cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mon (heraldiko)
Mon (japane 紋, signo aŭ simbolo) aŭ Kamon (家紋, familisimbolo) estas japana familisimbolo, komparebla al blazono de la eŭropa heraldiko.
La plej multaj mon estas unukoloraj kaj montras skizitan planton aŭ beston en cirklo.
Historio
Mon eble ekzistis jam dum la Asuka-epoko, inter 552 kaj 710. Certas, ke nobelaj japanaj klanoj fine de la Heian-epoko dum la 12-a jarcento uzis mon. Dum la postaj jarcentoj, ĉefe batalantoj portis ilin, ĉar ili estis, kiel blazonoj dum la mezepoko en Eŭropo distingiloj dum bataloj.
Ekde la mezo de la Edo-epoko (1603–1867) familioj el aliaj sociaj tavoloj uzis mon. Samtempe iĝis moda porti la familian mon sur la kimono. Nuntempe preskaŭ ĉiu japana familio havas sian mon. En la ĉiutaga vivo ĝi havas malgravan rolon, sed oni uzas ilin por domŝildoj kaj ili foje estas enmetitaj en firmaaj simboloj. Oni montras mon dum ceremonia okazaĵo, ĉefe dum la obon-festo, la tago de memoro pri mortintoj.
(10946) 1999 HR2
(10946) 1999 HR2 estas malhela malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Telegramo (telegrafio)
Telegramo (el la greka tele: fora kaj ...gramma: litero) estas telegrafa mesaĝo, kiun oni transdonas per akustikaj, optikaj aŭ elektraj aparatoj.
La esprimo telegramo ekestis en la jaro 1852 de la usonano E. P. SMITH el Rochester, sed daŭris iom da tempo ĝis ĝi anstataŭis la antaŭan esprimon "telegrafa depeŝo".
La letersekreto validas ankaŭ por telegramoj, tio signifas: la persono, kiu transdonas la mesaĝon ne rajtas sciigi la enhavon al aliaj aŭ ŝanĝi la enhavon de la mesaĝo.
Ĉar en la fruaj jaroj de telegrafado oni pagu laŭ la kvanto de la vortoj, ekestis telegramstilo: anstataŭ "Mi venos vendrede je 17.00h" oni skribis "Mi vendredalvenos 17.00" por ŝpari kelkajn vortojn.
Telegramoj povas esti sur dekorita salutkarto (aldone pagenda servo).
Ekzemploj por la transdonado :
Ekde la jaro 2003 la germana poŝtentrepreno Deutsche Post AG ne plu sendas telegramojn eksterlanden. La argumento estas: telegramoj estas eksmodaj. Ekde la fino de 2022 ankaŭ enlande ne plu sendiĝas telegramoj. Laŭ informo de la entrepreno ĝi estis inter la lastaj naciaj poŝtentreprenoj kiuj ankoraŭ ofertis la delonge esksmodan kaj kun inter 12,50 kaj 22 Eŭroj kompare al mesaĝetoj kiel SMS, retpoŝto kaj tujmesaĝiloj kiel Signal aŭ WhatsApp kostegan servon. Ekzemple en Tajlando la lasta telegramo jam estis sendita en aprilo 2008.
La plej longaj telegramoj
En la tempoj de oftaj vizitoj de la angla reĝo Eduardo la 7-a en urbo Mariánské Lázně (ĝis 1945 Marienbad) ofte restadis angla politikisto siro Henry Campbell-Bannerman. En septembro de 1899 li vive korespondis kun Londono en aferoj antaŭantaj al estiĝo de bura milito en suda Afriko. Fine de septembro li ricevis de brita Transvala komisiono telegramon, kiu enhavis 16.000 vortojn! Tio estis evidente la plej longa telegramo, kiu en Marienbad estis akceptita.
János Alajos Hora
János Alajos Hora [jAnoŝ alajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hora János Alajos estis hungara pentristo. János Alajos Hora naskiĝis la  en Zsombolya (Hungara reĝlando, nuntempa Jimbolia en Rumanio), li mortis en nekonata tempo en Pest (urbo) aŭ jam en Budapeŝto.
Biografio
János Alajos Hora studis en Akademio de Belartoj de Vieno inter 1832 kaj 1835. Liaj plej gravaj instruistoj estis Friedrich von Amerling kaj Leopold Kupelwieser. En 1937 Hora establis atelieron en urbo Pest kaj pentradis plej ofte portretojn, malofte ĝenrojn. Kelkfoje li interrompis la vivon en Pest kaj li estis en Vieno kaj Parizo, en la jaroj 1842 kaj 1843 en Kolozsvár, poste en Bukareŝto, fine li revenis al Pest.
Basilisa (persona nomo)
Basilisa aŭ Vasilisa estas virina persona nomo grekdevena (Βασίλισσα – reĝino), virina formo de Bazilo, Vasilij k.s.
Aspen (Koloradio)
Aspen estas Ŝtata Regomunicipo (home rule municipality), kantona sidejo kaj la plej loĝata municipo de la Kantono Pitkin, Koloradio, Usono. Ĝi havis 6,658 loĝantojn laŭ la Usona Censo de 2010. Aspen estas situa en malproksima areo de la Roka Montaro nome sur montaroj Sawatch kaj Elk, laŭlonge de la rivero Roaring Fork je alto ĝuste sub 8,000 futoj (2,400 m) super marnivelo en la Okcidenta Deklivo, 11 meloj (18 km) okcidente de la Granda Amerika Akvodislimo.
Historio
Fondita kiel minkampo de arĝento dum la epoko de la Koloradia Arĝentimpeto kaj poste nomita "Aspen" pro la abundo de aspen-arboj en la areo, le urbo enormiĝis dum la 1880-aj jaroj, nome sia unua jardeko de ekzistado. Tiu frua epoko finis ĉirkaŭ la ekonomia Paniko de 1893 kiu kondukis al falo de la arĝenta merkato, kaj la urbo suferis duon-jarcenton konata kiel la "trankvilaj jaroj" dum kiu tias loĝantaro senĉese malpliiĝis, atingante nadiron de malpli ol unu milo ĉirkaŭ 1930. La destino de Aspen ŝanĝis en la mezo de la 20a jarcento kiam la najbara Aspen Monto iĝis vintrosportejo, kaj la industriisto Walter Paepcke aĉetis multajn propraĵojn en la urbo kaj redisvastigis ilin. Nune la urbo estas hejmo de tri famaj institucioj: nome la Aspen Music Festival and School, la Aspen Institute, kaj la Aspen Center for Physics.
Fine de la 20a jarcento, la urbo iĝis populara retirejo por famuloj. La gonzo ĵurnalisto Hunter S. Thompson laboris el hotelo de la urbokerno kaj kandidatis malsukcese por kantona ŝerifo. La kantisto John Denver verkis du kantojn pri Aspen post setliĝi tie. Ambaŭ el ili popularigis Aspen inter la kontraŭkultura junularo de la 1970-aj jaroj kiel ideala loko por loĝi, kaj la urbo plue kreskiĝis eĉ se ĝi akiris notindecon pri hedonismaj troigoj, partikulare pro drogo-kulturo.
Nuntempe al muzikistoj kaj kinfamuloj aliĝis korporaciaj estroj. Kiel rezulto de tiu influo de riĉeco, Aspen suferas unu el plej altaj niveloj de prezoj de tereno en Usono kaj multaj mezklasanoj ne plu povas permesi al si loĝi tie. Ĝi restas populara turisma destinejo, kun subĉiela distrado en la najbara Nacia Arbaro Blanka Rivero kiu utilas kiel somera komplemento al la kvar skiejoj de la najbareco.
Jerzy Iwanow-Szajnowicz
Jerzy Iwanow-Szajnowicz, ĝuste Jerzy Iwanow (naskiĝis la 14-an de decembro 1911, mortis la 4-an de januaro 1943 en Ateno) – pola skolto, sportisto kaj poligloto. Dum la dua mondmilito spiono de britaj kaj polaj specialaj servoj kaj la heroo de la greka rezistomovado.
Biografio
Li estis filo de rusa kolonelo Vladimir Ivanov kaj polino Leonarda Ŝajnowiĉ, naskiĝis en Varsovio. Kiam estis kelkjara la patrino denove edziniĝis al greko Jannis Lambrianidis kaj translokiĝis al Saloniko, kie en 1925 ankaŭ setlis la juna Iwanow. De 1927 li trejnis futbalon kaj akvopilkadon en Sporta Klubo "Iraklis", la ĉefklubo de Saloniko. De 1928, kiel reprezentanto de la klubo en akvopilkado neniam forlasis pli gravan konkuron. Li estis eminenta naĝisto. En la jaroj 1931-1935 startis en ĉiuj tutgrekaj naĝkonkuroj. En 1935 akiris polan civitanecon.
Trifoje kaptita de Gestapo, dufoje sukcesis fuĝi. La unuan fojon jam decembre 1941 denuncita de konato kaj kaptita, li fuĝis dum aŭtomobila transporto. La 8-an de septembro 1942, ekkonita kaj perfidita de konato, estis arestita la trian fojon en Ateno. La 2-an de decembro germana juĝejo kondamnis lin al triobla mortpuno. Superulo de la greka ortodoksa eklezio, ĉefepiskopo de Ateno Damaskin, provis savi la vivon al Iwanow vizitante enprizonigiton en lia kelo kaj samtempe intervenante ĉe germanoj kaj aliancanoj, kun sugesto de interŝanĝo de gravaj militkaptitoj. Al la propono favore rilatis nur la germana flanko. Li pereis la 4-an de januaro 1943, unue vundita de SS-ano dum provo eskapi de la ekzekutejo - armea pafistejo en la kvartalo Kesariani, kaj poste pafmortigita kune kun aliaj kondamnitoj. Laŭ grekaj fontoj tuj antaŭ la morto li ankoraŭ vokis "Niech żyje Grecja, niech żyje Polska" - Ζήτω η Ελλάς! Ζήτω η Πολωνία (Vivu Grekio, vivu Pollando)!
Internacia rekono de la meritoj
En Pollando, per la nomo de Jerzy Iwanow-Szajnowicz, estis nomigitaj stratoj de Varsovio, Krakovo, Poznań, Szczecin, Kielce, Częstochowa.
Literatura heroo de biografia romano de Stanisław Strumph-Wojtkiewicz "Agent Nr. 1" (Agento n-ro 1). En 1971 oni surbendigis en Pollando filmon – sensacian dramon surbaze de la eventoj el lia spiona kaj flankataka agado en Grekio, sub la titolo "Agent nr 1", reĝisoritan de Zbigniew Kuźmiński.
Agla pteridio
La agla pteridio estis la unuan fojon priskribita kiel Pteris aquilina de la patro de la taksonomio, Karolo Lineo, en Volumo 2 de lia Species Plantarum en 1753. La origino de la specia epiteto derivita de la latina aquila "aglo", sed al kio tio aludas estas iom necerta. Ĝenerale la formo de la maturaj frondoj estus similaj al la flugiloj de aglo. Tamen, mezepokaj lertuloj, inkluzive de Erasmo, pensis ke la aspekto de la fibroj videblaj en transversa sekcio de la tigo, estas simila al tiu de dukapa aglo aŭ de kverkarbo. La nuntempa scienca dunomo el 1879 estas ŝuldata al Friedrich Adalbert Maximilian Kuhn.
Ekologio
Fleksebla planto, ĝi volonte koloniias perturbitajn areojn. Ĝi eĉ povas esti invada en landoj kie ĝi estas indiĝena, kiel ekzemple en Anglujo, kie ĝi invadis la erikejon de kaluno en la arbustetaroj de North Yorkshire .
La planto enhavas la kancerogenan kombinaĵon "ptakilosido", kaj komunumoj (plejparte en Japanujo) kie la junaj stipoj estas utiligataj kiel legomon havas kelkajn el la plej altaj stomakokancero-proporcioj en la mondo.
La konsumo de ptakilosido-kontaminata lakto supozeble kontribuas al homa stomakokancero en la andaj regionoj de Venezuelo.
La sporoj ankaŭ estas konsiderataj kiel kancerogenaj.
Estis sugestite ke seleno-suplementado povas malhelpi same kiel inversigi la imuno-toksajn efikojn induktitajn per la ptakilosido de la agla pteridio.
Alfluanto
Alfluanto (aŭ flankrivero) estas tiu rivero, kiu alfluas pli grandan riveron, riĉiginte tion per sia akvomaso, igante tion pli larĝa.
La malo estas defluanto; kiam rivero defluas ĉefan branĉon aŭ lagon.
La riveroj kaj la alfluantoj kolektas la akvon sur areo, kiun oni nomas akvokolekta areo.
Afrodiziigaĵo
Afrodiziigaĵo estas rimedo kiu estas uzata kun la celo stimuli la seksardon (afrodizion). La vorto nomiĝis laŭ la Greka diino Afrodita, la diino de la fekundeco, la volupto kaj la beleco. De multaj afrodiziigaĵoj la efiko estas ankoraŭ nepruvita. Kelkaj estas malutilaj por la sano aŭ eĉ danĝeraj kiel ekzemple kantarido.
Rimedoj
La sekvaj rimedoj kelkfoje estas konsideritaj kiel afrodiziigaĵo:
Paulo R. Holvorcem
Kun Charles Juels, li kunmalkovris du kometojn : C/2002 Y1 (Juels-Holvorcem) kaj C/2005 N1 (Juels-Holvorcem) ; kun Michael Schwartz, li kunmalkovris la kometon C/2011 K1 (Schwartz-Holvorcem).
La asteroido 13421 Holvorcem estis nomita en lia honoro.
Lenzkirch
Lenzkirch estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
San Juan Bautista Guelache
San Juan Bautista Guelache estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Bautista Guelache. Ambaŭ evidente havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Johano la Baptisto. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 178.
Geografio
San Juan Bautista Guelache apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4912 loĝantojn. El tiuj estis 2366 viroj kaj 2546 virinoj. La komunumo havas surfacon de 70.20 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1740 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 187 indiĝenoj. El tiuj 139 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 139 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Aŭstrala karakaro
La Aŭstrala karakaro aŭ Aŭstrala karakarao (Phalcoboenus australis) estas rabobirdo de la familio de Falkedoj. Ĝi diferenciĝas el la aliaj tri specioj de la sama genro de Falkoboenoj, pro sia plej suda geografia distribuado (alopatrio) kaj pro sia tutnigreca plumaro sen blankaj partoj, kiujn ja havas la samgenraj specioj. La nesamgenra Nigra karakarao estas nekonfuzebla, pro diferenca geografia distribuado, pro grando kaj ĉefe pro tre markata kaj etenda flava nuda vizaĝo, kiun la Aŭstrala karakaro ne havas.
Aspekto
Tiu specio estas 55 al 62 cm longa kaj la ĉirkaŭa pezo estas de 1,2 kg. La plumaro de plenkreskuloj de ambaŭ seksoj estas preskaŭ nigra (kun iom da tre malhelbruna nuanco), dum la kruroj kaj bridoj estas oranĝecaj kaj la kolo, brusto kaj supra ventro havas tre mildan helgrizan (preskaŭ blankecan) vertikalan striecon. Tiu strieco estas tialo de komuna nomo en angla kiel Striated Caracara kaj en hispana kiel Caracara estriado, krom alternativa nomo cimango. Ankaŭ la bazo de de la suba parto de la unuarangaj flugilplumoj estas blankaj kio videblas dumfluge kiel hela strio ĉe la pinto de flugiloj.
La beko estas pli dika kaj larĝa ol tiuj de aliaj samgenraj karakaraoj, ĝi estas simile hokoforma kun tre larĝa kaj hokeca supra makezelo. La koloro estas helblugriza pli blankeca en supra bordo kaj hokopinto. La flava nuda vizaĝa haŭtaĵo estas multe malpli etenda ol tiuj de samgenranoj kaj fakte okupas nur malgrandan parton el la bekobazo kiel strio al antaŭa parto de okulo, fakte la komencoj de frunto kaj mentono foje estas kovrataj de malgrandaj plumetoj kaj tiele aspektas striecaj (ne estas tute nudaj) kaj aperas pli klare nur la cirklo de la vaksaĵo super la bekobazo kio enhavas la naztruon kaj la komisuroj kie koincidas ambaŭ makzeloj.
Unujaraj junuloj havas oranĝecan aŭ helruĝan lanugon, kiun ili perdas post sia unua plumoŝanĝado. Ili akiras plenkreskan plumaron nur en la kvina jaro. Ĝi tiam ili havas malhelan bekon kaj helflavecajn krurojn.
Distribuado kaj habitato
Ili reproduktiĝas en kelkaj insuloj de plejplejaj sudaj Ĉilio kaj Argentino nome Fuegio, sed estas pli abunda en la arkipelago nomata Malvinoj aŭ Falklandoj. Kvankam ĝi estis iam konsiderata komuna en Falklandoj, ĝi nuntempe nestumas nur en apartaj insuloj kie ili reproduktiĝas ĉe kolonioj de pingvenoj ĉefe de Ŝtonsaltanta pingveno kaj albatrosoj.
Kutimaro
Ĝi loĝas en la regionoj kie la vegetaĵaro ne estas tre alta, kvankam eblas, ke ĝi vizitas areojn kie estas arboj. Ene de sia area distribua estas komuna. Ĝi estas konsiderata birdospecio de loĝantaj birdoj, sed vintre videblas en insuloj pli norde, kutime sen atingi terojn de la kontinento.
Manĝo
La Aŭstrala karakaro estas ĉefe manĝanto de kadavraĵoj, rubaĵoj kaj malgrandaj senvertebruloj kiaj tervermoj, kiujn ili elfosas per siaj ungoj. Tamen ili ankaŭ predas malfortajn aŭ vunditajn bestetojn, kiaj junaj marbirdoj. Ties simila kutimo ataki ĵus naskitajn ŝafidojn kaj malsanajn ŝafojn (ĉefe vintre) estis tialo por akra persekutado fare de ŝafistoj kontraŭ tiaj rabobirdoj.
Ĝi estas ege vorema kaj agresema. Kvankam ĉefa nutrado konsistas el kadavraĵo, ĝi vizitas la koloniojn de pingvenoj kaj aliaj marbirdoj kie kaŭzas terurajn damaĝojn ĉe idoj. For de la reprodukta sezono de pingvenoj, ili traflugas la marbordojn serĉe de kadavraĵoj.
Reproduktado
La nesto estas konstruita uzante bastonetojn kaj vegetaĵojn kaj kovron de herbo kaj lano kolonie surgrunde inter rokoj aŭ sur klifa kornico, kie la ino demetas el 2 ĝis 4 ovojn dum oktobro kaj novembro (komenco de aŭstrala somero). Ties eloviĝo koincidas februare kun la reprodukta sezono de marbirdoj, kio havigas konstantan manĝodisponeblon por ties idoj. Post elnestiĝo ili ariĝas en grupoj kaj vagadas tra la insuloj, ofte ĉe homaj setlejoj.
Statuso kaj konservado
Ĝia distribuado limigas al insuloj Malvinoj je la pleja sudoriento de la kontinento amerika, krom la insularoj de Fuegio kaj de Horna Kabo.
La populacio de Falklandoj estas ĉirkaŭkalkulata je 400 al 500 reproduktaj paroj. Dume la totala populacio estas ĉirkaŭkalkulata je malpli da 1,000 reproduktaj paroj. Junuloj kaj eĉ plenkreskuloj estas tute sentimaj de homoj kaj traktas ties alproksimiĝon per senatento. Foje estas konfliktoj kontraŭ falklandaj ŝafistoj kio estis tialo de granda malpliigo de ties nombroj. Nun estas klopodoj por eviti tion.
Subspecioj
Oni ne konas subspeciojn de tiu specio.
Grammy Award
Grammy Awards estas serio de premioj aljuĝataj de la Recording Academy ĉiujare en Usono. Ĝi honoras la plej bonajn artistojn kaj teknikistojn pri muziko.
Radkov (distrikto Svitavy)
Municipo Radkov (Rattendorf) situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, valo de rivero Třebůvka, 6 km sudoriente de urbo Moravská Třebová. Vivas ĉi tie.
Historio
Origine en tiu ĉi regiono setlis slava loĝantaro. Norde de Radkov staris mezepoka opidumo, poste burgo, en la vilaĝo, en lokoj nomataj Hradisko troviĝis fortikaĵeto aŭ eble nur mastruma korto. En la jaro 1306 oni en dokumentoj rememoras senjoron Dětřiĥ el Radkov kaj en la jaro 1316 lian fraton Woyslav.
Posedantoj de la burgo kaj vilaĝo poste ŝanĝiĝis, ĝis en la jaro 1464 aĉetis ilin Zdeněk Hrabiše Kostka el Postupice kaj alligis al la sinjorejo Moravská Třebová. Verŝajne en tiu ĉi tempo komencis ruiniĝo de la burgo Radkov.
Lure
[] estas urba komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [], ), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo estas la centro de la samnoma arondismento Lure (france arrondissement de Lure), la orienta parto de la departemento, kaj krome la urbo estas la centro de du kantonoj nomataj Lure-1 kaj -2.
Geografio
Lure situas inter Vesoul kaj Belfort.
(19322) 1996 XQ11
(19322) 1996 XQ11 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la projekto Spacewatch, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Leono la 3-a
Sankta Leono la 3-a, latine  Leo III  (naskiĝis nekonatan daton en Italio kaj mortis en 816) estis papo ekde 795 ĝis sia morto. Antaŭ esti papo, li estis pastro en Romo.
En jaro 797 Irenia de Ateno sian filon, la bizanca imperiestro Konstanteno la 4-a, detronigis kaj iĝis imperiestrino. Papo Leono ne agnoskis la novan imperiestinon kaj en jaro 800 kronis Karolon la Grandan imperiestro kaj kreis, tiel, la Sanktan Romian Imperion.
Grotte di Castro
Grotte di Castro estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
Kvinprismo
Ĝi permesas devii lumon je angulo 90°. Ĝi utilas en spegulaj fotiloj.
En topografio, oni nomas ĝin prisma ortilo.
Copăceni
Copăceni estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio
Prismo (optiko)
[[Dosiero:Sch_prisme1.gif|thumb|260px|right|Difino de anguloj:
En optiko, prismo estas travidebla peco (kutime el vitro), havanta formon de geometria prismo, orta kun triangula bazo ordinare ortangula.
Prismo povas esti uzata por disigi lumon laŭ ĝiaj konsistantaj spektraj koloroj (la koloroj de la ĉielarko). Prismoj povas ankaŭ esti uzata por reflekti lumon, aŭ dividi lumon en ĝiajn komponantojn kun malsamaj polarizoj.
Stefano la 5-a (Hungario)
Stefano la 5-a de Hungario (n. 1239 Hungara Reĝlando – m. 6-an de aŭgusto 1272, Ĉepel-insulo) estis reĝo de Hungario (regis 1270–72), plej aĝa filo de reĝo Béla la 4-a kaj Laskaris Maria.
Stefano estis nomumita jam junaĝe pli juna reĝo kaj princo de Slavonio. Tiam oni edzigis lin kun Elizabeto, filino de estro de la (en Hungario) setliĝintaj kumanoj. Li estis patro jam en aĝo de 16 jaroj. Li fakte regis ekde 1257 en Transilvanio, al kiu li ricevis pluajn teritoriojn en orienta Hungario, en 1262. Kiel pli juna reĝo, li gvidis sendependan propran kortegon (havis propran monon, palatinon, ks.). Li estis bona militestro: li militiris en 1266 en Bulgarion, en 1268 en Serbion. Li venis helpi al la patro en 1264–65 en armila konflikto kaj la decidan batalon ĉe Isaszeg venkis Stefano, sed la armistico fortigis la ĝistiaman staton.
Post morto de lia patro en 1270, li okupis la tronon sen kontraŭstaro, sed la malamikoj baldaŭ alianciĝis kun Otokaro la 2-a, ĉeha reĝo, kaj atakis okcidentan Hungarion en 1271. Post la komencaj sukcesoj de la atakantoj, Stefano forpelis Otokaron. Sekvajare, li volis liberigi sian beban filon (la posta Ladislao la 4-a), kiun la ribelantoj forrabis, sed li tiam abrupte mortis.
West Midlands
Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj subfakoj.
Ŝenkursk
Ŝenkursk (ruse Шенкурск) estas urbo en Arĥangelska provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 11258501.
West Midlands
† - Ŝira Kantono
Ŝenkursk
La urbo estis fondita en jaro 1229.
West Midlands
Eksteraj ligiloj
Mapoj de la regionoj
Vidu ankaŭ
Loka regado kaj administrado en Britio
Ŝenkursk
La urbo estas ĉe rivero Vaga (Вага) (kiu enenfluas en riveron Severnaja Dvina (Norda Dvina, Северная Двина)).
En jaro 1959 la urbo havis 5,4 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 6,2 mil loĝantojn.
Seksegaleca Konsiderado
Ekzemploj
Medicinaj problemoj: Tipaj "virproblemoj", ekz. alkohola aŭ nikotina dependeco kaj korapopleksio estas ĝenerale esploritaj nur koncerne al viroj. Inverse validas la sama pri "virinproblemoj", ekz. pri la Malsana Malgreco, kaj ties mankanta esplorado pri viroj.
Profesio kaj familio: Virinoj kaj junulinoj ofte pretas forlasi aŭ restrikcii sian profesion pro la familio. El tio povas sekvi kelkaj malavantaĝoj, ekz. por profesia disvolviĝo aŭ rentprovizado. En multaj socioj viroj memkrompeneble ne limigas sian profesion pro familiaj cirkonstancoj. Tio kaŭzas diferencajn viv- kaj spertmanierojn de virinoj kaj viroj, influantajn preskaŭ ĉiun socian kampon. Ankaŭ la elekto de la profesio ofte estas socie destinata. En konversacia libro (Esperanto/Germana) el 1990 troviĝas en la listo "profesioj kaj okupoj" ekz. "kamentubisto, trafikpolicisto, arkitekto, edukistino, floristino, frizistino, dommastrumistino, komercisto, infanĝardenistrino, ...". Informbroŝuro de la Aŭstra estraro Laborinspektejo pri Seksegaleca Konsiderado nomiĝas "Jozefo volas fariĝi frizistino"; tiu ĉi titolo montru unu el la multaj socie kaŭzitaj rolatendoj.
Servo al la ŝtato: Leĝoj de diversaj ŝtatoj (ekz. Aŭstrio, Svisio) postulas, ke ĉiu viro devas servi kiel civilservanto aŭ soldato por fiksita minimuma tempo; sed tiu ĉi devigo ofte ne koncernas virinojn.
En Esperantujo: Kelkaj kritikas, ke la seksa malsimetrio en Esperanto estas lingva seksismo. Oni kritikas ke pluraj parenc-radikoj (kiel "patr-", "frat-" kaj "edz-") havas baze viran signifon, dum necesas aldoni "-in-" por paroli pri inoj. Aldone oni kritikas ke multaj aliaj vortoj (kiel "instruisto", "anglo" kaj la pronomo "li") servas kaj por signi viran personon kaj por signi ajnaseksan personon, dum ekzistas apartaj vortoj por inaj personoj ("instruistino", "anglino", "ŝi"). Riistoj kaj iĉistoj provas forigi tiun malsimetrion el Esperanto. Bertilo Wennergren skribis pri tiu ĉi afero en la Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (2019), § 11.5: "Kiam oni parolas pri persono, kies sekso ne estas konata, aŭ kiam oni parolas ĝenerale pri persono de iu ajn sekso, oni tradicie uzas li. (...) Tia ĉi uzo de li povas esti rigardata kiel seksa diskriminacio. Eblas diri, ke li estas dusignifa: vira kaj sekse neŭtra, sed multaj opinias, ke tia uzo ignoras virinojn aŭ prezentas virecon kiel normalan kaj virinecon kiel esceptan. Krome tiu dusignifeco ja povas iafoje kaŭzi malklaraĵojn. Tiam oni povas esprimi sin pli klare per ekz. ŝi aŭ li, tiu, tiu persono k.s. Sed tia uzo povas esti maloportuna, kaj tial aperis diversaj proponoj de nova sekse neŭtra pronomo. La sola tia propono, kiu efektive estas uzata, estas ri° (vidu ĉi-poste). Tiu nova vorto tamen ne estas parto de la oficiala kaj normala Esperanto, kaj ne ĉiuj Esperantistoj konas ĝin. Aliaj uzas ĝi tiusence, do ankaŭ por homo."
Urba administrado: En 2006 la administrejo de la Aŭstra ĉefurbo Vieno komencis kadre de seksegaleca programo ankaŭ ŝanĝi la aspekton de ŝildoj, afiŝoj kaj piktogramoj en publikaj lokoj; ekz. tram-etiketo montras virecan figuraĵon tenantan bebon sur la genuoj por ke aliaj pasaĝeroj cedu sidlokon al la patro. Ankaŭ aliaj projektoj estis lanĉitaj, ekz. la administrejo startis kampanjon por dungi pli multe da viroj en infanĝardenoj, por ke viraj kaj virinaj anoj de la pedagogia personaro ekzemplodonu diversajn rolojn kaj montru kielmaniere oni povas interŝanĝi la tradiciajn genrajn taskojn.
Kritikoj kontraŭ Seksegaleca Konsiderado
Multaj feministoj timante malfortigon de atingitaj celoj atentigas pri misuzo, ekz. la forigo de virinkomisiitoj aŭ la malaltigo de salajroj por viraj laborprenantoj, por ke la virinaj gajnu sammulte. Kritikistoj kontraŭ la feminismo opinias, ke la Seksegaleca Konsiderado maljuste malavantaĝigas virojn kaj favoras virinojn.
Distrikto Wolsztyn
Distrikto Wolsztyn - pole powiat wolsztyński - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Grandpollando de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Wolsztyn (germane Wollstein). Fine de en la distrikto vivis.
Post la germana invado en Pollando la 27-an de oktobro 1939 estro de la distrikto devigis polan loĝantaron kontribucii je 90 mil zlotoj.
Terralingua
Terralingua, foje esperantigita Teralingvo, estas internacia ne-registara organizaĵo kiu laboras por savado de la lingva diverseco en la mondo kaj kiu esploras la ligojn inter lingva, kultura kaj biologia diversecoj. Dum jarmiloj, la diverseco de lingvoj kaj kulturaj tradicioj, forte interplektitaj kun diverseco en naturo, estigis tion, kion Terralingua nomas la biokulturan diversecon. Ĉar la lingva diverseco malpliiĝas, la kulturaj tradicioj enkorpigitaj en la lingvoj - ofte ekzistantaj nur en buŝa formo - ankaŭ estas metitaj en riskon. Kompreni kiel lingvoj influas kaj fasonas niajn pensojn helpas kompreni kion ni pensas kaj kiel homoj en aliaj, tre malsimilaj kulturoj pensas.
Terralingua postulas ke
Mapo "La monda biokultura diverseco"
La mapo "The World’s Biocultural Diversity: People, Languages and Ecosystems" (La monda biokultura diverseco: Homoj, lingvoj kaj ekosistemoj) estis preparita kiel kunlaboraĵo inter Unesko, Terralingua kaj la Monda Fonduso por Naturo (WWF). Ĝi montras la interkovran distribuon de la ĉ. 7000 lingvoj en la mondo kaj la ĉ. 866 ekoregionoj t.e. areoj de alta biologia diverseco (plantoj kaj bestaj specioj) kaj iliaj vivejoj kiuj tendencas koincidi kun alta nombro da popoloj parolantaj malsamajn lingvojn.
La plej multaj lingvoj en la mondo, el kiuj multaj riskas formorti, estas parolataj en la arbarkovritaj areoj de la tropikoj, kiuj estas mem minacataj.
En la 21-a jarcento oni devas fari komunajn agadojn por konservi kaj restarigi la integrecon kaj viglecon de la mondaj ekosistemoj, kulturoj kaj lingvoj, tio estas ilia biokultura diverseco. Ĉi tio inkluzivas certigi la daŭreblon kaj evoluon de tradicia ekologiaj scioj kaj la mediaj praktikoj de indiĝenaj, tribaj kaj aliaj lokaj komunumoj. Ĝi ankaŭ postulas kreskigi la daŭran uzadon kaj transdonon de la lingvoj per kiuj ĉi tiu scioj estas transdonata.
Langscape Magazine
Terralingua volas akceli justan, daŭrigeblan mondon ankaŭ per ĝia revuo Landscape Magazine. Tiu revuo uzas la potencon de rakontoj pri naturo, lingvo kaj kulturo por plifortigi klopodojn krei radikalan ŝanĝon en homaj valoroj, kiuj igos subteni la biologian kulturan diversecon kiel ĉefa socia celo.
Vidu ankaŭ
Lingvaj rajtoj
Lera Borodickaja
Living Tongues Institute for Endangerd Languages: www.livingtongues.org/
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de Terralingua: /www.terralingua.org/
Konto de Terralingua en Twitter
Ryoya Iizumi
Ryoya Iizumi (飯泉 涼矢, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2018 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo FC Imabari.
Riŝon-Le-Ciono
Riŝon-Le-Ciono (hebree ראשון לציון, prononco Riŝon-Le-Cion, "Unue por Ciono") estas urbo en Israelo. Ĝi situas en la suda parto de la metropola areo de la urbo Tel-Avivo. Dum la jaro 2005, ĝi havis 217.500 loĝantojn, kaj estas la kvara plej granda urbo de la lando, post Jerusalemo, Tel-Avivo kaj Hajfo.
Historio
Dum la jaro 1882 la urbo fondiĝis kiel moŝavao kaj estis unu el la unuaj judaj agrikulturaj setlejoj en Palestino respektive en la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Israelo. Dekomence unu el la plej gravaj agrikulturaj branĉoj estis la kultivado de vino: dum 1887 per subteno de la barono Edmond de Rothschild fondiĝis vinfarejo, el kiu poste evoluisla plej granda vinprodukta entrepreno de la lando, Carmel, kiu ankoraŭ nuntempe havas sian entreprenan sidejon en la urbo. Dum la tempo de la brita mandato de Palestino en la urbo krome evoluis la unua bierfarejo de Israelo.
Post la fonto de la ŝtato Israelo dum la jaro 1948 la urbo, kiu tiujare havis nur 10.000 loĝantojn, kreskis tre rapide. Nun la plej multajn laborpostenojn ofertas industriaj entreprenoj el la branĉoj farmacio kaj elektrotekniko.
Graflando Durham
La graflando Durham, angle county Durham, estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordorienta Anglio. La ĉefurbo estas la samnoma urbo Durham. La rivero Viuro fontas en la najbareco de Wearhead en la komunumo Stanhope en la Peninoj en la graflando Durham. Ĝi fluas tra la Viurvalo (Weardale) laŭ la urbo Durham orienten kaj elfluas post apud Sunderland en la Norda Maro.
La loĝantaro estis de (en 2002), la areo estas de  kaj la ekonomio estas bazata sur agrikulturo, inĝenier-arto, karbminado, kemiaĵoj ktp.
La formo de la provinca nomo estas unika en Anglio, kie provincnomoj kutime estas derivataj de la ĉefurbo per la sufikso -shire. En Durham oni antaŭmetas la vorton county (laŭvorte: graflando), ĉar iam la princoj-episkopoj de Durham regis ankaŭ teritoriojn ekster la provinco; por distingi tiun ĉi de la regata teritorio oni kreis la apartan nomon. (En Irlando tiaj formoj estas kutimaj kaj ne rilatas al similaj historiaj cirkonstancoj.)
Avareco
Avareco estas nepra aŭ troa ŝparemo ligita kun la malemo dividi valorojn. En la katolikismo avareco estas unu el la sep gravegaj pekoj. Avarulo estas homo kiu detenas sin de monelspezado, ankaŭ tiel malboniĝante sian propran vivnivelon.
Rayón (San Luis Potosí)
Rayón estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Rayón. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24023.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14616 loĝantojn. El tiuj estis 6993 viroj kaj 7623 virinoj. La komunumo havas surfacon de 758,92 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 980 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 778,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 22 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 13847 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 812 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 5,86 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 13847 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 12973 apartenis al la katolika religio kaj 313 al la evangelia religio. 561 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Tzompantepec
Tzompantepec estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tzompantepec. Krom la ĉefurbo 13 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29038.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12571 loĝantojn. El tiuj estis 6186 viroj kaj 6385 virinoj. La komunumo havas surfacon de 23,24 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2460 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 812 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 13,7 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6594 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 21 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,32 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Ludvig Holberg
Ludvig HOLBERG [LUDvig HOLberg] (3-an de decembro 1684–28-an de januaro 1754) estis verkisto, filozofo, historiisto kaj dramisto, naskita en Bergen dum la tempo de la Danio-Norvegia duobla monarkio, plejparte dum lia plenkreskuleco loĝis en Danio.
Inter liaj influoj estis humanismo, klerismo kaj la Baroko. Oni konsideras Holberg kiel fondinto de moderna dana kaj norvega literaturo, kaj li estas plej konata pro la komedioj kiujn li verkis en 1722-1723 por la teatro en Lille Grønnegade en Kopenhago.
Skribado
Oni povas dividi liaj skribaĵoj en tri periodojn. Unue 1711—1718, plejparte historion; due 1719—1731, plejparte satira poezio kaj sceno-komedioj; trie 1731—1750, plejparte filozofio.
Lia fekunda produktado da komedioj dum la meza periodo okazis pro lia rolo kiel ĉefverkisto ĉe la unua publika teatro de Denmark, malfermita en Kopenhago en 1721.
Tiuj komedioj estas la verkoj sur kiu lia famo hodiaŭ ripozigas, kaj ili estis tuje tre sukcesa.
Tamen post la Kopenhago-Fajro de 1728, malprospero kaj puritanismo venis al la lando, kaj sekvante li forigis siajn komediojn kaj ŝanĝis al filozofiaj kaj historiaj skribaĵoj en 1731.
Tributoj
Edvard Grieg verkis Fra Holbergs tid (Op. 40) por honori Holberg. La muziko estas en la stilo de kampardancoj el la tempo de Holberg.
La Norvega Universitato de Bergen kontrolas la Holbergprisen (Holberg Premio).
Ekzistas urbeto nomita laŭ Holberg ĉe norda Vankuver-insulo, Brita Kolumbio, Kanado. Ĝin fondis danaj enmigrintoj en 1907.
Ekzistas statuo da Holberg kaj bulvardo kun lia nomo (Holbergsallmenningen) en la centro de Bergen, Norvegio.
Fonto
Ĉi tiun artikolon enhavas tekston tradukita el la responda anglalingva vikipedio-artikolo de 10 Majo 2010.
Turdedoj
La turdedoj (Turdidae) estas familio de la paseroformaj (Passeriformes), en la birda klaso. La familio konsistas el 19 genroj kaj ĉirkaŭ 176 specioj. Ili loĝas ĉefe, sed ne nur en la Malnova Mondo.
Taksonomio
La taksonomia traktado de tiu tiom granda familio ege variis ĵuse. Tradicie la Turdedoj inkludis la malgrandajn malnovmondajn speciojn, kiel la Najtingalo aŭ la Ruĝgorĝulo, en la subfamilio Saxicolini, sed plej parto de fakuloj nuntempe lokigas tiun grupon en la familio de Muscikapedoj.
Tiu artikolo sekvas la libron Handbook of the Birds of the World laŭ Clement kaj Hathaway, Thrushes (2000), kaj retenas la grandajn turdojn en Turdedoj. Ĵusaj biokemiaj studoj lokigas kelkajn tradiciajn turdogenrojn (Monticola, Pseudocossyphus, Myiophonus, Brachypteryx kaj Alethe) ĉe Muscikapedoj. Male la aziaj genroj saxicoline nome Grandala kaj Cochoa apartenas ĉi tie al la turdoj.
Genroj
La genroj (kun kelkaj specioj) de la familio estas:
Nuntempe kutime konsiderata distinga familio malproksime rilata al Picathartes:
Trygve Lie
Trygve Halvdan LIE (naskiĝis la 16-an de julio 1896, mortis la 30-an de decembro 1968) estis norvega politikisto kaj la unua Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj (1946 – 1952).
Lie naskiĝis en Oslo, Norvegio la 16-an de julio, 1896. Lia patro forlasis la familion por labori en Usono kiel ĉarpentisto.
Turdedoj
Ecoj
Turdoj estas diketaj, de milda plumaro, malgrandaj al mezgrandaj birdoj, kiu loĝas arbarajn areojn, kaj ofte manĝas surgrunde aŭ ĉe sovaĝaj rozujoj. Ili grandas el la Madagaskara rokturdo (Monticola sharpei), de 21 g kaj 14.5 cm, al la Blua fajfturdo (Myophonus caeruleus), de 178 g kaj 33 cm. Plej parto de specioj estas grizaj aŭ brunaj, ofte kun punktitaj subaj partoj.
Ili estas insektomanĝantoj, sed plej parto de specioj manĝas ankaŭ vermojn, helikojn kaj fruktojn. Multaj specioj estas konstantaj loĝantaj birdoj en varmaj klimatoj, dum aliaj migras al pli altaj latitudoj dum somero, ofte superante konsiderindajn distancojn.
Turdoj konstruas tasformajn nestojn, foje kovritajn per koto. La ino demetas 2 al 5 punktitajn ovojn kaj foje okazas du aŭ pliaj ovodemetadoj jare. Ambaŭ gepatroj kuzorgas la idaron.
La kantoj de kelkaj specioj, inklude membrojn de la genroj Catharus, Myadestes kaj Turdus, estas konsiderataj inter la plej belaj de la mondo de birdoj.
Vesta
En Romo, ses vestalaj virgulinoj (se unu malrespektis sian devon de virgeco ŝi estis mortigota) vestitaj en blanko prizorgis eternan flamon. Ĉiu romia domo normale havis daŭran fajron dediĉita al Vesta.
Ŝia festotago, la Vestalia, estis la 9-a de junio.
Ŝilka
Ŝilka (ruse Шилка) estas urbo en Transbajkala regiono en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 76254501.
La urbo estis fondita en la unua duono de la 18-a jarcento.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1951.
La interurba telefona kodo estas 30244, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).
La urbo estas en valo de rivero Ŝilka (Шилка).
En la urbo estas fervoja stacio (konstruata en 1897).
En jaro 1959 la urbo havis 16,8 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 14,7 mil loĝantojn.
San Juan Bautista Jayacatlán
San Juan Bautista Jayacatlán estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Bautista Jayacatlan. Ambaŭ evidente havas sian nomon honore al la kristana sanktulo Johano la Baptisto. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 179.
Geografio
San Juan Bautista Jayacatlán apartenas al la distrikto Etla al kiuj apartenas entute 23 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1254 loĝantojn. El tiuj estis 626 viroj kaj 628 virinoj. La komunumo havas surfacon de 173.50 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1260 metroj super la marnivelo.
Oleh Ĉornohuz
Oleh ĈORNOHUZ, (en ukraina Чорногуз Олег Федорович, 15-an de aprilo 1936 en vilaĝo, Vinica provinco - 8-an de oktobro 2022 en Vinico) - renoma ukraina verkisto, ĵurnalisto, dram-verkisto, redaktoro de revuoj "Perec'", "Vus", aŭtoro de multnombraj romanoj, noveloj, rakontoj, artikoloj.
Studento-kursanto (1956-1958) de Armea Altlernejo en Ĉernivco; diplomiĝis pri ĵurnalistiko (1964) en Kijiva Universitato. Laboris en redaktejoj de multaj gazetoj, direktoro (1983-1986) de la kijiva eldonejo "Radjanskij pis'mennik", ĉefredaktoro de tutukrainia humuraĵ-revuo "Perec'" (eldonkvanto - pli ol 3 milionoj da ekz.).
Membro de la Nacia Ĵurnalista Asocio de Ukrainio (de 1960), de la Nacia Verkista Asocio de Ukrainio (de 1963), ĝia sekretario (1988-2004), prezidiano. Kunfondinto de la Tutmonda Forumo de Ukrainoj (1992), delegito de 39-a sesio de Ĝenerala Asembleo de UN (1984).
Merita Arta Aganto de Ukrainio (1996), laŭreato de literaturaj premioj nome de Ostap Viŝnja, de Ivan Bahrjanij, de Olesj Honĉar, de Voskobijnik-familio; ŝtata ordeno de Jaroslavo la Saĝa (2006), ordeno-kruco de Ivan Mazepa (2010).
Romanoj
La verkoj estis tradukitaj en 22 lingvojn. Fragmenton de Babilono sur Hudsono (Paco, 1986, 2), de Mono de ĉielo kaj kelkajn artikolojn esperantigis Viktor Pajuk.
Regna Kanceliero
Regna Kanceliero (germane: Reichskanzler) estis de 1871 ĝis 1945 la titolo de la germana ĉefministro. Antaŭe (en la Nordgermana Federacio) kaj poste (ekde 1949 en Federacia Respubliko Germanio) la titolo estis kaj estas Federacia Kanceliero.
Komence, en la Germana Imperiestra Regno de 1870-1918, la regna kanceliero estis la sola persono de la registaro, ĉar sub li ne estis ministroj, sed nur ŝtatsekretarioj. La kancelieron instalis la imperiestro. En la Vajmara Respubliko la kanceliero estis nomumita de la Regna Prezidanto, sed povis estis senoficigita fare de la parlamento. Ekde 1949, nur la parlamento povas elekti kaj malelekti la kancelieron.
Al la plej konataj kancelieroj apartenis la unua, Otto von Bismarck, Theobald von Bethmann Hollweg (regante dum la Unua mondmilito), Gustav Stresemann kaj Adolf Hitler. Friedrich Ebert (1918/19) estis nur unu tagon kanceliero, poste li estis unu el du prezidantoj de la Konsilio de Popolkomisiitoj.
Sauer (Rejno)
La rivero Sauer (franca La Sauer Rivière, en la sudpalatinata fontejo: Saarbach) estas 70 km longa flankrivero de la Rejno en Germanio (Rejnlando-Palatinato) kaj Francio (Bas-Rhin).
Namo
La nomo Sauer(bach) (en esperanto: „acida rojo“) estis uzara en la regiono sudpalatinata- alzaca, ĉar la rojo havas en sia fontregiono acidetan akvon, kiu venas de tui, ke la rojo trafluas marĉejon. la alia nomo Saarbach ekestis en la unua duono de la 19a jarcento, kiam Paatinato sub la administrado de la reĝlando Bavario estis nove kartografata kaj la bavaraj oficisto tradukis la loka elparolo de Sauerbach al „Saarbach“.
Fluo
La rivero fontas kiel Grünbach en la okcidenta Vasgovio. La fonto estas en alteco de 310 m s.m. supre de Eselssteige tuj norde de la german-franca limo inter la komunumoj Eppenbrunn kaj Ludwigswinkel.
La rojo Grünbach, kiu fluas 2 km de sudokcidento al nordoriento, ŝanĝas sian diekton ĉe la enfluejo de la rojo Faulbach kaj fluas nun sudorienten. Du km poste alfluass la rojon Steinigen Bach. Ekde tie la rivereto nomiĝas Saarbach. la rivero pasasla lokojn Schöntal kaj Saarbacherhammer kaj la komunumon Fischbach apud Dahn. Post tri km la rivereto turnas sin al las sudo kaj trafluas Schönau kaj Hirschthal, kie ĝi pasas la germanan francan limon al la nordaj Vogezoj. Ekde tie ĝi nomiĝas Sauer.
La rivereto trafluas la alzacan biosferan rezervejon kun la vilaĝoj Lembach kaj Wœrth. Poste ĝi atingas la malaltebenaĵon de Supra Rejno, kie ĝi trafluas por 20 km la sanktan forston.
Post Forstfeld ĝi turnas sin suden kaj pasas Kesseldorf kaj Beinheim. Post Seltz enfluas la rojon Seltzbach. Je la alia riverflanko,kie enfluas la riveron Murg, veninte el la Nigra Arbaro, la Sauer enfluas la Rejnon.
Hidrologio
Ĉe la enbuŝiĝo de la Sauer en la Rejnon la mezaakvokvanto estas 6,07 m³/s; la akvokolekta bazeno havas 805,5 km².
Ĉe la akvonivela indikilo Beinheim oni mezuris dum tempodaŭro de 44 jaroj (1967–2010) avaraĝan forflukvanton.
'La pomonata meza forflukvanto de la Sauer en m³/s, mezurita ĉe la hidrologia stacio Beinheim'', datumoj kalkulitaj el la kvantoj de la jaroj 1967–2010 '''
Naturo
La supra parto de la Sauer ambaŭflanke de la landlimo, en la forst de Haguenau kaj en la areo de la enbuŝiĝo ekzistas grandaj naturaj areoj parte arbaroj kun praarbara karaktero.
La enfluejo de la Sauer (delto de la Sauer) estas grandarea naturprotektejo, unu el ses francaj apudrejnaj rezervatoj. La arbaro de Munchhausen en la delto estas la lasta intakta apudrivera molarbaro en Mezeŭropo. La blanksalikaro estas averaĝe dum 4 ĝis 6 monatoj inundata.
István Sennyey (1627)
István Sennyey naskiĝis en 1627. Li mortis la 1687 en Veszprém (urbo).
Biografio
István Sennyey komence lernis en Vieno kaj Graz, poste en Romo inter 1645-1651. Li pastriĝis en 1671, poste li hejmenvenis. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis: Li invitis la franciskanojn al Veszprém en 1681, krome li gvidis ankaŭ tiujn areojn, kiujn la turkoj okupis.
Dhimmi
Dhimmi (ذمّي ḏimmī ) estas la nomo per kiu estis konataj en la islama mondo la judoj kaj kristanoj kiuj loĝis en islamaj ŝtatoj, kaj kies loĝado estis tolerata, laŭ la leĝoj de la ŝario (muzulmana leĝo), kontraŭ la pago de specifaj impostoj kaj la akceptado de malsupera socia klaso. La dhimma aŭ protektado nuntempe ne ekzistas en la modernaj islamaj ŝtatoj, kvankam en kelkaj el ili la anoj de religiaj malplimultoj daŭre denuncas ke ili troviĝas en malsupera socia klaso.
La ekzistado de la koncepto dhimma venas de la rilatoj inter islamo kun judismo kaj kristanismo kaj kiu troviĝas en la Korano. Male al tio ke la judoj kaj kristanoj kundividas saman historion kaj vidas la muzulmanojn kiel nefideluloj, islamo konsideras ke judoj kaj kristanoj estas portantoj de la frua dia vorto, tiu sama kiun ricevis Mahometo, sed ili kredas ke judoj kaj kristanoj modifis la originalan mesaĝon kaj apartiĝis de ĝi. Pro tiu kialo ili estas konsiderataj perdiĝintoj sed ne kiel nefideluloj.
La vorto dhimmah signifas "pakto" aŭ "devo". Ĝi estas koncepto de la Ŝario, laŭ kiu la judoj kaj kristanoj (kaj kelkfoje membroj de aliaj religioj konsiderataj unudiaj, kiel la zoroastranoj), ĝenerale nomataj "gento de la Libro", vivas sub la «protekto» de la sultano aŭ muzulmana reganto, kun rajtoj kaj devoj «diferencigitaj». Kutime, la "gento de la dhimma" liberiĝas de la militservo kaj la religia imposto, nomata azako, sed anstataŭ ĝi ili devas pagi individuan imposton, nomata jizyah (جزية), kaj imposto sur la tero (jaray), krom akcepti la aŭtoritatecon de la sultano. Tiu leĝo garantias al la malplimultoj praktiki la kredon (kvankam kun gravaj limigoj) kaj havi proprajn juĝistojn rilate al civilaj aferoj, kiel geedziĝoj, divorcoj, sukcedoj, ktp.
Kabineto Darányi
Kabineto Darányi [darAnji] estis la sesa kabineto, kiun nomumis la hungara guberniestro Miklós Horthy. Ĝi gvidis la landon inter 1936 kaj 1938.
Historio
Kabineto Gömbös disfalis pro morto de la ĉefministro mem, tial Horthy nomumis pli novan ĉefministron Kálmán Darányi. Li volis halti la landon en vojo al diktaturo. La plej signifa naziano Ferenc Szálasi (kaj ankaŭ aliaj) estis kondamnita(j) je prizono. En 1938 la kabineto deklaris „Programo de Győr”, kiu ebligis fari pli granda la armeon. En la sama jaro kreiĝis leĝo pri judoj, laŭ tio proporcio de la judoj ne povis esti pli, ol 20%-oj en la komerco, industrio. La plej ŝoka okazintaĵo estis Anschluss, evidente influon de Adolf Hitler la komuna landlimo jam ne povas halti. Horthy nomumis pli novan ĉefministron Béla Imrédy.
Listo de naskiĝintoj kaj mortintoj en Pressburg, Pozsony kaj Bratislavo
La listo enhavas famulojn de la urbo (havanta la nomojn Pressburg, Pozsony kaj Bratislavo) dum la historio.
Distrikto Wołomin
Distrikto Wołomiński estas distrikto en Mazovio en Pollando.