cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Senvertebruloj
Tradiciaj klasigoj
Poste aldonis li aliajn kvin grupojn dum li konstatis, ke multaj "malperfektaj" animaloj estus klasataj en novaj grupoj kiuj konsideru siajn diferencigajn karakterojn. Jean-Baptiste Lamarck konsideris tiun novan klasigon kiel gravan plibonigon de la ĝistiamaj klasigoj. Tiele la klasigo de senvertebruloj restis por multaj fakuloj dum multaj jardekoj jene:
Kvenka Manĉeto
Kvenka Manĉeto aŭ en hispana La Manchuela Conquense [manĉŭEla konkEnse] estas komarko kastilia de sudoriento de la provinco Kvenko. Ĝi formas parton de la komarko Manĉeto kun la Albaceta Manĉeto. La municipoj de la Kvenka Manĉeto apartenas al la jurisdikciaj teritorioj de Motilla del Palancar kaj San Clemente. Estas unu el la komarkoj laŭ kiuj la Diputación Provincial de Cuenca (provinca municiparo) dividas la provincon. Paralele ekzistas municiparo nome ADIMAN (Asociación para el Desarrollo Integral de la Manchuela Conquense, Asocio por la Integra Disvolvigo de la Kvenka Manĉeto), kiu grupigas plej el la municipoj de Kvenka Manĉeto (kvankam ties limoj diferencas rilate al tiuj de la Diputación). ADIMAN havas sidejon en Casasimarro.
Senvertebruloj
Tradiciaj klasigoj
2.- la ciripedoj,
3.- la anelidoj,
4.- la krustacoj,
5.- la araneoidoj,
6.- la insektoj,
7.- la vermoj,
8.- la radiuloj,
9.- la polipoj kaj
10.- la infuzorioj.
Laŭ Jean-Baptiste Lamarck posedo de spino indikas, ke oni havas perfektigitan skeleton kaj organizan planon de ĝi devenan; temas pri superaj animaloj, dum la malsuperaj animaloj malposedas perfektigitan skeleton kaj organizan planon, nome senvertebruloj.
Maraj senvertebruloj estas la senvertebruloj kiuj loĝas en maraj medioj. Senvertebrulo estas terminego kiu inkludas ciujn animalojn krom la vertebrulaj membroj de la filumo Ĥorduloj. Senvertebruloj ne havas vertebraron, kaj pro tio kelkaj evoluis konkon aŭ duran ekzoskeleton.
== Insektoj, araneoj kaj miriapodoj de Latinameriko (rekordoj) ==
Ludwig Goppel
Ludwig GOPPEL (naskiĝis proksimume en 1901; mortis la ) estis germana esperantisto. En 1962 li estis distingita per honorbroŝo de GEA.
En la 1920aj jaroj li estis presejestro de Heroldo de Esperanto. Post la dua mondmilito li eldonis la gazetojn Esperanto-Post kaj Germana Esperanto-Revuo. Li tiam vivis en Regensburg.
Li tradukis:
La frato de Ludwig, Alfons Goppel, inter la jaroj 1962 kaj 1978 estis la ministro-prezidanto de Bavario.
Holodomoro
eta|300px|La mapo de la procenta perdo (malkresko) de homoj dum [[Holodomoro.
]] Holodomoro (Голодомор в Україні 1932—1933) estis amasa mortado en Ukrainio pro malsatego en la jaroj 1932 kaj 1933.
Etimologie la termino "holodomor" devenas de la ukraina esprimo "moryty holodom", kiu signifas mortigi per malsato.
Pro ideologiaj motivoj sovetiaj aŭtoritatuloj planis kaj realigis unu el la plej grandskalaj genocidoj de civiluloj. En la limoj de la soveta Ukrainio kaj ankaŭ en aliaj lokoj de densa loĝado de ukrainoj, konscie kaj celdirekte, laŭ ordono de la moskva registaro la lokaj gvidorganoj forprenadis ĉiujn nutraĵ-produktojn, plejparte - grenon. Kiel rezulto de la artefarita malsatego estis ekstermitaj de 7 ĝis 10 milionoj da ukrainoj. La amasa mortado estis kaŭzita ne de naturaj katastrofoj, militagoj aŭ epidemioj, sed de planita genocido fare de komunistoj-stalinanoj. En la jaro 1932 la gren-rikolto estis mez-averaĝa, sed vilaĝanoj en Ukrainio - tiama grenejo de Eŭropo - kontraŭstaris la politikon de Stalin pri kolektivigado. La reprezalioj estis direktitaj kontraŭ ukrainoj kiel etno kaj kontraŭ kamparanoj kiel klaso. Soveta mortigado per malsatigo okazis ankaŭ en Meza kaj Malsupra Volgio, kie ties loĝantaro apogis armeon de Anton Denikin kaj en norda Kazaĥio, kie simile mortis unu miliono da kazaĥoj.
La teruraĵojn priskribis Vasil Barka en sia romano "La flava princo" (unu ĉapitro estis esperantigita por Ukraina antologio de Viktor Pajuk).
Holodomoro estis agnoskita de 26 ŝtatoj kiel genocido kontraŭ ukraina popolo. En Ukrainio la kvaran sabaton de novembro oni memorigas viktimojn de Holodomoro. La 28-an de novembro 2006, la ukrainia parlamento Verĥovna Rada jure agnoskis Holodomoron de 1932-33 jaroj kiel "genocidon de l'ukraina popolo". Ankaŭ en la leĝo estas dirite, ke malagnosko de Holodomoro estas kontraŭleĝa. La 6-an de decembro pola parlamento - Sejmo - dekretis: "Sejmo de la Respubliko de Pollando, kunigante en doloro kun parencoj de holodomoraj viktimoj, malpravigas la totalisman reĝimon, respondecan pro la genocido". Monumento al la viktimoj de tiu ĉi kruela genocido troviĝas ankaŭ en Varsovio.
Nuntempa rigardo al tiel nomata Malsatego
eta|300px|Rekono de la Holodomoro kiel [[genocido:
]] Kiel genocidon en Ukrainio agnoskis ĝin registaroj aŭ parlamentoj de 27 ŝtatoj en tio:
Aliaj vidpunktoj
Ekzistas ankaŭ aliaj vidpunktoj pri Holodomoro:
Dasný
Dasný (Kronfellern) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 7 km nordokcidente de České Budějovice, sur ŝoseo I/20, kuniganta České Budějovice kun Plzeň. Norde de Dasný etendiĝas fiŝlago Bezdrev kaj urbo Hluboká nad Vltavou, sude apartigas la municipon de la regiona urbo fiŝlagoj nomataj Vrbenské rybníky. Vivas ĉi tie.
Józef Hoene-Wroński
Józef HOENE-WROŃSKI (naskiĝinta en 23-a de aŭgusto 1776 en Wolsztyn, mortinta en 9-a de aŭgusto 1853 en Neuilly-sur-Seine ĉirkaŭ la Parizo) estis pola filozofo, matematikisto, astronomo, fizikisto kaj ekonomikisto.
Li naskiĝis en Wolsztyn kiel Josef Hoëné. Studis en Germanio. Kiam li havis 16 jarojn eniris Lernejon de Korpuso de Artilerio. Li ŝanĝis sian nomon al Wroński, por ke lia patro ne povu trovi lin. Partoprenis en insurekcio de Kościuszko kaj poste estis honorita de li per ora horloĝo. Li batalis ankaŭ en la rusa armeo. Poste honoris lin imperiesto Paŭlo la 1-a per permeso porti la soldatan uniformon ĝismorte.
En 15-a de aŭgusto 1803 kiam Wroński partoprenis la naskiĝfeston de Napoleono, en lia palaco - laŭ li - tuŝis lin klereco. Li komprenis la sencon de tutaĵo kaj sekreton de la mond-komenco. Li volis revoluciigi homan scion kaj krei universalan filozofian sistemon. Laŭ li destino de la homaro estas transigo al raciismo, en kiu unuiĝos bono kaj vero, scienco kaj religio. Tiu inklino de homo estas lia mesianismo (ĝi estas la nomo de tiu filozofa sistemo). Tiu filozofio estas inspirita ankaŭ per Hegela filozofio. Wroński interesiĝis ankaŭ pri pedagogiko en sia filozofado. Adeptoj de lia filozofio estis Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki kaj Andrzej Towiański.
Li okupiĝis ankaŭ pri analitiko kaj precipe disvolvado de funkcioj en potencoserion kaj pri diferencialaj ekvacioj. Al la plej gravaj liaj sukcesoj apartenas prilaboro de determinanto nomata "vronskaĵo". Pro tio, ke Wroński kaŝis la pruvojn en vastaj priskriboj tial estis nomata "la sfinkso de matematiko".
Wroński interesiĝis ankaŭ pri fiziko, kaj precipe pri teorio de optika ilaro kaj mekaniko de fluidaĵoj. Li perfektigis la vapormaŝinojn, projektis mekanikan kalkulilon kaj koncepton pri raŭpa movilo.
Honoré de Balzac skribis pri li ke li estis "plej granda animo en Eŭropo". Li mortis en 1853 dirante: "Dio Ĉiopova, mi havis ankoraŭ tiom multe por diri".
Ŝibalba
Xibalbá aŭ Xib'alb'a esperantigita kiel Ŝibalba estas loko de la majaa mitologio, priskribita kiel subtera mondo regata de la spiritoj de la malsano kaj morto, kaj ne kiel la kristana infero kiel pensis la unuaj religiaj misiistoj. En la 17-a jarcento tradicie oni situigis ĝin en iu kaverno de Alta Verapaz, proksime de Cobán, Gvatemalo. En 2010 grupo de meksikaj arkeologoj trovis ĝin en Jukatano. En la enirejo de la groto estis majaaj skriboj kiuj indikis la eniron en la majaan transmondon.
Laŭ Popol Vuh, la junaj dioj ĝemeloj Hunahpu kaj Iŝbalanke eniris en Ŝibalban, tie ili travivis plurajn suferojn, estis mortigitaj ĉe ŝtiparo kaj en la kvina tago post la morto ili resurektis konvertitaj unue en fiŝoj, poste en malriĉuloj. Per ilia morto ili venkis la malbonon kaj supreniris la ĉielon.
Laŭ la menciita libro, Ŝibalba havas plurajn turmentlokojn konsistantaj el domoj: domo de la mallumo, de la tranĉiloj, de la jaguaroj, de la vespertoj, de la glacio kaj aliaj nur sciigitaj. Ĝi estas regata de du superaj juĝistoj Hun-Kame kaj Vukub-Kame kiuj trompis la patrojn de la ĝemeloj. Tial la ĝemeloj venĝis sin kaj mortigis la Sinjorojn de Ŝibalba.
Ero pri la vojaĝo de Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu en Ŝibalban:
''La punoj de Ŝibalba estis multnombraj; estis plurmanieraj punoj. La unua estis la Malluma Domo, Kekuma-ha, en kies interno nur estis mallumo''.
''La dua estis la Domo de la Glacio, Ŝuŝulim-ha, kies interno estis tre malvarma. Malvarma kaj neeltenebla vento blovis en ĝia interno.'' La tria estis la Domo de la Jaguaroj, Balami-ha, tiel nomita, ĉar en ĝia interno nur estis jaguaroj, ili konis sin, konfuzis sin, ili iris de unu loko al alia, ili mordiĝis enfermitaj en la domo.
''Zotzi-ha, la Domo de la Vespertoj, estis nomita la kvara pundomo. Ene de tiu ĉi domo nur estis vespertoj kiuj kriis, kriegis, kaj ŝvebis en la domo. La vespertoj estis enfermitaj kaj ili ne povis eliri.''
La kvina estis nomita Domo de la Tranĉiloj, Ĉajin-ha, ene de kiu nur estis akraj tranĉiloj, silentaj aŭ grincantaj unu la aliajn en la domo.
''Multaj estis la turmentejoj de Ŝibalba, sed en ili ne eniris Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu. Ni nur mencias la nomojn de ĉi tiuj pundomoj.''
(Popol Vuh 2a parto - 2a ĉapitro)
129146 Stevenglenn
129146 Stevenglenn estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, unu el la maloftaj asteroidoj en orbita resonanco 2:1 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Steven J. Glenn, gvidanto de la operacioj de Lockheed Martin por la Asteroida Specimena Alveniga Misio OSIRIS-REx. Li laboris por multenombraj misioj, inklude Magellan, Transfer Orbit Stage, Mars Global Surveyor, Mars Climate Orbiter, Genesis, MRO, defendaj sistemoj, MER, MSL, GRAIL kaj MAVEN.
Opština Brvenica
Opština Brvenica estas unu el 80 komunumoj de Norda Makedonio. En 2002, estis 15 855 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas la vilaĝo Brvenica.
Loko, priskribo
La okcidenta parto de la komunumo situas en la malaltebenaĵo de la rivero Vardar en alteco de ĉirkaŭ 450 m. Direkte al la sudoriento ni iras al la montoj, kie la alteco atingas preskaŭ 1700 m.
En la sudorienta pinto, ĉe la rando de la komunumo, estas la akvoj de la diga lago Kozjak ĉe la rivero Treska. Ĉi tie ĝi estas ĉirkaŭ 420 m super marnivelo.
La komunumo konsistas el entute 10 vilaĝoj:
Blace, Brvenica, Čelopek, Dolno Sedlarce, Gurgurnica, Miletino, Radijovce, Stenče, Tenovo, Volkovija.
Najbaraj komunumoj estas: Opština Tetovo en la nordo, Opština Želino en la oriento, Opština Makedonski Brod en la sudo, Opština Gostivar en la sudokcidento, Opština Vrapčište en la okcidento kaj Opština Bogovinje en la nordokcidento.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie makedonoj (5949, t.e. 37,5%), albanoj (9770, t.e. 61,6%) kaj aliaj (serboj, turkoj, ktp.).
Religio: ortodoksaj 5933 (37,4%) kaj islamanoj 9781 (61,7%) kaj aliaj.
La loĝantoj vivas ĉefe en agrikulturo, hortikulturo kaj brutobredado.
Referenco
http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
Kovácsszénája
Kovácsszénája [kovAĉsEnAja] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. La loknomo signifas hungare: fojno de forĝisto. La historia loknomo estis Kovacéna.
Situo
Kovácsszénája situas sur deklivoj, laŭ rojo, fine de sakovojo. Pécs troviĝas 22, Budapeŝto 200 kilometrojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1290. Dum regado de la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En la 18-a jarcento pestoj okazis. Depost la socialismo germanoj kaj nederlandanoj aĉetis domojn por ripozadi.
En Kovácsszénája migra poŝto servas.
(82233) 2001 JF1
(82233) 2001 JF1 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso kaj ĝi estas en orbita resonanco 4:7 kun ĉi tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,188758 astronomia unuo, tie estas 48,566 milionoj da km.
José Urfé
José URFÉ GONZÁLEZ (naskiĝinta la 6-an de februaro 1879 en Madruga; mortinta la 14-an de novembro 1957 en Havano) estis kuba klarnetisto kaj komponisto. En 1910 li enigis novan muzikan eron el la kuba sono en la danzonon.
Urfé komponis habanerojn, danzonojn kaj religian muzikon. Li vojaĝis al Meksiko kaj Usono kiel membro de teatrorkestroj. Lia fama peco El Bombín de Barreto el 1910, nomata laŭ la rondĉapelo de lia amiko, enigis sinkopitan trian voĉon deduktitan de la son cubano. Aliaj bone konataj komponaĵoj liaj estis Fefita, Nena, El churrero, El dios chino kaj El progreso.
José Urfé havis kvar filojn, Odilio, Orestes, José kaj Estéban, kiuj ĉiuj fariĝis muzikistoj.
Turtur
Turtur aŭ turturoj estas eta genro de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu enhavas ankaŭ kolombojn kaj turtojn. Tiuj estas indiĝenaj de Sub-Sahara Afriko kaj formas parton de arbarkolomboj aŭ arbarturtoj. Ĝi inkludas 5 speciojn:
Sai Kung
Sai Kung, ĉine 西貢市 / 西贡市 estas metropolo en Ĉina Popola Respubliko.
Preĝejo Sankta Triunuo (Jászárokszállás)
Historio
La unua kirko konstruiĝis en 1630 (laŭ alia informo jam en 1458), la nun videbla en la 1760-aj jaroj, sed la turo restis la malnova. En 1787 ankaŭ la turo estis plene trakonstruita. La orgeno ekfunkciis en preĝejo de Óbuda en 1760, baldaŭe ĝi estis aĉetita por tiu preĝejo. En 1937 ĝi renoviĝis.
Sai Kung
Geografio
Sai Kung troviĝas sur duoninsulo Kaŭluno laŭ Sudĉina Maro ĉe Honkongo.
Historio
Sai Kung la plej frue estis fiŝkaptista vilaĝo. Ĉe la fino de la 2-a Opia milito la duoninsulo de Kaŭluno ankaŭ estis cedita en dominado al Britio. En 1898 kongreso kunvenis en Pekino kaj interkonsentis luigi la ceteran aktualan Honkongon (konata, kiel Nova Teritorio) Britio por 99 jaroj (sekve redono de la kolonio okazis en 1997). Dum la 2-a mondmilito la japanoj kontrolis la tutan Honkongon.
Preĝejo Sankta Triunuo (Jászárokszállás)
Konstruaĵo
La konstruaĵo havas unusolan kvadratan turon super la ĉefenirejo kaj unusolan navon. Fino de la sanktejo estas ronda, apude estas la sakristio. La eksteraĵo estas simpla, nur skulptaĵoj pri Sankta Petro, Sankta Paŭlo, kaj Ladislao la 1-a (Hungario) estas videblaj. En la korto ŝtona kruco situas de 1800. La interna parto estas ornamriĉa. Post la ĉefenirejo galerio situas. La ĉefaltaro prezentas Sanktan Triunuon (1770-1773). La aliaj 2 altaroj estas dediĉitaj al Sankta Antonio kaj Sankta Francisko. Ties bildoj estis pentritaj inter 1947-1951.
Sai Kung
Ekonomio
Sai Kung partoprenas en ekonomio de Honkongo.
Klimato
Sai Kung troviĝas en tropika klimato kun influo de musono. En vintro la temperaturo falas ĝis 15 °C (foje eĉ 10 °C). La someroj estas varmaj, humidaj kaj malstabilaj. Fulmotondroj kaj mallongaj pluvperiodoj estas oftaj. Aŭgusto portas la plej altan pluvokvanton. Tiam oni mezuras 30 °C.
Trafiko
En Sai Kung aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Pramoj trafikas al la komencaj insuloj.
Ruthanne Lum McCunn
Ruthanne Lum MCCUNN (en la ĉina: 林露德; pinjino: Lín Lùdé) (21-an de februaro 1946) estas Usona romanistino kaj redaktorino. Ŝi estas de ĉina kaj skotlanda fondo.
McCunn instruis ĉe Universitato Cornell kaj la Universitato de Kalifornio en Santa Cruz.
Iteracio
En komputado kaj en matematiko iteracio estas ripetado de matematika aŭ komputa procedo aplikata al la rezulto de antaŭa apliko, ekz-e por sumi elementojn de opo aŭ por trovi pli bonan aproksimon de la solvo.
Nombrila iteracio
La nombrilaj ordonoj iteraciaj plej ofte respondas al vektoraj aŭ matricaj operacioj, kaj al la matematikaj iteraciiloj ∑, ∏ ktp. Ekz-e la skalara produto de n-dimensiaj vektoroj a kaj b matematike esprimeblas per la iteraciilo ∑: dum en Paskalo (esperantigita pseŭdokodo) al ĝi respondas la nombrila iteracia ordono (aŭ «POR-iteracio»):
s := 0; por i := 1 supre n faru s := s + a[i] * b[i];
Noto
Por iuj algoritmoj gravas, ĉu la nombrilo estas krementata supren (alkrementata) aŭ suben (dekrementata). El la teksto de la programo tio ne ĉiam evidentas, sed scio pri tio povas plibonigi la rendimenton. Tial en Paskalo la alkremento ĝis la supra limo estas indikata per la ŝlosilvorto<tt> supre </tt>(to) (kaj tiel estas en la ĉi-supra ekzemplo); kaj la dekremento, per <tt>sube</tt> (downto), ekz-e la rulo de
Programo dekremente(eligo); var i: entjera; starto por i := 9 sube 0 faru skribu(i:2); skribuLin('.'); fino. produktas la sekvan eligaĵon: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0. Pli sencohavan ekzemplon, kombinantan iteracion dekrementan kun iteracio alkrementa, vd ĉe «Bobelmetoda ordigo».
Kondiĉa iteracio
En programlingvoj kondiĉa iteracio estas iteracia ordono, en kiu la okazigon de ripetoj de la iteraciata korpo kondiĉas bulea esprimo, la kondiĉo.
Jen ekz-e la uzo de kondiĉa iteracio por aproksimi per Neŭtona metodo kvadratan radikon \sqrt x :
provo1 := 1.0; {Unua kruda aproksimo} ripetu provo0 := provo1; provo1 := (x/provo0 + provo0) / 2.0 ĝis abs(provo1 - provo0) < epsilo; {La diferenco inter aproksimaĵoj malplias ol epsilo.} Rezulto := provo1;
Francisco Tárrega
Francisco de Asís Tárrega Eixea (Vilarreal, Castellón, 21-a de novembro de 1852 – Barcelono, 15-a de decembro de 1909) estis komponisto kaj gitaristo hispana.
Iteracio
Iteracioj komenckondiĉa kaj finkondiĉa
En la ĉi-supra ekzemplo pri kondiĉa iteracio la kondiĉo estas testata post la plenumo de la korpo (de la parto iteraciata). Tiajn kondiĉajn iteraciojn oni nomas postkondiĉaj iteracioj.
Roio del Sangro
Roio del Sangro estas komunumo de Italio.
Francisco Tárrega
Biografio
Li suferis akcidenton infanaĝe kaj la patro decidis ke oni instruu al li muzikon kiel ebla unika vivrimedo. Junaĝe li ekstudis en la Konservatorio de Madrido en 1874, kie li studis komponarton ĉe Emilio Arrieta. Fine de 1870 li jam instruis gitaron (gitarludon kaj estis liaj disĉiploj ekzemple Emilio Pujol kaj Miguel Llobet); krome li jam koncertis regule. En 1880 koncertis en Parizo kaj Londono. Kaj de tiam li veturkoncertis en multaj lokoj ĉefe de Francio kaj Hispanio. Vidvino el Valencio protektis lin kaj lian familion kaj danke al ŝi li povis komponi el sia hejmo de Barcelono. En Granado kaj Sevilo li enmetis al sia muziko araban influon.
Iteracio
Iteracioj komenckondiĉa kaj finkondiĉa
Sed ofte oni volas testi la kondiĉon antaŭ ol plenumi la korpon (precipe se la plenumo de la korpo sencas nur ĉe certaj kondiĉoj). En tiaj okazoj oni povas uzi komenckondiĉan iteracion, ekz-e tian (en iteracia realigo de Eŭklida algoritmo):
Historio de Rusio
La historio de Rusio komenciĝas je la alveno de la orientaj slavoj, la etna grupo, de kiu poste devenos rusoj, ukrainoj kaj belorusoj. Dum la tuta historio de Rusio ekzistis multaj aŭtorirtataj regantoj respegulitaj en la multnombraj monumentoj ekzistintaj aŭ ekzistantaj tra la lando.
Pri la nomo
La unuan fojon oni renkontas terminon Rusio en la libroj de la Bizanca imperiestro Konstantino „Pri ceremonioj“ kaj „Pri regado de imperio“ (10-a jc.), kiel la greka nomo de la Kieva Regno. Termino Rusio (Россия, en malnova ortografio Россія aŭ Россіа) estis uzata ekde 1517 kaj tiam signifis nur la nord-orientan Rusion, do la teritoriojn kun rusa loĝantaro, kiuj ne eniris la Grandan Litovion kaj Pollandon kaj kiujn unuigis la Moskva princlando. En Okcidenta Eŭropo (sed neniam en Rusio mem) la Moskvan ŝtaton de 16-17-a jarcentoj oni nomis Moskovio (Moskvio), kaj ĝiajn loĝantojn — moskvianoj.
La oficialan statuson al la nomo Rusio donis Petro la Granda, reforminta la landon en 1721 kaj proklaminta ĝin imperio. La Rusio estis proklamita respubliko, kvankam jam ekde la 3-a de marto 1917 ĝi estis tio rezulte de la Februara revolucio. Ekde la 10-a de januaro 1918 la lando nomiĝis Rusia Soveta Federacia Socialista Respubliko kaj sub tiu nomo ĝi eniris en Sovetunion (1922).
La la Unua kunveno de popolaj deputitoj de RSFSR aprobis deklaracion pri ŝtata suvereneco de Rusia Federacio. La, post kunveno de la ŝtatestroj de Rusio, Ukrainio kaj Belarusio, estis deklarita ĉeso de la ekzisto de Sovetunio kaj proklamita fondo de Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ). Jam post tio, la RSFSR estis alinomita kiel Rusia Federacio. Laŭ rusia konstitucio nomoj Rusio kaj Rusia Federacio estas egalrajte uzataj oficialaj nomoj de la lando.
Iteracio
Iteracioj komenckondiĉa kaj finkondiĉa
tipo naturaNombro = 0..maksEnt; naturajNombroj = naturaNombro; funkcio PGKD(a,b: naturajNombroj): naturaNombro; starto dum b ≠ 0          {la kondiĉo de la iteracio} se a > b        {la korpo estas se-ordono} a := a − b        alie b := b − a; {ĉi tie finiĝas la korpo kaj la tuta iteracio} {-- Nun post la iteracio b = 0 --} PGKD := a;  fino
Historio de Rusio
Antikvaj slavoj
Unua rusa ŝtato kaj rusa etno mem formiĝis ĉ. la fino de la 1-a jarmilo sur arbarstepa kaj arbara partoj de la Orienteŭropa ebenaĵo. Limoj de tiu teritorio estis: okcidente — spaco inter riveroj Okcidenta Bugo kaj Vistulo, oriente — malsupra fluo de Okao, norde — rivero Neva kaj Ladoga lago, sude — limo de la stepo (ĉ. 48-50°). Je unua duono de la 1-a jarmilo tie loĝis diversaj triboj. Terenon inter meza fluo de Dnepro kaj Vistulo okupis slavoj; spacon inter riveroj Okao kaj Volgo, kaj terenojn suden kaj orienten de Finna golfo — finno-ugroj; sur norda parto de baseno de Dnepro kaj ĉirkaŭ supra fluo de Okao loĝis baltoj.
Ekde la fino de la 4-a jarcento slavaj triboj estis engaĝitaj elorienteŭropajn popolmigradojn. Rezulte de tio ili loĝigis dum 6-8-aj jarcentoj vastan spacon en Orienta, Centra kaj Sudorienta Eŭropo. En 6-7-aj jarcentoj slavoj okupas la tutan Balkanan duoninsulon.
Sur teritorio de la onta Kieva regno dum 6-8-aj jarcentoj formiĝas 12 slavaj unioj de tribaj regnoj. Ĝis la komenco de la 9-a jarcento surbaze de unu el tiuj — polanoj (loĝis de la malsupraj fluoj de Pripjat kaj Desna ĝis Ros) — fondiĝis la nova politika unuo «Rus». Centro de tiu iĝis Kievo.
Kieva Regno
La unua ŝtato orientslava estis la Kieva Regno (ankaŭ konata kiel Kieva Rusio, Kieva Rus), kiu en 838 sendis unuan ambasadon en Konstantinopolon, ĉefurbon de Bizanca Imperio. En 988 Kieva Regno adoptis kristanismon de tiu imperio, kio kontribuis la fortigon de la centriga ŝtato. De tiam la rusa kulturo ricevis aliron al la granda bizanca, greka kulturo, kio influis karakteron de la rusa ŝtato, aparte dum la sekvontaj sep jarcentoj.
Dum 12-a jarcento Kieva Regno dispartigis je kelkaj memstaraj regnoj, kiuj konkurencis inter si por figuri kiel heredantoj de ties civilizo kaj por la teritoria potenco en la regiono. Tio malhelpis ilin kontraŭstari mongolajn invadojn, kiuj de 1223 regule atakis rusajn regnojn. Aŭtune 1237 ĉ. 120-140 miloj da mongoloj gvidataj de Batuo-Ĥano, la nepo de Ĝingis-Ĥano, intervenis la rusajn regnojn kaj ĝis 1239 frakasis ilin unuope. De 1238 rusoj estiĝis trbutuloj de Ora Hordo.
Samtempe nord-okcidentaj regnoj batalis por teritorioj kontraŭ svedoj, litovoj kaj germanoj. La 1242 dum grava Glacia batalo apud Pskov novgoroda princo Aleksandro Nevskij frakasis trupojn de la Livonia Ordeno, kio portempe haltigis ekspansion de tiu. La Grandprinclando Litovio iĝis unu el ĉefaj rivaloj de la rusa ŝtato.
Grandprinclando Moskvo
Post la 13-a jarcento, komence malgranda, sed pli kaj pli influa, la Moskva duklando ekregis la malnovan spacon kulture homogenan. En 1263 (fakte — de 1276) Danielo de Moskvo ( Даниил Александрович) (1261 - la de 1303), la pli maljuna filo de Aleksandro Nevskij, iĝis la unua granda duko de Moskvo. De tiu tempo okazas plialtigado de la Moskva duklando, kies regantoj iĝis plej potencaj inter ĉiuj. Iom post iom la moskvaj grandaj dukoj kolektis apud sia princlando rusajn teritoriojn. En 1454 al tiu estis aligita Moĵajsk, en 1456 — Serpuĥov, en 1462 — Suzdal kaj Niĵnij Novgorod, en 1463 — Jaroslavlo, en 1474 — Rostovo, en 1485 — Tver, en 1483 — Rjazan, en 1477 — Novgorod. La eminenta reprezentanto de tiu strategio estis Ivano la 3-a, la Granda (1462–1505), kiu kreis la bazon de la nova rusa ŝtato.
Francisco Tárrega
Verkaro
Krom tiuj arabecaj verkoj li adaptis verkojn de Ludwig van Beethoven, Frédéric Chopin kaj Felix Mendelssohn. Kiel aliaj tiuepokaj muzikistoj hispanaj, ankaŭ li kombinis tendencojn romantismajn kun klasikismo kaj elementoj popolaj hispanaj.
Li popularigis la uzadon de la gitaro kiel serioza kaj koncerta instrumento.
Kuriozaĵoj
La muziko plej ofte ludata kaj aŭdata tutmonde estas la Melodio Nokia (Nokia Tune) ĉar estas alvokilo kiun ludas pli da 850 milionoj de poŝtelefonoj de tiu komerca marko, el muzikero de Tárrega nome Gran vals (taktoj 14 al 16). Menciindas ankaŭ ke kelkaj artistoj realigis versiojn de liaj muzikeroj: kiaj Mike Oldfield kiu inkludis version kaj propran kaj orkestran de Recuerdos de la Alhambra en la akustika trako de la filmo The Killing Fields (1984): temas pri Étude.
Por la filmo El amor en los tiempos del cólera, baze sur la samnoma romano de la kolombia verkisto Gabriel García Márquez, oni uzis kiel temo centra la kanton Hay amores komponita de Shakira. La instrumentaro de tiu kanto baziĝis tute sur la Capricho árabe de Tárrega.
Silvio Rodríguez inspiriĝis kaj uzis melodion de Lágrima por la temo Alguien de sia albumo Mariposas (Papilioj, 1999).
Historio de Rusio
Grandprinclando Moskvo
Ĉefaj rivaloj de la rusa ŝtato tiutempe estis la Respubliko de Ambaŭ Nacioj kaj Ora Hordo. Inter 1310 kaj 1390 mongoloj 14 fojojn invadis rusajn regnojn, precipe apudlimajn. La 1380 okazis grava Kulika batalo, rezulte de kiu mongoloj estis frakasitaj, ties gvidanto Mamaj fuĝis kaj estis murdita en Ora Hordo. La forto de Hordo konstante malpliiĝas, en Hordo estiĝas fakte memstaraj ĥanlandoj: en 1445 — Kazana ĥanlando, en 1459—1460 — Astraĥana ĥanlando. En 1478 Ivano la 3-a fine rifuzis pagi la tributon al Ora Hordo kaj post sensanga kontraŭstaro de la rusaj kaj la mongolaj armeoj ĉe rivero Ugra, hordanoj foriris sen batali. De tiam sendependeco de la rusa ŝtato iĝis plena.
La progreso de la aŭtokratia povo alvenis al sia kulmino per la regado (1547–1584) de Ivano la 4-a, konata kiel la Terura, kiu unuafoje uzis la titolon caro, kaj koncentris la tutan povon, subpremante la nobelulojn ĉe ĉia suspekto de kontraŭstaro. Li ankaŭ eldonis novan leĝokodon, reformis la klerikaron kaj armeon, kaj konstruigis la katedralon de Sankta Bazilo, kiu ankoraŭ nun troviĝas en la Ruĝa Placo de Moskvo kaj estas unu el la plej rekoneblaj simboloj de la rusia ĉefurbo. En januaro de 1565 li dispartigis la landon je zemŝĉina ( земщина) kaj opriĉnina ( опричнина) kaj disvolvis tutlande politikan teroron, mortiginte milojn da homoj kaj detruinte mastrumadon. Je lia morto, komenciĝis periodo nomata Tumulta Epoko, kun malstabileco, lukto por la povo kaj grandaj malsategoj. Diversaj invadoj malgrandigis la teritorion.
György Beretzky
BERETZKY György [pr. berecki] estis hungara juristo, vicprefekto naskiĝinta en Zilah 1807 kaj mortinta en Krasznamihályfalva en 1876.
Historio de Rusio
Grandprinclando Moskvo
En 1552 rusa armeo sieĝis kaj prenis Kazan, la ĉefurbon de Kazana ĥanlando. De tiam komenciĝis koloniado kaj rusigado de Ĉevolga regiono kaj ties popoloj. En 1556 rusa armeo eniris Astraĥanon, la ĉefurbon de Astraĥana ĥanlando. En 1581 kozaka atamano Jermak Timofejeviĉ ekiris kontraŭ Siberia ĥanlando kaj frakasis ĝin. En 1586 estis fondita Tjumeno, kiu iĝis la unua rusa urbo trans Uralo. De tiam komenciĝis la rusa koloniado de Siberio. La ĉefa eksterpolitika malsukceso tiutempe estis malvenkita Livonia milito (1558—1583), parto de la Nordiaj militoj, kiun la rusa ŝtato faris por havi aliron al Balta maro.
György Beretzky
Kariero
Beretzky studis en Zilah, Koloĵvaro kaj Marosvásárhely. Li estis unu el reprezentantoj de la reformgeneracio de Partium. Li mastrumadis unue en sia propra bieno, poste li iĝis bienadministranto de Ferenc Wesselényi. Dum la hungara revolucio de 1848 en aŭtuno de 1848 li organizis la defendon de la departemento Közép-Szolnok, poste li varbis la honvedbatalionon 31-an. En 1861 li iĝis vicprefekto de Közép-Szolnok, sed li abdikis jam en la sama jaro kaj poste nur mastrumadis. Liaj rememoraĵoj restis grandparte en manuskripto.
Historio de Rusio
La dinastio Romanov
La interna ordo estis restaŭrita per la elekto kiel caro en 1613 de Miĥaelo Romanov, kiu komencis novan dinastion kiu daŭros ĝis la fino de la monarkio en 1917.
18-a jarcento
En la komenco de la 18-a jarcento la Moskva reĝlando iĝis la granda Rusia Imperio, de Pollando en oriento ĝis la Pacifika Oceano. En la jaro 1700 Petro la 1-a, konata kiel Petro la Granda, alianciĝis kun Turkio, ĉar li konkludis, ke atingebleco al la Balta maro estas pli grava ol atingebleco al la Nigra maro. Aliance kun Danio kaj Saksio, Petro komencis militon kontraŭ Svedio, kiu ricevis la nomon de Granda Nordia Milito (1700—1721), kaj rezulte de kiu rusoj revenis kontroli la orientan parton de la Finna golfo, Ingrion kaj Karelion.
La 2-an de novembro 1721 Petro akceptis proponon de la senato kaj la sinodo kaj de tiam li titoliĝis kiel imperiestro.
La reĝado de Petro la 1-a estis revolucia en aliaj aspektoj. Li kaŝe vojaĝis al okcidenta Eŭropo, kun la celo lerni la manieron modernigi sian landon. Li ordonis, ke bojaroj forrazu siajn barbojn, kaj ke korteganoj vestu sin laŭ la germana aŭ la franca maniero. Li subtenis instruadon de metioj, kreis multajn labormetiejojn kaj instigis la rusan popolon (ofte eĉ devige) al la okcidenteŭropa vivstilo.
En 1703 Petro fondis ĉe la enfluejo de rivero Neva novan havenurbon Sankt-Peterburgo, en kiun estis translokigita la ĉefurbo de la ŝtato (1712). La urbo kreskis tre rapide malgraŭ la malfacilaj kondiĉoj de konstruado. Apud Peterburgo estis konstruita la fama palaco kun parkoj Peterhof.
Post lia morto en 1725 la imperion fakte regis lia amiko kaj asistanto Aleksandr Menŝikov. Tamen post la entroniĝo de Petro la Dua, Menŝikov estis ekzilita al okcidenta Siberio. Kelkajn jarojn daŭris regado de opozicio, kiam reformoj de Petro la Granda estis parte korektitaj.
Surardaĵa promeno
La surardaĵa promeno (aŭ fajropromeno) estas fenomeno, kiam homoj promenas, kuras sur ardanta karbo aŭ – plej ofte – ligno. Ĉe kelkaj paganaj religioj oni venas al ekstazo antaŭ ol partopreni la promenadon.
Historio de Rusio
18-a jarcento
Katerina estis germana princino, kiu en 1744 konvertiĝis al ortodoksa kristanismo kaj en 1745 edzinigixis al la heredanto de la caro, Petro. Ĉar tiu estis absolute nekompetenta, Katerina senparole akceptis lian murdon post la nelonga periodo de lia regado. Oni anoncis oficiale, ke li mortis pro apopleksio, kaj en 1762 ŝi alvenis al la povo. Katerina kontribuis al la reelstarigo de la rusa nobelaro, komencita post la morto de Petro la Granda. La servo al la ŝtato estis aboliciita, kaj la nova carino plenumis postulojn de la nobeluloj delegante en ilin la povon de la provincoj.
Surardaĵa promeno
Science oni klarigas la kapablon pri surardaĵa promenado jene: la ligno kaj karbo estas malbonaj varmokonduktiloj kaj havas etan varmokapaciton, same la cindro, kiu ĉirkaŭas la ardon. Tiel la karbo povas nur malrapide varmigi la ĉirkaŭaĵon, precipe materialojn kun granda varmokapacito kaj varmokondukteco, kiel la homa korpo.
La ardaĵ-promenanto iras relative rapide, iliaj piedoj tuŝas la karbon nur por mallonga tempo, tiel la dika kornhaŭto varmiĝas nur je maksimuma 100 °C. La varmon tre rapide forportas la sango. Alia fenomeno estas la Leidenfrost-efiko, kiam la ŝvitaĵoj de la plando vaporiĝas kaj formas tiele nekonduktan tavolon.
Historio de Rusio
18-a jarcento
Same, Katerina etendis la politikan influon sur la Respubliko de Pola Kronlando kaj de Granda Duklando de Litovio per agoj kiel la apogo al la Konfederacio Targovica; malgraŭ kiu la kosto de ŝiaj kampanjoj, en la hegemonio de sociala sistemo kiu bezonis la laboron de la servutuloj en la teroj de ties sinjorlando, ili provokis la grandan kamparanan insurekcion de 1773 post la legitimado de la vendo de servutuloj separe de la tero. Inspiritaj de kozako Emeljan Pugaĉov, sub la moto „Ni pendigu ĉiujn sinjorojn!“ La ribeluloj prenis kaj rabis multajn urbojn, minacis konkeri Moskvon, sed estis fine senkompate subpremitaj.
Dum ŝi sufokis la ribelan insurekcion, Katerina entreprenis sukcese la militon kontraŭ la Otomana imperio, kiu estis tiam en dekadenco, kaj etendis la sudan limon al la Nigra Maro. En tiu momento, kaj kun la kunlaborado de Aŭstrio kaj Prusio, ŝi aneksis la orienton de la Komunumo Pola-Litova (loĝata de la ortodoksaj ukrainoj kaj la belorusoj), kiu en la Mezepoko dividiĝis el Rusio fare de Kiev dum la Dispartigoj de Pollando, kaj movis sekve la limon al Centran Eŭropon.
19-a jarcento
Je la morto de Katerina, en 1796, la etendiga politiko konvertis Rusion en unu el la grandaj potencoj eŭropaj. Estis konflikto kun Hispanio en 1799, por demandoj de la suvereneco de la Malta Ordeno, kvankam ĝi ne alvenis al la armita kontraŭstaro. Tiu politiko daŭris tiel sub Aleksandro la 1-a per la anekso de Finnlando koste de la malfortigo de la reĝlando de Svedio en 1809.
En 1813 la rusa armeo kune kun la patriotaj germanoj venkis la francan armeon en Germanio.
Charles Rollin
Charles ROLLIN (naskiĝinta la en Parizo, mortinta la  samloke) estis franca historiisto kaj verkisto.
Historio de Rusio
19-a jarcento
En 1849 pro peto de Habsburgoj la cara armeo atakis la Hungaran reĝlandon, sekve finiĝis la hungara revolucio.
Charles Rollin
Vivo
Rollin iĝis en 1683 profesoro pri teologio ĉe "Collège du Plessis", kaj en 1688 reĝa profesoro ĉe "Collège de France", finfine en 1696 estro de "Collège de Beauvais". Enplektiĝinte en la kverelojn jansenismajn li demisiis kaj dediĉis sin al la porjunulara verkado. En 1720 li fariĝis tamen altlernejestro.
Historio de Rusio
19-a jarcento
La rusa feŭdismo estis abolita en 1861, sed laŭ malfavoraj rezultoj por la kamparanaro, kaj ĝi utilis por pligrandigi la revoluciajn premojn. Post multaj atencoj, la reformema imperiestro Aleksandro la 2-a estis mortigita per eskplodo en Peterburgo (1881). Post lia tridekjara regado komenciĝis epoko de Aleksandro la 3-a, kromnomita „Paciganto“, ĉar en la tempo de lia regado ne okazis militoj.
Charles Rollin
Vivo
Li postlasis multajn pedagogiajn kaj historiajn verkojn, el kiuj estas la plej gravaj jenaj: »Traité des études« (Par. 1726–31, 4 vol.); »Histoire ancienne« (1730–38, 13 vol.); »Histoire romaine« (1738–48, 16 vol.; kiun kontinuigis Crévier, Lebeau kaj Ameilhon). Pli novajn eldonojn prizorgis Didot (1845–63, 23 vol.) kaj Hachette (1837–41, 7 vol.). Je lia honoro nomis la parizanoj urban kolegion en Parizo "Collège Rollin".
Historio de Rusio
20-a jarcento
Inter la abolo de la servuteco kaj la komenco de la Unua mondmilito en 1914, la reformoj de Pjotr Stolipin, la konstitucio de 1906 kaj la Dumao ŝovis konsiderindajn ŝanĝojn en la ekonomio kaj la politiko de la lando, tamen, la caroj ne kongruis kun la cirkonstancoj por cedi sian perfortan povon. La lasta monarko, la caro Nikolao la 2-a, regis ĝis 1917.
Charles Rollin
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 68, kio legeblas tie ĉi interrete.
Historio de Rusio
La Revolucio
La caro Nikolao la 2-a kaj liaj proksimuloj enirigis la landon en la Unuan mondmiliton kun entuziasmo kaj patriotismo, pretekste de defendo de la frata ortodoksa serba popolo. Tamen ekonomia bazo ne estis sufiĉe firma por elteni tian militon, aldoniĝis ankaŭ korupteco kaj aliaj problemoj. Germanio baldaŭ kontrolis la Baltan maron kaj la eliro el la Nigra maro estis blokita de Otomana Imperio, tio malfaciligis komercon de la eksport-dependa landego.
Meze de 1915, la rezulto de la milito estis seniluziiga. La manĝo kaj la fuelo malabundis, la viktimonombro estis skandala, kaj la inflacio ne ĉesis supreniri. La strikoj pliiĝis inter la malbone pagitaj laboristoj de la fabrikoj kaj la kamparanoj, kiuj postulis agrarajn reformojn. Dum la malkontento ĝenerala kontraŭ la reĝimo pligraviĝis subite, la duonanalfabeta mistikulo, Grigorij Rasputin, iĝis grava influo politika ĉe la registaro. Lia murdo fine de 1916 finis kun skandalo, sed ne restaŭris la perditan prestiĝon de la reĝimo.
La 3-an de marto 1917, okazis striko en fabriko de la ĉefurbo Petrogrado (la malgermanigita portempa nomo de Sankt-Peterburgo dum la Unua mondmilito). Post unu semajno preskaŭ ĉiuj laboristoj de la urbo ilin apogis, kaj ili komencis sekvi la surstratajn tumultojn. Kiam la caro fermis la Dumaon kaj ordonis la strikantojn reveni al la laboro, liaj ordoj eksplodigis la Februaran Revolucion.
La Dumao solviĝis, la strikantoj celebris amasajn mitingojn defiante la reĝimon, kaj la armeo senparole ŝoviĝis flanke de la laboristoj. Tagojn poste la Dumao enoficigis provizoran registaron estrita de la Princo Lvov. Je la sekvanta tago la caro abdikis. Samtempe la socialistoj de Petrogrado formis la Sovet (konsilo) de la Reprezentantoj de la Laboristoj kaj la Soldatoj por, laŭ lia retoriko, havigi al ili la povon lasitan de la Dumao. Dum la registaro de Kerenskij preterlasis la tempon, la marksisma soveto en Petrogrado propagis sian organizon tra la tuta lando kreante tiajn sovetojn. Same, Kerenskij faris la fatalan eraron daŭrigi la rusan partoprenon en la milito, ekstreme nepopulara decido inter la popolo.
Lenino revenis al Rusio de sia ekzilo en Svislando, kun helpo de Germanio, kiu atendis ke enlanda konflikto devigu Rusion retiriĝi de la milito. Tio produktis amasan akcepton fare de miloj da kampuloj, laboristoj kaj soldatoj je la alveno de la trajno kiu alportis Leninon. Poste de multaj manovroj inter kulisoj, la sovetoj prenis la kontrolon de la registaro en novembro de 1917, kaj ili devigis Kerenskij kaj lian registaron fuĝi al la ekzilo; tio estas la eventoj konataj kiel la Oktobra Revolucio.
Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko (RSFSR)
La 1930-aj jaroj en Sovetunio estis markitaj de rapida industriigo, konstruado de multaj fabrikoj, fervojoj, elektrocentraloj. Samtempe establiĝis totalisma sistemo, okazis amasaj reprezalioj, i. a. kontraŭ la Esperanta movado, komence tre aktiva en la soveta ŝtato.
Sukceso de armitaj kunpuŝiĝoj en la oriento (kun la Japana imperio) kredigis la popolon kaj la estraron pri elstara defendopovo de la Ruĝa armeo. Tio, kaj la reprezalioj kontraŭ armea elito, kaŭzis nepreparitecon de la lando al la Dua mondmilito. Kiam la nazia armeo invadis Sovetunion la 22-an de junio 1941, ĝi tre rapide avancis ĝis preskaŭ Moskvo, blokis Leningradon (Peterburgon) kaj atingis Kaŭkazion en la sudo.
Nur post la bataloj ĉe Stalingrado (kiun ofte nomas la plej grava en la Dua mondmilito) kaj Kursko, okazis transpreno de iniciativo pere de Sovetunio. Samtempe establiĝis sistemo de importado de militista tekniko el Usono, ekfunkciis la translokigitaj internen de la lando propraj fabrikoj, — tio helpis superi en la teknika aspekto. Ĝis somero de la jaro 1944 plejparto de la lando estis liberigita de invadintoj.
Koste de grandegaj homaj kaj ekonomiaj perdoj Sovetunio sukcesis gajni la militon en la jaro 1945. Ne malpli ol 27 milionoj mortis dum la milito, ankaŭ pro teroro en la okupitaj teritoroj kaj pro severa blokado de Leningrado.
En 1953 mortis gvidanto de Sovetunio Iosif Stalin. Post trijara lukto por la potenco, establiĝis liberiĝinta politiko, samtempe reprezalioj de la reĝimo de Stalin estis kondamnitaj, lia kulto ĉesigita, viktimoj de la reprezalioj estis restarigitaj en siaj civitanaj rajtoj.
En 1961 Sovetunio sukcesis iĝi la unua ŝtato de la mondo, kiu sendis homon en la kosmon. Parte ankaŭ pro sia karisma aspekto, Jurij Gagarin iĝis ŝatato de miloj da homoj ĉie tra la mondo. Malpli rimarkeble el ekstero, okazis gravaj ekonomiaj ŝanĝoj, sukcesaj kaj ne tre reformoj, estis solvita per amasa konstruado la problemo de loĝeblecoj.
En 1964 Nikita Ĥruŝĉov estis depostenigita rezulte de interna partia komploto. Baldaŭ komenciĝis epoko, kiun poste Gorbaĉov nomis Epoko de Stagnado (aŭ simple Stagnado, застой / zastój), en ĝia daŭro tiu periodo oficiale estis nomata „evoluinta socialismo“. Ekonomian stagnadon de 1970-aj (fakte temas pri malrapidiĝo de kresko) oni ligas interalie kun nafta bumo, kiu ebligas relative facilan gajnon de valuto. Alia kazo de stagnado estis konscia politiko de neŝanĝo de enpostenigitoj: ĉar Breĵnev mem venis al potenco preter oficialaj procedoj, la nova estraro sekurigis al malpli gravaj postenuloj konservadon de ilia pozicio. Ministroj, estroj de provincoj kaj respublikoj restadis en siaj postenoj ekde komenco de la 1970-aj ĝis sia morto aŭ ĝis la mezo de la 1980-aj. Porlonga konservado de hierarkio kaŭzis formiĝon de „nomenklaturo“, aparta privilegiita socia tavolo. Periodo de Stagnado estis la unua iom longa periodo de sovetia historio, kiam nenio draste ŝanĝiĝis, ne okazis kruelaj reprezalioj aŭ seriozaj krizoj — tial ĝi estas sopirata ĝis nun kiel periodo de sentebla stabileco kaj bonfarto. Vidu ankaŭ: Atingoj de socialismo.
En 1979 Sovetunio enirigis sian armeon en Afganion. Dum pluraj jaroj oni sendis tien por deviga militservo apenaŭ preparitajn junulojn, kio speciale forte malpopularigis devigan militservon, kiun antaŭe homoj konsideris pli grava por „iĝi viro“.
En 1985-86 komenciĝis Perestrojko („rekonstruo“).
1991
La okazis tut-sovetia referendumo pri daŭra ekzisto de la ŝtato; el la voĉdonrajtaj civitanoj 80% partoprenis ĝin. En RSFSR 76,4% voĉdonis por konservo de Sovetunio.
Samtempe en la respubliko estis establita posteno de prezidento, kaj rezulte de elektoj la unua prezidento de RSFSR iĝis Boris Jelcin (57% da voĉoj; enposteniĝis la 10-an de julio).
La 19-an de aŭgusto grupo de altpostenuloj faris provon restarigi sovetan regadon. Tiu provo estas konata kiel Aŭgusta puĉo. Celo de la puĉo estis haltigo de la reformoj, komencitaj en 1990-1991, kaj konservo de la tuteca soveta ŝtato. Per fiasko de la puĉo fiaskis Sovetunio kiel ŝtato.
La ŝtatestroj de Ukrainio, Belorusio kaj Rusio subskribis Interkonsenton pri fondo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, pli konata en medioj kiel Beloveĵa interkonsento. En tiu dokumento la tri ŝtatestroj „konstatis“ disfalon de Sovetunio kaj proklamis kreon de KSŜ.
Hunahpu kaj Iŝbalanke
Popol Vuh rakontas pri la dioj ĝemeloj Hunahpu kaj Ixbalanke, kiuj naskiĝis el Hun-Hunahpu kaj la pucelo Iŝkik ĉe la grotoj de Ŝibalba. Iŝkik gravediĝis per la salivo de la Kalabasarbo kie troviĝis la kapo de Hun-Hunahpu kaj poste ŝi supreniris eksteren, eskapante de la Sinjoroj de Ŝibalba. Unu el ili estis ŝia patro, Kuĉumakik. Iŝkik estis akceptita kaj flegita de Iŝmukane, kiu zorgis pri la 2 pli aĝaj filoj de Hun-Hunahpu.
Historio de Rusio
1991
La 25-an de decembro je 19:38 la flago de Sovetunio super Kremlo estis deprenita, ĝin anstataŭis la trikolora flago de Rusio. La sekvan tagon kunvenis la Supera Soveto de Sovetunio (en ĝi tiam restis ĉefe deputitoj de aziaj respublikoj) kaj faris kelkajn decidojn pri ekzistoĉeso de Sovetunio. Tiu dato, la 26-a de decembro, estas kutime konsiderata kiel la dato de disfalo de Sovetunio, kvankam kelkaj sovetiaj strukturoj (i. a. Gosstandart) ankoraŭ funkciis en 1992.
Hunahpu kaj Iŝbalanke
Hunahpu kaj Iŝbalanke trovis la pilkludejon konstruita de ilia patro, kaj la ludado ĝenis la Sinjorojn de Ŝibalba, laŭ Popol Vuh:
(14763) 6793 P-L
(14763) 6793 P-L estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Hunahpu kaj Iŝbalanke
''Kaj aŭdinte ilin, la Sinjoroj de Ŝibalba diris: -Kiuj estas tiuj kiuj denove ludas super niaj kapoj kaj kiuj ĉagrenas nin pro tiu bruo? Ĉu ne mortis Hun-Hunahpu kaj Vukub-Hunahpu, tiuj kiuj volis grandigi sin antaŭ ni? Iru tuj voki ilin!''
Friedrich Teutsch
Friedrich TEUTSCH [frIdriĥ tOjĉ], naskita la en Sighișoara), mortinta la  en Sibiu, estis protestantisma episkopo en Sibiu. Li apartenis al la malplimulto de la transilvaniaj saksoj. Teutsch-domo (Sibiu) portas lian nomon.
Hunahpu kaj Iŝbalanke
Tial ili estis vokitaj viziti la subteran mondon, kie ili trapasis plurajn suferojn kaj tie ili venkis:
Nalua lingvo
La nalua lingvo (Naluo) estas afrika lingvo parolata en Gvineo (nord-okcidenta parto) kaj ankaŭ en Gvineo-Bisaŭo. Laŭ la Ethnologue.com ĝin parolas ĉirkaŭ 13.000 homoj en Gvineo kaj entute ch. 21.150 homoj. La lingvo apartenas al la Niĝerkonga lingvaro kaj ene al la Atlantik-Kongo lingvoj. La parolantoj ofte ankaŭ parolas la susuan lingvon. La ISO estas: ISO 639-3: naj
Historio de Rusio
1992 kaj poste
En 1993 estis akceptita la nun funkcianta Konstitucio de Rusio.
Hunahpu kaj Iŝbalanke
Post la venko, Hunahpu konvertiĝis en la Suno kaj Iŝbalanke en la Luno.
Friedrich Teutsch
Vivo
Friedrich Teutsch estis filo de Georg Daniel Teutsch, lernejestro kaj poste episkopo en Sighișoara. Post gimnazia eduko li studis teologion en Hajdelbergo, Leipzig kaj Berlino. Apud teologio li interesiĝis pri historio; kiel lia patro li unue iĝis instruisto. En 1896 li ricevis postenon kiel paroĥestro en Șura Mare; en 1899 episkopo Friedrich Müller igis lin vikario (vic-episkopo).
Komunumoj de Puy-de-Dôme
Jen listo de la 470 komunumoj de la franca departemento Puy-de-Dôme, laŭalfabete. (CAC) Kunurba komunumo de Clermont-Ferrand, kreita en 2000.
Friedrich Teutsch
Vivo
En 1903 Teutsch iĝis urba paroĥestro en Sibiu (tiam precipe germanlingva kaj protestantisma). Post la emeritiĝo de Müller en 1906 li iĝis elektita lia posteulo kiel episkopo de Transilvanio kaj restis en tiu ofico ĝis 1932.
Verkoj (elekto)
Teutsch eldonis pli ol 1300 publicaĵoj. Inter la pli grandaj verkoj jenas:
Flava monarkoĉetio
La Flava monarkoĉetio (Erythrocercus holochlorus) estas afrotropisa specio de genro de birdoj enmetitaj foje en la familio de Monarkedoj foje en tiu de la Ĉetiedoj, kie ĝi estus proksime de aziaj genroj, dum tiukaze temas pri genro de Afriko. Temus pri longvostaj birdoj, dum la proksimaj genroj Tesia aŭ Urosphena estas tre mallongvostaj birdoj.