cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apure
Ekonomio
La agrikulturo kaj brutobredado estas la ĉefaj ekonomiaj aktivecoj: por la unua kakao, sukerkano, faboj, fruktoj, olepalmo, banano, jukao, inter aliaj. Por la dua ĉefe bovoj, el kiuj tie oni koncentras la 30% el la tuta venezuela teritorio. Estas problemoj pro drogotrafiko, kontrabando de nafto, geriloj kaj kontraŭgerilanoj de Kolombio, krom malsekureco pro komuna deliktaro.
Joanna Kluzik-Rostkowska
Joanna Grażyna KLUZIK-ROSTKOWSKA (naskiĝis la en Katowice) estas pola ĵurnalistino kaj politikistino.
Ŝi estis ministro pri nacia edukado en la registraro de Donald Tusk ekde novembro 2013 ĝis 2015 kaj estis ministro pri laboro kaj sociaj aferoj en la registaro de Jarosław Kaczyński de aŭgusto ĝis novembro 2007. Ŝi komencis ŝian politikan karieron en Juro kaj Justeco. Ekde la parlamentaj balotoj en 2007 ŝi estas membro de la pola Sejmo. Ŝi kunfondis novan parlamentan klubon Polska Jest Najważniejsza (PJN) (Pollando Estas la Plej Grava) forlasante partion Juro kaj Justeco. Ekde la parlamentaj balotoj en 2011 ŝi estas membro de la pola Sejmo de Civitana Platformo forlasante la antaŭan.
Ŝi finstudis ĵurnalismon en Varsovia Universitato.
William Eagle Clarke
Doktoro William Eagle Clarke (16a de marto de 1853 - 10a de majo de 1938) estis brita juristo kaj ornitologo.
Clarke naskiĝis en Leeds kaj edukiĝis ĉe la Grammar School kaj ĉe la Yorkshire College, en Leeds. Li estis dekomence civila inĝeniero, sed pleĉis al li poste natura historio kiel profesio. Li iĝis Curator (zorgisto) de la Muzeo de Leeds en 1884, kaj translokiĝis al la Fako de Natura Historio de la Royal Scottish Museum en 1888, kie li estis Keeper (zorgisto) el 1906 al 1921.
Verkaro
Liaj verkoj inkludas la jenajn:
Société Nationale des Beaux-Arts
Société Nationale des Beaux-Arts (SNBA; en franclingva prononco: [sɔsjete nɑsjɔnal dɛ boz‿aʁ]; nome: Nacia Societo de Belartoj) estis termino sub kiu du diferencaj grupoj de francaj artistoj unuiĝis, el kiuj la unua por kelkaj ekspozicioj en la komencaj 1860-aj jaroj, nome en la Dua Imperio, kaj la dua ekde 1890 por ĉiujaraj ekspozicioj.
Fondita en 1861 en Parizo fare de Louis Martinet kaj Théophile Gautier, la Société nationale des beaux-arts celis elrompon el la Oficiala Pentrosalono, por fari arton malpli dependa de la publikaj mendoj kaj por instigi la artistojn administri mem siajn aferojn. Ĝi estis dekomence estrita de Théophile Gautier, kun la pentristo Aimé Millet kiel vic-prezidanto. La komitato estis komponita de artistoj Eugène Delacroix, Albert-Ernest Carrier-Belleuse, Gustave Courbet (1863), Pierre Puvis de Chavannes. Inter ekspoziciantoj menciindas Léon Bonnat, Jean-Baptiste Carpeaux, Charles-François Daubigny, Laura Fredducci, Gustave Doré, Antony Damien kaj Édouard Manet.
En 1890, la Société Nationale des Beaux-Arts estis re-vivigita sub regado de Puvis de Chavannes, Ernest Meissonier, Carolus-Duran, Bracquemond kaj Carrier-Belleuse, kaj ekde tiam okazas ĉiujara ekspozicio en la Salon du Champ-de-Mars.
Grande
Grande estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Trittau, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Andrzej Towiański
Andrzej TOWIAŃSKI (naskiĝis la en Antoszwińce apud Vilno, mortis la  en Zuriko) estis pola filozofo, mesianisto, mistikisto, teologo kaj religia reformatoro.
Vivo
Li studis juron en Vilna Universitato. Ĝis 41-a jaro de vivo li estis tribunala oficisto. La li havis religian klerecon kaj inklinon al Dio. Li komencis juĝi ke ne estas pova paco kun batalo per bataliloj. Subite en 1840 jaro li levis sian mastrumadon en Litovio kaj veturis al Parizo. Tie estis la elito de pola nacio post plago de Novembra Ribelo. Tie li komencis propagadon de "Dia afero". Li prezentis siajn ideojn en katedro de Notre Dame en Parizo la. Tiel li kumulis siajn adeptoj inter kiuj estis Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Seweryn Goszczyński kaj Michał Szweycer. Lia sekto de adeptoj nomataj "towiananoj" nomiĝis la "Rondo de la Dia Afero". En 1842 li estis akuzita ke li estas rusa spiono kaj sub tiu riproĉo li estis forigita de Francio. Kelkfoje li skribis al papo kaj dufoje li iris antaŭ papa vizaĝo sed al li ne estis tiu aŭdienco permesita.
Towiański parolis ke oni bezonas aŭtentike imiti Kriston kaj oni devas vidi Lin en ĉiu, eĉ en malamiko (ekzemple politika) tial li estis akuzadita kiel spiono kaj nepatrioto. Laŭ li la mondo estas aro de disvolvadaj, eternaj animoj, serigitaj en kolumnoj lumaj kaj mallumaj (animoj bonaj kaj malbonaj) kiu agadas per homoj. Ĉio konforme kun mesianismo kondukiĝas al perfekteco. Laŭ Towiański Dio volas ke ĉiu homo estu savita sed estimas homan volon. Towianski parolis ke Jesuo Kristo estas unu de sendintoj de Dio. Towianoj tre estimis Napoleonon kaj opinis ke li komencis demokratigi la mondon. Unu el plej gravaj rajtoj de towianismo estas opiniado ke ĉia historio estas nur inklinoj de nacioj, kaj precipe Poloj, Francoj kaj Judoj. Towiański estis ekumenisto. Liaj ideoj estis disvolvitaj per W.Sołowjow kaj estas disvolvataj ankaŭ hodiaŭ. Plej multe da similoj kun ideoj de Towiański estas kun filozofio de papo Johano Paŭlo la 2-a. Plej famaj ideoj de Towiański famigitaj per pola papo estas ideo pri Judoj kiel "pli aĝaj gefratoj" en kredo.
Diskonto
Diskonto estas aĉeto de kambio antaŭ ol ĝi estas pagenda. Tiel ĝi estas kvazaŭ prunto de mono sekurigita per la kambio. Sed ĉar je la fino la ricevinto de la mono ja efektive rajtas je ĝi, tiam ne plu okazas repago, sed la pagon la banko ricevas de la tratato (aŭ en kazo de bilo de la skribinto). Ankaŭ interezon oni tiam ne pagas, sed la banko jam komence dekalkulas parton kaj ne elpagas la plenan sumon. Ankaŭ tiun dekalkulitan kotizon mem oni nomas diskonto.
Courmayeur
Courmayeur - france, prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la italaj regiono kaj provinco Aosta Valo, grandparte loĝata de franclingvanoj. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Bourg-Saint-Maurice (FR-73), Chamonix-Mont-Blanc (FR-74), La Salle, La Thuile, Les Contamines-Montjoie (FR-74), Morgex, Orsières (CH-VS), Prè-Saint-Didier, Saint-Gervais-les-Bains (FR-74), Saint-Rhémy-en-Bosses.
Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Karel Šolc
Karel ŠOLC (naskiĝis en la 27-a de marto 1914 en Mnichovo Hradiště - mortis en la 1-a de marto 1970 en Nová Paka), teknika oficisto ĉe la aŭtomobil-fabriko Škoda en Mladá Boleslav, dum 1936-1938 laboris kiel Cseh-metoda instruisto en Belgujo por Flandra Ligo Esperantista kun rimarkinda sukceso. Flandra Esperantisto publikigis en 1946 lian bildon rememorigante liajn meritojn pri la movado inter flandroj. Li ricevis instruistan diplomon de Internacia Esperanto-Instituto en Arnhem en 1934 kaj ŝtatan diplomon en Prago en 1936. Siajn spertojn akiritajn dum la menciita periodo li disponigis al nia movado en Somera Esperanto-Kolegio en Doksy, kie li regule instruis Cseh-metode por sincera plezuro de kursanoj kaj kun nekontesteble bonaj rezultoj. La fondo de la Kolegio, ankaŭ trovo de tiu ĉi loko, por la celo tre taŭga, estis lia ideo kaj nekontestebla merito. Li edukis plurajn Cseh-instruistojn inter ĉeĥaj kaj slovakaj samideanoj. Li estis gvidanto de la unua slovaka Esperanto-kolegio en Svit, aranĝita de d-ro Edwin Sahlinger. Pro siaj meritoj Slovakie li estis tie nomita honora instruisto. Indas aldoni, ke li estis lernanto de Margarete Saxl kaj Hector Fasce, partoprenanto de la somera kolegio en Helsingør en Danlando.
VAZ-2101
La VAZ-2101 « Ĵiguli » (Lada 2101) estas rusa aŭtomobilo produktita de AvtoVAZ inter 1970 kaj 1988. Ĝi originas el Fiat 124.
Ĉefa kvantuma nombro
Ĉefa (radiala) kvantuma nombro estas entjera kvantuma nombro, kiu signifas numeron de energinivelo de partiklo en kvantuma sistemo. Ekzemple, por normalaj atomoj ĝi signifas energinivelon de elektronojn en nukleo, kaj do priskribas energion de elektrono de tiu nivelo. Ju pli granda estas la ĉefa kvantuma nombro, des pli granda estas orbito kaj energio de elektrono. Ĉefa kvantuma nombro markiĝas per litero n. Tiu nombro estas iu ajn pozitiva natura nombro n \in \N preter 0. En la perioda tabelo, la tavoloj estas ofte nomataj per litero: tavolo K (n = 1), tavolo L (n = 2), tavolo M (n = 3), ktp.
Ekzistas empiria leĝo, laŭ kiu la plej granda nombro de elektronoj kiuj povas kunekzisti en la sama energinivelo estas ~N=2n^2
Vidu ankaŭ
Quantenzahl
(7659) 1993 CP1
(7659) 1993 CP1 estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Danielo Kolker
Danielo KOLKER (15.01.1935 - 23.12.2010) - estis juda sovetia esperantisto, kuzo de Boris Kolker. Danielo esperantistiĝis en 1957. Li estis aktiva SEJMano kaj prezidanto de Esperanto-klubo en Zaporiĵo, partopreninto de multaj Esperanto-tendaroj kaj gvidinto de amasa koresponda Esperanto-kurso en Soveta Unio, vicredaktoro de la gazeto Israela Esperantisto, dumviva membro de UEA, Esperanta poeto kaj tradukisto. Inter aŭtoroj tradukitaj de Danielo Kolker estis Vasil Simonenko (Tra la Soveta Ukrainio, 1968, 1). Danielo Kolker estas aŭtoro de la libro "Popolaj kantoj, romancoj, kanzonoj".
Teksado
Teksado estas metodo de tekstila produktado, en kiu du distingaj serioj de fadenoj estas interligitaj je ortaj anguloj por formi teksaĵon. Similaj metodoj estas trikado, feltado, kaj interplektado. La longitudinaj fadenoj estas nomataj varpo kaj la flankaj fadenoj estas vefto.
Guadalupe Amor
Guadalupe Teresa Amor Schmidtlein, alias Pita Amor (Meksik-urbo, 30-a de majo 1918, ibidem, 8-a de majo 2000) estis meksika verkistino.
21747 Justsolomon
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Justin Moore Solomon, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Thomas Jefferson High School for Science and Technology de Alexandria (Virginio Usono).
Guadalupe Amor
Ŝi estis membro de la "malnova meksika aristokrataro" kaj estis aktorino kaj modelino por fotistoj aŭ pentristoj kiel Diego Rivera kaj Raúl Anguiano.
Princelektista burgo (Boppard)
La princelektista burgo , ankaŭ nomata Alte Burg , estas mezepoka burgo en Boppard en la distrikto Rhein-Hunsrück de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Ĝi estis parto de la mezepoka urbofortikaĵo de la urbo. Laŭ ĝia konstruiganto Balduin von Luxemburg la burgo ankaŭ havas la kromnomon Balduinsburg.
Viradouro
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Ribeirão Preto kaj en la mikroregiono Jaboticabal. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Blanka Péchy
Blanka PÉCHY [pEĉi], hungare Péchy Blanka estis hungara aktorino, profesoro kaj verkisto. Blanka Péchy naskiĝis, kiel Greiner Blanka la 21-an de septembro 1894 en Pécs. Ŝi mortis la 6-an de julio 1988 en Budapeŝto.
Muhammad Ali
Muhammad ALI (naskiĝis Cassius Marcellus CLAY Junior en Louisville (Kentukio) la 17-an de januaro 1942, mortis la en Scottsdale (Arizono) ) estis usona boksisto. En 1999, la usona revuo Sports Illustrated taksis lin la "Sportisto de la Jarcento". Li venkis en la Tutmonda Pezega Boksa ĉampionumo trifoje (last venko en 1978) kaj ankaŭ en la ĉampionumo de la Nord-Amerika Boksa Federacio kaj en Olimpiaj ludoj. Dum la Somera Olimpiko 1960 en Romo (Italio) en finalo venkis polon Zbigniew Pietrzykowki akirante la oran olimpikan medalon (vidu la apudan foton).
Danke al liaj talentoj kaj lia eksterordinara personeco, Muhammad Ali fariĝis unu el la plej famaj boksistoj en la tuta mondo.
Depost li fariĝis islamano Cassius Clay ekprenis novan nomon: MUHAMMAD (kiu meritas laŭdon) kaj ALI (Ali estas la plej grava figuro post Mahometo el ŝijaisma vidpunkto kaj la kvara prave gvida kalifo el sunaisma vidpunkto).
Apartenante al la Internacial Boxing Hall of Fame, Ali estas konsiderata kiel unu el la plej grandaj boksistoj en la historio.
La 19an de novembro 2005 malfermiĝis en Louisville, Kentukio, la Muhammad Ali Centro, neprofitcela institucio, kiu fokusas sur temoj kiel paco, socia respondeco, respekto kaj persona disvolviĝo. Sur la retejo de la Muhammad Ali Centro legeblas jenon : "Depost li haltis boksadon, Ali laboris tutmonde por la humana afero. Kiel dediĉita islamano, li vojaĝis tra la mondo kaj pruntedonis lian nomon al multnombraj projektoj, kiuj kontraŭbatalas militon, diskriminacion, malriĉecon kaj malsaton, apogas edukadon, antaŭenigas adopton kaj kuraĝigas homojn respekti sin reciproke kaj kompreni unu la alian pli bone. Poste li pli ol religiema li fariĝis multe pli sprita kaj ĉirkaŭbrakis la spiritajn instruojn de la Universala Sufiismo, kies fondinto estas Hazrat Inayat Khan . Kune kun unu el siaj filinoj (Hana Yasmeen Ali) li verkis nekutiman membiografion kies titolo estas The soul of a Butterlfy (Esperante: La animo de papilio), kiu kombinas rakontojn, poezion kaj spiritajn instruojn.
Unu de la lastaj publikaj aperoj de Mohammad Ali estis en 2012, kiam li ĉeestas la malferman ceremonion de la olimpikaj Ludoj en Londono. La eksa ĉampiono aperis por la lasta fojo en publiko en aprilo 2016 okaze de vespermanĝo de karitato en Phoenix, por mone helpi esploron kontraŭ la malsanon de Parkinson, de kiu li suferis ekde 1984. Li mortis je la 3a de junio 2016.
Muziko kaj poezio
Ali eldonis en 1964, tiam ankoraŭ sub la nomo Cassius Clay, kanto nomata Stand by Me.
Ali ankaŭ verkis kelkajn poemojn, kiujn li prezentis en The Jerry Lewis Show.
Reichshoffen-Ville (stacidomo)
Reichshoffen, plennome Reichshoffen-Ville ("Reichshoffen-Urbo") estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Reichshoffen, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Haguenau - Hargarten-Falck (159000).
Ciaracio
Ciaracio situas 3 km sude de Siculeni kaj 3 km okcidente de Ciceu; 300 metrojn oriente preterpasas rivero Olt. La vojkonekto al Siculeni estas rekta; por iri al Ciceu necesas unue iri suden por atingi la distriktan vojon DJ123F. Kaj en Ciceu kaj en Siculeni estas konekto al la nacia vojo DN12; la fervojo inter Miercurea Ciuc kaj Toplița atingeblas en Siculeni.
Svastiko
Svastiko (el la Sanskrita lingvo svástika स्वस्तिक) - ankaŭ nomata hokokruco - estas tre praa simbolo de feliĉo uzata en Hinduismo kaj Budhismo en Azio kaj Eŭropo. Tamen, nuntempe ĝi estas tabua en Okcidenta civilizo ĉar naziismo elektis ĝin kiel simbolon.
Ekzistas du formoj:
Historio
Ambaŭ aperas tra historio, simbolante Sunon, fajron, bonan sorton, aŭ simple kiel geometria ritmo, kiel ĉe helenaj strioj.
Heinrich Schliemann trovis svastikon en restaĵoj de Trojo.
Suomoj ekuzis svastikon sur siajn aviadilojn ĝis germanoj (en la 1918-a jaro). Ilia svastiko estis blua sur blanka disko (la du koloroj de la finna flago). Ili uzis svastikon ankaŭ sur tankoj. Post la dua mondmilito oni konsilis al suomoj ŝanĝi signon, kaj nun signo de la suomaj aviadiloj aspektas kiel blanka kaj blua samcentraj cirkloj)
Hinduismo
En Hinduismo, svastiko devenas el kirlhararo sur brusto el Viŝnuo. Por Hinduismo, ambaŭ simboloj signifas la du formojn de Bramo; horloĝe, la evoluo de universo (Pravritti), malhorloĝe, ties malevoluo (Nivritti).
Budhismo
En Budhismo, svastiko devenas el feliĉsigno aperanta sur brusto. Por Budhismo, svastiko aperas orte laŭ horizonto. Ambaŭ simboloj estas en la ĉina skribo: 卍 simbolo de litero wan4 萬 signife "ĉio" kaj "eterno"; kaj 卐, malofte uzata. La maldekstra-forma svastiko simbolas akordon, kaj la dekstra-forma svastiko simbolas forton.
En japanaj mapoj, tiu signo 卍 estas uzata por montri budhisman templon.
Ĝajnismo kombinas svastikon kun simbolo de mano.
En Kristanismo, ĝi rolis kiel alternativo por kruco.
La teozofio havas simbolon, kie aperas kaj la svastiko kaj la sespinta David-stelo.
Eŭskoj ankaŭ uzis ĝin tradicie kaj moderne, sed post Hispana Enlanda Milito (1937), la rekta variaĵo tabuiĝis anstataŭita de ronda variaĵo lauburu.
Kiel simbolo de Naziismo
Naziismo elektis desktra-forman svastikon por la flago de Germanio (1933 - 1945) pro ke Schliemann argumentis rilaton inter Hindeŭropa lingvaro kaj arjoj. Tiurilate la svastiko estas konata ankaŭ sub la sinonimo hokokruco.
En multaj eŭropaj landoj oni malpermesas uzon de dekstra-forma svastiko, pro malhela imago de naziismo.
Petkovce
Petkovce (hungare Petkes [petkeŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Petkovce situas fine de sakovojo el Vyšný Žipov. Vranov nad Topľou troviĝas je 17 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1600 oni komputis tie 8 domojn. En 1715 15, post 5 jaroj 11 familioj pagis imposton. En 1828 216 vilaĝanoj loĝis en 29 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Petkes 140 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Petkovce 145 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Mengabril
Mengabril estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas mengabrileños. La censita populacio en 2008 estis de 477 loĝantoj.
Situo
Mengabril estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 253 m; je 117 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 40 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 43,8 km². La vilaĝo estas survoje el Guareña al Don Benito je nur 5 km de tiu urbo el kiu dependas por provizoj, komerco, administrado ktp.
Historio
Spite sia malgrandeco la vilaĝeto suferis dum la du lastaj militoj, nome dum la Milito de Hispana Sendependiĝo okazis la nomata Batalo de Medellín inter Medellín, Don Benito kaj Mengabril, kie mortis pli da 10,000 hispanoj. Dum la Hispana Enlanda Milito Mengabril restis en respublika flanko el 1936 ĝis 1938, sed Guareña jam estis en la teritorio de Francisco Franco, do la vilaĝo senloĝiĝis pro proksimeco de la fronto kaj militaj operacioj.
Eksteraj ligiloj
(en la hispana) Informaro pri Mengabril
Martial Solal
Martial Solal (* 23-an de aŭgusto 1927 en Alĝero) estas franca pianisto kaj komponisto de moderna ĵazo. Li validas ekde la 1950-aj jaroj kiel ĉefa ĵazpianisto de Francujo. Komence li ricevis siajn influojn de Bud Powell, enigas tamen la stilon de Lennie Tristano. Marcus Gammel akcentas krom lia brila tekniko „lian nuancoriĉecon, lian preferon de egaj kontrastoj kaj lian spontanecon.“ Kiel komponisto li „evoluis tre densan, kolorriĉcan sonlingvon, kiu ĉiam denove transpaŝas la limon inter ĵazo kaj nuntempa komponmuziko.“
Solal loĝas ekde 1950 en antaŭurbo de Parizo.
Vivo kaj verkaro
Martial Solal jam en la aĝo de ses jaroj lernis ludi pianon de sia patrino, operkantistino, kaj interesiĝis ekde 1940 por ĵazo, post kiam li aŭskultis sonregistraĵojn de Fats Waller kaj Art Tatum. En 1950 li iris al Parizo, kie li baldaŭ laboris en surlokaj orkestroj, fondis propran kvaropon kun Roger Guérin, sed ankaŭ surdiskigis kun Django Reinhardt (1953). Kiel dompianisto en klubejo Saint Germain (1953, 1957-1959) li akompanis muzikistojn kiel Don Byas, Lucky Thompson, Billy Byers, J. J. Johnson, Stan Getz, Kenny Clarke, Chet Baker aŭ Sidney Bechet. En 1955 li fondis kun Daniel Humair kaj Guy Pedersen propran triopon, kun kiu li ĉefe laboris ekde 1959. Jam en 1960 aperis lia solodisko, al kiu postsekvis pli malfrue tutmonde atentitaj soloalbumoj kiel Nothing But Piano (1975), The Solosolal (1978), Bluesine (1983) aŭ laste Live at Village Vanguard (2009), nomumita per Grammy. Krom tio Solal direktis jam fine de la 1950-aj jaroj propran bandegon, kiun li de fojalfoje revivigis (1962, 1966). Komence de la 1960-aj jaroj Solal prezentis tutmonde je festivaloj, ekz. Newport (1963), Montreal, Monterey aŭ Berlino kiel soloisto, kun sia triopo, kun kvaropo direktata kune kun Roger Guérin kaj foje en nekutima triopo kun du basistoj (Guy Pedersen kaj Gilbert Rovère). En 1963 li laboris iom longan tempon en la novjorka Hickory House.
Krome ekestis sonregistraĵoj kun Lucky Thompson, André Hodeir, Stéphane Grappelli, Lee Konitz, Michel Portal, John Scofield, Didier Lockwood kaj Toots Thielemans. Ekde 1981 li pli ofte koncertas per sia bandego, en kiu muzikis soloistoj kiel François Jeanneau, Jean-Louis Chautemps, Lee Konitz, Roger Guérin aŭ Christian Escoudé. El ĝi poste fariĝis liaj Dodecaband kaj Newdecaband.
Baziĝante sur sia kompozicia verkado por la filmo À bout de souffle de Godard (1959) li verkis ekde la 1960-aj jaroj pli da filmmuziko. La kontribuo de Solal laŭ Martin Kunzler egalrangas kun la ĉi-rilataj filmmuzikoj de Miles Davis, Gerry Mulligan kaj Art Blakey komence de nova evoluo en la por-filma komponado. Krome menciendas liaj suito Rhythmical Escape kaj lia Konĉerto por piano kaj orkestro (1981). Li verkis ankaŭ aron da ĉambromuzikaj verkoj – ekz. por Elisabeth Chojnacka, Marcel Azzola, Les Percussions de Strasbourg, Pierre Charial aŭ Ensemble Concert Arban – same kiel kolekton da pianostudaĵoj.
Premioj kaj distingoj
En 1956 li ricevis la Premion Django Reinhardt (la duan jaron de ĝia ekzisto). Lia albumo Suite For Trio kun Niels-Henning Ørsted Pedersen kaj Daniel Humair ricevis en 1979 la Grandan Disko-Premion. En 1999 li ricevis la alte dotitan danan premion Jazzpar. En 1998 li estis distingita kiel plej bona franca muzikisto kaj en 2004 li ricevis la francan premion Django d’Or.
En Parizo internacia piano-ĵazkonkurso nomiĝas laŭ li, la Concours de piano jazz Martial Solal.
Granschütz
Granschütz estas eksa komunumo en Germanio kaj nuna parto de la urbo Hohenmölsen. Ĝi troviĝas en la distrikto Burgenland de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj ĝis administra reformo en julio 2007 estis parto de pli malgranda distrikto Weißenfels. Ekde plia administra reformo en januaro 2010 ĝi iĝis parto de la urbo Hohenmölsen. Ĝis tiu momento ĝi estis parto de komunumaro, do kunlabora administra ligo de pluraj komunumoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Lützen-Wiesengrund, kiu plene malfondiĝis jaron poste. La 31-an de decembro 2008 la komunumo havis 1124 loĝantojn.
Stewart Moss
Stewart MOSS (1937 – 2017) estis usona aktoro, reĝisoro kaj verkisto.
Li diplomiĝis ĉe Marquette University en 1959 kaj faris postdiplomajn studojn pri aktorado ĉe Yale Drama School.
En Broadway, Moss aperis en Seidman and Son (1962). Li ekis aktoradon en televidseriojn per The Fugitive en 1964 kaj en kino li debutis per In Harm's Way (1965).
Dum 1980-aj jaroj li laboris je filmoj The Last Married Couple in America kaj Raise the Titanic, kaj je televidserioj Quincy M.E., Magnum, P.I., The Devlin Connection, Hart to Hart, T.J. Hooker, Stingray, Punky Brewster inter aliaj. En la fino de 20-a jarcento li aperis ĉe televidaĵoj Murder, She Wrote, Gunsmoke: The Long Ride kaj Bonanza: The Return.
En 21-a jarcento li abandonis aktoradon.
Silvio Antoniano
Silvio Antoniano (31-a de decembro 1540 – 16-a de aŭgusto 1603 en Romo) estis itala rom-katolika kardinalo kaj verkisto pri edukado.
Vivo kaj verko
Antoniano naskiĝis la 31-an de decembro 1540 en la paroĥo S. Lucia alle Bottegheoscure en Romo, el malriĉa familio. Lia patro Matteo Antoniano estis vendisto de lanoj kaj vestaĵoj; lia patrino nomiĝis Pace Colella.
Jam kiel junulo li forte inklinis al poezio kaj muziko. Li perfekte ludis la liron. Kardinalo Otto Truchsess von Waldburg ekkonis lian talenton kaj protektis lin.
Antoniano studis en la universitato de Ferrara, kie li promociiĝis en 1556 doktoro de la juroj kaj fariĝis profesoro pri klasika literaturo. Kun kardinalo Ippolito la 2-a d' Este li estis en Venecio.
En 1563 papo Pio la 4-a vokis lin al la universitato Sapienza (= saĝeco) en Romo sur la katedron pri belaj artoj. En tiu ĉi pozicio li ĝuis la amikecon de diversaj ekleziaj eminentuloj, interalie de Sankta Karlo Boromeo.
Li tamen en 1566 rezignis pri ĉi katedro kaj ekstudis teologion sub la gvido de Sankta Filipo Neri, kaj ordiniĝis pastro la 12-an de junio 1568.
Sub la papoj Siksto la 5-a, Gregorio la 14-a kaj Klemento la 8-a li laboris kiel sekretario en diversaj papaj kongregacioj kaj oficejoj.
Papo Klemento la 8-a nomumis lin kardinalo la 3-an de marto 1599.
Verkoj
Dum la tuta lasta parto de la 16-a jarcento humanismo multe progresis en Italio per kapoj kiel Sadolet, Piccolomini kaj Valiero. En la sama entuziasmo Antoniano dediĉis sin al studoj pri edukaj problemoj. Instigite de Karlo Boromeo li skribis sian ĉefan tri-voluman verkon pri la kristana edukado de infanoj (Tre libri dell' educazione cristiana de' figliuoli, Verona, 1583).
Tiu ĉi lia ĉefverko spertis kelkajn eldonojn en Italio kaj estas tradukita en la francan fare de Guignard (Troyes, 1856; Paris, 1873) kaj en la germanan de Kunz (Freiburg 1888). Ĝiaj ĉefaj trajtoj estas enrigardo en la animojn de la infanoj, simpatio kun iliaj danĝeroj kaj bezonoj, kaj instigoj por morala exzercado. Estas donitaj ankaŭ valoraj sugestoj pri korpa kulturo, pri la edukado de ĉiuj klasoj de la popolo, kaj pri la preparado de la instruistoj por ilia profesio.
La aliaj verkoj de Antoniano – multaj el ili ne publikigiĝis – havas literaturajn, historiajn kaj liturgiajn temojn.
Antoniano estis ankaŭ kunkompilanto de la Roma Kateĥismo kaj estis membro de la komisiono, kiu laŭ la ordono de Klemento la 8-a reviziis la brevieron. El tiu ĉi lasta tasko konserviĝis ĝis hodiaŭ la brevier-himno Fortem virili pectore por la vespera laŭdo de unu virino (esperante: Albrecht Kronenberger 2008).
Julie Cobb
Julie Frances COBB (naskita 1947) estas jud-usona aktorino. Ŝi estas filino de geaktoroj Lee J. Cobb kaj Helen Beverley.
Cobb laboris en la fino de 20-a jarcento en filmoj kiel Defending Your Life kaj Dr. Jekyll and Ms. Hyde kom televidaĵoj kiel Beverly Hills, 90210 kaj Lois & Clark: The New Adventures of Superman. En komenco de nova jarmilo ŝi aperis en televidserioj ER, Judging Amy kaj Whatta Lark
Ŝi scenarigis kaj reĝisoris la mallongan filmon Night Vet en 2014.
Buôn Ma Thuột
Buôn Ma Thuột estas universitata urbego en provinco Đắk Lắk en Vjetnamio. Ofte la senĉapelita literumado la loknomo estas Buon Me Thuot aŭ Ban Me Thuot. Ĝi estas provinca ĉefurbo kaj estas konata kiel la regiona "ĉefurbo de la kafo".
Geografio
Buôn Ma Thuột situas en koro de la centra altebenaĵo de la lando. Da Lat troviĝas 91, Nha Trang 131, Qui Nhơn 177, Phan Thiết 193, Biên Hòa 233, Ho-Ĉi-Min-urbo 261, Vũng Tàu 279, Can Tho, Long Xuyên po 383, Hue 425, Rạch Giá 438, Da Nang 500, Nam Dinh 885, Hai Phong 922, Hanojo 960, Ha Long 961 km.
Historio
En 1904 Đắk Lắk Provinco estis establita fare de la francoj kaj Buôn Ma Thuột estis elektita kiel la provinca administra centro pro Serepoko. Buôn Ma Thuột estis origine nomata Lac Giao. Dum erao de 2 landoj tiu urbo apartenis al Suda Vjetnamio. Grava batalo okazis tie ĉe la fino de la dua Vjetnamia milito.
Liane de Pougy
Liane DE POUGY (naskiĝis la 2-an de julio 1869 en La Flèche, departemento Sarthe, mortis la 26-an de decembro 1950) estis franca dancistino de la pariza spektaklejo Folies Bergères. Ŝi estis rigardita kiel unu el la plej belaj kaj famaj amestrinoj de Parizo.Ŝi naskiĝis kiel Anne-Marie Chassaigne. Ŝiaj parencoj aranĝis ŝian edziniĝon kun ŝipoficisto nomita Armand Pourpe, kiu montriĝis violenta kaj kaŭzis rapidan divorcon. Post tiu malsukcesa edziĝo, ŝi transloĝiĝis al Parizo, kie ŝi fariĝis dancistino, aktorino kaj amestrino de pluraj eminentuloj.
Buôn Ma Thuột
Ekonomio
En ĉirkaŭaĵo de Buôn Ma Thuột oni kultivas kafojn, teojn, kaŭĉukojn kaj rizojn.
Liane de Pougy
Ŝi poste ankaŭ fariĝis verkistino, kaj interalie raportis pri sia lesba amrilato kun la verkisto Natalie Clifford Barney en la romano Idylle Saphique, eldonita ĉirkaŭ 1901.
Buôn Ma Thuột
Trafiko
Buôn Ma Thuột estas atingebla per flugmaŝinoj, aŭtoj kaj trajnoj.
Karnavalo en Bremeno
La karnavalo de Bremeno estas ĉiujara karnavala parado en Bremen kun postsekva balo kaj multnombro da flankaj okazaĵoj, kiu okazas ĉiun jaron ekde 1986. Ekde 1991 la karnavalo okazas laŭ devizo ŝanĝiĝanta ĉiun jaron. Temas pri karnavalo kun la pezocentro de sambo. Aliaj „kolonoj“ estas maskoj, kostumoj, paŝstangoj kaj spektakloj. Organizanto estas la asocio Initiative Bremer Karneval e.V. Initiatinto kaj arta direktisto estas la ŝvisa artistino Janine Jaeggi. La karnavalo de Bremeno validas kiel la plej granda sambo-karnavalo en Eŭropo kaj preskaŭ samtempas kun la karnavalo en Venecio.
Historio
La unua parado okazis la 15-an de februaro 1986 kun unu sambogrupo kaj proksimume 100 partoprenantoj en la kvartalo Ostertor. Ĝin fondis la unua sambogrupo de Bremeno en la jaro 1985. Baza ideo por la karnavalo de Bremeno estis por la iniciatintoj la praideo de la vintro-forpelo kaj la ludo de la ĝermantaj printempaj fortoj. Tiujn ĉi energiojn simbolas artoj kiel sambo, ladblova muziko, maskoj, kostumoj, danco, paŝstangoj kaj spektakloj. En la tempo inter 1986 kaj 1990 okazis serĉo kaj fiksigo de la randaj kondiĉoj. Por limiĝi disde la rejnlanda karnavalo oni finfine post kelkaj datoeksperimentoj decidiĝis por la semajnfino antaŭ la grandaj karnavalaj paradoj de la Rejnlando. Ankaŭ la paradejoj ŝanĝiĝis, ĝis kiam elformiĝis ekde 1991 la nuna paradovojo ekde la centra foirejo.
La partoprenantaj sambogrupoj venas el Bremeno kaj ties ĉirkaŭejo, sed ankaŭ el Rejnlando, Berlino, Aŭgsburgo, Munkeno aŭ Kiel kaj el la najbaraj landoj kiel ekzemple Nederlando, Aŭstrujo kaj Svisujo.
La paradon de 2009 kun 1.400 paradantoj ĉeestis laŭ policaj taksoj 35.000 spektantoj. Februaron de 2014 proksimume 1.500 paersonoj partoprenis la samboparadon, inter ili ankaŭ homoj el Danujo, Nederlando, Britujo kaj Svisujo. La paradon je la 6-a de februaro 2015 partoprenis pli ol cent grupoj kun 1.000 muzikistoj kaj 1.200 sambodancistoj, akrobatoj kaj irilopaŝantoj.
Franz Karl Achard
Franz Karl ACHARD (naskiĝis la 28-an de aprilo 1753 en Berlino, mortis la 20-an de aprilo 1821 en Wołów) estis germana fizikisto kaj kemiisto, filo de Antoine Achard, el socie altranga familio de hugenotoj. Li ellaboris la sukerfabrikadan metodon el sukerbetoj.
Achard daŭrigis la esplorojn de Andreas Sigismund Marggraf, kiu pruvis en 1747, ke la sukerbetoj havas la saman sukeron kiel la sukerkano. Li plibonigis rasojn de sukerbeto ekde 1786. En marto 1802, li malfermis per la apogo de la reĝo Friedrich Wilhelm la 3-a la unuan sukerbetan rafinejon en Wohlau-Cunern (ekde 1945 Wołów-Konary) en Silezio. Ĝi estis detruita en la bataloj kontraŭ la francoj.
Li estis elektita membro de la Reĝa Akademio de Sciencoj de Berlino kaj poste elektiĝis direktoro de la fizika klaso de la Germana Scienca Akademio. Danke al la eltrovaĵo de Achard, sukero ne plu estis luksa varo kaj fariĝis atingebla al ĉiuj.
Achard ne havis tamen komercistan talenton. Pro tio, kaj pro kelkaj incendioj, en 1815 liaj sukerfabrikoj bankrotis. Franz Karl Achard mortis malriĉiĝinte kaj forgesite en Wohlau (nuntempa Wołów). Lia ideo pri sukerfabrikado tamen disvolviĝis en Francio; al Germanio reportis la produktadon Matthias Christian Rabbethge, kiu plu konstruadis la fabrikojn.
Radio Wnet
Radio Wnet – pola firmao fondita en Varsovio la 25-an de majo 2009 kiel interkona retejo kaj interreta radio. Ties kunfondintoj estas Krzysztof Skowroński, Wojciech Cejrowski, Jerzy Jachowicz kaj aliaj. Inter la unuaj apogantoj kaj kunlaborantoj estis Ludwik Dorn, Marek Kamiński kaj Janusz Korwin-Mikke.
Aktiveco
Novembre 2012 Radio Wnet eldonis muzikalbumon de la pola repisto Tadek Niewygodna prawda (Maloportuna vero).
En 2017 okaze de la 100-a datreveno de la revelacioj de Fatima kaj la 200-a mortodatreveno de Tadeusz Kościuszko okazis specialaj programoj.
La radio prezentas lecionojn pri Vikipedio kaj funkciigis sian Akademion. Materialoj kreitaj por la servilo estas alireblaj en la retpaĝo.
Somera Esperanto-Kolegio en Doksy
Somera Esperanto-kolegio en Doksy estis fondita en 1946 laŭ iniciato de Karel Šolc.
Ĝi okazis ĉiujare dum du semajnoj en julio-aŭgusto. Ĝi konsistis el la kurso elementa (Cseh-metodo), kurso por progresantoj, konversacia kaj el la seminario por instruistoj. Ĉiutage antaŭtagmeze estis kvar horoj da lecionoj, posttagmeze kaj vespere kleriga kaj distra programoj.
La kolegion gvidis ĝia komitato: D-ro A. Pitlík estis direktoro, V. Špůr administranto, K. Šolc zorgis pri la Cseh-metodo, A. Slanina pri klerigo kaj distro. La unua kursaro havis 60 kursanojn, la plej granda nombro estis 260: En 1953 ĝi ne okazis en Doksy, sed en Kost. En 1950 krom en Doksy ankaŭ en Svit, en 1952 ankaŭ en Poprad.
Mirandilla
Mirandilla estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas mirandillenses. La censita populacio en 2008 estis de 1.374 loĝantoj.
Ergokristino
Ergokristino (Ergocristine) estas ergotoalkaloido el la familio de ergotoksinoj. Clavicipitaceae, ĉefe Claviceps purpurea, kaj ankaŭ Neotyphodium produktas ĝin. En 1937, Arthur Stoll apartigis ĝin.
Mirandilla
Situo
Mirandilla estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 298 m; je 73 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 12 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 41,6 km².
Ergokristino
La nomo estis omaĝo al Cristine, virino kiun Stoll konis.
Mirandilla
Vivo
Ĝi estas tiom proksime de Mérida ke utilas al ĝi kiel dormovilaĝo. Mirandilla profitas proksimecon por komercaj, administraj, laborserĉaj avantaĝoj. Krome estas tradicia ekonomio de agrikulturo kaj brutobredado kaj krome lastatempe natura turismo. Proksime estas ankaŭ la Natura Parko Cornalvo.
Ergokristino
Valino, fenilalanino, prolino kaj lizerga acido estas uzata en ĉelo por produkti ergometamino danke al la enzimoj LPSB kaj LPSA.
Mirandilla
Historio
La fondo mezepoka de la vilaĝo realigis, laŭ unu versio, en la 13a jarcento devenintoj el Miranda de Ebro; kaj laŭ alia en la 14a jarcento setlantoj el Portugalio de Miranda de Duero.
Ergokristino
Alfarma ĉe Černošice, Ĉeĥio, fabrikas ergokristinon.
Ergokristino estas pli lipidema ol ergotamino. Tial ĝi estas pli toksa por la ĉeloj.
Eksteraj ligiloj
Patento, eltrovinto Anacleto Mingnetti 1971
Les Vacances de M. Hulot (filmo)
Les Vacances de M. Hulot ("La Ferioj de S-ro Hulot") estas franca filmo de Jacques Tati, filmita en 1952 kaj aperinta en 1953.
Temo
Sinjoro Hulot ferias en trankvila gastejo ĉe marbordo. Li aperas mallerta farante etajn fuŝaĵojn. Multaj etaj anekdotoj, tagon post tago, ĝis la fino de la ferioj.
Komentaro
Sinjoro Hulot, luna ulo elirinta el nenie, alvenas en banloko per pafbrua aŭteto dum someraj ferioj. Senkonscia pri la principo, kiu regas lin, li promenas en la kuranta vivo de feriantoj, konfuzante la sintenajn logikojn kiuj ĵus ekinstaliĝis.
Absorbite en sia mondo sen ia ajn percepto pri sia diferenco kun la komunumo, li revoluciigas la komunajn regulojn de bonedukiteco enigante sian "frenezeton". Kune kun sia pafbrua aŭteto, li baraktas por eniĝi en ĝin pro sia granda alto. La ora proporcio estas forbalaita per tiu ĉi klaŭneca aliro al elementoj. La homo prifajfas tion, misproporcio ja estas lia regno.
Dum tiuj post-militaj jaroj, ferioj realprenas sian ritmon kaj ĉiuj flankoj de la socio estas reprezentitaj en tiu marborda hotelo simila al ĉiuj aliaj, en simpligita kunteksto, vakua, kun la malmultaj distraĵoj en la tiamaj strandoj, banloko simila al kuracloko. Tiu morneco estas forpelita de la ĉeesto de tiu neŝanĝebla fuŝulo en konstanta aktorado en tiu mikrokosmo nekutima al malkvieto, kie kunvivas stresita aferisto, intelektulo, eleganta virino alloganta rigardojn, Anglino, eks-militisto ankoraŭ en militiro, gepensiuloj, sportisto, ktp...
Ĉe Hulot nenio estas antaŭplanita, ĉio estas natura, li ofertos neforgeseblajn feri-memoraĵojn al kelkaj el la feriantoj, kiuj rapide rimarkas lian malsimilon: vid-al-vida juna virino, pensiulo, filo de aferisto, Anglino petanta lin reveni venontjare.
la sonbendo estas eksterordinare prilaborita kaj ĉiamestanta (svingpordo en la restoracio, pafbruado de la aŭteto, sonorilo de la gastejo, ktp.) kaj tipa pri la labormetodo de Tati. Ili estas la sonaj leitmotivoj de la filmo. Dialogoj estas malmultaj, kelkaj voĉoj estas vole obtuzaj. Bildo vole superanta rivelas la forton de pantomimo.
La heroo estas tre zorgema, preciza, restarigante pentraĵojn, metante kartojn sur apuda tablo. Tiu precizeco ankaŭ estas konstrua elemento de liaj komikaĵoj, kie aĵoj kaj uloj alilokitaj ekster ilia originala kunteksto, provokas ridon (helprado transformita en mortkronon, felo de vulpo kroĉita al liaj spronoj, ktp.)
Jacques Tati estas adepto de modera komikaĵo, oni pacience atendu ĝin sen trorapido, lulante sin per amuzaj scenoj, kiujn ofertas tiu faŭno renkontita dum ferioj. Pierre Étaix, maljuste forgesita, honorigis per «Le Soupirant» kaj «Tant qu’on a la santé» tiun eksterordinaran komikulon, kiu tuj post la milito reridigis tutan popolon per siaj verkoj.
La filmo ankaŭ enhavas kelkajn politikajn satiraĵojn: danci anstataŭ aŭskulti oficialan paroladon, transformi gazeton en ĉapelon anstataŭ legi ĝin, estigi paroladon de intelektulo neaŭdebla kaj teda.
Albert Giese
Albert GIESE (naskiĝinta la en Altena, mortinta la  en Halle) estis germana arĥitekto.
Vivo
Albert Giese estis la undeka infano de Friedrich Giese kaj Marie Elisabeth Giese (fraŭline Berkenhoff) el la regiono Sauerland.
Post trejniĝo kiel bakisto Albert kune kun la frato Ernst Heinrich translokiĝis al Halle. Ankoraŭ malpost la transloĝiĝo li edzinigis Marie Leopoldine Gertrude Gläsner kun kiu li havis tri infanoj. Inter ili speciale menciindas la dua, la arthistoriisto Leopold Giese. Albert Giese fondis en 1883 kun sia frato Ernst Heinrich Giese la firmaon Atelier für Architektur und Kunstgewerbe / Bauausführung en Halle afergvidonte tie ĉi ĝis 1922. Lia malaperinta tombo troviĝis sur la Norda tombejo.
VAZ-2102
La VAZ-2102 (Lada 2102) estas rusa aŭtomobilo produktita de AvtoVAZ inter 1971 kaj 1986.
Trajneto de La Rhune
La Trajneto de La Rhune situas en Eŭsklando, en Atlantikaj Pireneoj, kaj estas unu el la malmultaj dentorelaj fervojoj ankoraŭ funkciantaj en Francio. Sur etŝpura fervojo de metra ŝpuro, inaŭgurita en 1924, dum turisma sezono, veturas tiu-epokaj vagonaroj per elektra trakcio. La linio kunligas la montpasejon de Saint-Ignace, ĉ. 10 km-ojn oriente de Saint-Jean-de-Luz al la montsupro de La Rhune 905 m-ojn alta, ĉe la franca–hispana landlimo.
Geografia situo
La linio supreniras la monton de La Rhune, supro situanta en Pireneoj en Eŭsklando, ĉe la landlimo inter Hispanio kaj Francio. La deira stacidomo situas en montpasejo de Saint-Ignace, ĉ. 10 km-ojn de Saint-Jean-de-Luz inter Ascain kaj Sare.
Historio
En 1908 naskiĝis la ideo konstrui fervojon por supreniri al la montsupro de La Rhune; la projekto konkretiĝis per komenco de konstrulaboroj en 1912 kaj kreado de la Société anonyme des Chemins de Fer basques (Anonima Societo de Eŭskaj Fervojoj) en 1913, kiu alprenis la nomon de Voies ferrées départementales du Midi (VFDM) (Departementaj Fervojoj de la Sudo) en 1914. La konstrulaboroj estis prokrastitaj dum la Unua mondmilito (1914–1918); ili rekomenciĝis en 1919 kaj finiĝis en 1924 per du inaŭguroj: la 25-an de aprilo por la unua trunko ĝis la Trois Fontaines (Tri Fontanoj) kaj la 30-an de junio por la ligo kun la supro.
Dum la sekvantaj jaroj, krom dum la Dua mondmilito (1939–1945), la loko altiris pli kaj pli da turistoj, kio tradukiĝis per investoj por ekzemple aranĝo de parkejo en 1958, konstruo de atendejo kaj koridoro por aliri al la montsupro, situanta kelkdek metrojn en Hispanio, en 1967. Alvokita esprimiĝi per referendumo, la popolo de Sare forĵetis la projekton de kreado de vojo kondukanta al la montsupro de La Rhune, kio ebligis la pluekziston de la trajno, kaj ekfunkcion de tria vagonaro en 1996.
Karakterizaĵoj
La Trajneto de La Rhune ebligas per ties da fervojo de metra ŝpuro, transiri de alteco de 169 metroj (deira stacidomo ĉe montpasejo de Saint-Ignace), al alteco de 905 m (alvena stacidomo ĉe la montsupro de La Rhune) situanta ĉe la franca–hispana landlimo. Tiu paŝtista supreniro daŭras 35 minutojn, la linio uzante teĥnikon de dentorela fervojo, sistemo Strub, por povi supreniri tiun deklivon de 250 mm/m. Pro sekurecaj kialoj, la elekto de moviga energio estis dekomence, en 1924, tiu de elektro kaj trifaza kurento (, 50 Hz). Tiuj teĥnikoj ebligas antaŭeniron de la trajno je averaĝa rapido de ĉ. 8 km/h.
Vagonaroj
La veturilaro ankoraŭ estas tiu elpensita en 1924. La tuto de la veturilaro, lokomotivoj kaj pasaĝer-vagonoj estis plene restaŭrita, kontrolita kaj laŭnormigita iom post la ŝanĝo de koncesiulo en 1996, fare de specializitaj entreprenoj, kelkaj disponis pri la originalaj planoj. La vagonaroj konsistas el po unu lokomotivo kaj du pasaĝer-vagonoj.
La dentrada lokomotivo estas ĉiam lokita alvale de veturiloj. La lokomotivo puŝas veturilojn supren kaj retenas ilin malsupren, du agentoj estas bezonataj por la stirado ĉar la fina veturilo disponas pri brems-kabino okupata de agento.
Lokomotivoj
La elektraj lokomotivoj havas kiel modelon la prototipon de la unua lokomotivo kun trifaza kurento elpensita en 1895 de Brown Boveri en Svislando, reproduktita en multaj dentradaj linioj. Ili kaptas sian kurenton pere de du duoblaj pantografoj; ili estas muntitaj sur du, nur portantaj, radaksoj. La dentrada sistemo ebligas du agojn: unu estas motora kaj la alia bremsas. Tio eblas pere de du centraj dentradoj movigataj per dentrad-paroj kun duobla demultipliko. La moviga energio estas donata de du nesinkronaj trifazaj motoroj de 160 ĈP, turniĝantaj je 750 t/m. Lokomotivoj ankaŭ estas ekipitaj de du man-bremsoj, kapablaj haltigi la trajnon: ili agas sur ĉiu dentrado pere de dentitaj tambur-bremsoj situantaj ambaŭflanke. Aŭtomata motor-bremso aktiviĝas kiam rapido superas 9 km/h, ĝi haltigas la trajnon post kelkaj metroj.
Veturiloj
Konstruitaj fare de établissements Soulé de Bagnères-de-Bigorre, ilia korpo estas el vernisita lignaĵo (paneloj el kaŝtanarboj de Ardèche) kaj ilia tegmento el abioj de Pireneoj. Konserva prizorgado estas farata ĉiujare, en la deponejo dum ne-turisma sezono. La framo estas muntita almonte sur boĝio kaj alvale sur radakso, por pli bone trapasi la kurbojn de la vojo. Veturiloj posedas po radaks-bremso, kapabla urĝe haltigi la trajnon. Ĉiu veturilo konsistas el ses kupeoj de po dek sidlokoj, t.e. 60 entute.
Ekspluatado
Sinsekvaj ekspluatantoj estis VFDM (1924–1989), SHEM (1989–1995) kaj CFTA (1995–1912) respektive. La 17-a oktobro 2012 la Ĝenerala Konsilio de Pyrénées-Atlantiques konfidis la mastrumadon de la dentrada fervojo de La Rhune al Etablissement Public des Stations d'altitude (EPSA).
Heinrich Debus
Heinrich DEBUS estis respektebla germano-angla kemiisto kiu sintezis la imidazolon kaj plenumis sennombrajn laborojn en la sciencaj kampoj. Li estis amiko de Robert Bunsen, John Tyndall kaj Edward Frankland. Li vivis 37 jarojn en anglio kie li instruis kemion kaj sukcedis al sia amiko Robert Bunsen en la Universitato de Marburgo.
Roberto Maraury Barredo
Roberto MARAURY BARREDO (naskiĝis la en Vitoria; mortis la  en Málaga) estis hispana esperantisto, doktoro de medicino kaj komercaj studoj, dogana inspektoro.
Heinrich Debus
Biografio
Lia patro nomatis Valentine Debus kaj estis tinkturisto. Lia patrino mortis kiam li estis dujaraĝa kaj en la sekvanta jaro lia patro edziĝis al ŝia fratino. Estante ankoraŭ infane, Debus lasis Wolfshagen kaj iris loĝi kun siaj geavoj en Kaselo. Lia edukado ekis per vizitado al la municipa lernejo, pli malfrue kompletigita per vesperaj privataj lecionoj. Kiam li finis la bazan lernadon lia patro invitis Debus-on por helpi lin, sed Henriko ne ŝatis la ideon, kaj pluigis sian edukadon. Kaj tiele, li eniris en la "Politeknika Lernejo de Kaselo". Tie, li konatiĝis kun Roberto Bunzeno (1811-1899), profesoro pri kemio, kiu estis invitata kiel "eksterordinara profesoro" en la Universitato de Marburgo, kaj la juna Henriko pli malfrue sukcedis al li en tiu posteno. Kiam Debus estis ĉirkaŭ 18-jara, kaj ankoraŭ vivante en la hejmo de siaj geavoj, en Kaselo, iu onklo, kiu loĝis kontraŭ lia domo, ofte rimarkadis ekbrulantan lumon en lia dormoĉambro je la 2-a kaj 3-a horo de la mateno, kaj lia onklo ĉiam ekkriadis por ke li lasu la librojn kaj iru dormi. El Kaselo, Henriko iris al la Universitato de Marburgo, kie li reprenis siajn studojn pri kemio orientita de sia iama profesoro Roberto Bunzeno, al kiu li retenis dum sia tuta vivo plej grandan admiron, rigardante lin kiel konservota modelo de ĉiuj amantoj de la fizika scienco. En 1847, li ricevis la "Licentia Docendi"-on kiel privata docento, kaj en la sama jaro Bunzeno indikis lin kiel sia asistanto. En novembro 1848, li diplomiĝis kiel "Doktoro pri Filozofio".