cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Megachile pluto
Megachile pluto, konata ankaŭ kiel giganta abelo de Wallace kaj raĝa ofu/rotu ofu (gereĝo de abeloj en Indonezio), estas tre granda rezinabelo de la familio de Megakiledoj en Indonezio. Ĝi estas la plej granda konata vivanta abelspecio. Oni supozis, ke ĝi estas formortinta ĝis kelkaj specimenoj estis malkovritaj en 1981. Ne estis pliaj konfirmitaj vidaĵoj ĝis du estis kolektitaj kaj venditaj per eBay en 2018. Vivanta ino estis trovita kaj filmita por la unua fojo en 2019.
Ekenäs
La 31-an de decembro 2008 havis la urbo loĝantojn kaj ĝia areo estis, el kio estis  tero,  maro kaj  alia akvo ol maro.
Ekenäs estas la sepe plej malnova urbo en Finnlando, kaj la unua fondigita post la mezepoko. La renoma finna modernista pentristo Helene Schjerfbeck loĝis somere en Ekenes 1918-1920, kaj loĝis tie daŭre 1925-1941. La esploristo, scientisto, diplomato kaj frua esperantisto, Gustaf John Ramstedt naskiĝis en 1873 en la urbo, kaj la poeto kaj ĵournalisto Ola Torvalds, avo de Linus Torvalds, naskiĝis tie en 1916.
Pál Rózsa (matematikisto)
Pál Rózsa [rOĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rózsa Pál estis hungara matematikisto, inĝeniero, profesoro.
Pál Rózsa naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Pál Rózsa frekventis akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1949. Post siaj studoj li laboris en matematika instituto de Pezindustria Teknika Universitato de Miskolc, post jaro en la ministerio pri eduko, en la sekva jaro en matematika instituto. En 1956 li kandidatiĝis, post 4 jaroj li doktoriĝis el filozofio, en 1985 ankaŭ el matematiko. En 1966 li studvojaĝis al Okcidenta Germanio. En 1968 li estis nomumita universitata profesoro kaj katedrestro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Ekde la 1970-aj jaroj li instruis ankaŭ eksterlande (Universitato George Washington, Universitato de Kalgario, ktp). En 1995 li pensiuliĝis, tamen li instruis plu. Li multe okupiĝis pri matricoj. Li ricevis ĉeĥoslovakian kaj 7 hungarajn premiojn.
Joan Blaeu
Joan Blaeu (eo: Johano Blaeu; naskiĝinta en 1596 je Alkmaar, Nederlando; mortinta la 28-an de decembro 1673 en Amsterdamo, Nederlando) estis nederlanda kartografiisto kaj kuprogravuristo. En 1654 li verkis la unuan maparon pri Skotujo. Lia dekunuvoluma Atlas Maior, unuafoje aperinta en 1662, apartenas al la plej elspezaj kaj plej multkostaj eŭropaj maparoj de la 17-a jarcento.
Deveno, edukiĝo kaj unua eldono de Novus Atlas
Joan Blaeu naskiĝis kiel filo de Willem Janszoon Blaeu, lerninto de Tycho Brahe, en 1596 je Alkmaar kaj iris proksimume1603 al Amsterdamo, kie lia patro fondis entreprenon specialigitan pri la produktado de tergloboj kaj mapoj.
Pri la edukiĝo de Joan Blaeu nur estas konata, ke li en 1620 akiris doktortitolon pri jurscienco. Pri lia aktiveco dum la sekvaj jaroj de lia vivo tamen ne ekzistas skribaj atestoj. La nomado de lia nomo sur la eldonaĵo de la Atlantis Appendix aperinta en 1631 tamen supozigas, ke li post fino de sia studo partoprenis la komercon de sia patro.
Transpreno de la negoco, pluaj eldonoj de Novus Atlas
Je la morto de Willem Janszoon Blaeu en la jaro 1638 Joan transprenis kune kun sia frato Cornelis la estradon de la amsterdama entrepreno kaj fariĝis samtempe vokata postsekvante sian patron kiel oficiala kartografo de la Nederlanda Orienthinda Kompanio. En 1640 aperis eldono de Novus Atlas pliampleksigita je tri volumoj. Post la morto de Cornelis en la jaro 1642 Joan sole daŭrigis la entreprenon. En 1651 li estis elektata en la urbestraron de Amsterdamo kaj estis per tio la unua kartografo, kiu okupis ĉi tiun oficon.
En la jaroj 1645 kaj 1654 aperis pluaj kompletigaj volumoj al Novus Atlas. La kvara volumo (1645) entenis mapojn de anglaj graflandoj, kaj per la kvina volumo (1654) Blaeu verkis la unuan maparon pri Skotujo. En 1655 Blaeu finfaris la Novan Maparon per mapovolumo pri la landoj de orienta Azio.
La Teatro de la Urboj
Proksimume 1649 (datigo laŭ la privilegio) aperis de Blaeu la urbolibro de Nederlando, komence en tri malmulte ŝanĝitaj eldonoj latinaj kiel Novum ac Magnum Theatrum Urbium Belgicæ Liberæ ac Fœderatæ resp. Novum ac Magnum Theatrum Urbium Belgicæ Regiae; post tio aperis la unua nederlanda sub la titolo Toonneel der Steden van de Vereenighde Nederlanden pri la Respubliko de la Nederlandoj (konformas pli malpli kun nuna Nederlando) resp. Toonneel der Steeden van ’s Konings Nederlanden pri Hispana Nederlando (konformas al la nunaj Belgujo kaj Luksemburgio). La verko entenis ankaŭ kelkajn germanajn urbojn, kiuj tiutempe apartenis al Nederlando.
Atlas Maior
Post finverkado de la Novus Atlas Blaeu komencis eĉ pli ambician projekton. Surbaze de siaj pli fruaj mapoj Blaeu verkis la maparon Atlas Maior, komence dekunuvoluman maparon, unuafoje aperintan en 1662 kun preskaŭ 600 mapoj kaj entute 3000 paĝoj da latina teksto. Tiun ĉi maparon Blaeu intencis kiel antaŭŝtupo al kosmografio, kiun li tamen neniam realigis.
La grandformataj volumoj estis presitaj sur altvalora papero, kaj la mapoj dekoritaj per elspeza ornamaro. Laŭ deziro de la aĉetonto la metiejo de Blaeu povis postkolorigi la originale unukolorajn mapojn, kiu plikreskigis la valoron de la unuopaj volumoj. Ĝia posedo reflektis la riĉecon de la aĉetanto, kaj oni supozas, ke Atlas Maior apartenis al la plej multkostaj publikaĵoj siatempaj. Tamen lia verko estis benita de eksterordinara sukceso. Pli malfruaj eldonoj aperis en la franca, nederlanda kaj germana lingvoj.
La brulego de 1672
La planita hispanlingva versio de Atlas Maior restis fragmento, post kiam ankaŭ la metiejo de Blaeu plene pereis en la neniiga brulego de Amsterdamo en 1672. Presmaŝinoj, kuproplatoj kaj papero estis viktimo de la fajrego.
La sekvajara morto de Joan Blaeu estas deduktebla de ĉi tiuj grava sortobato. La entrepreno, kiun estis fondinta Willem Janszoon Blaeu, finfine estis malfondinta en 1698.
Faksimilaj eldonaĵoj
La eldonaĵoj de Taschen ne estas veraj faksimilaj eldonaĵoj, sed priverkitaj versioj (eld. de Peter van der Krogt):
Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)
Karlo, naskiĝis 24-an de februaro 1500 en Gento, mortis 21-a de septembro 1558 en Yuste (Ekstremaduro, Hispanio), estis Imperiestro Karlo la 5-a de la Sankta Romia Imperio 1519 - 1556 kaj 1516 - 1556 Reĝo Karlo la 1-a de Hispanio.
Lia edukisto estis Adriaan Florisz Boeyens, onta papo Adriano la 6-a.
Li estis unu el la historiaj regnestroj kiuj regis super plej granda surfaco de la Tero, ne nur ĉar liaj posedaĵoj etendiĝis super granda parto de la eŭropa kontinento, sed ankaŭ ĉar liaj estis la novaj posedaĵoj de la hispana imperio en Ameriko. Siajn posedaĵojn en Centra Eŭropo li heredis de sia patro Filipo la 1-a, "Filipo la Bela", dum la amerikajn li ricevis de sia patrino Johana de Kastilio, "Johana la Freneza", filino de la Katolikaj Gereĝoj de Hispanio.
Li edziĝis al Izabela de Portugalio. En 1556 li rezignis pri sia reĝeco. La hispanajn posedaĵojn li transdonis al sia filo Filipo la 2-a, kaj sian imperiestrecon al sia frato Ferdinando la 1-a.
Junaĝo
Dum la celebro de danco en la palaco Princejo (Prinsenhof) de Gento, Flandrio, la graveda tiama arkidukino Johanino eksuferis dolorojn ventre. Je kredo pri malbona digestado, ŝi iris al banejo kaj tie, sen ia helpo, ŝi naskis sian duan filon la nokton de la 24a de februaro de 1500.
Antaŭ esti unujara, Filipo nomumis Karlon duko de Luksemburgo kaj kavaliro de la ordeno borgonja de la Orŝafo. En 1501 Filipo kaj Johanino veturis al Hispanio por partopreni en deputitaro kiel sukcedantoj de la Katolikaj Gereĝoj kaj lasis Karlon sub la zorgo de Margerita de Jorko. Dum ilia trapaso de Francio, Filipo decidis kun Ludoviko la 12-a la geedzon inter ties filino Klaŭdino kaj Karlo, kion oni konfirmis poste per la Traktato de Blois.
Dum postaj jaroj la princo havis instruistojn kaj el Flandrio kaj el Burgonjo kaj kvankam Fernando de Aragono sendis instruiston de hispana, kiam Karlo venis en Hispanion ankoraŭ tute ne regis tiun lingvon kaj lia edukado estis tute flandra. En 1506 la gepatroj reveturis al Hispanio, kie la patro mortis kaj la patrino estis enprizonigita laŭŝajne pro mensa malforteco, sed ankaŭ pro politikaj premoj. Flandrio estis sub regenteco dum la junaĝo de Karlo, sinsekve de lia avo, lia onklino kaj de favoritoj. En 1515 Adriano de Utreĥto veturis al Hispanio por certigi, ke la reĝo Fernando heredigu la kronon al Karlo kaj ne al lia frato Fernando kiu kreskis ĉe la reĝo.
Reĝeco
Januare de 1516 la reĝo mortis kaj lasis la regnojn de Kastilio kaj Aragono respektive al Karlo kiel regento anstataŭ lia patrino Johanino, kiu ankoraŭ vivis. Karlo proklamiĝis kiel reĝo de Kastilio sed kune kun la patrino Johanino. En Aragono dekomence oni ne agnoskis lian reĝecon. Nur en 1517 Karlo alvenis en Kastilion kaj en februaro de 1518 la parlamento akceptis lian reĝecon kun kondiĉoj, ke li ekparolu la hispanan, ne nomumu pli altajn postenojn por fremduloj, respektu la patrinon ktp. Fine de julio la parlamento de Aragono akceptis lin kiel reĝo nome de la patrino; same poste en Katalunio. Postaj rilatoj de la reĝoj kun la parlamentoj (Cortes) estis kaŭzitaj de la monneceso por militoj aŭ politikaj kampanjoj.
En 1519 mortis Maksimiliano la 1-a kaj Karlo iĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio. Tamen la akceptado de Karlo kiel reĝo de la diversaj hispanaj posedaĵoj daŭris ĝis 1528; de tiam oni povs diri, ke tiu ĉi reĝo estis la unua reĝo de Hispanio aŭ de la diversaj jurteritorioj kiuj komponos ĝin.
En "Hernani"
Karlo estis la kontraŭ-protagonisto de la ĉefa rolulo, nome Hernani, de la teatraĵo Hernani de Victor Hugo. En tie historia fono, kiam Izabela de Kastilio mortis en 1506, ŝia filino Johanino heredis la tronon, revenis el Gento kun Filipo, sed estis tiu kiu fakte regis profitante la mensan malforton de la reĝino. Tamen tio daŭris nur kvin monatojn, ĉar Filipo mortis. La bazo de la konduto de Hernani en la verko estas supozata fitraktado kaj mortigo fare de la patro de Karlo, tio estas Filipo, al lia patro; sed evidente Filipo apenaŭ havis tempon kaj tute ne trankvilan disponon por la efektivigo de la povo tiukadre.
Tiukadre okazis la elektintrigoj, sed en frankfurta kastelo kaj ne en Aĥeno, kiel en la verko. Kaj ankaŭ ne estis tie Karlo. Karlo en Hispanio ankoraŭ devis peti monon por veturi al la tron-urbo, kaj la surtronigo fakte okazis en oktobro 1521, unu jaron post la elekto, kaj jam en Aĥeno, kaj ekde tiam li estis nomumita Karlo la 5-a. Dume en Kastilio okazis enlanda milito fare de diversaj sektoroj (nobeloj, ekleziuloj kaj burĝaro) kontraŭ la partianoj de Karlo. Do, tiu etoso ja estas respegulata en la komploto de la Kvara Akto, sed kun tute aliaj nuancoj: temas nur pri nobeloj kiuj agas pro personaj kaj familiaj interesoj kaj ne pro politiko, kiel en la realo. Kelkaj el iliaj nomoj estis prenitaj el la realo, sed kun ŝanĝoj eĉ en la politika tendaro. Li estas entombigita en Reĝa Panteono en la Monaĥejo Escorial ĉe Madrid, kvankam li mortis en Yuste.
Potenco (filozofio)
La esprimo Potenco signifas la kapablon influi la sintenon aŭ pensadon de personoj kaj sociaj grupoj aŭ la kapablon atingi celojn sen obei al eksteraj devigoj.
Difinoj
Eriko FROMM (Erich Fromm) en sia verko Havi aŭ Esti (germanlingve Haben oder Sein) skribis
La esenca punkto estas esprimita per la diferenco inter havi potencon kaj esti potenca. Esti potenca signifas, ke iu persono estas ĝenerale rekonata kiel kompetenta por iu tasko, kaj tiu rekono baziĝas sur ŝiaj aŭ liaj individuaj spertoj kaj scioj. Alivorte, ĝi estas socie rekonata eksperteco. Tute male, posedo de potenco estas socia rilato bazita sur statuso kaj potenco ĉerpata el hierarĥia pozicio, ne el individua povo. Evidente tio ne signifas, ke kompetenteco ne estas elemento por gajni hierarĥian pozicion; tio signifas simple, ke la reala aŭ atribuata komenca kompetenteco estas transigita al la titolo aŭ pozicio de la aŭtoritato (potenculo) kaj tiel iĝas sendependa de individuoj, t.e. instituciigita.
Ĉi tiu diferenco estas grava, ĉar la maniero, laŭ kiu homoj sintenas, estas plie produkto de institucioj, en kiuj ni edukiĝas, ol de iu interna naturo. Alivorte, sociaj rilatoj difinas individuojn envolvitajn en ilin. Tio signifas, ke diversaj grupoj, kiujn kreas individuoj, havas trajtojn, kondutojn kaj rezultojn, kiuj ne povas esti komprenitaj per reduktado al individuoj en ili. Tio estas, ke grupoj konsistas ne nur el individuoj, sed ankaŭ el rilatoj inter individuoj, kaj ke tiuj ĉi rilatoj afektos siajn objektojn. Ekzemple, estas evidente, ke “uzado de potenco de iuj malpotencigas aliajn” kaj tiel per “kombinaĵo inter fizika timigado, ekonomia dominado kaj dependeco kaj fiziologiaj limoj, sociaj institucioj kaj praktikoj afektas la manieron kiel ĉiu vidas la mondon kaj sian lokon en ĝi”.
Aŭtoritataj sociaj rilatoj signifas dividon de socio en tiujn (ofte nur kelkajn), kiuj donas ordonojn, kaj tiujn (ofte pli multajn), kiuj tiujn ordonojn akceptas, tiel malriĉigante la envolvitajn individuojn mense, emocie kaj fizike, kaj malriĉigante la socion kiel tuton. Homaj rilatoj, en ĉiuj partoj de vivo, estas markitaj de potenco, kaj ne de libereco. Kaj ĉar libereco povas esti kreita nur de libereco, aŭtoritataj sociaj rilatoj (kaj la obeado, kiun ili postulas) nek povas eduki nek edukas personon en libereco – nur mem-regada partopreno en ĉiuj kampoj de la vivo povas efektivigi tion.
Proverboj
Ekzistas pluraj proverboj pri potenco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Berthecourt
Berthecourt estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Berthecourtois.
Ewerton da Silva Pereira
Ewerton da Silva Pereira (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Urawa Reds.
Yma Sumac
Zoila Augusta Emperatriz Chávarri del Castillo naskiĝis en la Distrikto Ichocán, Cajamarca - Peruo, la 10-an de septembro 1922 kaj forpasis en Los-Anĝeleso, Kalifornio - Usono, 1-an de novembro 2008, plej konata kiel Yma Sumac (transliterigo el la keĉua lingvo Ima Sumaq, "kia bela"), ŝi estis kantistino soprano el Peruo kiu atingis la plej altan registron de kvin oktavoj en la epoko kiam la mezumo atingita de kiu ajn operkantisto estis du oktavojn kaj duonon. Oni diras ke ekde ŝia infaneco ŝi intencis imiti la birdokantojn, ekiĝante tiamaniere ŝia pasio por kantado. Yma Sumac atingis famegon en la tuta mondo kaj pro la alta registro kaj pro ŝia ekzota beleco, kaj la magia aŭro kiu signifis intepreti inkaan sacerdotinon aŭ sunvirgulinon. Ŝi estas la sola peruanino kiu havas sian nomon enskribitan ĉe la Holivuda Fampromenejo
Biografio
Ŝiaj gepatroj estis Sixto Chávarri kaj Emilia del Castillo Atahualpa. Ŝia kondiĉo kiel devenanto de la inkao Atahualpa estis oficiale certigita la 23an de majo 1946 de la Perua Registaro. En la dokumento, subskribita de la konsulo José Varela y Arias, diras:
"Mi atestas per tiu ĉi medio ke je mia bona kompreno kaj akorde al la asertoj de la aŭtoritatoj en la historio de la inkaoj kaj en la perua historio ĝenerale, Imma Summack estas devenanto de la Inkao Atahualpa."
Post la malkovro de ŝia talento je la 13 aĝo, Yma Sumac translokiĝis al la urbo Limo. Ŝia unua apero en la radio estis en 1942. Edziĝis al Moisés Vivanco, tekstisto kaj bandestro, la 6an de junio samjare. Uzante la artistan nomo Imma Sumack surbendigis kiel minimume ok kanzonojn el la perua folkloro en Argentino en 1944.
Dum la unuaj surbendigoj por la diskeldonejo Odeon aperis la grupo de Moisés Vivanco, nomata "Perua Arto-Ensemblo" — grupo integrita de 46 denaskaj dancistoj, kantistoj kaj muzikistoj. En 1946 Inma Sumac kaj Vivanco vojaĝis al la Novjorko kie ŝi kantis kun la triopo "Trío Inca Taky", tiamaniere ili atingis subskribi kontrakton kun Capitol Records en 1950.
La 2an de majo 2006, post 30 jaroj de scenejmalapero kaj je la 83a aĝo ŝi revenis al Peruo por ricevi serion da ordenoj de la registaro de tiu ĉi lando kaj aliaj autoritatoj kaj kulturaj organizoj. Danke al la iniciatemo de la Kultuara Asocio Romanza kaj al la elpaŝoj de Miguel Molinari, ano de la Kultura Asocio de Muzikarto Romanza, Yma Sumac vizitis Peruon en majo 2006. La soprano, 84aĝa, restis dum 15 tagoj en la lando, sufiĉe da tempo por viziti kaj Kuskon kaj Machu Picchun.
Sabate la 1an de novembro 2008, Yma Sumac forpasis post longa batalo kontraŭ kancero ĉe hospitalo en Los-Anĝeleso. Laŭ deziro de la soprano kaj de ŝiaj plej proksimaj parencoj estis entombigita en Holivudo kie ŝi loĝis 60 jarojn.
Thomas Pigor
Thomas Pigor (naskiĝinta en majo 1956 en Alzey, Rejnlando-Palatinato) estas germana kabaredisto, kantverkisto, libraŭtoro kaj komponisto. Ekde 1995 li prezentiĝas kiel kantisto en la duopo Pigor & Eichhorn.
Edukiĝo
De 1962 Thomas Pigor eklernis en la katolika popollernejo (elementa lernejo) en Unsleben (Malalta Frankonio). Ekde 1966 ĝis 1975 li sekvis violonludajn lecionojn kaj sininstrue lernis gitarludon. Sian abituran ekzamenon li plenumis en 1975 ĉe gimnazio en Bad Neustadt an der Saale. Sian studon ĉe la universitato en Würzburg li finis en 1982 kiel diplomita ĥemiisto, sen ke li iam laboris tiufake. De 1988 ĝis 1991 li sekvis kantlecionojn de L. Meichsner.
Muzikkabaredo
Ekde la fino de la 1970-aj jaroj Pigor prezentadas diversajn kabaredajn programojn, ekz. en 1991 kun aktorino Irene Rindje la numerprogramon Pigor und Rindje. Liaj tekstoj ofte rilatas kun aktualaj okazintaĵoj.
De 1995 li regule kunverkas kun pianisto kaj kabaredisto Benedikt Eichhorn. Ili daŭrigas la unuan programon Pigor singt, Benedikt Eichhorn muss begleiten [Pigor kantas, Benedikt Eichhorn devas akompani], laste kiel Pigor singt, Benedikt Eichhorn muss begleiten, Volumen 8 (2013).
Muzikalo
Pigor membris de 1983 ĝis 1992 en la Berlina muzikalensemblo College of Hearts. Je la unua kvar produktaĵoj New York muss brennen (Novjorko devas bruli;1983), King Kurt (1985), Casanova (1987) kaj Blutiger Honig (Sanĝa mielo; 1988) same kiel je la komercoseksa fabelo Der Gestiefelte (La botulo; 1992) li ankaŭ mem staris sur la scenejo, je la muzikalo Harry Stark (1989) li reĝisoris. Li verkis grandan parton el la tekstoj kaj ankaŭ kunverkis la libreton kaj la muzikon.
Aliaj muzikalaj verkoj liaj estas Im Schatten der Hochbahn (En la ombro de la altfervojo; Theater am Halleschen Ufer, 1994), 30 60 90 (Theater des Westens, 1998) same kiel Erhöhte Temperatur (Troaltiĝinta temperaturo; 2008) kaj Roulette (2010), ambaŭ en la Sarlanda Ŝtata Teatrejo.
Krom tio li verkis tri infanmuzikalojn: Cinderella (Cindrulino; 1990), Des Kaisers neue Kleider (La novaj roboj de la imperiestro; 1997) kaj Anton, das Mäusemusical (Anton, la musomuzikalo; 2004), ĉi lastan kune kun sia fratino Gertrud Pigor.
Aliaj verkoj
Pigor krome verkas tekstojn kaj muzikon por aliaj artistoj, i.a. por Walter Moers, Desiree Nick, die Missfits, Tim Fischer kaj Nina Tripp. Por la etoperejo Neuköllner Oper li verkis la furorkanto-revuon Die falschen Fuffziger (La falsaj dekkvinoj; 1993).
Ekde 2010 Thomas Pigor periode komponas por la radiostacio SWR la Chanson des Monats (Kanzonon de la Monato) pri temoj de la nuntempo, kiun poste ankaŭ dissendas aliaj radiostacioj de la radioreto ARD same kiel la tutgermana radio Deutschlandfunk.
Altrangaj sukcesoj
2006: Adolf – Ich hock' in meinem Bonker (Hitlerparodio de bildstriisto Walter Moers kunlabore kun Thomas Pigor kiel hitlera voĉo)
Pigor kaj Esperanto
Thomas Pigor estas Esperanto-parolanto. En unuminuta kanzoneto li varbas por Esperanto kiel EU-a lingvo (Deutschlandfunk Kultur).
Krome en sia programo de 2014 en Bar jeder Vernunft li enigis triminutan klarigon de gramatikaj strukturoj de Esperanto. Poste li kantis „Kisi vin“.
Farmos
Farmos (farmoŝ) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono de Nagykáta. La loknomo laŭ la historia skribmaniero estis Farnos kaj ne havas sencon en la hungara.
Geografio
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ Budapeŝto-Nagykáta-Cegléd ĉefvojo, laŭ Budapeŝto-Nagykáta-Szolnok fervojo.
Historio
Pli frue sarmatoj, keltoj kaj avaroj loĝis tie. La tataroj kaj poste la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1730 slovakoj refondis ĝin. En 1786 katolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo konstruiĝis. En 1827 vilaĝdomo (tute rekonstruiĝis en 1932), en 1858 luterana preĝejo, en 1901 nobeldomo de Matolcsy (matolĉi) (nun estas muzeo) kostruiĝis.
Apud la vilaĝo kanolagoj troviĝas.
Famuloj
En Farmos naskiĝis: En Farmos mortis:
Mato Queimado
Mato Queimado estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (Noroeste Rio-grandense), kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono Cerro Largo. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 1 799 loĝantoj.
Mato Queimado signifas en la portugala bruligita arbaro.
La Reveno de la Indiĝeno
La Reveno de la Indiĝeno (The Return of the Native) estas romano de Thomas Hardy, eldonita`en 1878. En ĝi li montras, ke Feliĉo estas fojfoja epizodo en la ĝenerala dramo pri doloro.
Intriga resumo
Klim Jobrajt (en:Clym Yeobright) revenas de Parizo al sia indiĝena Erikejo de Egdon (en:Egdon Heath). Spite al la kontraŭstaro de sia patrino li edziĝas al Eŭstacia Vye, kiu eperas reiri kun li al Parizo. Sed Klim blindiĝas kaj devas pene sin vivteni kiel tondisto de ulekso en la erikejo. La patrino de Klim mortas kaj Klim ekkonstatas ke Eŭstacia malrekte kulpas. Eŭstacia dronas kaj Klim iĝas predikanto.
Kritiko
La Reveno de la Indiĝeno estis treege disputata romano tempe de ĝia eldono, periodaĵe en Viktori-eraa Britio. Originale dividinte ĝin en kvin librojn, por speguli la formaton de klasika Greka tragedio, Hardy devis aldoni sesan, Aftercourses (deserto), por certigi feliĉan finon, obeante la publikon.
Multmaniere ĝi estas vere moderna romano, prezentanta demandojn pri la socio, aparte se oni konsideras malsukceson kaj ambicion kiel temoj, malgraŭ ĝia Viktoria proza stilo. Alia ĉefa temo estas batalo inter naturo kaj socio, kaj Hardy montras, ke en la vivo, se oni aspiras por pli ol sian "sorton", tiam oni mortos. Tion montris la karaktero Eŭstacia, kiu celas forlasi la erikejon, defiante fatalon, kaj konsekvence mortas.
Müden
Müden havas diversajn signifojn:
Cruceni (Șagu)
Cruceni [kruĉenj] (hungare: Temeskeresztes [temeŝkeresteŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Arad administracie apartenanta al komunumo Șagu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 146 loĝantojn (germanoj, hungaroj), en 1992 — 613 (rumanoj, 2,4 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1723. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Temes).
Apokrito
Apokritoj, Apocrita, estas subordo de insektoj en la ordo de Himenopteroj. Ĝi inkludas vespojn, abelojn kaj formikojn, kaj konsistas el multaj familioj. Ĝi enhavas la plej antaŭenirajn himenopterojn kaj estas distingitaj el la Simfitoj pro la mallarĝa "talio" (petiolo) formita inter la unuaj du segmentoj de la fakta abdomeno; la unua abdomena segmento estas kunigita kun la torako, kaj estas nomita propodeo. Tamen, estas ĝenerala praktiko, kiam oni studas la korpon de apokrito en teknika senco, referenci al la mezozomo kaj al la metazomo (aŭ "gaster") pli ol al la "torako" kaj al la "abdomeno", respektive. La evoluo de kunpremita talio estas grava adapto por la paraziteca vivostilo de praula apokrito, ĉar permesas plian manovreblon de la ovodemetilo de la ino. La ovodemetilo aŭ etendiĝas libere aŭ estas kuntirita, kaj povas esti disvolvigita en pikilo kaj por defendo kaj por paralizado de predo. Larvoj estas senkruraj kaj blindaj, kaj manĝas aŭ ene de gasto (planto aŭ animalo) aŭ en nestoĉelo provizita de la patrinoj.
2132 Zhukov
2132 Zhukov estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ.
Nomo
Ĝia nomo honoras la sovetan marŝalon Georgij Konstantinoviĉ Ĵukov (cirile Гео́ргий Константи́нович Жу́ков), militestron de la dua mondmilito.
Los Santos de Maimona
Situo
Ĝi troviĝas je 75 km de la provinca ĉefurbo Badajoz, je 56 km de Mérida kaj je 5 km de Zafra kaj survoje de Sevilo al Mérida kaj pli norden laŭ la historia vojo Vía de la Plata. La loĝantaro superas 8.000 loĝantojn. La municipa teritorio enhavas 109,02 km².
Alirejoj
Estas unu el la lokoj plej bone situantaj por la transportoj de la sudo de la provinco de Badajoz, en vojkruciĝo, tra kiu trapasas la jenaj vojoj:
Faŭno kaj flaŭro
Kultiviĝas la vito, la olivarbo, cerealoj kaj migdalarboj. La brutobredado temas ĉefe pri porkoj, ŝafoj kaj bovinoj, kun kelkaj farmoj de kokoj. Estas zono riĉa en ĉaso ĉefe ĉe perdrikoj, kunikloj, leporoj kaj migrantaj birdoj.
Hidrografio
La rivera reto estas formata de rojoj kun malmulte da akvo kaj tute sekaj somere post primtempo kaj ĝis aŭtuno.
La resto de la akvo kaj akvoprovizo al Los Santos devenas el riĉaj kaj surfacaj putoj, kiuj etendiĝas laŭlonge de la tuta municipa teritorio. Pluvo malabundas kaj dominas la ventoj de oriento, ĉar okcidente estas montetoĉeno.
Historio
La deveno de tiu loko retroestas al la epoko de Kalkolitiko (2500 jaroj a.K.). La plej antikvaj setlejoj situas en la Sierra del Castillo, kie oni trovis arkeologiajn restaĵojn kiuj nun troviĝas en la Municipa Muzeo: teksilpesiloj, pecoj de tranĉiloj el siliko... Post la Bronzepoko kaj ĉirkaŭ la jaro 50 a.K. la vilaĝo estis okupita de la romianoj; en tiu epoko la vilaĝo formiĝis kaj situas meze de unu el la grandaj ŝoseoj tiamaj (Vía de la Plata) kiu ligis la urbojn de Mérida kaj Sevilo, kaj tiuj montetoĉenoj utilas kiel limoj inter la tiamaj provincoj nome Betica kaj Lusitania.
Poste ĉirkaŭ 712 ĝi estis okupita de islamanoj, ŝajne klano de unu el la sep berberaj triboj, nomita “Banu Maimun”, de kie venas la duan parton de la nuna nomo, kaj kiuj setlis ŝajne en la plej alta parto de la nuna vilaĝo nome Cabezo de Maimona. Alia spuro el la islamanoj estas la multnombraj norioj kaj muelejoj situaj en la fruktoĝardenoj ĉirkaŭ la vilaĝo.
Dum la 16a kaj 17a jarcentoj multaj santanoj elmigris al Ameriko. Dum la Hispana Intercivitana Milito en aŭgusto de 1936 okazis grava batalo ĉe la vilaĝo (sur ĉirkaŭaj montetoj) kiam la armeo de generalo Francisco Franco supreniris el Nordafriko kaj Sevilo al Mérida kaj al Madrido. Ĉe Los Santos atendis ĝin roto de respublikanaj milicanoj alvenitaj de ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj el Zafra kaj Badajoz, kiuj estis malvenkitaj de tre superaj fortoj frankismaj.
Monumentoj
La plej karaktera bildo de la vilaĝo estas ties blankaj domoj de andaluza popola stilo. Krome estas la Preĝejo de Nia Sinjorino de la Anĝeloj, konstruaĵo de la 16a jarcento, de gotikorenesanca stilo. Ĉe la ĉefaltaro estas bela retablo de la Sevila Skolo de la 17a jarcento, kies centra figuro estas la bildo de la Virgulino kiu nomigas la templon. Ĉe tiu altaro oni povas vidi ankaŭ la pentraĵon “Forfuĝo al Egipto” atribuita al la ekstremadura pentristo Francisco de Zurbarán. Alia majstroverko de la templo estas la baroka orgeno de la 18a jarcento, konstruita de José Antonio de Larrea y Galarza. Estas ankaŭ skulptaĵo de Jesuo en Nazareto, atribuita al Berruguete; la Kristo krucigita ŝajne alportita el Peruo estis konta kiel Kristo de “la akvoj” ĉar oni proceziis ĝin por peti pluvon dum tempo de sekeco. El la tri pordoj elstaras tiu nomita de la Pardono de platereska stilo, kie aperas la blazonoj de la Ordeno de Santiago kaj la Imperia de Karlo la 5-a kun la latina skribaĵo “AVE REGINA CELI DOMINA MUNDI”.
Kulturdomo en ĉeplaca nobela hejmo, aktuale redekorita por gastigi la Urban Muzeon, la bibliotekon, salonon, ekspoziciejon, kunvenejojn ktp. Hospitalo-Monaĥejo de la Purísima Concepción, renesanca konstruaĵo de fino de la 16a jarcento. La ĉefa fasado estas formita de du partoj separita de friso. En la interno estas klostro de hereria stilo kaj kapeloj de florgotika stilo. Palaco de la Encomienda. Konstruaĵo de ĉirkaŭ 1515-1550, kun la tipa arkitekturo de la Ordeno de Santiago. Posedas ampleksan fasadon kaj flanke ĉefturon kiu havigas al la Palaco aspekton de fortikaĵo, centran korton, kolonoj, balkonoj ktp. Tie okazis Ĝenerala Asembleo de la Ordeno de Santiago kie ĉeestis Jorge Manrique.
Estis multaj ermitejoj dediĉitaj al diversaj sanktuloj, kaj de tie eble venas la unua parto de la nomo de la vilaĝo (La Sanktuloj); inter ili tiuj de Sankta Jozefo, Sankta Kristofor, Sankta Bartolomeo, Magdalena, Santiago, sed konserviĝas nur la Ermitejo de Sankta Lorenzo, konstruita ĉirkaŭ 1717. Alia estas tiu de Sankta Isidro, de moderna konstruo sur iama ŝtonminejo.Estas aliaj ermitejoj en la kamparo.
Artistoj
Los Santos de Maimona estas naskiĝloko de artistoj, kiel pentristoj kiel Manuel Santiago Morato, Alejandro Tinoco, Luis Gordillo, José Luis Gancedo, Rafael Gordillo, Manuel Rodríguez, Ramón Fernández Moreno, José Mancera, Estrella Apolo, ktp. Ankaŭ la genia skulptisto Mauricio Tinoco, kies vekoj ornamas la vilaĝon. Inter desegnistoj menciendas Eduardo Sánchez. Krome José Manuel de la Cruz “el Vera”, Mª Luisa Blanco, Isabel Cuellar, Fátima Clemente, Laura Bermúdez, Isabel Sayago, ktp.
Festoj
Karnavaloj kaj "Entombigado de la Sardino". Sankta Semajno kun procesioj kaj kampara festo la postan dimanĉon. Sankta Isidro (15-a de Majo), festo de agrikulturistoj. Festo de la Vinberrikolto.
Ekonomio
Ĉefe agrikulturo de vito kaj olivarbo. Iom da servoj kaj industrio rilate al agrikultura produktado kaj al najbara urbo Zafra. Dum la 2000-aj jaroj eksplodis polemiko pro la projekto konstrui proksime petrolrafinejon, kiu ege endanĝerigus la vivon en la distrikto.
Keith Moon
Keith MOON (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1946 en Londono, mortis la 7-an de septembro 1978 en Mayfair estis brita muzikisto. Li famiĝis kiel drumisto de la rokgrupo The Who.
Inspirite de televidaj prezentoj kaj la kinofilmo Drum City Keith Moon en la aĝo de 15 jaroj unuafoje elprovis sin kiel drumisto. Li elprovis sin en muzikgrupoj de lernantoj, kaj en la jaro 1963 li aliĝis al la duon-profesia grupo The Beachcombers. Al The Who li venis en la jaro 1964. Kune kun Pete Townshend, John Entwistle kaj Roger Daltrey li evoluigis ritojn de detruado, kiuj altiris grandan atenton je la fino de ĉiu koncerto. Baldaŭ poste li iĝis grava ano de The Who, kaj li enkondukis la drumon kiel sol-instrumenton. En la jaro 1975 li aperis en la filmigo de la rok-opero Tommy. De 1966 ĝis 1973 li estis la edzo de la modelino Kim Kerrigan, kun kiu li havis unu filinon.
Moon daŭre elstaris pro sia misuzo de drogoj kaj pro detruaj agadoj: Post preskaŭ ĉiu grava koncerto li detruis sian instrumenton kaj loĝejojn/hotelĉambrojn - longe antaŭ ol tio iĝis kutimo inter pluraj junaj rok-steluloj. En la aĝo de 32 jaroj li mortis, sekve de trodozo de la kuracilo, kiun li uzis por dekutimiĝi de la alkoholo.
Post lia morto The Who perdis multon de sia karaktero. Lia posteulo Kenney Jones ja estis teknike brila muzikisto, sed li ne havis la ideojn kaj la talenton de sinprezento, kiun Moon havis.
En la jaro 2004 la brita muzikmagazino Q honoris Keith Moon kiel plej grandan huliganon de la rokmuziko. En 2009 filmbiografio pri li aperos kineje. La ĉefrolon transprenos Mike Myers.
Startigilo
Startigilo aŭ startmotoro estas elektromotoro kiu servas por starti eksplodmotoron. La elektromotoro estas nutrata de akumulatoro. La startcirkvito de aŭto estas ekipita per relajso, ĉar la kurento estas tro granda por direkte ŝalti kun la startseruro aŭ -butono (tiu povus forbruli). Ĝenerale la startmotoro estas provizita per startilpinjono kiu intervenas en la inerciradodentaro.
Elektra startmotoro ĝenerale estas kontinukurenta motoro provizita per en serio ŝaltita statorbobeno kaj rotorbobeno. Tiu motortipo nomiĝas seria motoro. Tiuj motoroj havas altan ekkuran fortoparon kaj la eco ke la fortoparo kreskas dum malkreskanta rotaciorapideco kaj estas maksimale dum la enŝaltado de la kurento ĉe senmova motoro. Pro tiuj karakterizaĵoj la serimotoro tre taŭgas kiel startmotoro.
[[Dosiero:Automobile starter 2.JPG|eta|maldekstra|280px|Partoj de startmotoro
1 Lagroŝildojn
2 Libera akso kun unuspura helicopropulsio
3 Rotoro
4 Statorbobeno
5 brosteniloj kun karbobrosoj
La eksteraĵo estas forlasita.]]
Ryo Ishii (2000)
Ryo Ishii (石井 僚, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Urawa Reds.
Malikata acido
Malikata acido aŭ malata acido aŭ pomacido (C4H6O5) estas acidet-gusta, organika dikarbona acido, kiu troviĝas en multaj acidaj manĝaĵoj. Ĝi formas senkolorajn kristalojn, ĝi estas higroskopa. Ĝi bone solviĝas en akvo kaj alkoholo. Ĝi estas hidroksi-derivaĵo de la Sukcenata acido. Ĝin izolis unuafoje Scheele el nematura suko de groso, en 1785.
Ĝia anjona formo, la malato estas – simile al fumarato- la intermaterialo de la citra ciklo. Ĝi povas estiĝi el piruvato per anaplerotika reakcio.
Optika izomerio
La biologiaj pomaj acidoj estas homoĥiralaj kaj aperas en la naturo en formo de (−)-pomacida enantiomero.
Kemiaj proprecoj
La pomacido montras la ĝeneralajn karakterizaĵojn de la hidroksikarbonaj acidoj. Ĝin karakterizas reakcioj de la hidroksila grupo kaj same tie de karboksila grupo. Ĝi kondutas kiel duvalora acido, ekzistas ties normalaj kaj acidaj saloj. La salo de la pomkacido nomiĝas malato post ties latina nomo.
La pomacido transformiĝas en 160 °C – kun akvoperdo – al Fumarata acido kaj Maleata anhidrido. Tiu reakcio povas okazi inverse. La malikata acido kaj la fumarata acido – sub premo kaj en ĉeesto de akvo kaj alkaloj aŭ metalsaloj- transformiĝas dum aro al racema miksaĵo de pomacido, al DL-pomacido. La anstataŭigo de la pomacida hidroksila grupo per halogeno okazas per inversio, t.n. Walden-inversio.
La sekundara alkohola hidroksila grupo de la pomacido estas transformebla per malforta oksidado (ekz. per KMnO4) al ketono-grupo kaj tiam estixgas oksalvinagra acido. Tiu reakcio estas returnebla, tiam la oksalvinagra acido reduktiĝas al pomacido.
Troviĝejo
La pomacido estas la plej ofta el la plantaj acidoj, ĉefe en fruktoj kiel verda pomo, acida ĉerizo, pruno, sed en folio de tabako, rebarbaro, en suko de kelkaj lignoj (betulo, frakseno).
Produktado
Oni produktas la pomacidon el fumarata acido per mikrobiologia metodo. ĝi estas ankaŭ produktebla per hidrolizo de la Klorsukcenata acido, sed tiu sintezo pli gravas el teoria vidpunkto (Walden-inversio).
Uzeblecoj
Oni uzas la pomacidon kiel aldonaĵon en la nutraĵa industrio, kie ĝi havas la numeron E296 (E-numero).
Vidu ankaŭ
<Gallery> Hazard_C.svg| Kombinaĵoj de hidrogeno Maleic-acid-3D-balls-A.png| Maleata acido Malonic_acid_3D_ball.png| Malonata acido Fumaric-acid-3D-balls.png| Fumarata acido </Gallery>
Sándor Monori
Sándor Róth naskiĝis la  en Ungvár (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio), li mortis la  en Užhorod (nuntempa Uĵhorodo en Ukrainio).
Biografio
Sándor Monori maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1878, poste li studis medicinon 2 jarojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Tamen li aktoriĝis en migra kompanio de Endre Kőszeghy en 1880. Lia pli grava teatra stacio estis Árpád Balogh (teatrestro) inter 1881-1892 (sed estis interrompoj). En 1892 li jam estis teatrestro ekzemple en Zenta (1893), Körmend (1894), Sátoraljaújhely (1897), Balassagyarmat (1900). En 1905 pro malsano li pensiuliĝis kaj vivis plu en Ungvár. Li edziĝis trifoje.
João Ramalho (San-Paŭlio)
João Ramalho (oficiale Município de João Ramalho) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Presidente Prudente kaj en la samnoma mikroregiono Presidente Prudente. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Hermes (Oise)
Hermes estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Gelchsheim
Gelchsheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Würzburg de la federacia lando Bavario. La 30-an de junio 2005 la komunumo havis 848 loĝantojn.
Nándor Gion
Nándor Gion, hungare Gion Nándor estis serbiano, hungara verkisto kaj ĵurnalisto.
Nándor Gion naskiĝis la 1-an de februaro 1941 en Jugoslavio, en Srbobran. Li mortis la 27-an de aŭgusto 2002 en Szeged, Hungario.
Biografio
Nándor Gion devenis el hungara familio. Li frekventis universitaton pri hungara lingvo en Novi Sad, poste li instruis ĝis 1983. Li komencis siam karieron en 1968. Baldaŭe li estris 2 jarojn la teatron, fine li redaktis Radio Novi Sad-on. En 1994 li venis en Hungarion, kie li verkadis. Li ricevis ankaŭ diversajn premiojn. Li estis framasono.
Ergersheim
Ergersheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj apartenas al komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Uffenheim - administra ligo de la najbaraj komunumoj urbo Uffenheim, merkataj komunumoj Ippesheim kaj Markt Nordheim, neurbaj komunumoj Ergersheim, Gollhofen, Hemmersheim, Oberickelsheim, Simmershofen kaj Weigenheim por komuna plenumo de pluraj centraj servoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
José Bonifácio (San-Paŭlio)
José Bonifácio estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 32.763 enloĝantojn en 2010.
Apoido
La superfamilio Apoidea estas grava grupo ene de la Himenopteroj, kiu inkludas du tradicie agnoskitajn stirpojn, nome la "sfecidaj" vespoj kaj la abeloj. Molekula filogeniko montras, ke la abeloj devenas el eno de Krabronedoj, kaj tiele la grupigo estas parafiletika, kaj kondukis al reklasigo por produkti monofiletikajn familiojn.
Olinalá
Olinalá estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400 km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Olinala. Olinalá apartenas al la regiono La Montaña, kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero. La regiono "La Montaña" troviĝas en la orienta parto de la subŝtato. Krome dek-ok komunumoj apartenas al tiu regiono. Multaj komunumoj en tiu regiono apartenas al la plej malriĉaj komunumoj de Meksiko. Al Olinalá apartenas entute 126 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12045.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22437 loĝantojn. El tiuj estis 10658 viroj kaj 11779 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1028,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1340 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 800 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 20 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19024 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7636 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 40,14 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
12057 de la loĝantoj de Olinalá en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 4581 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 37,99 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 45,56 % (2933 el 6438 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 29,33 (1648 el 5619 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.
El la 19024 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 17595 apartenis al la katolika religio. 1429 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Maria Leopoldina de Aŭstrio
Maria Leopoldina, Arkidukino de Aŭstrio (1797-1826) estis Arkidukino de Aŭstrio, Imperiestrino de Brazilo kaj Edziniĝa Reĝino de Portugalio. Ŝi estis filino de Francisko la 2-a (1768-1835) de la Sankta Romia Imperio, kaj lia dua edzino Maria Tereza, Imperiestrino de Germanio (1772-1807), fratino de Maria Ludovika (1791-1847), - Imperiestrino de Francio, edzino de Napoleono Bonaparte - kaj Ferdinando la 1-a (1793-1875). Ŝi estis pranepino, per sia pripatra avo, de Maria Antoaneta (1755-1793). Ŝi estis edukita laŭ la edukaj principoj starigitaj de sia avo, la imperiestro Leopoldo la 2-a (1747-1792). Unu el ili estis la kutimo je plibonigado de skribmaniero pere de la jena teksto:
"Ne subpremu la malriĉulojn. Estu karitatema. Ne plendu pri tio, kion Dio donis al vi, sed plibonigu viajn kutimojn. Ni devas senĉese klopodi esti bonaj."
Kvankam Maria Tereza el Napolo kaj Sicilio estas ŝia naskiĝpatrino, Leopoldina ĉiam konsideris Maria Ludovika d'Este, ŝia duonpatrino, kiel sia vera patrino ĉar ŝi rigardis Maria Ludovika kiel sia spirita patrino.
Edziniĝo al Petro la 1-a
En la 24-a de septembro 1816 la patro de Leopoldina estas informita ke Petro la 1-a (1798-1834) deziras alpreni habsburgan princinon kiel sian edzinon. Klemens von Metternich (1773-1859) sugestis tion, ke Leopoldina devus edziniĝi, ĉar estis ŝia fojo trovi edzon. Du ŝipoj estis preparitaj kaj en aprilo 1817 sciencistoj, pentristoj, ĝardenistoj kaj remburistoj, kune kun ĉiuj ties asistantoj, antaŭenvojaĝis al Rio-de-Ĵanejro, studis la historion kaj geografion de ŝia estonta hejmo kaj lernis la portugalan. Dum tiuj semajnoj, Maria Leopoldina skribis lernolibron, iu nura dokumento neniam antaŭe produktita de alia habsburga princino.
En la 13-a de majo 1817, Leopoldina prokuredziniĝis al Dom Petro el Braganzo, en Vieno. En la ceremonio de la geedziĝo, la fianĉo estis reprezentita de la onklo de Leopoldina, Arkiduko Karlo, Duko de Teschen (1771-1847). Ili enŝipiĝis en Livorno, en la 13-a de aŭgusto 1817 inter festoj kaj celebraĵoj, kaj post aventur-voĵaĝo kiu daŭris 81 tagojn, Leopoldina alvenis al Rio-de-Ĵanejro en la 5-a de novembro kaj finfine konis sian edzino.
El malproksime, Petro principe ekestis al Leopoldina kiel perfekta, bonedukita kaj ĝentlemana, sed la realaĵo montris sin malsama. Dom Petro estis unujara pli juna ol Maria Leopoldina kaj kaj tute ne korespondis al la priskriboj faritaj de siaj propagandistoj. Li estis impulsiĝema kaj kolerema laŭ temperamento, kaj lia eduko tre modesta. Eĉ la parolata komunikado inter la geedza paro fariĝis malfacila, ĉar Petro apenaŭ parolis la francan kaj lia portugala estas priskribebla kiel vulgara.
Konservante la portugalan edukadon, kaj estante 18-jara, Petro el Braganzo kolektis dum sia vivo vicon da amaventuroj kaj ĉefe interesiĝis pri ĉevalrajdado kaj amdemandoj, sed, en 1817 (la jaro kiam li edziĝis al Leopoldina) li vivis kvazaŭ edziĝe kun la franca dancistino Noemie Thierry, kiu finfine estas forigita el la kortego de sia patro unu jaro post la alveno de Leopoldina en Rio-de-Ĵanejro.
La juna paro ekloĝis en ses rilative malgrandaj ĉambroj en la Quinta da Boa Vista, en kvartalo São Cristóvão, Rio-de-Janejro. La interna antaŭkorto kaj la vojo al la ĉevalejo ne estis pavimentataj kaj la tropikaj pluvoj rapide turnis ĉion en koton. Ĉie estis insektoj, inkluzive en la vestoj, ĉar la uniformoj kaj kortegaj vestaĵoj estis faritaj el veluro, kies pluŝoj putriĝis kaj fariĝis ŝimplena pro la varmo kaj humideco.
Imperiestrino de Brazilo
Maria Leopoldina tiam fariĝis la unua edziniĝa imperiestrino de Brazilo. Ŝi ankaŭ plenumis gravan rolon en la procezo kiu rezultis en la Deklaracio pri Sendependeco de Brazilo. En la 2-a de septembro 1822, nova dekreto kun novaj postuloj el Lisbono alvenis al Rio-de-Ĵanejro, kiam la princo Dom Petro estis ankoraŭ en San-Paŭlo. Leopoldina, avertita de José Bonifácio (1763-1838), kaj uzante sian povon kiel Princino-regentino, kunvenis kun la Konsilio de Ministroj. Ŝi decidis sendi al sia edzo la novaĵojn kune kun unu letero avertante lin por deklari la sendependecon de Brazilo kaj diris plue: "La frukto estas matura, kaj jen alvenis la tempo pri kolekto." La princo Dom Pedro deklaris la sendependencon de la lando ĉe la ricevo de tiu letero en la 7-a de septembro 1822.
Kiam lia patro, Johano la 6-a (1767-1826) mortis en la 10-a de marto 1826, Petro heredis la portugalan tronon kiel Petro la 4-a, kvankam li restis kiel Petro la 1-a de Brazilo. Maria Leopoldina do fariĝis edziniĝa imperiestrino de Brazilo kaj edzigniĝa Reĝino de Portugalio. Tamen, post du monatoj, Petro estas devigata rezigni la portugalan tronon al ties sep-jara filino, Maria la 2-a (1819-1853).
Leopoldina mortis en Rio-de-Ĵanejro, en 1826 dum naskado, en la sama jaro kiel ŝia bopatro, en la fino de jaro plenplena je eventoj por la Domo de Braganzo.
Monto Hermono
La monto Hermono (הר חרמון) estas monto de 2814 metroj da alteco en Okcidenta Azio, kiu situas en la lima zono inter la ŝtatoj Libano, Sirio kaj Israelo. En la araba lingvo la monto nomatas Ĝabal aŝ-Ŝajĥ ( جبل الشيخ ). La monto estas la centro kaj plej alta punkto de la Hermona montaro kaj laŭ internacia juro de Sirio, kvankam nuntempe ĝi fakte troviĝas sub israela kontrolo.
C-bazo
La nocio c-bazo (germane/angle: c-base, ne C-Base) signifas la asocion c-bazo r. a. (germane: c-base e. V.) en Berlino, ties klubejon kaj ankaŭ samnoman orbitan stacion laŭ ties fonda mito kraŝitan sub Berlino-Mezo. Komence kreite kiel "pliampleksigita vivoĉambro" de la 17 fondintoj en aŭtuno de 1995 c-bazo komprenas sin intertempe kiel centro de la Berlina kodumularo kaj estas konsiderata internacie kiel unu el la generaj ĉeloj de la kodumulejoj.
Asocio
La c-bazo r. a. estas ĝeneralutila asocio, kiu estas subtenata de siaj pagantaj anoj, per donacoj kaj aliaj enspezoj. Rektajn pagojn el publikaj fontoj ne ricevas la asocio. La celo de la asocio estas laŭ statuto la pliklerigo en la fakoj aparataro, programaro kaj retoj, kio estas atingata per fakinstruoj, prelegoj kaj metiejoj de diversaj fakoj. Ofte ankaŭ neanoj rajtas partopreni ĉe tiuj kaj devas nur malofte pagi. Aneco eblas por plenkreskaj naturaj kaj juraj personoj.
Monto Hermono
Geografio
La Hermona montaro laŭ la siria-libana limo etendiĝas je 25 kilometroj en sudokcidenta-nordorienta direkto. Sude la montaro finiĝas en la Golanaj Altaĵoj aneksitaj fare de Israelo.
C-bazo
Moto de la asocio
Per la moto 'be future compatible!' (angle por 'Estu estontecokompatibila!') c-bazo postulas (inter aliaj) la rigardon al la estonteco kaj la orientadon de la pensado kaj agado favore al pozitiva tia.
Monto Hermono
Geografio
Pro sia alteco la monto Hermono ĉe sia okcidetna flanko kolektas signifa nkvanton da pluvo, kiu provizas akvon al pluraj riveraj fontoj. Ĉe la suda kaj okcidenta flanko interalie ekestas la tri fontoriveretoj de la rivero Jordano. La monto plejparte konsistas el kalkoŝtono, iom tamen ankaŭ el vulkana ŝtonaro.