cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albrecht Ritschl
Kreiva agado de la filo
Lia filo Otto Ritschl orda profesoro en Bonn, verkis ankaŭ biografion de la patro, krome: »Cyprian von Karthago und die Verfassung der Kirche« (Göttingen 1885); »Schleiermachers Stellung zum Christentum« (Gotha 1888); »Über Werturteile« (Freiburg 1895); »Nietzsches Welt- und Lebensanschauung« (2. eld., Freiburg 1899); »Die Kausalbetrachtung in den Geisteswissenschaften« (Bonn 1901); »Wissenschaftliche Ethik und moralische Gesetzgebung« (Tübingen 1903); »Die freie Wissenschaft und der Idealismus auf den deutschen Universitäten« (Bonn 1905); »System und systematische Methode in der Geschichte des wissenschaftlichen Sprachgebrauchs und der philosophischen Methodologie« (das. 1906).
Groto de Les Planches-près-Arbois
Groto de Les Planches-près-Arbois (prononcu: le planŝ pre arbŭa) situas ĉe la klifa valo sur la teritorio de la komunumo Les Planches-près-Arbois. Subtera rivero fluas tra la galerioj. Tie estas unu el la du fontoj de la rivero Cuisance.
Albrecht Ritschl
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 14, kio legeblas tie ĉi interrete.
Groto de Les Planches-près-Arbois
Arkeologio
Tie spuroj estas ekde paleolitiko ĝis La Têne. La plej riĉaj spuroj datiĝis de la malfrua bronzepoko, ili konsistas ĉefe el loĝejoj kaj sepuldadoj.
La pli malfruajn spurojn de biero en Gaŭlujo oni trovis en groto. Ĝxi datigxas inter 1400 kaj 800 antaux kristo. Temas pri malto en vazo.
Malkovro kaj esplorado
En 1813 uloj de Arbois malkovris la groton. La unuaj turistaj vizitoj okazis en 1936. La esplorado daŭras ankoraŭ nuntempe malantaŭ sifono. Dum la somero 2010, teamo de plonĝistoj vivis plurajn tagojn post la sifono por esplori la galerioj.
Karakterizoj kaj vidindaĵoj
La groto estas fama pri marmito de giganto. La alteco de la subtera rivero dependas de la kvanto da pluvo dum la ĵusaj tagoj. Ĝi povas esti tre alta kaj torenta aŭ preskaŭ senakva. En kelkaj lokoj estas gipsoŝtono kaj kristaloj.
La speleo konsistas el 4 galerioj de la plej alta ĝis la plej malalta. Du estas viziteblaj : Unue la fosilian galerion, kie ne plu fluas rivero, sed dum jarmiloj, akvoj glatigis okran rokon kaj kavigis mirindajn marmitojn, kiuj estas unikaj tra Eŭropo. La groto tiel belas, ke ĝi aspektas kiel vera « artgalerio ». Pli sube staras la erozigata galerio, kie  meze de grandioza subtera pejzaĝo, tra mirindaj lagoj,  akvofaloj, kaj akvokirloj, torente fluas verda akvo aŭ trankvile fluas klara akvo, laŭ la vetero de la ĵusaj tagoj.
Faŭno
En la groto vivas kiropteroj (rinolofoj), krustacoj kaj insektoj. Nyphargus estas kutima krustaco ĉe grotoj. Multaj vostsaltuloj vivas tie. Hystrichocampa pelletieri estas malofta insekto kiu oni malkovris tie.
Eksteraj ligiloj
en la franca lingvo : Dulingve en la internacia lingvo kaj la franca :
Metroo de Bruselo
La Metroo de Bruselo estas la metroo de Bruselo, ĉefurbo de Belgio. Ĝi ekkonstruiĝis ekde la jaro 1970 tuj post la decido de la registaro solvi la problemojn kaŭzitajn de la trafiko kaj la media poluado en la urbo. La metroo de Bruselo konsistas el kvar linioj, al kiuj aldoniĝas la linioj de la tiel nomata antaŭmetroo (premetro), tra kiuj veturas la tramoj.
Campo do Meio
estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Sul e Sudoeste de Minas kaj en la mikroregiono Varginha. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Albarracín
Toponimio
Ĝi situas ĉe la antikva romia urbo Lobetum. La araboj nomigis la lokon Alcartam derivita el antikva toponimo de Ercávida, kaj poste eknomiĝis Aben Razin, kiel la nomo de berbera familio, de kie derivus ĝia nomo aktuala (reĝoj de taifo de Albarracín el la fitna ĝis Ibn Mardanis, nome reĝo Lobo de Murcio). Tio estus, la loko de la filoj de Razin. Aliaj opinias ke la termino «Albarracín» derivus el kelta alb, 'monto', kaj ragin, 'vitejo', 'vinbero' aŭ de la antroponimo Razin. Tamen ĝis la 19-a jarcento la oficiala nomo estis Ciudad de Santa María de Albarracín, kaj antaŭe Santa María de Oriente.
Geografio
La antikva urbokerno troviĝas konstruita sur la deklivoj de monto, ĉirkaŭita preskaŭ tute de la rivero Guadalaviar. Norde troviĝas la sierra de Albarracín, kaj sude la Universalaj Montoj. Parto de ĝia municipa teritorio estas okupata de la Protektita Pejzaĝo de la Pinaroj de Rodeno.
En la ĉirkaŭoj elfluas la riveroj Guadalaviar, Tajo, Júcar, Cabriel kaj Jiloca.
Ĝia municipa teritorio estas, pro historiaj tialoj, unu el la plej grandaj de la provinco Teruelo (superita nur de tiu de Alcañiz) kaj en ĝi troviĝas la submunicipoj Albarracín (municipa ĉefurbo), El Cañigral, Las Casillas de Bezas, Collado de la Grulla, Valle Cabriel, El Membrillo, San Pedro kaj Valdevecar.
Situo
La vilaĝo estas sur rokaro ĉirkaŭita de la rivero Guadalaviar. Tiuflanke al la rivero troviĝas la surklifaj konstruaĵoj. Ene de la vilaĝo la stratoj estas krutaj kaj mallongaj, kun tre pitoreskaj anguloj. La konstrumaniero montras la originalan popolan arkitekturon kun la forĝomaniero propra de la provinco krom la ruĝecan koloron karakteran nomita rodeno.
La urbo dividiĝas en du zonoj:
Demografio
Albarracín havas 1 049 loĝantoj (INE 2015). La ekonomia antaŭeniro ĵus okazinta danke al la turismo permesis bremsi la procezon de senloĝiĝo de la municipo, kiu nun havas 12,0% de sia loĝantaro de eksterlanda ŝtataneco (INE 2006).
Fakte la evoluo de la loĝantaro laŭlonge de la 20-a jarcento montris klaran malpliigon el la fino de la 19-a jarcento kiam Albarracín havis preskaŭ 2 000 loĝantojn ĝis perdi preskaŭ duonon kaj resti en la 1980-aj jaroj kun nur iom pli ol milo. De tiam la evoluo balanciĝis kaj la nivelo pluas.
Historio
En la Ferepoko Albarracín jam estis loĝata de la tribo de keltoj poste nomita de lobetanoj. Oni trovis gravajn surrokajn pentraĵojn epipaleolitikajn kaj neolitikajn de stilo levantino (iberiorienta), skemeca kaj duonskemeca en la pinaro de rodeno. Dum la romia epoko ŝajne ĝi nomiĝis Lobetum, kaj en tempo de visigotoj, Santa María de Oriente.
Mezepoko
Dum la periodo de Al-Andalus, kaj pli precize en la 11-a jarcento, la berbera klano de la Banu Razin atingis la povon kaj iĝis la hegemonia dinastio de la taifa (islama regneto) de Albarracín. El tiu stirpo derivas la propra nomo de la vilaĝo (al-Banu Razin: (la urbo) de la filoj de Razín). El tiu grava epoko oni konservas du gravajn heredojn: la turo de Andador (piediranto) -situa sur la altaĵo de la ekstera murego- kaj la kastelo aŭ alkazaro de Albarracín, kiu estis hejmó de la antikva alkazabo de la Banu Razin.
La taifa de Albarracín pasis poste, pro cedo kaj ne pro konkero, al la kristana familio de navara stirpo nome Azagra, kiu plutenis de facto la sendependecon el Kastilio kaj el Aragono ekde 1170, kaj eĉ kreis propran episkopecon. Ankaŭ la pova stirpo de la familio Lara plenumis suverenecon super Albarracín. Post la malsukceso de konkero fare de Jaime la 1-a en 1220, estis Petro la 3-a kiu konkeris ĝin en 1285 post la sieĝo de 1284, kaj tiele ĝi definitive pasis al la Krono de Aragono en 1300. Tiu serio de politikaj okazaĵoj havis kiel bazo la gravon de la fortikaĵo kaj de la defenda sistemo de Albarracín.
Estis antikva episkopa sidejo nomita, unue Arcabricense kaj poste Segobricense ĝis kiam, post la disigo de la preĝejoj de Segorbe (Kastejono) el la preĝejoj de Albarracín, ĝi eknomiĝis Albarracinense, post Papa Buleo de Johano Paŭlo la 2-a; ĝi pluhavis sian sendependecon sed fakte estas regata de la Episkopo de Teruelo kiu estas ankaŭ Episkopo de Albarracín.
En la 21-a de junio de 1257 la reĝo Jaime la 1-a donis en Teruelo al la Komunumo de Santa María de Albarracínaŭ komunumo de domaroj de Albarracín la privilegion pri impostado koresponda al la kategorio de urbo.
Hispana Enlanda Milito
Dum la Enlanda Milito okazis en la loko bataloj inter la trupoj respublikaj kaj tiuj de Francisco Franco, kaj tiele kelkajn fojojn Albarracín havis kontrolon ĉu de unu flanko ĉu de la alia. En julio de 1937 okazis respublika atako al la urbo, kio konstituis la ĉefan batalon en la loko dum la milito. Per rapida atako, la 8-an de julio la respublikanoj ekhavis la kontrolon de la vilaĝo escepte de la urbodomo kaj la katedralo, en kiuj restis sieĝitaj kaj militistoj kaj frankismaj civiluloj kiuj estis tie rifuĝintaj. La eksteraj frankistoj reagis kaj sendis plifortigojn kaj la 13-an de julio sukcesis rekonkeri la vilaĝon kaj forpeli la respublikajn soldatojn.
Lastaj urbestroj de Albarracín
Ne estis en Albarracín urbestroj el maldekstraj partioj en la lastaj kvar jardekoj.
Galeries Lafayette
La Galeries Lafayette Haussmann ( Galerioj Lafayette) estas firmao kaj luksa magazenego, aŭ « granda magazeno » (grand magasin) de Parizo. Ĝi troviĝas en la 9-a arondismento de la franca ĉefurbo, ĉe la bulvardo Haussmann.
La magazeno hodiaŭ ricevas pli ol 20 milionojn da vizitantoj ĉiujare, tio estas proksimume 55 000 ĉiutage. Ĝi estas la plej granda magazeno de la tuta okcidenta mondo, kaj la plej grava eŭropa magazeno laŭ rento. Ĝi apartenas al la sekcio Galeries Lafayette/Nouvelles Galeries de la firmao Galeries Lafayette.
Historio
La Galeries Lafayette estis kreitaj far du kuzoj, Théophile Bader kaj Alphonse Kahn, en 1893, je la vockruciĝo de la strato La Fayette kaj de la strato Chaussée d'Antin. La magazeno havis bonegan situon, ĉar ĝi situis proksime al la operejo Garnier aŭ al la stacidomo Saint-Lazare. La magazeno rapide altiris la mezklasulojn kaj la parizajn burĝojn.
La nuna magazeno datiĝas de 1912. Ĝi enhavas belegan kupolon.
Listo de asteroidoj (518001–519000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 518001 al 519000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita; tio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Plejparto el la asteroidoj ne havas publikan menciindecon.
Ankoraŭ ne-plena listo 518001–519000
... ...
Grapfrukto
La grapfrukto multe similas al pampelmuso (Citrus maxima = Citrus grandis) kaj estas duontropika citrusfrukto. La grapfrukto ekestis el kruciĝo de pampelmuso kun oranĝo (Citrus sinensis). La hodiaŭaj grapfruktspecioj pli kaj pli similas al pampelmuso. Kelkaj konataj specioj estas: Duncan, Foster, Thompson, Ruby Red, Marsh.
La grapfruktujo plejofte altas 5 ĝis 6 m, sed kelkfoje povas atingi alton de 15 m. La folioj estas maldikaj kaj malhelverdaj, kaj fariĝas 15 cm longaj. La floroj estas blankaj. La frukto havas flavan ŝelon kaj diametron de 10 ĝis 15 cm. La sarkokarpo estas flava aŭ roza pulpo dividita en segmentoj.
Ĝis la fino de la 19-a jarcento la grapfrukto estis kultivata kiel dekoracia planto. Nur post tio ankaŭ la manĝado de la frukto laŭmodiĝis.
Grapfruktoj havas reciprokan influon je diversaj drogoj kaj bremsas la efikon de kelkaj enzimoj. Ili ankaŭ estas uzataj en sveltiĝaj dietoj, pro la supozo ke ili favoras la metabolon kaj bruligon de grasoj.
Estas danĝere uzi la drogon Terfenadine trinkinte grapfruktan sukon.
Historio
Unu praulo de la grapfrukto estis la jamajka dolĉa oranĝo (Citrusa sinensis), antikva hibrido de Azia deveno. La alia estis pampelmuso (C. maxima). Legendo pri la deveno de frukto diras, ke kapitano Shaddock alportis pampelmusajn semojn al Jamajko kaj bredis la unuan frukton. Tamen, ĝi verŝajne devenis kiel natureokazanta hibrida.
Vekto
Vekto estas ligna trabo, de difinita modelo, portata sur la ŝultroj por movi ŝarĝon. Ĉe ambaŭ finoj estas hoko aŭ noĉo, al kiu oni povas ligi ŝnuron aŭ ĉenon kun korbo aŭ sitelo. Vekto kun du siteloj da akvo estas tradicia bildo en Nederlando. Vektoj estas uzataj ankaŭ en Azio, ekzemple en la kamparo por rikoltado kaj en la urboj por migranta komerco.
Vekto estas ankaŭ "transversa stango de pesilo, kiu oscilas ĉirkaŭ sia akso k portas la du pesiltelerojn".
Körbelitz
Körbelitz estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2010 parto de la ampleksigita komunumo Möser en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Jerichower Land de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2008 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 489 loĝantojn.
Ákos Matzon
Ákos Matzon [Akoŝ macon], laŭ hungarlingve kutima nomordo Matzon Ákos estas hungara pentristo.
Ákos Matzon naskiĝis la  en Budapeŝto.
NGC 1087
NGC 1087 (aliaj indikoj — PGC 10496, UGC 2245, MCG 0-8-9, ZWG 389.10, KUG 0243-007, IRAS02438-0042) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Arauzo de Miel
Arauzo de Miel [araUzo deMJEL] estas loĝloko kaj municipo en la sudoriento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Sierra de la Demanda.
Geografio
Ĝia municipa teritorio, formata de loĝlokoj Arauzo de Miel kaj Doña Santos, okupas totalan areon de 57,10 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 288 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.
Ĝi distas 84 km de Burgoso, provinca ĉefurbo, kaj enhavas montarajn areojn de arbaroj de juniperoj kaj pinoj. Estas kelkaj riveroj, nome Aranzuelo, Bañuelos kaj Mayor. Ĉirkaŭ 61 % de ĝia municipa teritorio (3466,9 ha) estas en la Birdoprotekta Areo ZEPA Sabinares del Arlanza, kie estas gipoj (Gyps fulvus) kaj kadavrogrifoj (Neophron percnopterus).
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. La toponimo Arauzo estas tre dokumentita en la Mezepoko, sed kun tre diversaj literumoj: Arabuzo, Arauz, Arauzh, Araut, Arauso, Arauço, Harauz, Arabzo. Tiuj aludas al tri loĝlokoj similnomaj (Arauzo de Salce, Arauzo de Miel kaj Arauzo de Torre).
La esprimo Araúzo de Miel aperis kiel Arabuzo de Gomielle (1062) kaj kiel Arauz de Miel (1113) kaj Arauzh de Mel (1136). En la libro Becerro de Behetrías de Castilla de la 14-a jarcento oni inkluis la lokon en la Merindad de Santo Domingo de Silos kiel Araus de Miel. En la Censo de Vecindarios de la Corona de Castilla de 1591 oni nomis ĝin Arauço de Miel, en la partido de los Arauces, inkludite en la provinco Burgoso.
Historie ludis gravan rolon por la ekonomio la vagtransportistoj kaj la industrio de rezino (el fino de la 18-a jarcento).
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo de Sankta Eŭlalia kaj tri ermitejoj.
Martinuševec
Martinuševec, hungare Mártonhalom estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Gornji Mihaljevec.
Situo
Martinuševec situas sur deklivoj.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Mártonhalom apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.
Nové Domky (Rozvadov)
Nové Domky (Neuhäusl) estas malgranda vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Rozvadov, troviĝanta en distrikto Tachov proksimume 3 km norde de Rozvadov. Vivas ĉi tie .kaj estas ĉi tie registritaj 17 adresoj.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1713.
Raphaël Toussaint
Raphaël TOUSSAINT (naskonome: Jacques de la Croix) (naskiĝis en La Roche-sur-Yon, Francio) estas franca pentristo longe vivinta en departemento Vendée. Kiel pejzaĝisto, li apartenas al « poetika realeco ».
Kiel pentristo, lia devizo estas: « Scii vidi, scii percepti, scii koncepti ».
Brazila Esperantisto
Brazila Esperantisto estas la organo de la Brazila Esperanto-Ligo (BEL), fondita en 1907.
Enhavo
La revuo celas informi la legantojn pri la Esperanto-movado kaj pri kulturo. Aperas do raportoj, intervjuoj kaj artikoloj pri diversaj temoj. Jen kelkaj ekzemploj de rubrikoj:
Historio
La gazeton fondis Alberto A. Vieira, Reynaldo Geyer kaj Everardo Backheuser en 1907.
9632 Sudo
9632 Sudo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tetsuya Fujii kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana medicina teknikisto kaj amatora astronomo Kenichi Sudo, ĝenerala sekretario de la observatorio de Kamogaŭa en gubernio Ĉiba. Tie, de 1983, li helpis disvastigi la intereson por la astronomio.
László Gyulaffy
GYULAFFY László (djulafi) estis hungara grandbienulo, magnato en Transilvanio naskita en ? la kaj mortinta en Köpec la 28-an de julio 1605.
Biografio
László Gyulaffy estis filo de László Gyulaffy (ĉirkaŭ 1525–1579). De 1596 li servis en kortego de Sigmundo Báthori kun cent ĉevalistoj kaj restis fidela al la reganto ankaŭ dum liaj tronŝanĝoj. En 1604 li aliĝis al Stefano Bocskai, li okupis de la imperiestraj soldatoj la fortikaĵon de Satmaro. En 1605 li estis ĉefkomandanto de la armeo en Transilvanio de la reganto.
Verbeno
Verbeno (Verbena) estas genro de staŭdo aŭ kelkfoje unujara planto el la verbenacoj (Verbenaceae).
La frukto estas kapsulo.
Crispano
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la Sankta Gregorio.
Najbaras la komunumoj Caivano, Cardito, Frattamaggiore, Frattaminore kaj Orta di Atella.
Spondias tuberosa
Kuirado kaj ĵeleofarado
Umbuo povas esti manĝita freŝa aŭ transformita en ĵeleojn aŭ aliajn dolĉigitajn konservaĵojn. En la "Sertão", ĝi estas kuirita ĝis la ŝelo kaj la pulpo disiĝas. Post verŝado sur kribrilo, la obtenita likvaĵo estas miksita kun sukero kaj kuirita ankoraŭ du horojn. Post kiam la pulpo reduktiĝis al brila gelateno (nomata ĵeleo), ĝi konservas iomete adstringan guston. Aldone al la dika pasto farita per ĉi tiu longa, malrapida bolanta procezo, la umbuo estas la bazo de fruktosuko, vinagro (la suko premita de tromatura frukto), kaj ĵeleo (farita per premado de tavoloj de sekigita imbukremaĵo). Alia delikataĵo estas la kompoto farita per miksado de fruktoj kaj sukero en kruĉoj. La freŝa pulpo, aŭ la 'vinagro' se freŝa frukto ne disponeblas, estas miksita kun lakto kaj sukero por fari umbuaĵon, riĉan trinkaĵon, kiu estas ofta anstataŭaĵo por plena manĝo. La frukto estas ideala por miksi kun grosoj aŭ prunoj kaj estas uzata en fruktosukoj, ĵeleoj kaj glaciaĵoj.
Disvolviĝo
Ĝis antaŭ kelkaj jaroj oni apenaŭ atentis pri ĉi tiu frukto. Sed la laboro de diversaj organizoj (la NRO IRPAA / PRO CUC, la KMB, la aŭstra Lins-diocezo kaj la aŭstra Horizon 3000) plibonigis la profilon de umbuo. Ĉi tiuj grupoj laboris por plibonigi la publikan reputacion de produktoj de kaatingo kaj sekvis la disvolviĝon de la kooperativo COOPER-CUC, kies produktoj ne havas aldonitajn gustumilojn aŭ kolorigilojn, en malgranda laborejo en Uauá en la ŝtato Bahio. La registaro ellaboris produktadan protokolon, kiu certigas la metiistan kvaliton de la produktoj el ĉi tiuj fruktoj kaj altigas la profilon de la produktoj sur la naciaj kaj internaciaj merkatoj. La celoj etendiĝas preter la plibonigo de la merkato por kamparaj produktoj sed ankaû celas la disvolviĝon de novaj laborŝancoj, novaj enspezaj fontoj, la protektado de la medio kaj la organiza potencialo de la loka loĝantaro, kun fokuso pri laborpostenoj ĉefe por virinoj.
Iván Rakovszky
Iván Rakovszky [rakovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rakovszky Iván estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis nagyrákói kaj kelemenfalvi.
Iván Rakovszky naskiĝis la  1885 en Budapeŝto. Li mortis la 1960 en Jászapáti.
Biografio
Iván Rakovszky lernis juron en Universitato de Budapeŝto, kie li doktoriĝis. En 1907 li eklaboris en Turóc kiel subnotario. Post 2 jaroj li jam estis ĉefnotario. Inter 1910 kaj 1918 li estis parlamenta deputito, li apartenis al rondo de István Tisza. Li ankaŭ batalis en la 1-a mondmilito, poste li aliĝis al movado de István Bethlen. Dum la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al la jam okupita Supra Hungarujo, kie li defendis la hungarajn interesojn. Inter 1920 kaj 1935 li denove estis parlamenta deputito, dume inter 1922 kaj 1926 li estis ministro pri enlandaj aferoj en Kabineto Bethlen. Li multe strebis pri nova polica sistemo kaj li okupiĝis ankaŭ pri evoluo de Budapeŝto. Inter 1941 kaj 1944 li estis membro de la senato. En 1944 li estis ministro pri religio kaj eduko 2 monatojn en Kabineto Lakatos. En 1951 li devis forlasi Budapeŝton kaj vivi plu en provinco.
Ordubad
Ordubad estas la dua plej granda urbo kaj municipo de la Naĥiĉevana Aŭtonoma Respubliko de Azerbajĝano kaj estas unu el ties tri regionoj. Ĝi estas la ĉefurbo de la Ordubad Distrikto. Ordubad estas mezepoka urbo de Kaŭkazio kaj en ties nuna kapacito de urbo estis fondita en la 18a jarcento. La urbo estas disigita en kvin distriktoj: Ambaras, Kurdtatal, Mingis, Sarshahar kaj Uch.
Ordubad estas konata kiel la “perlo “” de Naĥiĉevan kaj estas bone sciita por ties eksportaĵoj de fruktoj kaj spicoj kaj pro tio ke ties kuirarto.
Listo de Alpaj kvarmiluloj
Tiu ĉi listo enhavas ĉiujn 128 montopintojn kaj flankajn pintojn de 4000 m aŭ pli super marnivelo en Alpoj en Francio, Italio kaj Svislando kiel difinite de Unio Internacia de Asocioj de Alpismo (UIAA). Ties listo, publikigita en 1994, enhavas 82 'oficialajn montopintojn' de 4.000 m aŭ plie, kun la inkludo de 46 pliaj 'malpligrandaj pintoj' en pligrandigita listo. Alia listo enhavanta nur sendependajn pintojn kun elstareco de ĉirkaŭ 100 m enhavas ĝuste 52 montojn.
Oficiala listo
La jena tabelo montras la 82 kvarmilulojn de la Alpoj kiuj estas agnoskitaj de UIAA. Ili situas en Svislando (48), Italio (38) kaj Francio (25).
Klako sur la pinta simbolo de iu kolumno reordigas la tabelon laŭ la informo de tiu kolumno.
Nombro de Alpaj kvarmiluloj
Ĉar ne estas preciza kaj formala difino de monto, la nombro de 4000-metraj pintoj estas arbitra. Unu povas konsidero ŝtonon, por ekzemplo, kiel montopinto se ĝi estas situanta super tiu alto. La topografia elstareco estas grava faktoro por decidi la oficialan nomigon de montopinto. La listo proponita de UIAA estis bazita sur ne nur elstareco sed ankaŭ sur aliaj kriterioj kiaj la morfologio (ĝenerala aspekto) kaj montogrimpa intereso. Pintoj kiaj Roccia Nera aŭ Mont Blanc de Courmayeur havas multe malpli ol 30 metroj de minimuma elstareco kiel kriterio sed estas inkluditaj en la listo pro la aliaj kriterioj. Kompare, la oficiala 8000 metra montopinto kiu havas la plej malgranda elstareco estas Lhotse kun 610 metroj. Minimuma elstar-kriterio de 500 metroj malpliigus la nombron de Alpaj kvarmiluloj al nur 22.
La suba tabelo havigas la nombron de kvarmiluloj kiel funkcio de ties minimuma ekstareco.
Notoj
<references group="Noto"/>
(16628) 1993 KF
(16628) 1993 KF estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Alonso Guerrero Pérez
Biografio
Li naskiĝis en Mérida en 1962, filo de María de los Dolores Pérez Díaz kaj Juan Francisco Guerrero, sed edukiĝis en Almendralejo (Badajoz), studis beletrojn kaj iĝis instruisto de mezlernejo. Lia literatura kariero startis per prezentado al diversaj literaturaj premioj. En 1982 li jam ricevis la prestiĝan "Premio Felipe Trigo" de Villanueva de la Serena (Badajoz) pro novelo Tricotomía, kaj en 1987 la Premion Navarra de Novela per Los años imaginarios.
En la 1990-aj jaroj koincidis du personaj cirkonstancoj: en la profesia etoso, krom la laboro kiel instruisto, li dediĉis sin al verkado, sed li malrapide publikigis. Eksperimenta romano tiuepoko estis Los ladrones de libros (1991). Aliflanke, en la privata tereno la 7an de aŭgusto 1998 Alonso Guerrero edziĝis al Letizia Ortiz, kiu poste estos Princino Letizia kaj poste Reĝino de Hispanio. Ili interkonatiĝis kiam ŝi estis lernantino kaj li instruisto en mezlernejo Ramiro de Maeztu de Madrido. Ili geedziĝis en la Urbodomo de Almendralejo, post dekjara fianĉeco kaj komuna vivo. Letizia kaj Alonso divorcis post nur unu jaro, en 1999.
Post tiu epoko liaj publikaĵoj akceliĝis: El hombre abreviado kaj El durmiente (1998), Fin del milenio en Madrid (1999), De la indigencia a la literatura kaj El edén de los autómatas (2004), Doce semanas del siglo XX (2007), kaj Un palco sobre la nada (2012). En le fako eseo aperis La muerte y su antídoto (2004). Ekde kiam iĝis publika la engaĝiĝo de Letizia Ortiz kun la tiam Princo de Asturio Felipe de Borbón kaj ĉefe ekde ilia nupto en majo 2004, lia vivo agitiĝis pro instituciaj, politikaj kaj ĉefa amaskomunikilaj premoj, el kiuj li apartiĝis ĝis la redakto kaj publikigo de El amor de Penny Robinson (2018).
Literatura analizo
Los ladrones de libros disvolvigas intrigon rande de la superrealismo: ŝtelista bando specializiĝas en rabado al librovendejoj el kiuj ili kunportas grandajn kvantojn de libroj pogrande, kiuj poste estas stokitaj en fantomeca kampardomo. La roluloj estas plej diversaj kaj ĉefa stila trajto estas abundo de metaforoj, komparoj kaj similaj, eĉ gregerioj.
Tute male, El amor de Penny Robinson apenaŭ uzas literaturigon kaj limiĝas al rakonto de la etoso de amaskomunikila premo kiun la verkisto eble suferis en la epoko de la nupto de sia eks-edzino, kun speciala dediĉo al televido. La romano apenaŭ aludas al la afero de Letizia kaj nur la eldoneja propagando ja mencias ĝin. Fakte fine de la romano disvolviĝas la procezo redakti la verkon men kiel eldoneja mendo.
13446 Almarkim
13446 Almarkim estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San-Diego, Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Hirokazu Ninomiya
(二宮洋一, n. 22-an de novembro 1917, m. 7-an de marto 2000) estis japana futbalisto.
13446 Almarkim
Malkovro
Ĝi estis malkovrita de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten sur eksponitaj fare de Tom Gehrels.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona aktoro Al Markim, kiu rolis kiel la kadeto Astro en la sciencfikcia televida serio Tom Corbett, Space Cadet (1950). Lia rolo en la kosmoŝipo "Polaris" estis regi la maŝinojn de la povuma ferdeko. Krom aktori en multenombraj fruaj televidaj spektakloj, li kun-produktis plurajn fruajn televidajn seriojn.
Socia ekologio
Socia ekologio estas radikala filozofio, evoluigita de Elisée Reclus kaj revivigita de Murray Bookchin dum la 1960-aj jaroj. Ĝi pretendas, ke modernaj ekologiaj problemoj havas radikojn en profundaj sociaj problemoj, precipe en dominaj, hierarĥiaj politikaj kaj sociaj sistemoj. Ĉi tiuj rezultis je senkritika akcepto de la totala filozofio de "kresku-aŭ-mortu." Ĝi sugestas, ke individua agado kiel etika konsumismo estas senefika kontraŭ la problemo, kaj ke oni devas pripensi pli nuance etike, kaj partoprenu kolektivan agadon bazitan sur radikalaj demokrataj idealoj. La malsimpleco de rilatoj inter homoj kaj naturo estas emfazita, kune kun la graveco de establi sociajn strukturojn por pritrakti ĉi tion.
Insulo Martín García
Historio
La insulo estis trovita de eŭropanoj en 1516, kiam hispana ekspedicio gvidita de Juan Díaz de Solís alvenis al tiu riverbordo. La insulo nomiĝis tiel pro la proviantisto Martín García, kiu forpasis surŝipe kaj estis tie surterigita.
Kiam Solís rimarkis la ĉeeston de indiĝenoj ĉe proksima insulo, li decidis daŭrigi la ekspedicion kaj elŝipiĝi tie kune kun siaj ŝipanoj. Elŝipiĝinte, aro da indiĝenoj faris embuskon kontraŭ ili. Li kaj siaj oficiroj estis proponitaj de la indiĝenoj kiel sakra oferaĵo. Oferintaj, la kadavroj estis rostitaj kaj elmanĝitaj de la aborigenoj. Ĉi tiu katastrofo foririgis la ekspedicianojn, kiuj trovis rifuĝon ĉe la insulo Martín García. Rimarkinde, ĝi estis la unua eŭropa setlejo ĉe la teritorio kiu nuntempe apartenas al la Argentina Respubliko.
Dum la sekvintaj jarcentoj, la insulo estis uzita kiel korsara rifuĝo, pro sia strategia pozicio meze de la Rivero Plata, tiama limo inter la hispanaj kaj portugalaj posedaĵoj amerike.
Ekde 1830, Francio intencis pligrandigi sian influon sur Ameriko, ĉefe la etendon de sia ekstera komerco. Ĉar Argentino ne estis ankoraŭ organizita konstitucie, la registaro de la Dua Franca Imperio vidis la eblecon devigi ĝin fari komercajn favorojn. En novembro de 1837, la franca vickonsulo prezentiĝis al la ministro por eksteraj aferoj, Felipe Arana, kunportante siajn plendojn. Arana malakceptis la postulojn plenriproĉe, kaj post kelkaj monatoj, en marto de 1838, la franca ŝiparo blokadis la havenon de Bonaero kaj la tutan marbordon de la rivero apartenanta al la Argentina Respubliko. Poste oni etendis ĝin al la resto de la marbordaj provincoj, por malfortigi la aliancon de Juan Manuel de Rosas kun ili, kun propono malfari la blokadon de ĉiu provinco kiu rompus kun li. En oktobro de 1838, la franca ŝiparo atakis la insulon, bombardante la tiaman havenon. La argentinaj oficiroj kolonelo Jerónimo Costa kaj majoro Juan Bautista Thorne, post defendi la insulon dum semajnoj, estis arestitaj kaj portitaj Bonaeren, kie ili estis liberigitaj honore al ties kuraĝo.
Klimato kaj loĝantaro
La klimato estas subtropika, kaj la averaĝa jara temperaturo estas 17 °C. Vintre, la minimuma averaĝa temperaturo estas 8 °C.
La ĉefaj biomoj estas la ĉerivera arbaro kie abundas la kapok-arboj kaj la kreola laŭro, kaj la seka monto kie eblas trovi speciojn kiel la kaktoj kaj lapachillo; la sablaro plenplena je coronillos, strandoj kaj arbaroj da junkoj kaj mikso inter tiuj biomoj. La figarbego (hispane "higuerón") troviĝas en diversaj sektoroj, entute pli ol 800 specioj de plantoj estas tie troveblaj.
La mezaj kaj grandaj bestoj, ekskludante fiŝoj, estas formitaj ĉefe de birdoj, pli ol 250 specioj, inter kiuj elstaras la kolibroj (kiuj havas kvar speciojn) la falko, bakistoj, kormoranoj, ardeoj, papagoj, kardinaloj, kolomboj, paseroj, fringoj, orioloj, strigoj, ktp; estas sekvitaj de reptilioj: lacertoj, diversaj testudoj (kelkaj specioj de akvaj testudoj), aligatoroj, amfibioj kiel la bufo; mambestoj kiel kojpoj (aŭ ronĝa lutro), kaj okaze kapibaroj kaj marĉaj cervoj; la giganta lutro aŭ ariray estingis je la malfruaj 1950-aj jaroj. La enkondukita loĝantaro de damaoj ŝajnas esti formortita je la komenco de la 21-a jarcento.
Martín García havis proksimuman loĝantaron de 4.000 personoj, sed malpliiĝis ĝis konstanta loĝantaro en 2008 de malpli ol 170 personoj (ĉirkaŭ 50 familioj).
Traktato de la Rivero Plata
La Traktato de la Rivero Plata aŭ en la hispana Tratado del Río de la Plata y su Frente Marítimo estas internacia traktato subskribita la 19-an de novembro de 1973 inter Argentino kaj Urugvajo kiu finis limdisputon ĉe la Rivero Plata.
Historio
Post la sendependiĝo de Urugvajo oni interkonsentis Provizoran Packonsenton en 1828, Argentino kaj Urugvajo difiniĝis kiel lim-najbaraj ŝtatoj ĉe la Rivero Plata, sed ambaŭ landoj ne fiksis la limojn de la estuaro. La nedifinita limsituacio akriĝis dum estis ĉefministro argentina Estanislao Severo Zeballos (1854-1923), kiu defendis ke Urugvajo ne havas rajton uzi la riveron Plata, escepte dum alta tajdo, aliflanke urugvajanoj uzus argentinajn akvojn. Tiun teorion, nomatan “Doktrino Zeballos” [zebAjos], kunhavis la marministro Betbeder.
Metila p-aminobenzoato
Metila p-aminobenzoato aŭ C8H9NO2 estas metila estero de la p-Aminobenzoata acido, senkolora solidaĵo kun agrabla odoro, solvebla en iomete solvebla en akvo, kaj solvebla en eteroj kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi uzatas kiel kiel kemia reakciaĵo en nutro-industrio kaj en organikaj sintezoj. Metila p-aminobenzoato estas uzata ankaŭ en la produktado de derivaĵoj de p-aminobenzoatoj.
Kontrakto de Helsinko
La kontrakto de Helsinki estis subskribita dum la Universala Kongreso de 1922 en Helsinki, Finnlando. La kontrakto mem estis ellaborita komune de Edmond Privat kaj Gabriel Chavet.
Alaŭdedoj
Priskribo
Alaŭdedoj estas malgrandaj al mezgrandaj birdoj, 12 al 24 cm longaj kaj 15 al 75 gm pezaj (Kikkawa 2003).
Ibort
La loĝloko Ibort (800 msm) mem estas en la suda valo inter Sabiñánigo kaj Guarguera. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Alaŭdedoj
Priskribo
Ili havas pli prilaboritajn alvokojn el plej parto de birdoj, kaj ofte eĉ ekstravagancajn kantojn dumfluge (Kikkawa 2003). Tiuj muzikecaj sonoj (al homaj areloj), kombine kun lerteco disvastiĝi en homaj habitatoj havigis al alaŭdedoj elstaran lokon en literaturo kaj muziko, ĉefe ĉe la Kampalaŭdo en norda Eŭropo kaj la Tufalaŭdo kaj la Stepalaŭdo en suda Eŭropo.
Ibort
Historio
Jam ekzistis meze de la 15-a jarcento, literumita Iuort, Iuorte, Ivorte, Isvor, Hiuort kaj Ybort. Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Alaŭdedoj
Priskribo
Per tiuj flugaj kantoj, maskloj defendas siajn reproduktajn teritoriojn kaj allogas inojn. Plej parto de specioj konstruas nestojn surgrunde, ĉefe amasetoj de mortaj herberoj, sed ĉe kelkaj specioj temas pri pli komplikaj konstruaĵoj parte kovrita. Kelkaj dezertospecioj nestumas tre malalte en arbustoj, eble por ke cirkulanta aero refreŝigu la neston. La ovoj de alaŭdedoj estas kutime punktitaj kiel kamufla adaptiĝo kaj la ovodemetadoj gamas el 2 (ĉefe ĉe specioj de la plej sekaj dezertoj) al 6 (ĉe specioj de mezvarmaj regionoj). Alaŭdedoj kovas dum 11 al 16 tagoj (Kikkawa 2003).
Ibort
Historio
Dum la Hispana Enlanda Milito, Ibort suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj).
Alaŭdedoj
Priskribo
Kiel multaj grundobirdoj, plej parto de alaŭdedoj havas longajn malantaŭajn krifojn, kiuj tre verŝajne havigas al ili stabilecon dum staro. Plej parto havas strian brunan aŭ sablokoloran plumaron, kelkaj montras nigrajn aŭ blankajn markojn. La senkolora aspekto utilas kiel kamuflado surgrunde, ĉefe se oni estas sur la nesto. Ili manĝas insektojn kaj semojn; kvankam plenkreskuloj de plej parto de specioj manĝas semojn ĉefe, ĉiu specioj manĝigas siajn idojn per insektoj dum almenaŭ la unua semajno post eloviĝo. Multaj specioj fosas per siaj bekoj por malkaŝi manĝaĵojn. Kelkaj aluaxdedoj havas fortikajn bekojn (ĉefe ĉe la Dikbeka alaŭdo) por malfermi semojn, dum aliaj havas longajn, subekurbajn bekojn, kiuj estas taŭgaj ĉefe por fosi (Kikkawa 2003).
Ibort
Historio
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Ibort okazis senhomigo en la 1960-aj jaroj, sed poste okazis reloĝado ekde 1987 ĝis nunaj 76 loĝantoj (2019).
Alaŭdedoj
Priskribo
Alaŭdedoj estas la ununuraj paserinoj kiuj perdas ĉiujn siajn plumojn ĉe la unua plumoŝanĝado (inter la specioj kies unua plumoŝanĝado estas konata). Tio povas estis rezulto el la malriĉa kvalito de la idoplumoj, kiu siavice povas rezulti el la avantaĝo por la gepatroj kiuj kreskas la idojn per malalta kvalito de dieto (semoj), kio postulas malpli da peno el la gepatroj (Kikkawa 2003).
Taksonomio
Alaŭdedoj estas tre bone difinita familio, parte pro la formo de la tarso (Ridgway 1907). Ili estis delonge lokitaj ĉe aŭ preskaŭ ĉe la komenco de la kantobirdoj aŭ oscines (nuntempe ofte nomitaj Passeri), ĝuste post la suboscines kaj antaŭ la Hirundedoj, ekzemple ĉe la Usona Asocio de Ornitologoj en sia unua listo (Patterson 2002). Aliaj fakuloj, kiel la Brita Asocio de Ornitologoj (Dudley et al. 2006) aldoniĝis per sia Handbook of the Birds of the World al tiu lokigo. Tamen, multaj aliaj klasigoj sekvas la indikojn de la Taksonomio de Sibley-Ahlquist lokigante la alaŭdedojn en granda subgrupo de oscines nome Passerida (kiu ekskludas la speciojn de la korvoj, lanioj kaj aliaj, vireoj, kaj multajn grupojn karakterajn de Aŭstralio kaj sudorienta Azio). Ekzemple, la Usona Asocio de Ornitologoj lokigas la alaŭdedojn ĝuste post la korvoj, lanioj kaj vireoj. Je pli fina nivelo de detalo, kelkaj nuntempe lokigas la alaŭdedojn komence de superfamilio Sylvioidea kune kun la grupoj de hirundoj, variaj Silviedoj kaj Timaliedoj, kaj aliaj (Barker et al. 2002, Alström et al. 2006).
Kontrakto de Helsinko
Per ĝi, Universala Esperanto-Asocio kaj la naciaj societoj aranĝis organizitan kunlaboron, la Helsinko-sistemon. Tiu kunlaboro daŭris de 1922 ĝis 1932, do de la UK de somero 1922 en Helsinko ĝis la UK de somero 1932 en Parizo.
Ibort
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo estas la preĝejo nun reformita kiel grimpomuro.
Balisto
Balisto estas antikva militmaŝino kiel granda arko aŭ arbalesto por ĵetado de ŝtonoj, sagegoj kaj simile. Ĝi povis esti grandega kaj uzis risortojn por lanĉi grandajn ĵetaĵojn; kutime estis uzata de kelkaj homoj samtempe. De tiu ĉi vorto devenas la vorto Balistiko kaj pro analogio kun aliaj similaj vortoj en aliaj lingvoj devenaj de la latinida vorto bala (kuglo).
Historie jam romianoj kaj grekoj konis ĝin por lanĉo ĉefe de ŝtonoj. Ĝi estis uzata ĉefe por sieĝoj. Poste ĝi inspiris la kreadon de la arbalesto kaj ne inverse.
NGC 1088
NGC 1088 (aliaj indikoj — PGC 10536, UGC 2253, MCG 3-8-9, ZWG 463.11) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Ŝamkir
Ŝamkir (Şəmkir) estas urbo en Azerbajĝano.
Historio
La urbo estas menciita jam en la 5-a jarcento sub la nomo Ŝamkor, kiam ĝi estis grava centro de industrio kaj komerco de Irano. En 652 ĝi estis konkerita de arabaj armeoj. En 732 la ĥazaroj komencis ekloĝi en la urbo, dudek jarojn poste la setlejo estis detruita fare de triboj kiuj kontraŭbatalis la araban regadon.
La urbo estis restaŭrita en 854. En la 12-a kaj 13-a jarcentoj, la urbo estis parto de la Kartvela reĝlando. En 1235 la urbo estis detruita dum la mongola invado. En 1803 ĝi estis okupita de la Rusia Imperio. En 1818, kamparanoj de Virtembergo komencis ekloĝi en la setlejo kaj la nomo de la setlejo estis ŝanĝita al Annenfeld, en 1914 ĝia nomo estis ŝanĝita al Anino kaj en 1938 ĝi estis ŝanĝita al Ŝamĥor. En 1944 Ŝamĥor ricevis la statuson de urbo. En 1991, la historia nomo de Ŝamkir estis redonita al la urbo.
Urbo-Heroo
Urbo-Heroo (Город-Герой) estas honora titolo, kiu estis atribuita al 12 urboj de USSR post la Granda Patruja Milito (parto de la Dua Mondmilito) pro elstara heroismo de la soldatoj, montrita dum defendado de tiuj urboj kontraŭ la germanaj okupaciaj militfortoj. Aldone, la Bresta Fortreso ricevis la ekvivalentan titolon de Fortreso-Heroo.
Laŭ la regularo pri Urboj-Herooj, ĉiu honorigita urbo estis premiita per Lenin-ordeno, Orstela medalo kaj speciala atestilo fare de Prezidio de la Supera Soveto de USSR. Krome, en ĉiu urbo-heroo oni konstruis specialan obeliskon.
Post la disfalo de USSR 4 urboj-herooj troviĝas nun en Ukrainio (Kievo, Kerĉo, Odeso kaj Sebastopolo), 2 - en Belorusio (Minsko kaj fortreso-heroo Bresto), dum la restaj (Leningrado, Moskvo, Murmansko, Novorosijsko, Smolensko, Tulo, Volgogrado) troviĝas en Rusio.
Historio
La termino urbo-heroo aperis en la jaro 1942 unue en la artikoloj en la ĵurnalo "Pravda" (tiutempe - la ĉefa ĵurnalo de USSR). La unua oficiala uzo de la termino okazis la 1an de majo 1945, kiam J. Stalin en sia ordono komandis aranĝi salutan pafadon "en urboj-herooj Leningrado, Stalingrado, Sebastopolo kaj Odeso".
La 22an de junio 1961 (en la tago de la 20a datreveno de komenco de la Granda Patruja Milito) la termino "urbo-heroo" estis aplikita ankaŭ al Kievo (en la ukazo, kiu atribuis la Lenin-ordenon al Kievo kaj enkondukis la medalon "Por defendo de Kievo").
La difino kaj statuso de la titolo estis definitive fiksitaj la 8an de majo 1965 en la ukazo de Prezidio de la Supera Soveto de USSR okaze de la 20a datreveno de la venko en la Granda Patruja Milito. En la sama tago estis faritaj la ukazoj, per kiuj la titolon urbo-heroo ricevis la urboj Leningrado, Volgogrado (iama Stalingrado), Kievo, Sebastopolo, Odeso kaj Moskvo. Aldone, la urbo Bresto ricevis la titolon "Fortreso-Heroo".
Poste okazis la jenaj aldonoj al la listo de la urboj-herooj:
Fortreso-Heroo Bresto
La urbo Bresto situis tuj ĉe la nove aranĝita limo inter Sovetunio kaj Nazia Germanio (la nova limo estis fiksita en sekreta aldonaĵo al la pakto de Molotov-Ribbentrop kaj fakte aranĝita septembre 1939, kiam ambaŭ landoj eniris kaj dividis inter si Pollandon). Pro la fakto, ke la urbo troviĝis en la plej okcidenta parto de tiama USSR, ĝi iĝis la loko de la unuaj signifaj bataloj inter la sovetiaj kaj germanaj militfortoj. La provoj de la germanoj rapide okupi la fortreson ne sukcesis, tial komenciĝis ĝia longra sieĝo. La malgranda Bresta garnizono (ĉ. 4 mil soldatoj) faris fortegan reziston al la germanaj soldatoj malgraŭ la malfavora kvanto-rilatumo (germanaj fortoj estis proksimume dekoble pli grandaj) kaj manko de manĝaĵo, akvo kaj amunicio. La fortreso estis ruinigita nur per la uzo de tankoj, larmiga gaso kaj fajroĵetiloj, sed eĉ post la detruo de la fortreso la rezistado de sovetiaj soldatoj daŭris en la subterejoj. La bataloj finiĝis nur fine de julio, kiam la ĉefa front-linio troviĝis jam centojn da kilometroj oriente de la urbo. Eĉ post la formala okupo de la fortreso kelkaj supervivintaj defendantoj daŭrigis la malhelpadon al germanoj dum kelkaj monatoj. La fortreso ricevis la titolon "Fortreso-Heroo" en la jaro 1965.
Kievo
La urbo Kievo, la ĉefurbo de nuna Ukrainio, estis ĉirkaŭita fare de la germanaj militfortoj komence de julio 1941. Pro la historia kaj kultura signifo de Kievo, la sovetiaj milit-trupoj ricevis la ordonon "batali ĝis la fino". Malgraŭ la fortega rezisto de la sovetiaj soldatoj, la urbo estis definitive okupita la 19an de septembro 1941. Rezulte de la germana operaco ĉirkaŭ 600 mil sovetiaj soldatoj estis militkaptitaj. Malgraŭ tio, ke la defendado de Kievo definitive rompis la planojn de la germanoj pri Blitzkrieg ("Fulma milito"), de la milita vidpunkto tiu batalo iĝis senduba kaj signifa venko de la germana armeo kaj vera plago por la sovetiaj militfortoj. Adolf Hitler eĉ nomis la Kievan batalon "la plej granda batalo de la historio".
Kievo denove iĝis la loko de akraj bataloj aŭtune 1943, kiam ĝi estis liberigita fare de sovetiaj militfortoj. Kievo ricevis la titolon "Urbo-Heroo" en 1965.
Leningrado
La sieĝo de Leningrado (la urbo Leningrado en la jaro 1991 estis alinomita Sankt-Peterburgo) iĝis unu el la plej dramaj momentoj de la tuta milito. Krom havi grandan kulturan signifon (ĝi estas grava historia urbo kun multege da klasikaj kaj barokaj arkitekturaĵoj kaj monde gravaj muzeoj) ĝi estis aparte grava por sovetianoj pro la historiaj konsideroj ("la koro de la socialisma revolucio"). Tial la sovetia registaro eĉ ne pensis pri la cedo kaj prepariĝis al plej obstina defendado de la urbo.
La urbo estis komplete ĉirkaŭita kaj apartigita disde la cetera teritorio de la lando la 8an de septembro 1941. Ekde tiu tago la urbo estis ligita al la cetera mondo nur per facile vundebla akvovojo tra la Ladoga Lago. La germanaj militestroj opiniis la sturmon de la urbo tro malfacila pro certa forta kontraŭstaro de la sovetiaj milit-fortoj, tial ili preferis sieĝadon por destini la urbon al morto. Baldaŭ en la urbo malaperis elektro kaj varmo en la domoj. Miloj da leningradanoj (antaŭ la sieĝo en la urbo loĝis ĉirkaŭ 3 milionoj da homoj) mortis pro malvarmo kaj pro malsato; miloj mortis ankaŭ dum senĉesaj bombadoj de la urbo. Tamen, malgraŭ tio, ke la sieĝo daŭris 900 tagojn kaj la stato de la loĝantoj estis ekstreme malfacila (okazis eĉ kanibalismo), la urbo ne cedis; en la urbo funkciis lernejoj kaj eĉ bibliotekoj. Monde famiĝis la 7a simfonio de sovetia komponisto Dmitrij Ŝostakoviĉ, komponita kaj unue plenumita en sieĝata Leningrado.
Departemento San-Salvadoro
San-Salvadoro (hispanlingve San Salvador estas unu el la 14 departementoj de Salvadoro kaj situas en la centro de la lando.
Urbo-Heroo
Leningrado
La stato de la urbanoj iom pliboniĝis post lanĉo de la t.n. "Vojo de Vivo" (ŝipa navigado tra la Ladoga Lago; vintre, post la glaciiĝo de la lago, oni veturigis la provizadon per kamionoj sur la glacio). La blokado estis definitive rompita januare 1944. Ĉirkaŭ miliono da loĝantoj de la urbo mortis pro malsato aŭ bombadoj (por kompari - la kvanto de soldatoj, kiuj pereis dum defendado kaj liberigo de Leningrado estas ĉirkaŭ 300 mil). Leningrado ricevis la titolon Urbo-Heroo en la jaro 1945 kaj estis la unua urbo, ricevinta tiun honoran distingon.
Departemento San-Salvadoro
La ĉefurbo estas San-Salvadoro. La departemento estis fondita en 1824. Ĝi okupas areon de kvadrataj kilometroj, kaj havas loĝantaron (en 2008) de 2,266,387.
Urbo-Heroo
Minsko
La urbo Minsko, la ĉefurbo de nuna Belorusio, estis ĉirkaŭita fare de la germanaj militforoj fine de junio 1941. La rezistado de la sovetiaj militistoj estis ĉesigita nur la 9an de julio. Tamen la regiono ĉirkaŭ Minsko iĝis centro de partizana movado en ariero de la germanaj militfortoj. Minsko ricevis la honoran titolon Urbo-Heroo en la jaro 1974.
Moskvo
Moskvo, la ĉefurbo de Sovetunio, iĝis la loko, kie la germanaj militfortoj ricevis la plej definitivan malvenkon dum la jaro 1941. La ofensivo de la germana armeo estis haltigita jam novembre ĉe la randoj de la urbo. La sovetia registaro estis jam evakuota, la loĝantaro aktive konstruis la defendajn barikadojn en la stratoj. Tamen al la sovetianoj multe helpis la neordinare malvarma vintro, al kiu la germanoj ne estis pretaj. Komence de decembro komenciĝis la sukcesa kontraŭofensivo de la sovetiaj militfortoj, kiu finiĝis la 7an de januaro 1942 per sukcesa venko. La venko en la Moskva Batalo estis ege grava por morala stato de la tuta sovetia loĝantaro. Moskvo ricevis la titolon Urbo-Heroo en la jaro 1965.
Murmansko
La urbo Murmansko, situanta sur la Kola duoninsulo, estis strategie tre grava, ĉar ĝi estis la sola Sovetia marhaveno ĉe la nordaj bordoj, kiu ne glaciiĝas vintre, kaj ludis gravegan rolon en provizado. Germanaj militfortoj komencis la atakojn la 29an de junio 1941, tamen pro akra kontraŭstarado de sovetiaj milit-trupoj ili ne sukcesis konkeri la urbon. Oktobre 1941 la atakoj kontraŭ la urbo estis ĉesigitaj. Murmansko ricevis la titolon Urbo-Heroo en la jaro 1985.