cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
15050 Heddal
Ĝi recevis la nomon de Heddal, malgranda lernejo en samnoma urbeto en Norvegio. Tiu lernejo estis unu el la tri gajnantoj de lla konkurso de Plej Bona Instruo pri Astronomio, kiu okazis dum la Jaro 2009 de la Astronomio en Norvegio.
6606 Makino
6606 Makino estas malhela malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana plantosciencisto Tomitaro Makino (japane : 牧野富太郎, Makino Tomitarō, 1862–1957), tutmonde famkonata. Li estas kreditata de la malkovro de 500 novaj plantaj specioj.
Dohnányi
Dohnányi estas hungarlingva familinomo.
Framont
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ezker abertzalea
La termino ezker abertzalea estas uzata por referenci al la partioj aŭ organizaĵoj de eŭska naciisma ideologio, kiuj siavice estas de maldekstro, ĉu en formo de komunismo, socialismo aŭ socialdemokratio. En ĉi tiuj oni rimarkas ilian maldekstrisman karakteron kontraste kun la kutima tradicia karaktero, konservativa kaj kristan-demokrata de la koncerna kaj historie hegemonia partio de la eŭska naciismo, la Eŭska Naciisma Partio (PNV).
Maldekstra suverenista poluso
En la lastaj tempoj, la naciismaj fortoj al la maldekstra de la Naciisma Partio Eŭsko estas debatido la konstitucio de suverenista poluso, kies fino estus peli la sendependeco de Euskal Herria. La propono inkludus al Batasuna, Eusko Alkartasuna (EA), Aralar kaj al la bazoj de la Eŭska Naciisma Partio, kaj ĝi ekskludus al la direkto de ĉi tiu lasta, montrante partianinoj de lia kreo la maldekstra abertzale eksterleĝigita kaj EA. Tamen, tiel EA kiel Aralar metis kiel antaŭa kondiĉo la malproksimigo de Batasuna de ETA kaj la ĉesas de la terorisma aktiveco de ĉi tiu. Same, de Aralar lasis klara lia ideo de ne interpreti la suverenista poluso en ŝlosilo de elekta fronto.
Aŭstria Esperanto-Junularo
La Aŭstria Esperanto-Junularo (germane: Österreichische Esperanto-Jugend) - AEJ - estis fondita en 1965 kaj havas sian lokon en Vieno. Ĝi estis fondita en Graz per la tiama studenta Esperanto-klubo tiea.
La fondon en sendependa formo motivis la tiam jam ekzistanta tensio inter la iama Viena E-junularo (DI H.Schalk kaj geamikoj) kaj la estraro de AEF (D-ro Grimme, Vokal k.a.), kiu kulminis en la definitiva skismo realigita en la posta jaro 1966 per la oficiala fondo de AEM (Aŭstria Esperanto-Movado). Jam dum la 1960-aj jaroj AEJ kunagadis kun IEJ (italoj) kaj JEJA (jugoslavoj) organizante reciproke junularajn renkontiĝojn en la tri landoj. Ekde 1967 AEJ estas landa sekcio de TEJO. La aktivecoj estas regulaj renkontiĝoj en Vieno, foje okazantaj organizitaj renkontiĝoj kun hungaroj, slovakoj, ĉeĥoj, germanoj. La revuo kune inter la jaroj 2000 kaj 2010 estis eldonata kunlabore kun la Germana Esperanto-Junularo (GEJ). Prezidantino laŭ la stato de 2013 estis Judith Stelzhammer, post antaŭa prezidanteco de Katharina Tanzberger.
Marakatuo
Marakatuo (kelkfoje esperantigita ankaŭ kiel Marakato) estas brazildevena muzikstilo, treege danciganta, kutime ludata dum la karnavaloj de la ŝtatoj de Norda Brazilo, precipe en Maranjano kaj Pernambuko.
Tiu stilo venas de la erao de sklavigado kaj naskiĝis pro tio, kiam estis permesata al sklavoj rereĝigi simbolan reĝon. La preĝanta muziko estas ludata do intence forte, por ke ĝi estu sentata de ĉiuj.
Grupoj de Pernambuco
Pernambuko estas la brazila ŝtato, kiu regas la tradicion de marakatuo. Ĝiaj ĉefaj grupoj, ofte nomataj "nação" (nacio), estas:
Angiologio
Angiologio estas subfako de interna medicino, kiu traktas la malsanojn rilatajn al la angioj.
La angiologio ampleksas la preventon, diagnozadon kaj sen-operacian terapion de la malsanoj de la arterioj, vejnoj kaj limfaj angioj.
Ekzakta difino de la limoj de tiu kompare al aliaj subfakoj de medicino ne ĉiam eblas kaj ankaŭ ne ĉiam deziratas. Malsanoj de la koraj angioj estas klara fokuso de la kardiologio, sed por angiaj malsanoj de la centra nerva sistemo kunlaboras angiologoj kaj kuracistoj pri neŭrologio kaj neŭrokirurgio. Rilate al malsanoj de la surfacaj vejnoj ekzistas kunlaborado kun kuracistoj pri dermatologio kaj flebologio. La angiokirurgio estas subfako de kirurgio kaj ne apartenas al la angiologio. Pro tio, ke angioj ĉiam plej proksime rilatas al organoj, por kiuj ili prizorgas la al- kaj fortransporton de sango, ankaŭ ekzistas kunlaborado kun pliaj medicinaj subfakoj, kiuj fokusiĝas pri tiuj organoj.
Horní Světlá
Nomon Horní Světlá havas tri setlejoj:
Takashi Fukunishi
Takashi Fukunishi (japane 福西 崇史, n. 1-an de septembro 1976) estas japana futbalisto. Li de 1999 ĝis 2006 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li estis aktiva teamano kiu partoprenis en 64 matĉoj kaj atingis 7 golojn.
Masakro de la nepala reĝfamilio
La nepala reĝa masakro okazis vendrede, la 1-an de junio 2001, en la Narayanhity Reĝa Palaco, tiam la loĝejo de la nepala monarkio. Inter la buĉitoj troviĝis la reĝo Birendra kaj reĝino Aiswarya, tiamaj monarkoj. La mortigon kaŭzis ilia filo, Princo Dipendra, kiu memmortigis sin tuj poste. Kiel konsekvenco, nova reĝo fariĝis Ĝanendra, frato de la antaŭa reĝo. Diversaj fontoj kontestis siatempe la oficialan rakonton, kaj pluraj konspiraj teorioj naskiĝis pro ĝi.
Superrigardo de eventoj
Laŭ raportoj, ĉio okazis dum festo en la reĝa palaco de Nepalo. Princo Dipendra estis trinkinta multe kaj miskondutis al gasto, kio rezultis en lia elpelo el la festo, fare de lia patro, reĝo Birendra. La ebria Dipendra estis forprenita al lia ĉambro, akompanate de sia frato Princo Nirajan kaj kuzo Princo Paras.
Sekvo
Dipendra estis proklamita reĝo dum li kuŝis ankoraŭ en komato, sed li mortis la 4-an de junio 2001, post tri-taga reĝado. Ĝanendra estis nomumita regento por la tri tagoj, kaj poste supreniris la tronon mem post kiam Dipendra mortis.
Dum Dipendra vivis, Ĝanendra asertis ke la mortoj estis la rezulto de "akcidenta pafado de aŭtomata armilo". Tamen, li poste diris ke li faris ĉi tiun aserton pro "laŭleĝaj kaj konstituciaj kaŭzoj", pro tio ke sub la konstitucio kaj tradicio, Dipendra ne povus esti akuzita je murdo kaze ke li estus supervivinta. Poste, plena enketo okazis kaj Kronprinco Dipendra estis trovita priresponda por la mortigo.
La ĝenerale cirkulita onidiro estas ke Princo Dipendra estis kolera super geedziĝa disputo. La elekto de Dipendra kiel estonta edzino estis Devyani Rana, filino de Pashupati SJB Rana, membro de la Rana klano, kontraŭ kiu la Ŝaha dinastio havis historian malamikecon. La Rana klano servis kiel la heredaj ĉefministroj de Nepalo ĝis 1951, kun la titolo Maharaĝo kaj la du klanoj havas longan historion de inter-geedziĝoj.
Duhoma komitato konsistanta el Keshav Prasad Upadhaya, la tiama Ĉef-Juĝisto de Supera Kortumo kaj Taranath Ranabhat, la tiama Prezidanto de la Domo de Reprezentantoj, efektivigis la semajnon longa enketo en la masakro. La enketo konkludis, post la intervjuo al pli ol cent homoj inkluzivante vidatestintojn kaj palacajn oficialulojn, gardistojn kaj personaron, ke Dipendra efektivigis la masakron. Grandaj nombroj de kritikantoj, kaj en Nepalo kaj eksterlande, kritikis la oficialan raporton ĉar multaj faktoj raportitaj de la tiama enketa teamo ŝajnis esti en kontraŭdiro en multaj formoj.
En la pli longa perspektivo la masakro subfosis la respektegon de la nepala socio kiun la reĝa familio antaŭe ĝuis kaj inspiris ege pli grandan ekzamenadon kaj kritikon de iliaj agadoj ol antaŭe estis tolerita. La reĝado de Ĝanedra sekve estis afero de polemiko, kaj lia aŭtokrateca stilo kaj interrompo de parlamento rezultis en la demokratia movado en Nepalo en 2006.
Konspiraj teorioj
Malgraŭ la fakto ke du supervivintoj publike konfirmis ke Dipendra estis faranta la pafadon, multaj nepalanoj ankoraŭ konsideras ĝin mistero.
Multaj homoj en Nepalo suspektis ke Ĝanendra estis priresponda por la reĝa palaca masakro kaj ke li kulpigis Dipendra-n por ke li povus okupi la tronon mem. Kelkaj akuzas ke li faris tion interkonsente kun la barataj aŭtoritatoj aŭ kun la CIA. Ĝanendra estis tiel nepopulara en la lando kiel sia filo Paras. Li estis tria en linio al la trono antaŭ la masakro. Li estis ekstere de urbo (en Pokhara) dum la masakro kaj estis la plej proksima supervivanta parenco de la reĝo. La edzino kaj filo de Ĝanendra estis en la ĉambro ĉe la reĝa palaco dum la masakro. Dum lia filo supervivis kun iometaj vundoj, lia edzino estis pli grave vundita dum la okazaĵo. .
(56982) 2000 SE189
(56982) 2000 SE189 estas malgranda, malhela, nerapide rotacianta asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Masakro de la nepala reĝfamilio
Konspiraj teorioj
La prezidanto de Nepala maŭista Partio en publika renkontiĝo deklaris ke la masakro estis planita de Barato.
Pardinilla
Pardinilla [pardiNIlja] (Pardiniella) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Pardinilla suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Pardinilla oni malaltiĝis ĝis nunaj 24 loĝantoj (2019).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefa vidindaĵo esta la preĝejo.
Komunumoj en distrikto Brașov
Jen listo de komunumoj en distrikto Braŝovo:
Kobrow
Kobrow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Sternberger Seenlandschaft. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Pitjantjatjara lingvo
La pitjantjatjara lingvo estas dialekto de la okcidentdezerta dialektaro tradicie parolata de la Pitjantjatjaroj de Centra Aŭstralio. Ĝi estas interkomprenata kun aliaj variaĵoj de la okcidentdezerta lingvaro kaj estas partikulare tre rilata al la jankunitjatjara lingvo. Distingaj karakteroj de la pitjantjatjara inkludas finaĵojn -pa ĉe vortoj kiuj alimaniere finiĝus per konsonantoj, prefero al ne havi y komence de plej vortoj, kaj uzado de la vorto pitjanitja signife iri/veni (male al jankunitja ĉe jankunitjatjara). Tiu lasta distingo estas ankaŭ la tialo kial tiu lingvo nomiĝas.
Kantono Lewis (Okcidenta Virginio)
La kantono Lewis - angle Lewis County - estas kantono de Usono en la subŝtato Okcidenta Virginio. Ĝia administra centro estas la urbo Weston. La kantono estis nomita laŭ Charles Lewis, soldato, kiu mortis en la Usona Enlanda Milito.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Ĝajpuro
Ĝajpuro, angle Jaipur, hinde जयपुर, (kiu ankaŭ nomiĝas la "rozkolora urbo") estas la ĉefurbo de la subŝtato Raĝastano en la federacia ŝtato Barato.
Geografio
Ĝajpuro situas en montaro 431 metrojn super la marnivelo. Tonk (Raĝastano) troviĝas 85, Sikar kaj Kiŝangarh po 100, Gangapur (Savai Madhopur) 105, Alŭaro 108, Aĝmer 126, Agra 224, tutlanda ĉefurbo Delhio 236, Ĝodpur 285, Mumbajo 935, Kolkato 1358 kilometrojn (aere).
Historio
Maharaĝo Saŭai Jai Singh fondis Ĝajpuron en 1727 kaj ĝi estis la unua planita urbo de Barato. Ĝis 1947 dominado de britoj okazis. En 1876 Albert, Princo de Kimrujo vizitis la histoririĉan urbon, tial antaŭe oni farbis la domojn per rozkolora farbo. Tiu koloro karakterizas la urbon.
Trafiko
En Ĝajpuron venas 4 fervojaj linioj kaj 7 vojoj kaj apude kuŝas signifa flughaveno.
László Somogyi (dirigento)
László Somogyi [lAslO ŝomodji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Somogyi László estis hungara dirigento, violonisto, altlerneja instruisto.
László Somogyi naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Ĝenevo.
Biografio
László Somogyi devenis el juda familio. Li komence lernis violonadon kaj pianadon, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1935. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály kaj Leó Weiner. Dum la studentaj jaroj li estis violonisto en koncerta orkestro. En 1935 li lernis kelkajn monatojn en Bruselo de de:Hermann Scherchen. Li debutis kiel dirigento en la sekva jaro en koncerthalo de la Altlernejo, poste en aliaj eŭropaj urboj. En 1939 li fondis orkestron el judaj muzikistoj, poste li estis ĝia orkestrestro kaj dirigento dum la 2-a mondmilito. Inter 1945 kaj 1950 li dirigentis la ĉefurban simfonian orkestron, inter 1949-1956 li ankaŭ instruis en la Muzikarta Altlernejo, fine inter 1951-1956 li estis ĉefdirigento de simfonia orkestro de la Hungara Radio. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li disidis, poste li estis aktiva dirigento en la mondo, post kelkaj jaroj jam ankaŭ en Hungario. Li ricevis premion Kossuth en 1951, en la sekva jaro alian ŝtatan premion.
Mansur Hekmat
Mansur HEKMAT (en persa: منصور حکمت‎, denaske Ĵubin Razani, en persa: ژوبین رازانی‎; 4a de Junio, 1951 - 4a de Julio, 2002) estis irana marksista teoriulo, revoluciulo kaj estro de movado de laboristaj komunistoj. Li kontraŭis la ŝahon, kaj post la Irana revolucio de 1979, li unue fondis la movadon de Revolucia Marksismo kaj en 1983 li kun-fondis la Komunisman Partion de Irano, kiu estis opozicia al la Islama Respubliko Irano. En 1991 li separiĝis el tiu partio kaj fondis la Laboristan Komunisman Partion de Irano, kiun li estris ĝis sia morto en 2002. Li estis edzo de iama politikisto Azar Majedi.
Miksaj atlantikaj arbaroj
La miksaj atlantikaj arbaroj estas ekoregiono el la eŭropa-siberia ekoprovinco de la palearktisa ekozono, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi etendiĝas laŭlonge de la okcident-eŭropa marbordo de Atlantika Oceano. La Eŭropa Vivmedia Agentejo subdividis la WWF-ekoregionon en du EVA-unuojn. La limo inter la suda kaj la norda EVA-regiono situas pli-malpli apud la nordo de Belgujo.
Mansur Hekmat
Li gradiĝis pri ekonomiko en la Universitato de Ŝiraz, antaŭ translokiĝi al Britio kie li magistriĝis en la Universitato de Bath. Li translokiĝis al Londono en 1973 por doktoriĝi en la Universitato Birkbeck, kie li studis sub la superrigardo de la marksisma teoriulo Ben Fine kaj iĝis kritikisto de tio kion li ividis kiel distorditaj versioj de komunismo, kie la Rusia komunismo, la Ĉina komunismo, la gerilmilito, la socialdemokrata Trockiismo kaj naciismo inter maldekstruloj.
Miksaj atlantikaj arbaroj
Priskribo
Biome la ekoregiono apartenas al la mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj. Ĝi okupas 399 100 kvadratajn kilometrojn, aŭ la okcidentan duonon de la duoninsulo de Jutlando en Danujo, la nordorienton de Germanujo, la preskaŭan tutaĵon de Nederlando, la nordon kaj la okcidenton de Belgujo kaj de Francujo, kaj la britajn Manikinsulojn.
La regiono karakteriziĝas de marbordaj ebenaĵoj; la solaj pli malpli gravaj altaĵoj troviĝas en Bretonujo.
Flaŭro
Estas eble trovi diversajn miksajn kverkarojn en la ekoregiono, superregatajn de roburo (Quercus robur), penda betulo (Betula pendula) kaj eŭropa fago (Fagus sylvatica). Loke, apud la marborda linio, troviĝas dunoj kun halofitoj kaj ulekso (Ulex gallii), kiuj rezistas lokajn cirkonstancojn pri vento kaj saleca mara influo. Plurfoje, pro troekspluatado, erikejoj kun erikacoj ( kaluno, eriko ) kaj ulekso estas anstataŭintaj la naturajn arbarojn. Pli sude, diversaj kverkoj aperas, inkluzive petra kverko (Q. petraea) kaj lanuga kverko (Q. pubescens),  sed multaj forstoj estas plantitaj kun arbara pino (Pinus silvestris) kaj pli sude kun pinastro (Pinus pinaster), precipe sur malriĉaj sablaj grundoj.
Faŭno
La birda diverseco estas eksterordinare alta. La nura Nederlando nombras pli ol kvarcent kvardek speciojn de birdoj, inkluzive de la endanĝerigitan hortulanon (Emberiza hortulana), marĉanason (Anas querquedula), komunan galinagon (Gallinago gallinago), marbordan pluvion (Charadrius alexandrinus), grenemberizon (Miliaria calandra), kaj makulan porzanon (Porzana porzana). Aliaj notindaj birdospecioj en la ekoregiono estas eŭrazia koltordulo (Jynx torquilla), ruĝdorsa lanio (Lanius  collurio), tetro (Lyrurus tetrix), kangrilbirdo  (Locustella luscinioides), kaj turda kanbirdo (Acrocephalus arundinaceus).
Stato de naturprotekto
La ekoregiono estas endanĝerigita. La precipa parto de la origina vegetaĵaro estas malaperinta kaŭze de homa agado.
Henry Kamen
Henry A. Kamen (naskiĝis en 1936 en Jangono, Birmo, tiam Brita Hindio) estas brita historiisto.
Biografio
Henry Arthur Kamen naskiĝis en Jangono en 1936, kiel filo de Maurice Joseph Kamen, naftoindustria inĝeniero laŭ familia deveno parte angla, parte birma, kaj lia edzino, 'Agnes Frizelle, laŭ familia deveno duone irlande angla kaj duone nepala. Kamen estis edukita en privata internuleja mezlernejo en Londono, ricevis stipendion studi en la Universitato de Oksfordo, kaj tie doktoriĝis. Dum la armea servo li studis la rusan, kaj lia unua libro estis traduko de poemoj de Boris Pasternak.
Kariero
Inter 1966 kaj 1992, Kamen instruis historion de Hispanio en la frua moderna epoko kadre de la Universitato de Warwick, kaj laboris ĉe diversaj universitatoj en Hispanio. En 1970, li estis elektita membro de la Reĝa Historia Societo (Royal Historical Society) de Britio. En 1984 li estis nomumita profesoro ĉe la Instituto por Esplorado de la Homaro en la Universitato de Viskonsino en Madison, Usono. Li estis profesoro de la Supera Konsilio pri Scienca Esploro en Barcelono de 1993 ĝis sia emeritiĝo en 2002. Ekde tiam li daŭrigis prelegadon en konferencoj kaj verkadon, kaj li vivas nuntempe parte en Hispanio kaj parte en Usono. Li estas influa kontribuanto al la paĝoj de la hispana ĉiutaga gazeto El Mundo.
Elektitaj publikaĵoj
, parte ankaŭ :
Système universitaire de documentation
La système universitaire de documentation (jen france, en Esperanto "universitata dokumentiga sistemo") aŭ mallonge SUDOC estas sistemo uzata fare de al la bibliotekoj de la universitatoj kaj altlernejoj de Francio por identigi, spuri kaj administri la dokumentojn en posedo de tiuj bibliotekoj. La katalogo, kiu enhavas pli ol 10 milionojn da referencoj, ebligas al studentoj kaj esploristoj serĉi bibliografiajn informojn en pli ol 3 400 dokumentigaj centroj. La sistemo proviziĝas fare de la institucio Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (france, en Esperanto "bibliografia agentejo de supera edukado").
Henry Kamen
Elektitaj publikaĵoj
Aldone nur :
Sonta
Bazaj informoj
Sonta, (serbe Сонта, kroate Sonta, hungare Szond, germane Waldau) estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Okcidenta Baĉka, en municipo de Apatin.
Situo
Sonta situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo al Apatin.
Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. Post la 2-a mondmilito la germanoj (= unu kvarono de la loĝantoj) estis deportitaj. En 2002 loĝis en Sonta 4992 da homoj, (kroatoj 2966 (59 %), serboj 975 (20 %), hungaroj 267 (5 %), rumanoj 211 kaj aliaj).
Písek (apartigilo)
Alia signifo
En astronomio : 2672 Písek estas asteroido.
Berno-Mezlando (administra distrikto)
La administra distrikto Berno-Mezlando (germane Verwaltungskreis Bern-Mittelland) estas administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 385,872 loĝantojn la 1-an de januaro 2010. Ĝia ĉefurbo estas Ostermundigen.
Geografio
La administra distrikto Berno-Mezlando pli-malpli kongruas kun la aglomeraĵo de la kantonĉefurbo Berno. Ĝi estas la plej popolriĉa administra unuo de la kantono, kiu entenas pli ol trionon de la tuta kantona loĝantaro.
Historio
La nova administra distrikto Berno-Mezlando estis fondita kadre de la reformfo de la malcenta administracio de Kantono Berno kun efiko de la 1-a de januaro 2010, per kunigo de la iamaj distriktoj Berno, Konolfingen, Laupen, kaj pluraj komunumoj de la iamaj distriktoj Fraubrunnen kaj Seftigen kaj po unu komunumo de la iamaj distriktoj Aarberg kaj Burgdorf.
Komunumoj de la administra distrikto Berno-Mezlando
La administra distrikto Berno-Mezlando konsistas (stato en 2012) el 96 komunumoj, el kiuj la kantonĉefurbo Berno estas la plej granda. Jen la listo:
Sam Wood
Sam Wood (naskiĝis la 10-an de julio 1883 en Philadelphia; mortis la 22-an de septembro 1949 en Hollywood) estis usona filmreĝisoro.
Sam Wood famiĝis pro siaj filmoj kun la Marx Brothers (Fratoj Marx). Entute li, inter 1940 kaj 1944, kvarfoje kandidatiĝis por la Oskaro kiel plej bona reĝisoro. Lia kariero jam komenciĝis en 1920 la periodo de la mutfilmo. Li kunlaboris en 1929 kiel asistanto de Erich von Stroheim je ties nefinita majstraĵo Queen Kelly (Reĝino Kelly). Unu el liaj plej bonaj filmoj estis la filmado de For Whom the Bell Tolls (Por kiu la sonorilo sonas) de Ernest Hemingway el 1943.
Sam Wood estis ekde 1908 ĝis sia morto la edzo de Clara L. Roush kaj mortis pro koratako en 1949.
Chodov
Chodov (prononcu Ĥodov) estas nomo por urbo kaj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.
Antonie Janisch
Antonie Janisch [janiŝ] estis aŭstrohungara aktoro.
Antonie Janisch naskiĝis la en Vieno, ŝi mortis la  en Vieno.
Biografio
Antonie Janisch devenis el varia hungara-aŭstra familio kaj kreskis en malĝojaj cirkonstancoj. Baldaŭ ŝi ricevis siajn aktorajn lecionojn de la geedza paro Zerline kaj Ludwig Gabillon. En 1863 ŝi debutis en la Burgoteatrejo en sia naskiĝurbo. Ne venis la atenditaj sukcesoj, tial ŝi translokiĝis al Berlino, kie ŝi engaĝiĝis al la Teatro Wallner. La sukcesoj venis, kiam ŝi iris al Teatro Thalia en Hamburgo en 1869. Post 3 jaroj ŝi revenis al Burgoteatrejo. Post la geedziĝo (1873) ŝi rezignis pri la roloj, sed en 1875 la geedzeco fiaskis. Ŝi denove estis videbla sur scenejo de la Burgoteatrejo, poste ŝi turneis en Germana Regno, Britio kaj Usono. Ŝi emeritiĝis en 1893 kaj vivis plu sola.
Ŝiaj teatraj roloj (elekto)
Käthchen von Heilbronn, Preziosa, Luise, Marguerite (malriĉa nobelo), Gertrud (grafo Waldemar), Marianne (La gefratoj), Hedwig, Melitta (Sapfo).
Norbert Simon
SIMON Norbert (pro. ŝimon) estis hungara inĝeniero, teknika ĉefkonsilanto naskita en Nagyvárad la 1-an de marto 187 kaj mortinta en Bp. la 28-an de februaro 1939. Li estis edzo de Blanka Simon.
Biografio
Norbert Simon diplomitiĝis en Bp.. Li laboris en ŝtatkonstruaj oficoj en Sepsiszentgyörgy (1892–93), Segesvár (1893–1919) kaj Bp. (1919–27). Li estis privoja kaj pripontkonstrua inĝeniero, sed li prejektis ankaŭ altkonstruaĵojn. Li estis la unua en Hungario, kiu redaktis tian mapon, sur kiu estis indikitaj la distancoj inter urboj kaj vilaĝoj je kilometroj.
Pinzgau
Pinzgau (elparolu: pincgaŭ) estas la populara nomo de la politika distrikto (germanlingve: Bezirk) Zell am See en la aŭstria federacia lando Salcburgio. La nomo Pinzgau devenas de la germana vorto Binsen (junkoj) kiuj amase kreskis laŭlonge de la antaŭe neregulita Salzach. Oriente la Pinzgau limas al la Pongau (distrikto Sankt Johann), okcidente al la federacia lando Tirolo, norde al Germanio kaj en la sudo, de okcidento orienten; al Sudtirolo (Italio), Orienttirolo (parto de la federacia lando Tirolo) kaj la federacia lando Karintio (Kärnten).
NGC 926
NGC 926 (aliaj indikoj — PGC 9256, UGC 1901, MCG 0-7-11, ZWG 388.14, IRAS02235-0033) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Linio A (Praga metroo)
Linio A de Metroo en Prago havas en plano verdan koloron. Ĝi havas 17 staciojn, la longeco de tiu ĉi linio estas 17,13 km. Ĝi ofertas konekton de Nemocnice Motol al Depo Hostivař. La graveco de tiu ĉi linio estas en konekto de Nacia muzeo (kaj samtempe ankaŭ Venceslaa Placo) al Praga burgo (haltejo Hradčanská). Survoje estas ankaŭ haltejo en Malgranda Kvartalo de Prago - Malostranská.
Leó Frankel
FRANKEL Leó (, Óbuda–Újlak –, Parizo, Francio) estis revolucia politikisto, labormovada gvidanto, gvidanto en la Pariza Komuno de 1870–71. Oni elektis lin je gravaj pozicioj al la 1-a kaj 2-a Internacioj. Li estis proksima kunlaboranto kaj amiko de Karl Marks, li havis gravan rolon en fondo de la Hungaria Ĝenerala Laborpartio.
Li estis filo de patruj-senta kuracisto, li mem lernis juvelarton kaj kiel ŝilda submajstro, li ekmigris en 1861 en okcidenta Eŭropo, kie li konatiĝis kun la socialisma laborista movado. Li laboris en Germanio kiel oraĵisto, poste li migris plu en 1867 al Parizo, poste al Londono, kie li konatiĝis kun Markso. Oni enprizonigis lin pro antaŭpreparo de la pariza komuno.
Lin liberigis revoluciuloj en septembro de 1870, li iĝis membro de la Nacia Gvardio kaj batalis sur la barikadoj. Post venko de la komuno, en marto de 1871, oni elektis lin unu gvidanto de la komitato por labor-, insdustrio- kaj komercaj aferoj (délégué unique). Post malvenko de la komuno, li fuĝis en Svislandon. La franca juĝistaro kondamnis lin je morto, en ties neĉeesto. Li translokiĝis en aŭgusto de 1871 al Londono.
Li estis sekretario de Aŭstrio kaj Hungario en la dua konferenco de la 1-a Internacio (Londono, sept. 1871.). Li apogis Markson en la diskuto kontraŭ la anarkiistoj, oni elektis lin en la ĉefkonsilion de la Internacio. Li prezentis en ties kunsidoj la situon de la hungara, aŭstra kaj germana laboristaj movadoj. Li veturis en 1875 tra Germanio al Aŭstrio, kie oni arestis lin. Ĉar la akuzoj jure ne estis fortaj, oni transdonis lin al la hungara registaro (ĉar oni ne volis liberigi lin), kiu liberegigis lin en 1876 kontraŭ kaŭcio.
Frankel estis ekde 1876 redaktoro de la semajngazeto Arbeiter Wochen-Chronik (aperis en Hungario) kaj politike batalis kontraŭ la Tisza-registaro, kiu volis uzi politikon de Bismarko. Li luktis por fondo de sendependa laborista partio kaj defendo de la rajtoj de la laboristoj. La laborista kongreso kunvenis en majo de 1880 kaj deklaris fondon de la Hungaria Ĝenerala Laborpartio kaj skizis marksisman partian programon.
Li prezidis en la establanta kongreso de la 2-a Internacio (1889), redaktis la monatan eldonaĵon L'Ère Nouvelle (Nova Epoko). Li partoprenis en la Brusela kongreso de la 2-a Internacio (1891), kie li batalis apud Engels, kontraŭ la reviziistoj.
Li mortis en 1896, lian ĉerkon akompanis miloj da francaj laboristoj en la Parizan tombejon Père Lachaise, kie memorigas pri li obelisko.
Fontaine-sous-Préaux
Fontaine-sous-Préaux estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Bestaj rajtoj
eta|401x401ra|Aktuale de junio [[2020, leĝoj tra la mondo pri oficiala agnosko de bestaj sentoj kaj sufero:
blua - nacia rekono de bestaj sentoj, verda - parta rekono de bestaj sentoj,
ruĝa - neniu rekono Oficiale en la sentoj aŭ sufero de bestoj, griza - nekonata]] Bestaj rajtoj estas la ideo ke la bazaj interesoj de nehomaj bestoj (ekz. la intereso al la evitado de doloro) devas havi la saman konsideron kiel la bazaj interesoj de homoj. Subtenantoj de bestaj rajtoj aliras la temon de diversaj filozofiaj pozicioj, sed konsentas ke bestoj estu jure rigardataj kiel personoj kaj estu konsiderataj membroj de la morala komunumo, ne kiel posedaĵo, kaj ke oni ne uzu ilin kiel manĝaĵon, kiel esplor-objektojn, por vestaĵoj aŭ por distrado. Dum preskaŭ ĉiuj socioj derivas bestajn rajtojn kiel peritajn (kaj nur kiel peritajn) de homaj interesoj, bestrajtistoj diversmaniere argumentas por la konsiderado de baze nehomaj interesoj.
Kritikantoj argumantas ke bestoj ne kapablas eniri socian kontrakton aŭ fari moralajn elektojn, kaj sekve ne povas esti rigardataj kiel posedantoj de rajtoj. Tiu ĉi pozicio estis resumita de la filozofiisto Roger Scruton, kiu skribis ke nur homoj havas devojn, kaj ke "[la] sekvo estas neevitebla: nur ni havas rajtojn."
Ideoj pri bestaj rajtoj ofte estas la bazo de veganismo.
Ivenrode
Ivenrode estas eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 la komunumo havis 305 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2010 la loĝloko estas parto de la komunumo Altenhausen.
Takashi Shimoda
Takashi Shimoda (japane 下田 崇, n. 28-an de novembro 1975) estas japana futbalisto. Li en 1999 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Flago de San-Marino
La ŝtata kaj milita Flago de San-Marino estas formitaj el du egalaj horizontalaj strioj: blanka (pinto) kaj helblua koloroj kun la nacia blazono metita en la centro. La blazono havas ŝildon (havante tri turojn sur tri pintoj) laŭflankitaj per girlando, sub krono kaj portante la vorton Libertas (Libereco).
Hodonín (apartigilo)
Hodonín estas nomo por urbo kaj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.
Entombigo en Ornans
Entombigo en Ornans estas pentraĵo de Gustave Courbet farita en la jaroj 1849 kaj 1850.
La intenco de tiu pentraĵo rilatas al la batalo de la verkisto por art-libereco kaj por la Respubliko.
Flago de Svedio
La nacia flago de Svedio konsistas el blua tuko kun flava kruco. La nuna normo kiu reguligas la kolorojn kaj venas de la Leĝo pri Flagoj de 1982.
La antikveco de la flago ne estas ekzakte determinita. Ĝia uzo estas dokumentita kiel blua tuko kun flava kruco kiel simbolo ekde la 16-a jarcento. Laŭ reĝa ordono en 1569, la flava kruco ĉiam devis aperi en la svedaj emblemoj, ĉar la monarka blazono havis orkoloran inter bluaj kampoj. La modelo de la flago estis la flago de Danio, kiu verŝajne ankaŭ venis de la koloroj de la blazono de la monarko. Sed flago de Svedio venis el Finnlando. Ĝi estis unua tempo vidita en la blazono de Varsinais-Suomi, provinco en sudokcidenta Finnlando.
Junioro
Junioro (latine iunior = pli juna) estas sportulo apartenanta al la aĝ-kategorio inter 16 kaj 20 jaroj.
La aĝogrupoj en sporto estas infanaj, adoleskulaj, junularaj, junioraj, plenkreskulaj, senioraj, veteranaj, sed ĉiu konkreta sporto difinas ilin diference.
Jerzy Grotowski
Jerzy Marian  (naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1933 en Rzeszów, mortis la 14-an de januaro 1999 en Pontedera – pola reĝisoro, teoriulo pri teatro, pedagogo kaj kreinto de aktora metodo. Unu el la plej grandaj reformistoj de la teatro de la 20-a jarcento. Honora civitano de Opole.
Komencoj
La patro de Grotowski, Marian, devenis de Rzeszów; dum la dua mondmilito ektroviĝis en Polaj Armitaj Fortoj okcidente, kaj post ĝia fino restis inter elmigrantaro - unue en Britio, poste en Sudameriko (Argentino, Paragvajo). Ankoraŭ dum la milito en Glasgow komencis artismajn studojn; estis neplenumiĝinta skulptisto kaj pentristo.
La patrino, Emilia Kozłowska, estis instruistino en Lvovo.
Pli aĝa frato de Grotowski, Kazimierz, iĝis profesoro de nuklea fiziko en Jagelona Universitato.
La plej fruan periodon de infaneco Grotowski pasigis kun la familio kaj sia frato en Przemyśl. Septembre 1939, post mallongdaŭra vagado, ektroviĝis kun la patrino kaj frato en vilaĝo Nienadówka (proksime al Sokołów Małopolski); la patro tra Hungario atingis Brition. La gepatroj de Grotowski jam neniam renkontiĝis; oni nur kontaktiĝis perletere.
En 1955 Grotowski finis aktoran studadon ĉe PWST (Ŝtata Supera Teatra Lernejo) en Krakovo, poste iris studi reĝisoradon en la Rusa Akademio de Teatra Arto (mallonge GITIS) en Moskvo, kie ekkonis daŭre tie disvolvatan teatran metodon de Konstantin Sergejeviĉ Stanislavski. Post reveno ekstudis la arton reĝisori en sia altlernejo. Kiel reĝisro debutis en 1957 en la Malnova Teatro de Krakovo enscenigante Seĝojn de Eugene Ionesco.
"Teatro de spektakloj"
Fine de la 50-aj jaroj Grotowski iĝis direktoro de la Teatro de 13 Vicoj en Opole, kiu baldaŭ nomŝanĝis al la Teatro Laboratorio de 13 Vicoj. La plej proksima kunlaboranto de de la reĝisoro en tiu ĉi periodo estis Ludwik Flaszen, literatura gvidanto de la urba teatro. La unua premiero estis Orfeo de Jean Cocteau (1959). En Opole Grotowski enscenigis tiel faman spektaklon kiel Ŝakuntala laŭ Kalidasa (1960), Avoj de Adam Mickiewicz (1961), Kordiano de Juliusz Słowacki (1962), Akropolis de Stanisław Wyspiański (kun scenaro kaj kostumoj de Józef Szajna) kaj Tragika historio de Doktoro Faustus de Christopher Marlowe (1963).
En 1965 alte taksita de kritikistaro la teatro translokiĝis al Vroclavo kaj mallongigis la nomon al Teatro Laboratorio.
Meszlen
Meszlen [meslen] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Szombathely. Meszlen originas el la slava nomo Mislen.
Situo
Meszlen situas de Szombathely 15 km-ojn.
Historio
En Meszlen - kiel plej ofte en la regiono - pli frue romianoj loĝis. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1255. En Meszlen migra poŝto servas.
Vidindaĵoj
Enirejo de la romanika romkatolika brika preĝejo similas al preĝejo de Ják. La ceteraj partoj estas trakonstruitaj dum la longa historio. Vidu ĝin pli detale: Preĝejo de Sankta Maria (Meszlen)!
La luterana preĝejo konstruiĝis en 1786.
Suda pinglovostulo
La Suda pinglovostulo (Chaetura meridionalis) estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp. Ĝi estis iam konsiderata samspecifa kun la pli malgranda Cindrovosta apuso, sed Marín (1997) trovis, ke la Suda pinglovostulo estas pli proksima al la Kamenapuso.
Priskribo
Ĝi reproduktiĝas en sudorienta Brazilo kaj najbaraj regionoj de Argentino, Paragvajo kaj Bolivio, sed oni supozas, ke ĝi vintras dum la sudhemisfera vintro pli norde en Amazonio, norda Sudameriko kaj Panamo. Ties preciza vintra teritorio estas, tamen, ne multe konata pro la tre komplika enkampara identigo de multnombraj tre similaj apusospecioj de la genro Chaetura troveblaj en centra kaj norda Sudameriko. Krom la jam menciitaj landoj, oni vidis tiun specion en Kolombio, Venezuelo, Surinamo kaj la Franca Gujano.
La preferata habitato estas arbaro, sed ĝi povas esti vidata fluganta super ĉiu ajn habitato dum migrado. Ĝi estas ĝenerale komuna, sed konfirmitaj vidaĵoj for de ties reprodukta teritorio (kie ĝi estas la ununura granda apuso de la genro Chaetura, kaj pro tio relative facile identigebla) estas maloftaj.
Supraj partoj estas malhelbrunaj. Pugo kaj supraj vostokovriloj estas nigreca. La vosto estas cindrogriza kun malhelaj nuancoj kaj elstaraj plumetoj, la gorĝo estas griza, plej subaj partoj estas malhelbrunaj, beko kaj kruroj nigraj.
La nesto, tipe lokita en kameno aŭ arbotruo, estas malferma taso simila laŭ konstruo al tiu de la Kamenapuso. Konstruita preskaŭ entere el unu tipo de petioloj de sekaj folioj longaj je 5 cm. La strukturo de la nesto ne havas densecon kaj estas travidebla. Algluan salivon uzas tiu specio ĉefe por la algluo de la nesto kaj malpli por la antaŭa flanko. La nesto ne havas malantaŭan muron, kio estas la flanko de la arbo. La reprodukta periodo de tiu Chaetura korespondas kun la fino de la seka sezono al komenco de la plusezono. La ensto estas reusata ĝis ties falo, kaj tiam oni uzas la saman lokon por konstrui novan neston. La ovodemetado estas 3-5 ovoj, ino kovas sed mabaŭ gepatroj manĝigas la idojn.
La Suda pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn. Ĝi estas ofte malalte super ŝoseoj aŭ maldensejoj matene aŭ vespere, kaj supreniras super la arbaro, ofte kun aliaj apusospecioj, tagmeze.
Wilhelm Maybach
Li estis amiko, disĉiplo kaj kunlaboranto de Gottlieb Daimler, eltrovisto de la eksplodmotoro. Li estis fondinto de la aŭtomobila firmao Maybach.
Kiam li estis 10-jaraĝa, li iĝis orfano kaj estis akceptita de karitata organizaĵo kaj lernis en la "Bruderhaus" de Reutlingen, kies direktoro Gustav Werner kuraĝigis liajn talentojn pri tekniko. En 1865, li amikiĝis kun Gottlieb Daimler, por kiu li laboris kiel inĝeniero pri eksplodmotoroj. En 1869, ambaŭ laboris en Karlsruhe, en fabriko mastrita de Nikolaus Otto. Ili konceptis malpezajn motorojn por teraj kaj aeraj veturiloj, kaj malvolvis motoron uzantan lumgason.
En 1872, Gottlieb Daimler kaj Nikolaus Otto asociiĝis por fondi la firmaon Deutz AG, Wilhelm Maybach sekvis ilin.
En 1882, Gottlieb Daimler kaj Wilhelm Maybach fondis ilian propran fabrikon, ili plibonigis la kvartaktan motoron de Beau de Rochas. En 1885 ili fabrikis la unuan motorciklon (el ligno), kaj muntis ilian motoron al ŝipo, sledo, ĉevaltira veturilo, tramoj kaj fajroestingistaj pumpiloj.
En 1889 ili finpretigis la Stahlradwagen, unua aŭtomobilo kun eksplodmotoro kaj karburilo, prezentita en la Internacia ekspozicio de Parizo de 1889.
En 1890 Gottlieb Daimler fondis la firmaon Daimler Motoren Gesellschaft kies ĉef-inĝeniero Maybach estis. Post la morto de Gottlieb Daimler (1900), Maybach asociiĝis kun ties filo Paul Daimler. Li konceptis novan vetkuran aŭtomobilon por la aŭsto-hungara konsulo kaj aferisto Emil Jellinek, kiu kromnomis la veturilon: "Mecedes" persona nomo de sia filino. Emil Jellinek aniĝis la administrantaron de la firmao kaj aĉetis rajtojn por subvendi tiajn aŭtomobilojn sub la marko Mercedes-Benz.
En 1907, Wilhelm Maybach maldungiĝis el Daimler Motoren Gesellschaft, kaj kun sia filo Karl Maybach, li fondis la fabrikon de motoroj kaj aŭtomobiloj Maybach, Li entreprenis konstruon de motoroj por zepelinoj kaj, pli malfrue, de luksaj aŭtomobiloj.
En 1912, li instaliĝis en Friedrichshafen kaj iom pos tiom lasis la mastradon de la firmao al sia filo.
Josefov
Josefov estas nomo por urba parto kaj municipoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.
Zelów
Zelów estas urbo en Lodzio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Zelów en distrikto Bełchatowski.
Militkampanjo en Kaŭkazio
La Militkampanjo en Kaŭkazio estas la nomo de la armitaj konfliktoj inter la Otomana Imperio kaj la Rusia Imperio, kiuj poste inkluzivis la armeojn de Azerbajĝano, Armenio, la Diktaturo de Centra Kaspio kaj la Brita Imperio kiel parto de la Mezorienta Fronto de la Unua Mondmilito. La militkampanjo etendiĝis de Kaŭkazio ĝis la Orienta Anatolio atingante la urbojn Trabzon, Bitlis, Muş kaj Van. La surtera militado estis akompanita de la rusa mararmeo en la regiono de la Nigra Maro en Otomana Imperio.
La 23-an de februaro 1917, la rusa antaŭenmarŝo estis haltita post la Rusa revolucio de 1917 kaj la Kaŭkaza Rusa Armeo disiĝis kaj estis anstataŭita per la fortoj de la nova fondita Armena ŝtato, inkluzivante la lastajn unuojn de armenaj volontuloj kaj de la Armena milico. Dum 1918 la regiono ankaŭ vidis la establadon de la Diktaturo de Centra Kaspio, la Respubliko Montara Armenio kaj aliancita forto nomita Dunsterforce, kiu estis kunmetita el elit-trupoj prenitaj de la Mezopotamia kaj Okcidenta Frontoj. La Otomana Imperio kaj la Germana Imperio havis varman konflikton en Batumi kun la alveno de la Germana Kaŭkaza Ekspedicio kies unua celo estis certigi la petroloprovizojn.
Militdeklaro
Malgraŭ tio ke antaŭ la komenco de la Unua mondmilito jam ekzistis alianco inter la Germana Imperio, Aŭstrio-Hungario kaj la Otomana Imperio, kiam la milito estis deklarita en aŭgusto 1914, komence la Otomana Imperio restis neŭtrala. La 14-an de decembro 1914, la ŝejko Ul-Islam proklamis, nome de la Kaliflando, la islaman Sanktan Militon kontraŭ Britio, Francio, Rusia Imperio kaj Montenegro. Do, oni konsideras ĉi tiun momenton kiel la startpunkto por la ekiĝo de la militkampanjo en Kaŭkazio, kie la du konfliktantoj havis kontaktojn, la Otomana kaj la Rusia Imperioj.
Otomana Imperio
Je la komenco de la milito en tiu ĉi fronto, la ĉefa celo de la Otomana Imperio estis la reakirado de teritorioj en Orienta Anatolio, kiujn ĝi perdis konsekvence de la Rusa-turka milito 1877-78. La otomanoj disfaldigis sur la regionon du armeojn, la Duan Armeon kaj la Trian Armeon. Entute la nombro da otomanaj armitaj fortoj estis tre alta (oni kalkulas inter 100.000 kaj 190.000 soldatoj), sed malriĉe ekipitaj, precipe por la vintra sezono.
Rusia Imperio
En marto 1915 evidentiĝis la celoj de la Rusia Imperio en la militkampanjo, kiam la rusa ministro de eksteraj aferoj Sergej Sazonov prezentis al la brita kaj franca ambasadoroj, George Buchanan kaj Maurice Paléologue respektive, la peton pri la agnosko de siaj lastaj teritoriaj postuloj por la fino de la milito, kiuj estis la akirado de la urbo Istanbulo, la markoloj Bosporo kaj Dardaneloj kune kun la Marmara Maro, la sudo de Trakio ĝis la linio Enós-Midia, kaj ankaŭ partoj de la suda marbordo de la Nigra Maro kaj en Anatolio, inter la Bosporo, la rivero Sakarya kaj nedifinitaj punktoj proksime al la golfeto de Izmiro. La rusa carista reĝimo planis anstataŭi la muzulmanan loĝantaron de la nordo de Anatolio kaj de Istanbulo per gentoj pli fidindaj por ili, kiel la kozakaj koloniistoj. Ĉi tiuj dokumentoj estis poste publikigitaj de la rusa ĵurnalo Izvestija en februaro 1917, kun la celo gajni la subtenon de la armenoj por la Rusa Revolucio.
Armenio
Antaŭ la milito jam ekzistis intencoj allogi armenojn al la rusa koloniado de la regiono. Fakte, post la rusa konkero de Transkaŭkazio en la 1820-aj jaroj, la grafo Paskeviĉ, kiu gvidis la rusan militkampanjon, “disdonis terenojn al 124.000 armenoj kiuj migris ekde Persio kaj Turkio”. En la 1890-aj jaroj, dum la okazintaĵoj konataj kiel la Hamidaj masakroj, alia ondumo da armenoj venis el la Otomana Imperio kaj ekloĝis en Transkaŭkazio.
En oktobro kaj novembro de 1917, post la Rusa revolucio, la regulaj regimentoj amase dizertis el la militfronto. En tiu ĉi situacio, en decembro 1917, reorganiziĝis la armena milico sub la gvido de la generalo Tovmas Nazarbekjan, kun Drastamat Kanajan (konata kiel “Generalo Dro”) kiel civila komisaro. La militfronto havis tri ĉefajn areojn, sub la gvido de Movses Silikjan, Andranik Toros Ozanjan kaj Miĥail Areĉjan. Alia regula unuo estis sub la gvido de la kolonelo Korganjan. Estis taĉmentoj el armenaj partizanoj (pli ol 40.000) kiuj akompanis tiujn ĉefajn unuojn. Laŭ linio ekde Van ĝis Erzincan ĉi tiuj unuoj organiziĝis. Oni diras ke Andranik Ozanjan havis 150.000 homojn en ĉirkaŭ 400 kilometroj da landlimo (en montara regiono). En 1918, la Daŝnako (Armena Revolucia Federacio) proklamis la kreadon de la Armena Demokratia Respubliko pere de la Armena Kongreso de Orientaj Armenoj (unuigita kiel Nacia Armena Konsilio) per la disiĝo de la Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko. Tovmas Nazarbekjan iĝis ĉefkomandanto de la tuta armena ŝtato, dum Andranik Ozanjan regis en la militzono interne de la Otomana Imperio.
Militkampanjo de 1914
Kompare kun la aliancanoj, la otomana generaleco kaj ties organizado estis neglektaj komence de la batalo. Tamen, la fronto de Kaŭkazio distiris la rimedojn de la rusoj, deprenante fortojn de la frontoj en Pollando kaj Galicio donante ŝancon al la Centraj Potencoj atingi la venkon en la Orienta Fronto, eĉ se la otomanoj estus malvenkitaj en Kaŭkazio. La germanoj disponigis la petitajn rimedojn de la turkoj kaj la 3-a Turka Armeo estis uzata kiel celo por atingi tiun distiraĵon. En 1914, la otomana milit-ministro Enver Paŝao, kiu gvidis la 3-an armeon, volis ĉirkaŭi la rusajn armeojn inter Sarikamiŝ kaj Ardahan.
Batalo de Sarikamiŝ
La rusoj estis la unuaj kiuj transiris la landlimon, prenante la urbojn Bayazid kaj Köprüköy. Samtempe, la 3-a Turka armeo de Enver ricevis la ordonon avanci ĝis Kars, havante siajn bazojn en Erzurum, je preskaŭ 100 km distante de la landlimo kaj je 1.000 km de la fervojo kiu komunikis ĝin kun Konstantinopolo. La plano de Enver estis entrepreni manevron kiu ĉirkaŭuus la rusan armeon en Sarikamiŝ, kion li pensis fari ne malfrue ol la 25-an de decembro. Tiel, lia maldekstra flanko avancis al Ardahan, je 100 km pli el Sarikamiŝ.
Kiel oponiĝo al la avanco de la 3-a turka armeo, la gvidanto Illarion Voroncov-Daŝkov planis disfaldi la Rusan armeon de Kaŭkazio ĝis Kars. Nikolaj Judeniĉ ignoris la dezirojn de Voroncov, restigante siajn poziciojn en Sarikamiŝ. La maldekstra flanko de la 3-a turka armeo atingis Ardahan la 1-an de januaro 1915. La germana militista misio kun Enver Paŝao, tamen, ne konsentis lanĉi atakon en tiu teritorio tiumomente, ĉar ili pensis ke la germana armeo povus pli bone helpi dum la printempo kaj somero. Enver persone iĝis respondeculo pri la gvidado de la 3-a armeo kaj ordonis la batalon kontraŭ la rusaj trupoj. La Batalo de Sarikamiŝ kiu okazis inter la 29-a de decembro 1914 kaj la 4-a de januaro 1915) estis grandega malvenko por la 3-a otomana armeo. Nur 10% de tiu armeo sukcesis retiriĝi al komencaj pozicioj. La pritakso de la homperdoj inter otomanoj estas inter 75.000 kaj 90.000 homoj. Enver, post la malvenko, forlasis la gvidadon de la 3-a armeo.
Turka avanco al Tabrizo
Malgranda otomana forto avancis en decembro 1914 ekde Van ĝis la interno de Persio. Ĝi trovis malmultan opozicion, mallongtempe okupinte la urbon Tabrizo. La avanco estis farita por okazigi la ribeliĝon de la kurdoj. Kaj la rusoj kaj britoj sendis fortojn norden de Persio por bremsi la otomanajn unuojn, kiuj retroiris ĝis la landlimo post la malvenko de la 3-a turka armeo en Sarikamiŝ.
Militkampanjo en 1915
En februaro 1915, la generalo Judeniĉ estis laŭdita pro la atingita venko, kaj ascendita kiel gvidanto de ĉiuj rusaj trupoj disfladitaj en Kaŭkazio. La Aliancanoj petis al Rusio atakon en la Orienta Fronto kiu mildigus la premon kiun la germanoj faris kontraŭ ili en la Orienta Fronto, sed Rusio respondis al la Aliancanoj petante kunlaboron por mildigi la premon kiun ili mem suferis en Kaŭkazio pro ŝip-atako. Kiel respondo al ĉi lasta peto, la operacioj en la Dardaneloj kun ebla avanco direkte al la otomana ĉefurbo, helpis la rusajn fortojn en ĉi tiu fronto dum 1915.
La serĉitaj celoj de la Rusa Imperio en ĉi tiu militkampanjo estis limigitaj, ĉar ili kontentiĝis nur kun la avancado ekde Kars al la sudo, ĝis la lago Van, por sekurigi la komuniklinion en Persio. Aliflanke, la guberniestro Illarion Voroncov-Daŝkov, kun aprobo de Sergej Sazonov, rusa ministro de Eksteraj Aferoj, planis okazigi ribeliĝon de la armenoj de la regiono, kristanoj, la plimulta etno en la regiono, kvankam la politiko pri rusigado en Kaŭkazio igis multajn turkojn ekloĝi en Van post ilia foriro de la rusa Kaŭkazio.