cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Natria pirofosfato
Proprecoj
En fabrikado de dentokremoj kaj dentofadenoj, kvarnatria pirofosfato agas kiel kontrolando de la dento-tartro, servante en la forigo de kalcio kaj magnezio el salivo kaj tiel preventante ke ili deponiĝu sur la dentoj. Pirofosfato de kvarnatrio same uzatas en komercaj produktoj por buŝlavado dum dentobrosado por helpi en la malpliigo de dentoplakoj.
Bollwiller
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Bollwillerois.
Ebenograndigita steligita 120-ĉelo
En geometrio, la ebenograndigita steligita 120-ĉelo estas stela plurĉelo kun simbolo de Schläfli {5/2,3,5}. Ĝi estas unu el 10 regulaj plurĉeloj de Schläfli-Hess.
Ĝi havas la saman situon de lateroj kun la spacograndigita 600-ĉelo, dudekedra 120-ĉelo. Ĝi havas la saman situon de edroj kun la spacograndigita steligita 120-ĉelo.
(13676) 1997 MA4
(13676) 1997 MA4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Inkudo
La amboso, ambososto, aŭ inkudo (incus) ligas la maleton (maleon) al la piedingo (stapedo) per la ambos-piedinga (inkudo-stapeda) artiko. Same kiel la aliaj aŭdaj ostetoj la amboso (inkudo) nur troviĝas en la oreloj de mamuloj.
La inkudo de la homo pezas ĉirkaŭ 27 mg.
Roseg-Glaĉero
Roseg-Glaĉero (romance Vadret da Roseg aŭ Glatscher da Rosetsch, germane Roseggletscher) estas deklivglaĉero en Engadino la Grizonaj Alpoj en Svislando. Ĝia longeco estas 4,9 km, ĝia larĝeco supre 4 km kaj malsupre 1 km, kaj ĝi kovras areon de 8,52 km².
Priskribo
Sian originon Roseg-Glaĉero havas sur alteco de 3500 m s.m. ĉe la rokkresto inter Piz Glüschaint kaj La Ĝemeloj (romance Dschimels, itale I Gemelli), kiu formas la landlimon inter Italio kaj Svislando. Ĝi estas en la firnregiono ligita kun Sella-Glaĉero (romanĉe Glatscher da Sella aŭ Vadret da Sella, germane Sellagletscher), kiu komencinĝas sub la kruta okcidentflanko de Piz Roseg ĉe Fuorcla da la Sella je alteco de 3265 m. Ambaŭ glaĉeroj fluas norden al la Roseg-Valo. La glaĉerlango de Roseg-Glaĉero fluas ĝis la lago Lej da Vadret (kio en romanĉa lingvo signifas glaĉerlagon) je alreco de 2160 m s.m.. Temas pri tiel nomita langotroglago kun longeco de 1,5 km kaj larĝeco de 300 m, kiu estiĝis nur meze de la 20-a jarcento. Ĝia elfluanto estas la glaĉerrivero Ova da Roseg, kiu alfluas al Flaz, flankrivero de Inn.
Historio
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko en la mezo de la 19-a jarcento kaj ankoraŭ ĝis la la jaro 1934 Roseg estis ligita kun la pli supre situanta Tschierva-Glaĉero kaj finiĝis proksime de la hodiaŭa Hotelo Roseg. Post forta retiriĝo de ambaŭ glaĉeroj malantaŭ la mezmoreno en la valo formiĝis natura baraĵo kaj kreiĝis la lago Lej da Vadret. Post fortaj pluvegoj en somero 1954 la elfluanto kreis novan vojon tra la baraĵo kaj parto de la lago elrompiĝis kaj kaŭzis grandan damaĝinundon en Engadino.
Dum la forta fordegelo en la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento la ligo inter la nutra baseno kaj la glaĉerlango preskaŭ rompiĝis, kio multe reduktis la fluadon de la lango. Oni tial atendas post malmultaj jaroj kompletan fordegelon de la lango, kiu baldaŭ fariĝos mortglacio.
Barry Galbraith
Josef Barry GALBRAITH (* 18-an de decembro 1919 en Pittsburgh; † 13-an de januaro 1983 en Bennington, Vermonto) estis usona ĵazgitaristo de svingo kaj malpasia ĵazo.
Vivo kaj verkado
Galbraith ludis kiel sininstruinto ĉe Red Norvo, Teddy Powell kaj Babe Russin en 1941, poste por Claude Thornhill, interrompite de la militservo ekde 1942 ĝis 1946. Post tio li laboris ĉefe kiel studiomuzikisto ĉe NBC kaj CBS ĝis 1955, poste li kunlaboris je sonregistradoj de Miles Davis kaj Michel Legrand, Tal Farlow, Coleman Hawkins, John Lewis, Hal McKusick, Oscar Peterson, Max Roach, George Russell, Tony Scott. Krome li akompanis la kantistinojn Anita O'Day, Chris Connor, Billie Holiday, Helen Merrill, Sarah Vaughan kaj Dinah Washington je sonregistradoj.
En 1963/64 li partoprenis la sonregistradojn por la albumo The Individualism of Gil Evans beteiligt, en 1965 ĉe la filmmuzika albumo Mickey One de Stan Getz kaj de la orkestro de Eddie Sauter. Ekde 1970 ĝis 1975 Galbraith instruis ĉe City College en Cuny. Poste li laboris ĉefe kiel privatinstruisto kaj verkis vojmontrajn instrulibrojn por ontaj ĵazgitaristoj.
Syngenta
Syngenta estas la plej granda agrokomerca entrepreno kaj estas la unua konzerno dismonde, kiu koncentriĝas nur je la agrokomerco. La entrepreno estas merkat-gvidanto en la plantoprotektado (Syngenta Crop Protection) kaj en la alia "komercaj semoj" (Syngenta Seeds) la tria. La enspezo de la firmao estis en 2005 ĉ. 8,1 miliardoj da usonaj dolaroj. Syngenta havas ĉ. 19.000 dungitojn en pli ol 90 landoj.
Syngenta estas tre aktiva en la bioteknologio ("gentekniko").
Historio
La entrepreno estiĝis per fuzio de la agropartoj de Novartis kaj AstraZeneca (2000). Post tio okazis multaj aĉetoj kaj kooperado, kiuj kreskigis la entreprenon.
La firmao komplete identigis DNA -sekvencon de la riz-genomo (2001) (en kunlaboro kun Myriad Genetics Inc.). Ĝi enkondukis en 2003 novan hordeosorton Colossus.
Syngenta havas ĉefsidejon en Basel kaj tri gravajn esplorejojn en Stein (Svislando), Bracknell (Britio) kaj North Carolina (Usono).
Vestby
Vestby estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Akershus kaj situas ĉe la Oslo-fjordo. Fine de en la komunumo vivis.
22435 Pierfederici
22435 Pierfederici estas malgranda malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Francesco Pierfederici , kiu disvolvis programaron por la sistemo pri moviĝantaj objektoj de Pan-STARRS kaj la Large Synoptic Survey Telescope.
Malé Straciny
Malé Straciny, hungare Kishalom [kiŝhalom] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Malé kaj kis signifas: malgranda.
Situo
Malé Straciny situas laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas je 7 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1236. Inter 1554-1594 ĝi apartenis al la Osmana Imperio, poste en la 17-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis. En 1828 loĝis tie 240 vilaĝanoj en 31 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Kis-Sztraczin, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kishalom 300 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Balassagyarmat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malé Straciny 130 homoj, (128 slovakoj).
NGC 1043
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(36268) 1999 XT213
(36268) 1999 XT213 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata «Greka Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kokburno
Kokburno angle Cockburn Town estas ĉefurbo (samtempe la plej granda urbo) de Turkoj kaj Kajkoj.
Historio
La urbo fondiĝis en 1681. La unuaj loĝantoj okupiĝis precipe pri kolektado de salo. Kokburno iĝis sidejo ekde 1766. La haveno ne havas grandan trafikon, ĉar tie la maro estas rifa.
Satana boleto
La satana boleto (latine boletus satanas) estas nemanĝebla, venena, mikoriza fungo. La fungaj venenoj malkombiniĝas je kuirado, alta temperaturo.
La sporprodukta tavolo estas flaveta, ties apertura ĉirkaŭo estas ruĝa tiel oni povas vidi la subajn tavolojn ruĝa. La ĉapelo de la fungo estas blanka.
E-numero
E-numero estas kodo kreita de la Eŭropa Unio por listigi permesitajn aldonaĵojn al nutraĵoj. E-numero konsistas el la litero E kaj 3-cifera numero.
Uzo
Dum la jaroj 1980 esploroj evidentigis, ke certaj aldonaĵoj de la listo de E-numeroj ja estis kancerogenaj, sed en la konsumantaro estiĝis kunfuzo kaj maltrankvileco kaj multaj homoj evitis ĉiujn nutraĵojn surhavantaj E-numerojn.
Oni certigas, ke por ke tiuj aldonaĵoj estu kancerogenaj, oni devus konsumi ilin en grandega kvanto, kaj tial preskaŭ ne eblus toksiĝi. Sed la listo estas daŭre pridisputata.
Klasado laŭ numeroj
Por detaloj, vidu la liston de E-numeroj).
Yuzo Kurihara
Yuzo Kurihara (japane 栗原 勇蔵, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2006 ĝis 2013 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Jettingen-Scheppach
Jettingen-Scheppach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Günzburg kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ĉikaga transirejo
La ĉikaga transirejo estas konektejo inter la basenoj de la rivero Misisipo kaj la Grandaj Lagoj.
Kvankam la baseno de Misisipo proksimiĝas je malpli ol du kilometroj al lago Miĉigano, ĝi nature ne havas konekton al ĝi. Kelkloke la alteco de la apartiga ĉeno de montetoj estas nur 17 futoj (5,2 metroj) super la nivelo de la lago. Breĉo en tiu ĉi ĉeno povus kaŭzi, ke la Grandaj Lagoj fluu al la Golfo de Meksiko.
La transirejon malkovris eŭropanoj en 1637, kiam la francaj esploristoj Louis Joliet kaj Jacques Marquette kanote esploris Misisipon. Indianoj donis al ili konsilojn, laŭ kiuj ili iris laŭ la riveroj Ilinojso kaj Des Plaines. Proksime de la enfluejo de rivero Des Plaines al rivero Ilinojso ili trovis marĉejon; depende de la sezono ĝi estis jen malprofunda akva vojo, jen marĉa vojaĉo de dek tri kilometroj. Ĝi ligis riveron Des Plaines al rivero Ĉikago, kiu tiam fluis al lago Miĉigano.
Potjomkina ŝtuparo
La Potomkina ŝtuparo (Потьомкінські східці) estas subĉiela ŝtuparo kun 192 ŝtupoj en la ukrainia havenurbo Odeso ĉe la Nigra maro.
La ŝtuparo longas 142 m kaj kondukas de la interna urbo al la haveno. Ĝi estis konstruita perspektive: sube ĝi larĝas, plej supre , tiel oni povas rigardi ĝin - de la supra parto - kiel samlarĝan sur la tuta longo. Se oni rigardas ĝin desube, ĝi ŝajnas esti plo longa ol en realo. La ŝtuparo havas altodiferencon de 30m kaj havas dek platpartojn.
Historio
La ŝtuparo estis konstruita de 1837 ĝis 1841 fare de arkitekto Francesco Boffo.
Ĝi iĝis konata internacie ekde 1925 danke al filmo de Sergej Eisenstein „kirasŝipo Potjomkin“, en kiu grava sceno estas kiam infanĉaro subrulas la ŝtuparon.
Dufenilacetamido
Dufenilacetamido aŭ C14H13NO  estas amido de la dufenilacetata acido kaj amoniako, blanka solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj produktado de pesticidoj en agrikulturo. Estas ankaŭ deirpunkto por la fabrikado de saloj kaj esteroj de la dufenilacetata acido.
Metroo de Lisbono
La Metroo de Lisbono estas unu el la urbaj transportiloj plej allogaj kaj belaj de Eŭropo, kune kun la metrooj de Parizo kaj Moskvo, laŭ la arkitektura stilo, dekoraciado kaj ekspozicioj en la plimulto de la metrostacioj. En Portugalio ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj projektoj artisme ellaborata.
Ĝi havas 48 metrostaciojn en kvar linioj: gaivota (mevo), girassol (sunfloro), caravela (karavelo) kaj oriente (oriento), kiu entute estas preskaŭ 37 km.
Historio
La metrosistemo de Lisbono estis inaŭgurita la 29-a de decembro 1959, kiam ĝi nur havis metrolinion similan al Y, kiu komunikis Sete Rios (hodiaŭ Jardim Zoológico) kun Entrecampos. La longeco en tiu komenca periodo estis nur 6,5 km.
Poste ĝi estis pligrandigata: en 1972 finiĝis la ampleksiĝo kiu estis de Restauradores ĝis Alvalade. En 1988 inaŭguriĝis novaj konektiloj al la Cidade Universitária kaj al la Colégio Militar - Luz. Dek jaroj pli malfrue, en 1998, metrolinio tute nova, Oriento, komunikis Alameda-n kun la zono de la Expo '98, tutmonda ekspozicio kiu okazis en la nordorienta zono de la urbo.
Ekde 1992 ĝi aktive kunlaboris en la projekto kultura interŝanĝo inter retoj de metropolitaj transportiloj donacante panelojn el azuleĥo al aliaj metrooj kiel la Metroo de Bruselo, Metroo en San-Paŭlo, Metroo de Santiago, Metroo de Sidnejo, Metroo de Montrealo, Metroo de Budapeŝto, inter aliaj.
Novalles
Novalles estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 99 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,21 km², de kiuj 60,9% estas kovritaj de arbaro, 35,4% servas por agrikulturo kaj 3,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Novalles limas en nordo al Bullet, en nordoriento al Grandevent, en sudoriento al Fontaines-sur-Grandson, en sudo al Giez, kaj en okcidento al Vugelles-La Mothe.
NGC 1044
NGC 1044 (aliaj indikoj — PGC 10174, MCG 1-7-23, ZWG 414.38, NPM1G +08.0088) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Novalles
Trafiko
Novalles situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Fontaines-sur-Grandson al Vugelles-La Mothe. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 estas Yverdon-Okcidento, kiu situas proksimume 7 kilometrojn sude de la komunumo. Pere de la poŝtaŭtolinio de Yverdon-les-Bains al Novalles la komunumo estas konektita al la publika transporto.
NGC 1044
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Novalles
Historio
La unua dokumenta mencio de Novalles datiĝas el la jaro 1179 kiel Novellis. En la jaro 1179 la Abatejo Hautcrêt posedis grejnejon. Dum mezepoko Novalles apartenis al la Senjorujo Grandson. En la 14-a jarcento parto de Novalles apartenis al la Senjorujo Champvent, dum alia parto en la 18-a jarcento fariĝis feŭdo, kiu estis koncedita al la familio Calame de Grandson. Sub la berna regado de 1476 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 estis integrita al la Senjorujo Montagny en la Voktejo Grandson. Post la Helveta Revolucio ĝi estis atribuita al la Distrikto Grandson, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.
Trochulus
Trochulus estas genro de malgrandaj surteraj pulmohavaj helikoj en la familio Higromiedoj. Preskaŭ ĉiu primoluska verko pli frua ol 2006 uzis la nomon Trichia anstataŭ la nomon Trochulus (kiu nun estas konsiderata kiel ĝusta).Rocroi, J.P., Bichain, J.M., Gargominy, O. 2007.
Specioj
La tipo-specio de tiu ĉi genro estas Trochulus hispidus.
En la genro Trochulus estas specioj, inkluzive de: :
Subgenro Trochulus Chemnitz, 1786
Subgenro Plicuteria Schileyko, 1978
Laŭ molekulaj analizoj, Trochulus lubomirskii ne enestas la genron Trochulus.
Ås
Ås estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Akershus. Fine de en la komunumo vivis.
Nezahualcóyotl (komunumo)
Nezahualcóyotl estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Nezahualcóyotl.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 1,140,528 loĝantojn. El tiuj 553.113 viroj kaj 587.415 virinoj. La komunumo havas surfacon de 63.44 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2220 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 988.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 24′ norda latitudo kaj 98° 59′ okcidenta longitudo.
Mititei
La mititei aŭ mici, loztraduke etuloj, estas tradicia manĝaĵo de la rumana kuirarto, kiu konsistas el viandhaketaĵo kun formo de rulo kiun oni rostas per rostilo. La uzata viando en tiu speco de viandobulo ĝenerale estas bovaĵo, eventuale miksita kun ŝafidaĵo aŭ porkaĵo, kun ajlo, muelita nigra pipro, spicherboj por doni aromon kaj kelkfoje iom da papriko. Kelkfoje oni aldonas . Ĝi ĝenerale estas servita kun mustardo kaj akompanata de biero. La mititei estas tre populara aperitivo en Rumanio kaj oni povas diri ke ĝi estas unu el ĝiaj .
Castiglione del Genovesi
Castiglione del Genovesi - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. La komunumo krome membras en la monta komunumaro Monti Picentini. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la ĉefanĝelo Miĥaelo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Baronissi, Fisciano, Giffoni Sei Casali, Salerno, San Cipriano Picentino kaj San Mango Piemonte.
Stromae
Paul Van Haver, pli konata sub la nomo Stromae (verlan por Maestro) (naskita la en Etterbeek, Belgujo) estas belga kantaŭtoro, kiu venas el Laeken, Bruselo.
Stromae malaperas de la muzika scenejo post sia turneo, plenumante nur la aktivecon de produktanto. Li laboras paralele kiel stilisto por sia portpreta marko Mosaert.
(13695) 1998 FO52
(13695) 1998 FO52 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ondres
(jen france kaj okcitane) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Landes (jen france, okcitane Lanas), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine, prononco [], do, Nòva Aquitània, Akitania Berria). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dax (france arrondissement de Dax, okcitane Arrondiment de Dacs) kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Ondrais.
Kompakta disko
Kompakta disko (mallonge KD (elp : ko-do), ankaŭ nomata lumdisko, estas datuma konservilo, farita el polikarbonato, entenanta maksimume 700 MB-ojn. Ĝi estas inventaĵo de la firmaoj Sony kaj Philips kaj venis en la merkaton en 1982. Ĝi tiam estis tute novspeca: la unua konservilo, kiu estas legata sen mekanika tuŝado, nur per lumradio (lasero).
Lumdiskoj aŭ kompaktdiskoj estas uzataj precipe por du celoj:
La daŭro de 74 minutoj por sondisko laŭdire estis elektita de firmao Sony, por ke la naŭa simfonio de Betoveno povu esti sur ununura disko. Laŭdire tion influis Norio OHGA, vicprezidanto de Sony, kiu tre ŝatis la muzikon de Betoveno; laŭ aliaj estis propono de Herbert Von Karajan, kiun konsultis Sony pri la kvalito de ciferecaj registraĵoj.
La diametro de lumdisko estas 12 cm, la meza truo havas diametron de 15 mm. Tio estas unu el malmultaj mezuroj de komputila objekto, kiu ne estas fiksita en coloj.
Teizo Takeuchi
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Teizo Takeuĉi, japane 竹内 悌三, n. la 6-an de novembro 1908, m. la 12-an de aprilo 1946 kiel militkaptito en la Amura provinco de Sovetunio) estis japana futbalisto. Li de 1930 ĝis 1936 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Kompakta disko
La datenoj sur datena lumdisko ofte estas aranĝataj en dosier-sistemo laŭ normo ISO 9660.
Ĉe video-registraĵo la kapacito de lumdisko sufiĉus nur por tri minutoj. Tial por video-filmoj (kaj datenoj ĝenerale) oni uzas la pli novan disko-specon DVD.
Historio
Pluraj konjektas, ke kompakta disko estiĝis en la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento. Sed estas vere, ke komencoj de ĝia estiĝo okazis proksimume ĝis mezo de la 60-aj jaroj de tiu jarcento. Tiam James T. Russell venis al konjekto, kreigi registrosistemon, kiu ebligus nelimigitan reludigadon sen evidenta perdo de kvalito de surdiskigaĵo. Estas konate, ke ekz. kiam gramofondisko reludiĝos plurfoje, la kvalito de la registro sinkas. Ankaŭ magnetofona bendo havas similajn malbonajn ecojn. Tial Russell venis kun ideo de registrado kaj reproduktado de sono sentuŝe, per transdono de informoj sole per lumo. Sed lia maniero havis nenion komunan kun optika registro tiel, kiel ni konas ĝin ekz. ĉe sonfilmo. Li eluzis jam tiam konatan principon de cifereca registro. Tiun liaokaze kreis "punktoj" de lumo kaj mallumo, ĉiu je diametro 1 mikrometro. Kiel lumfonto li uzis laseron, "lumon" kaj "mallumon" li poste transigis je elektra signalo, kiu estis aŭdebla aŭ videbla. Li kreis tiel perfektan registron, kiu neniam reludiĝos. Por tiu ĉi sia sistemo Russell ricevis 22 patentojn. Malgraŭ tio ke li multfoje sukcese prezentis sian inventaĵon, investistoj kaj sciencistoj estis tre skeptikaj. Investoj ŝajnis al ili tro longaj kaj profitoj tro malproksimaj. Kaj tiel tio estis ĝis la jaro 1980. Produktrajtojn aĉetis kompanioj Philips kaj Sony. Tiuj ĉi kompanioj faris kelkajn modifojn de la sistemo, por ke ili subtenu amasvendadon kaj eblecon de "hejma" uzado. En la jaro 1981 35 elektronikaj firmaoj konsentis kun standardo de Phillips-Sony kaj komenciĝis konkurso en produktado de reludigiloj por kompaktaj diskoj. En evoluo de tiuj ĉi reludigiloj "meritas" ankaŭ "alveno" de proporcie malmultekostaj laseraj LED-diodoj. En la jaro 1986 oni jam vendis pli ol 1 miliono de tiuj reludigiloj. Ili tiel fariĝis la plej vendata aparato de konsuma elektroniko. La kompaktaj diskoj inundis la mondon: Preskaŭ perfekta kvalito, preskaŭ neneniigeblaj, kiujn ne ĝenas fingropremoj, etaj gratsignoj kaj eĉ kelkhora pluvo. Sed la evoluo ne haltis.
Al la publiko ne sufiĉis havi "nur" la perfektajn kompaktajn diskojn de firmaa produkto. Tiu volis en la 90-aj jaroj kompaktajn diskojn ankaŭ por registro de komputilaj datenoj kaj por uzado de propraj registroj. Kaj tial aperis reskribeblaj kompaktaj diskoj. Eblis tiel havigi rezervon de propraj datenoj, sed bedaŭrinde ankaŭ datenoj de ceteraj, inkluzive de kopiaĵoj de muzikaj KD en origina kvalito. Kvazaŭ tio ne sufiĉus, la teknika progreso ebligis produktadon de kompaktaj diskoj, kiuj "lasas sin" forviŝi kaj ludigi denove". Per lasero de unu koloro fariĝos registro, per lasero de alia koloro fariĝos forviŝo.
Terminologio
Laŭ kelkaj la vorto kompakta disko (kaj ĝiaj mallongigoj) estas evitinda, ĉar laŭ moderna tekniknivelo, kompaktaj diskoj tute ne estas kompaktaj. Tial oni proponis la kunmetaĵon lumdisko, kiu akcentas la uzon de lumradioj (lasero) en la legado de la disko; similaj kunmetaĵoj ekzistas ankaŭ en la ĉina kaj la islanda lingvoj. Nuntempe, la vorto "lumdisko" jam estas pli multe uzata ol "kompakta disko" kaj "kodisko", sed tamen estas uzata malpli ol la mallongigo "KD".
Tipoj
KD-ROM estas pre-presita optika kompakta disko kiu enhavas memoron. La anglalingva kaj internacieva nomo CD-ROM estas akronimo kiu signifas "Compact Disc Read-Only Memory" (kompakta disko kiu legas nur memoron). Komputiloj povas legi KD-ROMojn, sed ne povas verki al KD-ROMoj kiuj estas ne verkeblaj aŭ forviŝeblaj.
Vidu ankaŭ
MP3, MP4
Eksteraj ligiloj
La nova muzika erao (epoko), Kontakto, 2011:3
Patershol
La Patershol [Patra kaverno] (± 4,5 ha granda) estas malnova kvartalo en la historia centro de Gento. Origine estis grafa milita areo, posedaĵo de la grafoj de Flandrio. Fine de la 13a jarcento, kiam la patroj karmelanoj sin establis, la teritorio estis aldonita al la skabenlando de Gento.
Fine de la 15a jarcento la Konsilio de Flandrio estas loĝigita en la Gravensteen. En la antaŭa graflando - nun la Patershol - sin establis prokurantojn, advokatojn kaj juraj persekutistoj kiuj laboris ĉe la Konsilio. Ili estis sekvataj de mezklasuloj kaj metiistoj.
La ĉeesto de la riĉa burĝaro - kiu jam frue konstruis tre fortike (plej multaj domoj konstruiĝis en brikoj) - igis la Patershol respektatan kvartalon kiu estis nomita ĝis en la 18a jarcento la "milionokvartalo" de Gento.
Komence de la 19a jarcento, pro industriigo fabrikoj sin establis en liberaj lokoj. Ĉiam pli da homoj enmigris la urbocentron por labori; tio kaŭzis mankon de loĝlokoj. Oni multon ekkonstruis tiutempe. Tiu ĉi evoluo zorgis pri tio ke baldaŭ la kvartalo Patershol ŝanĝiĝis de kvartalo patricia al kvartalo laborista.
Ĝis la 70aj jaroj de la pasinta jarcento la kvartalo restis socie marĝena. Fine de la 70aj jaroj la urbo Gento decidis renovigi la Patershol-on. Celitaj investoj de diversaj ŝtataj instancoj kaj iniciatojn de individuoj revivigis la kvartalon al agrabla loĝokvartalo kiu ankaŭ allogis la hoteloj, restoracioj kaj trinkejoj. Fakte tra la jaroj tiom allogis restoraciojn la kvartalo, ke fine de la 90aj jaroj oni decidis ne plu toleri kromajn novajn restoraciojn por gardi bonan ekvilibron inter loĝado kaj elirado. En la kvartalo ankaŭ troviĝas la (duon)renovigita Caermersmonaĥejo kaj la Huis van Alijn.
Imréné Nagy
NAGY Imréné (nadj), csécsi, estis hungara poetino naskita en Szatmárnémeti en 1876 kaj mortinta en Arado la 5-an de aŭgusto 1921.
Kariero
Edzino de Imre Nagy publikigis religiajn poemojn en Nagy Képes Naptár (Granda Bildkalendaro) kaj en antologio Istenes énekek (Nv. 1939).
Sfalerito
La sfalerito aŭ blendo estas mineralo de sulfido de zinko (ZnS). Ĝi estas konata delonge, sed en Eŭropo oni ne sciis ekhavi metalon el tio.
Nomoj
Tiu fakto, ties simileco foje al la galeno kaj ties ofta asocio faris, ke Georgius Agricola donis al ĝi, en sia verko De natura fossilium (La naturo de mineraloj), la nomon de galena inanis («neutila galeno»). Laŭ indiko en la enhavtabelo, la germanaj ministoj konis ĝin kiel blende (blendo). Probable la vorto blende estis uzita por komprenigi la falsecan aspekton de la mineralo, kiel interpretita de Agrikola kaj aliaj antikvaj fakuloj, sed oni supozis ankaŭ, ke la vorto devenas de blenden, 'blindigi'. Poste la termino -blende estis uzita en germana por formi la nomon de aliaj mineraloj de nigra koloro kaj duonmetala brilo (Pechblende, 'peĉoblendo', Hornblende, 'kornoblendo').
Aliflanke, inter 1735 kaj 1756, la kemiaj studoj ebligis determini la estadon de zinko kiel esenca konstituanto de tiu mineralo kaj eĉ dezajni metodojn por ties elpreno, kio faris, ke la iama Blende estu Zincblende, 'zinkoblendo'. La ŝanĝoj en la mineralogia nomenklaturo en la unua duono de la 19-a jarcento faris, ke tiu mineralo estu nomata, laŭ Haüy, zinc sulfuré (sulfurzinko), kaj laŭ Glocker Sphalerites, kiel genro (kun variaj specioj, kiuj fakte estas simple variaĵoj), ene de duuma nomenklaturo simila al tiu de Linneo por vegetaloj kaj animaloj. Tiu lasta nomo devenas de la greka sfaleros, 'trompema' (pro la konfuzo kun la galeno). La duuma sistemo de minerala nomenklaturo ne sukcesis, sed ja la nomo elektita por tiu mineralo, tiel ke la nomoj blendo kaj sfalerito (kun ekvivalentoj en la diversaj lingvoj) estis uzitaj ekde tiam sinonime.
En la 1980-aj jaroj, la koncerna komisiono pri minerala nomenklaturo de la Internacia Asocio de Mineralogio reviziis la aferojn de la mineraloj por kiuj oni estis uzante variajn nomojn (kiel blendo/sfalerito, cianito/disteno, mispikelo/arsenopirito) kaj elektis unu kiel oficiala, sfalerito tiuokaze.
Proprecoj
La sfalerito kristaliĝas en la kuba sistemo (ĉu izometra ĉu regula), en la klaso -43m, heksatetraedra, spaca grupo F-43m. La malgrandaj kristaloj estas tre bone difinitaj, dum la pli grandaj, kiuj povas atingi grandojn de ĝis 30 cm, aperas distorditaj kaj kun kurbaj flankoj. La plej oftaj figuroj estas la kvaredro {111} kaj la romba dekduedro {110}; kaj la trilateropiramidigita kvaredro ĉu pozitiva {311} ĉu negativa (3-11).
Ties teoria kompono estas SZn, sed en la realaj specimenoj la zinko povas esti anstataŭita de aliaj metaloj. La plej ofta anstataŭanto estas la fero, kiu povas atingi tre altajn proporciojn, ĝis rilato Zn/Fe de 6/5, kvankam ĝenerale tio estas multe pli malgrandaj. La estado de fero produktas la malheligon de la mineralo, ĝis alveni al la nigra koloro. La sfalerito kun tiuj karakteroj ricevas la nomon de variaĵo marmatito. Oftas ankaŭ la trovo en la sfalerito de kadmio, kaj en pli malgrandaj proporcioj, de indiumo. Alia elemento trovebla, sed ne ĉiam, estas la mangano, kiu escepte povas anstataŭi ĝis 36 % de la zinko. Sfalerito povas enhavi ankaŭ kupron, hidrargon, galiumon kaj germaniumon. ​ La koncentroj de unu kaj aliaj estas rilataj.
Produktado
La ekzisto de tiuj elementoj en la sfalerito havas ekonomiajn kaj mediajn konsekvencojn. La plej parto de la akirita germaniumo devenas de la subproduktoj de la procezado de la sfalerito por akiri zinkon. Oni akiras ankaŭ galiumon, kvankam tiuokaze la ĉefa fonto estas la baŭksito. La estado de hidrargo okazigas problemon de media poluado kaj risko por laboristoj en la industrioj de produktado de zinko, ĉar en la procezo de varmigo de la sfalerito, hidrargo vaporiĝas kaj pasas al la atmosfero aŭ restas sur la ekipaĵoj. Fine de 2012 okazis akcidento en fabriko de la entrepreno Asturiana de Zinc en San Juan de Nieva, Hispanio, en kiu kelkaj dekoj de laboristoj de alia entrepreno por bontenado suferis venenigon pro hidrargo stokita en tuboj laŭlonge de la tempopaso. ​
Königslutter am Elm
Königslutter am Elm estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Helmstedt de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Malfacila aŭdo
La malfacila aŭdo aŭ parta aŭda malkapablo estas aŭda malkapablo kun 30-90 dBa aŭda perdo en ambaŭ oreloj. Malfacilaj aŭduloj pli-malpli inteligas paroladon, kaj parolas. Ili ofte havas parolerarojn, ĉar la kontrolo de la parolado estas manka. Ilia plimulto ne konas kaj ne uzas signolingvon. Kiu el ili havas tre malfortan paroladon, tiu isoligas, kaj ne povas integrigi nek al la surduloj, nek al la aŭdantuloj. Kiuj parolas kaj signumas bene, tiuj ne havas tiun problemon; ili povas igi ponto kunliganta la ambaŭ komunumon.
Ivan Cankar
Ivan Cankar (, naskiĝis la 10-an de majo 1876, mortis la 11-an de decembro 1918) estis slovena verkisto, dramisto, eseisto, poeto kaj politika aktivulo. Kune kun Otón Zupancic, Dragotin Kette kaj Josip Murn, li konsideriĝas la komencanto de modernismo en slovena literaturo. Li estas rigardata kiel la plej granda verkisto en la slovena lingvo, kaj fojfoje komparatas al Franz Kafka kaj James Joyce.
Malfacila aŭdo
Oni povas aŭdi la malfacilan aŭdadon en la parolo. Ekspertuloj ofte povas takŝi la tipon kaj la grandecon de aŭda malkapablo laŭ parolo. Lingvaj kapabloj de la infanoj estas tre malpli bonaj, ol samaĝaj bene aŭdantaj infanoj, do ili bezonas evolvigadon.
Ivan Cankar
Lia unupersona teatraĵo Taso da kafo en esperantlingva versio estis unuafoje publike prezentita kadre de la 53-a UK 1968 en Madrido, Hispanio, fare de la aktoro Srdjan Flego de la Internacia Arta Teatro.
Malfacila aŭdo
Laŭ la statistikoj 25 percento de la 65-70 jaruloj, kaj la 35-40 percento de la 70 kaj pli jara aĝaj homoj aŭdas malfacile. Ilia plimulto hontas la aŭdan malkapablon, kaj fermiĝas sin pli kaj pli.
Ĉefaj tipoj de la aŭda malkapablo estas konduka kaj nerva. Ĝi povas havi multan kaŭzojn, povas esti denaska aŭ inflamo kaj bruo. Oni povas plibonigi la aŭdon per operacioj, per audxiloj aŭ aliaj iloj enmetita en la interno de la orelo.
Parsifalo (opero)
Parsifal estas la titolo de opero kreita de la komponisto Richard Wagner. Wagner mem titoligis la triaktan verkon kiel "sceneja solena festivala verko" kaj fiksis, ke ĝi ekskluzive estu prezentata en la festivalejo de Bayreuth, celita nur al la verkoj de la komponisto. La opero temigas la mezepokan legendon pri la kavaliro Parsifalo, kaj orientiĝas laŭ la versa dramo "Parzival" de la mezepoka trobadoro kaj poeto Wolfram von Eschenbach.
Intenco de la komponisto
Unuarigarde la opero de Wagner impresas kvazaŭ "religia verko", kun solena muziko, festa malkovro de la Sankta Gralo, legenda kristana simbolo, celebro de la kristana sakramento de bapto kaj de la rito de komunio, do la celebro de sankta vespermanĝo, kaj tiel plu. Jam en siaj en Zuriko publikigitaj artaj eseoj li evoluigis la ideon, videbligi la kernon de la religieco per artaj rimedoj.
La komponisto klarigis, ke li por la transformigo de lia parabola mesaĝo pri la senŝuldigo de la homaro pere de kompato – montrite pere de la serĉanta Parsifalo kaj la suferanta Amfortas – elektis artan formon, kiu pere de religia simboleco havu "meditigan efikon al la spirito".
Historia fono
La enhavo orientiĝas laŭ la versa eposo "Parzival" de Wolfram von Eschenbach, sed koncentrigas la rakonton kaj ŝanĝas precipe la scenajn rekvizitojn gralo kaj lanco. La personaro estas reduktita al malmultaj ĉefaj personaĵoj, kaj la rakonto koncentriĝas pri la preskaŭ en ĉiuj verkoj de Wagner dominanta penso pri senŝuldiĝo kaj anima savo.
Pluraj el la kavaliroj ne sukcesis rezisti la tentiĝon de la belaj sorĉaj knabinoj, kaj sekve Amforas, la filo de Titurel, armite per la Sankta Lanco, ekvojis batali kontraŭ Klingsor. Sed ankaŭ li estis delogita fare de sekreta belulino. Klingsor sukcesis forpreni de li la Sanktan Lancon, kaj dum la batalo pri la lanco Klingsor vundis la kontraŭulon per la lanco – ekde tiam Amforas terure suferis pro la dolorega vundiĝo, kiu ne fermiĝas. Per ĉiu nova malvualigo de la Sankta Gralo, kiu fortigas la potencon de la tuta kavalira frataro, la vundiĝo denove eksangas kaj replifortiĝas la dolorego.
Kálmán Katona
Kálmán Katona, laŭ hungarlingve kutima nomordo Katona Kálmán estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, inĝeniero.
Kálmán Katona naskiĝis la  1948 en Pécs, li mortis la   en Budapeŝto.
Biografio
Kálmán Katona abiturientis en Budapeŝto en 1966, poste li lernis en Altlernejo de Győr. En 1971 li metis floron al skulptaĵo pri Petőfi, tial li estis en malliberejo duonjaron. Li akiris diplomon en 1973, plian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1977. Post siaj studoj li laboris en diversaj firmaoj. Li estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1994, same inter 2006 kaj 2010. Li estis ministro pri transporto, telekomuniko kaj akvo inter 1998 kaj 2000, poste li estis direktoro en signifa firmao, krome li ricevis taskojn kun postenoj en la partio kaj municipo. Li havas edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.
Naoshi Nakamura
Naoshi Nakamura (japane 中村 直志, n. ) estas japana futbalisto. Li en 2006 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Miravânia
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Norte de Minas (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono Januária. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Torrecilla del Monte
Geografia situo
Norda Aŭtoŝoseo de Madrido al Iruno.
Ĝi limas norde kun Madrigalejo del Monte kaj Madrigal del Monte, oriente kun Lerma, sude kun Santa Inés, sudkcidente kun Villalmanzo kaj okcidente kun Villamayor de los Montes.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La loknomo kiel turo indikas ties defenda celo en la epoko de reloĝado.
Tradiciaj enspezofontoj estis kultivo de cerealoj, vitoj kaj sunfloroj; dum por brutobredado ĉefis ŝafoj.
Skedsmo
Skedsmo estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Akershus. Fine de en la komunumo vivis.
Togolando
Togolando (aŭ malofte Togolo, Togo) estas ŝtato en Okcidenta Afriko. Ĝi limas okcidente al Ganao, norde al Burkina Faso oriente al Benino kaj sude al la Gvinea Golfo. Ĝia ĉefurbo estas Lomeo.
En la lando estas grava lago nome Lago Togolanda.
Antaŭ la unua mondmilito Togolando estis kolonio de germana regno de Vilhelmo la 2-a. Post la milito Germanio perdis krom Togolando ĉiujn el siaj kolonioj. Dum la dua mondmilito ĝi estis okupita de Francio kaj de Britio. En 1956 Angla Togolando unuiĝis kun Ganao, sed Franca Togolando deklaris sendependecon en 1960.
Geografio
Togolando havas areon egalan al 56.785 km² kaj estas unu el la plej malgrandaj ŝtatoj en Afriko. En nord-suda direkto ĝi longas 550 km, en orient-okcidenta direkto ĝi larĝas nur inter 50 kaj 140 km. El la tuta areo 16 % estas arbaroj, 25 % kulturebla kampo kaj 3,5 % paŝtejo.
La marbordo de Togolando en Gvinea Golfo longas 56 km kaj konsistas el lagunoj (ekzemple Lago Togolanda) kun sablaj plaĝoj. Ek de la marbordo la Ouatchi-plataĵo etendiĝas ĝis la pli alta altebenaĵo. La Montaro Atokara estas arbara regiono kiu dividas la sudan de la nordan malaltan parton de la lando kiuj estas precipe savanaj.
La plej alta monto en ogolando estas Monto Agou kun altitudo egala al 986 m. La plej longa rivero estas Mono, kiu longas proksimume 400 km. Ĝi fluas de nordo al sudo, laŭ 50 km ĝi estas ŝipirebla.
Klimato
La klimato esas tropika, kun karaktero de savano kaj meza temperaturo de 30 °C en la nordo, kaj kun du pluvosezonoj en la sudo: la unua de aprilo ĝis julio, kaj la dua de oktobro ĝis novembro.
Teritoria organizado
Togolando estas organizita en kvin regionoj, kiuj estas la jenaj: el sude norden Ĉemaro aŭ Maritime en la franca, Altebenaĵo aŭ Plateaux en la franca, Centra Regiono aŭ Centrale en la franca, Kara kaj Savanoj. Tiuj kvin regionoj siavice subdividiĝas en 30 prefekturoj aŭ subregionoj.
Historio
Oni scias tre malmulte de la periodo antaŭ la alveno de la Portugaloj en 1490. Inter la 11-a kaj la 16-a jarcento, diversaj tribuoj (Ewe, Mina) atingis la regionon kaj| lokiĝis precipe en la marbordaj lokoj. Dum la sekvaj du jarcentoj la regiono iĝi grava por la komercado de sklavoj.
Béla Somogyi
Li eklaboris en aĝo 15 kiel teksaĵ-vendisto, poste tajloro-helpanto, pli poste bovopaŝtisto en Zsámánd. Li lernis en Instruista Klerigejo de Csáktornya. Li instruis en Felsővisó kiel ŝtata instruisto. Liaj unuaj artikoloj aperis 1895-96 en Népszava kaj la Cipészek Szaklapja (fakgazeto de Ŝuistoj) sub nomo Suhogó (Siblanto aŭ Susuranto). En 1897 li venis al Budapeŝto kaj iĝis kunlaboranto de Népszava, en 1897-98 li iĝis ties redaktoro dum 8 monatoj. Poste li instruis randurbe, akiris instruistan kvalifikon, instruis en realaj kaj komercaj lernejoj. Li iĝis en 1905 denova kunlaboranto de gazeto Népszava, kiu iĝis dumtempe taga gazeto. Li samtempe ekis la organizadon de la instruistoj kaj redaktis ties eldonaĵon Új Korszak (Nova Epoko). Li estis publikinstrua ŝtatsekretario post la burĝa revolucio de oktobro 1918. Li estis ano de la hungara Socialdemokrata Partio (SDP). Li publikigis malaprobajn artikolojn en la Népszava pri la reĝimo post la renverŝo de la Konsilantara Respubliko. Pro tio lin forkaptis oficiroj de Ostenburg-pungrupo kaj murdis lin kun sia kunlaboranto Béla Bacsó [baĉo]. Iliajn kadavrojn oni ĵetis en la Danubon.
Togolando
Historio
Post pakto kontraktita en 1884 de germana reprezentanto kun la reganto Mlapa la 3-a la lando iĝis protektorato de la Germana Imperio kun la nomo Germana Togolando. En 1905 Togolando iĝis germana kolonio kun la nomo Togolando. La germanoj enkondukis modernajn teknikojn de kultivado de kakao, kafo kaj kotono kaj evoluigis la substrukturon. Samtempe ili despote kontrolis la loĝantaron. Dum la unua mondmilito la etaj germanaj trupoj kapitulaciis post kelkaj semajnoj fronte al la britoj kaj francoj, kiu dividis la landon en brita kaj franca parto. En 1957 la brita parto unuiĝis kun la nuna Ganao, dum la franca parto iĝis aŭtonoma respubliko dependanta de Francio.
Béla Somogyi
Li tradukis multajn verkojn de Bebel (Virino kaj socialismo) kaj Lassalle. Li verkis lernolibrojn.
Togolando
Historio
La Franca Togolando akiris sendependecon la 27-a de aprilo 1960 kun la nomo de Togo, kaj Sylvanus Olympio estis elektita kiel unua prezidento. Olimpio estis murdita post puĉo de militistoj en januaro 1963. Poste la lando estis regata de Nicolas Grunitzky ĝis 1967, kiam okazis ne-sanga ŝtatrenverso komandita de Eyadéma Gnassingbé. Gnassingbé starigis unupartian diktatorecan reĝimon kaj regis dum 38 ĝis sia morto la 5-an de februaro 2005.
Béla Somogyi
Pri la murdo kaj sekvoj legu ĉe Bacsó Béla
Togolando
Historio
Post la morto de Eyadéma Gnassingbé li filo Faure Gnassingbé, eksa-ministro por publika laboroj, minekspluato kaj telekomunikado, estis enoficigita kiel prezidento de la parlamento sub premo de la armeo. Okazis protest-manifestacioj kiuj estis perforte subprimitaj. Pro internacia premo Faure Gnassingbé rezignis la 25-an de februaro, kaj akceptis elektadon en aprilo de la sama jaro. Laŭ oficialaj rezultoj, li venkis la elektadon kun pli ol 60% de la voĉoj, sed lia opozicianto Emmanuel Bob-Akitani denuncis fraŭdon kaj deklaris sin gajninto kun 70% de la totalo de voĉoj. Dum la tumultoj post la elektoj 100 homojn estis mortigitaj.
Ankaŭ en la balotoj de 2010 kaj 2015 Faure Gnassingbé oficiale venkis kaj li daŭre regas la landon.
Politiko
Togolando estas prezidenta respubliko. La ŝtatestro estas la prezidento de la lando, ek de 2005 Faure Gnassingbé, reelektita en 2010 kaj 2015. La estro de la registaro estas la ĉefministro, ek de 2012 Kwesi Ahoomey-Zunu.
La parlamento havas nur unu ĉambron, la Nacia Asembleo (Assemblée Nationale), kun 81 membroj. La juĝopovo orientiĝas je la franca sistemo.
La nuna konstitucio estis enkondukita la 27-an de septembro 1992 kaj reviziita en 2002.
Togolando apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano. Historia politika dokumento por la modelo de politika kunlaboro de la AKP-ŝtatoj kun la Eŭropa Unio estas la Konvencio de Lomeo, kiu estis subkribita en la ĉefurbo de Togo, kaj inter la jaroj 1975 kaj 2000 tre influis la interŝtatan politikon.
Loĝantaro
La lando havas preskaŭ sep milionojn da loĝantoj, kiuj apartenas al diversaj afrikaj etnoj. La meza vivodaŭro egalas al 58 jaroj. La loĝantaro kreskas je 2,7 % jare, 42% havas malpli ol 15 jarojn kaj 2,7% pli ol 65 jarojn (laŭ datenoj de 2008).
La plej grandaj urboj de Togolando estas Lomeo 760.000 loĝantoj, Sokodé 117.811 loĝantoj, Kara 104.207 loĝantoj, Kpalimé 95.974 loĝantoj.
Ekzistas forta migrado de la kamparo al la urboj, kie la senlaboreco daŭre kreskas. Tial multaj junuloj klopodas elmigri eksterlanden al Eŭropo aŭ norda Ameriko por trovi laboron.
Etnoj
La loĝantaro de Togolando konsistas el multaj etnaj kaj lingvaj grupoj, la plej malgrandaj el ili havas nur kelk-centojn da anoj.
La plej gravaj etnaj grupoj estas la Eveoj ( ~ 40%) en la sudo kaj la Kabijeoj ( ~ 16%) en la mezo kaj nordo. Malplimultoj estas la Tembaoj, la Akebuoj (13,2 %) la Gurmaoj (9,7 %) kaj la Joruboj (6,8 %). Proksimume 1% de la loĝantaro devenas el Eŭropo aŭ aliaj landoj ekster Afriko.
Jenő Nagy
Jenő Nagy
Togolando
Lingvoj
Oficiala lingvo estas la franca. La nombron de la lokaj lingvoj oni taksas inter 30 kaj 42 . Du inter ili, la evea (Ewe) kaj kabijea lingvoj, estas rekonataj kiel oficialaj, kaj la evea fakte estas plej uzata kiel nacia pontolingvo.
Estas uzataj multaj afrikaj lingvoj, inter kiuj multaj dialektoj de la evea lingvo kaj de la kabijea lingvo. En la sudo de la lando estas uzataj lingvoj apartenantaj al la gbea lingvaro kaj en la nordo lingvoj apartenantaj al la gura lingvaro.
Alia eŭropa lingvo parolita nur en kelkaj regionoj estas la germana.
Religioj
51% de la Togolandanoj estas animistoj. La dua plej granda religia grupo estas la kristanoj (29% el kiuj 21% katolikoj, 7% Protestantoj kaj 1% de aliaj kristanaj religioj). La restanta parto de la popolo (~20%) havas islaman kredon.
Ekonomio
La branĉoj de agrikulturo estas kakao, kafo, batato, kotono, milio, sorgo kaj rizo. La industrioj estas fosfatoj, teksaĵoj kaj nutraĵprilaborado.
La evoluo de la ekonomio estas malfacila kaj la kialoj de tio estas la malabundeco de fekunda tero, malalta indico de edukado kaj alta natura reproduktado.
Kvankam la ĉefurbo Loma havas la potencialon esti internacia komerca centro, tamen la potencialo ne estas utiligita kaj hodiaŭ la ĉefurbo estas la centro de kontrabandado, ĉefe al najbara Ganao.
La malneta enlanda produkto sumiĝas al ĉirkaŭ 7,3 miliardoj da dolaroj kaj la MEP pokape: ĉirkaŭ 1500 dolaroj. La jara kresko estas ĉirkaŭ 3,5% kaj la inflacio estas ĉirkaŭ 2,5%. Importado estas ĉirkaŭ 450 milionoj da dolaroj kaj eksportado ĉirkaŭ 336 milionoj da dolaroj.
Socio
Lesboj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transseksuloj (GLAT) en Togolando havas leĝajn problemojn, kiujn ne-GLAT-aj civitanoj ne havas. Vira kaj virina samseksa seksa aktiveco estas kontraŭleĝa en Togolando.
Sporto
Teamo de Togolando en 2006 unuafoje partoprenis la Futbalan Mondpokalon, kiu okazis en Germanio.
Esperanto en Togolando
Esperanto en Togolando estas reprezentita de Unuiĝo Togolanda por Esperanto kun rilatoj al UEA, kaj ties junulara sekcio Junulara Organizo de Togolandaj Esperantistoj kun rilatoj al TEJO.
En Aŭgusto 2017 en Aneho okazis la 73a Internacia Junulara Kongreso, la unua IJK en Afriko.
Veľké Straciny
Veľké Straciny, hungare Nagyhalom [nadjhalom] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Veľké kaj nagy signifas: granda.
Situo
Veľké Straciny situas en valo, laŭ flankovojoj, fervojo preteriras. Veľký Krtíš troviĝas je 6 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1236 en formo "Stracin". Inter 1554-1594 ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En 1828 loĝis tie 255 vilaĝanoj en 26 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Nagy-Sztraczin, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyhalom 333 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Balassagyarmat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľké Straciny 164 homoj, (160 slovakoj).
NGC 1045
NGC 1045 (aliaj indikoj — PGC 10129, MCG -2-7-59) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Frederick Von Stein
Frederick Von Stein estas spiritista estulo. Laŭ Spiritisma Doktrino, li estas unu el la kuracistoj de la spaco kaj eble apartenis al la germana armeo dum Dua MondMilito (1939 - 1945). Personoj kiuj havis ŝancon lin aŭdi en liaj manifestiĝoj en Lar de Frei Luz (Rio de Janeiro), okazitaj ekde 1970aj jaroj, jesas, ke li partoprenis de la tenebraj eksperimentoj faritaj de la nazioj. Rakontoj ankaŭ jesas, ke li mortis dum aera bombardado kiam havis sian dekstran gambon dispecigita. Nuntempe Frederick helpas aliulojn per spiritaj kirurgioj (inkluzive materiigoj) por kontraŭpezi pasintajn krimojn.
Listo de stamp-kodoj de la metroo de Parizo
La Listo de stamp-kodoj de la metroo de Parizo estas prezentita en la sekvaj sekcioj. Tiuj kodoj estas skribitaj sur la bileton kiam la vojaĝanto stampas ĝin.
Stampado de biletoj
La turn-enirejoj stampas la biletojn ŝanĝante la entenon de la magneta trako kaj skribante diversajn informojn sur la bileton.
Modernaj turn-enirejoj indikas tiujn informojn per tuj komprenebla maniero, sed tradiciaj turn-enirejoj uzas tre simplan kodadon.
Supre, estas skribitaj tempaj indikoj: de dekstre maldekstren, numero de la semajno en la jaro (01 ĝis 52 aŭ 53), tago de la semajno (tag-litero L M m J V S D sekvata de cifero 1 por mateno aŭ 2 por posttagmezo), kaj horo de stampado (1 ĝis 12), per malgrandaj karaktroj kaj turnita per 90°. Tiel, bileto « <span style="display: inline-block; ">5 L250 » estis stampita lundon de la 50-a semajno, je la 5 h posttagmeze.
Malsupre, estas skribitaj geografiaj indikoj: kodo de la stacio (kvar ciferoj), kaj litero identiganta la turn-enirejon en la stacio.
Kodoj de stacioj
Kodoj de stacioj konsistas el 4 ciferoj. La du unuaj ciferoj indikas geografian sektoron de Parizo (de 01 ĝis 31) kaj la du ceteraj indikas la stacion en tiu sektoro (de 01 ĝis 15). Mapo de sektoroj estas prezentita en la dua ekstera ligilo.