cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esperanto-movado en Ribeirão Preto
Post la 1960-aj jaroj
Leĝo n-ro 8.463, de la 25-a de majo 1999, enkondukis la instruadon de la lingvo Esperanto en la edukadplano de la Edukada Municipa Reto kaj aldonis aliajn antaŭzorgojn, kun apogo de Luiz Roberto Jabali, tiam municipa urbestro.
En la 30-a de oktobro 1999, dum la 3-a SERP, estis omaĝita la urba konsilanto Antônio Carlos Morandini pro la publikigo de Leĝo n-ro 8.463, kies leĝodonanto estis li. En la ceremonio prelegis Prof.David Bianchini, de la Pontifika Universitato Katolika (PUC) de Campinas. Tiu profesoro enkondukis oficiale Esperanton en la instru-planon de PUC de Campinas kiel unu el la lernobjektoj Práticas de Formação ("Praktikoj de Formacio"). Kadre de la 3-a SERP okazis unu semajno de eksponado de esperantaĵoj en la plej grava placo de Ribeirão Preto, en la esplanado de Teatro Petro la Dua.
Leĝo n-ro 8.755, de la 18-a de aprilo 2000, rajtigis al la Municipa Plenuma Povo la juran starigon de partneriĝo kun Kultura Centro Esperantista de Ribeirão Preto por instalado de lernoĉambroj pri Esperanto kaj aldonis aliajn antaŭzorgojn, ankaŭ kun apogo de Luiz Roberto Jábali. Jen tekstero pri tio:
''SEKRETARIEJO PRI EDUKADO – SKIZO DE LA PARTNERIĜA KONTRAKTO – Teksto pri partneriĝo kiun inter si starigas la Municipa Urbestraro kun Kultura Centro Esperantista de Ribeirão Preto, kun interveno  de la Municipa  Sekretariejo pri Edukado. La partneriĝo celis stabligi kunlaboron inter la Urbodoma Administracio kaj Kultura Centro Esperantista cele al instalado de lernoĉambroj en la Municipa Lernejo por elementa kaj meza edukado D. Luís do Amaral Mousinho, por lernantoj de la 7ª kaj 8ª elementaj lernojaroj kaj 1-a mezgrada lernojaro, celante instruadon de Esperanto dum unu jaro. – (Ribeirão Preto, la 7-an de decembro 1999). – José Antônio Pessini - Direktoro de la Departemento de Ĝenerala Admisnistracio.''
La 21-a jarcento
En la 12-a de junio 2003 estis fondita la Asocio por Esperanto de Ribeirão Preto (APERP), kun la celo disvastigi Esperanton en la urbo kaj ĉirkaŭantan regionon.
En la 13-a kaj 14-a de septembro 2003 APERP igis la 19-an Regionan Renkontiĝon en la urbo. La unuajn regionajn renkontiĝojn igis Kultura Centro Esperantista, kaj nur poste la Asocio por Esperanto de Ribeirão Preto prenis sur sin la orientado de tiuj renkontiĝoj.
Ekde marto 2004 la gazeto Peregrino das Letras, monata periodaĵo de la urbo Ribeirão Preto, destinas regule spacon en siaj paĝoj por tekstoj pri kaj en Esperanto, krom tio, ke ĝi disvastigas la Internacian Lingvon en sia interreta paĝaro, kie ankaŭ estas je dispono kelkaj dosieroj por elŝuto. En majo 2004 ĝi disanoncis la 21–an Renkontiĝon de Esperanto en Sales Oliveira kaj en novembro 2004 la 25-an Renkontiĝon de Esperanto de la subŝtato San-Paŭlo en la urbo Leme.
En la 15-a de decembro 2005 la televidstacio TV Clube de Ribeirão Preto (TV Bandeirantes) faris raporton pri Esperanto en APERP, montrata je tagmeza programo Jornal da Clube.
En aprilo 2003 stariĝis Departemento de Esperanto en Unuiĝo de la Spiritistaj Societoj Intermunicipa de Ribeirão Preto (USE). Ekde tiam spiritisma esperantista literaturo pli intense partoprenis je la Foiro de la Spiritisma Libro, kiu ĉiujare okazas julie en Ribeirão Preto. Monata gazeto de tiu institucio, Verdade e Luz publikigis pli ol 20 artikolojn pri Esperanto, de 2000 ĝis 2004.
Lemurio (kontinento)
Lemuria aŭ Lemurio estis la nomo de hipoteza "perdita tero" diverse situa en la Hinda kaj en la Pacifika Oceanoj. Tiu koncepto de la 19a jarcento devenas el klopodoj klarigi diskonstantaĵojn en biogeografio, tamen, la koncepto de Lemuria iĝis eksmoda pro la moderna kompreno de la funkciado de Platotektoniko. Kvankam dronitaj kontinentoj ja ekzistas — kiel Zelando en la Pacifiko kaj la Kergelena Ebenaĵo en la Hindia Oceano — ne estas konata geologia formaĵo sub la Hindia aŭ la Pacifika Oceanoj kiuj korespondus kun la hipoteza Lemuria.
Esperanto-movado en Ribeirão Preto
La 21-a jarcento
La 13-an, 14-an kaj 15-an de oktobro 2006 okazis la 1-a Brazila Renkontiĝo de Esperantistaj Spiritistoj, ige de Spiritisma Centro Batuíra en la ejoj de Spiritisma Sanatorio Vicente de Paulo, apogite de diversaj institucioj spiritismaj kaj ne spiritismaj.
En la Spiritisma Centro Amo kaj Karito Jesuo kaj Maria estis fondita la Spiritista Esperanto-Rondo Apostolo Paŭlo, kiu ĝis nun tie sidejas. En tiu spiritisma centro oni realigas kursojn kaj semajnajn kunvenojn por spiritismaj studoj en Esperanto. Tiu grupo estas aliĝinta al Societo Lorenz ekde 1997.
Lemurio (kontinento)
Kvankam Lemuria ne estas jam konsiderata valida scienca hipotezo, ĝi estis adoptata de verkistoj interesataj je Okultismo, same kiel de tamilaj verkistoj de Barato. Priskriboj de Lemuria diferenciĝas, sed ĉiu kunhavas komunan kredon je kontinento ekzistanta en antikva epoko kaj dronis en la oceano kiel sekvo de geologia ŝanĝo, ofte de katastrofo. Ne estas scienca pruvo kiu subtenas tiujn teoriojn.
Esperanto-movado en Ribeirão Preto
La 21-a jarcento
Ekzistas nuntempe senpagaj kursoj en la spiritismaj centroj Vicente de Paulo, Etuloj de Jesuo, Spiritisma Grupo Frateca Unuiĝo, Batuíra kaj Allan Kardec.
Partoprena demokratio
Partoprena demokratio celas krei eblojn por ĉiuj membroj de loĝantaro fari signifajn kontribuojn al decidofarado, kaj celas plilarĝigi la gamon de homoj, kiuj havas aliron al tiaj ŝancoj. Ĉar tiom da informoj devas esti kolektitaj por ke la entuta decida procezo sukcesu, ĝi povas provizi gravajn fortojn kondukantaj al la speco de povigo bezonata por partoprenaj modeloj, precipe tiujn teknologiajn ilojn, kiuj ebligas komunumajn rakontojn kaj kongruas kun la akiro de scio. Efike pliigante la skalon de partopreno kaj tradukante malgrandajn sed efikajn partoprenajn grupojn en malgrandajn mondajn retojn, estas areoj studataj nuntempe. Aliaj rekomendantoj emfazis la gravecon de vizaĝo al vizaĝa renkontiĝo, avertante, ke troeco de teknologio povas esti malutila.
Lemurio (kontinento)
En 1864 la zoologo kaj biogeografiisto Philip Sclater verkis artikolon pri "The Mammals of Madagascar" (La mamuloj de Madagaskaro) en The Quarterly Journal of Science. Uzante klasigon li parolas pri lemuroj kiuj inkludus la grupon de primatoj, kaj uzis la ekziston de fosilioj kaj en Madagaskaro kaj en Barato sed ne en Afriko aŭ Mezoriento, el tio Sclater proponis ke Madagaskaro kaj Barato iam estis parto de pli granda kontinento.
Esperanto-movado en Ribeirão Preto
La 21-a jarcento
Nuntempe estas je dispono kursoj de Esperanto en APERP, en Instituto de Homeopatio François Lamasson, kaj per liberaj iniciatoj de instruistoj en siaj hejmoj kaj en spiritismaj centroj.
Henrique Adriano Buss
Henrique Adriano Buss, kutime nomata nur Henrique, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis en Marechal Cândido Rondon, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2014 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la futbalklubo de la urbo Napolo, SSC Napoli – antaŭe ekde la jaro 2006 li profesiis en pluraj aliaj kluboj de diversaj landoj, interalie de 2008 ĝis 2012 en FC Barcelona. Krome teorie ekde la jaro 2008 li estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo, sed ĝis printempo 2014 praktike nur havis unu nacian matĉon, komence de la jaro 2008. En 2014 li nomumiĝis membro de la brazila teamo, kiu kunkonkuras pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, kaj "kolektis" aktivajn partoprenojn en signife pli da matĉoj. En la nacia teamo de 2014 li rekoneblas per la numero "15".
Jaime Pressly
Jaime PRESSLY (30-an de julio 1977 en Kinston, North Carolina) estas usona aktorino kaj modelo, same Emmy-premiitino.
Biografio
Li laboris en 1997 kiel duoblisto de Drew Barrymore en filmo Poison Ivy: The New Seduction, ŝia aktorina kariero komenciĝis en 1997 per la filmo The Journey: Absolution. Pli poste ŝi ludis en B-kategoria filmoj, sed iĝis konata per junadoleskaj komedioj kiel 100 Girls (2000), parodioj kiel Tomcats (2001) kaj malĝentilaj komedioj kiel Joe Dirt (2001).
Krom filmo Not Another Teen Movie, Pressly aperis en muzikaj videoj (The Space Between de Dave Matthews Band, Girls of Summer de Aerosmith kaj Tainted Love de und Marilyn Manson) kaj surscenis kun Pussycat Dolls.
Monica Seles
Monica Seles (fakte hungare Szeles Mónika, kroate literumita Monika Seleš kaj serbe Моника Селеш) estas tenisistino de hungara deveno, kiu ludis ĝis la jaro 1993 por Jugoslavio kaj poste por Usono. Ŝi naskiĝis la 2-an de decembro 1973 en Novi Sad, do nun estas -jara. Ekde la jaro 1989 ĝis 2008 ŝi estis tenisa profesiulo. Interalie ŝi en 1991 kune kun la tenisisto Goran Prpić nome de Jugoslavio gajnis la internacian Hopman-Pokalon en Perto, Aŭstralio - en tiu turniro interkonkurencas la po plej bona vira kaj virina tenisistoj de ok naciaj teamoj.
Jaime Pressly
Biografio
Pressly aperis dufoje en Playboy (marto 1998 kaj februaro 2004). Ŝi ludis en 2006 en agfilmo DOA: Dead or Alive. Krom tio ŝi posedis firmaon J'aime Production, kiu disvastigis la modomarkon J'aime Clothing.
Pressly naskis en 2007 filon de iama amiko Eric Calvo (kiel DJ Eric Cubiche). Kelkajn monatojn poste, oni premiis lin pro rolo de Joy Turner en televida serio My Name is Earl per Emmy kiel Plej bona epizodistino en komedia serio.
Inter 2004 kaj 2008, ŝia partnero estis DJ Eric Calvo (DJ Eric Cubeechee). Pressly naskis bebon en 2007, Dezi James Calvo.
San Pedro Juchatengo
San Pedro Juchatengo estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Pedro Juchatengo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 314.
Jaime Pressly
Biografio
Ekde julio 2009, Pressly vivis kun advokato Simran Singh, ŝia edzo ekde septembro 2009. Ili ekis divorcan proceson en 2011.
San Pedro Juchatengo
Geografio
San Pedro Juchatengo apartenas al la distrikto Juquila al kiuj apartenas entute 12 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Costa, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. Jam la nomo en la hispana (costa = marbordo) diras ke tiu regiono estas relative proksime al la marbordo. Ĉiuj distriktoj de tiu regiono limas al la pacifiko. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1618 loĝantojn. El tiuj estis 751 viroj kaj 867 virinoj. La komunumo havas surfacon de 108,44 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 860 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 29 indiĝenoj. El tiuj 21 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 21 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
19500 Hillaryfultz
19500 Hillaryfultz estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Hillary Anne Fultz, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Bagley Senior High School de Bagley (Minesoto, Usono).
22872 Williamweber
22872 Williamweber estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Pontenet
Pontenet estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 209 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Kontraŭvarma ŝildo
Kontraŭvarma ŝildo (aŭ varmegorezista ŝildo) estas protekta tavolo fiksita sur la ekstero de kosmoveturilo. La celo estas protekti la internon kontraŭ la varmego kaŭzita per la frotiĝo dum la reveno en la atmosferon. La rapideco de la kosmoveturilo estas tre granda kaj ĝi malrapidiĝas pro la frotiĝo. Sen la protekta ŝildo ĝi ekhavus grandan damaĝon aŭ eĉ tute bruliĝus.
Pontenet
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,73 km², de kiuj 44,3% estas kovritaj de arbaro, 48,4% servas por agrikulturo kaj 6,2% por setlado.
Najbaraj komunumoj
En nordo la komunumo Pontenet limas al Souboz, en oriento kaj sudo al Malleray, kaj en okcidento al Loveresse.
Trafiko
Tra Pontenet pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6/30 de Bielo respektive La Chaux-de-Fonds tra Moutier al Delemonto. En la jaro 2016 estos malfermita la svisa aŭtovojo A16 tra la valo de Tavannes. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sonceboz-Sombeval al Moutier.
Historio
La unua dokumenta mencio de Pontenet datiĝas el la jaro 1357 kiel Pontenat. Dum mezepoko la Abatejo Bellelay posedis bienoj en Pontenet, kiujn ĝi en la jaro 1515 pruntedonis kiel feŭdo al Grosjean Girod. Pontenet apartenis dum mezepoko al la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskopejo Bazelo.
De 1793 ĝis 1797 Pontenet apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Pontenet fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Pontenet tial restis parto de Kantono Berno.
Pieter Muysken
Pieter MUYSKEN (naskiĝis en 1950 en Oruro, Bolivio, mortis la 6- an de aprilo 2021 ) estis nederlanda lingvisto. Lia scienca esplorado fokusiĝis pri la konsekvencoj de plurlingveco en la moderna mondo, lingvoj en kontakto, kreolaj studoj kaj dokumentado de endanĝerigitaj lingvoj.
Biografio
Li studis ĉe la Universitato Yale, kie li akiris bakalaŭran diplomon. En 1977 li doktoriĝis ĉe la Universitato de Amsterdamo, kie li estis dungita kiel helpa profesoro (1978–1987). En 1989, li iĝis profesoro pri lingvistiko kaj kreolaj studoj en la Universitato de Amsterdamo kaj ekde 1998 en la Universitato de Leiden. En 2001 li iĝis profesoro de lingvistiko ĉe la Radboud-Universitato de Nijmegen.
Li estis membro de la Reĝa Nederlanda Akademio de Sciencoj kaj de la Societo Max Planck.
Miklós Schwalb (ĵurnalisto)
Miklós Schwalb [miklOŝ ŝvalb], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schwalb Miklós estis hungara ĵurnalisto, komunisto, esperantisto.
Miklós Schwalb naskiĝis la en Szeged, (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Szabadka (Hungara reĝlando, nuntempa Subotica en Serbio).
Biografio
Miklós Schwalb devenis el juda familio. Li kun sia patro rifuiĝis al la preskaŭ najbara Subotica en 1921, kie li ne komprenis la devigan serban lingvon, tial li ne povis lerni en gimnazio. Li laboris en pluraj lokoj, fine en 1934 li aperigis sian solan romanon. Li laboris kiel ĵurnalisto en hungarlingvaj gazetoj. Li ankaŭ faris sindikatajn laborojn. En 1941 la nazia Germanio kaj Hungario okupis Jugoslavion, poste li aliĝis la sekreta rezista movado. Post monatoj la plena rezista trupo estis kaptita, el ili multaj estis mortkondamnitaj per pendado (ankaŭ Schwalb). Ĉe la loko, kie ili estis pendigitaj, monumento staras.
Sámuel Lőw
Sámuel Lőw [ŝAmuel lOv], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lőw Sámuel estis hungara kuracisto pri internaj malsanoj, balneologo. Lia patro estis Lipót Lőw, liaj plej konataj fratoj estis Vilmos Lőw, Tóbiás Lőw kaj Immánuel Lőw, lia onklo estis Tibor Lőw.
Sámuel Lőw naskiĝis la en Pápa, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Sámuel Lőw devenis el juda familio. Li maturiĝis en gimnazio en Szeged, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato de Vieno en 1871. Ekde 1873 li vivis en Budapeŝto, kie krom la kuracado li redaktis kuracistan revuon kaj havis altan postenon en kuracista organizaĵo. Li fokusiĝis pri ĝenerala sanstato de la loĝantoj kaj li respondecis pri la judaj hospitaloj. Nature li havis taskojn en la juda eklezio. Li ricevis ŝtatan premion en 1898. Li havis edzinon.
1204
En la jaro 1204 post Kristo okazis, interalie:
Benzoizotiazolinono
Benzoizotiazolinono estas vaste uzata biocido, cikloketono strukture konsistanta je unu benzena ringo kaj alia izotiazolina ringo. Ĝi estas uzata kiel mikrobiocido, fungicido kaj konservanto. Por homaj estuloj ĝi estas toksa substanco kaj klasita kiel irita al okuloj, haŭto kaj pulmoj. Ĝi ankaŭ estas vaste uzata kiel ingredienco en domaj purigaĵoj tiaj kiaj farboj, lakoj, gluaĵoj, purigagentoj, plastigiloj, sigeloj kaj tekstilaj traktadoj.
Nóra Aradi
ARADI Nóra esti hungara arthistoriistino. Ŝ iestis naskita en Buteni (Arad) la 9-an de aŭgusto 1924 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de februaro 2001.
Biografio
Inter 1945–1950 Nóra Aradi pristudis belarthistorion kaj muzeologion en ELTE. Ekde 1972 ŝi estis universitata profesorino, inter 1969–1990 direktorino de Belarthistoria Esplorgrupo de la MTA. Ŝi estas aŭtoro de pli ol 40 volumoj, de proksimume 700 studoj, recenzioj, ktp.
(6716) 1990 RO1
(6716) 1990 RO1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Jesper Lykke Jacobsen
Jesper Lykke JACOBSEN (naskiĝis en Holstebro, Danio, 1971) estas esperantisto kun dana kaj franca naciecoj, kaj akademiano.
Li estas fizikisto, universitata profesoro. Li plurfoje premiiĝis en la Belartaj Konkursoj, en la branĉoj prozo kaj poezio. Krome, li apartenas al la redakcia teamo de Beletra Almanako.
Biografio
Jesper Lykke Jacobsen naskiĝis en la urbo Holstebro, en la Regiono Meza Jutlando de Danio, kaj studis fizikon kaj matematikon ĉe la Instituto pri Fiziko kaj Astronomio de la Universitato de Arhuzo inter la jaroj 1990 kaj 1994. Ĉe tiu sama loko li komencis siajn doktorigajn studojn en 1994-1996, kiujn li kompletigis per du pliaj jaroj ĉe la Departemento pri Teoria Fiziko de la Oksforda Universitato, en Britio. Dum tiu restado en Oksfordo li entreprenis la revizion, kune kun Konrad Hinsen, de la terminoj pri fiziko kaj optiko por la Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto.
En 1998 li doktoriĝis pri fizikaj sciencoj en la Arhuza Universitato per la disertaĵo Frustro kaj malordo en diskretaj surretaj modeloj.
Li poste laboris kiel postdoktoriĝanto ĉe CNRS, Laboratorio pri Statistika Fiziko de École Normale Supérieure (LPSENS) de Parizo, kion li faris de 1998 ĝis 1999. De tiu jaro ĝis 2008 li laboris kiel asista profesoro ĉe la Laboratorio pri Teoria Fiziko kaj Statistikaj Modeloj (LPTMS) de la Universitato Paris-Sud, Orsay. Dum tiu periodo, en julio 2002, li edziĝis, kaj en novembro de la sama jaro li habilitiĝis en sia laborcentro per la disertaĵo La du-dimensia Potts-modelo. En 2005 kaj 2007 naskiĝis liaj du infanoj. De 2008 li laboras kiel profesoro ĉe la Laboratorio pri Teoria Fiziko de École Normale Supérieure (LPTENS) kaj en la Universitato Pierre et Marie Curie, de 2019 parto de la Universitato Sorbono , Parizo.
Lia universitata aktivado portis lin kiel invitita profesoro al lekciaj kursoj en Aŭstralio, Belgio, Britio, Francio, Japanio, Svisio kaj Usono, kaj al multnombraj invititaj prelegoj en Francio kaj tra la mondo. Li apartenas al la Institut Universitaire de France kaj dufoje gajnis la premion “Best paper prize” de Journal of Physics A (en 2011 kaj 2016). En 2016 li ricevis la premion Paul Langevin de la Société Française de Physique. De 1997 li entute publikigis pli ol 150 artikolojn en internaciaj sciencaj revuoj kaj plurajn ĉapitrojn de libroj. Kvin el liaj doktoriĝantoj mem trovis universitatajn postenojn.
Lige kun sia interesiĝo pri literaturo, li funkciis kiel respondeculo pri la literatura programo de la Kultura Esperanto-Festivalo okazinta en 1996 en Kopenhago (Danio), kaj li estis membro de la LKK de la 57a Internacia Junulara Kongreso, kiu disvolviĝis en Strasburgo (Francio) en 2001. De 2015 (22a numero), li kunredaktas la literaturan revuon Beletra Almanako; samjare, okaze de la 100-a Universala Kongreso de Esperanto en Lillo (Francio), li estis membro de la LKK, responsa pri tradukado, kaj la rektoro de la 68a sesio de la Internacia Kongresa Universitato.
Li estas amatora pianisto, kaj en 1991 diplomiĝis pri orgenludado kaj ĥora gvidado ĉe la “Kirkemusikskole” en Vestervig (Danio). En 2005, en Ariège (Pireneoj de suda Francio), li gvidis esperantlingvan korusan stud-semajnon, aranĝitan de Jorgos. Jesper ofte gvidas e-lingvajn ĥorojn en aranĝoj kiel Novjara Renkontiĝo kaj Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj.
Ekde 2016 li instruas kurson pri originala literaturo en Esperanto ĉe la lingvodepartemento ECLA de École Normale Supérieure ; kutime dum la vintra semestro okazas enkonduka lingvokurso de Esperanto, la literatura kurso sekvas dum la somera semestro.
En 2019 li estis elektita membro de la Akademio de Esperanto.
Hambach (Moselle)
Hambach estas komunumo en la franca departemento Moselle (regiono Loreno) kaj havis 2570 loĝantojn (2006). Ĝi estas parto de la arondismento Sarreguemines.
György Buzsáki
György Buzsáki [djordj buĵAki], laŭ hungarlingve kutima nomordo Buzsáki György estis hungara-usona kuracisto, profesoro, membro (ekstera en 2001) de Hungara Scienca Akademio.
Hambach (Moselle)
Hambach estas konata pro la produktado de la aŭtomobilo Smart, en Smartville Hambach.
Demografio
Ŝanĝiĝo de la nombro da loĝantoj (fonto: INSEE-nombradoj).
György Buzsáki
György Buzsáki naskiĝis la 1949 en Kaposvár.
Biografio
György Buzsáki frekventis universitaton en Pécs ricevinta medicinan diplomon en 1974. Inter 1975-1988 li estis asistanto samloke, sed dume en la fruaj 1980-aj jaroj li plulernis en Teksaso kaj Ontario. Baldaŭe li instruis ankaŭ en Lund kaj Usono, fine li restis en Usono. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1984. Li okupiĝis precipe pri nervoj kaj cerbo. Li instruas nuntempe en Novjorko. Li ricevis ĉefe eksterlandajn premiojn inter 1986-2011.
Templo de Dallas
La Templo de Dallas, Teksaso, estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 30 konstruita de la Eklezio kaj la unua el kvar de la ŝtato de Teksaso, lokita en la urbo de Dallas. La templo de Dallas utilas al ĉirkaŭ 50.000 fideluloj en la nordo de Teksaso kaj parto de la ŝtato de Luiziano.
Manpilko
Manpilko aŭ Manpilkado (sporto foje nomita "handbalo" pro la angla termino handball) estas teama sporto, ĉe kiu du teamoj provas pafĵeti la pilkon en la kontraŭan golejon. Venkonto estas tiu, kiu akiris pli da goloj ĝis fino de la ludo.
La internacia rega asocio estas la Internacia Federacio de Manpilkado‌.
Ludkampo
La ludkampo havas rektangulan formon (ĉ. 40 m × 20 m) kaj dividitas per mezlinio je du samgrandaj duonoj. Specifaĵo de la ludkampo estas la du "duoncirklaj arkoj", la t.n 6-metra cirklo (golejarea linio) kaj la du aliaj duoncirkloj je 9 metroj for de la golejo. Tiuj formas duoncirklon kaj etendiĝas de la mallonga flanko al la mezlinio de la ludkampo. La punĵeta linio troviĝas 7 metrojn antaŭ la golejo (komparebla kun dekunumetra punŝota punkto ĉe futbalo). La linioj apartenas al tiu areo, kiuj ili limas (escepto mezlinio).
La kampaj ludantoj ne rajtas trapasi la punĵetan cirklon, sed la aero super tio estas libera por agi, salti.
La golejo larĝas 3 metrojn kaj altas 2 m.
La pilko
La pilko konsistas el aerplenigita leda aŭ plastika kovraĵo en 4 grandoj:
Kampaj ludantoj
La kampaj ludantoj rajtas tuŝi la pilkon ne nur permane, sed per ĉiu korpoparto super la genuo (inkluzive ankaŭ la genuon). Sen driblo, la ludanto rajtas paŝi nur 3-foje kaj rezervi la pilkon nur por 3 sekundoj, poste ĝi devas ĝin pluĵeti aŭ ŝoti al golejo.
Golejisto
La golejisto rajtas la ŝotatan pilkon per ĉiu korpoparto deturni, kapti. La golulo devas vestiĝi alie ol la kampaj ludantoj. Ĝi rajtas la golejan areon forlasi (sed ne kun pilko sub kontrolo), sed ĝi devas la pilkon ekster la goleja areo pludoni. Ĉiu ludanto de la teamo rajtas goluliĝi.
Peketoj kaj punigoj
La korpa kontakto por haltigi la kontraŭludantojn estas permesata, sed ne permesatas la pilkon forŝiri, la ludantojn firmteni, ilin alkroĉi, forpuŝi, sursalti, forpremi kaj similaj. Se oni peketas, puneblas per
Luda kaj interrompa tempo
La ludotempo daŭras ekde 16 jaraĝo 2 × 30 minutojn (sub tio 2 × 25 aŭ 2 × 20). Dum turniroj, ĉe nedecida stato okazas dufoje 2 × 5 minuta plilongigo. Poste okazas 7-metraj ŝotoj.
Ĉiu teamo rajtas peti interrompon de ludo por unu minuto, unufoje je duontempo. Tiu rajto validas, nur se ili posedas la pilkon.
Historio
Antikvo: Similaj ludoj okazis jam dismonde: Homero sciigis pri tio en la 8-a jarcento a.K. en sia "Odiseo". Pli poste informis la kuracisto Claudius Galenus (130–200) pri pilkoludo de la romianoj nomata "Harpaston". Plia mencio estis far Walter von der Vogelweide (1170–1230) pri kapta pilkoludo.
1906:
La dana intruisto Holger Nielsen skizis la unuajn regulojn kaj organizis turnirojn.
Universitato de Regensburg
La Universitato de Regensburg aŭ plene esperante Universitato de Ratisbono – germane Universität Regensburg - estas la universitato en la urbo Regensburg, parto de la federacia lando Bavario en Germanio. Inter konataj profesoroj de la universitato estas interalie la papo Benedikto la 16-a, kiu ekde la 1969 estis ordinara profesoro pri katolika dogmeco, ĝis kiam en 1977 li nomumiĝis ĉefepiskopo de Munkeno kaj ekde tiam oficas kiel honora profesoro de la universitato.
Frisoj
La Frisoj estas ĝermana gento, kiu loĝas apud la Norda Maro en Nederlando, Germanio kaj Danio. En Germanio kaj Nederlando ili estas agnoskitaj kiel nacia minoritato.
Historio
La Frisoj unuafoje estis menciitaj de Plinio la pli maljuna, kiam ili alianciĝis kun romia generalo Drusus por militiro en 12 a. K.. Sed en la jaroj 28 ĝis 47 la Frisoj kontraŭstaris romian ekspluaton.
Informoj de 4-a ĝis 7-a jarcento estas raraj, kaj estas necerte, ĉu la prafrisoj estis la sama popolo kiel la Frisoj en 7-a jarcento. Eĉ povus esti, ke la Frisoj ne estis ĝermana popolo, sed nur ĝermanigitaj de la Angloj kaj Saksoj.
En fino de 6-a jarcento ili okupis la marbordon okcidente ĝis la riverbuŝo de Vezero kaj en 7-a jarcento ĝis Bruĝo. Ĉi tio plej granda ekspansio nomiĝas Frisia Magna.
Poste la Saksoj disvastiĝis en okcidento kaj la Frankoj en oriento. Fine Karolo la Granda almilitis la frisan teritorion 785 post la venko kontraŭ la Saksoj por la franka regno. Li koncedis aŭtonomion al la Frisoj. Plue li notigis la antikvan leĝon de Frisoj, la Lex Frisionum. Sub la franka regado la Frisoj kristaniĝis.
Ĉirkaŭ 800 la Frisoj koloniigis la nordfrisajn insulojn inter Eiderstedt kaj Sylt. Eble en 11-a jarcento ili koloniigis la sudjutlandon inter riveroj Eider kaj Vidå.
Inter la 12-a kaj 14-a jarcento la imperio agnoskis la "frisan liberecon", do grandpartan aŭtarkion. La Frisoj forpelis la frankajn grafojn kaj mem administris siajn landojn. Ili nur subiĝis al la franka regnestro. La frisaj landoj ne estis administritaj feŭdalisme, sed egalrajte, kio estis unika en tiutempa Eŭropo.
Ĝis la fondiĝo de Hanso la Frisoj estis la plej elstaraj markomercistoj en Norda Maro. 1744 la lasta frisa princo Carl Edzard mortis kaj poste Prusio (sub Frederiko la Granda) elproprigis Frislandon.
Hodiaŭ
Hodiaŭ ekzistas tri regionoj, kie loĝas Frisoj:
La Frisoj havas proprajn lingvojn, el kiuj 2 verŝajne estingiĝos. Ekzistas 400000 okcidentfrisaj, 10000 nordfrisaj kaj 2000 orientfrisaj lingvanoj.
Paulus Melissus
Paulus Melissus Schedius (1539–1602) estis germana neolatina poeto, tradukisto, komponisto kaj filologo. Li studis filologion en la Universitatoj de Erfurto kaj Jena. Inter 1560 kaj 1564, li vivis en Vieno, kie li fariĝis laŭrokronita poeta. Dum kelka tempo li staĝis en Prago, Wittenberg kaj Lepsiko kaj pli malfrue li kunvokiĝis al kortego de la episkopo de Würzburg, kie li faris kampanjon kune kun la episkopo. Poste, li nomumiĝis ambasadoro serve de la imperiestro Maksimiliano la 2-a kaj Rudolfo la 2-a, kie vojaĝis tra Francio, Svisio, Italio kaj Anglio kaj laste li okupis la postenon kiel direktoro de la Palatina Elektista biblioteko en Heidelberg, kie li mortis.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Conrad-Celtis.jpg| Conrad Celtis (1459-1508) EstienneThesaurusReedDidot1830cover.jpg| Henricus Stephanus (1460-1520) Eobanus-Hessus.jpg| Helius Eobanus Hessus (1488-1540) ClementMarot.jpg| Clément Marot (1496-1544) Joachim_Camerarius.jpg| Joachim Camerarius (1500-1574) Jakob_Micyllus.jpg| Jakobus Micyllus (1503-1558) Georg_Sabinus._Illustration_from_Acta_Borussica.jpg| Georg Sabinus (1508-1560) Janus_Secundus.gif| Johannes Secundus (1511-1536) Wolfgang_Lazius.jpg| Wolfgang Lazius (1514-1565) Leucorea-Innenhof-WB01.jpg| Johannes Stigelius (1515-1562) Hieronymus_wolf2.JPG| Hieronymus Wolf (1516-1580) Petrus_Lotichius_Secundus.jpg| Petrus Lotichius (1528-1560) Josua_Maaler_(1529%E2%80%931599).jpg| Josua Pictorius (1529-1599) Orlando_di_Lasso.jpg| Orlando di Lasso (1532-1595) Neustadt-Co-Stadtkirche.jpg| Laurentius Albertus (1540-1583) Joseph_Justus_Scaliger_(1540-1609)_Emendatione_Temporum.jpg| Joseph Justus Scaliger (1540-1609) Nikolaus von Reusner (1545-1602).jpg| Nikolaus von Reusner (1545-1602) Johann_fischart.hut.jpg| Johannes Piscatorius (1547-1591) Juste Lipse.jpg| Justus Lipsius (1547-1606) Arnoldus_Buchelius_(1614).jpg| Arnoldus Buchelius (1565-1614) Adam_Melchior_(1575-1622).jpg| Melchior Adam (1575-1622) Martin_Opitz.jpg| Martin Opitz (1597-1639) </Gallery>
Nototodarus sloanii
Nototodarus sloanii estas specio de kalmaro komune konata kiel Novzelanda sagokalmaro aŭ Velingtona flugokalmaro. N. sloanii estas preferata predospecio de nombraj marmamuloj kaj plonĝobirdoj. Ekzemple la Novzelanda sagokalmaro estas grava manĝoresurso por la endanĝerita Flavokula pingveno, Megadyptes antipodes. Krome, N. sloanii estas serĉata de fiŝkaptistoj por homa konsumado; pro tio la Aŭstralia marleono estas foje mortigita ĉar ili predas N. sloanii.
BA1
BA1 estas la unua numero de la literatura libroforma revuo Beletra Almanako (BA), aperinta en septembro 2007.
Ernest Callenbach
Ernest CALLENBACH (la 3-an de aprilo 1929 - la 16-an de aprilo 2012) estis usona aŭtoro, kinkritikisto, redaktisto kaj simpla vivanta aliulo. Li fariĝis fama pro la internacie sukcesa duon-utopia romano Ecotopia (1975).
Markemblemo
Markemblemo estas speciala signo uzita de firmao aŭ institucio, metita sur ion kaj servanta por rekonigi kaj distingigi ĝin. Markemblemo estas originala desegnaĵo, vorto, kombino de literoj, nombro k.a. kiu ebligas distingi la varojn de unu fabriko disde tiuj de la aliaj. Multaj firmaoj uzas kiel markemblemon la nomon skribitan en karakteriza skribotipo.
Origino
La uzo de markemblemo rapide progresas dum industria epoko. Konkurenco kaj tutmonda merkata ekonomio devigis firmaojn esti videblaj. Reklamo estis pli kaj pli uzita. Ĉiu entrepreno bezonis krei sian propran videblan identecon. Por esti rekonita, fabrikistoj markis siajn produktojn per simbolo, signo aŭ emblemo kaj la nomo de sia firmao.
Markemblemoj kaj Esperanto
Ekzistas publikaĵo en la nederlanda lingvo kiu donas superrigardon de pli ol 100 belgaj firmaoj kaj asocioj kiuj elektis nomon en Esperanto por sia aktivado.
Bianzano
Bianzano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Cene, Gaverina Terme, Leffe, Peia, Ranzanico kaj Spinone al Lago. Kristanisma patrono de la komunumo estas la Sankta Roĥo, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Wascheid
Wascheid estas komunuma parto de la komunumo Gondenbrett en la distrikto Bitburg-Prüm en Rejnlando-Palatinato.
Situo
Wascheid situas en la valo de la rivereto Mehlenbach, kiu preterfluas ĉe la orienta rando de la vilaĝo. Norde etendiĝas granda arbaro. La strato K 180 iras de Gondenbrett en la vilaĝon. La ŝoseo K 187 ligas la ŝoseon K 180 de la vilaĝa enirejo al la B 265. Sude situas la najbara vilaĝo kaj samtempe la ĉefa loko de la komunumo Gondenbrett. Wascheid situas en la Schneifel
Historio
Origine la vilaĝo estis posedaĵo de la abatejo Prüm. Ĝis la fino de la 18a jarcento ĝi apartenis al la ŝoltisejo Gondenbrett en la elekttrevira Amto Prüm. Post la okupado de la Maldeksta Rejna bordo (1794) en la unua revolucia milito Wascheid apartenis de 1798 ĝis 1814 al la kantono Prüm en la sardepartemento.
La Viena kongreso donis la regionon kaj do ankaŭ Wascheid 1815 al la reĝlando Prusio. Sub la prusa administrado Wascheid estis parto de la vilaĝestrejo Olzheim kaj ekde 1816 al la distrikto Prüm en la distriktaro Trier.
Girolles
Girolles estas la nomo de pluraj artikoloj.
Jugurto
Jugurto (160 a. K. - 104 a. K.) estis berbera militisto kaj suvereno, reĝo de Numidio inter la jaroj 116 a. K. kaj 106 a. K. Okaze de la morto de Masinizo, en 148 a. K., ĉi tiu estis sukcedita en la trono de sia filo Micipizo (118 a. K.). Jugurto, lia nevo, estis tiel populara, ke Micipizo devis sendi lin al Hispanio, por starigi kontaktojn kun la influhavaj romianoj. Tie li komprenis la malfortecon de la romianoj pri koruptado, kion li profitis en siaj estontaj militagadoj. En la historio de Salustio (86 a. K. - 35 a. K.), li priskribas Romon kiel "urbem venalem et mature perituram, si emptorem invenerit" (urbo vendebla kaj kondamnita al tuja detruo, kiam aĉetanto troveblas). Kune kun Publio Kornelio Skipio Emiliano (185 a. K. - 129 a. K.) kaj Kajo Mario (158 a. K. - 86 a. K.), li partoprenis en la sieĝo de Numanco , (134-133 a. K.), dum la "3-a Keltibera Milito".
Divido de la regno
Kiam Micipizo mortis, en 118 a. K., la regno dividiĝis inter siaj du filoj: Aderbalo (118 a. K. - 112 a. K.) kaj Hiempsalo, krom sia nevo Jugurto. Jugurto tuj ekbatalis kontraŭ Hiempsalo kaj mortigis lin. Plue, li almilitis kontraŭ Aderbalo, kiu estis venkita. Ĉi tiu tuj rapidis al Romo por helpopetado. La romiaj guberniestroj, supozeble per koruptado, aŭ eble dezirante rapide finigi la disputon, dividis Numidion en du partoj, kiujn ili donis okcidente al Aderbalo kaj oriente al Jugurto, en 116 a. K. Tamen, ĉi tiu divido estis makulita per akuzoj, kie romiaj oficistoj akceptis subaĉeton favore al Jugurto. Inter la oficistoj konsideritaj kulpohavaj troviĝis Lucio Opimio (121 a. K. -- kiu, kiel konsulo, prezidis aliajn eventojn rezultantajn en la morto de Kajo Grako (154 a. K. - 121 a. K.). La romia propagando asertis ke la teritorioj de Jugurto estis pli riĉaj, sed verdire, ambaŭ regionoj estis maltre enloĝataj kaj disvolviĝintaj.
Milito kontraŭ Romo
Ĉirkaŭ 112 a. K., Jugurto reekis sian militon kontraŭ Aderbalon, izolante ĉi tiun en lia ĉefurbo Cirto. Aderbalo havis kuraĝon por sintenado dank'al helpo de italaj loĝantoj, kiuj atendis milithelpon venantan el Romo. Tamen, la romiaj trupoj estis engaĝitaj en la "Cimbra Milito" (113 a. K. - 101 a. K.), kaj la senato simple sendis du ambasadojn por protesti kontraŭ Jugurto, kiu prokrastis la militagadon ĝis la kompleta kaptado de Cirto. Tiam, liaj trupoj masakris multajn loĝantojn inkluzive de la italoj. Ĉi invado alportis Jugurton en senpera konflikto kun Romo, kiu sendis trupojn komanditajn de la konsulo Lucio Kalpurnio Bestio. Kvankam la romianoj faris diversajn militretojn ene de Numidio, ilia peza infanterio ne sukcesis trudi signifoplenajn perdojn al la armeo de Jugurto, kiu inkludis grandan nombron da malpeza kavalerio.
Bestio tamen akceptis propono de intertraktado el Jugurto, kiu kapitulacis kaj ricevis alte favora pacotraktaton, denove vekigante suspekton pri subaĉeto. La loka romia komandanto estis kunvokita por alfronti la koruptakuzojn venigitajn de sia politika rivalo Kajo Memjo ([[-100|100 a. K.), kiu same induktis triban asembleon por voĉdonado de paspermeso al Jugurto, por ke li estu kondukata al Romo por atesti kontraŭ la oficialaj suspektoj pri subaĉeto. Tamen, kiam Jugurto apenaŭ atingis Romon, alia tribuno uzis sian vetoon por malpermesi la ateston. Krom tio, Jugurto severe damaĝis sian reputacion kaj malfortigis sian pozicion, uzante sian tempon en Romo por starigado de bando al iu kuzo kies nomo estas Masivo , cetere, potenca rivalo al la numida trono.
La milito denove eksplodis inter Numidio kaj la Romia Respubliko, kaj pluraj legioj estis dissenditaj al la Nordo de Afriko, sub la komando de la konsulo Kvinto Ceciljo Metelo Numidiko (160 a. K. - 91 a. K.). La milito treniĝis en longa kaj laŭsajne senfina kampanjo dum la romianoj provis altrudi decidan malvenkon al Jugurto. Frustriĝinta pro la laŭŝajna agadomanko, Kajo Mario, la leŭtenanto de Metelo, revenis al Romo, serĉe de sia elektado kiel konsulo. Post venko de la balotado, Mario reiris al Numidio por ekpreni la militokontrolon. Li sendis la kvestoron Sulao (138 a. K. - 78 a. K.) al la najbara Maŭritanio kun ordonoj pri eliminado de apogo al Jugurto. Kun la helpo de Boko la 1-a, reĝo de Maŭritanio, Sulao sukcesis kapti Jugurton kaj meti decidan finon en la milito. Jugurto estis kondukita la Romo, per mankatenoj, kaj arestita en la Mamertina arestejo, kie li mortis pro malsano, en la jaro 104 a. K.. Lia filo Oksinto supervivis lin.
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Polybius.png| Πολύβιος (206 a. K. - 124 a. K.) Roman_SPQR_banner.svg| Skipio Emiliano (185 a. K. - 129 a. K.) Augusto_30aC_-_6dC_55%25CS_jpg.JPG| Metelo Numidiko (160 a. K. - 91 a. K.) Marius_Glyptothek_Munich_319.jpg| Kajo Mario (158 a. K. - 86 a. K.) View_of_Konaj_Square.jpg| Publius Rutilius Rufus (158 a. K. - 78 a. K.) Gaius_Gracchus_Tribune_of_the_People.jpg| Kajo Grako (154 a. K. - 121 a. K.) Sulla_Glyptothek_Munich_309.jpg| Sulao (138 a. K. - 78 a. K.) Roman_SPQR_banner.svg| Lucio Opimio (121 a. K. History_Of_Algeria.jpeg| Aderbalo (118 a. K. - 112 a. K.) Coat_of_arms_of_Morocco.svg| Boko la 1-a (110 a. K.) Augusto_30aC_-_6dC_55%25CS_jpg.JPG| Kajo Memjo (100 a. K.) Pierre-Narcisse_Gu%C3%A9rin_-_La_Mort_de_Caton_d%27Utique.gif| Katono la pli juna (95 a. K. - 46 a. K.) Laquila_Piazza_Palazzo_Monumento_Gaio_Sallustio_Crispo0001.jpg| Salustio (86 a. K. - 35 a. K.) Augusto_30aC_-_6dC_55%25CS_jpg.JPG| Cimbra milito  Gafsa.jpg| Gafsa Sulla_Coin2.jpg|  Milito de Jugurto  East_Numidia.jpg| Numidio Plutarch.gif| Plutarko (46 - 100) </Gallery> </Center>
Amfibolito
En geologio, amfibolito estas metamorfa petro, konsistanta el amfibolo kaj plagioklazo.
Priskribo
Amfibolito estas petro konsistanta ĉefe el amfibolo kaj plagioklazo, kun malmulte da kvarco. Ĝi estas tipe malhela, ofte kun blankecaj inkluzivaĵoj, tiel aspektanta sal-kaj-pipre. Amfibolitoj estas ordinare densaj kaj malmolaj.
Uzoj
En la frua neolitiko en centra Eŭropo (la Liniceramika kulturo kaj la Rössen-kulturo), homoj faris adzojn per amfibolitoj.
Hodiaŭ, amfibolio estas ofte uzata por fasadoj de konstruaĵoj, ĉar ĝi estas malmola, polurebla, facile disponebla, kaj pro ĝia alloga malhela koloro.
Cirey
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Jæren
Jæren estas tradicia distrikto en la kantono Rogaland, Norvegio. La aliaj estas Dalane, Ryfylke kaj Haugalandet.
Genitivo
Genitivo estas gramatika kazo de substantivoj kaj adjektivoj en pluraj lingvoj (ekzemple latina kaj la germana), kiu indikas posedon (latine, canis puellae = hundo-NOM knabino-GEN = "la hundo de la knabino"). Esperanto ne havas genitivan kazon, ĝi uzas la prepozicion "de" kiel en la franca lingvo. (Esperante nur ĝermoj de genitiva kazo ekzistas, kiel en tabelvortoj finiĝitaj per -ES.)
Jæren
Jæren estas la plej granda areo de ebenaj malaltaj teroj en Norvegio, etende el la municipo Randaberg en la nordo al Hå en la sudo. La marbordo estas ebena kompare kun la resto de la norvega marbordo, kaj havas sablajn strandojn laŭlonge de plej el la marbordo. La plej granda urbo de Jæren estas Stavanger/Sandnes (237,852 loĝ.). La petrola industrio ĉe Stavanger estas grava parto de la ekonomio de Jæren, kaj sidejo de plej granda naftindustrio de la lando nome Statoil estas en Jæren, same kiel regionaj oficejoj de internaciaj kompanioj kiaj ExxonMobil, Eni, Shell, ConocoPhilips, BP, Schlumberger, Halliburton, Baker Hughes kaj kelkaj aliaj.
Genitivo
Finaĵaj genitivoj
Ĉe kelkaj lingvoj la genitivo antaŭas, dum ke ĝi ĉe aliaj sekvas. Ekzemploj:
Aldona poseda finaĵo
Kelkaj lingvoj, precipe tjurkaj, aldone metas posedan finaĵon de la tria persono al la posedaĵo. Ekzemploj:
Prepozicioj
Multaj lingvoj ne havas genitivon kaj tial uzas prepozicion anstataŭ tio.
Ekzemploj:
Jerry Mander
Jerold Irwin "Jerry" MANDER (naskiĝis la 1-an de majo 1936 - 11-a de aprilo 2023) estis usona verkisto kaj aktivulo, kies plej konata verko estas Four Arguments for the Elimination of Television, eseo kiu pridubigas televidon kiel teknologion, sendepende de enhavo.
Genitivo
En astroscienco
En astroscienco, la genitivo de la latina nomo de stelfiguro uziĝas kun litero de la greka alfabeto por doni sisteman nomon de stelo; ekzemple, la genitivo de Orion (Oriono) estas Orionis, do Betelĝuzo, la plej brila stelo en Oriono, science nomiĝas α Orionis.
Jerry Mander
Mander estis redaktisto de la Manifesto por tutmondaj ekonomiaj transiroj, gvidilo por alfronti la "trioblan krizon" apogita de sociaj reprezentantoj kiel Vandana Shiva aŭ Satish Kumar. Krome, li estis plenuma direktoro de la Internacia Forumo pri Tutmondiĝo, ĉar li fondis ĝin en 1994 ĝis 2009, kiam li fariĝis distingita membro.
Martin Wong
Martin WONG (11a de julio, 1946 – 12a de aŭgusto, 1999) estis ĉina-usona pentristo de la malfrua dudeka jarcento. Lian laboron oni priskribis kiel zorga miksaĵo de socia realismo kaj viziula art-stiloj. La pentraĵoj de Wong ofte esploris multajn etnajn kaj rasajn identecojn, elmontris trans-kulturajn elementojn, montris plurlingvismon kaj festis lian kviran seksemecon.
Fruaj jaroj
Martin Wong naskiĝis en Portland, Oregono la 11an de julio, 1946. Sengefrata infano, Wong estis prizorgita de siaj gepatroj Benjamin kaj Florenco Wong Fie en la distrikto Chinatown de San Francisco. Montranta emon al artisma esprimo je frua aĝo, Wong komencis pentri je la aĝo de 13. Lia patrino estis forta subtenanto de liaj artismaj inklinoj kaj konservis multajn el liaj fruaj verkoj. Wong edukiĝis ĉe Mezlernejo Georgo Vaŝingtono, kaj diplomiĝis en 1964. Li daŭris sian edukadon ĉe Humboldt Stata Universitato, kaj diplomiĝis kun la bakalaŭro en Ceramiko en 1968. Dum la kolegiaj jaroj kaj la sekvaj 10 jaroj Wong veturadis inter Eureka kaj San Francisco praktikadanta lian artisman metion. Dum ĉi tiu tempo, Wong havis apartamenton en la kvartalo Haight-Ashbury de San- Francisko kaj estis aktiva en la arta komunumo en la Golfeta Regiona, inkluzivanta deĵorojn kiel dekoracia dezajnisto por la spektakla arta grupo La Anĝeloj de Lumo (The Angels of Light), kiu fontiĝis el La Cockettes. Dum la okupo kun La Anĝeloj de Lumo, Wong partoprenis en la naskiĝanta hipia movado kaj partoprenis la tiutempan medion de seksa libereco kaj eksperimentado kun psikadelaĵoj. Antaŭ la lastaj 70aj jaroj, Wong decidis transloĝiĝi al Nov-Jorko por daŭrigi lian karieron kiel artisto. Laŭ Wong, lia transloĝiĝo al Nov-Jorko estis instigita de amika defio:
Kariero
Dum 1978 Wong transloĝiĝis al Manhatano, poste loĝanta en la najbarejo Lower East Side, kie lia atento turnis ekskluzive al pentraĵo. Post lia alveno, Wong transloĝiĝis en la Hotelon Meyers sur Stanton-a Strato, kie li intertraktis kun la konstruaĵestro por tri monatoj de senpaga loĝado se li finis riparan laboron ĉe tri strukture difektitaj ĉambroj. Kiel ĝi rezultis, tri monatoj fariĝis tri jaroj kiam li akiris laborpostenon kiel nokta gardisto por la konstruaĵo. Li poste transloĝiĝis en ses-etaĝa apartamento en senlifta konstruaĵo sur Ridge-Strato, kiu estis okupita de heroin-vendistoj kaj droguloj en 1981. Wong komence subtenis sin mem post la transloĝiĝo al Nov-Jorko laboranta ĉe la librejo en la Metropola Muzeo de Arto. Li estis plejparte mem-instruita, kaj la pentraĵoj de Wong rangis de senflataj, elkoraj bildigoj de la kadukiĝanta Lower East Side, al ludemaj, preskaŭ kiĉaj bildigoj de la Ĉinaj kvartaloj de Nov-Jorko kaj San-Francisko, ĝis Trafikaj Signaloj por la Aŭdo-Difektitaj. Priskribanta la temaron de kelkaj el liaj pentraĵoj, Wong unufoje diris: "Ĉion, kion mi pentras, estas ene de kvar strat-kvadratoj de mia loĝejo, kaj la homoj estas la homoj, kiujn mi vidadas kutime."
La pentraĵoj de Wong de kadukaj amas-loĝeoj estis rektaj interpretoj de la medioj, en kiu li vivis. Dum la malfruaj 1970aj jaroj la Lower East Side estis laborklasa kvartalo, kie loĝis pluraj Puerto-Rikanoj kaj aliaj etnaj malplimultaj grupoj, kiuj inkluzivis afrikajn amerikanojn, Dominganojn kaj aliajn Hispan-Amerik-devenajn kaj Hispanlingvajn  komunumojn. Kvankam pli riĉaj homoj komencis transloĝiĝi en Lower East Side-on, intenca bienula neglektado kaj krimbruligaj lasis multnombrajn konstruaĵojn en priplorindaj kondiĉoj. Krom la malĝoja urba pejzaĝo, Tompkins Square Parko fariĝis centro por kontraŭleĝaj aktivecoj kiel heroino-vendado. Same, la fokuso de Wong ĉe afrik-amerikanaj kaj Latin-usonaj temoj ne estis intenca, sed fontis el la komunumoj, kiujn li observis dum sia ĉiutaga vivo. Reganta identeco-bazita teorio en la arta mondo dum ĉi tiu tempo estis por artistoj limigi sin al temoj indiĝenaj al la propraj etnaj kaj rasaj heredaĵoj, sed Wong renversis ĉi tiun aserton en multaj de la pentraĵoj, kiujn li faris. Usona Gestolingvo estis fokuso de Wong por serio de pentraĵoj, kiujn li faris en la fruaj 1980aj jaroj. Li taŭge nomis ilin "Pentraĵoj por la Aŭdo-Difektitaj." Unu el lia plej rimarkindaj pentraĵoj de ĉi tiu periodo estis Psikiatroj Atestas: Demonaj Hundoj Pelas Viron al Murdo (1980) kiu dereiviĝis de novaĵa kaplinio pri al la Filo de Sam murdoj. Ĉi tiuj pentraĵoj estis kelkaj el liaj unuaj verkoj, kiuj kaptis kritikulan atenton. En 1990 Wong estis donita loĝistipendion ĉe la Departemento de Transportado de Nov-Jorko, kie li kreis la Trafikajn Signalojn por la Aŭdo-Difektitaj. Urbestro David Dinkins prezentis Wong la Specialan Artan Premion en 1992 por memorfesti la inclusiveman karakteron de ĉi tiuj verkoj. Wong estas eble plej bone konata por siaj kunlaboroj kun Nuyorican poeto Miguel Piñero. Li renkontis Piñero-n en 1982 dum la komenca nokto de grupa ekspozicio, Krima Ekspozicio, tenita ĉe ABC No Rio. Tuj post konatiĝo, Piñero transloĝiĝis en la apartamenton de Wong, kie li vivis dum la sekva jaro kaj duono. Piñero helpis montri al Wong trajtojn de la Lower East Side, kiujn li ne bone konis, kaj Wong dankis Piñero-n por helpi lin pli senti sin aniĝinta en la Latin-usona komunumo. Dum ili loĝis kune, Wong produktis gravan verkaron, kiun li poste montris en lia unua solo-ekspozicio, Urban Landscapes (Urbaj Pejzaĝoj), ĉe Semafora Galerio Orienta de Barry Blinderman en 1984. Ilia kunlaboraj pentraĵoj ofte kombinis la poezion aŭ prozon de Piñero kun la zorge prilaboritaj urbaj pejzaĝoj de Wong diligenta cityscapes kaj stiligita fingroliterumado. Attorney Street (Advokato Strato) (1982–84) estis elstare laŭdita kunlabora pentraĵo kiu oficiale establis Wong kiel grava partoprenanto en la Nov-Jorka arta sceno. La verkoj Loisaida de Wong kaj kunlaboraj verkoj kun Piñero formis parton de la Nuyorican arta movado.