cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nacia Ligo por Demokratio
La Nacia Ligo por la Demokratio (NLD) estas mjanmara politika partio fondira la 27-an de septembro 1988 kaj gvidata de Aung San Suu Kyi kiu estas la Ĝenerala Sekretario. En la parlamentaj elektoj de 1990 la partio gajnis 392 el la 492 sidiloj, sed la militista junto konata kiel Ŝtat-konsilio por Paco kaj Disvolviĝo ne permesis la formadon de nova registaro. Siavice, la armeo arestis la elektitajn politikistojn de la partio kaj disigis ĝin. De tiam, la restantaj partianoj de la Ligo daŭrigis la bataladon kaŝe kaj kreante koalician registaron en ekzilo sub la nomo Registaro de Nacia Koalicio de Mjanmara Unuiĝo.
Borovnica
Borovnica estas vilaĝo, administra centro de municipo de la sama nomo, en Slovenujo. Ĝi okupas areon de 0.96 km², kaj en la komenco de 2018 loĝis 2558 loĝantoj.
Loko, priskribo
Ĝi situas la centran slovakan regionon, ĉirkaŭ 20 km sudokcidente de la centro de Ljubljana. Ĝi situas en la valo ĉe ambaŭ bordoj de la Borovniščica rivereto ĉe alteco de proksimume 290 m ĝis 800 m.
Du-drato elektra fervoja linio kondukas de Ljubljana sude kaj okcidente de la ŝtato. Estas granda fervoja stacidomo.
Borovnica estas proksima al la vilaĝoj: Dol proksime al Borovnice en la nordo, Breg proksime de Borovnice en la nordoriento, Dražica en la sudoriento, Ohonica en la sudo, Zavrh proksime de Borovnice en la okcidento, Laze proksime de Borovnice en la nordokcidento.
Interesa
Malproksime de la vilaĝo kuŝas la karta regiono.
Publika nudeco
Publika nudeco rilatas al nudeco en ne tute privata kunteksto, tio estas, persono kiu aperas nuda en publika loko aŭ povas esti vidita nuda el publika loko. Nudeco ĉe privata loko sed kie la ĝenerala publiko estas libera eniri, kiel butikumado, publika transporto aŭ naĝejo, ankaŭ estas konsiderata publika nudeco. Nudeco en la privateco de la hejmo aŭ tereno de persono ne estas konsiderata publika nudeco, nek nudeco ĉe privataj instalaĵoj kie ofte nudeco okazas, kiel gimnastikejoj, vestejoj, saŭnoj aŭ specifaj nudismaj kluboj aŭ feriejoj. Naturismo estas movado kiu antaŭenigas socian nudecon en la naturo, plej multaj sed ne ĉiuj okazas en privata proprieto.
Sidi Barrani
Sidi Barrani (en Egipt-araba lingvo: سيدي براني prononce [ˈsiːdi bɑɾˈɾɑːni]) estas urbo en Egiptio, ĉe la Mediteranea Maro, ĉirkaŭ 95 km oriente de la limo kun Libio, kaj ĉirkaŭ 240 km el Tobruko, Libio. Ĝi estas ĉefe komunumo de Beduenoj. Ĝi havas instalaĵojn por manĝaĵoj kaj benzino, kaj malgrandan hotelon, sed ne havas praktikan turisman agadon aŭ eblon viziti historiajn lokojn.
Publika nudeco
Ne ĉiuj homoj, kiuj ĉeestas publikajn nudajn eventojn, vidas sin naturismaj aŭ apartenas al tradiciaj naturismaj aŭ nudismaj organizoj. Iuj aktivuloj, kiel Vincent Bethell, asertas, ke ligo kun naturismo aŭ nudismo estas nenecesa. Aliaj montras, ke multaj homoj, kiuj partoprenas eventojn kiel nud-laŭvolaj bicikladoj aŭ vizitas nud-laŭvolajn plaĝojn, faras tiel hazarde kaj sen asocio aŭ formala alligiteco al grupoj aŭ movadoj. Aktivulo Daniel Johnson opinias, ke etikedoj kaj alligoj tro komplikas relative simplan fenomenon, fremdigas aliajn pro timo al nedezirindaj stereotipoj, kaj tiel eniras la manieron integri nudecon en ĉiutaga vivo.
La sociaj normoj aŭ leĝoj de ĉiu kulturo postulas la vestadon en plej multaj situacioj, sed ĉi tiu atendo povas esti nuligita en limigitaj cirkonstancoj. Ekzemple, estas multaj landoj, kiuj nomumis publikajn areojn kiel nudaj strandoj, aŭ kie nuda banado estas neoficiale tolerata. En tiuj lokoj, persono ne alfrontus juran prokuroron aŭ oficialan ĉikanadon nur pro nudiĝo.
Sidi Barrani
Ĝi estis la punkto de maksimuma penetro itala dum sia malsukcesa invado de la Brita Protektorato de Egipto en septembro 1940 dum la Dua Mondmilito, kiu finis per la totala detruo de la Deka Itala Armeo fare de britaj trupoj, multe malpli nombraj.
NGC 2238
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
46991 Carolinesoubiran
46991 Carolinesoubiran estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita en la kadro de la astronomia kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS), la elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomino Caroline Soubiran, laboranta ĉe la Laboratorio de Astrofiziko de Bordeaux pri la kinematiko kaj la kemia komponiĝo de steloj en la Lakta Vojo. Ŝi estas aktiva membrino de pluraj astronomiaj kunlaboroj kaj enketoj, inklude Gaia. Ŝi produktis plurajn katalogojn de referencaj steloj por spektroskopiaj studoj.
Dumbrava (Mureș)
Dumbrava (hungare: Marosliget [maroŝliget]) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Deda. En 1910 ĝi havis 1 033 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 842 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1393. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Vătava.
Dumbrava estas ligita per la komunuma vojo DC164 al Vătava kaj al Morăreni, kie estas la plej proksima fervoja stacio kaj ligo al la nacia vojo DN15.
Roberta Lynn Bondar
Roberta Lynn BONDAR (naskiĝis la 4-an de decembro 1945) estas la unua ina kanada kosmonaŭto kaj la unua neŭrologisto en la kosmo. Post pli ol jardeko estrante internacian teamon en la kampo de enkosma kuracado kunlaborantan kun la usona agentejo NASA, Bondar fariĝis konsilisto kaj prelegisto en la komerca, scienca, kaj medicina komunumoj.
Bondar ricevis multajn honorojn, inkluzive nomumiĝinta kunulo de la Ordenoj de Kanado kaj Ontario, ricevinta la kosmo-medalon de la Usona agentejo NASA kaj ankaŭ pli ol 28 honorajn diplomojn, membriĝinta en la Kanada Medicina Famhalo kaj la Famhalo de la Internacia Forumo de Virinoj, kaj ankaŭ ricevis stelon ĉe la Kanada Famtrotuaro.
Frua vivo kaj edukado
Bondar naskiĝis en Su-Sankta-Mario, Ontario, la 4'an de Decembro 1945. Ŝia patro laboris por la urba Komisio pri Publikaj Servoj kaj havas ukrainan devenon. Ŝia patrino havas anglan devenon.
Pasio por la sciencoj vekiĝis en Bondar kiam ŝi estis infano. Ŝia patro konstruis laborejon en la kelo kie ŝi ofte eksperimentis. Bondar revis fariĝi kosmonaŭto.
Pro tio ke ŝi fervoris pruvi la kapablon negrave la genro, Bondar ricevis ampleksan edukadon. Bondar diplomiĝis de la mezlernejo S-ro Jakobo Dun (Sir James Dunn) en Su-Sankta-Mario, Ontario. En 1968 ŝi bakalaŭriĝis en zoologio kaj agrikulturo ĉe la Universitato de Gelfo, en 1971 magistriĝis en eksperimenta patologio ĉe la Universitato de Okcidenta Ontario, en 1974 doktoriĝis en neŭrologio ĉe la Universitato de Toronto, kaj en 1977 doktoriĝis en medicino ĉe la Universitato McMaster. Antaŭ bakalaŭriĝi, Bondar kondukis esploron laborante kune kun la Kanada Fako pri Fiŝkaptejoj kaj Arbarkultivado.
Kariero
Kiel iu el la unuaj ses membroj de la Kanada Korpuso de Kosmonaŭtoj en 1983, Bondar komencis porkosmonaŭtan trejnadon en 1984, kaj en 1992 ŝi estis nomita ŝarĝestro por la unua Internacia Misio por Mikrogravita Laborejo (IML-1). Bondar partoprenis la flugon de la kosmoveturilo "Discovery" (Eltrovo) en misio STS-42, 22a-30a Januaro 1992, kiam ŝi kondukis pli ol 40 eksperimentojn. Ŝia laboro studante la efikojn de malfortgravitaj situacioj kontraŭ la homa korpo ebligis al NASA pretigi kosmonaŭtojn por longdaŭraj restadoj en la kosmostacio.
Post la kosmonaŭta kariero, Bondar estris internacian teamon de esploristoj ĉe NASA dum pli ol jardeko, ekzamenante datumojn akiritajn de kosmonaŭtoj partoprenantaj enkosmajn misiojn, kaj tiel pli bone ekkomprenis kiel la homa korpo resaniĝas post elmetiĝo en kosmon.
Bondar ankaŭ sekvis siajn interesojn pri fotografio kun granda intereso por naturaj medioj, kaj estis honorstudento en la fako de profesia fotado de la natura medio ĉe la Instituto Brooks (Bruks) en Santa-Barbaro, Kalifornio. Ŝi estas la aŭtoro de kvar libroj kiuj ĉefroligas ŝiajn fotojn de la Tero. Bondar ankaŭ estas diplomita piloto, paraŝutisto, kaj subakvadisto.
Aldone, Bondar konsilas al diversaj organizaĵoj ĉerpante el la propra sperto kiel kosmonaŭto, kuracisto, scienca esploristo, fotisto, verkisto. Bondar ankaŭ prezentis en la filmeto, "Destino en Kosmo." Bondar ankaŭ dufoje servis kiel rektoro de la Kanada universitato Trent.
En 2009, Bondar anoncis la karitatan organizaĵon Roberta Bondar kiu edukas pri la natura medio.
Turka kafo
La Turka kafo, konfirmita de UNESCO kiel Nemateria kultura heredaĵo, estas maniero kuiri kaj proponi kafon propran de turkoj. Oni preparas ĝenerale el la tipo de kafo konita kiel araba kafo muelita ĝis la konsisteblo kiel de faruno. La trinkaĵo estas kuirita tre koncentrita kaj estas proponita plej ofte en malgrandaj tasoj sen teniloj, kun aŭ sen sukero. Tiu trinkaĵo estas komuna tra Meza Oriento kaj la balkanoj landoj. Estas tradicia trinkaĵo en restoracioj turkaj, armenaj kaj balkanaj tutmonde. Ĉar turkoj hegemoniis en Grekio dum jarcentoj, ili metis tien siajn kutimojn kaj tiele la Turka kafo estas tie kaj en aliaj lokoj nomita Greka kafo.
Spaco de libereco, sekureco kaj justeco
La Spaco de Libereco, Sekureco kaj Justeco (SLSJ) estas celo inkluzivita en la traktatoj de Eŭropa Unio per la Traktato de Amsterdamo en 1997 kaj kiu celas certigi la liberan movadon de homoj kaj protekti civitanojn, kiu parte anstataŭas la antaŭan polican kaj juran kunlaboron pri krimaj aferoj. La celo estas kunigi politikojn pri vizo, azilo kaj enmigrado en eŭropa skalo. La reguloj regantaj ĉi tiujn kampojn nun estas adoptitaj laŭ la ordinara leĝdona procedo de Eŭropa Unio, tio estas voĉdonado de la Konsilio de Eŭropa Unio per kvalifikita majoritato kaj de la Eŭropa Parlamento.
Disvolvo
La SLSJ estis origine parto de la tria kolono, "Polica kaj jura kunlaboro en krimaj aferoj", de Eŭropa Unio. Ĉi tiu tria kolono ne estis komunuma, sed baziĝis nur sur internacia (interregistara) kunlaboro. La unuaj evoluoj okazis en 2005 post du decidoj de la Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj: la akto krima proceso kontraŭ Maria Pupino, kiu etendis la devon de efektivigo al la tria kolono surbaze de Artikolo 1 de la Traktato pri Eŭropa Unio kaj la referenco al "ĉiam pli proksima unuiĝo" ; poste la kazo C-176/03, en kiu la Kortumo decidis, ke, kiam necese, la Unio havas la povon interveni en krimaj aferoj.
Ĉi tiu evoluo videblas precipe en la kadra decido 2008/947, kies unua alineo asertas, ke "[la] Membro-Ŝtatoj [devas] same kompreni la konceptojn de libereco, sekureco kaj justeco laŭ iliaj esencaj elementoj kaj apogi ĉi-tiun komprenon sur la principoj de libereco, demokratio, respekto de homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj, kaj ankaŭ de jura regado".
Leevi Kuuranne
Levi Kuuranne (2-an de februaro, 1915 en Tampere - 19-an de julio 1965, Helsinki) estis finna aktoro. Li ludis en la filmo Komisario Palmun erehdys, kiel "Butler" Veijonen. Li mortis kiam li aĝis 50 jarojn, en Helsinki, kaj estis edziĝinta kun Raili Kuuranteen.
El Parral
El Parral [elpaRAL] estas municipo en la nordode la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. La loknomo El Parral estas komprenebla kiel vitejo.
Aŭreo
Aŭreo (aureus, en latino, plurale aurei) estis monero en la antikva Romo el oro, samvalora al 25 denaroj el arĝento. Ĝi estis stampita regule el la 1-a jarcento a.K. ĝis la 4-a jarcento p.K., kiam ĝi estis anstataŭita de la bizanca solido (solidus). La aŭreo havis proksimume la samajn dimensiojn de la denaro, kvankam multe pli peza pro la denseco de la oro.
El Parral
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,89 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 61 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 46 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Aŭreo
Laŭ Francisko Azorín aŭreo estas ''Ora monero uzata ĉe la antikvaj romanoj k. moderne ĉe aliaj popoloj. La romana aŭreo pezis 8,17 gr.''
El Parral
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
(68216) 2001 CV26
(68216) 2001 CV26 estas malgranda, neordinare hela terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido, malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Marso; ĝi estas rigardita kiel potence danĝera objekto:
Magelang
Magelang estas universitata urbego en la ĉefa insulo Javo, en provinco Centra Javo en Indonezio. Magelang havas tri distriktojn.
Geografio
Magelang situas en interno de la insulo inter 2 montoj en fekunda agrikultura areo. Salatiga troviĝas 35, Jogjakarto 41, provinca ĉefurbo Semarang 58, Surakarta 67, Surabajo 280, Bandungo 294, tutlanda ĉefurbo Ĝakarto 401, Tangerang 421, Serang 473, Palembang 783, Makassar 1050, Batam 1176, Padango 1311, Pekanbaru 1318, Medano 1775, Banda Aceh 2198 kilometrojn (aere).
Historio
Magelang estis fondita frue jam en 907 kiel senimposta vilaĝo Mantyasih gvidita de la kortumo. Britio koloniigis Magelang en la 18-a jarcento kaj Magelang estis sidloko de la kolonia registaro. Post kiam la nederlandanoj venkis la britojn, Magelang estis centro de ekonomio. La nederlanda registaro konstruis akvoturon en 1918. Elektro iĝis havebla en 1927. La vojoj asfaltiĝis.
Ekonomio
Magelang estas signifa agrikultura urbo.
Trafiko
Magelang havas ĉefvojon inter Semarang-Jogjakarto, sed estas ankaŭ 2 malpli gravaj vojoj. Iam ankaŭ fervojo funkciis. La urbego ne havas flughavenon, la plej proksimaj funkcias en Jogjakarta kaj Semarang.
Religio
Plimulto de Magelang estas islama, sed ekzistas malplimultoj kiel ekzemple kristanismo, budhismo, hinduismo, konfuceismo, spiritismo kaj tradicia java kredo.
Eduko
Magelang havas 6 universitatojn aŭ akademiojn.
Klimato
Magelang havas tropikan musonan klimaton (Am). En ĉiuj monatoj pluvas, resume jare 2426 mm. Inter junio-septembro iomete malpli ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 24,7 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
2471 Ultrajectum
2471 Ultrajectum estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.
Tom Gehrels fotis ĝin per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122 cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego) kaj sendis la en Nederlandon, kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin.
"Ultrajectum" estas la latina nomo de la nederlanda urbo Utreĥto.
Róbert Gábriel
Róbert Gábriel, laŭ hungarlingve kutima nomordo Gábriel Róbert estis hungara biologo, profesoro.
Róbert Gábriel  naskiĝis la  en Mosonmagyaróvár.
Biografio
Róbert Gábriel akiris biologian diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1985. Post siaj studoj li restis por instrui en la universitato ĝis 1993 (li kandidatiĝis (CSc) en 1989), poste li daŭris la instruadon en Scienca Universitato Janus Pannonius. En 1995 li estis nomumita docento, en 2000 katedrestro kaj institutestro. En la sama jaro li atingis la sciencan gradon PhD, poste DSc en 2001. Inter 2001-2007 li estis dekano, inter 2007 – 2010 rektoro. Li ricevis premiojn inter 2004-2012. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.
Provinco Udomsai
Udomsai (ອຸດົມໄຊ) estas provinco de Laoso, situanta en la nordoriento de la lando. La provinca ĉefurbo estas Muang Saj. Ĝi etendiĝas sur 15.370 kvadrataj kilometroj. La provinco Udomsai estis kreita en 1976, kiam estis disigata la provinco Luangprabango. Ĉirkaŭ la jaro 1987, la provinca ĉefurbo estis translokita de Ban Nahin al Muang Saj.
(12304) 1991 SR1
(12304) 1991 SR1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Romulo (persona nomo)
Romulo estas vira ekvivalento de persona nomo latindevena Romula.
Diverslandaj variantoj
Romulus (,, latine), Romulusz , Rómulo , Romolo , Romolino , Romoletto
San Miguel el Grande
San Miguel el Grande estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Miguel el Grande. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 269.
Geografio
San Miguel el Grande apartenas al la distrikto Tlaxiaco al kiuj apartenas entute 35 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3086 loĝantojn. El tiuj estis 1398 viroj kaj 1688 virinoj. La komunumo havas surfacon de 82,93 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2460 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2075 indiĝenoj. El tiuj 1760 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1760 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Leif Hansen (astronomo)
Leif HANSEN estas dana astronomo, emerita profesoro ĉe la Instituto Niels Borg de la Universitato de Kopenhago.
Minor Planet Center kreditas lin de la kunmalkovro de la asteroido 4444 Escher, la  kun Per Rex Christensen kaj Hans Ulrik Nørgaard-Nielsen.
Saint-Nabord (stacidomo)
Saint-Nabord estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Saint-Nabord, en departemento , regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Épinal - Bussang (060000).
Malá Morávka
Malá Morávka estas municipo en Ĉeĥio, distrikto Bruntál, situanta ambaŭflanke de historia landa limo de Moravio kaj Silezio, kiun ĉi tie kreas rivero Moravice, kiu trafluas tra la municipo. Ĝi havas  kaj ties katastra teritorio havas areon 6 158 ha. En la silezia parto troviĝas Petrovy kameny kaj ankaŭ belvedero kaj televida elsendilo sur monto Praděd.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1594.
Brennus (4-a jarcento a.K.)
Brennus estis armea gvidanto de la gaŭlaj senonoj, kiuj atingis en la 4-a jarcento a.K. eĉ Romon kaj la urbon prirabis.
La senonoj apartenis al tiuj gaŭlaj triboj, kiuj ekde la 4-a jarcento setlis en norda Italio. Ili subpremis la etruskojn kaj trafis ilin konflikto kun la fortiĝanta Roma respubliko, kiam la urbo Clusium petis helpon. La plej garava malvenko de Romo fare de la senonoj okazis en ĉ. 387 a.K., post kiam ili prirabis eĉ la urbon de Romo.
Laŭ legendo, la romianoj devis pagis 327 kilogramojn da oro por la paco. Kiam la romianoj protestis pro la uzitaj falsaj pezmezuriloj, Brennus kriis „vae victis!“ („Ve je la venkitoj!“) kaj ĵetis eĉ sian glavon en la mezuran pelvon.
Ĉu Brennus estis vera nomo de la gvidanto aŭ estis nura titolo, ne estas klara.
Hatojama Jukio
Vivo
Li naskiĝis al familio de politikistoj Hatoyama, kelkfoje nomita "la familio Kennedy de Japanio". Lia patro estas Hatoyama Iichirō, burokrato pri financo. Li diplomiĝis la fakultaton pri inĝenierarto de Universitato de Tokio. Poste li akiris Ph.D. pri operations research en Universitato Stanford.
Arlempdes
Geografio
Arlempdes situas ĉe la rivero Luaro, sude de Le Puy-en-Velay.
Hatojama Jukio
Vivo
Li konkeris la povon post granda voĉdona sukceso de baloto de deputitoj je, kiam Demokrata Partio de Japanio venkis al la tradicia venkinto Japana Liberala Demokrata Partio (LDP), atingante 308 deputitojn en la Parlamento kontraŭ 119 de la LDP, kaj 53 de aliaj partioj.
Li elektiĝis al la 93-a Ĉefministro de Japanio la.
Colette
COLETTE, naskiĝnome Sidonie Gabrielle Colette (naskiĝis la en Saint-Sauveur-en-Puisaye (Yonne), mortis la  en Parizo) estis franca verkistino. Ŝi estis elektita membro de Akademio Goncourt en 1945.
Biografio
Lasta filino de geedzoj, kiujn ŝi alinomis Sido (Sidonie Landoy) kaj kapitano Colette (pseŭdonimo kiun ŝi adoptis poste), ŝi ĝuis feliĉan infanecon en urbeto de Burgonjo. Adoleske ŝi ekkonis Henry Gauthier-Villars, alinomatan "Willy", kun kiu ŝi edziniĝis la en Châtillon. Willy, aŭtoro de popularaj romanoj, pariza bonvivanto kiu lukris ekspluatante siajn kunlaborantojn, tuj malkovris la verkistan talenton de sia edzino kaj instigis ŝin verki siajn unuajn verkojn, la serion Claudine (1900-1903), rememoroj de la lernejaj jaroj de Colette, kiujn senskrupule subskribis ŝia edzo. Indignite de la malfideleco de sia edzo - Willy estis la amanto de Marie Louise Servat (nomata Germaine), edzino de Émile Courtet, kun kiu li havis filon Jacques Henry Gauthier-Villars - kaj disreviĝinte vidante sin reduktita al rolo de ofendita kaj primokata edzino, Colette liberiĝis iom post iom de lia kuratoreco kaj kuraĝigite de Georges Wague, ŝi dediĉis sin al kontentigo de siaj teatraj ambicioj en muzik-halo. Estis jaroj de skandalo kaj morala liberiĝo, dum kiuj ŝi havis plurajn amaventurojn kun aliaj virinoj. En 1906 ŝi eksedziniĝis de "Willy". Dum tiuj jaroj, tamen, Colette plifirmiĝis kiel verkistino: precizeco en la vortoj kiuj priskribis la belecon de naturo, la analizon kaj sentemecon de bestoj, la volupton kaj sensualecon libere esprimitajn, postulante la rajtojn de karno super la spirito kaj tiujn de virino super la viro, estis la gvidlinioj de tiu verkistino, kiu ankoraŭ ne estis agnoskata de la literatura recenzado elstare masklisma.
Post ŝia eksedziniĝo Colette ekkonis Henry de Jouvenel, politikiston kaj ĵurnaliston, kun kiu ŝi edziniĝis en 1911. De tiu unuiĝo naskiĝis ŝia unusola filino, Colette Renée de Jouvenel, kiun ŝi nomis Bel-Gazou. En la gazeto Le Matin, kies ĉefredaktoro estis Jouvenel, Colette kunlaboris per diversaj artikoloj kaj raportaĵoj. En 1923 ŝi eksedziniĝis de Jouvenel.
Kiam ŝi estis kvardek-jara, ŝi fariĝis mentoro de la filo de Henry, Bertrand de Jouvenel, 17-jara, inicante lin al verkado. Tiu sperto utilis al Colette por disvolvi la temojn kaj situaciojn de Chéri kaj Le Blé en herbe.
La verkistino, ĉe la zenito de sia talento kaj gloro, instalis sin en apartamento de Palais-Royal, kie ŝi loĝis ĝis sia morto. Delonga amiko, Maurice Goudeket, helpis ŝin elporti ŝian artriton kaj malgraŭ ŝia diskutinda reputacio, Colette estis la unua franca verkistino kiu rajtis solenan nacian funebron. Ŝi estas entombigita en Tombejo Père-Lachaise en Parizo.
Didenheim
Didenheim (germane, prononco ) ĝis la jaro 2015 estis administra komunumo de Francio en la regiono Alzaco, en la nordokcidento de la lando, ekde 2016 ĝi kun la oriente najbara loĝloko Brunstatt konstistigas novan komunumo Brunstatt-Didenheim (ambaŭ loĝlokojn dividas la loka rivereto Ill). La komunumo situas tuj sudokcidente de la urbo Mulhouse (francigite, origine alzace Mìlhüsa kaj germane Mülhausen) kaj konsideratas ties antaŭurbo.
En Didenheim 20 jarojn estis UEA-delegito la esperantisto Fernand Buecher (1902-1996), kunfondinto de la Esperanto-grupo en Mulhouse kaj individua membro de UEA dum preskaŭ 50 jaroj.
Ogra
Ogra (hungare: Marosugra [maroŝugra]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Dileu Vechi, Giuluș, Lăscud kaj Vaideiu.
Yusef Lateef
Vivo kaj verkado
Yusef Lateef alkreskis en Detrojto, kie lia patro laboris en la aŭtoindustrio kaj ŝanĝis sian familian nomon en Evans. Komence li volis lerni trumpetludon, sed post interveno de sia patro li lernis aldosaksofonon. Al liaj amikoj el la junaĝo apartenis Kenny Burrell, Milt Jackson, Tommy Flanagan, Barry Harris, Paul Chambers kaj Donald Byrd. Ekde 1940 li ludis en la bando de Amos Woodward, kiu akompanis bluskantistojn, kaj profundigis siajn muzikajn sciojn ĉe la Konservatorio de Detrojto. Sian profesian muzikistan karieron li komencis ekde 1943 kiel tenorsaksofonisto ĉe Lucky Millinder, Hot Lips Page, Roy Eldridge, kun la Dukes of Swing de Eugene Wright (1946-1947), ĉe Ernie Fields kaj finfine en 1949/50 ĉe Dizzy Gillespie kiel William Evans. La provoj de Gillespie, ŝanĝi kubajn ritmospecimenojn en melodiojn, vekis lian intereson okupiĝi pri la muziko de okcidenta Azio. En 1950 li reiris al Detrojto kaj studis kompozicion kaj fluton ĉe la tiea Wayne State University. Dum ĉi tiu tempo li konvertiĝis al la Ahmadismo kaj alprenis sian islaman nomon.
Ogra
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 298 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 1 431 (rumanoj, 41 % da hungaroj).
Yusef Lateef
Vivo kaj verkado
Lateef restis ĝis 1960 en Detrojto, kie li dumtempe estris propran kvaropon, en kiu ludis i.a Wilbur Harden, Bernard McKinney, Hugh Lawson, Terry Pollard, Frank Gant kaj Oliver Jackson kaj registroludis sian unuan albumon je propra nomo ĉe Savoy (Stable Mates). Dum la sekvaj jaroj li elstarigis per sia kvaropo sur Morning (1956) kaj Jazz For Thinkers (1957) la fluton kiel soloinstrumento. Li ankaŭ prezentis kun Donald Byrd. Krom tio li profundigis sian lertecon per hobojo-lecionoj ĉe Ronald Odemark, hobojisto de la Detrojta Simfoni-Orkestro.
En 1960 li reiris al Novjorko kaj daŭrigis sian studon de fluto kaj muzikpedagogio ĉe la Manhattan School of Music. Komence de la 1960-aj jaroj li laboris kun Charles Mingus, Miles Davis, Dizzy Gillespie kaj kun Babatunde Olatunji. Unu el liaj plej gravaj muzikalbumoj estis Eastern Sounds (Prestige, 1961), nepreteraŭdeble pregita de orientaziaj influoj. Sur ĉi tiu albumo li ludas interalie ĉinan fluton el argilo. Inter 1962 kaj 1964 li membris en la sesopo de Cannonball Adderley; post tio li denove laboris kun propra kvaropo (i.a. kun Mike Nock).
Ogra
Historio
En mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝia unua skriba mencio estas el 1376. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kis-Küküllő).
Yusef Lateef
Vivo kaj verkado
Ekde 1964 Lateef sin dediĉis krom al sia bando al akademiaj studoj. En 1969 Lateef akiris bakalaŭron en muziko kaj magistron en muzikedukado. En 1975 li finis sian disertaĵon pri okcidenta kaj islama edukado kaj fariĝis doktoro de filozofio. Ekde 1972 ĝis 1976 li instruis muzikon ĉe la Manhattan Community College. En la 1980-aj jaroj li instruis kelkajn jarojn Niĝerio, poste kiel profesoro ĉe la Universitato de Masaĉuseco ĉe Amherst.
Lateef ankaŭ eksperimentis per aliaj muzikĝenroj kiel Nova Epoko kaj tria fluo; malgraŭ tio lia ĉefa intereso ĉiam direktiĝis sur ĵazon. Lia unua komponaĵo por pli granda ensemblo estis Suite 16 or Blues Suite, kiun en 1969 unuafoje prezentis Georgia Symphony Orchestra en Augusta (Georgio) kaj en 1970 Detroit Symphony Orchestra ludis sur la Meadowbrook Music Festival; sondisko-registraĵo ekestis en 1971 kun la simfoniorkestro de la radiostacio WDR en Kolonjo. En 1974 Lateef komponis komisiite de la orkestro de la radiostacio NDR je Hamburgo la poemon „Lalit”; en tiu jaro ekestis kun ĉi tiu orkestro ankaŭ registraĵo de lia Symphony No. 1. Krome li laboris kun pli malgranda ensemblo, kun kiu ekestis i.a. la albumo Autophysiopsychic. En 1987 lia disko „Yusef Lateef's Little Symphony“, sur kiu li ludis ĉiujn instrumentojn, ricevis gramion kiel plej bona novepoka albumo. En 1993 Yusef Lateef komponis sian ja plej ambician verkon, „The African American Epic Suite“, kvarparta verko por (ĵaz-)kvaropo kaj orkestro, en kiu li temigas 400-jaran historion de nigruloj en Usono. Jam en la sama jaro la simfoniorkestro de WDR unuafoje prezentis la verkon sub direktado deDavid de Villiers, sekvis prezentadoj fare de Atlanta Symphony kaj Detroit Symphony Orchestra. En 2000 li prezentis okaze de sia sesdekjara sceneja jubileo la verkon The World at Peace por dek du instrumentoj.
Omaĝo
Laŭ opinio de Wilhelm Liefland per lia fluta vibrosono Yusef Lateef sukcesis „unu el la plej varmaj sonformaĵoj, iam ajn evoluigita de ĵazistoj.“ Laŭ Martin Kunzler li estas ankaŭ unu el la malmultaj ĵazmuzikistoj, kiuj akiris „majstran lertecon“ sur hobojo. Ankaŭ Brian Priestley akcentas en sia omaĝo aparte la flutludon de Lateef. Lia enigo de orientaziaj sonoj havis modelan funkcion por muzikistoj kiel ekz. John Coltrane, kiu ripete montris sur la pionirpozicion de Lateef sur la kampo de modala ĵazo. Lia sono sur la tenorsaksofono tamen ĉiam restis bibopa kun forta blusinfluo, Kvankam laŭ Priestley kelkaj el la sonregistraĵoj de Lateef el la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj proksimis al la punkto de banaleco, liaj komponaĵo tamen estas.
Tyrifjorden
Tyrifjorden estas granda lago en Norvegujo. Ĝi havas areon de 138,56 km², kaj situas en la departemento Buskerud: la lagan areon dividas la kvar komunumoj Hole, Lier, Modum kaj Ringerike.
Tyrifjordo estas unu el la fjordoj, kiuj entenas la plej multajn diversajn speciojn en Norvegujo, interalie eblas fiŝkapti trutojn, ezokojn kaj kankrojn.
Historio
Iam la regiono estis kovrita de 2 000-3 000 metrojn da glacio, sed kiam la glaciepoko finiĝis la Tyrifjordo iĝis parto de la maro. Kiam la glacimasoj foriris, la tero komencis plialtiĝi, kaj la Tyrifjordo tiel fariĝis lago.
La sagao diras ke oni donis al la lago nomon de la reĝino Tyra, sed tio verŝajne malveras. Alia teorio pri la nomo, estas ke la lago aspektas kiel la radiko de keno (norveglingve: tyri). Ankoraŭ alia teorio estas ke la nomo temas pri la vegetaĵaro ĉirkaŭ la lago antaŭ centoj da jaroj.
Gambio
Gambio aŭ Gambilando (angla: The Gambia ), oficiale la Respubliko de Gambio, estas la plej malgranda afrika lando (11.295 km²), sed kun 1,5 miliono da loĝantoj ĝi estas unu el la plej dense loĝataj landoj en Afriko. Granda parto de la gambia loĝantaro (ĉ. 60 % ) loĝas en la marborda regiono, rekte sub la suda parto de la estuaro de la rivero Gambio. Ĉi tie situas malgranda urba aglomeraĵo kun la ĉefurbo Banĝulo, Serekunda (la plej granda urbo de Gambio) kaj Bakau. Iom sude situas Brikama, la tria urbo de Gambio konata pro lignoĉizado kaj pro siaj muzikistoj, sed ĝi estas ankaŭ sidejo de multnombraj lernejoj, inkluzive de The Gambia College (La Gambia Altlernejo), kiu trejnas la instruistojn de la nacio.
Historio
La historio de Gambio estis unu de malriĉeco kaj sklaveco pri kiu atestas James Island (insuleto meze en la rivervo Gambio), kie restadis sklavaroj antaŭ ol fari la grandan maran vojaĝon al Britio. Komence de la 14-a jarcento, la plimulto de kio estas hodiaŭ nomata Gambio estis parto de la Malia Imperio. La unuaj skribitaj fontoj pri la lando estas raportoj de arabaj komercistoj de la 9-a kaj 10-a jarcentoj. La araboj prenis sklavojn, oron kaj eburon de la regiono tra komerca itinero tra Saharo. En la 15-a jarcento la portugaloj okupis ĉi tiun komercon pere de maraj itineroj. Gambio estis tiam parto de la Reĝlando de Malio.
En 1588, la portugala trono-pretendanto vendis la ekskluzivajn komercajn rajtojn sur la rivero Gambio al la angloj. La reĝo James la 1-a de Anglio cedis en 1618 la komercajn rajtojn en Gambio al brita kompanio.
Fine de la 17-a jarcento kaj dum la 18-a jarcento la francoj kaj britoj interbatalis pri la povo en Senegalo kaj Gambio. Je la pacotraktato de Versailles en 1783 preskaŭ la tuta areo iris al Britio. Francio konservis malgrandan enklavon transferitan en 1857. En 1889 oni interkonsentis pri la landlimoj. Gambio tiam fariĝis brita kolonio.
Respubliko
En 1962 okazis ĝeneralaj elektoj. Gambio gajnis aŭtonomion en 1963, kaj iĝis sendependa la 18-an de februaro 1965. Tamen, ĝi restis membro de British Commonwealth (komunumo de nacioj), kaj estis konstitucia monarkio kun la brita reĝino kiel ŝtatestro. Malmulte da tempo poste la registaro proponis fari de Gambio respublikon. La propono komence ne atingis la bezonatan du-trionan plimulton, sed la 24-an de aprilo 1970, Gambio iĝis respubliko post referendumo.
Ĝis sia sendependeco de Britio ekde 1965 kiel Commonwealth-regno, la lando uzis la nomon "The Gambia". Post la proklamo de respubliko en 1970, la longforma nomo de la lando iĝis Respubliko de Gambio. La administracio de eksprezidento Yahya Jammeh ŝanĝis tiun nomon al Islama Respubliko de Gambio en decembro 2015.
Inter la jaroj 1982 kaj 1989 la lando estis membro de la Konfederacio Senegambio (Senegalo kaj Gambio).
En la jaro 2013 eks-prezidento Jammeh proponis ke Gambio ne plu apartenu al la Commonwealth (komunumo de nacioj), dirante ke tiu institucio estis 'novkoloniisma'
Dum la gambia prezidenta baloto de 2016 Adama Barrow gajnis kaj fariĝis la nova prezidento de Gambio.
Demografio
Etnoj: vivas ĉirkaŭ 15 diversaj etnoj en Gambio kiuj parolas ĉirkaŭ 30 diversajn lingvojn. La plej grandaj etnoj estas laŭvice la madinkoj/jahankoj (ĉ. 34 %) la fulboj/tukuluroj/loroboj (ĉ. 22 %), la volofoj (ĉ. 12 %) kaj djoloj/karoninkoj (ĉ. 11 %), la serahulehoj (ĉ. 7 %), la sereroj (ĉ. 3 %), la manjagoj (ĉ. 2 %), la bambaroj (ĉ. 1 %), ne-gambianoj 5,2 % kaj aliaj (ĉ. 1 %). Specifa malplimulta etna grupo estas la akuoj/marabuoj (ĉ. 0,8 %).
Loĝantaro: 2 117 636 (2017) de kiu pli ol la duono estas malpli aĝo ol 21 jaroj.
Kresko de la loĝantaro: preskaŭ 60 % de la loĝantaro estas sub la aĝo de 25 kaj verŝajne persistos ĉar la fekundeca ritmo restas forta kun preskaŭ kvar infanoj per virino.
Denseco de la loĝantaro: 210/km² (543 personoj/mi²)
Mezuma vivatendo: 67,3 (por virinoj) kaj 62,5 jaroj (por viroj)
Edukado
Legoscio: 55 %, pli alta inter viroj ol virinoj.
Universitatoj: Listo de la universitatoj en Gambio - Cybermetrics Lab - CSIC Gambio elspezas 2,8 % (2013) de la MNP al edukado.
Migrado
Ekde la 1980-aj jaroj okazis interna migrado de la loĝantaro al la grandaj urboj pro la alta senlaboreco inter la junularo. Multaj gambianoj, precipe tiuj de la kamparo, migris precipe al Hispanio kie ili trovis laboron en tieaj minejoj. Ankaŭ Usono, Niĝerio, Senegalo kaj Britio estis gravaj landoj kien gambianoj elmigris. La rolo de Gambio kiel gastiganta lando por rifuĝintoj estas rezulto de militoj en pluraj ĉe ĝiaj najbaroj okcidentaj afrikaj landoj. Ekde 2006 ĉirkaŭ 7 400 rifuĝintoj de la Kazamenco-konflikto en Senegalo anstataŭis ilian antaŭan taktikon de fuĝo kaj reiro al daŭra setlado ofte kune kun parencoj laŭ la Senegalo-Gambio-landlimo en Gambio mem.
Lingva situacio
Pro la britaj koloniistoj kiuj kreis Gambion kiel bufroŝtaton por akiri regadon pri la riveron Gambio, la oficiala lingvo kaj eduklingvo restis la angla, kvankam aperis en la gazetaro ke ĝia prezidinto Yahya Jammeh intencis ŝanĝi tion. Aliaj parolataj lingvoj estas la mandinka, fula, volofa, krio, serera kaj aliaj.
Religio
La plimulto (95,7 % ) de la loĝantaro apartenas al la islamo, plejmulte malakitaj sunaistoj kun influoj de sufiismo, la ceteraj apartenas al la kristanismo, protestantismo, afrikaj religioj kaj malgranda grupo estas sekvantoj de bahaismo kaj hinduismo. Kvankam plejmulte de la gambianoj estas islamanoj, iuj sugestas ke islamo estas kutime sinkretizita kun la malnova tradiciaj afrikaj religioj kiel la serera religio.
Artikoloj 17, 25, 32, 33, kaj 212 de la konstitucio garantias kaj protektas la religian liberecon, kvankam diversaj regionoj ankaŭ aplikas iujn ŝariajn jurisprudencojn. Artikolo 60 de la konstitucio anakaŭ malpermesas krei politikajn partiojn sur religia bazo.
Ŝtoncirkloj, monda heredaĵo
Ekde la urbeto Kauur komencas areo kie troveblas misteraj ŝtonaj cirkloj en almenaŭ pli ol kvardek lokoj. La cirkloj konsistas el ĉirkaŭ 10 ĝis 25 brunaj megalitoj kaj havas malsamajn diametrojn. Ne estas klara en kiu epoko ili estis metitaj.
La kulto de la Starantaj Ŝtonoj, kiel la senegambiaj ŝtoncirkloj kiuj estis ankaŭ spiritejoj, probable estis erigitaj fare de antaŭantoj de la serea religio.
Geografio
Gambio ne formas pli ol larĝa landstrio je ambaŭ flankoj de la rivero Gambio, unu el la plej grandaj kaj plej navigeblaj riveroj en okcidenta Afrako. Tiu landstrio etendiĝas ĉirkaŭ 320 km landinternen kaj la pejzaĝo estas tute ebena.
Krom markola limo de 80 km (atlantika oceano), Gambio estas kvazaŭ enklavo de Senegalo, la nura najbara lando kun kiu ĝi havas limon de 749 km.
Gambio havas sufiĉe ebenan terenon de la rivero Gambia, flankita de iom da montetoj (plej alta 53 m).
Pejzaĝo
Gambio havas grandan diversecon de vegetaĵaro. En 1980 Gambio havis ankoraŭ proksimume 50 000 ha da arbaro kaj ok jarojn poste nur 10 000 ha. Dum la lastaj dek jaroj komenciĝis kelkaj rearbarigaj projektoj. Ekzistas diversaj specoj de palmoj en Gambio, precipe la kokoso-palmo (Cocos nucifera). Kio estas okulfrapa estas la koto-arbo aŭ la kapok-arbo kiuj estas pli ol 50 metrojn altaj. La kapok kiu venas de la semoj estas uzata kiel plenigaĵo por matracoj kaj kapkusenoj. La kola o-planto provizas la krudan materialon por la kolatrinkaĵo. La meliaco provizas mahagono-lignon, sed pro la troa hakado tiu specio estas ankoraŭ malofta en Gambio. En iom pli malsekaj areoj kreskas bambuo uzata por bariloj, mebloj kaj diversaj uzobjektoj. Mangrovaj arbaroj troviĝas en la rivero-delto kaj povas penetri ĝis profunde en la ĉirkaŭa pejzaĵo.
En la sekaj areoj aperas akacioj kaj la plej karakteriza arbo de Afriko: la baobabo (Adansonia). La baobabo estas proksimume 20 metrojn alta kaj povas fariĝi pli ol miljaraĝa. La arbo ludas rolon en sennombraj afrikaj mitoj kaj legendoj. La ŝelo, la fruktoj, la folioj, la ligno, preskaŭ ĉion de ĉi tiu arbo la loĝantaro uzas.
En la pli malseka sudo kreskas mangoarbo, akaĵuo, kaj citruso-arboj, same kiel belegaj eŭforbioj, lilioj, sovaĝaj orkidacoj, oleandroj, hibiskoj kaj bugenvilo j. La kinino liveras sukon kiu protektas kontraŭ malario, la plej ofta malsano en Gambio. greso elefanto (Pennisetum purpureum) estas tre alta tipo de herbo kaj la farmistoj konsideras ĝin kial trudherbo.
Klimato
Gambio havas savanoklimaton kiu signifas ke oni trovas tie nur du sezonojn : tropikan, varmegan (tutjare temperaturoj super 30 °C) kaj pluveman sezonon (de junio al oktobro) kaj pli malvarman, sekan sezonon (de novembro al majo).
La lando luktas kontraŭ trosekeco pro la fakto ke la pluvofalo malkreskis je 30 % inter 1985 kaj 2015. Rikoltoj jam malsukcesis kaŭze de trosekeco inter 2011 kaj 2013 kaj akrigis malriĉecon kaj malsufiĉan nutradon.
Ankaŭ malarbariĝado, dezertigado kaj malsanoj rilate al malpura akvo estas gravaj problemoj (diareo pro amebofilumana infekto kiel plasmodio kaj lambliozo (en: giardiasis), hepatito A, tifoida febro). Estas alta risko por infektoj kiel dengo kaj helika febro, malario,.. .
Ambaŭ surtere kaj enakve vivas serpentoj - kelkaj estas tre toksaj. Lacertedoj kaj ĥameleonoj estas ankaŭ regule aperas. En la rivero Gambio vivas diversaj maloftaj specioj de fiŝoj kiel ekzemple la gitarofiŝo (rhinobatidae), la ranido, la pulmofiŝo kaj la kobitido (Cobitidae). Ĉar la akvo de la rivero Gambio, proksimume 150 ĝis 180 kilometroj enlanden estas sala, troveblas en la rivero eĉ delfenoj. En la marbordaj akvoj de la Gambio, inter aliaj maraj testudoj, radioj, maro serpentoj, kraboj, ŝarkoj, kapopieduloj, spadofiŝo kaj tinusoj. La preskaŭ formortinta sireno, ankoraŭ estas foje videbla ĉe estuaroj. En la mangrovaj marĉoj vivas diversaj kraboj, multaj akvobirdoj kaj kotosaltantoj (Periophthalmus). Ostroj kreskas sur la radikoj de la mangrovo-arboj.
Ekonomio
GNP : 320 $.prokapa MNP, agrikulturo (21,4 %), industrio (15,6 %) kaj sektoro de servoj (63 %) laŭ taksoj en 2016
Monunuo: Gambia dalasio (GMD) -> 1 Euro = 50,7262 (20-6-2017)
Inflacio: 7,4 % (2016 est.)
Senlaboreco: alta senlaboreco inter la junularo
Profesioj: agrikulturistoj ( ĉirkaŭ 70% ), fiŝistoj, ...
Eksportproduktoj: i.a. arakidoj, palmoleo, fiŝoj, kotono.
Importproduktoj: manĝaĵoj, 100 % importo de elektro el fosilaj brulaĵoj, maŝinaro kaj transportiloj.
Ĉefa komercaj partneroj: Ĉinio (47,7 %), Barato (27,1 %), Francio (5,9 %) kaj Unuiĝinta Reĝlando (4,9 %)
Ĉefaj industrioj (laŭ laborfortoj en 1996): agrikulturo (75 %), industrio (19 %) kaj servoj (6 %)
Amaskomunukiloj: 17,1 % (takso de julio 2015) disponas pri interreta aliro,
Transporto: de la 3.740 km da vojoj nur ĉirkaŭ la duono estas pavimitaj (konstru)vojoj.
Puĉo en 1994
Yahya Jammeh kondukis militistan puĉon en 1994. Tio forigis la antaŭan prezidenton Dawda Jawara (regis ekde 970) kaj malpermesis politikan agadon. Sekvis nova konstitucio kaj prezidenta baloto en 1996, sekvita de parlamenta balotado en 1997, kiu kondukis al reveno de civila regado. Jammeh estis ankaŭ elektita prezidento en ĉiuj postaj elektoj, inkluzive de tiuj en 2011. Post 22 jaroj de ĉiam pli aŭtoritara regno li malvenkis de Adama Barrow en liberaj kaj justaj balotoj en decembro 2016.
Ekstera politiko
Gambio apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko. En 1991 Gambio subskribis traktaton de amikeco kaj kunlaboro kun Senegalio.
Kulturo
En multaj partoj de Gambio oni havu muraĵon kun grafito kaj strata arto por havi iom da prestiĝon kiu klarigas ke tiuj troveblas ĝis en la plej malproksimaj vilaĝoj. Tiuj artaĵoj partoprenas en la projekton Wide Open Walls por kiu la tutmonde plej bonaj grafitoartistoj venas al Gambio por pentri domojn kaj murojn.
Gambio estas ankaŭ konata sub la nomo 'La ridetanta marbordo ' pro la afabla, gastigema kaj ridema popolo, kvankam, precipe je la marbordoj, oni estu singarda pri la fomeneno de huslers kaj kumstersso.
Turismo
Danke al siaj tutsezonaj sunaj cirkonstancoj Gambio fariĝis populara feriejo por turistoj (nur 6-hora flugo ekzemple inter Bruselo kaj Banĝulo al Internacia flughaveno Banĝulo kun tempodiferenco de nur unu horo (vintre) kaj du horoj (somere), kiu evitas jetlacon) kiuj venas pro la belegaj strandoj (la plej famaj strandoj estas apud Kololi kaj Kotu). Vidindaĵoj estas krome la Granda Moskeo, Arko 22 (la plej alta konstruaĵo de Gambio de kie eblas havi belvidon super la ĉefurbo Banĝulo), kelkaj konstruaĵoj de antaŭ la sendependeco kaj la nacia muzeo. En Gambio troviĝas ankaŭ tri 'sanktaj' lagetoj kun krokodiloj kiuj dankas sian sanktan statuson al la fakto ke ili alportus feliĉon. En Bakau New Town troviĝas unu el la plej bonaj frizejoj kaj belecocentroj kaj la African Living Art Centre (Centro pri Afrika Vivanta Arto) kiu estas muzeo kaj biblioteko.
Laŭlonge de la tuta suda marbordo – de Banĝulo ĝis la Senegala limo – la gambia registaro decidis ke ĝi estu areo por turisma disvolviĝo kaj pro la nova kaj moderna flughaveno kreskis la nombro de turistoj kaj hoteloj. Pro tio la turismo fariĝis unu el plej gravaj motoroj de la gambia ekonomio.
Pro la ĉeesto de ses naciaj parkoj kaj rezervejoj, Gambio multe antaŭenigas ekoturismon, ekzemple la Mandina Lodge kun flosantaj luksaj loĝoj meze de tropika arbaro kie eblas boatadi tra la mangrovoj por malkovri multdiversan birdaron. Birdaj safaroj kaj riveraj ekskursoj ofte faras halton en restoracio (Lamin Lodge) pitoreske starante sur fosta fundamento super Lamin Bolong, unu el la plej grandaj mangrovoj. Ornitologoj kaj birdoŝantoj trovas en Gambio pli ol 560 diversajn birdojn de kiuj kelkaj vivas nur en Gambio.
Gambio havas ankaŭ iun reputacion rilate al servoj direktitaj al mezaĝaj okcidentaj virinoj kiuj venas sole por trovi amon je la belegaj strandoj.
Interkulture
Kuirarto
En la marbordaj akvoj de Gambio renkonteblas pluraj maraj bestoj kiel ekzemple martestudoj, rogoj, marserpentoj, kraboj, ŝarkoj, polpoj, spadfiŝoj kaj tinusoj,
La gambia kuirejo havas kiel ĉefajn ingredientojn: rizo, fiŝoj, ternuksoj, fazeoloj, batatoj aŭ kuskuso
Eksteraj ligiloj
(angla) Gazetaro
(angla) Delegacio de la EU ĉe Gambio
(angla) http://www.gambia.gm
(angla) http://gambiagateway.atspace.com
(angla) http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ga.html
(angla) http://www.nationalassembly.gm
(angla) http://www.visitthegambia.gm/
Robert H. Grubbs
Robert H. Grubbs [ROB't grabz] (naskiĝis la - mortis la ) estis usona kemiisto. En 2005 li ricevis la Nobel-Premion pri Kemio kune kun usonano Richard R. Schrock [ŝrok] kaj franco Yves Chauvin [ŝova], pro ilia esplorado pri metatezo (metodo en organika kemio).
Grubbs naskiĝis en Calvert City, Kentukio. Li studis kemion ĉe la Universitato de Florido, kaj Universitato Columbia, Nov-Jorko, kie li doktoriĝis. Post unu jaro ĉe Universitato Stanford, li posteniĝis ĉe la fakultato de la Miŝigana Ŝtata Universitato. En 1978 li translokiĝis al California Institute of Technology (Kalifornia Instituto de Teknologio), kie li nun estas profesoro de kemio.
Li aniĝis la usonan National Academy of Sciences (Nacian Akademion de Sciencoj) en 1989 kaj la American Academy of Arts and Sciences (Usonan Akademion de Artoj kaj Sciencoj) en 1994.
Maĝaro
Maĝaro (Маджар) estis urbo ek de la 8-a ĝis la 16-a jarcento en Norda Kaŭkazio. Ĝi troviĝis ĉe la bordo de rivero Kuma, proksime al la moderna urbo Budjonnovsk en Stavropola regiono en Rusio.
2472 Bradman
2472 Bradman estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la aŭstralian kriketiston Donald Bradman (1908 — 2001).
János Márton
MÁRTON János estis rumanihungara aktoro, dramverkisto naskita en Zetea la 4-an de junio 1921 kaj mortinta en Kluĵo la 31-an de majo 1998.
Surbiton
Surbiton estas suburba areo en sudokcidenta Londono en la Royal Borough of Kingston upon Thames. Ĝi situas apud la Tamizo, 17,7 km (11,0 mejlojn) al la sudokcidenta de Centra Londono. Surbiton antaŭe ĉeestis en la provinco Surrey, sed iĝis parto de Granda Londono en 1965.
Tie loĝis Tony Jules Gueritte laŭ Enciklopedio de Esperanto.
Liberstila flugdisko
Liberstila flugdisko estas kaj sporto kaj spektaklo karakterizita per kreivaj, akrobataj kaj atletaj manovroj per fluganta disko. Ĝi estas farita individue aŭ pli ofte en grupoj, kaj konkurence kaj distreme.
La Unuiĝo de Liberstilaj Flugdisk-Ludantoj estas la estraro de liberstila flugdiskludo, "dediĉita al la kreskado de liberstila teatraĵo kiel dumviva distro kaj konkurenca sporto". La organizo estas implikita en internaciaj turniroj kaj rangotabeloj same kiel edukadaj stipendioj kaj varbaj agadoj: ĉiujare la unuiĝo okazigas mondĉampionecon kun sekcioj laŭ malfermaj paroj, miksitaj paroj, malfermaj kooperativoj kaj virinaj paroj. Konkura liberstilo kutime juĝas laŭ plenumo, malfacilaĵo kaj arta impreso de ludantoj.
19476 Denduluri
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aditya Krishna Denduluri, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la Saint Pius X High School de Albuquerque (Nov-Meksiko, Usono).
Viimne reliikvia
Viimne reliikvia (esperante: La lasta relikvo) estas estona filmo. Ĝi baziĝas sur la romano Vürst Gabriel ehk Pirita kloostri viimsed päevad de Eduard Bornhöhe. La reĝisoro estis Grigori Kromanov.