cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esencismo
Seksa esencismo
Aldone, biologiismo estas speciala formo de esencismo, kiu difinas la esencon de la virino laŭ terminoj de biologiaj kapabloj. Tiu formo de esencismo estas bazita sur formo de reduktismo, kiu asertas, ke sociaj kaj kulturaj faktoroj estas la rezultoj de biologiaj kaŭzoj. Biologia reduktismo "pretendas, ke anatomiaj kaj fiziologiaj malsamaĵoj (precipe reproduktaj malsamaĵoj), kiuj karakterizas homajn virojn kaj virinojn, determinas ne nur la signifon de maskleco kaj femineco, sed ankaŭ la konvene malsamajn poziciojn de viroj kaj virinoj en la socio." Biologiismo pretendas uzi la funkciojn reproduktadon kaj elnutradon, neŭrologion, neŭrofiziologion, kaj endokrinologion por limigi la sociajn kaj psikologiajn eblojn de virinoj laŭ asertitaj biologiaj limoj. Ĝi asertas, ke biologio konsistigas neŝanĝeblan difinon de identeco, kiu neeviteble "sumiĝas je permanenta formo de socia limigiteco por virinoj."
Ankaŭ naturalismo estas parto de la esencismo, kie fiksita naturo estas postulita al virinoj per teologiaj aŭ ontologiaj anstataŭ biologiaj motivoj. Ekzemplo de tio estus la pretendo, ke la naturo de la virino estas atributo donita de Dio, aŭ la ontologiaj invariantoj en la ekzistadismo de Sartre aŭ Freŭda psikoanalizo, kiuj distingas la seksojn per "pretendo, ke la homa subjekto estas iel libera, aŭ ke la socia pozicio de la subjekto estas funkcio de ties generila morfologio." Tiuj sistemoj estas uzataj por homogenigi la virinojn al unu unuopa kategorio kaj fortigi la duumon inter viroj kaj virinoj.
Sankta Tudvalo
Sankta Tudvalo estis unu el Sep sanktuloj fondintaj Bretonujon kaj la unua episkopo de Tregoro en Bretonujo.
La ĉefurbo de Bro-Dreger, Tréguier estas unu el la etapoj de la pilgrimado Tro Breizh (turneo de Bretonujo), kiu estiĝis en la mezepoko.
La festotago de Sankta Tudvalo estas la 30-a de novembro.
Tugdual, Tudal (Landudal), Thual (Saint-Thual), Oual (kapelo en Loctudy), Pabu (Saint Pabu Trebabu, Pabu Lanbabu) estas la aliaj nomoj de Tudvalo. Pabu devenas de la vorto pab aŭ pap en la malnova bretona lingvo, kiun la monaĥejoj uzis por nomi la patron, la abaton, t.e. la estron de la monaĥejo.
Junaĝo
Sankta Tugdual naskiĝis en 490 en Devon, en Dumnonia. Li estis la filo de la reĝo Hoel la 1-a kaj lia patrino estis Sankta Pompée. Li estis la frato de la reĝo Hoel la 2-a, Sankta Seve kaj Sankta Lunaire. Li estis edukita en la monaĥejo de Llantwitt, en Kimrujo.
Laŭ Chanoine Hervé Calvez, anĝelo demandis al li iri en Armorikon. Kiam li estis 25-jaraĝa, li enmigris tien kun 72 pastroj kaj laikuloj. Ĉeestis inter ili Sankta Ruellin, Sankta Guevroc, Sankta Goneri, Sankta Loevan kaj Sankta Briac. Lia patrino Sankta Pompée kaj lia fratino Sankta Seve akompanis lin.
Alveno en Le Conquet
Li albordiĝis je Le Conquet, kaj fondis monaĥejon en lann Pabu la nuna Trebabu en la regiono Bro-Leon, je duonhoro de la maro. En Saint-Pabu li fondis ermitejon. Li deziris, ke estu aprobitaj liaj konstruaĵoj. Li do vizitis la princon, kiu regis Domnonian en Bretonujo. Li nomiĝis Deroc’h, li sukcedis Rigualon post la morto de Withur. Tiu princo konsentis, kaj donacis la teritorion, kiu situis inter Landivisiau kaj Morlaix. Tie situas la urboj Sainte-Seve, el la nomo de lia fratino, kaj la vilaĝo Trepompe, el la nomo de lia patrino.
La episkopo
Tiom da kristanoj demandis al Tugdual fariĝi episkopo, ke li foriris al Angers. La episkopo Sankta Aubin bonvenigis lin, kaj proponis, ke ili kuniru viziti la reĝon Childebert en Parizo. Kiam li staris antaŭ la reĝo, kolombo malsupreniris, kaj staris sur la dekstra ŝultro de Tugdual. Tiel impresita pro tiu mirindaĵo li estis, ke la reĝo proponis doni al li, kion li deziris.
– Nur bonvolu agnoski la donacojn de la sinjoroj kaj princoj al miaj monaĥoj, la bienojn sur kiuj ni konstruis niajn monaĥejojn.
Childebert konsentis. Kiam Tugdual estis forironta, delegitaro de la loĝantaroj de Treger petis de Childebert, ke Tugdual fariĝos episkopo. Tiel farite.
Ĉirkau la la monaĥejo de Lann-Tréguier estis kreskinta granda vilaĝo kaj tie estis fondita la episkopejo. Post 1802 la episkopujo Tregoro (Bro-Dreger bretone) estos ligita al la episkopujo de Bro Sant-Maloù
Papo
Ĉar pli kaj pli da malpiuloj insultadis lin, li decidis pilgrimiri en Romon. Li alvenis en la tempo, kiam estis entombigita la papo. Li do ĉeestis la funebran ceremonion, kaj poste, kiam ĉiuj kuniĝis por elekti la novan papon, kolombo blanka malsupreniris sur la kapon de Tudvalo. La popolamaso elektis lin sub la nomo Leo V Papa Britigenus. Sed, post du jaroj, blanka ĉevalo alvenis por preni lin. Li do surĉevaliris kaj revenis al Tregoro. La statuo de Sankta Tudvalo prezentas lin en la kostumo de papo, portanta la tiaron kaj la papan krucon, baritan per tri krucetoj.
Morto de la sanktulo
Antaŭ sia morto, li proponis Ruellin kiel sian posteulon. Li mortis je la 30a de novembro 553 aŭ 563. Parto de la relikvoj estas en Tregoro kune kun tiuj de Ivo Hélory de Kermartin.
Papo de Aleksandrio
Papo, aŭ Pappo, de Aleksandrio (Πάππος ὁ Ἀλεξανδρεύς) estis grava greka matematikisto de la 3-a-4-a jarcentoj.
En geometrio, oni atribuas al li variajn teoremojn, konataj ĉiuj per la ĝenra nomo de Teoremo de Papo. Inter tiuj estas la jenaj:
Germán Valdés
Germán VALDÉS «Tin Tan» (Meksikurbo, 19-a de Septembro 1915 - samloke, 29-a de Junio 1973) estis meksika aktoro, kantisto kaj komediisto.
Li ludis la rolon de "pachuco" [paĈUko], nome populara stilo de malriĉaj elmigrantoj ĉe la landlimo inter Meksiko kaj Usono. Tio okazis ekzemple en El hijo desobediente (La malobeema filo, 1945) en kiu «Tin Tan» estas konfuze misrekonata kiel filo de milionuloj.
Famo definitiva venis per eklaboro kun la reĝisoro Gilberto Martínez Solares, ekde la filmo Calabacitas tiernas, ekde kiam li iĝis kun Cantinflas unu el la du plej elstaraj komikistoj de la lando. Li kunlaboris kun aliaj komediistoj grandkvalitaj, inter kiuj menciindas Marcelo Chávez, Famie Kauffmann "Vitola", la aktoro José René Ruiz Martínez "Tun Tun" kaj liaj fratoj Ramón kaj Manuel. Inter memorindaj scenoj estas tiuj kun Pedro Infante en la filmo de tiu lasta También de dolor se canta, kiu estas klasiko de la meksika kino.
Ĵorĵeta Ĉolakova
Ĵorĵeta Ĉolakova (1959) estas bulgara bohemistino.
Ŝi prelegis ĉe multaj eŭropaj universitatoj: Karola Universitato en Prago, Masaryk-Universitato en Brno, Universitato en Aix-en-Provence, Sorbono en Parizo, Universitato en Toruń.
Daŭre ŝi okupiĝas per tradukado de poezio, ĉefe de la ĉeĥa kaj ankaŭ de la franca. Libroforme aperis en ŝia traduko „Majo“ de Karel Hynek Mácha kaj „Testamentoj“ de Vladimír Křívanek (1997). En gazetoj estis eldonitaj tradukoj el poemoj de Vítězslav Nezval, Jaroslav Seifert, Konstantin Biebl, Otokar Březina, Antonín Sova k.a.
En 2004 ŝi fondis gazeton Slavaj dialogoj, kiu estas organo de Filologia fakultato de Universitato en Plovdiv. Ekde tiu tempo ĝis nun ŝi estas ĝia ĉefredaktoro.
Hans Albrecht Bethe
Li gajnis la Nobel-premion pri fiziko dum 1967 por sia malkovro de la stela nukleosintezo. Dum la Dua mondmilito, li estis ĉefo de la teoria departamento ĉe la sekreta Usona Nacia Laboratorio Los Alamos disvolvanta la unuan atoman bombon kaj ankaŭ ludanta gravan rolon en la disvolvado de la pli granda hidrogena bombo dum la 1950-oj. Bethe poste kampanjis kontraŭ nuklea testado kaj la nuklea vetarmado.
Ĵorĵeta Ĉolakova
Ŝi plenumis plurajn administraciajn funkciojn ĉe la Universitato en Plovdiv: estro de katedro pri slavistiko (2003–2008 kaj ekde 2011), vicdekano por scienco kaj esploro (2007–2010). Ekde 2011 ŝi estas vicrektoro de Universitato en Plovdiv.
Hans Albrecht Bethe
Biografio
Bethe naskiĝis en Strasburgo (tiam en Germanio, nun en Francio). Li studis fizikon en Frankfurto ĉe Majno kaj doktoriĝis de la Universitato de Munkeno. Li foriris de Germanio dum 1933 kiam la Nazioj ekregis, transloĝante unue al Anglio kaj tiam en 1935 al Usono kie li instruis ĉe Universitato Kornelo.
Dum la Mondmilito, li estis parto de speciala somera sesio ĉe la Universitato de Kalifornio, Berkeley invite de Robert Oppenheimer, kiu skemis la unuajn konstrufazojn de la atoma bombo. Kiam Oppenheimer iniciatis la laboratorion por konstruado de sekretaj armiloj, Usona Nacia Laboratorio Los Alamos, li asignis Bethe-on kiel Direktoron de la Teoria Divizio.
Post la milito, Bethe argumentis ke urĝega projekto por la hidrogena bombo ne estu provita, kvankam post kiam Prezidento Truman anoncis la komencon de tia urĝega projekto, kaj la komenco de Korea Milito, li rekrutiĝis kaj ludis ĉefan rolon je la disvolvo de la armilo. Kvankam li travidis la projekton ĝis la fino, laŭ Bethe li mem esperis ke estus neeble krei la hidrogenan bombon.
Dum 1935 – 1938, li studis nukleajn reakciojn kaj reakciajn kversekcojn. Tiu ĉi esploro utilis al Bethe por pli kvanta disvolvado de la teorio de kompunda nukleo de Niels Bohr. Li ricevis la Medalon Planck en 1955. En 1961 la Medalo Eddington estis aljuĝita al li de la Brita Reĝa Astronomia Societo pro lia laboro pri identado de la procezo por generado de energio en steloj. En 1967, Bethe ricevis la Premion Nobel de Fiziko pro siaj studoj de la produktado de suna kaj stela energio, stela nuklesintezo. Li postulatis ke la fonto de tiu ĉi energio estas termonuklea reakcio en kiu hidrogeno transiras al heliumo.
Bethe notiĝis por siaj teorioj de atomaj ecoj.
Li ricevis la Medalon Bruce en 2001
La asteroido 30828 Bethe ricevis tiun nomon omaĝe al li.
Hans Bethe mortis en sia hejmo en Ithaca, Novjorkio, Usono, je la 6-a de marto 2005.
Ramón Novarro
Ramón NOVARRO (Victoria de Durango, Durango; 6 de febrero de 1899 - Holivudo, Kalifornio; 30-a de Oktobro 1968), kiel reala nomo estas Juan Ramón Gil Samaniego, estis la unua meksik-usona aktoro kiu laboris kaj sukcesis en Holivudo. Novarro partoprenis en 55 filmoj, en kiuj li laboris kiel reĝisoro, produktoro kaj scenaristo.
Suetonio
Suetonio (PIV), aŭ Svetonio (latine Suetonius; naskiĝis ĉirkaŭ 70; mortis ĉirkaŭ 140) naskiĝis eble en Ostio, romia kolonio en Afriko. Plinio la juna estis lia bonfaranto kaj amiko. El la verko de Suetonio konserviĝas fragmentoj de De viris illustribus (Pri viroj gloraj) kaj preskaŭ kompleta De vita Caesarum (Pri la vivo de la Cezaroj). En ĉi tiu lasta li rakontas la vivon de dekdu el la imperiestroj, de Cezaro al Domiciano. Dum la unuaj jaroj de la regado de Hadriano (r. 117-38) li estis bibliotekisto sed por mallonga tempo. Post tiu momento ni ne scias plu pri Suetonio.
Ramón Novarro
Kuzo de Dolores del Río, Novarro ekkarieris en kino en 1916 reĝisorita de Cecil B. DeMille; tiam li komplementis sian enspezon kiel instruisto de piano, kelnero kaj kantisto. La reĝisoro Rex Ingram kaj lia edzino, la aktorino Alice Terry, ekpromociis lin kiel rivalo de Rodolfo Valentino. Tiu rivaleco estis artefarite disvastigita de la gazetaro, ĉae reale Novarro kaj Valentino estis intimaj amikoj kaj havis komunan «sekreton»: nome siaj samseksemaj preferoj. Lia rolo en Scaramouche (1923) havigis al li sian unuan gravan sukceson. En 1925 li ege sukcesis kiel protagonisto en Ben-Hur, filmo en kiu lia vestaro ege sensaciis.
Je la frua morto de Valentino en 1926, Ramón Novarro iĝis la latinamerika aktoro plej grava de la medio, kaj la ŝanĝo de muta kino al sonkino ne tuŝis lian sukceson. Li specialiĝis en muzikaloj kaj en 1931 li kunprotagonistis unu de la klasikaj titoloj de Greta Garbo: Mata Hari. Li riĉiĝis kaj interesiĝis en negocoj de nemoveblaĵoj, je kiuj li eĉ enspezis ĝis 10 000 usonajn dolarojn semajne.
En 1934 li protagonistis (en The Cat and the Fiddle) la unuan scenon de reala agado de la historio de kinarto filmita en Technicolor tribenda. Je la fino de sia kontrakto kun MGM en 1935, la enspezoj de Ramón Novarro ekfalis, ĉar li malakceptis geedziĝi por nuligi la onidirojn pri siaj seksaj preferoj kiuj aperis en Holivudo. Post tio li nur sporade laboris en filmoj de B filmo kaj ankaŭ en Broadvejo. Lia lasta rolo en kino estis Heller in Pink Tights (1960), kun Anthony Quinn kaj Sophia Loren.
Li estis murdita de prostituta viro (dungita de li mem) kaj lia frato, kiu kredis, ke Novarro havis multan monon hejme, kaj torturis lin ĝismorte
Partio Ekologiista Rumana
La partio Partio Ekologiista Rumana (PER) - rumane Partidul Ecologist Român - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Rumanio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1978, do estas inter la plej aĝaj verdaj partioj de Eŭropo, kaj komence estis politika organizo opozicia al la tiama komunisma reĝimo de senbremsa ekonomia kreskado sen konsidero de ekologiaj damaĝoj. La partia fondinto, la instruisto Petre Metanie, estis konstante observata de la ŝtata sekreta servo Securitate, sed ĉar la anoj de la sekreta servo ankaŭ suferis je la granda media pulucio de la lando kaj iugrade simpatiis, li neniam estis enkarcerigita. Dum decembro 1989, kadre de la ĝermanta ekdemokratiigo de la ŝtato, la organizo leĝe registriĝis kiel politika partio.
Post la parlamentaj balotoj de 1990, la partio reprezentiĝis en la nacia parlamento per 8 membroj, post 1992 kaj post 1996 per 5 membroj, sed post 2000 kaj post 2004 ne plu reprezentiĝas en la parlamento. Sur monda aŭ eŭropa nivelo, la partio ne membras en tegmenta organizo.
Dua verda partio
Jes ja membro en la tutmonda organizo de verdaj partioj kaj la Eŭropa Verda Partio estas dua ekologia partio de la lando, la Partio Verda de Rumanio.
9715 Paolotanga
9715 Paolotanga estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 30-an de septembro 1975 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Paolo Tanga, adjunktan astronomo ĉe la Observatorio de la Côte d'Azur. Liaj esploroj inkludas studon pri la formiĝo de la planedesimoj kaj la kolizia evoluo de asteroidoj, precipe la formiĝo de. Li kunordigas la studon pri la sunsistemaj objektoj mezuritaj per la satelito Gaia
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Sopronkövesd)
Preĝejo de Naskiĝo de Maria estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Sopronkövesd.
Historio
Jam dum la mezepoko funkciis en la sama loko katolika kirko. Baldaŭ la loĝantoj luteraniĝis, sed la katolika grupo estis refondita en 1709. Grafo Ferenc Széchényi konstruis la nun videblan preĝejon en la sama loko en la 1810-aj jaroj. La orgeno ekfunkciis en 1870. La pentritaj fenestraj bildoj estis kreitaj en 1928. Plenaj renovigaj laboroj okazis en 2005.
Konstruaĵo
La konstruaĵo staras sola, la reliefanta turo tuŝas la trotuaron. La turo havas 3 sonorilojn. Interne la freskoj kaj sekpentraĵoj estis pentritaj en 1972. La predikejo estis farita en 1817. Apud la ĉefaltaro la skulptaĵoj pri Sankta Stefano kaj Sankta Ladislao devenis el la pli frua preĝejo. La ĉefaltara bildo prezentas Naskiĝon de Maria. La flanka altaro prezentas Kriston sur la kruco, apude Sankta Maria, Mario Magdaleno kaj Sankta Johano la Evangeliisto. Altaro sub la galerio estas dediĉita al Senmakula Koncipiĝo. Ekde 2016 estas videbla reliefo pri Vilmos Apor.
En la preĝejo koruso funkcias. Kermeso okazas en la 8-an de septembro.
2327 Gershberg
2327 Gershberg estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Bella Aleksejevna Burnaŝeva elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la sovetan ukrainan astronomon Roald Evgenjeviĉ Gerŝberg (cirile Роальд Евгеньевич Гершберг).
Tamara de Kartvelio
Tamara de Kartvelio kartvele თამარი "Tamar" (1160-1213) estis mezepoka reĝino de Kartvelio kiu apartenis al la Bagratida dinastio. Ŝia regado daŭris de 1184 ĝis 1213, kaj estas konsiderata «ora periodo» dum kiu la kartvela regno havis plej grandan teritorion (ĝi regis la tutan Kaŭkazion) kaj disflorantan kulturon.
Tamara estis proklamita ebla heredanto kaj kunreganto de sia patro reĝo Georgo la 3-a en 1178, sed ŝi alfrontis signifan opozicion de la aristokrataro tuj post la morto de Georgo. Tamen, Tamara sukcesis neŭtraligi tiun opozicion kaj komencis energian eksteran politikon helpata de la falo de la potencaj rivaloj — selĝukoj kaj Bizancio.Subtenata de potenca armea elito, Tamara povis konstrui, sur la sukcesoj de siaj antaŭuloj, imperion kiu dominis Kaŭkazion ĝis la kolapso sub la mongolaj atakoj du jardekojn post ŝia morto.
La ligoj de Tamara kun tiu periodo de politika kaj kultura revigliĝo, kombinita kun ŝia rolo kiel ina reganto, kondukis al ŝia idealigo kaj romantikigo. Ŝi restas grava simbolo en kartvela popola kulturo kaj estis ankaŭ sanktigita de la Kartvela Eklezio.
Frua vivo kaj entroniĝo
Tamara naskiĝis ĉ. 1160, de Georgo la 3-a, reĝo de Kartvelio, kaj lia partnero Burduĥan, filino de la reĝo de Alanio. Eble Tamara havis pli junan fratinon, Rusudan. Sed ŝi estas nur foje menciita en ĉiuj tiutempaj dokumentoj de la regado de Tamara.
La juneco de Tamara koincidis kun granda renversiĝo en Kartvelio. En 1177, ŝia patro, Georgo la 3-a, devis fronti ribelan frakcion inter la nobelaro. La ribelantoj intencis eltronigi Georgon favore al lia nevo, Demna de Kartvelio, kiu estis konsiderita de multaj kiel la leĝa reĝa heredanto de sia murdita patro, Davido la 5-a. La intencoj de Demna estis malgrandaj sed estis preteksto por la nobelaro, gviditaj de la bopatro de la tronpostulanto, la konestablo Ivane Orbeli, por malfortigi la kronon. Georgo la 3-a sukcesis subpremi la ribelon kaj komencis perfortan kampanjon kontraŭ la defiaj aristokrataj familioj. Ivane Orbeli estis mortigita kaj la pluvivaj membroj de lia familio estis forpelitaj el Kartvelio. Princo Demna, estis kastrita kaj blindigita laŭ la ordono de lia onklo. Li ne postvivis la kripligon kaj baldaŭ mortis en malliberejo. Post kiam la ribelo estis subpremita kaj la tronpostulanto eliminita, Georgo daŭrigis la instruadon al Tamara pri la registaraj aferoj kaj kronis ŝin kiel kunreganton en 1178. Per tiu ago, la reĝo provis malhelpi ajnan disputon post sia morto kaj rajtigi al siaj posteuloj teni la tronon de Kartvelio. Samtempe li suprenigis virojn el la nenobelaj klasoj por teni la aristokrataron for de la centra potenco.
Frua regado kaj la unua geedziĝo
Dum ses jaroj, Tamara estis kunreganto kun sia patro. Post lia morto en 1184, ŝi plu regis sola kaj estis kronita duan fojon ĉe la katedralo Gelati, proksime de Kutaisi, okcidenta Kartvelio. Ŝi heredis sufiĉe fortan regnon, sed la centrifugaj tendencoj kreskis pro la agado de la nobelaro kiuj ankoraŭ ne estis tute sufokitaj. Ekzistis konsiderinda kontraŭstaro al ŝia entroniĝo. Tio estis reago kontraŭ la subpremaj politikoj de ŝia patro. La nova reganto estis ino kaj en tio ili perceptis ŝajnan malforton. Ĉar Kartvelio neniam antaŭe havis inan reganton, parto de la aristokrataro pridubis la laŭleĝecon de Tamara, dum aliaj provis ekspluati ŝian junecon kaj supozatan malforton por postuli pli grandan aŭtonomecon por si mem. La vigla enmiksiĝo de la influhava onklino de Tamara, reĝino Rusudan, kaj la kartvela patriarko Mikaelo la 4-a Mirianisdze estis decidaj por pravigi la rajton de Tamara je la trono. Tamen, la juna reĝino estis devigita plurmaniere cedi al la aristokrataro. Ŝi devis rekompenci la Patriarkon nomumante lin ŝian kancelieron, tiel ŝi metis lin sur la pinto de la eklezia kaj laika hierarkioj.
Tamara ankaŭ estis devigita maldungi funkciulojn elektitajn de ŝia patro, inter ili la konestablo Qubasar, kartveligita kipĉako de nenobela deveno, kiu helpis Georgon la 3-a en ties kampanjo kontraŭ la defia nobelaro. Unu el la malmultaj sentitolaj servantoj de Georgo la 3-a kiu evitis tiun sorton estis la kasisto Kutlu Arslan kiu gvidis grupon de nobelaj kaj riĉaj civitanoj en lukto por limigi la reĝan aŭtoritaton per kreado de nova konsilio, Karavi, kies membroj nur konsilius kaj decidus politikon. Tiu provo ĉe "konstitucia feŭdismo" iĝis malsukcesa kiam Tamara arestis Kutlu Arslan kaj liaj subtenantoj estis submetitaj. Tamen, la unuaj provoj de Tamara por limigi la potencon kaj influon de la aristokrata elito estis malsukcesaj. Ŝi malsukcesis en sia provo uzi eklezian sinodon por malakcepti la patriarkon Mikaelo, kaj la nobela konsilio, Darbazi, asertis la rajton aprobi reĝajn dekretojn. Krome ŝi devis akcepti edzon, la rusa princo Jurij, truditan al ŝi de la nobelaro. Laŭ dinastiaj devoj kaj la etoso de la epoko, la nobeloj postulis de Tamara geedziĝi por doni gvidanton al la armeo, kaj por ke ŝi produktu heredonton de la trono. Ili elektis Jurij, filo de la murdita princo Andrej Bogoljubskij de Vladimir-Suzdal, kiu tiam vivis kiel rifuĝinto inter la kipĉakoj de Norda Kaŭkazio. La elekto estis aprobita de Rusudan, la onklino de Tamara, kaj la princo venis al Kartvelio por edziĝi kun la reĝino en 1185. Jurij montriĝis kapabla soldato, sed li havis malfacilan personecon kaj li baldaŭ havis konfliktojn kun sia edzino. La streĉaj geedzaj rilatoj reflektis amaran lukton inter frakcioj ĉe la reĝa kortego, kie Tamara pli kaj pli asertis siajn rajtojn kiel reganta reĝino. La turnopunkto en la sorto de Tamara venis kun la morto de la potenca kaj influa patriarko Mikaelo kiun la reĝino anstataŭis kiel kanceliero, per ŝia subtenanto, Anton Glonistavisdze. Tamara iom post iom vastigis sian propran potencan bazon kaj levis siajn lojalajn nobelojn al altaj pozicioj ĉe la kortego, precipe la armenan familion Zakaridoj, konatan en Kartvelio kiel Mĥargrdzeli.
Dua geedziĝo
En 1187, Tamara persvadis la nobelan konsilantaron aprobi ŝian eksgeedziĝon kun Jurij, kiu estis akuzita je inklino al ebrio kaj "sodomio", kaj sendita for al Konstantinopolo. Helpata de pluraj kartvelaj aristokratoj emaj limigi la kreskantan potencon de Tamara, Jurij faris du provojn de puĉo, sed malsukcesis kaj pri li, oni nenion pli sciis ĝis 1191. La reĝino mem elektis sian duan edzon. Li estis Davido Soslan, alana princo, al kiu en la 18-a jarcento la kartvela erudiciulo Vaĥuŝti atribuas devenon al la kartvela reĝo de la 11-a jarcento, Georgo la 1-a. Davido, kapabla armea komandanto, iĝis grava subtenanto de Tamara kaj li ludis gravan rolon en la venko kontraŭ la ribeliĝintaj nobeloj kiuj apogis la eksan edzon de Tamara, Jurij. Tamara kaj Davido havis du infanojn. En 1191, la reĝino naskis filon, Georgon, kiu estis la estonta reĝo Georgo la 4-a, okazintaĵo kiu estis vaste festita en la regno. La filino, Rusudan, estis naskita ĉ. 1193, kaj ŝi postsekvos sian fraton kiel reganto de Kartvelio.
La statuso de David Soslan kiel reĝo-partnero, same kiel lia ĉeesto en arto, en dokumentoj, kaj sur moneroj, estis diktataj pro la neceso de viraj aspektoj de reĝeco, sed li restis submetita reganto kiu kundividis la tronon kun la granda potenco de Tamara. Ŝi daŭre estis "mep'et'mep'e", "reĝo de reĝoj". En la kartvela lingvo kun neniu gramatika genro, mep'e ("reĝo") ne nepre enhavas en si viran implicon kaj signifas simple "reganto" aŭ "regantino". Aliflanke, mep'e havas inan ekvivalenton, dedop'ali ("reĝino"), kiu estis uzata por reĝino-partnero aŭ por plej proksimaj altrangaj inaj parencoj. Tamara estas foje nomata dedop'ali en la kartvelaj kronikoj kaj en kelkaj dokumentoj. Tiel, la titolo de mep'e eble estis uzata de Tamara por marki ŝian unikan pozicion inter virinoj.
Islamaj najbaroj
Kiam Tamara sukcesis firmigi sian potencon kaj trovis fidindan subtenon en David Soslan, la Mĥargrdzelioj kaj aliaj nobeloj, ŝi revivigis la ekspansiisman eksteran politikon de antaŭuloj. Ripetitaj fojoj de la dinastiaj tumultoj en Kartvelio, kombinitaj kun la klopodoj de regionaj posteuloj de la Granda Selĝuka Imperio, kiel ekzemple la Ildenizidaj atabegoj de Azerbajĝano, Ŝirvanŝahoj, kaj la Ahlatŝahoj, bremsis la ekspansion de la kartveloj estigitaj dum la regado de la praavo de Tamara, Davido la 4-a, kaj ŝia patro, Georgo la 3-a. Tamen, la kartveloj denove iĝis aktivaj sub regado de Tamara, pli elstare en la dua jardeko de ŝia regado.
Frue en la 1190-aj jaroj, la kartvela registaro komencis enmiksiĝi en la aferoj de la ildenizidoj kaj ŝirvanŝahoj, helpante la rivaligon kun lokaj princoj kaj malpliigante Ŝirvanon al tributpaga ŝtato. La ildenizid-atabega Abu Bakr provis bremsi la kartvelan antaŭenmarŝon, sed suferis malvenkon fare de David Soslan en Ŝamkir kaj perdis la ĉefurbon kiu iĝis kartvela protektaĵo en 1195. Tamen Abu Bakr povis rekomenci sian regadon unu jaron poste, sed la ildenizidoj nur povis apenaŭ elteni pliajn kartvelajn invadojn.
En 1199, la armeoj de Tamara gajnis alian gravan venkon kiam du fratoj, Zakare kaj Ivane Mĥargrdzeli, forpelis la Ŝadadidan dinastion de Anio, la iama ĉefurbo de la Armena reĝlando, kaj ricevis ĝin de la reĝino kiel ilia feŭdo. De ilia bazo ĉe Anio, la fratoj pluiris antaŭen al la centraj armenaj teritorioj, reprenante fortikaĵojn kaj la lokan distrikton de islamaj dinastioj: Bjni estis prenita en 1201 kaj Dvin falis en 1203. Maltrankvila pro la kartvelaj sukcesoj, Suejmanŝaho la 2-a, de la revigliĝinta selĝuka sultanlando de Rum, kunigis siajn vasalajn emirojn en koalicio kaj lanĉis ofensivon kontraŭ Kartvelio, sed estis embuskita kaj venkita de David Soslan ĉe la batalo de Basian en 1203 aŭ 1204. La kronikisto de Tamara priskribas, kiel la armeo troviĝis ĉe la rok-hakita urbo Vardzia antaŭ marŝi al Basian kaj kiel la reĝino alparolis la trupojn ekde la balkono de la preĝejo.
La mĥargrdzelioj kaptis Karson sub la nomo de la kartvela regno en 1206, sed ili estis forpuŝitaj ĉe la muroj de Aĥlat en 1209. Tio alportis la batalon pro la armenaj teritorioj, lasante la regionon de Van en relative sekura posedo de la novaj majstroj, la ajubidoj de Damasko. En 1209, la fratoj Mĥargrdzeli detruis Ardabilon — laŭ la kartvelaj kaj armenaj analoj de tiu epoko, kiel venĝo al la loka islama atako de la reganto kontraŭ Anio kaj masakro de la kristana loĝantaro en la urbo farita de li. En granda fina milito, la fratoj gvidis armeon tra la poseditaj teritorioj kaj vasalaj regnoj sub Tamara, tra Naĥiĉevano kaj Julfo, al Marando, Tabrizo, kaj Kazvino en pli norda Irano, disrabante plurajn loĝlokojn je la trairado.
Trebizondo kaj Mezoriento
Inter la rimarkindaj okazaĵoj de la regado de Tamara estis la fondado de la Trebizonda imperio ĉe la Nigra Maro en 1204. Tiu ŝtato estis establita de Aleksio la 1-a de Trebizondo kaj lia frato, Davido, en la nordorientaj pontusaj provincoj de la diseriĝanta Bizanca Imperio kun la helpo de kartvelaj trupoj. Aleksio kaj Davido, la parencoj de Tamara, estis fuĝintaj bizancaj princoj edukitaj en la kartvela kortego. Laŭ la oficiala historiisto de Tamara, la celo de la kartvela ekspedicio al Trebizondo estis puni la bizancan imperiestron Aleksion la 4-a Anĝelus pro lia konfisko de monsendaĵo de la kartvela reĝino al la monaĥejoj de Antioĥio kaj Athos. Tamen, la Pontusa klopodo de Tamara povas pli bone esti klarigata per ŝia deziro profiti la okcidenteŭropan Kvaran krucmiliton kontraŭ Bizanco por starigi amikan ŝtaton en la tuja sudokcidenta najbareco de Kartvelio, same kiel de la dinastia solidareco al la malriĉa komnena dinastio.
Verŝajne Tamara volis profiti la malvenkon de la krucistoj ĉe la manoj de la ajubida sultano Saladino kaj la malforton de la Bizanca imperio kun la celo altigi la pozicion de Kartvelio en la internacia scenejo kaj supoze preni la tradician rolon de la bizanca krono kiel protektanto de la kristanoj de Mezoriento. Kartvelaj kristanaj misiistoj estis aktivaj en Norda Kaŭkazio kaj la monaĥejoj de elmigrintoj troviĝis ĉie en la orienta Mediteraneo. La oficiala kroniko de Tamara laŭdas ŝian universalan protekton de kristanismo kaj ŝian subtenon al preĝejoj kaj monaĥejoj ekde Egiptio ĝis Bulgario kaj Kipro.
La kartvela kortego unuavice zorgis pri la protekto de la kartvelaj monaĥaj centroj en la Sankta Lando. Antaŭ la 12-a jarcento, ok kartvelaj monaĥejoj estis enlistigitaj en Jerusalemo. La biografiisto de Saladino, Baha ad-Din ibn Shaddad, raportas ke, post la ajubida konkero de Jerusalemo en 1187, Tamara sendis senditojn al la sultano por peti ke la konfiskitaj havaĵoj de la kartvelaj monaĥejoj en Jerusalemo estu resenditaj. La respondo de Saladin ne estas registrita, sed la klopodoj de la reĝino ŝajnas esti sukcesaj: Jacques de Vitry, kiu havis la episkopejon de Akko tuj post la morto de Tamara, donas pliajn signojn de la ĉeesto de la kartveloj en Jerusalemo. Li skribas ke la kartveloj estis, kontraste al la aliaj kristanaj pilgrimantoj, permesitaj havi liberan trairon en la urbo, kun la standardoj hisitaj. Ibn Šaddād krome asertas ke Tamara superis la proponon de la bizanca imperiestro en ŝiaj klopodoj akiri la restaĵojn de la Vera Kruco, ofertante 200,000 ormonerojn al Saladino kiu prenis la restaĵojn kiel rabaĵo ĉe la batalo de Hatino, sed vane.
Feŭda monarkio
Kvankam la politikaj kaj kulturaj atingitaĵoj de la epoko de Tamara estis senprecedencaj en la historio de Kartvelio, ili estis tamen enradikiĝintaj en longa kaj kompleksa pasinto. Tamara havis posedaĵojn ekde la reformoj de la praavo Davido la 4-a (1089-1125) kaj, pli malproksime, la unuecigaj klopodoj de Davido la 3-a kaj Bagrato la 3-a kiuj iĝis arkitektoj de la politika unueco de pluraj kartvelaj regnoj kaj princlandoj en la komenca jardeko de la 11-a jarcento. Danke al tio, Tamara povis konstrui fortan bazon sur iliaj sukcesoj. Antaŭ la lastaj jaroj de ŝia regado, la kartvela ŝtato atingis la pinton de ĝia potenco kaj prestiĝo en la Mezepoko. La influo kaj sfero de Tamara etendiĝis de Granda Kaŭkazio en la nordo al Erzurumo en la sudo, kaj de Zigio en la nordokcidento al la najbaraj regionoj de Ganĝa en la sudoriento, formante tutkaŭkazan imperion, kun la lojala zakarida reĝimo en pli norda kaj centra Armenio. Ŝirvano kiel vasalo kaj Trebizondo kiel aliancano. Nuntempa kartvela historiisto gloras Tamaran kiel la mastron de la teroj "de la Maro de Pontuso [kiu estas Nigra Maro] al la Maro de Gurgan [la Kaspia Maro], de Speri al Derbend, kaj ĉio en Kaŭkazio ĝis Ĥazario kaj Skitio". Konsekvence, la reĝa titolo estis pligrandigita. Ĝi nun respegulis la balanciĝadon ne nur de Tamara ĉe la tradiciaj subdividoj de la kartvela sfero, sed ankaŭ inkluzivis novajn elementojn, emfazante la hegemonion de la kartvela krono super la najbaraj teroj. Tiel, sur la moneroj kaj dokumentoj ŝia nomo estis stampita, Tamara estas identigita kiel "per la volo de Dio, Reĝo de reĝoj kaj Reĝino de reĝinoj de la abĥazoj, kartveloj   , aranoj, kaĥetoj, kaj la armenoj; ŝirvanŝahoj kaj ŝanŝahoj; aŭtokrato de la tuta Oriento kaj la Okcidento, Gloro de la mondo kaj kredo. Ĉampiono de la Mesio".
La reĝino neniam atingis aŭtokratecan regadon kaj la nobela konsilio daŭre funkciis. Tamen, la propra prestiĝo de Tamara kaj la vastiĝo de patronq'moba - kartvela versio de feŭdismo — konservis la plej potencajn dinastiajn princojn post la diseriĝo de la regno. Tiu estis klasika periodo en la historio de kartvela feŭdismo. Provoj je funckiado de feŭdaj praktikoj en la areoj kie ili antaŭe estis preskaŭ nekonataj, ne okazis sen rezisto. Tiel, ekzistis ribelo inter la montaranoj de Pĥovi kaj Dido ĉe la nordorienta limo de Kartvelio en 1212, kiu estis subpremita de Ivane Mĥargrdzeli post tri monatoj da akra batalado.
Kun florantaj komercaj centroj nun sub la kontrolo de Kartvelio, industrio kaj komerco alportis novajn riĉaĵojn al la lando kaj kortego. Tributoj venis de la najbaroj kaj milito-rabaĵoj aldonitaj al la reĝa fisko, kaŭzante la diraĵon ke "la kamparanoj estis kiel la nobeloj, la nobeloj kiel princoj, kaj la princoj kiel reĝoj".
Kulturo
Kun tiu prospero venis ekiĝo de la orepoko de la kartvela kulturo, amalgamo de kristanaj kaj laikaj influoj, kun afinecoj al la okcidenta Bizanco kaj la orienta Irano. La kartvela monarkio substrekis la asocion kun kristanismo kaj prezentis sin kiel dia donaco. Estis en tiu periodo kiam la kanono de kartvela ortodoksa arkitekturo estis restrukturita kaj serio de grandskalaj kupolhavaj katedraloj estis konstruitaj. La bizanc-derivita koncepto de reĝeco estis modifita laŭ diversaj manieroj por fortigi la senprecedencan pozicion de Tamara kiel virino reganta per propra rajto. La kvin konservitaj monumentaj preĝej-portretoj de la reĝino estas klare formitaj laŭ la bizanca stilo, sed ankaŭ elstarigas specife kartvelajn temojn kun afineco de la iranaj idealoj de ina beleco. La proksima ligo de Kartvelio kun Mezoriento ankaŭ estis emfazita sur tiutempa kartvela produktado kies legendoj estas verkitaj en kartvela kaj araba lingvoj. Serio de moneroj faritaj en ĉ. 1200 kun la nomo de Reĝino Tamara prezentis lokan variaĵon de la bizanca averso kaj araba surskribo sur la inverso proklamante Tamaran kiel "La Ĉampiono de la Mesio".
La tiutempaj kartvelaj kronikoj sanktigis kristanan moralecon kaj religia literaturo daŭre prosperis, sed ĝi perdis pli frue dominan pozicion al sekulara literaturo, kiu estis tre origina, eĉ se ĝi evoluis en proksima kontakto kun la najbaraj kulturoj. La tendenco kulminis per la epopeo de Ŝota Rustaveli, La kavaliro en la panterfelo, kiu festas la idealojn de "Epoko de Kavalireco" kaj estas nun konsiderita en Kartvelio kiel la plej granda atingo de landa literaturo.
Morto kaj entombigo
Tamara postvivis sian edzon, Davido Soslan, kaj mortis pro "grava malsano" nemalproksime de Tbiliso, sed antaŭe kronis sian filon, Georgo, kiel kunreganto. La historiisto de Tamara diris ke la reĝino subite malsaniĝis dum diskutado pri la ŝtataferoj kun siaj veziroj ĉe la kastelo Nacharmagevi proksime de la urbo Gori. Ŝi estis transportita al sia ĉefurbo Tbiliso kaj tiam al la proksima kastelo de Agarani kie Tamara mortis kaj estis plorita de siaj subuloj. Ŝiaj restaĵoj estis transdonitaj al la katedralo ĉe Mcĥeta kaj tiam al la monaĥejo Gelati, familia tombejo de la kartvela familia dinastio. La ĝenerala scienca opinio estas ke Tamara mortis en 1213, kvankam ekzistas kelkaj neklaraj indikoj ke ŝi eble mortis en 1207 aŭ 1210.
En pli postaj tempoj, kelkaj legendoj aperis koncerne la lokon de la entombigo de Tamara. Unu el ili diras ke Tamara estis entombigita en sekreta niĉo ĉe Gelati por ke la tombo ne estu profanita de ŝiaj malamikoj. Alia versio indikas ke la restaĵoj de Tamara estis reenterigitaj en malproksima loko, eventuale en la Sankta Lando. La franca kavaliro Guillaume de Bois en sia letero, en la 13-a jarcento, skribita en Palestino kaj traktita al la episkopo de Besançon, asertis ke li aŭdis ke la reĝo de la kartveloj direktiĝis al Jerusalemo kun grandega armeo kaj jam konkeris multajn urbojn de la saracenoj. Li portis, la raporto diris, la restaĵojn de sia patrino, la "potenca reĝino Tamara" kiu estis nekapabla fari pilgrimon al la Sankta Lando en sia vivdaŭro kaj testamentis ŝian korpon por esti entombigita proksime de la Sankta Tombo.
En la 20-a jarcento, la serĉado de la tombo de Tamara iĝis temo de scienca esplorado same kiel fokuso de pli larĝa ĝenerala intereso. La kartvela verkisto Grigol Robakidze skribis en sia eseo de 1918 pri Tamara: "Tiel longe, neniu scias kie la tombo de Tamara estas. Ŝi apartenas al ĉiu kaj al neniu: ŝia tombo estas en la koro de la Kartvelio kaj en la percepto de la kartveloj, tio ne estas tombo, sed bela florvazo en kiu velka floro, la granda Tamara, floras". Kvankam la ortodoksa akademia vidpunkto daŭre lokigas la tombon de Tamara ĉe Gelati, serio de arkeologiaj studoj, komencante kun Takaiŝvili en 1920, neis tion.
Mezepoka
Dum la jarcentoj, la reĝino Tamara estis reprezentita kiel grava figuro en la kartvela historio. Tamen, la konstruo de ŝia regado kiel "Glora periodo" komenciĝis en la regado mem kaj Tamara iĝis la fokuso de la epoko. Pluraj mezepokaj kartvelaj poetoj, inkluzive de Ŝota Rustaveli, inspiriĝis en Tamara por siaj verkoj. Legendo diras ke Rustaveli eĉ estis konsumita je amo pro la reĝino kaj finis siajn tagojn en monaĥejo. Drama sceno de la poemo de Rustaveli kie la sperta reĝo Rostevan kronas sian filinon Tinatin estas alegorio al Georgo la 3-a kaj la kronado de Tamara. Rustaveli pri tio komentis: "Leonido estas bona, ĉu ina ĉu vira".
La reĝino iĝis temo de pluraj nuntempaj panegiroj, kiel ekzemple tiu de Ĉaĥruĥadze Tamariani kaj Abdul-Mesia de Ioane Ŝavteli. Ŝi estis laŭdita en la kronikoj, precipe en la du rakontoj centritaj en ŝia regado: La Vivo de Tamara, Reĝino de Reĝinoj kaj La Historioj kaj Gloradoj de la Regantoj, kiuj iĝis la fontoj de la sanktigado de Tamara en la kartvela literaturo. La kronikistoj altigas ŝin kiel "protektanton de la vidvinoj" kaj "la trifoje feliĉega", kaj speciale emfazas la virtojn de Tamara kiel virino: beleco, humileco, amo pro kompato, fideleco, kaj pureco. Kvankam Tamara estis sanktigita de la kartvela eklezio multe post ŝia forpaso, ŝi eĉ estis nomita kiel sanktulino dum ŝia vivdaŭro en dulingva grek-kartvela kolofono aldonita al la manuskripto de la Vani Evangelioj.
La idealigo de Tamara estis plue akcentita per la okazintaĵoj kiuj okazis sub ŝiaj tujaj posteuloj. Post du jardekoj de la morto de Tamara, la horezmiaj kaj mongolaj invadoj kondukis la kartvelan potencon al subita fino. Postaj periodoj de nacia reviviĝo estis tro efemeraj por egaligi la atingojn de la regado de Tamara. Ĉio ĉi kontribuis al la kultado de Tamara kiu malklarigis la distingon inter la idealigita reĝino kaj la reala personeco.
En populara memoro, la bildo de Tamara akiris legendan kaj romantikan fasadon. Diversaj popolkantoj, poemoj kaj rakontoj montras ŝin kiel ideala reganto, sankta virino pri kiu atributoj de paganaj dioj kaj kristanaj sanktuloj foje estis bildigitaj. Ekzemple, en malnova osetia legendo, reĝino Tamara koncipas filon el sunradio kiu brilas tra la fenestro. Alia mito, de la kartvelaj montoj, egaligas Tamaran kun la pagana dio de la vetero, Pirimze, kiu kontrolas vintron. Simile, en la distrikto de Pŝavi, la bildo de Tamara estas kunfandita kun pagana diino de resaniĝo kaj ina fekundeco.
Dum Tamara fojfoje akompanis sian armeon kaj estas priskribita kiel planinto de kelkaj militkampanjoj, ŝi neniam estis rekte implikita en la batalado. Tamen, la memoro pri la militaj venkoj de ŝia regado kontribuis al alia populara bildo de Tamara, tiu de militista reĝino. Ĝi ankaŭ eĥis en la Rakonto de Reĝino Dinara, populara rusa rakonto de la 16-a jarcento pri fikcia kartvela reĝino kiu batalis kontraŭ la persoj.
Moderna
Multe de la moderna percepto de la Reĝino Tamara estis formita sub la influo de Romantikismo en la 19-a jarcento kaj kreskanta naciismo inter kartvelaj intelektuloj de tiu tempo. En la rusa kaj okcidenta literaturoj de la 19-a jarcento, la bildo de Tamara reflektis la eŭropajn konceptojn de la oriento, de kiu Kartvelio estis perceptita kiel parto, kaj la pozicio kaj karakterizaĵoj de virinoj en ĝi. La Tirola verkisto Jakob Philipp Fallmerayer priskribis Tamaran kiel "Kaŭkaza Semiramis". Fascinita de la "ekzota" Kaŭkazio, la rusa poeto Miĥail Lermontov verkis la romantikan poemon Tamara (1841) en kiu li utiligis la malnovan kartvelan legendon pri sirenforma montarana princino kiun la poeto nomis Reĝino Tamara. La bildigo de Lermontov pri la kartvela reĝino kiel detrua delogantino havis neniun ŝajnan historian fonon, kaj estis sufiĉe influa por estigi la temon pri la sekseco de Tamara. Milij Aleksejeviĉ Balakirev iĝis la poemo de Lermontov, simfonio kiu estis prezentita al la eŭropaj publikoj kiel parto de la rusaj baletoj, dizajnita de Leono Bakst kun riĉe orientaj ecoj, en 1912. La teatraĵo de Knut Hamsun de 1903 "Reĝino Tamara" estis malpli sukcesa; la teatraj kritikistoj vidis en ĝi "modernan virinon vestitan en mezepoka kostumo" kaj legis la prezentaĵon kiel "komentaĵo pri la nova virino de la 1890-aj jaroj".
En kartvela literaturo, Tamara ankaŭ estis romantikigita, sed tre alimaniere de la rusa kaj okcidenteŭropa vidpunktojo. La kartvelaj romantikuloj sekvis mezepokan tradicion en la portretado de Tamara kiel indulga, sankta virino kiu regis landon konstante ĉe milito. Tiu sento estis plue inspirita per la reeltrovaĵo de murpentraĵo de la 13-a jarcento pri Tamara, en la tiam ruinigita monaĥejo Betanio, kiu estis malkovrita kaj restaŭrita de la princo Gregorio Gagarin en la 1840-aj jaroj. La fresko iĝis fonto de multaj gravuraĵoj cirkulantaj en Kartvelio en tiu tempo kaj inspiris la poeton Grigol Orbeliani por dediĉi romantikan poemon al ĝi. Krome, la kartvelaj literaturistoj, reagante al la rusa regado en Kartvelio kaj la subpremado de naciaj institucioj, kontrastis la epokon de Tamara al ilia nuntempa situacio, priplorante la nerehaveble perditan pasintecon en siaj skribaĵoj. Tial, Tamara iĝis personigo de la glortempo de Kartvelio, percepto kiu daŭris ĝis la nuntempo.
Fred Rogers
Frederick McFeely "Fred" ROGERS (n. ) estis populara usona muzikisto, verkisto, komikulo kaj aktoro.
Televida personeco, edukiĝinta generacion de infanoj antaŭ apero de videoludoj.
Vegetarismo
Li iĝis fiŝ-vegetarano en 1970, post morto de sia patro, kaj vegetarano en la 80-aj jaroj pro etikaj kaj sanaj kialoj. Ankaŭ subskribis deklaron protestante kontraŭ survesto de bestaj peltoj.
Kiel heroo de la filmo Kia bela tago, diris "Mi estas vegetarano, ĉar mi ne volas manĝi tion, kio havas patrinon".
Mirakloj de Lurdo
Fare de la Katolika Eklezio oni difinas kiel Mirakloj de Lurdo la abruptajn resaniĝojn okazintaj en Lurdo aŭ en rilato kun tiu loko.
Lourdes (esperante “Lurdo”) estas landeto de Francio, en kies teritorio - inter la 11-a de februaro kaj la 16-a de julio - junulino Bernadette Soubirous, dekkvarjaraĝa, laŭdire spertis antaŭ sennombra publiko, viziojn de Maria la Patrino de Jesuo en la Groto de Massabielle malmulte fore de la malgranda domaro Massabielle. Tiuj aperoj, kiuj post kvar jaroj estis oficiale agnoskitaj kiel veraj fare de la Katolika Eklezio, estas inter la plej famaj, ankaŭ pro la fakto ke ekde la komenco okazis multaj eventoj, kiujn la fideluloj kaj la Eklezio interpretis kiel miraklaj resaniĝoj de gravaj kaj gravegaj malsanoj.
Tiele la unuaj Mirakloj de Lourdes okazis, laŭ la sciencaj-teologiaj komisionoj, ĝuste en ĝi aŭ lige kun ĝi, en la franca municipo, en kies teritorio – inter la 11-a de februaro kaj 16-a de julio de 1858 - junulino Bernadette Soubirous, dekkvarjara loka kamparanino, rakontis ke mem, ofte akompanata de popolanoj, vidis kaj dialogis, dum 18 fojoj, kun la aperanta Virgulino Maria, en groto, loko malmulte fora de Massabielle vilaĝeto de la sama municipo.
Hiismo
Hiismo estas proponita reformo de Esperanto. Hiisto sentas en tradicia Esperanto mankon de specife virseksa triapersona pronomo, simetria al ŝi, ĉar en tradicia Esperanto la triapersona pronomo li estas aŭ virseksa aŭ neŭtra. Kiel specife virseksan triapersonan pronomon hiisto uzas la pronomon hi.
Mirakloj de Lurdo
Tiaj aperoj, post kvar jaroj estis agnoskataj kiel formale aŭtentaj fare de la loka katolika episkopo de Tarbes, Bertrand-Sévère Laurence, kiu obtenis de la papo Pio la 9-a la permeson ofici por la kulto al Virgulino Maria ĉe la Sanktejo de Lourdes.
Hiismo
Priskribo
En hiisma Esperanto la virseksa pronomo hi estas uzata simetrie kun la inseksa pronomo ŝi. La uzado de la virseksa pronomo li por emfazi virsekson estas arkaika. (li estas nek virseksa nek inseksa; por emfazi la sekson oni uzu aŭ ŝi aŭ hi.)
Alternativoj
Por indiki virsekson, eblas uzi la prefikson vir-.
Mirakloj de Lurdo
Dume multiĝis la epizodoj de abrupta resaniĝo ĉe la groto, dum la pilgrimoj okazigitaj laŭ la invito de la aperinta Virgulino aŭ konfidante en la preĝo laŭ la sugestoj de la Apero mem. El tiuj sennombraj “miraklaj” epizodoj, la ekleziaj komisionoj ŝarĝitaj pri la ekzameno kaj kontrolo se formale petite de la miraklatoj mem (ĝis nun 2018) nur 70 superis la scienculan kontrolon kaj la religiajn katolikajn kritikajn kriteriojn.
La 70 saniĝoj agnoskitaj de la Katolika Eklezio
Apud la Sanktejo de Nia Sinjorino de Lurdo troviĝas la Bureau des constatations médicales (Buroo de la kuracaj konstatoj), establita en 1905 de papo Pio la 10-a, kiu agas laŭ la kriterioj difinitaj en la 18-a jarcento fare de la kardinalo Lambertini, estonta papo Benedikto la 14-a, por la procesoj de beatigo.
Hiismo
Liismo
Simile al Liismo, Hiismo asertas, ke la pronomo li estas neŭtra.
Riismo
Kontraste al Riismo, en Hiismo la pronomo li estas neŭtra, dum en Riismo ĝi estas specife virseksa.
Mirakloj de Lurdo
La 70 saniĝoj agnoskitaj de la Katolika Eklezio
Tia oficejo, al kiu estas invititaj partopreni ĉiuj medicinistoj sendepende de iliaj religiaj konvinkoj, ekzamenas la kazojn de supozitaj miraklaj saniĝoj kiuj, sinsekve, la Internacia Medicinista Komitato de Lourdes povas eventuale difini neeksplikeblaj laŭ la nunaj sciencaj konoj; sekve, post aliaj taksadoj, la Buroo de la konstatoj povas konfirmi la miraklan karakterizon de la saniĝo. Nune la agnostikoj kazoj estas 70.
Laŭ la Internacia Federacio de la Medicinistaj Katolikaj Asocioj, por ke saniĝo estu difinita neeksplikebla vidpunkte de la medicino, devas samtempiĝi la sekvaj kondiĉoj:
Ĝis la 11a de februaro 2018, el pli ol 7,300 dosieroj de saniĝoj submetitaj en Lurdo ekde 1883, se nur 2.000 deklaritaj neeksplikeblaj, kaj konsideritaj neeksplikeblaj ĉe la oficejo pri konstatoj, nur 70 saniĝoj sukcesis superi la kribrilon e la Katolika Eklezio kaj ricevi la statuton je « miraklaj  saniĝoj », post procezo kiu ĉiufoje daŭras pli ol dek jaroj , tio estas iomete malpli ol 1 %.
Ekleziaj kriterioj por agnoski eventan saniĝon miraklo
La Katolika Eklezio devenigas siajn porekzamenajn kriteriojn primiraklo el sia plurjarcenta sperto kaj el la diversaj sciencaj konoj aparte psikologiaj kaj religiaj karakterizoj: tiuj lastaj inkluzivigas la religian kuntekston de la evento, la religian konceptaron kaj moralan konduton de la supozita miraklito. Tiuj kriterioj similas al tiuj alestigitaj por la Kanonizo. Sufiĉas eĉ unu pozitiva kriterio por ke la evento estu rifuzita.
Listo de la saniĝoj de Lourdes agnoskitaj “miraklaj” de la komisionoj ŝarĝitaj de la Eklezio Katolika
Ĝis 2015, la arkivoj de Lourdes registris ĉirkaŭ 7200 kazojn de personoj, kiuj sin deklaris sanigitaj, sed ĝis nun nur 70 ricevis la kavalifikon de Mirakleco. Ĉirkaŭ 35 novaj kazoj estas registritaj jare.
La intervalo 1911 - (1924) 1946
Ekzamenante la liston de la saniĝoj de Lourdes rekonitaj kiel miraklaj ĉe la ekleziaj organismoj, oni rimarkas longan interrompon ekde 1911 ĝis 1924; ne nur, la saniĝoj realiĝintaj post 1924 estis rekonataj nur ekde 1946.
La kaŭzoj de tiuj interrompoj estas kompleksaj kaj ne tute klaraj: ĉe unuflanko papo Pio la 10-a estis petinta en 1905 reorganizon de medicinistaj strukturoj de Lourdes, kun ĝisdatigo de la metodoj, ankaŭ pro la nova kultura kaj politika etoso (la 1-an de januaro de 1906 estis okazinta en Francio la separado inter Ŝtato kaj Eklezio); aliflanke tiu reorganizo prokrastiĝis laŭ tro da tempo kvankam komplicis ankaŭ la militaj eventoj.