cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Budho Gotamo
Vekiĝo
Okulfrapa pri la priskribado de la vekiĝo estas tio, ke ni trovos ĉi tie eĉ ne vorton pri la liberiĝo de ĝivao aŭ atmano el la renaskiĝado. Tio ne signifas, ke Gotamo estus malkovrinta malantaŭ la pasema mondo ion daŭran. Ĝuste tiu ĉi pasemo kreis enhavon de la vekiĝo, la proceson de la renaskiĝado, pereado kaj estiĝado de mondoj. Nek la kvar noblaj veroj kiel la vojo el la renaskiĝado kaj la celo ne parolas pri trovo de io daŭra, sed pri la pereo de doloro. Tiel pricipe diferenciĝis ne nur la vojo, kiun Gotamo elektis, sed ankaŭ ties celo de aliaj hindaj instruistoj de la liberiĝo.
La duan tagon post la vekiĝo preteriris bramano. Gotamo instruis lin pri tio, kio farigas el homo la ĝustan brahmanon, nome ne la naskiĝo en la varno, sed la superigo de la malbono en si. Ŝajnas, kvazaŭ la tradicio volus per tio en la informo pri la vekiĝo lasi eksoni la gvidigan ideo de plua agado de Gotamo: Ne validas privilegio de naskiĝo, sed nur propra klopodo.
La trian semajnon seninterrompe pluvis. Gotamo sidis en la pluvo kaj vento. Sed la mito montras, kiel aktiveco de la mondo ne povas distri Gautamon: Muĉalindo, la raĝo de la nagoj, la naturspiritoj kun serpenta aspekto, ŝirmis Gotamon antaŭ torento de akvo. Ŝatata elemento de budhisma arto fariĝis motivo, kiel raĝo nago kun krono de siaj sep kapoj protektas Gautamon.
Post la ŝtormo venis sur la vojo komerca karavano. Du komercistoj, Trapuŝo kaj Baliko, proponis al Gotamo sian plej bonan manĝaĵon, por ke li plifortigu sin. Lia personeco tiel efikis je ili, ke antaŭ ol ili vojaĝis pluen, ili proklamis sin spontanee kiel liaj lernantoj. Gotamo ĝis nun ne pensis pri tio, ke li dividu sin kun siaj ekkonoj kun aliaj. Sed la renkontiĝo kun la komercistoj alportis demandon, ĉu li estus transdononta la malkovritaĵojn plu. Li dubis, ĉu liaj spertoj estus kompreneblaj al la ceteraj: Se mi predikus doktrinon kaj ne estus komprenita, tio alportus al mi (sensencan) penegon kaj elĉerpiĝon. Brahmano Svajampati, la potenca dio, perceptis en sia ĉiela mondo tiujn ĉi pensojn kaj aperis antaŭ Gotamo "kun rapideco, kun kia la forta viro etendos sian brakon". En gesto de profunda estimo la dio nudigis la brakon, surgenuiĝis kaj petis Gautamon, por ke li heroldu sian doktrinon. Eĉ se devus esti nur malgranda kvanto de tiuj, kiuj ekkomprenus, li devus faronta tion pro ili.
Tiu ĉi epizodo dokumentas la opinion de Gaŭtamo, ke la dioj estas nur pasemaj estuloj en la cirkulado de reesto, eĉ kiam ilia potenco estas pli granda kaj ilia vivo pli longa ol la potenco kaj vivo de homo. Ĉar la Budho venis super la estiĝado kaj pereado, li estas adorata kiel "instruisto de dioj kaj homoj". Gotamo plenumis la peton de dio per eldiraĵo: "La pordego de senmorteco estu malfermita, kiu havas orelojn, aŭdu kaj fidu!"
Li volis unue sciigi siajn ekkonojn al la eksaj instruistoj Arad Kalam kaj Udrak Ramaputro, sed la dioj informis lin, ke ambaŭ jam mortis. Li do decidiĝis, ke li iros en Benareson, por ke li trovu kvin kunulojn, kiuj antaŭ unu monato forlasis lin. Survoje li renkontiĝis kun Upaga, la asketula ŝramano, kiu ravigeme demandis: "Viaj trajtoj brilas per klara trankvilo (...) Kiu estis via majstro, kies doktrinon vi sekvas?" Kiam Gotamo respondis, ke li mem trovis la vojon al la vekiĝo kaj neniu en la Tero kaj inter la dioj ne egaliĝos al li, tio estis por la asketulo evidente tro. Li kapbalancis kaj iris tra sia vojo. La epizodo montras miskomprenon, kun kiu la novaj ekkonoj de Gotamo devis kunpuŝiĝi en rondoj de la tradiciaj ŝramanoj.
En gazela parko Isipatano, hodiaŭa Sarnato, apud Varanasio, li retrovis siajn kvin eksajn kunulojn. Kiam ili de malproksime ekvidis lin, ili interkonsentiĝis, ke Gaŭtamon, kiu ĉesis fasti sin, neniel estiminde bonvenigos. Sed kiam li venis pli proksimen, ili ja proponis al li lokon por eksidi kaj akvon. Sinsekvo de vortoj, kiujn li parolis al ili, servas al budhisma prezento kiel bazo de la tradicio. Gotamo eliradis el la komuna pasinteco, por ke li klarigu, ke antaŭe praktikata asketo estis same ekstrema kiel la vivo pro la ĝuoj, kiu forlasis la ŝramanon. Gotamo klarigis al siaj aŭskultantoj la mezan vojon en formo de nobla okobla vojo, la praktiko, kiu enhavas ĉiujn terenojn de la vivo kaj ensumigas elementojn de kompreno, pensado, parolon, traktado, vivon, klopodon, atentemon, koncentriĝon. Li markis tiun ĉi padon kiel la kvaran el la kvar noblaj veroj, kiun li trovis en lasta fazo de la vekiĝo. La unua vero priskribas ekzistad-situacion de homo: naskiĝo, maljuniĝado, malsano, mortado estas suferoj; malĝojo, lamentado, doloro, malkontento kaj maltrankvilo estas suferoj; kunigo kun malagrabla, apartigo de agrabla estas suferoj (...). La dua vero demandas al estiĝo de la sufero: Tio estas tiu soifo, kiu kondukas al la nova renaskiĝo, akompanata de ĝuo kaj apetito, jen tie jen tie ĝojanta pro io, nome la soifo pri sensa ĝojo, la soifo pri la vivo (...). Tio ĉi estas (la tria) nobla vero pri pereo de la sufero: Tio estas pereo de la soifo per ties perfekta neniigo. Tio efektiviĝos helpe de nobla okobla vojo.
Kiam Gaŭtamo estis fininta la unua prezenton (dharmaĉakrapavatana sutro - ekturnigo de rado de scienco) al liaj eksaj kvin kunuloj, Kaŭndinjo atingis la unuan gradon de vekiĝo, pli poste sekvis lin ankaŭ la ceteraj kvar asketuloj. Ili fariĝis tiel bazo de bikŝua komunumo de samgo. La nobla dosktrino estis transdonita, ekturniĝis rado de la darmo (darmorado).
Instruisto de dioj kaj homoj
En la unuaj semajnoj post la vekiĝo estis apenaŭ antaŭsenteble, ke el la malgranda trupo de ŝramanoj de Gotamo en Gazela parko Isipatana estiĝos movado kun la monda eĥo. Sed la okazintaĵoj rakontas, kiel Gotamo reakiris Trapusa-on, Bhallika-on kaj la kvin ŝramanojn kaj kio estis la tipa por la estontaj sukcesoj: liaj instruista agado kaj eminenta argumentado alkondukis al li pluajn samideanojn. Apenaŭ troviĝos temo, kiun Gotamo dum 45 jaroj inter la vekiĝo kaj sia morto ne tuŝus. La ŝramanoj en la senhejma stato vidis lin precipe kiel instruiston de la liberiĝo, kiu per siaj faroj al la ekzercado de absorbado montris la elirpunkton el la cirkulado de renaskiĝo. Sed per tio lia agado ne elĉerpiĝis. Li servis al homoj de ĉiuj tavoloj kiel konsilanto, kiu okupiĝis per ĉiuj penseblaj temoj ekde la devoj de reganto tra la leĝoj de la monda historio ĝis la konduto en geedzeco kaj familio, ekde la ĝusta manipulado kun posedaĵo tra la mondoj de dioj ĝis la purigado de dentoj.
La vojaĝado de Gotamo kaj prezentado de lia doktrino, kiu daŭris longajn dekjarojn, ne restis sen sekvoj en lia sano. En la okdeka jaro de lia vivo la venanta malforteco estis senĉese pli videbla. Post manĝo ĉe sia samideano, forĝisto Ĉunda, Gotamo grave malsaniĝis. Li suferis fortajn dolorojn kun klara konscio kaj ne lasis influi per ili sian menson. En bosko apud Kuŝinagari Gotamo lasis establi lokon, kie li volis morti kaj ekkuŝis "kun klara konscio sur la dekstran flankon, simila al leono, kun unu kruro trans la alia". Anando, la amiko de Gotamo, estis profunde malbonhumora kaj ploris. Sed Gotamo kvietigis lin per tiuj ĉi vortoj: "Ananda, ne malĝoju, ne lamentu, jam antaŭe mi ja diris, ke ĉio, kio estas al homo kara, devas perei, devas ĉesi, ne povas persisti por eterne. Kiel povus okazi, ke tio, kio estiĝis, kio leviĝis, ne disfalus? Tio ne eblas."
Post la morto de Gotamo lia korpo estis bruligita sur ŝtiparumo kaj post la bruligo de kadavro okazis disputo inter delegitaroj de diversaj ŝtatoj, kiuj intertempe venis. Ĉiu el ili metis pretendon al la relikvoj en cindro, por ke ĝi konstruu monumenton por ili. Unu el la ĉeestantaj brahmanoj, Drona, opiniis, ke ne estas ĝuste disputi pri la ostoj de viro, kiu instruis pacamemon. Fine estis decidite dividi la relikvojn kaj establi tombŝtonojn (stupaojn) omaĝe al la memoro pri Gotamo en diversaj regionoj.
Mahakaŝjapo estis unu el la ĉefaj disĉiploj de la budho Gotamo kaj partoprenis kaj gvidis la unuan budhisman koncilion. Laŭ la budho Gotamo, li estis la suprema en asketaj praktikoj el la bikŝuoj.
Literaturo
La "Ĝatakoj" (sanskrite जातक, Jātaka, Rakontoj de naskiĝoj) estas vasta korpo de literaturo el Barato, pri la pasintaj naskiĝoj de budho Gaŭtamo en kaj homa kaj besta formo.
Hinduismo
Laŭ la Bagavata purano 1.3.24 (Śrimad-Bhagavata) la budho Gotamo estas la naŭa avataro de Viŝnuo, kiu volis forturni la hindan popolon de tiam tre ŝatataj bestaj oferoj. Tial li instruis pri la nevundado (ahimsa) al la vivaj estuloj (tiu ĉi principo estas jam konata el la Upaniŝadoj). La identeco de tiu ĉi budho kun la budho Gotamo estas disputebla. Pli verŝajne estas, ke temas pri budho el iu el antaŭaj jugoj. Tiu ĉi purano (2.7.37) indikas ankoraŭ unu, pli antaŭan ol la budho Gotamo. Da avataroj estas laŭ ĝi (1.3.26) senfina kvanto kaj simila koncipo de senfine multaj budhoj estas konata el mahajano. Ankaŭ la mahajana ikonografio estas proksima al la veda (ekz. lotuso, sur kiu la budhoj sidas kaj kiu prezentas lian śakti, vidu mantron Oṃ maṇi padme hūṃ). En Nepalo, la ikonografioj de ambaŭ tradicioj estas preskaŭ identaj.
La similecoj de priskriboj de la budho Gotamo en la budhismaj tekstoj kaj Kriŝno en la Bagavadgito ne eskapis al atentemo de sciencistoj. K.N. Upadhyaya skribas: "Miriganta pro sia simileco kun la Bagavadgito, la aspekto kaj atmosfero mem, en kiu la Budho aperas en Sad dharma Pundarika, estas mirige supernatura. Tiel kiel kosma aspekto de Kriŝno en la Bagavadgito estas priskribata kiel tiu, kiu eldonas brileman brilon briliganta treegan spacon de infero ĝis 18000 regionoj de la budhoj".
Alfred Ŝnitke
Vivo
La soveta burokratio ofte konsideris la verkojn de Ŝnitke suspektindaj; lia Unua Simfonio estis efektive barata de la Komponista Unio. En 1980 la registaro malpermesis Ŝnitken veturi el Sovetunio.
Budho Gotamo
Hinduismo
Budhistoj ne konsideras la budhon Gotamon kiel dion aŭ enkorpigon de ia diaro. Tiu ĉi aliro de hinduismo estas iam prezentata kiel klopodo absorbi la budhismon, kiu akiris en Barato signifan postenon. Sed falo de budhismo en Barato ne estas aljuĝata al tiu ĉi ensumigo de la budho Gotamo inter religiajn figurojn de la hinduismo, sed disvastigado de neduala vedanta filozofio, kiu povis stariĝi kontraŭ fajna kaj prilaborita filozofio de budhismo.
Islamo
Kelkaj muslimoj kredas, ke la budho Gotamo estas la sama persono, kiu estas priskribata en Korano kiel Dhul-Kifl, kaj do Gotamo estis profeto de islamo. La signifo de la vorto Dhul-Kifl estas neklara, sed laŭ tiu ĉi opinio eblas ties signifon traduki kiel viro el Kifl. Kifl estas transskribo de araba prononcado de la vorto Kapilavastuo, kiu estas urbo, kie Gotamo vivis ĝis sia 29-a jaro. Sed superanta opinio estas, ke Dhul-Kifl estis persono diferenca de la budho Gotamo kaj ke entute ne temis pri la profeto, aŭ ke Dhul-Kifl estis profeto en la Biblio nomata Ezekielo.
Alfred Ŝnitke
Vivo
En 1985 la komponiston atakis apopleksio, kiu lasis lin en komato; li preskaŭ mortis, sed baldaŭ pli-malpli resaniĝis, kaj daŭrigis sian komponadon.
Poste Ŝnitke transloĝiĝis en Hamburgon en 1990; tamen lia sano ne restis bona: la komponisto havis pliajn apopleksiojn, kaj fine mortis la 3-an de aŭgusto, 1998. Li estis enterigita en la 10-a tereno de la moskva Novodeviĉje tombejo.
En Moskvo sukcese funkcias la Moskva Ŝtata Muzika Ŝnitke Instituto.
Verkoj
La fruaj komponaĵoj de Ŝnitke montris la fortan influon de Dmitri Ŝostakoviĉ, sed kiam la itala komponisto Luigi Nono vizitis Sovetunion, Ŝnitke ekinteresiĝis pri seria muziko, kiu videblas en lia verko Muziko por Fortepiano kaj Ĉambra Orkestro. Unufoje li skribis: "La celo de mia vivo estas unuigi seriozan muzikon kaj salonmuzikon, eĉ se, farante tion, mi rompos mian kolon."
Poste li kreis novan muzikstilon, "polistilismo", en kiu li kombinis muzikon de diversaj stiloj kaj epokoj. Tamen, plimalsaniĝante, Ŝnitke sian aŭdacan stilon grade forlasis por muziko pli trankvila.
Ŝnitke interalie verkis naŭ simfoniojn, kelkajn solo-verkojn, kaj multe da ĉambraj kaj ĥoraj komponaĵoj.
Blăjenii de Sus
Blăjenii de Sus [bləĵenij de sus] (hungare: Felsőbalázsfalva felŝobalaĵfalva, germane: Oberblasendorf) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1434. En mezepoko ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Felsőbalázsfalva apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód).
Ĝardena nano
Ĝardena nano (aŭ ĝardena gnomo) estas statuo, prezentanta folkloran nanon, gnomon, koboldon ktp, kiun oni uzas por ornami sian ĝardenon.
Ĝardenaj nanoj estas kreitaj ĝenerale el ĉipa materialo kiel gipso, terakoto aŭ plasto; figuras maljunajn viretojn kun rozkolora haŭto, ruĝa ĉapo, blanka barbo kaj akre koloraj vestoj. Ili tenas diversajn ĝardenajn ilojn: ĉarumon (uzatan kiel florpoto), akvumilon, segilon, hakilon; aŭ muzikilojn: akordionon, violonon, sakŝalmon.
Iliaj tradiciaj kunuloj estas statuoj de cervinoj, fungoj, putoj el pneŭoj kaj malgrandaj ventmuelejoj.
Iuj modernaj ĝardenaj nanoj estas inspirataj de la bildoj de la sep nanoj de Neĝulino el la desegnofilmo fare de Walt Disney.
Historio
Iuj asertas, ke la unuaj ĝardenaj nanoj estis figuroj de la egipta dio Beso.
Pli malfrue, en la Ĝardeno de Boboli en Florenco oni povas vidi la statuon de la nano Pietro Barbino, fare de Valerio Cigoli.
En 1847 la brito Sir Charles Isham venigis 21 ĝardenajn nanojn el Germanio por ornami sian domon en Northamptonshire.
En la 1990-aj jaroj la ĝardenaj nanoj reviviĝis kun la reveno de la kiĉa modo. Estis kreitaj nanoj en ridindaj (eĉ pornografiaj) pozicioj, vestitaj kiel huliganoj aŭ batalistoj, ĵetontaj bombojn, murdontaj aŭ murditaj.
Aperis ĝardenaj naninoj, ofte seksallogaj (almenaŭ, vidpunkte de nanoj).
En Esperantio, en 2009, inaŭguriĝis en Sillingy (Francio) humura ĝarden-nana ZEO far la lokala grupo.(Bildo ĉi-kune. Kopioj el ceramiko estas anoncitaj, kiun oni baldaŭ povos aĉeti en la diversaj libroservoj).
(16442) 1989 GM1
(16442) 1989 GM1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Sanga dimanĉo (1939)
«Sanga Dimanĉo» estis sanga evento la 3-an de septembro 1939, dum kiu multaj germanoj (300-400) de la pola urbo Bydgoszcz estis murditaj. Tio okazis du tagojn post la atako de la germana Wehrmacht kontraŭ Pollando. La nombro de la viktimoj sinkis dum la tempo (de kelkmiloj al kelkcentoj) kaj eĉ pri bazo de la eventoj regas malinterkompreno.
Laŭ naziaj esploroj, la germanojn murdis polaj soldatoj kaj civiloj pro miskompreno, revenĝo kontraŭ atako je Pollando. Laŭ poloj, germanoj kaŝpafis polajn soldatojn, kiuj repafis.
La germanojn eluzis murdojn de la pollandaj germanoj por revenĝo kaj por propagando kontraŭ la poloj.
La kvina kolono en Bydgoszcz
Subpremo de germanaj flankatakoj fare de Pola Militistaro kaj loka Civitana Gardantaro en la tagoj 3-a kaj 4-a de septembro 1939 estis utiligita de ŝtata propagando de la Nazia Germanio laŭ ordono de Joseph Goebbels - ministro pri Publika Klerigo kaj Propagando de la Tria Regno, kiel pruvo de pola krueleco kontraŭ germana malplimulto en Pollando kaj preteksto por amasaj ekzekutoj (faritaj de Wehrmacht - publike sur la urboplaco, Selbstschutz kaj Einsatzkommandos - en tiel nomata "Valo de Morto") kaj malliberigo en koncentrejoj de Nazia Germanio milojn da polaj loĝantoj de Bydgoszcz kaj de Gdanska Pomerio, kiuj troviĝis sub germana okupado.
La 3-an de septembro ĉ. la 10-a horo de kruciĝantaj stratoj Gdańska kaj Kamienna oni pripafis samtempe de dekkelkaj lokoj parton de polaj taĉmentoj de la 22-a Regimento de la 9-a Infanteria Divizio de "Armeo Pomerio" (kaj de la 15-a kaj la 27-a Infanteriaj Divizioj), kiuj orde retiriĝis tra la urbo por okupi defendejojn laŭ rivero Brda. Rifuĝintoj troviĝantaj surstrate aŭdante eĥojn de mitraloj, ekpanikis, opiniante ke Wehrmacht jam eniris la urbon. Surloken tuj alvenis komandanto de la urbo majoro Wojciech Albrycht, kiu rimarkis, ke la pafoj venas de domegoj sur vojkruciĝo de la stratoj Gdańska kaj Jagiellońska, kaj oni mortigis 5 civilulojn. Li sciigis pri tio generalon Zdzisław Przyjałkowski, kiu donis al li helpon: 2 kompaniojn de la 62-a Infanteria Regimento. Al purigado de la urbo de flankatakistoj alvenis ankaŭ majoro Sławiński kun rezervoj de la 82-a Gard-Bataliono kaj volontuloj, ankaŭ skoltoj. La agadon, al kiu spontane aliĝis ankaŭ urbanoj, komandis generalo Przyjałkowski kaj majoro Albrycht.
La pafado komenciĝis sur kelkaj stratoj de Bydgoszcz, en mallarĝa zono laŭ linio nordo-sudo, dume okazis, ke polaj soldatoj erare celis al la siaj. Serĉante flankatakistojn oni arestis personojn de germana nacieco, se ili estis suspektitaj, kaj kaze de ektrovo de armilo, laŭ milita juro, ili estis surloke pafmortigataj. On ankaŭ murdis senkulpajn germanojn, kio en kondiĉoj de daŭranta batalo estis praktike neevitebla, precipe pro tio, ke oficiroj en komandopunktoj perdis parte kontrolon pri agantaj unuope batal-grupoj.
Ĉirkaŭ la 16-a horo pripafado silentiĝis, la situacio ekŝajnis esti kontrolita por ke pola soldataro povu libere retiriĝi de Bydgoszcz. Oni kolektis ĉ. 600 suspektitajn germanojn en kazerno de la 62-a Infanteria Regimento. Inter mortigitaj flankatakistoj nur parto estis identigita kiel loĝantoj de la urbo. Policaj raportoj diris pri forpreno de kelkaj maŝinpafiloj, uzatajn en la germana armeo.
Ĝis la vespero oni konstatis, ke rezulte de germana flanka atako pereis 30-45 polaj soldatoj kaĵ ĉ. 90-110 germanoj. Oni ankaŭ liberigis germanojn de kazerno, ĉar la armeo kaj polico ricevis ordonon al nokta evakuo. Por protekti la urbon oni restigis nur malbone armitan Civitanan Gardantoron, kiun konsistis rezervistoj kaj ekssoldatoj. Fakte la urbo restis sen regopovoj. Post la milito viceprokuroro de tiutempa Ĉefa Esplor-Komisiono pri Germanaj Krimoj en Pollando Kazimierz Garszyński konfirmis, ke germanoj la 3-an de septembro pafis al retiriĝantaj polaj soldatoj de 46 lokoj.
Nokte de la 3-a ĝis la 4-a de septembro germanaj flankatakistoj pripafis kompanion de la 61-a Infanteria Regimento de Pola Militistaro dum transiro tra la Kanalo de Bydgoszcz, kaj matene estis pripafitaj taĉmentoj de baterio de la 15-a Infanteria Divizio, kiujn oni atakis de kaŝejo sur Czyżówek sur str. Grunwaldzka, Nakielska kaj Kujawska. Lige al tio, helpe de Civitana Gardantaro kaj civiloj, la taĉmentoj ekbatalis kun germanaj flankatakistoj. Okazis pluraj bataletoj en kvartalo Szwederowo. Diference de la pasinta tago, oni surloke pafmortigis suspektitajn. Dum la batalo estis detruita protestanta preĝejo ĉe str. Leszczyński.
La 5-an de septembro, antaŭtagmeze, al forlasita urbo eniris germanaj soldatoj de la 123-a Infanteria Regimento apartenanta al la 50-a Infanteria Divizio. Kune kun eniro de Wehrmacht komnciĝas amasaj arestoj. La unua publika ekzekuto la 9-an de septembro - laŭ persona ordono de Hitler - komencis la ondon de teroro dum la tuta germana okupado. En Bydgoszcz pereis 40% de gimnaziaj profesoroj, 34% de pastroj, 18% de bazlernejaj instruistoj. Civitana Gardantaro batalis kun enirintaj germanaj taĉmentoj ankaŭ post retiriĝo de regulaj unuoj de Pola Militistaro.
Laŭ Leszek Moczulski, diversio en Bydgoszcz, farita matene la 3-an de septembro 1939, estus argumento por diplomatio de la Nazia Germanio kun Britio pri neceso limigi agreson de Germanio kontraŭ Pollando al loka kadro por ke Britio ne deklaru militon kontraŭ Germanio laŭ brita-pola alianca pakto.
Turnopunkta - laŭ Tomasz Chinciński - prilaboraĵo pruvanta opinion pri germana flanka atako en Bydgoszcz estas libro de Günter Schubert "Bydgoska krwawa niedziela. Śmierć legendy" (Sanga dimanĉo en Bydgoszcz. Morto de la legendo), kiun oni eldonis en 1989, kaj post 14 jaroj tradukis al la pola lingvo. La aŭtoro, historiisto kaj ĵurnalisto, spite al ĝisnuna kaj valida starpunkto de germana historiografio pruvas, ke la 3-an de septembro 1939 en Bydgoszcz okazis "ribelo", preparita de taĉmentoj de flankatakistoj de la Nazia Germanio. La agado estis pripensita kaj efektivigita kiel aŭtonoma ago de Sicherheitsdienst. Schubert fiksis interalie ekziston de sekreta taĉmento Rotter Kühl starigitan por "specialaj taskoj de Reichsführer SS" kaj supozis ke tiu ĉi taĉmento faris la operacon en Bydgoszcz. Al flankatakistoj transportitaj de Germanio tra Gdańsk estis alligotaj kelkiuj loĝantoj de Bydgoszcz por krei kune kun ili kelkpersonaj grupoj, kiujn oni lokigis en diversaj urbopunktoj. Samtempe Schubert opinias, ke dum dutagaj bataloj kun flankbatalantoj povus okazi murdo-kazoj de senkuplaj germanoj.
Distrikto Dmitrov (Moskva provinco)
Distrikto Dmitrov (Dmitrovskij, Дмитровский район) estas municipa distrikto de Moskva provinco (Rusio). Ĝi situas en norda parto de la provinco kaj limas kun distriktoj Taldom, Sergijev Posad, Puŝkino, Mitiŝĉi, Solneĉnogorsk, Klin kaj kun urba municipo Lobnja. Krome, ĝi limas kun Tverja provinco.
Administra centro de la distrikto estas urbo Dmitrov.
Fizika geografio kaj naturo
La teritorio situas sur Klin-Dmitrova altaĵo.
2243 Lönnrot
Nomo
Ĝia nomo honoras la finnan kuraciston Elias Lönnrot, kompilinto de la Kalevala.
Portospeno
Portospeno (Haveno de Hispanio; angle: Port of Spain) estas la ĉefurbo de Trinidado kaj Tobago.
Tobago estis nomata de Kristoforo Kolumbo en 1498 pro haitia vorto tambaku (pipo) - ĉar li remarkis la indiĝenan kutimon fumi tabakon en pipoj.
Ankaŭ Trinidado estis nomata de Kristoforo Kolumbo en 1498, aŭ pro Triunua dimanĉo, aŭ pro tri montoj videblaj sur la insulo de la maro.
Cancellara
Cancellara estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Acerenza, Oppido Lucano, Pietragalla, Tolve kaj Vaglio Basilicata.
Zuidplas
Zuidplas estas municipo en la nederlanda provinco Sud-Holando (Zuid-Holland). Ĝi havis populacion de 40.744 loĝantoj (la 1-an de novembro 2012, fonto: CBS).
La municipo ekestis la 1-an de januaro 2010 per kuniĝo de la antaŭaj municipoj Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel kaj Zevenhuizen-Moerkapelle. La provizora administra centro estas en du konstruaĵoj de la loĝloko Nieuwerkerk aan de IJssel. Sume la teritorio konsistas el la loĝlokoj 's-Gravenweg, Groot Hitland, Hollevoeterbrug, Klein Hitland, Kortenoord, Moerkapelle, Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel, Oud Verlaat kaj Zevenhuizen.
Brognon (Côte d'Or)
Brognon estas komunumo en orienta Francio kaj situas en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
Val-Suzon etendiĝas sur kaj havis  loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Côte-d'Or, en la nordorienta parto de Burgonjo.
Kasandra
Kasandra – helene Κασσάνδρα – estas virina nomo el helena lingvo.Interalie ĝi estas la nomo de la filino de Priamo. Laŭ legendo, Apolono adoris ŝin kaj donis al ŝi la kapablon prognozi la venontan tempon, ĉar li esperis ke ŝi lin ekamu. Sed kiam ŝi ne amis lin, li aliigis ŝian kapablon tiel, ke ŝi povis antaŭdiri nur malbonajn okazaĵojn, kaj neniu ŝin kredu. Ĉar neniu ŝin kredis, ĉiu kredis prefere ke ŝi estas freneza.
Post la Troja milito ŝin Agamemno konkubinigis, sed ŝi aŭguris ke lia edzino Klitemnestro adultos, kaj ŝia adultulo Egisto Kasandran kaj Agamemnon mortigos se ili revenos grekien. Sed laŭ ŝia malbeno Agamemno ŝin ne kredis kaj revenis al Grekio. Ĉi tie ilin mortigis Egisto ekzakte kiel Kasandra antaŭvidis.
La germana aŭtorino Christa Wolf verkis romanon, kies titolo estas Kasandra.
La nomon de Kasandra oni uzas kiel antonomazion.
21949 Tatulian
21949 Tatulian estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Adrian Surenovich Tatulian, finalisto en 2005 de la scienca konkurso por mezlernejoj The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) pro lia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Corner Lake Middle School de Orlando (Florido).
Pola landvojo n-ro 30
Pola landvojo n-ro 30 (DK30) - landvojo en sudokcidenta parto de Malsuprasilezia Provinco je longeco 67 km. Ĝi trairas tra Przedgórze Sudeckie. Ĝi estas lasta kunigilo de landvojoj n-ro kaj, antaŭ landlima trairejo.
Broklino
Broklino (Brooklyn) estas urboparto de Novjorko, havis loĝantaron de 2,465,326 (laŭ la censo de 2000). La nederlandanoj fondis la urbon, nomis ĝin Breuckelen (laŭ la vilaĝo Breukelen en Nederlando), sur la insulo Longinsulo en 1636. Ĝi estas identa al Kantono Kingzo, Kings County.
Broklino korporaciĝis kiel urbo en 1834, kaj ĝi unuiĝis kun Novjorko en 1898. Tri pontoj kunigas Broklinon kun Manhatano el kiuj plej fama estas la Broklina Ponto, kaj la Verrazano-Mallarĝejo Ponto kunigas ĝin kun Staten-Insulo. La Broklino-Baterio Tunelo estas 35m profunda tunelo inter Broklino kaj "the Battery" en Manhatano. Oni povas facile atingi Broklinon de aliaj burgoj en metroo.
Broklino havas multajn bonajn parkojn, muzeojn, preĝejojn, kaj historiajn najbarejojn. En la suda parto estas Coney Island, fama kaj populara amuzejo kaj oceana plaĝo.
Partneraj urboj
Inter la partnerurboj estas:
Kantono Polk (Teksaso)
La kantono Polk (Polk County) estas kantono de Usono en la subŝtato Teksaso. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Daleto
Daleto estas la nomo de la kvara litero de pluraj ŝemidaj alfabetoj, inkluzive la fenica, la aramea , la hebrea ד, la siria ܕ kaj la araba ﺩ. (laŭ la abjada ordo; laŭ la moderna araba ordo daleto estas la oka litero).
La litero devenas de alfabeta simbolo de la meza Bronzepoko, eble nomita dalt ("pordo", delet en la moderna hebrea) kaj siavice devenita de la egipta hieroglifo reprezentanta pordon. En la prakanaana alfabeto, tiu litero eble nomiĝis digg ("fiŝo", dag en la hebrea).
Tra la fenica daleto venis la greka delto (Δ), la latina D kaj la cirila Д.
Aimee Mullins
Aimee MULLINS (naskiĝis en 1976 en Allentown (Pensilvanio)) estas usona sportisto, aktorino kaj modelo, plej konata pro siaj ekterordinaraj sportaj helpiloj, kiuj helpas ŝian movon malgraŭ la amputado de siaj piedoj.Mullins naskiĝis kun malsano de la fibulaj ostoj kaj oni devis amputi ĉiun piedon sub la genuo, kiam ŝi aĝis nur unu jaron. Ŝi studis en Parkland High School en Allentown kaj Georgetown University en Vaŝingtono.
Ŝi akiris en paraolimpiko rekordojn en 1996 en Atlanta en la 100-metra kuro kaj salto. Ŝiaj plej bonaj rezultoj estis: 15,77 sekundoj por la 100-metra kuro, 34,60 sekundoj por 200 m, kaj 3,5 metroj pro longsalto.
Januara Ribelo
Januara Ribelo (1863-1864) estis pola nacia ribelo kontraŭ Rusa Imperio, proklamita per manifesto la 22an de januaro 1863, eldonitan en Varsovio de Provizora Pola Registaro. Kaŭzita de plifortiĝanta rusa teroro kontraŭ pola pasiva rezisto. Ĝi eksplodis la 22-an de januaro 1863 en Kongresa Pollando kaj la 1an de februaro 1863 en estinta Grandprinclando Litovio kaj daŭris ĝis aŭtuno 1864. Ĝi ampleksis nur rusan aneksaĵon: Polan Reĝlandon kaj aneksitajn teritoriojn – Litovion, Belorusion kaj parton de Ukrainio.
Ĝi estis la plej granda pola nacia ribelo, kiun apogis internacia publika opinio, kaj havis karakteron de gerila milito, dum kiu oni okazigis ĉirkaŭ 1200 batalojn kaj bataletojn. Malgraŭ komencaj sukcesoj la ribelo finiĝis per malvenko de ribelintoj. Kelkdek miloj estis mortigitaj en bataloj, preskaŭ mil ekzekutitaj, ĉirkaŭ 38 mil ekziligitaj al Siberio, kaj ĉirkaŭ 10 mil elmigris. Vilno estis masakrita de taĉmentoj de rusa generalo-guberniestro de Vilno, Miĥail Muravjov la Pendigisto.
Aimee Mullins
Ŝi laboras ĉe la Pentagono, la sidejo de la usona defenda ministerio, kiel motivigista alparolanto.
Januara Ribelo
Post sufokigo de la ribelo signifa parto de la socio konsideris pluan armitan bataladon kontraŭ rusa okupanto sencela kaj direktis sin al laboro pozitivisam.
Aimee Mullins
Kiel modelo
Ŝi aperis en 1999 kiel modelo de la brita vestodizajnisto Alexander McQueen, en ties Londona vestoprezento.
Januara Ribelo
La ribelo kontribuis al pli favora ol en du aliaj aneksaĵoj proprietigo de kamparanoj kaj lasis fortan spuron en la pola arto kaj literaturo (Eliza Orzeszkowa, Stefan Żeromski, Artur Grottger, Jan Matejko).
Memorigo
Bataloj de la pola soldato dum la januara ribelo post 1990 estis memorigitaj sur la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio per surskribo sur unu tabulo "NOC STYCZNIOWA 22/23 I 1863".
Aimee Mullins
Aktorino
Ŝi aperis en 2002 en la filmo Cremaster 3 de Matthew Barney. En 2006, ŝi ludis en la filmo de World Trade Center raportistinon.
Januara Ribelo
Memorigo
En 2012 Pola Senato fiksis la jaron 2013 – Jaro de Januara Ribelo.
22.11.2019: Solena entombigo de la trovitaj postrestaĵoj (ostoj) fare de litoviaj arkeologoj post 150 jaroj de la ekzekutoj faritaj de la rusia armeo; kun partopreno de la Prezidentoj de Pollando Andrzej Duda kaj Litovio Gitanas Nausėda
Rusaj krimoj faritaj dum la ribelo
Krimo en Mołożów (distrikto Hrubieszowski) la 19-an de majo 1863 farita de rusaj soldatoj kontraŭ vunditaj ribelintoj lokitaj en kampa malsanulejo en bieneto Mołożów kaj kontraŭ civiluloj de la loko.
4420 Alandreev
4420 Alandreev estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio en Krimeo (Ukraino), tiam en Sovetunio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan fizikiston Aleksandr Fjodoroviĉ Andrejev (cirile Александр Фёдорович Андреев).
Pronomo
Pronomoj estas vortoj, kiuj ĝenerale anstataŭas la nomon de afero aŭ persono aliloke menciita, aŭ de afero/persono komprenebla el la kunteksto. (Se la afero jam menciiĝis, la pronomo estas anaforo; se ĝi nomiĝos nur poste en la frazo, la pronomo estas kataforo.)
Demonstrativoj
Jen la demonstrativoj en Esperanto:
Indefinitoj
Indefinitoj, aŭ nedifinaj pronomoj, estas pronomoj kiuj anstataŭas nespecifajn entojn.
Jen la indefinitoj en Esperanto:
Interogativoj
Interogativoj, aŭ demandpronomoj, estas pronomoj kiujn oni uzas por enkonduki demandon aŭ rektan aŭ nerektan. En pluraj lingvoj, la interogativo formiĝas ne per pronomo, sed partikulo. En Esperanto, la interogativoj estas forme identaj al la rilativoj. Esperanto jes havas apartan interogativan partukulon, nome ĉu.
Kolektivoj
Kolektivoj, aŭ sumigpronomoj, estas pronomoj kiuj anstataŭas kolekton de entoj konsideritaj kiel unu tuto. Tiu kolekto mem, kontraste, estas nomita kolektiva substantivo.
Jen la kolektivoj en Esperanto:
Negativoj
Negativoj, aŭ neaj pronomoj, estas pronomoj kiuj indikas mankon aŭ neekziston de ento kiel subjekton. Iuj lingvoj kategorias la negativojn kiel subspecon de la rilativo.
Jen la negativoj en Esperanto:
Nulsubjekta pronomo
Kiam predikato ne havas propran subjekton, diversaj lingvoj havas deversajn pronomojn por anstataŭi tiun mankon, sed ne ĉiam. En Esperanto, iuj uzas interalie oni aŭ ĝi kiel pronomon de nula subjekto, sed tia uzado estas ĝenerale pleonasma. Adjektoj de predikato kun nula subjekto fleksias al adverbo.
Personaloj
Personaloj, aŭ personpronomoj, estas pronomoj kiuj anstataŭas personon.
En gramatika analizo de majoritato de lingvoj, oni dividas la personalojn en tri personojn:
Praktike la pluralo de la unua persono en pluralo signifas plejfoje ne plurajn parolantojn, sed la parolanton kun aliaj (fojkaze eĉ la alparolato[j], vidu suben). Same la dua persono en pluralo povas signifi la alparolato(j)n kun aliaj.
Krome, oni dividas ilin - kiel ankaŭ substantivojn - laŭ nombro, ofte - sed ne ĉiam - tiel kiel en Esperanto:
En multaj lingvoj ankaŭ ekzistas malsameco inter inkluziva kaj malinkluziva unua persono de la pluralo (kaj dualo): La inkluziva inkluzivas la alparolata(j)n persono(j)n, la malinkluziva malinkluzivas la alparolata(j)n persono(j)n. Tia divido ekzistas ekzemple en la polineziaj lingvoj, en Tok Pisin kaj en iuj dialektoj de la Ĉina. En la portugala lingvo oni havas nedevigan inkluzivan/malinkluzivan malsamecon. Oni povas uzi 'nós' (inkluziva) kaj 'nós outros' (malinkluziva) dependante de neceso de klareco, aŭ simple nós (inkluziva/malinkluziva). La hispana lingvo havis tian malsamecon, sed perdis ĝin, kaj hodiaŭe uzas nur "nosotros", antaŭe malinkluziva, simple kiel la "ni" esperanta. La portugala havas ankaŭ la "a gente", "nepersona" pronomo de plurala unua persono.
Jen la personaloj de Esperanto:
Vi kaj ci
La duapersona pronomo vi estas uzata kaj en la singularo kaj en la pluralo. La pronomo "vi", si mem, ne necese esprimas nombron, nek ĝentilecon. La pronomon ci proponis Zamenhof en la Dua Libro, ĉar ĝi tute ne aperis en la Unua Libro. Prezento de ci en la Fundamento aspektas jene:
Zamenhof enkondukis la pronomon ci kiel rimedon traduki diversajn singularajn duapersonajn pronomojn el aliaj lingvoj. Nuntempe, en iuj rondoj (precipe iam en la organizo SAT), oni tamen praktike uzis ci kiel duapersonan singularan pronomon neformalan aŭ intimrilatan, spegule al kutima uzado en laborista kaj sindikatista movadoj en landoj kies lingvoj havas ekvivalenton al ci; tamen jam apenaŭ tio okazas. Ekster tiuj rondoj oni same apenaŭ uzas la pronomon ci.
Posesivoj
Posesivoj, aŭ posedpronomoj, estas pronomoj kiuj por indiki posedon aŭ ĝenerale ian abstraktan rilaton inter la persono kaj alia substantivo. Oni distingas posesivajn pronomojn disde posesivaj determinantoj, kiuj estas epitetoj. En Esperanto, posesivaj determinantoj havas la formon de la posesiva pronomo antaŭita de la artikolo.
Jen la posesivoj de Esperanto:
Refleksivoj
Refleksivoj, aŭ refleksivaj pronomoj, estas pronomoj anaforaj kiuj devas kunreferenci precedencan pronomon.
Jen la refleksivoj de Esperanto:
La franca kaj pluraj aliaj lingvoj uzas similan refleksivan pronomon, sed aliaj lingvoj male uzas apartajn refleksivajn formojn de la verbo. En la franca kaj la rusa, refleksiva pronomo ĉe certaj verboj povas doni al ili tute alian sencon kompare kun ilia baza signifo.
Rilativoj
Jen la rilativoj en Esperanto:
Riboflavino
Riboflavino (ankaŭ nomita Laktoflavino) estas la kemia/medicina nomo por vitamino B2, kiun populare oni ankaŭ nomas "kresko-vitamino".
Gostynin
Gostynin estas urbo en la administra provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto distrikto. Fine de en la urbo vivis.
Historio
En la loka fortreso / kastelo estis malliberigita Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio), la caro de Rusa carlando kaj li tie mortis la 12-an de septembro 1612.
Por ampleksaj informoj pri la vivo de la caro Bazilo la 4-a Ŝujskij (Rusio), vidu tiun artikolon.
30.11.1939: Dum la germana okupado de Pollando, en arbaro ĉe Łąck, apud Gostynin, en amasa ekzekuto pereis interalie Andrzej Czapski, parlamentano
Șieu-Sfântu
Șieu-Sfântu [ŝieŭ-sfıntu] (hungare: Sajószentandrás [ŝajo:sentandra:ŝ], germane: Leresdorf) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Șintereag.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 562 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 450 (rumanoj, 23 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Sajószentandrás apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).
Theoderich Ulsenius
Theoderich ULSENIUS (naskiĝinta ĉirkaŭ 1460 en Zwolle, mortinta ĉirkaŭ 1508 en 's-Hertogenbosch) estis germana kuracisto kaj humanisto.
Vivo
En 1486 Ulsenius estis urba ĉefkuracisto de Nürnberg, kie li konatiĝis kaj amikiĝis kun Conrad Celtis. En 1507 li iĝis persona kuracisto de la dukoj de Meklenburgio, antau kiuj li solene ĵuris fari bonan laboron. Tiu ĵuro ankoraŭ skribe ekzistas. Post tiu dato liaj spuroj tamen malaperis.
Graveco
Ulsenius famiĝis tre pro sia poemo pri sifiliso, kiu nombriĝas inter la plej manovaj atestiloj de tiu epidemio en Centra Eŭropo. Ĝia titolo estas Vaticinium in epidemicam scabiem, quae passim toto orbe grassatur (de la 1.8.1496). Per cento da heksametroj ĝi ofertas meditadon pri la astronomia kombino inter la planedoj Jupitero kaj Saturno el la jaro 1484, kion oni konsideris la ĉefan kaŭzon de la apero de la epidemio! Ĝi estas plena de poetika elano restante plurfoje obskura kaj apenaŭ komprenebla.
Aperis en 1496, denove en Nürnberg, lia dua verko (formo: elegia distiko) kun la titolo De pharmacandi comprobata ratione, medicinarum rectificatione symptomatumque purgationis hora supervenientium emendatione libri II. Tiun literaturajhon ege ŝatis la samtempuloj. Ĝi reprenitis ankoraŭ de Georg Pictorius en du eldonoj de sia verko Sermones convivales (Basel 1559 kaj 1571). Laŭ Panzer konatas ankoraŭ tria verko de Ulsenius, De clinico pharmacandi modo libri duo (Nürnberg 1496): sed verŝajne ĝi samas al la unua verko, havante iomete alian titolon.
Fonto
Artikolo Ulsenius, Theoderich de Hermann Arthur Lier en: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 39 (1895), p. 270–271, kio legeblas tie ĉi interrete.
34718 Cantagalli
Michela Cantagalli estas la bo-filino de la dua malkovrinto.
Carbone
Carbone estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Calvera, Castelsaraceno, Episcopia, Fardella, Latronico, San Chirico Raparo kaj Teana.
Großenlüder
Großenlüder estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Fulda de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Talko
Talko estas blanka brila pulvoreca mineralo, grasa ĉe palpado. Ĝi estas uzata en medicino por ŝmirado de la haŭto. Ĝi havas durecan valoron de ekzakte unu.
Gozdnica
Gozdnica estas urbo en Lubuŝio en Pollando. Ĝi apartenas al Gozdnica en distrikto Żagański.
Rossel
Rossel estas belga amaskomunika grupo kiu havas sian sidejon en Bruselo. Ĝi precipe - sed ne nur - aktivas en la franclingva belga gazetaro.
Arkivejo Jura Brüschweiler
Arkivejo Jura Brüschweiler  posedas la plej grandan kolekton da dokumentoj pri la svisa pentristo Ferdinand Hodler. Ĝi situas en Ĝenevo kaj en Delémont, en kantono Ĵuraso ambaŭ en Svislando. La misio de tiu privata arkivejo estas konservi kaj valorigi la dokumentaron pri la vivo kaj verko de la svisa pentristo Hodler (1853-1918). Tiun dokumentaron kunmetis la historiisto pri artoj Jura Brüschweiler (1927-2013).
Rossel
Aŭkciantoj
La familio Hurbain estas la ĉefa aŭkcianto de Rossel. En la jaro 1987, pro kvereloj en la familio, oni vendis 40% al la franca amaskomunika grupo Hersant.La franca industriulo Serge Dassault, kiu momente posedas tiun 40%, revendus ĝin baldaŭ (2005) al la familio.
De Tijd/L'Echo
En 2004 Rossel kune kun la flandra De Persgroep aĉetis la eldonejon Editco, la eldonejo de la gazeto L'Echo. En 2005 ili kune aĉetis Uitgeversbedrijf Tijd, la eldonejo de la gazeto nederlandlingva De Tijd.
Arkivejo Jura Brüschweiler
En la jaro 2014 fondiĝis la Arkivejo Jura Brüschweiler sub la gvidado de Sinjoro Niklaus Manuel Güdel. La Arkivejo havas tri celojn:
Arkivejo Jura Brüschweiler kaj Hector Hodler
Notindas, ke en la vasta kolekto de dokumentoj ĉirkaŭ Ferdinand Hodler troviĝas 610 dokumentoj de Hector Hodler aŭ pri Hector Hodler, la filo de Ferdinand. Tiuj dokumentoj estas skanitaj kaj tajpitaj. Ili konsistigas la bazon de planita dulingva libro (fr kaj eo) en verkado (2019).
Fontoj
Tiu artikolo parte fontas el la franclingva samtema artikolo.
Plursistema
Plursistema (aŭ sistem-sendependa) estas prikomputila faktermino kiu indikas ke programlingvo, aplikaĵo aŭ aparato povas funkcii en pluraj operaciumoj (kiel Linukso, Vindozo kaj Mac OS X).
Plursistemaj programlingvoj
C, C++, Java, JavaScript, Python, Tcl, Erlang, Delphi+Kylix kaj REALbasic estas ekzemploj de plursistemaj programlingvoj.
Plej multaj programlingvoj estas laŭ difino plursistemaj. Por doni bazajn ordonojn al komputilo, ne gravas la operaciumo. Por fari pli komplikajn aferojn, kiuj ekzemple influas la grafikan uzantinterfacon, la programo estas ligita al bibliotekoj kiuj povas esti specifaj por la sistemo de la programisto. Kvankam ekzemple C++ estas plursistema programlingvo, programo kreita por Vindozo kiu uzas la Win31-API ne estos kompilebla pere de Unikso. Ofte ekzistas ankaŭ diferencoj en la maniero laŭ kiu verkistoj de kompililoj interpretas specifan lingvon.
Certaj programlingvoj, kiel Java, de la komenco estas kreitaj speciale por funkcii same sur diversaj sistemoj. Ja estas bezonata aparta virtuala maŝino.
Plursistema programaro
Plej multaj malfermitkodaj programoj estas ankaŭ plursistemaj. LibreOffice kaj Mozilla Firefox estas plej konataj ekzemploj. Microsoft ankaŭ surmerkatigas programojn kun sama nomo por pluraj sistemoj, sed fakte temas pri programoj kiuj estas tute reverkitaj kaj ne estas do vere plursistemaj, sed apartaj eldonoj.
Plursistema aparataro
Multaj USBaj aparatoj kiel komputilaj musoj kaj USB-poŝmemoriloj estas plursistemaj. Ankaŭ komputilaj ekranoj kaj aliaj aparatoj estas farataj pli kaj pli plursistemaj por ŝpari fabrikadajn kostojn.
Lokasenna
Lokasenna ("la kverela konkurso de Loki", "la insulta konkurso de Loki", "la kverelado de Loki") estas unu el la poemoj de la Poezia Edda. La poemo prezentas konkursan kvereladon per poemaj insultadoj inter la dioj kaj Loki.
Loki, interalie akuzas la diojn pri morala seksa nedececo, pri la praktikado de sejdo, do nordĝermana ŝamanismo, kaj pri nejusteco laŭ personaj inklinoj. Ŝajne ne plej seriozaj akuzoj, tamen tiuj akuzoj finfine kondukis al la komenco de Ragnarök, la mita mondofina batalo, en la edda poemo Völuspá. Kiam Loki komencas la mokan kvereladon, la dioj festas ĉe la mara giganto Ægir. Lia halo estas loko de paco, kaj ne permesatas atakoj. Per siaj insultaj paroloj Loki konscie rompas tiun leĝon. Tial liaj atakoj aparte incitas kaj kolerigas la diojn.
Rezső Végvári
Rezső Végvári naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Rezső Végvári akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1955, krome li studis muzikon en la muzikarta mezlernejo. Jam dum la studentaj jaroj li kolektis popolajn muzikojn. Post siaj studoj li gvidis aŭ koreografis plurajn popoldancistajn muzikgrupojn. En Gödöllő li fondis similan grupon, kiun li gvidis dum 2 jardekoj. Ekde 1969 longe li estis muzika reĝisoro de Hungara Radio, krome li rearanĝis popolmuzikan orkestron de la Radio. Inter 1974 kaj 1982 li dirigentis konatan muzikgrupon. Lia muzikigrupo ricevis premion en 1961 en Dijon. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filojn en 1961 kaj 1965.
Mike Gravel
Mike GRAVEL (n. 13-an de majo 1930 - m. 26-an de junio 2021) estis prezidentkandidato por la Usona Demokrata Partio en 2008 kaj 2020. Li estis senatano de la subŝtato Alasko ekde 1969 ĝis 1981. La lasta Demokrata senatano de Alasko, li estas konata per sia influo en fini la Vjetnaman Militon. Li estis la nura Demokrata prezidentkandidato, kiu subtenas la proponon "FairTax", kvankam sia versio de la impostpropono estas malsimila de la originalo (la versio de Gravel estas la "progresema" versio). Li kelkfoje kontribuas al la progresema TTT-ejo The Huffington Post.
Li estis diplomito de Columbia University kaj ĉe la armeo servis kiel inteligencoficro.
Kiel senatano, Gravel akiris nacian atenton pro siaj fortaj kvankam malsukcesaj provoj interrompi devigan militservon dum la Vjetnama milito kaj diskonigi Pentagonajn dokumentojn en 1971. Dum la usona prezidant-elekto en 1972, Li estris kampanjom ene de la Demokrata Partio esperante esti la kandidato de la partio al vicprezidanto, kaj tiam ludis ŝlosilan rolon en aprobado de Senato establi la trans-alaskan naftoduktan sistemon en 1973.
Kiel arda subtenanto de rekta demokratio kaj la ideo de "nacia iniciato", Gravel kandidatiĝis por prezidanto de Usono en la demokrataj antaŭbalotoj en 2008. Lia kampanjo malsukcesis rikolti popularan subtenon, kaj en marto 2008 Gravel forlasis la Demokratan Partion kaj aliĝis al la Libertariana Partio kun la celo kandidatiĝi - senrezulte - por la kandidateco de la partio al la prezidanteco kaj la enigo de nacia iniciato en la partian platformon.
Oudenberg
Oudenberg estas monteto sur la teritorio de la urbo Geraardsbergen, Belgio, kies pinto altas 110 metrojn super la marnivelo. La signifo de vorto 'Oudenberg' estas 'Olda Monto'.
(16443) 1989 GV1
(16443) 1989 GV1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Vafþrúðnismál
Resumo
La versaĵo komenciĝas per Odino petante konsilon kaj vojindikojn de Frigg ĉu saĝus serĉi la halon de Vafþrúðnir, kaj se jes, kiel trovi ĝin. Frigg rekomendas ne iri tien, dirante ke Vafþrúðnir estas ekstreme potenca giganto, la plej potenca kiun ŝi konas. Tamen Odino daŭrigas sian serĉon.
Alveninte ĉe la halo de la giganto, Odino serĉas akiri la saĝaĵon de la giganto tra la klasika mekanismo de saĝo-konkurso. Vafþrúðnir pretas akcepti la vaganton en sian halon kaj nur permesi lin eliri viva se Odino pruvas esti pli saĝa. Odino, majstro de hipokriteco, ŝajnigas ke li nomiĝas Gagnráðr (laŭvorte "Venko") kaj petegas la tradician gastamon kiu devus esti donata al vojaĝantoj. Vafþrúðnir invitas lin sidiĝi. Ludo de enigmo-solvado tiam rezultiĝas inter la paro.
Ĝis la strofo 19, Vafþrúðnir sufiĉe malprudentas veti sian kapon en la kazo de malvenko: venko por Odino rezultigos lian morton. En strofo 55, ĉe la konkludo de la konkurso, Vafþrúðnir estas devigata kapitulaci al la ruzo de Odino kiam Odino demandas lin kion Odino flustris en la orelon de Baldr antaŭ ol la korp de Baldr metiĝas sur entombigan ŝipon, demando al kiu nur Odino konas la respondon; estas regulo de la konkurso ke nur demandoj povas esti demandataj je kiuj la demandanto scias la respondon kaj tial en tiu momento Vafþrúðnir rekonas kiu vere estas lia gasto.
Immensee (stacidomo)
Immensee estas fervoja stacidomo en Küssnacht, Svislando.
Saliŝa maro
La Saliŝa maro (Salish Sea, Mer des Salish) estas la oceanranda markola kaj fjorda sistemo, kiu apartigas Vankuveran Insulon, la Olimpian Duoninsulon, kaj la ĉefteron de Brita Kolumbio kaj Vaŝintonio. Ĝi enhavas tri ĉefajn partojn: Puĝeta Fjordo, la Markolo de Georgio, kaj la Markolo de Juan de Fuca. Kune, tiu geografia triopo konsistigas unuecan ekologian sistemon, kaj lastatempe Usono (2009) kaj Kanado (2010) rekonis tiun unuecon per oficiala agnosko pri la termino Saliŝa maro.
Castelgrande
Castelgrande estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Potenza. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Laviano (SA), Muro Lucano, Pescopagano, Rapone, San Fele.
Kantono Polk (Viskonsino)
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².