cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adolphe Monticelli
Biografio
Li evoluigis tre individuan romantikisman stilon de pentrarto, en kiu bele koloraj, makulitaj, teksturaj kaj kvazaŭvitraj surfacoj produktas brilan efikon. Li pentris kortegajn temojn inspiritajn de Antoine Watteau, krome li pentris aranĝitaĵojn, portretojn, kaj orientalismajn temojn kiuj ŝuldiĝas multe al la ekzemplo de Delacroix.
Celestina profetaĵo
La ideoj prezentitaj en la libro estas inspiritaj de pluraj orientaj tradicioj kaj de la spiriteco de Nova Epoko.
Adolphe Monticelli
Biografio
Post 1870, Monticelli revenis al Marsejlo, kie li vivis en malriĉeco kvankam li pentris abunde, vendante siajn pentraĵojn por malgrandaj sumoj. Plenkore li dediĉis sin al sia arto, kaj ne konsideris ekonomiajn aspektojn.
La junulo Paul Cézanne simpatiis kun Monticelli en la 1860-aj jaroj, kaj la influo de la verko de pli malnova pentristo povas esti vidita en la verko de Cézanne de tiu jardeko. Inter 1878 kaj 1884 la du artistoj ofte pentris kune, pasigante unu monaton marŝante la kamparon ĉirkaŭ Aix-en-Provence. Lia laboro atingis sian plej grandan spontanecon en la jardeko antaŭ sia morto en 1886.
3-sfero
Rudimentaj propraĵoj
Ĉiu ne-malplena komunaĵo de 3-sfero kun tri-dimensia hiperebeno estas 2-sfero (se ne la hiperebeno estas tangento al la 3-sfero, en ĉi tiu okazo la komunaĵo estas sola punkto). Se 3-sfero moviĝas tra donita tri-dimensia hiperebeno, la komunaĵo startas kiel punkto, poste iĝas kreskantan 2-sferon kiu atingas sian maksimuma amplekso kiam la hiperebeno sekcas ĝuste tra la ekvatoro de la 3-sfero. Poste la 2-sfero malpligrandiĝas denove al sola punkto kiam la 3-sfero lasas la hiperebenon.
Topologiaj propraĵoj
3-sfero estas kompakta, koneksa, 3-dimensia sternaĵo sen rando. Ĝi estas ankaŭ simple-koneksa. Ĉi tio signifas ke ĉiu ciklo, aŭ cirkla vojo, sur la 3-sfero povas esti kontinue malpligrandigita al punkto ne lasante la 3-sferon. La konjekto de Poincaré proponas ke la 3-sfero estas la nura tri-dimensia sternaĵo kun ĉi tiuj propraĵoj (kun precizo de homeomorfio).
La 3-sfero estas homeomorfa al la unu-punkta kompaktigo de R3. Ĝenerale, ĉiu topologia spaco kiu estas homeomorfa al la 3-sfero estas nomata kiel topologia 3-sfero.
Geometriaj propraĵoj
La 3-sfero estas nature glata sternaĵo, fakte, fermita enigita substernaĵo de R4. La eŭklida metriko sur R4 donas metriko sur la 3-sfero donante al ĝi la strukturon de rimana sternaĵo. Kiel kun ĉiuj sferoj, la 3-sfero havas konstanta pozitiva sekcian kurbecon egalan al 1/r2 kie r estas la radiuso.
Koordinatoj sur la 3-sfero
La kvar eŭklida koordinatoj por S3 estas superfluaj ĉar ili estas kun rezervo pro la kondiĉo ke. Ĉar ĝi estas 3-dimensia sternaĵo oni devus kapabli parametrigi la 3-sferon S3 per tri koordinatoj, simile al kiel oni povas parametrigi la 2-sferon uzanta du koordinatojn (latitudo kaj longitudo).
Hipersferaj koordinatoj
Hipersferaj koordinatoj estas analogio al la kutimaj sferaj koordinatoj sur S2. La koordinatoj estas (ψ, θ, φ) kaj kie ψ kaj θ estas en limigoj ekde 0 al π, kaj φ estas en limigoj ekde 0 al 2π. Noto ke por ĉiu fiksita valoro de ψ, θ kaj φ parametrigas 2-sferon de radiuso sin(ψ), krom okazoj kiam ψ egalas al 0 aŭ π, en ĉi tiu okazo ili priskribi punkton.
Teotlalco
Teotlalco estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Teotlalco.
Kuĉano
Kuĉano, persalingve قوچان‎, estas la ĉefurbo de samnoma distrikto Kuĉano en la provinco Rezaa Ĥorasano (centra Ĥorasano) de Irano. Ĝi estas ankaŭ universitata urbego.
Geografio
Kuĉano situas en nordoriento de la lando sur altebenaĵo sur relative plata tereno, suden de la turkmena ĉefurbo Aŝgabato. Kuĉano situas ĉirkaŭ 120 kilometrojn nordokcidente de la provinca ĉefurbo Maŝhado kaj 640 kilometrojn de Teherano.
Teotlalco
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2971 loĝantojn. El tiuj estas 1434 viroj kaj 1537 virinoj. La komunumo havas surfacon de 167.11 kvadratkilometroj.
Kuĉano
Historio
Kurdoj estis transloĝigitaj tien en la 17-a jarcento. Kontraŭ landlima militservo la kurdoj ĝuis ampleksan aŭtonomion. Multaj el la loĝantoj de la areo estas ankoraŭ nomadaj kaj vivas en tendoj somere por paŝtadi siajn gregojn. Kuĉano suferis de multaj sismoj, tial la urbo estis translokigita proksimume 10 km oriente de la origina urbo en 1895. Antaŭ 2 jaroj (en 1893) terura sismo okazis, dek mil da homoj mortis, samtempe kvindek mil da brutoj.
Teotlalco
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 28′ norda latitudo kaj 98° 46′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1000
Kuĉano
Trafiko
Laŭ mapo de Irano Kuĉano ne havas ĉefvojon.
Olga Fehér
Olga FEHÉR [fehe:r] estis rumania hungara ĵurnalistino, verkistino. Ŝi naskiĝis en Kecskemét la 10-an de decembro 1885 kaj mortis en Temeŝvaro la 15-an de januaro 1975.
Teotlalco
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21160a.htm
Olga Fehér
Kariero
Olga Fehér publikigis siajn novelojn en Ország-Világ. Dum la unua mondmilito ŝi estis militrapostisto. Mallongtempe ŝi redaktis la gazeton Belgrádi Hírek. Post la mondmilito ŝi loksidiĝis en Temeŝvaro. En la komenco de la 20-aj jaroj ŝiaj publikaĵoj aperis en Temesvári Hírlap. Pli poste ŝi malfermis reklamagentejon en Temeŝvaro.
Eĉka
Eĉka, serbe Ечка, slave Ečka, germane Deutsch-Etschka, rumane Ecica, hungare Écska [Eĉka] estas unuigita vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Meza Banato, en municipo de Zrenjanin. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Német-Écska. Ĝis 1948 estis 2 apudaj vilaĝoj: hungare Écska kaj slave Mala Ečka, rumane Ecica Română, germane Alt Etschka, hungare Ecsehida aŭ Román-Écska.
Situo
Eĉka situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Bega (kun ponto). Zrenjanin troviĝas 10 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri "Ecsehida" devenis ĉirkaŭ el 1440, kiu estis tiam doganprena kaj prama loko. Ŝajne dum la turka regado la vilaĝo restis viva. En 1718 bienulo aĉetis la ĉirkaŭaĵon kaj impona bieno ekfunkciis. Komence hungaroj, ekde 1767 rumanoj, ekde 1788 serboj, ekde 1793 bulgaroj, ekde 1802 germanoj alvenis, dume 2 apudaj vilaĝoj formiĝis. En 1876, 1894 kaj en 1910 ĥoleroj, en 1836 incendio okazis. En 1848 la hungara armeo dufoje venkis la serbojn. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, al distrikto de Nagybecskerek, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 1946 la germanoj deportiĝis, post 2 jaroj la vilaĝoj unuiĝis. En 2002 loĝis en Eĉka 4513 homoj, (2483 serboj (55 %), 1325 rumanoj (29 %), 196 hungaroj, 123 jugoslavianoj, 72 ciganoj kaj aliaj).
Horní Planá
Horní Planá (Oberplan) estas urbo en Ĉeĥio situanta en Sudbohemia regiono, en distrikto Český Krumlov, en montaro Šumava sur norda (maldekstra) bordo de akva rezervujo Lipno. Ĝi troviĝas en dislimejo de Vltavica sulko kaj Želnava montetaro, sur deklivo de monto Houbový vrch – en supermara alteco 776 m kaj ĝi estas plej alte situanta urbo en Sudbohemia regiono. Vivas ĉi tie. Horní Planá estas unu el municipoj kun la plej granda teritorio (6-a loko).
Historio
Arkeologiaj trovaĵoj pruvas ĉeeston de homo jam en mezolitiko. El bavaria Passau kondukis tra aŭstria Klaffer am Hochficht du branĉoj de komerca pado ĝis Horní Planá, tra unua montoselo inter Plechý kaj Hochficht (Smrčina) kaj la alia tra Zvonkova montpasejo. El Horní Planá poste la pado daŭrigis tra Hodňov kaj Polná al Boletice.
Jam en la 13-a jarcento estis en Horní Planá preĝejo - preĝejo de sanktaMargareto havas romanikan krnon el la dua kvarono de la 13-a jarcento. La municipo estis fondita fare de cistercianoj el Monaĥejo Zlatá Koruna. En la jaro 1349 Horní Planá estis Sankta Romia Imperiestro kaj ĉeĥa reĝo Karolo a 4-a laŭ peto de tiu ĉi monaĥejo avancita al kampurbo. Dum husmilitoj Horní Planá venis al senjorujo Český Krumlov kaj restis ĉe ĝi ĝis nuligo de servuteco. En la jaroj 1845-1846 estis konstruita ŝoseo el Horní Planá tra Bližší Lhota ĝis Zvonková kaj plu l landa limo, kie ĝi ligis al ŝoseo el Ulrichsberg. En la jaroj 1891-1892 Horní Planá estis konektigita en fervojreton.
A Hang
A Hang (La Voĉo) estis monate trifoje aperinta raportaĵrevuo en Arad inter 1932 kaj 1934. Ĝin redaktis Lajos Bruckner, ĝia ĉefkunlaboranto estis Tivadar Fekete. Krom ĝiaj lokaj kunlaborantoj Szántó György, József kaj Sándor Károly, Irén Orosz, verkis en ĝin ankaŭ Franyó Zoltán, Keleti Sándor, Méliusz József, Paál Jób, Turnowsky Sándor, Vojticzky Gyula, sed aperis ankaŭ la poemoj de Miklós Radnóti, grafikaĵoj Sándor Bortnyik.
Sankt Antönien
Pri la komunumo
Sankt Antönien (en romanĉa lingvo: Sontg Antönia) estas komunumo de la komunumaro Luzein kaj la distrikto Prättigau/Davos en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 360 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Horní Planá
Historio
En 1950-aj jaroj pereis en la nuna rondo de la municipo tiuj ĉi setlejoj: Huťský Dvůr, Josefův Důl, Staré Hutě, Zadní Zvonková.
Sankt Antönien
Geografio
La komunumo Sankt Antönien situas en la supra parto de la valo de Sankt Antönien, flanka valo de Pretigovio (germane Prättigau). La valon senakvigas la rivereto Schanielabach, kiu en Luzein alfluas al Landquart. La nordorientan limon de la komunumo formas la kresto de la montoĉeno Rätikon, kiu estas samtempe la limo inter Aŭstrio kaj Svislando. La plej alta punkto de la komunumo situas sur Madrisahorn sur alteco de 2826 m s.m. La komunumo Sankt Antönien konsistas el la tri vilaĝoj Sankt Antönien Castels, Sankt Antönien Rüti kaj Sankt Antönien Ascharina, kiuj iam estis memstaraj komunumoj. La tri frakcioj siavice konsistas el multnombraj malgrandaj setlejoj. La centron de la komunumo formas la setlejo Sankt Antönien Platz.
Horní Planá
Historio
En la jaroj 1952-1958 estis konstruita akva rezervujo Lipno, prokiu estis detruita devena domaro Jenišov; ponto en Bližší Lhota estis deŝirita kaj anstataŭigita de pramejo; la fervojlinio estis transmetita kaj en Horní Planá estis konstruita nova stacidomo.
Sankt Antönien
Najbaraj komunumoj
La komunumo Sankt Antönien limas en nordo al la komunumo Tschagguns (Vorarlbergo, Aŭstrio), en oriento al Sankt Gallenkirch (Vorarlbergo, Aŭstrio), en sudoriento al Saas en Prättigau, en sudo al Küblis, en sudokcidento al Luzein, kaj en nordokcidento al Schiers.
Trafiko
Sankt Antönien situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas per la kantona vojo 726.40 de Küblis tra Luzein. Sur tiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika transportreto. Al Aŭstrio kondukas nur diversaj piedpadoj tra altmontaraj pasejoj.
Historio
La hodiaŭa komunumo estiĝis per du kuniĝoj en la jaroj 1979 kaj 2007. Unue en 1979 kuniĝis la iamaj komunumoj Sankt Antönien Castels, kiu ĝis 1953 oficiale nomiĝis Castels, kaj Sankt Antönien Rüti, kiu ĝis 1953 nomiĝis Rüti en Prättigau. Kun efiko de la 1-a de januaro 2007 aliĝis ankaŭ Sankt Antönien Ascharina al la komunumo. Al la blazono estis tial aldonita tria stelo por la tri frakcioj.
La unua dokumenta mencio de Sankt Antönien datiĝas el la jaro 1451 kiel Sant Anthonyen.
Ĝis en la 13-a jarcento Sankt Antönien ne estis daŭre loĝata sed utiligata nur de retoromanoj kiel alpopaŝtejo. Ek de la 14-a jarcento en Sankt Antönien setlis valzoj. La suvereneco pri Sankt Antönien apartenis ĝis 1649 al la austriaj senjoroj sur la burgo Castiel. Kiel najbarecano de la tribunalejo Castiel Sankt Antönien aliĝis en la jaro 1436 al la Dektribunala Federacio.
János Horváth (kuracisto)
János Horváth ([jAnoŝ horvAt]; naskiĝis la novembron 1818, en Kecskemét, mortis la 1-an de majo 1887, en Kecskemét) estis hungara kuracisto. Lia filo estis Ádám Horváth (juristo).
Biografio
János Horváth frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1844. Post siaj studoj li longe studvojaĝis al Vieno, Parizo, Bruselo, Dresdeno. Hejmenveninta li kuracadis en sia naskiĝurbo 4 jardekojn. Lia kuracejo ĉiutage estis malferma senpage ankaŭ por la malriĉuloj. Li apogis ankaŭ la kalvinanan altlernejon, li estis unu el la fondintoj de la loka ŝparkaso. Inter 1880 kaj 1885 li redaktis la lokan gazeton.
Lisja kreko
Lisja kreko estas golfeto de la Nigra Maro ĉe la surorientaj bordoj de la Krimea duoninsulo inter la montaj masivoj Meganomo kaj Karadago. La kreko estas populara Krimea loko por "neorganizita" ripozado kaj ankaŭ fama ripozejo de diversaj naturistoj, hipioj ks.
La longo de la kreko estas ĉ. 4-5 kilometroj. Ĝi estas relative sovaĝa loko sen ajnaj konstruaĵoj, vendejoj kaj eĉ sen asfaltitaj vojoj. La bordoj preskaŭ ne havas iujn kreskaĵojn, la deklivoj de la kreko estas relative krutaj, formitaj plejparte de vulkan-devena argilo.
Lastatempe pro populareco la kreko iĝas ĉiam pli kaj pli malpura, tamen ĝi daŭre allogas multajn vizitantojn. Plej facilas atingi la krekon el la urbotipa loĝloko Ŝĉebetovko; ekzistas la vojo ankaŭ el la loĝloko Kurortno.
Bonheiden
Bonheiden (nederlande [BONhejd'n]) estas municipo en Flandrio, la nederlandlingva norda parto de Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto respektive arondismento Meĥleno.
Ekde 1977 la municipo Rijmenam apartenas al Bonheiden, la ĉefa municipo.
Doppelfeld
Doppelfeld estas la familia nomo de la jenaj personoj:
Posterstein
Posterstein estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenburger Land de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Oberes Sprottental, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Köveskál
Köveskál [koveŝkAl] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Köves signifas: ŝtona, Kál estis hungara tribestro. Apud la vilaĝo troviĝas multe de karakteraj ŝtonoj.
Situo
Köveskál situas en baseno nomata Káli, laŭ flankovojoj, la loĝantoj komune uzas fervojohaltejon de Zánka. Balatono troviĝas 7, Zánka 6, Tapolca 11 km-ojn for. La baseno estas iama granda kratero, en kies mezo kuŝas la vilaĝo.
Historio
La unua mencio devenis el 1291. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1548. La viaĝo ricevis rangon kampurbo en 1828. La loĝantaro okupiĝas pri vinkulturo kaj fremdultrafiko. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Nordbalatona Altaĵo aŭ pli konate al Badacsony.
En Köveskál migra poŝto servas.
Famuloj
En Köveskál naskiĝis literaturhistoriisto Géza Birkás.
-130
En la jaro 130 antaŭ Kristo okazis, interalie:
20302 Kevinwang
20302 Kevinwang estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kevin Yibo Wang, finalisto en 2004 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la Learning Community International de East Setauket (Nov-Jorkio, Usono)
Rakovo (Ukrainio)
Rakovo, ukraine Раково, hungare Rákó estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo de Turja Pasika.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Rákó apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Rakovo/Rákó. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Himesháza
Himesháza [hImeŝhAza], germane Nimmersch [nimerŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács.
Situo
Himesháza situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Pécsvárad troviĝas je 16 km-oj.
Historio
Hímesháza jam havis preĝejon dum regado de Stefano la 1-a (Hungario). La vilaĝo senhomiĝis post la mezepoko pro la invado fare de turkoj. En 1721 germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 la germanoj estis 43%.
Famuloj
En Himesháza naskiĝis muzikalkantisto Lajos Csuha.
Nanaglo
La Nanaglo (Hieraaetus morphnoides) estas tre malgranda aglo indiĝena de Aŭstralazio, kiu estas 45–55 cm longa kun enverguro de 815 g – ĉirkaŭ la grando de Migra falko.
Ĝi kutime loĝas en malfermaj arbaroj, herbejoj kaj aridaj regionoj, evitante densajn arbarojn.
Tepanco de López
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 17093 loĝantojn. El tiuj estas 8016 viroj kaj 9077 virinoj. La komunumo havas surfacon de 207,95 kvadrataj kilometroj.
Nanaglo
Ĝi estas proksima parenco kaj de la palearkta Botaglo kaj de, rimarkinde, la grandega sed nune formortinta Aglo de Haast de Novzelando (vidu maldekstran bildon).
Tepanco de López
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 33′ norda latitudo kaj 97° 33′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1800
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Nanaglo
Morfologie dumfluge videblas kontraste partoj kaj blankaj kaj brunaj, nome krom la malhelbrunaj supraj partoj, ankaŭ malhelbrunaj kolflankoj, malfermaj flugilpintoj kaj antaŭa kaj malantaŭa bordoj de unuarangaj dum estas blankaj la resto de flugilplumoj kaj centra larĝa strio inter ambaŭ bordoj. La hela vosto montras fajnajn striojn.
Anton Kreuzer
Anton Kreuzer estas la nomo de la jenaj personoj:
Fiŝhomo
Legendo
Meze de la 17-a jarcento, en la vilaĝo Liérganes (en norda Hispanio) vivis geedzoj Francisco de la Vega kaj María de Casar, kiuj havis kvar filojn. Kiam patro Francisco mortis, laŭ volo de patrino María, samnoma filo Francisco translokiĝis al Bilbao, por iĝi ĉarpentisto.
En 1674, Francisco iris kun amikoj al maro por naĝi, unu tagon antaŭ la Tago de Sankta Johano, festa en Hispanio. Dum naĝado forta akvofluo malaperigis lin en maron kaj oni ne plu sciis pri li. Tamen, en 1679, en Kadizo (suda Hispanio), fiŝkaptistoj asertis, ke ili vidis akvan estaĵon kun homa aspekto. Tiu estaĵo aperis multfoje kaj oni sukcesis kapti ĝin per pano kaj reto. Tiam oni konstatis, ke ĝi estas homo fiŝo-forma kun skvamoj.
Tiam li estis alportita al kadiza monaĥejo de Sankta Francisko, kie oni pridemandis lin. Li sukcesis fuŝe diri unu vorton: Liérganes. Homoj en Kadizo ne konis tiun ĉi loknomon, sed kantabro laboranta en Kadizo menciis, ke temas pri vilaĝo en Kantabrio. Ankaŭ Domingo de Cantolla, sekretario de Inkvizicio, konfirmis tion, ĉar Liérganes estis lia devenloko.
Poste, la novaĵo pri la okazaĵo alvenis al Liérganes, kie oni demandis pri iu ajn malaperinto. La homoj de Liérganes respondis, ke en la lastaj kvin jaroj nur malaperis Francisco de la Vega. Tiam, loka monaĥo Juan Rosendo veturis kun Francisco al Liérganes, por konstati ĉu li vere devenis de tiu loko. Kiam ili alvenis en la vilaĝon, Francisco hastis al domo de María de Casar, kiu tuj konfirmis, ke li estas ŝia filo.
Reveninte en domo de patrino, Francisco vivis trankvile kaj montris intereson pri nenio. Li iris sen ŝuoj kaj ofte senveste, kaj apenaŭ parolis. Li pasis ankaŭ longan tempon sen manĝi kaj montrante nenian entuziasmon. Post naŭ jaroj en la domo de patrino, li malaperis denove en maron kaj oni ne plu sciis pri li.
Gyula Kamarás
Gyula Kamarás [djula kamarAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Kamarás Gyula Ödön estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis Scheifler [ŝejfler], lia edzino estis Mária Sívó.
Gyula Scheifler naskiĝis la  en Bácsalmás, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gyula Kamarás akiris diplomon en Teatra Akademiio en 1936. Post siaj studoj li estis subreĝisoro apud Árpád Horváth en Teatro Csokonai (Debrecen). Ekde 1939 li estis reĝisoro de Gaja Teatro (kun interrompoj). Post la 2-a mondmilito li estis reĝisoro aŭ aktoro en pluraj lokoj (ekzemple Nacia Teatro (Budapeŝto) (1945), Teatroj Ifjúsági, Petőfi, Jókai (1952–1959), Teatro Csiky Gergely (Kaposvár) (1959-1961), Teatro Kisfaludy (1965–1968)).
Li edziĝis en 1941.
Provinco Rezaa Ĥorasano
La provinco Rezaa Ĥorasano -, ankaŭ latinliterigata Razavi Khorasan - aŭ provinco Centra Ĥorasano estas unu el tridek provincoj en la nuntempa ŝtato Irano. Ĝia administra centro estas la urbo Maŝhado. La provinco kovras areon de kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de oktobro 2006 havis  loĝantojn. La nomo jam indikas, ke la provinco estas la centra parto de la historia teritorio Ĥorasano. Reza estas nomo de la oka imamo de Ŝijaistoj, kies maŭzoleo estas en Maŝhado. Ĝi estas unu el la plej vizitataj pilgrimejoj de la nuntempa Irano. Li martiriĝis en Maŝhado, kio laŭlitere signifas martiriĝejo.
-120
En la jaro 120 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Provinco Rezaa Ĥorasano
Administra divido
La provinco konsistas el 19 distriktoj, nome de jenaj urboj:
Braníškov
Braníškov estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Brno-provinco en Sudmoravia regiono. Ĝi etendiĝas en Křižanova montetaro surrande de naturparko Valo de Blanka rojo. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1360.
Harangszó
Harangszó (Sonorilegsono) estis semajnrevuo aperinta dumla vintraj monatoj ikirigita en Lutiţa la 1-an de decembro 1922 de Lajos Nagyn. Poste redaktis Endre Derzsi kaj fine de 1928 ĝis ĝia malpermeso 20-a de marto 1938 Mihály Márk (1880–1965), reformita pastro. Inter ĝiaj kunlaborantoj estis Bokor Sándor, Csekme Ferenc, Csűrös Emília, Hegyi Mózes, Maksay Albert, Nikodémusz Károly, Rozsondai Ádám, Szombati-Szabó István, Ütő Lajos.
Carlos de Almeida Wutke
Carlos de ALMEIDA WUTKE estis brazila bestkuracisto (naskiĝis en la 16-a de januaro 1915 en Campinas, mortis en 1987 en Uberlândia). Li estis batalanto por la studado kaj disvastigado de Evangelio, Esperanto kaj Spiritismo. Komitatano de Spirita Eldona Societo F. V. Lorenz. Li estis edzo de Helena Pires Wutke kaj havis 11 gefilojn.
Vivo
En 1942 li fariĝis bestkuracisto. Pere de Uberlândia Esperanto-Klubo li faris grandan laboron, sed en 1964, dum brazila militista diktatoreco, la polico malpermesis la agadon de la klubo kaj minacis Wutke per aresto kaj torturo. Fakte li devis prezenti sin je la distrikta policejo por respondi policajn demandojn pri la afero. Post tio, la movado en Uberlândia mortis ĝis la fino de diktatoreco, kiam li denove rekomencis la laboron. Li estis framasono kaj ano de Rozkrucismo.
Esperantisteco
Dum du jaroj li instruis Esperanton en Gimnazio Anchieta. Li estas fondinto de Goiânia Esperanto-Klubo kaj instruis en Goiânia, Monte Alegre de Minas kaj Itumbiara. Li estis prezidanto de Brazila Kongreso de Esperanto en Fortaleza-1964, partoprenis Esperanto-konvencion en Belo Horizonte. Li estis ĉefredaktoro de Esperanto-Aldono, eldonita en la urbo Bagé; aperigis artikolojn en ĵurnaloj kaj en la revuo “Reformador”, de Brazila Spiritisma Federacio. Li instruis, per koresponda kurso, lernantojn en Portugalio; dum tri jaroj, li subtenis en Uberlândia programon ĉe Radio-Stacio Cultura, kaj estis delegito de UEA en Uberlândia. Krome, li instruis Esperanton en dekoj da spiritismaj societoj, gimnazioj, Legio de Bona Volo, porinstruista lernejo; propagandis per radio, ĵurnaloj, festoj, ekskursoj, kunsidoj, konvencioj; sukcesis la agnoskon de Uberlândia Esperanto-Klubo kiel societon de Publika Utileco, laŭ la Municipa Leĝo 823, de la 4-a de decembro 1959. En 1960 li sukcesis inaŭguri la Avenuon Esperanto kaj en 1982 la monumenton al D-ro Zamenhof, kun la partopreno kaj kunlaboro de Kultura Kooperativo de Esperantistoj, el Rio de Janeiro, kaj de Spiritisma Grupo Milda Lumo, el Uberlândia, okaze de la 15-a Brazila Seminario de Esperanto. Efektive li estis unu el la plej viglaj disvastigantoj de la E-movado en Brazilo; pri li Affonso Borges Gallego Soares, kiu estis lia korespondanto dum pluraj jaroj, publikigis en la revuo Reformador de Decembro 1987: “Komentarii pri Esperanto en Uberlândia egalas al komentarii pri Wutke, ĉar dum li vivis tie li estis la animo de la movado”. Li verkis multe portugallingve. En Esperanto, li verkis artikolojn pri la graveco de la Centjariĝo de Esperanto. La leĝdomo de Uberlândia en 2003 kreis ĉiujaran premion laŭ lia nomo por omaĝo al bestkuracistoj de tiu municipo, la COMENDA DR. CARLOS DE ALMEIDA WUTKE
Observatorio (bulteno)
Observatorio estis bulteno pri astronomio en Esperanto eldonita ekde 1990 sub la gvidado de astronomo profesoro Hélio Jacques en Rio-de-Ĵanejro. La bulteno estis senpage dissendata.
Fekunda duonluno
La Fekunda duonluno estas termino, per kiu oni markas la teritorion de nuntempaj Irako, Sirio, Libano, Jordanio kaj Israelo, iam ankaŭ Egiptio. Tio estas loko, kie en la tempo proksimume antaŭ kvin mil jaroj estis konvenaj kondiĉoj por nasko de civilizacio. Tio estis regiono tre konvena por agrikulturo kaj oni supozas, ke tie naskiĝis la civilizacio de la unuaj agrikulturistoj.
La metaforo de duonluno kiel bildo rilatas, krom la formo, al la posta simbolo de duonluno kiel imago de Islamo, kiu multajn jarcentojn poste enradikiĝos en tiu mondoregiono.
Makoto Kasahara
Makoto Kasahara (笠原 信, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Montedio Yamagata.
12674 Rybalka
Nomo
Ĝia nomo honoras la obstetrikiston kaj ginekologon Anatolij Nikolajeviĉ Ribalka, (cirile : Анатолий Николаевич Рыбалка, profesoron ĉe la Krimea ŝtata medicina universitato "S. I. Georgijevskij", anon de pluraj medicinaj socioj de Eŭropo, aŭtoritatan spertulon kaj instruiston, kiu edukis multenombrajn fakulojn en medicino.
Plumlov
Plumlov estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en centra parto de Moravio, en historia regiono Hanakio kaj administra regiono Olomouc, 8 km okcidente de la urbo Prostějov. Ĝi estas konata pro siaj kastelo kaj valbaraĵo, populara centro de ripozo kaj akvosportoj. Vivas ĉi tie.
-110
En la jaro 110 antaŭ Kristo okazis, interalie:
NGC 4054-2
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Tepango de Rodríguez
Tepango de Rodríguez estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tepango de Rodríguez.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4118 loĝantojn. El tiuj estas 1970 viroj kaj 2148 virinoj. La komunumo havas surfacon de 20.42 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 0′ norda latitudo kaj 97° 48′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1540
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21162a.htm
Vaporiĝ-transpiro
Vaporiĝ-transpiro (VT) estas termino uzata por priskribi la totalon de vaporiĝo kaj planta transpiro ekde la surfaco de la Tero en la atmosferon. Vaporiĝ-transpiro reprezentas la moviĝon de la akvo en la aeron. La akvo originas de la grundo, de la kanopeo, kaj de la akvosurfacoj. Transpiro kaŭzas la moviĝon de la akvo ene de planto kaj la sekvantan perdon de akvo tra stomoj en ĝiaj folioj. Vaporiĝ-transpiro estas grava parto de la akvocirkulado. Elemento (kiel arbo) kiu kontribuas al vaporiĝ-transpiro oni povas nomi vaporiĝ-transpiranton.
Potenca vaporiĝ-transpiro (PVT) estas bildo de la media bezonaĵo de vaporiĝ-transpiro kaj respondas al vaporiĝ-transpira proporcio de malalta kultivaĵo, komplete ombriganta la grundon, kun unuforma alteco kaj kun adekvata akvoprovizo en la grunda profilo. Ĝi estas ankaŭ esprimo de la energio, ĉeestanta por transporti la akvovaporon ekde la grundo ĝis en la pli malaltan atmosferon. Vaporiĝ-transpiro estas konsiderata kiel egala al potenca vaporiĝ-transpiro kiam la akvo ne estas mankanta.
Vaporiĝ-transpiro kaj la akvocirkulado
Vaporiĝ-transpiro konstituas signifan akvoperdon el akvokolekta areo. Tipoj de vegetaĵaro kaj terenouzado signife influas vaporiĝ-transpiron, kaj tial la kvanton de akvo kiu forlasas akvokolektan areon. Ĉar akvo transpirita tra folioj originas el la radikoj, plantoj kun profund-atingantaj radikoj kapablas pli konstante transpiri akvon. Do herbejaj plantoj malpli transpiras ol lignecaj ĉar kutime herbejaj plantoj ne havas profundan pivotradikon. Sekve, lignecaj plantoj vintre konservas siajn strukturojn dum herbejaj plantoj en sezonaj regionoj printempe bezonas grandiĝi ekde semo; herbejaj plantoj printempe preskaŭ nenion kontribuas al evaporiĝ-transpiro. Koniferaroj emas havi pli altajn proporciojn de vaporiĝ-transpiro ol deciduaj arbaroj, precipe dum vintro ( aŭ sekeco en la tropikaj regionoj ) kaj frua printempo. Tiu primare estas atribuenda al pli granda kvanto de kaptita kaj vaporigita precipitaĵo per la konifera pinglaro dum tiuj sezonoj. Faktoroj kiuj influas vaporiĝ-transpiron inkluzivas la plantan kreskad-fazon aŭ disvolviĝ-nivelon, pocenton de grunda kovraĵo, sunradiadon, humidecon, temperaturon, kaj venton.
Kaŭze de vaporiĝ-transpiro, arbaroj malpligrandigas la akvoprovizon, escepte de la unikaj ekosistemoj nomitaj nubarbaroj. Arboj en nubarbaroj kondensigas nebulon aŭ malaltajn nubojn en fluaĵon sur siaj surfacoj, kiu gutas sur la grundon. Tiuj arboj ĉiam kontribuas al vaporiĝ-transpiro, sed ofte kondensigas pli da akvo ol ili vaporigas aŭ transpiras.
En areoj kiuj ne estas irigaciitaj, reala vaporiĝ-transpiro kutime ne estas pli granda ol precipitaĵo, kun ia tempa bufro kiu dependas de la akvoretena kapacito de la grundo. Kutime ĝi estas malpli granda kaŭze de perkolado aŭ supraĵa defluo. Escepto troviĝas en areoj kun altaj grundakvaj tavoloj, kie kapilareco povas levigi akvon el la grundakvo tra la grundokorpo al supraĵo. Kiam potenca vaporiĝ-transpiro estas pli granda ol la reala precipitaĵo, tiam grundo sekiĝos, se irigacio ne estas aplikata.
Șeica Mare
Șeica Mare [ŝejka mare] (hungare: Nagyselyk, germane: Marktschelken) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Mediaș. En 1910 ĝi havis 1 664 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 3 501 (rumanoj, 4 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1309. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). En 1964 oni aligis al ĝi Călvasăr (Hidegvíz). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Boarta, Buia, Mighindoala, Petiș kaj Ștenea.
Vaporiĝ-transpiro
Taksado de la vaporiĝ-transpiro
Vaporiĝ-transpiro estas mezurebla aŭ taksebla uzante plurajn metodojn.
Senperaj metodoj
Pat-vaporiĝaj donitaĵoj povas esti uzataj por taksi lagan vaporiĝon, sed transpiro kaj vaporiĝo de kaptita precipitaĵo sur vegetaĵaro ne estas konataj. Estas tri ĝeneralaj aliroj por senpere taksi vaporiĝ-transpiron.
Akvobilanco de akvokolekta areo
Vaporiĝ-transpiro povas esti taksita kreinte ekvacion de la akvobilanco de akvokolekta areo. La ekvacio bilancas la modifojn je akvo enmagazenigita ene de tiu areo (S) kun enigaĵoj kaj eligaĵoj :
La enigaĵo estas precipitaĵo (P), kaj la eligaĵoj estas vaporiĝ-transpiro ( kiu estas taksenda ), rivera defluo  (Q), kaj grundakva reprovizo (D). Se la modifo je enmagazenigo, precipitaĵo, rivera defluo, kaj grundakva reprovizo ĉiuj estas taksitaj, la mankanta fluo, VT, povas esti taksita rearanĝante la supran ekvacion jene :
Pera metodo
La sola pera metodo por mezuri VT estas per lizimetro.
Eddy-kunvarianco
La plej senpera metodo por mezuri vaporiĝ-transpiron estas kun la eddy-kunvarianca tekniko ĉe kiu rapidaj fluktuoj de vertikala ventorapideco estas korelaciitaj kun rapidaj fluktuoj je atmosfer-akva vapordenseco. Tiu senpere taksas la translokiĝon de akvovaporo ( vaporiĝ-transpiro ) ekde la tero ( aŭ kanopeo ) en la atmosferon.
Potenca vaporiĝ-transpiro
Potenca vaporiĝ-transpiro (PVT) estas la kvanto de akvo kiu povus esti vaporigita kaj transpirita se sufiĉe da akvo estus disponebla. Tiu bezono enkorpigas en si la energion kiu estas liverebla por vaporiĝo kaj la kapaciton de la pli malalta atmosfero por fortransporti vaporigitan fluidaĵon ekde la tersupraĵo. PVT estas pli alta somere, je malpli nubaj tagoj, kaj pli apude al ekvatoro, kaŭze de la pli altaj niveloj de sunradiado kiuj liveras la energion por vaporiĝo. PVT estas ankaŭ pli alta je ventaj tagoj ĉar la vaporigita fluidaĵo povas esti rapide movigita ekde la vegetaĵaro, permesante pli da vaporiĝo por plenigi sian spacon.
PVT estas esprimita en formo de akvoprofundeco, kaj povas esti grafikigita dum la jaro. Kutime estas akcentita somera pinto, kiu rezultas el pli altaj temperaturoj.
Forpelo de la judoj el Hispanio
La Dekreto de la Alhambro aŭ Edikto de Granado estis dekreto subskribita en la Alhambro (konstruaĵo de la urbo de Granado (Andaluzio, Hispanio)) la 31-an de marto de 1492 de la reĝo ĵus eknomataj Katolikaj Gereĝoj, Fernando la 2-a kaj Izabela la 1-a, per kiu oni devigis la tutan judaron de Iberio konvertiĝi al katolikismo aŭ esti forpelitaj, kun limdato de la 31-a de julio de 1492. Pro praktikaj kialoj oni malproksimigis la limdaton ĝis la 2-a de aŭgusto. Fernando la Katolika subskribis similan dekreton por la regno de Aragono. Ambaŭ dekretoj startis el sama skizo verkita de Tomás de Torquemada, generala inkviziciisto en Hispanio kaj laŭdire eksjudo li mem.
La 2-a de aŭgusto koincidis kun la ekveturo de Kristoforo Kolumbo al la malkovro de nova vojo al la Indioj, veturo kiu finis per la malkovro de Ameriko. Tiu koincido apogis la teorion de la juda deveno de Kristoforo Kolumbo asertita, ekzemple, de Simon Wiesenthal en sia libro Operaco Nova Mondo, la sekreta misio de Kristoforo Kolumbo (eldonejo Orbis, S.A. ISBN 84-7634-382-5).
Kondiĉoj de la forpelo
Kvankam en la dekreto oni ne faris referencon al ebla konverto, tiu alternativo estis supozita, kaj multaj individuoj apartenantaj al la juda elito - kiuj pro tio estis plie perdontaj - elektis ĝin por eviti la forpelon.
Kaŭzoj de la forpelo
Sed laŭ kelkaj historiistoj, la antaŭe menciitaj kialoj (ĉu separite ĉu are) ne estus sufiĉaj por provoki tiom eksterordinaran eventon kiom estis forpela dekreto, tiuj estus nur motivo de sociaj konfliktoj, kaj pro tio oni aldonas aliajn kialojn, kiel la jenaj:
Demografiaj
La ĉirkaŭkalkulo de la totala kvanto de judoj kiuj eliris el Hispanio estis ege malkonkordaj, sed gamas el 50.000 al 200.000 individuoj. En Aragono la hebrea loĝantaro estis ne tiom abunda, kaj pro tio la demografia perdo estis nur de ĉirkaŭ 10.000 aŭ 20.000 loĝantoj. Male en Kastilio estis multnombraj, inkludante Andaluzion. La plej parto de la judoj elpelitaj translokiĝis al Portugalio aŭ Navaro, de kie estos elpelita nur post kelkaj jaroj; la restanta minoritato iris al Flandrio, nordo de Afriko, Italio kaj mediteraneaj teritorioj de la Otomana Imperio.
Ekonomiaj
La eliro de la judoj estis ĉefe signifa en la medio de la negocoj, financoj kaj ekonomio en la lokoj kie loĝis granda nombro de ili. Kvankam estas certa ankaŭ, ke kelkaj historiistoj defendas, ke ĝenerale kun ili foriris la eblo, ke la hispana socio prenus la forton de la unua kapitalismo. La forpelo iĝis favora financa elemento por la reĝoj kaj la Inkvizicio pro la mono kiun devis pagi la forpelitaj judoj. Multaj judoj enkarcerigitaj en Sevilo estis liberigitaj post 1510 nur post la pago de miloj de dukatoj, kio duobliĝis ĝis ebla alveno al 40.000 dukatoj. Tio kaŭzis eĉ krizon inter la krono kaj la eklezio pro la akiro de tiu mono. Pere de tiaj pagoj povis kelkaj judoj forfuĝi eĉ al Ameriko. La ediktoj de Barcelono de 30-a de oktobro de 1492 kaj de 30-a de marto de 1493, montras la klarajn ekonomiajn interesojn de la reĝoj Fernando kaj Isabel por pliriĉiĝi danke al la mono de la sefardioj. Precize la paradoksa postulo ne kunporti oron kaj monon pligrandigis la avarecon de la popolo kaj la aŭtoritatoj.
Socioreligiaj
La edikto montras, ke la kialo de la forpelo ne estis la manko de religiemo de la konvertitoj, sed la integriĝo de la bibliaj festoj en ties kristanismo. Tio ne estas nuntempe konsiderata kontraŭdira. En tiu epoko tute ne laŭ la Inkvizicio. Pligrandiĝis la nombro de konvertitoj kaj konsolidiĝis socia divido inter malnovaj kristanoj (sen judaj antaŭuloj) kaj novaj kristanoj (judoj konvertitaj al kristanismo aŭ iliaj posteuloj).
Kulturaj
La forpelo kaŭzis la perdon de figuroj tiom elstaraj en la kultura kaj scienca mondoj kiom Abrahamo Zakuto (astronomo kaj kosmografo), Salomono ben Verga (verkisto), Isaako Abravanel (filo de konsilisto de la Reĝoj kaj verkisto), krom multaj aliaj. Tradukoj de la Biblio kiel tiu de la Biblio de Alba aŭ tiu de Ferrara, kiuj estis antaŭantoj de tiuj de Reina kaj Valera aŭ la angla de King James, ne eblis en sia disvolviĝo.
Teodoro Ŝvarc
Teodoro ŜVARC (aŭ SCHWARTZ aŭ SOROS Tivadar aŭ sub la pseŭdonimo Teo Melas, naskiĝis en 1893, mortis la 22-an de februaro 1968 en Novjorko) estis hungara juda esperantisto, doktoro kaj advokato. Li estas plej konata pro tio ke li estis la patro de la miliardulo George Soros, kaj inĝeniero Paul Soros.
Forpelo de la judoj el Hispanio
Kulturaj
La scienca priserĉado ne multe suferis, ĉar spite la forpelo de elstaraj elementoj, kelkaj kastilianoj aŭ eĉ posteuloj de konvertitoj, plialtigis ĝin post la mezo de la 16a jarcento, ĉefe ĉe la Skolo de Salamanko. Pri kosmografio kaj marscienco, la posta hegemonio de la Kastilio, kune kun Portugalio, en la maroj dum la postaj jarcentoj, pruvas sufiĉe ke tiuj ne tiom suferis.
Teodoro Ŝvarc
Biografio
Oni povas interpreti la familian nomon 'Soros ' alprenitan dum la tridekaj jaroj, kiel aludon al Esperanto (ĝi estas la futura formo de la verbo sori), sed ne ekzistas certeco pri tio laŭ Humphrey Tonkin, la tradukinto de pluraj verkoj de Soros. Dum lia junaĝo en la 1930-aj kaj la 1940-aj jaroj en Budapeŝto, oni parolis Esperanton en la hejmo. Ofte troviĝas informoj, ke George Soros estus denaska parolanto de Esperanto, sed laŭ Humphrey Tonkin tio ne estas vera ; hodiaŭ Soros ne plu uzas la lingvon.
Li verkis ankaŭ sub la pseŭdonimo Teo Melas (melas en la greka egalas al schwarz en la germana – nigra). En 1922 li fondis la revuon Literatura Mondo kaj redaktis ĝin ĝis 1924. Siajn rememorojn pri la unua mondmilito li resumis en facilstila romaneto Modernaj Robinzonoj eldonita poparte en la revuo en 1923 kaj reeldonita libroforme en 1999 ĉe eldonejo Bero (sekve aperinta ankaŭ en kelkaj nacilingvaj tradukoj).
Forpelo de la judoj el Hispanio
Resto de la juda kaj moriska populacioj post la forpeloj de ambaŭ etnoj el Iberio
La tradicia historioscienco proklamis, ke en Hispanio kunvivis tri etnoj aŭ kulturoj ĝis 1492, kiam la Katolikaj Gereĝoj forpelis la judojn kaj krome finis la militojn de rekonkero de la Iberia Duoninsulo kaj komencis la iompostioma forpelo de moriskoj. Tiele oni parolis kaj parolas pri ĉirkaŭ 400,000 sefardoj el kiuj oni forpelis ĉirkaŭ la duonon, krom la lastaj centoj da miloj de moriskoj forpelotaj en 1609. Tiele la hispanaj etno, kulturo kaj popolo estus unika.
Teodoro Ŝvarc
Memoraĵoj "Maskerado ĉirkaŭ la morto"
Lia vivo estis eksterordinare plena, parte danke al la lingvo de Zamenhof. Teodoro Ŝvarc verkis la memoraĵojn Maskerado ĉirkaŭ la morto pri siaj travivaĵoj en Budapeŝto dum la nazia okupacio (nova eldono sub la redakto de Humphrey R. Tonkin, kun abundaj notoj paralelaj iasence al la verko de Nina Langlet aperanta preskaŭ samtempe).
Forpelo de la judoj el Hispanio
Resto de la juda kaj moriska populacioj post la forpeloj de ambaŭ etnoj el Iberio
Tamen la ĵusaj studoj pri kromosomoj pruvas alion, nome ke la demografio estis ege influata de la konverto, same kiel de la forpelo. Tiele ĉirkaŭ 20 % (do, kvinono) de la nuna iberia loĝantaro estus devena el sefardoj kaj simila 11 % el nordafrikanoj. La genetika analizado de la popolaj migradoj eblas, se tiuj popoloj devenas el malsimilaj kaj malproksimaj lokoj, kiel okazas kun sefardoj (Palestino aŭ Israelo) kaj hispanaraboj (Nordafriko). Oni analizas la kromosomon “Y” kiun oni transsendas tra patra linio kaj ne malaperas tra jarmiloj.
Teodoro Ŝvarc
Lingvaj eldonoj
Bibliografiaj detaloj
Tiu ĉi verko estis lastatempe reeldonita en la angla en Britio (2000) kaj Usono (2001), kaj poste tradukita ankaŭ al la rusa (2001), turka (2001), germana (2003, 2005), itala (2011), ĉina (2011), ĉeĥa (2014), franca (2015), japana (2017), hungara (2002, 2018) kaj mongola (2018) lingvoj.
Forpelo de la judoj el Hispanio
Resto de la juda kaj moriska populacioj post la forpeloj de ambaŭ etnoj el Iberio
Alia kurioza informo el la ĵusa pristudo estas, ke ne estas nordosuda limo en la demografia divido de la moriska heredo, sed okcidentorienta. Tio estas, la proporcio de moriska demografia heredo estas pli alta norde kaj okcidente (ekzemple en Galegio -20 %- kaj Ekstremaduro) ol oriente (Katalunio kaj Pireneoj). Tamen en Andaluzio la procentaĵo estas malalta, kie certe okazis pli draste la forpelo de 1609. La sefarda heredo estas pli homogena, sed ankaŭ malalta en nordoriento kaj Katalunio.
Teodoro Ŝvarc
Lingvaj eldonoj
Post jaroj da militkaptiteco en Siberio, li eskapis el sia kaptejo; survoje hejmen en Moskvo li ludis rolon en la fondiĝo de la unua Sovetrespublikara Esperantista Unio, kaj poste en Budapeŝto kun siaj amikoj Kalocsay kaj Baghy lanĉis la revuon Literatura Mondo.
Post la malvenko de la Hungara revolucio de 1956, Teodoro Ŝvarc elmigris al Usono en 1956 kaj loĝis kun sia familio en Novjorko sub la nomo Theodor Soros. En 1963, li fariĝis usona civitano.
Forpelo de la judoj el Hispanio
Teologia analizo
Laŭ la dekreto oni atestas, ke la judoj aŭ konvertitoj pluplenumis la judan praktikon kiel ĉe la sabato. Kurioze tiu estas precize la 4a postulo de la dekalogo, kio demandigas kiel la katolika eklezio vidis sin minacata de la kutimo ne labori sabate. Por denonci la konvertitojn oni spionis ilin, ekzemple, se el siaj kamenoj ne eliris fumo el vendredo nokte al sabato. Paralele ne estas komprenebla kiel la festo de la Pasko, kiun la propra Jesuo celebris la nokton antaŭan al sia morto, estus minaco por la katolikismo. Ankaŭ la konsumo porkaĵo aŭ ties manko estis kialo de denonco.
Teodoro Ŝvarc
Lingvaj eldonoj
Lia filo, la financisto George Soros diris, ke la tuta aventuroplena vivo de lia patro ĝis tiu punkto, kiam venis la nazioj al Budapeŝto, estis nur prepariĝo por la plej granda defio de la vivo, la lukto kontraŭ la nazia invado. Tiu momento estis, laŭ la filo, "la plej granda tempo de mia patro", kiam la tuta spertaro, la tuta lertaro, akirita tra dekoj da jaroj, ricevis sian plej grandan elprovon, kaj triumfis.
Bibliografio
Humphrey Tonkin,"Tivadar Soros kaj Julio Baghy – transvivantoj". En: Javier Alcalde kaj José Salguero (red.), Antaŭ unu jarcento. Esperanto kaj la unua mondmilito, Parizo, SAT-EFK, 2018. ISBN 978-2-918053-18-7.
Forpelo de la judoj el Hispanio
Teologia analizo
Alia pli peza kialo estas ke precize oni faris tiam tradukojn de la Biblio rekte de la hebrea kiuj disvastigis asertojn ĝis tiam kaŝitajn por la popolo pro la cenzuro kaj katolika malpermeso de la legado de la Biblio.
Teodoro Ŝvarc
Literaturo
Enciklopedio de Esperanto, 1934, paĝo 483.
Marinko Ĝivoje: Panorama rigardo super la Esperanta literaturo.1979.
Forpelo de la judoj el Hispanio
Teologia analizo
La forpelo produktis maloficiale ekzilon de judaj komunumoj kaj judokristanaj al Ameriko, ĉu rekte ĉu malrekte kiel ĉe la nederlanda kazo. En diversaj latinamerikaj teritorioj oni konservis kutimojn, lingvaĵon kaj tradiciojn el sefardoj. Tio plenumas la profetaĵojn de la dispartigo de la popolo de Israelo tutmonde, parte.
Ĝelfa
Ĝelfa aŭ Ĝelfo (en franca Djelfa, الجلفة al-Ǧilfah) estas la ĉefurbo de la Provinco Ĝelfa, Alĝerio kaj la loko de antikva urbo kaj episkopujo Fallaba, kiu restas kiel romkatolika titulara episkopujo. Ĝi havas 339,248 loĝantojn (laŭ la censo de 2008). La urbo kuŝas ĉe la kunejo de la ŝoseoj N1 kaj N46.
Ĝi estas mezgranda urbo, en nord-centra Alĝerio, ĉe la montaro Uuled Nail je alto de 1,138 m. Ĝi estas situa inter la urboj Bussada kaj Laguat.
La ĉirkaŭa regiono dum jarcentoj estis renkontiĝejo de la popolo Uled Nail, kiu loĝis en tendoj kun nigraj kaj ruĝaj strioj kaj postulas descendon el la Islama profeto, Muhammad.
Águeda e Borralha
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas loĝloko en Portugalio. Formale post administra reformo de 2013 temas pri unu el 11 komunumoj (freguesias) de la urbo Águeda. skonsistigas la urbocentron.
133892 Benkhaldoun
133892 Benkhaldoun estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la franca amatora astronomino Claudine Rinner elde Ottmarsheim (Haut-Rhin, Francio).
Ádám Horváth (juristo)
Ádám Horváth ([AdAm horvAt]; naskiĝis la 18-an de novembro 1861, en Kecskemét, mortis la 16-an de septembro 1915, en Budapeŝto) estis hungara juristo, politikisto, profesoro kaj ĵurnalisto. Lia patro estis János Horváth (kuracisto).
Biografio
Ádám Horváth frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Nagykőrös, poste li studis juron en Kecskemét kaj Budapeŝto. Li estis ankaŭ memservanta soldato, poste li akiris juran diplomon en 1884. Post siaj studoj li estis komencanta juristo en Budapeŝto 2 jarojn. En 1886 li ekinstruis en la jura akademio de Kecskemét, krome li komencis politikadi. En la sama jaro li duelis kaj li vundiĝis pro pafo. En 1887 li estis elektita parlamenta deputito, tial li interrompis la instruadon. Li estis elektita dufoje parlamentano en la ordinaraj periodoj. En 1902 li forlasis la politikon kaj li estis nomumita ĉefprokuroro de Kecskemét. Li abdikis post 3 jaroj kaj li vivtenis sin el ĵurnalismo en Budapeŝto.
133892 Benkhaldoun
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la maroka esploristo Zouhair Benkhaldoun, de la departemento de fiziko de la Universitato Cadi Ayyad en Marakeŝo. De 2007, li estis la direktoro de la Observatorio de Oukaïmeden.
Svaljavka
Ne miskomprenu kun Svaljava!
Svaljavka, ukraine Свалявка, hungare Szvalyavka [svajavka] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo de Turja Bistra.
Madagaskara merganaso
La Madagaskara merganaso (Aythya innotata) estas tre rara birdospecio de la grupo de merganasoj kaj genro Aythya, iam konsiderata formortinta. Antaŭ la remalkovro en 2006, la lasta konfirmita vidaĵo de la specio okazis ĉe la Lago Alaotra en la Centra Altebenaĵo de Madagaskaro en 1991. La ununura masklo tiam trovita estis kaptata kaj tenita en la Botanika Ĝardeno de Antananarivo ĝis sia morto post unu jaro. Restas nur 20 individuoj.
Aspekto
Temas pri mezgranda anaso 45–56 cm longa. La masklo estas ruĝece malhelbruna ĝenerale escepte pro la blankaj irisoj, blanka subvosto, blankaj subaj partoj kaj rimarkinda blanka flugilstrio laŭlonge de la bazoj de la flugoplumoj. La beko estas bruneca kun pli pala, blueca antaŭfina bendo. La ino estas pli senkolore bruneca kaj ne havas la blankan okulon.
Ekologio
Temas pri specio de loĝantaj birdoj kaj kutime estas sola aŭ foje en paroj. Oni ne scias ĉu ariĝas aŭ asocias kun iu ajn alia specio. Reproduktado okazas dum la monatoj de oktobro al januaro.
Ties habitato estas neprofundaj nesalaj lagoj kaj marĉoj kiuj kombinas malferman akvon kun proksimaj areoj de densa vegetaĵaro. Ili probable preferas marĉajn areojn kaj neprofundan akvon. Tamen la loko de remalkovro estas vulkana lago kun tre malmulta emerga vegetaĵaro.
Oni supozas, ke tiu specio manĝas akvajn senvertebrulojn kaj akvajn plantojn kaj semojn per ofta plonĝado en neprofundaj akvoj.
La ino demetas 6-8 ovojn.
La minacoj kaj la malpliiĝo
Baze sur la rakontoj de Webb kaj Delacour en la 1920-aj kaj la 1930-aj jaroj ŝajne tiu birdospecio estis ankoraŭ relative komuna ĉe la Lago Alaotra (tiuj rakontoj ankaŭ informas pri kiom multe ŝanĝis la regiono de la Lago Alaotra).