cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tavurvur
La vulkano situas ene de la 8 oble 14 kilometrojn granda "Rabaul-kaldrono", kiu ekestis ĉirkaŭ la jaro 550 de nia erao kadre de masiva vulkana erupcio de la ŝtupo 6 en la vulkanoeksplodeca indekso. Plurfoje la sciencistoj diskutis, ĉu tiu erupcio respondecis pri la fortaj klimataj ŝanĝoj de la jaroj 535-536 (se tiu teorio verus, ĝi kompreneble estus erupciinta ne en 550, sed jam en 535), sed daŭre ne regas unueca opinio pri la ĝusteco de tiu tezo.
Izopropenila acetato
Izopropenila acetato aŭ C5H8O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la acetata acido kun propenila alkoholo, senkolora higroskopa brulema likvaĵo kun aroma odoro uzata en kemiaj sintezoj. Ĝi apartenas al la familio de la enolaj esteroj. Izopropenila acetato estas solvebla en akvo kaj ankaŭ solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. La kunmetaĵo reakcias kun alkoholoj kaj aminoj por formi esterojn kaj amidojn. Izopropenila acetato izomeriĝas al acetilacetono kiam la temperaturo atingas ĉirkaŭ 450 °C. Ĝi ankaŭ povas esti uzata kiel solvanto por farboj kaj inkoj.
Guido Pizarro (astronomo)
Guido PIZARRO estas ĉilia astronomo.
Laŭ Minor Planet Center, li kunmalkovris 8 asteroidojn : 7 kun la belga astronomo Eric Walter Elst, unu kun sia frato Oscar Pizarro.
Unu el lia kunmalkovraĵo, la kometa asteroido 7968 Elst-Pizarro estas klasifikata ankaŭ kiel perioda kometo 133P/Elst-Pizarro.
La asteroido 4609 Pizarro, (malkovrita de lia kolego Eric Walter Elst) estis nomita en lia honoro kaj en tiu de lia frato Oscar Pizarro.
Aubrey Plaza
Aubrey Christina PLAZA naskiĝis en Wilmington, Delavaro estas usona humoristo kaj aktorino. Ŝi rolis kiel April Ludgate en la NBC serikomedio Parks and Recreation. Post aperado en apogaj roloj en pluraj filmoj, Plaza havis sian unuan ĉefrolon en la komedio Safety Not Guaranteed (2012). Plaza nuntempe ĉefrolas kiel Lenny Busker en la FX serio Legion. Plaza komencis sian karieron kiel trejnlaboranto. Post prezentado de improvizisto kaj skeĉo ĉe la Upright Citizens Brigade Theater, ŝi prezentiĝis en la interretserio The Jeannie Tate Show. Ŝi poste aperis en filmoj kiel ekzemple Mystery Team (2008), Funny People (2009), Scott Pilgrim vs. the World (2010), Monsters University (2013), Life After Beth (2014), Dirty Grandpa (2016), Mike and Dave Need Wedding Dates (2016), The Little Hours (2017) kaj Ingrid Goes West (2017).
C. C. Catch
Caroline Catharina MÜLLER (naskiĝis la 31-an de julio 1964), konata kiel C. C. Catch, estas nederlanda-germana kantistino kaj komponistino de pop-muziko.
Caroline naskiĝis en Oss en Nederlando, de kie ŝia familio transloĝiĝis Germanion en la 70-aj jaroj de la lasta jarcento. En la 80-aj jaroj ŝi estis membro de junulina grupo, kiu nomiĝis Optimal. De 1985 ĝis 1988 ŝi kunlaboris kun Dieter Bohlen sub nomo C. C. Catch, kaj estas konata ĝuste pro ĉi tiu periodo de kreivo.
Julius Fučík
Julius FUČÍK estas la nomo de du ĉehoj.
TANEF
TANEF (malllongigo de Turisma Asocio de Naturamikoj - Esperanto-Fako) estis la Esperanto-sekcio de la Naturamika Internacio ĝis 2005.
Jam en 1921 aktivis en la loka grupo Montreux-Vevey de la naturamikoj la esperantisto s-ro Hiltpolt, danke al kiu naturamika kabano super la Lago Lemano ekhavis la Esperantan nomon "Frateco". En 1931 esperantistaj naturamikoj el Germanio kaj Francio renkontiĝis okaze de la inaŭguro de la naturamika domo Molkenrain en la montaro Vogezoj; ili verkis rezolucion, kiu rekomendis al la membroj la uzon de Esperanto. Tiun ĉi rezolucion publikigis la germanlingva gazeto Naturfreund.
Pro la politika situacio en la 1930-aj jaroj la asocio TANEF tamen povis fondiĝi nur post la Dua Mondmilito. La fondo okazis kadre de la Universala Kongreso 1951 en Munkeno. Kiel unua prezidanto elektiĝis Hermann Wagner, kiu poste fariĝis honora prezidanto.
La gazeto de TANEF estis La Migranto, kiu aperis de 1950 ĝis decembro 2005. TANEF kunlaboris ĉefe kun SAT, ĉe kiu ĝi deponis sian bonhavon post la malfondo en 2006 (tamen parto estis donita al UEA).
La naturamika movado en Esperantio resurektis en 2010, per la fondo de "Esperanta Naturamikaro", societo registrita en Hispanio, oficiale akceptita de Naturamika Internacio kiel partnera membro ekde oktobro 2012, kaj kiel plena membro ekde oktobro 2017. ENa aliĝis dekomence al la Pakto por la Esperanta Civito.
ISO 639-3 f
!faa !fab !fad !faf !fag !fah !fai !faj !fak !fal !fam !fan !fao !fap !far !fas !fat !fau !fax !fay !faz !fcs !fer !ffm !fgr !fia !fie !fij !fil !fin !fip !fir !fit !fiw !fiz !fkv !fla !flh !fli !fll !flm !fln !flr !fly !fmp !fmu !fng !fni !fod !foi !fom !fon !for !fos !fpe !fqs !fra !frc !frd !fri !frk !frm !fro !frp !frq !frr !frs !frt !fry !fse !fsl !fss !fub !fuc !fud !fue !fuf !fuh !fui !fuj !ful !fum !fun !fuq !fur !fut !fuu !fuv !fuy !fvr !fwa !fwe
(16970) 1998 VV2
(16970) 1998 VV2 estas hilda asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Sa (kanao)
さ (hiragana) aŭ サ (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [sa]. Tiu litero estas 11-a litero de Goĵūon, 37-a litero de Iroha.
Za
ざ (hiragana) aŭ ザ (katakana) estas prononcata kiel [za~dza]. Tiu litero estas signifata Ke kun Dakuten, Sekve voĉa [sa]
Tortuero
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 18 loĝantoj kaj la denseco estas de 0,38 loĝ/km².
Situo
Tortuero situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de Gvadalaĥaro en la nord-okcidenta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 892 m super marnivelo; je 50 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 46,86 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°56′15″N 3°21′08″Ok.
Historio
Dum la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis ĉiam super la 200 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis. Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 257 loĝantoj en 1940 al 18, tio estis oni perdis pli ol 200 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Tortuero, sed poste okazis terura elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Tortuero kie oni falis al la nunaj 18.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.
Sudminasa Renkontiĝo de Esperanto
Sudminasa Renkontiĝo de Esperanto (SUMIRE) estas regiona Esperanto-renkontiĝo kiu okazas ĉiujare en la sudorienta regiono de Minas-Ĝerajso (Brazilo) ekde 2005. Urboj kiuj jam gastigis SUMIRE:
Medlingen
Medlingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dillingen an der Donau de la federacia lando Bavario. La 30-an de junio 2005 la komunumo havis 1006 loĝantojn.
György Gonda
GONDA György estis hungara aktoro naskita en Nagykároly la 20-an de aprilo 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de julio 1970.
Kariero
Li debutis en 1918 en Nyíregyháza, poste li ludis en Kecskemét, ekde 1925 en Kaposvár, inter 1932–1939 en la Teatro Belvárosi, Teatro Magyar kaj en la Pesta Teatro, en 1939–40 en la Ĉefurba Operetteatro, en 1940–49 en la Vígszínház. Liaj stacioj post 1945 estis: Vidám Színpad – 1946, Művész Színház – 1947, Fővárosi Operettszínház – 1948, Belvárosi – 1949–51, Ifjúsági – 1951–53, Eger, Gárdonyi Géza Színház – 1955–56, Faluszínház – 1959-1962, poste Madách Színház.
Lolosruhe
Lolosruhe estas 573,8 m alta montpasejo en la mezmontaro Haardt, parto de la Palatinata Arbaro en Rejnlando-Palatinato. Ĝi situas en la arbaro de Gommersberg (Gommersberger Wald), eksklavo de la teritorio de la komunumo Gommersheim.
Situo
La pasejo Lolosruhe situas en la Biosfera rezervejo Palatinata Arbaro – Nordaj Vogezoj kaj en la Naturparko Palatinata Arbaro. Ĝi estas la montoselo inter Morschenberg (alteco 608,3 m) en nordoriento kaj Steigerkopf (alteco 613,6 m) en sudokcidento. La pasejo ebligas la transiron de la valo de Edenkoben en la sudoriento al la valo de la rivereto Modenbach en la sudo kaj de la valo de Edenkoben al la valo de la rivereto Argenbach. Ĉe la pasejo troviĝas la „Ritter” ŝtono 238 Lolosruhe– Kvin ŝtonoj.
Fluantaj akvejoj
La sudoriente de Lolosruhe situanta Sauermilch-valo kun sia fonto,la Sauermilchbrunnen, enfluas post unu kilometro en la rivereton  Triefenbach. Sube de la pasejo fontas la rojo Kleyenbach, kiu post ĉ. unu kilometro enfluas rivereton Argenbach. Tiu enfluas apud Breitenstein la rivereton Speyerbach.
NGC 3349-2
NGC 3349-2 (aliaj indikoj — MCG 1-28-2, ZWG 38.2, VV 514, PGC 2800964) estas galaksio en konstelacio Leono.
Makinleja kukolkolombo
La Makinleja kukolkolombo aŭ Punktobrusta kukolkolombo (Macropygia mackinlayi) estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Kukolkolomboj nome Macropygia. Ĝi troviĝas en Papuo-Nov-Gvineo, Salomonoj kaj Vanuatuo. Ĝi estas kategoriita kiel specio Malplej Zorgiga en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj.
Taksonomio
La specio estas nomita laŭ la skota natursciencisto Archibald Mackinlay.
(9980) 1995 BQ3
(9980) 1995 BQ3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Makinleja kukolkolombo
Priskribo
La Makinleja kukolkolombo estas simila en aspekto al la Fajnbeka kukolkolombo (nuntempe Ambona kukolkolombo), kiu estas relative pli granda, havas pli longan bekon, kaj ties supraj partoj estas pli malhelbrunaj ol la pli sablokoloraj subaj partoj. Ĉe inoj de tiu specio, la brusto estas strieca kun nigro supre kaj trae, kaj la brustoplumoj ne estas duforkecaj.
Ĝi estas simila ankaŭ al la Nigrabeka kukolkolombo (Macropygia nigrirostris), kiu estas iomete pli granda ol ĝi kaj havas pli riĉan ruĝecbrunan plumaron, sed ne la pli palajn kapon kaj subajn partojn de la Makinleja kukolkolombo. La subaj partoj de la ino de la Nigrabeka kukolkolombo estas ruĝec-sablokoloraj sed la plumoj ne estas duforkecaj kaj la brusto ne havas la nigran makulecon de la Makinleja kukolkolombo.
Statuso kaj konservado
Ekde 1988, la Makinleja kukolkolombo estas konsiderata specio Malplej Zorgiga en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj. Tio estis okazigita pro la fakto ke la specio havas grandan teritorion — pli ol 20 000 km2 — kaj ĉar estas stabila populacitendenco. Aldone, kvankam ties populacinombroj ne estis determinita, oni supozas, ke ili estas super 10 000, kio estas super la kriterioj kiuj kondukas al la kategorio de vundebla. Oni supozas, ke ofte ĝi estas trovebla en plej insuloj de sia teritorio, sed estas rare trovata en Nov-Britio kaj en Aneityum. Ne estas gravaj minacoj por tiu specio.
Emma Gömöri
GÖMÖRI Emma [gømøri] estis hungara aktorino naskita en Arad la 10-an de septembro 1896 kaj mortinta en Arad en 1978.
Kariero
Ŝi ludis en vaganttrupoj ĝis 1948, kiam ŝi dungiĝis al la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş kaj tie ludis ĝis 1962. Poste ŝi retiriĝis al sia naskiĝurbo.
Merone
Merone estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktuloj Sankta Filipo kaj Jakobo la pli juna.
Najbaras la komunumoj Costa Masnaga (LC), Erba, Eupilio, Lambrugo, Lurago d'Erba, Monguzzo kaj Rogeno (LC).
Jiří Gruša
Jiří GRUŠA (naskiĝis la en Pardubice, mortis la  en Bad Oeynhausen) estis ĉeĥa poeto, prozisto, eseisto, kritikisto kaj tradukisto, verkanta ĉehe kaj germane.
Jiří Gruša naskiĝis en familio de teknika oficisto. Post abituientiĝo en 1957 ĉe la dekunujara lernejo en Pardubice li studis filozofion kaj historio ĉe la filozofia fakultato de Universitato de Karolo en Prago (1957-1962).
Ekde 1960 li aktivis kiel redaktisto de literaturaj gazetoj, en 1963 li kunfondis revuon Tvář (Vizaĝo), ekde 1966 li kunlaboris kun la gazeto Sešity (Kajeroj). En 1967 li fariĝis redaktisto de la gazeto Nové knihy (Novaj libroj), en 1969 redaktisto de semajna gazeto Zítřek (Morgaŭo).
En 1978 li estis du monatojn en arestejo pro eksterleĝa publikigo de romano Demandilo. En 1976 estis al la verko atribuita premio Jiří Kolář, en 1978 premio Egon Hostovský. En 1980 li ricevis literaturan stipendion MacDowel Colony en Usono, en 1981 li estis senigita de ĉeĥoslovaka ŝtataneco kaj vivis en federacia Germanio ĝis 1990.
Post reveno en patrujon li fariĝis ambasadoro de Ĉeĥoslovakio kaj poste de Ĉeĥio en Germanio (1990-1997), duonjaron li estis ministro de instruado, junularo kaj sporto, ekde junio 1998 ambasadoro en Aŭstrio. En 1996 li akiris premion Andreas Gryphius. En decembro 2003 li estis elektita kiel prezidanto de internacia PEN-klubo.
Jiří Gruša literature deburis en 1960, kontribuis al diversaj gazetoj kaj kunlaboris kun Divadlo za branou (Teatro post la pordego) ĝis ĝia fermo en 1972. Li tradukis el Franz Kafka, Paul Celan k.a. Li ordigigis la heredaĵon de la ĉeĥa verkisto Jiří Pištora.
Robert W. Service
Robert William SERVICE (naskiĝis la 16-an de januaro 1874 en Preston, Anglujo; mortis la 11-an de septembro 1958 en Lancieux, Francujo) estis kanada poeto kaj novelisto, konata kiel la bardo de la Jukono.
Vivo
Li studis en la universitato de Glasgovo kaj elmigris en 1897 al Kanado, kie li perlaboris sian vivon per laboretoj en Whitehorse kaj en Jukonio. Lia fama balado The Shooting of Dan McGrew (La pafmortigo de Dan McGrew) aperis ankaŭ en The songs of a sourdough (Kantoj de fermentaĵo; 1907). Li celebris la krudan vivmanieron ĉe la Klondike en la Balado de Ĉiĉako (1909) kaj en la novelo The Trail of `98 (La pado de '98; 1910).
Service iĝis militraportisto en 1912 kaj stiris ambulancon dum la unua mondmilito. Tiuj spertoj estis bazo de la rimoj de Red Cross Man (La ulo de ruĝa kruco; 1916). La ceteron de sia vivo, inkluzive la duan monmiliton li pasigis en Francujo kaj Montekarlo.
Liaj postaj verkoj ne atingis tiom da famo ol la unuaj. Lia aŭtobiografio eldoniĝis dufoje: Ploughman of the Moon (Lunplugisto; 1945) kaj Harper of Heaven (Ĉielharpisto; 1948).
En Dawson lia kabano iĝis turisma vidindaĵo.
Li aperis kiel fikcia versio de si mem en la filmo The Spoilers en kiu stelulis Marlene Dietrich kaj John Wayne.
Ovovivonaskulo
Ovovivonaskulo estas tipo de reproduktado en animalo en kiu la embrio(j) evoluas jam en la ovo(j), ankoraŭ en la patrina korpo. La ovonaskaj bestoj similas al vivonaskaj specioj en tio, ke okazas interna fekundigo kaj la ido naskiĝas vive, sed ili diferencas, ke ne ekzistis placenta kontakto kaj la nenaskita ido estas tiel nutrita per la ovoflavo. La patrina korpo provizas nur spiradon, gasŝanĝon.
Kantono Atascosa (Teksaso)
La kantono Atascosa - nomata laŭ loka rivero - situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ la censo de 2010 ĝi havis loĝantojn. Ĝia ĉefloko nomiĝas Jourdanton.
Komunumo Joniškis
Joniškis - "urbo de sankta Johano" - estas subdistrikta komunumo en la nordo de Litovio, 40 kilometrojn norde de Šiauliai kaj 14 kilometrojn sude de la limo al Latvio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo Joniškis. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Šiauliai. Dum la jaro 2020, la komunumo havis 20 726 loĝantojn, kaj la urbo 8 261. Plia urbo de la komunumo nomiĝas Žagarė.
Joniškis situas ĉe internacie frekventata fervoja linio kaj strato de Šiauliai al Riga, kiu ligas la baltajn landojn. Ekde 2005 la aŭta kaj kamiona trafiko ne plu fluas tra la urbocentro, sed pasas distance.
La urbo skribe unuafoje menciiĝis dum 1523 kaj dum 1616 ricevis la formalajn urbajn rajtojn. La urba blazono cetere ne montras, kiel eblus pensi laŭ la nomo de la urbo, la sanktan Johanon, sed la arkianĝelon Mikaelo, kiu venkas drakon. Ke la urbo havas kristanan nomon kaj blazonon, estas escepto en Litovio, kiu pli longe ol iu alia lando de Eŭropo estis nekristana, kaj kies loĝantoj ekbaptiĝis nur ekde la 14-a jarcento.
Divi Kervella
Divi Kervella (naskiĝis en 1957 — mortis la ) estas franca verkisto, filo de Frañsez Kervella kaj Ivetig an Dred-Kervella. Verkante en la bretona lingvo, li kreis kaj tradukis interalie:
Li kunlaboras kun la Oficejo de la Bretona Lingvo.
Eduard Bernstein
Eduard BERNSTEIN (naskiĝis la 6-an de januaro 1850, Berlino, Prusio – mortis la 18-an de decembro 1932, Berlino) estis socialdemokrata politikisto, historiisto, unu el la fruaj socialistoj, kiuj provis revizii instruojn de Karl Marx kaj rifuzis tiuj instruojn, kiuj temis pri proksima kolapso la kapitalisma ekonomio kaj pri enpotenciĝo de la proletoj. Oni nomis lin Patro de la reviziismo, kiu pensis pri socio, kie la memstara iniciato plektiĝas kun socia reformo.
Bernstein naskiĝis en juda familio. Liaj gepatroj translokiĝis el Danzigból (Gdansk) al ĉefurbo de Prusio, Berlino. Lia patro laboris kiel fervoja inĝeniero, dum lia onklo Aaron Bernstein estis redaktoro de Berliner Volks-Zeitung.
Li estis forpelita pro kontraŭsocialistaj leĝoj de Bismarck kaj li elmigris al Svislando kaj ne plu apogis la ideojn pri etika socialismo.
Li eklaboris – kun interkonsento de Marx – ĉe la gazeto Der Sozialdemokrat kiel redaktoro. Oni forigis el Svislando en 1888, je peto de Bismarck. Li pluagadis en Londono, kie amikiĝis kun Friedrich Engels kaj konatiĝis kun gvidantoj de Fabian Society (Fabiana Societo), kiuj volis laŭpaŝan enkondukon de la socialismo. Li aperigis siajn ŝanĝiĝintajn opiniojn en artikolserio kaj en letero al la Socialdemokrata Partio, en 1898. En la sekva jaro, li eldonis la libron Die Voraussetzungen des Sozialismus und die Aufgaben der Sozialdemokratie (La antaŭkondiĉoj de la socialismo kaj la taskoj de la socilademokracio).
Post kiam li revenis al Germanio en 1901, li konatiĝis kiel teoretikulo de la reviziisma sekcio de la reformisma laborista movado. Li rifuzis la perfortajn metodojn, preferis la laŭpaŝan antaŭeniron, ne kredis je proksima kolapso de la kapitalismo kaj ne rigardis nenifara klaso la burĝaron.
Oni elektis lin en 1902 al ano de germana parlamento (Reichstag) kaj li preskaŭ daŭre havis sian mandaton ĝis 1928. Li agadis kontraŭ militarismo, reprezantis pacifisman ideologion. .
Tiutempe, en la Socialdemokrata Partio iĝis gvidanta ideologio de la reviziismo, dum dogma marksismo de Karl Kautsky kaj ekleta marksismo de August Bebel apenaŭ aperis.
Bernstein ne komprenis la naturon de la germana nacia (nazia) socialismo, kiu enpotenciĝis ses semajnojn post lia morto.
Mese
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj la provinco Sondrio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Chiavenna, Gordona, Menarola, Prata Camportaccio kaj San Giacomo Filippo.
4786 Tatianina
4786 Tatianina estas tre malgranda sed eksterordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (nun de facto en Rusio).
Nomo
Ĝi ricevis la virinan karesnomon "Tatjanina" en honoro de Tatjana Aleksandrovna Somova, instuistino en infanĝardeno de Sankt-Peterburgo kaj amikino de la malkovrinto.
Satelito
Ĝia satelito malkovrita la per observoj de ĝia luma kurbo fare de D. Pray, P. Pravec, P. Kusnirak, S. Nudds, A. Galad, Š. Gajdoš, J. Vilagi kaj R. Koff, anoncita la.
Tiu-ĉi satelito havas diametron de 0,61 ± 0,1 km kaj ĝi orbitas je distanco taksata je 6,6 km de la centra korpo kun orbita periodo de 0,9029 ± 0,0004 tago (21,67 ± 0,01 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
Vysočany (Ovesné Kladruby)
Vysočany (germane Wischezahn) estas solejo en Ĉeĥio, parto de municipo Ovesné Kladruby, troviĝanta en distrikto Cheb. Ĝi troviĝas proksimume 1,6 km sude de Ovesné Kladruby. La devena vilaĝo pereis post la dua mondmilito, konserviĝis ununura bieno, kiu estas ekde la jaro 1991 protektata kiel kultura memorindaĵo.
Vysočany situis en katastra teritorio Vysočany u Ovesných Kladrub kun areo 2,63 km².
Historio
Vilaĝo Vysočany falis post la jaro 1850 sub proksima Výškovice, en la 1920-aj jaroj ĝi memstariĝis. Post la dua mondmilito Vysočany estis alligita al Ovesné Kladruby, sed ankoraŭ en la 1950-aj jaroj ĝi perdis statuson de loka parto, ĉar la vilaĝo fakte pereis. El la loka konstruareo konserviĝis unu agrikultura domo. Rea estiĝo de registra parto okazis la 11-an de marto 2019 post tio, kiam reprezentantaro de municipo Ovesné Kladruby aprobis en oktobro de 2018 establon de nova parto de la municipo.
Fontenoy-sur-Moselle (stacidomo)
Fontenoy-sur-Moselle estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Fontenoy-sur-Moselle, en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Noisy-le-Sec - Strasbourg-Ville (070000).
Maria Schneider (aktorino)
Maria SCHNEIDER (naskiĝnome: Marie Christine Gélin) (naskiĝis la en Parizo, mortis la  en Parizo) estis franca aktorino. Ŝi estis filino de rumana modelo Marie-Christine Schneider kaj de franca aktoro Daniel Gélin, kiu neniam agnoskis ŝin. Ŝi forpasis pro kancero, 58-jaraĝa.
Ŝi estis famiĝinta tuteŭrope pro sia rolo en la filmo Ultimo tango a Parigi de Bernardo Bertolucci kun Marlon Brando, kiu ekzemple estis referenca allogaĵo por la hispanoj de la fino de la reĝimo de Francisco Franco, kiuj "pilgrimis" amase kaj precize al urboj de suda Francio por vidi tiun filmon.
<br/ clear+all>
Lingvoj de Eŭropo
En Eŭropo estas parolataj multaj lingvoj kaj dialektoj. Multaj el ili malaperis en la du lastaj jarcentoj aŭ estas malaperontaj en la nuna jarcento ĉar malgrandaj etnoj emas forlasi la lingvon de siaj prauloj kaj novaj generacioj parolas iun ŝtatan lingvon kun pli da parolantaro.
La plej multaj indiĝenaj lingvoj de Eŭropo apartenas al la Hindeŭropa lingvaro kies ĉefaj branĉoj estas la slava, la balta, la ĝermana, la latinida kaj la kelta. Kelkaj aliaj lingvoj apartenas al la Finn-ugra lingvaro. Cetere unu lingvo apartenas al neniu el tiuj lingvaroj, la eŭska. Krome en Eŭropo estas parolantoj de la turka kaj de lingvoj el la kaŭkaza lingvaro.
Krom la indiĝenaj lingvoj en Eŭropo estas parolataj tre multaj aliaj lingvoj el la plej diversaj mondpartoj pro enmigrado de homoj el tiuj mondpartoj dum la lastaj jarcentoj, precipe el landoj kiuj havas ian kolonian rilaton kun iu eŭropa lando (Nordafriko, Afriko, Hindio, Sudorienta Azio, Indonezio, ktp). Plej vaste en Eŭropo parolataj ekstereŭropaj lingvoj estas la araba kaj la ĉina.
Mapoj
Jen du mapoj de la lingvoj de Eŭropo kun kelkaj malsamaj detaloj laŭ emfazo de la respektivaj aŭtoroj.
Alĝebro de Lie
En matematiko, alĝebro de Lie estas algebra strukturo (alĝebro) kun malsimetria dulineara operacio (la Lie-krampo) kiu plenumas la Jacobi-identon. Super reela aŭ kompleksa korpo, alĝebro de Lie priskribas la infiniteziman strukturon de reela aŭ kompleksa grupo de Lie.
Difino
Se K estas komuta ringo (kun idento), alĝebro de Lie super K konsistas el K-modulo \mathfrak g kune kun dulineara mapo (la Lie-krampo) kiu plenumas la jenajn du aksiomojn:
Rilato kun grupoj
Se G estas (fini-dimensia) grupo de Lie, tiam la tanĝa spaco estas reela fini-dimensia alĝebro de Lie. Inverse, se \mathfrak g estas fini-dimensia reela alĝebro de Lie, tiam ekzistas grupo de Lie asociita kun \mathfrak g. (Tiu grupo estas, ĝenerale, ne unika.)
Simile, kompleksa alĝebro de Lie estas asociita kun kompleksa grupo de Lie.
Historio
La koncepton de la alĝebro de Lie difinis Sophus Lie, dum lia studado pri grupoj de Lie.
113203 Szabó
113203 Szabó estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la hungara astronomo Sárneczky Krisztián elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio, proksime de Mátraszentimre (Hungario).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la hungara astronomo Gyula M. Szabó, fondinta membro de la Asteroida Programo de Szeged. Lia ĉefa kampo de esploroj estas la studo pri la fizikaj ecoj de la malgrandaj korpoj de la sunsistemo kaj la. Li kunmalkovris 5 malgrandajn planedojn.
Fehértó
Fehértó [fehErtO] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Győr. La loknomo estas hungare: blanka-lago.
Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, laŭ traira flankovojo. La apudaĵo apartenas al Nacia parko Őrség-Hanság. Csorna troviĝas 13, Győr 26, Mosonmagyaróvár 27, Budapeŝto 147 km-ojn.
Albert Gulácsy
GULÁCSY Albert [gula:ĉi] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Kolozsvár la 22-an de januaro 1918.
Kariero
Li debutis en 1938 en Bukareŝto en la Teatro Alhambra, en 1939 li ludis en Arad, en 1940 en Kluĵo, poste ekde 1943 ĝis 1973 en Oradea.
Fehértó
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1368. En la vilaĝo kolĥozo funkciis inter 1945-1992.
En Fehértó migra poŝto servas.
Vidindaĵoj
La komunumo havas katolikan preĝejon. Apud la vilaĝo troviĝas lago Fehér, kie ĉiujare kunvenas ornitologoj.
NGC 3350
NGC 3350 (aliaj indikoj — ZWG 155.2, ZWG 154.44, NPM1G +30.0198, PGC 32035) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
2571 Geisei
2571 Geisei estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la japana vilaĝo Geisei (japane : 芸西村, Geisei-mura) elde kiu ĝi estis malkovrita.
Amarok
Amarok povas esti:
Liste over KDE-programmer
Punktogrimpulo
La Punktogrimpulo havas tre punktitan kaj striitan sablokoloran kaj malhelbrunan plumaron, striitan ĉefe en krono, vosto kaj pli rimarkinda malhela traokula strio, super kiu estas hela superokula strio. Tia punktado nomigas la specion kaj kio klare diferencigas la birdon de la subfamilio de Certiedoj. Ili pezas ĝis 16 g, dufoje la longo de la arbogrimpuloj de simila longo (ĝis 15 cm).
La Punktogrimpulo havas maldikan pintan subenkurbitan bekon, kiun ĝi uzas por elkapti insektojn el arboŝelo, sed ili ne havas la rigidajn vostoplumojn kiujn la veraj arbogrimpuloj uzas por subteni sin sur vertikalaj arbotrunkoj.
Ties nestoj kaj ovoj estas tre diferencaj el tiuj de la Certioj. La nesto estas tasforma kaj lokita sur horizontala branĉo, kutime en interbranĉo, kaj kamufla kun araneretoj, raŭpofekaĵoj kaj likeno. En Afriko, la ovodemetado estas kutime de tri ovoj, kiuj estas bluaj aŭ verdecaj, markitaj je grizo, lavendokoloro kaj bruno; en Barato la ovodemetado estas kutime du ovoj, kiuj estas verdecaj aŭ grizaj, punktitaj malhelbrunaj kaj palmakulitaj.
Emil Zsigmondy
Biografio
Gepatroj de Emil Zsigmondy estis hungaroj, kiuj translokiĝis al Vieno, kie Emil naskiĝis. Li akiris kuracistan diplomon en sia naskiĝurbo en 1884, malpli ol jaron antaŭ sia morto. Li komencis la montogrimpadon jam kiel adoleskanto, surgrimpante la Reiseck en Aŭstrio en rondiro de 26 horoj kun sia frato Otto Zsigmondy. Ambaŭ fratoj grimpis sen gvidistoj en la Zillertal Alpoj. En 1881 ili surgrimpis la Ortler de la Hochjoch.
Emil Zsigmondy estis la amiko kaj kunulo de Ludwig Purtscheller, la granda pioniro de la sengvidista Alpa grimpado. Emil atingis preskaŭ 100 montopintojn en Alpoj, kiuj estas pli altaj, ol 3000 m. Li estis la unua, kiu atingis montopinton Croda da Lago (en 1884-ben).
3941 Haydn
Nomo
Ĝia nomo honoras la aŭstrian komponiston Joseph Haydn (1732–1809).
Fontenoy-sur-Moselle
Fontenoy-sur-Moselle estas franca situanta en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
(16971) 1998 WJ3
(16971) 1998 WJ3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Fontenoy-sur-Moselle
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fontenoysiens.
Nicolás Flores
Nicolás Flores estas vilaĝo kaj samtempe la sidejo de la samnoma komunumo Nicolás Flores en la meksika subŝtato Hidalgo. Kvankam la vilaĝo estas la ĉefa vilaĝo kaj sidejo de la administrejo en Nicolás Flores nur vivas 361 personoj (popolnombrado INEGI 2010).
Mesenzana
Mesenzana estas komunumo de Italio.
Tenerifa regolo
Tenerifa regolo estas tre eta paseroforma birdo de la familio de Regoledoj, kies scienca nomo Regulidae devenas el la latina vorto regulus aŭ "eta reĝo" aŭ princo, kaj derivas el la koloraj kronoj de plenkreskuloj.
Tiu palearktisa birdo estas membro de familio regoledoj kaj estas tre proksime rilata al Orverta regolo kaj longaj tempoj ĝi estis konsiderata, kiel nur ĝia subspecio (Regulus regulus teneriffae).
La populacio sur insuloj La Palma kaj El Hierro, kiu estis konsiderata kiel parto de ĉi taksono, post la eksploroj nune estis konsiderata kiel memstara subspecio Okcidentkanaria orverta regolo R. (r.) ellenthalerae (Päckert et al., 2006), kiu evoluas aparte, kiel la populacio de Tenerifa regolo.
La birdo nutras sin per insektoj.
19769 Dolyniuk
19769 Dolyniuk estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de William Dolyniuk, kiu mentoris unu finaliston de la Discovery Channel Young Science Challenge de 2003, scienca konkurso de mezlernejoj. Li estis instruisto ĉe la Woodside Elementary School de Woodside (Kalifornio, Usono).
Montekarlo
Tiu ĉi artikolo estas pri kvartalo en Monako. Ekzistas alia artikolo pri Montecarlo en Italio.
Montekarlo (france: Monte Carlo), en Monako, estas inter ĝiaj ses kvartaloj fame konata, ankaŭ en beletro, pro sia monludejo kaj pro sia Palaco de la Princo de Monako.
En ĝi estas ankaŭ la komenca kaj fina punkto de la Ralio de Montekarlo.
Jourdanton
Jourdanton estas urbo en la subŝtato Teksaso de Usono. Ĝi estas la administra centro de la kantono Atascosa, sudokcidente de la geografia mezo de Teksaso. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn.
Vitroharmoniko
Vitroharmoniko estas frotidiofono, kiun en 1761 evoluigis Benjamin Franklin. Ĝi okupis en la historio de la muziko elstaran pozicion, estas tamen nuntempe plejparte forgesita. Por la tongenerado servas diversgrandaj vitrosonoriloj enŝovita unu en la alian, kiuj troviĝas sur komuna horizontala akso, kiun muzikisto rotaciigas per pedalo. Li ludas la vitroharmonikon per tuŝado de la sonorilaj randoj per malseka fingro. La tonamplekso de la kromate agordita vitroharmoniko estas du kaj duono ĝis kvar oktoj. Variaĵo estas klava vitroharmoniko kun klavaro kaj meĥaniko por arĉado de la vitroj.
Etiopia Enlanda Milito
La Etiopia Enlanda Milito estis interna milito en Etiopio kaj la teritorio de la nuntempa Eritreo, luktita inter la komunismaj registaroj de Etiopio kaj la kontraŭregistaraj ribeluloj de Etiopio kaj de Eritreo, kio daŭris el septembro 1974 ĝis junio 1991.
Historio
La militis junto nome "Derg" forigis la Etiopian Imperion kaj elpostenigis la ĝistiaman imperiestron nome Haile Selassie per puĉo la 12an de septembro 1974, kaj establis en Etiopion la politikon de socialisma ŝtato kun ili mem kiel militista junto kaj provizora registaro. Iom post iom variaj opoziciaj grupoj de tre diversaj ideologioj game el komunistoj al kontraŭ-komunistoj, ofte interplektite kun etnaj minoritatoj, startigis armitan rezistadon kontraŭ la "Derg", apogita de Sovetunio, aldone l la separistoj de Eritreo jam luktante por la Eritrea Milito de Sendependigo. Meze de la 1980-aj jaroj, variaj aferoj kiel la malsatego de 1983–1985, ekonomia krizo kaj aliaj konsekvencoj de la politikoj de la "Derg" malriĉegigis Etiopion, kio pliigis popularan subtenon por la ribeluloj. La junto "Derg" mem dissolvis sin en 1987, kaj establis la Popoldemokratian Respublikon Etiopio (PDRE) sub la regado de la Partio de la Laboristoj de Etiopio kiel klopodo reteni sian regadon. Sovetunio finigis sian subtenon fine de la 1980-aj jaroj kaj la registaro estis superita de la pli kaj pli venkantaj ribelulaj grupoj. Maje 1991, la PDRE estis venkita en Eritreo kaj la Prezidento Mengistu Haile Mariam devis foriri el la lando. La Etiopia Enlanda Milito finis en la 4a de junio 1991 kiam la Etiopia Popola Revolucia Demokratia Fronto (EPRDF), nome koalicio de maldekstraj etnaj ribeluloj, eniris en la ĉefurbon Adis-Abebon kaj elpostenigis la PLE. La PDRE estis dissolvita kaj anstataŭita de la Transira Registaro de Etiopio estrita de la Tigraja Popola Liberiga Fronto.
La Etiopia Enlanda Milito okazigis almenaŭ 1.4 milionojn da mortoj, el kiuj 1 milionoj de mortoj estis rilataj al la malsatego kaj la cetero al batalo kaj aliaj perfortoj.
(70056) 1999 JJ8
(70056) 1999 JJ8 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de tiu ĉi planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,395116 AU, tie estas 59,109 milionoj da km.
Emblemo de Omano
La blazono aŭ pli formale nacia emblemo de Omano - arabe شعار سلطنة عمان - estas uzata ekde la 18-a jarcento. Ĝi bildiĝas ankaŭ en la supra, heraldike dekstra (do fakte maldekstra) parto de la flago de Omano.
La emblema bildo konsistas el tradicia omana ponardo ene de ingo kiu supermetiĝas sur du glavoj krucigitaj. Oficialigita en la 18-a jarcento kiel la insigno de la omana reĝa familio, ĝi poste iĝis la nacia emblemo de la sultanlando Omano.
Listo de urboj de Gvineo Bisaŭa
Jen listo de urboj (kaj urbetoj) de Gvineo Bisaŭa laŭ la loĝantaronombro:
Norbert Ács
Norbert Ács [Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ács Norbert estas hungara pupteatristo, aktoro, voĉoaktoro.
Norbert Ács naskiĝis en 1975.
Biografio
Norbert Ács maturiĝis en gimnazio en Salgótarján, poste li studis en Universitato Janus Pannonius. Li partoprenis en teatra vivo en Pécs. Li akiris pupteatristan diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2004 (lia ĉefinstruisto estis János Meczner), poste li estis membro de Pupteatro (Budapeŝto). Ekde 2017 li studis por akiri pli altan diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo, samtempe li ankaŭ instruas. Li estas ankaŭ voĉoaktoro. Li ricevis premiojn en 2009 kaj 2012.
Voĉoaktoraj roloj
Li estis ekzemple hungara voĉo de Joe Wilkinson, Kiff VandenHeuvel, Alan Tudyk, Elie Semoun, Mike Epps.
Ora cirklo
Ora cirklo aŭ Ora ringo, rondvojaĝo (Gullni hringurinn en la islanda) estas ŝatata vojaĝa itinero en sudokcidenta kaj suda Islando. Oni povas en unu tago viziti tri de la plej konataj vidindaĵoj de la insulo, elirante el Reykjavík.
La tri plej gravaj vidindaĵoj sur tiu vojo estas:
Busvojaĝoj el Reykjavík daŭras ĉirkaŭ 8,5 horojn kaj haltas ofte ankoraŭ ĉe la vulkana kratero Kerið.
Sur la areo troviĝas ankaŭ:
Alismacoj
La alismacoj (Alismataceae) estas planta familio el angiospermoj (unukotiledonoj). Tiu familio apartenas al la ordo alismaloj (Alismatales). Ĝi enhavas 120 speciojn,. La ordo nomiĝas laŭ sia tipa genro alismo (Alisma).
Priskribo
La alismacoj estas plurjaraj herbecaj akvoplantoj kun bazaj folioj kaj regulformaj trinombraj floroj. La floroformulo estas Ka3Ko3A6 aŭ ∞G6 aŭ ∞ ovario supre staranta. Alismacoj estas insekte polenataj.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (2 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Audelange
Audelange estas franca komunumo lokita en la kantono  (ĝis 2015 en la kantono Rochefort-sur-Nenon), en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Palaco de Hasbach en Bjalistoko
Hodiaŭ la palaco estas sidejo de la Regiona Servo por Protekti Monumentojn.
Kalia dutiofosfato
O,s,s-Kalia dutiofosfato tribaza aŭ dutiofosfato de trikalio estas neorganika kombinaĵo rezultanta el reakcio inter la dutiofosfata acido kaj kalia hidroksido. Dutiofosfatoj estas fosfataj derivaĵoj kie du oksigenoj estis anstataŭataj de du sulfuratomoj.
Medow
Medow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Anklam-Land de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko , la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Brenkenhof, Nerdin, Thurow kaj Wussentin.
Hohe List
Hohe List aŭ Hoher List estas la nomo de montoj en Rejnlando-Palatinato, Germanujo:
M95
Pri la aliaj signifoj de "M95" vidu artikolon M kun nombro.
M95 (Messier 95, aliaj indikoj — NGC 3351, UGC 5850, MCG 2-28-1, ZWG 66.4, IRAS10413+1158, PGC 32007) estas galaksio en la konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
György Sebestyén
György SEBESTYÉN [ŝebeŝtje:n] estis rumania hungara arkitekto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Kluĵo 31-an de marto 1920 kaj mortis en Bukareŝto la 21-an de aŭgusto 1993.
Kariero
György Sebestyén studis inter 1938–39 en Nacia Altlernejo de Belartoj de Parizo, en 1939–40 en Bukareŝto en arkeologia altlernejo, en 1947 li akiris diplomon pri konstruado en Budapeŝto, kaj li doktoriĝis en Bukareŝto (1973). Inter 1943–45 li suferis en malliberejoj kaj koncentrejoj. Reveninte, li ricevis gvidantpostenojn. Li estis ĉefredaktoro de Ifjúmunkás. En 1949 oni arestis lin kaj tenis lin en preventa arestaĵo lige de proceso Rajk en Hungario. Inter 1952–80 li estis tipprojektanto, esploristo, poste instruisto, fine profesoro en Arkitektura Instituto Ion Mincu.
Emblemo de Sauda Arabio
La blazono aŭ pli formale ŝtata emblemo de Sauda Arabio - arabe شعار السعودية - estas uzata ekde 1950. Laŭ la Sauda Baza Leĝo, ĝi konsistas el du glavoj krucigitaj kun palmo en la spaco super kaj inter la klingoj.
La glavoj reprezentu la du regnojn de Naĝdo kaj Heĝazo, kiuj estis kunigitaj al la nuna reĝlando Sauda Arabio en 1926. La palmo reprezentu la reĝlandajn valoraĵojn kiuj estas difinitaj kiel la popolo, la kultura heredaĵo, historio, kaj la landaj rimedoj naturaj kaj ne-naturaj. Tiel, la palmo montriĝas esti gardata de la du glavoj, kiuj reprezentu la forton uzeblan en defendo de la nacio.
Foug (stacidomo)
Foug estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Foug, en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Noisy-le-Sec - Strasbourg-Ville (070000).
Universala Deklaracio pri Besta Bonfarto
La Universala Deklaracio pri Besta Bonfarto (UDBB) estas propono por interregistara interkonsento por rekoni ke bestoj estas vivestaĵoj kapablaj senti kaj suferi, ke ili havas bonfarajn bezonojn, kiujn oni devas respekti kaj ke krueleco kontraŭ ili devas fini. Se aprobite de la Unuiĝintaj Nacioj, la UDBB estus aro de principoj kiuj instigus naciajn registarojn krei aŭ plibonigi iniciatojn kaj leĝaron por la protekto de bestoj.
Besta bonfarto estas grava ne nur por bestoj, sed ankaŭ havas ĉiam pli evidentan rilaton kun daŭripova evoluo, manĝsekureco kaj aliaj aferoj, kiuj estas zorgitaj fare de la Unuiĝintaj Nacioj. Tial oni diras, ke UDBB povus helpi atingi kelkajn el la Jarmilaj Evoluigaj Celoj, kiujn tiu ĉi organizo proponis en 2000.
La Universala Deklaracio pri Besta Bonfarto (UDBB) estis elpensita de la Monda Societo por Bestprotekto WSPA,  kiu funkcias kiel la sekretariejo por la iniciato subtenata de aliaj el la plej gravaj bestprotektaj organizoj tutmonde kiel la Humana Societo de Usono. La Monda Organizo por Besta Sano (OIE) deklaris sian subtenon al UDBB en 2007.
Tio ĉi ne devus esti konfuzita kun la Deklaro de Bestaj Rajtoj (2011) aŭ la Universala Ĉarto de la Rajtoj de Aliaj Specioj (2000).
== Fono == Jam en la jaro 1978, UNESKO aprobis en Bruselo la Universalan Deklaracion pri Rajtoj de Bestoj. Ĝi enhavas dek kvar artikolojn. Jen la unuaj kvar artikoloj de tiu grava dokumento:
1. Ĉiuj bestoj naskiĝas egalaj antaŭ la vivo kaj havas la samajn rajtojn je ekzistado.
2.a. Ĉiu besto rajtas esti respektata.
2.b. La homo, kiel animala specio, ne rajtas ekstermi aliajn animalojn aŭ ekspluati ilin, ignorante tiun rajton; li devas meti siajn sciojn favore al bestoj.
2.c. Ĉiu besto rajtas atenton, zorgojn kaj protekton, fare de la homo.
3.a. Neniu besto estu submetata al mistraktado aŭ kruelaj agoj.
4.a.Ĉiu besto apartenanta al sovaĝa specio rajtas vivi libera, en sia natura medio, ĉu surtere, enaere aŭ enakve, kaj rajtas reproduktiĝi.
4.b. Ĉiaspeca malliberigo, eĉ por edukaj celoj, kontraŭas tiun rajton.
Registaroj kaj institucioj kiuj subtenas la UDBB
Kontraste al la UDBB: protektismaj estaĵoj tra la mondo atendas ke UN promulgu la DUDA (Universala Deklaracio de Bestaj Rajtoj) kiu diferencas de la UDBB per aserto ke bestoj havas rajtojn kaj ne nur liberecojn, kun la devo establita de la ŝtato konservi tiujn rajtojn, kaj ne nur al la posedantoj de tiuj bestoj, forigante populaciokontrolon per eŭtanazio.
Publika subteno por la iniciato
Peticio kolektas la subtenon de la mondcivitanoj al la Universala Deklaracio pri Besta Bonfarto, ĝis nun preskaŭ du milionoj da homoj kontribuis siajn subskribojn.
Frans van Mieris
Frans van Mieris, la Maljuna (1635-1681) estis nederlanda baroka pentristo, avo de Frans van Mieris la Juna, patro de Jan van Mieris kaj Willem van Mieris, filo de oraĵisto Jan Bastiaans van Mieris, estis tre influita de Abraham van Toorenvliet (1620-1692), patro de Jacob Toorenvliet (1640-1719). Li ŝatadis la stilojn de Gerrit Dou (1613-1675) kaj Abraham von Tempel (1623-1672), kiujn li kopiis. Li konatiĝis kun Jan Steen, kaj kontraŭe al sia amiko, li neniam kuraĝis desegni en natura grando.
Koppensteiner Höhe
Koppensteiner Höhe estas altaĵo en la mezmontaro Soonwald. Ĝi situas en Rejnlando-Palatinato en la distrikto Rhein-Hunsrück ĉirkaŭ 2,5 km sude de la vilaĝo Gemünden (Hunsrück), 52 km sude de Koblenz kaj 56 km okcidente de Mainz. Ĝi situas oriente de la rivereto Kellenbach, kiu estas la limo al la okcidente situanta Lützelsoon. La Koppensteiner Höhe altas ĉirkaŭ 280 m super la riverfundo kaj atingas altecon de 551 metrojn. Sur la alto, kiu plejparte estas arbarkovrata, troviĝas rokformacioj kaj la ruino en la 12a jarcento konstruita burgo Koppenstein. La ĉefa turo de la burgo estas bone konservata.
Koloniismo
La koloniismo (el latina: colonia kolonio, setlejo) signifas la politikon de akiro kaj evoluigo de kolonioj kaj ilia funkciigo ekonomie aŭ militiste laŭ interesoj de la hejmlando (metropolo). Tio signifas la politikan subpremon kaj ekonomian ekspluatadon de la dependaj popoloj. Krome ludis gravan rolon la civilizaciigo, kristanigo kaj ofte ekstermo, murdado de la indiĝenaj popoloj.
Priskribo
La koloniismo aperis kun la novaj geografiaj malkovroj, kiam en la 15-a jarcento oni malkovris (1492) Amerikon. En la posta jarcento la eŭropaj ŝtatoj (ĉefe Hispanio, Portugalio, sed ankaŭ Britio) okupis kaj ekspluatis tiun kontinenton kaj por certigi la sklavojn bezonatajn por la plantejoj, ili koloniigis Afrikon. La koloniigo de Azio kaj Aŭstralio okazis pli poste (17-18-a jc) fare de Nederlando, Britio, Francio. Germanio aperis nur en la 19-a jarcento kaj akiris malgrandan parton de Afriko. Ankaŭ aliaj landoj akiris diversajn teritoriojn (Usono, Belgio). La kolonioj provizis la eŭropajn landojn (hejmlandojn) per krudmaterialoj (ekz. sukerkano, oro, diamanto, kaŭĉuko ktp.), sen rericevi la taŭgan interŝanĝan valoron. Tiu unuflanka livero helpis la ekfloron de kapitalismo en Britio (Hispanio kaj Portugalio misuzis la oraĵojn) kaj eksplodon de la industria revolucio en la 18-19 jarcenta Britio.
Ĉar Germanio povis akiri nur restaĵon de la kolonioj en la 19-a jarcento, la lando instigis la novan dividon de la kolonioj. Tio pintumis en la unua mondmilito. Post la milito Britio kaj Francio akiris teritoriojn de la iama Otomana Imperio, sed ili jam ne povis malkaŝe koloniigi ilin, do tial nomis la kolonion protektorato. Tio fakte donis pli gravajn rajtojn por la lokaj politikistoj, sed la vera potenco restis ĉe Britio, Francio.
Post la unua mondmilito sendependiĝis multaj malgrandaj landoj en Eŭropo. Tio kaj la ekantaj naciaj movadoj strebis, batalis por la nacia sendependiĝo. Post la dua mondmilito multaj grandaj kolonioj de Britio sendependiĝis, sed ili restis en la Brita "Commonwealth". La senkoloniigo finiĝis en la 1970-aj jaroj, kiam la lastaj (grandaj) kolonioj (de Hispanio, Portugalio) sendependiĝis. (Sed vidu Orienta Timoro)
Oni parolas pri novkoloniismo se aperas simila dependeco de potenca strukturo kiel ĉe koloniismo. Kelkaj parolas pri novkoloniismo de Usono, kiam tiu okupas landojn kaj enpotencigas fidelulojn, sendas militistajn, ekonomiajn, politikajn ’’konsildonantojn’’, helpantojn. Fine de la 1980-aj jaroj, komence de la 1990-aj jaroj, la konsildonantoj de IMF (mona organizaĵo sub influo de Usono) aperis en la Latinamerikaj, Aziaj, Orienteŭropaj landoj kaj devigis la privatigon de (sukcesaj) fabrikoj, malkonstruon de la sociala politiko (fakte tiuj landoj estis ege kreditŝuldaj kaj tiel fakte perdis la sendependan ekonomian politikon).
Multaj el la iamaj kolonioj fakte ne perdis ligojn al la iama koloniiga lando: ĉefe la iamaj anglaj aŭ francaj kolonioj por tio membriĝis en organizaĵoj kiaj "Commonwealth", "Frankofonaj (franc-lingvaj) landoj". La kulturo kaj ĉefe la lingvo ankaŭ nuntempe interligas tiujn landojn: oni uzas por tio la nocion postkoloniismo.
Eŭropa koloniismo
La eŭropa koloniismo estis movado okazinta ĉefe en la lasta triono de la 19a jarcento. Konsistis je tio ke eŭropaj landoj konkeris aliajn landojn de aliaj kontinentoj ege rapide. Kelkaj koloniismaj landoj tiuepoke estis Belgio, Francio, Unuiĝinta Reĝlando, Hispanio, ktp.
Kaŭzoj
La kaŭzoj de tiu koloniismo estis, ĉefe ekonomiaj aŭ politikaj:
Ekonomiaj
La ekonomian krizon pro super-produktado en Eŭropo en la jaroj 1872 kaj 1873, oni klopodis solvi pere de protektismaj politikoj defende la enlandan produktadon kontraŭ la eksterlanda konkurenco. Oni klopodis okazigi ĝin pere de doganimpostoj kaj impostoj, kio ne sukcesis kaj la krizo plue malpliboniĝis. Oni serĉis alian solvon, tiun pli efikan: porti transmaren la komercan kromaĵon eŭropan, ĉar la kolonioj estas enspeziga merkato pro diversaj tialoj:
Politikaj
En 1871 Francio estis malvenkita de Prusio dum la konata kiel Francia-Prusia Milito. Eksplodis en Francio ĝenerala sento de humiligo kaj la registaro de la Tria Respubliko instigis la kolonian etendon. Kelkaj el la politikaj tialoj estis tiele:
Ĉiukaze tiuj «politikaj tialoj» miksiĝis kun aliaj, ĉefe ekonomiaj.