cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Negativa mono
Baza tezo
La uzuristoj sciis delonge, ke interezoj detruas socion, kaŭzante terurajn konsekvencojn ankaŭ por ili mem. Tial de multaj jaroj ekzistis t.n. “sankta jaro”: ĉiuj interezoj kaj ŝuldoj estis pardonitaj unu fojon en sep jaroj. Tiel estis limigata la malutilo kaŭzata al la ekonomio per la uzuraj interezoj.
41279 Trentman
Trentman estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Larry Robinson elde sia privata Observatorio Sunflower en Olathe (Kansaso, Usono).
Riche
Riche estas la familia nomo de jenaj personoj:
Negativa mono
Baza tezo
Sed pli efike estus malestigi la monuzuron mem, kiel bazan difekton de la financa sistemo. Tial Silvio Gesell [silvio gezel], nelaŭmerite forgesita geniulo pri ekonomiko, elpensis negativan monon.
Historio
En 1890 Gesell enkonceptigis la ideon de t.n. “natura ekonomia ordo”, ĉe kiu, malkiel ĉe la nuna malnatura ordo, la mono estas pagata ŝtata servo. Anstataŭ pagi interezojn al bankestroj, homoj devus pagi ioman sumon al la ŝtato (aŭ al la urbo) por la rajto konservi monon. Haltas kresko de interezoj, malaperas inflacio, mono ĉesas “kuregigi” la ekonomion, malnecesiĝas la propagando pri konsumemo kaj, kio plej gravas ekologie, malgrandiĝas homdevena ŝarĝo sur la naturo. La homoj ekvivas ĉe la kondiĉoj de la natura ekonomio.
Oni nomas tian monon “varmegaj ĉekoj”, distingeblaj de la kutimaj monaĵoj kaj kvazaŭ bruligantaj la manojn de la posedantoj, kaj postulantaj ke oni tuj uzu ilin. La plej grandajn perdojn pro enkonduko de la “varmegaj ĉekoj” suferos tiuj, kiuj anstataŭ uzi monon konservas ilin. Ja eĉ ĉe 2%-a monata imposto la elspezo de troa mono okazos 24% jare, kaj ĉe 4%-a imposto ĝi estos eĉ 48% jare. Okazos ŝanĝiĝo de la interesoj: la ĉefa problemo iĝos ne ekhavi multe da mono, sed elspezi ĝin rapide.
Praktika apliko de la teorio de Gesell estis tre sukcesa.
En 1932 la estraro de la urbo Vergle en Aŭstrio emisiis 5000 “liberajn ŝilingojn” (liberajn de interezoj) kaj spezigis ilin. La pago pro uzado de la ĉekoj estis 1% monate, kaj pagis ĝin tiuj, kiuj havis tiajn monbiletojn fine de la monato. La pagitecon oni atestis per speciala marko algluita sur la dorso de la ĉeko. Monbileto sen tia marko ne estis valida la sekvan monaton. Kvankam negranda, la pago rezultigis, ke ĉiu homo ricevinta la ĉekojn klopodis plejeble rapide elspezi ilin. La vergleanoj eĉ pagis la impostojn pli frue por eviti multajn pagojn! Ceteraspekte la monbiletoj estis samaj kiel la kutimaj: taŭgis por salajroj kaj kontraŭ varoj.
Tiel la mono ekcirkulis — la celata socia, vera utilo — anstataŭ kuŝi senutile en banko (aŭ en ŝtrumpoj). En unu jaro ĉiu el la 5000 liberaj ŝilingoj estis spezata po averaĝe 463 fojojn, dum ordinara ŝilingo nur 213 fojojn. Do, la sama sumo da mono permesis fari duoble da laboro sociutila, tuj kiam la mono iĝis ne uzurebla. Tiutempe multaj landoj de Eŭropo estis travivantaj teruran senlaborecon, sed en Vergle ĝia nivelo malkreskis je 25% dum unu jaro. La negranda mono ricevita de la urbestraro laboris pri la sociaj bezonoj kaj por ĉies bono. En la urbo estis konstruita nova ponto, plibonigita la vojstato, kaj pligrandiĝis investoj en sociajn servojn.
Tio ĉi estas ne sola ekzemplo. La komunumoj de multaj urboj kaj vilaĝoj (ne nur en Aŭstrio) sukcese aplikis “varmegajn ĉekojn”.
Tamen kiam pli ol 300 komunumoj en Aŭstrio ekinteresiĝis pri la ekonomia modelo, la Nacia Banko de la lando malpermesis emisiadon de lokaj monoj liberaj de interezoj. La disputo daŭris longe kaj estis pririgardata eĉ en la superaj juĝinstancoj de Aŭstrio.
Dum la modeloj en Aŭstrio malaperis en la malhelo de la historio, la sivsa WIR-Banko, kiu estis fondita de la zurika Gesell-ano kaj esperantisto Paul Enz, ankoraŭ hodiaŭ ekzistas kaj en ĝi membras nuntempen pli ol 60'000 etaj kaj mezgrandaj sivsaj entreprenoj. Per WIR jare okazas ekonomiaj interŝanĝoj en la valoro de proksimume 3 miliardoj da svisaj frankoj (= 2 miliardoj da eŭroj).
Luterana preĝejo (Gyékényes)
La Luterana preĝejo estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Gyékényes.
Historio
Dum la reformacio la luteranismo jam havis adeptojn en la tiama vilaĝo, eĉ preĝejeto funkciis, ĉar la bienulo estis apoganto de la luteranismo. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en 1887. La orgeno ekfunkciis en 1892. En 1923 kaj 1988 la preĝejo renoviĝis. En 1938 oni aranĝis junularan konferencon kun 600 partoprenantoj.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola. Apude ligna busto pri Luther troviĝas ekde 2013. En mezo de la fasado la turo altiĝas, kies piedo la enirejo troviĝas. Interne la altara bildo prezentas Getsemanon.
Silicon Alley
Silicon Alley estas nomo por areo kun koncentriĝo de interretaj kaj novaj amaskomunikil-entreprenoj en Manhatano, Novjorko, Usono. Originale, la esprimo temis pri areto de tiaj firmaoj troviĝantaj en la distrikto Flatiron, inter ili SoHo kaj TriBeCa laŭ la Broadway-koridoro, sed poste ĝi ampleksiĝis al la loko kie tiuj firmaoj de la tuta komunikindustrio en Novjorko sendepende de la situo.
Antverpena kontraŭtanka fosaĵo
La Antverpena kontraŭtanka fosaĵo (ankaŭ erare nomata Kontraŭtanka kanalo) estas artifika fluejo kiu parte ĉirkaŭas Antverpenon. La fosaĵo havas longecon de ĉirkaŭ 33 km kaj larĝon de almenaŭ 6 metroj. Ĝi kunligas Skeldon ne malproksime de Berendrecht (Antverpeno) kun la Kanalo Albert en Oelegem (Ranst). La fosaĵo estis establata ĉirkaŭ 1939 kiel kontraŭtanka fosaĵo cele al haltigado de la malamikaj (germanaj) tankoj kaj aliaj veturiloj antaŭ ol ili povus atingi Antverpenon. Fakte la Kontraŭtanka Fosaĵo ne estis ludanta signifan rolon dum la germana invado de majo 1940. Intertempe ĝi estas evoluinta al vasta naturinterligejo, kiu kunligas plurajn arbarojn kaj naturterenoj kaj ebligas la besto- kaj plantomigradon inter tiuj areoj.
Situo
La Kontraŭtanka fosaĵo konstituas iomete pli ol kvaroncirkulon ĉirkaŭ la urbo de Antverpeno, de la nordo al la oriento, je distanco de ĉirkaŭ 15 da kilometroj ekde la centro. Origine la Kontraŭtanka Fosaĵo estis komenciĝanta je la skeldaj riverbordoj proksime de la limo inter Berendrecht kaj Stabroek, norde de Antverpeno. Sed kaŭze de la konstruado de la dokoj Kanaaldok kaj Delwaidedok, tiu parto de la Fosaĵo estas malaperinta kaj la Kontraŭtanka Fosaĵo nuntempe elfluas en devojiĝantan fosaĵon.
La fosaĵo zigzagas ekde tie orienten tra la polderoj de Stabroek, sub la aŭtovojo A12 kaj laŭ la Fortikaĵo de Stabroek kaj la Reduto Smoutakker [smaŭtakr]. Post tio tra la arbaroj de Kapellen kaj Brasschaat laŭ la Fortikaĵo Ertbrand, la Fortikaĵo Brasschaat kaj ekde malpli ol kilometro de la Reduto Triangulo. Tiam per kulverto sub la aŭtovojo E19 al Schoten, kie la Fortikaĵon de Schoten estas pasanta je kelke da kilometroj norde. En Sint-Job-in-'t-Goor (Brecht) la Kontraŭtanka Fosaĵo renkontas la Kanalon Dessel-Turnhout-Schoten kaj tiam subgrunde estas preterpasanta tra kelkaj centoj da metroj.
Ebers-papiruso
La Ebers-papiruso estas praegipta kuracista tekstaro el la 16-a jarcento a.K. Ĝi estas skribita per hieratika skribo, kaj estas la plej ampleksa registro de antikvaj egiptaj medicinaj scioj konservitaj ĝis hodiaŭ. Tiu estas la plej malnova konata medicina teksto.
Ĝi inkluzivas multajn sorĉojn celantajn forigi malsanajn demonojn, kaj ĝi ankaŭ atestas longan tradicion de kuracista praktiko surbaze de sperto kaj observoj.
La rulaĵo longas 20 m kaj entenas 700 magiajn tekstojn kaj popolajn kuracmetodojn pri ekz. krokodila mordo, doloro de piedfingra ungo aŭ metodoj purigi la loĝejon disde la fi-insektoj, ratoj.
La papiruso enhavas "traktado sur la koro", ĝi indikas ke la koro estas la centro de la sangocirkulado, kaj estas ligita per tuboj al ĉiu el la organoj de la korpo. La kono de la egiptoj pri la renoj estis probable malabunda, ĉar ili konsideris la koron kiel la renkontpunkton de kelkaj tuboj, kiuj transportis ĉiujn korpajn fluidojn - sangon, larmojn, urinon kaj spermon. Ĝi priskribas surprize precize la sangocirkulan sistemon kaj angiojn en la korpo.
Mensaj malordoj, kiel depresio kaj demenco, estas diskutitaj detale en ĉapitro de la papiruso nomita "La Libro de Koroj". La priskriboj de la perturboj montras, ke la egiptoj traktis mensajn kaj fizikajn perturbojn preskaŭ same.
NGC 5459
NGC 5459 (aliaj indikoj — UGC 9005, MCG 2-36-37, ZWG 74.90, NPM1G +13.0362, PGC 50215) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ebers-papiruso
La Ebers-papiruso estis malkovrita en 1873 fare de la germana egiptologo kaj verkisto George Maurice Ebers.
Medicinoj kaj praktikoj
Iuj el la drogoj listigitaj
Astmo
stomako
Intestoj
Vestaĵoj
Morto
Dracunculiasis (ang), Guinea-vermo-malsano
Frédéric Chopin
Fryderyk Franciszek CHOPIN (france Frédéric-François Chopin, esperantigite: ŜOPENO; naskiĝis la en Żelazowa Wola en Pollando, mortis la  en Parizo en Francio) estis pola komponisto kaj pianisto, mirinfano.
La familia nomo estas franca kaj la origina franca prononco estas «ŝoPE» (kun la fina E nazaligita). Tamen en Pollando la nomo estas elparolata «ŜOpen», ĉar strikta franca elparolo malebligus deklinacii la nomon laŭ la reguloj de la pola lingvo. En Pollando oni foje literumas la nomon «Szopen», sed multe pli ofte skribas «Chopin». Kelkfoje la formon «Szopen» skribis la komponisto mem. La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto esperantigis la nomon Ŝopeno.
Infantempo
Lia patro, Nicolas Chopin (1771–1844) estis francdevena, venigita al Pollando de Marainville-sur-Madon en Loreno (nune Vogezoj). Laŭ kelkaj indikoj polaj historiistoj opinias, ke li eskapis el Francio pro la partoprenado en la fuŝa afero de la kolĉeno de la reĝino. Junaĝe li venis al Pollando dum la regado de Stanislao Aŭgusto Poniatowski. Li batalis por la sendependeco de la nova patrujo en la Insurekcio de Kościuszko. Ĝis la morto li nomiĝis polo poligante sian nomon al Mikołaj Choppen, aŭ Szopen. Li ne kontaktis plu kun sia familio en Francio. Li estis malpopulara pro sia malamo al la persono de Napoleono Bonaparte. Kune kun sia edzino, polino Justyna Tekla Krzyżanowska, siajn gefilojn li edukis kiel polojn. Unue li estis prizorganto de infanoj en la domo de familio Łączyńscy, loĝante en Żelazowa Wola, kie naskiĝis Fryderyk. Nicolas Chopin transloĝiĝis al Varsovio, kie li instruis en Liceo de Varsovio la francan lingvon kaj francan kulturon.
Laŭ legendo Fryderyk Chopin naskiĝis, dum Nicolas Chopin ludis je violono. Povas esti, ke nur post kelkaj semajnoj oni anoncis pri la naskiĝo al la pastro kaj oni baptigis la infanon. Laŭ dokumento trovita en 1892 en paroĥejo de Brochów, Fryderyk Franciszek Chopin naskiĝis la 22-an de februaro. Laŭ postaj informoj de Fryderyk kaj lia patrino Justyna la tago de naskiĝo estis la 1-a de marto. La nomo devenas de sankta Frederiko, kies memorigo estas la 1-an de marto. La dua nomo Franciszek estis la nomo de lia franca avo. Józef Sikorski, la muzikisto kaj amiko de Chopin, memorigas en sia «Wspomnienie Szopena» (Memoro pri Chopin) ke Frederiko ploris multe infantempe, kiam lia patrino ludis je fortepiano. Alia anekdoto priparolas, ke kutime Chopin ludis kiel infano la aŭditajn melodiojn. Ĝuste tial gepatroj dungis la instruiston Wojciech Żywny, ĉeĥon. Post mallonga tempo tamen Fryderyk superregis la kapablojn de la instruisto. Li tre amikiĝis kun li kaj post multaj jaroj li dediĉis al li faman Polonezon A bemolan maĵoran (Polonezo As-dur «Heroa»). Sekvanta instruisto de Chopin estis Wilhelm Wacław Würfel, ankaŭ devenanta de Ĉeĥio.
Edukado kaj unuaj sukcesoj
En la jaro 1817 en la aĝo de sep jaroj Chopin komencis komponi pli serioze. De tiu tempo devenas la nenumeritaj du polonezoj g-minora kaj B-maĵora dediĉitaj al Wiktoria Skarbek. La unua koncerto okazis en 1818 en la palaco de Radziwiłł. Revuoj kiel Kurier Warszawski priskribis lin kiel «mały Chopinek» (malgranda Ŝopeneto), «mirakla infano» kaj la «dua Mozart». La 20-an de septembro 1818 Varsovion vizitis carino Maria Fjodorovna. Chopin oferis al ŝi siajn polajn dancojn. A. Wójcicki memoras, ke juna Chopin ludis multe ĉe princo Konstantin Pavloviĉ, la guberniestro de Varsovio. Dum la milita marŝo malgranda Chopin rigardis alten, ke la guberniestro demandis: «Kial vi rigardas alten, eta? Ĉu vi legas notojn en plafono?». Chopin ricevis de carino medalon kaj de guberniestro Konstantin brilan ringon. Poste, en Parizo oni proponis lin fariĝi la ĉefa imperia komponisto. Chopin vendis la medalon kaj ringon, forĵetante la proponon.
Dum la jaroj 1823–1826 Chopin edukiĝis en la Liceo de Varsovio, kie laboris lia patro. En tiu tempo li vizitis grandan parton de Pollando. La feriojn li pasigis en la kortegoj de princo Antoni Radziwiłł en Szafarnia (proksime de Golub-Dobrzyń). Li vizitis ankaŭ tre distajn terenojn de Pollando. De Szafarnia Chopin skribadis la famegajn en Pollando leterojn, kiuj estis parodioj de la fama gazeto Kurier Warszawski (Kuriero Varsovia). Kurier Szafarski (Kurier de Szafarnia) informis la gepatrojn pri la ludoj en Szafarnia. Maurycy Karasowski, la infana amiko de Chopin, memoris, ke Fryderyk helpis foje al la guvernisto de Szafarnia trankviligi la bruantajn infanojn. Chopin improvizis rakonton ludante je fortepiano. Kiam li komencis ludi sian lulkanton, la infanoj dormis. Chopin montris la dormantojn al la patrino kaj siaj fratinoj kaj ĝoje frapis al la fortepiano teruran akordon. Kune kun sia fratino, Emilia, li kreis ludojn, poemojn kaj komediojn. Eĉ poste en Parizo Honoré de Balzac skribis, ke Chopin havas la teruran kapablon imiti ĉiujn, kiujn li volas.
Biografiistoj (Jeżewska, Iwaszkiewicz, Willemetz) agnoskas, ke Chopin estis universala geniulo, ĉar li havis ankaŭ grandan literaturan talenton, kiun li malkaŝis en siaj leteroj, kaj ankaŭ la talentojn pentrartan kaj aktoran.
Huatabampo
Huatabampo estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Huatabampo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26033.
Frédéric Chopin
Edukado kaj unuaj sukcesoj
En la jaroj 1826–1829 Chopin studis en la varsovia Ĉefa Lernejo de Muziko, kiu estis parto de la Konservatorio, kunigita kun Universitato de Varsovio. La profesoro Józef Elsner permesis, ke Chopin ne lernu plu la ludon je instrumento. Chopin studis nur la harmonion kaj kontrapunkton. Dum tiu periodo Chopin komponis Sonaton c-minoran op. 4, Variaciojn B-maĵorajn sur «Là ci darem la mano» de Don Giovanni de Wolfgang Amadeus Mozart, Trion g-minoran kaj unuajn mazurkojn (op. 6 kaj 7). En la raporto post la tria jaro de studado Elsner skribis: Trijara Szopen Fryderyk- speciala kapablo, muzika genio.
En 1826 Chopin vojaĝis al Berlino. En 1826 li estis ankaŭ en Bad Reinerz (hodiaŭ Duszniki-Zdrój en Pollando).
Huatabampo
Geografio
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 79313 loĝantojn. El tiuj estis 40128 viroj kaj 39185 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1669,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.
Naoki Wako
Li futbalis ĉe Ventforet Kofu, Tokushima Vortis, Mito HollyHock, Kashiwa Reysol kaj Avispa Fukuoka.
Frédéric Chopin
Edukado kaj unuaj sukcesoj
La jaroj 1829–1831 estas por Chopin la periodo de la unua amo, nome al la kantistino Konstancja Gładkowska, kaj la unuaj grandaj sukcesoj en muziko. Tiam li komponis siajn grandajn konĉertojn por fortepiano kaj orkestro: f-minora op. 21 kaj e-minora op.11. En julio de 1829, tuj post la fino de siaj studoj, Chopin vojaĝis kun amikoj al Vieno. Danke al Würfel, Chopin konatiĝis kun muzikistoj de tiu urbo. Dufoje li koncertis en Kärntnerthortheater. Liaj variacioj kaj Rondo à la Krakowiak fariĝis granda sukceso. La kritikistoj agnoskis la komponaĵojn kiel tre novigantajn. Tial en aprilo 1830 tiuj komponaĵoj estis eldonitaj, unue eksterlande. La patro kaj la amikoj persvadis Chopin, ke li vojaĝu tra Eŭropo.
Huatabampo
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 327 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 23 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 51347 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 47429 scipovis legi kaj skribi kaj 3875 personoj estis analfabetoj. Do 7,55 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 67592 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7,557 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 11,18 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Frédéric Chopin
La matura periodo
Fine li venis al Parizo. Tuj li donis la unuan el siaj 19 koncertoj en Parizo, kie li vivis dum 18 jaroj. Tiam li prezentis la konĉerton e-minoran kaj variaciojn. La publiko estis ege mirigita. La kritikisto François Fétis proklamis, ke Chopin revivigis la fortepianan muzikon. La sekvantan tagon eldonistoj sendis al Chopin proponojn aĉeti liajn komponaĵojn.
Huatabampo
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Frédéric Chopin
La matura periodo
Chopin komencis koncerti en salonoj amikiĝante kun Franz Liszt, Vincenzo Bellini kaj Hector Berlioz. Oni invitis lin kutime eĉ al Versajlo. Rapide li transloĝiĝis al Chaussée d'Antin, en riĉa arondismento de Parizo. Amikoj nomis tiun lokon la Olimpo, ĉar ĝi estas sur tre alta etaĝo kaj oni povis aŭskulti de tie la «dian muzikon». Pro financaj problemoj Chopin instruis ludi fortepianon. Li instruis interalie al la princino de Noailles, princino Chimay kaj de Beauvau, baronino Rothschild, grafino Peruzzi kaj Delfina Potocka. Tre gravaj talentoj estis ankaŭ liaj disĉiploj Karolina Hartmann, Karol Filtsch kaj Adolf Gutmann. Chopin estis konata pro sia nervozeco kaj postulemeco.
Huayacocotla
Huayacocotla estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Huayacocotla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 072.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19313 loĝantojn. El tiuj estis 9316 viroj kaj 9997 virinoj. La komunumo havas surfacon de 561.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 32 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 29 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 2140 metroj super la marnivelo.
Egon Erwin Kisch
Egon Erwin KISCH (naskiĝis la 29-an de aprilo 1885 en Prago - mortis la 31-an de marto 1948 en Prago) estis praga germanlingva ĵurnalisto, prozisto, dramisto kaj poeto, konata kiel furioza riportisto.
Filo de juda tekstilaĵ-komercisto. Li komencis studi konstru-fakon, transiris al germanistiko kaj ĵurnalistiko, laboris kiel riportisto de pluraj gazetoj, estis vundita kiel soldato dum la unua mondmilito, post la milito li fariĝis antifaŝisto kaj komunisto, dum la dua mondmilito aktivis en Usono kaj Meksiko. Post la milito li revenis Pragon, komencis verki libron pri Ĉeĥoslovakio, sed mortis ne fininte ĝin.
Frédéric Chopin
La matura periodo
Chopin estis amiko de generalo Józef Bem, al kiu li donis multe da mono por fondi la Polan Asocion Politeknikan. Chopin-on vizitis cetere Jan Matuszyński, amiko el infantempo, kiu mortis pro tuberkulozo. Tuberkulozo estis malsano, kiun Chopin havis jam infantempe, kaj pro kiu li eĉ estis perdinta la fratinon Emilia.
En 1836 Chopin ekkonis Maria Wodzińska, kun kiu li volis edzigi. Ŝi havis talentojn muzikan kaj pentrartan. Kiam la familio sciiĝis, ke Chopin malsanas je tuberkulozo, la kontakto estis rompita. Chopin dediĉis al Maria sian Valson A-bemolan maĵoran kaj kantojn.
Tuj ili revenis al Francio. Oni venigis tiam la korpon de sinmortigita Adolphe Nourrit, kantisto. En Marsejlo Chopin ludis ĉe lia funebro – je preĝeja orgeno. Malgraŭ la malbona kvalito de la orgeno Chopin mirigis la publikon per kanto de Franz Schubert.
En 1839 Chopin loĝis ĉe Sand en Nohant, elsputante grandajn kvantojn de sango. Sand skribis tiam la romanon, pro kiu oni ŝin malamis: La romanon «Lucrézia Floriani», en kiu viro, simila al Chopin havanta grandan talenton, mortas pro tuberkulozo. Franz Liszt priskribis la romanon kiel perfidaĵon kaj rompis la kontakton kun George Sand. Chopin venis al Parizo kaj ne reagis, tamen kun Sand ne amikiĝis plu. Sed li helpis al la filino de Sand, Solange, edziĝi kun skulptisto Auguste Clésinger. Sand malamis Chopin, kiu estis pli kaj pli malsana.
La lasta periodo
Chopin lastfoje koncertis en Parizo. Oni nomis lin la Arielo de fortepiano. Post la eksplodo de revolucio en Parizo en 1848, Chopin iris al Britio kaj Skotio kun Jane Stirling, nomata la vidvino post Chopin. Tie li pli malsanis koncertante ĉe la aristokratuloj, eĉ antaŭ reĝino Viktoria. Li donis la lastan koncerton al polaj elmigrintoj en Londono.
Ĉiam pli malsana Chopin komponis la lastajn mazurkojn, kiujn oni eldonos nur jam en la 20-a jarcento. Vizitis lin Adolf Gutmann kaj amika pentristo Eugene Delacroix, princino Marcelina Czartoryska, Józef Cichowski, amiko Wojciech Grzymała. Vizitis lin ankaŭ Hector Berlioz kaj poste Cyprian Kamil Norwid. Tiuj «tagoj antaŭlastaj» fariĝis legendo en la pola kulturo.
Fryderyk Chopin mortis en la dua horo nokte, la 17-an de oktobro 1849. Pastro Aleksander Jełowicki skribis, ke Chopin antaŭ la morto elparolis la nomojn de Jesuo, Mario kaj Jozefo kaj aldonis: Mi estas ĉe la fonto de feliĉo (pole: «Jestem już u źródła szczęścia»). La entombiga meso okazis en la preĝejo de sankta Magdalena (Église de la Madeleine), dum kiu, laŭ deziro de Chopin, estis prezentita la Rekviemo de Mozart. Chopin estis entombigita en la tombejo Père Lachaise en Parizo. Jane Stirling fondis tie tradician ĉiujaran pilgrimon, kiun la franca muzikologo Édouard Ganche revivigis en 1911 kadre de la Société Chopin. Konforme al la lasta volo, la fratino Ludwika prenis la koron de Chopin kaj venigis ĝin al la preĝejo de la Sankta Kruco (Kościół świętego Krzyża) en Varsovio.
La verko kaj stilo
Chopin estas hodiaŭe taksata kiel la plej eminenta pola komponisto. Li tamen ne komprenis sian popularecon eĉ kiam la revuoj skribis, ke li estos al Pollando kiel Mozart al Germanio. Laŭ li, la plej grandaj komponistoj estis Mozart kaj Johann Sebastian Bach. La originaleco de Chopin faras grandan problemon por prezenti liajn komponaĵojn. La baladoj F-maĵora kaj g-minora estas komponitaj sur poemoj de Adam Mickiewicz – «Świtezianka» kaj «Jezioro Świteź», la polaj popolaj legendoj. Plejparto de komponaĵoj de Chopin estas inspiritaj per la pola popola muziko kaj eĉ universalaj aĵoj kiel etudoj kaj preludoj ampleksas la elementojn de la pola specifiko. Li mem kreis la plej artan formon de la polonezo, mazurko, kujawiak, krakowiak, oberek – polaj dancoj. Pro ili li kreis la nekonatan en romantisma epoko melodikon. Plej nekomprenebla al nuntempuloj de Chopin kaj malfacila al nuntempa prezenta arto estas la tempo rubato, per kiu li priskribis ĉiujn mazurkojn. La komponaĵoj estis tiel problemaj al prezentado, ke nur Harry Neuhaus en la 20-a jarcento proponis la unuan ideon kompreni Chopin-on.
Ignacy Jan Paderewski diris dum la centa datreveno de la naskiĝo de Chopin: «Oni malpermesis al ni Słowacki, Krasiński kaj Mickiewicz. Oni ne forprenis de ni Chopin-on. Tamen ĝuste en Chopin ekzistas ĉio, kion oni al ni malpermesis: koloraj kontuŝoj, zonoj per oro fanditaj, krakovaj rogatywki, la tinto de nobelaj sabroj, la brilo de popolaj falĉiloj, la ĝemo de la vundita mamo, la ribelo de la katenita spirito, la krucoj de mortintejo, la preĝejoj ĉe la vilaĝaj vojoj, la preĝoj de zorgigitaj koroj, la sufero de la mallibereco, domaĝa sento pri la libereco, sakro kontraŭ tiranoj kaj la ĝoja kanto de venko(…)». George Sand skribis tamen, ke Chopin estas nenio krom polo.
Chopin estas ankaŭ opiniata kiel la kreinto de la romantika etudo. Liaj nokturnoj, preludoj kaj eĉ mazurkoj inspiris tiel gravajn komponistojn kiel Claude Debussy, Edvard Grieg, Arnold Schönberg, Karol Szymanowski kaj aliaj.
Rareco de la fontoj
Restas nuntempe tre malmulto de la aŭtenta korespondado de Chopin. Granda parto de tiu estis perdita pro neglektado, sed historia okazaĵo aldonas al tiuj perdoj alian trajton pli draman. Okaze de veturo en Pollandon printempe de 1851, Alexandre Dumas filo estus trovinta kompletan kolekton de la leteroj senditaj de George Sand al Chopin. Reveninta en Francion, post li estis redonintaj ilin al la romanistino, tiu ĉi relegis ĉiujn kaj poste detruis ilin fajre.
Huayacocotla
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Frédéric Chopin
Rareco de la fontoj
Okaze de la insurekcio de 1863, rusaj soldatoj bruligis la palacon Zamojski en Varsovio, kie loĝis Izabela, la plej juna fratino de Chopin, detruante aliajn valorajn relikvojn, kiel la pianon de la komponisto. Tiu okazaĵo estis malmortigita de Cyprian Norwid (1821-1883), poeto kaj filozofo, proksima amiko de la muzikisto, per sia fama poeziaĵo Le Piano de Chopin (1865).
Huayacocotla
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30072a.htm
Frédéric Chopin
Rareco de la fontoj
Sekve, la unikaj atestaĵoj de Chopin, nome liaj leteroj, malfeliĉe suferis ŝanĝojn fare de ties unua eldonisto, nome Maurice Karasowski, al kiu ĉiuokaze oni devas atribui la meriton esti kolektinta, ĉirkaŭ 1860, la ateston de la fratinoj de Chopin kaj la parolan tradicion de la familio.
Finfine, multaj manuskriptoj de la leteroj de Chopin estis detruitaj aŭ perditaj dum la Dua Mondmilito.
Chopin nuntempe
Chopin estas agnoskita kiel unu de la plej grandaj komponistoj de muziko de la romantisma periodo kaj unu de la plej famaj pianistoj de la 19a jarcento. Lia muziko estas ankoraŭ nuntempe unu el la plej ludataj kaj restas nepra ero por la kompreno de la tutmonda repertorio por piano. Kun Franz Liszt, li estas la patro de la moderna tekniko de sia instrumento kaj lia influo estas ĉe la komenco de kompleta stirpo de komponistoj kiaj Gabriel Fauré, Maurice Ravel, Claude Debussy, Sergej Raĥmaninov, Aleksandr Skrjabin, Henri Kowalski.
Laŭ aserto de Unesko antaŭ kelkaj jaroj: «La muzika produktado de Chopin estas de tia gravo ke UNESCO decidis deklari la jaron 1999 kiel «internacia jaro Frédéric Chopin» dum kiu la tuta mondo celebros la 150an jariĝon de la morto de Chopin .»
La societoj Chopin
Ekzistas «Societo Frédéric Chopin» (TIFC) kiu prezidas Internacian Federacion de Asocioj Frédéric Chopin (el kiuj ekzistas ĉirkaŭ kvardeko). Ĝia socia sidejo estas la kastelo Ostrogski en Varsovio. Rilate al Francio, ĝi enhavas almenaŭ tri asociojn kiuj honoras la muzikiston:
La Société Chopin en Parizo organizas ĉiujare, ekde 1983, Festivalon Chopin ĉe la Oranĝerio de la parko de Bagatelle de la mezo de junio al la mezo de julio. En 2004, ĝi organizis la rekonstituon de la lasta koncerto de Chopin en Parizo. La pianisto Maciej Pikulski estis elektita por ludi la ĉefan rolon.
La muzeoj
Estas aliaj muzeoj nome la jenaj:
Ducentjariĝo
2010 estis la ducentjariĝo de lia naskiĝo. Tiukadre oni organizis nombrajn eventojn, kaj en Francio kaj en Pollando.
Interesaĵoj
Pola poetoCyprian Norwid sekvatage post la morto skribis nekrologon: Gente Varsoviano, kore polo, kaj talente - Civitano de la mondo, Frederiko Chopin, foriris de ĉi tiu mondo.
Konrad Küster
Konrad Küster (* 1959 en Stutgarto) estas germana muziksciencisto.
Konrad Küster studis muziksciencon en Tübingen, mezan kaj pli novan historion kaj komparan landoscion kaj doktoriĝis en 1989 per tezo pri la formado de la kapmovimentoj en la konĉertoj de Mozart (Kassel 1991). En 1993 habilitiĝis en Freiburg per la traktaĵo Opus primum in Venedig – Tradition des Vokalsatzes, 1590–1650. ekde 1995 li estas profesoro pri muzikscienco ĉe la universitato je Freiburg. Ekde 1995 ĝis 1997 li estis dekano.
La esplorospektro de Küster etendiĝas sur vasta kampo de la muziko de la mezepoko trans la protestanta muzikkulturo de la 16-a ĝis 19-a jarcentoj (precipe Heinrich Schütz kaj Johann Sebastian Bach) ĝis al la viena klasikismo. Li renomiĝis kiel eldonanto de la manlibro Bach-Handbuch.
Suda kazuaro
La Suda kazuaro (Casuarius casuarius) konata ankaŭ kiel Duoblabrida kazuaro, Aŭstralia kazuaro, Krestokazuaro aŭ Dubrida kazuaro, estas granda nefluga nigra birdo. Temas pri birdospecio de la Strutoformaj kaj tiele rilata al la Emuo, Struto, kaj al la Reaoj.
Aspekto
Ĝi havas rigidan, aspran nigran plumaron, bluajn vizaĝon kaj kolon, ruĝon ĉe nuko kaj du ruĝajn bridojn kiuj estas ĉirkaŭ 17.8 cm longaj kaj pendas ĉirkaŭ ties gorĝo. Korneca bruna kasko, 13 al 16.9 alta, sidas surkape. La beko povas gami el 9.8 al 19 cm. La trifingra piedo estas dika kaj povega, ekipita per mortigaj ponardecaj ungegoj ĝis 12 cm longaj ĉe la interna fingro. La plumaro estas seksa monomorfa, sed la ino estas dominanta kaj pli granda kun pli longa kasko, pli granda beko kaj pli brilkoloraj nudaj partoj. La junuloj havas brunan longitudan striecan plumaron. Ĝi estas la plej granda membro de la familio de kazuaredoj kaj estas la dua plej fortika birdospecio surtere, kun maksimuma grando ĉirkaŭkalkulita ĉe 85 kg kaj 190 cm alta. Normale tiu specio gamas el 127 al 170 cm de longo. Ties alto estas normale 1.5 al 1.8 m kaj inoj averaĝe 58.5 kg dum maskloj averaĝe 29 al 34 kg. Plej plenkreskuloj pezas inter 17 kaj 70 kg. Ĝi estas teknike la plej granda birdo el Azio (ekde la formorto de la Araba struto, kaj antaŭe de la Moao de Novzelando) kaj la plej granda aŭstralia birdo (kvankam la Emuo povas esti iomete pli alta).
Kutimaro
Ĝi manĝas ĉe la arbara grundo falitajn fruktojn kaj estas kapabla sekure digesti kelkajn fruktojn kiuj estas venenaj al aliaj animaloj. Ili manĝas ankaŭ fungojn, kaj kelkajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn. La Suda kazuaro estas solema birdo, kiu pariĝas nur por la reprodukta sezono, kio okazas fine de vintro aŭ printempe. La masklo konstruas neston surgrunde; nome amaseto de herbeca plantomaterialo 5 al 10 cm dika kaj ĝis 100 cm larĝa. Tio estas sufiĉe dika por permesi la humidecon dreni for el la ovoj. La masklo ankaŭ kovas la ovoj kaj idozorgadas li sola. Oni demetas ovokvanton de 3 aŭ 4 ovoj kiuj estas 138 x 95 mm. Ili havas granulan surfacon kaj estas dekomence brilverdaj sed senkoloriĝas dum la tempopaso.
Ili faras zuman alvokon dum la pariĝada sezono, krom fajfojn kaj eksplodbruojn. Idoj elsendas ofte altatonajn fajfojn por alvoki la patron.
La tranĉrandaj ungegoj kapablas mortigi homojn kaj hundojn kaze de provoko.
József Kármán
József KÁRMÁN [jOĵef kArmAn], hungare Kármán József, Esperante Jozefo Kármán estis hungara verkisto kaj advokato. Li estis la unua hungara beletra prozisto.
Suda kazuaro
Konservado
Pro pliiĝanta habitatoperdo, limigita teritorio kaj troĉasado en kelkaj areoj, la Suda kazuaro estas pritaksita kiel Vundebla fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. La populacio de Aŭstralio estis listita kiel Endanĝerita laŭ la Federa kaj Kvinslanda leĝaro. Kelkaj minacoj estas habitatoperdo (pro lignoproduktado), sovaĝiĝintaj animaloj kiuj manĝas siajn ovojn, ĉasado kaj ŝosemortigado. Konstruado de ŝoseoj, sovaĝiĝintaj animaloj kaj csasado estas la malplej bonaj el tiuj minacoj. Ĝi havas teritorion de 396,000 km², kaj oni ĉirkaŭkalkulis 10,000 al 20,000 birdojn laŭ studo de 2002, kun inter 1,500 kaj 2,500 en Aŭstralio. Estas kazoj de sudaj kazuaroj bredataj for de la indiĝena teritorio en kaptiveco, kiel ĉe Rezervejo Blanka Kverko en Yulee (Florido), Usono.
József Kármán
József Kármán naskiĝis la 14-an de marto 1769 en la tiama Losonc, kiu nun estas Lučenec, Slovakio. Li mortis la 3-an de junio 1795 en la naskiĝurbo.
Suda kazuaro
Taksonomio
Nune, plej fakuloj konsideras la Sudan kazuaron monotipa, sed oni priskribis kelkajn subspeciojn. Malfacilis konfirmi la validecon de tiuj pro individuaj variaĵoj, aĝo-rilataj variaĵoj, relative malmultaj disponeblaj specimenoj (kaj krome la brila haŭto de la kapo kaj kolo – bazo laŭ kiu oni priskribis kelkajn subspeciojn – svagiĝas en specimenoj), kaj la fakto ke lokanoj komercis vivantajn kazuarojn dum centoj, se ne miloj, da jaroj, kelkaj el kiuj ŝajne fuĝis aŭ estis intence enmetitaj en regionoj for el ties origino.
József Kármán
Biografio
Li frekventis universitatojn en Pest (urbo) kaj Vieno. Li konatiĝis kun edzino de oficiro, al kiu li skribis amindumajn leterojn. Ekde 1791 li komencis labori, kiel advokato en Pest (urbo) kaj li ankaŭ estris teatron. Li aliĝis al framasonistoj. En 1794 li fondis revuon, sed en la sekva jaro lia patro mortis, tial li hejmenvenis.
Suda kazuaro
Taksonomio
Kazuaroj, de la familio de Kazuaredoj, estas rilataj al la kivioj de la familio Apterigedoj, kaj tiuj du birdofamilioj diverĝis el komuna praulo antaŭ 40 milionoj da jaroj. La Suda kazuaro estas en la klaso Aves, kiu inkludas ĉiujn birdojn; nome tiujn kiuj povas flugi same kiel tiujn kiuj ne.
Ties dunoma nomo Casuarius casuarius derivas el la malaja vorto kesuari, signife precize kazuaron. La Suda kazuaro estis unuafoje priskribita de Carolus Linnaeus en sia verko de la 18a jarcento, Systema Naturae, kiel Struthio casuarius, el specimeno el Seram, en 1758. Ĝi estas nune la tipa specio de la genro Casuarius.
Rezső Lavotta
Rezső Lavotta [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun ambaŭ personaj nomoj Lavotta Rudolf Rezső estis hungara komponisto, dirigento, muzikkritikisto, bibliotekisto, framasono. Lia nobela antaŭnomo estis izsépfalvi [iĵEpfalvi].
Rezső Lavotta naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Rezső Lavotta studis en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio de Hans Koessler, poste 8 jarojn en Parizo de Vincent d'Indy. Hejmenveninta li estis konservatoriestro en Kolozsvár inter 1913 kaj 1920, poste muzikkritikisto kaj bibliotekisto en Nacia Biblioteko Széchényi. Inter 1922-1935 li estis dirigento de la Nacia Teatro (Budapeŝto), tiutempe li ankaŭ komponadis.
Helgrizkapa akcipitro
La Helgrizkapa akcipitro, Accipiter poliocephalus, estas mezgranda taga rabobirdo el familio de Akcipitredoj kiu inkludas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn kiel agloj, buteoj kaj cirkuoj.
Identigo
La Helgrizkapa akcipitro ekzistas laŭ du morfoj diferencaj. La plej kutima estas de supraj partoj ardezgrizaj, kontraste kun la hela kapo kaj subaj partoj tutblankaj. La vosto estas iom malhela. La brusta kaj supraj flankoj estas nuance helgrizaj aŭ iom striecaj nigre. Ĉe la malhela morfo plenkreskulo estas preskaŭ ardeznigreca kun pli malhela strieco en vosto, kio videblas nur dumfluge.
Teritorio
La Helgrizkapa akcipitro estas endemia de Novgvineo kaj en multaj apudaj insuloj. Ĝi estis registrita en la insulo Saibai (Kvinslando), teritorio de Aŭstralio en nordokcidento de la Toresa Markolo. Spite granda kaj disa distribuado tiu specio estas monotipa.
Habitato
Ĝi loĝas en arbaroj, klarejoj, arbarbordoj, ĉeriveraj arbaraj areoj kaj duaranga kreskaĵaro, eĉ ĝardenoj se estas grandaj arboj. Ili vivas el marnivelo al 1500 m de altitudo.
Manĝo kaj kutimaro
Ili manĝas malgrandajn reptiliojn (lacertojn, serpentojn) kaj insektojn kaj aliajn artropodojn. Ĉefa sistemo estas per simpla gvatado kaj falo sur la predo, sen spektaklaj persekutoj de birdoj nek ceremoniaj flugoj. Ili kaptas preskaŭ nur foje tiujn birdojn jam kaptitajn en retoj. La malgranda seksa dimorfismo kaj foresto de grandaj piedoj estas markaj karakteroj de predantoj kiuj ne ĉasas birdojn.
For de la reprodukta sezono, ĝi kutime vivas sola.
Reproduktado
Tiu specio nestas en altaj arboj en platformo el bastonetoj, ligneroj kaj folioj kutime en la ĉefa forko alte pli da 20 m supergrunde. Ŝajne la reprodukta sezono pluas al aŭgusto al decembro. Januare kaj foje februare kelkaj akcipitridoj ankoraŭ ne elflugis. Ili nestumas foje en urbaj ĝardenoj ĉe kolonio de sturnedoj (Aplonis metallica).
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
'''Publikigita je afabla permeso de la aŭtoro, '''ĉe la nepra kondiĉo pri indiko al lia paĝaro http://www.videoecology.ru (en la rusa lingvo). '''Legeblas ankaŭ kelkaj fragmentoj en la angla lingvo: http://www.videoecology.ru/b2.html
Valo de la Falintoj
La Valo de la Falintoj (hispane: Valle de los Caídos, kaj jam oficiale ekde oktobro 2022 Valo Cuelgamuros) estas funebra monumento, abatejo kaj baziliko kiu situas en la valo Cuelgamuros inter la urbetoj San Lorenzo de El Escorial kaj Guadarrama (Madrida Regiono, Hispanio). Ĝi estis konstruita de 1940 ĝis 1958 grandparte fare de malliberaj laboristoj, post la fino de la Hispana Enlanda Milito, por la origina celo, laŭ la fonda dekreto, rememorigi la mortintojn de la "naciisma" tendaro. Estas enterigitaj tie la restaĵoj de 33 872 luktantoj en la milito apartenintaj al ambaŭ partioj, ĉar finfine la faŝismaj tiamaj aŭtoritatoj ne trovis tiom da familioj de naciismaj falintoj kiuj akceptu translokigon de ties restaĵoj al la monumento kaj tiele la aŭtoritatoj devis transporti la necelitajn restaĵojn de "maldekstruloj" mortigitaj de ili mem. Krome troviĝis la tomboj de la diktatoro Francisco Franco kaj de José Antonio Primo de Rivera, fondinto de Hispana Falango.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
La problemo de homa ekologio iĝis ekonomie kaj socie grava en multaj landoj. Nuntempe ĝi estas tereno sub speciala atento de sciencistoj, publiko kaj parlamentanoj. Tamen, kiam temas pri ekologiaj problemoj, oni kutime parolas pri malbona aero, poluita akvo, trograndiĝintaj bruo kaj radiaktiveco. Sed ne estas menciata ne malpli grava ekologia faktoro, t.e. konstanta vidmedio kaj ties stato. Eĉ pli, nemalofte estas opiniate, ke sufiĉas havi freŝan aeron, puran akvon kaj silenton, dum rigardeblas kio ajn. Ĝuste ĉe tiaj konsideroj tre ofte oni solvas la taskojn pri urbomedia projektado, aranĝas laborlokojn kaj kreas internon de industriaj kaj loĝaj ejoj. Intertempe, sciencaj informoj atestas, ke konstanta vidmedio, ĝia abundeco je videblaj eroj forte efikas al la stato de la homo, precipe al ties vidorganoj, do efikas kiel ajna alia ekologia faktoro, konsistiganta la loĝmedion de la homo. La nova scienca branĉo esploranta diversaspekte vidpercepton de la medio estis nomita videkologio. Tiu ĉi branĉo tuŝas la sferojn de la interesoj de ekologoj, psikologoj, fiziologoj, kuracistoj, arkitektoj, pentristoj.
Valo de la Falintoj
Baziliko
La baziliko estas katolika preĝejo borita interne de monto. Ĝi mezuras 262 metrojn kaj estas dividita en kvar partojn. Elstaras la bronza enirpordo, la kopioj de flandraj tapiŝoj de la 16a jarcento, la ĉefanĝeloj, la krado, la kapeloj, korusejo, ligna kruco sur la altaro kaj la kupolo. La ĉefa altaro estas peco el polurita granito. Ĝi havas 2 forĝitajn reliefojn pri la enterigo de Kristo kaj la Lasta Vespermanĝo. Malantaŭ tio troviĝas la tomboj de Francisco Franco kaj José Antonio Primo de Rivera. Estas 2 kapeloj kiuj konservas la plejmulton de la restaĵoj de la batalintoj.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
La videkologia problemo aktualiĝis precipe en la lastaj 50 jaroj pro la pliiĝanta urbeciĝo, kiu malkunigis la homon for de la natura vidmedio. Pri tia malkunigo konsiderinde helpadis apliko de novaj materialoj en urbokonstruado. Rezulte en multaj urboj draste ŝanĝiĝis la vidmedio: regas malhelgriza koloro, plioftas rektaj linioj kaj anguloj, la urbaj konstruaĵoj plej ofte estas statikecaj kaj havas grandegan kvanton da larĝaj surfacoj. Precipan malagrablon al la homo portas homogenaj kaj “agresivaj” kampoj. La unuaj estas nudaj muroj el betono kaj vitro, samecaj bariloj, transirejoj, kaj asfaltaj supraĵoj, la duaj estas dominado de samaj elementoj, ekzemple vicoj de fenestroj sur la plataj muroj de altaj domoj.
Valo de la Falintoj
Baziliko
La ĉefa pordo al la baziliko situas sub granda arko kaj supre estas skulptaĵo reprezentanta la Virgulinon Maria tenanta la korpon de sia filo Jesuo. Ambaŭflanke de la ĉefa arko estas arkaroj. Antaŭ tiuj elementoj troviĝas esplanado aŭ placego.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
La vidmedio por la urbanoj aliiĝis ankaŭ pro la ecoj de ilia laboro. Homoj laboras en ejoj, do en fermita spaco: en metiejoj de uzinoj kaj fabrikoj, en lernejoj kaj universitatoj. Ties internoj enhavas multajn novajn materialojn, kiuj alias ol naturaj: poluritaj tabuletoj, plasto, linoleumo, filmoj, vitro, gofrita aluminio, retoj, kradoj ktp. Samaj materialoj formas la vidmedion ankaŭ en privataj loĝejoj. La apero de la televido eĉ pli akrigis la problemon pri videkologio: lahomo spektas televidilon ĝis 4 horojn tage, kaj oni prave nomas la aparaton “vida maĉgumo”. La bildserioj de la televid-elsendoj ne ĉiam kongruas al la normoj de la vidkapablo. Sen paroli pri la kadra kaj linia frekvencoj, pri kolorgamo alia ol en la naturo, de sur la ekrano al la homo efikas tiuj samaj rektaj linioj, rektaj anguloj, kradsimilaĵoj ktp. Malfavoran vidan influon alportas nun ankaŭ la amasa enkonduko de komputiloj en la ĉiutagan vivon: preskaŭ ĉiu deka homo sidas labortempe ĉe komputilekrano.
Valo de la Falintoj
Abatejo
La abatejo de Sankta Kruco de la Valo de la Falintoj estas monaĥejo regata de Benediktanoj kaj situas antaŭ la posta flanko de la monto. Tie ekzistas konata infana koruso kaj malgranda lernejo por tiuj infanoj, kiuj ankaŭ lernas ludi muzikilon. La monaĥoj havas ankaŭ gastejon malfermitan al la publiko.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
Ankoraŭa faktoro konstante ŝanĝanta la vidmedion de la homo estas funkciado de modernaj lumteknikaĵoj: taglumlampoj, impulslampoj, laseriloj. En koncertejoj kaj teatrejoj lumilaro estas pli komplika kaj pli multekosta ol sonaparataro. Similaj lumteknikaĵoj estas vaste uzataj en la urboj, kie multas reklamtabuloj kun kurlinioj kaj rapidaj kadroserioj.
Valo de la Falintoj
Kruco
La plej okulfrapa monumento de la Valo estas kruco 150 metrojn alta sur la supro de la monto. La bazo konsistas el du partoj: sube estas skulptaĵoj de la kvar evangeliistoj kaj supre pri la kvar kardinalaj virtoj.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
La vidmedio de la moderna homo estas forte ŝanĝita per amasa penetro de diversaj trafikiloj en lian vivon. Aŭtostirantoj navas aldonan ŝarĝon por la okuloj rigardante al la moviĝantaj objektoj, alvenanta kaj forkuranta asfalto, preterantaj arboj, fostoj, domoj, al la kontraŭveturantaj aŭtomobiloj, signallumoj kaj vojsignoj. Saman bildon spektas la pasaĝeroj en la aŭtobusoj, trolebusoj, trajnoj, ŝipoj kaj aviadiloj. Homoj iĝis pli moviĝemaj, kaj pro tio estas pli da moviĝantaj objektoj en iliaj vidkampoj.
Homoj ofte spektas moviĝantajn objektojn ankaŭ dum industriaj procedoj, ekz. ruliĝantajn stablojn, eskalatorojn, rotaciantajn radojn, pakilojn, polurilojn, teksilojn, presilojn ktp. Aliflanke, dum la tuta labortago la homo estas ĉirkaŭata de unuformaj aĵoj kiel gazetoj, libroj, samkoloraj ŝtofoj, tegplatoj ks.
Valo de la Falintoj
Konstruado
Ĝi estis planita kiel memorejo al la venko de la faŝisma reĝimo de Francisco Franco super la kontraŭaj partioj maldekstraj, respublikaj, regionaj ktp. La faraona monumenteco rememoras la similan grandmonumentecon de la arkitekturo ŝatata de aliaj faŝismaj diktatoroj kiaj Adolf Hitler kaj Benito Mussolini. Ne gravis ke dum la ekkonstruo Hispanio suferis malsategon, sendungecon kaj aliaj teruraj problemoj. La memadoro de la diktatoro ĉiukaze decidis tiun konstruon.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
Aktualecon de la videkologiaj problemoj kontribuas ankaŭ tio, ke sciencistoj ankoraŭ ne ellaboris normigajn dokumentojn pri formado de vidmedio, postuloj pri permeseblaj devioj, speciale pri permeseblaj dimensioj de homogenaj kaj agresivaj kampoj en la arkitekturo de urbo. La rapidega ŝanĝiĝo de la vidmedio ekkontraŭas la eblojn de la vidkapablo. La homo mem kun la tuta kompleto de siaj bezonoj restas la iama, same kiel la fundamentaj mekanismoj de la vidkapablo, dum la vidmedio ĉirkaŭa ŝanĝiĝas malbonen.
Prolino
Prolino (simbolo Pro aŭ P) estas neesenca aminoacido. La ĝusta, al la IUPAC - nomenklaturo konvena nomo estas (S)-Pirolidin-2-karnonacido. La empiria formulo estas C5H9NO2.
Gosselin
Gosselin estas la nomo de jenaj personoj:
Prolino
Ecoj
Prolino (skribita laŭ mallongigita formo kiel "Pro") formas senkoloran, akvosolveblan kristalon, kiu fandiĝas je ĉirkaŭ 220°C. Prolino solviĝas bone en etanolo, pli-malpli en acetono aŭ benzolo, sed en duetila etero ĝi ne solviĝas.
Historio
La nomo de prolino venas de Emil Fischer kaj deduktita el pirolidino.
Vid-ekologio
"Videkologio" de Vasilij FILIN. Enkonduko
Laŭ la informoj de Tutmonda San-Organizo la procezoj de pliurbeciĝo pli kreskigas la nombron de mensmalsanokazoj. Inter la ceteraj faktoroj ankaŭ la kontraŭnatura vidmedio ĉirkaŭanta nin kontribuas la procezon vere nemalmulte. La malkoheraĵoj de la scienk-teknika progreso riveliĝis nuntempe je kolosaj forto kaj evidentoj. Unuvorte, kiam okazas eraroj pri vivtenado de la homo, tiam nepre venontas negativaj konsekvencoj, kaj ofte ili estas tutmondskalaj.
La kvanto de la problemoj pri videkologio estas ne malpli granda ol en aliaj terenoj de la ekologio, kaj multaj el ili postulas urĝajn solvojn. Tamen, se paroli pri akvostato, aerpureco kaj kvanto de radiaktiveco, ni vidas ke ĉi tiujn aferojn esploras tutaj institutoj kaj grandaj fakoj, dum pri videkologio okupiĝas nur unuopuloj. Tial ĝi estas nekonata ne nur de urbanoj, sed eĉ de fakuloj kiel arkitektoj, dezajnistoj, pentristoj, desegnistoj, vestaĵistoj, kuracistoj. Ekzemple, dum la Konferenco Rio 92 la problemo pri la vidmedio ne estis rigardata.
Valo de la Falintoj
Morto de laboristoj
Dum la konstruado multaj laboristoj mortis pro la malhumanaj laborkondiĉoj: oni boris la monton granitan, oni uzis eksplodaĵojn kaj ĉefe oni devigis perforte la nefortajn laboristojn kiel puno pro supozata malbona politika konduto.
Signifo de la monumento
Dum la jardekoj de la frankisma epoko tiu monumento estis uzata kiel pilgrimejo ne nur pro religiaj kialoj, sed ĉefe pro politikaj kialoj ligataj al la plej ekstremdekstraj sektoroj kiuj depostulas la principojn de la frankisma reĝimo. Ĉefe dum la epoko de la transiro al demokratio (1970-aj jaroj) tie kunvenis la plej militismaj kaj maltoleremaj sektoroj de la pasinta frankismo. Pro tio la postaj registaroj (de la PSOE) studis la manieron fermi la monumenton almenaŭ al politika uzado faŝisma, spite la ankoraŭan uzadon fare de dekstremaj organizoj.
Pli radikala solvo estus la eksplodigo de la monumento kiel simbolo de amasmortiga reĝimo. Tion postulas kelkaj maldekstraj organizoj.