cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mesĥetaj turkoj
En la ekzilo la mesĥetoj disvolvigis komunan etnan konscion kaj ili mem ekdifiniĝis kiel mesĥetoj. En la 1960-a kaj 1970-a jardekoj ili famiĝis pri la lukto por la enmigrado al Turkio aŭ reveno al Kartvelio. En 1989 post kontraŭ-mesĥeta pogromo en la Fergana valo (Uzbekio), rezulte de kiu (laŭ oficiala informo) estis mortigitaj 106 homoj (inkluzive de 43 turkoj), komenciĝis amasa elmigrado de turkoj en RSFSR, precipe al Krasnodara regiono. La kartvelaj aŭtoritatoj restis nedecidaj pri la permeso revenigi amase la mesĥetojn, escepte se ili akceptos la kartvelan identecon. En 1990 establiĝis standarda asocio, Vatan ( Naskiĝlando).
(61343) 2000 PC5
(61343) 2000 PC5 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia discentra orbito malproksime ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,258313 AU, tie estas 38,643 milionoj da km.
26283 Oswalt
26283 Oswalt estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la 17-an de septembro 1998 de la teamo de la astronomia kampanjo LONEOS elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, nemalproksime de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Terry Oswalt, kiu laboras en la kampo de la stela kaj planeda astronomio. Li gvidis aux partoprenis al observadaj kampanjoj pri multenombraj kaŝadoj far'de Luno, planedoj kaj malgrandaj sunsistemaj korpoj, inklude unu el la unuaj determinoj de la grando, formo kaj denso de Cereso.
12811 Rigonistern
12811 Rigonistern estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Mario Rigoni Stern (1921–2008), naskiĝinta kaj vivinta en Asiago : unu el plej influaj nuntempaj italaj verkistoj, fama pro liaj poeziaĵoj kaj romanoj pri la vivo kaj loĝo en montoj. Liaj verkoj estis tradukitaj en pli ol dekduo da lingvoj kaj gajnis plurajn internaciajn premiojn.
Triangula komerco
Triangula komerco estas formo de sklavkomerco. Tiu komerco transportis varojn de unu loko al alia. Temas same pri tritiko, vino, aŭ nigraj sklavoj, kiuj estis nuraj "vivantaj iloj".
Ĝi ludis gravan rolon en la disvastigo kaj pludaŭro de sklaveco ĉefe el Afriko (ruĝa areo) kaj en Amerikon (bluaj areoj). En tiuj lastaj disvastiĝis la loĝantaroj de afrika deveno kaj en kelkaj lokoj eĉ anstataŭis la iaman indiĝenajn loĝantarojn. La enspezo devena el tiu komerco venis al Okcidenta Eŭropo (verdaj areoj) kiel grandaj monkvantoj (oro kaj aliaj valoregaj metaloj aŭ artaĵoj) aŭ kiel varoj importitaj el Ameriko al la Malnova Mondo.
Triangula komerco en Atlantiko
Ĉefa artikolo: Transatlantika triangula sklavkomerco
La Atlantika Triangula Komerco estas esprimo uzata por indiki aron de komercaj rilatoj de eŭropaj landoj inter la metropoloj kaj la diversaj transmaraj areoj, kun transkontinenta karaktero subtenata de tri geopolitikaj kaj ekonomiaj aksoj: Eŭropo, Afriko kaj Ameriko (Nordo, Centro kaj Suda).
Ekstera ligilo
The Transatlantic Slave Trade Database, a portal to data concerning the history of the triangular trade of transatlantic slave trade voyages.
Bitruskano
Bitruskano, Bitruskan, Bitruscan aŭ Bira rincua buri mu babra ua estas unu el ses projektoj de internacia planlingvo de Jacinto Javier Bowks de la Rosa de planlingvo (aliaj estas Auxilingua, Ekspreso, Esperando, Europeano kaj Latineo). Bitruskan estis kreita en 1979.
Bitruskan estas eksperimento por krei internacian planlingvon kiu havu minimumajn lingvaj funkciojn al homa komunikado. La vortprovizo estas "minimisma" kaj la gramatiko tre simpla. La radikoj de l' vortprovizo estas grande parte hindo-eŭropa, sed prenas multajn vortojn el Eŭska lingvo. La celo estas ne esti malfacile lernebla al ĉiuj popoloj.
Patro nia:
BAITRI TANU CA IN SIRIU: SANCRU MACI NUMI TATI UA: UACI NIRICI TIR TATI UA: MACI CUIRIR TATI UA: TIURI BANI TANU CATATIUN: BIRTIURI TIBICU TANU SIMI NU BIRTIURI TISIMAN TANU: NA BIRIMISI NU UAIN RICI BRANTA: MABU SARBUTI NU TA BUACI
-359
En la jaro 359 antaŭ Kristo okazis, interalie:
NGC 4931
NGC 4931 (aliaj indikoj — UGC 8154, MCG 5-31-114, ZWG 160.118, DRCG 27-164, PGC 45055) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Reekprenado (muziko)
Reekprenado (frz. reprise) estas en la muziko la ripetado de movimenta parto ene de komponaĵo.
Komence oni uzis la nocion nur por la ripetado de parto, markita en la nototeksto per ripetiloj. Poste aliĝis pluaj signifoj. Ekzemple en la triparta kantoformo (A-B-A) oni per tio nomas la duan A-parton aŭ en la rondelo la revenon de la ritornelo.
Plej ofte tamen uzas la nocion por la tria formparto de la sonata ĉefmovimento.
Koramiko
Du koramikoj kune estas partneroj en amrilato, kiuj ne estas edz(in)oj. En kelkaj kulturoj estas neakceptite havi amrilatojn antaŭ ol edz(in)iĝi aŭ kiam oni jam estas edz(in)o. Sed en tre multaj landoj en la pasinta jarcento pli kaj pli akceptiĝis havi amrilatojn antaŭ edz(in)iĝi, pro kio oni nun pli malferme parolas pri koramikoj. Ankaŭ plioftiĝis eksedz(in)iĝoj, kaj multaj eksedz(in)oj tiam dumtempe vivas en rilatoj sen edz(in)eco.
Oni teorie povas uzi la vorton koramiko por ambaŭ seksoj, ĉar la vorto amiko estas sekse neŭtrala radiko, sed praktike oni kutime uzas la vorton nur por viraj koramikoj, ĉar por inaj koramikoj oni kutime uzas la vorton koramikino.
Alternativo al la vorto "koramiko"
Apud la kutima esprimo "koramiko", ekzistas la samsignifa, sed tre malofte uzata, neologismo umiko. La proponantoj de "umiko" argumentas, ke "koramiko" tro longas, kaj ke ĝia signifo ne ĉiam estas klara. Ekzemple, en la esperantigo de Kalevala ĝi estas uzata kun la signifo "tre bona amiko":
Ankaŭ Marjorie Boulton uzas ĝin tiusignife, en la fina strofo de la poemo "Amiko amata", en la poemaro Eroj (p. 139):
Aŭ Ludovikito, en la komenca dediĉo de sia aŭtobiografia romano ''"pri nia pvz-ado":
Kontraŭantoj de la vorto "umiko" asertas, ke en la efektiva nuntempa lingvouzo "koramiko" tamen preskaŭ sisteme signifas amrilaton, kaj la vorton "umiko" nur malmultaj konas.
Do, kiel ĉe ĉiuj novaj vortoj, ĝia estonteco estas necerta. Eblas ankaŭ, ke ambaŭ vortoj estos alterne uzataj kiel "trajno/vagonaro", "pigra/mallaborema" aŭ "diferenco/malsameco".
Historio
La vorton "umiko" publike lanĉis la verkisto Jorge Camacho en la novelaro Ekstremoj. Li inspiris sin je la parol-uza vorto "umi", je la titolo de ies rakonto "La tago de la umsektoj", kaj je la Zamenhofa procedo modifi radikojn por ricevi novajn vortojn por konceptoj ofte (sed ne ĉiam) proksimaj aŭ similaj, tamen ne plene samsignifaj: "pezi/pesi", "koro/ĥoro" kaj tiel plu.
La historio de koramikeco en Hispanujo
Antaŭ pluraj jardekoj, en Hispanujo, ŝtato katolike sud-eŭropa, fianĉeco estis la stato antaŭa kaj prepara al edz(in)iĝo aŭ nupto, t.e. al la transiro de fraŭleco al nuptinteco.
Almenaŭ de post 1975, rezulte de multaj sociaj ŝanĝoj, nuntempaj paroj kutime unue ekzistas kiel koramikoj, ofte sed ne nepre kune vivantaj sub sama tegmento, dormantaj en sama lito. Koramikoj povas esti je ĉia aĝo, je ĉia sekso (samseksaj aŭ duseksaj rilatoj). Koramikeco ne implicas sindevigon al posta edz(in)iĝo. Ĝi povas eki kaj finiĝi relative facile kaj spontane, sen (multaj) formalaĵoj kaj kostoj. Estas normale, ke junulo havas plurajn sinsekvajn koramikojn; eblas ankaŭ kunhavi plurajn samtempe, sed tion oni rigardas malfideleco.
Mark A. Hershkovitz
Mark Alan Hershkovitz estas usona botanikisto kaj kuratoro. Li dediĉis ĉefe al Calandrinia, precipe filogenetikajn studojn.
Tiu botanikisto estas aludita en la Listo de botanikistoj per '''  Hershk. '''.
Kodai Watanabe
Kodai Watanabe (渡辺 広大, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai, Montedio Yamagata, Renofa Yamaguchi FC kaj Thespakusatsu Gunma.
Anna Hradil
Anna aŭ Ana Hradil estis unu el la unuaj kroataj esperantistoj, el la t.n. ("Osijeka Kvinopo el 1889"). Ŝi naskiĝis la 19-an de januaro 1865 en Osijek. En la lernojaro 1877-78 ŝi frekventis la kvaran klason de la elementa lernejo, kaj poste 2 jarojn osijekan realan lernejon.
Blaia Zimondal
Blaia Zimondal, Blaia Zimodal, Blaia Zimandal aŭ Blaia Zimodel estas apriora projekto de internacia planlingvo proponita de Cesare Meriggi en 1884. Ĝi estas ofte citita de kosmoglotikistoj de komenco de 20-a jarcento, sed, ĝenerale, nur kiel nomo en listo de aliaj projektoj.
Anna Hradil
En 1889 ŝi vivis en Malsupra Urbo kaj aperis en la Adresaro de Zamenhof, same kiel ŝiaj fratinoj Augusta kaj Ema, kaj la amikinoj Marija Pilepić kaj Natalija Hergović. En 1890 ŝi edziniĝis al Viktor Krvarić, kiu, kvankam osijekano, jam vivis kaj laboris en Sarajevo. Bosnio tiutempe estis freŝe okupita de Aŭstrio-Hungario, kaj li laboris kiel ŝtata oficisto en la landa registaro de Bosnio. La filo Kamilo naskiĝis en 1894 en Sarajevo. Kamilo frekventis en 1905 elementan lernejon en Velika Kladuša (Bosnio) kaj poste oficiran (kadetan) lernejon en Maribor (Slovenio). En 1921 (jam en Jugoslavio) Viktor emeritiĝis en Sarajevo. Proksimume tiam Kamilo jam vivis en Osijek kun sia edzino Emilija Munk. Viktor en 1927 mortis en Osijek. Ana mortis en 1948 en Osijek pro pneŭmonio. Viktor estas (kaj verŝajne same poste Ana) entombigita en la tombejo "Sv. Ana" en Osijek, sed la tombo ne plu troviĝas.
Blaia Zimondal
Bibliografio
Meriggi, Cesare Blaia Zimondal, lingua universal Fusi: Pavia, 1884 (247 p.)
Vladislav Pozdnjakov
Biografio
Post sia repatrujigo el Kazaĥio al Rusio, Vladislav loĝis en urbo Balakovo de Saratova provinco. Post la fino de lernejo li aliĝis al la medicina kolegio de Balakovo, kie li studis por esti flegisto. Radio Libero ke li ne ricevis diplomon.
Pozdnjakov acertas, ke post la fino de kolegio li laboris kiel flegisto de ambulanco. Laŭ versio de Radio Libero, li neniam laboris oficie ).
Radio Libero ankaŭ acertas, ke Pozdnjakov startis kiel opoziciulo kaj kritikisto de ŝtataj tendroj (laŭ ekzemplo de Aleksej Navalnij), kaj ankaŭ kiel konsilisto pri fizika taŭgeco.
Giornico (komunumaro)
La komunuaro Giornico  estas administra unuo de Kantono Tiĉino kaj parto de la distrikto Leventina. Ĝi havis 2297 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Giornico.
Trafiko
Tra la komunumaro Giornico pasas la kantona ĉefovojo n-ro 2, la svisa aŭtovojo A2 kaj la grava gotarda linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj.
Komunumoj de la komunumaro Giornico
La komunumaro Giornico konsistas (stato en 2011) el 5 komunumoj, el kiuj Bodio estas la plej granda. Jen la listo:
32037 Deepikakurup
32037 Deepikakurup estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Deepika Saraswathy Kurup, kiu gajnis en 2015 la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri media inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la Nashua High School South de Nashua (Nov-Hampŝiro, Usono).
Békés (historia departemento)
Békés estis historia reĝa departemento en la meza parto de la Hungara Reĝlando, slovake: Békeš uhorská župa, germane: Komitat Bekesch. Ĝi estas historia antaŭulo de la nuna depatemento Békés. La vorto signifas pacema, temas pri nomo de la unua departementestro.
Demografio
Laŭ la censo de 1880
Laŭ la censo de 1910
Administracio
Estis 7 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:
La departemento situis tute en ebenaĵo. Grava rivero estas Körös.
La alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la kampoj, rivero. Stefano la 1-a (Hungario) fondis la departementon en komence de la 11-a j.c. Tiam la departementejo estis Békés, kie estis tera fortikaĵo. Post la turka erao senhomaj vilaĝoj restis. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj kaj rumanoj. Nuntempe centro por rumanoj estas Elek kaj Gyula, por slovakoj Békéscsaba. En la 19-a j.c. la regiono nomiĝis "ŝtormoangulo", ĉar oftis la agraraj strikoj kaj ribeletoj.
Fuchskaute
Fuchskaute estas estingita vulkano kun alteco de super marnivelo la plej alta monto de la mezmontaro Westerwald kaj distrikto Westerwald. Ĝi situas sur la teritorio de la rejnlando-palatinata komunumo Willingen.
La nomo Fuchskaute rilatas al loko, kie la vulpo havas sian kavernon („kaute“).
Situo
En la Alta Vastervaldo, altebenaĵo de la Vestervaldo, kiuj apartenas al la Rejnlanda ardeza montaro, altiĝas la monto Fuchskaute mezdistance inter Bad Marienberg en la okcidento kaj Breitscheid en la oriento de la teritorio de la komunumo Willingen. Ĉe la orienta deklivo estas la landlimo al Heslando, kaj tiu al Nordrejn-Vestfalio situa kelkajn kilometrojn pli norde. Apenaŭ tri kilometroj nordnororiente estas la trilanda punkto de Heslando, Nordrejn-Vestfalio kaj Rejnlando-Palatinato. Je la deklivoj fontas inter alia la rivereto Nister (granda Nister).
Geologio
La monto estas etingita vulkano kaj parto de bazalta altebenaĵo.
-349
En la jaro 349 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Lugrin
Lugrin estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 15 km oriente de Thonon-les-Bains kaj ĉ 10 km okcidente de Saint-Gingolph kaj la svisa landlimo. La lemana bordo estas ĉi tie kruta: Monto Mont Bénand, ĝia kulmino ĉe 1244 m de alteco, estas proksima de la bordo de 3 km. Trafluas la komunumon rojoj Ruisseau de Drainin kaj Ruisseau du Fayet.
Parto de la Traktato de Évian, kiu permesis finigi la Militon de Alĝerio estis negociata en Lugrin inter la 20-a kaj la 28-a de julio 1961.
La najbaraj komunumoj estas okcidente: Maxilly-sur-Léman; sud okcidente: Saint-Paul-en-Chablais; sud-oriente Bernex; kaj oriente Thollon-les-Mémises kaj Meillerie.
Monumentoj
En Lugrin, estas tri kasteloj:
Berthold Viertel
Berthold Viertel (naskiĝinta la 28-an de junio 1885 en Vieno; mortinta la 24-an de septembro 1953 samurbe) estis denaska aŭstro judodevena verkisto, dramaturgo, eseisto, tradukisto kaj filma kaj teatra reĝisoro, kiu verkis en Germanujo, Usono kaj Britujo. Lia filo estis scenaristo Peter Viertel.
Vivo kaj verkaro
Pro sia konateco kun Karl Kraus kaj Peter Altenberg Viertel kunverkis ekde 1910 ĝis 1911 la satirikan revuon Die Fackel de Kraus. Post la unua Mondmilito Grafo de Seebach invitis Berthold-on Vierte, labori kiel reĝisoro ĉe la teatro en Dresdeno. Ekde 1918 ĝis 1921 Viertel laboris kiel reĝisoro en Dresdeno kaj enscenigis en la dramejo la unuan prezentadon de Jenseits de Walter Hasenclever (kun Walter Bruno Iltz) kaj somermeznoktan sonĝon de Ŝekspiro. Lia poemaro Die Bahn ankaŭ ekestis en Dresdeno kaj aperis en 1921, same kiel Bachantinnen des Euripides, la komedio Die schöne Seele kaj Das Gnadenbrot. Vokitecoj kiel reĝisoro kaj dramaturgo kondukis lin i. a. al Dresdeno, Berlino ( "Die Schwester" de Hans Kaltneker en 1924 ĉe Goethe-teatro), Zuriko, Britujo kaj Usono. Viertel laboris en 1933 kiel aktoro en Berlino, kiam li devis elmigri al Francujo kaj ekde tie poste al Usono. En Novjorko li kunfondis kun Wieland Herzfelde en 1944 la eldonejon Aurora-Verlag, kiu publikigis germanajn verkistojn en ekzilo. En la jaro 1947 li revenis al Eŭropo, laboris komence en Londono ĉe BBC, poste ekde 1948 kiel reĝisoro en Zuriko kaj ekde 1949 finfine deneove en Vieno. Viertel tradukis gravajn dramojn de Tennessee Williams, kiujn li ankaŭ enscenigis ĉe la viena Akademio-Teatro – i.a. Endstation Sehnsucht kun Curd Jürgens kiel Stanley Kowalski. Li ankaŭ diskoniĝis kiel poeto kaj verkisto.
Berthold Viertel estis ekde 1918 ĝis 1947 edzo de Salka Viertel, denaska Steuermann, kun kiu li havis tri filojn. Ekde la somero de 1940 li kunvivis kun aktorino Elisabeth Neumann, kiun li edzinigis en 1949.
Sainte-Maure-de-Touraine
[] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre-et-Loire, prononco [], en la regiono Centro-Valo de Luaro, Centre-Val de Loire, prononco []. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Chinon kaj al la kantono .
Geografio
La rivero Manse trapasas tra la komunumo. Oni bredas tie kaprojn.
Historio
Neolitikaj homoj konstruis tie Dolmenon.
Lokoj kaj monumentoj
La videndaj lokoj en Sainte-Maure-de-Touraine estas la kastelo de Rohan, la halo por la bazaro kaj kripto sub la kirko.
Esperanta vivo
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,09 % de voĉoj) en 2004, kaj 3 voĉdonojn (0,31 % de voĉoj) en 2009.
Grizkapa pasero
La Norda grizkapa pasero, Grizkapa pasero (laŭ la latina scienca nomo), aŭ Komuna Grizkapa pasero (Passer griseus), estas birdo de la familio de Paseredoj kaj plej tipa genro de paseroj, troviĝanta kiel birdospecio de loĝantaj birdoj en multe de tropika Afriko. Ili loĝas en ampleksa gamo de malfermaj habitatoj, inklude malfermajn arbarojn kaj homajn setlejojn, kaj ĝi estas fakte la afrika ekvivalento de la Dompasero.
Tiuj paseroj estas ĉefe loĝantaj birdoj en sia teritorio, sed estas kelkaj sezonaj movoj, kaj ariĝas je aroj de ĝis 50 birdoj for de la reprodukta sezono.
Ili konstruas tasforman neston en arboj, pajlaj tegmentoj aŭ malnovaj nestoj de aliaj birdoj; la ino demetas 2–4 ovojn.
Plenkreskulo de Grizkapa pasero havas palgrizan kapon (kun pli malhelgriza areo en brido, traokulo kaj al la orelareo) kun svaga blanka mustaĉa strio, palbrunajn suprajn partojn, blankecajn subajn partojn kaj brunajn flugilojn kun malgranda blanka ŝultromakulo. La beko estas fortika, tre dika baze kaj nigra. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iom pli senkoloraj kaj ne havas la blankan flugilmakulon.
Estas tri subspecioj, diferencaj en plumarnuanco, ĉefe pri la malhelo de la kapo.
Tiu specio manĝas ĉefe semojn kaj grenon, kiel aliaj paseroj, sed manĝas ankaŭ insektojn inklude termitojn, ĉefe dum idomanĝigado.
La alvokoj inkludas ĉiipojn kaj ĉirpadojn, kaj la tipan paseran trenatan alarmalvokon.
La Norda grizkapa pasero estas anstataŭata en orienta kaj suda Afriko de tre similaj samgenraj birdoj kiuj foje estas konsiderataj rasoj de tiu specio: nome la Svainsona pasero, la Papagobeka pasero, la Svahila pasero, kaj la Grizkapa sudpasero.
Judith Barsi
Judith Eva Barsi (naskiĝis en Los-Anĝeleso, Kalifornio, Usono kiel sola infano de hungaraj gepatroj fuĝintaj el socialisma Hungario, mortinta la  samurbe) estis usona eksa infanaĝa aktorino en la mezaj ĝis malfruaj 1980-aj jaroj. Ŝi komencis sian karieron en televido, aperantaj en reklamaj filmetoj kaj televidaj spektakloj, kaj poste aperis en la horora filmo Jaws: The Revenge de 1987. Poste ŝi donis sian voĉon al roluloj en du animaciaj filmoj de la amaskomunikila firmao Walt Disney Company. En la filmo The Land Before Time ("la antaŭtempa lando") de 1988, tiam dek-jara, ŝi partoprenas kiel voĉo de knabina dinosaŭro, kaj en la filmo All dogs go to heaven ("ĉiuj hundoj iras al la ĉielo"), publikigita nur post ŝia morto en 1989, ŝi donas sian voĉon al animacia orfa knabineto kapabla paroli al bestoj. Judith kaj ŝia patrino Maria estis mortigitaj en la somero 1988 kiel rezulto de duobla murdo kaj sekva memmortigo farita de sia patro, József Barsi.
Ároktő
Situo
Ároktő situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ traira flankovojo. Mezőcsát troviĝas 10, Tiszafüred 23, Polgár kun aŭtoŝoseo 24, Tiszaújváros 28, Miskolc 40 km-ojn.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Preter la vilaĝo etendiĝas Remparo de Ĉorso fare de sarmatoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1067 en formo "Aruk". Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio. En 1668 detruo de akridoj, en 1869 incendio okazis. Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.
Alojo
Alojo estas kunmiksaĵo, aŭ en solvaĵo aŭ kemia kombinaĵo, de du aŭ pli elementoj el kiu almenaŭ unu estas metalo. Alojo kun du komponantoj nomiĝas binara alojo; tiu kun tri estas terciara alojo; tiu kun kvar estas kvaternara alojo. La rezulto estas substanco kun ecoj malsamaj de tiuj de ties komponantoj.
Proprecoj
La metodoj formi alojojn estas variaj. En la likva stato, plej multaj metaloj estas solveblaj unu en la alia kaj alojado kutime implikas fandado; tamen alojado per traktado en la solida stato sen fandado estas farebla per pulvora metalurgio. Kiam fandaj alojoj solidiĝas, la komponantoj povas resti solvita aŭ ili povas apartigi en solidaj miksaĵoj de regionetoj aŭ eĉ grajnoj de varia koncentreco. Estas multaj eblecoj formi alojojn kaj multaj el ili povas montriĝi per fazaj diagramoj, sed aliaj dependas de plua formado en la solida stato.
Malsame al puraj metaloj, multaj alojoj ne havas unuopan fandan punkton. Anstataŭe, ili havas fandan amplekson ene de kiu la materialo estas miksaĵo de solidaj kaj likvaj fazoj. La temperaturo je kiu fandado komencas nomiĝas soliduso*, kaj tiu je kiu fandado kompletiĝas nomiĝas likvuso*. Alojo kun unuopa fanda punkto nomiĝas eŭtekta miksaĵo.
Foje alojo estas nomita laŭ la baza metalo, kiel " 14 karata oro", kiu estas alojo de oro kaj aliaj elementoj. La sama veras por arĝento uzita en juveloj kaj aluminio uzita strukture.
Listo de alojoj
Alojoj inkludas:
Kelkaj alojoj
Zamako aŭ origine Zamak (iam registrita marko kiel ZAMAK and also known as Zamac) estas familio de alojoj kun baza metalo zinko kaj alojaj elementoj de aluminio, magnezio, kaj kupro.
Bekfluto
Bekfluto estas ligna blovinstrumento el la familio de fajfilaj flutoj, kiu inkluzivas ankaŭ stanfajfilojn kaj okarinojn. Oni blovas bekfluton ĉe la supra ekstremo kaj ĝian buŝon ŝtopas ligna ŝtopilo, konata kiel "bloko". La nomo de la "bekfluto" devenas de la formo de la buŝaĵo, kiu similas al beko kaj ofte estas nomita "beko". Bekfluto havas truojn por sep fingroj kaj por la dikfingro de la supra mano, per kiuj oni produktas la diversajn tonaltojn.
Ekde mezepoko la bekfluto estis populara, sed ĝia uzo maloftiĝis en la 18-a jarcento. Ĝi populariĝis denove en la 20-a jarcento, por prezentadoj kaj muzikinstruado, allogante amatorajn ludistojn. Nuntempe oni ofte taksas ĝin muzikilo por infanoj, sed ekzistas multaj ludistoj lertegaj, kiuj kapablas montri ĝian tutan eblecon kiel solomuzikilo. La sono bekfluta estas rimarkinde pura kaj dolĉa, parte ĉar en la sono mankas harmonoj supraj kaj superregas harmonoj neparaj.
La bekfluta familio
Ekzistas bekflutoj diversgrandaj. Sed, malgraŭ la fakto, ke ĉiu bekfluto ludas nur du oktavojn, ensembloj de bekflutoj povas ludi tra sep oktavoj. Ili plej ofte agordiĝas en C aŭ F, kvankam muzikiloj en D, G kaj E-bemolo foje uziĝis. Fakte, ili ankoraŭ troveblas hodiaŭ, precipe la bekfluto en D, nomata "voĉfluto". La suba tabelo montras la tutan familion de muzikiloj en C kaj F. La plej oftaj solmuzikiloj de la bekflutfamilio estas la sopranbekfluto (ankaŭ nomata diskanto) kaj aldbekfluto (ankaŭ nomata "trebel"-o). En lernejoj la sopranbekfluto plej ofte uziĝas. La plej grandaj bekflutoj, pli grandaj ol la basbekfluto, estas malpli ofte uzataj, ĉar ili estas multekostaj kaj la grandego igas ilin malfacile manipuleblaj. Foje oni produktis eksperimentan garklajneton, ĉe kvarto super la garklajnbekfluto, sed ĝi estis tro malgranda por akcepti fingrojn de plenkreskuloj.
Ĉe la pli grandaj bekflutoj, la distanco inter la fingrotruoj estas tiel granda, ke oni ne povas pligrandigi ĝin. Tial bekflutoj ekde la grandeco de tenorbekfluto havas klavojn por faciligi fermion de la truoj. Krome, la plej grandaj bekflutoj estas tiel longaj, ke ne eblas atingi samtempe la busaĵon per la lipoj kaj la klavojn per la fingroj. Tial bekflutoj pli grandaj ol la basbekfluto (kaj ofte ankaŭ basbeflutoj) havas longajn, kurbajn pipojn (nomatajn "bokal-ojn"), kiuj kondukas la spiradon al la ventvojo.
Materialo
Nuntempe bonkvalitaj bekflutoj estas faritaj el gamo de diversaj malmolaj lignoj, ekzemple pirligno, ĉerizoligno, buksligno, acerligno, ebonligno kaj palisandro, kun bloko el cedroligno ruĝa. Meze de la 20-a jarcento fabrikistoj ekfaris bekflutojn el bakelito kaj (pli sukcese) el plasto, kio igis ilin malmultekostaj kaj rapide produkteblaj. Malgraŭ tio, ke muzikiloj por profesiuloj preskaŭ ĉiam estas faritaj el ligno, la plej multaj bekflutoj estas nun faritaj el plasto, ĉar ili estas pli malmultekostaj ol la lignaj instrumentoj. Krome, plastaj bekflutoj estas pli facile prizorgitaj, kaj kondensaĵo pro spirado ne okazigas ŝvelaĵon en la ventvojo. Multaj nuntempaj plastaj bekflutoj estas tiel bonaj, kiel la plej malmultekostaj lignaj bekflutoj, kaj iuj eĉ pli bonaj. Muzikiloj por komencantoj, kiel oni trovas ĉe ensembloj de infanoj, kutime estas el plasto kaj oni bezonas nur malmulte da mono por aĉeti ilin.
La plejmultaj modernaj bekflutoj baziĝas je barokaj muzikiloj, sed iuj fakistaj fabrikistoj faras kopiojn de la pli fruaj renesancaj muzikiloj. Ĉi tiuj muzikiloj havas pli larĝan, malpli konusan boraĵon, kaj kutime laŭtan, malpli dolĉan sonon.
Novaj enkondukaĵoj modernaj
En la frua 20-a jarcento Peter Harlan disvolvis bekfluton kun iomete pli facila fingrado. Ĉi tio nomiĝas fingrado germana (en la franca: doigté moderne). Ĉe bekfluto kun tia germana fingrado la kvina truo estas pli malgranda ol la kvara, dum ĉe bekfluto baroka la kvara truo estas pli malgranda ol la kvina truo. La ĉefa malsameco pri fingrado estas por ‘F’ (ĉe la bekflutoj en C) kaj ‘B-bemolo (ĉe la bekflutoj en F). Por ludi ĉi tiun noton per baroka bekfluto, oni devas uzi la fingradon 0 123 4 67. Ludante novsisteman bekfluton (germana fingrado), oni devas uzi la fingradon 0 123 4. Germana fingrado estiĝis populara en Eŭropo, precipe en Germanio, dum la 1930-oj, kaj troviĝas nun en diversaj partoj de la mondo, inkluzive de Japanio. Sed Theodor Adorno kritikis tiajn bekflutojn, ĉar laŭ li ili havas malpli bonan agordon de diesoj kaj bemoloj, kaj sonon "banalan kaj infanecan".
Nuntempe oni produktas bekflutojn kun novaj dizajnoj. Unu tipo estas bekflutoj grandaj (basbekflutoj, basegabekflutoj, k.c.) kun kvadrata sekco, kiuj estas muntitaj el lignotavoloj, anstataŭ ĉizitaj el granda lignobloko. Ĉi tiuj flutoj havas plenan serion de klavoj, por faciligi atingon de ĉiu fingrotruo, kaj boraĵon faldan, kiu ebligas al la bekflutisto ludi sidante. Malgraŭ tio, ke ili ne ŝajnas elegantaj, ili estas pli malmultekostaj kaj pli laŭtaj ol aliaj befklutoj de sama grandeco. Alia areo de evoluo estas bekflutoj kun kromaj klavoj kaj redizajnita boraĵo, kio ebligas:
Ĉi tiuj novaj dizajnoj faciligas ludadon de muzikpecoj originale verkitaj por la fluto transversa, kaj estas pli aŭdeblaj, kiam ludataj per muzikiloj modernaj.
Kiel oni ludas bekfluton
Oni ludas la bekfluton vertikale. La ludisto delikate tenas la finon de la buŝaĵo per la lipoj kaj blovas en la muzikilon. La ligna bloko (A) en la buŝaĵo direktas la spiradon de la ludisto laŭ konduktubo (B) nomata la "ventvojo". Elirante tra la ventvojo, la spiro direktiĝas kontraŭ malmola rando (C) nomata la "labio", kiu devigas la aerkolumnon oscili. (La ventvojo formas la aerfluon kaj kondukas ĝin al la labion, do estas neniu bezono formi buŝtenon per la lipoj.) Fingrotruoj en la antaŭo kaj malantaŭo de la muzikilo modifas la longecon de la aerkolumno kaj tiel modifas la tonalton de la produktata noto. La truo ortangula ĉe la supro de la bekfluto nomiĝas la "fenestro".
! Kversekco de la kapartiko bekfluta ! Partoj de la bekfluto
La tongamo bekfluta estas ĉirkaŭ du oktavoj. Jen la tabelo de fingradoj bekflutaj. La nombroj ĉe la supro respondas al la fingroj kaj la truoj de la bekfluto, laŭ la bildoj. En la tablo, "X" signifas truon fermitan, "O" signifas truon malfermitan kaj "/" signifas truon duonfermitan. La noton ĉe du oktavoj kaj duontono super la plej malalta noto (C# por la sopran-, tenor- kaj baseg- bekflutoj: F# por la sopranet-, ald- kaj bas- bekflutoj) oni normale povas ludi nur per kovrado de la fino sonorila, kutime kontraŭ la femuro aŭ kun speciala klavo sonorila.
La plej malaltaj skalgradoj kromataj - la duontono kaj la trito minora super la plej malalta noto - ludiĝas per nur parta kovro de truo; tia tekniko nomiĝas "duontruo". La plejmultaj modernaj bekflutoj estas konstruitaj kun duoblaj truoj aŭ klavoj pro faciligi la ludon de tiuj notoj. Aliajn skalgradojn kromatajn oni ludas per "forka" fingrado: t.e. malkovro de unu truon kaj kovro de unu aŭ pluraj plisubaj truoj. Notoj kun forka fingrado havas malsaman karakteron tonalan ol tiuj, kiuj estas diatonaj. Do, la bekfluto havas sonon iom malebenan.
La plimultaj notoj en la dua oktavo produktiĝas per parta kovro de la poleksotruo ĉe la malantaŭo de la bekfluto, tekniko nomata "pinĉado". La poleksa metodo gravegas al agordo kaj stabileco de ĉi tiuj notoj, kaj la efiko varias kun kreskanta tonalto. La borado de duobla poleksotruo evitas pinĉadon. Por ludi la notojn en la dua oktavo, oni devas pli forte blovi, por eksciti la duan kaj trian harmonojn de la muzikilo.
Lerta ludisto povas etendigi la tonetendon de la bekfluto, kaj povas ludi trans du oktavojn kaj kvinton. Iuj el ĉi tiuj notoj bezonas, ke oni kovru la sonorilon aŭ ŝirmetu la fenestron (t.e. teni fingron super la fenestro, kiu parte restriktas la aeron elirantan). En la manoj de ludisto kompetenta ĉi tiuj notoj ne estas aparte laŭtaj aŭ akratonaj.
Ŝanĝoj dinamikaj malfacile ludiĝas per la bekfluto. Se oni blovegus por ludi pli laŭte aŭ blovetus por ludi pli mallaŭte, la tonalto ŝanĝus kaj la noto malagordiĝus. Malsimile al la fluto transversa, la ludisto ne povas ŝanĝi la pozicion de la buŝo relate al la labio kompense. Ludistoj lertaj uzas fingradon alternan por ebligi ŝanĝojn dimamikajn.
Bekflutoj fruaj
Bekflutoj devenas de flutoj fajfilaj kun ses fingrotruoj. Veraj bekflutoj diferencas de tiuj flutoj fajfilaj pro siaj ok fingrotruoj, sep ĉe la antaŭo de la muzikilo kaj unu ĉe la malantaŭo por la polekso de la supra mano. La flutoj kun ses truoj havas pli simplan fingradon ol la bekfluto, sed notoj ekster la baza tonalo estas malfortaj kaj malagordaj. Tial kreiĝis muzikiloj kun pli da truoj por pli bone ludi ekster la baza tonalo. Oni opinias, ke ĉi tiuj muzikiloj evoluis en la 14-a jarcento, sed, surbaze de la bildoj de diversaj flutoj fajfilaj en pentraĵoj mezepokaj, ekzistas debato pri pli frua origino. Ĝis hodiaŭ multaj flutoj fajfilaj, ekz. tiuj uzataj en muziko irlanda, daŭre havas ses truojn.
En mezepoko, ĉia muzikilo, bekflutoj inkluzive, ofte akompanis voĉan muzikon, foje duobligante la voĉan lineon, foje improvizante akompanon. Ekzistas multaj bildoj el tiu epoko, kiuj montras bekflutistojn ludante kune kun kantistoj. Sed ankaŭ ekzistis muziko instrumenta, principe por dancado. La komponistoj mezepokaj ne specifis kian muzikilon oni devas ludi, do la ludistoj uzis kiujn ajn ili havis, ĉu bekfluton, ĉu harpon, ĉu vjelon, ktp. Kutime la aro de ludistoj estis malgranda, eble 2-4 homoj, uzante diversecon de muzikiloj. La muzikstilo de la epoko estis monofonio, konsistante el unuobla lineo melodia, aŭ polifonio, kiu karakteriziĝas per du aŭ tri sendependaj melodioj, ludataj samtempe. Du el la bone konataj komponistoj mezepokaj estis Guillaume de Machaut kaj Francesco Landini.
La Renesanco
La bekfluto atingis egan popularecon en la 16-a kaj 17-a jarcentoj, ĉar muziko arta (kontraŭe al muziko folklora) ne plu estis la regno ekskluziva de nobelaro kaj klerikaro. La alveno de la presilo faris ĝin havebla ankaŭ al pli riĉaj nenobeloj. Tamen la populareco de la muzikilo ankaŭ atingis la kortegojn. Ekzemple, ĉe la morto de Henriko VIII en 1547, inventaro de liaj posedaĵoj inkluzivis 76 bekflutojn. Ankaŭ estas multaj referencoj pri la muzikilo en la samepoka literaturo (ekz. Ŝekspiro, Pepys kaj Milton ). Dum ĝia apogeo la bekfluto tradicie asociiĝis kun birdoj, ŝafistoj, eventoj miraklaj, funebraj procesioj, geedziĝoj kaj scenoj amoraj. Bildoj de bekflutoj troviĝas en literaturo kaj arto. .
Dum renesanco, muzikiloj daŭre uziĝis aŭ en dancmuziko aŭ kiel akompanante voĉojn. Ekzistas diversaj verkaĵoj voĉaj kun linioj sentekstaj, kiuj eble verkiĝis por muzikiloj. Krome iaj muzikoj voĉaj estas bone ludeblaj per muzikiloj, ekz. kanzonoj. Tamen komponistoj ankaŭ produktis pli kaj pli da verkaĵoj ekskluzive instrumentaj, ofte bazitaj sur dancmuziko (ekz. Lachrimae Pavans de John Dowland). Foje ili ne specifis la muzikilojn, sed eĉ kiam la komponisto specifis, ekzemple, gambovjolojn, oni povis sukcese ludi la muzikon per bekflutoj. En ĉi tiu epoko, oni disvolvis guston por ensembloj de samaj muzikiloj, kaj ekekzistis "konsortoj", (aro de muzikistoj ludantaj la saman tipon de muzikilo), kaj la familioj de muzikiloj de diversaj grandoj. La diversaj grandoj de la muzikiloj en la familioj ebligis al la konsorto ludi muzikon kun grandega tonetendo. Iuj bone konataj komponistaj renesancaj, kiuj verkis muzikon instrumentan aŭ kies voĉa muziko bone ludiĝas per bekflutoj, estis:
Polifonio daŭre estis la muzikstilo superreganta en renesanco, sed komponistoj ankaŭ komencis verki komponaĵojn kordajn. La kutimo mezepoka apudigi du aŭ tri malsamajn melodiojn kunekzistis kun "polifono imita". Polifono imita uzas nur unu linion melodian, sed disigas kaj dividas ĝin inter la diversaj partoj. Linion melodian ludas unu parto, kaj ĉiu alia parto laŭvice ripetas ĝin. Komplika ornamado improvizata karakterizas la muzikon de ĉi tiu epoko.
Multaj muzikiloj de ĉi tiu periodo supervivas, inkluzive de bekflutserio nekompleta ĉe Nurenbergo, kiu datiĝis el la 16-a jarcento kaj kiu estas sufiĉe bonstata, por ludi ĝin ankoraŭ nun. Simile al la bekflutoj mezepokaj, tiuj de la Renesanco havis larĝajn kaj cilindrajn boraĵojn. Ili havis fortajn notojn malaltajn, sed kutime nur fidinde ludis tra unu oktavon kaj seston.
! Bekflutoj renesancaj ! Bekflutoj barokaj
Bekflutoj barokaj
En la 17-a jarcento okazis diversaj ŝanĝoj pri la bekflutkonstruado, kio rezultigis la tipon de muzikilo kutime nomata bekfluto baroka, kontraŭe al la pli frua bekfluto renesanca. Ĉi tiuj novenkondukoj faris, ke la bekflutoj barokaj povas ludi du kompletajn oktavojn kromatajn kaj ke ili havas tonon, kiun oni opinias "pli dolĉa" ol tio de la pli fruaj muzikiloj.
Komponistoj de muziko baroka verkis grandan variecon de bekflutmuziko. Kutime ili verkis por la aldbekfluto, malpi ofte por sopran- kaj sopranet- bekflutoj. Bekflutoj elstaris kaj kiel muzikilo sola kaj kiel muzikilo por ludi partojn en konĉertoj.
Ĉe la sojlo inter renesanco kaj baroko Claudio Monteverdi, krom trumpetojn, trombonojn kaj kordinstrumentojn, uzis bekflutojn en la orkestrado de sia opero L'Orfeo.
Ankaŭ en la frua baroko kreiĝis la unua kaj ĝis hodiaŭ plej granda verkaĵo sola por bekflutoj, la Fluyten Lust-hof (eldonita en tri volumoj de 1648 ĝis 1654), fare de la flutisto blinda Jacob van Eyck el Utrecht, Nederlando. Ĉi tio estas tre granda kolekto de tiame amataj dancoj, kantoj kaj himnoj, ĉiuj havantaj iujn variaciojn, nomatajn "modi". La variadoj sinsekve iĝis pli virtuozaj kaj petolemaj. Jacob van Eyck probable uzis bekfluton en c5, faritan el unu peco kaj kun preskaŭ cilindra boraĵo, kiu similis al tiuj de la Renesanco.
Aldbekflutoj estas uzata en la 2-a kaj 4-a Brandenburgaj Konĉertoj de J.S. Bach. En la 4-a Brandenburga Konĉerto en G-maĵoro, Bach postulis du "flauti d'echo-jn". La muzikologo Thurston Dart erare sugestis, ke ĝi destiniĝis por flaĝoletoj ĉe pli alta tonalto. Fakte, en disko sub direktado de Neville Marriner, uzante eldonojn fare de Dart, la konĉerto ludiĝis ĉe unu oktavo pli alte ol kutime per sopranetbekflutoj. Oni povas argumenti, ke la muzikiloj kiujn Bach identigis kiel "flauti d'echo-j" estis eĥoflutoj, ekzemplero el kiuj travivas ĝis hodiaŭ en Lepsiko, Germanio. Ĝi konsistis el du bekflutoj en f' konektataj per flanĝoj ledaj: unu muzikilo fabrikiĝis por mallaŭta ludado kaj la alia por laŭta ludado. Bach ankaŭ verkis kantatojn kaj pasionmuzikon por bekfluto. Tamen liaj Flutsonatoj verkiĝis por fluto transversa.
En Britio, Henry Purcell, inter aliaj, uzis bekflutojn en sia muziko. Pli malfrue Georg Friedrich Händel, dum sia longa periodo kreiva en Londono, verkis multegajn bekflutsonatojn kun basso continuo, ekzemple "The Fitzwilliam Sonatas", kiuj estis kromproduktoj de lia komponado de suitoj, operoj kaj oratorioj. Multaj temoj kaj motivoj el tiuj verkaĵoj reaperis en lia ĉambromuziko por bekfluto. Krome, en tiu epoko, muzikistoj amatoraj preferis bekflutojn por ludi melodiojn. Ankaŭ oni transskribis multajn komponaĵojn renomajn por bekflutoj, ekz. Folliaj-variacioj fare de Arcangelo Corelli.
Aliajn tradiciajn komponaĵojn barokajn verkis Jacques Hotteterre, Monsieur Naudot kaj la samnomaj kuzoj Jean-Baptiste Loeillet. La listo inkluzivas la samepokulojn de Vivaldi: Benedetto Marcello, Giuseppe Sammartini kaj Francesco Mancini. Krom Bach, la germanoj Johann Mattheson (el Hamburgo) kaj Georg Philipp Telemann komponis muzikon elstaran por bekflutoj.
Ĉe la Baroko malfrua la bekfluto longe kunekzistis kun la kreskanta fluto transversa. Aparte impona ekzemplo de ĉi tio estas la Konĉerto en E-bemolo por Bekfluto, Fluto Tranversa kaj Kordorkestro, fare de Telemann.
La malkresko de la bekfluto
Post la 18-a jarcento la uzo de la bekfluto malkreskis, kaj ĝin anstataŭis la fluto transversa. Kun la kresko de orkestroj grandaj, oni komencis preferi la pli laŭtan sonon de la fluto tranversa. Ankaŭ komponistoj komencis postuli ŝanĝojn dinamikajn en sia muziko, kiujn oni malfacile ludas per bekflutoj. Do, la bekfluto tre malofte uziĝas en la klasika kaj romantika muziko. Ĝis 1750 oni uzis la vorton "fluto" por celi la bekfluton, kaj nomis la fluton transversan la "traverso"-n. Poste, la kreskanta dominado de la "traverso" kaŭzis, ke la vorto "fluto" komencis signifi la fluton transversan. Por celi bekfluton, oni devis specife diri "bekfluto". En la frua 20-a jarcento, ĝi sufiĉe maloftis, tiel ke Stravinsky pensis, ke ĝi estas tipo de klarneto, pro ĝia aspekto ekstera. La preskaŭ lasta uzo de bekfluto estis kiel mistera, transmonda sono en la opero Orfeo ed Euridice fare de Gluck. En la 19-a jarcento la bekfluto akiris klavojn kaj renomiĝis ksakano aŭ "flute douce" (dolĉa fluto). Oni verkis ĉirkaŭ okcent muzikpecojn por ksakano, sed ĝi tre malofte uziĝas hodiaŭ.
Reviviĝo moderna
La bekfluto reviviĝis ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, danke al la strebado al pli historie fidela prezentado de frua muziko (granda kategorio muzika, kiu inkluzivas mezepokan, renesancan kaj barokan muzikojn). Sed ĝi preskaŭ ekskluzive uziĝis por ĉi tiu celo kaj ĝin oni taksis kiel muzikilo principe historia. La sukceso eventuala de la bekfluto en la epoko moderna ofte atribuiĝis al Arnold Dolmetsch en Britio kaj diversaj kleruloj/ludistoj germanaj. Sed Dolmetsch neniel estis sole respondeca pri la reviviĝo bekfluta, malgraŭ tio, ke en Britio li plivastigis intereson preter la rondo de fakuloj frumuzikaj. Sur la kontinento liajn klopodojn antaŭis tiuj de muzikistoj ĉe la Brussels Conservatoire (kie Dolmetsch trejniĝis), kaj de prezentadoj de la Bogenhausen Künstlerkapelle (Bogenhausen Bando Artista), bazita en Germanio. Dum la periodo de 1890 ĝis 1939 la Bogenhausen-oj ludis muzikon de ĉiuj epokoj, inkluzive aranĝojn de muziko klasika kaj romantika. Ankaŭ la laboro de Willibald Gurlitt, Werner Danckerts kaj Gustav Scheck, en Germanio, procedis sendepende de la Dolmetsch-oj.
Nuntempe la literaturo bekfluta atingis grandegan kvanton kaj estontece kreskiĝos plu, danke al la multegaj komponaĵoj novaj, kiujn prezentistoj daŭre komisias. Ia muziko moderna postulas, ke la bekfluto faru sonojn, ritmojn kaj efikojn nekutimajn, uzante teknikojn kiel:
Ekzemplo de ĉi tio estas la komponaĵoj "Bavardage", fare de David Murphy, kaj "Music for a Bird", fare de Hans Martin Linde. Estas bona priskribo pri ĉi tiuj kaj aliaj teknikoj en libro fare de Walter van Hauwe.
Foje ĝi uziĝas en muziko populara, inkluzive tio de bandoj kiel:
Diversaj folkloromuzikistoj ankaŭ uzis la bekfluton.
Inter bekflutensembloj modernaj, la triteto Sour Cream (direktata de Frans Brüggen), la Flanders Recorder Quartet (Flandria Kvarteto Bekfluta) kaj la Amsterdam Loeki Stardust Quartet (Amsterdama Kvarteto Loeki Stelpolva) prezentadas rimarkindajn miksaĵojn de repertuaro, kaj historia, kaj moderna.
Uzo en lernejoj
Post la Dua Mondmilito, kreskis la intereso pri muzikinstruado al ĉiuj infanoj. La enkonduko de bekflutoj el plasto igis ilin tre popularaj por ĉi tiu instruado, ĉar ili estas inter la plej malmultekostaj muzikiloj amase aĉeteblaj. Oni ne bezonas multe da mono por provizi muzikilojn al la tuta klaso. Estas facile produkti la unuajn notojn kaj la fingrado iniciala estas simpla. Oni povas instrui bekflutludadon al tre junaj infanoj. Krome, la sopranbekfluto bone sidas en la manoj. Do, la bekfluto gajnis reputacion kiel muzikilo por komenci la muziklernadon.
Malfeliĉe, la sukceso bekfluta en lernejoj parte responsas pri sia reputacio malbona kiel "muzikilo por infanoj". Kvankam la bekfluto pre-agordiĝas, la tonalto tre facile ŝanĝiĝas per preter- aŭ sub-blovado, kaj komencantoj ofte faras sonojn malagrablajn, precipe dum ludado en ensembloj. Ĉe nivelo baza ĝi relative facile ludiĝas. Sed ne eraru, mastreco ne estas simile facila — kiel ĉe aliaj muzikiloj, la bekfluto postulas talenton kaj studon por lerta ludado. Multaj homoj neniam aŭdas ludadon virtuozan, kaj ne scias, ke tia ludado eblas. Tiaj homoj opinias, ke muziklernantoj seriozaj devas forlasi la bekfluton laŭ sia kreskanta lerteco.
Ensembloj bekflutaj
La bekfluto estas muzikilo socia. Multaj amatoroj ĝuas ludi aŭ en grandaj aroj kun multaj ludistoj je ĉiu parto, aŭ en malgrandaj grupoj kun po nur unu je ĉiu parto. Ekzistas vasta varieco de muziko por ĉi tiaj grupoj, inkluzive de diversaj verkaĵoj modernaj. Ofte grupoj inkluzivas bekflutojn de malsamaj grandecoj, kio ebligas ludadon de verkaĵoj kun pli granda tona gamo ol tiu, kiun posedas unu bekfluto sola. Kvar-partaj verkaĵoj estas komunaj, kun partoj por sopran-, ald-, tenor- kaj bas-bekflutoj. Tamen ekzistas multaj verkaĵoj kun nur du partoj kaj verkaĵoj kun sep aŭ pli da partoj. Ĉi tiuj verkaĵoj por pli grandaj aroj povas havi multoblajn partojn por la sopran-, ald-, tenor- kaj bas-bekflutoj, aŭ povas havi partojn por la tre grandaj kaj tre malgrandaj bekflutoj.
Tra la lastaj jardekoj oni disvolvis "bekflutorkestrojn". Ĉi tiuj verkaĵoj povas havi 60 aŭ pli da ludistoj, kaj povas uzi ĝis naŭ diversajn grandecojn. Komponistoj, kaj faras aranĝaĵojn, kaj verkas novajn muzikpecojn por tiaj ensembloj, inkluzive simfoniojn. Ekzistas bekflutorkestroj en Germanio, Nederlando, Japanio, Usono, Kanado, kaj diversaj aliaj landoj.
(14087) 1997 HG10
(14087) 1997 HG10 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Naturaj satelitoj de Urano
Malkovroj
William Herschel, malkovrinte Uranon ses jaroj antaŭ, malkovris la du unuajn satelitojn Oberono kaj Titanjo la. Arielo kaj Umbrielo estis malkovrataj de William Lassell la. Ĉi-tiuj lunoj ricevis la numerojn I, II, III IV, ne ĉiam en la sama ordo ĝis kiam John Herschel, filo de John Herschel, elektis en 1852 la nomojn de la kvar lunoj tiam konataj. La kvina satelito, Mirando estis trovita de Gerard Kuiper en 1948.
Oni devis atendi la jarojn 1985-86 por malkovri, per la kosmosondilo Voyager 2, dek internajn lunojn, (dekunua luno, perdita, estis retrovita en 1999 sur malnovaj kliŝaĵoj far de Voyager 2). De 1997, naŭ neregulaj satelitoj estis malkovritaj per surteraj teleskopoj kaj du lunoj, Kupido kaj Mabo estis malkovritaj per la kosmoteleskopo Hubble en 2003.
Falsa malkovro
Malkovrinte Titanjon kaj Oberonon, Herschel kredis observi kvar aliajn lunojn la 18-an de januaro kaj , kaj la 28-an de februaro kaj, sed neniu alia astronomo sukcesis vidi ilin. Kiam Lassel malkovris Arielon kaj Umbrielon, li konstatis ke ties orbitaj parametroj kongruis kun neniaj el tiuj de la satelitoj asertitaj de Herschel. Astronomoj konkludis, ke Herschel konfuzis malgrandajn stelojn kun uranaj satelitoj , kaj oni atribuis la malkovron de Arielo kaj Umbrielo al Lassel.
Nomoj
John Herschel, filo de William Herschel donis, en 1852, al la tiam konataj uranaj lunoj nomojn de feoj de la angla literaturoj: Titanjo kaj Oberono ŝuldas siajn nomojn al la feaj gereĝoj de Somermeznokta sonĝo de William Shakespeare; Arielo kaj Umbrielo estas elfoj en la poemo "The Rape of the Lock" (La Rabita Buklo) de Alexander Pope, Arielo estas ankaŭ aera spirito en la ŝekspira "La ventego". John Herschel estimis ke planedo nomita laŭ Urano, dio de la ĉielo kaj de la aero, havu satelitojn kun nomoj de aeraj feoj. Laŭ ĉi-tiu tradicio, ĉiuj uranaj satelitoj ricevos nomojn devenaj aŭ el "The Rape of the Lock", aŭ el teatraĵoj de Shakespeare, kvankam malofte tiuj de feoj.
Ecoj
El la kvar gasgigantoj, Urano havas malplej masan salelitaron: la sumo de la masoj de ĝiaj kvin pli grandaj lunoj estas malpli ol duono de la maso de Tritono, neptuna luno. Plej granda urana satelito, Titanjo, havas duonon de la diametro de nia Luno.
Nenia urana satelito havas notindan atmosferon.
Internaj kaj ĉefaj satelitoj (kaj la ringoj) orbitas en la ekvatora ebeno de Urano. Ĉar la planedo havas ĝian rotacian akson preskaŭ paralela al ĝia orbita ebeno (Aksa dekliniĝo = 97,77°), la orbitoj de ĝiaj regulaj satelitoj estas proksimume ortaj al la planeda orbita ebeno, kaj estas retrogradaj rilate al la orbita movo. Tiaj satelitoj ĉu estus formiĝintaj en la alkreska disko de Urano post la hipoteza kolizio kiu renversus la planedon, ĉu ili suferis la saman influon , kiu modifis la uranan rivoluakson ĝis ĝia nuana klineco.
Internaj satelitoj
Dektri internaj uranaj satelitoj estas nun konataj. Ili estas ligataj al la uranaj ringoj, kiuj verŝajne devenas de la diseriĝo de unu aŭ pluraj lunoj.
Kordelio kaj Ofelio estas paŝtist-satelitoj de la ringo epsilono, Mabo estas probable la materiala fonto de la ringo muo.
Ĉiuj estas malhelaj objektoj, ili konsistiĝas el akva glacio nigrigita el malhela materialo, kiu estas eble organikaj kombinaĵoj.
Ĉefaj satelitoj
Urano havas kvin grandajn satelitojn : Mirando, Arielo Umbrielo, Titanjo kaj Oberono, la solaj, kiuj estas sufiĉe masaj por havi sferan (au elipsoidan) formon. Ili komponiĝas el miksaĵo de glacio kaj roko. Ili povas esti diferenciĝitaj en roka kerno kaj glacia mantelo. Titanjo kaj Oberono povus havi tavolon da likva akvo inter la kerno kaj la mantelo.