cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Navojoa
Historio
En la jaro 1533 esplorvojaĝo de Diego de Guzmán venis al la regiono. 1593 la kapitano Diego Martínez de Hurdaide konkeris la teritorion de la majooj kaj ĝi fariĝis parto de la kolonio. Post 1610 venis jezuitaj misiistoj. Plej konataj estas la pastroj Andrés Pérez de Rivas kaj Pedro Méndez. Navojoa fariĝis misieja vilaĝo. La ĉefurbo de la komunumo origine situis je la maldekstra flanko de la rivero "Mayo". Tiun parton oni hodiaŭ konas sub la nomo "Pueblo Viejo" (hispane: malnova vilaĝo). La nuna urbo de Navojoa origine estis stacio de la sudpacifika trajnvojo, konstruita en 1907. En decembro 1914 okazis grava inundo en la malnova Navojoa kaj poste la plimulto de la vilaĝo translokiĝis al la terenoj proksime de la trajnstacio. Je la 17-a de decembro 1917 la aŭtoritatoj permesis la ŝanĝon de la ĉefurbo kaj la nova Navojoa fariĝis la ĉefurbo. Ekde la 6-a de julio 1923 Navojoa fariĝis urbo.
Amerika mikterio
La Amerika mikterio aŭ Arbarcikonio, Wood Stork en Usono, cigüeñón, gabán huesito, cayama, cabeza seca aŭ tuyuyú en hispanlingvaj landoj (Mycteria americana), estas granda vadbirdo de Ameriko de la familio de Cikoniedoj. Ĝi estis iam nomata "Arbaribiso", kvankam ĝi ne estas reale ibiso.
Aspekto
Plenkreskulo estas granda birdo kiu estas 83–115 cm alta kun 140–180 cm inter flugiloj. Maskloj tipe estas 2.5–3.3 kg pezaj; inoj 2.0–2.8 kg, kvankam grandaj maskloj povas pezi ĝis 4.5 kg. Ĝi aspektas tutblanka surgrunde, kun nigrecgrizaj kruroj kaj rozkoloraj piedoj. Dumfluge la fina bordoduono de flugiloj estas nigra. La kapo estas malhelbruneca kun nuda, nigra vizaĝa areo ĉirkaŭokule kaj kun tre markata nigra bendo al kapopinto, kaj la dika subenkurba beko estas malhele flaveca kaj nigreca ĉe la unua duono al bekobazo. Junulo estas pli senkolora versio de plenkreskulo, ĝenerale pli bruna kole, kaj kun pli pala beko. La nuda kapo kaj la longa beko, kiu povas esti ĝis 25.5 cm longa, faras la Amerikan mikterion distinga el aliaj grandaj vadbirdoj en sia teritorio. La standardaj sciencaj mezuroj de la Amerika mikterio estas la jenaj: la flugiloj estas 42–49 cm, la supra bordo de beko 19–25 cm kaj la tarso estas 17.5-21.5 cm.
Vivejo
Temas pri subtropika kaj tropika specio kiu reproduktiĝas en multe de Sudameriko, Centrameriko kaj Karibio. La Amerika mikterio estas la ununura cikonio kiu nune reproduktiĝas en Nordameriko. En Usono estas malgranda kaj endanĝerita reproduktanta populacio en Florido, Georgio, kaj Suda Karolino, kun ĵus malkovrita birdarejo en sudorienta Norda Karolino. Aliflanke en Sankta Katarino (Brazilo), ties malpliiĝo ŝajne inversis: post foresto inter fino de la 1960-aj jaroj kaj mezo de la 1990-aj jaroj, la specio troviĝas nune denove regule tie, pli precize en la regiono de la rivero Tubarão. Ŝajne la humidejoj de la regiono de la rivero Paranao utilis kiel ĉefa loĝejo de la specio, el kie ĝi estas nune rekoloniigante iome el siaj iamaj preferataj lokoj. Tutmonde ĝi estas konsiderata Specio Malplej Zorgiga fare de la IUCN pro sia granda teritorio.
Kutimaro
La Amerika mikterio estas larĝaflugila ŝvebobirdo kiu flugas havante sian kolon foretende kaj siajn krurojn etende. Ĝi manĝas kutime ĉe malaltaj akvejoj kiuj koncentras fiŝojn en malfermaj humidejoj; ĝi oftas ankaŭ ĉe rizokampoj. Piedirante malrapide kaj majeste en neprofunda akvo ĝis sia ventro, ĝi serĉas predojn, kiuj, kiel ĉe plej parencoj, konsistas el fiŝoj, ranoj kaj grandaj insektoj. Ĝi kaptas fiŝojn per teno de sia malfermita beko en akvo ĝis ĝi detektas fiŝon.
Ernest Ansermet
Ernest Alexandre Ansermet (prononce ɛʁ.nɛst a.lɛk.sɑ̃dʁ ɑ̃.sɛʁ.mɛ), (naskiĝis la 11-an de novembro 1883, mortis la 20-an de februaro 1969) estis svisa dirigento. Li famiĝis pro sia agado rilate al la etoso de la Rusaj Baletoj, Stravinski ktp.
Amerika mikterio
Kutimaro
En Usono la Amerika mikterio favore ĉeestas kie estas taksodioj en marĉoj aŭ (malpli ofte) inter mangrovoj kaj najbara habitato. La endanĝerita statuso de la Amerika mikterio rezultis en la savo de malgranda rura urbo Colquitt (Georgio). Kiam la Transportoservo (DOT) estis planante konstruon de Aŭtovojo 27, ili intencis preterpasi la malgrandan komunumon. La planoj inkludis novan ponton super Spring Creek (printempa rojo) kaj la marĉajn areojn ĉirkaŭ Colquitt. Tamen la rezidado de la Amerika mikterio en la marĉecaj arbaroj de Sudokcidenta Georgio postulis ke la DOT uzu la ekzistintan ponton en Colquitt. Se la nova ponto estus estinta konstruita kaj la urbo preterpasata, la urba ekonomio estus malmulte el kio estas nuntempe. Colquitt estas hejmo de Georgia Folk Life Play, nome Swamp Gravy, teatra produktaĵo kiu ĝuas kunlaboron de membroj el la tuta areo. Malnova kinejo ĉe la ĉefa placo estas nun renovigita por konferencejo kaj koncertejo, nome The Woodstork Center (Centro Amerika Mikterio).
Reproduktado
La Amerika mikterio estas specio de loĝantaj birdoj en humidejoj de malaltaj teroj kun arboj, kie ĝi konstruas grandan neston el bastonetoj en arbara arbo. Ili nestumas kolonie kun ĝis 25 nestoj en unu arbo. Reproduktado okazas unufoje jare, la ino demetas 3-5 ovojn en tipa ovodemetado. La kovado daŭras 27–32 tagojn kaj estas farata de ambaŭ seksoj. La reprodukta ciklo de la Amerika mikterio estas komencata kiam akvejoj sekiĝas sufiĉe por koncentri fiŝojn en sufiĉa nombro por efika nutrado de idoj. Ĉiu ido pezas proksimume 60 g, ne kapablas flugi kaj estas helponecesa. Konkurado por manĝo estas terura, kaj se manĝo malabundas, nur la plej aĝaj idoj survivas. Unusemajnaj idoj estas nutrataj ĉirkaŭ 15 fojojn tage, kaj ili kreskas rapide. Dusemajnuloj pezas 10oble. Je 28 tagoj, ĉiu estas 25oble pli fortikaj. Dum la reprodukta sezono, la Amerikaj mikterioj bezonas ĉirkaŭ 180 kg el fiŝoj por manĝi ili mem kaj nutri siajn idojn. Kiam vetero estas tre varma, gepatroj ankaŭ kolektas akvon kaj alportas ĝin al la nesto por verŝi ĝin en la buŝojn de la idoj. Kiam la junuloj estas 4semajnaĝaj, ambaŭ gepatroj elnestiĝas por serĉi manĝon, kaj tio pluas ĝis la ida elnestiĝo. Junuloj povas plureveni al la kolonio dum pluaj 10 al 15 tagoj por ripozi aŭ klopodi akiri manĝon el siaj gepatroj. Kolonio estas konsiderata sukcesa se la gepatroj averaĝe atingas almenaŭ po 1.5 elnestiĝintan junulon por nesto.
Ĉiu plenkreskulo defendas sian neston kontraŭ variaj predantoj. Korvedoj, vulturoj, kviskaloj kaj mefitoj klopodas rabi ties ovojn. Lavursoj estas la ĉefaj predantoj de nestoj, kaj povas kaŭzi preskaŭ kompletkolonian nestomalsukceson kiam la akvo sekiĝas sub la nestoj en sekegaj jaroj ĉar ili povas facile atingi la neston uzante sekan grundon sun la arbo. Plenkreskuloj havas malmultajn naturajn predantojn, sed neatentuloj estis kaptitaj de Misisipaj aligatoroj.
Evoluo
Tiu neotropisa specio ŝajne evoluis en tropikaj regionoj; ties nordamerika esto probable datas el post la lasta glaciepoko. Fosilia fragmento el Touro Passo troviĝanta ĉe Rojo Touro Passo (Rio Grande do Sul, Brazilo) povus esti el nuna vivanta specio; ĝi estas almenaŭ el fina Pleistoceno, el 10,000oj da jaroj. Nordamerikaj fosilioj el tiu epoko estas de formortinta pli granda parenco, M. wetmorei. Tiu estis probable frata specio; ambaŭ kunvivis simpatriaj en Kubo fine de Pleistoceno.
Sørvágsfjørður
Sørvágsfjørður [] estas fjordo de Ferooj, ĉe okcidenta parto de Vágar al insulo Mykines.
Ĝia nomo venas laŭ loko Sørvágur. Plia loko estas Bøur ĉe la norda bordo, kiu estas precipe konvena por balenĉasado. Plu ekster la fjorda komenco, situas Gásadalur supre de la bordo. La sudan fjordan enirejon markas Tindhólmur.
De Sørvágur oni povas rigardi super la fjordo al Mykines. Ĉiutage poŝta boato Brynhild servas la lokanojn. Samtempe Sørvágsfjørður estas grava enirejo al Flughaveno Vágar.
Alila benzoato
Alila benzoato aŭ C10H10O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la benzoata acido kaj alila alkoholo, senkolora likvaĵo uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Alila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Alila benzoato ankaŭ uzatas pro ĝiaj medicinaj kaj bonfaraj proprecoj.
Miskita Marbordo
La nomo Miskita Marbordo (laŭ la indiĝena etno de miskitoj, hispane tamen Costa de los Mosquitos = marbordo de la moskitoj) aparte en la kolonia epoko estis nomo por la karibia marbordo de Nikaragvo, kiu kiel Belizo grandparte estis kontrolita fare de al armeo de la Reĝlando Anglio kaj poste Reĝlando Britio. Principe ĝin postulis ankaŭ la vicreĝlando de Peruo kaj pli poste la vicreĝlando de Nova Granado de la Hispana Reĝlando, sed la hispanoj post 1655 ne plu fakte havis kontrolon de la teritorio.
Historio
En 1604 de Peruo hispanaj konkeristoj atakis la nordon kaj orienton de Nikaragvo. La marbordo do iĝis parto de la hispana vicreĝlando de Peruo. La unuaj anglaj setlistoj en 1630 ekvivis ĉe la Miskita Marbordo. Ili estis reprezentantoj de anglia komerca kompanio kaj havis pacajn rilatojn al la lokaj indianoj.
Inter la jaroj 1655 kaj 1850 la Reĝlando Britio postulis protektan statuson por la marbordo. La brita gubernisestro de Jamaiko en 1687 kronigis la unuan miskitan reĝon. La britoj tamen ne establigis centrajn koloniajn strukturojn. La miskitaj vilaĝaj komunumoj restis sendependaj, la miskitoj ne estis forportitaj, kaj dumtempe la miskitoj ricevis pagojn de aliaj indiĝanaj grupiĝoj inter la jukatana duoninsulo kaj Panamo. Ekde la jaro 1740 la brita flago estis la flago de la urbo Bluefields.
La hispana vicreĝlando de Peruo kaj ekde 1739 la disbranĉiĝinta vicreĝlando de Nova Granado postulis posedon de la marbordo, kaj tiujn postulojn poste transprenis la dendependiĝintaj hispanlingvaj respublikoj de Centra Ameriko, sed ankaŭ Usono postulis posedon de la regiono. En traktato de 1850 kaj Britio kaj Usono interkonsentis ne koloniigi aŭ okupi parton de Centra Ameriko, kaj reciproke interkonsentis ke neniu krom tiuj du ŝtatoj havus rajton pri konstruo de kanalo inter la Atlantika kaj Pacifika Ocenaoj tra Centra Ameriko. En 1859 la Reĝlando Britio transdonis sian protektan statuson de la marbordo al la ŝtato Honduro. La loka loĝantaro forte protestis kontraŭ tiu ŝanĝiĝo. La 28-an de januaro 1860 Nikaragvo kaj Britio interkonsentis ke la marbordo estonte apartenu al Nikaragvo kaj ke la miskitoj havu internan aŭtonomecon. Tiun aŭtonomecon ene de la Nikaragva Respubliko en 1881 konfirmis arbitracia decido de la neŭtrala imperiestro Francisko Jozefo la 1-a de Aŭstrio-Hungario. Komerco kaj mineja ekspluatado de la lokaj mineraloj apartenu al miskita registaro. Usonaj firmaoj en 1882 komencis ĉe la miskita marbordo starigi grandajn plantejojn de bananoj. Ĝis la fino de la jarcento la firmaoj sukcesis kontroligi preskaŭ la kompletan komercon de la regiono.
Post 14 jaroj da plena aŭtonomio la statuso estis forigita pere de la tiutempa prezidanto, generalo José Santos Zelaya. Per "dekreto pri la reintegrigo" de la Miskita Marbordo al Nikaragvo li en 1894 armee okupigis la regionon. La aŭtonoma Miskita Marbordo iĝis la Nikaragva departemento Zelaya. Intertempe la aŭtonomeca statuso restariĝis. En la teritorio de la Miskita Marbordo nun ekzistas la aŭtonomaj regionoj Región Autónoma del Atlántico Norte kaj Región Autónoma del Atlántico Sur.
Verdialo
La Verdialoj estas festo de kamparana deveno kaj naturo soci-muzika indiĝena de precizaj lokoj en la provinco de Malago (nome komarkoj de la Aharkio, Valo de Guadalhorce kaj Montoj de Malago), Andaluzio, Hispanio.
Priskribo kaj instrumentoj
Temas pri fandango kantata kaj dancata per akompano de orkestreto komponita el violono, 2 al 4 gitaroj, 1 tamburino, 2 aŭ pliaj paroj de platillos (metala kastanjetoj), kelkaj palillos (kastanjetoj) kaj, en kelkaj de ties stiloj, 1 liuto aŭ bandurria, (hispana mandolino). En ludado tiu ludistaro kompletiĝas per la figuroj de "urbestro", kiu svinge bastoneton elektas la kantiston kaj permesas komencon kaj finon de la kanto, kaj de la flagisto, kiu piediras ĉe la urbestro estre de la grupo svingante flagon ĉu nacian, ĉu regionan ĉu religian. Estis ankaŭ kutimo sonori maran bukcenon ornamatan per koloraj bendetoj por averti pri la grupa alveno al proksimaj kamparanoj dise tra la kamparo.
Kulture
La ĉefa Festo de Verdiales celebriĝas tradicie la tagon de la 28-a de decembro, festo de la Sanktaj Senkulpuloj en la Katolika Eklezio.
Estas multaj kantoj kun diversaj vortumadoj ĉu religiaj ĉu amuzigaj.
Krásny Brod
Krásny Brod (hungare Laborcrév rutene Красный Брід [krasnij brid]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.
5932 Prutkov
5932 Prutkov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo).
Kozma Petroviĉ Proutkov (cirile : Козьма́ Петро́вич Прутко́в) estis la kolektiva pseŭdonimo uzita de Aleksej Tolstoj kaj ties kuzoj, la fratoj Aleksej, Aleksandr kaj Vladimir Ĵemĉuĵnikov, por subskribi satirajn versaĵojn kaj fabelojn en diversaj literaturaj gazetoj inter 1850 kaj 1863.
Krásny Brod
Historio
En la 14-a jarcento litova princo ricevis la lokon por defendi la landlimon. Li fondis ankaŭ abatejon. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1557 en formo "Graznibrod". Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Krasznibród, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Laborcrév 706 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj kaj hungaroj en minoritato). La abatejo detruiĝis dum la 1-a mondmilito. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Krásny Brod 405 homoj, (234 rutenoj, 132 slovakoj, 37 ukrainoj). Post unu jaro nova abatejo konstruiĝis.
Formigny
Formigny estas malaperinta franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Ĝi nun formas parton de Formigny La Bataille.
Vulpia
Vulpia estas genro de poacoj el la subfamilio pooideoj.
Priskribo
La floro havas longan ariston kaj ofte nur unu etan stamenon.
Gravedeco en arto
Ajna verkaĵo, kiu montras gravedecon, estas konsiderata artverko. En la arto, kiel en la vivo, ne ĉiam estas klare, ĉu la intenco estis prezenti gravedulinon aŭ ĉar la virino estas montrita en pozicio, kie ŝi protektas sian ventron per la mano, oni komprenas kvazaŭ la virino estas graveda.
Historie, reprezentado de gravedaj virinoj estas sufiĉe malofta. Okcidenta arto kutime inkluzivas du ĉefajn temojn en kiuj aperas gravedaj virinoj: historiaj pentraĵoj, en kiuj la gravedeco estas grava parto de la rakonto, kiel ekzemple la rakonto de Diana/Artemiso kaj Kalisto, en kiu Diana vidiĝas tuj kiam ŝi malkovras sian malpermesitan gravedecon. Alia temo en kiu aperas gravedulino estas en la rakonto de la Nova Testamento. Ĝenerale dirite, pentraĵoj de gravedulinoj komencis esti pli modaj ĉirkaŭ la jaro 1600.
Tradicio kultura
Statuetoj de gravedaj virinoj aperis en diversaj kulturoj, en malsamaj periodoj, en malsamaj lokoj en la mondo. Ceramikaj statuetoj povas esti trovitaj en antaŭkolumbaj kulturoj kaj en antikva epoko en la Proksima Oriento. Granda parto de tiuj statuetoj rilatas al fekundeco kaj foje estas malfacile identigi ĉu la statueto vere enkorpigas gravedecon, aŭ ĝian signifon en la kulturo en kiu ĝi aperas.
Inter la plej malnovaj ekzemploj de gravedecaj statuoj troveblas prahistoriaj statuetoj en Eŭrazio konataj kiel Venusaj statuetoj. La plej konata el ili ĉiuj estas la statueto Venuso de Willendorf - statueto farita el neolitika kalcia ŝtono kaj en kiu oni vidas virinon kun troige grandaj brusto kaj Koksoj kiuj venas por emfazi ŝian fekundecon. Tiaspecaj statuetoj kutime troigas la grandecon de la ventro, femuroj, brusto, talio kaj vulvo, sed la gravedeco mem ne estas precipe elstara.
Okcidenta arto
La pentraĵo de Ticiano de Diana kaj Kalisto, de 1559, reflektas la momenton kiam la gravedeco de Kalisto estis malkovrita. En Eŭropo, estis ĝenerale evitite pentri gravedulinojn (krom en sanktaj figuroj), sed poste, en okcidenta arto, ekzistis du temoj en kiuj gravedecoj estis esprimitaj kiel parto de rakonto.
Kalisto
En la helena mitologio, la nimfoj Kalisto gravediĝis de Zeŭso (Jupitero en la romia mitologio). La gravedeco malkovris kiam Kalisto banis en rivero. Ŝia Sinjorino Artemiso (Diana) koleriĝis kontraŭ ŝi kaj forpelis ŝin. Aldone Junono, la edzino de Zeŭso, igis ŝin urson. La klasikaj pentraĵoj, en kiuj aperis Kalisto, reflektis la momenton, kiam ŝi fariĝas urso, sed poste, precipe ekde la renesanca periodo, Kalisto vidiĝas en la momento, kiam la gravedeco estas malkovrita. La fonto de inspiro por tiuj pentraĵoj estis la poezio de Ovidio.
Virgulino Maria
Revelaciaj pentraĵoj estis populara temo en arto kaj interpretis la skribaĵojn en la Nova Testamento, (Luko 1:39-56) kiu rakontas pri la renkonto inter du gravedaj virinoj, Maria kaj Elizabeto, sed, kutime, ĉi tiu gravedeco ne estas ilustrita vide. Nur en la nederlandaj pentraĵoj el la 15-a jarcento la artistoj komencis fari tion.
La ampleksa vesta modo, en religia arto kaj eĉ en la ĉiutaga vivo, dum la Mezepoko, malfaciligas scii ĉu la virinoj en la bildoj estas ja gravedaj. En pentraĵoj de la malfrua Mezepoko, vertikala malfermaĵo aperas en la vestaĵo, antaŭe aŭ flanke, kiu kutime implicas ke la virinoj prezentitaj en ili estas gravedaj, kvankam tia malfermaĵo estis tre moda ekde 1450, kaj ĝi povus ankaŭ esti vidita ĉe virinoj kiuj ne estis nepre gravedaj.
En kelkaj pentraĵoj, unu aŭ du manoj estas metitaj sur la ventron, kiel en la pentraĵo de Rogier van der Weyden. En aliaj pentraĵoj, plejparte de la bizanca periodo kaj la malfrua Mezepoko en Germanio, la feto ankaŭ aperas en la utero de la virino, kutime prezentita nuda kun aŭreolo ĉirkaŭanta sian kapon. Sed oni devas emfazi, ke en ĉiuj periodoj, en la plej multaj el la pentraĵoj, ne estas klara sugesto, ke la virinoj estas ja gravedaj, sed la bildstria rakonto estis konata de la publiko.
En aliaj pentraĵoj oni povas vidi la virgulinon gravedan. Ŝi aperas kune kun sia edzo Jozefo aŭ aliaj familianoj, kiam ili estas survoje al Betleĥemo. Tiel ili estis kutime prezentitaj en la bizanca periodo, sed pentraĵoj de ĉi tiu tipo estas pli maloftaj en la Okcidenta Eklezio.
Alia malofta temo estis pri dubado de Jozefo. Ankaŭ ĉi tie Maria aperas graveda kaj, en kelkaj versioj, la gravedeco estas subkomprenata de la malfermo en la robo aŭ parta prezento de la feto en la utero. En ĉi tiu tipo de bildoj, bazitaj sur Mateo 1:18-25, Jozefo estas skuita de la gravedeco de sia virga edzino, sed post kiam la anĝelo venis al li en sonĝo, li komprenis kio okazis. Maria ofte vidiĝas, en ĉi tiuj bildoj, teksanta sur teksilo dum sia gravedeco.
Similaj artaĵoj kie Maria aperas sole estas nomitaj Maria gravida (latine por graveda Maria). Ankaŭ en antikvaj nederlandaj bildoj Maria Magdala vidiĝas en robo kun malfermaĵo. Iuj diras, ke ĉi tiu motivo simbolas "spiritan gravedecon". Aliaj opinias, ke ĝi simbolas la malfacilaĵojn de Maria, kiel videblas en la pentraĵo The Descent from the Cross de van der Weyden (ĉ. 1435), kiu montriĝas en la Prado en Madrido.
Madonna del Parto estas nomo por la bildo de la Virgulino Maria, kiu estas precipe atribuita al gravedeco kaj akuŝo. La plej konata bildo estas de Piero della Francesca, en kiu Maria estas vidita esti en progresinta gravedeco kaj ŝi portas robon kun larĝa malfermaĵo en la antaŭo kaj alia malfermaĵo sur la flanko. Sed bildoj de ĉi tiu tipo malmodiĝis dum la Renesanco kaj la bildo de Piero estas la lasta bildo de ĉi tiu tipo trovita en Toskanio. Tiaj bildoj estis kreitaj precipe por gravedaj virinoj kaj iliaj familianoj, same kiel por virinoj, kiuj deziris gravediĝi. En la ĉambro de la dukino Klaŭdo de Francio, kiu sukcesis naski sep infanojn antaŭ ol ŝi mortis en la aĝo de 24 jaroj, pendis la bildo Visitation de Sebastiano del Piombo, kiu nun montriĝas en la Luvro Muzeo de Parizo.
Inter la bildoj de ĉi tiu tipo, oni povas trovi ankaŭ pentraĵojn, en kiuj la nenaskita Jesuo estas parte vidata en la ventro de sia patrino. En multaj el la pentraĵoj la patrino metas protektan manon sur ŝian ventron. Portretoj de ĉi tiu tipo ankaŭ troviĝas en bildoj kiuj komencis aperi post la Reformacio, sed bildoj de Jesuo en la ventro de lia patrino iĝis pli maloftaj kaj en ilia loko Maria aperis kun la kristana marko IHS sur ŝia ventro.
En ikonografio de orienta ortodoksa kristanismo, Jesuo en la ventro de sia patrino kutime prezentiĝas plene vestita, kiel parto de tradicio kiu estis konservita ĝis nuntempe. Ĉi tio videblas ankaŭ en la konata rusa ikono el la 12-a jarcento de la Revelacio, en la Galerio Tretjakova en Moskvo, kie en la brusto de la patrino aperas feto de la grandeco de natura infano, same kiel en la ikono. de Maria nomita en la rusa Pomozhenie rodam kiu signifas "helpo en akuŝo".
Portretoj
En la malfrua mezepoko komencas aperi portretoj de gravedulinoj, kvankam eblas ke la modo de vestoj kolektitaj en la fronto malfaciligas la identigon de la gravedulinoj. La Arnolfini portreto de Jan van Eyck el 1434 estas ekzemplo de graveda virino, kvankam multaj historiistoj kontestas tiun aspekton kaj asertas ke sanktaj virinoj ofte estis prezentitaj en simila maniero.
La martiriĝinta sanktulino Katerino de Aleksandrio kutime aperas en simila moda vestaĵo de la epoko, kaj estis la patrono de akuŝo, do eblas, ke en ĉi tiu tipo de pentraĵoj la ambigueco estas intencita.
Certaj portretoj de la Renesanco estas rilataj al gravedeco aŭ la postnaska periodo. Inter tiuj bildoj ankaŭ inkluzivas la pentraĵon de Leonardo da Vinci de La Gioconda, en kiu la robo malkovrita, en 2006, sub transruĝe radia ekzameno sugestas la eblecon ke la figuro estis graveda aŭ ĵus post naskiĝo kiam da Vinci pentris ŝin. Ankaŭ en la portreto de Botticelli de Smeralda Brandini, la virino metas la manon sur sian ventron. Tio estas pozicio kiu ekzistas en aliaj bildoj kiel ekzemple tiuj prezentantaj la revelacio al Maria, kiel en la bildoj de Anthony van Dyck kaj en la bildo de Rafaelo "La donna gravida" kie la virino sidas kun sia maldekstra mano ripozanta sur ŝia ventro. Sed bildoj de ĉi tiu tipo estas maloftaj en la renesanca arto. Sed kiam aperas graveda virino, oni kutime montras ŝin staranta. Tiaj bildoj povas esti trovitaj plejparte en Anglio, kie la kolektita vestmodo iĝis populara ĉirkaŭ 1590 sekvante la anglan pentriston Marcus Gheeraerts la malpliaĝa, kiu estis plej elstara pentristo de tiu speco de pentraĵoj. Tre eblas ke ekzistis postulo por tiaj pentraĵoj ĉar la akuŝonta patrino alfrontis vivdanĝeron kaj eblas ke kelkaj el tiuj bildoj eĉ estis kreitaj post la morto de la patrino.
Pli postaj portretoj de gravedulinoj kutime apartenis al familianoj, ĉar estis tre multekoste komisii pentraĵon kaj la plej multaj virinoj ne volis aperi en bildo dum gravede. Kutime tiuj bildoj estis komisiitaj tuj post la geedziĝo, kaj en kelkaj kazoj, kie estas konata ke la virino estis graveda, la gravedeco estis fakte kaŝita en la pentraĵo mem. En pluraj el la verkoj de Vermeer, estas konata ke la virinoj aperantaj en ili estas ja gravedaj, kvankam multaj fakuloj malakceptas la ideon de gravedeco. Gravedaj virinoj ankaŭ aperas en nederlanda arto, kiel en la bildo de Jan Steen kie estas gravedaj virinoj aperantaj en gastejoj, aŭ junulinoj kiuj vomis matene. Rembrandt ankaŭ pentris virinon en progresinta gravedeco en la pentraĵoj de Maerten Soolmans kaj Oopjen Coppit. Sed la modo, kiu disvolviĝis en la 1620-aj jaroj, helpis kaŝi gravedan ventron.
Lovis Corinth ankaŭ pentris plurajn bildojn de gravedaj virinoj, kaj en 1906 la artisto Paula Modersohn-Becker pentris sin graveda, eĉ antaŭ ol ŝi estis fakte graveda.
Moralaj kaj satiraj pentraĵoj
Kelkaj el la pentraĵoj en la frua moderna periodo, kiel ekzemple presaĵoj kaj ilustraĵoj en libroj, tuŝis la socian flankon de gravedeco, t.e. montrita al la fakto ke virinoj havis pli da infanoj ol ili povis finance subteni, aŭ ke virinoj, aparte servistoj, iĝis graveda ekster geedziĝo. Estas verkoj kiuj indikas nedeziratan gravedecon, ĉefe el la vidpunkto de la patro, inkluzive de kazoj kie virinoj iris al tribunalo por ricevi financan subtenon. La angla artisto William Hogarth pentris multajn gravedulinojn en siaj verkoj, ĉefe por emfazi la satiran aŭ komedian flankon de la situacio kaj kutime sugestis ke tio estas negativa kaj nedezirinda situacio.
Moderna periodo
En modernaj tempoj, artistoj komencis bildigi virinojn kiam ili estis klare gravedaj. La gravedaj virinoj ankaŭ estis montritaj en nudaj fotoj. Du pentraĵoj de Gustav Klimt, Espero I (vidu supre) kaj Espero II montras maldikan virinon kun progresinta gravedeco kaj nudan virinon en kiuj la gravedeco estas tre emfazita.
Egon Schiele pentris gravedulinojn nudaj en multaj el siaj verkoj. Pablo Picasso skulptis gravedan virinon, skulptaĵon dediĉitan al sia partnero Francoise Gilot. Picasso faris tion por instigi ŝin denove gravediĝi.
Alice Neel pentris serion de sep gravedaj virinoj, nudaj. Lucian Freud pentris gravedan knabinon en 1960-61 en kiu lia partnero Bernadine Coverley aperis kiam ŝi estis graveda kun ilia filino Bella. Aliaj artistoj, kiel Damien Hirst kaj Ron Mueck, ankaŭ pentris kaj skulptis gravedulinojn.
Medicinaj ilustraĵoj
En la kampo de medicino, ilustraĵoj de gravedaj virinoj estis unu el la unuaj kaj plej oftaj temoj en medicinaj libroj. La ilustraĵo estis, kutime, de malferma utero kiel ĝi aperis en religiaj pentraĵoj de la Mezepoko. La ilustraĵoj de la feto estis en la centro, pli ol la ilustraĵoj de la patrino mem. La plej multaj el la fruaj ilustraĵoj en obstetrikaj manlibroj estis distorditaj, sed daŭre helpemaj en montrado de naskiĝpozicioj. Tiuj ilustraĵoj baziĝis sur kopiado de figuroj de antaŭaj generacioj kaj medicinaj libroj kiuj eĉ datiĝas de la jaro 500.
La precizaj ilustraĵoj de Leonardo da Vinci eble estis inter la unuaj, sed profesiaj medicinaj libroj ne havis precizajn ilustraĵojn ĝis multaj jaroj poste. William Hunter, kiu okupiĝis pri anatomio kaj estis la kuracisto de reĝino Charlotte, admiris la ilustraĵojn de Leonardo kaj lernis de ili. Lia libro estis publikigita en 1774 kaj baziĝis sur profunda studo de la korpoj de gravedaj virinoj.
Arto desegnita por gravedaj virinoj
Estas verkoj kreitaj specife por gravedaj virinoj, kvankam ili estas pli maloftaj ol verkoj destinitaj por virinoj kiuj aspiris gravediĝi. Unu el la klarigoj por la kreado de Venusaj statuetoj estas, ke ili estis tenataj en la manoj de la virinoj kiam ili estis naskotaj kaj tial devis konveni en la manplaton.
La pentraĵo de la Madonna del Parto kaj aliaj pentraĵoj de la Virgino Maria en gravedeco kutime ludis rolon de temigado pri la kredo de virinoj kaj iliaj familioj. En 1954, la urbestro de la urbo Monterchi, kie troviĝas la bildo de la Madono de Piero della Francesca, rifuzis pruntedoni la bildon al ekspozicio en Florenco ĉar li ne volis, ke la loĝantoj de la urbo suferu pro ĝia manko.
Pentraĵoj de la stilo Desco da parto, kiuj estas de "naskiĝpleto" estis grava simbola donaco al edziĝintaj virinoj ĉe la fino de la Mezepoko. Sur tiuj pletoj, sur la supra flanko, estis pentritaj scenoj el klasika mitologio kaj scenoj el la Biblio aŭ la Nova Testamento, kaj tiuj bildoj estis tre popularaj antaŭ la naskiĝo. Sur la malantaŭa flanko de la pleto, la malpli gravaj desegnaĵoj estis desegnitaj, inkluzive de figuroj de familio, infanoj kaj familiaj simboloj.
Dum la Renesanco oni kredis, ke tio, kion vidas graveda virino, influas la gravedecon mem kaj eĉ povas influi la nenaskitan infanon. Martin Luther rakontis pri virino kiu estis timigita de muso dum graveco kaj kiel rezulto naskis muson. La trejnaj kajeroj konsilis rigardi bildojn, kiuj havas pozitivan efikon, kiel bildojn de nudaj infanoj, aŭ sukcesa naskiĝo. Tio estis unu el la kialoj ke bildoj de la Virgulino kaj la Filo kaj la specialaj pletoj estis penditaj en dormoĉambroj.
Všemina
Všemina estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Zlín, en Regiono Zlín. Najbaraj municipoj estas (de nordo laŭ direkto de horloĝmontriletoj) Trnava, Liptál, Jasenná kaj Dešná. En la katastro de municipo troviĝas valbaraĵa rezervujo uzata precipe por refreŝigado kaj fiŝkaptado. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1373.
Klára Hadai G.
HADAI G. Klára, familinomo Geiger, estas rumanihungara tekstiliartistino, grafikistino, libroilustraciistino naskita en Lupeni la 20-an de aŭgusto 1938. Ŝi estas edzino de redaktoro Jenő Hadai.
Kariero
Hadai G. Klára finis la fakon pri tekstilarto en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo (1964). Ŝi estis kostumdezajnisto en filstudio de Buftea, de 1967 grafikisto de la porinfana gazeto Jóbarát, de 1974 de revuo Viaţa Studenţească. Sii ilustris plurajn librojn.
Nordameriko
Nord-Ameriko aŭ Nordameriko estas kontinento tute ene de la Norda Hemisfero kaj preskaŭ tute ene de la Okcidenta Hemisfero limigita norde de la Arkta Oceano, oriente de la norda Atlantika Oceano, norde de la Kariba Maro kaj Sudameriko, kaj okcidente de la norda Pacifika Oceano. Ĝi povas ankaŭ esti konsiderita norda subkontinento de Ameriko.
Ĝi kovras areon de 24.497.994 km2 (9.458.728 kvadrataj mejloj) al 24.709.000 km2 depende de la mezurkriterioj, aŭ proksimume 4,8% de la surfaco de la Tero aŭ proksimume 16,4% aŭ 16.5% de la tera surfaco. Ekde julio 2002 ĝia loĝantaro estis proksimume 514.600.000 aŭ jam 565 milionoj nome 7.5% el la homa loĝantaro. Nord-Ameriko estas la tria plej granda kontinento aree, post Azio kaj Afriko, kaj havas la kvaran plej grandan loĝantaron post Azio, Afriko, kaj Eŭropo.
Plej el la kontinenta terareo estas de Kanado, Usono, Gronlando, kaj Meksiko, dum pli malgrandaj ŝtatoj estas en la regionoj de Centrameriko kaj Karibio.
Pri Ameriko
"... ab Americo inventore ... quasi Americi terram sive Americam" (de Ameriko la eltrovinto ... kiel se ĝi estus la tero de Ameriko, tiel Ameriko).
Por Waldseemüller, neniu devus protesti kontraŭ la nomado de la tero post ĝia eltrovinto. Li utiligis la latinigitan version de la nomo de Vespuci (Americus Vespucius), sed en ĝia virineca formo "America", sekvante la ekzemplojn de "Europa" kaj "Asia" (el kio Ameriko).
Poste, kiam aliaj mapo-faristoj aldonis Nordamerikon, ili etendis la originan nomon al ĝi ankaŭ: en 1538, Gerard Mercator utiligis la nomon Ameriko al ĉio el la okcidenta Hemisfero en sia mondmapo.
Kelkaj argumentas ke la konvencio devas uzi la familian nomon por nomado de eltrovaĵoj krom koncerne reĝecon kaj tiel derivado de "Amerigo Vespucci" povus esti problema. Ricardo Palma (1949) proponis derivadon de la "Amerrique" montoj de Mezameriko - Vespuci estis la unua se temas pri malkovri Sudamerikon kaj la Amerrique montojn de Mezameriko, kiu ligis liajn eltrovaĵojn al tiuj de Kristoforo Kolumbo.
Alfred E. Hudd proponis teorion en 1908 ke la kontinento estas nomita laŭ kimra komercisto nomita Richard Amerike de Bristol, kiu verŝajne financis la esplorvojaĝon de Johano Kaboto de Anglio ĝis Novlando en 1497. Alia etenda kredo kiu estis avancita estas ke Ameriko estis nomumita laŭ hispana maristo portanta la maljunegan visigotan nomon de "Amairick". Alia estas ke la nomo estas fiksiĝinta en indiana lingvo.
Limoj
Ne estas unusola kriterio por difini tiun terminon. En la hispanparolantaj landoj, la uzado normale difinas Nordamerikon kiel subkontinento kunformata de Kanado, Usono (inklude Alaskon), Meksikon, (ĝis la Istmo de Tehuantepec), Gronlandon kaj apudajn insulojn. Kontraste, en la anglaparolantaj landoj kaj en aliaj, oni konsideras ofte Nordamerikon kiel aparta kontinento kiu estas kunformata de ĉio ĵus menciita krom Centrameriko kaj Antiloj, kio prezentus naturan limon kun Sudameriko plu malpli ĉe la aktuala landlimo de Panamo/Kolombio. Aliflanke, la Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj uzas la terminon “Nordamerikon” por indiki la kulturan subregionon kunformita de nur Usono kaj Kanado.
Geografio
Nordameriko estas la plej granda geografia dividaĵo kiu estas en la Tero, post Eŭropo, Azio kaj Afriko. Ĝi estas ĉirkaŭata okcidente de la Pacifika Oceano, oriente de la Atlantika Oceano, kaj norde de la Arkta Oceano. La punkto plej proksima al Azio estas la Markolo de Bering, en la nordokcidento. Nordoriente estas la insulego Gronlando (foje inkludita, foje ne) kaj, je 470 kilometroj, Islando, jam de Eŭropo. Rilate al Afriko, la malpli granda distanco inter ambaŭ kontinentoj estas de 1 598 kilometroj, dum 9 600 kilometroj separas Nordamerikon, oriente, de Aŭstralio.
La ĉefa akvokolekta areo de Nordameriko estas kunformata de la riveroj Misisipo, Misurio kaj Ohio, kiuj kune havas longon similan al tiu de la rivero Amazono. La baseno estas de 3 160 000 kvadrataj kilometroj. La vegetalaro estas speciala en tiu zono. Por ekzemplo, en la nordo estas tipa de la arkta vegetaĵaro la likenoj, muskoj kaj malaltaj herboj. En Kanado kaj okcidente de Usono elstaras la etendoj de koniferoj, speciale de sekvojoj, pinoj kaj abioj.
La vegetaĵaro kaj la klimato de Nordameriko posedas klimatan varion tre grandan. Kvankam la klimata grupo hegemonia estas tiu de la moderklimataj klimatoj. Pli precize, estas la kontinenta klimato estas tiu kiu plej ampleksan surfacon enhavas. Sed ankaŭ la gamo estas tre ampleksa el la tropika klimato de la sudo de Meksiko ĝis la polusa klimato de la regionoj plej nordaj de la kontinento, kaj tiel ĝi enhavas la plej parton de la klimatoj de la mondo. En la nordo estas arktaj tundroj (p. ekz. Gronlando, Jukonio), tra granda varieco de arbaroj (Roka Montaro, Apalaĉoj kaj la arbaroj de Sierra Madre), tropikaj arbaroj (Selva Lacandona kaj Ĉimalapoj), dezertoj (Dezerto de Sonora, Zona del Silencio), ebenaĵoj (Grandaj Ebenaĵoj, la Comarca Lagunera), mangrovejoj (p. ekz. Luiziano, Tabasco), ktp. Ĝenerale, la vegetaĵaro asocia al ili estas tipa de la Holoarkta Zono, en la nordo, kaj de la Novtropika Zono, en la sudo. La limoj inter ambaŭ zonoj estas ĉirkaŭ 40°N.
Historio
Je la alveno de la eŭropanoj, Nordameriko estis loĝata de indiĝenaj etnoj devenintaj el elmigradoj el Azio tra la Beringa Markolo.
La eŭropa koloniado de Nordameriko (laŭ konologia ordo: hispana, franca kaj angla) konsistis esence en la iompostioma antaŭeniro el la orienta marbordo okcidenten. Ĝenerale, la anglasaksa koloniado, kiu estis la lasta el tri, rezultis en la marĝenigo kaj eĉ formorto de la indiĝenaj loĝantaroj, ĝis enfermi la supervivantojn en rezervejoj izolitaj en la plej nefekundaj zonoj de la teritorio. Kontraste, la francaj kaj hispana koloniado rezultis en pli humanitara miksado de rasoj kaj mestizado, eĉ se simile kreante sociajn kaj ekonomiajn diferencojn.
Antaŭkolumba epoko
La antropologoj havas diversajn teoriojn pri la unuaj loĝantoj kiuj establis sin en Nordamerikon. La genetikaj kaj arkeologiaj pruvoj indikas, ke la unuaj amerikanoj alvenis el Azio ĉirkaŭ la lasta granda glaciepoko, kiam la glacio kovris la areon de la Beringa Markolo kreante terponton nome Beringio antaŭ 27 000 ĝis 14 000 jaroj.
Antaŭ la kontakto kun la eŭropanoj, la indiĝenaj popoloj de Nordameriko estis dividitaj en multaj politikaj entoj, el malgrandaj grupoj de malmultaj familioj ĝis triboj kaj regnoj. Ili loĝis en variaj kulturaj areoj kiuj korespondis svage kun la diversaj geobiologiaj zonoj kiujn ili okupis, kio havigas klaran ideon de la diverseco de iliaj kutimoj. Por ekzemplo, pri la ĉasistoj de bizonoj de la Grandaj Ebenaĵoj, aŭ la agrikulturistoj de Mezameriko. Tiujn indiĝenajn grupojn oni povas klasigi laŭlingve (por ekzemplo, la familioj atapaska, algia kaj jut-azteka estas tri el la plej etenda jen Nordameriko), kvankam gravas atenti, ke la popoloj kun lingvoj rilataj inter si ne ĉiam kunhavis la saman materian kulturon, eĉ ne estis nepre aliancanoj.
Dum la pratempo en Ameriko ekzistis ŝanĝiĝema medio kiu havigis varman klimaton pli aridan kaj okazis la malapero de la megafaŭno. La majoritato de la grupoj de lokanoj en tiu momento ankoraŭ estis ĉasistoj-kolektistoj tre vagemaj, sed poste ekaperis unuopaj grupoj, kiuj centriĝis al la rimedoj disponeblaj por ili je loka nivelo, pro kio laŭ la tempopaso ne estis ununura modelo de kreskanta ĝeneraligo laŭ la regionoj kiel, la sudokcidenta, la Arkta, la tradiciaj ebenaĵoj ktp.
Tiuj regionaj adaptoj iĝis la normo kun malpli dependeco de la ĉasado kaj la kolektado, kun ekonomio pli varia kun ĉasado de malgrandaj bestetoj, fiŝkaptado, laŭsezone naturaj vegetaĵoj rikoltitaj kaj aliaj vegetalaj manĝaĵoj. Multaj grupoj pluigis sian vivtenadon per ĉasado de grandaj bestetoj, sed iliaj ĉastradicioj iĝis pli variaj kaj iliaj metodoj akiri viandon pli prilaboritaj. La meto de artefaktoj kaj materialoj ene de praa nekropolo indikis socian diferencigon laŭ la stato de kelkaj grupoj.
La kulturaj grupoj plej sudaj de Nordameriko estis responsaj pri la aldomigo de multaj kultivoj kiuj nuntempe estas uzataj en la tuta mondo, kiel la tomatoj kaj la kukurboj. Kaj eble plej grava estas unu el tiuj kultivoj kiuj nuntempe estas el la plej gravaj (por nutrado kaj de homoj kaj de bestoj) en multaj mondoregionoj, kia estas la maizo. Kiel rezulto de la disvolvigo de la agrikulturo en la sudo, multaj el la gravaj kulturaj progresoj de Ameriko okazis en tiu areo. Por ekzemplo, la civilizacio de majaoj prilaboris skribsistemon, konstruis enormajn piramidojn, havis kompleksan sistemon de kalendaro, kaj disvolvigis la koncepton de nulo ĉirkaŭ la jaro 400 n.e., 500 jarojn antaŭ en la Malnova Mondo. La majaa kulturo ankoraŭ ekzistis kiam la eŭropanoj alvenis al Centrameriko, sed la politika dominado en la zono jam estis translokiĝinta al la iomete pli norda areo kie hegemoniis la Azteka Imperio, kies ĉefurbo estis Tenoĉtitlano en la Valo de Meksiko. La Aztekoj estis konkeritaj en 1521 fare de Hernán Cortés.
Pli norde de Mezameriko la homaj grupoj kiuj disvolvigis sociojn kaj kulturojn plej kompleksajn estis la popoloj de la Misisipo-kulturo kaj de la irokeza konfederacio en historia epoko tre bone dokumentata. Krome ekzistas kelkaj kulturoj pli kompleksaj konataj nur arkeologie kiel tiuj de la anasazioj kaj de Hohokamo.
La alveno de la eŭropanoj al Ameriko rezultis en drasta totala ŝanĝaro, ofte traŭmata aŭ katastrofa por ili kaj por iliaj kulturoj. Ĉu intence aŭ senintence oni disvastigis diversajn damaĝajn faktorojn, kiuj okazigis la malaperon de tutaj popoloj, foje eĉ de tutaj lingvaj familioj kaj tiuj kiuj survivis ĝenerale suferis ŝanĝojn tre rapide.
Kluzo Heegermühle
La kluzo Heegermühle - germane Schleuse Heegermühle - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal.
Nordameriko
Vikingaj setlejoj en Ameriko
L'Anse aux Meadows (nome koruptaĵo de la origina franclingva nomo L'Anse-aux-Méduses, “La kreko de la meduzoj”) estas loko en la norda pinto de la insulo Novlando, en la provinco Novlando kaj Labradoro (Kanado), kie la norvega esploristo Helge Ingstad kaj lia edzino, la arkeologino Anne Stine, trovis en 1960 altaĵojn kovritajn de herbo kiuj estis malkovritaj kiel la restaĵoj de eta domaro vikinga. Tiu estus la plej frua verigebla ekzemplo de antaŭ-kolumba trans-oceana kontakto de eŭropa kulturo kun la nordamerika ĉeftero kaj estis datita el ĉirkaŭ 1000 n.e. Oni supozas, ke nordia esploristo Leif Erikson (ĉirkaŭ 970–1020) vizitis la areon kaj tiel lia grupo estus la unuaj eŭropanoj kiuj fakte surteriĝis sur la kontinento (sen kalkuli Gronlandon). Tamen ne estas pruvoj de invadoj al la interno de la teritorio, nek de kulturaj kontaktoj kun indiĝenoj aŭ de iutipaj influoj, nek en unu direkto nek en la mala; pro tio plue oni konsideras fare de la ĝenerala kulturo, ke la kontakto inter la popoloj de ambaŭ kontinentoj okazis nur post 1492.
Kluzo Heegermühle
Fontoj
La vilaĝoj Heegermühle, Messingwerk kaj Wolfswinkel estis kunigitaj al la urbo Finow, kiu iĝis en la jaro 1976 kvartalo de la urbo Eberswalde. La kluzo ĉe la Finowkanal troviĝis norde de la centro, kie troviĝas kelkaj grandaj konstruaĵoj kaj granda tilio.
Nordameriko
Vikingaj setlejoj en Ameriko
En 2015 estis trovita ebla dua setlejo en alia punkto de la sama insulo Novlando nome Point Rosee, 500 km pli sudoriente el la loko en kiu jam estis konstatita la estado de la vikingoj. Tiu malkovro estis detektita de la usona arkeologino Sarah Parcak pere de teknologio de infraruĝaj bildoj el la spaco.
Kolonia epoko
En 1663 la franca regno estis domininta la kontrolon de la entreprenoj de komerco de feloj de Nova Francio. Tio markis la komencon de nova epoko de koloniismo pli formala en Nordameriko. La ekonomiaj celoj de la agado de eŭropanoj ŝanĝiĝis: dekomence hispanoj alvenis al Karibio teorie serĉante komercvojon al spicoj (el Orienta Azio), kio ŝanĝis al serĉado de oro kaj arĝento, kaj poste al akiro de feloj kaj aliaj naturaj resursoj en Nordameriko.
La rivaleco inter la eŭropaj potencoj rezultis en serio de militoj en Nordameriko kiuj okazigis grandajn tuŝojn en la disvolvigo de la kolonioj. La diversaj teritorioj pasis de unuj manoj al aliaj kelkajn fojojn. La paco ne estis atingita ĝis la francaj trupoj en Nordameriko estis venkitaj en la Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo (en nuna Kebekio) kaj Francio devis cedi la plej parton de siaj terpostuloj ekster Karibio. La fino de la franca hegemonio en Nordameriko estis katastrofa por la indiĝenaj landoj de la oriento de Nordameriko, kiu perdis sian ĉefan aliancanon kontraŭ la anglusona etendo pere de forigo de la indiĝena loĝantaro. Dum la ribelo de la tribestro Pontiak (1763-1766), Konfederacio de Grandaj Lagoj kaj la areo de la triboj entreprenis kampanjon finfine malsukcesa por defendi siajn rajtojn al la teroj okcidente de la montoj Apalaĉoj, kio rezultis en la fakto, ke la plej parto de indiĝenoj estis enfermitaj en "indiĝenaj rezervejoj" pere de la reĝa proklamo de 1763.
Inter 1535 kaj 1821, la teritorioj koloniigataj de la hispana imperio en parto de la aktuala Meksiko estis nomita vicreĝlando Nova Hispanio. Tiu areo iĝis la plej prospera el la tuta kontinento ligita al la plej grandaj insulo de Karibio. De tie eliris la koloniigaj entreprenoj dudirekte: norden al la areoj kiuj nun estas Suda Usono, kaj suden al Centrameriko kaj poste al Sudameriko.
Ĝenerale el demografia vidpunkto en plej parto de nordamerikaj areoj la alveno de la eŭropanoj rezultis en enorma kaj drasta malpliigo de la indiĝenaj loĝantaroj: pro ekonomia ekspluatado, mortoj dum militaj konfliktoj, elĉerpigo de tradiciaj resursoj por vivtenado, kaj finfine pro la enkonduko de malsanoj, kontraŭ kiuj la indiĝenaj popoloj ne estis imunigitaj.
Sendependecoj
La okazigo de la usona revolucio faris grandan influon sur la tuta amerika kontinento kaj partikulare en Nordameriko. La plej grava afero estis la kreado de nova ŝtato Usono, kiu iĝis grava tutmonda potenco en la du venontaj jarcentoj. Tamen, la Milito por Sendependeco de Usono estis grava milito kiu tuŝis ĉiujn angulojn de la mondoregiono. La elmigrado de la britaj unuismaj lojalistoj plifortigis la pluigon de Kanado kiel brita kolonio kaj finfine kiel aparta komunumo. Aliflanke la idearo (kaj ekonomia kaj politika) kiu estis rezultinta el la usona procezo disvastiĝis al Karibio, Meksiko kaj finfine al la cetero de Ameriko.
Paralele kaj tiukadre, la kontrolo de Hispanio sur Meksiko estis malfortiĝinta. La sendependeco estis deklaritada en 1810 fare de Miguel Hidalgo, kio iniciatis la procezon de la Milito por Sendependeco de Meksiko. En 1813, José María Morelos kaj la Kongreso de Anahŭako subskribis la Akton de Sendependigo de la Meksika Imperio, tiam nomita Sendependigo de Nordameriko, nome la unua jura dokumento en kiu oni establas la separadon de Nova Hispanio (jam ne per tiu nomo) rilate al Hispanio. Finfine Meksiko sendependiĝis en 1821 kiel Imperio kaj Hispanio agnoskis ĝin kiel sendependa ŝtato en 1823. Similaj procezoj estis okazantaj tiuepoke en diversaj areoj de Sudameriko.
Teritoriaj etendoj
La ĵus kreitaj ŝtatoj trovis plej utilan rimedon plifirmigi sin en procesoj de teritoriaj etendoj, kiuj havigu al si resursojn kaj evitu konkurencon de pli povaj najbaroj.
El la epoko de la sendependeco de Usono, tiu lando etendiĝis rapide okcidenten, akirante la vastajn teritoriojn de Luiziano (iam kontrolita de hispanoj, poste de francoj) en 1803. Inter 1810 kaj 1811 indiĝena konfederacio sensukcese luktis por deteni la usonajn for de la zonoj de la Grandaj Lagoj. La sekvantoj de Tekumseh foriris norden en Kanadon, kie ili helpis la britojn forpeli usonan klopodon invadi Kanadon dum la milito de 1812. Post la milito, la setlado de britoj kaj irlandanoj en Kanado pliiĝis spektakle. La etendo de Usono rezultis en grandaj diferencoj inter la diversaj kreitaj ekonomioj kaj socioj; tion komplikis la dividado de la novaj ŝtatoj inter tiuj kiuj defendis la pluigon de la jura sistemo ekspluatadi afrikdevenulojn (sklaveco) kaj tiuj kiuj kontraŭis tiun sistemon ĉu pro etikaj tialoj ĉu pro ekonomia konkurencado, kio rezultis dekomence al la Pakto de Misurio de 1820.
Siaflanke, Kanado suferis alian dividon, nome inter la francparolanta (dekomence majoritata) kaj anglaparolanta (pliigita pro elmigroj el Usono kaj el la Brita Insularo) komunumoj, kio fakte resultis en la eksplodo de la enlanda milito en 1837.
Meksiko suferis ankaŭ konstantajn politikajn tensiojnm tie inter liberaluloj kaj konservativuloj, krom trritorian konflikton kontraŭ la pli sedpova Gvatemalo, en kiu Meksiko sukcesis akiri sudajn teritoriojn en Chiapas, Sokonusko kaj Jukatano; aliflanke la nova lando suferis konfliktojn kontraŭ Usono pro Teksaso, kiu deklariĝis sendependa (kun la helpo de usonaj invadintoj) en 1836 kaj pro la teritorioj de Kalifornio kaj de aliaj areoj de tiam norda Meksiko, nune Suda Usono.
Konfliktoj
La apartigo de la Konfederaciitaj Ŝtatoj kaj la rezultanta enlanda milito skuis la usonan socion. Tio kondukis al la iompostioma abolo de la sklaveco en Usono, la detruo de grandaj sektoroj de la Sudo, kaj granda perdo de vivoj. El la konflikto, Usono aperis kiel industriigita lando post la industriaj klopodoj por la milito kaj por la posta rekonstruado. Krome ties potenca stato estis konfirmita per la teritoria kontrolo de tio kio estas nune la apudigitaj ŝtatoj (grandparte pere de la instalado de fervojoj), kaj per postaj militintervenoj en direkto al Meksiko, Karibio kaj Centrameriko unue jam dum la 19-a jarcento, poste al Sudameriko, kaj poste jam dum la 20-a jarcento al la cetero de la globo per la procezo nomita usona ekspansiismo.
Siaflanke kiel reago al la minaco de la usona povo, kvar el la kanadaj kolonioj interkonsentis federacion en 1867, kreante la enton Dominio de Kanado. La nova lando ne estis plene suverena, sed disponis de konsiderinda sendependeco el Granda Britio. Per la aligo de Brita Kolumbio Kanado ekspansiis al la Pacifika Oceano en 1871 (per procezo simila al tiu usona) kaj simile establis transkontinentan fervojon, nome la Canadian Pacific, en 1885.