cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James J. Couzens
James J. COUZENS (26a de aŭgusto, 1872 – 22a de oktobro, 1936) estis Usona Senatano el la ŝtato Miĉigano, urbestro de Detroit, industriisto kaj filantropo.
Li forte investis en la Ford Motor Company kaj iĝis sekretario de la ĵus kreita firmao de la aŭtomobilindustrio en la komencaj jaroj de la 20a jarcento. En 1906, Couzens iĝis vicprezidanto kaj ĝenerala administranto de la kompanio. Kaj li kaj Henry Ford riĉiĝis ĉefe al la administraj kapabloj de Couzens. En 1915 ambaŭ estroj apartiĝis kaj en 1919 Ford aĉetis la parton de Couzens.
Li estis senatano el fino de novembro 1922 ĝis sia morto en oktobro 1936.
Volapuko II
En la jaro 1931, la nederlandano Arie de Jong faris revizion de la planlingvo Volapük I (esperante: Volapuko I). Tiu revizio ofte nomiĝas Volapük II (esperante Volapuko II), kiun ekuzis ĉiuj aŭ preskaŭ ĉiuj el la nunaj parolantoj de Volapuko ĝenerale. Nuntempaj volapukistoj uzas tiun version. Do, oni rekomendas, ke se interesatoj volas lerni Volapukon, ili lernu la revizion Volapuko II. Volapuke, Volapuko I estas Volapük Rigik aŭ Volapuko Originala, dum Volapuko II estas Volapük Nulik aŭ Volapuko Nova.
La germana sacerdoto Johann Martin Schleyer /ʃlaɪər/, kreis la originalan lingvon Volapuko I por la tuta mondo, onidire pro la konsilo de Dio. Laŭ Schleyer mem, tio okazis en la nokto de la 31-a de marto de la jaro 1879, kiam li ne povis dormi kaj la projekto aperis preta, aŭ preskaŭ preta, en lia menso. En la jaro 1880, la lingvo publikiĝis. Volapuko II estas la nova plibonigita dialekto de tiu originala Volapuko I. La slogano en Volapuko II estas «Menefe bal püki bal», kiu signifas «Al unu homaro unu lingvon».
Alfabeto kaj prononco
Volapuko II havas 27 literojn, same kiel originale Volapuko I. En la sekva listo, prononcindikoj estas laŭ la Internacia Fonetika Alfabeto:
a //, ä //, b //, c // aŭ //,
d //, e //, f //, g //, h //,
(18519) 1996 VH4
(18519) 1996 VH4 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Volapuko II
Alfabeto kaj prononco
i //, j // aŭ //, k //, l //,
r //, s // aŭ //, t //, u //, ü //,
v //, x // aŭ //, y //, z // aŭ //
Du apudaj vokaloj neniam formas diftongon, sed estas apartaj plenaj vokaloj, ekzemple, taid /ta'id/ («tajdo»), rein /re'in/ («pluvo»).
Kazoj
Kiel la germana kaj la rusa, Volapuko havas morfologiajn gramatikajn kazojn:
Pluraloj finiĝas per -s: flenes («al amikoj»), flenas («de amikoj»). Kiel en la rusa, en Volapuko, artikolo ĝenerale ne ekzistas; do, flen signifas «la amiko» aŭ «amiko». Ekzistas difina artikolo el por fremdaj aŭ nomaj vortoj:
Verboj
La formo de personaj pronomoj mem povas esti kiel la finiĝo de finitiva verbo. Se oni uzas la pronomon aparte kun la verbo, tio estas por emfazo. La infinitivverba finiĝo estas -ön: binön («esti»).
Adjektivoj
Adjektivoj finiĝas per -ik: gudik  («bona»). Rekte post substantivo, epitetaj adjektivoj akordiĝas nek kaze nek nombre: fiti gudik  («fiŝon bonan»).
Predikativa adjektivo akordiĝas nombre: Fits ola binons gudiks  («Fiŝoj de vi estas bonaj»).
Adverboj
Simile kiel en Esperanto, en Volapuko ekzistas du tipoj de adverboj: la regulaj kun finiĝo -o kaj la neregulaj de variaj formoj:  gudo («bone»),  tu («tro»).
Chapala
Chapala estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Chapala. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 030.
Geografio
Chapala apartenas al la regiono Ciénega kiu situas en la centra parto de la subŝtato Ĥalisko. Multaj komunumoj en tiu regiono sude limtuŝas Ĉapalaan Lagon aŭ la meksikan subŝtaton Miĉoakano. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 43345 loĝantojn. El tiuj estis 21077 viroj kaj 22268 virinoj. La komunumo havas surfacon de 385,58 km². La meza alteco estas 1530 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,9 C. En la komunumo estas 810,9 mm da pluvo jare.
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12531 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 11631 scipovis legi kaj skribi kaj 894 viroj estis analfabetoj. Do 7.13 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 13579 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 12537 sciis legi kaj skribi kaj 1029 virinoj estis analfabetoj. Do 7,58 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Chapala vivis 35545 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 47 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,132 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Kentaro Matsumoto
Kentaro Matsumoto (松本 健太郎, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalas ĉe Fagiano Okayama.
Neublans-Abergement
Neublans-Abergement estas franca komunumo lokita en kantono Chaussin, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Sukinda
Sukinda estas valo en Barato, ŝtato de Orissa. En la valo troviĝas 97% de ĉiu kromito de Barato kaj estas unu el la plej grandaj malfermaj kromit-minejoj de la mondo.
Tie agadas 12 minejoj kaj poluas la grundoakvon per netraktita industria akvo. La surfaca kaj trinkakvo entenas kromon, 20-oblan ol internacia limvaloro. Ĝi estas unu el la 10 plej poluataj lokoj de la mondo, laŭ Blacksmith Institute.
La valon trafluas rivero Brahmani.
Premio Booker
La Premio Booker (Booker Prize; formale, Booker McConnell Prize, 1968-2002, kaj Man Booker Prize, 2002-2019, poste ankaŭ International Booker Prize) estas la plej grava brita literaturpremio, kaj unu el la plej prestiĝaj premioj por literaturo.
Ekde la jaro 1969 ĝi estas disdonata por elstara romano verkita en angla lingvo.
Antaŭe la premio estas donita al verkistoj de la Brita Ŝtatkomunumo, Irlando kaj Zimbabvo. Aktuale ekde 2013, la premion ricevas iu ajn kiu verkas en la angla, kondiĉe ke la premiita libro estas publikigita en la Unuiĝinta Reĝlando aŭ Irlando.
Internacia Booker-Premio
La fakto mem, ke verkisto estas nomumita por tiu ĉi premio, estas prestiĝa honorigo. Krom la honoro kaj prestiĝo, la gajninto ankaŭ ricevas sumon de 50.000 £.
Pilisszentkereszt
Pilisszentkereszt [piliŝsentkerest] (Mlynky "muelejetoj") estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre. Szentkereszt signifas: Sankta Kruco.
Situo
Pilisszentkereszt situas sur montaro Pilis, laŭ flankovojoj. Montopinto nomata Dobogókő 699 m-ojn alta apartenas al la vilaĝo.
Historio
La hungaroj konstruis abatejon kaj reĝan ĉaskastelon en 1188. La tataroj faris ilin ruina en 1242. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭe alvenis slovakoj kaj germanoj. En 1898 turista domo konstruiĝis, kiu estas komenco de la hungara turisma movado. Ankaŭ nun la ĉirkaŭaĵo estas ŝatata ekskursejo, vintre oni skiadas.
Homa kapitalo
Homa kapitalo estas la kvanto da kutimoj, sciaro, sociaj kaj personaj atributoj (inklude krepovon, fizikajn forton kaj lertecon) ene de la kapablo plenumi laboron por produkti ekonomian valoron.
Homa kapitalo estas unika kaj diferencas el ajna alia kapitalo. Ĝi necesas por ke la entreprenoj atingu celojn, disvolviĝu kaj restu plinovigaj. Kompanioj povas investi en homa kapitalo por ekzemplo pere de edukado kaj trejnado, kiu plibonigu la nivelojn de kvalito kaj produktado.
197 Areto
197 Areto estas malgranda, tre hela S-tipa asteroido de la asteroida zono. Ĝi estis malkovrita, la, elde la Observatorio de Pula (tiam, en Aŭstrio-Hungario), far de la aŭstria astronomo Johann Palisa.
Homa kapitalo
La teorio de homa kapitalo estas tre asocia kun la studo de la administrado de homaj rimedoj kiel okazas en la praktiko de negocadministrado kaj makroekonomiko.
197 Areto
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Areto, patrino de Naŭsikao kaj edzino de Alkinoo, reĝo de la Fajakoj kiu gastigis Odiseon, en la odiseado.
Ĉiuj 18 jaroj, ĝi proksimiĝas la asteroidon 4 Vesta je 0,04 AU (ĉirkaŭ 6 000 000 km). La perturbo de la orbito de Areto dum tiu renkonto permesis kalkuli la mason de Vesta.
Homa kapitalo
La origina ideo de homa kapitalo povas esti rekonita reen almenaŭ el Adam Smith en la 18a jarcento. La moderna teorio estis popularigita de Gary Becker, ekonomikisto kaj Nobel-premio el la Universitato de Ĉikago, Jacob Mincer, kaj Theodore Schultz. Kiel rezulto de lia konceptigo kaj modeliga laboro uzante la koncepton de homa kapitalo kiel ŝlosila faktoro, la Nobel-premio pri ekonomiko de 2018 estis kune atribuita al Paul Romer, kiu fondis la modernan plinovig-intencan alproksimiĝon al la kompreno de la ekonomia kresko.
En ĵusa literaturo, la nova koncepto de tasko-specifa homa kapitalo estis stampita en 2004 de Robert Gibbons, nome ekonomikisto de la MIT, kaj Michael Waldman, nome ekonomikisto de la Universitato Cornell. La koncepto emfazas ke en multaj okazoj, la homa kapitalo estas akumulita specife por la naturo de la tasko (aŭ kapabloj postulitaj por la tasko), kaj la homa kapitalo akumulita por la tasko estas valorebla fare de multaj firmaoj kiuj postulas la transpaseblajn kapablojn. Tiu koncepto povas esti aplikita al laborpostena atribuado, salajrodinamiko, konkurenco, promocidinamiko ene de firmaoj ktp.
2059 Baboquivari
2059 Baboquivari estas amora asteroido, kun tre discentra orbito, malkovrita en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj, la elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).
Ĝia perihelio situas inter la orbitoj de Marso kaj Tero, ĝi do estas marsrenkonta asteroido, sed ne trairas la Teran orbiton. Ĝia afelio kondukas ĝin preter la ekstera asteroida zono.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Monto Baboquivari, sankta monto por la indianoj Tohono O'odham, loĝejo de la dio I'itoi.
Moto2
La Moto2 estas klaso intera de MotoGP. Enkondukita anstataŭigante la kategorion Klaso 250. La delokiĝo estas 600 cm³.
Takuma Takeda
Takuma Takeda (武田 拓真, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalas ĉe Fagiano Okayama.
La Patriota Kanto (Rusio)
La Patriota Kanto estas la oficiala nacia himno de Rusio en 1991-2000. Muziko de la granda rusa komponisto Miĥail Glinka. La himno ne havis vortojn.
Komence la verko havis francan nomon «Motif de chant national».
La 27-an de novembro 1990, ĉe malfermo de la 2-a ekstervica Kongreso de popolaj deputitoj, oni plenumis la melodion de Glinka kaj faris ĝin unuanime la ŝtata himno de Rusia Federacio. Ĝi restis la himno ĝis 2000.
Planita teksto
Iu agnoskita teksto mankis, kvankam Administracio de la prezidanto Jelcin planis enkonduki en 2000 tiun tekston:
Rusa
Славься, славься, родина — Россия!
Сквозь века и грозы ты прошла
И сияет солнце над тобою
Над старинным московским Кремлём
Chäserrugg
Chäserrugg estas monto en Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi estas la plej orienta de la sep dentformaj montoj kun la nomo Churfirsten, kiuj disigas la valon de la rivero Turo, nome la Togenburgon de la valo de la Valenlago. La montopinto troviĝas sur la teritorio de la municipo Unterwasser en la komunumo Malnov-Sankt-Johano.
La Patriota Kanto (Rusio)
Rusa
Вьётся знамя с двуглавым орлом
Chäserrugg
Turismo
Chäserrugg estas sĥatata ekskurscelo por vintra turismo. Ĝi apartenas al la ski- kaj neĝtabulregiono de la Supera Togenburgo. Somere la regino allogas multajn migrantojn.
La Patriota Kanto (Rusio)
Rusa
И звучат священные слова:
Chäserrugg
Aliro
De Unterwasser kondukas la Iltios-Funikularo ĝis alteco de 1195 m super la marnivelo. De tie la Chäserrugg-Aertelefero kondukas al la pinto. Alia ebleco estas la Selamatt-Seĝtelefero ĝis la alppaŝtejo Selamatt, de kie la pinto atingeblas en trihora migrado.
La Patriota Kanto (Rusio)
Rusa
Славься, Русь — Отчизна моя!
Traduko
Glora estu, glora, patrujo Rusio!
Vi pasis tra jarcentoj kaj fulmotondroj,
Kaj la suno brilas super vi,
Kaj via sorto estas hela.
Super la antikva moskva Kremlo
Ŝvebas la standardo kun duobla aglo,
Kaj sonas la sanktaj vortoj:
Estu glora, Rusio, mia patrujo!
Nemuna delto
La Nemuna delto - litove Nemuno delta, origine germane Memelniederung - estas la delto de la rivero Nemuno (Nemunas litove, Memel germane resp. Неман, Njeman ruse), kiu en ĝiaj finaj 50 kilometroj rekte antaŭ la delta disbranĉiĝo nomiĝas Rusnė (samkiel insulo kaj loĝloko), en Litovio.
Alĝeria Milito de Sendependeco
La alĝeria sendependeca milito aŭ Alĝeri-milito estis milito de alĝerianoj por liberiĝo disde Francio. Alĝerio iĝis franca kolonio ekde la jaro 1830. La milito disvolviĝis ekde 1954 ĝis 1962.
Nemuna delto
Origine, en la regiono setlis anoj de la balta tribo skalvoj. Ekde la paco de Melno de 1422, kiu fiksis limon inter la Grandprinclando Litovio kaj la Ordeno de germanaj kavaliroj, la delto definitive iĝis parto de la regno de la germanaj kavaliroj, kiu poste transformiĝis en la germanlingvan provincon Orienta Prusio. Ekde 1923 Litovio transprenis la kontrolon pri la regiono, kaj la loĝloko oficiale eknomiĝis laŭ litova nomo.
Alĝeria Milito de Sendependeco
Laŭ la vidpunkto, oni ankaŭ foje nomas ĝin alĝeria revolucio. Ĝis 1997, ĝi estis oficiale nomata la alĝeriaj eventoj de la franca estraro. Je la alĝeria flanko batalis la F.L.N. (Fronto por la Liberigo de Alĝerio), kiun komence subtenis nur malmultaj alĝerianoj (poste la plejmultaj) kaj kelkaj maldekstraj politikuloj francaj. Pro la elekto de terorismo temis ĉefe pri tempo de perforto kontraŭ la popolo kaj de lukto kontraŭ la franca administracio. Ne temas do pri milito inter du suverenaj ŝtatoj, ĉar Algerio iame konsistis el francaj departementoj.
Nemuna delto
Kiam ĝi atingas la la Kuronan Lagunon kaj de tie la Baltan Maron, la Nemuno dividiĝas en labirinton de riveraj branĉoj kaj kanaloj, formante polderojn kaj malsekregionojn, kiuj faras ĝin tre alloga celloko por ekoturismo. La kvar ĉefaj distribuaj riverobranĉoj estas Atmata, Pakalnė, Skirvytė kaj Gilija - en ĝia komenca parto, kie disiĝas la riverobranĉoj estas Atmata kaj Skirvytė, la koordinatoj estas 55°17'45"N, 21°23'0"E. En la centro de la delto situas la plej granda insulo de Litovio, la insulo Rusnė (5 km²), kaj ĝia samnoma vilaĝo. Kvankam ĝi estas la plej granda homa setlejo en la delto, ĝia loĝantaro estas nur ĉirkaŭ 1 600.
Sude de la delto limas la alka malaltaĵo, vasta marĉo, kiu foje malprecize alkalkulatis al la delta areo.
Alĝeria Milito de Sendependeco
Tiu milito komenciĝis post la Dua mondmilito, kun la movo de la soldatoj devenintaj de la Norda Afriko. Tiuj soldatoj renkontis la aliajn (blankulajn) soldatojn venintajn de la kontinento post la milito, kaj vidante ke ekzistas diferencoj inter la nigrulaj kaj la blankulaj, postulis pli da egaleco.
Ede Horváth
Ede Horváth [horvAt], hungare Horváth Ede estis hungara fabrikestro, staĥanovisto kaj politikisto. Li estis konata "Ruĝa barono" pro fideleco al komunistoj.
Alĝeria Milito de Sendependeco
Ĝi estas la lasta milito, kiu okazis sur la franca teritorio. En la nacia konscienco, tiu milito estas sinonimo de torturo, juneco oferita por la milito.
Ede Horváth
Ede Horváth naskiĝis la 1924 en Szombathely. Li mortis la 1998 en Győr.
Alĝeria Milito de Sendependeco
Dum sia enpaŝo en Alĝero, la 4-an de junio 1958, Charles de Gaulle eldiris diskurson, el kiu oni rememoras sian faman "Mi komprenis vin" ("Je vous ai compris"), kio la nigrapieduloj interpretis, kiel "Franca Alĝerio", sed la sekvantan jaron li proponis referendumon pri memdetermimo, kiu estis akceptita de la franca popolo.
Ede Horváth
Biografio
Ede Horváth laboris en fabriko en Győr inter 1938-1951 kiel ferlaboristo. Tiel li ekhavis tutlandan famon, ĉar li estis staĥanovisto. Baldaŭe li estris diversajn fabrikojn. Inter 1953-1967 li estis parlamentano kaj li apartenis al Centra Komitato de la partio. Li ricevis premion Kossuth en 1950, poste ankaŭ aliajn premiojn.
Lia plej granda ago estis gvidado de aŭtofabriko nomata Rába. Tiutempe la fabriko estis elstara. Ede Horváth jam frue evoluis la komercajn kontaktojn kun Usono.
Foruoj de Valencio
La Foruoj de Valencio en la hispana Fueros de Valencia, en la  valencia furs de València, estis valencia teritoria leĝdono dum pli ol kvar jarcentoj, ekde 1251, kiam Jakobo la 1-a de Aragono ĵuris kaj promulgis ilin en kunsido de la Valencia Kortumo samjare, ĝis 1707, per la Dekretoj de Nueva Planta.
NGC 7578A
NGC 7578A (aliaj indikoj — NGC 7578-1, ZWG 454.22, UGC 12477, VV 181, MCG 3-59-24, ARP 170, HCG 94A, HCG 94B, PGC 70933) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Tomoya Fukumoto
Tomoya Fukumoto (福元 友哉, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalas ĉe Fagiano Okayama.
Nordo
Nordo estas la mala direkto de sudo, kaj orte al la oriento kaj okcidento, la parto de la terglobo, kiu situas en la direkto de la Norda Poluso kaj la Polusa stelo.
En okcidenta kulturo, la nordo estas konsiderata kiel la ĉefa direkto kaj estas uzata por difini la aliajn direktojn. La nordo estas en azimuto 0 gradoj.
La geografia difino de nordo (kontraste al sudo) baziĝas sur la difino de oriento (eosto): Oriento sur iu astro estas la direkto, al kiu turniĝas la astro. Nordo estas la direkto je 90° maldekstre de oriento. Por difini nordon do necesas unue distingi inter dekstro kaj maldekstro.
La astronomia difino de nordo baziĝas sur la nordo de Tero.
Estas tri ĉefaj nordaj tipoj:
Vidu ankaŭ
Kompasretning
Badrinath
Badrinath estis re-establita kiel grava pilgrimejo fare de Adi-Ŝankaro en la 8-a jarcento. En pli frua epoko, pilgrimantoj devis piediri centojn da mejloj por viziti la templon Badrinath.
Gyula Mesterházy
Gyula Mesterházy [djula meŝterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mesterházy Gyula estas hungara aktoro, voĉoaktoro, manekeno.
Gyula Mesterházy naskiĝis la  en Szombathely.
Biografio
Gyula Mesterházy estis edukita en urbo Bük, en sia aĝo 7 li komencis lerni popoldancon. En 1997 lia fotoserio kaŭzis sukcesojn, li iĝis konata manekeno, samtempe li kreis reklamojn. Tamen li interesiĝis pri la teatro, li studis en privata lernejo de Margit Földessy kaj aktorstudio de Teatro József Attila, poste li membriĝis en Nacia Teatro (Győr). Ekde 2006 li ludis en malgranda teatro en Budapeŝto. Intertempe li akiris televidistan diplomon en Universitato János Kodolányi. Li ofte havis filmajn rolojn, eĉ eksterlande. Li ricevis premion en 2005.
Duggendorf
Duggendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regensburg kaj en la distriktaro Supra Palatinato de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Randa
Randa estas svisa komunumo en la germanparolanta parto de kantono Valezo, ĉirkaŭ 128 km (birdfluge) oriente de Ĝenevo, ĉirkaŭ 100 km (birdfluge) sude de Bern, kaj ĉirkaŭ 158 km (birdfluge) sude de Zuriko.
Geografio
Randa situas en la valo de la rivero Matervispa, aŭ Matter Vispa, ĝia kulmino estas monto Dom, kiu alteco de 4545 metroj estas unu el la plej altaj montopintoj de Svislando kaj la plej alta monto, kiu situas komplete sur svisa teritorio. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Randa la vilaĝoj Wildi, Lerch kaj Attermänze.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 54,51 km², de kiuj 8,9% estas kovritaj de arbaro, 7,2% servas por agrikulturo kaj 1,0% por setlado. Pli ol 80% de la komunuma teritorio konsistas el altmontara dezerto kaj glaĉeroj.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Randa limas en nordo al Oberems kaj St. Niklaus VS, en oriento al Saas-Fee, en sudo al Täsch, kaj en okcidento al Ayer.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 213, kiu finiĝas iomete pli sude en Täsch. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Matterhorn-Gotthard-Fervojo de Zermatt al Disentis.
Historio
La unua dokumenta mencio de Randa datiĝas el la jaro 1305 jam sub la hodiaŭa nomo. De la 13-a jarcento ĝis 1552 Randa apartenis al la majorejo Naters kaj poste al la samnoma kastlanejo. Poste ĝi formis kun Täsch apartan kastlanejon de la majorejo kaj libertribunalo Sankt Niklaus. Ekzistas kamparana gildo, kiu fondiĝis en la jaro 1593. En la jaro 1798 Randa fariĝis memstara komunumo.
Montofalo de Randa
La damaĝoj kostis 80 milionojn da svisaj frankoj
Malajzio en la Olimpikoj
Malajziaj sportistoj unue en 1956 partoprenis olimpikon - ekde tiam oficiala malajzia teamo partoprenas la somerajn olimpikojn, kaj ne maltrafis eventon ekde tiam, krom en la Somera Olimpiko 1980, kiam la teamo aliĝis al bojkoto de la ludoj en protesto pri la invado de armeaj unuoj Sovetunio je Afganion fine de 1979. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis malajziaj partoprenantoj. Tamen en la someraj olimpikoj la teamoj ne estas sensukcesaj: ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, la teamo sume atingis 8 arĝentajn kaj  5 bronzajn medalojn. Fine ĝi havis la modestan 114-an rangon inter ĉiuj partoprenintaj teamoj.
La Olimpika Konsilio de Malajzio kunordigas la teamojn - la organizaĵo estis kreita en 1953 kaj rekonita de la Internacia Olimpika Komitato sekvajare.
Foruoj de Aragono
En 1247, la reĝo Jakobo la 1-a kunvokis la Kortumon de la Reĝlando en Huesca kun la celo daŭrigi la leĝdonan agadon de la Krono kaj kompili en unu sola dokumento la regulojn kiuj devis regi la privatan aktivecon kaj la administradon de la justico. La nomumitoj de la diversaj konsilioj aprobas la tiamajn Foruoj de Aragono sur la bazo de la jura verko antaŭe realigata de la episkopo de Huesca, Vidal de Canellas kiu arigas grandan parton de la lokaj foruoj.
Rendkívüli Újság
Rendkívüli Újság (Eksterordinara gazeto)
Provinco Ascope
Provinco de La Libertad (Peruo) en Sudameriko.
Frederic Pujulà i Vallès
Frederic PUJULÀ I VALLÈS (Palamós je la 12-a de novembro 1877, Bargemon, Var, Francio, je la 14-a de februaro 1963) estis katalunisto kaj esperantisto.
Biografio
Naskita en rusiljona kaj bretona familio Frederic pasigis kelkajn jarojn de sia infanaĝo en Kubo. Li poste studis juron en Barcelono, kie li amikiĝis kun Pablo Picasso (kiu faris faman portreton de Pujulà fumanta pipon ) kaj aliaj artistoj kaj verkistoj de tiu tempo.
En 1905, kelkaj oficiroj de la hispana armeo ruinigis la redakciejojn de la ĵurnalo La Veu de Catalunya kaj de la satirika semajna gazeto Cu-cut! pro ties "antihispanismo". Pujulà klarigis kaj kritikis tion en la esperanta revuo Tra La Mondo aperanta en Parizo. Hispana esperantista militisto denuncis lin kaj li ekziliĝis al Parizo, kie li daŭrigis siajn katalunistan kaj esperantistan taskojn, kaj, kie li povis adopti la francan civitanecon por eviti la persekutojn de la hispanaj aŭtoritatoj.
Jam reveninte en 1909, li profitis el sia funkcio de direktoro de la 5-a UK en Barcelono, por konigi al la tuta mondo la ekziston de la kataluna lingvo kaj de ĝia kulturo. Lia partopreno kiel soldato en la Unua mondmilito estis volontula, same kiel aliaj katalunaj batalantoj, kvankam li estis rekrutita pro sia franca civitaneco, tamen li partoprenis kun Adrià Gual, en 1914, en la preparaj laboroj de la 10-a UK 1914 okazunta en Parizo. Pujulà esperis ke lia batalo alportos ion al la liberiĝo de la eŭropeaj nacioj. Li pasigis kvar jarojn en diversaj militfrontoj ĝis li estos malmobilizita de la franca armeo en 1919. Interalie, li estis ano de kompanio de telefonistoj el kiu nur li kaj unu kompano transvivos, kaj li partoprenis en unua vico en korp-al-korpaj bataloj per bajonetoj, kiuj daŭris plurajn tagojn seninterrompe. La 9-an de marto li estis akceptita kun granda festo en Hotelo Suís de Barcelono. Sed lia traŭmatiga sperto ĉe la fronto, kaj aliaj personaj konfliktoj, igis lin eliĝi el publika aktivado.
Dum la okupiteco de Barcelono fare de la faŝismaj ribelantoj, en la fino de la Hispana Enlanda Milito, li estis enprizonigita kaj mortkondamnita de militista tribunalo per rapidjuĝo pro sia katalunista kaj respublikista pozicioj. Post unu semajno pasigita atendante sian ekzekuton, lia kondamno estis ŝanĝita al prizonado da dudek jaroj kaj unu tago. Fine post prizonado de du jaroj kaj du monatoj en la karcero Modelo de Barcelono, li estas liberigita pro sia aĝo. Poste li estas persekutita en alia proceso pro "politikaj respondecoj", la Servo de Dokumentkolektado de Salamanko (Servicios de Recuperación de Documentos de Salamanca) petis informojn pri li. La Speciala Tribunalo por la Puno kontraŭ Framasonismo kaj Komunismo kondamnis lin en 1947 pro "framasonismo, kun separatistaj ideoj" por dekdu pliajn jarojn da prizono, kiujn li ne devis plenumi. Li ricevis malpermeson labori kiel advokato kaj kiel ĵurnalisto. Apartigita de la publika vivo, li mortis 14-an de februaro 1963 en Bargemon (Var, Francio).
La esperantisto
Pujulà i Vallès estas konsiderata kiel la enkondukinto kaj la plej granda disvastiginto de Esperanto en Katalunio. De 1905 li fariĝis nelacigebla propagandisto per la revuo Joventut ("Juneco", kun pli ol 70 artikoloj), per kunlaborado al La Veu de Catalunya (sub pseŭdonimo Tamen) kaj per publikigado de granda nombro da didaktikaj verkoj, kun Gramàtica rahonada de la llengua Esperanto (1906) kaj aliaj gramatikoj, kursoj kaj vortaroj (kiel la unua Vortaro Kataluna-Esperanta en 1909). De kiam li ekkontaktiĝis kun la internacia lingvo, li alproprigis al si la paralelajn valorojn internaciismo kaj homa gefrateco. En 1905 li fondis la societon "Espero Kataluna" kaj li ekinstruis esperanton ĉe "Associació Nacionalista Progrés". Li vizitis L. L. Zamenhof en Pollando kaj rapide fariĝis granda konanto de la lingvo kaj granda preleganto en Esperanto.
Li ankaŭ verkis rakontojn en esperanto kiel Naivulo, Karabandolo la Plugisto, Fiŝkaptisto kaj Rigardanto aŭ La Grafo Erarinta, eldonitaj en 1908, kaj estis kunlaboranto de La Revuo, revuo esperantista en Parizo. Samtempe li kunlaboris per siaj artikoloj al multaj aliaj gazetoj. Li verkis la monologon La Rompantoj (1907), la teatraĵojn Aŭtunaj Ventoj (1909) kaj Novelo (1908) kaj multajn aliajn. Li ankaŭ esperantigis kaj monde diskonigis diversajn originalajn katalunajn verkojn. Pro lia interveno en 1905 la Unió Catalanista akceptis la uzon de Esperanto por rilati al aliaj movadoj por popolaj rajtoj. En 1906 li reprezentis Katalunion (nome de diversaj katalunistaj organizaĵoj kiel la grupo "Quatre Barres" kaj la "Cercle Catalanista de Santiago de Cuba") ĉe la 2-a UK 1906 okazinta en Ĝenevo (kie li deklamis kun granda sukceso siajn monologojn Senhejmulo kaj La Pipamanto). En ĉi kongreso estis incidento kun hispana militisto, ĉar li prezentiĝis nome de la kataluna nacio. Ankaŭ en 1906 li ekpublikigis siajn unuajn esperantokursojn en kataluna lingvo en la revuo Joventut. En 1908 aperis lia vortaro Esperanto-katalana, en 1909 la alidirekta katalana-Esperanto, ambaŭ en la "biblioteko Joventut". Li tiel fariĝis ankaŭ la unua Esperanto-leksikografo de la kataluna.
En 1908 li instruis esperanton ĉe Sorbonne en Parizo (kie li la antaŭan jaron prelegis pri Katalunio kaj esperantismo).
Li estis unu el la organizantoj kaj la prezidanto de la 5-a UK 1909 en Barcelono kie li okazigis Internaciajn Florludojn laŭ la modelo de tiuj kiuj okazas en kataluna lingvo. Dum ĉi kongreso li reĝisoris en Teatre Romea la verkon Mistero de Doloro, de Adrià Gual, kiun li mem esperantigis kaj eldonis en esperanto en 1909. Li ankaŭ verkis la tekston de la esperantista himno "Akcepto", kun muziko de J. B. Lambert.
En 1911 li ekdirektas la revuon Kataluna Esperantisto, organo de la Kataluna Esperanto-Federacio, dum tri jaroj. Li ankaŭ estis unu el la direktoroj de Jen, esperantista versio de la populara revuo Papitu.
Poste li kunlaboris en la granda verko Kataluna Antologio (1925), antologia kolekto de katalunaj literaturo, popolkanto.
Alia interesa traduko, ĉikaze el la hispana lingvo estas parto de la verko Don Kiĥoto, eldonita kun la nomo "Don Kiĥoto de la Manĉo en Barcelono: 5 ĉapitroj" kiel kvina numero de la Esperanta Biblioteko Internacia, en 1909.
Katalunlingva verkisto
Li komencis verki por La Senyera de Palamós, kaj komence de la 20-a jarcento, eklaboris kun Llevant, El Federalista, L'Autonomista, Llibertat, kaj aliaj revuoj federaciismaj kaj katalunismaj. Li redaktis en Joventut (1900-1906), kaj estis voĉisto de Unió Catalanista, kie li disvolviĝis sian idearon, publikinte ĉirkaŭ 220 artikoloj varitemaj: politikaj, patrolandamaj, filozofaj, pri literatuta kritiko, pri Esperanto, kaj tiel plu. Elstaris lia klara esprimado de liaj ideoj, per rava parolo.
Li verkis teatraĵojn kiel El geni (1904), El boig (1907, 2-a parto de El geni), Dintre la gàbia (1906, kun Emili Tintoré), kaj La veu del poble i El poble de la veu (1910, kun Lluís Via) - satiro pri la prestiĝaj ĵurnaloj La Veu de Catalunya (katalunisme konservativa) kaj El Poble Català (katalunisma, maldekstrisma, kaj respublikema), kun kiuj li ankaŭ laboris. Tiu ĉi verko, subskribita per pseŭdonimo F.L., kaŭzis grandan tumulton kaj multajn kritikojn. Li publikigis rakontojn kiel Titelles febles (1902), Creuant la plana morta (1903), El metge nou (1903), kaj la unua scienc-fikcia romano de la kataluna Homes artificials (1912). Li ankaŭ eldonis la eseon Francesc Pi i Margall (1902), aron de sep artikoloj el Joventut. Tradukis li ankaŭ al la kataluna teatraĵojn kiel Més enllà de las forsas, de norvego BJÖRNSON (1904), versaĵo Kaatje, de belgo Paul Spaak (1914) kaj romanoj de Georges Simenon, inter aliaj. Post lia malpermeso, li uzis aliajn kaŝnomojn.
Pri liaj travivaĵoj dum Mondmilito, speciale en la Verduna fronto, li verkis ''En el repòs de la trinxera. Cartes del soldat a l'amic kaj De la trinxera estant (rakontoj pri la unuaj estadoj en la unua linio (1918) kaj la eseo Les representacions teatrals als camps de batalla i França'' (1920)
En 1949, li gajnis premion Englantina d'Or dum Floraj Ludoj de la kataluna lingvo en Montevideo, per la patrolandama poeziaĵo Ai, de tant d'esperar…!
Altdorf SH
Altdorf estis ĝis la 31-a de decembro 2008 komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 208 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Ex de la 1-a de januaro 2009 Altdorf apartenas al la komunumo Thayngen.
Frederic Pujulà i Vallès
Katalunlingva verkisto
Post la frankisma subpremo, li daŭrigis verki poezie, romane, teatre, esee kaj cetere. Kvankam li laboris kun ekzilaj revuoj kiel Pont Blau el Meksiko, la precipa parto de lia verkaro ankoraŭ ne estas eldonita.
Altdorf SH
Geografio
Altdorf situas en la nordo de Kantono Ŝafhaŭzo en montareta kaj kampara regiono, ĉe la landlimo kun Germanio. En Altdorf troviĝas la plej nordaj vitejoj de Svislando.
Historio
La unua dokumenta mencio de Altdorf datas supozeble el la jaro 830.
Komunuma kunfandiĝo
Per la publika baloto de dimanĉo la 17-an de aŭgusto 2008 la kvin aŭtonomaj komunumoj Thayngen, Altdorf, Bibern, Hofen kaj Opfertshofen akceptis la kunfandiĝon de iliaj komunumoj kun efiko je la 1-a de januaro 2009. La nova komunumo Thayngen havas proksimume 5000 loĝantojn. Tial Altdorf la 1-an de januaro 2009 ĉesis ekzisti kiel aŭtonoma politika komunumo kaj fariĝis vilaĝo de Thayngen.
Batalo de Almansa
La Batalo de Almansa estis batalo okazinta dum la internacia konflikto de la Milito de Hispana Sukcedo la 25-a de aprilo 1707 en Almansa (nuna Albaceto (provinco), en la limoj inter Valencio, Alikanto kaj Murcio, en Hispanio). En la konfronto, la trupoj de Filipo de Anĵuo (nepo de Ludoviko la 14-a), kiu estis kronita kiel Filipo la 5-a, gvidataj de la Duko de Berwick, venkis la trupojn de Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio), komanditaj de Henri de Massue kaj la Markizo das Minas. La batalo ne estis decidiga por meti finon al la internacia konflikto, sed malfermis la pordojn al la Reĝlando de Valencio. Kiel konsekvenco de tiu ĉi batalo, la Reĝlando de Valencio estis okupata de la burbonaj trupoj kvankam la foruoj estis aboliciitaj, kune kun tiuj de Aragono, post la publikigo de la Dekretoj de Nueva Planta.
Rektosegmento
Rektosegmento, aŭ streko – en geometrio, parto de rekto entenata inter du ĝiaj punktoj kune kun ĉi tiuj punktoj mem. Segmento tute apartenas al la rekto.
En 3d spaco kun karteziaj koordinatoj XYZ segmento kun la ekstremoj estas aro de punktoj (x, y, z) priskribita per sistemo de ekvacioj:
aŭ ekvivalente:
kie
Rektosegmento estas regula 1-dimensia hiperpluredro. Tiel ĝi estas samtempe 1-simplaĵo (aŭ alivorte 1-dimensia simplaĵo), 1-hiperkubo (aŭ alivorte 1-dimensia hiperkubo), 1-kruco-hiperpluredro (aŭ alivorte 1-dimensia kruco-hiperpluredro) - la komenca ero de ĉiuj tri diversdimensiaj familioj de regulaj hiperpluredroj.
Robert Gérard
Robert GERARD, estis franca geologo, esperantisto kaj Esperanto-vortaristo, kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro pri "geologio kaj mineralogio".
Dávid Tóth (kajakisto)
Dávid Tóth [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tóth Dávid estis hungara kajakisto, olimpiano, mondĉampiono.
Dávid Tóth naskiĝis la en Székesfehérvár.
Biografio
Dávid Tóth komence de la bazlernejo ne nur lernis la literojn, sed ankaŭ la remadon en kajako en la proksima Velence (lago). Inter 1993-2020 estis kajakisto en pluraj sportkluboj. Ekde 2002 li havis bonajn rezultojn en junularaj mondaj konkursoj, li debutis en signifaj plenkreskulaj konkursoj en 2008. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun arĝenta medalo kvarope, krome en mondĉampionumoj li estis la unua en 2011, la dua en 2015 kaj 2017, la tria en 2014. Lia plej konata trejnisto estis Katalin Rozsnyói. Li finis sian aktivan sportan karieron en 2020. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2012. Intertempe li studis en Universitato Edutus.
NGC 7578B
NGC 7578B (aliaj indikoj — NGC 7578-2, ZWG 454.24, UGC 12478, VV 181, MCG 3-59-25, ARP 170, HCG 94B, HCG 94A, PGC 70934) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Rita Izsák-Ndiaye
Rita Izsák-Ndiaye [iĵAk] (naskiĝis en 1980 en Szekszárd) estas eksa hungara diplomato kaj altranga, sendependa fakulo pri homaj rajtoj. Ŝi esploris pri homaj rajtoj, rajtoj de malplimultoj kaj junularaj rajtoj en diversaj NRO-j, por la hungara registaro kaj ĉe internaciaj organizaĵoj. Ŝi servis kiel Speciala UN-Raportisto pri malplimultaj aferoj inter 2011 kaj 2017, samkiel membro kaj raportisto de la UN-Komitato pri la Elimino de Rasa Diskriminacio inter 2018-2022. Ŝi estas nuntempe (2022) la Persona Reprezentanto de la Prezidanto rilate al Infanoj kaj Sekureco ene de la Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSCE, laŭ la angla mallongigo).
Frua vivo kaj kariero
La patrino estas de cigana deveno (romani) kaj la familio de ŝia patro estis devige translokigita en 1947 de Ĉeĥoslovakio, nuntempe Slovakio, al Hungario post la Dua Mondmilito pro ilia hungara etneco. Ekde ŝiaj universitataj jaroj, Rita esploris pri malplimultaj kaj homaj rajtoj, inspirita pro ŝiaj propraj spertoj kaj tiuj de ŝia familio kun diskriminacio. Ŝi akiris la gradon de magistro ĉe la Pázmány Péter katolika Universitato en Budapeŝto, Hungario.
Izsák-Ndiaye komencis ŝian internacian karieron ĉe la European Roma Rights Center (Eŭropa Centro de Romaaj Rajtoj) en Hungario, poste ŝi iĝis komerca konsilisto de la UN- Oficejo de la Alta Komisionano por Homaj Rajtoj en Ĝenevo. Poste, ŝi laboris en Somalio (en Hargeisa), kiel konsilisto pri junularaj rajtoj kaj en Bosnio kaj Hercegovino (en Srebrenica), kiel homrajta oficiro kun la Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo. En 2010, ŝi iĝis ĉefino de Socia Inkluziva Sekretariejo pri Personaro ĉe la hungara Ministerio de Justico kaj Publika Administrado. Ŝi ankaŭ kunordigis la sukcesan adopton de la EU- Kadro por Naciaj Romaaj Integrigaj Strategioj. Ŝi estis ankaŭ la unua ĈEO kaj Prezidanto de la Instituto Tom Lantos, esplorinstituto kiu okupiĝas pri la evoluo de homaj kaj minoritataj rajtoj.
Izsák-Ndiaye ankaŭ deĵoris kiel altranga konsilisto kaj fakulo por la UN-Sekretariejo de la Ĝenerala Sekretario rilate al junularaj temoj en 2020 kaj 2021 kaj kiel personea reprezentanto pri Infanoj kaj Sekureco ĉe la Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo. Ŝi estas membro de la konsila direktoraro ĉe la Global Centre for the Responsibility to Protect (Tutmonda Centro por la Respondeco Protekti), KONA Connect (KONA Konektas) kaj la Women Leadership Council of the International Coalition of the Sites of Conscience (Virina Gvidantara Konsilio de la Internacia Koalicio de la Ejoj de Konscienco).
Persona vivo
Ŝi estas ankaŭ civitano de Senegalo. Ŝi parolas la romaan, hungaran, anglan, francan kaj germanan.
Noto kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la samtitola artikolo en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj.<references group="https://www.wikidata.org/wiki/Q25634887" />
Vidu ankaŭ
Fernand de Varennes
Dento
Dento estas malmola organo, kiu ekzistas en la buŝo de vertebruloj (escepte de modernaj birdoj, testuduloj, bufonedoj kaj kelkaj mamuloj). Dentoj estas parto de digesta sistemo. Dento servas por kapti, disigi, maĉi la nutraĵon kaj ofte ankaŭ por defendo, portado de idoj, purigado de hararo (eliminado de haŭtaj parazitoj). Dentoj estas diversaj laŭ strukturo, formo, kvanto kaj funkcio.
Dentaro estas aro da ĉiuj dentoj ĉe unu ulo.
Maldetale
Dento havas tri ĉefajn partojn: La dentokavon plenigas dentpulpo (konektiva histo, riĉa je nervoj)
Dento konsistas ĉefe el dentino.
Ĉe mamuloj kaj la krokodiloj la dentoj situas en la denta alveolo (kavo), ĉe fiŝoj, amfibioj, plimulto de rampuloj la dento kreskas per konektiva histo sur la suba osto.
Ĉe mamuloj (escepte ekz. de la cetacoj) sinsekvas du dentogeneracioj:
La generacioŝanĝo de la homaj dentoj okazas en la aĝo de 6-7-a jaro.
La dentaro formiĝis, kutimiĝis dum la filogenio al la nutrometodo, karakterizas la familiojn, kelkfoje eĉ la speciojn.
La dentaro de la bestoj kun diversformaj (heterodentaj) dentoj konsistas el kvar tipoj:
Evoluo de la dento
Komence aperas la t.n. kornodentoj (el kornaĵo) ekz ĉe la senmakzelaj rondbuŝuloj (Cyclostomata). Tiuj ne estas veraj dentoj, sed modifoj de la haŭto.
Alia dento-antaŭaĵo estas la t.n. kornolamenoj de kelkaj akvaj mamuloj (vidu ankaŭ barto).
Evoluo de veraj dentoj
La vera dento evoluas el la dermo de la antaŭintesto.
Makzelaj homodentoj troviĝas ĉe duonostaj fiŝoj (Ganoidei) kaj ostofiŝoj (Teleostei). La makzelaj dentoj sidas en unu vico, sed aperas ankaŭ nemakzelaj dentoj de la buŝkavo (legu ĉe faringo) sur diversaj ostoj.
La vostaj amfibioj havas pintajn makzelajn kaj aliajn buŝkavajn dentojn, kiuj helpas nur kapton de la predo. La dentaro de senvostaj amfibioj reduktiĝis dum la evoluo, kelkfoje eĉ tute malaperis.
La praaj reptilioj havis komence nur konusajn homodentojn, dum la evoluo aperis heterodentismo. Tiuj dentoj servis jam ankaŭ por iometa maĉado.
La birdoj estas sendentaj, aperis la beko anstataŭ ĝi. Sur fosilioj, oni povas vidi kelkfoje eĉ reptiliosimilajn.
Jam la primitivaj mamuloj havas heterodentojn kaj diferenciĝon laŭ formo kaj funkcio. Tiuj dentoj konvenas ne nur kaptado de la nutraĵo, sed por ties erigo, maĉado. La daŭra dentoŝanĝo malaperas, elformiĝas dugeneracia dentaro (unu dentoŝanĝo dum la vivo).
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri dento en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Diferencialo (mekaniko)
En mekaniko, diferencialo estas sistemo de dentradoj per kio, de unu propulsanta akso, pliaj rotacioj kun diferencaj rapidecoj povas estis disbranĉigataj.
Unu apliko estas en aŭtomobiloj kaj traktoroj, kie estas diferencialo inter la propulsantaj radoj. Dum ĝirado la ´interna´ rado trairas pli mallongan vojon kaj do malpli rapide turnas ol la ekstera rado, sed tamen estas propulsanta.
Sur kota tereno kaj sur glita vojo tio estas malavantaĝo, ĉar unu rado povas ekjori kaj la alia resti senmova. Por preventi tion ekzistas t.n. limigita jordiferencialo kiu per kluĉilo dividas la fortojn denove al ambaŭ radoj. Alia ebleco estas la diferenciala blokilo, konstruita interne de multaj ĉiaterenaj aŭtoj. Ĝi estas kelktempe blokebla diferencialo (la verda dentrado en la desegnaĵo estas blokata).
Regno Ahom
La Regno Ahom (1228–1826) estis regno sur la valo de la rivero Bramaputro en Asamo, Barato, kiu retenis sian suverenecon dum preskaŭ 600 jaroj kaj sukcese rezistis kontraŭ la etendo de Mogoloj en Nordorienta Barato.
La Ahoma Armeo
La Ahoma Armeo konsistis kavalerion, infanterion kaj ankaŭ militŝiparoj. La regno ne havis profesiajn soldatojn armeanojn de fino de 18a jarcento kaj frua 19a jarcento, tiam Purnandan Burhagohain rimarkis la efikon de soldatoj de kapitano Thomas Welsh kontraŭ la Moamora ribelo.
La Ahoma Armeo alfrontis multajn agadojn kaj la plej signifaj estis kontraŭ la sultanoj de okcidenta Bengalo kaj la Mogola Imperio; kaj kontraŭ la suda dinastio Konbaung (Birmo). Ahoma Armeo venkis kontraŭ armeo de Turbak (1532), de la Mogola Imperio en la Batalo de Saraighat (1671), kaj en la fina batalo de Itaĥuli (1682) kiu forigis mogolan armeon for de Asamo. La falo de la Ahoma Armeo okazis kontraŭ la armeo de Ĉilarai (1653), kaj la armeo de Mir Jumla la 2-a (1662), kaj fine pro la invado de Asamo fare de birmanoj (1817, 1819, 1921). La Ahoma regno kontraŭis kaj venkis kontraŭ multajn invadojn de okcidento, sed la tuta regno estis detruita kiam venis unu signifa defio el sudo.
Organizo
La Ahoma Armeo baze insistis partoprenon de membroj pere de Paik sistemo, ili sekvis la korvean laborsistemon. Paikoj formis grupojn de 4 (kaj poste 3) nomate ‘gots’, ĉiam minimume unu el paik el unu ‘got’ estas en armeo aŭ publika servo. Ili ankaŭ ricevis terpecon por agrikulturo, kaj en la tempo de paik, la aliaj membroj de sia ‘got’ protektis lian terpecon. Viroj inter aĝo 15 kaj 50 devigis esti membro de Pike sistemo. Do la tuta popolo formis kiel armeo sur kiu Ahoma Armeo dependis; kaj en la tempo de militoj la ekonomiaj kaj agrikulturaj aferoj funkciis.
Estroj
Purandar Singha (1818-19 kaj 1833-1838), estis la lasta reĝo de la regno Ahom en Asamo.
Stacio Ushinoya
Stacio Ushinoya (japane: 牛ノ谷駅 [Uŝinoja-eki], angle: Ushinoya Station) estas fervoja stacio en Aŭara, Gubernio Fukui, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Hokuriku (ĉefa).
Apencelaj Fervojoj
Apencelaj Fervojoj (Appenzeller Bahnen) (AB) estas svisa fervoja kompanio kun sidejo en Herisau. Ĝi funkciigas reton de fervojoj en la kantonoj Apencelo Interna, Apencelo Ekstera, Sankt-Galo kaj Turgovio.
Departemento Comayagua
Departemento Comayagua estas unu el la 18 departementoj de la Centramerika nacio de Honduro.
Ĝia ĉefurbo estas Comayagua, kiu famas pro sia abundo de historia kolonitempa arkitekturo.
La departemento kovras areon de entute. En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de 390,643.
Ĝalu
Ĝalu (arabe جالو) estas urbeto en distrikto Al Wahat, en nordoriento de Libio en la Oazo Ĝalu, kun ĉ. 3600 loĝantoj. De 2001 ĝis 2007, ĝi estis parto de distrikto Aĝdabija. Pli frue en 1983-1987, ĝi estis administra sidejo de Distrikto Ĝalu.
La urbeto situas en oazo en la Libia dezerto ĉ. 250 km de Golfo de Sirte. La Oazo Awjila situas ĉ. 30 km nord-okcidenet de Ĝalu.
Awjila (skribita ankaŭ Awjilah) havas du vidindaĵojn: Moskeo Atiq, kun unikaj konusaj domoj, konstruitaj el briko, koto kaj kalkoŝtono; Maŭzoleo de Ali Abdullah ibn Sarh, kiu estis gvidanto de Islama konkero de tiu regiono en la 7-a jarcento.
La ĉefa ekonomia aktivado en la areo estas la agrikultivado kaj la laborado en la naftoindustrio. Plej gravaj plantoj estas daktilpalmoj, tomatoj kaj cerealoj.
Ildikó Bálint
BÁLINT Ildikó estas hungara pentristino, grafikistino naskita en Máramarossziget la 17-an de aprilo 1942.
Biografio
Ildikó Bálint finis en 1961 en la industriartan altlernejon de Budapeŝto ĉe majstro György Z. Gács. Ŝi studvojaĝis en Kartvelujo (1976), Anglujo (1979), Italujo, Svedujo (1984), Usono (1985). Ekde 1968 ŝi vivas en Szentendre. Ŝi estas fondintaranino de la Szentendrei Műhely Galéria.
Kromito
La kromito aŭ kromferŝtono kromfererco estas dura, metala, brunnigra oksida mineralo, kromofera oksido (FeCr2O4), plej grava industria erco de la kromo (kroma enteno 73 %). ĝi kristaliĝas en kuba kristala sistemo. Ĝi havas brunan skrapsurfacon, durecon de 5,5 kaj denson de 4,1 ĝis 5,1.
Ĝi estas la plej grava membro de la spinelkrada serio de la kromoksidoj. La serio dua natura membro estas la magneziokromito, kiu estas kromoksido (MgCr2O4) la magnezio kaj kromo.
La kromito formas ordinare fragilan konglomeraton en peridotitoj, serpentinoj kaj aliaj bazaj magmaj kaj transformiĝintaj ŝtonaroj. Lia malofte formas kristalan enfermaĵon en diamanto.
Oni minis kromion unuafoje el serpentino de la Bare montaro, proksime al Baltimore (Marilando, Usono). La plej gravaj kromitminejoj troviĝas en Sudafriko (Transvalo), Rusio (Uralo), Albanio, Filipinoj, Zimbabvo, Turkio, Brazilo, Barato (Sukinda) kaj Finnlando.
Kelkaj variaĵoj estas uzitaj kiel gemoj.
Paulo Jacinto
Paulo Jacinto estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 7.426 loĝantojn en 2010.
Federacia Ĝardenekspozicio
La Federacia ĝardenekspozicio (BUGA) estas germana ekspozicio de la ĝardenisma kaj hortkultivista branĉo. Ĝi okazas ĉiun duan jaron en diversaj urboj de Germanujo. Ĉiun dekan jaron ankaŭ okazas Internacia Ĝardenekspozicio (IGA).
Koncepto
Por la planado, organizado kaj mastrumado la Centra Ligo Hortkulturo r.a. (germane: Zentralverband Gartenbau e.V. (ZVG)) kune kun la federacia ligo de la Germanaj Pejzaĝistoj (germane Bundesverband Garten-, Landschafts- und Sportplatzbau (BGL)) kaj la „Ligo de Germanaj Arbokultivistoj“ (germane Bund deutscher Baumschulen (BdB)) oni fondis en la jaro 1993 la societon Deutsche Bundesgartenschau GmbH (DBG). Alta protektanto de la federaciaj ekspozicioj ĉiam estas la aktuala germana federacia prezidanto.
Fred Lawrence Whipple
Fred Lawrence WHIPPLE (naskiĝis la 5-an de novembro 1906 en Red Oak, mortis la 30-an de aŭgusto 2004 en Kembriĝo) estis usona astronomo. Li estas konata por artiko aperita en Astrophysical Journal de 1950 en kiu li proponis la modelon de la "malpura neĝa bulo" por la kometa kerno.
Trafita de poliomjelito, li devis rezigni sportan karieron. Li lernis en la Occidental College de Los-Anĝeleso, kaj pri matematiko, en la Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso. Li fakiĝis pri astronomio kaj li ricevis sian doktorecon pri tio en la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley en 1931. En tiu universitato, li kunlaboris pri la kalkulo de la orbito de Plutono, freŝe malkovrita astro.
Li eniris en la en Observatorio de la Universitato Harvard en 1931 kaj studis la trajektoriojn de la meteoroidoj, konfirmante ke ili venas de la sunsistemo prefere el la interstela spaco.