cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stacidomo de Tiraspolo
Historio
En 1846 jaro, belga inĝeniero Zuber komencis tralaboradon de origina projekto de fervojo inter urboj Odeso kaj Tiraspolo, kaj vilaĝo Parcani. La konstruado de fervojo en Tiraspolo estis komencita en la dua duono de 1860-aj jaroj. En 1867 jaro estis kreita la fervojo inter stacidomo Rozdilna kaj Tiraspolo.
Komence de 20-a jarcento, pasaĝera trafiko grave rolas en fervoja trafiko de la regiono. La fervojo inter Odeso kaj Kiŝinevo estis uzata por pasaĝeraj kaj ŝarĝaj vagonoj, ankaŭ por poŝtpreno.
En aprilo de 1944 jaro, dum la Dua mondmilito, tiraspola stacidomo estis bruligita de retiriĝantaj germanaj kaj rumanaj trupoj. La stacidomo estis restaŭrita post la milito.
La stacidomo havas 2 kajojn kaj 12 trakojn.
Intercités
Intercités (Inter civitoj), antaŭe Corail Intercités, estas varmarko kreita de SNCF en januaro 2006, por valorigi mez-distancajn trajnojn en Francio, uzante veturilojn de tipo "Corail" renovigitajn de SNCF aŭ de regionoj, laŭ la fervojaj linioj. Ekde la, post la kunfandiĝo de "Corail", "Téoz", "Lunéa" kaj Intercités, la marko entenas ĉiujn « klasikajn trajnojn » de SNCF veturantajn dumtage kaj dumnokte. Ekde la, la ŝtato estas la organiza aŭtoritato de tiuj trajnoj nomitaj « trajnoj de ekvilibro de la teritorio ».
NGC 5317
NGC 5317 (aliaj indikoj — NGC 5364, UGC 8853, MCG 1-36-3, ZWG 46.9, IRAS13536+0515, PGC 49555) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Intercités
Historio
Tiu marko estis kreita por revivigi iujn liniojn antaŭe priservitajn de Ekspresoj kaj rapidtrajnoj "Corail" fariĝintaj GL (Trajnoj de Grandaj Linioj) kaj poste TIR (Trajnoj Inter-Regionaj). Tiuj ligoj de nacia intereso (Teritoria planado) ne profitas el financado fare de Regionoj de Francio kiel okazas por linioj de TER, eĉ se kelkaj regionoj investis en la modernigon de materialo.
NGC 5317
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 5317, NGC 5364.
Intercités
Historio
Pro la amasa alveno de novaj motorvagonaroj anstataŭantaj trajnojn Corail, la nomo Corail Intercités estis ŝanĝita, fine de septembro 2009, al Intercités.
NGC 5317
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Coahuitlán
Coahuitlán estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Progreso de Zaragoza. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 037.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7243 loĝantojn. El tiuj estis 3577 viroj kaj 3666 virinoj. La komunumo havas surfacon de 95.4 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 16 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 43 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 180 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 6553 personoj. En la jaro 2000 temis pri 6876, do temis pri kresko / malkresko je 0.97 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 5880 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3181 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 54.10 % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30037a.htm
37-a SAT-Kongreso 1964
La 37-a Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en somero 1964 okazis en la urbo Narbono de Francio kun 300 partoprenintoj.
50 jarojn poste, en 2014, denove kongresas SAT en Francio (post Parizo en 1971 kaj 2007, Lekturo en 1978, Bordozo en 1984 kaj Bulonjo-ĉe-Maro en 1987), ĉi foje pli norde, en Bretonia Dinano.
Golfo de Somme
Golfo de Somme (baie de Somme) situas ĉe la marbordo de regiono Pikardio, en Francio. Ĝi etendiĝas sur 70 kv. km. Ĝi estas tre riĉa ekologie aparte kiel grava ornitologia loko.
Situo
Golfo de Somme situas inter pinto de Le Hourdel sude kaj pinto de Saint-Quentin-en-Tourmont norde. Rivero Somme, marborda rivero, kiu donis sian nomon al la departemento, enfluas en Manikan Markolon tie.
Prezento
La dolĉa akvo de la rivero fariĝas saleta kaj fluas laŭ marborda rivero, kiu norden supreniras laŭborde, plufluanta per aldonoj de dolĉa akvo el rivero Authie kaj poste de rivero Canche.
Tiuj akvoj iomete malpli salaj estas ŝatataj de alvusoj kaj adoltoj de multaj fiŝspecioj. Tio konsistigas specon de biologia koridoro, kun malsama akvamaso supreniranta norden. Atlaso de loĝejoj kaj specioj en submaraj fundoj estis kreitaj kadre de angla-franca programo "CHARM" (CHannel integrated Approach for marine Resource Management).
Geologio
La estuaro, la konfiguro, la plaĝo klare havas hidrologian originon, sed verŝajne ankaŭ tektonika, eĉ eble novtektonika, kun fendaro, kiu ŝajnas estinta aktiva en Kvaternaro, aparte en la eŭstazia kunteksto.
Historio
Periferio de Golfo de Somme kaj de ties estuaro estis drenitaj kaj aranĝitaj ekde Mezepoko.
En decembro 1430, Johana de Arko, malliberulo de angloj, estis en malliberejo en Crotoy kaj trairis la golfon ĝis Saint-Valery kaj poste estis kondukita al Rouen por sia juĝo. <!-- En 1899, Louis Barron, okaze de trairo de Francio priskribis Golfon de Somme, ties estuaron kaj ties medion tiel : '' -->
Karakteristikoj
La golfo konsistas precipe el du medioj :
Ĝi konsistas el du eniĝintaj estuaroj :
Golfo de Somme estas nun agnoskita je internacia nivelo pro sia ekologia riĉeco ; ĝi estas konsiderata kiel granda ornitologia loko. Ĝiaj malsamaj areoj ofertas akceptajn kondiĉojn favorajn al nemigraj kaj migraj birdoj.
Tiu riĉeco instigis al kreo, en ĝia norda parto (enfluejo de rivero Maye), de nacia ĉasrezervejo en 1968, transformita en natura rezervejo (kun limŝanĝoj) en 1994, la natura rezervejo de Golfo de Somme, en kiu Parko Marquenterre estas parto.
Fine, Golfo de Somme estas ankaŭ fama pro ĉeesto de fokoj, al kiuj oni konsilas ne alproksimiĝi : ordinaraj fokoj (pli ol 100 en 2006 kaj 2007, pli ol 150 en 2009 kaj 2010 kaj pli ol 190 en 2011) sed ankaŭ kelkaj grizaj fokoj. Ĝi estas ankaŭ ripozejo por akvobirdoj (platbekaj anasoj, fajfanasoj...) kaj vadbirdoj (galinagoj, kurloj, hematopoj, vaneloj,...) kio konsistigas ĉasejon por akvoĉasaĵoj. Ĝi estas ankaŭ areo de escepta biologia produktado (aparte por kardioj), precipe en Golfo de Canche.
Sablopleniĝo minacas la golfon kaj la unuaj simptomoj estas jam videblaj.
Protekto de la loko
Ekde 1999, la golfo apartenas al la klubo de la plej belaj golfoj en la mondo, same kiel Golfo Halong aŭ ankaŭ golfo de monteto Sankta-Mikaelo.
Doubrava (Puclice)
Doubrava estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Puclice, en distrikto Domažlice. Ĝi troviĝas proksimume 2 km nordokcidente de Puclice. Estas ĉi tie registritaj 21 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Golfo de Somme
Grand site de France
Golfo de Somme oficiale fariĝis Grand site de France la (deka loko markita en Francio), kiel unu el la plej vastaj malsekejoj de Francio, registrita en la eŭropa reto Natura 2000 / Konvencio de Ramsar.
Doubrava (Puclice)
Doubrava situas en katastra teritorio Doubrava u Puclic kun areo 3,3 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1542.
Golfo de Somme
Reglamento
Prefekta dekreto malpermesas akvoskoteron tutjare en Golfo de Somme.
Agrikulturo
Ne maloftas ŝafaroj sur la golfo en malalta tajdo, ilia aparta karngusto akiris markon AOC de ŝorŝafoj de Golfo de Somme ( « prés-salés » de la baie de Somme). La parto de la golfo malkovrita je malalta tajdo en kiusin nutras la ŝafoj nomiĝas flusejo. En Golfo de Somme estis kreita ĉevala raso Hensono.
Turismo
Tri fiŝkaptaj aŭ jaĥtaj havenoj ekzistas en la golfo : Le Crotoy, Saint-Valery-sur-Somme kaj Le Hourdel.
La malnova urbo Saint-Valery-sur-Somme posedas rimarkindan mezepokan heredaĵon. Mara Pikardio posedas belajn ekzemploj de flamgotika arkitekturo en Abbeville, Saint-Riquier kaj Rue.
Artistoj kaj Golfo de Somme
Ekde la 19-a jc, skribistoj kiel:
Pentristoj estis ankoraŭ pli multaj por inspiriĝi per koloroj de la golfo, :
David Lean
David LEAN (naskiĝis la en Croydon, Londono - mortis la  en Londono) estas brita kino-reĝisoro kaj produktoro.
5301 Novobranets
5301 Novobranets estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la 20-an de septembro 1974 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa kaj ukraina verkisto Vasilij Andrejeviĉ Novobranec (1904–1984).
Mariann Engrich
[engriĥ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Engrich Mariann estis hungara karateisto, tekvondisto, piedbatboksisto, trejnisto. Ŝia persona nomvarianto estis Marianna.
naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo (Zsámbék), poste trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Kelkfoje ŝi estis ankaŭ stuntisto en filmoj, kie necesis speciala luktado. Ŝi mortigis sin eble pro neatendita malvenko.
Sporta kariero
ĝis sia morto estis luktosportisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis la unua en mondĉampionumo en 1987 kaj 1988 (tekvondo, lukto, respektive rompo), krome estis eŭropa ĉampiono en 1988 (piedbatbokso). En la lastaj jaroj ŝi estis ankaŭ trejnisto.
Moville
Moville ( Irlande:Magh Bhille) estas urbo en Graflando Donegal proksime de la plej norda punkto de Irlando. Laŭ la censo de 2006, la urbo havas 1 427 loĝantojn.
La urbo bele situas ĉe la okcidenta bordo de Lough Foyle, proksimume 30 km de Derry, kiu situas trans la limo kun Nord-Irlando. Ĝia plej alloga vidindaĵo estas la granda apudmara parko kun muzikejoj, promenitineroj, ludejoj kaj belaj vidaĵoj trans la akvoj de la lago al Nord-Irlando. Pro la plezura situo kaj la apudeco de pluraj belegaj plaĝoj, Moville ricevas multajn vizitantojn kaj ekskursantojn dum la someraj monatoj.
En la dua duono de la 19-a jarcento, Moville estis grava punkto de enŝipiĝo por multaj vojaĝantoj, speciale elmigrantoj, al Kanado kaj Usono. Vaporŝipoj de la Anchor Line, de Glasgovo, kaj aliaj ŝiplinioj de Glasgovo al Novjorko regule estas petataj al Moville por aldonaj pasaĝeroj. Hodiaŭ, la urbo ricevas malmulte da ŝipvetura trafiko; ĝi ankoraŭ havas malgrandan fiŝistan havenon, sed la grava komerca fiŝista haveno de Greencastle situas nur je distanco de kelkaj kilometroj.
La jara regatto okazas ĉiujare en aŭgusto en Moville, kaj tio okazis ekde la 19-a jarcento.
László Gábor (aktoro)
Gábor László [p. ga:bor] rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Zalău la 27-an de novembro 1973.
Kariero
László Gábor debutis en 1996 en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj ekde 1999 li estas ano de la teatro Tomcsa Sándor Színház de Odorheiu Secuiesc.
Ohaba (Alba)
Ohaba (Alba) (hungare: Székásszabadja, germane: Neudorf) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Blaj. En 1910 ĝi havis 1 419 loĝantojn (rumanoj), en 1992 — 718. Ĝia unua mencio estas en 1372. En la 17-a jarcento ĝia hungara-saksa loĝantaro pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre apartenas al ĝi: Carpen, Carpenii de Sus, Colibi, Cunta, Draşov, Măghierat, Secăşel, Spring, Vingard.
Undekila acetoacetato
Undekila acetoacetato aŭ C15H28O3 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la acetoacetata acido kun undekanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Undekila acetoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Malonataj esteroj kaj acetoacetataj esteroj estas pli acidaj ol akvo kaj alkoholoj.
Preĝejo fortresa de Alțâna
La fortikigita protestantisma defend-preĝejo de Alțâna (Biserica evanghelică fortificată din Alțâna, Kirchenburg Alzen, Alcinai erődtemplom), distrikto de Sibiu, Rumanio, konstruitis en la 16-a jarcento anstataŭigonte multe pli malnovan romanikan kapelon. Ĝi rangas sur la ŝtata listo pri historiaj monumentoj de 2010 (SB-II-a-A-12310) kun jenaj subaĵoj: preĝejeroj de la 13-a kaj de la 15-a jarcento, de 1500-1520, turo de 1853-1859; ĉirkaŭataĵoj kun turoj kaj arĥitekturo ĉirkaŭfermeja (15-a kaj 16-a jc.); kampanilo (de 1856-1858). Temas sendube pri unu el la plej belaj fortresopreĝejoj de Transilvanio.
Historio
Parola tradicio diras, ke la unuaj saksoj kondukitis de dek gravuloj. Ĉar ĉiu volis iĝi la nomdonanto por la vilaĝo, oni prenis la nomon pri "ĉiuj dek", en la germana: "All Zehn" (Alzen, la germana versio de la komunumo). La unua endokumenta mencio estas de 1291 sub la nomo "Olchona". Konatas ke la saman jaron du influplenuloj de la senjoroj de Gerlach kaj Ștefan, aĉetis surloke loĝejojn. Alțâna dum jarcentoj pluraj regitis fare de tiuj ĉi senjoroj. Temis pri unu el la plej grandaj saksaj familioj ĉe la sidejo de Nocrich kaj eĉ ekzistis planoj translokigi la ĉeflokon de Nochrich al Alțâna, fakto kiu eĉ aperas en dokumentoj tiutempaj. En unu el ili de 1361 ankaŭ nome menciitis la vilaĝestro de Alţâna. Alţâna estis libera vilaĝo ene de la Reĝa tero (Transilvanio), kaj certa Syffridus el Alzen ĉeestis la kunvenon de la Sep seĝoj en la jaro 1349. En 1374 estis en Alțâna ne malpli ol 80 mastrumejoj. La ambicio de la anoj de Alțâna iĝi mem administra centro ja daŭris. La vilaĝano Johann Gerend ekplenumigitis Alțâna en 1532 fukckii kiel ĉefloko de reĝa distrikto kaj li mem en dokumentoj nomis la vilaĝon ĉefopidumo. Tio igis ke la nocrich-anoj memkompreneble plendis en 1581 ĉe Kristoforo Báthory: pro ke intertempe ties parenco Gerendi memdecide faris "oppidum Olczena" sidejo unuaranga. Tamen en 1588 Sigismund Báthory decidis ke restu sidejo de la reĝa grafujo Nocrich; la alțana-anoj almenoj havu la rajton elekto siajn proprajn grafojn. Unu jaron poste la vilaĝanoj ricevis la privilegion okazigi po du foirojn por jaro kaj inter 1592/93 la defendorajto "ius gladii" ceditis al ili. Nova plendego fare de la nocrich-anoj venis en la jaro 1620 al la asemblejo de la Universitas Saxorum pri provo nova plialtrangigi Alţâna. Post internaj militoj ekzistis en 1695 ankoraŭ 25 loĝejoj individuaj kontraŭ 48 forlasitaj bienoj, 8 detruitaj bienoj kaj naŭ vidvinoj.
Ŝajne surkonstruitis en la 13-a jarcento romanika baziliko sentura; en 1549 fakturo raportas pri alikonstrulaboroj. Tiam iĝis ekz. la longa ĥorejoformo dume la antaŭa estis estinta multe pli malgranda kaj kvadrata. Vestvande de la suda navo troviĝas malaltigita relifo kun bildigo de la benanta Jesuo. El tio oni konkludas ke estis surloke altarejo malnova. La fenestroj estas el multkolora vitro. La unua sakristio ĉe la norda flanko de la altarejo, la dua pli sude. Ĉeenireje konserviĝis romanika arketo.
En 1575 Efrosini kaj Jakobo Paleologos, idoj de la bizanca samnoma dinastio, donacis memortabulon ĉe la suda kolono de la triumfarko en memoro de la filino Despina kiu mortis en Alțâna. Ŝia bildo montras suĉinfanon. Baptujeto el 1404 apuda ŝtelitis antaŭ kelkaj jaroj.
En la meza navo estas galerio kun parapeto barokstila kiu atingebas tra ŝtuparo el la suda navo. Aliro al la sonorilejo faratas tra kaŝita pordo malantaŭ la orgeno: la kampanilo konstruitis en la jaro 1856 por anstataŭigi pli malnovan samlokan. Tiu ĉi malkonstruitis en 1853. Ĝi havis remparojn kja defendogaleriojn. La nuna havas plurajn etaĝojn kaj la sonoriloj estas en la tria. La Johano-sonorilo venis el la komunumo Unterden, kiu post bataloj kontraŭ la turkoj malfondiĝis. .
Saint-Rivoal
(jen france, bretone Sant Riwal) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Preĝejo fortresa de Alțâna
Historio
La orgenon konstruis en 1780 J. Hahn el Sibiu.
En la 4.11.2020 kolapsis la plafono de la defendokirko supre de la meza navo. La benkoj, gildoflagoj kaj la historia orgeno ege damaĝitis. Restis netuŝita la ĥorejo kun altaro kaj malkaŝitaj freskoj.
Fortikigaĵoj
Havas la rempararo muron ovalon kun diametro eosta-uesta de 75 metroj kaj norda-suda de 62 metroj. Ne tute konatas konstrudato ĝia, sed la ronda formo mura verŝajnigas la 15-an jarcenton. La eosta turo kun tri etaĝoj ŝanĝiĝis en portaloturon kun volbita enirejo kaj herso. Poste troviĝis ene simpla deponejo por nutraĵoj. Ekzista ankaŭ aliaj turoj okcidentaj, sudaj kaj nordaj: la lastemenciitaj terenfalis en la jaro 1914-a.
2869 Nepryadva
2869 Nepryadva estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Neprjadva (cirile Непрядва) en la Tula provinco ; rivero longa de 48 km, dekstra alfluanto de Don. Proksime de ties alfluejo situiĝas la kampo Kulikovo kie okazis la la batalo de Kulikovo.
Vezuvio
Monto Vezuvio (itale, Monte Vesuvio, elp.:MONte veZUvjo) estas vulkano situanta oriente de Napolo, Italio, kiu desupere observanta la golfon de Napolo. Unu el la tri plej aktivaj vulkanoj en Italio, kaj unu el la plej perfortaj sur la tero, ĝi estas 1.281 metrojn alta. La regiono ĉirkaŭ ĝi estas nacia parko (1996).
La erupcio de Vezuvo en 79 p.K. detruis la romiajn urbojn Pompejo kaj Herkulano. Ĝi estis la unua dokumentita eksplodo en la historio. De tiam Vezuvio erupciis multajn fojojn kaj estas konsiderata unu el la plej danĝeraj vulkanoj en la mondo pro la alta loĝdenso ĉirkaŭ ĝi. En kazo de eksplodo, ĉirkaŭ tri milionoj da homoj estas en danĝero.
Geologio
Inter la Apeninoj kaj la bordo de la Tirena Maro estas sinsekvo de vulkanoj, plejparte ne plu aktivaj. Ĉirkaŭ Napolo estas Insulo Ischia (lasta erupcio en 1301), Flegreaj Kampoj (lasta erupcio en 1538) kaj Vezuvio, kiuj estigas la "kampanan vulkanan arkon". Pli sude, la sinsekvo plu daŭras sub la maro (krom monto Vulture) kaj ekreaperas ekster la akvo kun la insula vulkano Strombolo.
Vezuvio estas plurtavola vulkano karakterizita per kruta pinto kaj perfortaj erupcioj. La monto havas longan historion - la plej malnova roko provita el ĝi aĝas ĉirkaŭ tricent mil jarojn kaj probable estis parto de pli frua praa vulkano nomata Monto Somma.
La restaĵoj de Somma, kune kun Vezuvio, konsistigas la vulkanan komplekson Somma-Vesuvio. La kruta rando de la estuaro de Somma ĉirkaŭis la Vezuvian konuson ĝis la granda erupcio en 79 p.k., kiu detruis parton de la rando de la kaldero. Hodiaŭ ĝi estas ĉirkaŭita de la ĉirkaŭaĵoj de Somma nur norde kaj oriente. La diametro de la vulkano estas 5 km. La strukturo de la monto daŭre varias de erupcio al erupcio. Nuntempe (2008) la alteco de la centra konuso estas 1.281 metroj, la randoj de la somma atingas altecon de 1.149 metroj, kun inter ili kaj la vulkana konuso disigas la valon Atrio-di-Cabalio, longan 5 km.
Erupcioj
En la areo okazis erupcioj jam antaŭ 400mil jaroj, sed la nuntempa Vezuvio naskiĝis ĉirkaŭ antaŭ 20mil jaroj kaj estis komence pli alta ol hodiaŭ.
En la komenco estis almenaŭ du gravaj erupcioj, kiuj atingis aŭ superis la nivelon "5" en la skalo de Vulkan-eksploda indikiloj ("pliniaj" aŭ kataklismegaj erupcioj): "Pomici di Base" (ĉ. 16000 a.K.) kaj "Pomici Verdoline" (ĉ. 14000 a.K.). Poste, sed ankoraŭ antaŭ historiaj tempoj, okazis du aliaj pliniaj erupcioj: "Pomici di Mercato" (ĉ. 6000 a.K.) kaj "Pomici di Avellino" (ĉ. 2000 a.K.).
La plej detrua erupcio de Vezuvio en historia tempo okazis la kaj detruis la romiajn urbojn Pompejon kaj Herkulanon. Ĝi estis observata kaj priskribata de Plinio la Maljuna, kiu mortis pro ĝi kaj donis al tiaj erupcioj la kutiman nomon de "pliniaj". Verdire, jam antaŭe, en 216 a.K., okazis alia erupcio observata de homoj, malpli forta. Aliaj gravaj historiaj erupcioj okazis en la jaroj 472, 512, 1631, ses fojojn en la 18-a jarcento, ok fojojn en la 19-a jarcento, 1906, 1929 kaj 1944. Ekde 1944 ne estis erupcioj.
El tiuj, laŭ la Smithsonian Institution, nur tri atingis la nivelon "5". Unu estis la fama erupcio detruinta Pompejon, kiu verŝajne daŭris 4 aŭ 5 tagojn. La ceteraj okazis en 472 kaj en 1631-1632 (pli ol unu monato inter decembro kaj januaro). Kelkaj plu atingis la nivelon "4".
La lasta erupcio en 1944 (kiu pli ĝuste estis la fino de daŭra erupciado inter 1913 kaj 1944) atingis nur la nivelon "3".
Nuna kondiĉo
Vezuvio ne estas konsiderenda malaktiva sed nur dormanta.
En 2001 sciencistoj trovis ke estas magmo sub Vezuvio ĉirkaŭ 8 km sub la marnivelo; la magmo estigas ĉambron vasta almenaŭ 400 km².
Urboj kaj urbetoj
Malgraŭ la danĝero de gravaj erupcioj, la regiono ĉirkaŭ la piedoj de Vezuvio estas dense loĝata.
Jam en la antikva tempo Pompeii (Pompejo), Herculaneum (Herkulano) kaj Stabia, ĉiuj detruitaj de la erupcio de la jaro 79, estis sufiĉe grandaj urboj. Nun en la sama lokoj estas Pompei, Ercolano, Castellammare di Stabia. Apud la maro estas ankaŭ Torre del Greco, Torre Annunziata, Portici ktp, kaj en la orienta flanko Ottaviano, San Giuseppe Vesuviano ktp.
Biologio
La natura areo ĉirkaŭ Vezuvio estas ekde 1995 nacia parko (75 km²).
Kvankam la ĉefa celo de la parko estas protekti geologion kaj mineralojn de la vulkano, estas interesaj ankaŭ bestoj kaj plantoj.
Inter aliaj, estas likeno, Stereocaulon vesuvianum, kiu kreskas nur sur Vezuvio kaj kovras la tutan lafon de 1944 donante al ĝi grizarĝentan koloron.
Ohaba (Lăpugiu de Jos)
Ohaba (Lăpugiu de Jos) (hungare: Ohába) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 364 loĝantojn (rumanoj); en 1992 198 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1372. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăpugiu de Jos.
Marisa Berenson
Vittoria Marisa Schiaparelli BERENSON (15an de Februaro, 1947) estas usona aktorino kaj manekeno. Ŝi aperis sur la kovrilpaĝo de Vogue kaj de Time, kaj ricevis la premion al duaranga aktorino "National Board of Review Award for Best Supporting Actress" pro sia rolo kiel Natalia Landauer en la filmo de 1972 nome Cabaret. Tiu rolo havigis al ŝi ankaŭ nomumojn al Ora Globo kaj al premio de BAFTA. Ŝi aperis elstare ankaŭ en aliaj filmoj kiel La morto en Venecio (1971), Barry Lyndon (1975), S.O.B. (1981) kaj Io sono l'amore (2009). En tute ŝi aperis en almenaŭ kvardek kinfilmoj.
En 2001, ŝi debutis en Broadvejo per ludado en Design for Living de Noël Coward, sed ankaŭ ludis por Romeo kaj Julieto de William Shakespeare. Ŝi ankaŭ partoprenis en nombraj televidaj filmoj, epizodoj de serioj ktp.
Sangha (apartigilo)
Sangha,Sanga aŭ Sangho havas diversajn signifojn. Ĝi estas la nomo de:
Vidu ankaŭ:
Keiki Shimizu
Keiki Shimizu (清水 慶記, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Omiya Ardija, Thespakusatsu Gunma kaj Blaublitz Akita.
7344 Summerfield
7344 Summerfield estas malgranda, treege hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy, elde la Observatorio de la Monto Palomar, (kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Robert kaj Lisa Summerfield, kiuj klopodas disvastigi la astronomion al la publiko. La geedzoj Summerfield alportas sian kolekton da teleskopoj, el kiuj unu kun spegulo de 0,9 m, al publikaj "festoj de la steloj", trakurante por tio la usonan kamparon. Ilia organizo ""Astronomy To Go" starigas sesiojn de edukadoj en dekduoj da lernejoj ĉiu jaro.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita en 2017 de D. Pray, P. Pravec, H. Kucakova, K. Hornoch, P. Kušnirák, V. Chiorny, N. Gaftonyuk kaj V. Benishek per observoj de, anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de 1,11 ± 0,19 km kaj orbitas je distanco de ĉirkaŭ 11 km de la ĉefa korpo. Ĝia orbita periodo estas 0,7254 ± 0,0004 tago (17,41 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Thörishaus Station (stacidomo)
Thörishaus Station estas fervoja stacidomo en Köniz, Svislando.
Monte Negro
Monte Negro estas municipo en la brazila subŝtato Rondonio, kiu havis 14.091 loĝantojn en 2010.
Ĝerf el Ahmar
Ĝerf el Ahmar (arabe الجرف الأحمر), ruĝaj rifoj, estas jun-ŝtonepoka arkeologiejo en Sirio; ĝi situas sur la maldekstra bordo de la meza Eŭfrato, estis loĝata inter 9.600 kaj 8.500 a. K. kaj estas same aĝa kiel la Göbekli Tepe kaj tiel apartenas al la plej malnovaj setlejoj de la neolitiko.
Ĝerf el Ahmar situas sur du terholmoj, kiuj disigas malgranda uedo. Unue setlis homoj sur la „orienta altaĵo“, kie troviĝas naŭ konstrutavoloj unu sur la alia. Dum la kvina setliĝo sur la „Orienta altaĵo“, komenciĝis ankaŭ sur la „Okcidenta altaĵo“ kvin konstrutavoloj. Ĝerf el Ahmar estis dum kvin jarcentoj karakterizata de Murejbet-kulturo. La lasta setliĝo de ambaŭ montetoj montras transiran periodon al kulturo de antaŭkeramia neolitiko B. Oni trovis tie armilojn el fajroŝtono, piktogramojn, mesaĝojn en bildoskribo sur malgrandaj ŝtonoj.
Ĝerf el Ahmar montras tipajn karakterizaĵojn de la Murejbet-kulturo: arkitekturo, laboriloj, armiloj el fajroŝtono same kelkaj el rokaĵo. Post detruo de la vilaĝo, ĝi estis ĉiam rekonstruita. Ĉiu elfosa tavolo montras memstaran evoluon, kiuj do montras ekde la 8-a jarmilo a.K. Unuecan strukturon. Unuaj transiroj al agrokulturo estas rimarkeblaj, kion montras restaĵoj de sovaĝa hordeo kaj unugrajno.
Saint-Étienne-aux-Clos
Saint-Étienne-aux-Clos estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 231 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2006.
Geografio
Saint-Étienne-aux-Clos etendiĝas sur 34,78 km², kaj havis 231 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Saint-Étienne-aux-Clos situas je alteco de 793 metroj.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Saint-Étienne-aux-Clos antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Bernard Couzelas, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Saint-Étienne-aux-Clos apartenas al la kantono Ussel-Est, kies ĉefurbo estas Ussel. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Sonnenberg (Brandenburgio)
Sonnenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberhavel de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kresta penelopo
Ili reproduktiĝas en malaltaj teroj el suda Meksiko kaj la Jukatana Duoninsulo al okcidenta Ekvadoro kaj suda Venezuelo ĝis 1850 m altitude.
La Kresta penelopo estas arboloĝanto nome arbara specio. La nesto estas konstruita el bastonetoj en arbo aŭ stumpo kaj kovrita el folioj. La ino demetas 2 aŭ 3 grandajn aspraŝelajn blankajn ovojn kaj kovas ilin sola.
Tiu estas granda ĉasbirdo, kun longo varia el 84 al 91.5 cm. Tiuj birdoj komune pezas ĉirkaŭ 1750 g, kvankam povas pezi tiom malmulte kiom ĝis 1361 g ĉe P. p. brunnescens, la plej malgranda raso averaĝe. Inter standardaj mezuroj, la flugillongo estas 33 al 42.8 cm, la vosto estas 34 al 41.5 cm kaj la tarso estas 7.4 al 9.1 cm. Ĝi estas simila laŭ ĝenerala aspekto al meleagro, kun malgranda kapo, longaj fortaj kruroj, kaj longa larĝa vosto. Ĝi estas ĉefe malhelbruna, kun blanka punkteco en kolo kaj brusto. La pugo kaj ventro estas rufecaj. La kapo havas krispecan kreston, el kiu la specio ricevas sian nomon, bluecgrizan nudan haŭtaĵon ĉirkaŭokulan, kaj nudan ruĝan rimarkindan mentonsakon.
Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junaj birdoj havas nigrajn vermikulaĵojn kaj okrecajn makuletojn ĉe la korpoplumaro.
La Kresta penelopo estas bruema birdo kun laŭta kanto plii aŭ kvonk, fajfa kontaktalvoko kaj pova mateniĝa kanto kelIIIa!.
Temas pri sociema birdo, ofte vidata en paroj aŭ familigrupoj de 6–12. Ĝi piediras laŭlonge de branĉoj serĉe de frukto kaj folioj kiujn ĝi manĝas, aŭ ekflugas per peza anieca flugilfrapado kaj glitado.
La teritorio de tiu specio estis akre tuŝita for de malproksimaj aŭ protektitaj arbaroj pro senarbarigo kaj ĉasado.
Malagarasi
La rivero Malagarasi estas rivero de sudorienta Burundo kaj nordokcidenta Tanzanio, fluanta tra la Regiono Kigoma. Ĝi estas la dua plej longa rivero en tiu laste menciita lando, kaj havas la plej grandan akvokolektan basennon el ĉiuj el la riveroj kiuj fluas al la Lago Tanganjiko. La Humidejoj Malagarasi-Mujovozi estas proklamitaj loko de la Ramsar-Interkonsento. Loka triboj kromnomas la Malagarasi kiel "la rivero de la malbonaj spiritoj".
-5.25639°N, 29.80167°W
Barinas (ŝtato)
La ŝtato (respektive subŝtato) Barinas (aŭ Barinaso esperantigita) estas unu de la 24 federaciaj entoj kiuj kunformas Venezuelon, nome la República Bolivariana de Venezuela. Ĝi situas en la regiono Los Llanos kaj malgranda parto apartenas al la regiono de Andoj. Ĝi enhvas teritorion de, kio estas de la landa teritorio. Laŭ INE ĝi enhavas totale loĝantojn, tio estas la 15-a plej loĝata ŝtato de Venezuelo.
Ĝi limas norde kun la ŝtatoj Trujillo, Portuguesa kaj Cojedes, sude kun la ŝtatoj Apure kaj Táchira, oriente kun Guárico kaj okcidente kun Mérida kaj Táchira. Ĝi havas 12 municipojn kaj 52 submunicipojn nome parroquias. Ĉefaj urboj estas la jenaj: Barinas, Socopó, Ciudad Bolivia, Barinitas, Sabaneta, kaj aliaj.
Villanova Tulo
Villanova Tulo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sardio kaj al la provinco Sud-Sardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Gadoni (NU), Isili, Laconi (OR), Nurri, Sadali kaj Seulo.
12895 Balbastre
12895 Balbastre estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca komponisto Claude Balbastre (1724–1799), kiu, skribinte pli-malpli akademian verkon pri orgeno en Dijon, prosperis kiel laŭmoda pariza instruisto pri klaviceno instruisto kaj kosmopolito. La Lugeac kaj La d'Héricourt estas inter la plej bonaj verkoj por klavaro de la 1750-aj jaroj.
Dezső Perczel
Dezső Perczel [deĵO percel], laŭ hungarlingve kutima nomordo Perczel Dezső estis hungara politikisto, ministro. Lia patro estis Béla Perczel.
Dezső Perczel naskiĝis la  1848 en Szekszárd. Li mortis la 1913 en Bonyhád.
Biografio
Dezső Perczel akiris juran diplomon en Pest (urbo). Li estis subnotario en 1868 en Baranya (reĝa departemento), en 1877 li jam estis vicdepartementestro de Tolna (reĝa departemento), kie li strebis multe por konstruadoj de fervojaj linioj. Inter 1887 kaj 1918 li estis parlamentano, dume inter 1895 kaj 1899 li estis ministro pri enlandaj aferoj. Li streebis por la burĝaj geedziĝoj, kontraŭ la laborista kaj minoritata movadoj.
József Horák
József HORÁK [hora:k] estas rumania kemiisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la. Li estas la filo de József Horák (patro).
Biografio
József Horák diplomitiĝis en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo pri kemio (1965), li estas doktoro pri kemio (1980). Li estis kemiisto en Câmpia Turzii, de 1972 scienca kunlaboranto de OGYI. Li publikigis en pluraj fakrevuoj (Viaţa Medicală, Studia Universitatis Babeş-Bolyai, Revista de Chimie, Revue Roumaine de Chimie, Artherosclerosis, Agressologie, Microchimica Acta, Journal Inorganical Nuclear, Chemistry, Acta Chimica Academiae Scientiarum Hungaricae).
32237 Jagadeesan
32237 Jagadeesan estas tre malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Meena Jagadeesan, finalistinon de la Intel Science Talent Search de 2016, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Phillips Exeter Academy de Exeter (Nov-Hampŝiro).
Saint-Christophe-Vallon
Saint-Christophe-Vallon estas franca situanta en departemento Aveyron, regiono.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Saint-Christophorois.
NGC 5365
NGC 5365 (aliaj indikoj — ESO 271-8, MCG -7-29-2, PGC 49673) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ateneo de Madrido
La Ateneo de Madrido estas kultura privata institucio situanta en Madrido, Hispanio kaj kiu estis kreita en 1835 laŭ la nomo de Ateneo Científico y Literario (scienca kaj literatura ateneo).
Historio
La reveno de Fernando la 7-a okazigis la la revenon al la absolutismo kaj la eliron de Hispanio de la patriotoj kadizemaj. En Francio kaj en Anglio estis la plej klerisma hispana tavolo kiu, pro iaj aŭ aliaj tialoj, estis persekutata en la interno de la lando. La reveno dum la liberala registaro en 1820 de la ekzilitoj permesis la kreadon de la Ateneo Español (hispana ateneo) kiu estris Juan Manuel de los Ríos; sed pro la nova reveno al absolutismo fare de la reĝo Fernando malaperis la institucio por fiksi sian sidejon en Londono en 1823.
La morto de la Reĝo kaj la apogo de la liberaluloj al la partio de Isabel la 2-a (Hispanio) kontraŭ la pretendanto don Carlos, kreis novan etoson de tolero dum la regenteco de Maria Kristina Burbono. En 1835 la antikva Ateneo Español ŝanĝis la nomon al Científico y Literario, kaj estis fondintoj Salustiano Olózaga, la duko de Rivas, Antonio Alcalá Galiano, Mesonero Romanos, Francisco López Olavarrieta, Francisco Fabra kaj Juan Manuel de los Ríos mem.
Coatepec (Veracruz)
Coatepec estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Coatepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 038.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 79787 loĝantojn. El tiuj estis 38539 viroj kaj 41248 virinoj. La komunumo havas surfacon de 255.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 19 gradoj kaj 27 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 58 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1200 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 70430 personoj. En la jaro 2000 temis pri 73536, do temis pri kresko / malkresko je 0.87 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 65837 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 285 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.43 % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30038a.htm
Yves Montand
Yves MONTAND, realnome: Ivo LIVI (naskiĝis la 13-an de oktobro, 1921, mortis la 9-an de novembro, 1991) estis franca aktoro kaj kantisto.
Yves Montand naskiĝis en Monsummano Terme, Italio. Sian junaĝon li pasigis en Francio. En la aĝo de 17 jaroj li ekaperis en teatroj kaj klubejoj. Lian kantistan (kaj seksan) talenton malkovris Édith Piaf.
Sian unuan filmrolon li ricevis en la jaro 1946. Mondfamon li gajnis en 1952, per la filmo Le Salaire de la peur.
Kune kun sia edzino, la aktorino Simone Signoret, li dum longa tempo simpatiis kun la Komunisma Partio de Francio.
Yves Montand mortis en Parizo.
Stade Charléty (Tramtransporto en Parizo)
Stade Charléty estas haltejo de Tramvojo T3a situanta en la 13-a arondismento de Parizo.
Voland (apartigilo)
Voland estas la familia nomo de jenaj personoj:
Voland estas la nomo de:
Vidu ankaŭ
Ocișor
Ocișor [oĉiŝor] (hungare: Ócsiszor) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 418 loĝantojn (rumanoj); en 1992 290 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Vața de Jos.
Lago Gatuno
La lago Gatuno (Lago Gatún) estas granda Baraĵlago sude de la urbo Colón, Panamo. Ĝi formas ĉefan parton de la Panama kanalo, kaj eltenas ŝipojn dum 33 km el ties veturo tra la Istmo de Panamo.
Matrico
Matrico estas ortangula tabelo kun datenoj nomataj elementoj aŭ koeficientoj.
Difinita sur aro da matricoj, algebra strukturo ebligas fari algebrajn operaciojn per matricoj. Plej ofte, koeficientoj de matrico estas elementoj de ia korpo aŭ ringo, sed ĝenerale sufiĉas duonringo aŭ eĉ pli ĝenerala tipo de algebra strukturo, kies elementojn eblas adicii kaj multipliki.
Matricoj estas uzataj por priskribi sistemojn de linearaj ekvacioj kaj linearajn transformojn.
Aroteoria difino
Matrico \mathbf A de tipo m \times n, por estas funkcio kie X estas iu ajn ne malplena aro. Argumentaro estas kartezia produto de aroj  kaj.
Pri matrico \mathbf A oni diras, ke estas difinita sur aro X\,.
Se R estas Ringo, (n,p)-Matrico super R estas ortangula skemo de n·p elementoj de R, skribebla
Oni ankaŭ povas vidi matricon kiel bildigo de indeksita aro I×J al R (kie I = {1, ... p}, J = {1,...n} aŭ inverse), aŭ kiel p-opo de n-opo (aŭ inverse) de elementoj el R.
La aro da ĉiuj (n,p)-matricoj estas modulo super R (aŭ vektora spaco, se R estas kampo.)
Terminologio
Unuopaj valoroj de funkcio nomiĝas elementoj de matrico. La aro de elementoj de matrico orditaj horizontale estas nomita linio (aŭ verso) de la matrico, kaj la aro de elementoj de matrico orditaj vertikale estas nomita kolumno de la matrico. Matrico kun m linioj kaj n kolumnoj nomiĝas m \times n-matrico.
Elementoj de matrico difiniĝas per orda duopo de nombroj, kiu nomiĝas montrilojn aŭ indeksojn. La unua nombro de elemento montras ĝian linion kaj la dua ĝian kolumnon. Alivorte elemento, kiu lokiĝas en la kruciĝo de la i-a linioo kaj de la j-a kolumno, estas la (i,j) elemento.
Se unu el dimensioj de matrico egalas unu, ĝi ofte nomiĝas vektoro. Matrico de tipo m \times 1 (unu kolumno kaj m versoj) nomiĝas kolumna vektoro, kaj matrico de tipo 1 \times n (unu linio kaj n kolumnoj) nomiĝas linia vektoro.
Ekzemploj
Matrico estas tipo 4 \times 3. Laŭ aroteoria difino, tiu matrico estas funkcio
Elemento je indeksoj 2, 3 estas 7\, alivorte. Tria linio havas elementojn.
Matrico estas 1 \times 9 -matrico aŭ 9-elementa linia vektoro.
Simboloj por matricoj
Estas diversaj skribmanieroj por matricoj - kutime oni uzas rondajn krampojn aŭ kvadrata, malofte skribmaniero en du vertikalaj strekoj ekz.:
Matricoj preskaŭ ĉiam estas skribata per granda litero ekz.: \mathbf A. Por indiki tipo de matrico uzas signojn sub simbolo de matrico, ekz.:.
Por indiki elementoj de matrico oni uzas sama litero kiel por matrico sed nur malgranda kun du subaj indeksoj ekz.: (i, j)\,-elemento de matrico \mathbf A oni skribas kutime kiel a_{i,j}\,, foje ankaŭ aŭ
Por indiki linio aŭ kolumno de matrico \mathbf A oni uzas \mathbf A_i (kun indiko ĉu temas pri linio ĉu kolumno).
Multaj aŭtoroj por signi matricojn uzas specialan stilo de tipografo, plej ofte dika (ne kursiva) por ke distingi ilin disde ceteraj variabloj. Laŭ ĉi tiu \mathbf A estas matrico kaj A estas skalaro.
Por difini matrico de tipo m \times n, ofte oni skribas lub. Laŭ tiu indeksoj a_{i,j}\, estas difinata sendepende por ĉiuj entjeroj kaj.
Aro de ĉiuj m \times n-matricoj super aro X\, oni skribas per simbolo, X_m^n aŭ.
Bisio (apartigilo)
Bisio estast
Bisio estas la familia nomo de jenaj personoj:
5902 Talima
5902 Talima estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo (Rusio)).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tatiana Alimovna Damir, amikino de la malkovrintino, filino de Alim Matveevich Damir (vidu 5717 Damir) kaj edzino de Sergej Petroviĉ Kapica (vidu 5094 Seryozha).
Takuya Aoki
Takuya Aoki (青木 拓矢, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Omiya Ardija kaj Urawa Reds.
Bajuda-Dezerto
La Bajuda-Dezerto situas en Sudano, norde de moderna Kartumo kaj okcidente de Kadabas. Norde de ĝi troviĝas la Nubia dezerto, kun kiu ĝi konstituas la orientan flankon de Saharo.
Ferenc Friedrich
Ferenc Friedrich [fridriĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Friedrich Ferenc estas hungara skulptisto, medalisto.
Ferenc Friedrich naskiĝis la en Sátoraljaújhely.
Biografio
Ferenc Friedrich eklaboris fabriko de Dunaújváros en 1963, baldaŭ li akiris inĝenieran diplomon en altlerneja kampuso de la sama urbo. Dum laboro kaj lernado li ekkonis teknologion de la metaloj, en la altlernejo la skulptoarton de Gyula Gulyás. Ekde la 1970-aj jaroj libertempe li kreis abstraktajn metalajn skulptaĵojn. Post du jardekoj li uzis ankaŭ kalkŝtonojn. Li kreas ankaŭ medalojn. Li ricevis premiojn inter 1981-2007.
Géza Polónyi
Géza Polónyi [polOnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Polónyi Géza estis hungara politikisto, ministro. Géza Polónyi naskiĝis la  1848 en Hungara reĝlando en Zsitvakenéz (nuntempa vilaĝparto de Žitavany en Slovakio). Li mortis la 1920 en Budapeŝto.
Biografio
Géza Polónyi akiris juran diplomon, poste li estis juristo en 1871. En la sekva jaro li jam estis memstara advokato. En 1881 li estis elektita parlamentano, kie li estis deputito ĝis 1918 (tamen kelkfoje okazis mallongaj rompoj). En 1906 li iĝis ministro pri justico, sed en la sekva jaro li estis akuzita false pro privataj skandaloj, tial li forlasis la ministerion. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis deportita.
Urielo
La ĉefanĝelo Urielo, aŭ en iuj kristanaj konfesioj Sankta Urielo (אוּרִיאֵל‎; Ουριήλ; kopta ⲟⲩⲣⲓⲏⲗ; traduke: «Dio estas mia lumo» aŭ «fajro de Dio»), estas ĉefanĝelo menciita en Zoharo, 2 Esdras, Libro de Ĥanoĥ kaj alia esotera literaturo.
En kristanismo
La Rom-Katolika Eklezio agnoskas nur tri ĉefanĝelojn, kiuj estas menciitaj en la Biblio: Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo. Sed laŭ iuj kristanaj tradicioj, estas kvar aŭ eĉ sep ĉefanĝeloj, Urielo estas ĝenerale la kvara. Li estas adorata en la Anglikana Komunio, Ortodoksa Eklezio, Kopta Eklezio, Etiopia Eklezio, Eritrea Eklezio kaj Esotera Kristanismo.
Irlando (insulo)
Irlando (Éire; Ireland) estas unu de la insuloj el la Insularo de la Norda Atlantiko, kiu troviĝas okcidente de Britio, de kiu la Irlanda Maro apartigas ĝin. Kromnomita la «smeralda insulo», ĝi enhavas la provincojn de Ulstero, Lenstero, Munstero kaj Konaĥto. La insulo etendiĝas sur 84 421 km², pro tio ĝi estas la 20a plej granda insulo en la mondo. kaj enhavas la Respublikon Irlando (70 273 km²; ĝi okupas la sudan, centran kaj nordokcidentan flankojn de la insulo) kaj Nord-Irlandon (13 843 km²; ĝi okupas la nordorientan flankon kaj estas parto de la Unuigita Reĝlando).
Nomo
La angla nomo estas Ireland, la irlanda nomo Éire (malnovirlande Ériu). La kimra nomo estas Iwerddon. Oni supozas ke la nomo Éire venis de prakelta vorto *Φīwerjon- kiu signifas „fekund lando“.
La klasika latina nomo estis Hibernia, pli maljuna formo Ivernia ( latinigita formo de la grekanomoĉ Ierne,kiu venis de la atika geografo Claudius Ptolemeo. La ebla praformo estas *Īwenjū. Kome la romianoj nomas la regionon en la nordoriento de Irlando kaj eĉ la tutan insulon Scotia. Tiu ĉi nomotransiris en la Mezepoko al la nordo de Grandbritio kaj estas ekde tiam la nomo de la hodiaŭa Skotlando. Krome ekzistis la nomo Britannia minor, do Malgrandbritioch (vidu la karton de Didier Robert de Vaugondy el 1750). Hodiaŭ Irlando nomiĝas la „Verda Insulo“.
Geografio
La centro de Irlando estas malalta, je ĉ. 60-120 metroj super la marnivelo; montetojn oni norme trovas ĉirkaŭ la marbordo, krom kelkaj pintoj plialtaj ol 1.000 metroj - la plej alta estas Corrán Tuathail (Carrantuohill) (1.040m), ero de la montaro Macgillicuddy's Reeks en la graflando de Kerry. La tuta okcidenta marbordo estas komplika alterno de golfetoj kaj estuaroj. Multaj el la riveroj fluas malrapide per la centra malaltejo, kaj poste ili traas fjordecajn valojn ĝis la maro. La Shannon precipe falas tra 30 metroj dum siaj finaj 26 kilometroj super Limeriko; ĝi estas uzata por hidroelektre generi elektron.
La malaltejaj ŝlimejoj, kiuj kovras partojn de centra Irlando, intermiksiĝas kun fertilaj kalkŝtonaj kamparoj kie lakto-farmado estas la ĉefa okupo. Ĉar egaj provizoj de ter-karbo mankas al Irlando, la ŝlimejoj estas gravaj fontoj de brulaĵo, kiel torfo.
La klimato estas milda, malseketa kaj ŝanĝema. La jara pluvkalkulo sur la malaltejoj varias de 76 cm oriente ĝis 203 cm okcidente, sed la akvofalo estas multe pli ega en la montetoj.
Politiko
Vidu sub "Eksteraj ligiloj"
Demografio
Irlando estas lando kies religio (katolike en Respubliko de Irlando), protestanta en Nord-Irlando estas tre grava. Efektive, ĝis 1997, divorco estis kontraŭleĝa en la Respubliko kaj la debato pri aborto restas vigla. Sed hodiaŭ samseksemo kaj kontraŭkoncipeco estas ĝenerale akceptita.
Urboj
Listo de urboj laŭ loĝantoj en Respubliko Irlando kaj Nord-Irlando.
Historio de Esperanto-movado
En la fruaj jaroj de Esperanto, Irlando donis al la movado kelkajn el la plej spertaj pioniroj: James Charles O'Connor kaj Richard H. Geoghegan. Inter la unuaj Esperantistoj de la lando estis M. Fournier, F. R. A. McCormick kaj J. Douglas. La unua Esperanto-Societo estis fondita en 1903 en Dublino. En 1907 estis organizita Irlanda Esperantista Asocio, reorganizita en 1925 per McCormick kaj R. J. P. Mortished. Antaŭmilite laboris kontentige la E Sekcio de la Societo de Modernaj Lingvoj en Dublin. Dum la milito kaj la "maltrankvilaj tempoj" la movado ne progresis, sed poste denove oni komencis klasojn. De 1925 ĝis 1930 IEA progresis, aranĝis klasojn, kunvenojn kaj prelegojn, propagandis en ĉiuj rondoj kaj eldonis gazeteton Irlanda Esperantisto. En 1928 Macaulay fondis la Ligon de Katolikaj Esperantistoj. Dum la lastaj jaroj la movado dormetas, sed estas multaj Esperantistoj en diversaj rondoj, kiuj kunvenas de tempo al tempo. Dum 1932 ne estis oficialaj klasoj. La milito en Europo finiĝis la dek unuan de majo 1945. Ne ĉio haltis dum la militjaroj. Kvankam kontaktoj kun eksterlandanoj estis malmultaj, estis multaj kontaktoj inter irlandaj esprantistoj. Ili ofte kunvenis kaj ofte skribis unu al la alia. Ili faris planojn por la postmilita tempo. En Ballina, Co.Mayo, loĝis nova juna esperantisto, Liam Ó Cuirc, kiu fondis lokan klubon kaj multe propagandis. Tiu klubo certe estis la plej okcidenta en Europo, frontante al la Granda Atlanta Oceano. Liam fariĝis delegito de la Internacia Esperanto-Ligo (poste UEA) kaj post kelkaj jaroj li estis Sekretario de la Irlanda Esperanto-Asocio. Tio ne estis bona aranĝo, ke la sekretario estis en Ballina kaj la ceteraj estraranoj en Dublino. Malgraŭ tio, oni faris multe da propagando kaj retenis kontaktojn kun la multaj esperantistoj en la insulo. Hejme, grupo da entuziasmaj esprantistoj refondis la Dublinan Esperanto-Klubon ĉe 31 North Frederick Street Ili kunvenis ĉiunsemajnon kaj havis viglan sekretarion, P. J. O'Reilly. En 1952 Liam Ó Cuirc revenis al Dublino el Ballina, aliĝis al la klubo kaj estis elektita vic-sekretario. La Prezidanto estis S-ro Neary.