cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oroonoko
Biografia kaj historia kunteksto
La vivo de Aphra Behn restas ĝis hodiaŭ tre malbone konata. Oni tamen sendube scias, ke ŝi estis rekrutita kiel spionino fare de la angla reĝo Karlo la 2-a, komence de la dua angla-nederlanda milito, cele senmaskigi duoblan agenton en eksterlando. Sed Karlo ŝajne pripagis nur parton – aŭ eĉ tute ne pripagis – la laboron de Aphra, kiu konsekvence suferis pro manko de mono post sia reveno al Anglio. Behn krome fariĝis vidvino, trafis povrecon, kaj eĉ restadis dum kelkaj tagoj en malliberejo pro troaj ŝuldoj, antaŭ ol finfine famiĝi kaj obteni literaturan sukceson. La juna virino kapablis elverki tre elegantajn poemojn, kiujn ŝi facile vendis kaj uzis por akiri famon. Aphra Behn cetere verkis plurajn teatraĵojn, kiuj ricevis favoran akcepton de la publiko kaj konfirmis ŝian statuson de plene establita verkistino: dum la 1670-aj jaroj, nur la teatraĵojn de John Dryden oni ludis pli ofte ol tiuj de Behn.
Aphra provis verki pli longan prozon, precipe romanojn, sed nur nelonge antaŭ la fino de sia kariero, kaj Oroonoko estis eldonita en la jaro de ŝia morto, kiam ŝi estis 48 jarojn aĝa. Inter la romanoj de la verkistino, Oroonoko ĉiam restis la plej studata. Tamen la unua eldono de la verko, kiam la kreintino estis ankoraŭ vivanta, ne ĝuis eksterordinaran sukceson: la libro ja vendiĝis sufiĉe bone, sed fakte la aventuroj de la princo Oroonoko ne tre famiĝis antaŭ la adapto por teatro farita de Thomas Southerne (vidu sube). La romanon oni do komencis legi atenteme nur kelkajn jarojn post la morto de la verkistino. Ekde tiam, la aŭtentecon de la rakonto, proklamitan de Behn, diversaj kritikistoj konsideris jen serioze, jen kun singardo. La unuaj biografistoj de Aphra Behn interpretis la uzon de la unua persono "Mi" en la romano kiel okulfrapan indicon, ke la aŭtorino skribis de sia propra nomo: ili eĉ ne hezitis aldoni al siaj biografiaj priskriboj kelkajn faktojn, kiuj rilatas al la juna anglino de la romano. Necesas do rememori, ke tiu romano estas nur fikcia verko : la "Mi" de la verko signifas nenion precizan, samkiel la "Mi" de Jonathan Swift en La Vojaĝoj de Gulivero aŭ tiu de Daniel Defoe en Robinsono Kruso.
La debato pri la aŭtobiografia naturo de la verko
La komentistoj ĝis hodiaŭ ne kapablis distingi la aŭtobiografian parton de la teksto en Oroonoko. Precipe, ĉu la juna anglino simboligas Aphra Behn aŭ ne? Ekde pli ol jarcento la kritikistoj ne povas interkonsenti eĉ pri la fakto de la vojaĝo al Surinamo kaj (se ĝi okazis) pri ties dato. Unuflanke, la juna anglino raportas, ke ŝi "vidis" ŝafojn en la kolonio, kvankam en realeco tiuj bestoj ne povis elteni la klimaton de tiu regiono: tio eĉ altrudis al la kolonianoj la importon por viando, liverata el Virĝinio. Cetere, kiel emfazas Ernest Bernbaum en Mrs. Behn’s Oroonoko, ĉiujn bazajn informojn pri Surinamo Aphra Behn povis trovi en la vojaĝrakontoj de William Byam aŭ George Warren, kiuj estis abunde diskonigitaj en la Londono en la 1660-aj jaroj.
Aliflanke, kiel rimarkas J. A. Ramsaran kaj Bernard Dhuiq, Aphra sukcese kaj precize bildigas la lokajn farbojn kaj la ĝeneralan aspekton de la kolonio. Krome, topografia aŭ sociologa akureco ne konsistigis absorban zorgon de la roman-legantoj de la 17-a jarcento, kaj Aphra Behn mem kutime ne zorgas pri tio en aliaj verkoj. Ŝiaj teatraĵoj, grandparte, disvolviĝas sur neklare difinita fono kaj entenas malmultajn priskribojn. Kial do klarigi la altprecizan enhavon de Oroonoko? Ankaŭ rimarkinda estas tio, ke ĉiuj eŭropanoj, menciitaj en la romano, reale estis en Surinamo dum tiu periodo: la verkistino neniam arogis inventi tute fikciajn kolonianojn. La personoj de la romano, laste sed ne balaste, ne kongruas kun la preferoj de Aphra Behn rilate fikciulojn: la juna verkistino, samtempulino de la Angla enlanda milito, ĉiam restis fervora monarkistino, kaj kutime enscenigis lojalajn aprobantojn de la angla reĝo Karlo la 2-a, por krei kontraston al la malicaj partizanoj de la Parlamento. Oroonoko ne kongruas al tiu modelo, eble ĉar la verkistino devis respekti la realajn faktojn: ekzemple Byam kaj James Bannister, ambaŭ monarkistoj, havas tamen respektive troliberan kaj sadisman personecojn. Tute male, George Marten, aŭtenta aprobanto de Oliver Cromwell, kondutas modere, juste kaj inteligente.
Resume, ŝajnas do probabla, ke Aphra Behn tamen vojaĝis al Surinamo. Oni tamen ne povas plene identigi ŝin kun la anglino el la romano. Unue, la juna aristokratino raportas, ke ŝia patro, estonta deputito-guberniestro de la kolonio, mortis dum la ŝipveturo. Tute aliel okazis la forpaso de la patro de Aphra, Bartholomew Johnson, kvankam ankaŭ li ja mortis inter 1660 kaj 1664. Cetere, neniu dokumento atestas, ke alia persono fariĝis guberniestro de la kolonio krom William Byam dum tiu periodo. La sola eminentulo, kiu iam mortis dum ŝipveturo, estis Lordo Willoughby, la oficiala delegito de la angla reĝo en Barbado kaj Surinamo. Sed rigardande la aferon pli profunde, la morto de la patro klarigas la antipation, kiun ŝi sentas al Byam, ĉar li fariĝis iasence uzurpanto de la loko, kiu estis destinita por ŝia patro. Tiun fikcian patrecon Aphra Behn do eble elpensis, por obteni oportunan pretekston por vortumi la malamon, kiun la verkistino reale sentis al la vera Byam.
La verkistino verŝajne ne iris al Surinamo kune kun sia edzo, kvankam ŝi eble renkontis lin en Sud-Ameriko aŭ dum reveno. Tiama virino, se ŝi devenis de aristokrata familio kaj havis senzorgan vivon, certe ne entreprenus tute sole tian ŝipveturon. Oni povas do supozi, ke Behn ekveturis al tiu kolonio kune kun sia familio, aŭ, se ne, do sub la varta kontrolo de pli aĝa sinjorino. Koncerne la celon de la vojaĝo, la kritikistino Janet Todd opinias, ke temis pri spionado: la deputito-guberniestro Byam tiam posedis grandegan potencon en la regiono, kaj tion kontestis ne nur eks-republikistoj, kiel la kolonelo George Marten, sed ankaŭ aliaj monarkistoj. Ĉar la kapableco de Byam kiel guberniestro ŝajnis pli kaj pli dubinda, Lordo Willoughby aŭ Karlo la 2-a eble komisiis al Aphra Behn diskretan enketadon pri la administrado de la kolonio.
Krom tiuj kelkaj faktoj, malmulte de la okazaĵoj oni povas porcerte pruvi. La unuaj biografiistoj de Aphra Behn ne nur plene kredis la asertojn de Aphra Behn pri la romano: kelkaj el ili eĉ inventis amrilaton inter la verkistino kaj la protagonisto Oroonoko. Tion malkonfirmis anonimulo en 1698 en la Memuaroj de Aphra Behn, Verkitaj de Unu el la Malforta Sekso (anglalingve Memoirs of Aphra Behn, Written by One of the Fair Sex): la senaŭtora libro emfazas, ke la verkistino estis tro juna dum la periodo de la raportitaj faktoj, por ke tio estu vero. Postaj biografiistoj, tamen, revekis tiun polemikon, ĉu por apogi, ĉu por rifuti tiun fantazian hipotezon. Resume, ŝajnas multe pli interese kaj "profitdone" konsideri tiun romanon kiel enket-raporton aŭ historian dokumenton, ol kiel aŭtobiografion.
Eblaj modeloj por Oroonoko
Necesas precizigi, ke Allin mem estis libera farmisto, ne sklavo, engaĝita per kontrakto (anglalingve indentured servant). La "libereco kaj la honoro", por kiuj li klopodis, konsistis pli el sendependeco, ne el emancipiĝo. Li cetere ne devenis de nobla familio, kaj lia malŝatego de Willoughby tute ne temis pri iu amrilato. La similaĵoj kun Oroonoko do nur koncernas la krimon kaj la punon de Thomas Allin. Eĉ se Aphra Behn forlasis Surinamon en 1663, ŝi ankoraŭ povis sciiĝi pri la okazaĵoj en la kolonio per la legado de la Ekzakta Raporto (Exact Relation), kiun Willoughby redaktis post ŝia reveno al Londono en 1666, kaj ŝi do eble decidis kunligi la barbaran ekzekuton de Allin kun la kruela guberniestro de la romano, Byam.
Dum la restado de la verkistino en Surinamo (ĉirkaŭ 1663), ŝi, laŭdire, spektis la alvenon de sklavŝipo kaj de ĝiaj 130 "komercaĵoj", post la morto de 54 el ili dum la ŝipveturo. La afrikaj sklavoj spertis kondiĉojn malsamajn de la blankaj engaĝitaj sklavoj el Anglio, kaj havis tre malfacilan vivon: ili pro tio ofte atakis la kolonion. Tamen, neniu ribelo ŝajnas kongrui kun tiu raportita en Oroonoko. Plie, Oroonoko mem havas laŭ la teksto fizikan aspekton tute nekutiman, kompare al siaj kamaradoj: li havas haŭton pli nigran, sed ankaŭ grekan nazon kaj rigidan hararon. La manko de historiaj dokumentoj, atestantaj masivan ribelon, la strangaj fizikaj ecoj de Oroonoko kaj lia tipa eŭropa konduto, ĉio ĉi indikas, ke la protagonisto de la romano estas fikcia. Lia nomo estas cetere kaj videble artefarita: kelkaj nomoj en la joruba lingvo sonas sufiĉe simile, sed afrikaj sklavoj de Surinamo plejparte devenis de Ganao. La vorto Oroonoko pli verŝajne havas literaturan devenon, ĉar ĝi estas proksima al la nomo de Oroondates, unu el la personoj de la franclingva teatraĵo Kasandro fare de La Calprenède, kiun Aphra Behn certe legis. En tiu verko, Oroondates estas skita princo, kies amantino estas forrabita de maljuna reĝo. Sed oni ankaŭ povas asocii Oroonoko kun la rivero Orinoko (Orinoco) en Venezuelo, laŭlonge de kiu tiam instaliĝis anglaj kolonianoj: tiukaze, la nomo de protagonisto estus do alegorio de tiu fifame misadministrita regiono.
Aphra Behn kaj sklaveco
La surinama kolonio komencis importi sklavojn ekde la 1650-aj jaroj, ĉar la engaĝitaj sklavoj el Anglio estis tro malmultaj por garantii maksimuman produktokvanton de la kankultivejoj. En 1662, la duko de York ricevis ordonon, laŭ kiu li devis liveri tri mil sklavojn al Antiloj: pri tiu afero okupiĝis ankaŭ Lordo Willoughby. Plej ofte la anglaj ŝipistoj traktis kun lokaj sklavistoj en Afriko, kaj tre malofte mem enkaptis la sklavojn. Tial la forrabo de Oroonoko ŝajnas ne vere kredebla: ekzistis ja kelkaj rab-iroj, kondukitaj de la eŭropanoj, sed tio okazis nur kiel lasta solvo, ĉar ŝipistoj timis hazarde kapti iun altvalorulon por la triboj de iliaj aliancanoj. La sklavoj plej ofte devenis de la Ora Bordo, precipe de la ganaa teritorio.
Laŭ la biografisto Janet Todd, Aphra Behn persone ne kontraŭis sklavecon. Ŝi akceptis la koncepton, ke potencaj popoloj rajtis subenigi la plej malfortajn popolojn, kaj ŝi, laŭdire, dum sia infanaĝo aŭskultis multajn orientajn fabelojn, en kiuj "la Mongolo" sklavigis tutajn eŭropajn vilaĝojn. Cetere, la edzo de Aphra verŝajne estis iu S-ro Johan Benn, kiu ŝipveturis sur la ŝipo La Reĝo Davido el ties bazhaveno Hamburgo. Tiu Johan Benn estis fakte nederland-devena sklavisto: li verŝajne transloĝiĝis al Londono por komercadi kun la anglaj kolonioj sub falsa flago. Se Aphra Behn vere kontraŭus sklavecon kiel ĝeneralan sistemon, ŝi certe ne estus edziniĝinta al sklavisto. Aliflanke, oni scias sufiĉe certe, ke tiu edziĝo estis malfeliĉa: Oroonoko, verkita pli ol dudek jarojn post la morto de ŝia edzo, precize prezentas la sklavistan kapitanon kaj rabiston de la princo kiel la plej abomenindan personon de la tuta romano.
Janet Todd verŝajne pravas, kiam ŝi skribas, ke Aphra Behn ne akre kontraŭis sklavecon, sed daŭre mildigis sian opinion pri tiu sistemo. La lastaj frazoj de la romano esprimas la honton de la juna anglino: sed ŝi esprimas bedaŭron nur por Oroonoko mem, kaj ne kritikas sklavecon ĝenerale. Tute male, la monarkismo de la aŭtorino estas nekontestebla: laŭ Behn, oni nek povas, nek rajtas sklavigi legitiman reĝon, kaj neniu lando kapablas prosperi sen monarko. La fikcia Surinamo, kiun ŝi priskribas, estas kvazaŭ korpo sen kapo. Sen natura estro kiel reĝo, la lokaj eminentuloj, malfortaj kaj koruptitaj, misuzas sian potencon. Mankas al la kolonio iu personeco kiel Lordo Willoughby aŭ la patro de la juna anglino, kiu estas aŭtenta Lordo. Sen tia aŭtoritato, Oroonoko estas turmentita kaj ekzekutita.
Per sia romano, Aphra Behn eble deziris evidentigi la fakton, ke Surinamo estis fakte promesoplena tereno, kiu nur atendis veran nobelon por ekflori danke al lia regado. Samkiel aliaj personoj, senditaj al Surinamo por fari enketadon pri la kolonio, Aphra Behn sentis, ke la reĝo Karlo la 2-a ne sufiĉe sciis pri la realaj naturriĉaĵoj de la regiono. Ŝi estis tiel senreviĝinta, kiam la reĝo cedis Surinamon al Nederlando en 1667 per la traktato de Breda. Tion oni povas klare senti en la romano: laŭ Behn, Anglio, kvankam tre aristokrata socio, ja malbone administris la kolonion kaj la sklavojn pro manko de vera nobela estro. Ŝi opiniis, ke la demokrataj kaj merkantilistaj Nederlandanoj kondutus eĉ multe pli malbone. Konsekvence, la malkompetentan, sed pasiigitan regado de Byam oni anstataŭigis per la efika, sed malmorala administro de la Nederlandanoj. Karlo la 2-a decidis forlasi Surinamon, ĉar liaj ambicioj estis tute unuigi Nord-Amerikon sub la kontrolo de Anglio: li tial akceptis interŝanĝi Surinamon kontraŭ Nova Amsterdamo (estonta Novjorko). Nek la reĝo, nek Aphra Behn povis antaŭflari, kiom ĝusta sekve montriĝis tiu strategio.
Historia graveco
Kaj en siaj teatraĵoj, kaj en siaj romanoj, Aphra Behn kutimis malkaŝi siajn politikajn preferojn, kaj plejmulto el ŝiaj verkoj entenas tian mesaĝon. La eldonon de Oroonoko oni devas remeti en ties historian, sed ankaŭ literaturan kuntekston (vidu sube). Laŭ Charles Gildon, la verkistino ne hezitis verki sian romanon eĉ dum ĉeesto de aliaj personoj. Aphra mem raportas, ke ŝi redaktis la romanon dum unu sola sesio, nur lasante al si mem maloftajn paŭzojn por pripensi. Kvankam ŝi revenis de sia vojaĝo al Surinamo en 1663 aŭ 1664, Aphra Behn ne verkis sian "amerikan rakonton" dum dudekkvar jaroj: nur en 1688 ŝi finfine decidis komenci la romanon. Estas do interesa eltrovi, ĉu iu konkreta okazaĵo spronis la redaktadon de Oroonoko.
1688 estis tre tumulta jaro en Anglio. Karlo la 2-a forpasis, kaj Jakobo la 2-a alvenis sur la tronon. Jakobo kaŝis nek sian fervoran katolikan kredon, nek sian edziĝon kun samreligia edzino. Tio indignigis la eksan parlamentan partion, kiu denove komplotis ribelon. Tiela estis la ĝenerala, streĉa etoso, kiam Behn verkis Oroonoko. Nu, troviĝas en la romano pluraj rimarkindaj deklaroj de Oroonoko: laŭ la princo, promeso de reĝo estas sankta, reĝo ne rajtas perfidi ĵuron, kaj la honoro de iu ajn persono ĉiam dependas de tio, ĉu tiu sekvas siajn promesojn aŭ ne. Tiuj moraladmonaj frazoj eble estis direktitaj al multaj korteganoj, kiuj origine ĵuris pri fideleco al Jakobo la 2-a kaj poste ekkomplotis kontraŭ li. La romano, cetere, estas arde malfavora al Nederlando kaj demokratio. Ĉar la preferita kandidato de la partio Whig estis la nederlanda Vilhelmo de Oranje, Aphra Behn videble donas argumentojn al la partio Tory per la emfazo de la abomenindaĵoj, faritaj de la nederlandanoj en Surinamo, samtempe emfazante ankaŭ la sanktecon kaj imanentecon de monarkio.
Sed la politika partio, subtenita de Aphra Behn, finfine malvenkis, kaj la Glora Revolucio estas ĉesigita pere de la Act of Settlement (1701), laŭ kiu la protestanta kredo fariĝis ekde tiam pli supera ol sango en la decido pri posteulo por la brita krono. La dinastio de Stuartoj fiaskis tiel multe, ke plejmulto el la legantoj de Oroonoko poste forgesis tiun aspekton de la romano.
Literatura graveco
Ne estas vero, ke Oroonoko estis la "plej unua angla romano": krom la klasika kaj malfacila problemo de la ekzakta difino de la romana ĝenro, Aphra Behn verkis almenaŭ unu alian fikciaĵon antaŭ Oroonoko, - la leter-romanon, titolitan Amleteroj inter nobelo kaj lia fratino (Love-Letters Between a Noble-Man and his Sister), estis eldonita pli ol kvin jarojn pli frue, ol ŝia plej grava romano. Oni tamen povas konsideri Oroonoko unu el la plej malnovaj ekzemploj de tre specifa kategorio de romanoj: la teksto havas linian intrigon kaj sekvas la regulojn de biografio. Ĝi prezentas sin kiel miksaĵo de teatra dramo, raporto kaj biografio, kaj do estas relative proksima al moderna romanstilo.
Oroonoko estas la unua angla romano, kiu prezentas afrikanojn laŭ bonkora vidpunkto. Tiu verko, samkiel Otelo de William Shakespeare, instigas pripenson kaj pri la naturo de monarkio, kaj pri raso. Oroonoko, krom la koloro de sia haŭto, estas antaŭ ĉio reĝo: lia ekzekuto do similas al reĝo-murdo, kaj laŭ superstiĉa vidpunkto havis katastrofajn konsekvencojn por la eta angla kolonio. La intrigo de la romano, tre patosa kaj teatra, klare profitis de la longa sperto de Aphra Behn kiel verkistino de teatraĵoj. La romano ankaŭ diferenciĝas de aliaj fikciaĵoj de la verkistino per sia tre simpla, nekompleksa amrilato.
En la 18-a jarcento, la legantoj de la romano kaj la spektantoj de la teatra adapto fare de Thomas Southerne precipe interesiĝis pri la temo de la "am-triangulo". Sur la scenejo Oroonoko estis rigardita kiel granda tragedio, aŭ almenaŭ kiel kortuŝanta kaj tre romantika rakonto. La romana versio, simile, fascinis legantojn danke al la tragika amo de Oroonoko kaj Imoinda kaj danke al la minaca Byam. Tamen, paralele al la progresa evoluo de la brita kaj usona socioj rilate sklavecon, Oroonoko fariĝis pli kaj pli ofte interpretata kiel teksto favora al la abolo de sklaveco. Wilbur L. Cross eĉ skribis en 1899 pri tiu verko, ke ĝi estis "la unua anglalingva humanista romano". Li konsideris Aphra Behn elstara kontraŭulino de sklaveco kaj bedaŭris, ke Oroonoko aperis tro frutempe por sukcese aboli sklavecon (kion Cross rigardis okulfrapa celo de la romano). Ekde tiam, la komentistoj longtempe laŭdis Aphra Behn kiel la avangardulinon de aboliciismo, kaj ofte komparis ŝin kun Harriet Beecher Stowe. Ĉiukaze Oroonoko estos modelo por postaj literaturaj verkoj kie sklaveco estos grava temo. Pro la alveno de romantismo al la eŭropa kulturo, afrikaj aŭ amerikaj ĉefroluloj abundos en eŭropaj kaj amerikaj literaturoj jam en la 18-a jarcento. Ekzemple jam en la 19-a jarcento la romano Sab de la hispankuba verkistino Gertrudis Gómez de Avellaneda daŭrigos la polemikon pri sklaveco kaj aboliciismo, kaj en Usono mem tiu polemiko eĉ akrigis la politikan situacion ĝis la eko de la Usona Enlanda Milito.
Poste, en la 20-a jarcento, Oroonoko famiĝis kiel fundamenta etapo por la apero de la teorio de "bona sovaĝo", post Michel de Montaigne kaj antaŭ Jean-Jacques Rousseau. En pli proksimaj tagoj, oni ekzamenis Oroonoko pli atenteme rilate al koloniismo, sed ankaŭ pro la kurioza renkonto inter fremduloj kaj pro la ekzotismo, kiujn ĝi prezentas.
Adapto por teatro
Oroonoko, origine, ne ĝuis rimarkindan sukceson. Post la unua eldono, laŭ English Short Title Catalog, ne aperis dua eldono dum pli ol ok jaroj, do ĝis 1696. Tio iomete senrevigis Aphra Behn, kiu esperis obteni sufiĉan honorarion danke al la romano. La vendoj de Oroonoko komencis kreski nur dum la dua jaro post la morto de la verkistino, kaj tiam la romano rapide spertis tri reeldonojn. La rakonto estis poste reviziita fare de Thomas Southerne por krei teatraĵon, titolitan Oroonoko : Tragedio. La teatraĵon oni ludis la unuan fojon en 1695: ĝi estis sekve eldonita en 1696, kune kun la prefaco, en kiu Southerne esprimas sian dankemon al Aphra Behn kaj omaĝas ŝian verkon. La teatraĵo havis grandan sukceson, kiu daŭris tra la tuta 18-a jarcento danke al oftaj reeldonoj de la romano. Koncerne ties enhavon, la adapto ĝenerale restas fidela al la romano, escepte de unu grava detalo: Imoinda fariĝas blanka virino. Kiel diktis la modo de la 1690-aj jaroj, Southerne cetere pliemfazis la plej patosajn scenojn, precipe tiun de la murdo de Imoinda per la mano de Oroonoko. Krome, konforme al tre larĝe akceptita kutimo en la teatraĵoj de tiu periodo, la ĉefan intrigon interrompas mallongaj komikaj kaj diboĉaj scenoj. Tiujn fragmentojn oni rapide forigis el la teatraĵo, kiam la preferoj de la publiko ŝanĝiĝis, sen malgrandigi la popularecon de la verko.
Tra la tuta 18-a jarcento la versio de Southerne estis pli populara, ol tiu de Aphra Behn. Simile, la legantoj de la 19-a jarcento rigardis la verkistinon kiel tro maldecan por esti legebla, kaj tre patosa tono de Southerne do plu elstariĝis: la murdo de Imoinda restis aparte populara sceno. Pro la akcento de la teatraĵo ĉe la tragika aspekto de la rakonto, ankaŭ ŝanĝiĝis la vidpunkto de la legantoj pri la romano, progrese rigardata ne kiel politika skribaĵo, favora al partio Tory, sed pli kiel avangarda "kompato-romano".
58682 Alenašolcová
58682 Alenašolcová estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉeĥa matematikistino Alena Šolcová de la Teknika Universitato de Prago. Ŝiaj interesoj inkludas la historion de matematiko kaj astrononomio, la nombroteorion kaj ties aplikojn, kelkajn nombrajn metodojn kaj la interaktivajn scienciajn centrojn.
Ĥuzdar
Ĥuzdar, خُضدار‎ estas urbego en provinco Baluĉistano (Pakistano), kie ĝi estas ĉefurboj de samnomaj kantono kaj distrikto.
Geografio
Ĥuzdar situas sur altebenaĵo en mallarĝa valo laŭ maldektra bordo de la rivero en suda Pakistano. Kveta troviĝas 240, Sukur 333, Karaĉio 426, Hajderabado 443, Multano 602, Fajsalabado 796, Peŝavaro 836, Rawalpindi 911, Lahoro 912, Islamabado 921 kilometrojn (aere).
Historio
Ĥuzdar estas grava historia urbo, la karavanoj iris tra la urbo al la Araba Maro. Ekde la 17-a jarcento ĝi apartenis al Regno de Kalat. En la malfrua 19-a jarcento serio de ribeloj okazis. La brita dominado okazis ĝis 1947, poste la minoritataj hinduoj translokiĝis al la alia nova ŝtato Barato, samtempe muslimoj alvenis ankaŭ en tiun urbon. La kantono estis kreita en 1974, pli frue la teritorio apartenis al Kalat.
Loĝantaro
Pli ol 99% de la loĝantoj estas islamanoj kaj ili parolas en kelkaj lokaj lingvoj.
Ekonomio
Ĥuzdar estas merkata centro por lanoj. Ĉe la apudaĵo estas loko de trovejo pri baritoj, ties prilaboroj okazas proksime.
Eduko
En Ĥuzdar altlernejo kaj edukejo por inĝenieroj funkcias.
Trafiko
El Ĥuzdar kuras ĉefŝoseoj al la Araba Maro (tra Turbat), Karaĉio, Sukur kaj Kveta. La urbego havas nur proponitan fervojan linion. La plej proksima funkcianta fervojo estas en Ĝakobabad. En Ĥuzdar malgranda flughaveno funkcias, La plej proksima internacia flughaveno en Kveta funkcias.
Klimato
Malgraŭ tiu alteco Ĥuzdar situas en arida klimato (BWh) laŭ klimata klasifiko de Köppen kun tre malalta pluvokvanto. La jara precipitaĵo estas nur 252 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen iom pli dum la musono en julie kaj aŭguste. La averaĝa jara temperaturo estas 21,5 °C.
Genealogio de Baha'u'llah
La Genealogio de Bahá'u'lláh montras, ke li devenis de la persa familio nobela Núrí, kiu estis malnova, bonstata kaj influa familio de la distrikto de Tákur en la persa provinco de Mázindarán.
Mírzá 'Abbás-i-Núrí (m. 1839), pli bone konata kiel Mírzá Buzurg estis la patro de Bahá'u'lláh, Profeto-Fondinto de la Bahaa Kredo. Mírzá Buzurg estis la filo de Mírzá Riḍá-Qulí Big, filo de Mírzá `Abbás Kh án Karbilá'í , filo de Ḥájí Muḥammad-Riḍá Big, filo de Áqá Muḥammad-`Alí, filo de Áqá Fa kh r (n. 1618), filo de  Sh ahríyár-Ḥasan.
Li servis kiel veziro (ministro) al Imám-Virdi Mírzá, la dekdua filo de Fatḥ-`Alí Sh áh Qájár, kiu estis la "Ilĥani" (ĉefo de la klano) de la tribo Qájár. Mírzá Buzurg estis pli malfrue nomita guberniestro de Burújird kaj Luristán.
Li havis sep edzinojn, el kiuj tri estis konkubinoj, kaj almenaŭ dek-kvin gefilojn. Lia dua edzino nomiĝis  Kh adíjih Kh ánum kaj estis la patrino de Bahá'u'lláh.
Iu el la duon-fratoj de Baha'u'lláh nomita Mírzá Riḍá-Qulí asertis al la fama historiisto bahaa Mírzá Abu'l-Faḍl-i-Gulpáygání (1844-1914), ke lia familio posedis genealogian dokumenton, laŭ kiu ĝi devenas de la lasta reĝo sasanida Jazdigird la 3-a.
La genealogia arbo de Bahá'u'lláh havas ĉefe valoron simbolan rilate al lia aserto, ke li estas la plenumiĝo de profetaĵoj el diversaj religioj pri "Universala Savonto", kvakam multaj homoj povus pretendi similan genealogion en regiono, kie diversaj civilizacioj jarmilaj renkontiĝis pace kaj milite. Jen kion skribis pri tio Sh o gh i Effendi Rabbání, kiu estis la pranepo de Bahá'u'lláh :
"'Li devenis unuflanke de Abrahamo (la Patro de la Kredantoj) tra lia edzino Ketura, kaj aliflanke de Zoroastro, same kiel de la lasta reĝo sasanida Jazdigird la 3-a. Krome li estis praido de Jiŝaj kaj partoprenis tra sia patro Mírzá 'Abbás, pli bone konata kiel Mírzá Buzurg – nobelulo intime rilatanta al la ministeriaj rondoj de la kortego de Fatḥ-`Alí Sh áh – iun el la plej malnovaj kaj famaj familioj de Mazenderano.'"
En la sanktaj skribaĵoj legeblas, ke Abrahamo sendis orienten la filojn de sia alia edzino Ketura, kaj ke "Savanto" eliros el la idaro de la juda reĝo Davido kaj de la persa profeto Zoroastro. Laŭ la tradicia kronologio, Abrahamo estus vivanta 3800 jarojn antaŭ ni… matematike, milionojn de homoj precipe en mez-oriento povus aserti, ke ili estas praidoj de Abrahamo ! La sama rimarko validas por Zoroastro kaj Jiŝaj (la patro de la reĝo David), kiuj vivis 3000 jarojn antaŭ ni. Tamen rimarkinde estas, ke la historiistoj raportas geedziĝojn inter dinastianoj de Persio kaj judinoj ekzilitaj en Babilono (kiel Tabarí ) aŭ la edzinigon far la imamo  'Alí de la filino de la venkita reĝo Jazdigird kun Bostanaj, kiu estis praido de la reĝo Davido kaj la tiama estro de la ekzilitaj judoj en Persio (Roŝ Galut).
Laŭ la genealogiaj retpaĝoj de David Hughes, Bahá'u'lláh ankaŭ estas ido de la hindua avataro Ramo, kaj de la antikvaj ĉina, turka kaj greka dinastioj, pro interligoj kun la sasanidoj.
Vidu ankaŭ
Genealogio de Bab
IPod
iPod (aŭ iPodo) estas portebla MP3-ludilo de la firmao Apple lanĉita en 23-a de oktobro 2001. Ekzistas diversaj modeloj de tiu aparateto (la plej malgranda nomiĝas "shuffle"). Unu el la tipaj dezajnaj apartaĵoj estas la blankaj orelaŭskultiletoj. La muzikdatumoj estas arkivigataj per la programo iTunes (ankaŭ de Apple) kaj, depende de la modelo, aŭ per Firewire aŭ per USB transigataj al la iPod. Ĉiu iPod estas uzebla ankaŭ kiel ekstera durdisko. Ekde la versio 1.2.6 de la firmvaro la iPod kapablas montri tekstojn (adresojn, kalendaron, notojn) transsenditajn de komputilo. La iPodoj de la kvina generacio aldone povas montri filmetojn en la formoj MPEG-4 kaj H.264. Alia ŝatata maniero uzi la iPodon estas aŭskulti podkastojn.
Esperanta traduko
La Apple-firmvaro ne havas esperantan tradukon. Sed nun estas eble uzi iPodon tute en Esperanto, per firmvaro "Rockbox" (Rokbokso) kun malferma kodo. Rokbokso funkcias nur en iPodoj de la kvara aŭ kvina generacio. Por instali Rokbokso-n en vian iPodon vi devas elŝuti la programon el www.rockbox.org kaj legi la gvidlibron (angle) ĉi tie.
La traduko de Rokbokso estas laboraĵo de Marc-André Moreau, el Kebekio.
Rancennes
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Jean Rostand
Jean ROSTAND, naskiĝis en Parizo je la 30-a de oktobro 1894, filo de la teatraĵisto Edmond Rostand kaj de la poetino Rosemonde Gerard, mortis en Ville-d'Avray je la 4-a de decembro 1977 en profunde malespera kaj malvigla stato, estis franca verkisto kaj biologo.
Naskita en riĉa burĝa medio (kiun li poste akre kaj lertironie kritikos en siaj junec-verkoj), li pasigas sian infanaĝon en la kampara medio de Cambo-les-Bains (Eŭskio) kaj malkovras dekjaraĝe la verkon de Jean-Henri Fabre, kio decidas pri lia alvokiĝo. Li iĝas memstara esploristo (en la jaroj 1960 li estis eble la plejlasta sciencisto laboranta ne kadre de universitataj skipoj aŭ esplor-instituto sed sola en la propra domo), studas Genetikon, kaj verkas librojn.
Julius Fučík (komponisto)
Julius FUČÍK (naskiĝis la, mortis la ) estis ĉeĥa dirigento kaj aktiva komponisto de dancmuziko. Li verkis pli ol 400 marĉojn, valsojn, polkojn, kaj aliajn formojn de danca muziko. Hodiaŭ lia plej fama komponaĵo estas la marĉo Eniro de la Gladiatoroj (ĉeĥe Vjezd gladiátorů), kiun oni oftofte ludas ĉe cirkoj. Krom tiu estas la plej konata funebra marŝo Pax vobis 1915 (Pacon al vi).
Fučík naskiĝis en Prago en 1872. Estante studanto li studis la fagoton kun Ludwig Milde, la violonon kun Antonín Bennewitz. Poste, instruata de Antonín Dvořák, li studis komponadon. En 1895 Fučík iĝis la dirigento de la ĥoro Danica.
Jean Rostand
Junecaj libroj
Li diris pri sia intelekta historio: "Mi dirus, ke mi estis unue instigita de la kritikema observado al socia medio, poste de socio mi iris al mi-mem, poste de mi-mem al scienco; fine de scienco mi revenis al homo." Ja kritikema observanto al socia medio: "Kvankam ananta je klaso de privilegiuloj, rezulte de kulposento mi ĉiam emis pravigi la malsuperulon kaj min meti je ties flanko": tial li verkas sinsekve La reveno de la malriĉuloj (1919), Dum ni ankoraŭ suferas (1921) librojn denuncantajn la militon kaj la sanktecon de vivo, La leĝo de la riĉuloj (1920) (feroce la 26-jara aŭtoro analizas la kruelecon de la posedantoj kaj "alvenintuloj"), Juliano aŭ konscienco (1928), La Familipatriotoj kaj aliaj eseoj pri burĝa mistiko (1925). Entute liaj junecverkoj estos dek, publikigitaj inter 1919 kaj 1931. Tiuj libroj konsistigas drastan satiron (kaj ĝuege fajnan kaj efikan Voltaire-ecan stil-ekzercon) atakantan la malvirtojn, la ridindaĵojn, la maljustojn. Miksiĝis kun la serioza mordkritika tono la ironiaj kaj akrevidaj aludoj, la ruiniganta ridindigo, farso kaj bufonaĵo. Jean Rostand kondutas samtempe prokuroro kiu estas ankaŭ sagaca, klarvida kaj cinika observanto. La burĝa egoismo kaj ĉiu maljusteco naŭzas lin. Pliploste li ĉiam emos kompreni la homojn, partopreni je la doloroj homaj.
Julius Fučík (komponisto)
La komponisto en 1913 transloĝiĝis en Berlinon, kie li kreis sian propran orkestron, la "Prager Tonkünstler-Orchester". Ankaŭ Fučík fondis la eldonejon Tempo Verlag por eldoni siajn komponaĵojn. Post la komenco de la unua mondmilito li iĝis malpli sukcesa finance; la eldonejo devigatis fermi, kaj la komponisto malsaniĝis. Li mortis en Berlin en 1916, estante 44-jaraĝa. Li en Prago estis enterigita.
Fučík estis la onklo de la ĉeĥa ĵurnalisto Julius Fučík.
Jean Rostand
Postaj verkoj
Post Hiroŝimo li draste kaj decidiĝeme militis kontraŭ atombombon, kaj fariĝis honorprezidanto de la movado kontraŭ atomarmiloj.
Dum liaj originalaj sciencaj esploroj precipe temas pri amfibioj, li inventis la glacibano, kiu duobligas la kromosomaron, sed li ankaŭ malkovris la "kontraŭfrostajn" proprecojn de glicerino, kio ebligas al li inventi metodojn por konservi spermon kaj sangon. Jean Rostand multe pli famas pro sia vulgariga verkaro. Lia unua libro, Les Chromosomes artisans de l’hérédité et du sexe (1928), havas grandan sukceson, relative neatenditan por pure informa libro. Rostand sentas la utilon de scienca inicio plidaŭriganta la lernejan instruadon. Jen la starto; publikiĝos trideko da volumoj kaj multaj artikoloj, biologiaj problemoj, bestaj vivoj, biografioj de serĉanto de la vero, la rolo de biologio en la vivo, k.t.p. Por plibonigi la socion kaj samtempe konservi la socialan kadron, la homo ŝanĝendas. Sed kio estas la homo? La biologo helpos la moraliston respondi la demandon; el tio ekestas nova verkaro: Pensées d’un biologiste (1940), Nouvelles Pensées d’un biologiste (1947), Ce que je crois (1953), Carnet d’un biologiste (1959), Inquiétudes d’un biologiste (1959), Espoirs et inquiétudes de l’homme (1966). Li advokatas biologian moralon, ĉar "la biologie est à la base de toute méditation sérieuse sur la condition humaine". ("La biologio estas je la bazo de ĉiu serioza meditado pri la homa stato"). Li deziris, ke "chaque citoyen ajoutât à sa maturité politique une sorte de maturité biologique " ("ĉiu civitano aldonu al sia politika maturo ian biologian maturon"), por ke li povu valide prononci sin pri la homa estonteco. La tri ordonoj de lia biologia moralo estas: Mater en soi la brute, dépasser l’enfance, échapper à la névrose ("Mastri en si mem la bruton, preterpasi infanecon, eskapi al neŭrozon"), La générosité, le dévouement, le don de soi qui permettent à l’être humain de se hausser, de s’agrandir, d’accroître son humanité ("Oferemo, dediĉo, la sindonaco, kiuj permesas al la homo leviĝi, kreski, por pliigi sian humanecon") devus esti la fina celo de ĉiu moralo. Ekde la komenco de la sesdekaj jaroj li malkaŝis kun klarvido la ĉefajn kaŭzojn de la bankroto de la nuna civilizacio, qui n’a pas su donner un sens à son savoir, un but à sa puissance, un idéal à sa liberté ("Kiu ne sciis doni signifon al sia scio, celon al sia potenco, idealon al sia libereco").
Li timis ekeston de socio tro racia, tro prudenta, kiu emus taksi la "kvoto da protektado kaj sanzorgoj" indaj je ĉiu unuopulo, kaj akceptus eŭtanazion.
citaĵo el li:
Sciencisto, pensisto kaj ateisto, Jean ROSTAND estas inter la noblaj spiritoj de la 20-a jarcento. Li havis tempon koni la ekantan ekologian movadon kaj la juneco-ribeloj de la jaroj 70-aj, pri kiuj li sentis grandan simpation.
Jean Rostand kaj Esperanto
Li parolis favore al Esperanto
Kun motivo de la publikigado de sia libro "Tio, kion mi kredas," li diris:
Tradukita esperanten:
Małgorzata Komarnicka
Małgorzata Komarnicka estas ĵurnalistino, tradukistino kaj instruistino de la lingvo Esperanto. Ŝi studis interlingvistikon kaj filozofion kaj estas membro de la Scienca Societo pri Organizado kaj Direktorado en Varsovio, estraranino de AIS, San Marino. Ŝi estas la aŭtorino de multaj artikoloj en Esperantaj revuoj ("Juna Amiko", “Kresko” kaj "Pola Esperantisto") kaj iniciatinto de multaj kulturaj eventoj, sed antaŭ ĉio de la Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj kaj Internacia Simpozio en Vroclavo.
Eŭropa Centro de Interkultura Edukado
Małgorzata Komarnicka estas direktoro de la Eŭropa Centro de Interkultura Edukado.
Mantedoj
Mantedoj, Mantidae, estas la plej granda familio de la ordo Mantodea, ofte konata kiel preĝomantoj; plej estas tropikaj aŭ subtropikaj. Historie, tiu estis la nura familio en la ordo, kaj multaj referencoj ankoraŭ uzas la terminon "mantedo" por referenci al ajna manto. Teknike, tamen, "mantedo" referencas nur al membroj de la familio Mantidae, kaj neal la 14 aliaj familioj de mantoj. Kelkaj el la plej ĵusaj klasigoj promociis nombrajn mantedajn subfamiliojn al la rango de familio, ekz. Iridopterygidae, Sibyllidae, Tarachodidae, Thespidae kaj Toxoderidae, dum aliaj klasigoj limigis la nombron de subfamilioj sen plialtigi ilin al pli alta rango.
Multaj specioj troviĝas en Nordameriko, el kiuj la tri plej oftaj estas la Religimanto (Mantis religiosa), la Ĉina manto (Tenodera sinensis), kaj la Karolina manto (Stagmomantis carolina). El tiuj, nur la lasta estas indiĝena de la kontinento – M. religiosa kaj T. sinensis estis enkondukita en la 20a jarcento kiel predantoj en klopodo kontroli plagopopulaciojn en ĝardenoj.
Multaj mantoj predas la kamoation (Polybia occidentalis), nome svarma vespo. Kiam la vespoj lasas la neston por manĝi, la mantoj predas ilin.
Sarzedo (Minas-Ĝerajso)
Sarzedo (prononco: sarzedo), oficiale Município de Sarzedo) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono Belo Horizonte. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun Betim, Mário Campos, Brumadinho kaj Ibirité.
La loĝloko fondiĝis en 1917 estis levita al la rango de municipo la.
Quintanar de la Orden
Quintanar de la Orden [kintanAr] estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "Quintanar" devenas el latina quintāna, kiu povas signifi kampardomo, kies loĝantoj devis pagi luprezon de la quinta kvinono el tio produktita, aŭ placo de romiaj kampadejoj, kie oni vendis manĝaĵojn. Ĝi povus rilati ankaŭ al la termino pri distanco, ĉar estis je kvin mejloj de determinata komunikvojejo. La aldono "de la Orden" temas pri la fakto ke tiu vilaĝo iĝis posedo de la Ordeno de Santiago. LA nomo estis iame Quintanar de la Encina, tio estas "de la Anzino".
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Quintanareño. La censita populacio en 2011 estis de 13.026 loĝantoj kaj la denseco estas de 148,02 loĝ/km².
Situo
Quintanar de la Orden estas situanta en la centra parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Toleda Manĉo en la sudorienta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 691 m; je 110 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 88 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°35′45″ N 3°2′49″ Ok.
Geografio
Limas kun la municipaj teritorioj de Mota del Cuervo en la provinco Kvenko kaj Villanueva de Alcardete, El Toboso, Miguel Esteban kaj La Puebla de Almoradiel en la provinco Toledo.
Historio
Oni trovis hakilon paleolitika kiu sugestas pri prahistoria setlejo. Oni trovis ankaŭ romiajn monerojn kiuj pruvis la ekziston de la setlejo jam en tiu epoko.
En la Mezepoko estis domaro loĝata de mozaraboj toledaj. Post la reconquista, el la 12a jarcento ĝi ekapartenis al la Ordeno de Santiago laŭ dokumentoj el Uclés, formante parton de la Komunumo Manĉa en 1353, kies ĉefurbo estis. En la 16a jarcento, ĝi iĝis parto de la jurisdikcio de la komarko manĉa.
Alfonso la 11-a donis dokumenton privilegian en 1318, kaj lia bastarda filo Don Fadrique donis Foruojn en 1344 kaj fondis la Komunumon Manĉan el kiu Quintanar estis ĉefurbo. La Ordeno de Santiago konstruis muregojn de adobo, ĝis tri preĝejojn sinsekvajn sur la tereno de la antikva moskeo kaj jam malaperintajn malsanulejojn, ĉar el ili konserviĝas nur la kapelo de tiu fondita de Pablo de Mota, nome "La Ermitilla" (ermitejeto), aktuala Municipa Ekspoziciejo.
La gotika preĝejo, platereska kun turo de karaktero defenda, konstruita el 1544, estas dediĉata al Santiago de la Espada (de Glavo), kaj havas artan retablon alportitan en 1992 el Tordesillas. Quintanar havis gravan judan kvartalon ĉirkaŭ la sinagogo, sur kiu oni konstruyis la Ermitejon de la Pieco, Patronino de la vilaĝo. Post la insurekcio de la moriskoj, tiuj de Almerio kaj Granado estis eligitaj al manĉaj areoj, kaj multaj setlis ĉefe en tiu loko en la kvartalo Toledillo (toledeto), proksima al la ermitejo de Sankta Sebastiano, unu el la plej tipaj kvartaloj de la vilaĝo. Estis multaj hidalgoj, jam en tempo de Filipo la 2-a, el kiuj Quintanar konservas variajn blazondomojn; el kiuj la plej elstara estas la Domo Radas (1662), populare konata kiel Casa de Piedra (elŝtona domo) ĉe la Ermitejo de la Pieco, Preĝejo kaj Urbodomo.
Fine de la 19a jarcento kaj komence de la 20a jarcento, estis elstara industria naskiĝo, ĉefe pri veturistoj, kiuj alportis la manĉajn produktojn ĉien en Hispanio; tiuj uzis specialan ĵargonon nome "kalo", kaj al ili oni dediĉas la nomatan Plaza de los Carros (placo de la ĉaroj).
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ĉe Quintanar de la Orden super 10,000 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe Quintanar de la Orden kie oni falis al 7,764, sed poste oni rekuperiĝis al la nunaj 13.026, tio estas la populacio preskaŭ duobliĝis.
Preĝejo Maria de la Neĝo (Pécs)
Preĝejo Maria de la Neĝo estas romkatolika pilgrimloko en Hungario, en urbo Pécs.
Historio
En 1690 epidemio pri pesto okazis en Pécs, la loĝantoj votis, ke depost fino de la epidemio ili konstruas votan kapelon. Ĝi pretiĝis en 1697. En 1710 la kapelo parte bruldetruiĝis, poste tie servis konstanta gardisto. Sonorilo alvenis en 1713, orgeno en 1724. En 1780 la kapelo bruldetruiĝis, poste rekonstruiĝis. En 1844 la kapelo ricevis permeson de la papo pri pilgrimado. Laŭ proklamo de György Udvardy ĝi estas jam kirko.
Quintanar de la Orden
Historio
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis
Preĝejo Maria de la Neĝo (Pécs)
Konstruaĵo
La kirko situas sola en flanko de monto. Apude situas ŝtona kruco farita en 1878, alia kruco situas en la proksimeco ekde 1900. En mezo de la fasado malsupre la enirejo funkcias, plej supre la malalta kvadrata turo altiĝas. La ĉefaltara bildo prezentas Sanktan Marian kun Jesuo. Tio estas oficiala kopio pri bildo en Baziliko Sankta Maria la Granda. Apude staras 2 lignaj skulptaĵoj pri Sankta Roĥo kaj Sankta Jakobo. La moderna altaro mem estis farita en la 1970-aj jaroj. La 2 flankaj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Floriano kaj Sankta Sebastiano.
Kermeso okazas en la 5-an de aŭgusto.
Quintanar de la Orden
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Țaga
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 633 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 882 (rumanoj, 5 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1291. De 1332 ĝi estis ekleziejo kun hungara loĝantaro. Ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).
Podersdorf am See
Podersdorf am See, hungare Pátfalu estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Saint-Symphorien-sur-Saône
Saint-Symphorien-sur-Saône [] estas franca komunumo kiu situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.
Podersdorf am See
Historio
En 896 hungaraj gentoj okupis la Karpatan basenon. Tiam peĉenegoj havis la taskon defendi la okcidentan limoparton. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1209 en formo Chesus. Tiutempe la kampoj apartenis al grafo Poth, verŝajne la vilaĝo nomiĝis poste pri li. En 1242 la tataroj, en 1529 kaj en 1683 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 1214 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungario, al Moson, al distrikto de Nezsider, poste al Aŭstrio, dume inter 1938-1945 al Germanio.
Saint-Symphorien-sur-Saône
Ekonomio
La kanalo inter Rodano kaj Rejno komencas tie. La [EuroVelo] 6 - Atlantiko-Nigra Maro (Rivera vojo): Nantes - Constanţa trairas la komunumon.
Historio
En 1784 la princo de Condé Louis-Joseph de Bourbon guberniestro de la Burgonjo inaŭguris la komenciĝo de la konstruo de la kanalo.
Maravilla Tenejapa
Maravilla Tenejapa estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo estas Maravilla Tenejapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07115.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10906 loĝantojn. El tiuj estis 5598 viroj kaj 5308 virinoj. La komunumo havas surfacon de 411 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 410 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 5509 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 3791 scipovis legi kaj skribi kaj 1717 personoj estis analfabetoj. Do 69% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 31% estis analfabetoj.
11147 personoj en la jaro 2000 aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3692 personoj estis indiĝenoj. Tio signifas ke 33.12% de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Saint-Broing
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kuti
Kuti (Кути, Kutten, Kuty, Cuturi) estas urbeto en Ukrainio, ĉe la rivero Ĉeremoŝ, en la regiono de Ivano-Frankivsk. Ĝi gravas kiel historia centro kaj nomdonanto de la historia regiono Pokuttia. Ĝia loĝantaro estis 4.272 (2001).
Ĝi estis unuafoje menciita en 1469 kiel vilaĝo de Jan Odrowąż, ĉefepiskopo de Lwów kaj persona konsilisto de polaj reĝoj. la setlejo krekis kaj en 1715 Jan Potocki - kieva vojevodo - donis al ĝi urban ĉarton. Oni fondis tie unitaran kaj armenan ekleziojn. La urbo poste kreskis danke al proksimeco de Bukovino.
La urbon akiris en 1772 la Aŭstra Monarĥio kaj la urbo perdis la privilegiojn la 1-an de majo 1782. La urbo reevoluis kaj restis la judaj kaj armenaj loĝantoj. En 1849, la urbo havis ĉ. 3700 loĝantojn kaj en 1880, 6300. Tiutempe oni konstruis fervojon inter ĝi kaj partoj de Galicio tra Kołomyja-Ĉernivco.
Post la kolapso de la Centraj potencoj en 1918, la urbo iĝis parto de la Okcident-Ukrainia Popola Respubliko, sed baldaŭ okupis ĝin Rumanio, poste venis sub regadon de Pollando. La urbo gravis kiel ĉefvoja trairejo de Pollando al Rumanio. Ĝi estis loko por la pola prezidento Ignacy Mościcki, antaŭ kiam li forlasis polalndon pro la german okupado (1939). La urbon defendis la pola armeo ĝis 20-a de septembro 1939. Poste la urbon okupis la Ruĝa Armeo kaj murdis multajn soldatojn dum batalo por la ponto de Ĉeremoŝ, sed tiam mortis eĉ la pola verkisto Tadeusz Dołęga-Mostowicz.
Ekde 1991, la urbeto estas parto de Ukrainio.
Jupiá (Sankta Katarino)
Jupiá estas municipo en la brazila subŝtato Sankta Katarino, kiu havis 2.148 loĝantojn en 2010.
Provinco Alikanto
Alikanto (Alacant, Alicante) estas unu el la tri hispanaj provincoj kaj la plej suda el ili en Valencia Komunumo. Ĝi estas la kvina provinco plej loĝata de la lando, kun loĝantoj en 2018, la kvina laŭ loĝdenseco kaj la plej dense loĝata de Valencilando. Ĝia ĉefurbo estas la urbo Alikanto kaj havas pli ol 26 municipoj de pli ol loĝantoj; ĝi estas de la provincoj kun pli alta grado de urbanizado. Ĝi havas 141 municipojn.
Tuĉonoj
La Tuĉonoj aŭ Tuĉonekuĉinoj (angle: Tutchone aŭ Tutchonekutchin) estas lingva grupo de la kanadaj unuaj nacioj en Jukonio. Ilia tradicia teritorio estas la ebenaĵo de la riveroj Alsek kaj Jukono. Tiu regiono estas enkadrita sudokcidente de la marborda montaro kaj de la montaro Saint-Elias, nordoriente de la Selwyn-ĉeno.
La tuĉonoj apartenas al la lingvofamilio de la atabaskaj lingvoj kaj rekoneblas norda kaj suda grupo. Helpe de la Yukon Native Language Centre (Jukona indiĝena lingvocentro) ili evoluigis propran skribon kaj publikigis parton de siaj rakontoj.
Al la lingva grupo de la nordaj tuĉonoj apartenas la Selkirkoj kaj la unua nacio de Nacho Nyak Dun en Mayo kaj la Little Salmon Carmacks en Carmacks. Ili unuiĝis al la Northern Tutchone Tribal Council (norda tuĉona tribokonsilio).
Al la suda tuĉona tribokonsilio apartenas la unuaj nacioj de la Champagne kaj Aishihik, de la Kluane kaj de la Ta'an Kwach'an.
Landpostuloj
Kiel multaj indianaj triboj, ankaŭ la tuĉonoj subskribis kontrakton. Ĉefoj kiel Elijah Smith (mortis en 1991), Paul Birckel kaj Harry Allen tial kunfondis la  Council of Yukon First Nations (konsilion de la unuaj jukonaj nacioj. En 1980 ĝi unuiĝis kun la Yukon Native Brotherhood kaj la Yukon Association of Non-Status Indians al Council for Yukon Indians. Tiu postulas memregadon (angle: self government).