cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hernán Cortés
Milito kaj posta alianco kun Tlakskalo. Masakro de Ĉolula
Survoje al Tenoĉtitlano Korteso alvenis al Ĉolula, aliancana de la Azteka imperio, nome la dua plej granda urbo post Tenoĉtitlano, kun 30 000 loĝantoj. Bernal Díaz del Castillo rakontas en sia kroniko, ke ricevintaj Korteson kaj lian enorman armeon, la regantoj de Ĉolula planis embuskon por nuligi la hispanojn. Díaz del Castillo rakontis, ke kaj li kaj la trupoj vidis flanke de templo bastonojn kun kolumoj supozeble cele al la konduko de la hispanoj kaptotaj al Tenoĉtitlano. Díaz del Castillo rakontis ankaŭ, ke maljunulino kaj pastroj de la temploj de Ĉolula avertis Korteson, kiu tuj ordonis sian armeon ataki, kio okazigis tion kio estas konata kiel la masakro de Ĉolula, en kiu pli ol 5000 homoj mortis dum nur kvin horoj. La soldataro restis en Ĉolula dum oktobro kaj novembro kaj forironta Korteso ordonis la incendion de la urbo.
Poste li alvenis al Santa Catarina Ayotzingo, el kiu li preparis la atakon al Tenoĉtitlano. Alveninta al Tenoĉtitlano, Korteso gapis pro la belo de la loko, kiu estis priskribita de Díaz del Castillo kiel «un sueño» (revo). Survoje el Ĉolula, Korteso estis trairinta la vojon al la Valo de Meksiko, trairinte inter du vulkanoj, nome Popocatépetl kaj Iztaccíhuatl ĝis alveni en belan arbaron kiu ĝis nun portas la nomon de Kortesa Trapasejo. Krome, li vidis por la unua fojo la lagon de Tekskoko alproksimiĝante al ĝi el la direkto de Xochimilco.
Tenoĉtitlano
Dummarŝe al Meksiko-Tenoĉtitlano, la armeo de Korteso (ĉirkaŭ tricent hispanoj kun la apogo de ĉirkaŭ 3000 tlakskalanoj vidis la vulkanojn Popocatépetl kaj Iztaccíhuatl. Unu el la kapitanoj de Korteso, nome Diego de Ordás estis la unua eŭropano kiu supreniris al la montopinto de la vulkano Popocatépetl akompane de du kunuloj, kio okazigis grandan impreson inter la infiĝenoj kiuj akompanis la ekspedicion de Kortesp. Pro tia kuraĝa agado kaj aliaj militmeritoj, la imperiestro Karolo la 5-a havigis al Diego de Ordás pere de dekreto de la 22a de oktobro 1523, la rajto posedi blazonon kun bildo de la vulkano.
Post diversaj bataloj kun aliaj triboj, la trupoj alvenis en la ĉefurbon Tenoktitlano je la 8-a de novembro de 1519, kaj okazis la renkontiĝo inter Moktezumo kaj Korteso ĉe la enirejo al la urbo. Tiam jam estis interpretisto Doña Marina. Moktezumo la 2-a kredis la hispanojn senditoj de la dio kiu venos el Oriento -tio estas Kecalkoatlo aŭ Plumserpento- kaj li estis malavara gastiganto de la hispanoj, al kiuj li donacis, inter aliaj, la Hararanĝo de la dio Kecalkoatlo, plej konata kiel Plumaro de Moktezumo kiu, poste estis sendita kun aliaj donacoj al la Imperia Kortego. Ĉar Karolo la 5-a estis de la dinastio Aŭstria —domo de Habsburgoj— kiam finus la hispana branĉo, tiu donaco venis en Aŭstrion.
Dum la hispanoj restis en Tenoĉtitlano, Moktezumo gastigis ilin en la templo de sia antaŭulo Aksajakatlo (en la palaco de la patro de Moktezumo), kaj tiel ili povis admiri la grandiozecon de tiu urbo. En la venontaj tagoj, la hispanoj vizitis la palacojn kaj templojn de la granda azteka ĉefurbo, same kiel la granda cú (kuo, templo) de la ĝemelurbo de la imperia ĉefurbo, Tlatelolko, kaj ties bazaro: placo pli ol duoble granda ol la Granda Placo de Salamanko (tiam konsiderata la plej granda de la kristana mondo).
Loĝante la hispanoj en la palaco, venis al ili la ideo ekhavi propran kapelon kaj, ĉar Moktezumo malakceptis ke oni starigu ĝin en la templo de Huitzilopochtli, ili decidis starigi ĝin en sia loĝejo, post permeso de la imperiestro. Serĉis la kapitanoj la plej bonan lokon por starigi ĝin kiam soldato, kiu estis ĉarpentisto, notis en muro la ekziston de pordo murigita kaj farbita antaŭ malmultaj tagoj. La hispanoj memoris, ke estas onidiroj ke en tiuj loĝejoj havis Moktezumo la trezorojn arigitajn fare de sia patro Aksajakatlo.
Dume en la ĉirkaŭo de la Villa Rica de la Vera Cruz, okazis la batalo de Nautla, inter la aztekoj estritaj de Kuauhpopoka kaj la totonakoj aliancanoj de la hispanaj konkistadoroj; en tiu konflikto oni mortigis la oficiron Juan de Escalante kaj aliajn sep hispanojn, kio estis grava senprestiĝigo por la hispanoj, ĉar oni konstatis, ke ili ne estas duondioj kaj ke ili povis esti venkitaj. Soldato nome Argüello estis kaptita kaj mortis survoje pro la militvundoj; lia kapo estis sendita al la azteka imperiestro, kiu ne volis meti ĝin en ajna templo.
Kvankam la unuaj kontaktoj estis pacaj, kaj la novalvenintoj estis gastigitaj en la palaco de la patro de la imperiestro, jam tuj komencis la problemoj, kaj Korteso prenis la reĝon kiel ostaĝon kun minaco de tuja mortopuno. La imperiestro pacigis siajn gvardianojn dirante, ke li iras propravole, kaj eĉ post la translokigo de ĉiuj siaj havaĵoj kun la hispanoj li plu diris al ĉiuj siaj vizitoj, ke li estas tie propravole. Krome Korteso postulis, ke la kacikoj respondecaj de la atako en Verakruco estu punitaj. Kiam ili estis alportitaj ĉe la hispanoj ili konfirmis, ke ili obeis la ordonojn de Moktezumo. La kapitanoj de tiuj aztekoj estis kondamnitaj je mortopuno sur ŝtiparo.
Kprteso sukcesis ankaŭ atingi, ke Moktezumo deklaru sin vasalo de Karlo la 5-a. La altpastrara kasto kaj la nobelularo komplotis pro tia situacio por liberigi sian senjoron kaj mortigi la hispanojn.
Lukto inter hispanoj
Tiujn tagojn oni ricevis la novaĵon de la alveno de 18 ŝipoj al la haveno de Verakruco, kaj dekomence oni supozis, ke temas pri plifortigoj senditaj de la hispana imperiestro, sed tuj oni sciis, ke temas pri trupoj senditaj de Diego de Velázquez por puni la ribelulojn de Korteso. Tiuj trupoj estis estritaj de Pánfilo de Narváez. Krome ili avertis Moktezumon, ke Korteso estas ribelulo kontraŭ sia reĝo kun peto, ke se li povas li mortigu lin. Korteso lasis soldataron de nur cent hispanoj en Tenoĉtitlano estritaj de Pedro de Alvarado, kaj li, kun tricent hispanoj kaj kelkaj centoj da indianoj, iris al renkonto de la trupoj de Narváez.
Korteso atakis la malamikan tendaron plennokte, ne tro sangelverŝe kaj kaptante Narváez ruj post la komenco de la batalo. Post kiam Korteso montris al la ĵus alvenintaj soldatoj orajn ornamaĵojn, kaj instigis ilin al aliĝo, la plej parto ŝanĝis partion favore al Korteso, kiu per tio triobligis sian soldataron el nokto al mateno. Siaflanke, Narváez revenis al Kurbo, kun kelkaj sekvantoj, dum Korteso revenis al Tenoĉtitlano.
La masakro de la Ĉefa Templo de Tokskatlo
Dume, en Tenoĉtitlano, Alvarado, timigita pro amasa koncentriĝo de militistoj en la ĉefa Placo de Tenoĉtitlano, kaj timante eblajn ripetojn de la okazoj de Ĉolula, estis fiagante masakron de indiĝenoj, de nobeloj, kacikoj kaj armeestroj kiam tiuj estis celebrantajn la festojn de Tokskatlo (kvina monato de la 18 kiujn havis la azteka kalendaro) honore al Tezkatlipoka. Kelkaj fontoj mencias ankaŭ kulton al Huicilopoĉtli. Pro tia fiagado fare de Alvarado, la loĝantaro logike, estis kolerega, krome ĉar Pedro de Alvarado rabadis iliajn juvelojn kaj valoraĵojn. Tiel la loĝantoj ribeliĝis eĉ kontraŭ Moktezumo, kiu perdis la tutan respekton de la popolo. La hispanoj devis serĉi rifuĝon en la loĝejoj de la palaco.
La ribelo kaj La Trista Nokto
Estis tia la situacio, kaj la hispanaj soldatoj estis sieĝataj en la domo en kiu ili estis loĝigitaj, ĉirkaŭitaj de amasoj de koleraj indiĝenoj. La sieĝatoj vidis malpliigon de akvo, de municioj kaj de ĉiaj provizoj. La nura solvo estis la retiriĝo. Kaj ili faris tion dum la pluva nokto de la 30a de junio al la 1a de julio 1520, konata kiel la Trista Nokto. Ili klopodis fuĝi silentege, dum la hispanoj direktis sin al unu de la ŝoseoj kiuj kondukis al la elirejo de Tenoĉtitlano. Kiam jam ne mankis multo por kompletigi la retiriĝon, ili estis malkovritaj de maljunulino, kiu laŭte avertis, kaj post malmultaj momentoj, miloj da aztekaj militistoj, atakis amasege la hispanojn; ili persekutis ilin laŭlonge de la ŝoseo, dum aliaj atakis elde siaj kanuoj. En tiu retiriĝo falis la majoritato de la hispanoj, ĉefe tiuj kiuj estis alvenintaj kun Narváez, kiuj kunportantaj multajn orpecojn, spite la avertojn fare de Korteso kaj de la pli veteranaj hispanaj soldatoj, mortis drone en la lago. Same la hispanoj perdis ankaŭ grandan kvanton de kanonoj kaj de ĉevaloj, same kiel grandan parton de la trezoro kiun ili estis transportintaj. Persekutataj de la aztekoj, la 7a de julio, proksime de Otumba, la hispanoj reorganiziĝis, faris batalon kontraŭ la aztekoj, kiuj persekutis ilin, kaj ili sukcesis venki la indiĝenojn.
Sieĝo kaj konkero de Tenoĉtitlano
Post la malvenko de la Trista Nokto la hispanoj kaj iliaj aliancaj tlakskaltekoj revenis al Tlakskalo; ili reorganiziĝis kaj poste atakis Tenoĉtitlanon, post sieĝi la urbon. En tiu momento estis grava la alianca sinteno de la tlakskaltekoj kiuj povis aŭ ne volis nuligi la hispanojn, en tiu situacio ege malfortaj. Anstataŭe, ili havigis provizojn kaj gastigadon, kaj tiele ili meritos postajn favorojn kaj privilegiojn, kion la hispanaj konkistadoroj tiun fojon ŝajne ja respektis.
Post la konkero, Korteso serĉis la akompanon de Kuaŭhtemok. Oni diris, ke Korteso eĉ torturis lin por akiri informon pri la trezoro de la aztekoj. Ĉar li ne akiris respondon pozitive, Korteso alportis Kuaŭhtemok al siaj postaj ekspedicioj kie ŝajne poste li rezultos mortinta, supozeble pendumita pro ordono de Korteso.
Aliaj landoj
Dum la postaj jaroj li faris diversajn vojaĝojn en la teritorioj de la azteka imperio, inter kiuj li malkovris la nunan Kalifornion, kaj ankaŭ al nunaj Honduraso kaj Gvatemalo. Kiam Cristóbal de Olid, kiu estis sendita de Korteso suden, ribelis, Korteso mem iris al la teritorio de la aktuala ŝtato Kampeĉo, Poste okazis la ekzekuto de Kuaŭhtemok kun la ekskuzo ke li klopodis komploti por murdi Korteson. Tiu havis bonajn rilatojn kun kacikoj de majaoj. Korteso fondis la urbon Trujillo la 18an de majo 1525. La soldatoj de Korteso esploris kaj fondis en teritorioj de la nuna Gvatemalo.
Reveno
Korteso estis rekompencita de la hispana imperiestro Karlo la 5-a per la titolo de Markizo de la Valo de Oaĥako kaj per terenoj en la nuna ŝtato Oaxaca, sed li ne ricevis grandajn postenojn en la nova kolonio, kiu ricevis la nomon Nova Hispanio.
Li revenis en Hispanion, kie li forpasis. Li lasis multajn filojn, blankulajn kaj mestizojn.
Geedziĝoj kaj posteuloj
Hernán Cortés geedziĝis dufoje kaj havis dekunu dokumentitajn gefilojn en ses diversaj rilatoj. Lia unua edzino, doña Catalina Suárez Marcaida, mortis post kvin jaroj de nefekunda geedzeco la 1an de novembro 1522, pro misteraj cirkonstancoj. Antaŭe kaj dum tiu rilato, Cortés havis kvin filojn ekstergeedzajn:
En aprilo 1528 Korteso denove edziĝis, tiam kun Juana Ramírez de Arellano y Zúñiga, filino de la 1-a grafo de Aguilar kaj patrinflanka nevino de la 1-a duko de Béjar. Juana setlis en la urbo Cuernavaca, kaj tie loĝis en la palaco konstruita en 1526. El tiu geedzeco naskiĝis ses gefiloj:
Surtera moviĝo
Surtera moviĝo evoluiĝis, de kiam bestoj adaptiĝis de akva al tera medio. La problemoj inter bestaj moviĝoj enakva kaj surtera malsamas, tiel surtere malgrandiĝis frotado, sed grandiĝis la efikoj de gravito.
Abdus Salam
Mohammad Abdus SALAM (en la urdua, محمد عبد السلام) (Sahival, Panĝabo, la 29-an de januaro 1926 - Oksfordo, Anglio, la 21-an de novembro 1962) estis pakistana teoria fizikisto, kiu ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1979 kune kun Steven Weinberg kaj Sheldon Lee Glashow pro sia laboro pri la elektromalforta modelo, matematika kaj koncepta sintezo de elektromagnetismo kaj la malforta nuklea forto, ĝis nun la lasta paŝo farita por atingi la unuiĝon de ĉiuj naturaj fortoj.
Johan Hammond Rosbach
Johan Hammond ROSBACH [JuHAN HAMon ROSbak] (naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1921 en Tingvoll, Møre og Romsdal; mortis la 7-an de septembro 2004) estis norvega verkisto kaj esperantisto, Honora Membro de UEA.
Johan Hammond Rosbach lernis Esperanton kiel gimnaziano en Kristiansund en 1938 kaj jam la postan jaron iĝis la prezidanto de la tiea klubo. Li iĝis kursgvidanto kaj agemulo en la movado. En 1940 aperis jena anonco en la rubriko Korespondadresoj de La Juna Vivo:
Li estis malliberigita dum la germana okupado de Norvegio. En 1947 li ekstudis latinon kaj aliajn lingvojn en Oslo kaj fariĝis prezidanto de la Esperanto-klubo tie. La saman jaron li membriĝis en UEA, kie li restis membro ĝis sia morto.
Li ekzameniĝis ĉe la universitato de Oslo en 1950. En 1951 li transloĝiĝis al Sarpsborg, sudorienta Norvegio, kie li tuj fondis la klubon La Urso, kies prezidanto li daŭre estis kiam li forpasis, 83-jara. Dum pli ol 50 jaroj li vivis kaj instruis en Sarpsborg. En 1959 li sukcesis havigi ministerian permeson pri lerneja instruado de Esperanto en Norvegio. Li estis ŝatata lektoro en la gimnazio de Sarpsborg, kie multegaj junuloj konatiĝis per li kun Esperanto.
Johan Hammond Rosbach verkis norvegajn etimologiajn vortarojn. Li estis ĉefredaktoro de Norvega Esperantisto de 1948 ĝis 1973, kaj kunredaktoro de Norda Prismo. Legantoj de Norvega Esperantisto konis lin kiel la verkanton de la lingvaj paĝoj - ĉiam ilustritaj per liaj propraj majstraj desegnaĵoj. Iuj lernantoj el la lastaj jaroj, studante laŭ la lernolibro Tra la Mondo, renkontis lin kiel la verkinton de la legaĵoj en tiu verko, kaj ankaŭ ĝin ornamas liaj desegnaĵoj. Kaj studrondanoj profundigis siajn sciojn per Vibraj Momentoj. En UEA Rosbach servis ekde 1951 kiel delegito kaj fakdelegito pri lingvoj. Li fariĝis internacie konata kiel verkinto de deko da novelaroj kaj romanoj. Pro tio UEA deklaris lin en 1991 Honora Membro. Membro de la Akademio de Esperanto li estis de 1962 ĝis sia morto.
Li verkis ankaŭ en la norvega: plej konata estas Levende ord, pri lingvohistorio, kie li ne forgesis aludi Esperanton kiam tio konvenis. Tion li ne malofte faris ankaŭ en sia ampleksa prelega aktivado en diversaj lokaj kulturforumoj.
Johan Hammond Rosbach mortis la 7-an de septembro 2004 en Sarpsborg (Norvegio) post dufoja apopleksio.
"Rosbach apartenas al niaj plej bonaj kaj popularaj rakontistoj. Flua rakontostilo, turnoriĉa prezentmaniero, temabundo kaj delikata, facilmova observkapablo konsistigas lian verkistan portreton. Ne estas hazardo, ke li gajnis plurajn premiojn en Universalaj Kongresoj. [...] ''Plensanga kaj plenfantazia novelisto, kiu povas valorigi en la noveloj sian pedagogian sperton, sian psikologian kapablon, danke al kiuj liaj noveloj havas unuarangajn kvalitojn, ili estas stile agrablaj, sed lingve ne komplikaj, interesaj, kaj iliaj figuroj ĉiam vivas." (Ferenc Szilágyi)''
30221 LeDonne
30221 LeDonne estas tre malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Sarah LeDonne, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Broadcom MASTERS de 2014, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo. Ŝi estis instruistino ĉe la Ingomar Middle School de Pittsburgh (Pensilvanio).
Kimio Eto
ETO Kimio (japane: 衛藤 公雄) estas japana blinda muzikisto. Li ludas la tradician japanan muzikilon, koto.
Li laboris kun la usona komponisto Henry Cowell pri sia "Koncerto por koto kaj orkestro", kiun direktis Leopold Stokowski ĉe la filadelfia muzikakademio en decembro 1964.
NGC 2241
NGC 2241 (alia indiko — ESO 57-SC79) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ito Takeshi
ITO Takeshi estas japana esperantisto konata pro lia verkado de hajkoj en Esperanto, kiujn li eldonas per Twitter, Google Plus kaj WordPress.
Gheorghe Arsenescu
Gheorghe Arsenescu [gjorge arsenesku] (naskiĝis la 31-an de majo 1907 en Câmpulung (distrikto Argeş), mortis la 29-an de majo 1962 en la malliberejo Jilava en Bukareŝto) – rumana militisto (subkolonelo), en la postmilita periodo komandanto de la kontraŭkomunista partizana taĉmento Haiducii Muscelului.
Li finis la liceon "Dinicu Golescu" en Câmpulung, kaj en 1924 militistan lernejon. Soldatservis en la 20-a Montara Divizio, atingante funkcion de ĉefo de la operaca fakultato en divizia stabo. Partoprenis batalojn kontraŭ la Ruĝa Armeo en la orienta fronto. En 1942 vundita en Krimeo. Distingita per la Ordeno "Steaua României" kaj germana medalo. Post saniĝo iĝis prezidanto de armea distrikta komisiono en la distrikto Muscel en Rumanio. Marte 1947 forigita de la armeo en la rango de subkolonelo. Vintre 1948 formis en la regiono Câmpulung-Dragoslavele en la suda parto de la Făgăraș-montaro kelkdekpersonan kontraŭkomunistan partizanan taĉmenton. Aŭguste de tiu ĉi jaro disigis ĝin irante al Bukareŝto. Tie januare 1949 renkontiĝis kun leŭtenanto Toma Arnăuţoiu, kun kiu marte de la sama jaro alvenis al la vilaĝo Nucşoara, organizante 16-personan partizanan taĉmenton sub la nomo Haiducii Muscelului. La 1-an de februaro 1961 estis kaptita de funkciuloj de Securitate. Post brutala enketado, kondamnita al mortpuno, plenumita la 29-an de februaro 1962 en la malliberejo Jilava en Bukareŝto.
(12316) 1992 HG
(12316) 1992 HG estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
István Kovács (inĝeniero)
KOVÁCS István (kova:ĉ) hungara inĝeniero pri elektro: Cristuru Secuiesc, 14-a de januaro 1921 – Budapeŝto, 31-a de oktobro 1957.
Biografio
Li estis ekzekutita pro partopreno en revolucio kaj liberecbatalo 1956.
Réka Ferencz
FERENCZ Réka [ferenc) estas rumanuja hungara sportistino (skipafistino) naskita en Gheorgheni la 29-an de marto 1989.
Friedrich Joseph Haass
Friedrich Joseph Laurentius HAASS aŭ Фёдор Петрович Гааз Fjodor Petroviĉ Gaaz (naskiĝis la, Bad Münstereifel, Duklando Jülich, mortis la  en Moskvo, Rusia Imperio), estas rusia kuracisto de germana deveno, filantropo, ankaŭ konata kiel “doktoro Gaaz” kaj la “sankta doktoro el Moskvo”. (Laŭ aliaj fontoj li naskiĝis ). Ano de la Moskva prizona komitato kaj ĉefa kuracisto de moskvaj prizonoj.
Kongregacio por enkanonigo de sanktuloj permesis komenci la proceson de beatigo de Friedrich Joseph Haass.
Junaj jaroj
Friedrich Joseph Haass naskiĝis en Bad Münstereifel en granda katolika familio. Li estis filo de apotekisto Peter Haass kaj nepo de kuracisto Wilhelm Anton Haass. Friedrich Joseph, la kvara infano, havis kvar fratojn kaj tri fratinojn. Du fratoj iĝis pastroj, du aliaj — juristoj. Du fratinoj edziniĝis kaj unu, Wilhelmine, loĝis en Moskvo dum dek jaroj (1822 – 1832) kun la frato, kaj poste revenis en Kolonjon por helpi alian sian fraton pri infanoj, kies patrino mortis.
Fininte lokan katolikan lernejon, Friedrich Joseph Haass lernis en Kolonjo kaj Jena, poste studis medicinon en Universitato de Göttingen kaj tie li iĝis Medicina Doktoro. Poste li specialiĝis pri okulkuracado en Vieno.
Kuracisto
En 1802 doktoro Haass venis en Moskvon kiel persona kuracisto de dukino V.A.Repina-Volkonskaja. (Laŭ aliaj fontoj en Moskvon li venis pli malfrue, en [1806]. ) Baldaŭ li fariĝis unu el plej famaj kuracistoj en Moskvo kaj, sekve, sufiĉe riĉa. Malriĉulojn li kuracis senpage. Ankoraŭ li ne posedis la rusan lingvon, sed kleraj homoj en Rusio bone parolis france (ofte pli bone ol ruse) kaj sufiĉe ofte germane. Do la doktoro ĉiam povis facile trovi tradukiston en maloftaj okazoj kiam tiu necesas. Sed poste doktoro Haass lernis paroli ruse bone kaj rapide. Li eĉ komencis nomiĝi rusece, kun patronomo, Fjodor Petroviĉ.
Dum 1807—1811 li estis la ĉefa kuracisto de la malsanulejo Pavlovskaja (nomata honore de Paŭlo la 1-a). Dufoje, en 1809 kaj 1810 li vojaĝis en Kaŭkazo kaj esploris tieajn fontojn de mineralaj akvoj. Li vizitis Kislovodskon, Ĵeleznovodskon kaj Jessentuki-on. En 1811 li eldonis la 365-paĝan libron “Mia vizito al akvoj de Aleksandro en 1809 kaj 1810” (“Ма visite aux eaux d'Alexandre en 1809 et 1810”). En la libro doktoro Haass ne nur rakontis pri historio de la trovo kaj esploro de la mineralaj akvoj, priskribis lokan klimaton kaj naturon, proponis aranĝi banlokojn, sed ankaŭ esprimis sian opinion pri ĉefaj principaj de la profesia kuracado, ties rolo en socio, la devo de la kuracisto kaj graveco de konscienco en agado de tiu lasta.
En 1812, dum Napoleona invado al Rusio kaj posta Milito de la Sesa Koalicio Haass laboris en rusia armeo kiel kirurgo. Por mallonga tempo li venis al gepatra hejmo kaj ĉeestis ĉe la morto de sia patro. Post la entombigo li revenis Moskven kaj ĝis la fino de 1820-aj estis tie tre fama kaj sukcesa kuracisto. Dum tiu jaroj li publikigis du sciencajn monografiojn (Découverte sur la croup seu l'astma synanchicum acutum, 1817 kaj Beiträge zu den Zeichen des Croups, 1818), dediĉitaj al la krupo.
En 1825, laŭ propono de la moskva ĝenerala guberniestro Golicin D.V., Haass iĝis estro de la moskva medicina departemento. Li penis ordigi apudmedicinajn aferojn en la urbo, sed renkontis reziston de koruptita burokrata sistemo. Liaj proponoj ricevadis nur formalajn respondojn kaj rifuzojn. Malamikoj de Haass penadis trovi okazon por akuzi lin pri io ajn, tiuj akuzoj povas esti evidente stultaj. Ekzemple, iu Dobronravov oficiale skribis, ke “ne estas konate, kiamaniere doktoro Gaaz, estante fremdulo, atingis postenojn”. Finfine li por riparo de apoteka tenejo li elspezis pli ol estis planita. Farinte tion, li skribis ateston, ke li pagos propran monon, se pli alta estraro ne aprobis la plian elspezon. Oni akuzis lin pri malleĝa elspezo, kaj nur post 19-jara esploro li estis plene kaj sendube senkulpigita. Meze de 1826 li eksiĝis el sia posteno.
Ĝis certa momento la biografio de Friedrich Joseph Haass estis ordinara biografio de bona kaj sukcesa germana kuracisto, laboranta en Rusia Imperio. Li estis sufiĉe riĉa, havis domon en Moskvo, bienon apud la urbo kaj fabrikon de drapo. Vestiĝis la doktoro laŭ germana modo de sia juneco. Veturis li per luksa kaleŝo kun kvaropo de blankaj ĉevaloj. La civila guberniestro Lanskij honoris la doktoron per la ordeno de Sankta Vladimiro de 4-a nivelo.
“Sankta doktoro”
En 1829 la ĝenerala guberniestro Golicin invitis Haass-on aniĝi al la nova Zorganta pri prizonoj komitato. Tio estis filantropa organizaĵo, helpanta al malliberuloj. Doktoro Haass ekde 1830 ĝis 1835 estis sekretario de tiu organizaĵo. Li tre serioze prenis tion. Post tio li iom post iom lasis bone pagatan kuracadon de riĉuloj kaj dediĉis sin al zorgoj pri kompatindaj kaj malestimitaj anoj de socio. Por tio li elspezis tutan sian propraĵon kaj eĉ lian entombigon pagis polico.
La stato de malliberuloj estis terura. Komenco de iliaj suferoj estis la vojo al malliberejoj aŭ punlaborejoj. Tiuj ordinare troviĝis malproksime, ofte en Siberio, kaj malliberuloj devis trairi piede grandan distancon. Por ke ili ne eskapu dum vojo, oni unu manon de ĉiu el ili alkatenis al fera stango, kies longo estis nur unu arŝino (ĉ. 0,7 m). Al tiu stango oni alkatenis ĝis 12 homojn, apartigante ilin nek laŭ aĝo, nek laŭ sano, nek laŭ sekso, nek laŭ pezo de krimo, do malliberuloj dum kelkaj tagoj devis iri en malvasta tumulto, portante sur si malfortajn, malsanajn kaj eĉ mortintajn dum vojo homojn. Somere katenoj pro suno ardiĝis, vintre — frostiĝis, kaj pli suferigis malliberulojn. Nur la plej gravaj krimuloj iris aparte, kun la piedoj kaj la manoj en katenoj; malgraŭ tiuj estis tro pezaj gravaj krimuloj ja havis pli bonajn kondiĉojn. La doktoro postulis ne plu uzi tiun stangon, kaj anstataŭigi ĝin per novaj, malpezaj katenoj. Lin subtenis la ĝenerala guberniestro. Novajn katenojn la doktoro provadis por si mem — enkatenita, li trairadis distancon, egalan al ordinara taga vojo de malliberuloj. Sed la ministro pri internaj aferoj grafo Zakrevskij kontraŭis tion. Lin incitis tio, ke la moskva ĝenerala guberniestro miksis sin en nemoskvaj aferoj. Krom tio, Zakrevsij estis tre kontenta pri stangoj, ĉar ili faciligis laboron de gardistoj. Golicin kaj Haass plu postulis malpermesi stangojn, skribis al multaj gravuloj. La doktoro eĉ skribis en sian naskiĝlandon, al la prusia reĝo kaj petis, ke tiu petu sian fratinon, la edzinon de rusia imperiestro, ke ŝi petu sian edzon, ke tiu malpermesu stangojn. Dume, ne atendante oficialan decidon, en la decembro 1831 Golicin kaj Haass komencis liberigi irantan trans Moskvo malliberulojn de stangoj kaj uzi novajn katenojn. Produktadon de tiuj lastaj ili pagis per propra mono kaj mono de aliaj bonfarantoj.
En 1844 Golicin mortis. La nova ĝenerala guberniestro duko Ŝĉerbakov subtenis Haass-on, kvankam ne tiom arde, kie Golicin. Sed en 1848 Zakrevskij, malamiko de Golicin, iĝis moskva ĝenerala guberniestro. Li ne tute malpermesis novajn katenojn: estro de gardistoj de ĉiu grupo malliberuloj rajtas, sed ne devas, konsenti ŝanĝi stangojn per novaj katenoj. Sed Haass, jam maljunulo, renkontadis ĉiun grupon kaj petegis, eble eĉ surgenue, ĉiun estron de gardistoj, kaj multajn konsentadis. Krom tio, en 1848 komenciĝis la epidemio de ĥolero, kaj Zakrevskij ne povis tute forpeli la doktoron, ĉar tiu estis bezonata por kuracado kaj precipe por ne okazu malordon inter la loĝantaro, ĉar malriĉuloj obeis nur “sian doktoron”.
Doktoro Haass ofte petegis por faciligi vivon de malliberuloj aŭ nuligi ies punon. Oni demandis lin, ĉu ne estas hontinde por nobla homo surgenue pripeti estrojn ĝis la plej malgrandajn? Li respondis: “Hontinde estas peti surgenue favoron por si, sian utilon, sian profiton, hontinde estas peti malbonajn homojn por savo de sia korpo, eĉ de sia vivo. Tio povus esti hontinde eĉ se petanto sidus aŭ starus rekte. Sed peti por aliaj, por kompatindaj, suferintaj, por tiuj, kiujn minacas morto, povas esti hontinde neniam kaj neniel”.
Iuj estis malliberigitaj pro ŝuldo. Ofte tion la doktoro trovis tute maljusta. Ekzemple: en sia malsanulejo li kuracis malliberulojn senpage, sed ne ĉie kaj ne ĉiam estis tiel. Kuracito fariĝis ŝuldanto, en prizono perlabori ne povis kaj post la liberigo tuj denove trafis en prizonon. Alia afero: kuracadon de servutuloj devis pagi ilia mastro, se tiu ne volis, li oficiale liberigis sian servutulon, kaj ĵus liberigita eksservutulo tuj trafis en prizono. Por ŝuldantoj la doktoro en 1830 lanĉis specialan fonduson ĉe prizona komitato.
Kiel la ĉefa kuracisto de moskvaj prizonoj kaj ano de la prizona komitato Haass inspektis aliajn prizonojn. Li postulis malpermesi kruele trakti malliberulojn, iniciatis riparojn kaj aliaj plibonigojn de kondiĉoj de vivo de kondamnitoj. En 1836 li fondis lernejon por infanoj de malliberuloj kaj infanoj-malliberuloj.
La “stranga germano” incitis multajn, li maltrankviligis iujn, al aliaj ne plaĉis, ke germano instruas rusojn kiel konduti, aliaj rigardis lin frenezulo. Multaj skribis denuncon pri li, inspektis por trovi iun lian eraron, oficiale reduktis lian agadon. Sed eĉ kiam la moskva ĝenerala guberniestro estis Zakrevskij, tiu ne povis, kvankam provis, ĉesigi agadon de la “troiga filantropo”. Eble li pli malmulte povis fari oficiale, do li pli multe petis. Iujn ĉarmis la personeco de la “maljuna anĝelo”. Oni rakontas, ke eĉ rabistoj, kiuj atakis lin, ne rekonante pro nebulo kaj mallumo, aŭdante lian voĉon rekonis lin, tuj lasis kaj petis pardonon: “Pardonu, ni ne rekonis vin. Kia aĉulo ja povus ofendi vin?” Al iuj la doktoro memorigis pri la Lasta juĝo, kiam “ni ambaŭ ne eskapos stari kune kun ĉi tiuj homoj, kiuj el mildaj subuloj fariĝos teruraj akuzantoj”. Kaj homoj, kiu devis malhelpi lin, faris ĉion laŭ lia peto kaj fariĝis liajn subtenantojn. Iujn ŝokis la aspekto de genuiĝinta ploranta maljunulo, kaj ili nur pro tio aprobis liajn proponojn.
En 1845 doktoro Haass fondis la Polican malsanulejon por mizeruloj kaj senhejmuloj, kaj iĝis ĝia ĉefa kuracisto. En alkonstruaĵo ĉe tiu ĉi malsanulejo li loĝis ĝis la morto.
Doktoro Haass opiniis, ke multaj iĝis krimuloj pro manko de religia eduko. Por ripari tion li multe parolis kun malliberuloj, edifis ilin, disdonis presitajn ekzemplerojn de Biblio kaj alian eklezian literaturon, inkluzive broŝuron “ABC de kristana moralo”, kiun li verkis kaj pripagis ĝian presadon. La doktoro estis katoliko, sed plejmulto de iliaj helpatoj estis ortodoksuloj. Por ili li elpetis de moskva guberniestro permeson kaj de komercistoj monon por konstrui preĝejon ĉe la moskva transitprizono. . Bonan rilaton la doktoro havis ankaŭ kun malnovritanoj, kiel kun malnovritanoj-malliberuloj, tiel ankaŭ malnovritanoj-komercistoj, kiuj oferis monon por liaj proponoj.
Por malliberuloj-katolikoj, siaj samkredantoj, plej ofte poloj, li postulis, ke ili restu en Moskvo dum pli longa tempo, por ĉiu sukcesu konfesi siajn pekojn, ĉar katolikaj pastroj dumvoje forestas kaj en Siberio ne multas. Li estis paroĥano de la moskva katolika preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo, estis ano de la paroĥa konsilo. Ĉe la paroĥo li iniciatis fondon de kadukulejo por maljunulinoj.
28-an de aŭgusto 1853 doktoro Haass mortis. Moskva ortodoksa metropolito Filareto permesis servi funebrajn diservojn por la doktoro, malgraŭ ke tiu lasta estis katoliko. Por entombigo de li kolektiĝis ĉirkaŭ 20000 homoj. Lia tombo situas en Moskvo, sur la tombejo Vvedenskoe (ĝia malnova nomo estas Nemeckoje — Germana). Sur la tombo troviĝas negranda monumento kun la nomo, la datoj de la naskiĝo kaj la morto kaj la moto: “Rapidu fari bonon”. Sur la barilo oni elfandis disŝiritajn katenojn.
Beatigo
La kolektado de materialoj por beatigo de Friedrich Joseph Haass komenciĝis en la Apostola administrantujo por katolikoj de eŭropa parto de Rusio en 1995. Laŭ peto de la ĉefepiskopo de Kolonjo Joachim Meisner, kun konsento de apostola administranto Tadeuŝ Kondruseviĉ je la rajto komenci preparon al la proceso de beatigo el la Apostola administrantaro por katolikoj de eŭropa parto de Rusio estis transdonita en la ĉefepiskopujon de Kolonjo. Permeso de Kongregacio por enkanonigo de sanktuloj komenci la proceson de beatigo de Friedrich Joseph Haass (Nihil obstat) estas ricevita je. En 2011 la rajto komenci la proceson estis redonita el Kolonjo en Moskvon, ĉar dum plej granda parto de sia vivo Friedrich Joseph Haass loĝis en Moskvo. komenciĝis la dioceza nivelo de la proceso. la dioceza nivelo de la beatiga proceso finiĝis kaj ĝi estis transdonita en Vatikanon. En la komenco de oktobro 2019 la moskva katolika ĉefepiskopo Paŭlo Pezzi aprobis la tekston de preĝo per protekto de Servisto de Dio Fjodor Petroviĉ Gaaz.
Verkoj
Tiu ĉi verko, eldonita post la morto de la aŭtoro fare de doktoro Pol A.E., estas iusence testamento de doktoro Haass. En ĝi la aŭtoro esprimis siajn moralajn kaj religiajn principojn. Rete legeblas ruse. Lia filozofo verko “Problèmes de Socrate”, ankaŭ donita al doktoro Pol por eldoni post la morto, ne konserviĝis. La libreto estas reeldono de la broŝuro, kiu la doktoro Haass disdonadis al malliberuloj. Rete legeblas ruse.
48737 Cusinato
48737 Cusinato estas malgranda malhela malbone konata asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la itala astronomo Vittorio Goretti elde la Observatorio de Pianoro, proksime de Bolonjo, Italio.
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Piergiorgio Cusinato, antikvaĵisto, kiu vivas en Cortina d'Ampezzo. Bona amatora astronomo, li fondis en 1972 la Astronomian Asocion de Cortina, kies prezidento li estas. En 1973 li establis la Observatorion de Col Druscié, kun lia amiko, la inĝeniero Vittore Majoni.
Jérez del Marquesado
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1107 geloĝantoj de la municipo Jérez del Marquesado estas 547 inoj kaj 560 viroj. En la 82-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 1092 geloĝantoj, kaj aliaj 15 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 8, 3 inoj kaj 5 viroj, kaj mortis 18, 7 inoj kaj 11 viroj. Tiel la natura kresko estis -10 (-0.9%). La laborkapabla loĝantaro estis 364 homoj (32.9%).
19477 Teresajentz
19477 Teresajentz estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Teresa Lorraine Jentz, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la Hankinson Public School de Hankinson (Norda Dakoto, Usono).
Saint-Martin-de-la-Place
Saint-Martin-de-la-Place estas malaperinta komunumo de Francio en la regiono Luarlandoj, en la centro de la lando. La komunumo situas 8 kilometrojn nordokcidente de la urbo Saumur, ĉe la nordorienta bordo de la rivero Luaro.
Ĝi nun formas parton de Gennes-Val-de-Loire. En Saint-Martin-de-la-Place vivis la esperantisto Pierre Métivier (naskiĝis en 1925 kaj mortis la 26-an de februaro 2005). Profesie ĝardenisto, li estis UEA-delegito en la komunumo, dumviva membro de UEA kaj regula membro en Societo Zamenhof.
Gregorio Fuentes
Gregorio FUENTES (naskiĝis 11-an de julio 1897 sur Lanzarote, Hispanio — mortis la 13-an de januaro 2002 en Cojímar, Kubo) estis kuba mara kapitano, probabla inspiranto de Ernest Hemingway.
Li migris en aĝo de ses jaroj de la Kanariaj insuloj Lanzarote al Kubo.
Fuentes estis kapitano de Pilar, sur kiu li velumis en la Karibio kun sia amiko Ernest Hemingway, post kiam li savis lin en 1928 sur la maro. Li estis plej verŝajna inspiraĵo por la figuro de la olda fiŝkaptisto Santiago en la romano La oldulo kaj la maro.
Fuentes, suferis je kancero kaj mortis en 2002 en Cojimar je la aĝo 104 jarojn. Li neniam legis la romanon La oldulo kaj la maro.
Tropino
Tropino, tropanolo aŭ C8H15NO  estas natura ducikla saturita alkaloido ekzistanta en la Atropa Belladona (kiu apartenas al la familio de la Solanacoj), kun sennombraj biologiaj aktivecoj tiaj kiaj kontraŭinflamaj, trankviligaj kaj antifebraj krom la kromefikoj. Ĝi estis unue priskribita de Richard Willstätter (1872-1942) kaj poste esplorita de la biokemiisto Henry Lavergne Holmes. Ĝi estas la sekundara alkohola formo de la tropano kaj kelkaj proprecoj estas interese prinoti. Tropino ne permesas acetiligon aŭ benzoiligon de ĝia molekulo.
Tamen, ĝi akceptas unu molekulon de la metila jodido. Tio elmontras ke la tropino estas terciara bazo. En 1883, Friedrich von Landenberg elmontris ke la tropino enhavas reduktitan piridinan nukleon. Do li traktis la tropinon kun HI produktante tropinan jodidon, kiu povas reduktiĝi al "duhidrotropidino". Ĉi-tiu estas varmigita kun HCl kaj zinko por doni la 2-etil-piridinon.
Alzano Lombardo
Alzano Lombardo [ alcano lombardo] estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Nembro, Ponteranica, Ranica, Villa di Serio kaj Zogno. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Marteno de Tours, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
En printempo 2020 la komunumo estis inter la plej forte afektitaj de la virusa pandemio de COVID-19 - tial ekde la 10-a marto ĝi deklariĝis komplete fermita zono.
10982 Poerink
Nomo
Ĝia nomo honoras la nederlandan serĉiston de meteoroj Urijan Poerink. Li precipe partoprenis al ekspedicioj en sudan Francion por observi la Perseidojn en 1993 kaj en Sud-Koreion, Jordanion kaj Hispanion por la Leonidojn en 1998-2002.
Cuci
Cuci [kuĉj] (hungare: Kutyfalva [kutjfalva]) estas komunumo en Rumanio oriente de Luduș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Dătășeni, Orosia, Petrilaca kaj După Deal. După Deal ne plu estas loĝata.
Cuci situas sur la suda bordo de la rivero Mureș. Ĝi havas staciojn ĉe la fervoja linio inter Târgu Mureș kaj Războieni. La nacia vojo DN15 trapasas ĝin kaj ligas ĝin al Luduș kaj Iernut.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1339. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).
Benedictus de Castro
Benedictus de Castro, "Benito de Castro", aŭ "Baruch a Castro" estis juddevena portugala kuracisto, filo de la kuracisto Rodrigo de Castro, privata kuracisto de sennombraj nobeloj kaj de la dana reĝo.
Biografio
Benedictus de Castro studis medicinon en la Universitato de Franeker kaj tie doktoriĝis en la 3-a de septembro, 1624.
Poste li praktikis, laŭ Hugo Grotius kiel "vir humanissimus", en Hamburgo. De Castro rapide fariĝis agnoskita kuracisto. Kristina de Svedio estis unu el liaj pacientoj en 1645 kaj li loĝis en ŝia domo.
La kuracisto dediĉis al ŝi la libron pri "Monomachia" en 1647. Kvankam, aŭ ĝuste pro tio, ke li tre sukcesis, kristanaj kuracistoj kaj lutera pastraro plurfoje atakis lin. Ĉi tio inkluzivis la kuraciston Joachim Curtius (1585–1642), kiu anonime verkis la diatribon "Exhortatio celeberr en Hamburgo en 1631. et excellentis [...] dictata cur judei et agyptae a congressu et praxi medica arcendi sint et eliminandi", verko kiu hodiaŭ estas konsiderata perdita.
En 1652 de Castro subskribis la interkonsenton por fondi la portugal-judan komunumon "Bet Israel", kies membro li estis de la konsilantaro ekde 1654 kaj por kiu li alprenis pliajn honorajn postenojn. Kiel reprezentanto de la komunumo, li minacis, ke la komunumo retiriĝu de Hamburgo, se ili malhelpos libere praktiki ilian religion kaj ĉeesti lernejon.
En 1666 li estis ĉefa apoganto de Ŝabtaj Cvi (1626-1676). Pro ekonomiaj problemoj, de Castro devis vendi sian gravan bibliotekon en la lastaj jaroj de sia vivo. Lia tombo troveblas hodiaŭ en la juda tombejo en Altona.
Sebastian Vettel
Kariero
Al la aŭtomobilsporto Vettel venis dank'al sia patro, kiu posedis aŭtetkonkursejon kaj donacis al sia filo jam en infanaĝo konkursaŭteton. Ekde sia sepa vivaĝo Vettel aktivas kiel motorsportisto. Sebastian unue veturis la konkursaŭteton, li fariĝis sukcesa kaj gajnis en la jaro 2001 la eŭropan kaj poste la mondan ĉampionadon. En la jaro 2003 Vettel veturis por la germana Formulo BMW kaj tuj akiris la victitolon. La postan jaron li fariĝis ĉampiono en Formulo BMW. En la jaro 2005 li daŭre por la teamo Mücke Motorsport veturis konkursojn de Formulo 3 Eŭroserio. En la jaro 2007 Vettel fariĝis testpiloto por BMW Sauber en Formulo 1. Ĉar Robert Kubica en Montrealo akcidentiĝis, Sebastian Vettel povis kiel ties anstataŭanto la 17-an de junio 2007 veturi sian unuan konkurson de Formulo 1 en Indianapolis en Usono kaj gajnis jam dum sia unua konkurso poentojn por la monda ĉampionado akirante la 8-an rangon. En la jaro 2007 kaj 2008 Vettel veturis por Toro Rosso kaj ekde 2009 por Red Bull, per kiu en la jaro 2010 li atingis la grandan triumfon de la monda ĉampioneco.
En julio 2022 li deklaris en Budapeŝto ke finiĝos lia aŭtomobilsportista kariero ankoraŭ la saman jaron.
Huddersfield
Huddersfield estas urbo en Britio, kiu apartenas al la metropola provinco Okcidenta Jorkŝiro kaj al la angla regiono Yorkshire and the Humber. Ĝi estas naskiĝloko de William Henry Hirst, laŭ la Enciklopedio de Esperanto. Tie ekzistas Esperanto-grupo ekde 1908.
NGC 2242
NGC 2242 (alia indiko — ZWG 204.5) estas planeduma nebulozo en konstelacio Koĉero.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(13601) 1994 PU29
(13601) 1994 PU29 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Marsden
Pluraj homoj havas la familinomon Marsden, interkiuj:
Peda lingvo
La peda lingvo (ankaŭ nomata nord-sota) estas bantua lingvo disvastiĝinta precipe en Respubliko Sud-Afriko (9% de la sudafrika loĝantaro). Ĝi apartenas kun la sud-sota (Sesotho) kaj cvana al la subgrupo sotaj lingvoj. La peda lingvo estas la gepatra lingvo precipe de la pedoj.
Historio
Luteranaj misiistoj el Berlino ludis gravan rolon je la skribitigo de la lingvo.
Provinco Phongsali
Phongsali (laose ຜົ້ງສາລີ) estas provinco de Laoso, situanta en la nordo de la lando. La ĉefurbo de la provinco estas la urbo Phongsali. La provinco situas inter Yunnan (Ĉinio), kaj Điện Biên en Vjetnamio. Ĝia kulturo estas forte influata de Ĉinio. Ĝi etendiĝas sur kaj estas loĝata de  personoj (2015).
Koĉario
Koĉario (armene: Քոչարի, azere: Köçəri , greke: Κότσαρι Kocari, kurde: Koçerî ; turke: Koçari ), estas serio de armenaj popoldancoj, dancitaj hodiaŭ ne nur de armenoj sed ankaŭ de asirianoj, azeroj, kurdoj, pontaj grekoj kaj turkoj. Ĝi estas formo de cirklodanco.
Ĉiu regiono en la Armenaj Altebenaĵoj havis sian propran Koĉarion, kun sia unika maniero kaj dancado kaj muziko. Unu speco estas Jalio, ĥigo, dilano, danco komuna al azeroj, asirianoj kaj kurdoj havas malsamajn formojn konatajn kiel Koĉario.
Preĝejo Sankta Spirito (Remetekertváros)
Preĝejo Sankta Spirito estas romkatolika historia monumento (ekde 1978) en Budapeŝto, en kvartalo Remetekertváros. La preĝejo servas ankaŭ la franclingvan kolonion en Budapeŝto.
Historio
Ĝis la 1930-aj jaroj Remetekertváros estis apenaŭ loĝata. Tiutempe en privata loĝejo kapelo funkciis. La preĝejo estis konstruita inter 1937 kaj 1942. Unue oni konstruis kriptojn, helpe de ties vendado oni financis la plian konstruadon. Ankaŭ polaj rifuĝintoj helpis la konstruadon. En 1939 oni aĉetis la apudan domon, kiu iĝis paroĥo.
Konstruaĵo
La ĉefnavo imitas la prakristanan bazilikon, al kiu aldoniĝas 2 flankaj navoj. La turo estas kvadrata. Interne sur la kolonoj estas videblaj ŝtonaj skulptaĵoj pri 12 sanktuloj. La ĉefaltara bildo pri alveno de Sankta Spirito estis pentrita en 1982. Menciindas alia pentraĵo fare de Pál Molnár C. pri Sankta Paŭlo.
En la kirko estis entombigita sensigne vitralisto József Palka.
Kermeso okazas en Pentekosto.
Andimeŝk
Andimeŝk, estas urbego, kaj ĉefurbo de la samnoma distrikto en la Provinco Ĥuzestano, en sudokcidenta Irano.
Geografio
Andimeŝk situas ĉe piedoj de Zagros-montaro 131 kilometrojn de la provinca ĉefurbo Ahvazo, 235 kilometrojn de la havenurbo Abadano (kaj proksimume de la Persa Golfo), 388 kilometrojn de Esfahano, 458 kilometrojn de la ĉefurbo Teherano.
Historio
Andimeŝk unue aperis en formo "Adamŝahr" (Krokodilurbo) en argilaj kojnotabuloj de Mezopotamio, ja tiu loko situis en rando de la praa Mezopotamio. Poste ĝi estis nomita "Andamaska" aŭ "Andimaska", kun la signifo "amaso da butero". Ĉirkaŭ antaŭ Kristo 640 la asirianoj atakis kaj detruis la plenan regionon, denova detruo okazis en la 7-a jarcento fare de araboj. En la 19-a jarcento francaj arkeologoj trovis restaĵojn el la praaj tempoj, poste angloj trovis naftojn kaj komenciĝis la nova glora epoko de la regiono. Dum la Pahlavi-dinastio estis konstruitaj la fervojo (en 1929) kun diversaj industriaĵoj, ekzemple aluminia uzino. La urbo estis deklarita urbo en 1956, iom pli frue la olea dukto estis konstruita al Teherano.
Ekonomio
Andimeŝk estas la primara komerca centro por norda Ĥuzestano kaj unu el la ĉefproduktantoj de agrikulturaĵoj en Irano. La urbego ankaŭ havas grandan kotonan tekstilmuelilon kaj aliajn industriajn uzinojn.
Digo
25 kilometrojn norde de Andimeŝk oni konstruis digon por krei akvorezervujon en 1963. Tio helpas al la agrikulturo.
Trafiko
Andimeŝk estas signifa haltejo de la Trans-Irana Fervojo, kie ŝanĝiĝas varoj, materioj, produktoj. Ankaŭ ĉefŝoseo inter Teherano kaj Ahvazo trafas la urbegon.
Klimato
Andimeŝk situas en duonarida klimato (BSh) laŭ Klimata klasifiko de Köppen kun ekstreme varmaj someroj kaj mildaj vintroj. La meza jara pluvokvanto estas 384 mm. Inter junio-septembro ne pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 24 °C, somere rekorde ofte estas pli ol 50 °C.
6689 Floss
6689 Floss estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona geokemiistino Christine Floss de la Universitato de Washington en St. Louis. Ŝi studas la spuron da elementoj kaj ties izotopan komponiĝon en la kosmaj polveroj, kondritoj kaj diferenciĝintaj meteorŝtonoj por klarigi ties devenon.
Unibail-Rodamco-Westfield
Unibail-Rodamco-Westfield estas la ĉefa listigita komerca nemoveblaĵa grupo en la mondo, ĉeestanta en 13 landoj kaj kun biletujo de aktivaĵoj kun valoro de 56,3 miliardoj da eŭroj ĝis la 31a de decembro 2020. La grupo estis kreita en 1968 kaj havas 3 100 dungitojn en 2021. Ĝi specialiĝas pri la administrado, reklamado kaj investado de grandaj butikcentroj situantaj en ĉefaj urboj en Eŭropo kaj Usono, en grandaj oficejaj konstruaĵoj kaj en kongresaj kaj ekspoziciejoj en la pariza regiono.
La grupo havas 87 butikumadcentrojn en 2020.
Alzate Brianza
Alzate Brianza estas komunumo de Italio. Ĝi estas parto de la provinco Como en la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj Petro kaj Paŭlo.
Veľká Poľana
Velká Poľana estas eksa rutena vilaĝo de orienta Slovakio. La teritorio de vilaĝo kuŝas en distrikto Snina. Unua skribaĵo pri vilaĝo estas de jaro 1493. Dum historio la vilaĝo apartenas origine al noblaj familioj de Humenné, poste al kelkaj aliaj noblaj familioj.
La vilaĝo estis neniigita pro la konstruaĵo de Trinkakvujo Starina en 1986 kune kun aliaj ses vilaĝoj. De estinta vilaĝo konserviĝis nur tombejo de Unua mondmilito kun rotundo-memoraĵo, vilaĝa tombejo  kaj unu dometo. Sur la monto Zadný Hodošík (825 m s.m. ) estas la plej alte situanta milit-tombejo de la unua mondmilito en Slovakio. Aŭtoro de ĝi estas Dušan Jurkovič. Nune la teritorio estas en la nacia parko Poloniny kaj la katastro de la vilaĝo apartenas al vilaĝo Stakčín.
Saint-Nabord
Saint-Nabord estas franca situanta en departemento, regiono Grand Est.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Navoiriauds.
Ignác Török
TÖRÖK Ignác (toeroek) estis hungara honvedgeneralo, unu el la 13 martiroj de Arad naskita en Gödöllő la 23-an de junio 1795 kaj ekzekutita en Arad la 6-an de oktobro 1849.
Veľká Poľana
En la vilaĝo naskiĝis je la 15-a de aŭgusto 1919 profesoro Orest Dubay, slovaka akademia pentristo.
Vidu ankaŭ
Eksaj slovakaj vilaĝoj
Ignác Török
Kariero
Török studis en Vieno en la akademio de militinĝeniero. Mallongtempe li servis en la reĝa gardistaro. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis majoro direktoro de fortigo de Károlyváros, poste vickolonelo, direktisto de la fortigaj laboroj de Komárom. De 29-a de januaro 1849 kiel generalo li estis komandanto de la fortikaĵo Komárom ĝis 10-a de marto. En junio li direktis la ruinigon de fortigaĵoj de Buda konstruitaj de Hentzi, poste laboris ĉe la fortigo de Segedo. Siajn lastajn tagojn li pasigis en la tendaro de Artúr Görgey en Arado.