cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Efiko de Doppler
Disvolviĝo
Doppler unue proponis la efikon, pri lum-ondoj, en la monografiaĵo (1842) Über das farbige Licht der Doppelsterne und einige andere Gestirne des Himmels (Pri la kolora lumo de la binaraj steloj kaj aliaj astroj). Christoph Hendrik Diederik Buys Ballot en 1845 testis la proponon ĉe son-ondoj, konfirmante ke la tonalto de sono estas observata kiel pli alta dum la fonto alproksimiĝas, ol dum ĝi formoviĝas. Hippolyte Fizeau sendepende malkovris la saman fenomenon ĉe elektromagnetaj ondoj en 1848, pro kio oni kelkfoje nomas ĝin (precipe en Francio) la "efiko Doppler-Fizeau").
Ĝenerale
Ni havas du objektojn. Unue estas fonto, due estas observanto. Ni supozas ke la fonto elsendas mallongajn signalojn po frekvenco f_0 (ondlongo \lambda_0) kaj ĝi veturas per rapido v_e. Ni supozas ke la observanto veturas per rapido v_r. Ni konsideras ke la relativa movo inter fonto kaj observanto estas laŭ rekta linio kuniganta unu la alian, kaj ke la rapidoj estas pozitivaj sur tiu akso por direktoj de la observanto al la ondfonto. Do la relativa rapido v_{rr} estas: La ondo propagiĝas en la medio kun rapido v_0. En tempo de unu periodo T_0, kiam la dua signalo estas elsendita, la unua estas for de distanco: Dum tiu tempo T_0 la fonto moviĝis, la efektiva distanco inter du elsenditaj signaloj estas: Por la observanto, la tempo inter la du signaloj estas T. Dum tiu tempo la observanto formoviĝis sur la distanco v _ {r} T, la dua signalo fakte irvojis la distancon: konsekvence: do la frekvenco f \, kiun observas observanto estas: Kiam la rapidecaj vektoroj ne estas laŭ la akso observanto-fonto, oni devas konsideri la projekciojn de vektoroj sur tiu akso, do multobligi iliajn valorojn per la kosinuso de iliaj respectivaj anguloj rilate la akson. Pri elektromagnetaj ondoj nur la relativan diferencon de rapidoj oni devas konsideri: kie:
Difinoj:
Analizo
Estas grave kompreni, ke la frekvenco de la sonoj "elmetataj" de la fonto ne efektive ŝanĝiĝas.
Se nur la fonto moviĝas (v_{r}=0 \;), tiel la formulo de la observata frekvenco simpliĝas: tio estas: Se nur la observanto moviĝas (v_{e}=0 \;), tiel la formulo de la observata frekvenco simpliĝas: tio estas: Estas malsimetrio en la ŝanĝo de frekvenco depende se estas la fonto aŭ la observanto kiu moviĝas. La kialo de la malsimetrio estas la vibrado de la medio kiu propagas la ondon (ekzemple aero pri sonaj ondoj). Fakte se la observanto forirus de la fonto pli rapide ol la rapido de la ondo, li neniam signalon ricevus; kontraŭe se la fonto kiu kun iu ajn rapido forirus de la observanto, tiu ĉi ĉiam signalon ricevus.
Pri elektromagnetaj ondoj estas simetrio, nur la relativa rapido aperas en la formulo. <!--It is important to realize that the frequency of the sounds that the source emits does not actually change. To understand what happens, consider the following analogy. Someone throws one ball every second in a man's direction. Assume that balls travel with constant velocity. If the thrower is stationary, the man will receive one ball every second. However, if the thrower is moving towards the man, he will receive balls more frequently because the balls will be less spaced out. The converse is true if the thrower is moving away from the man. So it is actually the wavelength which is affected; as a consequence, the perceived frequency is also affected.
If the moving source is emitting waves through a medium with an actual frequency f0, then an observer stationary relative to the medium detects waves with a frequency f given by:
where v is the speed of the waves in the medium and vs, r is the speed of the source with respect to the medium (positive if moving away from the observer, negative if moving towards the observer), radial to the observer.
where the same convention applies : vo is positive if the observer is moving away from the source, and negative if the observer is moving towards the source.
These can be generalized into a single vector equation. Take the coordinate system to be at rest with respect to the medium, whose speed of sound is c. There is a source s moving with velocity  and emitting waves with a frequency f_s. There is a detector r moving with velocity, and the unit vector from s to r is \mathbf{n} (i.e. ). Then the frequency f_r at the detector is found from
If v_s \ll c, then the change in frequency depends mostly on the relative velocity of the source and detector:
Or, alternatively:
The first attempt to extend Doppler's analysis to light waves was soon made by Fizeau. In fact, light waves do not require a medium to propagate and the correct understanding of the Doppler effect for light requires the use of the Special Theory of Relativity. See relativistic Doppler effect. -->
En Ĉiutaga Vivo
Kiam la rapido de la ondo estas multe pli alta ol tiu de la movantoj, la formulo alproksimiĝas tiel: tio estas: Tiu formulo tradukas ke kiam la observanto kaj la fonto proksmiĝas (resp. malproksimiĝas) la frekvenco altiĝas (resp. malaltiĝas). Kiam la fonto kaj la observanto moviĝas (aŭ ne moviĝas) kun sama rapido al sama direkto: la observata frekvenco estas tiu de la fonto: Pri elektromagnetaj ondoj la relativeca formulo alproksimiĝas tiel: do tute simile al la formulo de aliaj ondoj:
Astronomio
La Doppler-a efiko pri elektromagnetaj ondoj (ekz. lumo) tre utilas en astronomio. Ĝi instruas pri la movoj de steloj kaj galaksioj kaj pri la movoj de astroj interne de galaksioj, rezultante al la tiel nomataj ruĝenŝoviĝo aŭ bluenŝoviĝo]]. Ĝi permesas mezuri tiel bone la radiajn rapidojn de steloj kaj de galaksioj, eĉ iliajn rotaciajn rapidojn. Dank´al Doplera efiko, ŝajnaj unuaj steloj riveliĝas esti duopaj steloj kiuj rivoluas unu ĉirkaŭ alia. La maso kaj la diametro de la nigra truo en la centro de nia galaksio estis taksitaj en la jaro 2008 post observado dum 16 jaroj de apudaj steloj kies movoj, rapidoj, malaperaj kaj reaperaj periodoj de orbitoj estis analizitaj.
La utilo de la Doppler-a efiko originas de la nekontinua spektro de la lumo de ĉielaj objektoj. Iliaj spektroj konsistas el frekvenclinioj, kiuj rilatas al precizaj bezonataj energioj por eksciti elektronojn de unu energinivelo al alia en variaj ĥemiaj elementoj de astroj. Dum studo de astro-spektro, per la Doplera efiko oni observas la ŝanĝojn de frekvencoj de la linioj de la lumspektro kompare kun tiu de stabila lumfonto. Ĉar la frekvenco de la blua lumo estas pli alta ol tiu de la ruĝa lumo, la spektraj linioj de astronomika lumfonto ŝoviĝas al ruĝa flanko de la spektro (ruĝenŝoviĝo) kiam ĝi foriras, kaj ŝoviĝas al blua flanko de la spektro (bluenŝoviĝo) kiam ĝi alproksimiĝas.
Mezurante Temperaturon
La Doppler-a efiko klarigas kial la spektraj linioj de gaso enlarĝiĝas iliajn ondlongojn kompare kun aliaj naturaj larĝoj. Fakte pro la varmagitado, duono el atomoj elsendantaj lumojn proksimiĝas al la observantulo kun mallonĝiĝo de ondlongoj, dum la alia duono foriras de li kun lonĝiĝo de ondlongoj. La rezultanta karakteriza larĝo de spektro-linio nomiĝas "Doppler larĝiĝo" kaj kalkuleblas laŭ la formulo: kie c estas la lumrapideco, k la konstanto de Boltzmann kaj m la maso de la konsiderataj atomoj, la larĝo de linio do taksas la temperaturon de la elsendanta gaso. Tamen la varmigado ne estas la unika kaŭzo de enlarĝiĝo: kirlantaj movoj ĉeestas en ĉiuj astrofizikaj medioj kaj partoprenas al la larĝiĝo de spektro-linioj.
Radaro
La Doppler-a efiko estas ankaŭ uzita en ia radaro por mezuri rapidojn de objektoj. Elektromagneta radio (plejofte en la klaso de gigahercoj) de radaro estas sendita al movanto -ekzemple veturilo, ofte celata de polico por detekti rapidojn de stiristoj-, kiam ĝi malproksimiĝas de radarfonto. Ĉiu sekvanta ondo irvojas pli por atingi la veturilon antaŭ ol esti reflektita kaj redetektita ĉe la fonto. Ĉar ĉiu ondo movas laŭ pli longa distanco, la tempo inter sekvantaj ondoj kreskas, do ankaŭ la ondlongo. Alifoje radio estas sendata al proksimiĝanta veturilo; tiukaze la tempo inter sekvantaj ondoj malkreskas, ankaŭ la ondlongo. Ĉiufoje, bone aplikitaj formuloj de la Dopplera efiko permesas koni precize la rapidojn de veturiloj.
Malvarmigo de atomoj per lasero
La malvarmigo de atomoj per lasero aŭ Doppler-a malvarmigo estas tekniko kiu permesas malvarmigi gason ĝis temperaturo pli malgranda ol unu mK per laseroradioj. La temperaturo estas ligita al la moviĝo de atomoj: ju pli la skuiĝo estas malgranda des pli la temperaturo estas malalta. La malrapidigo de atomoj produktas malvarmegajn atomojn. Ĝi krome permesas konstrui precizegajn atomajn horloĝojn kaj ebligas fizikajn eksperimentojn pri gasoj de bosonoj kaj gasoj de fermionoj.
Kiel funkcias? Imagu atomon kies du niveloj de energio de du tavoloj de ĝiaj elektronoj estas E_a kaj E_b; la frekvenco de fotono kiu permesas transiron de unu nivelo al la alia estas (h = konstanto de Planck). Kiam atomo sorbas fotonon kies movokvanto estas (c= rapido de lumo) ĝi retroiras laŭ la fotonodirekto, kaj pro la konservo de movokvantoj ĝia vario de rapido sekvas tiun formulon. Tuj poste la atomo elpelas fotonon de sama energio kaj ankoraŭ retroiras sed al iu ajn direkto.
Konsideru atomon submetitan al laseroradio kun frekvenco f_l iomete malsama ol f_{ab}; la atomo moviĝas kun rapido \vec{v} (neglektinda rilate al la lumrapido), laŭ la Doppler-a efiko la radiofrekvenco ŝajnas al ĝi : pli alta kiam ĝi proksimiĝas al la lasero (\alpha>0)), malpli alta kiam ĝi malproksimiĝas (\alpha<0)).
Nun konsideru du laserojn vidalvide, kiuj elsendas kontraŭdirektajn radiojn de sama frekvenco f_l (iomete pli malgranda ol la resonanca frekvenco f_{ab}), kaj atomon inter ili. Kiam la atomo estas senmova (simetria situacio) neniu forto efikas (gravito estas neglektata). Sed kiam la atomo moviĝas dekstren, la dekstra lasero ŝajnas havi frekvencon, do pli proksima al la resonanca frekvenco f_{ab}. Kontraŭe la maldekstra lasero ŝajnas havi frekvencon, pli malproksima de la resonanca frekvenco. La atomo sorbos multe pli fotonojn de la dekstra flanko ol de la maldekstra, ĝi estos repuŝata maldekstren kaj malakcelata.
Sufiĉas poste uzi ses laserojn (agorditajn po du kiel supre priskribite) laŭ la tri direktoj de spaco por krei amason de malvarmigitaj atomoj.
Medicina imagado kaj Mezurado de Sangofluo
"Eĥokardiogramo" (ne konfuzu kun elektrokardiogramo) permesas inter limoj koni la direkton de sangfluo, la rapidon de sango kaj la movon de kora teksaĵo pri iu ajn punkto de la koro dank´al la efiko de Doppler. Unu el limaĵoj estas ke la ultrasona radio devus esti kiel eble plej paralele al la sangfluo. Mezurado de rapidoj permesas taksi koro-funkciadon aparte la areojn de koro-valvoj, tial identigi malnormalan komunikon inter la dekstra kaj la maldekstra parto de la koro, ankaŭ likaĵon de sango tra la valvoj. La malgrandiĝoj de diametroj de vejnoj kaj arterioj povas esti diagnozitaj. La principo de "ampleksita kontrasto-ultrasono" uzas gasajn mikroglobetojn kiuj efike reflektas la elsenditajn radiojn, tiel ke la mezurado de rapidoj kaj diversaj medicinaj fluoj pliboniĝas.
Malgraŭ ke "Doppler" iĝis sinonimo de "rapido-mezurado" en la medio de medicina imagado, la plej ofte ne estas frekvenco-ŝoviĝo (Dopplera ŝoviĝo) de ricevata signalo kiu estas mezurata, sed la fazo-ŝoviĝo ("kiam" la ricevata signalo alvenas).
Rapido-mezurado de sangofluo estas ankaŭ uzata pri aliaj kampoj ol medicina ultrasonografio, ekzemple pri obstetriko kaj neŭrologio.
Delicias (metroo de Madrido)
Delicias (Delicoj) estas stacio de la linio 3 de la Metroo de Madrido situa sub la promenstrato samnoma. Proksime estas je malpli ol 300 m la mallongtrajnstacio samnoma sed sen rekta konekto al la metroo. Estas ankaŭ la antikva trajnstacio ankaŭ samnoma, aktuala sidejo de la Madrida Muzeo de Fervojo.
-108
En la jaro 108 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Bogoto (rivero)
La rivero Bogoto (Bogotá en hispana) estas unu el la riveroj de la departemento Cundinamarca (Kundinamarko), en la centro de Kolombio. Ĝi estas la ĉefa rivera fluejo de la ebenaĵo sabana de Bogotá (savano de Bogoto). Ĝi estas nek navigebla nek akvabunda.
Ĝi elfluas en la rivero Magdalena, kiu siavice alvenas al la maro Karibo. En ĝia baseno loĝas ĉirkaŭ 9 milionoj da personoj, el kiuj 8 500 000 en la ĉefurbo Bogoto. Ĝi havas longon proksimuman de 380 km. Ĝi prezentas tre altajn nivelojn de poluado. Kvankam ĝi estas poluita el tre proksime al sia nasko, la plej parto el la poluaĵoj kaj industriaj kaj urbaj forĵetaĵoj devenas el Bogoto. Ekde antaŭ kelkaj jardekoj oni disvolvigis programojn kaj iniciatojn por malpolui ĝin.
La poluo devenas ĉefe el industrio de ledo kaj el la tri alfluantoj kiuj venas el Bogoto, nome Salitre, Fucha [FUĉa] kaj Tunjuelo [tunĴUElo]. Inter la elfluejo de la rivero Juan Amarillo kaj la akvofaleto de Tequendama [tekenDAma], la rivero Bogoto estas mortinta ĉar estas nek vivo nek oksigeno; ĉar temas pri ebenaĵo apenaŭ estas deklivo kaj ne okazas mempuriĝo. Kiam la rivero eniras en la provinco Tekendamo, venas akvo el aliaj riveroj kaj malpliiĝas la poluado.
5872 Sugano
5872 Sugano estas malgranda, meze hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 30-an de septembro 1989 de la japanaj astronomoj Koyo Kawanishi kaj Toshiro Nomura elde la observatorio de Minami-Oda, apud Kamikaŭa en gubernio Hjogo (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo Matsuo Sugano (japane: 菅野松男, Sugano Matsuo), malkovrinto de la kometo C/1983 J1, de tri novaoj, de varianta stelo kaj de pluraj asteroidoj. Li laboris de 36 jaroj en la Miunicipa Planetario de Akaŝi.
Satelito
Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,82 km kaj orbitan taksata je 11 km. Ĝia orbita periodo estas 0,785 ± 0,001 tago (18,84 ± 0,024 horoj). La rotacia periodo de tiu satelito estas ankoraŭ nekonata.
Martiniana Po
Martiniana Po estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Castellino Tanaro, Clavesana, Igliano, Murazzano kaj Rocca Cigliè.
Rantrum
Rantrum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Nordsee-Treene, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo
La Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE) estas la plej granda regiona internacia organizaĵo por sekureco, jurŝtato kaj demokratio, kaj ankaŭ por homaj rajtoj kaj rajtoj de malplimultoj. Ĝi naskiĝis el la Konferenco pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (KSKE) okazinta en Helsinko (Finnlando) en 1975 kaj nuntempe ĝi konsistas el 56 ŝtatoj de Eŭropo, Centra Azio kaj Norda Ameriko (Kanado kaj Usono). Ĝi estas agnoskata kiel regiona organismo laŭ la 8-a Ĉapitro de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj. La prezidado en 2010 estas ekzercata de Kazaĥio, sekvota de Litovio en 2011, Irlando en 2012, Ukraino en 2013, Svislando en 2014.
Potzehne
Potzehne ekde la unua de januaro 2010 estas parto de la komunumo Gardelegen en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 271 loĝantojn.
Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo
La ĉefa celo de la organizaĵo estas solvo de eblaj konfliktoj, preventado de ili, mildigo de jam ekzistantaj konfliktoj. Inter la aliaj konfliktoj, pri kiuj zorgas OSKE iame estis la situacio ĉirkaŭ Sud-Osetio, la eksa aŭtonomio de sovetia Kartvelio. kaj nuntempe kun Ĉednestrio.
Dum la krizo en Ukrainio kaj interalie en Krimeo en 2014 ludis gravan rolon Didier Burkhalter prezidanto de la Federacia Konsilio de Svislando kaj gvidanto de OSKE dum tiu jaro.
Edegem
Edegem (: [E:deĥem]), el la kelta Adingaheim, estas municipo en Belgio, je la suda rando de la urbo Antverpeno. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Antverpeno.
Bourg-Blanc
(jen france, bretone Ar Vourc'h-Wenn) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Olivone (komunumaro)
La komunuaro Olivone  estas administra unuo de Kantono Tiĉino kaj parto de la distrikto Blenio. Ĝi havis 1667 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Blenio.
Geografio
La komunumaro Olivone konsistas el la supra parto de la Valo de Blenio kaj limas en nordo al Kantono Grizono.
Trafiko
Tra la komunumaro kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 416 de Biasca trans la Lukomagno-Pasejo al Disentis. Pere de poŝtaŭtolinioj laŭlonge de la pasejvojo kaj al la flankaj valoj la komunumaro estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La komunumaro Olivone estiĝis kiel administra subunuo de la Distrikto Blenio en la jaro 1803 post la kreo de la Kantono Tiĉino. En la jaro 2006 ĉiuj ĝis tiam aŭtonomoj komunumoj de la komunumaro nome Aquila, Campo (Blenio), Ghirone, Olivone kaj Torre kuniĝis al la nova komunumo Blenio.
Komunumoj de la komunumaro Olivone
La komunumaro Olivone konsistas ek de 2006 el nur 1 komunumo, nome Blenio:
Bougy-Villars
Bougy-Villars estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 419 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Bougy-Villars situas sude de la monteto Signal de Bougy super la vitejplena deklivo norde de la Lago Lemano. La komunumo konsistas el la setlejoj Bougy, Villars, Les Persailles kaj Les Plantaz.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Bougy-Villars limas en nordo al Aubonne, en okcidento al Féchy, en sudo al Perroy, en sudokcidento al Mont-sur-Rolle kaj en nordokcidento al Essertines-sur-Rolle.
Trafiko
Bougy-Villars situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Bougy-Villars pasas flanka paralela vojo de la kantona ĉefvojo n-ro 124 de Aubonne al Mont-sur-Rolle. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu pasas 1 kilometron sude de la komunumo, estas Rolle situanta proksimume 3 kilometrojn sudokcidente de Bougy-Villars. Pere de la buslinio de Allaman al Rolle la komunumo etas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bougy-Villars datiĝas el la jaro 996 kiel villa Balgedelco. Ĝis la fino de la 19-a jarcento la vilaĝo nomiĝis Bougy-Milon, poste la komunumo nomiĝis Bougy kaj ek de 1953 Bougy-Villars. En la 12-a jarcento la ĝeneva episkopo Arducius de Faucigny koncedis parton de sia vitejo en Bougy-Villars al la Monaĥejo Bonmont. Sub la berna regado de la 16-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la Voktejo Morges. Poste ĝi apartenis ĝis la fino de 2007 al la Distrikto Aubonne, kiu kun efiko de la 1-a de januaro de 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la Distrikto Morges.
NGC 4072
NGC 4072 (aliaj indikoj — ZWG 98.45, ZWG 128.10, PGC 38176) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
-125
En la jaro 125 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Metropola Parko El Tunal
La Metropola Parko El Tunal (Parque Metropolitano El Tunal) estas urba parko situa en la sudoriento de Bogoto, la ĉefurbo de Kolombio, proksime de la transporta stacio Portal del Tunal de la transporta sistemo TransMilenio. Ĝi estas la plej grava parko de la sudo de la urbo. ​ Ĝi ricevas semajnfine pli ol 50 000 personoj, devenaj el la najbaraj suburboj Ciudad Bolívar, Bosa, Rafael Uribe Uribe, San Cristóbal kaj Tunjuelito.
Historio
La tradicia parko El Tunal naskiĝis komence de la 1970-aj jaroj; tiam ĝi enhavis nur kelkajn futbalejojn kaj aliajn ludilojn mekanikajn, kiuj estis konstruitaj sur tereno lima kun la kanalo San Carlos.
En la 1980-aj jaroj oni konstruis futbalan stadionon; en 1997 oni inaŭguris ses tenisludejojn kaj post du jaroj oni fermis pordojn kaj oni faris remodeladon. Aktuale la parko havas 55 hektarojn.
Freyung (Vieno)
Freyung estas la placo en Innere Stadt, la 1-a urbodistrikto de Vieno (Aŭstrio).
Historio
Ĝi estas triangula kaj nun situas ene de la Interna urbo, kvankam origine troviĝis ekster la romia fortikaĵo Vindobono, el kiu poste elkreskis Vieno. En la 12-a jarcento laŭ invito de la aŭstra duko Henriko la 2-a venis irlanda monaĥo, kiu en 1155 establis tie Schottenkloster (Skota monaĥejo, ĉar tiutempe Irlandon oni nomis Nova Skotlando). La benedikta monaĥejo ne subiĝis al la duka aŭtoritato, pro kio apuda placo, origine nomita “Ĉe la Skotoj”, baldaŭ ŝanĝis sian nomon al Frey (malnovgermane libera), kio transformiĝis al Freyung.
Apudaj konstruaĵoj
Proksime troviĝas kolosa konstruaĵo de la Federacia ministerio pri edukado, en kiu interalie gastas la PaN (Partner of all Nations) — Federacio de la Societoj pri amikeco inter Aŭstrio kaj aliaj landoj, establita en 1946.
Masera
Masera estas komunumo de Italio.
Fastiv-2 (stacidomo)
Fastiv-2 (Фастів II) estas fervoja stacio en Fastiv (Kieva provinco), urbo en Ukrainio.
-135
En la jaro 135 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Kazuaki Kamizono
Kazuaki Kamizono (上園 和明, n. ) estas japana futbalisto.
6 Órai Újság
6 Órai Újság (Sesa-Hora Gazeto) estis ĵurnalo, poste semajngazeto en Timișoara inter 1931 kaj 1940, redaktita de Zoltán Franyó. Ĝiaj internaj kunlaborantoj estis: Franyó Zoltán, Herczka István, pli juna Kubán Endre, Ormos Iván, Sasi György, Szabó Árpád, Szimonisz Henrik, sed ĝi publikigis ankaŭ la verkojn de Aszódy János, Bányai László, Bálint István, Berkovits Simon, Fenyves Ferenc László, Heves Renée, Hunyady Sándor, Lázár József, Méliusz József, Nagy István, Németi-Miklós Beáta, Oppert Géza, Szilágyi András, Turnowsky Sándor. Ĝi transprenis ofte verkojn de Mihály Babits, Bálint György, Barta Lajos, Darvas József, Dutka Ákos, Emőd Tamás, Ignotus Pál, Illyés Gyula, Sándor Márai, Nádas József, Szabó Zoltán kaj Féja Gézat; Louis Aragon, Johannes R. Becher, Karel Čapek, Ilja Ehrenburg, Fjodor Gladkov, Egon Erwin Kisch, Thomas Mann, Heinrich Mann, Romain Rolland, Bernard Russell, Ernst Toller kaj Stefan Zweig. Oni malpermesis ĝin en decembro 1944.
Kazuaki Kamizono
Li futbalis ĉe Mito HollyHock kaj Kataller Toyama.
Alessandro Salvio
Alessandro SALVIO (Napolo, 1570 - 1640) estis eminenta itala ŝakludisto. Kvankam titolo de grandmajstro ankoraŭ ne ekzistis, oni konsideras lin kiel la plej bonan ŝakiston en la tuta mondo, je ĉirkaŭ 1600.
Verkoj
Salvio verkis Trattato dell'Inventione et Arte Liberale del Gioco Degli Scacchi (1604), kaj La Saccaide (1612). En Il Puttino (1634), li prezentis la biografiojn de Leonardo da Cutri kaj Paolo Boi, ŝakludistoj de 16-a jarcento.
Universitato de Amsterdamo
La Universitato de Amsterdamo (Universiteit van Amsterdam, UvA) estas unu el la du universitatoj en Amsterdamo. La alia universitato estas la Vrije Universiteit Amsterdam.
Kun buĝeto de €600 milionoj, pli ol 30 000 gestudentoj kaj proksimume 5 000 stabanoj, la UvA estas unu el la ĉefuniversitatoj de Eŭropo. La universitato havas fortan internacian programon kaj ofertas pli ol 85 magistroprogramojn en la angla lingvo, kaj ankaŭ nombron da nederlandaj kaj anglaj kursoj kaj Esperanto-kurso. En ĝi funkcias la Katedro Interlingvistiko kaj Esperanto.
Fakultatoj
La universitato havis en 2007 la sekvajn fakultatojn:
Filipo la 6-a (Hispanio)
Filipo la 6-a, plennome hispane Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia (n. en Madrido, la 30-an de januaro 1968) estas la tria filo de la antaŭa reĝo Johano Karlo la 1-a de Hispanio kaj de Sofia de Grekio kaj ekde la jaro 2014 estas la reĝo de Hispanio: Kiel sola maskla filo de la reganta monarko, li fariĝis la rekta heredanto de la Hispana Krono. La 2-an de junio 2014 reĝo Johano Karlo la 1-a anoncis sian abdikon, kaj nomumis la filon posteulo en la reĝa ofico. Filipo la 6-a ekoficis la.
Liaj baptonomoj estis Filipo (Felipe), de Filipo la 5-a, la unua Burbono kiu okupis la tronon de Hispanio; Johano (Juan), de Johano Burbono, grafo de Barcelono kaj Paŭlo (Pablo), de la reĝo Paŭlo de Grekio, liaj avoj; Alfonso, pro sia praavo, la reĝo Alfonso la 13-a kaj Todos los Santos (Ĉiuj Sanktuloj), kiel tradicio de la Hispana Reĝa Domo. Liaj baptopatroj estis la grafo de Barcelono Johano Burbono, kaj la reĝino-vidvino Viktoria Eugenia de Batenbergo.
La 1-a de novembro 2003 anoncis la venontan geedziĝon kun la asturia ĵurnalistino Letizia Ortiz Rocasolano. La geedziĝo okazis la 22-a de majo 2004 en la Katedralo de la Almudeno, Madrido. La 31-a de oktobro 2005 la princino konsortulino Letizia akuŝis infaninon, la infantino Leonor, unua filino de la tronheredonto kaj dua en la sukcedlinio al la Hispana Krono. La 29-an de aprilo 2007 naskiĝis la dua filino, Infantino Sofia, kiu fariĝis la tria en la sukcedlinio al la Krono.
Post la atakoj de la 11-a de marto 2004 en Madrido, la Princo de Asturio, kune kun la fratinoj Elena kaj Cristina, fariĝis la unuaj membroj de la hispana reĝa familio kiuj ĉeestis manifestacion.
Krom la kompromisoj kun la ŝtato, la princo ankaŭ prezidas multnombrajn bonfarajn organizojn, inter kiuj elstare rimarkindas la Fondaĵo Princo de Asturio.
Jalta konferenco
La Jalta konferenco (foje nomata ankaŭ Krimea konferenco aŭ laŭ la kaŝnomo Konferenco Argonaŭto) estas la pint-renkonto inter la ĉefpolitikistoj de Usono, Britio kaj Sovetio (respektive Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill, kaj Iosif Stalin), kiu okazis dum la Dua mondmilito en Livadia palaco apud Jalto (Krimeo, nuna Ukrainio) inter la kaj. La konferenco estis dediĉita al la postmilita aranĝo de la mondo; ĝiaj decidoj difinis la politikan staton de la mondo por ĉirkaŭ 50 jaroj.
Enkonduko
La konferenco startis la. Ĝi estis la dua el la tri pint-renkontoj (post la Teherana konferenco en 1943 kaj antaŭ la Potsdama konferenco, okazinta kelkajn monatojn poste). Pro tio, ke Stalin rifuzis fari longan vojaĝon, la aliaj du partoprenantoj denove estis devigitaj fari longan vojon.
En tiu tempo la baldaŭa pereo de nazia Germanio estis jam ekster ĉia dubo: la Sovetiaj militfortoj, gvidataj de marŝalo Ĵukov jam troviĝis nur ĉirkaŭ 80 kilometrojn for de Berlino. Ankaŭ la sorto de Japanio estis preskaŭ findecidita, ĉar Usono tiutempe jam kontrolis preskaŭ tutan Pacifikon. La partoprenantoj de la konferenco komprenis, ke ili havas unikan ŝancon decidi kaj direkti la historion de tuta Eŭropo.
Ĉiu el la partoprenantoj havis siajn planojn por la konferenco. Por Roosevelt la ĉefa tasko estis igi Sovetion partopreni la militon kontraŭ Japanio; Churchill estis interesita pri liberaj elektoj kaj starigo de demokratia ordo en Orienta Eŭropo (aparte - en Pollando); dum Stalin intencis establi la sovetian influ-sferon en Orienta Eŭropo. Krome, ĉiuj tri devis solvi la demandon pri la regado super postmilita Germanio. Aldone, Roosevelt esperis ricevi la subtenon de Stalin dum organizado de UN.
Demando pri Pollando
Koncerne la interesojn de Sovetio en Orienta Eŭropo la demando pri Pollando estis tuj tuŝita. Stalin rapide klarigis al ĉiuj, ke li ne intencas cedi ĉi-punkte: "Por la rusaj homoj la demando pri Pollando estas ne nur la demando de honoro, sed ankaŭ la demando de sekureco. Dum la tuta historio Pollando estis la koridoro, tra kiu la malamiko eniris Rusion. Pollando estas la demando de vivo kaj morto por Rusio." Finfine, rilate Pollandon, estis decidite, ke Sovetio forprenos Orientajn Limregionojn (do la orientaj landlimoj de Pollando estis starigitaj preskaŭ laŭ la Curzon-linio de la jaro 1920); kompense la okcidentaj limoj de Pollando estis movitaj okcidenten (tiel Pollando ricevis teritorion, loĝatan de ĉirkaŭ miliono da germanoj). Stalin promesis aranĝi en Pollando liberajn elektojn, tamen, kiel evidentiĝis januare 1947, la elektoj estis tamen falsitaj favore al la por-sovetiaj partioj, kio kaŭzis la transformiĝon de Pollando en socialisman ŝtaton.
Laŭ la pola vidpunkto pri la Jalta konferenco Pollando perdis Orientajn Limregionojn, kiuj oriente de Okcidenta Bugo estis aneksitaj de Sovetunio. Postmilita Pollando iĝis ekspluatata rusa komunista kolonio. La laŭleĝa pola ekzila registaro agnoskis tion perfido flanke de Aliancanoj. Tiutempe Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento estis la kvara laŭ grandeco armeo, kiu batalis kontraŭ Germanio. Sekvis la dua soveta okupado de Pollando kaj de Mezeŭropo.
Demando pri la Fora Oriento
La demando pri la partopreno de Sovetio en la milito kontraŭ Japanio estis decidita pozitive. Kompense USSR postulis, ke Mongolio ricevu sendependecon disde Ĉinio (Mongolio iĝis fakte "lando-satelito" de USSR); krome, Sovetio ricevis kelkajn teritoriojn antaŭe apartenantajn al Japanio (i.a., la sudan parton de la insulo Saĥalino kaj la Kurilajn insulojn. La (troa) cedemo de Roosevelt rilate tiun ĉi demandon poste iĝis la objekto de multaj kritikoj en Usono.
Divido de Germanio
Dum la konferenco estis ratifita la interkonsento pri la postmilita divido de Germanio: oni dividis la landon je 4 okup-zonoj (Sovetian, Usonan, Britian kaj Francian). La teritorioj, kontrolataj de Sovetio, estis transformitaj en Germanan Demokratian Respublikon; la restaj teritorioj estis unuigitaj kiel Federacia Respubliko Germanio. Germanio tute perdis parton de la orientaj teritorioj favore al Pollando, i.a. la Orientan Prusion (iom poste en la pli granda parto de tiu ĉi teritorio estis kreita la nuna Kaliningrada provinco de Rusio). La urbo Berlino same estis disdividita kaj poste iĝis eble la plej granda simbolo de la Malvarma Milito danke al la fifama Berlina Muro. La partoprenantoj de la konferenco substrekis, ke ilia komuna celo estas unufoje por ĉiam neniigi la germanan militismon kaj naziismon.
Balkana demando
Oni interkonsentis, ke Grekio troviĝos en la influ-sfero de Britio, dum Jugoslavio - en la influ-sfero de Sovetio.
Demando pri la reparacioj
Dum la konferenco oni denove ekparolis pri la reparacioj. Pri ilia definitiva grandeco oni, tamen, ne interkonsentis. Estis decidite nur, ke Sovetio ricevos 50 procentojn de ĉiuj reparacioj.
Demando pri UNo
Oni ĝenerale interkonsentis pri kreo de UN, pri la kvin konstantaj membroj de la Sekurec-konsilio (Francio eniris la Sekurec-konsilion pro forta lobiado flanke de Churchill) kaj pri la veto-rajto de ĉiu konstanta membro de la konsilio. Oni interkonsentis ankaŭ pri tio, ke Rusio, Belorusio kaj Ukrainio eniros la organizon kiel apartaj membroj (komence Stalin volis proponi, ke ĉiu el la respublikoj, konsistigantaj Sovetion, eniru la organizon memstare, sed tiu propono estis refutita).
UN iĝis simbolo kaj formala garantianto de la postmilita mond-aranĝo, aŭtoritata kaj foje eĉ sufiĉe efika organizaĵo por solvi la interŝtatajn problemojn. Tamen la grandaj potencoj daŭre preferadis solvi seriozajn problemojn per duflankaj intertraktoj (preter UN) - tial UN ne sukcesis preventi multajn militojn, kiujn partoprenis Usono kaj Sovetio dum la dua duono de la 20-a jarcento.
La deklaro pri liberigita Eŭropo
En Jalto oni subskribis la "Deklaron pri liberigita Eŭropo", kiu difinis la principojn de la politiko de la venkintoj sur la milit-akiritaj teritorioj. Ĝi menciis, interalie, la restarigon de la suverenaj rajtoj de la popoloj, loĝantaj sur tiuj teritorioj. Krome, la aliancanoj menciis la intencon "kune helpi al la popoloj plibonigi la kondiĉojn por realigo de tiuj rajtoj". Tiu ideo, tamen, ne realiĝis, ĉar ĉiu el la ŝtatoj-venkintoj havis realan forton nur sur la teritorioj, kie troviĝis ĝiaj armeoj. Rezulte, ĉiu el la iamaj milit-aliancanoj post la fino de la milito zorge subtenis nur siajn ideologiajn subtenantojn.
La heredaĵo de la konferenco
La Jalta konferenco fakte kreis la dupolusan mondon, firme dividis Eŭropon je orienta kaj okcidenta partoj kaj estis la unua decida paŝo direkte al Malvarma Milito. Post kelkaj jaroj Eŭropo dividiĝis je socialisma tendaro, kiu obeis Moskvon, kaj Okcidenta Eŭropo, kie Vaŝingtono, Londono kaj Parizo pene kontraŭstaris al la komunismaj ideoj.
Malgraŭ tio, ke la sistemo, kreita en Jalto, estis iusence malmorala (ĉar ĝi tute ne konsideris la interesojn de la "malgrandaj" nacioj), ĝi evidentiĝis sufiĉe stabila kaj kolapsis nur pro la kolapso de unu el la centroj, kiu garantiis la ekvilibron - USSR.
Laŭ la pritakso de pli multaj historiistoj, plej maksimumajn sukcesojn dum la konferenco atingis Stalin. Li maksimume eluzis la dominadon de la sovetiaj milit-fortoj en Orienta Eŭropo por certigi la sekurecon de Sovetio kaj por pligrandigi ties influ-sferon.
17883 Scobuchanan
17883 Scobuchanan estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Scott Sheldon Buchanan, kiu gajnis la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Cortland Christian Academy en Cortland (Nov-Jorkio, Usono).
6155 Yokosugano
6155 Yokosugano estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Koyo Kawanishi kaj Toshiro Nomura elde la observatorio de Minami-Oda, apud Kamikaŭa en gubernio Hjogo (Japanio).
Laslea
Laslea [laslja] (hungare: Szászszentlászló, germane: Gross-Lasseln) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Dumbrăveni. Administre apartenas al ĝi la jenaj vilaĝoj: Florești, Mălâncrav, Nou Săsesc kaj Roandola.
6155 Yokosugano
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yoko Sugano, edzino de la japana amatora astronomo Matsuo Sugano.
Montaro Gamburtsev
Montaro de Gamburtsev estas montaro troviĝanta en Antarkto. Problemo kun tiu ĉi montaro estas tio, ke ankoraŭ neniu vidis ĝin. Ĝi estas kaŝita sub kelke da kilometroj da glacio.
Laslea
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 246 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj); en 1992 1 368 (rumanoj).
Montaro Gamburtsev
La plej alta punkto de la montaro de Gamburtsev havas alton proksimume 3400 metroj, sed la montopintojn de la montaro ni ne povas admiri. La pintoj estas proksimume 600 metroj sub glacio. Geologoj nun disputas, kion faras tiel masiva montaro meze de Antarkto.
Malkovro
La montaron de Gamburtsev malkovris en la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento soveta teamo, kiu faris surloke seismajn mezuradojn. Nuntempe estis sendita ekspedicio de sciencistoj, inĝenieroj, pilotoj kaj helppersonaron el Anglio, Usono, Germanio, Aŭstralio, Ĉinio kaj Japanio por traesplori la regionon kun la montaro.
Laslea
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1308. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Nagy-Küküllő.
Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).
15858 Davidwoods
15858 Davidwoods estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
24378 Katelyngibbs
24378 Katelyngibbs estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Katelyn Elizabeth Gibbs, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2008 pro sia projekto pri terscienco kaj planedoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Great Falls High School de Great Falls (Montano, Usono).
20309 Batalden
20309 Batalden estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de John Batalden, kiu mentoris unu finalist(in)on de la scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo Intel Science Talent Search de 2004. Li instruas ĉe la  Wayzata High School de Plymouth (Minesoto, Usono).
Fastiv
Fastiv (Фастів) estas urbo en la Kieva provinco, Ukrainio. Ĝia populacio estis loĝantoj en 2013.
(39793) 1997 SZ23
(39793) 1997 SZ23 estas malgranda ne tre hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun ioma klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 29-an de septembro 1997 en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Linden Lab
Linden Lab estas usona firmao el San Francisko, Kalifornio, kiu disponigas la tridimensian mond-simulaĵon Dua Vivo.
Philip Rosedale, iama CTO de Real Networks fondis Linden Lab en 1999. La nomo de la entrepreno devenas de la ties unua adreso, Linden Alley en Hayes Valley. Rosedale evoluigis jam en 1995 programon por malpligrandigi filmdosierojn (FreeVue), partoprenis RealVideo kaj ekde sia kontakto kun interreto meze de al 1990-aj jaroj volis krei virtualan simulaĵon de mondo, en kiu la partoprenantoj povos libere krei tridimensian medion kaj movi laŭvole avataron. Li mem investis ĝis 2001 ĉirkaŭ 1 miliono da usonaj dolaroj en tia projekto.
Laŭ informoj de USA Today de la 5-a de februaro 2007 Linden Lab dungas ĉirkaŭ 140 homojn, inter kiuj 28 estas inĝenieroj.
Brasparts
(jen france, bretone Brasparzh) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
-145
En la jaro 145 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Listo de senatanoj de Parizo
La nombro de senatanoj por la tuta departemento Seine estis difinita je 22 elektitoj okaze de la kompleta elekto de la Senato de la 26-a de aprilo 1959. Sekve de la reorganizo de la pariza regiono en 1964, aplikebla ĝis la 1-a januaro 1968, la nombro de la senatanoj por la departemento de Parizo estis reduktita al dek du. La ĉefurbo, kaj la tuto de la pariza regiono, apartenis al la serio C. La senatanoj estis elektitaj por naŭjara mandato, la renovigoj okazis en 1968, 1977, 1986 kaj 1995.
Post la leĝo n° 2003-697 de la 30-a de julio 2003, la mandato de la senatanoj estis reduktita al ses jaroj. Tiu nova daŭro aplikiĝis en Parizo okaze de la balotoj de 2004. Ĝi tamen estis modifita al sep jaroj, la plilongigo de unu jaro de tiu mandato ŝuldiĝis al decido de la Konstitucia Konsilio de 2004, kiu prokrastis la balotojn komence antaŭviditaj en 2007 kaj 2010, por eviti tro da balotoj en 2007. Parizo apartenas, ekde la balotoj de 2011, al la serio 1.
La senatanoj estas elektitaj laŭ universala nerekta balotsistemo de la grandaj balotantoj. En 2011, tiuj-ĉi estis 2,406, tio estas la 21 deputitoj de Parizo, la kvardek unu regionaj konsilianoj de Francilio elektitaj en Parizo, cent kvardek du konsilianoj de Parizo, dudek unu anstataŭantoj de deputitoj aŭ regionaj konsilianoj kaj dumil cent okdek unu delegitoj de la Konsilio de Parizo la 17-an de junio 2011, ĝenerale elektitaj inter la aktivuloj.
Kiel en ĉiuj departementoj elektantaj almenaŭ kvar senatanojn, la elekto okazas laŭ proporcia balotsistemo.
Mandato 1959 - 1968 (Seine)
Escepte de kontraŭa indiko, la dudek du senatanoj de la departemento Seine estis elektitaj la 26-an de aprilo 1959, okaze de la 1-a senatana baloto de la 5-a Respubliko. Ilia mandato finiĝis la 21-an de septembro 1968.
Mandato 1968 - 1977
De la 22-a de septembro 1968 ĝis la 24-a de septembro 1977.
Mandato 1977 - 1986
De la 25-a de septembro 1977 ĝis la 27-a de septembro 1986.
Mandato 1986 - 1995
De la 28-a de septembro 1986 ĝis la 23-a de septembro 1995.
Mandato 1995 - 2004
De la 24-a de septembro 1995 ĝis la 30-a de septembro 2004.
Mandato 2004 - 2011
De la 26-a de septembro 2004 ĝis la 30-a de septembro 2011.
Mandato 2011 - 2017
Ekde la 25-a de septembro 2011.
Rantum (Sylt)
Rantum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. La 31-an de decembro 2003 la komunumo havis 519 loĝantojn.
Puertorika koturnokolombo
La Puertorika koturnokolombo, Geotrygon larva, estis specio de kolombo, jam formortinta, de la familio de Kolombedoj, Columbidae, kiu enhavas kaj kolombojn kaj turtojn. Ĝi estas konata nur pro subfosilia materialo el Holoceno.
Restaĵoj de la Puertorika koturnokolombo estis elfositaj en kavernoj Cueva Clara kaj Cueva Catedral apud Morovis, en Cueva Toraño apud Utuado, kaj en rubamaso apud Mayagüez, en Puertoriko. La holotipo, nome tarsometatarso, estis malkovrita en Julio 1916 fare de la zoologo Harold Elmer Anthony en Cueva Clara.
Laŭ Alexander Wetmore kiu priskribis tiun specion, ĝi estis rilata al la Grizkapa koturnokolombo (Geotrygon caniceps), kiu vivas en Kubo. La tarsometatarso de la Puertorika koturnokolombo, tamen, estas pli longa ol ĉe la Grizkapa koturnokolombo. Ankaŭ kompare kun la Ruĝeca koturnokolombo (G. montana), kiu vivas en Puertoriko, la tarsometatarsoj estas pli svelta.
La granda kvanto de neelfosita materialo kondukis al la supozo ke la Puertorika koturnokolombo eble estis ofta birdo antaŭ la komenca alveno de homoj al la insulo. Ties formorto eble estis okazigita pro senarbarigo.
NGC 4073
NGC 4073 (aliaj indikoj — UGC 7060, MCG 0-31-29, ZWG 13.59, PGC 38201) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Glediĉio
La glediĉio (Gleditsia) estas genro de arboj el la familio de fabacoj, subfamilio de Caesalpinioideae, hejma en Nordameriko kaj Azio. La scienca nomo rememoras Johann Gottlieb Gleditsch, direktoro  de la Berlinaj Botanikaj Ĝardenoj, kiu mortis en  1786.
Specioj
Estas 12 specioj : Hybridoj
Medicina uzado
G. sinensis estas unu el la 50 fundamentaj herboj uzataj en ĉina herbokuracado, kie ĝi nomiĝas zào jiá (皂荚).
Amerika arĝentmevo
Amerika arĝentmevo, Larus smithsonianus, estas granda blankokapa mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.
Disvastiĝo
Tiu specio reproduktiĝas preskaŭ nur en Kanado, tio estas en la tuta lando escepte sudokcidenta kaj plej nordaj partoj (arktaj), en marbordoj aŭ internaj regionoj el Labrador oriente tra la regiono de Grandaj Lagoj ĝis Alasko. Poste la specio migras okcidente laŭ la marbordo de la Pacifiko tra Kanado, Usono, ambaŭ Kalifornioj kaj norda Meksiko kaj foje eĉ pli suden. Oriente la migrado okazas al la regiono de Grandaj Lagoj, valo de la Misisipo kaj marbordoj de orienta Usono, Meksika Golfo, norda Meksiko, Kubo kaj la Karibo.
Aspekto
Ili estas grandaj mevoj kun blankaj rondoformaj kapoj, fortaj flavaj bekoj (kun ruĝa antaŭpinta makulo en suba makzelo) kaj longaj kruroj kaj flugiloj. Dorso kaj flugiloj estas grizaj (tiuj lastaj kun nigraj pintoj). La kruroj estas rozkoloraj kaj la okuloj flavaj.
Kutimoj
Tiuj mevoj estas ĉiomanĝantaj. Dum la reprodukta sezono ili ne bezonas fiŝojn kaj manĝas ĉefe insektojn kaj semojn, somere ili manĝas fiŝojn.
Luksemburgo (lando)
Luksemburgo aŭ Luksemburgio estas lando en okcidenta Eŭropo, kiu situas inter Francio, Belgio kaj Germanio. Ĝi estas la sola sendependa grandduklando en la mondo.
Nomo
Ĉar la ĉefurbo de la lando nomiĝas Luksemburgo, oni foje en Esperanto emas distingi la landon nomante ĝin Luksemburgio. Aliaj preferas la nomon Luksemburgo ankaŭ por la lando, argumentante per neinternacieco kaj nefundamenteco de la sufikso "i". La loĝantojn oni respektive nomas ĉu luksemburganoj ĉu luksemburgianoj.
Administra divido
12 kantonoj (de 1843 ĝis oktobro 2015 grupigitaj en tri distriktoj).
Vidu artikolon Administra divido de Luksemburgo.
Historio
Ekde la jaro 963 Luksemburgo estis graflando, en 1354 ĝi iĝis duklando kaj en 1815 grandduklando sub Vilhelmo la 1-a.
Masio
Masio estas komunumo de Italio.
Haveno de Vigo
La Haveno de Vigo estas haveno hispana situa en la nordokcidento de la Iberia Duoninsulo ĉe la Atlantiko kaj la urbo de Vigo. Ĝi estas unu el la plej grandaj fiŝhavenoj de la mondo. Ĝi estas krome la sidejo de unu el la plej grandaj fiŝkaptaj entreprenoj de la mondo, nome Pescanova. En 2008 la movo de fiŝaro, moluskoj kaj krustuloj estis de 751.971 tunoj.
Vigo estas sidejo de fiŝkaptaj entreprenoj funkciantaj en landoj kiaj: Namibio, Sudafriko, Mozambiko, Aŭstralio, Argentino, la Malvinoj, Ĉilio aŭ Peruo. La fiŝaro produktata estas sendata al la tuta Hispanio kaj eksportata al landoj kiaj Portugalio, Italio, Francio kaj al aliaj pli malproksimaj, eĉ de Azio.
Luksemburgo (lando)
Historio
Post la franca okupado kreiĝis la reĝlando Nederlando en 1815, reunuigante ĉiujn malaltajn landojn en la Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj aŭ Unuiĝinta Reĝlando de la Nederlandoj kiu ekzistis de 1815 ĝis 1831 (1839) kiel kunigo de teritorioj kiuj nun estas la aktualaj Nederlando, Belgio kaj Luksemburgo. Tiu ĉi ŝtato, ofte ankaŭ simple nomata „Reĝlando de la Nederlandoj“, konsistis el la iamaj Aŭstraj Nederlandoj en la sudo kaj la antaŭa Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj (1795–1806: Batava Respubliko, 1806–1810: Reĝlando Holando) en la nordo. Oni intencis starigi vivopovan ŝtaton norde de Francio kaj okcidente de Prusio, kiu kiel kontraŭpezo rezistu eblajn novajn ambiciojn francajn ĉi-direkten, sed ankaŭ prusan-germanan entrudiĝon al la flandra marbordo. La lando ekzistis, ĝis la sudaj provincoj sin disigis dum la Belga Revolucio en 1830 por fondi la ŝtaton Belgio.
De 1921 ĝi estas en ekonomia-dogana unio kun Belgio.
Luksemburgo estis uzurpita de Germanio dum la du mondmilitoj. La Luksemburgia registaro en ekzilo (en luksemburga: Lëtzebuerger Exil Regierung, en franca: Gouvernement en exil luxembourgeois, en germana: Luxemburgische Exilregierung) estis la ekzilregistaro de Luksemburgo dum la Dua Mondmilito. La registaro havis sidejon en Londono inter 1940 kaj 1944, dum Luksemburgo estis okupita de Nazia Germanio.
En 1948 oni deprenis el la konstitucio la artikolon pri la neŭtraleco. En la sama jaro Luksemburgo aliĝis al Benelukso kaj la postan jaron al NATO. En 1957 la ŝtato estis unu el la ses fondintoj de Eŭropa Ekonomia Komunumo (la postaj Eŭropa Komunumo kaj Eŭropa Unio). En 1999 ĝi aliĝis al la Eŭrozono.
Ekonomio
Kvankam Luksemburgo estas malgranda lando kun malmultaj naturaj rimedoj, ĝi estas unu el la plej riĉaj landoj en la mondo: la nacia produkto de Luksemburgo pokape estas unu el la plej altaj en la mondo, kaj ĝia senlaborecoprocento estas la plej malalta en la Eŭropa Unio. Luksemburgo estas la 1a plej riĉa lando en la mondo laŭ indicoj de MEP (Malneta Enlanda Produkto) po kapo, kun 77.595 internaciaj dolaroj en 2005.
Ĝis la 1970-aj jaroj, la ekonomio baziĝis sur la ŝtalindustrio, sed kun la malkresko de postulo kaj la severa konkurenco de la landoj de la Malproksima Oriento, la ekonomia bazo estis vastigita kaj hodiaŭ la kemia, plasta kaj altteknologia industrioj ankaŭ prosperas.