cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(32496) 2000 WX182
(32496) 2000 WX182 estas ne tre granda, malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun iome granda klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata «Troja Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la astronomia kampanjo «LINEAR» (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Henriko de Gorkumo
Heinrich von Gorkum respektive Heinrich von Gorinchem, latine Henricus Gorcomius (naskiĝis en 1378 en Gorinchem, mortis la 19-an de februaro 1431 en Kolonjo) estis filozofo, doktoro pri teologio, karmelano kaj universitata profesoro, tre renoma dank' al siaj komentarioj pri Sankta Tomaso de Akvino kaj liaj defendoj pri la tomismaj konceptoj. La 27-an de februaro 1420 li doktoriĝis pri teologio kaj baldaŭ fariĝis kanceliero de la Universitato de Kolonjo.
Biografio
Heinrich von Gorkum probable studis en la Universitato de Parizo, kie li ricevis la diplomon je Majstro de la Artoj, en 1398, kiam li komencis instrui kaj restis ĝis 1402. En 1420, li fariĝis profesoro pri teologio en la malnova Universitato de Kolonjo, kie, en la sekvanta jaro, estis nomumita rektoro. En Kolonjo Henriko fondis Malgrandan Kolegion (konata germane kiel Burse), kiu pli poste nomiĝis Gimnazio Montano (Gymnasium Montanum), la unua el la tri plej gravaj kolegioj de la universitato. En 1424, li fariĝis vickanceliero de la universitato, kaj en 1426, elektiĝis pastro en preĝejo Klein St. Martin, en Kolonjo. Li konservis ambaŭ postenojn ĝis sia morto. En 1427, li fariĝis kanoniko en la preĝejo de Sankta Ursula. Li mortis kiel profesoro pri teologio en la 19-a de februaro 1431.
Son Ki Ĉung
SON Ki Ĉung (naskiĝis la en Ŝinuiju, mortis la ) estis (kun Nam Sung Jong) unu el la unuaj koreoj kiuj gajnis olimpikan medalon.
En aĝo de 23 jaroj li partoprenis la maratonan konkurson de la Olimpikaj ludoj en Berlino kaj venkis post 2 horoj 39 minutoj kaj 19,2 sekundoj (pli ol du minutoj antaŭ la brito Ernest Harper). Li gajnos la oran medalon por Japanio, ĉar tiutempe Koreio estis okupita lando, kolonio de Japanio.
Li portis la olimpikan torĉon dum la somera olimpiko en Seulo, 1988.
Legu ankaŭ pri aliaj longdistancaj kurantoj!
25465 Rajagopalan
25465 Rajagopalan estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aditya Rajagopalan, finalisto de la Intel Science Talent Search de 2009, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la Choate Rosemary Hall de Wallingford (Konektikuto).
Malpeza atletiko
La nocio malpeza atletiko ampleksas ĉiujn sportaj fakojn, kiuj evoluis laŭ la naturaj formoj de la homa moviĝo : iro, kuro, salto, ĵeto kaj puŝo.
Cantigas de Santa Maria
La Cantigas de Santa Maria ("Ĉantoj de Sankta Maria"; en galega [kanˈtiɣa̝s ðe̝ ˈsanta̝ maˈɾi.a̝], en portugala [kɐ̃ˈtiɣɐʒ ðɨ ˈsɐ̃tɐ mɐˈɾi.ɐ], estas 420 poeziaĵoj kun muzika notacio, verkitaj en mezepoka galega lingvo dum la reĝado de Alfonso la 10-a La Saĝulo (1221–1284) kaj ofte atribuitaj al li mem.Ĝi estas unu el la plej grandaj kolektoj de unusonaj (soloaj) kantoj el la Mezepoko kaj estas karakterizata per la mencio de Virgulino Maria en ĉiu kanto, dum ĉiu deka kanto estas himno.
La Cantigas survivis en kvar manuskriptaj kodeksoj: el kiuj du ĉe El Escorial, unu ĉe la Nacia Biblioteko de Madrido, kaj unu en Florenco, Italio. La kodekso E el El Escorial estas ilustraciita per multkoloraj miniaturoj montranta parojn de muzikistoj ludantaj ampleksan varion de instrumentoj. La kodekso Códice Rico (T) el El Escorial kaj tiu de la Biblioteca Nazionale Centrale de Florenco (F) estas tre riĉa ilustraciita per rakontaj bildoj.
Listo de asteroidoj (118001–119000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 118001 ĝis 119000.
Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
Stacio Uchide
Stacio Uchide (japane: 打出駅 [Uĉide-eki], angle: Uchide Station) estas fervoja stacio en Aŝija, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Hanshin: Linio Hanshin (ĉefa).
Akvoliverado
Akvoliverado estas la havigo de akvo fare de publikaj vorkoj, komercaj organizaĵoj, komunumaj klopodoj aŭ fare de unuopuloj, kutime pere de sistemo de pumpiloj kaj de tuboj. Irigacio estas konsiderata separate.
Tutmonda aliro al pura akvo
En 2010, ĉirkaŭ 85% el la tutmonda loĝantaro (6.74 mil milionoj da personoj) havis aliron al eltuba akvoliverado tra hejmaj konektoj aŭ al plibonigita akvofonto pere de aliaj rimedoj ol hejmo, inklude fontojn, fontanojn, akvofontojn kaj protektitajn putojn. Tamen, ĉirkaŭ 14% (884 milionoj da personoj) ne havis aliron al plibonigita akvofonto kaj devis uzi neprotektitajn putojn aŭ akvofontojn, kanalojn, lagojn aŭ riverojn por ties akvonecesoj.
Ĵitomirska (stacidomo)
Ĵitomirska (Житомирська, Житомирская) estas fervoja stacio en Odeso, la kvara plej granda urbo en Ukrainio.
Masahiro Ishikawa
Li futbalis ĉe Tokushima Vortis, Albirex Niigata Singapore kaj Grulla Morioka.
Džbánice
Džbánice (Zbanitz) estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Znojmo. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1253.
El tempo de la unuaj agrikulturistoj estis ĉi tie trovita en la jaro 1937 unika amastombo. En la malkovrita kavo kun diametro 1,5 m kaj kun profundaĵo 1 m ĉi tie ĥaose kuŝis en kaŭriĝinta pozicio 12 skeletojn de plenkreskuloj kaj infanoj. Krom la homaj skeletoj ĉi tie estis trovita kranio de hundo, kelke da tutaj kaj disbatitaj ujoj kaj kolĉeno el ŝtonaj bidoj. La ujoj estis ornamitaj per blanka geometria ŝablono. Ili estas brila ekzemplo de potista arto kaj ili apartenas en la tn. moravian pentritan ceramikon. Tiuj ĉi trovaĵoj estas metitaj en Moravia landa muzeo.
(12914) 1998 SJ141
(12914) 1998 SJ141 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 26-an de septembro 1998 en la kadro de la kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kinnor
Kinnor (כִּנּוֹר) estas antikva muzika instrumento de Israelanoj, kies preciza identigo estas neklara, sed en modernaj tempoj estas ĝenerale tradukita kiel "harpo" aŭ "liro", p. 440, kaj asociata kun tipo de liro priskribita en israela imagaro, partikulare de moneroj de Bar Koĥba. p. 440. Ĝi estis referencata kiel la "nacia instrumento" de la Judoj, kaj modernaj muzikilfabrikantoj kreis reproduktajn lirojn "kinnor" bazite sur tiu imagaro.
Beyne-Heusay
Beyne-Heusay (france: [BEJN-eSE] aŭ valone: Binne-Heuzea) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Bellaire, Queue-du-Bois kaj Moulins-sous-Fléron apartenas al Beyne-Heusay, la ĉefa municipo.
Nacia Parko Arusha
Nacia Parko Arusha estas parko en nord-orienta Tanzanio, en Regiono Arusha. Ĝi ne estas tre granda parko, sed ĝi enhavas plurajn diversajn vidindaĵojn, inkluzive de Monto Meru, la alkalenaj lagoj Momella, kaj la herbarkovrita Kratero Ngurdoto. Multaj diversaj bestoj, inkluzive de ĝirafoj, bubaloj, zebroj, pluraj simiaj specioj, warthogoj, k.a. videblas en la parko, kies ĉefa enirejo situas 25 km oriente de Arusha, 58 km de Moshi, kaj 35 km de la Internacia Flughaveno Kilimanĝaro (KIA).
Juha
Juha estas finna vira persona nomo, ankaŭ kutima en la sveda, norvega kaj dana. Ĝi estas malpli longa variaĵo de Juhani, la finna formo de la nomo Johano, ‏יוחנן‏‎ (Jōḥānān), greke Ιωάννης kaj en la klasika latina Ioannes, nun plej ofte literumata Johannes. En Finnlando Juha estis populara nomo speciale ekde dua duono de 1950-aj jaroj ĝis unua duono de 1980-aj jaroj.Ĉu? Fonto? Juha estas la plej ordinara unua antaŭnomo en Finnlando.
Vidu:
Steimel
Steimel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Virmailansaari
Virmailansaari estas la plej granda insulo de lago Päijänne en Padasjoki. Parto de Virmailansaari estas en Nacia Parko de Päijänne. La longeco de Virmailansaari estas 12,2 km, largeco 4,7 km kaj areo proksimume 34,38 km². Realaj loĝantaj en la insulo estas malpli ol 50, sed estas vere multaj libertempaj loĝejoj.
Mercedo (Provinco Bonaero)
Mercedo (hispane, Mercedes) estas urbo, situanta proksimume 100 kilometrojn okcidente de la ĉefurbo de Argentino, Bonaero. Ĝi estas unu el la malmultaj urboj kiuj havas 3 fervojojn, kiuj kunigas ĝin al gravaj urboj. Pro ĉi tiu fakto, la urbon oni proponis kiel ĉefurbon de la provinco Bonaero, tamen finfine ĉi tio ne okazis. Hispane, ĝi estas konata kiel La perla del Oeste, kio signifas La perlo de okcidento.
Ĝi havas du etajn aerodromojn, sur kiuj povas alteriĝi aviadiloj ne tro grandaj.
La loĝantaro, laŭ la 2001-a censo, estas 59.870 loĝantoj. La averaĝa temperaturo estas 16 °C.
Komunumo de la Sahel-Saharaj Ŝtatoj
La celo de CEN-SAD estas formi liberkomercan regionon en Nordafriko. Ekde 2001, CEN-SAD estis unu el la pilieroj de la Afrika Ekonomia Komunumo, kie la regiono interkovras kun tri el la aliaj pilieroj de regionaj ekonomiaj komunumoj: ECOwAS, ECCAS kaj COMESA. Dum la 2000-aj jaroj, la organizaĵo partoprenis provojn por peri pacon en la darfura konflikto kaj subtenis la Transiran Federacian Registaron en la Somalia enlanda milito.
Membroŝtatoj
Fondaj membroj:
Postaj membroj, kun jaro de aliĝo:
(11522) 1991 JF
(11522) 1991 JF estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la stacio de Ōhira de la Observatorio de Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).
NGC 5679
NGC 5679 (aliaj indikoj — NGC 5679B, IRAS14326+0534, UGC 9383, ZWG 47.110, MCG 1-37-35, VV 458, KCPG 427B, ARP 274, PGC 52132) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5679, NGC 5679B.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Valo de Tannheim
La Valo de Tannheim estas altvalo en la Montoj de Tannheim, kiuj estas parto de la Alpoj de Algovio en Aŭstrio (Subdistrikto Reutte)
Bulgara ekspresa lokomotivo 1D1
Bulgara ekspresa lokomotivo 1D1 estas monta ekspresa vaporlokomotivo kun tendro de 1935.
Datenoj de bulgara 1D1 vaporlokomotivo
Tendro
5208 Royer
5208 Royer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Monsignore Ronald E. Royer, usona amatora astronomo.
József Fonyó
József Fonyó [jOĵef fonjO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Fonyó József estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia frato estis István Fonyó.
Thiago dos Santos Costa
Thiago dos Santos Costa (n. ) estas brazila futbalisto.
East Kilbride
East Kilbride (Cille Bhrìghde an Ear) estas urbo en Skotlando; ĝi havis loĝantojn en 2018.
Thiago dos Santos Costa
Li futbalis ĉe Ehime FC.
József Fonyó
Biografio
József Fonyó akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1958. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Teatro de Kecskemét. Li estis membro de Vígszínház ekde 1962 ĝis sia morto. Li konstante havis rolojn ankaŭ en filmoj. Li ricevis premiojn en 1961 kaj 1998.
East Kilbride
La urbo estas novurbo, sudokcidente de Glasgovo. Ĝi havis duajn fluvojn - La White Cart Water kaj Rotten Calder Water.
Maeva Méline
Maeva MÉLINE (naskiĝis la en Parizo) estas franca kantistino kaj komediistino.
Biografio
Post brilaj studoj pri juro, dotita de aktiva kvazaŭ-absoluta sonsento kaj influita de rok- kaj pop-muzikaj ĝenroj, Maeva Méline rapide turniĝis al artisma kariero.
Ŝi vizitis kursojn de piano kaj kuraĝigita de siaj proksimuloj eklernis kantadon kaj gitaron. Ŝia talento ebligis al ŝi plimultigi koncertojn kun sia unua ĵaz-funka grupo en malgrandaj koncertejoj. Kelkajn jarojn poste disk-firmao Warner rimarkis la junan artistinon kaj proponis al ŝi unuan kunlaboradon.
Laŭlonge de ŝiaj renkontiĝoj, ŝi instigis scivolemon kaj interesiĝon flanke de profesiuloj de muzika industrio, kiuj ankaŭ malkovris ŝin per ŝia paĝo en MySpace.
Al ŝi estis ofertita la rolo de Nannerl, fratino de Mozart, unu el la ĉefaj roloj de Mozart, l'opéra rock, produktita de Dove Attia kaj Albert Cohen kaj reĝisorita de Olivier Dahan. Tiu muzik- kaj energi-plena rolo ebligis al ŝi montri ŝiajn artisman sentemecon kaj plurflankan talenton.
Tiu spektaklo estis grandega sukceso kaj prezentoj sinsekvis ekde septembro 2009 tra tuta Francio, Svislando kaj Belgio.
En 2010, Disney-Studioj kontaktis ŝin kaj unue proponis al ŝi interpreti kanzonon en Tinker Bell and the Great Fairy Rescue. La, ŝi fariĝis la voĉo de Raiponce (dublado kaj kantado), nova animacia filmo de Disney-studioj, apud Romain Duris kaj Isabelle Adjani.
Pasing
Pasing estas urbokvartalo de Munkeno, Germanio, kiu kun la alia najbara kvartalo Obermenzing formas la urbodistrikton 21 (Pasing-Obermenzing). Ĝis 1938 Pasing estis memstara kaj grava urbeto okcidente de Munkeno. En 1938 ĝi mallibervole estis kuniĝinta kun Munkeno, ĉar la intenco de Hitler estis "pligrandigi sian urbon de la movado". Pro tio ĝis nun la lokaj loĝantoj sentas sin iomete sendependaj de la centra registaro de Munkeno. En Pasing estas loka urbodomo kaj ankaŭ loka Marienplatz kun kolono de la sankta Maria.
Moskeo en Pasing
En majo 1999 estis malfermita la moskeo Haci Bayram. La tiel nomataj gastlaborantoj el islamaj ŝtatoj (plejparte el Turkio) memstare financis tiun kunvenejon kaj nuntempe ankaŭ la germanoj de Pasing ne plu timas viziti la islaman kulturcentron.
Historio
Nomumo de tiu de Pasing kiel grandurbo en 1905 estas la komenco de historio de tiu de Pasing Viktualenmarkt. La urba delegitaro decidis establi merkaton por legomoj, fruktoj kaj plantoj la 9an de la 1906-an de julio Ĝi estis decidita teni la merkaton ĉe la sudokcidenta angulo de la Pasing Marienplatz kontraŭ la Institut der Englischen Fraŭlino. En januaro 1907 Royal Government de Supra Bavario donis permeson por tio. La enpaĝigo de la merkato montriĝis por io de problemo kiam ĉiu konstruis iliajn budojn en la maniero kiel kiun ili deziris. Finfine ili venis al esprimoj kaj la unua merkattago estis tenita la 16an de la 1907-an de marto De la komenco kiun la merkato estis bone akceptita, sed la klientoj estis nur homoj de Pasing tiel ke efikecokalkulo estis aranĝita en 1908. Tio montris ke la Viktualienmarkt en Pasing ne estis vere enspeziga. La kialo de tio estis tiuj migrantaj komercistoj vendis iliajn varojn pli malmultekoste ĉe la rando de la merkato kiel ili ne devis pagi pagon. Tiu problemo estis solvita per ŝanĝado de la merkatoreglamentoj.
La konstante kreskanta trafiko gvidita al la transloko de la foirejo en la korto de la municipa posedaĵo Hindenburgstrasse (Baeckerstrasse), kiu estis decidita la 15an de novembro 1929 fare de urba delegito Dr. Hoesch. Tamen, vendistoj ne konsentis kun tiu decido kiam ili timis grandegan falon en vendo pro manko de envenu-aj klientoj. Kun prokrasto de tri monatoj kiujn la transloko finfine komencis la 1an de la 1930-an de April Kiam la budoj ne povus esti dekonstruitaj, ili devis esti transportitaj kiel tutaĵo per ĉaroj. La transloko prenis tutan tagon. Malgraŭ la timoj de la komercistoj, la nombro da klientoj pliiĝis pli d k pli tiel ke ili baldaŭ elĉerpigis spacon denove. Por tiu kialo ili decidis finfine konstrui solidan, modernan kaj grandan merkathalon. Ĉar laboro daŭrigis rapide, ili povis translokiĝi enen jam la 2an de la 1937-an de oktobro En tiu tago jam kiun ok el la dek du haveblaj budoj estis okupitaj. Krudvaroj kiel ekzemple fruktoj, beroj, tropikaj fruktoj, kokaĵo kaj lakto estis venditaj. Ĝardenistoj de tiu de Pasing ankaŭ prezentis siajn varojn. En la deĵortago Norda Maro-fiŝohalo kaj la municipa malmultekosta viandosumigilo movita en la halon.
De la malfermaĵo en 1907 ĝis hodiaŭ Pasing Viktualienmarkt ŝanĝis ĝian aspekton nur malgrave kaj eĉ dum renovigado kaj rekonstruolaboro kiujn ĝi ne perdis ĝian unikan karakteron. Tio estas kial homoj de Pasing havas ĉiun rajton esti fieraj de ilia "viktualienmarkt".
Kinginsula emuo
La Kinginsula emuo (Dromaius novaehollandiae ater) estas formortinta subspecio de la Emuo. Ĝi troviĝis endemie en Kinginsulo kie ĝi restis izolata. Tiu insulo situantas en la Markolo Bass inter kontinenta Aŭstralio kaj Tasmanio. La plej proksimaj parencoj de tiu birda subspecio povas esti la same formortinta Tasmania emuo, ĉar ili apartenis al ununura populacio ĝis almenaŭ antaŭ pli ol 14,000 jaroj, kiam Tasmanio kaj la Kinginsulo estis ankoraŭ konektitaj. La malgrando de la Kinginsula emuo povus esti ekzemplo de insula naneco.
La Kinginsula emuo estis la plej malgranda el ĉiuj emuoj, kaj havis pli malhelan plumaron ol la kontinenta emuo. Ĝi estis nigra kaj bruna, kaj havis nudan (senpluman) bluan haŭton de la kolo, kvankam komune kun kontinentaj emuoj ties idoj estis striecaj. Ili estis distingaj el la Kanguruinsula emuo laŭ nombroj de detaloj de ostoj, inklude grandon. La kutimaro de la Kinginsula emuo probable ne diferencis multe el tiu de la kontinenta emuo. Tiuj birdoj grupiĝis en emuaroj por manĝi kaj dum la reprodukta sezono. Ii manĝis berojn, herbon kaj algojn. Ili kuris rapide kaj povis defendiĝis per piedfrapado. La nesto estis neprofunda, kaj konsistis el seka foliaro kaj musko. La ino demetis 7 al 9 ovojn, kiuj estis kovataj de ambaŭ gepatroj.
Eŭropanoj malkovris la Kinginsulan emuon en 1802 dum fruaj ekspedicioj al la insulo, kaj plej el kio estas konata pri la birdo dum ties vivo venas el intervjuoj kiujn la franca naturalisto François Péron faris kun fokoĉasisto tie. Péron estis alveninta en la Kinginsulo en 1802 kun la ekspedicio de Nicolas Baudin, kaj en 1804 kelkaj kaj vivaj kaj remburitaj kaj Kinginsulaj kaj Kanguruinsulaj emuoj estis senditaj al Francio. La du vivantaj specimenoj de Kinginsula emuo estis tenitaj en kaptiteco en la Ĝardeno de la Plantoj, kaj la restoj de tiuj kaj la aliaj birdoj estas disigitaj tra diversaj muzeoj en Eŭropo nune. La bitakoroj de la ekspedicio ne specife klarigas el kiu insulo ĉiu birdo estis kaptita, aŭ eĉ se ili estas taksonomie distingaj, kaj tiele ties statuso restis neklara ĝis pli ol unu jarcento poste. Ĉasadpremo kaj incendioj fare de fruaj setlantoj en Kinginsulo ŝajne kondukis la naturan populacio al formorto ĉirkaŭ 1805. La du kaptitaj specimenoj loĝintaj en Parizo mortiĝis en 1822 kaj supozeble ili estis la lastaj el sia taksono.
Taksonomio
Estis delonge konfuzo rilate al la taksonomio, statuso kaj geografia origino de la malgrandaj insulaj emutaksonoj el Kinginsulo kaj el Kanguruinsulo, ĉar specimenoj de ambaŭ populacioj estis transportitaj al Francio kiel parto de la sama Franca ekspedicio al Aŭstralio komence de la 1800-aj jaroj. La loglibroj de la ekspedicio malsukcesis klarigi ĉu kaj kiam la malgrandaj emuoj estis kolektitaj, kaj tio rezultis en amaso da sciencaj nomoj sinsekve stampitaj por unu aŭ ambaŭ birdoj, multaj sur pridisputebla bazo, kaj en la ideo ke ĉiuj specimenoj originiĝis el la Kangurua Insulo. Krome, en 1914, L. Brasil asertis ke la ekspedicio ne trafis emuojn en Kinginsulo, ĉar la vetero estis tro malbona por ke ili povu lasi sian kampadejon. Francoj aludis kaj al emuoj kaj al kazuaroj kiel "casoars" samtempe, kio kondukis al plia konfuzo.
Louis Jean Pierre Vieillot unuafoje stampis la dunomon Dromaius ater en 1817. En 1906, Walter Baldwin Spencer stampis la nomon Dromaius minor baze sur kelkaj ostoj kaj ovoŝeloj el subfosilioj de la Pleistoceno troviĝintaj en Kinginsulo la saman jaron, je la kredo ke ili estas la unuaj fizikaj pruvoj de emuo el tie. Ankaŭ William Vincent Legge stampis nomon por tiuj restoj, Dromaius bassi, sed iom poste. En sia libro de 1907 nome Extinct Birds, Walter Rothschild plendis kontraŭ la priskribo fare de Vieillot fakte referenca al la kontinenta emuo, kaj ke la nomo D. ater estis jam antaŭokupita. Se la haŭto de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo estas el Kanguruinsulo, ĝi iĝu la tipa specimeno de lia nova specio Dromaius peroni, nomita laŭ la franca naturalisto François Péron, kiu estis la ĉefa fonto de informo pri la birdo dum ties vivo. La aŭstralia amatora ornitologo Gregory Mathews stampis pliajn nomojn en la komencaj 1910-aj jaroj, inklude novan genronomon, Peronista, ĉar li kredis, ke la Kinginsula emuo kaj la Kanguruinsula emuo estis genre distingaj el la kontinenta emuo. Postaj fakuloj plendis, ke la subfosiliaj restoj trovitaj en Kinginsulo kaj en Kanguruinsulo ne estis klare diferencaj, kaj ke ili apartenas al la sama taksono. En 1959, la franca ornitologo Christian Jouanin proponis, ke neniu el la haŭtaĵoj estis fakte el la Kanguruinsulo, post inspekti la dokumentojn de la ekspedicio kaj de la muzeo. en 1990, Jouanin kaj Jean-Christophe Balouet uzis median jurmedicinon por demonstri, ke la muntita haŭto de Parizo venis el la Kinginsulo, kaj ke almenaŭ unu viva birdo estis alportita el ĉiu insulo. Ĉiu sciencaj nomoj donitaj al la Kanguruinsula emuo estis tamen bazitaj sur specimenoj el Kinginsulo aŭ estis male nevalidaj, lasante ĝin sennoma. Pli ĵusaj trovoj de subfosilia materialo kaj sekvaj studoj pri la Kinginsula emuo kaj pri la Kanguruinsula emuo, ĉefe fare de Shane A. Parker en 1984, konfirmis ties separatan geografian originon kaj distingan morfologion. Parker nomis la birdon el la Kanguruinsulo Dromaius baudinianus, laŭ la estro de la franca ekspedicio.
Estas malmultaj morfologiaj diferencoj kiuj distingas la formortintajn insulajn emuojn el la kontinenta emuo krom ties grando, sed ĉiuj tri taksonoj estis plej ofte konsiderataj distingaj specioj. Genetika studo de 2011 pere de kaj nuklea DNA kaj de mitokondria DNA, kiu estis elprenita el kvin subfosilioj de ostoj de Kinginsula emuo, montris, ke ties genetika variado falis ene de tiu de la nunaj kontinentaj emuoj. Ĝi estis tamen interpretita kiel samspecifa kun la emuoj de la aŭstralia kontinento, kaj estis reklasita kiel subspecio de Dromaius novaehollandiae, nome D. n. ater. Ankaŭ aliaj animaloj de Kinginsulo estas konsiderataj subspecioj de ties kontinentaj aŭ tasmaniaj partneroj pli ol distingaj specioj. La fakuloj sugestis ke pluaj studoj uzantaj diferencajn metodojn povus trovi karakterojn kiuj distingu la taksonojn.
Evoluo
Dum la fina Kvaternaro (antaŭ 0.7 milionoj da jaroj), vivis malgrandaj emuoj sur nombro de ĉemarbordaj insuloj de kontinenta Aŭstralio. Krom la Kinginsula emuo, tiuj estis taksonoj troviĝintaj ĉe la Kanguruo-Insulo (D. baudinianus) kaj Tasmanio (D. n. diemenensis), ĉiuj el kiuj estas nun formortintaj. La plej malgranda taksono, nome la Kinginsula emuo, estis limigita al malgranda insulo situanta en la Markolo Bass inter Tasmanio kaj Viktorio, je proksimume 100 km el ambaŭ marbordoj. Kinginsulo estis iam parto de la terponto kiu konektis Tasmanion kaj kontinentan Aŭstralion, sed altiĝo de marnivelo sekve de la lasta glacimaksimumo eventuale izoligis la insulon. Kiel rezulto de fenotipa ŝanĝebleco la populacio de Kinginsula emuo eble suferis procezon de insula naneco.
Laŭ la aŭtoroj de la genetika studo de 2011, la proksima rilato inter la Kinginsula emuo kaj la kontinentaj emuoj indikas, ke la unua populacio estis izolita el la dua relative ĵuse, pro ŝanĝoj en la marnivelo en la Markolo Bass, kontraŭ fondinta emustirpo kiu estus diverĝinta el la kontinenta emuo multe pli frue kaj sekve iĝis formortintaj el la kontinento. Modeloj de ŝanĝoj en la marnivelo indikas, ke Tasmanio, inklude Kinginsulon, estis izolata el la kontinenta Aŭstralio antaŭ ĉirkaŭ 14,000 jaroj. Nur post kelkaj miloj da jaroj la Kinginsulo estis separata el Tasmanio. Tiu dumtempa panoramo sugestus, ke prapopulacio de kaj Kinginsula emuo kaj de Tasmania emuo estis dekomence izolita el la kontinenta taksono, post kio la populacioj de Kinginsula emuo kaj de Tasmania estis separitaj. Tio siavice indikas, ke la same formortinta Tasmania emuo estas probable tiom proksime rilata al la kontinenta emuo kiom la Kinginsula emuo, kaj ambaŭ kaj la Kinginsula emuo kaj la Tasmania emuo estus pli proksime rilataj unu al la alia. Fosiliaj emuaj taksonoj montras averaĝan grandon inter tiu de la Kinginsula emuo kaj tiu de la kontinenta emuo. Tiale, la kontinentaj emuoj povas esti konsiderataj grandaj aŭ gigantaj formoj.
Aspekto
La Kinginsula emuo estis la plej malgranda emutaksono, kaj estis ĉirkaŭ duongranda el la grando de la kontinentaj birdoj. Ĝi estis ĉirkaŭ 87 cm alta. Laŭ la intervjuo de François Péron kun loka fokoĉasisto, la plej grandaj specimenoj estis ĝis 137 cm longaj, kaj la plej fortikaj pezis 20 al 23 kg. Ĝi havis pli malhelan plumaron, kun etende nigraj plumoj ĉe la kolo kaj kapo, kaj nigrecaj plumoj sur la korpo, kie ili miksiĝas kun brunaj. La beko kaj piedoj estis nigrecaj, kaj la nuda haŭtaĵo de la kolflanko estis blua. La genetika studo de 2011 ne trovis genojn komune asociitajn kun melanismo ĉe birdoj, sed proponis, ke la malhela koloraro povus rilati al alternaj genetikaj aŭ negenetikaj faktoroj. Péron asertis, ke estis malmulta diferenco inter seksoj, sed ke la masklo estis eble pli brila kaj iomete pli granda. La junuloj estis grizaj, dum la idoj estis striecaj kiel tiuj de aliaj emuoj. Ne estis laŭsezonaj varioj en plumaro. Ĉar la ino de la kontinentaj emuoj estas averaĝe pli granda ol la masklo, kaj povas iĝi pli brila dum la reprodukta sezono, male al normaleco ĉe aliaj birdospecioj, kelkaj el tiuj observoj povas esti bazitaj sur erara konvencia konaro.
Subfosiliaj restoj de Kinginsula emuo montras, ke la tibio estis ĉirkaŭ 330 mm longa, kaj la femuro estis 180 mm longa. La pelvo estis 280 mm longa, 64 mm larĝa antaŭe, kaj 86 mm larĝa malantaŭe. La tarsometatarso averaĝis 232 mm en longo. Ĉe maskloj, la tibiotarso averaĝis 261 mm, dum ĝi averaĝis 301 mm ĉe inoj. Kontraste, la samaj ostoj estis 269 mm kaj 305 mm ĉe la Kanguruinsula emuo. Krom esti pli malgranda, la Kinginsula emuo diferencas osteologie el la Kanguruinsula emuo pro tio ke la intertroklea forameno de la tarsometatarso estas kutime tute aŭ parte mallongigita. La ekstera kalkanea trokleo estis pli kurba ĉe la meza trokleo ĉe la Kanguruinsula birdo, dum estis paralela ĉe la Kinginsula emuo.
La Kinginsula emuo kaj la kontinenta Emuo montras malmultajn morfologiajn diferencojn krom la grava diferenco laŭ grando. Mathews asertis, ke la kruroj kaj la beko estis pli mallongaj ol tiuj de la kontinenta Emuo, kvankam la fingroj estis preskaŭ de sama longo, kaj tiele proporcie pli longaj. La tarso de la Kinginsula emuo estis ankaŭ trifoje pli longa ol la bekobordo, dum ĝi estis kvarfoje pli longa ĉe la kontinenta Emuo. Aldonaj trajtoj kiuj supozeble distingis tiun birdon el la kontinenta Emuo estis jam sugestitaj kiel la dista forameno de la tarsometatarso, kaj la konturo de la kranio. Tamen la dista forameno esta variebla ĉe la kontinenta Emuo montrante partikularan diversecon inter junuloj kaj plenkreskuloj kaj estas tiele taksonomie negrava. Same okazas ĉe la kranikonturo, kiu estas pli kupolforma ĉe la Kinginsula emuo, karaktero kiu estas vidata ankaŭ ĉe junaj kontinentaj emuoj.
Kutimaro kaj ekologio
La intervjuo de Péron priskribas kelkajn aspektojn de la kutimaro de la Kinginsula emuo. Li verkis, ke tiu birdo estas ĝenerale solema sed ariĝas en emuaroj el 10 al 20 dum la reprodukta sezono, poste disvagadas laŭpare. Ili manĝis berojn, herbon kaj algojn, kaj manĝis ĉefe dum mateno kaj vespero. Ili estis rapidaj kurantoj, sed estis ŝajne plu malrapidaj ol la kontinentaj birdoj, ĉar estis pli dikaj. Ii naĝis bone, sed faris tion nur se necese. Ili emis la etoson de lagunoj kaj de la marbordo, pli ol la malfermajn areojn. Ili usis krifon en ĉiu flugilo por grati sin mem. Malkapablaj elflugi el la ĉashundoj de la fokoĉasistoj, ili povis defendiĝi per piedfrapado, per kio ili povis kaŭzi grandan damaĝon.
Péron asertis, ke la nesto estis kutime situanta ĉe akvo kaj surgrunde sub la ombro de arbusto. Ĝi estis konstruita el bastonetoj kaj kovrita el sekaj folioj kaj musko; ĝi estis ovalforma kaj ne tre profunda. La ino -laŭ li- demetis 7 al 9 ovojn ĉiam ĉe la 25a kaj 26a de julio, sed oni ne konas la selektan avantaĝon de tiu reprodukta samtempigo. La ino kovis la ovojn, sed la masklo disvolviĝis kovareon, kio indikas, ka ankaŭ li kontribuis. Ankaŭ la nekovanta patro restis ĉe la nesto, kaj la idoj lasis la neston jam 2 aŭ 3 tagojn post eloviĝo. Péron markis la kovoperiodon kiel de 5 aŭ 6 semajnoj, sed ĉar la kontinenta Emuo kovas dum 50 al 56 tagoj, tio povas aspekti tro mallonga. Li asertis, ke patrina emuo defendis sian idon el korvoj per beko, sed tio nun oni konas kiel strikte maskla kutimaro.
La kapitano Matthew Flinders ne trovis emuojn kiam li vizitis Kinginsulon en 1802, sed lia naturalisto, Robert Brown, ekzamenis ties fekon kaj notis, ke ili ĉefe estis manĝintaj berojn de Leptecophylla juniperina. Rakonto de angla ornitologo John Latham pri la "Kazuaro de Van Diemen's" povus aludi ankaŭ al la Kinginsula emuo, baze sur la priskribita malgrando. Aldone al fizika priskribo, li asertis, ke ili ariĝis en grupoj de 70 al 80 individuoj en difinita loko dummanĝe, kutimo kiu estis profitata de ĉasistoj.
Rilato kun homoj
La Kinginsulaj emuoj estis unuafoje viditaj de eŭropanoj kiam roto el la ŝipo Lady Nelson, estrita de la aŭstralia esploristo John Murray, vizitis la insulon en januaro de 1802. La birdo estis sporade menciita de veturantoj de tiam, sed ne detale. La kapitano Nicolas Baudin vizitis la Kinginsulon poste en 1802, dum franca ekspedicio de 1800–04 por mapigi la marbordon de Aŭstralio. Du ŝipoj, nome Le Naturaliste kaj la Le Géographe, estis parto de la ekspedicio, kiu kunportis ankaŭ naturalistojn kiuj priskribis la lokan naturon. François Péron, naturalisto kiu estis parto de la ekspedicio de Baudin, vizitis la Kinginsulon kaj estis la lasta persono kiu registris priskribojn el la Kinginsula emuo el la naturo. Iam, Péron kaj kelkaj el la kompanoj iĝis surstrande pro ŝtormoj kaj rifuĝiĝis ĉe kelkaj fokoĉasistoj. Oni servis al ili emuan viandon, kion Péron priskribis per favoraj terminoj kiel kun gusto duonvoje "inter tiu de meleagro kaj tiu de porkido".
Péron ne informis, ke li mem vidis emuon sur la insulo, kio povas klarigi kial li priskribis ilin tiom grandaj kiom la kontinentaj birdoj. Anstataŭe, plej el kio nune estas konata pri la Kinginsula emuo devenas el 33-era demandaro kiun li uzis por intervjui la lokan anglan fokoĉasiston, nome Daniel Cooper, pri la birdo. Laŭ postulo de la aŭtoritatoj por ke la ekspedicio alportu reen utilajn plantojn kaj animalojn, Péron demandis ĉu la emuoj povas esti bredataj kaj plidikigitaj en kaptiveco, kaj ricevis varion de kuirreceptoj. La demandaro de Péron restis nepublkigita ĝis 1899, kaj de tiam oni konis malmulte pri la birdo dum ties vivo.
Transportitaj specimenoj
Kelkaj emuaj specimenoj apartenantaj el diferencaj subspecioj estis senditaj al Francio, kaj vivaj kaj mortintaj, kiel parto de la ekspedicio. Kelkaj el tiuj ekzistas en eŭropaj muzeoj nune. Le Naturaliste alportis unu vivantan specimenon kaj unu haŭtaĵon de la kontinenta emuo al Francio en junio de 1803. Le Géographe kolektis emuojn el kaj Kinginsulo kaj el Kanguruinsulo, kaj almenaŭ du vivantajn Kinginsulajn individuojn, supozeble kaj masklo kaj ino laŭ kelkaj fontoj, kaj tiuj estis portitaj al Francio en marto de 1804. Tiu ŝipo alportis aknaŭ haŭtaĵojn de kvin junuloj kolektitaj el diversaj insuloj. Du el tiuj haŭtaĵoj, kies deveno estas nekonata, estas nune en Parizo kaj Torino respektive; la resto perdiĝis. La "ino" mortiĝis en aprilo de 1822, kaj ties haŭtaĵo estas nune muntita kaj ekspoziciita en la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo. La "masklo" mortiĝis en majo de 1822, kaj estis konservita kiel skeleto en tiu sama muzeo. Antaŭ ties morto, ili estis tenitaj en kaptiveco ĉe la birdarejo de la imperiestrino Jozefino, kaj movigitaj al la Ĝardeno de la Plantoj post unu jaro. La pariza haŭtaĵo enhavas kelkajn ostojn, sed ne la pelvon, kio estas indikilo de sekso, kaj tiele la supozita ina identeco restis nekonfirmita. Péron notis, ke la malgrandaj emuoj alportitaj en Francion estis distingaj el tiuj de la kontinento, sed ne ke ili estis distingaj unu disde alia, aŭ el kiu insulo venis ĉiu el ili, kaj tiele ties deveno estis nekonata dum pli ol unu jarcento. Estas ankaŭ skeleto en la Muzeo de Natura Historio (Florenco), kiun ĝi akiris el Francio en 1833, sed ĝi estis misetikedita kiel kazuaro ĝis ĝi estis ĝuste identigita de la itala zoologo Enrico Hillyer Giglioli en 1900. Kelkaj elementoj de tiu skeleto estas perditaj, kaj kelkaj estis anstataŭitaj de lignaj kopioj. Ties dekstra metatarso estis damaĝita dum vivo kaj estis kuracita malĝuste. Oni supozis, ke temas pri masklo, sed nun oni konas ke temas pri kompono de du individuoj. Kvara specimeno ŝajne estis tenita en la World Museum de Liverpulo, sed ĝi povas esti simple juna kontinenta Emuo. Krom la specimenoj de Kinginsula emuo alportitaj en Francion, ŝajne kelkaj estis alportitaj ankaŭ al kontinenta Aŭstralio en 1803, sed ties posto estas nekonata.
Nayarit
Nayarit [najaRIT] (esperantigite : Najarito ) estas federacia subŝtato de Meksiko, ĉe ties okcidenta, pacifika bordo.
Ĝi havas areon de kaj loĝantaron de  milionoj kaj dividiĝas en 20 komunumojn (municipojn), vidu ankaŭ la liston de komunumoj en Nayarit.
Ĝia ĉefurbo nomiĝas Tepic; aliaj grava urboj estas Acaponeta, Tecuala kaj Tuxpan. La provinca kodo laŭ ISO 3166-2 estas "MX-NAY".
Kinginsula emuo
Formorto
La preciza kaŭzo de la formorto de la Kinginsula emuo estas nekonata. Tuj post la birdo estis malkvrita, fokoĉasistoj setlis sur la insulo pro la abundo de marelefantoj. La intervjuo de Péron kun Daniel Cooper sugestis, ke ili verŝajne kontribuis al la forigo de tiu birdo per ties ĉasado, kaj eble per okazigo de incendioj. Péron priskribis kiel ili intence trejnis ĉashundojn por ĉasadi emuojn; Cooper akceptis, ke li mem estis mortiginta ne malpli ol 300 emuojn. Cooper estis sur la insulo ses monatojn, kio sugestas, ke li mortigis 50 birdojn monate (aŭ ke li troigis). Lia grupo de fokoĉasistoj konsistis el dekunu viroj kaj lia edzino, kaj ili povus esti mortiginta 3,600 emuojn ĝis la tempo kiam Péron vizitis ilin. Péron klarigis, ke la fokoĉasistoj konsumis enorman kvanton de viando, kaj ke iliaj hundoj mortigis kelkajn animalojn ĉiutage. Li observis ankaŭ, ke tiaj ĉashundoj estis liberaj ĉe la Kanguruinsulo, kaj meditis, ke ili eble nuligis la tutan populacion de kanguruoj tie dum kelkaj jaroj, sed li ne menciis saman senton pri la Kinginsula emuo. Ankaŭ naturaj incendioj povus esti ludintaj gravan rolon. Probable la du kaptivaj birdoj en Francio, kiuj mortiĝis en 1822, survivis siajn naturajn samspecianojn de la Kinginsulo, kaj estis tiele la lastaj el ties grupo. Kvankam Péron asertis, ke la Kinginsulo "svarmis" je emuoj en 1802, ili eble estis jam formortintaj en naturo tiom frue kiom ĝis 1805.
En 1967, kiam la Kinginsula emuo estis ankoraŭ konata nur el prahistoriaj restoj, James Greenway pridemandis ĉu ili povus esti formortitaj de kelkaj indiĝenoj, kaj spekulaciis, ke eble incendioj okazigitaj de prahistoriaj homoj aŭ de fulmoj povus esti kulpaj. Tiam ankaŭ la kontinenta Emuo estis minacata pro troĉasado, kaj Greenway avertis, ke tio povus fini same kiel ĉe la fino de ties insulaj parencoj se ne oni praktikas protektajn decidojn.
Nayarit
Al Nayarit apartenas la insularo Islas Marías, kiu situas ĉirkaŭ 90 km de la bordo. Ili estas prizona teritorio ("punkolonio").
Nayarit estis inter la lastaj meksikaj provincoj, kiuj akiris la statuson de subŝtato, je la 1-a de majo 1917. Antaŭe ĝi nomiĝis "Armea Distrikto de Tepic". Ĝia nuna nomo honoras samnoman indianan reganton el la 16-a jarcento, kiu firme rezistis al la kultura konkerado fare de eŭropanoj.
5937 Lodén
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de  Kerstin kaj Lars Olof Lodén. Kerstin, astronomino en la Observatorio de Stokholmo kun-verkis kun la malkovrinto du librojn de enkonduko pri astronomio. Lars Olof estas profersoro pri astronomio en la observatorio de Upsalo.
Eŭropa Demokratia Partio
La Eŭropa Demokratia Partio (EDP) estas Eŭropa - politike centra - partio, kiu luktas por pli da eŭropa integriĝo kaj por pli da politika potenco de la Eŭropa Unio kontraste al la unuopaj naciaj ŝtatoj. La partio fondiĝis la 16-an de aprilo 2004 en Bruselo.
Kunlaboro kun la partio ELDR
La 13-an de julio 2004 la partio decidis, en la Eŭropa Parlamento formi frakcion kun la liberala partio ELDR sub la nomo Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo. En tiu frakcio membras 104 el la entute 785 parlamentanoj.
Mimozo (salato)
Mimozo estas salato, parto de la rusa kuirarto. Ĝi aperis en 1970-aj jaroj, kiam la ŝtato antaŭenigis fiŝaĵon kiel anstataŭaĵon de la mankanta viando, kaj rapide populariĝis, transformiĝante en preskaŭ nepran pladon de rusaj festoj, speciale por Novjaro. Sian nomon ĝi ŝuldas al la flava floro mimozo (Acacia dealbata), kies koloron memorigas la supra tavolo de la plado, ornamita de ovoflavoj.
Recepto
Oni prenas la ingrediencojn en jenaj proporcioj: 2 terpomoj, 1 karoto, 200 gramoj da sardino, (salmo, gorbuŝo, tinuso aŭ alia fiŝaĵo, konservita en oleo), 6 ovoj, 150 gramoj da fromaĝo, 70 ĝis 100 gramoj da cepo, 100 gramoj da frostigita butero, kvarono aŭ duono da manpreno da aneto, 150 gramoj da majonezo.
Kuiri la terpomojn kaj karoton en iom salita akvo. La terpomojn raspi per grandtrua kuireja raspilo, karoton per la ettrua. Preni la fiŝaĵojn el la oleo, en kiu ili konserviĝis, forigi la grandajn ostojn kaj dispremi la karnon per forko. La ovojn kuiri (ne pli ol 10 minutojn post ekbolo, ĉar aliokaze la ovoflavoj griziĝos), malvarmigi, senŝeligi kaj apartigi la ovoblankojn disde la ovoflavojn. La ovoflavojn dispremi per forko. La ovoblankojn raspi per ettrua kuireja raspilo, same kiel fromaĝon. Ete dispecigi la aneton. La cepon necesas senŝeligi kaj raspi, poste brogi por forigi la akran guston.
Preparinte ĉiujn ingrediencojn necesas meti ilin en tavoloj unu post alia en la jena sinsekvo:
Oni metas ĝin surtable en vitraj teleroj por ke ĉiuj tavoloj videblu.
En la klasika versio haveblas naŭ tavoloj, la terpomoj kaj karotoj mankis, sed nun ili iĝis preskaŭ nepraĵo. Ekzistas pluraj modifoj, ekzemple iuj anstataŭ legomojn uzas kuiritan rizon.
Monterosso Almo
Monterosso Almo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Ragusa. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Chiaramonte Gulfi, Giarratana, Licodia Eubea (CT) kaj Ragusa.
Tibor Déry
Tibor DÉRY [dEri], hungare Déry Tibor estis hungara verkisto.
Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1894 en Budapeŝto. Li mortis la 18-an de aŭgusto 1977 en Budapeŝto.
Biografio
Li naskiĝis en burĝa familio, li finlernis la komercistan akademion kaj poste lernis lingvistikon en St. Gallen. Li debutis, kiel verkisto en 1917 kaj li verkis ankaŭ novelojn kaj poemojn, kelkaj el ili aperis en Nyugat. Post la 1-a mondmilito li aliĝis al la komunistoj. En 1920 li edziĝis kaj migris al Vieno, kaj poste al aliaj urboj. En 1926 li verkis avangardan romanon Az óriáscsecsemő (La grandega bebo) en Perugia. Poste li hejmenvenis kaj eksedziĝis. En 1934 li partoprenis en ribelo en Vieno.
Post la 2-a mondmilito li denove edziĝis kaj denove aliĝis al la komunistoj. Liaj verkoj ofte aperis, la teatroj prezentis liajn dramojn. En 1955 li jam triafoje estis edzo. En la sekva jaro li estis apoganto de la revolucio, tial li estis kondamnita por 9 jaroj, sed li ricevis amnestion en 1961. Post 2 jaroj liaj noveloj jam estis legeblaj. En 1948 li ricevis premion Kossuth, post jardekoj oni fondis premion Déry.
Gravedeco
''Tiu artikolo temas pri homa gravedeco. Pri aliaj mamuloj vidu tie. Pri aliaj animaloj vidu tie.''
Gravedeco estas procedo, per kiu virino finportos vivajn idojn ekde koncipo ĝis tempo, kiam la idaro kapablas la vivon ekster la utero. Ĝi komeniĝas per la koncipo, kio estas procedo de fekundigo kaj formigado de zigoto (la fekundigita ovĉelo post unuiĝo de vira kaj virina gametoj) kaj finiĝas per nasko, per cezara sekco, aborto aŭ spontana aborto.
Iam la nocio de gravedeco rilatas ankaŭ al kelkaj pluaj mamuloj, precipe al primatoj. Sed por bestoj oni kutime uzas terminon mamula gravedeco.
La gravedeco daŭras proksimume 40 semajnoj ekde la unua tago de la lasta menstrua ciklo ĝis la nasko (38 semajnoj de la fekundigo). Ĝi estas apartigita en tri trimestrojn. En la unua trimestro minacas la plej granda risko de la spontana aborto de feto. La aborto estas ofte rezulto de defekto de la feto, de ĝiaj gepatroj aŭ difektigo kaŭzita post la koncipo.
Fekundigo
La unua paŝo de la gravedeco kutime komenciĝas per koito, kiam la viraj seksaj ĉeloj (spermoj) estas enigitaj en la uteron. La vira spermo enhavas ne nur la seksajn ĉelojn, sed ankaŭ sukerojn, proteinojn kaj aliajn materiojn por reteni vivkapablon de la spermioj. La homaj spermioj supervivos en la virina korpo kutime proksim ume 48 horojn. La spermioj havas longan flagelon, kiun ili uzas por movi sin; tio estas ununuraj homaj ĉeloj kun tiu ĉi eco. Tiuj ĉi ĉeloj estas haploidaj (la ĉeloj kun ununura servico de kromozomoj), kiuj estiĝis per meiozo el embrioformaj ĉeloj en la testikoj. En unu ejakulaĵo (eliro de semo) estadas 100 ĝis 300 milionoj da spermioj.
Ovoloj (oocito de la 2-a ordeno) estas haploidaj virinaj reproduktaj ĉeloj, kies tasko estas unuiĝi kun ununura spermio kaj sekva kreiĝo de fekundigita zigoto. Tiuj ĉi ĉeloj estas produktataj per meiozo en ovarioj, kie ili restas, ĝis kiam ne estas aktivitaj kaj liberigitaj per hormonaj ŝanĝoj en la virina menstrua ciklo. Kutime estas dum unu menstrua ciklo liberigita nur unu ovolo.
Dum ovolado rando de fibrio fine de ovario transŝoviĝos trans la utero al alkroĉiĝos de la liberigita ovolo. Dum la fekundigo la spermioj kutime renkontos la ovolojn en la ovario, kio postulas de la spermiaj ĉeloj atingonte la ovarion naĝi el supro de la vagino tra cerviko kaj laŭlonge laŭ la vagino, kio estas kompare al grandeco de la spermio granda distanco.
Atinginte la ovarion la spermioj naĝas al la ovolo (ili orientiĝas surbaze de kemotaksiso) kaj ĉiuj klopodas fekundigi ĝin. Ĉiu sperma ĉelo enhavas malgrandan veziketon de enzimoj, kiuj servas por rompi supraĵon de la ovolo ebligante tiel la trapenetron de la spermo internen. Tio povas daŭri ĝis 20 minutoj. Kiam la ovolo unuiĝos kun unu spermo, ties supraĵo ŝanĝiĝos, kio malebligos la trapenetron de pluaj spermoj. La unuiĝo de ĉelkernoj de la ovolo kaj la spermo al formigado de la diploida ĉelo finigas la unuan fazon de la gravedeco. Alternaj metodoj de la fekundigo, kiel artefarita ensemigo (enŝpruco de la semo en uteron) kaj fekundigo en provtubo estas uzataj dum malfekundeco aŭ por fekundigi virinojn sen partnero.
Antaŭ nestiĝo de la fekundigita ovolo
En tiu ĉi tempo ekzistas ununura totipotenca (kapabla per dividado produkti ĉiun ĉelan tipon en la organismo) ĉelo - zigoto - genetike unika nova organismo. Mitoza ĉela dividado estas sekva procedo, dum kiu ĉiu ĉelo dividiĝos en pluajn diploidajn ĉelojn. La zigoto dividiĝas, produktante 2 pli malgrandajn ĉelojn nomataj blastomeroj, kiuj sekve ankaŭ dividiĝas dum ĉiuj 20 horoj. Tiuj ĉi ĉeloj iom post iom malpligrandiĝas, kiam post proksimume 4 dividoj estiĝos 16 individuaj ĉeloj. Tiu ĉi grupo de la 16 ĉeloj nomiĝas morulo kaj kutime ĝi forlasas la ovarion kaj iras en uteron. Se ĝi ne venos ĝis la utero, estiĝas eksterutera gravedeco.
Post nestiĝo de la fekunigita ovolo
Blastocelo estas malgranda kaveto en la centrejo de ĉeloj kaj la evoluantaj ĉeloj kreskas ĉirkaŭ ĝi. Sur surfaco de tiu ĉi kaveto estas maldika tavolo de ĉeloj kaj zona pellucida (membraneto kovranta la maturiĝintan ovolon) restas en la sama grandeco kiel antaŭe. La ĉeloj kreskas senĉese pli malgrandaj, por ke ili eniĝu. Tiu ĉi nova strukturo kun la kaveto en la centrejo kaj la evoluantaj ĉeloj ĉirkaŭ ĝi nomiĝas blastocisto.
La ekzistado de blastocisto markigas formigadon de 2 tipoj de ĉeloj, la internaj ĉeloj kreskantaj en la interno de blastocelo kaj la ĉeloj kreskantaj sur ties eksteraĵo. Dum 24 - 48 horoj la membraneto de blastocisto (zona pellucida) traŝiriĝos. La ĉeloj sur surfaco de la blastocisto komencos produkti enzimon, kiu rompos epitelon de la utero kaj kreos lokon por la nestiĝo.
Cirkula sistemo de placento
La ĉeloj, ĉirkaŭantaj la blastociston, nun rompos la ĉelojn sur la surfaco de la utero, formigante malgrandajn ujojn de sango, kiuj stimulas estiĝon de kapilaroj. Tio estas la una fazo de la kresko de placento. La internaj ĉeloj de blastocisto rapide dividiĝas, formigante du tavolojn. La supra tavolo estos embrio kaj la ĉeloj de tie estos uzitaj en amniotika kavo. Samtempe la suba tavolo formigas malgrandan sakon. Se la ĉeloj komenciĝos evolui en abnormala pozicio, povas nun estiĝi eksterutera gravedeco.
Post kelke da tagoj histoj de ĥoriono (ekstera embria pakumo de la feto) en la formiĝanta placento ankrigos la nestantan parton al la utero. Sistemo de sango kaj sangvaskuloj nun evoluos en punkto de la formiĝanta placento, kreskanta ĉe la loko de la nestiĝo. La malgranda sako interne de la blastocisto komencos produkti eritrocitojn. Dum pluaj 24 horoj evoluos kunighisto inter la kreskanta placento kaj la kreskanta feto, kiu pli poste evoluos en umbilikŝnuron.
Hista diferencigo
Sekve la mallarĝa linio de la ĉeloj aperos sur la surfaco de la embrio. Ties kresko montras, ke la feto atendas fastruladojn, en kiu evoluos 3 tavoloj de la feto - ektodermo (ekstera), mezodermo (meza) kaj endodermo (interna). La mallarĝaj linioj de la ĉeloj komencos formigi la endodermon kaj la mezodermon. La ektodermo komencos rapide kreski kiel rezulto d ekemiaj konsisteroj produktataj per la mezodermo. Tiuj ĉi tri tavoloj donos bazon al ĉiuj diversaj tipoj de la histoj en la korpo.
La endodermo pli poste ekformigos linion de lango, la digestan sistemon, pulmon, stomakon kaj kelke da glandoj. La mezodermo formigos muskolojn, ostojn, limfatikan histon, internon de la pulmo kaj la urinajn sistemojn. Ankaŭ ĝi donos bazon por lieno kaj por pruduktado de sangĉeloj. La ektodermo ekformigos haŭton, ungojn, harojn, korneon, linion de interna kaj ekstera oreloj, nazon, kavon, buŝon, anuson, dentojn, hipofizon, mamglandojn, okulojn kaj ĉiujn partojn de la nerva sistemo.
Proksimume 18 tagoj post la fekundigo la embrio estas dividita al formigado de kvanto de histoj, kiujn ĝi bezonos. Ĝi havas formon kiel piro, kie tereno de kapo estas pli granda ol vosto. La nerva sistemo de la embrio estas unu el la unuaj kreskantaj organoj. Ĝi komencos kreski en la kava tereno nomata nerva sulko.
La sanga sistemo daŭrigas en la kreado de retoj, kiuj ebligas cirkuladon de sango en la embrio. La sangĉeloj jam estis kreitaj kaj ili fluas en tiuj ĉi kreiĝantaj retoj. Ĉirkaŭ la placento komencos evolui sekundaraj sangvaskuloj por plibonigi la provizadon de vivbezonaĵoj. La sangĉeloj komenciĝos formiĝi en la sako en la centro de la embrio, same kiel la ĉeloj, kiuj komenciĝos diferenciĝi en la sangvaskulojn. La endokardiaj (internaj koraj) ĉeloj komencos formigi muskolaron, kiu fariĝos la koro.
Dum eble post 24 tagoj post la fekundigo ekzistas simpla tuba koro en formo de litero S, kiu komencos pulsi. En tiu ĉi fazo komencos flui tra la embrio la sango.
1-a monato (4-a semajno)
La kapo kaj la kruroj de la embrio kreskas, evoluas la okuloj kaj oreloj. En la estonta brusto batas la koro kaj kreiĝas la pulmo.