cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santiago de Cali
Administraciaj dividoj de Cali
JAL faras funkcioj rilataj al la municipaj planoj kaj programoj de ekonomia kaj socia disvolvo de publikaj laboroj, vigilado kaj kontrolo al la prestaĵo de la municipaj servoj en sia komunumo kaj corregimiento, kaj la investadoj kiu oni faros en la publikaj resurcoj, aldone je la rilataj al la disdono de la asignitaj municipaj monoj, kunveniĝi almenaŭ unu fojo per monato, dikti sian propran regularon, ekspedi faroj kun la nomo de la resolucioj kaj, ĝenere, zorgi pro la plenimo de siajn decidojn, rekomendi la plenumo de rimedoj el la municipaj aŭtoritatoj, kaj stimuli la civila partopreno.
Ekonomio
Cali kaj la Valo de Kaŭko estas la tria ekonomia centro de Kolombio kaj estas punkto de internacia kaj nacia ekonomia interŝanĝo. La urbo estas inda paso de kaj al sudo de la lando kaj la landlimo kun Ekvadoro, kaj estas konektita kun la mondo pero la mara kajo de Buenaventura.
La transformado de Cali kaj la Valo de Kaŭko dum la 20-a jarcento, tial kiel ĝia krizo al la fino de la jarcento, kaj la panoramo antaŭ la nova centurio estis temo de profundaj analizoj de financa kaj akademia entoj. Ĉi sekciono oni bazas en la analizoj kaj rekomendoj de la informo Cali Colombia - Toward a City Development and Strategy publikita por la Monda Banko je 2002, kaj en la Informes de Coyuntura Económica Regional (ICER) trimestra publikantaj per DANE.
Dum la periodo 1910-1930 la ekonomio de la urbo ĉesis konzentriĝi en la agrokultura modelo por iĝi en komercia punkto en nacia nivelo, dankon al disvolvo de baza infrastrukturo kiel la konstruo de la fervojo al Buenaventura kaj la kreado de la departemento de la Valo de Kaŭko kun Cali elektita kiel ĉefurbo.
Kvankam la Cali-a kaj Valokaŭkana industria konstrucio ne komencis ĝis la tria jardeko de la 20-jarcento, kelkaj kompanioj jam estis komencita cementi la industrian disvolvon de la regiono, kiel la kompanio de grafikaj artoj "Carvajal y Cia (kiu komencis laborojn en 1904). Dum 1929 oni donas la kreadon de Jabones Varela Hermanos, en la jardeko de 1930 aliaj kompanioj komencas kreski en granda skalo kiel la kompanioj de senalkoholaĵoj kaj biero, la eldonejo kaj la cigaredoj. Malofte aperas ankaŭ kompaniojn de tekstila industrio, Kemiaj produktaĵoj, ĉokoladoj, konstrumaterialo, artikoloj de ledo kaj mebloj.
En la jardeko de 1940 Cali jam lasis esti simpla punkto de ekonomia interŝanĝo kaj sia ekonomio estis centrita en la industrio. Kelkaj jaroj antaŭ ol komenci la jardekon oni komencis granda investado de eksterlanda kapitalo per la starigo de multaj kompanioj kaj entreprenoj, kiel "Croydon" en 1937, "Cementos del Valle" en 1939, "Cartón Colombia" en 1941, Goodyear kaj Colgate-Palmolive en 1941. Poste estis la starigo de aliaj entreprenoj kiel CEAT General (Centelsa) en 1955, kaj la farmaciaj laboratorioj kiuj faris sidejojn en la Valo de Kaŭko inter 1940 kaj 1960, kiel Tecnoquímicas kaj Baxter.
La ekonomia recesio de finoj de la 20-a jardeko komencis disvolviĝi. Aldone la kontraŭ la drogoj, oni sumigis la pulvorigo de la resurcoj el la urbo, la manko de kontinueco en la planoj de disvolvo de unu registaro al la sekvanta, kaj la manko de homaj kaj fiskaj rimedoj bezonitaj por efektivigi la planojn de la urbestro. Ĉiu tiu kreis nefidema klimato inter la popolado, la industrio kaj la regiona registaro. En ĉi medio, la politiko de ekonomia malfermo el la registaro Gaviria prenis la urbon ne bone preta.
En la 21-a jarcento ekonomia naturo en la lando kaj la urbo ŝanĝis la ludreguloj. La valokaŭkana modelo kiu direktis la departemento ĝis la jardeko de 1980, estis anstataŭita antaŭ la Tutmondiĝo de la ekonomio, je kio evidentigis en aspektoj kiel: la eniro de kapitaloj de la plej gravaj ekonomiaj grupoj el Kolombio, la kreado de strategiaj aliancoj inter la valekaŭkana kaj plur-naciaj entreprenistoj, la maltrankvilo de la kompanioj de la regiono por op timumigi siajn resurcojn kaj servojn, kaj diversigo de investoj el la ekonomiaj grupoj. Antaŭ la perdo de influo de la tradiciaj gvidantoj de la regiono, la Cámara de Comercio de Cali (CCC) okupis iliaj lokoj kaj servis kiel facililo donadis resurcojn el la privata sektoro en civilaj kaj sociaj programoj.
Kvankam ne estas oficaj datumoj el DANE pri la malneta enlanda produkto (MEP) por urboj, laŭ kalkuloj de la Cali-a administrado, en 1996 la MEP el Cali estis 6.000 milionoj de dolaroj, egalvalora al 7% de la MEP el la lando. Ĉi procento estas iomete malpli granda ol la de Medeĵino (8%, 2005) kiu havas popolado iu pli granda, sed signife pli malgranda ol Bogoto (23,1%, 2005), kiu havas trioble pli loĝantoj.
Laŭ statistoj el DANE, je 1995 la jara kreskado de la MEP el la valokaŭkana regiono estis preskaŭ duoble ol la sama indico en la nacia nivelo. Por 1997 la valokaŭkana MEP altigis aprenaŭ, exc ne 1%. Je 1999 la ekonomia recesio el la lando sentiĝis kun depresion kiu faris ke la ekonomio reduktiĝis montrantan kreskadon de la MEP en -4%. De tiam la MEP el Valo de Kaŭko kreskis per soroj kaj soboj, tamen ĝia procenta partopreno al nacia nivelo venis falantan ĝis 1955 kiel povas vidiĝi en la grafiko.
La departemento kontribuas gravmaniere al la nacia ekonomio. Laŭ statistikoj je 2005, pri agrara la Valo kontribuas per 5,37% el la nacia produktado, kio esta relatie malalta komparita kun Antjokio (15,48%) aŭ kundinamarko (12,81%). Pri produktoj el fiŝado, la valokaŭkana regiono okupis la unua loko provizanta je 36% el la totala produktado de la lando. Pri la minado, la Valo ne estas regiono de metaloj, tamen pri nemetalaj mineraloj la departemento kontribuas la 8,15% de la aldonita valoro (es:valor agregado) el la tuta Kolombio.
La valokaŭkana industrio 13,81% de la aldonita valoro, nure superata pro Bogoto kiu kontribuas per 25,39% kaj Antjokio per 18,20%. Aparte, la industrio de manĝaĵoj, drinkaĵoj kaj tabako, estas gravaj aferoj en la ekonomio el la Valo de Kaŭko kontribuanta per 16% de la aldonita valoro al nacia nivelo, egalato por Antjokio kaj nure superata por Bogoto. Pro komerco, al nacia nivelo Bogoto havas 32,22%, Antjokio 13,25% kaj la Valo 11,34%. En transportado-servoj la Valo havas 12,52% de la nacia aldonita valoro valoro, superata por Bogoto kiu havas 25,75%. En finacaj servoj la Valo havas partoprenadon je 9,75%, pli malproksima ol Bogoto (48,39%) kaj Antjokio (14,59%).
La konsumpreza indico (hispane: Índice de Precios del Consumido, es:IPC) el Cali estis de la pasinta jardeko unu el la plej malataj inter la kolombiaj urboj. Proksime la 78% de la Cali-anoj estas en laborebla aĝo (pli ol 18 jaroj). En 2005 por unua fojo en 6 jaroj la urbo prezentis indico de okupado (laboro) super je 60%, kio konfirmas la bonstato de la ekonomio, gvidata ĉefe por la kreskado en manufaktura industrio, la agrokulturo kaj la komerco, inter aliaj aferoj.
Energio
La Municipaj Entreprenoj de Cali, EMCALI, okupiĝas la mendadon de publikaj servoj de la urbo kaj granda parto el la metropola areo. EMCALI estas posedanto de la infrastrukturo de distribuo kaj kune kun EPSA, estas posedantoj el 18 sub-stacidomoj de energio konektitaj al la elektrika nacia reto.
Akvodukto kaj kloako-sistemo
EMCALI estas responsa pro la akvodukto kaj kloako-sistemo servo. La distribuo dividiĝis en zonoj de alta kaj malalta retoj. La alta reto estas provizata per gravito, la malalta reto bezonas pumpad-sistemo. Estas kvar centraloj por traktado de trinkebla akvo:
La kloakaj akvoj el la urbo oni rekolektas pere de rekolektaj tuboj kiu direktas al Centro de Traktado de Kloakaj Akvoj de Cañaveralejo, PTAR-C. Ĉe la PTAR-C ĉi tiuj akvoj estas traktitaj antaŭ reiri la Kaŭkan Riveron. La PTAR-C kontrolas averaĝan akvo-kvanton de 7,6vm³/s, kio permesas trakti 70% el la kloakaj akvoj de Cali.
Telekomunikadoj
Estas tri kompanioj de poŝtelefona servo, ĉiu kun nacia serv-areo kaj kun teknologio GSM kaj 3G WCDMA, Comcel (el América Móvil) Bando: 850Mhz kaj 1900Mhz; Movistar (el Telefónica) Bando: 850 MHz y 1900 MHz, kaj Tigo (el ETB, EPM Telecomunicaciones kaj Millicom International el Luksemburgo) Bando: 1900 MHz NGN.
Pureco kaj ruboj
La urbo produktas 1800-2000 tunoj/tago sanaj reziduoj. La servo de rekolektado de ruboj estas tasko de la publika kompanio EMSIRVA. La ruboj estas portitaj al Rubodeponejo de Navarro, kiu havas 60 ha. Navarro dividiĝis en la antikva deponejo de 40 ha kaj la provizora sana remburejo de 20 ha. La metado de la ruboj ne estas pli teknia, ĉar la rubodeponejo de navarro ne estas propre sana remburejo; la antikva deponejo havas du lagoj de oksidado kaj metiaj fumotuboj por eliri la gasoj. En la lastaj jaroj la aliraj vojoj kaj la kanaloj de rekolektado de perkoloj estis plibonigo. SLaŭ studoj la servo de rekolektado kaj manipulo de ruboj el la urbo estas nesufiĉa kaj la diagnozo estas kritika. Post 30 jaroj de servo, la rubodeponejo de Navarro finis sia utila vivo kaj la administrado de la urbo serĉas novajn solvojn, spite de la konstanta insisto el la Corporación Regional Autónoma del Valle (Aŭtonoma regiona korporacio el la Valo), CVC, organismo okupita de la konservado de la departementa ĉirkaŭo.
Tergaso
La urbo havas reton de distribuo kun du ĉefaj aksoj: Sud-Nordo sur la ferkoridoro kaj Oriento-Okcidento sub la Sud-Orienta Aŭtoŝoseo. Kun kapacito de 130 milionoj da tagaj kubpiedoj oni garantias la servo de tergaso en la 22 komunumoj el la urbo. Ĉi reto estas nutrita per gasodukto kiu alvenas de Yumbo ĝis la norda parto el la urbo.
Transportado
La Sekretario de Municipa Cirkulado kaj Transporto (Secretaria de Tránsito y Transporte Municipal, STTM) estas la responsulo de registri la vehikloj de la urbo. Laŭ datumoj de ĉi tiu ento, en 2004 sur la stratoj de Cali estis 357.927 vehikloj. Kiel estas kutime en evoluantaj landoj, la motorciklo estas populara transporto kaj en la urbo estas preskaŭ 70 000. Pri partikularaj vehikloj, estas pli ol 240.000.
Pri la publika servo, la datumoj el STTM donas pli ol 43 000 vehikloj eĉ taksioj, busoj kaj busetoj. Laŭ datumoj el DANE tra la urbo iras tage 3 800 vehikloj de publika servo, distribuitaj en: 40,43% mikrobusoj, 25,10% busetoj kaj 34,47% busoj.
Ĉi tiuj vehikloj movas aproksime 300 milionoj da uzantoj jare, distribuitaj en: 40% en mikrobusoj, 30% en busoj kaj 30% en busetoj. Miksanta datumoj el STTM kun la datumoj el DANE, devu esti 10 taksioj pro ĉiu aŭtomotoro de simila al busoj.
La kompanioj de publika transportadoestas de privata kapitalo. Kiel en Bogoto aŭ en aliaj urboj el la lando, la taksioj estas flavkolore, la minimuma tarifo estas 4200 COP dum la tago kaj 5000 COP de 8 pm ĝis 5 am. Kiel loka karakteristiko la kompanioj de urbaj busoj havas nomoj de koloroj: Blanco y Negro (Blanka kaj Nigra), Azul Plateada (Arĝenta Blua), Rojo Griz, (Ruĝa Griza), Papagayo, ktp); aliaj nomoj estas Alameda kaj Coomoepal. Alia alterna urba servo estas la mikrobusoj kun kapacito de inter 10 kaj 20 personoj.
Kiel en ĉiu la ĉefaj urbaj centroj el la lando, La urba servo estas rilata al "guerra del centavo" (Milito de la centimo): La ŝoforoj estas pagataj pro la nombro de uzantoj transportitaj dum la tago, kaj kelkaj kompanioj faras la samajn vojojn, Ĉi tio originas ekscesoj de rapidoj kaj rompo de la transportaj reguloj. Ajn komunuma problemo de la kolombia urboj estas la granda nombro de aŭtomobiloj de publika transporto, ĉefe taksioj kaj busjoj kiuj blokas la ĉefaj avenuoj el la urbo en kritikaj horoj, tio estis parte solvita per la plenumo de la Pico y Placa, skemo de limigo en la movilo tra la stratoj laŭ la lasta cifero de la numer-plato.
Per la uzo de bioetanolo en la benzilo, oni reduktis parte la problemo de la media poluado. La bioetanolo estas produktita en la sukerfabrikoj de sukerkano.
La registaro de Álvaro Uribe Vélez impulsis la kreado de la Masiva Integrigita de Okcidento, sistemo de transporto bazita en busoj, simila al TransMilenio el Bogoto, al sistemo el Kuritibo, Brazilo aŭ al Metrovía en Guajakilo, Ekvadoro. Post multaj malfruoj en la laboroj, la sistemo komencis funkcii en la jaro 2009 kaj oni esperas ke solvu grandan parton de la problemo de la movilo en la urbo.
Cali havas unu el la ĉefaj flughavenoj el Kolombio, la Internacia Flughaveno Alfonso Bonilla Aragón (Aeropuerto Internacional Alfonso Bonilla Aragón), CLO, lokita en la municipo de Palmira, 15 minutoj al nordo de la urbo. La Flughaveno Bonilla Aragón konektas Cali kun Kolombio kaj la mondo per kelkaj naciaj kaj internaciaj aer-linioj. Inter la naciaj celoj estas la precipaj urboj de la lando kun servo de Aires, Copa Airlines Colombia, Avianca, Viva Colombia, Satena kaj TAC. Internacie estas vojoj inter Cali kaj Miamio (American Airlines), Guajakilo (TACA Perú), Miami, New York y Madrido (Avianca), Panamurbo (Copa Airlines Colombia), Smeraldoj (TAME) kaj Kito (LAN Perú).
La grandego de la pisto el flughaveno Bonilla Aragón, 3 000 m longe por 45 m larĝe, permesas la surteriĝo de aviadiloj de maksima kapacito. Jare ĝi movas pli ol 3 milionoj da uzantoj kaj 36932 tunoj da ŝarĝo en preskaŭ 55000 flugoj (2006). Nordeste la urbo estas lokita la Base Aérea Marco Fidel Suárez (Aera Bazo Marco Fidel Suárez), apartenanta al Kolombia Aerarmeo.
Eduka nivelo de la loĝantaroj
La takso de analfabeteco totala de Cali estas 6%, kiu estas alta komparata kun la averaĝo de la ĉefaj urboj el la lando (4,9%). Alia baza indikilo esta la averaĝo de jaroj de eduko, kiu en Cali estas 6,5 por virinoj kaj 7,0 por viroj, supera ol la nacia averaĝo (4,9), sed malalta komparita kun Bogoto: 7,9 por virinoj kaj 7.7 por viroj.
Baza kaj meza edukado
La plimulto el la lernejoj kaj kolegioj komencas klasojn en aŭgusto kaj septembro ĝis junio de la sekvanta jaro (B kalendaro), inkludanta unu libertempa monato inter decembro kaj januaro. Laŭ la Sekretariejo de Municipa Edukado (hispane SEM) en la jaro 2006 la indico de servareo por knaboj inter 3-17 jaraj estis 80% (2006) kaj 86% inter 5-17 jaraj. Ĉi tio indikas ke grava parto de la knaboj ne ricevas antaŭlerneja edukado aŭ ĝi komencas malfrue. Pri lerneja dizerto ,3,34% de la lernantoj (2007) ne finas siajn studojn, ĉi procento estas pli granda en privataj lernejoj (4,10%) ol en la publikaj (2,83%).
La reto de lernejoj kaj kolegioj publikaj de baza kaj meza edukado dependas de SEM. Inter la rimarkindaj institucioj publikaj estas: la Respublika Kolegio de Sankta Librada, La Supera Normal' Klifoj el Cali (hispane NSFC), La Supera Normal' Santiago de Cali kaj la Instituto Teĥnika Industria Antonio José Camacho. Estas aldone diverseco da edukaj centroj privataj inter ili estas Lacordaire, Freinet, Inglés de los Andes, Alemán (Germana), Liceo Francés (Franca Liceo), Lauretta Bender, Berchmans, Franciskana Kolegio Pio la 12-a.
Pri kvalito de la edukado, la plej bona indikilo estas la rezultoj de la ŝtataj ekzamenoj ICFES, kiu okazas al la fino de la meza edukado kaj en kiuj kutime baziĝas universitatoj en siaj procesoj de eniro. De 2003 ĝis 2006 la abituerientoj plibonigis siajn rezultojn en ĉi tiuj provoj. Tamen, en 2007 estis kresko en la rezultoj konsideritaj malaltaj (de 28% al 44%).
Teĥnologia kaj universitata
La ĉefaj institucioj de universitata kaj teĥnika edukado en Cali estas:
Esplorado
La urbo havas gravecon en la nombro de sciencaj eldonaĵoj kiu produktas la Kolombiajn akademiajn kaj reserĉajn entoj. Laŭ la datenbazo de la Instituto de Scienca Informado, inter 1990-2005 la Cali-aj institucioj publikigis 2 154 artikolojn, estinta Cali post Bogoto (3 489 publicaciones) la dua centro de scienca produktado por nombro en la lando.
La Universitato de la Valo estas la ĉefa scienca kaj teĥnologia reserĉisto de la sur-okcidenta parto de Kolombio kaj unu el la ĉefaj al nacia nivelo. Ĉe la universitato oni reserĉas pri gravaj aferoj de la regiono, en grupoj kaj sekcioj kiel la CINARA en akvaj resursoj kaj la OSSO pri sismologio de la sur-okcidenta parto de Kolombio. Estas ankaŭ reserĉado en imunologio, novaj materialoj, maldikaj kutikloj, kaj sintezo de ĥemiaj komponaĵoj inter alie. Al agronomia nivelo, en la vojo al Palmira estas la Internacia Centro de Tropika Agrokulturo (CIAT), unu el la plej produktivaj kaj ĉefaj centroj de esplorado el la lando.
Arkitekturo
La Valo de Kaŭko estis historie zono dediĉita al brutaro, paŝtistado kaj agrokulturado. Tial, en la regiono ne okazis arkitektura disvolvo tiel bela, arta kaj de Eŭropa influo kiel en la urbo Popayán, kaj anstataŭ tio la arkitekturo estis pli simpla, aŭtenta kaj popola.
16-a jarcento
La nestabileco pro la kutimaj indiĝenaj luktoj malhelpis ke starigo de grandaj vilaĝoj, tiel do malfruigis la arkitektan disvolvon de la regiono. La plej parto el la konstruaĵoj en la 16-a jarcento estis provizoraj, escepte de la Ĉefa Preĝejo de Sankta Petro kiu havis fundamentojn el masonaĵo kaj la arko el briko (De ĉi tiu preĝejo oni nur havas historiaj referencoj). Aliaj konstruaĵo el la epoko estas la La Merced preĝejo, kie oni festis la unua miso el la naskiĝinta urbo en 1541 pro la fondiĝo. La preĝejo, tiam, estis tre malsama ol la nuna, kiu oni povas trovi en la centro el la urbo
17-a jarcento
De ĉi tiu epoko datas la monaĥejojn de Sankta Dominiko (malaperinta) kaj Sankta Aŭgusteno, la malnova Ermito (malaperinta) kaj la preĝejo de Sankta Rozo el Limo, ankaŭ en tiu jarcento oni rekonstruis la Ĉefan Preĝejon de Sankta Petro. La Ermito malnova estis dediĉita al Nia S-ino el la Soleco kaj al S-ro el la Rivero, kvankam malaperinta, oni scias pro pentraĵo de Farfán ke ĝi ne estis konstruaĵo de arkitekturo altvalora, kaj ĝi estis simpla.
18-a jarcento
Datas de ĉi tiu jarcento du arkitektaj juveloj de Cali: la Kapelo de Sankta Antonio kaj la Religia komplekso de Sankta Francisko kun ĝia bela mudeĥara turo de 23 metroj de alteco. La manko de plano de disvolvo kiu kontemplu la historiajn aspektojn kaj la arkitektan belecon de la urbo, faris ke la mudeĥara turo de Sankta Francisko perdu sian brilon al esti sur mallarĝa strato ĉirkaŭata de altaj konstruaĵoj. Ankaŭ de ĉi tiu jarcento estas la belega kaj elvokiva Ranĉo Dikaj-Sukerkanoj, senmortigita en la romano El Alférez Real (La Reĝa Subleŭtenanto) de Eustaquio Palacios.
19-a jarcento
La konstruoj de ĉi tiu epoko estas de novklasika stilo, kontraŭe kun la antaŭaj konstruoj kiu estis laŭ la stilo baroka. Kvankam komenciĝis sian konstruadon en 1722 laŭ la modeloj barokaj, la Katedralo de Sankta Petro, estis finita sole en 1841, ja kiel novklasika preĝejo. Pro tertremoj ĝi suferis kelkajn rekonstruojn kaj sia nuna fasado datas de 1930. En sia eno ĝi havas verkojn de religia arto el la 18-a jarcento.
20-a jarcento
La municipa teatro de Cali estas vera arkitekta juvelo el la urbo. ĝi estis konstruita inter 1922 kaj 1927 laŭ la stilo criollo (tradicia stilo), bazita en la Eŭropa novklasikismo, kaj ĝi estis deklarita nacia monumento je 2002.
La konstruaĵo Otero estis alia el la reprezentaj konstruaĵoj de komencoj de la jardeko (inaŭgurita je 1926) kaj deklarita nacia monumento je 1977.
La preĝejo Sankta Rozo el Limo estis finita je 1924, laŭ la renesanca hispana stilo kaj ĝi havas du turojn de 40 metroj de alteco.
La teatro Jorge Isaacs estis inaŭgurita je 1931 en omaĝo al valekaukana verkisto de la sama nomo. Ĉi konstruaĵo de franca novklasika stilo estis deklarita nacia monumento je 1984 kaj remalfermita je 1989 post kelkaj jaroj de senzorgo.
La Nacia Palaco, sur la Plaza de Caycedo (Placo de Kajcedo), estis inaŭgurita je 1933 ankaŭ laŭ franca novklasika stilo kaj deklarita nacia monumento je 1977.
Je 1942 oni konstruis ĉe kie antaŭe estis la Malnova Ermito, preĝejo malgranda laŭ la gotika stilo la nova Ermito.
Meze la jarcento elstaras la Museo de Arte Moderno La Tertulia (Muzeo de Moderna Arto La Babilrondo), konstruita je 1956.
Verkoj de regiona graveco kaj de instituta arkitekturo kaj funkcia estas la Central de Transportes (Centro de Transportoj) kiu estis starigita je 1974 kaj la Turo de Cali de 44 etaĝoj kaj 183 metroj de alteco, finita je 1980; la Turo estas la plej granda konstruaĵo el la urbo, kaj la tria en Kolombio laŭ la terasa alteco kaj la unua laŭ la antena alteco.
Je 1990, la filio de la Respublika Banko aldoniĝis kiel moderna elemento al la historia centro de la urbo. Samjare brika kolora elemento aldoniĝis al la centro de Cali per la konstruo de la Centro Cultural de Cali (Kultura Centro de Cali), Rogelio Salmona estis unu el la arkitektoj el ĉi tiu verko kiu gajnis la Nacian Premion de Arkitekturo.
Arto kaj kulturo
La kultura agado de la urbo floris ĉirkaŭ centroj kiel la Departementa Instituto de Arto kaj Kulturo, la Municipa Teatro, La Muzeo la Tertulia, La Salono Beethoven, La Departementa Lernejo de Teatro kaj la Universitato de la Valo.
La Municipa Teatro estis inaŭgurita je 1927. Ĝi estadas la granda kultura centro de Cali kie tra multaj jaroj oni prezentis famajn artistojn naciajn kaj internacian. Per la konsultado de Enrique Buenaventura, oni kreu je 1955 la Departemente Lernejo de Teatro, la majstro Buenaventura estis la unua direktoro de la Kolombia Centro de Teatro en 1957 kaj impulsis forte la kreado de la Teatro Experimental de Cali, TEC (Eksperimenta Teatro de Cali) je 1958.
La Muzeo de Moderna Arto la Tertulia estis inaŭgurita je 1959 kaj estadas salono de ekspozicio de la verkoj de grandaj majstroj naciaj kaj regionaj kiel: Edgar Negret, Hernando Tejada, Lucy Tejada y Alejandro Obregón
Alia institucio grava en la valokaŭkanaj artoj estadas la Instituto Colombiano de Ballet Clásico, Incolballet (Kolombia Instituto de Klasika Baleto, kiu estis kreita por Gloria Castro je 1978.
La Monumento al Rezistado reprezentas la manon de Kay Kimi Krachi, Majaa dio pri batalado. La mano tenas ŝildon kun la vorto "Resiste" (Esperante: Rezistu). Sur la monumento estas pentritaj nomoj kaj vizaĝoj de pluraj de la personoj murditaj de la policbrutaleco kadre de la Protestoj en Kolombio de 2021.
Bibliotekoj
Aldone de la Red de Bibliotecas Públicas Comunitarias de Cali (Reto de Komunumaj Publikaj Bibliotekoj), ekzistas grupo de elstarigitaj bibliotekoj:
Amaskomunikiloj
Cali havas kelkajn televidkanalojn de malfermita signalo, en la teritorio kolombia estas kvin signaloj naciaj: 2 privataj Caracol (Heliko) kaj RCN, kaj 3 publikaj Canal Uno, Señal Institucional (Institucia Signalo) kaj Señal Colombia (Signalo Kolombio). La regiona kanalo Telepacífico telesendas de 1986. La entreprenoj de televido por abono ofertas proprajn kanalojn aldone de internciaj signaloj.
Pri radio, hay múltiples emisoras de AM kaj FM. La plej parto el la radiostacioj estas kontrolataj pro Caracol Radio o RCN Radio.
En Cali kaj Valo de Kaŭko cirkulas tage la ĵurnalo El País (La Lando) impresita. Estas aliaj malgrandaj ĵurnaloj kiel El Caleño (La Kaliano) kaj de nacia nivelo kiel El Tiempo (La Tempo). La Diario Occidente (Okcidenta Ĵurnalo) ĉesis impresi siajn eldonojn kaj de kelkaj jaroj faras ĵurnalismon en sia retejo.
Turismo kaj amuziĝo
Santiago de Cali havas gravan turisman oferton, por la vizitantoj kaj por la loĝantoj. La centro konservas multe da la originaj konstruaĵoj el la fondiĝo, kaj estas ejo de muzeoj kaj teatroj por la kultura riĉiĝo. La kvartaloj Sankta Antonio kaj Granada prezentas turisma allogo pro sia arkitekturo, geografio kaj kuirarta oferto. Proksimume al centro estas la Cali Rivero kaj la Avenuo Kolombio, kiuj ofertas tre agrablan vojon por promeni, kun haltejoj en la bestoĝardeno, la Muzeo la Tertulia, la fonto kaj la parko El Peñon, la Ponto Ortiz, la Teatro Jorge Isaacs, la Preĝejo la Ermita kaj la Turo de Cali, interalie.
En la okcidenta parto de la urbo estas la Cerro de las Tres Cruces (Altaĵo de la Tri Krucoj), ĝi havas 400 metrojn de alteco kaj ofertas neegaleblan vidon el la urbo kaj ĝi estas kutima loko de sportistoj kaj pilgrimadoj en Sankta semajno. Alia loko kiu ofertas panoraman viston el la urbo estas la Cerro de Cristo Rey (Altaĵo de Kristo Reĝo), kiu havas en sia pinto figuron 26-metrajn kun la brakoj malfermitaj simila al Corcovado de Rio-de-Ĵanejro (Brazilo).
En la norda zono estas la Sesa Avenuo (Avenida Sexta), fama inter la cali-anoj pro siaj noktaj kluboj kaj dancejoj, ankaŭ estas nenombreblaj komercaj centroj inter ili elstariĝas Chipichape (Ĉipiĉape). Estas multaj parkoj kiel Parque del Perro (Parko de la Hundo), kaj multaj komercaj centroj.
En la suda kampara zono estas la corregimiento de Pance, kiu ofertas haltejojn tra la rivero de la sama nomo. Ankaŭ tie estas la Nacia Natura Parko Klifoj el Cali (Parque Nacional Natural de los Farallones de Cali) kun vojoj por la ekoturismo, montistoj, ktp. La plej popolaj celoj estas la kampadejo El Topacio kaj Pico de Loro (Papagbeko) kiu kun 2 800 metroj de alteco estas defio al siaj vizitantoj.
La Jardín Botánico de Cali (Botanika ĝardeno) lokata sur la okcidenta parto de la urbo, en la baseno de la Cali Rivero. Inaŭgurita je februaro de 2005, la botanika ĝardeno havas 10 temajn staciojn tra vojo de 800 metroj kiu montras malsamajn ekosistemojn.
la Zoológico de Cali (Bestĝardeno de Cali) estas unu el la plej bonaj de la lando, ĝi lokiĝas sur la okcidenta parto de la urbo kaj ĝi havas 10 ha. La bestĝardeno havas vivejojn kiu gastigas pli ol 800 bestojn de 170 malsamaj specoj (80% Kolombiaj), aldone de akvarioj kaj papiliejo.
Nordokcidente, en plej alta punto de la vojo al la maro sur la Okcidenta Montoĉeno oni trovas la Kilómetro 18, loko de freŝa kaj nuba vetero kiu estas vizitata kutime pro siaj restoracioj kiu ofertas manĝaĵojn kaj drinkaĵojn tradiciajn kiel: varman ĉokoladon kun fromaĝo, arepojn el maizoj, sankoĉojn el kokino kaj valekaŭkajn tamalojn interalie.
La Feria de Cali (Foiro de Cali) estas la evento kiu plej altiras vizitantojn kaj turistojn al la urbo. De 1957 oni festu ĝin inter la 25-a kaj 30-a de decembro en diversaj eventoj tra la tuta urbo, inter ili elstaras la Superconcierto (Superakoncerto). Proksimume al Cali, trans la rivero nordoriente, oni trovas la Rumbeadero de Juanchito (Ĥuanĉito-a Dancejo) en la municipo de Candelaria (Kandelario), kie la salsa muziko kaj la amuziĝo estas la komuna lingvo.
Pri eventoj kaj konvencioj, Cali havas la Centro de Eventos Valle del Pacífico-n (Centro de Eventoj Valo de la Pacifiko) en la sektoro de Arroyohondo (Profundarivereto) inter Cali kaj Yumbo. Ĉi centro havas spacon por pli ol 11 000 personoj en diversaj aŭditorioj, kaj de ĝia inaŭguracio estas unu el la zonoj de disvolviĝo de la regiono altiranta negocojn, investadojn kaj turismo.
Parkoj kaj verdaj zonoj
La verdaj zonoj de la urbo sumigas 10 914 985 m². Kio estas averaĝe po 5,33 m² je loĝanto. Inter la elstarigitaj parkoj estas:
Ankaŭ ekzistas multaj pli da parkoj en la urbo.
Sportoj
Cali estas konata kiel la "La Ciudad Deportiva de América" (La Sporta Urbo de Ameriko). La urbo festis la Juegos Deportivos Nacionales de Colombia (Naciaj Kolombiaj Sportaj Ludoj) en tri fojoj, 1928, 1954 kaj 2008, en ĉi lasta Cali dividis la sidejon de la 18-aj ludoj kune kun la urboj de Buenaventura, Sankta Andreo, Providenco kaj Sankta Katalino. Cali kaj la Valo de Kaŭko partoprenis en 11 el la 13 ludoj kaj sepfoje ĝi estis la ĉampiono.
Cali estas la nura Kolombia urbi kiu organizis la Tut-Amerikaj Ludoj, en 1971 realiĝis la ludojn en sia 6-a versio, post kandidatiĝi kaj gajni la sidejon de la evento al la Kanada urbo de Vinipego.
La bonega infrastrukturo sporta permesis al Cali estis sidejo de gravaj mondpĉampionadoj, inter ili:
Ankaŭ oni organizis 7 Monda Haltaĵojn de Biciklado en Pisto inter 1996 kaj 2002 kiuj okazis en la Ciklodromo Alcides Nieto Patiño. En la jaro 2007 Cali estis sidejo de la Mondpokalo de Sketado en la Sporta Komplekso Alberto Galindo Herrera. Oni kronis denove al Kolombio kiel ĉampiono en tiu sporto.
La plej popola sporto el la urbo estas la futbalo. La profesiaj teamoj el la urbo atingis dudek-unufoje ĉampionoj de la Kolombia Futbala Pokalo de la plej alta sekcio. Tial Cali estas la urbo kun la plej nombro de trofeoj, poste estas Bogoto (19) kaj Medeĵino (16). Pri internacia pokaloj, la urbo estis sesfoje sidejo de la finalo de la 'Copa Libertadores de América'' kun egale nombro de subĉampinadoj. La tri profesiaj teamoj estas Deportivo Cali, América de Cali kaj la plej nova kaj malpli konata la Depor FC Aguablanca kiu estas en la dua sekcio.
De la jaro 2010, la urbo havas profesian teamon de basbalo nomata "Toros Cali un Nuevo Latir” (Virbovoj de Cali Nova Bato). Ĝi ludas en la Basbala Stadio Miguel Chávez, lokata en la Sporta Komplekso Jaime Aparicio kaj ĝi havas garantiatan sian eston dum 5 jaroj en la Liga Colombiana de Béisbol Profesional (Kolombia Profesia-Ligo de Basbalo). La urbo ankaŭ havas teamon de mikrofutbalo profesia, kiu partoprenas en la Profesia Ina Pokalo de Mikrofutbalo. De 2011 la urbo havas profesian teamon de Salona Futbalo, kiu estis la ĉampiono de la unua versio de la Liga Argos de Futsal 2011 permesata por la Kolombia Federacio de Turbalo kaj la FIFA.
Sporta infrastrukturo
La Sekretariejo de la Sporto kaj Rekreado (Secretaría del Deporte y Recreación) kontrolas 39 popolaj centroj de rekreado distribuitaj en la 22 komunumoj de la urbo. Pri atlrendimenta sporto, Cali havas tri sportaj centroj en la suda parto de la urbo. Unidad deportiva San Fernando (Sporta Centro Sankta Fernando). Ĝi enhavas la Olimpika Stadio Pascual Guerrero-n, la Olimpikajn Naĝejojn Alberto Galindo Herrera, la Koloseon Evangelista Mora kaj la Casa del Deporte (Domo de la Sporto).
Unidad Deportiva Jaime Aparicio (Sporta Centro Jaime Aparicio). Ankaŭ konata kiel Tut-Amerika Sporta Centro, ĝi havas 14 scenejon por malsamajn sportajn kaj instruajn aferojn. Inter la scenejoj kun tribunoj estas la Tut-Amerikaj Naĝejoj Hernando Botero O’Birne (7 280 spektantoj), kaj la Gimnazio de flugpilkado (1 500 spektantoj), la Diamanto de Basbalo Miguel Chávez del Valle (4 500 spektantoj) kaj stadio de futbalo (2 000 spektantoj). Ankaŭ oni havas lokojn por praktiki teniso, tejo (teĥo la nacia sporto), Korbopilkado, karateo, flugpilkado sur sablo, softbalo, pafado, kaj sketadejo de 200 metroj de longeco.
Unidad Deportiva Alberto Galindo Herrera (Sporta Centro Alberto Galindo Herrera). Ĝi estas formata pro la Koloseo la Popolo (18 000 personoj), la Sketadejo la Diputados (Delegitoj), la Ciklodromo Alcides Nieto Patiño (7 500 spektantoj) kaj la Koloseo de Korbopilkado Ricardo H. Cobo (2 000 spektantoj).
Stadiono de la Deportivo Cali. Kun spaco por 52 000 spektantoj estas unu el plej grandaj scenejoj de la lando kaj ĝi estas havaĵo de la futbala klubo Deportivo Cali.
Esperanto
En la urbo ekzistas esperanta grupo filia de la Kolombia Esperanto-Ligo (KEL), nomata KEL-Kalio, la grupo kunvenas ĉiu-sabate en la Liceo Departamental (Departementa Liceo). Unu el la plej elstarataj membroj estas la S-ro Libardo Mejía, li estas honora membro de Kolombia Esperanto-Ligo.
Spekea gazelo
La Spekea gazelo (Gazella spekei) estas la plej malgranda el la specioj de gazelo. Ĝi estas limigita al la Korno de Afriko, kie ĝi loĝas en ŝtoneca arbustaro, herbejaj stepoj, kaj duon-dezertoj. Tiu specio estis foje konsiderata kiel subspecio de la Dorkas-gazelo, kvankam tio estas nuntempe jam amplekse malakceptata. Akra habitata fragmentado malhelpas la taksadon de la naturaj migrantaj aŭ nomadaj modeloj de G. spekei. Ties nombroj estas sub minaco, kaj spite de la pliigo en populacio, la IUKN en 2007 anoncis, ke ties statuso estis ŝanĝita el vundebla al endanĝerita. Kaptiva populacio estas retenita, kaj la natura populacio ekzistas en malpli ol dekoj da miloj. Je 2008, tiu gazelo estis klasita kiel endanĝerita en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj.
Georges Ohsawa
Li lernis 1913 al Nishibata Manabu, disĉiplo de Sagen Ishizuka, en Tokio, kaj partoprenis movadon Shoku-yo Kai.
Li decidis proponi al la okcidenta kulturo sian personan sperton rilate al la prasaĝo, danke al kiu li ekhavis enviindajn bonfarton kaj vivenergion, kiam eĉ la okcidenta medicino, al kiu lia familio sin konfidis, diagnozis nesavebla lian malbonfarton. Li multe vojaĝis kaj fondadis skolojn kaj makrobiotikajn centrojn en Nordameriko kaj Eŭropo, tie li elektis Francion sia dua patrujo kaj en tiu lando longe vivadis.
Li verkis multajn librojn, la plimulto en la japana poste ankaŭ en franca kaj angla lingvoj, kaj de tiam oni tradukis plurajn en aliajn lingvojn. Lia unua verko, en Eŭropo eldonita ĉe la franca eldonejo J. Vrin en 1931, estas "Le Principe Unique de la Science et de la Philosophie de l’Extrème Orient" (La Unika Principo de la Ekstrem-Orientaj Scienco kaj Filozofio).
En siaj verkoj Georges Ohsawa asertas la efikecon de ekstrem-orientaj jarmilaj filozofiaj principoj kiel ankoraŭ nunaj efikaj kriterioj por malkovri en ĉiuj naturaj fenomenoj la manifestadon de Sola Principo.
Li mortis 1966, 73-jaraĝa.
Schrems
Schrems estas urba komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Gmünd. La komunumo situas en la nordokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Waldviertel (arbara regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Geografio
Schrems situas en la arbara regiono de tiu parto de Aŭstrio. Entute la komunumo havas areon de 60,82 kvadrataj kilometroj. El tiuj 49,16 procentoj estas arbaro. Schrems situas ĉe la federacia strato B2.
Demografio
Laŭ la popolnombrado de 2001 la urbo havis 5830 loĝantojn. En 1991 estis 5925 loĝantoj, en 1981 estis 5994 kaj en la jaro 1971 6033 loĝantoj.
Politiko
Urbestro de la komunumo ekde la jaro 2015 estas Karl Harrer. En la urba konsilantaro laŭ la elektoperiodo 2015-2020 estas jena divido de la entute 29 mandatoj:
ISO 3166-2:SO
ISO 3166-2:SO estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Somalion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas SO, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Somalio. La dua parto estas du literoj.
Saint-Ciers-de-Canesse
- jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone Sent Circ de Caneça - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Blaye (aŭ Blaia) kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
La marvirineto
La marvirineto aŭ La sireneto (en la dana: Den lille havfrue) estas fabelo verkita de la dana aŭtoro Hans Christian Andersen pri juna sireno, filino de la reĝo de la maro, kiu deziras forlasi sian identecon kiel sireno por akiri homan korpon.
La fabelo estis unuafoje publikigita en 1837 kaj ekde tiam ĝi estis adaptita al diversaj formatoj, kiel al animacia filmo fare de Disney kaj al muzikteatra produktaĵo.
Intrigo
La marvirineto loĝas en subakva regno kun sia patro, la reĝo de la maro; sia avino; kaj siaj kvin fratinoj. Kiam sirenoj iĝas 16-jaraĝaj, ŝi rajtas supreniri al la tersurfaco, unufoje ĉiujare. Kiam alvenas la vico de la marvirineto, ŝi vidas ŝipon, sur kiu estas bela princo, kaj ŝi tuje enamiĝas al li. Subite, okazas ŝtormo, kiu detruas la ŝipon, kaj la marvirineto savas la princon el drono. Ŝi poste alportas lin al marbordo, kie li estas trovita de princino de najbara reĝlando. La princo neniam vidas la marvirineton, nek ekscias ke estis ŝi tiu, kiu savis lin.
Ŝi deziras iĝi homo, malgraŭ la problemoj, kiujn tio povas krei. Ŝi petas la plenumiĝon de sia deziro al mara sorĉistino, kiu donas al ŝi krurojn interŝanĝe kontraŭ la voĉo kaj lango de la marvirineto. Tamen, ŝi ekscias, ke la princo edziĝos kun tiu virino, kiu trovis lin en la plaĝo. La fratinoj de la marvirineto donas al ŝi ponardon, por ke ŝi mortigu la princon dum li dormas. Ŝi ne kuraĝas fari tion, do ŝi saltas en la maron kaj iĝas ido de la aero.
Analizo
La legendo traktas sociajn problemojn kiel ekzemple:
Iuj asertas ke Andersen estis samseksema, kaj ke la legendo traktas malsaman specon de amo (kaj en ĉi tiu legendo kaj la legendo "La brava stansoldato"). Oni povas vidi en la vosto de la sireno, kiom ĝi kaŝas kaj malklarigas ŝian seksecon, kiu ĉiukaze ne malkaŝas kaj indikas, ke ŝi estas senseksa, kaj la princo kiel aliseksema. La eliro de la sireno el la akvo estas efektive komparata kun elŝrankiĝo (kvankam en la rakonto ne temas pri intensa amo al virinoj kaj estas eĉ ne unu sugesto de lesbaninoj), kaj ni vidas ke la sireno preferas morti ol "reiri en la ŝrankon".
Adaptaĵoj
La marvirineto estas usona animacia muzikala filmo de 1989 produktita de la animaciaj studioj de Walt Disney kaj publikigita de Walt Disney Pictures.
Polioptiledoj
La Polioptiledoj (Polioptilidae) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. En tiu familio estas tri genroj kaj 15 specioj.
Alán Kralovánszky
Alán Kralovánszky [kralovAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kralovánszky Alán estis hungara arkeologo, muzeologo, muzeestro. Lia nobela antaŭnomo estis kralováni.
Papa tiaro
La papa tiaro aŭ Triregno (latine: thiara aŭ triregnum) estas (estis) speciala krono utiligita de la Papoj ĝis la fino de la 20-a jarcento kiel simbolon de suvereneco. Temas pri ĉapelo eksterliturgia kun mitrorubandoj, uzita preskaŭ nur dum la ceremonio de la kronado, konusforma modelita laŭ tiaroj kutime surmetitaj de la mezorientaj reĝoj, pli/malpli ŝvela centre, kiu laŭlonge de jarcentoj ĉiam pli ornamiĝis per diademaj ringaj bukloj ĝis tri (el kio la nomo triregno) kun, sur ĉio, eta regnoglobo.
Hugo Gunckel Luer
Tiu botanikisto estas aludita en la Listo de botanikistoj per   Gunckel   .
Polioptiledoj
Polioptiledoj disvastiĝis en Nordameriko, Mezameriko kaj Sudameriko kaj loĝas prefere en arbaraj regionoj, arbaroj, maĉoj, aŭ ankaŭ en loĝataj regionoj. La plej multaj specioj vivas en la tropikaj kaj subtropikaj regionoj en Sudameriko kaj estas nemigrantaj birdoj. Specioj, kiuj en Nordameriko havas siajn kovoregionojn, migras en vintro al Sudameriko, do estas migrantaj birdoj.
Alán Kralovánszky
Alán Kralovánszky naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Papa tiaro
Per la lasta tiaro estis kronita en 1963, okaze de lia levado al la ofico de papo, Paŭlo la 6-a, kiu tuj poste ĝin aboliciis kaj kun ĝi la kronadon. Sian tiaron li aŭkciis kaj ĝi estis akirita de la kardinalo Francis Joseph Spellman, por la Arkidiocezo de Nova Jorko. La novajorkaj fideluloj tion faris por ĝin konservi kaj por kontribui, per la elspezo, al la karitataj bonfaroj de la papo. De tiam La funkcio de la tiaro estis plenumita de simpla mitro.
Bas-Rhin
Bas-Rhin (franca elparolo: [], laŭvorte “Malalta Rejno”) estas unu el la departementoj de la franca regiono Grand Est - alzace ĝi nomiĝas Département Underelsàss. Ĝi etendiĝas sur kaj havis 1,104,667 loĝantojn en la jaro 2012. Ĝia ĉefurbo estas Strasburgo kaj ĝi najbaras kun Haut-Rhin, Vosges, Meurthe-et-Moselle, Moselle kaj Germanio.
Papa tiaro
La uzo, tamen, de la tiaro restis en vatikana ŝildo malgraŭ ke en 2005 Benedikto la 16-a ĝin anstataŭis per la mitro de persona blazonŝildo. Tamen, la tiara ŝildo daŭrigis ornami la papajn liturgiajn ornatojn kaj de la 10a de oktobro 2010 ankaŭ sur la stratum (drapo pendanta el la fenestro de la papa apartamento okaze de la dimanĉa Anĝeluso).
Bas-Rhin
La departemento Bas-Rhin (en Esperanto "Suba Alzaco") kaj Haut-Rhin (en Esperanto "Supra Alzaco") pli sude kune konsistigas la historian regionon Alzaco, kie tradicie aparte parolatas la alemana (ĉi-tie ankaŭ nomata alzaca), dialekto de la germana lingvo same parolata en Badeno, la sudokcidenta parto de Germanio kaj en la germanlingva parto de Svislando (tie ankaŭ nomata svisgermana) - pri tio indikas sennombraj nomoj de loĝlokoj, geografiaj objektoj, kulturaĵoj kaj nelaste la nomoj de la loĝantoj.
Papa tiaro
Originoj
La origino de la tiaro eble reirigas al persa imperio, kie ĝi estis uzata kiel distingilo, fariĝinte finfine tipa ornato de sacerdotoj de Mitrao, kun kiuj fine atingis la imperian Romon.
Inter la 9a kaj la 10a jarcentoj, la tiaro aŭ mitro, konusforma, komenciĝis esti imitita en Okcidento kiel ĉapelo de la episkopoj, rapide enirante la komunan uzon. En Romo la papoj, kiuj ekde la 8-a jarcento jam devis surpreni la taskon de la tera potenco sur parto de Centra Italio kaj kiuj ekde la 800aj jaroj akiris, favorante la naskiĝon de la Sankta Romia Imperio, iun internacian investadon kiel teraj reĝoj, ekbuklis sian kapon per la tiaro kiel krono por simboli, en socio atribuanta realan valoron al simbolo, sian suverenan kondiĉon. Ju pli kreskis ilia tera potenco, kolizianta kun tiu imperia dum la investitura polemiko, des pli la tiaro estis dekoraciita kaj riĉigita per juvelŝtonoj por iĝi simila al tiu princa.
Bas-Rhin
La Eŭropa kolektivumo de Alzaco (Collectivité européenne d'Alsace, alzace D'Europäischa Gebiatskärwerschàft Elsàssest) estas teritoria kolektivumo en Francio kiu ekvalidis la. Ĝi rezultas el la kunfandiĝo de la departementoj Bas-Rhin kaj Haut-Rhin kiuj daŭre ekzistos kiel administraj unuoj de la ŝtato.
Alán Kralovánszky
Biografio
Alán Kralovánszky maturiĝis en katolika gimnazio en sia naskiĝurbo en 1948, poste li akiris arkeologian-muzeologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1955. (Li interrompis la lernadon pro financaj problemoj kaj li estis laboristo 2 jarojn.) Lia plej grava instruisto estis Gyula László (arkeologo). Li laboris en muzeo en Debrecen (1955-1957), poste li estis muzeestro en Tata (Hungario). La polico trovis ĉe li senpermesan pistolon, tial li estis kondamnita je duonjara prizono (memoru: tiam estis terora etoso pro falo de la Hungara revolucio de 1956). Ekde 1958 li laboris en pluraj muzeoj, fine ekde 1983 ĝis sia morto en la Hungara Nacia Muzeo (fine li estis muzeestro). Intertempe en 1980 li akiris plian diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Liaj plej signifaj elfosaĵoj estis en Székesfehérvár kaj Veszprém (urbo). Li ricevis premiojn ekde 1971, la lastan jam postmorte. Lia edzino estis hu:Éry Kinga ekde 1953.
Papa tiaro
Originoj
La dua krono estis aldonita en 1298 aŭ en 1301 iniciate de papo Bonifaco la 8-a, kiu, akorde kun sia politiko de absoluta papa sendependo el teraj potencoj, depostulis ankaŭ la pontfikan superecon koliziante kun Filipo la 4-a, reĝo de Francio. Tiam la limoj de la du potencoj, tera kaj spirita, ankoraŭ ne trovis sian teologion kaj por distingi la potencojn unu de la alia oni parolis pri supereco de unu sur la alia.
Bas-Rhin
La nomo en Esperanto
Laŭ eŭropa perspektivo klaras, ke la rivero Rejno ne komenciĝas inter Bazelo kaj Saint-Louis, kie ĝi ektuŝas Francion, kaj ne finiĝas en Lauterbourg, la lasta franca komunumo ĉe la rivera bordo. Tial klaras ke el tiu eŭropa perspektivo la esperanta termino Malsupra Rejno "pli malsupre" indikas regionon ĉe la limo inter Germanio kaj Nederlando, kaj la termino Alta Rejno fakte "pli supre" indikas la svislandan kaj germanian riveroparton inter la elfluo el la Bodenlago kaj la urbo Bazelo. Tial tute sencas en Esperanto koresponde al la tradicia loka lingvo, la dialekto alemana (ĉi-tie ankaŭ nomata alzaca) nomi la regionon Malsupra aŭ Suba Alzaco, kvankam la historia teritorio samnoma ne ekzakta samas al la nuna departemento.
Geografio
La teritorio geografie okcidente aparte influiĝas de la mezalta montaro Vogezoj kaj oriente de la vasta rejna ebenaĵo. Parto de la montaro estas la historia pejzaĝo Vasgovio de la biosfera rezervejo Palatinata Arbaro-Nordaj Vogezoj - ambaŭ dividiĝas inter la ŝtatoj Francio kaj Germanio. La plej alta punkto de la peĵzaĝo kaj la rezervejo estas la monto Granda Wintersberg (581 m super marnivelo) en la komunumo Niederbronn-les-Bains, la dua plej alta monto estas Rehberg apud Annweiler en la suda parto de Palatinato kun alteco de  577 m super marnivelo.
Papa tiaro
Originoj
La du mitrorubandoj pendantaj en la malantaŭaj tiaraj ekstremaĵoj enscenejiĝis en 1314, dum la papado de Klemento la 5-a, komence de la Avinjona ekzilo, similigante tiel la aspekton de la papa krono al tiu jam komuna de la episkopaj mitroj.
Triregno
Estis papo Benedikto la 12-a, en 1342 kiu unue alprenis la tiaron garnitan per tri kronoj. Unue li provis revenigi la papan sidejon, sep jarojn antaŭe, al Romo, poste, perdinte tiun sendependigan celon, decidis plifortigi sian papan aŭtoritaton per tiu simbolo, reasertante per la tria krono sian posedon sur la urbo Avinjono kaj sian suverenecon super la universala eklezio.
Polioptiledoj
La malgrandaj birdoj estas parencaj kun la Silvioj. Je sia blugriza ĝis blanka plumaro preskaŭ ne distingiĝas maskloj kaj inoj. Ili disponas pri pinta beko kaj nutras sin precipe per insektoj, larvoj kaj araneoj, kiujn ili serĉas en la arboj kaj arbustoj. La pelvetoformajn nestojn, konsistantajn el plantofibroj kaj arboŝeloj kaj pufitajn per greso kaj plumoj, ili konstruas en arbustoj kaj arboj. La ovaro konsistas el tri ĝis ses ovoj.
Papa tiaro
Triregno
Malgraŭ ke en 15-a jarcento, papo Inocento la 8-a decidis, devigite, garantidoni sian tiaron, la Triregno rapide leviĝis al simbolo de la papado kun ties Papa Ŝtato. Ĝuste pro tio en la 16-a jarcento la Triregno estis farita celo de kritikoj konektaj kun la protestanta reformacio. Provo de tiu kritiko estas la luterana teorio asertanta kiel la Triregno estas rekondukebla al la profetio de la sepa ĉapitro (v. 15-25) de la Libro de Danielo laŭ kiu la “eta korno” (ĉu la Reformacio?) elradikigos la tri kornojn de la papado.
La precipa uzado de papa tiaro estis konekta kun la ceremonio de la kronado, kiu okazis en la Baziliko de Sankta Petro de Romo tuj post la konklavo kaj antaŭ la surtronigo en la Baziliko Sankta Johano de Laterano. La ceremonia pinto estis signita per la surmeto de la Triregno sur la kapo de la ĵuselektita Suverena Pontifiko dum meĉo estis bruligita antaŭ liaj okuloj kaj voĉo diras: "sic transit gloria mundi" ("tiel pasas la gloro de la mondo"). Tiu uzado restis senŝanĝa ankaŭ post la ĉeso de la tera potenco de la papoj (1871), pluvivante ankoraŭ laŭ unu jarcento.
La lasta papa kronado kaj delaso de la triregno
La lastan ceremonion per la triregno oni celebris en 1963 post la leviĝo al papado de kardinalo Montini, Paŭlo la 6-a, kiu estis kronita en la Baziliko de Sankta Petro en Vatikano. La tiaro uzita ĉi-kaze, kiel en la pasintaj kazoj, estis tute nova, donita de la urbo Milano, kie la papo estis ĉefepiskopo. Tiu tiaro multe malsamis al la antaŭaj: ĝi ne estis garnitaj per gemoj kaj ŝtonjuveloj, kaj estis konusforma, multe simpla. Ĝi pezis multe malpli ol la antaŭaj.