cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simpatio
Oni difinas simpation kiel la kapablo percepti kaj senti rekte, tiele ke oni spertas kaj sentas la emociojn kiel alia persono. La simpatio implicas afinecon, klinon reciprokan kaj afablecon.
Laŭ PIV simpatio estas reciproka inklino de du personoj, bazita sur simileco de gustoj, temperamentoj, opinioj ks [kaj simile] kaj favora inklino de iu por alia persono, kies sentojn tiu iel dividas.
Junio de 2008
Jen listo de okazaĵoj en junio 2008.
2768 Gorky
2768 Gorky estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rus-sovetan verkiston Maksim Gorkij. (1868–1936).
-143
En la jaro 143 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Ŭakfo
La Ŭakfo aŭ vakufo, vakfo trans-skribita en multaj naciaj lingvoj kiel waqf (وقف, plurale اوقاف, awqāf), ankaŭ nomata en Magrebo habis (حبس), estas religia donaco en Islamo, ĝenerale temas pri konstruaĵo aŭ terenoj ofertitaj de homo al islamaj religianoj kun bonfaraj aŭ publikaj celoj. Laŭ la haditoj, la profeto Mahomedo mem instigis por la donacado en Medino sed kelkaj akademiuloj asertas ke tio estas influo de la kristanaj orientaj eklezioj.
-144
En la jaro 144 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Alberto Korda
Alberto Díaz Gutiérrez, pli konata kiel Alberto KORDA (14-a de septembro de 1928 – 25-a de majo de 2001) estis fama fotisto kuba. Li famiĝis ĉefe pro la fama foto farita al Ernesto Guevara dum li rigardas la funebron de mortintoj dum dronado de ŝipo Le Coubre fare de la CIA, la 5-a de marto de 1960. Tiu foto poste estis reproduktita kaj ŝanĝita multnombre (ekzemple por afiŝoj) ĝis kiam iĝis la plej reproduktita foto en la mondo.
Korda dediĉis sin al submara fotado. Sed ties fama iom malpliboniĝis pro akuzoj ke li publikigis kiel propraj fotojn de aliaj fotistoj.
Paspébiac
Paspébiac estas urbo de Kebekio, situiĝinta en la regiona municipo de la graflando de Bonaventure, en la administrative regiono de Gaspegio - Magdalena insularo. La municipo estas membro de la Federacio de la Villages-relais de Kebekio. En 2006, ĝi havis 3301 loĝantojn.
Ekonomio
La plej grava labordonanto de Paspébiac estas la uzo de transformado de neĝkrabo Uni-pêche M.D.M. LTÉE, kiu havas 285 sezonajn laborprenantojn. La dua plej grava labordonanto estas CLSC, kun 115 laborprenantoj.
Blua Granda Turo
Blua Granda Turo aŭ Blua Turego (: 푸른거탑) estas sudkoreia armetema dramo.
12687 de Valory
12687 de Valory estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la ĉilia astronomo Guido Pizarro elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca aristokrato Louis Guy Henri, markizo de Valory (1692–1774), konata pro lia amikeco kun Voltaire. Li iĝis ambasadoro por la reĝo Frederiko la 2-a de Prusio.
(53430) 1999 TY16
(53430) 1999 TY16 estas tre malgranda tre hela terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia treege klinata orbito pasas inter la orbitoj de la Tero kaj de Marso:
(145426) 2005 QS48
(145426) 2005 QS48 estas malgranda, malhela, asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT (Near Earth Asteroid Tracking) elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).
15868 Akiyoshidai
15868 Akiyoshidai estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la altebenaĵo Akijoŝidaj (japane 秋吉台) en la centro de la gubernio Jamaguĉi, plej granda karsta altebenaĵo en Japanio kun areo de 130 km². Sub la altebenaĵo 308 kavernoj estis malkovritaj, inklude la Kaverno Akijoŝido, plej granda kaverno en Japanio.
Montecastello
Montecastello estas komunumo de Italio.
Alireza Doŭlatŝahi
Alireza DOŬLATŜAHI (, naskiĝis la en Teherano) estas irana specialisto pri polaj studoj, esploristo, tradukisto, poeto kaj esperantisto.
Vivo
Li devenas, flanke de sia patro, el la kaĝara dinastio kiel posteulo en la sepa generacio de la plej maljuna filo de la ŝaho Fath Ali, Mohammad Ali Mirza Doŭlatŝah (1789-1821). Magistriĝis pri persa lingvo-instruado kaj bakalaŭriĝis pri bibliotekoscienco kaj informa scienco. Li laboras en Teherano. En 2007 estis elektita plej bona sciencisto de la jaro fare de la fondaĵo Astan-e Qods-e Razawi kun sidejo en Maŝhado.
Alireza Doŭlatŝahi eldonis libron pri historio de polaj-iranaj kulturaj rilatoj, kolekton da artikoloj de diversaj aŭtoroj pri la pola nacia poeto Adam Mickiewicz kaj publikigis volumojn de konindaj polaj poetoj: Adam Mickiewicz, Halina Poświatowska kaj Nobel-premiitino Wisława Szymborska.
4108 Rakos
4108 Rakos estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Alireza Doŭlatŝahi
Vivo
Kunlaboras kun pola iranologino Ivonna Nowicka.
Flavkrura mevo
La Flavkrura mevo (Larus michahellis) estas granda blankokapa mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. Ĝi estas birdo propra de Eŭropo, Meza Oriento kaj Norda Afriko. Ĝi estas foje konsiderata parto de la sama specio Kaspia mevo kaj tiukaze la kombinita specio estas nomita Larus cachinnans kaj tiam ĝi enhavus tri subspeciojn nome
4108 Rakos
Nomo
Ĝia nomo honoras la kroatdevenan aŭstrian astronomon Karl D. Rakos.
Alireza Doŭlatŝahi
Esperanto-agado
Doŭlatŝahi okupiĝas pri esperanto ekde 1982, lernante Esperanton ĉe Mohammad Saheb-Zamani.
Csabrendek
Csabrendek (ĉabrendek) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Sümeg.
Alireza Doŭlatŝahi
Esperanto-agado
En unuaj jaroj de fondiĝo de la kvaronjara "Payam-e Sabzandiŝan", rajtigita en Esperanto ankaŭ "Irana Esperantisto" kaj kreita en 2002, li regule kontribuis al la, verkante artikolojn pri la historio de Esperanto en Irano (en la persa) kaj aliaj. Li ankaŭ havas artikolojn en la revuo "Kontakto".
Flavkrura mevo
Larus cachinnans michahellis Naumann, 1840
Alireza Doŭlatŝahi
Esperanto-agado
Dum siaj vizitoj en Pollando li renkontiĝis kun polaj esperantistoj en Varsovio kaj Lodzo. En Varsovio li havis du prelegojn por esperantistoj, en aprilo 1998 pri Irano en la sidejo de PEA kaj en aprilo 2007 pri la irana novjaro en la Nusantara-Galerio, iama filio de la Muzeo pri Azio kaj Pacifiko. La prelego en Esperanto-klubo en la muzeo estis gvidata de Krzysztof Śliwiński kaj inter ĉeestantoj troviĝis Zofia Banet-Fornalowa kaj Jerzy Fornal.
Verkoj
Sciencaj libroj
Redaktaĵoj
Tim Allen
Timothy Allen Dick (naskita la ), pli bone konata kiel Tim Allen, estas usona aktoro. Li estas konata pro liaj televidroloj kiel Tim "The Toolman (La Toolman)" Taylor en la televidspektaklo Home Improvement (1991-99), kaj Mike Baxter sur la televidserio Last Man Standing (2011-17); same kiel esprimante Buzz Lightyear en la Toy Story ekde 1995. La aliaj filmoj de Allen inkludas For Richer or Poorer (1997), Jungle 2 Jungle (1997), Galaxy Quest (1999), Big Trouble (2002), Christmas with the Kranks (2004), The Shaggy Dog (2006), Redbelt (2008), kaj Crazy on the Outside (2010).
Vivo
Allen naskiĝis en Denvero, Kolorado. Sia patro estis Gerald Dick kiu tragike mortis en aŭtomobila akcidento kaj sia patrino estis Martha Katherine Fox. En septembro 2014, Allen, kiel parto de lia rolo kiel Mike Baxter en la filmo Last Man Standing, fariĝis radioamatora operatoro sub la voksigno KK6OTD.
Alireza Doŭlatŝahi
Verkoj
Poeziaĵoj
Tradukoj (elekto)
Flavkrura mevo
Larus cachinnans atlantis
Larus cachinnans lusitanius.
Klasado
Nune estas ĝenerale akceptita, ke la Flavkrura mevo estas kompleta kaj sendependa specio, sed ĝis antaŭ nelonge estis sufiĉa polemiko. Ekzemple la BOU en Britio lokigis la specion Flavkrura mevo kiel subspecio de la Arĝentmevo, dum la revuo British Birds disigis la specion Flavkrura mevo el la Arĝentmevo sed inkludis la Kaspia mevo en tiu. Tamen ĵusaj pristudoj pri DNA pruvis, ke la Kaspia mevo estas baza por la grupo kaj ne estu kun la aliaj.
Estas du subspecioj de Flavkrura mevo: michahellis (nomita tiel pro la germana zoologo Karl Michahelles), kiu reproduktiĝas en la Mediteraneo, kaj atlantis, de la najbaraj plaĝoj de la Atlantiko. Birdoj kiuj reproduktiĝas en Portugalio kaj en marbordo de Atlantiko de Galegio (kaj disiĝas el tie norden) estas foje konsiderataj kiel tria subspecio: lusitanius. Birdoj de la Atlantiko havas pli malhelajn flugilojn kaj dorson kompare, kaj pro tio havas pli klaran kontraston kun la blankaj partoj.
Disvastiĝo
La reprodukta teritorio centras ĉirkaŭ la Mediteraneo. En Norda Afriko ĝi estas komuna en Maroko, Alĝerio kaj Tunizio. Ĵusaj reproduktadoj okazis en Libio kaj Egiptio. En Mezoriento kelkaj reproduktiĝis en Israelo kaj Sirio kun grandaj loĝantaroj en Kipro kaj Turkio. En Eŭropo estas kolonioj laŭ la tuta mediteranea marbordo kaj la specio reproduktiĝas ankaŭ en la okcidenta flanko de la Nigra Maro. Tie koincidas kun la Kaspia mevo kiu uzas diferencan medion de la Flavkrura mevo ĉar tiu elektas klifojn. Lastajn jardekojn kelkaj birdoj disvastiĝis norden al centra Eŭropo kaj unuafoje reproduktiĝis en Britio en 1995. La Flavkrura mevo estas komuna ankaŭ en la insuloj Kanarioj, Madejro kaj Acoroj.
Multaj birdoj restas en la sama areo la tutan jaron sed aliaj migras por vintri en mezvarmaj zonoj de okcidenta Eŭropo aŭ suden ĝis Senegalio, Gambio kaj la Ruĝa Maro. Oni vidis ĝin kiel vaganton en nordorienta Norda Ameriko kaj Niĝerio.
Aspekto
Plenkreskuloj (58 ĝis 68 cm longaj kun enverguro de 130 ĝis 158 cm kaj pezo de 750 ĝis 1250 g) estas fortikaj birdoj tre similaj al la Arĝentmevo sed tiuj ĉi havas flavajn krurojn. Ili havas grizan dorson, iomete pli malhelan ol tiu de la Arĝentmevo sed pli hela ol tiu de la Malhela mevo. Ili estas multe pli blankokapaj aŭtune kaj vintre, kaj havas pli ampleksajn nigrajn flugilpintojn kun kelkaj blankaj punktoj, kiel la Malhela mevo. Ili havas ruĝan grandan makuleton en la beko (iom mallonga sed tre fortika) kiel la aliaj specioj. La okulringo estas ruĝa kiel ĉe la Malhela mevo sed malkiel ĉe la Arĝentmevo kiu havas malhelflavan okulringon.
La voĉo estas laŭta kvazaŭrido pli akra kaj nazeca ol tiu de la Arĝentmevo.
Manĝado
Tiuj birdoj estas ĉiomanĝantaj kiel la plej granda parto de la mevoj de la genro Larus kaj ili nutras sin ĉe rubejoj aŭ predas taŭgajn etajn bestetojn (fiŝojn) en marbordo aŭ kamparo kaj ankaŭ rabas pluviojn aŭ vanelojn el iliaj predoj. Tiu specio sufiĉe alkutimiĝis al homa proksimeco, kion ĝi profitas.
Csabrendek
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, sub monto Rendek 374 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo. Sümeg troviĝas 3 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, baldaŭe keltoj, romianoj kaj slavoj alvenis. La unua mencio devenis el 1314 en formo Villa Rennek, sed en la proksimo estis vilaĝoj Al-Csab kaj Fel-Csab (=Suba kaj Supra Csab). Ĝis 1428 Rendek estis distriktejo. La turkoj faris senhoma la vilaĝojn Csab, sed Rendek restis viva. Post la turkoj alvenis loĝantoj el diversaj landoj. En 1949 kolĥozo formiĝis. Dum la socialismo oni minadis tie baŭksiton, eĉ sub la stratoj. Sekve katastrofo okazis en 2008: difinitaj lokoj abrupte malaltiĝis (kie estis minejo), eĉ homo mortis.
Famuloj
En Csabrendek naskiĝis:
Pál Lukács
Pál LUKÁCS [lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lukács Pál estis hungara aldviolonisto kaj profesoro. Pál Lukács naskiĝis la 1919 en Budapeŝto. Li mortis la 1981 en Budapeŝto.
Biografio
Pál Lukács studis en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1934-1943 en Budapeŝto. En 1936 li aliĝis al orkestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ekde 1946 li instruis en Altlernejo, kie li estis katedrestro ekde 1975. Inter 1964-1978 li estis gastprofesoro en Weimar en Internacia Muzika Revuo. Li faris koncertojn enlande kaj eksterlande, ekzemple en Vieno, Svislando, Bulgario. Li ricevis premion Kossuth en 1965, precipe pli frue ankaŭ alian premion.
Lia repertuaro
Lian repertuaron 6 memstaraj diskoj gardas, krome li ludis kune kun aliaj en diversaj diskoj.
Endemiaj birdoj de Hindia Subkontinento
Sube estas listo de birdospecioj endemiaj aŭ preskaŭendemiaj de Hindia Subkontinento (Barato, Bangladeŝo, Srilanko, orienta Pakistano kaj sudaj regionoj de Himalajo).
Por pliaj detaloj pri tiu temo vidu artikolon Endemiismoj ĉe birdoj.
Birdendemiaj Areoj
Birdlife International difinis la jenajn endemibirdajn areojn (EBAj) en la subkontinento:
Preskaŭendemiaj kaj sezonaj endemioj
Krome la jenaj specioj estas preskaŭendemiaj, tio estas, nur malgranda proporcio de la populacio troviĝas for de la subkontinento.
Jena specio estas endemia kiel reprodukta specio, sed vintrumas fore:
Gaarland
Gaarland (groninge Goarland, nuntempe kelfoje nederlandigita al Geerland), estas setlejo en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen. Ĝi situas en la antaŭa paroĥo Siddeburen inter tiu vilaĝo kaj Steendam kaj ekestis en la unua duono de la 19-a jarcento. Ĝi konsistas el kelkaj farmbienoj kaj kelkaj landlaboristaj dometoj. La areo estas limigita per la vojo Woldweg kaj la antaŭa Gaar- aŭ Geermaar. Sur topografiaj mapoj el la 19-a jarcento la areo oriente de la Gaarmaar malĝuste estas rigardata aparteni al ĝi.
Stratvido
János Bodrogi
BODROGI János estis hungara-rumanihungara instruisto, historiisto, publicisto naskita en Székelyudvarhely la 29-an de junio 1869 kaj mortinta en Kluĵo la 24-an de aŭgusto 1954.
Kariero
János Bodrogi diplomiĝis en la Universitato de Koloĵvaro kaj li instruis historion kaj geografion de 1893 ĝis 1934 en la Kolegio Bethlen de Aiud, en la lasta jaro li estis rektorprofesoro, Li publikigis en pluraj gazetoj.
Luis Miguel Obando
Luis Miguel Obando Tobar aŭ simple Luis Obando estas kolombia esperantisto. Ekde 2019 ĝis 2020 li deĵoris kiel estrarano kadre de la estraro de TEJO.
Li nuntempe volontulas por UEA, tie unu el liaj ĉefaj taskoj estas la registrado de la revuo Esperanto kaj ankaŭ kunlaboras por KEL Kolombia Esperanto Ligo.
Engativá
Engativá estas la localidad numero 10a de la Ĉefurba Distrikto Bogoto, Kolombio. Ĝi troviĝas en la nordokcidento de la urbo. Ĝi estis antikva municipo de la departemento de Kundinamarko kies origino datas el la epoko antaŭkolumba.
Geografio
Engativá situas en zono relative ebena de la Bogota Savano. La localidad havis multajn rojojn, rivererojn kaj lagetojn, el kio la rivero Bogoto aŭ Funza estas la plej granda akvofonto. La sistemo de El Salitre, Juan Amarillo aŭ Tibabuyes estas aro de humidejoj kiuj troviĝas inter la riveroj Salitre kaj Bogoto.
UPZ, urbaj kaj ruraj kvartaloj
La localidad Engativá estas dividita en 9 UPZ (Unidades de Planeamiento Zonal). Siavice, tiuj unuoj estas dividitaj en kvartaloj (kelkaj UPZ kunhavas kvartalojn):
Laberinto de Fortuna
Laberinto de Fortuna (Sortolabirinto) estas la plej fama verko de la kordova aŭtoro Juan de Mena (Johano de Mena).
Temo
Temas pri alegoria poemo ŝarĝita de erudicio laŭ stilo de Dante Alighieri, kun influo de Lukano kaj Vergilio, en versoj dekdusilabaj kaj preskaŭ 300 okversaj strofoj, karakterizitaj de la uzado de latineska kaj troklera lingvaĵo tre influita de la latina retoriko. La temo de tiu granda poemo estas la rolo de la Providenco en la homa vivo kaj la nacia destino de Kastilio. Oni rakontas en tiu verko kial la poeto estas rabita de la ĉaro de Belona kaj lasita en granda ebenaĵo, kie staras la palaco de la diino Fortuna, en kies interno estas "tre grandaj tri radoj": du kvietaj, kiuj simbolas la pasintecon kaj la futuron, kaj alia konstante moviĝanta, kiu reprezentas la estantecon. Ĉiu rado dividiĝas en sep cirkloj, kiuj korespondas al la orbitoj de la sep planedoj kie la aŭtoro lokigas diversajn rolulojn de la Antikveco aŭ tiameco.
Stilo
Estas la plej grava ekzemplo de la verkoj de la unua kastillingva poeto kiu klopodas krei lingvaĵon poezie altigita, diferenca de la normala lingvo. La kastilia ŝuldas al Mena gravan renovigon, kiu lertigis la sintakson pere de la hiperbato kaj aldonante novajn elementojn kaj neologismojn: por tio li prenas vortojn rekte el la latina kaj anstataŭas per ili ekzistintajn vortojn de la populara lingvaĵo. Tiele, ekzemple, vulto anstataŭ "vizaĝo", ekzilo anstataŭ "elterigo", poluto anstataŭ "malpura". Li emis ankaŭ proparoksitanajn vortojn (diáfano, sulfúreo) per kio atingas specialan sonorecon. Tiu amasigo de sprimaj resursoj havigas al la poezio de Mena barokan formon du jarcentojn antaŭ ties alveno, krom granda sonoreco kaj sprimiva forto. Lia renovigo, enmetita en ankoraŭ kruda lingvo, estis ankoraŭ malproksime de la matureco kiun oni atingos dum la baroka periodo, sed Mena estas sendube grava antaŭulo kiu faciligis la poeziajn direktojn poste uzatajn en la hispana literaturo.
Tlahuapan
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 33831 loĝantojn. El tiuj estas 16688 viroj kaj 17143 virinoj. La komunumo havas surfacon de 298.51 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 20′ norda latitudo kaj 98° 35′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2640
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21180a.htm
Granda buntpego
La Granda buntpego estas birdo membro de la familio de Pegedoj, kaj ordo Pegoformaj kaj de la grupo nomita de buntpegoj, kiu surhavas ĉefe nigrajn kaj blankajn partojn krom ruĝan en kapo. Tiu ĉi estas unu el la plej konataj kaj popularaj en Eŭropo membro de la grupo. Ĝi estas nefacile videbla birdo spite ties plumaro. La granda blanka ŝultra makulo rapide faciligas la rekonon de la specio.
Aspekto
La Granda buntpego estas 23-26 cm longa, kun flugilenverguro de 34-44 cm. Ĝi pezas inter 60 kaj 90 g. Ĝi montras tre allogan kaj buntan plumaron kaj estas facile rekonebla se antaŭ arbotrunko. Estas kelkaj subspecioj, inkludante la prahistorian P. m. submajor kiu vivis jam dum la lasta glaciepoko. La subspecio P. m. hispanus estas tiu de la grandaj buntpegoj kiuj loĝas en la Iberia Duoninsulo kiuj posedas pli malhelan plumaron ol aliaj eŭropaj subspecioj. Ankaŭ grando povas esti kialo por raso.
Maskloj
Plenkreskula masklo havas nigrajn suprajn partojn krom flavecan frunton, ruĝan nukon kaj tre nigran kronon. La vizaĝo, gorĝo kaj etaj makuloj ambaŭflanke de la kolo estas blankaj foje iom nuance brunecaj kaj depende de la individuoj. La blankaj vizaĝoj kaj tiuj blankaj kolan makuloj estas separitaj el la gorĝo per mallonga nigra strio.
La komencaj flugilplumoj formas rondecan aŭ ovalan bildon tre rimarkinda same kiel la nigraj unuarangaj kaj duarangaj makulitaj je blanko. La malsupraj partoj estas blankokraj kaj sub la duono de la ventro la plumoj estas ruĝaj, ĝis sub la komenco de la vosto. Tiu estas nigra en la centro (du paroj) kaj nigroblanka en la ambaŭflankaj eksteraj kiuj havas nigrajn striojn tre rimarkindajn kiam la birdo apogas la voston kontraŭ la trunka surfaco. La pugo estas nigra.
Inoj kaj junuloj
La inoj malhavas la ruĝan makulon en la nuko kaj la resto de ŝia plumaro estas kiel tiu de maskloj. La junuloj montras tutruĝan kronon. La nigra strio kiu komencas el la beko estas nek tiom larĝa nek tiom nigra, sed en la mezo estas alia nigra strieto al la kronolimo. La malsupraj partoj estas pli helaj ol ĉe plenkreskuloj. La beko estas plumbogrizeca pli hela ĉebaze; la kruroj kaj piedoj estas grizaj aŭ verdogrizecaj. La iriso de la okuloj estas ruĝa ĉe plenkreskuloj kaj bruneca ĉe junuloj.
Oni devas distingi la junulon el la pli eta Malgranda buntpego pro la helruĝa ventro kiun tiu ne havas.
Disvastiĝo kaj vivejo
Tiu palearktisa specio loĝas tra tuta Eŭropo, escepte en Grekio, en Irlando, en Islando kaj en norda Skandinavio, kaj norde kaj sude de Rusio. La specio nestumas ankaŭ en la nordo kaj oriente de Azio. Ĝi aperas ankaŭ en la Atlasaj montoj de nordokcidente de Afriko, en Anatolio, la Kaŭkazo kaj norde de Irano. Ĝi estas nemigranta, escepte ĉe la plej malvarmaj regionoj.
Bachant
Bachant estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 2 418 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.
Granda buntpego
Disvastiĝo kaj vivejo
Ĝi estas loĝanto de arbaroj (el fago, kverkoj, pinoj) kaj parkoj en nordaj landoj, kie ĝi devas havi sufiĉe da nutrado kaj de maljunaj arboj por nestado.
Bachant
Ĝi estas trafluata de la rivero Sambre.
Granda buntpego
Grimpado
La Granda buntpego grimpas la arbojn apogite sur sia mallonga kaj malmola vosto kaj alkroĉante sin per ungoj al la arboŝelo. Ili laŭiras ĉu vertikale ĉu flanken kaj eĉ cirkle ĉirkaŭante la arbon. Tiuj movoj sur la arboŝelo okazas samtempe kun konstanta bekotasko por fendigi la ŝelon kaj trovi insektojn kaj larvojn kaŝitajn sub tiu, kaj por tio helpas sin per la lango ĉefe por elsuĉi la sevon kiu eliras el la fendoj de la birdo farita ĉirkaŭ la trunko.
-147
En la jaro 147 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Bachant
Geografio
Bachant estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Aulnoye-Aymeries, kiu estas mezgrava fervojcentro de tiu regiono. La areo de Aulnoye-Aymeries situas sude de Maubeuge kaj oriente de la arbaro Mormal, en la suda parto de la natura baseno de la rivero Sambre.
Granda buntpego
Karaktera sono
La forta, laŭta kaj delonge aŭdebla sono de tiu specio estas unu el la karakteroj plej konataj de tiu birdo. La Granda buntpego frapas rapidege kaj laŭ mallongaj intermezoj 12 sinsekvajn fojojn la surfaco senŝela de seka arbo aŭ truo prefere. Estas kuriozaj la emo de tiu birdo por preciza arbo kaj observi kiel tiu venas tien «tamburi».
Du Quartier (REM)
Du Quartier estas planita stacio de Réseau express métropolitain, situanta en Brossard.
Homaoj
La homaoj estas etno en Sudano. Ili parolas la araban lingvon. La homaoj apartenas al diversaj religioj.
Granda buntpego
Karaktera sono
Tiu sono, kiel de mitralo, kiu surprizas tiun kiu neniam antaŭe aŭskultis ĝin, estas farita per tre rapida frapo de beko kontraŭ la resonkavo serĉata plej ofte ĉe la alta parto de senpinta kaj seka trunko. Spite la rapido kaj forto de la produktado de tiu frapado, ne estas farataj en la trunko markoj videblaj kaj pli gravas la efekto de resono sur la trunko ol la vera povo de la konstanta frapado; pro tio ili frapas eĉ sur fostojn. Ambaŭ seksoj tamburas kaj ties signifo povas esti ĉu de pariĝado ĉu de alvoko inter la membroj de paro. Sed ankaŭ vintre okazas tiu frapado for de la pariĝada sezono, kvankam neniam tiom ofte kiom primtempe el februaro ĝis majo.
Ĉiu frapado daŭras iom pli ol unu sekundo kaj la numero de frapoj en ĉiu elsendo varias plej ofte inter 8-12, sed foje malpli kaj malofte pli. Laŭ bonaj sonkondiĉoj de fagarbaro, la tamburado aŭskulteblas je 500 m kaj ofte eĉ pli. Tio dependas ege de la horo kaj la vetero. Oni diras, ke kiam bone aŭskulteblas pluvos, ĉar tiam la transsendo de la sono estas sendube pli alta.
Nemigrado
La Granda buntpego estas specio tre loĝanta (ne migranta), kiu tamen vagas tra la arbaro kaj la kamparo malproksimiĝante sufiĉe el sia teritorio for de la reprodukta sezono; sed la emo al eta loko en la arbaro estas tiom granda ke oni certas trovi ĉiam en la sama loko ĉu la saman paron ĉu unu el la membroj kun alia partnero kaze ke la eksa malaperis. Eĉ la sama seka arbotrunko estas uzata jaron post jaro kiel ejo por la tamburado. Ili estas tiom fidelaj al tiu arbotrunko ke se la vento faligas ĝin aŭ ĝi estas segita kaj lasita surgrunden, tiuj pegoj daŭre tamburas sur ĝi.
Voĉo
Ties voĉo estas akra kaj laŭta, kiel kiik-kiik!! ripete insista kiu ŝajnas kiel alarmokrio, sed vere uzata de la birdo kiel indiko de flugo, de komunikado, ktp. Se ĝi estas ekscitita tiuj krioj ripetiĝas akcele kaj sonas kiel ĉik-ĉik...!! aŭ i-kiki-ki...!! Elsendas ĝi ankaŭ aliajn sonojn, sen muzikeco kaj malfacilege transkribeblaj.
Manĝado
La dieto estas tre varia laŭ tempo kaj laŭ la biotopo okupita de la birdoj. Kiel regulo oni povas konsideri, ke dum granda parto de la printempo ili nutras sin per insektoj kiujn, kompreneble, ili ne malakceptas dum la resto de la jaro. Sed kie estas koniferoj ĉu pinoj aŭ abioj, la etaj pinfruktoj allogas ilin ĉefe. Ili prenas ilin per kruroj aŭ beko kaj alportas ilin al taŭga loko, kie enmetinte ĝin sur fendo de la ligno, elprenas ties semojn aŭ pinsemojn. Kelkaj birdoj estas tiom lertaj por tiu afero kaj emas sian laborejon tiom ke tie faras la tutan elprenotaskon kaj kiam la pinfruktoj estas malplenaj ili lasas ilin fali surgrunden, kie estas indikiloj por la birdoserĉuntoj.
Ties lerteco estas tiom granda ke se ne estas proksima taŭga arbo por ĝia celo, la birdo tuj elfosas truon por lokigi la pinfruktojn por elpreni ties semojn. Tre ofte la birdo alvenas kun pinfrukto kaj trovas ke ĝia loko estas ankoraŭ okupita de malplena pinfrukto kiun ĝi ne estis formetinta; tiam lertege lokigas la novan pinfrukton inter sia brusto kaj la arbo kaj per la beko forpelas la alian.
Venables (1938) trovis ĉe du grandaj pinoj preskaŭ 2.000 pinfruktojn malplenigitaj de grandaj buntpegoj. Fakte unusola birdo povas manĝi la semojn de 40 pinfruktoj ĉiutage. Onidiru, ke tiu pego estas la plej vegetarano el ĉiuj pegoj kaj ne malakceptas la oportunon manĝi aliajn naturajn fruktojn kaj eĉ kultivitajn. En Asturio ili manĝas fagofruktojn ĉefe, sed ankaŭ glanojn el kverkoj kaj la frukton de la hedero. Tamen, la nutrado de animala deveno estas konsiderinda post marto. Ili ege laboregas kaj arbo povas esti purigita el insektoj post nur 15 minutoj. Krome ŝajne ili ankaŭ predas nestojn. Multaj ovoj estas ŝtelitaj kaj manĝitaj de tiu specio kaj oni diras, ke eĉ povas rabi idojn de etaj birdoj kaj elporti ilin malproksime.
La manĝataj insektoj kaptitaj inter la ligno kaj la ŝelo estas variegaj kaj tio inkludas ĉiujn traborantojn kaj ties larvojn: lepidopterojn, koleopterojn, dipterojn, himenopterojn, ktp. Krome jam oni menciis la emon trinki la sevon de la arboj, ĉefe komence de printempo kiam ties fluo al branĉoj estas tre granda. Por tio ili ĉirkaŭas la trunkon per tio kion britaj ornitologoj nomigas kiel "arboringigo". La Granda buntpego ĉirkaŭas la arbon per konstanta serio de etaj rondaj truetoj el kiuj la birdo trinkas (elsuĉas) la elirantan sevon. Tio okazas ĉefe ĉe specifa specio de Tilio nome Tilia americana. Ankaŭ kelkaj koniferoj allogas ilin kaj ili elsuĉas ties rezinon.
Pariĝado
Iloj de tiu pariĝado estas la tamburado kaj la flugoj kiujn ambaŭ partneroj faras post marto kaj kiuj estas rimarkindaj kiel spiralaj flugoj kaj pro la granda ekscitiĝo kiun la birdoj montras ripoze kontraŭ la arbotrunko, duonapertinte tremantajn flugilojn kvazaŭ kiel ventumilon.
Nesto
La Granda buntpego nestumas en la interno de truo kiun ambaŭ partneroj elfosas je varia alteco en trunko de arboj de variaj specioj, laŭ la okupita biotopo. Ne ĉiam ili faras novan truon, sed plej ofte ili uzas jam uzitan truon ĉu faritan de ili mem ĉu faritan de alia specio. La formo estas sufiĉe simila al tiuj de la Picus viridis, sed la interno estas iom pli sakeca kaj larĝa. Kiam la Granda buntpego elfosas la truon, ĝi estas iom elipsa aŭ ovala kaj tre malofte videblas je malpli de 3 metroj super grundo. Preskaŭ ĉiam pli alte, inter 10 kaj 12 metroj ofte.
La enirejo estas ĉiam similgranda, ĉirkaŭ 5 x 6 cm pli malpli kaj eniras ĉirkaŭ 12-13 cm horizontale por poste descendi vertikale dum plilarĝiĝo sakeca. Tiu havas en sia plej larĝa parto 13-14 cm de diametro kaj atingas ofte profondon de 3 dm, sed estas nestoj ankaŭ en truoj ne pli profondaj de 2 dm. Ambaŭ plenkreskuloj laboras por ties konstruado, kvankam masklo plie baraktas kaj krome transportas parton de la splitoj malproksime. La daŭrado de tiu tasko varias laŭ la tipo de prilaborota ligno kaj la kondiĉo de la arbo. Kelkajn oni kontruas dum unu semajno sed ĉe aliaj (kverkoj Quercus) la tasko povas dauuri preskaŭ unu monato. En la fundo oni ne lasas materialon kaj nur restas tie etaj eroj da ligno kaj segaĵoj. Sama arbo povas esti uzata dum jaroj kaj tiam la lasta truo estas elfosita pli kaj pli malalte ĝis foje je alteco de 2 metroj.
Ovodemetado
La kutima ovodemetado varias inter 4 kaj 6 ovoj, sed tiuj de 3 kaj 7 ne estas raraj. La koloro de la ovoj estas travidebla blanko kaj facile oni vidas en ili la procezo de la kovado. La kovadon faras ĉefe la ino, ĉefe dumtage, kaj dumnokte ŝajne la masklo okupas la neston dum ne malpli de 12 sinsekvaj horoj. Kiel okazas ĉe ĉiu specio nestumantaj en truoj, estas malfacile precizigi la daŭron de la kovado. Ĉe tiu specio Jourdain kalkulas kiel kutimo 16 tagojn, Verheyen, 12-13 tagojn, Geroudet, 10-13 tagojn. La unuaj ovodemetadoj troveblas post la dua semajno de majo kaj plej malofte eĉ en la lastaj aprilaj tagoj, tamen estas tre varia, ĉar troveblas nestoj kun ovoj en nordaj arbaroj eĉ en la unua semajno de junio.
Idoj
La idaro naskiĝas senlanuga kaj estas nutrata de ambaŭ gepatroj per insektoj; la idoj iĝas tuj tre kriemaj kaj post kelkaj tagoj ili elsendas rimarkindan fajfon kiam unu el la gepatroj alvenas kun manĝero. La gepatroj ne malproksimiĝas el la nesto kaj eblas vidi ilin ĉasantajn ĉirkaŭ la nesto, kutime je malpli de 250 m, tio estas malgranda teritorio. Post 18-21 tagoj la junaj buntpegoj eliras el la nesto kaj ekflugas al proksimaj branĉoj, kie plue ili estas zorgataj de la gepatroj. Ĝis la aĝo de 12 tagoj, la masklo restas kun ili en la truo dumnokte kaj foje oni vidas eliri ĉu la masklon ĉu la inon de alia truo en proksima arbo kiun sendube ili uzas kiel dormejo. Post kelkaj semajnoj la plenkreskuloj ekmalatentas la junulojn kaj ĉiuj komencas vagadi tra la arbaro. Tiu vagado daŭras ĝis la venonta printempo kaj kutime la birdoj aperas ĉiam solecaj.
Migrado
En la mediteraneaj landoj, inkludante la Iberian Duoninsulon kaj en la Brita Insularo la Granda buntpego estas specie ĉefe loĝanta kaj, escepte pro malfavoregaj kondiĉoj de klimato, ĝi malproksimiĝas malmultajn kilometrojn de eta zono kie la birdo nestumas kaj nutras sin. Tamen, en la landoj de norda Eŭropo, la specio realigas malregulajn migradojn kiuj havigas la specion per la karaktero de «invadema birdo». Tiuj movoj estas ĉiam rilataj kun la vario ĉe fruktoj aŭ plantoj kiuj forman la plej parton de la dieto de aŭtuno kaj vintro. La invademaj migradoj okazas plej ofte el Oriento al Okcidento kaj el Nordo al Sudo.
Tamen indas mencii, ke ringitaj ekzempleroj de la Granda buntpego povas aperi tre sude. Tiele, unu markita kiel ido en Norvegio estis kaptita novembre de la venonta jaro, koincide kun enrompo de 1962, en la Pireneoj (Francio) je 1830 km. sudokcidente de sia naskiĝloko, tre proksima de la hispana landlimo. Same ringita birdo kiel vintrumanta en franca Kamargo estis rekaptita en la centro de Rusio post du jaroj kiem ĝi nestumis.
Subspecioj
Esploristoj ne kunkonsentas pri la nombro da subspecioj, kaj la nombro da subspecioj estas inter 14 kaj 30 laŭ mitokondriaj testoj. Estas esploristoj kiuj konsideras kelkajn el la subspecioj kiel sendependaj specioj.
La subspecioj estas:
Bachant
Geografio
La vilaĝo Bachant troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe, kaj do situas kerne de natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Bachant etendiĝas sur 9,37 km².
Vidindaĵoj
La bordoj de la rivero Sambre estas taŭga loko por agrablaj promenadoj. En la komunumo cetere videblas kolonkapeloj kaj preĝlokoj tipaj de la regioneto Avesnois.
Transporto
En Bachant situas grava SNCF-centro rilate al la laŭspecigo de ŝutvaroj.
Administrado
Bachant apartenas al la kantono de Berlaimont, kies ĉefurbo estas Berlaimont. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Márton Varga (instruisto)
Márton Varga, laŭ hungarlingve kutima nomordo Varga Márton estis hungara akademia instruisto. Li apartenis al pioniroj, kiuj instruis hungarlingve, same li kreis la hungaran sciencan lingvon.
Schladt
Schladt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Márton Varga (instruisto)
Márton Varga naskiĝis la en Monostorapáti (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la  en Nagyvenyim (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio).
Biografio
Márton Varga frekventis gimnaziojn unue en Szombathely, poste en Székesfehérvár, fine li akiris pedagogian diplomon en Jura Akademio (Győr). Post siaj studoj li instruis en gimnazio de Komárom (1796-1798), poste en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad) (1798-1808). En 1809 li revenis instrui al la Jura Akademio de Győr, sed post monatoj pro financaj problemoj li finis la instruadon kaj li gvidis eklezian bienon en Nagyvenyim. Li havis edzinon, kiu naskis sesfoje.
-146
En la jaro 146 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Eventoj
La tria punika milito finis.
Minus the Bear
Minus the Bear ("Minus la Urso") estas usona sendependa rokgrupo de Vaŝingtonio. Forminta je 2001, la grupo enhavas membrojn de Botch, Kill Sadie, kaj Sharks Keep Moving. Ilia sono estas ĝenerale mola kaj glata. Ili havas 4 albumojn kaj 6 muzikalbumetojn.
Gubernio Iŝikavo
La gubernio Ishikawa aŭ Iŝikavo (石川県 [iŝi-kaŭa-ken]; Hepburn: Ishikawa; Kunrei: Isikawa) estas gubernio en regiono Hokuriku, kies gubernia ĉefurbo estas Kanazawa.
Che Guevara (foto)
Ekzistas foto de Che Guevara en kiu aperas lia vizaĝo sub nigra ĉapo dum li rigardas malproksimen. La foto estis farata de Alberto Díaz (Korda) en 1960. Tiu foto estis eldonita por generi same faman bildon dukoloran, ĝenerale blankanigran, en kiu oni kontrastas la trajtojn de lia vizaĝo. Tiu bildo estis kreata de la artisto irlanda Jim Fitzpatrick. Fine iu pentristo plagiatis la bildon kreita de Fitzpatrick kaj per ĝi oni imitis la stilon de la ankaŭ fama pentraĵo de Marilyn Monroe de Andy Warhol por komerci kun tiu bildo en formo de afiŝo.
La foto de Che Guevara estis farata de Alberto Díaz (Korda) la 5-a de marto de 1960 —kiam Guevara estis 31 jaraĝa— dum funebro por la viktimoj de la eksplodo de la ŝipo La Coubre, sed ĝi ne estis publikita ĝis post sep jaroj.
Natura celerio
Natura celerio aŭ Amerika valisnerio laŭ la latina scienca nomo (Vallisneria americana) estas planto de la familio de Hidrokaritacoj. Male al sugestoj de la nomo, la natura celerio ne similas al la celerio uzata kiel manĝebla vegetalo. La natura celerio kreskas sub akvo kaj estas konsumata de diversaj animaloj, kiaj la Blankadorsa anaso.
Spite la specia nomo, ĝi ne estas limigita al Ameriko. Ĝi vivas naturale en Irako, Ĉinio, Japanio, Koreio, Barato, Papuo-Nov-Gvineo, Filipinoj, Aŭstralio, Kanado, Usono, Meksiko, Gvatemalo, Honduro, Kubo, la Dominga Respubliko, Haitio kaj Venezuelo.
NGC 4163
NGC 4163 (aliaj indikoj — NGC 4167, UGC 7199, MCG 6-27-26, ZWG 187.20, KUG 1209+364, PGC 38881) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 4163, NGC 4167.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Max Cahner
Max Emanuel Cahner García (Bad Godesberg, 3-a de decembro 1936-Barcelono, 14-a de oktobro 2013) estis hispana kaj kataluna eldonisto, politikisto kaj historiisto de la literaturo.
Li naskiĝis en Germanio, ĉar liaj gepatroj eliris el Hispanio pro la Hispana Enlanda Milito, sed tuj revenis en 1937 pro la malfaciloj kiujn devis suferi la jud-devenuloj tie. Max studis kemion, juron kaj beletrojn. Partoprenis en la studenta movado kontraŭ la diktaturo kaj poste en la movado por la restarigo de la kulturo en kataluna lingvo. Li estis profesoro de kataluna literaturo en la Universitato de Barcelono el 1975 ĝis sia emeritiĝo en 2006.
Li estis ankaŭ politikisto en tendencoj de kataluna naciismo kaj estis Konsilanto de Kulturo de la Generalitato (subministro en regiona registaro).
Karina Oliveira
Karina Gonçalves de Souza de OLIVEIRA naskiĝis en Mogi das Cruzes, Brazilo tre june translokiĝis al Biritiba Mirim, ekde aŭgusto 2019 loĝas en Busano, Sudkoreio estas brazila esperantistino kaj profesoro pri lingvistiko. Ekde 2019 ĝis 2021 ŝi deĵoras kiel estrarano kadre de la estraro de TEJO.
Studoj
Ŝi bakalaŭriĝis pri la portugala kaj pri lingvistiko en USP (Universitato de San-Paŭlo). En 2015 akiris diplomon por instrui la Portugalan en la Departemento pri Edukado de USP. En 2016 magistriĝis pri lingvistiko tie (per disertacio pri Esperanto “Adapto de pruntvortoj en Esperanto”) kaj nun ŝi doktoriĝas en la sama universitato (2017-2021).
(11329) 1995 WJ2
(11329) 1995 WJ2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Moskva Esperanto-Asocio "MASI"
Moskva Esperanto-asocio MASI (MEA MASI) (ĝis 2012 - Esperanto-klubo "MASI", plu - MASI) estas nekomerca libervola organizaĵo de esperantistoj el Moskvo kaj Moskva provinco.
"MASI" estas parto de Rusia Esperantista Unio (en 2013), tamen fakte la asocio funkcias aparte, mem planas kaj efektivigas siajn aranĝojn kaj projektojn.
Gvidanto de MEA MASI estas Irina Gonĉarova.
La Misio kaj celoj de MEA MASI
Laŭ informo de oficiala retejo, Misio de MEA MASI estas:
Celoj de MEA MASI ''' estas:
Membroj
Laŭ reguloj, membro de EK MASI povas esti ajna loĝanto de Moskva regiono, kiu subtenas celojn kaj taskojn de la asocio kaj regule pagas kotizon. Membreco en "MASI" estas konfirmata per pagado de la kotizo. Preskaŭ duono de la kotizo ĉiujare estas deprenata por REU. En 2013 ĉiujara membrokotizo estas 200 rubloj, post asignado por REU en MASI-kaso restas 130.
Fakte la reguloj okazigas situacion, kiam oni rajtas esti membroj de "MASI", ne agante mem por Esperanto-movado. Pro tio oni kritikas ĉi tiun regularon; en 2012 estis proponita ŝanĝado de ĝia regulo, tamen ne estis farita pro malmulte da reale tiam aktivaj partoprenantoj.
La antaŭhistorio
En la jaro 1991 la elstara interlingvisto doktoro Sergeo Kuznecov lanĉis en Rusio la Asocion Subtenan por la Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino (As AIS) kaj interesigis multajn sciencistojn kaj profesorojn de rusiaj altlernejoj per eblecoj kunlabori kun eksterlandaj universitatoj en Esperanto. En la jaro 1993 la Scienca Konsilio de MASI decidis organizi diplom-defendon de kelkaj la plej sukcesaj siaj stidentoj laŭ la postuloj de AIS, kiuj inkluzivis uzon de tri lingvoj – la gepatra, la studita eŭropa kaj Esperanto. Dum unu monato necesis instrui la Internacian Lingvon al tiuj junuloj. Poste kelkaj el ili eniris la kluban kernon. La defendoj en Esperanto pasis tre sukcese. En la Ekzamena Komisiono ĉeestis sciencistoj, kiuj lernis en Esperanto-kursoj, specile por ili organizitaj. La kursojn vizitadis la rektoro de MASI kaj la vicrektoroj, multaj katedrestroj kaj profesoroj. Djordj Nanovski venis por enmanigi la diplomojn al la unuaj bakalauroj lau la sistemo de AsAIS. Entuziasmaj pro la propraj sukcesoj kaj la brila diplom-defendo de la studentoj, la administraro de la instituto invitis la kursgvidantinon Irina Gonĉarova por konstanta laboro en la instituto kiel Esperanto-instruisto. Ekde la en la instituto Esperanto estis nepra studobjekto. Tiucele estis faritaj la ŝanĝoj en la lernaj planoj de la studentoj de kelkaj specialiĝoj. La novaj lernaj planoj, inkluzivantaj Esperanton kiel nepran studobjekton, estis konfirmitaj de la Minesterio de klerigado de Rusia Federacio.
La fondiĝo
MASI estis lanĉita la en Moskva aŭtomobil-konstrua instituto (MASI), nun - Moskva ŝtata industria universitato (MGIU). Ĝia inicianto kaj senŝanĝa kunordiganto estas Irina Gonĉarova - instruisto de Esperanto en la altlernejo.
La solenan fondan kunvenon partoprenis moskvaj esperantistoj, kelkdekoj da studentoj, lernantaj Esperanton en la instituto kiel devigan studobjekton aŭ en specialaj libervolaj grupoj, profesoroj de la instituto, studintaj aŭ studantaj Esperanton. Kun inaŭgura parolo elpaŝis la rektoro de MASI doktoro Jurij Serafimoviĉ Avraamov. La simbolan verdan rubandon distondis la hungara ambasadoro en Rusio, fama esperantisto doktoro György Nanovfszky. Sekve la klubaj aktivuloj kune kun kelkaj katedrestroj, inkluzive tiun de la fremdlingva katedro, ĥore ripetis post la samideano Nanovfszky la vortojn de la "asocia ĵuro". La solenaĵon filmis raportistoj de la centra televido “Ostankino”, kaj la raportaĵo aperis samvespere en la Moskvaj novaĵoj.
Mallongigo kaj koncepto
Por honorigi la Alma Mater, la klubo akceptis kiel sian nomon la mallongigon de la instituto – MASI, sed tamen kun alia deĉifro, nome: Moskva Amikaro de Studantoj kaj Instruantoj. La klubo ekde unuaj tagoj de sia ekzisto demonstris, ke Esperanto estas lingvo de altintelekta junularo. En la teknika altlernejo, kio estas MASI, Esperanton kiel nepran studobjekton lernis nur studentoj de kelkaj grupoj, studantaj laŭ speciala programo, plifortigita per humanitaraj disciplinoj. Aliaj dezirantoj havis eblecon aliĝi al libervolaj grupoj de E-lernantoj, regule funkciantaj en la instituto. Estis indaj rezultoj. Post du jaroj la esperantlingvan diplom-defendon de la studgrupo akceptis la AIS-Senatanoj, kun kiuj la studentoj facile diskutis en Esperanto. Tiuj studentoj formis la aktivularon de la E-klubo “MASI”.
Klubanoj-studentoj finas la institutojn kun la rugaj diplomoj de perfektuloj. Ili facile ekposedas Esperanton ne ĉar ne kapablas pri aliaj lingvoj, sed ĉar jam sukcesis pri ili. Ili aktivas en E-movado ne ĉar ne scias, per kio okupi sian libertempon, sed ĉar kapablas kombini kelkajn hobiojn. Per tiuj siaj hobioj kaj kapabloj la junuloj riĉigis la kluban vivon. Tiuj, kiuj povis verki, inspiris aliajn provi, tiuj, kiuj povis kanti, flamigis aliajn kunkanti, tiuj, kiuj povis teatrumi, trejnis la aliajn, tiuj, kiuj emis instrui, kuninstruadis ktp. Oni ĉiam lernis unu de la alia. Tial en la deĉifro plenrajte ĉeestas la vortoj “studantoj kaj instruantoj”.
Plua historio
Dum la unuaj 5 jaroj la klubo havis propran ĉambron – N 1306 - en la instituto. Ĉefaj aktiveroj de la klubo: estis pridiskutataj organizaj aferoj, preparataj por presado lerniloj kaj kantaroj, okazadis kant- kaj teatraĵ-provludoj, pasis la plena eldon-procezo de la kluba ĵurnalo “Eksciu, ke…”, kiun abonis esperantistoj de la tuta Rusio, estis festataj naskiĝtagoj, ktp.
La klubanoj organizadis surstratajn akciojn en Moskvo, Tagojn de E-studentoj de MGIU, Zamenhof-Tagojn kun partoprenigo de aliaj moskvaj kaj aliurbaj E-kluboj, Lingvajn Olimpikojn por Novuloj (LONo) kaj Deklamkonkursojn (BeLego) en Moskvo kaj dum rusiaj E-aranĝoj, Lingvo-Ludan Trejnadon, koncertis de la MGIU-scenejo kaj en la Hungara ambasadejo. La klubo okazigis agit-descendojn al la apudmoskva Zelenograd kaj apudŝtatlima Viborg kaj instru-descendojn al Smolensk kaj Voroneĵ. La klubanoj lanĉis kaj organizadis E-aranĝojn en aliaj urboj far’de niaj klubanoj, faris krean tendaron Tuapsej (Kaŭkazio), multtagajn rolludojn Fratoj-Slavoj en la montetoj de Vladimira regiono kaj “Ellada” ĉe la rivero Kokŝaga en respubliko Marij El. Kun REJM, REU au aliurbaj kluboj estis kunorganizataj preskaŭ ciuj rimarkindaj enlandaj E-arangoj: OkSEJToj, REKoj, EoLA, Aktivulaj Trejnadoj, Pljos-IMEA ktp.
La klubo organizis komunajn vojaĝojn al eksterlandaj Esperanto-aranĝoj: faris vizojn, acetadis biletojn, mendis busojn. EK MASI akceptadis eksterlandajn gastojn, zorgis pri la Honkonga Karavano en 2000, somere de 2004 iniciatis kaj tutplene per propraj fortoj organizis MAK – la Moskvan AntauKongreson. Duonon de la Organiza Teamo de la IJK-60, pasinta tuj post MAK somere de 2004 en Vladimira provinco de Rusio, konsistigis masianoj.
En 2012 EK MASI estis alinomigita al Moskva Esperanto-acocio "MASI". Speciala pridiskuto pri tio ne okazis, sed plimulto da klubanoj subtenis la ĉi tiun nomon, konsiderante ĝin pli oportuna. Tiamaniere la organizaĵo fakte konservis dum alinomigo la historian parton de sia nomo - "MASI".
APERo
"APERo" estas unu el la plej popularaj esperantistaj renkontiĝoj en Rusio. Ĝi estas dediĉita al naskiĝtago de "MASI" (la ). Celo de APERO estas Ĝi okazas unufoje jare (en februaro aŭ marto) en Jerŝovo (Moskva provinco) kaj daŭras kelkajn tagojn. Dum tiu renkontiĝo, laŭ reguloj, oni parolas nur en Esperanto, kio (laŭ ideo de la aranĝo) povas helpi al partoprenantoj plibonigi sian lingvokonon.
Instruado
Instruado ĉiam estis kaj restas unu el la ĉefaj agadkampoj de "MASI". Tra la fama baza E-kurso “Faru la Rondon!” (FaRo) laŭ la aŭtora metodo de Irina Gonĉarova pasis ne malpli ol 400 homoj. La rektmetoda komunika kurso antaŭvidas aktivan helpon de la bonparolantaj klubanoj. La plej multaj kursfinintoj iĝas MASIanoj, konsistante ĉiujare cirkaŭ trionon de la kluba anaro. Dum tuta sia ekzisto la klubo estis fonto de freŝaj junularaj fortoj por la landa kaj tutmonda E-movado.
Post la baza ŝtupo la sukcesaj lernintoj aliĝas al la gramatika kurso, kiun sekvas la A-ekzameno de la Ĉefa Atesta Lingva Komisiono de REU. Por dezirantoj okazadas ankaŭ plia studado. Menciindas pluraj klerigaj seminarioj far’ de elstaraj rusiaj esperantistoj – speciale por masianoj faritaj.
En 2012 kaj 2013 pasis speciala kurso sub gvido de Gonĉarova por preparo al internacia KER-ekzameno pri Esperanto ("Verda lampo"); ĝiaj partoprenantoj sukcese ekzameniĝis je diversaj niveloj (ĝis C1).
En 2013 en Mendelejevo (Moskva provinco) okazis renkontiĝo ALTE, celanta plibonigi lingvokonon de ĝiaj partoprenantoj. Tie pasis diversaj aranĝoj, dum kiuj oni parolis nur en Esperanto. Por interŝanĝi instruantan sperton en 2014 estas preparata samloke internacia renkontiĝo SES.
Aliaj agadkampoj
MEA MASI okupiĝas ankaŭ pri aliaj aferoj:
Ligaturo
Ligaturo estas kundesegnaĵo (aŭ "ligo", kp. la vorto mem) de pli ol unu skribsigno (ideogramo, litero ktp.) al ununura grafika simbolo. Ofte la nova simbolo tiom ŝanĝiĝis, ke oni ne facile rekonas la praajn erojn, ekzemple Ø havas la saman originon kiel Œ, nome O + E. Multaj literoj havas ligaturan originon, kvankam oni ne plu konsideras ilin ligaturoj: W (el V+V aŭ U+U), Æ (A+E), Œ (O+E). Æ estas ligaturo en latino, sed ne en la lingvoj Dana, Anglosaksa ktp.
Konataj ligaturoj por Esperanto-legantoj povas esti &, kiu devenas de la Latina vorto et (aŭ εt) "kaj", kaj @, devenante de la Latina vorto ad "al, ĉe".
Ĝenerale ligaturo anstataŭas apudajn literojn kiam ili havas komunajn elementojn. Ligaturo estas subaro de pli ĝenerala klaso de kuntekstaj formoj. Kunteksta formo estas kiam la formo de litero dependas je la kunteksto (ĉirkaŭaj literoj, ĉu ĝi estas je la fino de vorto aŭ linio, ktp).