cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolfgang Amadeus Mozart
Serĉante postenon kaj denove en Salcburgo (1777–1781)
Tiu rea provo pri posteno en Salcburgo sukcesis pli-malpli dum 20 monatoj, kvankam la rilato al la ĉefepiskopo estis streĉita, ĉar tiu malpermesis al Mozart partoprenon en bone pagitaj koncertoj en Vieno. Dum alia vojaĝo la Mozart partoprenis en Munkeno la unuan prezentadon de sia opero Idomeneo (KV 366) la. Post tio Mozart partoprenis en Vieno laŭ ordono de la ĉefepiskopo akademiojn de la salcburgaj kortegaj muzikistoj. Post du disputoj kun la ĉefepiskopo survenis fina rompo. Mozart demisiis la, ekloĝis en Vieno kaj prilaboris sian vivon dum la sekvaj jaroj per koncertoj en privataj aŭ publikaj akademioj.
Gian Giacomo Adria
Li mortis ĉirkaŭ 75-jara en Palermo, kaj sepultiĝis en la preĝejo de Sankta Francisko el Asizo, kie oni povas legi la sekvan epitafon:
Manuskriptoj
Sekvaj manuskriptoj estas ĉe la Komunuma Biblioteko de Palermo:
Wolfgang Amadeus Mozart
Komponisto en Vieno (1781–1788)
Liberigita de la salzburgaj devoj la nun sendependa komponisto kaj muzikinstruisto, kiu daŭre serĉis mendantojn aŭ pianolernantojn, verkis siajn plej grandajn operojn. La 16-an de julio 1782 estis unue prezentita en Vieno la kantludo Die Entführung aus dem Serail (KV 384), mendita de la imperiestro de la sankta romia imperio, Jozefo la 2-a. Sekvis la la unua prezentado de la komika opero La geedziĝo de Figaro (KV 492), la  la unua prezentado de la dramo Don Giovanni (KV 527) en Prago, la  la unua prezentado de la komika opero Così fan tutte (KV 588) denove en Vieno, la  la unua prezentado de la opero La clemenza di Tito (KV 621) en Prago kaj la  la unua prezentado de la granda opero Die Zauberflöte (KV 620) en la teatro de Emanuel Schikaneder. Rakonto kaj teksto de la Zauberflöte devenas de Emanuel Schikaneder kaj montras miksaĵon inter la antaŭa verko „Der Stein der Weisen“, fabelo de Wieland kaj framasonismaj atributoj.
En tiu epoko Mozart komponis ankaŭ la Messe in c-Moll (KV 427) (1783) kaj gravajn porinstrumentajn verkojn: la ses arĉaj kvartetoj dediĉitaj al Joseph Haydn (KV 387, 421, 428, 458, 464, 465) (1785), la 36-a simfonio (KV 425), la 38-a simfonio (KV 504) (1786) kaj Eine kleine Nachtmusik (KV 525) (1787), same kiel la tri lastaj simfonioj Es-maĵora (KV 543), g-minora (KV 550) kaj C-maĵora (41-a simfonio, KV 551) (1788).
Kun Constanze Weber, kiun li edzinigis en la jaro 1782, li havis ses infanojn. Nur Carl Thomas (1784) kaj Franz Xaver Wolfgang (1791) transvivis la infanaĝon.
Lastaj verkoj kaj frua morto (1789–1791)
Ĉirkaŭ la fino de la jardeko, la situacio de Mozart malboniĝis. Ĉirkaŭ 1786 li estis ĉesinta aperi ofte en publikaj koncertoj, kaj liaj enspezoj malaltiĝis draste. Tiu estis malfacila epoko por muzikistoj en Vieno pro la Aŭstri-Turkia Milito (1787–1791): kaj la ĝenerala nivelo de prospereco kaj la kapablo de la aristokrataro subteni muzikon estis malpliiĝantaj.
Ĉirkaŭ tiu epoko, Mozart faris kelkajn longajn veturojn espere plibonigi sian enspezojn, kaj vizitis Lepsikon, Dresdenon, kaj Berlinon en la printempo de 1789, kaj Frankfurt, Mannheim, kaj aliajn germanajn urbojn en 1790.
La lasta jaro de Mozart, ĝis la fina atako de lia malsano, tempo de alta produktiveco — kaj laŭ kelkaj rakontoj, de persona rekupero. Lastaj studoj arde defendis novan rigardon al la kariero de Mozart en la fino de lia vivo kiel sur la pinto, interrompita de lia subita morto. Li komponis grandan produktadon, inklude kelkajn el siaj plej admiritaj verkoj: la opero Die Zauberflöte (La magia fluto); la fina pianokonĉerto (Pianokonĉerto No. 27, K-595 en B♭-maĵoro; la Klarinetkonĉerto K-622 en A-maĵoro; la lasta en sia serio de kordokvintetoj (Kordokvinteto No. 6, K-614 en E♭-maĵoro; la moteto Ave verum corpus K-618 en D-maĵoro; kaj la nefinita Rekviemo K-626.
La financa situacio de Mozart, fonto de anksio en 1790, finfine ekpliboniĝis. Kvankam la pruvaro estas nedefinitiva, ŝajne riĉaj patronoj en Hungario kaj Amsterdamo promesis jarajn pagojn al Mozart reage al porokaza komponado. Oni supozas, ke li profitis el la vendado de dancmuziko verkita en sia rolo kiel imperia ĉambrokomponisto. Mozart ne plu pruntepetis grandajn monsumojn el Puchberg kaj ekforpagis siajn ŝuldojn.
Li espertis grandan kontentigon pro la publika sukceso de kelkaj el siaj verkoj, notinde La magia fluto (kiu estis ludita kelkajn fojojn en la mallonga periodo inter ties premiero kaj la morto de Mozart) kaj la Malgranda Masona Kantato K-623, premieris la 17an de Novembro 1791.
Mozart malsaniĝis estante en Prago por la premiero, la 6an de Septembro 1791, de sia opero La clemenza di Tito, kiu estis verkita en tiu sama jaro je komisio por la festoj de la kronigo de la imperiestro. Li pluigis siajn profesiajn funkciojn por ioma tempo kaj dirigentis la premieron de La magia fluto la 30an de Septembro. Lia sano malboniĝis la 20an de Novembro, kiam li devis enlitiĝi, suferante pro svelado, doloro, kaj vomado.
Mozart estis zorgita en siaj finaj tagoj de sia edzino kaj sia pli juna fratino, kaj estis flegita de la famili-doktoro, Thomas Franz Closset. Li estis mense okupita per la tasko fini sian Rekviemon, sed la pruvaro ke li diktis partojn al sia studento Franz Xaver Süssmayr estas minimuma.
Mozart mortis en sia hejmo la 5an de Decembro 1791 (estante nur 35-jaraĝa) je la 12:55 a.t.m. La New Grove tiel priskribas sian funebron:
La kaŭzo de la morto de Mozart ne estas konata certece. La oficiala registro de hitziges Frieselfieber ("akra milea febro", reference al erupcio kiu aspektas kiel milesemoj) estas pli simptoma priskribo ol diagnozo. Esploristoj sugestis pli ol cento de kaŭzoj por lia morto, inklude akutan reŭmatan febron, streptokoka infekto, trikinozo,  gripo, hidrarga veneniĝo, kaj rara rena misordo.
La malriĉa funebro de Mozart ne respegulas sian elstarecon kun la publiko kiel komponisto; memorigaj servoj kaj koncertoj en Vieno kaj Prago estis abunde ĉeestataj. Ja, en la periodo tuj post lia morto, lia reputacio stariĝis substance. Solomon priskribas "senprecedencan tajdon de entuziasmo" por lia verkaro; oni verkis biografiojn de Mozart unue fare de Friedrich Schlichtegroll, poste de Franz Xaver Niemetschek kaj de Georg Nikolaus von Nissen, kaj la publikigistoj rivalis por produkti kompletajn eldonojn de liaj verkoj.
En 1991 oni nomis la jaron "La jaro de Mozart" okaze de 200-jara datreveno de lia morto.
Kvankam li vivis nur 36 jarojn, resume li verkis 626 muzikverkojn.
Listo de operoj
Vaste konata estas inter la esperantistaro Kanto de l' ligo en traduko de Zamenhof:
Fratoj, manon donu kore,
kaj senzorge, sendolore
belan horon festu ni! ...
Alte teni homan nomon,
kore ami ĉiun homon
estu nia liga vort'
Romorantin-Blanc-Argent (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Salbris - Le Blanc (600000).
Liebstedt
Liebstedt estas loĝloko en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Ĝis la 31-a de decembro 2013 temis pri administre memstara komunumo, de tiam la loko estas parto de la en januaro 2014 novkreita komunumo Ilmtal-Weinstraße. Fine de la jaro 2012 la komunumo havis 414 loĝantojn.
Dragiša Binić
Dragiša Binić (n. ) estas serba futbalisto. Li de 1990 ĝis 1991 membris en la jugoslavia nacia teamo de futbalo.
Ĉagreno
Ĉagreno estas spontana emocia reago kaŭzita de situacio, persono aŭ rememoro, kiujn la ĉagrenita volas ŝanĝi. Ĉi tiu malplezuro montras, ke la koncerna homo troviĝas en situacio kiu postulas sian subigon. La plej forta grado de ĉagreno estas kolero. Enaj emocioj, kiel ĉagreno, aŭ la pli malforta malkomforto, estas komence spontanaj kaj kutime neeviteblaj. Ili estas per si mem nek bonaj nek malbonaj. Tamen multaj homoj taksas la montron de ĉagreno sentaktan. Ĉagreno povas kaŭzi frustriĝon kaj sanecajn efektojn.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri ĉagreno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Tulskaja (stacio de Moskva metroo)
Tulskaja (Тульская, "de (urbo) ") estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Serpuĥovsko-Timirjazevskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en centra parto de Moskvo.
Unua Niĝeria Respubliko
La Unua Niĝeria Respubliko estis la respublika registaro de Niĝerio, post la sendependigo, nome inter 1963 kaj 1966 kiu estis regita laŭ la unua respublika konstitucio. Laŭ tiu unua konstitucio de 1963, nome la unua konstitucio de la Respubliko Niĝerio, la Prezidento anstataŭis la britan monarkon kiel ceremonia ŝtatestro. La Prezidento estis elektita de la Parlamento por kvinjara regotempo. Kaze de necesa anstataŭigo la Prezidento de la Senato iĝus Provizora Prezidento.
Poste venis militista puĉo en 1966 kiu elpostenigis la prezidenton kaj ties registaron.
Francis Bacon
Francisko BAKONO, originale Francis BACON, (naskiĝis la 21-an de januaro 1561, mortis la 9-an de aprilo 1626) estis angla filozofo kaj fondinto de moderna scienco (kun Galilejo kaj Kartezio). Li etendis la ideon de scienco de Aristotelo kaj estas fama pro siaj eseoj. Li ankaŭ verkis poemojn kaj ankaŭ romanon pri utopio, Nova Atlantido. Kvankam li persone ne estis tre simpatia, pro lia korupteco kaj malhonesteco en sia politika kariero, li estis grava kaj valora filozofo.
Bakono skribis pri siaj novaj ideoj pri scienco en sia majstra verko, Nova Organo (latine, Novum Organum ). La malnova organo estis la Organo de Aristotelo, verko pri logiko kaj la naturo de scienco. En la tago de Bacon, Aristotelo estis la plej alta aŭtoritato pri filozofio kaj scienco. Tiuj, kiuj iris al universitato por studi filozofion aŭ sciencon (tiama nomita "natura filozofio"), estis instruitaj pri la penso de Aristotelo. Aristotelo donis al la Okcidento mondbildon kaj logikan metodon de penso pri ĝi. Bacon, Galilejo kaj Kartezio radike ŝanĝis tion.
Kaj Aristotelo kaj Bacon (kaj ankaŭ Kartezio) pensis profunde pri la demando, Kiel pensi kaj scii pri la mondo? Iliaj respondoj estis malsamaj.
Laŭ Aristotelo, scienco estas simile al geometrio: el iuj aksiomoj (antaŭsupozitaj, memevidentaj asertoj) kaj faktoj, sciencisto logike deduktas aliajn asertojn, kaj tiele disvolvigas kampon de scio (disciplino). Aksiomoj kaj fakto estas la brulaĵo de scienco, sed dedukto estas la motoro.
Laŭ Bacon, ĉi tiu motoro ne estis sufiĉe forta. Ekzemple, sole per dedukto, oni ne povus konkludi aŭ scii ke la suno morgaŭ leviĝos. Tial al la logiko de Aristotelo, Bakono aldonis indukton: se io okazas sufiĉe ripete aŭ estas ripetigebla, oni povas antaŭdiri, ke ĝi okazos denove, se la sama antaŭa stato denove okazos. Ekzemple, se tagiĝo ĉiam okazos post nokto, tiam se nun estas nokto, la tagiĝo baldaŭ kaj fidinde venos poste. La filozofo Hume poste klarigis la kiamon kaj kialon de indukto en sia verko, Pri Homa Kompreno.
Ĉi tiu disvolvigo de Bacon — lia nova organo de logiko — estas prudenta, sed ĝi ne klare kaj necese sekvas el la logiko de Aristotelo.
Kune kun indukto venas alia ŝanĝo pri la naturo de scienco: al Aristotelo la celo de scienco estis klarigi la mondon. Sed al Bakono la celo de scienco estis antaŭdiri la estonton kaj per tio regi naturon. Laŭ Bacon, "scio mem estas potenco". Scienco ne kiel la servanto de vero (Aristotelo, Tomaso de Akvino, Galilejo), sed kiel la servanto de homoj kaj iliaj maŝinoj.
Alia emfazo de moderna scienco kiu devenas de la nova bakona logiko estas ke la sciebla estas la ripetema kaj inverse. Hume poste uzis tion per malpruvi la realecon de mirakloj, subtekste identiginte realon kun la sciebla, mallarĝiginte la mondbildon de la Okcidento.
Distrikto Nowy Dwór (Mazovio)
Distrikto Nowy Dwór aŭ pli ĝuste sed pli longe distrikto Nowy Dwór Mazowiecki - pole powiat nowodworski - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Nowy Dwór Mazowiecki ("nova bieno en Mazovio"). Fine de en la distrikto vivis.
Tri saĝaj simioj
La tri saĝaj simioj (Japana lingvo: 三猿, san'en aŭ sanzaru, aŭ 三匹の猿, sanbiki no saru, laŭvorte "tri simioj") estas bildaj diraĵoj. Kune, ili enkorpigas la proverban principon, kiu estas "vidu nenioman malvirton, aŭdu nenioman malvirton, parolu nenioman malvirton." La nomoj de la tri estas Mizaru, kiu estas kovranta siajn okulojn, do vidadas nenioman malvirton, kaj Kikazaru, kiu estas kovranta siajn orelojn, do aŭdadas nenioman malvirton, kaj Iŭazaru, kiu estas kovranta sian buŝon, do paroladas nenioman malvirton.
Kolomano (persona nomo)
Kolomano estas vira persona nomo (malofte ankaŭ familia nomo) de hungaria deveno. Tamen ĝi originas el la turka lingvo signifanta: restaĵo, restis viva. En Hungario tiu nomo Kálmán estas sporada, malofta.
Diverslandaj variantoj
Kálmán, קלמן , Coloman
Worms
Atentu: temas pri loĝloko en Germanio, kaj ne pri la Tutmonda Registro pri Maraj Specioj (angle World Register of Marine Species; mallongigo : WoRMS)
Worms estas eksterdistrikta urbo en la federacia lando Rejnlando-Palatinato de sudokcidenta Germanio. Ĝi situas borde de la rivero Rejno kaj havas proksime loĝantojn (de 2004). La urbo apartenas al la ekonomiaj regiono Rejno-Majno kaj regiono Rhein-Neckar. Historie temas pri libera imperia urbo kaj pri centro de episkopujo.
Worms estas konata interalie pro la Kanto de la Nibelungoj, germana eposo el la 13-a jarcento.
La ĉefaj turismaj allogaĵoj estas la Katedralo Sankta Petro el la 11-a kaj 12-a jarcento, la iama juda kvartalo kun la sinagogo (detruita en 1938 kaj rekonstruita en 1961) kaj la Muzeo de la Nibelungoj.
Historio
La imperia dieto en Worms de la jaro 1495 metis la fundamentan ŝtonon por vasta imperia reformo. Kvankam multaj partoj el la tie deciditaj reformoj ne estis daŭremaj, tiuj ĉi tamen malmodeste destinis la pluan evoluon de la imperio. Ili devis ŝanĝi la strukturon kaj la konstitucian ordon de la Sankta Romia Imperio de Germana Nacieco, por solvi la ekkonitajn problemojn de la imperia regado.
Alia fama imperia dieto en Worms estis tiu de la jaro 1521, en kiu Marteno Lutero defendis siajn tezojn, grava evento de la protestanta Reformacio.
Tiranio Rufino
Tiranio Rufino estas konata kiel monaĥo kiu tradukis el la greka lingvo la verkojn de la grekaj Patroj de la Eklezio kaj ankaŭ kiel teologo kaj historiisto. Li naskiĝis en Concordia Sagittaria najbare de la hodiaŭa Venecio ĉirkaŭ 345.
Biografio
Je aĝo de dek kvin jaroj Rufino elmigris al Romo kie konatiĝis kun Sankta Hieronimo. Ĉirkaŭ la 368 li revenis al sia regiono, kaj loĝis en Akvilejo kie li sin dediĉis al la asketa vivo algrupiĝante al aro de ankoraŭ senregulaj monaĥoj. Ĉirkaŭ la jaro 370, li petis kaj ricevis la bapton. Post la malfondo de la grupo stilmonaĥe asketiĝanta, en 373, li iris al Egiptio por kontakti la fontojn de la plej pura asketa vivo: tie li trakuris la dezertojn de la Malalta Egiptio renkontante multajn renomajn monaĥojn: tiuj ame meditantaj pri Dio komunikis al li kion ili alprenis rekte el sia sentata proksimeco al Dio. En Aleksandrio li disĉiple vizitis famajn, pro scienco kaj sankteco, majstrojn precipe Didimon la blindulon, kiu al li malkovris la trezorojn de la ekzegezo kaj teologio de Origeno; li spertis apartan kontakton kun la verkoj de kromaj grekaj Patroj, inter kiuj Atanazio el Aleksandrio kaj la Kapadociaj Patroj. Tiuj jaroj pasintaj en Egiptio estis por Rufino gravaj por liaj spirita kaj intelektula formiĝo.
Li laŭire vizitis la egiptan dezerton kune kun Melania la malpli juna. Ĉirkaŭ la finiĝo de la 377 Rufino revenis al Jerusalemo kaj, sur la Olivarba monto, apud la monaĥinejo starigita de Melania, al li estis konfidita la monaĥejo. Tiuj monaĥ(in)aj komunumoj fariĝis centro de aktiveco spirita, intelektula kaj bonfara. En la 393 Rufino estis ordinita sacerdoto per la sakramenta marsurmeto de episkopo Johano el Jerusalemo.
En 393, kune kun Hieronimo, Rufino estis kuntrenita en la disputon “origenisman” kaŭzitan de Epifanio el Salamis. Rufino daŭrigis esti fidela al la memoro de la granda aleksandria majstro, dum Hieronimo partianiĝis kun la kontraŭorigenistoj. Post la unua kontrasto, solvita en 397 per la repacigo inter la du amikoj, T. Rufino revenis al Italio kaj al Romo 398, kie li tradukis la Perì Archôn (Pri la Principoj) de Origeno, eliminante el ĝi la esprimojn kiuj al li ne ŝajnis laŭortodoksaj. Hieronimo, informita de romaj amikoj, laŭsiakutime akre reagis per diversaj verkoj ignorante amikecon...
Rufino, reatinginte Akvilejon, antaŭe sin defendis per adekvataj apologioj, poste preferis sinteni per digneca silento. Ĉi-tie li sin dediĉis al fekunda literatura aktiveco, precipe de tradukado, por konigi al Okcidento la verkojn de la Grekaj Patroj. Fronte al la minacoj, poste realiĝintaj, de barbaraj invadoj, li forlasis Akvilejon kaj retiriĝis en monaĥejon najbare de Romo. En 410 ankaŭ Romo estis konkerita kaj ruinigita de Vandaloj, sed intertempe Rufino kun aro da amikoj estis forfuĝinta al Sicilio, kie li forpasis eble en 411 sekve de grava malsano.
Verkoj
Tiranio Rufino grande gravis por la kultura disvolviĝo de Okcidento ĉar per siaj tradukoj li igis alireblaj al la latinidoj la pensojn de la Grekaj Patroj, aparte tiu de Origeno. Pretiĝinte per valora literatura kompetenteco, li morale kaj intelekte strebis alporti la avantaĝan intereson al tiuj kiuj provis aliri la vojon de la progreso. La Rufinaj verkoj divideblas laŭ du grupoj: verkoj originaj (personaj kompilaĵoj, plejofte hazardaj) kaj verkoj tradukitaj.
Tradukaj verkoj
Rufino provizis grandan helpon al okcidento kaj ĝenerale al la kulturo: liaj tradukaĵoj el la greka, en iuj kazoj estas la unikaj atestoj de ilia ekzisto ĉar eĉ en Oriento malaperis iliaj originaloj.
De Origeno Rufino latinigis:
Trajtoj de la penso de Tiranio Rufino
La polemiko kun Hieronimo kontribuis al obskurado de la figuro de Rufino, sed modernaj esploristoj kaj historiistoj elstarigas lian ekvilibran sintenon kaj lian intelektan kaj teologian integrojn dum fakuloj ĉiam pli ŝatas liajn vidpunktojn pri ekzegezo, teologio, asketeco, historio.
Ekzegezo: li montras filologian atenton, tiam ankoraŭ ĉe albordiĝo. Teologio: li prezentas la kredon laŭ la konfeso de la Granda Eklezio, kaj prizorgas ke la leganto atingu la tradician kredon. Se la amata kaj ŝatata majstro Origeno malproksimiĝas el la ortodoksio li lin korektas eliminante la kritikatajn esprimojn. Tiu elimino estos la kaŭzo de la akraj polemikoj kun Hieronimo.
Asketeco: li priskribas la seriozecon kaj originalecon de la orienta monaĥismo por influi, kiel fakte okazos, la monaĥismon okcidentan disvastigante kaj kuraĝigante la adopton de la bazilajn regulojn kiujn li en si komunumo jam observis. Ankaŭ por la engaĝiĝanta laikaro li fariĝis majstro pri spiriteco.
Piansano
Piansano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
Tiranio Rufino
Trajtoj de la penso de Tiranio Rufino
Historio: Rufino konigas la historion de la unuaj kristanaj jarcentoj por konforti kaj helpi la kristanaron akcepti la suferojn devenantajn el ilia kredo kaj konduto tra la socio. En liaj vidpunktoj pri historio fakuloj pri tiu scienco vidas ekkontribuojn al la “kristana teologio de la historio”.
Rufino verkisto kaj tradukisto
Rufino, dotita nature per arta sento kaj koninta pri literaturo, aparte tiu kristana, preferis sin meti al la servo de la proksimularo: li tradukas por informi kaj instrui laŭ la kriterioj de sia epoko. Sed ankaŭ en la tradukado li manifestas sian kompetentecon, faras taŭgan uzon de la reelaborado, de la adapto kaj de litera traduko, laŭbezone. Kiam li modifas la originalon, el ĝi tamen li elirigas ĉiam la ĝeneralan signifon de ĉiu ero de la verko. Eĉ en la afero "Origeno" pli ol elimonimo temas plie pri reeinterpreto naskiĝinta el la volo defendi sian majstron. Celante eduki kaj instrui kaj spirite formi sian legantaron, Rufino sukcesas respekti la aŭtoran penson farante literaturan verkon kiu ne paŭsas la originalon en la formo, sed kiu tamen substance restas fidela al la penso kaj spirito de la aŭtoro. Tiranio Rufino rajtas esti pli konsiderata, diras kompententuloj.
Internacia Federacio de Hokeo
La Internacia Federacio de Hokeo (Fédération Internationale de Hockey sur Gazon, mallongigata kiel FIH) estas la internacia rega instanco pri hokeo. La asocio fondiĝis en 1924. Ĝia sidejo troviĝas en Laŭzano, Svislando.
Karlo, princo de Asturio
Karlo de Aŭstrio (Karlo de Aŭstrio kaj Avis aŭ Karlo de Habsburgo) Karlo, princo de Asturio aŭ simple Don Karlo, (n. Valladolid, 8a de julio 1545 – m. Madrido, 24a de julio 1568), estis Princo de Asturio kaj filo de la gereĝoj de Hispanio. Li estis malforta, kripla kaj malsaneca, krom malfacila karaktero; li estis la filo de Filipo la 2-a kaj ties unua edzino kaj duobla kuzino Maria de Portugalio.
Vivo
Lia vivemo kaj feliĉa genio predikis oran estontecon; sed la juna koleriĝemo kaj sensingardo kiel ankaŭ diboĉemo malamigis lin ĉe la patro jam relative frue. Tamen Filipo havis ankoraŭ pli oficialajn kialojn, ĉar la princo estis ne nur kaŝa amiko de la protestantoj kaj de la maltrankvilaj nederlandanoj sed ankaŭ la plej akra malamiko de Fernando Álvarez de Toledo, la Fera duko de Alba. Tiu ĉi duko fifamis pro krueleco kaj intrigemo ĝuante la respekton de la reĝo. En 1559 Karlo kiel 14-jarulo petis la manon de Izabela de Valois, filino de Henriko la 2-a (Francio). Sed Filipo finfine mem edzinigis la junan Izabelon. Baldaŭ li ekkonsciis ke Karlo kaj ŝi daŭre amis unu la alian. Nova okazo pluse ĉagrenigis la reĝon. Karlo estis petinta de li sendi lin mem al Nederlando por pacigi la landon. Sed Filipo preferis por tiu tasko la Feran dukon. Kiam Fernando Álvarez de Toledo intencis adiaŭi lin, Karlo atakis Fernandon kaj decidis iri en Nederlandon sen oficiala komisio. Sed tiaj planoj estis perfide malkaŝigitaj kaj Karlo estis arestita hejme laŭ ordo de lia reĝa moŝto, la patro. Malgraŭ gracopetoj fare de Izabelo li estis akuzita kaj kondamnita. La 24.7.1568 estis la mortotago de la malfeliĉulo. Oficiala mortokaŭzo estis febro, kion neniu kredis.
Poste trovitis indikoj klaraj ke li estis ekzekutita, ŝajne per senkapigo. Tion ne nur lia biografo Saint-Reel asertis sed klare ankaŭ post malfermo de la ĉerko de kelkaj viditis - ĉar je la piedo de la korpo troviĝis la kapo. Ĉu veras la akuzoj ke Karlo planis eĉ murdon de la patro, ne klaras. La plej verŝajna kaŭzo de la mortigo de la princo estis ties amo de la reĝino. La juna reĝino, estante graveda, mortis tri monatojn poste. Supozeblas ke ŝi aŭ faritis dua viktimo de la kolero reĝa aŭ mortis pro propra ĉagrenego pri la transpaso de la amanto al la nevivo.
Artaj pritraktatoj
La vivo de tiu malfeliĉa princo inspiris la verkojn de Schiller kaj aliflanke de Giuseppe Verdi nome Don Carlos aŭ Don Carlo. La ŝilera dramo nomiĝas Don Karlos. Ŝilero nomis la kvinaktaĵojn "drama poemo". Ĝi estiĝis inter 1783 kaj 1787; ĝia premiero estis en la 29.8.1787 en Hamburgo. Malfone temis pri politikaj-sociaj konfliktoj pri intrigoj ĉe la hispaniaj kortoj. Fone ĝi estas memkompreneble kritikilo de pli malpli aktualaj krizoj en la propra lando.
Fonto
Brockhaus Conversations-Lexikon Bd. 1. Amsterdam 1809, p. 232-234, kio legeblas tie ĉi interrete.
Ŝaista Ikramullah
Begum Ŝaista Suhraŭardi Ikramullah (22a de julio 1915 – 11a de decembro 2000) estis pakistana bengala politikisto, diplomato kaj verkisto. Ŝi estis la unua islamanino kiu havis doktorigon el la Universitato de Londono. Ŝi estis la ambasadoro de Pakistano en Maroko el 1964 al 1967, kaj estis ankaŭ delegito en Unuiĝintaj Nacioj.
Politika kariero
Post dia edziniĝo, ŝi estis unu el la unuaj hindiaj islamaninoj en sia generacio kiu ne sekvis la purdahon (hejma kaŝiĝo). Muhammad Ali Jinnah inspiris ŝin eniri en politiko. Ŝi estis estro de la Federacio de Islamaj Studentinoj kaj de la Virina Subkomitato de la Tuthindia Islama Ligo.
En 1945, ŝi ricevis peton de la Registaro de Hindio por partopreni en la Kongreso por Pacifikaj Rilatoj. Jinnah konvinkis ŝin ne akcepti la proponon, ĉar li deziris, ke ŝi estu reprezentanto de la Islama Ligo kaj ke ŝi parolu por lia konto.
Ŝi estis elektita por la Konstitucifara Asembleo de Hindio en 1946, sed ŝi neniam kunsidis, ĉar la politikistoj de la Islama Ligo tion ne faris.
Ŝi estis unu el du virinoj reprezentantoj en la unua Konstitucifara Asembleo de Pakistano en 1947. Ŝi estis ankaŭ delegito en Unuiĝintaj Nacioj, kaj laboris por la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj (1948) kaj en la Konvencio kontraŭ la Genocido (1951).
Ŝi estis la ambasadoro de Pakistano en Maroko el 1964 al 1967.
Georg Friedrich Kersting
Georg Friedrich KERSTING (n. la 31-an de oktobro 1785 - m. la 1-an de julio 1847) estis germana pentristo plej konata pro siaj pentraĵoj de la interno de variaj konstruaĵoj, laŭ la stilo Biedermeier.
Kersting devenis de granda kaj malriĉa familio el Güstrow (Mecklenburg-Schwerin). Li estis la filo de glaciaĵisto. Li studadis arton en la progresema Reĝa Dana Akademio de Arto en Kopenhago inter 1805 kaj 1808. Li tie lernis pentradi laŭ la klareco de la tiutempa dana skolo, kaj gajnis arĝentan medalon pro siaj desegnaĵoj. Li transloĝiĝis al Pollando en 1814 por labori kiel desegnada majstro, kaj revenis al Meissen en 1818, kie li edziĝis kaj havis kvar infanojn. La saman jaron li fariĝis la ĉefartisto en manufakturo de Biedermaier-porcelenaĵoj, kaj konservis tiun postenon ĝis sia morto.
Georg Friedrich Grotefend
Georg Friedrich GROTEFEND (naskiĝinta la en Münden, mortinta la  en Hanovro) estis germana filologo kaj esploristo de la antikveco.
Vivo
Studinte ekde 1795 en Göttingen li iĝis en 1797 kunlaboranto ĉe la tiuloka gimnazio kaj en 1803 vicrektoro. En 1806 li estis dua lernejestro en Frankfurto ĉe Majno kaj inter 1821 kaj 1849 gimnaziestro en Hanovro. Al li oni ĉefe dankas la deĉifradon de la malnovpersa kojnoskribo.
Post kiam li jam en 1802 estis prezentinta la unuajn provojn siajn al la Akademio de Göttingen li liveris kompletan eksplikon en aneksitaĵo al la verko de Heeren »Ideen über Politik«, volumo 1 (Göttingen 1815). Tute malgrava estas kio publikigitis de li poste parte sur la sama kampo parte rilate la italika lingvaro.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 8. Leipzig 1907, p. 430 (interrete ĉi tie)
3133 Sendajo
3133 Sendajo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la japana urbo Sendajo. Tiu urbo, kiel situejo de la Observatorio de Sendai, estis kromonomita "La Orienta Hejdelbergo".
Liederbach am Taunus
Liederbach am Taunus estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Taunus de la federacia lando Hesio. Oriente ĝi limas al la urbego Frankfurto ĉe Majno, kaj konsideratas antaŭurbo de ĝi. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. Kiel la nomo indikas, la urbo troviĝas rande de la mezalta montaro Taunus.
19349 Denjoy
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Arnaud Denjoy (1884–1974), ano de grupo da francaj matematikistoj (inkludanta Baire, Borel kaj Lebesgue), kiu, en la komenco d ela 20-a jarcento, iniciatis novan alproksimiĝo al la teorio pri la funkcioj de reelaj variabloj, teorio de la mezuroj kaj integralo.
Florido
Florido (angle Florida [FLOR-i-da]) estas subŝtato de Usono. Ĝi fariĝis la 27-a ŝtato de Usono je la 3-a de marto 1845.
Geografio
La granda parto de la duoninsulo de Florido konsistas el marĉoj. Florido estas konata pro la produktado de citrusaj fruktoj. Bestoj ofte vidataj en Florido estas aligatoroj, manatoj, delfenoj, pelikanoj, flamengoj kaj aliaj.
La Florida Patotenilo aŭ en angla Florida Panhandle, Northwest Florida (Nordokcidenta Florido), aŭ West Florida (Okcidenta Florido), neformala, neoficiala termino por la nordokcidenta parto de Florido, estas strio de tero ĉirkaŭ 200 mejlojn longa kaj 50 al 100 mejlojn larĝa (320 km por 80 al 160 km), kuŝa inter Alabamo norde kaj okcidente, Georgio ankaŭ norde, kaj la Golfo de Meksiko sude.
Politiko
Florido estis loko de disputa rezulto en la balotado de 2000 por Prezidanto de Usono. Post du rekalkuloj, la Alta Tribunalo de Usono eventuale ĉesigis la rekalkuladon kaj George W. Bush gajnis la 25 grandajn voĉojn de Florida. Rezulte de tio li fariĝis la Prezidanto. La frato de la Prezidanto, Jeb Bush, estis la ŝtatestro de Florido.
Demografio
La plej grandaj urboj de Florido:
Aliaj urboj estas Sarasota, Daytona Beach...
Picinisco
Picinisco estas komunumo de Italio.
Florido
Demografio
Pro la bona vetero kaj leĝoj favoraj al maljunuloj, multaj homoj translokiĝas al Florido post emeritiĝo. Preskaŭ 19 procento de la loĝantaro estas pli ol 65 jaraĝa. Multaj homoj el Kubo provas enmigri al Usono per boato al Florido. En 1980 pli ol 100,000 kubaj rifuĝintoj eniris, plejparte tra Florido, dum la boata veturigo Mariel.
Kulturo
La kulturo de Florido estas simila al aliaj Sud-Usonaj ŝtatoj, aparte en norda kaj centra Florido, kaj la suda influiĝis iel per hispania kulturo, per sia historio en Nova Hispanio kaj ankaŭ per enmigrado el Kubo kaj Porto-Riko.
Estas stereotipo en Usono ke Florido estas la plej freneza ŝtato.
Willem Duys
Willem DUYS [Vilem Dojs] (Bussum, 17-an de aŭgusto 1928 - Hilversum, 2-an de junio 2011) estis nederlanda radio- kaj televidoprezentisto kaj muzikproduktisto.
Li konatiĝis per sia televidoprogramo Voor de vuist weg (improvize/nepreparite) kaj per la radioprogramo Muziek mozaïek (muzika mozaiko). Duys ankaŭ komentis dum tenis- kaj kantkonkursoj. La lastaj jaroj Duys suferis pro la sekvoj de apopleksio.
Willem Duys mortis la 2-an de junio 2011 pro la sekvoj de pneŭmonio.
Dua jakobita ribelo
La dua jakobita ribelo (1745) celis surtronigi James Francis Edward Stuart en Britio. Tiu estis la filo de la ekzilita Jakobo la 2-a (Anglio), kiu mortis en 1701.
Fono
Post la morto en 1714 de Anna de Britio, kiu estis la lasta stuarta reganto de Britio, la hanovra dinastio regis tiun landon. Tamen jakobitismo - la subteno de la ekizilita stuarta dinastio - restis minaco. En 1715 okazis la unua jakobita ribelo, kiu katastrofe malsukcesis.
En 1745 Charles Edward Stuart, filo de la ankoraŭ vivanta James Francis Edward Stuart, decidis lanĉi novan ribelon. Li esperis gajni la aktivan subtenon de Francio, sed komence tio ne okazis, kvankam tiutempe estis militado inter Britio kaj Francio - la milito de aŭstria sukcedo. Ŝajne la francoj kredis ke mankus sufiĉe da subteno en Anglio.
Sukcesoj kaj katastrofo
La 17-an de septembro la ribelantoj eniris Edinburgon. La francoj fine decidis doni iomete da financa kaj milita subteno. Dume la brita registaro deklaris ke la statutoj kontraŭ romkatolikoj pliefektiviĝu, kaj revenigis regimentojn el la kontinenta Eŭropo, sub Vilhelmo (Duko de Cumberland), filo de Georgo la 2-a (Britio).
La 21-an de septembro la jakobitoj venkis la ĉefan hanovran armeon en Skotlando ĉe Prestonpans, urbeto proksime al Edinburgo. La 8-an de novembro Charles Stuart invadis Anglion. Carlisle kaptiĝis la 15-an de novembro; la 23-an de tiu monato hanovra generalo forlasis Manĉestro; la 26-an la ribelantoj ĝoje bonveniĝis en Preston. La 4-an de decembro ili atingis Derby. Tie okazis grava debato, ĉu retiri sin en Skotlandon, ĉu marŝi suden. La 6-an de decembro estiĝis paniko en Londono, el kiu romkatolikaj pastroj forpeliĝis, sed la ribelaj generaloj jam decidis retreti norden: ili ne kuraĝis ataki la batalspertajn regimentojn revenigitajn de Eŭropo. Tiu manko de kuraĝo kondukis ne-eviteble al katastrofo.
La jakobitoj estis persekutataj de la angla armeo. Fine de Decembro la angloj rekaptis Carlisle. La 23-an de decembro la jakobitoj venkis dum bataleto ĉe Inverurie, urbo proksime al Aberdeen. La 17-an de januaro 1746 ili gajnis pli gravan venkon ĉe Falkirk. De la 20-a de marto al la 3-a de aprilo ili malsukcese sieĝis Fort William. La 15-an de aprilo estis malvenko. La sekvan tagon okazis la fina Batalo de Culloden, kiam la duko de Cumberland atingis decidan venkon.
Post tiu batalo la duko de Cumberland brutale pacigis la skotajn montanarojn, tiel akirante la kromnomon "buĉisto". Charles Edward Stuart nur malfacile eskapis. Ties patro translokiĝis al Romo kaj neniam plu klopodis kapti la britan tronon.
37608 Löns
37608 Löns estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana verkisto Hermann Löns (1866–1914), kiu estis proksime ligita al la popolo kaj pejzaĝoj de Norda Germanio, precipe la erikejo de Luneburgo kaj la montaro Harco. Li ekzaltis ilin en multenombraj romanoj, popolaj kanzonoj kaj priskribo de bestoj (" Mümmelmann "). Lia verko estis misuzita dum la Bruna Erao.
Gento (sociologio)
Gento en Esperanto estas tradicia vorto por nomi grupon de familioj, supozeble devenaj de la sama prapatro, origine kune loĝantaj kaj regataj de unu estro. Ĝi povas esti subdivido de nacio; popoleto. Kontraste al gento, la nocio etno ne insistas pri komunaj prauloj, fikciaj aŭ realaj.
Listo de asteroidoj (125001–126000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 125001 ĝis 126000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
Felix Hormuth
Dum sia restado en la Observatorio de Calar Alto (Hispanio), li malkovris multenombrajn asteroidojn, inter kiuj unu trojanon de Jupitero kaj du, kiel la amora asteroido de 15 metroj 2009 DS36 per la teleskopo de 1,23 m. de la MPIA.
Minor Planet Center kreditas lin de la malkovro de 75 asteroidojn inter 2003 kaj 2009 elde la Observatorio de Calar Alto. Krome li malkovris plurajn asteroidojn elde la Observatorio Starkenburg (Heppenheim, Germanio), inter kiuj 18610 Arthurdent dediĉita al la rolulo de "La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio" de Douglas Adams.
Saules (Doubs)
Saules estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Felix Hormuth
Felix Hormuth laboris pri la datumoj ricevitaj per la Infraruĝa Kosma Observatorio, li partoprenis al la kampajno de la interferometro GRAVITY de la Very Large Telescope kaj al la konstruo de optikaj instrumentoj por la Nova Teknologia Teleskopo de la Observatorio La Silla. En 2016 li estis estro de projekto por la kontribuo de la MPIA al la misio Euclid de la Eŭropa Kosma Agentejo, kiu permesos precize mezuri la akcelon de la ekspansio de Universo por studo pri la malluma energio kaj la malluma materio
La asteroido 10660 Felixhormuth estis nomita en lia honoro.
Rade Bogdanović
Rade Bogdanović (n. ) estas serba futbalisto. Li en 1997 membris en la jugoslavia nacia teamo de futbalo.
Internacia Federacio de Kanuado
La Internacia Federacio de Kanuado (International Canoe Federation, mallongigata kiel ICF) estas la internacia rega instanco pri kanuado. La asocio fondiĝis en 1946. Ĝia sidejo troviĝas en Laŭzano, Svislando.
Villaescusa de Roa
Geografio
Ĝi havas areon de 17,50 km² kun 97 loĝantoj (2021).
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj), kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj la vinkeloj.
10-a arondismento de Parizo
La 10-a arondismento (Xe arrondissement) estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de la Sejno. Ĝi havas proksimume 90000 loĝantojn kaj kovras 2.89 km².
En tiu arondismento situas du el la ses ĉefaj stacidomoj de la franca ĉefurbo, tio estas Gare du Nord kaj Gare de l'Est. Konstruitaj dum la 19-a jarcento, tiuj staciodomoj viciĝas inter la plej aktivaj en la tuta Eŭropo.
La 10-a arondismento ankaŭ entenas la plej grandan parton de la kanalo Saint-Martin, kiu kunigas la riveregon Sejnon kun la areo nordoriente de Parizo.
Wilhelm Wingen
Wilhelm WINGEN (vingen) (naskiĝis la 26-an de septembro 1895 en Kolonjo (Köln), mortis la 11-an de aŭgusto 1983 en Bergisch Gladbach) estis germana instruisto, stenografo de urba kaj provinca parlamentoj kaj esperantisto. Lia frato estas la Esperanto-vortaristo Hans Wingen.
Wingen militservis dum la unua mondmilito kaj poste estis kaptito en Anglio ĝis 1920. Li multe laboris en stenografia movado, verkis lernilojn kaj redaktis stenografian revuon. De 1924 li estis esperantisto kaj de tiam kursestro de la Esperanto-grupo de Kolonjo (Köln). Li estis sekretario de Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (REVELO) de 1927 ĝis 1930, poste ties prezidanto. Li ankaŭ oficis kiel sekretario de la Loka Kongresa Komitato (LKK) por 16-a Germana Esperanto-Kongreso kaj la 25-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) en Kolonjo en 1933. Wingen gvidis Esperanto-radiokurson ĉe okcidentgermana sendstacio. Li verkis (kun Teo Jung) du lernolibrojn, 1929, 1932, kiuj fariĝis tre popularaj kaj en multaj eldonoj estis uzataj dum 50 jaroj.
Registrokateno
Registrokateno estas ludhelpilo ĉe la orgeno. Ĝi ebligas la aliregistradon dum la ludado, sen ke tiuj ŝanĝoj tuj ekfunkcias. Oni aktivigas la novan registradon nur post kiam oni malŝaltintas la registrokatenon. Registrokateno faciligas al orgenisto, dum la ludado unue prepari ampleksajn ŝanĝojn de la registrado dum longeta temospaco kaj poste efektivigi ilin per unu fojo. Tion oni tre ofte aplikas dum la improvizado, ĉar dum tio oni plejofte ne antaŭscias, kun kiuj registradoj oni volas ludi, tiel ke programado de la registro antaŭ la ekludado ne eblas.
Tiu ĉi ludhelpo estas facilege realigebla ĉe elektre aŭ digitale mastrumataj registrotiriloj, ĉar dum tio ne okazas rekta mekanika transmisio de la registrotiriloj ekde la ludotablo de la orgeno per la registrotraktilaro sur la ventokeston. La deziratan registrado per tio oni kutime demetas provizore en elektronan datenmemoron kaj povas ekstrakti ĝin laŭbezone, por nur tiam ĝustigi la analogan registrokombinaĵon ĉe la ventokestoj helpe de elektromagnetoj. Tio ankaŭ havas la avantaĝon, ke oni povas ekzameni programitajn registradojn dum ludopaŭzoj je aktivigata registrokateno, sen ke ekestas klare aŭdebla brueto pro la ŝaltado de la registrovalvoj.
Steinfeld (Karintio)
Steinfeld ("ŝtona kampo") estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Spittal. Fine de en la komunumo vivis.
Supermara alteco
Supermara alteco (mallongigo: s.m.) estas vertikala distanco (alteca diferenco) de certa loko sur la tero al la marnivelo, do la surfaco de iu maro (kutime la plej proksima).
Oni indikas ĝin en metroj super maro (msm), eventuale en futoj super maro en anglousona mezursistemo.
Nuntempe ĝenerale uzata geografia situa sistemo GPS (Global Positioning System) por destinado de situo sur Tero uzas kiel baza nivelo surfacon de matematike kalkulita geoido WGS 84 (World Geodetic Systems), kiu povas de meza surfaco de maro diferenciĝi.
Metropola Areo de Ĥaeno
La Metropola Areo de Ĥaeno, kaj en hispana Comarca Metropolitana de Jaén, estas unu de la 10 komarkoj kiuj formas la enton Provinco Ĥaeno, Andaluzio, Hispanio. Ties ĉefurbo, kiel administracia, komerca kaj serva centro estas Ĥaeno, en la hispana Jaén, ankaŭ provinca ĉefurbo. Krom tiu, ankaŭ municipoj kiel Martos, Mancha Real aŭ Mengíbar, spertis en la lastaj jaroj fortan ekonomian disvolvigon.
Ĝi havas 223 510 loĝantojn (laŭ INE en 2011), areon de 1.755,56 km², kaj loĝdensecon de 128,57 loĝ/km².
Geografio
La komarko estas okcidente de la provinco kaj limas okcidente kun la provinco Kordovo, sude kun la Sierra Sur, oriente kun la komarkoj Sierra Mágina kaj La Loma kaj norde kun la komarkoj La Campiña kaj Sierra Morena.
Municipoj
La komarko estis komponita tradicie de 6 municipoj: nome Fuerte del Rey, La Guardia de Jaén, Jaén, Mancha Real, Torredelcampo kaj Villatorres. Sed ekde la 27 de marto 2003, laŭ la katalogo prilaborita de la Consejería de Turismo y Deporte de la Junta de Andalucía oni modifis la komarkojn de Ĥaeno or pli bona ordigo de tiuj transigante kelkajn municipojn de diversaj komarkoj al la komarko nomita Área metropolitana de Jaén aŭ pli bone dirite Comarca Metropolitana de Jaén pore viti konfuzon kun la vera influareo de la provinca ĉefurbo.
Tiel la aktuala Metropola Areo de Ĥaeno estas formata de la jenaj loĝlokoj:
Piedimonte San Germano
Piedimonte San Germano estas komunumo de Italio.
Teŝina princlando
Teŝina princlando aŭ ankaŭ Teŝina duklando (Ducatus Tessinensis, Herzogtum Teschen, Księstwo Cieszyńskie) estis silezia princlando, kiu estiĝis en la jaro 1281/90 per disdivido de la Opola-Ratibora princlando en la partojn Ratiboro, Bitomo, Teŝino, Aŭŝvico kaj Opolo. Teŝinaj princoj el familio de Piastoj submetis la landon kiel feŭdo al la reĝlando Bohemio kaj la teŝina princo fariĝis feŭdulo de la bohemia reĝo.
Sekve de ŝuldiĝo kelkaj partoj de la princlando estis pase de la 16-a jarcento venditaj, do fariĝis el ili memstaraj princlandoj (status minor). Post formorto de la teŝinaj Piastoj la Teŝina princlando falis kiel formorto al la bohemia reĝo el dinastio de Habsburgoj. Habsburgoj poste estis la teŝinaj princoj ĝis la jaro 1918, kiam Aŭstrio-Hungario disfalis.
Sed tiu ĉi historia teritorio tuj fariĝis objekto de disputo inter Ĉeĥoslovakio kaj Pollando, kiu estis fine solvita en la jaro 1920 per internacia arbitracio en Spa, kiu decidis pri divido de Teŝinio inter Ĉeĥoslovakio kaj Pollando.
La frua princlando (1290–1528)
Teŝina princlando estiĝis en la jaro 1281, kiam mortis opola-ratibora princo Vladislao la 1-a kaj liaj filoj dividis inter si la teritorion, kiun li priregis. Teŝinion, Aŭŝvicon kaj Ratiboron akiris en komunan regadon Mjeŝko la 1-a de Teŝino kaj Premislao de Ratiboro, sed jam en la jaro 1290 ili dividis la teritorion kaj Mjeŝko tiel fariĝis la unua teŝina princo, dum Premislao ricevis Ratiboron. Mjeŝko kiel sian sidejon elektis burgon en Teŝino kaj li komencis alkliniĝis al reĝlando Bohemio, kio montriĝis ankaŭ per nupto de lia filino Viola de Teŝino kun bohemia reĝo Venceslao la 3-a. Sed eĉ spite al inklino al reĝlando Bohemio Teŝinio enfalis ĝis la dua duono de la 20-a jarcento en vroclavan diocezon.
Kulturo de Erlitou
La kulturo estis disvastiĝinta tra provincoj Henan kaj Shanxi, pli poste aperis en Shaanxi kaj provinco Hubei. Plimulto de ĉinaj arkeologoj identigas la Erlitou-kulturon kiel parton de la dinastio Xia. Ĝi evoluis verŝajne el kulturo Longshan.
Teŝina princlando
La frua princlando (1290–1528)
Post morto de Mjeŝko ekprenis la regadon super Teŝinio Kazimiro la 1-a (1314/17-1358), Aŭŝvicon akiris lia frato Vladislao la 1-a de Aŭŝvico. En la jaro 1327 Kazimiro fariĝis feŭdulo de la bohemia reĝo Johano de Luksemburgo. Dum la regado de Mjeŝko kaj Kazimiro mezepoka koloniigo de Teŝinio atingis kulminon. Estis fonditaj urboj Bielsko kaj Frýdek, vico de vilaĝoj transiris (aŭ estis fonditaj) sur emfiteŭta rajto Tempo de la regado de Kazimiro kaj lia filo Přemysl la 1-a Noŝako (1358-1410) estis trankvila periodo, en kiu la teŝinaj princoj sukcesis multobligi la familian posedaĵon je sevierza princlando, parto de Glogovio kaj je Místekio. Flanke de konfliktoj restis Teŝinio precipe dank' al sia geografia situo ankaŭ dum husanaj militoj, dum kiuj Boleslao la 1-a de Teŝino (1410-1431) subtenis reĝon Sigismondon la 1-an.
Religia streĉo kaj militoj (1528–1653)
Venceslao la 3-a Adamo (1528-1579), la nepo de Kazimiro, konstruis por Teŝinion ĉeĥe skribitan landan leĝaron, sed kiu estis realigita pro rezisto de tiea nobelaro nur post lia morto. La princo ankaŭ enkondukis en la lando protestantismon kaj forpelis el sia teritorio dominikanojn, franciskanojn kaj benediktanojn. Sed altaj elspezoj de la princa kortego kondukis al ŝuldigado kaj vendado de parto de la princaj kameraj bienoj kiel status minor, pro kio estiĝis frýdeka, fryštáta kaj bielska senjorujoj. Dum la regado de Venceslao komencis enpenetri en sudajn montarajn partojn de Teŝinio el Hungara reĝlando valaĥoj vivtenantaj sin per paŝtistado kaj tiu ĉi migra ondo ankoraŭ pli fortiĝis post osmanida ekspansiemo en Hungara reĝlando.
Maltrankvila estis ankaŭ periodo de Tridekjara Milito, dum kiu Teŝinio spertis atakojn kaj trairojn de soldataroj. En 1625 mortis Henriko Vilhelmo, eĉ ne postlasinte viran idon. Teŝinan princlandon pretendis kiel la formortintan feŭdon de bohemia reĝo Ferdinando la 2-a, sed kiu permesis al Elizabeto Lukrecia de Teŝino, la fratino de Henriko Vilhelmo, administri Teŝinion dum tempo de sia vivo.
Ŝanĝoj de pozicio de Teŝinio
Post morto de Elizabeto Lukrecia de Teŝino la princlando transiris sub regadon de Habsburgoj, kiu estis farata de reĝa kamero en Vroclavo. Teŝino ĉesis esti sidejurbo de la teŝinaj princoj kaj enkadre de la Habsburga monarkio la princlando fariĝis periferio. Plie daŭris limigoj rilate al protestantoj kaj militiroj de soldataroj, kiuj partoprenis en militoj inter Pollando kaj Svedio, kaj pli poste endanĝerigis Teŝinion hungaraj ribeluloj.
La loĝantaro de Teŝinio estis plu pezigata de impostoj, kiuj kreskis ankaŭ pro militoj de hispana heredo, kio komence de la 18-a jarcento kondukis al ondo de ribeloj kaj rabado. Sed en la sama tempo pliboniĝis kondiĉoj almenaŭ por lokaj protestantoj, por kiuj dank' al eksterlanda interveno estis redonita pli ol cento preĝejoj kaj eĉ estis permesite al ili konstrui ses novajn t.n. pardonemajn preĝejojn.