cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irano
Ekonomio
Fosiliaj energifontoj estas la ekonomia dorso de Irano, kio kaŭzas poluadon surloke kaj tutmonde kaj igas la landon vundebla per ekonomiaj sankcioj. Plej multaj internaciaj ekonomiaj sankcioj kontraŭ Irano unue estis forigitaj kun la nuklea interkonsento en 2015, sed poste Usono retiriĝis de la interkonsento en 2018. Streĉiteco inter ambaŭ partoj pintis kiam la irana generalo Kasim Soleimani estis mortigita dum usona aeratako per droneo la 3an de januaro 2020. En la streĉa situacio kiu sekvis, la Irana Revolucia Gvardio mortpafis pasaĝeran aviadilon, erare, el nova aviadilo. Okazis grandskalaj manifestacioj.
Irano havas la duan plej grandan rezervon pri natura gaso en la mondo kaj estas la kvara plej granda produktisto de petrolo en la mondo, sed malkapablo rafini ĝin, devigas la landon aĉeti nafton kaj benzinon (ĉirkaŭ duono de la necesota kvanto). La Nacia Irana Naftokompanio (National Iranian Oil Company, mallongigite NIOC) estas registarposedata korporacio sub la administrado de la Ministerio de Nafto de Irano, respondeca por la produktado kaj distribuado de la nafto kaj tergaso de Irano. La ĉefsidejo de la firmao estas en Teherano. La firmao estis establita en 1948 kaj estis redifinita kiel parto de la konsorcia interkonsento de 1954. La firmao vicas kiel la dua plej granda naftokompanio en la mondo, post Aramco, kiu estas posedata fare de Saud-Arabio.
Irano produktas 4,15 milionojn da petrolbareloj ĉiutage kaj la eksportado de tiu produkto faras la 82 % de la tuto. La eksportado de petrolo kreskiĝis dum la du lastaj jardekoj el 3,889 milinoj da eŭroj (1986) al 12,530 (1996) kaj al 36,132 (2006), tio estas pli ol dekoble en 20 jaroj. Ĉiuokaze la variado de la MEP dum 2006 al 2007 estis de 5,8 % kaj la enspezo pokapa estis de 2,697 eŭroj. La inflacio estas de 17,4 % kaj la maldungo de 12 %. La malriĉeco estis de 18 %, sed tio estas varia kriterio depende de la uzitaj datumoj.
Eksportovaroj plej gravaj estas nafto, tapiŝoj, fruktoj, kotono, tekstilaĵoj. La GNP estas de 109 mil milionoj da usonaj dolaroj.
Politiko
La Persa Konstitucia Revolucio, kiu okazis inter inter 1905 kaj 1911, kondukis al la establado de parlamento en Persio, la unua tiaspeca okazaĵo en Azio. La leĝodona organo estas unuĉambra parlamento (Maĝlis; 270 membroj).
Ekstera politiko
Irano apartenas al diversaj internaciaj organizoj inter kiuj elstare al Unuiĝintaj Nacioj (ekde ties kreado en 1945) post ludi gravan rolon strategian en la Dua Mondmilito.
Irano estas ekde la 1990-aj jaroj suspektata pri intenco krei nuklean armilon. Speciale ofte kaj laŭte tiaj akuzoj aŭdeblas de Israelo, kiu asertas ke Irano estas tro danĝera kaj agresema lando, kiu minacas ĝian sekurecon. Pro tio kontraŭ Irano dum jardekoj estis aplikataj sankcioj, starigitaj de Usono kaj eŭropaj landoj, kaj sekvataj de plejparto de aliaj landoj. Ili estis provizore mildigitaj kaj parte nuligitaj post atingo de interkonsento pri kontrolado de la iranaj nukleaj klopodoj, kiuj, laŭ asertoj de la iranaj aŭtoritatoj, strebas solvi pure sciencajn, ekonomiajn kaj sanservajn problemojn. Tamen en 2018 Usono retiris sin el la irana nuklea interkonsento kaj en 2019 Irano anoncis, ke ĝi ne plu konsideras sin ligita de la nuklea interkonsento kaj antaŭenigos siajn klopodojn.
En januaro 2020 Israelo, referencante al sia militskoltado, asertis ke fine de 2020 Irano havos pliriĉigitan uranion en kvanto sufiĉa por konstrui atombombon. Ĝi apogas sian tempokalkulon sur la takso, ke por tio necesas 40 kg da uranio pliriĉigita je 90%. Samtempe Israelo konkludis ke Irano ne disponas pri misiloj kapablaj porti atombombon, nek penas fabriki misilojn. La israela ĉefministro Benjamin Netanjahu ripetis, ke Israelo ne permesos al Irano fariĝi nuklea potenco.
La 20-an de septembro 2020 Usono unuflanke decidis restarigi sankciojn kontraŭ Irano laŭ la Viena Akordo pri Irana Nuklea Industrio, kvankam ĝi eksiĝis el ĉi-tiu akordo en 2018. Malgraŭ ke ĉi-tiale ĉi-tiuj sankcioj ne havas internacian juran legitimecon, kaj ke multaj landoj malgloris ilin, Usono, per la eksterlandeco de sia juro, potencas minaci pri altegaj monpunoj ĉiujn firmaojn kiuj provus preterpasi tiujn sankciojn.
Kulturo kaj arto
La plej antikvaj atestitaj kulturoj en la teritorio de la nuntempa Irano datas reen el la Malsupra Paleolitiko. Pro sia geopolitika loko, Irano influis kaj estis influita de kulturoj tiom foraj kiom de Grekio (grave kun Antikva Grekio) kaj Italio okcidente, de Rusio norde, de la Araba Duoninsulo sude, kaj de Suda Azio kaj eĉ de Orienta Azio.
Kuirarto
Irano havas diversajn kuirartojn, ĉiu provinco havas sian propran pladon, kaj konservas sian propran stilon kaj tradiciojn, kiuj malsamaj de aliaj provincoj. La ĉefa persa kuirarto estas kombinaĵo de rizo kun viando, kokaĵo aŭ fiŝo kun iom da cepo, legomoj, nuksoj kaj herboj. Herboj estas ofte uzatas kune kun fruktoj, kiel abrikotoj, sekvinberoj, granatoj kaj aliaj. Por atingi ekvilibran guston, oni uzas spicojn kiel safranon, sekigitajn limetojn, cinamomon. Cepo kaj ajlo kutime estas uzataj por prepari la pladojn, sed ofte ankaŭ aperas servitaj dum manĝado. Irana manĝaĵo ne estas tro spica. Tipa plado estas ekzemple fesenĝano.
Literaturo
Literaturo havis precipe gravan lokon en irana kulturo, sed suferis pro cenzuro ekde la islama revolucio.
Filmindustrio
Unu el la plej elstaraj kinreĝisoroj estas Jafar Panahi.
Muziko
La irana muziko influis en aliaj kulturoj de Okcidenta Azio, en la konstruado de granda parto de la muzika terminaro de la najbara Turkio kaj de la arabaj kulturoj, kaj alvenis al Barato tra la Mogola Imperio de la 16-a jarcento.
Grava nuntempa komponisto estis Ali Hosseinzadeh.
Honinbo
Post la fermo de la lernejo, la titolo Hon'inbō estis uzata por la gajninto de la Honinbo-Turniro, kiu nun estas ĉiujara profesia evento en Japanio. Ĝi funkcias sub la titola sistemo, signifante, ke en iu difinita tempo estas ludanto, kiu povas uzi la titolon Hon'inbō. Estas kutimo ke japanaj ludantoj prenu specialan propran nomon kiel Hon'inbō, unika trajto de ĉi tiu titolo; ekzemple Takagawa Kaku tenis la titolon dum naŭ jaroj, kaj dum ĉi tiu tempo estis nomata Honinbo Ŝukaku, Hon'inbō Shukaku. Ludantoj de aliaj naciecoj laŭ kutimo ne adoptas specialan nomon, sed uzas la titolon Hon'inbō.
Overland Park
Overland Park estas urbego, en Usono, en subŝtato Kansaso, en Kantono Johnson. Ĝi apartenas al urbaro de Kansasurbo.
Geografio
Overland Park situas sur montetaro en la meza landparto de Usono, en la orienta parto de la subŝtato. Kansasurbo troviĝas 21 km.
Historio
Overland Park estas menciita en 1905. Post 4 jaroj proksime okazis la unua aviadiloflugo de la fratoj Wright. Overland Park urbiĝis nur en 1960. La urbo evoluis kiel antaŭurbo de Kansasurbo.
Trafiko
El Overland Park fervojoj kaj aŭtovojoj kuras al Kansasurbo kaj Wichita (Kansaso).
Visegrad
La vorto Visegrad signifas "alta fortikaĵo" kaj povas signifi la jenajn:
Unión Hidalgo
Unión Hidalgo estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Unión Hidalgo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 557.
Geografio
Unión Hidalgo apartenas al la distrikto Juchitán al kiuj apartenas entute 22 komunumoj. Ĝi situas en la terkola regiono de Oaĥako (regiono Istmo), kiu apartenas al la sudorienta parto de la subŝtato kun limo al la pacifika oceano. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12983 loĝantojn. El tiuj estis 6211 viroj kaj 6772 virinoj. La komunumo havas surfacon de 132,69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7391 indiĝenoj. El tiuj 6340 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6340 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Bird-manĝanta Goliato
La bird-manĝanta Goliato (aŭ giganta tarantulo) estas araneo kiu apartenas al la familio de la theraposidae aŭ tarantuloj. Ĝi estas verŝajne la plej granda speco de araneo en la mondo. Ili vivas en la tropikaj ĝangaloj de Suda Ameriko, kaj iliaj kruroj povas etendiĝi ĝis 30 centimetroj. Ili povas pezi ĝis 120 gramoj. Inaj ekzempleroj vivas mezume 6 ĝis 14 jaroj, dum viraj vivas de 3 ĝis 6 jaroj. Ili kutime vivas en truoj en la grundo kiujn ili mem elfosas.
Malgraŭ la nomo, ili ne kutime manĝas birdojn, sed ili kapablas manĝi etajn vertebrulojn kiel musojn, lacertojn kaj ranojn. Ili estas inter la malmultaj tarantuloj, kiuj kapablas kapti kaj manĝi plenkreskan muson. Ilia veneno ne estas danĝera por homoj, kaj ilia mordo ne doloras pli ol la piko de vespo.
Daŭriga milito
Daŭriga milito (jatkosota) estas nomo uzata en Finnlando por la milito kontraŭ Sovetunio, kiu estis komprenata kiel daŭrigo de la Vintra milito. En Sovetunio kaj moderna Rusio tiu milito ne havas apartan nomon, sed estas komprenata kiel parto de la Granda patriota milito, en kiu finnlandaj trupoj batalis flanke de la naziaj kontraŭ Sovetunio.
Iĉikaŭa (Hjogo)
Iĉikava aŭ Iĉikaŭa (市川町 [Iĉikaŭa-ĉō], Hepburn: Ichikawa-chō, Kunrej: Itikawa-tyô) estas urbeto en Gubernio Hjogo, Japanio. En 2008, la loĝantaro konsistis el proksimume 14 305 homoj, kun denseco de 173/km². La urbeto kovras areon de 82,70 km².
Daŭriga milito
Disvastiĝo
En la daŭro de julio-aŭgusto 1941 la finnlanda armeo okupis la tutan teritorion, kiun Finnlando devis cedi al Sovetunio pro la Vintra milito (1939-1940). Tion finnoj konsideris pravigeblaj agoj por repreni sian antaŭ nelonge perditan teritorion. Tamen jam la 10-an de julio Mannerheim deklaris, ke "...en 1918 mi promesis al finnoj kaj orientaj kareloj, ke mi ne ŝovos mian glavon en la glavingon ĝis kiam Finnlando kaj orienta Karelio ne estos liberaj". Per tio Finnlando anoncis pri la plano okupi teritorion, kie loĝis etne proksima al la finnoj loĝantaro, sed kiu neniam apartenis al Finnlando: tion eksterlande oni komprenis kiel signon de la milito invada.
Iĉikaŭa (Hjogo)
Ĝemelurbo
Iĉikaŭa estas ĝemeligita al usuona Port Taunsend en Vaŝingtono. Grupo de lokaj lernantoj partoprenas interŝanĝiĝon kun tiu ĉi urbo dum la somero.
Daŭriga milito
Disvastiĝo
La 31-an de aŭgusto finnlandaj trupoj venis al la malnova finna-soveta limo apud Leningrado, per tio blokinte la urbon de la nordo. La Sieĝo de Leningrado daŭris 900 tagojn kaj kaŭzis morton de, laŭ diversaj pritaksoj, de 400 mil ĝis 1 miliono de homoj, plejparto el kiuj mortis pro malsato.
Laŭ rememoroj de Mannerheim, en la finnlanda registaro tiam mankis unueco pri la transiro de la malnova limo kun Sovetunio, kion aparte malŝatis social-demokratoj. Sekurigo de Leningrado estis la ĉefa preteksto por komenco de la Vintra milito fare de Sovetunio en 1939, kaj trapaso de la malnova interŝtata limo signifus agnoskon de tio, ke minaco al la urbo vere ekzistis.
La 4-an de septembro finnlanda armeo komencis operacion por konkeri orientan Karelion kaj la 7-an de septembro 1941 jam atingis la riveron Svir. La 1-an de oktobro soveta armeo forlasis Petrozavodskon. Komence de decembro finnoj fortranĉis la kanalon, ligantan la Baltan kaj la Blankan marojn.
NGC 3157
NGC 3157 (aliaj indikoj — IC 2555, ESO 435-51, MCG -5-24-26, IRAS10094-3123, PGC 29691) estas galaksio en konstelacio Pumpilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Daŭriga milito
Disvastiĝo
En okupita teritorio de Karelio, kie tradicie estis miksita loĝantaro, finnlanda administracio premadis nefinnlingvan loĝantaron (ĉefe rusojn), lokigis 64.188 homojn en koncentrejojn, en kiuj laŭ finnaj datumoj mortis de malsato 18.318. Krome en la samaj kondiĉoj trovis sin ĉ. 24 mil etne rusaj civiluloj, inter kiuj mortis 4 mil.
Fine de la jaro 1941 la front-linio stabiliĝis kaj restis preskaŭ senŝanĝa ĝis somero 1944.
Fino de la milito
La milito fakte finiĝis la 19-an de septembro 1944 per subskribo de la interkonsento pri militĉeso inter Sovetunio kaj Britio de unu flanko kaj Finnlando de la alia.
5638 Deikono
5638 Deikono estas troja asteroido, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Daŭriga milito
Fino de la milito
Subskribo de la militĉeso postulis de Finnlando memstaran forigon de la naziaj trupoj el sia lando. Tio rezultiĝis en Laponia milito kontraŭ Germanio.
Daŭriga milito en kulturo
En 2002 aperis komune produktita filmo "Kukolo" pri fikciaj eventoj, okazintaj fine de la Daŭriga milito ie en finnlanda nordo.
5638 Deikono
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj geedzoj kaj geastronomoj Eugene kaj Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la troja batalinto Deikono, filo de Pergaso kaj amiko de Eneo. Dum la troja milito, li estis mortigita de Agamemno.
3927 Feliciaplatt
3927 Feliciaplatt estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Felicia Platt, patrino de la usona matematikisto John Platt.
Dum sia lernado en Kalifornia Instituto de Teknologio, John Platt malkovris du asteroidojn la 25-an de septembro 1984. Li nomis la unuan 3237 Victorplatt en honoro de sia patro, sed ne sufiĉe rapide petis por doni al la alia la nomon de sia patrino. La geedzoj Eugene kaj Carolyn Shoemaker do lasis John Platt nomi Feliciaplatt la asteroidon 3927, kiun ili estis malkovrintaj kelkaj jaroj antaŭ.
Neoptolemo la 1-a (Epiro)
Li postulis ke li estas descendanto de la heroo Akilo kaj de la reĝo Likomedo, kaj ankaŭ la imperiestro Karakalo postulis ke li estas descendanto de Neoptolemo la 1-a.
Olimpia estis origine konata kiel Poliksena. Eble estis Neoptolemo kiu donis al ŝi tiun nomon.
Lia nomo Neoptolemo signifas "nova milito".
Tegmentorako
Tegmentorako estas du rakoj, starigataj sur tegmento de la aŭto kaj destinataj por transportado de kargo.
Iuj kargoj estas alkroĉeblaj rekte al la tegmentorakoj, sed kutime necesas pliaj akcesoraĵoj. Foje por plibonigi aerodinamikajn ecojn de la veturilo lastatempe oni uzas fluliniajn kofrojn. Kutime tegmentorako konsistas el la ĉefa tubo, teniloj kaj ŝtopiloj ĉe ambaŭ finaĵoj.
Tourlaville
Tourlaville estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Tourlavillais.
Ĝi nun formas parton de Cherbourg-en-Cotentin.
Tormellas
Tormellas [torMEljas] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de loĝlokoj Tormellas kaj Navamures. Ĝi okupas totalan areon de 9,22 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 37 loĝantojn. Ĝi perdis 115 loĝantojn el 1991 (kreado de la komuna municipo) pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 94 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas sude kun la municipo Navalonguilla.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Marktgraitz
Marktgraitz - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Lichtenfels kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Marktgraitz apartenas al administra komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Redwitz an der Rodach, kiu krome kovras la samnoman komunumon Redwitz an der Rodach.
Friederike Bognár
Friederike BOGNÁR estis germana-aŭstra aktoro kun parte hungara deveno. Ŝia patro estis Ignác Bognár, ŝia duonfratino estis Vilma Bognár (ambaŭ hungaraj operkantistoj). Friederike Bognár naskiĝis la en Gotha (Germanio, Turingio), ŝi mortis la  en Vieno (Aŭstrio-Hungario).
Biografio
La unua instruisto de Friederike estis ŝia patro en Pest (urbo), ŝi estis destinita por teatra kariero. Ŝi daŭris la lernadon en Munkeno de de:Magdalena Behrendt-Brandt, kiu estis ŝia onklino. Ŝi ricevis lecionojn ankaŭ de de:Marie Denker. En Zuriko ŝi komencis sian teatran karieron en 1856. Ŝiaj sekvaj stacioj estis Frankfurto ĉe Majno kaj en 1857 en Hamburgo, en la sekva jaro en Vieno. Ŝi estis aktoro en Vieno ĝis 1870, poste ŝi rezignis, ĉar ŝi ne volis akcepti maljunajn rolojn.
Smokingo
Smokingo estas ceremonia, festa vespera vesto, malpli ceremonia ol frako. La nomo venas el la angla vorto smoking jacket („Fumĵaketo“) dum la anglalingvanoj mem nomas ĝin black tie aŭ dinner-jacket (Anglio) aŭ Tuxedo, Tux (Usono).
La smokingo estis originala provizora vesto por fumada tempo. Ĝi servis eviti fumodorigon de aliaj vestoj kaj ne aperi en fumodora vesto antaŭ la virinoj. Ĝi aperis fine de la 19-a jarcento.
Solana de Ávila
Solana de Ávila [soLAna deAbila] estas municipo en la okcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo Solana de Ávila estas komprenebla etimologie kiel Subsunejo de Avilo, alude al la provinca ĉefurbo Avilo.
Geografio
La municipo estas formata de Solana de Ávila, ​Los Loros, Mazalinos, Los Narros, Santa Lucía de la Sierra, Serranía, El Tremedal, La Zarza kaj Casas del Rey (senhomejo). Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 68,37 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 112 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 95 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun Navacarros (Salamanko), La Hoya (Salamanko), Becedas, La Carrera, Candelario (Salamanko), Umbrías, Tornavacas (Cáceres), Puerto Castilla kaj Gil-García. La tereno de la municipo estas ĉefe montara, elstare norde la Sierra de Béjar, kiu faras limon kun la provinco Salamanko. Ene de la municipa teritorio estas la hidroelektra centralo El Chorro, elirejo por piedirado al la Lageto de la Duko, de glaĉera deveno konsiderata la plej granda de la Regiona Parko de la Sierra de Gredos.​ Ankaŭ la lagetoj de Trampal estas ene de la municipo. Canchal de la Ceja estas la plej alta pinto de la municipo (2428 m).
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Antaŭ 1833 ĝi apartenis al la Provinco Salamanko kiel la cetero de la natura komarko Supra Tormes. Ĝis 1979 ĝi nomiĝis Solana de Béjar. En 1977 ĝi aligis la loĝlokojn Santa Lucía de la Sierra, Tremedal kaj La Zarza, kun ties malgrandaj subdomaroj, inter kiuj elstaras Los Loros, pro la aparta ekologia valoro de ĝis medio.
Komence de la 21-a jarcento la teritorio de Solana de Ávila suferis du tre gravajn incendiojn. La unua okazis en Aŭgusto 2003 kaj en ĝi bruliĝis inter 6275 kaj pli ol 8000 hektaroj. Temis pri intenca incendio. La dua okazis en Aŭgusto 2012 kaj en ĝi bruliĝis pli ol 1000 hektaroj de tereno de paŝtejoj kaj makiso. Necesis interveno de militistoj kaj same estis intenca.
(13725) 1998 QY55
(13725) 1998 QY55 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Višnjan en Kroatio.
Kastorio (provinco)
La provinco Kastorio (Νομός Καστοριάς) ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"). Ĝi kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 53,000 loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo Kastorio. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Okcidenta Makedonio.
Darrington (Vaŝingtonio)
Darrington estas urbo en la norda parto de Kantono Snohomish, en Vaŝingtonio, Usono, en la valo de la norda branĉo de la rivero Stillaguamish. Ĝi havis 1.347 loĝantojn en 2010 laŭ la usona censo. Ĝi estas konata pro ĉiujara blugresa festivalo.
Kantono Saint-Privat
Kantono Saint-Privat (france canton de Saint-Privat) estas franca kantono lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 14 kantonoj de la arondismento de Tulle. Ĝia ĉefurbo estas Saint-Privat.
Komunumoj
Apartenas al la kantono de Saint-Privat la jenaj 10 francaj komunumoj :
Vulcan (Brașov)
Vulcan [vulkan] (hungare: Szászvolkány, germane: Wolkendorf) estas komunumo en Rumanio okcidente de Braŝovo. En 1910 ĝi havis 1 779 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 3 224 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1369. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Brassó vármegye). Administre apartenas al ĝi Holbav (de 2004).
Krasnij Sulin
Krasnij Sulin (ruse Красный Сулин) estas urbo en Rostova provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60422.
La urbo estis fondita en 1797, kvankam oficiale ĝi estis fondita en jardeko de jaro 1870.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1926.
La interurba telefona kodo estas 86367, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
La urbo estas ĉe rivero Kundrjuĉja (Кундрючья) (baseno de rivero Don (Дон)).
En la urbo estas fervoja stacio Sulin (Сулин).
En jardeko de jaro 1870 la urbo kuniĝis kun loĝejo de karbonferproduktanta uzino funkcianta surbaze de la lokaj minkampoj de fera erco.
En jaro 1959 la urbo havis 39,9 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 44,2 mil loĝantojn.
Estetrolo
Estetrolo (E4), aŭ oestetrolo, estas malforta estrogeno, kiu estas nur vere detektebla dum gravedeco. Ĝi tre rilatas al estriolo, kiu ankaŭ estas malforta estrogeno, kiu estas trovebla dum gravedeco en altaj kvantoj. Kune kun estradiolo (E2), estrono (E1), kaj estriolo (E3), estetrolo estas grava estrogeno en la korpo.
Historio
Estetrolo estis malkovrita en la urino de gravedaj virinoj de Diczfalusy kaj kunlaborantoj en 1965.
NGC 3158
NGC 3158 (aliaj indikoj — UGC 5511, MCG 7-21-20, ZWG 211.22, PGC 29822) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
6829 Charmawidor
6829 Charmawidor estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca komponisto kaj orgenisto Charles-Marie Widor (1844–1937).
Louvre - Rivoli (pariza metrostacio)
Louvre - Rivoli [luvʁ ʁivɔli] estas stacio sur linio 1 de la Metroo de Parizo, situanta en la 1-a arondismento de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita en 1900. Ĝi troviĝas sub Strato Rivoli.
Komence, la stacio estis nomita Louvre pro ĝia proksimeco kun Strato du Louvre kaj la eniro de la Luvra Palaco kiu efektiviĝis tra kolonaro Mansart ĝis 1990. Specifa dekoracio estis farita fine de la 1960-aj jaroj. Tamen, la renovigo de la muzeo farita en 1989 kaj ĝia enirejo nun situanta sub la Honor-korto tra Piramido kondukis al transloko de aliro per metroo al stacio Palais Royal, alinomita en 1989  dum samtempe Louvre fariĝis Louvre - Rivoli.
Stillaguamish (rivero)
La rivero Stillaguamish (elp. "stilagŭAmiŝ") estas rivero kies ĉefa parto fluas de Arlington en kantono Snohomish, Vaŝingtonio, Usono, okcidenten ĝis la Puĝeta fjordo iom norde de Warm Beach. Ĉe Arlington kunfluas du ĉefbranĉoj, laŭnome "North Fork" kaj "South Fork" (norda resp. suda branĉoj). La norda branĉo — la pli longa el la du, ĉirkaŭ 72 km — estiĝas el pluraj riveretoj apud la monto Finney Peak en kantono Skagit, ĉirkaŭ 15 km norde de Darrington; la malpli longa suda branĉo estiĝas en la mezo de kantono Snohomish, sude de Darrington.
Louvre - Rivoli (pariza metrostacio)
Alirejoj
Ĝia ununura enirejo situas ĉe la kruciĝejo de Strato du Louvre kaj Strato Rivoli, fronte al fasado de Luvro.
Stillaguamish (rivero)
La nomo de la rivero venas de samnoma popolo, la indiana tribo Stillaguamish.
Josef Engst
Josef ENGST (naskita la en Ehingen-Tiefenhülen) estis germana esperantisto kaj instruisto de komerco.
Krasnij Ĥolm
Krasnij Ĥolm (ruse Красный Холм) estas urbo en Tverja provinco en Rusio.
(12417) 1995 TC8
(12417) 1995 TC8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
Josef Engst
Li estis esperantisto de 1911. Li propagandis precipe en instruistaj rondoj kaj de 1926 ĝis 1929 en la komerca universitato de Mannheim. Post la dua mondmilito li loĝis en Ulm.
Krasnij Ĥolm
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28232501.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
La interurba telefona kodo estas 08237, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe rivero Neledina (Неледина) (baseno de rivero Volgo).
En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1899).
En jaro 1959 la urbo havis 6,9 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 6,4 mil loĝantojn.
Eszter Kokas
Eszter Kokas [ester kokaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kokas Eszter estis hungara kuracisto, fiziologo. Ŝia fratino estis Klára B. Kokas.
Eszter Kokas naskiĝis la en Körmöcbánya (Hungara reĝlando, nuntempa Kremnica en Slovakio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Eszter Kokas frekventis gimnazion en Győr, poste ŝi akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Tisza István en 1927. Tiutempe ŝi plulernis aŭ esploris en Berlino (1926, 1931), Lausanne (1927, 1929), Parizo (1929). En 1936 ŝi ricevis stipendion en Londono. En 1939 ŝi iĝis nedeklarita privata profesoro en Scienca Universitato Pázmány Péter, inter 1939 - 1943 ŝi laboris en fiziologia instituto en Budapeŝto, fine ŝi laboris jaron en ministerio. Dum la komenciĝanta socialismo ŝi trovis sin en listo de malamikoj, ŝi estis nur instituta instruisto. En 1951 ankaŭ tiu titolo estis reprenita, ŝi povis labori en ordinara kuracejo, inter 1954–1960 en instituto pri tuberkulozoj. En 1956 pro la politika mildiĝo ŝi kandidatiĝis.
Kurkumino
Kurkumino aŭ  C21H20O6 estas ruĝa-flava solidaĵo trovata en la plantoj de la familio de la Curcuma longa. Ĝi apartenas al la familio de la zingibro kaj estas uzata kiel herbo-suplemento, en kosmetikaĵoj, kaj en la nutroindustrio kiel nutrogustigilo kaj nutrokolorigaĵo. Kemie, ĝi estas "duarila-heptanoido", apartenanta al la grupo de la "kurkuminoidoj", kiuj estas naturaj fenoloj respondecaj pri la oranĝa-flava koloro de la kurkumo.
Ĝi ekzistas sub la "enola formo" en organikaj solvantoj kaj sub la keto-formo en akvo. Kurkumino ne estas solvebla en akvo kaj etero, sed estas solvebla en etanolo, acetata acido, natria bikarbonato, kloroformo, DMSO, dukloro-metano kaj acetono. La bonfaraj sanefikoj de la kurkumino jam estis abunde esploritaj. Ili konektiĝas al la kapableco de la komponaĵo plibonigi la supervivadon de la ĉelo, ĉelproliferado, kaj "angiogenezo" krom ĝiaj efikoj kontraŭ inflamoj.
Historio
Kurkumino estis priskribita kaj ekstraktita en 1815 de Arthur I. Vogel kaj Pierre Joseph Pelletier sub la nepura formo el la rizomoj de la kurkumo. Kelkaj esploristoj konstatis ke la kurkumino estas malstabila kiam la pH estas alkala. Kiam la pH restas en la rango inter 4 kaj 7 ĝia molekulo montris pli da stabileco. Rilate al la varmo, oni konstatis ke temperaturoj malpli altaj ol 100 °C la molekulo ne trapasas signifajn modifojn. Tamen, tridek tagojn sub la lumo, la kurkumino degradiĝas pro la agado de la oksigeno.
Antaŭ pli ol dek mil jaroj la kurkumo estis uzata en la hindia kaj ĉina kuiradoj por la traktado de diabetoj, korizoj, hepato-malsanoj, reŭmatismo kaj sinusito. Dank'al la anti-inflamaj, anti-kanceraj kaj anti-oksidigaj proprecoj, malkovritaj laŭlonge de miloj da jaroj da sciencaj esploroj, oni konkludis ke la kurkumino estas potenca terapeŭtika agento kiuj estonte anstataŭos toksajn agentojn, ĉefe dum la traktado de neoplazioj.
Neutz-Lettewitz
Neutz-Lettewitz estas eksa komunumo kaj ekde 2011 parto de la nova urbo Wettin-Löbejün en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2009 la tiam ankoraŭ sendependa komunumo havis loĝantojn.
Ĝermolisto de barataj esperantistoj
Henry Josef Cmi
Henry Josef CMI (naskiĝis en 1891 - mortis frue de 1987 en Kalikuto aŭ Kozhikode, Hindio) estis UEA-delegito kaj fakdelegito pri medicino.
Naren Dholokia
Naren DHOLOKIA (naskiĝis en 1906, mortis en 2002) estis iama fakdelegito de UEA pri vidbendoj, fotografio kaj barata kuirarto en Burnley (Barato), emerita kvalitkontrolisto, interalie tradukis hindajn poemojn.
J. T. Jesudasan
J. T. JESUDASAN (naskiĝis en 1881, mortis 1965 en Nagercoil, tiama procinco Madraso, ekde 1969 nomata Tamilnado) estis barata Esperanto-pioniro, kiu lernis la lingvon jam en 1900.
Rosel
Rosel estas franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Roselois.
Valerio Trujano
Valerio Trujano estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Valerio Trujano. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 558.
Geografio
Valerio Trujano apartenas al la distrikto Cuicatlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono Cañada), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1502 loĝantojn. El tiuj estis 677 viroj kaj 825 virinoj. La komunumo havas surfacon de 53,58 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 620 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 225 indiĝenoj. El tiuj 168 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 168 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Stillaguamish (popolo)
Stillaguamish estas la nomo de indiĝena etno de Vaŝingtonio. Historie, la popolo loĝis laŭ la fluejo de la rivero Stillaguamish — la vorto en laŝucida lingvo nomas la popolon, ne la riveron — de ĉirkaŭ la nuna urbo Arlington ĝis la elfluejo en Puĝetan Fjordon. Nuntempe, parto de la etno apartenas al la tribo Stillaguamish, kies rezervejo havas ĉefsidejon en Arlington, kaj alia parto apartenas al la federacia tribaro ĉe Tulalip.
7993 Johnbridges
7993 Johnbridges estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, tiam en Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).
Nomo
John Bridges bazita ĉe la Universitato de Leicester, estas spertulo pri la mineralogio kaj petrologio de, kondritaj meteorŝtonoj kaj kometa materialo revenigitaj far de la misio Stardust. Li estis partoprenanta scienculo en la misio de la robota veturilo Marsa Scienca Laboratorio.
Milpieduloj
Milpieduloj estas miriapodoj kiuj havas longajn korpojn dividitajn en segmentoj, kun du paroj da kruroj po ĉiu segmento. La klaso de la milpieduloj, aŭ diplopodoj, enhavas ĉirkaŭ 10 000 speciojn. Ili kutime manĝas putrantajn kreskaĵojn kaj foliojn. Oni facile povas distingi ilin de la parencaj centpieduloj, kiuj moviĝas multe pli rapide kaj havas pli longajn krurojn.
Kvankvam la nomo sugestas ke ili havas mil piedojn, milpieduloj kutime havas inter 36 kaj 400 krurojn. Tamen, anoj de la malofta specio Illacme plenipes povas havi ĝis 750 kruroj.
Cork
Korko (Corcaigh, Cork [kork]) estas irlanda urbo en Graflando Cork ĉe la suda marbordo de la insulo. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la respubliko, post Dublino.
Ĝi situas preskaŭ ĉe la bordo de la Kelta Maro, al kiu ĝin ligas rivero Lee. La rivero dispartigas la urbon kaj mem dispartiĝas, formante insuleton, kiu konsistigas gravan parton de la urbocentro. Cork posedas marhavenon ne sensignifan, en la proksima setlejo Cobh.
Ĉar la ĉefurbo Dublino kvazaŭ ĉiam estis sub domina politika kaj kultura influo angla, multaj Cork-anoj konsideras sian urbon la vera kultura ĉefurbo de la lando.
Historio
La urbo havas sufiĉe malnovan originon; certaj spuroj de ĝia ekzisto estas de antaŭ 800 jaroj, kiam ĝi aperis sur reĝaj mapoj konfirmitaj de Johano Senlanda en 1185. Kredeble ĝi estis fondita kiel monaĥeja komplekso de s-ta Finbar; laŭ legendo en la jaro 606.
Ankaŭ en la moderna historio Cork havis elstaran rolon. Michael Collins devenis el ĝia distrikto, kiu estis ankaŭ bastiono de IRA dum la Irlanda Milito de Sendependeco kaj centro de tiuj, kiuj kontraŭis la anglan-irlandan traktaton dum la enlanda milito de 1922.
Urbonomo
La angla nomo de la urbo deriviĝas de la gaela formo Corcaigh, kiu laŭlitere signifas "marĉejo" kaj rilatas al la situo ĉe rivero Lee. Male al aliaj urbonomoj tiu nomo estis de la angloj nek tradukita nek prononce adaptita, sed simple kripligita.
Urboĝemelecoj
En 2005 Cork estis Eŭropa Kultura Ĉefurbo.
Esperanto
Laŭ la Enciklopedio de Esperanto en Cork naskiĝis James Charles O'Connor.
Faversham
Ekzistas setlejo ĉe Faversham ekde antaŭromia epoko, apud la antikva haveno sur Faversham Rivereto. La saksoj ankaŭ enloĝis ĝin kaj ĝi menciiĝis en la Domesday Book kun la nomo 'Favreshant'. Reĝo Stephen ŝategas Faversham kaj establis Faversham abatejon. Poste, ĝi iĝis grava haveno kaj centro de bierofarado; la bierofarejo Shepherds Neame fondita en 1698 ankoraŭ funkcias. La urbo ankaŭ estis la centro de la eksplodo-industrio, sed en 1916 eksplodo mortigis 100 homojn kaj la industrio malkreskis.
Faversham estas la loko, kie mortis James Charles O'Connor. Li estis elstara irlanda esperantisto kaj filozofio.
Les Mazures
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Traktato de Brest-Litovsk
La Traktato de Brest-Litovsk estis pac-traktato inter soveta Rusio kaj Ukrainio unuflanke kaj la centraj regnoj (Aŭstrio-Hungario, Bulgario, Germanio kaj Turkio) aliflanke. Ĝi estis subskribita la en Belarusio, proksime de urbo Brest, tiutempe nomata "Brest-Litovsk'".
La traktato fiksis la eliron de Rusio el la Unua mondmilito kaj el alianco (entento) kun Anglio, Francio, Italio kaj Usono. La soveta registaro timis, ke plua militado malfortigos la landon kaj renversos la registaron.
Kvankam la rezultoj de la (ne finita) milito parte kontraŭis la decidojn de la traktato, ĝi grave influis la postan sendependecon de Finnlando, Estonio, Latvio, Litovio kaj Pollando.
La kondiĉoj de la paco
Je la rusa flanko la traktado estis gvidata komence de Lev Trockij, kiu uzis sian tutan retorikon por eviti cedon al la postuloj de Germanio. Krizo ekestis je la (laŭ julia kalendaro), kiam Germanio prezentis diktaĵon pri paco. Inter la bolŝevikoj la pozicioj estis malsamaj, eĉ kontraŭaj: La maldekstro, apogata ankaŭ de la maldekstraj social-revoluciuloj, proponis malakcepti kaj puŝi la revolucian militon al ekstremo, apelaciante la amasojn de la okcidentaj landoj meti finon al la imperiisma agreso; tiun ĉi tezon subtenis precipe Nikolaj Buĥarin.
Ankaŭ Trockij kontraŭis pacon je la kondiĉoj de la diktaĵo, sed vidis elirvojon en unuflanka (rusa) rifuzo batali; tiel la germanaj generaloj ne povu militi plu pro interna opozicio. Nur Lenino postulis, ke la traktaton oni subskribu je ajna prezo.
La paco de Brest-Litovsk'
La 28-an de januaro 1918 (10-an de februaro laŭ gregoria kalendaro) ĝuste Trockij diskonigis la rusan decidon ne plu batali kaj malmobilizi la armeon. Li estis certa, ke tio finu la bataladon, sed la 16-an de februaro (Rusio je la 1-a de februaro akceptis la gregorian kalendaron) la germanaj armeestroj deklaris, ke la 17-an la armistico nuliĝos. La 18-an de februaro la germana armeo antaŭeniris kaj trairis la forlasitajn rusajn frontliniojn. Malgraŭ heroaj defendoprovoj de volontulaj taĉmentoj la situacio iĝis senespera, kaj Lenino ricevis, post minaco demisii, de la Centra Komitato de la Bolŝevisma Partio la rajton subskribi la pacon, kvankam la novaj kondiĉoj estis eĉ pli severaj ol la antaŭaj: cedo de Estonio, Latvio kaj ĉiuj teritorioj jam okupitaj de germanaj trupoj, materiaj reparacioj kaj teritoriaj cedoj al la Osmanida imperio en Transkaŭkazio. Je tiuj kondiĉoj la paco estis subskribita la 3-an de marto 1918. La 15-an de marto la plejsupera soveto ĝin ratifikis.
Sekvoj de la paco
La paco subskribita en Brest-Litovsk' estas "imperiisma paco", kiu malrespektas unu el la principoj de la oktobraj dekretoj: La rajton je mem-decido de la popoloj. Ukrainio estis okupita de la germana armeo, kiu instalis pupan registaron, kiu kamuflu la forprenon de krudmaterialo kaj greno necesaj por la germana militado okcidente. En Finnlandon, sendependiĝinta en oktobro 1917, Germanio sendis trupojn por apogi kontraŭrevolucion, kiu renversis la socialdemokratian registaron. Ankaŭ en Litovio kaj Estonio la sovetajn registarojn anstataŭis aliaj, apogataj de la germana armeo. Besarabio estis aneksita al Rumanio, kaj la Osmanida imperio okupis teritoriojn en Transkaŭkazio.
Kiam la Germanio devis sukskribi armisticon kun la aliancanoj, unu el ties kondiĉoj estis la nuligo de la Traktato de Brest-Litovsk'.
Milonice (distrikto Blansko)
Milonice estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Blansko. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1358.
Kilkiso
Kilkiso (greke Κιλκίς - Kilkis) estas historia pejzaĝo kaj nuntempa regiona distrikto de Grekio (unu el sume 51 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administa regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiu greke nomigis Νομός, do "nomos". La teritorio kovras areon de 2.519 km² kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 89.000 loĝantojn.
La areo estas malurba, kaj la loĝantoj vivas en diversaj vilaĝoj kaj urbetoj dise tra la provinco. Relative grandaj komunumoj estas Gumenisa, Aksiupolis kaj Polikastro. La administra sidejo Kilkiso estas la sola urbo de la provinco. Plej gravaj agrikulturaj produktoj estas tritiko, tabako kaj kotono, sed pli kaj pli ankaŭ la bestobredado gajnas signifon. Industriaj entreprenoj apenaŭ ekzistas.
Senmarka kolombo
Senmarka kolombo aŭ Senornama kolombo (Patogienas inornata) antaŭe (Columba inornata) estas karibia kolombo de la familio Columbidae, kiu vivas en Kubo (Insulo de la Junularo), Hispaniolo (Dominga Respubliko kaj Haitio, nome en Insulo de la Testudo), Jamajko, kaj Puertoriko. Ties naturaj habitatoj estas arbaroj, marbordaj dezertoj, mangrovejoj kaj marĉaj areoj. Ĝi estas minacata per habitatoperdo.
Priskribo
La Senmarka kolombo estas granda birdo (38 cm) kiu iom similas al ofta urbokolombo. Jedistance ĝi aspektas pale blu-griza ĝenerale. La kapo, malantaŭa kolo, brusto, kaj parto de la flugiloj estas ruĝec-vinecaj. Ripoze, la flugiloj montras blankan bordon; dum flugo, ĝi formas rimarkindan flugilstrion. Kruroj kaj piedoj estas malhelruĝaj. La ino estas iomete pli malgranda kaj senbrila ol la masklo. La junuloj estas pli brunaj ĝenerale, kun palaj flugilbordoj kaj malhelaj okuloj.
Taksonomio
La Senmarka kolombo estas reprezentanto de relative ĵusa insuladapto de la Flavbeka kolombo (P. flavirostria) aŭ de la Maranona kolombo (P. oenops), kiuj troviĝas respektive en Centra kaj Suda Ameriko. Tri subspecioj de la Senmarka kolombo estas agnoskataj: nome P. i. inornata el Kubo kaj Hispaniolo, P. i. exigua el Jamajko, kaj P. i. wetmorei el Puertoriko.
Puertorika senmarka kolombo
Dum la 1970-aj jaroj, la Puertorika senmarka kolombo (P. i. wetmorei) estis rande de formorto. Konservoprogramo estis enkondukita por savi la specioj kaj nun ĝi nombras kelkajn milojn da individuoj.
130161 Iankubik
130161 Iankubik estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 5:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Ian Kubik, Mekanikan Inĝenieron por la instrumento OTES (Spektrometro por Termika Elsendo de la Misio de Alvenigo de Asteroida Specimeno OSIRIS-REx). Tio estis lia unua grava inĝenierarta rolo depost lia diplomiĝo ĉe la Arizona Ŝtata Universitato.
Ricken (montpasejo)
Ricken-Pasejo estas montpasejo en la Antaŭalpoj, kiu ligas la Linth-Ebenaĵon kun Togenburgo en Kantono Sankt-Galo.
Geografio
La svisa pasejo situas sur alteco de 805 m s.m. en la municipo Ricken, kies areo estas dividita inter la politikaj komunumoj Wattwil kaj Ernetschwil. Ĝi formas la kulturan limon inter la elektodistrikto Togenburgo, kiu estas orientita al Sankt-Galo, kaj la elektodistrikto See-Gaster, kiu orientiĝas pli al Rapperswil kaj Zuriko. Depende de la starpunkto oni diras "tiuj de la alia flanko de Ricken..."
Fervoja Tunelo
Sub la Ricken-Pasejo kondukas la 8 km longa fervojtunelo de la Svisaj Orientaj Fervojoj.
Librejo (apartigilo)
Librejo havas kelkajn signifojn:
845 Naëma
845 Naëma estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ĉefa ano de la Naema familio (subfamilio de la Flora familio).
Malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl, ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Naëma" por nekonata kialo.
Kájov
Kájov (Gojau) estas vilaĝo en Ĉeĥio kaj komune kun vico da ĉirkaŭaj vilaĝoj ankaŭ municipo situanta 4 km okcidente de Český Krumlov sur dislimejo de PPR Blanský les. Ĝi troviĝas en distrikto Český Krumlov, regiono Sudbohemia. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1263.
Vilaĝo Kájov estas abunde vizitata mariana pilgrima loko, unu el la plej malnovaj en Bohemio. Unuafoje ĝi estas dokumentita en la 13-a jarcento kiel falanta sub cisterciana monaĥejo Zlatá Koruna. La loko estis en la histoio kelkfoje reguligata kaj disvastigata, krom aliaj post bruligo en la jaro 1469 kaj en la tempo de baroko en la 17-a jarcento. Tiel estiĝis pilgrima komplekso kreata de Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria en Kájov, kapelo de Morto de Virgulino Maria, paroĥo kaj hospico. Nur en la jaro 1930 ĉi tien venis membroj de ordeno de oblatoj kaj fondis ĉi tie konventon en konstruaĵo de la paroĥo, sed kiu estis post la dua mondmilito nuligita.
Membrigo de municipo
Kájov estas el teritorie-administra vidpunkto netipa municipo, ĉar ĝi ne havas "propran" katastran teritorion. Ĝi etendiĝas sur katastraj teritorioj de Kladenské Rovné, Kladné, Kraví Hora, Křenov u Kájova kaj Novosedly u Kájova. Kájov mem poste situas plejparte sur la katastra teritorio Kladné kaj la norda parto (Nový Křenov) sur la katastra teritorio Křenov u Kájova.
Alliĝo de Boletice
En la jaro 2011 Ministerio de defendo de Ĉeĥio proponis optimaligon de armeaj spacoj, en kies kadro kelkaj domaroj kaj vilaĝoj inkluzive de Boletice devus esti elmembrigita ĝis komenco de la jaro 2015 el armea spaco Boletice.
Makedonska Kamenica
Makedonska Kamenica (makedone Македонска Каменица) estas urbo situanta en la nordoriento de Norda Makedonio, en la Orienta regiono. Ĝi estas la administra centro de la Opština Makedonska Kamenica. Laŭ la censo de 2002 loĝas ĉi tie entute 5 147 homoj.
Loko, priskrobo
Ĝi situas ĉe la suda piedo de la montoj Osogovo, laŭ ambaŭ bordoj de la rivero Kamenička Reka.Ĉe la suda rando de la urbo estas la golfeto de Lago Kalimanci. La alteco de la urbo ĉe la lago estas ĉirkaŭ 540 m kaj nordokcidente leviĝas en la montojn ĝis preskaŭ 1000 m.
Transporto
La ĉefa vojo A3 pasas tra la urbo, kiu kondukas de la urbo Kočani (28 km) al la urbo Delčevo(25 km) kaj plu al Bulgario (35 km).
De la urbo al la nordo estas flanka vojo R1210. Ĝi leviĝas laŭ la rivero al la montoj kaj finiĝas super la vilaĝo Sasa ĉe la surfaca minejo.
Loĝantaro
La loĝantoj de la urbo estas plejparte makedonoj (99,2%).
La loĝantoj laboras en minado (Minejo Sasa), en prilaborado de plumbaj kaj zinkaj ercoj kaj en teksa industrio.
Referenco
Statistikoj: https://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf
NGC 3159
NGC 3159 (aliaj indikoj — MCG 7-21-21, ZWG 211.23, NPM1G +38.0190, PGC 29825) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Libraristo (apartigilo)
Libraristo havas kelkajn signifojn:
Kantono Nozeroy
La kantono Nozeroy ( prononcu "Nozeroj) estas franca kantono, kiu situas en la departemento Jura kaj en la regiono Franĉ-Konteo. Ĝi estas unu el la 19 kantonoj de la arondismento de Lons-le-Saunier. Ĝia ĉefurbo estas Nozeroy.
Komunumoj
La kantono Nozeroy enhavas 26 komunumojn :
Tórtoles de la Sierra
Tórtoles de la Sierra [TORtoles delaSJEra] estas municipo en la okcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,78 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 47 loĝantojn. Ĝi perdis 70 loĝantojn el 1991 (kreado de la municipo) pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 67 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. La preĝejo estas de la 16-a jarcento.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Jakab Fiala
Jakab Fiala, laŭ hungarlingve kutima nomordo Fiala Jakab estis hungara pastro, monaĥo, instruisto, poeto.
Jakab Fiala naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Rákos (nuntempa Rákoš (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo) en Slovakio), li mortis la  en Breznóbánya (nuntempa Brezno en Slovakio).
Biografio
Pri lernojaroj de Jakab Fiala mankas informoj. Post instruado li aliĝis al la piaristoj en 1716 en Vác, poste jam en tiu urbo li daŭris la instruadon. Ekde 1719 li studis teologion en Privigye, sed samtempe li instruis en la loka gimnazio. En 1720 li instruis en Breznóbánya, en la sekvaj jaroj en pluraj lokoj, ekzemple en Privigye, Szeged, Pest (urbo), Kecskemét. Kelkfoje li estis lernejestro aŭ monaĥejestro en diversaj lokoj.
Li estas taksata, kiel elstara pedagogo, krome estas menciindaj liaj poemoj kaj lernejaj dramoj. Tiutempe mankis en Hungarlando teatrejoj, la sola ebleco estis aranĝi teatraĵojn en lernejoj.