cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geedzeco
Nupto
En la plej multaj socioj, edzeco komenciĝas per geedziĝa ceremonio kaj/aŭ festo. La maniero de la ceremonio kaj festo dependas de la socio. En modernaj socioj kutime ekzistas kaj religiaj kaj ŝtataj ceremonioj. Depende de la religieco de la paro kaj de la ŝtataj leĝoj, oni faras aŭ ambaŭ ceremoniojn aŭ nur unu el ili. La ŝtata ceremonio kaj registrado de la geedziĝo ankaŭ nomiĝas "civila geedziĝo". En Okcidentaj landoj oni kutime festas kun la familio kaj amikoj post unu el la du ceremonioj. La vorto geedziĝo rilatas al la tuta ceremoniaro kaj festado kiu kondukas al la stato de edzeco. Ĉe samseksaj paroj oni parolas pri "edziĝo" aŭ "edziniĝo" anstataŭ pri "geedziĝo" (en la ŝtatoj kie eblas samseksa edzeco). En landoj, kie ekzistas registritaj partnerecoj, ofte ekzistas ceremonio kaj festo rilata al tiu registriĝo, kiu ofte imitas aŭ iugrade similas al tradicia geedziĝo. Apud la esprimoj "geedziĝo", "geedziĝa ceremonio" kaj "geedziĝa festo", ekzistas ankaŭ la malpli ofte uzata novradiko "nupto", kies plej ofta signifo estas "geedziĝa ceremonio aŭ festo", sed kiu ankaŭ povas senŝanĝe esti uzata por ceremonioj kaj festoj kondukantaj al samseksa edzeco aŭ registrita partnereco. Nupto estas ceremonio kaj festo, per kiu du (aŭ pli da) homoj (plej ofte fianĉo kaj fianĉino) publike celebras sian intencon pri vivkomuneco (plej ofte geedziĝo). Plej ofte la nupton sekvas pli ampleksa nuptofesto. La vorto nupto estas sinonimo, ne nur beletra, de geedziĝo aŭ edz(in)iĝo. La vorto ankaŭ indikas la oficialan vivligitecon inter samseksaj paroj, kiujn en kelkaj landoj oni jure same sankcias. La Nederlanda Remonstranta Eklezio estis, kiom sciate, la unua kristana eklezio en la mondo, kiu oficiale agnoskis samseksajn nuptojn. Pluraj aliaj eklezioj sekvis.
Historio
Logike la apero kaj instituciigo de edzeco kaj sekve de geedziĝo rilatas al la instituciigo kaj formado de la koncepto de familio kaj ties funkciigo. Tio certe okazis en prahistorio. Depende de la diverseco de la socioj, povas esti ke en prasocioj, pratriboj ktp., ne ekzistis familioj kiaj ili estas konataj nuntempe, tio estas unio formata de gepatroj plus gefiloj, tio estas povas esti ke en pratempo la gefiloj ne estu atribuitaj aŭ apartenantaj al preciza paro. Kiam tio ekokazis oni povas paroli pri la ekesto de familio. Tiam oni devas konsideri ĉu la paro temis pri stabila duopo de viro kaj virino kiuj estis la gepatroj de la gefiloj aŭ temas pri aliaj nestabilemaj grupiĝoj. Kiam la stabileco de la paro estis fiksita oni povas paroli pri edzeco. Tio plej verŝajne estis rilata al religioj, ŝamanoj aŭ ŝtataj ceremonioj pli politikaj, kiuj agnosku la edzecon. Ĉiuokaze evidente edzeco ekzistis antaŭ geedziĝo aŭ nupto, kio supozas pli altan ŝtupon en la evoluo al instituciigo de sociaj aranĝoj. La formaligo de la koncepto edzeco pli kaj pli plifortiĝis ju pli la institucio ligiĝis al la kontrolo super la gefiloj kaj al la konstituo de la familio kiel socia subgrupo kun ekonomia gravo.
En Kristanismo
Pastra geedzeco estas termino uzata por priskribi la praktikon permesi al la kristanaj pastroj (tiuj kiuj jam estis ordinitaj) geedziĝi. Tiu practiko estas diferenca el permeso al geedziĝintaj personoj pastriĝi. Pastra geedzeco estas akceptita inter Protestantoj, inklude kaj Anglikanojn kaj Luteranojn. Multaj Orientaj Eklezioj (Orienta Ortodoksismo, Orientaj Ortodoksoj, aŭ Orientaj Katolikoj), kvankam permesas al edzoj ordiniĝi, ne permesas la pastran geedzecon post ordinigo: iliaj paroĥaj pastroj estas often geedziĝintaj, sed ili devas edziĝi antaŭ ordinado al pastreco.
En Islamo
En Islamo, la geedziĝo estas jura kontrakto inter viro kaj virino. Kaj la novedzo kaj la novedzino devas konsenti la geedzecon pro propra volo. Kiel formala kaj ligiga kontrakto, ĉu parola ĉu skriba, estas konsiderata esenca parto de islama geedzeco religie valida kaj priskribas la rajtojn kaj respondecojn de la novedzo kaj la novedzino. La divorco en Islamo povas havi varion de formoj, kelkaj iniciataj persone de edz(in)o kaj aliaj iniciataj de religia tribunalo nome de edzino plendanta kiu sukcesas en peto de jura divorco pro valida tialo.
Brazilo
En Brazilo estas multaj formoj de edzeco. Vere, oni povas deklari iun ajn homgrupon "familio". Do, ekzemple, studentoj kiu vivas en sama domo povas deklari sin, laŭleĝe, "familio", la problemo estas la difino de ekonomiaj rilatoj de grupo, kiel heredaj kaj asekuraj rajtoj. Brazila leĝaro konsideras edzigita paro, unu viron kaj unu virinon kiuj seksumas kaj deziras formi familion. Do, al brazila juro, paro ne bezonas formaligi geedzigon, eĉ se unu el ili (aŭ eĉ ambaŭ) jam estis edz(in)igita kun alia persono, ĉar ankaŭ oni ne bezonas formaligi divorcon. Tiel, estas multaj manieroj formi geedzecan geparon en Brazilo:
Antaŭgeedziĝa seksrilato
La antaŭgeedziĝa seksrilato estas seksumado praktikita de homoj antaŭ geedziĝo. Historie, la antaŭgeedziĝaj seksrilatoj estis konsiderataj kiel morala tabuo en multaj kulturoj, kaj konsiderata peko ĉe plej multaj religioj, sed ekde la 1960-aj jaroj ĝi fariĝis pli vaste akceptita, precipe en okcidentaj landoj. Studo de 2014 de Pew pri tutmonda moraleco trovis, ke antaŭgeedziĝa seksrilato estis konsiderata aparte neakceptebla en "ĉefe islamaj nacioj", kiel Malajzio, Indonezio, Jordanio, Pakistano kaj Egiptio, ĉiu havante pli ol 90% da malaprobo, dum homoj en okcidenteŭropaj landoj estis kiuj plej akceptas.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri edzeco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Neandertala homo
Neandertala homo aŭ Neandervala homo, science Homo neanderthalensis (antaŭe Homo sapiens neanderthalensis). La nomo estis donita de la irlanda anatomiisto William King en 1863.
Restaĵoj de ĉi tiuj prahomoj estis unue trovitaj en 1856 en la Neander-Valo en Germanio, apud Duseldorfo. Neandertalaj homoj vivis tra la tuta Eŭropo kaj okcidenta Azio dum la malfrua Plejstoceno, de 150,000 - 35,000 a.K.
La mapado de la genaro de Neandertala homo jam pruvas ke ĝi kaj Homo sapiens ne apartenas al la sama specio, sed ambaŭ tre verŝajne devenas de alia komuna specio: Homo heidelbergensis. Nun oni devas esplori ĉu ili povis hibridiĝi kaj havi komunajn idojn (en Portugalio oni malkovris restaĵojn de bebo, kiu povus estis produkto de ilia miksiĝo, sed tio ankoraŭ ne estis tute pruvita).
Inversigebla elemento
En matematiko, inversigebla elemento en ringo estas elemento, kiu havas multiplikan inverson.
La sama nocio (kaj terminon) estas aplikebla pli ĝenerale, por ĉia monoido. Tiam, ĉar la multiplika duongrupo de unuohava ringo estas monoido, inversigeblan elementon de ringo eblas difini kiel inversigeblan elementon de ĝia multiplika monoido.
Difino
Se <Math>(R,+,0,\cdot,1) estas ringo, la inverso de elemento r estas tia elemento s\in R, ke Tia elemento estas unika, se ĝi ekzistas, kaj estas skribata r^{-1}.
Elemento, kies inverso ekzistas, estas inversigebla. Alivorte, s estas inversigebla elemento de la multiplika monoido de R.
En pluraj lingvoj, oni uzas la terminon unuo (unit, unité, Einheit), sed ĉi tiu termino estas konfuza, ĉar ĝi estas ankaŭ kutime uzata por nomi la multiplikan neŭtralan elementon 1R de la ringo R en esprimoj de la tipo ringo kun unuo (t.e. 1-hava ringo) kaj ankaŭ ekz. unuomatrico. (Tial iuj aŭtoroj nomas la elementon 1R "unuaĵo", kaj diras, ke R estas "ringo kun unuaĵo" aŭ "1-hava ringo", sed ne "ringo kun unuo".)
Grupo de inversigeblaj elementoj
La inversigeblaj elementoj de R konsistigas grupon U(R) sub multipliko, kiu nomiĝas la grupo de iniversigeblaj elementoj de R. Por la grupo de universigeblaj elementoj U(R) oni kelkfoje uzas la notacion R* aŭ R×.
En komuta ringo R, la grupo de inversigeblaj elementoj U(R) agas sur R multiplike. La orbitoj de ĉi tiu ago estas nomataj aroj de asociitoj; alivorte, la rilato \sim sur R (nomata asocieco) tia, ke estas ekvivalentrilato.
La grupo de inversigeblaj elementoj estas funktoro de la kategorio de ringoj al la kategorio de grupoj: Ĉiu ringa homomorfio f : R → S difinas grupan homomorfion ĉar ringa homomorfio bildigas inversigeblajn elementojn al inversigeblaj elementoj. La ĉi-supra funktoro havas maldekstran adjunkton: la entjerkoeficienta grupa ringo
Ringo R estas korpo, se kaj nur se ĉiu nenula elemento estas inversigebla:
Drongokukoloj
Surniculus aŭ drongokukoloj estas eta genro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome Cuculiformes, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi troviĝas en tropika Azio kaj la Filipinoj. Ĝi enhavas nur la du jenajn speciojn:
XCB
XCB povas rilati al:
Melbourne Armstrong Carriker
Melbourne Armstrong Carriker (1879-1965) estis usona ornitologo kaj entomologo.
Vivo
Li mortiĝis en 1965.
Kariero
Carriker laboris kiel helpzorgisto pri birdoj ĉe la Muzeo Carnegie el 1907 al 1909. Li iĝis honora kunlaboranto de la Departamento de Entomologio, ĉe la Usona Nacia Muzeo, en 1953.
NGC 7470
NGC 7470 (aliaj indikoj — ESO 239-9, IRAS23023-5023, PGC 70431) estas galaksio en konstelacio Gruo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Woluwe-Saint-Lambert
Woluwe-Saint-Lambert (france: [ŭo:lyŭ'-sejnt-la:mBEJR] aŭ nederlande: Sint-Lambrechts-Woluwe [sint-LAMbreĥts-ŭo:lyŭ']) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.
XCC
XCC povas rilati al:
Doria modalo
Doria modalo estas unu el la kvar antikvaj aŭtentaj modaloj. Ĉar ĝia tria ŝtupo formas etan triton kun la bazotono, ĝi similas al minoro. Ĝia gamo enhavas duontonon inter la dua kaj tria samkiel inter la sesa kaj sepa ŝtupo, la aliaj intervaloj estas plentonaj paŝoj.
Historio
La doria modalo ekestis en antikva Grekujo, nomiĝis tie tamen komence frigia. Ĝi validis je la antivaj grekoj kiel tiu gamo, kiu fortigis la moralon de l' popolo kaj la batalforton de l' militistoj. En alta mezepoko ekestis pro miskompreno erara interŝanĝo kun la frigia modalo. La doria modalo aperis poste en la kristana eklezia muziko de la mezepoko. Ekzemplo estas la latina paska himno „Victimae paschali laudes“, el kiu evoluis la germana paskokanto „Christ ist erstanden“ kaj la komponaĵo „Christ lag in Todesbanden“ de Martin Luther, kiu fariĝis la bazo de komponaĵoj ekzemple de Johann Sebastian Bach. Sed ankaŭ la profana mezepoka amkanto (ekz. Walther von der Vogelweide) kaj popolkantoj kiel „What shall we do with the drunken sailor“ uzis la dorian tonalon. Nuntempe oni trovas ĝin ankoraŭ ofte en ĵazo (plej fama sonregistraĵo: „So What“ sur la muzikalbumo Kind of Blue de Miles Davis).
La doria modalo laŭas al la barata rago kaphi.
La tonalo doria sur D enhavas la pratonojn de eŭropa muziko, kiuj konformas kun la tonoj de la blankaj klavoj sur piano.
Uzado en popolkanto, populara muziko kaj rokmuziko
En popola muziko aparte el la mezepoko ofte aperas la doria gamo. Ekzemplo estas la germana popolkanto „So treiben wir den Winter aus“. En populara muziko inter aliaj Pink Floyd uzis la modalon, ekz. en „Another Brick in the Wall“. Aparte taŭga montriĝis la doria modalo en rokmuzikaj instrumentaj improvizadoj dum la 1970-aj jaroj. La doria gamo konvenas i.a. pro tio en la rokmuziko, ĉar ĝi havas multajn komunajn tonojn kun la blusa gamo, ekzemple la etan triton kaj la egan seston.
Uzado en ĵazo
En ĵazo plej malfrue post la modala ĵazo de la 1950-aj jaroj la doria gamo validas kiel unu el la plej gravaj esprimiloj de moderna ĵazo. Multaj modernaj normkantoj kiel ekzemple „So What“ de Miles Davis pasas kontinue laŭ doria modalo. Ankaŭ malmolbopo kaj soŭlĵazo uzis ĝin, ĉar la doria modalo plejparte kongruas kun la blusa kvintonismo, kiun tiuj stiloj favoris. Muzikistoj de novbopo ofte uzas modalajn kaj precipe doriajn partojn kiel stilrimedo kaj kiel skafaldo por improvizado, ekzemple en la normkanto "Fly With The Wind" de McCoy Tyner. Post la krevigo de tonaleco en libera ĵazo la doria tonalo perdis gravecon, aperas tamen nuntempe ofte en funkaj kaj kunfandaj muzikpecoj kun karakteriza ŝtupoharmonia ostinato 2 - 3 (ekz. je Eumir Deodato).
Sistemo
La tondistancoj ene de minoro kaj la doria gamo plejparte konformas, la diferenco estas nur sur la 6-a ŝtupo: ...6-x-1-xx-x-x6-x-1-xx-x-x6-... (minora gamo) ...-6x-1-xx-x-x-6x-1-xx-x-x-6... (doria gamo) Doria gamo estas plene simetria: x-xx-x-x-xx-x (doria gamo)
D_ef_g_a_bc_D (doria gamo sur D)
7485 Ĉangĉuno
7485 Ĉangĉuno estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Masahiro Koishikawa, elde la stacio "Ajaŝi" de la observatorio de Sendai en gubernio Mijagi.
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ la ĉina urbo Ĉangĉuno, ĝemelita kun Sendai.
Árpád Farkas (agrikulturisto)
FARKAS Árpád (farkaŝ) estis rumania hungara agrikulturisto, universitata profesoro naskita en Rőd la 17-an de septembro 1887 kaj mortinta en Kluĵo la 30-an de marto 1962.
Kariero
Árpád Farkas finis agroakademion en Koloĵvaro kaj mastrumadis en Rőd. Inter 1921 kaj 1948 li estis asistanto, lernejmastrumad-gvidanto, preleganto kaj fine ordinara profesoro. Li estis prezidanto de sekcio de EMGE (1938-44).
XCD
XCD povas rilati al:
(16153) 2000 AB
(16153) 2000 AB estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).
Hollókő
Hollókő (ˈholːoːkø) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény. Ĝi estas parto de Monda Kulturheredaĵo de UNESKO ekde 1987 kiel vilaĝa skanzeno. La loknomo Hollókő signifas esperante korvoŝtono aŭ korvoroko (kie korvo egalas al Corvus corax), ĉar laŭ la legendo, la korvoj forportis nokte ĉion, kion la homoj dumtage konstruis.
Szécsény troviĝas je 17 km.
Hollókő konsistas el du partoj, el nova kaj malnova. Partoj de la malnova vilaĝo servas hodiaŭ la turismon (poŝta muzeo, popoldomo, turistaj loĝejoj). Ĉiujare dum Pasko, la turistoj povas ĝui la malnovajn hungarajn tradiciojn, kiam la junuloj de la vilaĝo surŝutas junulinojn per sitelo da akvo.
La malnova parto de la vilaĝo suferis incendion en 1909 kaj tute neniiĝis, sed estis denove konstruita.
Vilaĝo situas kun ĉ. 700 loĝantoj en la montaro Cserhát, sub la samnoma fortikaĵo situanta 362 m-ojn super la marnivelo. La fortikaĵon komence posedis la familio Illés; poste ekde 1313 la familio Szécsényi. En 1552 la turkoj okupis ĝin sen ajna pafo. Ĝi plurfoje ŝanĝis estron. En la jaro 1683 la armeo de Jan Sobieski, reĝo de Pollando, definitive liberigis ĝin. En 1717 je imperiestra ordono la fortikaĵo iĝis parte malkonstruita. La konservita parto de la fortikaĵo havas duoblan muregon kaj „internan” turon en la centro. Partoj de la fortikaĵo, kiu havis gravan rolon en la 16-a jarcento kontraŭ la turkaj atakoj, estas restaŭrigitaj.
La vilaĝanoj apartenas al la etna grupo de Palóc-oj. Ili havas tre kolor-riĉan vestaĵojn kaj karakterizan parolmanieron (dialekton).
Hollókő estas laŭleĝe protektata ekde 1962. En 1987 UNESKO deklaris ĝin parto de la Tutmonda Kultura Heredaĵo. – La vilaĝ-rezervejo konsistas el 58 protektataj konstruaĵoj.
La romkatolika Preĝejo de Marteno de Tours (Hollókő) staris jam en la jaro 1342. La nun videblan aspekton, kun ligna sonorileg-turo 18 m-ojn alta, ĝi ricevis en 1883. La ĉirkaŭaĵo de Hollókő estas pejzaĝ-protekta distrikto. Ĝiajn natur-valoraĵojn montras la ekspozicio aranĝita en unu el la domoj.
En Hollókő migra poŝto servas.
Misantla
Misantla estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Misantla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 109.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 59794 personoj. En la jaro 2000 temis pri 60771, do temis pri kresko / malkresko je 0.32 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 53438 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 305 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30109a.htm
Bastonlukto
Bastonlukto aŭ bastonluktado (foje kanluktado) estas ĝenerala termino por luktarto kiu uzas simplajn longajn maldikajn, senpintajn, manteneblajn, ĝenerale lignajn 'bastonoj' por luktado; kiaj "guno", kano, piedira bastono, bastonarmilo aŭ simila. Kelkaj teknikoj povas ankaŭ esti uzata per fortikaj ombrelo aŭ eĉ per glavo ene de ties glavingo.
Kvankam multaj sistemoj estas defendaj luktoteknikoj intencitaj por ties uzado kaze de atako per malpezaj armiloj, aliaj kiaj kendo, eskrima aŭ gatka estis disvolvigitaj kiel sekuraj trejnmetodoj por danĝeraj armiloj. Sendepende de sia historio, multaj bastonluktaj teknikoj ebligas siajn traktadojn kiel sportoj.
Viktoro la 1-a
Viktoro la 1-a estis la 14-a papo (189 - 199). Li naskiĝis en romia provinco Afriko (eble Tunizio) laŭ liber pontificalis, lia patro estis homo nomata Felix (Feliĉulo). Viktoro anstastaŭigis la sabaton per la dimanĉo kiel sankta tago kaj ankaŭ ordonis ke pasko ĉiam oni festos en dimanĉo. Li ankaŭ anstataŭigis la grekan per la latino kiel lingvo de eklezio.
Precizigoj
Konscia pri la aŭtoritato de la papo ne nur kiel gvidanto de la katolika eklezio sed ankaŭ kiel politika lidero rilate la imperiajn regantojn, kun kiuj sintenis samdignece kaj ne plu kiel subulo, Viktoro la 1-a estis unu el la papoj plej elstaraj en la dua jarcento, sukcesinte obteni de la imperiestro Commodo (Komodo, 180-192) agnoskojn de rajto kiujn la antaŭaj papoj eble ne eĉ revis. Fakte, pere de helpo de Marcia, kromvirino kaj eble aspiranta katekumenino, obtenis la liberigon de multaj prizonuloj, punlabore Sardinien deportitaj pro praktikado de “nelica religio”: al la listo prezentita, la imperiestro aldonis aliajn nomojn inter kiuj tiu de la estonta papo Kalisto. Bedaŭrinde, lia praktika akordo kun la romiaj aŭtoritatuloj ĉesis kun la eniro en la imperiestran funkcion de Settimio Severo, dum kies kontraŭkristana persekuto Viktoro, eble martirigite, ĉesis vivi.
Kiel ĉefgvidanto de la tuta eklezio, Viktoro la 1-a karakteriziĝis per la disputo pri la ĉiujara tago en kiu oni celebru la Paskon. Kiel sciate, la hebreoj ĝin celebras la 14an de Nisano (marto); tiel faris ankaŭ kristanoj de la orientaj provincaj daŭrigante, eble, apostolan kutimon. Sed en Romo, kaj en afrikaj kaj okcidentaj provincoj, la paskon de resurekto oni celebris la unuan dimanĉon post la dekvara de la monato Nisano. Kristanoj enmigrintaj el Oriento provis, eĉ perforte, enŝovis la saman kutimon en Romon, kiu jam delonge ne akceptis la uzon de la orientaj eklezioj. Papo Viktoro, post diversaj koncilioj dum kiuj estis malaprobataj la dekkvaruloj (tiuj de la dekkvara tago), antaŭ la neobeantaj eklezioj, minacis ekskomunikon, kiu fakte ne estis aljuĝita pro mildiganta interveno de Ireneo episkopo de Liono (Francio). Fine la orientaj eklezioj ekobeis, sed la epizodo estis laŭjarcente citata por montri kian konscion pri sia aŭtoritato sur ta tuta eklezio havis Viktoro la 1-a: sinteno tia kiun jam uzis aliaj papoj precipe Klemento (88-97) el Romo riproĉanta kaj ordonanta obeon al Korintanoj kiuj kontraŭleĝe depostenigis sian episkopon.
Ĉar en Romo la liturgia greklingva komencis esti nekomprenata, aparte en la okcidentaj eklezioj, kaj pro la popola amaso katekumenizanta, Viktoro ekcelebris liturgiaĵojn en la latina, anstataŭe de la greka de la nova testamento, kaj iom post iom al tiu ekuzo pelis la tutan eklezion. Samtempe Viktoro kondamnis kaj batalis adocionismon, herezon disvastigitan de certa Teodato, sveltparola enmigrinta el oriento, laŭ kiu Jesuo estis, kaj estas, ja jes, filo de Dio, sed nur adoptita filo. Viktoro suferis ankaŭ pro atakoj de alia herezo, tiu kiu provi devii la eklezion al gnostikismo.
Groningo (urbo)
Groningen (Esperante: Groningo aŭ Groningeno ) estas la ĉefurbo de la provinco Groningen kaj ankaŭ de la municipo Groningen. Ĝi konsistas el la urbo Groningen kaj la vilaĝoj Hoogkerk, Oosterhogebrug, Noorderhogebrug kaj Engelbert. La urbo konsideriĝas la metropolo de la relative maldense enloĝigita nordo de Nederlando. Ĝi estas urbo kun multvaria komerco kaj industrio. Groningen estas ankaŭ urbo studenta, kun kiel plej grandaj institucioj la Hanzehogeschool Groningen (Hansa altlernejo) kaj la Rijksuniversiteit Groningen (Regna Universitato de Groningen). Kune ili havas pli ol 40 000 studentojn. Pro tio la meza aĝo en la urbo estas malalta. La lastajn jarojn la urbo estas populara kiel loĝloko al studentoj kaj junaj, idoriĉaj familioj.
En la vasta regiono Groningen estas nomata "Stad" ("Urbo"). La lokanoj mem diras: D'r is mor ain stad en dat is Stad ("Estas nur unu urbo kaj tiu estas Urbo"). La loĝantoj nomiĝas "Stadjers" ("urbuloj"). La urbanoj karese nomas sian urbon ankaŭ "Groot Loug", kio estas "Granda Vilaĝo".
Historio
Groningen estiĝis sur la plej norda parto de la Hondsrug, sabla altaĵo en la provincoj Drenthe kaj Groningen. Komence ĝi estis vilaĝo, kiu disvolviĝis al grava komerca centro. En la 13-a jarcento la loko konstruis murojn je propra iniciato, kaj en la sama periodo la urbo membriĝis en Hansa Ligo, do Groningen estas hanze-urbo. Komercistoj kunlaboris en la periodo 1282 ĝis 1669 kun aliaj komercistoj el la landoj Germanio, Skandinavio, Pollando, Baltaj ŝtatoj en Rusio ktp.
En 1614 fondiĝis universitato en Groningen kaj poste en la 17-a jarcento la urbo ekhavis novajn fortikaĵojn, desegnitajn de Menno van Coehoorn. En la tielnomata "Katastrofa Jaro" 1672 la urbo estis vane sieĝita de la episkopo de Münster, Bernhard von Galen. Ĉiujare je la 28-a de aŭgusto la urbo festas la venkon super la episkopo, kromnomita "Bommen Berend" ("Bomba Bernardo").
En la jaro 1672 okazis granda evento. La urbanoj sukcesis forigi Bernhard van Galen, la episkopon el Münster (Germanio), el la urbo.Karel Rabenhaupt gvidis la batalon. La 28an de augusto ankoraŭ estas festotago, nomiĝas Bommen Berend, en la urbo Groningen.
Vandré
Vandré [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 796 loĝantojn en la jaro 2011.
Diomedeoidedoj
La Diomedeoidedoj, Diomedeoididae, estis prahistoria familio de marbirdoj. Tiu familio estis en la ordo Procelarioformaj kiu nune estas komponata el albatrosoj kaj petreloj. Nune la familio enhavas ununuran genron, nome Diomedeoides, kie estas tri priskribitaj specioj. La taksonomio de la familio kaj genro estas ankoraŭ necesa de revizio, kaj plej verŝajne la genronomo Diomedeoides estas fakte juna sinonimo de Rupelornis (van Beneden, 1871).
Oni trovis fosiliojn de tiu familio en rokoj de Oligoceno kaj Mioceno en Eŭropo kaj Irano. Oni konas du speciojn, D. brodkorbi kaj D. lipsiensis el Centra Eŭropo, dum la tria specio nome D. babaheydariensis estas konata nur el Irano.
Groningo (urbo)
Vidindaĵoj
Gravaj vidindaĵoj en la centro estas la Martinituro (loka nomo: d'Olle Grieze, "la Malnova Griza") kaj apartenanta preĝejo apud la Granda Placo, la Der Aa-Preĝejo, la kanalo Hoge der A kun siaj varejoj, la Princa Ĝardeno, la Urbodomo kaj kelkaj beginejoj. La Muzeo de Groningen estas moderna konstruaĵo sur artefarita insulo, apud la ĉefstacidomo, kiu mem estas vidinda konstruaĵo el la 19-a jarcento. Aliaj muzeoj: Naturmuzeo (Praediniussingel), Universitata Muzeo (Oude Kijk in 't Jatstraat), Nederlanda Bildstriomuzeo (Westerhaven), Ŝipveturada Muzeo (Brugstraat), Grafika Muzeo (Rabenhauptstraat) kaj Etnografia Muzeo "Gerardus van der Leeuw", Goudkantoor, Noorderplantsoen.
Vandré
Geografio
Vandré estas vilaĝo en la nordo de Charente-Maritime, sude de Surgères.
Groningo (urbo)
Vidindaĵoj
La sinagogo estas en 1906 realigita juda konstruaĵo en la Folkingestraat 60 en Groningen. Je la flanko de la Nieuwstad la konstruaĵo limas al la pli malnova Rabendomo (bandomo) el 1890.
La Lago de Paterswolde (nederlande: Paterswoldse meer aŭ Paterswoldermeer) estas lago sudokcidente de la urbo Groningen sur la limo de la provincoj Groningen kaj Drenthe.
La Fervoja Stacio Groningen, konata loke kiel la Hoofdstation, estas la ĉefa fervoja stacio en la urbo Groningen. Ĝi situas sur la suda flanko de la urbocentro, tuj trans la Verbindingskanaal.
Gravaj eventoj
Pluraj muzikfestivaloj kiel Noorderslag, Noorderzon la 28an de augusto, majo kermeso, Winter Welvaart. Groningen estas urbo kun universitato kaj pluraj altlernejo: en la urbo estas multegaj studentaj festoj kaj aranĝoj. Ĝi gajigas la urbon.
Esperanto en Groningen
En Groningen estas Esperanto-klubo. Ĝi havis, fine de 2014, 35 membrojn. Ili kunvenas dufoje monate. Informoj: www.pingveno.nl. Kontakto pri Esperanto aŭ pri la Esperanto-klubo: Ineke Emmelkamp info@esperanto-info.nl.
Estas Esperantostrato en Groningen (Vidu eksterajn ligilojn)
Esperantistoj
(9169) 1988 TL1
(9169) 1988 TL1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Vallès Occidental
Vallès Occidental estas komarko de Katalunio kiu limas kun Bages (norde), Vallès Oriental (norde kaj oriente), Baix Llobregat (okcidente), kaj Barcelonès (sude). Kunĉefas la komarkon la urboj Sabadell kaj Terrassa. Kun Vallès Oriental ĝi formas la granda natura komarko Vallès. Geografie, Vallès kaj Penedès formas la Tektonan Fosaĵon de Vallès-Penedès, en la Kataluna Antaŭ-marborda Malaltebenaĵo.
Les Ripes
Les Ripes estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
XCE
XCE povas rilati al:
Niuo
Niuo estas dependa teritorio de Nov-Zelando en Oceanio.
Lajos Erőss (episkopo)
Lajos Erőss [lajoŝ erOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erőss Lajos estis hungara pastro, kalvinana episkopo, teologo. Lajos Erőss  naskiĝis la  1857 en Darvas. Li mortis la 1911 en Debrecen.
Niuo
Niuo situas 2400 km nordoriente de Nov-Zelando kaj oriente de Tongo. La areo de la lando estas 260 km2 kaj la enloĝantaro nombras proksimume 1,400, ĉefe Polinezianoj.
Lajos Erőss (episkopo)
Biografio
Lajos Erőss abiturientis en gimnazio (kolegio) en Debrecen en 1876, poste li lernis teologion ĝis 1880, fine li plulernis en Basel kaj Berlino ĝis 1883. Hejmenveninta li estis vicpastro en Földes. en la sekva jaro jam pastro en Kémer. En 1894 li estis pastro de Püspökladány, kie li ankaŭ redaktis éa lokan gazeton. En 1908 li estis elektita episkopo.
Niuo
Kvankam Niuo estas memregata, ĝi estas en libera asocio kun Nov-Zelando, kaj mankas al ĝi tuta suvereneco. Ĉiuj niuanoj estas civitanoj de Nov-Zelando kaj la ŝtatestro estas Reĝo Karlo la 3-a. Nov-Zelando pritraktas la plejmulton de la internaciaj rilatoj de Niuo, en la nomo de Niuo.
Lajos Erőss (episkopo)
Memorigiloj
•	strato kaj lernejo en Püspökladány
Niuo
En 2003 Niuo fariĝis la unua en la mondo nacio kun universala sendrata aliro al la Interreto. Tion provizas tra la insulo la Asocio de Interretaj Uzantoj. Lastatempe, la ludono de la mastrumo pri Interret-finaĵo .nu (ekzemple en www.esperanto.nu) donis al la insulanoj bonvenan profiton.
Pro ekonomiaj kialoj la plejmulto da niuanoj (20000) jam elmigris al Nov-Zelando.
Biogeografie la teritorio situas en la pacifika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).
Geologie temas pri malalta insulo.
Historio
Niuon setlis polinezianoj el Samoo je proksimume 900KE. Pluaj setlantoj (aŭ invadantoj) alvenis de Tongo en la 16-a jarcento.
Ĝis la komenco de la 18-a jarcento, ĉefoj kaj familiestroj havis aŭtoritaton ĉe partoj de la popolo. Je proksimume 1700 la koncepto kaj praktiko de monarkio aperis, eble pro influo de Tongo aŭ Samoo. Ek de tiam regis reĝoj (patu-iki). La unua esti Puni-mata. Tui-togo, kiu regis ek de 1875 ĝis 1887, estis la unua kristana reĝo.
La unua eŭropano vidi Niuon estis Kapitano James Cook en 1774. Cook provis en tri lokoj surteriĝi sur la insulo sed la lokanoj rifuzis permeson. Cook nomis la insulon "Savage Island" (sovaĝa insulo) ĉar, laŭlegende, la indiĝenoj kiujn li vidis ŝajne estis farbitaj per sango. Tamen, la substanco sur iliaj dentoj devenis de la hulahula, indiĝena ruĝa banano.
Dum du jarcentoj la nomo "Savage Island" restis, ĝis oni reenkondukis la originan nomon Niuē, kiu signifas "jen kokoso".
Misiistoj de la London Missionary Society (Londona misiista societo, Britio) alvenis en 1846 per la ŝipo "Messenger of Peace" (mesaĝisto pri paco). Oni provis sensukcese dum multaj jaroj akceptigi eŭropidan misiiston kaj oni irigis niuanon nomitan Nukai Peniamina al Samoo por trejniĝi kaj fariĝi pastro en la Malua Theological College (kolegio por trejni kristanajn pastrojn).
Peniamina revenis kiel misiisto helpata de Toimata Fakafitifonua. Finfine oni permesis al li surteriĝi en vilaĝo Uluvehi (Mutalau) post malsukcesoj ĉe kelkaj aliaj vilaĝoj. La ĉefoj de Mutulau permesis al Peniamina surteriĝi kaj protektis lin dumtage kaj dumnokte en fortikaĵo en Fupiu.
Kristanismon li instruis al la homoj en Mutalau antaŭ ol ĝi disvastiĝis al ĉiuj vilaĝoj en Niuo. Komence aliaj vilaĝoj kontraŭis la enkondukon de Kristanismo kaj celis mortigi je Peniamina. Homoj el la vilaĝo Hakupu, kvankam la lasta vilaĝo akcepti Kristanismon, venis kaj petis "vorton de dio"; tial ilian vilaĝon oni renomis "Ha Kupu Atua", kiu signifas "ia vorto de dio", aŭ, mallonge, "Hakupu".
Niuo estis brita protektorato dum iom da tempo, sed la rilato kun Britio ĉesis en 1901 kiam Nov-Zelando aneksis la insulon. En 1974 okazis referendumo en Niuo, en kiu niuanoj povis elekti inter tri ebloj: sendependeco, memregado, aŭ daŭre esti nov-zelanda teritorio. La plejmulto elektis memregadon. La Nov-Zelanda Parlamento donis sendependecon en la formo de memregado per la Niua Konstitucia Akto 1974. Oni proklamis ke la konstitucio de Niuo estu la plej supera leĝo. La unua ĉefministro estis Robert Rex kaj li restis ĉefministro ĝis sia morto post 18 jaroj. En 1984 li fariĝis la unua niua kavaliro.
Ekonomio
La ekonomio de Niuo estas eta. Ĝia Malneta Enlanda Produkto estis 17 milionoj da NZD en 2003, aŭ 10 milionoj da USD laŭ Aĉetpova Alparo. Plejmulta ekonomia agado centriĝas ĉe la registaro, ĉar la registaro tradicie estras la mastrumadon de la aferoj de Niuo ek de 1974. Tamen, la ekonomio atingis stadion kie oficialaj reguloj povos cedi al privataj entreprenoj, kaj oni strebas evoluigi privatajn komercojn. Post Cikolono Heta la registaro sindevontigis plifortigi kaj evoluigi la privatan sektoron.
La registaro asignis unu milionon da NZD por la privata sektoro, kaj tiom elspezis por helpi komercojn detruitajn de la ciklono, kaj por rekonstrui la Industrian Parkon Fonuoakula. Tiu industria parko, estas finkonstruita kaj iuj komercoj jam funkcias el ĝi. Ĝin mastrumas la Niua Komerca Centro, kvazaŭregistara organizo provizanta konsilajn servojn al komercoj.
Plejmultaj niuaj familioj sin vivtenas kultivante manĝaĵojn, kaj iom el ĝi astas vendata en la bazaro (Makete) en Alofi, kaj iom estas eksportata al familianoj en Nov-Zelando. Niua taro (nomita "talo Niue" en Samoo) estas internacie konata kiel "ruĝeta taro". Niuo eksportas taron al Nov-Zelando. Niua taro estas natura variaĵo kaj tre rezista al damaĝbestoj.
La Niua registaro kaj la kompanio Reef Group el Nov-Zelando fondis du duopajn entreprenojn en 2003 kaj 2004, kiuj aktivas en la evoluigado de fiŝkaptado kaj nonio (Morinda citrifolia, malgranda arbo kun manĝeblaj fruktoj). La kompanio Niue Fish Processors Ltd estas duopa entrepreno kiu procesas freŝajn fiŝojn, ĉefe tinuson (flavnaĝilan, grandokulan kaj blankan), por eksporti al eksterlandaj vendejoj. Ĝi laboras el sia moderna fiŝfabriko en Amanau, Suda Alofi, kiu estas malfermita en oktobro 2004.
En aŭgusto 2005, aŭstralia minada kompanio, Yamarna Goldfields, anoncis ke Nuio eble havas la plej grandan deponaĵon de uranio en la mondo. Ĝis frua septembro oni konstatis ke tiuj esperoj estis tro optimismaj, kaj en oktobro la kompanio nuligis siajn planojn mini, anoncante ke eksplora borado identigis nenion komerce valoran. La Australian Securities and Investments Commission (aŭstralia instanco pri investoj) registris akuzojn en januaro 2007 kontraŭ du direktoroj de la kompanio, tiutempe jam renomita Mining Projects Group Ltd, asertante ke ilia konduto estis trompa kaj ke ili partoprenis en komercado per internaj informoj. Tiu proceso estas kvitigita ekstertribunale en julio 2008, kiam ambaŭ flankoj malregistris siajn akuzojn. Alia aŭstralia kompanio, kiu en la 1970-aj jaroj ricevis permesilon esplori por mineraloj ankoraŭ estas aktiva esplori mineralajn deponaĵojn en Niuo.
Ekstera politiko
Niuo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.
Zoltán Sumonyi
SUMONYI Zoltán (ŝumonji) origina nomo Papp; kiel redaktoro: Sumonyi Papp estas hungara poeto, verkisto. Li naskiĝis en Satmaro la 5-a de februaro 1942. Lia filo estis Gábor Zsigmond Papp.
Biografio
Zoltán Sumonyi akiris diplomon de instruisto pri hungara-rusa lingvoj en 1966 en Budapeŝto. Ekde 1960 li laboris en presejo, ekde 1966 ĉe la libroeldona entrepreno. Ekde 1970 li estis kunlaboranto de la Hungara Radio, inter 1984 kaj 1987 li estis literatura rubrikgvidanto de la revuo Mozgó Világ.
Premioj
KISZ-premio 1971; Graves-premio 1978; József Attila-premio 1985; Déry Tibor-rekompenco 1988; Salvatore Quasimodo-premio 1993; Salvatore Quasimodo-apartpremio 1998.
NGC 7473
NGC 7473 (aliaj indikoj — UGC 12335, MCG 5-54-30, ZWG 496.38, PGC 70373) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Pjongjanga Agrikultura Kolegio
Pjongjanga Agrikultura Kolegio (koree: 평양농업대학) estas unu el la Universitatoj de la Korea Demokratia Popola Respubliko, fondita en 1981. Ĝi ĉefe esploras pri agrikulturo.
Fekundindico
La fekundindico aŭ tutmonda fekundindico estas demografia variablo kiu montras la averaĝan nombron de gefiloj kiuj naskiĝus por virino se ĉiuj virinoj vivus ĝis la fino de siaj fekundaj jaroj kaj naskus laŭ la averaĝa fekundindico por ĉiu aĝo.
Fekundindico kaj ĝenerala fekundindico
La totala fekundindico estas plej objektiva mezuro de la nivelo de fekundeco ol la naskindico, ĉar ĝi referencas al naskoj por virino. Tiu variablo montras la eblojn de la demografiaj ŝanĝoj en la lando.
Barbara (franca kantistino)
Ŝia patro mortis en Nantes en 1949 (kion ŝi prikantis en kanzono Nantes). Ŝia patro originis el Alzaco, kaj ŝia patrino originis el Moldavio, ambaŭ gepatroj estis moderaj judoj.
Ŝi pene komencis kantistan karieron en 1950, kaj ekfaris sian lokon en la kantmedio en 1955. De 1964 ĝis 1968, ŝi progresis en la medio kaj ŝi famiĝis per:
Rete legebla en Esperanto
Ne inter la plej konataj, sed inter ŝiaj plej belaj kanzonoj:
Mixtla de Altamirano
Mixtla de Altamirano estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Mixtla de Altamirano. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 110.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9572 loĝantojn. El tiuj estis 4810 viroj kaj 4762 virinoj. La komunumo havas surfacon de 60.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 36 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 0 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1650 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 7201 personoj. En la jaro 2000 temis pri 8368, do temis pri kresko / malkresko je 3.05 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 7012 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 6933 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Balázs Máthé
Balázs MÁTHÉ [ma:te:] estas rumania hungara inĝeniero pri elektro. Li naskiĝis en Crăciunel la 23-an de aprilo 1929.
Kariero
Balázs Máthé diplomitiĝis en Teknikuniversitato de Sverdlovsk (1954) kaj li doktoriĝis en Moskvo. Li laboris en Craiova kiel inĝniero en la uzino de Electroputere, poste kiel centra laboratiriestro ĝis 1968. Pli poste li estis scienca ĉefesploristo en Bukareŝto (ICEMENERG).
33011 Kurtiscarsch
33011 Kurtiscarsch estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Kurtis Mickel Carsch, finaliston de la Intel Science Talent Search de 2012, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Texas Academy of Mathematics and Science de Denton (Teksaso).
Preĝejo de Sankta Paŭlo (Ostrava)
Preĝejo de sankta Paŭlo estas novgotika trinava preĝejo en Ostrava-Vítkovice. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1880-1886, konsekrita ĝi estis la 10-an de oktobro 1886. La parcelon kun areo 12 000 m² por la konstruado de la preĝejo kaj paroĥejo donacis Ferfabriko Vítkovice. Tiu ankaŭ donis konstrumaterialon kaj financan subtenon. Sumaj kostoj por la konstruado faris 320 milojn da kronoj. En altaro troviĝas korporestaĵoj de sankta Jan Sarkander.
La konstruado de la paroĥa preĝejo signifis ankaŭ neceson de establo de nova paroĥo. Pro la konstruado de Katedralo de Dia Savinto tiamaj reprezentantoj stariĝis kontraŭ estiĝo de la nova spirita administracio kaj interveni tiel devis nur La plej alta administra juĝo. La paroĥo en Vítkovice estis eksparoĥigita en la jaro 1888 el Moravia Ostrava.
Ĉirkaŭ la preĝejo kondukis tramvojo, kies trafiko rompis stetikon de la objekto. La tramvojo estis antaŭ kelke da jaroj nuligita kaj la preĝejo trairis tra rekonstruo de la eksteraj kaj la internaj partoj. Nuntempe ĝi apartenas al fanfaronaĵoj de urboparto Vítkovice.
Bojana Panić
Bojana PANIĆ (Бојана Панић; naskiĝis en Serbio) estas serba manekeno kaj aktorino.
Manekeno
Kiel manekeno, ŝi interalie defilis por la grandaj kudristoj de Parizo, kiel Christian Dior aŭ Chanel.
Aktorino
En 2007, ŝi debutis en kino, ludante la rolon de La Galiote en la filmo Jacquou le Croquant reĝisorita de Laurent Boutonnat. Ŝi lernis la francan speciale por tiu filmo, kiu lanĉis ŝian aktoran karieron.
Zsigmond Kurovszky
KUROVSZKY Zsigmond [kurovski] estis hungara inĝeniero pri fornoj, ĉefminadkonsilanto. Li naskiĝis en 1860 en Szinérváralja kaj mortis la 5-an de septembro 1913 en Zalatna.
Biografio
Kurovszky finis la akademion en Selmecbánya en 1881 kaj laboris ĉe la fornoj de Zalatna, poste en Kapnikbánya; ekde 1897 li estis ĉefinĝeniero de fornoverko de Zalatna, ekde 1908 ĉefo de la ĉefminejofico de Zalatna. En 1891–93 al invito de la rusa registaro li laboris en Siberio en Montaro Altajo en or- kaj silverminejoj.
XCV
XCV povas rilati al:
Barbara (Italio)
Barbara estas komunumo de Italio.
Kantono Franklin (Majno)
La kantono Franklin - angle Franklin County - estas kantono de Usono en la subŝtato Majno, kies nomo aludas al Benjamin Franklin, usona multfakulo kaj unu el la patraj fondintoj de Usono. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
NGC 7474
NGC 7474 (aliaj indikoj — MCG 3-58-26, ZWG 453.58, NPM1G +19.0567, PGC 70379) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Dinosaŭra renesanco
La "Dinosaŭra renesanco" estis et-skala scienca revolucio ekinta en la malfruaj 1960-aj jaroj, kiu sekvigis renovigitan akademian kaj popularan interesiĝon pri dinosaŭroj. Ĝin spronis novaj malkovroj kaj esploroj indikantaj de dinosaŭroj eble estis aktivaj kaj varm-sangaj bestoj, kaj ne la malviglaj, malvarm-sangaj bestoj montritaj dum la unua duono de la dudeka jarcento.
<!-- The new view of dinosaurs was championed by John Ostrom, who argued that birds evolved from coelurosaurian dinosaurs, and particularly Robert Bakker who argued passionately that dinosaurs were warm-blooded in a way similar to modern mammals and birds. Bakker frequently portrayed his ideas as a renaissance of those popular in the late nineteenth century, referring to the period in between the wars as "the dinosaur doldrums".
Dinosaurs and the origin of birds
In the mid and latter parts of the nineteenth century, many scientists thought a there was a close relationship between birds and dinosaurs—and that dinosaurs represented an intermediate stage between "reptiles" and birds.
However in the 1920s G. Heilman wrote his influential book The Origin of Birds, in which he dismissed the dinosaur-bird link, based on the dinosaurs' supposed lack of a furcula (fused clavicles). Thereafter, the accepted hypotheses was that birds evolved from 'crocodylomorph' and 'thecodont' ancestors, rather than dinosaurs. This removed dinosaurs from playing a central role in debates about the origin of living species, and may have contributed to the decline of academic interest in dinosaur evolution.
This remained the situation until 1964, when John Ostrom discovered a small carnivorous dinosaur which he named Deinonychus antirrhopus, a theropod whose skeletal resemblance to birds seemed unmistakable. This led Ostom to argue that Hŭley had been right, and that birds had indeed evolved from dinosaurs. Athough it was Deinonychus that inspired Ostrom to connect birds with dinosaurs, very similar birdlike dinosaurs, such as Velociraptor had been known for many decades, but no connection had been made. After Ostrom's discoveries, the idea that birds evolved from dinosaurs gained support among palaeontologists, and today it is almost universally accepted. Newer methods, such as cladistics, and the discovery of several feathered dinosaurs have helped confirmed the relationship.
The relationship between dinosaurs and birds has led to considerable interest in dinosaur — particularly theropod — phylogeny, which is now far better understood.
Dinosaur monophyly
Initially dinosaurs were thought to be a monophyletic group, comprising animals with a common ancestor not shared by other reptiles. However, Harry Seeley disagreed with this interpretation, and split the Dinosauria into two orders, the Saurischia ("lizard-hipped") and the Ornithischia("bird-hipped"), which were seen as members of the Archosauria with no special relationship to each other. As such, the Dinosauria was no longer seen as a scientific grouping, and "dinosaur" was reduced to being a popular term, without scientific meaning. This became the standard interpretation throughout much of the twentieth century.
This changed in 1974, when Bakker and Peter Galton published a paper in nature, arguing that not only were dinosaurs a natural monophyletic group, but that they should be raised to the status of a new class, which would also contain birds. Although initially this revival of dinosaur monophyly was controversial the idea did gain acceptance, and since the rise of cladistic methodology it has been nearly universally supported. The raising of the Dinosauria to class rank found less support, perhaps largely due to increasing use of phylogenetic taxonomy among vertebrate palaeontologists, in which ranks are entirely abandoned.
Warm-bloodedness and activity levels
In a series of scientific papers, books, and popular articles in the 70s and 80s, beginning with his 1968 paper The superiority of dinosaurs, Robert Bakker argued strenuously that dinosaurs were warm-blooded and active animals; capable of sustained periods of high activity. In most of his writings Bakker framed his arguments as new evidence leading to a revival of ideas popular the the late 19th century, frequently referring to an ongoing dinosaur renaissance. He used a variety of anatomical and statistical arguments to defend his case, the methodology of which was fiercely debated among scientists.
These debates sparked interest in new methods for ascertaining the palaeobiology of extinct animals, such as bone histology, which have been successfully applied to determining the growth-rates of many dinosaurs.
Today, it is generally thought that many or perhaps all dinosaurs had higher metabolic rates than living reptiles, but also that the situation is more complex and varied than Bakker originally proposed. For example, while smaller dinosaurs may have been true endotherms, the larger forms could have been inertial homeotherms, or many dinosaurs could have had intermediate metabolic rates.
New theories on dinosaur behaviour
The late 60s onwards also saw several new theories on the way dinosaurs behaved. On the basis of trackways, Bakker argued that sauropod dinosaurs moved in structured herds, with the adults surrounding the juveniles in a protective ring. However, shortly afterwards this particular interpretation was challenged by Ostrom among others, although the venerable dinosaur track expert Roland T. Bird apparently agreed with Bakker.
The first rigorous study of dinosaur nesting behavious came in the late 70s, when palaeontologist Jack Horner showed that the duckbilled dinosaur Maiasaura cared for their young.
Changing portrayal of dinosaurs
The dinosaur renaissance changed not only the scientific ideas about dinosaurs, but also their portrayal by artists. Bakker, himself a talented artist, often illustrated his ideas in a lively fashion. Indeed, Bakker's illustration of Deinonychus, made for Ostrom's 1969 description has become one of the most recognisable and iconic of dinosaur restorations.
During the 70s, restorations of dinosaurs shifted from being lizard-like, to being more mammal- and bird-like. Artists started to show dinosaurs in more active poses, and incorporating newer theories of dinosaur locomotion and behaviour.
Key artists in this "new wave" were Gregory Paul, Mark Hallet, and Doug Henderson. Gregory Paul in particular defended and expanded on Bakker's ideas on dinosaur anatomy. He expounded a rigorous and detailed approach to dinosaur restoration, in which he often criticised the errors of the traditionalist approach. He also produced a large number of restorations showing small dinosaurs with feathers, and defended the idea in a number of articles and his book Predatory Dinosaurs of the World. His view was proven largely correct in the late 90s with the discovery of several feathered dinosaurs. Paul's ideas and style have had a significant impact on dinosaur art, and likely continue to do so for some time.
New extinction theories, the meteor impact
Another factor contributing to the interest in dinosaurs was the acceptance and popularization of the idea, first proposed by Eugene Merle Shoemaker, that the Earth and other planets in the solar system are constantly bombarded by meteorites. This again led to the theory that the Cretaceous-Tertiary extinction event, that led to the disappearance of the dinosaurs 65 million years ago, was caused by a meteor impact, possibly the one that caused the Chiĉulub Crater. This fever reached its height in 1994, when the Comet Shoemaker-Levy 9 hit Jupiter, and was followed by millions live on television.