cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kornél Spányik
Biografio
Kornél Spányik estis filo de advokato. Li frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li studis en Akademio de Belartoj de Vieno (1876-1880), similaj akademioj en Stutgarto kaj Munkeno. En la lasta urbo liaj majstroj estis Sándor Liezen-Mayer kaj Gyula Benczúr. Post siaj studoj li pentradis foje en Vieno, foje Pozsony, foje Budapeŝto, sed ekde 1919 nur en Budapeŝto. Li ŝatis pentradi ĝenrojn kaj portretojn. Liaj pentraĵoj ricevis arĝentan medalon en Pécs, en Budapeŝto kaj Parizo po unu bronzajn medalojn, ktp.
Diepkloof Rock Shelter
La Diepkloof Rock Shelter estas roka kaverno en Okcidenta Kablando, Sudafriko en kiu oni trovis unu el la plej fruaj signoj de la homa uzo, simbolojn en formo de skemoj gravuritaj sur strutaj ovoŝeloj. Tiuj datas je ĉirkaŭ 60,000 jaroj antaŭe. La simbolaj skemoj konsistas el linioj krucitaj laŭ ortoj aŭ oblikvaj anguloj. Oni ripetis la simbolojn.
La trovejo
La kaverno estas proksimume 17 km de la marbordo de la Atlantiko, en duondezerta areo, proksime de Elands Bay, ĉ. 150 km norde de Cape Town. Ĝi troveblas en kvarca sabloŝtono, en tablomonto situante en orienta direkto 100 m super la rivero Verlorenvlei. Ĝi enhavas unu el la "plej kompletaj kaj kontinuaj trovitaĵoj" de la malfrua meza ŝtonepoko en suda Afriko. Ili datas je 130,000 ĝis 45,000 a.K. La kaverno estas proksimume 25 m larĝa kaj 15 m profunda. Esplorado estas bazita sur trovaĵoj malkovritaj en tranĉeo elfosita ene de ĝi, kio estas 16 m larĝa kaj 3,6 m profunda. La trovitaĵoj konsistas el brulitaj kaj nebrulitaj organikaj restaĵoj kaj cindro.
La trovitaĵoj
Oni trovis 270 fragmentojn de strutaj ovoŝeloj, kun engravitaj simboloj. Ili plej ofte grandas maks. 20–30 mm, kelkaj 80 × 40 mm. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke la fragmentoj apartenas al 25 ovoŝeloj. La engravuritaj ovoŝelaj fragmentoj estas ligitaj al la periodo Howiesons Poort. Oni supozas, ke la strutovoj estis uzitaj por rezervado de akvo.
Iluminatoj
Iluminatoj (latine plurale Illuminati, singulare illuminatus, "lumigito(j)") estas nomo de sekreta societo fondita en Bavario la 1-an de majo 1776 kadre de la epoko de klerismo. Poste la termino estis apligita al pluraj grupoj, kaj historiaj kaj modernaj kaj realaj kaj fikciaj. En modernaj tempoj ĝi ankaŭ kutime signifas la laŭdiran konspirecan organizon kiu agas kiel ombra "potenco malantaŭ la trono", supoze stiranta mondaferojn tra nuntempaj registaroj kaj entreprenoj, kutime kiel moderna enkarniĝo aŭ daŭrigo de la bavaraj iluminatoj. En tiu kunteksto, iluminatoj ofte estas uzita en referenco al Nova Monda Ordo. Multaj komplotmaniuloj kredas ke la iluminatoj estas la plancerboj malantaŭ okazaĵoj kiuj kondukos al la starigo de tia Nova Monda Ordo.
Historio
La movado estis fondita la 1-an de majo 1776, en Ingolstadt (Supra Bavario), fare de Jezuita instruisto Adam Weishaupt (m. 1830), kiu estis la unua-laika profesoro pri kanona juro ĉe la Universitato de Ingolstadt. La movado estis produktita supren de liberpensuloj, kiel branĉo de la klerismo. Verkistoj en tiu tempo, kiel ekzemple Seth Payson, kredis ke la movado reprezentas komploton infiltri kaj senpotencigi la registarojn de eŭropaj ŝtatoj. Kelkaj verkistoj, kiel ekzemple Augustin Barruel kaj John Robison, eĉ asertis ke la Illuminati estis malantaŭ la Franca Revolucio, aserto ke Jean-Joseph Mounier forsendis en sia libro de 1801 Sur la Influo Atribuita al Filozofoj, framasonojn, kaj al la Illuminati sur la Revolucio de Francio.
Oni donis al la anoj de la grupo nomon "illuminati", kvankam ili nomiĝis "Perfektemuloj". La grupo ankaŭ estis nomita la Illuminati Ordo kaj la Bavaraj Iluminatoj, kaj la movado mem estis referita kiel Illuminism (poste iluminismo). En 1777, Karl Theodor iĝis reganto de Bavario. Li estis propagandanto de Klerisma monokratio kaj, en 1784, lia registaro ekskludis ĉiujn sekretajn societojn, inkluzive de la Illuminati.
Dum la periodo kie la Illuminati estis laŭleĝe permesitaj funkcii, multaj influaj intelektuloj kaj progresemaj politikistoj nombritaj sin kiel membroj, inkluzive de Ferdinando de Brunsvigo kaj la diplomato Xavier von Zwack, kiuj estis pli sensentaj du en la operacio kaj estis trovitaj kun multo da la dokumentaro de la grupo kiam iliaj hejmoj estis traserĉitaj.
la membroj de La Illuminati promesis obeemon al iliaj ĉefoj, kaj estis dividitaj en tri ĉefajn klasojn, ĉiun kun pluraj gradoj. La ordo havis ĝiajn branĉojn en la plej multaj landoj de la eŭropa kontinento; ĝi laŭdire havis ĉirkaŭ 2.000 membrojn dum la interspaco da dek jaroj. La organizo havis ĝian altiron por literaturistoj, kiel ekzemple Johann Wolfgang von Goethe kaj Johann Gottfried Herder, kaj eĉ por la reĝaj dukoj de Distrikto Gotha kaj Vajmaro. Weishaupt formis sian grupon al iom ampleksa laŭ framasonismo, kaj multaj Illuminati-ĉapitroj tiris membrecon de ekzistantaj framazonaj loĝioj. Interna krevo kaj paniko super sinsekvo antaŭis sian falon, kiu estis realigita fare de la Sekulara Edikto farita fare de la bavara registaro en 1785.
815 Coppelia
815 Coppelia estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo Max Wolf la elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi ŝuldas ĝian nomon al la baleto Coppélia de Léo Delibes.
Iluminatoj
Modernaj Iluminatoj
Ĉefa artikolo: Nova Monda Ordo (konspira teorio)
Číhaná (Teplá)
Číhaná estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Teplá en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 6 km nordokcidente de Teplá. Estas ĉi tie registritaj 16 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Iluminatoj
Modernaj Iluminatoj
Verkistoj kiel ekzemple Mark Dice, David Icke, Ryan Burke, Jüri Lina kaj Morgan Gricar, argumentis ke la bavaraj Iluminatoj pluvivis, eventuale al tiu tago. Multaj el tiuj teorioj proponas ke mondokazaĵoj estu kontrolitaj kaj manipulitaj fare de sekreta societo nomanta sin la Iluminatoj. Komplotmaniuloj asertis ke multaj famaj homoj estis aŭ estas membroj de la Illuminati, inkluzive de Winston Churchill, la familio Bush, Barack Obama, la rothschildidoj, David Rockefeller, Zbigniew Brzezinski ktp.
Číhaná (Teplá)
Číhaná situas en katastra teritorio Číhaná u Poutnova kun areo 3,7 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1273.
Iluminatoj
En popola kulturo
La iluminatoj estas revenanta temo en popola kulturo. Referencoj al tia organizo aperas en multaj fikciaj verkoj trans multaj ĝenroj, aperante en presaĵoj, en filmoj, en televido, en vidbendaj ludoj, en komiksoserioj, same kiel en komercokartaj kaj rolaj ludoj.
Referencoj
Bibliografio
Ĥansa Brigado
La Ĥansa Brigado (Araba: لواء الخنساء), estas virina polico ke efiktivigas religian politikon en la Islama Ŝtato de Irako kaj la Levantenio. Malgraŭ la malpermeso al la virinoj posedi armilojn kaj ŝofori, la virinoj de la Ĥansa Brigado rajtas fari tion por plenumi siajn taskojn.
Vid (vilaĝo)
Vid estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser. Vid estas ankaŭ tre malofte uzata hungara postnomo (persona nomo).
Geografio
La vilaĝo situas sur ebenaĵo (rande estas mildaj deklivoj), laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Tüskevár troviĝas je 16, Devecser je 19, Ajka je 28, Veszprém (urbo) je 51, Budapeŝto je 159 km-oj.
Historio
Vid estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis en 1393 en formo Vild. Dum dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, poste rehomiĝis en 1749.
Servoj
Kuracejo en Devecser, ambulanco en Ajka kaj en Tüskevár, hospitalo kaj Fajrobrigado en Ajka, poŝto en Tüskevár, polico en Ajka kaj Devecser funkcias la plej proksime. En Vid migra poŝto servas.
José Luis Rodríguez Zapatero
José Luis RODRÍGUEZ ZAPATERO (naskiĝis la en Valladolid) estas hispana politikisto, kaj antaŭa ĉefministro de Hispanio, de marto 2004 ĝis decembro 2011.
NOTO: Li estas pli konata per la nomo Zapatero, sed oni devas averti ke tiu estas lia dua familia nomo; vidu artikolon Hispanaj kaj hispanlingvaj personaj nomoj.
Rodríguez Zapatero de infanaĝo loĝis en Leono. Li estas advokato.
Monda Heredaĵa Konvencio
La Monda Heredaĵa Konvencio aŭ Konvencio de Monda Heredaĵo, formale la Konvencio pri protekto de la Monda Kultura kaj Natura Heredaĵo, estas internacia traktato subskribita la 23-an de novembro 1972, kiu kreis la liston de aparte protektindaj Mondaj Heredaĵoj, kun la plej grava celo de naturkonservado kaj la konservado de kulturaj trajtoj. La konvencio, subskribita dokumento de internacia interkonsento, gvidas la laboron de la Komitato de la Monda Heredaĵo. Ĝi estis evoluigita dum sepjara periodo (1965-1972).
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
Jam de tre juna li aniĝis al la Hispana Socialista Partio, parte sub la influo de la etika ekzemplo de sia avo, kapitano ekzekutita de la frankistaj trupoj dum la hispana enlanda milito.
Polova lingvo
Polova lingvo, ankaŭ nomata kumana lingvo (angle: cuman language), aŭ uest-kipĉaka estis lingvo de formortinta popolo de kumanoj aŭ kipĉakoj (ruse ili estas nomataj polovoj aŭ polovcoj). La lingvo apartenas al Kipĉako-Polova subgrupo de Kipĉaka grupo de Tjurka lingvaro. Ĝi estis tre vaste uzata en Kieva Rus inter la 11-a kaj 13-aj jarcentoj. En la 13-a jarcento estis skribita Codex Cumanicus, la latina-persa-polova vortaro. Danke al ĝi eblas scii kiel la lingvo aspektis.
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
Li estis unuafoje elektita deputito en junio 1986, kaj estis de tiam parlamentano seninterrompe.
Monda Heredaĵa Konvencio
La konvencio difinas kiuj ejoj povas esti konsiderataj por enskribo en la liston de Monda Heredaĵo, fiksas la devojn de la registaroj de ĉiu lando identigi eblajn ejojn, protekti kaj konservi ilin. La subskribintaj landoj promesas konservi la ejojn de Monda Heredaĵo situantajn sur sia teritorio, kaj regule raporti pri la stato de sia konservado. La kongreso ankaŭ fiksas kiel la Monda Heredaĵo-Fondaĵo estas uzota kaj administrata.
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
En 1988 li estis elektita ĝenerala sekretario de sia partio en Leono, kaj komencis sian karieron ene de la partio, en kiu li baldaŭ fariĝis konata, kvankam oni apenaŭ rimarkis lin en la ĝenerala hispana politiko.
Polova lingvo
El nunekzistantaj lingvoj plej proksimaj al la polova estas la krime-tatara kaj la karaĉaja-balkara.
Monda Heredaĵa Konvencio
La Konvencio - en la angla, la araba, la ĉina, la franca, la hebrea, la hispana, la portugala kaj la rusa - estis adoptita de la ĝenerala konferenco de Unesko la 16-an de novembro 1972, kaj subskribita de la prezidanto la ĝenerala konferenco de Unesko, Toru Haguiwara (とる はぐいわら), kaj la Ĝenerala Direktoro de Unesko, René Maheu, la 23-an de novembro 1972. Ĝi estas tenita en la arkivoj de Unesko.
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
En la jaro 2000, post la malvenko de la Socialista Partio en la ĝeneralaj balotoj, demisias la tiama ĝenerala sekretario, Joaquín Almunia. Zapatero gvidas internan grupon de malmulte konataj deputitoj, kiuj petas gravan renovigon, kaj tre surprize venkas en la internaj balotoj kaj fariĝas ĝenerala sekretario, kaj kandidato or la sekvantaj balotoj.
Polova lingvo
Vidu ankaŭ
Sanktaj lingvoj
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
Li gvidas la opozicion al la tiam reganta Popola Partio de José María Aznar. Li estis akuzita fari opozicion mildan kaj pakteman, kio ne ekskludis momentojn de pli granda konfrontiĝo.
Polova lingvo
Eksteraj ligiloj
(en) Codex Cumanicus
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
Post la kreado de koalicio kun minoritataj partioj, Zapatero estis elektita prezidento de la registaro de Hispanio je la 12-a de aprilo de 2004.
Polova lingvo
Eksteraj ligiloj
(en) Tekstoj en la ukraina polava
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
En junio de 2004 li estis reelektita ĝenerala sekretario de sia partio.
Polova lingvo
Eksteraj ligiloj
(en) Preĝo en la hungara polova
José Luis Rodríguez Zapatero
Politika kariero
Lia politiko estas karakterizita de pli dialogema karaktero, plej frapa post la iom akra sinteno de lia antaŭulo. Li prenis mezurojn liberalajn en la socia sfero, kaj apenaŭ modifitaj en la ekonomia. Li ankaŭ montris pli da komprenemo al la naciistaj postuloj de la hispanaj regionoj, pleje de Katalunio. Li montris krome malpli da apogo de la Usona registaro, kiel evidentigis la plenumo de lia unua promeso, la forigo de la hispanaj trupoj el Irako, tuj post lia enpostenigo.
En februaro 2008 oni celebras novajn balotojn, kaj lia partio akiras denove relativan plimulton, kun ioma kresko en la nombro de deputitoj en la Kongreso. Zapatero estas reelektita ĉefministro.
Forta ekonomia krizo, kaj malrapida reago al ĝi, erodas lian popularecon tre rapide en la sekvaj jaroj. Zapatero kunvokas novajn elektojn por novembro 2011 kaj anoncas ke li ne partoprenos en ili. En la balotoj venkas la prezidanto de la Popola Partio, Mariano Rajoy, kiu tiel fariĝas nova ĉefministro.
Stacio Yokozutsumi
Stacio Yokozutsumi (japane: 横堤駅 [Jokozucumi-eki], angle: Yokozutsumi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Tsurumi, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de la metroa reto Osaka Urba Subtera Fervojo: Linio Nagahori-Tsurumiryokuchi.
Fortunago
Fortunago estas komunumo de Italio.
NGC 2978
NGC 2978 (aliaj indikoj — MCG -1-25-29, IRAS09408-0931, PGC 27808) estas galaksio en konstelacio Sekstanto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Punktobrusta pego
La Punktobrusta pego (Colaptes punctigula) estas specio de birdo de la familio de Pegedoj kaj subfamilio Picinae kiuj estas loĝantaj reproduktuloj en Sudameriko, nome en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo; ankaŭ en orienta Panamo de Centrameriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj kaj draste degraditaj iamaj arbaroj.
Priskribo
La birdoj de tiu ĉi genro estas grizbrunaj en korpo kaj grizecaj en kapo kun nigraj aŭ ruĝaj markoj. Tiuj ĉi havas nigrajn antaŭan kaj centran kapon kaj tre ruĝan kaj kontrastan malantaŭan kronon. La vizaĝo kaj ĉirkaŭokulo estas grizaj, dum la okuloj tre nigre kaj grande kontrastas. La dorso estas bruneca kun horizontala nigra fajna striado. Ankaŭ la brusto estas bruneca kun vertikalaj fadenoj de nigraj puntoj kvazaŭ pendigitaj el tre punktita gorĝo (nigreca). La beko estas malhelgrizeca kaj la masklo montras ruĝan mustaĉan bridon el la suba bekobazo inter la vizaĝo kaj la gorĝozono.
Rubio
Rubioj (genro Rubio el la latina Rubia) estas plurjaraj herboj kaj arbustetoj kun kontraŭe duopaj folioj ŝajne verticilaj pro folisimilaj stipuloj. Tiu genro enhavas ĉirkaŭ 60 speciojn el Afriko, Ameriko, Azio kaj Eŭropo. Tinktura rubio estis pasinte vaste kultivata pro la ruĝa tinkturo eltirita el ĝiaj radikoj. Migra rubio estas grimpa planto, ĝiaj folioj havas kroĉetojn. Ĝi abundas borde de Mediteraneo laŭlonge de la vojoj grimpante en veproj kaj sur arbetaĵojn.
6799 Citfiftythree
6799 Citfiftythree estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la klason 1953 de la California Institute of Technology (CIT) pro iliaj kontribuo al la fiziko, inĝenierarto, kemio, biologio, geologio, astronomio, matematiko kaj la ligataj kampoj, je la 50-jara jubileo de iliaj lernofino (Angle,la nombro "53" estas skribita fifty-three [feftitri]).
Fornovo San Giovanni
Fornovo San Giovanni estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Bariano, Caravaggio, Fara Olivana con Sola, Mozzanica kaj Romano di Lombardia. Kristanisma patrono de la komunumo estas la Sankta Roĥo, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Știuca
Știuca (hungare: Csukás, germane: Ebendorf) estas komunumo en Rumanio sud-sudoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 941 loĝantojn (germanoj), en 1992 640 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1555. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Dragomirești, Oloșag, Zgribești.
Laŭ la censo de 2002 el la 1 838 loĝantoj de la komunumo 1 170 (63,7 %) estis ukrainoj, 629 rumanoj, 18 germanoj, 6 hungaroj kaj 5 ĉeĥoj ; 1 152 parolis precipe la ukrainan lingvon.
Anetan
Anetan estas distrikto kaj elektodistrikto de Nauro. Laŭ Paul Hambruch la vorto «anetan» signifas «manglo».
En la distrikto estas lernejo.
La elektodistrikto de Anetan, kunmetita el la distriktoj Anetan kaj Ewa, elektas 2 anojn al la Parlamento de Nauro.
Komplementaj anguloj
Du anguloj estas nomataj komplementaj anguloj kiam ilia sumo egalas la ortan angulon, t.e. π/2 radianoj (aŭ 90°).
Konsekvence, du komplementaj apudaj anguloj formas ortan angulon.
Du komplementaj anguloj ne necese estas apudaj. Ekzemple en orta triangulo, la du anguloj apudaj al la hipotenuzo estas komplementaj, ĉar la sumo de ĉiuj anguloj de la triangulo estas π radianoj kaj la tria angulo egalas π/2 radianojn.
Kimovsk
Kimovsk (Кимовск) estas urbo en Tula provinco en Rusio.
Komplementaj anguloj
Kiam du anguloj estas komplementaj la sinuso de unu angulo egalas la kosinuson de la alia kaj la kosinuso de unu angulo egalas la sinuson de la alia.
Kimovsk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 70420.
La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1952.
La interurba telefona kodo estas 08735, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur akvodislimo de riveroj Don (Дон) kaj Volgo.
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 39,5 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 33,2 mil loĝantojn.
El Redal
El Redal [elreDAL] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la norda Komarko de Logronjo kun ĉefurbo en la provinca kaj regiona ĉefurbo Logronjo.
Geografio
Ĝi estas en la malsupra parto de la nomita Valo de Ocón je 30 km de la rioĥa ĉefurbo (31 km laŭ ŝoseo).
La municipa teritorio estas atingebla pere de la regiona ŝoseo LR-259. Laŭ tiu, El Redal estas inter Murillo de Río Leza nordokcidente kaj Corera kaj Galilea okcidente, kaj Ausejo oriente.
Historio
Estis restaĵoj de antaŭromiaj kaj romiaj epokoj. Post la konkero de la zono fare de Sanĉo la Plej Aĝa de Navaro, komence de la 11-a jarcento, ĝi iĝis senjorlando kiu estos donata en 1040 kiel doto de García de Nájera al doña Estefanía de Berenguer. Okazis teritoriaj malkonsentoj inter Kastilio kaj Navaro, kies solvo estis perata de la angla monarko, Henriko la 2-a. La senjorlando pasis en 1379 al la Grafoj de Treviño, kiu retenis ĝis la nuligo de tiu sistemo, en la 19-a jarcento.
El Redal, ĝis la 19a de Majo 1865 apartenis al la komunumaro nomita Tierra de Ocón, kiu havis komunajn organizadon kaj regularon. La Tierra de Ocón enhavis dek domarojn: nome Aldealobos, Los Molinos, Oteruelo, Pipaona, Las Ruedas, San Julián, Santa Lucía, Corera, El Redal kaj Galilea krom la ĉefurbo Ocón. Inter 1842 kaj 1865, tri el tiuj loĝlokoj, - nome Corera, El Redal kaj Galilea, lau tiu ordo - sendependiĝis kiel apartaj municipoj.
Aktualo
La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj same en El Redal, kie oni malaltiĝis el 564 loĝantoj ĝis nunaj 385 (eĉ pli ol ĉe la apudaj municipoj).
La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, agrikulturo kaj turismo. Krome estas industrio pri fungoj, faruno ktp.
Vizitindaĵoj estas la preĝejo, ruinoj de la ermitejo kaj vizito al vinkeloj, muelejoj kaj naturaj lokoj ktp.
Elektra povuma sistemo
Elektra povuma sistemo estas sistemo por generi elektran energion, kiu ebligas la distribuon de elektron plejeble vaste kaj por la plej diversaj aplikoj. Ĝi utiligas ĥemian, meĥanikan, termikan aŭ sunan energiojn por transformi ilin en elektran energion, kaj distribui ĉi tiun al multnombraj uzantoj.
Antaŭe, la plimulto de la tiam multekostaj instalaĵoj estis naciaj kaj konsiderataj kiel publikaj servoj. Nuntempe, jam ekde la fino de la 20-a jarcento, por eviti ŝtatan monopolon, la tendenco estas dividi la elektran sistemon en plurajn partojn, ekzemple produktadon, transmision kaj distribuon, kaj ke ĉiuj el ili estu regataj de konkurencaj entreprenoj.
Tia sistemo devas liveri energion, plenumante du bazajn postulojn: bonkvaliton kaj ŝparecon.
Bonkvalito de energia liverado signifas, ke tiu servo ne prezentas multajn interrompojn kaj ke la valoroj de la tensio kaj frekvenco de ĝia alternado ne iras for de normaj limoj. Ŝpareco rilatas al perdo de energio, kiu okazas laŭlonge de la transmisio kaj distribuo ĝis la finaj aparatoj, kiuj ĝin aplikas. Kvankam tiuj estas kontraŭecaj karakterizaĵoj, eblas akordigi ambaŭ uzante teknikajn konojn kaj koherecon.
Operaciado
La garantio de bona kvalito povas esti altigita per antaŭprovizo de kroma kapablo de la sistemo, kun alternativaj cirkvitoj, kiuj ebligas flekseblan operaciadon. Por eviti, ke difektetoj atingu ceterajn partojn kaj okazigu grandskalan paneon, diversaj agoj devas esti planitaj kaj/aŭ plenumitaj laŭlonge de plej diversaj periodoj.
Kambizo la 1-a
Kambizo la 1-a (latine Cambyses, greke Καμβύσης, malnovperse Kambujiĝa) estis persa reĝo de Anŝano (? – 559 a.K.), patro de Ciro la Granda, kiu poste iĝis fondinto de la Persa Imperio. Kambizo estris la persajn grupojn kiuj loĝis ĉirkaŭ la elama urbo Anŝano, proksime al la nuna Ŝirazo, areo konata kiel Parsa (en persa lingvo) aŭ Persis (en greka lingvo), tie kie antaŭe estis la plej orienta regiono de la regno Elamo. Kaj Kambizo la 1-a kaj lia patro Ciro la 1-a kaj poste Ciro la 2-a uzis la titolon «reĝo de Anŝano».
Laŭ la tradicia genealogio, baziĝinta sur la verkoj de Herodoto kaj la Behistun-surskribo, Kambizo apartenis al la dinastio de la aĥemenidoj, kiu regis en la regiono ekde la 8-a jarcento a.K. Plejverŝajne, kiel la historiistoj grekaj Herodoto kaj Ktezio mem skribis, en la epoko de Kambizo, la persoj estis vasaloj de Medio, kvankam ne ekzitas datumoj tiuepokaj por konfirmi tian aserton.
Coudekerque-Branche
- jen france, nederlande Nieuw-Koudekerk respektive origine okcidentflandre Nieuwe-Koukerke ("nova loĝloko malvarma kirko", respektive en traduko de la francigita nomo "branĉa loĝloko malvarma kirko") - estas urba komunumo de Francio kaj ĉirkaŭurbo de Dunkerque kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj estas la administra centro de samnoma kantono .
La urbanojn oni kutime nomigas Coudekerquois en la franca.
La blazono de Coudekerque-Branche/Nieuwe-Koukerke bildigas erinacon, nomitan la "Erinaco de la Branĉo".
Mezepoko
Mezepoko (ĉirkaŭ 500-1500, vidu malsupre) estis la meza periodo en skemisma divido de eŭropa historio en tri "epokojn": nome klasikan civilizon, mezepokon, kaj modernan civilizon. Oni ofte konsideras, ke ĝi daŭris de la fino de la Okcidenta Romia imperio (476) ĝis la estiĝo de naciaj monarkioj kaj la komenco de demografia kaj ekonomia revigliĝo post la Nigra Pesto, eŭropa transmara esplorado kaj la kultura revigliĝo konata kiel la Renesanco ĉirkaŭ la 15-a jarcento kaj ankaŭ la Reformacio, kiu komencis en 1517.
Frascarolo
Frascarolo estas komunumo de Italio.
Mezepoko
Dum la Romia imperio ŝanĝis sian formon kaj disfalis, pluraj ĝermanaj kaj poste slavaj popoloj kaj la ankoraŭ potencaj regionaj nobelaj familioj de Romio konkuris por potenco en diversaj partoj de Eŭropo inter si kaj kun la postvivanta orienta parto de la Romia imperio (kutime nomata la Bizanca imperio de modernaj eŭropanoj).
La frua parto de la epoko estis karakterizata en okcidenta Eŭropo de multe malpliiĝinta potenco de centralizita administrado kaj la sekva forigo de registara aŭtoritato kaj respondeco por milita organizado, impostado, juro kaj ordo je sinsekvaj niveloj al regionaj kaj lokaj estroj subtenataj rekte de la enspezo de parto de la teritorio super kiu ili havis militan, politikan kaj juran potencon. Dum la malfrua Mezepoko rekreskis centralizita potenco dum landoj ekkonsciis sian nacian identecon kaj fortaj regantoj celis pligrandigi la teritorion organizitan de ili sub centra registaro. Unu bone konata versio de tia unuigo estas konata kiel la Albigensa Krucmilito.
Ĉi tiu eskalo de reciprokaj devoj, konata kiel feŭdismo aŭ la feŭda sistemo, devigantaj ĉiun homon servi sian superulon kontraŭ ties protekto, faris konfuzon de teritoria suvereneco (ĉar aliancoj emis ŝanĝiĝi tra la tempo, kaj iafoje estis reciproke kontraŭdiraj), sed la rezulta kapablo de la lokaj aranĝoj funkcii en la manko de forta reĝa potenco provizis iom da elasteco en politika ordo karakterizata de sia manko de unueco.
La disvastiĝo de kristanismo de la mediteranea regiono kaj de Irlando kaj Skotlando tra Eŭropo, kaj la manko de ĉia forta alternativa ideologia bazo por potenco signifis, ke ekleziuloj profunde implikiĝis en registaron, kaj provizis la bazon de unua eŭropa "identeco" en la formo de religio komuna al la plejparto de la kontinento ekde almenaŭ la 9-a jarcento ĝis la disigo de la katolika kaj ortodoksa eklezioj (1054).
Periodigo
Similaj diferencoj nun estas malkovrataj pri la komenco de la epoko. Tradicie, oni diras, ke la Mezepoko komenciĝis kiam la Okcidenta Romia imperio formale ĉesis ekzisti en 476. Tamen, tiu dato mem ne estas grava, ĉar la Okcidenta Romia imperio estis tre malforta dum jam iom da tempo, dum Romia kulturo postvivis almenaŭ en Italio dum ankoraŭ kelkaj jardekoj. Hodiaŭ, iuj datas la komencon de la Mezepoko al la dividiĝo kaj kristaniĝo de la Romia imperio (4-a jarcento), dum aliaj, kiel Henri Pirenne rigardas la epokon ĝis la estiĝo de Islamo (7-a jarcento) kiel "malfrua klasika".
En Okcidento, oni ofte dividas Mezepokon en fruan periodon (iafoje misnomata la "Malluma Epoko", almenaŭ de la 5-a ĝis la 8-a jarcentoj) de ŝanĝiĝemaj regnoj, relative malalta nivelo de ekonomia agado kaj sukcesaj eniroj de nekristanaj popoloj (slavoj, araboj, skandinavoj, madjaroj); mezan periodon (la Alta Mezepoko) de disvolviĝintaj institucioj de sinjoreco kaj vasaleco, kastel-konstruado kaj ĉevalarajda militado, kaj revigliĝanta urba kaj komerca vivo; kaj malfruan periodon de kreskanta reĝa potenco, la estiĝo de komercaj interesoj kaj malfortiĝo de kutimaj ligoj de dependeco, speciale post la pesto de la 14-a jarcento.
Fina Romia Imperio
La imperiestro Diokleciano (284-305) dividis la imperion en aparte administritajn orientan kaj okcidentan duonojn en 286; la imperio ne estis konsiderita dividita memstare laŭ loĝantoj aŭ regantoj, ĉar leĝaj kaj administraj promulgoj faritaj en unu dividaĵo estis konsideritaj validaj en la alia.. En 330, post periodo de civita milito, Konstantino la Granda (306-337) refondis la grandurbon Bizanco kiel la lastatempe renomita orienta ĉefurbo, Konstantinopolo. La reformoj fare de Diokleciano fortigis la registaran burokration, reformitan impostadon, kaj fortigis la armeon, kiu prokrastis la provizorajn problemojn de la imperio sed ne solvis la strukturajn problemojn kiujn ĝi alfrontis: nome troa impostado, malkreskanta naskoprocento, kaj premoj sur ĝiaj limoj, inter aliaj. Enlanda milito inter rivalaj imperiestroj iĝis ofta en la mezo de la 4-a jarcento, distrante soldatojn de la limfortoj de la imperio kaj permesante al invadantoj invadi. Dum multo da la 4-a jarcento, romia socio stabiliĝis en nova formo kiu deviis de la pli frua klasika periodo, kun pliiga abismo inter la riĉuloj kaj senhavuloj, kaj malkresko en la vigleco de la pli malgrandaj urboj. Alia ŝanĝo estis la Kristanigo, aŭ konvertiĝo de la imperio al kristanismo, laŭpaŝa procezo kiu daŭris de la 2a ĝis la 5-a jarcentoj.
En 376, la ostrogotoj, fuĝante de la hunoj, ricevis permeson de imperiestro Valento (364-378) ekloĝi en la romia regiono Trakio en Balkanio. La kompromiso ne iris glate, kaj kiam romiaj oficialuloj mistraktis la situacion, la ostrogotoj komencis al atako kaj rabaĵo. Valento, provanta demeti la malordon, estis mortigita kontraŭbatalante la ostrogotoj ĉe la Batalo de Adrianopolo la 9an de aŭgusto 378. Same kiel la minaco de tiaj tribaj konfederacioj de la nordo, ankaŭ internaj dividoj ene de la imperio, precipe ene de la Kristana Eklezio, iĝis kulpaj problemoj. En 400, la visigotoj invadis la Okcident-Romian Imperion kaj, kvankam dum nelonge ili estis devigitaj foren de Italio, en 410 ili fine rabis Romon. En 406 la alanoj, vandaloj, kaj suevoj trapasis en Gaŭlion;dum la venontaj tri jaroj ili disvastiĝis trans Gaŭlio kaj en 409 trapasis la Pireneojn en nuntempan Hispanion. La Elorienteŭropaj popolmigradoj komenciĝis, kiam diversaj popoloj, komence plejparte ĝermanaj popoloj, moviĝis en tuta Eŭropo. La Frankoj, Alemanoj, kaj la Burgundoj ĉiuj alvenis en norda Gaŭlio dum la Engloj, Saksoj, kaj Jutoj setlis en Britio. En la 430-aj jaroj la hunoj komencis invadi la imperion; ilia reĝo Atilo (ĉ. 434-453) gvidis invadojn en Balkanion en 442 kaj 447, en Gaŭlion en 451, kaj en Italion en 452. La huna minaco restis ĝis la morto de Atilo en 453, kiam la huna konfederacio kiun li estis gvidinta faliĝis dise. Tiuj invadoj de la triboj tute ŝanĝis la politikan kaj demografian naturon de kio estis la Okcident-Romia Imperio.
Ĉirkaŭ la fino de la 5-a jarcento la okcidenta sekcio de la imperio estis dividita en pli malgrandajn politikajn unuojn, regitajn fare de la triboj kiuj invadis en la komenca parto de la jarcento. La elpostenigo de la lasta imperiestro de la okcidento, nome Romulo Aŭgustulo, en 476, tradicie markis la finon de la Okcident-Romia Imperio. La Orienta Romia Imperio, ofte menciita kiel la Orientromia Imperio post la falo de sia okcidenta ekvivalento, havis malgrandan kapablon certigi kontrolon de la perditaj okcidentaj teritorioj. La imperiestroj de la Bizanca Imperio konservis kontrolon super la teritorio, sed neniu el la novaj reĝoj en la okcidento kuraĝis levi sin al la pozicio de imperiestro de la okcidento, dum bizanca kontrolo de la plej granda parto de la okcidenta imperio ne povis esti daŭrigita; la rekonkero de la itala duoninsulo kaj mediteranea periferio fare de Justiniano (reg. 527-565) estis la ununura, kaj provizora, escepto.
Novaj socioj
La politika strukturo de Okcidenta Eŭropo ŝanĝis je la fino de la unuigita Romia Imperio. Kvankam la movadoj de popoloj dum tiu periodo estas ofte priskribita kiel "invadoj", ili ne estis ĝuste militaj ekspedicioj sed migrado de tutaj popoloj en la imperion. Tiaj movadoj estis helpitaj per la malakcepto de la okcidentromiaj elitoj apogi la armeon aŭ pagi impostojn kiuj estus ebligintaj, ke la militistaro evitu la migradon. La imperiestroj de la 5a jarcento estis ofte kontrolitaj de la militestroj kiel Stiliko (m. 408), Aecio (m. 454), Aspar (m. 471), Ricimero (m. 472), aŭ Gundobado (m. 516), kiuj estis parte aŭ tute de ne-romia deveno. Kiam la linio de okcidentaj imperiestroj ĉesis, multaj el la reĝoj kiuj anstataŭis ilin estis el la sama ne-romia deveno. Intergeedzeco inter la novaj reĝoj kaj la romiaj elitoj estis ofta. Tio kondukis al fuzio de Romia kulturo kun la kutimoj de la "invadantaj" triboj, inklude la popolajn asembleojn kiuj permesis al la liberaj tribaj virmembroj diri pli en politikaj aferoj ol estis komuna en la Romia ŝtato. Materiaj artefaktoj lasitaj de romianoj kaj de novalvenintoj estas ofte similaj, kaj tribaj aferoj estis ofte modelitaj sur romiaj objektoj. Multo de la fakularo kaj de la verkita kulturo de la novaj regnoj estis ankaŭ bazita sur la romiaj intelektulaj tradicioj. Grava diferenco estis la laŭgrada perdo de impostenspezo fare de la novaj regantoj. Multaj de la novaj politikaj entoj ne plu subtenis siajn armeojn pere de impostoj, kaj anstataŭe dependis el havigo al ili de tero aŭ enspezoj. Tio rezultis en la fakto, ke jam estis malpli da neceso de grandaj impostenspezoj kaj tial la impostokolektado dekadencis. Milito estis ofta kaj inter kaj ene de la regnoj. Sklaveco malpliiĝis ĉar la liverado de sklavoj same malpliiĝis, kaj socio iĝis pli rura. La vorto "slavo" derivas el la latina termino por slavoj, nome slavicus, simila al la termino "sklavo", kiel identigo de sklavoj kun orienta deveno.
Inter la 5a kaj la 8a jarcentoj, novaj popoloj kaj unuopuloj plenigis la politikan vakuon lasitan de la romia centrigita regado. La Ostrogotoj, nome Gota tribo, setliĝis en Romia Italio fine de la 5a jarcento kun Teodoriko la Granda (m. 526) kaj kreis la Regnon de Ostrogotoj markitan de kunlaborado inter Italoj kaj Ostrogotoj, almenaŭ ĝis la lastaj jaroj de la regado de Teodoriko. La Burgundianoj setliĝis en Gaŭlio, kaj post frua regno estis detruita de Hunoj en 436 ili formis novan regnon en la 440-aj jaroj. La areo inter la aktualaj Ĝenevo kaj Liono floris ĝis iĝi la Reĝlando Burgonjo fine de la 5-a kaj komenco de la 6-a jarcentoj. Aliloke en Gaŭlio, la Frankoj kaj la Britonoj kreis malgrandajn ŝtatetojn. Francia estis centrita en norda Gaŭlio, kaj ties unua konata reĝo estis Ĉilderiko la 1-a (m. 481). Lia tombo estis malkovrita en 1653 kaj estas rimarkinda pro sia tomba donaco, kiu inkludis armilojn kaj grandan kvanton de oro.
Dum la regado de la filo de Ĉilderiko nome Klodvigo la 1-a (r. 509–511), fondinto de la Merovida dinastio, la Franka regno etendiĝis kaj konvertiĝis al kristanismo. La Britonoj, rilataj al la indiĝenoj de Britannia – nuntempa Granda Britio – setliĝis en tio kio estas nun Bretonio. Bretonio ricevis sian nomon el tiu setligo fare de Britonoj. Aliaj monarkioj estis establitaj de la Visigota Regno en la Iberia Duoninsulo, la Sueboj en nordokcidenta Iberio, kaj la Vandala Regno en Nordafriko. En la 6-a jarcento, la Lombardoj setliĝis en Norda Italio, anstataŭante la Ostrogotian regnon per grupigo de duklandoj kiuj provizore elektis reĝon por ke tiu regu super ĉiuj el ili. Fine de 6-a jarcento, tiu aranĝo estis jam anstataŭita pere de permanenta monarkio, nome Regno de Lombardoj.
Tiuj "invadoj" alportis novajn etnajn grupojn al Eŭropo, kvankam kelkaj regionoj ricevis pli grandan influon de novaj popoloj ol aliaj. En Gaŭlio por ekzemplo, la novalvenintoj setliĝis multe pli etende en la nordoriento ol en la sudokcidento. Slavoj setliĝis en Centra kaj Orienta Eŭropo kaj en la Balkana Duoninsulo. La setlado de novaj popoloj estis akompanita de ŝanĝoj en la uzataj lingvoj. Latino, la klera lingvo de la Okcidenta Romia Imperio, estis laŭgrade anstataŭita de lokaj lingvoj kiuj evoluis el la Latino, sed estis jam diferencaj el tiu, kolektive konataj kiel latinidaj lingvoj. Tiuj ŝanĝoj el Latino al la novaj lingvoj okazis laŭlonge de kelkaj jarcentoj. Siavice la greka restis la lingvo de la Bizanza Imperio, sed la migrado de Slavoj aldonis la uzadon de Slavaj lingvoj en Orienta Eŭropo.
Bizanca survivado
Dum en Okcidenta Eŭropo okazis la formado de novaj regnoj, la Orienta Romia Imperio restis senŝanĝe kaj eĉ spertis ekonomian kreskon kiu daŭris ĝis la komenco de la 7a jarcento. Estis malmultaj invadoj en la orienta duono de la romia imperio; kaj plej el ili okazis en Balkanio. Paco kun la Sasanida Imperio, nome tradicia malamiko de Romio, daŭris laŭlonge de plej el la 5-a jarcento. La Orienta Imperio estis markita per pli fortaj rilatoj inter la politika ŝtato kaj la Kristana Eklezio, kaj la doktrinaj aferoj ekhavis tiom gravon en la politiko de la Orienta Imperio ol ili havis en Okcidenta Eŭropo tiuepoke. La disvolvigo de juro rezultis en la kodigo de la Romia juro; la unua klopodo — nome Codex Theodosianus — estis kompletigita en 438. Sub la regado de la imperiestro Justiniano (r. 527–565), alia jurkompilado okazis — nome Corpus Juris Civilis. Dum la regado de Justiniano okazis ankaŭ la konstruado de Hagia Sofia en Konstantinopolo kaj la rekonkero de Nordafriko el Vandaloj kaj de partoj de Italio el Ostrogotoj, dun la regado de Belizaro (m. 565). La konkero de Italio ne estis kompletigita, ĉar mortiga eksplodo de plago en 542 kondukis la ceteron de la regno de Justiniano al koncentro en defendaj politikoj anstataŭ al pluaj konkeroj.
Je la morto de la imperiestro, la Bizancanoj havis kontrolon de la Eksarĥlando de Raveno, kiu enhavis plej el Italio, Nordafriko, kaj eĉ malgranda zono de sudorienta Hispanio. La rekonkeroj de teritorioj fare de Justiniano estis kritikitaj de historiistoj kiel troetendaj de lia reala povo kaj preparantaj la grundon por la komencaj islamaj konkeroj, sed fakte multaj el la malfaciloj frontitaj de la posteuloj de Justiniano rilatis ne ĝuste al troa impostado por pagi liajn militojn sed al la esence civila naturo de la imperio, kio malfacilis la organizadon de trupoj.
En la Orienta Imperio la iompostioma enveno en Balkanion de Slavoj aldonis plian malfacilon al la posteuloj de Justiniano. Tio okazis laŭgrade, sed fine de la 540-aj jaroj Slavaj triboj estis jam en Trakio kaj Iliriko, kaj estis venkintaj super imperia armeo ĉe Adrianopolo en 551. En la 560-aj jaroj la Avaroj eketendiĝis el sia bazo sur la norda bordo de la rivero Danubo; ĉirkaŭ la fino de la 6-a jarcento, ili estis la dominanta povo en Centra Eŭropo kaj kutime kapablis devigi la orientajn imperiestrojn pagi impostojn. Ili restis fortan povon ĝis 796.
Aldona problemo kiun devis fronti la imperio venis kiel rezulto de la entrudo de la imperiestro Maurikios (r. 582–602) en la politikon de Persio kiam li intervenis en surtronigan disputon. Tio kondukis dekomence al periodo de paco, sed kiam Maurikios estis elpostenigita, la Persoj invadis kaj dum la regado de la imperiestro Heraklio (r. 610–641) kontrolis grandajn areojn de la imperio, kiel Egipto, Sirio, kaj Anatolio ĝis sukcesa kontraŭatako fare de Heraklio. En 628 la imperio sekurigis pactraktaton kaj rekuperis la tuton de siaj perditaj teritorioj.
Okcidenta socio
En Okcidenta Eŭropo, kelkaj el la plej antikvaj romiaj elitfamilioj formalaperis dum aliaj eniris pli en ekleziaj ol en nereligiaj aferoj. Valoroj ligitaj al la latinlingva fakularo kaj al la edukado ĉefe malaperis, kaj kvankam la klereco restis grava, ĝi iĝis praktika metio pli ol signalo de elita statuso. En la 4-a jarcento, Hieronimo (m. 420) sonĝis, ke Dio grumblis lin pro pasigo de tempo legante verkojn de Cicero pli ol la Biblion. Ĉirkaŭ lae 6-a jarcento, Gregorio de Tours (m. 594) havis similan sonĝon, sed anstataŭ esti grumblita pro legado de Cicero, li estis admonita pro lernado de rapidskribado. Ĉirkaŭ la fino de la 6-a jarcento, la ĉefaj rimedoj por religia instruado en la eklezio estiĝis muziko kaj arto pli ol la libro. Plej intelektulaj klopodoj direktis sin al imitado de klasika fakularo, sed ankaŭ kelkaj originalaj verkoj estis kreitaj, kun nun-perditaj parolaj komponoj. La verkoj de Sidonjo Apolinaro (m. 489), Kasiodoro (m. ĉirkaŭ 585), kaj Boecio (m. ĉirkaŭ 525) estis ŝlosilaj tiuepoke.
Ŝanĝoj okazis ankaŭ inter nereligiuloj, ĉar la aristokrata kulturo fokusis al grandaj festoj okazintaj en palacoj pli ol al kleraj celoj. Vestaĵoj por elitoj estis riĉe plibeligitaj per juveloj kaj oro. Senjoroj kaj reĝoj subtenis kunularojn de militistoj kiuj formis la kernon de la militaj fortoj. Tiaj kunuloj estis nomitaj comitatus fae de historiistoj, kvankam tiu ne estis tiutempa termino. Ĝi estis adaptita en la 19-a jarcento el vorto uzita de la historiisto de la 2-a jarcento nome Tacito kiu priskribis la proksimajn kunulojn de senjoro aŭ reĝo. La comitatus estis junulo kiuj supozite estos dediĉita al sia senjoro. Se ties ĵurita senjoro mortis batale, oni esperis, ke tiu kunulo luktos ankaŭ ĝis sia propra morto. La familiaj ligiloj ene de la elitoj estis gravaj, same kiel la virtoj de fideleco, kuraĝo, kaj honoro. Tiuj ligiloj kondukis al la hegemonio de la feŭdo en la aristokrata socio, kies ekzemploj estis tiuj rilatitaj de Gregorio de Tours kiuj okazis en Merovida Gaŭlio. Plej feŭdoj ŝajne tuj finis per la pago de iu speco de kompenso. Virinoj partoprenis en aristokrata socio ĉefe en siaj roloj kiel edzinoj kaj patrinoj de viroj, kaj la rolo de patrino de reganto estis speciale elstara en la Merovida Gaŭlio. En Anglosaksa socio la manko de multaj filoj regantoj signifis malpli altan rolon por virinoj kiel reĝinpatrinoj, sed tio estis kompensita per la pliiĝinta rolo ludita de abatinoj de monaĥinejoj. Nur en Italio ŝajne virinoj estis ĉiam konsideritaj sub la protektado kaj kontrolo de vira parenco.
Kamparana socio estas multe malpli dokumentita ol ĉe la nobelaro. Plej el la survivanta informaro disponebla por historiistoj devenas el arkeologio; kelkaj detalaj skribitaj registroj dokumentantaj la vivo de kamparanoj restas el antaŭ la 9-a jarcento. Plej el la priskriboj pri la malaltaj klasoj venas ĉu el la jurkodoj ĉu de verkistoj el la supraj klasoj. La modeloj de terposedo en Okcidento ne estis homogenaj; kelkaj areoj havis ege fragmentitajn terposedajn modelojn, sed en aliaj areoj grandaj apudigitaj terblokoj estis la kutimo. Tiuj diferencoj ebligis ampleksan varion de kamparanaj socioj, kelkaj dominataj de aristokrataj terposedantoj kaj aliaj havantaj grandan proporsion de aŭtonomeco. Ankaŭ tersetlado ege variis. Kelkaj kamparanoj vivis en grandaj setlejoj kiuj estis tiom loĝataj kiom ĝis de 700 loĝantoj. Aliaj vivis en malgrandaj grupoj de nur kelkaj familioj kaj ankaŭ aliaj vivis en izolaj farmoj disaj tra la tuta kamparo. Estis ankaŭ areoj en kiuj la modelo estis mikso de du aŭ pliaj el tiuj sistemoj. Malkiel en la fino de la Romia periodo, ne estis klara rompo inter la juraj statusoj de la liberaj kamparanoj kaj de la aristokratoj, kaj tial eblis por familio de libera kamparano stari al la aristokrataro pere de kelkaj generacioj tra militservo al povega senjoro.
La vivo kaj kulturo de Romo ege ŝanĝiĝis en la frua Mezepoko. Kvankam la urboj de Italio restis loĝataj ili ege malpliiĝis laŭ grando. Romo, por ekzemplo, reduktiĝis el loĝantaro de centoj da miloj al ĉirkaŭ 30 000 je la fino de la 6-a jarcento. Romiaj temploj estis konvertitaj en kristanaj preĝejoj kaj urbaj muregoj restis uzataj. Ankaŭ en Norda Eŭropo, urboj malgrandiĝis, dum civilaj monumentoj kaj aliaj publikaj konstruaĵoj estis rabitaj por akiri konstrumaterialojn. La establado de novaj regnoj ofte rezultis en kresko de la urboj elektitaj kiel ĉefurboj. Kvankam estis estintaj judaj komunumoj en multaj romiaj urboj, la Judoj suferis periodojn de persekutado post la konverto de la imperio al kristanismo. Oficiale ili estis tolerataj, sed suferantaj konvertoklopodojn, kaj foje ili eĉ estis kuraĝigitaj setliĝi en novaj areoj.
Apero de Islamo
Religiaj kredoj en la Orienta Romia Imperio kaj la najbara Irano estis en konfliktoj dum la fino de la 6-a kaj komenco de la 7-a jarcentoj. Judismo estis aktiva propagandema religio, kaj almenaŭ unu araba politikestro konvertiĝis al judismo. Nome Du Nuvas, reganto de tio kio estas nuntempe Jemeno, konvertiĝis en 525 kaj lia posta persekutado al kristanoj kondukis al la invado kaj konkero de lia regno fare de la Aksumitoj de Etiopio. Kristanismo havis aktivajn misiojn konkurence kun la Zoroastrismo de persoj serĉante konvertitojn, speciale inter loĝantoj de la Araba Duoninsulo. Ĉiuj tiuj tendencoj konfliktiĝis kun la apero de Islamo en Arabio dum la vivodaŭro de Muhammad (m. 632). Post lia morto, islamaj fortoj konkeris multon de la Orienta Romia Imperio kaj Persio, starte per Levantenio en 634–635, kontinue per Persio inter 637 kaj 642, atingante Egipton en 640–641, kaj Nordafrikon en la fino de la 7-a jarcento, kaj la Iberian Duoninsulon en 711. Ĉirkaŭ 714, la islamaj fortoj kontrolis multon de la duoninsulo en regiono kiun ili nomis Al-Andalus.
La islamaj konkeroj atingis sian pinton meze de la 8-a jarcento. La malvenko de la islamaj fortoj en la Batalo de Tours en 732 kondukis al la rekonkero de suda Francio fare de Frankoj, sed la ĉefa tialo por la halto de la islama kresko en Eŭropo estis la renverso de la Umajida Kaliflando kaj ties anstataŭo fare de la Abasida Kaliflando. La Abasidoj translokigis sian ĉefurbon al Bagdado kaj estis pli interesataj en Mezoriento ol en Eŭropo, kaj perdis kontrolon de partoj de la islamaj teroj. Umajidaj posteuloj ekkontrolis la Iberian Duoninsulon, la Aglabidoj kontrolis Nordafrikon, kaj la Tulunidoj iĝis regantoj de Egipto. Meze de la 8-a jarcento, novaj komercvojoj aperis en la Mediteraneon; komerco inter la Frankoj kaj la Araboj anstataŭis la iaman romian ekonomion. Frankoj komercigis lignon, felojn, glavojn kaj sklavojn repage por silkoj kaj aliaj fabrikaĵoj, spicoj, kaj valoraj metaloj el araboj.
Komerco kaj ekonomio
La migradoj kaj invadoj de la 4-a kaj 5-a jarcentoj malfaciligis la komercretojn de la Mediteraneo. Varoj el Afriko jam ne plu estis importitaj en Eŭropon, unue malaperantaj el la interno kaj ĉirkaŭ la 7-a jarcento troveblaj nur en kelkaj urboj kiel Romo aŭ Napolo. Fine de la 7-a jarcento, pro la efiko de la islamaj konkeroj, produktoj el Afriko ne estis plu troveblaj en Okcidenta Eŭropo. La anstataŭo de varoj el longdistanca komerco per lokaj produktoj estis tendenco tra la tutaj malnovaj teritorioj de Romio okazis jam en la frua Mezepoko. Tio estis speciale notita en la teroj kiuj ne estas ĉe la Mediteraneo, kiel norda Gaŭlio aŭ Britio. Ne-lokaj varoj aperintaj en la arkeologia registro estas kutime luksaj varoj. En la nordaj partoj de Eŭropo, ne nur estis lokaj komercretoj, sed la varoj portitaj estis tre simplaj, kiel malgrandaj ceramikaĵoj aŭ aliaj kompleksja produktoj. Ĉe la Mediteraneo, ceramiko restis hegemonia en la komerco kaj ŝajne estis komercita tra mez-distancaj retoj, ne nur surloke.
Ĉiuj variaj ĝermanaj ŝtatoj en la okcidento havis monfarejojn kiuj imitis ekzistantajn romiajn kaj bizancajn formojn. Oro plue estis stampita ĝis la fino de la 7-a jarcento en 693-94 kiam ĝi estis anstataŭita per arĝento en la Merovida regno. La baza franka arĝenta monero estis la denaro aŭ deniero, dum la anglo-saksa versio estis nomita penco. El tiuj areoj, la deniero aŭ penco disvastiĝis tra tuta Eŭropo el 700 ĝis 1000. Moneroj el kupro aŭ bronzo ne estis pregitaj, nek oro escepte en Suda Eŭropo. Neniu arĝenta monero nomita en multaj unuoj estis pregitaj.
Eklezio kaj monaĥismo
Kristanismo estis grava uniiganta faktoro inter Orienta kaj Okcidenta Eŭropoj antaŭ la arabaj konkeroj, sed la konkero de Nordafriko interrompis markonektojn inter tiuj areoj. Pli kaj pli, la Bizanca Eklezio diferenciĝis laŭ lingvo, praktikoj, kaj liturgio el la Okcidenta Eklezio. La Orienta Eklezio uzis la grekan - kiel en la epoko de Prakristanismo - anstataŭ la Latinon de Okcidento. Teologiaj kaj politikaj diferencoj aperis, kaj ĉirkaŭ la komenco kaj mezo de la 8-a jarcento aferoj kiel ikonoklasteco, pastra geedzeco, kaj ŝtata kontrolo de la Eklezio plilarĝiĝis ĝis la etendo ke kulturaj kaj religiaj diferencoj estis pli grandaj ol la similaĵoj. La formala rompo, konata ankaŭ kiel Orient-okcidenta skismo, okazis en 1054, kiam la roma papo kaj la Patriarko de Konstantinopolo polemikis pri la papa superco kaj ekskomunikis unu la alian, kio kondukis al la divido de kristanismo en du eklezioj — nome la okcidenta branĉo iĝis la Roma Katolika Eklezio kaj la orienta branĉo iĝis la Orienta Kristana Eklezio.