cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Profundmara zono
Profundmara zono aŭ abisma zono estas tavolo de la pelaga zono de oceano, kiu rilatas al la plej profonda tavolo preter 4 000 metroj. Je profundo de 3 000 ĝis 6 000 metroj, tiu zono restas en perpetua malheleco. Ĝi per si mem formas ĉirkaŭ 83% de la oceanoj kaj kovras 60% de la surfaco de la Tero. La profundmara zono havas temperaturojn de ĉirkaŭ 2 ĝis 3 °C tra la plej majoritato de ties maso. Ĉar tie ne estas lumo, ankaŭ ne estas plantoj kiuj produktas oksigenon, kio unuarange devenas el glacio kiu fandiĝis delonge el la polusaj regionoj. La akvo de la marfundo de tiu zono estas fakte oksigen-manka, kio rezultas en mortiga kaptilo por organismoj malkapablaj rapide reveni al oksigen-riĉa pli supra akvo. Tiu regiono ankaŭ enhavas multe pli altaj koncentron de nutrosaloj, kiel nitrogeno, fosforo kaj siliko, pro la granda kvanto de organika materialo kiu drivas malsupren el la supraj oceanzonoj kaj malkomponiĝas.
Montigny-sur-Aube
Historio
En 1918 Harry Truman vivis en la kastelo.
NGC 5894
NGC 5894 (aliaj indikoj — UGC 9768, MCG 10-22-4, ZWG 297.6, IRAS15105+5959, PGC 54234) estas galaksio en konstelacio Drako.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nikajoj
Nikajoj aŭ Nikāya estas palilingva vorto kiu signifas "volumon". Ĝi estas ofte uzata kiel la sanskrita vorto āgama kiu signifas "kolekton", "arigon", "klason" aŭ "grupon" kaj en palia kaj en sanskrita. Ĝi estas plej ofte uzata reference al la Palilingvaj Budhismaj tekstoj de Tripitako ĉefe tiuj trovitaj en Sutta Piṭaka. Ĝi estas uzata ankaŭ por referenci al monaĥaj stirpojm kadre de kio ĝi estas foje tradukita kiel 'monaĥa frateco'.
La termino "Nikaja Budhismo" estas foje uzata de nuntempa fakularo por referenci al Budhismo de fruaj budhismaj skoloj.
Fagocitado
Fagocitado (el greka lingvo, kiu signifas ĉelo kiu manĝas) okazas, kiam ĉelo ĉirkaŭas per pseŭdopiedoj kaj enĉeligas fremdajn korpojn penetrintajn en la organismon. Fagocitado estas uzata por manĝi sed ankaŭ por elimini fremdajn korpojn.
Benito Floro
Benito Floro (n. ) estas hispana futbalisto kaj trejnisto.
Faskokolono
Faskokolono estas en romanika kaj aparte en gotika arĥitekturo relative maldika duon-, kvaron aŭ trikvaronkolono, ŝajne antaŭmetita al pilastro aŭ muro. Grupe aranĝitaj antaŭ aŭ ĉirkaŭ ili ankaŭ nomiĝas faskokolonaro. Pilastro pli malpli dense ĉirkaŭata de faskokolonoj ankaŭ nomiĝas faskopilastro. Faskokolonoj kontinuas en la bendojn, krestojn aŭ ripojn de volbo kaj portas ties ŝarĝojn.
Benito Floro
Li trejnis ĉe Vissel Kobe en Japanio, ĉe Silla C. F., Torrent C. F., C. D. Dénia, C. F. Gandia, U. D. Alzira, Ontinyent C. F., C. D. Olímpic, Villarreal C. F., Albacete Balompié, Real Madrid C. F., Real Sporting de Gijón, Villarreal C. F. kaj R. C. D. Mallorca en Hispanio, ĉe Barcelona S. C. en Ekvadoro, Wydad Casablanca en Maroko, la kanada teamo, la Liga Deportiva Alajuelense de Kostariko kaj C. F. Monterrey de Meksiko.
Malaia (komunumo, Vâlcea)
Malaia [malaja] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el nur tri vilaĝoj: Ciungetu, Malaia (la sidejo) kaj Săliștea.
La komunumo situas norde en la distrikto ĉe la rivero Lotru, kiu tie formas du baraĵlagojn: la lagon Brădișor kaj la lagon Malaia, en kiun fluas samnoma rivereto. Tra la komunumo pasas la nacia vojo DN7A inter Brezoi kaj Petroșani. Malaia situas en la Sudaj Karpatoj kaj tial ampleksas grandan malmulte loĝatan areon, kun loĝdenso de malpli ol 5/km².
Malaia najbaras al du aliaj distriktoj, la Sibiu norde kaj la Gorj sud-okcidente. Krome ĝi najbaras al tri urboj (Brezoi, Băile Olănești, Horezu) kaj tri aliaj komunumoj.
Hilfikon
Pri la komunumo
Hilfikon estis ĝis la 31-a de decembro komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 251 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la politika komunumo Villmergen kaj ĉesis tiam ekzisti kiel aŭtonoma politika komunumo.
Geografio
La tre kampara vilaĝo situas sur la orienta deklivo de la montoĉeno Rietberg. Ĝin akvigas la rivereto Erusbach, kiu en Dottikon alfluas al Bünz.
Najbaraj komunumoj antaŭ la integriĝo al Villmergen
Ĝis la aliĝo al Villmergen Hilfikon limis en nordo al Villmergen, en oriento al Büttikon, en sudo al Sarmenstorf, kaj en okcidento al Seengen.
Trafiko
Tra Hilfikon pasas la kantona ĉefvojo de Wohlen al Muri. Ĝis la jaro 1997 la komunumo disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Wohlen al Meisterschwanden. Tiun linion oni en 1997 anstataŭis per aŭtobuso.
Historio
La unua dokumenta mencio de Hilfikon datiĝas el la jaro 924 kiel Hilfiniswilare. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 Hilfikon estis integrita al la komunumo Villmergen.
Péter Balogh (episkopo)
Péter Balogh [balog], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balogh Péter estis hungara pastro, kalvinana episkopo, instruisto. Péter Balogh naskiĝis la  1792 en Nábrád. Li mortis la 1870 en Debrecen.
Biografio
Péter Balogh frekventis lernejojn en Debrecen, poste en 1815 li ekinstruis en la sama urbo. Post 3 jaroj li iĝis lerneja direktoro en Karcag. En 1821 li iĝis reĝa jura notario. En la sekva jaro li estis pastro de Nagyszalonta. En 1832 li jam estis eklezia dekano, en 1855vicepiskopo, en 1860 episkopo.
Spijk (Zevenaar)
Spijk estas vilaĝo en la municipo Zevenaar en la nederlanda provinco Gelderlando. La nomo devenas de la vorto Herespich. Ĝi havas proksimume 710 loĝantojn. Apud Spijk la rivero Rejno por la unua fojo tuŝas nederlandan teritorion por tuj antaŭ Millingen veni en Nederlando: nur tie ambaŭ riverflankoj estas nederlanda teritorio. Lobith situas en la sama municipo, sed situas laŭlonge la Rejno iom pli malproksime de la germana limo. La fluo tie tamen nomiĝas Supra Rejno. Spijk situas ĉirkaŭfermite de la lokoj Lobith, Tolkamer, la germana Elten kaj la rivero Rejno. La vojo de Spijk al Elten, la Oude Kleefse Postweg (malnova poŝtvojo de Kleve), estas je unu flanko nederlanda, kaj je la alia flanko grmana teritorio.
(18279) 4221 T-3
(18279) 4221 T-3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
(133043) 2003 BC43
(133043) 2003 BC43 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
Agamoj
En Budhismo, agamo aŭ āgama (आगम Sanskrita kaj palia por "sankta verko" aŭ "skribaĵo" ) estas kolekto de tekstoj de frua Budhismo.
(133043) 2003 BC43
Orbito
Ĝia orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso ĉe sia malsuprenira nodo. Ĝia marsa MOID estas 0,18805 astronomia unuo, tie estas 28,132 milionoj da km.
Agamoj
La kvin agamoj kune formas la Sutta Pitaka de la fruaj skoloj dey Budhismo, kiuj havas diferencajn recenzojn en ĉiu agamo. En la Palilingva Kanono de Teravado, oni uzas la terminon nikāya kaj la vorto āgama ne estas uzata en tiu kolekto.
La kvin agamoj estas Dīrgha Āgama (Dirgha Agamo), Madhyama Āgama (Madhjama Agamo), Saṃyukta Āgama (Samĝukta Agamo), Ekottara Āgama (Ekotara Agamo) kaj Kṣudraka Āgama aŭ Kṣudraka Piṭaka (Ksudraka Agamo aŭ Ksudraka Pitako).
Preĝejo Sankta Nikolao (Tokaj)
Historio
La kirko estis konstruita en 1743, sed pli frue en la sama loko ligna preĝejo funkciis. Tio kune kun la apuda paroĥo estis grava loko por grekaj kaj rusaj vinokomercistoj. Mebloj de la preĝejo estis faritaj en 1787. Post la 1-a mondmilito la oraĵoj estis liveritaj al Miskolc, la ornamaj pordoj kaj iom da bildoj al Nyíregyháza. Nuntempe la konstruaĵo estas porokaza ekspoziciejo.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola laŭ strato en korto. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, sube estas la enirejo. La unusola navo estas tre simpla. La sanktejo situas (laŭ la kutimoj) en la orienta flanko.
Ingeborg van Dijk
Ingeborg VAN DIJK estas nederlanda esperantisto kaj nederlandisto. Ŝi unuafoje iris kun siaj gepatroj al esperanta kongreso 9-jaraĝe. Inter la jaroj 1994 kaj 2000 ŝi estis estrarano de la Nederlanda Esperanto-Junularo.
En 2006 ŝi edziniĝis al la germana esperantisto Ziko van Dijk.
Nicolae Bălcescu (komunumo, Vâlcea)
Nicolae Bălcescu [nikolaje bəlĉesku] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el 17 vilaĝoj: Bănești, Corbii din Vale, Dosu Râului, Ginerica, Gâltofani, Linia Hanului, Măzăraru, Mângureni, Pleșoiu, Popești, Predești, Rotărăști (la sidejo), Schitu Șerbăneasa, Tufanii, Valea Bălcească kaj Valea Viei.
La komunumo nomis sin laŭ la rumana historiisto kaj revoluciulo Nicolae Bălcescu. Ĝi situas ĉe la rivero Topolog; la distrikta vojo DJ678A ligas ĝin al la valo de la rivero Olt okcidente, kie ĝi atingas la gravan nacian vojon DN64, kaj al la nacia vojo DN7 nord-oriente. Râmnicu Vâlcea situas nur 10 kilometrojn nord-okcidente, sed ne estas rekte atingebla.
Paralelstangoj
Paralelstangoj estas sportilo uzata fare de viraj gimnastoj en arta gimnastiko. Gimnastoj rajtas porti sportajn gantojn dum gimnastikado ĉe paralelstangoj, kvankam tio nekutimas.
La sportilo
La sportilo konsistas el du paralelaj stangoj, de pli-malpli ronda diametro (pli detale vidu sube), kiuj unuope similas al la stangoj de barieroj kutimaj ĝis la 20-a jarcento. Ili estas tenataj per metala subtena framo. La stangoj konsistas el ligno aŭ interne ankaŭ rajtas esti el alia materialo, sed tiam ĉiuokaze devas havi eksteran kovraĵon el ligno. La vertikalaj eroj de la subtena metala kadro estas adapteblaj tiel ke la alteco de la stangoj super la planko kaj la distanco inter la stangoj povas esti ideale adaptataj laŭ unuopa gimnasto.
Ylljet Aliçka
Ylljet ALIÇKA (elp. Iljet Ylljet Aliĉka, naskiĝis la en Tirano) estas albana verkisto, scenaristo, diplomato kaj fakulo pri internaciaj rilatoj kaj kultura politiko. Lia literatura verkaro troviĝas inter la albana literaturo elektita en la projekto "Dek nuntempaj verkistoj prezentas la atingojn de la hodiaŭa eŭropa literaturo", internacia projekto de la Eŭropa Unio ("Eŭropa Literatura Reto 2012-2014").
Biografio kaj kariero
Li estas filo de kuracisto. En 1974 li estis studento en la Fakultato de Matematiko kaj Natursciencoj ĉe la Universitato de Tirano. Post diplomiĝo, li laboris kiel instruisto de sciencoj en albanaj montaraj vilaĝoj. Inter la jaroj 1983 kaj 1992 li laboris ĉe ŝtata eldonejo de lernolibroj, kie li preparis instruplanojn kaj lernolibrojn pri biologio, kemio kaj matematiko. En 1989 li doktoriĝis pri psikologio. Jaron poste, li iris helpe de stipendio al la universitato Stendhal en Grenoblo. Inter 1992 kaj 1997 li laboris ĉe la albana Ministerio de Kulturo, Junularo kaj Sporto. Depost 1997 li laboris kiel gazetara konsilisto ĉe la albana Reprezentejo de la Eŭropa Komisiono en Tirano. En 2007, li estis nomumita Plenrajta kaj Eksterordinara Ambasadoro de la Respubliko de Albanio en Francio, ankaŭ akreditita en Portugalio kaj Monako. En 2008–2013 li estis ambasadoro de Albanio ĉe Unesko. En 2016 li ricevis la titolon de profesoro.
Verkaro
Li komencis verki malfrue, en la aĝo de 45 jaroj, kun la publikigo de la libro Tregime (Rakontoj). Post kiam li gajnis premiojn ĉe prestiĝaj literaturaj konkursoj en Italio en 1999 kaj jaron poste ĉe la internacia konkurso Arts et Lettres de France en Bordeaux, li iĝis unu el la plej konataj albanaj verkistoj en Eŭropo.
La rakontoj en la Volumo Compromise iĝis la bazo de la filmo por Parullat (Pasvortoj). La filmo ricevis la Young Prize en 2001 ĉe la Festivalo de Cannes. Ĉar Albanio spertis periodon de transformo post la diktaturo de Enver Hoxha, la plej multaj de liaj verkoj publikigitaj en la 1990-aj jaroj temis pri la pasinteco kaj la unuaj jaroj de la politika transformo. Aliçka kun ironio priskribas la ĉiutagan vivon dum la komunisma regado en Albanio, montrante diversajn formojn de lukto kontraŭ la absurdaĵo de ideologiaj kondiĉoj, same kiel la adaptiĝon de albanoj al la realeco de la post-komunisma socio.
Traduko al Esperanto
==== Alilingve kaj tradukoj ====
Honorigoj
En Albanio mem, pro la libro Compromise (2001) Ylljet Aliçka estis honorita per la premio Pende e Argjendte (Arĝenta Pen), la plej prestiĝa premio de la albana Ministerio de Kulturo donita al verkistoj.
En 2006, Al Një rrëfenjë me ndërkombëtare ( Rakonto de Fremduloj) estis premiita kuin la prestiĝa premio KULT por la plej bona libro de la jaro.
Vidu ankaŭ
Visar Zhiti
Albana lingvo
Albanio
Noto kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo Ylljet Aliçka en la itala vikipedio, listo de aŭtoroj.
Sándor Rákos
Sándor RÁKOS, [ŝAndor rAkoŝ], hungare Rákos Sándor, Esperante Aleksandro Rákos estis hungara poeto kaj tradukisto.
Sándor Rákos naskiĝis la 25-an de novembro 1921 en Kálmánháza. Li mortis la 25-an de decembro 1999 en Budapeŝto.
Morden (Manitobo)
Morden estas urbeto de Kanado. Ĝi lokiĝas en la suda parto de la provinco Manitobo, proksime al la limo al Usono, en distanco de 11 kilometroj de la urbo, Winkler. Laŭ la stato de la jaro en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La ĉefaj elementoj de la loka ekonomio estas agrikulturo, forstado, turismo kaj transportado.
Alsacia (metroo de Madrido)
Alsacia (Alzaco) estas stacio sur de la Metroo de Madrido, situanta sub la samnoma placo, inter la kvartaloj Arcos (San Blas-Canillejas) kaj Pueblo Nuevo (Ciudad Lineal).
La stacio estis malfermita la.
Badia Tedalda
estas komunumo en Italio. Ĝi apartenas al la regiono Toskanio kaj al la provinco Areco. Fine de en la komunumo vivis  loĝantoj. Kristana patrono estas la sanktulo ĉefanĝelo Miĥaelo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj.
Eddie Thomson
Eddie Thomson (n. 25-an de februaro 1947, m. 21-an de februaro 2003) estis skotlanda futbalisto kaj trejnisto.
Li trejnis ĉe Sanfrecce Hiroshima.
Teatro de Erfurto
La Teatro de Erfurto estas teatro en publika tenado fare de la urbo de Erfurto. Ĉefa surscenejig-domo estas la en septembro 2003 finkonstruita nova konstruaĵo en la urboparto Brühl, situanta malantaŭ la katedralo kaj ĉe la piedo de Petersberg.
Teatro dum la monarkio
Diference al Weimar kaj Gotha, Erfurto ne estis rezideja urbo kaj sekve ne havis propran teatrejon konstantan. Malgraŭ sia grandeco Erfurto, ĝis la fino de la 19-a jc., dependis de gastludoj kaj migraj scenejanoj de Weimar. Okaze de la Kongreso erfurta de 1808 Napoleono devis venigi aktorojn de la pariza Comédie-Française Erfurton por amzuzi la alvenintajn politikistojn kaj nobelulojn. Inter ili estis ankaŭ la famega aktoro Francois-Joseph Talma kaj la sukcesplena komponisto Louis Spohr.
En 1867 oni starigis la Operejon malnovan, kies kapacito maksimuma estis de 1155, sen propra teatroensemblo ĝis 1894! Do la unua vera teatro malfermiĝis nur en 1894, la 15-an de septembro. Estis tiutempe kutimo ke la direktoro luprenu la domon kaj vivtenu ĝin proprakoste. En 1910 okazis tie ĉi la premiero de la opereto Grand Hotel Exelsior de Robert Stolz.
Vajmara Respubliko
Post la fino de la Germana Imperiestra Regno en 1919 la germanaj kortegaj teatroj prizorgotis fare de la landoj kaj urboj. En 1923 la urbo Erfurto ekresponsis pri ties financa situacio. La ĝistiama luprenanto kaj teatrestro William Schirmer estis nomunita unua intendanto. Ekde tiam la urbo surŝultrigis al si la plejmulton de la financado.
En 1925 oni fondis la teatron Kammerspiele im Stadthaussaal en la ejoj de la nuna Evangelia Konsilantargimnazio. Tie surscenejigitaj teatraĵoj de samtempuloj kaj ĉambraj operoj kompletigis la oferton artistan de la ĉefa teatro. Akompane oni publikigis la fakgazeton ''Der Kontakt. Erfurter Bühnenblätter''.
Nazia Germanio
Mallonge antaŭ la ekagado de la Kampfbund für deutsche Kultur en 1933, kiu estis ekdeterminonta en Erfurt kiel aliloke la repertuaron, oni ankoraŭ estis ludiginta la teatraĵon Der Silbersee de Kurt Weill kaj Georg Kaiser (paralele al Lepsiko kaj Magdeburgo). La teatroj ŝanĝis siajn nomojn: de Stadttheater iĝis Deutsches Volkstheater kaj de Kammerspiele iĝis Reichshallentheater.
Pro nedamaĝo de la teatro dum la militaj tumultoj la programoj rekomenciĝis jam en la 21-a de julio 1945. La spektantaro povis ĝui buntan vesperon.
Postmilita periodo kaj GDR-tempo
Por plenumi la postuladon pri arto oni inaŭguris iaman porsocietan domon kiel dramteatron (Schauspielhaus) enscenejiganta la goetan Ifigenion en Taŭrido en la 29-a de aŭgusto. La Operejo malnova de Erfurto alinomiĝis ekde 1956 Opernhaus.
Tiujn jarojn oni pasie eksperimentis kaj la Urbaj teatroj (Städtische Bühnen) bonege reklamadis kaj furoris pro sia granda nombro da premieroj. Gastludoj estis i.a. en Litovio, Pollando kaj Hanovro.
Ekde 1965 la teatro iĝis la plej granda kultura institucio en la tuta distrikto sub la egido de ĉefintendanto Bodo Witte. Kelkaj gravaj enscenejigoj de tiu tempo estis ankaŭ muzikaloj kiel Porgy and Bess, West Side Story kaj Cabaret''. En la 1980-aj jaroj naskis novaj ĝenroj de pupteatro kaj kabaredo, ludantaj en Waidspeicher.
La dramteatra direktoro Ekkehard Kiesewetter ekflorigis la lokon kaj oni ricevis multajn premiojn kaj invitojn al gastludoj ene de GDR kaj ekstere de la Respubliko.
En 1989, la jaro de la Turniĝo, videblis kaj politike maloportunaj kaj kritikegaj teatraĵoj kiel Die Ritter der Tafelrunde de Christoph Hein. La artistoj plurfoje kontribuis al la ŝanĝoj per laŭtlegadoj de rezolucioj.
Post 1990
Sub la nova intendanto Dietrich Taube fariĝis en 1991/92 alistrukturiĝoj. La plej gravaj kaj okulfrapaj estis la malenkorpigo de la Waidspeicher kaj la fondiĝo de la festivaloj sur la katedralŝtuparo ('Domstufen-Festspiele'') en 1994. La Malnova operejo en 1997 devis esti fermita pro sekurecaĵoj. Por redoni al la erfurtanoj variecan repertuaron malfermiĝis la Kuppel-Theater la 8-an de majo 1999.
2040 Chalonge
2040 Chalonge estas mezgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Teatro de Erfurto
Post 1990
Jam en 1997 estis elektita konkurse plano de Jörg Friedrich por novkonstrui teatron en la centra ĝardeno Hirschgarten. Pro financaj kaŭzoj oni baldaŭ koncentriĝis al pli bone subvenciata grundo en la urboparto Brühl (Mainzerhofplatz), kie la unua tranĉo per la ŝpato fariĝis la 20-an de aprilo 1999, kaj festo de konstrufino la 5-an de septembro 2001.
Inaŭguro estis en la 12-an de septembro 2003 per la unua prezentado de la opero Luther de Peter Aderhold. La sekvontan jaron la Nova operejo de Erfurto ricevis la turingian ŝtatan premion pri arkitekturo kaj urboplanado (Thüringer Staatspreis für Architektur).
Ekde 2003, la moderna operejo estas hejmo de Teatro Erfurto kaj ties filarmonia orkestro. Ĝi havas 800 sidlokojn kaj alia malgranda ejo 200 sidlokojn. Septembre de 2005 la opero Waiting for the Barbarians de Philip Glass premieris en tiu operejo. La Erfurta Teatro estis fonto de polemiko. En 2005 spektaklo de la opero de Engelbert Humperdinck nome Hänsel und Gretel vekis la lokan gazetaron ĉar ĝi enhavis sugestojn pri pedofilio kaj incesto. Oni devis averti pri tio en la programo per la aldono "nur por plenkreskuloj".
2040 Chalonge
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Daniel Chalonge (1895–1977),.
Teatro de Erfurto
Post 1990
La 12-an de aprilo 2008, versio de la opero de Verdi nome Un ballo in maschera reĝisorita de Johann Kresnik premieris tie. Tiu produktaĵo vekis polemikon ĉar aperigis rolulojn vestitajn kiel Mickey Mouse dancante sur la ruinoj de la World Trade Center kaj kantistino kun lipharo kvazaŭ de Hitler faris la saluton kutiman dum Naziismo, kune kun fiaj aperoj de usonaj soldatoj, Uncle Sam, kaj Elvis Presley. La reĝisoro priskribis la produktaĵon kiel popolisma kritiko de la moderna usona societo, montrantan la malegalecon inter riĉuloj kaj malriĉuloj. Tiu polemiko kondukis lokan politikiston alvoki lokanojn al bojkoto de la spektaklo.
Esencaj artaj punktoj
Sub la estrado de Guy Montavon, antaŭe de 1996 ĝis 2002 intendanto ĉe la urba teatro de Gießen, novaj fokusoj naskis. Ĝi fariĝis kun la celo doni al tuta Turingio altnivelan kaj ambician muzikteatron. Fiksita celo estas i.a. havi almenaŭ po unu premieron por unu teatra sezono.
La teatranoj favoras kunlaboradon kaj reciprokan inspiron kun aliaj eŭropaj kaj amerikaj operejoj. Partneroj estis ĝis nun i.a.: Nacia teatro (Prago), Opéra de Montpellier, operejo de Lepsiko, la Teatro Regio de Torino kaj la operejoj de Aŭstino kaj Cincinnati.
Subteno
Helpon ricevis kaj ricevas la teatro de la societo Gesellschaft der Theater- und Musikfreunde e.V.. Akompanas la teatradon ĉiumonata Teatra salono en la teatrorestoracio 1894. Tiam eblas ĵeti rigardon inter la kulisoj kaj ricevi pliajn detalajn informojn dum parolado kun aktoroj, kantistoj, reĝisoroj, dramaturgoj kaj aliaj. Krome aljuĝas la societo dum ĉiu sezono premion de la spektintoj honoriganta la plej bonan enscenejigon de la pasinta sezono.
Zufikon
Pri la komunumo
Zufikon estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3971 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La komunumo Zufikon situas ĉe la orienta bordo de Flachsee, artefarita lago, kiu estiĝis pro baro de la rivero Reuss. La komunumo kunkreskis kun la najbara urbeto Bremgarten kaj la komunumoj Berikon kaj Widen.
La areo de la komunumo etendiĝas sur 4,80 km², de kiuj 1,30 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,99 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 542m.s. sur la okcidenta flanko de la montoĉeno Mutschellen, ĝia plej malalta punkto ĉe la bordo de la rivero Reuss je 373 m s.m.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Zufikon limas en nordo al Widen, en oriento al Berikon, en sudoriento al Oberwil-Lieli, en sudo al Unterlunkhofen, en surokcidento aliflanke de la rivero Reuss al Hermetschwil-Staffeln, kaj en okcidento al Bremgarten.
Trafiko
La norda parto de la komunumo, kiu situas ĉe la okcidenta deklivo de la montoĉeno Mutschellen estas konektita per la Bremgarten-Dietikon-Fervojo, kiu sur la komunuma teritorio havas la kvar haltejojn , Hammergut, Heinrüti kaj Belvédère, al la publika trafikreto. La malnova vilaĝokerno en la ebenaĵo atingeblas per poŝtaŭto ek de Bremgarten kaj Affoltern ĉe Albis. Krome ekzistas loka vilaĝa buso en Zufikon.
La plej proksimaj alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 situas en Birmensdorf en distanco de proksimume 5 km.
Historio
La unua dokumenta mencio de Zufikon datas laŭ la ŝtata arkivo de Argovio el la jaro 1150 kiel Zuffiken.
Post 1200 Zurikon fariĝis parto de la regejo de la Grafoj de Habsburgo-Laŭfenburgo. En la jaro 1318 la voktejo estis posedaĵo de la kavaliroj de Schönenwerd. Ilin sekvis la Senjoroj de Sengen. En la jaroj 1450 ĝis 1451 la urbo Bremgarten akiris por 1822 rejnaj guldenoj la regadon kaj la malaltan jurisdikcion pri la komunumo. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, la vilaĝo fariĝis parto de la Kamparvoktejo Baden, sed la domoj sude de la preĝeja turo estis aligita al la distrikto Keln, kies alta jurisdikcio apartenis al la urbo Zuriko. Post la Helveta Revolucio dum la tempo de la Helveta Respubliko inter 1798 kaj 1803 la komunumo apartenis al la tiatempa Kantono Baden. Post la integriĝo de Kantono Baden al la nova Kantono Argovio en la jaro 1803 la komunumo fariĝis parto de la hodiaŭa distrikto Bremgarten.
Jenő Padányi Gulyás
Jenő Padányi Gulyás [padAnji gujAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Padányi Gulyás Jenő estis hungara-usona arkitekto, politikisto, parlamentano, grafikisto. Liaj nomvariantoj estis Padányi-Gulyás Jenő, nur en afiŝo-grafikaĵoj Gulyás;  Eugene Padanyi-Gulyas.
Jenő Padányi Gulyás naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Técső (nuntempa Tjaĉiv en Ukrainio). Li mortis la en Billings (Montano).
Biografio
Jenő Padányi Gulyás frekventis kalvinanan gimnazion en Máramarossziget, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1923. Komence li projektis ferbetonajn konstruaĵojn, poste li ĉerpis solvojn el la popola arkitekturo. Li estis signifa arkitekto, krome li kreis grafikaĵojn, kolektis etnografiaĵojn, fine li estis parlamenta deputito dum la 2-a mondmilito. En 1945 li migris al Usono, kie li projektis konstruaĵojn kaj politikadis nur en hungaraj rondoj.
Tengen
Tengen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Konstanz, en la Regiono Alta Rejno-Konstanca Lago kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
FAO
La trilitera kombinaĵo FAO havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Panvendeja Domo
Historio
La Casa de la Panadería estis starigita dum la konstruado de la Plaza Mayor, kaj Juan Gómez de Mora estis la respondeculo pri ties konstruado, kio finis en 1619. Post la dua incendio de la placo en 1670 ĝi estis rekonstruita de Tomás Román, kaj la pentristoj Claudio Coello kaj José Jiménez Donoso zorgis pri la interna dekorado kaj pri la freskoj de la fasado. Post la tria incendio de la placo en 1790, kiu ne tuŝis la Panvendejan Domon, ĝi utilis kiel referenco al Juan de Villanueva por la rekonstruado de la domaro de la placo.
La pentraĵoj de la fasado estas verko de Arturo Mélida.
Iván Mándy
Iván MÁNDY [mAndi], hungare Mándy Iván estis hungara verkisto kaj scenaristo.
Iván Mándy naskiĝis la 23-an de decembro 1918 en Budapeŝto. Li mortis la 6-an de oktobro 1995 en Budapeŝto.
Biografio
Li ne finlernis la gimnazion. Li komencis sian karieron en 1937, tiam aperis novelo en revuo. Post la dua mondmilito li laboris kiel sportraportisto, kaj li publikigis siajn literaturajn verkojn en la revuo Újhold (Novluno). Inter 1949-1955 li devis silenti pro la tiama politiko, tiam li laboris en Hungara Radio kiel dramaturgo, kaj li plibonigis radiospektaklojn surbaze de verkoj de aliaj verkistoj. En tiuj jaroj li skribis siajn famajn fabelromanojn por infanoj kaj junuloj. Ekde 1954 li estis profesia verkisto. En 1971 li edziĝis. (Lia edzino estas Judit Simon, kuracistino.) En 1988 li ricevis premion Kossuth kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
Likvo
Likvo estas stato de agregado de materio en formo de fluidaĵo tre nekunpremebla, kio signifas, ke ties volumeno estas preskaŭ konstanta en granda premogamo. ​ Estas la nura stato kun difinita volumeno, sed ne kun fiksa formo. Likvo estas formata per malgrandaj vibrantaj partikloj de la materio, kiel la atomoj kaj la molekuloj, unuigitaj per intermolekulaj ligiloj. ​ La akvo estas la plej komuna likvo sur la Tero, kaj ankaŭ la plej abunda. Kiel okazas ĉe gaso, likvo estas kapabla flui kaj ekpreni la formon de ujo. Diference de gaso, likvo ne disiĝas por pleni la tutan spacon de ujo, sed ja retenas konstantan densecon. Rimarkinda karaktero de la likva stato líquido estas la surfaca tensio, kio okazigas malsekigantajn fenomenojn.
Priskribo de likvoj
La likva stato estas stato de agregado de la materio intermeza inter la stato de solidoj kaj la stato de gasoj. La molekuloj de la likvoj ne estas tiom proksimaj kiom tiuj de la solidoj, sed ili estas malpli separataj ol tiuj de la gasoj. La molekuloj en la likva stato okupas lokojn hazarde kiuj varias laŭlonge de la tempo. La distancoj intermolekulaj estas konstantaj ene de mallarĝa gamo. En kelkaj likvoj, la molekuloj havas orientigon preferatan, kio faras, ke la likvo montras proprecojn neizotropajn (nome proprecoj, kiel la refrakta indico, kiu varias depende de la direkto ene de la materialo).
La likvoj montras surfacan tension kaj kapilarecon, ĝenerale dilatiĝas kiam oni plialtigas ties temperaturon kaj perdas volumenon kiam ili malvarmiĝas, kvankam submetitaj al kunpremado ties volumeno estas tre malmulte variebla diference disde tio kio okazas ĉe aliaj fluidaĵoj kiel la gasoj. La objektoj enmetitaj en iu likvo estas submetitaj al fenomeno konata kiel floseblo.
Proprecoj
Se likvo restas en unuforma gravito, la premo p je iu ajn punkto estas: kie \rho estas la denso de la likvo (supoze konstanta) kaj z estas la profundo de la punkto sub la supraĵo. Temas pri la hidrostatika premo. En senmova likvo submetita al la gravito, en ajna punkto de ties interno ekzistas premo samvalora al ĉiuj flankoj, tiel kiel estas establita en la principo de Pascal. En dummova likvo la premo ne necese estas izotropa, ĉar la hidrostatika premo aldoniĝas al la hidrodinamika premo kiu dependas de la rapideco de la fluidaĵo en ĉiu punkto.
En sengravita medio (en kosmoesploroj) likvo formas globon, nome guton, pro sia surfaca tensio, se ne ekzistas alia kontraŭa ekstera forto. Por ekzemplo, guto da akvo en libera falo prenas sferan formon. ​ Tiu fenomeno estas uzata ankaŭ surtere, ekzemple por produkti plumban grajnaĵon per faligo de fandita plumbo.
NGC 5895
NGC 5895 (aliaj indikoj — MCG 7-31-43, ZWG 221.42, PGC 54366) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Likvo
Proprecoj
Sub influo de gravito aŭ alia premo, likvo prenas la formon de sia ujo:
NGC 5895
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Likvo
Proprecoj
Eroj de likvaĵo nomiĝas gutoj.
Faskopilastro
Faskopilastro estas en la arĥitekturo iaspeca apogopilastro ŝajne kunmetita el pluraj rondaj stangoj. La faskopilastro jam estis mature elformita en la malfrua romanika arĥitekturo kaj estis vaste disvastiĝinta en la gotika arĥitekturo.
Likvo
Ŝanĝoj de stato
En taŭgaj kondiĉoj de temperaturo kaj premo, la majoritato de la substancoj povas ekzisti en likva stato. Kiam iu likvo surpasas sian bolpunkton, ĝi ŝanĝas sian staton al gasa, kaj kiam ĝi atingas sian frostopunkton, ĝi ŝanĝas al solido. Kvankam je atmosfera premo, tamen, kelkaj solidoj sublimiĝas kiam ili plivarmiĝas; tio estas, ili pasas rekte de la solida stato al la gasa stato (vidu vaporadon). La denseco de la likvoj kutime estas iom pli malgranda ol la denseco de la sama substanco en solida stato. Kelkaj substancoj, kiel akvo ekzemple, estas pli densaj en likva stato.
Faskopilastro
Relative maldikaj duon-, kvaron- aŭ trikvaron-kolono antaŭmetita al pilastro ankaŭ nomiĝas faskokolonaro. Faskopilastro estas ĉirkaŭe okupita per faskokolonoj. En la alta gotiko la faskokolonoj povis esti metataj tiel ĉeaj, ke la vera pilastrokerno preskaŭ ne estas rekonebla. Tiu ĉi pilastrokerno povas havi sulkojn inter la faskokolonoj.
Likvo
Viskozeco
La likvoj karakteriziĝas ĉar iliaj internaj fortoj ne dependas de la totala deformiĝo, kvankam kutime certe ili ja dependas de la deformiga rapideco, tio estas kio diferencigas la deformeblajn solidojn disde la likvoj. La realaj fluidaĵoj estas karakterizataj pro tio ke ili posedas reziston kontraŭ la flueblo nomata viskozeco (kiu ekzistas ankaŭ en la viskozelastaj solidoj). Tio signifas, ke en la praktiko por pluteni la rapidecon en likvo estas necesa apliki forton aŭ premon, kaj se tiu forto haltas, la movado de la fluaĵo finfine same haltas post ioma tempo kunfina.
Kalifornia Konsuma Privateca Leĝo
La Kalifornia Konsuma Privateca Leĝo (angle  California Consumer Privacy Act, mallongigite CCPA) estas ŝtata statuto celita plibonigi privatecon kaj protektadon de konsumantoj por loĝantoj de Kalifornio, subŝtato de Usono. Oficiale nomita AB-375, la leĝo estis aprobita de la Kalifornia Ŝtata Leĝdona Organo kaj oficialigita fare de Jerry Brown, Guberniestro de Kalifornio, la 28-an de junio 2018, por modifi parton 4 de divido 3 de la Kalifornia Civila Kodo. La leĝo efektiviĝis la 1-an de januaro 2020.
Antaŭvideblas ke la leĝo havos signifan influon ankaŭ ekster Kalifornio kaj ekster Usono, ĉar interalie en Kalifornio troviĝas la ĉefsidejoj de Apple, Google kaj Facebook. Leĝo pri datumoj aprobita tie tial tuŝas ne nur ĝiajn kvardek milionojn da loĝantoj, sed ankaŭ pli ol miliardojn da interretaj uzantoj en la mondo.
Ŝlosilaj diferencoj inter la kalifornia leĝo kaj la Ĝenerala Datum-Protekta Regularo (ĜDPR) de la Eŭropa Unio inkluzivas la amplekson kaj teritorian atingon de ĉiu, difinojn rilatajn al protektitaj informoj, nivelojn de specifeco, kaj elekteblan rajton por vendoj de personaj informoj. La kalifornia leĝo malsamas en difino de personaj informoj de ĜDPR tiel ke en iuj kazoj la kalifornia leĝo nur konsideras datumojn havigitajn de konsumanto kaj ekskludas personajn datumojn aĉetitajn de aŭ akiritaj pere de triaj partioj. La ĜDPR ne faras tiun distingon kaj kovras ĉiujn personajn datumojn sendepende de fonto (eĉ en la kazo de sentemaj personaj informoj, ĉi tio ne validas, se la informoj estis klare publike faritaj de la subjektulo, sekvante la escepton sub artikolo 9 2 e). Tiel la difino en la eŭropa leĝo ĜDPR estas multe pli ampleksa ol difinita en la leĝo CCPA.
Lydia Welti-Escher
Lydia WELTI-ESCHER (naskiĝis en 1858, mortis en 1891 en Ĝenevo) estas filino de Alfred Escher (1819—1882), fama svisa juristo, politikisto, homo de financoj kaj industriisto en Zuriĥo.
Mallonga biografio
Lydia Welti-Escher estas la unua infano de la fama entreprenisto Alfred Escher en Zuriĥo. Lydia vivis en riĉa familio, sed la juna patrino havis ankaŭ infanon Hedwig. Hedwig frue mortis, la juna patrino estis malĝoja kaj malsana kaj mortis. La avino kaj patrino de Alfredo estis daŭre ankaŭ malsanaj, la alia avino de Lydia helpis eduki ŝin. La patro tre amis Lydia-n. Lydia kreskis kun privata instruisto sen aliaj infanoj en mondo burĝa de Zuriĥo. Lydia emancipiĝis frue kaj estis apartemulino, sed ŝi malsukcesis pro sociaj devigoj. La tre juna Lydia estis ofte "privata sekretariino" de patro kaj ankaŭ "kompanianino" en privataj kaj komercaj vojaĝoj kaj invitoj en la granda propra domo "Belvoir". Lydia rezignis memstaran vivon kaj edziniĝis kun la federacia konsilanta filo Friedrich Emil Welti de Berno, sed Lydia estis baldaŭ malĝoja. La berna arta pentristo Karl Stauffer-Bern kaj lerneja kamarado de Friedrich Emil Welti renkontis la tristan Lydia, ili vojaĝis en Italion kaj diskutis grandajn artajn projektojn. Sed la patro Welti kaj la edzo zorgis per la svisa ambasadorejo en Romo ke Lydia devis iri en roman frenezulejon kaj Karl Stauffer en roman maliberejon. Post liberigo, Lydia kaj Karl trovis baldaŭ aparte propravolan morton. Lydia malfrue vivis en Ĝenevo kaj mortis per gaso en decembro 1891 en Ĝenevo en propra apartamento. Oni trovis vespere la bravan, unikan, modernan Lydia.
Fondaĵoj Gottfried Keller-Stiftung kaj Alfred Escher Stiftung
Lydia donis la grandan havaĵon en formo de Gottfried Keller-Stiftung al la svisa federacio. Svisujo frue ne prizorgis tre bone la fondaĵon, sed hodiaŭ la organizaĵo estas pli bona, kaj la fondaĵo Alfred Escher en Zuriĥo havas tre bonan organizaĵon kaj la historia profesoro Dr-o Joseph Jung kaj aferdirektanto de fondaĵo esploras kaj eldonas en eldonejo "NZZ Libro" interesajn detalajn librojn pri Lydia Welti-Escher kaj Alfred Escher. Profesoro Jung faris ankaŭ interesan prelegon pri Lydia, la 25-an de novembro 2009 en Zuriĥo.
Likvo
Viskozeco
La viskozeco de likvo pliiĝas se pliiĝas ties molmaso kaj malpliiĝas se pliiĝas la temperaturo. La viskozeco estas rilata ankaŭ kun la kompleseco de la molekuloj kiuj konstituas la likvon: ĝi estas malalta en la inertaj likvigitaj gasoj kaj alta en la pezaj oleoj. Ĝi estas propreco karaktera de ĉiu fluidaĵo (ĉu likvo ĉu gaso).
La viskozeco estas mezuro de la rezistado kontraŭ la translokigo de fluidaĵo kiam ekzistas diferenco de premo. Kiam likvo aŭ gaso fluas, oni supozas la ekziston de stacia tavolo, de likvo aŭ gaso, algluita sur la surfaco de la materialo tra kiu okazas la fluo. La dua tavolo tuŝetas kun tiu algluita surface kaj tiu dua kun tria kaj tiel plu. Tiu tuŝeto inter sinsekvaj tavolo estas la okazigilo de la opozicio al fluo, tio estas, la okazigilo de la viskozeco.
La viskozeco estas mezurita en "poise", estante unu "poise" la viskozeco de likvo en kiu por superŝuti tavolo de unu kvadrata centimetro de areo je la rapideco de 1 cm/s rilate al alia senmova situa je 1 cm de distanco estus necesa la forto de unu dino.
La viskozeco kutime malpliiĝas en likvoj se pliiĝas la temperaturo, kvankam kelkaj malmultaj likvos montras pliiĝon de viskozeco kiam oni varmigas ilin. Ĉe gasoj la viskozeco pliiĝas se pliiĝas la temperaturo.
La viskozeco de likvo estas determinata pere de aparato nomita viskozecmetro inter kies diversaj tipoj la plej uzita estas tiu de Ostwald. Tiu estas uzata por determini la relativan viskozecon, tio estas, ke sciante la viskozecon de modela likvo, ĝenerale akvo, estas sciita la viskozeco de la kalkulota likvo pere de la jena ekvacio:
Fluideco
La fluideco estas karaktero de la likvoj aŭ gasoj kiuj havigas la kapablon povi pasi tra ajna minimuma truo, se tiu estas je la sama nivelo de la ujo en kiu estas la likvo diference de la cetera stato de agregado konata kiel solido.
La fluideco okazas ĉar fluidaĵo povas akiri deformigon arbitre granda sen neceso plenumi mekanikan tension. La mekanika tensio aŭ premo en la interno de la fluidaĵo dependas esence de la rapideco de la deformigo, kaj ne de la deformigo mem diference de la solidoj, kiuj havas "memoron" de formo kaj suferas tensiojn ju pli grandaj des pli malproksime oni estas de la origina formo, tio estas, en solido la tensio estas rilata unuarange kun la grado de deformigo.
Vaporpremo
Premo de vaporo en ekvilibro kun si likva formo, nome la nomita vaporpremo, dependas nur de la temperaturo; ties valoro je difinita temperaturo estas propreco karaktera de ĉiuj likvoj.
Karakteraj estas ankaŭ la bolpunkto, la solidiga punkto kaj la vaporiga varmo (esence, la varmo necesa por transformi en vaporon difinitan kvanton de likvo).
En kelkaj kondiĉoj, unu likvo povas esti varmigita super sia bolpunkto; la likvoj en tiu stato estas nomitaj supervarmigitaj. Krome eblas malvarmigi likvon sub ties frostopunkto kaj tiam ĝi estas nomita supermalvarmigita.
Hugo Fernández
Hugo Fernández (n. - 1-a de aŭgusto 2022) estis urugvaja futbalisto kaj trejnisto.
Li trejnis ĉe Consadole Sapporo.
Fiŝmigrado
Multaj specoj de fiŝoj efektivigas migradon regule, en gamo el ĉiutagaj al ĉiujaraj, kaj kun distancoj kiuj same gamas el malmultaj metroj ĝis miloj da kilometroj. La celo ĝenerale rilatas al manĝaj, reproduktaj aŭ temperaturaj bezonoj; en kelkaj okazoj la tialo por la migrado restas ankoraŭ nekonata.
Klasigo de la migrantaj fiŝoj
La fiŝoj anadromaj plej konataj estas la salmoj (Salmo salar), kiuj eloviĝas en malgrandaj nesalaj riveretoj, malsupreniras al maro kie ili vivas kelkajn jarojn; poste revenas al la samaj riveroj kie ili eloviĝis, ovodemetas kaj tuj poste mortas, dum kelkaj revenas al maro kaj revenas al la rivero ĉu la venontan jaron ĉu post kelkaj jaroj; kiel specio ili estas iterparaj, sed la mortindico dum la migrado estas tiom alta ke pro tio oni supozis erare, ke ili estas semelparaj, tio estas ke ili reproduktiĝas kaj tuj mortas.
La plej elstaraj fiŝoj ene de la katadromaj estas la nesalakva angilo, kies larvoj flosas drive en malferma oceano foje dum monatoj aŭ jaroj, antaŭ ol reveturi milojn da kilometroj al siaj originaj riveretoj, kie ili disvolviĝas ĝis atingi sian plenkreskan staton, kaj poste revenas al oceano por eloviĝi.
La vertikala ĉiutaga migrado estas ofta konduto; multaj maraj specioj iras al la surfaco nokte por manĝi; poste ili revenas al la profundeco dum la tago.
Granda nombro de maraj fiŝoj, kiel la tinuso, migras el nordo suden ĉiujare, sekvante la variadon de temperaturo en la oceano. Tio estas ege grava por la fiŝkaptado.
La migrado de nemaraj fiŝoj estas kutime pli mallongaj, ĝenerale ekde lago al rivero aŭ inverse, por eloviĝo.
Ekologiaj sekvoj
Por nesalakvaj fiŝoj en la lastaj tempoj oni starigis barilojn (kiel akvobaraĵoj, poluado ktp.) kiuj malhelpas la liberan migradon kaj endanĝerigas la reproduktadon kaj foje eĉ la pluvivadon de specioj, kiel okazis al la Elefanta fiŝo en Ĉinio.
Aliokaze la amasa migrado de specioj, kiel la salmoj, helpas la nutradon kaj survivadon de specioj, kiel ursoj, mevoj, agloj ktp., kiuj profitas el la elĉerpitaj migrantaj specimenoj.
Etologio kaj fiziologio
Malhelpas sciencan esploradon pri fiŝa migrado tio, ke kiam ĝi intensiĝis en la 20-a jarcento, multaj populacioj jam estis malgrandigitaj de fiŝkaptado, kaj multaj riveraj migroj estis blokitaj per baraĵoj. Tamen du kazoj estas distingeblaj:
En ajna grupo, ĉiu individuo havas proprajn kondutajn tendencojn pri migrado. Pli bona kompreno de la enaj kaj eksteraj faktoroj, kiuj influas al migraj kondutoj, devos permesi plibonigojn al la dezajnado de migrohelpaj instalaĵoj (fiŝpasejoj, fiŝoŝtuparoj, depelaj elektraj ekranoj, lumigo aŭ nelumigo, ktp.).
Bodhicitta
En Budhismo, bodhicitta, "lumiga menso" aŭ "vekiĝa menso"), estas la menso kiu celas al lumigo, vekigo, empatio, kaj kompato por profito de ĉiuj sentantaj estaĵoj.
Fiŝmigrado
Tre migremaj specioj
La termino tre migremaj specioj (TMS) originis en Artikolo 64 de la Konvencio de la Unuiĝintaj Nacioj pri Marjuro (KUNM). La Konvencio ne proponas principan difinon de la termino, sed listigas en sia Aldonaĵo 1 la speciojn, kiujn la partioj de la konvencio konsideras tre migremaj. La listo enhavas: tinusojn kaj similajn speciojn (nordan tinuson, blunaĝilan tinuson, obezan tinuson, veran boniton, flavnaĝilan tinuson, Thunnus atlanticus, Euthynnus alletteratus, sudan blunaĝilan tinuson kaj Auxis rochei), Acanthocybium solandri, Bramidae, Istiophoridae, spadfiŝon, Cololabis esocetus kaj oceanajn ŝarkojn, delfenojn kaj aliajn cetacojn.
Tiuj altatrofaj oceanodromaj specioj havas vastajn geografiajn loĝozonojn kaj entreprenas migrojn tra variantaj sed signifohavaj distancoj en la oceanoj por manĝado, ofte de malpli grandaj fiŝoj, aŭ por reproduktado. Tial ili troviĝas kaj ene de la 370-kilometraj ekonomiaj ekskludaj zonoj kaj en la internacia maro ekster tio. Ili estas pelagaj specioj, t.e. vivas ĉefe en la meza oceano malproksime de la marfundo, kvankam ili povas pasigi parton de sia vivo en bordaj akvoj.
Bodhicitta
Bodhicitta estas spontanea deziro atingi lumigon motivate de granda kompato por ĉiuj sentantaj estaĵoj, akompanate de forfalo el la ligiloj al la iluzio de neesenca memekzistado.
Persono kiu havas spontanean realigon aŭ motivigon de "bodhicitta" estas nomata bodisatvo.
Zoo Osnabrück
La Zoo Osnabrück estas bestoĝardeno en la germana urbo Osnabruko. Ĝi troviĝas en monteta arbaro sude de la urbocentro. Komencante kiel hejmbestoĝardeno en 1935 ĝi nun estas la plej granda bestoĝardeno de la regiono. Pli ol unu miliono da homoj vizitis ĝin en 2016. La bestoĝardeno havas diversajn temajn areojn kiel ekzemple afrika, mara aŭ subtera areo. Ĝi partoprenas en la Eŭropa Programo pri Endanĝerigataj Specioj (EPES).
Historio
La bestoĝardeno estis fondita en 1935 pere de donacoj kaj malfermiĝis la 26-an de julio 1936. Tiutempe ĝi havis nur 3 bestojn: melon, vulpon kaj urson. Sed mallongan tempon poste sekvis birdobredejo, strigoj, cervedoj kaj akvario. Pro la dua mondmilito ĝi estis ege detruita kaj havis malmulte da bestoj.
Unterirdischer Zoo
En 120 metroj da subtera vojo oni povas vidi dek bestospeciojn i.a. ratoj, heterocefaloj, cinomusoj kaj terburdoj. La bestoj ne vivas en terarioj sed en kavernoj disigata al la vizitantoj per travideblaj platoj. Tra la subtera bestoĝardeno oni povas eniri la najbaran naturhistorian muzeon.
Samburu
Samburu estas du hektarojn granda areo. Ĝi estas nomita laŭ la kenja nacia parko „Samburu Nacia Rezervejo“. En la Areo vivas i.a. ĝirafoj, zebroj, strutoj kaj impaloj.
Manitoba
La nordamerika areo Manitoba parte malfermiĝis en 2017. Ĝi igis la bestoĝardenon 3,5 hektarojn pli granda. La unuaj bestoj estis arktaj lupoj, amerikaj nigraj ursoj kaj bizonoj. Ekde la plena malfermo je la 5-a de oktobro 2018 ankaŭ mefitoj kaj kanadaj kastoroj vivas tie.
Südamerika Areal
La sudamerika areo havas ejojn por kolharaj lupoj, vikunoj kaj amerikaj reaoj. En la areo krome troviĝas la „Mendoza Halo“ kun tapiroj kaj kapibaroj. La halo imitas la klimaton de la argentina provinco mendozo.
Angkor Wat
La bestejoj aspektas kiel la templejo de Angkor Ŭat. Ĝi havas ĉirkaŭbarejojn por porkovostaj makakoj, cebenoj, hartufaj cervoj kaj malgrandaj pandoj.
Akvario kaj Terario
La akvario estas dividata en areo de marakvo kaj areo de nesala akvo. En decembro 2016 kurtunga lutrino naskis tri idojn de la minacata specio. La grupogrando duobliĝis tiel. La terario havas pluvarbaran klimaton kun humideco de 70% kaj temperaturo de 30°C.
Tal der grauen Riesen
En la valo de la grizaj gigantoj vivas afrikaj bestoj kiel larĝbuŝaj rinoceroj, elefantoj aŭ zebroj.
Norvega lingvo
La norvega lingvo (norvege: norsk) estas nordĝermana lingvo, kiun oni parolas en Norvegio. Oni skribas ĝin per latinaj literoj, kun la samaj aldonaj literoj kiel la dana lingvo, nome Æ/æ, Ø/ø kaj Å/å. Kune kun la sveda kaj dana, la norvega lingvo estigas kontinuaĵon de pli-malpli reciproke kompreneblaj lokaj kaj regionaj variaĵoj.
Ĉi-lingvoj skandinavaj kune kun faroa kaj islanda, same kiel kelkaj formortintaj lingvoj, konstituas nordgermanaj (same konataj kiel skandinavaj) lingvoj. La faroa kaj islanda estas apenaŭ reciproke kompreneblaj kun norvega en ties parolata formo, ĉar kontinenta skandinava diverĝis de ili.
Laŭ la leĝo kaj registara politiko, ekzistas du oficialaj formoj de la skriba norvega – la bukmolo - Bokmål (”laŭlitere “libra lingvo”) kaj la njunoŝko - Nynorsk (laŭlitere “nova norvega”). La Norvega Lingva Konsilio respondas por regulado de la du formoj, kaj rekomendas la sekvajn fakesprimojn anglajn:  "Norwegian Bokmål" kaj "Norwegian Nynorsk". Ekzistas du pliaj formoj neoficialaj de la skriba norvega, la plej grava el kiuj estas la riksmolo - Riksmål (“nacia lingvo”), kiu estas iom pli proksima al la dana, kvankam hodiaŭ ĝi altgrade estas tute sama lingvo kiel Bokmål. Ĝi estas regulata fare de Norvega Akademio, kiu interpretas la nomon kiel “la standarta norvega”. La dua estas la hjognoŝko - Høgnorsk (“la alta norvega”), pli purisma formo de Nynorsk, kiu insistas la lingvo estu en la formo origina, tiu de Ivar Aasen, kaj rifuzas plimulton da reformoj de 20-a jarcento. La uzo de ĉi-formo de Nynorsk estas tre limigita.
Nynorsk kaj Bokmål provizas standartojn por skribi la norvegan, sed ne por paroli ĝin. Ne ekzistas oficialaj standartoj de la parolata norvega, kaj plimulto da norvegoj parolas iliajn proprajn dialektojn en ĉiuj okazoj. Do, malgraŭ de multaj aliaj statoj, uzo de iu ajn norvega dialekto, sendepende de ĉu ĝi koincidas kun la skribaj normoj aŭ ne, estas akceptata kiel ĝusta  parolata norvega. Tamen, en areoj kie orientaj norvegaj dialektoj estas uzataj, oni  strebas akcepti de facto parolatan standarton kiel la apartan regionan  dialekton, standard østnorsk, kies vortprovizo koincidas kun Bokmål. Ekstere de la orienta Norvegio ĉi vario parolata ne estas uzata.