cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jiří Zahradník
Doc. RNDr. Jiří Zahradník, CSc. (naskiĝinta la en Lomnice nad Popelkou) estas ĉeĥa entomologo de tutmonda signifo, aǔtoro de multaj publikaĵaj pri insektoj, fotografisto kaj muzikisto. Li estas arta estro de ensemblo Collegium musicum Český ráj. Sammomente li loĝas en la Lomnice nad Popelkou, naska urbo, kies li estas honora civitano. Lia frato estas ĉeĥa komponisto Zdeněk Zahradník.
Departementa domo (Miskolc)
La Departementa domo estas iam baroka, nun klasikisma historia monumento en Miskolc, laŭ placo, kontraŭe Urbodomo de Miskolc situas.
Historio
En la 17-a jarcento ĉi tie estis gastejo. La unua departementa domo de Borsod tie konstruiĝis inter 1725 kaj 1727. La nun videbla formo kreiĝis inter 1811 kaj 1836. Incendio okazis en 1843, poste la konstruaĵo rekonstruiĝis, aliaj trakonstruoj okazis en 1907 kaj 1911. En 1942 kaj 1968 novaj aloj estis konstruitaj.
Konstruaĵo
La duetaĝa konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro kaj formas U-majusklon. En mezo de la fasado troviĝas la pordo, pli supre en la unua etaĝo larĝa balkono etendiĝas. Spite la klasikisman stilon timpano mankas en la domego. Interne nature la plej impona ĉambro estas la sidejo, kie la galerio estis konstruita en 1843. Menciindaj freskoj kaj pentraĵoj de la sidejo. Estas ankaŭ malgranda sidejo, kie porcelana murbildo estas videbla ekde la 1980-aj jaroj.
Kwidzyn
Kwidzyn (prononcu: Kvidzin) (Quedin/Insula Sanctae Mariae / legu: Kvedin/Insulo de Sankta Maria; prapruse: Kwēdina /legu: Kvedina/; Marienwerder /legu: Marienverder/ - traduko el la germana al Esperanto: River-insulo de Maria; Esperante: Kvidzino) estas urbo en Pomeria provinco en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Kwidzyn / Kvidzino en la samnoma distrikto Kwidzyn kaj la urbo estas sidejo de la distrikto.
La 31-an de marto 2011 la urbo havis 38.632 loĝantojn.
Dum la jaroj 1975 – 1998 la urbo apartenis al la Vojevodio de Elbląg (legu: Elblong).
Situo
La urbo situas ĉe la rivero Liwa (legu: Liva) kiu estas la dekstra alflu-rivero de Nogat kiu estas la riverbrako de la Vistulo, la urbo estas nur 5 km de la Vistulo.
Historio
En la 11-a jc tiu regiono estis nomata Pomezanio kaj estis tie burgo Kwedis en la historiaj dokumentoj nomata: Quedin, Quidino, Quedzyn (legu: Kvedin, Kvedino, Kvedzin)). Supozeble tute detruita dum la oftaj militoj en Pomezanio. Aperis tie setlejo fondita de la Germana Ordeno en la jaro 1233, konstruita kiam la Granda Majstro de la Ordeno estis Hermann von Balk . Urborajtoj laŭ leĝo de Chełmno / Kulm en la jaro 1233 aŭ 1235. La urbo estis detruita en la jaro 1243 dum la bataloj de la Germana Ordeno kun la loĝanta tie la balta popolo praprusoj. Tamen tuj rekonstruita fare de la Ordeno. Dum la jaroj 1285 - 1587 la urbo estis ĉefurbo kaj sidejo de la Diocezo de Pomezanio. La denova lokigo de la urbo kaj urborajtoj okazis en la jaro 1336, kaj aperis la nova nomo Marienwerder (germane: Werder – rivera insulo; Marien – maria – do oni povas jene traduki: Maria Insulo), latine en la dokumentoj nomita: Insula Sanctae Mariae. En la jaro 1440 en la urbo agis la Prusia Konfederacio. Post la Dektrijara Milito (1454-66) en la jaro 1466 la urbo restis en la Duklando Prusio sed kiel vasallando de pola reĝo. Post la unua dispartigo de Pollando en la jaro 1772, en la urbo estis sidejo de loka prusia administrejo, de la jaro 1818 sidejo de la Distrikto Kwidzyn/Marienwerder en la Okcidenta Prusio.
En la jaro 1828 oni konstruis la ŝoseon al la pramo tra la rivero Vistulo ĉe la riverhaveno en vilaĝo Korzeniewo (legu: Koĵenjevo).
La 20-a jc
En la jaro 1920 post la Unua Mondmilito kiam denove aperis Pollando sur la mapo de Eŭropo laŭ decido de la Traktato de Versajlo kaj krome la franca komisaro de Ligo de Nacioj organizis la plebisciton en Varmio-Mazurio kaj en la Ĉevistula Regiono Powiśle, do en distriktoj: Kwidzyn/Marienwerder/Kvidzino, Sztum/Stuhm/Ŝtumo kaj en Malbork/Marienburg/Malborko. En tiu lasta distrikto la plebiscito okazis danke al persona interveno de pola esperantisto Bernardo Binnebesel por decidi pri la limoj de Pollando. Tamen grandparte sensukcesa, ĉar por Pollando voĉdonis nur ch. 40% en Kwidzyn / Marienwerder / Kvidzino, 25-30% en Sztum / Stuhm / Ŝtumo kaj 15% en Malbork / Marienburg / Malborko, nur kelkaj vilaĝoj kie oni voĉdonis pli ol 50% por Pollando eniris polajn limojn (vidu la apudan mapon). Sekve Kwidzyn/Marienwerder restis en la limoj de Germanio (en Orienta Prusio), sed kiel la sidejo de la Okcident-Prusia Distrikto. La 30-an de januaro 1945 al la forlasita de germanoj urbo Kwidzyn / Kvidzino eniris la Ruĝa Armeo kaj oni organizis tie lazareton por 20 mil da vunditaj soldatoj. La sovetianoj forlasante la urbon bruligis la malnovan parton de la urbo kun la urbodomo.
De la jaro 1945 la urbo eniris Pollandon. Kiam pola administrado transprenis la urbon oni malkonstruis la bruligitajn brikdomojn (fare de Ruĝa Armeo) kaj la akiritajn brikojn oni transportis por rekonstruo de Malnov-urbo de Varsovio.
De la jaro 1999 la urbo kiel la distrikta sidejo eniris la Vojevodion de Pomerio.
La 23-an de septembro 2007 okazis granda incendio en la Urba Oficejo kaj en Starostejo (Distriktejo).
Kulturo
En la urbo aktivas la Kultur-Centro kiu okupiĝas pri la disvolvo de kulturo ĉe la loka socio en Kvidzino. Ĝi organizas kulturan agadon en la kampo de edukado pri komputiloj kaj lingvoj. La ĉefaj centroj en kiuj oni realizas la celojn de la Kultur-Centro estas:
La Pupteatra Scenejo je la nomo Jan Wilkowski
La Krea Asocio de Pupteatra Scenejo je la nomo Jan Wilkowski en Kwidzyn / Kvidzino, ĝi estas la aŭtora pup-teatro. Funkcias de la jaro 2001 kaj ĝi estas i.a.:
La Teŭtona Kastelo en Kvidzino
La Kastela Muzeo en Kwidzyn / Kvidzino kun la konstantaj ekspozicioj:
Esperanto en la urbo
La 1-an de oktobro 2014 venis de Sztum dum sia turneo tra Pollando la Senata Esperanto-ekspozicio, kiu unue estis oktobre 2012 en Varsovio en la Pola Senato kaj estis organizita okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto kaj la Konferenco pri Esperanto en Pola Parlamento organizita de polaj parlamentanoj i.a. senatano Edmund Wittbrodt kaj fare de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kun financa helpo de Mecenato de Esperanto el Japanio Etsuo Miyoshi. La E-ekspozicio post la Senato estis prezentata en Varsovio, Malborko, Nowy Staw, Tczew, Gdynia, Pelplin, Wołów, Złotoryja, Vroclavo, Sosnowiec, Czeladź, Będzin, Lębork, Łeba, Lodzo, Loviĉo kaj Sztum, la ekspozicion invitis al la urbo la Urbestro de la Urbo Kwidzyn sub kies Patroneco okazas la Ekspozicio kaj la loka Esperanto-amiko Petro Stec, li estas NRO-aktivulo kaj kulturaganto por tuta Pomerio kaj manaĝero de la Pup-Teatro "ANIMO". La vernisaĝo okazis la 2-an de oktobro kun la Aŭtoritatoj de la Urbo kaj Distrikto, la lokaj televido kaj gazetaro kaj la ekspozicio daŭris ĝis la 5-a de novembro 2014. La 20an de oktobro 2014 okazis la monologo "Doktoro Esperanto" de Mario Migliucci en la traduko al la pola de Roman Dobrzyński kaj prezentis ĝin la loka esperantistino el Sztum Helena Biskup, de la 21-a de oktobro ĝis 4a de novembro 2014 akompanis la Senatan Esperanto-ekspozicion la rapida Esperanto-kurso gvidata de Eduardo Kozyra el Malborko, la vic-prezidanto de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kaj kunordiganto de la ekspozicio. Aliĝis jam al la Esperanto-kurso 8 urbanoj. La 5an de novembro 2014 la Senata Ekspozicio veturos al granda, iam vojevodia urbo Elbląg / Elblongo, kie la sekvontan tagon okazos vernisaĝo kaj monologo "Doktoro Esperanto" en la ekspoziciejo de la Malnova Urbodomo ĉe la Katedralo en la historia, malnova kvartalo de la urbo, krome okazos la rapida kurso "Esperanto dum 7 tagoj".
Rafaneto
La rafaneto (latine radix ‚radiko‘; science Raphanus sativus var. sativus), ankaŭ nomata, somera rafano estas utilplanto el la familio de la Brasikacoj (Brassicaceae).
Mešno
Mešno estas municipo situanta en distrikto Rokycany en Ĉeĥio proksimume 5 km norde de Spálené Poříčí kaj 10 km sud-sudoriente de Rokycany. Vivas ĉi tie. Tra la municipo kondukas fervojlinio 175 Rokycany–Nezvěstice (haltejo Mešno) kaj ŝoseo II/117.
Rafaneto
Ĝia ĝis kvar cm dika rezervtubero estas ekstere plej ofte ruĝa kaj gustas akre. La tipan guston de la rafaneto kaŭzas sinapoleo, kiu ekestas pro la vundiĝo (prilaborado, murdo) el la sinapoleglikozido en la planto.
La deveno de la planto ne estas konata. En Eŭropo la kultivado de rafanetoj komenciĝis en la 16-a jarcento. Ĝi malrapide disvastiĝis en la franca kuirarto kaj poste en la ceteraj partoj de Eŭropo.
Mešno
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1352.
Rafaneto
Kultivado
Multaj diversaj kulturvario ekzistas. Rafanetoj ŝatas neduran kaj humidan grundon kun sufiĉe da nutraj mineraloj. Tronutrado kaŭzas malbonan kvaliton kaj subnutrado malhelpas la kreskon de la tubero. Sekeco efikas ankaŭ negative sur gusto kaj konsisteco.
Ekde marto eblas disemo en plastfolitunelo. La ĝermtempo estas ĉikaŭ unu semajno. Post kvar ĝis ses semajno la rafanetoj povas esti rikoltataj. En varmaj printempoj eblas semi rekte en liberaera kampo aŭ ĝardeno.
La distanco inter la vicoj estu sep ĝis dek centimetrojn. En la vico estu distanco de kvin ĝis sep centmetrojn, por ke la tuberojn povas evoluiĝi bone. La disemado estu malprofunde (maksimuma profundeco unu centimetro). Pli profunda semado kaŭzas oblongan formon de la rubero. En la komerca hortikulturo oni rikoltas 170 ĝis 180 tuberojn je m² kultivareo. Oni ankaŭ povas dissemi rafanetojn inter sufiĉe foraj vicoj de aliaj legomoj.
Tro malfrua rikolto kaŭzas lignecajn tuberojn kaj malagrablan guston.
Najbareco al aliaj kulturoj
Radieschen Rafanatoj toleras diversajn najbarantajn plantojn.
Kultivaroj
Oni distingas inter klasikaj fruaj kultivaroj, kiu taŭgas por kultivado en printempo kaj aŭtuno kaj someraj kultivaroj, kiuj ankaŭ formas tuberojn sub lontagaj cirkonstancoj.
Ne ĉiu rafanero estas ruĝa kaj globa:
Manĝado
La tuberoj de la rafanetoj oni tranĉas en diskojn aŭ striojn au raspas ilin.La rafanetoj povas esti aldonitaj al miksita salato. Ŝatata estas ankaŭ rafanetoj kiel pansurmetaĵo kun salo. Eblas ankaŭ manĝi la foliojn krude kiel salato aŭ kuirite kiel spinaco.
Stokado
La rafenetoj oni manĝu laŭeble freŝe. En fridujo rafanetoj estas konserveblaj kelkajn tagojn.
Marian Iwańciów
Marian Iwańciów (naskiĝis la 4-an de februaro 1906 en Zoloĉiv, mortis la 14-an de marto 1971 en Zamosc) estis la pola pentristo, grafikisto kaj pedagogo. Li estis la filo de Filip Iwańciów kaj Stanisława Maria née Sieprawska.
Li studis en la belarta fakultato de la Stefan Batory-Universitato en Vilno (1929-1934) kie liaj profesoroj de la pentrado estis Ferdynand Ruszczyc, Tymon Niesiołowski, Ludomir Śleńdziński kaj lia profesoro de grafiko estis Jerzy Hoppen. Li ankaŭ studis en la Nikolao Koperniko-Universitato en Toruno (1949-1950).
La Stefan Batory-Universitato en Vilno prezentis liajn verkojn dum la raport-ekspozicioj en 1933, 1934/1935. En 1939, liaj verkoj estis prezentitaj en la ekspozicio de "Współczesna Polska Grafika Wojskowa" ("Militgrafiko de modernaj polaj artistoj") en Poznań. En 1940 (en Vilno), oni montris liajn verkojn en la ekspozicio de modernaj kaj famaj vilnaj pentristoj kaj grafikistoj. Liaj individuaj ekspozicioj i.a. en Vroclavo (1953), en Lublin (1960, 1963, 1964) kaj en Zamosc (1963, 1964, 1966). Li vojaĝis al Parizo, en Rumanujo kaj Jugoslavio kie li kreis pastelajn kaj akvarelajn bildojn kaj pentraĵojn (la ekspozicioj en 1966).
Ekflama temperaturo
Ekflama temperaturo de iu volatila substanco estas la plej malalta temperaturo en kiu ĝi komencas vaporiĝi formante, kune kun la aero, sparkan miksaĵon. Por mezurado de ekflama temperaturo estas necesa iu sparka fonto. En la ekflama temperaturo, la vaporo ĉesas la bruladon kiam la sparka fonto ne plu ekzistas.
Marian Iwańciów
Komence la dua mondmilito, en 1939, li estis arestita kaj ekzelita al Solovki-insularo en nordokcidenta parto de Rusio. Li revenis al Vilno post du monatoj, kiam la ŝtataj aŭtoritatoj likvidis la malliberejon en Solovki, kiujn ili transformigis al militar-bazo. Li instruis en la mezlernejo de Trakai ĝis julio 1945. La politika situacio en la Litova SSR devigis lin forlasi Trakai. Li venis al Pollando; unue al Malsupra Silezio kaj poste al la urbo de Zamosc (en 1953). En Zamosc (krom lia aktiva partopreno en la arta vivo de regionaj artistoj) li instruis en la loka 'Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych' t.e. 'Ŝtata Liceo de Arto' kaj inter 1965-1969, li tenis la postenon de direktoro en la sama lernejo. Li estis la kunfondinto de la arta ensemblo nomata Grupa Zamojska. En Zamosc, li organizadis ekspoziciojn de studentaj plastik-verkoj kaj ekspoziciojn por popularigi verkojn de artistoj el diversaj regionoj de la ŝtato.
Ekflama temperaturo
La ekflama temperaturo ne devas konfuziĝi kun memsparka temperaturo (kiam sparka fonto ne estas necesa) aŭ kun brulpunkto (temperaturo en kiu la vaporo daŭre brulas post sparkado).
Marian Iwańciów
Marian Iwańciów apartenis al plej elstaraj artistoj de la Zamosc regiono. Li estis senpartia. Li estis ordenita per Pola Ora Merit-Kruco (Złoty Krzyż Zasługi) por lia art-agado.
Ekflama temperaturo
Nek la ekflama temperaturo, nek la brulpunkto dependas de la temperaturo de la sparka fonto, kiu estas multe pli alta.
Likvaĵoj
La ekflama temperaturo estas priskriba karakterizaĵo uzata por distingi memeksparkajn likvaĵojn (samkiel likvan brulaĵon) elde bruligeblaj likvaĵoj. Ĝi ankaŭ karakterizas la bruldamaĝon de likvaĵoj. Likvaĵoj havantaj ekflaman temperaturon malpli ol 37.8 aŭ 60.5 °C (100.0 aŭ 140.9 °F), depende de la normoj uzataj, nomiĝas sparkaj — dum likvaĵoj havantaj ekflaman temperaturon pli alta ol tiu temperaturo nomatas brulaĵoj.
Mekanismo
Ĉia likvaĵo posedas vaporpremon, kiu estas unu funkcio de la temperaturo de tiu likvaĵo. Laŭmezure kiel la temperaturo altiĝas, la vaporpremo kreskas. Kiam la vaporpremo altiĝas, la vaporkoncentriĝo de sparka likvaĵo altiĝas en aero. Tiam, la temperaturo determinas la vaporkoncentrigon de la sparka likvaĵo en la aero.
Iu certa vaporkoncentriĝo en aero necesas por konservi la bruladon, kaj tiu koncentriĝo estas malsimila por ĉiu sparka likvaĵo. La ekflama temperaturo de iu sparka likvaĵo estas la plej malalta temperaturo en kiu estos sufiĉa brulvaporo por sparkado kiam ekzistas sparka fonto.
Mezurado
Ekzistas du bazaj tipoj por mezurado de ekflama temperaturo: malfermita ujo kaj fermita ujo.
En mekanismoj por malfermita ujo la specimeno enhavatas en malfermita ujo kiu tiam varmiĝas, kaj inter la intervaloj iu flamo estas alportita sur la surfaco. Verdire, la mezurita ekflama temperaturo varios kun la alteco de la flamo super la likvosurfaco, kaj en sufiĉa alteco ke la mezurita ekflama temperaturo koincidos kun la brulpunkto. La ekzemplo plej konata estas la Testilo por Malfermita ujo de Klevlando aŭ COC.
Ekzistas du tipoj da testiloj por fermitaj ujoj: senekvilibraj, tiel kiel la testiloj de Pensky-Martens kie la vaporoj super la likvaĵo ne estas ekvilibre kun la likvaĵo, kaj ekvilibraj, tiel kiel la Small Scale, pli konataj kiel Setaflash, kie la vaporoj konsideratas en ekvilibra temperaturo kun la likvaĵo. En ambaŭaj kazoj la ujoj estas hermetike fermitaj per kovrilo tra kiu la sparka fonto enmetiĝas. Testiloj por fermitaj ujoj kutime donas pli malaltajn valorojn por la ekflama temperaturo ol tiuj malfermitaj ujoj, (ordinare 5 ĝis 10 °C aŭ 9 ĝis 18 °F pli malaltaj) kaj estas la plej bona rezulto por la temperaturo en kiu la vaporpremo atingas la plej malaltan sparkan limon.
La ekflama temperaturo estas empiria mezurado anstataŭ la fundamente fizika parametro. La mezurita valoro varios kun la variaĵoj de aparato kaj testoprotokolo, inklude de temperatura talusorapido (en aŭtomataj testiloj), tempo akceptebla por la ekvilibro de la specimeno, volumeno de la specimeno kaj agitiĝo de la specimeno.
Metodologio por determinado de ekflama temperaturo de iu likvaĵo specifiĝas en multaj normoj. Ekzemple: testoj por la metodo per fermita ujo de Pensky-Martens estas detale priskribita en la metodoj ASTM D93, IP34, ISO 2719 , DIN 51758 , JIS K2265 aŭ AFNOR M07-019. Determinado de ekflama temperaturo pere de Small Scale fermita ujo estas detale raportita en ASTM D3828 kaj D3278, EN ISO 3679 kaj 3680, kaj IP 523 kaj 524.
Dikbeka paserelo
La Dikbeka paserelo (Passerella (iliaca) megarhyncha) estas birdogrupo de la klare grandabekaj taksonoj de Sierra Nevada de la genro Passerella. Ĝi estas nune klasita kiel "subspecia grupo" ene de la Pasereloj atendante pli ampleksan akcepton de ties specistatuso.
Tiuj birdoj estis dumlonge konsiderataj membroj de la grupo de la Ardezkolora paserelo pro morfologiaj karakteroj (Swarth 1920), sed laŭ analizoj de DNA kaj informoj pri haplotipoj (Zink 1994), ĝi formas rekoneblan kladon. Studoj pri supozita (Rising & Beadle 1996) hibridiĝo kaj konsiderinda aldona informo pri sekvencoj de DNA kondukis al konfirmo pri ties distingeco (Zink & Kessen 1999); tiu grupo ŝajne estas pli proksime rilata al la Malhela kaj/aŭ Ardezkolora pasereloj (Zink 1996, Zink & Weckstein 2003).
La Dikbeka paserelo estas preskaŭ identa laŭ plumaro al la Ardezkolora paserelo, sed havas pli etendan blugrizan kapuĉon kaj malpli ruĝecan voston. La plej rimarkinda karaktero de tiu birdo estas ties enorma beko kiu povas esti trioble pli granda ol tiu de la markate malgrandbeka Ardezkolora paserelo La beko de la Dikbeka paserelo diferencas ankaŭ en koloro el tiu de la Ardezkolora paserelo. Kvankam la supraj bordoj de ambaŭ grupoj estas grizecbrunaj, la Ardezkoloraj pasereloj havas flavan suban makzelon anstataŭ la ŝtalbluan de la Dikbeka paserelo (Rising & Beadle 1996).
Ida M. Tarbell
Ŝi famiĝis pro senvualigo de komercaj praktikoj de Standard Oil Company de John D. Rockefeller, tiel ŝi estas pioniro de la esplora ĵurnalismo. Oni konsideras ŝian libron, The History of the Standard Oil Company, publikigita en 1904, unu el la100 plej gravaj verkoj de Usono en la 20-a jc. (laŭ elektoj en 1999).
Dikbeka paserelo
Subspecioj
La komplekso megarhyncha reproduktiĝas en montoj el suda Oregono al suda Kalifornio orienten al Sierra Nevada kaj montras malmultan geografian variadon. Ili interreproduktiĝas kun la komplekso de la Ardezkolora laŭlonge de mallarĝa kontakta zono el suda Oregono al okcidenta Nevado (Rising & Beadle 1996) sed kiel menciate supre, genofluo estas tre limigita. Sibley (2000) indikas, ke tiu grupo havas la plej diagnozan alvokon, "altatona, ebena ĉirpado (tiele) tiip kiel de Kalifornia pipilo".
Ida M. Tarbell
Ida Tarbell estis filino de naftulo kaj akuzis Standard Oil pri maljusta taktiko por forigi ŝian patron kaj aliajn naftokompaniojn en la naftobizniso.
Tarbell, Baker, Steffens kaj redaktoro John Sanborn Phillips forlasis en 1906 McClure's kaj aĉetis American Magazine, kie ili uzis pli optimisman alproksimiĝon al temoj. Ŝi forlasis la magazinon en 1915. Tarbell kontribuis ankaŭ al Collier's Weekly.
Ŝi mortis je pneŭmonio en 1944, en aĝo de 86.
Oni elektis ŝin – la 7-an de oktobro 2000 – al National Women's Hall of Fame (Halo de Famaj Usonaj Virinoj)
Krestonumido
La Krestonumido (Guttera pucherani) estas birdospecio membro de la familio Numidedoj. Ĝi troviĝantas en malfermaj arbaroj, kaj savanaj mozaikoj en sub-Sahara Afriko.
Aspekto
Ĝi havas totalan longon de proksimume 50 cm kaj pezas 721-1543 g. La plumaro estas ĝenerala nigreca kun densa blanka punkteco. Ĝi havas distingan nigran kreston kapopinte, kies formo varias el malgrandaj krispaj plumoj al lanugo depende el la subspecio, kaj kiu facile separas ĝin el ĉiuj aliaj specioj de numidoj, escepte ĉe la Plumkrona numido. Bedaŭrinde, la nomoj "kresto" kaj "plumo" estas ofte misuzitaj tra ambaŭ specioj.
Reproduktado
Tiu specio estas monogama kun probable fortaj kaj longdaŭraj parligoj. Pariĝa nutrado estas komuna, kaj iam oni registris kaptivan masklon dum kurado de 5–10 metroj al la numidino por donaci partikularan manĝeron. La nesto estas bone kaŝita skrapaĵo en alta herbo aŭ sub arbusto; ovoj povas varii el preskaŭ blankaj al sablokoloraj kaj la ovaro estas kutime de ĉirkaŭ 4 aŭ 5.
Intraspecia taksonomio
La intraspecia taksonomio de la Krestonumido estis celo de konsiderinda polemiko, sed plej ĵusaj fakuloj akceptas 5 subspeciojn (ekz. I. Martinez ĉe HBW, 1994). Vidaj diferencoj inter la subspecioj, aldone al la formo de la kresto, estas laŭ koloro kaj situacio de makuloj ĉe la grizbluaj kolo kaj vizaĝo. Tiaj makuloj varias el preskaŭ blanka al flava, kaj al ruĝa.
La nomiga subspecio troviĝas en Orienta Afriko el Somalio al Tanzanio, kaj estas distinga kun grizec-blua kolo kaj etenda ruĝo ĉe vizaĝo. Ĝi estas foje konsiderata monotipa specio, nome Kenja krestonumido, laŭ kiu kazo la restantaj subspecioj, kiuj troviĝantas en suda, centra kaj okcidenta Afriko, retenus la komunan nomon Krestonumido, sed sub la scienca nomo Guttera edouardi. Ili havas bluecajn vizaĝojn kaj kolojn, kvankam la nuko estas tre palgrizaca (preskaŭ blanka) ĉe kelkaj subspecioj kaj la gorĝo estas ruĝa ĉe aliaj.
Subspecioj
Estas kvin agnoskitaj subspecioj:
Villers-sur-Mer
Villers-sur-Mer estas franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Stacio Mucu-Ŝirahama
Stacio Mucu-Ŝirahama (陸奥白浜駅 [Mucu-Ŝirahama-eki]) estas stacio de Orient-Japania Fervoja Kompanio. Ĝi lokiĝas en Haĉinohe, Gubernio Aomori, Japanio.
Juki
Juki (結城市, latinliterigo laŭ sistemo Hepburn Yūki-shi) estas urbo de Japanio, kiu apartenas al la Gubernio Ibaraki. La urbo situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ takso de junio 2019 la urbo havis loĝantojn.
Bizanca imperio
Bizanca imperio, Orienta Romia Imperio, aŭ Bizancio (395–1453) estis la greka, orienta pluiga parto de la romia imperio, dum la Malfrua Antikveco kaj la Mezepoko, kiam ties ĉefurbo estis Konstantinopolo (nuntempa Istanbulo, kiu estis fondita kiel Bizanco). Ĝi survivis la fragmentigon kaj detruon de la Okcidenta Romia Imperio en la 5a jarcento kaj plue ekzistis dum aldona milo da jaroj ĝis ĝi falis sub la Otomanaj Turkoj en 1453. Dum plej el sia ekzisto, la imperio estis la plej povega ekonomia, kultura, kaj militista forto en Eŭropo. Kaj "Bizanca Imperio" kaj "Orienta Romia Imperio" estas historiografiaj terminoj kreitaj post la fino de la regno; ties civitanoj plue referencis sian imperion kiel la Romia Imperio (Greke: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, tr. Basileia tôn Rhōmaiōn; Latine: Imperium Romanum), aŭ Romania (Ῥωμανία), kaj sin mem kiel "Romanoj."
Kelkaj gravaj okazaĵoj el la 4a al la 6a jarcentoj markis la periodon de transiro dum kiu la Greka Oriento kaj la Latina Okcidento de la Romia Imperio dividiĝis. Konstantino la 1-a (r. 324–337) reorganizis la imperion, faris Konstantinopolon la nova ĉefurbo, kaj enleĝigis kristanismon. Sub Teodozo la 1-a (r. 379–395), kristanismo iĝis la oficiala ŝtata religio de la Imperio kaj oni malpermesis aliajn religiajn praktikojn. Fine, sub la regado de Heraklio (r. 610–641), la militistaro kaj administracio de la Imperio estis restrukturitaj kaj oni finfine adoptis la Grekan por oficiala uzado anstataŭ la Latino. Tiele, kvankam la Romia ŝtato plue ekzistis kaj la Romiaj ŝtataj tradicioj estis kontinuigitaj, modernaj historiistoj distingas Bizancon el la antikva Romio ĉar ĝi estis centrita en Konstantinopolo, orientita al la Greka pli ol al la Latina kulturo, kaj karakterizita per la Ortodoksa Kristanismo.
La limoj de la imperio ege evoluis laŭlonge de ties ekzistado, ĉar ĝi trapasis kelkajn ciklojn de malpliigo kaj rekupero. Dum la regado de Justiniano la 1-a (r. 527–565), la Imperio atingis sian plej grandan etendon post la rekonkero de multo de la marbordo de la historia Romia okcidenta Mediteraneo, kiel ĉe Nordafriko, Italio, kaj Romo mem, kion la imperio tenis dun du pliaj jarcentoj. Dum la regado de Maurikios (r. 582–602), la orienta limo de la Imperio estis etendita kaj la nordo stabilita. Tamen, lia murdo okazigis la Bizanc–Sasanidan Militon, kiu elĉerpigis la resursojn de la imperio kaj kontribuis al gravaj teritoriaj perdoj dum la komencaj islamaj konkeroj de la 7-a jarcento. Post kelkaj jaroj la imperio perdis siajn plej riĉajn provincojn, nome Egipto kaj Sirio, profite al la Araboj.
Dum la Makedonia dinastio (10a–11a jarcentoj), la imperio denove etendiĝis kaj espertis la du-jarcente daŭran Makedonian Renesancon, kiu finiĝis pro la perdo de multo el Malgranda Azin antaŭ la Selĝukoj post la Batalo de Manzikerto en 1071. Tiu batalo malfermis la vojon por ke la Turkoj setliĝu en Anatolio.
La imperio rekuperiĝis denove dum la Komnenia restaŭrado, ĉar en la 12a jarcento Konstantinopolo estis la plej granda kaj riĉa urbo de Eŭropo. Tamenla imperion ricevis fortan frapon dum la Kvara krucmilito, kiam Konstantinopolo estis rabita en 1204 kaj la teritorioj kiujn la Imperio iam regis estis dividitaj en konkurencaj Bizancaj Grekaj kaj Latinaj regnoj. Spite la eventualan rekuperon de Konstantinopolo en 1261, la Bizanca Imperio restis nur unu el kelkaj malgrandaj rivalaj ŝtatoj en la areo por la finaj du jarcentoj de sia ekzistado. Ĝiaj restantaj teritorioj estis iom post iom aneksitaj de Otomanoj laŭlonge de la 14a kaj 15a jarcentoj. La Falo de Konstantinopolo antaŭ la Otomana Imperio en 1453 finfine finigis la Bizancan Imperion. La lasta el la imperiaj Bizancaj sukcedantaj ŝtatoj, nome Imperio de Trebizondo, estis konkeritaj de Otomanoj ok jarojn poste post la Sieĝo de Trebizondo de 1461.
Resume la imperio travivis la atakojn de la ĝermanoj en la 5-a jarcento, de la araba imperio en la 7-a jarcento sed, en la finaj jarcentoj, estis formanĝita iom post iom de la turkoj kaj Venecio ĝis la falo de Konstantinopolo en 1453. La turkoj poste starigis la otomanan imperion, kiu regis grandparte la saman teritorion, sed estis turka kaj islama, ne greka kaj kristana. La rusa imperio, regita de caro (= cezaro), rigardis sin kiel la veran heredinton de la bizanca imperio. Moskvo estis la "tria Romo".
Oni nomas la imperion "bizanca", laŭ franca kutimo, pro la helena urbeto Bizanco, sur kiu Konstantino fondis Konstantinopolon, sed la bizancianoj mem nomis sin "romianoj" (Rhomaioi): kvankam ili ne estis kulture romia kaj eĉ ne regis Romon, ili sin rigardis kiel la daŭrigo de Romio, kaj kromnomis Konstantinopolon Nea Rhome, "Nova Romo".
Historio
Por sekurigi la kontrolon de la romia imperio kaj kompetentigi ties administracion, la imperiestro Diokleciano, fine de la 3-a jarcento, institutuciis la regoreĝimon konata kiel tetrarkio, konsista en la divido de la Imperio en du partojn, regataj de du imperiestroj kun titolo de aŭgusto, ĉiu el kiuj havis asocie po unu «vic-imperestron» kaj estontan heredanton kun titolo de cezaro. Post la abdiko de Diokleciano la sistemo perdis validecon kaj malfermiĝis periodo de enlandaj militoj kiu ne finis ĝis la jaro 324, kiam Konstantino la 1-a reunuigis ambaŭ partojn de la Imperio.
Konstantino rekonstruis la urbon Bizanco kiel nova ĉefurbo en 330. Li nomigis ĝin «Nova Romo», sed ĝi iĝis konata populare kiel Konstantinopolo ('La urbo de Konstantino'). La nova administracio havis sian centron en la urbo, kiu ĝuis de senegala strategia situacio ĉe la nodo de la ĉefaj komercaj vojoj de la orienta Mediteraneo. Konstantino ankaŭ estis la unua imperiestro kiu adoptis la kristanismon, religio kiu pliigis sian influon laŭlonge de la 4-a jarcento kaj finfine estos proklamita de la imperiestro Teodozo la 1-a, fine de tiu jarcento kiel oficiala religio de la Imperio.
Pli precize, la Imperio dividiĝis definitive: Flavio Honorio, la plej juna filo de Teodozo, heredis Okcidenton, kun ĉefurbo en Romo, dum la plej aĝa filo, Flavio Arkadio, ricevis Orienton, kun ĉefurbo en Konstantinopolo. Por la majoritato de fakuloj, ekde tiam ekas propre la historio de la Bizanca imperio. Dum la historio de la Okcident-Romia Imperio finis en 476, kiam la juna Romulo Aŭgustulo estis elpostenigita de la ĝermano (de la grupo de la heruloj) Odoakro, dum la historio de la Bizanca imperio pluis dum preskaŭ unu jarmilo.
Je 636, la araba imperio venkis la bizancianojn en la batalo de Jarmuk en Palestino. La araboj poste forkaptis ankaŭ Sirion, Egiption kaj Nordafrikon. Pro la bizanca persekutado de la nestorianoj kaj aliaj herezuloj en tiuj landoj, multaj favoris la arabojn kontraŭ Konstantinopolo. La imperio tiam konsistis preskaŭ nur el Anatolio kaj Grekio. Sed ĝi restis riĉa kaj forta dum la sekvantaj kvar jarcentoj.
La Abasida invado de Malgranda Azio en 782 estis unu el la plej grandaj militoperacoj faritaj de la Abasida Kaliflando kontraŭ la Bizanca Imperio. La invado estis ekigita kiel montro de la Abasida militforto sekve al serio de bizancaj sukcesoj. Estrita de la Abasida her-ŝajniganto, nome la estonta Harun al-Raŝid, la Abasida armeo atingis tiom for kiom ĝis Ĥrisopolo aŭ Skutari, tra la markolo Bosporo el la bizanca ĉefurbo, Konstantinopolo, dum duaranga forto militiris okcidentan parton de Malgranda Azio kaj venkis la bizancajn fortojn tie. Ĉar Harun ne intencis ataki Konstantinopolon kaj ne havis ŝipojn por fari tion, li revenis. Post batalpaŭzo la imperiestrino Irene dediĉis siajn fortojn al Balkanio.
La Abasida invado estis komandita persone de la abasida kalifo Harun al-Raŝid (regis dum 786–809), kiu deziris revenĝi pro la bizancaj sukcesoj en la landlima regiono de la Kaliflando la antaŭan jaron kaj impresi super la Bizanca imperiestro, Niceforo la 1-a (r. 802–811). La granda armeo de Abasidoj, laŭ arabaj fontoj konsistis el pli ol 135,000 homoj, kiuj rabatakis tra Kapadokio senrivale, kaptante kelkajn urbojn kaj fortikaĵojn, ĉefe Herakleja Kibistra, kaj devigante Niceforo serĉi pacon ŝanĝe de tributoj.
Teodora la Armenino (815 – 877, greke: Θεοδώρα) estis bizanca imperiestrino kiel edzino de la bizanca imperiestro Teofilo kaj regentino de la bizanca imperio ekde 842 ĝis 848 pro la infanaĝo de ŝia filo Miĥaelo la 3-a. Ŝi estas liturgie kultata kiel sanktulino ĉe la Ortodoksa Kristana Eklezio pro sia politika agado kontraŭa al la ikonoklastio kaj paŭlikianismo.
La Rabatako de Amorio fare de la Abasida Kaliflando en mezo de Aŭgusto 838 estis unu el la ĉefaj okazaĵoj en la longa historio de la arab–bizancaj militoj. La Abasida kampanjo estis estrita persone fare de la kalifo al-Mu'tasim (regis 833–842), kiel revenĝo al senkontraŭa ekspedicio lanĉita de la Bizanca imperiestro Teofilo (r. 829–842) en la landlimoj de la Kaliflando la antaŭan jaron. Mu'tasim celis Amorion, nome urbo de Bizanco en okcidenta Malgranda Azio (moderna Anatolio), ĉar ĝi estis la naskoloko de la reganta dinastio en Bizanco kaj, tiam, unu el la plej grandaj kaj plej gravaj urboj de Bizanco.
La Rabatako de Damieto en 853 estis grava okazaĵo en la Bizanca Imperio. La 22an de Majo 853, la Bizanca ŝiparmeo atakis la havenurbon Damieto ĉe la Nila Delto, kies soldataro estis fore en la momento.
Memkompreno
La bizancanoj, kaj la grekoj ĝis en la 19-an jarcenton konsideris kaj nomis sin mem romianoj (Ῥωμαῖοι, Rhōmaîoi, elparolate: Romäi). La vorto grekoj (Έλληνες, Héllēnes/Éllines) estis uzata preskaŭ nur por la antaŭkristaj nekristanaj grekaj kulturoj kaj ŝtatoj. Nur ekde 1400 la bizancanoj pli kaj pli nomis sin Helenoj.
La nuntempaj esprimoj bizancanoj kaj bizanca imperio estas modernaj. Samepokuloj parolis nur pri la Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων (Basileía tōn Rhōmaíōn/Vasilía ton Romäon „Imperio de la romianoj“) aŭ pri la Ῥωμαικὴ Αὐτοκρατορία (Rhōmaikḗ Autokratoría/Romaikí Aftokratoría, „romia memregno, romia imperio“).
Laŭ sia memkompreno ili ne estis la posteuloj de la romia imperio – ili estis mem la romia imperio. Evidentiĝas tio ankaŭ pro la modernaj nomoj orientromia kaj okcidentromia imperioj, ĉar laŭ la tiama opinio ekzistis nur unu imperio sub du imperiestroj.
Ekonomio
La bizancia ŝtato monopolis eksteran komercon, kaj silko-kultivon, post kiam bizanciaj monaĥoj ŝtelis silkvermojn el Ĉinio, kaj rolegis en la ekonomia vivo. Ties valuto estis norma en tiamaj Eŭropo kaj Mediteraneo. Oni elfosadis bizanciajn monerojn en Skandinavio kaj laŭ la silka vojo al Ĉinio.
Tamen, en la finaj jarcentoj, la ŝtato devis koncedi privilegiojn kaj eĉ konstantinopolajn kvartalojn al la italaj komercaj civitoj Venecio kaj Ĝenovo. Malllongadaŭre, tio savis la imperion, sed longadaŭre ĝi rompis la ekonomian sanon de la ŝtato.
Granda parto de la ekonomia historio de Bizancio estas batalo inter imperia ŝtato, feŭdema nobelaro kaj liberaj kamparanoj.
Religio
Konstantino, kvankam pagana, vidis en kristanismo strukturon ĉirkaŭ kiu rekonstrui la imperion. Li oficialigis kaj favoregis la Kristanan Eklezion.
La imperiestro iĝis reprezentanto de Dio sur tero, laŭ la modelo de aziaj imperioj kaj religioj. Tamen, la dinastia principo ne ĉiam sukcesis kaj imperiestriĝo ofte dependis pli de potenca armeo ol de heredaj rajtoj.
Pluraj skoloj aperis en bizancia kristanismo kaj imperiestroj vokis konciliojn por pacigi la teologiajn konfliktojn. Ne oficialajn tezojn oni nomis "herezo". Oni sloganas, ke "En Bizancio, teologio estis popola ŝatokupo". Ofte herezanoj tenis siajn kandidatojn al imperiestreco, aŭ migris ĉe najbarajn barbarojn aŭ en la Persan Imperion, do religio kaj politiko aperas miksitaj.
Inter la skoloj, oni nomas la instruojn de ikonoklasmo, ikonoduloj, monofizitismo, pelagianismo kaj monotelismo.
Kulturo
La Bizanca Imperio konsideris sin, kun iom da pravo, kiel centron de la tiuepoka eŭropa kulturo. Ĉar la historiaj fontoj estas grandparte ekleziaj, ne estas facile prijuĝi la nereligian parton de la bizanca kulturo. Sed post la disfalo de la imperio en 1453 rimarkeblis la efiko de ĝiaj fuĝantaj kleruloj, kiuj portis al okcident-eŭropaj landoj sian scion kaj siajn skribaĵojn kaj kontribuis al la evoluo de la renesanca kulturo. Sur la insulo Kreto la bizanca kulturo daŭris ankoraŭ dum la venecia regado; ĝis la osmana konkerado de la insulo en 1669 oni parolis pri "bizanca renesanco".
La verkoj de la klasika antikveco estis kultivitaj kaj etenditaj en Bizanco. Tiele, la Bizanca scienco estis en ĉiu periodo tre konektita kun la antikvaj filozofio kaj metafiziko. En la kampo de la inĝenierado Isidoro de Mileto, nome la Greka matematikisto kaj arkitekto de Hagia Sofia, produktis la unuan kompilaĵon de la verkoj de Arkimedo ĉ. 530, kaj tra tiu manuskripta tradicio, revivigita de la skolo de matematiko kaj inĝenierado fondita ĉ. 850 dum la "Bizanca Renesanco" fare de Leono la Geometriulo, tiaj verkoj estas konataj nuntempe (vidu artikolon Palimpsesto de Arkimedo).
Kelkaj antaŭeniroj derivas el la scienco kaj kulturo de Bizanco. La arkitekturo kun bazo en pendentivoj, nome specifa sfera formo en la supraj anguloj por subteni kupolon, estas ekzemple Bizanca invento. Kvankam la unua eksperimentado estis farita en la 200-aj jaroj, estis en la 6a-jarcenta Bizanca Imperio kiam ties ebloj estis tute atingitaj.
Oni trovis en elfosejo mekanikan sunhorloĝan aparaton konsistantan el kompleksa dentradaro farita de Bizancanoj, kio indikas ke la Meĥanismo de Antikithera, nome speco de simila mekanismo uzita en astronomio, inventita ĉirkaŭ la fino de la 2-a jarcento a.n.e., plue estis (re)aktiva en la Bizanca periodo. Tiaj mekanikaj aparatoj atingis altajn nivelojn de komplekseco kaj estis faritaj ofte por impresigi vizitantojn.
Al Leono la Matematikisto oni atribuas la sistemon de balzoj, speco de optika telegrafo, etenda tra Anatolio el Kilikio al Konstantinopolo, kiu havigis avantaĝon por averti pri atakoj de malamikoj, kaj kii estis uzita ankaŭ kiel diplomatia komunikilo.
La Bizancanoj konis kaj uzis la koncepton de hidraŭliko: en la 900-aj jaroj la diplomato Liutprando el Kremono, vizitinte la Bizancan imperiestron, klarigis ke li vidis la imperiestron sidanta sur hidraŭlika trono kaj ke ĝi estis "farita laŭ tiom ingenia maniero ke je unu momento ĝi estis malsupre surgrunde, dum je alia ĝi estis levita pli alte kaj estis vidita supren en la aero".
Ankaŭ la ŝipmuelejo estis invento farita de la Bizancanoj, kaj estis konstruita por mueli grenojn uzante la energion de la akvofluo. Tiu teknologio poste disvastiĝis al la cetero de Eŭropo kaj estis uzata ĝis ĉirkaŭ 1800.
Johano Filopono, filologo el Aleksandrio, komentisto pri Aristotelo kaj kristana teologo, aŭtoro de konsiderinda nombro de filozofiaj traktaĵoj kaj teologiaj verkoj, estis la unua kiu pridemandis la instruon de Aristotelo pri fiziko. Tiu fako ne estis pridemandita ĝis la apero de Johano Filopono, kaj malkiel Aristotelo kiu bazis sian fizikon sur parola argumentaro, Filopono baziĝis sur la observado. La kritikaro de Aristotelaj principoj de fiziko fare de Filopono estis inspiro por Galileo Galilei multajn jarcentojn poste, ĉar Galileo citis Filoponon en siaj verkoj, kaj tio estis la tialo kial ankaŭ Galileo malakceptis la fizikon de Aristotelo dum la Scienca Revolucio.
Bizanca arto
Bizanca arto (aŭ Bizanca stilo) estas arta esprimo el 6-a jarcento forte enradikita en la helenisma mondo kiel sekvanto de la orienta paleokristana arto En siaj unuaj momentoj oni konsideris ĝin kiel la natura konservanto en la landoj de la orienta Mediteraneo de la Romia Imperio, transpasante la artajn formojn kiuj influas povege en la mezepoka okcienta kulturo. La periodoj de la bizanca arto alĝustiĝas, kompreneble, al la grandaj fazoj de ties politika historio.
Ekde komencoj de la 5-a jarcento oni kreis formalan artstilon propra kaj diferencita de tiu kiu pludaŭris en la Okcidenta Imperio. Pli poste, en la epoko de Justiniano la 1-a (527-565) ekas la unua etapo specife bizanca: estas la Unua Orepoko kiu enhavas la 6-an kaj la 7-an jarcentojn; ĝi estas la etapo de formo de la bizanca arto en siaj bazaj formalaj aspektoj.
Post la periodo de lukto kontraŭ la ikonoklasmaj, kvankam malriĉa laŭ monumentoj, komencas, ĉirkaŭ la jaro 850, la meza bizanca arto aŭ Dua Orepoko kiu daŭras ĝis la jaro 1204, kiam Konstantinopolo estis konkerita de la krucmilitistoj; en tiu epoko baze plisolidiĝas la formalaj kaj spiritaj aspektoj de la bizanca arto; ĝi estas la vera etapo kaj kreinta kaj difininta la bizancan estetikon.
Post la latina dominado, dum la dinastio de la Paleologoj, oni eniras en la Tria Orepoko kiu centriĝas en la 14-a jarcento kaj kiu finas je la konkero de Konstantinopolo en la jaro 1453. Poste, la bizanca arto floras en la slavaj landoj, Rusio kaj suroriento de Eŭropo, transirante ĝis nuntempe tra la monto Athos.
Bizanca arkitekturo
En la Unua Orepoko, tiu de Justiniano la 1-a, 6-a jarcento, realiĝas la plej grandaj arkitektaj verkoj kiuj manifestigas kaj la teknikajn kaj materialajn karakterojn, kaj la konstruan senton kiu karakterigas la bizancan arkitekturon de tiu periodo.
De la romia kaj paleokristana orientaj mondoj ĝi pluhavis kelkajn elementojn kiel iujn materialojn kiel (briko kaj ŝtono por eksteraj kaj internaj kovradoj de mozaikoj), arkoj de duona punkto, kolono kiel subtenilo, ktp., sed ili havigis ankaŭ novajn trajtojn inter kiuj elstaras la nova dinamisma koncepto de elementoj kaj nova lokiga sento kaj, super ĉio, ties plej grava havigo, la sistema uzado de la volba kovrilo, ĉefe kupolo sur pendentivoj, tio estas, sferaj trianguloj en la anguloj kiuj faciligas la transiron de la kvadrata bazo al la cirkla de la volbo. Tiujn duonsferajn volbojn oni konstruis per samcentraj linioj de briko, kiel kronoj de malkreskantaj radioj plifortigitaj ekstere per mortero, kaj oni planis ilin kiel simbola imago de la dia mondo.
En la tiparo de la temploj, laŭ la bazotipo, abundas tiuj de centrita bazo, sendube kongruante kun la graveco kiun oni donas al volboj, sed estas multnombraj ankaŭ la preĝejoj de bazilika bazo kaj la krucoformaj kun samlongaj brakoj (bazo de greka kruco).
En preskaŭ ĉiu kazoj ofte la temploj, krom la korpo de ĉefa navo, posedis atrion aŭ nartekson, de paleokristana deveno, kaj la antaŭaltaron antaŭata de ikonostacio, nomita tiel ĉar tie oni lokigis la pentritajn ikonojn.
Uganda Fervojo
La fervojo, kiu havas metran ŝpuron, estis ekkonstruita en 1896 de la Brita Orient-Afrika Kompanio, de la mara flanko (Mombaso). En 1901 ĝi atingis Kisumu ĉe la orienta bordo de Viktoria Lago, do trairis la tutan larĝon de nuna Kenjo. Per tio la Viktoria Lago estis ligita al la monda komerco; oni diris, ke la transportkostoj de varoj al la marbordo malkreskis al 1/30.
Bizanca imperio
Politiko
La potenco estis centrita en monarko. Ŝtataj oficistoj regis la imperion, ofte batalante la aŭtonomemajn nobelojn.
Uganda Fervojo
Ĝis kaj dum la Unua Mondmilito la konstruado ripozis; nur poste oni plukonstruis la fervojon kaj en 1931 atingis Kampalon. La nova parto tamen debranĉiĝis en Nakuru, ĉ. 100 km antaŭ Kisumu. Najrobio ekestis tiutempe kiel lokomotiva remizejo.
Itinero
La fervojo komenciĝas en Kilindini sur insulo Mombasa kaj iras nord-okcidenten, sekvante la limon al Tanzanio je varia distanco. Pasante Kilimanĝaron norde ĝi atingas Najrobion. Poste ĝi krute supreniras en montaron Kikuyu kaj atingas sur la plej alta pasejo alton de 2.340 metroj super marnivelo. Post malsupreniro en la Grandan Rifton ĝi iras denove supren kaj pasas la okcidentan randon de la Rifto en alto de 2.545 metroj. De tie ĝi iras malsupren al la Viktoria Lago (1.113 metroj).
Bizanca imperio
Politiko
La streĉoj de la sistemo akriĝis ĝis ribelado Nika.
Uganda Fervojo
Itinero
Branĉa linio nun iras al Moshi en Tanzanio.
Bizanca imperio
Armeo
La Bizanca armeo aŭ orientromia armeo estis la ĉefa milita korpuso de kiu servis kun la Bizanca ŝiparo. Kiel rekta pluigo de la Romia armeo, la orientromia armeo plutenis similan nivelon de disciplino, strategia lerteco kaj organizado. Ĝi estis inter la plej efektivaj armeoj de okcidenta Eŭrazio dum multo de la Mezepoko. Laŭlonge de la tempo la kavalerio iĝis plej elstara branĉo en la Bizanca armeo, dum la sistemo de la legio malaperis en la komenco de la 7a jarcento. Postaj reformoj montris kelkajn Ĝermanajn kaj Aziajn influojn – ĉar fakte rivalaj fortoj ofte iĝis fontoj de soldulaj unuoj ekz.; Hunoj, Kumanoj, Alanoj kaj (post la Batalo de Manzikerto) Turkoj. Peza infanterio estis rekrutita el Frankoj kaj poste el Varengoj.
La forto de Bizanca armeo restis surtere en kirasitaj rajdistoj katafraktoj. Mare, la ŝiparo bruligis malamikajn ŝipojn per greka fajro, nafto-miksaĵo brulanta sur akvo.
Rilato kun la Persa Imperio
Geoffrey Greatrex per tre detala studo fokusas al pacaj, diplomataj rilatoj, kiuj evidente ekzistis inter ambaŭ imperioj, krom la militaj konfliktoj, kaj al la rezultoj de tio. Estis oftaj kontaktoj inter ambaŭ imperioj, ambasadoj inter la respektivaj regantoj, helpopetoj fare de disidentoj, translimaj koincidoj, komerco, pilgrimadoj ktp. Nevole ekzistis deportitoj, rifuĝintoj aŭ transfuĝintoj, ktp. La influkampoj estis diversaj. La romiaj kuracistoj estis prestiĝaj inter persoj, kaj tiel ludis gravan rolon en altaj kontaktoj, rilate foje al diplomatio. Kristanismo (alitipa, neortodoksa) iom disvastiĝis en teritorio persa ofte pere de romianoj; sed en mala direkto ankaŭ persdevena maniĥeismo disvastiĝis al la Romia Imperio kaj Diokleciano kaj Konstanteno devis instigi persekuton kontraŭ ili. Teorie la oficialaj religioj (kristanismo en Romio, zoroastrismo en Persio) estis toleritaj en la alia imperio, sed foje okazis iaj premoj unu- aŭ aliloke. En arto romiaj kaptitoj kaj translokigitoj en Persion estis ofte gravaj metiistoj kiuj helpis en konstruado (kaj respektive arkitektura ornamado) el la 3a al la 6a jarcentoj. Simila influo okazis en la inversa direkto. Partikulara estis la dudirekta influo en mozaikoj kaj silkaĵoj. Fakte ekzistis ia komuna kulturo, laŭ kiu foje en precizaj detaloj malfacilas klarigi kiu estis la direkto de la influo. Tio konstateblas ekzemple en kelkaj sociaj moroj, kiel ludoj kaj distraĵoj. Pro la forta graveco de la greka filozofio evidentas ke tiukampe la influo iris orienten, foje helpe de la siria lingvo. Kontraste la longdaŭra milita "kunvivado" dum jarcentoj konstruis ankaŭ komunan militan teknologion, en kiu la persoj estis kompetentaj, ekzemple por sieĝoj.
Aperibé
Aperibé estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 10.215 enloĝantojn en 2010.
Provinco İstanbul
Istanbul estas provinco de Turkio. Ĝi situas en la Marmora regiono de la lando, ambaŭflanke de la markolo Bosporo, kiu ligas la Nigran Maron norde kaj la Marmoran Maron de la Mediteraneo sude. Provinca ĉefurbo estas la nacia ĉefurbo Istanbulo.
Busseto
Busseto estas komunumo de Italio.
Esperanto
Estas tie esperanto-grupo ekde la komenco de 20-a jarcento.
Zumo
Zumo aŭ zumado estas kontinua, malakuta kaj obtuza bruado aŭ murmurado kun preskaŭ fermita buŝo aŭ konfuza bruado.
Do tia bruado, kian aŭdigas skaraboj, muŝoj, kuloj, kugloj, homamasoj, apenaŭ aŭdebla siblado de elektraj maŝinoj k.s.
Zumado estas ankaŭ nedezirata akompana bruo de radioriceviloj.
Somerville (Masaĉuseco)
Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Somerville
Somerville estas urbo en Orienta Masaĉuseco, Usono, tre proksime al Bostono kaj tuj apud Kembriĝo. Estas ĉirkaŭ 80.000 loĝantoj en Somerville.
Somerville estis fondita kiel urbeto en 1842 kaj kiel urbo en 1872.
Centr-andaj sekaj punaoj
Flaŭro
Tipaj alt-andaj malsekejoj estas la Bofedales. Tiuj marĉaj areoj estas karakterizitaj de ĉeesto de kunsenoformaj torfeja vegetaĵaro. "Jareto" (Azoerella compacta) vegetas en bone dreniĝantaj grundoj. Herbejoj estas superregataj de specioj el la genroj stipo kaj festuko.
La centr-andaj sekaj punaoj hejmigas Polylepis speciojn, inkluzive de Polylepis tarapacana, kiu estas la ligneca planto kiu vegetas ĉe la plej altaj altitudoj en la mondo.
Faŭno
Kameledoj, kiel lamoj, alpakoj, vikunoj, troviĝas en la ekoregiono. Aliaj mamuloj inkluzivas pumon, andan montaran katon (Leopardus jacobita), andan likolopekson (Lycolopex culpaeus), kaj Chaetophractus nationi (dazipedoj).
Tri el la ses flamengaj specioj vivas tie ĉi. Ili estas anda flamengo, ĝemsa flamengo (Phoenicoparrus jamesi), kaj ĉilia flamengo (Ph. chilensis). Aliaj rimarkindaj birdoj estas malgranda reao, anda kondoro, punaa tinamo (Tinamotis pentlandii), Anas puna (anasedoj), Plegadis ridgwayi (treskiornitedoj) kaj la anda ansero (Chloephaga melanoptera).
Naturprotekto
Bestoj kaj plantoj trovas rifuĝejojn en la protektitaj areoj de tiu ekoregiono. Ili inkluzivas :
19034 Santorino
19034 Santorino estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la grekia insulo Santorino en Egea Maro, kies malnova nomo estis Thera. La erupcio de 1950 produktis malgrandan lafkupolon. Ĉirkaŭ 1200 a.K. okazis granda erupcio kaj la sekvanta cunamo eble detruis la.
Pierre (Suda Dakoto)
Pierre (prononcata loke pir) estas la ĉefurbo de Suda Dakoto, ŝtato de Usono. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la kantono Hughes.
Geografio
Pierre situas sur montetaro laŭ Misuro (rivero) (ĉe kunfluejo de malgranda rivero) preskaŭ perfekte en la centro de Suda Dakoto, en la okcidenta parto de la kantono. Pierre situas proksime al Lago Oahe.