cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bonete
Bonete en la hispana kaj Boneto en Esperanto estas vilaĝo de la provinco Albaceto en la regiono de Kastilio-Manĉo en Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Monte Ibérico-Corredor de Almansa en la oriento de la provinco. La areo estas de 125,06 km² kaj la loĝantaro de 1 049 loĝ. (2019), dum la denseco estas de 8,82 loĝ./km².
Bonete en la hispana estas pastra ĉapo, kio aperas en la malsupra duono de la blazono.
Geografio
Bonete estas en la okcidento de la provinco Albacete je 50 km de la provinca ĉefurbo kaj je 22 km de Almansa, la komarka ĉefurbo.
Historio
Jam estis homa okupo en prahistorio, kion pruvas setlejo de iberoj Amarejo.
Jon Lee Anderson
Jon Lee ANDERSON (n. 15-an de januaro, 1957) estas usona biografiisto, aŭtoro, internacia esplorĵurnalisto kaj verkisto por The New Yorker, ĉefe pri militaj lokoj kiaj tiuj de Afganio, Irako, Ugando, Israelo, Salvadoro, Irlando, Libano, Irano, kaj tra Mezoriento. Anderson verkis ankaŭ por The New York Times, Harper's, Life, kaj The Nation.
Anderson eklaboris kiel ĵurnalisto en 1979 por Lima Times en Peruo. Dum la 1980-aj jaroj li laboris ĉefe ĉe Centrameriko, unue por Jack Anderson kaj poste por Time magazine.
Bonete
Historio
Estas preĝejo kun barokaj elementoj (17a jarcento).
Ekonomio
La ekonomio de Bonete estis tradicie fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj kaj malgrandaj fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ produktado de vino, de fungoj, de viandaĵoj el porko kaj de ŝuoj pro la proksimeco al Almansa.
Jon Lee Anderson
Anderson verkis ankaŭ la definitivan 800paĝan biografion de la ikona marksista revoluciulo Che Guevara. Titole Che Guevara: A Revolutionary Life, ĝi estis unafoje publikita en 1997. Dum serĉado por la libro en Bolivio, li malkovris la kaŝitan lokon de la tombo de Guevara el kiu ties restaĵoj estis elfositaj en 1997 kaj redonitaj al Kubo.
Eksteraj ligiloj
http://www.newyorker.com/archive/2005/09/19/050919fa_fact Leaving Desire 'The Ninth Ward After the Hurricane: Letter from New Orleans'
Oceanside (Kalifornio)
Oceanside (prononco: OŬ-ŝen-sajd) estas marborda grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Diego. La urbego estas sidejo de Rozkruca Kunularo.
Geografio
Oceanside situas laŭ Pacifiko en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato.
Historio
En la nuna Oceanside la plej frue indianoj vivis. la unuaj eŭropanoj alvenis en 1769. La hispanoj fondis mision, dume oni komencis kulturi la kampojn. Oceanside estis fondita en 1888 en loko de bieno. En la 20-a jarcento la urbo iĝis banloko kun 10 kilometrojn longa strando. En 1942 proksime oni fondis gravan armean bazon "Camp Pendleton".
NGC 4864
NGC 4864 (aliaj indikoj — MCG 5-31-58, ZWG 160.221, ARAK 397, DRCG 27-159, PGC 44566) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Oceanside (Kalifornio)
Trafiko
El Oceanside aŭtoŝoseoj kuras al Los Anĝeleso kaj San Diego.
NGC 4864
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Oceanside (Kalifornio)
Klimato
Oceanside situas en mediteranea (aŭ seka subtropika) klimatozono. La temperaturo averaĝe varias inter 12-20 °C. La varmo kulminas en julio averaĝe kun 23 °C, la malvarmo kulminas inter decembro-januaro averaĝe kun 7 °C. Jare pluvas po 283 mm. La pluvo kulminas januare, julie praktike ne pluvas.
Famuloj
En Oceanside mortis James Clements.
Nigra buteogalo
La Nigra buteogalo (Buteogallus anthracinus) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj kaj genro de Buteogaloj, kiu enhavas ĉefe nigrecajn akcipitredojn, krabomanĝajn. Ĝi iam inkludis la Kuban buteogalon (Buteogallus gundlachii) kiel subspecio. Male la Mangrova buteogalo, tradicie konsiderata distinga specio, estas nune ĝenerale konsiderata subspecio, subtilis, de la Nigra buteogalo.
Distribuado
La Nigra buteogalo estas reproduktanta birdo en la plej varmaj partoj de Ameriko, el Sudokcidenta Usono tra Centrameriko al Venezuelo, Peruo, Trinidado kaj Malgrandaj Antiloj.
Tiu estas ĉefe marborda specio de loĝantaj birdoj de mangrovaj marĉoj, estuaroj kaj apudaj sekaj malfermaj arbaroj, kvankam estas ankaŭ internaj populacioj, inklude migrantan populacion de nordokcidenta Meksiko kaj Arizono.
Aspekto
Plenkreskulo de Nigra buteogalo estas 43–53 cm longa kaj pezas 930 g averaĝe. Ĝi havas tre larĝajn flugilojn, kaj estas ĉefe nigra aŭ malhelgriza. La mallonga vosto estas nigra kun ununura larĝa blanka bendo kaj blanka pinto. La beko estas nigra kaj la kruroj kaj la vaksaĵoj estas flavaj. Plenkreskuloj similas al Zonvosta buteo, sed havas malpli da blankaj stribendoj en vosto kaj estas pli grandaj.
Ambaŭ seksoj estas similaj, sed nematuruloj estas malhelbrunaj supre kun punkteco kaj strieco. Ties subaj partoj estas sablokoloraj al blankecaj kun malhelaj makuletoj, kaj la vosto havas nombrajn blankajn kaj nigrajn bendojn.
Subspecioj
Grupo anthracinus:
Grupo subtilis:
Kutimaro
La Nigra buteogalo manĝas ĉefe krabojn, sed ankaŭ malgrandajn vertebrulojn kaj ovojn. Tiu specio estas ofte vidata dum ŝvebado, kun eventualaj lantaj flugilfrapoj, kaj havas ceremoniajn flugojn pariĝadajn inklude tuŝadon per kalkanumoj. La alvoko de la Nigra buteogalo estas distinga pepado spink-spiink-spiink-spink-spink-spink.
Ili konstruas platforman neston el bastoneteroj 15 al 100 futojn supergrunde en arbo, ofte mangrovo. Nestoj estas ofte reuzataj kaj kutime pligrandiĝas iom post iom. La ino demetas 1 al 3 ovojn (sed plej ofte nur 1), kiuj estas blankecaj kun brunaj markoj.
Protektostatuso
La Nigra buteogalo estas protektata en la plej norda parto de siaj teritorioj (en Usono) laŭ la Traktato de Migrantaj Birdoj de 1918.
Péter Bősze
Péter Bősze [bOse], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bősze Péter estis hungara aktoro. Lia origina familia nomo estis Böhm.
Péter Böhm naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
(18058) 1999 XY129
(18058) 1999 XY129 estas malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas ano de la Greka Tendaro: grupo da asteroidoj, kiuj orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Magalas (stacidomo)
Magalas estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Magalas, en departemento Hérault, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Béziers - Neussargues (722000).
Mercedario
Cerro Mercedario estas la plej alta pinto de la montaro Cordillera de la Ramada kaj la oka plej alta monto de Andoj. Ĝi situas je 100 km norde de Akonkagvo, en la argentina provinco San Juan. Ĝi estis unuafoje ascendita en 1934 fare de Adam Karpiński kaj Wiktor Ostrowski, membroj de pola anda ekspedicio estrita de Konstanty Jodko-Narkiewicz. La pola partio starigis ŝtonamason sur la pinto.
En 1968, post kelkaj klopodoj fare de la plej fortaj argentinaj grimpistoj, japana grupo estrita de Saburo Joŝida plenumis la unuan ascendon de la suda flanko. En 1971 aŭstria ekspedicio, estrita de Fritz Moravec kaj Othmar Kucera, grimpis la nordan flankon. En 1972, la italoj Sergio Job Gino kaj Antonio Beorchia Nigris grimpis la monton Mercedario laŭ la normala vojo kaj malkovris kelkajn Inkaajn ruinojn ĝuste sub la montopinto. En Januaro 1975 itala ekspedicio estrita de Antonio Mastellaro faris la grimpadon de la orienta flanko.
En 1983 malgranda ekspedicio el Gorizia kapablis trapasi la sudokcidentan bordon, kiu estas konsiderata la plej malfacila vojo de la monto, kaj unu el lastaj gravaj montogrimpoj en Andoj. La 27an de Januaro Mauro Collini, Sergio Figel, Mario Tavagnutti kaj Rudi Vittori atingis la pinton.
Horoušany (Hostouň)
Horoušany (Horouschen) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Hostouň, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudoriente de Hostouň. Estas ĉi tie registritaj 16 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Horoušany situas en katastra teritorio Horoušany u Hostouně kun areo 1,33 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1379.
Petzenkirchen
Petzenkirchen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Melk. La komunumo situas en la okcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
12800 Oobayashiarata
12800 Oobayashiarata estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la amatora astronomo kaj komputada inĝeniero Arata Oobayashi (1957–1999). Li ankaŭ estis fama fotartisto, kiu faris bonegajn astronomiajn fotojn.
Jens Jacob Worsaae
Jens Jacob Asmussen WORSAAE (naskiĝis la 14-an de marto 1821, mortis la 15-an de aŭgusto 1885) estis dana arĥeologo. Jens Jacob Worsaae estis la plej grava lernanto de Christian Jürgensen Thomsen kaj estas konata kiel la 'unua profesia arĥeologo'. En 1840 li publikigis stratigrafiajn kaj aliajn pruvojn, kiuj konfirmis la triperiodoj-sistemon de Thomsen, kaj difinis al kiu periodo apartenis multaj objektoj.
Worsaee turnis sian antenton al la amasigoj de ostrokonkoj kiuj troviĝis tiutempe en diversaj lokoj en Danio. Oni trovis strange formitajn ostaĵojn, potopecojn, kaj silikojn inter tiuj konkoj. Worsaee supozis ke tiuj amasigoj estis rubaroj de antaŭhistoriaj homoj. Ĉar la ŝtonaj objektoj estis multe malpli rafinitaj ol tiuj en la kolekto de Thomsen, ili verŝajne estis el eĉ pli malnova periodo ol la neolitiko de Thomsen. Esploro montris ke la hipotezo de Worsaee estis ĝusta. La "rubarokulturo" de Worsaae nun estas konata kiel parto de la paleolitiko.
Partio Lanús
Lanús estas unu el 135 Partioj de la provinco Bonaero de Argentino. Formas parton de la urba aglomeraĵo konata kiel Granda Bonaero, situanta ĉe la Suda Zono de la Granda Bonaero.
Limas kun la urbo Bonaero tra la Rivero Riachuelo kaj kun la partioj Avellaneda, Quilmes kaj Lomas de Zamora. Ties ĉefurbo estas Lanús, kvankam dekomence ĝi estis Villa General Paz.
Urboj
Ĝi enhavas la jenajn urbojn:
Duklando Stirio
La Duklando Stirio (Vojvodina Štajerska, Herzogtum Steiermark, Stájerország) estis historia teritorio lokita en la moderntaga suda Aŭstrio kaj la norda Slovenio. De 1180 ĝis 1918 ĝi havis la rangon de duklando. Ĝi estis parto de la Sankta Romia Imperio ĝis ties likvido en 1806; ĝi estis cislajtia kronlando de la aŭstra-hungara imperio ĝis 1918.
21187 Setsuo
21187 Setsuo estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Montjean (Charente)
Montjean estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
21187 Setsuo
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Setsuo Fukushima, kortuŝita de astronomiaj bildoj, kiujn li unuafoje vidis en mezlernejo. Li laboris kiel volontula lektoro ĉe la Astronomia Klasĉambro de la Planetario de Takamacu dum dek jaroj.
Béla Paulini
Béla Paulini, laŭ hungarlingve kutima nomordo Paulini Béla estis hungara verkisto, ĵurnalisto, ilustristo, karikaturisto.
Béla Paulini naskiĝis la  en Csákvár, li mortis la  (laŭ alia informo la mortotago estas la 17-a) en Baj (Hungario).
Biografio
Béla Paulini lernis en Székesfehérvár, poste en Budapeŝto. En la frua 19-a jarcento li estis karikaturisto en pluraj gazetoj. Baldaŭ li verkis fabelojn, li kolektis ilin en volumoj, samtempe li desegnis la ilustrojn. Lia ĉefverko (kune kun Zsolt Harsányi) estas la jam konata historio de Háry János, poste Zoltán Kodály komponis la muzikon. En 1931 li estis fondinto de movado pri la popolaj konvencioj (ankaŭ popolaj dancoj). Inter 1934 kaj 1944 li redaktis la movadan revuon. Li estis nomumita kabineta ĉefkonsilisto en 1943. Dum la nazia erao li plene retiriĝis, poste li sinmortis.
Li edziĝis en 1908, baldaŭ li havis filon.
Takashi Fujii
Takashi Fujii (藤井 貴, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Júbilo Iwata, Ehime FC, Blaublitz Akita kaj FC Ryukyu.
Simme
Simme estas rivero en la Alpoj en Berna Oberlando en Kantono Berno.
Fonto
Ĝi fontas ĉe la norda deklivo de Ammertenhorn, montopinto de la Wildsturbel-Masivo, ĉe Siebenbrünnen (Sep Putoj, koordinatoj: ), en formo de sep fontoj, kiuj imprese elfluas el rokfendo.
Simme-Akvofaloj
Tuj post la fonto al ĝi alfluas la rivereto Trüebbach, kiu senakvigas la Plaine-Morte-Glaĉeron. Per impresaj akvofaloj la rivero tiam la rivero atingas la valgrundon de la Supra Simme-Valo en Lenk je alteco de proksimume 1100 m s.m.
Supra Simme-Valo
La rivero nun fluas norden tra la Supra Simme-Valo tra Sankt-Stefano al Zweisimmen, kie al ĝi de okcidento alfluas la flanka rivero Eta Simme, kiu posedas longecon de proksimume 10 km. Sekvas Boltigen, kie la rivero nun turniĝas nordorienten.
Suba Simme-Valo
La rivero nun trafluas Oberwil en Simme-Valo, Därstetten kaj Erlenbach en Simme-Valo. Tiam ĝi formas la limon inter Diemtigen kaj Erlenbach, kaj en Diemtigen al ĝi alfluas Chirel, kiu senakvigas la valon de Diemtigen.
Alfluejo
En Wimmis je alteco de 597 m s.m. Simme fine alfluas al la rivero Kander, kiu siavice alfluas al la Lago de Thun.
Hotel Transylvania 2
Intrigo
Mavis rivelas al Drac ke ŝi estas graveda kaj unu jaron poste, ŝi naskas filon nomitan Dennis, kiu amikiĝas kun la lupa filino. Proksime de la kvina naskiĝtago de Dennis li ankoraŭ ne kreskis siajn dentegojn, kio maltrankviligas Drac ke lia nepo ne havos vampirajn potencojn.
Schwienau
Schwienau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Uelzen de la federacia lando Malsupra Saksio, kaj estas parto de la administra komunumaro Samtgemeinde Bevensen-Ebstorf. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Roschbach
Roschbach estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Banari
Banari estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaraj komunumoj estas Bessude, Florinas, Ittiri kaj Siligo.
NGC 4865
NGC 4865 (aliaj indikoj — UGC 8100, MCG 5-31-64, ZWG 160.224, DRCG 27-179, PGC 44578) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sacha Distel
Sacha DISTEL (naskiĝis la 29-an de januaro 1933, mortis la 22-an de julio 2004) estis franca kanzonisto kaj komponisto.
Naskiĝinte en Parizo, li en la aĝo de 16 jaroj komencis sian muzikan karieron kiel ĵaz-gitaristo. Interalie li laboris kun Dizzy Gillespie kaj Tony Bennett.
En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li ankaŭ aperis en kelkaj filmoj. En 2001 li en Londono prezentis la rolon de la advokato Billy FLYNN en la muzikalo Chicago.
Premislidoj
La Premislidoj aŭ Přemyslidoj - Přemyslovci - estis ĉeĥa princa kaj reĝa dinastio tre grava por la komencoj de ĉeĥa ŝtato.
Sacha Distel
Sacha Distel mortis post longa malsano en Le Rayol-Canadel, Francio.
Premislidoj
Laŭ dinastia premislida mito, kiu prezentis ŝtatan ideologion de ĉeĥa princlando en frue gotika periodo, la fondintoj de la dinastio estis Přemysl la Plugisto kaj Libuše. La unua dokumentita prĵemislido estis Bořivoj la 1-a, kiu estis ekde la jaro 874/875 edzo de Ludmila, filino de princo de pŝovanoj (laŭ Kosmas) aŭ de serbia princo (pli nova historiografio), avino de la duko Venceslao la 1-a, konata poste kiel Sankta Venceslao.
Eble komence de la 880-aj jaroj Bořivoj akceptis bapton de sankta Metodo, li transloĝigis sian sidejon el Levý Hradec ĝis Prago, li fondis la Pragan burgon kaj la unuan katolikan preĝejon. Tio evidente estis kaŭzo de kontraŭprĵemislida ribelo kaj al regado de Mojmíridoj ankaŭ en Bohemio. En la jaro 895 la potencon akiris denove la prĵemislidoj, ĉifoje en persono de Spytihněv la 1-a kaj poste de Vratislav la 1-a. Pri sekurigita pozicio de la prĵemislidoj atestas la fakto, ke anstataŭ siaj neplenaĝaj filoj povis ekpreni regentan regadon Drahomíra, vidvino post Vratislav. En la 10-a jarcento la potenco de la premislidoj firmiĝis pere de sanktvenceslaa kulto. Ilia sinjorujo disvastiĝis el Bohemio en la teritorion de la eksa Grandmoravia regno (Krakovia princlando, Slovakio, Moravio). En la 10-a kaj la 11-a jarcentŝanĝoj konkeris plimulton de tiu ĉi teritorio armeo de la polaj piastoj, sed la prĵemislidoj retenis la regadon en Bohemio. Daŭra profito por Bohemio estis Moravio, kiu ekde tiu tempo komune kun Bohemio kreis bazon de la landoj de la Ĉeĥa krono.
La premislida ŝtato karakteriziĝis per granda grado de centraligo kaj spite al ĉiuj bataloj je trono ĝi retenis la tutecon. Nek ekzistado de diversaj apanaĝoj malhelpis tion, nek intervenoj de la Sankta Romia Imperio. La surtronigitaj ĉeĥaj regantoj estis sole aldone konfirmataj de la germana imperiestro kaj tiu ĉi dono en feŭdon havis sole simbolan karakteron. Dum Vratislav la 2-a, Vladislav la 2-a kaj fine Přemysl Otakar la 1-a la regantaj prĵemislidoj estis ĉeĥaj reĝoj. La privilegioj de ĉeĥaj regantoj estis en la jaro 1212 disvastigitaj per Ora buleo sicila. Sekvanteco al la trono devene direktis sin per principo heredo laŭ pliaĝeco, pli malfrue realiĝis principo de la unuenaskiteco.
Nicolás Avellaneda
Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda (San Miguel de Tucumán, 3-a de oktobro de 1837 - alta maro, 25-a de novembro de 1885) estis ĵurnalisto, advokato, politikisto argentina kaj tria kaj tre elstara prezidento de Argentino inter 1874 kaj 1880.Ankaŭ lia frato Marco Aurelio Avellaneda estis ŝtatestro kaj ministro trifoje.
Li ekkarieris kiel ĵurnalisto en la publikaĵoj El Comercio del Plata kaj El Nacional, ekde 1859 al 1861. En Bonaero el 1860 estis profesoro pri ekonomiko de la Universitato de Bonaero. En 1865 publikigis sian libron Estudio sobre las leyes de Tierras, eseo pri la posedrajtoj de ruraj bienoj. Li iĝis ankaŭ ŝtatestro ĉe la Provinco Bonaero.
Ministro de la Prezidento Sarmiento
Kiam Domingo Faustino Sarmiento iĝis Prezidento de Argentino li nomumis lin Ministro de Justico kaj Edukado, posteno kiun li plenumis el 12a de oktobro de 1868 al 23a de novembro de 1874. Avellaneda partoprenis el sarmienta idearo rilate al la popola edukado, kion li konsideris la veran bazon por la plifortigo de la demokratio ĉe la popoloj. Dum lia ministreco oni fondis la unuajn porinstruistajn lernejojn de Argentino kaj oni reorganizis ankaŭ la sistemon de baza instruado.
Prezidenteco de Avellaneda
La 14a de aprilo de 1874, meze de granda politika kunfronto, okazis elektado per kiu la formulo estrita de Avellaneda venkis super tiu estrita de Bartolomé Mitre, kiu venkis nur en Bonaero, Santiago del Estero kaj San Juan.
Avellaneda estis la tria kaj lasta ŝtatestro de la periodo nomita de la historiaj prezidentoj. Li defendis la koncepton de nacio kiel supera ento kiu unuigis la provincojn en komuna ŝtato. Same la konstitucion kiel rajtaro kiu reguligas la rilatojn de la personoj kaj limigas la tri povojn kaj la liberon kiel bazo de la liberalismo.
Politike kontraŭ la aŭtonomismaj deziroj de la provinco Bonaero, li iĝis prezidento la 12an de oktobro de 1874, meze de akuzoj de fraŭdo kaj kontraŭ revolucio estrita de Bartolomé Mitre, kiun li finigis post monatoj.
Por lukto kontraŭ la ekonomia krizo reduktis la nombron de funkciuloj, protektis la alvenon de enmigrintoj, protektis la eksportadon al Eŭropo de cerealoj kaj frostita viando, kaj helpis la disvolvigon de fervojoj. Li klopodis malpliigi la kontraŭstaron de la diversaj parrtioj. Li partoprenis aktive en la helpo al la Konkero de la Dezerto, per kiu dum lia prezidenteco oni akiris trionon de la nuna argentina teritorio kaj oni mortigis milojn da indiĝenoj.
Li devis kontraŭstari la revolucion de 1880, la aferon de la ŝtatigon de la ĉefurbo kaj la politikajn diferencojn.
Chet Baker
Chesney Henry "Chet" Baker, Jr. (23a de decembro 1929 – 13a de majo 1988) estis usona ĵaz-trumpetisto, flugilkornisto kaj voĉisto.
Baker akiris multan atenton kaj kritikan favoron tra la 1950aj jaroj, aparte pro albumoj aperigintaj sian voĉon (Chet Baker Sings, It Could Happen to You). Ĵaz-historiisto David Gelly priskribis la promesplenan komencan karieron de Baker kvazaŭ "James Dean, Sinatra, kaj Bix, kuniĝus en unu." Ankaŭ lia bone konata drogemo akirigis al li notindecon kaj famon; Baker eniris kaj eliris el prizono ofte kaj ĝuis reaperon en la fino de la 1970aj kaj de la 1980aj jaroj.
Feliĉo
Feliĉo estas emocia stato de estado, kaj la fina pozitiva emocio, asociita kun ĝojo, plezuro kaj kontento. En pozitiva psikologio feliĉo estas prezentita kiel unu el la celoj de psikologio. Feliĉo okupas centran lokon en homa kulturo, inkluzive en diversaj metiejoj kaj libroj, kaj estas vaste praktikata sur la literatura, kinematografia kaj akademia niveloj. Ankaŭ oni foje nomas feliĉo mem la feliĉan okazaĵon, do tion kio kaŭzis la feliĉecon de iu.
Filozofiaj konceptoj
Filozofoj almenaŭ de tempo de Sokrato esploras naturon de la feliĉo kaj ties atingeblon. Kion Kant opiniis pri la feliĉo oni trovas en Jaspers „La grandaj filozofoj – Kant“ pp. 486-487 La Feliĉo „Esti feliĉe estas necese la deziro de ĉiu racia sed limita estaĵo, kaj pro tio neevitebla celo de sia dezirkapablo“, diris Kant kaj aliaj moralistoj. Ĉar ĉiu finita estaĵo volas esti feliĉa - sensencas postuli tiun deziron. Ĝi ekzistas ja. „Sed kio estas tiu feliĉo? La nocio ŝajnas klara“. Feliĉo estas „la kontentigo de ĉiuj niaj emoj (Neigungen) laŭ ilia diverseco, grado kaj daŭrado. Ĝi estas „la stato de racia estaĵo en la mondo, en kiu ĉio okazas laŭ deziro kaj volo. Sed evidentas, ke tiu nocio fiaskas antaŭ malebleco, kvankam ĉiu homo volas atingi ĝin“, ĉar ĝi estas tiamaniera, ke neniu povas diri certe tion, kion li efektive volas deziri“. Tion videbligas la sekvontaj kaŭzoj: 1. Ĉiuj elementoj de la feliĉo devas esti spertitaj. La sperto devas instrui al ĉiu pere de sia sento de plezuro kaj malplezuro, en kio li trovas sian feliĉon. Tiu sperto malsamas ĉe la homoj kaj ĉe la sama homo en malsamaj tempoj kaj estas nefinebla. Sed samtempe unu absoluta „ĉio“ kaj maksimo de la bonfarto en mia nuna kaj estonta stato apartenas al la ideo de la feliĉo. La kontraŭdiro inter la malfinebleco kaj la sperto kaj ideo de la perfekteco de la feliĉo en la tempo ne estas solvebla. 2. La ideo de maksima feliĉo ne eblas. Ĉar la sumo de la feliĉo ne estas taksebla pro tio ke nur analogaj sentadoj povas esti sumigitaj, sed la sentado tre diversas en la komplikitaj statoj de la vivo laŭ la diverseco de la emocioj. 3. La homa naturo nenie povas esti satigita „en la posedo kaj ĝuo“. Ĉar la inklinoj ŝanĝas, kreskas kun ĝia plenumo (realigo) kaj „postlasas ĉiam pli grandan malplenon ol oni intencis plenumi“. 4. La feliĉo ne estas simple plezuro aŭ malplezuro, sed ĉitiuj nur reflektinte estigas feliĉon aŭ malfeliĉon. Oni estas feliĉa aŭ mizera laŭ nocioj, kiujn oni havas pri ili. Feliĉo kaj mizero ne estas statoj sentitaj sed nur bazitaj sur reflektoj. La homo imagas la ideon de stato nome pere de sia imago-povo kaj racio tiom diversmaniere, ke oni ne trovas en la naturo ĝeneralan difinitan leĝon, kiu akordus kun tia ŝanceliĝanta nocio. Pro tio finita estaĵoj, kvankam estus la plej klarvidanta kaj povanta, ne povas imagi tion, kion li ajn volas“.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri feliĉo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
kaj pri malfeliĉo:
Feliĉon oni ofte deziras unu al la alia dum gratuloj kaj bondeziroj:
Pöchlarn
Pöchlarn estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Melk. La komunumo situas en la okcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Eŭropa financa krizo de 2010
Greka Ŝuldokrizo
La ekigo de la publika diskuto pri eŭropa krizo estis la krizo de la greka publika ŝuldo, kiu malkovriĝis en la frua jaro 2010. Jam dum la tempo de la membriĝo de Grekujo en la Eŭrozonon en 2001, la grekaj ŝuldoj sumiĝis je 103,7% de la MEP tiutempa. Almenaŭ ekde 2005, la eŭropaj institucioj sciis pri la greka ŝuldoproblemo, kiun la greka registaro provis sekretigi, ĉar la membroj de Eŭrozono ne rajtas havi ŝuldokvoton pli altan ol 60% de la MEP.
Magda Ürmössy
ÜRMÖSSY Magda [pr. yrmoeŝi] estis hungara aktorino naskiĝinta ? kaj mortinta ?.
Kariero
Magda Ürmössy debutis en Szeged, poste inter 1934 kaj 1938 ŝi ludis en Kluĵo ĉefe en operetoj. En somero 1938 oni dungis ŝin al teatro Alhambra de Bukareŝto, kie ŝi ludis sub nomo Magda Uramsiu. Pli poste ŝi aperis en la Theater Palace de Beogrado, poste en Zagrebo, Saloniko, Ateno kaj Istanbulo ĉi-okaze sub nomo Magda Madelaine. Fine ŝi elmigris al Usono.
Mäntyniemi
Mäntyniemi ("pinokabo") estas ofica loĝejo de la prezidanto de Finnlando en Helsinko sur bordo de Finna golfo. Kiam la plej longatempa prezidanto de Finnlando (1956–1982), Urho Kekkonen devis ekposteniĝi pro sia malsano, li ricevis rajton resti loĝi en Tamminiemi, la tiutempa ofica loĝejo de prezidanto de Finnlando. En Finnlando estis komencita plani novan loĝejon por la prezidanto. La sekva prezidanto (1982–1994) Mauno Koivisto loĝis ĉefan parton de sia prezidanta tempo en Presidentinlinna. La nova praktika prezidanta loĝejo Mäntyniemi fariĝis preta por la uzo en la jaro 1993. Samjare Koivisto transloĝiĝis en Mäntyniemin kaj Presidentinlinna denove restis principe por simbola, ceremonia uzo.
Victoria Lines
La Victoria Lines (angle: linioj de Viktorino) estas ĉ. 10,25 kilometrojn longa fortikaĵo sur la insulo Malto.
Historio
Tra la insulo Malto de Fomm-ir Rih (okcidente) al Fort Madliena (oriente), troviĝas geologia fosego, kiu disigas la kamparan nordon de la dense loĝita sudo. Laŭ tiu linio, la malta ordeno, kiu regis super la insularo ekde 1530, konstruis ĉirkaŭ 1722 kelkaj gvatturoj kaj protektejoj por soldatoj.
Kiam la angloj okupis Malton en la jaro 1800, oni iom post iom forgesis tiujn konstruaĵoj. Sed post kiam en 1875 tri fortikaĵoj estis konstruitaj laŭ la fosego, oni ekligis la malnovajn turojn per murego. En la jaro 1897 tiuj konstrulaboroj estis finitaj kaj honore al la reĝino Viktorino, kiu tiam festis sian 60-an tronjubilaron, ĝi estis nomita Victoria Lines (linioj de Viktorino).
La celo de la murego estis protekti la loĝantojn kontraŭ malamikaj atakoj, sed oni neniam sciis ĉu ĝi funkciis, ĉar pro la brita mararmea supereco, neniam okazis serioza atako.
Ekde 1907 ĝi tute perdis sian signifon. La Victoria Lines ruiniĝis iom post iom. La 27-an de aŭgusto [1998] ĝi estis - unue provizore - enlistigita en la Mondan Heredaĵon de UNESKO.
Turismo
La plej multaj turistoj kaj eĉ multaj maltanoj ne sciis dum longa tempo, ke tiu murego ekzistis. Tiuj, kiuj konis ĝin, ofte opinis ĝin kampdisiga muro, kiel la kamparanoj konstruis ilin ĉirkaŭ siaj kampoj. Nur pro pluraj televidelsendoj en la 1990-aj jaroj kaj la agado de UNESKO la plej multaj homoj konsciis pri la historia signifo de la Lines. Ekde tiam oni tute liberigis la fortikaĵon kaj parte renovigis ĝin. En kelkaj lokoj eblas promeni sur la supera parto de la murego.
Funto
Funto estas unuo de maso, kiu valoras proksimume duonon de kilogramo. Tia unuo estis uzata jam en la Romia imperio kun la latina nomo libra, kaj de tiu vorto devenas kaj la mallongigo lb por funto kaj la simbolo £ por pundo (monunuo).
Saint-Aunès (stacidomo)
Saint-Aunès estas franca stacidomo sur linio - Sète-Ville, situanta en  Saint-Aunès, en departemento Hérault, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Tarascon - Sète-Ville (810000).
Gyula Rubinek
Gyula Rubinek [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rubinek Gyula estis hungara politikisto, ministro. Lia nobela antaŭnomo estis zsitvabesenyői [ĵitvabeŝenjOi]. Gyula Rubinek naskiĝis la  1865 en Ohaj (nuntempa Dolný Ohaj en Slovakio). Li mortis la 1922 en Budapeŝto.
Lidaro
La lidaro estas instrumento por mezuri distancon al fora objekto per lasero.
Gyula Rubinek
Biografio
Gyula Rubinek frekventis ekonomian akademion en Magyaróvár. Inter 1886 kaj 1890 li laboris en Kunbaja kiel respondeculo pri agraraj laboroj, poste li redaktis revuojn pri agrario. Ekde 1901 li estis elektita membro de la parlamento. Post falo de Hungara Sovetrespubliko li estis ministro pri agrikulturo, foje ankaŭ pri komerco. Li same politikadis, kiel István Szabó Nagyatádi.
Lidaro
Priskribo
La lidaro emisias elektromagnetan ondon al tiu objekto, la distanco al kiu estas mezurota. La onda impulso reflektiĝas for de la objekto, kaj la lidaro detektas la revenantan impulson. Ĉar la rapido de elektromagneta ondo estas proksimume konstanta en aero ktp., per mezuro de la daŭro inter la emisio kaj la detekto, oni povas kalkuli la distancon al la objekto.
Uzoj
Lidaro estas aplikata por diversa gamo de uzoj:
Historio kaj etimologio
La irlanda fizikisto Edward Hutchinson Synge en 1930 proponis, ke oni povas uzi lumon por mezuri distancojn al meteoj — la fizika principo de la lidaro. Tamen, la tiama teknologio ne estis sufiĉe altnivela por realigi la koncepton.
Naoki Hatta
Naoki Hatta (八田 直樹, n. ) estas japana futbalisto.
Lidaro
Historio kaj etimologio
La lasero estis inventita en 1960. Poste, teamo gvidita de la Usona inĝeniero Malcolm L. Stitch inventis la lidaron ĉe la Usona aviadila firmao Hughes Aircraft Company en 1961, komence por spurado de artefaritaj satelitoj. Stitch nomis la aparaton colidar, mallongigo de coherent light detecting and ranging (koher-luma detektado kaj distanco-mezurado), analoge al radar “radaro”, mallongigo de radio detecting and ranging (radioonda detektado kaj distanco-mezurado).
La moderna termino lidaro ekuziĝis en 1963, kiel mallongigo de la pli frua termino; la komenca l povas signifi lumon (light) aŭ laseron (laser).
Naoki Hatta
Li futbalis ĉe Júbilo Iwata.
Vespergazeto
Vespergazeto estas gazeto kiu aperas plurfoje semajne, nur vespere ĉiutage krom dimanĉe. Ĝi estas malpeza kaj forĵetebla eldonaĵo, kutime presita sur malmultekosta papero, enhavanta novaĵojn pri variaj temoj. Ĉi tiuj temoj povas inkluzivi politikajn eventojn, krimojn, sportojn, opiniojn, veterprognozojn, kaj tiel plu. En multaj modernaj taggazetoj ankaŭ pagitaj anoncoj kaj reklamoj prenas ampleksan lokon.
Eŭropo de Libereco kaj Demokratio
La Eŭropo de Libereco kaj Demokratio, ELD (Europe of Freedom and Democracy, EFD) estas la frakcio en la Eŭropa Parlamento, fondita la, dum la 7-a oficperiodo de la EP. ELD estas la malplej granda politika grupo en la EP - en la frakcio membras 32 deputitojn.
Vespergazeto
Ekzistantaj vespergazetoj estis Večerník Praha, Ostravský večerník kaj aliaj.
Eŭropo de Libereco kaj Demokratio
ELD estiĝis post la eŭropaj balotoj 2009 lige kun malfondiĝo de du ĝistiamaj frakcioj - Unio por Eŭropo de Nacioj kaj Sendependeco kaj Demokratio. Ĝi ligas partioj dekstraj, konservativaj kaj eŭroposkeptikaj. La membraj partioj deklaras la antipation al la Lisbona Traktato, aliĝo de Turkio al la Eŭropa Unio kaj la fenomeno de kontraŭleĝa enmigrado. La frakcion prezidas brito Nigel Farage kaj italo Francesco Speroni.
Maria Dolors García Ramón
Maria Dolors García Ramón (7a de novembro 1943) estas hispana geografo, specialisto en "Historio de la geografia pensaro". Ŝi laboris kaj pri rura geografio, kaj pri urbaj spacoj, estante unu de la pioniroj en feminisma geografio (pri virinoj). Ŝi estas emerita profesoro de la Aŭtonoma Universitato de Barcelono, membro de la Academia Europæa kaj estis sekretario de la grupo por studoj pri virinoj kaj geografio de la Internacia Geografia Unio inter la jaroj 1988 kaj 1996.
En 2016, ŝi ricevis la premion Vautrin-Lud, kaj estis laŭrigita dum la kongreso de la Internacia Geografia Unio en Pekino.
Miloš Lukáš
Miloš LUKÁŠ (naskiĝis la 15‑an de septembro 1897 en Jilemnice; mortis la 26‑an de aprilo 1976 en Hradec Králové) estis ĉeĥoslovaka gimnazia profesoro de klasikaj lingvoj, filologo, memlerna poligloto (35 lingvoj) kaj majstra tradukanto. Finstudinte klasikan filologion ĉe Universitato de Karolo en Prago, li instruis ĉe gimanzioj en Jilemnice, Hradec Králové (Bohemio) kaj Trnava (Slovakio).
Mallonge idisto, li iĝis adepto de Esperanto en 1907, estis delegito de UEA dum jardekoj, de 1918 dumviva membro de UEA, Esperanto-klubestro en Trnava (1934–1936), honora membro de la EK en Hradec Králové (1947), ekzamena komisiito de EAĈSR, honora profesoro de Cattedra Italiana di Esperanto en Bolonjo (1919). Li gvidis kursojn de Esperanto kaj prelegis pri ĝi. En jaroj 1949–1951 kiel komisiito por Esperanto en la Ministerio por Informoj kaj Klerigo li traduke kaj redakte laboris por oficiala periodaĵoj Esperanto-Servo kaj preparadis (ofte eĉ mem prezentis) informaron por la ĉiutaga Esperanto-dissendo de Ĉeĥoslovaka Radio. Kalocsay aprezis lian poezian traduk-arton per sia 32‑a rondelo en Rimportretoj en 1931. Li kunlaboris al pluraj revuoj, ekzemple Literatura Mondo. Komence de sia Esperanta kariero li uzis la pseŭdonimon Vaneso.
Li esperantigis pli ol 160 ĉeĥajn kaj 15 slovakajn poemojn (i. a. du malnov-ĉeĥajn el la 14‑a jarcento, Fablo pri Vulpo kaj Kruĉo, Stalisto kaj Studento) preskaŭ 100 ĉeĥajn kaj 4 slovakajn prozaĵojn, krome poemojn el sanskrito, la helena kaj greka, prozaĵojn el la rusa, supra soraba kaj albana; ĉeĥigis poemojn de Baghy, Berin, Kalocsay, Schwartz kaj ĉiujn poemojn de Zamenhof, poemojn grekajn kaj estonajn (i.a. Kalevipoeg de Kreutzwald), prozaĵojn el latino, la latva, rusa, ukraina, franca, germana, sveda, hungara kaj precipe la estona; slovakigis ĉeĥajn latin-lernolibrojn kaj estonajn prozaĵojn kaj eposon Kalevipoeg. Originale li verkis ĉeĥe, slovake kaj esperante.
Li estas aŭtoro de multaj Esperantaj tradukoj el la ĉeĥa, ekzemple en la Ĉeĥoslovaka Antologio, de la teatraĵo Nokto en Karlův Týn de Vrchlický, prezentita en la Vinohrady-Teatro por la XIII‑a UK kaj aperinta libroforme. Laŭ plejparte manuskripta esperantigo de novelaro Muta barikado (Němá barikáda, 1946) de Drda aperis tradukoj japana (1952) kaj ĉina (1956).
Rohrbach (Weimarer Land)
Rohrbach estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Weimarer Land de la federacia lando Turingio. Fine de 2018 loĝis tie 205 homoj. La teritorio estas ekde la 1-a de januaro 2019 parto de Ilmtal-Weinstraße, kies administra centro estas Pfiffelbach.
NGC 4866
NGC 4866 (aliaj indikoj — UGC 8102, MCG 2-33-45, ZWG 71.92, PGC 44600) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Mazerolles (Charente)
Mazerolles - prononco laŭ sistemo IFA [], jen france, en limoĝia okcitana lingvo Maseròlas - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
Nigra magio
La nigra magio estas kredo kaj praktiko laŭ kiuj nigra magiisto efike provus submeti la spiritajn entaĵojn aspekte kaj reale diablajn al sia volo, malsame ol la blanka magio kiu, ĉiam laŭ vasta konvinko, kunlabore agus kun la spiritoj eĉ malbonaj kiuj obeigas la magiiston.
“Nigra magio”, pliprecize, estas esprimo de la hýbris greka, aŭ de la volo akiri sciojn kaj povojn superajn al tiuj provizitaj al propra evolua nivelo, pere de prevarikado de la naturaj leĝoj apartenantaj al la universala harmonio. Laŭ iuj interpretoj, la nigra magio inkluzivas ankaŭ la koncepton pri provo oponi al la taŭga disvolvo de la antaŭvolitaj planoj de Dio por la homaro; en la praktiko, magiisto provus krei ammedion kun la fortaj povoj oponantaj al Dio en akordo kun Satano. Por atingi ĉion tion la magiisto utiligas ritojn kaj aĵojn laŭ la maniero de la kristanaj sakramentoj. Kristanaj ekzorcistoj konstatis ke tiu obseda praktiko aŭ fervora adhero foje produktas verajn malsanajn obsedojn.
Okazas, laŭ esploristoj pri tiu fenomeno, ke la magiistoj kun siaj helpantoj foje altrudas fizikajn kaj sangajn oferojn el siaj adeptoj. Karakterizaj ceremonioj estas la tieldiritaj nigraj mesoj, foje celebritaj kun konsekritaj hostioj ŝtelitaj en preĝejoj.
La nigra koloro, propra de la esprimo de tiu magio, simbole ligiĝas al la mallumo, kontraste kun la blanko de la blanka magio kiu ligiĝas al la lumo.
Personigo de nigra magiisto estas tiu de Landolfo senjoro de Kapuo, ekskomunikita ĝuste pro tiu Diofenda praktiko en la 875 kaj arketipo de Klingsor en la Parsifalo vagneria.
Magio laŭ religioj
Koncerne kristanismon, la magio estas energie rifuzata ĉar provo submeti Dion per agoj kiuj reduktus Dion al nivelo de la kreaĵo. Kaj tio sendepende ĉu la la magio (nigra aŭ blanka, kiuj foje estas movitaj en la samaj kampoj kaj per la ssmaj pensmanieroj) vere atingas kontaktojn aŭ ne kun ekstermondaj estuloj, kaj rezultas efika en la serĉataj kontaktoj kun la diablo.
Rilate tiun rifuzon kaj kondamnon oni vidu: Katekismo de la Katolika Eklezio, nn. 391-395; 407.409.414.
Pundo
Pundo estas monunuo uzata en diversaj landoj. Origine ĝi estis la valoro de unu funto da arĝento, kaj en multaj lingvoj oni uzas la saman vorton por funto kaj pundo. La simbolo £ por pundo devenas de majuskla L, la komenca litero de la latina vorto libra (funto).
Hodiaŭ la plej grava valuto nomata pundo estas la sterlinga pundo de Britio. Ĝis la enkonduko de la eŭropa valuto Eŭro en la jaro 2002 la nacia valuto de la Respubliko de Irlando estis la irlanda pundo.
Kvintalo
Kvintalo (markata kiel q) estas imperia mezurunuo de maso. Pasintece, rendimentoj de terkultivado estis kutime esprimitaj per kvintaloj.
Unu metra kvintalo egalas al 100 kg, tio estas dekono da tuno. (1q = 100kg)
La angla kvintalo egalas al 100 funtoj, tio estas ĉirkaŭ 46,5 kg.
Ŝtejtel
Ŝtejtel (jide: urbeto ) aŭ juda urbeto estis la tipa setlejo de orienteŭropa judaro ĝis la unua mondmilito, en teritorioj, kiuj antaŭe apartenis al la Pola-Litova Unio. Ĉi tiuj urbetoj estis disigitaj tra la areo de Litovio ĝis Rumanio, ĉiu kun kelkcento ĝis miloj da loĝantoj. Averaĝe, ĉirkaŭ duono de ilia loĝantaro estis juda. La lingvo parolata inter la judoj estis la jida, kaj la loĝantoj kondukis tradician vivmanieron kombinante siajn unikajn trajtojn kaj kutimojn. Ĉar tiuj urbetoj estis malproksima kaj disigitaj de la administracia centro de la lando, kaj la plejmulto de la loĝantaro estis judoj, la juda komunumo ĝuis iom da aŭtonomeco, eĉ se ne formala sed fakta, en ĝia administracio kaj ĝenerala vivo.
Distribuo
La jida vorto "Ŝtejtel", aŭ en pluralo "Ŝtejtelaĥ" (ekvivalenta al Städtle en la svaba) estas la malgrandiga formo de la vorto "ŝtadt", "urbeto", kio signifas 'malgranda urbeto' aŭ 'urbeto'. La ŝtejtel estis vasta fenomeno en la teritorioj de Pola-Litova Unio, eĉ post la dispartigo de Pollando, kiu kovris grandan parton de Orienta Eŭropo - kie multaj judoj ekloĝis ekde la mezepoko - kaj ĝia tuja ĉirkaŭaĵo. La Ŝtejteloj estis kreitaj pro la politiko de la cara registaro de la rusia Imperio instigi la loĝadon de la judoj en malcentraj distriktoj kaj malproksimaj regionoj, por disvolvi la ekonomion kaj loĝigi la teritorion. Ĉi tio estas flanke de la malpermeso de judoj ekloĝi en grandaj urboj unuflanke, kaj malebligi ilin posedi kultivitaj terpecojn (krom en difinitaj lokoj) aliflanke. Ekde la 18-a jarcento jam estis grandega nombro de judaj urbetoj en la teritorioj de Orienta Eŭropo, centoj el ili en Pollando mem.
Sekvante la dispartigon de Pollando fine de la 18a jarcento, plej multaj teritorioj semitaj en ŝtejteloj estis sub la politika kontrolo de la Rusa Imperio. Ĉi tiuj teritorioj estis difinitaj de la cara reĝimo kiel " Setla-areo", kaj estis la solaj areoj tra la tuta imperio, kie judoj rajtis loĝi. La urbetoj troviĝis en la nuntempaj teritorioj de Pollando, Ukrainio, Belorusujo, Litovio, Latvio, Rumanio kaj Moldavio.
De la ĉiutaga vivo
La tipa ŝtejtel nombris kelkajn centojn ĝis kelkaj miloj da loĝantoj, kaj estis loĝata de ĉirkaŭ duono, aŭ eĉ pli, de judoj - metiistoj, komercistoj kaj butikistoj. En multaj kazoj, la ĉefstrato en la urbeto, kaj la butikoj en la centro de la juda urbeto, apartenis al judoj aŭ estis luitaj de ili. Tie ili kutime loĝis kaj prizorgis la komercon de resursoj kaj produktoj. Plejparte estis enordo la najbaraj rilatoj kun la nejudaj alinacianoj inter la loĝantoj de la urbeto kaj de la vilaĝoj en la regiono. Tiuj rilatoj ne estis bazitaj nek sur amo nek sur amikeco sed sur reciproka ekonomia dependeco. Pro la distanco de la vilaĝoj de la urbetoj kaj pro la manko de transportiloj, la ŝtejtel funkciis kiel ligo kaj peranto inter la ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj la distrikta urbeto. Iufoje aŭ dufoje semajne, en merkataj tagoj, la vilaĝanoj kutimis veni al la urbeto, kie ili povus vendi siajn produktaĵojn, aĉeti manĝaĵojn kaj ripari siajn manmetiilojn. La urbetoplaco estis la plej grava loko en la ekonomia vivo de la ŝtejtel - la koro de la urbeto - kaj la domoj de la loĝantoj kaj publikaj institucioj estis konstruitaj ĉirkaŭ ĝi.
Tamen la fakto, ke la urbetoj estis ĉirkaŭitaj de malamikeca antisemita loĝantaro, ofte kaŭzis malamikecon kaj perforton kontraŭ la judoj fare de iliaj najbaroj. Ĉar la setleja zono, permesita por la loĝado de judoj, situis en lokoj malproksimaj de la centra administracio de la potencoj, tiu igis la judajn urbetojn prosperi en periferiaj, malcentraj, distriktoj, kiuj de tempo al tempo spertis konkeroj de novaj regantoj, kaj la judoj estis la ĉiamaj suspektoj pri malfideleco ambaŭflanke. Ambaŭkaze la judoj estis foje submetitaj al registaraj kapricoj kaj antisemitaj eksplodoj de la aŭtoritatoj aŭ de la ne-judaj najbaroj, kaj de tempo al tempo okazis eĉ sangaj kalumnioj kaj pogromoj.
La jida estis la lingvo de parolado kaj skribado ĉe la judoj de la ŝtejtel. Plej multaj viroj ankaŭ povis legi la hebrean - lingvo instruata en religiaj judaj edukaj institucioj - kaj membroj de la rabena elito eĉ estis sufiĉe edukitaj por skribi en ĝi. La virinoj kutime ne komprenis la hebrean, sed konis la hebreajn literojn, en kiuj ankaŭ la jida lingvo estas skribita. Ŝildoj en hebreaj literoj fariĝis unu el la markoj de la judaj kvartaloj en la ŝtejtel. La speciala lingvo de la judoj estis signifa baro inter ili kaj la ĉirkaŭa loĝantaro. La negoco kun iliaj najbaroj estis farita de la judoj en la lingvo de la ŝtato aŭ regiono, kies grado de lingva kontrolo ŝuldiĝis al la grado de kontakto, kiun ili havis kun nacianoj por komercaj kaj negocaj celoj, kaj la grado de proksimeco de la ŝtejtel al aliaj urbetoj en la regiono.
La sinagogo, ofte la plej impresa, kaj elstara strukturo en la urbeto, estis la centro de la komunuma vivo. La vivstilo de la plej multaj el la loĝantoj de la ŝtejtel estis forte bazita sur la Torao kaj la rabena Halaĥo, kun forta komunuma sento kaj emfazo de juda edukado. Kompare kun iliaj nejudaj najbaroj, kiuj ankaŭ dependis de religiaj institucioj en ĉio rilata al edukado, la judaj komunumoj distingiĝis per tio, ke speco de deviga edukado estis praktikata en ili - ĉiu filo devis ricevi bazan edukadon, kiu inkluzivis legado kaj skribado en la hebrea, preĝoj ktp. La eduko de la knabinoj estis konsiderita malpli grava, sed estis kutime instrui al ili la literojn de la hebrea alfabeto por ke ili povu legi la preĝojn, same kiel legi kaj skribi en la jida. La disvolviĝo de deviga ŝtata edukado kaj la postulo al la judoj partopreni en ĝi kaŭzis krizon en la juda edukado kaj kuraĝigis diversajn reformojn en ĝi.
Komence de la dua duono de la 19-a jarcento komenciĝis la malkresko de la ŝtejtel. En multaj kazoj tio okazis kiel rezulto de la konstruado de fervojoj, kiuj transsaltis la ŝtejtelojn. Krome pli kaj pli multiĝis komercistoj kaj metiistoj inter la nejudaj vilaĝanoj, kaj la transportiloj inter la vilaĝoj kaj la distriktaj urboj pliboniĝis. Tiu disvolviĝo damaĝis la ekonomian neceson de la ŝtejtel kiel kampara centro kaj kiel komerca peranto. La mezuro de la interdependeco inter la judoj kaj iliaj najbaroj estis damaĝita, kaj la judoj estis submetitaj al kreskanta ĉikanado. Ondo de severaj pogromoj atakis judajn urbetojn en la jaroj 1881 - 1884, subtenataj de malobservo al la leĝo, kaj eĉ kuraĝigo, de la cara registaro. Alia severa ondo de pogromoj okazis inter 1903 kaj 1906, la Pogromo de Kiŝinevo. Multaj atakoj kontraŭ la judoj okazis dum la konfliktoj, kiuj okupis Orientan Eŭropon fine de la unua mondmilito : la enlanda milito en Rusio, la pola-ukraina milito kaj la pola-soveta milito.
Malkresko kaj detruo
En la fono de ĉi tiuj okazintaĵoj, junaj judoj komencis forlasi la ŝtejteloj kaj serĉi novajn oportunojn por edukado, dungado kaj komercado en la grandaj urboj. Dum ĉi tiu periodo, akcelitaj sekularigaj procezoj ankaŭ komenciĝis inter la loĝantaro, kiu devenis de la disvolviĝo de la klerismo kaj la " Klerisma Periodo " kaj kaŭzis multajn judojn asimili kaj forlasi la tradician judan vivmanieron. Multaj volis ĝui la fruktojn de la emancipiĝo kaj translokiĝis al Mezeŭropo kaj Okcidenta Eŭropo; Multaj aliaj forlasis la tradician religion kaj sekvis marksismajn instruojn aŭ migris eksterlanden - al la landoj de la Nova Mondo, kiu ofertis novajn ŝancojn - aŭ okupiĝis pri cionisma plenumo kaj aliĝis al la unuaj alijaoj al la Lando Israelo. Ĉio ĉi kaŭzis la malpliiĝon de la ŝtejtel kiel la kerno de juda kulturo en Orienta Eŭropo. Post la falo de la Rusa Imperio kaj la fino de la cara regado en 1917, la limoj de la setla zono rompiĝis, kaj judoj rajtis loĝi en sovetiaj urbetoj. Entute ĉirkaŭ du milionoj da judoj forlasis la ŝtejteloj dum la fino de la 19a jarcento kaj la unuaj jardekoj de la 20a jarcento.
Ekde la germana invado al Pollando, kaj precipe post la rompo de la Pakto Molotov-Ribbentrop per la germana invado al Sovetunio, specialaj atencunuoj de la germana armeo, la Einsatzgruppen, pasintaj de unu urbeto al alia celante "pafi ĉiun judon". Poste la invado la plej grandaj judaj urbetoj fariĝis getoj por kolektigi kaj enfermi la judoj, kiel unua parto de la fina solvo. Sekve la murdo de plej multaj de meza kaj orienteŭropa judaro en la holokaŭsto, kaj la preventado de religia kultado sub sovetunio, la ŝtejtela-fenomeno forpasis de Orienta Eŭropo.
En kulturo
La ŝtejtel estis konata kiel loko, kie riĉa kaj originala juda vivo formiĝis, kaj larĝa placo por la disvolviĝo de jida-kulturo. Profunde enmetitaj memoroj pri ŝtejtel juda heredaĵo de orienteŭropa ŝtejtel vivo kaj memoritaj en la verkoj de verkistoj kaj artistoj judoj, kies plej elstaraj en la literaturo inkludas Ŝolem Aleijĥem, Dvora Baron, Isaac Bashevis Singer, kaj Shai Agnon; kaj la pentristoj Marc Chagall, Herman Struck, kaj aliaj.
Siklawica
La nomo de akvofalo devenas de nomo de akvofalo Siklawa en Valo de kvin polaj lagoj. Pli malnovaj nomoj de la akvofalo estis Sicząca, Siczawa, Siklawa. Tra valo iris la plej rekta kaj mallonga piedvojo al Giewont.
Aliro
- Sur flavmarkita turista piedvojo  de Dolina Strążyska 15 minutoj.