cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amaranthus tricolor
Nomo
Pro la vasta disvastigo ekzistas multaj regionaj nomoj. La scienca nomo de la genro Amaranthus signifas "floro, kiu neniam velkas" kaj la speciepiteto tricolor signifas trikolora.
Joshua
Komputilo > procesoro > Joshua / Cyrix III
Amaranthus tricolor
Nomo
Regionaj trivialnomoj estas jenaj: amarante, brède de Malabar (franca), amaranto, bredo (portugala), mchicha (svahila), tampala, tandaljo, tandalja bhaji (Barato), en Karibio callaloo (kiel aldonaĵo al la samnoma plado). En la angla: Joseph's coat laŭ la biblia persono Jozefo, kiu vestis sin per multkolora tuko.
Joshua
Joshua estas dumprojekta kromnomo de procesoro Cyrix III. La procesoron produktis firmao VIA Technologies, per kiu la firmao lanĉis sian procesorproduktadon.
Amaranthus tricolor
Nomo
En Grekujo amaranto estas kuirita kiel ĥorta (χορτα) kiell spinacosimila legomo kaj en Ĉinujo la planto nomiĝas Xian (苋 xiàn aŭ 雁来红 yàn laí hóng, 救荒本草 jìu huāng běn cǎo, 老少年 lao shao nian, 盛京通志 lan jing tu zhi, 老来少 lao lai shao, 三色苋 san se xian). En Koreujo, la planto nomiĝas bireum (– 비름}), chambireum - 참비름, kaj estas preparita kiel namul.
Tiu planto ornamas la blazonon de Gonville and Caius College, Kembriĝo, kie ĝi estas nomata kiel „flowers gentle“.
Uzado
La trikolora amaranto estas C4-planto, kiu treege efektive ligas karbonon. Ĉiuj partoj de la planto estas uzataj en la popola medicino kaj kiel kuracplanto. En Afriko la semoj estas uzataj kiel amelo-liveranto.
Taksonomio
Amaranthus tricolor apartenas al la sekcio Pyxidium, verŝajne ne monofita unuo en la subgenro Albersia. Sinonimo por Amaranthus tricolor estas: Amaranthus melancholicus L., Amaranthus tristis L., Amaranthus mangostanus L., Amaranthus polygamus L. temas pri varia, diversforma specio.
Amaranthus gangeticus L. estas ofte rigardata sinonimo de Amaranthus tricolor, vere la meto de la planto al nur unu specio ne eblas, ĉar la unua priskribo ne estas unusignifa (nomen incertae sedis),.
Verduriano
Verduriano (aŭ Verdurian) estas arta lingvo kreita de Mark Rosenfelder, el Usono. Verduriano estas parto de la fikcia mondo Almea kaj estus parolata de la loĝantoj de la lando Verduria, la ekonomia kaj kultura centro de Almea.
La gramatiko kaj la vortprovizo de la idiomo estis prenitaj el multaj eŭropaj lingvoj.
José Carlos Moura
José Carlos Moura estas la 13-a urbestro de Itapetingo.
William Thomas Stead
William Thomas STEAD  (naskiĝis la  en Darlington; mortis la ) estis angla esperantisto, filantropo, pacifisto, aktivulo por homaj rajtoj kaj mondfama ĵurnalisto. Li estis ankaŭ brita gazeta eldonisto, kiu, kiel pioniro de esplorĵurnalismo, fariĝis polemika figuro dum la Viktoriana epoko.
Biografio
En la aĝo de 22 jaroj, W.T. Stead estis la plej juna redaktoro en Anglio. Li estis redaktisto de la "Northern Echo" en Darlington en 1871. Li akiris internacian atenton per siaj artikoloj kontraŭ la 'bulgaraj abomenaĵoj' (1876-1878). En 1880 li transloĝiĝis al Londono por labori por la "Pall Mail Gazette", de kiu li fariĝis ties redaktoro en 1883. W.T. Stead ankaŭ estis la unua ĵurnalisto kiu intervjuis caron.
En januaro 1890, Stead fondis ĉiumonatan internacian revuon "The Review of Reviews", kiun li redaktis ĝis sia morto en la Titanic en aprilo 1912. "The Review of Reviews" trovis tutmondan legantaron kaj celis kunligi la britan imperion per sintezo de sia plej bona ĵurnalismo.
Stead ankaŭ fondis la "American Review of Reviews" en 1891 kaj "The Australasian Review of Reviews" en 1892.
En 1904 li lanĉis "The Daily Paper", kiu kolapsis post ses semajnoj, kaj Stead perdis 35,000 £ de sia propra mono (preskaŭ 3 milionoj £ en valoro de 2012) kaj suferis nervan kolapson.
Stead estis noviganto, liberalulo en politiko kaj nekonformisto en la kredo. Li kredis, ke ĵurnalismo povus kaŭzi socian plibonigon. Li esploris kompleksajn kaj nepopularajn aferojn kaj reduktis ilin al klareco kaj precizeco.
Stead havas monumenton apud la rivero Thames (Thames Embankment), vidalvide de la enirejo de la Londona metroa stacio Temple kie Stead havis sian oficejon.
Lia frato estis Francis Herbert Stead kiu ludis gravan rolon en la kristan-socialisma movado inter laboristoj. kiu ludis esencan rolon en la batalo por pensioj.
Stead mortis dum la disastro kun la ŝipo Titanic.
Spiritismo
William Stead, krome, estis “pasia ŝatanto de spiritaj sciencoj”, publikiginte intervjuon kun William Ewert Gladstone, kio faris grandan bruon pro tio ke Gladstone estis admiranto de la “kontraŭkristana teozofio de Blavatsky, tre ŝatata politika konsilisto kaj subtenanto de la angla imperiismo.
Li plezuriĝis per aŭtomata verkado, nome la transskribo de diraĵoj de mortintaj spiritoj kaj fondis la revuon “Borderland” dediĉitan ĝuste al fantomoj, okultismo kaj spiritismo” (Il Secolo, la 17-an de aprilo 1912).
Kontraŭ misuzo de infanoj
W T Stead denuncis en ĵurnaloj la 'infanan prostituadon' okazinta en ejoj de la imperia elito. Por fari tion, li pagis por infano kaj iris al malliberejo pro ĝi. Tiuj ŝokaj revelacioj multe kontrastis kun la tiutempe populara ideo ke la Brita Imperio kiu asertis disvastigi kristanajn valorojn al la 'necivilizita mondo'. Poste Stead estis marĝenigita.
Verkaro
La nombro de liaj publikaĵoj iom post iom fariĝis tre granda, ĉar li verkis kun facileco kaj sensaciisma fervoro pri ĉiaj temoj, de "The Truth about Russia" (1888) ĝis If "Christ Came to Chicago!" (Laird & Lee, 1894), kaj de "Mrs Booth" (1900) ĝis "The Americanisation of the World "(1901).
En 1896, Stead lanĉis la lilbroserion "Books for the Bairns", kies titoloj inkluzivis fabelojn kaj verkojn de la klasika literaturo.
Nova Ĵurnalismo
Stead iniciatis la uzon de intervjuoj en brita ĵurnalismo. Liaj novigoj kiel redaktisto de la liberala Pall Mall Gazette (antaŭulo de la London Evening Standard) inkluzivis enkorpigi por la unua fojo mapojn kaj diagramojn en la gazeto, disigi pli longajn artikolojn kun okulfrapaj subtitoloj kaj miksi siajn proprajn opiniojn kun tiuj de la homoj, kiujn li intervjuis. Oni konsideras Stead ankaŭ kiel estiganto de la moderna ĵurnalisma tekniko krei novaĵeventon anstataŭ nur raporti pri ĝi, kiun devis pruvi lian plej faman "enketon" pri Eliza Armstrong, 13-jaraĝa knabino kiun li 'aĉetis' kontraŭleĝe (homforkapto) por povi pruvi ke sekssklavoj ekzistas.
La "nova ĵurnalismo" de Stead malfermis la vojon al la moderna klaĉgazeto (angle: tabloid aŭ moderna sensaciisma ĵurnalismo) en Britio, sed poste estis ĉefulo por la Nobel-premio pri paco. Stead pledis por "Registaro per ĵurnalismo", formo de "nova ĵurnalismo" iniciatita de Stead en kiu li ekpensis pri ĵurnalismo kiel pli ol nur pozicio por raporti informojn, sed ke la ĵurnalisto aŭ redaktoro povus fariĝi reganto pere de la gazetaro.
Post lia morto, Stead estis vaste aklamita kiel la plej granda gazetisto de sia epoko. Laŭ Roy Jenkins, Stead fariĝis "la plej sensacia figuro en 19-a jarcenta ĵurnalismo". Li ofte subtenadis Esperanton per ĉiumonata paĝo pri Esperanto en sia gazeto „The Review of Reviews“.
Stead kaj Esperanto
Li estis konvinkita de la profesoro Hartman en Leipzig, ke Esperanto povas servi al liaj celoj. Kiel unu el la plej famaj britaj ĵurnalistoj de la 19-jarcento li helpis al la starigo de la Esperanto-movado en Britio kaj estis la ĉefmotoro malantaŭ la fondo de la Londona Esperanto-Klubo. Stead fariĝis esperantisto pro paroladoj de prof. Hartman el Leipzig.
Ekde aŭtuno 1902 la monata revuo The Review of Reviews havis regulan kolumnon pri Esperanto, kutime malgrandaj informoj el la brita kaj tutmonda Esperanto-movado. Foje aperis pli ampleksaj artikoloj, ekzemple biografia skizo pri L. L. Zamenhof verkita de Stead tuj post la 1-a UK en Boulogne-sur-Mer. Stead ankaŭ poste raportis pri postaj Esperanto-kongresoj.
Lia sekretariino estis Eliza Ann Lawrence, kiu ludis esencan rolon en la brita Esperanto-movado.
Artikoloj de William Thomas Stead estas arkivitaj en La Virina Biblioteko ĉe la Biblioteko de la London School of Economics.
Samson (Doubs)
Samson estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Brithindia Armeo
La Hindia Armeo, ofte konata ekde 1947 (sed rare dum sia ekzisto) kiel Brithindia Armeo por distingi ĝin el la nuntempa Hindia aŭ Barata Armeo, estis la ĉefa armita korpuso de Brita Hindio antaŭ ties malmunto en 1947. Ĝi estis respondeca por la defendo de kaj la Brithindia Imperio kaj la princlandaj ŝtatoj, kiuj povus havi ankaŭ siajn proprajn armeojn. La Hindia Armeo estis grava parto de la fortoj de la Brita Imperio, kaj en Hindio kaj eksterlande, partikulare dum la Unua Mondmilito kaj dum la Dua Mondmilito.
VIA Technologies
VIA Technologies (mallonge nur VIA) estas firmao produktanta ĉiparojn kaj procesorojn.
Ceprano
Ceprano estas komunumo de Italio.
Pruto
Pruto (Prut; Прут) estas rivero longa 953 km, kiu fontas en Ukrainio, en la regiono Ivano-Frankivsk, en la Nordorientaj Karpatoj, proksime al Hoverla. Ĝi trafluas Rumanion kaj Moldavion kaj alfluas Danubon.
Ĝi estis konata en la antikvo kiel Pyretus kaj Porata. Inter 1918 kaj 1940 ĝi fluis preskaŭ tute en Rumanio. Nuntempe 711 km longa parto formas limon inter Rumanio kaj Moldavio.
La akvokolekta aero estas, el kiu troviĝas en Rumanio. La plej granda apudborda urbo estas la ukraina Ĉernivco (rumane: Cernăuţi). La rivero alfluas Danubon inter la rumana urbo Galaţi kaj la ukraina urbo Reni.
František Kožík
František KOŽÍK [frantiŝek koĵik] (naskiĝis la 16-an de majo 1909 en Uherský Brod - mortis la 5-an de aprilo 1997 en Telč) estis populara ĉeĥa verkisto, granda subtenanto de Esperanto, aŭtoro de historiaj kaj biografiaj romanoj (Debureau, Luís Vaz de Camões, Cervantes, Sade, Komenio, Janáček, Mánes, Vojan, Tyl, Čermák, Braunerová, Těsnohlídek) k.a.
37556 Svyaztie
37556 Svyaztie estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ kaj de la brita astronomo Brian G. Marsden elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
František Kožík
Inter 1919 kaj 1925 li studis ĉe la okjara gimnazio en Uherské Hradiště, la studon li finis en Brno, kie li abiturientiĝis en 1927. En Brno li poste studis ĉe la Fakultato de juro kaj la Fakultato de filozofio de la Masaryk-Universitato.
Inter 1933 kaj 1940 li estis radioreĝisoro ĉe la Verda Stacio en Brno, elsendanta en Esperanto, membro de la aktora grupo TRAKT. Sukcese estis ludata lia teatraĵo Sur rozoj sternite (kiun li verkis kun B. Polách). Ĉeĥlingve li preparis multajn aliajn radio-programojn, ĉefe por junularo.
Lia unua edzino Zdeňka Švabíková estis aktorino, ankaŭ membrino de TRAKT; lia dua edzino Olga Horáková estas verkistino, kies dramon Epizodo komenciĝas elsendis Verda Stacio en 1949.
(17159) 1999 KG15
(17159) 1999 KG15 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Tetsuya Chinen
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo FC Ryukyu.
Róbert Panigay
PANIGAY Róbert (panigai) rumanuja hungara verkisto, kuracisto (Satu Mare, *12-a de februaro 1937).
Biografio
Róbert Panigay apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li finis la mezlernejon en Târgu Mureş en Liceo Bolyai (1955), samloke akiris kuracistdiplomon (1961) kaj li estis kuracisto en Bicazu Ardelean (1961-68), poste en Gheorgheni. En 1997 li ricevis hungaran premion.
Distrikto Sochaczew
Distrikto Sochaczew - pole powiat sochaczewski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Sochaczew. Fine de en la distrikto vivis.
Dua mondmilito
1.12.1943: Germana polico pafmortigis en Szymanów 20 polojn.
22564 Jeffreyxing
22564 Jeffreyxing estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jeffrey Chunlong Xing, finalisto en 2006 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la River Hill High School de Clarksville (Marilando).
Claude Dambury
Claude Dambury (n. ) estas franca futbalisto. Li en 2008 membris en la vira nacia teamo de futbalo de Franca Gujano.
EsperanTago
EsperanTago estas esperantista renkontiĝo unutaga, mastrumata de la Itala Esperantista Junularo en pluraj italaj urboj, okazanta plurfoje ĉiujare, kaj kies celgrupo estas junuloj loĝantaj en Italio kiuj emas alproksimiĝi la italan Esperanto-movadon.
La iniciato estis lanĉata en 2008 kun la celo, ke homoj, kiuj antaŭ nelonge lernis la lingvon kaj ekkonis la movadon, povu renkonti aliajn esperantistojn sen esti devigataj partopreni unusemajnlongan renkontiĝon kiel la Internacia Junulara Festivalo, la nura alia Esperanto-renkontiĝo, kiu kutime okazas en Italio.
Historio
La unua EsperanTago okazis la en Bolonjo, danke al kunlaborado de la Bolonja Esperanto-Grupo. Ĝia oficiala nomo estis Eksomera Renkontiĝo – Unua EsperanTago.
La dua renkontiĝo okazis la en Grosseto, samtempe kiel la malfermiĝo de la tiujara Itala Kongreso de Esperanto. Tiam la partoprenantoj estis ofertataj viziton al la etruska tombejo en Roselle, malmulte fore de Grosseto.
La kvara EsperanTago okazis en Torino la, al kiu partoprenis 9 Esperantistoj de Milano kaj Torino. Dum la EsperanTago pluraj eventoj pri la 150-a jarreveno de la unuiĝo de Italio okazis.
Satiro
Satiro estas ĉefe literatura ĝenro, kvankam ĝi estas ankaŭ trovebla en grafikaj kaj teatraj artoj. En satiro, la malvirtoj, senprudentecoj, misuzadoj, ktp estas kritikitaj per primokado, burleskigo, ironio, kaj aliaj metodoj. Konata satiristo esperantisto estis Raymond Schwarz, kiu trovis siajn aludojn en la esperanto-medion pri simple homaj aferoj kiuj estas vere tutmondaj au pere de vortludoj por kiuj Esperanto estas vera trezoro. Tamen la ĝenro satiro ne estas forte reprezentita en la Esperanta kulturo, eble ĉar tro ofte oni ne toleras mokojn pri si mem.
Ekzistas plurajn formojn de satiro:
San Ildefonso Sola
San Ildefonso Sola estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Ildelfonso Sola. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 155.
Geografio
San Ildefonso Sola apartenas al la distrikto Sola de Vega al kiuj apartenas entute 16 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 789 loĝantojn. El tiuj estis 391 viroj kaj 398 virinoj. La komunumo havas surfacon de 52.31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1420 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Kissomlyó
Kissomlyó [kiŝomjO] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk.
Historio
La unua mencio devenis el 1319 en formo "Sumulo". Dániel Berzsenyi tie frekventis la lernejon. Dum la historio oni minis bazaltojn el la monto. Nuntempe oni kultivas vinberojn sur la deklivoj.
En Kissomlyó migra poŝto servas.
Vidindaĵoj
La vilaĝo havas romanikan romkatolikan preĝejon Sankta Nikolao kaj ankaŭ luteranan preĝejon.
Famuloj
En Kissomlyó naskiĝis Lajos Szabó (rektoro).
San Torcuato
San Torcuato [santorKŬAto] estas vilaĝeto kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la altebenaĵo de Valpierre, inter la valoj de Ebro, Oja, Najerilla kaj Tuerto. Ĝi estas unu de la historiaj dek kvar vilaĝoj kiuj formis la Junta del Valpierre. ​
San Torcuato estas formita de submunicipoj San Torcuato, Casas Blancas kaj Santa Gertrudis. Casas Blancas fakte estas bieno dividita duone inter la municipoj Cidamón kaj San Torcuato, kaj suferas gravan dekadencon, ĉar la posedantinoj de la bieno ne apogas la kontinuecon de la entrepreno pro nesufiĉa enspezo.
La plej frua dokumenta mencio de la loko datas de 1137, kiam oni jure decidas favore al la episkopo de Calahorra kun subskribo inter aliaj atestantoj de iu Orti Ortiz de Villaporquera. Villaporquera [biljaporKEra] (vilaĝo de porkoj) estis la tiama nomo de la loko ekde la 12-a jarcento ĝis la 16-a jarcento, alude al la abunda ĉasado de aproj. Tiam oni ŝanĝis la nomon honore al Torkvato de Acci, al kiu oni atribuas kristanigon de la sudiberia romia regiono Baetica jam en la unua jarcento.
La rura elmigrado okazis el la 1950-aj jaroj, de kiam oni malaltiĝis el preskaŭ 400 loĝantoj ĝis nunaj 68.
Vizitindaĵoj estas preĝejo kaj ermitejoj.
Klížska Nemá
Klížska Nemá, hungare Kolozsnéma estas vilaĝo en Slovakio en regiono Nitra, en distrikto Komárno.
Situo
Klížska Nemá situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ traira flankovojo. Kontraŭe troviĝas Gönyű, kien ŝipeto trafikas. La plej proksimaj urboj estas Veľký Meder 16, Komárno 29 km.
Historio
En 1910 loĝis 927 da homoj, (plejparte hungaroj). La komunumo ĝis 1919 apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto Csallóköz, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2004 loĝis tie 546 da homoj, (plejparte hungaroj). Ekde 2008 Slovakio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve tra la Danubo iu ajn povas traboati.
Mossoró
Mossoró estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando proksima 285 km de Natalo kaj mezvoja inter tiu urbo kaj Fortalezo. Fondita en 1852, la municipo havas 244.287 enloĝantojn.
Ĝi estas la brazila municipo kiu plej multe produktas nafton kaj kuirsalon. Ankaŭ fruktokulturo por eksportado estas grandskala ekonomia aktivaĵo de la urbo.
En ĝi sidas la ĉefa kampuso de Universitato de la Subŝtato Norda Rio-Grando.
Ĝi estis la unua urbo kiu laŭleĝe rajtigis virninan baloton en Latinameriko.
Esperanto en Mossoró
La pioniro de Esperanto-movado en "Mossoró" (pere de la juna esperantisto Carlos Petinati, kiu estas lia nepo) kaj eble en la subŝtato "Rio Grande do Norte" estis, S-ro Targino Soares. Inter lia korespondaĵo troviĝas invito al la memoriga solenaĵo okazonta la 29-an de junio 1931, okaze de la 25-a Fonddatreveno de la Klubo, sub la prezido de D-ro Everardo Backheuser, fondinto kaj honora prezidanto de la Klubo en Rio de Janeiro. Targino interŝanĝis kun estraranoj de Brazila Klubo de Esperanto en la jaro 1931. Targino interŝanĝis korespondaĵon kun D-ro A. Couto Fernandes kaj eĉ kun UEA, alveninta el Genevo, datumita de la 10-a de Julio 1934.
La prelego pri la lingvo Esperanto estis okazita de D-ro Mario Teixeira de Freitas, direktoro de statistiko kaj disvastigado de Ministerio pri Edukado kaj Publika Sano.
Targino en 1945 reprezentis la urba movado en la 10-a Brazila Kongreso de Esperanto.
Seretse Khama
Sir Seretse KHAMA (1a de julio 1921 - 13a de julio 1980) estis la unua Prezidanto de Bocvano.
Khama estis naskita en Serowe, Betsuana Kantono en 1921. Lia avo estis Khama la 3-a, la gvidanto de la Bamangwato-tribo. Seretse Khama sukcedis sian patron al la trono en la aĝo de kvar, sed lia onklo funkciis kiel kuratoro kaj reganto.
En 1961, Khama fondis la Bocvanan Demokratan Partion. Baldaŭ li iĝis la ĉefministro de Betsuanama, kaj partoprenis en la sendependecintertraktadoj. Kiam Betsuanamaa iĝis sendependa kiel Bocvano en 1966, Khama iĝis ĝia unua prezidanto.
Dum ĝia sendependeco, Bocvano estis unu el la plej malriĉaj landoj en la mondo. Dum la Khama-periodo, aliflanke, ĝia ekonomio estis metita sur siajn piedojn, kaj la ekonomia kresko de la lando estis inter la plej rapida en la mondo. Senpaga baza edukado por ĉiuj estis atingita en la lando, kaj Khama provis ĉiurimede antaŭenigi plurismon kaj demokration. Khama funkciis kiel prezidanto ĝis 1980, kiam li mortis pro pankreata kancero. Khama estis sukcedita fare de vicprezidanto Quett Masire.
Sir Seretse Khama Internacia Flughaveno en Bocvano estas nomita laŭ Seretse Khama. Lia filo Ian Khama iĝis la prezidanto de la lando en 2008.
La filmo A United Kingdom, kiu premieris en 2016, rakontas la historion de Khama kaj lia edzino Ruth Williams Khama, surbaze de veraj okazaĵoj.
Mikaelo Pogodin
Mikaelo POGODIN (Михаил Петрович Погодин; Miĥail Petroviĉ Pagodin''; naskiĝinta la en Moskvo, mortinta la  samloke) estis rusa historia esploristo, verkisto kaj ĵurnalisto.
Vivo
Li studis en Moskvo kaj doktoriĝis per la tezo »Pri la deveno de la rusoj« (1825); docento universitata li estiĝis en 1825 kaj en 1830 profesoro de historio (ĝis 1844). Ekde 1841 li ekestis membro de la Akademio de Peterburgo. Li komencis tre fruktodonan agadon kaj tradukis de Heeren la verkon »Ideen« (1835–37, 2 vol.), de Goeto la verkon »Götz von Berlichingen« (1828), kaj publikigis la historian tragedion: »Marfa Posadnitsa« (1831), »Noveloj« (1833, 3 vol.), dramigitan »Historion de la pseŭda Demetrio« (1835), eldonis beletrajn poŝlibrojn kaj gazetojn - inter ili la pleje famiĝintan »Moskva heroldo« (1827–30). Alia de Pogodin kune kun Kalajdoviĉ eldonita gazeto estis »La rusa spektanto«.
Pli gravis tamen liaj historiaj esploraĵoj: »Pri la karaktero de Ivano la terura« (1828), »Pri la kulpo de Godunov ĉe la mortigo de Demetrius« (1829), »Pri la kroniko de Nestoro« (1839), »Esploroj pri rusa historio« (1846–59), diversaj eldonoj de malnovaj kronikoj. En 1841 li fondis la historian gazeton »Moskvitjanin«, de kiu eldonitis 15 jarkolektoj.
Pogodin estis entuziasma apoganto de tutslavismo. En 1858 li kunfondis la "Moskvan prislavan instituton" kiu volis kolekti je kunan laboron ankaŭ la eksterruslandajn slavojn. Krome li publikigis: »Esploroj pri la historiaj bazoj de feŭdismo« (1858), »Eseo pri la proceso de la grandduko Aleksej Petroviĉ« (1860), »Rusia historio ĝis la subiĝo sub la tatarojn« (1872, 3 vol.), »La unuaj 17 jaroj de la registaro de Petro la granda« (1875) kaj eldonis la skribaĵojn de Ivan Posoŝkov (1842 kaj 1863).
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 16. Leipzig 1908, p. 64, kio legeblas tie ĉi interrete.
Lehmkuhlen
Lehmkuhlen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Plön de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Preetz-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Essex
Essex estas unu el la graflandoj de Anglio (provincoj de Anglio). Ĝi situas en la regiono oriento de Anglio. La ĉefurbo estas Chelmsford.
Loĝantaro - (j. 2000).
Areo -
Esperanto en Essex
Tie Mary L. Blake gvidis Esperanto-kurson komence de la 20-a jarcento.
Anglosaksa regno
Dum la frua anglosaksa epoko Essex estis sendependa regno. Ĝiaj reĝoj estis:
Pri la plejparto de la reĝoj oni scias malmulte krom la nomoj.
Ĉ. 825 Egbert, reĝo de Wessex, venkis Mercia kaj Essex iĝis parto de lia regno.
Gamonoso
Gamonoso estas submunicipo dependa de la municipo de Anchuras, provinco de Ciudad Real, en la regiono hispana de Kastilio-Manĉo situanta en la Teroj de Talavera.
Tiu malgranda domaro estis fondita en 1879 de kolonoj alvenintaj el Aldeanueva de San Bartolomé en la provinco de Toledo. Tiuj novaj loĝantoj aĉetis la kverkejon Gamonoso situanta je 12 km de Anchuras kaj tie setlis.
En la aktualo Gamonoso havas 35 loĝantojn. Estas situanta sur bela natura medio proksime de la Nacia Parko de Cabañeros. Spite situo en la provinco de Ciudad Real, ties loĝantoj estas ĉefe rilataj al la antikva ĉefurbo de Talavera de la Reina.
La ekonomio baziĝas sur la turismo, la korko, la agrikulturo, la brutobredado kaj ĉefe la abelbredado.
Tiszaalpár
Tiszaalpár (tisaalpAr) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Tiszakécske.
Situo
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ iama bordo de Tiso, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Szolnok.
Historio
La unua mencio devenis el 1075, krome laŭ Anonymus tie venkis la hungaroj en 895. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Depost la 19-a jarcento pro la kanaligado la Tiso fluas iomete for de la grandvilaĝo. En 1897 la fervojo ekfunkciis. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.
Siret (rivero)
Siret (Серет, Szeret, Sereth) estas alfluanta rivero de Danubo sur ties maldekstra flanko. Ĝi fontas en Karpatoj, en Ukrainio (iama norda Bukovino), poste fluas 470 km en Rumanio suden, kaj sude de la urbo Galați alfluas Danubon. Oni nomis ĝin en la antikvo Hierasus.
Ustaše
Ustaše estas kroata faŝista organizo kaj poste politika partio klopodanta pri disbato de Jugoslavio kaj kreo de memstara kroata faŝisma ŝtato. Fondita ĝi estis en 1929 eksterlande fare de Ante Pavelić. Ĝi konstruis bazojn en Itala reĝlando, Albanio, Hungario, Aŭstrio, Belgio kaj ligis ĝi kunlaboradon kun pluraj teroristaj organizoj kaj faŝismaj reĝimoj en Eŭropo (Italio, Germanio).
Batalanto de tiu ĉi organizo nomiĝas ustaŝo.
Poto de Zamoro
Historio
La ujo estis trovita de arkeologoj en la antikva urbo de la Kaliflando de Kordovo, nome Madinat al-Zahra, (la urbo de Zahra), fondita de la kalifo Abd ar-Rahman la 3-a (Abd al-Rahman la 3-a, al-Nasir), kaj kiu estis situanta je ĉirkaŭ 5 km disde Kordovo en direkto okcidente.
La skatolo estis tajlita dum la Kaliflando de Kordovo, fare de nekonata artisto, el kiu oni konas nur la kromnomon "El maestro de Zamora" (la zamora majstro), en la jaro 964, kaj elstaras pro sia nekredebla detalaro kaj fajneco realiga.
Ĝi enhavas enskribaĵojn kiuj indikas, ke temas pri donaco de la kalifo Abû al-`Âs al-Mustansir bi-llah al-Hakam ibn `Abd ar-Rahman (en araba, أبو العاص المرتضى الحكم بن هشام), plej konata kiel Al-Hakam la 2-a aŭ Alhakeno la 2-a (Kordovo, 13-a de januaro de 915 - Samloke, 16-a de oktobro de 976), dua kalifo de Umajadoj de la Kordovo, ekde la 16-a de oktobro de 961 ĝis lia morto, al la eŭska-navara Subh, konkubino kaj patrino de ties heredonto Hiŝam la 2-a en la jaro 964 de la Heĝiro.
Oni nomas ĝin Bote de Zamora, ĉare antaŭ esti en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio ĝi formis parton de la nomita "Trezoro de la Katedralo de Zamoro" kaj krome en la poto estas enskribaĵo per kiu oni scias, ke oni konis la fabrikintan artiston per la nomo "Maestro de Zamora" (zamora majstro).
Konservado
La poto ekspozicias en la Nacia Arkeologia Muzeo de Madrido, kaj antaŭe formis parton de la "Trezoro de la Katedralo de Zamoro".
Sauvagney
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kronvirusa malsano
Kronvirusa malsano estas aro da netipaj pneŭmonitoj kaŭzitaj de kronvirusoj, kelkaj el kiuj fariĝis fifamaj pro sia alta kontaĝebleco kaj akuteco kaj kaŭzis multnombrajn homajn mortojn. Inter ili menciindas sarso (SARS), MERS kaj kovimo (Covid-19) komenciĝinta fine de 2019 en Uhano (Ĉinio).
Epidemio de 2003
SARSo aŭ saroso (de la angla: Severe Acute Respiratory Syndrome - SARS) aŭ sasoso (Severa Akuta Spira Sindromo - elp. SaSóSo - vidu ankaŭ pli malsupre 'Terminologio') estas netipa kronvirusa pneŭmonito kiu originale aperis en Ĉinio en 2003.
En majo 2003, 6234 homoj havis sasoson kaj 435 jam mortis.
En februaro 2003 informagentejoj maltrankvilige sciigis, ke en Gŭangdongo, la suda provinco de Ĉinio aperis amasaj okazoj de malsano, kiu similis gripon kaj ofte komplikiĝis en pneŭmonion, eĉ en morton malgraŭ la kuracado.
Meze de marto multaj infektitoj estis jam registritaj en Honkongo, Vjetnamio kaj baldaŭ en Singapuro. La infekto plej intense disvastiĝis en malsanulejoj, hoteloj, flughavenoj, stacidomoj, multloĝejaj domoj, pasaĝeraj aviadiloj ktp. La Monda Organizaĵo pri Sano (MOS) anoncis la alarmon pro epidemio de tiel nomata netipa pneŭmonio (poste populare nomita „sarso” aŭ „saroso”). Fine de marto similaj malsanuloj estis registritaj jam en Tajvano, Tajlando, Kanado, Usono kaj en multaj eŭropaj landoj. Baldaŭ fariĝis konata tio, ke la epidemio komenciĝis en Gŭangdongo jam en novembro 2002.
Terminologio
Pri la uzo de la vorto sasoso en Esperanto eblas mencii la jenan tekston el Monato: "Montriĝas ke en Esperanto ĉi-momente estas uzataj ĉi-cele tri terminoj, nome „sarso”, „saroso” kaj „sasoso”. La redaktoroj de MONATO ne venis al iu rekomendo.
Pro tio la ĉefredaktoro de MONATO „tranĉis la nodon” kaj decidis (provizore) uzi la terminon „sarso” apud la pli longa nomo „netipa pneŭmonio”."
Infekta aganto: kronviruso
Dum tiu tempo sciencistoj en multaj landoj intense penegis trovi la mikrobon, kiu kaŭzas tiun antaŭe nekonatan infektan malsanon. Komence erare ili opiniis, ke ĝi estas nova varianto de la gripo-viruso, sed post kelkaj semajnoj estis malkovrita la kronviruso, kiu kaŭzis tiun malsanon. La familio Coronaviridae delonge estas konata al virusologoj. Sur la supraĵo de la virusoj estas tubereca kovrilo, simila al krono aŭ korono. Koronvirusoj estas grandaj RNA-enhavantaj virusoj. Ili disvastiĝas inter vertebruloj kaj tie kaŭzas bronkiton, hepatiton, gastroenteriton, encefaliton ktp. Ĉe homoj ili estas la ofta kaŭzo de tiel nomataj malvarmumaj malsanoj kaj gastroenterito, kaj ili transmisiiĝas precipe per aerguta medio.
La kronviruso, kaŭzanta netipan pneŭmonion, forte diferencas de antaŭe konataj tiaj virusoj. La malsanuloj eligas la viruson plej ofte kun muko, sputaĵo, salivo dum tusado, ternado, parolado, spirado. Krome, la virusoj estas trovitaj en sango, fekaĵo, urino, vomaĵo. Tial, krom la precipa aerguta vojo de transmisio, la malsano povas disvastiĝi per infektitaj akvo, nutraĵo kaj diversaj aliaj materialoj. La kronviruso estis nomita Urbani SARS-associated coronavirus, memore al la kuracisto Carlo Urbani, kiu diagnozis la malsanon, infektiĝis kaj malgraŭ kuracado pereis pro sarso la 29-an de marto 2003.
Epidemio de 2019-2020
La Monda Organizaĵo pri Sano havis urĝan renkontiĝon la 22-an de januaro, sed decidis ke Ĉinio sukcesas regi la situacion kaj mankas kialoj por deklari tutmondan sanservan alarmon.
Ĝis la la viruso disvastiĝis tra ĉiuj 34 provincoj de Ĉinio. En la provinco Hubejo ok urboj estas fermitaj por kvaranteno: la ĉefurbo Uhano (11 milionoj da loĝantoj), Huanggang, Ezhou, Chibi, Xiantao, Qianjiang, Zhijiang kaj Lichuan. La funkciado de la kompanio pri kundividitaj aŭtoj Didi (analogo de Uber) kaj tiu pri pruntbicikloj estas haltigitaj. Almenaŭ 15 kuracistoj en Uhano infektiĝis, el kiuj 14 estis infektitaj de unu paciento. Sanlaboristoj plendis pri manko de protektaĵoj en la blokita urbo. Malmultiĝas ankaŭ manĝaĵoj kaj aliaj varoj, prezoj draste kreskis. Portado de maskoj estas deviga en ĉiuj publikaj lokoj, eĉ televidprezentistoj aperas sur ekranoj en maskoj. Eksteruloj ricevas informojn pri la okazaĵoj en la fermitaj urboj ĉefe per la servoj de mallongaj filmetoj — Douyin kaj Kuaishou, kiuj respektive havas po 400 kaj 300 milionojn da aktivaj uzantoj tage.
La Ministerio pri financoj donis unu miliardon da juanoj al Hubejo por respektivaj elspezoj. Startis konstruado de speciala hospitalo en Caidian distrikto, ĉe okcidenta rando de Uhano. La konstruaĵo havos areon 25 mil m² kaj kapablos enspacigi 1000 litojn. La konstruado devas esti plenumita en ses tagoj, por kio estis engaĝitaj centoj da maŝinoj kaj laboristoj, kiuj ricevas trioblan salajron — po 1200 juanoj tage. La hospitalo konsistos el ses antaŭfabrikitaj blokoj, unu ĝis du etaĝojn altaj.
Ĝis la 24-a de januaro estis registritaj ĉirkaŭ 900 infektitoj en pluraj landoj: la kontinenta Ĉinio (875, el kiuj 26 mortis), Honkongo (2), Tajlando (4), Makao (1), Tajvano (1), Sud-Koreio (1), Japanio (1), Usono (1), Vjetnamio (1), Singapuro (1). En Ĉinio 444 konfirmitaj kazoj el 571 estis registritaj en Uhano. Tajvano protestis post kiam la Monda Organizaĵo pri Sano registris la unuan kazon de infektiĝo kun mencio "Tajvano, Ĉinio". Nord-Koreio provizore fermis siajn limojn por ĉiuj eksterlandaj turistoj. La viruso trafas plej forte aĝulojn kaj malsanulojn. Aĝo de la mortintoj varias de 48 ĝis 89 jaroj.
En Francio estis registritaj tri kazoj de infektiĝo — du en Parizo kaj unu en Bordeaux, kie malsaniĝis 48-jarulo, antaŭ du tagoj reveninta el Ĉinio kaj interalie vizitinta Uhanon.
Takuya Hitomi
Takuya Hitomi (人見 拓哉, n. ) estas japana futbalisto.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
En Singapuro estis konfirmitaj tri infektiĝoj, trafintaj edzinon de 66-jarulo el Uhano kaj du iliajn nepojn, respektive du kaj 11 jarojn aĝajn. ili flugis de Guangzhou al Singapuro la 20-an de januaro kaj ne havis tiutempe febron.
Takuya Hitomi
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo FC Ryukyu.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
La tria kazo de infektiĝo estis konfirmita en Japanio.
La dua kazo de infektiĝo estis konfirmita en Usono, kie malsaniĝis virino pli ol 60-jara, vizitinta Uhanon en decembro 2019 kaj reveninta al Ĉikago la 13-an de januaro.
En la kontinenta Ĉinio jam estis konfirmitaj 1112 infektiĝoj kaj 41 mortoj. La aŭtoritatoj mobilizis militkuracistojn por sendi ilin al Uhano. 40 lokaj militkuracistoj jam luktas kontraŭ la infekto.
Longbeka tajlorbirdo
La Longbeka tajlorbirdo (Artisornis moreaui) estas afrotropisa kantobirdo de la familio de Cistikoledoj (iam lokata en Silviedoj) troviĝanta en tropika Azio. Ĝi apartenis al genro de Ortotomoj kiu estas populara pro konstruo de nesto per kudro de folioj kiel lulilo por la nesto, sed lastatempe oni konsideris propran genron nome Artisornis de afrikaj specioj.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
La oni informis, ke Usono, Francio kaj Rusio planas evakui siajn civitanojn el Uhano.
Longbeka tajlorbirdo
Ĝi troviĝas en izolitaj teritorioj en ebenaĵo Njesi de nordokcidenta Mozambiko (subspecio sousae) kaj nordorienta Tanzanio (nomiga subspecio en Montoj Usambaroj). Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj, degraditaj arbaroj aŭ ĉe plantejoj de teo aŭ eŭkaliptoj, dum la tereno tro okupata de homoj ne estas loĝata de la specio. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj la totala populacio estas nur de ĉirkaŭ 50-249 individuoj kaj malpliiĝas en malgranda teritorio de 950 km², kiu krome estas fragmentita per 1000 km.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
Francio planas forporti siajn civitanojn kun iliaj geedzoj kaj infanoj el Uhano kaj la provinco Hubejo ĝenerale per busoj, veturontaj de Uhano al Changsha.
Rusio ankoraŭ konsultas Pekinon pri evakuado de la rusiaj civitanoj el la provinco.
Zorgiĝo kreskas tutmonde, ĉar dum lastaj 36 horoj nombroj de infektitoj kaj mortintoj duobliĝis. En la kontinenta Ĉinio estis registritaj jam 1975 infektiĝoj kaj 56 mortoj. Doktoroj kaj ĵurnalistoj el Uhano malferme akuzas lokajn aŭtoritatojn pri nekompetenteco kaj malkapabla bridi la epidemion, postulante ilian tujan eksigon.
Dume Kanado konfirmis la unuan infektiĝon en la lando. La paciento estas viro, veninta la 22-an de januaro el Uhano al Toronto tra Guangzhou.
Ĝia la ĝi la kaŭzis jam 80 mortojn kaj 2801 infektiĝojn, duonon el ili en la provinco Hubejo. Rapideco de ĝia disvastiĝo kreskas: dimanĉe estis registritaj 769 novaj kazoj kompare al 688 sabate. Fakuloj konstatis, ke la viruso iĝas kontaĝa jam dum inkubacio, kio estas malkutime por tiaj virusoj. Infektito povas montri neniujn simptomojn, sed jam esti kontaĝa.
10872 Vaculík
10872 Vaculík estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉehan verkiston kaj ĵurnaliston Ludvík Vaculík, unu el la plej famaj verkistoj en iama Ĉeĥoslovakio en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Li priskribis siajn spetojn en la libro "Taso da Kafo kun mia Demandisto".
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
La aŭtoritatoj longigis la novjaran ferion por tri tagoj. Ĉiuj publikaj aranĝoj estas nuligitaj, turismaj vizitindaĵoj fermitaj, diservoj kaj turismaj grupoj malpermesitaj. Oni malpermesis iun ajn vendadon de sovaĝaj bestoj en la lando ĝis la fino de la epidemio. La aŭtoritatoj faris tion laŭ peto de 19 influaj sciencistoj, kiuj atentigis ke nome en tiaj bazaroj naskiĝas novaj virusoj kiel Saroso, birda gripo kaj la Mezorienta spira sindromo.
La ĝenerala direktoro de la Monda Organizaĵo pri Sano Tedros Adhanom Ghebreyesus venis al Pekino por priparoli komunan agadon kontraŭ la epidemio. La ministro pri sano Ma Xiaowei informis, ke 1350 militaj kaj civilaj kuracistoj kaj flegistoj jam estis senditaj al Hubejo kaj pliaj 1000 sekvos baldaŭ. La ministro aldonis, ke 1000 hospitalaj litoj estis aldonitaj al tiuj disponeblaj en Uhano kaj pliaj 5000 aperos en tri tagoj. Maskoj kaj aliaj protektiloj ne sufiĉas, ĉar ĉina industrio kapablas produkti nur trionon de bezonata nombro, speciale dum novjara ferio, kiam multaj fabrikoj estas fermitaj aŭ funkcias nur parte. Samtempe la registaro malpermesis al karitataj kaj neregistaraj organizaĵoj sendi iujn ajn donacojn rekte al Uhano. Ili devas esti transdonitaj al la registaraj aŭ aprobitaj de la registaro organizaĵoj (kiel Ruĝa Kruco), kiuj memstare distribuos ilin en la urbo.
La viruso jam estas registrita en 11 landoj. Estas registritaj du unuaj kazoj de infektiĝo de infanoj: naŭmonata bebo en Pekino kaj dujara bebo en Gŭangŝjio. En Honkongo konstruaĵo, preparita kiel izolejo por infektitoj, estis blokita de protestantoj kaj ekbruligita de radikaluloj, kiuj ĵetis brulbombojn. Kazaĥio abolis eblecon de 72-hora senviza restado por transitaj ĉinaj vojaĝantoj. Al Usono, Francio kaj Rusio, preparantaj evakuadon de siaj civitanoj el Uhano, aliĝis Aŭstralio kaj Japanio. Oni raportas ke pli ol 100 aŭstraliaj infanoj troviĝas en la blokita urbo.
En Hubejo kreskas kolero kontraŭ lokaj aŭtoritatoj, kiujn oni akuzas je nekompetenteco kaj malkapablo bridi la epidemion. La retumantoj akre kritikis la guberniestron Wang Xiaodong, kiu dum gazetara konferenco aperis sen masko kaj dufoje korektis sin mem, parolante pri nombro de haveblaj maskoj — unue li diris ke disponeblas 10,8 milionoj, poste 1,8 milionoj. Dum la sama aranĝo la ĝenerala sekretario de la provinca registaro Bie Bixiong’s ne kovris per masko sian nazon dum la urbestro de Uhano Zhou Xianwang surmetis maskon, supren-malsupren. La urbestro konstatis, ke 9 milionoj da loĝantoj restas en Uhano dum 5 milionoj sukcesis forlasi ĝin antaŭ starigo de la kvaranteno.
La nombro de infektitoj en Ĉinio atingis 6052, kio superas ciferojn de Sarso. Nombro de la mortintoj jam atingis 132, el kiuj 125 en la provinco Hubejo. La 28-an de januaro nur en Hubejo estis registritaj pliaj 840 konfirmitaj infektiĝoj. Ĉirkaŭ 3300 homoj estis enhospitaligitaj en Hubejo, pli ol 20 mil observataj. Kuracistoj diras ke plejparto de la mortintoj aĝis pli ol 60 jarojn kaj havis sanproblemojn.
Tibeto sciigis pri la unua suspektata kazo, kio signifas ke la viruso atingis la lastan ankoraŭ ne infektitan regionon de Ĉinio. La registaro de Honkongo rifuzis fermi la limojn kun la kontinenta Ĉinio, kiel tion postulis opozicio. Responde al tio protestantoj atakas fervojon kaj aliajn transportajn liniojn, kiuj ligas la insulon al kontinenta Ĉinio, klopodante tiel obstakligi la trafikon.
Tutmonde la viruso trafis jam almenaŭ 15 landojn. Sud-Koreio, Germanio, Hispanio kaj Barato pripensas evakuadon de siaj civitanoj el Uhano, dum Usono faris tion hieraŭ, sendinte specialan flugon. 240 evakuitaj usonanoj flugis al Ontario (Kalifornio), ĉar en tiu urbo troviĝas flughaveno, antaŭ dek jaroj destinita de la registaro por akceptado de la evakuataj usonanoj. Ankaŭ Japanio sendis specialan flugon por evakui ĉirkaŭ 200 siajn civitanojn.
La flugkompanio United Airlines nuligis flugojn laŭ 24 itineroj al Ĉinio, inkluzive Honkongon. Usono proponis al Ĉinio akcepti teamon de usonaj fakuloj, kiuj helpos bridi la epidemion. En Japanio estas konfirmitaj tri infektiĝoj, inter kiuj estas maljuna ŝoforo de buso, kiu neniam vizitis Uhanon, sed dufoje veturigis ĉinajn turistojn en gubernio Nara. La transportitaj de li turistoj montris neniujn simptomojn de malsano kaj jam revenis al Ĉinio. Antaŭtage en Germanio estis registrita kazo, kiam loka viro infektiĝis de sia ĉina kolego. Tio estas la unuaj kazoj de transiro de la viruso ekster Ĉinio de homo al homo.
La teamo, esploranta la kronviruson ĉe la Ĉina Akademio pri Sciencoj raportis inventon de testo por antikorpaj respondoj ĉe la infektitaj pacientoj. Krome ĝi identigis jamajn kuracilojn kiel efikajn kontraŭ la viruso; nun ili trapsas proceduron de aprobado por kuracado de tiaj pacientoj. Temas pri Remdesivir, GS-5734, Chloroquine, Sigma-C6628 kaj Ritonavir. Profesoro Yuen Kwok-yung el la Honkonga Universitato, konsiderata unu el ĉefaj fakuloj pri infektaj malsanoj, diris ke lia teamo jam kreis vakcinon, sed por ĝia aplikado necesos tempo, kies daŭron li ne povas prognozi nun.
Dume nombro de la infektitoj atingis 7892 kaj la unua infektiĝo en Tibeto estis oficiale konfirmita. Mortis jam 170 homoj, ĉiuj en Ĉinio. La aŭtoritatoj rekomendis al la kompanioj kaj organizaĵoj post la fino de la novjaraj ferioj permesi al siaj dungitoj labori hejme. Por lukto kontraŭ la epidemio estis donitaj 27,3 miliardoj da juanoj (3,9 miliardoj da dolaroj).
Japanio evakuis 206 siajn civitanojn el Uhano. Post alveno al flughveno Haneda en Haneda (Ota) (Tokio) 12 el ili estis enhospitaligitaj kun simptomoj de netipa pneŭmonio. Tri el ili jam estis konfirmitaj, do sume nombro de infektitoj en Japanio atingis 11. La venintaj pasaĝeroj ne estis metitaj je kvaranteno, kio kaŭzis timojn kaj disputojn ĉe la japana loĝantaro.
Egill Skallagrímsson
Egill Skallagrímsson (ankaŭ Egill Skalla-Grímsson) estas fama skaldo, ĉefo kaj vikingo, naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 910 en Islando kaj vivis ĝis proksimume 990. La fama sagao Egils-Saga estas nomata laŭ li. Kelkaj fakuloj opinias, ke ĝia aŭtoro estis Snorri Sturluson (1178 ĝis 1241).
NGC 1731
NGC 1731 (alia indiko — ESO 85-SC12) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
Sud-Koreio anoncis planon evakui ĉirkaŭ 700 siajn civitanojn el provinco Hubejo kaj meti ilin je kvaranteno, starigota en distrikto Jincheon. La vojoj al la ejo, nuntempe uzata kiel edukejo por ŝtatoficistoj kaj lokanoj, estis blokita de traktoroj fare de lokanoj, kiuj forte oponas tiun ĉi planon. Kolera homamaso el proksimume 200 lokanoj atakis vic-ministron pri sano Kim Kang-lip, batis kaj insultis lin tiel ke li sukcesis eskapi nur helpe de 300-kapa kontraŭribela polico.
Edit Kéri
Edit Kéri aŭ Edit Kéry, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kéri Edit estas hungara aktoro, politika aktivisto. Ŝiaj edzoj estis Lajos Mezey (aktoro) (1951-1953), György Kardos G. (1954-1956), Géza Sándor (1959-1962), György Gozmány (1963-1973), András Beszédes (1973-1985).
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
La la Monda Organizaĵo pri Sano deklaris tutmondan krizostaton pro la kronviruso, klarigante ke ĝi povas disvastiĝi al landoj, ne preparitaj al lukto kontraŭ ĝi. La krizostato (angle: the public health emergency of international concern, mallonge: PHEIC), estis deklarita nur kvinfoje ekde 2005, kiam la organizaĵo enkondukis tian praktikon.
Edit Kéri
Edit Kéri naskiĝis la  en Budapeŝto.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
La ĝenerala direktoro de la organizaĵo Tedros Adhanom Ghebreyesus tamen diris, ke drasta striktigo de la vojaĝoj kaj komerco kun Ĉinio estas nenecesaj, kion multaj konsideris aludo al la antaŭtaga decido de Rusio fermi landlimon kun Ĉinio kaj malaprobi vizopetojn de veturantoj el Ĉinio. Registaroj de pluraj landoj (inkluzive de Usono) sugestis al siaj civitanoj eviti ne-urĝajn vojaĝojn al Ĉinio.
Edit Kéri
Biografio
Edit Kéri maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo, dum la lernejaj jaroj ŝi estis sportisto kaj ankaŭ lernis pianludon. Ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1950. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Zsuzsa Simon, Árpád Lehotay, Ferenc Ladányi, Endre Gellért, Géza Abonyi, Sándor Sík kaj Gábor Devecseri. Ŝi ankaŭ studis en la Muzikakademio, sed baldaŭ ŝi interrompis la studadon. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Belvárosi jam en 1948. Post la diplomo ŝi aliĝis al la ĵus fondita Teatro Honvéd, sed en 1951 ŝi akceptis inviton al Teatro Kisfaludy. Ŝi estis fidelulo de Hungara revolucio de 1956, tial ŝi estis en prizono 10 monatojn. Poste ŝi evidente ne ricevis rolojn, tamen kelkfoje kiel anstataŭanto, post jaroj nur negravajn rolojn. Pro la politika mildiĝo ŝi ricevis rolojn en Teatro de Kecskemét ekde 1969, sed en la sekva jaro ŝi protestis kaj ŝi denove estis senlaborulo. En la teatra jaro 1973 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi okupiĝis plej ofte pri verkado. En 1989 ŝi partoprenis en ekspedicio al Barguzin por trovi restaĵojn de Sándor Petőfi. Depost fino de la socialismo ŝi estis politike aktiva. Ŝi ricevis premiojn en 1955 kaj 1994. Ŝi naskis filon en 1952.
Kronvirusa malsano
Epidemio de 2019-2020
Flugkompanioj Lufthansa, British Airways, Air Canada, Lion Air (Indonezio) ĉesigis flugojn al Ĉinio dum American Airlines, IndiGo, Finnair, Delta Air Lines kaj Jetstar Asia grave reduktis ilin. Reveno de ĉinaj turistoj, vojaĝintaj eksterlanden dum la novjara ferio, malfaciliĝis, do la ĉina registaro mendis flugojn por alporti ilin hejmen el Sud-Koreio, Japanio kaj Mjanmao.