cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1990: Maureen Courtney kaj Teresa Rosales, religiulinoj murditaj de la kontraŭ-revoluciaj civilaj armeistoj, en Nikaragvo.
1994: Insurekto indiĝena zapatista en Meksiko.
2003: Lula fariĝis prezidento de Brazilo.
Angelo Neumann
Lia filo el unua geedzeco, Karl Eugen, naskiĝis en 1865. En dua geedzeco Angelo Neumann geedziĝis kun Johanna Török, naskiĝinta Buska.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
Monda Tago de la Paco
2 – Bazilio Magno, Gregorio Nazianzeno, J. K. Wilhelm Loehe
1904: Elŝipiĝis la usonaj mararmeistoj en la Dominika Republiko «por defendi la interesojn nord-amerikajn».
Kataro en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1984 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis kataraj partoprenantoj.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1979: Francisco Jentel, defendanto de indiĝenoj kaj terkulturistoj, viktimo de la Nacia Sekureco en Brazilo.
1981: José Manuel de Souza, “Zé Piau”, terkulturisto, viktimo de falsaj kampoposedantoj de brazila ŝtato Parao.
1994: Daniel Arrollano, batalanto por la vivo, kantisto de memoro de la martiroj de sia argentina popolo.
3 – Ĝenovevo
1511: La «krio de Coayuco», la granda insurekto de tainoj, gviditaj de Agüeybaná, la Bravo, Portoriko.
1981: Diego Quic, indiĝeno, kateĥisto, ĉefo de popolaj organizoj, malaperinta, Gvatemalo.
Kebajo
Kebajo (indonezie/malajzie: kebaya) estas tradicia bluzo portata de indoneziaj kaj malajziaj virinoj. Plejofte ĝi estas bele ornamita ekzemple per brokato aŭ punto. Ĝi kutime estas portata kun sarongo.
Kataro en la Olimpikoj
La teamo ĝis la stato de 2021 sume atingis ekzakte ok medalojn: Temas pri 2 oraj,  2 arĝentaj kaj  4 bronzaj medaloj - al tio aparte kontribuis la altosaltisto Mutaz Essa Barshim, kiu en 2012 kaj 2016 akiris arĝentan kaj en 2020 dividis oran medalon (kun la italo Gianmarco Tamberi). Per tio sume la teamo en ĉiuj olimpikoj havas la 95-an rangon.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1994: Antulio Parrilla Bonilla, episkopo, aktivulo por sendependeco kaj la kaŭzo de persekutatoj, la « ‘Las Casas’ de la 20-a jarcento», en Porto-Riko.
4 – Rigoberto
1975: José Patrício León, «Pato», gvidanto de la Katolika Studenta Junularo kaj politika aktivulo, malaperinta en Ĉilio.
2005: La Ĉilia Supera Tribunalo permesas la proceson kontraŭ Pinochet pro krimoj de «Operacio Kondor».
2010: Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj inaŭguras la konstruaĵon Burj Oubal, la plej alta de la monto (818 m).
5 – Telesforo kaj Emiliana; Kaj Munk
1534: Guarocuya, “Enriquillo”, indiĝenestro kristana de La Española (Dominika Respubliko), la unua kiu ribelis je defendo de siaj etnianoj.
Dajoj
La dajoj estas unu el la 56 oficiale agnoskitaj etnaj minoritatoj en la Popolrespubliko de Ĉinio. Sub la nomo "dajoj" (ĉine: 傣族, Dǎizú) pluraj strete parencaj tajaj etnoj en la provinco Junano (Yunnan) estas kunprenataj. La dajoj vivas precipe en la Aŭtonoma Distrikto Xishuangbanna de la daja nacieco, kaj en la Aŭtonoma Distrikto Dehong de la daja kaj de la jingpoa nacieco. Ili troviĝas ankaŭ en Laoso, Vjetnamio, Tajlando kaj Mjanmaro.
9232 Miretti
9232 Miretti estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala astronomoj Vittorio Goretti elde la Observatorio de Pianoro, sude de Bolonjo en Emilio-Romanjo (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala kantisto Manlio Miretti (1928–1996), kiu, kun varma voĉo de baritono, dediĉis sian tutan vivon al la opero, kvankam li havis altan postenon en banko.
Kataro en la Olimpikoj
Ĝis la jaro 2008 Kataro estas unu el la lastaj tri landoj kiuj sendis tute viran delegacion al la olimpikoj. Post premo de la Internacia Olimpika Komitato ekde 2012 ankaŭ virinoj partoprenas. Kunordigas la teamon la Katara Olimpika Komitato.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1785: La Reĝino Maria la 1-a malpermesas ĉiujn brazilajn industriojn, escepte la industrion de vestoj al sklavoj.
Kebajo
Versio de la kebajo kun sarongo estas la uniformo por stevardinoj de la flugkompanioj Singapuraj Aerlinioj kaj Malajziaj Aerlinioj.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
2007: Mortis Axel Mencos, heroo de la rezisto kaj de la dediĉema paŝtlaboro, Gvatemalo.
6 – Epifanio (Saĝaj Reĝoj)
1848: La gvaranioj estis deklaritaj paragvajaj civitanoj laŭ la dekreto de Carlos A. López.
1915: Agroreformo en Meksikio, rezulto de revolucio; unua divido de ter-posedaĵegoj en la Latina Ameriko.
Dajoj
La dajoj nombris iomete malmulte ol 1,2 milionon da homoj, dum la fino de la 20-a jarcento.
Preĝejo Kristo Reĝo (Dunaújváros)
Konstruaĵo
La preĝejo situas ĉe vojangulo. La fasado estas simetria, rande la po unu kvadrataj turoj reliefas. Meze troviĝas la enirejo, pli supre kunmetita granda fenestro.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1927: Armearoj de Usono okupis Nikaragvon por kombati Sandinon. Ili nur foriros en 1933.
1982: Vitoria de Roka, religiulino gvatemala, martirino de la malriĉuloj, malaperinta.
1986: Julio González, episkopo de Puno, Peruo, mortis en suspektinda akcidento.
1992: Aŭgusto Maria kaj Aŭgusto Conte, martiroj de solidareco kaj de homaj rajtoj en Argentino.
7 – Raimundo de Penjaforto
1835: Venko de “Cabanagem”, la plej notinda popola movado de Brazilo. Ribeluloj konkeras urbon Belem’ kaj fariĝas provincestroj.
1983: Felipe kaj Mary Barreda, revoluciemaj kristanoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio, Nikaragvo.
1999: Forpasis Bartolomeu Carrasco Briseño, episkopo de Oaxaca, Meksiko, konata pro sia dediĉo al malriĉuloj kaj sia defendo al la indiĝenoj.
8 – Severino
1454: La Papo Nikolao permesas, ke la reĝo de Portugalio sklavigu ajn landon de afrika mondparto nur se la Eklezio povas bapti ĉiujn ties homojn.
1642: Mortas Galileo Galilei, kondamnita de Inkvizicio. Vatikano forviŝos la kondamnon post tri jarcentoj kaj duono (en la 30-a de decembro 1992).
1850: Johano, unu el la ĉefoj de Revolucio de “Queimados”, brazila ŝtato Espírito Santo, estas pendumita.
1912: Fondiĝis Afrika Nacia Kongreso.
1982: Domingo Cahuec Sic, indiĝeno de etnio “achi”, kateĥisto kamparano, Rabinal, Baja Verapaz, Gvatemalo.
9 – Eulogio kaj Bazilia
1662: Lisbona gubernio ordonas la estingon de indiĝenoj de etnio “janduim” en Brazilo (ŝtatoj Ceará, Rio Grande do Norte kaj Paraíba).
1858: Unua striko en Brazilo, de la tipografistoj, pioniroj de la laborista lukto.
1959: Naskiĝis Rigoberta Menchú, en Chimel, Departamento de El Quiché, Gvatemalo.
10 – Aldo
1911: 5-monata striko de ŝuistoj de San-Paŭlo favore al 8-hora labordaŭro.
1920: Estas kreita la Ligo de Nacioj, post la masakroj de Unua Mondmilito.
1978: Pedro Joaquim Chamorro, ĵurnalisto, batalanto por libereco kaj kontraŭ la diktatoro de Somoza, en Nikaragvo.
1982: Dora Azmitía, “Menchy”, 23-jaraĝa instruistino, martirino de studenta junularo, en Gvatemalo.
1985: Ernesto Fernández Espino, luterana pastoro, martiro de la salvadoraj rifuĝintoj.
11 – Higino, Marteno de León
1839: Naskiĝo de Eugenio María de Hostos, batalanto por la sendependiĝo de Porto-Riko.
1694: 6500 homoj invadas la Kilombon de Palmares, kiu rezistos ĝis la 6-a de februaro.
1948: La Ĉefa Tribunalo de Usono proklamas la egalecon de blankuloj kaj negroj ĉe lernejo.
2010: Tertremo en Haitio (7,3 Richter-poentoj). Pli ol 250 mil mortintoj kaj kompleta detruiĝo. Okazas granda mondskala solidareco.
2010: Nederlanda komisio konkludas, ke la invado al Irako estis neleĝa.
13 – Hilario I, Georgo Fox
Bruno Cremer
Biografio
Tuj post la sekundaraj studoj, Bruno Cremer estis akceptita en "Conservatoire national supérieur d'art dramatique" (Nacia supera Konservatorio de drama arto), kies kursojn li vizitis dum 10 jaroj. Li partoprenis la promocion de 1952, kun Annie Girardot, Jean-Paul Belmondo, Jean Rochefort, Claude Rich, Jean-Pierre Marielle.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1825: Estas mortpafumita Frato Kaneka, respublikana revoluciulo, de la Konfederacio de Ekvadoro.
Bruno Cremer
Biografio
Li debutis sur scenejo en 1953 en théâtre de l'Œuvre en Robinson de Jules Supervielle. Poste kaj post dek jaroj sur scenejoj en teatraĵoj de Shakespeare, Oscar Wilde kaj Jean Anouilh, li debutis en kino per figurado en 1952, antaŭ unua dua rolo en La femme s'en mêle en 1957, sub reĝisorado de Yves Allégret. Poste, lia rolo en La 317e Section malfermis al li grandan karieron sur ekranoj.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1879: Roka komencas la kampanjon de Dezerto de Patagonio, Argentino.
2001: Tertremo de 7,9 gradoj Richter, en Salvadoro, 5400 mortis kaj 500 mil viktimiĝis.
Bruno Cremer
Biografio
En 2000, Bruno Cremer verkis membiografion, kiu haltas kiam li perdis sian patron, kvardek jarojn antaŭe: Un certain jeune homme (Ia junulo).
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
“Idd Inneyer”, amazigha novjariĝo: jaro 2961
14 – Fulgencio
1988: Miguel Angel Pavón, direktoro de la Komisio de Homaj Rajtoj, kaj Moises Landaverde, Honduro.
1997: Marŝo de 700 mil sud-koreoj dum la strikoj kontraŭ la mistraktado de socialaj rajtoj.
15 – Efisio
1929: Naskiĝis Martin Luther King, en Atlanto (Georgio, Usono).
1970: Leonel Rugama mortas dum la revolucia lukto kontraŭ la diktatoreco de Somoza, en Nikaragvo.
1976: La registaro de brazila ŝtato Bahia ne plu postulas la polician registron de temploj de religio kandombleo.
Bruno Cremer
Biografio
Bruno Cremer estis interalie fama pro sia rolo de Komisaro Maigret, en televido, depost 1991. Post pli ol 50 epizodoj, alvenis tiu de « Maigret et l'étoile du Nord », en kiu lia voĉo estis dublita (de Vincent Grass) ĉar li estis trafita de grava kancero en gorĝo, li tiam decidis ĉesigi tiun laboron, fine de 2006.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1982: La Konstitucio de Kanado inkludas la rajtojn de indiĝenoj.
Dajoj
Nomo
La nomo "tajoj" ankaŭ estas uzata en Esperanto por ĉi tiu etno "dajoj". Ili iom estas vidataj kiel du dialektaj grupoj nomataj Tai Nüa kaj Tai Lü.
Bruno Cremer
Biografio
Li havis tri gefilojn, filon (verkisto Stéphane Cremer) de unua edziĝo kun Konversatoria komediistino kaj du filinojn (Constance kaj Marie-Clémentine) de Chantal, psikiatro, lia edzino de post 1984.
Li forpasis la en pariza hospitalo pro kancero. Li estis entombigita en Tombejo de Montparnasse la post funebra ceremonio en preĝejo Saint-Thomas-d'Aquin (Parizo). Ĉeestis la funebron 700 homoj, interalie Jean-Paul Belmondo, Jean Rochefort, Pierre Vernier, Claude Rich kaj Jean-Pierre Marielle (liaj kunuloj en Konservatorio), kaj ankaŭ Niels Arestrup, Jacques Perrin, Monique Chaumette, Pierre Schoendoerffer, Jean-Claude Brisseau, Jacques Spiesser.
Iacobeni (Plăieșii de Jos)
Iacobeni [jakobenj] (hungare: Kászonjakabfalva [ka:sonjakabfalva]) estas vilaĝo en Rumanio en la valo de rivereto Kaŝino sudoriente de Miercurea Ciuc. Proksime de ĝi funkcias mineralakva Banejo Kaŝino de 1850, kiu estas konvena por kuraci stomakmalsanojn.
Iacobeni situas ĉe la distrikta vojo DJ121G, kiu ligas ĝin al la komunuma sidejo Plăieșii de Jos kaj al la nacia vojo DN11B.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 239 loĝantojn, en 1992 estis nur 435 (72 % da hungaroj).
En la censo de 2002 la 387 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1567. Ĝi estis sikula vilaĝo kaj de 1876 apartenis al la departemento Csík. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario.
Dajoj
Religio
La plej multaj dajoj estas anoj de la teravada-budhismo.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Januaro
1988: Brazila prezidento Sarney lanĉas la “Plano Verão” [Plano Somero], kiu starigas novan valuton, la “Cruzado Novo”.
1998: Granda valor-faliĝo de brazila valuto “real”.
1992: Pac-konsentoj subskribitaj en Salvadoro.
Internacia tago kontraŭ la sklaveco de infanoj: memore de Iqbal Masch, sklava infano kiu, kune kun la unuiĝo de laborista liberiĝo de Pakistano, sukcesis fermi plurajn fabrikojn kiuj uzis sklavecan fifaman laboron.
17 – Antano
1961: Estas mortigita, en Kongolando, Lumumba, heroo de sendependeco de Afriko.
1981: Sílvia Maribel Arriola, flegistino, 1-a religiulino martirino dum kunlaborado kun sia salvadora popolo.
1981: Ana María Castillo, kristana batalantino, martirino por justeco en Salvador.
1988: Jaime Restrepo López, pastro, martiro por defendo de la malriĉuloj, Kolombio.
1991: Komenciĝas la Milito de Persa Gulfo.
1994: Tertremo en Los-Anĝeleso, Usono.
1996: Forpasas Juan Luis Segundo, teologiisto de liberiĝo, en Urugvajo.
18 – Beatrico, Priska, Konfeso de Sankta Petro
1535: Fondiĝo de Cidade dos Reis, en Limao, Peruo.
1867: Naskiĝas Rubén Darío en Metapa, Nikaragvo.
1978: Germán Cortés, batalanto kristana kaj politika, martiro por la justeco en Ĉilio.
1981: José Eduardo, sindikata ĉefulo de brazila ŝtato Acre, mortigita de ter-invadanto.
1982: Sérgio Bertén, belga religiulo, kaj kunlaborantoj, martiroj de solidareco, Gvatemalo.
1897: Batalo de Tabuleirinho: la kamparanoj bremsas la progreson de la armeo 3 kilometroj for de Canudos, Brazilo.
20 – Fabiano kaj Sebastiano
1973: Amílcar Cabral, anti-koloniisto de Gvineo-Bisaŭa, mortigita de portugala polico.
1979: Octavio Ortiz, pastro, kaj kvar studentoj kaj kateĥistoj, martiroj en Salvadoro.
1982: Carlos Morales, dominikana pastro, martiro inter la indiĝenaj kamparanoj en Gvatemalo.
2009: Barack Hussein Obama enposteniĝas kiel unua prezidento afrik-amerika de Usono.
21 – Ineso
1972: Geraldo Valencia Cano, episkopo de Buenaventura, Kolombio, profeto kaj martiro de la liberiĝo de malriĉuloj.
1974: Masakro de kamparanoj, Alto Valle, Bolivio.
1980: Maria Ercilia kaj Ana Corália Martínez, studentinoj, helpistinoj de Ruĝa Kruco kaj kateĥistinoj, martirinoj en Salvadoro.
1984: Fondiĝas en brazila ŝtato Paraná, urbo Cascavel, la “MST” – Movado de Kamparaj Laboristoj Senteruloj (Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem-Terra).
2000: Marŝo indiĝena kaj popola en Ekvadoro.
22 – Vicento
1565: “Tata” Vasco de Quiroga, episkopo de Michoacán, Meksikio, stariginto de unuaj reduktoj indiĝenaj.
1982: Masakro de terkulturistoj en Pueblo Nuevo, Kolombio.
2006: Evo Morales, indiĝenano ajmara, fariĝas Prezidento de Bolivio.
23 – Ildefonso
1958: Faligo de la lasta diktatoro de Venezuelo, generalo Márcos Pérez Jiménez.
1983: Segundo Francisco Guamán, indiĝenano keĉua, martiro de la batalo por tero en Ekvadoro.
24 – Francisko el Sales
1835: La negroj maleoj organizas en brazila urbo Salvador, ŝtato Bahia, la plej grandan urban revolucion de la lando.
1977: 1-a Indiĝena Kongreso de Centra Ameriko.
25 – Konvertiĝo de Paŭlo
1524: Eliras el Hispanio la «dek du apostoloj de Meksikio», franciskanoj.
1554: Fondiĝo de la urbo San-Paŭlo.
1934: Naskiĝis la Universitato de San-Paŭlo (ŝtata).
26 – Timoteo, Tito kaj Silas
1500: Vicente Pinzón elŝipiĝas ĉe la nuna brazila nordorienta regiono, antaŭ ol la alveno de Pedro Álvares Cabral.
1813: Naskiĝas Juan Pablo Duarte, nacia heroo kaj unua instiganto al la sendependeco en Dominika Respubliko.
1914: José Gabriel, “Cura Brochero”, pastro kaj profeto inter la kamparanoj de Argentino.
2001: Tertremo en Barato viktimigas 50 mil homojn.
27 - Angela de Merice, Lidia
1554: Pablo de Torres, episkopo de Panamo, unua ekziligito de Latin-Ameriko pro sia defendo al la indiĝenaro.
1945: La koncentrejo de Auschwitz estas malfermita, en Pollando. Tago de memoro pri la Holokaŭsto.
1977: Miguel Angel Nicolau, saleziana pastro, martiro de solidareco kaj sindediĉo al la argentina junularo, malaperigita.
28 – Tomaso de Akvino
1853: Naskiĝo de José Martí en Havano.
1979: Malfermiĝo de Episkopa Konferenco de Puebla, Meksikio.
29 – Valero
1895: José Martí komencas la militon por sendependigi Kubon.
1999: La dolaro atingas la valoron de R$ 2,15: grava momento de faliĝo de la brazila valuto.
2010: Tony Blair respondas, antaŭ la komisio kiu enketas pri li, pro sia partopreno en la invado al Irako en 2003.
30 – Martina
1629: Antônio Raposo, brazila bandejrano, detruis la gvaraniajn misiojn de Guaíra, brazila ŝtato Paranao, kaj sklavigas 4 mil indiĝenojn.
1948: Estis murdita Mahatma Gandhi.
Tago de Ne-perforto kaj Paco
31 – Johano Bosko
1865: La amendo de la 13-a Konstitucio deklaras la sklavecon aboliciita en Usono.
Februaro
1 - Cecilio, Veridiana
1870: Jonathan Jasper Wright estas elektita al la Plejalta Juĝejo de la Ŝtato, kaj fariĝas la unua negro sukcesinta atingi tiun postenon en la Usona Juĝistaro.
1932: Agustín Farabundo Martí estas pafmortigita en la ĝenerala tombejo de San-Salvador, iom antaŭ la granda kamparana ribelado.
1977: Daniel Esquivel, laboristo, ano de la Paŝtlaboro por la Paragvajaj Enmigrintoj en Argentino, martiro.
2 - Prezento de la Sinjoro
1989: Alfredo Stroessner, diktatoro de Paragvajo, estas elpostenigita fare de sensanga ŝtatrenverso.
1991: Expedito Ribeiro Souza, el la sindikato de Kampaj Laboristoj en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Parao, estas mortigita.
3 - Bras kaj Oskar; Ansgar de Hamburgo
1795: Naskiĝas Antônio José de Sucre.
4 - Andreo Corsino
1794: Liberigo de Haitiaj sklavoj. Unua aboliciista leĝo en Latina Ameriko.
1927: La Kolumno Prestes rifuĝas en Bolivio.
1979: Benjamin Didincué, indiĝena estro, martiro pro la defendo al la tero en Kolombio.
1979: Masakro de Cromotex, en Limao, Peruo: 6 laboristoj mortigitaj kaj dekoj vunditaj.
1981: Masakro de Chimaltenango, Gvatemalo: 68 kamparanoj mortigitaj.
1992: Provo de ŝtatrenverso en Venezuelo.
5 - Ageda
1977: La Somozista Gardistaro detruas la kontempleman komunumon de Solentiname, aktiva por la revolucio en Nikaragvo.
1988: Francisco Domingos Ramos, sindikata estro en urbo Pancas, ŝtato Espírito Santo, Brazilo, mortigita je ordono de bienestroj.
1694: Zumbi kaj siaj kolegoj, ĉirkaŭitaj en Palmares, kaj sen pulvo, fuĝas en la arbaron.
1916: Forpasas Rubén Darío, nikaragvano, princo de la hispana beletro.
1992: Forpasas Sérgio Méndez Arceo, episkopo de Cuernavaca, Meksikio, Patriarko de la Solidareco.
1997: La ekvatora Parlamento detiras la prezidenton Abdala Bucaram, en la dua tago de ĝenerala striko.
7 - Rikardo
1756: Masakro de Sepé Tiaraju (Sankta Sepé) kaj 1500 indiĝenoj de la Kristana Republiko de la Gvaranioj, distrikto Caiobaté, urbo São Gabriel, brazila ŝtato Rio Grande do Sul.
1974: Sendependiĝo de Grenado. Nacia festo.
1986: Jean Claude Duvalier forlasas Haition, post 29 jaroj de familia diktatoreco.
1712: Ribelado de sklavoj en Nov-Jorko, Usono.
1812: Granda represio kontraŭ la loĝantoj de la kilomboj de Rosário, Brazilo.
9 - Miguel Febres Cordero
1985: Felipe Balam Tomás, misiista religiulo, servanto de la malriĉuloj, martiro en Gvatemalo.
10 - Eskolastika
1986: Alberto Köenigsknecht, episkopo de Juli, en Peruo, mortis pro akcidento supozeble ordonita, ĉar li estis minacita pro sia defendo por la malriĉuloj.
Monda Tago de la Malsanulo
11 - Nia Sinjorino el Lurdes
1990: Nelson Mandela, plej alta aktivulo de la internacia negra rezistado kontraŭ la apartejdo, estas liberigita post resti 27 jaroj en karcero.
1998: La negraj komunumoj de Médio Atrato (Kolombio) sukcesas obteni de la registaro kolektivan posed-atestilon de 695 mil hektaroj da tero.
12 - Eulalia
1541: Pedro de Valdivia fondas Santiago de Ĉilio.
1542: Orellana atingas la riveron Amazonas.
1545: La konkerantoj atingas la minojn de arĝento de Potosí; en ili, mortigitas 8 milionoj da indiĝenoj.
1809: Naskiĝo de Abraham Lincoln.
1817: Venko de San Martín en Chacabuco.
1818: Sendependiĝo de Ĉilio.
1894: La nikaragva armeo okupas la regionon Bluefields kaj aldonas la teritorion de Mosquitia al Nikaragvo.
2005: Dorothy Stang, martirino por la tero kaj ekologia lukto, estas mortigita en Anapu, brazila ŝtato Parao.
1976: Francisco Soares, pastro, martiro por justeco inter malriĉuloj de Argentino.
1982: Santiago Miller, frato de La Salle, usonano, martiro por la liberiga edukado en la gvatemala indiĝena eklezio.
14 - Valenteno, Cirilo kaj Metodo
1992: Rick Julio Medrano, religiulo, martiro de la persekutata Eklezio de Gvatemalo.
1600: José de Acosta, misiisto, historiisto kaj defendisto de la indiĝena kulturo, Peruo.
1966: Camilo Torres, pastro, martiro de la luktoj por la liberigo de la popolo, Kolombio.
1991: Ariel Granada, kolombia misiisto murdita de gerilo en Massangulu, Mozambiko.
1992: María Elena Moyano, popola estrino, martirino por paco kaj justeco en Villa El Salvador, Peruo.
2003: 1-a mondskala manifestacio: 15 milionoj da homoj en 600 urboj kontraŭas al la milito de Usono kontraŭ Irako.
16 - Tago de Amikeco; Juliana, Onesimo
1981: Albino Amarilla, kampara estro kaj kateĥisto, mortigita de la armeo, martiro de paragvaja popolo.
1985: Alí Primera, poeto kaj kantisto por justeco al la latin-amerika popolo, Venezuelo.
1986: Maurício Demierre, svisa kunlaboranto, kaj kamparaj virinoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio en Nikaragvo.
17 - Sep Sanktaj Fondintoj de la Servistoj
1600: La Inkvizicio bruligas Giordano Bruno pro lia libereco de penso kaj esprimo.
1997: Forpasas Darcy Ribeiro, aktivulo kaj skribisto, brazila antropologiisto, senatano.
18 - Simeono
Mr. President
Mr. President estas germana muzika grupo, kiu estiĝis en Bremeno kaj unue nomiĝis Satellite One. La grupo ekdebutis en la jaro 1995 per albumo "Up'N Away" kaj akiris la mondan famon kreante dancmuzikon kaj popmuzikon.
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Februaro
1519: Hernán Cortés eliras el Kubo por konkeri Meksikon.
1546: Forpaso de Marteno Lutero, en Germanio.
1853: Forpaso de Félix Varela, kiu luktis pro la sendependeco de Kubo.
1984: Edgar Fernando García, sociala aktivulo, malleĝe kaptita kaj malaperigita en Gvatemalo.
19 - Alvaro kaj Konrado
1590: Forpaso de Bernardino de Sahagún, misiisto en Meksikio, protektinto de kulturo de niaj popoloj.
1990: La studentoj okupas la Universitaton de la Ŝtato de Tennessee, Usono, tradicie afrik-amerika, kaj postulas egalecon.
Monda Tago de Sociala Justeco (ONU)
20 - Eleuterio, Rasmus Jensen
Mr. President
En la jaro 1996 la grupo akiris mondan popularecon pro furorkanto Coco Jambo. Siatempe en konsisto de Lady Danii, Lazy Dee, T Seven la grupo estis kutima en ĉiu diskoteko de tiu somero. Iliaj furorkantoj estis ankaŭ "Jojo Action", "Happy People" kaj "Simbaleo".
Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo
Februaro
1524: Tiam, “la indiĝenaj kiĉeoj estis detruitaj de la homoj el Kastela”, atestas la Memorialo de Sololá.
1974: Domingo Lain, pastro kaj martiro de luktoj pro liberiĝo, Kolombio.
1978: La dekreto 1142, en Kolombio, ordonas la respekton al la lingvo kaj kulturo de indiĝenoj.
21 - Petro Damiano
1934: Somoza mortigas perfide la popolan nikaragvan ĉefulon Augusto C. Sandino.
1965: Malcolm X, afrik-amerika ĉefulo pro liberiĝo, estas mortigita en Usono.
1985: Kamparanoj estas krucumitaj en Xeatzan, ene de la Pasiono suferita de Gvatemalo.
22 - Katedro de Sankta Petro
1910: La usonaj marsoldatoj intervenas en Nikaragvo.
1979: Sendependiĝo de Sankta Lucia.
1990: Terkultivistoj martiroj de Iquicha, Peruo.
23 - Bartolomeo, Polikarpo; Ziegenbalg
1970: Sendependiĝo de Gujano.
24 - Matias Apostolo, Sergio
1821: Plano de Iguala. Proklamo de la Sendependiĝo de Meksikio.
1920: Nancy Astor, unua virino elektita kiel parlamentano, prelegas en Londono.
25 - Justo kaj Valero, Isabel Fedde
Nacia Tago de Viktimoj de Milit-Konflikto, Gvatemalo.
1980: Armea ŝtatrenverso en Surinamo.
1982: Tucapel Jiménez, 60-jaraĝa, martiro de la luktoj de ĉiliaj sindikatanoj.
1990: La FSLN (Forto Sandinana de Liberiĝo Nacia) estas malvenkita dum balotado, en Nikaragvo.
26 - Paŭla Montal, Aleksandro
1550: Antonio Valdivieso, episkopo de Nikaragvo, martiro pro la defendo al indiĝenoj.
1885: La eŭropaj potencaj landoj dividas inter si Afrikon, en Berlino.
1965: Jimmie Lee Jackson, negra aktivulo de civilaj rajtoj, estas mortigita per batoj de policanoj.
1992: Morto de José Alberto Llaguno, episkopo, apostolo enkulturiĝinta en la indiĝena grupo Tarahumara, en Meksikio.
27 - Gabriel de la Dolorosa
1844: La Dominika Respubliko sendependiĝas de Haitio. Nacia festo.
1989: Okazas la Caracazo, socia ribelo en Karakaso, dum kiu 400 homoj estas mortigitaj kaj 2000 esta vunditaj.
1998: Estas mortigita Jesús Maria Valle Jaramillo, 4-a prezidanto de la Komisio de Homaj Rajtoj en Antioquia, Kolombio.
2005: 40 el la 57 landoj-membroj de la Monda Konvencio kontraŭ la Tabako fariĝas ĵure interligitaj.
2010: Tertremo de 8,8 gradoj Richter okazas en Ĉilio, kaj pli ol 500 homoj forpasas.
28 - Romano
1924: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj (marines) en Honduro kaj okupo de ties ĉefurbo Tegucigalpa.
1985: Guillermo Céspedes Siabato, de la grupo Kristanoj pro Socialismo kaj de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj, laboristo, instruisto kaj poeto. Murdita de la armeo, en Kolombio.
1989: Teresita Ramírez, religiulino de la Kompanio de Maria, mortigita en Cristales, Kolombio.
2004: La 29-an de februaro, Jean-Bertrand Aristide eliras el Haitio pro la okazonta alveno de armea rezisto kontraŭ li.
Marto
1 - Rosendo, Albino, Jorge Herbert
1739: Subskribita en Jamajko, inter la cimaronoj (fuĝintaj sklavoj) kaj la blankuloj, la traktado pri paco kun dek kvin punktoj.
1959: Fondiĝo de CLAR, Konfederacio Latin-Amerika de Religiuloj.
2 - Simplicio, John kaj Charles Wesley
1791: Forpasas John Wesley en Anglujo.
1897: Tria atako kontraŭ Canudos, Brazilo.
1963: Goulart publikigas la Statuton de Laboristoj, kiu implicas progreson en tiu momento. Brazilo.
3 - Emeterio, Marino
1982: Emiliano Pérez Obando, ministro de la Vorto, martiro de la nikaragva revolucio.
2005: OMC kondamnas la monhelpon de Usono por ilia kotono, kiu malutilis al la libera komerco.
4 - Kazimiro
1962: Usono ekfunkciigas nukle-reaktoron en Antarkto.
1970: Antonia Martínez Lagares, martiro de universitata batalado, mortigita de la polico de Porto-Riko.
5 - Adriao
1996: La plej granda okupado de MST (Movado de SenTeruloj): 3 mil familioj, en Curionópolis, Brazilo.
6 - Olegario, Roza el Viterbo
1817: Revolucio de Pernambuco, Brazilo.
1854: Abolo de sklaveco en Ekvadoro.
1996: Pascuala Rosado, de la Komunumo Huaycán, Peruo, paf-mortigita pro ne cedi al terorismo.
2005: La argentina Supera Tribunalo konfirmas la ĉiaman enprizonigon de Arancibia Clavel pro murdo de la ĉilia generalo Prats, 1974, kiel krimo de homara malutilo, nepardonebla.
7 - Perpetua kaj Felicidade; Tomaso el Akvino
1994: Joaquin Carregal, Remígio Morel, Pedro Medina kaj Daniel de la Sierra, pastroj de la episkopejo de Quilmes, Argentino, profetoj de la justeco.
8 - Johano de Dio
Internacia Tago de la Virino: Establita en 1910. En tiu tago de 1857, laboristinoj de Novjorko estis mortigitaj kiam ili postulis pli bonajn kondiĉojn de laborado kaj rajton voĉdoni.
9 -
11 - Konstantino, Vicenzo, Ramiro
1914: Malfermo de la Kanalo de Panamo.
2004: Atenco de islama grupo en Madrido. 200 mortintoj kaj pli ol 1.400 vunditoj.
1977: Rutilio Grande, pastro, Manuel kaj Nelson, terkulturistoj, martiroj en Salvadoro.
1994: La anglikana eklezio ordenis en Bristol, Anglujo, la unuan grupon de 32 pastrinoj.
13 - Rodrigo, Salomono, Eŭlogio
1957: José Antonio Echeverría, studanto, de la Katolika Agado, martiro de la bataloj por liberigo de la kubanoj kontraŭ la diktaturo de Batista.
1998: Maria Leite Amorim, mortigita pro organizi okupon por MST, Manaus.
14 - Matildo
1549: Mortas la sankta negra franciskano Antônio de Categeró.
1795: La garifuna estro, Joseph Satuyé, mortas alfrontante la anglojn en la 2-a Milito de Karibujo.
1849: Alvenas al Bluefields (Nikaragvo) la misiistoj moravaj, kiuj evangeliigis la Mosquitia.
1997: Deklaro de Curitiba: Internacia tago de Agado kontraŭ la akvobaraĵojn, favore al la riveroj, akvo kaj vivo.
2009: Evo Morales ekdisdonadas teron de la "bienegoj" al la indiĝenoj, subtenate de la nova Konstitucio.
15 - Luizo el Marillac
1951: Mortas en Viedma, Argentino, Artemides Zatti, salesiano, "sankta flegisto de Patagonio".
1961: Kreita la Alianco por la Progreso.
1986: Antonio Chaj Solís, pastro, Manuel de Jesús Recinos kaj kunuloj, evangeliaj batalantoj, martiroj de la kredo kaj de la servado, Gvatemalo.
1995: 30 jaroj da enprizonigo de la generalo Luis García Mesa pro lia ŝtat-renverso en 1980, en Bolivio. Unua armea ŝtat-renversanto kondamnita.
16 - Raimundo el Fitero
1630: Benkos Biohó, estro kaj heroo negra en batalo favore al libereco. Kolombio.
1977: Antonio Olivo kaj Pantaleón Romero, martiroj de justico inter la kamparanoj de Perugorria, Argentino.
1973: Alexandre Vanucchi, studento kaj kristana batalanto, martiro, mortigita de polico. Brazilo.
1982: Jacobus Andreas Koster, “Koos”, kaj ĵurnalistaj kolegoj, martiroj en Latin-Ameriko. Salvadoro.
1990: María Mejía, kiĉea patrino, de la Katolika Agado, mortigita en Sacapulas, Gvatemalo.
18 - Kirilo el Jeruzalemo
1871: Pariza Komunumo, unua laborista revolucio de la historio.
1907: Elŝipiĝo de maristoj en Honduro.
1938: La meksika prezidanto Lázaro Cárdenas dekretas la naciigon de nafto.
1981: Presentación Ponce, katekisto, kaj kunuloj, martiroj de la nikaragva revolucio.
1989: Neftalí Liceta, pastro, kaj Amparo Escobedo, piulino, kaj kunuloj, peruanaj martiroj.
19 - Jozefo
1849: Revolucio de Queimados, ŝtato Espírito Santo, Brazilo. Pli ol 200 nigruloj organiziĝis por solen-anonci liberigon de la sklavoj.
1915: Ribelado de Keĉuoj kaj Ajmaroj, estritaj de Rumi Maka, Peruo.
1980: Unua Renkonto Katolika Afrik-amerika, Boaventura, Kolombio.
1991: Felisa Urrutia, karmelanino mortigita en Cauga, Venezuelo. Martiro de servado al la malriĉuloj.
20 - Serapiono
1838: La estraro de Sergipe, Brazilo, malpermesas al la "afrikanoj", sklavaj aŭ liberaj, kaj al la portantoj de disigeblaj malsanoj, ke ili aliru lernejojn.
1982: Ŝtat-renverso de Rios Montt, Gvatemalo.
1995: Menche Ruiz, katekisto, profeto kaj populara poeto en la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvatoro.
2003: Usono ekinvadas Irakon, malgraŭ UN, kontraŭ la internacia juro.
21 - Filemono, Nikolaŭ
Monda Tago de la Arbaroj
1806: Naskiĝas Benito Juárez, Meksiko.
1937: Amas-mortigo de Ponce, Porto-Riko.
1975: Carlos Dormiak, salesiano, mortigita pro sua liberigema sinteno, Argentino.
1977: Rodolfo Aguilar, pastro, 29-jara, martiro de libereco de la meksika popolo.
1987: Luz Marina Valencia, piulino, martiro de justeco inter la kamparanoj de Meksiko.
Internacia Tago kontraŭ la Genta Diskriminacio
22 -
1873: Abolo de sklaveco en Porto-Riko.
1980: Luis Espinal, pastro kaj ĵurnalisto, martiro de batalado de la boliviana popolo.
1988: Rafael Hernández, kampara estro, martiro de batalado por la tero inter la meksikanoj.
Internacia Tago de la Akvo
23 - Toribio el Mongrovejo
1976: María del Carmen Maggi, universitata profesorino, martiro de liberiga edukado, Argentino.
24 - Jozefo Oriol
1918: Kanadaj virinoj konkeras la rajton voĉdoni.
1976: Ŝtat-renverso de Jorge Videla kontraŭ la reĝimo de Isabel Perón, en Argentino.
1980: Estis mortigata «Sankta Romero de Ameriko», ĉefepiskopo de Salvatoro, profeto kaj martiro.
2004: Kirchner transigas la ESMA, de centro de torturado por la argentina diktaturo, al Muzeo de la Memorado. La terorismo de la armea Ŝtato ordonis mortigi 4 mil civitanojn kaj malaperigis 30 mil.
25 - Anonco de la Sinjoro
1914: La anglikanaj pastroj alvenas al la argentina Chaco.
26 - Braulio
1989: María Gómez, instruistino kaj katekistino, martiro de servado al sia gento Simiti, Kolombio.
1991: Argentino, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo subskribas la Traktadon de Asunciono, konsistigante Merkosudon.
1998: Onalício Barros kaj Valentim Serra, estroj de la MST, mortigitaj de la bienistoj en Paranapebas/PA, Brazilo.
27 - Ruperto
Monda Tago de la Teatro
1502: Kolumbo alvenas al Cariari, Kostariko.
1984: La gento txukahamãe blokas kamionon postulante iliajn sanktajn terojn en Xingu, Brazilo.
28 - Sisto