cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moncerata iktero
La Moncerata iktero, Icterus oberi, estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. Ĝi estas mezgranda nigraflava ikteredo (de la sama familio kiel aliaj ikteroj, sturneloj, molotroj, kviskaloj kaj aliaj.
Disvastiĝo
Ĝi estas endemio en malgranda areo de la insulo de Moncerato en nordo de la insuloĉeno de la Malgrandaj Antiloj de Karibio, kaj estas la nacia birdo de tiu britia teritorio kaj la ununura birdendemio de la insulo kaj unu el la du plej endanĝerigitaj en la Malgrandaj Antiloj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo (estas pli arbara specio ol la relative proksima Martinika iktero ekzemple kaj aliaj samgenranoj), kaj estas klasata de BirdLife International kiel Draste Endanĝerita, kun nuna ĉirkaŭkalkulita populacio de nur inter 200 kaj 800 aŭ pli optimisme ĝis 5,000 en tre reduktita areo de ĉirkaŭ 10 km². Tiu iktero iam loĝis ĉefe en tri areoj: la bambua arbaro oriente de Galways Soufrière, la leoflankaj deklivoj de Chances Peak kaj la Centraj Montoj (ĉefe ĉe la areo de Runaway Ghaut). Multe de ties habitato estis detruita de senarbarigo, Uragano Hugo kaj la vulkana aktiveco inter 1995 kaj 1997. Temas pri tre populara birdo, kiun ĉiu martinikano konas kaj vidas en arto, paroloj ktp., sed kiun preskaŭ neniu vidis en la insulo. Ĉar la specio supervivis al uraganoj, vulkanoj kaj ĉiaj malfacilaĵoj, ĝi reprezentas por la insulanoj la reziston al malbonaĵoj.
Aspekto
Tiu specio estas 20-22 cm longa. Nekonfuzebla en la moncerataj arbaroj, maskla plenkreskulo de Moncerata iktero estas tre nigraflava kombinaĵo, pli pura ol plej parto de la samgenranoj kaj ofte rimarkinde brila. La masklo havas nigrajn kapon, supran bruston, supraj partojn kaj la tutan voston, sen la kutima en la genro oranĝeca ŝultromakulo. La subaj partoj estas flavaj. La kruroj kaj beko estas grizecaj, kaj la suba makzelo tute hela kaj ne nur duone. Inoj estas iom pli senkoloraj (flavecverdecaj supre kaj flavecaj sube) sed same buntaj. Masklaj nematuruloj ŝajnas kvazaŭ eluzita ino ĝis la aŭtuno de sia dua jaro.
La voĉo estas multe pli prilaborita ol tiu de la samgenranoj kaj inkludas laŭtajn fajfojn kaj akran “chuuar”, subkanton kaj alarmojn por kiam homoj alproksimiĝas.
Kutimaro
La dieto de tiu birdo konsistas ĉefe de insektoj kaj fruktoj. Ĉefe ortopteroj, kaj pli da insektoj kaj malpli da fruktoj ol ĉe aliaj samgenranoj.
Ĉar temas pri tre malgranda populacio kaj tre observata de fakuloj, oni faris ringadon per koloraj plastaj ringoj, sed tio frenezigis studulojn ĝis kiam ili notis ke tiu specio kapablas forigi tiujn ringojn kaj de tiam oni uzas ringojn el aluminio.
La latina scienca nomo de tiu birdo rememoras la usonan naturaliston Frederick Albion Ober.
(34835) 2001 SZ249
(34835) 2001 SZ249 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata «Troja Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 19-an de septembro 2001 far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
9590 Hirio
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Hirio, menciita en la Katalogo de la ŝipoj, kiel loko el kiu la beotoj kontribuis al la kolektiĝo de la greka ŝiparo.
Flavkrura turdo
La Flavkrura turdo (Platycichla flavipes) estas specio de birdo de la familio de Turdedoj. Ĝi troviĝas en norda kaj orienta Sudameriko. Lastatempe estas ofte lokita denove en la genro Turdus.
Aspekto
Tiu turdo estas 22-23 cm longa kaj pezas 55-70 g. Ambaŭ seksoj havas flavajn gambojn kaj okulringon. La masklo havas flavan bekon kaj lia plumaro estas kutime nigra kun ardezgriza dorso kaj malsupraj subaj partoj. Tamen la masklo de unu el la kvin subspecioj, P. f. xanthoscelus de Tobago, estas tute nigra, tiele simile al masklo de Merlo aŭ de Palokula turdo. Inoj havas senkoloran bekon, tre brunajn suprajn partojn kaj pli palajn subajn partojn. Juna masklo estas bruneca kun nigraj flugiloj kaj vosto, dum junaj inoj similas al plenkreskaj inoj, sed estas pli senkoloraj, makulitaj oranĝe supre kaj punktitaj kaj striitaj malhelbrune sube.
En ambaŭ specioj de la genro Platycichla la masklo estas ĉefe malhelgriza aŭ nigra kun flavaj gamboj kaj beko, kaj la ino estas esence tre bruna supre kaj pli pala sube. Fakte la nomigo Flavkrura turdo taŭgus por ambaŭ specioj, dum eĉ ankaŭ tiu de Palokula turdo iele taŭgus por ambaŭ. Ĉiukaze ĉi tie oni sekvas la klasigon de la latina scienca nomo kie oni atribuas po unu eron al ĉiu specio, kaj en ĝi flavipes vere signifas "kun flavaj piedoj".
La kanto de la masklo estas muzikaj frazoj, sriip, srii, srii, srii, iom simila al tiu de la Eŭrazia merlo, sed foje inklude kelkajn imitadojn de aliaj birdokantoj. La tipa alvoko estas akra srip kaj pekuliara siiit kiel alarmo.
Distribuado kaj ekologio
Ĉe tiu specio estas tre alta separata distribuado; reproduktiĝas en norda Kolombio, Venezuelo, okcidenta Gujano, malproksima norda Brazilo, Trinidado kaj Tobago, kun tre separataj populacioj en orienta Brazilo, orienta Paragvajo kaj malproksima nordorienta Argentino. Laste menciita populacio estas parte migranta, kaj estas loĝantaj birdoj en la norda parto, dum plej sudaj reproduktantoj pasas la sudhemisferan vintron pli norde. Ankaŭ kelkaj populacioj en norda Sudameriko partoprenas en surlokaj movoj, sed tiuj ne estas bone komprenataj.
La habitato de tiu eta turdo estas pluvarbaroj, duarangaj arbaroj kaj tre densaj plantejoj. Temas pri specio de altaj teroj ĝis 2000 m, sed loke ili povas loĝi pli sube ĝis preskaŭ marnivelo.
La Flavkrura turdo manĝas ĉefe en arboj kaj arbustoj, malofte surgrunde, kaj ĉefe nutras sin el fruktoj kaj beroj. Ili rare aliĝas al miksitaj manĝantaroj, ĉar ties kutimo atingi la arbopintojn malfacilas la kunigon kun tiuj rimarkindaj grupoj.
La nesto estas kovrita profunda tasforma nesto el bastonetoj ĉe riverbordoj aŭ inter rokoj. La ino demetas 2 aŭ 3 ruĝecmakulitajn verdajn aŭ bluajn ovojn.
Ili estas tre komunaj en plej parto de sia teritorio, kaj tiele estas listitaj kiel Malplej Zorgiga de BirdLife International. Tamen la Flavkrura turdo estas timida specio, kaj ĉefe la ino estas malfacile videbla, ĉar ŝi ne kantas kaj havas kamuflan koloradon.
Tumanjan
Tumanjan (armene: Թումանյան ; ankaŭ transkribita kiel Tumanyan aŭ Tumanian; antaŭe, Dzagidzor) estas urbo en la norda provinco Lori, en Armenio. La urbo estis renomita honore al la fama armena verkisto Hovhannes Tumanjan. Ĝi havas 1,838 loĝantojn en la jaro 2008.
Etimologio
Per ĝia fondo en 1926, urbo estis konata kiel Dzaghidzor (armene: Ձաղիձոր). Tamen ĝi estis renomita Tumanjan en 1951, honore al la fama armena poeto Hovhannes Tumanjan.
Historio
Historie la areo de nuntempa urbo Tumanjan estis inkluzivita en la kantono Dzorapor (armene: Ձորափոր) de la historia provinco Gugarko, la 13-a provinco de Granda Armenio. Antaŭ la fondo de la Respubliko Armenio en 1918, la areo estis parto de la distrikto Borĉali de la Tbilisa Gubernio, ene de la Rusa Imperio. Fine de 1918 Armenio kaj Kartvelio okazigis landliman militon pro la regiono Lori. En januaro 1919, la Lori-neŭtrala zono estis establita fare de la britaj trupoj. Sekvante la sovetiigon de Armenio en decembro 1920, Lori estis finfine integrigita en sovetia Armenio la 11-an de februaro 1921.
Kun la rapida kresko de la vilaĝo, Dzaghidzor ricevis la statuson de urbotipa setlejo en 1947. En 1951, la setlejo renomiĝis Tumanjan. Dum la 1950-aj jaroj, la stacidomo Kober estis malfermita sur la maldekstra bordo de la rivero Debed, ĉirkaŭ 1 km nordokcidente de Tumanjan, por servi la fabrikon de materialoj de Tumanjan malfermita en 1951
Sándor Haáz (fotisto)
Sándor HAÁZ [hAz] rumania hungara fotisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 12-an de decembro 1979. Li estas la filo dirigento Sándor Haáz, la pli aĝa frato de hobojisto Bence Haáz.
Tumanjan
Historio
En 1995, la registaro de sendependa Armenio reasertis la statuson de Tumanjan kiel urba setlejo ene de la provinco Lori. Krom la urbo Tumanjan, la proksimaj vilaĝoj Atan, Ŝamut, Karinĝ, Lorut, Marc, Kober kajaran kaj Ahnidzor ankaŭ estas sub la jurisdikcio de la komunumo Tumanjan.
Sándor Haáz (fotisto)
Kariero
Sándor Haáz estas de 2004 fotoraportisto kiel ekstera kunlaboranto de Magyar Távirati Iroda (Hungara Telegrafia Oficejo). Li estis kunlaboranto ankaŭ de gazeto Krónika. De 2008 li vivas en Odorheiu Secuiesc.
Tumanjan
Geografio
Tumanjan situas sur altebenaĵo sur la dekstra bordo de la rivero Debed ĉe alteco de 810 metroj super la marnivelo. Ĝi okupas areon de ĉirkaŭ 1 km².
Tumanjan estas karakterizita per subtropika klimato. La vetero estas relative varma dum la somera sezono kaj iom malvarma dum vintro.
La jara pluvado varias inter 500 kaj 600 mm.
Demografio
Jen la demografia templinio ekde la fondo de Tumanjan en 1926:
Kulturo
La monaĥejo Kobajr de la 12-a jarcento situas ĉe la norda periferio de Tumanjan. Multaj ĥaĉkaroj (krucŝtonoj) ankaŭ troviĝas en la urbo, devenantaj de la 9a, 13a kaj 14a jarcentoj. Ruina fortikaĵo konata kiel Avanakar devenanta de la 14-a jarcento troviĝas ĉe la suda periferio de la urbo. Sude de Tumanjan estas la duonruina monaĥejo Bardzrakaŝ, nur alirebla piede.
Nuntempe Tumanjan estas servata de kultura palaco situanta ĉe la centra placo, publika biblioteko, etnografia muzeo kaj arta akademio. La statuo de poeto Hovhannes Tumanjan troviĝas ĉe la nordokcidenta enirejo de la urbo.
La urbo estas hejmo de 2 publikedukaj lernejoj kaj ankaŭ antaŭlerneja infanĝardeno.
Transportado
Tumanjan situas sur la aŭtovojo M-6, kiu ligas Erevanon kun Tbiliso tra Vanadzor.
La stacidomo Kober funkcianta ekde la 1950-aj jaroj situas sur la maldekstra bordo de la rivero Debed, ĉirkaŭ 1 km nordokcidente de Tumanjan.
Ekonomio
La kresko de la urbo dum la 1950-aj jaroj ĉefe baziĝis sur la starigo de fabriko kontraŭfajra de Tumanjan en 1951. Ĝi estis fondita surbaze de la proksimaj refraktaj metalaj minoj. Tamen, post la dissolvo de Sovetunio, la produktado de la uzino estis grave faligita.
Nuntempe la loĝantaro de la urbo ĉefe okupiĝas pri agrikulturo kaj brutobredado. Multaj malgrandaj industriaj fabrikoj, kiel manĝaĵ-prilaborado, laktaĵoj, vestaĵoj kaj konstruaj materialoj, ankaŭ troviĝas en Tumanjan. En 2015 urba komunumo Tumanjan bonvenigis la fondaĵon Infanoj de Armenio kun siaj programoj: Knabinoj de Armenia Gvidada Futbalo (CELOJ), Studento-Konsilioj, Debataj Kluboj, Angla Lingva Instruado, Socia kaj Psikologia Asistado, Sano kaj Vivstila Edukado, Lerneja Nutrado & Brusodromoj, Subteno de Virina Sano por Reprodukta Sano.
Kreiva Laboratorio, Kafejo kaj Brusodromo, SMART Room estis  kreitaj kaj renovigitaj en la komunumo fare de armenaj internaciaj organizoj kies celo estas disvolvigi pli malriĉajn regionojn en Armenio.
Sporto
Piedpilko estas inter la plej popularaj sportoj en Tumanjan. Estas futbala trejnejo en la centro de la urbo.
Hofburgo
La konstruado de la Kortega Kastelo (Hofburg) aŭ Hofburgo komenciĝis jam en la 13-a jarcento. La plej malnova parto nomiĝas Schweizerhof (korto de svisoj) kun gotika kastel-kapelo. Plivastiĝoj: Amalienburg, Leopolda Parto, Imperiestro-oficeja Parto, Mikaela Parto.
Tumanjan
Sporto
Aliaj popularaj sportoj en Tumanjan inkluzivas luktosporton, luktadon kaj ŝakon.
Hofburgo
La kunigo de la konstrupartoj okazis en la 19-a jarcento. La Mikaela Parto kun Mikaela Pordego kaj centra kupolo, laŭ fasadpropono de Johann Bernhard Fischer von Erlach (Johano Bernhardo Fiŝer de Erlaĥ) estis finita en 1893. La Svisa Pordego kombinas la internan kastelkorton kun Svisa Korto, renesanca konstruaĵo el 1552. La Kortega Kastelo estas nun la sidejo de la federacia prezidento de Aŭstrio.
Muzeoj
Sub la sama tegmento tie gastas tri muzeoj: la Sisi-muzeo, la imperiestraj apartamentoj kaj la arĝenta kolekto.
Unuafojaj mencioj pri la Arĝenta kolekto aperas en la 15-a jarcento, dum regado de la imperiestroj Frederiko la 3-a kaj lia filo Maksimiliano la 1-a, la fama aŭspicianto de la artoj. En la ekspozicio estas prezentataj ne nur arĝentaĵoj, sed ankaŭ porcelanaĵoj.
La Arĝentan kolekton sekvas la imperiestraj apartamentoj kaj la Sisi-muzeo, okupantaj 24 ĉambrojn, ekde la imperia ŝtuparo ĝis dormejoj. La ejoj estas fasonitaj en la baroka stilo. Riĉe pentritaj stukaĵoj kaj valoraj bruselaj gobelenoj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, kandelingoj el bohemia vitro fare de la firmao J. & L. Lobmeyr kaj kahelfornoj, tegitaj je porcelano. Meblaro devenas ĉefe de la 19-a jarcento kaj reprezentas stilojn de Ludoviko la 15-a kaj empiron.
Altlernejano
Pedagogio
Altlernejano estas studento de iu altlernejo, ĉu universitato aŭ de alia altlernejo.
Temas pri fizika persono, kiu plenumis kelkajn kondiĉojn: akceptan ekzamenon aŭ alian akceptan procedon (preskribitan de la koncerna lernejo aŭ ministerio de instruado), estis akceptita por la studado, registrita kaj nun tiu persono kleriĝas en la kadro de sia fakultato aŭ de pluraj fakultatoj. Interalie tiu persono rajtas studi elektitan fakon aŭ fakojn, esti reprezentita en la akademiaj organoj aŭ esti elektita por ili, uzi la ekipaĵon de la lernejo kaj ĝui la sociajn avantaĝojn de studento (ekz. malpli kostaj biletoj por la publika trafiko, en diversaj muzeoj, eventuale ricevi stipendion k.s.). La studento havas devon obei la statuton kaj regularon de la lernejo, pagi la studmonon.
La studento ĉesas esti studento post fino de la studado, aŭ antaŭtempe je sia propra peto aŭ per elimino el la studado (kiel puno pro deliktoj kontraŭ la lerneja statuto) aŭ kiam en la lernejo estis nuligita la studata fako. La studento rajtas (sed ne estas devigita) partopreni en studentaj organizoj, universitataj sportkluboj kaj aliaj eksterstudaj aktivaĵoj.
Zizelo
Zizelo (Spermophilus aŭ Citellus) estas mamulo el la ordo de ronĝuloj, familio de sciuredoj, foje kun nevideblaj oreloj, vivanta sur la stepoj, kie ĝi fosas reton da galerioj. (PIV)
Nomo
Esperanta nomo "zizelo" unue oficialiĝis en Plena Vortaro de Esperanto verŝajne de germana vorto Ziesel, kiu ankaŭ eniris kelkajn eŭropajn lingvojn. En Eŭropo oni uzas ankaŭ nomojn bazitajn sur la slava radiko suslik (rusa суслик, pola suseł ktp.), kiuj eniris neslavajn lingvojn kiel, ekzemple, la angla aŭ la franca. La scienca nomo Spermophilus laŭlitere signifas "sem-amulo".
Aspekto
Zizelo havas longecan cilindran korpon sur mallongaj kruroj. Malantaŭaj kruroj estas iom pli longaj ol la antaŭaj. Depende de specio, longo de korpo estas inter 14 kaj 40 cm kaj longo de vosto inter 4 kaj 25 cm (plej ofte la vosto longas malpli ol duono de longo de la korpo). La oreloj estas malgrandaj kaj ne tre harozaj.
Felo sur la dorso de zizelo havas tre diversajn kolorojn en diversaj specioj, inkludante multajn tonojn de bruna kaj griza kaj eĉ iom verdecajn aŭ purpurecajn kolorojn. Multaj specioj havas ankaŭ liniojn, striojn, streketojn aŭ makulojn sur siaj dorsoj. Ventro ĝenerale estas malhel-griza, flaveca aŭ blankeca. Plimulto de specioj de zizeloj havas pli helan kadron ĉirkaŭ okuloj. En malvarmaj klimatoj felo de zizelo iĝas pli dika kaj mola en vintro, dum en somero ĝi estas pli kruda, maldensa kaj maldika.
Samkiel hamstroj, zizeloj havas vangosakojn. Depende de specio, ili havas 4 aŭ 6 mamojn.
Ekologio kaj konduto
Zizeloj disvastiĝas en stepoj, arbarostepoj, herbejoj, herbejostepoj kaj arbarotundroj. Laŭ herbejaj zonoj de riveraj valoj arealoj de kelkaj specioj preterpasas polusan cirklon, kaj arealoj de aliaj specioj eniras duondezertojn kaj eĉ dezertojn. En montaj stepoj zizeloj loĝas en altecoj ĝis 3500 metrojn super marnivelo.
Zizeloj vivas en kolonioj en longaj ternestoj, kiujn ili mem fosas. Strukturo de ternesto dependas ambaŭ de la specio de zizelo kaj de tipo de grundo. La plej longaj galerioj troveblas en sablecaj grundoj: tie ili longas ĝis 15 metroj kaj estas ĝis 3 metrojn profundaj. En pli densaj argilecaj grundoj ili malofte estas pli longaj ol 5–7 metroj. Ternestoj finiĝas per bula ĉambreto kun pluraj elirejaj koridoroj, sternita per sekaj herboj.
Zizeloj furaĝas en areoj ĉirkaŭ siaj kolonioj, sed neniam forveturas tro malproksime de enirejoj en tunelojn. Je unuaj signoj de danĝero ili ekstaras vertikale sur malantaŭaj kruroj kaj produktas karakteran "fajfon" por signali al samkolonianojn, post kio kaŝiĝas en ternestoj.
Zizeloj estas krepuskuloj kaj plej aktivas en mateno kaj vespero. Dum aliaj partoj de diurno ili plej ofte restas en ternestoj. Ilia dieto enhavas diversajn partojn de plantoj: radikojn, tigojn, semojn kaj fruktojn. Kelkaj specioj ankaŭ manĝas animalojn, plejparte insektojn. En siaj subteraj ĉambroj ili amasigas grandajn rezervojn de manĝaĵoj, plej ofte semoj.
Specioj kiuj loĝas en pli malvarmaj regionoj hiberniĝas dum malvarmaj sezonoj, ekspluatante grason sub sia felo. Daŭro kaj tempo de hiberno varias depende de klimato, sed meznombre estas ĉ. 3–4 monatoj. Iuj specioj krom vintra dormo povas ankaŭ eniri "someran dormon" en iu ajn sezono kiam ne estas sufiĉe da manĝaĵoj.
Reproduktiĝo
Zizeloj pariĝas en aprilo kaj majo, gravedeco daŭras 25 ĝis 28 tagojn, en unu akuŝo estas 5 ĝis 8 idoj. Zizelidoj naskiĝas senharaj kaj blindaj. Post unu monato malfermiĝas iliaj okuloj, post du monatoj ili memstariĝas.
Specioj
Klasika taksonomio de zizeloj kaj rilataj genroj de ronĝuloj estis reviziita en 2007 per inkludo de datumoj de filogenetika analizo pere de mitoĥondria geno de citoĥromo b. Rezulte la genro Spermophilus estas disigita je 8 novaj genroj, kiuj kune kun genroj de marmotoj, cinomusoj kaj antelopzizeloj formas 11 nombritajn kladojn. La rilatoj inter la kladoj estas iom malklara. La genro Spermophilus mem nun inkluzivas nur 11 speciojn de zizeloj de Malnova Mondo. La ĝisdatigita klasado aspektas jene:
Eden Hazard
estas belgia futbalisto. Li naskiĝis en La Louvière, do nun estas -jara. Ekde 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo Real Madrid. Krome inter la jaro 2008 kaj 2022 li estis membro de la vira belga nacia teamo de futbalo, post kaj samtempe al jaroj inter 2006 kaj 2009 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-19-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2014, 2018 kaj 2022 kaj same en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 kaj 2020 (prokrastita al 2021). Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "10".
Tristana turdo
La Tristana turdo (Nesocichla eremita) estas specio de birdo de la familio de Turdedoj. Ĝi estas monotipa, tio estas la ununura specio, en la genro Nesocichla. Ĝi estas endemia de la tre izolita teritorio de Sankta Heleno en la mezo de Atlantiko inter Afriko kaj Sudameriko.
Ties natura habitato estas moderklimata makiso, moderklimata herbejo kaj rokaj strandoj. Ili estas nekomunaj, sed scivolemaj, do relative facile videblaj, ĉefe lokataj per siaj altatonaj alvokoj. Ili estas des pli komunaj ju pli alte.
Ili havas malhelajn nigrecajn bekon kaj okulojn, tre kontrastajn ĉe ĝenerale bruna birdo, pli malhela en supraj partoj kaj pli hela kaj makulita per strioj de grandaj malhelaj punktoj en subaj partoj. La vizaĝo estas pli hela ol la krono.
Huajuapan de León
Heroica Ciudad de Huajuapan de León - "heroa urbo Huajuapan de León" - estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo havas la saman nomon. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 039.
Geografio
Heroica Ciudad de Huajuapan de León apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 57808 loĝantojn. El tiuj estis 26998 viroj kaj 30810 virinoj. La komunumo havas surfacon de 361,10 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1600 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3388 indiĝenoj. El tiuj 2699 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
San Giorgio Lucano
San Giorgio Lucano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Basilikato kaj al la provinco Matero. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Cersosimo (PZ), Nocara (CS), Noepoli (PZ), Oriolo (CS), Senise (PZ) kaj Valsinni.
La repentie (filmo)
La repentie (La pentintino) estas franca filmo de Laetitia Masson, aperinta en 2002.
Temo
Juna virino, Leïla Imbert (Isabelle Adjani) reprenas valizon el la deponejo de stacidomo, enŝlosas sin en la necesejo kaj eliras en eleganta talivesto, kun nigraj okulvitroj. Ŝi aĉetas bileton por la unua trajno kiu iras al la maro (Nice). Juna viro, Karim (Samy Naceri) sekvas ŝin kaj petas la direkton de la trajno al konduktoro. Ĉu virino povas vivi novan vivon kun alia viro, Paul Viard (Sami Frey), kiam pasinto postsekvas ŝin?
Videoteko
Ĉapitroj de la DVD de la filmo:
Damo de Baza
La Damo de Baza estas ibera skulptaĵo el kalkoŝtono multkolora, de la 4-a jarcento a.K. Ĝi troviĝas eksponita en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio, en Madrido.
Trovo
Tiu verko estis trovita la 22-a de septembro de 1970 de la arkeologo Francisco José Presedo Velo en la Monteto Santuario, nome nekropolo de la antikva Basti (Baza), en la provinco Granado (Hispanio).
Priskribo
La damo sidas sur trono kiu havas tre longajn flugilojn dorse. La antaŭaj kruroj de la trono estas krifoj de leono. La surfaco estas finigta per la tekniko de stuko kaj pentrita poste per blua, ruĝa, bruna kaj nigra, ĉio tio gluita per gipso.
La vizaĝo montras trajtojn iom krudajn. Ŝi havas nigran hararon, kun du grandaj flankaj ondoj kiuj aperas sub hararfrizaĵo komponita de tiaro kiu kovras parte la orelojn kaj kiu krome estas ornamita de tri bendoj. Ŝi vestas grandajn orelringojn vakuajn kiuj rekte pendas el la orellobo. La kolo estas kovrita de kvar kolieretojn kaj de pli granda kolringo formita de bidoj tonelformaj al kiuj ligiĝas kvin pendiloj. Alia granda kolumo montriĝas kun tri pecoj korformaj. Ĉirkaŭfingre estas nombraj ringoj kaj ĉirkaŭ polsoj estas po diversaj braceletoj.
Por vestaĵo ŝi havas bluan tunikon kun bordornamo sube. Sub la tuniko videblas du subvestaĵoj, el kiuj la dua apogiĝas sur la ŝuoj. Ŝi havas krome mantelon el la kapo al la piedoj malferma antaŭe formante faldojn flanke de la kapo kaj sur la korpo.
La damo tenas zorge en sia maldekstre mano kolombidon blupentritan kies okulo reprezentiĝas per nigra cirklo.
Listo de urboj de Nord-Makedonio
Jen listo de urboj en Nord-Makedonio:
Ĉi tiu listo montras ĉiujn urbojn en Norda Makedonio. Entute 34 el ili. La deklarita loĝantaro estas laŭ la censo en 2002.
Saint-Pierre-en-Faucigny (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj kaj Léman Express (L3).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio La Roche-sur-Foron - St-Gervais-les-Bains-Le Fayet (895000).
Frederiko la 2-a (Saksio)
Frederiko la 2-a aŭ Frederiko la Milda (germane: Friedrich der Sanftmütige; naskiĝis la en Lepsiko, mortis samloke la ) estis saksia princo-elektisto.
Vivo
Li iĝis elektisto en 1428 sekvante la patron Frederiko la 1-a; kune kun siaj tri fratoj li instalitis regne en la aliaj posedaĵoj de la Dinastio Meißen kiujn li devis defendi kontraŭ la husmovadanoj ĝis la jaro 1432. Frederiko eĉ partoprenis la krucmiliton kontraŭ la husmovadanoj de 1431 ĝis la malvenko apud Taus. Malpli per armiloj ol per diplomatio li provis pligrandigi la potencon. Danke al la t.n. Arbitracio de Presburgo de 1439 li fakte ekestis reganto de la burggraflando Meißen: la konkuranto Heinrich von Plauen restis laŭtitola burggrafo (kaj imperia princo), sed sen fakta regado.
Post la morto de reĝo Albrecht Frederiko engaĝiĝis por la elekto de la bofrato Frederiko la 3-a. Malamikeco en 1441 en Halle (Saale) kaj denove pro la frederikaj pretendo je rego de Malsupra Luzacio iĝis kaj repaciĝo eblis nur post la farado de la Kontrakto de Zerbst: tiam Frederiko kontentiĝis pri Senftenberg kaj Hoyerswerda.
Frederiko la Pacema de Turingio mortis seninfane. Sekve restis - post la morto de Henriko (1435) kaj la sacerdotiĝo de Siegmund (li iĝis episkopo de Würzburg sed maldungitis pro maldeca vivo kaj arestitis ĝismorte/1463) - nur la restantaj fratoj Frederiko kaj Vilhelmo kiel heredantoj. Tiel en 1440 por la lasta fojo venis ĉiuj wettinaj landoj sub unu regadon. Vilhelmo opiniis, post la heredaĵdivido de 1445 (li ricevis Turingion kaj parton de Osterland), ke li estus trompita. Kun la ĉefepiskopo de Magdeburg faritis de li kaŝa alianco por fremduligi suverenecon pri Turingio. Sed Frederiko la Milda sukcese jam antaŭ tiu puĉo okupis Turingion kaj tial dum longaj jaroj milito furoris en wettinaj landoj kun ŝanĝantaj sortoj. Ĉar Frederiko aliancianiĝis kun la Habsburgoj Vilhelmo petis helpon en Bohemio ktp. Kun bohemia asisto ŝturmprenitis en la 15.10.1450 la urbo Gera. Ne antaŭ la 24.1.1451 repaciĝo faritis en Pforta post kiam laŭdire ofertitis mortigo de la frato al Frederiko. Tion Frederiko bruskege rifuzis.
Listo de urboj de Maroko
Jen listo de urboj de Maroko laŭ loĝantaronombro:
4488 Tokitada
Nomo
Ĝia nomo honora Taira-no Tokitada (japane: 平時忠, 1130–1189), japanan militestron de la Heian-epoko, onklon de Taira no Kijomori.
Bob Brookmeyer
Robert BROOKMEYER (naskiĝis la en Kansasurbo) estas usona ĵaza valva trombonisto, pianisto, komponisto, kaj aranĝisto.
Brookmeyer unue gajnis famon kiel membro de la kvarteto de Gerry Mulligan el 1954 al 1957. Li malfrue laboris kun Jimmy Giuffre antaŭ kunigis la Koncerta Ĵaza Bando de Mulligan.
En la malfrua 1950-aj jaroj li transloĝis al Novjorko por labori kiel sendependa aranĝisto. En la 1960-aj jaroj li ankaŭ laboris kiel studia musikisto, kungvidanta kvinteto kun Clark Terry, kaj laboris en la Thad Jones/Mel Lewis orkestro. En la 1970-aj jaroj li aranĝis por la bando de Lewis.
Post periodo en Eŭropo li revenis al Usono, kie li daŭre laboras.
(19020) 2000 SC6
(19020) 2000 SC6 estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".
13269 Dahlstrom
13269 Dahlstrom estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Kurt Martin Dahlstrom, finaliston en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Scientist Challenge pro lia projekto pri scienco de la medio. Li estis lernanto ĉe la Hillsboro High School de Hillsboro (Norda Dakoto, Usono).
(65776) 1995 SW3
(65776) 1995 SW3 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Orbito
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,184921 AU, tie estas 27,664 milionoj da km.
Yandex Radio
La retejo proponas pli ol 100 radiostaciojn, tamen ĉi-foje radiostacio (радиостанция) signifas ne organizaĵon aŭ radiokanalon, sed kolekton da kantoj kongruaj al iu ĝenro aŭ humoro. Ĝi funkcias simile al la usona retejo Pandoraen (ne alirebla en Rusio), Spotify, Deezer kaj Zvooq (alireblaj kaj kun ruslingvaj interfacoj). En februaro 2018 ĝin uzis ĉirkaŭ 2 milionoj da homoj.
Funkciado
Haveblas muzikludilo, ebliganta haltigi melodion, daŭrigi ĝin poste, preterlasi ĝin (ripeti la antaŭan ne eblas). Premante polekso-signon turnitan (mal)supren, uzanto montras ke respektiva melodio (mal)plaĉas al li. La servo memoros tion kaj konsideros en postaj muzikproponoj, inkluzive en aliaj aparatoj (por registritaj uzantoj). Eblas sendi al geamikoj ligilon al melodio aŭ la stacio ĝenerale.
En agordoj de ĉiu stacio eblas agordi ekzemple ĉu ludos medolioj pli aŭ malpli energiaj, rapidaj, tristaj ktp. Oni povas (mal)ŝalti reĝimon de trafikŝparado, de kio dependos sonkvalito. Eblas programi malŝalton de la radio, ekzemple se oni planas endormiĝi aŭskultante muzikon.
La servo funkcias senpage, sed tiukaze aperos reklamo kaj nombro de preterlaseblaj melodioj estos limigita.
Pomarbo
Pomarbo, pomujo aŭ maluso (Malus) estas genro de la familio de rozacoj. Ĝi estas la arbo sur kiu kreskas pomoj. La genro konsistas el ĉirkaŭ 40 ĝis 55 specioj de arboj kaj arbustoj el arbaroj de la norda zono de Eŭropo, Azio kaj Nordameriko.
Specioj
Ekzistas ĉirkaŭ 40 ĝis 55 Malus-specioj kaj kelkaj hibrigoj (kun devenlando):
Ekzistas ankaŭ genrokrucaĵoj ene de la subfamilio Maloideae, ekzemple Sorbus × Malus kaj eĉ trioblaj krucaĵoj: (Cydonia × Pyrus) × Malus.
Pomarba kancero
Pomarba kancero estas la plej grava el la pomarbaj malsanoj. Ĝi troviĝas ĉie en la mondo, kie pomarboj kreskas. La malsana atako ofte pererigas la arbon, eĉ la tutan ĝardenon, pro tio oni nomas ĝin “kancero”. Por efike kuraci la malsanon, Huang Yinbao faris esploradon kune kun aliaj agrikulturaj specialistoj. Longa esplorado dum 10 jaroj liveris fine bonefikan fungicidon en 2009.
Traktato de Tordesillas
La Traktato de Tordesillas (hispanlingva nomo; portugallingve Tordesilhas) estas traktato inter Portugalio kaj Hispanio interkonsentita en 1494 kun arbitracio de l' papo Aleksandro la 6-a. Ĝi dividis la ekstereŭropan mondon, ĉefe Amerikon, inter Hispanio kaj Portugalio; Portugalio ricevis pli-malpli duonon de la nuna Brazilo, kaj, teorie, Afrikon kaj Azion, dum Hispanio la ceteron de Ameriko.
La Traktato de Zaragozo, subskribita poste la 22-an de aprilo 1529, detaligis la dividon laŭ la longitudo de la geografia realo, laŭ la malsamaj landoj.
La bezono de kontrakto ekestis post la malkovro de la amerika kontinento fare de Kristoforo Kolumbo. En 1481, la papa buleo Aeterni regis determinis ke ĉiuj teroj okcidente de Kanariaj Insuloj apartenus al Portugalio, tiel esence determinante ke Ameriko apartenas al Portugalio. En majo 1493, post la malkovro de Ameriko fare de Hispanio, la hispana papo Aleksandro la 6-a dekretis en buleo nomita Inter caetera ke ĉiuj teroj ĝis 100 leŭgoj okcidente de la Kabverdaj Insuloj apartenus al Portugalio, dum teroj pli okcidente apartenus al Hispanio, donante tiel Ameriko al Hispanio kaj Afriko al Portugalio. João la 2-a, reĝo de Portugalio, komencis intertraktadojn kun Fernando la 2-a de Aragono kaj Isabel la 1-a de Kastilio, reĝoj de Hispanio, por movi la linion okcidenten. Argumentante ke la linio ankaŭ etendiĝas preter la alia flanko de la tero, tiel limigante hispanan influon en Azio, la portugaloj sukcesis subskribi la Traktaton de Tordesillas. Iuj opinias, ke tiu diplomatia agado de Portugalio baziĝis sur antaŭa scio pri Brazilo, kaj ke la kontrakto estis intencita por certigi ĝian tenon sur ĉi tiu parto de la Nova Mondo. La kontrakto kontraŭdiris la papan buleon de 1493, sed estis ratifita de papo Julio la 2-a en 1506.
Ferenc Fábián
FÁBIÁN Ferenc [fa'bia'n] (2-a de novembro 1933, Gălăuțaș – 9-a de marto 1979, Oradea) estis rumanuja hungara aktoro.
Traktato de Tordesillas
Kiel rezulto de la kontrakto, Hispanio gajnis la tutan amerikan kontinenton, krom la orienta fino de sudameriko, kiu estis malkovrita en 1500 fare de Pedro Álvares Cabral, kaj kiu iĝis portugala kolonio, kaj poste brazila. Kontraŭe al la interkonsento, Brazilo disetendadiĝis malproksimen en la internon de la kontinento, danke al la Andoj, kiuj apartigis la ĉefajn hispanajn koloniojn en Ameriko de la centro de la kontinento, kaj tiel grandaj partoj de Sudameriko estas portugallingvaj, male al la tiu ĉi traktato.
Pro la malfacilaĵoj de mezurado de longitudoj tiutempe kaj ne-unuformaj ligmezuradoj, la kontrakto ekfunkciigis disputojn pri ĝia signifo en Azio. Inter la jaroj 1580 kaj 1640 la kontrakto perdis sian signifon, ĉar Portugalio estis regata de Hispanio. Poste, la kontrakto estis nuligita en la Traktato de Madrido de 1750, kiu donis al Portugalio kontrolon de ĝiaj teroj en Sudameriko.
La kontrakto ne donis iujn ajn rajtojn al aliaj eŭropaj nacioj, kiel ekzemple Francio kaj Anglio, kaj tiuj mordis pecojn de la Nova Mondo nur post neado de la papa aŭtoritato super ĝia dividado. La aliro de tiuj landoj al la afero estas bone ilustrita per citaĵo atribuita al Francois la 1-a, Reĝo de Francio, en kiu li petis vidi la sekcion en la testamento de la unua persono kiu ekskludas lin de la Nova Mondo; Krome, post la angla reformacio, la angloj ne plu vidis la bezonon obei la decidojn de la Papo, kaj specife ankaŭ ne la enhavon de la kontrakto.
Konforme al la kontrakto kaj la plibonigoj kaj klarigoj faritaj al ĝi en la Traktato de Zaragozo (1529), same kiel lokaj aranĝoj por la distribuado de influo kaj potenco en specialaj kazoj kaj armeaj konfliktoj, Hispanio gajnis la Amerikojn kaj Filipinojn. Portugalio gajnis en Brazilo, la Molukoj en Indonezio; Angolo, Mozambiko, Gvineo Bissau kaj Santomeo kaj Principeo en Afriko; Goao kaj Damano kaj Diuo en Barato; kaj Orienta Timoro kaj Makao en la Malproksima Oriento.
La malkovro de Brazilo fare de eŭropanoj estas ofte atribuita al la portugala navigisto Pedro Álvares Cabral, kiu malkovris ĝin la 22-an de aprilo 1500, sed ĉi tiu aserto estas pridisputata.
Krome, iuj opinias, ke ekspedicio gvidita de Duarte Pacheco Pereira, kiu eliris laŭ ordono de Manuelo la 1-a, reĝo de Portugalio, alvenis jam en 1498 (du jarojn antaŭ Cabral) en Maranjo, ĉe la nordorienta marbordo de Brazilo.
Finfine, estas neklare ĉu la alveno de Cabral en Brazilo estis hazarda aŭ intencita. Kelkaj kredas ke Cabral alvenis en Brazilo per eraro kiam li provis navigi ĉirkaŭ la Bonespera Kabo sed estis balaita okcidenten per la ventoj. La ventoreĝimo en la Suda Atlantiko konformas kun ĉi tiu hipotezo. Alternativa teorio asertas ke Cabral velis kun sekreta misio malkovri novajn terojn en la okcidento, kiel respondo al hispanaj asertoj ke delegacioj en sia nomo vizitis la marbordon de Brazilo en julio kaj novembro de 1499, kaj timis ke la hispanoj serĉus remalfermi la Traktaton de Tordesillas kaj postuli suverenecon super ĉiuj areoj de Sudameriko.
Donald W. Munns
Donald W. Munns (naskiĝis verŝajne 1930 - mortis en marto 1945) estis angla knaba esperantisto-verkisto.
Li mortis nur 15-jara, tamen sukcesis en sia 14-a jaro verki romanon Londonanidoj pri londonaj geknaboj, kiuj komence de la 2-a mondmilito en 1939 estis po miloj forsenditaj al la kamparo. La aŭtoro estis inter ili kaj priskribis siajn spertojn en sia 98-paĝa romano. Li estas spirita parenco de alia knabo-esperantisto, Petr Ginz.
Ni fakte scias nenion pri li krom tio, kion skribis la eldonejo The Esperanto Publishing Company LTD. en la antaŭparolo:
''Preskaŭ ĉiu scias, ke en 1939, je la komenco de la milito, oni forsendis la infanojn el la grandaj urboj en Britujo en kamparajn partojn de la lando. El Londono oni forsendis multajn milojn, kaj ĉi tiu verko pritraktas la spertojn de kelkaj el ili.''
Édouard Molinaro
Édouard MOLINARO (naskiĝis en Bordeaux, (Gironde) (Francio), mortis  en Parizo) estis franca reĝisoro, aktoro, kaj scenaristo.
Donald W. Munns
''Donald Munns, la verkinto, havis nur 14 jarojn, kiam li verkis la romanon. Estus iom miriga afero se tiuaĝa knabo verkus tian libron en sia propra lingvo. Ke li povis tiel bone fari en Esperanto, kiun li estis hejme studinta du 15 monatoj, estas pruvo de ne nur pri lia kompetenteco, sed ankaŭ pri la kompara facileco kaj esprimkapablo de Esperanto. Estas la granda bedaŭro ke ni devas bedaŭri la legantaron ke Donald Munns mortis en Marto 1945, nur dekkvin jara.''
Édouard Molinaro
Li estas plej bone konata pro siaj komedioj kun Louis de Funès (Oscar, ktp), Mon oncle Benjamin (kun Jacques Brel kaj Claude Jade), Dracula père et fils (kun Christopher Lee), kaj La Cage aux Folles (kun Michel Serrault kaj Ugo Tognazzi).
Donald W. Munns
''Ni opinias, ke la verko estos ŝatata de la legantoj ĉiuaĝaj, kaj tial ni prezentas ĝin al la legantaro. La Eldonejo.''
Ni citu kelkajn liniojn el la sepa ĉapitro:
LA OFICIALA RENKONTIĜO
Dimanĉe, kvankam la elurbigitoj estis tre okupataj per la ĉeesto ĉe adorejoj aŭ laboro, la plejmulto el la knaboj sukcesis kunveni en la kampo ĉe la barilo, post la tagmanĝo.
„Mi tre deziras naĝi,“ diris Georgo Robertson.
„Jes, kiel aferoj estas, ni ne povas ludi konkerojn,“ konsentis Alano Hawkins.
Haroldo Barnes diris: „Mia fratino demandis al mi kien mi iris hieraŭ?“
„Kion vi respondis?“ demandis Jaĉjo.
Jurkova Voľa
Jurkova Voľa (hungare Györgyfölde [djordjfolde], rutene Юркова Воля [jurkova volja]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Donald W. Munns
„Mi diris ‚en la kamparon‘, sed ŝi aspektis kvazaŭ ŝi scias,“ respondis Haroldo ĝenete.
Jurkova Voľa
Situo
Jurkova Voľa situas en valo, fine de sakovojo. Svidník troviĝas je 5 km.
Donald W. Munns
Vilhelmo Price, kiu aŭskultis, ekdiris „Mi estas feliĉa, ke mi ne havas fratinon. Sed ni devas ion fari, malhelpi ke la knabinoj eltrovu ion pri niaj agoj.“
„Kion ni faru?“ diris Haroldo.
„Ni kunvoku ĉiujn kiuj iras kun ni,“ diris Jaĉjo.
„Nun?“
„Jes.“
Baldaŭ oni vokis al la kampo la aliajn. Alfredo Baker proponis ke ili iru al alia loko, malproksima de la vilaĝo. „Ni iru al la arbareto kaj ĉiu detranĉu specialan bastonon,“ proponis Miĥaĉjo Rafferty. „Bone“ estis la ĝenerala sento.
Ili iris al la arbareto kaj kunvenis sub kverko. Jaĉjo Stokes eldiris, „Ni devas havi ĵuron. Mi proponas la jenan, ‚Mi promesas ke mi ne sciigos al iu, ion pri nia bando kaj niaj agoj‘.“
„Sed ni devos diri ion al iu,“ plendis Haroldo Barnes.
!Mi proponas la jenan,“ diris Vilhelmo Price. „‘Mi ĵuras ke mi ne sciigos al iu, ion pri la agoj de nia bando, sed se mi estas demandita, mi rakontas nur miajn proprajn agojn‘.“
„Tro oficial-sona,“ diris Rikardo Harris.
„Vi pravas,“ konsentis Roberto Thompson.
„Mi scias,“ diris Johano Baker; „‘Mi ne perfidos la bandon‘.“
Ignác Kosutány
Ignác Kosutány [koŝutAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kosutány Ignác estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis Kossutány, lia frato estis Tamás Kosutány. Ignác Kosutány naskiĝis la en Mátészalka, li mortis la  en Budapeŝto.
Donald W. Munns
„Ni reiru nun, por ke neniu sciu pri nia foresto,“ diris Jaĉjo Stokes. Ĉiu sekvis lian konsilon.
Verkoj
Londonanidoj (1946, The Esperanto Publishing Company LTD., Heronsgate, Rickmansworth, Anglujo) - originala romano
Listo de urboj de Meksiko
Jen listo de urboj de Meksiko:
Arundel
Arundel estas la nomo de pluraj lokoj en diversaj landoj, inter kiuj:
Cormot-le-Grand
Cormot-le-Grand estas malgranda franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Historio
La kapelo datiĝas de la 14-a jarcento. Ĝi estas uzata hodiaŭ kelkfoje por bizancaj vesproj.
Esperanta vivo
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉon (1,56 %) en 2014.
Luterana Jura Akademio (Eperjes)
La Luterana Jura Akademio de Eperjes estis signifa eduka instituto en Hungara reĝlando.
Guelmim-Es Semara
Guelmim-Es Semara (كلميم السمارة) estas unu el la 16 regionoj de Maroko. Ĝi havas la areon de kaj  loĝantojn (censo de 2004). La ĉefurbo estas Guelmim. Suda duono de la regiono estas parto de Okcidenta Saharo.
La regiono estas dividita al la sekvaj provincoj :
La Mondo de Sofia
La Mondo de Sofia, ankaŭ konata kiel La Ĝardeno de Sofia, (norvege, Sofies Verden) estas libro de Jostein Gaarder, publikigita unuafoje en 1991. La libro estis originale verkita en la norvega, sed ĝin oni furore tradukis al pli ol 50 lingvoj. Nur en Germanio, pli ol 3 milionoj, kaj en la mondo ĉirkaŭ 40 milionoj da ekzempleroj estis venditaj.
La verko estas kaj romano kaj baza filozofia gvidilo. Ĝi havas ankaŭ temojn konservativajn kaj favorajn al Unuiĝintaj Nacioj. En 1999, la libro estis adaptita al kino, sed ĝi ne estis larĝe diskonigita ekster Norvegio. La filmon oni elsendis kiel televidan malgrandserion en Aŭstralio kaj Islando. Ĝi estis adaptita de Learn Technologies al komputila ludo en 1998. En Japanio, ĝi estis transdonata kiel radiodramo de la elsendanto de NHK-FM en 1995.
La libro konsistas baze en dialogo inter la ĉefrolulo Sofia Amundsen, kiu estas preskaŭ 15-jaraĝa, kaj mistera viro nomita Alberto Knox. Kune, ili partoprenas lecionojn kaj aventurojn, kiuj okazas en pli kaj pli stranga kaj eksterordinara intrigo.
Listo de filozofoj kaj filozofiaj epokoj
Ĉi tio estas kronologia listo de filozofoj kaj filozofiaj epokoj rakontitaj en la enhavo de la libro.
Nid d'Aigle (stacidomo)
Nid d'Aigle ("Aglo-nesto") estas franca stacidomo de Tramvojo de Monto Blanka ("Tramway du Mont-Blanc"), situanta en Saint-Gervais-les-Bains, en departemento Haute-Savoie, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Suno
La Suno (Sol, greke Helios) estas la nura stelo de Sunsistemo. La restaj objektoj de tiu sistemo rondiras ĉirkaŭ Suno aŭ iu objekto rondiranta Sunon.
Ĝi estas mezgranda stelo de spektroklaso G2V, flava nano.
Kiel la aliaj steloj en la universo, la Suno estas grandega globo de plasmo. La Tero estas nur je proksimume 150.000.000 km de la Suno. La stela sistemo plej proksima al la Suno estas Alfa Centaŭro. La lumo de la steloj de tiu sistemo bezonas 4,35 jarojn por atingi la Teron. La lumo de la Suno bezonas nur 8,3 minutojn por atingi nin.
Strukturo
La maso de la Suno konsistas precipe el hidrogeno (ĉirkaŭ 73%), heliumo kaj 70 aliaj elementoj. Sed la Suno estas tiel varmega (de 5.500 ĝis 15.000.000 gradoj Celsiaj), ke ĉiuj elementoj tie estas en gasa stato, aŭ eĉ en plasma stato (t.e. miksaĵo de nukleoj kaj elektronoj senligaj). La suna maso estas 332.950 fojoj pli granda ol la maso de la Tero. La diametro de la Suno estas 1.400.000 km.
La Suno estas speco de granda nuklea forno. Per nuklea fuzio la Suno eligas varmon kaj lumon, kiam hidrogeno konvertiĝas en heliumon. Sed tio estas tre longa procezo. La sciencistoj taksas, ke la Suno formiĝis antaŭ 4.600.000.000 jaroj, kaj ĝia vivo ĝis la sekvantaj grandaj ŝanĝoj daŭros 5 miliardojn da jaroj plu.
La suna korono videblas dum plena suna eklipso. Tiam astronomoj povas studi la grandajn ekflamegojn, kiuj elĵetiĝas de la suna kromosfero. Ili ankaŭ studas la sunmakulojn, kiuj povas perturbi la terajn telekomunikadojn. (Averto: neniam rigardu rekte la Sunon!)
Suna protuberanco estas granda brila strukturo de la suna atmosfero, kiu komponiĝas el rilative malvarma kaj densa plasmo kun temperaturo de la grandordo de 10 000 K, sama grandordo kiel tiu de la suna fotosfero. Tia strukturo baniĝas en la multe pli varma kaj maldensa plasmo de la korono; ties formo estas trudita de korona magneta kampo. Tipa protuberanco havas grandon de pluraj miloj da kilometroj, kun rekordo de 800 000 km, kaj daŭras pluraj semajnojn aŭ monatojn. La sunaj protuberancoj vidiĝas kiel brilaj formoj kiam ili aperas ĉe la rando de la suna disko. Kiam oni vidas ilin sur fono de la fotosfero, ili aperas kontraste malhela kaj estas tiel nomataj.
Brilo
La giganta kvanto de energio, kiu elradiis de la Suno de jam kvin miliardoj da jaroj estis longdaŭra enigmo por astronomoj. Kiaj energifontoj povus provizi tiom da energio dum tiom longa epoko? Se la tuta Suno konsistus el elemento karbono (pli-malpli sama materialo kiel terkarbo), ĝia brulenergio (supozante ĉeeston de oksigeno) sufiĉus nur por kelkmiloj da jaroj. Gravita energio - malrapida ŝrumpo de la Suno pro la propra pezo - povus daŭri nur 30 milionojn da jaroj.
La mistero de la suna energio solviĝis nur en la 20-a jarcento, kiam oni malkovris la nuklean energion. Evidentiĝis, ke la nura fonto, kiu estas sufiĉe abunda por klarigi la sunan energion, estas nuklea brulado. Kvar nukleoj de hidrogeno, la elemento plej abunda en la Suno kaj en la Universo, kunfandiĝas al unu nukleo de heliumo. Tiu brulado provizas la energion de ĉiuj steloj en la "ĉefa sekvenco", kiel la Suno. Kiam elĉerpiĝas la provizo de hidrogeno en la stela kerno, heliumaj nukleoj povas fuzii kaj produkti pli pezajn nukleojn kiel karbonon, nitrogenon, oksigenon ktp.
Rotacio
La Suno rotacias en ĉirkaŭ kvar semajnoj ĉirkaŭ sia propra akso. Tiu rotacio daŭras 25,4 tagojn ĉe la ekvatoro, 27 ĝis 28 tagojn ĉe mezaj latitudoj kaj 34,4 tagojn ĉe la polusoj. Tiu daŭrodiferenco de unu "tago de la Suno" nomiĝas diferencia rotacio kaj estas klarigebla jam delonge per gaz- kaj hidrodinamiko. Tamen komence de la 1990-aj jaroj evidentiĝis, ke la Suno rotacias sub la konvektozono samforme en periodo de 27 tagoj. Oni ankoraŭ ne bone komprenas la evoluon de la diferencia rotacio ene de la konvektozono.
Fruaj observadoj
Kiel la plej grava ĉielkorpo por la surtera vivo, la Suno estis atente observata de homoj jam en prahistorio. Kultejoj, kiel ekzemple Stonehenge, estiĝis por kalkulli la pozicion kaj la iradon de la Suno, ĉefe la momentoj de la solsticoj. Oni supozas, ke eĉ pli malnovaj ejoj estis uzataj por observi la Sunon. La irado de la Suno kaj ĉefe suneklipsoj estis observataj kaj dokumentataj de tre diversaj kulturoj.
Mencioj el Ĉinujo evidentigas, ke okazis forta agado de sunmakuloj. Sunmakuloj estas videblaj per la nura okulo, kiam la Suno troviĝas malalte sur la horizonto kaj kiam la sunlumo estas filtrita de la dika teratmosfero.
En la 19-a jarcento oni supozis, ke la Sunon estas el terkarbo, kiu brulis. Tamen laŭ tiu teorio la Suno povus brili nur dum ĉirkaŭ 6.000 jaroj.
Perteleskopa observado
Ankaŭ en Eŭropo oni rimarkis sunmakulojn en tiu epoko, sed oni konsideris ilin "atmosferajn vaporojn". Nur post la evoluo de la teleskopo oni sisteme esploris la fenomenon. En la jaro 1610 Galilei kaj Thomas Harriot unuaj observis la makulojn per teleskopoj. Johann Fabricius unua priskribis ilin en 1611 kadre de scienca teksto.
La observatan moviĝon de la makuloj sur la sundisko li ĝuste rilatis al la memrotacio de la Suno. En 1619 oni supozis sunventon, ĉar la vosto de kometoj ĉiam troviĝas je ties malsuna flanko.
Evidentiĝis en 1942, ke la suno elradias radioondojn. En 1949 Herbert Friedman pruvis sunan iksoradiadon.
Laŭepoke estis konstruitaj apartaj sunobservatorioj, kiuj celis nuran esploron de la Suno.
En 1960 estis pruvita la vibrado de la fotosfero. Tio estis la komenco de la heliosismologio, kiu studas la memvibradon de la Suno kaj deduktas de tio ĝian enan strukturon kaj procezojn.
Persatelita kaj perkosmosondila esploroj
Serio de satelitoj estis senditaj ĉirkaŭ la Teron por observi la Sunon. Per tiuj satelitoj oni povas esplori la ondolongecspacoj (ultraviola radiado, ikso-radioj), kiuj alimaniere estas absorbitaj de la teratmosfero. Tiel ekzemple la spacstacio Skylab, sendita en 1973, kunportis ikso-radian teleskopon.