cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
CP1251
CP1251 uzas 8 bitojn por ĉiu signo. Kodpozicioj 0x00 ... 0x7F estas la samsignifaj kiel en ASCII.
CP1251 havas ĉiujn literojn necesajn por rusa lingvo, ukraina lingvo, belorusa lingvo, serba lingvo, makedona lingvo kaj bulgara lingvo. Ankaŭ ĝi havas preskaŭ ĉiujn signojn uzatajn en presado laŭ tradicioj de la lingvoj ( <font style="font-size: large; font-family: serif"> “ ” « » № … – — ktp. ).
Tabelo de la kodo
Deksesumaj nombroj sub la literoj estas kodnumeroj de la signoj laŭ Unikodo.
Varianto CP1251-k (KazWin) por kazaĥa lingvo
(estas montritaj nur malsamaj linioj de la tabelo)
Varianto por ĉuvaŝa lingvo
(estas montritaj nur malsamaj linioj de la tabelo de la norma varianto)
Varianto por tatara lingvo
(estas montritaj nur malsamaj linioj de la tabelo de la norma varianto)
NGC 435
NGC 435 (aliaj indikoj — PGC 4434, UGC 779, MCG 0-4-46, ZWG 385.35) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
12052 Aretao
12052 Aretao estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata Troja Tendaro.
Abu Kamal
Abu Kamal (arabeأالبوكمال‎ aŭ أبو كمال, latinliterigo laŭ DMG Abū Kamāl, foje ankaŭ latinliterigata Al-Bukamal) estas urbo de Sirio. Ĝi situas en la oriento de la lando, en la gubernio Dair az-Zaŭr, borde de la rivero Eŭfrato. Laŭ takso el la jaro 2003, tiam en la urbo vivis 52 000 loĝantoj.
12052 Aretao
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Aretao, troja batalinto mortigita de Teŭkro dum la troja milito.
Elemér Vadász
Elemér Vadász [vadAs], laŭ la hungara skribmaniero Vadász Elemér estis hungara geologo, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.
Abu Kamal
La plej proskima limpasejo al Irako foras nur sep kilometrojn, kaj la ruinoj de la antikva urbo Mari naŭ kilometrojn. La ĉirkaŭa pejzaĝo estas dezerta, kaj nur en akvumita aero laŭlonge de la rivero Eŭfrato eblas agrikulturo. Eĉ paŝtejoj por nomadaj beduenaj bestobredistoj apenaŭ ekzistas.
Elemér Vadász
Elemér Vadász naskiĝis la 1885 en Székesfehérvár. Li mortis la 1970 en Budapeŝto.
Biografio
Elemér Vadász devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li ekedukis samloke, kiun li daŭris dum la Hungara Sovetrespubliko. Post fiasko de tiu erao li estis forigita el la universitato, tial li iĝis geologo ĉe karbominejoj. Li emeritiĝis en 1945, sed poste li denove edukis en la universitato, eĉ li strebis por la socialismaj reformoj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1948 kaj 1952, krome li ricevis memormedalon.
Vulkana saluto
La Vulkana saluto (angle: Vulcan salute) estas gesto el Stela Vojaĝo. La gesto servas kiel saluto kaj ĉefe uzatas de la ekstertera popolo de la Vulkananoj. La saluto por la unua fojo videblis en la episodo Amok Time en la originala serio de Stela Vojaĝo.
La gesto estas levita plata mano kun la polmo antaŭen direktita kaj la fingroj disetenditaj inter la mezfingro kaj la ringofingro. La Vulkana saluto ofte estas akompanata de la vortoj live long and prosper (traduko: Longe vivu kaj prosperu).
La Vulkana saluto estas elpensinta de Leonard Nimoy, kiu rolis kiel Spock en la originala Stela Vojaĝo-serio en la 1960-aj jaroj; ĝi estis inspirita de la benoj de rabeno.
L. László Borsodi
BORSODI L. László [borŝodi) estas rumanuja hungara poeto, instruisto naskita en Miercurea Ciuc la 21-a de junio 1976. Li estas ano de E-MIL.
Vodnij stadion (stacio de Moskva metroo)
Vodnij stadion (Водный стадион, "Akva Stadiono") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Zamoskvoreckaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' nord-okcidente de Moskvo.
Jurques
Jurques estas malaperinta franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Ĝi nun formas parton de Dialan sur Chaîne.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Jurquois.
Antal Konrád
Antal Konrád, laŭ hungarlingve kutima nomordo Konrád Antal estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia origina familia nomo estis Knébl.
Biografio
Antal Konrád akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1966. Lia ĉefinstruisto estis Zoltán Várkonyi. Li komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1968 kaj 1973 li estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), poste li revenis al Nacia Teatro. Baldaŭ li ludis en Teatro Thália (Budapeŝto) kaj alia teatro. Li ofte havis ankaŭ filmajn rolojn. Li ricevis premiojn inter 1961-2019.
Sucilá
Sucilá estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Sucilá. La komunumo situas en la nordorienta parto de Yucatán en la regiono 1 "Litoral Oriente", kiu limas al la Meksika Golfo (norde), al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento, al la regiono 2 "Oriente" en la sudo kaj al la regionoj 3 "Litoral Centro" kaj 4 "Centro"en la okcidento. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31070.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3714 loĝantojn. El tiuj estis 1879 viroj kaj 1835 virinoj. La komunumo havas surfacon de 256,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 12 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 70,1 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,4 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2526 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2169 scipovis legi kaj skribi kaj 357 personoj estis analfabetoj. Do 14,13% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3874 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2005 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 51,8% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Fjodor Dostojevskij
Fjodor Miĥajloviĉ DOSTOJEVSKIJ (Фёдор Миха́йлович Достое́вский;, literumita Fyódor Mikháylovich Dostoyévskiy, naskiĝis la en Moskvo; mortis la  en Sankt-Peterburgo)  estis rusa verkisto, nome romanisto, novelisto, eseisto, ĵurnalisto kaj filozofo. Li estas konsiderata de multaj kiel unu el la plej grandaj romanverkistoj en la historio pro profunda psikologio de la figuroj. La verkoj de Dostojevskij esploras homan psikologion en la agititaj politikaj, sociaj, kaj spiritaj atmosferoj de la 19a-jarcenta Rusio, kaj eniras en vario de filozofiaj kaj religiaj temoj. Liaj plej laŭdataj verkoj estas Krimo kaj puno (1866), La Idioto (1869), La Demonoj (1872) kaj La fratoj Karamazov (1880). La verkaro de Dostojevskij konsistas el 11 romanoj, tri noveloj, 17 rakontoj kaj nombraj aliaj verkoj. Multaj priliteraturaj kritikistoj taksas lin kiel unu el la plej grandaj psikologoj en la tutmonda literaturo. Lia noveloj de 1864 nome Leteroj Elsubteraj estas konsiderata unu el la unuaj verkoj de la literaturo de ekzistadismo.
Naskiĝinta en Moskvo en 1821, Dostojevskij estis enkondukita al literaturo tre frue tra fe-rakontoj kaj legendoj, kaj tra libroj kaj de rusaj kaj de eksterlandaj verkistoj. Lia patrino mortis en 1837 kiam li estis 15-jaraĝa, kaj je la sama tempo, li lasis la lernejon por eniri en la Nikolajeva Militistan Inĝeniera Instituto. Post gradiĝi, li laboris kiel inĝeniero kaj dum mallonge ĝuis komfortan vivostilon, tradukante librojn por enspezi kroman monon. Meze de la 1840-aj jaroj li verkis sian unuan romanon, Malriĉaj homoj (Бедные люди), kiu havigis al li eniron en la literaturaj etosoj de Sankt-Peterburgo. Arestita en 1849 pro aparteno al literatura grupo kiu studis malpermesitajn librojn kritikajn kontraŭ la Carisma Rusio, li estis kondamnita al mortopuno sed tiu kondamno estis ŝanĝita lastmomente. Li pasigis kvar jarojn en malliberejo de Siberio, sekvite de ses jaroj de deviga militservo en ekzilo. En la postaj jaroj, Dostojevsij laboris kiel ĵurnalisto, publikigante kaj eldonante kelkajn gazetojn per si mem kaj poste Taglibro de Verkisto, nome kolekto de siaj verkoj. Li ekveturis tra okcidenta Eŭropo kaj disvolvigis ludopation, kiu kondukis lin al financaj malfacilaĵoj. Dum ioma tempo, li devis almozuli, sed li finfine iĝis unu el la plej amplekse legataj kaj tre bone konsiderataj rusaj verkistoj.
Dostojevskij estis influita de tre ampleksa vario de filozofoj kaj verkistoj kiaj Puŝkin, Gogol, Aŭgusteno, Shakespeare, Dickens, Balzac, Lermontov, Hugo, Poe, Platono, Cervantes, Herzen, Kant, Belinskij, Hegel, Schiller, Solovjov, Bakunin, Sand, Hoffmann, kaj Mickiewicz. Liaj verkoj estis tre amplekse legitaj ene kaj ekster lia denaska Rusio kaj influis samegale grandan nombron de postaj verkistoj kaj rusaj kiel Aleksandr Solĵenicin kaj Anton Ĉeĥov same kiel filozofoj kiel Friedrich Nietzsche kaj Jean-Paul Sartre. Liaj libroj estis tradukitaj al pli ol 170 lingvoj.
Gepatroj
Fjodor Miĥajloviĉ Dostojevskij naskiĝis la 11-an de novembro 1821 en Moskvo. Li estis dua el 7 infanoj, restintaj vivaj. Lia patro, Miĥail Andrejeviĉ Dostojevskij, estis rusa nobelo, kiu devenis de rusigita pola familio Dostojewski de blazono Radwan. La familinomo devenas el la nomo de vilaĝo Dostojevo, kiun Pinska duko donacis al prauloj de Dostojevskij. La familio havis ankaŭ polajn radikojn kaj rajtis uzi polan blazonon Radwan. La patro estis milita kuracisto, servis en hospitalo, kiu situis en Marjina Roŝĉa, poste aĉetis vilaĝon. Estante kruela kaj severa homo, li estis mortigita en 1839 de siaj servutoj. La patrino, Marija Fjodorovna Neĉajeva, estis filino de riĉa rusa komercisto. La maskla linio de la patro estis pastroj. La patro, Miĥail Andrejeviĉ, estis destinita same al pastraro, sed li forirs el hejmo kaj rompis kun la familio.
La gepatroj de Dostojevskij tiel estis parto de mult-etna kaj mult-noma nobeleca familio, kies branĉoj inkludis Rusortodoksajn kristanojn, Polajn Romkatolikojn kaj Ukrainiajn Orientkatolikojn. La familio havis radikojn el Tatara, Aslan Ĉelebi-Murza, kiu en 1389 estis venkita de la Ora Hordo kaj aliĝis al la fortoj de Dmitrij Donskoj, nome la unua princo de Moskovio kiu malferme defiis la Mongolan aŭtoritaton en la mondoregiono, kaj kies posteulo, Danilo Irtiŝĉ, estis nobeligita kaj ricevis terojn en la regiono de Pinsk (dum jarcentoj parto de la Grandprinclando Litovio, nune en la nuntempa Belarusio) en 1509 pro siaj servoj sub loka princo, kies posteuloj prenis la nomon "Dostojevskij" baze sur vilaĝo tie nomita Dostojevo.
En 1809, la 20-jaraĝa Miĥail Andrejeviĉ Dostojevskij eniris en la Moskva Imperia Medicin-Kirurga Akademio. El tie li estis sendita al la Moskva hospitalo, kie li servis kiel militista doktoro, kaj en 1818, li estis nomumita dojana kuracisto. En 1819 li edziĝis al Maria Neĉajeva. La postan jaron, li ekposteniĝis en la Mariinskja Hospitalo de malriĉuloj. En 1828, kiam liaj du filoj, Miĥail kaj Fjodor, estis ok- kaj sep-jaraĝa respektive, li estis promociita al posteno de kolegia konsilisto, nome posteno kiu levis sian juran statuson al tiu de nobeleco kaj permesis al li akiri malgrandan bienon en Darovoje, nome urbo je ĉirkaŭ 150 km el Moskvo, kie la familio kutime pasigis somerojn. La gepatroj de Dostojevskij poste havis ses pliajn gefilojn: nome Varvara (1822–1892), Andrei (1825–1897), Ljubov (naskita kaj mortinta en 1829), Vera (1829–1896), Nikolai (1831–1883) kaj Aleksandra (1835–1889).
Infanaĝo (1821–1835)
Dostojevskij estis enkondukita al literaturo tre frue. Je aĝo de tri, jam oni legis al li heroajn sagaojn, fabelojn kaj legendojn fare de sia zorgantino, nome Alena Frolovna, speciale influa figuro en lia eduko kaj emo al fikciaj historioj. Kiam li estis kvar-jaraĝa, lia patrino uzis la Biblion por instrui al li legi kaj skribi. Liaj gepatroj enkondukis lin al ampleksa gamo de literaturo, inklude rusajn verkistojn Karamzin, Puŝkin kaj Derĵavin; Gotikan literaturon kiel tiu de Ann Radcliffe; romantismajn verkojn de Schiller kaj de Goethe; heroecajn rakontojn de Cervantes kaj de Walter Scott; kaj la eposojn de Homero. Kvankam oni priskribis la edukajn klopodojn de la patro kiel strikta kaj akra, Dostojevskij mem rakontas, ke lia imagopovo estis helpita de la nokta legado fare de liaj gepatroj.
Zita Kabátová
Zita KABÁTOVÁ (naskiĝinta la 27-an de aprilo 1913 - mortinta la 27-an de majo 2012) estis eminenta ĉeĥa aktorino, kiu prave apartenas inter la plej grandaj steloj de ĉeĥa filmo de la 30-aj kaj la 40-aj jaroj de la 20-a jarcento. Ŝiaj aktoraj eblecoj estis ja tre limigitaj, tamen pro la tipo ŝi bonege taŭgis en tiamajn komercajn filmojn. Ŝi interesiĝis pri arto jam ekde la junaĝo. Ŝia patro gvidis ŝin al tio, modelon ŝi havis ankaŭ en sia onklo-aktoro Josef Šváb-Malostranský. Por filmo malkovris ŝin reĝisoro Václav Kubánek kaj li konfidis al ŝi rolon en la plej granda filmaĉo de tiu tempo, en kortuŝega okazintaĵo Lumo de liaj okuloj.
Fjodor Dostojevskij
Infanaĝo (1821–1835)
Kelkaj el liaj infanaĝaj spertoj trovis vojon al liaj verkoj. Kiam naŭ-jaraĝa knabino estis perfortita de drinkulo, oni petis al li, ke li serĉu sian patron por zorgi ŝin. La okazaĵo obsedis lin, kaj la temo de la deziro de maturulo por junulino aperas en La demonoj, La fratoj Karamazov, Krimo kaj puno kaa aliaj verkoj. Okazaĵo pri familia servisto aŭ servutulo, en la bieno de Darovoje, estis priskribita en "Kampulo Marej": nome la juna Dostojevskij kredas aŭdi lupon en arbaro, Marej, kiu estas laborante apude, trankviligas lin.
Zita Kabátová
Tiutempa kritiko markis ŝin kiel „orharulan sinjorinon de la ĉeĥa filmo". Ŝi kreadis rolojn de noblaj virinoj, komprenemaj amantinoj, sed ankaŭ misteroplenaj intrigantinoj. Ŝia populareco kreskis filmo de filmo, eĉ kiam temis plimulte nur pri ordinaraj amuzigaj kaj am-okazintaĵoj (Aera torpedo 48, Ŝia peko, Dekokjarulino aŭ Ĉe sankta Mateo).
Fjodor Dostojevskij
Infanaĝo (1821–1835)
Kvankam Dostojevskij havis delikatan fizikan konstitucion, liaj gepatroj priskribis lin kiel ardopreta, obstina kaj senhonta. En 1833, la patro de Dostojevskij, kiu estis profunde religiema, sendis lin al franclingva lernejo kaj poste al la mezlernejo Ĉermak. Li estis priskribita kiel pala, introvertita revulo kaj tro-ekscitema romantikulo. Por pagi la lernejon, lia patro pruntis monon kaj etendis sian privatan medicinan praktikon. Dostojevskij sentis sin neintegrita inter siaj aristokrataj samklasanoj en la lernejo de Moskvo, kaj la sperto estis poste reflektita en kelkaj el liaj verkoj, ĉefe en !La adoleskulo".
Zita Kabátová
La plej grandan popularecon certigis al ŝi ĝis hodiaŭ sukcesa filmo Viroj ne maljuniĝas. Ĉefrolulo Jan Pivec vere preskaŭ ne estis maljuniĝanta, lia kunulino Zita Kabátová jes. En la unua parto de la filmo ŝi rolis junan edzinon, meze de la filmo la patrinon de mezaĝo kaj en la fino de la filmo ŝi jam estis avino de plenkreskinta nepino. Dum okupado ŝi rolis ankoraŭ en du komedioj kun Vlasta Burian (Stacidomestro, Ora fundo) kaj ankaŭ en patriotaj filmoj Tio estis ĉeĥa muzikisto kaj Patro Bezoušek. Kaj ankaŭ, sub pseŭdonomo Maria von Bucholow, ŝi rolis en germana filmo.
Fjodor Dostojevskij
Junaĝo (1836–1843)
Kiam Dostojevskij havis 16 jarojn, lia patrino mortis pro tuberkulozo, kaj la patro sendis pli aĝajn filojn, Fjodor kaj Miĥail (kiu poste same iĝis verkisto), al pensionato de K. F. Kostomarov en Sankt-Peterburgo por eniri en la senpaga Nikolajeva Militinĝeniera Instituto, devigante la fratojn abandoni siajn akademiajn studojn por militistaj karieroj. La jaro 1837 iĝis grava punkto por Dostojevskij. Mortis lia patrino, mortis Puŝkin, kies verkojn li kaj lia frato plej ŝatis en infanaĝo. En la sama jaro li ekloĝis en Sankt-Peterburgo kaj studentiĝis en inĝeniera altlernejo. Dostojevskij eniris en la akademio en januaro 1838, sed nur kun la helpo de familianoj. Miĥail estis malakceptita pro sanproblemoj kaj estis sencita al Akademio en Reval, Estonio.
Zita Kabátová
Post la milito ŝi ne plu revenis al la aktora profesio, nur post longaj dudek kvin jaroj (1969) reĝisoro Jiří Hanibal enroligis ŝin en filmon Stelo, kie ŝi tre konvinke rolis rolon de amikino de aktorino, kiu esperas, ke ŝi denove fariĝos fama. Ŝi renkontiĝis ĉi tie kun kelkaj koleginoj el la tempo de la plej granda gloro – Jiřina Štěpničková, Marie Glázrová kaj Nelly Gaierová.
Fjodor Dostojevskij
Junaĝo (1836–1843)
Dostojevskij malŝatis la akademion, ĉefe pro sia manko de intereso en scienco, matematiko kaj militista inĝenierado kaj sia prefero por desegnado kaj arkitekturo. Kiel lia amiko Konstantin Trutovskij iam diris, "Ne estis studento en la tuta institucio kun malpli da militista enhavo ol F. M. Dostojevskij. Li moviĝis mallerte kaj malregule; lia uniformo pendis malgracie sur li; kaj lia dorsosako, ĉako kaj pafilo aspektis kvazaŭ ia punpezo kiun li devis kunporti dum ioma tempo kaj kiu estas peze al li." La karaktero kaj interesoj de Dostojevskij faris lin eksterulo inter siaj 120 samklasanoj: li montriĝis kuraĝe kaj per forta sento de justico, protektis novulojn, aliĝis al instruistoj, kritikis korupton inter oficiroj kaj helpis malriĉajn farmulojn. Kvankam li estis solemaj kaj vivis en sia propra literatura mondo, li estis respektita fare de siaj samklasanoj. Lia apartemo kaj intereso en religio havigis al li la kromnomon "Monako Fotio".
Signoj de la epilepsio de Dostojevskij povis aperi je la ekscio pri la morto de lia patro la 16an de junio 1839, kvankam la informoj pri tia atako originiĝis el rakontoj verkitaj de lia filino (poste etendite de Sigmund Freud ) kiuj estas nune konsiderataj malfidindaj. La oficiala kaŭzo de la morto de lia patro estis apopleksia atako, sed najbaro, Pavel Ĥotiaincev, akuzis la servistojn pro la murdo de la patro. Se la servistoj estus deklaritaj kulpaj kaj senditaj al Siberio, Ĥotiaincev estus en situacio por aĉeti la lasitan farmon. La servistoj estis senkulpigitaj en juĝo en Tula, sed la frato de Dostojevskij nome Andrei pluigis la historion. Post la morto de sia patro, Dostojevskij pluigis siajn studojn, aprobis siajn ekzamenojn kaj akiris la rangon de inĝeniera kadeto, kio rajtigis lin loĝi for el la akademio. Li vizitis Miĥail en Reval, kaj ofte ĉeestis al koncertoj, operoj, teatraĵoj kaj baletoj. Dum tiu epoko, du el liaj amikoj enkondukis lin al vetludado.
Zita Kabátová
Sed filmon, kiu alportis al ŝi sukceson kaj poste forgesis pri ŝi, ŝi neniam ekmalamis – dum longaj jaroj ŝi estis estrino de kinejo Illusion, kiu projekciis filmojn ĝuste el tiuj „memorantaj" tempoj.
Fjodor Dostojevskij
Junaĝo (1836–1843)
Unu jaron li laboris ĉe ministerio de defendo el la 12a de aŭgusto kiel leŭtenanta inĝeniero kaj loĝis kun Adolph Totleben en apartamento posedata de Dro. Rizenkampf, nome amiko de Miĥail. Rizenkampf priskribis lin kiel "ne malpli bon-natura kaj ne malpli afabla ol sia frato, sed kiam li ne estis bonfarta li aperis je tio tra malhelaj okulvitroj, kolera, forgesis bonajn manierojn, kaj foje estis forportita ĝis la punkto de agresemo kaj perdo de mem-konscio". La unua kompleta literatura verko de Dostojevskij, nome traduko de Eugénie Grandet de Balzac, estis publikigita en junio kaj julio 1843 (kiam li estis 21-jaraĝa) en la 6a kaj 7a volumo de la gazeto "Repertorio kaj Panteono", sekvita de kelkaj aliaj tradukoj. Neniu estis sukcesa, kaj liaj financaj malfacilaĵoj kondukis al li verki novelon Malriĉaj homoj.
Ekkariero (1844–1849)
Dostojevskij kompletis sian unuan romanon, Malriĉaj homoj, en majo 1845. Lia amiko Dmitrij Grigoroviĉ, kun kiu li estis kunuzinta apartamenton tiam, portis la manuskripton al la poeto Nikolaij Nekrasov, kiu siavice montris ĝin al la fama kaj influa literatura kritikisto Vissarion Belinskij. Belinskij alte taksis tiun romanon kaj priskribis ĝin kiel la unua "socia romano" de Rusio. Malriĉaj homoj estis publikigita la 15an de januaro 1846 en la Sankt-Peterburga Kolektalmanako kaj iĝis komerca sukceso.
Dostojevskij sentis, ke lia militista kariero endanĝerigu sian nunan florantan literaturan karieron, kaj tiel li skribis leteron petantan rezignon el sia posteno. Tuj poste, li verkis sian duan romanon, Sozio, kiu aperis en la gazeto Notoj de la Patrolando la 30an de januaro 1846, antaŭ esti publikigita en februaro, sed ĝi renkontis nekomprenon de legantoj. Je la sama epoko, Dostojevskij malkovris socialismon pere de la verkoj de francaj pensuloj kiel Fourier, Cabet, Proudhon kaj Saint-Simon. Pere de sia rilato kun Belinskij li etendis sian sciaron pri la filozofio de socialismo. Li estis allogita al ĝia logiko, al ĝia sento de justeco kaj ĝia priokupo kun la senigitoj kaj subuloj. Tamen, lia rilato kun Belinskij iĝis pli kaj pli malfaciligita pro la ateismo de Belinskij kaj malplaĉo de religio fronte al la kredoj de Dostojevskij en la Rusa Ortodoksa Eklezio. Dostojevskij finfine apartiĝis el li kaj el liaj asociitoj.
Post Sozio ricevis negativajn reviziojn, la sano de Dostojevskij malpliiĝis kaj suferis oftajn atakojn, sed li plue verkis. El 1846 ĝis 1848 li publikigis kelkajn rakontojn en la gazeto "Analoj de Patrolando", kiel "Sro. Proĥarĉin", "La Terposedantino", "Malforta koro", kaj "Blankaj noktoj". Tiuj noveloj estis nesukcesaj, kaj tio lasis Dostojevskij unufoje plie en financa malfacilaĵo, kaj tiel li aliĝis al la cirklo de la utopia socialisto Betekov, tre interligita komunumo kiu helpis lin survivi. Kiam la cirklo dissolviĝis, Dostojevskij amikiĝis kun Apolono Majkov kaj lia frato Valerian. En 1846, je rekomendo de la poeto Aleksej Pleŝĉejev, li aliĝis al la Petraŝevskija Cirklo, fondita de Miĥail Petraŝevskij, kiu estis proponinta socialajn reformojn en Rusio. Miĥail Bakunin iam verkis al Aleksander Herzen, ke la grupo estis "la plej senkulpa kaj nedamaĝa kompanio" kaj ĝiaj membroj estis "sistemaj opoziciantoj de ĉiaj revoluciaj celoj kaj rimedoj". Dostojevskij uzis la bibliotekon de la cirklo sabate kaj dimanĉe kaj foje partoprenis en iliaj diskutoj pri libereco el la cenzuro kaj la abolo de la servuteco.
En 1849, la unuaj partoj de "Netoĉka Nezvanova", novelo kiun Dostojevskij estis planinta ekde 1846, estis publikigita en "Analoj de la Patrolando", sed lia ekzilo finigs la projekton. Dostojevskij neniam klopodis finkompletigi ĝin.
Siberia ekzilo (1849–1854)
La membroj de la Petraŝevskija Cirklo estis denoncita al Liprandi, funkciulo de la Ministerio de Internaj Aferoj. Dostojevskij estis akuzita je legado de verkoj de Belinskij, kiel la malpermesita Letero al Gogol, kaj je cirkuligo de kopioj de tiuj kaj aliaj verkoj. Antonelli, la registara agento kiu estis informinta pri la grupo, verkis en sia informo ke almenaŭ unu el la artikoloj kritikis rusajn politikon kaj religion. Dostojevskij respondis al tiaj akuzoj deklarante, ke li estis legante eseojn nur "kiel literatura objekto, nek pli nek malpli"; li parolis pri "personeco kaj homa egoismo" pli ol pri politiko. Eĉ tiel, li kaj lia samgrupaj "konspirintoj" estis arestitaj la 23an de aprilo 1849 je peto de la grafo A. Orlov kaj de la Caro Nikolao la 1-a, kiu timis revolucion kiel la Decembrista revolucio de 1825 en Rusio kaj la Revolucioj de 1848 en Eŭropo. La membroj estis retenitaj en la bone defendita Petropaŭla fortikaĵo, kie estis malliberigitaj la plej "danĝeraj" prizonuloj. Kvankam Dostojevskij rezignis la akuzojn, la juĝantaro taksis lin "unu el ĉefaj krimuloj".
Post dekkvartaga veturado per sledo, la prizonuloj atingis Tobolsk, prizonervoja stacio. Spite la cirkonstancoj, Dostojevskij konsolis aliajn prizonulojn, kiel la Petraŝevisto Ivan Ĝastrĵembskij, kiu estis surprizita pro la afableco de Dostojevskij kaj finfine abandonis sian decidon memmortigi. Survoje al la loko de punlaboroj, dum mallonga estado en Tobolsko (la 11-an — 20-an de januaro 1850), la verkisto renkontiĝis kun edzinoj de decembristoj — Ĵ. A. Muravjova, P. Je. Annenkova kaj N. D. Fonvizina. La virinoj donacis al ili manĝon, vestojn kaj Evangeliojn (kun monbiletoj ene); la verkisto gardis tiun sian dum la tuta vivo. Sekvajn kvar jarojn Dostojevskij travivis pezajn laborpunojn en punlaborejo en Omsko. Dekunu tagojn poste, Dostojevskij atingis Omsk kun nur unu el la aliaj membroj de la Petraŝevskija Cirklo, nome la poeto Sergej Durov.
Konserviĝis rememoroj de atestantoj de tiea vivo de la verkisto. La impresojn de la vivo en la punlaborejo eblas vidi en la novelo Noticoj el la domo de morto. Klasita kiel "unu el la plej danĝeraj akuzitoj", Dostojevskij havis manojn kaj piedojn katenitaj ĝis sia liberigo. Li estis rajtigita legi nur sian Novtestamentan Biblion. Aldone al siaj atakoj, li havis hemoroidojn, perdis pezon kaj estis "bruligita pro febro, tremado kaj sento de troaj varmo aŭ malvarmo ĉiunokte". La odoraĉo de necesejoj invadis la tutan konstruaĵon, kaj la malgranda necesejo devis sufiĉi por pli ol 200 personoj. Dostojevskij estis foje sendita al la militista hospitalo, kie li povis legi gazetojn kaj romanojn de Dickens. Li estis respektita de plej el la aliaj prizonuloj, kaj malŝatata de kelkaj pro siaj ksenofobiaj asertoj.
Elprizonigo kaj unua geedziĝo (1854–1866)
En 1854 Dostojevskij estis liberigita kaj servis kiel soldato. Post sia liberigo la 14an de februaro 1854, Dostojevskij petis al sia frato Miĥail helpu lin finance kaj sendi al li librojn de Vico, Guizot, Ranke, Hegel kaj Kant. Noticoj el la domo de morto, bazita sur sia sperto en prizono, estis publikigita en 1861 en la gazeto Vremja ("Tempo") – ĝi estis la unua publikigita romano pri Rusiaj prizonoj. Antaŭ translokiĝi meze de marto al Semipalatinsk, kie li devis militservi en la Siberia Armekorpuso de Sepalinia Bataliono, Dostojevskij amikiĝis kun la geografo Pjotr Semjonov kaj kun Ĉokan Valiĥanov, estonta fama kazaĥa vojaĝanto kaj etnografo. Ĉirkaŭ novembro 1854, li renkontiĝis kun la Barono Aleksander Egoroviĉ Wrangel, admiranto de liaj libroj, kiu ĉeestis en la falsa ekzekuto. Ambaŭ luis domojn en la Kosaka Ĝardeno ekster Semipalatinsk. Wrangel notis, ke Dostojevskij "aspektis grumblema. Lia malsaneta, pala vizaĝo estis kovrita per lentugoj, kaj lia blonda hararo estis eltranĉita. Li estis de malgranda al meza alteco kaj rigardis min intense per siaj akraj, grizbluaj okuloj. Ĝi estis kvazaŭ li estus provanta rigardi en mian animon kaj malkovri kiu speco de viro mi estas."
La 2-an de februaro 1855 estis mortinta la imperiestro Nikolao la 1-a. Dostojevskij verkis flatan verson, dediĉitan al lia vidvino, imperiestrino Aleksandra Teodorovna. Rezulte li iĝis suboficiro.
Maria kaj ŝia filo tiam translokiĝis kun Dostojevskij al Barnaul. En 1856 Dostojevskij sendis leteron tra Wrangel al generalo Eduard Totleben, pardonpetante pro sia agado en pluraj utopiaj cirkloj. Kiel rezulto, li akiris la rajton publikigi librojn kaj geedziĝi, kvankam li restis sub policgvatado por la resto de sia vivo. Maria geedziĝis kun Dostojevskij en rusa ortodoksa preĝejo en Kuzneck la 7an de februaro 1857, eĉ se ŝi dekomence rifuzis lian geedziĝoproponon, deklarante ke ili ne estis signifitaj por unu la alian kaj ke lia malbona financa situacio malhelpis geedziĝon. Ilia familia vivo estis malfeliĉa kaj ŝi trovis malfacile trakti liajn epilepsiatakojn. FAkte tuj poste ili ekveturis al Semipalatinsk, sed survoje ĉe Dostojevskij okazis epilepsia krizo, kaj ili haltis en Barnaul por kvar tagoj. Priskribante ilian rilaton, li skribis: "Pro ŝia stranga, suspektema kaj mirinda karaktero, ni estis sendube ne feliĉaj kune, sed ni ne povis ĉesi ami unu la alian; kaj ju pli malĝojaj ni estis, des pli alkroĉita al unu la alia ni iĝis". Ili plejparte vivis dise. En 1859 li estis liberigita de militservo pro plimalbona sano kaj ricevis permeson por reveni al Eŭropa Rusio, unue al Tver, kie li renkontis sian fraton por la unua fojo en dek jaroj, kaj poste al Sankta Peterburgo. Tempo de punlaboroj kaj militservo estis turnopunkto en la vivo de Dostojevskij. El "serĉanto de vero en la homo" li iĝis religia homo, kies sola idealo por la tuta vivo estis Jesuo Kristo. En 1859 oni redonis al Dostojevskij lian nobelan titolon kaj permesis publikigadon. Li publikigis en la revuo Oteĉestvennije zapiski (Patrujaj Notoj) siajn novelojn Komunumo Stepanĉikovo kaj ĝiaj geloĝantoj kaj La sonĝo de la onklo.
"La Heroeto" (la nura verko de Dostojevskij finita en malliberejo) aperis en ĵurnalo, sed "La sonĝo de la onklo" kaj "La Vilaĝo de Stepanĉikovo)" ne estis publikigitaj ĝis 1860. "Notoj de la domo de la Morto" estis publikigita en Russky Mir (rusa mondo) en septembro de 1860 kaj "La insultitoj kaj vunditoj" estis publikigita en la nova gazeto Vremja (Tempo), kiu estis kreita kun la helpo de financo de la cigaredfabriko de lia frato.
En 1860 li estis jam reveninta al Sankt-Peterburgo, sed kaŝita observado de li daŭris ĝis mezo de 1870-aj jaroj. De la komenco de 1861 Fjodor Dostojevskij helpis al sia frato Miĥail eldoni la revuon "Vremja". Post ĝia fermo en 1863 la fratoj komencis eldoni revuon "Epoko". Sur paĝoj de tiuj revuoj aperis kelkaj verkoj de Dostojevskij, ekzemple: Humiligitaj kaj ofenditaj, Noticoj el la domo de morto, Vintraj notoj pri la someraj impresoj, Leteroj Elsubteraj.
Dostojevskij vojaĝis al okcidenta Eŭropo por la unua fojo la 7an de junio 1862, kaj vizitis landojn kaj urbojn kiel Kolonjo, Berlino, Dresdeno, Wiesbaden, Belgio, kaj Parizo. En Londono, li renkontis Herzen kaj vizitis la Kristalpalacon. Li vojaĝis kun Nikolaj Straĥov tra Svislando kaj pluraj norditalaj grandurboj, inkluzive de Torino, Livorno, kaj Florenco. Li registris siajn impresojn de tiuj ekskursetoj en Vintraj notoj pri la someraj impresoj, en kiu li kritikis kapitalismon, socian modernigon, materialismon, katolikismon kaj protestantismon.
De aŭgusto ĝis oktobro 1863, Dostojevskij faris alian veturon tra okcidenta Eŭropo. Li renkontis sian duan amon, nome Polina Suslova, en Parizo kaj perdis preskaŭ sian tutan monon vetludante en Wiesbaden kaj Baden-Baden. En 1864 lia edzino Maria kaj frato Miĥail mortis, kaj Dostojevskij iĝis la sola gepatro de sia duonfilo Paŝa kaj la sola subtenanto de la familio de sia frato. La fiasko de "Epoĥo", la revuo kiun li fondis kun Miĥail post la subpremado de "Vremja", plimalbonigis sian financan situacion, kvankam la daŭra helpo de liaj parencoj kaj amikoj deturnis bankroton.
Dua geedziĝo kaj "mielmonato" (1866-1871)
La du unuaj partoj de Krimo kaj puno estis publikigitaj respektive en januaro kaj februaro 1866 en la gazeto La Rusa Mesaĝisto, altirante almenaŭ 500 novajn abonantojn por la gazeto.
La 15an de februaro 1867 Dostojevskij edziĝis al Snitkina en la Triunua Katedralo (Sankt-Peterburgo). La 7,000 rubloj kiujn li estis enspezinta el Krimo kaj puno ne kovris liajn ŝuldojn, kio devigis Anna vendi siajn havaĵojn. La 14an de aprilo 1867, ili komencis prokrastitan mielmonaton en Germanio pere de la mono akirita el tiu vendo. Ili restis en Berlino kaj vizitis la Gemäldegalerie Alte Meister en Dresden, kie li serĉis inspiron por sia verkado. Ili pluigis sian veturon tra Germanio, kaj vizitis Frankfurton, Darmstadt, Heidelberg kaj Karlsruhe. Ili pasigis kvin semajnojn en Baden-Baden, kie Dostojevskij havis kverelon kun Turgenev kaj denove perdis multan monon en la ruleto. La paro veturis al Ĝenevo.
En septembro 1867, Dostojevskij eklaboris por La idioto, kaj post longa planprocezo kiu montris malmultan similon kun la publikigita romano, kaj li finfine sukcesis verki la unuajn 100 paĝojn en nur 23 tagoj; la felietonigo ekis en La Rusa Mesaĝisto en januaro 1868.
Ilia unua filo, Sonja, estis generita en Baden-Baden, kaj naskiĝis en Ĝenevo la 5an de marto 1868. La bebo mortis pro pneŭmonio tri monatojn poste, kaj Anna memoris kiel Dostojevskij "plenploris kiel virino malespera". La paro translokiĝis el Ĝenevo al Vevey kaj poste al Milano, antaŭ pluigi al Florenco. La idioto estis finkompletigita tie en januaro 1869, kies fina parto aperis en La Rusa Mesaĝisto en februaro 1869. Anna naskis sian duan filinon, Ljubov, la 26an de septembro 1869 en Dresden. En aprilo 1871, Dostojevskij faris finan viziton al ludejo en Wiesbaden. Anna asertis, ke li ĉesis vetludi post la nasko de ilia dua filino, sed tio estas celo de polemiko. Alia tialo por lia memdeteno estus la fermo de la kazinoj en Germanio en 1872 kaj en 1873 (nur pro la enpovigo de Adolf Hitler ili estis remalfermitaj) aŭ lia eniro en sinagogo kiun li konfuzis kun ludejo. Laŭ la biografo Joseph Frank, Dostojevskij komprenis tion kiel signalo por ne plu vetludi.
Reen en Rusio (1871–1875)
Reen en Rusio en julio 1871, la familio suferis denove financajn problemojn kaj devis vendi la restintajn havaĵojn. Ilia filo Fjodor estis naskita la 16an de julio, kaj ili translokiĝis al apartemento apud la Instituto de Teknologio tuj poste. Ili esperis solvi siajn grandajn ŝuldojn vendante la heredan domon en Peski, sed malfacilaĵoj kun la loĝanto rezultis en relative malalta vendoprezo, kaj la problemoj kun la ŝuldatoj pluis. Anna proponis, ke ili ekhavu monon el la aŭtorrajtoj de ŝia edzo kaj negocu kun la ŝuldatoj por pagi siajn ŝuldoj en pag-tempoj.
Miklós Bánó
BÁNÓ Miklós (ps. Ĉuvi Lovostan), hungaro, d-ro, inĝeniero. Naskiĝis en la 4-a de januaro 1890 en Miskolc.
Fjodor Dostojevskij
Reen en Rusio (1871–1875)
La familio revenis en Sankt-Peterburgo en septembro. Demonoj estis finita la 26an de novembro kaj publikigita en januaro 1873 fare de la "Dostojevskia Publikentrepreno", kiu estis fondita de Dostojevskij kaj de lia edzino. Kvankam ili akceptis nur monpagojn kaj la librovendejo estis en ilia propra apartemento, la negoco estis sukcesa, kaj ili vendis ĉirkaŭ 3,000 ekzemplerojn de Demonoj. Anna administris la financojn. Dostojevskij proponis, ke ili fondu novan gazeton, kiu nomiĝu Taglibro de verkisto kaj inkludu kolekton de eseoj, sed mankis mono, kaj la "Taglibro" estis publikigita en "La Civitano" de Vladimir Meŝĉerskij, dekomence la 1an de januaro, kontraŭ pago de salajro de 3,000 rubloj jare. Somere de 1873, Anna revenis al Staraja Russa kun la infano, dum Dostojevskij restis en Sankt-Peterburgo por pluigi kun sia "Taglibro".
Miklós Bánó
De 1911 Esperantisto. Propangandisto de La Verda Standardo kaj aktivulo en la Esperanto-movado inter hungaraj blinduloj. Kiel fondinto de blindula grupo de HES, li akiris plurfoje permeson intense instrui Esperanton en la blindullernejoj. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.
Li ankaŭ verkis lernolibron, kritikojn, poemojn, ktp. Unua premio por originata poemo ĉe Katalunaj Floraj Ludoj.
Fjodor Dostojevskij
Reen en Rusio (1871–1875)
En marto 1874, Dostojevskij lasis "La Civitano" pro stresa laboro kaj interveno de la rusa burokrataro. En siaj dekkvin monatoj en "La Civitano", li estis portata al tribunalo dufoje: la 11an de junio 1873 pro citi vortojn de Princo Meŝĉerskij senpermese, kaj denove la 23an de marto 1874. Dostojevskij proponis vendi novan novelon kiun li ne ekverkis al "La Rusa Mesaĝisto·, sed la gazeto malakceptis. Nikolaj Nekrasov sugestis, ke li publikigu Taglibro de verkisto en "Notoj de Patrolando"; li ricevus 250 rublojn el ĉiu presaĵo – 100 pli ol tio kion la publikigo en "La Rusa Mesaĝisto" estus enspezinta. Dostojevskij akceptis. Kiam lia sano ekmalaltiĝis, li konsultis kelkajn doktorojn en Sankt-Peterburgo kaj oni konsilis al li kuraciĝi ekster Rusio. Ĉirkaŭ julio, li atingis Ems kaj konsultis kuraciston, kiu diagnozis lin je grava kataro. Dum sia restado li ekverkis La adoleskulo. Li revenis en Sankt-Peterburgo fine de julio.
Anna proponis, ke ili pasigu la vintron en Staraja Russa por ebligi la ripozon de Dostojevskij, kvankam doktoroj sugestis duan viziton al Ems ĉar lia sano estis pliboniĝinta tie. La 10an de aŭgusto 1875 naskiĝis ilia filo Aleksej en Staraja Russa, kaj meze de septembro la familio revenis al Sankt-Peterburgo. Dostojevskij finis La adoleskulo fine de 1875, kvankam kelkaj eroj jam estis aperintaj felietone en "Notoj de Patrolando" ekde januaro. La adoleskulo estas kroniko de la vivo de Arkadi Dolgorukij, nome ekstergeedza filo de la terposedanto Versilov kaj de kamparana patrino. Ĝi temas ĉefe pri la rilato inter patro kaj filo, kio iĝis ofta temo en postaj verkoj de Dostojevskij.
Lastaj jaroj (1876–1881)
Komence de 1876, Dostojevskij plue laboris en sia "Taglibro·. La libro inkludas nombrajn eseojn kaj kelkajn novelojn pri socio, religio, politiko kaj etiko. La kolekto estis vendita duoble pli ol liaj antaŭaj libroj. Dostojevskij ricevis pliajn leterojn el legantoj ol iam ajn, kaj ĉiaj homoj vizitis lin. Kun helpo de la frato de Anna, la familio aĉetis daĉon en Staraja Russa. En la somero de 1876, Dostojevskij ekespertis denove malfacilon spiradi. Li vizitis Ems por la tria fojo kaj oni diris, ke li povos vivi aliajn 15 jarojn se li translokiĝu al pli saniga klimato. Kiam li revenis al Rusio, la caro Aleksandro la 2-a ordonis al Dostojevskij viziti lian palacon por prezenti al li la Taglibron, kaj li petis al li eduki liajn filojn, Sergej kaj Paul. Tiu vizito plue pliigis la cirklon de konatuloj de Dostojevskij. Li estis ofta gasto en kelkaj salonoj en Sankt-Peterburgo kaj renkontiĝi kun multaj famaj personoj, kiel la princino Sofia Tolstaja, Jakov Polonskij, Sergej Vitte, Aleksej Suvorin, Anton Rubinstein kaj Ilja Repin.
La sanstato de Dostojevskij malaltiĝis, kaj en marto 1877 li havis kvar epilepsiajn atakojn. Anstataŭ reveni al Ems, li vizitis Malij Prikol, bieno apud Kursk. Survoje revene al Sankt-Peterburgo por finigi sian Taglibron, li vizitis Darovoje, kie li estis pasiginta multon de lia infanaĝo. En decembro li ĉeestis en la funebro de Nekrasov kie li diskursis. Li estis nomumita honora membro de la Rusia Akademio de Sciencoj, el kiu li ricevis honoran atestilon en februaro 1879. Li malakceptis inviton al internacia kongreso pri aŭtorrajtoj en Parizo post lia filo Aljoŝa suferis fortan epilepsian atakon kaj mortis la 16an de majo. La familio poste translokiĝis al la apartemento kie Dostojevskij estis verkinta siajn unuajn librojn. En tiu epoko, li estis elektita por la stabanaro de direktoroj de la Slava Bonfara Societo en Sankt-Peterburgo. Tiun someron, li estis elektita por la honora komitato de Internacia Literatura kaj Arta Asocio, kies membroj estas Victor Hugo, Ivan Turgenev, Paul Heyse, Alfred Tennyson, Anthony Trollope, Henry Longfellow, Ralph Waldo Emerson kaj Lev Tolstoi. Dostojevskij faris sian kvaran kaj finan viziton al Ems komence de aŭgusto 1879. Li ricevis diagnozon de frua pulma obstrukco, kion lia doktoro sukcese traktis, sed ne kuracis.
La 3an de februaro 1880 Dostojevskij estis elektita vic-prezidanto de la Slava Bonfara Societo, kaj li estis invitita prelegi en la malkovro de la memormonumento por Puŝkin en Moskvo. La 8an de junio li faris tiun diskurson, impresante la aŭskultantaron. Li ricevis grandan plaŭdon, kaj eĉ lia long-daŭra rivalo Turgenev brakumis lin. Konstantin Staniukoviĉ laŭdis tiun diskurson en sia eseo "La Puŝkina jariĝo kaj la diskurso de Dostojevskij" en La negoco, kie li verkis, ke "la lingvaĵo de [la prelego pri Puŝkin] fare de Dostojevskoij reale ŝajnis prediko. Li parolis per la tono de profeto. Li faris predikon kiel pastro; ĝi estis tre profunda, sincera, kaj ni komprenis, ke li volas impresi la emociojn de liaj aŭskultantoj." Tamen la diskurso estis kritikita poste de la liberala politika sciencisto Aleksander Gradovskij, kiu kredis, ke Dostojevskij idoligis "la popolon", kaj de la konservativa pensulo Konstantin Leontiev, kiu, en sia eseo "Pri tutmonda amo", komparis la diskurson kun la franca utopia socialismo. Tiuj atakoj kondukis al plia malbonigo de lia sanstato.
Morto
La 25an de januaro 1881, dum traserĉado de membroj de la terorisma organizo Narodnaja Volja ("Popola volo") kiu poste murdos la caron Aleksandron, la cara sekreta polico traserĉis apartamenton de najbaro de Dostojevskij. La venontan tagon, Dostojevskij suferis pro pulma hemoragio. Anna neis, ke estis la traserĉado kio okazigis tion, asertante, ke la hemoragio okazis post Fjodor serĉis falintan skribilon. La hemoragio povis estis okazigita ankaŭ pro ardaj disputoj kun sia fratino Vera pri la bieno de lia onklino Aleksandra Kumanina, kiuj okazis la 30an de marto kaj en Peterburga Tribunalo la 24an de julio 1879. Anna poste akiris parton de lia bieno konsistanta el ĉirkaŭ 185 desiatina (ĉirkaŭ 500 akreoj aŭ 202 hektaroj) da arbaro kaj 92 "desiatina" de farmo. Post alia hemoragio, Anna alvokis la doktorojn, kiuj havigis malbonan prognozon. Sekvis tria hemoragio tuj poste. Rigardante siajn filojn antaŭ la morto, Dostojevskij petis la legadon de la parabolo de la Perdita Filo al siaj filoj. La profunda signifo de tiu postulo estis klarigita de Frank:
Inter la lastaj vortoj de Dostojevskij estis lia citaĵo de Mateo 3:14-15: "Sed Johano malhelpis tion dirante, mi bezonas esti baptita de vi, kaj ĉu vi venas al mi? Kaj Jesuo respondis al li, Akceptu tion: ĉar ankoraŭ ne estas la momento por la plenumo", kaj li finis per "Aŭskultu — permesu ĝin. Ne malhelpu min!" Kiam li mortis, lia korpo estis metita surtable, laŭ rusa kutimo. Li estis entombigita en la Tiĥvina Tombejo de la Monaĥejo Aleksandro Nevski, apud liaj preferitaj poetoj, Nikolaj Karamzin kaj Vasilij Ĵukovskij. Ne klaras kiom da homoj partoprenis en lia funebro. Laŭ unu partopreninto, estis pli ol 100,000 funebrantoj, dum aliaj fontoj indikis inter 40,000 kaj 50,000. Lia tomboŝtono montris liniojn el la Nova Testamento:
La lastajn jarojn li travivis en relativa malriĉo, sed kiam li mortis, la rusa nacio lin entombigis kiel sian plej grandan nacianon. Lian vivon priskribis Stefan Zweig en la verko Tri majstroj (kun Balzac kaj Dickens). Zweig ankaŭ skribis pri li en Sternstunden der Menschheit.
Religio
Lia religia konvinko bone aperas en lia interesa persona ''Kredo-Simbolo: "De tempo al tempo Dio pridonacas min per minutoj, dum kiuj mi estas tute trankvila. En la momentoj mi kreis por mi la kredsimbolon, en kiu ĉio estas por mi klara kaj sankta. Ĉi simbolo estas por mi tre simpla. Jen ĝi: Kredi, ke ne ekzistas io pli bela, pli profunda, dolĉa, saĝa, kuraĝa kaj perfekta ol Kristo; kredi kaj kun amo de enviulo ripetadi al mi mem, ke io pli bela ol Kristo ne nur ne ekzistas, sed eĉ ekzisti ne povas. Krom tio, se eĉ iu ajn pruvus al mi, ke Kristo troviĝas ekster la vero, kaj efektive la vero ekzistus ekster Kristo, tiam mi tamen preferus resti kun Kristo, ol kun tia vero."
Verkada stilo
El literatura historia vidpunkto, Dostojevskij estas konsiderata parto de la realisma fluo, sed la realismo de Dostojevskij estas ununura: ĝi estas psika realismo, kiu ĉerpas sian potencon el la granda precizeco de psikologiaj diagnozoj, kaj el la maniero en kiu priskribas emocian vivon, fronte al eksteraj detaloj. La marksisma filozofo kaj literaturrecenzisto George Lukacs rimarkas ke dum Fausto, Wilhelm Meister, kaj la ĉeffiguroj dizajnitaj fare de Balzac devas trakti problemojn kaj malhelpojn - ili mem ne iĝas malhelpo. "Nur kiam la individuo turniĝas enen, nur kiam li malsukcesas trovi al si la Arkimedan punkton dum sociaj eventoj aŭ kun palpebla egoisma aspiro, aperas la problemo de la memesprimado de Dostojevskij."
Rusa literaturulo kaj pensulo Miĥail Baĥtin asertis, ke Dostojevskij kreis novan specon de romano, kiun li difinas kiel polifona romano (Baĥtin ankaŭ uzas la esprimon "hetroglasia" por priskribi la elstaran trajton de tia romano). La polifonia romano de Dostojevskij, laŭ Bechtin, estas karakterizita per multnombraj aŭtonomaj kaj kelkfoje kontraŭdiraj voĉoj, kiuj aperas en la romano kiel sendependa vidpunkto ne dependa aŭ sklavigita al la propra ideologia pozicio de la verkisto. Tiel, roluloj kiel Svidrigailov en Krimo kaj puno aŭ Stabrugin en La demonoj (Bjesoj) reprezentas klarajn kaj apartajn poziciojn de la pozicio de Dostojevskij, pozicioj plene disvolvitaj laŭlonge de la historio kaj ne servas kiel duaranga voĉo, kiu supozeble lumigas la centran ideon. Krom tio, la voĉo de rolulo 'neniam aŭdiĝos sola, sed ĉiam artikante kun alia "voĉo", interna aŭ ekstera. Tiel Dostojevskij prezentas samtempan ekziston de malsamaj konscioj, kiuj ne strebas al kunfandiĝo aŭ kontraŭdiro, sed al samtempa ekzisto, ekzisto de unu apud la alia, samtempe.
Alia karakterizaĵo, kiun Baĥtin trovas en la romanoj de Dostojevskij, estas la "karnavala" motivo. Ĉi tiu koncepto, kiu aperas en la verko de Baĥtin pri la franca verkisto kaj pastro François Rabelais, rilatas al la multeco de eventoj kaj ilia kompakteco laŭ tempo kaj loko (la ĉefaj eventoj en Krimo kaj Puno okazas en ĉirkaŭ du semajnoj, en tre limigita parto de Sankt-Peterburgo), kaj inversigo de socia ordo. La karnavala etoso funkcias kiel antitezo al la konata ĉiutaga realaĵo, kreante senton de "ĉio povas okazi" - kiel efektive ofte okazas en la romanoj de Dostojevskij. La karnavalo defias la normojn de "ordinara vivo" kaj tiel en la karnavalo malvalidas ĉian hierarkian ordon de ĉi tiu formo. La karnavalo emfazas la diferencon, la aliecon, kio estas puŝita al la randoj kaj subpremita en ĉiutaga vivo. Tiun aspekton ni povas vidi en la pensado de Dostojevskij, antaŭ ĉio per la potenca polifonio, kiu ekzistas en ĝi. Plureco da voĉoj, kiuj ne kunfandiĝas kaj ne funkcias kiel parolilo por la konscio de la aŭtoro-verkisto. Ĉiuj voĉoj estas "ekvivalentaj" kaj fakte samvaloras, ĉiu voĉo staras memstare kaj ne estas sklavigita al aliaj voĉoj. Tiel, fakte, la aŭtoritato de la "centro" estas nuligita, kaj malfermo estas permesita por pli "marĝenaj" voĉoj. Gravas ankaŭ por la verkoj de Dostojevskij la rolo de la provoka duoblulo. Plej multaj el liaj ĉefroluloj havas provokantan duoblulon, kiu defias sian rolulon kaj kreas konfrontiĝon kun sia konscio.
Malgraŭ la demandoj, kiuj okupigas kaj maltrankviligas Dostojevskij - la validecon de konceptoj kiel bono kaj malbono, fido al Dio kaj la vojo al savo - ni nun vidas ilin pli kiel filozofiajn ol praktikajn konceptojn. En la 19-a-jarcenta Rusio ĉi tiuj demandoj ŝvebis en la aero, kaj certe vekis ĝeneralan intereson. En letero, kiun li sendis al la redaktoro de la ĵurnalo "Ruski Vestnik" (La Rusa Proklamo), en kiu li planis presi la romanon Krimo kaj Puno, Dostojevskij skribis:
Fontoj de influo
Dostojevskij estis tre fervora amanto de libroj de tre juna aĝo, kaj liaj lernejaj jaroj estis dediĉitaj preskaŭ tute al legado de libroj. Infanaĝe li estis mergita en legado de Walter Scott, Aleksandr Puŝkin kaj la rusa historiisto kaj verkisto Nikolai Karamzin. Li tiam fervore legis la verkojn de Shakespeare, Goethe, Byron, Victor Hugo kaj Friedrich Schiller. Dostojevskij aparte admiris Balzac, kaj eĉ tradukis komence de sia kariero la romanon Eŭgenino Grandet de la franca verkisto. Li ankaŭ tradukis Georges Sand kaj Eugène Sue. Alian verkiston, kiun Dostojevskij admiris, estis Charles Dickens, kies librojn estis preskaŭ la solajn, kiujn li legis dum sia malliberigo, krom la Biblio.