cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okcidenta Misamiso
Okcidenta Misamiso - tagaloge Kanlurang Misamis, plenforme Lalawigan ng Kanlurang Misamis (sed ankaŭ Lalawigan ng Misamis Occidental), subanene Sindepan Mis'samis, hispane Misamis Occidental, plenforme Provincia de Misamis Occidental - estas provinco de la Filipinoj. Ĝia ĉefurbo estas Oroquieta; grava urbo estas Ozamiz. La provinco fondiĝis en 1929. Ĝi kovras parton de la insulo Mindanao, kaj apartenas al la regino Norda Mindanao (regiono 10), tuj oriente de la Zamboanga Duoninsulo, en la apuda mapo bildigita en verdaj nuancoj en la okcidenta parto de Mindanao. La provinco ampleksas areon de 2 055 kvadrataj kilometroj kaj laŭ stato de la jaro 2015 entute 602 126 loĝantoj vivis sur la provinca teritorio, kio rezultigas loĝdenson de 280 loĝantoj po km². Vaste parolataj lingvoj en la provinco estas la cebua, la subanena, la tagaloga, la angla kaj la maranaa.
Kamiŝin
Kamiŝin (Камышин) estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18415.
La urbo estis fondita en jaro 1667.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
La interurba telefona kodo estas 84457, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo ĉe enenfluo en ĝin de rivero Kamiŝinka (Камышинка).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 56,5 mil loĝantojn.
4709 Enomo
4709 Enomo estas meze granda, trojano de Jupitero, kiu orbitas kun granda klineco proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ano de la asteroida grupo "Troja Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, 80 km norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
En la Iliado, du trojaj batalintoj de troja milito havis la nomon Enomo. Unu estis mortigita de Aĥilo, la alia de Odiseo.
Albedo
Tiu asteroido ŝajnas havi nenormale grandan albedon por troja asteroido de Jupitero : ĉ. 0,15. La du ĉefa kialigoj de tiu nenormalaĵo estas ke ĉu la surfaco de 4709 Enomo entenus hela(j)n loko(j)n, (akva glacio ?), ĉu la rotacio aŭ la varma inerto de la korpo ne permesus kalkuli ties albedon laŭ kalkulo bazita sur ĝia infraruĝa elsendo.
Irará
Estas naturaj Irará: gogulo Dida, iama golulo de la Milan kaj de la Brazila nacia teamo de futbalo; la muzikisto Tom Zé kaj de la verkisto  Emídio Brasileiro.
Esperanto en Irará
Dum libertempo, Ademar Sena fondis “Esperanto-Grupo de Irará”, la 21-an de julio 1937, kies unua estraro estis:
Prezidanto, Deraldo Miranda dos Reis; Sekretario, José Maria de Lima; Propaganda Direktoro, Pedro Correia Damasceno; kaj Kasisto, Antônio Alves Campos.
Imre Réty
RÉTY Imre (re:ti) estis hungara juristo, redaktoro, politikisto naskita en Kiskirályhegyes la 5-an de novembro 1892 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc la 17-an de marto 1976.
Kariero
Réty Imre fariĝis pastro en Budapeŝto (1915) kaj ŝi doktoriĝis (1917). Li estis respondecredaktoro de Temesvári Újság. En 1926 li elpaŝis kaj li loksidiĝis en Odorheiu Secuiesc kaj ekigis gazeton, hungarlingvan version de liberala partia gazeto de M. Oct. Dobrotă Harghita, kies li estis en 1926 respondecredaktoro, poste ĉefredaktoro. Inter 1929-1933 li estis urbestro de Odorheiu Secuiesc. En 1936-1937 li akiris diplomon de advokato, kaj li malfermis oficejon en la urbo. En 1932-33 li estis deputito en la ruman parlamento (en listo de Magyar Kisgazda Párt, fondita de li), kaj li ĉefredaktis la gazeton de la partio (1936, A Nép. Inter 1945-1948 li estis vicurbestro, ĉefredaktoro de samajngazeto Szabadság (ĝis 1-a de majo 1946).
Buggery Act (1533)
La Buggery Act 1533, formale An Acte for the punishment of the vice of Buggerie (Akto por la puno de la sodomia malvirto), estis Ago de la Parlamento de Anglio kiu estis sukcese aprobita dum la regado de Henriko la 8-a.
La Akto difinis misagadon kiel nenatura seksa ago kontraŭ la volo de Dio kaj homo. Ĉi tio poste estis difinita de la tribunaloj por inkludi nur anusan penetradon kaj zoofilion. La Akto restis vigla ĝis ĝi estis nuligita kaj anstataŭita de la Offences Against the Person Act 1828, kaj kalumnioj restos grava ofendo ĝis 1861.
Puffinus pacificoides
La Sanktahelena pufino (Puffinus pacificoides) estas formortinta specio de marbirdo de la familio Procelariedoj. Ĝi estas konata nur el restoj el subfosilioj trovitaj en la insulo Sankta Heleno en la Suda Atlantika Oceano. Ĝi probable iĝis formortinta fine de la lasta glaciperiodo, aŭ komence de la Holoceno, kiam la klimato iĝis pli varma.
Etimologio
La specifa nomo de la taksono derivas el pacificus plus greka oides (simila), laŭ ties rilato al la vivanta specio Puffinus pacificus.
Mlle Duval
Mademoiselle Duval (1718 - p1775) aŭ Mlle. Duval du Tillet, estis franca komponistino, dancistino kaj tre kompetenta klavicenisto de la 18-a jarcento. Letero al la Journal des nouvelles de Paris en 1736 raportis ke ‘Duval’ estis ŝia artista nomo, eĉ sen antaŭnomo.
Kiam Mlle. Duval estis 18-jaraĝa, ŝi komponis sian plej konatan verkon, la operan baleton ‘La genioj’ aŭ ‘La karakteroj de la Amo’ (Les Génies, ou Les caractères de l'Amour). Ĝia eldono estis sponsorita de la Princo de Carignan kaj prezentiĝis ĉe la Pariza Opero en oktobro 1736. Ĝi estis verkita laŭ teksto de Jacques Fleury de Lyon (1730-1775) en heroa baleta stilo.
La baleto de la 18-a jarcento, male al baleto de la 19-a jarcento, estis malpeza ĝenro, eĉ foje komika, duone kantita, duone dancita; ĝia temo estis nur amo. Ĉi tiu verko de Mlle Duval estas komponita laŭ la tiutempa moda temo de la ‘genioj de la naturo’, mitologiaj estaĵoj rekte ligitaj al la naturaj elementoj, kiuj estis konsiderataj ĝiaj protektantoj.
Recenzo en la Mercure de France raportis, ke Mlle. Duval akompanis la kompletan prezentadon de sia opero per klaviceno. La opero havis naŭ prezentadojn; la muziko estis laŭdita de la kritiko kaj la komponistino priskribita kiel ‘tre talenta junulino’.
La Mercure de France de novembro 1736 raportis: ''Estas facile konvinkiĝi per ĉi tiu verko, ke Mlle. Duval estas junulino kun  granda talento. (La opero) estas diversa kaj ekstreme bone evoluinta je multaj flankoj. Ĝenerale la recitativoj estis aplaŭditaj kaj la scenoj bone traktitaj; iuj violonaj aeroj kaj ĥoroj estis bone komponitaj kaj sufiĉe viglaj.''
Alia el ŝiaj komponaĵoj estas la duopo ‘De la Dio, kiu kaŭzas amon’ (Du Dieu qui fait aimer), kiu ankaŭ estis publikigita en 1736.
La ario ‘Ĉio, kion mi vidas, memorigas min’ (Tout ce que je vois me rappelle), kiu unue estis atribuita al Mlle. Duval nun oni opinias ke ĝi estas verko de Marie-Elizabeth Cléry (1761- p1795).
Fonto asertas, ke Mlle. Duval koncertis ĉe la Reĝa Akademio de Muziko kaj retiriĝis kun granda pensio; dum alia montras ŝin kiel aktorinon kaj dancistinon ĉe la Pariza Opero. Ŝi eble estis la 'Mlle. Duval', kiu kantis kiel maristo en la prologo al la paŝtista Daphnis et Chloë de Boismortier.
Ĉu ŝi estas la sama persono kiel franca komponistino de la 18-a jarcento identigita kiel Louise Duval? Kelkaj datumoj ne kongruas, ekzemple la datoj de naskiĝo kaj morto. Do, ĉar la familinomo ‘Duval’ estas ofta en Francio, ne certas, ke ĉiuj ĉi tiuj referencoj rilatas al la komponistino.
La operbaleto Les Génies de Mlle. Duval, iĝis la dua opero komponita de virino kiu estis prezentita ĉe la Pariza Operejo. La unua estis kvardek jarojn antaŭe! en 1694: ‘Céphale et Procris’ de Elisabeth Jacquet de La Guerre. Post 38 jaroj de Les Génies, en 1784 sekvis la prezentado de la verko de Henriette de Beaumesnil, kaj en 1800 tiu de Jeanne-Hippolyte Devismes. Ambaŭ ankaŭ komponis operojn por la Académie Royale de Musique. La longa daŭro inter ĉi tiuj prezentadoj konfirmas, kiel malfacile estis por virinoj produkti kaj prezenti operon al publiko.
Monta pavofazano
La monta pavofazano, Polyplectron inopinatum estas mezgranda, ĝis 65 cm longa, nigrecbruna fazano kun malgrandaj okulformaj makuloj ocelli kaj longaj gradecaj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj estas similaj. La masklo havas metalecajn bluajn ocelli en supraj partoj, verdaj ocelli en vosto de 20 plumoj kaj du spronojn en kruroj. La ino havas nigrajn ocelli en supraj partoj, senspronajn krurojn kaj voston de 18 plumoj. La ino estas pli malgranda kaj senkolora ol la masklo. Temas pri specio kun seksa duformismo.
Timida kaj kaŝema birdo, la Monta pavofazano estas distribuata kaj endemia en montaj arbaroj de centra Malaja Duoninsulo. Ties dieto konsistas ĉefe el beroj, skaraboj kaj formikoj.
Analizoj pri DNA konfirmas, ke tiu specio apartenas al klado kun la bronzvosta pavofazano, sed ankaŭ kun la kontinentaj specioj la germajna pavofazano kaj la griza pavofazano (Kimball et al. 2001).
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacio kaj limigita teritorio, la monta pavofazano estas pritaksata kiel vundebla fare de la IUCN Ruĝa Listo de minacataj specioj. Ĝi estas listita en apendico III de CITES en Malajzio.
NGC 2885
NGC 2885 (aliaj indikoj — IC 538, UGC 5037, MCG 4-22-58, ZWG 121.98, PGC 26811) estas galaksio en konstelacio Leono.
Amtorg Trading Corporation
Amtorg Trading Corporation, ankaŭ konata kiel Amtorg, estis organizaĵo fondita en 1924 fare de Armand Hammer en Usono per konsolidigo de usonaj firmaoj Products Exchange Corporation (1919) kaj Arcos-America Inc (1923). La posta estis usona ofico de All-Russian Co-operative Society (ARCOS). Amtorg celis reprezanti tie interesojn de la soveta eksterkomerca monopolo.
NGC 2885
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Amtorg Trading Corporation
Pro la deziro akiri avangardajn teknologiojn de Usono, la Sovetunio klopodis fortigi la komercadon kun Usono, spite al la forta kontraŭkomunisma pozicio de la Usono. Ĝi ankaŭ servis por kaŝejo de sekretservoj GRU kaj OGPU. Tio estis tre grava en la komencaj jaroj, antaŭ kiam Franklin D. Roosevelt agnoskis la Sovetunion, ebligante establon de konstanta ambasadejo en Vaŝingtono.
Amtorg sidis en Novjorko, la plej granda posedanto estis la Moskva Eksterkomerca Banko, pluaj posedantoj estis Centrosojuz (centra asocio de la konsumaj kooperativoj) kaj du sovetaj ŝtatanoj, dungitaj tie.
Charles Michels (pariza metrostacio)
Charles Michels [ʃaʁl miʃɛl] estas stacio sur linio 10 de la Metroo de Parizo, en la 15-a arondismento de Parizo.
Kálmán Murgács
MURGÁCS Kálmán [murga:ĉ] estis hungara komponisto naskita en Sepsiszentgyörgy la 20-an de julio 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de marto 1966.
Charles Michels (pariza metrostacio)
Stacio
La stacio situas sub Placo Charles-Michels, kaj estas orientita oriente-okcidenten, laŭ akso de Avenuo Émile-Zola. Ĝi priservas la vendejaron Beaugrenelle.
La stacio havas la nomon de Placo Charles-Michels, el la nomo de Charles Michels, komunista deputito de la 15-a arondismento, pafmortigita en 1941 de nazioj.
Kálmán Murgács
Biografio
Kálmán Murgács post gimnaziaj kaj violonstudoj laboris kiel helpnotario, poste li alvenis al ministerio pri interno; komisiite de notariorfejo li organizis hungaran kantgrupon kaj ĝis la germana okupo li trairis kun tiu grupo Hungarujon.
Charles Michels (pariza metrostacio)
Stacio
La, la stacio estis ŝovita al linio 10 okaze de reorganizo de linioj 8, 10 kaj 14.
La, same kiel la placo, ĝi estis alinomita Charles Michels.
Alirejoj
La stacio disponas pri ununura alirejo:
Valvis-dorso
La Valvis-dorso (el la nederlanda, afrikansa Walvis- [valvis] ceta, balena) estas kruta mezoceana dorso en la Suda Atlantiko kun longo de ĉ. 3000 kilometroj. La dorso etendiĝas el akvoprofundo de 5.000 m multloke je malpli ol 200 m sub la akvosurfaco. Ĝi situas inter la bordoj de sudokcidenta Afriko (Valvis-golfo, Namibio) kaj la vulkana insularo Tristan da Cunha, kie ĝi ligiĝas al la Mezatlantika dorso.
La Barre
La Barre estas la nomo de la sekvaj komunumoj en Francio:
Krome, La Barre estas la familia nomo interalie de la sekvaj homoj:
La Roche-Morey
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Hurschgasse
Hurschgasse estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Magda Varga
Magda Varga, laŭ hungarlingve kutima nomordo Varga Magda estis hungara operkantisto, (mezosoprano), instruisto, altlerneja instruisto. Ŝia filo estis György Cserhalmi.
Magda Varga naskiĝis la  en Mogyoród, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Magda Varga frekventis pedagogian altlernejon, kie ŝi akiris diplomon en 1945. Post siaj studoj ŝi instruis, sed ŝi ankaŭ lernis kantoteknikon private de Géza László. Inter 1951 kaj 1956 ŝi apartenis al koruso de Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste inter 1956-1978 al opera frakcio de la Teatro Csokonai (Debrecen). Ŝi ricevis tuj ĉefrolojn en rango privata kantisto. En 1958 ŝi kantis Carmenon, baldaŭ ŝi estis nomumita "la eterna Carmeno" aŭ "la plej bona hungara Carmeno". Inter 1978-1993 ŝi instruis en Debrecen en filio de Muzikakademio Franz Liszt (lastfoje ŝi estis docento), poste en la urba konservatorio. En 1997 ŝi estis ankaŭ proza aktoro de Teatro Csokonai. Ŝi ricevis 3 premiojn inter 1973-2008, krome ŝi havis la titolon "eterna membro de Teatro Csokonai".
Schwarzbach (Speyerbach)
La rojo Schwarzbach estas ĉ. 5 km longa alfluanto de la Speyerbach. Ĝi havas sian fonton meze de la Palatinata Arbaro en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La rojo komplete fluas tra la teritorio de la komunumo Elmstein.
LG Group
LG Corporation (koree: 법인) estas sudkoreia multnacia entrepreno, la kvara plej granda en Sud-Koreio. La firmao produktas hejmajn aparatojn, elektronikajn produktojn, saĝtelefonojn, tabulkomputilojn kaj kemiaĵojn tra kelkaj filioj funkciigantaj en okdek landoj ĉirkaŭ la mondo.
La konzerno LG tenas komunentreprenojn kun Philips (por la produktado de LCD- ekranoj), Hitachi (la produktado de diversaj magnetaj, optikaj kaj brulaj stokaj aparatoj). LG havas fabrikojn ĉie en Sudorienta Azio, inter aliaj en Ĉinio kaj Indonezio.
La filio LG Electronics produktas inteligentajn telefonojn, saĝhorloĝojn, tabulkomputilojn kaj larĝan gamon de konsumvaroj inkluzive de blankaj varoj por la hejmo kiel ekzemple fridujoj, lavmaŝinoj, klimatiziloj, televidiloj kaj DVD-diskoj por komputiloj.
Aliaj filioj estas Zenit Electronics, LG Display, LG Uplus, LG Innotek, LG Chem, kaj LG Energy Solution.
Historio
La firmao estis fondita en 1958 sub la nomo "GoldStar" (de la firmao "Lak Hui Chemical Industrial Corp"). En 1974 la firmaonomo "Lak Hui" ŝanĝiĝis al ".Lucky Co". En 1995 la nomo Lucky-GoldStar estis mallongigita al "LG" nur. La markigo "Life's Good" venis poste.
Aliaj produktoj kiel ekzemple purigaj agentoj por la korea merkato estis produktitaj sub la Lucky-marko, kiu iĝis gentnomo por dentopasto en Koreio.
Johano de Kolonjo (1270–1331)
Johano de Kolonjo (naskiĝinta proksimume 1270 en Kolonjo; mortinta la 15-an de marto 1331 samurbe) estis la tria katedralkonstruestro ĉe la katedralo de Kolonjo. En lia epoko oni konsekris la 27-an de septembro 1322 la ĥorejon.
Nigra anaso
La Nigra anaso aŭ Afrika nigra anaso (Anas sparsa) estas specio de anaso de la tipa genro Anas de centra kaj suda Afriko. Ĝi estas genetike plej proksima al la grupo de la Platbeka anaso (Johnson & Sorenson, 1999), sed montras kelkajn partikularaĵojn laŭ kutimaro (Johnson et al., 2000) kaj (se povas esti bone vidata) plumaro; laŭ tio ĝi estis klasata en la unuspecia subgenro Melananas pendante el plua studado.
Johano de Kolonjo (1270–1331)
La filo de la dua kolonja katedralkonstruestro Majstro Arnoldo laboris verŝajne en Freiburg kaj Strasburgo kiel submajstro kaj aktivis jam proksimume 1296 sub sia patro ĉe la katedralkonstrua metiejo je Kolonjo. Jam antaŭ 1308 li postsekvis sian patron en la posteno de la katedrala konstruestro de Kolonjo. Li estis edzo de Megtilda de Sailecgin, kun kiu li havis naŭ gefiloj.
Nigra anaso
La populacio de Gabono kaj de Kameruno ŝajne estas aparta subspecio nome maclatchyi, sed dubinde valida. Krom tio, oni agnoskas plej ofte la jenajn du subspeciojn:
Milera kamuflimito
Speco de aposematismo estas uzata por la tiel nomata Milera kamuflimito, per kiuj specioj kun iaj defendoj evoluas por simili unu al alia. Per tiu kamuflimito, du aŭ pli specioj, kiuj ne estas rilatigitaj sed kiuj havas unu aŭ pli da komunaj predantoj, sukcesis imiti la respektivajn avertajn signojn de aliaj specioj (ekz. per similkoloroj). La averta signalo al eblaj predantoj estas kunhavata, farante ilin lerni pli rapide kontraŭ malpli kosto de ĉiu specio. La termino estis nomita laŭ la germana naturalisto Fritz Müller, kiu la unua proponis la koncepton en 1878.
Nigra anaso
La Nigra anaso estas tute nigreca anaso kun tre kontrastaj blankaj markoj en sia dorso. La kruroj estas flavecaj. Klara distingilo estas la tre brilblua speguleto kun larĝaj nigraj bordoj ambaŭflanke kaj plia blanka bordo antaŭe. Junuloj aŭ inoj estas pli malhelbrunecaj kun blanka bekobazo. La idoj havas blankan vangon. Ĝi estas mezgranda anaso kaj ambaŭ seksoj estas similaj laŭ grando, sed se vidataj en paroj, la masklo estas rimarkinde pli granda.
Johano de Kolonjo (1270–1331)
Dum lia verkoperiodo ekestis la altovolbo kaj la kontraŭforta sistemo. Ankaŭ la novan planon por la fasado oni atribuas al li (aŭ ankaŭ al lia posteulo Rutger). La fasado estis altigata, plistriktigata kaj ricevis anstataŭ la ĝis tiam plantitajn kvin nur ankoraŭ tri.
Nigra anaso
Temas pri tre timida kaj teritoriema anaso. Ĝi estas kutime vidata en paroj aŭ malgrandaj aroj. Ili reproduktiĝas la tutan jaron en diferencaj areoj. La kovado daŭras 30 tagojn kaj estas farata de la patrino; la idozorgado daŭras pliajn 86 tagojn kaj estas farata ankaŭ nur de la patrino. La ovaro kvantas el 4 al 8 ovoj.
Johano de Kolonjo (1270–1331)
Johano eble ankaŭ kunlaborus kiel skulptisto pri la grandaj akvosputiloj kaj pri la reliefornamaĵo de la ĥorseĝaro. La suda turo de la fasado kaj la flanknavo de la laŭlonga domo estis ekkonstruata sub lia direktado.
Nigra anaso
Kvankam ĝi ŝatas resti en riveroj kaj rojoj dumtage, ĝi preferas grandajn malfermajn akvejojn dumnokte. Tiu anaso ŝatas akvejojn en arbaraj montetoj de Afriko kaj ŝatas ankaŭ kaŝi siajn nestojn ĉe fluanta akvo. La Nigra anaso faras sian tasforman neston el lignorubo kaj interplektitaj herboj. Kvankam ĝi konstruas sian neston ĉe fluanta akvo, ĝi estas ĉiam super la inunda nivelo kaj surgrunde.
Cuggiono
Cuggiono - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Johano de Kolonjo (1270–1331)
Kiam la nefinita katedralo en la 19-a jarcento estis plukonstruota, oni konsideris la mezepokan fasadoplanon remalkovritan de Sulpiz Boisserée.
Nigra anaso
Ili manĝas larvojn kaj pupojn kutime troviĝintajn sub rokoj, akvajn bestetojn, plantomaterialon, semojn, malgrandajn fiŝojn, helikojn kaj krabojn.
Naillat
Naillat estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 641 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Naillat etendiĝas sur 36,23 km², kaj havis 641 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 17 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Naillat situas je alteco de 530 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Naillat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Jeanine Gillet, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Monumentoj
La preĝejo Saint-Médard datiĝas de la 13-a jarcento sed estis multe plibonigita en la 15-a jarcento, per la aldono de la nuna sonorilturo. Proksime al Naillat ankaŭ videblas pluraj ŝtonmonumentoj, interalie la dolmeno de La Valette kaj la menhiro Pécut.
Administrado
Naillat apartenas al la kantono de Dun-le-Palestel, kies ĉefurbo estas Dun-le-Palestel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Trio (muzika formo)
Trio aŭ triteto estas en kelkaj muzikaj formoj interaĵo, kiun enkadras du trairaĵoj de la ĉefa triparta muzikpeco. Ekzemple en menueto en sinfonio, sonato aŭ suito la sinsekvo de la formpartoj estas jene: menueto -trio - menueto. Trioj ankaŭ ekzistas en skercoj kaj marŝo. La nomo devenas el la itala, kie ĝi signifas triopo. Historie ĝi unue estis intermuzikaĵo por tri muzikistoj, sed poste la nomo havis neniun rilaton al la nombro de muzikistoj.
Vidu ankaŭ
Trio (muzikensemblo)
La Membrolle-sur-Choisille
[] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre-et-Loire, prononco [], en la regiono Centro-Valo de Luaro, Centre-Val de Loire, prononco []. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Tours, al la kantono  kaj al la komunumaro Tours Métropole Val de Loire.
La komunumo situas nordokcidente de Turo.
Geografio
La areo de la komunumo estas granda je 6,87 km².
Ĉirkaŭaj lokoj
Jen estas la samlimaj komunumoj de La Membrolle-sur-Choisille :
Kemia inĝenierarto
Kemia inĝenierarto estas fako de inĝenierarto kiu koncernas la aplikadon de scienco, matematiko, kaj ekonomiko al proceso kie kemiaĵoj estas ŝanĝitaj al aliaj, esperebe pli valoraj, formoj. Tiel, ĝi aplikas kemion al inĝenieraj bezonoj.
La produktoj de kemia inĝenierarto estas diversaj kaj havas multajn ĉiutagajn uzojn. Kemia inĝenierarto influas profunde multajn aliajn industriojn, donanta medicinan, militan, median kaj aliaj uzojn.
Spiezer Schilling
Spiezer Schilling  estas bildigita kroniko de Diebold Schilling la maljuna de Berno, farita en la 1480-aj jaroj surbaze de sia Berner Schilling. Ĝi priskribas interesajn faktojn tiutempajn, ekzemple la unua alveno de ciganoj ĉe Berno, nomitaj getoufte heiden, tio estas "baptitaj paganoj" (p. 749). Alia eìzodo estas la brulekzekuto de la kavaliro Hohenberg kaj lia servisto antaŭ la murego de Zuriko pro sodomio en 1482.
34191 Jakhete
34191 Jakhete estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Shantanu Jakhete, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2017 pro sia projekto pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la South Fork High School en Stuart (Florido, Usono).
Vaivre (stacidomo)
Vaivre estas fermita franca stacidomo sur linioj Paris-Est - kaj Vaivre -, situanta en  Vaivre-et-Montoille, en departemento Haute-Saône, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Made in Germany
Made in Germany [me:d in ĝoermeni] (angla esprimo por produktita en Germanio) estas informa surskribo sur multaj varoj, kiuj estas produktitaj en Germanio, tiel aludante je ties deveno, produkta lando. Tiu Made in Germany aŭ nur Germany aperis jam antaŭ la unua mondmilito sur multaj varoj, ekz. sur porcelanoj, ujoj, armeaj ekipaĵoj (tranĉilo, ponardo ks.).
Kiam fine de la 19-a jarcento Germanio ekonomie fortiĝis, Britio provis protekti siajn hejman varojn kontraŭ la eksterlandaj produktoj. La identigo de la produkta lando celis montri kiu estas la malpli valora varo. Tio okazis surbaze de la Komerc-marka leĝo de 1887 (angle Merchandise Marks Act 1887).
Dum la unua mondmilito, la milita ministerio deklaris - la 3-an de februaro 1916 - etendigi la efikon de la leĝo eĉ je Aŭstrio-Hungario, per identiga marko de Made in Austria/Hungary. Tiel la britaj aĉetantoj tuj povis ekkoni varojn de la malamikoj kaj bojkoti ilin.
La identigo restis post la unua mondmilito, sed tiu iĝis pli kaj pli signo por la bona, kvalita germana marko.
En 1974 oni decidis pri uzo de la surskriboj Made in West Germany kaj Made in GDR, sed post la reunuiĝo de Germanio aperis denove la malnova formo.
Tamás Kobzos Kiss
Tamás Kobzos Kiss [tamAŝ kobzoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kobzos Kiss Tamás estas hungara muzikisto, kantisto, instruisto, profesoro. Lia kromnomo Kobzos (=kobozisto) estas uzata ekde 1977.
Tamás Kobzos Kiss  naskiĝis la  1950 en Debrecen.
Biografio
Tamás Kobzos Kiss frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, dume li lernis muzikadi pri piano, gitaro, liuto kaj diversaj historiaj aŭ popolaj muzikiloj. En 1974 li eklaboris en muzeo en Budapeŝto, sed poste li aliĝis al diversaj orkestroj. Li ofte ludis en teatroj, kirkoj, muzikĉambroj. En 1981 li aliĝis al orkestro "Clemencic Consort", okazis pli ol centfoje koncertoj en Eŭropo. Baldaŭe li faris solistan karieron, li muzikadis eĉ en Japanio kaj Usono. Li ekinstruis en muziklernejo en Óbuda, krome ekde 2007 en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue ekde 1975 ankaŭ aliajn premiojn.
Kontaktoro
Uzado
Ĝi havas la saman funkcion ol electrajn relajsojn, krom ke liaj kontaktiloj estas provizitaj por subteni kurentojn multe pli gravajn. Tiele la nura diferenco inter elektromeĥanika relajso kaj kontaktoro estas la ĉeesto aŭ foresto de povumaj kontaktiloj, kiu povas permesi aŭ interrompi la pasojn de fortaj kurentoj. Kontaktoro povas esti konsiderata kiel "povuma relajso" aŭ relajso kiel "kontaktoro sen povumaj kontaktiloj".
Nacia Galerio de Arto
La Nacia Galerio de Arto (National Gallery of Art) estas nacia artmuzeo de Usono, lokita en Vaŝingtono ĉe la strato National Mall. Ĝi estis fondita en la jaro 1938 de la Kongreso de Usono, kiu proviziis bazan kapitalon por la konstruado de la muzeo. Multaj gravaj artaĵoj estis donacitaj de Andrew W. Mellon, sed ankaŭ de Lessing J. Rosenwald. S-ro Samuel Henry Kress ankaŭ signife kontribuis al la sekcio pri itala arto. Pli ol du mil skulptaĵoj, pentraĵoj, porcelanaĵoj kaj dekoraciaj artaĵoj estis cetere ceditaj de Joseph E. Widener, tiel ke la muzeo disponas hodiaŭ de unu el la plej riĉaj kolektoj de la tuta mondo rilate al okcidenta arto.
Kontaktoro
Uzado
La povumaj kontaktiloj estas celitaj rezisti la aperon de arko pro grava kurento, dum la malfermo aŭ fermo de la crirkvito; tiel, ili havas gravan malŝaltan kapablon. Aliflanke, la kroma kontakto havas malgravan malŝaltan kapablon, ĉar ĝi estas parto de la rega sistemo de la aparataro, en kiu la kurentoj estas malaltaj vidalvide al tiuj de la povuma parto.
Kontaktoroj estas uzataj por nutri industriajn altpovumajn motorojn (ofte preter 50 kW) kaj pli ĝenerale konsumantojn kun altaj povumoj. Ili havas gravan, , malŝaltan kapablon. Ili estas ankaŭ uzataj en hejma medio por nutri elektrajn aparatojn kiel ekzemple hejtinstalaĵon aŭ akvovarmigilon, pro tio ke la regaj organoj (termostato, hora ŝaltilo kaj aliaj regaj kontaktiloj) riskus esti rapide difektitaj kaze de tro grava kurento.
Laŭ siaj uzoj ili povas esti unupolusaj, dupolusaj, tripolusaj aŭ ankoraŭ kvarpolusaj, alidirante ili enhavas de unu al kvar povumajn kontaktilojn.
Du tipoj de elektromagnetaj kontaktoroj
Pri la povumaj kontaktoroj la regaj bobenoj estas ofte interŝanĝeblaj, permesante regi la kontaktoron per malsamaj tensioj (24 V, 48 V, 110 V, 230 V, 400 V); tiu tensio povas esti kontinua aŭ alterna.
Ĝi estas la plej kutime uzata hodiaŭ. La merkato proponas ampleksan gamon da grandoj, depende de la povuma kontrolenda. AK-kontaktoro postulas magnetan kernon kun feraj folioj por limigi kirlokurentojn kaj dratkupran buklon sur la supra flanko de la poluso por defazigi la magnetan kampon helpante forigi la tendencon al vibrado de la kontaktiloj.
La daŭro por fermi kontaktilojn varias de 150 al 300 milisekundoj, depende de la amplekso de la kontrolenda povumo.
Dum la malfermo de kontaktoj la kurento aŭtomate nuliĝas dank 'al la principo de la alterna kurento, sen risko de danĝera tro longdaŭra elektra arko, kio ekzistas en kontaktoroj por kontinua kurento.
Ĝi estas nepre pli dika kaj pli peza (kaj pli multekosta) ol sia alia AK-tipo.aranĝo. Tio pli granda aranĝo postulas specialan fasonadon de siaj kontaktoj ĉirkaŭataj de elŝalta ĉambro por povi rezisti kaj kontroli intensan arkon produktitan dum interrompo de KK-cirkvitoj; ankaŭ necesas pli bona aliro al kontaktiloj por inspektado kaj prizorgado. Tia povuma kontaktoro havas helpan volvaĵon por "blovi" la arkon. lokitan tuj sub la ejo kie la arko okazas, pligrandigante ĉi tiun al la elŝalta ĉambro por faciligi ĝian rapidan estingon.
Lubmin
Lubmin estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, borde de la Balta Maro, kaj precipe estas feriejo. La urbo estas la administra centro de samnoma komunumaro Amt Lubmin de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Eŭgeno Zolli
Eŭgeno Zolli (Brodi de Pollando, la 17-an de septembro 1881 – Romo, 2-a de marto 1956) estis rabeno en Triesto kaj en Romo.
Li naskiĝis kiel Israel Anton Zoller de riĉa pola juda familio; sed kiam la fabriko de lia patro estis senkompense konfiskita de la rusa registaro tiam okupanto de parto de la pola teritorio, li decidis elmigri al Aŭstrio kaj poste al Triesto, kie li elektiĝis ĉefrabeno de la juda komunumo en Triesto (1920) kaj samtempe profesoris pri hebreaj lingvo kaj literaturo ĉe la Universitato de Padovo. Menciindas ke por tiel profesori li devis, pro la perforta italigo de nomoj altrudita de la Faŝista Regimo, ŝanĝi sian nomon al Italo Zolli (1933). Kaj, (1940), akceptis la elektiĝon al ĉefrabenado en Romo. Estis dum tiu funkcio kiam Italo Zolli komencis alproksimiĝi kaj, eble, renkonti, Pion la 12an. Sed tiu estis ankaŭ la periodo de la rasaj kaj antisemidaj leĝoj de Faŝismo.
La 27an de septembro 1943, do tuj post la itala armistico kun la Aliancanoj (la 8an de septembro 1943) kaj la okupo de Romo fare de nazioj, kolonelo SS Kapler pretendis el la hebrea roma komunumo, lasante travidigi ke per tiu “donaco” la sama komunumo sin liberigus el la danĝero de deportado, la liveron de 50 kilogramoj da oro. Sed rikolti tian kvanton da oro, por la posta tago, malfacilis: fakte la komunuma oro atingis nur 35 kilogramojn. Zolli, laŭ ne uniformaj rakontoj, turnis la problemon al Pio la 12-a, kiu jam sekrete protektis minacitajn judojn: tiu trovis la mankantan oron el rapida senvestado de iuj votoferoj de la romaj sanktejoj. Tian papan agon estis memorigita en juda templo, tuj post la fuĝo de la okupanta germana armeo, en la 1944a julio.
Ĉar en Zolli jam maturiĝis, certe movite de liaj studoj pri judismo kaj de longaj prostudaj kontaktoj kun la kristana interpreto pri la juda afero, la aliĝo al kristanismo, li rezignis, sen deklarita motivo, la ŝarĝon de ĉefrabeno kaj de responsa zorganto de judaj institucioj, rezistante al la premoj por ke li daŭrigu en la oficoj. Nur, tamen, la 13an de februaro 1945 li ricevis la katolikan bapton kaj la nomon Eŭgeno Pio. Karakterizoj pri tiu transiro el judismo al kristanismo estis lia konvinko ke per aliĝo al katolikismo nenion da esenca judismo oni forlasis, kaj ke neglektante vidpunktojn pri Jesuo kaj kristanaro entenatajn en la Talmudoj, oni neglektas nur miskomprenaĵojn originitajn el la timo perdi sian identecon. Tamen li daŭrigis lekcii ĉe la roma Universitato “La Sapienza” kaj ĉe la Biblia Instituto.
Liaj verkoj kaj pensado
Ĉiuj liaj verkoj celas montri la historian veron de la evangelioj: li analizas la Jesuon de la historio startante el la logia (el la greka: diroj) travidigitaj en la evangelioj (aparte en Mateo), akompanante la leganton tra la Palestino de la unua jarcento, aŭskultigante al li la vortojn de Jesuo, esplikante la jesuan penson interne de juda tradicio kaj de la aramea lingvo. Sume, li kompilis sciencan gvidon al la esploro pri la spuroj legeblaj en la historio, ne, do, en la teologiaj kaj doktrinaj strukturoj kaj superstrukturoj, konvinkite ke “rekonstrui la mondon ene de kiu travivis Jesuo estas nepre bezonate se oni volas resuriri al liaj originaj vortoj. Por tio fari, Zolli opcias por kompenetrado – sub vidpunkto metodogia – de la principoj de la skolo historia-religia ( religionsgeschichtliche Schule), kun la kriterioj de la historio de la formoj ( formgeschichtliche Methode).
Eksteraj ligiloj
La misteriosa conversione del rabbino capo di Roma
Bibliografio
"The Christian Rabbi", reportaĵo de Wlodzimierz Redzioch al Judith Cabaud.
(49673) 1999 RA215
Malkovro
Ĝi estas malkovrita la 13-an de septembro 1999 de la usonaj geastronomoj Carol Neese, Donald R. Davis kaj Brett J. Gladman elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, 88 km sud-okcidente de Tucson (Arizono, Usono)
Thomas Cannon
Thomas CANNON estis ebla literatura kunlaboranto de John Cleland, aŭtoro de Fanny Hill, krom esti la verkisto de tio, kio povus esti la unua defendo de la samseksemo en la angla, nome Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplify'd (1749; "Malnova kaj moderna Pederastio esplorita kaj ekzempligita").
Cugliate-Fabiasco
Cugliate-Fabiasco estas komunumo de Italio.
NGC 2886
NGC 2886 estas kvaropa stelo en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Torinoko
En japana kulturo, torinoko (鳥の子紙) estas speco de altkvalita japana papero.
Priskribo
Torinoko estas forta, glata papero, parte travidebla. La fibroj de torinoko estas preskaŭ nevideblaj per la homa okulo. La koloro estas blankeca; la surfaco brilas.
Oni faras torinokon per la fibroj de la arbusto Wikstroemia (japane 雁皮 gampi), kiuj estas tre fajnaj kaj fortaj. Oni kolektas tiun arbuston en la montoj de Japanio kaj faras torinokon permane. Pro tio, torinoko estas ĝenerale multekosta.
Uzoj
Torinoko estas tradicie uzata por oficialaj dokumentoj. La originalo de la konstitucio de la Japana Imperio estis skribita sur torinoko.
Torinoko estas ankaŭ uzata por tradiciaj pentraĵoj kaj kaligrafio. Ĝi estas ankaŭ uzata en husumoj.
Historio
La torinoko havas longan historion. La vortaro Kolekto de Malaltaj Studoj (下学集), eldonita en 1444, jam mencias la torinokon.
Etimologie, la nomo “torinoko” signifas ovon, pro la simileco de la blankeca koloro de la papero kun tiu de la ovŝelo.
Metropola regiono de Milano
La metropola regiono aŭ urba areo (depende de la konsidero) de Milano estas la metropola regiono, kiu ĉirkaŭas la urbon Milano. Laŭ loĝantaro la unua metropola regiono de Italio kun loĝantoj, el kiuj  korespondas al la urbo Milano, distribuataj sur teritorio de. Ĝi havas loĝdenson de loĝ/km² - unu de la plej altaj de Eŭropo.
La proksimeco kun la metropola regiono de Torino (nur ĉirkaŭ 150 km inter la du regionaj ĉefurboj, unuigitaj de aŭtoŝoseo pliampleksiginta kaj de ĵus inaŭgurita grandrapida trajno dediĉita al la rekta unuigo de la du urboj) levis lastatempe ĉe politikistoj, ekonomikistoj, kulturaj agentoj kaj sociaj la deziron kaj volon labori por integrigo de la du metropolaj regionoj por ĝui eventualajn sinergiojn por reciproka avantaĝaro. Eĉ en komuna ĉiutaga lingvaĵo oni parolas pri MI-TO por indiki unikan metropolan areon, kvankam ankoraŭ temas pri planoj.
La metropola regiono havas valoron nur statistikan. Ne estas, kaj ĝis nun ne estas planata, iu ajn administra unuo kiu enhavus la tutan metropolan arearon.
Geografia situo
La metropola regiono milana situas en norda Italio, okupanta la teritorion de parto de la okcidenta Lombardio. La teritorio etendiĝas de la alpa bordo kun Svisio al la rivero Pado, kaj estas komponita ĉefe de la areoj antaŭalpa kaj ĉedekliva. Ĝi estas trapasata de nombraj riveroj (Adda, Tiĉino, Pado, Lambro, Seveso, Olona, krom la kanaloj) kaj tuŝas la bordojn de tri lagoj: Majoro, de Como kaj de Lugano. Ene estas elstara nombro de naturaj parkoj (Parco Agricolo Sud Milano, Parco dell'Adda, Parco del Ticino, Parco delle Groane, Parco della Pinetina) kaj de protektataj areoj.
La metropola regiono milana estas en strategia loko ĉe la interno de la Eŭropa Unio: la suda bordo de la urbigita zono nomita Blue Banana (kiu venas el Londono kaj atingas mem ĝis Milano). Krome, oni identigis ĝin ankaŭ angulon de la eŭropa "sunzono", la tiel nomata Sunbelt, kiu iras el Milano al Valencio en Hispanio krom esti la suda angulo de la Industria Pentagono (dum la aliaj anguloj estus Parizo, Londono, Hamburgo kaj Munkeno) kaj ĝi estas lokata pli malpli meze de la Koridoro 5.
Enhavo
La metropola regiono enhavas la tutan provincon de Milano, la tutan provincon de Monza kaj Brianza, 49 komunumojn de la provinco de Varese kaj 10 komunumoj de la provinco de Como, kio sumiĝas je 248 komunumoj (inter kiuj elstaras la urboj de Monza, Busto Arsizio kaj Sesto San Giovanni).
Kompare
En tiu tabelo oni montras la kvar ĉefajn metropolajn regiono italiajn. La metropola regiono de Milano okupas la unuan lokon.
Trasnporto traaera
Aktuale la metropola regiono de Milano profitas ĉefe de tri flughavenoj:
La laste menciita estas por malkostaj flugoj (low cost) el kaj al Eŭropo.
Jimmy Harrison
Jimmy HARRISON (* 17-an de oktobro 1900 en Louisville (Kentukio) kiel James Henry Harrison; † 23-an de julio 1931 en Novjorko) estis usona ĵaz-trombonisto kaj kantisto de svingo.
Jimmy Harrison komencis en 1916 ludi ĵazon en Detrojto kaj koncertvojaĝis dum la sekvaj jaroj kun pli grandaj ensembloj. Li aŭdis en 1922 Luison Armstrong kaj Kingon Oliver en Ĉikago. Post tio li iris al Novjorko kaj ludis kun Fess Williams, June Clark, Elmer Snowden kaj Billy Fowler (en 1926 kune kun Tommy Ladnier kaj Benny Carter).
Harrison muzikis ankaŭ mallongan tempon je Duke Ellington kaj ekde 1926 ĝis 1931 en la orkestro de Fletcher Henderson. Li tamen ne partoprenis la koncertvojaĝojn de la bando, sed laboris anstataŭe en tiaj periodoj en la bando de Charlie Johnson. Fine de 1930 li kunlaboris je la mita kunsido de Chocolate Dandies kun Benny Carter kaj Coleman Hawkins. Plurajn montatojn ĝis sia morto en Tode 1931 li estis dungito de Chick Webb. Jimmy Harrison surdiskigis dumpase de sia mallonga kariero kun Benny Carter, Ellington, Fletcher Henderson, Bessie Smith kaj Webb.
Massanella
Puig de Massanella estas la dua plej alta pinto sur la insulo Majorko en la Mediteranea Maro. Ĝi estas situanta en la montaro Serra de Tramuntana kaj atingas alton de 1364 metroj. Kiel la tuta insulo, la monto estas parto de la aŭtonoma komunumo de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio.
Lübow
Lübow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordokcidenta Meklenburgo de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko , la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Greese, Levetzow, Maßlow, Schimm, Tarzow, Triwalk kaj Wietow.
Ĥabab
Loĝantaro
La urbeto mem enhavas 1,000 loĝantojn. La loĝantaro dependas laŭ la sezono ĉar en somero, la loĝantoj estas kristanoj de la Katolika Grek-Melkita eklezio, (Bizanca imperio).
Kilogramo
La kilogramo (simbolo: kg) estas la baza mezurunuo por maso en la Sistemo Internacia de Unuoj.
Györgyi Lang
Györgyi Lang [djordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lang Györgyi estis hungara aktoro, ŝlagrokantisto (mezosoprano). Ŝia duonpatro estis Károly Mécs. Györgyi Lang naskiĝis la  en Szeged, ŝi mortis la.
Kilogramo
Historio de la difino
Ĉar tamen en komerco oni ofte pritraktas varojn multe pli pezajn ol unu gramo, oni produktis unupecan metalan specimenon mil fojojn pli peza ol la gramo, kiun oni povis plej facile utiligi kiel komparilo por mezuri masojn: ĝi estis la unua specimeno de kilogramo.
Györgyi Lang
Biografio
Györgyi Lang devenis el germana (ŝvaba) familio. Li maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1975, iom poste en 1981 ŝi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Ŝia ĉefinstruisto estis Károly Kazimir. Post la diplomo ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Pécs). En 1988 Gábor Presser iniciatis la konatiĝon kun Mariann Falusi, ili estis kvazaŭ ĝemeloj kaj kreis kantistan duopon "PA-DÖ-DŐ". Ili kantis ŝlagrojn kaj eldonis muzikdiskojn. Ŝi malsaniĝis pro multloka sklerozo, tial ŝi trafikas en rulseĝo. Ŝi ricevis premiojn inter 1991-2018. Ŝi estas eksedziniĝinta.
Kilogramo
Historio de la difino
Krome, oni komencis esplori la ekzaktan mason de litro (aŭ kuba decimetro) de akvo. Kvankam la origina difino menciis akvon je la fandotemperaturo de glacio, la franca kemiisto Louis Lefèvre-Gineau kaj la itala natursciencisto Giovanni Fabbroni proponis en 1799, post longa esplorado, difinon kiu enfokusigis akvon je la temperaturo de maksimuma denso, kiun oni taksis egala al 4 celsiusaj gradoj. (Efektive, laŭ modernaj mezuroj akvo atingas sian maksimuman denson je temperaturo 3,984 °C; sed tia precizeco tiam ne atingeblis).
Oni kalkulis, ke la tiel novdifinita kilogramo egalis al 99,9265% de la maso de la ĝistiama referenca specimeno. Dum la sama jaro, 1799, oni konstruis novan unukilograman specimenon de plateno laŭ la postuloj de la ĵus ŝanĝita difino. La oni oficialigis la novan specimenon kiel difinilon de la kilogramo. Dum la sekvaj naŭdek jaroj, la difino ne plu ŝanĝiĝis.
Nuntempa difino (ekde 1899)
Ekde 1889 unu kilogramo egalas, laŭdifine, al la maso de la "prakilogramo", metala cilindro el aparta alojo de plateno (90% de la maso) kaj iridio (10%), kies oficiala nomo estas Pt‑10Ir. La specimeno estas konservata en la Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj, en Sèvres apud Parizo, Francio. Tiun prototipon oni uzas por kompare kontroli la masojn de ĝiaj kopioj, kiujn ricevis landoj uzantaj la metran sistemon.
La specimeno havas la formon de rekta cilindro (tio estas, la alto egalas al la diametro), por minimumigi la surfacan areon; la alto egalas al 39,17 milimetroj. Kompare al la antaŭa specimeno, oni aldonis 10% da iridio por ke la cilindro iĝu pli malmola, tamen konservante la ĉefajn ecojn de la ĝistiama nurplatena specimeno - rezisto al oksidiĝo, altega denso, bona elektra kaj termika konduktivo.
La komparo de la kopioj (same faritaj el plateno-iridio) eblas kun precizeco de 1 miliardono. Oni faras la komparojn en strikte difinitaj kondiĉoj, ekzemple en vakuo kaj post zorga purigo.
Lastatempa difino (ekde 2018)
En la lasta sesio de la 26a Ĝenerala Konferenco pri Pezoj kaj Mezuroj okazigita la 16-an de novembro 2018 en Versajlo, la 60 ŝtatoj membroj voĉdonis unuanime favore redifini la koncepton de kilogramo: el la venonta jaro (2019), la mas-unuo ne estos fizika objekto, sed valoro derivita el konstanta trajto de la naturo. Tiu ŝanĝo havos apenaŭan rezulton en la ĉiutaga vivo (aĉetaĵoj), sed povas esti grava en la scienca medio, ekzemple por la disvolvigo de kuraciloj, kemiaĵoj, valoregaj metaloj ktp. Tiu decido ne estis subita, sed preparita dum jaroj (fakte kelkaj fakuloj prilaboris tion dum sia tuta laborkariero) kaj tuŝos rilatajn difinojn de alia mezurunuoj, kiel molo, kelvino kaj ampero por ke ankaŭ tiuj unuoj estu bazitaj sur universalaj konstantoj.
La kilogramo estas speciala okazo, ĉar temas pri la lasta fundamenta unuo, kies difino ankoraŭ dependis de la grando de fizika objekto. Kaj tio estas problemiga, ĉar la objekto ne estas senŝanĝa. En la lasta jarcento, la maso de la nomita IPK ŝanĝis. Ĝi plue estas kilogramo, ĉar laŭ la konvencio ne povas esti necerteco pri ties valoro, sed rilate al la maso de aliaj modeloj de la kilogramo, ĝi variis laŭ valoroj de almenaŭ 50 mikrogramoj (miliononoj de gramo). Tio okazas, ĉar la mencita cilindro povas malpuriĝi el partikloj de aero kaj perdas malgrandajn kvantojn da materialo kiam oni purigas ĝin. Alia tialo por retirigi la modelon de la IPK estis la danĝero, ke la cilindro estu damaĝita aŭ misformita. La metro, kiu estis kutime la longeco de bastoneto el plateno, jam estis redifinita en 1983 precize por eviti tiujn problemojn. Fiksante la lumrapidecon —konstanta en la vakuo— per universala cifera valoro, la metrologoj interkonsentis nomigi la metron “la distanco veturata de la lumo en 1/299.792.458 sekundoj”. Tie ajna laboratorio kapabla mezuri la tempopason precize povas ankaŭ mezuri sian propran metro-bastoneton.
La nova precizeco efikos sur fakaj kampoj, kie oni postulas pli precizajn mezurojn. Tio okazos el la 20a de majo 2019, nome la jariĝo de la Traktado de la Metro de 1875. "La 20an de majo 2019 okazos la plej grava revolucio en mezursciecno ekde la Franca Revolucio", asertis la Nobel-premiito William Daniel Phillips el la podio de la Konferenco. Anstataŭ la lumrapideco, la netuŝebla mezurunuo elektita por difini la mas-unuon estas la konstanto de Planck, valoro kiu indikas la kvanton da energio elsendita kiel radiado. La aprobo de tiu nova difino de la koncepto de kilogramo alvenis prokraste, ĉar ĝis antaŭ nelonge ne ekzistis la teknologiaj rimedoj por realigi ĝin. Nun pere de aparato nomita pesilo de Watt (aŭ ankaŭ pesilo de Kibble aŭ povopesilo), eblas kalibri modelojn de kilogramo konata kiel valoro de la konstanto de Planck.
La pesilo de Watt estas simila al pesilo de platetoj, sed la pesota objekto ne estas ekvilibrata kun alia maso, sed kun elektromagneta povo. La povo estas kalkulata el la valoro de la elektra kurento aplikata por generi ĝin kaj el la valoro de la konstanto de Planck, ambaŭ fikse konataj. Kiam oni atingas ekvilibron pere de la pesila plato, tio permesas etaloni modelojn de maso kun la plej malgranda eraro atingita ĝis tiam (por unu kilogramo, la eraro estas de ĉirkaŭ 20 mikrogramoj).
La eleganto de la ŝanĝo al la Internacia Sistemo estas ke, estontece, oni povos disvolvigi pli antaŭenirintan teknologion, kiu ebligu derivigi la valoron de unu kilogramo — el la konstanto de Planck — kun precizo eĉ pli akurata ol tiu atingita pere de la pesilo, sen neceso ŝanĝi la difinon. Kelkaj sciencistoj proponis difini la kilogramon uzante la konstanton de Avogadro, kiu rilatas la kvanton da atomoj aŭ molekuloj kun la maso de molo, anstataŭ tiu de Planck. La interkonsento konsistis je la alveno al empiria nivelo de precizeco, kiu ebligu uzi fiksajn nombrojn de ambaŭ konstantoj por atingi la saman nombran valoron pri la kilogramo.
Dekoblaj kaj dekonaj unuoj
La kilogramo estas la baza unuo pri maso en la Sistemo Internacia, kvankam pro historiaj kaŭzoj ĝia nomo havas la prefikson "kilo", kvazaŭ la gramo estus la baza unuo. Tial, ĉiuj aliaj nomoj de dekoblaj kaj dekonaj mezurunuoj formitaj laŭ la oficialaj prefiksoj de SI rilatas al la unuo gramo , kaj ne rekte al kilogramo (Vidu la apudan tabelon).
En Pollando kaj Ĉeĥio, foje uziĝas dekagramoj kun la neregula mallongigo dkg anstataŭ la oficiala dag.
Kelkfoje ankaŭ uzatas aliaj, neregulaj mezurunuoj pri maso: