大, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Giravanz Kitakyushu kaj Verspah Oita.
Nigradorsa botaŭro
Aspekto
Tiu specio estas el 25 al 36 cm longa, havas totalan pezon de 60-120 g, averaĝe 84 g. Tiu estas tre malgranda botaŭro kaj unu el plej malgrandaj ardeoj en la mondo. Maskla plenkreskulo havas tre nigrajn suprajn partojn, inklude nigran kronon, dum la subaj partoj, same kiel la kolo, brusto kaj la kapoflankoj estas tre helbrunaj. Estas grandaj sablokoloraj makuloj ĉe ŝultroj, videblaj dumfluge. La ino estas pli senkolora, bruna kaj strieca en dorso kaj krono; nematuruloj estas similaj. La irisoj estas flavaj, ankaŭ la beko estas flava kun nigra supra bordo, kaj la piedoj kaj kruroj estas verdecflavaj.
Aŭstralio
En Aŭstralio la Nigradorsa botaŭro troviĝas en sudoriento de la kontinento, kaj plej vidaĵoj devenas el la Baseno Murray-Darling, same kiel dise laŭlonge de la orienta marbordo, kaj en sudokcidenta Okcidenta Aŭstralio kie ĝi estas surloke komuna ĉe la Cigna marbordebeno. Estas kelkaj disaj vidaĵoj el aliloke, inklude marbordajn lokojn de la regiono Kimberley, de la Supra Pinto kaj de la insuloj de la Toresa Markolo, kun vagantoj foje atingante la terojn de Insulo de Lord Howe kaj Novzelando.
Krom vidaĵoj de vagantoj, cirkonstanca puvo ke almenaŭ parto de la populacio faras longdistancajn sezonajn migrojn estas ke plej vidaĵoj, kaj plej alta informindico, pri tiuj botaŭroj en suda Aŭstralio okazas ĉu printempe ĉu somere, kaj tiuj birdoj ege forestas aŭtune kaj vintre. Estas malmultaj reproduktaj registroj el la tropikoj de Aŭstralio.
Novgvineo
En Novgvineo la Nigradorsa botaŭro troviĝas laŭsezone ĉe kareksejoj de la marĉo Waigani ĉe Port-Moresbo el novembro al aprilo, kaj nur fidindas registroj de aliloke en la insulo el malaltaj teroj de la regiono Trans-Fly. Ne estas certaj reproduktaj registroj el Novgvineo, kvankam specimeno kaptita en la mezo de lagunoj de la rivero Fly estis ovodemetonta birdo, indike reproduktadon en la marĉoj de la rivero Fly en septembro. Manko de bonaj reproduktaj registroj sugestas ke almenaŭ kelkaj birdoj en Novgvineo estas sezonaj migrantoj el Aŭstralio.
Londa
Londa estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Toskanio kaj al la provinco Florenco, kiu ekde la jaro 2015 oficiale nomatas metropola urbo Florenco. Fine de en la komunumo vivis.
Nigradorsa botaŭro
Novkaledonio
La Nigradorsa botaŭro estis registrita el Novkaledonio en 2001, kie ĝi iam reproduktiĝis.
Londa
Najbaras la komunumoj Dicomano, Pratovecchio (AR), Rufina, San Godenzo kaj Stia (AR).
Nigradorsa botaŭro
Habitato
Tiuj birdoj troviĝas ĉefe en nesalakvaj humidejoj, kie ili loĝas en densa aperanta vegetaĵaro de kareksoj kaj kanoj, kaj inundataj makisoj. Ili troviĝas eventuale ankaŭ en saletaj kaj salaj humidejoj kiaj marĉoj de mangrovoj, alij kie hegemonias junkoj de la genro Juncus kaj la arbaraj bordoj de marbordaj lagunoj.
Konsutoj
Nigradorsaj botaŭroj estas solemaj, sekretemaj kaj rare vidataj, ĉefe aktivaj krepuske aŭ nokte. Ili estas kaŝemuloj de kareksejoj, kie piediras laŭ kaŭra sinteno kun kapo etenda antaŭen, kaj trapasas malfermajn areetojn rapide, gvatante siajn predojn ĉe la akvobordo. Kaze de ĝenado ili adoptas la kriptan sintenon tipan de multaj botaŭroj, stare kviete kun kapo kaj beko etende vertikale supren. Kutime malpreta ekflugi, kaze de ĝeno ĝi remetas kapon kaj pendas krurojn por pastuŝi malalte superakve kaj super la humideja vegetaĵaro.
Reproduktado
La Nigradorsa botaŭro reproduktiĝas printempe kaj komence de somero, nestumante laŭ solaj paroj, aŭ eventuale en izolaj kolonioj kun nestoj 15–30 m aparte, en densa humideja vegetaĵaro. La nesto estas platformo de kareksoj kaj alia planta materialo, ĉirkaŭ 15–20 cm larĝa kaj 10 cm dika, subtenita de vertikalaj tigoj de kreskantaj kareksoj, ĉiam situantaj super akvo kaj kie estas supra kovro. La ino plej ofte demetas 4-6 senbrile blankajn ovojn; kovado daŭras ĉirkaŭ 21 tagoj. La idoj estas kovrataj de oranĝeca al sablokolora lanugo kaj estas nutrataj per regurgitado fare de ambaŭ gepatroj. Junuloj povas ekgrimpi inter kareksoj post 9–10 tagoj, kaj ekflugas post 25–30 tagoj, kaj restas dependaj el siaj gepatroj dum almenaŭ pluaj 14 tagoj.
Manĝo
La Nigradorsa botaŭro manĝas ĉefe akvajn senvertebrulojn kiaj krustuloj kaj larvoj de libeloj, foje malgrandaj vertebruloj kiaj fiŝoj kaj ranoj. Ili ĉasas gvatante eventualajn predajn animalojn kiuj povas alproksimiĝi al ties bekoj, aŭ per aktiva gvatado.
Voĉo
Voĉo de la Nigradorsa botaŭro estas malmulte konata. For de la reprodukta sezono tiuj birdoj estas kutime silentemaj, kvankam ili povas elsendi malgrandan gamon de mallaŭta grakado aŭ gruntado. Dum la reprodukta sezono oni povas aŭdi la avertan alvokon, profundan, bastonan kaj monotonan grakalvokon, ripetatan ĉiun duonsekundon kaj ŝajne elsendata nur de maskloj.
Statuso kaj konservado
La Nigradorsa botaŭro estas listata kiel Preskaŭ Minacata ĝenerale en Aŭstralio, kaj kiel Endanĝerita en Viktorio. La tutmonda populacio estis ĉirkaŭkalkulata je 5,000 maturaj individuoj, ĉefe en Aŭstralio, inklude subpopulacion de pli da 1,000 individuoj en sudokcidenta Okcidenta Aŭstralio. Minacoj estas variaj pliiĝantaj degradadoj de humidejoj pro faktoroj kiaj saligo, sekigado kaj forpreno de akvo por irigacio, same kiel pro detruo de reprodukta habitato pro maltaŭgaj incendiaj sistemoj.
Kantono Trempealeau
La kantono Trempealeau - angle Trempealeau County, prononco laŭ sistemo IFA [] - estas kantono de Usono en la subŝtato Viskonsino. Ĝia administra centro estas la urbo . La kantono fondiĝis en.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Tarashankar Bandyopadhyaya
Tarashankar BANDYOPADHYAYA [taraŝankar bandjopadjaja] (naskiĝis la 23-an de julio 1898 en Labpur, Birbhum, Okcident-Bengalo, Barato; mortis la 14-an de septembro 1971 en Kolkato, Okcident-Bengalo) estis ĉefe romanisto kaj novelisto en la bengala lingvo.
En siaj ĉ. 130 libroj, li esploris la temojn de konflikto inter la tradicio kaj la moderna epoko, la ŝanĝiĝantaj kamparaj kondiĉoj barataj dum la fruaj jardekoj de la 20-a jarcento, konflikto inter hinduaj kaj islamanaj komunumoj, la milito, la malsatego, kaj la sociaj malegalecoj. Liaj verkoj iĝis kaj iĝas la bazo de pluraj filmoj kaj televidserioj: lia novelo “Ĝalsaghar” (La muziksalono, 1932), ekzemple, estis la bazo de filmo (1958) de la sama titolo de Satyajit Ray satjaĝit re.
Pro sia romano Ganadevata (La voĉo de popolodio, 1942) li gajnis en 1966 la premion Gjanpith, la plej prestiĝa belarta premio de la barata registaro. Li verkis sekvaĵon, Panĉagram (Kvin vilaĝoj, 1943). Krom tiuj du konataj romanoj, en 1952 li verkis la romanon Arogja Niketan (La kuracejo, 1952) pro kiu li gajnis en 1955 belartan premion starigita memore de Rabindranath Tagore.
Arnošt Hrad
Serĝento Arnošt Hrad (la 5-an de aprilo 1914 Prago – la 3-an de oktobro 1938 Červená Voda) estis suboficiro de la ĉeĥoslovaka armeo, kiu post Munkena interkonsento rifuzis forlasi objekton de ĉeĥoslovaka fortikaĵo kaj elektis protestan sinmortigon anstataŭ perdo de la honoro.
Vivo
Arnošt Hrad naskiĝis en la praga kvartalo Bohnice kiel la plej juna el kvar infanoj. Li lernis en municipa kaj komunuma lernejo kaj poste li studis en faka vivtenista lernejo daŭriganta, post kies finvizito li fariĝis kelnero. La soldatan servon li komencis la 1-an de oktobr 1936 en Litoměřice ĉe la 4-a roto de infanteria regimento 2. Inter novembro de 1936 kaj aprilo de 1937 li partoprenis suboficiran lernejon kun eminenta prospero. Li estis avancita je subkaporalo kaj en oktobro de la sama jaro je kaporalo. Ekde la 11-a de septembro li deĵoris kiel komandanto de gardistaro kaj komandanto de taĉmento ĉe la 1-a gardista roto de Gardista bataliono III en Králíky. El ĝia parto estis la 15-an de januaro 1938 establita la IV-a bataliono de la gardista regimento 6 kaj Arnošt Hrad estis en februaro formale translokigita al ĝi. Ankoraŭ antaŭ tio li partoprenis specialan ekzercon de garnizonoj de pezaj fortikaĵoj. La 16-a de aprilo li estis avancita je serĝento. Dum ĝenerala mobilizo en septembro de 1938 li fariĝis membro de garnizono de infanteria fuorto K-S 14 U cihelny de leŭtenanto de infanterio Karel Kocián. Post tio, kiam venis ordono por forlasi la objekton la 3-an de oktobro en la tempo de laboroj rilate al malplenigo de la objekto li pafvundis sin sub la koro per deĵora pistolo de vickomandanto de la fuorto. Pro la sekvoj de la vundiĝo li ankoraŭ la saman tagon antaŭ noktomezo mortis en malsanulejo en Červená Voda. Li postlasis tri leterojn, en kiuj li klarigis sian faron pro nevolemo forlasi la limon revokante sin al sia devo rilate al la defendo de la patrujo kaj al la memoro de sia patro falinta en la orienta batalfronto dum la unua mondmilito. La leteroj estis destinitaj al la patrino, komandanto kaj la subuloj. Laŭ lia deziro li estis la 10-an de oktobro sepultita en sia naskoloko. La malĝoja agado fariĝis silenta demonstrado de malkonsento kun la kapitulacio kaj ĝia simbolo Arnošt Hrad estas ĝis hodiaŭ. Por memoro de lia faro estis la 2-an de oktobro 1994 senvualigita sur muro de la objekto, kie li heroe finis sian vivon, memortabulo.
La Croix-Helléan
(jen france, bretone Ar Groez-Helean) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Weerribben-Wieden
Nacia Parko Weerribben-Wieden (nederlande: Nationaal Park Weerribben-Wieden) estas nacia parko en Nederlando, situanta en la provinco Overijssel. Ĝi situas proksima al la municipo de Steenwijkerland. La nacia parko estas la plej granda torfejo en nordokcidenta Eŭropo. Kreita en 1992, ĝi estis etendita en 2009 en la regionoj de Weerribben kaj De Wieden.
Propila buterato
Propila buterato aŭ butanato de propilo estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la buterata acido kaj propila alkoholo, senkolora brulema likvaĵo kun fruktodoro uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Propila buterato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo, acetono, benzeno kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Propila buterato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Komelinedoj
Priskribo
La muroj de ĉeloj enhavas ferulacidon.
Anikó Felföldi
Anikó FELFÖLDI, hungare Felföldi Anikó naskiĝis la 1938 en Budapeŝto kaj mortis la 7-a de januaro 2020, estis hungara aktoro. Ŝia edzo estis Vilmos Körmendi.
Biografio
Anikó Felföldi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste en Teatro de Kecskemét. En 1966 ŝi aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto). Ŝi ŝatas kantadi ankaŭ en operetoj kaj muzikaloj. Ŝi ofte vojaĝis, kiel gastrolanto en la tuta mondo. En 2016 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis ĝis tiam 6 diversajn premiojn inter 1979-2006.
NGC 6007
NGC 6007 (aliaj indikoj — UGC 10079, MCG 2-40-18, ZWG 78.95, IRAS15510+1206, PGC 56309) estas galaksio en konstelacio Serpento.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Patrolanda Ligo (Norvegio)
La Patrolanda Ligo (norveglingve Fedrelandslaget) estis politika organizaĵo en Norvegio kunfondita la 25-an de januaro 1925 de la juna industrialisto Joakim Lehmkuhl, de la polusa esploristo Fridtjof Nansen kaj de la eksa ĉefministro Christian Michelsen. Tiu organizaĵo celis proponi la bazon de nacia politika koalicio kontraŭ bolŝevismo kaj socialismaj laboristaj movadoj.
Ĝi estis perforte disigita de la Reichskommissar Josef Terboven la 25-an de septembro 1940 dum la nazia okupacio de Norvegio.
Kalvinana preĝejo (Gyál)
La Kalvinana preĝejo estas impona religia konstruaĵo en urbo Gyál (Hungario).
Historio
Pri frua kalvinisma historio de Gyál informoj ne estis trovitaj, supozeble la kalvinanoj frekventis diservojn en la najbara Budapeŝto. La arkitektura plano estis farita en 1982, post 2 jaroj alvenis la oficiala permeso. La konstruado daŭris inter 1986-1992.
Konstruaĵo
La kirko situas sola en korto. La formo estas komplika, la stilo iomete memorigas al kirkoj en Transilvanio. Interne laŭ la kutimo la muroj estas blankaj.
Karboferŝtono
karboferŝtono aŭ karbferoŝtono estas sedimentaĵo de fererco en karboniaj sedimentoj, kiu ofte aperas kune kun minkarbo. Pro sia aspekto ĝi estas tre facile konfuzebla kun ŝtonkarbo. Pro ĉi tiu kaŭzo oni ankaŭ pli frue ne eksciis, ke temas pri erco, sed oni taksis la karboferŝtonon kiel malplivalora ŝtonkarbo, kiun oni deponis sur la ŝutmontojn. Post kiam oni estis malkovrinta la utilon de karbferoŝtono, oni ekstraktis kaj uzis ĝin por la ferproduktado.
25580 Xuelai
25580 Xuelai estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Xue Lai, gajnanto de la unua rango en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro lia projekto en teamo pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Internacia Lernejo de Ĉengduo (Siĉuano, Ĉinio).
Harold Gresley
Harold GRESLEY (naskiĝis en 1892, mortis en 1967) estis brita artisto, sekvinta siajn patron kaj avon. Li pentris ĉefe pejzaĝojn sed ankaŭ kelkajn portretojn.
Biografio
Gresley naskiĝis en Derbyshire kaj studis en arta lernejo de Derby. Li estis la filo de Frank Gresley kaj nepo de James Stephen Gresley kiuj ambaŭ estis notindaj artistoj. Li interrompis siajn studojn kiam komenciĝis Unua mondmilito. Tie li batalis kun la regimento de Sherwood Foresters kaj gajnis medalon. Post la milito li daŭrigis siajn studojn en Nottingham sub gvidado de Arthur Spooner, kaj fariĝis instruisto ĉe Repton School. Li vivis en Chellaston, apud Derby ĝis sia morto en 1967.
Kelkaj el liaj verkoj estas eksponitaj en Muzeo kaj artgalerio de Derby post kiam 77 el liaj pentraĵoj estis donacitaj de art-kolektanto Alfred Edward Goodey.
Ilona Keserü
Ilona Keserü [keŝeru], laŭ hungarlingve kutima nomordo Keserü Ilona estis hungara pentristo kaj profesoro.
Ilona Keserü naskiĝis la 1933 en Pécs.
Biografio
Ilona Keserü frekventis komence faklernejon en Pécs, poste inter 1950-1952 belartan gimnazion en Budapeŝto, fine Belartan Altlernejon inter 1952-1958. Ŝi lernis pentradon kaj freskoarton precipe de István Szőnyi. Ekde 1960 ŝi ilustris librojn kaj kreis dekoraciojn ekzemple por Nacia Teatro (Budapeŝto), Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1983 ŝi ekinstruis en universitato en Pécs. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2000, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
Montauban-Ville-Bourbon (stacidomo)
Montauban, plennome Montauban-Ville-Bourbon estas franca stacidomo sur linio - Sète-Ville, situanta en  Montauban, en departemento Tarn-et-Garonne, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV inOui, Ouigo, Intercités, dumnoktaj Intercités, Intercités 100% Éco kaj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Bordeaux-St-Jean - Sète-Ville (640000).
Singarda albatroso
La Singarda albatroso aŭ Singarda talasarko (Thalassarche cauta) estas mezgranda albatroso kiu reproduktiĝas ĉe la ĉeantarktaj insuloj de Aŭstralio kaj Novzelando kaj uzas teritoriojn etende tra la Suda Oceano. Kelkaj fakuloj nomas tiun specion la Blankakrona albatroso.
Taksonomio
Tiu talasarko estis iam konsiderata la sama specio kiel la Salvina albatroso, Thalassarche salvini kaj la Ĉathama albatroso, Thalassarche eremita, sed ili estis disigitaj ĉirkaŭ 2004. En 1998, Robertson kaj Nunn sugestis kvarvojan disigon inklude la specion de la Blankakrona albatroso, Thalassarche steadi. La trivoja disigo estis akceptita de Brooke en 2004, de ACAP en 2006, de SACC en 2008,  kaj de BirdLife International ĉe 2000. James Clements ŝajne estis la lasta ĉefa oponanto al la trivoja disigo. La kvara disigo, steadi, estis akceptita nur de ACAP en 2006, kaj de BirdLife International en 2008. Fine, laŭ Brooke, tiu specio estis ŝanĝita el Diomedea al Thalassarche, kio estis ĝenerale interkonsentita de plej fakuloj.
Talasarkoj estas tipo de albatrosoj kiuj apartenas al la familio de Diomedeedoj kaj al la ordo de Procelarioformaj, kun pufinoj, fulmaroj, ŝtormopetreloj, kaj merĝopetreloj. Ili kunhavas iajn identigajn karakterojn. Unue, ili havas nazajn trapasejojn kiuj ligiĝas al la supra beko nome narikornoj, kvankam la naztruoj ĉe albatrosoj estas en la flankoj de la beko. La bekoj de Procelarioformaj estas unikaj ankaŭ en tio ke ili disiĝas en inter 7 kaj 9 kornecaj platoj. Fine, ili produktas stomakoleon faritan el vaksoesteroj kaj trigliceridoj kiu estas stokita en la proventrikulo. Tio estas uzata kontraŭ predantoj sane kiel energiriĉa manĝofonto kaj por idoj kaj por plenkreskuloj dum ties longaj flugoj.
Ili havas ankaŭ salglandon situanta super la naza trapasejo kiu helpas sensaligi ties korpojn, pro la alta kvanto de oceana akvo kiun ili englutas. Ĝi elpelas altan salan solvaĵon el sia nazo.
Aspekto
La Singarda albatroso averaĝe estas 90 al 99 cm longa, kun enverguro de 220 al 256 cm, kaj pezo de 4.1 kg. Kun sia similgranda frata specio, nome la Salvina albatroso, tiu specio estas konsiderata la plej granda el la "talasarkoj" aŭ la plej malgranda el la albatrosoj. Ĝi estas nigra, blanka kaj ardez-griza birdo kun la karaktera nigra borda marko baze de la antaŭa bordo de subflugiloj. Plenkreskuloj havas blankajn frunton kaj kronon, kiu estas bordata sube per malhela brovolinio kaj helgriza vizaĝo. Ties dorso, vosto kaj supraflugiloj estas griznigraj, kaj la resto estas blanka. Ties beko estas grizflava kun elstara flava supra bekobordo kaj flava pinto.
Manĝo
La Singarda albatroso manĝas pre kombino de surfaca kaptado kaj kelka persekuta plonĝado – ĝi estis registrita plonĝanta tiom profunde kiom ĝis 5 m. Fiŝoj, cefalopodoj, krustuloj, kaj tunikuloj estas la ĉefa nutrado por tiu specio.
Reproduktado
La Singarda albatroso reproduktiĝas sur rokaj insuloj kie ili konstruas amasajn nestojn el grundo, herboj kaj radikoj. La ino demetas ununuran ovon en la dua duono de septembro.
Teritorio kaj habitato
La Singarda albatroso estas endemia de Aŭstralio kaj ĝi reproduktiĝas sur tri insulaj kolonioj; nome Albatrosinsulo, Pedra Branca, kaj Mewstone. Dum la reprodukta sezono, plenkreskuloj koncentriĝas ĉirkaŭ suda Aŭstralio kaj Tasmanio. Junuloj flugas tiom for kiom ĝis Sudafriko; aliflanke, nereproduktantaj birdoj povas esti trovitaj tra la sudaj oceanoj, sed malfacilas identigo pro simileco al la aliaj albatrosaj specioj. Ĝi troviĝas foje ĉe la marbordoj de Pacifiko de Usono.
Konservado
La IUCN klasigas tiun specion kiel Preskaŭ Minacata, kun loĝa teritorio de 23,900,000 km2. La populacio el ĉirkaŭkalkulo de 2007 estis 25,500 reproduktuloj kun 5,100 paroj en Albatrosinsulo, 270 paroj en Pedra Branca, kaj 7,380 en Mewstone. Historie ili estis ekspluatataj por ties plumoj, kaj ĉirkaŭ 1909 estis nur 300 paroj restantaj en Albatrosinsulo.
Nune, multhokada fiŝkaptado ankoraŭ malbonigas tiun specion sed ties nombroj stabilas spite tiun minacon. Ili havis ankaŭ eksplodo de avipoksviruso en Albatrosinsulo kiu malpliigis iomete ties nombroj. Fine la Aŭstralia sulo, Morus serrator estas la ĉefa minaco al ties survivado.
Loro Ciuffenna
Najbaras la komunumoj.
Bouea macrophylla
Bouea macrophylla, gandario aŭ kundango estas plantspecio el la familio de la Anakardiacoj kaj parenca al mango. Ĝia origino estas sudorienta Azio (Malaja duoninsulokaj okcidenta Javo kaj Sumatro ) kaj donas fruktojn por homa konsumado. Gandario havas multajn popolajn nomojn : en Javo kaj Filipinoj „Gandaria“; en Malajzio „Kundangan“, en Sumatro „Rembunia“, „Setar“ kaj „Ramania“; en Tajlando „ma-praang“, „ma-yong“ kaj en la angla „marian plum“.
ekstera aspekto, ŝelo kaj folio
Bouea macrophylla kreskas kiel ĉiamverda arbo, kiu atingas altecon de 10 ĝis 27 m. Kun la rekta trunko kaj densa kaj larĝa arbokrono ĝi similas al mangoarbo. La ekstera arboŝelo estas helbruna. La ofte pendantaj eĝaj kaj platecaj branĉoj havas kalvan arboŝelon.
La branĉoj havas kontraŭesidajn kaj 1 ĝis 2,5 cm longajn tighavajn folioj n. La simpla, ledeca, brilanta foliplato havas longon de plej ofte 14 ĝis 30 cm kaj larĝon de plej ofte 5 ĝis 8 cm lancforma, elipta ĝis ovforma-longeca kun pinta ĝis kojnforma bazo kaj pinta fino.
Fenologio
En Indonezio la planto floras de junio ĝis novembro kaj la fruktoj maturiĝas de marto al junio. En Tajlando la flortempo estas de novembro ĝis decembro kaj la fruktoj maturiĝas de aprilo ĝis majo.
Kreskareo
La origino de la gandario estas la indoneziaj insuloj Sumatro, okcidenta Javo kaj Malaja duoninsulo. La naturaj kreskoregionoj estas tropikaj, humidaj teritorioj en alteco ĝis 300 m.
Pro iliaj manĝeblaj fruktoj Bouea macrophylla estas kultivata tutmonde en tropikaj regionoj ĝis la alteco de 850 m.
Utiligado
La gandario estas kultivata en la tropoj kiel fruktarbo kaj pro la densa krono kiel ombrumanta arbo. La junaj folioj ankaŭ estas manĝeblaj. Oni povas manĝi ilin kiel salato.
Trombono
Trombono estas malaltregistra latuna blovinstrumento, kiu pro sia plejparte cilindra tubo (malvasta mezuro) apartenas al la trumpetinstrumentoj. La vorto trombono devenas el la itala lingvo: trombo = "trumpeto", kaj one, = "-ego" (granda). Tial, laŭradike, trombono estas "granda trumpeto."
Historio
La trombono ekestis en sia nuna formo jam proksimume 1450 en Burgonjo kiel pluevoluo de la glittuba trumpeto kaj estas krom la violono unu el la plej antikvaj orkestro-instrumentoj plenkromate ludeblaj.
Ĉar naturtrumpeto kun baza tono b♭ havas malfacile manuzeblan longecon de proks. 1,37 metroj (4,5 futoj), oni kurbigis la instrumentojn S-formaj aŭ rulvolvis ilin.
Renesanco
Ĝis proksimume 1700 oni uzis la trombonon kiel ekzakte intonacieblan blovinstrumenton ofte en ensemblo kun kantistoj kaj arĉinstrumentistoj, sed ankaŭ memstare. En blovensembloj tiutempaj („Alta capella“) oni ludis krom aliaj tiam kutimaj instrumentoj kiel klarionoj, ŝalmoj kaj glittubaj trumpetoj ankaŭ renesanctrombonojn. Ili prezentis kutime je sociaj, foje ankaŭ ekleziaj, malpli tamen je kortegaj okazoj kaj reekprenis manke de apartaj komponaĵoj ofte kantmuzikon, ankaŭ por dancakompanado.
Baroko
La eŭropa nobelaro preferis laŭtradicie kord- kaj arĉinstrumentojn por distra muziko, prefero, kiun je kreska bonhavo ankaŭ imitis la burĝa klaso. Pro tio en la 17-a jarcento okazis certa malkresko de blovmuziko, en kies kadro la trombono eksmodiĝis. Tial ĝi ekde 1630 preskaŭ ne estis uzata en italaj kanzonoj kaj sonatoj. Ne laste pro la Tridekjara Milito pri la muziko kaj komponistoj de ĉi tiu tempo nun tamen estas malpli konata ol pri aliaj epokoj. Johann Sebastian Bach nur en 15 el siaj treege multaj kantatoj destinis trombonojn kaj utiligis ilin nur por duobligo de la ĥorvoĉoj.
18-a kaj 19-a jarcentoj
Ĉi tiu komponis amkoraŭ por renesanctrombono (ankaŭ nomata „sakbuto“), kiun li ne nur uzis en kelkaj operoj (inter aliaj en Zauberflöte), sed ekzemple ankaŭ en sia rekviemo. Tiu ĉi enhavas en Tuba mirum unu el la plej famaj soloismaj orkestropasaĵoj por tenortrombono.
La unuaj „modernaj“ trombonoj, kiuj ankaŭ ebligas metalecan fortigon de la sono, estis konstruataj nur post la morto de Mozart. Nur ekde tiu tempo oni enmetas la trombonojn ankaŭ en tonmetado kune kun trumpetoj.
La klasika simfoniorkestro devenis el la operorkestro, sed kvankam kelkaj malpli gravaj komponistoj enigis la trombonon jam en la 18-a jarcento, estis Beethoven, kiu ĝin hejmigis tie. Li uzis trombonojn unuafoje en la kvara movimento de sia 5-a simfonio.
Ekde la romantisma epoko la kutima okupantaro de simfoni-orkestro ampleksas du tenortrombonojn kaj unu bastrombonon. En moderna blovorkestro kvar trombonoj estas kutimaj.
Al la plej gravaj koncertoj por trombono ekestintaj meze de la 19-a jarcento apartenas la komponaĵoj de Ferdinand David, Ernst Sachse kaj Friedrich August Belcke. La ĉefa parto de la sololiteraturo por trombono tamen devenas el la 20-a jarcento, ekzemple la Sonato por trombono kaj piano de Paul Hindemith.
20-a jarcento
En la klasika muziko de la 20-a jarcento la trombono tenis sian gravan pozicion en la simfoniorkestro kaj ricevis esprimplenajn pasaĵojn en verkoj de fakte ĉiuj gravaj komponistoj de ĉi tiu epoko.
Post la Dua Mondmilito komponistoj iom post iom remalkovris la instrumenton ankaŭ kiel solo-instrumento kaj por ĉambromuziko. Pecoj kiel Octandre de Edgar Varèse, Sonate de Paul Hindemith kaj Sequenza V de Luciano Berio pretigis la vojon por malpli konataj komponistoj je la kreado de pli vasta repertuaro. La plej konata trombonisto de la Nova Muziko de la dua duono de la 20-a jarcento estas Vinko Globokar, kiu ankaŭ elpaŝis kiel komponisto.
Al la plej ŝatataj koncertpecoj apartenas nun Vox Gabrieli de Stjepan Šulek, la Sonatetoj de Jacques Castérède kaj Bertold Hummel, same kiel la Deux Danses de Jean Michel Defaye. La plej konataj trombonkonĉertoj el ĉi tiu tempo estas la verkoj de Derek Bourgeois, Lars-Erik Larsson, Launy Grøndahl, Jan Sandström kaj Gordon Jacob.
Samtempe en la 20-a jarcento okazis multaj konstruaj pluevoluigoj, ekzemple je la uzataj materialoj. La diametroj de buŝaĵoj, tuboj kaj sonfuneloj kreskis, oni evoluigis novajn valvokonstruaĵojn kaj diversajn specojn de dampiloj.
Nun la trombono estas ludata en ĉiuspeca blovmuziko, en simfoniorkestroj, marŝo- kaj armebandoj, trombonĥoroj kaj aliaj ensembloj. Ĝi ankaŭ povas kunludi en pli malgrandaj grupoj kiel ekzemple latunblovaj kvintetoj, -kvartetoj kaj -trioj kaj nuraj trombontrioj aŭ kvartetoj.
Trombonoj krom tio ne plu estas forigeblaj el svingo, ĵazo, salso kaj skao. Ĝuste ĵazo kaj svingo estas respondeca por la verŝajne plej gravaj ludoteknikaj evoluoj ekde la komenco de la 20-a jarcento kaj generis multnombron da elstaraj ĵaztrombonistoj, en Germanujo ĉefe Albert Mangelsdorff, en Usono muzikistoj kiel Kid Ory, Jack Teagarden, Trummy Young, Tommy Dorsey, Glenn Miller, Ted Heath, Kai Winding, J. J. Johnson, Bill Watrous, Urbie Green, Frank Rosolino, Carl Fontana, Wycliffe Gordon kaj Don Lusher.
Strukturo kaj funkciado
Trombono konsistas el S-forme kurbigita cilindra tubo, en kies unu finaĵon oni enmetas buŝaĵon kaj kies alia finaĵo malfermiĝas al sonfunelo.
Ĉiujn konstruformojn de trombono oni ludas per kaldronobuŝaĵo.
Danke al sia mezuro la tonoj de trombono sonas pli malmildaj ol je instrumentoj el la familio de la arkokornoj, kiu havas pli molan sonon. La mezuro efikas ankaŭ sur la sonenergion. Je trombono la sono estas pli faskigita ol ekzemple je tenorkorno.
La sono ekestas kiel je ĉiuj latunaj blovinstrumentoj per vibrado de la lipoj de la ludanto ĉe la buŝaĵo, kio kaŭzas starantajn ondojn en la aerkolono de la instrumento.
La dinamika amplekso situas je proksimume 37 dB. La sonniveloj kreskas je ĉiuj dinamikaj gradoj kun kreskanta tonalto. En distanco de 16 metroj la valoroj atingas je pp 40 dB en la malalto kaj 70 dB en la alto. La valoroj je ff situas je 85 dB kaj 100 dB. Ĉe la orelo de trombonludanto la instrumento atingas pintovalorojn de pli ol 115 dB.
Konstruformoj
Sub trombono oni ĝenerale komprenas glittrombonon (aŭ glittubo-trombonon), kiu funkcias same kiel la renesancaj trombonoj malgraŭ teknikaj plibonigoj. La valvotrombono (vidu malsupre) estas aparta, pli moderna formo.
Glittuba trombono
En la glituba trombono aŭ ŝovtrombono, la glittubo aŭ tirilo servas por tonaltoŝanĝo, ĉar eltirado plilongigas la aerkolonon. Ĝi konsistas el du tuboj de la interna glittubo, ligitaj per ponto, kaj U-forma ekstera glittubo, kutime kun akvoklapo. La internaj tuboj havas je la fino iomete pli grandan diametron kaj tuŝas tie preskaŭ la eksteran glittubon. La glittubo devas esti regule „ŝmirata“: pro trombonglitaĵo ŝmirita sur la glittubo aliĝanta akvo formas etajn perlojn, simile al globetoj de globlagro, sur kiu glitas la du teleskoptuboj malmultfrote. Rekta materialkontakto (latuno/arĝentano/kromo) aŭ eĉ la seka irado sur la graso sekvigus treege altan glufrotadon, kio ne plu garantius glatan funkciadon de la glittubo. Pro tio trombonisto malsekigas la glittubon ankaŭ dum la muzikado regule per ekestinta kondensakvo el la glittubo aŭ per malgranda pumpila akvobotelo. Kiel glitaĵo trombonistoj uzas graso-akvo-kombinaĵon aŭ silikon-oleo-miksaĵon el variaj eroj. Trombono havas kutime sep glitpoziciojn, kiuj pokaze diferencas je duontono. La glittubon oni povas movi senŝtupe, tiel ke trombono kiel ununura latuna blovinstrumento povas gliti de unu tonalto al la alia (vera glitsono). Oni muzikas per trombono, generante suprotonojn, kiujn oni atingas per preterblovado, dum kiam oni preskaŭ neniam uzas la bazotonojn. La glittubo glitas de la 1-a pozicio (la tirilo estas plejeble tirata) ĝis la 7-a pozicio (la tirilo estas plejeble maltirata). Por ke oni povas ludi la kompletan kromatan gamon, oni uzas sur la 1-a kaj 2-a suprotonoj la poziciojn 1 – 7; ekde la 3-a suprotono reduktiĝas la nombro de uzendaj pozicioj. Pro tio precipe ĵaztrombonisto preferas uzi dum siaj improvizadoj la pli altajn suprotonojn, evitante tiamaniere tro vastaj tirilomovojn. Ĉi-suba tabelo montras la interligitecon de la suprotonoj kun la tirilaj pozicioj.
László Kecskés
László Kecskés naskiĝis la  1953 en Pécs.
Trombono
Glittuba trombono
La 6-a suprotono estas iomete pli malalta ol malgranda septo. Pro tio la tono sur la 1-a pozicio estas preskaŭ ne uzata; nur je liptrilo sur f1 oni uzas ĝin. Se oni ludante la 6-an suprotonon metas la glittubon inter la kutiman 1-an kaj 2-an pozicion, eksonas g1, inter la 2-a kaj 3-a eksonas g♭1.
Kiel je ĉiuj kutimaj latunaj blovinstrumentoj oni povas ĝustigi la agordon de la trombono per agordotubo. Ĝi troviĝas kutime en la malantaŭa arko antaŭ la sonfunelo. Ĉi tiu aranĝo estas malaltpreza kaj realigebla per malmulta elspezo. Ĝi estas tamen por la eksonado kaj la entonigo ne tute senproblema, ĉar parto de la instrumento, kiu jam plilarĝiĝas, jen denove estas interrompata per cilindraj pasejoj. Malmulte kutima alternativo konsistas en tio, enigi la agordilon en la glittubon.
László Kecskés
Biografio
László Kecskés akiris diplomon en universitato en sia nakiĝurbo en 1977, poste li restis samloke por instrui. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1985, li doktoriĝis en 1996 antaŭ la akademio. En la studjaro 1989 li instruis en Usono. Ekde 1996 li estas katedrestro, pli frue inter 1987-1989 li estis vicdekano, poste ekde 2013 dekano. Li profesoriĝis en 1995.
Trombono
Valvotrombono
Valvotrombono havas anstataŭ glittubo por la tonaltoŝanĝo tri ĝis kvar valvojn kiel multaj aliaj latunaj blovinstrumentoj. Ĝia tonamplekso estas sama kun tiu de analoga glittubotrombono, tamen ĝi distingiĝas iomete laŭ eksonado kaj sono, ĉar ĝi similas laŭ konstru- kaj ludmaniero pli al granda trumpeto. Kun tiu ĝi havas komuna neeviteble la ludrapidecon en ĉiuj registroj kaj la ĝeneralan valvoteknikon (ekz. kromatajn kaj diatonajn trilojn sur preskaŭ ĉiuj tonoj). Ekzistas mallonga kaj longa konstruformoj.
Kelkaj trombonistoj opinias, ke ĉi tiu instrumento havas probleman intonacion, precipe ĉar ĝi kutime ne kompensas kaj nur plivaloraj instrumentoj havas intonaciarkon aŭ aliaj intonacihelpilojn. Malplimulto tamen preferas ĝin al la pli kutima glittubotrombono.
En la historio ekzistis valvotrombonoj en ĉiuj registroj ekde aldo ĝis kontrabaso, sed la tenorvalvotrombono ĉiam estis plej vaste vastiĝinta.
La kulminon de ĝia populareco la valvotrombono atingis en la 19-a jarcento, kiam la valvotekniko plejmulte progresis. Kiam je la fino de la jarcento glittubotrombonoj de pli bona kvalito estis serie kaj favorpreze produktata per industria precizeco, ĉi tiu konstruformo reakiris sian merkatoregan pozicion. Kelkregione tamen ĝis nun la valvotrombono superas, ekz. en Aŭstrujo, Italujo, Bohemujo, Moravio, Slovakujo, Hispanujo, Portugalujo, Sudameriko kaj Barato. En blovmuziko en Aŭstrujo kaj en la alplanda popolmuziko la valvotrombono estas notita transpone en B♭ same kiel la tenorkorno, kio faciligas je bezono ŝanĝon de instrumento, ekz. ankaŭ al trumpeto.
Certaj versioj de bas- kaj kontrabas-trombonoj havas la nomon Cimbasso kaj estas uzataj esence je muziko de Giuseppe Verdi kaj Giacomo Puccini.
Kelkaj pasaĵoj estas pli facile ludeblaj sur valvotrombono, aliaj sur glittuba trombono. Sur valvotrombono rapidaj teknikaj pasaĵoj kutime estas pli flue ludeblaj. Multaj (glittubo-)trombonistoj tamen kritikas ilian pli palan, malpli brilan sonon. En simfonia kunteksto nuntempe la valvotrombono ne plu estas uzata, kvankam precipe Verdi klare preferis ĝiajn teknikajn eblecojn. Ekzemple la uverturo por la opero La Forto de la Destino sur glittuba trombono estas realigebla nur de virtuozoj. Ankaŭ tutmonde elstaraj trombonistoj kiel la membroj de German Brass ekprenis antaŭ ĉi tiu fono je certaj surdiskigoj valvotrombonon, kiu pro tio ekz. ankaŭ apartenas al la instrumentoj bildigitaj sur la ingo de ilia sondisko Bach 300.
Ankaŭ ĵaztrombonistoj pli malofte uzas valvotrombonon. Al la plej famaj valvotrombonistoj apartenas Bob Brookmeyer, Raul de Souza, Juan Tizol de la orkestro de Duke Ellington same kiel Bob Enevoldsen. Ĉar la fingradoj de la valvotrombono egalas tiujn de la B♭-trumpeto, kelkaj ĵaztrumpetistoj ludas ilin kiel duan instrumenton.
Ekzota konstruformo havas kaj glittubon kaj valvomaŝinon. Tiajn instrumentojn oni produktis unuafoje en la frua 20-a jarcento kaj estas nun konataj danke al la influo de ĵazmuzikisto Maynard Ferguson.
Germana kaj usona konstrumanieroj
En Germanujo oni konstruis dum la historio trombonojn kun la plej diversaj diametroj de tubo kaj sonpeco. La germana koncerttrombono distingiĝas laŭ konstruo plurfoje klare de la nun kutima usona konstrumaniero. Oni ludas ĝin plejofte kun pli malgranda buŝaĵo, sed ĝi havas tre longan buŝtubon de minimume 30 ĝis 60 centimetroj.
La tuta instrumento konsistas kutime el orlatuno, foje ankaŭ el alpakao, kio efikas sur la sonon. La metalo estas malmola, sed fleksiĝema. Ĝia vandoj estas entute malpli dikaj ol je la usona konstrumaniero kaj precipe malpliiĝas kontinue direkten al sonpeco. Fidele al la filozofio de Eduard Kruspe je tio validas la principo de delikateco: Ju pli malpeza kaj maldikvanda, des pli altvalora la instrumento.
La sonpeco estas unupeca kun rekta lutstreko kaj havas kronon el alpakao, ofte kun gravuraĵo, kiu tamen ne estas surlutita supraĵa. Ĉi tiu sonegokrono kaŭzas la tiel nomatan "senfinan fortissimo": La laŭteco estas kontinue kreskigebla, sen ke la tono „krevas“, je kio la absolute atingebla laŭteco restas malantaŭ tiu de la usona konstrumaniero.
La glittubo principe estas „konusa“: la supra tubo havas pli malgrandan diametron ol la malsupra. Oni ne indikas je tio konkretajn diametrojn, sed klasifikas la instrumentojn laŭ kvin „germanaj larĝecoj“" (1 = mallarĝa, solotrombono ĝis 5 = plej larga bastrombono). La ponto de la ekstera glittubo ne estas firmlutita.
La diametroj kutimaj en Germanujo validis en la 19-a jarcento kiel relative grandaj, restis tamen ekde 150 jaroj pli malpli sur la sama stato, tiel ke la germana koncerttrombono nuntempe entute estas iomete pli mallarĝa ol ĝia usona kontraŭparto. La sonpecaj diametroj tamen estas kun 254 milimetroj en mondvasta komparo ankoraŭ la plej grandaj (hiperbola konstrumeniero).
Pli pezaj kaj pli malpezaj konstruversioj alternas „ritme“. La valvo troviĝas klare pli malantaŭe en la korpo kaj estas manipulata laŭtradicie per ledorimeno; malpli radikalaj konstruaĵoj tamen preferas intertempe la kutiman metalan levilon.
Kiel je la germana koncerttrumpeto nur turnovalvoj estas en uzo, eĉ je la valvotrombonoj de germana konstrumaniero.
Pluaj oftaj distingiloj de la germana koncerttrombono estas la longa akvoklapo (kun manipulilo ĉe la transversa ponto de la ekstera glittubo) samkiel serpentumaj ornamaĵoj je la arkoj de glittubo kaj sonpeco. Entute instrumentoj de germana konstrumaniero enhavas grandan kvoton de manlaboro, do estas kompreneblaj kiel artmetiaj produktoj, individue fasonitaj por la mendinto.
En ĝenerale la germana koncerttrombono distingiĝas pro tio ege laŭsone, laŭ la suprotonospektro same kiel laŭ la disradia karaktero kaj laŭ la eksonado, ankaŭ laŭ dinamika kampo, je kio ludanto devas adaptiĝi ĉe la formado de la sono.
Trombonoj laŭ registroj
La ĝis nun plej disvastiĝintaj registroj estas tenor- kaj bastrombono. Kompareble kun aliaj instrumentoj (ekz. la bekfluto) el la renesanco en la historio oni konstruis trombonojn de ĉiuj registroj ekde soprano ĝis kontrabaso.
Tenortrombono
La ege plej kutima konstruformo estas tiu de tenortrombono, nuntempe kutime kun agordotono B♭ kaj kun tubodiametro de proks. 12,2 ĝis 13,89 mm. Ĉi tiu instrumento estas ludebla ekde la granda E supren plenkromate.
La tenortrombono estas notata transpone (sonanta, en C) kaj plejofte en basklefo, sur simfonia kampo ankaŭ en tenorklefo, malpli ofte en aldoklefo. Escepto estas notoj por anglaj latunbandoj, kie la trombono estas notita en violonklefo kaj transpone en B, por plifaciligi al la muzikantoj la ŝanĝon inter malsamaj instrumentoj.
Same kiel la atingado de la malofte postulataj naturtonoj ekde kontra-B♭ ĝis kontra-E la tonamplekso altecen dependas de la povo de la ludanto. Kutime komencantoj post nelonge atingas d' kaj post kelka tempo f'; de progresintaj oni atendas b♭'. Sur la profesia kampo tonamplekso ĝis dustreka f estas necesa.
La germana instrumentkonstruisto Christian Friedrich Sattler ekipis en la 19-a jarcento unuafoje tenortrombonon per kroma kvartvalvo. Ĉi tiu ankoraŭ nuntempe disvastigita konstrumaniero (kvartotrombono) oni foje ankaŭ nomas tenorbastrombono, ĉar la instrumento je ŝaltita valvo estas agordata en F kiel antaŭ la novigo fare de Sattler la kutima konstruformo de la bastrombono.
Trombonoj kun kvartvalvo estas ludeblaj ne nur ekde la granda C ludeblaj plenkromatike: Almenaŭ same grava ludoteknika avantaĝo konsistas je tio, ke per valvo ebliĝas alternativaj glitpozicioj, grava plifaliciligo aparte en la malsupra registro. Tiel oni ne devas eltiri la glittubon por la malgranda c ĝis la sesa pozicio, sed ĉi tiu tono estas atingebla per valvo jam sur la unua pozicio; la granda B situas kun valvo inter la dua kaj tria pozicio anstataŭ je la fino de la glittubo (sepa pozicio).
Ĉar je ŝaltado de la kvartvalvo pro la plilongigita aerkolono pligrandiĝas la distancoj inter la unuopaj glitpozicioj kompare kun la ludado sen kvartvalvo, la sepa glitpozicio ne plu estas atingebla. Pro tio kontra-B estas atingebla nur per eltirado de la valvo-agordotubo, kio fermas la breĉon al la naturtonoj. Kelkaj versioj havas aparte por tio duan valvo-agordotubon. Je instrumentoj kun pli vasta tubodiametro ("mezuro") la valvo- kaj naturtonoj kutime eksonas pli bone kaj bele.