cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
11219 Benbohn
11219 Benbohn estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Tranĉfloro
Tranĉfloro estas floro, kiu estas kultivata por fari aranĝaĵojn, bukedojn, girlandojn ktp. La floroj aŭ flortigoj estas vendataj plej ofte sen radikoj. La flortigoj estas rikoltataj kiam la floro au floraroj estas maturaj fortranĉante ilin de la planto. Tranĉfloroj estas uzataj por dekori kaj kiel donaco.
B-ĉelo
B-ĉelo estas speco de blanka sangoĉelo, en la kategorio limfoĉeloj. Ili havas gravan rolon en la adaptema imunsistemo. Kiam ili estas aktivigitaj, ili produktas antikorpojn. Ili ankaŭ prezentas antigenojn al aliaj ĉeloj, kaj memoras pasintajn infektojn por plej bone reagi al ili venonte. En mamuloj, B-ĉeloj kreskas en osta medolo.
Tranĉfloro
Komerco
La tutmonda merkato de tranĉfloroj havis en la jaro 2000 volumenon de ĉirkaŭ sep miliardoj da Eŭroj. La plej granda eksportisto estas Nederlando – tiu okcidenteŭropa lando eksportis  en la jaro 2011 tranĉflorojn kaj potplantojn en la valoro de 5,243 miliardoj da Eŭroj. . Aliaj gravaj eksportlandoj de tranĉfloroj estas:
B-ĉelo
La "B" en B-ĉelo venas de "burso de Fabricius", organo en birdoj kie sangoĉeloj kreskas (ne de "bone marrow", la angla vorto de osta medolo).
Tranĉfloro
Komerco
La vendosumo de la tuta merkato en Germanujo por tranĉfloroj kaj ĉambroplantoj inkluzive de bed- kaj balkonplantoj respektive staŭdoj  kaj lignoplantoj estas 8,6 miliadroj da Eŭroj en la jaro 2011. Inter tiu 35,6 procentoj estas tranĉfloroj (= 3,06 miliardoj da Eŭroj).
Oldřichov (Tachov)
Oldřichov (Ullersreith) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Tachov, troviĝanta en distrikto Tachov proksimume 2,5 km oriente de Tachov. Vivas ĉi tie. Estas ĉi tie registritaj 83 adresoj.
Oldřichov situas en katastra teritorio Oldřichov u Tachova kun areo 5,54 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1251.
Neuheilenbach
Neuheilenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Fajrigilo
Fajrigilo estas ilo, konsistanta el silikŝtono kaj ŝtalpeco, kiujn oni interfrotas aŭ interbatas por produkti fajrerojn por bruligi tindron, meĉon aŭ alian bruligaĵon. Kun la sama signifo L.L.Zamenhof uzis la vorton fajrilo.
Oni larĝe uzis la fajrigilon ĝis aperi alumetoj.
Nuntempe anstataŭ alumetoj oni ofte uzas flamigilon, kiun oni ankaŭ povas nomi fajrigilo.
Berg (Malsupra Aŭstrio)
Berg estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Bruck an der Leitha (aŭ mallonge distrikto Bruck). Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Riddes
Riddes estas svisa komunumo en Kantono Valezo en la Distrikto Martigny. Malnova germanlingva nomo de la komunumo estis Riden. La komunumo havis 2643 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
La komunumo Riddes situas en la suba Valezo ĉe la suda bordo de la rivero Rodano. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Riddes mem la vilaĝoj Auddes, La Tzoumaz, Mayens-de-Riddes kaj Ecône.
Sciindaĵoj
La komunumo estas konata pro la kreo de la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a, katolika skisma societo, fare de Marcel Lefebvre en 1971 en Ecône, kvartalo de Riddes.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 de Siono al Laŭzano, kaj ĝi disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A9. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la grava trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Brigo al Laŭzano. Sur la komunuma teritorio situas la stacidomo La Tzoumaz. Aertelfero kondukas de Riddes al Isérables sur alteco de 1106 m s.m.
Historio
La unua dokumenta mencio de Riddes datiĝas el la jaro 1001 kiel Ride.
Viernheim
Viernheim estas germana urbo en la sudo de la federacia lando Hesio - inter la baden-virtembergaj urboj Mannheim kaj Heidelberg. Ĝi apartenas al la distrikto Bergstraße kaj al la administra distriktaro Darmstadt. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La aŭtoŝoseoj A 5 kaj A 67 ligas ĝin al Darmstadt kaj Frankfurto ĉe Majno norde, kaj la aŭtoŝoseo A 6 al Saarbrücken okcidente kaj Stutgarto sud-oriente.
Riddes
Historio
En la jaro 1950 estis konstruiita la unua skilifto, kio estis la komenco de la komunumo kiel parto de skiregiono.
Malaucène
(jen france, okcitane Malaucena) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Verpel
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vouziers (prononco [], ) kaj al la kantono .
Menèrba
La okcitana nomo Ménerbes povas aludi al la sekvaj komunumoj en Francio:
Milíře
Vorto milíře havas plurajn signifojn:
Rockfield
Rockfield estas nomo de pluraj lokoj:
en la Unuiĝinta Reĝlando:
László Károly Vajna
László Károly VAJNA rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Târgu Secuiesc la 12-an de aŭgusto 1976.
NGC 3592
NGC 3592 (aliaj indikoj — UGC 6267, MCG 3-29-11, ZWG 96.11, PGC 34248) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Košická Belá
Košická Belá, hungare Kassabéla (kaŝabEla), germane Bella estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.
Situo
Košická Belá situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 15 km.
Historio
La preĝejo estis unue menciita en la jaro 1311, la vilaĝo en 1397 en formo "villa Johannis". En 1497 la poloj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Kassabéla 880 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Košická Belá 940 homoj, (936 slovakoj, po 1 hungaro, ruteno kaj ĉeĥo).
Famuloj
En la tiama Kassabéla naskiĝis hungara kardinalo János Scitovszky.
Imre Szabó (episkopo)
Imre Szabó [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabó Imre estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, abato, instruisto, parlamentano, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1869). Imre Szabó naskiĝis la  1814 en Békás. Li mortis la 1881 en Szombathely.
Biografio
Imre Szabó frekventis gimnaziojn en Pápa kaj Győr, kie li lernis ekzemple pri Gergely Czuczor. Li plulernis en universitato de Pest (urbo) inter 1831-1836. En la sekva jaro li pastriĝis, lia unua laborloko estis en Karád. En 1838 li iĝis instruisto en Veszprém (urbo). En 1861 li estis elektita parlamenta deputito. En 1867 li laboris en la jam sendependa ministerio. En la sama jaro li ricevis la rangojn titulara abato kaj kanoniko, fine eĉ episkopo de Szombathely. Krom la ekleziaj verkoj li verkis kaj tradukis ankaŭ novelojn, romanojn. Li estas entombigita Katedralo Vizito de Maria (Szombathely).
Riffelalp (stacidomo)
Riffelalp estas fervoja stacidomo en Zermatt, Svislando.
(11220) 1999 JM25
(11220) 1999 JM25 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Stacio Dempō
Stacio Dempō (japane: 伝法駅 [Dempō-eki], angle: Dempō Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Konohana, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Hanshin: Linio Hanshin-Namba.
São José do Rio Preto (mezoregiono)
La mezoregiono de São José do Rio Preto estas unu de la 15 mezoregionoj de la brazila subŝtato de San-Paŭlio. Ĝi enhavas 109 municipojn kuniĝantas en ok mikroregionoj.
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Robinson OBAMA (naskiĝis la 17-an de januaro 1964 en Ĉikago) estas usona juristo kaj la edzino de prezidento Barack Obama (elektita en 2008), la Unua Damo de Usono. Ŝi naskiĝis kaj adoltiĝis ĉe la suda flanko de Ĉikago, Ilinojo kaj poste studis en la universitato de Princeton. Fininte siajn formalajn studojn, ŝi revenis al Ĉikago kaj eklaboris ĉe la prijura firmao Sidley Austin, kiel stabano por la ĉikaga urbestro Richard M. Daley, kaj por la Universitato de Ĉikago kaj la Malsanulejoj de la Universitato de Ĉikago. Kiel laboranta patrino ŝi ĝisnune edukis siajn du filinojn ĉe la Suda Flanko de Ĉikago en Kantono Cook, Ilinojo, Usono.
Imre Komora
Imre Komora, laŭ hungarlingve kutima nomordo Komora Imre estas hungara futbalisto (mezulo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.
Schachen
Schachen estas ofta geografia nomo en germanlingvaj regionoj. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Imre Komora
Imre Komora naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Imre Komora futbalis en junulara teamo de Szombathely inter 1952-1959, poste jaron jam en la plenkreska prestiĝa futbalklubo. Inter 1961 kaj 1972 li ludis en Budapest Honvéd FC en 277 matĉoj kun 64 goloj. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1964-1968 nur dufoje. En la Somera Olimpiko 1964 lia nacia teamo ricevis ormedalon. Lia lasta futbalmatĉo okazis en 1972. Post 6 jaroj li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo. Li estis trejnisto de Honvéd FC, hungara nacia teamo kaj Olimpiakos Pireo FK inter 1982-1999, dum li havis postenojn en la hungara futbala vivo.
Pennine Way
La vojo Pennine Way (pron. /ˈpɛnaɪn weɪ/) estas longdistanca, kaj plejparte altnivela, kampara piedvojo en Britio. De sia komenco en la vilaĝo Edale en la regiono Peak District en centra Anglio, ĝi iras 429km norden ĝis la vilaĝo Kirk Yetholm en Skotlando (ne longe preter la landlimo kun Anglio), transirante kampojn, montojn, arbarojn, kaj erikejojn. En 1935 oni unue proponis la kreadon de tia vojo, kaj ĝi estis oficiale malfermita en 1965.
Haslau-Maria Ellend
Haslau-Maria Ellend estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Bruck an der Leitha (aŭ mallonge distrikto Bruck). Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Hombrechtikon
Hombrechtikon estas komunumo en la distrikto Meilen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 7742 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La komunumo Hombrechtikon konsistas el la municipoj Hombrechtikon kaj Feldbach kaj diversaj malgrandaj setlejoj.
Geografio
Hombrechtikon estas la plej suda komunumo de la zurika ora bordo de la Lago de Zuriko. Ĝi sudas rekte norde de la urbo Rapperswil je la sudorienta fino de la mondoĉeno Pfannenstiel. Je la suda flanko de Pfannenstiel situas en granda kaldrono la pitoreska lageto Lützelsee.
Trafiko
Tra Hombrechtikon pasas la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Meilen al Rapperswil (la stacidomo troviĝas en la municipo Feldbach), kaj per ĝi kaj aŭtobuslinio, kiu anstataŭis en la 1950-aj jaroj la iaman trajnlinion de Üerikon al Bauma, la komunumo estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio.
Historio
Unuaj surfostaj setlejoj ekzists en la municipo Feldbach ĉe la bordo de la Lago de Zuriko jam antaŭ 5000 jaroj en la bronzepoko. Unua dokumenta mencio kiel hunbrestinchon datiĝas de la jaro 1194. En tiu dokumento la kavaliro Konrado de Hombrechtikon estas menciita kiel atenstanto en jura kverelo inter la abato de Einsiedeln kaj la episkopo de Bazelo. Du municipoj de Hombrechtikon estis menciitaj jam pli frue, nome en la jaro 745 Lützelsee kaj en la jaro 873 Feldbach. En la malfrua mezepoko la diversaj setlejoj de la hodiaŭa komunumo Hombrechtikon ofte ŝanĝis posedantojn, inter kiuj troviĝis la Monaĥejo Sankt-Galo, la Monaĥejo Einsiedeln, la pastora oficejo de la insulo Ufenau kaj la habsburganoj. En la jaro 1408 la posedaĵo transiris al la urbo Zuriko. Kiel politika komunumo Hombrechtikon estiĝis nur en la tempo de la Helveta Respubliko en la jaro 1798. De 1803 ĝis 1815 la komunumo apartenis al la distrikto Horgen kaj en la jaro 1815 ĝi transiris al la distrikto Meilen, al kiu ĝi apartenas ankoraŭ hodiaŭ.
Svahila lingvo
La svahila lingvo (malofte sŭahila aŭ suahila ; svahile: Kiswahili [elp. kisŭaHIli]) estas bantua lingvo de Svahiloj (ene de la niĝerkonga lingvaro) parolata en Orienta Afriko, ĉefe en Tanzanio, Kenjo, apudaj insuloj, Ugando, Burundo kaj Ruando kaj en la limaj regionoj de Kongo, Zambio kaj Mozambiko. La nuntempa norma dialekto de la lingvo estas tiu de Zanzibaro, nome insulo ĉe Tanzanio. La svahila ne estas unuforma lingvo ĉar ekzistas diversaj variaĵoj. La nombro de svahil-parolantoj, ĉu kiel gepatra ĉu kiel dua lingvo, estas ĉirkaŭkalkulita je ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj.
Pro komunaj klopodoj fare de la prilingvaj registaraj entoj de Tanzanio, Svahila estas unu el tri oficialaj lingvoj (la aliaj estas la angla kaj la franca) de la Orient-Afrika Komunumo (OAK) kiu kunigas tiuregionajn landojn, nome Burundo, Kenjo, Ruando, Tanzanio, kaj Ugando. Ĝi estas ankaŭ lingvafrankao de aliaj areoj en la regiono de la Afrikaj Grandaj Lagoj kaj Orienta kaj Suda Afriko, inklude kelkajn partojn de Demokratia Respubliko Kongo (DRK), Malavion, Mozambikon, la sudan pinton de Somalio, kaj Zambion. Svahila ests ankaŭ unu el la laborlingvoj de Afrika Unio kaj de Sudafrika Disvolvokomunumo. La Orient-Afrika Komunumo kreis institucion nomitan la Orientafrika Kisvahilia Komisiono (OKK) kiu ekoperaciis en 2015. Tiu institucio nuntempe servas kiel la ĉefa ento kiu promocias la lingvon en la Orientafrika mondoregiono, same kiel kunordigas ĝian disvolvigon kaj uzadon por regiona integrigo kaj eltenebla ĝenerala disvolvigo. En ĵusaj jaroj Sudafriko, Bocvano, Namibio, Etiopio, kaj Suda Sudano ekproponis svahilan kiel studobjekton en lernejoj aŭ disvolvis planojn por fari tion.
Ŝikomora (aŭ Komora), oficiala lingvo en Komoroj kaj parolata ankaŭ en Majoto (Shimaore), estas tre rilata al svahila kaj estas foje konsiderata dialekto de svahila, kvankam aliaj fakuloj konsideras ĝin aparta lingvo. En 2022, baze sur la svahila kresko kiel elstara internacia lingvo, Unuiĝintaj Nacioj deklaris la 7-a de Julio kiel Svahillingva Tago omaĝe al la dato kiam Julius Nyerere adoptis la svahilan kiel unuigintan lingvon por la afrikaj luktoj por sendependeco.
Spite sian kondiĉon de afrika lingvo, ĝi ricevis fortan influon de la araba kaj, en la lastaj du jarcentoj, de la angla kaj de la portugala; tiu laste menciita je malplia grado (mvinyo, bendera, meza, limau, por vino, flago, tablo kaj citrono el vinho, bandeira, mesa kaj limão respektive). Tiuj influoj limiĝas tamen al la vortotrezoro, ĉar la gramatiko pluestas absolute bantua. Dum la jarcentoj la svahila estis perdinta la distingon de tonoj. Temas pri lingvo kun gramatiko (sistemo de klasoj) tre regula kun preskaŭ absoluta ekvivalento inter skribado kaj prononcado.
Klasigo
Svahila estas Bantua lingvo de la Sabakia branĉo. En la klasigo de la Bantuaj lingvoj fare de Malcolm Guthrie, Svahila estas en la Bantua zono G, dum la aliaj Sabakiaj lingvoj estas en zono E70, ofte laŭ la nomo Nyika. Historiaj lingvistoj konsideras la araban influon super svahila ege grava, ĉar ĝi prenas ĉirkaŭ 40% de sia vortotrezoro rekte el araba lingvo, kaj fakte la lingvo mem estis dekomence disvatigita fare de arabaj sklavistoj laŭlonge de la marbordoj de Orienta Afriko.
Originoj
La svahila lingvo estiĝis kiam la bantuaj popoloj renkontiĝis kun arabaj komercistoj, kaj aparte sklavistoj, ĉe la marbordo (kaj la vorto "svahilo" mem venis el la araba vorto sahel ساحل: "el la marbordo", "marbordanoj"). Same pri la dezirataj varoj nome eburo, spicoj, fererco kaj ĉefe la afrikanoj mem por la sklaveco.
Fakte la kerno de la svahila lingvo originiĝis el la Bantuaj lingvoj de la marbordoj de Orienta Afriko. Multo de la bantua vortotrezoro de la svahila havas parencajn vortojn en lingvoj Pokomo, Taita kaj Mijikenda kaj malpli amplekse ankaŭ en aliaj orientafrikaj Bantuaj lingvoj. Kvankam opinioj de fakuloj varias pri la afero, historie oni konsideris, ke almenaŭ ĉirkaŭ 16-20% de la svahila vortotrezoro estas derivita el pruntvortoj, ĉefe el araba, sed ankaŭ el aliaj kontribuintaj lingvoj, kiel persa, hindustana, portugala, kaj malaja.
Omana araba estas la ĉefa fonto de plej granda parto el arabaj pruntovortoj en svahila. En la teksto "Early Swahili History Reconsidered", tamen, Thomas Spear notis, ke la svahila retenas grandan kvanton de gramatiko, vortotrezoro kaj sonoj hereditaj el la Sabakia lingvo. Fakte, se temas pri la ĉiutaga vortotrezoro, uzante listojn de cent vortoj, 72–91% estis hereditaj el la Sabakia lingvo (kiun oni konsideras parenca lingvo) dum 4–17% estis pruntovortoj el aliaj afrikaj lingvoj. Nur 2–8% estis el neafrikaj lingvoj, kaj arabaj pruntovortoj konstituis nur parton el tio. Laŭ aliaj fontoj, ĉirkaŭ 40% de la svahila vortotrezoro devenas el araba. Restas nekonsiderata, ke granda nombro de la pruntitaj vortoj havas Bantuajn ekvivalentojn. La preferita uzado de arabdevenaj pruntitaj vortoj hegemonias ĉe la marbordo, kie lokanoj, pro kultura proksimeco, aŭ eĉ deveno mem el araba kulturo, plie uzas pruntitajn vortojn, dum lokanoj de la internaj teroj tendencas uzi la bantuajn ekvivalentojn. La lingvo mem estis dekomence skribita per Araba skribmaniero, kio havigas lumon pri la kulturaj rilatoj inter araba kaj la klera aŭ prestiĝa uzado de la svahila almenaŭ en marbordaj areoj.
La plej fruaj konataj dokumentoj skribitaj en svahila estas leteroj skribitaj en Kilwa, Tanzanio, en 1711 en la araba skribmaniero kiuj estis senditaj al la portugaloj de Mozambiko kaj iliaj lokaj aliancanoj. La originalaj leteroj estas konservitaj en la Historiaj Arkivoj de Goa, Barato.
Kolonia epoko
Ĉiuokaze iel la svahila iĝis lingvafrankao en la regiono. Variaj koloniaj popoloj kiuj hegemoniis sur la marbordo de Orienta Afriko ludis gravan rolon en la kresko kaj disvastigo de la svahila. Je la alveno de araboj en Orienta Afriko, ili uzis la svahilan kiel lingvo de komerco kaj ankaŭ por instrui Islamon al la lokaj Bantuaj popoloj. Tio rezultis en la fakto, ke la svahila dekomence estis verkita en araba alfabeto.
Poste la portugaloj koloniigis la tieajn regionojn, kaj tiu kontakto kun portugaloj rezulti en pliigo de vortotrezoro de la svahila kaj precize tre ofte en gravaj aferoj por la moderna vivo (varoj, politikaj institucioj ktp.). La lingvo estis formaligita en institucia nivelo kiam germanoj ekkontrolis ĝin post la Berlina Konferenco. Vidinte, ke ĝi estas jam disvastigita lingvo, la germanoj formaligis ĝin kiel la oficiala lingvo uzenda en lernejoj (tial lernejo en svahila estas nomataj Shule (el germana Schule)) kaj en aferoj pri administracio, komerco kaj juĝsistemo. Ĉar germanoj kontrolis la ĉefan svahil-parolantan regionon en Oriena Afriko, ili ŝanĝis la alfabetan sistemon el araba al la latina alfabeto.
Post la Unua Mondmilito la areo de la Germana Orientafriko estis kaptita de la angloj. Jam en la 19-a jarcento ankaŭ multaj baratanoj kaj pakistananoj venis tien por komerco. Pro tio, la svahila havas fremdajn vortojn de ĉiuj lingvoj de ĉi tiuj popoloj. Tamen la gramatiko, kaj la ofte uzataj vortoj, ĉefe devenas de la bantua lingvofamilio, kies lingvoj estis parolataj de la unuaj parolantoj de la svahila. La araba alportis la plej multajn fremdajn vortojn, sekvate de la angla. Britoj trovis la svahilan enradikiĝinta en multaj areoj, ne nur en la marbordaj regionoj. Tiukadre la Britoj decidis formaligis ĝin kiel la lingvo uzenda tra tuta orientafrika regiono (kvankam en Brita Orientafriko [Kenjo kaj Ugando] plej grandaj partoj de areoj estis uzantaj anglan kaj variajn Nilotajn kaj aliajn Bantuajn lingvojn dum svahila estis ĉefe limigita al la marbordo). En Junio 1928, inter-teritoria kongreso en kiu partoprenis reprezentantoj de Kenjo, Tanganiko, Ugando, kaj Zanzibaro okazis en Mombasa. La zanzibara dialekto estis elektita kiel norma svahila por tiuj areoj, kaj oni adoptis normigan ortografion por la svahila.
Oni ne povas precizigi kiam la formado de la svahila okazis, sed ja dum la 16-a ĝis la 17-a jarcento; kaj jam estas dokumentoj el la 18-a kaj dum la 19-a jarcentoj el kiuj oni povas pristudi ne nur ties evoluon, sed eĉ la diversajn dialektojn. Ĉefe la komercemo de araboj portis la lingvon kiel utila rimedo interkompreniĝi kun diversaj popoloj landinterne el la marbordo ĝis la orienta parto de Kongo. Tiele disvastiĝis la svahila al diversaj regionoj, plej ofte nur kiel dua lingvo komerca, krom la propra gepatra. Fama konata komercisto estis Tippu Tip kiu per karavanoj en la 1870-aj kaj 1870-aj jaroj rilatigis diversajn popolojn kaj disvastigis la lingvon.
Dum la komenco de la kolonia periodo, kiam oni ekproduktis la unuajn lernolibrojn por la svahila, la zanzibara dialekto de la svahila iĝis la norma dialekto. Tial la nuntempe disvastigata versio de la svahila devenas de tiu dialekto. La aliaj dialektoj ankoraŭ estas iomete uzataj, kvankam forte influitaj de la zanzibara dialekto. Tiu normigo okazis ĉefe fare de eŭropanoj kaj pere de la skriba lingvaĵo, vortaroj ktp. Ĉiukaze kaj misiistoj kaj koloniismaj administrantoj tre ofte malhelpis aŭ almenaŭ ne apogis la disvastigon de lingvo kiu funkcias nur kiel interpopola komunikilo kaj anstataŭe ili preferis aŭ la eŭropajn lingvojn koloniismajn aŭ la lokajn tribajn parolmanierojn, kiujn ili povis kontroli pli facile ol la tro (por ili) etenda interpopola svahila.
Svahila Marbordo
La termino Svahila Marbordo referencas al marborda areo en Sudorienta Afriko loĝata de parolantoj de la svahila lingvo. Ĝi ĉefe konsistas el marborda Kenjo, Tanzanio kaj norda Mozambiko. La termino povas inkludi ankaŭ kelkajn el la insuloj de la Hinda Oceano, kiaj Zanzibaro, Pate kaj Komoroj, kiuj kuŝas ĉe la Svahila Marbordo. La Svahila Marbordo havas distingajn kulturon, demografion, religion kaj geografion, kaj kiel rezulto - kun aliaj faktoroj, kiaj ekonomio - vidis aperintajn movadojn por separismo.
Nuna stato
Nuntempe la svahila estas la nura ŝtatlingvo en Tanzanio, kaj unu el la du ŝtatlingvoj de Kenjo (kune kun la angla). Ĝi estas multe uzata por kompreniĝo inter la diversaj triboj de Orientafriko, kiuj ĉiuj havas siajn tribajn lingvojn. Tamen nuntempe en Tanzanio la plejmulto de la homoj (kaj ĉefe la junuloj) regas la svahilan same bone kiel sian triban lingvon. Por pli da informoj pri la lingva situacio en Tanzanio, rigardu la paĝon pri Tanzanio.
La svahila estas oficiala lingvo de Ugando, Tanzanio kaj Kenjo, same kiel de la Afrika Unio (kun la angla, la franca, la araba, la hispana kaj la portugala). En la Demokratia Respubliko Kongo ĝi havas la konsideron de "nacia lingvo". Ĝi estas uzata de ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj en Orienta Afriko kaj ĝi estas konsiderata "Lingvafrankao" en teritorio kie ekzistas dekoj da aliaj lingvoj. Kurioze, nur la 2% el la loka loĝantaro konsideras ĝin gepatra lingvo en la socilingvistikaj enketoj. Laŭ kelkaj ĉirkaŭkalkuloj, la parolantoj de la svahila povus esti inter 120 kaj 150 milionoj da personoj.
Oni antaŭvidas konstantan pliigon de la parolantoj de svahila, danke al la gravo lastatempe atribuita fundamente de la edukaj institucioj de Kenjo kaj Tanzanio, kie ĝi estas oficiala lingvo, same kiel pro la kreskanta intereso flanke de la afrikusona komunumo por ties studo kaj disvastigo kiel lingvo de konstruado tutafrika.
Trajtoj
Kiel en la aliaj bantuaj lingvoj, en la svahila ekzistas diversaj substantivaj klasoj, kiuj estas signalataj de la prefikso de la substantivo. La verboj kaj adjektivoj devas kongrui kun la substantiva klaso de la ĉefa substantivo.
La svahila havas fonetikan ortografion, uzante 24 el la 26 latinaj literoj. Ĝi estas fonetika en la senco ke ĉiu sono estas skribata en nur unu maniero. Tamen kelkaj sonoj estas skribataj per pli ol unu litero (ekz. sh por la sono ŝ), do malkiel Esperanto ĝi ne estas fonetika en la senco ke ĉiu litero nur reprezentas unu sonon.
La svahila skribiĝis per la araba alfabeto ĝis la 18-a jarcento, sed la formo skribata kutima en la aktualo uzas la latinan alfabeton. Ĵuse oni disvastigis la skribsistemon Mandombe por kelkaj centrafrikaj lingvoj, inter kiuj estas la svahila, kvankam tiu estas minoritata kaj ligata al la kongaj lingvoj kaj la religio kimbanga. La moderna skribmaniero estas tre fonembaza, pro kio ties legado kaj prononcado estas sufiĉe facila, diference ekzemple de la angla kaj franca, kie la etimologia skribmaniero hegemonias super la fonema, partikulare ĉe la vokaloj.
Salutoj kaj ĉiutagaĵoj
Noto: jambo estas vorto dirata al kiu supozeble ne konas aŭ parolas la lingvon. Se oni interkomprenas la svahilan, la respondo estas sijambo; se la interparolanto ne parolas ĝin, la respondo estas jambo simple.
Pruntvortoj
Noto: granda parto de la vortotrezoro devenas de la araba, angla kaj portugala pro historiaj, ekonomiaj kaj koloniaj kialoj.
Koloroj
Noto: en svahila oni diras rangi ya buluu; koloro de bluo
Monatoj
Ĉiuj monato-nomoj estas fremdaj vortoj el la angla, sed ekzistas ankaŭ alternativaj monato-nomoj, p. ek.: mwezi ya pili, dua monato.
Literaturo
La plej uzata formo de komenca poezio estis la utendi aŭ utenzi, kaj estis rilata al religiaj temoj, nome la legendaj heredoj de la araba kultura influo.
Dialektoj
Oni povas paroli kaj pri dialektoj rilataj al lokaj areoj kaj pri parolmanieroj rilataj al la diversaj uzaĵoj de la lingvo. Ekzemple ki-setla estus la svahila de la koloniismaj aŭ poste eŭropaj parolantoj, tro simpligita al nura komunikado kun servistoj aŭ subuloj; el tie iĝis fame konataj esprimoj kiaj bwana, hakuna matata, simba, uzataj en romanoj, filmoj ktp. Swahili safi estus la pura lingvo.
La tezoj de Bernard Golden
Bernard Golden en tre interesa kaj bonkvalita eseo La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto disvolvas kuriozan tezon komparante la svahilan kun Esperanto. La eseo unuflanke priskribas la fenomenon de nenormala interpopola lingvo kia estas la svahila, kaj krome ĝi estas komparata en diversaj sencoj kun Esperanto, kaj precipe rilate al ties historio kaj sociologio. Nome oni priskribas la komercan naskiĝon de la svahila, kompare al la praktika intereso de komencaj esperantistoj, la malfacilon pri uzado de ambaŭ por poezio, ĉefe en la komencaj stadioj, la atakojn aŭ malhelpojn kontraŭ la svahila fare de naciismaj sentoj, de religiaj nuancoj, de edukistoj kaj de politikistoj, kio iel ripetiĝas en la kazo de Esperanto. Tamen oni komparas la du diversajn vojojn por normigo kiuj okazis en ambaŭ lingvoj, kaze de la svahila ĉefe ĉirkaŭ la dua kvarono de la 20a jarcento. La aliro al la literaturo estis avantaĝo por Esperanto, dum la troa ligo al kulturaj naskokernoj (Islamo kaj komerco por la svahila, eŭropaj intelektuloj por Esperanto) similigis malavantaĝojn. Alia diferenco estas ke en la procezo de disvastigo kaj normigo ĉe la svahila gravan rolon ludis komercistoj, misiistoj, administrantoj kaj politikistoj, dum ĉe Esperanto apenaŭ. Fina konkludo estas ke spite malhelpojn la svahila venkis, dum al Esperanto mankas ankoraŭ multo por tio.
Ankaŭ Bernard Golden, en sia artikolo Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj, eliras el la konceptoj de piĝinoj kiel porokazaj helplingvoj, nenies gepatraj lingvoj kaj kreolaj lingvoj kiel jam primaraj lingvoj devenaj el piĝinoj. Tradicie lingvistoj iom malatentis ilin, kvankam ja ili konstituas interesajn lingvajn fenomenojn, kaj fakte modelojn por planlingvoj, kiuj siavice plej ofte havas piĝinajn interetnajn celojn, kaj same kiel ili estas mikslingvoj. Kreolaj plej ofte estas facilaj lingvoj mikse inventitaj de filoj de parolantoj de piĝinoj. Tre interesaj kazoj de tiaj lingvoj estas Papiamento kaj la svahila. Esperanto povus profiti el tiaj fenomenoj, se ĝi pligrandigas sian facilecon kaj piĝinecon, dum povas esti malhelpita en sia etendiĝo pro alproksimiĝo al funkciado de nacilingvoj. Paŝoj al tiu piĝiniĝo estus la bazaj vortaroj kaj evito de gramatikaj komplikaĵoj de la "trunko" de Kalocsay, la facila lingvaĵo de la revuo Kontakto aŭ la Zagreba Metodo.
Am Brunnen vor dem Tore
Komparo de la versioj
Schubert trakomponis la lidon, kio signifas, ke li variis la strofojn. Li kunprenis la poemstrofojn 1 kaj 2 al la unua lidstrofo same kiel poemstrofojn 3 kaj 4 al la dua lidstrofo, kiuj havas la saman melodion. La unua lidstrofo staras en E-maĵoro, sed la dua lidstrofo la melodio aperas en e-minoro, dum kiam la pianakompano fariĝas pli vigla (Ich muß auch heute wandern – Ankaŭ hodiaŭ mi devis migri) je la sama muzika pulso. La 3-a lidstrofo havas nur la tekston de la 5-a poemstrofo, staras en la tonalo C-maĵoro. Tio ĉi kaj la pianakompano kun rapidegaj trioletoj bildigas la „malvarmajn ventojn“ de la teksto. Je la fino de la strofo la pulso trankviliĝas kaj la tonalo heliĝas denove al la dominanto de E-maĵoro, do al la B-maĵorakordo. La lasta lidstrofo vicigas dufoje la sesan poemstrofon kaj aperas en E-maĵoro.
Dum kiam Schubert komponis la lidoj laŭlonge de la teksto kaj ties signifo, atentante pri ĝia loko en la lidciklo kaj referencante per kelkaj motivoj sur aliaj lidoj el la ciklo, Silcher prenis la melodion de la tria ŝuberta lidstrofo kaj disdonis la poemtekston sur tri lidstrofojn, do kunigas 1+2, 3+4 kaj 5+6. Li aranĝis la lidon por kvarvoĉa virĥoro sen muzika akompano. Per tio li disigas la poemon de la kunteksto de la aliaj poemoj, kaj ĉiuj strofo sonas egalaj senatente la tekstan evoluon. Ĝuste pro tio kaj pro la rezulta simpligo de la lido li ebligis, ke ĝi fariĝu popolkanto.
L'Île-Rousse (stacidomo)
L'Île-Rousse (Gara di L'Isula Rossa) estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  L'Île-Rousse, en departemento Haute-Corse, regiono Korsiko.
Temas pri stacidomo de Chemins de fer de la Corse (CFC).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Ponte-Leccia - Calvi (ligne de la Balagne) (996000).
Tukaneto
Tukaneto estas la birdoj de la familio de Tukanoj aŭ Ramfastedoj de la genroj Selenidera aŭ Dukoloraj tukanetoj kaj Aulacorhynchus aŭ Verdaj tukanetoj. Tiuj lastaj estas, kiel sugestite de la nomo, pli verdaj ol aliaj tukanoj kaj la unua grupo estas raraj en la familio, ĉar prezentas kazojn de seksa dimorfismo, malkutima inter tukanoj.
Robert FitzRoy
Vic-Admiralo Robert FitzRoy RS (5a de julio 1805 – 30a de aprilo 1865) estis angla oficiro de la Royal Navy kaj sciencisto. Li atingis famon kiel la kapitano de la ŝipo Beagle dum la fama vojaĝo de Charles Darwin, nome la dua ekspedicio de FitzRoy al Fuegio kaj la Suda Konuso.
FitzRoy estis pionira meteologo kiu faris akuratajn ĉiutagajn veterprognozojn, kiujn li nomis laŭ nova nomo de sia propra invento: "forecasts". En 1854 li establis tion kio poste estos nomita Met Office, kaj kreis sistemojn por havi veterinformon por maristoj kaj fiŝkaptistoj por ilia sekureco. Li estis kapabla esploristo kaj hidrografiisto. Kiel Guberniestro de Nova Zelando, servante el 1843 ĝis 1845, li klopodis protekti maoriojn el eksterleĝaj tervendoj postulitaj de britaj setlantoj.
Konstitucifara asembleo
Konstitucifara Asembleo aŭ Konstituci(ant)a Asembleo, pli simple Konstitucifara aŭ Konstituciantaro estas nacia (respektive ŝtata, landa) kunsido de personoj de la popolo — ne nepre reprezentantoj — kunside kun la specifa celo formi la novan regularon kiu regos la rilaton inter registoj kaj regitoj same kie la funkciado kaj distribuado de la povo, fundamento de ties politika kaj socia sistemo, kiel normala plenumo de aŭtoritato suverana kio estas konata kiel konstitucifara povo, kiu operacias super la konstituita povo, sen pli da limoj ol tiuj fiksitaj de la nacia intereso, la civilizacio aŭ la naturaj homaj rajtoj.
Konstitucifara Asembleo estas kolektiva institucio kiu celas redakti novan konstitucion, kaj por tio ĝi ĝuas el plenaj povumoj, nome konstitucifara povo al kiu devas submetiĝi ĉiuj la publikaj institucioj. Ĝi difiniĝas, laŭ tekstoj de politika scienco kaj de sociaj sciencoj kiel la "kunsido de personoj, kiuj simbolas la popolon plenumante ties aŭtoritaton, kiuj respondecas por leĝofari, por eldoni novan fundamentan superan leĝon kaj la novajn liniojn de la organizado de ŝtato, kiuj modifos la modelojn jam ekzistintajn. En tiu subkompreno, la Konstitucifara Asembleo konstituiĝas en populara kaj demokratia mekanismo, por la kunfigurado de nova modelo de leĝaro konstitucia kaj de organizado ŝtata.
Ne temas pri generado de konstituciaj ŝanĝoj propraj de la normalaj funkcioj de la parlamentoj, sed de radikalaj transformoj, orientitaj al ŝanĝo de ties bazaj strukturoj.
Karsto
Karsto estas kalka regiono, kiu montras karakterizan erozion pro dissolvo de la kalkpetroj fare de akvoj riĉaj je karbona dioksido (CO2). Temas do ne pri ŝtono, sed pri pejzaĝo, kiu povas troviĝi ĉefe en kalkoŝtono, sed ankaŭ en kreto aŭ marmoro. En tiu medio formiĝas multaj kavernoj pro la fluado de akvo.
Ĝia nomo devenas el regiono Karst ĉe Slovenio kaj Kroatio, kie unue oni studis tiun ĉi fenomenon.
Soto la Marina
Soto la Marina estas unu el la 43 komunumoj de la meksika subŝtato Tamaulipas, kiu situas en la norda Meksiko kun limo al Usono kaj la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo estas Soto la Marina. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10037.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22826 loĝantojn. El tiuj estis 11727 viroj kaj 11099 virinoj. La komunumo havas surfacon de 5499,3 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.
Al la komunumo apartenas pli ol 800 loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj, domaroj ktp.) La ĉefaj estas la jenaj (2005):
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe ne konata mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 21343 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 300 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,41 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
15572 de la loĝantoj de Soto la Marina en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1622 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 10,42 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 9,32 % (859 el 7384), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 11,63 % (763 el 8188).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 17606 personoj apartenis al la katolika religio kaj 1607 personoj al la protestantisma religio. 753 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 1377 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Petronell-Carnuntum
Petronell-Carnuntum estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Bruck an der Leitha (aŭ mallonge distrikto Bruck). Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
La nomo Carnuntum en la Romia Imperio signis fortikaĵon kaj urbon, kiu apartenis al la romia provinco Panonio.
Peffingen
Peffingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj apartenas al la komunumaro Suda Ejfelo (Verbandsgemeinde Südeifel), administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj, kiu ekestis la 1-an de julio 2014 - antaŭe ĝi apertenis al pli malgranda komunumaro Irrel. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Barri Barta
Barri Barta, laŭ hungarlingve kutima nomordo (eĉ eksterlande konata laŭ la hungara vortordo) Barta Barri estis hungardevena hispana aktoro, iama akrobato.
4063 Eŭforbo
4063 Eŭforbo estas granda malhela troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Barri Barta
Barri Barta naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Madrido.
Biografio
Barri Barta post la nececaj lernadoj estis akrobato en cirkoj. Li travojaĝis Eŭropon kun diversaj cirkoj, kie li estis lerta akrobato kaj dancisto. Li decidis resti en Hispanio en 1946, kie li rapide estis filmaktoro. De 1949 li aperis en pli ol cent filmaj kaj televidaj produktaĵoj. En 1986 li finis la filman karieron kaj poste li estis negocisto. Li ricevis hispanan filman premion en 1951, tiutempe li akiris hispanan civitanecon. Li edziĝis en 1960, lia edzino naskis unufoje. En Hungario en filmoj liaj voĉoj estis aŭdeblaj pere de hungaraj voĉoj de József Kautzky.
4063 Eŭforbo
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).
NGC 3593
NGC 3593 (aliaj indikoj — UGC 6272, MCG 2-29-14, ZWG 67.40, IRAS11119+1305, PGC 34257) estas galaksio en konstelacio Leono.
34 Circe
34 Circe estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono. Ĝi estis malkovrita de la franca astronomo Jean Chacornac elde Parizo (Francio) la.
NGC 3593
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
4063 Eŭforbo
Nomo
Eŭforbo, kies nomon ĝi ricevis, estis troja batalanto de la Troja milito. Li vundis Patroklon (antaŭ ke tiu-ĉi estis mortigita de Hektoro), kaj estis mortigita de Menelao.
34 Circe
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Circe, latina transskribo de tiu de la sorĉistino Kirko, (greke: Κίρκη) konata en pluraj mitaj rakontoj ; notinde la Odiseado, kie ŝi aliformas la akompanatojn de Odiseo en porkoj.
Roseo
Roseo (Roseau, kreole Wozeau) estas la ĉefurbo de Dominiko, ankaŭ ĝia plej granda urbo. Ĝi situas sude ĉe la okcidenta bordo de la insulo kaj administre apartenas al la paroĥejo de Sankta Georgo (Saint George).
Eksa nomo de Roseo estas Charlotte Town. Pro la alterna regado de Francio kaj Britio elementoj de ambaŭ landoj influis la arĥitekturon.
La haveno de Roseo eksportas fruktojn kaj legomojn, interalie bananojn kaj kakaon. Krome ĝi provizas ĉiutagan praman konekton al Gvadelupo (norde) kaj Martiniko (sude) kaj spacon por albordiĝo de turismaj ŝipoj, kiuj alvenas plurfoje semajne.
12621 Alsufi
12621 Alsufi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la irana astronomo Abd al-Rahman al-Sufi (903 – 986), kiu laboris en Esfahano. Lia influa Libro pri Fikssteloj (arabe: kitab suŭar al kaŭakib), plenumita en ĉ. 964 kaj bazita sur ambaŭ la Almagesto de Ptolemeo kaj antaŭislamaj tradicioj pri steloj, enhavas la plej fruan priskribon de la Andromeda galaksio.
Caprauna
Caprauna estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Alto, Aquila di Arroscia (IM), Armo (IM), Borghetto d'Arroscia (IM), Ormea kaj Pieve di Teco (IM).
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Administra divido de Sankta Katarino (Brazilo)
La subŝtato de Brazilo dividiĝas je
La mezoregionoj estas (numeroj laŭ la skema mapo dekstre)
En la mezoregiono Grande Florianópolis situas la mikroregionoj
En la mezoregiono Norte Catarinense ("nordo de Sankta Katarino") situas la mikroregionoj
En la mezoregiono Serrana Catarinense ("monteca Sankta Katarino") situas la mikroregionoj
En la mezoregiono Sul Catarinense ("sudo de Sankta Katarino") situas la mikroregionoj
En la mezoregiono Vale do Itajaí situas la mikroregionoj
La dividon kreis la Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko por statistikaj celoj, do ĝi ne estas politika estaĵo.
Formale tiuj mezo- kaj mikroregionoj nur ekzistis inter la jaroj 1989 kaj 2017, sed neformale ili daŭre uzatas por priskribi situon de urbaj kaj neurbaj municipoj kaj aliajn geografiajn lokojn, kiel montoj, lagoj, riveroj, akvobaraĵoj, minejoj kaj simile.
112
En la jaro 112 post Kristo okazis, interalie:
Koniko (ĉevalo)
Pri la aliaj signifoj de koniko rigardu en Koniko (Apartigilo).
La koniko (el : ĉevaleto) estas ponea raso el mezorienta Eŭropo. Ĝi estas tre fortika, kaj oni uzas ĝin en la agrikulturo kaj por konservado de naturprotektejoj kontraŭ troa arbustizo, ekz. en Oostvaardersplassen (Nederlando) kaj Geltinger Birk (apud la Balta Maro) kaj Wöhrdener Loch (Dithmarschen) en Germanio. Tie ili vivas sovaĝe kiel ekologiaj ekvivalentoj de la ekstermita tarpano.
Koganei
Koganei (小金井市 [koganei-ŝi]) estas urbo en Tokio en Japanio.
Pirna
Esperanto-klubo
La loka Esperanto-klubo nomatas Saksia Svisio, kaj fakte kovras la tutan distrikton.
Mir Hosejn Musavi
Mir Hosejn MUSAVI Ĥamene (Persa lingvo: میرحسین موسوی خامنه; n. ) estas irana reformista politikisto, pentristo kaj arkitekto kiu deĵoris kiel la 5-a kaj lasta ĉefministro de la Islama Respubliko de Irano de 1981 al 1989. Musavi nune estas la prezidanto de la Irana Akademio de Artoj kaj estis kandidato por la 2009 prezidanteca voĉdono.
Hino (Tokio)
Hino (日野市 [hino-ŝi]) estas urbo en Tokio en Japanio.
Caprezzo
Caprezzo estas komunumo de Italio.
NGC 3594
NGC 3594 (aliaj indikoj — UGC 6286, MCG 9-19-22, ZWG 267.58, ZWG 268.11, NPM1G +55.0115, PGC 34374) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Inujaŝa
Inujaŝa (犬夜叉 [inu-jaŝa]; hepburne: Inuyasha, laŭvorte: hundo-jakŝo) estas mangao de Takahashi Rumiko kaj samnoma animeo, bazita sur la mangao. La mangao nun aperas en la magazino "Weekly Shōnen Sunday" ekde 1996.
Rakonto
La mangao rakontas pri japana lernantino Higuraŝi Kagome, kiu trafas en feŭdan epokon de Japanio, kie ŝi renkontas duon-demono Inujaŝi. Malamikoj de Inujaŝa estas lia duonfrato Sesŝomaru, Koga kaj japana demono Naraku. Unufoje Inujaŝa alfrontis ĉinan demonon, nomatan Menomaru.
Neuhemsbach
Neuhemsbach - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kaiserslautern de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
48888 REXIS
48888 REXIS estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 3:7 kun la Tero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ REXIS, la Iksradia Bidiga Spektrometro por Regolito de la kosmoveturilo OSIRIS-REx, rezulto de la laboro de pli ol 100 studentoj de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio kaj de la Universitato Harvard kiuj elpensis, desegnis, plibonigis kaj funkciigis ĝin ĉe la asteroido 101955 Bennu.
Ștefan Antoniu Neacșu
Ștefan Antoniu Neacșu rumana skulptisto. Li naskiĝis en Miercurea Ciuc la 29-an de julio 1978.
Kariero
Ștefan Antoniu Neacșu diplomitiĝis en Muzika kaj Arta Liceo Nagy István de Miercurea Ciuc, poste en Universitato de Arto de Iași en 2003, kaj li majstriĝis en Temeŝvaro. Li havas propran entreprenon en Bukareŝto.
(114513) 2003 BQ1
(114513) 2003 BQ1 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Racing de Santander
Real Racing Club de Santander aŭ, plej konate, nur Racing aŭ Racing de Santander estas hispana futbalteamo de la urbo Santandero (Kantabrio). Ĝi estis fondita la 23-an de februaro 1913 nome Santander Racing Club. Ĝi estas la ununura kantabra teamo iam ludinta en la unua grupo de la Hispana Ligo. En 2014 ĝi venkis en la triaranga grupo kaj supreniris al dua grupo. En la sezono 2008-2009 ĝi unue ludis en Eŭropa Ligo de UEFA.
Inter 2011 kaj 2014 la teamo apartenis al barata entreprenisto Ahsan Ali Syed, kiu sume posedis 80% el ties akcioj.
17771 Elsheimer
17771 Elsheimer estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
(114513) 2003 BQ1
Ĝi estas membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Juan Correa de Vivar
Juan Correa de Vivar (Mascaraque, ĉ. 1510 - 16-a de aprilo de 1566) estis hispana renesanca pentristo.
Oni konas malmulte pri liaj gepatroj, sed oni scias ke ili ne estis malriĉaj, ĉar li heredis. Li havis domon en Mascaraque, kien li foje venis, kvankam li loĝis en Toledo. Li estis tre rilata al la religiaj etosoj. Oni detektas en lia verkaro ian influon italan. Li studis ĉe Juan de Borgoña, kun kiu li aldonis nordeŭropan influon. Ĉiukaze oni detektas en siaj pentraĵoj influon de Rafaelo.
Lia verkaro estas disigita tra tuta Kastilio, Ekstremaduro kaj aliaj lokoj de Hispanio.
113
En la jaro 113 post Kristo okazis, interalie:
1789 Dobrovolsky
1789 Dobrovolsky estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al la soveta kosmonaŭto Georgij Timofejeviĉ Dobrovolskij (cirile : Георгий Тимофеевич Добровольский), mortinta en la akcidento de Sojuz 11 de la
(87956) 2000 TM4
(87956) 2000 TM4 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, tie estas membro de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Prellenkirchen
Prellenkirchen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Bruck an der Leitha (aŭ mallonge distrikto Bruck). Krome ĝi apartenas al la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
(13961) 1991 PV
(13961) 1991 PV estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Ĝibran Ĥalil Ĝibran
Ĝibran Ĥalil ĜIBRAN aŭ Ĵubran Ĥalil Ĵibran (araba.: جبران خليل جبران ;p rononco: ĵubran ĥalil ĵibran; IFA: [ʒʊˈbrɑːn xæˈliːl ʒʊˈbrɑːn] aŭ [ʒɪˈbrɑːn xæˈliːl ʒɪˈbrɑːn] ) (n. 6-a de januaro 1883 en Libano – m.10-a de aprilo 1931 en Nov-Jorko) - libana kaj usona poeto, filozofo, artisto kaj verkisto kiu famiĝis pro, inter alie, siaj verkoj La Profeto (1923) kaj Jesuo, la Filo de la Homo (1928). Reprezentanto de siri-usona skolo en literaturo. Li kombinis partojn de okcidenta kaj orienta mistiko.
Vivo
Ĥalil Gibran naskiĝis en maronita urbeto sur la teritorio de hodiaŭa Libano. Lia avo estis maronita kleriko. Li devenis de malriĉa familio. Unusola edukiteco, kiun povus certigi al li la gepatroj estis lernado ĉe pastro, kiu transdonis al li bibliajn saĝecojn, instruis la araban kaj sirian lingvojn.