cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cecília Meireles
Biografio
En la aĝo de naŭ jaroj Meireles komencis verki poemojn. Ŝi iris al lernejo de 1913 ĝis 1916 kaj poste studis por fariĝi instruisto. Krome ŝi daŭrigis la studadon de lingvoj, literaturo, edukado, muziko kaj folkloro. En 1921 ŝi edziniĝis kun pentristo Fernando Correia Dias, ili havis tri filinojn (la plej juna, Maria Fernanda konatiĝis kiel aktorino). En 1936 la edzo, malsana pro akuta depresio, memmortigis sin. Ses jarojn poste Meireles edziniĝis kun Heitor Grillo.
Ŝia akademia kariero komenciĝis en 1940, kiam ŝi profesoriĝis pri literaturo. Ŝi akceptis lekturadon en Portugalio kaj en la Universitato de Teksaso kaj post 1942 en la Federacia Universitato de Rio de Janeiro. Samtempe ŝi plue starigis infanbibliotekojn en Brazilo, la unua (Biblioteca Infantil do Rio de Janeiro) estis fondita en 1934.
Ŝia unua poemaro, "Espectros", aperis en 1919, sed post edziniĝo ŝia lirika kariero paŭzis ĝis 1939. En tiu tempo ŝi intensigis siajn literaturstudojn, verkis plurajn infanlibrojn kaj malfermis infanbibliotekojn.
Kirchlinteln
Kirchlinteln estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Verden de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Malsupra Saksio|03361005}}} loĝantojn.
Georges Moustaki
Georges Moustaki, en Esperanto Georgo Mustakio (vernome Yussef Mustacchi) (naskiĝis en Aleksandrio, Egiptio, mortis  en Nico, Francio) estis franclingva komponisto kaj kantisto. Li estis Artisto por Paco de Unesko.
La gepatroj de Moustaki venis de la greka insulo Korfu kaj li kreskis en multkultura ĉirkaŭaĵo. En la jaro 1951 li transloĝis al Parizo. Li precipe kantas france, sed kelkfoje itale, arabe aŭ angle. Kelkaj el liaj francaj kanzonoj: Por Édith Piaf li skribis Milord, en kiu mondfamiĝinta kanzono fraŭlino alparolas altklasan sinjoron kaj lin atakas – ĝis ŝi rimarkas konsternite: „Sed vi ploras, Milord, tion mi neniam estus kredinta!“
Heinrich Schmidt
Vivo
De 1890 ĝis 1894 Schmidt frekventis porinstruistan lernejon en la Distrikto Hildburghausen laboronte kiel bazlernejinstruisto. En 1897 li pluiris al sciencaj aferoj trejniĝante en Jena. Li studis tie danke al la financa subteno de Ernst Haeckel kaj en 1900 li iĝis lia privata sekretario. Ĉar al Schmidt mankis formala postgimnazitrejnado, Haeckel sendis lin al la Universitato de Zuriko por studi ĉe lia iama disĉiplo Arnold Lang. Tie Schmidt gajnis sian doktorecon en 1904. Antaŭ 1912 li estis arkivisto en la Filetika Instituto en Jena kaj en 1916 li iĝis kapo de la Haeckel-arkivo. Al Schmidt estis aljuĝita la titolo de orda profesoro en 1919.
La estraro kaj arkivado de la vasta heredaĵo de Haeckel en la jaroj sekvantaj lian morton formis la plejparton de la laboro de Heinrich Schmidt. Antaŭ 1933, aliflanke, ideologiaj kaj politikaj temoj ĉiam pli iĝis gravaj. La ĉefe socialdemokratia pensado de Schmidt kolapsis antaŭ la radika naciismo tiam apogita de nazioj. En tiu kunteksto li eĉ adoptis, pli malpli laŭŝajne, kelkajn rasismajn opiniojn kiuj estis multe malpli danĝeraj ol ekz. teorioj de la fakkolegoj Ludwig Plate kaj Hans F. K. Günther. En ĝiaj pli malfruaj eldonoj, la gazeto "Nature and Spirit" permesis enhave erarajn kromvojon de ĝia monisma tradicio kaj publikigis verkojn pri eŭgeniko kaj rasa higieno de Erwin Baur, Eugen Fischer kaj Fritz Lenz. Tamen, iliaj provoj reinterpreti la heredaĵon de Ernst Haeckel en nacisocialisma masko finfine malsukcesis.
M103
Pri la aliaj signifoj de "M103" vidu artikolon M kun nombro.
M103 (Messier 103, aliaj indikoj — NGC 581, OCL 326) estas malfermita stelamaso en konstelacio Kasiopeo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
2-a epistolo de Johano
La 2-a epistolo de Johano estas la 24-a libro de la nova testamento en la Biblio, la kvina el la sep epistoloj ĝeneralaj.
Enhavo kaj strukturo
Tiu ĉi letero estas la plej malgranda "libro" de la Nova testamento. Ĝi konsistas el nur 13 versikloj, do nur unu papirusa folio.
La aŭtoro postulas, ke oni, malgraŭ la ordono de la amo, ne flegu kontaktojn kun herezuloj.
Jen ebla dispozicio:
Teksto en Esperanto
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, B. John Beveridge kaj C. G. Wilkinson) estas trovebla IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
Nova traduko de Gerrit Berveling el la originalo estas trovebla en Flanke je Jesuo (3a volumo de la Nova Testamento), eld. VoKo, Zwolle 2010.
(121074) 1999 FA2
(121074) 1999 FA2 estas asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, tie estas membro de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).
(10755) 1990 RO6
(10755) 1990 RO6 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Uragano Diane
Uragano Diane estis la kvara nomita ŝtormo kaj tria uragano de la uragana sezono en 1955. Ĝi formiĝis la 7an de aŭgusto el tropika ondego inter la Malgrandaj Antiloj kaj Kaboverdo. Poste ĝi venis al la orienta marbordo de Usono kaj frapis ĉefe la teritorion de Norda Karolino.
Haubourdin (stacidomo)
Haubourdin estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Haubourdin -, situanta en  Haubourdin, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.
Skistogaso
La temo de skistogaso en la mondo jam flirtas dum ĉirkaŭ tridek jaroj, tamen ĝia minado ĝis nun ne estis ekonomie rendimenta. La ĉefa diferenco inter ordinara natura gaso kaj skistogaso estas, ke aglomeraĵoj de natura gaso kuŝas koncentrite sur relative malgranda teritorio. Tian nature formitan rezervejon eblas ekspluati dum 30 ĝis 40 jaroj. Dume skistogaso disvastiĝas en multe pli granda teritorio. Por mini ĝin necesas komplika instalaĵo kaj preskaŭ ĉiujare novaj bortruoj en aliaj lokoj.
Haubourdin (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Skistogaso
El ekologia vidpunkto skistogaso estas problemiga. Ĝi enhavas multe da metangaso, kiu estas konsiderata danĝera por la naturmedio. Por la pistado estas uzataj kemiaĵoj, kiuj parte restas subtere kaj povas polui la grundakvon.
Laputo
Laputo aŭ Laputao (angle Laputa) estas fikcia fluganta insulo de la tria parto de la libro La vojaĝoj de Gulivero fare de Jonathan Swift. Laŭ la libro, Gulivero vizitis ĉi tiun insulon en la jaroj 1707-1708. Loĝantoj de Laputo tre interesiĝas pri matematiko, astronomio kaj muziko, sed estas stultaj pri praktikaj problemoj. La reĝo de Laputo estas ankaŭ reganto de lando nomata Balnibarbio, sur kiu Laputo estas kapabla flugi. Mekanismo de la flugo baziĝas sur interago inter speciala granda magneto interne de la maso de Laputo kaj magnetaj mineraloj kuŝantaj en Balnibarbio. Lingvoj de Balnibarbio kaj de Laputo estas la samaj.
Loko, formo, mekanismo
La teritorio (nomata Balnibarbio), super kiu la insulo kapablas flugi, estas en nordorienta parto de Pacifiko. Malsupra surfaco de Laputo estas cirklo, kies diametro estas 7857 jardoj. Malsupre estas diamanto, pli supre estas variaj mineraloj kaj grundo.
Specifikecoj de laputanoj
Loĝantoj de Laputo tre interesiĝas pri matematiko, astronomio kaj muziko. Sur vestaĵo de laputanoj ofte estas pentritaj geometriaj figuroj, astronomiaj objektoj, muzikiloj. Manĝaĵoj ofte estas produtitaj je formo de muzikiloj aŭ regularaj figuroj.
Krom tio, laputanoj ofte interparolas pri politiko kaj pri hipotezaj venontaj katastrofoj kondiĉitaj per astronomiaj fenomenoj.
Viroj de Laputo (krom servistoj) ofte estas tre profundiĝantaj en siaj meditoj kaj tial ili bezonas tiel nomatajn klakistojn. Klakisto estas servisto tenanta alligita al bastono speciala saketo kun seka pizo aŭ etaj ŝtonetoj. Klakisto klakas per la saketo okulon, orelon aŭ buŝon de sia mastro, kiam la mastro devas konforme rigardi, aŭskulti aŭ paroli.
Virinoj de Laputo tre diferenciĝas de viroj, estas viglaj kaj ne amas loĝi sur ĉi tiu insulo. Ili ofte akiras amantojn de Balnibarbio.
Scienco kaj teĥniko
Sur Laputo estas tre progresintaj matematiko kaj astronomio. Pligrandigo de iliaj teleskopoj estas pli intensa, ol pligrandigo de eŭropaj teleskopoj (en komenco de 18. jarcento). Laputaj astronomoj scias pli multe informon pri steloj kaj kometoj, ol eŭropaj astronomoj. Antaŭ 1706 ili jam malkovris du satelitojn de Marso; Jonathan Swift skribis ĉi tion, kiam ne estis sciate, ke Marso reale havas du satelitojn.
Matematiko sur Laputo estas tre progresintaj kiel abstrakta scienco. Ĝi estas uzanta ankaŭ kiel aplikita scienco, sed laputanoj ne amas aplikitan matematikon kaj ofte erarkalkulas uzante ĝin. Tial vestoj de laputanoj kaj domoj sur Laputo ofte havas rimarkeblajn difektojn.
Formo de regado kaj iuj leĝoj
Supera reganto de la ŝtato estas reĝo reganta samtempe Laputon kaj Balnibarbion. Estas ankaŭ ministroj helpantaj regi al la reĝo. Pri alias organoj de regado de Laputo la aŭtoro ne skribas.
Teritorio de Laputo estas propraĵo de la reĝo. Aliaj riĉaj laputanoj posedas terenojn en Balnibarbio.
De tempo al tempo la reĝo uzas la flugantan insulon por ke sufoki ribelojn en Balnibarbio: la insulo stopas super ribelanta urbo ŝirmante Sunon kaj pluvojn; okazas ke ŝtonoj estas ĵetata al domoj de ribelantoj; se la ribelo daŭras, la reĝo povas decidi dispremi la urbon mallevante la insulon sur ĝin, sed ĉi tio okazas tre malofte.
San Andrés Tepetlapa
San Andrés Tepetlapa estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Andrés Tepetlapa. Ambaŭ evidente havas sian nomon de la kristana sanktulo Andreo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 099.
Geografio
San Andrés Tepetlapa apartenas al la distrikto Silacayoapam al kiuj apartenas entute 19 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 485 loĝantojn. El tiuj estis 224 viroj kaj 261 virinoj. La komunumo havas surfacon de 76.55 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1460 metroj super la marnivelo.
Fraser-insulo
La Fraser-insulo (angle Fraser Island) estas insulo en Aŭstralio, ĉe suda Kvinslando, ĉirkaŭ 300 km norde de urbo Brisbane. La insulo Fraser havas areon de 1840 km², ĝi estas la plej granda sablinsulo de la mondo. Ĝi estis listigita en 1992 sur la liston de Monda heredaĵo de Unesko. La Fraser-insulo estas parto de la Nacia Parko Great Sandy.
San Andrés Tepetlapa
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2 indiĝenoj. Ambaŭ aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fraser-insulo
Geologio
La Fraser-insulo situas inter la sudaj latitudoj 24°42' kaj 25° 24' kaj la orientaj longitudoj de 152°56' kaj 153°22'. Sur ĝia plej norda punkto, ĉe Kabo Sandy (angle Sandy Cape) helpas la ŝipnavigadon lumturo.
San Andrés Tepetlapa
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Fraser-insulo
Geologio
La insulo longas 124 km, larĝas averaĝe 10-15 km, la plej larĝa parto estas 25 km. La longo de la insula marbordo estas 290 km.
La plej alta punkto de la insulo estas la 244 metrojn alta sablomonto Mount Bowarrady. Sur la Fraser-insulo troviĝas nur kelkaj vulkanaj rokaĵoj (Indian Head, Waddy Point kaj Middle Rock).
La insulo elformigis dum la lasta 2 milionoj da jaroj, sed la nuna aspekto elformiĝis dum la lasta glaciepoko, antaŭ 10.000 kaj 20 000 jaroj, kiam la marnivelo altiĝis kaj la insulo disiĝis de la kontinento. La sablo devenas el kunportitaj sabloj de la kontinentaj riveroj.
Plantoj kaj bestoj
La plantaro estas abunda, malantaŭ la dunoj etendiĝas pluvarbaroj kaj eŭkaliptaj arbaroj.
Oni observis ĉirkaŭ 200 birdospeciojn sur la insuloj.
El inter la mamuloj la dingoj (Canis lupus dingo) malpliĝas, laŭ kalkulo en januaro de 2008, ili nombras inter 120 kaj 150.
Tie vivas el inter la marsupiuloj la marĉa kanguruo (Wallabia bicolor), pluraj specioj de ringovostaj marsupiuloj (Pseudocheiridae).
La insulon ĉirkaŭas la Koral-maro, kie estas observebla el cetacoj (Cetacea) la ĝiba baleno (Megaptera novaeangliae) kaj eĉ delfenoj. En la ĉeborda maro vivas la dugongo (Dugong dugon), manĝanta marajn herbojn.
Salikorno
Salikorno, nome la salikornoj, estas genro de 60 specioj de plantoj de Halofitoj apartenanta al la familio de la Amarantacoj, laŭ la klasifika sistemiko APG 3a (2009). En la klasika klasifiko, ĝi apartenis al tiu de la Chenopodiaceae.
Etimologie la nomo derivas el latinaj vortoj sal, la salo kaj cornu la korno.
Tiu genro enhavas multnombrajn speciojn kaj estas malfacile rekoni la specojn: sur la francaj bordoj, oni povas citi ĉefe speciojn kiel la Salikorno de Eŭropo (Salicornia europaea), Salicornia emerici, Salicornia ramosissima, Salicornia disarticulata, ktp. En Nordameriko, la Salikorno de Virginio (Salicornia depressa).
Priskribo
Temas pri ĉiujaraj plantoj, malaltaj, pulpohavaj, kiuj kreskas sur riĉaj grundoj en mara salo (natria klorido). Ili estas konstituitaj de branĉetoj cilindroformaj kiuj ŝajnas artikigitaj kaj estas finitaj de fekunda spiko. La folioj estas reduktitaj al kontraŭaj ingoj du al du.
Unu el la specio, nome Salicornia europaea ĉeestas en la zonoj harditaj de ĉiuj kontinentoj. Alta de proksimume 20 cm, ĝi estas vastigita en Francio sur ĉiuj maraj bordoj kaj en Loreno en la salaj marĉoj (lando de la Saulnois kie ĝi estas protektita). Ĝiaj teneraj ŝosoj estas manĝeblaj. Konfititaj en vinagro, ili konsumiĝas kiel antaŭmanĝo, aŭ en omleto aŭ en la salatoj. Oni povas ankaŭ prepari ilin kiel verdaj fazeoloj.
Oni uzas ankoraŭ hodiaŭ por produkti vegetalan sodon, kiu estis en la pasintaj tempoj uzita por la fabrikado de sapo kaj kiu eniras ankoraŭ hodiaŭ en la komponon de la sapo de Halepo. Sodo devenante de la brulo de la salikorno servis ankaŭ por produkti vitron (de kie la angla nomo de la salikorno, glasswort). Ankaŭ, al la 14a jarcento, oni rakontas ke la vitristoj delokis siajn atelierojn laù lokoj de kreskado de tiu planto.
Ekonomio
En Francio, la plimulto de la salikorno produktita estas kolektita en bordoj de maro kaj pli aparte en la zonoj de salaj marĉoj. La golfo de Somme, Bretonio, Vendée kaj Charente-Maritime estas la ĉefaj zonoj de kolektado de natura salikorno. Oni rikoltas salikornojn inter la monatoj de majo kaj aŭgusto.
La salikorno, riĉa je oleoj, estas ankaŭ konsideritaj kiel fonto de biobrulaĵo: pro sia kapablo kreski en aridaj teroj kaj por esti nutritaj en marakvo.
La specio Salicornia fruticosa aŭ «markoralo», kiu povas ankaŭ esti konsumita de la sama maniero, estas de nun klasigita en la najbara ĝenro Sarcocornia. Ĝi nomas sin sekve nun Sarcocornia fruticosa. Alia najbara planto estas la salikorna staŭdo (Sarcocornia perennis) kiu foriris en la pasintaj tempoj de la ĝenro Salicornia.
Kalendaro
En la franca respublika kalendaro, la 12a tago de la monato de Termidoro estas nomita "Salicorne".
Slavče (Vrábče)
Slavče estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Vrábče en distrikto České Budějovice. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km nordokcidente de Vrábče. Estas ĉi tie registritaj 70 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Slavče estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,27 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1375. Ekde la jaro 1850 la vilaĝo estis konsisto de municipo Křemže, en la jaro 1888 ĝi estis alligita al Mříč. En la jaroj 1957–1960 ĝi estis por mallonga tempo memstara municipo. En la jaro 1960 ĝi estis alligita al Vrábče, en la jaroj 1985–1990 komune al Boršov kaj ekde la jaro 1990 ĝi estas denove konsisto de municipo Vrábče.
Kombinaĵo de 5 senpintigitaj kuboj
En geometrio, kombinaĵo de kvin senpintigitaj kuboj estas uniforma pluredra kombinaĵo, komponaĵo de 5 senpintigitaj kuboj, formita per senpintigo de ĉiu kubo en la kombinaĵo de 5 kuboj.
Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel la kombinaĵo de 5 uniformaj grandaj rombokub-okedroj.
Karteziaj koordinatoj
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj ciklaj permutoj de
kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio (iam skribata kiel φ).
József Máthé
József Máthé [jOĵef mAtE], laŭ hungarlingve kutima nomordo Máthé József estas hungara halterlevisto, trejnisto.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
maturiĝis en tekstilista mezlernejo en 1964, post 3 jaroj li akiris elektristan licencon, komercadan licencon en 1983, altnivelan licencon pri komercado en 1989. Li akiris ankaŭ trejnistan diplomon en 1974 en instituto de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1964 li laboris en pluraj laborlokoj. Lia filino estis same halterlevisto.
Sporta kariero
inter 1963-1976 estis halterlevisto en sia naskiĝurbo aŭ en Szombathely, dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1968-1972. Li estis hungara ĉampiono en 1971, poste en eŭropa ĉampionumo en 1971 li akiris arĝentan kaj 2 bronzajn medalojn. Liaj plej konataj trejnistoj estis Károly Ecser, Géza Tóth (halterlevisto) kaj Győző Veres. Li estis trejnisto ekde 1974.
Flago de Laoso
La flago de Laoso estis adoptita la 2-an de decembro 1975. La flago antaŭe estis uzita de la mallongdaŭra laosa naciista registaro de 1945. La flago konsistas el tri horizontalaj strioj, meza blua strio estas dufoje la alteco de la pinto kaj fundoruĝaj strioj. En la mezo estas blanka disko, la diametro de la disko estas 0.8 fojojn la alteco de la blua strio. La flagoproporcio estas 2:3. La nacia flago de Laoso estis adoptita en 1975, kiam la lando iĝis popola respubliko. Ĝi estas unu el la malmultaj komunistaj flagoj kiu ne utiligas la kvin-pintan stelon kiel emblemon. En la centro estas blanka disko simbolante la unuecon da la homoj sub la gvidado de la Revolucia Partio de Laosanoj kaj la brila estonteco de la lando. Ĝi ankaŭ laŭdire reprezentas plenlunon ĉe la rivero Mekongo. La ruĝaj strioj signifas la sangon verŝitan de la homoj en sia lukto por libereco, kaj la bluo simbolas prosperon.
Tiu flago anstataŭis la originan flagon de Laoso, kiu estis ruĝa, kun triop-gvidita blanka elefanto sur piedestalo sub sunombrelo. Tio esprimis la antikvan nomon de la lando, "Lando de Miliono da Elefantoj," kaj originis de la 19-a jarcento. Estas legendo aŭ popola onidiro, ke iam reĝo vizitis vilaĝon kie oni hisis mallerte la elefantan flagon, do inverse, kaj tion konsideris la reĝo insulto kaj blasfemo kontraŭ la elefanta dio; tial oni decidis ŝanĝi la flagon al iu kiu estus same ĝuste hisita kaj inverse.
Parkoj en Sömmerda
La Parkoj de Sömmerda (germane: Parkanlagen) karakterizas la urbon Sömmerda en Germanujo kaj verdigas ĝin tre. Temas pri Stadtpark, Martinipark, Kronbiegelpark kaj Sömmerdaer Ried.
Historio de la parkoj
Kaj elaere kaj trairante oni rimarkas ke tiu ĉi urbo havas grandan kvanton da parkoj. Al ili apartenas precipe la grandaj publikaj kun arboj parte pli aĝaj ol unu jarcento, estante limo al la urbocentro malnova disde sudo laŭlonge la rivero Unstrut norden. Centre troviĝas ankaŭ la por kulturaĵoj utiligita Urba parko inter la foso Mühlgraben kaj la rivero, kies areo estis ĝis la 19-a jarcento ĝardeno kaj herbaro por la konsilianoj, la evangelia komunumo de Sankta Bonifaco kaj diversaj civitanoj. Antaŭ ĉio la akiro de granda parto de la paroĥeja ĝardeno kaj la ŝanĝo de la riverujo faris la fundamenton por la aranĝo de urba parko laŭ la planoj de la erfurta ĝardendirektoro Otto Linne en 1902/03. Post la malkonstruo parta de la malnovaj ekonomiaj ejoj de la paroĥujo oni kreis liberan spacon por fortimpresa aliro al la parko trans la rivero. Ponto estas tie ekde 1904.
Bulgari (Sălățig)
Bulgari (hungare: Nyírfalva) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sălățig.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 385 loĝantojn (rumanoj); en 1992 300 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1377. Ĝia hungara loĝantaro en la 17-a jarcento pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy).
Parkoj en Sömmerda
Historio de la parkoj
La du aliaj parkoj en la sudo (Brikeja parko/Ziegeleipark) kaj nordo (Kronbiegel-Collenbusch-parko) estiĝis je la fino de la 19-a jarcento danke al privata iniciativo de la fabrikestroj Hermann Martini (fabriko de brikoj) kaj Bruno Kronbiegel-Collenbusch (fabriko de municio). Parencoj de la laste menciita familio tre frue engaĝiĝis por naturprotektado tiel ke jam en 1990 faritis t.n. Verda klasĉambro surloke kun informoj pri flaŭro kaj faŭro. Post la senproprietigo fare de la komunistoj malantaŭ la Dua mondmilito la teritorioj estas ŝtata posedo.
Ĉu tombejo aŭ parko?
Alia parko estas ja la en 1858 oriente de la urbokerno ĉe Kölledaer-strato inaŭgurita tombejo Städtischer Friedhof kun multaj malnovaj arboj kaj arbustoj. Ne malmultas tie la konserviĝintaj tomboŝtonoj de famaj civitanoj kaj familioj el la jarcentoj 19-a kaj 20-a. En 2008 oni starigis informtabulojn pri ili kaj enkorpigis la tuton en la historian projekton GeDenkZeichen.
Belvidejo je Turingia Baseno kaj la altebenaĵoj Finne, Schrecke kaj Schmücke estas disde monteto Michelshöhe nordokcidente de la urbo en la direkto de Weißensee.
Teréz Nagyajtay
NAGYAJTAY Teréz (nadjajtai) estis hungara kostumdizajnistino, laŭreato de Kossuth-premio (1962), meritartistino (1956) naskita en Zalatna la 10-an de aŭgusto 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de januaro 1978.
Biografio
Nagyajtay finis en tekstilklaso de industriarta lernejo (1918), poste ŝi studis en Berlino kaj en la Operejo de Parizo. Ŝi engaĝigis sin al Budapeŝta Ŝtata Operejo (1926), en 1928 al Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi estis ĝis 1964. De 1965 ŝi dizajnis en Teatro Kisfaludy. Ŝi instruis en Industriarta Altlernejo kostumdizajnadon (1953–56). Ŝi laboris ankaŭ al filmoj (Különös házasság, 1951). Ŝi havis retrospektivan ekspozicion en 1968 en Győr. Ŝia edzo estis pentristo Antal Diósy.
Hummelshain
Hummelshain estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo situas iom oriente de la rivero Saale.
(19192) 1992 DY5
(19192) 1992 DY5 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC") elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Liberala sinagogo en Oradea
La Liberala sinagogo en Oradea estas historia monumento de la urbo.
Uragano Hattie
Uragano Hattie estis la naŭa nomita ŝtormo kaj sepa uragano de la uragana sezono en 1961. Ĝi frapis kontraŭ Kubo, kaj turnigte okcidenten, Hattie okazigis fortajn pluvojn ĉe Granda Kajmano. Ankaŭ Belizo, tiam konata kiel Brita Honduro, suferis plej damaĝon, ĉar la uragano detruis 70% el la konstruaĵoj de la ĉefurbo kaj lasis pli ol 10,000 personoj senhejme.
Liberala sinagogo en Oradea
Historio
En la iama hungara urbo Nagyvárad (nun Oradea en Rumanio) la judoj disiĝis al ortodoksa kaj liberala ritoj en 1870. Por la liberaluloj tiu ĉi sinagogo konstruiĝis inter 1877-1878. En 1944 germanaj kaj hungaraj faŝistoj deportis la judojn al Aŭŝvico. Post la 2-a mondmilito jam dum dominado de Rumanio iom da judoj elmigris al Palestino. En 2004 oni deklaris la sinagogon historia monumento, en 2008 deklaris tion, ke tiu ĉi sinagogo jam ne funkcias.
Konstruaĵo
La sinagogo situas sola laŭ la bordo de Rapida Körös kaj aspektas maŭrajn kaj renesancajn elementojn. La konstruaĵo estas kvadrata, supre en la mezo impona kupolo etendiĝas, kiun arkadoj ronde tenas. Ĝi havas 1000 sidlokojn, sed ili estis dispartigitaj por viroj kaj por virinoj.
Franz Schnyder
Franz SCHNYDER (n. 5. marto 1910 en Burgdorf BE, Kantono Berno; m. 8-a februaro 1993 en Münsingen estis fama svisa kinreĝisoro.
Filmografio
(..)
13368 Wlodekofman
13368 Wlodekofman estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo  "LONEOS" (Lowell Observatory Near-Earth-Object Search) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Shozo Tsugitani
Shozo Tsugitani (en Esperanto Ŝozo Cugitani, japane 継谷 昌三, n. 25-an de junio 1940, m. 2-an de junio 1978) estis japana futbalisto. Li de 1961 ĝis 1965 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li partoprenis en 12 matĉoj.
Márfa
Ne miskomprenu kun Mánfa!
Márfa estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
Situo
La vilaĝo situas ĉe piedoj de Montaro Villány, laŭ traira flankovojo. Harkány troviĝas 6, Siklós 11, Kozármisleny 25, Villány 26, Szentlőrinc 30 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1332 en formo "Markfalwa". Inter 1913-1976 fervojo Pécs-Harkány tuŝis la vilaĝon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Márfa-n. Vilaĝservoj estas kuracejo, interretejo, biblioteko, migra poŝto.
NGC 582
NGC 582 (aliaj indikoj — PGC 5702, UGC 1094, MCG 5-4-65, ZWG 502.105, IRAS01291+3313) estas galaksio en konstelacio Triangulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Florence Ada Keynes
Florence Ada KEYNES (denaske Brown; 10a de Marto 1861 – 13a de Februaro 1958) estis angla verkisto, historiisto, sociala reformisto kaj politikisto.
Kiel bonfaranto, ŝi okupiĝis pri junuloj kaj maljunuloj en malfacilaj situacioj, suferantoj pri tuberkulozo, kaj la lokaj bonfaraj organizoj.
Ŝi estis la unua virino magistrato de Kembriĝo kaj poste la dua virino kiu iĝis urbestro de Kembriĝo.
En 1882 ŝi edziĝis al John Neville Keynes, kiu estis ekonomikisto kaj filozofo. Ili havis du filojn kaj unu filinon:
San Andrés Yaá
San Andrés Yaá estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Andrés Yaá. Ambaŭ evidente havas sian nomon de la kristana sanktulo Andreo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 100.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 475 indiĝenoj. El tiuj 444 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 444 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Kazerno
Kazerno, aŭ soldatejo, estas konstanta loĝejo de soldatoj aŭ anoj de armeece organizita polico, iulande ankaŭ de fajrobrigado.
La vorto origine devenas de la latina vorto castrum (= armea tendaro). Ĝi eble trairis la araban lingvon, en kiu ĝi iĝis qasr (قصر), kaj tra eŭropaj lingvoj venis al Esperanto. Kazernoj kutime estas en urboj kaj tiel ankaŭ gardas (protektas aŭ regas) ilin; tiaj urboj nomiĝas garnizonejoj.
Kazernoj certigas ekster-deĵoran disponeblecon de soldatoj kaj reduktas la tempon por kunvoki ilin en okazo de bezono. Kutime ili ampleksas ne nur loĝejojn (dormejojn), sed ankaŭ administrejojn, eble ankaŭ instalaĵojn por medicina zorgo pri la soldatoj.
La "inventaĵo" de kazerno okazis en la 17-a jarcento - antaŭe la soldatoj estis loĝigitaj en la domoj de la civitanoj. Ĝi estis grava inventaĵo, ĉar ĝi reduktis la kverelojn pro kantonmento inter civitanoj kaj soldatoj kaj igis la soldatojn ĉiam disponeblaj. La fama fortikaĵo-arkitekto Vauban (1633-1707) estis la unua, kiu en siaj milit-urboj planis kazernojn grandstile - komparu detale la planojn de (ekzemple) Neuf-Brisach, kiu estis perfektigita por la celoj de milita bazo.
Boleslavo la 3-a (Pollando)
Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1086, mortis la 28-an de oktobro 1138) estis pola princo de la dinastio de Piastoj, filo de Vladislao la 1-a Herman kaj de Judita de Bohemio, filino de ĉeĥa reĝo Vratislav la 2-a. Por eviti batalon pri regado de siaj kvin filoj, li fiksis principon de heredo laŭ pliaĝeco.
eta|maldekstra|Divido de la lando de [[Boleslavo la 3-a (Pollando)|Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa:
]]
Pollando dum feŭda dispartigo
Pollando dum feŭda dispartigo estis periodo en la historio de Pollando, kiu konvencie daŭris ekde 1138 ĝis la kronado de Ladislao la 1-a (Ladislao la Ulnolonga) en 1320. Karakteriza kvalito de tiu periodo estis progresanta diserigo de la pola ŝtato al ĉiam pli etaj, grandparte sendependaj, feŭdaj teroj. La procezo estis ligita multobliĝo de la dinastio de Piastoj, kies ĉiu ano, laŭ la pola kutimjuro, havis la rajton posedi parton de la patra heredaĵo. Similaj procezoj okazis en la historio de la piasta lando jam antaŭe, sed tiam oni sukcesis ilin frue bremsi.
La longa periodo de feŭda dispartigo kontribuis al veko de regionaj diferencoj. kresko de signifo de grandsinjoroj kaj alta pastraro. Manko de forta centra decidorgano, kiu kapablus en siaj manoj koncentri la potencon de la reĝlando, kaj samtempe ofta manko de kunlaboremo inter la dukoj kaŭzis malfortiĝon de Pollando. Tial haltis la tendenco de plivastigado de la lando kaj ĝi perdis grandan parton de sia teritorio. En la periodo de feŭda dispartigo memstariĝis pomeriaj duklandoj (okcidenta Pomerio iris sub influon de Margraflando Brandenburgio, kaj Gdanskan Pomerion en la 14-a jarcento transprenis la Ordeno de germanaj kavaliroj); Brandenburgio transprenis Lubuŝion kaj sileziaj duklandoj iĝis grandparte dependaj de la Landoj de Krono ĉeĥa.
Vitrea korpo
La vitrea korpo (vitreo signifo "vitrosimila", de la latina vitreus, ekvivalenta al vitr (um) vitro + -eus -ous) estas la klara ĝelo, kiu plenigas la spacon inter la lenso kaj la retino de la okulglobo de homoj kaj aliaj vertebruloj. Ĝi ofte estas nomata simple "la vitreo".
Strukturo
La vitrea korpo estas travidebla, senkolora, gelatina maso, kiu plenigas la spacon en la okulo inter la lenso kaj la retino. Ĝi estas ĉirkaŭita de tavolo de kolageno nomata vitrea membrano (aŭ hialoida membrano aŭ vitreca kortekso) apartiganta ĝin de la resto de la okulo. Ĝi konsistigas kvar kvinonojn de la volumeno de la okulglobo. La vitrea korpo estas flua-simila proksime al la centro, kaj ĝela-simila proksime al la randoj.
La vitrea korpo estas en kontakto kun la vitrea membrano super la retino. Kolagenaj fibretoj kunigas la vitreon en la optika nerva disko kaj en la segila bordo(Ora serrata) (kie la retino finiĝas antaŭe), ĉe la Wieger-strio, la dorsa flanko de la lenso. La vitreo ankaŭ firme alkroĉiĝas al la lensokapsulo, retinaj angioj, kaj la makulo, la areo de la retino, kiu donas pli fajnajn detalojn kaj centran vidadon.
9553 Colas
9553 Colas estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la teamo de la CERGA : Centre de recherches en géodynamique et astrométrie (Centro de Esploro pri Terdinamiko kaj Astrometrio) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Vitrea korpo
Strukturo
Akvaporino 4 en ĉelo de Müller en ratoj transportas akvon al la vitrea korpo.
9553 Colas
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomo François Colas, fakulo pri moderna astrometrio de la sunsistemo astrometry ĉe la Institut de Mécanique Celeste en Parizo. Li kontribuis al multnombraj artikoloj pri observo de la planedoj. Fervora subtenanto de la Observatorio de la Pic du Midi de Bigorre, li havas fruktodonajn rilatojn kun la komunumo de la amatoraj astronomoj.
Vitrea korpo
Anatomiaj karakterizaĵoj
La vitreo havas multajn anatomiajn limŝtonojn, inkluzive la hialoidan membranon, la spacon de Berger, la spacon de Erggelet, la ligamenton de Wieger, la kanalon de Cloquet kaj la spacon de Martegiani.
Patela fosaĵo: Malprofunda subtaso-simila konkaveco antaŭe, en kiu la lenso ripozas, apartigita per la spaco de Berger
Hialoidokapsula ligamento (ligamento de Wieger): Cirkla densiĝo de vitreo 8-9mm en diametro, konturas la pelvetan foson
Antaŭa haloido: Vitrea surfaco antaŭa al segila bordo. Ĝi kontinuas ĝis la zonaj fibroj kaj envolvas ilin, kaj etendiĝas antaŭen inter la ciliaroj.
Vitrea bazo: pli densa kortika areo de vitreo. Firme alkroĉita al la malantaŭaj 2mm de la ebena parto (pars plana) kaj la antaŭaj 2-4mm de retino
Malantaŭa hialoida surfaco: Proksime ligita al interna limiga membrano de la retino. Firmaj alligaj lokoj: Laŭ sangaj angioj kaj ĉe lokoj de retina degenero
Spaco de Martegioni: Funelforma spaco kovranta la optikan diskon kun densigita rando
Kanalo de Cloquet: 1–2 mm larĝa kanalo ene de la vitreo, ekde la spaco de Martegioni ĝis la spaco de Berger, laŭ S-forma iro ĉefe sub la horizontalo.
La punkto de Mittendorf: Malgranda cirkla opakeco sur la malantaŭa lensokapsulo, kiu montras la lokon de alligo de la hialoida arterio antaŭ ol ĝia posta regreso.
Papilo de Bergmeister: tufo de fibreca histo ĉe la optika disko, kiu prezentas restaĵon de la ingo asociita kun la hialoida arterio antaŭ ol ĝia posta regreso.
La vitrea korpo ĉe naskiĝo estas homogena kun fajne striita aspekto.
En frua maljuniĝo la vitreo disvolvas mallarĝajn transvitreajn "kanalojn".
La kortekso estas pli densa ol la centro kun disvolviĝo.
Kenrika sturno
La Kenrika sturno (Poeoptera kenricki) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj malgranda genro Poeoptera kiu enhavas afrikajn speciojn. Tiu ĉi loĝas en malgranda montara teritorio de centra Kenjo kaj nordorienta kaj orienta Tanzanio.
Vitrea korpo
Anatomiaj karakterizaĵoj
Ĉi tiuj vitrecaj etendaĵoj estas fajnaj foliecaj kondensoj de vitreo.
3742 Sunshine
3742 Sunshine estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Vitrea korpo
Anatomiaj karakterizaĵoj
Retrolenta etendaĵo: Etendiĝas malantaŭen de la hialoidokapsula ligamento al centra vitreo.
Kenrika sturno
Tiu birdo estas sufiĉe nigreca iom pli hela kape kaj malhela ĉe flugiloj (kun iomete da malhelbruna nuanco) kaj vosto. La irisoj estas rimarkinde flavaj. Ankaŭ beko kaj kruroj estas nigrecaj.
Tiu afrotropisa specio povus formi superspecion kun la Stulmana sturno, P. stuhlmanni, kaj ili estis konsiderataj eĉ samspecifiaj. La birdoj el Kenjo estis priskribitaj kiel raso bensoni, supozeble pli grandaj ol tiuj de Tanzanio; koincidas en mezuroj kaj la agnosko de geografiaj rasoj estas konsiderata sengarantia. Ĝi estas pro tio konsiderata kiel monotipa.
3742 Sunshine
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al Jessica M. Sunshine, usona fakulino pri spektra analizo de la ĉielaj korpoj, asociita al la misio Deep Impact.
Vitrea korpo
Anatomiaj karakterizaĵoj
Meza etendaĵo: Etendiĝas reen de cirkla zono ekstera al la koronaria vojo, ĉe la antaŭa rando de la vitreca bazo
Preretina etendaĵo: Etendiĝas reen de la segila bordo (ora serrata) kaj vitrea bazo
Disvolviĝo
La vitrea likvaĵo ne ĉeestas ĉe la naskiĝo (tiam la okulo pleniĝas de nur la ĝeleca vitrea korpo), sed troviĝas post 4-5 jaroj, kaj pligrandiĝas poste. Produktita de ĉeloj en la ne pigmenta parto de la cilia korpo, la vitrea korpo devenas de embriaj mezenkimaj ĉeloj, kiuj degeneras post la naskiĝo. La naturo kaj konsisto de la vitrea korpo ŝanĝiĝas laŭ la pasado de la vivo. En adoleskeco, la vitrea kortekso fariĝas pli densa kaj vitreaj etendaĵoj disvolviĝas; kaj en plenaĝeco, la etendaĵoj fariĝas pli bone difinitaj kaj kurbecaj. Centraj vitreoj likviĝas, fibretaj degenero okazas, kaj la etendaĵoj disiĝas. [Citaĵo bezonata] Malglataj fadenoj formiĝas kun maljuniĝo. La ĝela volumo malpliiĝas laŭ aĝo, kaj la likva volumo pliiĝas.undefined La kortekso povas malaperi en ajnaj lokoj, permesante al likva vitreo elstari apude en la eblan spacon inter vitrea kortekso kaj retino (vitrea apartigo).
Vundo
Se la vitreca tiriĝas for de la retino, ĝi estas konata kiel vitrea apartigo. Dum la homa korpo maljuniĝas, la vitreo ofte likviĝas kaj povas kolapsi. Ĉi tio pli probable okazas, kaj okazas multe pli frue, en miopaj okuloj. Ĝi povas okazi ankaŭ post vundoj en la okulo aŭ inflamo en la okulo (uveito). La kolagenaj fibretoj de la vitreo estas disigitaj de elektraj ŝargoj, kun maljuniĝo, ĉi tiuj ŝargoj emas malpliigi, kaj la fibretoj povas kuniĝi. Simile, la ĝelo povas likviĝi, kondiĉo konata kiel sinerezio, permesante al ĉeloj kaj aliaj organikaj aretoj flosi libere ene de la vitrea korpo. Ĉi tiuj permesas flosilojn, kiuj estas perceptitaj en la vida kampo kiel makuloj aŭ fibraj fadenoj. Flosiloj estas ĝenerale sendanĝeraj, sed la subita komenco de ripetiĝantaj flosiloj povas signifi malantaŭan vitrean apartigon aŭ aliajn okulajn malsanojn.
Johano-preĝejo (Themar)
La monumentprotektita Johano-preĝejo (germane: Johanneskirche) estas protestantisma kirko en Themar, Germanujo.
Vitrea korpo
Vundo
Malantaŭa vitrea apatigo: Post kiam likva vitreo eniras la subhialoidan spacon inter la vitrea kortekso kaj la retino, ĝi povas fortiri la vitrean kortekson de la retino dum ĉiu okulmovo.
Giovanni Caboto
Giovanni Caboto iris de sia naskiĝloko al Venecio (Italio) en 1461 kaj ricevis la venician civitanecon la 28-an de marto 1476. De Venicio li havigis al si navigan sperton dum komercaj vojaĝoj al Arabio, kiel ankaŭ la ideon navigi okcidenten por trovi alian kurson al la Spic-insuloj, la tiel nomata Norda Trairejo.
En 1490 Giovanni Caboto transloĝiĝis al Bristol (Anglio) kun siaj tri filoj, Ludovico, Sebastiano, kaj Sancto, kie li (krom dum vojaĝoj) pasigis la reston de sia vivo. Oni scias certe, ĉu li partoprenis la malsukcesintan ekspedicion de 1491, sed estas certe ke posta la sukcesa vojaĝo de Kolumbo en 1492 li decidis proponi la saman eblecon al Henriko la 7-a, kaj Anglio, anstataŭ al sia adoptita hejmlando Venecio aŭ iu alia de la italaj urbo-ŝtatoj. Finfine, la 6-an de marto 1496, Henriko la 7-a donis al Caboto kaj liaj tri filoj patent-leterojn kun la rajto serĉi insulojn kaj paganajn landoj okcidenten, orienten, kaj norden sub la flago de Anglio.
Eksplorado
Post malsukcesa provo en 1496, Caboto ekvojaĝis de Bristol sur la Matthew en majo de 1497. La vojaĝo estis seneventa, kaj li fine ekvidis teron monaton poste kaj surteriĝis ie ĉe la orienta marbordo de Nordameriko la 24-an de junio, eble Labradoro, Novlando aŭ Insulo de Breton-Kabo (Kanado kaj Britio akceptas Kabo Bonavista (Novlando) kiel la oficialan surterigejon). Trovinte spurojn de loĝantoj, li esploris suden laŭ la marbordo. Li mapis la nordamerikan marbordon de Nov-Skotio ĝis Novlando.
Caboto kredis ke li alvenis ĉe la nordorienta marbordo de Azio kaj revenis la 6-an de aŭgusto 1497. Ricevinte pozitivan akcepton, li planis reveni kaj poste daŭrigi sian vojaĝon al Japanio, kaj do havigis al si novajn patent-leterojn la 3-an de februaro 1498.
Oni proponis ke Richard Amerike, la ĉefa investinto je la dua transatlantika vojaĝo de Caboto, estas la persono de kies nomo venas la nomo Ameriko. Kvin ŝipoj eknavigis al Novlando tiun jaron, sed survoje unu ŝipo damaĝiĝis dum ŝtormo kaj devis reveni. Oni neniam eksciis la sorton de la restantaj ŝipoj, kvankam estas indicoj sugestantaj ke Caboto atingis Amerikon duan fojon. Surbaze de la vojaĝoj de Caboto la britoj poste pretendis posedi Kanadon.
Vitrea korpo
Postmorta kaj jura aspektoj
Post morto, la vitreo rezistas putriĝon pli longe ol aliaj korpaj fluidoj. La vitrea kalia koncentriĝo pliiĝas tiel antaŭvideble ene de la horoj, tagoj kaj semajnoj post la morto, ke vitreaj kaliaj niveloj estas ofte uzataj por taksi la tempon post la morto (morta intervalo) de kadavro.
La metabola interŝanĝo kaj ekvilibrigo inter sistema cirkulado kaj vitrea korpo estas tiel malrapidaj, ke vitrea korpo estas foje la elektita fluidaĵo por postmorta ekzameno de glukozaj niveloj aŭ substancoj, kiuj estus pli rapide disvastigitaj, degraditaj, ekskreciitaj aŭ metaboligitaj de la ĝenerala cirkulado.
Laŭ juda religio, kiam jura aŭ postmortaj toksologiaj testoj estas bezonataj oni preferas ĉerpi la vitrean fluidaĵon por krimmedicina kemia analizo ol sangan analizon, tiel oni eliminas la perdon de eĉ kelkaj sangogutetoj el la korpo antaŭ entombigo.
Johano-preĝejo (Themar)
Detaloj
Krom la ĉefa kaj centra Bartolomeo-kirko la protestantoj de Themar tenadas ankoraŭ duan kirkon, ĉe la tombejo. Ĝia origino estis en Supra kirko ĉe la rando urba en la direkto de Hildburghausen. Tiu ĉi kirko menciitis en 1492 en dokumento kie temas pri meslegadmendo de la nobelo Fritz von Bibra. En 1588 ĝi ŝanĝiĝis je tombeja kirko (Gottesackerkirche) kaj konsekritis en 1598. Ĝi ne nomitis por sanktulo sed por la unua ĉetombeje entombigita ulo, Johannes Horschuch, pro kio ĝia alternativa nomo estis Hornschuch-kapelo. Restoj de gotikaj fenestroj kaj muraro ĝis hodiaŭ klare videblas. Temas pri domo el kvadroŝtonoj kun brika selotegmento. En 1980/81 ĝi restaŭritis fare de aktivuloj de la komunumo kaj ricevis benkaron kaj hejtilon.
La plej altvaloraj partoj de la meblaro estas altarplato el la 16-a jarcento, predikejo el la fino de la 16-a jarcento kun bildoj kaj gotika tili-ligna krucifikso. Galerioj kun fajna pentrado ĉirkaŭas norde, okcidente kaj sude. Postaltare staras interesige la ambono kun sia ŝtona aliro. En niaj tagoj la Johano-kirko ne plu servas funebre sed reakiris sian malnovan liturgian funkcion dum diservoj. Tamen ankaŭ koncertoj okazas surloke de tempo al tempo. La ejo tre valoras por la komunumo.
3-a epistolo de Johano
La 3-a epistolo de Johano estas la 25-a libro de la nova testamento en la Biblio, la sesa el la sep epistoloj ĝeneralaj.
Enhavo kaj strukturo
Tiu ĉi letero estas tre malgranda "libro" de la Nova testamento. Ĝi konsistas el nur 15 versikloj, do nur unu papirusa folio.
La aŭtoro intervenas en konkretan kristanan komunumon: laŭdante, mallaŭdante, rekomendante.
Jen ebla dispozicio:
Teksto en Esperanto
La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, B. John Beveridge kaj C. G. Wilkinson) estas trovebla IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
Nova traduko de Gerrit Berveling el la originalo estas trovebla en Flanke je Jesuo (3a volumo de la Nova Testamento), eld. VoKo, Zwolle 2010.
Zlatna Greda
Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo. Bilje troviĝas 19, Osijek 26, Beli Manastir 32 km-ojn for.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Dárda, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1948 Zlatna Greda havis ankoraŭ 671 loĝantojn.
Petra
Petra estas nabatea urbo, la plej konata turisma altiraĵo en Jordanio, troviĝanta 262 km sude de Amano.
La urbo estiĝis antaŭ 2000 jaroj kiel provizora rifuĝejo de nomadaj nabateaj araboj, beduenoj, kiuj venis ĉi tien el nordo de Araba Duoninsulo. Ili ekloĝis en kelke da kavernoj kaj baldaŭ ili konsciis, ke ili povas tre facile ŝirmi tiun ĉi lokon antaŭ malamikoj. Tiel Petra estiĝis kvazaŭ defendurbo. En Petra senĉese parte supervivas beduinoj. Vizitantoj povas vidi ilin atendantaj kun siaj ĉevaloj kaj kameloj je klientoj, al kiuj ili povas proponi neforgeseblan ekskurson tra ilia rozkolora urbo.
Ni venos en la areon piede (eventuale surĉevale aŭ surkamele) tra tektona breĉo nomata "Siq". Tiu ĉi pado estas longa ĉirkaŭ unu kilometro, en kelkaj lokoj ni havos super ni rokklifojn superantaj 100 metroj. En ties fino la breĉo mallarĝiĝos je kelke da metroj, por ke subite aperu antaŭ ni "Trezorejo" - El Khazneh, "templo" hakita en la rokon. Ĝi apartenas al la plej fortaj spertoj de la tuta vizito en Petra.
El Khazneh apartenas inter la plej elegantajn antikajn memorigaĵojn, hakitaj en la rokon, havanta altecon pli ol 40 metroj kaj larĝecon 30 metroj. Kvankam tiu ĉi laboraĵo impresas kiel grandega konstruaĵo, en la fakto temas pri multe plastika reliefo ol pri la konstruaĵo.
Malantaŭ "Trezorejo" troviĝas spaco, kie vizitanto povas ekvidi centojn da konstruaĵoj, templojn, reĝkriptojn, pli grandajn aŭ malpli grandajn domojn, sepultkameraojn, kanalojn transportantaj akvon en la urbon, akvorezervujojn, banlokojn, volbpordegojn, pavimitajn ŝoseojn. Inter signifaj memorigaĵoj apartenas ankaŭ romia teatro por 3 mil da vizitantoj. Ĉio ĉi estas aŭ hakita aŭ konstruita el kolora sabloŝtono.
Sed Petra ne estas nur loko, kie estas troveblaj spuroj de nabatea civilizo. Proksimume post 15 minutoj de aŭtoveturado ni povas veni ĝis Beidho kaj Basto, kie estas 8.000 jarojn malnovaj elfosaĵoj de vilaĝoj el ŝtonepoko. Eblas viziti krom tio ankaŭ ruinojn de vilaĝoj de bibliaj edomitoj aŭ promeni tra restaĵoj de romia fortikaĵo en Udruho.
Esperanto-kulturo
Pri la vojaĝo al Petra rakontas en sia libro «Esperanto kaj vivo» fama soveta, rusia esperantisto Vladimir Samodaj.
Benzidino
Benzidino estas amina aromata organika kombinaĵo, tre toksa, blanka aŭ flaveca substanco, kiu malheliĝas kiam ekspoziciita al atmosfero kaj lumo. Benzidino estas vaste uzata por sangodetektado kaj kiel reakcianto en la manufakturo de farboj. Ingestado de benzidino kaŭzas cianozon, kapdoloron, menskonfuziĝon, naŭzon kaj vomadon.
Nune ĝia uzo estas tre limigita pro forta asocio de la substanco kaj la kreskanta risko de hepata kaj pankreata kancero en homoj. Benzidino estas malmulte solvebla en malvarma akvo kaj povas rekristaliĝi ekde varma akvo en ĝia unuhidrata formo.
En la pasinteco, benzidino estis uzata por identigo de sango sed tiu procezo estas nune anstataŭita per testoj kun fenolftaleino, hidrogena peroksido kaj luminolo. Iu sangenzimo provokas la osidadon de la benzidino per blukolora polimero. La cianida testo uzas kemian procedon similan por akirado de la blukoloro.
Sintezo
Benzidino estas preparata en duetapa procezo ekde la nitrobenzeno. Unue, la nitrobenzeno konvertiĝas al 1,2-dufenilhidrazino, ordinare uzante ferpolvon kiel reduktagenton.
La traktado de la 1,2-dufenilhidrazino kun mineralaj acidoj induktas al rearanĝo de la 4,4,-benzidino. Pli etaj kvantoj da aliaj izomeroj ankaŭ formiĝas. La rearanĝo de la benzidino, kiu okazas intramolekule, estas klasike mekanika kaprompilo en organika kemio.
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> 3,3%27-Dichlorobenzidine.svg| Dukloro-benzidino 2-tolidine.svg| Tolidino 3,3%27-Diaminobenzidine.svg| 3,3,27-duamino-benzidino Polyimidazole_with_biphenyl.png| Polimidazolo kun bifenilo Dianisidine.svg| Duanizidino </Gallery>