cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jezuitaj Misiejoj de Chiquitos
Ili estas facile atingeblaj per aŭto aŭ buso de Santa Cruz. Ili estas miksaĵo de Baroko kaj indiĝena kreivo. La strukturo de la antikvaj misiejoj estas preskaŭ ĉiam la sama: granda kvadrata placo kun kruco en la centro de kvar palmarboj; sur unu flanko la preĝejo kun la domo de la Patroj, la tombejo, kaj publikaj konstruaĵoj; sur la ceteraj flankoj, magazenoj kaj domoj de indiĝenoj. 300 jarojn post ilia fondo ili ankoraŭ estas malfermitaj al kulto.
Centovalli
Geografio
Centovalli situas proksimume 15 kilometrojn nordokcidente de Locarno. Ĝi kongruas kun la meza parto de la valo de la rivero Melezza. La supra parto de la valo, kiu situas en Italio, nomiĝas Val Vigezzo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Bordei, Borgnone, Calezzo, Camedo, Corcapolo, Costa, Golino, Intragna, Lionza, Palagnedra, Rasa, Sassalto, Verdasio kaj Verguno.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Centovalli limas en nordo al Onsernone, Mosogno, Isorno kaj Cavigliano, en oriento al Losone, en orientsudoriento al Ascona, en sudoriento al Brissago, en sudo al Cursolo-Orasso (VB), Italio) kaj en okcidento al Re (VB).
Historio
La unua dokumenta mencio de Centovalli datiĝas el la jaro 1185 kiel Centum valles. Dum mezepoko la vilaĝoj de la valo formis valkomunumon, kiu en la jaro 1838 estis dividita al la komunumoj Borgnone kaj Palagnedra. En la jaro 1864 ankaŭ Rasa fariĝis komunumo, kiu tamen en la jaro 1972 estis integrita al Intragna. Intragna formis kune kun Verdasio kaj Golino la suban komunumon de la valo. La nuna komunumo estiĝis la 25-an de oktobro 2009 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Borgnone, Intragna kaj Palagnedra.
100-metra liberstilo
100-metra liberstilo estas naĝado por konkurenca naĝado. Kiel indikas la nomo de la naĝado, konkurantoj rajtas elekti la naĝan stilon kaj preskaŭ ne limiĝas al reguloj kaj movadoj kiel en la aliaj stilaj naĝadoj (papilio, dorso kaj brusto). Naĝantoj preskaŭ ĉiam elektas naĝi laŭ la remstilo, kiu estas konsiderata la plej rapida stilo. La naĝado estas konsiderata klasika naĝado en naĝaj konkursoj pro esti la plej rapida. Komenciĝante en 1976, kiam la 50-metra liberstilo estis rekonata de la Internacia Naĝada Federacio (FINA), la 100-metra liberstilo fariĝis la dua plej rapida. Malgraŭ tio, la 100-metra liberstila naĝado estas ankoraŭ konsiderata tre grava kaj prestiĝa.
Jam ĉe la unuaj olimpikaj ludoj en Ateno en 1896, la 100-metra liberstilo estis parto de la olimpika programo, sed tiam ĝi okazis en malferma akvo - mara akvo. Virinoj komencis konkuri en ĉi tiu naĝado de Stokholmo en 1912. De tiam ĝi estis parto de la naĝaj konkursoj ĉe ĉiuj olimpikoj.
En Pariso 1924 Johnny Weissmuller estis la unua en la historio kiu naĝis tiun ĉi naĝadon je malpli ol unu minuto.
Rekordoj
Ĝisdatigita al 20 novembro 2020
Peseux
Peseux estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Usona okupado de Haitio
La unua usona okupado de Haitio komenciĝis la 28-an de julio, 1915 kaj finiĝis en mezo de aŭgusto, 1934.
NGC 3288
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Usona okupado de Haitio
Antaŭeventoj
Inter 1911 kaj 1915, Haitio havis ses diversajn prezidentojn, kiuj estis murditaj aŭ ekzilitaj. En la landon enfiltriĝis revoluciaj armeoj el kamparanaj brigadoj (cacos) el la nordaj montaraj regionoj, tra la tralasema limo al la Dominika respubliko. Ilin eluzis rivalantaj politikaj grupoj por siaj celoj.
Usonon maltrankviligis la forta rolo de la eta germana komunumo en Haitio (ĉ. 200 homoj en 1910), kiu regis 80 elcentojn de la internacia komerco de la lando. Ili do posedis kaj funkciigis utilecojn en Haitia Kabo kaj Port-au-Prince, la ĉefan kajon kaj la tramon en la ĉefurbo, la fervojon sur ebenaĵo de Cul-du-Sac.
La germana komunumo provis pli forte integriĝi en la lokan socion kaj edziniĝis ofte kun lokanoj. Tio certigis por ili pli fortiĝintan influon, kiun Usono provis limigi. La usona State Department en 1910–11 apogis konzorcion de usonaj investistoj por akiri regadon pri Banque National d'Haïti, la sola komerca banko kaj registara trezorejo de Haitio.
En februaro de 1915 Jean Vilbrun Guillaume Sam establis diktatorecon, sed en julio – alfrontante novan revolucion – li masakrigis 167 politikajn enprizonigitojn, ĉiujn el elitaj familioj. Sam estis linĉita pro tio en Port-au-Prince.
La okazanta popola insurekcio kontraŭ Sam minacis ankaŭ usonajn interesojn en la lando (kiel la HASCO). Pro tiuj konkuraj interesoj kaj la ebleco de prezidentiĝo de la kontraŭ-usona Rosalvo Bobo, la usona registaro decidis rapide agadi kaj rezervis sian ekonomian dominon super Haitio.
La okupado
Usona prezidento Woodrow Wilson sendis 330 usonajn marsoldatojn al Port-au-Prince la 28-an de julio, 1915. Post ses semajnoj, Usono regis la doganaferojn de Haitio kaj administrajn institutojn, bankojn kaj la nacian trezorejon. Helpe de usona manipulado, 40 % de la nacia enspezo estis uzata por servi la ŝuldorepagon al usonaj kaj francaj bankoj. Tiuj elfluaj sumoj malebligis ekonomian kreskon de la lando, kiun gvidis dum la sekvaj 19 jaroj usona guberniestro.
Reprezentantoj de Usono havis vetorajton pri ĉiuj registaraj decidoj en Haitio kaj la komandantoj de la mararmeo servis kiel administrantoj en la provincoj.
São Bentinho
São Bentinho estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 4.138 loĝantojn en 2010.
Usona okupado de Haitio
La okupado
La opozicio al okupado tuj komenciĝis en 1915, la ribelantoj ("cacos") forte rezistis usonan regadon de Haitio. Responde, haitiaj kaj usonaj registaroj komencis viglan kampanjon por disigo de la ribelaj armeoj.
Do, referendumo de 1919 aprobis la novan konstitucion (per nekredeblaj voĉoj: 98.225 al 768). Tio estis ĝenerala liberala dokumento. La konstitucio permesis al eksterlandanoj aĉeton de grundo. Jean-Jacques Dessalines malpermesis grundoposedon por eksterlandoj.
En avangardo de la opozicio estis la edukita elito (L'Union Patriotique), kiu establis kontaktojn al kontraŭuloj de la okupado en Usono, parte al NAACP.
La Granda depresio malaltigis prezojn de la Haitia eksporto kaj detruis la malfortajn gajnojn de la antaŭa jardeko. En decembro de 1929, marsoldatoj en Les Cayes murdis dek haitiajn kamparanojn dum la protesta marŝo pro lokaj ekonomiaj kondiĉoj. Tio igis Herbert Hoover enoficigi du komisionojn, inkluzive unu gvidatan de la iama usona guberniestro de la Filipinoj, William Cameron Forbes, kiu kritikis la ekskludon de haitianoj el pozicioj en registaro kaj polico, hodiaŭ konata kiel Garde d'Haïti.
En 1930, oni elektis haitian prezidenton Sténio Vincent, long-tempan kritikiston de la okupado. Pro la incidento de Les Cayes kaj la konstatoj de la du komisionoj, Usono komencis retiriĝon el Haitio en 1932. Post elekto de Franklin Roosevelt (aŭtoro de la haitia konstitucio), li preferis politikon de bona najbareco (angle "Good Neighbor policy"). Li vizitis la urbon Haitia Kabo en julio de 1934, la lastaj soldatoj forlasis la landon la 15-an de aŭgusto 1933. Usono retenis influon je la eksteraj financaj aferoj de Haitio ĝis 1947.
Efikoj de la okupado
En frua periodo de la okupado, la ribelo okazinta en 1918 postulis 2.000 haitiajn vivojn. La infrastukturo forte pliboniĝis: oni konstruis 1.700 km da vojoj, 189 pontojn, irigaciajn kanalojn, hospitalojn, lernejojn kaj publikajn konstruaĵojn. Oni kondukis trinkeblan akvon al la gravaj urboj, instalis en Port au-Prince aŭtomatan telefoncentralon – unuan en Latina Ameriko. La agrikultura edukado estis organizita en centra lernejo de agrikulturo kaj en 69 farmbienoj en la lando.
La okupantaj usonanoj loĝis en domoj, kiu altiris fortan envion, malamon de la lokanoj. Tion fortigis la maltoleremo, rasisma vidpunkto de la usonanoj. La usonanojn helpis mulata elito, kontraste al nigra plimulto de la lando.
Zurndorf
Zurndorf, hungare Zurány estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Basilique de Saint-Denis (pariza metrostacio)
Basilique de Saint-Denis [bazilik də sɛ̃ dəni] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 13, en la urbo-centro de, en departemento Seine-Saint-Denis, regiono Francilio.
Zurndorf
Situo
Zurndorf situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Leitha, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Vieno. Neusiedl am See troviĝas 20 km-ojn.
Basilique de Saint-Denis (pariza metrostacio)
Stacio
La stacio estis malfermita la, samtempe kun la unuecigo de linio 13 kun la eksa linio 14 (Porte de Vanves - Invalides). Ĝi tiam nomiĝis Saint-Denis - Basilique.
Saint-Loup (Metroo de Marsejlo)
Saint-Loup estos finstacio sur linio 2 de la Metroo de Marsejlo, ĝi situos najbare de la stacio  en Marsejlo. Ĝi estos malfermita en la venontaj jaroj.
Basilique de Saint-Denis (pariza metrostacio)
Stacio
Okaze de la plilongigo de la linio ĝis la, ĝi estis alinomita al Basilique de Saint-Denis.
Zurndorf
Historio
En 896 la hungaraj gentoj okupis la Karpatan basenon kaj tie ili setligis peĉenegojn por gardi la limon. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1209 en formo Zarán. La vilaĝo ricevis la rangon kampurbo (=rajto por aranĝi foiron), poste "reĝa urbo" (Civitas Zarand), fine en 1555 nur simpla vilaĝo. La turkoj detruis la vilaĝon en 1529 kaj en 1683. En 1910 2132 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Zurány apartenis al Hungario, al Moson, al distrikto de Rajka, poste al Aŭstrio, dume inter 1938-1945 al Germanio.
Basilique de Saint-Denis (pariza metrostacio)
Stacio
Depost 1992, interkonekto kun tramo T1 ebligas aliri interalie la stacidomon de Saint-Denis kaj la orientan parton de la urbo-centro de Saint-Denis.
Zurndorf
Famuloj
En la iama Zurány naskiĝis hungara historiisto Ignác Aurél Fessler.
78118 Bharat
78118 Bharat estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la barata astronomo Vishnu Reddy elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Bharat estas la denaska nomo de Barato kaj devenas de tiu de la saĝa kaj pia reĝo Bharata de la antikva barata mitologio. Barato estas la gepatra lando de la malkovrinto. La nomo estis sugestita de Pratibha Kumar, edzino de la malkovrinto kaj amatora astronomino.
Ludres
Ludres estas franca situanta en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Daktiloskopio
Fingrospuroj estas unikaj kaj personligataj, samkiel la patroneo sur polmoj, plandoj kaj piedfingroj. La unikeco estas fiksata de la papilaj linioj de la fingro, kiuj formiĝas inter la 100-a kaj 120-a tago post la fekundiĝo. La patroneo formiĝas pro genetikaj kaj hazardaj ĉirkaŭaĵofaktoroj, kaj tiel estas unikaj por ĉiuj. Unuopaj ĝemeloj havas la saman DNA-on, sed tamen diversajn fingrospurojn.
Ankaŭ ekzistas fingroskaniloj por identigado de iu persono, per kiuj la fingrospuroj estas rekonataj. Ili estas aplikataj por enirpermeso al certaj ejoj kaj nuntempe grandskale en la usona vizitantoprogramo, ĉe kiu ĉiu turisto aŭ vizoposedanto estas devigata doni la fingrospurojn.
Ludres
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Ludréens.
Quincey (Haute-Saône)
Quincey estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Medicina Universitato en Poznań
La Medicina Universitato Karol Marcinkowski en Poznań (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu) estas instituto de supera klerigo en la pola urbo Poznano.
Bohinjska Bistrica
Bohinjska Bistrica estas la plej granda kolonio en areo de la Lago de Bohinj en norda Slovenio. Malpli konata estas fakto ke tie estis unua slovena skicentro. Jam en la jaro 1914 estis tie organizitaj unuaj ski-kursoj. Super kolonio estas nun ordigita skicentro Kobla. Proksime estas ankaŭ Nacia parko Triglav. Loko estas ligita per bona ŝoseo al Bled kaj Selška dolina, 6327 longa fervoja tunelo ebligas ligon kun Posočje. Kuriozaĵo: tunelo de Bled estis finita en la jaro 1906 kaj estis la plej longa fervoja tunelo en Slovenio.
Andrea Mahó
Andrea Mahó, laŭ hungarlingve kutima nomordo Mahó Andrea estas hungara aktoro, voĉoaktoro, muzikalkantisto, operetkantisto.
Andrea Mahó naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Andrea Mahó maturiĝis en mezlernejo, poste ŝi studis en voĉaktora lernejo, en 2001 ŝi akiris diplometon en aktorlernejo de Mária Gór Nagy, krome ŝi private lernis kantoteknikon. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Győr). En la sekva jaro ŝi estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), baldaŭ en Teatro Madách. Ŝi akiris diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2019. Ŝiaj plej signifaj instruistoj estis Tibor Csizmadia kaj Gergely Kocsis. Ŝi ricevis premiojn inter 2003-2020. Ŝi edziniĝis kaj naskis filinon en 2020.
Nekrofilio
Kadavramemo (ankaŭ Nekrofilio) estas seksimpulso al mortinto. En Egiptio, antaŭ balzamigo, oni lasis kadavrojn de junulinoj putriĝi, do balzamantoj ne seksinteresiĝis al ili. Estas en kelkaj landoj kaj kulturoj speciala tipo de erotikaj anekdotoj rilataj al kazoj de kadavramemo, eble ne agrablaj anekdotoj; ili estas samtempe humuro de seksemo kaj nigra humuro. Aliflanke dum la Romantismo disvolviĝis speciala tendenco de verkoj kiuj rilatas aŭ uzas neprecizan amemon al kadavroj, sed almenaŭ iun specon de amsenton al la mortinto, ekzemple ĉe la verkoj "Noches lúgubres" (Funebraj noktoj) de la hispana verkisto Cadalso aŭ "El estudiante de Salamanca" (La studento de Salamanko) de la ankaŭ hispana José de Espronceda.
Pjongjango
Pjongjango aŭ Pjonjango (평양) estas la ĉefurbo de la Korea Popoldemokratia Respubliko, nomata ankaŭ Nord-Koreio. En Pjongjango loĝas ĉirkaŭ 3 milionoj da homoj, sed precizan nombron korea registaro ne diskonigas.
Historio
Laŭ konata legendo Pjongjango estis fondita en 2333 antaŭ Kristo. En la 5-a kaj 6-a jarcentoj ĝi estis ĉefurbo de negranda feŭda ŝtato Kogurjo(Goguryeo). Poste ĝi neniam estis ŝtata centro, nur provinca ĉefurbo.
En 1945 finiĝis epoko de japana rego en Koreio, Pjongjango estis liberigita fare de sovetiaj trupoj kaj lokaj koreaj taĉmentoj. Ĝi estis provizora sidejo de la tut-korea registaro (celinta translokiĝon al Seulo). Tamen pro komenciĝinta malvarma milito tuteca Korea Popol-Demokratia Respubliko neniam realiĝis, en la sudo de la lando formiĝis alia reĝimo — kaj la du partoj de la lando ne povis repaciĝi, fininte en tiel nomata Korea milito. Dum la korea milito por nelonga tempo Pjongjango estis regata de sud-koreiaj trupoj (fakte unuiĝintaj fortoj de Sud-Koreio, Usono, Turkio kaj multaj aliaj landoj sub mandato de UN). Dum la milito la urbo estis komplete detruita (ankaŭ per totala bombado).
Nikola Rašić
Nikola RAŠIĆ (n. 18 julio 1957) estas kroatdevena esperantisto, nuntempe loĝanta en Roterdamo. Post kiam li antaŭe estis kunlaboranto de Internacia Kultura Servo en Zagrebo, en Roterdamo li ekde 1988 ĝis majo 2003 laboris kiel Konstanta Kongresa Sekretario en la Centra Oficejo de UEA. Lia demisio de tiu posteno estigis la retan Esperanto-gazeton Libera Folio. Nuntempe li laboras en Roterdamo en propra lingva kaj kultura konsultejo Most / De Brug ("la ponto"). Krome, li estis kuratoro por UEA de la Amsterdama katedro pri Interlingvistiko kaj Esperanto.
Pjongjango
Kvartaloj
Estas 20 kvartaloj en Pjongjango.
Nikola Rašić
Rašić estas aŭtoro de la libro pri sociologiaj esploroj en Esperantio La Rondo Familia kaj kontribuis al la verkado de la broŝuroj por la "Zagreba metodo". Partoprenis en En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins kaj en La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin.
Pjongjango
Distriktoj
estas 4 distriktoj en pjongjango.
Fremdaj amaskomunikiloj raportis en 2010. Kangnam-gun, Chunghwa-gun, Sangwŏn-gun, kaj Sŭngho-guyŏk estis jam translokitaj al najbara provinco Nord-Hŭanghae.
Nikola Rašić
Li ankaŭ tradukis, precipe poezion, el kelkaj jugoslaviaj lingvoj.
865 Zubaida
865 Zubaida estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la, de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo estas inspirita de "Zobeide", rolulino en la opero Abu Hassan de Carl Maria von Weber.
Nikola Rašić
Sociologia esploro
Nikola Rašić en sia artikolo Enketa esploro pri Universalaj Kongresoj, montris rezultojn de esplorenketo farita en 2002 al esperantistoj anoj de UEA kaj aliaj partoprenantoj de lasta UKo en Brazilo pri UK-oj mem. Venis 482 respondoj, ĉefe el okcidentaj landoj, ĉefe de viroj, altedukitaj, ĉefe de maljunuloj, mezklasuloj kaj duarange soluloj, ĉefe inter virinoj, kun pluraj hobioj, ekzemple pri naturo, homoj de libroj pli ol de faroj, kaj ne multe pri fremdaj lingvoj!, kun bona lingvonivelo (propra takso) kaj aktivaj en Esperanto-movado, 87% anoj de UEA, 12% de SAT ktp., fervoraj legantoj, kiu lernis E-on en kurso (37%) kaj duarange memlerne el libro (26%), pro instigo ĉefe de konato. Preskaŭ duono partoprenis en almenaŭ kvar UK-oj. Kiel tialo por ne partopreno oni indikas mankon de mono kaj de tempo. Por partopreno oni indikas intereson pri la movado, kaj duarange pri praktikado de la lingvo. El la programo oni preferas tiuorde la libroservon, la inaŭguron, la nacian vesperon kaj la ekskursojn; plej malpli la Cseh-aranĝojn, la aranĝojn por aktivuloj, la komitatkunsidojn, la lingvajn kursojn kaj IKU. Oni ne volas pagi tion multe, sed oni volas konvenan kongresejon. La kvalito de helpo ricevita de la LKK kaj de la Kongresa Fako de UEA estas alte taksita, same kiel pri la informiloj, nome la du Bultenoj, sed strange oni ne demandis pri la Kongreslibro! La aŭtoro mem substrekas la kontraŭdiron inter la neceso montri Esperanton al la ekstera mondo kaj UK-oj kie oni vivas interne por la komunumo mem.
Kabo Nordkinn
Kabo Nordkinn (Kinnarodden aŭ Nordkyn, Gidnegeahči ) estas la plej norda punkto de la duoninsulo Nordkinn en la provinco Finnmark, Norvegio. Ĝi elstaras kiel la plej norda punkto de la kontinenta Norvegio, kaj etende kiel la plej norda punkto de la kontinenta Eŭropo. La kabo estas sur la limo inter la municipoj Gamvik kaj Lebesby.
La fama Norda Kabo (Nordkapp aŭ pli precize Knivskjelodden) en 71.1834°N 25.6753°E, estas ĉirkaŭ 5.7 kilometrojn pli norde ol la Kabo Nordkinn, kaj ĝi estis konsiderata kiel la "oficiala" la plej norda punkto de Eŭropo, sed ĝi estas sur insulo, tio estas, ĝi ne estas sur kontinenta Eŭropo.
Memed Abaŝidze
Memed Abaŝidze, reprezentanto de nobela familio Abaŝidze. En 1918-1921 estris parlamenton de Aĝario. Li estis pafmortigita en 1938 dum la „purigoj“ de Stalin.
Costa
Costa en la itala kaj hispana lingvoj signifas lago- respektive marbordo. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Duonsekaj tropikoj
La agrikulturo ĉie estas riska afero. Sed nenie estas la necertaĵoj tiel akraj, kaj agrikulturistoj tiom vundeblaj pro la malsukceso de la rikoltaĵo, kiel en la duonsekaj tropikoj. Tiuj ĉi agroklimataj regionoj kovras preskaŭ 20 milionojn kvadratajn kilometrojn en 48 evoluiĝantaj landoj, kaj estas la hejmo por sesono de la monda loĝantaro. En ĉiu el tiuj ĉi landoj, la plej malriĉa segmento de la loĝantaro -- ĉirkaŭ 380 milionoj da homoj tutmonde -- loĝas en la duonsekaj tropikoj.
Memed Abaŝidze
Fama kartvela politikisto Aslan Abaŝidze (naskiĝis en 1938) estas nepo de Memed Abaŝidze.
Duonsekaj tropikoj
La duonsekaj tropikoj havas tre severajn agrikulturajn ĉirkaŭaĵojn. La sekego estas konstanta minaco -- ĝi okazas dum du el ĉiuj kvin jaroj en 40% de la duonsekaj tropikoj, kaj la ofteco de la sekaj jaroj pligrandiĝas. La grundo malbonas. Malriĉeco kaj nutraĵa malsekuro ja vastas. La loĝantaro kreskas rapide, streĉante la terajn kaj akvajn rimedojn ĝis la limo.
La landoj de la duonsekaj tropikoj estas la plej malriĉaj de la mondo laŭ la homa malriĉeca indekso, vaste uzata mezurilo kreita de la Evoluiga Programo de la Unuiĝintaj Nacioj (UNDP). Tiu ĉi indekso enhavas tiajn ŝlosilajn indikilojn kiajn la vivlongeco, legkapablo, kaj aliro al la akvo kaj sanservoj.
Vato
Vato povas esti:
Kellerwald
La Kellerwald estas mezalta montaro atinganta altecon de en la okcidenta parto de norda Hesio, Germanio. Ĝiaj havaĵoj inkluzivas la plej grandan arbaron de eŭropaj fagoj en Germanio kaj ĝi enhavas la solan nacian parkon de Hesio, la Nacia Parko Kellerwald-Edersee. Ĝi estas Monda Heredaĵo listigita de Unesko.
La montareto konsideratas esti parto de la Rejnlanda Ardeza Montaro.
Arakida oleo
Arakida oleo aŭ araĥida oleo, konata ankaŭ kiel ternuksa oleo, estas mildgusta legoma oleo derivita de arakidoj. La oleo estas havebla kun fortaj arakidaj gusto kaj aromo, analoge al sezama oleo.
Ĝi estas ofte uzata en la ĉinaj, sud-aziaj kaj sudorient-aziaj kuirartoj, kaj por ĝenerala kuirado kaj, kaze de la rostita oleo, por plia gusto. Arakida oleo havas pli altan fumpunkton ol multaj aliaj kuiraj oleoj, do estas ofte uzata por friti manĝaĵojn. Ĝiaj gravaj komponaj grasacidoj estas oleata acido (46.8% kiel oleino), linoleata acido (33.4% kiel linoleino) kaj palmitata acido (10.0% kiel palmitino). La oleo ankaŭ enhavas iom da stearata acido, arakidata acido, behenata acido, lignocerata acido kaj aliaj grasacidoj.
Antioksidantoj kiel vitamino E estas foje aldonataj por daŭrgi la oleon.
Krome, ĉe la Universala Ekspozicio de Parizo (1900), Rudolf Diesel montris dizelmotoron kiu funkciis per arakida oleo kiel fuelo.
Niedergörsdorf
Niedergörsdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Teltow-Fläming de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Warcq
Warcq - prononco laŭ sistemo IFA [] - povas aludi al du komunumoj en Francio:
Krome, lac Warcq (Q22525089) ankoraŭ estas lago en la administra regiono Otavio en Kebekio kadre de Kanado.
Peter Mansfield
Sir Peter Mansfield [piter manzfild] (naskiĝis la en Lambeth, Londono - mortis la  en Nottingham) estis brita fizikisto. En 2003 li ricevis kune kun Paul Lauterbur la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro "iliaj eltrovoj pri magneta resonada bildigado (MRI)".
15 jaraĝa, Mansfield komencis labori kiel presista metilernanto, ĝis la aĝo de 18. Post sia nacia trudservo en la armeo, li studis dum 2 jaroj ĉe vesperlernejo, kaj en 1956 eniris je Queen Mary College, Universitato de Londono. Tie, li bakalaŭrigis en fiziko en 1959, kaj doktoriĝis en 1962.
Dum la 1950-oj kaj 1960-oj, NMR, aŭ nuklea magneta resonado, ĉefe estis uzata por studi la kemian strukturon de substancoj. En la fruaj 1970-oj la laboroj de Mansfield kaj Lauterbur ebligis la uzon de NMR por fari bildojn de la homa korpo. Tiu proceso estas magneta resonada bildigado, aŭ MRI (el la angla Magnetic Resonance Imaging).
Al Mansfield oni atribuas la eltrovon pri kiel oni povas matematike analizi la radiajn signalojn el MRI, ebligante la interpretadon de la signaloj kiel uzebla bildo.
D-ro Mansfield edziĝis kun Jean Margaret Kibble en 1962, kaj ili havas du filinojn.
Ekde 1964, li estas profesoro ĉe la Universitato de Nottingham (nun emerita). Nuntempe li laboras, kun sia firmao General Magnetic, ĉefe pri la sendanĝerigo de MRI.
Le Vésinet-Centre (stacidomo)
Le Vésinet-Centre estas franca stacidomo sur linio A de RER, situanta en komunumo Le Vésinet (departemento Yvelines).
Stacidomo
Temas pri stacidomo de Régie autonome des transports parisiens (RATP) priservanta branĉon A1 de.
Peseux NE
Peseux estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 5719 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Peseux situas sur terena teraso ĉe la suda deklivo de la Neŭŝatela Ĵuraso rekte okicdente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo, proksimume 120 metrojn super la Lago de Neŭŝatelo kun bela vido al ĉi-lasta. La teritorio de la komunumo etendiĝas en nordo ĝis al la ĵurasa kresto, kiu ĝin limigas de la Valo de Ruz. Tie sur la kresto de Serroue sur alteco de 805 m s.m. troviĝas la plej alta punkto de la komunumo. La komunumo komplete kunkreskis kun la kantonĉefurbo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,43 km², de kiuj 70,6% estas kovritaj de arbaro, 2,9% servas por agrikulturo kaj 27,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Peseux limas en nordo al Valangin, en oriento al la kantonĉefurbo Neŭŝatelo, en sudo al Milvignes, en okcidento al Corcelles-Cormondrèche, kaj en nordokcidento al Val-de-Ruz.
Trafiko
Tra Peseux pasas la kantona ĉefvojo n-ro 10 de Neŭŝatelo al Pontarlier. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A20 troviĝas 2 kilometrojn oriente en Neŭŝatelo proksime al ties vojnodo kun la svisa aŭtovojo A5. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al La Chaux-de-Fonds. Tra la komunumo pasas ankaŭ la aŭtobuslinio de Neŭŝatelo al Le Locle kaj krome la komunumo estas konektita al la trolejbusreto de la urbo Neŭŝatelo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Peseux datiĝas el la jaro 1195 kiel Pusoz. En la jaro 1357 la vilaĝa kooperativo de Peseux ricevis de la Grafo Ludoviko de Neŭŝatelo gravajn privilegiojn pri la najbara arbaro, kiuj fariĝis la bazo de la bonfarto de la komunumo. En baloto de la jaro 2007 la loĝantaro de Peseux malakceptis kunigon de la komunumo kun la najbara komunumo Corcelles-Cormondrèche.
1646 Rosseland
1646 Rosseland estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝia nomo honoras la norvegan astrofizikiston Svein Rosseland.
Schumacher College
Schumacher college - kolegio Schumacher - estas fondita en 1991 en Dartington (Devon), en Britio de Satish Kumar, John Lane, kaj aliaj. Ĝi estas nomita honore al la ekonomikisto kaj gxardenisto Ernst Friedrich Schumacher. Temas pri internacia centro por studado de ekologio en la kampo de daŭripova disvolviĝo pere de edukaj holismaj kursoj.
Inter lekciistoj estas interalie kreinto de la movado Transition Towns Rob Hopkins, Fritjof Capra, Brian Goodwin, James Lovelock, Vandana Shiva, Stanislav Grof, Lynn Margulis, Rupert Sheldrake kaj multaj aliaj.
Kunlabore kun University of Plymouth Schumacher College ofertas la gradon Master of Science en Holistic Science (Holisma Scienco), Master of Arts en Economics for Transition (Ekonomio por Ŝanĝiĝoj) kaj MSc en Sustainable Horticulture and Food Production (Daŭripova disvolviĝo de Ĝardenado kaj Nutrado-Produkto), kune kun jara programo de la unu-, du- kaj trisemajnaj kursoj. De 2013/2014 planata estas la kvara studdirekto Ecological Design (Ekologia Projektado) kaj kurso de profesia daŭripova ĝardenad-disvolviĝo Dartington Certificate in Sustainable Horticulture.
Gutenberg
Gutenberg havas diversajn signifojn:
Vidu ankaŭ:
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Mezőtúr)
La preĝejo Ĉieliro de Maria estas sakrala historia monumento en urbo Mezőtúr (Hungario).
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola laŭ placo en korto. La fasado estas simetria, meze troviĝas la enirejo. Pli supre estas niĉo, ene statuo pri Koro de Jesuo el la 20-a jarcento. La plej supre la turo altiĝas. Antaŭ la fasado kruco estas videbla. La navo finiĝas en rektangula absido, kie ankaŭ sakristio aliĝas. Interne la novbarokaj instalaĵoj estis faritaj ĉirkaŭ 1900. Menciindas la ĉefaltaro skulptita el ligno.
Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.
Malagnino
Malagnino estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Kremono (Cremona) en la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Bonemerse, Cremona, Gadesco-Pieve Delmona, Pieve d'Olmi, Sospiro kaj Vescovato.
Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj
La Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj estas ĉiujara festivalo en la monato marto kiun preparas memstare la Eŭropa Centro de Interkultura Edukado, ricevante interalie partan monsubtenon de la urbo Vroclavo. La festivalo okazis unuafoje en 2012 sub instigo de ĝia iniciatinto Małgorzata Komarnicka. En sekvaj jaroj ekestis ankaŭ kunlaboro kun ne-esperantistaj organizaĵoj. En 2017 ekzemple kun Centrum Kultury WrocławZachód, Klub Muzyki i kultury kaj Dolnośląskie Stowarzyszenie “Horyzont”.
Malagnino
Historie la komunumo evoluis el malgranda romia setlejo, kiu situis ĉe antikva ĉefvojo. Ankoraŭ nun en la komunumo troveblas multaj akvigaj kanaloj el la romia epoko. En la komunuma teritorio krom la ĉefa loĝloko situas la komunumopartoj San Giacomo Lovara kaj San Michele, kaj la pli etaj domaroj Casal Malombra, Malagnina, Santa Lucia Lama, Sette Pozzi kaj Visnadello - formale ankoraŭ aldoniĝas metieja zono ("zona artigianale"), kiu tamen unuavice ne estas loĝloko.
Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj
En la festivalo partoprenas infanoj, gejunuloj, plenkreskuloj kaj pliaĝuloj en du kategorioj: solisto kaj koruso aŭ ensemblo. Ĉiu partoprenanto kantas du kantojn: unu en Esperanto, la alian en sia gepatra aŭ alia lingvo. Pritaksataj estas nur la Esperantaj kantoj.
La tagon antaŭ la festivalo okazas konkursa provaŭdo de la partoprenantoj. La ĵurio konsistis el diversaj artistoj-esperantistoj (jam estis en la ĵurio: Małgosia Komarnicka el Pollando, Jean-Marc Leclercq (JoMo) kaj Floréal Martorell, ambaŭ el Francio) kaj muzikistoj (Wojciech Ławnikowicz, Marek Szpigelman, ambaŭ el Pollando kaj Carsten Schnathorst el Germanio) kiuj prijuĝis la prezentiĝojn de la partoprenantoj.
En la pritakso estis konsiderataj: lingva ĝusteco, originaleco, inventemo kaj estetikaj valoroj.
Dum ĉiu festivalo okazas koncerto de la premiitoj, sub la gvido de la iniciatinto de la Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj kaj JoMo, Esperanto-kantisto kaj posedanto de Guiness-rekordo de la kantisto kiu kantas en plej multe da lingvoj. Fine de la koncerto de la premiitoj sekvas dancado.
La premiitoj ricevas diplomojn, pokalojn, belegajn albumojn, memoraĵojn, florojn kaj volumetojn de poezio, Esperanto-lernolibrojn kaj ekzemplerojn de la revuo Juna Amiko. Ĉiuj partoprenantoj ricevas diplomon pro la partopreno.
Novaj premioj
Estas du novaj premioj: Grand Prix kaj premio de la publiko.
Konkurso en 2021: La 13-an de septembro okazis en la silezia urbo Vroclavo en Pollando la "Koncerto de la Premiitoj" de la 9-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj.
Kelkaj opinioj de ĉeestintoj
Kun granda admiro mi aŭskultis la kantojn en la bela lingvo Esperanto kaj konstatis, ke oni devas vere ami homojn por spontane liberigi tiom multe da pozitiva energio, belo kaj ĝojo, ĉar la preparado de tiu grandioza koncerto postulas gigantan laboron, energion, entuziasmon, fervoron kaj krom kuraĝon ankaŭ paciencon.
Nuntempe estas malfacile kunigi diversajn sociajn grupojn, estigi bonajn intergeneraciajn rilatojn, stimuli lingvan kaj muzikan interesiĝojn. La disvastigo de Esperanto estas malfacilega kaj tial des pli mi admiras la organizantojn kaj ankaŭ partoprenantojn, ke ili scipovis krei alternativan programon al la komercaj muzikeventoj, kiuj ricevas grandegan monsubtenon.
Mia partopreno en la Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj kaŭzis pli fortan deziron lerni Esperanto kaj ankaŭ vekis mian interesiĝon pri la Esperantista kulturo. Ludoviko Zamenhof pravis kreante Esperanton, kiu vere estas “pontolingvo” inter homoj.
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo ĉefe baziĝas sur la artikolo "Vi europejski festiwal piosenki esperanckiej (pl) - Jam sesan fojon en Vroclavo oni kantis en Esperanto" (eo), je la 22-a de majo 2018, alirite la 27-an de januaro 2019.
(15493) 1999 CS105
(15493) 1999 CS105 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
NGC 3289
NGC 3289 (aliaj indikoj — ESO 375-65, MCG -6-23-54, PGC 31253) estas galaksio en konstelacio Pumpilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Metroo de Munkeno
La metroo de Munkeno estas sistemo de enurbaj subteraj trajnoj (metroo) funkciigata de la urba societo MVG (Münchner Verkehrsgesellschaft). Kune kun la fervoja sistemo de S-Bahn München ĝi konsistigas la kernon de la publika trafiko en Munkeno.
En la germana lingvo la sistemo nomiĝas U-Bahn [uban] (U = unterirdisch = subtera, Bahn = fervojo). La lininumeroj havas komencan literon "U" (U1, U2, ...) por distingi ilin de la samnumeraj linioj de S-Bahn; la tramaj kaj busaj linioj rezervas la unuciferajn numerojn al la metroo.
La reto
La reto de la Munkena metroo konsistas el ses linioj; ĉiuj trapasas la urbocentron kaj tie po du kuniĝas al lini-paroj (1/2, 3/6, 4/5). Tiuj tri urbocentraj lini-paroj formas triangulon inter jenaj stacioj: Ambaŭflanke de la urbocentro la lini-paroj disiĝas, escepte de la paro 4/5.
Krome ekzistas tri stacioj, kiujn atingas du linioj laŭ malsamaj vojoj sen kuniĝi:
En la du lastaj, kruciĝaj stacioj la trajnoj kutime ekveturas samtempe por rapidigi la ŝanĝon de pasaĝeroj inter trajnoj. Pere de tiuj kruciĝaj stacioj kaj la komunaj urbocentraj traceoj ĉiuj 6 linioj estas horare ligitaj inter si: Pro tiuj ĉi kondiĉoj la horaro de linio U2 fiksas la horarojn de ĉiuj aliaj linioj.
Per la menciitaj kruciĝejoj ĉiuj linioj estas atingeblaj de la mastruma centro, kiu situas norde, proksime de stacio Fröttmaning (U6). Aldone ekzistas unutraka, serva tunelo inter la stacioj Schwanthalerhöhe (U4/5) kaj Implerstraße (U3/6) por mallongigi la vojon inter la mastruma centro kaj linioj U4/5.
La reto ne enhavas trakatriangulon, tial ĉiu trajno havas, revenante al la mastruma centro, ĉiam la samajn partojn norde resp. sude. La norda trajnfino difinas ankaŭ la administre "nordan" flankon de ĉiuj stacioj; en la linioj U4 kaj U5, kiuj iras de okcidento al oriento, ĝi situas okcidente, do la "norda" flanko de tiuj stacioj estas geografie la okcidenta.
Tarifo
La metroo estas integra parto de la Munkena Trafik-Ligo (MVV = Münchner Verkehrs- und Tarifverbund). Ĉiuj biletoj validas ankaŭ por la aliaj trafikiloj de la ligo (fervojo, tramo, buso). La biletoj permesas ŝanĝi la trafikilon ene de fiksita tempo, kiu dependas de la prezo.
6846 Kansazan
6846 Kansazan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana verkisto Kan Ĉazan, aŭ Kan Sazan (japane : 菅 茶山, 1748–1827), kiu verkis en ĉina lingvo dum la fino de la Edo-epoko. Al li estas atribuataj multenombraj proverboj pri "astronomiaj fenomenoj".
Forumo (arkitekturo)
Forumo (en latino, forum) estis publika spaco en la antikvaj romiaj urboj kun funkcioj komercaj, financaj, religiaj, administraciaj kaj ekonomiaj, krom la loko kie la romiaj civitanoj realigis ofte sian socian vivon.
Laŭ Francisko Azorín Forumo estas Placo en la antikvaj romanaj urboj, kie oni diskutis pri publikaj aferoj, kie oni starigis vendobudojn, promenis, k.c. Kaj li indikas etimologion el latina forum el fora (foiro).
Leptono
Leptono estas subatoma partiklo kun pozitiva duonentjera (valoro +1/2) spino (fermiono), kiu ne havas iun internan strukturon kaj ne partoprenas en fortaj interagoj. La etimo de la vorto leptono estas de greka vorto λεπτός, kiu signifas "malpeza". La terminon enkondukis Leon Rosenfeld en 1948 pro la fakto, ke ĉiuj konataj tiatempe leptonoj havis ege malpli grandajn masojn ol kompundaj "pezaj" partikloj kiel barionoj. Nuntempe tiu ĉi termino ne plu estas vera, ĉar ekzemple taŭono estas preskaŭ duoble pli peza ol tiaj barionoj kiel protono aŭ neŭtrono.
La familio de la leptonoj enhavas la elektronojn, la muonojn, la taŭonojn, kaj iliajn respektivajn neŭtrinojn. Laŭ norma modelo estas tri generacioj de leptonoj:
Ŝargoj de ĉiuj konataj leptonoj estas negativaj (elektrono, muono, taŭno), aŭ neŭtraj (neŭtrinoj). Ŝargoj de iliaj kontraŭpartikloj estas, male, pozitivaj aŭ neŭtraj.
Rosey (Haute-Saône)
Rosey estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Dutranĉo
En geometrio, dutranĉo estas operacio je regulaj hiperpluredroj kaj regulaj kahelaroj. Ĝi prezentas tranĉon preter rektigon. La originalaj lateroj estas tute perditaj kaj la originalaj edroj restas malgrandigitaj.
Dutranĉitaj regulaj hiperpluredroj kaj kahelaroj povas esti prezentita per etendita simbolo de Schläfli skribmaniero t1, 2{p, q,...}.
En regulaj pluredroj kaj 2-kahelaroj
Por regula pluredro, dutranĉita formo estas la senpintigita duala. Ekzemple, dutranĉita kubo estas senpintigita okedro.
En regulaj plurĉeloj kaj 3-kahelaroj
Por regula plurĉelo, dutranĉita formo estas la sama kiel la dutranĉita duala plurĉelo. Tiel, dutranĉo estas dualo-simetria operacio
Ĉe regula hiperpluredro aŭ kahelaro {p, q, r} ĉeloj {p, q} estas dutranĉitaj en senpintigitajn {q, p} ĉeloj, kaj la verticoj estas anstataŭigitaj per senpintigitaj {q, r} ĉeloj.
Mem-dualaj {p, q, p} plurĉeloj kaj 3-kahelaroj
Kiel rezulto de ĉi tiu operacio farita je mem-dualaj plurĉeloj kaj kahelaroj {p, q, p} aperas ĉelo-transitivaj post dutranĉo plurĉeloj kaj kahelaroj. Estas 5 ĉi tiaj formoj respektivaj al la 5 senpintigitaj regulaj pluredroj t{q, p}. Du el ili estas plurĉeloj, unu estas kahelaro en eŭklida 3-spaco kaj du estas kahelaroj en hiperbola 3-spaco.
28125 Juliomiguez
28125 Juliomiguez estas tre malgranda, eksterordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Julio Miguez, mentoro de unu finalist(in)o de la Broadcom MASTERS de 2012, matematika kaj scienca konkurso por gelernantoj de mezlernejo. Li instruas ĉe la Highland Oaks Middle School de North Miami Beach (Florido).
São Domingos (Paraibo)
São Domingos estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 2.855 loĝantojn en 2010.
Mar-araneo
] Mar-araneoj estas maraj artropodoj, ankaŭ nomataj Piknogonidoj. Ili similas al araneoj, sed malgraŭ la nomo ili fakte estas nek araneoj nek araneoidoj. Ili troviĝas ĉefe en la Mediteranea kaj la Kariba maro kaj en la Arkta kaj Antarkta oceanoj. Estas pli aŭ malpli 1000 specoj de ili, kaj ilia grandeco povas varii inter 1-10 milimetroj kaj 90 centimetroj en kelkaj specoj kiuj vivas en tre profundaj akvoj.
Ili kutime havas ok kruroj, sed kelkaj specoj havas pli. Ili ne naĝas, sed promenas sur la fundo de la maro. Ili estas karnmanĝuloj. Ili havas rostrojn, kiujn ili uzas por suĉi nutraĵojn al sia stomako.
Ili kutime estas konsiderataj parto de la subfilumo chelicerata, al kiu apartenas ankaŭ araneoidoj, sed nuntempe multaj sciencistoj dubas pri tiu klasifigo, pro kelkaj grandaj diferencoj kiel la ekzisto de rostro.
Vato (kotono)
Vato estas produktata el la fibroj de kotono per kombado, senkolorigo kaj sengrasigo. Per tio ĝi iĝas sorba por likvaĵoj kaj ŝmiraĵoj kaj tial estas utila por la kuracado de vundoj, ekzemple por pansado, sed ankaŭ en kosmetiko.
Vato estis produktita unue de la medicinisto Paul Victor von Bruns en 1865. Tial estas mirige, ke jam en 1887 la vorto troviĝis en la Fundamento de Esperanto, kiu difinas ĝin per jenaj alilingvaj vortoj:
Cotton
Tumbuka lingvo
La tumbuka lingvo estas bantua lingvo parolata de ĉirkaŭ 2 milionoj da homoj en Malavio, Tanzanio kaj Zambio. Tumbuka estas konsiderata kiel dialekto de la njanĝa. Ĝia ISO-kodo estas  . Ekzistas Vikipedio en la tumbuka lingvo.
Pama-nunga lingvaro
La pama-nunga lingvaro estas plej larĝe disvastiĝata familio en la Aŭstralia lingvaro, kun eble 300 lingvoj. Ekzemplo estas la ĝivarla lingvo, kiu formortis en 1986. Aliaj ekzemploj estas la Ĝirbala lingvo parolata nur de kelkaj parolantoj kaj la lardila, kiu estis parolata de sole 2 homoj en 2000.
Fronto Polisario
La Fronto Polisario aŭ Polisario (en la araba, جبهة البوليزاريو), hispanlingva akronimo por Frente Popular de Liberación de Saguía el Hamra y Río de Oro (Wādī ad-Dahab) (Popola Fronto por la Liberigo de Saguía el Hamra kaj Río de Oro) estas ribelanta politika kaj milita movado el Okcidenta Saharo, kiu celas ĝian sendependecon de Maroko kaj la memdisponon por la sahara komunumo.
Polisario estas la heredanto de la Movado por la Liberiĝo de la Saharo de la 1960-aj jaroj, direktita de Bassiri, murdita de la hispana armeo dum la diktaturo de Franko.
Grupo da studantoj, gviditaj de El-Uali Mustafa Sajid, konsistigas la Polisarion la 10-a de majo de 1973 celante atingi sendependecon de la teritorio okupita de Hispanio. La 20-an ekas la unuaj perarmilaj luktoj; temas pri geril-milito, la unua organizita en dezerto.
Post la paktoj de 1975, la gerilo daŭre luktas kontraŭ la najbaraj landoj kiuj disdonis al si la teritorion. Tiel, la 5-a de aŭgusto de 1979 ĝi sukcesis devigi al Maŭritanio forcedi sian eron el Okcidenta Saharo al la Polisario, sed ĉi tiu ne estis agnoskita de Maroko, kiu aneksis tiun landeron.
Ekde 1975, la organizaĵo restas en Tinduf, alĝeria teritorio. Tiu sama jaro, Unuiĝintaj Nacioj agnoskas la movadon. Februare de 1976 Polisario proklamas la Araban Saharan Demokratian Respublikon (ADSR) en Tifariti, en la landero ne okupita de Maroko, kaj tuj konsiderita de diversaj landoj kiel registaro en ekzilo. ASDR estas membro de OUA. Estis agnoskita kiel ŝtato de 85 landoj, plejparte afrikaj aŭ latin-amerikaj. Aliaj multaj ŝtatoj ne agnoskas ASDR-on sed tute jes la Polisario kiel legitima reprezentanto de la saharanoj.
Luktoj daŭris ĝis la 6-a de septembro de 1991, kiam oni interkonsentis pafado-ĉeson post la starigo de la marokaj muroj.
MINURSO (Misio de Unuiĝintaj Nacioj por la Referendumo de Okcidenta Saharo) estas institucio komisiita prizorgi pafado-ĉeson kaj starigi referendumon, ankoraŭ ne plenumita.
Polisario regas la okcidenta landero post la muroj (ok entute), sed parto de la teritorio estas praktike senhoma kaj la plejparto de siaj trupoj restas en Alĝerio.
La tradicia subteno de Libio malkreskis.
Ko (kanao)
Go
ご (hiragana) aŭ ゴ (katakana) estas prononcata kiel [go]. Tiu litero estas signifata Ke kun Dakuten, Sekve voĉa [ko]
Ngo
こ゚ (hiragana) aŭ コ゚(katakana) estas uzata por lingvistiko, fonologio. Ne uzata por ĝenerala sentenco. Tiuj literoj havas [ŋo (IFA)] sonon. Ankaŭ tiuj literoj ne ekzistas en la Unikodo sed JIS X 0213.
Internacia Festivalo
La Internacia Festivalo aŭ IF estis tradicia jarfina aranĝo por familioj kaj plenkreskuloj, organizata ĉiujare en malsama germana urbo.
La unuaj 3 IF-oj okazis ekde 1979 enkadre de la Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo. Sekvis kelkjara paŭzo. Laŭ iniciato de la estraro de Germana Esperanto-Asocio la IF okazas ek de 1987 kiel memstara aranĝo.
Krom prelegoj kaj diskutrondoj pri la kadra temo estis proponataj ĝeneralaj prelegoj, ekskursoj, koncertoj kaj distraj programeroj. Kulmino de la IF ĉiam estis la Silvestra Balo. La babilejo-trinkejo de IF tradicie-ŝerce nomiĝis knajpo, laŭ la germana vorto Kneipe (= drinkejo).
Kelkfoje al IF ligiĝis aranĝoj de AIS San-Marino.
Ĉiujn festivalojn organizis Hans-Dieter Platz, sigle nomata "HDP", escepte de la dua IF, kiu estis organizita de Uschi Felhölter.
La lasta IF solene okazis fine de 2014. Ekde la jarfino de 2015, Germana Esperanto-Asocio organizas la aranĝon LUMINESK'
Historio
Inter la 3-a IF (1981/1982) kaj la 4-a IF (1987/1988) estis kvinjara paŭzo.
En la tabelo estas listigitaj ankaŭ la nombroj da partoprenantoj kaj landoj.
Stress (muzikisto)
Stress estas arta nomo de la repisto Stress, n. 25-a julio 1977 en Estonujo. Lia arta nomo estas ankaŭ Billy Bear, lia nomo de nasko estas: Andres Andrekson. Ekde aĝo de 12 jaroj, li estas en Svisujo kaj estas hodiaŭ svisa repisto de Laŭzano. Stress loĝas en Zuriĥo.
3233 Krišbarons
3233 Krišbarons estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la latvan verkiston Krišjānis Barons (1835–1923).
(69990) 1998 WU31
(69990) 1998 WU31 estas granda transneptuna objekto malkovrita la de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Ĝi estas objekto de la klaso de la plutonenoj, karakterizita de orbita resonanco 2:3 kun Neptuno.
Universitato de Ferrara
La Universitato de Ferrara aŭ "Università degli Studi di Ferrara" estas la ĉefa universitato en la urbo Ferrara, regiono de Emilia-Romagna, norde de Italio. En la jaroj antaŭintaj la Unuan Mondmiliton, la Universitato de Ferrara, kun pli ol 500 studentoj, estis la plej vizitata el la tri liberaj universitatoj en Italio. Nuntempe, estas ĉirkaŭ 12 mil studentoj enmatrikuliĝintaj en la Universitato de Ferrara kie ĉiujare 400 diplomoj konsekriĝas. A instruekipo nombras 600 homoj, inkluzivante 223 esploristojn. La organizacio entenas ok fakultatojn.
Kalmuka lingvo
La kalmuka lingvo (Хальмг келн ankaŭ konata kiel Kalmuck, Qalmaq, Khal:mag kaj Okcident-mongola) estas la indiĝena lingvo de la kalmukoj de la Respubliko de Kalmukio, ano de la Rusa Federacio. Ĝi estas la plej elstara dialekto de la oirata lingvo, kiu apartenas al la okcidenta branĉo de la mongola lingva familio. La Oiratoj estas dissemitaj ĝenerale en Eŭrazio, kun grandaj grupoj situantaj en okcidenta Mongolio, la nordokcidenta regiono (plejparte Ŝinĝango) de la Ĉina Popola Respubliko kaj la nordokcidenta marbordo de la Kaspia Maro en la Rusa Federacio, kie ili iĝis konataj kiel Kalmukoj.
Universitato de Ferrara
Historio
La Universitato de Ferrara fondiĝis en la 4-a de marto 1391 de la markizo Alberto la 1-a, kun la permeso de la papo Bonifaco la 9-a. La Ĝenerala Studio (Studium Generale) inaŭguriĝis en la tago de Sankta Luko (18-a de oktobro) de tiu jaro kun la kursoj pri juro, artoj kaj teologio. Post la unuiĝo de Italio, la Universitato de Ferrara fariĝis libera universitato kun fakultatoj pri Juro kaj Matematiko, trijara kurso pri Medicino (reduktita al du jaroj en 1863-64), same kiel la Lernejoj pri Veterinara Medicino (aboliciitia en 1876), Farmacio, kaj publikaj Notarioj.
Taulantioj
Taulantioj (greke: Ταυλάντιοι) estis la nomo de aro de triboj el Ilirio. Laŭ la Greka mitologio Taulas (Tαύλας), unu el la ses filoj de Ilirio, estis la eponima praulo de la Taulantioj. Ili loĝis en la marbordo de Adriatiko de Ilirio (en nuntempa Albanio), najbare de la urbo Epidamno (nuntempa Durrës). Tiu tribo ludis gravan rolon en la Iliria historio de la 4a-3a jarcentoj a.K., kiam la reĝo Glaŭkias (335 - 302 a.K.) regis super ili.