cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Horní Bradlo
Fortikaĵeto Lipka
Sur monteto sude de Bradlo estas domaro Lipka. Iam ĉi tie staris granda fortikaĵeto, kiu estis centro de sinjorejo Lipka. Familiaro Kustoš el Zubří kaj Lipka rekonstruigis ĝin je kastelo, konstruigis novan korton kaj familian kripton. De la fino de 18-a jarcento ne estis la kastelo prizorgata, servis kiel garbejo kaj tenejo. Post la dua milito mastrumadis tie agrikultura kooperativo.
En Lipka naskiĝis en la jaro 1864 ĉeĥa esperantisto Stanislav Schulhof.
26247 Doleonardi
26247 Doleonardi estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Horní Bradlo
Kripto en Lipka
Kripto de senjora kaj sinjora familiaro de Lipka troviĝas proksime de la kastelo en Lipka. Ĝi estas sur loko de estinta tombejo de Ĉeĥa frataro kaj en la jaro 1936 estis rekonstruita.
26247 Doleonardi
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Donna Leonardi, mentorino de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2010, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi instruas ĉe la Academy for Medical Science Technology de Hackensack (Nov-Ĵerzejo).
Horní Bradlo
Memorinda arbo
Apud vojo al la kripto de familiaro Kustoš kreskas giganta tilio, kies aĝon oni taksas je 800 jaroj. Cirkonferenco de arbotrunko estas 800 cm.
Alnaro en Vršov
Proksime de domaro Vršov, apud vojo al Krásné, estas alna arbaro kun areo 18,5 ha, kiu estis proklamita nacia natura memoraĵo. Kreskas ĉi tie leŭkojo printempa (Leucojum vernum), primolo svelta (Primula elatior), mezereo (Daphne mezereum), ajlo ursa (Allium ursinum).
Kampanileto en Javorné
La kampanileto estas interesa per sia formo - la ĉefa kolono elstaras el ligna budeto sube. La kampanileto estas en listo de kulturaj memorindaĵoj.
Borejci
Borejci, hungare Borhida estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina.
Situo
Borejci situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo.
Historio
Dum la hungara regado oni nombris en Borhida 39 domojn kaj 239 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1954 vilaĝa festego okazis.
Busaval
Busaval, marate भुसावळ estas urbego, ankaŭ municipo en federacia ŝtato Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en distrikto de Ĝalgaon.
Geografio
Busaval situas sur montetaro laŭ rivero Tapti en alto 209 metrojn super la marnivelo. La distrikta sidejo Ĝalgaon troviĝas 22, Burhanpur 55, Akola 132, Ĝalna 135, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 386, tutlanda ĉefurbo Delhio 856, Kolkato 1310 kilometrojn (aere).
Demografio
Busaval havis populacion de en 2011. La legopovo estas 88%.
Historio
Busaval akiris vastan famon, kiam la britoj konstruis tie la fervojon. La urbo estis rivera trapasejo kun nodo. Iam ankaŭ armea bazo estis fondita, la urba magistrato en 1883.
Ekonomio
Busaval estas konata pro sia banankultivado kaj speciala blanka melongeno.
Lingvoj
La oficiala lingvo estas la marata lingvo.
Religioj
En Busaval vivas majoritate hinduoj 64%, krome minoritate islamanoj 24%, budhanoj 9%, ĝainistoj kaj kristanoj po 1%.
Klimato
Busaval situas en duonarida klimato kaj havas tre sekan kaj varman veteron, eĉ ĝi apartenas al la plej varmaj urboj de la lando. La urbego ricevas moderan pluvokvanton dum la musono.
Trafiko
Busaval havas trairan vojon tra ponto, krome 4 aliajn vojojn. Same fervoja linio trairas ĉe alia ponto, krome alia fervoja linio aliĝas al tio. La urbego estas tre malnova kaj havas mallarĝajn vojojn, tial la trafiko estas malrapida. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝalgaon.
Bielo (distrikto)
La distrikto Bielo (germane Bezirk Biel, france district de Bienne) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 52412 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo Bielo. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 la distrikto Bielo estis dissolvita kaj ĝiaj komunumoj integritaj al la nova administra distrikto Bielo.
Geografio
La distrikto Bielo situas ĉe la nordorienta fino de la Lago de Bielo ĉe la orienta deklivo de la Berna Ĵuraso. Gi konsistas el la urbo Bielo (germane Biel, france Bienne) mem en la ebenaĵo nordoriente de la lago kaj ĉirkaŭ la lagobordo, kaj la komunumo Evilardo (germane Leubringen, france Evilard) okcidente sur la deklivo de la Ĵurasa montoĉeno.
Najbaraj distriktoj
La distrikto Bielo limas en nordokcidento al la distrikto Courtelary, en nordoriento al la distrikto Büren, en sudoriento al la distrikto Nidau, kaj en sudokcidento al la distrikto La Neuveville.
Lingvoj
La distrikto Bielo situas sur la lingvo limo inter alemana kaj romanda Svislando. Sekve en la distrikto Bielo estas du oficialaj lingvoj nome la germana kaj la franca. En la jaro 2000 proksimume 55 % parolis la germanan, 30% la francan, 5% la italan kaj la resto aliajn lingvojn.
Esperanto-Movado
En la distrikto Bielo jam de la pli ol 100 jaroj aktivas esperantistoj. Unu el la plej konataj estas la artisto Serge Reverdin, konata sub lia pseŭdonomo Reĝo Parzival. Ek de 2006 la estraro de Svisa Esperanto-Societo kutime kunvenas en Bielo por akcenti la kunlaboron inter alemanoj kaj romandoj inter la Esperantistoj kaj pro la centra situo de Bielo.
Historio
En la restaŭracia akto de 1803 Bielo ne estis antaŭvidita kiel distriktĉefloko, sed formis kontraŭ la deziro de gixa registaro parton de la ĉefdistrikto Nidau. Nur post la liberala revolucio de la jaro 1831 per la nova berna kanton-konstitucio estis kreita la distrikto Bielo, kiu konsistis tiam el la komunumoj Bözingen, Evilardo kaj Vingelz. Vingelz estis kunigita en la jaro 1900 kaj Bözingen en la jaro 1917 kun la urbo Bielo, al kiu krome en 1920 estis aligitaj la komunumoj Mett kaj Madretsch, kiuj ĝis tiam apartenis al la najbara distrikto Nidau.
Komunumoj de la distrikto Bielo
La distrikto Bielo konsistas (stato en 2009) fakte el nur 2 komunumoj, nome la ĉefurbo mem kaj Evilardo:
Mogi das Cruzes
(oficiale Município de) estas Mogi das Cruzes, nomo kiu signifas [loko apud] krucoj apud [rivero] Mogi, estas municipo de la aglomeraĵo ĉirkaŭ la urbego San-Paŭlo, en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Mogi das Cruzes. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Krom parto de aglomeraĵo San-Paŭlo, estas en municipo la vilaĝoj Sabaúna, César de Souza, Biritiba-Ussu, Taiaçupeba Quatinga, Brás Cubas kaj Jundiapeba. Tiuj vilaĝoj produktas grandan kvanton da agrikolaj produktoj al aglomeraĵo San-Paŭlo. Ankaŭ estas en la municipo la aparta industria kvartalo Itapeti.
Historio
Ĝi estis fondita de Brás Cubas, estas municipo ekde 1611 kaj havas la statuson de urbo ekde 1865.
Esperanto en Mogi das Cruzes
La 19-an de oktobro 1979 estis fondita “Asociação Mogiana de Esperanto” (Moĵia Esperanto-Asocio) sub la inspiro de la klera esperantisto Euclides Carneiro da Silva. En la sama dato estis elektita la jena estraro de la nova asocio: prezidanto prof-o Euclides Carneiro da Silva, vicprezidanto Benedita Esmeralda Lobo, sekretario Antônio Fernandes da Silva kaj kasisto Toshie Nojiri.
Euclides Carneiro da Silva estis tre klera homo, kaj Mogi das Cruzes estas urbo posedanta du universitatojn, kaj la urba Esperanto-movado modeste prosperis en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj, per la pluraj kursoj gviditaj de li kaj pro la disvastigo pere de la revuo “Esperanta Katoliko”, de li eldonita. Ekde lia malsaniĝo kaj morto en 1998 la aktivaĵoj malgrandiĝis, sed oni kredas kaj deziras, ke la semoj ĵetitaj tiam iam ĝermos kaj fruktodonos.
Hodiaŭ estas gastiganto de Pasporta Servo tie.
Famuloj
En 1998 tie mortis Euclides Carneiro da Silva.
Bruce Sherwood
Bruce SHERWOOD (1938) estas usona esperantisto. Li estas fakulo pri fiziko. Li specialiĝis pri evoluigo de programlingvoj kun grafika kapablo. El 1980 al 1985 li laboris en la departemento de lingvistiko de la Ilinojsa Universitato kaj instruis pri internacia komunikado kaj planlingvoj, kun emfazo al Esperanto. Li faris sciencajn prelegojn en diversaj lingvoj: la angla, itala, hispana kaj Esperanto.
Li partoprenis en kolektiva verko La arto labori kune per artikolo Memoroj.
Ketzaltenango
Ketzaltenango (Quetzaltenango) ankaŭ konata kiel Xelajú aŭ Xela estas la dua plej grava urbo de Gvatemalo kiu havas altan ekonomian nivelon, konsiderata kiel unu el la ĉefaj urboj pro la industria kaj komerca aktiveco kiuj disvolviĝas en ĝi. Ketzaltenango havas plurajn edukcentrojn kaj kelkajn el la plej gravaj universitatoj de Gvatemalo.
Oni kalkulas en en la urbo loĝas ĉirkaŭ personoj. La loĝantaro estas ĉirkaŭ indiĝena,  mestizoj kaj  eŭropedevenaj. La Urbo Ketzaltenango troviĝas en montara valo ĉe la altebenaĵo de Gvatemalo de metroj sur la marnivelo.
Proklamita en 2008 kiel Centramerika ĉefurbo de la Parlacen.
Ketzaltenango estas la ĉefurbo de la samnoma departemento Ketzaltenango, kiu havas, ĉirkaŭ de la nacia teritorio. Krom la hispana lingvo, oficiala lingvo, oni ankaŭ parolas la kiĉean kaj maman lingvojn.
Cruzeiro do Oeste
Cruzeiro do Oeste estas komunumo en la subŝtato: Paranao, en Brazilo.
Cruzeiro do Oeste havis 17 681 loĝantojn (2005).
Geografio
La areo de Cruzeiro do Oeste estas 779,22 km².
Karibia plato
La karibia plato grandas proksimume 3,2 milionojn da kvadrataj kilometroj. Ĝi norde limiĝas de la nordamerika, oriente kaj sude de la sudamerika kaj okcidente de la kokosa platoj. Ĉe la limoj de la plaro pli ofte okazas tertremoj, fojfoje cunamoj kaj vulkanaj erupcioj.
Hermann Ölberg
Hermann Maria ÖLBERG (naskiĝinta la, mortinta la ) estis renoma aŭstra albanologo kaj interlingvisto, konata pro sia esplorado en la kampo de la hindeŭropa lingvaro; aparte intense li dediĉis sin al la albana lingvo kaj historio.
Agadoj sciencaj
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri toponimio. En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la tirola ĉefurbo.
Ölberg ankaŭ gravis en la planlingva priesplorado kaj speciale por Esperanto. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe Leo Blaas. Nek estis malimpona lia longjara docentado pri akustika fonetiko. Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton "Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft", kiun fondis en 1953 Johann Knobloch ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis Wolfgang Meid. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el Germanlingvio ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn.
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj interbalkaniaj rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la Universitato de Innsbruck farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝ- kaj postmagistriĝestadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoritis fare de la Universitato de Tirano per honora doktoreco.
Étienne Brûlé
Etienne BRÛLÉ (naskiĝis ĉ. 1592, mortis 1632), estis franca esploristo en Nordameriko. Li alvenis (1608) al la "Nova Mondo" kun Samuel de Champlain, kiu sendis lin (1610) en la sovaĝejon lerni pri la indianoj kaj la tero. Li loĝis kun la huronoj kaj akompanis grupon el ili al Georgia Golfo ĉe Lago Hurona. En 1612 li gvidis Champlainon al tiu lago, kaj dum la revojaĝo, ili estis la unuaj eŭropanoj, kiuj vidis Ontarian Lagon. Tiam oni sendis Brulé al la fontoj de la Susquehanna Rivero kaj li sekvis ĝin ĝis la Ĉesapika Golfo. Dumvoje lin kaptis kaj torturis la irokezoj, sed li eskapis (1618). Li loĝis denove kun la huronoj, farante multaj da esploroj. Li eble vizitis Supran Lagon kaj tiel vidis ĉiujn el la Grandaj Lagoj krom Miĉigana Lago. En 1629 li pilotis la britajn ŝipojn, kiuj kaptis Kebekon kaj sian eks-komandanton, Champlain. Tiam li forlasis sian laboron kaj loĝis kun la huronoj. Oni lin mortigis dum kverelo.
Serio
Serio povas rilati al:
Patro, pardonu ilin; ĉar ili ne scias, kion ili faras
Patro, pardonu ilin; ĉar ili ne scias, kion ili faras. , estas frazo dirita, laŭ Luko, de Jesuo sur la Kruco.
La unua koncernas ĝian signifon, kaj la dua, eĉ pli grava, koncernas ĝian aŭtentecon, ĉar ĝi mankas en kelke da tradiciaj manuskriptoj. Laŭ la plej insista koncepto, fidindita ĉe multaj komentistoj (Ankaŭ ĉe Nestle-Aland, editoroj de unu el la kritikaj eldonoj de la greka Nova Testamento), tiu pasaĵo estus estonta aldonaĵo. Kontraŭe, diversaj suspektas ke ĝi estis forigita ĉe manuskripta tradicio en kiu origine ĝi ĉeestis.
Kie apogiĝas tiu dua opinio? Sur tiama malĝusta interpreto pri la signifo de tiu pardono. Pardoni pensigas kulpulon kiu scie kaj vole plenumis krimon kaj kiu sincere pentas kaj pardonpetas. Ĉi-tie, male, Jesuo eksplicite asertas ke liaj krucumantoj neniel scias kion ili estas plenumantaj, do ili ne estas responsaj (pri tio jam rimarkigis prakristanaj verkistoj, inter kiuj Pseŭdo-Justino) kaj do nepardoneblaj. Mem la verbo aphes (ἄφες, tiu αφίεμεν de la Patro Nia: preterlasu, indulgu - Mt 6,12) ŝajnas signifi “imputu eĉ ne kiel kulpo” ĉar ili opinias bono la malbonon kion ili faras. Jesuo petas de la Patro ke sia mortigo estu kalkulita senkulpa, ĉar ili ne scias kion ili faras. La tuta frazo ŝajnas forpreni moralan responso al liaj mortigantoj. Ĉu tio akordiĝis kun akrega emo kulpigi la hebreojn pri la mortigo de Kristo? Eksceso de kulpigo kontraŭ hebreoj povus peli ke kopiistoj preterlasu la frazon por ke ilia “evidento” pri la kulpo de la hebreoj ne estu febligita se ne senbazigita. Ankaŭ konsenti kun la malpli kompromisa interpreto, laŭ kiu la “ekskuzantaj” frazoj estus nur singarda stilo por ne malkomplezi la hebreajn aŭkultantaron kaj la legantaron, disĝenus la firman konvinkon pri la kulpo.
Ke, plue, la frazo rajtas aŭtente troviĝi en tiu loko estas sugestata de similaj konceptoj elstarigitaj de la sama aŭtoro Luko en alia lia verko, la Agoj de la apostoloj. Oni vidu: Agoj 3,17, kie Petro parolas al la hebreoj de Jerusalemo (eble en 30 p.K.): Petro kiel Jesuo asertas ke la instigantoj de la morto de Jesuo ne sciis kion ili faras (la sama deklaro pri nescio troviĝas en aliaj paroladoj de Petro kaj Paŭlo kiel en Agoj 13,27: en ĉiuj tiuj pasaĵoj reeĥiĝas tio kion Jesuo diris laŭ Luko en 23,34. Petro eksplicite diras: “Kaj nun, fratoj, mi scias, ke vi agis de nescio, kiel ankaŭ viaj regantoj”. Kaj Petro proklamas tion tuj post la deklaro: “kiun (Jesuon) vi transdonis, kaj malkonfesis antaŭ la vizaĝo de Pilato, kiam ĉi tiu decidis liberigi lin”.
Temas, do, pri la sama senkulpigo ofertita de Jesuo sur la kruco.
Fina rezulto
Ankaŭ se, ekstreme dirate, la evangelia frazo ne elbuŝiĝis rekte el la lipoj de Jesuo, certe ĝi almenaŭ respondas al liaj sentoj, al la sentoj de tiu kiu anoncis ke al la malamiko oni devas pardoni “sepdek oble sep fojojn” (Mt 18,22).
Faneso
Laŭ la helena mitologio, Faneso (el la greka Φανης, mi alportas lumon) estis origina dio kiu naskiĝis el la kosma ovo rezulte de la unuiĝo de Ĥrono (Tempo) kaj Ananko (Neevitebleco). Tamen, la filozofo Platono asertas ke ĝiaj gepatroj estis Poro (Ŝanco) kaj Penio (Malriĉeco kaj Bezono).
Laŭ la orfea religio, Faneso regis la universon kaj ĝiajn loĝantojn, inkluzive la diojn. Poste ĝi cedis sian povon al Nikso, sia pli aĝa edzino (aŭ filino ), kiu siavice transdonis ĝin al Urano, filino de Nikso laŭ tiu tradicio. Urano estis tragike detronigita de sia idaro, Krono kaj la titanoj. Oni diris ke Zeŭso, heredinto de Krono, voris Faneson por alpropigi al si la originan povon kaj distribui ĝin inter la nova dia generacio: la olimpanoj.
Ĉi tiu nova rakontaro, propra de la orfea tradicio, evidente enhavas erojn de aliaj pli antikvaj, eĉ primitivaj. En ĝi Nikso (nokto) havas ĉefan rolon, kiel necesa komplementa forto: dum Faneso kreadis taglumon, Nikso generis nokton kaj mallumon, laŭ la diversaj signifoj kiujn tio simbolas. En kelkaj rakontoj, Faneso eterne bataladas kun Ĥaoso, kaj el tiu porĉiama konflikto inter ordo kaj malordo poezie naskiĝis la birdoj.
Faneso estis alloga diaĵo, kun kasko kaj oraj flugiloj, sed nature senkorpa kaj nevidebla eĉ por la dioj. Oni kutime prezentas ĝin kiel hermafrodita ento leviĝante el la kosma ovo. Serpento ringiĝas ĉirkaŭ ĝia korpo kaj malantaŭ ĝiaj ŝultroj ekaperas kreskanta plurpinta luno. Suno ofte kronas ĝin, kaj tri bestaj kapoj (leona, kapra kaj virbova) aperas sur ĝia brusto. Zodiaka Cirklo ĉirkaŭas ĉion, kaj la kvar dioj de la ventoj situas en ilia respektivaj anguloj.
Oni ankaŭ similigis Faneson al la naskiĝo de la kosma lumo, kaj kelkfoje al la origina konscio, leviĝante dum la komenco de la tempo. Pro tio ĝi iamaniere rilatas al la dio Mitrao. Pri ĝia kreinta rolo ni scias ĉefe pro mencioj en la papiro Derveni kaj en la verkoj de Pindaro kaj Empedoklo.
Ĝi estis tiel respektata diaĵo, ke kiam Hero persekutadis la bebon Dionizo por motigi lin, Hermeso intervenis, alivestite en Faneso. La edzino de Zeŭso, trompita de tiu formo, honoradis la dion kaj permesis tiel la savon de Dionizo.
Aliaj roluloj same nomitaj
Krom la antaŭa, Faneso estis la nomo de du pliaj roluloj de la helena mitologio:
Mittelangeln (komunumo)
Mittelangeln (dane: Midtangel) estas komunumo en Germanio, kiu troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Ĝi ekestis la 1-an de marto 2013, kiam la tiamaj komunumoj Havetoftloit, Rüde kaj Satrup kuniĝis al nova komunumo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La nomo indikas, ke la regiono estis la centra parto de la regno Angeln, kiun loĝigis ĝermana tribo, kiu en Esperanto nomatas engloj - la engloj tamen ne nur loĝis ĉi tie, sed sume vivis en pli granda regiono, kiu kovris signifan parton de la duoninsulo Jutlando, en kaj nuntempa Germanio kaj nuntempa Danio.
Mittelangeln konsistas el la komunumopartoj Bondebrück (dane: Bondebro), Dammholm (Damholm), Esmark, Groß Rüde (Store Ryde), Havetoftloit (Havetoftløjt), Klein Rüde (Lille Ryde), Mooswatt (Mosevad), Nackholz (Nakholt), Obdrup, Hatteshuus (Hatteshus), Rabenkiel (Ravnkilde), Rehberg (Rebjerg), Rehbergholz (Rebjerg Skov), Rüdestraße (Rydegade), Rüdesüderholz (Rydesønderskov), Satrup, Satrupholm, Satrupkirchenholz (Satrupkirkeskov) kaj Torsballig (Torsballe), kaj kun la najbaraj komunumoj Schnarup-Thumby kaj Sörup konsistigas komunumaron, nomatan Amt Mittelangeln.
Molovin
Molovin, serbe Моловин estas malgranda vilaĝeto en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Ŝid.
Geografio
Molovin situas laŭ la kroata landlimo. La vilaĝo havas flankovojon, kiu estas en la praktiko sakovojo, ĉar la vojo al Kroatio ne estas uzata.
Lazaro (nomo)
Lazaro estas vira nomo. Ĝi devenas de la hebrea lingvo אלעזר kun la signifo Dio helpis.
Lazaro estas nomo de du evangeliaj personoj. Unu estis mortinto revivigita de Jesuo, frato de Marta kaj Maria: Lazaro el Betania. Alia estis rolulo de parabolo, la riĉulo kaj la malriĉa Lazaro (Lc. 16:19-31).
Pullman-striko
La Pullman-striko (11-an de majo 1894 – 20-an de julio) estis granda striko de fervojistoj en Usono. Tiam oni uzis unuafoje la kontraŭ-trostajn leĝojn kontraŭ agado de la sindikatoj.
Pro la borsa paniko de 1893, la entrepreno Pullman Palace Car malpliigis la salajrojn per ĉ. 25%, dum la aliaj devigaj monŝarĝoj (domluo ktp.) restis la samaj. Membroj de la Usona Fervojista Asocio komencis strikon en Pullman, apud Ĉikago, ĉe sidejo de la entrepreno.
Post kiam la prezidanto de la entrepreno George Pullman restis obstina en la salajra disputo, la tutlanda konsilio de la sindikato anoncis bojkoton kontraŭ la Pullman-vagonoj. Okazis apogaj strikoj de Ohio ĝis Kalifornio, dum la striko iĝis perforta ĉe Ĉikago kaj en la ĉirkaŭo.
La guberniestro de Illinois simpatiis kun la strikantoj kaj ne volis enmiksi la nacian gvardion.
La 2-an de julio - interalie pro la lobio de la fervojaj entreprenoj - la justica ministro Richard Olney atingis, ke la federaciaj juĝistoj ĉesigu ĉiun agadon, kiu malebligas la poŝtan trafikon kaj la interŝtatan komercon. Je konsilo de Olney, prezidento Grover Cleveland komandis 2500 federaciajn soldatojn (je la 4-a de julio) al Ĉikago. La striko finiĝis ene de semajno kaj oni retiris la soldatojn.
Oni enprizonigis la sindikatan estron Eugene V. Debs pro kontraŭstaro al la juĝistaj diktatoj kaj pro partopreno en krimkooperado kontraŭ la interŝtata komerco. Tiam evidentiĝis por la grandindustriistoj kaj la organizita laboristaro, ke la Sherman-a kontraŭtrosta leĝo estas uzebla ankaŭ kontraŭ la sindikatoj kaj eĉ por eviti la strikojn.
13045 Vermandere
13045 Vermandere estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la belgan flandran kantiston Willem Vermandere, kiu kantas kontreajn kanzonojn en la bunta okcidenta flandra dialekto "Westhoek". Kvankam apenaŭ komprenata de siaj samlandanoj, li estas estimata pro siaj kritikaj vidpunktoj pri la socio, la eklezio kaj la unua mondmilito. Lia kanzono Blanche en zijn peird ("Blanche kaj ŝia ĉevalo") estas bone konata.
Dek plagoj de Egiptujo
La dek plagoj de Egiptujo (aŭ simple egiptaj plagoj) helpis - laŭ Eliro, dua libro de Moseo en la Malnova Testamento de la Biblio - Moseon por ke la judoj sukcese eskapu la egiptan sklavecon. La dek plagoj:
Ebla scienca klarigo
Laŭ kelkaj sciencistoj, la plagoj okazis en la Nil-delto, kie oni trovis pruvaĵojn en restaĵoj de la praa urbo Avaris (Hut-waret), kiu urbo estis ĉefurbo de Egiptujo dum regado de Ramseso la 2-a, en 1279-1213 a.K. Laŭ la arkeologiaj trovitaĵoj, la urbo estis forlasita antaŭ ĉ. 3000 jaroj. Tiutempe la loka klimato ŝanĝiĝis de humida al seka, laŭ esploro de la kavernaj stalagmitoj (gutoŝtono).
Laŭ Augusto Magini -klimatologo de la Hajdelberga universitato -, ekde regadfino de Ramseso, draste sekiĝis la klimato kaj tio havis seriozajn sekvojn.
Pro la sekiĝo, Nilo iĝis malrapida, ŝlima rivero, kies akvon kolorigis al ruĝa la venena akva algo (Oscillatoria rubescens). Laŭ fakuloj, la algoj kaŭzis la 2-4-aj plagojn, ĉar la venena akva organismo devigis la ranojn forlasi siajn vivlokojn. Plimulto da ili formortis, tiel ĉesis unu grava natura konsumanto de la insektoj. La plimultiĝantaj insektoj rapide disvastigis diversajn malsanojn kaj malsaniĝis bestoj, homoj.
Oni klarigas la 7-9-aj plagojn al erupcio de la vulkano Santorini. La lastan plagon la scienco ne povas klarigi, kelkaj supozas ke la novnaskitoj unuafoje prenis el fungoinfektita greno. La lasta plago estas komprenebla nur simbole, ke la judoj mem plenumis deziron de Dio, kaj murdis ununaskitojn por premi la egiptan faraonon lasi ilin libere foriri.
Multaj asertas, ke la bibliaj plagoj ne estas klarigeblaj per scienco, tio estas akceptebla nur simbole.
(14614) 1998 TX2
(14614) 1998 TX2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Syôzi Keiko
SYOZI Keiko (1942) estas japana esperantistino. Ŝi estas estrarano de firmao. Ŝi aktivis kiel vicprezidanto de Japana Esperanto-Instituto kaj kiel komitatano A de UEA. Ŝi estas estro de la eldonejo Libroteko Tokio.
Ŝi partoprenis en kolektiva verko La arto labori kune per artikolo Fragmente pri Universala Kongreso.
Eicklingen
Eicklingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Celle de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
Cluses (stacidomo)
Cluses estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Cluses, en departemento Haute-Savoie, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV inOui, Aŭvernjo-Rodano-Alpoj kaj Léman Express (L3).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio La Roche-sur-Foron - St-Gervais-les-Bains-Le Fayet (895000).
Lieve
La Lieve estis kanalo kiu estis fosita ekde 1251 de Gento, ĉe la Gravensteen al la Zwin ĉe Damme.
Historio
Ĉar kluzon oni nur eltrovis multe poste, ĉe la ekstermoj de la Lieve oni konstruis du rabotojn: fakte simplajn digetojn kie la ŝipoj estis translevitaj per argano.
Dum jarcentoj la ekonomia valoro de la Liso por Gento estis tre granda, interalie pro la multafera komerco kun Anglio. Kiam la Zwin pli kaj pli sablopleniĝis, ankaŭ la utilo de la Lieve malpligrandiĝis iom post iom. En 1547 Reĝo Karlo V aprobis la fosadon de la Sassevaart, tiel zorgante ke Gento havu multe pli rektan konekton al la Norda Maro. Ankaŭ la ekonomia povo de urboj kiel Bruĝo, Sluis (Nederlando) kaj Damme malpliiĝis. Tio ankaŭ kontribuis al la perdiĝo de la Lieve. La kanalon kiun ĉiam posedis la urbo Gento en 1828 estis vendita.
En Gento la Lieve grandparte malaperis. Restas ankoraŭ tri pecoj:
Andaluzio
Andaluzio aŭ Andaluzujo (Andalucía [andaluˈθia]) estas Historia Nacieco de Hispanio, kiu kiel aliaj hispanaj naciecoj kaj regionoj konstituiĝas en Aŭtonoma Komunumo kun sia propra registaro, parlamento, justico, ktp.
Andaluzio estas la Aŭtonoma Komunumo kun plej da loĝantoj (preskaŭ 8.000.000) kaj la dua plej granda komunumo el Hispanio kun 87.300 km2. En Andaluzio estas parolata la andaluza. La andaluza estas dialekto de la hispana lingvo, origino de aliaj hispanaj dialektoj kiel la kanaria aŭ sudamerikaj hispandialektoj.
Mitologie konata kiel la Vesperlando kie estis la Ĝardeno de la Hesperidoj vizitita de Heraklo, Andaluzio estus la tero kie originis la fama mito de la Atlantido kiel memoro de la antikva Tartezo.
En Andaluzio, oni trovas grandegan ekologian diversecon. En la sama regiono oni povas ĝui montarojn kiel Sierra Nevada (Neĝata Montaro), arbarojn en Ĥaeno, longajn paradizajn plaĝojn en Malago, Kadizo, Onubo, Granado kaj Almerio kie estas ankaŭ dezerto. Pro tio Andaluzio estas la plej turismeca komunumo el Hispanio.
Ĝin trairas inter aliaj la riveroj Gvadiano kaj Gvadalkiviro.
En ĝi abundas olivarboj, korkokverkoj kaj anzinoj.
Aŭtonoma registaro
La registaro de la aŭtonoma komunumo (Junta de Andalucía) konsistas el la Ekzekutiva Konsilantaro, la Prezidento kaj la Parlamento. La baza regularo estas la Statuto de Aŭtonomeco de Andaluzio.
Ekde 23-an de aprilo de 2009, la Prezidento de la Aŭtonoma Registaro de Andaluzio estas José Antonio Griñán, post renunco de Manuel Chaves, kiu estis nombrita Tria Vicprezidento de la Hispana Registaro pri teritoriaj aferoj.
La ĉefurbo de Andaluzio estas Sevilo, kie situas la sidejoj de la Parlamento kaj la Registaro (Junta de Andalucía). Tamen la sidejo de la jurpovo estas Granado.
Administracia divido
La municipo estas la baza administra unuo en la hispanaj aŭtonomaj komunumoj, kaj inter ili, Andaluzio dividiĝas en 770 municipoj.
La ĉefa grupigo de municipoj estas la provinco, fare de la ŝtata parlamento, sed la hispana Registro de Lokaj Entoj ankaŭ inkludas aliajn grupigojn de municipoj, fare de la aŭtonomaj komunumoj kiel komarkoj aŭ urbaj aglomeraĵoj, kaj aliaj fare volonte de la aligantaj municipoj, kiel mankomunumoj. En Andaluzio estas la sekvajn administraj unuoj:
La ok provincoj de Andaluzio estas:
Iliaj ĉefurboj estas la samnomaj urboj.
Esperanto en Andaluzio
Gazeto Andaluzia estas la oficiala publikaĵo de la Asociación Andaluza de Esperanto, alinome Andaluzia Esperanto-Unuiĝo, kun grupoj ĉefe en la grandurboj Kordovo, Sevilo kaj Malago, sed ankaŭ en aliaj urboj kaj lokoj. Ĝi okazigas ĉiujaran kongreson, nome Andaluza Kongreso de Esperanto, foje koincide kun la Hispana Esperanto Kongreso.
Departemento Huehuetenango
Huehuetenango estas la nomo de departemento de Gvatemalo, de municipo kaj la departementa ĉefurbo. La departemento situas en la nordokcidento de la lando kaj havas limojn norde kaj okcidente kun Meksiko, sude kun la departementoj San Marcos, Ketzaltenango kaj Totonikapano; kaj oriente kun la departemento Kiĉeo.
La urbo Huehuetenango troviĝas je 264 km de la landa ĉefurbo je 1.901,64 m alte.
Tan Xiuzhu
Tan Xiuzhu (1942) estas ĉina esperantistino. Ŝi lernis Esperanton en 1965. Ŝi estis prezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo (–2014) kaj vicĉefredaktorino de El Popola Ĉinio.Ŝi estis prezidanto de la LKK de la 89-a UK. Ŝi tradukis en Esperanton la teatraĵon «Sunleviĝo» de Cao Yu (1997).
Ŝi partoprenis en kolektiva verko La arto labori kune per artikolo Al monto sublima, admiro senfina.
Departemento Ketzaltenango
Ketzaltenango estas departemento de Gvatemalo. Ĝia ĉefurbo estas la urbo Ketzaltenango. La departemento Ketzaltenango havas, t.e. 1,8% de la nacia teritorio. Je departementa nivelo, 60,57% de la loĝantoj estas indiĝenoj, pli alta procento ol la naciskala (41,9%); regas la kiĉeoj kaj  mamoj.
Naches Heights (Vaŝingtonio)
Naches Heights (prononcata NAĉiz HAJC) estas malgranda (15,1-hektara) vitokultura areo (AVA), registrita en 2012, ene de la pli granda AVA Columbia Valley. Ĝi konsistas el altebenaĵo 370 ĝis 640 metrojn super marnivelo, situanta okcidente de la urbo Yakima. Ĝi estas la plej malgranda AVA en Vaŝingtonio, kaj la unusola, kies agrikulturaj praktikoj estas entute elteneblaj.
La vinberoj nun kultivataj en Naches Heights estas:
Fontoj
Bazita sur informoj en la angla Vikipedio.
Váhovce
Váhovce, hungare Vága estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Váhovce situas laŭ Váh (ĝuste ĉe akvorezervujo), laŭ traira flankovojo apud aŭtovojo Trnava-Nitra (urbo) (tiu vojo ĝuste tie havas ponton al la alia bordo). Sereď troviĝas je 5 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1259 laŭ tiama hungara ortografio "Waga". Longe ĝi estis eklezia bieno. En la 1660-aj jaroj la vilaĝo estis posedaĵo de la Osmana Imperio. En 1825 incendio, inundoj tre ofte okazis. En 1869 loĝis en la tiama grandvilaĝo 1644 vilaĝanoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vága 2036 homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tamen tiu vilaĝo restis ĉe Slovakio pro geografiaj vidpunktoj, sed en 1939 Vága iĝis hungara. Post la 2-a mondmilito Váhovce denove apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis tie 2021 homoj, (1558 hungaroj, 444 slovakoj).
Wi Kuki Kaa
Wi Kuki Kaa estis aktoro naskiĝinta la 16-an de decembro 1938 en Auckland en Nov-Zelando, mortinta la 19-an de februaro 2006.
Mandriva Linukso
Mandriva, kreita en 1998, estas distribuaĵo de la libera programaro Linukso. La unua versio estis bazita sur Red Hat Linux (versio 5.1) kaj KDE (versio 1.0) en Julio 1998. Unue, Mandriva Linux nomiĝis Mandrake Linux, tamen, post la kunfandiĝo kun Conectiva Linux en 2005 (kaj ankaŭ pro leĝaj problemoj pri la nomo Mandrake), Mandrake renomis sin Mandriva Linux.
Mandriva estas unu el la distribuaĵoj de Linukso pli stabilaj kaj facile instaleblaj.
Gradišče (Tišina)
Situo
Gradišče situas en vasta valo laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), laŭ traira flankovojo.
Historio
La unua mencio devenis el 1365 en formo "Gradisa". Dum la hungara regado oni nombris en Muravárhely 58 domojn kaj 349 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Allu Tuppurainen
Allan Rauli Kristian "Allu" Tuppurainen (naskiĝinta 1-a de aprilo 1951 en Kuopio) estas finna aktoro. Li estas konata speciale kiel kreanto kaj aktoro de la fikcia figuro Rölli. Li aktoris figuron Rölli en televidserio kaj en kvin filmoj. Li aktoris ankaŭ en filmojn de Visa Mäkinen, almenaŭ en Pi pi pil... pilleri, Likainen puolitusina, Agentti 000 ja kuoleman kurvit kaj Vapaa duunari Ville-Kalle. Tuppurainen havas unu infanon.
Edward Gierek
Edward GIEREK estis pola komunisma politikisto kaj estro de Pollando inter 1970 kaj 1980. Gierek anstataŭis Władysław Gomułka kiel Unua Sekretario de la reganta Pola Unuiĝinta Laborista Partio (PZPR) en Pola Popola Respubliko en 1970. Li estas konata pro malfermado de komunisma Pollando al okcidenta influo kaj pro siaj ekonomiaj politikoj bazitaj sur eksterlandaj pruntoj, kiuj finfine malsukcesis. Li estis forigita de la potenco post laboristaj strikoj kondukis al Gdańsk-Interkonsento inter la komunisma ŝtato kaj laboristoj de la emerĝanta liberkomerca movado Solidarność.
Dum la jardeko Gierek, tio estas la periodo, kiam Edward Gierek regis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, Pollando karakterizis dinamikan ekonomian disvolviĝon, kiu finiĝis per multfaceta ekonomia krizo, kiu finis kaŭzi la finon de ĝia registaro kaj, longtempe, la kolapso de la socialisma sistemo en Pollando.
Malgraŭ trenado de Pollando al financa kaj ekonomia malkresko, Edward Gierek estas ameme memorita pro siaj patriotismaj kaj modernigaj politikoj; pli ol 1,8 milionoj da apartamentoj estis konstruitaj por loĝigi la kreskantan loĝantaron, kaj li ankaŭ respondecas pri iniciatado de la produktado de Fiat 126 en Pollando kaj starigado de Warszawa Centralna fervoja stacidomo, la plej moderna eŭropa stacidomo en la momento de ĝia fino. Multaj aforismoj kaj diroj estis popularigitaj sub lia esprimo, precipe tiuj referitaj al la manko de manĝaĵoj poste estis antaŭenigitaj de Ronald Reagan.
Juneco kaj frua kariero
Edward Gierek naskiĝis en Porąbka, nun parto de Sosnowiec, en karbominejan familion. Li perdis sian patron pro minadakcidento en kavo en la aĝo de kvar jaroj. Lia patrino reedziĝis kaj elmigris al norda Francio, kie li loĝis ekde 10 jaroj kaj laboris en karba mino de 13 jaroj. Gierek aliĝis al la Franca Komunista Partio en 1931 kaj en 1934 estis deportita al Pollando por organizi strikon. Post kompletigado de deviga militservo en Stryi en sudorienta Pollando (1934-1936), Gierek geedziĝis kun Stanisława Jędrusik, sed ne povis trovi dungon. La Giereks iris al Belgio, kie Edward laboris en la karbominejoj de Waterschei, kontraktante pneŭmoniozon en la procezo. En 1939 Gierek aliĝis al la Komunista Partio de Belgio. Dum la germana okupado, li partoprenis komunistajn kontraŭnaziajn belgajn rezistadagadojn. Post la milito Gierek restis politike aktiva inter la pola enmigrinta komunumo. Li estis kunfondinto de la belga filio de la Pola Laborista Partio (PPL) kaj prezidanto de la Nacia Konsilio de Poloj en Belgio.
Aktivulo de Pola Unuiĝinta Laborista Partio
En oktobro 1946, li fariĝis membro de la dek-unu komitato de la Pola Laborista Partio en Belgio. En 1948 li revenis al Pollando (liaj edzino kaj filoj venis la landon la antaŭan jaron). En la sama jaro, li fariĝis membro de PLR en Pollando. En la somero de 1949 li transloĝiĝis de Zagórze al Katowice al la bieno por la funkciuloj de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Poste li estis translokita al la Centra Partia Lernejo en Lodzo. En 1952 li estis elektita por la unua fojo al Sejmo de la Popola Respubliko de Pollando, li deĵoris en la 1-a, 2-a, 3-a, 5-a, 6-a, 7-a kaj 8-a oficperiodoj (ĝis la 19-a de decembro 1980, kiam li eksiĝis). En 1949–1954 li estis sekretario de la Provinca Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio en Katowice. En 1954 li fariĝis membro de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Tiam li fariĝis estro de la Sekcio de Pezaj Industrioj de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Li estris la komisionon, kiu ekzamenis la kaŭzojn, kurson kaj naturon de la okazaĵoj en Poznano en junio 1956. En la jaroj 1956–1970 li okupis multajn, ĉiam pli gravajn, partiajn funkciojn: li estis membro de la Politika Buroo de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio kaj de 1957, la Unua sekretario de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio en la voevodio de Katowice. Li kunvenigis grupon de partiaj aktivuloj ĉirkaŭ li. En la 1950-aj jaroj, li estis asociita kun la "frakcio" de Puławy. Jam komence de la 1960-aj jaroj, li estis nomumita unu el la eblaj posteuloj de Władysław Gomułka kiel la unua sekretario de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio.
La profesoro pri juro pri Universitato de Varsovio Mieczysław Maneli, kiu konis Gierek de 1960 plue, skribis pri li en 1971: "Edward Gierek estas malmoderna komunisto, sed sen fanatikeco aŭ fervoro. Lia marksismo estas gravurita de malmultaj dogmoj. Ĝi estas preskaŭ pragmata. Li kredas. Profunde en la ĉefa rolo, kiun la historio donis al komunistaj partioj kaj vivas per la maksimumo, ke registaro devas esti forta kaj regi senŝanĝe... La alnomo de Gierek estis "Tshombe", kaj Silezio estis la "pola Katanga." Tie li funkciis preskaŭ kiel suverena princo, talenta organizanto kun reala donaco por trovi efikajn kaj lojalajn homojn. Ĉiuj profesioj estis reprezentitaj en lia kortumo: inĝenieroj, ekonomikistoj, profesoroj, verkistoj, partiaj aparatoj kaj sekurecaj agentoj ".
Baldaŭ post la studenta manifestacio la 8-a de marto en Varsovio, la 14-a de marto 1968 en Katowice li gvidis amaskunvenon de 100.000 partianoj el la tuta provinco. Li estis la unua membro de Politburoo se temas pri publike paroli pri la temo de la protestoj tiam okazantaj kaj poste asertis, ke lia instigo estas montri subtenon al la regulo de Gomułka, minacata de la konspiro de Mieczysław Moczar. Gierek uzis fortan lingvon por kondamni la supozitajn "malamikojn de Popola Pollando", kiuj "ĝenis la pacan Silezio akvon". Li montris ilin per propagandaj epitetoj kaj aludis, ke iliaj ostoj estis disbatitaj se ili persiste klopodis forigi la "nacion" de ĝia "elektita kurso." Gierek estis supozeble embarasita kiam partoprenantoj de la partia konferenco en Varsovio la 19-a de marto kriis sian nomon kune kun tiu de Gomułka, kiel esprimo de subteno. La eventoj de 1968 fortigis la pozicion de Gierek, ankaŭ en la okuloj de liaj sponsoroj en Moskvo
Unua sekretario de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio
Kiam la Pola ribelo de Decembro 1970 estis perforte subpremitaj, Gierek anstataŭis Gomułka kiel unua sekretario de la partio kaj tiel fariĝis la plej potenca politikisto en Pollando. Fine de januaro 1971, li metis sian novan aŭtoritaton sur la linion kaj veturis al Szczecin kaj Gdańsk, por komerci persone kun la striktaj laboristoj. La konsumaj prezaj pliigoj, kiuj kaŭzis la lastatempan ribelon, estis foruzitaj. Inter la popularaj movoj de Gierek estis la decido rekonstrui la Reĝan Kastelon en Varsovio, detruita dum la dua mondmilito kaj ne inkluzivita en la postmilita restarigo de la Malnova Urbo. Ŝtat-kontrolitaj amaskomunikiloj emfazis sian okcidentan edukadon kaj lian fluecon en la franca lingvo.
La alveno de la teamo Gierek signifis la finan generala anstataŭaĵon de la reganta komunisma elito, procezo komencita en 1968 sub Gomułka. Multaj miloj da partiaj aktivuloj, inkluzive de gravaj maljunaj estroj kun fono en la antaŭmorta Komunista Partio de Pollando, estis forigitaj de postenoj de respondeco kaj anstataŭigitaj per homoj kies karieroj formiĝis post la dua mondmilito. Multe de la revizio realiĝis dum kaj post la VI Kongreso de la PZPR, kunvenita en decembro 1971. La rezulta reganta klaso estis unu el la plej junaj en Eŭropo. La rolo de la administrado pligrandiĝis koste de la partio, laŭ la maksimumo "la partio gvidas, la registaraj registaroj". Dum la 1970-aj jaroj, la plej videbla membro de la pinta gvidado post Gierek estis ĉefministro Piotr Jaroszewicz. De majo 1971, la rivala partia politikisto Mieczysław Moczar estis ĉiam pli marĝenigita.
Ekonomia ekspansio kaj malkresko
Ĉar la tumultoj kiuj faligis galioiu Gomułka estis ĉefe kaŭzitaj de ekonomiaj malfacilaĵoj, Gierek promesis ekonomian reformon kaj estigis programon por modernigi industrion kaj pliigi la haveblecon de konsumvaroj. Lia "reformado" baziĝis ĉefe sur grandskala eksterlanda pruntado, ne akompanata de grava sistema restrukturado. La bezono de pli profunda reformado kaŝiĝis de la investa eksplodo, kiun la lando ĝuis en la unua duono de la 1970-aj jaroj. La bonaj rilatoj de la unua sekretario kun okcidentaj gvidantoj, precipe la franca Valéry Giscard d'Estaing kaj Helmut Schmidt de Okcidenta Germanio, estis katalizilo por lia ricevo de okcidentaj helpo kaj pruntoj. Gierek estas vaste akreditita pri malfermado de Pollando al politika kaj ekonomia influo de la Okcidento. Li mem amplekse vojaĝis eksterlanden kaj ricevis gravajn eksterlandajn gastojn en Pollando, inkluzive de tri prezidantoj de Usono. Gierek ankaŭ fidis Leonid Breĵnev, kio signifis, ke li povis sekvi siajn politikojn (tutmondiĝo de la ekonomio de Pollando) sen tre sovetia enmiksiĝo. Li facile koncedis la sovetiajn koncesiojn, kiujn lia antaŭulo Gomułka konsideros kontraŭe al la pola nacia intereso.
Vivnivelo kreskis markite en Pollando en la unua duono de la 1970-aj jaroj, kaj por tempo Gierek estis gajigita kiel miraklaboristo. Poloj, ĝis senprecedenca grado, povis aĉeti deziratajn konsumvarojn kiel kompaktajn aŭtojn, veturi al Okcidento iomete libere, kaj eĉ solvo al la neriproĉebla problemo pri loĝiga loĝado ŝajnis ĉe la horizonto. Jardekojn poste multaj memoris la periodon kiel la plej prosperajn en siaj vivoj. La ekonomio, tamen, komencis fiaski dum la nafto-krizo de 1973, kaj antaŭ 1976 la kresko de prezo fariĝis necesa. La protestoj de junio 1976 estis subpremitaj, sed la planitaj prezaj pliiĝoj estis nuligitaj. La plej granda amasiĝo de eksterlanda ŝuldo okazis fine de la 1970-aj jaroj, ĉar la reĝimo luktis por kontraŭstari la efikojn de la krizo.
MEP (porkapa) de la Epoko Gierek (1970-1980)
{ "version": 2, "width": 400, "height": 200, "data": [ {  "name": "table", "values": [ {    "x": 1950, "y": 2447 },   {     "x": 1960, "y": 3215 },   {     "x": 1970, "y": 4428 },   {     "x": 1978, "y": 6111 },   {     "x": 1982, "y": 5740 },   {     "x": 1989, "y": 5288 },   {     "x": 2000, "y": 5684 },   {     "x": 2016, "y": 7268 }  ]  } ], "scales": [ {  "name": "x", "type": "ordinal", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" } },  {   "name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" } } ], "axes": [ {  "type": "x", "scale": "x" }, {   "type": "y", "scale": "y" } ], "marks": [ {  "type": "rect", "from": { "data": "table" },  "properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },    "y": { "scale": "y", "field": "y" },    "y2": { "scale": "y", "value": 0 },    "fill": { "value": "steelblue" },    "width": { "scale": "x", "band": "true", "offset": -1 }   }   }  } ] }
Bruna tinamo
La Bruna tinamo (Crypturellus obsoletus) estas bruneca surgrunda birdo troviĝanta en humida arbaro kaj de malaltaj teroj kaj de montaro en tropika kaj subtropika Sudameriko.
Edward Gierek
Krizo, protestoj, organizita opozicio
La periodo de la regado de Gierek rimarkas pro la pliiĝo de organizita opozicio en Pollando. Ŝanĝoj en la konstitucio, proponitaj de la reĝimo, kaŭzis konsiderindajn polemikojn en la fino de 1975 kaj 1976. La celitaj amendoj inkluzivis formaligi la "socialisman karakteron de la ŝtato", la ĉefan rolon de la PZPR kaj la pola-sovetia alianco. La vaste kontraŭaj ŝanĝoj rezultigis multnombrajn protestajn leterojn kaj aliajn agojn, sed estis subtenataj ĉe la 7a Kongreso de la PZPR en decembro 1975 kaj plejparte efektivigitaj de la Sejm en februaro 1976. Organizitaj opoziciaj rondoj disvolviĝis iom post iom kaj atingis 3000–4000 membrojn ĝis la fino de la jardeko.
Pro la plimalboniga ekonomia situacio, fine de la jaro 1975 la aŭtoritatoj anoncis, ke la frostigo de 1971 en la prezoj de manĝaĵoj devos esti levita. Ĉefministro Jaroszewicz devigis la prezojn altiĝi, kune kun financa kompenso favoranta superajn enspezajn krampojn; la politiko estis finfine adoptita malgraŭ fortaj obĵetoj esprimitaj de la sovetia gvidado. La kresko, subtenita de Gierek, estis anoncita de Jaroszewicz en Sejm la 24an de junio 1976. La strikoj eksplodis la sekvan tagon, kun aparte gravaj tumultoj, brutale pacigitaj de la polico, okazantaj en Radom, ĉe la Fabriko Ursus de Varsovio kaj en Płock. La 26-a de junio, Gierek okupiĝis pri la tradicia partia kriza reĝimo de operacio, ordonis amasajn publikajn kunvenojn en polaj urboj pruvi supozitan subtenon de homoj por la partio kaj kondamni la "problemojn". Ordonita de Breĵnev ne provi pluajn manipuladojn kun prezoj, Gierek kaj lia registaro entreprenis aliajn mezurojn por savi la merkaton malstabiligitan en la somero de 1976. En aŭgusto, "sukero-varoj" estis enkondukitaj por racia produkto. La politiko de "dinamika disvolviĝo" finiĝis, kiel pruvas tiaj raciaj kartoj, kiuj restos parto de la ĉiutaga realeco de Pollando ĝis julio 1989.
Bruna tinamo
Taksonomio
Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Edward Gierek
Krizo, protestoj, organizita opozicio
Post la protestoj de junio 1976, grava opozicia grupo, la Komitato por Defendo de Laboristoj (KOR), komencis siajn agadojn en septembro por helpi la persekutitajn protestajn partoprenantojn. Aliaj opoziciaj organizaĵoj ankaŭ estis establitaj en 1977–79, sed historie la KOR montriĝis de speciala graveco.
Bruna tinamo
Etimologio
Crypturellus estas formata el la grekaj vortoj κρυπτός (kriptós), "kovrita" aŭ "kaŝita", οὐρά (urá), "vosto", kaj -ellus, latina diminutiva sufikso. La genronomo Crypturellus entute signifus "malgranda kaŝvostulo".
Edward Gierek
Krizo, protestoj, organizita opozicio
En 1979 la regantaj komunistoj de Pollando kontraŭvole permesis al la papo Johano Paŭlo la 2-a fari sian unuan papan viziton al Pollando (2–10 junio), malgraŭ sovetiaj konsiloj kontraŭe. Gierek, kiu antaŭe renkontis papon Paŭlo la 6-a ĉe Vatikano, parolis kun la papo okaze de lia vizito