cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trépot
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Roĵavo
La Memstara Administracio de Norda kaj Orienta Sirio (MANOS) kaj antaŭ ol septembro 2018 la Demokratia Federacio de Norda Sirio (DFNS) estas fakta memstara regiono devenita de tri memregitaj kantonoj en norda Sirio. Neoficiale la regiono estas konata kiel Siria Kurdujo, Siria Kurdio, Okcidenta Kurdio (kurde Rojavayê Kurdistanê) kaj Roĵavo.
MANOS estas plur-etna kaj hejmo al grandaj komunumoj kurdoj, araboj kaj asirianoj kaj malgrandaj komunumoj de turkmenoj, armenoj kaj ĉeĉenoj. Pro tiu fakto "Kurdujo" ne taŭgas. Naciismaj kurdoj ĝeneralsence konsideras Roĵavon kiel unu el kvar partoj de la granda Kurdujo, kiu ankaŭ inkluzivas partojn de orienta kaj sudorienta Turkujo, norda Irako kaj nordokcidenta Irano. Tamen, la registaro kaj societo de Roĵavo estas pluretna.
Roĵavo konsistas el la plejparto de la Gubernio Hasaka kaj nordaj partoj de gubernioj Ar-Raka kaj Alepo.
La regiono gajnis sian aŭtonomecon en novembro 2013, kiel parto de la nuntempa Roĵavo-konflikto, kreante socion bazita sur principoj de rekta demokratio, seksegaleco kaj daŭripovo. Roĵavo estas organizita en tri kantonoj, Jazira, Kobani, kaj Efrîn. Ĝi ne estas agnoskita de la registaro de Sirio kaj ĝi estas partoprenanto de la Siria Enlanda Milito. La 16-a de marto 2016, la administrejo de Roĵavo deklaris fondon de federala sistemo de registaro.
Turka invado en 2019
Turkio ĉiam esprimis zorgojn rilate foriĝon de la kurdoj en tiu ĉi regiono kaj ilia eventuala helpo al la turkaj kurdoj, loĝantaj translime, en ilia lukto por sendependiĝi disde Turkio. En 2016-2018 okazis du operacoj de la turka armeo en tiu ĉi regiono, sed ili estis limigitaj pro ĉeesto de la usona armeo, kies aliancanoj estis la kurdaj trupoj, batalantaj kontraŭ la Islama Ŝtato. Tamen la la usona prezidanto Donald Trump post telefona interparolo kun la turka prezidanto Recep Tayyip Erdoğan subite anoncis fortiriĝon de la usonaj trupoj el Sirio, kiu tuj komenciĝis. Ĝin sekvis atako de la turka armeo kontraŭ la kurdoj, kiuj akuzis Usonon perfidi ilin.
La turka invado kaŭzis gravajn detruojn kaj jam en la unuaj tagoj pli ol 64 mil homoj devis fuĝi de siaj hejmlokoj. La 10-an de oktobro la komandestro de la Siriaj Demokratiaj Fortoj (SDF) generalo Mazloum Kobani Abdi postulis de William Roebuck, la viculo de la speciala reprezentanto de la Tutmonda Koalicio kontraŭ Islama Ŝtato ke se Usono ne deziras protekti la siriajn kurdojn, buĉatajn de Turkio, ĝi lasu ilin intertrakti kun la registaro de Baŝar Asad kaj Rusio, kiu subtenas ĝin. Li postulis ke Usono helpu haltigi ofensivon de la turka armeo en Roĵavo, aŭ permesu al lia organizaĵo interkonsenti kun la Asad-reĝimo kaj la subtenanta ĝin Rusio, tiel ke la rusiaj aerfortoj kreu senflugan zonon en la regiono, malebligante al Turkio bombardi la kurdojn.
La la turka armeo kaj la Siriaj Demokratiaj Fortoj deklaris armisticon, sed jam sekvan tagon ĝi fiaskis, ĉar SDF rifuzis forigi siajn trupojn de la areoj proksimaj al la turka landlimo, kio estis nepra kondiĉo de la turka flanko.
La Turkio kaj Sirio publikigis komunan memorandumon kiel rezulton de intertrakto inter la prezidantoj Vladimir Putin kaj Recep Tayyip Erdoğan, okazinta en la rusia urbo Soĉio. Ĝi deklaris, ke kreiĝos 32 km profunda zono laŭlonge de la turka landlimo, kontrolata de la siria landlima gardistaro kaj la rusia militpolico. La kurdaj Protektaj Taĉmentoj de la Popolo devos forlasi ĝin. La turka armeo haltigis sian ofensivon kaj ĉiujn atakojn. Serĉado de politikaj solvoj daŭros kadre de la "mekanismo Astano" nomita tiel omaĝe al la ĉefurbo de Kazaĥio, kie en 2015 okazis la unua kunsido de la flankoj de la Siria enlanda milito kaj perantoj cele fini la konflikton. La kurdoj akceptis la decidon kun malĝojo pro perdo de esperoj pri aŭtonomio.
Magnac-Bourg
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Limoĝo kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
George William Wight
EdE-W
George William WIGHT ("ŭajt" aŭ "ŭajĥt"), skoto, registara oficisto. Naskiĝis la 6-an de marto 1869 en Alloa. Esperantisto ekde 1908. Multe vojaĝis per Esperanto kaj donacis multajn kliŝojn al kolekto de Brita Esperanto-Asocio.
Fortresopreĝejoj de Transilvanio
Fortresopreĝejo estas tia kirko, do kristanisma preĝejo, kiu ekstere havas murojn kaj aliajn fortikaĵajn partojn. En la 13-a jarcento oni setligis germanojn el la mozelfranka regiono en Hungario, kiuj en suda Transilvanio konstruis fortresopreĝejojn multajn. Tiutempe estis tie fortikaĵoj, kiuj defendis la regionon de malamika armeo. Do iel temas pri defend-preĝejo. Sed estis ankaŭ armitaj rapidmovaj rabistoj kaj aliaj taĉmentoj, kiuj atakis kaj disrabis la vilaĝojn. Kontraŭ ili konstruiĝis la fortresopreĝejoj, kiuj konstruiĝis en la gravaj vilaĝoj. Ili havis ankaŭ defendan ĉenon. Tiu defendaĵo ne povis kontraŭstari al armeo, ĉar ili estis malgrandaj. Kaze de tio la loĝantoj rifuĝis al la plej proksima fortikaĵo.
En la 15-a jarcento jam 250 fortresopreĝejoj konstruiĝis en suda Transilvanio, sed nature daŭre konstruiĝis ankaŭ en aliaj regionoj. La interna muro aŭ ties bastiono kaj turo servis por stoki la tritikon, lardon kaj similajn. Ĉiu familio havis tie apartan stokejon. Estas interese, ke ĝis la 1960-aj jaroj kelkloke oni stokis diversaĵojn.
Monda Heredaĵo
El ili 7 fortresopreĝejoj listiĝis en lokoj de Monda Heredaĵo (nomoj en la hungara, la rumana, la germana):
Nepre menciindas ankaŭ Meşendorf/Meschendorf, Axente Sever/Frauendorf, Brateiu/Pretau, Şoarş/Scharesch, la Kirkoburgo de Hosman kaj memkompreneble la Preĝejo fortresa de Alțâna; ekster Transilvanio: Egyházashollós, Gols, Hegyfalu, Marz.
James Chandler
James Chandler estas brita interlingvaisto kaj antaŭa idisto.
Li malkovris Idon novembre de 1996. Kiel multaj idistoj, li trovis Idon per Esperanto. Li eklernis Esperanton, sed baldaŭ elreviĝis, liaopinie, pro la tro multaj eraroj de la zamenhofa lingvo. Rapide li informiĝis ke ekzistas aliaj interlingvoj krom Esperanto kaj decidis kontakti la Idan movadon en Britio (International Language Society of Great Britain, ILSGB).
Li kreis unu el la du unuaj TTTejoj pri Ido en frua 1997: The International Language Ido - Reformed Esperanto. Samtempe li malkovris la alian telopaĝon far la brita idisto Robert Carnaghan: The International Language Ido - Improved Esperanto.
Baldaŭ li fondis la unuan postliston pri Ido, kiu tiam nomiĝis 'Idol'. Tiun liston li transferis en 1999 al YahooGroups kun la nova nomo 'Idolisto': Idolisto.
Li redaktis kelkajn numerojn de Ido-Vivo, la revuo de la ILSGB. Plie, li kontribuis plurajn artikolojn al Progreso, la centra Ido-ĵurnalo de la Uniono por la Linguo Internaciona Ido, ULI. Li ĉeestis du Idajn kongresojn: Bakkum, Nederlando (1997) kaj Grossbothen, Germanio (2003).
En 2020 li anoncis ke li forlasas la movadon de Ido kaj subtenas Interlingvaon.
Li ankaŭ parolas la interlingvon Novial fare de Otto Jespersen, kaj kreis TTTejon pri tiu lingvo: Novial-Informatione.
Distrikto Krosno ĉe Odro
Distrikto Krosno ĉe Odro - pole powiat krośnieński - estas distrikto en la provinco (historie vojevodio) Lubuŝio de Pollando. Distrikta centro estas la urbo Krosno ĉe la Odro. Fine de en la distrikto vivis.
Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
La 10-a Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 1-an de decembro 2012 en Amsterdamo (Nederlando).
Venkinto de la konkurso estis la knabina kantistino Anastasija Petrik (cirile Анастасі́я Пе́трик) el Ukrainio, tiam 10-jaraĝa: Ŝi prezentis la kanton Nebo (cirile Небо, "ĉielo").
La Ferté-Imbault
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Loir-et-Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire ). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Romorantin-Lanthenay kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fertois.
8-a arondismento de Parizo
La 8-a arondismento (VIIIe arrondissement) estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno. Kune kun la 2-a kaj la 9-a arondismentoj, ĝi parte entenas la plej gravan ekonomian centron de Parizo (krom La Défense), organizitan ĉirkaŭ la operejo Garnier.
La 8-a arondismento havas proksimume 40000 loĝantojn kaj kovras 3,88 km². Kun pli ol 171000 postenoj, ĝi estas ekonomie la plej grava arondismento de la franca ĉefurbo.
Tiu kvartalo entenas plurajn vidindaĵojn de Parizo, inkluzive de la avenuo de la Elizeaj Kampoj, de la Triumfa Arko aŭ de la placo de la Konkordo. Tie plie situas la palaco Elizeo, kiu estas la oficiala loĝejo de la Prezidanto de la Respubliko.
(7774) 1992 UU2
(7774) 1992 UU2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.
Bautista Saavedra Mallea
Bautista Saavedra Mallea (1870 - 1-an de majo 1939) estis prezidento de Bolivio, unufoje de 1920 ĝis 1921 kiel membro de puĉista militista grupo kaj poste kiel elektita prezidento ĝis 1925. Li mortis en ekzilo en Ĉilio.
Lia soldata grupo puĉis en 1920 la prezidenton José Gutiérrez Guerra, kiu estis membro de la Liberala Partio. Lin sekvis Felipe Segundo Guzmán, prezidanto de la senato.
La bolivia provinco Bautista Saavedra portas hodiaŭ lian nomon.
Kevin Downes
Kevin Downes, naskiĝinta en 21-a de septembro de 1972 en Visalia (Usono), estas usona aktoro, produktoro, reğisoro. Li okupiĝas precipe pri filmoj temantaj pri kristanismo. Tiele la religia temaro estas la ĉefa celo de liaj filmoj, fokuse al la figuro de Kristo.
Izabela Klara Eŭgena de Hispanio
Infanta Isabel Clara Eugenia de Hispanio aŭ Izabela Klara Eŭgena de Hispanio aŭ Clara Isabella Eugenia laŭ diversaj fontoj (12-a de aŭgusto 1566 - 1-a decembro 1633) estis, kun sia edzo Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio kunreĝino de la Hispana Nederlando en Malsupraj Landoj kaj nordo de la moderna Francio. Ŝi estis filino de Filipo la 2-a de Hispanio.
Izabela Klara Eŭgena naskiĝis en Segovia la 12-an de aŭgusto 1566, kiel filino de Filipo la 2-a kaj lia tria edzino Izabela de Valois. Ŝiaj patraj geavoj estis la imperiestro Karlo kaj Izabela de Portugalio. Ŝiaj patrinaj geavoj estis Henriko la 2-a de Francio kaj Katerino de Mediĉo.
Tiu nasko ege kontentigis ŝian patron, kiu jam havis viran heredonton nome Karlo, princo de Asturio kun kiu la patro aliflanke neniam bone rilatis. Fakte la patrino de Izabela Klara Eŭgena estis destinita al la heredonto (laŭtitole princo de Asturio), sed poste la patro Filipo mem edziĝis al ŝi, kiu unue maksukcese estis naskonta ĝemelojn antaŭ naski la estontan reĝinon de Nederlando.
Laŭ legendo Izabela promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis milita sukceso; tiele la blanka vestaĵaro iĝus flaveca aŭ eĉ helbrunflava kaj tio farigis la vorton por la koloro Izabela. Onidire, ŝia edzo Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio (1559–1621) sieĝis Ostendon en julio de 1601 kaj Izabela, esperante rapidan venkon promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis la sieĝa sukceso. Tamen tio daŭris tri jarojn (ĝis septembre de 1604) kaj tiele ŝia vestaĵaro iĝus jam ne tiom blanka dume. Tamen la legendo falsas, ĉar jam tiam la vorto por la koloro estis uzata.
Lurnfeld
Lurnfeld estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Spittal. Fine de en la komunumo vivis.
(6704) 1988 CJ
(6704) 1988 CJ estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Masaru Arai kaj Hiroshi Mori elde Jorii (gubernio Saitama, Japanio).
Wilhelm Wildebrand
EdE-W
Wilhelm WILDEBRAND (Vilhelmo VILDEBRAND) (nask. 1904, mortis la 27-an de junio 1998 en Lepsiko) estis germana esperantisto aktiva en la laborista movado.
Iama sekretario de la SAT-Kontrol-komitato, li fariĝis unu el la gvidantoj de la opozicio kontraŭ SAT, dotita per oratora talento, li fariĝis prezidanto de Germana Laborista Esperanto-Asocio (GLEA) post ties kongreso en Essen (1930) kaj ĝis ĝia likvidiĝo en 1933. Li denove aktivis post la repermeso de Esperanto en GDR (1965). Li publikigis multajn artikolojn en „Arbeiter Esperantist“.
Jaime Rodríguez
Jaime Rodríguez (n. ) estas salvadora futbalisto. Li de 1979 ĝis 1989 membris en la salvadora nacia teamo de futbalo.
22611 Galerkin
22611 Galerkin estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa inĝeniero Boris Grigorjeviĉ Galjorkin (cirile : Борис Григорьевич Галёркин, 1871–1945), kiu lernis pri inĝenierarto en Rusio kaj eksterlande. Lia scienca laboro estas centrita je diversaj problemoj pri la teorio de la elasteco kaj struktura mekaniko, precipe la kurbiĝo de maldikaj platoj kaj la tordo kaj flekso de prismaj stangoj.
Edward Wiesenfeld
Edward WIESENFELD (Esperante ankaŭ Eduardo kaj Edvardo), iama pseŭdonimo Edvardo Lonkopolanski, naskiĝis la 27-an de marto 1892 en Varsovio, mortis dum la dua mondmilito, estis varsovia dentkuracisto, membro de la Lingva Komitato kaj Direktoro de ISO-SEK por Pollando. Li elstaris kiel biografiisto de ĉiuj eminentaj polaj Esperantistoj kaj estis ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.
Profesia vivo
Wiesenfeld studis en Parizo, kiam la unua mondmilito komenciĝis en aŭgusto 1914. La 30-an de majo 1915 li akiris profesoran diplomon de l' Internacia Instituto de Esperanto (Edmond Privat kaj Théophile Cart). Dum 5 monatoj li laboris en la oficejo de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en Ĝenevo kiel tradukisto. En 1916 li sukcesis reveni al Varsovio kaj finis siajn universitatajn studojn en 1918. Poste li laboris kiel dentkuracisto.
Esperanta agado
Wiesenfeld fariĝis Esperantisto en 1912. Ekde 1916 li estis bona amiko de la familio Zamenhof. Li fondis la Polan Instituton de Esperanto, kiun poste la kongreso oficiale rekonis; li gvidis ĝin ĝis 1930. Li estis funkciulo de multaj Esperanto-Societoj en Pollando, sekretario de la Loka Monumenta Komitato. De 1922 li partoprenis aktive ĉiujn aranĝojn de la Esperantistaro en Varsovio, ofte kiel ceremoniestro. De 1928 ĝis 1930 li parolis okaze de la naskiĝtago de Zamenhof (15-a de dec.) tra la radiostacio Varsovio. Al du Universalaj Kongresoj (Vieno en 1924 kaj Ĝenevo en 1925) li estis sendata kiel reprezentanto de Konkordo (per la mono de la societo).
Wiesenfeld gvidis multajn kursojn, havis multege da referatoj, verkis multe da artikoloj, gvidis dum kelkaj jaroj Esperanto-Fakon en la monata revuo „Przeglad Swiatowy“, de 1929 ĝis 1931 ankaŭ en la gazeto „Radjo“. En sia profesia gazeto li gvidis konstantan Esperanto-rubrikon, (La Dentista Kroniko) kun Esperanta resumo de ĉiuj artikoloj. Ĉiuj Esperantaj bultenoj, kongresnumeroj kaj artikoloj aperintaj okaze de la Varsovia soleno estis verkitaj de Wiesenfeld. Li publikigis artikolojn en la periodaĵoj ,Esperanto', ,Pola Esperantisto', ,Heroldo de Esperanto' ,Literatura Mondo' kaj en multaj aliaj gazetoj. Multfoje premiita de Katalunaj Floraj Ludoj.
Dum la dua mondmilito Wiesenfeld rifuĝis en Lvivo, Ukraina Soveta Socialisma Respubliko. Laŭ informo en postmilita numero de Pola Esperantisto, Wiesenfeld mortis en germana koncentrejo. .
J. Scott Weaver
J. Scott WEAVER, (naskiĝis en 1940, mortis en 2008) estis usona astronomo.
Li estis profesoro pri geologio, fiziko kaj astronomio ĉe la Universitato Alfred (Novjorkio, Usono).
La asteroido 96344 Scottweaver estis nomita en lia honoro.
13560 La Pérouse
13560 La Pérouse estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca navigadisto Jean-François de La Pérouse (1741–1788), kiu navigis preter la bordoj de Sud- kaj Nordameriko, tra Pacifiko al Ĉinio kaj Aŭstralio. En 1788 liaj ŝipoj L´Astrolabe kaj La Boussole malaperis sen lasi spuron. La markolo inter la insuloj Hokajdo and Saĥaleno ricevis lian nomon.
Titano
Titano estas:
József Tihanyi (altosaltisto)
József Tihanyi [jOĵef tihanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tihanyi József estas hungara altosaltisto, olimpiano, altlerneja instruisto, trejnisto.
Biografio
József Tihanyi finis bazlernejon en Bátaszék en 1961, li maturiĝis en gimnazio en Sopron en 1965, poste li akiris pedagogian diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1970, trejnistan diplomon en 1973. Post la unua diplomo li estis asistanto en la altlernejo. Tiutempe li estis ankaŭ atleto kaj li konkuris en la altosalto en Somera Olimpiko 1972, krome li trifoje estis hungara ĉampiono. En 1975 li estis lavita lektoro de la altlernejo. Inter 1977-1980 li ankaŭ esploris pri biologio, en la studjaro 1980 li studis kaj esploris en Universitato de Jyväskylä helpe de stipendio. En la sekva jaro li kandidatiĝis. Inter 1980-1987 li estis scienca esploristo de la altlerneja instituto, inter 1987-1990 de en:Kuwait University. Intertempe li akiris Ph.D en 1982, DSc en 2002. Hejmenveninta en la altlernejo li estis levita docento (1991-1993), poste profesoro. Inter 1991-1994 li estis vicrektoro, inter 1994-2000 rektoro. En 2000 la altlernejo unuiĝis kun Universitato Semmelweis, kie li estis dekano (edukado) aŭ vicrektoro. Ekde 1991 ĝis 2007 li instruis ankaŭ en pluraj universitatoj de la mondo. Li ricevis premiojn inter 1996-2009.
Louis-Auguste de Bourbon
Louis-Auguste de BOURBON, duko de Maine, duko de Aumale, princo de Dombes kaj grafo de Eu (naskiĝis la 31-an de marto 1670 en Saint-Germain-en-Laye - mortis la 21-an de majo 1736 en Sceaux) estis unu el la eksteredzaj filoj de la franca reĝo Ludoviko la 14-a kaj de lia amantino Françoise Athénaïs de Rochechouart de Mortemart (alinomata Madame de Montespan).
Ekde sia naskiĝo, Louis-Auguste estis prizorgita de Françoise d'Aubigné (estonta markizino de Maintenon), kiu jam zorgis pri lia pliaĝa frato. Françoise d'Aubigné tre ŝatis la junan knabon, kaj tio helpis lin multege dum la reĝado de Ludoviko la 14-a. Li estis agnoskita en 1673, kaj transloĝiĝis al la reĝa kortego de Versailles en 1674, kune kun siaj fratoj kaj sia guvernistino.
Je la 19-a de majo 1692, li edziĝis Anne-Louise Bénédicte de Bourbon-Condé. Li havis kun ŝi sep infanojn, sed neniu el tiuj ĉi generis idon.
En 1714, Ludoviko la 14-a subskribis edikton, laŭ kiu Louis-Auguste kaj siaj idoj povis heredi la francan kronon se la legitima princo (la estonta Ludoviko la 15-a) forpasus.
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles, pli konata per la akronimo de ĝia nomo CAF, estas hispana entrepreno kun socia sidejo en Beasain (Gipusko) kiu jam de jardekoj konstruas trajnojn kaj fervojan materialon por la plej gravaj retoj de tramo, metroo, metroo sur pneŭoj, suburbaj trajnoj, longdistancaj trajnoj kaj grandrapidaj trajnoj en la mondo. CAF kreas trajnojn kun progresinta teĥnologio.
CAF fabrikis grandan parton de la veturanta materialo de la Metroo de Madrido, Barcelono, Bilbao, Valencio, Sevilo, Malago, Palma de Mallorca, Vaŝingtono, Romo, Bruselo, Honkongo, Meksikurbo, Santiago, Medellín, Alĝero, San-Paŭlo, Amsterdamo; ankaŭ de la tramretoj de Monterejo, Malago, Korunjo, Valencio, Amsterdamo, Sevilo, Bilbao, Vitorio, Sakramento, Pittsburgh, Lisbono, Antalya, Beogrado kaj Zaragozo, tiel kiel granda parto de la veturanta materialo de RENFE, FEVE, EuskoTren, SFM kaj FGC. Aliaj landoj de la mondo, kiel ekzemple Finnlando, Unuiĝinta Reĝlando, Irlando, Turkio, Ĉilio, Meksiko, Argentino, Alĝerio, Hungario, Portugalio, Sauda Arabio, Venezuelo kaj Nov-Zelando ekipiĝas ankaŭ per veturiloj fabrikitaj de CAF.
CAF entute realigis 149 projektojn, rangante kiel sesa fabrikanto en la mondo malantaŭ Stadler, Siemens, Alstom, Bombardier kaj CRRC Corporation respektive, superante Kawasaki. Nuntempe la filio de CAF de Hortolândia rangas kiel la plej granda fabrikanto de trajnoj de Brazilo.
Nuntempe ĝi estas vicigita numero 147 el la 200 plej grandaj hispanaj firmaoj.
Wilhelm Conrad Röntgen
Wilhelm Conrad RÖNTGEN (Esperante: Rentgeno) (naskiĝis la 27-an de marto 1845 en Lennep (nun parto de Remscheid), mortis la 10-an de februaro 1923 en Munkeno) estis germana fizikisto.
La ĉefa merito de Röntgen estas la eltrovo de nevideblaj radioj, kiuj trapenetras preskaŭ ĉiun solidan materialon. Li faris tiun ĉi malkovron en la jaro 1895, dum sia laboro en la universitato de Würzburg. Pro la nekonata karaktero de la malkovrita radiado, li alnomis ĝin per la litero X, kaj tiu nomo, iksradioj plu restas kiel identigilo de lia malkovro, apud la ankaŭ uzata rentgenaj radioj.
Tiu malkovro malfermis tutan novan kampon de esplorado, kaj dum la sekvaj jaroj oni trovis kaj esploris plurajn novajn tipojn de radiado.
En la jaro 1901 li estis honorata per la unua disdonata Nobel-premio pri fiziko.
La al li ofertatan nobeltitolon li rifuzis, same kiel la patentigon de sia malkovro; ĉi-lastan li faris, ĉar li ne volis malhelpi la utiligon de siaj eltrovoj en la tekniko kaj la medicino.
Ĝis nun la rentgenaj radioj estas vaste uzataj por la sciencaj esploroj de atomoj, molekuloj kaj kristaloj, same kiel por la diagnozo kaj la terapio de malsanoj. La danĝerajn kromefikojn de la radioj oni intertempe povas redukti, per tekniko nomata radiada protekto.
Abiego
Abiego estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko Somontano de Barbastro (kies ĉefurbo estas Barbastro) apartenanta al la centro de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la nordokcidento de la komarko Somontano de Barbastro ĉe la rivero Alcanadre. Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Sierra kaj Cañones de Guara. La municipo enhavas krom Bierge mem la loĝlokon    Alberuela de la Liena.
Ĝi limas okcidente kun Sabiñánigo, norde kun Bierge oriente kun Adahuesca kaj Alquézar, kaj sude kun Azlor kaj Lascellas-Ponzano.
La loĝloko Abiego mem (539 msm) estas je 35 km nordoriente de Huesca, alirebla laŭ la ŝoseo A-1227 el Bierge norde; laŭ la ŝoseo A-1229 el Adahuesca oriente kaj la aŭtoŝoseo A-22 sudokcidente; kaj laŭ la ŝoseo A-1231 oni komunikas kun Azlor sudoriente.
Historio
La areo estis loĝata de araboj, kiuj lasis la loknomon Abiego el aludo al iama kastelo kio atestas la defendan neceson. En 1322 la reĝo Jakobo la 2-a de Aragono donis la lokon al Sibila de Antillón.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj. En la 1960-aj jaroj Abiego absorbis la municipon Alberuela de la Liena.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Abiego kie oni malaltiĝis el 930 loĝantoj en 1910 ĝis nunaj 278 loĝantoj (2022). En la tuta municipo oni malaltiĝis el preskaŭ 700 loĝantoj en 1910 ĝis nunaj 251 en 2022.
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura kaj rura turismo.
Ĉefaj vidindaĵoj estas araba gvatoturo, mezepoka ponto, blazondomoj, la kapitula kirko, du ermitejoj, monaĥejo de la 18-a jarcento kaj naturaj lokoj.
Berlicum
Berlicum (brabante: Balkum) estas vilaĝo en la nederlanda provinco Nord-Brabanto, ĝi situas en la Voktdistrikto 's-Hertogenbosch apud la rivero la Aa. Supozeble la vilaĝo ekestis inter 600 kaj 700 post Kristo. Ĝis la komunuma rearanĝo en 1996 Berlicum estis memstara municipo, de kiu la vilaĝeto Middelrode ankaŭ estis parto. En 1996 oni kunigis ĝin kun Den Dungen kaj Gemonde al la municipo Sint-Michielsgestel. Post Sint-Michielsgestel ĝi estas la plej granda vilaĝo de la municipo. Je la 1-a de januaro 2019 Berlicum havis 15 989 loĝantojn.
Tanlajás
Tanlajás estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tanlajás. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24041.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19062 loĝantojn. El tiuj estis 9678 viroj kaj 9384 virinoj. La komunumo havas surfacon de 366,77 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 140 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 15555 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 13346 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 85,8 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 15555 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 14273 apartenis al la katolika religio kaj 894 al la evangelia religio. 388 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Mahla Zamani
Mahla Zamani (perse: مهلا زمانــی) estas irana modo-dezajnisto, ĵurnalisto kaj fakulo pri irana tradicia vestostilo.
Ŝi kreis la unuan modo-ekspozicion post la irana revolucio (1979) kaj multe klopodis popularigi iranstilajn vestaĵojn. Ŝi deziras ke irananoj pripensu sian riĉan pasintecon, ĉar ĉiu lando kun civilizacio havas specifajn, tradiciajn kostumojn. Ŝi deziras ke iraninoj povu vestiĝi en elegantaj, buntaj káj tradiciaj stiloj (anstataŭ nur en nigraj kaj arabaj vestaĵoj) sen sklave sekvi eŭropajn aŭ usonajn modo-tendencojn. Ŝiaj klopodoj varbi pri persaj, kaŝgakaj, kurdaj, turkmenaj kaj baluĉaj vestaĵostiloj allogis internacian atenton.
Nova irana modo
Zamani provas pontigi la interspacon inter moderneco kaj pasinteco. Ŝi kreis dezajnvariaĵojn sen kaptukoj por la eŭropa merkato, ĉefe en Italio, kie ŝi ricevis dezajnpremion pro la kombinaĵo de la moderna kaj la tradicia stiloj.
Kvankam ŝi estis multfoje atakita de tradiciaj medioj kaj ĵurnaloj Zamani tamen ricevis en 2001 la permeson lanĉi la trimonatan primodan revuon Lotus: la unua irana revuo kiu montris la vizaĝojn de virinoj ekde la komencaj jaroj de la Irana Islama Respubliko.
Zamani estis demandita desegni veston por Reĝino Saleha de Brunejo (صاليها ملكة بروناي) kiel donaco de Irano.
Vidu ankaŭ
Listo de rimarkindaj iranaj virinoj interalie Azar Nafisi, Shirin Ebadi, Anousheh Ansari, Maryam Mirzakhani, Maryam Mirzakhani, Simin Behbahani, Parvin E'tesami, Forough Farrokhzad, Rabe'e Ghazdari,Shahrnush Parsipur, Marjane Satrapi, Tahereh Qorrat Al-'Ayn, Nazanin Afshin-Bloko, Shohreh Aghdashloo, Niki Karimi, Tahmineh Milani, Sarah Shahi, Hedyeh Tehrani, Leila Forouhar, Parisa (Fatemeh Va'ezi),Nazanin Afshin-Bloko, Faezeh Hashemi, Zahra Kazemi, Maryam Namazie, Maryam Rajavi, Neda Agha-Soltan, Ladan kaj Laleh Bijani, Behnaz Mozakka, Farah Pahlavi,...
Eksteraj ligiloj
Retejo de la modorevuo Lotus
Instagram-paĝo de Mahla Zamani
(ir) Malfermo de la konstanta galerio de Mahla Zamani (video)
(german) Modo en Irano (video)
Millicent Fawcett
Damo Millicent Garret Fawcett (n. 11-an de junio 1847, Aldeburgh, graflando Suffolk, Anglio – m. 5-an de aŭgusto 1929, Londono) estis dum 50 jaroj gvidanto de la movado por la virina balotrajto, prezidanto de la Nacia Unio de Virinoj-Balotrajtaj Societoj (NUWSS) (Tutlanda Federacio de la Asocioj Batalantaj por la Virina Balotrajto), kaj aktivulo por la rajtoj de virinoj. Ŝi estis konata pro la modera linio kiun ŝi prenis, kontraste al la batalema linio gvidita fare de la brita sufragetisto Emmeline Pankhurst. Krome, Ŝi estis unu el la fondintoj de la kembriĝa Newnham College (unu el la unuaj virinaj altlernejoj, 1871); la alia kunfondinto estis Henry Sidgwick.
Vivo
Millicent Garrett estis sepa infano el dek infanoj de ŝipposedanto Newson Garrett. La radikala patro apogis dum jaroj klopodojn de la plej maljuna filino - Elizabeth Garrett (Mrs. J. G. S. Anderson) - por iĝi praktikanta kuracistisno.
Millicent edziniĝis en 1867 kun blinda radikala politikisto Henry Fawcett, kiu estis profesoro pri ekonomiko en Kembriĝo. Ŝi helpis la edzon por venkis la malavantaĝojn de la blindeco, dum li apogis ŝian laboron por la virina egalrajteco. Ŝi parolis antaŭ publiko pri la virina balotrajto en 1868.
Aktiveco
Oni elektis Millicent Fawcett en 1897 al prezidanto de la Tutlanda Federacio de la Asocioj Batalantaj por la Virina Balotrajto. Oni akceptis fine en 1918 leĝon pri la popola reprezentado, kiu donis balotrajtojn por pli ol ses milionoj da virinoj. (La virinoj akiris nur post dek jaroj samajn elektorajtojn ol la viroj). Millicent retiriĝis en 1919 de la aktiva gvidado de la asocio.
Dum la sud-afrika milito, la registaro petis ŝin en julio de 1901 por ekzameni la britajn koncentrejojn por la kaptita bura loĝantaro. Ŝia raporto defendis la gvidantaron de la koncentrejoj.
Ŝi agadis dum la unua mondmilito kiel prezidanto de la menciita asocio „por vivteno de la nacia vivforto”. Oni distingis ŝin fine de la milito en la Ordeno de la Brita imperio per D. B. E. (Damo Granda kruco)
Unoloko
Unuloko estas projekto de internacia planlingvo proponita de Hector Wilshire, Aŭstralio, 1957. Ĝi estas lingvo kun fonetika bazo tre solida, laŭ la tiamtempa tendenco en lingvistiko de atentigi ĉefe fonetikon. Ĝia vortprovizo estis bazita sur la germana, la franca, la itala, la rusa, la hispana kaj japana lingvo, la naturaj radikoj ne estas deformitaj.
Hamamelidacoj
La hamamelidacoj (Hamamelidaceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo saksifragaloj (Saxifragales). Ĝi enhavas 22 genrojn kaj ĉirkaŭ 100 speciojn,. Ĝia tipa genro estas hamamelido.
Floraroj kaj floroj
Multaj floroj sidas en densaj, spikaj, paniklaj, grapoloj aǔ kapsimilaj infloreskoj. Ekzistas brakteoj. La floroj estas duseksaj aǔ unuseksaj; la plantoj ĉiam estas (monoikaj). La plej ofte malgrandaj, radiosimetriaj floroj estas plej ofte kvar- aǔ kvin-nombraj, dum ankaŭ du- ĝis sep-nombraj floroj ekzistas). La kvar ĝis kvin sepaloj estas kunkreskintaj. Se ekzistas petaloj, ili estas du- kvar- aǔ kvin-ope; ili estas liberaj. Kelkfoje ili estas najlitaj. Ekzistas, tri, kvar, kvin, dek, ĝis 14 aǔ 15 ĝis 32 liberaj stamenoj; ili aǔ estas fekundaj aǔ parto transformiĝis al staminodioj. La polenigado okazas per insektoj (entomofilio) aǔ per vento (anemofilio).
Fruktoj kaj semoj
La planto havas kapsulfruktojn. La tre grandaj semoj havas dikan dukoloran, brilantan tegumenton kaj grandan hilumon. La semoj povas havi flugilojn.
Enhavosubstancoj kaj kromosomaroj
Akumuliĝas polifenoloj, ekzemple taninoj, kiel „Gallotannine“. La kromosom-nombroj estas n=8 kaj n=12.
Sistematiko kaj disvastiĝo
La hodiaǔa disjunktaj hejmregionoj de la familio kaj unuopaj genroj estas nur la resto de la iama pli vasta disvastiĝo. Hodiaǔ la specioj kreskas de la moderaj zonoj ĝis en la Tropikoj kun gravita centro en la Subtropikoj sur la suda kaj norda duonsfero. Nur 5 genroj kreskas kaj sur la norda kaj sur la suda hemisfero. La specioj de tiu familio kreskas de la orienta Nordameriko, trans Meksiko ĝis en la suda Mezameriko, en Azio, Afriko, Madagaskaro, sur la pacifikaj insuloj kaj Aŭstralio. Neniu specio el tiu familio hejmas nuntempe en Eǔropo.
La iamaj genroj „Altingia“ NORONHA, „Liquidambar“ L. kaj „Semiliquidambar“ HUNG T. CHANG formas hodiaǔ la malgrandajn familiojn de la Altingiacoj (Altingiaceae).
Taksonomio laŭ WFO kaj TPL
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (18 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Ornamplantoj
Kelkaj specioj kaj hibridoj estas uzataj kiel ornamarbustoj en parkoj kaj ĝardenoj. Kelkaj specioj floras tre frue, jam en vintro aǔ komence de printempo.
Kuracplantoj
Kelkaj specioj estas kuracplantoj. Ekzemple „Hamamelis virginiana“
Ligno
La malhelbrua ligno de „Distylium racemosum“ estas uzata por fari muzikilojn. De „Parrotiopsis jacquemontiana“ oni faras korbojn kaj pontojn.
Pälden Döndrub Namgyal
Pälden Döndrub Namgyal (Gangtok, 23-an de majo 1923 - Novjorko, 29-an de januaro 1982) estis la dua kaj lasta Chögyal (reĝo) de Sikimo. Li postsekvis Tashi Namgyal en 1963. Dum sia regado la monarkio estis aboligita kiam la popolo voĉdonis por aliĝo de Sikimo al Barato kiel 22-a ŝtato.
Familio
Li geedziĝis kun Sangey Deki en 1950, filino de grava tibeta familio kaj kune havas du filojn kaj unu filinon. Sangey mortis en 1957.
Li reedziĝis en 1963 kun la dudekdu jaraĝa usonanino  membro de la elito Hope Cooke. Ilia geedziĝo mondvaste altiris la atenton al Sikimo. La paro havas du infanopjn kaj divorcis en 1980.
Kariero, kronado kaj aliĝo al Barato
Pälden Döndrub Namgyal servis por sia patro kiel konsilanto por enlandaj aferoj kaj gvidis la intertraktan teamon kiu fiksis la rilatojn kun Barato post ties sendependeco en 1949.
Baldaŭ post la geedziĝo kun Cooke li estis kronita je astrologie favora tago en 1965.
En 1975 okazis referendumo en Sikimo ĉe kiu 97% voĉdonis por aliĝo al Barato. Per tio la reĝeco finiĝis por Pälden Döndrub Namgyal.
Li mortis komence de 1982 pro kancero en Novjorko. La filo el la unua geedziĝo, Wangchuk Namgyal, nomumiĝis al la dektria Chögyal, funkcio je kiu ne plu ligiĝis oficiala aŭtoriteco.
Rekono
Ĉe lia morto membroj de la parlamento oferis khatojn kiel signo de respekto.
De Barato li ricevis en 1947 la Hindian Sendependecan Medalon kaj en la sama jaro li kavaliriĝis en la Ordeno de la Brita Imperio. En 1954 li ricevis la Padma Bhushan-on de Barato. En 1956 li ricevis la Ordeno de la nigra stelo de Benino (tiam Francio).
Plue li havis la sekvajn titolojn:
Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2013
La 11-a Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso okazis la 30-an de novembro 2013 en Kievo (Ukrainio).
Sabloinsulo (Nov-Kaledonio)
Sabloinsulo (france: Île de Sable, angle: Sandy Island) estas fantoma insulo kiu situus supozeble inter Aŭstralio kaj Nov-Kaledonio. La 'insulo' videblas je la Mondmapo de Google kaj je kelkaj eldonoj de la Times Atlas of the World sed ekspedicio al la supozebla loko konkludis ke la insulo ne ekzistas.
Tallans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Besançon (france arrondissement de Besançon), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Tregoro
Tregoro (Trégor; Bro-Dreger) estas unu el la naŭ regionoj de Bretonio. Situanta en la nord-okcidento de Bretonio, ĝi konsistas el la okcidenta parto de la departemento Côtes-d'Armor kaj el nord-orienta parteto de Finistère, ĝis la rivero de Morlaix. Ĝia ĉefurbo estas Tréguier, kiu estas la franca traduko de la vorto Landreger en la bretona lingvo.
Tradicie en Tregoro oni parolas la tregoran bretonan lingvon, kiu estas bretona kun kelkaj dialektaj formoj.
Tregoraj riveroj
Okcidente orienten (kompletigota) :
Nuntempa Tregoro
Konsistanta el 127 komunumoj (sur la bazo de la nunaj komunumoj), Tregoro havis, okaze de la lasta nombrado de 1999, 192 243 loĝantojn sur areo de 2 251 km². La regiono estas dividita en du de la nacia vojo 12, kiu trairas ĝin de oriento al okcidento. Okcidente de Guingamp, branĉo de tiu rapida vojo norden iras al Lannion kaj Perros-Guirec. Guingamp, Plouaret, Lannion kaj Morlaix estas servataj de la TGV.
La plej fama sporta klubo estas la klubo de futbalo, kies nomo estas En Avant de Guingamp (Antaŭen de Guingamp). La regiono enhavas ankaŭ kelkajn nacinivelajn tablotenisajn klubojn.
Le Trégor estas nomo de semajna gazeto eldonata en Lannion.
Ekonomio
Ĉirkaŭ 3 polusoj: la teknopolo Anticipa, turismo kaj agronutraĵoj.
La teknopolo Anticipa
Unua optika kaj telekomunika franca poluso. Ĝi koncentras 45% de la franca esplorado pri telekomunikado. Grandaj grupoj (France Télécom R&D, Alcatel Lucent) kaj 200 PME-PMI (mezaj aŭ malgandaj entreprenoj), laboras sur tiu teritorio, flanke de laboratorioj kaj superaj lernejoj (universitato, teknika instituto, inĝenieraj lernejoj, ktp.).
Kelkaj nombroj pri la teknopolo (fonto : www.technopole-anticipa.com) :
- Aero : 1 300 km²
- Loĝantoj : 138 000 personoj
- 10 000 industriaj postenoj
- 25 laborzonoj
- 4 entreprenaj vartejoj
- 4 000 studentoj
- 12 superaj lernejoj
Turismo kaj kulturaj agadoj
Rimarkindaj lokoj : la rozgranita marbordo, la urbo Lannion, la ruinoj de la kastelo Tonquédec, Rosambo, la enfluejo de Yaudet, la katedralo de Tréguier, multaj kapeloj de la 14-a jarcento, la menhiro de Saint-Uzec en Pleumeur-Bodou, la kovritaj koridoroj, la grizgranitaj minejoj de Ile-Grande kaj rozgranitaj en La Clarté, la Centro pri spaca telekomunikado de Pleumeur-Bodou (radarkupolo) kaj la muzeo de la telekomunikoj de Pleumeur-Bodou, kiu apudas fidele rekonstruitan gaŭlan vilaĝon.
Plezurhavenoj: Perros-Guirec, Trébeurden.
Golfo de Saint-Samson, multaj piedirvojoj, plonĝaj kluboj en Perros-Guirec.
Agrikulturo kaj bredado
Malgrava fiŝkapta sektoro, sed multaj malgrandaj agrikulturaj bienoj. Tregoro enkalkulas ankaŭ agronutran industrion kaj fortan ekoindustrion, kun pli ol 2300 postenoj.
Bibliografio
Andrieux (J.-Y.), Giraudon (D.). Teilleurs de lin du Trégor, 1850-1950, Skol-Vreizh, Montroulez, 1990, 84 p.
Barbier (P.). ''Le Trégor historique et monumental. Étude historique et archéologique sur l'ancien évêché de Tréguier'', Saint-Brieuc, 1960, 547 p.
Coativy (Y.), Monnier (J.-J.), Le Trégor, éditions Palantines, 2006, 240 p., 300 illustrations.
Delestre (F.). Perros d'un monde à l'autre, auto-édition, Imprimerie de Châteaulin, 1975, 144 p.
Guilloux (M.), La Désindustrialisation à Lannion et ses conséquences sur l'emploi, maîtrise de géographie, université de Haute Bretagne, 1968, 54 p.
Lageat (Y.), Garlan (Y.), ''Pleumeur-Bodou. Chronique d'une commune trégorroise entre l'Ancien Régime et la révolution spatiale'', Presses de l'Inpram, Lannion, 238 p.
Le Barzic (E.). L'Île-Grande, Imprimerie Simon, Rennes, non daté, 126 p.
Maze (E.). Trégastel. Le Passé retrouvé, Les Presses bretonnes, Saint-Brieuc, 1994, 239 p.
Le Dantec (J.-P.), Minois (G.), Le Trégor, Paris, 1988, 103 p.
Le Goff (H.) (dir). La Révolution dans le Trégor, s.l, 1988,488 p.
Monnier (J.-J), Pierre Marzin et la révolution lannionnaise (1954-1974) : un exemple précoce d'aménagement volontariste du territoire, Norois, tome 42, n°166, 1995, p. 415-426.
Ollivro (J.). Le Trégor du local au mondial :40 ans après, qu'est devenue la "décentralisation" électronique ? Cahiers Economiques de Bretagne, n°2, 1998, p. 1-38.
Rochard (Y.). Un journal du pays : le Trégor, ArMen, n°51, 1993.
Rochard (Y.), Lannion et la Trégor-Valley, ArMen, n°124, 2001, p. 2-13.
Trogoff (M.). Le Trégor, Ouest-France, Rennes, 1997, 32 p.
USS Macon (ZRS-5)
La ZRS-5 USS Macon estis 239 m longa rigidŝela aerŝipo, kiu servis en la usona mararmeo de 1933 ĝis 1935 kiel „fluganta aviadilporta ŝipo“. En la trunko de la rigidŝela aerŝipo, oni elformis ejon, de kie oni povis sublasi aviadilon, por ke ĝi povu strati de tie. Por la surŝipiĝo oni uzis kaptohokon muntitan supre sur la aviadilo. Oni tiris la aviadilon en la trunkon.
Macon - kiel pli bona versio de ZRS-4 USS Akron estis planita kiel teleskolta aerŝipo super la maro, sed oni uzis ĝin ankaŭ super la lando. La aviadiloj servis kiel spionavioj kaj ili devis ankaŭ defendi la aerŝipon.
Subfalo
La aerŝipo faris trejnan flugon la 12-an de februaro 1935 kaj perdiĝis ĉe Point Sur, ĉe la sudkaliforniaj bordoj. La poŭpo estis konstruita tro malforta kaj ĝin damaĝis ventopuŝego. Pro tio malantaŭa gasĉelo perdis la portan gason, oni ordonis deĵeti ĉiun balaston. La ŝipo altiĝis pro tio ĝis 1500 m. Tie misis pluaj gasĉeloj.
La ŝipo eltenis do ĉ. 15 minutojn en tiu alto kaj nur post tio eksinkis. Tiu tempoperiodo sufiĉis por la skipo alpreni la naĝoveŝtojn, savringojn - kiuj estis sur la ferdeko pro akcidento de la USS Akron, kaj samtempe alvokis helpon. 81 el 83 aerŝipanoj travivis la akcidenton.
La fino de Macon sigelis ankaŭ la usonan rigidŝelan aerŝipadon. La lasta restanta rigidŝela aerŝipo de Usono (ZR-3 USS Los Angeles (konstruita kiel Zeppelin LZ 126), estis malkonstruita.
La usona mararmeo uzis do plu balonajn aerŝipojn ĝis 31-a de aŭgusto 1962, ĝis fino de la usona aerŝipa epoko en la armeo.
Malkovro de la vrako
En 1951 ĉe strando de Santa Rosa Island (ĉ. 320 km sude de la vrakiĝejo) estis trovita parto de la helico de Macon. En Juni 1990 ekspedicio de Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI), gvidata de Chris Grech, trovis la Macon-vrakon iom sude de Point Sur kaj esploris ĝin per submaraj robotoj en profundo de 450 m. La vrako estis disfalinta kaj ne facile rekonebla, sed kontraŭe la kvar portitaj aviadiloj de tipo Curtiss F9C Sparrowhawks ebligis la identigon. Pluaj ekspedicioj en aŭgusto 2005 kaj septembro 2006 liveris bildojn en altega difino‎.
Datenoj
La aerŝipo portis la aviadilojn Curtiss F9C Sparrowhawk (kun duobla flugilo).
Mer (stacidomo)
Mer estas franca stacidomo sur linio Paris-Austerlitz -, situanta en , en departemento Loir-et-Cher, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).
Gmünd (Karintio)
Gmünd estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Spittal. Fine de en la komunumo vivis.
Villanueva de Gumiel
Villanueva de Gumiel estas vilaĝo kaj municipo de la provinco Burgoso, kodo-451, regiono Kastilio kaj Leono (Hispanio), distrikto Ribera del Duero, en la jurisdikcio de Aranda de Duero.
Geografio
Ĝi havas areon de 22.33 km² kun 274 enloĝantoj (2021). Atingeblas per Norda Aŭtoŝoseo de Madrido al Iruno.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.
Józef Zarański
Józef Makary Zarański (naskiĝis la 10-an de marto 1903 en Krakovo, mortis la 11-an de julio 1972 en Londono) – pola diplomato kaj konsula oficisto, poste laboranto de Pola Sekcio de BBC kaj ĝia direktoro (1961-1966).
Vivo
De 1927 laboris en Ministerio pri Eksteraj Aferoj, interalie kiel sekretario de Pola Ambasado en Londono (1931-1934), ĝenerala konsulo en Vieno (20-a de marto 1938 – septembro 1939), delegito de pola registaro en ekzilo pri rifuĝintoj en Hungario (de septembro 1939-1940). Kontraŭ la hungaraj regopovoj prezentiĝis kiel ĝenerala konsulo de Pola Respubliko en Budapeŝto (1940- januaro 1941). Aŭtune 1941 forveturis al Britio, estis sekretario en Ministerio pri Eksteraj Aferoj (de septembro 1941-1943), sekretario de ambasado en Londono (aprilo 1943-januaro 1944), ĉefo de sekretario de Ĉefministro (januaro 1944-decembro 1944). De junio 1946 laboris en Pola Sekcio de BBC, en kiu preparis interalie historiajn disaŭdigaĵojn. Ties direktoro en la jaroj 1960-1966.
Distingoj
En 1933 estis distingita per Oficira Kruco de Ordeno de la Krono (Rumanio), en 1938 per la pola Ora Merit-Kruco, kaj en 1939 per greka Komandora Kruco de la Ordeno de Fenikso.
Ádám Marosi
[maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Marosi Ádám estas hungara moderna pentatlonisto, skermisto, trifoja olimpiano, trifoja mondĉampiono.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
estis moderna pentatlonisto, ankaŭ skermisto en 2 ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara pentatlona ĉampiono 11-foje inter 2003-2013 unuoble, teame aŭ stafete, hungara skerma ĉampiono en 2013. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun bronza medalo (unuoble en 2012), krome en mondĉampionumoj li estis la unua trifoje en en 2009 kaj 2011 unuoble, teame kaj stafete. Li venkis ankaŭ en eŭropaj ĉampionumoj same trifoje en 2004, 2010 kaj 2011. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 2012.
Sicilia araba dialekto
Sicilia araba estis araba dialekto parolita en Sicilio, Suda Italio, kaj Malto inter la naŭa kaj la dekkvara jarcentoj.
IS (planlingva projekto)
IS, Interlinguaa Systematica aŭ Interlingua Sistematica estas naturalisma projekto de internacia planlingvo proponita en 1922 de kataluno Josep Rossello-Ordines. La projekto do klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj. Ĝi estas bazita sur la kataluna lingvo kun vortprovizo de la latina lingvo.
Unuaj versoj de patro nia: Patre nostre qui es in celes, ut tue nomin esse sanctificato, ut tue regne adven, ut tue voluntate fi in terre sicut in cel.
19348 Cueca
19348 Cueca estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Pluvmantelo
Pluvmantelo estas mantelo kiu celas protekton kontraŭ pluvo. Tial li estas farita el materialo forpelanta akvon. Antaŭe pluvmanteloj estis ĉefe el gumo, gumita kotono (ekde 1822 la angla Macintosh-mantelo) aŭ vaksita kotono (ekde ĉirkaŭ 1908 la angla Burberry-jako), nun ankaŭ artefaritaj materialoj kaj mikrofibroj.
Pluvmanteloj ofte estas sufiĉe longaj kaj havas altan kolumon aŭ eĉ kapuĉon.
La pluvmantelo (Trench coat do tranĉea mantelo) estas evoluigo de pluvrezista mantelo nomata "Gents Walking", kiu estis vendita en la vendejo Burberry jam en la komenco kaj estis uzata de la laboristoj en la eksterdomo, precipe tiuj, kiuj devis trakti la veteron. La mantelo ankaŭ estis uzata de polusaj esploristoj. La mantelo iĝis unu el la markostampoj de la literatura detektivo Ŝerloko Holmso.
Agentoj de la Gestapo adoptis nigran version de pluvmantelo, evoluigita speciale por ili.