cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hel (urbo)
Historio de la urbo Hel en la 14-a jc
En la jaro 1308-1309 Hel estis konkerita de la Teŭtona Ordeno. La teŭtonoj probable detruis ĉiujn dokumentojn ligitaj kun la urbo Hel kiel la posedaĵo de la pomeriaj princoj. En la jaro 1351 oni fondis tie la frataron de Sankta Katerina. En la jaro 1378 la Alta Majstro de la Germana Ordeno Winrich von Kniprode donis la novajn urborajtoj por Hel. Dum tiu tempo la loĝantoj de Hel okupiĝis ĉefe pri fiŝkaptado, kaj aliajn varojn oni alportis el la proksimaj urboj.
Historio de la urbo Hel en la 15-a jc
Dum la Dektrijara Milito (1454-1466) W 1417 roku w Helu wybudowano kościół św. Piotra-patrona rybaków. Świątynia istnieje do dziś, lecz pełni rolę Muzeum Rybołówstwa. Hel zyskał znaczenie militarne w czasie wojny trzynastoletniej w latach 1454-1466. Na mocy układu z 14 marca 1454 roku, Hel podporządkowany był Gdańskowi. Na terenie miasta powstały fortyfikacje, port wojskowy, kontrolowano i prowadzono walki z wszelkimi jednostkami wrogów.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel en la 16-a jc
W 1524 roku do Helu dotarła reformacja z Gdańska. Już rok później w mieście powstała pierwsza gmina luterańska. W XVI wieku Hel został ostatecznie podporządkowany Gdańskowi. Jeden z burmistrzów gdańskich pełnił odtąd funkcję administratora helskiego. Zapoczątkowało to upadek gospodarczy miasta. Od roku 1526 do 1593 liczba mieszkańców zmniejszyła się z 640 do 445 osób.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel en la 17-a jc
Post la tridekjara milito (1618-1648) Pollando-Litovio (Respubliko de Ambaŭ Nacioj) estis tre malforta kaj estis invadita fare de Svedio tn. sveda diluvo aŭ sveda konkero (1655-1660) kaj samtempe de Rusio, nur Gdansko, Puck kaj suda et-parto de Pollando ne estis konkerita (vidu la apudan mapon). La aliaj urboj kaj regionoj estis rapide konkeritaj. W XVII wieku przedłużające się działania wojenne i klęski żywiołowe poważnie zaszkodziły miastu, którego populacja po raz kolejny znacząco zmalała. W 1629 roku Hel został całkowicie zniszczony przez wojska szwedzkie. W tamtym czasie gdańscy administratorzy Helu pojawiali się w nim zaledwie co lat kilkanaście lat, niewiele troszcząc się o losy miasta i jego mieszkańców.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel en la 18-a jc
W XVIII wieku Hel spotkały kolejne nieszczęścia. W 1709 roku wybuchła epidemia dżumy i w tym też roku zmarło 225 osób. W 1734 roku na redę wpłynęła flota rosyjska, która rozpoczęła ostrzeliwanie miasta jako posiadłości Gdańska, gdzie przebywał król Stanisław Leszczyński przeciwnik Rosji. Rada miejska wybłagała odstąpienie Rosjan. W latach 1741 i 1771 odnotowano ogromne zniszczenia miasta na skutek sztormów.
La dispartigoj de Pollando-Litovio aŭ dispartigoj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj estis periodo en la historio de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj en la jaroj 1772-1795. Pro diplomatiaj kontraktoj (ne komencinte militon) oni decidis dispartigi la Respublikon de Ambaŭ Nacioj inter la tri najbaraj regnoj: Rusia imperio, Prusio kaj Aŭstrio. La unua dispartigo okazis: la 5-an de aŭgusto 1772 en kiu partoprenis Rusio, Prusio kaj Aŭstrio kaj Puck eniris Prusion.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel en la 19-a jc
W XIX wieku postępował powolny upadek miasta. Ostatecznie w 1872 roku Hel stracił prawa miejskie. Wówczas mieszkały tam 372 osoby. Dopiero pod koniec XIX wieku wieś zaczęła odżywać jako miejscowość letniskowa. W 1892 roku wybudowano port, a siedem lat później otwarto liczne domy wypoczynkowe i restauracje. Mieszkańcami miasta byli luteranie, czujący się Niemcami.
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1900-1918
Na początku XX wieku w okolicznych wodach masowo występowały foki i morświny. Stąd w latach 1912-1918 upolowano ponad pół tysiąca fok. W 1905 roku miejscowość liczyła sobie 604 mieszkańców, z czego 93,2% stanowili Niemcy, zaś 6,3% – Kaszubi. Ponadto 91,6% ludności było protestantami. Mieszkańcy Helu utrzymywali się głównie z rybołówstwa i turystyki.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1918-1935
eta|300px|dekstra|Perdoj de teritorio de Germanio pro la [[Traktato de Versajlo
]] Rezulte de la Traktato de Versajlo (la 28-an de junio 1919) Puck kaj Hel denove estas en la limoj de Pollando (vidu la apudan foton). Pro tio okazis en Puck la tn. "La Geedziĝo (nupto) de Pollando kun la Balta Maro" kun la partopreno de generalo Józef Haller tio okazis la 10-11an de februaro 1920 (vidu la apudan bildon). Mimo zdecydowanej przewagi ludności niemieckojęzycznej, traktat wersalski przyznał Hel odrodzonemu państwu polskiemu. Dzięki strategicznemu położeniu u wejścia do Zatoki Gdańskiej, Hel stał się ważnym punktem na militarnej mapie Polski. W 1921 roku ukończono budowę linii kolejowej łączącej Gdynię z Helem, zaś w 1922 roku do Helu dotarł pierwszy pociąg pasażerski. Dodatkowo w 1931 roku otwarto port wojenny.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1936-1939
W 1936 roku utworzono Rejon Umocniony Hel obejmujący przede wszystkim tereny należące do obecnie istniejącej gminy Hel. Administracyjnie zahamowano rozwój turystyki w tym rejonie, wprowadzając wojskowy zakaz wznoszenia jakichkolwiek budowli cywilnych bez zgody władz wojskowych i ograniczając swobodę ruchu turystycznego. Powstały różnego typu stanowiska obronne i artyleryjskie.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel en la jaro 1939
Hel znajdował się na terenie Rejonu Umocnionego Hel, który miał bronić Gdyni oraz całego polskiego wybrzeża. W rzeczywistości obrona tego terenu trwała od 1 września 1939 roku do 2 października 1939 roku.Straty polskich obrońców wyniosły około100 zabitych i ponad 150 rannych. Do niewoli dostało się około 2000 polskich żołnierzy i oficerów.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la Dua Mondmilito
W czasie niemieckiej okupacji rejon Zatoki Gdańskiej odgrywał wielką rolę dla obronności III Rzeszy. Z Helu odpływały transporty ewakuacyjne na zachód. 9 maja 1945 roku po podpisaniu przez Niemcy aktu bezwzględnej kapitulacji Hel i Mierzeja Helska skapitulowały. Do rosyjskiej niewoli trafiło około 60 tys. Niemców. Głównie był to personel wojskowy. Większość z nich wywieziono na roboty przymusowe w głąb ZSRR.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1945-1959
W 1945 roku Hel ponownie znalazł się w granicach Polski. W latach 1949-1951 wprowadzono bardzo restrykcyjne przepisy, ograniczające działalność cywilną na Helu. Miasto uzyskało status miejsca szczególnie ważnego militarnie. Oznaczało to, że do Helu mogli przyjechać tylko obywatele PRL. Podobny status w ZSRR miał Władywostok. Wjazd samochodem prywatnym odbywał się tylko za okazaniem przepustki.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1960-1974
W latach sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych XX wieku Hel odradzał się jako ośrodek rybołówstwa. W tym czasie powstawało coraz więcej wędzarni ryb, placówek gastronomicznych i przetwórni rybnych. Powstały też nowe połączenia drogowe. Ten dynamiczny rozwój spowodował, że w 1963 roku osada rybacka odzyskała prawa miejskie, które utraciła w 1872 roku.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1975-1989
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 1990-1999
W 1996 roku zniesiono ograniczenia wynikające ze względów militarnych. 1 stycznia 1999 roku Hel znalazł się na terenie województwa pomorskiego ze stolicą w Gdańsku oraz powiatu puckiego. Koniec lat 90 wiązał się z coraz większym rozwojem miasta pod względem turystycznym. Powstały nowe punkty gastronomiczne i obiekty noclegowe. Zmniejszyło się znaczenie rybołówstwa.
Historio de la urbo Hel dum la jaroj 2000-2015
Po 2000 roku nastąpił dalszy rozwój miasta kładącego nacisk na odbudowę wizerunku kurortu. Bardzo ważnym wydarzeniem była decyzja o wycofaniu większości jednostek wojskowych z miasta w 2006 roku. Od tego momenty mieszkańcy mniej odczuwają w mieście obecność wojska. W Helu zostaje garstka żołnierzy, co odbija się w obniżeniu liczby mieszkańców do poniżej 4000 osób.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la Milit-haveno en Hel
Budowę portu Marynarki Wojennej RP w Helu rozpoczęto w 1931 roku. Port zbudowany został przez Konsorcjum Polsko-Francuskie według projektu Włodzimierza Szawernowskiego. Od 1935 dowódcą Odcinka Hel był kmdr dypl. Eugeniusz Solski. W pobliżu portu powstały obiekty niezbędne dla bazy morskiej, czyli podziemne zbiorniki paliwa, podziemna elektrownia, liczne schrony amunicyjne, minowe oraz torpedowe.
Villers-Pater
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Hel (urbo)
Historio de la Milit-haveno en Hel
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la urbo Hel post la jaro 1945 rilate al la Milit-bazo
Po zakończeniu II wojny światowej tereny wokół Helu tworzyły jedną z najbardziej ufortyfikowanych baz wojskowych w Polsce. Od 1948 do 1956 roku na terenie bazy powstawały nowe stanowiska artyleryjskie. Jednak w 1977 roku zaprzestano ich konserwacji. 28 grudnia 2006 roku wojska stacjonujące na Helu zostały rozformowane, podzielone pomiędzy inne jednostki wojskowe i ostatecznie opuściły miasto.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la lumturo en la urbo Hel
Pierwszą latarnię morską na Helu wybudowano w roku 1826 roku. Jej otwarcie miało miejsce 1 sierpnia 1827 roku. Wieża latarni miała przekrój okrągły, o wysokości 42 metrów. Była ona zasilana olejem rzepakowym. W 1926 zainstalowano tam lampę naftową z czterema soczewkami. Latarnia została wysadzona 19 września 1939 roku przez polskich saperów. W 1942 roku została ona odbudowana przez Niemców. W roku 2001 latarnia przeszła remont.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la mar-haveno en la urbo Hel
Pierwsze kotwicowisko dla rybaków na Helu zbudowano w 1883 roku na pobliskiej mieliźnie o szerokości około 350 m. W latach 1892-1898 kotwicowisko zostało rozbudowane w port o powierzchni 3 ha i głębokości 2,5 m. W 1923 roku zmodernizowano port zastępując drewniane elementy konstrukcji solidną betonową nadbudową. Wówczas pracowało tam 180 rybaków. Pierwsze dokładne granice portu cywilnego w Helu zostały określone w 1957 roku.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Historio de la muzeo en Hel "La Muzeo pri la Defendado de la Pola Marbordo" en la jaro 1939
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Słupsk)
Hel kaj Esperanto
En la urbo Hel ekde 1999 ĉiujare okazas Esperanto-renkontiĝo Humura Esperantista Libera Aranĝo (HELA) ĉiam ĉ. la unua de majo. Ĝin organizas la klubo Varsovia Vento.
Egalŝtupa agordo
Ĉe la egalŝtupa agordo oni egaligas la pitagoran komon kaj subdividas la okton en dekdu duontono-paŝojn de la frekvencproporcio
La gamo, kiu uzas tian agordon, nomatas temperita gamo.
Tiamaniere agordita instrumento enhavas escepte de la okto neniun intervalon„idealan“, do laŭ entjera frekvencproporcio pureagorditan, kaj la deviadoj estas nepre aŭdeblaj. Nuntempe oni ĝenerale perceptas tiujn ĉi kiel akcepteblaj (alkutimiĝo).
Historio
La egalŝtupan agordon kiel unua povis kalkuli sufiĉe ekzakte en 1584 Chu Tsai-yü ( 朱載堉 ) en Ĉinio helpe de sistemo de naŭciferaj nombroj. En Eŭropo tamen tiuj ĉi kalkuladoj iĝis konataj nur en 1799, sen ke oni menciis laŭnome Chu Tsai-yü. En 1588 Gioseffo Zarlino proponis ekzaktan geometrian priskribon. Simon Stevin kiel unua eŭropano priskribis en Van de Spiegheling der Singconst (manskribaĵo ĉ. aŭ antaŭ 1600) vastan alproksimiĝon helpe de procedo por radikokalkulado, tamen mise pensis garantii per tio naturajn grandajn tritojn.
Egalŝtupe nomataj liutagordoj de la 16-a jarcento baziĝis, kiel praktikate de Vincenzo Galilei, plejparte sur duontono kun la proporcio 18:17 (ĉ. 99 Cendojn).
Precipe en la 17-a jarcento ne nur teoriistoj kiel Pietro Mengoli kaj Marin Mersenne, sed ankaŭ komponistoj, instrumentkonstruistoj kaj muzikistoj diskutis pri la egalŝtupa agordo. Tion ekz. pruvas disputo pri agordoj inter Giovanni Artusi kaj Claudio Monteverdi mallonge post 1600. Girolamo Frescobaldi rekomendis la egalŝtupan agordon por la orgeno en la baziliko S. Lorenzo en Damaso.
En la germanlingvaj regionoj oni ankaŭ uzis anstataŭ egalŝtupa la nocion egalŝveba, ekz. Andreas Werckmeister 1707 en Musikalische Paradoxal-Discourse: „ ... se la temperado estas aranĝata tiel, ke ĉiuj kvintoj ŝvebas 1/12 komon ... kaj akurata aŭdado povas realigi kaj agordi ĉi tiun/tiam certe troviĝas bontemperita harmonio tra la tuta cirklo kaj tra ĉiuj klavoj.“ Werckmeister nepre ne opinias per tio, ke la ŝvebofrekvencojn egalas. La malfacilaĵon alparolatan de li, agordi egalŝtupe, ekz. pianagordistoj precize povas majstri per tio, ke li konas la diferencajn ŝvebofrekvencojn de la kvintoj en la diference altaj pozicioj de la piano kaj uzas por la agordado.
La nocio egalŝveba ankaŭ povas koncerni pluan apartaĵon de ĉi tiu agordo: La suprokvinto de tono kaj la subkvinto de ĝia okto ĉiam ŝvebas samrapide.
La praktika graveco restis bagatela ĝis en la 18-a jarcento, tamen pliiĝis la konsentantoj de la egalŝtupa agordo, inter ili Jean-Philippe Rameau kaj Friedrich Wilhelm Marpurg. Ĝisfine de la 18-a jarcento ĝi gajnis superecon kontraŭ malegalŝtupaj agordoj kaj en la 19-a jarcento ĝi finfine venkis.
Nuntempe oni agordas instrumentojn kun fiksajn tonaltojn kiel la piano aŭ gitaro laŭnorme egalŝtupaj, sed multajn orgenojn kaj klavicenojn historieme per aliaj, malegalŝtupaj agordoj.
Mishaqah
Araba muzikteoriulo Mishaqah egalŝtupigis la tradician araban duoktan gamon kaj dividis ĉiun okton en dudek kvar tonintervalojn. Tiu do havas duoble pli da tonoj ol la eŭropa de Werckmeister kaj diferenco de 50 cendojn inter sinsekvaj tonoj.
Frekvenckalkulado
je kio f0 povas esti ekz. la frekvenco de la ĉambrotono a’ (440 Hz). i estas la duontona distanco al la elektita tono kun dle frekvenco f0. Tian matematikan vicon oni nomas geometria vico.
Se oni volas difini la frekvencon de la tono g’, oni nombras ĝian duontonpaŝan distancon de la ĉambrotono a’ (i = minus 2, ĉar oni nombras malsupren), kaj enmetas la valorojn en la egalaĵon:
por la tono g’’ oni ricevas analoge duontonan distancon al f0 de i = 10:
Kiel vidate, g’’ havas la duoblan frekvencon de g’ – pro tio ĝi sonas tiel konsonanca, se oni ekludas du samnomajn tonojn, kio ankaŭ klarigas unu ĉefan econ de la egalŝtupa agordo. Aliaj avantaĝo estas, ke oni povas transponi ĉiun pecon (do ekz. transloki ĉiujn tonojn ekde la origina F# maĵora al C maĵora), sen ke en la peco por ordinara aŭskultanto io ajn karakterize ŝanĝas (escepte homojn kun absoluta sonsento).
Cendvaloroj de la egalŝtupa agordo
Ĉi-sekva tabelo montras la valorojn de ĉiuj intervaloj, en egalŝtupa kaj pura agordoj samkiel la diferenco de unu al alia en Cendoj:
Nobuyuki Arai
Nobuyuki Arai (荒井 信行, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Verdy Kawasaki.
Louzignac
Louzignac [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 153 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Louzignac situas en la oriento de Charente-Maritime, nordoriente de Cognac.
Posrednik
Posrednik ("Peranto", "Посредник") estas eldonejo, estinta en Moskvo en 1884 kaj aktiva ĝis iom post la Oktobra Revolucio de 1917. Ĝi troveblis laŭ adreso strato Arbat, n-ro 36. La eldonejo "Posrednik" publikigis dekojn da verkoj de Lev Tolstoj en Esperanta traduko kaj kelkajn lernolibrojn de Esperanto.
Prata (Paraibo)
Prata estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 3.854 loĝantojn en 2010.
Prata signifas en la portugala Arĝento.
Statira la 2-a
Statira la 2-a (Στάτειρα; died 323 BC), eble ankaŭ konata kiel Barsine, estis la filino de Statira la 1-a kaj Dario la 3-a (Persio). Post la malvenko de ŝia patro en la Batalo de Iso, Statira kaj ŝiaj fratinoj iĝis kaptivaj de Aleksandro la 3-a ("Aleksandro la Granda"). Ili estis bone traktitaj, kaj ŝi iĝis la dua edzino de Aleksandro ĉe la Suzaj nuptoj en 324 a.K. En la sama ceremonio Aleksandro ankaŭ edzinigis ŝian kuzinon, Parisato, filino de la antaŭulo de Dario. Post la morto de Aleksandro en 323 a.K., Statira estis mortigita de Roksano, lia unua edzino.
Statira signifas la preĝanta junulino. La origino de Statira estas Setatira. En persa Seta signifas preĝanta kio venas el la vorto Setajeŝ, Ankaŭ Tira, en malnova persa, estis sufikso uzita por inoj.
Cornelis Johannes van Houten
Cornelis Johannes VAN HOUTEN (naskiĝis en 1920 en Hago, mortis la ) estis nederlanda astronomo. Li estis foje nomita Kees van Houten.
Li ricevis sian diplomon de duagrada lerno en 1940, sed la dua mondmilito interrompis lian studon kaj li ricevis sian doktorecon nur en 1952.
Li edzinigis sian koleginon, la astronomino, Ingrid Groeneveld, kiu iĝis Ingrid van Houten-Groeneveld. Ili havis unu filon, Karel.
En triopa teamo kun Tom Gehrels, la geedzoj van Houten malkovris 4605 asteroidojn. Gehrels, en Usono ekzamenis la ĉielon per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (1,22 m) de la observatorio de la Monto Palomar kaj sendis fotografiajn plakojn al la observatorio de Leiden, kie la geedzoj van Houten analizis ilin por trovi novajn asteroidojn. La granda nombro da malkovroj permesis statistikajn studojn, kiuj elmontris, ke la asteroidoj povas esti klasitaj laŭ pluraj "familioj".
Cornelis van Houten studis ankaŭ la radialan rapidon de striktaj duopaj steloj (t.e., kies komponatoj estas proksimaj unu de la alia). Li restis aktiva ĝis sia morto, publikigantes artikolojn pri la asteroidoj kaj la eklipsaj duopaj steloj.
La asteroido 1673 van Houten estis tiel nomita en lia honoro.
1388
En la jaro 1388 post Kristo okazis, interalie:
Dooley (apartigilo)
"Dooley" staras por...
"Dooley" estas familia nomo de jenaj personoj:
"Dooley"" estas nomo en Usono:
Preĝejo de Sankta Mikaelo Ĉefanĝelo (Dražovce)
La preĝejo de Sankta Mikaelo Ĉefanĝelo (slovake: kostol svätého Michala Archanjela) estas preĝejo en Slovakio situanta en Dražovce, vilaĝo apartenanta al la urbo Nitra. Ĝi estas dediĉita al la ĉefanĝelo Mikaelo kaj datiĝas el la 11-a jarcento.
Starante sur kruta monteto, ĝi estas videbla de malproksime kaj de ĝi oni vidas panoramon al la ĉirkaŭaĵoj de Nitra. Ĝi estis sur la 50-kronaj biletoj, ĝis Slovakio adoptis eŭron.
Sándor Angyal
Sándor Angyal naskiĝis la en Fehérgyarmat, li mortis la  en Budapeŝto.
(30856) 1991 XE
(30856) 1991 XE estas tre malgranda treege hela marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).
Sándor Angyal
Biografio
Sándor Angyal estis amatora aktoro ekde 1945. Post 3 jaroj jam li ricevis rolojn en Teatro Csokonai (Debrecen). Li akiris aktoran diplomon en Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en 1949, poste li ricevis prozajn kaj muzikajn rolojn en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1960 kaj 1963 li kantis en Operetoteatro (Budapeŝto), en la teatra jaro 1963 en Teatro Petőfi, poste li revenis al Operetoteatro. En kinejoj lia voĉo ofte estis aŭdebla en eksterlandaj filmoj. Li ricevis solan premion en 1959. Lia edzino naskis filinon.
Zoltán Schréter
Zoltán Schréter [ŝrEter], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schréter Zoltán estis hungara geologo, hidrologo, paleontologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1931).
Sándor Angyal
Liaj teatraj kantroloj (elekto)
Miklós Hubay - István Vas - György Ránki: Egy szerelem három éjszakája (muzikalo) - poeto Károly
(30856) 1991 XE
Ĝi estas foje rigardita kiel ano de la Hungaria familio.
Zoltán Schréter
Zoltán Schréter naskiĝis la  1882 en Dombóvár. Li mortis la 1970 en Budapeŝto.
Biografio
Zoltán Schréter frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1901-1908. Li doktoriĝis en 1909. Pli frue jam en 1906 li helpis instrui al Ferenc Schafarzik en la teknikuniversitato. Li eklaboris en geologia instituto en 1909, kie li laboris 33 jarojn. Li faris esplorojn ekzemple en Bükk,Cserhát,Bakony, Gerecse. Dum la 1-a mondmilito li serĉis naftojn en Máramaros. Li ricevis memormedalon en 1966.
Germana Episkoparo
La Germana Episkoparo - germane Deutsche Bischofskonferenz (DBK), do "Germana Episkopa Konferenco" - estas kunligo de la episkopoj de ĉiuj diocezoj de la katolika eklezio en Germanio.
Priskribo
Laŭ la stato de 2008 al ĝi apartenas 69 membroj el la 27 germaniaj diocezoj. La organizon havas sian sekretariejon kaj do la juran sidejon en Bonno, kaj reprezentejon en Berlino; ĝis la 3-a de marto 2020 la konferenca prezidanto estis kardinalo Reinhard Marx, de la diocezo Munkeno-Freising kaj posteulo lia estas Georg Bätzing, episkopo de Limburg.
Internacian intereson la Germana Episkoparo interalie vekis dum sia lukto kontraŭ la kritika katolika teologo Hans Küng, profesoro pri katolika teologio en Tübingen. En sia libro "Ĉu neeraripova?" ("Unfehlbar?") de 1970 li pridubis la neeraripovon de la papo. Rezulte de tiu ĉi libro la Germana Episkoparo anoncis la 18-an de decembro 1979, ke lia eklezia instrurajto estos forprenata. Malgraŭ la perdo de la instrurajto li restis profesoro en la Universitato de Tübingen, kie li gvidis la Instituton pri Ekumenaj Esploroj, ĝis kiam en 1996 li emeritiĝis. Li daŭre estas romkatolika pastro.
Mendelssohn-domo
La Mendelssohn-domo en la Goldschmidtstraße en Lepsiko enhavas la lastan (kaj ununure konservitan) privatan loĝejon de la komponisto Felix Mendelssohn Bartholdy. Nuntempe la domo loĝigas muzeon honore al Mendelssohn.
La malnov-klasikisma konstruaĵo el la jaro 1844 konservas originalan substancon samkiel informojn pri sia plej elstara loĝinto, kiu kun sia familio ekde 1845 en la plej luksa etaĝo vivis kaj la 4-an de novembro 1847 tie mortis. La iama loĝejo konservas originalan meblaron, leterajn kaj notajn manskribaĵojn, unuajn presaĵojn samkiel kelkajn akvarelojn de Mendelssohn. La laborĉambro dokumentas la etoson, en kiu la komponisto verkis i.a. sian oratorion „Elias“. La muziksalonon de la familio Mendelssohn oni uzas ĉiudimanĉe por matenkoncertoj.
En la tria etaĝo de la domo rezidas oficejoj de la Muziscienca Instituto de la Universitato Lepsiko; teretaĝe troviĝas la filio muzika de la universitata biblioteko. Historia ĝardeno ĉirkaŭas la domon. En la ankaŭ konserviĝinta ĝardendomo troviĝas i.a. la prelegejo de la Muziscienca Instituto de la Universitato Lepsiko. En la 1-a etaĝo oni konstruis la ĉambromuzikan salonon de la Mendelssohn-domo. Imponas ankaŭ la Mendelssohn-monumento en Lepsiko.
Stesiĥoro
Stesiĥoro aŭ Stesiĥorus (greke Στησίχορος) (naskiĝis ĉirkaŭ 630 a.K ĉirkaŭ Himera aŭ Matauros en Sicilio; mortis en 556 a.K. en Catana) estis helena poeto, plej grava reprezentanto de malnova dora liriko kaj apartenmas al la ''kanono de la naŭ lirikistoj. Oni nomumis lin ankaŭ "lirika Homero".
Li verkis plej ofte en la sicilia Himera (antaŭ la nuna Bonformello). Platono skribas pri li en la dialogo de Faidros, kaj fabeligas, ke kiam li kalumniis la trojan Helenon en sia verso, la Dioj blindigis lin. Li reakiris la vidkapablon post verkado de Palinodia („retiro”, „rekantado”).
Laŭ lia sciigo, Romon fondis la nobelulino de Trojo, nome Rhoma (greka vorto por potenco).
Feuguerolles - Saint-André (stacidomo)
Feuguerolles - Saint-André estas fermita franca stacidomo sur linio -, situanta en  Feuguerolles-Bully, apud Saint-André-sur-Orne, en departemento Calvados, regiono Normandio.
Ĝi estis malfermita en 1873 fare de "Compagnie des chemins de fer de l'Ouest".
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Caen - Cerisy-Belle-Étoile (412000).
Metila 3-aminobenzoato
Metila 3-aminobenzoato aŭ metila 3-aminobenzoato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 3-Aminobenzoata acido kaj metanolo. Metila 3-aminobenzoato estas blankaj, flavecaj aŭ malhelaj kristaloj, malmulte solveblaj en akvo sed solveblaj en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila 3-aminobenzoato prezentas 3-aminobenzoatan grupon ligitan al metila grupo. Ĝi konsistas je 8 karbonatomoj, 9 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj, 1 nitrogenatomo kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
1390
En la jaro 1390 post Kristo okazis, interalie:
(15521) 1999 XH133
(15521) 1999 XH133 estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la Greka Tendaro.
Metopo
Metopo en la klasika arkitekturo de la antikva epoko laŭ la Esperanto-vortaro PIV estas "elemento de dorika friso, ŝtonplato dekore aŭ figure skulptita inter du triglifoj".
Priskribo
Temas pri rektangula arkitektura elemento, kiu alterne kun triglifo konsistigas dekoran bendon supre de antikva dorika konstruaĵo. Metopoj ofte havis pentritajn aŭ skulptitajn dekorojn, la plej fama ekzemplo estas la 92 metopoj de la friso de la Partenono en la akropolo de Ateno, kiu bildigas la batalon inter la centaŭroj kaj la lapitoj. La farbo de la plej multaj metopoj perdiĝis dum la jarcentoj, sed restis sufiĉaj spuroj por havi proksiman ideon de la origina aspekto.
Strukture, metopoj povas esti ĉizitaj el unu bloko kun triglifo aŭ pluraj triglifoj, aŭ ili povas esti ĉizitaj unuope kaj poste esti enmetataj en la triglifajn blokojn kiel en la templo de la diino Afea. Kvankam ili tendencas esti pli-malpli kvadrataj, iuj metopoj estas signife pli respektive malpli larĝaj ol altaj. En iuj frisoj ankaŭ la larĝeco de la metopoj varias.
John McCarthy
John McCARTHY (naskiĝis la 4-an de septembro, 1927 mortis la 24-an de oktobro 2011) estis usona fakulo pri komputado, kiu inventis Lispon en 1958. Li elpensis la esprimon "artefarita intelekto" kaj fondis la koncernan kampon de komputa scienco en la somero de 1956 kune kun Marvin Minsky, Nat Rochester kaj Claude Shannon. Li estas la filo de komunistoj, kiuj havis grandan fidon je teknologio.
Pli lastatempe, li ankaŭ inventis novan komputillingvon: Elephant 2000 ("Elefanto 2000"—ĉar "elefanto neniam forgesas"), kiu estas evoluo de Lispo kiu enigas kaj eligas parolaĵojn.
Eksteraj ligiloj
Lia hejmpaĝo (angle): http://www-formal.stanford.edu/jmc/
Ulĉjo Okzal
La Ulĉjo Okzal estas franca popolkanto, kiu temas pri anarkiismo. Ĝi estas ofte kantita dum la manifestacioj por montri kiel la anarkiismo estas bonespera, kaj forte kredas je la revolucio.
Auribeau
(jen france, okcitane Auribèu) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis ne pli ol.
Lascuarre
Lascuarre (Llascuarre en ribagorza aragona, kaj Lasquarri en ribagorza kataluna) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko Ribagorza (kies ĉefurbo estas Graus) apartenanta al la nordoriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko Ribagorza, borde de la rivero Isábena.
La municipa ĉefurbo estas en la kerno de Lascuarre.
La municipa teritorio limas kun Laguarres (municipo de Capella) okcidente, kun Castigaleu oriente, norde kun Roda de Isábena kaj sude, apartigita de la Montaro Mellera, kun Benabarre.
Aktuale la municipo estas formita per la jenaj loĝlokoj: Segarras Altas, Mariñós, Avellana (aŭ Ametllera), La Mora, Tamarit kaj Salanova (aktuale ĉiuj senhomaj escepte la unua).​
La loĝloko Lascuarre mem kiel sidejo de la municipo (647 msm) estas je 101 km oriente de Huesca, sur monteto je 647 m.s.m. inter la rojoj La Creu kaj Sabró aŭ Pila.
Ĝi estas komunikata laŭ la regiona ŝoseo A-2613 oriente kun Castigaleu kaj laŭ la regiona ŝoseo A-1605 okcidente laŭ la rivero Isábena kun Graus.
Historio
La setlejo estas tre antikva kiel atestas la etimologio de la loknomo "Lascuarre", laŭ filologo Bernardo Estornés Lasa, ​ de la eŭska Latz Gorri, kiu signifas rojon aŭ ruĝan rojon. Dum la islama epoko, la araboj nomis la lokon Al Askor (الاسكر) (tiam estis kastelo kaj murego), kaj poste la kristanoj nomis ĝin Alascorre, ​ L'Escuarre aŭ La Escuarre (Fogaje de 1495). Oni ne konas la daton de la kristana konkero, sed oni scias, ke en 1062 ĝi estis regata de kristano.
En 1158, la grafo Ramón Berenguer la 4-a donis foruon al Lascuarre kaj Jakobo la 2-a donis la lokon al la Baroneco de Castro, apartigante ŝin disde la Graflando de Ribagorza. Poste, ĝi pasis al la Duko de Medinaceli. Ekzistas el la mezepoke foiron nome de Sankta Marteno. En 1580, oni konstruis konventon, kiu ekzistis ĝis la "desamortización" de Mendizábal en 1835.
La nuna municipo estis rezulto de la kunigo de ĝistiamaj municipoj en la 1960-aj jaroj.
Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Lascuarre kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 141 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo, forstado kaj brutobredado (porkoj, ŝafoj kaj bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la jenaj:
1662 Hoffmann
Nomo
Ĝia nomo honoras Irmtraud Hoffmann, bofilino de la malkovrinto.
Vitrey-sur-Mance
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
(19812) 2000 SG119
(19812) 2000 SG119 estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Hipetro
Hipetro, aŭ hipetra (vidu sube), estas terminoj uzataj por priskribi edificon aŭ arkitekturan spacon kiu ne estas kovrita per tegmento.
Tiu termino devenas de la greka hypaethros, nome tipo de greka templo kies ĉefhalo restis subĉiele, kaj laŭ etendo ĉiu edifico aŭ parto de tiu sentegmenta.
En la monumenta Arkitekturo de Antikva Egiptio, la «hipetra salono» ofte estis ĉirkaŭita de kolonoj, kiel portika korto.
Laŭ Francisko Azorín hipetra (eble erare el hipetro aŭ ĝuste laŭgramatike el hipetra templo) estas Greka templo, kies centra navo ne havis tegmenton. Li indikas etimologion el greka hipajthros (liberaera) kaj de tie la latina hypethra.
Colorado (Suda Rio-Grando)
Colorado signifas ruĝa.
Edison (Nov-Ĵerzejo)
Edison estas urbo en la kantono Middlesex, Nov-Ĵerzejo, en la Metropola areo de Novjorko, Usono.
Situa en nord-centra Nov-Ĵerzejo, Edison kuŝas ene de la kerno de la regiono de Raritan Valo. Laŭ la usona popolnombrado de 2010, Edison havis totalon de 99,967 loĝantoj,  kaj retenis sian postenon kiel la kvina plej loĝata municipo en Nov-Ĵerzejo.
Kio estas nune Edison Township estis origine nomita Raritan Township. Tiu nomo estis oficiale ŝanĝita al Edison Township la 10an de novembro, 1954, honore al la inventisto Thomas Edison, kiu estis havinta sian ĉefan laboratorion en la parto Menlo Park de la urbo.
2586 Matson
2586 Matson estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker, sur  eksponitaj far de Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus en la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan planedologon Dennis L. Matson.
Parabiago
Parabiago estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Cerro Maggiore, San Vittore Olona, Canegrate, Nerviano, Busto Garolfo, Casorezzo kaj Arluno.
17493 Wildcat
17493 Wildcat estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
La ĝi pasos al 0,05811 AU (8,693 milionoj da km) de Marso.
Nomo
Ĝia nomo aludas al la Arizona Wildcats (angle por "Arizonaj Sovaĝaj Katoj"), la atletika klubo de la Universitato de Arizono.
São João do Tigre
São João do Tigre estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 4.396 loĝantojn en 2010.
Nacia Parko Lauca
Nacia Parko Lauca [lAŭka] aŭ Nacia Parko Laŭko estas situanta en ĉilia pleja nordo, en terotorioj de Andoj. Ĝi enhavas areon de 1,379 km² de altiplano kaj montaro, tiu lasta konsista ĉefe el enormaj vulkanoj. La Nacia Rezervejo Las Vicuñas estas najbara sude. Ambaŭ protektataj areoj, kun la Salejo Surire, formas la Biosferan Rezervejon Laŭko. La parko bordas kun la Nacia Parko Sajama en Bolivio.
Situo
La park situantas je 145 km oriente de Arica kaj je 12 km okcidente de Putre, inter 18°03' S - 18°27' S kaj 69°02' Ok - 69°39' Ok. kaj je 3.200 m al 6.342 m super marnivelo.
Garolo
Garolo estas komuna nomo por paseroformaj birdoj de la korveda familio, plej ofte multkoloraj kaj bruemaj kiel pigoj; ili estas malpli granda ol korvoj kaj ne estas tiom nigraj ĝenerale, escepte la Pjapjako. Fakte la ĝenerala koloro iom dependas el la respektivaj genroj kaj devenkontinentoj.
Nacia Parko Lauca
Geografio
Unu el ĉefaj allogaĵoj de la parko estas la malgranda lagara areo formata de la lagoj Chungará kaj Cotacotani, kiuj kuŝas ĉe la montodeklivoj de Nevados de Payachata. Aliaj majestaj vulkanoj formantaj parton de la nacia parko estas Guallatiri kaj Acotango. La parko enhavas ankaŭ arkeologiajn kuŝejojn, lafejojn kaj vulkanajn kaldronojn. Ene de la parko estas la urbo Parinacota (Ĉilio) kun sia kolonia preĝejo.
Garolo
Specioj
Malnovmondaj garoloj aŭ brunaj garoloj (3 genroj, el kiu unu estas la tipa genro Garrulus)
Nacia Parko Lauca
Biologio
La parko kuŝas ene de la ekoregiono Centr-andaj sekaj punaoj.
Povas troviĝi en la parko multaj specioj de animaloj kaj de plantoj. Mamuloj de la areo estas vikunoj, lamoj, alpakoj, gvanakoj, tarukoj, pumoj kaj viskaĉoj.
Garolo
Specioj
Grizaj garoloj (1 genro)
Nacia Parko Lauca
Biologio
Estas ĉirkaŭ 140 birdospecioj, kio faras la parkon unu el plej bonkvalitaj naciaj parkoj por birdumo en Ĉilio. Tiuj estas ekzemple la Punaa ibiso, la Anda kaŭkeno, la Giganta fuliko, la Punaa tinamo, la Arĝenta grebo, la Krestanaso, la Punaa kreko, la Anda kondoro kaj la Ĉilia flamengo.
Garolo
Specioj
Amerikaj garoloj aŭ bluaj garoloj (5 genroj)
Nacia Parko Lauca
Biologio
Ĉirkaŭ 400 specioj de vaskulaj plantoj kreskas en la Nacia Parko Laŭko. La parka vegetaĵaro estas adaptita al akra punaa medio, nome andaj stepoj.
Jane Leade
Jane Leade (naskiĝis 1-an de marto 1624 en Norfolk, mortis la 19-an de aŭgusto 1704) – angla mistikulino. Kiel juna knabino jam havis viziojn. Fervora legantino de la verkoj de Jakob Böhme kaj kunkreintino de Filadelfia Societo en Londono. Siajn viziojn priskribis en pluraj libroj, i.a. en A Fountain of Gardens Watered by the Rivers of Divine Pleasure (1696-1701).
Lige al morto de sia edzo, kun kiu travivis 27 jarojn, ŝi havis sian unuan vizion de la "Virga Sophia", la ina aspekto de Dio, priskribita en la Sentencoj de Salomono en la Biblio, kiu promesis al ŝi malkaŝi sekretojn de la universo.
Arnold Hirt
Arnold Ludwig HIRT (naskiĝis la 15-an de julio 1843 en Breslau; mortis la 25-an de oktobro 1928 in Leipzig) estis germana eldonisto kaj aŭtoro, kiu fondis kaj proprietis la gravan Esperanto-eldonejon Ferdinand Hirt und Sohn.
Vivo kaj verko
Arnold Hirt estis la filo de la eldonisto Ferdinand Hirt. Li frekventis de 1855 ĝis la abituro en la jaro 1863 la Maria-Magdalenen-Gimnazio en Breslaŭo (Breslau). Poste li studis en la universitato de Heidelberg historion. En Londono kaj Parizo li vivis dum kelkaj jaroj por finlerni la metion de libro-komercisto. Poste li revenis al Breslaŭo kaj laboris en la eldonejo de sia patro Ferdinand Hirt, kiu estis libro-komercisto kaj fondinto de eldonejo. En 1873 Arnold Hirt, kiu jam estis designita posteulo de sia patro, fondis en Lepsiko (Leipzig) propran eldonejon: Ferdinand Hirt & Sohn. En 1874 li edziĝis. La geedzoj ne ekhavis infanojn.
Esperanto-Eldonejo
Grave la eldonejo precipe ankaŭ estis por la germana kaj internacia Esperanto-Movado. Inter 1911 kaj 1932 ĝi eldonis ĉ. 50 librojn en kaj pri Esperanto, i.a. la tiuepoke gvidaj vortaroj de Emil Stark (1911), Paul Bennemann (1923, 1926) kaj precipe la Enciklopedia Vortaro Esperanto-Germana de Eugen Wüster (4 vol. A-K, 1923-1928, resto ne aperis), la posta fondinto de scienca terminologio. Krom lernolibroj kaj gramatikoj ĝi ankaŭ eldonis la serion Internacia Mondliteraturo kun tradukoj el la monda literaturo al Esperanto. Inter la originala literaturo Hirt eldonis i.a. la romanojn de Jan Fethke (ps. Jean Forge) aŭ poezi-libreton de la Esperanto-poetino Marie Hankel. Ankaŭ la bazaj verkoj pri la historio de la Esperanto-Movado de Edmond Privat kaj la "Originala Verkaro" de Ludwik Lejzer Zamenhof (red. Johannes Dietterle, 1929) aperis ĉe Hirt. Pliajn detalojn vidu en la artikolo Ferdinand Hirt und Sohn.
Deutsche Reichsbahn
La Germana Regna Fervojo (Deutsche Reichsbahn; oficiala mallongigo: DR) estis la nacia fervoja kompanio de la Germana Regno. Ekde 1949 ĝi ekzistis sub ĉi tiu nomo nur en la Germana Demokratia Respubliko. Post la reunuiĝo de Germanujo en 1990 ĝi pluekzistis paralele al la Germana Federacia Fervojo (DB), kun kiu ĝi en 1994 kuniĝis por formi la firmaon Germana Fervojo Akcia Kompanio (DB).
Reichseisenbahnen
La unuaj fervojoj en posedo de la en 1871 fondita Germana Regno estis Regnaj Fervojoj de Alzaco-Lotaringo, kiuj servis en la antaŭe de Francio transprenita teritorio. Sed post la fino de la 1-a mondmilito la Regnaj Fervojoj revenis ree al Francio.
Kontraŭ tio, en la aliaj germanaj federaciaj ŝtatoj la respektivaj ŝtataj fervojoj plue estis sub la ŝtata suvereneco, post kiam Otto von Bismarck vane provis gajni la ĉefajn fervojajn liniojn por la regno. Tio malsukcesis same pro la kontraŭstaro de la mezŝtatoj, kiel la koncepto de regna fervoja leĝo, kiun prezentis Albert von Maybach en 1875 al la federacia konsilantaro.
Obeante la ordonon de Vajmara Konstitucio de la 11-a de aŭgusto 1919 oni validigis “Ŝtatkontrakton por Fondo de la Germanaj Regnaj Fervojoj (germana: Reichseisenbahnen)” la 1-an de aprilo 1920 kaj per tio subigis la ŝtatajn fervojojn al la suvereneco de Germana Regno. Aparte tiuj estis
La 27-an de junio 1921 la regna trafika ministro Wilhelm Groener enkondukis per dekreto la nomon Germana Regna Fervojo por la Regnaj Fervojoj, kiuj tamen formale ankoraŭ ne estis unuigataj.
Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft
La Dawes-plano evoluigita 1924 interalie projektis komplete lombardi Regnajn Fervojojn al la reparacikreditoroj. La regna registaro pro tio ediktis la 12-an de februaro 1924 “Dektreton por la Kreo de Germana Regna Fervojo”, kiel nacia entrepreno. Ĉar la reparacikreditorojn tiuj disponoj ne kontentigis, la 30-an de aŭgusto 1924 (la regnan konstitucion malplenumantan) “Leĝon pri Germana Regna Fervojo Kompanio (Regnan Fervojan Leĝon)” por la fondo de la privatekonomia Germana Regna Fervojo Kompanio (germana: Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft) oni ediktis. Samtempe kun Regna Fervoja Leĝo oni debetis la kompanion per obligacio por la bono de la venkintoj en alto de 11 miliardoj Ormarkoj. La granda depresio kaj la monforfluado per la reparaciaĵoj (proksimume 660 milionoj da Regnaj Markoj jare) ŝarĝegis Regnan Fervojon. Nur 1931 oni liberigis Regnan Fervojon per Laŭzano-Konvencio el la financaj obligacioj.
Fine de la 1930-aj jaroj oni ĉefe fortigis la rapidevoluon per rapidmotortrajnoj kiel “Fluganta Hamburgano” (germana: “Fliegender Hamburger”) kaj kun aerdinamikaj vaporlokomotivoj kiel la serio 05, kiuj atingis ĝis 200 km/h da maksimumrapideco. La liniojn el Berlino al Hamburgo, tra Hanovro al Ruhr-regiono, tra Frankfurto ĉe Majno al sudokcidenta Germanio, al Munkeno kaj la silezan fervojon el Berlino tra Breslau al Beuthen oni ekspluatadis pere de rapidtrafiko.
Grupadministracio Bavario
Dum ĉiuj aliaj ŝtatoj estis feliĉaj, ke ili povis disdoni ilian deficitajn fervojojn al la regno, Bavario obstinis kontraŭ la naciigo. Por ke la unuiĝo de la ŝtataj fervojoj ne malsukcesis, oni koncedis al Bavario grandpartan memstarecon. Grupadministracio Bavario kun propra centrala maŝin- kaj konstruoficejo estis respondeca pri la elektrigo de multaj linioj kaj pri la memstaraj testoj kaj akiro de lokomotivoj kaj pasaĝeraj vagonoj. La Grupadministracio interalie ekservigis lokomotivojn de la serio E32 kaj motorvagonojn de la posta serio ET85 kaj akiris rapidtrajnajn lokomotivojn de la bavara ŝtatfervoja speco S3/6 (serio 184) eĉ ĝis 1930.
Deutsche Reichsbahn ek de 1937
Per “Leĝo por la Denova Reguligo de la Rilatoj de Regna Banko kaj de Germana Regna Fervojo” de 10-a de februaro 1937 oni resubigis la Regnan Fervojon al regna suvereneco kaj renomis ĝin Germana Regna Fervojo.
Karakteriza por la unuaj 6½ jaroj de tiu tempospaco estis la kurega kreskado de Germana Regna Fervojo, kiu estis realigata preskaŭ nur per transprenoj de aliaj fervojoj. Tio koncernis kaj pecojn de aliaj naciaj fervojoj (en Aŭstrio de la tuta nacia fervojo) en la teritorioj aneksitaj al Germana Regno, kaj privatajn fervojojn en la kernlando kaj en aneksitaj teritorioj.
Deutsche Reichsbahn post la 2-a mondmilito
Post fino de la Dua mondmilito en 1945 tiuj pecoj de Germana Regna Fervojo, kiuj troviĝis ekster la germanaj limoj de 1937, kiuj nun denove havis laŭleĝecon per Potsdama Konvencio, transiris en la posedon de la respektivaj ŝtatoj, sur kies teritorio ili nun troviĝis. La pecojn de Germana Regna Fervojo, kiuj troviĝis en la orientgermanaj teritorioj, oni subigis kiel la teritoriojn al la administro de Pollando kaj de Sovetunio, kiuj igis ekspluatadi ilin per iliaj propraj fervojoj je propra nomo kaj je propra kalkulo. Aldone, la okupadpotenculoj transprenis la ekspluatadon de la restanta Germana Regna Fervojo en iliaj respektivaj okupadzonoj, tiel ke ankaŭ la organizon de Germana Regna Fervojo oni komence dispartigis al 4 sektoroj. La administrosektoroj de Germana Regna Fervojo kongruis kun la okupadzonoj. Nur la okcidenta parto de Berlino estis servata per Germana Regna Fervojo en la soveta okupadzono, kiu rekompence devigis sin servi transitan trafikon inter Berlino kaj la okcidentaj okupadzonoj.
Kiam la usona kaj la brita okupadzonoj unuiĝis al “Duzono”, ankaŭ iliaj administrosektoroj unuiĝis. En la franca zono oni formale kunigis la fervojojn al Ekspluatad-unuiĝo de la Sudokcidentgermanaj Fervojoj (SWDE). Post kiam oni malkonektis Sarlandon eksteren el la franca zono, ĝi ricevis propran nacian fervojon – Fervojoj de Sarlando – kiun oni malkonektis eksteren el SWDE. La restanta fervojo ekzistis ĝis 1951, sed estis aneksita en la strukturojn de Germana Federacia Fervojo jam 1949 ek de la ekvalideco de okcidentgermana konstitucio.
Dum en la okcidentaj okupadzonoj oni subtenis la rekomencon de regula kaj laborkapabla fervojtrafiko, Germana Regna Fervojo en la soveta okupadzono konfrontiĝis kun konsiderindaj postuloj de la sovetianoj. Oni malkonstruis 1 el la trakoj de preskaŭ ĉiuj 2-trakaj linioj kaj tutajn katenariojn kaj portis kiel reparaciaĵojn en Sovetunion. Tio koncernis ne nur la sovetan okupadzonon, sed ankaŭ la liniojn en la orientgermanaj teritorioj, kiuj estis sub pola respektive soveta administro. Nur la linio pola limo – Frankfurto ĉe Odro – Berlino – Halle / Lepsiko – Erfurto kaj kelkaj linioj de la Berlina urba rapidfervojo konservis sian 2-an trakon. La rekonstruo de la forigitaj trakoj ne estas komplete finita ĝis hodiaŭ.
Ankaŭ multaj fervojaj veturiloj en la soveta okupadzono – interalie ankaŭ ciuj elektraj lokomotivoj – estis fordonendaj kiel reparaciaĵoj. Aldone, la plej bonaj lokomotivoj estis envicigendaj en lokomotivajn kolonojn, kiuj nur servis por forportado de la reparacivaroj en Sovetunion kaj por transportado de sovetaj trupoj kaj de administrantaro. Tiuj lokomotivoj longtempe ne estis je dispono al Germana Regna Fervojo en la soveta okupadzono. Malfaciliĝante aldoniĝis, ke mallonge antaŭ fino de milito oni forportis multajn veturilojn plejeble malproksime en okcidenton, por ke en la soveta okupadzono relative al la okcidentaj zonoj nur tre malmultaj kaj inter tiuj granda parto de difektitaj veturiloj restis.
Deutsche Reichsbahn ek de 1949
Post la fondo de Germana Federacia Fervojo Germana Regna Fervojo en la soveta okupadzono konservis ĝian nomon kaj ĝian juran statuson kiel la nacia fervojo de Germana Regno. Tio havis plurajn kaŭzojn.