cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibeta medicino
Oni konsideras ke jenaj tekstoj de la Tibeta medicino estas la bazaj tekstoj de tiu medicino : la "Gyüshi" (tibete: rgyud bzhi; "Kvar tantraoj", "Kvar radikoj") de Yuthok Yönten Gönpo (la pli aĝa) (tibete: g. yu thog (rnying ma) yon tan mgon po; 708-833) kaj la "Yuthok Nyingthig" (tibete.: g. yu thog snying thig; la "koro-esenco de Yuthok") de Yuthok Yönten Gönpo (la pli juna) (tibete: g. yu thog (gsar ma) yon tan mgon po; 1126-1202). En la 17-a jarcento tekstoj de la "Gyüshi" estis uzataj sub la titolo "La blua Safiro" por trejnado kaj komemntitaj de Desi Sanggyay Gyatsho.
Ruĝflugilulo
Tiu specio estas 14 cm longa kaj ĉirkaŭ 12 g peza. La kapo estas grizbruna dum la beko estas nigra. Ĝi havas blankan gorĝon, flavajn krurojn kaj grizbrunan dorson. La okuloj estas brunaj. Sed la plej klara distingilo esta ruĝeca nuanco en krono, sed ĉefe en flugiloj, kio nomigas la specion en esperanto kaj en la latina scienca nomo kie erythropterus devenas el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas “ruĝa” kaj “flugilo”.
Mikolajiv (Oblasto Lviva)
Mikolajiv (Миколаїв) estas urbo de rajona signifo en rajono (diskrikto) Strij de Lviva provinco, distriktocentro. Populacio: loĝantoj (laŭ censo de 2001). Ĝi situas proksime de la rivero Dnestro, je de la stacidomo  sur la linio Lvivo - Strij. La aŭtovojo E 471 trapasas ĉe la okcidenta rando de la urbo.
Ruĝflugilulo
Ĝi troviĝas en Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, ĉefe en Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas seka savano.
Mikolajiv (Oblasto Lviva)
Industriaj entreprenoj: cementejo, fabriko de ferbetonaj produktoj, fabriko de konstruaj miksaĵoj "Henkel Bautechnik (Ukrainio)".
Ruĝflugilulo
La Ruĝflugilulo manĝas surgrunde insektojn kiaj papilioj, abeloj, vespoj, lokustoj kaj formikoj. Tiuj senvertebruloj estas kaptataj kutime sumfluge, mortigataj kaj manĝataj.
Tiu specio estas monogama birdo, kio signifas ke ĝi trovas partneron kaj reproduktas kun ĝi porvive. La ino demetas 2 al 3 ruĝecajn ovojn.
La neston ili konstruas alte en kanopeo kaj estas protektita el predantoj per branĉoj kaj la densa verda foliaro. Tiu specio troviĝas ĉefe en densa arbaro, kie esta Mopane-arboj. La birdo loĝas ĉeriverajn arbarojn kaj ĉe akvo kiel ĉe lagoj, akvorezervejoj kaj rojoj.
Mikolajiv (Oblasto Lviva)
Mikolajiv estis fondita en 1570. Ĝi havas statuson de la urbo ekde 1940.
Tibeta medicino
La tibeta medicino estas bazita sur la tradicia kuraca sistemo de Barato, nome Ajurvedo. Kune kun la Budhismo venis la ajurveda kuracado al Tibeto.
Diagnozo
La diagnozo en la tibeta medicino okazas surbaze de la pristudo de la malekvilibro inter la tri korpoenergioj. La observo peras eksterajn signojn de malordo al la paciento, precipe pere de la lango- kaj la urino-diagnozo. La enketo de la antaŭhistorio kaj la tiama sanstato montras kiel la korpo fariĝis en situacio de malsano kaj  kio estigis la malsanon. La palpado de la pulsa kvalito en la tibeta medicino estas de granda graveco. Kiel ebla kaŭzo de sanproblemoj oni krome konsideras ke spiritoj havas negativan influon.
Kiel ekstera traktado de la korpo oni aplikas kompresojn, masaĝojn, kupadon, banadojn, incensojn aŭ metodojn kiel mokso, kaŭterizo kaj sangeltiro je specifaj punktoj.
Trejnado
Je la tibeta astrologia kaj medicina Instituto de la Dalai-Lamao (Men-Tsee-Khang) en Dharamsala, Hindio, la tradicia tibeta medicino estas instruata laŭ la aŭtentika tradicio. Ĉi tie Amchis (tibetaj kuracistoj) ricevis trejnadon post kiam ili rajtas oficiale praktiki en Barato.
Etila p-nitrobenzoato
Etila p-nitrobenzoato aŭ ‎C9H9NO4 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la nitrobenzoata acido kaj etanolo. Etila nitrobenzoato estas flaveca solidaĵo nesolvebla en akvo sed solvebla en metanolo, etanolo, duetila etero, acetono kaj kloroformo. Ordinare etila nitrobenzoato estas produktata per interagado de la p-aminobenzoata acido kun etila alkoholo sekvata per oksidigo de la amina grupo (NH2) al nitrogrupo (NO2). Nitrokombinaĵoj estas danĝeraj substancoj ĉar ĝiaj derivaĵoj estas volatilaj kaj toksaj. Etila nitrobenzoato uzatas ankaŭ kiel kemia reakciaĵo en organikaj sintezoj kun farmakologiaj proprecoj.
Lingvaj akademioj
Tio ĉi estas listo de lingvaj reguligaj institucioj, organizoj kiuj kontrolas la evoluon de lingvo. Ofte la normdona kaj lingvopolitika roloj pri lingvo estas plejparte plenumataj de aliaj instancoj ol vere lingva "akademio".
Distrikto Ĉernjaĥovsk
La distrikto Ĉernjaĥovsk (Черняховский район, latinliterigite Ĉernjaĥovskij rajon) estas municipa distrikto en la centra parto de la Kaliningrada provinco en la Rusia Federacio - laŭ la administra reformo de 2008 unu el dek sep municipaj distriktoj kaj sep urbaj distriktoj de la provinco. Laŭ la stato de tiu administra reformo la distrikto kovras areon de kvadrataj kilometroj. En 2010 ĝi havis loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de 40 loĝantoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la samnoma urbo Ĉernjaĥovsk, cirile Черняховск, ĝis la jaro 1945 germane nomita Insterburg.
Har Ĥoma
Har Ĥoma (hebree הר חומה, signifante "Mur-monto"; arabe جبل أبو غنيم Ĝabal Abū Ghnaim) estas israela setlejo (juda komunumo / Israela kolonio) de Jerusalemo proksime Betlehem.
Lingvaj akademioj
Ekzistas akademioj kun konservaj kaj lingvoesploraj celoj, kun lingvo-evoluigaj celoj kaj kun lingvo-diskutaj celoj.
Har Ĥoma
La kabineta ministro Jicĥak Modaj permesis en 1991 konfiskon de la tero de la arbarkovrita monteto, en sudoriento de Jerusalemo. La areo apartenis al judaj (75%) kaj arabaj (25%) posedantoj kaj estis pli frue semo de la palestina vilaĝo Bait Sahur kaj aliaj najbaraj vilaĝoj.
La konstruado komenciĝis dum la regado de la ĉefministro Benjamin Netanjahu, post 1997. Har Ĥoma situas en Orienta Jerusalemo, ene de la urbaj limoj. La konstruado celis fortigon de la judaj pretendoj je tuta Jerusalemo.
Lingvaj akademioj
Planlingvaj akademioj
Ĉar de artefaritaj lingvoj restis ĉefe nur unu Akademio kiu meritas tiun titolon, nome tiu de Esperanto, Johan Derks esploris ĉu Akademio de Esperanto kondutas kiel akademioj de naturaj lingvoj kaj ĉu el klasifiko por naturaj lingvoj povas esti deduktita iu normo kaj ĉu Esperanto obeas tiun normon. Krom la Akademio de Esperanto, ekzistas ankaŭ pri Ido la Uniono di la Linguo Internaciona Ido, pri Volapuko la Internacia Akademio de Volapuko, pri la klingona la Klingonlingva Instituto, kaj pri Loĵbano la Logical Language Group.
Grizkrona enanto
La Grizkrona enanto, ankaŭ nomata Ruĝpuga enanto, kvankam tiu nomo korespondas ankaŭ al alia enanto, (Oenanthe moesta) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas specio de Mezoriento kaj Nordafriko.
La genra nomo, Oenanthe, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka oenos (οίνος) "vino" kaj anthos (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj. .
Ĝi estas mezgranda birdo 15 al 16 cm longa kun enverguro de 25–29 cm kaj pezo de 18-25 g. La masklo de tiu enanto diferenciĝas el aliaj samgenranoj pro kombino de nigra vosto kun ruĝbruneca pugo (se ne estas okazanta plumoŝanĝado); la alia karaktera eco estas la griza krono, kiu nomigas la specion kaj ege kontrastas kun la nigraj vizaĝo kaj gorĝo; inter ili rimarkindas blanka superokula strio, dum la grizo de krono daŭras al la nuko kaj supra dorso. La flugiloj estas nigrecaj kaj la subaj partoj estas blankecaj.
La inoj estas pli sablokoloraj. Vintre en la orienta parto de la teritorio ili povas koincidi kun la simila Rufvosta enanto, kun kiu eblas konfuzo. Tamen tiu lasta estas iom pli fajna kaj havas nigran renversitan T en vosto. Junuloj aspektas iom skvamecaj kaj ne havas tiom da ruĝo kiom inoj.
La kanto estas malplialtiĝanta fajfado aŭ serio de altatonaj fajfoj ĝuste antaŭ pariĝado.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustejoj. Ili preferas aridajn ŝtonecajn areojn kun disa vegetaĵaro kaj rodultruoj kie ili nestumas, ĉe salecaj zonoj, sed ili evitas la verajn dezertojn. Ili estas komunaj en Nordafriko, sed pli raraj en Mezoriento. Estas du agnoskitaj rasoj: Oenante moesta moesta, la nomiga raso, okupas tre izolitajn areojn en Okcidenta Saharo, Maroko, Alĝerio, Cirenaiko kaj ĉe la marbordo de Egiptio. La subspecio Oenante moesta brooksbanki loĝas en Israelo, en Jordanio, en Sirio kaj en Irako.
Ili vivas en paroj. Surgrunde saltetas. Ili estas ĉefe loĝantaj birdoj, sed plej nordaj birdoj povas fari lokajn movojn iom suden.
La neston oni faras en nestotruo de rodulo aŭ alia mamulo, sed ankaŭ en truo en rokoj aŭ muro. Foje oni kaŝas la enirejon post arbusto aŭ radiko. Ĝi estas konstruita el folioj, radiketoj kaj herboj kaj kovrita per lano, haroj, plumoj kaj foje eĉ de serpentohaŭteroj. La ino demetas 4 aŭ 5 brilajn ovojn. La kovadon ŝajne faras nur la ino.
1536
En la jaro 1536 post Kristo okazis, interalie:
Le Merzer
(jen france, bretone Ar Merzher) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
San Martín de Valdeiglesias
San Martín de Valdeiglesias estas municipo de la Madrida Regiono, Hispanio, kiu troviĝas en la plej okcidenta ekstremo proksime kaj al Avilo kaj al Toledo.
Kvankam ĝi havas malnovajn spurojn, la eniro de San Martín de Valdeiglesias en la historio ekiĝas en la 13-a jarcento, kiam formiĝis malgranda vilaĝo ĉirkaŭ ermitejo dediĉata al Sankta Marteno de Tours. En iu momento de la 14-a jarcento la monaĥo donis la titolon al ĝi de Vilaĝo, kun foruoj kaj privilegioj.
En 1430 ekiĝis kamparana ribeliĝo kontraŭ la monaĥejo, kio estis profitita de Don Álvaro de Luna, kiu havis kelkajn nobelajn titolojn en Kastilio, kaj fine konvertis ĝin en lia senjorejo (1434).
Ajda Pekkan
Ayşe Ajda PEKKAN ( turka prononco : <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ʒˌda pe̞kˈkan] ; naskita la en Istanbul, Turkio) estas turka popmuzika kantistino kaj aktorino. Tra kariero, kiu kovras kvin jardekojn, Pekkan produktis pli ol 20 albumojn. Ŝi estas kune kun Sezen Aksu, komerce la plej sukcesa virina turka muziko-artisto kun vendoj, kiuj superas 42 milionojn da kopioj tutmonde. Ŝi estas kromnomata la "Superstelulino" de la turka popmuziko. Kvankam fama pro sia muziko, Pekkan komencis sian karieron kiel aktorino kun aperoj en preskaŭ 50 filmoj. Dum sia muzika kariero Pekkan registris kantojn en naŭ lingvoj.
Je la 19a aprilo 1980, Pekkan reprezentis Turkion kun la eniro "Petr'Petrolo" ĉe la Eurovision Kantkonkurso en Den Haag, Nederlando. Ŝi tiam decidis iom paŭzi la karieron kaj portempe translokiĝis al Usono. Post kiam ŝi revenis al Turkio, ŝi registris du nesukcesajn albumojn, Sen Mutlu Ol (Vi estu feliĉa) kaj Sevdim Seni (Mi amis vin) en la tiutempa tendenco en turka muziko. Poste ŝi revenis al sia originala tipo de okcidenta popmuziko kaj donis koncertojn en 1983 kun grandega sukceso.
Malfrue en 1989, ŝi komencis labori sur albumo kun famaj turkaj muzikistoj kiel Fuat Güner de MFÖ (la grupo kiu reprezentis Turkion en la Eurovision Kantkonkurso en 1985 kaj 1988), Şehrazat kaj Metin Özülkü. La albumo, simple titolita Ajda 1990 signalis novan ŝtupon por Pekkan kun vendoj, kiuj superis pli ol milionon.
En 1991, ŝi eldonis Seni Seçtim (mi elektas vin), kiu konis eĉ pli grandan sukceson. Kun furoraĵoj kiel "Sevgide Seni Seçtim" (mi elektas vin por amo), "Eline Gözüne Dizine Dursun" (Vi hontu), "Vazgeçme" (ne rezignu), ŝi pintis en ĉiuj furorlistoj de Turkio.
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Balatonakali)
La Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Balatonakali.
Ajda Pekkan
En 2011 Ajda ŝtorme supreniris la turkan muzikan scenon, kiam ŝi eldonis la kanton "Yakar Gecerim", verkita de internacie fama turka popstelulo Tarkan. Ŝia albumo prezentante la kanton Farkin Bu, ricevis oran diskon.
En 2013, Ajda eldonis tutnovan kanton nomata "Ara Sicak", kiu estis verkita de internacie konata kanzonigisto Diren Teper.
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Balatonakali)
Historio
La iama Akali jam dum la mezepoko havis romanikan preĝejon. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la preĝejo ruiniĝis. En 1787 la preĝejo plene renkonstruiĝis, sed oni profitis la restintajn murojn. En 1827 la piaristoj renovigis ĝin.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en la vilaĝo. En la fasado meze la kvadrata turo reliefas, en la turo mem estas la enirejo. La navo finiĝas en duonronda absido. Interne la ĉefaltaro, predikejo kaj meblaro estas frua klasikismo el la unua duono de la 19-a jarcento. La bildoj estis pentritaj en 1838.
Kermeso okazas en la 14-an de septembro aŭ en la plej proksima dimanĉo. La zorganta paroĥo estas en Nemesvámos.
Papa teologia fakultato de la Suda Italio
La Papa teologia fakultato de la Suda Italio (PFTIM) estas universitata instituto de la Katolika Eklezio, destinita al la atribuado al klerikoj kaj laikoj de akademiaj tiroloj. Ĝiaj sidejoj kuŝas en Napolo (Italio). Ĝi aranĝiĝas laŭ du sekcioj:
Historio
La Fakultato estis starigita en 1969. En ĝi estis kunfanditaj du antaŭaj fakultatoj: tiu de la pliaĝuloj klerikaj seminarianoj de la diocezo de Napolo kaj la Facultas theologica Sancti Aloisii ad Pausilypum (Fakultato de Sankta Ludovico en Posillipo).
La unua ekzistis ekde la origino de la universitato de la studoj nome de 13-a jarcento ĝis 1816. En tiu lasta jaro, reĝa dekreto altrudis ke la akademiaj gradoj estu aljuĝitaj de konsilio en kiu ĉeestis kaj docentoj de la universitato de la studoj kaj membroj de la Kolegio de teologoj, kiu atribuis tiujn gradojn en la urbo jam ekde la antaŭa jarcento. La leĝo Imbriani elstrekis la teologiajn fakultatojn ene de la italaj universitatoj kaj, laŭpete de la konsiderinta kolegio, papo Pio la 9-a dotis la teologian kolegion per la privilegio atribui la akademiajn gradojn (buleo Inter gravissimas). Pio la 12-a], en [[1938, verkis leteron en kiu esprimis la deziron ke estu restarigita la fakultato ene de la ĉefepiskopa seminario, kiu okazis en la aŭgusto de la sama jaro, eksperimente. En 1941 la eksperimento fariĝis leĝo. En 1967 estis aprobita la studplano pri teologio laŭ la normoj dekretitaj de la Dua Vatikana koncilio.
La dua originas el la Kolegio de Jezuitoj en Napolo, kiu estis fondita en 1552 kaj trovis sian definitivan sidejon en la unuagrada Kolegio "Sankta Ludoviko" en Posillipo.
Institutoj kunigitaj kaj asociitaj
Al tiu Fakultato estas kunigita la kalabria teologia instituto "Sankta Pio la 1-a", kun sideoj en Katanzaro; la asociitaj estas: teologia instituto de la Basilikato kun sidejo en Potenco, la salerna teologia instituto kun sidejo en Salerno, teologia instituto de Reĝio de Kalabrio (Pio la 1-a) kaj la teologia konsencainstituto "Redemptoris Custos" (kun sidejo en Kosenco).
Akademiaj aŭtoritatoj
Granda kanceliero de la fakultato estas la kardinalo Crescenzio Sepe. La fakultatestro de la kuranta akademia jaro 2014/2015 estas jezuita pastro Marafioti.
Esperantochan.co.cc
Esperantochan.co.cc (esperantoĉano), aŭ ofte nomata esperĉan, espĉano, esperkanalo, estis retpaĝaro kreita de anonima ulo kiu ofte afiŝas ĉe krautchan dum Januaro de 2010.
Ĝi estas 'bildafiŝejo', simila al 4chan kaj aliaj. La kulturo de la loko fariĝas el multaj 'kaŝ-ŝercoj', kiuj ofte ŝokus aŭ simple nekompreneblus al la ĝenerala publiko. Afiŝantoj estas tute anonimaj, kaj do povas esprimi libere.
La retpaĝaro estas dividata inter partoj por apartaj temoj:
Poncitlán
Poncitlán estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo estas Poncitlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 066.
Geografio
Poncitlán apartenas al la regiono Ciénega kiu situas en la centra parto de la subŝtato Ĥalisko. Multaj komunumoj en tiu regiono sude limtuŝas Ĉapalaan Lagon aŭ la meksikan subŝtaton Miĉoakano. Al la regiono Ciénaga apartenas entute 13 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 43817 loĝantojn. El tiuj estis 21310 viroj kaj 22507 virinoj. La komunumo havas surfacon de 672,61 km². La meza alteco estas 1520 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 20,3 C. En la komunumo estas 801,2 mm da precipitaĵo jare.
Sociogeografio
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 10490 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9475 scipovis legi kaj skribi kaj 1002 viroj estis analfabetoj. Do 9.55 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 11343 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9891 sciis legi kaj skribi kaj 1432 virinoj estis analfabetoj. Do 12,62 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Poncitlán vivis 31871 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 24 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,075 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Akvofalo de Hlboké
Akvofalo de Hlboké (Hlbocký vodopád) estas akvofalo en Slovakio en montaro Súľovské skaly parto de montaroj Strážovské vrchy.
Loko
Ĝi troviĝas en alteco proksimume 1 km de vilaĝo Hlboké nad Váhom en distrikto Bytča 500 m s.m.
Priskribo
La akvofalo kun larĝeco de 1m entranĉas en la roka bazo (kreita per kungluaĵo de ŝtonoj) kaj kreas malgrandan ravinon kun kaskadoj kaj malgrandaj rokaj kalderetoj. Ĝia alteco estas 14 m.
Alveno Sur verde markita turista piedvojo je la traceo Hlboké nad Váhom – Roháč - Čiakov.
István Zadravecz
István Zadravecz [iŝtvAn zadravec], (konata ekde 1935 István János Uzdóczy-Zadravecz) [jAnoŝ uzdOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo (Uzdóczy)-Zadravecz István estis hungara pastro, episkopo, monaĥo.
Franca franko
La franca franko (Franc français) ĝis la jaro 1999 estis la nacia valuto de la ŝtato Francio kaj ankoraŭ uziĝis kiel pagilo ĝis la fino de la jaro 2001: Dum januaro kaj februaro 2002 eblis pagi kaj per la malnova nacia kaj per nova eŭropa valuto, kaj ekde la 1-an de marto 2002 la moneroj kaj monbiletoj ne plu uzeblas por pagado, sed nur interŝtanĝeblas al la valuto Eŭro. Unu franca franko korespondis al 100 «centimoj» (centimes). Oficiala mallongigo de la valuto estas FRF — el tio «FR» (aŭ en interretaj adresoj «.fr») estas la internacia mallongigo por Francio kaj F estas la unua litero de franko. Tamen ene de Francio oni ofte uzis la nur du-literan mallongigon FF.
István Zadravecz
István Zadravecz naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Csáktornya (nuntempa Čakovec en Kroatio). Li mortis la en Zsámbék.
Biografio
István Zadravecz aliĝis al ordeno jam en 1898. Li doktoriĝis en Romo, en 1907 li pastriĝis (same en Romo). Ekde 1908 li instruis teologion en Baja, ekde 1911 en Gyöngyös. Inter 1914 kaj 1920 li estis monaĥestro en Szeged. Post falo de Aŭstrio-Hungario li apogis politikan movadon de Miklós Horthy, samtempe li akre kritikis la Hungaran Sovetrespublikon. En 1920 li estis nomumita titulara episkopo. En la sekvaj jaroj li vizitis la hungarajn migrantojn en Usono. En 1925 li estis akuzita en partopreno de produktado de falsaj monoj, sed la juĝejo ne trovis pruvojn. Spite tion en 1927 li abdikis pri la episkopeco, li vivis en monaĥejo en Budapeŝto, foje li gvidis pilgrimvojaĝon al la Sankta Tero. En 1939 li rifuzis esti denove episkopo. Dum la nazia erao li partoprenis en savado de judoj, tamen post la 2-a mondmilito li estis kondamnita je malliberejo 2 jarojn. Ekde 1951 li estis deportita al malgrandaj vilaĝoj. Lia tombo troviĝas en Franciskana preĝejo Sankta Anna (Esztergom).
Franca franko
Historio
La 5-an de decembro 1360 enkondukiĝis la unuaj oraj moneroj, kiujn la loĝantoj nomis «frankoj». Ili portis bildon de la tiama franca reĝo Johano la 2-a (Francio) kun la latina surskribo Johannes Dei Gratias Francorum Rex (Johano, laŭ dia graco reĝo de la frankoj), el kies latine antaŭlasta vorto ekestis la neoficiala nomo de la valuto. Tamen ĝis la jaro 1795 la valuto de Francio oficiale nomiĝis «livre» (pundo), kaj nur tiam, kadre de la Franca Revolucio, tute formale iĝis la nomo de la nacia valuto. Indas uzi ambaŭ vorterojn de la nomo «franca franko», kvankam ili ŝajnas preskaŭ samaj, kaj eble aspektas kvazaŭ duoblaĵo, ĉar la nomo franko populariĝis ankaŭ por iuj pliaj landoj najbaraj, aŭ kelkaj el la landoj iam kolonie ligitaj al Francio.
La franca franko estis la unua valuto laŭ dekuma sistemo en Eŭropo. La sistemo havis grandan influon al la valutoj de aliaj landoj. Per la «latinida valuta unio» ĝi disvastiĝis en Eŭropo, kaj en multaj antaŭaj kolonioj de Francioj la nacia valuto ankoraŭ hodiaŭ nomiĝas franko.
Post inflacia epoko, dum la jaro 1958 enkondukiĝis la «nova franko» («Nouveau Franc», NF), kiu havis la valoron de 100 «oldaj frankoj» (ancien francs) hatte. Ekde la jaro 1960 forfalis la vorto «Nouveau» en la oficiala valuta nomo.
Ekde la jaro 1999 la franca franko en la rilato 6,55957 FF = 1 € estis fikse ligita al la Eŭro. Komence de la jaro 2002 tutlande ekuziĝis la monbiletoj kaj moneroj de la eŭropa valuto, kaj la franca franko malaperis. Laŭaspekte la monero de 1 eŭro tre memorigas la malnovan moneron de 10 francaj frankoj.
Ankaŭ en la eta pirenea lando Andoro, kie ĝis la fino de 2001 validis kaj la franca franko kaj la hispana peseto, komence de 2002 do enkondigiĝis la eŭropa valuto.
10943 Brunier
10943 Brunier estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Franca franko
Historio
La 17-a de februaro 2012 estis la lasta tago por interŝanĝi la frankon por la eŭro.
10943 Brunier
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan ĵurnaliston kaj sciencan popularigiston Serge Brunier, kiu laboris kiel ĉefredaktoro de Ciel et Espace kaj verkis plurajn artikolojn pri la observatorioj de la mondo. Aŭtoro de pluraj popularaj astronomiaj libroj, li havas ĉiusemajnan programon ĉe la franca radio France Info.
Petrovičky (distrikto Jičín)
Petrovičky estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Jičín, Regiono Hradec Králové. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1393.
Bergisch Gladbach
Bergisch Gladbach estas urbo en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La urbo apartenas al la distrikto Rhein-Berg (Rheinisch-Bergischer Kreis), kaj estas ĝia administra centro. La unua nomoparto de la distrikto indikas pri la rivero Rejno (germane Rhein), kiu fluas tuj okcidente de la distrikto, kaj la dua nomoparto aludas al la mezepoka graflando kaj posta duklando Berg, kiu kovris la montaretan pejzaĝon plenan je densaj arbaroj nordoriente de Kolonjo, kaj ekzistis gixs la jaro 1815. La graf- kaj duklando Berg, kiu hodiaŭ nomiĝas regiono Bergisches Land, videble antaŭ influis la urbonomon mem. Bergisch Gladbach situas proksime de la urbego Kolonjo, iom oriente de ĝi, kaj apartenas al la distriktaro Kolonjo, kiu kovras la sudon de la federacia lando. Fine de la urbo havis  loĝantojn.
La regiono Bergisches Land, origine malurba pro la montoj kaj arbaroj, kiuj malhelpis la trafikon, pro la industriigo de la 19-a jarcento iĝis karakterizita de pluraj grandaj urboj. El la kvar plej grandaj Bergisch Gladbach estas kompare la plej eta, pli da loĝantoj loĝas en Wuppertal, Solingen kaj Remscheid.
Historio
En 2019 danke al aresto de lokano estis malkovrita la plej granda pedofila reto en Germanio.
Kulturo kaj vidindaĵoj
Regione konata vidindaĵo kaj unu el siaj simboloj estas la urbodomo de la antaŭe sendependa urbo Bensberg, kiu nun apartenas al Bergisch Gladbach. La konstruaĵo, pri kiu la enloĝantaro ankoraŭ nun disputas, estas origina mezepoka fortikaĵa ruino, en kiun la arkitekto Gottfried Böhm integrigis modernan administran konstruaĵon, anstataŭ singarde restaŭri la ruinon. La sama arkitekto ankaŭ desajnis la katolikan preĝejon Koro Jesua en la urboparto Schildgen. La probable plej aĝa konstruaĵo de la urbo kaj distrikto estas la baptopreĝejo en urboparto Refrath. Ĝi konstruiĝis inter la 10-a kaj 12-a jarcentoj kaj staras sur ruinoj de ligna preĝejo el la 9-a jarcento. Ankaŭ la apuda eta tombejo kun tre aĝaj tomboŝtonoj vidindas. En la ĉefa katolika preĝejo de la urbo, St. Laurentius, vidindas statuoj de sanktuloj el la jaro 1411 kaj la preĝeja trezoro, dum la ĉefa protestanta preĝejo konstruiĝis dum 1776. En Bensberg menciindas la ĉefa katolika preĝejo St. Nikolaus, dum la ĉefa protestanta kirko estas el la 20-a jarcento.
Pliaj vidindaĵoj de la urbo estas la kastelo Bensberg, kastelo Lerbach kaj la fortikaĵo Zweiffel en urboparto Herrenstrunden (kvankam ĉi-lasta ekde la jaro 2004 estas private posedata kaj ne plu publike alirebla), plus la urbodomo en la historia kerno de Bergisch Gladbach.
Centro de la kultura vivo estas la civitana domo Bergischer Löwe, kiu gastigas multajn teatraĵojn. La "pupteatra pavilono Bensberg" gastigas marionetajn teatraĵojn. Je muzeoj menciindas la regiona muzeo pri minado, metioj kaj komerco, la lerneja muzeo Katterbach kaj la papera muzeo '' Dombach''.
Proksime de la urbo en la komunumo Odenthal situas la katedralo Altenberger Dom, kiu hodiaŭ uziĝas kaj de la katolika kaj de la protestanta paroĥoj.
Bergisch Gladbach estas la sola germana urbo kun du kuiristoj, kiuj laŭ la franca restoracia gvidilo Guide Michelin ricevis tri stelojn:
Esperanto en la urbo
Funkcias la kafejo Kroppenberg, kiu disponigas menuon kaj akceptas mendojn en Esperanto. En 2012 ĝi proponis staĝon por esperantistoj. Plue, la regea kantisto Jonny M naskiĝis ĉi tie.
Varmotransdono
Varmotransdono aŭ varmotransmisio estas procezo pri disvastigo de varmo inter apartaj medioj. Ĝi koncernas la generon, uzon, transformon kaj interŝanĝon de termika energio (varmo) inter fizikaj sistemoj. Varmotransdono estas klasifikita laŭ diversaj meĥanismoj, kiel varmokondukto, varmokonvekto (konvekcio), termika radiado, kaj translokigo de energio per faztransiro. Inĝenieroj ankaŭ konsideras la translokigon de maso de malsamaj ĥemiaj specioj, ĉu malvarma ĉu varma, por plenumi varmotransdonon. Dum ĉi tiuj meĥanismoj havas apartajn karakterizaĵojn, ili ofte okazas samtempe en la sama sistemo.
La tri ĉefaj varmotransdonaj meĥanismoj
Kondukto, ankaŭ nomata varmodifuzo, estas la rekta mikroskopa interŝanĝo de kineta energio de eroj tra la limo inter du sistemoj. Kiam objekto estas ĉe malsama korpo aŭ sia ĉirkaŭaĵo, varmo fluas tiel ke la korpo kaj la medio atingas la saman temperaturon, je kiu punkto ili estas en "termika ekvilibro". Tia spontanea varmotransdono ĉiam okazas de regiono de alta temperaturo al alia regiono de pli malalta temperaturo, kiel priskribita en la dua leĝo de termodinamiko.
Konvekto okazas, kiam granda fluo de fluaĵo (gaso aŭ likvaĵo aŭ plasta materialo) transdonas varmon per fluo de materio en la fluidaĵo. La fluo de fluido povas esti devigita de eksteraj procezoj, aŭ foje (en gravitaj kampoj) per aro da fortoj kaŭzita kiam la termika energio plivastigas la fluidon (ekzemple pri fumokolono), tiel influante sian propran translokigon. Ĉi tiu lasta meĥanismo ofte nomiĝas "natura konvekcio". Ĉiuj konvektaj meĥanismoj ankaŭ movas varmon parte per disvastigo, ankaŭ. Alia formo de konvekio estas ""trudata konvekto". En ĉi tiu kazo la fluido estas trudata per uzo de pumpilo, ventolilo aŭ aliaj mekanikaj rimedoj.
Radiado okazas per vakuo aŭ travidebla medio (solido aŭ fluido aŭ gaso). Ĝi estas la transmisio de energio per fotonoj en elektromagnetaj ondoj regitaj de la samaj leĝoj.
Taksado
Konsiderante la disponeblan varmon Q esprimata en ĵulo (J), por taksi la tri tipojn de varmotransdono, konvenas uzi la varmofluon, kiu estas la povumo esprimata en vato (W), aŭ ankoraŭ plibone per la denso de la varmofluo je unuo de surfaco , esprimata en vato je kvadrata metro (W. m−2).
Kombinaĵo de pluraj meĥanismoj
La transmisio de energio per varmo estas ĝenerale efektivigita per kombinaĵo de pluraj transdonaj rimedoj. Ekzemple, centra hejtado kombinas konvekton (kutime trudatan) por varmigi fluidon cirkulantan en hejt-kaldrono, kondukton por varmigi la parietojn de la radiatoro kaj fine konvekton (kutime naturan, konvekcion) por varmigi la aeron, asociitan kun la radiado de la maso de la radiatoro (de tie ĝia nomo).
Takako
Takako (Sechium tacaco, bazionimo Polakowskia tacaco Pittier) estas planto el la familio de la kukurbacoj (Cucurbitaceae). Ĝi estas proksime parenca al ĉajoto (Sechium edule), kiu havas pli malgrandajn fruktojn. La planto venas origne de Mezameriko. Ĝiestasd kultivata pro ĝiaja fruktoj.
La fruktoj esta platecaj, ĝis 7 x 4,5 x 3,5 cm grandaj beroj kiuj estas iom larĝe vinĉforma kaj kvin havas kvin profundaj sulkoj. Je la bazo la fruktoj havas grandajn, verukojn. La fruktoŝelo estas maldika, malhele bruneverda, kaj kovrate de multaj malgrandaj komoformaj veruketoj. La fruktkarno estas firma, suka en verde-blanka. La gusto kei la odoro simila al kukumo. La frukto enhavas unu plata ĝis  4 x 2,5 x 0,6 cm granda  semo. La semoj povas ekĝermi jam en la frukto, kiu similas al vivonasko.
NGC 1905
NGC 1905 (alia indiko — ESO 85-SC67) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Universitata Ponto (Seatlo)
La Universitata Ponto (angle University Bridge) estas du-folia baskula ponto en Seatlo, Vaŝingtonio, Usono. Per ĝi trafiko el la Universitata Kvartalo fluas laŭ Eastlake Avenue direkte al la urbcentro kaj inverse. Ĝi konstruiĝis en 1919. La malfermebla parto de la ponto larĝas 66 metrojn. En 1982 oni aldonis la ponton al la usona Nacia Registro de Historiaj Lokoj.
NGC 1905
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Takako
Uzado
La nematuraj fruktoj povas esti farita kiel legumo en supo. Eblas uzi la frukton ankaŭ kiel almanĝaĵo al viando.
Vidu ankaŭ
• Listo de legomoj
Silent Hill
Silent Hill (el la angla, Silenta Monteto; jap. サイレントヒル, Sairento Hiru) estas horora videoludo disvolvigita far Konami kaj aperinta en 1999. Pro ĝia tuttera sukceso, multaj sekvaĵoj poste aperis kaj la nomo nun enkalkulas 4 epizodoj je hejmaj konzoloj: Silent Hill 2 (2001), Silent Hill 3 (2003), Silent Hill 4: The Room (2004), Silent Hill 5 (aperota) kaj 1 epizodo je portebla konzolo: Silent Hill: Origins (2007). Ankaŭ aperis kina adaptiĝo en 2006 samnomita kaj reĝisorita de Christophe Gans.
La unua epizodo aperis en Nordameriko la 31-an de januaro, en Japanio la 4-a de marto kaj en Eŭropo la 1-an de aŭgusto. Unuludula ludo, ĝi estas fama por krei novan emon en la horora videoludaro: tiu de la psikologia hororo, timante pli per sugesteco ol vera sanga spektaklo.
Komunumo Kaišiadorys
Kaišiadorys estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio, ĝia administra centro estas la samnoma urbo Kaišiadorys. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas (Kaŭno), kaj troviĝas ĉe la aŭtoŝoseo inter Kaŭno kaj Vilno. En en la komunumo vivis, el ili proksimume kvarono en la urbo mem. Plia urbo de la komunumo nomiĝas Žiežmariai.
(19394) 1998 DA34
(19394) 1998 DA34 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Daniel da Silva
Daniel da Silva (n. ) estas brazila futbalisto. Li en 2002 membris en la brazila nacia teamo de futbalo.
Eschweiler
Eschweiler [EŜvajler] (Esperanto Eŝvajlero aŭ Eŝvilero, Ascvilare) estas mezgranda urbo en okcidenta Germanio ĉe la rivereto Inde, 15 km oriente de la Belga/Nederlanda landlimo. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn.
Ĝi disponas pri multaj sportejoj (i.a. 18-trua golfejo, glaciglitkurejo, artefarita lago Blausteinsee), administrejoj, ĉiunivelaj lernejoj kaj riĉa karboindustria historio: zinko, fero, karbo kaj lignito. Pluraj kasteloj kaj akvokasteloj. Ĝemelaj urboj: Wattrelos (norda Francio), Reigate & Banstead (suda Anglio). Ĝi estas unu el la plej grandaj karnavalocentroj de Rejnlando.
Historio
Unuafoje dokumentmenciita en 828. Urbaj rajtoj laŭ franca leĝo en 1800 kaj laŭ prusa leĝo en 1858.
Esperantistoj de Eŝvajlero
En 1984, 1986 kaj 2000 tie okazis Trilanda Renkontiĝo de ka kunlaboriga organizaĵo Senlime.
Mencio en PMEG
§ 9.1.6: Eŝvajlero situas en meza Rejnlando en Germanujo en meza Eŭropo.
Jupika lingvaro
La jupikaj lingvoj (kodo laŭ ISO 639-5: ypk) estas branĉo de la eskimaj lingvoj parolataj de ĉirkaŭ 10-20 mil homoj en Alasko kaj Siberio. La centra jupika de Alasko havas plej da parolantoj: ĉirkaŭ 10 mil.
Colmenar de Oreja
Colmenar de Oreja (Abelujaro de Orelo) estas municipo de la Komarko Las Vegas, sudoriente de la Madrida Regiono (Hispanio). Ĝi etendiĝas sur 12.567 hektaroj. Ĝi troviĝas je 50 kilometroj de Madrido, la ĉefurbo. Nuntempe al ĝi nur alireblas tra ŝoseo sed antaŭe ĝi havis trajnon. Ĝi havas 8.163 loĝantojn laŭ la censo de NIS 2006).
Gersekarát
Gersekarát (gerŝekarat) estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Vasvár.
Situo
La vilaĝo situasas for de ĉefvojoj, fervojo kaj rivero, estas nur flankovojoj al la proksimeco.
Vidindaĵoj
La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco. En 1963 Kulturdomo konstruiĝis. Apud la vilaĝo ekde 2001 estas artefarita lago.
San Juan Ozolotepec
San Juan Ozolotepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Ozolotepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 211.
Geografio
San Juan Ozolotepec apartenas al la distrikto Miahuatlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2779 loĝantojn. El tiuj estis 1392 viroj kaj 1387 virinoj. La komunumo havas surfacon de 117.38 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2080 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1775 indiĝenoj. El tiuj 1403 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1403 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Ophiocordyceps sinensis
Ophiocordyceps sinensis estas askofungo, kiu parazitas raŭpon de genro Thitarodes.
Ophiocordyceps sinensis
Ĝi formas oranĝkolorajn stromojn sur longaj stipoj, kiuj eliĝis el la kapoparto de la raŭpo. En bordo de stromoj, anteridioj produktas virseksajn gametojn kaj askogonioj produktas inseksajn gametojn. Askogonioj kaj anteridioj kuniĝas kaj formas dikariajn hifojn. Ĉirkaŭ la fekundata askogonio, hifoj formas periteciojn. En peritecioj askoj estas formataj.
Hirsutella sinensis
Ĝi estas la anamorfo.
Uzo
Ĝi estas uzata kiel kuracilo en Ĉinio. ,
Ĝia prezo estas tre alta. Pro tio malriĉaj nepalanoj provas kolekti ĝin en la montaro en junio julio. Pro la eblo gajni monon okazas luktoj kaj mortigoj.
Löberfeld-kazerno
Löberfeld-kazerno (germane: Löberfeld-Kaserne) en Erfurto, Germanujo (kvartalo Löbervorstadt) starigitis en la 1930-aj jaroj. Ĝin uzis respektive uzas Wehrmacht, Nacia Popolarmeo kaj Bundeswehr.
Historio
Löberfeld-kazerno estis konstruita de 1934. La 1-an de oktobro 1935, la kunlaborantaro kaj la dua sekcio de la Unua tankoregimento translokitis enen. Ĝi antaŭe estis reorganizita en Ohrdruf kaj utiligis la kodnomon Kraftfahr-Lehrkommando II. Dum la Dua mondmilito la tankistoj soldatis ĉefronte kaj la kazerno estis uzitaj fare de aliaj sekcioj.
731 Sorga
731 Sorga estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo Adam Massinger, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
Löberfeld-kazerno
Historio
En 1945 diversaj sovetiaj oficejoj ekgastis inkluzive de NKVD. Sovetia uzo finiĝis en 1948. La ejo estis uzita por civilaj celoj fare de Teknika universitato por mallonga tempo antaŭ ol la policistoj de Deutsche Volkspolizei tie ekdeĵoris. Ekde 1956 soldatoj retransprenis la kazernon. Ĝi funkciis kiel bazkazerno por diversaj unuoj kaj estis nomita Wilhelm-Liebknecht-Kaserno.
Post Turniĝo anoj de Bundeswehr transprenis la kazernon kaj uzas ilin ĝis hodiaŭ kiel Löberfeld-kazernon, ekz. por ĉefa loĝistika komando de la Bundeswehr.
Lompret
- prononco laŭ sistemo IFA [], jen france, historie nederlande respektive okcidentflandre, prononco [] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Najerilla
Najerilla [naĥeRIlja] estas rivero de la norda Hispanio, alfluanto de la rivero Ebro, kiu elfluas ĉe Canales de la Sierra kaj alfluas ĉe Torremontalbo, trapasinte la teritorion de la regiono Rioĥo de sudo norden. Estas la rivero de plej granda longo kaj akvenhavo de tiu regiono, malantaŭ Ebro, kaj unu de la du ĉefaj riveroj de la komarko Supra Rioĥo.
Naskiĝinta ĉe Canales de la Sierra, en sia unua sektoro, ĝi ricevas ankaŭ la nomon de rivero Canales, ĝis ĉe Villavelayo ricevas akvojn de la rivero Neila, kaj post unu kilometro nutras la akvorezervejon de Mansilla, kiu liveras trinkakvon kaj irigacion al granda parto de la valo, pere de la kanalo de Najerilla ambaŭborde. La rivero Neila venas de la samnoma municipo, Neila. El la akvorezervejo trapasas municipojn Mansilla de la Sierra, Anguiano, Bobadilla, Baños de Río Tobía, Camprovín, Arenzana de Abajo, Nájera, Uruñuela, Hormilleja, San Asensio kaj Cenicero, antaŭ alflui al la dekstra bordo de Ebro ĉe Torremontalbo. ​
La supra fluejo de la baseno de la rivero Najerilla, ĝis Anguiano, estas inkludita en la Zono de speciala konservado establita de la Eŭropa Unio, nome Reto Natura 2000. En montara naturo la rivero ricevas akvon de multaj alfluantoj nome ĉe la maldekstra bordo Canales, Gatón (kaj ĝia alfluanto Mostajares), Cambrones, Calamantío, Valvanera, Tobía, Riocoja, Cárdenas, kaj Tuerto; dum ĉe la dekstra bordo estas Río Frío, Neila, Portilla, Urbión (kaj ĝiaj alfluantoj Viniegra kaj Ventrosa), Brieva (kaj ĝia alfluanto Berrinche), Roñas, Pedroso, Ledesma, Yuso kaj Yalde (kaj ĝia alfluanto San Andrés).
La nomo devenas de la urbo Nájera, trapasata de la rivero. Ĝi estas riĉa je trutoj, kaj tiukadre fakte estas regionposedata fiŝbredejo ĉe Brieva de Cameros kaj alia privata ĉe Bobadilla. La rivero estas unu de la ĉefaj riveroj en la regiono por la praktiko de slalomo (kajakado-kanuado). La sektoro sub Viniegra de Abajo estas scenejo de tiucela klasika ĉiujara koncentro. Oni praktikas tiun sporton ankaŭ en ties alfluanto Urbión. La valo enhavas ampleksajn poplejojn, fruktoĝardenojn kaj vitejojn.
1690
1690 estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1690 post Kristo okazis, interalie:
Vertumno
En la romia mitologio estas Vertumno dio de ŝanĝo, jarsezonoj, kresko de plantoj, ĝardenoj kaj fruktaj kreskaĵoj. Li povas ŝanĝi sian fiziognomion, kiel diras Ovidio en la 14-a volumo de sia verko Metamorfozoj (latine Metamorphoses). Li transformis sin en maljunulinon, por ke li allogu, tentu kaj instigu al geedziĝo belan Pomonan, diinon de ĝardenoj kaj fruktoarboj. Li intencis timigi ŝin pri danĝero de rifuzo al amanto, kaj pro tio rakontis al ŝi legendon pri Ifiso kaj Anaksareto. Ifiso ekamis nobelan Anaksareton, kiu malobservis kaj rifuzis lin. Ifiso pendmortigis sin kaj Anaksareto estis pune transformita en ŝtonon. Pomona fine subiĝis al Vertumno propravole.
Borgomaro
Borgomaro estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas Aurigo, Caravonica, Carpasio, Chiusanico, Lucinasco, Pieve di Teco, Prelà, Rezzo kaj Vasia.
Vertumno
En formo de maljunulino estas Vertumno pentrata sur artaj bildoj ekzemple de Francesco Melzi.
Legendo pri Vertumno aperas nur en la latina en Ovidiaj Metamorfozoj. Ŝajnas ke la nomo Vertemno devenas el latina vorto vertēre, kiu signifas "varii sin".
Ovidio rememoras tempojn (Fasti, vi, June 9 "Vestalia"), kiam Roma forumo ankoraŭ estis kanara marĉejo:
Tiam dio, nomata Vertemno, kies nomo ricevas multajn formojn , ankoraŭ ne estis tielnomata tiu, renversanta riverojn. (lat. averso amne)
Vertumna kulto venis en Romon ĉirkaŭ la jaro 300 a.K. Sur Aventino estis por li en la jaro 264 a.K. konstruita templo.
Elegio Sexta Propertiuse mencias Vertumnon (Elegy 4.2.41-46). Referencas statuon, kiu al li estis starlevigita sur Vicus Tuscus kaj estis ornamita laŭ diversaj jarsezonoj ĉiam alie. Vertumno estas komparata kun etruska dio Voltumno.
Festoj
Festo omaĝe lin oni nomis Vertumnalio kaj estis solenata la 13-an de aŭgusto.
Atributoj kaj simboloj
Li kapablis transformiĝi en multajn fiziognomiojn, estas ja dio de ŝanĝo. Malgraŭ li estas viro, olfte estas bildigata en figuro de maljunulino, kiam en ĝardeno instigas junan kaj belan Pomonon.
Apero en arto
Ambaŭ dioj estis ankaŭ enteksitaj en tapiserion bildigatan ciklon kun la ĉefa temo "Amo de dioj" el duono de la 16-a jarcento. Supozata aŭtoro estas Jan Vermeyen. Nun ĝi estas trovebla en Muzeo de Calouste Gulbenkiano, en Lisbono.
François Boucher elproduktis proponojn por teksisto de tapiserioj Maurice Jacques, kiu laboris en goblena manufakturo pri tapiserioj, kiuj krom aliaj enhavis Vertumnon kaj Pomonon (1775 – 1778). Sur tapiserio estas trovebla ankaŭ Jupitero transvestita je Diano, ĉirkaŭflirtanta Calliston. Ekzemplo estas trovebla en muzeo de J. Paul Getty, Brentwood, Kalifornio.
Madamo de Pompadour, kiu bele kantis kaj gracie dancis, komponis rolon de Pomona en paŝtista teatraĵo prezentita al malgranda publiko en Kastelo de Versailles; Jean-Baptiste Lemoyne (1760) referencas tiun ĉi eventon per skulptista rokoka arta verko.
Lingva kuntiriĝo
Kuntiriĝo estas mallongigita versio de la skriba kaj parola formoj de vorto, silabo, aŭ vortogrupo, kreita per forigo de internaj literoj. En gramatiko, kuntiriĝo povas indiki la formadon de nova vorto el unu vorto aŭ grupo de vortoj, ekzemple, per elizio. Tio ofte okazas per transformo de komuna sekvenco de vortoj, aŭ kiel en franca, per reteno de fluanta sono.
En strikta analizo, kuntiriĝoj ne estu konfuzata kun mallongigoj aŭ akronimoj (inklude komencismon), kun kiuj ĝi kunhavas kelkajn funkciojn el semantiko kaj fonetiko, kvankam ĉiuj tri estas rilataj al la termino "mallongigo" en nepreciza parolmaniero. Kuntiriĝo distingiĝu ankaŭ el mallongigo, kie ĉu komencoj ĉu finaĵoj estas forigitaj.
En angla
La angla havas nombron de kuntiriĝoj, ĉefe rilate al forigo de vokalo (kiu estas anstataŭata de apostrofo en skribo), kiel ĉe I'm por "I am", kaj foje ĉe aliaj ŝanĝoj, kiaj won't por "will not". Tiuj kuntiriĝoj estas komune uzataj en parolo kaj en neformala skribo, kvankam tendencas esti evitataj en pli formala skribo.
Ĉefaj kuntiriĝoj estas listataj en la jena tabelo.
En esperanta
La esperanta lingvo abunde uzas kuntiriĝojn. Oni povas konsideri tiujn, kiuj uzas la apostrofon; ekzemple per anstataŭigo de vokalo: dank' al por "danke al", temp'raturo por "temperaturo". Tiuj formoj de elizioj rilatas al la komuna parola lingvo. Alia formo kuntiriĝo estas la kunfandiĝo de la fina vokalo de vorto aŭ prefikso kun la komenca vokalo de sekvanta vorto aŭ sufikso en unu silabon; ekzemple kuntiriĝo por "kuntira iĝo", marakvo por "mara akvo". Tiaj kuntiriĝoj estas neologisme nomataj "krazo" (Vd en NPIV) kaj troviĝas ofte en la helena kaj latina lingvoj.
Siemens
La familia nomo Siemens estas familinomo de germanaj industriistoj kaj inĝenieroj. Inter ili estas:
Lingva kuntiriĝo
En franca
La franca lingvo havas diversajn kuntiriĝojn, similajn al la anglaj, kiel pri C'est la vie ("Tio estas la vivo"), kie c'est egalas al ce + est ("tio estas"). La formado de tiuj kuntiriĝoj estas nomata elizio.
En itala
En itala, prepozicioj kuntiriĝas kun artikoloj laŭ antaŭviditaj vojoj. La prepozicioj a, da, di, in, su, con kaj per kombiniĝas kun variaj formoj de artikolo, nome il, lo, la, l', i, gli, gl', kaj le.
En hebrea
Oni uzas multaj da kuntiraĵoj en la parola ĉiutaga lingvo. Ekzemple la posesivo, Ŝel (של, de) kaj ĝiaj deklinacioj
En hispana
La hispana havas du devigajn fonetikajn kuntiriĝojn inter prepozicioj kaj artikoloj nome: al (al la) por a el, kaj del (de la) por de el (nekonfuzinda kun a él, signife al li, kaj de él, signife lia aŭ, pli laŭvorte, de li). Kaj aliaj devigaj kuntiriĝoj inter prepozicioj kaj pronomoj estas la jenaj: conmigo por con mí (kun mi), contigo por con ti (kun vi), consigo por con sí (kun li/ŝi/ĝi/ili).
En neformala parolado de hispana, la vorto para, “por”, povas esti kuntirita al pa, ekzemple ĉe subordiga konjunkcio pa'que (el para que "por"): Pa'que te enteres.
Alia ofta neformala uzado estas elizio de d en vortoj kiaj la participa sufikso -ado, prononce cansado kiel cansao [kansAo]. La elizio de d en -ido estas konsiderata iom pli vulgara, kvankam ĝi estas komuna en suda Hispanio. Tiele la andaluza quejío [kehIo] por quejido (“ĝemo”) eniris eĉ en standarda hispana kiel termino por speciala ero de Flamenko. Similaj distingoj estas farataj ĉe vortoj kiaj bailaor(a) kaj cantaor(a) kiel kuntiritaj versioj de la oficialaj tradukoj por dancisto kaj kantisto uzata nur por Flamenko, kontraŭ la oficialaj versioj de bailarín kaj cantante de standarda hispana.
Sakeo
En okcidentaj landoj, oni uzas la vorton "sakeo" por paroli pri alkoholaĵo el rizo, fermentigita per gisto kaj aspergilo, tamen en Japanio ĉi tia trinkaĵo estas pli konata kiel nihonshu (日本酒, "japana alkoholo"). Kvankam oni komparas sakeon kun vino, ĝia produktado pli similas tiun de biero, same produktata el greno. Alkoholaĵo distilita, kun pli da alkoholo, nomiĝas ŝoĉuo.
La ligno de ginko estas uzata por produktado de ujoj por sakeo.