cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demokratio
Historio de demokratio
Dum la Mezepoko en Eŭropo oni uzis la terminon de «urbaj demokratioj» por aludi al komercaj urboj, ĉefe en Italio kaj Flandrio, sed reale ili estis regataj pere de aristokratia reĝimo. Ekzistis ankaŭ kelkaj demokratioj nome kamparanaj, kiel tiu de Islando, kies unua parlamento kunsidis en 930 kaj tiu de la svisaj kantonoj en la 13-a jarcento. Fine de la 12-a jarcento organiziĝis sur demokratiaj principoj la Kortumoj de la Reĝlando Leono (1188), dekomence nomita «ayuntamiento» (municipo, urbestraro), pro tio kiu kunigis reprezentantojn de ĉiuj sociaj tavoloj. En verkistoj kiel Vilhelmo de Okhamo, Marsilio de Padovo kaj Altusio aperis konceptoj pri la suvereneco de la popolo, kiuj estis konsiderataj kiel revoluciemaj kaj kiuj poste estos kolektitaj de aŭtoroj kiel Hobbes, Locke kaj Rousseau. En Eŭropo la Respubliko de Ambaŭ Nacioj kun duopa politika sistemo, nome Demokratio de Nobeluloj aŭ Ora Libereco, karakterizis per la limigo de la povo de la monarko pere de la leĝoj kaj de la leĝofara ĉambro (Sejmo) kontrolita de la Nobelaro de Pollando (Szlachta). Tiu sistemo estis la antaŭaĵo de la modernaj konceptoj de demokratio, konstitucia monarkio,  kaj federacio.
En Eŭropo protestantismo helpis la demokratian reagon pro la malakcepto de la aŭtoritateco de la Papo, kvankam aliflanke, plifortigis la politikan povon de la princoj. En la flanko de la katolikoj, la Salamanka skolo atakis la ideon de la povo de la reĝoj kiel nomumitoj de dioj, defendante, ke estas la popolo kiu estas la ricevanto de la suvereneco. Siavice, la popolo povis reteni la suverenecon por si mem (estante la demokratio la natura formo de registaro) aŭ transigi ĝin volonte por ebligi la regadon fare de monarkio. En 1653 oni publikigis en Britio la Instrument of Government, verko en kiu oni plifirmigis la ideon de la limigon de la politika povo pere de la establado de garantioj antaŭ la ebla misuzo de la reĝa povo. El 1688 la demokratio venkinta en Anglio baziĝis sur la principo de diskutlibereco, plenumita ĉefe en la Parlamento.
En Ameriko la revolucio de la komunumuloj de Paragvajo de 1735 subtenis la demokratian principon prilaboritan de José de Antequera y Castro: la volo de la komunaĵo estas supera al tiu de la reĝo mem. Siaflanke, en Brazilo, la afrikamerikanoj kiuj sukcesis eskapi el sklaveco al kiu ili estis submetitaj de la portugaloj, organiziĝis en demokratiaj respublikoj nome kilomboj, kiel tiu de Palmares aŭ de Makako. Simila situacio okazis en apartaj areoj de la hispanaj kolonioj de Karibio.
La Sendependeco de Usono en 1776 establis novan idealon por la politikaj institucioj de demokratia bazo, ampleksigite de la Franca Revolucio de 1789 kaj de la Hispanamerikaj Militoj de Sendependeco (1809-1824), kiu disvastigis la idearon de liberalismo kaj homaj rajtoj kiuj estos prezigitaj pere de la Deklaracio de Rajtoj de Virginio kaj la Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj, la konstituciismo kaj la rajto al sendependeco, principoj kiuj konstituis la ideologia bazon sur kiu disvolviĝis ĉia politika evoluo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. La serio de tiaj revolucioj estas konata kiel Burĝaj revolucioj.
En la realo nur ĵuse oni povas paroli pri la iompostioma apero kaj plifirmigo de demokrataj landoj el la 20-a jarcento kaj ĉefe post la Dua Mondmilito kaj sekva Senkoloniigo de landoj el la Tria Mondo, kun la abolo de la sklaveco, la konkero de la universala balotrajto, la agnosko de la totala jura egaleco de virinoj rilate al viroj, la havigo de la rajto al propra regado de ĉiuj landoj kaj nacioj, la rekono de la rajtoj de la laboristoj kaj la garantioj kontraŭ ĉia diskriminacio kiu malprofitu al la rasaj kaj etnaj minoritatoj. Tamen en la 1960-aj jaroj ankoraŭ la Afrikusona Civilrajta Movado luktis por la plena socia acepto de la balotrajto por la afrikusona loĝantaro, kiu estis tute marĝenita en multaj aspektoj, kaj ankoraŭ estas.
Demokratio ankaŭ por virinoj
Kiel la komencon de moderna demokratio oni povas nomi la enkondukon de ĝenerala kaj egala balotrajto. En multaj landoj la viroj ricevis balotrajton fine de la 19-a jarcento. La regantaj pensmanieroj ne konsideris ebla, ke virinoj pertoprenu en politiko (ili estis forbaritaj eĉ el supera edukado kaj for el plej multaj el profesioj). Pri vere egala balotrajto oni povas paroli nur kiam ankaŭ la virinoj ricevis la rajton voĉdoni. En multaj landoj tio okazis post la jaro 1900. Novzelando kiel la unua lando en la mondo enkondukis virinan balotrajton en 1894 kaj Aŭstralio en 1902. Finnlando estis la unua lando en Eŭropo, kiu donis al virinoj la rajton voĉdoni, en la jaro 1905; lastaj regionoj en Eŭropo estis kelkaj kantonoj de Svisio, kiuj donis al virinoj balotrajton nur en la 1970-aj jaroj. En multaj landoj daŭre ne ekzistas ĝenerala kaj egala balotrajto.
La unua mondmilito kaj ties sekvoj kaŭzis rapidan disvolviĝon de la virina balotrajto. Inter 1914 kaj 1939 en 28 landoj akiris la virinoj samajn rajtojn kiel la viroj. Tiuj landoj estis ekz. Sovet-Rusio (1917), Hungario kaj Kanado (1918), Aŭstrio, Pollando kaj Ĉeĥoslovakio (1918), Germanio kaj Nederlando (1919), kaj Usono (1920), Britio (1918 kaj 1928), Mianmaro (1922), Urugvajo (1927), Ekvadoro (1929), Sud-Afriko (1930), Brazilo kaj Tajlando (1932), Turkio kaj Kubo (1934), Filipinoj (1937). En Brazilo, vere, oni neniam malpermesis la balotrajton al virinoj kaj antaŭ 1930, kelkaj el ili voĉdonis kaj eĉ elektiĝis, sed en 1930 oni kreis specifan leĝon pri tio kaj iĝis la virina voĉdonado deviga kiel la vira. Post la dua mondmilito, la virina balotrajto disvastiĝis, kaj nur plej laste ĝi aperos ankaŭ en la arabaj landoj, kie ĝi ne ekzistis.
Jakob David Applebaum
Jakob David Applebaum (prononco, hebree kaj jide יעקב דוד אפלבאום) naskiĝis la 14-an de novembro 1877 en Mszczonów, Pollando kaj mortis la 7-an de januaro 1964 en Britio. Li estis juda Esperanto-verkisto, tradukisto, komercisto, rotariano kaj pacifisto.
En 1900 li, 22-jara, translokiĝis al Britio kaj sekve ricevis britan civitanecon. En 1909 li esperantistiĝis. Li estis prezidanto de la Esperanto-Federacio Lankaŝiro kaj Ĉeŝiro inter 1915 kaj 2020, el kio poste ekestis la Nordokcidenta Esperanto-Federacio, kaj ankaŭ poste havis multajn oficojn en la Brita Esperanto-Asocio (BEA).
Dum la Universala Esperanto-Kongreso de 1921 en Prago, li voĉdonis por la konstruado de monumento sur la tombo de Ludoviko Lazaro Zamenhof en la juda tombejo de Varsovio. Li estis elektita honora sekretario de tiu ĉi projekto kaj sukcesis plenumi ĝin post kvin jaroj. La monumento estas skulptita en Skotlando kaj en 1926 transportiĝis al Varsovio.
Sára Vadas
VADAS Sára (vadaŝ) estis hungara kuracistino, politikistino naskita en Torda la 30-an de novembro 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de novembro 1975
Kariero
Vadas estis fratino de Márton kaj Andor, edzino unua de Zoltán Vas. Li partoprenis en la laborista movado de 1920. Post ekzekutado de siaj fratoj ŝi elmigris en Vienon, poste en 1923 Sovetunion. De 1931 ĝis 1937 ŝi studis en la medicina universitato de Moskvo kaj ĝis 1941 ŝi estis distrikta kuracisto en Moskvo, en 1941–42 internisto en Ufa kaj poste ŝi servis en la Ruĝa Armeo.
Vadas revenis en Hungarujon en 1945 kaj ŝi iĝis anino de la Hungara Komunista Partio. Inter 1950 kaj 1955 ŝi estis kunlaborantino de la agitacia kaj propaganda sekcio de la partio, 1955-56 ĉefkuracisto-direktoro (Bp., VIII. ker.-i Vas strata Balassa János malsanulejo). De 1957 ĝis 1968 ŝi estis higienisto, grupestra ĉefkuracisto de Közegészség- és Járványügyi Állomás (Stacio por Publiksano kaj Epidemiafero) de Budapeŝto.
Pactrupoj de Unuiĝintaj Nacioj
Pactrupoj de Unuiĝintaj Nacioj aŭ UN-pactrupoj, familiare blukaskuloj estas nomataj trupoj sub la komando de Unuiĝintaj Nacioj (UN), kiujn la ŝtato-membroj de UN metis je dispono de UN por pacon kreantaj aŭ gardantaj misioj (angle peacekeeping).
Ekde 1948 ili luktas en diversaj konflikt-regionoj de la mondo. La blukaskuloj ricevis la Nobel-premion pri paco en 1988 por sia engaĝiĝo por gardi mondan pacon.
Nacia Parko Hortobágy
Hortobágy [hortobAdj] estas la unua Nacia parko de Hungario (ekde 1973), samtempe Monda Heredaĵo ekde 1999, kiu estas iela simbolo de Hungario.
Priskribo kaj historio
Ĝi estas pusto, herbejo, ebenaĵo, paŝtejo inter la rivero Tiso kaj urbo Debrecen.
Çaybaşı
Çaybaşı estas urbo en provinco Ordu en Turkio.
Nacia Parko Hortobágy
Priskribo kaj historio
Tiu regiono estis ŝatata de Petőfi, pri la pejzaĝo temas multe da poemoj. Dum la mezepoko ankaŭ tie estis vilaĝoj, sed ili senhomiĝis pro la turka okupo. Oni ne plu kultivis la agron, nur bredis bestojn.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Dum sia sia misio iompostiome finiĝis post sia verkado de la Kitáb-i-Aqdas en 1873, li daŭre verkis sennombrajn epistolojn kaj leterojn, farante tion ĝis la lastaj tagoj de sia vivo en 1892.
Ses el la epistoloj en tiu ĉi volumo estis tradukitaj en la anglan kaj eldonitaj en 1917. La tradukoj estis plibonigitaj de  Sh o gh i Effendi, kaj tiuj ne tradukitaj de li estis tradukitaj sup la kontrolado de la Universala Domo de Justeco.
Nacia Parko Hortobágy
Priskribo kaj historio
Oni pli poste konstruis akvumajn Orientan ĉefkanalon kaj Okcidentan ĉefkanalon. Ili helpis la denovan aperon de la agrokultivado, sed sur la larĝaj herbejoj oni plu paŝtadas. La Okcidenta ĉefkanalo donas akvon al fiŝolagoj, kie vivas ankaŭ diversaj birdoj.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Lawḥ-i-Karmil (Epistolo de Karmelo)
La Epistolo de Karmelo (ﻟﻮﺡ ﻛﺮﻣﻞ) estas mallonga epistolo de nur kelkaj paĝoj, sed ĝi estas konsiderate kiel unu el la ĉartoj de la Bahaa Administrejo. Ĝi konsistas esence el konversacio inter Dio kaj Monto Karmel. Ene, Dio diras al la monto: "Donu dankojn al via Sinjoro, Ho Karmelo. La fajro de via apartigo de Mi estis rapide detruante vin... Ekĝoju, ĉar en tiu ĉi Tago Dio establis sur vi Lian tronon, kaj faris vin la tagiĝlokon de Liaj signoj kaj la tagiĝejon de la pruvoj de Sia Revelacio... Avertu ke vi ne hezitu aŭ haltu. Hastu antaŭen kaj ĉirkaŭiĝu la Urbon de Dio kiu estas descendita el la ĉiela Kaabo ĉirkaŭ kiu ĉirkaŭiĝas adorante la favorataj de Dio, la korpuraj, kaj la aro de la plej ekzaltitaj anĝeloj... Baldaŭ Dio navigos sur vin Lia Arkeo, kaj manifestos la popolon de Bahá kiu estis menciitaj en la Libro de Nomoj."
Nacia Parko Hortobágy
Priskribo kaj historio
Dum la frua socialismo Hortobágy estis deportejo, kie la deportuloj estis trudkamparanoj.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Lawḥ-i-Karmil (Epistolo de Karmelo)
Sh o gh i Effendi priskribis la epistolon kiel "la Ĉarto de la Mondaj Spiritaj kaj Administraj Centroj de la Kredo sur tiu monto" supozante ke tiu ĉi dokumento deklaras ke Monto Karmelo estus la fizika loko de la Bahaa Mondcentro. La du dokumentoj priskribitaj kiel ĉartoj de Shoghi Effendi inkludas la Epistoloj de la Dia Plano, kaj la ""Volo kaj Testamento" de  'Abdu'l-Bahá.
Nacia Parko Hortobágy
Natura bestaro
Sur Hortobágy vivas 250 specioj de akvobirdoj, inter ili griza ardeo, blanka cikonio, kuleranaso, ansero kaj anaso, sed ankaŭ rabobirdoj kiel buteo kaj falko.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Lawḥ-i-Aqdas (La Plej Sankta Epistolo)
La Lawḥ-i-Aqdas (ﻟﻮﺡ ﺍﻗﺪﺱ) aŭ Plej Sankta Epistolo, kelkfoje konata kiel la Epistolo al la Kristanoj, estis adresita al kredanto de kristana fono. En la Epistolo, Bahá'u'lláh proklamas Sian mesaĝon al kristanoj de la tuta mondo, kaj per klaraj terminoj deklaras ke Li estas tiu Patro kies alveno Jesuo Kristo promesis. Li diris: "La Patro estas veninta, kaj tio promesita al vi en la Regno estas plenumita!"
Bi sh árát (Bonaj Novaĵoj)
La Bi sh árát (ﺍﻟﺒﺸﺎﺭﺍﺕ) estas Epistolo kiu enhavas dekkvin sekcioj, ĉiu desegnita kiel bona novaĵo, kie Bahá'u'lláh donas instruojn kaj leĝojn. Diam la identeco de la persono al kiu tiu Epistolo estis adresita ne estas konata, Adib Taherzadeh skribas ke la sinteno de la eldiraĵoj tra la Epistolo indikas ke ĝi estis adresita al la homaro kaj ne specife al iu persono.
Michele Arabeno
Michele Arabeno (naskiĝis la en Ĝenovo, mortis en 1936 en Zanica) estis itala esperantisto.
(138095) 2000 DK79
(138095) 2000 DK79 estas tre malgranda terrenkonta kaj marsrenkonta duopa amora asteroido rigardita kiel potence danĝera objekto.
Michele Arabeno
Li esperantistiĝis en 1910 (laŭ nekrologo en la itala revuo L'Esperanto) aŭ 1911 (laŭ Enciklopedio de Esperanto). Li vizitis ekde la sepa Universala Kongreso en Antverpeno ĉiujn sekvajn, ĝis sia morto. Ĉe la kongresoj li estis tre konata sub la nomo Onklo Miĉjo, pro sia gajeco. Li estis UEA-delegito en Ĝenovo kaj subtenanto de 1913.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Bi sh árát (Bonaj Novaĵoj)
La dekkvin bonnovaĵoj estas:
(138095) 2000 DK79
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Michele Arabeno
Tradukis novelojn, rakontojn, sonetojn, monologojn. En 1922, okaze de la 50-a datreveno de la morto de Giuseppe Mazzini, li esperantistigis lian verkon Devoj de la Homo kaj eldonigis ĝin en 10 000 aŭ 100 000 ekzempleroj 164-paĝaj, pagitaj per monkolekto de la Laborista grupo kaj disdonita tra la mondo. Pro tiu ĉi traduko li ricevis profesoran titolon.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Ṭarázát (Ornamaĵoj)
En la Ṭarázát (ﺍﻟﻄﺮﺍﺯﺍﺕ) Bahá'u'lláh rivelas kelkajn el Siaj instruoj kaj admonoj. La Epistolo konsistas el ses partoj, eĉ nomita ornamaĵo reprezentata karakteraĵojn kiu ĉiu persono devas havi. Bahá'u'lláh diras ke veramo kaj sincereco mankas en la mondo, kaj ke koruptado estas disvastigita. Li ankaŭ priskribas ĵurnalojn kiel la "spegulo de la mondo" kaj faras konsilojn por redaktistoj.
(138095) 2000 DK79
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 5:1 kun Jupitero.
Michele Arabeno
Nekrologon publikigis la revuon L'Esperanto en la numero 2 de la jaro 1936; lia foto aperis en la sekva numero 3-4.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Ṭarázát (Ornamaĵoj)
Proksime al la fino de la Epistolo, Bahá'u'lláh alvokas la babanojn kiuj malakceptis Lian pretendon esti "Tiu, Kiun Dio malkaŝos" (man yuẓhiruhu'lláh, arabe: من یظهر الله‎ ​, perse: مظهر کلّیه الهی‎ ​) kaj kiu anstataŭe sekvis Mírzá Yaḥyá, Lian duonfraton, kaj admonas ilin ne sekvi la instigojn de siaj propraj memoj kaj pasioj; li amplene admonas ilin reveni al la pado de Dio.
(138095) 2000 DK79
Orbito
Ĝia discentra, tre klinata orbito tanĝas tiun de la Tero proksime de sia suprenira nodo kaj krucas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de tiu planedo.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la  per radaraj observoj elde la Observatorio de Arecibo anoncita en novembro 2013.
Ecoj
La ecoj de tiu satelito estas ankoraŭ nekonataj.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Tajallíyát (Brilegoj)
La Tajallíyát (ﺍﻟﺘﺠﻠﻴﺎﺕ) estis rivelita ĉirkaŭ 1885 kiam Bahá'u'lláh estis en la Domego de Bahjí, omaĝe al Ustád `Alí-Akbar, kiu estis unu el la kredantoj de la urbo de Jazdo (Yazd), kaj kiu desegnis la unuan Bahaan Adorejon en I sh qábád. La unuaj paĝoj de la epistolo estas verkitaj en la araba, kaj la restaĵo en la persa.
En la epistolo, Bahá'u'lláh klarigas la rangon de la Manifestiĝo de Dio kaj specife Sian propran mision. Li deklaras ke li enkondukis la Tagon de Dio, kaj ke neniu povas agnoski Dion krom pere de Li.
Kalimát-i-Firdawsíyyih (Vortoj de Paradizo)
La Kalimát-i-Firdawsíyyih (ﺍﻟﻜﻠﻤﺎﺕ ﺍﻟﻔﺮﺩﻭﺳﻴﺔ) estis rivelita de Bahá'u'lláh du jarojn antaŭ Sia morto, omaĝe al Sia fidelita disĉiplo Ḥájí Mírzá Ḥaydar-`Alí. La epistolo estas parte verkita en stilo kie la vortoj de Dio estas skribitaj sur dek foliojn.
Krom aliaĵoj, Bahá'u'lláh deklaras ke homoj estos ekzaltitaj per "honesteco, virtoj, saĝeco kaj sankta karaktero," kaj ke la timo de Dio estas sekura ŝirmejo por ĉiuj popoloj de la mondo. Li deklaras ke vivado en sekludo kaj asketismo ne estas permeseblaj, kaj ke anstataŭe oni devus laboradi por la plibonigo de la homaro; li instigas al karitato kaj la uzado de sciencoj kaj artoj por promocii la bonstaton de la homaro. Li plie skribas ke modereco estas inda en ĉiuj aferoj, kaj ke io ajn kiu preterpas ĝin estas fonto de malbono. Li ankaŭ skribas pri la graveco de la morala edukado de infanoj. Pli, li redeklaras la Oran Regulon:
"...se viaj okuloj estas turnitaj al justeco, elektu por via najbaro tion kion vi elektas por vi mem."
Li plie devigas al la reĝoj kaj regantoj de la mondo subteni religion, kaj devigas ke ĉiuj nacioj tenace kliniĝu al unueco, kiu kondukos al la bonstato de la homaro.
Li ankaŭ skribas pri la uzado de internacia helplingvo por antaŭenigi la unuecon de la homaro. Li deklaras ke la bazo de mondordo estas establita sur la ĝemelaj principoj de rekompenco kaj punado, kaj ke justeco estas la ĉefa ilo por promocii unuecon kaj kamaradecon inter homoj.
Rilate la Universala Domo de Justeco, li rajtigis siajn membrojn "konsiliĝi kune rilate tiujn aferojn kiuj ne estas evidente rivelitaj en la Libro" menciante ĝian leĝodonan aŭtoritaton kaj senerarecon en tiuj aferoj. Li ordonas la membrojn de la Universala Domo de Justeco "certigi la protektadon kaj ŝirmadon de viroj, virinoj kaj infanoj."
Lawḥ-i-Dunyá (Epistolo de la Mondo)
La Lawḥ-i-Dunyá (ﻟﻮﺡ ﺍﻟﺪﻧﻴﺎ) estis rivelit en Ĥajfo de Bahá'u'lláh, omaĝe al Áqá Mírzá Aqay-i-Afnán, kies patrino estis la fratino de la edzino de Báb. La epistolo estis mandonita al la filo de Áqá Mírzá Aqay-i-Afnán de Bahá'u'lláh mem. En la komenco de la epistolo, Bahá'u'lláh donacas siajn malavaraĵojn sur la Manoj de la Afero `Alí-Akbar kaj Kuratoro de Huqúqu'lláh, Amín kiuj estis enprizonigitaj en Qazvín. Bahá'u'lláh tiam rediras multajn el la Bahaaj instruoj kiujn Li rivelis en pasintaj epistoloj, kiel malligo de mondaj deziroj, vivado de virtoplena vivo, malpermeso al disputado kaj konflikto, kaj praktikado de ĝentileco inter aliaj.
Tiam, Bahá'u'lláh, proklamas kelkajn el Siaj instruoj kiuj celas la unuecon de la monda socio, kiel la establo de internacia helplingvo, la promocio de kamaradeco inter ĉiuj popoloj, la edukado de infanoj, la graveco de agrikulturo, kaj la establo de konstitucia registaro.
I sh ráqát (Splendoroj)
La I sh ráqát (ﺍﻻﺷﺮﺍﻗﺎﺕ) estis skribita de Bahá'u'lláh ĉirkaŭ 1885 dum Li estis en la Domego de Bahjí al Jalíl-i- Kh ú'í, kupristo kaj kredanto de Azerbajĝano (Á dh irbáyján) responde al la demandoj de Jalíl-i- Kh ú'í. La epistolo komencas en la araba kaj daŭras en la persa. La titolo, I sh ráqát, kiu signifas en Esperanto "brilegojn," "radiantajn lumojn," aŭ "splendorojn," aludas al la splendoroj de la Revelacio de Bahá'u'lláh.
Bahá'u'lláh, en tiu epistolo, unue alvokas la babanojn agnoski Sian pretendon esti "Tiu, Kiun Dio malkaŝos", Persono kiu estis antaŭdirita de Báb. Li tiam klarigas la principon de la senerareco de la Manifestiĝoj de Dio, kaj diskutas la respondon de la homaro al novaj Manifestiĝoj de Dio kiam ili aperas kaj kial la homaro, ĝenerale, malakceptas novan Manifestiĝon de Dio. Bahá'u'lláh tiam diskutas diversajn profetaĵojn el antaŭaj religioj kiuj, laŭ Li, estas plenumitaj per Sia alveno. Li poste diskutas personajn virtojn kaj kondutojn, precipe justecon kaj fidindecon, kiujn ĉiuj Manifestiĝoj de Dio ordonis.
Li tiam listigas la naŭ splendorojn de Sia Revelacio:
Bahá'u'lláh eksplicite deklaras ke la oka I sh ráq estas aldonaĵo al la Kitáb-i-Aqdas. Li ankaŭ antaŭdiras la transiro de Jalíl-i- Kh ú'í el la Interligo, kiu okazis post la forpaso de Bahá'u'lláh.
Lawḥ-i-Ḥikmat (Epistolo de Saĝeco)
La Epistolo de Saĝeco (ﻟﻮﺡ ﺍﻟﺤﻜﻤﺔ) estis adresita al Áqá Muḥammad, elstara kredanto el la urbo de Qá'in, kiu estis nomita Nabíl-i-Akbar. En la abĝada signaro, la nomo Muḥammad havas la saman numeron kiel Nabíl. Bahá'u'lláh verkis la Epistolon dum Siaj lastaj jaroj en Akko kaj la Epistolo konsilas rilate individuan konduton, eksplikas la bazajn kredojn de kelkaj filozofoj el antikva Grekio, kaj skribas pri la fundamentoj de vera filozofio.
Aṣl-i-Kullu'l- Kh ayr (Vortoj de Saĝeco)
La Vortoj de Saĝeco (أﺻﻞ ﻛﻞ ﺍﻟﺨﻴﺮ) estas relative mallonge epistolo enhavante nur tri paĝojn. Esplorado indikis ke gi vere estis rivelita antaŭ la Kitáb-i-Aqdas sed, almenaŭ nun, estas daŭre eldonata. Per serio de mallongaj aforismoj, ĝi priskribas la esencon de saĝeco, amo, religio kaj malligiteco. Unu el la citaĵoj el tiu ĉi Epistolo, "La fonto de ĉia klero estas la scio pri Dio, plej altigita estu Lia Gloro" estis elektita de  Sh o gh i Effendi ornami unu el la pordoj de la Bahaa Adorejo en Wilmette, Illinois.
Lawḥ-i-Maqṣúd (Epistolo al Maqṣúd)
Pro respektemo, bahaanoj, anstataŭ adresi Bahá'u'lláh-on rekte, skribis al Lia sekretario, Mírzá Áqá Ján. La respondo estus en la formo de letero de Mírzá Áqá Ján citante vortojn de Bahá'u'lláh, sed fakte, estus diktita plenplene de Bahá'u'lláh. Tiel ĉiuj partoj de la epistolo, eĉ tiuj ŝajne de Mírzá Áqá Ján mem, estas sankta skribaĵo de Bahá'u'lláh. La Epistolo al Maqṣúd (ﻟﻮﺡ ﺍﻟﻤﻘﺼﻮﺩ) estas en tiu ĉi formo. Ĝi estis adresita al Mírzá Maqṣúd, unu el la fruaj kredantoj tiam vivanta en Damasko kaj Jerusalemo.
Astorga (Paranao)
Astorga estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 24.704 loĝantojn en 2010.
Epistoloj de Bahá'u'lláh
Súriy-i-Vafá (Epistolo al Vafá)
La Súriy-i-Vafá (ﺳﻮﺭﺓ ﺍﻟﻮﻓﺎ) estis skribita al  Sh ay kh Muḥammad Ḥusayn, unu el la fruaj kredantoj de Ŝirazo ( Sh íráz), nomita Vafá (Fideleco) de Bahá'u'lláh. La epistolo estis verkita kiam Bahá'u'lláh estis en Akko, kaj estis respondo al kelkaj demandoj de  Sh ay kh Muḥammad Ḥusayn. En la epistolo, Bahá'u'lláh mencias la grandegecon kaj senlimecon de la spiritaj mondoj.
Lawḥ-i-Siyyid-i-Mihdíy-i-Dahají (Epistolo al Siyyid Mihdíy-i-Dahají)
En la Epistolo al Siyyid Mihdíy-i-Dahají (ﻟﻮﺡ ﺍﻟﺴﻴﺪ ﻣﻬﺪﻱ ﺩﻫﺠﻲ), Bahá'u'lláh skribas al Siyyid Mihdíy-i-Dahají, kiu pli post rompis la Interligon. Bahá'u'lláh emfazas la gravecon de servado al la Bahaa afero, kaj instruadon de la Kredo al aliuloj. Li klarigas la potencon de pura kaj senmakula koro influi ies vortojn kaj efiki iun, kaj petas ke homoj parkerigu pecojn el la Sanktaj Skriboj kaj uzu ilin dum sia interparolado. Li ankaŭ avertas kontraŭ divido kaj malakordo inter homoj.
Lawḥ-i-Burhán (Epistolo de la Pruvo)
La Epistolo de la Pruvo (ﻟﻮﺡ ﺍﻟﺒﺮﻫﺎﻥ) estis skribita post la martireco de la Reĝo de Martiroj kaj Amato de Martiroj, kaj estis adresita al  Sh ay kh Muḥammad Báqir, denuncita de Bahá'u'lláh kiel la "Vulpo". En tiu ĉi epistolo Bahá'u'lláh mencias Mír Muḥammad Ḥusayn, la Imám Jum'ih de Esfahano (Isṣfáhán), nomita la "Serpentino", kiu estis la komplico de  Sh ay kh Muḥammad Báqir en la persekutado de bahaanoj. La Epistolo al la Filo de la Lupo adresas la filon de  Sh ay kh Muḥammad Báqir.
Kitáb-i-`Ahd (Libro de la Interligo)
La Kitáb-i-`Ahd (ﻛﺘﺎﺏ ﻋﻬﺪﻱ laŭvorte "Libro de Mia Interligo") estas la Volo kaj Testamento de Bahá'u'lláh, kiel Li elektas 'Abdu'l-Bahá-on kiel Sian posteulon. Kvankam la Epistolo de la Branĉo, verkita en Adrianopola periodo klare montras la altan rangon de "la Branĉo de Sankteco" kaj la Kitáb-i-Aqdas specife ordonis, ke tiu grado signifas ian regadon en la Bahaa komunumo post la forpaso de Bahá'u'lláh, estas nur post la malsigelado de Kitáb-i-`Ahd post la forpaso de Bahá'u'lláh, ke estis konfirmite. ke la Branĉo menciita ja estis  'Abdu'l-Bahá.
Lawḥ-i-Arḍ-i-Bá (Epistolo de la Lando de Bá)
Bahá'u'lláh verkis la Epistolo de la Lando de Bá (ﻟﻮﺡ ﺍﺭﺽ ﺍﻟﺒﺎء) okaze de la vizito de  'Abdu'l-Bahá al Bejruto, kiu estas menciita kiel la "Lando de Bá". En la epistolo, Bahá'u'lláh laŭdas la rangon de la Mastro kaj Plej Granda Branĉo,  'Abdu'l-Bahá.
Eltiraĵoj el Aliaj Epistoloj
En tiu ĉi porcio de la kolekto de Epistoloj de Bahá'u'lláh, partoj de pliaj epistoloj de Bahá'u'lláh estas inkluditaj. Kelkaj temoj diskutitaj en tiu ĉi sekcio inkludas, ke Dio povas esti konata nur pere de la Manifestiĝoj de Dio, ke la homaro devus esti malligita de mem-glorado, kaj anstataŭe devus sekvi la instruojn de Bahá'u'lláh.
Noto: Ĉiuj Esperanto-tradukoj de citaĵoj kaj tekstoj ĉi tie donitaj estas provizoraj.
JASRAC
JASRAC (ジャスラック, mallongigo de la Japanese Society for Rights of Authors, Composers and Publishers; plena Japanlingva nomo: 社団法人 日本音楽著作権協会 laŭvorte la korporacia jura persono, Japana Societo pri Muzikaj Kopirajto) estas la plej granda societo pri administrado de muzikaj kopirajtoj en Japanio.
Inversa pola notacio
Inversa pola notacio estas notacio de la matematikaj operacioj, kreita de Charles Hamblin. Ĉi tiu sistemo estas inverso de la pola notacio - la operatoro lokiĝas malantaŭ argumentoj (postmeta notacio), per ekzemplo: 6 3 + 2 * signifas (6 + 3) * 2 en klasika notacio aŭ + 6 3 * 2 en pola notacio.
Inversa pola notacio estas uzata inter aliaj en HP programeblaj kalkuliloj kaj en Forth programlingvo.
Holm (Norda Frislando)
Holm estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Südtondern, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Monster House (filmo)
Monster House (Monstra domo) estas usona animacia filmo de Gil Kenan aperinta en 2006.
Temo
La eta "D.J." suspektas la domon trans la strato kaj la maljunan viron kiu vivas tie. Kiam la maljunulo suferas koratakon kaj estas forportita per ambulanco, "D.J." pensas, ke danĝero malaperis. Bedaŭrinde, kiel li, lia amiko Chowder kaj alia knabino nomita Jenny malkovros, la domo mem havas planon -- manĝi ĉiujn infanojn kiuj prezentiĝos ĉi-vespere por la Halloween-festo.
Koncilio de Florenco
La Koncilio de Florenco (originale Koncilio de Bazelo) estis koncilio de episkopoj kaj aliaj eklezianoj de la Romkatolika Eklezio. Ĝi komenciĝis en 1431 en Bazelo, Svislando, kaj iĝis konata kiel la Koncilio de Ferrara post sia translokigo al Ferrara fare de la papo Eŭgeno la 4-a por kunveni en 1438. La koncilio estis translokita al Florenco en 1439 pro la danĝero de la nigra morto en Ferrara, kaj ĉar la urbo de Florenco jesis, kontraŭ estonta pago, financi la koncilion. La komenca loko ĉe Bazelo reflektis la deziron inter partioj serĉante reformon ekster la teritorioj de la papofico, la Sankta Romia Imperio, aŭ la reĝoj de Aragonio kaj Francio, kies influojn la koncilio esperis eviti. Ambrogio Traversari ĉeestis la Koncilion de Bazelo kiel delegito de papo Eŭgeno la 4-a.
La konsilio estis kunvenigita ĉe periodo kiam la konciliismo estis forta kaj la aŭtoritato de la papo malforta. Sub premo por eklezia reformo, Marteno la 5-a sankciis dekreton de la Koncilio de Konstanco (9-an de oktobro 1417) devigante la papon alvoki ĝeneralajn periodajn konsiliojn. Per la eksvalidiĝo de la unua oficperiodo fiksita per tiu dekreto, Marteno la 5-a alvokis por okazigo de koncilio en Pavia. Pro epidemio la loko estis tuj translokita al Sieno.
La koncilio de Bazelo malfermiĝis kun nur kelkaj episkopoj kaj abatoj partoprenantaj, sed ĝi kreskis rapide kaj pli bone evoluis al la malsupera klaso. Ĝi adoptis kontraŭ-papan sintenon, proklamante la superecon de la koncilio super la papo kaj priskribis ĵuron por esti prenita de ĉiu papo dum la elekto. Kiam la koncilio estis movita de Bazelo al Ferrara en 1438, kelkaj restis en Bazelo, postulante la koncilion. Ili elektis Amadeus la 8-an, Duko de Savojo, kontraŭpapo. Veturinte for de Bazelo en 1448, ili moviĝis al Laŭzano, kie Felikso la 5-a, la papo kiun ili elektis kaj la nuran postulanton al la papa trono, kiu iam prenis la ĵuron kiun ili priskribis, eksiĝis. Venontan jaron, ili dekretis la finon de tio kio estis la Koncilio de Bazelo.
La koncilio translokigita al Ferrara en 1438 kaj al Florenco en 1439 dume sukcese negocis reunuiĝon kun pluraj orientaj eklezioj, atingante interkonsentojn en tiaj aferoj kiel papa supereco, purgatorio, kaj la vorto "filiokvo" aldonita en Okcidento al La Kredo Nicea.
Samseksemo
[[Dosiero:World_laws_pertaining_to_homosexual_relationships_and_expression.svg|eta|upright=2|Samseksaj partnerecoj tutmonde
<p style="margin:0px;font-size:90%">Malpermesataj: <p style="margin:0px;font-size:90%"> ██ Sen malliberiga puno dum almenaŭ tri jaroj <p style="margin:0px;font-size:90%"> ██ Kelkjara malliberigo <p style="margin:0px;font-size:90%"> ██ Dumviva malliberigo <p style="margin:0px;font-size:90%"> ██ Sen mortpuno dum almenaŭ dek jaroj <p style="margin:0px;font-size:90%"> ██ Mortpuno ]]
Samseksemo aŭ samseksamo (gay, esperantigo: gejo) estas seksa orientiĝo kiu konsistas el romantika, ama aŭ amora deziro al samseksuloj. La vorto estas ankaŭ uzata por rilati al seksumaj rilatoj, anstataŭ allogiĝo, inter homoj de la sama sekso.
Homoj kies seksumaj deziroj kaj aktivaĵoj forte direktiĝas al samseksemuloj estas minoritato de la popolo, diverse taksata inter 1 kaj 10 elcentoj. La Kinsey-raporto konstatis ke 37 procentoj de usonaj viroj almenaŭ unufoje atingis ian orgasmon per kontakto kun alia viro, kvankam oni jam disputis ĉi tiun nombron kiel tre troigitan.
Kelkaj homoj kiuj estas ĝenerale aliseksemaj povas havi mildan aŭ fojan intereson pri anoj de la sama sekso. Inverse, multaj homoj kiuj identigas sin kiel samseksemuloj, aŭ kiuj preferas samseksemajn aktivaĵojn aŭ rilatojn, implikis sin en aliseksaj aktivaĵoj aŭ eĉ longdaŭrajn aliseksajn rilatojn. Tia "aliseksema" sinteno de homoj kiuj alie vivus samsekseme ofte estas parto de la stato "(r)esti en la ŝranko", tio estas kaŝi sian samseksemon, kaj verŝajne malplioftiĝas dum akceptado de samseksemo pliiĝas.
Seksuma ago kun homo de la sama sekso, en si mem, ne nepre estas konsiderata kiel samseksemo, kvankam tio estas samseksema aktivaĵo. Ne ĉiuj kiuj estas allogataj aŭ seksume rilatas al homoj de la sama sekso identigas sin kiel samseksemulojn aŭ ambaŭseksemulojn. Kelkaj ofte seksumas kun samseksuloj sed tamen vidas sin kiel aliseksemajn. Gravas do distingi inter samseksemaj agoj, samseksema allogado, kaj samseksema identeco, kiuj ne ĉiam kunokazas.
Estas pluraj klasoj de homoj kiuj samsekseme agas pro kialoj aliaj ol deziro. Unu ekzemplo estas virprostituistoj, kiuj ofte estas junaj aliseksamaj viroj kiuj gajnas monon per prostituado kun viroj. Pluraj virprostituitoj verŝajne estas samseksemuloj mem, sed grava kvanto ne estas.
Kelkaj studoj, rimarkinde Sexual Behavior in the Human Male (1948) kaj Sexual Behavior in the Human Female (1953) (kiuj kune konsistigas la tiel nomatajn Kinsey-raportojn), konstatas ke kiam oni petas ke homoj metu sin en kontinuo inter komplete aliseksema ĝis komplete samseksema, kaj kiam la agoj kune kun la respondoj estas analizitaj, plejparto de homoj ŝajnas esti almenaŭ iom ambaŭseksama. Plejparto de homoj havas ian allogiĝon al ambaŭ seksoj, kvankam kutime unu sekso estas preferata. Kinsey kaj liaj studentoj do konsideras nur malplimulton (5-10%) plene aliseksemaj aŭ samseksemaj. Konverse, nur eĉ pli malgranda malplimulto konsideras sin kiel "plene" ambaŭseksemajn. Postaj studoj sugestis ke la studoj de Kinsey troigas okazadon de ambaŭseksemo en vasta popolo, sed lia ideo de kontinuo de seksa orientiĝo ankoraŭ estas vaste akceptata.
Samseksemo ankaŭ estas vaste rigardata ĉe multaj bestaj ne-homaj specioj, kvankam tre malmulte profunde dokumentita ĉe sovaĝaj bestoj.
Etimologio
La vorto samseksema estas la ekvivalento de homoseksa, uzata tiel aŭ kun kelkaj variantoj en multaj lingvoj. Ĝi estas greka kaj latina hibrida kunmetita vorto, kun la unua elemento derivita de la greka ὁμός homos, "sama" (ne rilata al la latina homo, "viro", kiel en Homo sapiens), tiel konotaciante seksajn aktivaĵojn kaj amikojn inter membroj de la sama sekso, inkluzive lesbanismon. La unua konata apero de geja presaĵo troviĝas en germana broŝuro de 1869 de la aŭstra romanverkisto Karl-Maria Kertbeny, publikigita anonime, argumentante kontraŭ prusa kontraŭ-sodomia leĝo. En 1886, la psikiatro Richard von Krafft-Ebing uzis la terminojn homosexual (samseksemulo) kaj heterosexual (aliseksemulo) en sia libro Psychopathia Sexualis. La libro de Krafft-Ebing estis tiel populara inter kaj laikaj kaj kuracistoj, ke la terminoj "malgeja" kaj "samseksema" iĝis la plej vaste akceptitaj esprimoj por seksa orientiĝo. Kiel tio, la nuna uzo de la termino havas siajn radikojn en la pli ampleksa tradicio de personeca taksonomio de la 19-a jarcento.
Multaj modernaj gvidiloj en Usono pensas kontraŭ uzo de samseksemulo (angle homosexual) kiel substantivo, anstataŭ uzi gejon aŭ lesbon. Simile, iuj rekomendas tute eviti uzadon de homosexual ĉar ĝi havas negativan, klinikan historion kaj ĉar la vorto nur rilatas al onia seksa konduto (kontraste al romantikaj sentoj) kaj tiel ĝi havas negativan implicon. Geja kaj lesba estas la plej oftaj alternativoj. La unuaj literoj ofte estas kombinitaj por krei la inicialon LGBT (foje skribite kiel GLBT), en kiu B kaj T rilatas al ambaŭseksemaj kaj transgenruloj. En esperanto tiuj sigloj fakte estas GLAT.
Gejo precipe rilatas al vira samseksemulo, sed povas esti uzata en pli larĝa senco por rilati al ĉiuj GLATaj homoj. En la kunteksto de sekseco, lesbanino rilatas nur al ina gejeco. La vorto lesba estas derivita de la nomo de la greka insulo Lesbo, kie la poeto Sapfo verkis plejparte pri siaj emociaj rilatoj kun junaj virinoj.
Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio
La Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio (Museo Arqueológico Nacional de España) troviĝas en la nomata Palaco de Bibliotekoj kaj Muzeoj de Madrido, Hispanio, en konstruaĵo de la 19-a jarcento de la arkitekto Francisco Jareño kundividita kun la Nacia Biblioteko. Ĝi troviĝas en la strato Serrano, ĉe la Placo Kolumbo. La muzeo estis fondata en 1867 laŭ reĝa dekreto de Izabela la 2-a. Ĝia kreado estis pro la neceso disponigi muzeon kie, simile al la aliaj eŭropaj landoj, oni povus konservi, klasifi kaj montri la arkeologiajn materialojn, etnografiaĵojn, dekoraciajn artojn kaj numismatikaĵojn kiuj estis kolektitaj de la hispanaj monarĥoj en la Reĝa Biblioteko kaj en aliaj institucioj. En 1941 la kolektoj de la amerika arkeologio estis elbranĉigitaj de la muzeo por la kreado de nova muzeo: Muzeo pri Ameriko. En 2003 la Muzeo havis 34 salonojn kiuj reprezentis 22 periodojn de la kulturo kaj historio de Hispanio kaj aliaj landoj. Ĝi havas pli ol 1.300.000 objektojn.
Samseksemo
Etimologio
Kvankam fruaj verkistoj ankaŭ uzis la adjektivon homosexual por ajna samseksa kunteksto (kiel porknabina lernejo), hodiaŭ la termino estas uzata ekskluzive rilate al seksa amo, agado kaj orientiĝo. La termino homosocia estas nun uzata por priskribi ununuran seksan kuntekston, kiu ne estas specife seksa. Ekzistas ankaŭ vorto, kiu rilatas al samseksa amo, samseksamo.
Kelkaj sinonimoj por samseksa allogo aŭ seksa agado inkluzivas virojn, kiuj seksumas kun viroj aŭ VSV (uzataj en la medicina komunumo kiam ili specife diskutas seksan agadon) kaj gejerotikaj (rilate al artaĵoj). Komence de la 1990-aj jaroj, multaj fivortoj kiuj aĉe priskribis aŭ rilatis al samseksemuloj estis readoptitaj aŭ akceptitaj kiel pozitivaj vortoj de gejaj viroj kaj lesbaninoj, bona ekzemplo de tio estas ilia uzado ĉe kulturaĵoj aŭ ĉe televida serio Queer Eye. La vorto homo (t.e. mallongigo de homosexual) ekzistas en multaj lingvoj sen la malestimaj implicoj kiujn ĝi havas en la angla. Kiel ĉe etnaj insultoj kaj rasaj malhonoroj, la misuzo de ĉi tiuj esprimoj ankoraŭ povas esti tre ofendaj. La rango de akceptebla uzado por ĉi tiuj esprimoj dependas de la kunteksto kaj parolanto. Male, samseksemulo, vorto origine akceptita de gejaj viroj kaj virinoj kiel pozitiva termino (kiel en geja liberiĝo kaj gejaj rajtoj), ĝeneraligis fian uzon inter junuloj.
La usona organizaĵo pri GLATaj rajtoj GLAAD konsilas la amaskomunikilojn eviti uzi la terminon homosexual por priskribi gejajn homojn aŭ samseksajn rilatojn, ĉar la termino estas "ofte uzata de kontraŭ-samseksemaj ekstremistoj por denigrigi gejojn, parojn kaj rilatojn".
Mario
Mario estas persona nomo vira aŭ virina.
Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio
Pro riparado la muzeo fermiĝis julie de 2011 kaj malfermiĝos fine de 2013 aŭ komence de 2014.
Mario
En kelkaj lingvoj oni havas la viran nomon Mario kaj la virinan nomon Maria, kiun oni ofte konsideras kiel viran kaj virinan formojn de la sama nomo. Fakte la vira nomo devenas de la latina nomo Marius, kiu supozeble devenas de la dio Mars, de mars/maris ("vira"), aŭ de mare ("maro"), dum la virina nomo verŝajne originis en la egipta kaj venis al la latina tra la hebrea kaj la greka: Mirjam estas tiu sama nomo en formo pli proksima al la hebrea.
Nacilingvaj formoj
Jen tre malkompleta listo:
Viraj nomportantoj de la virina persona nomo
En tradicio de katolikismo, ofte ankaŭ viroj portas la virinan personan nomon Maria, kutime post vira persona nomo, ekz-e poeto Rainer Maria Rilke aŭ princo-elektisto Ferdinando Maria.
Péter Baczakó
Péter Baczakó [bacakO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Baczakó Péter estis hungara halterlevisto, dufoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto, sportinstruisto.
naskiĝis la en Ercsi, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
akiris licencon pri elektristo en 1969, post jardeko li maturiĝis, li akiris trejnistan diplomon en instituto de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1984.
Sporta kariero
inter 1963-1984 estis halterlevisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1974-1983 en tri pezkategorioj. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1976 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1980 kun ora medalo (en 1980), krome en mondĉampionumo li estis la unua trifoje en 1980 en ŝiro, puŝo kaj kompleksa branĉoj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1984, poste li estis trejnisto, samtempe sportinstruisto en gimnazio.
Samseksemo
Historio
Sociaj sintenoj rilate al samseksaj rilatoj variis tra la tempo kaj lokoj, el atendado ke ĉiuj maskloj engaĝiĝu en samseksaj rilatoj, al hazarda integriĝo, per akcepto, al vidado de la praktiko kiel leĝera peko, aŭ subpremante ĝin per policaj fortoj kaj juĝaj mekanismoj kaj en plej malbonaj kazoj, malpermesante ĝin per mortpuno.
En detala kompilaĵo de historiaj kaj etnografiaj materialoj de antaŭindustria civilizo, "forta malaprobo de samseksemo estis raportita je ĉirkaŭ 41% el 42 kulturoj; ĝi estis akceptita aŭ ignorita de 21%, kaj 12% ne raportis tian koncepton. El 70 etnografioj, 59% raportis ke samseksemeco forestas aŭ maloftas kaj 41% raportis ĝin ĉeestanta aŭ ne malofta."
En kulturoj influitaj de Abrahamaj religioj, la leĝo kaj la eklezio establis sodomion kiel malobservon kontraŭ dia leĝo aŭ krimo kontraŭ naturo. La kondamno pro anusa seksumado inter viroj, tamen, antaŭas kristanan kredon. Ĝi estis ofta en antikva Grekio; "nenatura" povas esti spurita al Platono.
Multaj historiaj figuroj, inkluzive de Sokrato, Lord Byron, Eduardo la 2-a kaj Hadriano, uzis terminojn kiel gejaj aŭ ambaŭseksemaj; kelkaj akademianoj, kiel Michel Foucault, konsideris tion kiel riskanta la anakronan enkondukon de nuntempa konstruado de sekseco fremda al iliaj tempoj, kvankam aliaj defias ĉi tion..
En socia scienco, okazis disputo inter vidpunktoj "esencaj" kaj "konstruistaj" rilate al samseksemo. La debato dividas tiujn, kiuj kredas, ke terminoj kiel "gejo" rilatas al objektivaj, kulture nevariantaj trajtoj de personoj de tiuj, kiuj kredas, ke la spertoj, kiujn ili nomas, estas artefaktoj de unikaj kulturaj kaj sociaj procezoj. "Esencistoj" tipe kredas, ke seksaj preferoj estas determinitaj de biologiaj fortoj, dum "konstruistoj" supozas, ke seksaj deziroj estas lernitaj kaj poste akiritaj. La filozofo pri scienco Michael Ruse deklaris, ke la socia konstruista alproksimiĝo, influita de Foucault, baziĝas sur legado de la historia registro, kiu konfuzas la ekziston de samseksemuloj kun la maniero kiel ili estas etikeditaj aŭ traktataj.
Afriko
La unua registro de ebla samseksema paro en la historio estas ofte konsiderata kiel tiu de Khnumhotep kaj Niankhkhnum, antikva egipta vira paro, kiu vivis ĉirkaŭ la jaro 2400 a.K. La paro estas portretita en nazo-kisanta pozicio, la plej intima pozicio en egipta arto, ĉirkaŭita de tio kio ŝajnas esti iliaj heredantoj. La antropologoj Stephen Murray kaj Will Roscoe raportis, ke virinoj en Lesoto okupis socie sankciitajn "longperspektivajn, erotikajn rilatojn" nomitaj motsoalle'. La antropologo E. E. Evans-Pritchard ankaŭ registris, ke viraj azandeaj batalantoj en la norda Kongo kutime akceptis junajn virajn amantojn inter la aĝoj de dek du kaj dudek jaroj, kiuj helpis kun hejmaj taskoj kaj partoprenis interkruran seksumadon kun siaj pli aĝaj edzoj.
Bone konata historio, kiu devenas de la Meza Regno, rakontas pri anonima civitano, kiu venas al la aŭdienca halo de reĝo Pepi la 2-a (ĉi tie nomata laŭ naskiĝnomo, Neferkarê). La civitano volas lamenti pri nemenciita cirkonstanco, sed la reĝo ne volas aŭskulti la lamentojn, do li ordonas al siaj reĝaj muzikistoj droni la paroladon de la fremdulo per bruo. Elreviĝinta, la fremdulo forlasas la palacon. Kiam ĉi tio okazas plurfoje, li ordonas al sia amiko, la alta oficialulo Tjeti, sekvi la reĝon. La reĝo siavice ofte forlasas la palacon dum la nokto. Tjeti malkovras, ke reĝo Pepi la 2-a vizitas sian lojalan generalon Sasenet dum pluraj horoj, tiam revenante hejmen.
La ĉapitro, en kiu reĝo Pepi la 2-a vizitas sian lojalan generalon, estas temo de pasiaj diskutoj. Speciale iu frazo restas en la centro de debatoj: la teksto diras, ke "lia moŝto eniris la domon de Sasenet kaj faris al li, kion deziras lia moŝto". La frazo "farante tion, kion li deziras" estas ofta floreca frazo por priskribi seksumadon. Tial iuj erudiciuloj konvinkiĝis, ke la papiruso malkaŝas la samseksemajn interesojn de reĝo Pepi kaj lian samseksan rilaton kun sia generalo. Sed aliaj kleruloj anstataŭe estas konvinkitaj, ke la paŝo estas nur alegoria stilo de religiaj tekstoj, en kiu la suna dio Râ vizitas la transtomban dion Oziriso dum la mezaj kvar horoj de la nokto. Tiel, reĝo Pepi la 2-a prenus la rolon de Râ kaj Sasenet prenus la rolon de Oziriso. La frazo "farante tion, kion li deziras" estus do troiga kaj misinterpretita.
Ameriko
Inter indiĝenaj popoloj de Ameriko antaŭ eŭropa koloniigo, ofta formo de samseksa sekseco temis pri la figuro de la duspirita individuo. Tipe ĉi tiu individuo estis rekonita frue en la vivo, elektita de la gepatroj por sekvi la vojon kaj, se la infano akceptis la rolon, kreskis laŭ la konvena maniero, lernante la kutimojn de la vojo, kiun li elektis. Du-Spiritaj individuoj estis kutime ŝamanoj kaj estis respektataj kiel havantaj potencojn preter tiuj ordinaraj ŝamanoj. Ilia seksa vivo estis kun la ordinaraj tribaj membroj de la sama sekso.
Dum periodo de 800 jaroj, la antaŭkolumbaj centraj andaj kulturoj, precipe la moĉeoj, kreis almenaŭ dekojn da miloj da ceramikoj nomitaj huakoj, kiuj ofte montras skeletojn plenumante lesban anusan seksumadon kaj samseksemajn kuniĝojn.
Multaj el la ceramikoj, kune kun la plej multaj indiĝenaj ikonoj, estis detruitaj. En la 1570-aj jaroj, vicreĝo Toledo kaj liaj klerikaj konsilistoj organizis sin por forigi sodomion, masturbon kaj komunan socian praktikon, la servinacuy, kiu, ĝenerale, estas tradukita el indiĝena keĉua, kiu signifas "testan edzecon". Kiel priskribite de Terrazos, "Vi ne povis paroli pri ili ĉar ili estis konsiderataj [pornografiaj]." Ili estis malpermesitaj pro la "tabuo trudita de la kristana religio, ke homoj nur havas sekson por generi kaj ke virinoj ne spertas seksan plezuron."
Malgraŭ ĉi tiu klopodo por detrui ĉi tiujn artefaktojn, multaj restis ĝis nun. Dum jardekoj, erotika ceramiko estis tenita for de la publiko, kiu povis esti alirita nur de elita grupo de peruaj sociaj sciencistoj. Foje kaj malvolonte ili estis haveblaj al elektitaj eksterlandaj esploristoj de Usono kaj Eŭropo. La Muzeo Larco en Limo, Peruo, estas bone konata pro ĝia antaŭkolumba erotika galerio.
La hispanaj konkerantoj teruriĝis pro malkovro de sodomio malkaŝe praktikita inter indiĝenaj popoloj, kaj provis subpremi ĝin submetante ilin sub ilia regado al severaj punoj, inkluzive de publika ekzekuto, brulvundo kaj disŝiro per hundoj.
En Kubo
En Kubo, jam en 1965, la kastrima reĝimo establis la Unidades Militares para el Aumento de la Producción (UMAP) aŭ "armeajn produktadajn unuojn", laŭŝajne por anstataŭigi militservon al tiuj, kiuj estis sendevigitaj de militservo, portante armilojn, inkluzive konsciaj objektantoj kaj samseksemuloj. Fakte ili bonvenigis ĉiujn, kiuj ne kondutis kiel la reĝimo, inter ili, gejoj. Rapide konataj pro ilia malhumana traktado, ĉi tiuj establoj estis fermitaj 18 monatojn poste, la indigno de la arta medio instigis Fidel Castro mem fermi persone tiujn lokojn en 1967, kredante, ke ili ne plenumas la revoluciajn celojn, sed aliaj malpli pezaj estis anstataŭaĵo. En intervjuo en 2010, Fidel Castro pardonpetis pro tiuj persekutoj, konsiderante sin respondeca, sed alvokante la geopolitikajn novaĵojn de la tempo por klarigi tian agadon.
Usono
Samseksa edzeco en Usono pligrandiĝis de unu ŝtato en 2004 al ĉiuj kvindek ŝtatoj en 2015, tra diversaj ŝtataj kortumaj verdiktoj, ŝtatleĝaro, rektaj popularaj voĉdonoj (referendumoj kaj iniciatoj), kaj federaciaj kortumaj verdiktoj.
Orienta Azio
En Orienta Azio, samseksa amo estis menciita ekde la plej frua registrita historio.
Gejeco en Ĉinio, konata kiel la pasioj de la tranĉita persiko kaj diversaj aliaj eŭfemismoj, estis registrita ekde proksimume 600 a.K. Gejeco estis menciita en multaj famaj verkoj de ĉina literaturo. La kazoj de samseksaj korinklinoj kaj seksaj interagoj priskribitaj en la klasika romano Ruĝdoma sonĝo ŝajnas tiel konataj al observantoj nuntempe, kiel samvaloraj rakontoj de am-aferoj inter aliseksemaj homoj dum la sama periodo. Konfucianismo, estanta ĉefe socia kaj politika filozofio, enfokusigis malmulte pri sekseco, ĉu samseksema aŭ aliseksema. Literaturo de Ming-dinastio, kiel Bian Er Chai (弁 而 釵 / 弁 而 钗), portretas samseksemajn rilatojn inter viroj kiel pli plaĉaj kaj pli "harmoniaj" ol aliseksemaj rilatoj. Skriboj de dinastio Liu Song de Wang Shunu asertis, ke la samseksemo estis tiel komuna kiel la malgeja sekseco en la malfrua 3-a jarcento.
Belvoir
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Samseksemo
Orienta Azio
Opozicio al samseksemo en Ĉinio originas de la mezepoka dinastio Tang (618-907), atribuita al la kreskanta influo de kristanaj kaj islamaj valoroj,, sed ne fariĝis plene establita ĝis la okcidentiĝaj klopodoj de la forpasinta Qing-dinastio kaj de la Respubliko de Ĉinio.
Kvankam Konfuceismo apenaŭ menciis seksemon ĝenerale, tamen, ĝia ideologio emfazis virajn amikecojn, kaj Louis Crompton argumentis, ke la "proksimeco de la ligo majstro-disĉiplo kiun ĝi kreskigis eble subtile faciligis samseksemon". Kvankam taoisma alkemio rigardis al la aliseksema seksumado, sen ejakulado, kiel maniero subteni viran "vivosencon", geja koito estis vidita kiel "neŭtrala", ĉar la ago havas neniun damaĝan aŭ utilan efikon al la vivo-esenco de persono.