cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arcaĥo
Etimologio
Laŭ armenaj historiistoj, skribaĵoj venantaj de Urarto mencias la regionon sub pluraj nomoj: "Ardaĥ", "Urdeĥe", kaj "Ataĥuni." Parolante pri Armenio en sia Geografio, la klasika historiisto Strabo parolas pri armena regiono kiun li nomas "Orĥistene", kiu laŭ armenoj temas pri la antikva nomo de Arcaĥo
Laŭ alia supozaĵo de David M. Lang, la antikva nomo de Arcaĥo eble rememorigas la nomon de Artaksias la 1-a de Armenio (190-159 a.K), fondinto de la Artaksida Dinastio kaj de la Armena reĝlando.
La nomo estas hodiaŭ amplekse uzata inter armenoj por Montara Karabaĥo.
Librejo Gustav Landauer Witten
La Librejo Gustav Landauer Witten (Gustav-Landauer-Bibliothek Witten, GLBW) estas specializita biblioteko en Witten, Germanio.
Historio
La Librejo Gustav Landauer fondiĝis en 2011 en la socikultura centro Trotz Allem (Malgraŭ Ĉio) en tiama infovendejo. La nomo rilatas al germana teoriisto de anarkiismo Gustav Landauer. Fondo de la kolekto estis librodonaco evente la 100a jariĝo de la mortotago de la rusa verkisto kaj anarkipacisto Lev Tolstoj en 2010. Sekvis pliaj librodonacoj. En 2012 la Trotz Allem organizis kunlabore kun la Deutsch-Israelische Gesellschaft Witten (Germana-Israela Socio Witten) prelegon de eldoninto de Ausgewählte Schriften (elektitaj skriboj) de Landauer, Siegbert Wolf, pri filozofio kaj judismo ĉe Gustav Landauer. Kune kun la prelego presentiĝis libreksposicio de Librejo Gustav Landauer pri vivo kaj verko de Gustav Landauer.
Direktigo de kolektaĵo
Kerno de kolektaĵo de Librejo Gustav Landauer estas publikaĵoj, kiuj disvastiĝis, legiĝis kaj diskutiĝis ene de maldektstra-alternativa spektro. Inter aliaj tie troviĝas temoj pri antifaŝismo, socia sekso, libera pedagogio, pacpolitiko, ekologio, ekonomio, poltikaj evoluoj en diversaj landoj de la mondo kaj instruoj de klasikaj kaj aktualaj geteoriistoj.
Seĉura-Dezerto
Seĉura-Dezerto aŭ Sechura-Dezerto aŭ Dezerto de Seĉura estas dezerto kiu situas nur, laŭ strikta senco, en la perua departemento nomata Pjurio (hispane : Piura). Tamen en larĝa senco ĝi ankaŭ estas pli vasta tersupraĵa ekoregiono el la centr-anda ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj. Kune kun Atakama-Dezerto, Seĉura-Dezerto konstituas la tutmondaj 200-regionon "atakama kaj seĉura dezertoj".
Priskribo
La ekoregiono okupas zonon laŭlonge de la norda pacifik-oceana marbordo de Peruo, sude de Pjurio, etendiĝante ekde la marbordo 20-100 kilometrojn landinternen ĝis la sekondaraj krestoj de Andoj. Je sia norda fino apud la urbo de Pjuro, Seĉura-Dezerto transiras al tumbiaj kaj pjuriaj sekaj arbaroj (areo kiu ankaŭ kovras orientan Lambajekon kaj ampleksas tropikajn sekajn arbarojn). La totala surfaco de Seĉura-Dezerto sumiĝas je 188 735 km².
Peruanoj ĝenerale konsideras Seĉura-Dezerton kiel limigitan al plej nordokcidenta parto de la lando (Pjurio kaj Lambajeko). Tamen eksterlandaj fontoj, kiaj la Monda Natur-Fonduso, limdifinis ĝin kiel la tutan zonon de marborda dezerto ekde la nordokcidenta pinto de Peruo ĝis partoj de norda Ĉilio, limtuŝante Atakamon. Pro tio kaj pro la fakto ke la strio de dezerto inter Atakamo kaj la nordokcidenta marbordo de Peruo estus sennoma, la tuta arida marborda Peruo tiel estos referita kiel Seĉura-Dezerto.
Historio
En 1728 praa Seĉuro estis detruita de cunamo kaj translokita al sia nuntempa situo. Dum jaroj de ĉeesto de El-Ninjo, inundoj ne estas nekutimaj; en 1998 la akvo de la inundoj fluis en Seĉura-Dezerton. Kie nur estis dezerta tereno dum 15 jaroj, abrupte, mirige, troviĝis la dua plej vasta lago de Peruo : 145 kilometrojn longa, 30 kilometrojn larĝa, kaj tri metrojn profunda, kun okaze sekaj sablaj aŭ argilaj ĝiboj timtremige superante la surfacon.
Klimato
La Perua dezerto havas tre malgrandan temperaturan variadon, kaŭze de la moderiganta influo de apuda Pacifika Oceano. Sed pro la elspruĉo de malvarmaj marbordaj akvoj kaj pro la subtropikaj atmosferaj subsidencoj, la dezerto estas unu el la plej aridaj en la mondo.
Geografio
La multeco de mallongaj riveroj kiuj trairas Seĉura-Dezerton estas subtenintaj homajn setlejojn dum miloj da jaroj. Iom da urbaj kulturoj tie ĉi estas florintaj, inkluzive de tiu de la Moĉika Kulturo. Tiu ĉi prosperis surbaze de fiŝo, kobajoj, kukurbacoj kaj ternuksoj. La Sikana Kulturo (ĉirkaŭ  800-1300) sekvis al Moĉika, kaj estas konata por perdita-vakso-orprilaborado. La riveroj ankoraŭ subtenas intensivan irigadan agrikulturon sur siaj bordoj. Du el la kvin plej grandaj urboj de Peruo, inkluzive Pjuro kaj Ĉiklajo, troviĝas en la ekoregiono.
Eksteraj ligoloj
-7.76542°N, -78.72803°W
Jiří Kolář
Jiří Kolář (naskiĝis la 24-an de septembro 1914 en Protivín - mortis la 11-an de septembro 2002 en Prago) estis ĉeĥa poeto kaj figurartisto, tutmonde konata precipe pro sia eksperimenta arto. Plejparton de sia vivo li travivis en Kladno en Meza Bohemio.
En 1977 li subskribis Ĉarton 77; pro politikaj kialoj en 1979 ne estis al li kaj lia edzino ebligite reveni el studvojaĝo al Okcidenta Berlino, tial ili ekde 1980 ekvivis en Parizo. Tie en 1981 li fondis revuon "Revue K", kiu okupiĝis pri disvastigo de arto de ĉeĥaj kaj slovakaj elmigrintoj. en 1984 li akiris francan ŝtatanecon. Speciale en Francio apartenis lia figurarta verkaro al tre aprezataj. En 1997 li revenis kun sia edzino, figurartistino Běla Kolářová, reen al Ĉeĥio.
Gama Ortilidoj
La Pegazidoj estas meteorfluo kiu aktivas de la 25-a de februaro ĝis la 22-a de marto, kun maksimumo atingita je la 14-a de marto. Ĝia radianto situas en la konstelacio de la Ortilo, en regiono kiu proksimas la stelon Gamma Normae. Je la tago de la maksimumo povas fali ĉirkaŭ kelkaj meteoroj ĉiuhore.
Fonto
Ĉi tiu artikolo baziĝas sur la artikolo Gamma-Normiden en la germanlingva vikipedio.
Fuentelespino de Haro
Fuentelespino de Haro estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas mango, la ino nomiĝas parpola. La censita loĝantaro en 2013 estis de 283 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,46 loĝ/km².
Situo
Fuentelespino de Haro estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la sudokcidenta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 800 m; je 80 km el Kvenko, provinca ĉefurbo, kaj je 130 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 33.44 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°41′27″N 2°40′7″O.
Historio
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuentelespino de Haro, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Fuentelespino de Haro kie oni falis al la nunaj 283.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Brussels Airlines
La entrepreno Brussels Airlines estas belga flugkompanio kun sidejo en Bruselo. Ĝi estas la plej granda flugkompanio en Belgio kaj filio de la germana entrepreno Lufthansa. Ekde la 9-a de decembro 2009 la entrepreno Brussels Airlines estas membro de la flugkompania alianco "Star Alliance". La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 5,5 milionojn da pasaĝeroj kaj disponas pri 51 regulaj pasaĝeraj aviadiloj. La entrepreno kreskis interalie el la tradicia belga flugkompanio Sabena, kiu bankrotiĝis en 2001 bedaŭre de multaj belgoj kiuj konsideris la kompanion nacia simbolo de Belgio.
La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon SN (transprenite de la antaŭa kompanio Sabena); la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas BEL.
Cehețel
Ceheţel [ĉehecel] (hungare: Csehétfalva, ĉehe:tfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al Şimoneşti.
Hervé Charton
. Li verkis teatraĵojn kaj enscenigas. Li verkas ankaŭ recenzojn.
Cehețel
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 429 loĝantojn (hungaroj); en 1992 200 (hungaroj).
Brétigny (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Cehețel
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Csehétfalva apartenis al Hungario (Udvarhely).
Albito
Albito estas tre ofte troviĝanta mineralo el la mineralklaso de la silikatoj, pli ekzakte tektosilikato el la grupo de la feldspatoj kun la kemia formulo NaAlSi3O8. Ĝia koloro varias laŭ la variaĵoj inter senkolora, blanka, griza, flava, ruĝa, verda kaj blua.
Brétigny (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).
Albito
Albito formas kun pliaj, similaj mineraloj miksvicon, nomitan anortoklazo-anortito-banalzito-serio. La vico komenciĝas je ortoklazo (KAlSi3O8), iras tra la interŝtupoj sanidino, Na-sanidino kaj anortoklazo al albito (NaAlSi3O8) kaj poste tra la interŝtupoj oligoklazo, andezino, labradorito kaj bitovnito al anortito (CaAl2Si2O8).
Hennebont (stacidomo)
Hennebont estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Hennebont, en departemento Morbihan, regiono.
Albito
Formiĝo kaj trovejoj
Albito formiĝas aŭ en magme en granitoj, metamorfe interalie en ortognejsoj kaj filitoj aŭ hidroterme en ercgangoj.
Gravaj trovejoj estas Kalifornio en Usono, Strzegom en Pollando, Elbo en Italio, Uralo en la Rusa Federacio kaj Minas Gerais en Brazilo.
Hennebont (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Savenay - Landerneau (470000).
(14714) 2000 CQ65
(14714) 2000 CQ65 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Tobogano
Tobogano estas senglitila sledo de nordamerikaj indianoj. Ĝi estas farita el kelkaj kunigitaj tabuloj kun fleksita antaŭaĵo. Longeco de la sledo estas 3-4 metroj, larĝeco estas 30-40 centimetrojn.
Antaŭe oni uzis toboganon ordinare por transveturigi ŝarĝon permane aŭ pere de hundoj, iufoje por veturiĝi de sur montetoj.
En la komenco de la 20-a jarcento oni organizadis konkursojn pri demontiĝo sur tobogano. Nuntempe ĉi tiu sportofako nomiĝas skeletonado.
Tobogano oni nomas ankaŭ deglitejon.
Eŭropa Ekonomia kaj Socia Komitato
La Eŭropa Ekonomia kaj Socia Komitato (EESK) estas helpa organo por ekonomisocia reprezentado, kies kompetentecojn la Traktato de Nico pliampleksigis. Temas pri konsulta organo je la servo de la Eŭropa Komisiono, de la Konsilio kaj de la Eŭropa Parlamento.
Memsignifanta vorto
Memsignifanta vorto (aŭ aŭtologia vorto) estas vorto, kiu signifas econ, kiun ĝi ankaŭ signifas (ekz. la vorto „eta” estas eta, „substantivo” estas substantivo, "Esperanta" estas Esperanta, „kvarsilabla” hava kvar silabojn, „vorto” estas vorto). Male, malmemsignifanta vorto (aŭ heterologia vorto) signifas la malon de eco, kiun ĝi signifas (ekz. „mallongega” ne estas mallongega, „unusilaba” havas kvin silabojn).
Unu fonto de memsignifantaj vortoj estas ostensiva difino: la referenco al klaso de vorte ekzemple de klasano, kiel ĝi estus de sinekdoĥo: kiel dia lekto, oksimoro, graŭ, urbodomo, ktp. Stato de vorto, kiel memsignifanta eble ŝanĝas dum la pasado de tempo. Ekzemple, la vorto, el kiu deveniĝis neologismo, unue estas memsignifanta vortoj sed ne plu estas; simile, protologism (vorto en la angla inventita lastatempe de literatura teoriisto Mikhail Epstein) eble aŭ ne perdos staton de memsignifeco laŭ tio, ĉu ĝi gajnas pli vastan uzon.
Referencoj
<references group="" responsive="">
Ložín
Bazaj informoj
Ložín (loĵIn), hungare Lazony (lazonj) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.
Situo
Ložín situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Trebišov-Michalovce. La lasta troviĝas 13 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1227. En 1910 loĝis en Lazony 775 da homoj, (723 slovakoj, 34 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Lazony apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihályi, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj estis deportitaj. En 2001 loĝis en Ložín 792 da homoj, (768 slovakoj, 23 ciganoj, 1 hungaro).
Fumado
Fumado estas enspirado de fumo pro ĝuo, plej populare per cigaredoj kaj cigaroj. Kutime oni celas fumadon de tabako, sed oni fumas ankaŭ aliajn plantojn, eĉ malfortajn narkotaĵojn. La plej fama fumebla narkotaĵo estas kanabo (kanabcigaredo).
Tigfrukta kverko
Tigfrukta kverko aŭ pedunkla kverko aŭ roburo (Quercus robur ) estas palearktisa specio. Ĝi estas la plej disvastiĝinta kverko en Mezeŭropo. La lumŝatanta arbo kreskas ĉefe sur profunda, facile argila sablogrundo. Kiel unuopa arbo ĝi formas kupolforman kronon kun larĝaj branĉoj. Kiel arbara arbo, formas ĝi sveltan, rektan trunkon kaj sveltan kronon kaj povas altiĝi ĝis 45 m.
Ĝi diferenciĝas de la aliaj kverkospecioj, kiel (tigfolia kverko), per la longpedunkla frukto, orelumitaj folioj kaj manko de viloj sur la suba foliflanko.
Reíllo
Loĝantoj
La censita loĝantaro en 2016 estis de 95 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,16 loĝ/km².
Situo
Reíllo estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la centr-orienta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 1,022 m super marnivelo, je 37 km el Kvenko, nome provinca ĉefurbo. Ĝi distas 215 km el Toledo, 201 km el Madrido, 524 km el Barcelono, 185 km el Valencio.
La areo de ties teritorio estas de 81,78 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°54′19″N 1°52′20″Ok.
Historio
Estas kastelo de araba deveno de la 12a jarcento.
La loĝantaro atingis pinton de pli ol 600 loĝantoj en la 1920-aj jaroj. Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Reíllo, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Reíllo kie oni venis al la nunaj 95.
Post la Hispana Transiro al demokratio la urbestro estis lastatempe de la dekstra partio PP.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie, krom ĉasado. Servoj kaj loĝejoj (rura turismo).
Dirk Coster
Dirk Coster (1889-1950) estis nederlanda fizikisto, inĝeniero kaj meteorologo, profesoro pri Fiziko kaj Meteorologio en la Universitato de Groningen. Coster estas konata kiel kunmalkovrinto de la kemia elemento Hafnio, kune kun George de Hevesy, pere de ikso-radia spektroskopio el zirkonia erco.
Flago de Arkansaso
La flago de Arkansaso estas la oficiala flago de tiu ĉi ŝtato en Usono kiu konsistas el ruĝkolora kampo ŝarĝita de granda blanka diamanto el blua bordo. En la flago aperas 29 kvinpintaj steloj: dudek kvar steletoj ene de la blua bordo kaj kvar pli grandaj bluaj ene de la blanka fono el diamantoj, kune al la vorto "ARKANSAS".
Liturgia jaro
Liturgia jaro aŭ eklezia jaro estas la ciklo de la festoj kaj memortagoj en la kristanaj eklezioj.
Argentina Esperanto-Ligo
La Argentina Esperanto-Ligo (AEL; Liga Argentina de Esperanto) estas la landa Esperanto-asocio de Argentino. Ĝi estas fondita en 1941. Dum la fazo 1989-1995 ekzistis konkurenca Argentina Esperanto-Asocio, kiu en 1995 integriĝis en Argentinan Esperanto-Ligon. AEL kunigas la lokajn esperantajn asociojn el la tuta lando. Ankaŭ apartenas al AEL etaj grupoj nomataj "rondoj", kiuj foje prizorgas specifajn fakojn.
Liturgia jaro
Orientaj eklezioj
En eklezioj de bizanca rito (ortodoksaj kaj orientaj katolikaj) la liturgia jaro komenciĝas la 1an de septembro. La jaro konsistas de du rondoj: moveblaj kaj nemoveblaj festotagoj. Moveblaj festotagoj dependas de dato de Pasko. Nemoveblaj festotagoj estas ĉiam je sama tago de jaro. La bizanca rito havas 3 bazajn ŝtupojn de festotagoj: grandaj, mezaj kaj malgrandaj. La bizancrita jaro havas ankaŭ 4 fastajn periodojn.
Argentina Esperanto-Ligo
Kelkaj nunaj estraranoj de AEL estas AS Gabriel Wagner (Prezidanto), Prof. Ruben Sánchez (Sekretario), Bioinĝ-ino Susana Burioni (Kasistino), kaj D-ro Jorge Montanari (Konto-zorganto).
Komencoj
Ekde la jaro 1889, la lingvo Esperanto aperis en Argentino. Oni komencis instrui ĝin en Bonaero, fare de pola enmigrinto, kiu organizis E-grupon en la sidejo de “Nia Grupejo”, en la strato Pasco 672, kvartalo de Balvanera. Kelkaj argentinanoj poste aperis en la “unuaj listoj” de korespondantoj de Zamenhof, en la jaroj 1894, 1899, 1901-1904.
Zamenhof mem revis pri Argentino. En sia broŝuro "Hilelismo" li informis al la rusa judaro pri la eblo elmigri al Argentino, tre taŭga lando por vivi pace, en la kamparo aŭ vilaĝoj, en frataj komunumoj uzante Esperanton kiel komuna lingvo, ktp. Zamenhof verkis la broŝuron en la jaro 1897.
En sia verko “Travivaĵoj de RoŜo” (eldonita en Londono en 1914) Richard Sharpe rakontis kiel li lernis Esperanton en Bonaero en novembro 1906 kaj kune kun kelkaj lokaj esperantistoj fondis Bonaeran Esperanto-Asocion. Post la Unua Universala Kongreso, en Boulogne-sur-Mer, en 1905, en ĉiuj landoj Esperanto komencis esti pli disvantigita, ankaŭ en Argentino.
Granda disvastigo pliiĝis post la 5–a UK, 1909, en Barcelono. Multaj katalunoj devis elmigri pro politikaj kialoj kaj vojaĝis al Argentino, kie ili organizadis katalunajn centrojn kun instruado de Esperanto. Menciindas José Prat kaj Delfi Dalmau, inter multaj aliaj.
Gödnitz
Gödnitz ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la urbo Zerbst (Anhalto) en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Anhalt-Bitterfeld de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2005 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 244 loĝantojn.
Argentina Esperanto-Ligo
Komencoj
Paul Berthelot alvenis al Bonaero en la jaro 1908, kaj restis - iomete kaŝite - dum unu jaro, laborante kiel linotipisto en la franca loka ĵurnalo kie verkis pri socialismo kaj anarkismo kaj gvidante kursojn de Esperanto. Oni diras, ke kiam oni malkovris lin, devis fuĝi al Montevideo, kaj al Brazilo kie li, instruis Esperanton en Rio-de-Ĵaneiro kaj Petrópolis, kaj poste en kontakto kun francaj amikoj volis fondi anarkistan komunumon ene de la lando. Sed subite mortis en 1910, en malsanulejo de Dominikaj Pastroj, al kiuj li lasis sian lastan verkon La evangelio de la horo, manlibro pri anarkismo, nur en franca lingvo.
Verŝajne pro la granda sukceso de la 5-a UK, la iama argentina ministro pri instruado d-ro Estanislao S. Zeballos (1854-1923), dissendis “Publikan Rezolucion” permesante la instruadon de Esperanto en la publikaj lernejoj. Kaj tuj oni faris tion en la lernejo “Presidente Roca”, en la centro de la urbo.
José Prat, kiu fondis grupon de Esperanto en sia “Centro Catalá”, vojaĝis al Parizo por partopreni la dekan UK, - kiu ne okazis-, sed li kiel kataluno el argentino, socialisto kaj anarkisto, restis malliberita preskaŭ dum unu jaro antaŭ sia reveno al Bonaero.
Chieti
Chieti estas komunumo de Italio, kun 54.920 loĝantoj, lokita en la samnoma provinco de Chieti (ĝi estas ja ĉefurbo de sia provinco).
Argentina Esperanto-Ligo
Depost 1914
La 15-a den decembro 1916, José Prat kaj grupo de entuziasmuloj, kuniĝis kaj fondis AEA-n [Argentina Esperanto-Asocio], la unua vera nacia asocio, kaj eldonis gazeton Argentina Esperantisto, kiu aperis ĝis la jaro 1995. AEA klopodis fondi klubojn aŭ grupojn en ĉiuj urboj kaj provincoj, kaj la precipa ilo estis la “Perkoresponda Kurso de Esperanto”, kiu en la jaro 1930 atingis sian trimilan lernanton. Oni devas memorigi kiom da esperantistoj el Eŭropo enmigris Argentinon kiel rifuĝintoj: multaj el ili estis socialistoj, membroj de SAT, anarkistoj, ktp.
Obreja (Mihalț)
Obreja [obreĵa] (hungare: Obrázsa) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 588 loĝantojn (rumanoj), en 1992 — 809. Ĝia unua mencio estas en 1760. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Mihalț.
Argentina Esperanto-Ligo
Depost 1914
La precipaj rondoj tiatempe estis en Buenos Aires, Rosario, La Plata, Bahía Blanca, Pergamino, Córdoba, Mendoza kaj en multaj aliaj urbetoj. En 1934 naskiĝis “Rosaria E-Asocio”, kiu estis pli grava ol tiuj de Buenos Aires mem, kaj sukcesis havi la unuajn radio-programojn en Esperanto kaj pri Esperanto.
Chieti
Geografio
Chieti troviĝas en la centr-orienta parto de Abruco, sur monteto kiu disdividas la akvojn de rivero Pescara (norde) de tiuj de rivero Alento (sude).
Obreja (Mihalț)
Fonto
La jozefa teritoria registrado (sekcio 154) mencias Obreja per la nomo Obraza.
Fiŝsaŭco
Fiŝsaŭco (nŭokmamo aŭ garumo ), konata sub la nomo fish sauce en la angla, nuoc-mâm en la franca, estas saŭco farita el fiŝo fermentinta en peklakvo dum longa tempo. Ĝi estas vaste uzata en la kuirarto de sudorientaziaj landoj kiaj Vjetnamio, Kamboĝo kaj Tajlando.
Chieti
Geografio
La urbo estas formata de la malnova parto, troviĝanta sur la monteto, kaj de la nova parto, kuŝanta en la valo norde de la monteto kaj ampleksa ĝis la dekstra flanka digo de la rivero, kiu evoluis sekvante ĉefe la antikva strato Tiburtina-Valeria, kiu ĝin trairas.
Planetario
Planetario estas konstruaĵo enhavanta aparaton, kiu projekcias al interno de duonsfero bildojn de la Suno, Luno, planedoj kaj de la steloj por demonstracii la orbitojn de tiuj ĉielaj korpoj.
Argentina Esperanto-Ligo
Depost 1914
En la jaro 1939, ĵus antaŭ la dua mondmilito, alvenis al Bonaero, kiel rifuĝinto Eŭgene Adam "Lanti", fondinto de SAT. Post longa vojaĝo, al Japanio kaj Aŭstralio kie li estis infektita de “antrakso” kaj persekutita kiel komunisto, alvenis al Bonaero, kie siaj amikoj SAT-anoj, - precipe Jorge Hess - akceptis lin, kaj alportis al “Hospitalo Rivadavia”, kie li iom pliboniĝis. Lanti aktivis kiel esperantisto en la urbo, kaj poste decidis ir tra Mendoza kaj Ĉilio al Meksikio. Tie li mortis en 1947.
Chieti
Geografio
Ĝi ĝuas favoran geografian pozicion, ĉu ĉar malproksime de la adriatika marbordo kaj de la montoj Majella kaj Gran Sasso en speciala varieco de panoramoj, ĉu ĉar apud la ĉefaj aŭtovojoj de Centra Italio (i.a. A14 kaj A25).
La malalta parto de la urbo, Chieti Scalo, naskiĝinta apud la stacio, estas popolata ĉefe de la ege multenombraj universitataj studentoj de l'universitato Gabriele D'Annunzio, kies kursojn sekvas ĉirkaŭ 50.000 studentoj (dum la lerneja jaro 2007-08).
Argentina Esperanto-Ligo
Depost 1914
En la sama momento kiel Lanti, alvenis ankaŭ Tibor Sekelj el Jugoslavio, esperantisto, ĵurnalisto kaj esploristo. La mondmilito ne permesis al li foriri el la lando, do restis preskaŭ dek jaroj, dum kiuj multe instruadis la E-lingvon, verkis librojn, vizitis Patagonion, Bolivion kaj Brazilon, surgrimpis Akonkagvan Monton, ktp.
Danke al agado de Sekelj, prof. Wilfred M. Goodes, d-ro. E. Balech, A. Villafranca, Rodolfo Calogero, Floreal Villar, Juan Corral, d-ro Scolnik, ktp., oni decidis kunvoki kongreson de Esperanto en la urbo Rosario, en 1941, dum kiu oni starigis Argentina E-Ligon, ĉar la antaŭa AEA, jam restis nur loka asocio de la urbo Bonaero, kun nova nomo BEA “Bonaera E-Asocio”. Tiu ĉi Ligo aliĝis kiel Landa Asocio la Internacia Esperanto-Ligo kies sidejo estis en Britio, kaj post la kunfandiĝo kun la ĝeneva UEA nomiĝis UEA.
Post la Kongreso, en Bonaero, en la jaro 1943, oni kreis Argentinan E-Katolikan Asocion. Ĝi estis reago kontraŭ ia antiesperantista reklamado, fare de d-ro Gustavo Martínez Zubiría “Hugo Wast”, tiama ministro pri instruado kaj direktoro de la Nacia Biblioteko, verkisto de tre sukcesa novelaro. Li verkis romanon titolita “666” pri la alveno de la “Antikristo” kaj “sia lingvo Esperanto”, kiu estus disvastigita en la tuta mondo, detruante la latinan kaj ĉiuj aliajn lingvojn. La verko tre ĝenadis esperantistojn. Danke al AEKA multaj pastroj kaj katolikaj aktivuloj, lernis tiatempe la lingvon. Sed la lastaj kunordigintoj de AEKA lasis preskaŭ ne aktiva tian ĉi asocion kiu eĉ iam havis propran revuon “Suda Stelo”.
Depost dua mondmilito
Esperantistoj kiu estis instruistoj en lernejoj aŭ universitatoj klopodis enkonduki Esperanto-kursojn. Tiel en la Nacia Universitato de Kordobo, d-ro Jaime Scolnik (1908-1996) sukcesis instrui Esperanton. Same okazis en la Nacia Universitato de Rosario fare de prof. Enrique Kohei(1921-1997) kaj kelkaj aliaj, kaj en la Bonaera Nacia Universitato, same ĉefe fare de d-ro Máximo Valentinuzzi (1907-1984) kiu jam en la jaro 1956 kune al prof. Daniel Quarello (1904-1986) kaj kelkaliaj, fondis en 1956 Argentinan Sciencan kaj Teknikan Rondon (ASTER), rondon, kiu kunigis interesajn aktivulojn pri filologio, medicino, fiziko, ktp. Lasta prezidanto de ASTER estis d-ro Roberto Maruottolo (1927-2005), ASTER ne plu estis aktiva post la jaro 1995.
Post la Unua Kongreso en Rosario, AEL kunvokis asembleon kaj kongresojn ĉiujare. Rosario fariĝis la centron de la Movado enlande. Prof. Hugo A. Lingua estis la ĉefa instruisto, kiu verkis eĉ propran vortaron kaj kursojn, ene de sian propra “Escuela Argentina de Esperanto”, kies sidejo en lastaj jaroj estis en la urbeto Serodino, proksime de Rosario. Oni eldonis ankaŭ vortarojn kaj kursojn, de Daniel Quarello, Jorge Hess (¿Sabe Ud. Esperanto?, 1956), Enrique Balech, Juan Corral, Jaime Scolnik, ktp.
Juna esperantisto studento de medicino, Rubén Feldman González, estis aktivega en la tuta provinco Santa Fe, kaj gvidis multajn kursojn fondante rondojn en Reconquista, Santa Fe-urbo, Firmat, Esperanza, Cañada de Gómez, ktp. Li laboris prefere kun junuloj, do en 1966 fondis Argent-EJOn (Argentina Esperantista Junulara Organizo), la junulara grupo de AEL, aliĝinta al TEJO. Kaj por subteni interŝanĝojn inter junuloj estis kreita Pasporta Servo, organizo por senpaga gastigado de esperantistoj en la lando. Tio okazis en la jaro 1967. Pro politikaj problemoj Feldman González, jam doktoro pri medicino en la jaro 1974, devis foriri eksterlande. Sian Pasportan Servon li transdonis rekte al UEA. Kaj li finfine loĝadis en Usono kaj Meksiko, kie ĝis li nun restas, kiel reprezentanto de Akademio Internacia de la Sciencoj.
En la jaro 1970, Adán Hrynkiewicz (Ergoto de Bonaero), juna instruisto de la angla, filo de ĉeĥa enmigrinto, lernis de si mem Esperanton. Li tuj vojaĝis al Eŭropo por perfektiĝi. Je sia reveno, li kune kun Anastacio López Luna kaj Juan Corral starigis en Bonaero “Argentina Esperanto-Instituto”n, aliĝinta al loka asocio, sed sendependa pri propra agado kaj administrado. La Instituto eldonis librojn, novan manlibron, revuetojn kaj multe reklamadis la lingvon. La Instituto agadis dum 25 jaroj kaj publikigis kvindekon da eldonaĵojn. Estis la plej granda agado dum kiu la landa movado povis solene rememori la centjariĝo de la naskiĝo de Esperanto en la jaro 1987. Tiutempe oni kalkulis la esperantistaron en pli ol 5.000 homoj.
Argentino dum la tuta jarcento havis politikajn problemojn, revoluciojn, tempojn de riĉeco aŭ de malriĉeco, persekutojn, ktp. Tio sendube malhelpis esperantistojn. Tamen, ĉirkaŭ la jaro 1966 la Movado sukcesis aĉeti propran sidejon en Bonaero, en Rosario-urbo kaj en Venado Tuerto.
En la jaro 1975, en provinco Santa Fe, la Parlamento akceptis leĝon kiu permesas instrui Esperanton en la publikaj lernejoj de la provinco kaj establis la 14-an de aprilo kiel “Esperanto-tago”. Tamen eĉ se la leĝo estis rajtigita de la Senato en 1985 sub la numero 9781, ĝi neniam estis plenumita.
Fiŝsaŭco
Oni konjektas, ke Vjetnamio estas la azia lando kiu verŝajne povas pretendi inventi fiŝsaŭcon, kiu ne aperis en Tajlando ĝis la komenco de la lasta jarcento. Tamen ĝis nun mankas fidindaj referencoj por konfirmi tiun aserton.
Vjetnamio
Necesas klarigi la signifon de la vorto nước mắm: Tio en la vjetnama laŭvorte signifas "likvo de piklita fiŝo". En Vjetnamio, ekzistas populara manĝaĵo nomita mắm (piklita fiŝo), kiu estas farita laŭ la sama maniero kiel nước mắm, krom ke ambaŭ fiŝo kaj eltirita likvaĵo – ne nur la likvaĵo – estas konservitaj; kaj mắm estas fermentita dum pli mallonga periodo ol nước mắm. Mắm estas aŭ manĝita kruda (nekuirita), aŭ kuirita en supojn aŭ fritaĵojn. Salikokpasto estas nomata mắm tôm.
En Vjetnamio, nước mắm estas preparita ĉe marbordaj areoj. Fiŝsaŭco estas kutime farita precipe el oceanaj fiŝoj (skombro, anĉovo ktp) kaj la likvaĵo estas eltirita. Menciindas kelkaj famaj markoj de origino: nước mắm el Phan Thiết (provinco Bình Thuận), Nha Trang (provinco Khánh Hòa), Cát Hải (Hajfongo). Specialan mencion indas nước mắm el Insulo Phú Quốc, kiu ricevis ekde 2001 la Nomon de Regata Origino (france: Appellation d'Origine Controlée, AOC). Temas pri kvalifiko-sistemo de produkto-procesoj kaj kvalitoj de produktaĵoj.
Japanio
En Japanio, ĝi estas utiligita kiel spicado de lokaj specialaĵoj. Ishiru en la Duoninsulo Noto estas farita de sardino kaj kalmaro. Shottsuru de Akita estas ĉefe farita el velnaĝilsablofiŝo. Ikanago shōyu de Kagaŭa estas farita el sablolanco. Ili ofte estas rezervitaj por la preparado de nabemono, aŭ manĝaĵo en kaserolo.
Aliaj landoj
Azia fiŝsaŭco estas kutime preparita el anĉovo, salo kaj akvo. Tajlanda fiŝsaŭco tre similas al la vjetnama kaj nomiĝas nam pla (น้ำปลา). En Ĉinio, oni nomas ĝin Yú lù (鱼露), en Koreio yeotgal (엿갈), kecap ikan en Indonezio kaj en Filipinoj patis.
Estas alia salikok- aŭ fiŝpasto simila al vjetnama mắm tôm en Sudorienta Azio. En Indonezio ĝi nomiĝas trasi, en Kamboĝo prahok kaj la fiŝoj estas lasitaj iomete malfreŝaj antaŭ macerado en plekakvo. La malajsia fiŝsaŭco nomiĝas belacan. La laosa fiŝsaŭco nomiĝas padek, kaj estas preparita el dolĉakva fiŝo.
En Okcidento
La plej fruaj konataj raportoj de fiŝsaŭco estas de antikva Grekio inter 4a-3a jarcento a.K. Ĝi estis farita kun pli malalta salenhavo ol moderna fiŝsaŭco.
Simila fiŝsaŭco estis ĉie en klasika roman-kuirarto, kie en la latina ĝi estas konata kiel garum aŭ likvaman, kaj ankaŭ ekzistas en multaj specoj kiaj ekzemple oenogarum (miksita kun vino), oxygarum (miksita kun vinagro) kaj meligarum (miksita kun mielo). Garum estis ofte kritikita kiel malbonodora aŭ putra.
En Afriko
En Senegalo fiŝsaŭco estas produktita de lokaj virinoj, kiuj lernis la teknikon de vjetnamaj teknikistoj laborantaj en Senegalo sub la FAO Speciala Programo por Manĝaĵo Sekureco.
Kvalito-taksado
Tradiciaj kriterioj por taksi la kvaliton de fiŝsaŭco estas ĝia bongusteco kun dolĉa postgusto. La salo uzita devas esti pura, sen maldolĉaj substancoj. Oni ne devas trovi suspektindajn kaj putrajn odorojn.
La normoj de la Codex Alimentarius Commission (CAC, "Komisiono de Libro de Manĝaĵo") pri fiŝsaŭco en Vjetnamio kaj Tajlando kompilita de Vjetnamio kaj Tajlando en majo 2006 estis adoptita de la 34a Ĝenerala Asembleo kunveno de CAC en julio 2011. Nước mắm el Phú Quốc havas sian apartan normon
László Tőkés
TŐKÉS László estas rumanuja hungara politikisto, episkopo de la Reformita Eklezio (Eklezia Distrikto Piatra Craiului [Királyhágómellék], Transilvanio) naskiĝinta la 1-an de aprilo 1952 en Kluĵo. Li estas la filo de reformita teologo István Tőkés.
Meritoj plej gravaj
László Tőkés kontribuis al falo de komunista diktaturo en Rumanio en decembro de 1989, kiam li kontraŭstaris al aŭtoritatoj forlasi sian paroĥejon de Timișoara. Multe da homoj (rumanoj, hungaroj) manifestaciis antaŭ lia paroĥa domo kiel signo de solidareco. Li estis deputito de la Eŭropa Parlamento inter 2007 kaj 2009 kiel sendependa ano de la Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco kaj en 2009 kiel reprezentato de RMDSZ ano de la Eŭropa Popola Partio kaj Eŭropaj Demokratoj. Li estis la honora prezidanto de RMDSZ, kunfondinto de Transilvania Hungara Nacia Konsilantaro.
Distingoj
La 16-an de junio 2009 li estis distingita en Washington per Truman-Reagan Medal of Freedom pro sia merito en la lukto kontraŭ komunista diktaturo en Rumanujo.
Argentina Esperanto-Ligo
Depost dua mondmilito
La membroj aliĝintaj al UEA kaj SAT aŭ TEJO ĉiam estis malmultaj, malpli ol trideko. En la jarlibro de UEA tamen, la Delegitoj ne mankis en la tuta lando kaj la junularo ĉiam restis tre aktiva apud kelkaj mezaĝuloj aŭ maljunuloj.
Krizo de AEL en 1989 kaj sekvo
En 1989 evidentiĝis krizo en la tiama AEL-Estraro, tiel ke en tiu jaro grupo de Esperantistoj fondis alian Landan Asocion, por reaktivigi la movadon, kaj fondis Argentinan E-Asocion, en Kordobo. La fondintoj estis Atilio Orellana Rojas, Francisco Veuthey, Clara P. de Motta, Osvaldo Motta, Gabriela Pérez, Jorge Bidoni kaj Teresa Bellalta Cussó. Danke al tiu nove fondita asocio, Esperanto-revuo “Fenikso” ekaperis en Argentino; Argent-EJO estis revivigita kaj reorganizita kun ties Junularaj Tendumadoj; oni komencis kunlaboran agadon kun la najbaraj landoj, specife kun Brazilo kaj oni okazigis la Interlandajn Konferencojn pri Instruado, (IKI); okazis por unua fojo sesioj de la Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA; ekestis funkcianta Libroservo, ktp.
Argentina E-Asocio petis aliĝon al UEA, sed ne estis akceptita. La tiama UEA-prezidanto John Wells vizitis la landon kaj renkontis membrojn de la du asocioj. Oni sugestis kunfondiĝon kun la landa asocio Argentina E-Ligo. Kaŭze de tio la landa movado devis pensi pri unuiĝo. Do, post longaj debatoj kaj interkonsentoj, la 9-an de decembro 1995, dum Eksterordinara Jarkunveno, AEL kaj AEA unuiĝis kaj Argentina E-Ligo estis re-fondita, sub la sama nomo. La revuoj “Fenikso” kaj “Argentina Esperantisto” ĉesis aperi. Anstataŭis ĝin nova revuo “Argentina E-Vento”, eldonita ĝis nun en Chaco.
Kelkaj aktivadoj
Prof. Jorge Abraham (1916-2001), iama fondinto de Esperanto-Klubo de Venado Tuerto, dum multaj jaroj sukcese kondukis persone sian propran lernejon “Escuela Americana de Esperanto”, kies instruado okazis precipe per poŝta korespondado. Li ankaŭ tradukis kaj verkis librojn, inter ili Gramatiko kaj Vortaro Esperanto-Araba, eldonita de UEA, nura moderna verko por arab-parolantoj.
Ankaŭ en la jaro 1998 aperis, eldonita de FONTO en Brazilo, la verko de Clara de Hess (1908-1994) “Kiel kuiri sen viando”. Clara de Hess, edzino de Jorge Hess konsiderindas inter la plej grandaj aktivulinoj de la Argentina E-Movado.
En la jaro 2000, jam AEL kaj la aliaj landaj asocioj kaj rondoj intense uzis interreton, kaj tuj komencis gvidi kursojn pere de ĝi kaj havis paĝojn por reklamado. Tamen, en 2001 pro la kriza ekonomia situacio, la aktivado kaj pago de kotizoj al AEL, UEA aŭ al lokaj asocioj malpliiĝis. Oficiala organo Argentina Esperanto-Vento ne aperis dum periodo de 2 jaroj, kaj anstataŭis ĝin serio de AEL-Cirkulero (n-roj 1-7). Sed ekde 2002 la movado re-aktivadis pli kaj pli.
Laŭ nova strategia plano oni proponis la starigon de “rondoj” en ĉiuj lokoj kie loĝas iu Esperantista aktivulo kiu volus instrui kaj kunordigi aron da gelernantoj. La respondeculo de la rondo, estas en konstanta kontakto kun la Estraro de AEL, kaj al rondanoj estas rekomendata uzi interreton kaj tiel eniri en kontakton kun aliaj esperantistoj. Malgraŭ sia graveco, la aparteno al AEL estas konsiderata de multaj kiel pli malpli simbola. Tamen, danke al donacoj aŭ pago de aliĝoj fare de pluraj membroj kaj volontuloj, AEL subtenas sian minimuman aktivadon.
Indas raporti ankaŭ pri kelkaj gravaj muzikistoj esperantistaj, kiel prof. Bondone, kaj la nuntempa Alejandro Cossavella, al kiu en 1998 estis aljuĝita Unuan Premion de Belartaj Konkursoj de UEA pro sia muzikaĵo “Ĉe Montpellier”
Pro monda populariĝo de interreto ankaŭ la Esperanto-kursoj iomete ŝanĝis kaj virtualaj lernejoj multebligis. La libro de Jorge Hess “¿Sabe Ud. Esperanto? estis enkomputiligita kaj enretigita. En 2001 d-ro Marcelo Casartelli (1930-2008), fondis en interreto sian Argentinan Esperanto-Instituton, kiu estis vizitita de miloj da uzantoj. En 2007 li honore ricevis la premion “Premio Iberoamericano en Honor a la Excelencia Educativa 2007” fare de l´ Consejo Iberoamericano en Honor a la Calidad Educativa.
La Argentina Esperanto-Movado devas danki pro iliaj kontribuoj por la E-Instruado al pluraj eminentaj instruistoj, i.a al: Andrés Villafranca, H. Lingua, J. Hess, E. Kohei, D. Quarello, E. Ontoria, la gedoktoroj Scolnik, J. Abraham, W. Schad, M. Casartelli, A. Hrynkiewich, Mario Miranda, F. Veuthey, Petra Smidéliusz kaj aliaj, kiuj ĝis nun laboras kiel E-instruistoj.
Kelkaj kreadoj de la argentina esperantistaro
-La libro ¿Sabe Ud Esperanto? de Jorge Hess. Kvankam nuntempe ĝi aspektas olda metodo el la enhava kaj pedagogia vidpunktoj, la libro estis unu el la plej elstaraj verkoj por lerni Esperanton en hispanlingvaj landoj.
-Pasporta Servo, kreita de Rubén Feldman-González, nuntempe uzata de esperantistoj el la tuta mondo.
-TEFA (Tutmonda "Esperanto" Futbala Asocio), kreita de Jorge Montanari, Juan Pablo Álvarez kaj Francisco Godínez Galay, nuntempe prezidita de Leticia Doormann. TEFA kunigas piedpilk-ŝatantoj el la tuta mondo, organizas la piedpilkan Selektitaron de Esperanto, kies kapitano estas Gonzalo Sirio. La Selektitaro oficiale anigis al la monda piedpilka organizo NF-Ligo kaj al la Sudamerika Konsilio pri Novaj Federacioj. La teamo jam ludis en Ameriko kaj en Eŭropo.
Argentinaj Esperanto-Kongresoj (AKE)
La naciaj kongresoj regulare okazas jare ekde la 1-a AKE en 1941, okazinta en Rosario. Dum la lastaj jaroj AKE okazis en urboj Villa Carlos Paz (2013), Mendozo (2015), kaj Las Grutas (2016). En 2017 AKE okazis en la urbo Crespo (provinco de Entre Ríos). En 2018 okazis en la urbo Monte Hermoso (provinco Buenos Aires), En 2019 okazis en la urbo Guatraché (provinco La Pampo). En 2021 okazis en la urbo Rosario (provinco Santa Fe).
La 21-a kaj 22-a de novembro de 2020 ni havis nia, tre sukcesa, "unua Virtuala Kongreso de Esperanto" ene de monda pandemio. Patoprenis de la kongreso vizitantoj kaj kongresanoj el tre diversaj landoj, kiel Argentino kompreneble, Brazilo (multege da brazilanoj), Ĉilio, Urugvajo, Venezuelo, Kolombio, USONO, Hispanio, Iranio, Meksiko, Ekvadoro, Pollando, Italio, Bulgario, Barato, Filipino, Kongo, Vietnamjo, Francio, Burundo, Svislando, Benino, Germanio, Britio, Pakistano, Nederlando, Rusio, Kroatio, Kazahhio, Salvadoro, Litovio, Senegalo, kaj aliaj Landoj. Ankaŭ partoprenis la prezidanto de UEA Duncan Charters.
Ĝis nun, 62 AKE-j okazis. En 2022 AKE okazos en la urbo Bonaero (ĉefurbo de la lando).
99-a Universala Kongreso de Esperanto
En 2014, la UK okazis en la ĉefurbo Buenos Aires (esperante: Bonaero). Pli ol 700 partoprenantoj el la tuta mondo alvenis por tiu okazo. La kongresejo lokiĝis en la Hotelo Panamericano, en la urbocentro. La LKK-n prezidis Jorge E. Cabrera, la tiutempa prezidanto de AEL.
Sociologiaj aspektoj
Kaj la kooperativistoj ĉiam havis en la esperantistoj gravulojn kiuj ege agadis ene de la “Landa Kooperativa Movado” kaj eldonis plurfoje broŝurojn kaj revuojn. Nun, ene de NROj, la socia kaj helpa agado de kelkaj esperantistoj estas rimarkeblaj. Same, ene de la Argentina Vegetarana Asocio, tre aktivadis Clara de Hess, kiu eldonis verkojn en hispana kaj Esperanta lingvoj, kaj estis reprezentantino de Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio.
Grupoj organizitaj de la Argentina Esperanto-Movado
Post la jaro 2000, la strategia plano de AEL celas kreadi “E-Rondojn” ĉie kie estas iu Esperanta aktivulo. Alia ĉefa projekto atingita estis starigo de la “Escuela Argentina de la Lengua Internacional Esperanto”, jure funkcianta kiel organizon por la instruado en la tuta lando. La Argentina E-Lernejo estis oficiale aprobita la 11-an de decembro 2007, laŭ Rezolucio IGJ Nº 001067/07. Ĝi nun klopodas atingi alian revon: enkonduki Esperanton en ŝtatajn lernejojn.
Lokaj grupoj
Ĝis nun la plej malnovaj kaj aktivaj grupoj de la lando, eĉ se nuntempe ne tro aktivaj kiel sendependaj grupoj, estas ses:
Rondoj
Sekvas la listo de Esperanto-Rondoj, kiuj nuntempe apartenas al AEL. Aliaj argentinaj esperantistoj partoprenas la Ligon kiel individuaj membroj, el siaj loĝlokoj. Krome, aliaj argentinanoj, kiuj loĝas eksterlande, daŭrigas sian partoprenadon en la Ligo pere de interreto.
Krom tiuj aktivaj rondoj, tra la lando ekzistas aŭ ekzistis esperanta aktivado en la sekvaj E-Rondoj
Inter la asocioj malaperintaj menciindas:
Gertwiller
(jen france, origine germane kaj alemane Gertweiler) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Saline (Calvados)
Saline estas malaperinta nova franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Post la ĝi ĉesis ekzisti.
Deglitejo
Deglitejo aŭ tobogano estas dekliva glitvojo, sur kiu oni side aŭ kuŝe glitigas sin por amuziĝi.
Ludejaj deglitejoj troviĝas ofte en parkoj, lernejoj, infanĝardenoj, ludejoj, naĝejoj, kaj aliaj lokoj, kie infanoj ofte ludas. Deglitejo eble estas plata aŭ, por eviti defalojn, duoncilindra aŭ tuboforma. Kutime oni fabrikas deglitejojn el plasto aŭ metalo, kaj ili havas glatan supraĵon, kiu estas ofte rekta kaj fojfoje ondeca. Oni grimpas al la supro de deglitejo per ŝtuparo aŭ ŝtupetaro, kaj tiam oni sidiĝas supre kaj glitigas sin malsupren laŭ la surfaco de la deglitejo.
Zsolt Karácsonyi
KARÁCSONYI Zsolt [kara:ĉonji] estas rumanuja hungara poeto, redaktoro, ano de E-MIL naskita la 27-an de aprilo 1977 en Arad.
Kariero
Inter 1995 kaj 1999 Zsolt Karácsonyi estis la ĵurnalisto, redaktoro de ĵurnalo Nyugati Jelen. Ekde 2001 li estis kunlaboranto de revuo Irodalmi Jelen, ekde 2004 li rubriko Serény Múmia de revuo Helikon, poste de rubriko A nagy Kilometrik.
Árpád Kovács (juristo)
KOVÁCS Árpád (kova:ĉ) rumania hungara juristo naskita en Koloĵvaro la 13-an de septembro 1897 kaj mortinta en Oradea 9-a de julio 1946.
Kariero
Árpád Kovács finis en la jurakademio de Oradea; li doktoriĝis kaj akiris advokatdiplomon en Kluĵo (1925). Li malfermis advokatoficejon en Oradea. Li priokupiĝis la rajtojn de nacimalplimultoj.
Observatorio
Observatorio aŭ scienca observejo estas loko kun instalaĵoj por observi terajn aŭ astronomiajn fenomenojn. Ekzemple astronomio, klimatologio, geologio, meteologio, kaj vulkanologio estas sciencfakoj kun observatorioj.
Laŭ Francisko Azorín observatorio estas Scienca observejo por astronomiaj studoj. Li indikas etimologion el la latina observatorium, el observare (observi).
Historio
Historie, la plej simplaj observatorioj havis nur sekstanton por mezuri angulan distancon inter steloj. Ankaŭ estis tiuj kiel Stonehenge, kies ŝtonegoj estas starigitaj laŭ direktitoj de konataj astronomiaj fenomenoj. Modernaj astroobservejoj tipe havas fiksitajn teleskopojn sub malfermebla kupolo. Astronomiaj observiloj povas esti ne nur optikaj teleskopoj, por videbla lumo, sed ankaŭ detektiloj por aliaj tipoj de elektromagneta radiado. Nuntempe tiaj observatorioj troviĝas ankaŭ ekster la Tero, en kosmaj veturiloj.
Komence de la 1940‑aj jaroj, radioteleskopoj estis konstruitaj kaj ekdetektis fontojn de radiondoj en la universo.
Eksteraj ligiloj
Grandaj observatorioj en la mondo
Città Sant'Angelo
Città Sant'Angelo estas komunumo de Italio.
(18835) 1999 NK56
(18835) 1999 NK56 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Continental Airlines
La entrepreno Continental Airlines estas usona flugkompanio kun sidejo en Houston (Teksaso). Ekde la 27-a de oktobro 2009 ĝi estas membro de la flugkompania alianco "Star Alliance". La kompanio laŭ la stato de aŭgusto 2010 ĉiujare transportas proksimume 67,0 milionojn da pasaĝeroj kaj disponas pri 600 regulaj pasaĝeraj aviadiloj.
La flugoj de la kompanio havas la IATA-mallongigon CO; la ICAO-mallongigo por la entrepreno estas COA.
En majo 2010 anonciĝis ke la entrepreno fuziu kun United Airlines: la nova entrepreno kaj sekve ĉiuj ties aviadiloj portu la nomon United Airlines, tiel ke la nomo 'Continental Airlines' malaperus.
Volumenaĵo
Volumenaĵo estas minerala substanco de konvena grajneco, kiu estas parto de kompozitaj materialoj kiel betono kaj asfalto.
Mária Bodó
BODÓ Mária estas rumania hungara pianistino, universitata docentino kaj primuzika verkistino. Ŝi naskiĝis en Temeŝvaro la 21-an de aprilo 1947. Ŝi estas la edzino de politologo Barna Bodó.
Biografio
Mária Bodó akiris diplomon en Kluĵo en 1972, poste en Bukareŝto en 2005 kaj ĝis 1996 ŝi instruis kaj estris en Liceo Ion Vidu de Temeŝvaro. De 1996 ŝi instruas en la muzika fakultato de la Universitato de Temeŝvaro. Ŝi publikigis tri librojn. Ŝi doktoriĝis en 2003.
Komitato de regionoj
La Komitato de regionoj estis kreita per la Traktato de Maastricht en 1994. Ĝi estas konsulta organo de Eŭropa Unio kaj konsistas el 344 membroj, reprezentantoj de la regionaj kaj lokaj instancoj de la membroŝtatoj. Tiu ĉi komitato helpas la Eŭropan Komisionon, la Konsilion de Eŭropa Unio kaj la Eŭropan Parlamenton dum kvarjara periodo.
Naluvedapati
Naluvedapati (ofte en angla formo Naluvedapathy) estas marborda vilaĝo en la barata ŝtato de Tamilnado, en Nagapattinam-distrikto, Barato. Ĝi sidas ĉe la riverfaŭko de Addapar-rivero. Surbaze de la censo de 2001 en Barato kaj post la Hindoceana cunamo de 2004, ĝi havas populacion de ĉirkaŭ 4500 homoj, la plej multaj el kiuj estas malriĉaj kaj el malaltaj kastoj. La ĉefaj profesioj de la vilaĝo, kiel ĉe aliaj vilaĝoj ĉe la marbordo de Tamilnado, estas agrikulturado kaj fiŝkaptado. La tuta Nagapattinam-distrikto estis grave influita per la hindaoceana cunamo, aliflanke, Naluvedapati travivis ĝin praktike nedifektita. Tio ŝuldiĝis al la ĉeesto de tre abunda ventoŝirmilo plantita fare de loĝantoj de la regiono en 2002.
La cunamo de 2004
La 4-an de decembro 2002, 300 terkultivistoj plantis 80,244 Kasuarin-arbidojn en 24 horoj, atingante novan rekordon de la Guinness-libro en la procezo formante kio estis nomumita "The Guinness Garden (La Gines-Ĝardeno)". Tiu Guinness-rekorda plantejo estis organizita fare de distrikta administrado de Nagapattinam, kondukita fare de distriktaj laboristoj Sudeep Jain kaj S J Chiru. Laŭ Sudeep Jain, "Ni plantis arbojn por alvoki pluvdiojn, ĉar la areon trafis arida periodo dum pluraj jaroj". La arbidoj estis disigitaj sur 20 hektaroj plej proksime al la marbordo.