cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
UK 2012
Kongresurbo
Pri la okazigo decidis la Estraro de UEA dum sia kunsido en la Centra Oficejo inter la 10-a kaj 12-a de januaro 2010, sed tiam la datoj ankoraŭ ne estis fiksitaj.
La evento estis vigle disvastigita de la tieaj amaskomunikiloj kaj sur la ĉefurbaj stratoj.
Kongresa temo
Esperanto — ponto al paco, amikeco kaj disvolviĝo
Alta protektanto
Nguyễn Thị Doan, vicprezidento de Vjetnamio estis la alta protektanto de la kongreso. (Libera folio: Bonveniga mesaĝo de la vicprezidanto de Vjetnamio)
Programo
{| class="wikitable"
Kongresa Rezolucio
Tradicie ankaŭ dum la 98-a Universala Kongreso estis adoptita kongresa rezolucio. Ĝi tekstas jene:
125-jara, Esperanto konstruas pontojn al pli justa kaj paca mondo
Kunvenante en Hanojo, Vjetnamio, de la 28-a de julio ĝis la 4-a de aŭgusto 2012, pli ol 800 partoprenantoj el 62 landoj en la 97-a Universala Kongreso de Esperanto rekonfirmas la gravecon de lingvo konstruita sur la idealoj de paco, amikeco, kaj reciproka respekto.
Por homoj el ĉiuj landoj kaj vivofonoj, Esperanto proponas praktikan kaj potencan rimedon por rekta kontakto, reciproka interkonatiĝo kaj profunda amikiĝo.
Por mondo kie ankoraŭ abundas konfliktoj kaj maljustaĵoj, Esperanto proponas kulturon de paco, kiun kunkonstruas en egaleca etoso homoj el ĉiuj kontinentoj.
125 jarojn post sia apero, Esperanto estas ĉiam pli vaste uzata kiel ponto al amikeco, paco, kaj disvolviĝo - evoluo akcelata per la disvastiĝo de alia tutmonda komunikilo, Interreto. Tion oni vidas interalie per la ĉi-jara aldono de Esperanto kiel 64a lingvo en la ret-tradukilo de Google.
Ni invitas homojn el ĉiuj landoj utiligi kaj kunkonstrui tiun ponton, cele al pli justa kaj paca mondo, kie disfloras ĉiuj lingvoj kaj kulturoj.
Preĝejo Sankta Anna (Encs)
La preĝejo Sankta Anna estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Encs.
Historio
Encs jam havis katolikajn kirkon jam dum la mezepoko. Tiu ĉi preĝejo estas la dua katolika konstruaĵo de la urbo. Ĝi estis konstruita en 1999. La grandaj sekpentraĵoj estis pentritaj inter 1999 és 2001 fare de Orsolya Fecske.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola laŭ trotuaro. La fasado estas preskaŭ simetria, ĉe la anguloj ambaŭ kvadrataj turoj reliefas. Inter la turoj estas la enirejo kun pluvoŝirmilo. Nur la dekstra turo havas turan enirejon. Super la pluvŝirmilo en niĉo statuo estas videbla. La turopintoj estas tre malaltaj piramidoj kun plej supre po unu krucoj. La navo finiĝas en absido kune kun sakristio.
Socia malegaleco
Socia malegaleco okazas kiam la rimedoj en difinita socio estas distribuitaj malegalece, tipe pere de normoj de distribuado, kiuj generas specifajn modelojn laŭlonge de linioj de socie difinitaj kategorioj de personoj.
Akira Nishino
Akira Nishino (japane 西野 朗, n. 7-an de aprilo 1955) estas japana futbalisto. Li de 1977 ĝis 1978 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Socia malegaleco
Ĝenerala priskribo
Ekonomia malegaleco, kutime priskribita sur la bazo de malegaleca distribuado de la rento aŭ la riĉeco, estas ofte studita tipo de socia malegaleco. Kvankam la fakoj de ekonomiko kaj sociologio ĝenerale uzas diferencajn teoriajn alproksimiĝojn por ekzameni kaj klarigi ekonomian malegalecon, ambaŭ kampoj estas aktive implikitaj en la esplorado de tiu malegaleco. Tamen, sociaj kaj naturaj rimedoj krom aliaj disde pure ekonomiaj rimedoj estas ankaŭ malegalece distribuita en plej socioj kaj povas kontribui al la socia statuso. Normoj de distribuado povas ankaŭ tuŝi la distribuadon de rajtoj kaj privilegioj, socia potenco, aliro al publikaj disponeblaĵoj kiaj edukado aŭ jura sistemo, taŭga loĝeblo, transporteblo, moneblo kaj financaj servoj kiaj bankado kaj aliaj sociaj havaĵoj kaj servoj.
Kvankam multaj socioj tutmonde tenas ke ties rimedoj estas distribuataj sur la bazo de merito, esplorado montras ke la distribuado de rimedoj ofte sekvas apartigojn kiuj distingas diferencajn sociajn kategoriojn de personojn sur la bazo de aliaj socie difinitaj karakteroj. Por ekzemplo, socia malegaleco estas ligita al rasa malegaleco, seksa malegaleco, kaj etna malegaleco same kiel al aliaj statusaj karakteroj kaj tiuj formoj povas esti rilataj al korupado.
Ĝenerala malegaleco
En 2020 rilatumo inter la plej riĉa 0,1% de la usona loĝantaro kaj 90% de la plej malriĉa, atingis la nivelon de la Orumita Epoko. Usonano el la supera 0,1% enspezas 196-oble pli ol lia averaĝa samlandano el la malsupra 90%. Ekde 1979 la antaŭimposta enspezo de 1% de la supraj usonaj familioj kreskis sepoble pli rapide ol enspezoj de 20% de la malsupraj usonanoj. Dume en 1979-2018 la pohora laborpago kreskis je nur 24%, dum la produktiveco altiĝis je 134%.
Du trionojn el 1% de la plej riĉaj usonanoj konsistigas manaĝeroj (. Diferenco de la enspezoj inter la averaĝaj laboristo kaj manaĝero sepoble kreskis ekde 1980. En 2018 manaĝeroj de 500 firmaoj el la rangolisto S&P enspezis 287-oble pli ol la averaĝa usona laboristo (en 1980 la diferenco estis nur 42-obla). 50 grandaj kompanioj raportis samjare pri diferenco pli ol milobla. Se en 1968 supraj 20% de la usonanoj ricevis 43% de ĉiuj enspezoj, do nun ili kaptas jam 52%. Ĉe tio parto de la plej supraj 5% kreskis de 16% ĝis 23% de la sumaj enspezoj.
Tion spegulas distribuado de riĉaĵoj. En 1989 la plej riĉaj 5% posedis averaĝe 114-oble pli ol 20% el la dua de malsupre grupo. En 2016 tiu misproporcio, jam ŝoka, profundiĝis ĝis 248-obla diferenco. Oni eĉ ne konsideras ĉi tie la plej malsuprajn 20%, ĉar iliaj posedaĵoj estas nulaj aŭ eĉ negativaj, do nekalkuleblaj. Nek la granda recesio, komenciĝinta en 2007, nek la kronvirusa pandemio, eksplodinta en 2019, haltigis la riĉiĝon de la elito. De 2007 ĝis 2016 la mediana riĉaĵo de la supraj 20% kreskis je 13% dum tiu de la malsupraj grupoj malkreskis je almenaŭ 20% (en la dua de malsupre grupo — je 39%).
La kvanto de la mezklasaj usonaj familioj falis de 61% en 1971 ĝis 51% en 2019 dum la kvanto de la riĉuloj kreskis de 14% ĝis 20% kaj la kvanto de la malriĉuloj altiĝis de 25% ĝis 29%. Sume 40% de la loĝantaro (140 milionoj da homoj) vivas en malriĉeco aŭ rande de ĝi.
La sociaj liftoj, kiuj garantiis la socian moveblecon, premiante la laboremon kaj intelekton kaj punante la mallaboremon kaj stultecon, ne plu funkcias. La enspezoj de la ordinaraj homoj stagnas, dum tiuj de la elituloj altiĝas fulmrapide kaj konsistas plejparte jam ne el salajroj, sed el dividendoj kaj aliaj rentoj, do ne estas ligitaj al ilia efektiva laboro kaj diligento. La riĉuloj preskaŭ aŭtomate iĝas ĉiam pli riĉaj, dum la malriĉuloj glitas malsupren.
La Gini-koeficiento rilate Usonon en 2017 egalis al 0,434, kio estas la plej alta malegalec-nivelo en la grupo G7 (Francio havas 0,326, Britio —– 0,392).
Rasa malegaleco
Dum la kronvirusa epidemio, eksplodinta en 2019, la morteco inter la usonaj nigruloj estas 2,5-oble pli alta ol inter la blankuloj — 62 por 100 mil kontraŭ 26. Tion kaŭzis malpli bona sano (pli oftaj diabeto, trodikeco, alta sangopremo, droga dependeco, alkoholismo ktp), nealireblo al sanservo (pro manko aŭ limigiteco de sanasekuro), manko de ebleco labori distance.
La mediana blankulo gajnas je 28% pli ol la nigrulo. En 1970-2018 la diferenco en mediana jara enspezo de la blankula kaj nigrula familioj kreskis de 23 800 ĝis 33 000 dolaroj (konsiderante la inflacian korekton). En 2018 la mediana nigrula familio havis nur 61% de la enspezo de la mediana blankula familio. Tio povas esti konsiderata certa progreso kompare al 56% en 1970, sed estas videbla malprogeso kompare al 63% en 2007.
Informoj de la Nacia Centro pri Eduka Statistiko montras, ke la nigruloj plejparte plu pagas sian edukadon proprapoŝe kaj oferas tiucele pli grandan parton de siaj magraj enspezoj, trafante ŝuldokaptilon. Averaĝa nigrulo-bakalaŭro (Bachelor degree) havas studentan ŝuldon je 13% kaj la postbakalaŭro (Associate degree) — je 26% pli grandan ol lia blankula kolego. Se tio estas nigrulino, ŝi kutime devas preni eĉ pli grandan ŝuldon — averaĝe 30 mil 400 dolarojn dum blankulino kutime ŝuldas 22 mil 000 kaj blankulo — nur 19 mil 500. Sed eĉ post la studado nigrulo-bakalaŭro enspezas je 27% kaj postbakalaŭro — je 14% malpli ol iliaj blankulaj kolegoj. Do ili devas kovri pli grandan studentan ŝuldon per siaj malpli grandaj enspezoj.
La mediana nigrula familio en Usono havas posedaĵojn (domo, aŭtoj, mono en bankoj ktp) je 3 mil 500 dolaroj, kio estas nuraj 2% de la posedaĵoj de la mediana blankula familio (147 mil dolaroj). En 2016 nur 44% de la nigrulaj familioj posedis domon — kontraste al 72% de la blankuloj. En 1983-2016 la kvanto de la nigrulaj familioj kun nulaj aŭ negativaj posedaĵoj kreskis de 8,5% ĝis 37%. Tio signifas, ke triono da usonaj nigruloj posedas nenion aŭ iliaj ŝuldoj estas pli grandaj ol iliaj posedaĵoj.
12119 Memamis
12119 Memamis estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo " LINEAR " elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Islanda Malaltaĵo
La Islanda Malaltaĵo aŭ Islanda Ciklono estas duon-permanenta centro de malalta atmosfera premo troviĝanta inter Islando kaj suda Gronlando kaj etendiĝas en la nord-hemisfera vintro al la Barenca Maro. En somero ĝi malfortiĝas kaj disiĝas en du centrojn, unu ĉe la Davisa Markolo kaj la alia okcidente de Islando. Ĝi estas ĉefa centro de agado en la atmosfera cirkulado de la Norda Hemisfero, asocia kun ofta agado de ciklonoj. Ĝi formas unu poluson de la Nordatlantika oscilado, dum la alia estas la Acora Anticiklono.
12119 Memamis
Nomo
Ĝia nomo honoras Megan Marie Miskowski, finalistinon de la Intel International Science and Engineering Fair 2002 pro ŝia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estas lernantino ĉe la  Ridgeview High School en Orange Park (Florido, Usono).
Olivadi
Olivadi estas komunumo de Italio.
Brejetuba
Brejetuba estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 11.921 loĝantojn en 2010.
Minuto da silento
Minuto da silento estas rimedo de esprimo al funebro aŭ al malĝojo, kiel ekde la malleviĝo de la flago ĉe duonmasto. Dum la minuto de silento, la ĉeestantoj devas silenti.
La unua kutimo ekestis en 1919, kiam la silenta minuto ebligis anstataŭigi la ĝis nun akceptitajn preĝajn momentojn, kiuj kontentigus kaj ateistojn kaj nekredantojn de la plimulta religio.
Minuto da silento estas kelkfoje akompanata de aliaj rimedoj de honoro: memoriga sireno, liberigo de kolomboj, sonorado de sonoriloj kaj portado de nigraj rubandoj.
Batalo de Alamejno
Estis du bataloj de Alamejno en la Dua mondmilito, ambaŭ okazintaj en 1942. Tiuj bataloj okazis en Nordafriko, en Egiptio, en kaj ĉirkaŭ areo nomita laŭ fervoja haltejo nomita El Alamein.
Aldone, la Batalo de Alam el Halfa (30a de aŭgusto – 5a de septembro 1942) estis luktita inter ambaŭ bataloj kaj en la sama areo.
Țăudu
Țăudu [cəudu] (hungare: Cold) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. Administre ĝi apartenas al Almașu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 492 loĝantojn (rumanoj); en 1992 266 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estis en 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka).
Preĝejo Prezento de Jesuo (Szarvasgede)
La preĝejo Prezento de Jesuo ĉe la templo (hungare Gyertyaszentelő Boldogasszony-templom) estas romkatolika kirko en Hungario, en vilaĝo Szarvasgede.
Historio
La gotika preĝejo konstruiĝis iam en la mezepoko. En la dua duono de la 18-a jarcento oni malkonstruis la sanktejon kaj pligrandigis la navon laŭ baroko. En 1722 oni konstruis lignan sonorilostablon, la turo estis konstruita antaŭ ol 1779. Inter 1826-1829 la preĝejo plene estis trakonstruita, tamen restis iom da gotikaj partoj, eĉ estas videbla sola romanika fenestro.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola sur monteto en la vilaĝa tombejo. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. La turopinto estas piramida. La navo finiĝas en hufoforma absido, al kiu sakristio aliĝas. En flanko de la navo estas enmurita mezepoka pordo. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1960. La baroka ŝranko de la sakristio estis farita en la fino de la 18-a jarcento. Kermeso okazas en la 2-an de februaro.
NGC 698
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ella Auerbach
Ella Auerbach (naskiĝis la 15-an de januaro 1900 en Frankfurto ĉe Majno je la nomo de Ella Georgine Levi; mortis la 20-an de aprilo 1999 en Novjorko) estis unu el la plej unuaj germanaj juristinoj.
Vivo
Ĝis 1917 ŝi en sia hejmurba estis lernejano de la Schiller-gimnazio. Pro naziismaj elkrioj de la gimnazia direktoro ŝi ekde 1917 plu lernis en la internulejo Odenwaldschule en Heppenheim, tiutempe unu el la modelaj ekzempleroj de progresema eduko, kaj en 1919 kiel unua lernejanino atingis la abituron en Darmstadt. Malgraŭ malkonsento de la patro, kiu sciis ke tiutempe virinoj en Germanio ne rajtis iĝi juristoj kaj same ne juĝistoj, ŝi en 1919 en Frankfurto komencis studon de juro, en bona momento, ĉar ekde 1920 al virinoj ekpermesiĝis finstudi juron kaj ekde 1922 ekpermesiĝis iĝi juĝistoj.
Dum la dua fazo de sia studo ŝi konatiĝis kun sia estonta edzo Richard Auerbach (1892–1980), kiu estis advokato kaj juristo en Berlino. Fine de marto 1925 ambaŭ geedziĝis. Kiam en 1926 naskiĝis la komuna filino Brigitte, Ella devis interrompi la juristiĝon, sed fine la 14-an de februaro 1928 en Berlino sukcese finstudis juron kaj sekve iĝis la unua virina advokato en Berlino. En 1929 sekvis la naskiĝo de la komuna filo Robert.
Nur kvin jarojn pli poste, post la balota venko de Adolf Hitler, ŝi kiel judino perdis la rajton labori kiel advokato, kaj du jarojn pli poste ankaŭ la edzo perdis la rajton plulabori kiel notario. Ĝis 1939 la familio tamen plu restis en Berlino, kaj nur tiam - kvazaŭ "lastmomente" - elmigris tra Londono al Usono. Tie la germana jurista diplomo ne validis, kaj plue ŝi nur povis labori kiel sekretariino kaj tradukistino. Tamen ŝi daŭre kalkuliĝas kiel unu el la pioniraj germanaj juristinoj.
Kiam ŝi mortis la 20-an de aprilo 1999, ŝi postlasis siajn du gefilojn kaj multajn genepojn kaj pragenepojn.
Zoltán Tibor Balogh
Zoltán Tibor Balogh [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balogh Zoltán Tibor estis hungara-usona matematikisto, altlerneja instruisto.
Balogh Zoltán Tibor naskiĝis la en Debrecen (Hungario), li mortis la  en Oxford (Ohio) (Usono).
Biografio
Balogh Zoltán Tibor maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1972, poste li akiris matematikistan diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1977. Post siaj studoj li instruis en la universitato ĝis 1990, sed interrompe li instruis en Universitato de Toronto (1984), en:Texas Tech University (1985), Universitato de Miami (1988) kaj Universitato de Viskonsino-Milvokio. En tiu instrua periodo li kandidatiĝis en 1980, doktoriĝis en 1989 ĉe la Hungara Scienca Akademio. En 1990 li estis nomumita docento en 1990, profesoro post 4 jaroj. Inter 1977–2002 li publikigis 56 artikolojn, ĉefe pri topologio. Li ricevis 2 hungarajn premiojn en la 1970-aj jaroj. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis 2 filinojn, la alia 2 filojn. Li suferis frue de koraj problemoj, li mortis pro koratako.
Ailsa Craig (Ontario)
Ailsa Craig estas urbeto en okcidenta Ontario ĉe la rivero Ausable. Ailsa Craig troviĝas en la distrikto de North Middlesex, en la departemento de Middlesex. Ĝi estas plej konata pro ties jara testuda vetkuro?.
Hans-Peter Tschudi
Hans-Peter TSCHUDI, svisa politikisto, naskiĝis la 22-an de oktobro 1913, mortis la 30-an de septembro 2002. Lia familio devenas de Bazelo kaj de Glaruso. Li estis federacia konsilanto de 1960 ĝis 1973.
Dumbo
Dumbo estas animacia filmo produktita de Walt Disney kaj publikigita en 1941. La ĉefrolulo estas Jumbo Jr., parolkapabla elefanto fi-kromnomita "Dumbo" (dumb estas "stulta", inter aliaj difinoj). Krome la elefanto estas primokita pro siaj ege grandaj oreloj, kvankam tiu malkovras, ke eblas flugi uzante ilin kiel flugiloj. Ties ununura amiko estas la muso Timothy, parodie pri la supozata timo de elefantoj pri musoj.
Dumbo estis intenca eksperimento pri simpleco kaj ŝparemo de Studioj Disney; nun ĝi estas konsiderata kiel klasikaĵo inter animaciaj filmoj.
Honoré Jacquinot
Honoré Jacquinot (1815–1887) estis franca kuracisto kaj zoologo. Jacquinot estis la pli juna frato de la ŝipoficiro Charles Hector Jacquinot, kaj navigis kun li kiel naturalisto sur La Zelee dum la ekspedicio de Dumont d'Urville per la ŝipo Astrolabe (1837–1840).
Kun J. B. Hombron, survoje al Antarkto kaj ankritaj ĉe la marbordo de Novzelando, loi povis priskribi kaj ilustracii 15 speciojn de moluskoj trovitaj en tiuj akvoj, plus kelkaj specioj de fiŝoj kaj krustuloj.
Ekzemple li faris la unuan sciencan priskribon de la Adelia pingveno kun Jacques Bernard Hombron.
Oppido Mamertina
Oppido Mamertina estas komunumo de Italio.
Gaetano Donizetti
Gaetano DONIZETTI (n. la 29-an de novembro 1797 en Bergamo, nun Italio - m. la 8-an de aprilo 1848 samloke) estis itala komponisto. Li apartenas al la plej gravaj operkomponistoj de la belkanto. Kelkaj el liaj operoj, ekz. L'elisir d'amore (eo: la amortrinkaĵo), Don Pasquale kaj Lucia di Lammermoor apartenas al la tutmonda normrepertuaro de la operejoj. aliaj, ekz Roberto Devereux, ĝis nun preskaŭ ne estas konataj.
Riĉo
Riĉo estas la abundo de valoraj resursoj, rimedoj aŭ valoraj materiaj posedoj. Individuo, familio, komunumo, regiono aŭ lando kiu posedas abundon de tiaj havaĵoj aŭ resursojn al la avantaĝo de la ĝenerala bono estas konataj kiel riĉaj.
La moderna koncepto de riĉo estas de grava signifo en ĉiuj fakoj de ekonomiko, kaj klare por la kreskekonomiko kaj evoluekonomiko, kvankam la signifo de riĉo estas kuntekst-dependa. Je plej ekstreme ĝenerala nivelo, ekonomikistoj povas difini riĉaĵon kiel "io ajn de valoro", kio kaptas kaj la subjektivan naturon de la ideo kaj la ideon ke ĝi ne estas fiksa aŭ senmova koncepto. Diversaj difinoj kaj konceptoj de riĉaĵo estis asertitaj fare de diversaj individuoj kaj en malsamaj kuntekstoj. Defini la koncepton riĉo povas esti normiga procezo kun diversaj etikaj implicoj, ĉar ofte riĉomaksimumigo estas vidita kiel celo aŭ supozeble estas normiga principo propra.
Malriĉeco estas manko de aĵoj, kiuj difinas vivkvaliton, inkluzive de manĝaĵoj, vestaĵoj, ŝirmejo, kaj sekura trinkebla akvo, sed ankaŭ netuŝeblaĵoj, kiel la oportuneco lerni kaj ĝui la respekton de samcivitanoj. Daŭraj debatoj pri kaŭzoj, efikoj, kaj malriĉec-mezurmetodoj rekte influas la planon kaj aplikon de malriĉec-reduktaj programoj, kaj tial gravas al internacia evoluigo kaj publika administracio. Evidente riĉo kaj malriĉo estas samo, depende de la nivelo kaj la kvanto, nome la kriterio pri kio kaj kiom estas taŭga aŭ sufiĉa.
Wanderley (Bahio)
Wanderley estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 12.485 loĝantojn en 2010.
Klein Lukow
Klein Lukow ĝis la 1-a de januaro 2011 estis memstrara komunumo kaj de tiam estas parto de la najbara komunumo Penzlin en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Meklenburga Lagaro de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de 2009 la komunumo havis 247 loĝantojn.
Ĉirkaŭ la jaro 1230, Klein (malgranda) Lukow unuafoje skribe menciiĝis kaj estis slava loĝloko. Komence de la 14-a jarcento proksime skribe menciiĝis pli nova, germanlingva loĝloko "Groß (granda) Lukow", kiu administre dum la lastaj jardekoj tamen apartenas al la "malgranda", pli malnova loĝloko kaj nun ankaŭ estas parto de Penzlin.
75058 Hanau
75058 Hanau estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de Saĵi en la tiama vilaĝo Saĵi, (nun kunfandita en la urbo Tottori) Japanio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la germana urbo Hanau, fama kiel naskiĝloko de la fratoj Grimm. Hanau estas ĝemelurbo de Tottori, kie la Observatorio de Saĵi troviĝas.
ISO 3166-2:GL
ISO 3166-2:GL estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Gronlandon. Gronlando estas aŭtonoma teritorio de Danio. La kodojn havas kvin municipoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>GL</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Gronlando. La dua parto estas du literoj.
La Nord-Orienta Gronlanda nacia parko kaj la Aerbazo Thule apartenas al neniu municipo kaj ne havas kodojn en ISO 3166-2:GL.
Kodoj por Gronlando
Antaŭ la anstataŭ la nunaj municipoj Avannaata kaj Qeqertalik en ISO 3166-2:GL troviĝis unu municipo, kiu nomiĝis Qaasuitsup kaj havis la kodon GL-QA.
Zdeněk Rusín
Zdeněk RUSÍN (naskiĝis la 30-an de majo 1937) estas ĉeĥa esperantisto.
Laŭ profesio juristo kaj tradukanto de juraj tekstoj en la hispanan, katalunan, valencian kaj Esperanton, instruas ankaŭ la italan kaj la hispanan. En ĈEA li laboris ekde 1979 ĝis 1987 kiel prezidanto de la centra revizia kaj kontrola komisiono.
Post 1990 li komencis aktivi ankaŭ literature kaj terminlogie. Kun Petr Deák li prilaboris ekonomian vortaron Esperantan-ĉeĥan laŭ peto de Bruno Vogelmann por International Business Dictionary (1974), tamen la ĉeĥa aldono neniam aperis. Kun Miroslav Malovec li esperantigis romanon de František Kožík pri Komenio Lumo en tenebroj (pli precize dirite, Z. Rusín tradukis la romanon mem, M. Malovec aldonis tradukojn el la verkaro de Komenio en la dua parto de la libro). Ĉar li ŝatas gitarludi, li esperantigis ankaŭ kelkajn kantojn, ekz. „Náměšť“ de Jaroslav Hutka, kanton pri libereco, kiu furoris post falo de la komunisma reĝimo en Ĉeĥoslovakio.
Sian inklinon al poezio li aplikis per esperantigo de versoj de poetino Marie Dolistová, konkrete li tradukis poemojn Al konscienco, Julio, Majo, Sintrovo, Kalvaria vojo, Kiso de Judaso, Radioteleskopo, Amikeco, Kantad' de rojo montara, Atendado, Barbora, Bohosudov - Baziliko de Virgulino Maria Dolorplena, Koronaria unuo, La medita II, Al Madla kaj Manka. Memstare kaj libroforme aperis poemo Sinjorino Zdislava de Lemberk pri ĉeĥa mezepoka sanktulino, kiu - kvankam nobelino - helpis al kuracado de malriĉaj homoj. En Migrantaj vortoj li prezentis kelkajn nordbohemajn poetojn (Svatava Antošová, Věra Bartošková, Marie Dolistová, Marta Zbyslava Gärtnerová, Pavel Polívka, Martin Tomášek).
Li sukcesis esperantigi ankaŭ la enkondukan paĝon en la retejo de Kamero de Tribunalaj Interpretistoj de Ĉeĥa Respubliko.
Ar-Men
La lumturo de Ar-Men (Bretonlingve roko aŭ ŝtono) estas mara lumturo konstruita inter 1867 kaj 1881 ĉe la plej malproksima fino de Ŝoseo de Sein ĉe la okcidenta pinto de Bretonio. Ĝia nomo devenas de la nomo de la roko, sur kiu ĝi estis starigita.
Zdeněk Rusín
Li instruis Esperanton en gimnazio de Teplice kaj esperantigis la retejon de la lernejo, kies lernantoj decidis restaŭri malnovan gimanzian kapelon kun belegaj freskoj de la Beŭrona arto (de monaĥoj el Beŭrona ordeno), kiun la ateisma komunista reĝimo grave damaĝis. Rusín esperantigis artikolon de Jakub Mráček pri la kapelo kaj publikigis en Dio Benu (62 - 2/2006) sub titolo Viktimo de barbareco.
Ar-Men
Mita lumturo
En la mondeto de la bretonaj lumturoj en maro, el kiuj estas aparte la lumturo de Kéréon, la lumturo La Vieille aŭ ankaŭ la lumturo La Jument, la lumturo de Ar-Men estas certe la plej fama pro sia izoleco, la egaj malfacilaĵoj dum sia konstruado kaj la danĝero deĵorŝanĝi la gardistojn. Rigardate kiel laborejo ege malfacila de la komunumo de la lumturaj gardistoj, ĝi estis kromnomita de ili "Infero de la inferoj". Ne malofte, en malfacilaj maraj kaj ventaj kondiĉoj oni ne povis deĵorŝanĝi la teamojn ordinare deĵorŝanĝitajn ĉiujn du semajnojn. La hulofrapoj dum ŝtormoj tremigis la tutan konstruaĵon kaj foje faligis ĉion, kio estis alkroĉita ĉe la muroj, igante aparte neelteneblaj tiujn periodojn por la gardistoj.
La neebla projekto
Oni povas komenci la Ar-Men-an lumturan historion en la nokto 24-an / 25-an de septembro 1859 per la tragika pereo de la imperia fregato Sané sur la rokoj de la Ŝoseo de Sein (nealtprofunda zono). Bone konata de la maristoj, tiu zono de rifoj, kiu etendiĝas sur preskaŭ 13 marmejloj, (24 kilometrojn longan) okcidente de insulo Sein estas ege danĝera. Tiam, neniu signalizado ekzistis, escepte la alliniigo de la lumturoj Pinto de Raz kaj Sein ekde 1825. Sed la markiloj signalas nur la Ŝosean orientiĝon kaj kiam malbelveteras, la videbleco de la lumturoj estis nesufiĉa por io ajn helpo.
La indignitaj protestoj de la admiraloj post la pereo de Sané finfine konvinkis la komisionon pri la lumturoj, sine de la ministerio pri la Publikaj Konstruoj, pri la urĝeco estigi lumon sur la plej okcidenta fino de la Ŝoseo de Sein. Instali lumŝipon neeblis pro la troa mara profundo (pli ol 70 m) kaj la ventaj fortegoj. Pri konstruo de lumturo, tiam eklaboris la inĝenieroj de la komisiono.
La serĉado de taŭga loko sur zono favora al tiu konstruaĵo ekis komence de jaro 1860. Tri rokoj situantaj ĉe la plej okcidenta ekstremaĵo de la Ŝoseo de Sein estis precize identigitaj, el kiuj unu estis nomita Ar-Men. Tamen neniu el ili estis sufiĉe alta super la akvonivelo por projekti konstrui ion. Ar-Men, kies areo estis 105 m2, povus esti sufiĉa bazo por konstrui la lumturon. Ĝi staras je 4,20 m super la plej malaltaj tajdoj sed ŝajnis neeble albordiĝi.
La sekvantan jaron, alia lokalizada serĉado okazis sur la Ŝoseo de Sein okaze de la ekvinoksa malaltaj tajdoj. Tamen, la inĝeniera teamo sur la ŝipo Souffleur, revenis malsukcesinte post tri marveturoj en la marmezo, apud insulo Sein, kun la firma konvinko ke
Malgraŭ la argumentoj uzitaj en tiu raporto, la estraro de la Komisiono pri Lumturoj kaj Signaloj, ne volas rezigni pri tiu projekto. Novaj esploroj okazis, kaj fine, post sinsekvaj flankigoj, la inĝenieroj implikitaj en tiuj studoj persvadis sin ke la roko nomita Ar-Men estis la malplej malbona solvo. Tamen, kiam en 1865 ilia kolego, Paul JOLY, ŝipveturis al la loko por komenci prepari la laborojn, li pene ekvidis la rokon, konstante en la ŝaŭmo kaj konkludis sian raporton per tiuj vortoj:
Tamen la Maraferoj insistis kaj urĝe sendis sur Ŝoseo de Sein inĝenieron hidrografon Ploix. Kvankam li agnoskis la nekredeble malfacilaĵojn de tiu projekto, li montris sin pli optimista pri la ebleco konstrui lumturon sur Ar-Men. Lia protokolo finfine sukcesis konkeri la konsenton de la Komisiono pri Lumturoj, kaj en aŭgusto 1866, Paul Joly, kiu ĵus reiris al Ar-Men, de kie li revenis kun krokizoj, kiuj ebligos prepari la konstruon de la lumturo. Ekde tiam, ne plu estos kontestoj, malgraŭ la egaj problemoj, kiujn oni devos solvi sur la konstruejo.
NGC 699
NGC 699 (aliaj indikoj — PGC 6798, MCG -2-5-59, IRAS01482-1217) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
35366 Kajfengo
35366 Kajfengo estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
3753 Cruithne
3753 Cruithne estas malgranda atona asteroido kies orbita periodo estas preskaŭ egala al tiu de Tero. Ĝi estas marsrenkonta kaj venusrenkonta asteroido. Ĝi estus teknike terrenkonta asteroido, sed fakte, ĉar ĝi estas en orbita resonanco 1:1 kun Tero, ĝi sekvas, rilate al nia planedo, hufuman orbiton kaj neniam alproksimiĝas Teron al malpli de 13 milionoj da km.
Ar-Men
Malrapida kaj danĝera laboro
La sekvantan jaron, en 1868, la laboraĵoj progresis pli rapide, dank'al milda vetero kaj submastro aparte entreprenema. Tiufoje, favore de 17 elŝipiĝoj (18 horoj da efektiva laboro), 40 truoj estis boritaj kaj ĉirkaŭa kanaleto estis fosita en la roko, cele enfiksi la fundamentan masonaĵon.
35366 Kajfengo
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Kajfengo (ĉine : 开封 ; Kāifēng) ĉe la suda bordo de la Flava Rivero en norda Henano, historia ĉefurbo de sep dinastioj de pli ol 2700 jaroj. La urbo, kun profundan kulturan heredaĵon kaj abundajn naturajn riĉecojn, estas konata kiel havanta la plej malnovan judan komunumon ekzistantan en Ĉinio.
Ar-Men
Malrapida kaj danĝera laboro
La unuaj konstruŝtonoj estis fiksitaj en majo de 1869. La cemento estis preparita per mara akvo. Fine de la konstrusezono, en oktobro, 25 m3 da masonaĵo staris sur Ar-Men, tio estis averaĝe po 1 m3 por ĉiu albordiĝo, por sumo de 42 horoj kaj 10 minutoj je efektiva laboro. Tio estis grava rezulto, konsiderante ke la tasko restis tre danĝera. Unu maristo, ĉiam restis sur la roko, kun nura tasko vokti atente la eblan alvenon de ondegoj. La juna inĝeniero Alfred Cahen, tiam estis persvadita ke la konstruada projekto estos kondukata ĝisfine. La sekvo pravigis lin, eĉ se iuj jaroj la albordiĝoj estis apenaŭ pli multaj ol en la laborkomenco, kvankam ofte oni devis rekonstrui, komence de la sezono, tion, kio la vintraj ŝtormoj detruis aŭ difektis.
Mirinde, tre malmultajn gravajn akcidentojn oni bedaŭris. Fakte pluraj dramoj oni lastmomente evitis, dank'al sendube al la kompetenteco de la maristoj, por okaze dungitaj. Tiel, ekzemple, la 15-an de junio 1878, kiam la maro ekondiĝis danĝere, kanoto evakuanta 14 laboristojn renversiĝis fare de ondego. Malgraŭ la malbona vetero, ĉiuj renversitaj kanotanoj estis sur laborejo la morgaŭan tagon! Unu jaron post tiu epizodo, alia teamo de laboristoj estis trudata salti en maron por aliri la kanotojn, kiuj ne plu povis alproksimiĝi la rokon, pro altaj ondoj kiuj neatendite aperis. En julio 1880, kanoto transportante kvin virojn, estis renversita ĉe la lumtura bazo. Tie ankoraŭfoje, ĉiuj kanotanoj estis savitaj. Tamen la sekvantan jaron, du laboristoj ankoraŭ estis forportitaj per ondego, kiam ili estis transportataj sur kanoto veturiganta ilin ĝis la lumturo: unu el ili dronis ne liginte sufiĉe bone sian savzonon. Bonŝance do ne favoris ĉiujn Ar-men-ajn konstruistojn.
Finfine, post 14 jaroj da laboroj, la lumo estis testita la 18-an de februaro 1881, sekve oficiale ekfunkciigata la 30-an de aŭgusto de tiu jaro. Tamen la konstruada epopeo ne finiĝis. La inĝenieroj de la Komisiono pri Lumturoj, fakte estis zorgoplenaj, neniam ili estis konstruintaj similan turon, preskaŭ simple metitan sur roko apenaŭ pli larĝa ol la lumtura bazamento. Ilia absorba zorgo estis tio: ĉu la konstruaĵo estos sufiĉe stabila konsiderante ĝian altecon? Ĉu ne estas risko ke ĝi renversiĝu pro la enormaj ondegoj, kiuj alsturmas okaze de ŝtormoj?
Post 15 jaroj, s-ro Léon Bourdelles, tiam direktoro pri Lumturoj, ĉesigis tiujn maltrankvilojn. Li decidis komencigi laborojn celante plipezigi la konstruaĵon kaj plifortigi la bazon, post kiam li estis refarinta la kalkulojn pri stabileco, fakte la lumturo estis nesufiĉe peza. Komencitaj en 1897, la laboroj daŭris ĝis 1902. Tiam la starigo de la lumturo de Ar-men povis esti rigardata kiel finita. Kaj cent jarojn poste, la nigra-blanka turo daŭre signalas la teruran Ŝoseon de Sein atestante la eksterordinaran kvaliton de la laboro farita de la konstruistoj.
Ĉiutaga vivo tre ordema
Antaŭ aŭtomatigo, en Ar-Men same kiel en aliaj lumturoj, la lumigado kaj mallumigado, planizitaj je preciza minuto, konsistigis la du ĉefajn eventojn en la ĉiutaga vivo de la gardistoj. Tiuj ĉi konstante estis duope loĝantaj en la lumturo kaj alterne deĵoris por vaĉi dudekkvar horojn tage eĉ dum ferioj.
Dum la noktaj vaĉoj (la plej longaj daŭris 9 ĝis 10 horojn!), la laboro konsistis prioritate certigi la bonfunkciadon de la lumo en la lanterno sed ankaŭ atente observi la maran horizonton. Tiu nokta deĵorado estis nepre necesa, ĝi devis ebligi precize situigi eventualajn pereantajn ŝipojn, kontroli ĉu la najbaraj lumturoj kaj lumsignaloj bone funkciis kaj la videbleco restis sufiĉa por ke la lumoj estu vidataj. Kiam iu grava incidento estis lokalizita, ĉu pri ŝipo aŭ apuda lumturo, la gardisto devis alarmi per radioaparato (instalita en la 1950-aj jaroj). Kiam iĝis brumo, tiam oni ekfunkciigis la motoron de sonora signalilo. Ŝajnas ke la lumtura vivo neniam estis plej neeltenebla ol dum la momentoj kiam la tre pova nebulkorno funkciis.
Se la dumnoktaj vaĉoj, principe okazis en la gardista ĉambro, sub la lumsignalo, la dumtagaj vaĉoj (pli mallongaj, de 5 ĝis 6 horoj) ne postulis gardadon tiom atentan, kaj ebligis fari la nepre necesan prizorgadon al la aparatoj kaj al la konstruaĵo. La gardistoj devis esti kapablaj ripari preskaŭ ĉion kaj ion ajn en la lumturo. Fakte ili devis unue esti kapablaj rimarki kaj anstataŭigi la malnoviĝantan aparatojn por antaŭgardi paneojn, ĉefe tiujn kiuj koncernis la lumigon kaj optikojn.
Por la ceteraj okazoj, la gardisto, kiu ne vaĉis, ĝuis tutan liberecon sur tereno ja vere tre malvasta kun tre limigitaj distriĝeblecoj. Li povis ankaŭ akompani sian kolegon, fiŝkapti sur la platformo se la vetero ebligis tion, kuiri (la receptoj de la Ar-Menaj gardistoj transpaŝis la jarojn), aŭskulti radioricevilon, komuniki per radio kun sia familio (tolero de la Administracio pri Lumturoj kaj Signaloj), prepari fiŝkaptan aparataron, fabriki boatetojn el boteloj (tradicia farado de la lumturgardistoj) aŭ eĉ triki. Poste televido, kiam ĝi aperis, ekokupis grandan tempon en la ĉiutaga vivo de tiuj izolitaj viroj.
La komfortkondiĉoj en Ar-Men estis tre spartaj. Ne hejtita estis la lumturo. La interna lumigado dum tre multaj jaroj estis per petrollampo. Ne estis banĉambro, sed ĉiu gardisto havis propran dormoĉambron. Krom la noktogardejo, la kuirejo estis la nura komuna ĉambro en la turo.
Rakontoj de gardistoj
La ĉiutaga monotoneco tamen estis interrompita per plej diversaj eventoj, pli malpli neatenditaj. Antaŭ ĉio estis la ŝtormoj, kiuj devigis la gardistojn enfermiĝi ene de la turo, dum kelkfoje pluraj tagoj. La ondaj fortegoj kaj la vento eĉ malebligis malfermi la fenestrojn aŭ eliri sur la balkonon ĉirkaŭantan la lanternon (je pli ol 30 metroj super la marnivelo?). Ili devis suferi la obtuzajn batojn kaj la vibradojn kaŭzatajn per ĉiu ondego plaŭde rompiĝanta sur la lumturon, sen tro pensi al ebleco ke unu el tiuj enormaj ondegoj forportu la turon, kiel antaŭtimis la arkitektoj.
Post ŝtorma paso, farotaj riparoj ne estis maloftaj: rompita vitro de iu fenestro, fendita vitro de reflektoro, masonŝtonoj forŝiritaj el la lumtura bazo, aŭ eĉ la kuirejo ruinigita per marakvo post enrompiĝo de ondo tra la lumtura pordo. Kvankam tiu ĉambro situis mezalte de la lumturo, supre de la provizejo. Ĝia fenestro estis el netravideblaj dikaj vitroj kaj unu panelo el bronzo ŝirmis ĝin kiam malbelveteris. Jen la fortoj de la elementoj al kiuj Ar-Men devis kaj ankoraŭ devas rezisti.
Ankaŭ okazis akcidentoj, kelkfoje gravaj. En jaro 1921, la ĉefgardisto Sébastien Plouzennec estis forportita per ondego, kiam li estis observanta per binoklo, ĉe la turbazo, boaton krozante proksime de Ŝoseo de Sein. Post tiu dramo oni instalis gardrelon ĉirkaŭ la platformo kaj la elŝipiĝejo. Malgraŭ tio, aliaj gardistoj suferis la saman tragikan finon en la 19-a jarcento. Pri la gardisto estanta en la lumturo, en la sama momento, tia akcidento estas vera traŭmatismo, ju pli kelkfoje estas suspektoj pri li, se liaj rilatoj al la pereinto estis fame neamikaj.
En decembro 1923, la danĝero ne venis el la maro, sed el incendio en la kuirejo. La turo rapide transformiĝis en vasta kameno kaj ne estas alia ebleco, por la gardistoj, kiuj estis lumigantaj la optikon, forfuĝi eksteren, uzante la fulmoŝirmilan kablon kaj la deĵorŝanĝan kablon por malsupreniri al la platformo. De tie, ili sukcesis atingi la kuirejon por estingi la fajron per siteloj plenaj el marakvo.
Kiel en ĉiuj marmezaj lumturoj estas ankaŭ rakontoj pri neamikeco inter gardistoj. En Ar-Men, en la tempo, kiam ĝi estis gardita de tri viroj (antaŭ la dua mondmilito) oni rakontis ke unu el ili, incitita de siaj kolegoj, sin kaŝis supre de murŝranko, por kredigi sian malaperon. Post malsukcesaj traserĉoj, la du gardistoj kunigitaj en la kuirejo komencis laŭdi tiun, kiun ili opiniis forportita per ondego. La koncernato tiam sin montris. Li estis denuncita de siaj furiozaj kolegoj kaj li perdis sian postenon.
En la dua mondmilito, la A-Men-aj gardistoj devis konstante akcepti en la lumturo tri germanajn soldatojn. La okupacianto trudis la estingon senrestriktan de la plej multo el la francaj lumturoj, kio estis radikala maniero por regi ilin. En Ar-men, la lumo devis esti lumigita nur kiam veturis germana ŝipo proksime de Ŝoseo de Sein. La deĵorantaj soldatoj estis informitaj per radioaparato pri tiuj trafikoj. Malgraŭ tiu abomena etoso, kiu tiam regis en la lumturo, gardisto sin ĵetis en maron kaj savis de dronado soldaton, kiu volis preni kormoranon ĵus pafitan per atakpafilo.
Sed la vizitantoj ne ĉiam estis maldezirataj. Kiam belveteris, okazis ke la anaro de la provianta motorboato povis eniri en la lumturon kaj toste trinki pri amikeco kun la gardistoj, tamen laŭvice. Kelkfoje somere, okaze de deĵorŝanĝo, virino uzis la deĵorŝanĝan kablon por pasigi kelkajn minutojn sur tiu ekskluziva vira areo kaj tiel ĝojigi per ŝia estanteco la aŭsteran loĝejon.
La deĵorŝanĝaj riskoj
Krom en esceptaj belaj markondiĉoj, la ŝipoj de la servo pri Lumturoj kaj Signaloj respondaj pri proviantado kaj deĵorŝanĝo ne albordiĝis ĉe Ar-Men. Oni starigis ir-reirajn movojn inter la ŝipmasto kaj la lumturo, poste viroj kaj pakaĵoj estis haŭlitaj je kelkaj metroj super la akvoj pere de vinĉo manipulita fare de du gardistoj instalitaj sur la platformo, ĉe la lumtura bazo.
Oni parolas pri tekniko cartahu (deĵorŝanĝa kablo, kiu postulis de la ŝipanaro multe da lerteco, konojn pri la maro kaj kuraĝon.
En Ar-Men, la motorboato ideale devis prezentiĝi ĉe la lumtura bazo tri kvaronhoroj antaŭ la senflusa tajdo. Tiam estis la tempo por estigi ir-reiran mekanismon kaj poste la transŝarĝadon de la viroj kaj de la provivaĵoj, strebante pri la boatstabileco kaj la sekureco de la varoj aŭ de la viroj pendanta super la maro. Por tio, necesis firme teni la pruon de la ŝipo fronte al la hulo, kiu alrompiĝis al la lumturo, sen malproksimiĝi de la turo. Atentema al la disvolviĝo de ĉiu serio da ondoj, la piloto povus esti devigata plirapidigi sian motorboaton per plenpovo de ties motoroj, al la lumtura bazo por rezisti la puŝon de la plej fortaj ondoj.
Dum pluraj jardekoj, la Ar-Men-a deĵorŝanĝo estis plenumita per la ŝipo Velléda estrata de Henri Le Gall, vera majstro pri tiu faro. Tamen, eĉ sub lia estreco, la konduko povus esti tumulta, kiel memorigas tiu eltiraĵo de verko de la verkisto Jean-Pierre Abraham okaze de ties restado en Ar-Men-turo:
Kiel sur ĉiuj marmezaj lumturoj, la teamo de gardistoj postenigita ĉe Ar-Men, nombris tri anojn: du deĵorantajn kaj unu ripozantan sur tero (fakte sur insulo Sein) kie loĝejo estis rezervita por ili, ĉe domo « Grand Monarque » (la granda monarĥo), posedaĵo de Administracio pri Lumturoj kaj Signaloj. Ĝis la dua mondmilito, ĉiu laŭvice deĵoris tridek tagojn en la lumturo kaj dek tagoj sur tero. Poste estis dudek tagoj sur lumturo kaj dek tagoj sur tero. Ekde 1971, la deĵortempo estis difinita je dek kvar tagoj, sekve de sep tagoj da ripozo. Evidente tiuj reguloj estis aplikitaj nur kiam la veterkondiĉoj ebligis tion. En Ar-Men, ofte okazis ke la deĵorŝanĝo devis esti nuligita pro malbela vetero. Ja, tio povus daŭri dum longa tempo: la rekordo de tempo pasita en la lumturo, de gardisto estis pli ol cent tagoj...
« Se vetero ebligas » do, laŭ la esprimo uzata de gardistoj kaj ŝipanaro de provianta ŝipo, la deĵorŝanĝo de Ar-Men, ekde 1971, okazis ĵaŭde vintre kaj vendrede somere. Helpata de la motorboataj ŝipanoj, unue estis la deĵoronta gardisto, ekipita per savzono kaj rajdante la pilkegoseĝon uzatan por la ir-reirilo. Kiam sur la lumtura platformo, li anstataŭis la deĵorintan gardiston, kiu siavice uzis la pilkegoseĝon por aliri la boatferdekon, kie la ŝipanoj strebis ebligi ne tro akrobatan surboatiĝon. Sekve oni transpasigis la nutraĵojn kaj la aparataron. Poste por fini, se necesis oni provizis per dolĉa akvo, petrolo kaj gasojlo.
La lasta deĵorŝanĝo de Ar-Men okazis la 10-an de aprilo 1990. Daniel Tréanton kaj Michel Le Ru, la du deĵorintaj gardistoj, tiun tagon, estis helikoptere eligitaj. Ekde la aŭtomatigo, la ripar-teamoj veturas per helikoptero. Unu foje jare, plonĝistoj inspektas la lumturan fundamenton.
Literaturo
La escepteco de tiu lumturo, ties izoleco kaj ties historio inspiris multajn aŭtorojn. Tamen nur unu esploris la temon en la interno, se tion oni aŭdacas diri : la verkisto Jean-Pierre Abraham, kiu estis lumtura gardisto de Ar-Men de 1959 ĝis 1963.
Vladimír Dvořák (apartigilo)
Nomon kaj familian nomon Vladimír Dvořák havas pli da portantoj:
3753 Cruithne
Ĝi foje estis (mistrafe) nomita "dua luno de Tero". Prefere ĝi estas tiel dirita tera akompananto.
Marco Picasso
Marco PICASSO (n. 1940) estas itala esperantisto kaj verkisto en itala lingvo kaj Esperanto. Li esperantiĝis en la jaro 1959.
Li verkis la originalan romanon en esperanto La Tunelo - premio verko de la jaro 1999 - ankoraŭ disponebla ĉe la aŭtoro. Li verkis ankaŭ itallingvan manlibron "Parole in gioco" vortaro pri falsaj amikoj inter la itala kaj esperanto. Dua eldono estas preta kaj disponebla nur elektronike. Li estis redaktoro de la itallingva revuo del IIC Lingua Verde. En Heroldo de Esperanto li redaktis kurson pri ŝako, kaj artikolojn pri la literoj kaj alfabetoj. En 2001 li estis elektita al la Senato de la Esperanta Civito, kaj reelektita en 2006.
3753 Cruithne
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la skota astronomo Duncan Waldron elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Antaŭe ĝi estis observita en 1983 de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio, sub la provizora nomo 1983 UH.
Orbito
Ĝia nekutima orbito estis determinita en 1997 de Paul Wiegert kaj Kimmo Innanen de la Universitato York de Toronto, kaj Seppo Mikkola de la Universitato de Turku en Finnlando.
Ĉar la orbita periodo de Cruithne estas iomete pli malgranda ol unu jaro, tiu "fabo" iom post iom malproksimiĝas de Tero, ĝis kiam ĝi atingos la alian punkton de Lagrange, L5, post ĉ. 385 jaroj.
Teștioara
Teștioara [teŝtiŝoara] (hungare: Kiskeresztesbánya) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Surduc.
Adligenswil
Geografio
Adligenswil estas setlejaro oriente de la urbo Lucerno. Sudokcidenten la vilaĝo senakvigas la rivereto Würzbach, kiu en Lucerno alfluas al Kvarkantona Lago, nordokcidenten per la rivereto Ron. Krom la ĉefvilaĝo Adligenswil mem, al la komunumo apartenas la setlejoj Dottenberg kaj Stuben.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Adligenswil limas en nordo al Dierikon, en nordoriento al Udligenswil, en oriento al Küssnacht, en sudo al Meggen, en sudokcidento al Lucerno, kaj en nordokcidento al Ebikon.
Ailsa Craig
La insulo Ailsa Craig [ejlza krejg] situas je proksimume 12 km okcidente de la sud-okcidenta marbordo de Skotlando kaj je 60 km oriente de Irlando. Ĝia populara angla kromnomo estas Paddy's Milestone [Padiz majlston], "mejloŝtono de Patrick".
Adligenswil
Trafiko
Adligenswil situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la loka busreto de la urbo Lucerno.
Teștioara
Teștioara estis kreita kiel vilaĝo en 1956; antaŭe ĝi estis parto de Surduc. Ĝi estas atingebla de Surduc per la komunuma vojo DC47, tra Solona.
Ailsa Craig
Tie oni produktas rondajn glitŝtonojn el granito kun metalaj ansoj, uzatajn ĉe la skota vintra sportospeco "curling" [korling], kiun sur glacio ludas du teamoj, ekipitaj per balailoj (legu glitŝtonludo).
Adligenswil
Historio
La unua dokumenta mencio de Adligenswil datiĝas el la jaro 1243 kiel Adelgeswiler.
Ailsa Craig
Laŭ legendo Brian Ború, reĝo de Irlando (ĉ. 941-1014), okupis la insulon Ailsa Craig kaj deklaris ĝin parto de sia regno, sed tiun pretendon la regantoj de Skotlando neniam akceptis.
Adligenswil
Historio
En la 13-a jarcento Adligenswil troviĝis sub la regado de la Abatejo Lucerno kaj la Monaĥjeo Murbach. En la jaro 1291 la majora bieno Adligenswil estis vendita al la Habsburgoj. Inter la bataloj de Morgarten 1315 kaj de Sempach la habsburga influo en Adligenswil konstante malkreskis. En la jaro 1395 kaj 1406 la urbo Lucerno definitive akiris la privilegojn kaj rajtojn pri Adligenswil.
Ailsa Craig
Observate el la skota marbordo apud la urbeto Girvan (gaele: Garbhan aŭ Inbhir-Garbhain) en la graflando Ayrshire (gaele: Inbhir-Àir), Ailsa Craig similas al alta roka monto, elirinta abrupte el la maro. Ĉar ĝia koloro konstante ŝanĝiĝas laŭ la veteraj kondiĉoj kaj la sezono, ĝi estas vere impona kaj mistera. La insulo estas bela kaj samtempe iom minaca. La insulo longas iom pli ol 1,2 km kaj larĝas iom pli ol 0,8 km. Ĝia alto tamen estas 338,65 m. La plimulto de la insula supraĵo estas ege kruta.
3753 Cruithne
Orbito
En tiu momento, pro gravita altiro de Tero la orbita periodo de Cruithne iĝos iom pli granda ol tiu de Tero, kaj la asteroido refoje malproksimiĝos de nia planedo. La tuta ciklo daŭras ĉ. 770 jarojn.
Ailsa Craig
Malgraŭ la malgranda areo sur Ailsa Craig estas industrio. Ekde la 19a jarcento oni eltiras graniton (ruĝan kaj bluan) en ŝtonminejo en la nordo de la insulo, transportas ĝin per malgranda fervojo al ĝeto en la sudo, kaj poste per ŝipo al la ĉeftero. Tie oni produktas el granito grandajn rondajn glitŝtonojn kun metalaj ansoj, uzatajn ĉe la skota vintra sportspeco curling [korling], kiun sur glacio ludas du teamoj, ekipitaj per balailoj.
3753 Cruithne
Orbito
Fine, vidita elde Tero Cruithne trairas hufuman orbiton. Ĝi pliproksimiĝis al Tero la kun 13,654 milionoj da km (0,0913 AU) kaj revenos tiom proksime nur en 2292.
Ailsa Craig
Turismaj gvidlibroj priskribas Ailsa Craig kiel „neloĝatan insulon”, sed tio ne ĝustas. En la jaro 1404 reĝo Roberto 3a de Skotlando publikigis ĉarton, kiu konfirmis la posedon de la insulo kiel parton de la tereno de monaĥejo de Crossraguel [krosragel] (gaele: Crois Rathaig Mhaoil) apud la urbeto Maybole [mejbol]. De tempo al tempo monaĥoj loĝis sur Ailsa Craig. Fiŝoj kaj marbirdoj (i.a. moruoj kaj fraterkuloj) estis sendataj el la insulo al la monaĥejo, kie ili estis ŝatata manĝaĵo. Dum la sekvaj jarcentoj la insulo estis proprieto de diversaj nobeloj, inkluzive de la markizo de Ailsa. La intendanto de la lasta loĝis en domo sur Ailsa Craig kaj mastrumis la insulon. Fiŝistoj ofte restis tie provizore, sed ne estis konsiderataj loĝantoj. Tamen, en la jaro 2006, estis eldonita de la societo Friends of the McKechnie Institute en la urbo Girvan, disko DVD kiu konsistas el vidaĵoj kaj informoj pri Ailsa Craig. Plie, ĝi inkludas intervjuojn kun membroj de la Girvan familio (samnoma kiel la urbo), kiu ĝis la 20a jarcento loĝis sur la insuleto. Kune kun la lumtura familio kaj la ŝtonminejaj laboristoj, estis sufiĉe da daŭraj kaj dumtempaj loĝantoj por ebligi okazigon de sabata dancvespero, ĉe kiu kelkfoje ĉeestis ĝis 30 homoj. Iu sinjorino Girvan funkciis teejon en nepluuzata ŝtonmineja domo, en kiu ĝi provizis teon kaj kukojn al tagaj turistoj, kiuj vizitis la insulon per la ŝipo Lady Ailsa de Kapitano William Girvan. La kontribuinto de artikolo pri Ailsa Craig, kiu aperis en la magazino MONATO malkovris, ke, flanke de sia patrino, li estas parenco de la familio Girvan.