cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eklezio de Norda Barato
La Eklezio de Norda Barato (Church of North India mallongigita CNI), estas ĉefa nomo en norda Barato por unuigita eklezio establita la 29an de novembro 1970 per kunigo de la Anglikanaj kaj la Protestantaj eklezioj kiuj laboris en norda Barato; ĝi estas provinco de la tutmonda Anglikana Komunio. Ĝi estas posteulo de la Eklezio de Anglio en Hindio kun la Eklezio de Pakistano kaj la Eklezio de Suda Barato. La kunigo, kiu estis diskutata ekde 1929, okazis finfine inter la Eklezioj de Barato, Pakistano, Birmo kaj Srilanko (Anglikanaj), la Unuigita Eklezio de Norda Barato (Kongregaciismo kaj Presbiterianismo), la Baptismaj Eklezioj de Norda Barato (Britaj Baptistoj), la Eklezio de Brethren en Barato, kiu retiriĝis en 2006, la Metodisma Eklezio (Brita kaj Aŭstralia Konferencoj) kaj la Disĉiploj de Kristo.
La jurisdikcio de la ENB kovras ĉiujn ŝtatojn de Barato kun la escepto de kvar ŝtatoj en la sudo (Andra-Pradeŝo, Karnatako, Keralo kaj Tamilnado) kaj havas proksimume 1,250,000 membrojn (0.1% el la loĝantaro de Barato) en 3,000 pastraĵoj.
József Dallos
József Dallos [jOĵef daloŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Dallos József estis hungara-brita oftalmologo, inventisto.
József Dallos naskiĝis la  1905 en Budapeŝto. Li mortis la 1979 en Londono.
Biografio
József Dallos akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li laboris en la oftalmologia kliniko de Budapeŝto, kie li okupiĝis pri kontaktlensoj. En 1932 li trovis materialon "negocoll", kiu estis konvena por la kontaktlensoj. Li kreis novan metodon, tial la lensoj pli bone aliĝis al la okuloj. En 1934 li ricevis patenton tutmondan pri la novaj lensoj. Li daŭris la esplorojn en Britio ekde 1937. Li establis propran uzinon por produkti lensojn en 1964.
Ruĝeca megalurulo
La Ruĝeca megalurulo aŭ Ruĝeca makisbirdo (Megalurulus rubiginosus iam Ortygocichla rubiginosa) estas birdospecio iam lokata en la familio de Silviedoj, lastatempe ne ŝajnas proksima rilata al la tipaj silvioj; probable ili apartenas al la ĵus agnoskata silvieca familio de Megaluredoj. Ĝi estas monotipa kaj estis iam lokata kiel membro de la jam neekzistanta genro Ortygocichla.
Tiu aŭstralazia specio estas endemia de malaltaj teroj de Novbritio en la Bismarkoj de Papuo-Nov-Gvineo.
Antonina dinastio
La Antonina dinastio - dinastio reganta en la jaroj 96-192 en la Romia Imperio. Ili regis kutime rezulte de adopto flanke de sia antaŭulo. Dum ĝia regado Romio atingis apogeon de sia potenco, kun tiom malproksimaj teritorioj kiel Dakio (hodiaŭa Rumanio), Mezopotamio kaj Armenio.
Al la dinastio apartenis:
Regadperiodo de la dinastio ofte estas nomata "ora jarcento de la imperio". Ĝin rompis la regado de la filo de Marko Aŭrelio — Komodo.
La unuajn kvin regantojn de tiu ĉi dinastio oni nomas «la kvin bonaj imperiestroj».
(131696) 2001 XT254
Por Michael E. Brown, ĝi eble estas nanplanedo kun taksata diametro de 202 km.
Mikael Hirsch
Mikaël Hirsch (naskiĝis en en Parizo) estas franca verkisto. Li verkis (ĝis 2022) naŭ romanojn, poemojn kaj teatraĵon. Ekde 2012, en siaj romanoj li ekorientiĝas pristudi fermitajn komunumojn kaj sociajn utopiojn.
(131696) 2001 XT254
Orbito
Ĝi havas tre discentran orbiton, kies aphelio kondukas ĝin al pli ol dek miliardoj da kilometroj for de la Suno, ĝia neptuna MOID estas 5,66655, aŭ 847,704 milionoj da kilometroj. Ĝi pasis ĉe sia perihelio la.
Mikael Hirsch
Fariĝinta libristo, li publikigas novaĵojn en diversaj revuoj (Confluences Méditerranée, Le Magazine littéraire, Standard Magazine…) kaj artikolojn pri la usona literaturo aŭ pri Louis-Ferdinand Céline.
(131696) 2001 XT254
Orbito
Ĝia estas en orbita resonanco 2:9 kun Urano, kaj proksima de la resonanco 3:7 kun Neptuno, tiu resonanco povas esti stabila dum de 100 milionoj ĝis pluraj miliardoj da jaroj.
(95625) 2002 GX32 montras similan resonancon.
Mikael Hirsch
De majo 2006 al oktobro 2010, li animis blogon. Tiu literatura ĵurnalo, aldone al lia verkista laboro, estas ankaŭ dediĉita al la eldoneja mondo.
Li estas ankaŭ la kunaŭtoro (kune kun Émile Brami) de teatraĵo titolita Faire bouillir le chevreau dans le lait de sa mère  kunmetita ekde tekstoj de Marcel Proust kaj de Louis-Ferdinand Céline, surscenigita de Ivan Morane por la festivalo de Avignon en 2012, prezentita en Moskvo la 6-an de oktobro 2014, poste reprenita en Parizo en januaro 2015.
Premio
En 2022 li ricevis la Premion Castel (premio por romanoj en kiuj la nokto ludas esencan rolon, ĉu en la rakonto, ĉu en la profilo de la roluloj) por la romano L'Assassinat de Joseph Kessel (La murdo de Jozefo Kessel)
Esperanto
En lia romano "Le Syndrome de Golem"  li miksas historian freskon, socian realismon, aventuran rakonton kaj sciencfikcion. En tiu libro rolas interalie (verdaj) skoltoj kaj denaskaj Esperanto-parolantoj ('denaskuloj ') kiel Petr Ginz, ĉeĥa esperantisto, kaj George Soros, ambaŭ ankaŭ judoj. La romano estas ankaŭ ligita al rilato kiu ekzistas inter la realo kaj la imagebla, la eŭropa destino kaj la historio de Esperanto kiu estas unu el la plej noblaj utopioj. Esperanto kaj Golem havas tion komunan, nome ke ke ili povas enkorpigi alian agmanieron/vojon, rifuĝejon, kiu originas en fekunda imageblo.
Koincide aŭ ne, sed la romano aperas en la sama jaro kiam ekestis armea konflikto en Ukrainio kiu denove hantas malnovajn timojn en Eŭropo.
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de Mikael Hirsch
Blogo de Mikael Hirsch
Kodiaka Insularo
Kodiaka Insularo aŭ Kodiaka Arkipelago estas arkipelago, aŭ grupo de insuloj, sude de kontinenta tero de la subŝtato de Alasko (Usono), ĉirkaŭ 405 km traaere sude de Anchorage en la Golfo de Alasko. La plej granda insulo de la arkipelago estas Kodiak, la dua plej granda insulo de Usono. La arkipelago estas ĉirkaŭ 285 km longa kaj 108 km larĝa, el la Insuloj Barren norde de Ĉirikof kaj la grupo de la Semidi sude. La Arkipelago enhavas 13,890 km² de tero. La Kodiaka Arkipelago enhavas ĉirkaŭ 40 malgrandaj glaĉeroj, nombrajn torentojn kaj centojn de specioj de teraj kaj maraj animaloj. Multe el ties tero estas arbara.
Aztlán
En la meksika kulturo, Aztlán (en naŭatla: 'aztatl', ‘"ardeoj", kaj 'tlan', "loko inter"; "loko inter la ardeoj"’)? estas la legenda loko el kiu estus devenintaj la aztatekoj, ne aztekoj (fakte, aztateca aŭ aztateko estas la devennomo de Aztlán), el kiuj la meksikoj aŭ aztekoj estus devenaj. Aztlán kutime estas identigita kun insulo.
Ties eblaj ekzisto kaj loko generis polemikojn inter la esploristoj, kvankam la plej akceptita tezo estas ke temas pri simbola reprezento de la propra Meksiko-Tenoĉtitlano aŭ laŭ ties reala nomo Meksik-Tenoĉ, nuntempa Meksikurbo.
Pri la prononco kaj esperantigo
La esperantigo Aztlan meĥanike paŭsas la hispanan skribon, en kiu la sonvaloro de z diferencas disde la esperanta. Fakte la nahuatla vorto estas prononcata Astlan [],, kies esperantigo estas Astlano (kaj sekve asteko, formo sporade uzata en Esperanto).
Konj (poemo)
"Konj" (Конь) estas ruslingva poemo (novelo versa) verkita de sovetia verkisto Dmitrij Kedrin en 1940. Ĝi rakontas pri vivo de konata rusia arkitekturisto Fjodor Konj.
Jane Stirling
La skotia aristokratino Jane Wilhelmina Stirling (1804-1859) estis unu el la lastaj lernantoj de la pola komponisto Frédéric Chopin (1810-1849). Ŝi ricevis liajn pianolecionojn en Parizo, kie ŝi kunrenkontis de 1840 ĝis 1850 kun multaj artistoj kaj verkistoj de tiu epoko. Frédéric Chopin dediĉis al ŝi la du Nokturnojn en fa minora kaj mi bemolo maĵora publikigita aŭguste de 1844.
Konj (poemo)
Enhavo
Fjodor Konj estas moskva arkitekturisto. Li ricevis familinomon "Konj" (ruse Конь signifas virĉevalon) pro sia forteco kaj matureco. Konflikto kun caro Ivano la Terura igis lin forlasi Rusion kaj veni al Italio; tie li konstruis multajn ejojn sopirante pri sia vivado en Rusio. Li ne deziras plu vivi en fremda lando kaj revenis al Rusio.
Jane Stirling
Kiam Chopin iris al Britio en 1848 por fari tie serion de koncertoj, li restadis en la diversaj kasteloj de la familio de Jane Stirling en la regiono de Edinburgo. De lia reveno en Parizo ĝis lia morto kelkaj monatoj poste, Jane Stirling ege zorgis pri li.
Konj (poemo)
Enhavo
Post nelonge caro Ivano mortis kaj estas anstataŭigita de lia filo Fjodor. Nova caro ekis egan projekton pri konstruado de Belij gorod — cirklon el defendantaj muroj ĉirkaŭ tuta Moskvo; li orgonis projektadon al Konj. La arkitekturisto realigis ĝin; tamen caro konsideris lin nur sia sklavo kaj ne agnoskis gravecon de lia laboro. Fjodor Konj opiniis sin ofendita; li ekdrinkadis alkoholon kaj plu estis plia malriĉulo.
En la poemo estis priskribitaj gravaj historiaj okazintaĵoj de 16-a jarcento:
Jane Stirling
Post la morto de Chopin, Jane Stirling reaĉetis plurajn el liaj aferoj kiuj estis aŭkciigitaj. Ŝi konservis kelkajn personajn objektojn, kaj donacis la aliajn al Ludwika Jędrzejewicz, unuenaskita fratino de la muzikisto, kaj al amikoj kaj lernantoj de Chopin. Ŝi partoprenis en la preparoj de lia sepulta ceremonio, kaj ŝi raportis al lia familio reirita en Pollando pri la skulptado kaj instalado de la monumento farita de Auguste Clésinger por lia tombo en la tombejo Père Lachaise en Parizo. Ŝi inaŭguris la tradicion de la ĉiujaraj pilgrimoj ĉe lia tombo, kiun rekomencis en 1911 la franca muzikologo Édouard Ganche (1880-1945) kadre de la Société Chopin.
Jane Stirling posedis francan eldonon de la verkoj de Chopin prinotita de li mem, kiu estis ofertita en 1927 de ŝia pranevino, Anne D. Houstoun, al Édouard Ganche. Danke al tiu eldono Édouard Ganche publikigis sian Monumenta-n Eldono-n de Frédéric Chopin (Oxford University Press, 1928-1932).
Jane Stirling postmorte ripozas sub unu el la ŝtonplatoj de la norda alo de la katedralo de Dunblane, en Skotio.
Fortikaĵo de Rohtas
La Fortikaĵo de Rohtas estas fortikaĵo de la urbo Jhelum, en Pakistano. Ĝi estis konstruita de Ŝer Ŝaho Ŝuri post ke li estis malvenkita de la mogola imperiestro Humaĝuno. Ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en la jaro 1997.
Ĝi neniam estis konkerita kaj restas netuŝebla ĝis la nuno. Ĝiaj precipaj partoj konsistas el dikaj muregoj pli ol 4 kilometrojn longaj. Ĝi estas unika ekzemplo de la antikva islama militisma arĥitekturo de la centro–sudo de Azio.
Provinco Kina
Kina (محافظة قنا, latinliterigo Muḥāfaẓat Qinā aŭ Qenā respektive Muhāfazat Kinā aŭ Kenā) estas provinco (respektive gubernio) de Egiptio. Laŭ la stato de la censo de 2006 ĝi havis loĝantojn. Administra centro estas la samnoma urbo Kina.
La provinco limas norde je la provinco Saŭhaĝ, oriente je la provinco Al-Bahr al-ahmar (Ruĝa Maro), sude je la provinco Asuano kaj okcidente je la provinco Nova Valo. Krome ĝi ĉiuflanke ĉirkaŭas la malgrandan provincon Luksoro. La provincan centron konsistigas la bordoj de la rivero Nilo, kaj la okcidento kaj la oriento de la teritorio limas al la dezerto Saharo.
Darmok
"Darmok" estas la 102-a epizodo de la sciencfikcia televida serio Stela Vojaĝo: La Sekva Generacio, la dua epizodo de la kvina sezono. La epizodo elstarigas Paul Winfield, kiu antaŭe rolis kiel Kapitano Terrell en Stela Vojaĝo: La Kolerego de Khan, kaj Ashley Judd en ŝia debuta rendimento kiel aktorino. Ĝi temas pri incidento, kiam la ŝipanaro de la Enterprise-D ne povis establi signifan komunikadon kun la ŝipanaro de fremda ŝipo, kio solviĝas kiam la kapitanoj de la ŝipoj devas defendi unu la alian kontraŭ bruta besto. Oni ofte citas ĝin kiel unu el la plej bonaj epizodoj de la serio.
Intrigo
La plejaltranga ŝipanaro diskutas sian plej novan mision: kontakti la tamarian specion, kiu transsendis signalojn al Federacia spaco jam dum multaj semajnoj. La Enterprise kontaktas tamarian ŝipon, kiu orbitas la planedon El-Adrel. Kvankam la universala tradukilo povas traduki iliajn vortojn, la tamarianoj komunikas nur per alegorio, kiu konfuzas la ŝipanaron de la Enterprise pro tio, ke ili ne konas la rakontojn, kiujn la tamarianoj aludas. Siavice, la tamarianoj ne povas kompreni la rektan lingvaĵon de Picard.
Frustrita pro ilia malsukceso komuniki, la tamaria kapitano, Dathon, transportigas lin kaj Kapitanon Picard al la surfaco de la planedo. La tamarianoj kreas disigan kampon por antaŭmalhelpi la transporton de unu aŭ la alia kapitano. Sur la surfaco, Dathon diras la esprimon "Darmok kaj Ĝalad ĉe Tanagro" kaj ĵetdonas al Picard dagon. Ĉar Picard pensas ke temas pri defio dueli, li rifuzas. Dum la nokto venas, Picard ne sukcesas fari fajron, kaj Kapitano Dathon kunhavigas sian fajron kun la frazo "Tembo, liaj brakoj larĝaj." La sekvan matenon, Dathon venas kurante, kaj Picard ekkomprenas, ke estas malamika rabobesto en la areo, kiu persekutas ambaŭ ilin. Picard finfine ekkomprenas la manieron, kiel la alia specio komunikas, kiam li recitas unu el la alegorioj kaj ekvidas la subtekstan signifon.
Sur la Entrepreno, Ĉefoficiro Riker kaj la ŝipanaro penas kompreni la lingvon de la eksterteruloj, kaj Riker ordonas al Komandanto Data kunlabori kun la ŝipa konsilistino Troi por espereble traduki ĝin. Leŭtenanto Worf, dume, pensas ke la Kapitano estas provata kiel militisto kaj advokas agreseman starpunkton, kiun Riker nur akceptas kiel finan opcion. Riker ordonas al Worf uzi spacnaveton por revenigi la Kapitanon, sed tio fiaskas kiam la eksterteruloj malebligas la naveton kaj reirigas ĝin al la Entrepreno. Ĉefinĝeniero La Forge kaj Worf prilaboras manieron malebligi la disigan kampon de la eksterteruloj por transporti Picard-on, dum Troi kaj Data prilaboras la malĉifron de la tamaria lingvo. Ili deduktas, ke ĝi tute baziĝas sur alegorioj el la tamaria folkloro. Ili lernas, ke Darmok estis ĉasisto kaj Tanagro estis insulo, sed nenion plu. Sen la rakontoj antaŭ la alegorioj, la tamaria lingvo restas nemalĉifrebla.
Sur la planedo, Picard kaj Dathon klopodas batali la rabobeston kune, sed ĉar la finfine nesukcesa klopodo de la Entrepreno transporti Picard-on malhelpas lian partoprenon en la batalo, Dathon severe vundiĝas. Flegante la vundojn de Dathon, Picard deduktas, ke Darmok kaj Ĝalad estis du militistoj, kiuj renkontiĝis sur insulo nome Tanagro, devis kunlabori por venki danĝeran beston, kiu loĝis tie, kaj dume amikiĝis. Dathon provis rekrei tiun eventon inter si kaj Picard sur El-Adrel, esperante, ke ilia kuna malfavoreco forĝos amikecon, ĉar vortoj malsukcesis. Picard rakontas por Dathon la Epopeon pri Gilgameŝo, homa rakonto paralela al la alegorio pri Darmok kaj Ĝalado. Dathon ŝajnas kompreni la rakonton, sed finfine subfalas sub siaj vundoj.
La Entrepreno pafas la tamarian ŝipon, malebligante la disigan kampon, kaj revenigas Picard-on per la transportilo. Li uzas sian novan scion pri la tamariaj alegorioj por komuniki kun la tamarianoj kaj fini la batalon; la tamarianoj registras la rakonton kiel "Picard kaj Dathon ĉe El-Adrel" kaj aldonas novan esprimon al sia lingvo. Picard funebras pro Dathon, kiu donis sian vivon por malfermi rilatojn inter iliaj du kulturoj.
Post kiam Riker eliras la pretĉambron, Picard ektenas la tranĉilon kaj rigardas el la pretĉambro al spaco dum li ripetas eble religiajn gestojn, kiujn li vidis Dathon-on fari. Picard do silente omaĝas al sia falinta kamarado.
Plouarzel
Plouarzel [] (bretone: Plouarzhel) estas franca komunumo en la departemento Finistère, en la regiono Bretonio. Ĝi havis 3,618 loĝantojn en la jaro 2010.
Etimologio
La nomero Plou cetere aludas al la bretona vorto por "paroĥo", kaj indikas ke la loĝloko fondiĝis jam post la kristanigo de la regiono, kiu en Bretonio okazis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.
Geografio
Plouarzel troviĝas en okcidenta Bretonio, okcidente de Brest. La najbaraj komunumoj estas Lampaul-Plouarzel, Brélès, Lanrivoaré, Saint-Renan, Plouzané kaj Ploumoguer.
En Plouarzel troviĝas la plej okcidenta punkto en kontinenta Francio (se oni konsideras insulojn, Ouessant estas pli okcidenta).
Lunca (Valea Lungă)
Lunca (Valea Lungă) [lunka] (hungare: Küküllőlonka, germane: Langendorf) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Blaj. Administre ĝi apartenas al Valea Lungă.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 540 loĝantojn (rumanoj); en 1992 553 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1667. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Kis-Küküllő).
Gvadalkanala megalurulo
La gvadalkanala megalurulo aŭ gvadalkanala makisbirdo (Megalurulus whitneyi) estas birdospecio iam lokita en la familio de Silviedoj. Lastatempe ne ŝajnas proksima rilata al la tipaj silvioj; probable ili apartenas al la ĵus agnoskata silvieca familio de megaluredoj.
Ĝi foje inkludas tre proksimajn speciojn nome Buganvila megalurulo kaj Bismarka megalurulo kiel subspecioj (kiukaze la 'kombinata specio' estu renomata kiel Melanezia makisbirdo). Krome ĝi estis iam enmetita en la nuntempe malaperinta genro Cichlornis.
Tiu specio estas endemia de la montoj de du insuloj de la Pacifika Oceano nome Guadalcanal (nur tri vidaĵoj je 1,200-1,550 m) en la Salomonoj kaj Espiritu Santo (700-1,500 m sed eventuale suben ĝis 150 m ) en Vanuatuo.
La Gvadalkanala megalurulo estas ĉirkaŭ 16.5 cm longa, svelta birdo tre malhelbruna al nigreca supren kaj en traokula strizono kun longaj kruroj kaj longa vosto, kio nomigas la genron en la latina scienca nomo.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj muskarbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Ĝi povus esti minacata de sovaĝigitaj katoj, ĉar temas pri surgrundema specio.
Oni agnoskas kvar subspeciojn kiuj estus la jenaj: grosvenori (Gilliard, 1960) - Novbritio (Montoj Whiteman), en Bismarkoj, llaneae (Hadden, 1983) - en Bougainville (Teritorio Kronprinco, en centra insulo, eble ankaŭ en Monto Balbi, en nordo), turipavae (Cain & Galbraith, 1955) - Guadalcanal (Turipava), en sudorientaj Salomonoj kaj whitneyi (Mayr, 1933) - Espíritu Santo, en norda Vanuatuo.
La rasoj grosvenori kaj llaneae estas foje konsiderataj separataj specioj, kaj malpli ofte, ankaŭ turipavae; ĉiukaze ĉiu taksono estas tre malmulte konata kaj necesas plia kampostudado kaj ĉefe pri voĉoj.
Imre Lakatos (filozofo)
Imre Lakatos [lakatoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lakatos Imre estis hungara filozofo, profesoro. Lia origina familia nomo estis Lipsitz. Imre Lakatos naskiĝis la  en Debrecen. Li mortis la en Londono.
Biografio
Imre Lakatos devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion, poste universitaton en sia naskiĝurbo, fine pro la 2-a mondmilito li akiris diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1945. Li lernis ĉefe de György Lukács. Ekde 1946 li laboris en ministerio pri religio kaj eduko. Li doktoriĝis en 1948. Post 2 jaroj li estis arestita pro falsaj akuzoj kaj li vivis en Recsk, kie estis la sola hungara gulago. En 1954 oni nuligis la verdikton kaj li laboris en esplora instituto. En 1956 li estis membro de Rondo Petőfi, depost falo de Hungara revolucio de 1956 li rifuĝis al Britio. En 1960 li denove doktoriĝis (Ph. D.) en Kambriĝo, poste li instruis en Londono. En 1966 li estis nomumita publika ordinara profesoro, post 3 jaroj katedrestro. Ekde 1971 li instruis en Boston. Li neniam ricevis britan ŝtatanecon.
Langendorf
Langendorf havas diversajn signifojn:
Kastelo de Gasztony
La Kastelo de Gasztony (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Pázmándy [pAzmAndi]) estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Gasztony. Nuntempe ĝi estas kulturdomo kaj vilaĝdomo (administrejo).
Konstruaĵo
La unuetaĝa baroka konstruaĵo sitas sola. En mezo de la simetria fasado troviĝas la enirejo. Interne jam malaperis la iamaj ornamaĵoj.
BOY
La vorto havas plurajn signifojn:
1052
En la jaro 1052 post Kristo okazis, interalie:
Cleto Pavanetto
Biografio
Li faris la porĉiamajn votojn en la ordenoj de la Salesianoj de Don Bosco en la 16-a de aŭgusto 1948 kaj ordinitis pastro en la 29-a de junio 1958. Li estis docento pri la lingvo kaj la literaturo de la helena ĉe la Fakultato de literaturoj kristana kaj klasika de la Pontifika Salesiana Universitato en Romo, ĝis la fino de 2009. Li ankaŭ estris la Fondaĵon Latinitas (fondita fare de lia papa moŝto Paŭlo la 6-a en 1976 por subteni la studojn de la latina lingvo kaj ties uzo kiel viva lingvo kaj malfondita en 2012 fare de Benedikto la 16-a). Krome li ĉefredaktis la samtitolan fakgazeton latinlingvan Latinitas. Pavanetto ankaŭ estis ĉefo de la unua sekcio pri ĝeneralaj aferoj de la Ŝtatsekretaria Ofico de la Apostola Seĝo.
Verkoj
Li estas aŭtoro de variaj skribitaĵoj latinaj, el kiuj menciindas: Je la fino de sia kariero li publikigis la libron Passione e studio a servizio della cultura classica / Scripta selecta, trideko da variaj tekstoj (en la lingvoj latina, itala, franca), prezentita de Manlio Sodi kaj enkondukita de Mauro Pisini kaj Chiara Savini.
La Nova Etapo
Esperanto-kulturo > Historia Esperanto-gazeto > La Nova Etapo
La Nova Etapo estis la unua gazeto eldonita de Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV). Ĝi aperis inter 1931 kaj 1933, kaj estis redaktita de Nikolao Nekrasov. Al ĝi kontribuis multaj el la tiamaj gravaj sovetaj esperantistoj.
Szűcs
Fontoj
La listo estas kompilado el Vikipedio.
Operaco Dragoon
Operaco Dragoon (15a - 26a de aŭgusto 1944) estis la kodonomo por la invado fare de Aliancanoj de la Riviera en Suda Francio. Origine planita por koincido kun la T-tago (6a de junio), ĝi estis prokrastita pro nesufiĉaj surterigiloj. Aŭguste, oni rekuperis ĝin, ĉar la zono estis jam de malalta prioritateco por la germanoj, kaj la kondiĉoj aspektis favoraj por la liberigo de Suda Francio kun ties ŝlosilaj havenoj de Marsejlo kaj Toulon.
Post kelkaj preparkomandaj operacoj por sekurigi la gravajn transportajn ligilojn, la Usona 6a Korpuso surteriĝis ĉe Hyères sub ŝirmo de granda mararmea forto, sekvita de kelkaj divizioj de la Franca Armeo B. Ili estis opoziciataj de disaj fortoj de la Germana Armegrupo G.
Superitaj de la aera supereco de la Aliancanoj kaj de ribelo de la Franca Rezistado, la germanaj fortoj estis rapide venkitaj kaj retiriĝis norden laŭlonge de la valo de la rivero Rodano, por establi stabilan defendolinion en Dijon. Aliancanaj mobil-unuoj parte blokis ilian vojon al Montélimar. Sed neniu flanko povis atingi definitivan trarompon, kvankam la germanoj finfine devis retiriĝi, dum la francoj kaptis la marhavenojn. La batalado laste haltiĝis ĉe la Vogezoj, kie Armegrupo G finfine establis stabilan defendolinion. La Aliancanaj fortoj bezonis reorganizadon, kaj frontis jam akran germanan rezistadon, pro kio la ofensivo haltis la 14an de septembro.
Operaco Dragoon estis konsiderita sukceso de Aliancanoj, kvankam tio restas polemika. La Aliancanoj kapablis liberigi plej el Suda Francio en nur 4 semajnoj, kaj faris al malamikoj grandajn perdojn, dum la kaptitaj havenoj ebligis al Aliancanoj facilan liveradon. Sed por la momento, la germanaj unuoj sukcesis eliri norden, fronte al Patton kaj Montgomery. Aliflnke, Churchill perdis sian planon invadi Balkanion, kaj tio permesis al la sovetoj konkeri Vienon, kio markis la mapon de la postmilita Eŭropo.
En la momento de la surteriĝo estis 151 000 Aliancanoj kontraŭ 85 000 al 100 000 germanoj. Tiuj lastaj disponis el 1 481 pecoj de artilerio. La tuta invadforto estis de 576 833 homoj. La Franca Rezistado disponis el 75 000 homoj. En la tuta Suda Francio la germanoj disponis el 285 000 al 300 000 homoj. Estis po ĉirkaŭ sep mil mortintoj de ĉiu flanko. Krome la germanoj perdis 131 250 kaptitojn.
Internacia Aera Transporta Asocio
Ĝi en sia moderna versio fondiĝis en Havano, Kubo, en aprilo de 1945. La IATA moderne (1945) estas la sukcedanto de la Asociacio de Internacia Aera Trafiko, fondita en Hago en 1919, jaro de la unuaj regulaj aeraj linioj internaciaj de la mondo. La asocio estis fondita de 57 membroj, de 31 ŝtatoj ĉefe de Eŭropo kaj Nordameriko.
La sidejo de IATA estas en Montrealo, Kanado, kie ankaŭ estas la centra oficejo de la organizo de Unuiĝintaj Nacioj pri Aviado - ICAO. La celo de IATA estas la subteno de sekura, laŭplana kaj ekonomia transporto de homoj kaj varoj per aviadiloj, kaj la laŭeble intensa kunlaboro de ĉiuj entreprenoj kiuj internacie laboras en tiu ekonomia kampo. Membroj de la asocio estas ĉirkaŭ 285 aviadaj kaj flughavenaj entreprenoj, kiuj kune plenumas 94 procentojn de ĉiuj internaciaj flugoj.
La plej multaj membroj de IATA estas grandaj aŭ naciaj aviadaj kompanioj, do kompanioj, kiuj mem posedas kaj flugigas aviadilojn. Sed ankaŭ internaciaj flughavenoj, ministeroj pri transporto, grandaj vojaĝ-agentejoj kaj similaj entreprenoj povas esti membroj. Aviadaj kompanioj, kies precipa celo estas laŭeble malaltaj prezoj, rezignante pri ĉio ne nepre vivnecesa, kaj tiuj, kiuj ekskluzive flugas ene de iu lando, ne nepre membras en IATA.
Misioj de la IATA
IATA reprezentas 242 aerliniojn kiuj tradukiĝas al 94% de la internaciaj horaroj de aertrafiko.
Canon EOS 600D
Canon EOS 600D estas cifereca spegula fotilo fabrikata de Canon. Ĝi nomiĝas Rebel T3i en Usono kaj EOS Kiss X5 en Japanio.
Italiko
Italiko (en latina Italica) estis antikva romia urbo situanta sur teritorio de la nuna municipa komunumo Santiponce (Sevilo), en Andaluzio. Ĝi estis ege proksima al la tiama romia urbo kie nun estas Sevilo, sed male al tiu, kiu estis ege ŝanĝita pro novaj konstruaĵoj de novaj civilizacioj (araboj ktp.), tiu ĉi restis sentuŝe kaj nun ties restaĵoj estas viziteblaj: teatro, domoj, spektaklejoj ktp.
Károly Zsák
Károly Zsák [kAroj ĵAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo Zsák Károly estis hungara futbalisto (golulo), olimpiano.
Károly Zsák naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Károly Zsák dekomence volis esti golulo, en sia aĝo 14 li jam estis golulo de prestiĝa, ĉefurba klubo, eĉ en ties plenkreska teamo. Li ne nur gardis la golejon, sed li ankaŭ ŝotis punŝotojn preskaŭ 40-foje. Foje lia fingro rompiĝis, baldaŭ la fingro estis amputita, tamen li restis plu futbalisto. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1912–1925 resume 30-foje. Li partoprenis ankaŭ en la Somera Olimpiko 1912. En 1927 la kuracistoj malpermesis la plian ludon, tial li laboris kiel inspektoro en produktejo pri gasoj. Li frue mortis en komplikaĵoj de pneŭmonito. Lia edzino naskis dufoje.
Zika febro
Zika febro (ankaŭ nomata Zika virusa malsano kaj simple Zika) estas infekta malsano kaŭzata de la Zika viruso. La plimulto da kazoj montras neniujn simptomojn, sed kiam estas simptomoj, ili plej ofte estas malseveraj, kaj povas simili tiujn de Dengo. Inter la simptomoj povas esti febro, konjunktivito (ruĝaj okuloj), artrito/artiko-doloroj, kapdoloro kaj makul-papula erupcio. Simptomoj ĝenerale daŭras malpli ol sep tagojn. Zika malsano ne kaŭzis iun ajn raportitan morton dum la unua infekto. Infektiĝo dum gravedo povas kaŭzi mikrocefalion kaj aliajn cerbajn misfunkciojn ĉe kelkaj beboj. Infektiĝo ĉe plenkreskuloj ligiĝis al la Sindromo Guillain-Barré (GBS).
De Bilt
[[Media:Nl-De Bilt.ogg|De Bilt]] estas municipo kaj vilaĝo en la mezo de la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havas ĉirkaŭ 42 000 loĝantojn sur areo de ĉirkaŭ 67 km² (de kiu nur 0,18 km² estas akvo). La vilaĝo De Bilt havis 10 465 loĝantojn (je la 1-a de januaro 2005).
Zika febro
Zika febro ĉefe transdoniĝos per la piko de moskitoj (kuloj) de la genro Aedes. Ĝi ankaŭ povas esti transdonitaj per seksumado, kaj eble plivastigita per sangotransfuzo. Infektiĝoj ĉe gravedaj virinoj povas transiĝi al la bebo. Oni diagnozas la malsanon per provo de la sango, urino, aŭ salivo de malsanulo por la ĉeesto de la RNA de la Zika viruso.
Malebligo temas pri malplioftigo de moskito-pikoj en lokoj, kie la malsano okazas, kaj pri ĝusa uzo de kondomoj. Inter la klopodoj por malebligi pikojn estas la uzo de insekt-forpelaj sustancoj, kovro de la plimulto de la korpo per vestoj, kontraŭ-moskitaj retoj, kaj la forigo de senmova akvo kie la moskitoj reproduktiĝas. Estas neniu efika vakcino. Publik-sanaj oficialuloj rekomendas, ke virinoj en lokoj, kie okazas la Zika virusa amas-infektiĝo de 2015-2016, konsideru prokrasti gravdeiĝon, kaj ke gravedaj virinoj ne vojaĝu al tiuj lokoj. Kvankam ne estas preciza kuracado, aspirino (acetaminofeno) povas helpi kun la simptomoj. Enhospitaligo malofte estas bezonata.
De Bilt
La Reĝa Nederlanda Meteorologia Instituto KNMI jam ekde 1897 havas sian sidejon iom sude de la vilaĝo De Bilt.
Zika febro
La viruso, kiu kaŭzas la malsanon, unue izoliĝis en 1947. La unua dokumentigita amas-infektiĝo inter homoj okazis en 2007 en la Federacio de Mikronezio. Je januaro de 2016, la malsano okazis en dudek regionoj de Ameriko. Oni scias, ke ĝi ankaŭ okazas en Afriko, Azio, kaj la Pacifika Regiono. Pro ekinfektiĝo, kiu komencis en Brazilo en 2015, la Monda Organizaĵo pri Sano deklaris ĝin Publik-Sana Krizo de Internacia Okupiĝo en februaro 2016.
De Bilt
De Bilt ne estu konfuzata kun la frisa municipo kaj regiono Het Bildt.
Zika febro
Signoj kaj Simptomoj
La plimulto de infektitaj homoj aŭ ne montras simptomojn, aŭ montras malmultajn. Krome, la plej oftaj signoj kaj simptomoj de Zika febro estas febro, erupcio, konjunktivito (ruĝaj okuloj), doloro ĉe muskoloj kaj artikoj, kaj kapdoloro, kiuj estas similaj al signoj kaj simptomoj de dengo kaj ĉikungunja febro. La tempodaŭro inter pikiĝo de moskito kaj disvolviĝo de simptomoj estas ĝis nun nekonata, sed plej eble estas inter kelkaj tagoj kaj semajno. La malsano daŭras dum pluraj tagoj ĝis semajno, kaj ĝenerale estas sufiĉe milda, ke homoj ne devas enhospitaliĝi.
Pro aparteno al la sama familio, kiel dengo, oni maltrankviliĝas pro zorgo, ke ĝi povus kaŭzi similajn sangigajn malsanojn. Tamen, tio dokumentiĝis en nur unu kazo, kun sango vidata en spermo, ankaŭ nomata hematospermio.
Sindromo Guillain-Barré
Zika-virusaj infektiĝoj ligiĝis kun la Sindromo Guillain-Barré (GBS), kiu estas rapida komenco de muskola malforto kaŭzata de la damaĝigo de la periferia nerva sistemo, kaj kiu povas progresi ĝis paralizo. Kvankam ambaŭ GBS kaj Zika infektiĝo povas okazi samtempe ĉe la sama homo, estas malfacile certe identigi la Zikan viruson kiel la kaŭzo de GBS. Pluraj landoj influataj de Zika-virusaj infektiĝoj raportis pliigojn en la nombro da novaj kazoj de GBS. Dum la Zika-virusaj amasinfektiĝoj en 2013-2014 en Franca Polinezio, estis 42 raportitaj kazoj de GBS dum 3-monata tempo, kompare kun inter 3 kaj 10 jare antaŭ la amasinfektiĝo. Oni raportis pri tri mortokazoj rilataj al GBS en Kolumbio.
Gravedo
La malsano transoniĝas de patrino al infano ĉe la utero, kaj povas kaŭzi plurajn problemojn, plej notinde mikrocefalion ĉe la bebo. Ĝis aprilo 2016, la plena gamo da fetaj misformiĝoj kaŭzitaj de patrina infektiĝo estis nekonata, sed verŝajne estas oftaj, kun nenormalaĵoj vidataj ĉe ĝis 29% de ultrasonografiaj bildoj. Observataj ligoj inkluzivas mikrocefalion, okulajn nenormalecojn, kiel koroido-retina cikatriĝo, kaj feta hidropso, kie estas nenormala akumuliĝo de fluaĵo en la feto.
Ne estas bone komprenata, ĉu la stadio de gravedo, ĉe kiu la patrino infektiĝas, influas la riskon al la feto, nek ĉu povas esti aliaj risko-faktoroj, kiuj influas rezultojn. Unu grupo taksas la riskon de estiĝo de mikrocefalio ĉe bebo je proksimume 1% kiam la patrino estas infektita dum la unua trimestro, kun la risko de estiĝo de mikrocefalio necerta post la unua trimestro. Ankaŭ kvinono de beboj influitaj povas esti normalaj, sed fakte havis cerbajn nenormalaĵojn, kaj infektiĝo ĉe novnaskitoj ankaŭ povas konduki al cerbo-difektiĝo
Patofiziologio
La patofiziologio de mikrocefalio kaŭzita de la Zika virus ne estas konata, kaj estis temo de vigla esplorado je la fino de 2016.
Rezervujo
Zika viruso estas moskito-portita flaviviruso proksime rilatita al denga viruso. Dum moskitoj estas la transdonantoj, la rezervuja specio restas nekonata, kvankam serologiaj indikoj troviĝis en okcident-afrikaj makakoj kaj ronĝuloj.
Transdono
Transdono okazas per la piko de moskitoj (kuloj) de la Aedes-a geno, ĉefe Aedes aegypti en tropikaj regionoj. Ĝi ankaŭ estis izolita de A. Africanus, A. Coargenteus, A. Luteocephals, A. Vitattus kaj A. Furcifer. Dum la 2007 ekinfektiĝo sur Insulo Yap en la Suda Pacifiko, Aedes hensilli estis la transdonanto, dum Aedes polynesiensis disvastigis la viruson en la franca Polynezio en 2013.
Seksumada transdono de la Zika viruso de viroj al virinoj dokumentiĝis en almenaŭ 4 kazoj, kun enketoj de la Usonaj Centroj pri Kontrolo de Malsanoj progresantaj pri kelkaj pliaj kazoj. Zika viruso ankaŭ izoliĝis el spermo-specimenoj.
Ne estas klare videbla, kial viruso-niveloj ĉe spermo povas esti pli altaj, ol ĉe aliaj korpoj fluaĵoj, kaj estas ankaŭ ne klara, kiom longe infektiga viruso povas resti en spermo. La CDC (Usonaj Centroj pri Kontrolo de Malsanoj) rekomendis, ke viroj kun Zika febro esperu almenaŭ 6 monatoj, antaŭ ol provi gravedigon. Ĝis nun estis neniu raporto pri kazo de seksumada transdono de virinoj al iliaj sekskunuloj. Anusa seksumado kaj vagina seksumado povas ankaŭ transdoni la malsanon.
Kazoj de vertikala transdono de patrinoj al fetoj raportiĝis. La CDC rekomendas, ke virinoj kun Zika febro atendu almenaŭ 8 semajnojn post kiam ili ekspertas simptomojn de malsano, antaŭ ol provi koncipi. Ne estis raportitaj kazoj de transdono per mamnutrado, sed infekta viruso troviĝis ĉe mamolakto.
Samkiel aliaj flavivirusoj, ĝi eble povus transdoniĝi per sangotransfuzo, kaj pluraj koncernaj landoj faris strategiojn, por kontroli por la malsano ĉe sango-donantoj. La viruso detektiĝas en 3% de sensimptomaj sangodonanoj en Franca Polinezio.
Diagnozo
Estas malfacile diagnozi Zika virusan infektiĝon surbaze sole de klinikaj signoj kaj simptomoj, nur pro la simileco al la simptomoj de aliaj arbovirusoj, kiuj estas oftaj en similaj regionoj. La usonaj "Centroj pri Malsan-Kontrolo kaj -Prevento" (angle Centers for Disease Control and Prevention) konsilas, ke "surbaze de la tipaj klinikaj trajtoj, la diferenca diagnozo por la Zika virusa infekto estas vasta. Krom dengo, aliaj konsideroj inkluzivas leptospirozon, malarion, riketsion, sterptokokon de grupo A, rubeolon, morbilon, kaj parvovirusajn, enterovirusajn, adenovirusajn, kaj alfavirusajn infektiĝojn (ekz-e ĉikungunjo, Majaro, Ross Rivero, Barmah Arbaro, O'nyong-nyong kaj Sindbis virusoj)."
Ĉe malgrandaj kazo-serioj, rutinaj ampleksaj metabolaj ekzamenaroj kaj tutaj sango-ekzamenaroj estis normalaj ĉe la plimulto da pacientoj. Oni raportis, ke kelkaj spertas mildan leŭkopenion, trobocitopenion, kaj pliigita transaminazoj ĉe la hepato.
La Zika viruso povas esti identigita de Inversa Transskribo kaj PĈR en severe malsanaj malsanuloj. Tamen, la periodo de eniro de la viruso en la sangon povas esti mallonga kaj la Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas, ke Inversa Transskribo kaj PĈR-esploroj fariĝu je serumo kolektita ene de 1 ĝis 3 tagoj post la apero de simptomoj, aŭ je salivo aŭ urino kolektita dum la unuaj 3 ĝis 5 tagoj. Per la takso de specimen-paroj, oni trovis la Zika-viruson pli ofte ĉe salivo, ol ĉe sero. Oni povas kolekti urin-specimenojn ĝis 14 tagoj post la komenco de simptomoj, ĉar oni vidis, ke la viruso pli longe vivas en urino, ol en aŭ salivo aŭ sero. La plej longa daŭro de detektebleco de la viruso estis 11 tagoj, kaj Zika viruso verŝajne ne fariĝas latenta.
Poste, oni povas utili serologion por trovi precizajn IgM kaj IgG antikorpojn. IgM povas detektiĝi dum la unuaj 3 tagoj post la ekkomenco de malsano. Serologiaj inter-reagoj kun proksime rilatitaj flavivirusoj, kiel dengo kaj okcidentnila febro tiel kiel vakcinoj kontraŭ flavivirusoj eblas. Komercaj provoj por diagnozi la Zikan febron estas haveblaj, sed ĝis nun ne aprobiĝis de la Usona Manĝo kaj Drogo Servo.
Diagnozo dum gravedo
La Usonaj Centroj pri Malsan-Kontrolo kaj -Prevento (CDC) rekomendas, ke kelkaj gravedaj virinoj ekzameniĝu, eĉ se ili ne montras simptomojn de infektiĝo. Gravedaj virinoj, kiuj vojaĝis en koncernajn landojn ekzameniĝu inter du kaj dek du semajnojn post kiam ili revenas de vojaĝado. Pro la malfacilaĵoj pri la mendado kaj interpretado de la ekzameni por la Zika-viruso, la CDC rekomendas, ke kuracado-proviziantoj kontaktu iliajn lokajn departementojn pri sano por helpo. La CDC rekomendas, ke virinoj, kiuj loĝas en la koncernaj regionoj ekzameniĝu je la unua antaŭ-naska vizito ĉe kuracisto, kaj ankaŭ dum la mezo de la dua trimestro, tamen ĉi tiu povas alĝustiĝi surbaze de lokaj rimedoj kaj la loka ofteco de la Zika viruso. Pliaj ekzamenoj fariĝu, se estas iu ajn signo de la Zika virusa malsano. Virinoj, kun pozitivaj rezultoj ĉe la Zika-virusa ekzameno, havu siajn fetojn kontrolitajn per Sonografio ĉiu tri aŭ kvar semajnoj por kontroli la fetan korpon kaj kreskon.
Diagnozo ĉe novnaskitoj
Por beboj, ĉe kiuj Zika virusa malsano suspektiĝas, la CDC rekomendas ekzamenadon per kaj serologiaj kaj molekulaj ekzamenoj, kiel PĈR, IgM ELISA kaj "Plaque"-reduktiĝo neŭtraliga provo (PRNT). PĈR de la sero kaj urino de la bebo fariĝu dum la unuaj du tagoj de la vivo. Novnaskitoj kun patrino, kiu eble infektiĝis, kaj kies sango-provoj montras la ĉeeston de la viruso, aŭ kiuj havas mikrocefalion aŭ enkraniajn kalciiĝojn devas plue ekzameniĝi per plena fizika ekzameno por neŭrologiaj nenormalaĵoj, misformitaj trajtoj, trogranda lieno, trogranda hepato, kaj erupcio aŭ aliaj haŭtaj lezoj. Aliaj rekomendataj provoj estas krania sonografio, provo de aŭdokapablo, kaj okul-ekzameno. Oni devas ekzameni por iu ajn nenormaleco, kaj ankaŭ por aliaj denaskaj infektiĝoj kiel sifiliso, toksoplasmozo, rubeolo, infektiĝo per citomegaloviruso, limfocita ĥoriomeningito virusa infektiĝo, kaj simpla herpeta viruso. Kelkaj provoj ripetiĝu ĝis post 6 monatoj, ĉar povas esti malfruigitaj efikoj, precipe ĉe aŭdado.
Atentigo de la Centroj pri Malsan-Kontrolo kaj Malsan-Prevento pri Vojaĝado
Pro la "pliiĝantaj pruvoj pri ligo inter Zika kaj mikrocefalio", en januaro 2016, la usona ŝtata institucio Centroj pri Malsan-Kontrolo kaj -Prevento publikigis atentigilon por vojaĝantoj, kiu konsilas, ke gravedaj virinoj konsideru prokrasti vojaĝadon al landoj kaj regionoj, kie nun okazas loka transdono de la Zika viruso. Poste, la konsilo ĝisdatiĝis por sugesti, ke gravedaj virinoj entute evitu ĉi-tiujn regionojn se eble, kaj, se vojaĝado en tiuj regionoj estas neevitebla, ke ili protektu sin kontraŭ kulpikiĝo. Oni konsilas, ke viraj kunuloj de gravedaj virinoj, kaj duopoj, kiuj planas gravedon, kaj kiuj devas vojaĝi al regionoj, kie Zika aktivas, uzu kondomojn aŭ entute rezignu je seksumado. La organizo ankaŭ sugestis, ke virinoj, kiuj pripensas gravediĝon konsultu iliajn kuracistojn antaŭ ol vojaĝi.
Je septembro 2016, la CDC-aj vojaĝ-konsiloj inkluzivas jenajn landojn kaj regionojn:
Respondo de la Monda Organizaĵo pri Sano
Kaj la regiona Tut-Amerika Organizaĵo pri Sano kaj la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) publikigis deklarojn de maltrankvilo pri la vasta publik-sana efiko de la Zika viruso kaj ĝiaj ligoj al GBS kaj mikrocefalio. La Ĝenerala Direktoro de la MOS, Margaret Chan, eligis deklaron en februaro 2016, "deklarante ke la lastempa aro da kazoj de mikrocefalio kaj aliaj neŭrologiaj malsanoj, kiuj raportiĝis de Brazilo, post simila aro en Franca Polinezio en 2014, estas Publik-Sana Krizo de Internacia Gravo." La deklaro permesas, ke la MOS kunordigu la internacian respondon al la viruso, kaj donas al ĝiaj rekomendoj la forton de internacia leĝo laŭ la Internacia Regularo pri Sano.
Vakcino
Je septembro 2016, estis neniu disponebla vakcino. Kreo de vakcino estis prioritato de la usonaj Naciaj Institutoj pri Sano, sed oficialuloj diris, ke disvolviĝo de vakcino povus dauri dum jaroj. Por plirapidigi la disvolviĝon de novaj drogoj, la Monda Organiza pri Sano kaj Naciaj Institutoj pri Sano proponis regulajn strategiojn. Animal and early human studies were underway as of September 2016.
Moskito-kontrolado
Kontrolo de la malsano en la koncernaj landoj nuntempe temas ĉefe pri kontrolo de moskitoj (kuloj). Pluraj rimedoj estas disponeblaj por la regado de la nombroj da Aedes aegypti moskitoj, inkluzive la detruadon de lokoj, kie la larvoj reproduktiĝas (la akvo-lagetoj, kie la ovoj elmetiĝas kaj la larvoj eloviĝas, antaŭ ilia disvolviĝo al plenkreskaj insektoj, kiuj povas flugi); kaj insekticidoj, kiuj celas la larvajn stadiojn, la plenkreskajn moskitojn, aŭ ambaŭ stadiojn. Krome, tuta gamo da novaj teknologioj nun disvolviĝas por moskito-kontrolo, kaj la Monda Organizaĵo pri Sano lastatempe donis sian subtenon al la plirapidigo de la disvolvigo de modernaj rimedoj por moskito-kontrolo, kiel la uzo de Wolbachia (bakterioj por igi la moskitojn rezistemaj al la viruso), kaj la ellaso de steriligitaj viraj moskitoj kiuj bredas kun sovaĝaj inaj moskitoj, por krei nevivopovajn idojn (idoj, kiuj ne vivos ĝis la pika plenkreska stato).
La genetike ŝanĝita OX513A moskito de Oxitec aprobiĝis de la Teknika Komisio pri Nacia Biosekureco de Brazilo (CTNBio) en aprilo 2014, kaj ĝi estis uzata por provi kontraŭi moskitojn, kiuj portas la Zikan viruson en la urbo de Piracicaba, São Paulo en 2016.
Navas de Jorquera
Navas de Jorquera estas municipio en la Provinco Albaceto, sudoriente de Hispanio, en la regiono Kastilio-Manĉo kaj en la komarko Manĉeto aŭ La Manchuela, kun areo de 42,26 km². En 2019 estis 517 loĝantoj, laŭ informo de la hispana statistika servo INE. Ĝi estas je 35 km de la provinca ĉefurbo Albacete.
Zika febro
Kuracado
Estas nuntempe neniu preciza kuracado por Zika virusa infektiĝo. Oni ĉefe celas malpliigi la simptomojn, per kuracado de doloro, febro kaj jukado. Kelkaj aŭtoritatoj malrekomendas la uzon de aspirino kaj aliaj NSAIDoj (nesteroidaj kontraŭinflamaj drogoj) ĉar ili estis povas kaŭzi hemoragian sindromon, kiam oni uzas ilin je aliaj flavivirusoj. Cetere, aspirinan uzon oni ĝenerale evitas ĉe  infanoj pro la risko de la Sindromo De Reyes.
Sumirago
Sumirago estas komunumo de Italio.
Navas de Jorquera
Geografio
Navas de Jorquera estas en la nordokcidento de la provinco Albacete. La municipo estas je altitudo de 708 msm.
Zika febro
Kuracado
Zika viruso estis relative malmulte studita ĝis la grava amas-infektiĝo en 2015, kaj ankoraŭ neniu specifa kontraŭvirusa kuracilo estas havebla. Oni konsilas, ke gravedaj virinoj kiel eble evitu iun ajn riskon de infektiĝo, ĉar post infektiĝo oni povas malmulton fari krom kuracado de simptomoj. Unu en vitro studo trovis ke Zika viruso povas reagi al kuracado per interferono, kiun oni ofte uzas kontraŭ aliaj virusaj infektoj, tamen tiuj ĉi rezultoj ne estis provitaj ĉe bestoj aŭ homoj.
Navas de Jorquera
Ekonomio
La ekonomio de Navas de Jorquera estas fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj. Lastatempe estas ankaŭ brutobredado kaj kultivo de fungoj.
Zika febro
Prognozo
Plej ofte, Zika febro kuraciĝas sen helpo post 2 ĝis 7 tagoj, sed malofte, kelkaj homoj plue malsaniĝos de la Sindromo Guillain–Barré. La feto de graveda virino, kiu malsaniĝas per la Zika febro povas morti, aŭ nasiĝi kun denaskaj difektoj de la centra nerva sistemo, kiel ekzemple mikrocefalio.
Navas de Jorquera
Ekonomio
En Navas de Jorquera estas la nura templo subĉiela de la Odinisma Komunumo de Hispanio-Asatro (COE), nome novpagana religia organizaĵo, tio estas la unua templo konstruita honore al Odino en la tuta mondo, post 1000 jaroj.
Zika febro
Epidemiologio
La unua konata kazo de Zika febro troviĝis en Rezuso sur arba platformo en la Zika Arbaro en Ugando en 1947. Tiamaj enketoj en Ugando trovis la malsanon en 6.1% de la simioj. La unuaj kazoj ĉe homoj raportiĝis en Nigerio en 1954. Kelkaj ekaperoj de la malsano raportiĝis en tropika Afriko, kaj en kelkaj lokoj en Sudorienta Azio. Ĝis nun estis neniu atesto pri kazo en la Hinda subkontinento.
Per filogenetika analizo de Aziaj genetikaj varioj, oni taksis, ke la Zika viruso atingis Sudan Azion antaŭ ol 1945. En 1977-1978, oni priskribis infektiĝon per Zika-viruso kiel kaŭzo de febro en Centra Javo.
Yap Insuloj
La unua grava amas-infektiĝo, kun 185 konfirmitaj kazoj, raportiĝis en 2007 en la Yap Insuloj de la Federacio de Mikronezio. Entute 108 kazoj konfirmiĝis per PĈR aŭ serologio, kaj 72 aldonaj kazoj suspektiĝis. La plej oftaj simptomoj estis haŭta erupcio, febro, artiko-doloro, kaj konjunktivito, kaj neniu morto raportiĝis. La moskito Aedes hensilli, kiu estis la ĉefa specio identigita ĉe Yap dum la amas-infektiĝo, estis plej eble la ĉefa peranto de la viruso. Oni ne certas, kiel la viruso enkondukiĝis ĉe Yap Insulo, sed tre eble tio okazis per la enkonduko de infektitaj moskitoj aŭ per homo infektita per specio parenca al tiuj de Sud-Orienta Azio. Ĉi tiu ankaŭ estis la unua fojo, kiam Zika febro raportiĝis ekster Afriko kaj Azio. Antaŭ la amas-infektiĝo ĉe Yap Insulo, nur 14 homaj kazoj iam ajn raportiĝis.
Oceanio
En 2013-2014, pluraj ekinfektiĝoj de Zika raportiĝis ĉe Franca Polinezio, Nov-Kaledonio, Paskinsulo kaj la Kukinsuloj. Oni opiniis, ke la fonto de la viruso estis sendependa enkonduko de la viruso el Sud-Orienta Azio, sen rilao al la amas-infektiĝo ĉe la Yap Insuloj.
Amas-infektiĝo ĉe la Amerikoj
Post la unua ekapero en la Okcidenta Hemisfero en februaro 2014, ĝi rapide disvastigis dum Suda kaj Centr-Ameriko, kaj atingis Meksikion en novembro 2015. Ĝi foje aperis en veturantoj al Usono kaj Eŭropo, sed verŝajne ne transiris de unu homo al alia en tiuj regionoj.
En majo 2015, Brazilo oficiale anoncis ĝian unuan 16 kazojn de la malsano. Laŭ la brazila Sana Ministerio, je novembro 2015 estis neniu oficiala kalkulo de la nombro de homoj infektita kun la viruso en Brazilo, ĉar laŭleĝe oni ne devas informoj pri kazoj de la malsano. Tamen, kazoj raportiĝis en 14 ŝtatoj de la lando. Oni suspektas, ke Zika viruso, portita de moskitoj, kaŭzis 2,400 eblajn kazojn de mikrocefalion kaj 29 mortoj de infanoj en Brazilo en 2015 (el la proksimume 2400 konatajn kazojn en 2015, oni esploris 2165 en decembro 2015, 134 konfirmĝis, kaj 102 ne temis pri mikrocefalio).
Je la 24a de januaro 2016 la Monda Organizaĵo pri Sano avertis, ke la viruso tre eble disvastiĝos al preskaŭ ĉiuj landoj de la Amerikoj, ĉar la portanta specio, la moskito Aedes aegypti, troviĝas en ĉiuj landoj en la regiono, krom Kanado kaj kontinenta Ĉilio (la moskito n kaj dengon oni trovis en Insulo Pasko de Ĉilio, je kelkaj 3500 kilometroj (2200 mejloj) for de ĝia plej proksima punkto en la Ĉilio ĉeftero, ekde 2002).
Mikrocefalio kaj aliaj kondiĉoj ĉe novnaskitoj
Post la unua infektiĝo de Zika en Nordorienta Brazilo, kuracistoj notis tre grandan kreskon de la nombro da raportoj pri infanoj, kiuj naskiĝis kun mikrocefalio, kun dudekoble pli da kaŭzoj, ol oni atendis. Pluraj el tiuj ĉi kazoj poste konfirmiĝis. Tio instigis oficialulojn de la MOS antaŭdiri, ke proksimume 2,500 infanoj, kiuj naskiĝis en Brazilo, suferos mikrocefalion ligitan al Zika. La esplorgrupo de la medicina fakultato de la Universitato de Ljubljano (Slovenio) subestre de juna esploristo Jernej Mlakar, M.D., publikigis en The New England Journal of Medicine artikolon, kiu ligas la Zikan viruson al mikrocefalio.
Post la unua infektiĝo studoj, kiuj uzas plurajn malsamajn rimedojn, trovis pruvojn pri ligo, do oficialuloj pri la publika sano konkludis, ke tre verŝajne la viruso ligiĝas al mikrocefalio kaj abortiĝo. La 2016 la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) deklaris, ke la lastempe raportitaj kazoj da mikrocefalio kaj aliaj neŭrologaj malsanoj estas la mondskala publik-sana krizo. La 2016 la komitato de la MOS rekonfirmis, ke la ligo inter Zika kaj neŭrologaj malsanoj koncernas la tutan mondon.