cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sengroŝe kaj Senhejme en Parizo kaj Londono
Ĉapitroj I - XXIII: Parizo
Ĉe la restoracio Orwell sin trovas laboranta po "dek sep kaj duono horoj" je tago, "preskaŭ sen paŭzo." Boris-o, li nin informas, laboras eĉ pli longe: "po dek ok horoj je tago, sep tagojn je semajno. Tiaj horoj," li klarigas, "kvankam ne ordinaraj, neniel eksterordinaras en Parizo." Li denove ekkutimas, kaj parolas pri tio, vere batali por loko en la Pariza Metroo por atingi la "malvarman, malpuregan kuirejon" de la restoracio antaŭ la sepa horo.
Viveca ĉapitro en la libro estas tiu en kiu li priskribas la unusolan nokton je semajno kiun li pasigis diboĉadante en loka estableo (en:the local estimat Tiel!), loko anata de multaj buntaj karakteroj. Tiuj malmultaj horoj da ĝuo-bruo estas la sola ĝuebla tempo kiun havas tiuj tro laborigataj kaj desperaj homoj.
Epoko de Muromaĉi
Ŝoguna reĝimo de Aŝikaga
La diferenco kun la Kamakura-epoko estas, ke la Kamakura bafuku sciis gardi ekvilibron kun la Kioto-a korto, tiam ke Aŝikaga prenis la totan ŝatan povon. Sed la bakufu de Aŝikaga ne estis tiel forta kiel tiu de Kamakura, kaj havis gravan zorgon pri la interna milito. Nur kiam regis la tria ŝoguno Aŝikaga Joŝimicu (kiel ŝoguno: 1368–1394, kaj kiel kanceliero: 1394–1408), tiam aperis iomete da ordo.
Sengroŝe kaj Senhejme en Parizo kaj Londono
Ĉapitroj I - XXIII: Parizo
En unu el la finaj ĉapitroj pri sia vivo en Parizo, Orwell pritraktas la vivon de plongeur:
Jene, la socialismaj opinioj de Orwell tramontriĝas. Li konkludas, ke la sklaveco de la "plongeur"-oj daŭras ĉar la riĉoj — neeviteble sensciaj pri la vera situacio de la malriĉuloj, ĝin ne spertintaj — estas sufiĉe kontentaj tenadi ilin en malriĉo, ĉar, kvankam ili konscias ĝin malbona stato, ili timas "la amason" kaj opinias ke la liberiĝo de "la amaso" minacus ilian propran liberecon. Ĉio tio intersemiĝas per rakontataj anekdotoj kiujn rakontis iuj malĉefaj karakteroj, kiaj Valenti, Itala kelnero ĉe la hotelo kie laboris Orwell, kaj "iu el la lokaj kuriozaĵoj," Karlĉjo (en:Charlie), "junulo de familio kaj eduko kiu forkuris de sia hejmo."
Ĉapitroj XXIII - XXXVIII: Londono
George Orwell alvenas Londonon atendante havi postenon jam lin atendanta: al li estis dirinta amiko, kiun li nomas "B.", ke oni lin pagos por prizorgi "imbecilon". Tamen, bedaŭrinde por Orwell, lia dungunto jam iris eksterlanden. Ĝis revenos lia dungonto, Orwell vivas kiel trampo, dormante en "spikes" (ejoj kie trampoj povas dormi sen page, sed de kie ili devis foriri. Ili ne povas tranokti la saman "spikon" pli ol du fojojn en monato). Karakteroj en ĉi tiu parto de la libro inkluzivas la Irlanda trampo, Paddy, kaj la trotuar-pentristo Bozo. Je la fino de siaj spertoj, Orwell jam atingas potencan konstaton:
Freeman J. Dyson
Freeman John DYSON, Berkshire, la 15-an de decembro 1923 - Princeton, mortis la 28-an de februaro 2020 estis brita-usona teoria kaj matematika fizikisto. Li estis profesoro emerito ĉe la Institute for Advanced Study kaj membro de la Bulteno de la Atomaj Sciencistoj.
Li estis konata pro siaj kontribuoj en Kvantuma elektrodinamiko, Solid-stata fiziko, astronomio kaj nuklea inĝenierado. Li teoriadis plurajn konceptojn, kiuj portas sian nomon, kiel la Dyson-sfero, hipoteza mega strukturo de sfera astronomia skulptaĵo ĉirkaŭ stelo, kio permesus al progresinta civilizo maksimumigi la luman kaj termikan energion de la stelo, aŭ la serioj de Dyson.
En 1981 li estis premiita la Wolf-Premio pri Fiziko, kaj la Premio Templeton en 2000.
Mornago
Mornago estas komunumo de Italio.
Beliza dolaro
La Beliza dolaro estas la nacia valuto de Belizo. Unu dolaro estas dividita je cent cendoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas BZD. Per difino, la beliza dolaro estas fikse ligita al la usona (USD), en rilato 1 USD kontraŭ 1,97 BZD.
Thilo Schoder
Karl Wilhelm Thilo SCHODER (naskiĝinta la en Vajmaro, mortinta la  en Kristiansand / provinco Vest-Agder) estis germana arkitekto.
Agadoj fruktodonegaj en Gera
Schoder pliintensigis siajn artmetiaĵojn (korbaj mebloj, tekstilaj laboraĵoj, librokovriloj) laborante ekde 1915 por certa berlina batiko-ateliero, kiu liveris ŝtofojn i.a. por la lampofabriko Golde de Gera. Ekde 1916 Schoder iĝis artista konsilanto por tiu ĉi firmao kaj transloĝiĝis al Gera. Per multaj dezajnoj kaj la konstruo de aŭtokaroserifabriko Schoder sukcesis realigi la unuigon de artistaj kaj industriaj temoj. Tion ĉi la en 1907 fondita movado Deutscher Werkbund proklamis imitanda idealo. Mallonga interrompo de la deĵoro estis kaŭzita per soldatodevo ekde septembro 1917 ĝis la militofino. Post la Unua mondmilito Schoder povis sin instali en la industrioza urbo Gera kaj laboris paralele al industriaĵoj ankaŭ en la kampo de artmetiaĵoj. Por li validis la diro ke konstruaĵoj devus esti kompletaj artaĵoj. Krome li engaĝiĝis ankaŭ kulturpolitike kaj iĝis membro de la Artsocieto de Gera modernigante la lokan kulturon.
Krom unufamiliaj domoj por burĝaj mezklasanoj ekde la mezo de la 1920-aj jaroj pliekgravis la konstruo de loĝdomoj: al tio Schoder koncentriĝis nun neglektante pli kaj pli artan metiadon. La loĝdomoj en Hermsdorf, la unua tiaĵo de Schoder, transregione admiritis kaj konsideratis modelo de moderntempa etloĝejkonstruado. Post tio sekvis multaj mendoj similaj en Orienta Turingio. Schoder iĝis la plej grava arkitekto pri moderna konstruado en la regiono, pro ke la domoj iel transiris la nuran funkcion brilante ĉiam ankaŭ per interesaj formoj. Ornamajn kvalitojn Schoder gajnis el konstruaĵstrukturojn kaj el konstrumaterialojn, speciale el brikŝtonoj. Ties ecojn ŝatis cetere ankaŭ aliaj arkitektoj kiel Martin Elsaesser, Karl Schneider aŭ Alfred Fischer. De la Granda Depresio Schoder ege tuŝitis, ĉar liaj taskoj estis mende kaj regione ege restriktitaj. Novaj komisioj je la komenco de la 1930-a jaroj mankis. Kandidatis li por la estrado de la Altlernejo pri metio kaj konstruarto en Vajmaro postsekvonte Otto Bartning; sed pro la nacisocialisma influo en Turingio (jam antaŭ 1933!) Schoder malsukcesis. Anstataŭ li vokitis Paul Schultze-Naumburg. En marto 1932 Schoder fermis la buroon en Gera kaj elmigris al Norvegio, la patrujo de la dua edzino Bergljot Schoder.
Agadoj en Norvegujo
Unue li verkis nur artikolojn kaj faris prelegojn, ekz. pri la pentristo Edvard Munch. Laborpermeson de arkitekto, kiu ebligis la malfermon de arkitekturan buroon en Kristiansand, li ricevis en 1936. La espero reveni al Germanlando evidentiĝis vana pro la definitiva potencakiro de la nazioj, tial ke li iĝis norvega ŝtatano en la 1938-a jaro. En la nova patrujo Sørlandet Schoder aktivadis ekde 1936 por pligrandigi la novan loĝdoman teritorion "Hannevik Terrassen". Por tio li faris la ĝeneralan planon konstruante kelkajn domojn modelajn. Tiam lia arkitekturo estis sintezo de tendencoj de la moderna internacia stilo kiel ankaŭ de tradiciaj norvegaj lignaj konstrustiloj. Li ankaŭ substrekis la horizontan konstruon ĉe unufamilaj domoj per grandaj balkonoj kaj tegmentoj. La klopodoj pli partopreni la norvegan arkitekturan medion frakasitis post la okupo de la lando fare de Wehrmacht en 1940. Tiam li ankaŭ arestitis pro kelkaj malbonaj eldiraj koncerne la germanan politikon. Post la liberigo oni devigis lin kunlabori en planadoj por la germana armeo. Post 1945 Schoder sukcese rehabilitiĝis kaj aliĝis al la norvega Ĉambro de la arkitektoj. Danke al la faro de multaj loĝadaj kaj komercaj domoj li iĝis unu el la pintaj arkitektoj de Suda Norvegio kaj iĝis pioniro de la t.n. "Sørlands-modernismo". La moderna arkitekturo de tiu ĉi regiono iĝis modela por la resto de la lando. Nur je la komenciĝo de la 1960-aj jaroj Schoder retiriĝis kaj lia filo Bjørn transprenis la buroon.
Graveco
En liaj konstruaĵoj, per kiuj Schoder helpis akcepti la idealojn de moderna arkitekturo, manifestiĝis lia volego senkondiĉa krei kompletajn artaĵojn dum arkitektado. Malgraŭ necesa raciismo evoluigu la arkitektoj pluse ĉiam ankaŭ memstaran estetikon. Kvankam la agadokampoj de Schoder limiĝis al regionoj en Germanlando respektive Norvegujo, li iĝis fama en tuta Eŭropo.
Fonto
Biografio fare de Jan Lubitz ĉe architekten-portraits.de. Laboris multe pri Schoder ankaŭ s-ino Ulrike Lorenz.
9995 Alouette
9995 Alouette estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Ĝi estis fotita de Tom Gehrels sur unu el la 130 fotografiajn platojn eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). Tiuj platoj poste estis senditaj en la observatorion de Leiden, por estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
Nomo
Ĝia nomo aludas al la unua kanada artefarita satelito Alouette 1, lanĉita la por la esporo de la alta atmosfero, precipe la jonosfero. Dum la ses jaroj de sia vivo, tiu satelito raportis la unuajn utilajn datumojn pri la jonosfero.
Alphonse Juin
Alphonse Pierre JUIN (franca prononco: [alfɔ̃s ʒɥɛ̃]; 16a de decembro 1888 – 27a de januaro 1967) estis veterana oficiro de la Franca Armeo kiu iĝis marŝalo de Francio. Li gradiĝis ĉe Saint-Cyr en 1912, servis en Maroko en 1914 komande de indiĝenaj trupoj. Je la starto de la Unua mondmilito, li estis sendita al la Okcidenta Fronto en Francio, kie li estis grave vundita en 1915. Kiel rezulto de tiu vundo, li perdis la uzadon de sia dekstra brako.
Post la milito, li servis en la École Supérieure de Guerre. Li elektis servi en Nordafriko denove. Post la starto de la Dua mondmilito en septembro 1939, li ricevis la komandon de divizio, la 15a Divizio de Mobila Infanterio. La divizio estis ĉirkaŭita en la sakostrato de Lille dum la Batalo de Francio kaj Juin estis kaptita. Li estis militprizonulo ĝis li estis liberigita je la konto de la Reĝimo de Vichy en 1941, kaj li ricevis komandon de francaj fortoj en Nordafriko.
Post la Operaco Torĉo, nome la invado de Alĝerio kaj Maroko fare de brit-usonaj fortoj en novembro 1942, Juin ordonis al francaj fortoj en Tunizio rezisti la germanojn kaj italojn. Liaj grandaj kapabloj montriĝis dum la Kampanjo de Italio kiel komandanto de la Franca Ekspedicia Armeo. Lia sperto en montomilito estis ŝlosila por rompi la limon de la Gustava Linio, kiu estis haltiginta la avancon de la Aliancanoj dum ses monatoj.
Post tiu komando, li estis Ĉefo de Stabanaro de Francaj Armitaj Fortoj, kaj reprezentis Francion en la Konferenco de San-Francisko. En 1947 li revenis al Afriko kiel Ĝenerala Rezidanto en Maroko, kie li opoziciis al marokaj klopodoj por atingi sendependecon. Poste li havis altan postenon en NATO ĝis 1956. Dum sia komando en NATO, li estis promociita al rango de Marŝalo de Francio en 1952. Li estis forta opozicianto de la decido de Charles De Gaulle garantii sendependeco al Alĝerio, kaj tiel li estis "retirita" en 1962 kiel rezulto. Li estis la lasta vivanta Marŝalo de Francio ĝis sia morto en Parizo en 1967, post kio li estis entombigita en Les Invalides.
Andrew Grove
Andrew Grove, aŭ Andrew Steven Grove hungare, kiel origina nomo Gróf András István (naskiĝis la 2-an de septembro 1936 en Budapeŝto, mortis la 21-an de marto 2016 en Los Altos, Kalifornio) estis hungara-usona negocisto, unu el la fondintoj de Intel.
Vivo
Li naskiĝis kiel judodevena hungaro. Li studis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en Budapeŝto, sed post fiasko de la Hungara revolucio de 1956 li rifuĝis sen diplomo al Usono, kie li finlernis la kemion. Li ekhavis diplomon kun tre bonaj rezultoj. Post du jaroj li edziĝis, baldaŭe li havis 2 infaninojn. En 1968 li fondis firmaon Intel, kiun li longe estris.
Li verkis ankaŭ fakliteraturajn librojn kaj artikolojn en diversaj peridaĵoj angle. La pli gravaj estis tradukitaj ankaŭ hungaren. En 1997 li estis elektita Persono de la jaro.
NGC 3413
NGC 3413 (aliaj indikoj — UGC 5960, MCG 6-24-24, ZWG 184.27, KUG 1048+330, IRAS10485+3301, PGC 32543) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Federacia vojo 49
La federacia vojo 49 - germane Bundesstraße 49 - estas parto de reto de duarangaj interregionaj vojoj en Germanio, kiuj kompletigas la unuarangan reton de la germanaj aŭtovojoj. Ĝi vojas 317 kilometrojn tra la federaciaj landoj Hesio kaj Rejnlando-Palatinato. La plej norda punkto estas la komunumo Alsfeld kaj la plej suda la komunumo Langsur ĉe la limo al Luksemburgo.
Signifaj urboj survojaj estas Gießen, Wetzlar, Weilburg, Limburg an der Lahn (noton vidu sekve), Montabaur kaj Koblenz: tie kruciĝas unue la federacia vojo 42 Bonno-Darmstadt, poste transpontiĝas la Rejno, tuj okcidente de la rivero kruciĝas la federacia vojo 9 Kolonjo/Bonno-Germersheim/Lauterbourg en Alzaco, kaj post 12 kilometroj ĉe la bordo de la rivero Mozelo ankoraŭ ĉe granda ponto super la rivera valo konektiĝas la.
Poste la vojo 49 plu vojas kontraŭ la fluo de la rivero Mozelo al Cochem, forlasas la riveran valon direkte al Wittlich kaj Trier (Trevero, ankaŭ pri tio noton vidu sekve). Post trapaso de la urbo Trevero venas ankoraŭ Igel (Mozelo) kaj la limtrairejo Langsur/Wasserbillig: de tie la luksemburga aŭtovojo 1 plugvidas al Grevenmacher. Inter Limburg an der Lahn kaj Montabaur la vojo estas anstataŭata per la germana aŭtovojo A3, kaj poste inter Wittlich kaj la orienta rando de Trier (Trevero) ĝi ankoraŭfoje estas anstataŭata per la germana aŭtovojo A1 je 21 kilometroj, kaj poste la urba aŭtovojo A602 de Trevero, kiu entute nur longas 10 kilometrojn. En la informkesta mapo dekstre tiuj du aŭtovojaj partoj estas markitaj blue, dum la "normala" federacia vojo estas markita ruĝe.
Kultiva eruko
Kultiva eruko (latine Eruca vesicaria, subspeco sativa) estas folia legomo kaj apartenas al la familio de la kruciferacoj. Eruko estas uzata kiel spico sur picoj kaj en salatoj, precipe en la itala kuirarto.
Uzado
Jam en la romia epoko eruko estis uzata kiel spico, kaj ĝi ankaŭ estis konsiderata kiel afrodiziigaĵo.
Eruko estas uzata kiel salatplanto. Tiucele oni rikoltas la terproksimajn foliojn antaŭ la grandiĝo de la tigo.
En la tradicia popolmediciono eruko estas konsiderata kiel apetitiga kaj uriniga kaj rekemendita ekzemple en kazo de apetitmanko aŭ vezikosuferoj.
Miksita eruko-salato
Ingrediencoj: 50 g da cepoj, 100 g maizgrajnoj, 2 mezgrandaj karotoj, seka pano, bukedo da eruko, 4 manĝokuleroj da balzamita vinagro, 2 manĝokuleroj da olivoleo. Pretigo: Haki la cepon en malgrandajn pecojn, raspi la karotojn, tranĉi la sekan panon en etajn kubojn, kunigi ĉiujn ingrediencojn, spici laŭguste per salo, pipro kaj petroselo kaj servi.
Erukokremsupo
La kuiristo Carsten Dohrs rekomendas kremsupon kun eruko. Ingrediencoj: 50 g da askalono, 1 aljbulbero, 30 g da butero, 400 ml da buljono, 300 ml da laktokremo, 50 g da acida kremo, 1 bukedo da eruko, 1 manĝkulero da pingrajnoj, salo, pipro kaj laŭdezire muskato. Pretigado: Haki la askalonojn kaj la ajlon en etajn pecojn kaj ekrosti en butero. Plenigi per la buljono kaj kuiri. Aldoni la laktokremon kaj rekuigi unufoje. Nun purigi la erukon, tranĉi en malgrandajn pecojn kaj aldoni. Aldoni la acidan kremon kaj spici laŭguste per salo, pipro kaj muskato. Kaĉigi la tuton pere de miksilo. Rosti zorge la pingrajnojn en kaserolo ĝis ili fariĝas flavaj. Servi la supon en telero kaj aldoni la pingrajnojn. Ornami per erukofolio.
(6915) 1992 HH
(6915) 1992 HH estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).
(37671) 1994 UY11
(37671) 1994 UY11 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) en la kadro de la programo Planet-Crossing Asteroid Survey aŭ "PCAS".
Ĝia marsa MOID estas 0,44281 AU (66,243 milionoj da km). Ĝi do restas relative malproksima de Marso.
Antun Nagy
Antun Nagy [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy Antal estis kroata-hungara advokato, akademia instruisto, oficisto.
Antun Nagy naskiĝis la en Požega (Slavonio), li mortis en 1847 en suda parto de Hungara reĝlando, eble en Limgarda zono.
Biografio
Antun Nagy akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest, poste li estis advokato. Baldaŭ li instruis en jura akademio de Zagrebo, ekde 1809 li laboris en Buda en la municipa administracio. Li verkis literaturajn verkojn kaj tradukis, publikigis kalendarojn. En 1818 eĉ li provis presi gazeton. Per sia laboro li pledis por la kroata literatura lingvo kaj iusence li estis antaŭulo de la ilira movado.
Teplička
En Ĉeĥio:
En Slovakio:
vilaĝoj: akvofluoj:
Giora Feidman
Giora Feidman (hebree גיורא פיידמן, n. la 25-an de marto 1936 en Bonaero) estas elstara klarneta muzikisto.
La gepatroj de Giora Feidmans estis judoj el Besarabio. La patro, mem muzikisto, estis lia unua klarneta instruisto. La orkestro de la Teatro Colón en Bonaero akceptis lin en aĝo de 18 jaroj kiel profesia muzikisto. Pli poste li iĝis membro de la Israela Filharmonia Orkestro. Komence de la 1970-aj jaroj li iĝis solisto specialiĝanta pri Klezmer-muziko, la tradicia popoleca muziko de orienteŭropaj judoj, kaj translokiĝis al Nov-Jorko. Nuntempe li konsideriĝas inter la plej signifaj klarnetistoj kaj Klezmer-muzikistoj tutmonde. Aparte ofte li koncertas en Germanio, kies ĉefa lingvo, la germana estas lingve kaj kulture tre parenca al la jida lingvo de la Klezmer-muziko, kaj kie spite al la Holokaŭsto, la kontraŭjuda genocido de Nazia Germanio meze de la 20-a jarcento, nun aparte multaj muzikemuloj simpatias al la Klezmer-muziko, kiu kontribuas vivteni la memoron al la perforte forviŝita riĉa kulturo de la nordeŭropaj judoj.
Dum la jaro 1984 li kun la aktorino Esther Ofarim ludis ĉefrolon en la teatraĵo "Getto" de Jehoŝua Sobol, kio tre diskonatigis lin kaj lian unikan klarnetan voĉon. Inter la verkoj koncerte soliste prezentitaj de li krom Klezmer-muzikaĵoj estas verkoj de George Gershwin, Tango-muziko el Argentino kaj ekde la komenco de la 21-a jarcento pli kaj pli simfonia muziko de nuntempaj israelaj komponistoj (ekzemple Ora Bat Ĥaim aŭ Beti Olivero). Krome li kompreneble regas la klasikan porklarnetan verkaron kiel ekzemple la klarnetan koncerton de Wolfgang Amadeus Mozart). Kun la orgenisto Matthias Eisenberg li ekde la jaro 2002 plurfoje jare koncerte turneas.
Lia tipa klarneta muziko vivigis la germanajn filmojn „Jenseits der Stille“ de Caroline Link kaj „Comedian Harmonists“ de Joseph Vilsmaier, kaj - kune kun la juda violonisto Itzhak Perlman - la usonan filmon „Schindler's List“ de Steven Spielberg – lia muziko el la laste menciita filmo gajnis la Oscar-premion de tiu kategorio. La muzikteatra verko „Nothing But Music“ el la jaro 2005 rakontas pri la stacioj de lia eventoplena vivo.
Dum la Monda Junulara Tago 2005 de la katolika eklezio en Kolonjo Giora Feidman koncertis antaŭ 800.000 aŭskultantoj, inter ili la papo Benedikto la 16-a. Liaj konstantaj penoj pri interkompreniĝo inter germanaj kaj alilingvaj judoj unuflanke kaj nejudaj germanlingvanoj aliflanke (kaj ateistoj kaj kristanoj, sed ankaŭ islamaj enmigrintoj) konsidereblas elstaraj.
Gyűrűfű
Gyűrűfű [djUrUfU] estas ekovilaĝo en Hungario, en Baranya, en municipo de Ibafa. La loknomo signifas: ringo-herbo.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La romianoj havis tie fortikaĵeton. La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1332. Post la mezepoko ĝi apartenis al la Osmana Imperio, tamen daŭre estis loĝata, ĉar la vilaĝo situis en arbaro. En la 18-a jarcento la loĝantoj estis hungaroj, germanoj kaj kroatoj. Ekde 1830 lernejo funkciis. Dum la socialisma periodo ne konstruiĝis bona vojo (restis nur aĉa sakovojo), dume ĉesis la fervoja kontakto. Gyűrűfű komencis formorti. La lasta vilaĝano forlasis la vilaĝon en 1970. Post la senhomiĝo la sanktejo trovis novan lokon en la proksima Preĝejo de Sankta Triunuo (Ibafa), la iamaj loĝantoj ofte vizitas ĝin.
Mornico Losana
Mornico Losana estas komunumo de Italio.
Franca Terarmeo
La Franca Armeo, oficiale Terarmeo (Armée de terre, laŭvorte Terarmeo) por distingi ĝin el la Franca Aerforto aŭ Aerarmeo, estas la surtera kaj plej granda komponanto de la Francaj Armitaj Fortoj. Ĝi dependas el la Registaro de Francio, kun la aliaj kvar komponantoj de la Armitaj Fortoj. La Ĉefo de la Alta Stabanaro de la Franca Armeo (CEMAT) estas dependa parte el la Ministerio de Armitaj Fortoj por organizado, preparado, uzado de fortoj, same kiel por planado kaj por programado, ekipado kaj estontaj akiroj de la Armeo. Por la aktiva servo, la Armeaj unuoj estas metitaj sub la aŭtoritato de la Ĉefo de la Defenda Stabanaro (CEMA), kiu estas responsa antaŭ la Prezidento de Francio pri la planado kaj uzado de la fortoj.
Skvamfolia selaginelo
La skvamfolia selaginelo (Selaginella lepidophylla) estas planteto kiu povas tute malsekiĝi kaj resti dumjarojn en tiu stato, kaj tamen ĝi povas post aldono de akvo ene de kelkaj horoj tute malfaldiĝi kaj denove verdiĝi. Ĝis 20% de la seka maso de ĝi konsistas el sukero trehalozo kiu povas stabiligi makromolekulojn kaj ŝirmas ĝin kontraŭ la sekvoj de sekiĝo.
Franca Terarmeo
Ĉiuj soldatoj estis konsiderataj profesiuloj post la nuligo de la deviga militservo, aprobita en parlamento en 1997 kaj validigita en 2001.
Je 2017, la Franca Armeo estis dunginta 117 000 personojn (inklude la unuojn de la Fremdula Legio kaj de la Pariza Fajrobrigado). Aldone, la rezervuloj de la Franca Armeo konsistis el 15 453 personoj de la Operaca Rezervo.
Trnovec (apartigilo)
Trnovec estas pluraj lokoj aŭ riveroj en pluraj distriktoj en Slovakio:
vilaĝoj:
Kantono Calhoun (Teksaso)
La kantono Calhoun situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Port Lavaca.
Mastro (biologio)
Mastro (aŭ gastiganto) aŭ suscepto en la biologio nomiĝas organismo, kiu krom sin mem ankaŭ unu aŭ plurajn aliajn organismojn provizas per vivnecesaj nutraĵoj. Se la mastro el tio profitas je daŭra avantaĝo, la rilato nomiĝas simbiozo, alikaze temas pri parazitismo.
Sentoksigo
Sentoksigo aŭ Senvenenigo estas la fiziologia aŭ medikamenta forigo de toksaj substancoj de vivanta organismo, inkludante, sed ne limigite al, la homa korpo kaj plie povas plusendi al la periodo de retiro dum kiu organismo resendas al homeostazo post longdaŭra uzado de kutimiga substanco. En konvencia medicino, senvenenigo povas esti atingata per senvenenigo de venenomanĝo kaj la uzo de antidotoj same kiel teknikoj kiel ekzemple dializo kaj (en tre limigita nombro da kazoj) kelatiĝa terapio.
Multaj terapiistoj de alternativa medicino antaŭenigas diversajn aliajn specojn de senvenenigo kiel ekzemple "dieta senvenenigo", sed ekzistas malmulte da indico, ke sendrogigaj dietoj havas ajnajn sanrezultojn. Krome, Sense About Science, UK-bazita bonfara fonduso determinis ke al la "plej sendrogigaj komercaj produktoj" mankas ajna apoga indico kaj povas esti konsiderataj "monmalŝparo".
Zaitokukai
La celo de la asocio
La asocio pretendas, ke koreoj en Japanio havas multajn malpravigeblajn privilegiojn kaj ke japanoj devas koni la faktojn, kaj forigi tiujn privilegiojn.
Kritiko
Kontraŭimperiistoj kaj liberalistoj kritikas la asocion pri ĝia simpatio al rasismo kaj etnocentrismo.
Segredo (Suda Rio-Grando)
Segredo estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 7.158 loĝantojn en 2010.
NGC 3414
NGC 3414 (aliaj indikoj — UGC 5959, MCG 5-26-21, ZWG 155.29, ARP 162, PRC C-35, PGC 32533) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Győrasszonyfa
Győrasszonyfa [djOrasonjfa] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Pannonhalma. La loknomo estas hungare: ringo-virino-vilaĝ', signifante tion, ke la vilaĝo estis reĝina bieno.
NGC 3414
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Győrasszonyfa
Situo
Győrasszonyfa situas sur malebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr-Veszprém.
Vidindaĵoj
En 1793 romkatolika preĝejo konstruiĝis.
Famuloj
En Győrasszonyfa naskiĝis lingvisto Emil Jakubovich.
Svinošice
Svinošice estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Blansko en Sudmoravia regiono proksimume 10 km sudokcidente de Blansko. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1210.
Gábor Bíró
BÍRÓ Gábor estas rumanuja hungara pentristo, restarigisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc je la 10-a de oktobro 1955.
Biografio
Gábor Bíró finis en 1980 en la Universitato pri Arto kaj Dizajno en Kluĵo kaj li estis desegninstruisto inter 1980 kaj 1985 en Uzon, inter 1985-1990 en sia naskiĝurbo li gvidis pentro-fakrondon en la Kulturdomo. En 1991-1992 li estis la grafika redaktoro de la gazeto Székelység, ekde 1995 li estas restarigisto en la Muzeo Haáz Rezső
Vendresse
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Insulo Ĉanjaralo
Insulo Ĉanjaralo aŭ en hispana Isla Chañaral (foje literumita kiel Isla Chanaral) situantas je 6 km el la norda marbordo de Centra Ĉilio, je ĉirkaŭ 100 km norde de la urbo La Serena. Kun la insuloj Choros kaj Damas, la insulo formas la Nacian Rezervejon Pingüino de Humboldt, kiu estas administrata de la Ĉilia Forsta Instanco (CONAF). La tri insuloj eltenas populaciojn de Humboldta pingveno, sed estas habitato ankaŭ por kelkaj aliaj raraj kaj endanĝeritaj animalaj specioj kiaj la Perua merĝopetrelo aŭ la sudamerika marlutro. Lastajn jarojn la rezervejo espertis fortajn pliiĝon en turisma agado, ĉefe pro la esto de la Botelnaza delfeno kiu loĝas en la akvoj de la rezervejo. Tamen, ĵusaj lokaj fiŝkaptistoj informis pri pliiĝantaj konstato de delfena foresto kiu sciencistoj supozas konektita kun ĝenado fare de tiuj ege neregulataj agadoj.
Insulo Ĉanjaralo estas la plej granda el la rezervejaj insuloj. Aliro al la insulo estas permesita nur per permesilo. La insulo konsistas el du altebenaĵaj niveloj. La ĉefa altebenaĵo inter 50 kaj 70 metroj super marnivelo estas dividita en okcidenta kaj orienta partoj fare de dua pli alta altebenaĵo (>100 m). La vegetaĵaro de la altebenaĵoj diferencas konsiderinde. Dum la ĉefa altebenaĵo estas dominata de arbustaro kaj kaktoj dum la alta altebenaĵo havas malfekundan aspekton kun nur kelkaj malgrandaj kaktaj agregaĵoj.
Benzila fenilpropionato
Benzila fenilpropionato aŭ 3-fenilpropanato de benzilo estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la fenilpropionata acido kaj benzila alkoholo. Benzila fenilpropionato estas senkolora likvaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Benzila fenilpropionato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Benzila fenilpropionato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Migremiĝo
Migremiĝo estas termino uzata pri la malkvieta kondutado de migrantaj birdoj ĉe la komenco de ilia normala migra periodo. Ĝi montriĝas kiel plia aktiveco, unuavice moviĝemo, jam antaŭ ol ili ekflugas al la loko celata en la koncerna sezono kaj povas ŝajni maltrankvileco. Migremiĝi povas ankaŭ aliaj bestoj, kiuj regule translokas sin al pli favora vivejo je ŝanĝiĝo de sezono.
Eĉ enfermitaj kaj ne kapablaj vere ekmigri, migrobestoj montras similan konduton komence de sia migrosezono. Observante la moviĝadon kaj dormokutimojn en tia kaptiteco, eblas studi la sezonajn ciklojn de migrado.
Oni ĝenerale kredis, ke la fenomeno migremiĝo troviĝas nur ĉe migrantaj specioj, tamen studo pri rezidemaj specioj montris etnivelan migremiĝon kun ĉi-cela aktivado. Tio supozigas, ke la endogenaj mekanismoj por migrada konduto eble ĉeestas en rezidemaj specioj. Pliajn indikojn pri endogenaj programoj por migrokonduto liveras la observado, ke la nombro da noktoj kun montrata migremo fare de enkaĝaj migruloj ŝajnas respondi al la respektiva migrada distanco.
George Carey
George Leonard Carey, barono Carey de Clifton, (n. la 13-an de novembro 1935)  estas emerita anglikana episkopo kiu estis la ĉefepiskopo de Canterbury de 1991 ĝis 2002, estinte antaŭe la episkopo de Bath kaj Wells.
Dum lia tempo kiel ĉefepiskopo la Eklezio de Anglio ordinis la unuajn pastrinojn kaj la debato pri sintenoj al samseksemo fariĝis pli elstara, precipe ĉe la konferenco de Lambeth de anglikanaj episkopoj en 1998.
En junio 2017 li abdikis de sia lasta formala rolo en la eklezio post trovo, ke li kaŝis akuzojn pri infana seksumado kontraŭ la episkopo Peter Ball. En 2018 la Brita Raporto pri Infanaj Seksaj Misuzoj trovis, ke Carey faris seriozajn devojn pri kaŝado de infana seksumado ene de la Eklezio. En februaro 2018, Carey ricevis "permeson enoficigi" Steven Croft, la episkopo de Oksfordo, permesante al li prediki kaj prezidi preĝejojn en la diocezo. Ĉi tio estis nuligita la 17-an de junio 2020 ĉar la Eklezio de Anglio diris, ke ekzistas nova evidenteco, kiu ligas Carey al revizio pri misuzo farita de John Smyth.
Meinersen
La komunumo estas la administra centro de komunumaro (germane Samtgemeinde) samnoma, kiu konsistas el la kvar unuopaj komunumoj
La komunumaro fine de sume havis  loĝantojn.
Florencio Villarreal
Florencio Villarreal estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Cruz Grande. Florencio Villarreal apartenas al la regiono Costa Chica, kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la sudokcidento de Guerrero kun limo al la pacifika oceano. Al ĝi krome apartenas dek-kvar aliaj komunumoj. Al Florencio Villarreal apartenas entute 54 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12030.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18713 loĝantojn. El tiuj estis 9136 viroj kaj 9577 virinoj. La komunumo havas surfacon de 372,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 40 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe ND mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 16328 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 118 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,72 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
10496 de la loĝantoj de Florencio Villarreal en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 2563 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 24,42 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 28,32 % (1557 el 5497 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 20,12 (1006 el 4999 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.
El la 16328 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 15407 apartenis al la katolika religio. 921 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Beto
La beto estas herba planto el la familio Kenopodiacoj laŭ Cronquist aŭ Amarantacoj laŭ APG. Ĝia nomo devenas de la franca substantivo betterave (bette estas blito, kaj rave estas napo). La tuberkula radiko servas krom por kuirartaj celoj, por produktado de sukero (sukerbeto; sakarozo). Ekzistas ankaŭ kulturata vario por nutrado de bestoj.
La beto riĉas je sukeroj. Ĝi montriĝas kiel unu el la plej fero-riĉaj legomoj, kaj en la radiko kaj en la folioj. Je naturaj kondiĉoj, la beto konserviĝas ĝis unu semajnon, se tenata en malvarmeta kaj ombra loko. En fridujo, ĝi konserviĝas ĝis 15 tagojn, se pakita en traborita plasta sako; se oni konservas ĝin en senŝeligita, raspita aŭ pikita stato, ĝia freŝdaŭro reduktiĝas al tri aŭ kvar tagoj.
Guy Canivet
. Li estas membro de la Konstitucia Konsilio de Francio de 2007 ĝis 2016 laŭ decido de la prezidento de la Nacia Asembleo de Francio, Jean-Louis Debré.
Fada Arĥej
La Naturrezervejo Fada Arĥej aŭ Fada Archei situas en la nordoriento de Ĉado, en la regiono Ennedi sude de la urbo Fada. Ĝi estis establita en 1967 kaj kovras areon de 2110 km² en la okcidenta parto de la montarmasivo Ennedi.
La tereno de la naturprotekta areo konsistas el plataj areoj en la okcidenta parto, kiuj estas kovritaj de la duondezerta vegetaĵaro de la  Suda Sahara herbo kaj arbusta savano. La orienta parto kuŝas en la sabloŝtona dezerto de la montarmasivo Ennedi kun siaj eroziitaj gorĝoj profunde en la roko. Ene de tiuj estas ses lagoj nutritaj de fontoj de la Nubia sabloŝtona akvejo. La ĉiutaga akvoelfluo de la grundakvorezervujo estas proksimume 600 ĝis 700 m³ tage, tiel ke galeriarbaroj povas disvolviĝi ĉirkaŭ la lagoj. Tiuj konsistas el akacioj Acacia nilotica kaj Acacia seyal, Adina microcephala, Dezerta daktilo (Balanites aegyptiaca), Boscia angustifolia, diversaj specoj da fikusoj kaj Vitex doniana.
Inter grandaj mamuloj, en la areo de la naturrezervejo menccindas ekzemple leonoj (Panthera leo), gepardoj (Acinonyx jubatus), adaksoj, specioj da antilopoj (Addax nasomaculatus), kaprenoj de la specio Ammotragus lervia kaj la Dorkas-gazelo (Gazella dorcas). Tamen, la grandeco de la populacioj necertas ĉar neniuj censoj estis entreprenitaj ekde la 1970-aj jaroj.
La birdfaŭno estas pli riĉa; en 1997, ekzemple, nombreblis konsiderindaj grupoj de la burĉela stepkoko (Pterocles coronatus), la stristepkoko (Pterocles lichtensteinii), la dezerta strigo (Bubo ascalaphus) kaj la longvosta sturno (Lamprotornis pulcher).
Aikido
Aikido, aŭ Ajkido, estas moderna japana luktarto (Shin Budo) kompilita de Ueshiba Morihei dum la periodo inter la 1930-aj jaroj ĝis 1960-aj jaroj. Ĝi estas senperforta kaj multaj el ĝiaj teĥnikoj evoluis el Daito-Rjuo (speco de ĵuĵicuo) kaj el glava batalado. La filozofio de aikido devenis ĉefe de la religio Oomoto pro la kontaktoj inter O´Sensei ("granda majstro", esprimo uzata de la aikidistoj por nomi Ueshiba Morihei) kaj Deguchi Onisaburo Sensei el Oomoto. Oni konsideras, ke aikidisto havu iom da spiriteco, interalie pri la uzo de la Ĉi, KI, ĝi postulas nenuran teknikan trejnon.
La nepo de la kreinto, Ueshiba Moriteru, nun estas "Doshu", tiu kiu montras la vojon.
Aikido - Oomoto - Esperanto
Ĉar Deguchi Sensei enkondukis Esperanton en Oomoto-n en la jaro 1923 kaj ĉar O'Sensei kaj Deguchi Sensei vivis tiam dum 20 jaroj kiel fratoj, oni povas supozi, ke O'Sensei aŭdis pri Esperanto. Pridemandite pri tio en 1989 en Bazelo (Svislando) dum la solena festo okaze de la 20jariĝo de la Svisa Kultura Aikido-Asocio ACSA, la nepo de O'Sensei, Ueshiba Moriteru, respondis jene: "Povas esti."
Plie: la teknikaj terminoj en aikido estas en la japana lingvo, en maniero iom pli simpla ol la ĉiutaga japana lingvo. Oni povas konjekti, ke tio estas influo de Esperanto.
En Ayabe kaj en Kameoka, la du sidejoj de Oomoto, (je proks. 100 km de Kyoto), oni povas praktiki aikidon laŭ Aikikai Japanio kaj Oomoto-budon, kiu estas iom malsama.
Historio
La vorto aikido devenas de la tri Kanjiaj signoj (合気道) ofte okcidentigata kiel aj ki do.
Tio povas tradukiĝi per: La vojo de amo « l'expression de l'amour » laŭ majstro Ueshiba. Ĝi aludas al la tekniko de aikido, per kiu oni povas regi atakanton per regado kaj alidirektado de ties energio, anstataŭ blokante ĝin. Analogio ofte estas dirata, ke saliko fleksiĝos en ventego, sed kverko rompiĝos kaze de tro forta vento.
Morihei Ueshiba disvolvis aikidon ĉefe el Daito-Ryu Aikijujutsu (speco de ĵuĵicuo lernita ĉe la majstro Sokaku Takeda), aldonante trejn-movadojn por yari (lanco), tantoo (japana tranĉilo), jo (mezlonga bastono), juken (bajoneto), aŭ aliaj diversaj armiloj. Sed eble la plej forta tekniko estas por la katana (katano, japana glavo). La aikidisto multe moviĝas kiel senarma glavisto. Multaj senarmaj atakoj disvolviĝis el armecaj atakoj. Iuj skoloj (ryu, en la japana) de aikido ne trejnadas armile iel ajn. Aliaj kiel "Iwama Ryu" norme trejnas multe kun bokken (ligna japana glavo), jo, kaj tantoo. Laŭ iuj skoloj de aikido ĉiuj teknikoj povas esti uzataj egale bone perglave aŭ senarme.
La kvin spiritoj de Ajkidoo
(Rimarkoj: 1) Mi skribas “Ajkidoo”, por ke la akcento ne estu – laŭ la esperantaj reguloj – sur “i” (Ajkido). - 2) La sekvaj informoj baziĝas sur la brazila retpaĝo pri Ajkidoo http://nemercaos.blogspot.com.br/2007/07/aikid.html.
Ŝoŝin
Ŝoŝin estas la mensa stato de la komencanto. Ĝi estas stato de atento, en kiu la menso estas ĉiam plene konscia, atenta kaj preta vidi aĵojn la unuan fojon. La sinteno ŝoŝin estas esenca por daŭrigi la lernadon, kaj por lerni necesas  forigi antaŭjuĝojn. Morihei Ueŝiba, la fondinto de Ajkidoo, iam diris: "Ne esperu, ke mi instruos vin. Vi devas ŝteli la teknikojn sole.” Alivorte, la ajkidisto devas ludi aktivan rolon en ĉiu leciono, rigardante per la mensa stato ŝoŝin, por povi malkovri la luktartajn sekretojn kiujn la instruisto montras, sed pri kiuj li ne donas buŝajn klarigojn.
Zanŝin
Zanŝin estas la mensa stato, en kiu oni restas atenta senĉese. Ĝi ofte estas priskribita kiel daŭrigata stato de pligrandigita atento kaj decido. Sed la reala zanŝin estas stato de fokuso aŭ koncentriĝo antaŭ, dum kaj post la realigo de tekniko. Ĝi estas la mensostato kiu permesas resti spirite kunigita, ne nur kun ununura atakanto, sed kun multoblaj atakantoj kaj eĉ kun tuta kunteksto en kiu okazas evento.
Muŝin
Oni difinis muŝin kiel "ne-menso, menso sen egoismo, menso kvazaŭ spegulo kiu reflektas kaj ne juĝas”.  Ĝi estas stato de menso sen timo, kolero aŭ maltrankvileco, ĉar ĝi ne juĝas. Kiam ni juĝas ion, ni malhelpas la komprenon de la vero, kiu estas senpartia kaj reflektas la volon de la universo.
Fudoŝin
Senŝin
Senŝin estas la mensa stato kiu transcendas la unuajn kvar statojn. Ĝi protektas kaj harmonias kun la universo. Ĝi estas spirito de kompato, kiu servas la tutan homaron kaj kies funkcio estas dispeli la malkonkordon en la mondo. En la stato senŝin oni konsideras ĉiujn specojn de vivo kiel sanktajn. La fondinto de Ajkidoo diris, ke tiuj kiuj lernas tiun vojon ne plu havas malamikojn. Akcepti plene senŝin estas esence la sama kiel iluminiĝi.
Iu ajn ajkidisto povas atingi la unuajn kvar statojn, sed evidente la kvina (kiu laŭdire estas kvazaŭ iluminiĝo) estas atingebla nur de tre malmultaj.
Senarma praktiko
La fondinto de aikido ne volis, ke iu parolu pri konkurso, sed emfazis la evoluadon de la individuo, korpe kaj spirite. Dum la kursoj, la kursanoj observas la majstron, kiu demonstras teknikon, kaj poste ili pare kunlaboras por repliki ĝin. Tiel ili plibonigas sian teknikon kaj sian komprenon de la arto. Movo, lokiĝo, precizeco kaj ritmo estas ĉiuj gravaj aspektoj por la elfarado de la teknikoj.
La aikidistoj trejniĝas pare, kiel kunlaborantoj. La atakanto (japane uke aŭ "la akceptanto, la falanto"; egale alte aŭ "donanto de la mano") ekatakas la defendanton (japane tori, shi aŭ nage), kiu sendanĝerigas sin per aikida tekniko.
Studmetodo
Ĝenerale oni studas la teknikon tiel: la instruisto montras la movon, poste la uke-o atakas la tori-on kvar fojojn, laŭvice dekstre kaj maldekstre. Poste la kunluktantoj interŝanĝas siajn rolojn por kvar novaj atakoj, ktp. Post kelkaj movoj per la sama atako la instruisto povas instigi "liberan teknikon" (jiu waza) — la roloj de uke-o kaj tori-o ne interŝanĝiĝas, uke-o restariĝas post ĉiu movo, kaj tuj reatakas tori-on, kiu uzas laŭvole iun ajn teknikon. Tiu ĉi laboro ĉefe plibonigas la lokigon kaj movon de la korpo, kaj ankaŭ la eltenemon. Iufoje la tori-on atakas kelkaj uke-oj, por ekzerci la reagon al atako fare de grupo. Tiun ĉi laboron oni nomas japane randori.
Komponantoj de movo
La atakoj de aikido enhavas laŭtipajn frapojn kaj prenojn:
Omote kaj ura
Plejparte oni povas pratiki la teknikojn laŭ du manieroj: pasante antaŭ uke-on (omote) aŭ malantaŭ uke-on (ura).
Pasante antaŭ la kontraŭulon oni riskas atakon, tiele tiaj teknikoj necesigas, ke la tori-o atingu frapon por surprizigi kaj malstabiligi uke-on. La teknikojn de omote kvankam pli danĝeraj instruas la aikidaj lernejoj, ĉar ili postulas pli da rigoreco kaj pli da precizeco.
Irimi kaj tenkan
La ĉefa motoro de la teknikoj konsistas el la movado de la koksoj (goshi) de tori-o, aŭ por malproksimiĝi (irimi), aŭ por turniĝi (tenkan). Fakte la koksoj estas movitaj de la kruroj, kiuj havas la plej fortajn muskolojn de la korpo: la cetero de la korpo (torso, brakoj) uziĝas por kunligi la koksojn de uke-o al tiuj de tori-o, por transigi la movon kaj provoki falon. Laŭ japana simbolismo la "centro de energioj" de tori-o, aŭ seika tanden en la ventro (do asociita kun la koksoj) estas la centro de movado. Pro tio ĉiuj movoj estas kombinado irimi-tenkan.
La teknikoj estas:
Teknikoj stare kaj surgenue
La japanoj ofte sidas sur la grundo, pro tio ili elvolvis teknikojn por alfronti atakon siante (dum sidado). La historia kialo estas, ke la gardistoj de la imperiestro devis sidante ĉirkaŭ tablo ekzemple kaj sen verŝi sangon defendi sian majstron. La movoj efikas, kiam la du kunluktantoj staras (tachi waza, 立技), kiam ambaŭ sidas (suwari waza, 座技), aŭ eĉ kiam tori-o (defendanto) sidas kaj uke-o (atakanto) staras (hanmihandachi waza, 半身はんだち技).
Laboro surgenue: Suwari waza - 座技
'Sidante' fakte signifas surgenue, en pozicio seiza, kie la supropiedo estas sur la grundo; (kiza): oni premas sur la piedfingroj. La sidvangoj kaj la pezo de la korpo tiel baziĝas sur la kalkanoj, unu genuo antaŭen, la du femuroj farante preskaŭ 40°-an angulon. La piedoj povas esti plate je la komenco de la teknikoj, sed esence la laboro plenumiĝis kun la piedoj sur la piedfingroj.
Aikido enhavas teknikojn por translokiĝi surgenue (shikko). Por la baza translokiĝo antaŭigante la malantaŭan kokson oni komencas pivotan movon ĉirkaŭ la antaŭa genuo. La piedoj devus resti kune, tiel proksimaj kiel eble unu al la alia. La piedo komence de malantaue pasas antauen kaj alkroĉiĝas al la grundo per la piedfingroj. La tuta korpo antaŭeniras, sen treni la alian piedon, kaj la genuo delikate surteriĝas.
Kvankam la milita utileco de la surgenuaj teknikoj ne gravas hodiaŭ (nuntempe, preskaŭ ĉiu sidas sur seĝo...), tamen la teknikoj utilas por:
Laboro surgenue: Hanmi handachi waza - 半身はんだち技
Laboro, kie uke-o starante atakas surgenuan tori-on.
En tiu ĉi laboro multas la malfacilaĵoj de la laboro surgenue, ĉar starante uke-o havas avantaĝon de forteco kaj ebleco de translokiĝo. Pro tio tiu ĉi laboro bezonas grandan rigorecon obtenante la malstabiliĝon de uke-o, kaj grandajn dislokiĝojn de la genuoj.
Rolo de la atakanto, uke
Aikido insistas pri la fakto, ke, kvankam tori-o faras la teknikon de aikido, kaj teorie eliras kiel "venkanto" el ĉiu renkontiĝo, uke-o ankaŭ venkas: ĝuste sekvante la teknikon, li/ŝi gajnas sperton kaj flekseblecon per adaj ĵetadoj, alkondukoj al la grundo aŭ per ripetaj manprenoj kontraŭ li/ŝi. Plue la aktiva partopreno de uke-o estas nepre necesa, por ke tori-o povu fari la teknikojn.
Uke-o devas resti konstante aktiva, ĉiam gardante militan atakemon. Li daŭre serĉu mankon por frapi tori-on, kaj renversi la situacion. Plue estas kontraŭteknikoj (gaeshi waza): uke-o ne povas renversi la situacion, krom se li havas perfektan sintenon. La eskap-provo el la ago de tori-o estas la motoro por kelkaj movoj, kiel irimi nage, kie kiam tori-o alkondukas uke-on al la grundo, pivotante, uke-o provas restariĝi. Tori-o povas uzi tiun movon por malantaŭen-ĵeti uke-on, kaj se uke-o ne provus restariĝi, li trovus sin en pli malbon pozicio kaj ne povas eviti atemi-on.
Dum reala renkonto la sperta aikidisto devas esti kapabla tuj remeti sin singarda, post ĵetado.
Riĉeco de kombinoj
Fakte ne estas pli ol kelkaj teknikoj, sed ĉiun teknikon oni povas praktiki komencante kun preno aŭ malsamaj frapoj, de uke-o, pozicie omote aŭ ura, starante aŭ sidante (surgenue). Tiel la nombro de situacioj estas fakte tre granda. Plue ĉe altnivelaj praktikantoj estas ebleco ŝanĝi teknikon dum la renkonto aŭ eĉ renversi la situacion (gaeshi waza): uke-o reprenas la avantaĝon kaj iĝas tori-o.
Ueshiba Morihei nomis tiun eblecon de "senfina kreado", takemusu siki. La termino priskribas pli amplekse aikidon kiel fonton de ĉiu lukt-arto, ne historie, sed kiel arto kiu enhavas la bazajn aspektojn de ĉiuj lukt-artoj: posturo-regon, distancojn, ktp, eĉ se la pozoj kaj distancoj estas malsamaj en la aliaj artoj.
Ekzemplo
Ikkyo (unua principo) : artika levigo por alkonduki la atakanton al la grundo, tori-o regas la pojnon kaj la kubuton.
La fundamenta tekniko ikkyo, laŭvorte "unua principo" estas artika levigo, kiu kapabligas tori-on alkonduki uke-on al la grundo, regante la pojnon de uke-o, kaj farante arkon de cirklo per la kubuto, direkte al lia kapo. Tori-o faras movon kiel tranĉo per sabro.
Ikkoyo-on oni povas fari tiel:
Ikkyo Formo omote (antaŭe) kaj ura (malantaue).
Tiel ikkyo-o povas konsisti el:
Armila ekzerco
Krom senarmilaj teknikoj aikido ankaŭ inkluzivas studadon de manipulado de lignaj armiloj: la sabro aŭ bokken uzata sen sabringo; la mezlonga bastono aŭ jo kaj la tranĉilo aŭ tanto. La perarma ekzercado instruas al la lernanto pri la distancoj inter li kaj unu aŭ kelkaj kontraŭuloj, pri la ĝusta sinteno (shisei) kaj pri la venkado de la timo pri armiloj. Tiel tiu ekzerco estas kompletigo de la senarma ekzercado.
Fakte multaj movoj elvenas el teknikoj uzataj de armitaj militistoj, interalie la teknikoj uzataj por senarmigi la kontraŭulon. Plue la mensa bildigo de movo kun sabro donas pli klaran bildon de movoj farendaj senarme. Ja la sabroteknikoj havas grandan gravecon laŭ la ellaborado de aikido fare de majstro Ueshiba.
En Usono, kelkaj dojo-oj (aikidaj lernejoj, vojejoj, studejoj) instruas teknikojn por la senarmigo de kontraŭulo armita de pistolo (el ligno aŭ spongokaŭĉuko!), kaj en Afriko oni lernas teknikojn kontraŭ battranĉiloj.
Rangoj
Same kiel ĉiuj nuntempaj budo-oj oni komencas ĉe la rango de 6-a kyū kaj antaŭeniras ĝis la 1-a kyū. Ĉe la dōjō (lernejo) la instruisto mem donas la rangojn. Poste la lernanto trapasas de 1-a dan ĝis 10-a dan, la plej alta rango. La dan-ojn aljuĝas federa komisiono: aikikai.