cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Supra Hungarujo
Mezepoko
Ŝajnas, la unua lando estis la Grandmoravia Regno, kiun la hungaraj gentoj disfrakis. Tiu montara regiono estis apenaŭ loĝata kaj estis limgarda zono de la hungaraj gentoj. En 1000 Hungara Reĝlando formiĝis, kies norda parto estis Supra Hungarujo. La limgarda zono ne povis defendi la hungarojn kontraŭ la tataroj en 1241, nur la sporade ekzistantaj fortikaĵoj kontraŭstaris: Pozsony, Nyitra, Komárom. Post la tatara invado ĉeno de fortikaĵoj konstruiĝis, la malnovaj pligrandiĝis: Dévény, Pozsony, Detrekő, Saskő, Szomolány, Beckó, Trencsény, Zólyom, Késmárk, Lubló, Ungvár, Munkács. En la neloĝataj partoj germanoj estis invititaj, kiuj fondis ministajn urbojn. Komence de la 14-a jarcento provizore ĉesis la centra regado, diversaj memdeklaraj kvazaŭreĝoj regis. El ili estis la plej gravaj Mateo Csák, kiu ĝuste en supra parto de Hungarujo, Amádé iom pli oriente regis. La historiistoj pruvis, ke Ĉak estis hungaro havanta 55 fortikaĵojn kaj 400 vilaĝojn kaj havis neniun aferon kun la estonta Slovakio. Iom poste la centra regado de Hungario renaskiĝis kaj regado de Ĉak ĉesis.
Urboj
Alianco de minurboj dum la mezepoko, kie precipe germanoj minadis:
Pentopolis estis alianco de 5 gravaj urboj en orienta parto de Supra Hungarujo fine de la mezepoko:
En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn al Pollando ĝis 1772. La 16 urboj:
En 1526 La Hungara Reĝlando duoniĝis, ankaŭ Supra Hungarujo, kies okcidenta parto apartenis al Habsburgoj. Tiun la Osmana Imperio profitis kaj facile okupis sudan kaj mezan parton de Hungario, oriente Transilvanio formiĝis. Ung, Bereg, Ugocsa kaj Máramaros laŭ latina nomo Partium [parcium] (=partoj, nun Transkarpatio) aldoniĝis al Transilvanio. Iom poste Emeriko Thököly kun helpo de la turkoj okupis Supran Hungarion, kiu tiutempe iĝis la 4-a landparto de Hungario.
Famuloj
Mihály Tompa, Sándor Petőfi, Mór Jókai, Kálmán Mikszáth, Gyula Krúdy
Sud-Koreio
Korea Respubliko, alinomata ankaŭ Sud-Koreio aŭ Sud-Koreujo (Hangule: 대한민국; Hanjae: 大韓民國; Daehan Minguk "La Respubliko de Granda Koreio"; ROK), estas ŝtato en Orienta Azio nome en la suda parto de korea duoninsulo. La nomo Koreo derivas el la Regno Korjeo, literumita ankaŭ Korjŏ.
La lando havas nur unu terlimon, kiu estas 243 km longa kaj dividas Sud-Koreion de norda parto Nord-Koreio. La du koreaj ŝtatoj fondiĝis en 1948, kiam komenciĝis konflikto inter Usono kaj Sovetunio rilate al la Malvarma Milito kiu iĝis mortigega milito en Koreio. La sekva Korea Milito (1950-1953) fiksis la dividon. Sud-Koreio okcidente limas kun Flava Maro kaj trans ĝi kun Ĉinio, sude kun Orientĉina Maro kaj oriente kun Orienta Maro, kiu alinomiĝas Japana Maro en Japanio, kaj trans ĝi kun Japanio.
Preskaŭ duono de la 50 milionoj da loĝantoj de la lando loĝas fakte en la metropola areo ĉirkaŭ ties ĉefurbo, Seulo, kiu estas la dua al kvara plej granda en la mondo depende el la statistika sistemo kun ĉirkaŭ 25 milionoj da loĝantoj.
Sud-Koreio estis loĝata tiom frue kiom ĝis Malsupra Paleolitiko kaj ties civilizo ekis per la fondo de Goĝoseon. Post la unuigo de la Tri Antikvaj Regnoj de Koreio en 668, Koreio ĝuis ĉirkaŭ unu jarmilon de relativa trankvleco dum dinastioj kiuj daŭris jarcentoj en kiuj ties komerco, kulturo, literaturo, scienco kaj teknologio floris. En 1910 ĝi estis konkeraldonita de la Japana Imperio, post kies malvenko en 1945, Koreio estis dividita en sovetunia kaj usona zonoj de okupado, el kiuj tiu lasta iĝos la Respubliko Koreio en 1948. Kvankam Unuiĝintaj Nacioj aprobis deklaron ke la Respubliko Koreio estus la sola rajtigita registaro de Koreio, samtempe komunisma reĝimo estis tuj muntita en la nordo de la duoninsulo koreia kiu klopodis invadi la sudon en 1950, kio kondukis al la Korea Milito kiu finis de facto en 1953, kio definitivis la dividan situacion.
Ŝtata nomo
Oficiale la ŝtata nomo estas Korea Respubliko en Esperanto, sed en ĉiutaga vivo la lando ofte estas nomata Sud-Koreio. En la korea lingvo ĝi oficiale nomiĝas Daehan Minguk (대한민국; 大韓民國; esperante "Granda Han-Respubliko"), sed ĉiutage estas nomata Hanguk (한국, 韓國, "Han-Ŝtato") aŭ Namhan (남한, 南韓, "Suda Han") kontraste de Bukhan (북한, 北韓, "Norda Han"). En Nord-Koreio la ŝtata nomo esprimite en ĉinkoreaj silaboj ne estas Han, sed Chosŏn. Pro tio "Sud-Koreio" havas la nomon Nam-Chosŏn (남조선, 南朝鮮, "Sud-Joseon") en la norda parto de duoninsulo.
Historio
La kapitulaco al la Aliancaj nacioj de imperia Japanio sub Hirohito kaj la antaŭa kolapso de Germanio sub Hitler, kun fundamentaj ŝanĝoj en mondpolitiko kaj ideologio, kondukis al divido de Koreio en du okupaciaj zonoj, kio efektive komenciĝis je la 8-a de septembro 1945. Usono regis la sudan parton de la duoninsulo kaj Sovetio regis la teritorion pli nordan ol la 38a latituda linio. Ĉi tiu divido celis esti provizora, kaj la unua intenco estis redoni unuiĝintan Koreion al la popolo kiam Usono, Britio, Sovetio, kaj Ĉinio povos aranĝi propran administradosistemon.
Unuaj esperoj por unuiĝinta, sendependa Koreio rapide foriĝis kiam la politikoj de la Malvarma Milito kaj enlanda opono al la administrada plano kondukis en la jaro 1948 al fondo de du apartaj reĝimoj kun diametre kontraŭaj politikaj, ekonomiaj, kaj sociaj sistemoj. Dum junio 1950 komenciĝis la Korea Milito, forigante ĉian esperon pri paca reunuiĝo en la proksima estonteco.
Ĝis nun neniu pactraktato ekzistas. Nur ĉeso de batalo inter la du koreaj landoj. En novembro 2010 la bombado de Jonpjongo plistreĉigis la interrilatojn.
Geografio
La areo de Sud-Koreio estas 100,032 kvadrataj kilometroj. Nur 290 kvadrataj kilometroj de la tuto estas akvo, ĉar ne ekzistas grandaj lagoj.
Sud-Koreo inkludas la sudan parton de korea duoninsulo kaj malgrandaj insuloj. La parto proksime de okcidenta marbordo kaj sudoriente estas ebena grundo kun multe da montetoj, kio konsistigas nur cirkaŭ trionon de la landareo, sed kie loĝas la plejparto de sud-koreaj loĝantoj. La cetera lando, krom malvasta bendo apud la orienta marbordo kaj malvastaj valebenoj, estas montara. La montoj kaj montetoj en Sud-Koreio estas pleje kovritaj de arbaroj, kaj ne estas altegaj, sed krutaj. Estas ideala tereno por montogrimpado.
Grandaj urboj
La nombroj de loĝantoj estas de 2015.
Politika sistemo
Sud-Koreio estas prezidenta respubliko, kun regulaj demokratiaj balotadoj. Krom prezidento, estas ankaŭ Vicprezidanto de Sudkoreio.
Administra strukturo
Politike Sud-Koreio estas dividita en:
Loĝantaro
La loĝantaro de la lando estas ĉirkaŭ 48 milionoj da homoj, en areo de ĉirkaŭ 100.000 km2, kio igas el Sud-Koreio la tria plej dense loĝata granda lando de la mondo.
Lingvo kaj skribsistemo
La korea lingvo estas oficiala lingvo kaj norma lingvo en Sud-Koreio. Agnoskitaj lingvoj de minoritatoj ne ekzistas. Kelkaj lingvistoj konsideras la korean lingvon kiel membro de la altaja lingvaro, aliaj konsideras ĝin kiel izolita lingvo. Onidire ĝi estas pli parenca al la japana-rjukjua lingvo. Mondskale cirkaŭ 78 milionoj da homoj parolas la korean. Diferencoj inter regionaj dialektoj malgrandegas, krom la dialekto parolata en la suda insulo Jeju-do. Por multaj nocioj estas pura korea vorto kaj ankaŭ (ĉinkorea) vorto transprenita de ĉina lingvo. Nuntempe multaj vortoj transpreniĝis el la angla lingvo.
La korea skribo Hangulo estas alfabeto kun 24 simplaj literoj kaj 27 literoj asemblitaj de simplaj literoj. Ĉar silaboj estas konstruataj kiel blokoj de multaj literoj, eblas ricevi impreson, ke la korea skribo estas tiel kompleksa kiel ekzemple la ĉina skribo, sed la korea skribo estas kreita tre facile kaj logike. Ĝi estis iniciatita kaj disvastigita de granda reĝo Sejong en la 14-a jarcento. Tamen hangulo longe ne estis oficiala skribsistemo en Koreio, sed kiel antaŭe skribsistemo nomita Hanja, kiu konsistas el ĉinaj literoj uzita en tipa korea maniero. Post la fino de regado de japana imperialismo en 1945 la uzado de hanja-literoj malkreskis. Hanja-literoj iom post iom malaperis en gazetoj kaj libroj kaj hangulo iĝis oficiala skribsistemo. Nuntempe sud-koreaj lernantoj devas lerni 1.800 hanja-literojn en mez- kaj alt-lernejoj kaj pliajn specialajn literojn en universitato. Tamen raras junaj koreoj, kiuj bone uzas ĉinajn ideogramojn.
Ekonomio
Sud-Koreio estas industriiĝinta lando, kiu multe kreskis ekde la 1970-aj jaroj, kaj kies ekonomio estas inter la plej evoluintaj kaj industriigitaj ekonomioj en Azio, kaj estas la 13-a en la mondo laŭ malneta nacia produkto. Sud-Koreio estas membro de la forumo G-20, same kiel la organizon OECD.
La dividado de Koreio post la Korea milito forlasis la plej grandan parton de la industriigita areo en Nord-Koreio, dum la sudkorea ekonomio estis bazita ĝis la 1960-aj jaroj plejparte sur agrikulturo, malpeza industrio, fiŝkaptado kaj iom da peza industrio. Post longa tempo, kiam Sud-Koreio bezonis internacian (kaj precipe usonan) helpon por kontentigi siajn minimumajn bezonojn, la registaro estrita de Park Chung-hee en la fruaj 1960-aj jaroj komencis vastajn ekonomiajn reformojn kiuj temigis instigado de eksportaĵoj kaj malpezindustriaj plantoj kiuj postulas multe da laboro. La registaro reformis la valuton de la ŝtato kaj plifortigis la financajn instituciojn. En la 1970-aj jaroj, la registaro komencis direkti sian monon kaj ekonomian politikon al la kreado de "peza" industrio kaj kemiaj plantoj. Krome, la registaro subtenis la konstruadon de elektronikaj kaj aŭtofabrikoj. Tiel kreskis en Koreio grandegaj familiaj korporacioj (konata en la korea kiel "chaebol"), kiel Hyundai, Samsung (kaj Samsung C&T), LG, Daewoo, Kia Motors kaj aliaj, kiuj ankoraŭ respondecas pri grava parto de la sudkorea produkto.
Kiel unu el la landoj konataj kiel la kvar "Tigroj de Orienta Azio" (kune kun Honkongo, Singapuro kaj Tajvano), Sud-Koreio montris imponan sinsekvon de kresko kaj integriĝo en la modernan mondan ekonomion en areoj kiel industrio kaj altteknologio. Ĉi tiu kresko alportis Sud-Koreion al la rango kiel la 12-a plej granda ekonomio en la mondo. Tio malgraŭ la akra ekonomia krizo en Azio en 1997 kiu elmontris problemojn disvolva plano de la sudkorea ekonomio.
De la fruaj 1960-aj jaroj ĝis la malfruaj 1980-aj jaroj, la sudkorea ekonomio kreskis kun impona rapideco de 8.7% jare. Ekde la mezo de la dua jardeko de la 21-a jarcento, la MEP pokapa en Sud-Koreio estas ekvivalenta al tiu de la mezgrandaj ekonomioj de la Eŭropa Unio, kaj 20 fojojn tiu de Nord-Koreio.
Ekde 2005, Sud-Koreio estis inter la gvidaj landoj en la produktado de duonkonduktiloj, maldikaj ekranoj kaj saĝaj poŝtelefonoj. Krome, la lando estis la unua en la mondo en konstruado de ŝipoj kaj kvina en konstruado de aŭtoj.
Kulturo
Sud-Koreio kunhavas sian tradician kulturon kun Nord-Koreio, sed ambaŭ Koreioj disvolvis diferencajn nuntempajn formojn de kulturo ekde kiam la lando kaj la duoninsulo estis dividita en 1945. Historie, kvankam la kulturo de Koreio estis tre forte influita de tiu de la najbara Ĉinio, ĝi tamen sukcesis disvolvi unikan kulturan identecon, kiu estas diferenca el tiu de ties pli granda najbaro. Ties riĉa kaj vibra kulturo lasis 21 Unesko nemateriajn kulturajn heredaĵojn, nome la kvara plej granda listo en la mondo, kaj 15 mondaj heredaĵoj de Unesko. La Sudkorea Ministerio de Kulturo, Sporto kaj Turismo aktive kuraĝigas la tradiciajn artojn, same kiel la modernajn formojn, pere de financado kaj de edukprogramoj.
La industriigo kaj urbigo de Sud-Koreio alportis multajn ŝanĝojn al la moderna vivmeniero de Koreoj. Ŝanĝado de ekonomio kaj de vivostiloj kondukis al koncentrigo de la loĝantaro en grandurboj, speciale la ĉefurbo Seulo, kii plurgeneraciaj familioj loĝas laŭ apartaj aranĝoj de nukleaj familioj. Esploro en 2014 fare de Euromonitor trovis, ke sudkoreoj plej drinkas alkoholon semajne kompare kun la cetero de la mondo. Sudkoreoj drinkas 13.7 glasetojn da likvoro semajne averaĝe kaj, el la 44 aliaj analizitaj landoj, Rusio, Filipinoj kaj Tajlando sekvis.
Arto
Korea arto estis tre influita de budhismo kaj konfuceismo, kio videblas en multaj tradiciaj pentraĵoj, skulptaĵoj, ceramiko kaj spektaklaj artoj. La koreaj ceramiko kaj porcelano, kiel la blanka porcelano "baekja" kaj la bluverdeca "bunĉong" de la Joseon-Dinastio kaj la jadecverda "celadon" de Korjo estas bone konataj tra la tuta mondo. La korea teceremonio, la muzika rakontado "pansori", la dancoj "talĉum" kaj "buĉeĉum" estas elstaraj koreaj spektaklaj artoj.
Postmilita moderna korea arto ekfloris en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kiam sudkoreaj artistoj ekinteresiĝis pri geometriaj formoj kaj abstraktaj temoj. Ankaŭ establi harmonion inter homo kaj naturo estis favorita temo de tiu tempo. Pro la socia malstabileco, sociaj temoj aperis kiel ĉefaj temoj ĉefe en la 1980-aj jaroj. Arto estis influita de variaj internaciaj eventoj kaj ekzpozicioj en Koreio, kaj tio alportis plian diversecon. La Olimpia Skulptĝardeno de Seulo en 1988, la translokigo en 1993 de la Bienalo Whitney al Seulo, la kreado de la Bienalo de Kŭangĵuo kaj la Korea Paviliono en la Bienalo de Venecio en 1995 estis elstaraj okazaĵoj.
Arkitekturo
Pro la tumulta historio de Sud-Koreio, la ciklo konstruado, detruado kaj rekonstruado estis ripetita senfine, rezulte en interesa miksaĵo de arkitekturaj stiloj kaj desegnoj. Korea tradicia arkitekturo estas karakterizata pro sia harmonio kun naturo. Antikvaj arkitektoj adoptis la sistemon de trabapogiloj karakterizita per pajlaj tegmentoj kaj varmaj plankoj nomitaj ondol. La homoj de supraj klasoj konstruigis al si pli grandajn domojn kun elegante kurbaj tegmentoj kun kaheloj aŭ tegoloj kaj sveltaj tegmentorandoj. Tradicia arkitekturo povas esti vidata en palacoj kaj temploj, konservitaj malnovaj domoj nomitaj hanok, kaj en specialaj lokoj kiel la Hahoe Popolvilaĝo de Andon, la Jangdong vilaĝo ĉe Kjonĝu kaj la Korea Popolvilaĝo de Jongin. Tradicia arkitekturo estas videbla ankaŭ en naŭ mondaj heredaĵoj de Unesko en Sud-Koreio.
Okcidenta arkitekturo estis dekomence enkondukita en Koreion fine de la 19-a jarcento. Preĝejoj, oficejoj por eksterlandanoj, lernejoj kaj universitatoj estis konstruitaj en novaj stiloj. Je la aneksigo de Koreio fare de Japanio en 1910 la kolonia reĝimo intervenis en la korea arkitektura heredaĵo, kaj oni trudis la japan-stilan modernan arkitekturon. La kontraŭ-japana sento kaj la Korea Milito, kondukis al la detruado de plej granda parto de la konstruaĵoj konstruitaj dum tiu epoko.
La korea arkitekturo eniris en nova fazo de disvolvigo dum la postmilita rekonstruado, aligante modernajn arkitekturajn tendencojn kaj stilojn. Stimulita de la ekonomia kresko en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, aktiva redsivolvigo rezultis en novaj horizontoj en la arkitektura dezajno. En la sekvo de la Somera Olimpiko 1988 de Seulo, Sud-Koreio atestis ampleksan variadon de stiloj en sia arkitektura pejzaĝo pro, grandparte, la malfermo al la merkato de eksterlandaj arkitektoj. Nuntempaj arkitekturaj klopodoj celis konstante ĉefe ekvilibrigi la tradician filozofion de "harmonio kun naturo" kun la rapidritma urbigo kiun suferis la lando laŭlonge de la ĵusaj jaroj.
Kuirarto
Korea kuirarto, hanguk yori (한국요리; 韓國料理), aŭ hansik (한식; 韓食), evoluis laŭlonge de jarcentoj de sociaj kaj politikaj ŝanĝoj. Ingrediencoj kaj pladoj varias laŭ provincoj. Estas multaj gravaj regionaj pladoj kiuj abundas en diferencaj variaĵoj tra la tuta lando nuntempe. La reĝa korea kortega kuirarto iam alportis unuecon al unikaj regionaj specialaĵoj por la reĝa familio. Fakte manĝaĵoj konsumitaj kaj de la reĝa familio kaj de ordinaraj koreoj estis regulataj de unikaj kulturo kaj etiketo.
La korea kuirarto baziĝas sur rizo, nudeloj, tofuo, vegetaĵoj, fiŝaĵoj kaj viandaĵoj. Tradiciaj koreaj manĝoj famas pro la plurnombreco de surtablaj pladoj, banĉan (반찬), kiu akompanas vaporbakitaj mamlonggrena rizo. Ĉiu manĝo estas akompanata de plurnombra banĉan. Kimĉio (김치), nome fermentita, kutime spicita vegetala diŝo estas ofte servita je ĉiu manĝo kaj estas unu el la plej bone konataj koreaj diŝoj. Korea kuirarto kutime uzas tre fortan spicadon per sezamoleo, doenjang (된장), tipo de fermentita pasto de sojfabo, sojsaŭco, salo, ajlo, zingibro, kaj goĉujang (고추장), varma pipropasto.
Popularaj alkoholaĵoj estas Soju, Makolio kaj Bokbunja ju.
Koreo estas unika inter orientaziaj landoj en sia uzado de metalaj manĝobastonetoj. Metalaj manĝobastonetoj estis malkovritaj en arkeologiaj kuŝejoj de Gogurjeo.
Distro
Aldone al la enlanda konsumado, Sud-Koreio havas fortan distrindustrion en kiu estas variaj fakoj, kiel televidaj dramoj, filmoj kaj popolmuziko, kiuj atingis internacian popularecon kaj generis gravajn eksportenspezojn por la landa ekonomio. La kultura fenomeno konata kiel Hallyu aŭ "Korea Ondo", venis al multaj landoj tra kontinenta kaj orienta Azio kio faris Sud-Koreion grava povo kiel eksportanto de popolaj kulturo kaj distrado, rivalante kun okcidentaj landoj kiel Usono kaj Britio.
Ĝis la 1990-aj jaroj, "trot" kaj tradicia popolmuzikaj baladoj hegemoniis en la sudkorea popolmuziko. La apero de la sudkorea pop grupo "Seo Taiji and Boys" en 1992 markis mejloŝtonan turnopunkton por la sudkorea popolmuziko, konata ankaŭ kiel K-pop.
Ekde la 1990-aj jaroj, la ĝenro kontinue re-modernigis sin aligante elementojn de popolmuzikajn ĝenrojn kaj tendencojn el la tuta mondo kiel okcidenta pop-muziko, eksperimenta, ĵazo, gospelo, latinamerika, klasika, hiphopo, ritmenbluso, elektronika dancmuziko, regeo, konteo, folk, kaj rock al la pinto de la radikoj de sia unika tradicia korea muziko. Kvankam la sukcesoj de okcident-stila popo, hiphopo, ritmenbluso, roko, folko, elektronika danco iĝis hegemoniaj en la nuntempa sudkorea popolmuzika etoso, trot estas ankoraŭ aprezataj kaj ĝuita de sudkoreoj el aĝaj generacioj.
Ekde la sukceso de la filmo Ŝiri en 1999, la korea kinindustrio akiris internacian agnoskon. Enlandaj filmoj havas hegemonian proporcion de la merkato, parte pro la ekzistado de kinejaj kvotoj kiuj postulas ke kinejoj surekranigu koreajn filmojn almenaŭ 73 tagojn jare. 2019's Parazitoj, reĝisorita de Bong Joon-ho, iĝis la plej enspeziga filmo en Sud-Koreio kaj la unua neanglalingva filmo kiu iĝis la Plej Bona Filmo en la Usonaj Oskar-premioj tiun jaron inter nombraj aliaj premioj.
Sporto
La batalarto tekvondo originiĝis en Koreio. En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, modernaj reguloj estis normigitaj, kaj tekvondo iĝis oficiala olimpia sporto en 2000. Aliaj koreaj batalartoj estas taekjeono, hapkido, tangsudo, Kuk Sool Won, kumdo kaj subak.
Futbalo estis tradicie konsiderata kiel la plej populara sporto en Koreio, kaj basbalo kiel la dua. Ĵusa esplorado indikas, ke majoritato, 41% el sudkoreaj sportsekvantoj plue identigas sin kiel futbalsekvantoj, dum basbalo estas rangigita en la dua rango fare de 25% de respondantoj. Tamen, la esplorado ne indikis la etendon laŭ kiu la respondantoj sekvas ambaŭ sportojn. La nacia teamo de futbalo iĝis la unua teamo de la Azia Futbala Konfederacio kiu atingis la duonfinalon de la Futbala Mondpokalo en la Futbala Mondpokalo 2002, kune gastigita de Sud-Koreio kaj Japanio. La korea teamo de futbalo (kiel ĝi estas konata enlande) kvalifikiĝis por ĉiu Mondpokalo ekde Meksiko 1986.
Sanservo
En februaro 2020 la lando iĝis unu el plej gravaj centroj de la epidemio de COVID-19 en la mondo. La estis registritaj 763 infektiĝoj, sep homoj mortis. La registaro altigis sanitaran alarmon ĝis ekstrema nivelo — unuafoje post la epidemio de porka gripo antaŭ 11 jaroj.
Esperanto en Sud-Koreio
La plej granda organizaĵo de esperantistoj en Sud-Koreio estas Korea Esperanto-Asocio (KEA), kiu ĉiumonate eldonas sian oficialan organon La Lanterno Azia. Korea Esperanto-Asocio tutlande havas 9 regionajn filiojn kaj 6 regionajn filietojn. Ĝia junulara sekcio estas Korea Esperanto-Junularo (KEJ), kiu ĉiun duan monaton publikigas la gazeton Verda Voĉo.
En 3 sud-koreaj universitatoj (Hankuk-Universitato pri Fremdaj Studoj, Universitato Dankuk kaj Universitato Wonkwang), studentoj povas lerni Esperanton kiel kleran lecionon, kaj ankaŭ ekzistas rondoj de esperantistoj en kelkaj universitatoj kaj altlernejoj. En la ĉefurbo Seulo ankaŭ ekzistas Seula Esperanto-Kulturcentro, kiu instruas Esperanton en ĉiumonataj kursoj. La kulturcentro ankaŭ funkcias kiel librovendejo, kie oni povas aĉeti cirkaŭ 600 da libroj verkitaj en Esperanto aŭ tradukitaj en Esperanton.
Ĉiujare okazas Korea Kongreso de Esperanto organizite de KEA, kaj ĉiujare Komuna Seminario (KS) okazas alterne en aziaj tri landoj (Ĉinio, Japanio kaj Sud-Koreio). Por disvastigi la lingvon KEA ankaŭ organizas kurskunvenojn en somero kaj vintro. En printempo kaj aŭtuno filioj de KEA en Daegu kaj Kyeongsangbuk-do okazigas Namkang Esperanto-lernejon, kunlabore kun Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj kaj Esperanto-Populariga Asocio.
UEA okazigis sian 102-an Universalan Kongreson en Seulo de la 22-a de julio ĝis la 29-a de julio 2017.
ILEI okazigis sian 50-an Kongreson en Pusano de la 15-a de julio ĝis la 22-a de julio 2017.
Audruicq (stacidomo)
Audruicq estas franca stacidomo sur linio Lille -, situanta en Audruicq, en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lille - Les Fontinettes (295000).
Altebenaĵo de Djado
La altebenaĵo de Djado estas montara altebenaĵo, kiu situas en la ekstrema nordoriento de la afrika ŝtato Niĝero. La altebenaĵo havas areon de ĉ. kaj atingas altojn inter 400 kaj metroj super la marnivelo. Ĝin ĉirkaŭas la montaraj masivoj de Tibesti oriente, de Tassili n’Ajjer kaj Ahaggar en la nordokcidento, la altebenaĵo Manguéni en la nordo kaj la altebenaĵo Tchigaï en la oriento, la grandaj sablodezertoj Ténéré en sudokcidento kaj Grand Erg Du Bilma en la sudo kaj formas unu el la nordaj limoj de la ĉada baseno.
La altebenaĵo de Djado konsistas geologie el plejparte senkarbona sablo- kaj bazalto-ŝtonoj, kiu estiĝis en Kambrio kaj Mezozoiko. La altebenaĵo konsistas en multaj karstaj ŝtupoj. Trairas multaj Blaka, Achelouma, Domo, Yentas, Lobozédé, Tardijé kaj Odri Kolo Kaya, kiuj estas profunde entranĉitaj en la altebenaĵo. En la oriento de la altebenaĵo ekzistas multaj glate ŝlifitaj bazaltaj jardangaj formacioj, kiuj estas ĉirkaŭitaj de altaj dunoj. Ĉe la supraj areoj, kie la vento estas forta okazas fortan ventan erozion.
La klimato de la altebenaĵa regiono estas aridega kun precipitaĵo de nur ĉ. 20 ĝis 50 mm jare. La averaĝa taga temperaturo estas 25°C en decembro ĝis 35 °C somere, kun pinto dum la tagmezo de pli ol 50 °C. Vegetaĵoj nur kreskas en regionoj kun surface ekzistanta grundakvo.
Măgheruș (Ozun)
Măgheruș (hungare: Sepsimagyarós ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sfântu Gheorghe. Ĝi apartenas administre al la komunumo Ozun.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 430 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 109 (hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1512. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Háromszék).
Plastfolio
Plasta membrano aŭ plastfolio estas maldika(<1 mm)  „folio“  el  plasto. EĜi estas farata en senfinaj bendoj kaj poste tranĉitaj en taŭgajn pecojn. Pli dika materialo ne estas rulebla. Ĝi nomiĝas tabulo.
Baza materialo
Plastaj membranoj ofte konsistas el poliolefino, polietileno (PE) aŭ polipropileno (PP). Ankaŭ taŭgas polivenilklorido (PVC), polistirolo (PS), diversaj  poliestroj kaj polikaronatoj (PC). Ankaŭ kelkaj bioplastoj taŭgas por fari plastmembranojn, ekzemple celofano el celulozo, poliacitido (PLA), celulozoaacetato kaj ameloblendoj. Por altvaloraj foliioj oni uzas polietilentereftalato (PET).
Ofte ankaŭ estas uzata plutavolaj kombinaĵoj el diversaj plastoj.
Ecoj
La ĉefa karakterizaĵo de plastmembranoj estas ilia kapablo envolvi aĵojn kaj adaptiĝi al ilia formo. Tipaj dikecoj de plastomembranoj estas sub 0,1 milimetroj. Kiel elektro-izolaĵo ili ankaŭ povas havi dikecon de nur 0,002 mm. La ŝirfirmeco dependas de la materialo. Ĝi estas inter 20 kaj 300 N/mm², sed malsamas ofte laŭlonge kaj oblikve al la direkto de la ekstrudado. La ŝirelasteco povas atingi kelkcent procentojn.
Plastajn membranoj estas kolorigeblaj en multaj koloroj, ĉe kelka materialoj eblas ankaŭ fari komplete diafane. Ili nomiĝs „diafanaj membranoj“.
Farado
Plastaj membranojestas farataj ofte per ekstruzio.
Uzado
Plastoj membranoj ofte estas uzataj kiel enpakmaterialo, kovrado por kovri konstrumaterialojn kaj por kovri aparturojn.
Glukovrata PVC-membranoj estas uzata por cifereca elprinto.
Diafanaj membranoj estas la baza tavolo por surskribeblaj projekcimembranoj por membranprojekciiloj aŭ por filoj.
Plastaj membranoj estas ankaŭ uztaj en hortikulturo kaj agrokulturo (membrankultivado).
Agogiko
La termino agogiko povas signifi:
Tom Simpson
Tom SIMPSON (30-an de novembro 1937 en Haswell, County Durham; 13-an de julio 1967 sur Monto Ventoux) estis angla bicikla konkuristo.
Simpson estas rigardata kiel plej bona profesia biciklisto de ĉiu tempo, kiu havas krome tristan konatecon pro la tragika morto en Monto Ventoux dum la Tour de France 1967. Simpson mortis dum la konkuro pro la forta trobezono de sia korpo pro kolapso de la korpaj funkcioj kaj poste halto de korbato. La rapida kuraca helpo ne povis lin revivigi.
Oni poste konstatis, ke Simpson antaŭ la konkuro uzis amfetamin-koktelon kaj alkoholon. Tiuepoke tia uzado ne kontraŭis la regularon. Je honoro de Simpson, staras memorŝtono sur la loko, kie li kolapsis.
Li gajnis bronzan medalon inter la amatoroj en 1956 en Melbourne, en la 4000-m-a teamsekvo. Simpson estis en 1962 la unua brito, kiu uzis la flavan trikoton de la Tour de France. Simpson gajnis en 1965 la vojbiciklan mondpokalon.
Li gajnis en 1961 Flandrio-rondveturon, en 1964 konkurson Milano-San Remo kaj 1965 la Lombardio-rondveturon.
John Richard Hicks
John Richard HICKS naskiĝis en Warwick, Warwickshire, Anglio, 8-a de aprilo 1904 kaj mortis en Novjorko 20-a de majo 1989. Li estis brita ekonomikisto kiu dividis Nobel-premion pri ekonomiko en 1972 kun Kenneth Joseph Arrow.
Situa en la spektro de la Novklasika ekonomika skolo, li relaboris pri la ekspono de la ĝeneral ekvilibro de Léon Walras kaj esprimis la teoriajn kondiĉojn necesajn por elteni ĝin stabila. En sia verko "Value and Capital" (1939), oni kolektas siajn ĉefajn teoriojn, baze sur tiuj de John Maynard Keynes.
La aŭstriskola interpretado de la kapitalo finfine estis, tra la verkoj de John Hicks pri la afero, la plej adoptita fare de la cetero de la akademio de novklasika orientado, kvankam en formo simpligita kaj kun gravaj diferencoj rilate al la deveno de la interezo (Hicks, 1973); kaj inverse, la aŭstriskola rigardo al la kapitalo iĝis pli prilaborita fare de la kritiko de Knut Wicksell (Rallo, 2014).
Wissel
Wissel estas ero de la urbo Kalkar ĉe la maldekstra flanko de la malsupra Rejno (Germanujo). Ĝi lokas proksimume kvin kilometrojn norde de la urbocentro de Kalkar en la malaltejo de la Rejno. Fine de 2010 ĝi havis 2.063 loĝantojn. El la 12-a jarcento la skribmaniero „Wisceloh“ estas konata. Wisch signifas herbejo, malseka malaltejo. Loh signifas arbareto aŭ senradikigita maldensejo en arbaro. En la 14-a jarcento la lokonomo ŝanĝiĝis al Wissel.
9391 Slee
9391 Slee estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la pionira aŭstralia radioastronomo Bruce Slee, kiu sendepende malkovris la sunan radioelsendon en la 1940-aj jaroj. Poste li aliĝis al la Divido de Radiofiziko en Sidnejo kaj dum la sesdek sekvantaj jaroj, faris gravajn kontribuojn al la sunsistema, galaksia kaj ekstergalaksia radioastronomio.
Ventoturbino
Ventoturbino (aŭ ventelektrejo aŭ ventelektrigilo) transformas la ventoenergion al enloĝeje uzebla elektra energio.
Atingebla povumo
Per unu sola turbino eblas nuntempe atingi povumon ĝis ca 14 MW. Tiam diametro de la turbino estas ca 240 metroj.
Disvolviĝo en Germanio
La germana kanceliero Gerhard Schröder kaj regiona ĉefministro Heide Simonis inaŭguris en 2005 apud Brunsbüttel en Ŝlesvig-Holstinio en Sjelenlete la plej grandan ventoturbinon de la mondo, nomatan Repower 5M. La ĝistiamaj turbinoj havis padelojn de 35 m, tiu nova turbino altas je 183 m, la padeloj havas diametron de 120 m.
La motorejo (generatora etaĝo) de la turbino havas 100-kvadratmetran spacon, al kiu apartenas balkono kun videbleco ĝis 33 km ĉe klara vetero. Oni enkonstruis lifton.
Unu turbino kostas 13 milionojn da eŭroj kaj produktas en optimuma kazo 5 megavatojn (5000 kilovatojn) da elektra energio, kiu provizas 4500 loĝejojn.
Ĝi estas eksperimenta ekzemplero, el kiu oni povas setligi 80 en la maron.
Unu kilovathoro da ventoenergio kostas 9 cendojn, la konvencia energio (el fosiliaj, nukleaj aŭ akvaj centraloj) kostas 3 cendojn (trionon).
La celo de la germana registaro estas kreskigi la nunan parton de 5,5 % de la ventoenergio al 15 % antaŭ 2015.
Disvolviĝo en Svedlando
Dum jaro 2008 la totala ventoenergia povumo estis ca 1 GW (2 GWh/a). Jaro 2022 ĝi estis 15 GW (35 GWh/a), ĉirkaŭ 20% de la kvanto da produktata elektro. Kresko ĝis 18 GW (50 GWh/a) estas atendata ĝis 2024. Disvastigon de la ventoenergio laŭcele obstrukcas ne nur certaj politikaj partioj, sed ankaŭ la sveda armeo.
Paul Samuelson
Paul SAMUELSON (naskiĝis la en Gary, Indianao, Usono, mortis la 13-an de decembro 2009) estis usona ekonomikisto kaj la unua usonano kiu ricevis la Nobel-premion en Ekonomio en 1970.
Samuelson konsideros matematikon la "natura lingvaĵo" por ekonomikistoj kaj ege kontribuis al la matematika fundamento de ekonomiko per sia libro Foundations of Economic Analysis. Li estis aŭtoro ankaŭ de la plej multe vendita lernolibro pri ekonomiko el ĉiuj tempoj: nome Economics: An Introductory Analysis, por la unua fojo publikigita en 1948.
Stelo de Bet-Leĥem
La Biblio diras ke Jesuo Kristo naskiĝis sub la stelo de Bet-Leĥem. Estas dirite, ke unu stelo aperis al la tri reĝoj, kiuj venis por adorkliniĝi al Jesuo, ke ĝi antaŭiris ilin por al ili montri la vojon, kaj ke ĝi haltis, kiam ili alvenis (Mateo ĉap. 2, versetoj 1-12).
Certe en tiu cirkonstanco la lumo ne povas esti ia movebla stelo. Oni povus tion kredi en tiu tempo, kiam oni pensis ke steloj estis lumaj punktetoj fiksitaj sur la ĉielo, kiuj eĉ povis fali sur la teron, sed, nuntempe, oni serĉu aliajn klarigojn.
Metafora teorio
Laŭ teorio, kiu plendas, ke multaj (aŭ eĉ plejparto) diraĵoj de la Biblio estas figuroj, stelo ne estus reala afero, sed nur metaforo por montri, ke la homaro estas mistere gvidata al Jesuo, ĉar ja ĝi ne havas nenian rimedon por kontroli la savon.
Astrologia teorio
La saĝuloj, kiuj sekvis la stelon kaj eltrovis Jesuon laŭ evangelioj, eble estis astrologoj de Persio. Do la stelo ne necese estis brilega, sed nur astrologie grava. Laŭ moderna astrologio, homo de granda influo naskiĝis je la 22-a de aŭgusto -7. Sekve, tiuj astrologiaj spuroj gvidis la magojn al Jesuo.
Fundamentalisma teorio
Mistika aŭ fundamentalisma teorio diras ke la stelo eble estis anĝelo, kiu aperis en luma formo kaj gvidis la magojn.
Retroferma valvo
Rretroferma valvo estas konstruparto kiu permesas fluoj de fluidaĵo (fluaĵo, gaso) nur en unu direkto.
Ibrahim al-Ĝafari
Ibrahim Abd al-Karim al-Aŝajkir (إبراهيم عبد الكريم الأشيقر; naskiĝis la ), ankaŭ konata kiel Ibrahim al-Ĝa'fari (إبراهيم الجعفري) estas ŝijaisma iraka politikisto kaj inter la jaroj 2005 kaj 2006 estis ĉefministro de Irako.
Li naskiĝis en al-Hindijah, Kerbala en 1947, kaj studis medicinon en la universitato de Mosulo. Li aliĝis en 1966 al la Islama Daŭa-Partio.
En 1980 li elmigris al Irano, kie li partoprenis la batalon kontraŭ la baaza reĝimo de Sadam Husein, kaj en 1989 al Londono.
Li revenis nur post la usona okupado (2003) en Irakon kaj partoprenis en la iraka transira registara konsilio, kreita de Usono. En 2004 li fariĝis unu el la du vicprezidentoj de la lando.
Post la balotoj de la jaro 2005, la venka ŝijaisma partio apogis lin iĝi ĉefministro de Irako. Tamen, la daŭrigo de la interna milito kaŭzis lian demision nur post unu jaro.
Li havas 5 infanojn. Lia familio vivas en Londono.
Soc.culture.esperanto
soc.culture.esperanto estas la plej populara esperanta novaĵgrupo en la Interreto. Ĝi ekzistis ekde marto de 1989, aŭ eble pli frue. Oni oficialigis la grupon marte de 1997 per voĉdono de 224 jesoj, 31 neoj, 1 neŭtrala, kaj 1 erara balotilo. Ofte aperas transafiŝoj inter sci.lang kaj aliaj planlingvaj grupoj.
Laŭ ĝia statuto, oni diskutu en la grupo pri ĉio ajn en Esperanto aŭ pri Esperanto en ĉiu ajn lingvo. Inter la ofte diskutataj temoj troviĝas mondpolitiko, lingvaĵoj (ĝusta uzo de la akuzativo kaj la participoj ktp), kaj kiel oni funkciigas iun aŭ tiun programon pri la supersignoj.
soc.culture.esperanto estis ligita kun la fidoreta „ESPERANTO“.
L'Aigle (stacidomo)
L'Aigle estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  L'Aigle, en departemento Orne, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de Intercités Normandio kaj Normandio.
Sekureca kriterio
La sekurecaj kriterioj estas kvar temoj laŭ kiuj oni mezuras komputikan sekurecon.
En iu organizaĵo, tiujn kriteriojn oni devas respekti laŭ ĝia komputika sekureca politiko kiu priskribas kiel realigi ilin pere de sekurecaj funkcioj realigitaj per meĥanismoj.
L'Aigle (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio St-Cyr - Surdon (395000).
Audruicq
Audruicq estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Linio Sennichimae
Linio Sennichimae (japane: 千日前線 [Senniĉimae-sen], angle: Sennichimae line) estas metroa linio en Osako, Japanio. Ĝi estas unu el 8 linioj de metroa sistemo Osaka Urba Subtera Fervojo. La simbola koloro de linio estas roza koloro.
E. P. Thompson
Edward Palmer Thompson (3a de Februaro 1924 – 28a de Aŭgusto 1993), kutime citita kiel E. P. Thompson, estis Brita historiisto, verkisto, socialisto kaj por-paco kampanjisto. Li estas probable plej bone konata nuntempe pro sia historia verkaro pri la Britaj radikalaj movadoj de fino de la 18a kaj komenco de la 19a jarcentoj, partikulare The Making of the English Working Class (1963). Li publikigis ankaŭ influajn biografiojn de William Morris (1955) kaj de (postmorte) William Blake (1993) kaj estis fekunda ĵurnalisto kaj eseisto. Li publikigis ankaŭ la romanon The Sykaos Papers kaj kolekton de poezio. Lia verkaro estas konsiderata inter la plej gravaj kontribuoj al la historio de laboro kaj la sociala historio en la fino de la 20a jarcento, kun tutmonda efiko, inklude sur fakuloj de Azio kaj Afriko.
Thompson estis unu el la ĉefaj intelektuloj de Komunisma Partio de Granda Britio. Kvankam li lasis la partion en 1956 pro la Soveta invado de Hungario, li neniam restis "historiisto en la marksisma tradicio", alvokante al ribelo kontraŭ Stalinismo kiel antaŭkondiĉo por la restaŭro de la "fido en niaj propraj revoluciaj perspektivoj" de komunistoj. Thompson ludis gravan rolon en la dekomecna Nova Maldekstro en Britio fine de la 1950-aj jaroj. Li estis arda maldekstrema socialisto kritikisto de la Laborpartiaj registaroj de 1964–70 kaj 1974–79, kaj dekomenca kaj konstanta subtenanto de Kampanjo por Nuklea Senarmigado, kaj iĝis dum la 1980-aj jaroj la ĉefa intelektula lumo de la movado kontraŭ atomarmiloj en Eŭropo.
Simon Kuznets
Simon Smith KUZNETS naskiĝis kiel Семён Абрамович Кузнец en Pinsk, tiam en Rusio, en 1901 kaj mortis en Cambridge (Massachusetts) en 1985. Li estis rusa ekonomikisto, kiu ricevis la Nobel-premion en ekonomiko en 1971.
Ben Johnson
Ben Johnson estas nomo de
34137 Lonnielinda
34137 Lonnielinda estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Chris Wolfe elde la Observatorio Oakley de la Rose-Hulman Institute of Technology en Terre Haute (Indianao, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita far'de la malkovrinto, lia frato Cory kaj lia fratino Carin, en honoro de ties gepatroj Lonnie kaj Linda Wolfe, en dankemo pro la multenombraj oferoj, kiujn iliaj gepatroj faris por ili dum jaroj, kaj pro ilia amo kaj subteno.
Deus Caritas est
Deus Caritas est (Dio estas amo) de la 25-a de decembro 2005 (publikigita la 25-an de januaro 2006) estas la unua encikliko de papo Benedikto la 16-a.
Ĝi konsistas el du partoj. La unua, pli teoria parto temas pri la unueco de la amo en la kreitaĵo kaj en la historio de la savo. Ĝi okupiĝas ĉefe pri la amo de Dio al la homo. La dua parto temas pri la karitato de la eklezio kiel "komunumo de la amo". Ĝi traktas ĉefe la kristanan amon al la proksimulo. Aldoniĝas fina parto, en kiu Benedikto la 16-a ilustras la realigon de kristana amo per la ekzemplo de Maria kaj aliaj sanktuloj.
Esperantaj tradukoj
Esperanta traduko de la encikliko aperis en presita formo en aprilo 2006 sub la titolo "Pri la kristana amo" ĉe Editio Ora & Labora (43 paĝoj). La dokumenton esperantigis el la germana originalo Reinhard Haupenthal en kunlaboro kun Bernhard Eichkorn, Carlo Minnaja, Gonçalo Neves kaj Gerrit Berveling (ĉi lasta tamen ne menciita en la libro). La traduko de Haupenthal estas flua kaj fidele redonas la pensojn de la ĉefpontifiko.
Alia, anonima traduko kun relative multaj eraretoj kaj malglataĵoj aperis en la reto, same en aprilo 2006.
Tria traduko, farita de Battista Cadei, aperis en novembro 2006 en Espero Katolika 1-4/2006, p. 3-29.
Reagoj
En sia unua encikliko, Benedikto la 16-a evitis tiklajn demandojn. En la katolika Esperanto-movado, la verko akceptiĝis sufiĉe favore; tamen oni foje parolis pri "malnova vino en novaj tuboj".
Frederick Lorz
Frederick "Fred" Lorz (1880, mortojaro estas nekonata) estis usona longdista kuristo, kiu fifamiĝis pro bizara afero en St. Louis, dum la someraj olimpikoj de 1904.
Li gajnis la maratonkuron kaj lasis sin festadi, ĝis unu rigardanto akuzis lin pri trompo. Post tio, Lorz komplezeme rekonis, ke duonon de la disto, li veturis pere aŭtomobilo. Li penis tion ŝerco. Pro lia trompo, oni diskvalifikis por ĉiu onta olimpiko kaj oni nomumis Thomas Hicks gajninto.
La usona asocio estis pli pardomema kaj Lorz tiel jam en 1905 gajnis la Bostonan maratonon.
Laŭpeza meznombro
La titolo havas plurajn signifojn:
Funkcio de sekureco
Sekurecaj funkcioj estas ĝeneralaj funkcioj kiuj estas uzita por realigi sekurecajn kriteriojn.
Geronto
Geronto estas vira nomo, ofta en la antikvaj komedioj por nomi maljunulon. En ĝenerala senco (pedagogio, medicino) temas pri "maljuna persono".
Santa Rita do Passa Quatro
Santa Rita do Passa-Quatro estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 26.420 loĝantojn en 2010.
Muhajsna
Muhajsna enhavas kvar sub-komunumojn, nome la jenaj:
Ĝi havas 235,000 loĝantojn kaj tiel ĝi estas la plej loĝata komunumo en Dubajo.
Gerontagogiko
Gerontagogiko estas teorio pri edukado kaj klerigado de gerontoj, do maljunuloj, kiuj jam forlasis la produktivan aĝon, pensiiĝis kiel emeritoj, tamen por ne malvigliĝi spirite, ili volas plu teni sian cerbon en aktiveco.
Por ili estas preparataj universitatoj de la tria aĝo, kiuj proponas prelegaron precipe pri societaj, natursciencaj kaj humanismaj fakoj.
Emoo (muziko)
Emoo (el emocio, aŭ emocia punko) estas ĝenro de punka muziko. La termino priskribas ankaŭ stilon de vestado. Kiel emouloj estas markantaj membroj de "emoa sceno" kaj personoj enfalantaj en apartenantan stereotipon.
La stilo emoo estas fare de komunikiloj prezentata en kunigo kun sekura memvundanta konduto, kliniĝo al morto kaj mallumo, ekscentrisma vestado kaj pasia amo al emoaj bandoj, kiel ekz. My Chemical Romance kaj Embrace.
Leon Larsson
Leon Larsson (n. 1883 - m. 1922) estis sveda anarĥiisto kaj politika poeto, naskiĝinta en Skutskär.
La fascino de Leon Larsson pri fajro elstaras en ĉiom da siaj verkoj. Dek-kvin-jaraĝe, li estis kondamnita al penallaboro pro kontraŭleĝa bruligo post brul-detruo de la forĝejo kie li laboris en mezsomero, 1899.
Dum la fruaj 1900-aj jaroj, Larsson aktivis en diversaj anarĥiistaj grupoj, sed en 1907 li disiĝis kun anarĥiismo kaj aniĝis en la Socialdemokratian Junularan Organizon.
En 1909 Larsson eldonis la aŭtobiografian romanon Samhällets fiende ("Malamiko de la Ŝtato"), en kiu li pritraktis sian anarĥiistan pasintecon. La libro komencis la finon de la verkista kariero de Larsson, tamen, ĉar tiam li jam perdis multe da siaj unuaj sekvantoj.
Lixhausen
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
José Faustino Sánchez Carrión
José Faustino Sánchez Carrión (Huamaĉuko, Intendencia de Trujillo, 13-a de februaro de 1787 - Lurín, Lima, 2-a de junio de 1825), estis gravulo sendependentista kaj ideologia politikisto perua.
Li estis konata kiel “Solitario de Sayán” (solulo de Sajano), ludis gravan rolon en la starigo de la respublika regosistemo en sia lando. Li estis unu el la redaktoroj de la unua konstitucio de Peruo, de liberala stilo. Li poste formis parton de la komisiono kiu iris al Guajakilo por inviti Simón Bolívar al Peruo. Li estis Sekretario aŭ Ĝenerala Ministro de Bolívar, kaj akompanis lin laŭlonge de lia venka kampanjo sur perua teritorio, administrante la necesajn rimedojn por la Ejército Unido Libertador (liberiga uniginta armeo), kiu venkis en Junín kaj Ajakuĉo. Li estis ankaŭ ministro por eksteraj rilatoj de 1824 al 1825, kaj tiele li subskribis la invitojn senditajn de Bolívar al la amerikaj registaroj por ke tiuj sendu siajn reprezentantojn al konfederacia kongreso, kiu estos la Kongreso de Panamo. Li mortiĝis juna, viktimo de malsano.
29762 Panasiewicz
29762 Panasiewicz estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kinga Panasiewicz, kiu gajnis en 2013 la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri medicino kaj sciencoj de la sano. Ŝi estis lernantino ĉe la Altlernejo Stanisław Staszic de Hrubieszów (Lublina Provinco, Pollando).
Algadefe
Algadefe [algaDEfe] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Esla-Campos, en la sudoriento de la provinco kaj en la historia areo Vega de Toral. Algadefe estas komprenebla etimologie el araba (plej verŝajne tra mozaraboj) kiel La Bordoj.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 15,33 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 283 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 44 km de Leono, provinca ĉefurbo; trapasas la municipan teritorion la rivero Esla. Ĝi limas norde kun Toral de los Guzmanes, sude kun Villamandos, oriente kun Villaornate y Castro, kaj okcidente kun Laguna de Negrillos.
Historio
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
La primera comunión (Picasso)
La primera comunión (La unua komunio) estas unu de la plej fruaj pentraĵoj de la hispana pentristo Pablo Picasso, farita kiam li estis apenaŭ 15-jaraĝa. Ĝi estis pentrita en 1896, uzante la teknikon de oleo surtola kaj havas grandon de 166 cm alte por 118 cm larĝe. Aktuale ĝi estas ekspoziciata en la Museu Picasso de Barcelono.
En tiu pentraĵo montriĝas infanino tute vestita je blanko kiel por la unua komunio, surgenuiĝinta antaŭ altaro, leganta meslibron. Picasso elstarigas tiun figuron kontrastante ruĝajn kaj malhelajn kolorojn de la apudaj gepatroj (plej verŝajne liaj gepatroj mem) kaj de la fono kun la blankeco de la vestaĵo de la knabino, kio aperas ankaŭ en la altartuko kaj en la vestaĵo de la mes-knabo. Temas pri la unua pentraĵo de Picasso kiu estis ekspoziciata publike.​
Picasso per realisma stilo pentris ankaŭ Ciencia y caridad, sed poste en Parizo evoluis al plej modernaj tendencoj.
Cellamare
Cellamare estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Bari. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Capurso, Casamassima kaj Noicattaro.
Kéthely
Kéthely [kEthej] estas vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Marcali. La loknomo signifas laŭvorte: du lokoj, tamen esence signifas: mardoloko, tio estas: bazarado okazas ĉiumarde.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1274 laŭ tiama hungara ortografio "Kedhel". La vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio inter 1586-1686, dume ĝi ne senhomiĝis. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno, sed post 4 jaroj kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto, klubo de maljunuloj, restoracio.
Famuloj
En Kéthely naskiĝis:
Zeloto
Zeloto estis ano de hebrea teokratia partio, kiu volis perforte instali sur la tero la regnon de Dio kaj uzadis la terorismon kiel religian procedon. Zelotoj batalis kontraŭ la Romia okupacio, provinco Judeo kaj poste Palestino.
Metafore estas zeloto fervora kaj obstina adepto de ia religio aŭ doktrino.
Futbalaj zelotoj estas preskaŭ fanatikaj admirantoj de iu futbala teamo, kiuj entuziasme akompanas siajn futbalistojn al iliaj matĉoj. Ili estas armitaj per klubaj flagoj, laŭte aklamas kaj kuraĝigas sian teamon. Bedaŭrinde ofte ili ankaŭ kaŭzas interbatiĝojn kun la zelotoj de la rivala klubo aŭ trairas la urbon detruante montrofenestrojn de vendejoj kaj kantante la kluban himnon.
Grimmen
Grimmen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Zavodopetrovskoje
Zavodopetrovskoje (Заводопетровское) estas vilaĝo en Jalutorovska distrikto (Tjumena provinco, Rusio), centro de Zavodopetrovska kampara municipo (Заводопетровское сельское поселение).
Historio
Vilaĝo Zavod Petrovskij (Завод Петровский) en 1898 estis la sola vilaĝo en la distrikto, kiu havis havenon. Tie funkciis fabriko, kiu produktis vitron kaj vitrajn ujojn.
La ĝi ricevis statuson de la urbotipa loĝloko Zavodopetrovskij (Заводопетровский). De la ĝis la  ĝi subiĝis al la Jalutorovska urba konsilio de popolaj deputitoj. La ĝi estis transformita je vilaĝo Zavodopetrovskoje (Заводопетровское).