cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastelo de Nemours
La kastelo-muzeo
La kastelo estis kastelo-muzeo inter la jaroj 1903 kaj 1999. La ekspozicioj montris ĉefe fajencojn de la revolucia epoko, monerojn, medalojn... Post aranĝo, la muzeo remalfermiĝis al publika vizito fine de 2007 per ekspozicio de pentrartisto Zao Wou Ki.
Tino (planlingvo)
Tino, fasilinguo aŭ mesoformo estas esperantido proponita de anonimulo ĉirkaŭ 2000. Ĝi estas reago kontraŭ naturalismaj projektoj.
La anonimeco de la aŭtoro estas por ke oni povu havi liberecon modifi la lingvon laŭvole, sen ia ajn aŭtoritato, kiu povus limigi la parolantojn. La Tino ankaŭ ne adoptas celojn, eĉ ne la lingvan egalrajton de la homoj.
Alfabeto kaj prononco
La alfabeto estas "a, b (v), c, d, e, f, g, h, i (y), j, k (q), l, m, n, o, p, r, s (z), t, u (w), x". Ĉiuj povas prononci ilin laŭvole. La konfuzo inter b/v, i/y kaj s/z, montras ke la anonima kreanto de Tino estas, plej eble, parolanto de hispana lingvo. Tiu ulo ŝajnas ne scii, ke en la portugala lingvo kaj la franca lingvo, ekzemple, c/s aŭ c/k havas la saman sonon (en la eŭropa hispana c/s reprezentas du malsamajn fonemojn); aŭ ke en la portugala kaj la pola lingvo, eblas la konfuzo inter L kaj U, ktp.
Kvankam la literoj sonu kiel en la "plejparto de lingvoj" (ĉefe la hispana) estas kelkaj reguloj:
Morfosintakso
La morfosintakso pretendas korekti la "erarojn" de okcidentaj lingvoj. Pro tio, oni kreis la artikolon "isa" por antaŭigi la proprajn nomojn.
La pluralo kaj akuzativo estas laŭvolaj.
Ichtratzheim
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Tino (planlingvo)
Specimeno
sur la mito de las inocentos dentro isa irakijo ou dentro isa afganijo: evidentamente, las jankanos intencan, basamente, proprar para suos la petrolo ei la gaso natura. las jankanos non esan inocentas ali. ma las irakanos tanpoko esn inocentas. itos apojin pasivamente ou aktivamente la diktatoreso fa isa sadamulo huseino. se itos havun refusatos aktivamente ou pasivamente kon forteso kuesa diktatoreso, non havun ekistato la gero inter isa jankijo ei isa irakijo.
Traduko: Pri la mito de senkulpuloj en Irako aŭ en Afganio: evidente, la usonanoj intensas, baze, havigi al si la petrolon kaj la gaso natura. La usonanoj ne estas senkulpaj tie. Sed la irakanoj ankaŭ ne estas senkulpaj. Tiuj apogis pasive aŭ aktive la diktatorecon de Saddam Hussein. Se tiuj refuzis aktive aŭ pasive forte tiun diktatoreco, ne estis milito inter Usono kaj Irako.
Reakirado de varmo
Reakirado de varmo estas teknika procezo, kiu ebligas reuzadon de la varmoenergio, kiu estas forkondukata el sistemo kune kun fluido, ekzemple aero aŭ akvo. Ĝia ĉefa celo estas la minimumigo de la bezono de primara energio. Reakirado de varmo havas multajn teknikajn aplikojn. Vaste uzata apliko estas en klimatizaj sistemoj, kie oni tiel povas redukti la bezonon de primara energio kaj dum la varma kaj dum la malvarma sezonoj (kie tiaj ekzistas).
Reakirado de varmo estas jam de longe praktikata en metalurgio kie, ekzemple, la aero, enkondukita en altfornon, estas antaŭvarmigata per varmo de forirantaj fumgasoj. Simile oni faras en aliaj industriaj procezoj.
Tiuj ĉi sistemoj estas uzataj, ĉar por varmigi medion necesas multe da energio, kiun eblas akiri grandparte el la forkondukataj gasoj. Por reakiri varmon necesas ia formo de varmointerŝanĝilo.
Rekta ,,tabula“ interŝanĝigilo (aero - aero)
Okazas en ili rekta interŝanĝo de la varmo inter fluido kun pli alta temperaturo kaj fluido kun malpli alta temperaturo tra varmŝanĝa tabulo.
- efektiveco 60 - 70%
Nerekta interŝanĝigilo (likvo - aero)
e - alkonduko de aero de ekstere, i - alkonduko de aero elinterne, 1 - likva interŝanĝigilo, 2 - ĉerpilo, 3- triporta valvo]] La interŝanĝigiloj estas lokigitaj en la forkonduka kaj la alkonduka tubaro, kie lavarmo akumulas en varporta likvo (plimulte nefrostiga miksaĵo).
-efektiveco 45 - 65%
Varmtuboj
[[Dosiero:Tepelna trubice.png‎|thumb|right|Skemo de varmtubo
Principo: per varmigado de la suba parto de tubo estiĝas vaporoj, kiuj ascendas supren, supre ili transdonos varmenergion, kondensiĝos kaj defluas sur muroj suben.
-efektiveco 45 - 60%
Kontaktaj interŝanĝigiloj
[[Dosiero:Kontaktni vymenik1.png‎|thumb|right|Skemo de kontakta interŝanĝigilo
e - alkonduko de aero de ekstere, i - alkonduko de aero elinterne, 1 - ĉerpilo, 2 - lavmaŝino de aero]] Principo estas duŝado de aero per konvena likvo (ekz. solvaĵo de litia klorido LiCl), kiu prenas el la varma aero ne nur evidentan varmon, en kiu la alkondukata aero estas varmigata.
-efektiveco preskaŭ 70%.
Rotaciaj interŝanĝigiloj
Diska rotacia interŝanĝigilo rotacias aŭ senĉese aŭ ĉiam je 180° kaj ĝi estas starigita perpendikle al la fluado de malvarma kaj la varmega aeroj. Materialo de la interŝanĝigilo transportanta varmon estas aŭ seka aŭ impregnita per solvaĵo de klorida litio LiCl (pli alta efektiveco). La ekipaĵon eblas uzi somere kaj ankaŭ vintre al fridigado aŭ varmigado de aero.
- efektiveco 80%
Transŝaltigaj interŝanĝigiloj
Tra akumulkonsistero fluas alterne la forfalaĵ- kaj la alkonduka medio. Tiu ĉi sistemo estas tipe eluzata ekzemple ĉe altfornoj. Ĝi estas ankaŭ ŝatata ĉe kelkaj konstruoj de varmaeraj motoroj (regeneratoro de Stirling-motoro).
Grafenau (Malsupra Bavario)
Grafenau estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freyung-Grafenau kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Akompana agentejo
La Akompana agentejo aŭ eskorta agentejo (servo) peras virinojn aŭ virojn, tiel nomatajn eskortulojn aŭ vokvirinojn (akompanistojn), kiuj donas - kontraŭ pago pro la komune pasigita tempo - partnerecon. Tiu partnereco povas esti societaj eventoj ekz. akompanado al teatro, restoracio, vetura akompanado aŭ similaj. En Aŭstrio, la perado de akompana persono estas libera, leĝa profesio.
1323 Tugela
1323 Tugela estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Akompana agentejo
Praktike, la akompanistoj fakte servas erotikajn kaj seksajn celojn. Onidire, la aĉetanto pagas por la akompanado kaj la interkonsentita sekso estas natura. Tiel oni povas eviti la malpermeson de la prostituado en multaj landoj.
1323 Tugela
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la sud-afrika rivero Tugela, kiu trafluas Kvazulu-Natalon antaŭ alflui en.
Stacio Jadamae
Stacio Jadamae (矢田前駅 [jadamae-eki]) estas stacio de Fervojo Aojmori. Ĝi lokiĝas en Aomori, Gubernio Aomori, Japanio.
Kyllburger Waldeifel
Waldeifel (en Esperanto Arbara Ejfelo), aŭ pli precize Kyllburger Waldeifel estas la nomo de pejzaĝa parto de la suda Ejfelo laŭlonge de la meza kaj malsupra valo de la rivero Kyll. La alteco varias inter 300 m ĝis 500 m. Okcidente la arbara Ejfelo limas al la Bitburger Gutland.
Tie, kie la rivero Kyll venas de la neĝo, kaj pli profunden entranĉiĝas en la altlandoj de la Ejfelo kaj la etendiĝoj de la alta kaj de la vulkana Eifel iras suden, tie kreskas vastaj arbaroj, inter ili kelkfoje malvastaj agraj aŭ herbejaj areoj.
La rivero Kyll fluas de la nordo suden en multegaj meandroj tra la praroka montaro. La rivero enfluas la Mozelon norde de Trier. En la geografia mezo situas la jam en la jaro 800 unuafoje menciita urbeto Kyllburg. Ĝi estas la administracia sidejo de la komunumaro Kyllburg, kiu ekzistas de 1970. Kyllburg estas la plej malgranda urbo en Rejnlando-Palatinato.
La regiono estas en somero kaj aŭtuno taŭga feriregiono por migremuloj kaj biciklistoj.
Montlouis-sur-Loire
[] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre-et-Loire, prononco [] kaj en la regiono Centro-Valo de Luaro, Centre-Val de Loire, prononco [], borde de la rivero Luaro. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Tours kaj al la kantono .
Geografio
La areo de la komunumo estas granda je 24.55 km² kaj ĝia alteco varias inter 46 kaj 97 msm. .
Ĉirkaŭaj lokoj
Jen estas la samlimaj komunumoj de Montlouis-sur-Loire :
Ĝemeleco
Montlouis-sur-Loire havas du ĝemelurbojn :
Theodor Zwinger la 3-a
Theodor ZWINGER la 3-a (1658-1724) estis svisa kuracisto kaj universitata profesoro. Kune kun Jakob Bernoulli la 1-a (1654-1705), li estas rigardata kiel unu el la unuaj eksperimentaj natursciencistoj en Svisio. En 1684, li plenumis sennombrajn eksperimentojn pri kemio kaj fiziko.
Burgo Arnshaugk
Burgo Arnshaugk (aglejo) estis strategie ege grava loko de la Orla-regiono kaj centro de la mezepoka regada teritorio Arnshaugk ene de Orla-govio. Laŭ la burgo nomiĝis Otto von Lobdeburg-Arnshaugk meze de la 13-a jarcento, do linio de la liberaj senjoroj de Lobdeburg apud Jena. La spronburgo troviĝis en la sudokcidento de la nuna urba teritorio de Neustadt an der Orla en Germanujo.
Theodor Zwinger la 3-a
Biografio
Li studis en Liono, Parizo kaj Padovo, kaj pli malfrue li instruis la grekan, moralecon, politikon kaj fizikon en sia naskiĝurbo. Li komencis studi artojn en la Universitato de Bazelo inter 1672 kaj 1675. Poste, li komencis studi medicinon kaj pluigis siajn studojn en liberaj lernejo por kuracistoj en Schaffhausen kaj Zuriko ekde 1678.
Burgo Arnshaugk
Priskribo
Ekzistas hodiaŭ nur kelkaj ekonomiejoj en la eosto de la iama antaŭburga areo kiu danke al dendrokronologio datumiĝi povis el la 16-a kaj la 17-a jarcento ĉefe (1517d, 1592d, 1615d). La lastaj ejoj de la kernoburgo ŝajne post la terenfalo de la belfrido en la 1.8.1700 tre rapide forigitis. Sur akvarelo de J.A. Zwaad el 1721 ankoraŭ videblas resto de palacsimilia domo kun fenestraj truoj. Alia bildo de la tuto estas la Merian-gravuraĵo de Neustadt el la jaro 1650-a kun burga fono: tie ĉi ĝi nomiĝas Kastelo Arnsburg.
Theodor Zwinger la 3-a
Biografio
Tie li plibonigis siajn konojn pri botaniko kaj naturhistorio kaj konatiĝis kun Conrad Gesner kaj la kuracisto kaj naturalisto Johann Jakob Scheuchzer (1672-1733). Li ricevis sian doktoriĝan diplomon en Bazelo, en 1680. Plibonigante siajn primedicinajn konojn en Ĝenevo, Parizo kaj Strasburgo, li iĝis profesoro pri retoriko en Bazelo, en 1684, kaj ekprenis la katedron pri fiziko en 1687.
Burgo Arnshaugk
Historio
Verŝajnas, tamen nek dokumente nek arĥeologie atesteblas, ke remparaĵo kiel frua rezidejo de slavoj tie ekzistas. Konstruigintoj dela malfrumezepoka burgo estis tre supozeble la senjoroj de Lobdeburg kiu ekde 1250 intertempe havis tiun ĉi burgon kiel sidejon: plurfoje klare atestatas la ĉeesto de Otto von Lobdeburg-Arnshaugk sur burgo sia en Schleiz. En ĉiuj dokumentoj la lobdeburganoj ĉiam titolatas liberaj senjoroj. Jam en decembro 1289 aŭ plej malfrue en januaro 1290 estingiĝis la arnshaugk-a linio de la lobdeburganoj pro ke la du viraj heredoj Otto kaj ties filo Hartman ekde tiam ne plu aperis en dokumentoj. Eble ambaŭ samtempe mortis dum kverelo milita ĉar ili havis la kutimon prezenti sin akompanantoj de Dietrich von Landsberg. La konvento de la benediktanoj en Auhausen estis la praa kaj kutima monaĥejo de la lobdeburganoj en la iama frankonia originregiono. Post kiam ili setlis en Turingio (danke al enfeŭdigoj fare de Frederiko Barbaroso: cetere menciitis en 1133 la unuan fojon estado de sinjoro de Auhausen ĉe Lobdeburg) elektitis la cistercia virina Monakejo Roda kiel tombeja kirko. La vidvino Elisabeth von Lobdeburg-Arnshaugk, treeble naskiĝe grafino de Orlamünde, postnupte venigis en la matrimonion la posedaĵojn de la arnsthaugkaj lobdeburganoj; edzo ŝia estis la turingia landgrafo Albreĥto la 2-a (Meißen). La filo de Albreĥto, Frederiko la 1-a (Meißen), edzinigis la duan fojon la heredantino Elisabeth von Arnshaugk en la jaro 1300 laŭlegende en la Klostro Reinhardsbrunn.
Theodor Zwinger la 3-a
Biografio
En 1700, oni proponas al li la unuan katedron pri medicino en la Universitato de Lejdeno, sed malgraŭ insisto de la landgrafo de Hesio-Kaselo kaj de la prusa reĝo, nenio igis lin lasi sian naskiĝurbon. Tiuepoke li estis nomumita persona kuracisto kaj konsilisto de la duko de Württemberg kaj de Frederiko la 7-a (1647-1709), markizo de Baden-Dourlach.
Burgo Arnshaugk
Blazonoj
Reprezentato: "Arĝente oblikva ruĝa trabo" kaj "Ruĝe oblikvigita arĝenta fiŝo kun flugiloj"
Prado del Rey (metroo de Madrido)
Prado del Rey (Herbejo de la Reĝo) estas stacio sur linio ML-2 de Metro Ligero Oeste, situanta en la samnoma areo de Pozuelo de Alarcón, apud la studioj de RTVE.
La stacio estis malfermita la.
Nólsoy
Nólsoy (dane Nolsø) estas insulo sur meza parto de Ferooj, oriente de la ĉefurbo Tórshavn, de insulo Streymoy. Ĝia sola komunumo estas la samnoma Nólsoy kun ĉ. 250 loĝantoj.
Geografio
Nólsoy situas 5 km oriente de la ĉefurbo, Tórshavn. Ĝi havas areon de 10,32 km², la insulo etendiĝas 9 km longe en nordokcidentan-sudorientan direkton kaj donas naturan protekton kontraŭ la orientaj tempestoj. Ĝia plej alta monto estas la 372 m alta Eggjarklettur, tiel ĝi estas la plej plata el la insuloj de Ferooj. La sola komunumo situas sur la terkolo inter la suda monto kaj la norda plata parto. Sur du montaj altaĵoj oni konstruis po unu lumturon en fino de la 19-a jarcento: sudoriente Øknastangi kaj sude Borðan; tiu lasta estas la plej granda lumturo de Danio.
Trafiko
Sur la insulo trafikas nur kelkaj aŭtomobiloj. Ĉiutage plurfoje trafikas pramo al Tórshavn.
Ekologio
La plej granda kolonio tutmonde de Malgranda petrelo (Hydrobates pelagicus) reproduktiĝas sur la insulo de Nólsoy.
Stacio Kojanagi
Stacio Kojanagi (小柳駅 [kojanagi-eki]) estas stacio de Fervojo Aojmori. Ĝi lokiĝas en Aomori, Gubernio Aomori, Japanio.
Fosco Maraini
Fosco Maraini, naskiĝis en Florenco la 15-an de novembro 1912 kaj mortis la 8-an de junio 2004 en la sama urbo, estis etnologo, orientisto, montgrimpanto kaj itala verkisto.
Isojärvi
Isojärvi povas esti la jena:
Fosco Maraini
Li estas la aŭtoro de multaj fotoj prenitaj en Centra Azio, Japanio kaj Tibeto, same kiel en Karakorumo kaj Hindukuŝo. Lia fotografa produktado estis temo de multaj ekspozicioj en Eŭropo kaj Japanio. Li estas aŭtoro de etnologiaj libroj, kaj ankaŭ literaturaj verkoj (romanoj kaj poezio).
Regueras de Arriba
Regueras de Arriba [reGEras deaRIba] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de La Bañeza (Tero Banjeza), en la suda centro de la provinco, kaj foje atribuita ankaŭ al la komarko El Páramo (Altebenaĵo aŭ Stepo), en la sudo de la provinco, pli oriente. Regueras de Arriba estas komprenebla etimologie kiel Supraj Irigacikanaletoj.
Fosco Maraini
Dacia Maraini, unu el ŝiaj filinoj, estas verkisto.
Regueras de Arriba
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Regueras de Abajo kaj Regueras de Arriba, okupas totalan areon de 11,35 km² ĉe la rivero Órbigo, kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 271 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj, sed somere oni rekuperas iom. Ĝi distas 51 km de Leono, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste suferis pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Dum jarcentoj estis orminado en apudaj areoj. Ĝis 1857, la historio de Regueras de Arriba estis ligita al tiu de Cebrones del Río, municipo al kiu apertenis Regueras.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj, beto kaj maizo nun; iam lino, pri kio aperas linplanto inter du poploj en la supra duono de la blazono) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Bourbriac
Bourbriac (prononco, jen france, bretone Boulvriag) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Briacins.
Tuvalo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 2008 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en kvar someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis tuvalaj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon.
Kunordigas la teamon la Tuvala Olimpika Komitato.
Torricella Peligna
Torricella Peligna estas komunumo de Italio.
Goldau
Goldau estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Vittorio De Seta
Vittorio De Seta (Palermo, la 15-an de oktobro 1923) estas itala produktoro.
66885 Wangxiaomo
66885 Wangxiaomo estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 7:3 kun Jupitero.
Vittorio De Seta
Naskiĝinte en Palermo, Sicilio, en la sino de bonhava familio, li studis arkitekturon en Romo, antaŭ decidi fariĝi reĝisoro. Li faris dek malgrandajn dokumentfilmojn inter 1954 kaj 1959, antaŭ ol fari sian unuan longan filmon, Banditi a Orgosolo.
66885 Wangxiaomo
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Wang Xiaomo (ĉine : 王小谟, Wāng Xiǎomó), ĉina fakulo pri radaroj, spertulo pri elektronika teknologio kaj akademiano de la Ĉina Akademio de Inĝenierarto. Li projektis multenombrajn gravajn radarajn sistemojn kaj estis ĉef-eldonisto de la unua serio da libroj pri la moderna ĉina radara inĝenierarto. Li ricevis la Plej Altan Premion en Scienco kaj Teknologio en 2012.
Vittorio De Seta
Liaj fruaj dokumentaĵoj temigis esence la ĉiutagajn vivojn de multaj malriĉaj sicilianoj, kaj liaj rakontaj kapabloj, trankvilaj melodioj kaj fortaj koloroj estis rimarkindaj.
Přáslavice (distrikto Semily)
Přáslavice estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝis sur katastro de hodiaŭaj municipoj Sedmihorky kaj Karlovice en ĉirkaŭaĵo de hodiaŭ konservita preĝejo de sankta Georgo. La municipo estas unuafoje menciata en la jaro 1278, sed en la 15-a jarcento la municipo pereis. Unue la municipo apartenis al familo de Wallenstein kaj poste al Smiřičtí ze Smiřic liganta al burgo Valdštejn kaj pli poste al senjorujo Hrubá Skála.
La hodiaŭa restaĵoj de la municipo estas domoj kaj kabanoj sur bordoj de rojo Radvánovický potok, lernejo kaj preĝejo de sankta Georgo, kies hodiaŭa aspekto devenas el la 14-a jarcento.
21736 Samaschneid
21736 Samaschneid estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Samantha Leigh Schneider, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri biokemio. Ŝi estis lernantino ĉe la Jericho Senior High School de Jericho (Nov-Jorkio, Usono).
Haddington
Haddington (jen angle, Haidintoun, Baile Adainn) estas la ĉefurbo de la administra regiono East Lothian de Skotlando - historie la regiono estis brita graflando, kiu same nomiĝis East Lothian sed estis ankaŭ nomata Haddingtonshire laŭ sia ĉefurbo. Laŭ la censo de 2011 la urbo havis loĝatojn.
La nomo Haddington estas anglosaksa, de la sesa aŭ 7-a jarcento de nia erao kiam la teritorio estis korpigita en la reĝlandon de Bernicia. La urbo, kiel la resto de la Lothia regiono, estis cedita fare de reĝo Edgaro de Anglio kaj iĝis parto de Skotlando en la 10-a jarcento. Haddington estis unu el la plej fruaj loĝlokoj kiu ricevis statuson de urbo (loke nomata burgh) dum la reĝado de Davido la 1-a (1124-1153).
Ingenheim
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Pri judoj kaj iliaj mensogoj
Pri judoj kaj iliaj mensogoj (germane: Von den Jüden und iren Lügen; je moderna ortografio Von den Juden und ihren Lügen) estas kontraŭjuda 65 000-vorta traktaĵo verkita en 1543, fare de la estro de la Protestanta Reformacio, Marteno Lutero.La konduto de Lutero kontraŭ judoj grave ŝanĝiĝis dum lia vivo. En lia plej komenca etapo, antaŭ 1537, li penadis konvertigi judojn al kristana protestantismo, sed li malsukcesis konvinki ilin. Post tio, specife kiam li verkis ĉi traktaton, li kalumniis kontraŭ ili, kaj kuraĝigis ke oni persekutu ilin.
Hattorf am Harz
Hattorf am Harz estas komunumo en Germanio. Ĝi ekde la 1-a de novembro 2016 troviĝas en la distrikto Göttingen de la federacia lando Malsupra Saksio, antaŭe ĝi apartenis al la tiam malfondita distrikto Osterode. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra sidejo de administra Germanio, germane nomata Samtgemeinde Hattorf am Harz.
Akadono
Akadono (propalingve Acadon) estas planlingvo proponita de Leo Moser en komenco de 21-a jarcento. La aŭtoro ankoraŭ ne finis la definitivan version de la projekto.
Specimeno
Te solno dictis: Mie namo es Helion. Mo isi ver brilante. Mo rozi en Lesto, et quitem mo rozi cin es dieno. Mo specti perin nie jendelo cun mie oclo cam lumnose cam aurumo, et mo notifi nie quitem cin es tempo ku surecti. Et mo dicti oe ni: Lasnivum ren, surecti. Mo no fa brilia soim ke ni potena esti en besdo dormoa, lacen ke ni potena surecti dan obri, ke ni lesdi dan itri wendoa.
Traduko: Mia nomo estas Suno (aŭ Helio, greka dio de la suno). Mi estas tre brila. Mi leviĝas en la oriento, kaj kiam mi leviĝas, estas tago. Mi rigardas tra via fenestro per mia okulo tiel brila kiel oro, kaj mi diras al vi, kiam estas horo por leviĝi. Kaj mi diras al vi: Mallaboremulo, ellitiĝu. Mi ne brilas tial, ke vi povu resti en la lito dormante, sed ke vi povu leviĝi kaj labori, ke vi legu kaj promenu.
Coldău
Coldău [koldəŭ] (hungare: Várkudu, germane: Goldau) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Beclean. Administre ĝi apartenas al Beclean.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 465 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 729 (rumanoj, 55% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Belső-Szolnok, ekde 1876 Szolnok-Doboka).
József Nemes-Nagy
József Nemes-Nagy [jOĵef nemeŝ-nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nemes-Nagy József estas hungara geografo, altlerneja instruisto.
József Nemes-Nagy naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
József Nemes-Nagy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1966, li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971, post 2 jaroj li doktoriĝis en la universitato. Li edziĝis en 1975. Li kandidatiĝis (CSc) en 1980, doktoriĝis (DSc) en 1998 ĉe la Hungara Scienca Akademio. Inter 1981-1994 li laboris en en signifa ŝtata oficejo, poste li revenis al la universitato jam kiel katedrestro, la habilitiĝo okazis en 2000. Inter 2005-2009 li estis vicdekano. Li okupiĝas pri regionaj evoluoj. Li ricevis premion en 1994.
Transskribo de McCune-Reischauer
La transskribo de McCune-Reischauer estas kune kun la nuna transskribo kaj la Yale-transskribo la grupo de tri plej ofte uzataj transskribaj metodoj de la korea alfabeto al la latina alfabeto. La eduka ministerio de Sud-Koreio en 1988 deklaris iomete adaptitan version de la sistemo McCune-Reischauer oficiala latinliterita transskribo de la korea. En la jaro 2000 la kultura kaj turisma ministerio deklaris la nunan transskribon oficiala latinliterita transskribo de la korea: Ĝi same baziĝas je la sistemo McCune-Reischauer, nun amplekse uziĝas en oficialaj dokumentoj kaj sur strataj indikiloj, je granda parto ankaŭ en novaj neŝtataj eldonaĵoj, sed en privata vivo estas ignorata de la koreoj same kiel antaŭe la McCune-Reischauer-transskribo. Plia variaĵo de la sistemo McCune-Reischauer en Nord-Koreio restas la tiea oficiala latinliterita transskribo de la korea. La respektivaj oficialaj ISO-transskriboj de Nord- kaj Sud-Koreio apenaŭ havas praktikan signifon.
La sistemo McCune-Reischauer kreiĝis en 1937 de la du usonanoj George M. McCune kaj Edwin O. Reischauer. Ili rezignis pri tre detala transliterigo de la karaktroj de la korea alfabeto hangeŭlo, kaj pli orientiĝis je tio ke anglalingvaj legantoj povu fonetike ĝuste prononci koreajn vortojn. Laŭ tiu orientiĝo je la angla lingvo, la karaktrokombino "ch" reprezentas la esperantan literon "ĉ", la karaktro "y" la esperantan literon "j", kaj la karaktro "w" la esperantan literon "ŭ" - tion gravas konscii, ĉar la karaktro "ŭ" ankaŭ uziĝas en la transliteriga sistemo McCune-Reischauer, kiel klarigas la sekva ĉapitro:
Diakritaj signoj
La transliterigo uzas brevojn, apostrofojn kaj tremaojn, kiuj tamen en presaĵoj pro teknikaj kialoj aŭ nescio estas ofte forgesataj aŭ anstataŭigataj per aliaj diakritaj signoj.
En laŭ McCune-Reischauer latinliterigitaj koreaj vortoj la karaktro ŭ reprezentas la skriban hangeŭlo-vokalon ㅡ, kaj tio sendepende de ties fakta prononco. La prononco similas al tre mallonga sono "e" aŭ "ö" en iuj eŭropaj lingvoj, se la korea vokalo uziĝas sen najbara vokalo aŭ komence de silabo. La karaktro ŏ reprezentas la skriban hangeŭlo-vokalonㅓ, kiun la plej multaj koreoj prononcas simile kiel mallonga "o" (ekzemple en la germanlingva vorto „offen“). Kontraŭe al la karaktro ŭ, la karaktro ŏ nur skribiĝas se ĝi vere prononciĝas, do jes en la transskribo de ㅓ (= ŏ) kaj ㅕ (= yŏ), sed ne en la karaktrokombinoj ㅔ (= e) kaj ㅖ (= ye).
Problemo pri brevoj
Per la komputila programo 2(du)-beolsik, la plej vaste disvastiĝinta klavara programo por komputile tajpi la korean lingvon, breva karaktro sen suba litero kreeblas per tajpo de la konsonanto ㄱ (giyeok) kaj premo de la kontrola klavo hanja. La kreon de vokaloj kun supra brevo tamen subtenas nek okcidentaj klavaroj nek klavaraj programoj por la korea lingvo - kiel la programo 2-beolsik. La hangeŭla vokalo ㅓ ekzemple pro la teknikaj limigoj tial ofte transliteriĝas "o", "eo", "ô" kun cirkumflekso, "ǒ" kun haĉeko aŭ er. La foja manko de la breva signo, kiu ofte decige gravas por ĝusta kompreno de la vorto, konsideratas unu el la kialoj ke la transliterigo de McCune-Reischauer kaj en Koreio kaj en eksterlando nur modere akceptiĝis kaj fine de la 20-a jarcento grandparte anstataŭiĝis per transliterigaj sistemoj kiuj funkcias tute sen diakritaj signoj: la Yale-transskribo en lingvoscienco kaj la nuna transskribo en oficiala ŝtata lingvouzo. Tiun problemon la transliterigo de McCune-Reischauer do dividas kun Esperanto, kiu krom la kvin literoj kun supersigno haĉeko ja ankaŭ uzas la brevan literon "ŭ" - paradoksas ke la sistemo McCune-Reischauer eksmodiĝis ĝuste en la momento kiam per komputila uzo interalie de la normo Unikodo la tajpo de la signoj ŏ kaj ŭ tre faciliĝis.
Vokaloj
¹ ë post ㅏ aŭ ㅗ
Konsonantoj
En la unua kolumno menciiĝas inica konsonanto antaŭ vokalo, por indiki la neakcenton.
25230 Borgis
25230 Borgis estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de la usona edukisto kaj kuntrejnisto Steven Borgis, kiu instruis en altlernejo pri lingvaj artoj dum tri jardekoj ĉe la Buckeye High School (kantono Medina, Ohio). Li trejnis kaj knabojn kaj knabinojn al piedpilkado, transterena kuro, golfo, flugpilkado kaj softbalo, kaj li inspiris studentojn kaj per siaj vortoj kaj per siaj agadoj.
Miwa
Miwa (naskiĝis la ) estas japana kantistino.
Biografio
La, ŝi naskiĝis en Gubernio Kanagaŭa (Japanio) kaj tiam moviĝis en Tokio.
Ĉar ŝia patro amas muzikojn, Ŝi estis natura kaj oreloj aŭskulti muzikon de frua aĝo.
Nun farita la laboron formita en la aĝo de 15, poste eniri mezlernejon en la memlernanta gitara komenco, sed ĉar ŝi ne sufiĉe progresis, kaj poste iris lernadi.
"Wake Up, Break Out!" produktita en la momento de la unua jaro de la mezlernejo, dum ŝi partoprenis lernejon en Tokio, kiel somera ferio estas fari la aktivecoj vivi en Gubernio Okinava estas hejmo de la gepatroj ĉirkaŭ la subtegmento Shimokitazawa, alta lernejo por amuzi aktivecoj estis malpermesitaj, laboris la sekreton eĉ al amiko.
Dum tiu periodo limigita nombro liberigita de la volas esti ĉirkaŭ simpla "Song for you/Today" du aŭto-produktita de ŝi.
Por komenci plenajn muzikajn produktadojn de la vintro de alta lernejo maljunuloj por tiam, ŝia komence estis determinita.
Miklós Bethlen
BETHLEN Miklós (betlen), bethleni, grafo, estis kanceliero de Transilvanujo, historiverkisto naskita en Kisbún la 1-an de septembro 1642 kaj mortinta en Vieno la 27-an de oktobro 1716.
Biografio
Bethlen studis en Djulafehervaro kaj Koloĵvaro. En 1661-63 li faris universitatajn studojn en Hejdelbergo, Utrecht kaj Lejdeno. Post mallonga restado 1664 en Anglujo kaj Francujo li venis hejmen kaj li iĝis ĉefkapitano de Udvarhelyszék, sed li loĝis en Betlenszentmiklós, kie inter 1668-73 li konstruigis de si mem planitan kastelon. En 1676 pro komplotsuspekto unu jaron li estis en malliberigita. Li iĝis departamentestro de Máramaros kaj en 1689 registara konsilanto. En 1691 li iĝis kanceliero, en 1696 li ricevis rangon de grafo.
Supera konsilio pri nacia sekureco de Irano
La Supera konsilio pri nacia sekureco de Irano estas plenuma politika organo de Irano.
Ĝi estis fondita tuj post la irana revolucio en 1979 por «garantii naciajn utilaĵojn kaj gardi la islaman revolucion, landtutecon, nacian regadon». La Konsilio baziĝis sur la artikolo 176 de la Konstitucio de Irano kaj konsistas el du subkonsilioj: la Konsilio pri sekureco (prezidanto — la ministro pri internaj aferoj) kaj la Konsilio pri defendo (prezidanto — la komandestro de Generala Ŝtabo de la irana armeo).
La Konsilio pri sekureco
La Konsilio pri sekureco havas jenajn funkciojn:
La Konsilio pri defendo
La Konsilio pri defendo estas konsulta organo pri militaj demandoj kaj havas jenajn funkciojn:
Membraro de la konsilio
Membroj de la Supera konsilio pri nacia sekureco estas:
La sekretario de la Supera konsilio pri nacia sekureco estras aparaton de tiu, kontrolas ties kurantan agadon kaj provizas ĉefajn plenumajn funkciojn.
Pri grava politika rolo de la Konsilio atestas interalie, ke nome al ĝi estis komisiita la intertraktado pri la irana nuklea programo. Danke al sia posteno de la sekretario de la Konsilio Hasan Ruhani iĝis grava politikisto. Lia sekvanto Ali Lariĝani pli malfrue partoprenis la prezidantan balotadon kaj okupis la sesan lokon.
Fontoj
Rozov A.A. O Visŝem sovete nacionalnoj bezopasnosti Irana (=La supera konsilio pri nacia sekureco de Irano)
(6343) 1993 VK
(6343) 1993 VK estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Chroustovice
Chroustovice estas kampurbo en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim. Ĝi situas 16 kilometrojn oriente de la distrikta urbo Chrudim kaj 16 kilometrojn okcidente de la urbo Vysoké Mýto. Vivas ĉi tie.
Urbetpartoj
Al la komunumo apartenas urbetpartoj:
Kastelo
Origine renesanca kastelo el la jaro 1623 estis en dua duono de la 17-a jarcento fare de Francisko Karolo Libštejnský de Kolovraty rekonstruita baroke, poste ĉirkaŭ la jaro 1780 rokoke fare de Filipo grafo Kinski kaj post brulego en la jaro 1861 denove rekonstruita baroke. Post plua brulego en la jaro 1949 ĝi estis en tiu ĉi formo novkonstruita.
Nuntempe estas la kastelo eluzata kiel interneja metilernejo.
Ĝi estas triala konstruaĵo kun vasta antaŭkastelejo, trans kiu fluas unu el du brakoj de la rivereto Novohradka kun tri dekoraciaj pontetoj kaj granda pritondata ĝardeno malantaŭe sur la suda flanko post la dua brako de la rivereto. La kortego estas ĉirkaŭigita per arkadoj en teretaĝoj de ĉiuj tri aloj. La kastelo kun parko kreas unu el la plej valoraj barokaj kastelareoj en Ĉeĥio.
En la kastelo travivis sian junaĝon Maria Teresia Poniatowská, naskiĝita Kinská, edzino de Andreo Poniatowski kaj bofratino de la pola reĝo Stanislao Aŭgusto. Ŝi denove revenis ĉi tien por vico da jaroj post kiam ŝi en sia aĝo de 33 jaroj vidviniĝis. Memorigas ŝin ĉi tie malgranda monumento en la ĝardeno.
Preĝejo de Sankta Jakobo la Pli Granda
estas baroka, konstruita en la jaro 1744, la turo kaj tegmento estis renovigitaj post brulego en la jaro 1856 kaj tute riparita estis la preĝejo en la jaro 1898. Ĝi estas ununava kun kvarlatera turo tegmentita per svelta piramido antaŭ la fronto. La navo kaj pastrejo estas volbitaj. La ekipaĵo estas rokoka. La ĉefa altaro estas duparta, la flankaj portaloj estas kun statuoj de Sankta Antonio kaj Sankta Roĥo.
Kolono de Virgulino Maria
sur vilaĝplaco estas el la jaro 1752, renovigita en 1804.
Kolono de la Plej Sankta Triopo
apude la strato al Luže estas el la jaro 1891 de skulptisto Dušánek el Chroustovice.
La domoj
Paroĥejo n-ro 52 estas konstruita en la jaro 1794, renovigita 1856,
n-ro 47 estas ŝilda domo el la unua duono de la 19-a jarcento,
n-ro 48 estas volba kun portalo el la jaro 1857,
n-ro 87 estas el la jaro 1820,
la n-ro 96 estas malnova lernejo, duetaĝa kun volba tegmento el la unua duono de la 19-a jarcento.
Esperanto-Grupo Wiesbaden
Esperanto-Grupo Wiesbaden estas loka grupo de Germana Esperanto-Asocio en Wiesbaden, Hesio. Ĝi fondiĝis verŝajne en 1906, sed plej malfrue en 1909, ĉar la 1-an de marto de tiu jaro "Esperantistengruppe Wiesbaden" aperigis anonceton pri Esperanto-kurso en la loka gazeto Wiesbadener Tagblatt.
De 1914 ĝis 1979 la ĉefa aktivulo de la grupo estis Kurt Schönrich, kiu prezidis ĝin de ĉirkaŭ 1920 ĝis 1936 (kiam ĝi devis malfondiĝi) kaj denove de 1946 ĝis sia morto. Sekvis lin en tiu posteno Walter Wichmann (1929-2021), Paul Sikora (1930-), denove Walter Wichmann kaj ekde novembro 1999 Ulrich Matthias (1966-).
Jam de multaj jardekoj la grupo kutimas kunveni unufoje monate; ĝi nuntempe havas ĉirkaŭ 10 pagantajn membrojn. Ĝia plej nova statuto estas de 1927, kaj ĝiaj formalaj membrokunvenoj okazas nur laŭbezone (lastfoje en 1999).
Ekde aprilo 2005 la nomo de la grupo legeblas sur pavimŝtono ("Bürgerstein") sur la plej centra placo de la urbo, la "Schlossplatz" ("Kastela Placo"), inter la Hesa Parlamento kaj la urbodomo. La ŝtono estas parto de protektita monumento; la grupo pagis por ĝi 1000 € okaze de kampanjo "ŝtono por eterno", per kiu la urbo celis financi la renovigon de la placo.
La ĉefa aranĝo de la grupo estis dum kelkaj jaroj la Visbadena Esperanto-Tago kun prelegetoj kaj ekskurso. En 2008 partoprenis ĝin 22 homoj el Germanio, Britio, Rusio, Bulgario, Rumanio kaj Ĉinio, ĉiuj loĝantaj en Wiesbaden aŭ en apudaj urboj.
En Wiesbaden okazis gravaj Esperanto-aranĝoj - tamen malpli pro la loka Esperanto-grupo ol pro la ekzisto de junulargastejo, kiu ofertis favorajn kondiĉojn por aranĝoj kun ĉ. 200 - 300 homoj. Menciindas la Internacia Junulara Kongreso 2015 kaj la Novjaraj Renkontiĝoj je la jarŝanĝoj 2018/2019 kaj 2019/2020.
Politika agado
En la germana kaj internacia Esperanto-movado, la grupo vekis atenton pro politika agado por Esperanto. Kelkaj membroj de la grupo kunfondis en Wiesbaden la germanan sekcion de EDE (Europa - Demokratie - Esperanto) en 2008, la tutmondan esperantistan partion UNU MONDO en 2009 kaj ties germanan sekcion Eine-Welt-Partei en 2010.
Glovelier
Glovelier estis ĝis la 31-a de decmebro komunumo kaj kaj ek de la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Haute-Sorne en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 1186 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Iamaj najbaraj komunumoj
La komunumo Glovelier limis antaŭ la integriĝo al Haute-Sorne en nordoriento al Boécourt, en oriento al Bassecourt, en sudoriento al Undervelier, en sudo al Saulcy, en sudokciento al Saint-Brais kaj en nordokcidento al Clos du Doubs.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Delemonto al La Chaux-de-Fonds kaj ĝi disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A16 de Bielo tra Delemonto al Porrentruy.
Historio
La unua dokumenta mencio de Glovelier datiĝas el la jaro 1139 kiel Lolenviler.
Kiel unu de la 13 liberaj vilaĝoj de la regno Delemonto Glovelier fariĝis en la jaro 1271 havaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la Raŭraka Respubliko por poste aparteni de 1793 ĝis 1815 al Francio, unue kiel parto de la departemento Mont-Terrible kaj poste de la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la regionon al la svisa Kantono Berno. Ek de la 1-a de januaro 1979 Glovelier apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.
Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iamaj komunumoj Bassecourt, Courfaivre, Glovelier, Soulce kaj Undervelier estis kunigitaj al la nova komunumo Haute-Sorne kaj ĉesis do ekzisti kiel aŭtonomaj komunumoj.
Paŭlo la 1-a (Rusio)
Paŭlo la 1-a (ruse Павел I Петрович; naskiĝis la 1-an de oktobro 1754, mortis la 23-an de marto 1801) estis imperiestro de la Rusia Imperio en 1796 - 1801.
Origino
Li estis sola filo de geimperiestroj Petro la 3-a kaj Katerino la 2-a.
Liaj gepatroj geedziĝis ankoraŭ junaj laŭ volo de tiama rusia imperiestrino Elizabeta Petrovna kaj dum unuaj jaroj de ilia kuna vivo ne okazis ties intima koito.
Finfine post du malsukcesaj gravedecoj Katerina naskis filon la 1-an de oktobro 1754. Lin oni baptis kiel Paŭlo kaj deprenis de la patrino por varti lin ekstere. Ŝi rajtis nur malofte viziti lin.
Juneco
Lia patro Petro la 3-a estis detronigita la 9-an de julio 1762, kiam Paŭlo estis nur okjara infano kaj li ne pardonis sian patrinon pro la ŝtata renverso ĝis ŝia morto en 1796. Ŝajne pro tio ne okazis reciprokaj amo kaj estimo de la la patrino kaj la filo dum ilia vivo.
Tie Paŭlo organizis malsaman vivmanieron laŭ la prusa modelo, inkluzive propran armeeton, kiun li mem ŝatis dresi.
Surtroniĝo
La 17-an de novembro 1796 Katerina la 2-a subite mortis pro terura apopleksio. Ŝia filo kaj heredinto surtroniĝis sub nomo Paŭlo la 1-a.
Florești
Florești [floreŝtj] estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
Paŭlo la 1-a (Rusio)
Ekstera politiko
Laŭ peto kaj invito de la Malta Ordeno Paŭlo la 1-a iĝis ĝia Granda magistro. De tiam al lia titolo oni aldonis mencion pri tio ĉi.
Kantono Vaŭdo
La Kantono Vaŭdo estas unu el la 26 administraj unuoj de Svislando, kiuj nomiĝas kantonoj, kaj situas en la okcidento de la lando, en Romandujo, grandparte norde de la lago Lemano. Ĝia administra centro estas la urbo Laŭzano (Lausanne). La 8-an de marto 2010 la loĝantaro atingis la nombron de 700000.
Paŭlo la 1-a (Rusio)
Interna politiko
Tuj post sia surtroniĝo la nova imperiestro Paŭlo la 1-a komencis ŝanĝi la ŝtatan vivmanieron, kiu estis dum reĝado de lia patrino Katerina la 2-a.
Kantono Vaŭdo
Nacilingvaj nomoj de la kantono en la lingvoj de la Svisa Konfederacio estas Vaud [vo], Waadt [vāt] kaj romanĉe Vad [vad]. En la itala oni uzas la francan nomon Vaud.
Paŭlo la 1-a (Rusio)
Interna politiko
Ekde 1797 ĝis 1801 li sukcesis okazigi kelkajn gravajn enlandajn reformojn, kiujn ofte ne aprobis la rusia nobelaro.
Interalie li ordonis:
Kantono Vaŭdo
Najbaraj Kantonoj
En nordo Kantono Vaŭdo lima la Kantono Neŭŝatelo, en nordnordoriento al Kantono Friburgo, kies teritorio disponas kvar eksklavojn en la vaŭda teritorio. Tute en la nordo Vaŭdo siavice disponas pri eksklavo ĉe la suda bordo de la Lago de Morato. En nordoriento kaj oriento la kantono limas al Kantono Berno, en sudoriento al Kantono Valezo. En sudo Vaŭdo limas aliflanke de la Lago Lemano al Francio, en okcidento al Kantono Ĝenevo, kaj en nordokcidento en la Ĵurasa Montaro denove al Francio.
Lingvoj
Oficiala kantona lingvo estas la franca. Laŭ la Popolnombrado de 2000 la franca lingvo estis la denaska lingvo de 81,83% de la loĝantaro. 4,75 % estis germanlingvanoj, 2,92 % estis itallingvanoj, 0,04 % romanĉlingvanoj, dum 10,46 % indikis alian denaskan lingvon.
Historio
La hodiaŭa Kantono Vaŭdo estis fondita per la mediacia akto de 1803 post la fino Helveta Respubliko.
En la jaro 58 antaŭ Kristo Julio Cezaro malhelpis per sia venko dum la Batalo de Bibrakto, ke la Helvetoj elmigris de la teritorio de Svislando al Francio. Sub la romia influo la regiono multe evoluis kaj la latina lingvo penetris ĝin.
Dum mezepoko la teritorio de la hodiaŭa Kantono Vaŭdo apartenis al Burgonjo kaj Savojo. Ek de la 14-a jarcento Berno kaj la Svisa Ĵurkomunumo komencis konkeri la regionon.
En 1928 Kantono Vaŭdo estis la unua politika instanco en Eŭropo, kiu starigis leĝon por truda steriligo de "nenormaluloj" (unua tutmonde estis la usona subŝtato Indiano en 1907). Post Vaŭdo en Eŭropo sekvis Danio kaj la faŝismiĝinta Germanio).
Paŭlo la 1-a (Rusio)
Komploto kaj pereo
Malkontento de la rusa aristokrataro pri reformoj de Paŭlo la 1-a rezultigis la komploton kontraŭ li okazintan la 23-a de marto 1801 en Miĥajlovskij kastelo de Sankt Peterburgo. Ĉi-areo estas mirakle rimarkinda, ĉar la kastelo estis antaŭnelonde konstruita sur loko, kie estis la Somera palaco, en kiu Paŭlo la 1-a naskiĝis.
Inter ceteraj komplotintoj partoprenintaj en mortigo de Paŭlo la 1-a estis Platono Zubov (eksa favorito kaj amito de Katerina la 2-a), kies frato Nikolao murdovundis la imperiestron. Oni ankaŭ krome strangolis lin per skarpo.
Laŭ multaj oblikvaj supozoj, lia filo, heredinto Aleksandro (estonta imperiestro Aleksandro la 1-a) sciis pri la komploto kaj ĝiaj celoj, inkluzive murdon de lia patro. Ŝajne pro tio, li permanente turmentiĝis kaj imitis sian pseŭdan morton en 1825 en Taganrogo kaj poste vivis kiel ermito sub kaŝnomo Fjodor Kuzmiĉ ĝis sia reala morto en 1864.
Lia familo
Paŭlo la 1-a estis dufoje edzo. Lia unua edzino estis germana grafino Wilhelmina Luisa von Hessen-Darmstadt, kiu post ortodoksiĝo nomiĝis Natalia Alekseevna. Al ŝi li edziĝis en 1773. Ŝi mortis en 1776 dum nasko.
Samjare li edziĝis al germana princino Sophia Dorothea Augusta Luisa von Württemberg, naskita en Stettin (nun Szczecin en Pollando), kie ankaŭ naskiĝis lia patrino Katerina la 2-a. Kiel imperiestrino de Rusio ŝi nomiĝis Maria Teodorovna.
Ili havis dek gefilojn, kiuj poste fariĝis:
Kastelo Aspel
Kastelo Aspel estas kastelo en Haldern, urboparto de Rees en la Distrikto Kleve, kiu ekde 1850 estas en la posedo de la monaĥina ordeno kaj estas uzata kiel monaĥinejo. La domo troviĝas tri kilometrojn nordoriente de Rees en malseka malaltaĵo ĉe la Aspeler Meer, restaĵo de iama meandro de Rejno. Ĝi elkreskis el alt-mezepoka kastela teramaso, kies monteto apartenas al la plej grandaj kaj plej bone konserviĝintaj ĉe la regiono Malsupra Rejno.
La kastelo estis preskaŭ ĉent jarojn posedaĵo de Familio de Wittenhorst-Sonsfeld, kiu siatempe novkonstruigis la ruiniĝintajn domojn en 1722. En la 19-a kaj 20-a jarcentoj pliamleksiĝinta kaj moderniĝinta, la nuna domensemblo konsistas el barokaj kaj novbarokaj loĝdomoj same kiel novgotika monaĥopreĝejo. La domoj ne estas viziteblaj interne, nur la preĝejo kaj la eksteraĵoj de la monaĥinejo estas malfermaj por vizitantoj.
18887 Yiliuchen
18887 Yiliuchen estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yiliu Chen, kiu gajnis en 2003 la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la University School of Nashville en Naŝvilo (Tenesio Usono).
Sandoy
Sandoy (dane Sandø) estas insulo en suda parto de Ferooj; ĝi estas la kvine plej granda insulo de la insularo. Ĝia nomo signifas Sablo-insulo.
Geografio
Ĝia areo estas 111,32 km², sur ĝia partoj ekzistas sablaj strandoj, de kiu ĝia nomo. Ĝi estas la plej palta insulo el la grandaj insuloj de Ferooj: sur ĝi ne estas tuneloj, krutaj montaj vojoj, sed la okcidenta bordo estas – simile al tiuj de la aliaj insuloj – roka, kruta. Ĝia plej alta monto estas Tindur (479 m).
Populacio
La plej granda komunumo de la insulo estas Sandur. Sur la insulo loĝas 1382 personoj la 1-an de januaro 2006.
Ekonomio
La agroj apartenas al la plej bonaj de ferooj, oni kultivas tie terpomon, la fojnon oni deponas en siloj. Plimulto de la loĝantoj vivtenas sin per fiŝkaptado.
Trafiko
La ĉefa pramhaveno de la insulo estas en Skopun, de kie trafikas pramo tra Gamlarætt al la ĉefurbo Tórshavn.
Subĉiela Muzeo Kommern
La Subĉiela muzeo Kommern kaj la „Rejnlanda Muzeo por Etnologio“ en Kommern estas kun 95 hektaroj kaj ĉirkaŭ 67 historiaj konstruaĵoj el la prusa Rejnprovinco unu el la plej grandaj subĉielaj muzeoj en Eŭropo. La Regiona ligo Rejnlando (germane : Landschaftsverband Reheinland) prizorgas la muzeon.
Historio
La planado por la subĉiela muzeo en Rejnlando komenciĝis en la 1950aj jaroj. Oni havis elekton inter ĉirkaŭ 30 urboj kaj komunumoj inter Akeno, Kolonjo kaj la Ruhr-regiono. Finfine oni elektis la vilaĝon Kommern, kiu hodiaŭ estas urboparto de Mechernich). La muzeo estis malfermata je la 20a de julio 1961. Estris ĝin ĝis 1981 Adelhart Zippelius, ĝis 2007 Dieter Pesch kaj poste Josef Mangold.
Muzeo
Ĉirkaŭ 67 konstruaĵoj ( bienoj, ventmuelejoj, metiejoj, vilaĝaj lernejoj kaj bakejoj, dancejoj kaj kapeloj) ordigitaj laŭ iliaj devenregionoj en la iama prusa Rejnprovinco. Aldoniĝas agroj, kamparanaj ĝardenoj kaj herbejaj fruktĝardenoj. La objektoj devenas ĉefe el la regionoj Westerwald, Meza Rejno, Ejfelo, Antaŭ-Ejfelo, Niederrhein kaj Bergisches Land. Tie la vivo ekde la 15a jarcento estas montrata. Oni nun estas konstruanta plian konstrugrupon „Marktplatz Rheinland“ (= merkatplaco Rejnlando), kiu montru la kamparana kaj urbeta vivo en Rejnlando de la 1950aj ĝis la 1980aj jaroj. La muzeo Kommern ankaŭ estas muzeo por ĉiutaga kulturo de la 20a jarcento.
Krome la muzea parto „Rejnlanda Muzeo por Etnologio“ montras permanentaj kaj nepermanentaj ekspozicioj.
Permanenta Ekspozicio
„Wir Rheinländer“ (= Ni, rejnlandanoj)
Tiu ekspozicio montras la historion de la Rejnlando ekde la franca okupado en 1794 ĝis la tempo de la komenciĝanta „ekonomia miraklo“ post 1950.
Chico Science
Chico Science, realnome Francisco de Assis França (naskiĝinta la 13-an de marto 1966 en Olinda; mortinta la 2-an de februaro 1997 en Recife) estis brazila muzikisto.