cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polikvarfluoretileno
Propraĵoj
La mekanika konduto estas proksimume identa inter -80 °C kaj 250 °C.
Produktado
Polikvarfluoretileno estas produktata surbaze de kloroformo CHCl3 tra klorido-dufluorido-metano CHClF2 kaj kvarfluoretileno C2F4. Kiel katalizilo estas antimono(V)-klorido-fluorido SbCl4F.
La polimerigo estas sub premo:
Uzoj
La tegmento de la Metrodome en Minneapolis estas unu el la plej grandaj aplikoj de polikvarfluoretileno, uzanta 20 akreojn de la materialo en du-tavola blanka kupolo, farita el polikvarfluoretileno-mantelita vitrofibro, kiu donas al la stadiono ĝian distingan aspekton. La Jarmila Kupolo en Londono estas ankaŭ grave farita el polikvarfluoretileno.
Pulvorita polikvarfluoretileno estas uzata en piroteknikaj komponaĵoj kiel oksidilo kun ankaŭ pulvoritaj metaloj kiel aluminio kaj magnezio. Post sparkado ĉi tiuj miksaĵoj formas karbonan fulgon kaj fluoridon de la metalo kaj liberigas grandan kvanton de varmo. De ĉi tie ili estas uzataj kiel transruĝaj logaj ekbriloj kaj ekbruligiloj por solido-brulaĵaj raketoj.
Polikvarfluoretileno estas ankaŭ uzita en korpa traborado, kiel sub-klavikla trapikilo, pro ĝia fleksebleco kaj biologia kongrueco.
En optika radiomezurado, folioj faritaj el polikvarfluoretileno estas uzataj kiel mezuraj kapoj en spektroradiomezuriloj kaj larĝbendaj radiomezuriloj (ekzemple lumizaj mezuriloj kaj ultraviolkoloraj radiomezuriloj) pro ĝia taŭgeco al difuzi elsendantan lumon preskaŭ perfekte. Ankaŭ, optikaj propraĵoj de polikvarfluoretileno restas konstantaj tra larĝa limigo de ondolongoj, de ultraviolkolora supren ĝis proksima infraruĝa radiado. En ĉi tiu regiono, la rilato de ĝia regula elsendado al difuza elsendado estas neglekteble malgranda, do tiel lumo elsendita tra polikvarfluoretilena folio kiel optika difuzigilo elradiatas simile al tio kiel devas esti laŭ la kosinusa leĝo de Lambert. Tial, polikvarfluoretileno ebligas kosinusan angulan respondon por detektilo mezurado de potenco de optika radiado je surfaco.
Polikvarfluoretileno estas ankaŭ uzata por mantelado de iuj specoj de harditaj, kiraso-trapikantaj kugloj por forgi pligrandiĝon de eluziĝo de la pafilo kiu devus rezulti de la pli peza pafaĵo.
Pro malgranda frotado, polikvarfluoretileno ankaŭ estas uzata kiel piedoj por komputilaj musoj. La pli malgranda frotado provizita per polikvarfluoretileno permesasa al la musoj gliti pli glate kaj kun pli malgranda peno.
Alta koroda rezisto de polikvarfluoretileno faras ĝin bonan por laboratoriaj ujoj kaj duktoj por alte reakciemaj kemiaĵoj, kiel ekzemple hidrogenofluora acido, kiu estos solvas vitron.
Polikvarfluoretileno povas esti uzata por malebligi al insektoj grimpi supren je surfacoj, kovritaj per la materialo. Polikvarfluoretileno estas tiel glita ke insektoj ne povas grimpi kaj falas. Ekzemple polikvarfluoretileno estas uzata por malebligi al formikoj grimpi el formikujo.
Sekureco
La pirolizo de polikvarfluoretileno estas detektebla je 200 °C, kaj ĝi forfalas je kelkaj fluorokarbonaj gasoj.
Dum polikvarfluoretileno estas stabila kaj ne venena, ĝi komencas malboniĝi je la temperaturo pli supre de 260 °C, kaj malkomponiĝas pli supre de 350 °C. Ĉi tiu produktoj de degradado povas esti mortigaj por birdoj, kaj povas kaŭza gripo-similajn simptomojn ĉe homoj.
Viando estas kutime fritata ĉe 200 ... 230 °C, kaj plejparto de oleoj startas fumi ĉe temperaturo pli sube de 260 °C, sed estas almenaŭ du kuiradaj oleoj (oleo de Carthamus tinctorius kaj avokada oleo) kiuj havas temperaturon de komenco de fumado pli altan ol 260 °C. Ankaŭ malplena ujo povas superi ĉi tiun temperaturon sur varmigilo.
En 1959 studoj de (faritaj por ke la usona manĝa kaj droga administracio aprobu la materialon por uzo en manĝa proceza aparataro) montris ke la veneneco haladzo de la mantelita pajno sur seka varmigo estis malpli granda ol tiu de haladzoj de ordinaraj kuiradaj oleoj.
Similaj polimeroj
Aliaj polimeroj kun simila komponaĵo estas:
Ili same havas la utilajn propraĵojn de polikvarfluoretileno de malalta frotado kaj ne-reakciokapablo, sed estas pli facile formeblaj. FEP estas pli mola ol polikvarfluoretileno kaj fandas je 260 °C; ĝi estas alte travidebla kaj rezista al sunlumo.
Historio
Polikvarfluoretileno estis hazarde inventita de Roy Plunkett (1910 - 1994) de Kinetic Chemicals en 1938. Dum kiam Plunkett provis fari novajn fluorklorkarbonhidrogenan malvarmigan substancon, la kvarfluoretileno polimeriĝis en kunprema kontenero, kun la fero de la eno de la ujo aganta kiel katalizilo. Kinetic Chemicals patentis ĝin en 1941 kaj registris la "Teflon" kiel registrita marko en 1945.
En 1950, DuPont akiris interezon en Kinetic Chemicals kaj estis produktanta pli ol 450 tunojn de polikvarfluoretileno dum jaro en Parkersburg, Okcidenta Virginio. En 1954, Franca inĝeniero Marc Grégoire kreis la unuan pajnon mantelitan kun polikvarfluoretileno sub la varomarko "Tefal" post kiam lia edzino igis lin provi por ŝiaj kuiraj pajnoj la materialon kiun li uzis por fiŝkaptado. En Usono, rezidento de Kansasurbo (Misurio) Marion A. Trozzolo, kiu uzis la substancon sur scienca ujo, ofertis la unuan faritan en Usono kovritan per polikvarfluoretileno paton "La Feliĉa Pajno" en 1961.
Frua uzo de polikvarfluoretileno estis en la Projekto Manhattan kiel materialo por mantelado de klapoj kaj sigeloj en la duktoj por alte reakciokapabla urania sesfluorido en la urania pliriĉigo je Oak Ridge, Tenesio, tiam ĝi estis sciata kiel K-25.
Kristodorna glediĉio
La kristodorna glediĉio, (Gleditsia triacanthos), estas decidua arbo hejma en centra Nordameriko. Ĝi estas plejofte trovebla en la humidaj grundoj de rivervaloj etendiĝanta ekde sudorienta Suda Dakoto ĝis Nov-Orleano kaj centra Teksaso, kaj tiel fore orienten kiel Orienta Masaĉuseco. La nomo "amerika glediĉio" estas evitenda, ĉar ekzistas ankaŭ (sud)amerik-glediĉia specio. Pro la dornoj tiu planto iome similas al kristodorno (Paliurus spina-christi).
Priskribo
La kristodorna glediĉio povas atingi alton de 20–30 m. Ĝi rapide kreskas, kaj relative mallongdaŭre vivas; ĝia vivotempo estas tipe proksimume 120 da jaroj, kvankam iuj vivas ĝis 150 jarojn. Ili ventege perdemas grandajn branĉojn. La folioj estas pinate kunmetitaj ĉe pli maljunaj arboj sed dupinate kunmetitaj ĉe fortaj junaj arboj. La folioloj estas 1,5–2,5 cm ( pli malgrandaj ĉe dupinataj folietetoj ) kaj brile verdaj. Ili aŭtune montriĝas flavaj. Printempe folioburĝonado estas relative malfrua, sed ĝenerale iomete pli frua ol la ŝajnakacia robinio. La forte odoraj krem-koloraj floroj ekaperas en malfrua printempo, en aretoj elvenantaj el la bazo de la foliaj akseloj.
La frukto de la kristodorna glediĉio estas plata guŝo kiu maturiĝas en frua aŭtuno. La guŝoj estas ĝenerale inter 15–20 cm. La pulpo je la internaj flankoj de la guŝoj estas manĝebla, male al tiu de ŝajnakacia robinio, kiu estas venena. La semoj estas dissemitaj per paŝtado de herbovoruloj kiaj ekzemple brutaro kaj ĉevaloj, kiuj manĝas la guŝopulpon kaj sekrecias la semojn en la ekskrementoj; la digesta sistemo de la besto kunlaboras por malkomponigi la malmolan semŝelon, faciligante ĝermadon. Kristodornaj glediĉioj ofte havas dornojn kiuj longas 3–10 cm, elkreskantajn el la branĉoj, iuj atingas longojn de pli ol 20 cm; tiuj povas esti ununuraj, aŭ disbranĉigitaj je pluraj punktoj, kaj ofte formas densajn aretojn. La dornoj estas sufiĉe molaj kaj verdaj kiam junaj. Ili malmoliĝas kaj montriĝas ruĝaj kiam maljuniĝantaj, tiam ili fadas al cindrogrizo kaj montriĝas rompiĝemaj kiam maturaj. Tiuj dornoj supozeble disvolviĝis por protekti la arbojn de folio-paŝtado de la plejstocena megafaŭno kiu ankaŭ eble estis implikita en semodisvastigo. Sendornaj formoj (Gleditsia triacanthos inermis) estas foje trovataj elkreskantaj sovaĝe kaj estas haveblaj kiel arbokultivejaj plantoj.
Uzado
Malgraŭ sia nomo, la kristodorna glediĉio ne estas signifa mieloplanto. La angla nomo honey locust rilatas la dolĉan guston de la guŝopulpo, kiu estis uzita kiel nutraĵo fare de la indianoj, kaj povas ankaŭ esti fermentata por fari bieron. La longaj guŝoj, kiuj poste sekiĝas kaj maturiĝas bruniĝante aŭ kaŝtanbruniĝante, estas ĉirkaŭitaj en starema, ledeca haŭto kiu adheras tre forte al la pulpo ene. La pulpo - brile verda en nematuraj guŝoj - estas forte dolĉa, kraketa kaj sukulenta en nematuraj guŝoj. Malhelbrunaj tanin-riĉaj semoj estas trovitaj en fendetoj ene de la pulpo.
Ĝiaj kultivaroj estas popularaj ornamaj plantoj, precipe en la nordaj ebenaĵoj de Nordameriko kie malmultaj aliaj arbospecioj povas postvivi kaj prosperi. Ĝi toleras urbajn kondiĉojn, kompaktigitan grundon, vojosalon, alkalan grundon, varmegajn kaj aridajn periodojn. La populareco ŝuldas al la fakto ke la transplantado estas tiel facile. La kreskorapideco kaj la toleremo por malbonaj ejokondiĉoj faras ke la kristodorna glediĉo estas aprezita en areoj kie kanopeo estas dezirita rapide, kiel ekzemple en novaj parkoj aŭ en loĝkvartaloj, kaj en perturbitaj kaj rekuperitaj medioj, kiel ekzemple estintaj minejoj. Ĝi estas rezistema al lanaj tineoj sed estas senfoliigita fare de alia damaĝbesto, la Homadaula anisocentra (lepidopteroj). Akaroj, kanceroj, kaj gajloj estas problemo kun iuj arboj. Multaj kultivaroj ne havas dornojn.
Kristodornaj glediĉioj produktas alt-bonkvalitan, daŭreman lignon kiu poluras bone, sed la arbo ne kreskas sufiĉe grandnombre por subteni amasindustrion. Ĝi ankaŭ estas uzita por palisoj kaj ŝpaloj ĉar ĝi estas rezistema al putrado. Tamen, limigita merkato ekzistas por kristodorn-glediĉia meblaro. En la pasinteco, la malmolaj dornoj de la pli junaj arboj estis utiligitaj kiel najloj.
La kapablo de glediĉio por fiksi nitrogenon estas pridisputata. Multaj sciencaj fontoj  klare konstatas ke glediĉio ne fiksas nitrogenon. Iuj apogas tiun deklaron kun la fakto ke glediĉio ne formas radiktuberetojn kun simbiozaj bakterioj, la hipotezo estante ke sen nodetoj, neniu N-fiksado povus okazi. En kontrasto, multaj popularaj fontoj, permakulturopublikaĵoj aparte, asertas ke glediĉio fiksus nitrogenon sed helpe de ia alia mekanismo.
Ekzistas anatomiaj, ekologiaj kaj taksonomiaj indikoj por refuti la supozon ke nur nodetoformantaj plantoj fiksus nitrogenon. Multaj sennodetaj specioj estas tiel kapablaj kiel nodetaj specioj por bone kreski en nitrogene malriĉaj grundoj kaj en kelkaj kazoj eĉ vegetas pli bone en la sama kreskejo.
Kiamaniere tio okazas estas ankoraŭ ne bone komprenita, sed nuntempa scienca esploro registris kromproduktojn de nitrogenaza agado en sennodetaj fabacoj inkluzive de kristodorna glediĉio. Ankaŭ, ektronmikroskopado indikas la ĉeeston de aretoj ĉirkaŭ la interna kortiko de radikoj, ĵus ekster la ksilemo, kiuj similas koloniojn de rizobiaj bakterioj. Tiuj povas eble konstitui la evoluismajn antaŭulojn ĉe la fabacoj por nitrogena fiksado per nodetoj. Estas ne sciata ĉu la speco de N-fiksado implicita per tiuj eltrovaĵoj avantaĝigas aliajn plantojn en la najbareco, kiel estas sciata esti la kazo por nodetaj fabacoj. Kristodorna glediĉio facile kopsiĝas, kaj ŝajnas akceptebla supozi ke redukto en radikomaso responde al kopsado devus liberigi nutraĵojn el la restaĵoj de radikoj en la grundo, profite al najbaraj plantoj.
Edie Adams
Edie ADAMS (* 16-a de aprilo 1927 en Kingston, Pensilvanio, Usono; † 15-a de oktobro 2008 en Los-Anĝeleso, Kalifornio ) estis usona filmaktorino.
Kristodorna glediĉio
Farmakologiaj ecoj
Ekstraktoj de glediĉio prezentas gravajn farmakologiajn ecojn por kuraci reŭmatisman artriton, kiel kontraŭ-mutaciinto, por kemiterapio kaj havas signifan ĉelo-toksina efiko kontraŭ diferencaj ĉelo-linioj. Semoj de kristodorna glediĉio enhavas tripsininhibanton.
Edie Adams
Adams (naskonomo: Elizabeth Edith Enke) komencis sian film- kaj televidkarieron en la 50aj jaroj. Komence ŝi transprenis rolojn en televidkomedioj. Poste ŝi ricevis rolojn en la kino (ne kiel ĉefrolanto). Ĉefe ŝi tamen daŭre aktivis en la televido. Al la kinoŝatantantoj ŝi estas konata ĉefe pro du roloj. En la filmo de Billy Wilder La apartamento (angle: The Apartment,1960) ŝi ludis la rolon de la sekretariino "Miss Olsen" kaj en la filmo de Delbert Mann Lover come back (1961) ŝi konvinkis la publikon kiel naiva Rebel Davis. Inter 1972 kaj 1989 ŝi estis la edzino de la ĵaztrumpetisto Pete Candoli.
Diana Churchill
Diana Spencer-Churchill (11a de Julio 1909 – 20a de Oktobro 1963) estis la plej aĝa filino de la Brita politikisto Sir Winston Churchill kaj de Clementine Churchill, Baronino Spencer-Churchill (denaske Hozier).
Ŝi estis oficiro de la ina branĉo de la Reĝa mararmeo dum la Dua Mondmilito.
La 11an de Aprilo 1962, ŝia nomo estis laŭleĝe ŝanĝita reen al Diana Churchill. Ŝi laboris en organizo kiu luktis kontraŭ memmortigo, sed finfine ŝi mem memortigis sin.
Hidrarga (I) metafosfato
Hidrarga (I) metafosfato aŭ metafosfato de hidrargo (I) estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la hidrarga (I) hidroksido kaj Metafosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo. Hidrarga (I) metafosfato posedas 1 hidrargatomon, 1 fosforatomon, 3 oksigenatomojn kaj 1. Hidrarga (I) metafosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj. Hidrarga (I) metafosfato ne povas produktiĝi per seka maniero, ĉar per varmigado de hidrarga (I) oksido kun fosfata acido, la hidrargo volatiliĝas kaj la hidrarga (II) metafostato restas en la specimeno.
Rektigo (geometrio)
En eŭklida geometrio, rektigo estas la procezo de senpintigado de hiperpluredro per markado de la mezpunktoj de ĉiuj ĝiaj lateroj, kaj tranĉado for de ĝiaj verticoj je tiuj punktoj. La rezultanta hiperpluredro estas barita per la verticaj figuroj kaj la rektigitaj facetoj de la originala hiperpluredro.
Rektigo kiel fina tranĉo de randoj
Rektigo estas la fina punkto de tranĉa procezo. Ekzemple sur kubo ĉi tiu vico montras kvar ŝtupojn de de tranĉado inter la regula kaj rektigita formoj:
Ekzemplo de durektigo kiel fina tranĉo al edro
Ĉi tiu vico montras durektigitan kubon kiel la finon de vico de kubo al ĝia duala okedro kie la originalaj edroj estas senpintigitaj ĉiu al sola punkto:
En plurlateroj
La duala de plurlatero estas la samo kiel ĝia rektigita formo.
En pluredroj kaj ebenaj kahelaroj
Ĉiu platona solido kaj ĝia duala havas la saman rektigita pluredro. (Ĉi tio ne estas vero por hiperpluredroj en pli altaj dimensioj.)
La rektigita pluredro estas esprimebla kiel la komunaĵo de la originala platona solido kun vere skalita samcentra versio de ĝia dualo. Por ĉi tio, ĝia nomo estas kombinaĵo de la nomoj de la originala kaj la duala:
Ekzemploj
En plurĉeloj kaj 3-kahelaroj
Ĉiu konveksa regula plurĉelo havas rektigitan formon kiu estas uniforma plurĉelo.
Regula plurĉelo {p,q,r} havas ĉelojn {p,q}. Ĝia rektigo havas du ĉelajn specoj, rektigitaj {p,q} pluredroj restas de la originalaj ĉeloj kaj {q,r} pluredroj estas novaj ĉeloj formitaj de la senpintigitaj verticoj.
Rektigita {p,q,r} estas ne la sama kiel rektigita {r,q,p}, tamen. Plua tranĉo, nomata kiel dutranĉo, estas simetria inter plurĉelo kaj ĝia dualo.
Ekzemploj
Ordoj de rektigo
Unua orda rektigo senpintigas lateroj al punktoj. Se la hiperpluredro estas regula, ĉi tiu formo estas prezentita per etendita skribmaniero de simbolo de Schläfli t1{p,q,...}.
Dua orda rektigo, aŭ durektigo, senpintigas edrojn al punktoj. Se la hiperpluredro estas regula ĝi havas skribmanieron t2{p,q,...}. Por pluredroj, durektigo kreas dualan pluredron.
Pli alta ordo rektigoj povas esti konstruita por pli altaj dimensioj de hiperpluredroj. Ĝenerale n-rektigo senpintigas n-hiperedroj al punktoj.
Se n-hiperpluredro estas (n-1)-rektigita, ĝiaj facetoj estas reduktitaj al punktoj kaj la hiperpluredro iĝas sian dualon.
Skribmanieroj kaj facetoj
Estas malsamaj ekvivalentaj skribmanieroj por ĉiu ordo de rektigo. Ĉi tiuj tabeloj montras la nomojn per dimensio kaj la du specojn de facetoj por ĉiu.
Regulaj plurlateroj
Facetoj estas randoj, prezentis kiel {2}.
Regulaj pluredroj kaj kahelaroj
Facetoj estas regulaj plurlateroj.
Regulaj plurĉeloj kaj kahelaroj
Facetoj estas regulaj aŭ rektigitaj pluredroj.
Regulaj 5-hiperpluredroj kaj 4-kahelaroj
Facetoj estas regulaj aŭ rektigitaj plurĉeloj.
NGC 4155
NGC 4155 (aliaj indikoj — UGC 7172, MCG 3-31-58, ZWG 98.82, PGC 38761) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lyon Sprague de Camp
Lyon Sprague DE CAMP, aŭ pli simple L. Sprague DE CAMP (27-a de novembro, 1907 - 6-a de novembro, 2000) estis usona verkisto, plej fama pro liaj sciencfikciaj kaj fantastaj verkoj, sed ankaŭ verkinta multajn nefikciajn verkojn, ĉefe pri historio. Li kunverkis kun Fletcher Pratt plurajn gravajn fantastajn romanojn kaj novelarojn.
Litio
Litio estas kemia elemento kun la simbolo Li kaj atomnumero 3. Ĝi estas arĝentkolora alkala metalo, la plej malpeza metalo en la naturo. Ofta izotopo havas tri protonojn kaj kvar neŭtronojn en ĝia nukleo. Litio havas du elektronojn en la unua elektrona ŝelo, kaj nur unu en la dua. Ĝi ne troviĝas sola en la naturo, nur en kombinaĵoj, ĉar litio rapide kuniĝas kun aliaj elementoj. Oni akiras lition elektre de litia klorido.
Kemiistoj uzas lition en la industrio por purigi likvajn metalojn kaj fortigi aluminion kaj magnezion. Johan August Arfwedson, svedo, malkovris lition en 1817. La nomo "litio" venas de greka vorto lithos (λιθoς), kiu signifas "ŝtono".
Sándor Peterdi
Kariero
Peterdi debutis en 1874 en la trupo de Ignác Krecsányi. En 1897 li fariĝis direktoro de la teatrodistrikto Délvidéki Színikerület; de 1900 li nur ludis.
Bodri (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Chemins de fer de la Corse (CFC).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Ponte-Leccia - Calvi (ligne de la Balagne) (996000).
Lesencefalu
Lesencefalu [leŝencefalu] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Falu signifas: vilaĝo.
Situo
Lesencefalu situas en baseno de Tapolca inter arbaroj, laŭ traira flankovojo. Balatono troviĝas 6, Tapolca 11, Keszthely 14, Sümeg 19 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1365 en formo Németfalu (=germana vilaĝo). La turkoj senhomigis la vilaĝon. Ŝajnas, en 1715 la iamaj loĝantoj revenis. En 1898 la komunumo ricevis novan nomon pri rojo Lesenc. En 1960 kolĥozo formiĝis. Ĝuste tiam la vilaĝo ekhavis kurenton, ekde 1976 akvodukton, ekde 1995 telefonan reton, ekde 2000 gasodukton, ekde 2004 kanalizadon. En Lesencefalu migra poŝto servas.
Je la 3-a de septembro 2008 oni atakis per bombo la feriejon de ministro de sekretaj servoj György Szilvási en la vilaĝo.
Dois Irmãos das Missões
Dois Irmãos das Missões estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 2.157 loĝantojn en 2010.
Aŭŝvico (koncentreja komplekso)
Auschwitz ; laŭ PIV2 Aŭŝvico) estas la germana nomo de la pola urbo Oświęcim, apud kiu la germanaj nazioj konstruis unue por poloj en 1940 la fifaman komplekson de mortkoncentrejoj (ekstermejoj), kie mortis en 1940–1945 pli ol unu miliono (ĉ. 1,3 milionoj) da homoj. Ĝi estas unusola koncentrejo troviĝanta sur la listo Monda heredaĵo de Unesko, kie ĝi aperas sub la oficiala nomo Auschwitz-Birkenau, germana-nazia koncentrejo kaj ekstermejo (1940-1945). La nomoj Auschwitz kaj Birkenau estas germanlingvaj ekvivalentoj de pollingvaj nomoj Oświęcim kaj Brzezinka, aplikataj post agreso de Germanio en Pollandon en 1939.
La vorto Auschwitz kutime rilatas al la germanaj koncentrejoj. La plej granda parto de la viktimoj de Auschwitz estis judoj, sed mortis tie ankaŭ granda nombro de poloj, ciganoj, samseksemuloj, kaj politikaj kaptitoj. La kompatindaj kaptitoj estis internigitaj en Auschwitz, ĉar ili apartenis al tiuj grupoj de homoj, kiujn la nazioj volis komplete forigi de la tero (kiel la judoj, la ciganoj aŭ la samseksemuloj), pro ilia ideologio (kiel la komunistoj aŭ la esperantistoj) aŭ tutsimple ĉar ili estis militaj malliberuloj aŭ ordinaraj krimuloj.
Mario Toral
Mario TORAL MUÑOZ [MArjo toRAL muNJOS] (n. 12-an de februaro 1934, Santiago, Ĉilio) estas ĉilia pentristo kaj fotisto.
Dezső Jeszenszky
JESZENSZKY Dezső (jesenski) estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Nagyszentmiklós la 19-an de marto 1864 kaj mortinta en Igló la 2-an de decembro 1917.
Mario Toral
Vivo
Kiam li estis 16-jara, Toral translokiĝis al Bonaero, kie li ŝparis por aliĝi al la Belarta Lernejo en Montevideo, Urugvajo. Li poste iris al Brazilo, kie oni okazigis la unuan ekspozicion de liaj verkoj kiam li estis 21-jara ĉe la Sanpaŭla Muzeo de Moderna Arto. En 1957 Toral translokiĝis al Francujo, kie li studis ĉe la Altlernejo de Belartoj en Parizo.
Dezső Jeszenszky
Kariero
Jeszenszky Dezső debutis en 1882 en Orosháza en trupo de Mihály Szegedy. Li estis sufloro, teatrosekretario. Li redaktis la gazeton Korompa. Li estis teatrestro inter 1888–1891 en Besztercebánya kaj Magyaróvár; inter 1898–1900 en Selmecbánya kaj Gyöngyös.
Mario Toral
Vivo
Reveninte al Ĉilio en 1992, Toral estis profesoro ĉe la Pontifika Katolika Universitato de Ĉilio kaj dekano de la Fakultato de Artoj ĉe Universitato Finis Terrae.
Aŭŝvico (koncentreja komplekso)
Historio
La unua amasa transporto al koncentrejo Aŭŝvico estis transporto de malliberuloj el punejo en Tarnów, kiu la 14-an de junio 1940 estis direktita de germanaj okupantoj al ĵus malfermita koncentrejo Auschwitz /Aŭŝvico, fondita laŭ ordono de Heinrich Himmler.
Coat-Méal
(jen france, bretone Koz-Mael) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Aŭŝvico (koncentreja komplekso)
Historio
Malliberuloj alveturigitaj de Tarnów ne estis la unuaj setligitoj en la koncentrejo — antaŭ ili alvenis germanaj krimuloj el KL Sachsenhausen, kiujn en la nombro 30 oni direktis al Aŭŝvico en majo 1940, por ke ili plenumu tie la rolon de funkciaj enprizonigitoj. La Tarnova transporto estis tamen la unua kun amasa karaktero. En ĝi estis 728 viroj, el kiuj la decidan plimulton formis polaj politikaj malliberuloj. La duan mondmiliton travivis 137 malliberuloj el la unua transporto.
En 1941 dum la Nacia tago de sendependeco en la unua pafekzekutado de ne malpli ol kelkaj miloj de poloj antaŭ la Muro de Ekzekutoj en la koncentrejo germanoj pafmortigis per pafo al okcipitalo 151 polajn senvestigitajn malliberulojn kun ŝnurumitaj manoj (en tio SS pafmortigis 80 polojn alveturigitaj de Mysłowice), enprizonigitoj ricevis koncentrejan numeron sur la femuro, se estis mortigataj de ekzekuta plotono aŭ sur la brusto, se kondamnitoj pereis per pafo al malfronto de la kapo.
La kondiĉoj en Auschwitz estis tiel teruraj, ke la kaptitoj ofte mortis simple pro malsato aŭ pro malsano (kaŭzita de manka nutrado, malkonvenaj kondiĉoj), sed grandaj nombroj da homoj estis ankaŭ mortigitaj rekte en "duŝejoj", kiuj vere estis ĉambroj kun venena gaso. Travivi en Auschwitz preskaŭ ne eblis, kaj la nuraj travivintoj estis la kaptitoj, kiuj alvenis tie mallonge antaŭ la liberigo de la kampo fare de la Ruĝa Armeo.
La koncentrejo de Auschwitz kune kun la aliaj naziaj koncentrejoj en Pollando kaj Germanio estas la loko, kie okazis la tiel nomata holokaŭsto farita de Tria Regno. En la tuta holokaŭsto mortis 12-26 milionoj da homoj, inkluzive de 6 milionoj da judoj. Temis pri unu el la plej hororaj masakroj de la dudeka jarcento, kaj la nomo Auschwitz ankoraŭ estas uzata kiel simbolo de teruro kaj morto.
Nuntempe la koncentrejo Auschwitz estas ankoraŭ staranta kaj transformiĝis en muzeon, kiun vizitadas ĉirkaŭ miliono da homoj jare.
Inter la literaturo pri Auschwitz estas aparte famaj la libroj de Primo Levi, italo, kiu estis malliberulo tie kaj travivis. Lia plej fama verko de memoroj pri la koncentrejo estas "Se questo è un uomo" (Se ĉi tiu estas homo). Pri sia deviga laboro en la kemia laboratorio de Auschwitz-Monowitz (aparta koncentrejo por la fabriko de la germana entreprenaro IG Farben) Levi, kiu estis kemiisto, skribas en la rakonto "Vanadio" en sia libro "Il sistema periodico" (La perioda sistemo).
La koncentrejo liberiĝis la 27-an de januaro en 1945, pereis 231 sovetiaj soldatoj. Dum antaŭaj monatoj germanoj persiste forviŝis spurojn de sia genocido. Murdis judojn el Sonderkommando (servistoj de krematorioj kaj gaskameroj), likvidis kavaĵojn kun cindroj de homoj, bruligis dokumentojn, eksplodigis krematoriojn, eĉ - krom rabitaj de la viktimoj havaĵoj - forveturigis al Germanio teknikajn aparatojn el krematorioj kaj fornohaloj.
Je nokto al la 2009 nekonatoj ŝtelis la faman metalan tabulon, pendintan super enirpordego de la koncentrejo kaj moke tekstantan: "Arbeit Macht Frei" ( Laboro liberigas). Post kelkaj tagoj la polico retrovis ĝin.
Estraro kaj ties komandantoj
La koncentrejo, kiel aliaj germanaj koncentrejoj en Eŭropo subiĝis al estraro de SS. Dum la tuta periodo de ĝia ekzisto trapasis ĝin ĉ. 8100–8200 SS-anoj kaj ĉ. 200 gardistinoj.
Forkuroj de la koncentrejo
La 19-an de julio 1943 okazis la plej granda publika ekzekuto per pendumo: SS murdis 12 polojn, venĝe pro fuĝo de 3 malliberuloj kaj kontaktoj kun civiluloj. En historio de la koncentrejo ne malpli ol 802 personoj provis fuĝi (757 viroj kaj 45 virinoj, inter ili ne malpli ol 396 poloj), sukcesis 144, germanoj pafmortigis dum forkuro aŭ poste 327 malliberulojn. La plej fama volontula alveninto kaj forkurinto estis Witold Pilecki - aŭtoro de la unuaj en la mondo raportoj pri holokaŭsto, t. n. Raportoj de Pilecki.
Mario Toral
Vivo
En septembro de 2007 Toral ricevis la honoran medalon de la Fondaĵo Pablo Neruda por agnoski lian vivkarieron kaj liajn kontribuojn al ĉilia kulturo. Toral kunlaboris kun la poeto Pablo Neruda, ilustrante plurajn liajn poemojn, inklude eldonon en 1963 de La altejoj de Macchu Picchu.
Vida memoro de nacio
En 1999 Toral finverkis la murpentraĵon Vida memoro de nacio situantan ĉe la Stacidomo de la Universitato de Ĉilio en Santiago. La pentraĵo ampleksas 1200 kvadratajn metrojn, troviĝas en la platformejo, kaj dividiĝas en du sekciojn: "Paseo" kaj "Nuno". Ĝi montras fragmentojn el la historio de Ĉilio, de la perforta hispana konkero ĝis la nuntempo. Toral diris pri la pentraĵo,
“Mi ricevis la inviton fari ĉi tiun murpentraĵon dum mi loĝis en Novjorko. Mi tuj pensis pri la historio de Ĉilio kiel temo, ĉar estis tempo remalkovri mian originon post tiom longa forestado; mi ankaŭ pensis rakonti tiel, ke ni ĉiuj sentu nin reprezentataj.
Mi esploris du jarojn, legante kaj intervjuante historiistojn, poetojn, kaj reprezentantojn de niaj originaj popoloj. Post tio, inter 1995 kaj 1998, mi laboris en la metiejo de Neptuno, kie oni konstruis metalan strukturon replikantan la stacidomon de la Universitato de Ĉilio kaj la 1200 kvadratajn metrojn, kiujn mi estis pentronta.” En 2011 Lonely Planet nomumis la Universitaton de Ĉilio kiel unu el siaj "Subfervojaj stacidomoj por kiuj indas elvagoniĝi", kaj en 2014 la BBC nomumis ĝin kiel unu el la sep plej belaj stacidomoj en la mondo.
Aŭŝvico (koncentreja komplekso)
60-a datreveno de la liberigo
La 27-an de januaro 2005 sur la teritorio de nazia koncentrejo Auschwitz-Birkenau okazis internacia solenaĵo memoriganta ĝian liberigon fare de Ruĝa Armeo. Preskaŭ 40 ŝtatoj estis reprezentataj de reĝoj, prezidentoj kaj ĉefministroj, inter ili prezidento Aleksander Kwaśniewski, prezidento Moŝe Kacav, prezidento Vladimir Putin, prezidento Jacques Chirac, prezidento Horst Köhler, viceprezidento Dick Cheney, prezidento Viktor Juŝĉenko, reĝino Beatrix. La papon Johano Paŭlo la 2-an reprezentis la ĉefepiskopo de Parizo, kardinalo Jean-Marie Lustiger. Tio estis la plej granda kunveno de ŝtatestroj en la historio de Pollando.
Muzeo
Ŝtata Muzeo Auschwitz-Birkenau en Oświęcim (pole: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu) estas muzeo kreita en 1947 fare de estintaj malliberuloj de la koncentrejo Aŭŝvico cele de konservo "por ĉiam" de postrestaĵoj de la estinta nazia koncentrejo kaj ekstermejo Auschwitz-Birkenau. Ĉefa kreinto kaj direktoro estis Kazimierz Smoleń, estinta malliberulo, diplomito de Katolika Universitato de Lublin.
Distinga trajto
Distinga trajto estas potence sencodistinga eco de lingvaj objektoj. La termino estis unue uzita en fonetiko kaj fonologio por distingi malsamajn fonemojn unu de la alia kaj por karakterizi tiujn distingojn.
La koncepto de distinga trajto estis disvolvita en la 1930-aj jaroj en la Praga Lingvistika Rondo, origine de Roman Jakobson. Ĝi poste disvastiĝis etenditasence al morfologio, leksikologio kaj komputa lingvistiko.
Distingaj trajtoj de fonemaj segmentoj
Oni povas dividi la aron da malsamaj segmentoj, kiuj aperas en la parolo, en naturajn klasojn (fonemojn kaj fonemklasojn) uzante nur kombinojn de distingaj trajtoj. Tiuj estas plej ofte konsiderataj kiel duumaj, kaj estas indikata per plus (+) aŭ minus (-) ĉu aparta sono havas la trajton aŭ ne. Ekzemple la fonemo /d/ havas la trajton /+ voĉa/, dum /t/ estas /-voĉa/. Kaj /d/ kaj /t/ estas /- nazala/j, dum /n/ estas /+ nazala/ (kaj ankaŭ /+ voĉa/ kaj /+ sonora/).
Evidentas, ke retroviĝas la samaj malmultaj distingaj trajtoj en la fononemsistemoj de multaj malsamaj lingvoj. Kelkaj lingvistoj kredas, ke sufiĉas malgranda nombro da "universalaj" dinstingaj trajtoj por priskribi la fononemsistemojn de ĉiuj naturaj lingvoj. Pri tio tamen restas duboj.
Fundamentaj trajtoj
Trajtoj per kiuj distingiĝas la ĉefaj klasoj de parolsonoj: ± silaba (silabokerna), ± konsonanta, ± aproksimanta (inkluzivas vokalojn), ± sonora.
Laringaj trajtoj
Trajtoj kiuj priskribas la staton de la gloto: ± voĉa, ± malferma gloto, ± ferma gloto.
Maniero
Trajtoj kiuj priskribas la manieron de artikulacio.
Loko
Trajtoj kiuj priskribas la lokon de artikulacio.
Suprasegmentaj trajtoj
Krom la segmentoj ekzistas en la parolo ankaŭ suprasegmentaj trajtoj. Tiuj povas esti sencodistingaj en certaj lingvoj kaj ne en aliaj. Al tiuj apartenas ecoj de la voĉo kiel tonalteco, tonkonturo kaj voĉtipo, kaj la relativa daŭro de segmentoj - ilia tiel nomata "kvanto".
(17906) 1999 FG32
(17906) 1999 FG32 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ternat
Ternat estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Halle-Vilvoorde.
Ekde 1977 la municipoj Sint-Katherina-Lombeek kaj Wambeek apartenas al Ternat, la ĉefa municipo.
Das Paradies und die Peri
Das Paradies und die Peri (La paradizo kaj la perio), op.50, estas profana oratorio de Robert Schumann. Ĝi ekestis inter februaro kaj junio 1843 kaj estis unuafoje prezentata la 4-an de decembro 1843 en Lepsiko.
Libreto
Emil Flechsig kaj Schumann tradukis la tekston laŭ la orientumo-epopeo Lalla Rookh de Thomas Moore kaj prilaboris ĝin kiel libreto. Schumann konus la rakonton de Moore jam kiel infano, ĉar en 1822 germana traduko aperis el la eldonejo de lia patro. Laŭ instigo de la amiko de Schumann, Flechsig, la oratoria teksto ekestis ekde 1841 kaj estis pretigita la 6-an de januaro 1842. Schumann nomis la verkon komence "poeziaĵo" kaj ne oratorio, por emfazi la novspececon de la kompozicia strukturo.
Agado
La perio (persa por elfino, filino de falinta anĝelo kaj de mortidevulino, provas eniri la paradizon, el kiu ŝi estas elfermita pro sia malpura deveno. Ŝiajn unuajn du oferdonaĵojn  - la sango de brava, juna militisto kaj la lasta ĝemo de virgulino mortanta en la brakoj de ŝia amato, forprenita de la pesto - la ĉiela gardisto ne aprobas. Nur per la larmoj de pentema krimulo dum rigardado de preĝanta knabo la perio finfine atingas la celon.
Historio de akceptado
La teksto eble plaĉis al la samtempuloj de Schumann plejparte pro ties romantika kaj orientuma etoso same kiel pro la penso de individua saviĝo. La unua prezentado estis decida sukceso por Schumann; ĝis 1855 la verko travivis kvindek prezentadojn.
Per transinterpretado kaj adaptado de la teksto la verko estis misuzita en 1914 kiel "muziko por la soleno pro mortintoj el niaj heroaroj" („sango de brava, juna militisto“). Ankaŭ en ĉi tiu senco ĝi estis prezentata pro voko de la Regna Muzikĉambro en versio prilaborita de Max Gebhard, kiu metis la temon de la pentemo al la komenco kaj tiu de la ofermorto al la fino por alcelado de heroa defio, en 1943 sub direktado de Kurt Barth ĉe la oficialaj Schumann-solenaĵoj en Zwickau, la naskiĝurbo de Schumann, kaj politike transinterpretata per akompanaj prelegoj. Post tiam dum jardekoj preskaŭ ne ludata, la oratorio nuntempe estas pli kaj pli ofte kaj de elstaraj dirigentoj kiel Nikolaus Harnoncourt (i.a. Vieno, marton 2008) aŭ Simon Rattle (Berlino, februaron 2009) prezentata.
Okaze de la 8-a Schumann-festivalo en 2004 dancisto kaj koreografo Gregor Seyffert kaj artisto Gottfried Helnwein realigis multkomunikile la oratorion. Temis je tio pri scena realigo, kiu enigis kaj la ĥoron de la Urba Muzikasocio Duseldorfo, la Duseldorfajn Simfoniistojn, dancistojn, aktorojn kaj ekvilibristojn. La koncerthalo estis tiamaniere ŝanĝita per granda instalaĵo, ke krom 16 metrojn larĝa videoekrano kaj lumarkitekturo estis kreitaj ludareoj sur pluraj niveloj. La koreografia rendimento moviĝis inter "tero" kaj "ĉielo", kiu estis simboligita per luma ringo, kiu estis instalita en la kupolo de la halo. La unua prezentado okazis en la Tonhalo je Duseldorfo la 9-an de julio 2004, Gregor Seyffert dancis la partion de la Peri, dirigento estis John Fiore.
Debora
Debora estas hebredevena virina nomo (דברה aŭ דב׀רה ), kiu signifas abelo. Inter alia, Debora estis profetino-juĝistino en la biblia epoko de la Juĝistoj.
La nomo Debora troviĝas en la Nova PIV.
Princa eldono
Princa eldono (en latina editio princeps ) estas termino kiun kutime oni uzas por la unua printita eldono de verko, tuj post la manuskriptoj de la aŭtoro kaj la kopio por la presistoj.
La eldonistoj ne enkalkulas ĝin, ĉar ĉe ĉiu libro la eldonoj estas kalkulitaj ekde la dua eldono.
Kutime oni parolas pri princa eldono rilate prestiĝajn verkojn, kiuj krome ne estus eldonitaj multfoje. La ĉefa problemo kaj intereso de la princa eldono estas, ke foje la postaj eldonistoj (ofte kun labore kun la aŭtoro, sed ne ĉiam) povus ŝanĝi ion de la verko: eraroj, ordigo, bildoj, ktp. Tre ofte la klarigo pri kiu estas la princa eldono alproksimigas la studon de verko al la precizaj originalaj intencoj de la aŭtoroj, aliajn fojojn oni ekkonas pri la ŝanĝoj faritaj de postaj eldonistoj aŭ eĉ de la propra aŭtoro. Foje la fakuloj povas trafi problemon, kiaj estas la plej taŭgaj solvoj, foje ne tiuj originalaj de la aŭtoro.
5779 Schupmann
5779 Schupmann estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana arkitekto kaj optikisto Ludwig Schupmann (1851–1920). Li estas konata pro sia teleskopo uzanta katadioptran spekulon de Mangin, kiu forigas la.
Pastoralis praeminentie
Pastoralis præeminentiæ estas papa buleo de la papo Klemento la 5-a, eldonita la 22-an de novembro 1307 direktita al ĉiuj reĝoj de Eŭropo.
Ĝi postulas la arestadon de la templanoj, laŭdas la francan reĝon Filipo la 4-a, kiu antaŭeniris bonekzemple. La papo postulis de ĉiuj princoj aresti la anojn de la templa ordeno kaj forpreni ties havaĵojn, krom tiuj sur la ibera duoninsulo.
Tiu buleo estas la bazo de la malfondo de la ordeno, kiun fine realigis la buleo Ad providam.
Kvartalo Tocuka
Tocuka-kvartalo aŭ Tocuka-ku (戸塚区 [tocuka-ku], Hepburn: Totsuka-ku, Kunrej: Totuka-ku) estas kvartalo en Jokohamo (Japanio).
Pastoralis praeminentie
Graveco
Tiu buleo estis gravega por la sorto de la templanoj dum la proceso instigita de Filipo la 4-a.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1984
La 29-a Eŭrovido-Kantokonkurso, okazis la 5-an de majo 1984 en Luksemburgo (Luksemburgo). Post multaj jaroj kiam la konkursoj okazis en marto aŭ aprilo, ekde nun ili estis aranĝataj en majo.
Pastoralis praeminentie
Graveco
Klemento la 5-a montris tiel, ke li volis havi la kontrolon super la procedon instigitan de Filipo la 4-a, malhelpante lin fini ĝin tro frue.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1984
La konkurso en Luksemburgio estis prezentata per Desirée Nosbusch.
Pastoralis praeminentie
Graveco
Se la papo ne eldonintus tian buleon, tiel per sia silento pravigante la agadon de la reĝo de Francujo ekde la 13-a de oktobro 1307, oni verŝajne trovintus kompromison inter Carpentras kaj Parizo, favore al la reĝo.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1984
Denove la venkinta kanto, Diggi-loo diggi-ley de Herreys (Svedio), ne uzis grandajn vortojn, kiel en 1968 ("La, la, la…"), 1975 ("Ding-a-dong") kaj 1978 ("A-Ba-Ni-Bi")…
Pastoralis praeminentie
Graveco
Kontraŭe, la buleo Pastoralis præeminentiæ garantiis publikan proceson, kune gviditan de la legatoj de la papo kaj de tiuj de la reĝo.
Bibliografio
Carl Andresen/Georg Denzler, Wörterbuch der Kirchengeschichte, Deutscher Taschenbuch Verlag, München, 1982, ISBN 3-423-03245-6
UK 1924
La 16-a UK okazis en Vieno, Aŭstrio, en 1924. Ĝi havis 3400 partoprenantojn kaj estis do unu el la plej grandaj kongresoj, sed havis ankaŭ grandan deficiton.
Sacavém
Sacavém estas portugalia urbo kun 3,81 km².
Ĝi situas en okcidenta Portugalio (38° 47' N, 09° 06' U Mapo), ĉe la rivero Taĵo, kai havas 17.659 loĝantojn (censo de 2001).
Ĝi estas konata pro sia manfarita porcelano.
Montaldo di Mondovì
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Komunuma festotago estas la dua dimanĉo de septembro.
NGC 4156
NGC 4156 (aliaj indikoj — UGC 7173, MCG 7-25-45, ZWG 215.47, KCPG 325, PGC 38773) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
31696 Rohitmital
31696 Rohitmital estas asteroido de la asteroida zono malkovrita far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) la elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Sándor Kotlán
Sándor Kotlán [ŝAndor kotlAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kotlán Sándor estis hungara bestkuracisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1951). Sándor Kotlán naskiĝis la  1887 en Hungara reĝlando, en Szomolány (nuntempa Smolenice en Slovakio). Li mortis la 1967 en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Kotlán akiris veterinaran diplomon en Veterinara Akademio de Budapeŝton en 1911. Li eklaboris samloke en la akademia instituto, sed ekde 1921 li ankaŭ instruis jam en la altlernejo (altrangigita). En 1935 li ricevis la rangon ordinara profesoro kaj li iĝis ankaŭ katedrestro. Li plej ofte okupiĝis pri parazitologio.
Li redaktis komence fakrevuon Állatorvosi Lapok, baldaŭe Acta Veterinaria Hungarica Li ricevis premion Kossuth en 1951, poste premion kaj 2 memormedalojn.
7153 Vladzakharov
7153 Vladzakharov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Krimeo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa sovetunia matematikisto, fizikisto kaj poeto Vladimir Evgenjeviĉ Zaĥarov (cirile: Владимир Евгеньевич Захаров), direktoro de la Instituto Landau de Teoria Fiziko de la Rusia Akademio de Sciencoj.
3sat
3sat  estas internacia germanlingva satelita televidprogramo kun sidejo en Mainz. Oni dissendis kultur- kaj informadprogramon, faritan de publikaj telelvid- kaj radiostacioj de Aŭstrujo, Germanujo kaj Svislando.
Historio
La kanalo estis fondita en 1984 kiel komuna projekto de ZDF, ORF kaj SRG kaj furoris kiel unua transnacia kanalo. Post la likvido de la ARD-kulturkanalo Eins Plus en la 1-a de decembro 1993 ankaŭ ARD membriĝis.
Disaŭdigo kaj enhavo
La kanalo videblas per satelito kaj kablo kaj povas esti kaptita en vastaj partoj de Eŭropo, kontribuante tiamaniere al la disvastigo de la germana lingvo. Post la aliĝo de ARD la kanalo ricevis sturkturon de ĉiuflanka programo: al informado kaj kulturo asociiĝis programeroj sporta, muzika, kabareda, magazina, satira, artfilma, televidfilma. Ekde 1995 oni disaŭdigas po 24 horojn por tago. Liverantoj estas ZDF kaj ARD (ĉ. je 30 %), ORF (ĉ. je 28 %) kaj la svisoj je ĉirkaŭ 12 %.
Pelhřimovy
Pelhřimovy (germane: Mährisch Pilgersdorf) situanta en Ĉeĥio estas eksa municipo, katastra teritorio kaj preskaŭ pereinta vilaĝo en distrikto Bruntál, situanta sude de moravía Osoblahio laŭlonge laŭ limo kun Pollando. Hodiaŭ Pelhřimovy estas unu el katastraj teritorioj de la municipo Slezské Rudoltice kaj samtempe baza sidej-unuo. Ĉar ĝi jam ne plu havas statuson de parto de municipo, eblas pri ĝi, en harmonio kun malnova difino, paroli kiel pri loka parto. El la konstruaĵoj de la vilaĝo ĝis nun ekzistas du loĝdomoj kaj riparata preĝejo.
Historio
La unua pruvita skribmencio pri Pelhřimovy devenas el la jaro 1317. Devene ĉi tie troviĝis vilaĝo Poruba situanta en Opavio, kies unu duonon en la 3-a kvarono de la 13-a jarcento kolonigis Bruno el Schauenburg kaj ĝi akiris novan nomon. La dua duono apartenis al Opava princlando, ekde la jaro 1377 al Krnova princlando. Ĝis fino de la dua mondmilito temis pri pure sudetgermana municipo, en kiu dum popolnombrado el la 1-a de decembro 1930 vivis 217 loĝantoj. Interne de la katastro de la municipo devene troviĝis kelke da enklavoj, apartenantaj ĝis la 1930-aj jaroj al Prusia Silezio. Por ŝanĝo sude de rojo Hrozová sur la prusia flanko troviĝis kelke da pelhřimaj eksklavoj hereditaj de eksa Aŭstrio-Hungario. Surbaze de kontrakto inter tiama Ĉeĥoslovakio kaj Germana Regno el la 31-a de januaro 1930 okazis reciproka teritoria interŝanĝo kaj per tio ankaŭ pereo de tiuj ĉi enklavoj kaj eksklavoj, samkiel ankaŭ reguligoj de la limo laŭlonge laŭ la rojo Hrozová.
Dum la dua mondmilito plimulto da domoj estis grave difektitaj. Post la milito okazis en julio kaj aŭgusto de 1946 ellandigo de ĉi tiea sudetgermana loĝantaro. Ekde fino de februaro de 1946 venis en la vilaĝon novaj ekloĝintoj el vicoj de slovakoj kaj pli poste precipe el vicoj de voliniaj ĉeĥoj.
Post Februaro de 1948 ministerio de enlando decidis el ideologiaj kialoj pri malpermeso konstruigi teritoriojn ĝis distanco 300 metroj de la ŝtatlimo kaj pri laso de la ekzistantaj domoj al ĝisvivo. En la jaroj 1949-1950 okazis malkonstruo de la muunicipo. Konsisto de Slezské Rudoltice la antaŭe memstara municipo Pelhřimovy formale fariĝis la 22-an de aŭgusto 1951, sed jam la 2-an de februaro 1950 estis al Loka nacia komitato Slezské Rudoltice transdonita agendejo de ĉi tiea loka admistracia komisiono, kiu administris la municipon ekde la jaro 1945. Plua reguligo de la ŝtata limo de Ĉeĥoslovakio, kiu tuŝis la katastron de Pelhřimovy, okazis dum reguligo de limo kun Pollando fine de la 1950-aj jaroj. Tiam la katastro Pelhřimovy diskreskiĝis je modernaj parceloj n-roj 877/2, 878 kaj 879. Kiel parto de municipo Pelhřimovy estis nuligita al la 1-a de januaro 1971. Ekde tiu tempo ĝi estas kiel baza sidej-unuo konsisto de parto de Slezské Rudoltice.
Jida Vikipedio
La jida aŭ jidlingva Vikipedio estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la jida lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon וויקיפעדיע. La projekto fondiĝis en marto 2004. La 1-an de 2023 ĝi enhavas  artikolojn.
Pelhřimovy
Historio
El la devenaj 70 domoj ĉi tie ĝis nuntempo konserviĝis nur du loĝdomoj, uzataj al refreŝigado. En la jaro 2013 venis Movado Duha (ekde la jaro 2006 riparanta la lokan preĝejon) kun iniciato direktanta al renovigo de Pelhřimovy. En la riparata preĝejo kaj ties ĉirkaŭaĵo en julio de 2014 okazis muzika festivalo, kiun aranĝis rondo de homoj ĉirkaŭ muzika grupo Bratři Orffové. La festivalo estis nomumita kiel faro de la jaro en prezoj Vinyla 2014.
Jida Vikipedio
En oktobro 2021 estis 42.376 registritaj uzantoj (inkluzive robotojn); 42 estis aktivaj, inkluzive de 3 administrantoj.
Kiel ĉiuj Vikipedioj ĝi generas trafojn el jidaj vortoj tajpitaj en Google, kun Vikipediaj artikoloj aperantaj supre de la rezultoj por tiu vorto.
Laŭ la normoj por la jida lingvo, ĝi estas skribita (preskaŭ) nur en hebrea skribo, kaj ne en latina skribo.
Antal Rencz
RENCZ Antal estas hungara reĝisoro kaj verkisto naskiĝinta en Nagyvárad la 25-an de decembro 1942.
Kariero
Antal Rencz inter 1966–77 li reĝisoris en Pécs kaj Debrecen ekde 1981 li estis la ĉefreĝisoro de la Teatro Jókai en Békés Megye, en 1988–89 reĝisoro. Ekde 1990 li reĝisoris en Budapesti Kamaraszínház. En 1992 organizis la Teatro Nevesincs.
Collorec
(jen france, bretone Koloreg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Lajos Suba
Lajos SUBA [ŝuba] estis rumania hungara porjunulara poeto. Li naskiĝis en Szilágygörcsön la 5-an de januaro 1886 kaj mortis en Cristur-Crişeni la 4-an de februaro 1946.
Biografio
Lajos Suba finis kurson pri publikadministracio en Marosvásárhely, li estis ĉedoma instruisto en bieno Degenfeld en Hadad, notario praktikanto en Magyarlápos (1907), vicnotario (1912), gvidantanotario en Diósad (1915–35); de 1940 ĝi sia morto notario en Cristur-Crişeni. Li estis kunulredaktoro de gazeto Ciblesalja de Magyarlápos, publikigis en Szilágyság de Zilah.
Montofringo
La Montofringo, Fringilla montifringilla, estas malgranda paserina birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de Fringoj, kiu enhavas la nurajn tri speciojn de la subfamilio Fringenoj.
Distribuado kaj habitato
Tiu birdo estas disvastigata tra la arbaroj de norda Eŭropo kaj Azio. Ĝi estas migranta kaj vintras en suda Eŭropo, norda Afriko, norda Barato, norda Pakistano, Ĉinio kaj Japanio. Ĝi regule vagadas al Alasko dum migrado kaj povas sekvi tiom suden kiom ĝis okcidenta Usono. Ili preferas malfermajn arbarojn de konifero aŭ fago por reproduktado.
En Hispanio oni registris vintre de 2010-11 en Barázar, Biskajo, ĝis marto dormejon kiu fine de novembro enhavis ĝis 900,000 ekzemplerojn.