cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belle Époque
Pri arto
Dum ĉi tiu periodo ankaŭ floris la valsa danco. Operetoj atingis la pinton de populareco, kun komponistoj kiel Johann Strauss, Kalman Imre kaj Franz Lehar. Dum ĉi tiu periodo la filmo naskiĝis, sed ne populariĝis ĝis post la unua mondmilito. Eŭropa literaturo ankaŭ spertis signifan ŝanĝon dum ĉi tiu periodo. Realisma literaturo kaj naturalismo atingis novajn rekordojn. Famaj verkistoj de ĉi tiu periodo inkluzivis Theodor Fontane, Guy de Maupassant kaj Emile Zola. Iom post iom, realismo malfermis la vojon al modernismo, kiu aperis en la 1890-aj jaroj kaj regis en eŭropa literaturo dum la jaroj de la Bel epoko kaj tra la intermilita periodo. Inter la tiutempaj verkistoj estis Andrej Belij, Joseph Conrad, James Joyce, Franz Kafka, D. H. Lawrence, Thomas Mann, Robert Musil, Marcel Proust, Arthur Schnitzler, Robert Walser kaj William Butler Yeats.
Jozefo Hérion
Jozefo Hérion (fakte Joseph-Jean-Julien Hérion) (naskiĝis la 20-an de julio 1897 - mortis la 12-an de aŭgusto 1974 en Verviers, Belgujo) estis belga esperantisto, kiu la Internacian Lingvon lernis jam en la jaro 1914. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn, prezidis la lokan klubon kaj plenumis funkciojn en la Delegita Reto de UEA depost 1937.
Bildaro
<Gallery> Dosiero:Slipo pri Joseph Herion.jpg|Slipo el la FelixArchief (Antverpeno), arĥivaĵo 2233#267 </Gallery>
Bibliografio
1962 : Esperanto en Komerco, Esperanto-Rondo Crailsheim, dua eldono
Etiko de amaskomunikado
En ĵurnalista etiko kaj amaskomunikila etiko, la termino "vido el nenie" priskribas specon de falsa neŭtraleco, per kiu ĵurnalistoj erarigas la publikon, kreante la impreson, ke kontraŭaj partioj de afero havas egalan ĝustecon kaj validecon, eĉ kiam la vero aŭ malvero de la asertoj de la partioj estas reciproke ekskluzivaj kaj kontroleblaj per diligenta esploristo.
Nacia parko Petrified Forest
La nacia parko Petrified Forest (ŝtoniĝinta arbaro) estas nacia parko en la nordorienta parto de Arizono, Usono. Ĝin administras la usona National Park Service.
En la nordo troviĝas la parto nomata Painted Desert (pentrita dezerto). En la suda parto troveblas la plej multaj ŝtoniĝintaj trunkoj kaj indianaj petroglifoj.
Noceda del Bierzo
Noceda del Bierzo [noZEda delBJERzo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Bierzo, en la okcidento de la provinco. La vorto Noceda aludas al la rivero, etimologie rilata al juglandarbejo (juglandarbo aperas en la blazono), kaj Bierzo estas aludo al la komarko. Temas pri areo kie oni parolas la hispanan kaj la leonan.
Lanuga betulo
La lanuga betulo (Betula pubescens; sinonimo Betula alba) estas specio de betulo, indiĝena kaj abunda tra norda Eŭropo, Islando, norda Azio kaj ankaŭ Gronlando.
Noceda del Bierzo
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Arganza, Campelo, Canedo, Espanillo, Magaz de Arriba, San Juan de la Mata, San Miguel de Arganza kaj San Vicente, okupas totalan areon de 39,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 788 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 110 km de Leono, provinca ĉefurbo. Ĝi limas norde kun Vega de Espinareda, sude kun Camponaraya kaj Cacabelos, oriente kun Sancedo kaj okcidente kun Cacabelos.
Lanuga betulo
Priskribo
Ĝi estas decidua arbo kiu altas ĝis 10–20 m (malofte ĝis 27 m), kun svelta arbokrono kaj kun trunko kiu diametras ĝis 70 cm ( escepte 1 m ). La arboŝelo estas glata kaj griz-blanka, fajne markita kun malhele horizontalaj lenticeloj. La ŝosoj estas griz-brunaj kaj fajne lanugaj. La folioj estas oval-akutaj, longas 2–5 cm kaj larĝas 1,5-4,5 cm, kun fajne segildentaj randaĵoj. La floroj estas vente polenataj amentoj, estiĝante fru-printempe antaŭ la floroj. La frukto estas pendanta cilindra agregaĵo kiu longas 1–4 cm kaj larĝas 5–7 mm; ĝi disfalas ĉe matureco liberigante la individuajn semojn; tiuj ĉi longas 2 mm kaj havas du flankajn flugiletojn.
Noceda del Bierzo
Estas atestaĵoj de antaŭromia (ŝtona idolo de Noceda estas en la Nacia Arkeologia Muzeo) kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo (provinca stabanaro en la 3a de Januaro 1809). Noceda apartenis al la Monaĥejo de San Isidoro de Leono ĝis la jaro 1063, kiam la reĝo Fernando la 1-a de Leono donis ĝin al la episkopo de Astorga. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
János György Schmidt
János György Schmidt [jAnoŝ djordj ŝmit], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schmidt János György estis hungara matematikisto, monaĥo, profesoro.
Lanuga betulo
Priskribo
La lanuga betulo estas diferenca de la penda betulo, la alia komuna eŭropa betulo, pri havante glatajn, lanugajn ŝosojn, kiuj estas senharaj kaj verukecaj ĉe penda betulo. La arboŝelo de la lanuga betulo estas nebrile griz-blanka, dum la penda betulo havas okulfrapan blank-paperecan ŝelon kun nigraj sulkoj. La foliaj randaĵoj ankaŭ diferencas, estas fajne segildentaj ĉe lanuga betulo, krude duoble segildentaj ĉe penda betulo.
János György Schmidt
János György Schmidt naskiĝis la  1765 en Peŝto. Li mortis la 1848 en Peŝto.
Biografio
János György Schmidt frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo. Li aliĝis al la piaristoj en 1781 kaj li lernis plu en piarista kolegio en Trencsény. Komence li instruis en Vác kaj Nagykanizsa, poste li plulernis en Reĝa Universitato de Pest inter 1788 kaj 1790, poste li estis edukisto en familio de Károly Eszterházy. En 1792 li ekinstruis en la menciita universitato kaj ankaŭ en inĝeniera lernejo-instituto. En 1795 li doktoriĝis. Li estis inter 1800 kaj 1837 publika ordinara profesoro de la universitato, same en la inĝeniera instituto. Li estis dekano en la studjaroj 1803 kaj 1829, rektoro en 1818. Li instruis tiujn studentojn, kiuj post jaroj okupiĝis pri trafikaj eblecoj de Hungarlando (vojoj, trajnoj, akvovojoj).
Lanuga betulo
Priskribo
Ili ankaŭ citologie diferencas, la penda betulo estanta diploida (kun du aroj de kromosomoj), dum la lanuga betulo estas tetraploida (kun kvar aroj de kromozomoj). La du specioj diferencas pri biotopaj postuloj. La penda betulo ĉefe troviĝas sur sekaj, sablaj grundoj, kaj la lanuga betulo estas pli komuna sur humidaj, malbone drenitaj lokoj kiel argilaj grundoj kaj torfejoj.
La lanuga betulo etendiĝas pli fore norden en la Arkton ol iu ajn alia foliarbo. Ekzempleroj el la subarktaj populacioj kutime estas etaj kaj tre torditaj, kaj ofte estas diferencigitaj kiel la arkt-lanugan betulon (Betula pubescens subsp. tortuosa). Tiu ĉi subspecio estas notinda por esti la sola indiĝena arbo de Islando kaj de Gronlando, kie grandaj ekzempleroj povas atingi 13 m.
Christina Aguilera
Christina María Aguilera ( Angla prononco: []) (naskiĝis la 18-an de decembro 1980 en Novjorko, Usono) estas usona popmuzika kantistino. Ĝis kvarfoje honoriĝis per la muzika premio Grammy. Komence de sia kariero, ŝi konatiĝis kiel prezentisto de la televida programo "Mickey Mouse Club".
Privata vivo
Christina Aguilera naskiĝis en la novjorka urboparto Staten Island kaj kreskis en la novjorka urboparto Manhatano. Ŝia patro, Fausto Xavier Wagner Aguilera, devenas el Ekvadoro kaj laboris kiel usona soldato, partopreninta en la vjetnama milito. Pro tio ke li regule batis la patrinon, ŝin kaj la pli junan fratinon, la patrino divorciĝis kiam Christina estis 4- aŭ 5-jara. Poste la tri inoj vivis ĉe la avino de Christina en Pittsburgh. Laŭdire la avino estis la unua persono kiu aparte atentis pri la escepte bela voĉa kantado de la knabino. Christina de infana aĝo volis iĝis profesia popmuzika kantistino kaj adoris muzikistinojn kiel Billie Holiday, Ella Fitzgerald, Etta James, Judy Garland, Madonna kaj Whitney Houston.
Laŭ la usona ekonomika magazino Forbes, ŝi laŭ la stato de la jaro 2009 estas la 19-a plej riĉa popmuzikistinoj tutmonde.
En novembro 2005 ŝi edziniĝis kun la muzika produktisto Jordan Bratman, kaj ekde januaro 2008 estas patrino de filo.
Kariero
Ekster la urbo Pittsburgh ŝi ekkonatiĝis en 1993, kiam ŝi iĝis prezentistino de la porinfana televida programo "Mickey Mouse Club", kune kun interalie Britney Spears kaj Justin Timberlake. En 1994 registriĝis la unuaj profesiaj muzikaĵoj. En 1998 ŝi elektiĝis kanti la gvidan muzikaĵon por la animacia filmo Mulan, kiu tiujare atingis la 16-an rangon de plej sukcesaj usonaj muzikaĵoj. Sekvajare la kanto Genie in a Bottle ("ĝino en botelo") kaŭzis la definitivan komercan sukcesiĝon. Februare 2000 ŝi ricevis la premion Grammy kiel "plej bona nova artisto", kontraŭ forta konkurenco de ekzemple Britney Spears, Kid Rock aŭ Macy Gray. Samjare ŝi publikiĝis sian unuan muzikan albumon kantitan en la hispana lingvo - sub la titolo Mi reflejo. Post monato sekvis la albumo My Kind of Christmas.
MycoBank
MycoBank estas komputila datumbazo, kiu pritraktas novajn mikologiajn  nomojn kaj kombinaĵojn, finfine kombinitaj kun priskriboj kaj ilustraĵoj. Ĝi estas mastrumita de la Funga Biodiverseco Centro - Centraalbureau voor Schimmelcultures en Utreĥto.
26513 Newberry
26513 Newberry estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de William Cummings Newberry, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2010 pro sia projekto pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Greenwich High School en Greenwich (Konektikuto, Usono).
MycoBank
Ĉiu novaĵo, post ekzameno fare de nomenklaturaj ekspertoj kaj esti trovita konforme al la Internacia Kodo de Nomenklaturo por algoj, fungoj kaj plantoj ( ICN ), ricevas unikan MycoBank-numeron antaŭ valida publikigo de la nova nomo. Tiam tiu numero povas esti citita far la nomdoninta aŭtoro en la publikaĵo kie la nova nomo estas enkondikita. Nur tiam, tiu unika numero estiĝas publika en la datumbazo.
Christina Aguilera
Kariero
Pro tio, ke samtempe ŝi publikigis nudajn kaj duonnudajn fotojn pri si, kion multaj usonaj amaskomunukiloj komentis tre malapreze, la albumo en Usono tamen ne iĝis sukcesego.
Gaël (Ille-et-Vilaine)
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Gaëlites.
MycoBank
Tiamaniere farante, tiu sistemo povas helpi por solvi la problemon de scii kiuj nomoj jam estis valide publikigitaj kaj en kiu jaro.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Petr Chaloupka
Petr CHALOUPKA (naskiĝis en la 1950-aj jaroj) estas ĉeĥa esperantisto kaj doktoriĝinta entreprenisto. Lia eldonejo KLAVIS en Prago en 1990 eldonis "Slovník hanlivých výrazů v esperantu" ("Vortaron de malestimaj terminoj en Esperanto", ĉeĥan version de la esperantlingva verkaĵo Sinjorino, knedu min) de Renato Corsetti.
MycoBank
MycoBank estas ligita al aliaj gravaj mikologiaj datumbazoj kiaj Index Fungorum, Life Science Identifiers, Global Biodiversity Information Facility kaj aliaj datumbazoj.
Christina Aguilera
Kariero
Post la trankviliĝo de tiu kritiko tamen aparte la kanto Beautiful el la albumo en Usono sukcesiĝis, kaj tutmonde entute vendiĝis 9 milionoj da albumaj ekzempleroj. Post 2003 malplimultiĝis skandalaj novaĵoj pri ŝi, kaj stabiliĝis pli "plenkreska", serioza renomo.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Václav Faigl
Václav FAIGL (mortis en 1983) estis ĉeĥa esperantisto, organizanto de internaciaj ŝakturniroj.
Christina Aguilera
Kariero
Sekvis multaj komerce tre sukcesaj muzikaĵoj. Fine de la jaro 2009 krome komenciĝis la realigo de la kineja filmo 'Burlesque', en kiu ĉefrolas ŝi kun la kantistina kolegino Cher.
43752 Maryosipova
43752 Maryosipova estas asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Włodzimierz Hebda
Inĝ. Włodzimierz HEBDA (naskiĝis en 1919, mortis fine de 1989) estis delegito en Albrechtice, Ĉeĥoslovakio.
Miroslav Hlaváč
Miroslav HLAVÁČ <Pampeliška, Pampelda, Leontodo> (naskiĝis en 1933) estas ĉeĥa esperantisto, arbara inĝeniero, laboris en Somera Esperanto-Tendaro en Lančov, grandaj scioj pri botaniko.
Antonín Jandík
Antonín JANDÍK (naskiĝis en 1907, mortis en februaro 1992) estis pastro, UEA-fakdelegito en Kyjov (Ĉeĥio).
Kaarlo Juho Ståhlberg
Kaarlo Juho STÅHLBERG (1865–1952) estis finna juristo kaj liberala politikisto. Li estis la unua prezidanto de Finnlando en 1919–1925. Li estis senatoro. Ekde 1905 ĝis 1907 li estis ankaŭ ministro pri komerco kaj industrio. Li estis forta apoganto de respubliko. Li ĉefis venkintan aron, kiu volis fari Finnlandon respubliko. En 1914 li estis prezidanto de parlamento de Finnlando. La 25-an de julio 1919 li estis elektita la unua prezidanto de Finnlando. Li estis prezidantkandidato ankaŭ en balotoj 1931, 1937 kaj 1946. Li apartenis al partio Kansallinen edistyspuolue. Lia edzino estis Ester Ståhlberg.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Hilda Kořínková
Hilda KOŘÍNKOVÁ estas ĉeĥa esperantisto kaj vidvino post la elstara Esperanto-poeto Jiří Kořínek mortis la 23-an de marto 2002 en Ĉeĥio.
Zhang Jiaxiang
ZHANG Jiaxiang (naskiĝis en 1932, en Nankino, mortis la 29-an de decembro 2019) estis ĉina astronomo de la Observatorio de Purpura Monto kaj prezidento de la Fondaĵo pri Malgrandaj Planedoj de tiu observatorio. Li estas konata ankaŭ sub la nomo Chia-Hsiang Chang.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Stanislav Lesinger
Stanislav LESINGER (naskiĝis en 1903, mortodato nekonata) estis ĉeĥa esperantisto, gvidanto de skolta komisiono kun František Buhr.
Zhang Jiaxiang
Li naskiĝis en oktobro 1932 en Nankino en la provinco Ĝjangsuo. Li estis dungita kiel teknikisto en la Observatorio de Purpura Monto, tiam estrita de Zhang Yuzhe.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Růžena Lisková-Vyžvaldová
Růžena LISKOVÁ-VYŽVALDOVÁ (naskiĝis en 1906, mortodato nekonata) estis ĉeĥa esperantistino el Lidice, vilaĝo ekstermita de germanaj okupaciantaj faŝistoj.
Zhang Jiaxiang
En 1957 Zhang Jiaxiang kaj Zhang Yuzhe kunlabore aperigis artikolon pri la orbito de artefarita satelito. De 1965 al 1972, Zhang Jiaxiang estris laborgrupon kies celo estis determini la orbiton de la unua ĉina artefarita satelito Dong Fang Hong I, lanĉita en 1970, kaj sekve tio, de la orbito de ĉina sinkrona satelito.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Jindřich Novák
Jindřich NOVÁK (naskiĝis en 1936) estas ĉeĥa esperantisto. Li verkis librojn pri ĵudo.
Zhang Jiaxiang
La, li malkovris la asteroidon 5384 Changjiangcun.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Arnošt Oulehla
Arnošt Oulehla estas esperantisto el Hlučín.
Josef Pech
Josef Pech [14.3.1882-?] estis socialista esperantisto en Pilseno. En 1931 en Vieno faris lumbildparoladojn en Esperanto pri siaj vojaĝoj tra tuta Eŭropo. Li supervivis la duan mondmiliton.
Zhang Jiaxiang
En la 1990-aj jaroj, li estis komisiita, kiel scienca estro, de la projekto de konstruo de "Teleskopo por Apud-Teraj Objektoj", kiu estis plenumita kun sukceso.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Vladimír Rotrekl
Vladimír ROTREKL (naskiĝis en 1923, mortis en 1995), klubprezidinto kaj delegito en Znojmo (Ĉeĥio), delegito pri turismo, Esperanto-instruinto, mortis la 13-an de oktobro 1995. Multajn jarojn li instruis geknabojn.
Zhang Jiaxiang
La asteroido 4760 Jia-xiang estis nomita en lia honoro.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
Jan Rybář
Jan RYBÁŘ (naskiĝis la, mortis la ) estas ĉeĥa esperantisto, aŭtoro de "Terminaro de hidraŭlaj meĥanismoj".
Zdeněk Řezáč
Zdeněk ŘEZÁČ (naskiĝis en 1920) estas ĉeĥa esperantisto, aktivulo en norda Bohemio, plurajn jarojn li prezentis lingvajn taskojn por konkursantojn.
Pavel Srb
Pavel SRB (naskiĝis en 1964) estas ĉeĥa esperantisto, kunlaboranto de Esperanta Literatura Fondaĵo, enkomputiligis la verkaĵon "Karolo la 4-a kaj lia tempo" de Jiří František Chaloupecký.
Jaroslav Sucharda
Jaroslav SUCHARDA (naskiĝis en 1919, mortis en 1964) estis ĉeĥa esperantisto, en Verda Ĉaro li prezentis sur scenejo Zamenhofon.
Antonín Šilha
Antonín ŠILHA estis ĉeĥa esperantisto, doktoro, gimnazia instruisto, aŭtoro de Lernolibro de la internacia helplingvo Esperanto, Prago 1926.
Josef Šilhart
Josef ŠILHART (naskiĝis en 1876-1958) estis ĉeĥa esperantisto, aŭtoro de lernolibro ''Esperanto. Lernu fremdajn lingvojn.'', Nymburk 1936.
Josef Šusta
Josef ŠUSTA (naskiĝis en 1874, mortis en 1945) estis ĉeĥa doktoro, universitata profesoro, lerneja ministro, alparolis la Universalan Kongreson de Esperanto de 1921 en Prago.
Marie Vančurová-Kaufmann
Marie VANČUROVÁ-KAUFMANN (naskiĝis en 1959) estas ĉeĥa esperantistino, d-ino, eksprezidantino de Ĉeĥa Esperanto-Junularo, la junulara sekcio de ĈEA, kaj de 1985 ĝis 1987 estraranino de TEJO.
Karel Votoček
Karel VOTOČEK (naskiĝis en 1949) estas ĉeĥa esperantisto loĝanta en nordbohemia urbo Štětí. Profesie li estas termezuristo kaj hobie okupiĝas ankaŭ pri geografio. Li kontribuas per geografiaj artikoloj al la Esperanta Vikipedio.
Bonvolu rigardi lian retpaĝon: http://www.sweb.cz/Karel.Votocek
František Zelenka
František ZELENKA (naskiĝis la en Tábor, mortodato nekonata) estis ĉeĥoslovaka esperantisto kaj poŝta sekretario en Prago. En la 1930-aj jaroj li estis estrarano de la lando Bohemio de Ĉeĥoslovakio kaj laboris en la Esperanta katolika movado.
Horka nad Moravou
Horka nad Moravou estas municipo en distrikto Olomouc kaj la samnoma, pli granda Regiono Olomouc de Ĉeĥio. En la municipo vivas.
Ĝermolisto de ĉeĥaj esperantistoj
František Zajíček
František ZAJÍČEK (naskiĝis en 1914, mortodato nekonata) estis ĉeĥa esperantisto. Inter 1961 kaj 1966 li kun Jana Cíchová-Hrdličková estis parolistoj en por-aŭstriaj sesminutaj esperantlingvaj radio-elsendoj.
Horka nad Moravou
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1271.
71539 VanZandt
71539 VanZandt estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la Catalina Sky Survey : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Rollin P. Van Zandt (1911–1994), konata de plejmultaj kiel "Van". Li estis tre aktiva en la Astronomia Ligo kiel advokato de la kunlaboro inter profesiaj kaj dum la 1970-aj jaroj. Li servis kiel Direktoro de Publikaĵo kaj deĵoranto de 1975 ĝis 1977.
Henriko la 2-a (Francio)
Henriko la 2-a (Henri II) estis la dua filo de Francisko la 1-a kaj Klaŭda de Francio (Claude de France, filino de Ludoviko la 12-a kaj Ana de Bretonio). Li naskiĝis je la 31-a de marto 1519, en Saint-Germain-en-Laye, apud Parizo. Li edziĝis kun Katerino de Mediĉo en 1533 kaj iĝis reĝo post la morto de sia frato en 1536 kaj de sia patro en 1547.
Vivo
Henriko iĝis reĝo en la 31.3.1547 dum tempo kiam la splitiĝo de la religiaj partioj kiel ankaŭ la disvastiĝo de aŭstria-hispania potenco de la Habsburgoj ege endanĝerigis la francan regnon. Li estis bela viro sed iomete malkapabla reganto dependante de siaj konsilistoj ekz. de la amantino Diane de Poitiers kaj de la konestablo de Montmorency.
Henriko denove ekmilitis kontraŭ Anglio kies rezulto estis la redono de la urbo Boulogne al Franclando. En la 15.1.1552 li faris kun al princo-elektisto Morico de Saksio kaj ties protestantaj aliancanoj la kontraŭimperiestran Ligon de Chambord. En marto 1552 francaj trupoj (35.000 soldatoj) okupis Lorenon kaj gajnis Toul kaj Verdun. La urbon Metz gajnis Montmorency per perfido.
Militado malpli sukcesa
Pli malbonŝance faritis la milito ekde 1552 en Italujo. Elĉerpite Henriko konsentis packontrakton kun la imperiestro en februaro 1556 en Vaucelles kun la daŭro de kvin jaroj. Sed li mem rompis tiun konkordon laŭ instigo de papo Paŭlo la 4-a marŝigante la Dukon de Guise kun 20.000 soldatoj kontraŭ Napolo. Tiu plano fiaskis pro la supereco nevenkebla de la trupoj de Fernando Álvarez de Toledo, la t.n. Fera duko de Alba. Eĉ pli malfeliĉa estis por Henriko la milito ĉe la nederlanda landlimo. Montmorency venkitis en la 10.8.1557 apud Saint Quentin. Dume Francisko de Guise konkeris disde la Angloj en 1558 la urbon Calais, Egmont nuligis en la 13.6.1558 tutan francan taĉmentaron apud Gravelingen starantan sub la komando de la Mareŝalo de Termes. Sed Henriko kaj lia kontraŭulo Filipo la 2-a (Hispanio) volis unuiĝi por subigi la protestantojn kaj faris sekve en la 3.4.1559 - kune kun Anglio - la Pacon de Cateau-Cambrésis. Kontraŭ la redono de Ham, St. Quentin, Castelet kaj la liberigo de la konestablo la franca reĝo Henriko cedis i.a. la konkeritan regionon Piemonto. Por plifirmigi la novan aliancon edzinigitis la plej maljuna filino de Henriko, Izabela de Valois kun la hispana reĝo Filipo. Tiuokaze faritis tri tagojn daŭranta festo kun turniro dum kiu Henriko ĉeokule vunditis fare de la grafo Montgomery kaj mortis.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 102, kio legeblas tie ĉi interrete.
Antoni Patek
Antoni Norbert Patek blazono Prawdzic (naskiĝis la 14-an de junio 1812 en Piaski Szlacheckie, distrikto Krasnostawski, mortis la 1-an de marto 1877 en Ĝenevo) – pola horloĝisto, fondinto de la firmao Patek Philippe & Co. – la unua en la mondo produktanta amase poŝhorloĝojn kaj escepte ekskluzivajn.
Vivo
Li naskiĝis en nobela familio. En la aĝo de 10 jaroj kun gepatroj translokiĝis al Varsovio. En 1827, post morto de la patro, devis akiri vivrimedojn por la familio.
Venontjare en la aĝo de 17 jaroj eniris la 1-an Regimenton de Ĉevalaj Pafistoj. Kiam en 1830 eksplodis novembra ribelo Antoni Patek ĝin partoprenis. Dufoje estis vundita, avancis ĝis subleŭtenanto de kavaleria regimento. Oktobre 1831 estis distingita per Ora Kruco de la Ordeno Virtuti Militari.
Marsa Kampo
La nomon Marsa Kampo havas pluraj lokoj. Ĝi referas al antikvo, kaj nomumas areon, ene aŭ proksime de urbo, uzitan de militistoj por parado aŭ ekzercoj.
Kivifrukto
Nomo
En Ĉinio estis natura frukto nomata míhóutáo (獼猴桃, "rezusa persiko"), kiun rezusoj amis. Eŭropanoj nomis ĝin "ĉina groso", ĉar ĝi venas origine el Ĉinujo, kaj ĉar ĝi similas al groso. Tamen la frukto estis malmulte konata en Eŭropo antaŭ 1959, kiam la novzelanda frukt-eksporta kompanio Turners and Growers ekpropagandis la frukton kaj per la nomo "kiwi" ligis ĝin al la lando (por kiu la kivio estas la nacia birdo). Nun oni multlande kultivas aktinidion por la produktado de kivifruktoj.
Casablanca
Casablanca havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Kivifrukto
Nomo
En Esperanto konkurencas inter si la formoj "kivifrukto" (formita per kunmetaĵo de la birdonomo "kivio" kun "frukto") kaj la novradika formo "kivo". Iom malpli oftas la uzo de "kivio" sen la aldona "frukt" por la frukto. Dum PIV ekde 2002 registras la formon "kivo", pluraj aliaj vortaroj listigas la formon "kivifrukto". En diskuto okazinta en la Akademio de Esperanto en 2015, la plejmulto de la Akademianoj preferis la formon "kivifrukto", pro kio tiu formo estas uzata en nova Esperanto-kursaro verkita Akademiano Katalin Kováts kune kun aliaj gvidaj Esperantistoj.
Specoj
La ora kivifrukto, kun flava pulpo, pli dolĉa kun malpli acida gusto, estas nova kultiv-variaĵo de la ĉina aktinidio, produktata de la New Zealand Crown Research Institute (Novzelanda Krona Esplorinstituto).
Nutra valoro
100 g da freŝa produkto:
Dumbrava (Săsciori)
[Dumbrava (Săsciori) (hungare: Sebeskákova, germane: Krebsdorf) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Sebeş (Alba). En 1910 ĝi havis 337 loĝantojn (rumanoj), en 1992 116. Ĝia unua mencio estas en 1446. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al Săsciori.
Antaŭkambrio
La longa tempo de la Tera formiĝo ĝis la apero de unuaj prabestoj, kiu daŭris de antaŭ 4.600 ĝis antaŭ 570 milionoj da jaroj, estas nomata Antaŭkambrio. Dum tiu tempo ne ekzistis formoj de vivo krom eble mikroboj. Ĝi estas komuna nomo por ĉiuj eraoj kaj formacioj antaŭ Kambrio. La antaŭkambria erao dividiĝas je du grandaj partoj:
Ĉi tiun epokon sekvis la paleozoika erao, dum kiu evoluis la plimulto de la nun ekzistantaj plantoj kaj bestoj.
Geiselhöring
Geiselhöring estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Straubing-Bogen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Frank Goodliffe
Frank GOODLIFFE (naskiĝis 1897 - mortis komence de novembro 1974 en Notinghamo, Britio) estis brita esperantisto, kiu en la Brita Movado aktivis depost la jaro 1924, kaj funkciis kiel delegito de UEA dum 35 jaroj. Inĝeniero laŭ la eduko, Goodliffe estis asekuristo kun propra kompanio, en kiu la ŝildoj pri Esperanto ĉiam okupis okulfrapan lokon.
Gerlachovský štít
Gerlachovský štít (Montpinto de Gerlachov) mallonge Gerlach (slovake) estas la plej alta montpinto de Altaj Tatroj, de Slovakio kaj entute de Karpatoj. Nomo de montpinto estas derivata de nomo de vilaĝo Gerlachov, sur kies teritorio ĝi troviĝas. Longe ĝi ne estis konsiderita, kiel la plej alta montopinto de Tatroj. Oni konsideris Kriváň aŭ Lomnický štít.
Historio de nomo
La monto havas ofte ŝanĝitan nomon, entute okfoje. La plej malnova nomo estis Kotol (Kaldrono) - pro ĝia kaldrono sur suda flanko. Ĉi nomo estis uzita ĝis 1889 poste ĝi estis nomita je la honoro de imperiestro Francisko Jozefo la 1-a kiel Montpinto de Francisko Jozefo kaj hungaraj patriotoj elportis memortabulon, kiu rememoras 1.000 jarojn de veno de hungaroj en karpata valkaldrono.
Post la falo de monarĥio iuj politikistoj de Pollando volas kunigi Tatrojn al Pollando kaj la montpinto ricevis la nomon Monto de Pollando (PL: Sczyt Polski).
Post la solvo de limoj ili nomis ĝin Gerlachovský štít. Sed en 1925 ĝi ricevis nomon Monto de legianoj kaj tiam estis suprenstreĉita metala masto kun leda ĉeĥoslovaka flago.
Novan nomon ĝi ricevis de Jozef Tiso kiu „trabaptis“ ĝin je Slovaka montopinto. Post dua mondmilito por momento ĝi esti denove Gerlachovský štít sed ne por longa tempo. En komenco de kvindekaj jaroj ĝi ricevis novan nomon - Montopinto de Stalin. Kaj post la fino de personkulto, oni redonis al ĝi, ĝian hodiaŭan nomon - Gerlachovský štít.
Sedimenta rokaĵo
Sedimentaj rokoj, aŭ sedimentaj petroj laŭ NPIV (t.e. tavolrokaĵoj), estas rokaĵoj, kiuj plej ofte ekestas per sedimentado aŭ formiĝo de materialo je la tersurfaco. Oni distingas lozajn sedimentojn kaj solidajn sedimentrokojn, nomitajn ankaŭ sedimentitoj. La procezo de la solidiĝo de lozpetro al solidpetro nomiĝas dia- aŭ litogenezo. Sedimentoj ekestas per erozio, transporto kaj sedimentado de petroj kaj ties efloreskaj produktoj aŭ per precipitado aŭ eliminado de solvitaj substancoj.
Bazaj ecoj
La diversaj tipoj de erozio transportas materialon kiu amasiĝas laŭ tavoloj. Tiuj sedimentoj ŝtoniĝas por du ĉefaj kialoj: unue la pezo de la supraj tavoloj sur la subaj tavoloj, kiu premas la sedimentojn, forigas la internan akvon kaj premas porojn, kaj due la precipitiĝo de cementigaj substancoj, ĉefe karbonato de kalcio aŭ siliko, ofte kune kun argilmineraloj. Tiu procezo estas diagenezo.
Disdivido
La sedimentojn oni disdividas en tri grupojn, nome klastaj, kemiaj kaj biogenaj.
Klastaj sedimentoj
Grajngrandecoj
La diametro de la sedimenteroj ne estas facile kalkulebla kaj foje estas arbitra aŭ temas pri transiraj tipoj. La granulometrio kaj la morfometrio permesas la sedimentologojn konkludi la devenon de la sedimentoj, ĉar tiuj malsamas depende ĉu ili estas maraj, riveraj, marĉaj, ventodevenaj, ktp. Laŭ la grajngrandeco la sedimentoj klasiĝas (el plej grandaj al plej malgrandaj) en gruzo aŭ brekĉio (depende de konsisto loza aŭ cementita), se la eroj mezuras pli ol 2,0 mm, sablo, se la eroj mezuras el 2,0 al 0,1, silto, se la eroj mezuras el 0,06 ĝis 0,02, kaj argilo, se la eroj mezuras el 0,005 al proksimume 0,002. Laŭ la procentaĵo de unu aŭ alia oni povas paroli pri silteca sablo aŭ sableca silto.
Samaro (Irako)
Samaro (سامراء) estas antikva urbo de Irako je la orienta bordo de la rivero Tigriso, je 100 km de Bagdado, en la gubernio Saladino, kies nomo honoras Saladinon. Ĝi estis fondita en la jaro 835, kiam la ĥalifo al-Mu‘tasim decidis konstrui propran ĉefurbon. Ĝi estis ĉefurbo ĝis 892, kiam la ĥalifo al-Mu‘tadid decidis reveni al Bagdado. En tiu periodo la urbo estis unu el la plej luksaj metropoloj, kaj entenis la plej grandan moskeon kiun konis la araba imperio. El tiu konstruaĵo nur restas ekstera muro kaj la minareto, konata kiel Malwiyya, kun formo de zigurato. La terminoj "Anarkio en Samaro" aŭ "Malordo en Samaro" referencas al la periodo 861–870 en la historio de la Abasida Kaliflando, kiu estis markita de ekstrema interna nestabileco kaj violenta sukcedo de kvar kalifoj, kiuj iĝis pupoj en la manoj de povegaj rivalaj militgrupoj.
Sedimenta rokaĵo
Klastaj sedimentoj
Materialo
Laŭ la konsisto de la sedimentoj, tiuj klasiĝas en lozaj kaj cementitaj, ĉu la sedimenteroj estis forte kunigitaj de ia tipo de cemento. Vere tiuj lastaj estas konsideritaj sedimentaj rokaĵoj kaj la unuaj veraj sedimentoj. Se okazas kemia precipitaĵo de akvo malfacilas diferencigi inter ambaŭ tipoj.
Grangärde
Grangärde, estas paroĥo kaj preĝej-vilaĝo (svede Kyrkby) en la sveda komunumo Ludvika. Ĝi situas 30 km nordokcidente de la urbo Ludvika. Fine de en la vilaĝo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Grangärde estas parto de Ekomuzeo Minlando.
En la vilaĝo troviĝas preĝejo de 15-a jarcento, kiu estis pligrandigita dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj kaj larĝe kaj longe. Krome ekzistas havenmagazeno, ministbienoj, sinjorbieno kaj pastrodomo. Troviĝas malnova gastejo ”Gästis” kun vendejo de Laxsjöbagarn (bakisto). En la paroĥdomo estas la uzin-arĥivo de Nyhammar kaj arto de Grangärde. Ankaŭ estas finndomo, turisthotelo, parko por infanoj ktp.
Samaro (Irako)
En Samaro nun loĝas precipe ŝijaistoj, kaj ĝi entenas diversajn monumentojn de tiu religia grupo.
Sedimenta rokaĵo
Klastaj sedimentoj
El argilo oni povas produkti brikojn kaj ĉiujn tipojn de ceramikaĵojn, el leŭso kaj el marno oni povas produkti cementon.
Kemiaj sedimentoj
Foje tiu kemia precipitiĝo okazas kune kun klasta sedimentado, tiam estas miksita tipo.
Ekzemploj
El kalkoŝtono oni produktas kalkon kaj magneziton uzas la metalurgia industrio. Gipso estas uzata kaj en konstruado kaj en kemia industrio.
Samaro (Irako)
Je la 22-a de februaro de 2006, granda atenco detruis la oran kupolon de la plej konata monumento de la urbo, la moskeo Al Askari.
Sedimenta rokaĵo
Biogenaj sedimentoj
Tiu klaso estas interesege pristudebla ĉar alportas al la geologio partikularajn specifaĵojn. Jene:
Laŭ la utileco por la homaro aŭ la uzado oni povas klasigi tiun sedimentojn en:
Samaro (Irako)
En 2007, UNESCO nomis Samaron monda heredaĵo.
Sedimenta rokaĵo
Biogenaj sedimentoj
El la vegetalaĵo en marĉo oni formas materialon nomita torfo. Pro efiko de premo kaj temperaturo tiu materialo pli kaj pli perdas hidrogenon kaj oksigenon kaj tiele riĉiĝas la procentaĵo de karbono. Laŭ tiu procezo la materialo torfo (ĉ. 50 % el C) iĝas sinsekve brunkarbo (ĉ. 65 ĝis 78 % el C) kiel lignito kun 65 % da C, ŝtonkarbo (ĉ. 80 ĝis 92 % el C), antracito (ĉ. 96 % el C) kaj finfine pura karbona mineralo, nome grafito.
Referencoj
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
21508 Benbrewer
21508 Benbrewer estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Benjamin Wayne Brewer, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Eastern High School en Old Pekin (Indianao, Usono).
316 Goberta
316 Goberta estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Temisa familio.
Malkovris ĝin, la de la franca astronomo Auguste Charlois elde la observatorio de Nico. La deveno de ĝia nomo estas nekonata.
Martinroda
Martinroda havas diversajn signifojn:
Libro de Danielo
La Libro de Danielo, hebrelingve דניאל (dani'èl), greklingve Δανιήλ (danièl), latinlingve Daniel, estas teksto entenata en la Biblio kaj hebrea (Tanaĥo) kaj kristana (Malnova Testamento). Ĝi estas skribita hebrelingve kun vastaj sekcioj aramelingve.Laŭ la hipotezo plej onia, la definitiva redakto okazis en Judujo ĉirkaŭ la 160 a.K.
La libro estas komponita je 12 ĉapitroj kiuj priskribas eventojn okazintajn dum la babilonia ekzilo ĉirkaŭ la profeto Danielo, saĝa judo kiu restis fidela al Dio kaj ĝuanta je apokalipsaj vizioj antaŭanoncantaj la Filon de la Homo aŭ Mesion kaj la Dian regnon.
La greka versio de la Septuaginto entenas iujn aldonajn sekciojn, (nome Preĝo de Azaria kaj la Kantiko de la tri junuloj en la fornego; la Historio de Suzana, Bel kaj la Drako) elpensitaj eble en Aleksandrio ĉirkaŭ la duono de la dua jarcento a.K.
Konsideroj pri la libro
Meze de la tieldiritaj «Majoraj Profetoj», la libro de Danielo estas reale malfrua verko, tre posta se komparata al Jesajo, Jeremio kaj Jeĥezkel. Tiuj fakaj scienculoj opinias, ke ĝi estis verkita dum la persekuto de Antioĥo la 4-a Epifano de Sirio, por inspiri kuraĝon al la Judoj al kiuj estis malpermesite praktiki la propran religion. Ĝuste pro tio, pli ol profeta teksto, ĝi takseblas kiel libro apokalipsa, kaj do kazo de iu ĝenro florita en la helenisma epoko, ekde la komenco de la tria jarcento antaŭ Kristo destinita al granda populariĝo. Same kiel ĉiuj libroj je tiu ĝenro, ĝi nete distingas la bonon de la malbono, Dion de la demonoj, bonulojn de la malbonuloj, promesante la finan venkon al la unuaj kaj definitivan kondamnon por la duaj. Similas, do, funkcie kaj origine, al la Apokalipso de Sankta Johano, verkita dum la persekutoj fare de Romianoj kontraŭ la kristanaro.
Pro la aldonoj al la origina teksto, la libro de Danielo estas fakte trilingva:
La greka sekcio estas taksata libro duakanona kaj ekskludita el la kanono hebrea kaj protestanta, sed akceptita de la aliaj kristanaj eklezioj.
Subdivido de la teksto
La unuaj ses ĉapitroj rakontas la historion pri Danielo, junaĝa deportito al Babilonio en la tempo de «Ioiakim» reĝo de Judujo (sesa jarcento a.K.), kaj tuj prezentita kiel ekzempla hebreo (kiel lin difinas bibliistoj), kiu senhezite rifuzas cedi al la politeisma kulto. En la dua ĉapitro li solvas la enigmon de la sonĝo Nebukadnecar, reprezentatan de la fama statuo kun la kapo je oro, la brusto kaj brakoj je arĝento, la ventro kaj femuroj je bronzo, la kruroj je fero kaj la piedoj je argilo. La bildo estas tiel aprezita ke la itala poeto Dante estis repreninta ĝin por priskribi la Veglio (Maljunulo) de Kreto.
Efektive la kvar metaloj reprezentas kvar imperiojn (tiun Babilonian, tiun Persian, tiun de Aleksandro la Granda, tiun Seleŭkian dum la piedoj je fero kaj argilo aludas, eble, al la geedziĝo de Antioĥo la 2-a kun Berenica de Egiptio, eble samtempa al la verkado de la libro.
La tria ĉapitro priskribas la faman epizodon de la tri junuloj en la fornego, kun la tre konata kantiko de «Ĥananja, Azarja kaj Miŝael», kiu estas inter la inspiraj fontoj de la Kantiko de la Kreitaĵoj de Sankta Francisko el Asizo.
En la kvara ĉapitro parolas mem Nebukadnecar, priskribante la “sonĝon de la granda arbo”. Male, la kvina trafas en abruptan prirakontan rompon ĉar ne plu estas Nebukadnecar la parolanto sed Baltazaro (en la esperantigita Biblio, Belŝacar), lia posteulo, kaj Danielo estas jam maljuna. La epizodo ĉi tie rakontata, eternigita interalie de Rembrandt en la famega «festeno de Baltazaro» (oleo sur tolo nun en la National Gallery de Londono) : la reĝo, mensmalklariĝinta pro alkoholo, ekbankedas per la sankta ilaro ŝtelforigita el la Templo de Jerusalemo plenumante gravegan sakrilegion, kaj abrupte aperas, el nenio, fingroj surmure skribantaj tri vortojn «Mene, Tekel, Peres», nome «Mezuri, Pesi, Dividi». Estas Danielo la deĉifranto de la enigmo anoncante al la reĝo la teruran dian verdikton: Dio mezuris la tagojn de la reĝo kaj ilin fortranĉis; li estis pesita surbilanco kaj trovita leĝera: lia regno estos dividita kaj transdonita al la Medoj kaj Persoj. Kaj la profetaĵo tuj plenumiĝas.
En la sesa ĉapitro, fine, troviĝas la unua versio de la epizodo de Danielo en la fosaĵo de la leonoj (la dua versio reaperos en la 14a ĉapitro).
La profetaĵoj
La ĉapitroj 7-12 trajtiĝas per serio da vizioj, difinitaj «noktaj»; la libro eniras sian parton plej propre apokalipsan.
La unua (ĉapitro 7a) estas tiu indikata per la  «kvar bestoj», eble aludaĵoj pri la babiloniaj mitoj en kiuj tiaj bestoj reprezentas la fortojn de la naturo, oponajn al Dio sed de li subigitajn; neeviteblas la resendo al la signoj de la babilonia Zodiako. Ankaŭ tiuj bestoj simbolas regnojn, kaj trovas sian lokon ankaŭ Antioĥo la 4-a Epifano, la persekutanto de Hebreoj kiuj kripligis lian nomon al «Epimano» (frenezulo), kaj kontraŭ kiu ekribelis la fratoj Makabeoj.
Multe pli interesa, ankaŭ pro la kristologia legado kiu pri ĝi faris la Nova Testamento, estas la vizio pri «Antaŭtempulo» kaj la «Filo de Homo» (titolo kiun Jesuo aplikis al si mem). La sinsekvaj vizioj koncernas la virŝafon kaj la kapron, kaj precipe «la sepdek semajojn» faritajn je jaroj kaj ne de tagoj ... kaj enpoemigitajn ankaŭ de Alessandro Manzoni.
Fine, la ĉapitro 11a entenas la sinsekvon de la suverenoj ĝis la morto de reĝo Antioĥo, grava por la datado de libro, dum la ĉapitro 12a estas la plej apokalipseca ol ĉiuj, pritraktanta la finan resurekton kaj la lastan tempojn. Teksto destinita doni kuraĝon al la kunfratoj en epoko de akra persekuto.
Apendico duakanona
Pri tiu sekcio oni vidu la vikipedian artikolon Aldonoj al Daniel, jam envikipediigitan.
Pri la historieco de la libro de Danielo
La historieco de la eventoj rakontitaj en tiu libro estas tre debatata. Fakte, la sama protagonisto aperas ankaŭ en tekstoj ekstrabibliaj en la vestoj de antonomazia saĝulo, kaj tial li povas esti nur ekzempla personulo tiam multe populara kaj plejagigita en la literaturo de la proksima Oriento (kiel reĝo Arturo en la romanoj de la bretona ciklo).
Aliaj kumranaj manuskriptoj klare referencas al diroj de tiu libro, kiel la «4Q242 », dirita la «Preĝo de Nebonedo». Kromaj manuskripteroj registras aferojn similajn, tre verŝajne inspiritajn de la libro de Danielo... Ĉio tio remetis en kurejon la tezon de la antikveco de la libro.
Jozefo Flavio, hebrea historiisto, raportas pri legendo (sed ĉu vere por li estis legendo?) laŭ kiu oni metis en la manojn de Aleksandro la Granda, dum ties milita kampanjo, la libron de Danielo en kiu estus antaŭanoncita la kreiĝo de lia imperio. Kaj pro tio li ekfavoris la hebreojn. Oni, tamen, obĵektas, ke li devintus timi pro la samloka anonco pri la finiĝo de tiu lia imperio.
Nabonedo kaj Baltazaro
Krom tio, la historiaj datenoj entenataj en la teksto, precize en la ĉapitroj 1-6, estis objektoj de multaj debatoj. Por komenci, en Dan 5,1 estas citata reĝo Baltazaro, dum la babilonaj tekstoj citas Nabonedon: konfuzo tia, kun aliaj similaj, kiu suspektigis esploristojn kaj historiistojn.
Alia malkongruo enŝteliĝas el Dan 5,31, kiam estas dirate ke Babilono al Baltazaro (kiu, male, estis Nabonedo) posteulis iu Dario la Medo. Sed reĝo tiel nomata, sur la meda imperio, estas nekonata kaj nenie registrata. Defendantoj de la historieco parolas pri memoraj konfuzoj gravaj por la celo de la verkisto.
Kroma malkongruo koncernas la sinsekvon de la persaj reĝoj. En Dan 6,29 Ciro estas prezentata kiel posteulo de Dario, dum Dario aliris la regnregon kvar jarojn post la morto de Ciro la Granda; Dario estas epitetata «filo de Kserkso dum veras la malo.
Oni rimarkigas, fine sed nur momente, ke en Dan 14,33 (greka sekcio duakanona) estas citata Ĥabakuk kiel samtempulo de Danielo, dum tiu profeto vivis en la sepa jarcento antaŭ Kristo. La epizodoj de Suzana (en la esperantigita, Susana), de sacerdotoj de Bel kaj de Drako (ĉ. 14) sin prezentas pli kiel edifaj ekzemploj ol kiel historiaj okazaĵoj; kuriozaj ankaŭ la mortigo, far Danielo, de la drako per kombinaĵo de peĉo, graso kaj haroj. Plej kurioza la neglekto de la babilona reĝo kiu bankedas dum la malamikoj deviigas la riveron ekokupi la urbon el la riverflanko, kvazaŭ afero plenumebla abrupte kaj kaŝe. Oni diskutas ankaŭ pri la vazoj priŝtelitaj en la Jerusalema templo. Plue oni diskutas ankaŭ pri la persekuto kontraŭ hebreaj religianoj ĉar tiu regno ne interesiĝis pri tio.
Fine ankaŭ lingvaj problemoj pelas pensi pri verko elpensita, fikcie historia, por komuniki iujn informojn al kiuj faras suporton de la fikcio historia.
Ĉu ĉio tio senvalidigas la religian mesaĝon de Danielo? Certe, ne. Sed dependas de la mesaĝo intencita de la verkisto. Pri kio multe oni debatas.
La sepdek semajnoj
Bona klarigo pri la senco kaj forto de la argumento estas montrata en ŝatata pritrakto, mondvaste tradukita, de Vittorio Messori, itala verkisto kaj apologiisto: en tiu furorlibro oni pruve demonstras ke tiu ĉifro, kiun multaj aliaj doktaj kristanoj opinias nure simbola sen preciza signifo aŭ kun aludo al aliaj aferoj, estas profetaĵo je granda valoro de Dan 9,24.
Tiu aserto de Messori, certe ne novas en la kristanaj medioj. Lastetempe al tiu interpreto de 70 semajnoj algluiĝis la Atestantoj de Jehovo kiuj igas la libron de Danielo, kaj precipe tiun «profetaĵon», sia ĉevaleto armite por la konkero de la kristana mondo. Ili opinias realigendaj profetaĵoj, kaj baldaŭ realiĝontaj, la anoncojn apokalipsajn, malagnoskante la karakterizojn de la apokalipsa Biblio, kiu anoncas nur la dian ĉeeston en la homa historio instruige imagigante metaforajn eventojn pseŭdopruvantajn.
Por la katolika mondo la problemo de tiu profetaĵo estas temo de libera diskuto. Ankaŭ la senco de la tuta libro de Danielo estas je libera interpreto, kondiĉe ke la kritiko respektu la principon de la kanonikeco, nome ke temas pri dia vorto tiom pli valida kiom pli oni konsideras la fizionomion de la Filo de la Homo alproprigitan de Jesuo Kristo.
Avertas kristanoj: pri la eventuala profeteco de tiu libro (ĉi-kaze: anonco pri estonta evento) ne ĝenu la fakto, ke la verko kreiĝis multajn jarojn post la enkalkulenda dato. Dio, laŭ la kristana kredo, por komuniki sian volon sin servas ankaŭ je fikcia historio aŭ je romanoj (Ijob, Jona, paraboloj kaj apokalipsa ĝenro).
Bibliografio
En esperanta lingvo ne ekzistas verkoj tiutemaj, krom la Biblio
Dua Kabineto Wekerle
Dua Kabineto Wekerle [vekerle] estis la dek kvara (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon inter 1906 kaj 1910.
Historio
La pli frua Kabineto Fejérváry funkciis sen parlamenta plimulto, ĉar Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) timis pri neniiĝo de Aŭstrio-Hungario, tial li lasis tiun staton. Fine depost sekreta pakto la reĝo permesis kreon de nova kabineto, kiu en 1906 venkis en la tutlanda baloto. La nova ĉefministro Sándor Wekerle jam longe retiriĝis pri la politiko, tamen li estis tiu persono, kiu havis fidon de la reĝo kaj la parlamentanoj. Li kreis modernan impostan sistemon, sed li ne povis establi sendependan nacian bankon. Sekvis Dua Kabineto Khuen-Héderváry pro la tutlandaj balotoj. Rezulto de la baloto estis, ke la homoj trompiĝis pri tiuj politikistoj, kiuj forlasis ideojn de Lajos Kossuth kaj faras pakton kun Habsburgoj.
Tibor Sekelj
Tibor SEKELJ (foje nomita Székely Tibor laŭ la hungara skribmaniero), naskiĝis la 14-an de februaro 1912 en Spišská Sobota en Aŭstrio-Hungario, mortis la 20-an de septembro 1988 en Subotica, Vojvodino, Jugoslavio) estis hungardevena jugoslava mondcivitano, ĵurnalisto, esploristo, verkisto, juristo kaj esperantisto. Li entreprenis ekspediciojn tra Sudameriko, Azio kaj Afriko. La plej grava esplorocelo de Tibor Sekelj estis malkovri kaj kompreni la esencon de la homa psiko. Tio diferencigas lin disde aliaj mondovojaĝantoj kaj esploristoj, kiuj studis precipe la materiajn aspektojn de la mondo. La kampoj, sur kiuj li agis ege sukcese, estas multaj.
Apud la lingvoj hungara kaj serbo-kroata li interalie parolis ankaŭ la germanan, hispanan, anglan, francan kaj Esperanton. Sekelj estas lerninta ĉirkaŭ 25 lingvojn kaj foje diris ke li konservis kapablon por 9 inter ili.
En 1986 li estis elektita membro de Akademio de Esperanto kaj honora membro de UEA. En 2011 Eŭropa Esperanto-Unio proklamis la jaron 2012 « La Jaro de Tibor Sekelj » pro la 100-jariĝo de lia naskiĝo.
Reichsmusiktage
La muzikfestivalo Reichsmusiktage okazis de la 22-a ĝis la 29-a de majo 1938 en Duseldorfo. Ĝi estis aranĝo de la nazia propagando kaj substaris la patronadon de Joseph Goebbels. Goebbels origine planis ĉiujaran revenon de Reichsmusiktage. Tiu ĉi okazis ja denove en majo de 1939, forfalis tamen post la komenco de la Dua Mondmilito.
Fono
La nazia idearo distingis inter germana kaj nacia arto unuflanke kaj „kulturbolŝevisma“ kaj „degenerita arto“ aliaflanke. Rasismaj eldiroj pli kaj pli anstataŭis enhavajn kaj stilajn argumentojn. La nazioj provis antaŭenigi la naziigon de la arto per specialaj eventoj kaj festivaloj kaj propagandi tion al la loĝantaro kiel la „germanan“. Al tio ĉi ankaŭ apartenis la festivalo Reichsmusiktage, kiu en Duseldorfo komenciĝis unuafoje la 22-an de majo 1938, la 125-a naskiĝdatreveno de Richard Wagner. Ĝi staris sub patronado de Joseph Goebbels, kiu nomis ĝin evento por „muzikpolitikaj principodeklaroj kaj trakforkigoj“. La evento daŭris de la 22-a gis la 29-a de majo, kaj ĝin organizis Heinz Drewes, estro de la muziksekcio en la ministrejo pri propagando.