cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batalo de Sardarapat
Konsekvencoj
Du tagojn post la batalo de Sardarapat, la 28-an de majo 1918, la Armena Nacia Konsilio en Tbiliso proklamis la sendependecon de la Armena Demokratia Respubliko. Zorgoplena pro la invado de la turkoj en Armenio, la Kartvela Demokratia Respubliko petis kaj atingis la germanan protekton. La ĉeesto de la Turka Islama Armeo je 7 km de Erevano kaj apenaŭ je 10 km de Eĉmiadzin (sanka urbo de la Armena Apostola Eklezio) devigis al la Armena Demokratia Respubliko subskribi la Traktaton de Batumi la 4-an de julio 1918. La respubliko ekzistis ĝis la preno de Armenio far la bolŝevikoj en novembro 1920.
Heredaĵo
La batalo de Sardarabad okupas specialan lokon en la armena historia memoro kaj ofte estas komparata kun la batalo de Avarajr de la jaro 451 p.K. Gvidantoj de la Unua Respubliko ofte alvokis la nomon de la batalo, admonante siajn homojn aspiri la ekzemplon de tiuj, kiuj batalis kaj partoprenis ĝin. La batalo malofte estis menciita aŭ ricevis nur malmulte da signifo en sovetia historiografio ĝis la morto de Josif Stalin. Meze de la 1960-aj jaroj, kelkaj sovetiaj historiistoj komencis reliefigi ĝian gravecon, same kiel tiun de Aparan kaj Karakilisa. La sovetia milita historiisto Evgenii F. Ludshuvet, ekzemple, emfazis, ke ĉi tiuj bataloj, batalitaj de la "armenaj daŝnakaj fortoj", helpis malrapidigi la turkan antaŭeniĝon al Bakuo kaj helpis mildigi iom da premo kontraŭ tiu urbo. Rimarkindaj sovetiaj armenaj literaturaj figuroj kiel Hovhannes Ŝiraz kaj Parujr Sevak, kies verko "Sardarapat" fariĝis populara kanto, komponis kantojn kaj verkis poemojn, kiuj laŭdis la armenajn batalantojn. Ivan Bagramjan, marŝalo de Sovetunio kaj mem partoprenanto de la batalo, priskribis ĝian gravecon jene:"La signifo de la batalo de Sardarapat estas bonega ... Se ili [la armenaj trupoj] ne venkus la otomanojn tie, ili irus al Eĉmiadzin kaj Erevano - nenio restus de Armenio, nenio estus savita ... La armenoj venkis kaj, danke al ili, nia popolo konservis sian fizikan ekziston ene de la nunaj limoj de Armenio."Post la memoraj solenaj celebroj de la kvindeka datreveno de la Armena genocido en 1965, sovetaj aŭtoritatoj konsentis pri la konstruado de monumento kaj parko dediĉitaj al la armena venko proksime de la loko de la batalo. Arkitekto Rafajel Israjeljan estis komisiita projekti la monumenton, kiu estis finita en 1968 }}.
La bataloj de Sardarapat, Bash AbaranAparan kaj Karakilisa estas kolektive konataj kiel la "Heroaj bataloj de majo" en armena historiografio (Մայիսյան հերոսամարտեր Majisjan herosamarter ).
Ŝipa trafiko
Ŝipa trafiko estas la uzo de surakvaj veturiloj sur rojoj, riveroj, lagoj kaj maroj por diversaj celoj, ĉefe por la transporto de personoj kaj varoj.
Historio
La neceso transpasi akvosurfacojn jam frue en la historio de la homaro gvidis al la konstruo de naĝantaj helpiloj tiucelaj - la unuaj surakvaj veturiloj.
Probable la unuaj akvaj veturiloj estis flosoj el pluraj, kunligitaj akvotrunkoj kaj trunkoboatoj el unu supre kavigita granda trunko. Iom post iom evoluis pli malpezaj kaj pli bone manovreblaj boatoj kaj ŝipoj. Ili ebligis, ke el la baraĵo akvo iĝis trafika vojo. La ŝipa trafiko ebligis la malkovron de fremdaj landoj kaj la komercon kun ili. Ĝi plifaciligis la interŝanĝon de varoj kaj ideoj, sed ankaŭ alportis armeajn konfliktojn pri teritoriaj, ekonomiaj kaj potencopolitikaj interesoj. Laŭ la jarcentoj la ŝipa trafiko iom post iom specialiĝis en armean kaj malarmean branĉon, en komercon kaj fiŝkaptadon, kaj evoluis pliaj ekonomiaj branĉoj proksimaj al la ŝipa trafiko, kiel la infrastrukturo de havenoj, vojgvidistoj kaj vojgvidiloj kiel lumturoj, kaj nelaste ankaŭ la metio kaj poste industrio de ŝipokonstruado.
Ŝipa trafiko estas la plej ekonomia transporta vojo. La plej grandaj moveblaj homaj konstruaĵoj estas ŝipoj. Ili povas transporti grandajn kvantojn da varoj kun relative malmultaj homaj laborfortoj kaj relative malalta energioinvesto. Kvankam ili havas limigitan maksimuman rapidon, ili povas pasi grandajn distancojn ene de relative malmulta tempointervalo, se ili povas veturi surmare sen interrompoj. La mara transportovojo gajnas gravecon kompare al la transportado sur stratoj, sur reloj kaj per aviadiloj, kaj ekzemple la programo "Marko Polo II" de la EU-Komisiono subtenas ĝian evoluon.
Rotuma
Rotuma estas dependaĵo de la Fiĝio, konsistanta el la insulo Rotuma kaj apudaj insuletoj. La insularo estas hejmo al malgranda sed unika indiĝena etna grupo kiu konsistigas rekoneblan minoritaton ene de la loĝantaro de la Fiĝio, nomata "Rotumanoj". Laŭ la censo de 2007 sur la insulo vivis 2,002 rotumanoj, kvankam multaj pli da ili, proksimume 10 000, vivas sur la cefaj fiĝiaj insuloj.
Zoltán Szegedi
Zoltán Szegedi [segedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szegedi Zoltán estas hungara pentristo, grafikisto, instruisto.
Ŝipa trafiko
Historio
Potenca mara ŝipa trafiko por varoj estas antaŭkondiĉo por evoluigo de regiona ekonomio kaj por la ekonomia globaligo. Kiel ekzemplo citeblas la ekonomio de Germanio, kiu dum la jaro 2005 transportis proksimume 20 procentojn de la eksportoj per maraj ŝipoj kaj pliajn 5 procentojn per riveraj ŝipoj – 53 procentoj de la nafto kaj 33 procentoj de la karbo importataj venis per maraj ŝipoj.
Zoltán Szegedi
Zoltán Szegedi naskiĝis la en Szakmár.
Ŝipa trafiko
Fiŝkaptado
Fiskaptado per ŝipoj estas unu el la plej malnovaj homaj manieroj utiligi akvajn areojn. Kaj por rivera respektive laga kaj por mara kaptado de homaj nutraĵoj dum la homa evoluo kreiĝis multaj specialigitaj ŝipoj, inter ili por multaj diversaj specioj de fiŝoj, balenoj, salikokoj, sepioj kaj aliaj marvivaĵoj.
Zoltán Szegedi
Biografio
Zoltán Szegedi frekventis gimnazion en Szeged, poste li akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo de Szeged en 1963. Post siaj studoj li instruis en bazlernejo en Dunaújváros. Li akiris plian diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1973. Liaj plej gravaj majstroj estis Endre Domanovszky kaj Jenő Barcsay. Post 2 jaroj li translokiĝis al Székesfehérvár, kie li ricevis inspektoran postenon. Ekde 2003 li vivas en Budapeŝto. Liaj pentraĵoj ricevis premiojn en 1967 kaj 1968.
Ŝipa trafiko
Fiŝkaptado
La fiŝkaptado nuntempe havas gravan rolon por la nutrado de la homaro. La modernaj fiŝkaptaj ŝiparoj estas tiom kapablaj, ke konstantas la minaco ke ili forkaptas tro da fiŝoj kaj endanĝerigas la reprodukton de gravaj fiŝaj specioj.
Havigo de krudmaterialoj
La moderna tekniko ebligas havigi krudmaterialojn kaj energiofontojn el la gandaj maroj, grandaj lagoj kaj el la submaraj teraj tavoloj. Sur imponaj maraj platformoj instaliĝis grandaj pumpejoj por nafto kaj gaso, kaj poste aldoniĝis ankaŭ grandaj maraj ventoturbinaro por produkto de elektro. Por la konstruo kaj vivteno de tiuj energioproduktaj instalaĵoj necesas pliaj specoj de specialaj ŝipoj.
Esploro
Por povis esplori marojn kaj malmarajn akvoareojn, uzatas diversspecaj esplorŝipoj. Ili servas interalie al oceanografio, geofiziko, mara ĥemio, mara biologio inkluzive de prifiŝkapta biologio, mara zoologio kaj mara geologio. Tiucele ili estas ekipitaj per laboratorioj kaj per specifaj aparatoj cele al la kolekto de datumoj.
Pranciškus Ramanauskas
Pranciškus RAMANAUSKAS (naskiĝinta la en Kudoniai/Raseiniai-regiono, mortinta la  en Telŝiao) estis romkatolika helpepiskopo kaj teologo litova.
Vivo
En la 28.2.1944 li nomumitis fare de lia papa moŝto Pio la 9-a helpepiskopo en la Episkoplando Telŝiao kaj iĝis titulara episkopo de Carpasia. En la 9.4.1944 li ordinitis je episkopeco fare de ĉefepiskopo Juozapas Skvireckas de Kaŭno.
Post malliberiĝo fare de sovetiaj aŭtoritatoj Ramanauskas kondamnitis en 1947 je deko da jaroj de interniĝo kaj deportitis. En la internigejo Abese (Respubliko Komi) li ordinis kaŝe pastro la disidenton Alfonsas Svarinskas. Malliberiĝo estis en julio 1956.
Provinco Alĝero
La Provinco Alĝero (arabe: ولاية الجزائر), estas administra subdivido de Alĝerio, derivaĵo de la antaŭa Franca departemento Algero.
Ĝia administra ĉefurbo estas Alĝero, kiu ankaŭ estas la nacia ĉefurbo. La provinco havas 2.562.000 loĝantojn.
Sacalasău
Sacalasău (sakalaso) (hungare Sástelek) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 431 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, slovakoj), en 1992 786 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1406. Ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Derna.
Armena Soveta Enciklopedio
La Armena Soveta Enciklopedio (Հայկական սովետական հանրագիտարան) armena eldonejo estis fondita en 1967 kiel fako de la Instituto de Historio de la Armena Akademio de Sciencoj sub la prezidanteco de Viktor Hambardzumjan (1908-1996), kuneldonita de Habel Simonjan (1922-1994) kaj Makiĉ Arzumanjan (1919-1988). En 1988-1999 la ĉefredaktoro estis Konstantin Ĥudaverdjan (1929-1999) kaj ekde 1999 Hovhannes Ajvazjan. Ĝi produktis la Armenan Sovetan Enciklopedion (ankaŭ ruse Армянская советская энциклопедия, Armjanskaja Soveckaja enciklopedija АСЭ) el 1974-1986.
Masanori Suzuki
Masanori Suzuki (鈴木 将方, n. ) estas japana futbalisto.
Armena Soveta Enciklopedio
La eldonejo ankaŭ redaktis infanan enciklopedion: Kiu estas? Kio estas? en 4 volumoj (1984-1987), la Rusa-Armena Politeknika Vortaro (1988) kaj Enciklopedio de la Vojaĝanto (1990). Ekde Armena sendependeco (1991) publikigadoj inkludas titolojn pri temoj kiel ekzemple nunal hodiaŭaj temoj kiaj la Milito en Montara Karabaĥo, la Armena Afero kaj la Armena diasporo.
Oberreute
Oberreute estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lindau kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo rekte situas ĉe la limo inter Germanio kaj la federacia lando Vorarlbergo de Aŭstrio.
Sierra Nevada (Usono)
La Sierra Nevada (hispane neĝa montaro) estas alta montaro en Usono, kiu plejparte situas en Kalifornio. Malgranda parto situas en la najbara usona ŝtato Nevado proksime de la lago Tahoe.
Pinttempo
Pinttempo aŭ pinthoro ( angle : prime time - prime time) estas inĝeniera koncepto kiu rilatas ĝenerale al pintaj uzhoroj de specifa produkto, kiel ekzemple la konsumo de elektra energio aŭ akvo. En telekomunikadoj ĝi kutime estas la plej bona horo en televido, depende de la lando, sed ĝenerale iras de 21:00 ĝis 23:00. Dum ĉi tiuj horoj la koncepto de la enŝaltkvoto, do la nombro de spektantoj estas la plej granda. Komercaj televidaj kanaloj enspezas plej multajn profitojn dum ĉi tiuj horoj, ĉar la kosto de reklamado por minuto dum pintaj horoj estas la plej multekosta.
Sierra Nevada (Usono)
La montaro estas regiono, kiu konsistas el naciaj parkoj, naturprotektitaj arbaroj kaj areoj tre malproksimaj de civiliza infrastrukturo. La plej alta punkto estas la monto Mount Whitney (4418 metroj super la marnivelo), la plej alta monto de Usono ekster la ŝtato Alasko.
Pinttempo
La plej multaj el la programoj de televido dum pinttempo estas "programoj por la tuta familio", programoj kiuj plaĉus kaj apelacias al ĉiuj sektoroj, sekcioj de la spektantaro kaj aĝo grupoj (kutime realeca televidserio, amuzaĵoj, dramo kaj komedio).
Sierra Nevada (Usono)
Historio
Dum la tempo de la reĝlando "Nova Hispanio" la montaro konsistigis la nordorentan limon de la provinco Altocalifornia. La regiono ne estis esplorata kaj sur mapoj nur montriĝis skeme. La unua usonano, kiu pasis la montaron, estis Jedediah Smith dum la jaro 1827. Dum la sekva jaro li kun grupo de pliaj usonanoj esploris la okcidentan parton de la montaro. Dum la jaro 1841 John Bidwell gvidis unu el la unuaj grupoj de usonaj setlistoj tra la montaro al Kalifornio.
Dum 1844 John Charles Frémont kartografie mezuris grandajn partojn de la montaro kaj tiel unuafoje povis superrigardi la geografion de la lando inter Rokmontaro kaj Pacifika Oceano. Li interalie konstatis, ke ne ekzistas iu granda rivero inter la Roka Montaro kaj la oceano, kiu ekde la fino de la 18-a jarcento estis mise desegnita en la mapoj pri la okcidento de Nordameriko.
Geografio
La montaro longas 650 kilometrojn kaj etendiĝas de la pasejoj Fredonyer norde ĝis  Tchachapi sude. Ĝi konsistigas la sudan daŭrigon de la Kaskada Montaro, la ena zono de la pacifika sistemo de la nordamerika Kordilero.
Oriente de la montaro limas la valoj Owens kaj la Valo de Morto (angle Death Valley), kiuj estas aparte sekaj, ĉar nuboj venantaj de la okcidenta Pacifika Oceano perdas sian humidecon kiel pluvo aŭ neĝo sur la montaro Sierra Nevada kaj nur tre malofte dum aparte malsekaj vintroj pluvoj atingas la valojn oriente de la montaro. Okcidente la montaro limas al vasta apudoceana ebenaĵo de Kalifornio.
Riveroj, kiuj el la montaro fluas okcidenten, enfluas la Pacifikan Oceanon. Riveroj fluantaj orienten finiĝas forvaporiĝante en la dezerta regiono de la Granda Baseno.
La montaro havas profundajn valojn, kiuj ekestis pere de glaĉeroj dum la lasta glaciepoko. La montroj kovratas per gigantaj arbaroj. La Sierra Nevada estas la sola monda regiono, en kiu kreskas la arbegoj sekvojoj.
En la montaro interalie situas la usonaj naciaj parkoj
Frislingva literaturo
La frislingvan literaturon oni dividas je Malnovfrisa literaturo, Mezfrisa literaturo kaj Novfrisa literaturo. Inter la Mezfrisaj aŭtoroj precipe menciindas Gysbert Japiks, kiu skribis poemojn en la 17-a jarcento, kiam oni ne plu plene uzadis la Frisan kiel skriban lingvon. Kun li venis florepoko de la Frisa literaturo.
Frisaj verkistoj
(Se aŭtoro uzas pseŭdonimon la vera nomo aperas parenteze.)
Stadiono Kim Il-sung
Stadiono Kim Il-sung(koree 김일성경기장) estas stadiono en Pjongjango, ĉefurbo de Norda Koreio. Antaŭa nomo de la konstruaĵo estas Moranbong Stadiono, ĝi estis renomita en 1982 por celebri 70-jariĝon de prezidento Kim Il-sung. La stadiono povas akcepti 100.000 personojn (oficiala nombro estas 70.000). Ĝia areo estas 48.000 m2.
Alia fama stadiono en Pjongjango estas la plej granda en Azio Stadiono Rungrado unuamaja.
Mária Szekula
Mária Szekula [sekula], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szekula Mária estis hungara speleologo, pentristo, medalisto. Ŝia edzo estis Hubert Kessler, ŝiaj geedziĝaj nomoj estis Kessler Hubertné aŭ Kesslerné Szekula Mária. Mária Szekula naskiĝis la en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Pri frua vivo de Mária Szekula restis neniuj informoj. Ŝajnas - ekde 1927 ŝi estis aktiva en grotoesploradoj de Hubert Kessler. En 1930 ŝi malkovris gravan parton en kaverno en Budapeŝto, ĉar ŝi estis la plej svelta, kiu povis rampi tra striktaĵo. Post 5 jaroj ŝi edziniĝis. Libertempe ŝi kreis pentraĵojn, skulptaĵojn kaj medalojn. Supozeble ŝi neniam lernis artojn.
Listo de mondaj heredaĵoj en Tanzanio
La Listo de mondaj heredaĵoj en Tanzanio listigas lokojn de graveco por kultura aŭ natura heredaĵo kiel priskribite en la Konvencio de Monda heredaĵo de Unesko (Organizo pri Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo), establita en 1972. Tanzanio ratifis la konvencion la, igante siajn historiajn lokojn elekteblaj por esti enlistigitaj. Tanzanio havas sep mondajn heredaĵojn de Unesko kaj du el ili estas metitaj sur la Ruĝa Listo de Monda Heredaĵo.
Listo de Mondaj heredaĵoj
La tabelo listigas informojn pri ĉiu Monda Heredaĵo:
Aldone al la sep oficialaj lokoj, Tanzanio konservas provliston de kvin pliaj lokoj, provizitan de la ŝtata partio de Tanzanio.
Deep Ecliptic Survey
La usona projekto Deep Ecliptic Survey aŭ DES (angla por "Enketo pri la Profunda Ekliptiko") celas serĉi objetojn de la Kujper-zono (aŭ Kujper-Bandajn Objektojn) elde la instalaĵojn de la National Optical Astronomy Observatory : tie estas la observatorio de Kitt Peak, kaj de Cerro Tololo.
Tiu projekto estis estrita de la usona astronomo Robert L. Millis, aliaj observantoj estas Marc W. Buie, Larry Wasserman, James L. Elliot kaj Mark Wagner.
De 1998 ĝis fino de 2003, la enketo trakuris 550 kun sensiveco ĝis ŝajna magnitudo 22,5 ; tie estas ke ĉ. 50 % el la objekto de tiu magnitudo aŭ malpli en tiu areo estis malkovritaj.
Tiu enketo ankaŭ permesis determini la mezan ebenon de la Kujper-zono kaj enkonduki novan formalan difinon de la dinamikaj klasoj de la KBO (Kujper-Bandaj Objektoj)
Minor Planet Center kreditas Deep Ecliptic Survey de la malkovro de 9 numeritaj asteroidoj aŭ.
Notindaj malkovraĵoj estas :
10010 Rudruna
10010 Rudruna estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusaj geastronomoj Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ kaj Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).
Nomo
Ĝia nomo aludas al la Rusia Universitato de la Amikeco de la Popoloj (ruse : Российский университет дружбы народов : Rossijskij Universitet Druĵbi Narodov), fondita en Moskvo en 1960 por helpi la evolulandojn en la formado de edukitaj fakuloj.
13859 Fredtreasure
13859 Fredtreasure estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Fred Treasure, kiu planis kaj konstruis la senfadenan reton kaj kun-disvolvis la sistemon de regado por la ARTL : (Aŭtomata Radio-Ligita Teleskopo), unu el la unuaj plene aŭtomataj defore regataj aŭtomatigitaj ŝargkuplitaj bildigaj instalaĵo.
Langa frenulo
La langa frenulo kunigas la subon de la lango al la bazo de la buŝkavo. Oni povas vidi ĝin levante la langon. Ĝi limigas la movojn de la lango. Ĝi estasa mola mukoza histo kun multaj fibroj. Eblas tranĉi tro mallongan langan frenulon per loka operacio de frenektomio.
Langa frenektomio per lasero superas la aliajn tradiciajn metodojn.
Domenico Maceri, profesoro ĉe Allan Hancock College, pretendas ke sud-koreiaj gepatroj iniciatas langan frenektomion de siaj infanoj, "kio tiele longigas la langon je ĉirkaŭ unu milimetro", kredante ke ili prononcos pli bone la anglan lingvon.
Toompea
Toompea (el la germana: Domberg, "Katedrala Monteto") estas kalkoŝtona monteto en la centra parto de la urbo Talino, nome ĉefurbo de Estonio. La monteto estas altebenaĵo, de ĉirkaŭ 400 por 250 metroj, havas surfacon de 7 hektaroj kaj estas ĉirkaŭ 20–30 metrojn pli alta ol la ĉirkaŭaj areoj. En folkloro la monteto estas konata kiel amas-tumulo super la tombo de Kalev, starigita por lia memoro fare de sia funebranta edzino.
Lajes Pintadas
Lajes Pintadas estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1958, la municipo havas 4.309 loĝantojn.
Toompea
La historio de Toompea estas tre ligita al la historio de regantoj kaj povo en Estonio. Aktuale Toompea estas la centro de la Registaro de Estonio kaj de la Riigikogu (parlamento), ambaŭ ofte simple referencataj kiel Toompea. La loko de la Riigikogu estas la Toompea Kastelo, situanta en la sudokcidenta angulo de la monteto kun en la pinto la turo Tall Hermann. La flago en la pinto de la turo estas unu el la plej bone konataj simboloj en Estonio de la funkcianta registaro.
Toompea estas parto de la heredloko de Unesko de la Talina Malnova urbo.
The Idle Class
La neaktiva klaso (The Idle Class) estas usona muta filmo de 1921 verkita kaj reĝisorita de Charlie Chaplin por First National Pictures.
Agado
La "Malgranda vagabondo" (Charlie Chaplin) iras al feriejo por ĝui la varman veteron kaj la golfludo. Ĉe la golfejo, la vagabondo ŝtelas golfpilkojn dum ludo. Tio igas unu golfludanton (Mack Swain) erare ataki alian (John Rand). Intertempe, neglektita edzino (Edna Purviance) forlasas sian riĉan edzon (ankaŭ ludante de Chaplin) ĝis li ĉesas drinkadon. Kiam la vagabondo poste estas konfuzita kun poŝŝtelisto, li hazarde englitas en kostumbalo n por eskapi policanon. Tie, li estas erare interŝanĝita kun la edzo de la virino. Poste, ĉio estas korektita, kaj la vagabondo povas daŭri sian vojon.
Surfado
Surfado aŭ ondorajdado (heʻe nalu, surfing ) estas sporto, sur grandaj tabuloj kaj sen plia helpo subengliti grandajn marajn ondojn. La sporto devenas de la insuloj de Havajo kaj angle nomiĝas surfing, kio gvidis al la sinonima esperanta vorto surfado.
De multaj jarcentoj la havajaj junuloj tiel amuzis sin kaj komparis siajn fortojn kaj kapablojn teni la ekvilibron en laŭeble perfekta prognozo de la ondada evoluo. Post kiam kristanaj misiistoj dum la 19-a jarcentoj preskaŭ komplete ekstermis la sporton, ĝi dum la 1950-aj jaroj denove tre populariĝis, kiam multaj junaj usonanoj, vivantaj ĉe oceana bordo, malkovris la sporton por si. De tie la entuziasmiĝo atingis ankaŭ la marbordojn de Eŭropo, Aŭstralio, Azio kaj la aliaj mondopartoj. Nuntempe organiziĝas multaj regionaj, naciaj kaj internaciaj konkursoj, en kiuj surfantoj povas kompari siajn kapablojn. Tre bonaj apudmarbordaj lokoj por surfado ne nur estas en Havajo, Kalifornio aŭ Aŭstralio, sed ankaŭ en Eŭropo multnombraj apudplaĝaj regionoj kun perfektaj ondoj, kaj same en difinitaj lokoj de la aliaj mondaj regionoj. Bezonatas nur surfotabulo aŭ "surfobreto", surfa vakso, specifa ŝnuro de ĉirkaŭ 2 metroj da longo por ligi la tabulon al unu maleolo, kaj eventuale frostoprotekta vesto el neopreno.
Historio de surfado
La unua formo de surfado probable estis la "korpo-surfado", do subenglitado de altaj ondoj sen tabulo aŭ ajna helpilo, nur per la propra korpo. Sekve faskoj da plantoj, etaj arbotrunkoj, lignaj bretoj aŭ pintoj de kanuoj uziĝis kiel helpiloj. En tiu formo la surfado estis konata ĉie en Polinezio, kaj ankaŭ en iuj proksimaj ĉirkaŭaj regonoj. Ĉefe sur la insulo Tahitio evoluis la sporto de staranta surfado sur tabulo. Virinoj kaj viroj de ĉiuj sociaj klasoj kaj aĝogrupoj tie praktikis la sporton.
Laŭ la setligo de orienta Polinezio ekde Tahitio en tiu formo venis al la Markiza Insularo, al Novzelando, Rapao, sur la Paskinsulon kaj al Havajo. Sur la havaja insularo pluevoluiĝis la sporta tekniko ĝis la diagonala subenglitado. La socian signifon de surfado substrekis la tradicioj, ke la golfetoj kun la plej altaj kaj el surfa vidpunkto "plej bonaj" ondoj estis rezervitaj por la havajaj reĝoj kaj por la ceteraj loĝantoj estis markitaj per tabuo. Unufoje jare en Havajo okazis la Makahiki-festo: La laboro interrompiĝis por tri monatoj, por ĝui distron, sporton, dancadon kaj festenojn. Apartan signifon en la festado havis la surfaj konkursoj, kiuj allogis milojn da spektantoj. Surfado klare estis la nacia sporto de Havajo.
Duke Paoa Kahinu Mokoe Hulikohola KAHANAMOKU estis havaja usona konkursa naĝisto, kiu koniĝis ankaŭ kiel aktoro, policano, plaĝa flugpilkisto, kaj komercisto, kiun oni rekonas kiel tiun, kiu unue disvastigis la sporton de surfado ekster Havajo.
Ankaŭ en Mikronezio (ekzemple la insularo Fiĝio, Novgvineo) kaj Melanezio (ekzemple la Marŝala kaj Karolina Insularoj) praktikiĝis surfado, tamen nur tie kie fortis la polinezia influo.
Placyd Dziwiński
Placyd Zdzisław Dziwiński (naskiĝis la en Pieńkowce apud Zbaraż (nun Ternopila provinco), mortis la  en Lvovo) – pola matematikisto.
Disĉiplo de Wawrzyniec Żmurko. En la jaroj 1886-1925 profesoro pri matematiko de Lvova Politekniko, en akademia jaro 1893/94 rektoro de tiu ĉi altlernejo.
Li estis konsiliano de la urbo Lvovo. Membro de la Pola Politeknika Societo kaj ankaŭ honora membro.
Placyd Dziwiński estis entombigita en Liĉakiva tombejo.
(5611) 1943 DL
(5611) 1943 DL estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku (Finnlando).
Ĝi restas ankoraŭ ne nomita.
Beregujfalu
Beregujfalu (Берегуйфалу, Beregújfalu) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove. Pli frue la ukraina nomo estis Нове Село (nove selo), ruse Новое Село (novoje selo).
Situo
Beregujfalu situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Berehove troviĝas 18 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1463 en formo Wyfalw(nova vilaĝo). La tataroj detruis la vilaĝon en 1566. En 1709 Francisko Rákóczi la 2-a ĉasadis en la arbaro apud la vilaĝo. En 1910 loĝis en Beregújfalu 1304 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Beregújfalu apartenis al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio. Beregújfalu rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Novoje Selo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la lastfoja popolnombrado loĝis en Beregujfalu 2018 da homoj, (1674 hungaroj).
8029 Miltthompson
8029 Miltthompson estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona testpiloto, Milton Orville Thompson (1926–1993), de la NASA. Li estis la 9-a piloto de la raketaviadilo North American X-15, sur kiu li flugis 14-foje. Li antaŭe faris la unuajn flugojn de la projekto X-20 Dyna-Soar, la praulo de la kosmopramo.
Gamo Velara
Gamo Velara (Gamma Velorum, mallonge γ Vel laŭ la nomaro de Bayer) estas kelkopa stelo kiu situas en la konstelacio Velaro. Ĝi estas la plej hela objekto en la konstelacio, malgraŭ tio, ke ĝi posedas la literon gamo (kaj ne alfo). Tio ŝuldiĝas al la fakto, ke la konstelacio Velaro estiĝis pro disiĝo de la iama konstelacio Argoŝipo; ties steloj retenis siajn tiamajn literojn. La steloj Alfo, Beto kaj Epsilono apartenas al la nuna konstelacio Kareno, la stelo Zeto apartenas al la Pobo, dum Gamo kaj Delto apartenas ĝuste al la Velaro.
Ĝi estas konata per la nomo Regor, omaĝe al Roger Chaffee, unu el la astronaŭtoj pereintaj dum la katastrofo de la kosmoŝipo Apollo 1. Ĝi ankaŭ posedas la arablingvan nomon Suhail aŭ Al Suhail al-Muhlif, kiun tamen oni konfuzige atribuas ankaŭ al.
Elemér Balogh
Elemér Balogh [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balogh Elemér estis hungara kalvinana pastro, episkopo.
Biografio
Elemér Balogh maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste li studis teologion en Kalvinana Teologia Akademio (1884–1888) kaj Free Church College en Edinburgo (1890–1891). Intertempe li estis pastro en Pozsony (1888-1890). Hejmenveninta el Skotlando unue li estis pastro en Budapeŝto, poste ekde 1895 denove en Pozsony. En 1912 li estis nomumita episkopo. Depost naskiĝo de Ĉeĥoslovakio en 1921 li iĝis episkopo de la kalvinanaj hungaroj en Ĉeĥoslovakio. Li faris pioniran laboron por krei novan episkopejon, krome li faris valorajn historiajn esplorojn. Li havis bibliotekon kun 25 mil da volumoj. Li parolis 25 lingvojn. Li edziĝis en 1894.
CCL
La vorto havas plurajn signifojn:
Movado al Socialismo
La Movado al Socialismo–Politika Instrumento por la Suvereneco de la Popoloj (Hispane: Movimiento al Socialismo–Instrumento Político por la Soberanía de los Pueblos) aŭ simple MAS-IPSP/MAS estas bolivia socialisma kaj indiĝenisma politika partio fondita en 1998 kaj gvidata de Evo Morales.
Vénissieux (stacidomo)
Vénissieux estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Vénissieux, en departemento  (Metropolo Liono), regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lyon-Perrache P1 - Marseille-St-Charles (tra Grenoble) (905000).
URI
URI signifas unuforma risurca identigilo (Uniform Resource Identifier). Ĝi estas sekvo de signoj identiganta abstraktan aŭ fizikan risurcon. Antaŭe ĝi estis nomata universala risurca identigilo (Universal Resource Identifier).
Bazoj
Unuforma risurca identigilo estas signoĉeno ebliganta identigi iun risurcon: dokumenton, bildon, dosieron, servon, retpoŝtan konton ktp. Ĉefe temas pri risurcoj de la Interreto kaj de la Tut-Tera Teksaĵo. URI provizas simplan kaj etendeblan manieron identigi risurcojn. La etendebleco de URI signifas ke jam ekzistas kelkaj identigaj skemoj ene de URI, kaj ankoraŭ multaj estos kreitaj.
Rilato inter URI, URL kaj URN
URI estas aŭ URL, aŭ URN, aŭ ambaŭ samtempe.
URL estas URI kiu, aldone al identigo de risurco, informas ankaŭ pri situo de tiu risurco. Kaj URN estas URI kiu nur identigas la risurcon en certa nomspaco (kaj respektive en certa kunteksto), sed ne indikas ĝian situon. Ekzemple, URN urn:ISBN:0-395-36341-1 estas URI kiu indikas risurcon (libron) 0-395-36341-1 en la nomspaco ISBN; sed, distinge de URL, URN ne referencas situon de la risurco: ne sciigas en kiu vendejo aĉeti la libron aŭ el kiu retejo ĝin elŝuti. Cetere, lastatempe aperis tendenco nomi ajnan identigan ĉenon simple per la vorto URI, sen precizigoj. Do, eble la terminoj URL kaj URN baldaŭ foriros en la pasintecon.
Ĉar URI ne ĉiam montras kiel ricevi la risurcon, distinge de URL, sed nur identigas ĝin, tio donas la eblecon priskribi per RDF risurcojn kiuj ne estas riceveblaj per Interreto (ekzemple: persono, aŭto, urbo kc).
Historio
En 1990 en la sidejo de CERN en Ĝenevo la brita sciencisto Tim Berners-Lee inventis URL-on. Ĉar URL estas la plej uzata subaro de URI, oni nomas tiun jaron la naskiĝjaro de URI. Sed, se paroli precize, la koncepto pri URI estis dokumentita en junio 1994 en RFC 1630.
En 1998 en RFC 2396 estis difinita nova versio de URI, samtempe la vorto "universala" (Universal) en la nomo estis anstataŭigita per la vorto "unuforma" (Uniform). En decembro de 1999 RFC 2732 enkondukis en la specifon pri URI malgrandajn ŝanĝojn por kongruo kun IPv6. En aŭgusto 2002 RFC 3305 anoncis malaktualiĝon de la termino "URL" kaj prioritaton de la termino "URI". La nunaj strukturo kaj sintakso de URI estas reguligataj per la normo RFC 3986 aperinta en januaro 2005. Pluraj plej novaj teknologioj de Semantika Reto (ekzemple, RDF) baziĝas sur la normo de URI. Nun la gvida rolo en la evoluigo de URI apartenas al la Konsorcio de la Tut-Tera Teksaĵo.
Malavantaĝoj
URL iĝis unu el la fundamentaĵoj de Interreto, tial la principoj de URI estis starigataj tiel por ke provizi plenan kongruon kun URL. De ĉi tie venas ankaŭ la granda malavantaĝo de URI heredita disde URL. En URI, samkiel en URL, eblas uzi nur limigitan kompleton de latinaj kaj interpunkciaj signoj (eĉ malpli ol en Askio). Alivorte, se ni deziros uzi en URI esperantajn aŭ ekzemple francajn ĉapelitajn literojn, aŭ cirilan alfabeton, aŭ hieroglifojn, ni devos kodi URI-on sammaniere, kiel en la Vikipedio estas kodataj URL-oj kun unikodaj signoj. Ekzemple, la ĉeno
estas kodata en URL kiel
Ĉar tian transformon spertas signoj verŝajne de ĉiuj lingvoj krom la angla, uzataj en URI-oj ne-anglaj vortoj iĝas parte aŭ plene nekompreneblaj por homoj. Kaj tio draste kontraŭas al la principo de internacieco deklarata de ĉiuj ĉeforganizaĵoj de Interreto, en tiu nombro W3C kaj. Solvi ĉi tiun problemon devas la normo IRI, kiu allasas uzon de unikodaj signoj kaj ne diskriminacias lingvojn. Sed malfacilas diri anticipe, ĉu IRI-oj iam sukcesos anstataŭigi tiom vaste uzatajn URI-ojn.
Ankoraŭ unu interesa variaĵo de URI estas etendebla risurca identigilo, ellaborita fare de la organizaĵo OASIS. Ĉi tiu formato celas kreadi identigilojn kiuj estus absolute sendependaj de la kunteksto: dependus nek de protokolo, nek de domajno, nek de pado, nek de aplikaĵo, nek de platformo — ili estus absolute sendependaj.
Ankaŭ la kreinto de URI, Tim Berners-Lee diris ke la domajna nomsistemo, kiu estas la bazo de URL, estas malbona solvo, trudanta al risurcoj hierarkian arkitekturon kiu ne tre bone taŭgas por la hiperteksta TTT.
Strukturo de URI
URI = [ skemo ":" ] hierarkia_parto [ "?" demando ] [ "#" fragmento ] En la ĉi-supra ekzemplo: allasas nedirektite identigi sekundaran risurcon per referenco al primara risurco kaj aldonaj identigaj informoj. Identigata sekundara risurco povas esti iu parto aŭ subaro de la primara, iu ĝia prezento aŭ alia risurco difinita aŭ priskribita per tiaj prezentoj.
Parto de URI sen skemo ofte estas nomata: referenco de URI. Precedencoj de aplikado de URI-referencoj estas en HTML, XHTML, XML kaj. Traduko de referenco de URI en absolutan formon de URI estas nomata: solvo de URI.
Procezo de ellaborado de novaj skemoj estas priskribita en RFC 2718. Novaj skemoj devas esti registrataj en IANA, la procedaro de registrado estas fiksita en RFC 2717. Ambaŭ dokumentoj nun estas relaborataj.
Analizo de strukturo de URI
Por sintaksa analizo (parsing) de URI estas plej oportune uzi la sistemon de regulaj esprimoj disponeblan en preskaŭ ĉiuj modernaj programlingvoj. Por analizo de URI RFC 3986 rekomendas uzi la jenan ŝablonon: ^(([^:/?#]+):)?(//([^/?#]*))?([^?#]*)(\?([^#]*))?(#(.*))? 12            3  4          5       6  7        8 9 Tiu ŝablono inkludas naŭ indikitajn supre per ciferoj grupojn kiuj plej komplete kaj precize analizas tipan strukturon de URI, kie: Do, se per ĉi tiu ŝablono analizi, ekzemple, tian URI: http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/uri/#Related la naŭ supremenciitaj grupoj de la ŝablono donos la jenan rezulton:
Hromnice
Hromnice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo en Regiono Plzeň dek du kilometrojn nordoriente de Plzeň. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1180.
Ĉirkaŭaĵo
Hromnice najbaras norde kun solejo Třebekov, nordoriente kun mastruma korto Třemošnice, oriente kun Chotiná, sudoriente kun Žichlice, sudokcidente kun Česká Bříza kaj Třemošná kaj nordoriente kun mastruma korto Býkov.
CCM
La vorto havas plurajn signifojn:
Walter Henrique de Oliveira
Walter Henrique de Oliveira (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Júbilo Iwata, Honda, Consadole Sapporo kaj Montedio Yamagata.
Hindia ribelo de 1857
La ribelo de Sipajoj aŭ insurekcio de Hindio, konata en Barato kiel la unua milito por sendependeco aŭ la sendependecmilito de 1857 estas rakontata diversmaniere de la venkintaj britoj kaj de la venkitaj hindaj ribeluloj. La polemiko komplikiĝas pro la malhomaĵoj kiuj okazis ambaŭflanke.
Enkonduko
En 1857 kaj 1858 okazis armita ribelo de hindoj kontraŭ la dominado de la Brita Imperio en la plej grandaj partoj de la nordo kaj centro de Hindujo. La milito finis la reĝimon de la Brita Kompanio de Orientaj Indioj, transformante la subkontinenton en kolonion rekte regatan de la krono. Tiu kolonia reĝimo daŭris preskaŭ jarcenton. La Brita Kompanio de Orientaj Indioj atingis la povon super Diŭani en Bengalio post venko en la batalo de Plasajo en 1757. La venko en la batalo de Buksaro en 1764 aldonis Nizamat al tiu teritorio. Iom poste la kompanio komencis viglan taskon de disvastigo por atingi la kontrolon de la tuta Hindujo.
En 1845 post sanga milito, la kompanio sukcesis disvastigi sian kontrolon super la provinco de Sindh. En 1848 okazis la dua brita-siĥa milito kaj la kompanio atingis la kontrolon ankaŭ de Panĝabo. En 1853 la estro de Maratha, Nana Sahib estis senigita de siaj titoloj kaj enspezoj.
En 1854 Berar estis aldonita al la domino de la kompanio, sekvite en 1856 de la ŝtato de Awadh/Oudth. Poste la Mogola Imperio malvenkegis kontraŭ la brita hegemonio; la imperiestro Bahadur Ŝah Zafar estis la lasta de sia dinastio.
Kaŭzoj
La ribelo de la hindoj respondis al diversaj religiaj, sociaj, politikaj kaj ekonomiaj kialoj. La sipajoj jam de antaŭe malamikiĝis kontraŭ la kompanio, ĉefe pro la etnaj diferencoj inter la britaj oficiroj kaj la hindaj trupoj.
Malfacilaĵoj
Aldone la hindoj kredis, ke la britoj estis klopodantaj konverti la loĝantaron al kristanismo, kio ne estis tute falsa. Aliflanke, la hindoj malŝatis la rapidan okupadon de teritorioj fare de la kompanio kaj la enmeton de okcidenta kutimaro. Tio inkludis la kontraŭleĝigon de kelkaj religiaj kutimoj, kaj hinduaj kaj islamaj, kiuj estis konsiderataj malmulte civilizaj de la britoj. Tiel ekzemple, la britoj abolis la geedzigon de infanoj, la Sati (bruligon de vidvinoj per funebraj fajroj de siaj mortintaj edzoj) kaj la infanmortigon de knabinetoj. Multaj klopodoj de la kompanio estis malŝatataj. Ekzemple, la unuan lokomotivon, kiu eliris el Mumbajo en 1850, oni konsideris diablo.
Ankaŭ la politiko de ampleksigo de la kompanio estis malŝatata de hindoj. En ok jaroj, James Andrew Broun-Ramsay, unua markizo de Dalhousie kaj ĝenerala guberniestro de Hindujo aldonis 650.000 km² de teritorio al la kompanio.
Ekonomiaj kialoj
La kompanio estis ĉiopova entrepreno de eksportado, kies forto helpis multe la koloniigon de Hindujo. Tian potencon atingis tiu entrepreno post 150 jaroj. Jam en 1863 la kompanio estis tre vigla. Danke al koruptado ĝi rajtis negoci en la fremdaj merkatoj, spite ke la malmultekostaj importoj de la sudoriento de Azio de silko, kotono kaj aliaj produktoj malbonigis la ekonomion de tiuj regionoj.
En 1848 tamen, la financaj malfacilaĵoj de la kompanio devigis al amasa disvastigo de la britiaj teritorioj en suda Azio. La kompanio aldonis dekdu regnojn regitajn de lokaj raĝoj inter 1848 kaj 1854. En artikolo publikita en The New York Daily Tribune la, Karl Marx skribis "en 1854 la britia raĝo de Berar, kiu enhavas 80.000 kvadratajn mejlojn de tereno kaj loĝantaron inter kvar kaj kvin milionoj de loĝantoj kaj enormajn riĉaĵojn, aldonis perforte tiun teritorion".
Por plifirmigi kaj kontroli la koloniojn la britoj disponis de armeo de 200.000 indiĝenaj soldatoj kaj 40.000 britaj oficiroj. En 1857 la lastaj spuroj de sendependeco en Hindujo estis malaperintaj kaj la kompanio eksportis tunojn da oro, silko, kotono kaj aliaj materialoj tre valoraj al Britio ĉiujare.
La regiono estis regita laŭ la tre rigora sistemo Zamindari, kiu faciligis la enspezon de impostoj. En kelkaj regionoj la kamparanoj estis devigataj anstataŭi la tradician kultivadon de produktoj por sia vivteno de plantejoj de indigujoj, kafo kaj teo. Tio okazigis malfacilaĵojn por la kamparanoj, kiuj ne estis juste pagitaj.
Ankaŭ la loka industrio suferis la rigoraĵojn perfortitajn de la kompanio. Starigante malaltajn tarifojn de importado, Hindujo inundiĝis de malmultekostaj tolaĵoj de Britujo, kun kiuj la hindaj industrioj ne povis konkurenci. Tiele Hindujo, kiu povintus eksporti luksajn tolaĵojn al Britio, estis devigata kultivi kaj eksporti kotonon, kiu utilis al la fabrikoj en Britujo por posta eksportado al Hindujo.
Politika enmiksiĝo
Se terposedanto mortis sen lasi viran heredonton, la tero pasis aŭtomate al la kompanio. Lordo Dalhousie utiligis tiun regulon por ekposedi diversajn regnojn, inter kiuj Pune, Nagpur kaj Jhansi. Ankaŭ tio partoprenis al la kuniĝo de la lokaj registoj al la ribela armeo.
La sipajoj
La sipajoj estis la hindaj soldatoj en la armeo de la kompanio sub estrado de britaj oficiroj. Tiuj oficiroj estis trejnitaj en militlernejoj, kiujn havis la kompanio en Anglujo. La lokoj de la kompanio en Mumbajo, Ĉenajo kaj Bengalo havis siajn proprajn armeojn kun propraj estraroj kaj entute pli da trupoj ol la armeo de la brita imperio. En 1857 la trupoj de la kompanio nombris ĉirkaŭ 257.000 sipajojn.
Tio, kio fine estigis la ribelon, tamen estis nova pafilo. Je tiu epoko la armeo estis armita per la pafilo Lee-Enfield, kiu utilis tiam unuafoje en Hindujo. La kartoĉo uzata en tiu pafilo estis kovrita de grasa membrano tranĉota perdente antaŭ esti ŝargota. Laŭ onidiro tiu graso estis aŭ bovdevena aŭ porkodevena, kio estis ofendo kaj por hinduaj soldatoj kaj por islamanaj. La britoj diris, ke la graso ne devenas de bestoj kaj klopodis, ke la hindoj preparu sian propran grason aŭ el abeloj aŭ el vegetalo. Tamen la onidiro pludaŭris. Ankaŭ ne helpis nova sistemo, per kiu eblis aktivigi la kartoĉon, ne per dentoj, sed per mano.
Je tiu epoko disvastiĝis ankaŭ la onidiro, ke la brita regado daŭrus nur cent jarojn. Ĉar ĝi komenciĝis en 1757, post la batalo de Plassey, esperoj estiĝis, ke alproksimiĝis la fino de la brita superregado.
Komenco de la Milito
La, la 19-a regimento de infanterio de Bengalo malakceptis uzi la novajn kartoĉojn. La kolonelo minacis uzi artilerion kaj kavalerion kontraŭ la ribeloj, kiuj fine akceptis retiri siajn minacojn kaj serĉi pacan solvon al la problemo.
La 29-an de marto en Barrackpore, ĉe Kolkato, soldato atakis kaj vundis britan serĝenton kaj ties helpanton. Poste oni diris, ke la soldato agis regite de religia tranco. Alia indiĝena soldato ricevis ordonon kapti la atakinton, sed malakceptis plenumi tion. Fine, post kiam estis kaptita la atakinto, ambaŭ soldatoj estis pendumitaj la 8-an de aprilo. La tuta regimento estis neniigita puncele kaj por eviti revenĝon kontraŭ britaj oficiroj. La soldatoj de aliaj regimentoj konsideris, ke tia puno estis troa.
La 9-a de majo, 85 soldatoj de la 3-a regimento de rapida kavalerio rifuzis uzi la kartoĉojn. Ili estis arestitaj kaj kondamnitaj je 10 jaroj de punlaboro. Venonttage, la 10-a kaj 20-a regimentoj de kavalerio de Bengalo en Meerut, insurekciis kontraŭ siaj oficiroj. Ili liberigis la malliberulojn de la 3-a regimento kaj atakis la eŭropajn ejojn surloke, mortigante ĉiun eŭropanon trovitan, inkludante virinojn kaj infanojn, kaj bruligante ties domojn. La ribeluloj fruntis la britajn armeanojn en Meerut, kie troviĝis la plej granda parto de la britaj trupoj de Hindujo. Per helpo de 12 kanonoj, 2.038 soldatoj kaj britaj oficiroj kontraŭstaris 2.357 sipajojn, kiuj estis senartileriaj. La komandantoj de la brita trupo en Meerut, tamen, reagis malfrue kaj ne sukcesis haltigi la sipajojn, kiuj plumarŝis al Delhi. La garnizono de Meerut ne informis aliajn kazernojn pri la ribelo, ĉar ili opiniis, ke ili estos haltigontaj ĉion.
La 11-an de majo la ribeluloj alvenis al Delhi, kie ili trafis aliajn ribelulojn, atakis kaj kaptis la ruĝan fortikaĵon (Lal Qila), mortigante kvin britojn, inklude de unu oficiro kaj du virinoj. Lal Qila estis la oficiala restadejo de la mogola imperiestro Bahadur Shah Zafar, kaj la sipajoj petis lin reokupi sian postenon. Unue li rifuzis, sed fine akceptis kaj iĝis la estro de la ribelo.
Helpo kaj malhelpo
La ribelo disvastiĝis tra la armeo, sed ĝi ne iĝis tiom populara, kiom ĝiaj estroj esperis. La hindoj ne estis entute unuiĝintaj. Bahadur Shah Zafar estis restarigita en sia posteno, sed kelkaj volis, ke tiun postenon okupu anstataŭe la Marathaoj kaj, siaflanke, la Aŭadhioj volis pluhavi la povon, kiun ilia Naŭabo havis antaŭ la brita okupado.
La milito centriĝis ĉefe en la nordo kaj centro de Hindujo. Delhi, Lucknow, Kanpur, Jhansi, Bareilly, Arrah kaj Jangdishpur estis la lokoj, kie okazis la plej grandaj bataloj. Ankaŭ estis religiaj proklamoj de jihado aŭ sankta milito faritaj de kelkaj islamaj estroj, inter ili Amhedullah Shah. Tio pensigis la britojn, ke ĉefe islamanoj komencis la ribelon. Aliflanke multaj hindoj apogis la britojn, ĉar ili malakceptis la revenon de la mogola reĝimo kaj krome ili ne bildigis al si la ekziston de hinda nacio, pro la teritoriaj kaj religiaj dividoj, kiuj ekzistis en la tuta subkontinento jam dum jarcentoj. Tiuj sektoroj estis ŝlosilaj por la repreno de la okupitaj teritorioj farotaj de la britoj. La sikoj kaj pathanoj de Panĝabo, en la nordokcidento de Hindujo, apogis la britojn kaj grave influis la rekapton de Delhi. Ankaŭ la gurkoj de Nepalo formis parton de la brita armeo.
La sudo de Hindujo restis relative paca tiutempe, okazis nur izolitaj agoj de perforto. La plej granda parto de la sudaj ŝtatoj estis regataj de Nizamoj kaj Misoroj, memstaraj regantoj, kiuj ne estis superregataj de la brita okupado.
Komencaj bataloj de la milito
Bahadur Shah Zafar proklamiĝis imperiestro de Hindujo. La civila loĝantaro, la nobelaro kaj aliaj gravuloj plenumis ĵuron de obeo kaj alianco al la imperiestro. Aliflanke ties nomo estis aldonita al tiu de Ĥutbah, kio reprezentis la agnoskon de la islamanoj, ke Bahadur estis ankaŭ ilia laŭleĝa reĝo. Dekomence la hindaj trupoj atingis venkojn super la britoj, kiuj retroiris. La sipajoj konkeris kelkajn gravajn urbojn kiel Harjanon, Biharon kaj aliajn en la centraj provincoj. La brita truparo kazernigita en Meerut kaj Ambala, aliflanke, sukcesis rezisti la atakojn de la sipajoj dum kelkaj monatoj. Tamen la brita armeo iĝis terura malamiko, ĉefe pro ties supera armilaro kaj pli bonaj trejnado kaj strategio. Al la sipajoj, aliflanke, mankis organizo kaj centrita estraro.
Delhi
Dekomence la britoj reagis malrapide. Finfine tamen, trupoj de Meerut kaj Simla estis senditaj al Delhi por lukti kontraŭ la hindoj, kiuj estis iompostiome venkitaj. Aliflanke, la britoj venigis militspertajn regimentojn, kiuj estis luktantaj en la milito de Krimeo, kaj aliajn origine senditaj al Ĉinujo.
Post dumonata marŝo, la brita armeo venkis la ribelulojn en Badl-ke-Serai ĉe Delhi, devigante ilin retroiri al tiu urbo. La britoj sieĝis Delhi dum du monatoj, sed sukcesis frakasi la rezistadon de la sipajoj nur post ricevo de apogo fare de sikoj kaj gurkoj. La britoj sukcesis fine eniri en la urbon kaj post semajno de forta lukto en la stratoj sukcesis alveni al la palaco de Lal Qila, kie loĝis la imperiestro Bahadur Shah. Finfine la imperiestro provis fuĝi kaj la britoj rekonkeris la urbon.
La britaj trupoj forrabis ĉion en la urbo kaj mortigis amason da loĝantoj revenĝe pro eŭropanoj mortigitaj de la ribeluloj. Kelkaj sektoroj de la urbo estis bombarditaj, inkludante hejmojn de islamaj gravuloj. La britoj sukcesis rapide kapti kaj aresti la eksimperiestron Bahadur Shah, kaj venonttage liaj tri filoj estis mortigitaj kaj iliaj kapoj alportitaj antaŭ Bahadur.
Kanpur
En junio de 1857 la trupoj de sipajoj sub rego de la generalo Wheeler ribeliĝis, ŝajne kun silenta aprobo de la reganta Maratha, Nana Sahib, sieĝante la eŭropan garnizonon. La sieĝo de Kanpur daŭris tri semajnojn, dum kiuj la britoj rezistis havantaj malmulte da nutraĵoj kaj akvo kaj suferantaj multajn mortojn. Fine la 25-an de junio Nana Sahib postulis la kapitulacon de Wheeler, kiu devige akceptis. Nana Sahib promesis sekuran reiron al la britoj, sed kiam ili pretis por enŝipiĝo, indiĝenoj bruligis la boatojn kaj sipajoj pafis kontraŭ la britoj, mortigante soldatojn kaj civilulojn. Nur kvar personoj sukcesis fuĝi per boato.
La supervivintaj virinoj kaj infanoj estis alportitaj al Bibi-Ghar (Virinejo) en Kanpur. La 15-an de julio, priokupita pro la antaŭeniĝo de la britaj trupoj Nana Sahib ordonis la mortigon de ĉiuj ostaĝoj, opiniante, ke sen vivaj ostaĝoj la britoj ne atakos. Sed tio estis grava eraro, ĉar Kanpur iĝis militkrio de la britoj kaj la sipajoj perdis la apogon de granda parto de la hinda loĝantaro. Nana Sahib malaperis kaj eble mortis dum sia klopodo fuĝi.
Kiam la britoj rekonkeris Kanpur, ili devigis sipajojn leki sangomakulojn de la lokoj, kie oni mortigis la eŭropajn ostaĝojn. Poste ili estis pendumitaj.
Laknaŭo
La ribelo okazis ankaŭ en la ŝtato Awadh (la nuna Utar-Pradeŝo) post la eventoj de Meerut. La brita komandanto, Henry Lawrence, havis sufiĉan tempon por fortikigi sian situacion. La britaj trupoj konsistis el 1.700 soldatoj, inkludante lojalajn sipajojn. La unua ribela atako malsukcesis, sed poste la ribeloj atakis per artilerio la britan fortikaĵon kaj Lawrence estis unu el la unuaj mortigitoj. La ribeluloj klopodis malfermi truojn en la muroj per eksplodaĵoj kaj samtempe fosis tunelojn por eniri en la britan fortikaĵon. Post 90 sieĝaj tagoj, el la britoj trupoj restis apenaŭ 350 britaj soldatoj, 300 lojalaj sipajoj kaj 550 civiluloj.