cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mazurek Dąbrowskiego
Signifo kaj analizo de la himno
Post la 3-a dispartigo tre multaj polaj soldatoj elmigris al Francio kaj Italio. En januaro 1797 generalo Jan Henryk Dąbrowski surbaze de kontrakto kun Transpadana Respubliko kaj interkonsentinte kun francoj, kreis Polajn Legiojn. En la himna rekantaĵo, kreita en julio 1797, la aŭtoro kaj kunkreinto de la Polaj Legioj en Italio esprimis esperon reveni al Pollando sub komando de generalo Dąbrowski.
La espero de legianoj reveni al la patrujo estis tamen ligita kun bataloj gvidataj de Napoleono Bonaparto kiu tiam ekvenkadis en norda Italio kaj kelkajn jarojn poste ekregis Francion.
La dua strofo (originale la tria) esprimas certecon, ke la soldatoj subtenataj de Bonaparto, irante de okcidento trans Varton kaj de sudo trans Vistulon, povus rekrei sendependan Pollandon.
La tria strofo (originale la dua) mencias Stefan Czarniecki - polan militestron dum tiel nomata Sveda diluvo dum la 17-a jarcento.
São Bento do Norte
São Bento do Norte estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1953, la municipo havas 3.658 loĝantojn.
Mazurek Dąbrowskiego
Mankantaj strofoj
Laŭ la kvara (originale) strofo la aŭtoro konsilas, ke la ĉefa kondiĉo defendi sin kontraŭ du plej gravaj okupantoj - Prusio (Germano) kaj Rusio (Moskvano) - estos tutnacia konkordo.
Laŭ la sesa (originale) strofo Józef Wybicki mencias Tadeusz Kościuszko venkintan dum la batalo de Racławice dum la insurekcio en 1794. Li ankaŭ diras pri Dia Providenco.
Pavo (konstelacio)
Pavo estas konstelacio de tera ĉielo.
Mazurek Dąbrowskiego
Leĝa regulo pri la himno
Laŭleĝan uzadon de la himno de Pola Respubliko regulas Leĝo pri blazono, koloroj, himno de Pola Respubliko kaj ŝtataj sigeloj de la. Ĝi diras, ke Mazurek Dąbrowskiego estas apud Blanka Aglo kaj blanka-ruĝa flago unu el la simboloj de la respubliko. Ĉiuj ŝtataj instancoj, organizoj kaj civitanoj de Pollando havas rajton kaj devon respekti kaj estimi la simbolojn. La himnon oni ludas precipe dum ŝtataj festoj kaj jubileoj. Dum publika prezento de la himno oni devas stari montrante sian estimon, viroj-nemilitistoj demetas ĉapojn kaj soldatoj kun ĉapoj, kiuj ne staras en organizita grupo, salutas per mano. Oni mallevas armeajn standardojn.
Interesaĵo
10.08.1940: Londona premiero de dokumenta filmo Jeszcze Polska nie zginęła, surbendigita en Francio kaj Norvegio kaj produktita en Ĉikago - en la pola kaj angla versioj Poland is not lost en Usono kaj Britio spektis ĝin ĉirkaŭ 1 miliono da personoj, en Argentino estis titolita Polonia Heroica.
Bayer
Bayer AG estas internacie aganta konzerno el la kemia industrio, kies ĉefa sidejo troviĝas en Leverkusen. La firmao estis fondita en 1863 kaj disvolviĝis en 1925 en la I.G. Farben. En 1951 ĝi estis denove fondita, en la jura formo de akcia kompanio.
La Bayer-konzerno havas nun 350 firmaojn kaj 110.200 dungitoj (30-an de junio 2006).
En la jaro 2006 Bayer AG gajnis nete 3,479 miliardojn da eŭroj kun enspezo de 28,956 miliardoj da eŭroj.
Listo de Bayer-fabrikoj
(kronologie laŭ konstruado)
Roudná
Roudná (Raudna) estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Tábor, en Sudbohemia regiono proksimume 5 km sude de Planá nad Lužnicí. En ĉi tie vivis. Okcidente de Roudná trafluas direkte al nordoriento rivero Lužnice. Roudná estas ankaŭ nomo de stacio sur fervojlinio Prago – České Budějovice.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1381.
Personecoj
Fine de sia vivo ĉi tie vivis kaj mortis Jindřich Kàan z Albestů.
Waxahachie
Waxahachie estas urbo en la subŝtato Teksaso de Usono. Ĝi estas la administra centro de la kantono Ellis, iom nordoriente de la geografia mezo de Teksaso. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn.
Arondismento Saint-Claude
La arondismento Saint-Claude (arrondissement de Saint-Claude) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Jura [], en la administra regiono Burgonjo-Franĉkonteo. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Saint-Claude. Komence de la jaro en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Kantonoj
La arondismento Saint-Claude ekde 2015 konsistas el la jenaj 5 kantonoj:
Antaŭ 2015, la arondismento konsistis el la jenaj 5 kantonoj :
Komunumoj
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)
Varese
Varese estas komunumo de Italio.
La rivero Olona fontas en la urbo Varese.
Schildwolde
Schildwolde [sĥildŬOLde] (groninge: Schewôl) estas vilaĝo en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen (Nederlando). Ĝi situas en la samdirekta daŭrigo de la vilaĝo Slochteren, sur la sama sablodorso. Schildwolde apartenas al al regiono Duurswold.
Moselle
Moselle estas unu el la departementoj de la franca regiono Grand Est. Ĝi etendiĝas sur kaj enhavas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Metz. La departemento havas sian nomon de la rivero Mozelo.
La departemento tute enhavas 729 komunumojn.
Geografio
Moselle havas landlimojn kun la departementoj Meurthe-et-Moselle kaj Bas-Rhin, sed ankaŭ kun Germanio kaj Luksemburgo.
Unua Prezidantaro
La Unua Prezidantaro (ankaŭ nomata Kvorumo de la Prezidantaro de la Eklezio aŭ simple la Prezidantaro) estas la reganta korpo de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Ĝi konsistas el la Prezidento de la Eklezio kaj ties konsilintoj. La nuna Unua Prezidantaro estas formata de la Prezidento de la Eklezio Thomas S. Monson kaj liaj du konsilintoj, Henry B. Eyring kaj Dieter F. Uchtdorf.
La konsilintoj estas kutime elektitaj inter la membroj de la Kvorumo de la Dek du Apostoloj, kvankam ekzistis esceptoj kiam la konsilintoj estis elektitaj el aliaj mormonaj institucioj.
Provinco El Tarf
El Tarf (arabe:  ولاية الطارف ), estas unu el la 48 provincoj de Alĝerio. El Tarf estas ĝia ĉefurbo. El Kala estas grava havenurbo de la provinco. La provinco etendiĝas sur 3.339 km² kaj havas 411.783 loĝantojn laŭ la censo de 2008.
Komputika Leksikono
La Komputika Leksikono de Sergio Pokrovskij estas Esperanto-fakvortaro pri komputiko. Ĝi enhavas indeksojn Esperantan kaj anglalingvan, Esperantajn klarigojn de la terminoj kaj tradukojn en la anglan kaj rusan, kaj iomete en aliajn lingvojn (precipe la germanan kaj francan). Ĝis nun publikiĝis 18 eldonoj en la interreto, el kiu nur la deka ankaŭ publikiĝis papere (en 1995; nun ne plu havebla).
Pro tiu ĉi verko la aŭtoro ricevis la OSIEK-premion de la Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj en 2008.
Enhavo
La vortaro enhavas 2649 terminojn. Precipe atentitaj estas la bazaj nocioj de teoria komputoscienco, diskreta matematiko, programado, personaj komputiloj, surtabla tipografio. Laŭeble la programada temaro estas prezentita en Paskalo (esperantigita Pascal), kaj la verko entenas priskribon de ĉiuj nocioj de tiu programlingvo.
Montbarrey (stacidomo)
Montbarrey estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Montbarrey, en departemento, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Kotri Akvobaraĵo
La Kotri Akvobaraĵo (en urdua: کوٹری بیراج) estas akvobaraĵo sur la rivero Induso inter Ĝamŝoro kaj Hajderabado en la provinco Sindo de Pakistano. Ĝi estas 915 m longa kaj havigas aldonajn akvoliveradojn por Karaĉi. Tiu akvobaraĵo estis finkompletigita en 1955. La Kotri akvobaraĵo estas uzata por kontrolo de akvofluo en Induso, por irigacio kaj inundokontrolo.
Montbarrey (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Dijon-Ville - Vallorbe (frontière) (850000).
Kotri Akvobaraĵo
Ĝi havas elflukapaciton de 24 800 kubaj metroj por sekundo. Ĝi estas pordo-kontrolita digotipa akvobaraĵo kun fermejo de navigado. La akvobaraĵo havas 44 platformojn, de po 18 metroj de larĝo. La maksimuma inundonivela alto de la Kotri akvobaraĵo estas 13.1 metroj. Ĝi nutras la kanalojn Fulleli, Pinyari, kaj Kalri Baghar.
25.44222°N, 68.31667°W
Provinco Minufija
Minufija respektive Al aŭ El Minufija (محافظة المنوفية, latinliterigo Muḥāfaẓat al-Minufiyya respektive Muhafazat al-Minufija, ankaŭ latinliterigita Menufija aŭ Monufija) estas provinco (respektive gubernio) de Egiptio. Laŭ la stato de la censo de 2006 ĝi havis loĝantojn. Administra centro estas la urbo Ŝibin al-Kaum.
La teritorio situas en la okcidenta parto de la Nildelto. La provinco limas norde je la provinco Garbija, oriente je la provinco Kaljubija, sude je la provinco 6-a de Oktobro kaj okcidente je la provinco Buhajra. En la provinca ĉefurbo ankaŭ situas la ĉefaj konstruaĵoj de la Minufija-Universitato.
Taro Ichiki
Taro Ichiki (一木 太郎, n. ) estas japana futbalisto.
Provinco Minufija
Ambaŭ lastaj ŝtataj prezidantoj de Egiptio, Anwar al-Sadat (1918-1981) kaj Muhamad Hosni Mubarak (naskiĝis en 1928), naskiĝis en la provinco.
Taro Ichiki
Li futbalis ĉe Verdy Kawasaki.
12553 Aaronritter
12553 Aaronritter estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Oszkár Kaufmann
KAUFMANN Oszkár estis hungara arkitekto naskiĝinta en Újszentanna la 2-an de februaro 1873 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de septembro 1956.
Kariero
Inter 1900 kaj 1933 li laboris en Berlino. En 1933 li elmigris Palestinon. Inter 1939 kaj 1941 li vivis en Bukareŝto, poste en Budapeŝto.
Sándor Asztalos (ĵurnalisto)
ASZTALOS Sándor [astaloŝ] (naskiĝis en Nagyvárad la 31-an de aŭgusto 1890, mortis en Budapest la 14-an de aŭgusto 1959) estis rumanuja hungara ĵurnalisto kaj verkisto.
Biografio
Li estis privatoficisto, poste en 1918 redaktoro de la Nagyváradi Munkás Újság. Mallongtempe li estis ĵurnalisto en Kluĵo, ekde 1924 kunulredaktoro de la gazeto Temesvári Hírlap. Li redaktis en 1930–32 A Nap, en 1933 la semajngazeton A Világ. En 1948 li translokiĝis Hungarujon.
(19941) 1981 ES24
(19941) 1981 ES24 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, proksime de Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Riccardo Scamarcio
Riccardo Dario SCAMARCIO (la 13-an de novembro 1979 en Trano) estas itala kina, televida kaj teatra aktoro.
Kariero
Riccardo Scamarcio estis naskita en familion de pentristoj. Li studis aktoradon en Romo kaj en 2000 unuafoje partoprenis en televidserio. En 2004, Riccardo Scamarcio ludis ĉefrolon en la filmo Three Steps Over Heaven" kaj akiris grandan popularecon precipe inter la junaj italoj, kiuj vidis lin kiel seksa simbolo.
En 2005 li ludis en la filmo de Fausto Paravidino kaj ludis en la krimdramo Romanzo Criminale reĝisorita de Michael Placido.
Poste Scamarcho estis fotita por aliaj filmoj kaj televidserioj. Plurfoje li estis nomumita por premioj por sia aktorado. En 2004 kaj 2018 li estis nomumita por la Itala Kinopremio por Flankaktoro.
En 2015, li rolis kiel duoblulo en la brita drama mini-serio The Spy from London kreita fare de Tom Rob Smith por la BBC.
En 2018 li ĉefrolis en la itala suspensfilmo La Nevidebla Atestanto, kiu baziĝas sur la hispana filmo de 2016 - Contratiempo. Poste ĉi-jare li ankaŭ interpretis la rolulon de Federico en la usona suspensfilmo The House kun Aaron Paul, kaj la rolon de grafo Fusco en la brita BBC mini-serio The Woman in White, adapto de la romano de la sama nomo de Wilkie Collins.
En 2019, li ludis la rolon de Santino D'Antonio denove en la filmo John Wick 3. En la sama jaro li ĉefrolis la ĉefan rolon en la franc-itala drama filmo The Ruthless.
En 2021 li ludis en la argentina televidserio Mardonna: A Blessed Dream de Prime Video; pri la argentina futbalisto Diego Maradona. Scamarcio interpretis la rolulon de la itala mafiulo Luigi Giuliano, kiu estis konata pro sia nokta vivo kaj asociado kun la fama futbalisto. En la sama jaro, li ludis en la romantika drama filmo L'ultimo Paradiso (The Last Paradiso) de direktoro Rocco Riccardoli, kaj ankaŭ ĉefrolis en la drama filmo Three Floors reĝisorita de Nenny Moretti surbaze de la samnoma romano de la israela verkisto Eshkol Nebo. En la sama jaro, li ludis malgrandan rolon en la drama filmo A Good Education kiel Raffaello; la filmo baziĝas sur samnoma romano de la verkisto Eduardo Alvinti.
En 2023 li partoprenis en la filmo de Kenneth Branagh A Haunting in Venice bazita sur la intrigo de la libro The Mystery of the Party Murder de Agatha Christie kaj funkcias kiel daŭrigo de la filmoj Murdo ĉe la Orient-ekspreso (Murder on the Orient Express, 2017) kaj Morto sur Nilo (Death on the Nile, 2022).
Krom filmoj, li ludas sur teatraj scenejoj, partoprenas en filmetoj kaj eĉ fondis produktentreprenon.
En novembro 2021, li komencis geamiki kun la aktorino Benedetta Porcaroli, kiu estas 19 jarojn pli juna ol li.
Obersüßbach
Obersüßbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Landshut kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La komunumo apartenas al administra komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Furth.
Kantono Ellis (Teksaso)
La kantono Ellis situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefurbo nomiĝas Waxahachie.
Araranguá
Araranguá /araran'gŭa/ estas marborda urbo kaj municipo de la subŝtato Sankta Katarino de Brazilo, borde de la rivero Araranguá. Ĝi fondiĝis la. Ĝi havas 57.119 loĝantojn (2007).
Rugbeo 7
Rugbeo 7 aŭ ragbeo sepopa (kelkfoje 7-opa rugbeo, rugbio 7, rugby sevens ktp.) estas nomo de kelkaj piedpilkaj sportoj, kiuj naskiĝis en Skotlando en la urbo Melrose. Ĝi estas tipo de rugbeo, ke estas tre populara en multaj lokoj de la mondo. Rugbeo 7 estas populara en Anglio, Skotlando, Nov-Zelando, Kenjo, Samoo, Tongo, Fiĝioj, Aŭstralio kaj Honkongo.
Lognes
Lognes estas franca komunumo, lokita en la departemento Seine-et-Marne kaj en la regiono Francilio.
En 2015 ĝi havis loĝantojn, kiujn oni kutime nomas Lognots.
Provinco Tisemsilt
Tisemsilt (arabe: ولاية تسمسيلت ) estas unu el la 48 provincoj de Alĝerio, konata pro arbaro el kverkoj. Ĝia provinca ĉefurbo estas Tisemsilt. Aliaj gravaj lokoj estas Larbaa kaj Théniet-El-Had. La provinco havas 279 566 loĝantojn kaj etendiĝas sur 3 152 km².
Nord-Borneo
Norda Borneo estis protektorato de Britio sub administrado de la suverena "Brita Kompanio pri Norda Borneo" inter la jaroj 1882 kaj 1946. Post la Dua Mondmilito ĝi iĝis kronkolonio de Britio inter la jaroj 1882 kaj 1963, kaj tiutempe nomiĝis "Brita Norda Borneo". La teritorio konsistis el la nordorienta parto de la insulo Borneo. Ekde la jaro 1963, la areo apartenas al la ŝtato Malajzio kaj nun konsistigas ties subŝtaton Sabaho.
La Somera Olimpiko 1956 en Melburno estis la sola olimpika evento, en kiu partoprenis suverena teamo de sportistoj el Norda Borneo sub ties flago.
Normaj Libroj
La Normaj Libroj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj estas kvar libroj:
La Normaj Libroj estas printitaj kaj distribuitaj de la Mormona Eklezio en nomata Kvarobla Kombino
Varenna
Varenna (Varena, lombarde ) estas komunumo de Italio, situanta ĉe la lago de Como, fronte al Bellagio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Lecco [Leko]. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta Georgo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
La marbordo inter Mandello del Lario kaj Varenna estas konata kiel la "Costa d'Oro", konsiderata la plej bona, kun la plej bonaj vetercirkonstancoj kaj panorama vido de la Lago de Como. bordo de la Lago de Como.Pro sia graveco, la militoj por la konkero de tiu ĉi bordo de la Lago de Como estis multnombraj kaj se ili daŭris jardekojn, eĉ inter la armeoj de Milano kaj la Serenissima.
Najbaras la komunumoj Bellagio (CO), Esino Lario, Griante (CO), Lierna, Menaggio (CO), Oliveto Lario kaj Perledo.
Historio
Fiŝista vilaĝo en 769 en la Komunuma Epoko estis aliancita kun Milano, kaj militis kontraŭ Komo en 1126. En 1169 la komanoj detruis la Insulon Komacina, kaj la tieaj loĝantoj rifuĝis en Varenna, en kvartalo, de tiam nomata: Insula nova; Ankoraŭ nun la metiistoj de la urbo estas nomataj majstroj komacinaj (itale maestri comacini).
Ĉiujare oni memoras la alvenon de la komacinoj dum la festo de Sankta Johano: sabate kaj dimanĉe en la semajno de la 24 de junio, la lago estas lumigita per miloj da lumaghitt, flotantaj lumetoj en la akvoj de la lago.
Esperanto en Varenna
<fonto: L'Esperanto, revuo de IEF, la Itala Esperanto-Federacio, numero de julio-aŭgusto 1958>
17600 Dobřichovice
17600 Dobřichovice estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (distrikto Prago-oriento), nemalproksime de Prago.
La Longine
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lure (france arrondissement de Lure), la orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
DSL
DSL aŭ Digital Subscriber Line (cifereca abonantlineo) aŭ xDSL estas speciala protokolo por rapida datentranssendo tra kutima kabla telefona reto.
DSL-familio
Ekzistas pluraj normoj en la DSL-familio:
Borĵava
Borĵava (Боржава, Nagyborzsova, Boršava) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove, en municipo de Vari.
Situo
Borĵava situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, Ĉop-Vilok ĉefvojo kaj fervojo preteriras. Berehove troviĝas 11 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1213 en formo Borsoha. En 1556 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Nagyborzsova 762 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Nagyborzsova apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Beregszász, poste al Ĉeĥoslovakio, baldaŭe inter 1938-1945 rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Borĵava apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Borĵava 1485 da homoj, (1460 hungaroj).
13-a de decembro
La 13-a de decembro estas la 347-a tago de la jaro (la 348-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 18 tagoj restas.
Kosmetiko
Kosmetiko (el la greka: de la adjektivo ko·sme·ti·kós, la verbo ko·sméo, kiu signifas ordigi kaj el la substantivo kó·smos, kiu signifas ordigon aŭ ornamaĵon, kaj metafore mondon, universon) estas la arto higiene flegi kaj beligi la haŭton, la harojn kaj la dentojn.
13-a de decembro
Je la 13-a de decembro okazis, interalie:
Kosmetiko
Kosmetiko povas ankaŭ signifi kosmetikaĵon.
13-a de decembro
Tagoj de semajno
La 13-a de decembro estas (laŭ gregoria kalendaro):
Varzi
Varzi estas komunumo de Italio. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono de la komumo estas la Sankta Georgo, kies memortago, la 23-a de aprilo, sekve estas la komunuma festotago.
Skardu
Skardu (en urdua: سکردو‎, IPA: [skərduː]; en balta lingvo: སྐར་དོ་་) estas urbo en la regiono Gilgit-Baltilando de Pakistano, kaj servas kiel ĉefurbo de la distrikto Skardu. Skardu estas sur la valo Skardu 6 kilometrojn larĝa por 23 kilometroj longa, je la kunfluejo de la riveroj Induso kaj Ŝigar je alto de preskaŭ 2500 metroj. La urbo estas grava enirejo al la ok-miluloj de la proksima Karakorumo. La urbo estas ĉe la rivero Induso, kiu separas la Karakorumon disde Himalajo.
Nobuyuki Zaizen
Nobuyuki Zaizen (財前 宣之, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Verdy Kawasaki, Logroñés, Rijeka, Vegalta Sendai kaj Montedio Yamagata.
Niederlenz
Pri la komunumo
Niederlenz (prononcu nidəlenc) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4039 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Najbaraj komunumoj
Niederlenz limas en nordo al Möriken-Wildegg, en oriento kaj sudo al Lencburgo, kaj en okcidento al Rupperswil.
Geografio
Niederlenz situas en la suba parto de la valo Seetal ambaŭflanke de la rivero Aabach rekte norde de la distriktĉefurbo Lencburgo. La rivero Aabach, kiu dum mezepoko nomiĝis Lenzbach, nur kelkcentmetrojn post norde de la komunuma limo alfluas al Bünz, kiu siavice tricentmetrojn pli norde alfluas al Aro.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,31 km², de kiuj 0,85 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,43 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 430 m s.m. ĉe la suda limo de la komunumo al Lencburgo, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 355 m s.m., kie la rivero Aabach pasas la limon al Möriken-Wildegg.
Trafiko
Niederlenz enstas konektita al la publika trafikreto per buslinoj de la urba transportentrepreno de Lencburgo al la stacidomoj de Lencburgo, Wildegg kaj Mägenwil.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de 26 de Brugg tra Lencburgo al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas en Lencburgo sudoriente de la vilaĝo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Niederlenz datiĝas el la jaro 1261 kiel Nider-Lenz.
Puster-Valo
La Puster-Valo (Pustertal; Val Pusteria) estas valo, kiu troviĝas en la Alpoj kaj direktiĝas orientokcidenten inter Lienz en Tirolo (Aŭstrio) kaj Mühlbach proksime de Brixen en Sudtirolo (Italio). La municipoj de la itala parto de la Puster-Valo konsistigas la distrikton de Puster-Valo.
Banko de Estonio
La Banko de Estonio (Eesti Pank) estas la centra banko de la Respubliko Estonio.
Niederlenz
Historio
La Habsburgoj aĉetis la regionon de Niederlenz en la jaro 1291 de la Monaĥejo Murbach. La unua dokumenta mencio pri la ekzisto de vilaĝa setlejo en Niederlenz, kiu ekzistis aparte de la urbo Lencburgo datiĝas el la jaro 1480.
Puster-Valo
La valo
..
Bovisto (konstelacio)
La Bovisto (Bootes, Arctophylax) estas konstelacio en la norda duonsfero de la tera ĉielo.
Niederlenz
Historio
En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Niederlenz fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Niederlenz ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio apartenis al la tribunala distrikto de Rupperswil en la voktejo Lencburgo.
Banko de Estonio
Historio
La nacian bankon fondis la provizora registaro de la Respubliko Estonio la 24-an de februaro 1991, ekzakte jaron post proklamo de la ŝtata sendependeco de Estonio. Ekde la jaro 1921 la Banko de Estonio produktis kaj cirkuligis la nacian valuton estona marko. Ĝi kadre de valuta reformo de la 1-a de januaro 1928 anstataŭiĝis per la estona krono. Tiu nova valuto komence je kurzo 1:1 ligiĝis al la sveda krono (= 0,403226 gramoj da oro). En 1933 la estona krono perdis 35 procentaĵojn de sia valoro kaj ligiĝis al la brita pundo je fiksa kurzo de 1 brita pundo = 18,35 estonaj kronoj.
Bovisto (konstelacio)
Ĝi situas inter la Norda Krono kaj la Berenica Hararo. La bovisto tenas falĉileton aŭ kondukŝnurojn de la Ĉashundoj en sia maldekstra mano. Li rigardas la Grandan Ursinon. Iuj opinias, ke li zorgas pri ĝi. Sube kuŝas la Virgulino, verŝajne patrino de Philomelos, ĉar oni diras ke tiu konstelacio reprezentas Demetran.
DTB
La vorto havas plurajn signifojn:
Banko de Estonio
Historio
Kiam Estonio kiel la du aliaj ŝtatoj de Baltio perforte okupiĝis pere de la Ruĝa Armeo de Sovetunio en junio 1940, la Banko de Estonio estis ŝtatigita. Kiel ŝtata banko de la Estona SSR ĝi sub strikta kontrolo de la sovetuniaj regantoj en Moskvo oficialigis la sovetunian rublon kiel sola valuto en Estonio. La ŝanĝokurzo fiksiĝis - je forta malavantaĝo de la estonoj - je 1 estona krono : 1,25 rubloj.
Mallonge antaŭ la sendependiĝo de Estonio el la sovetunia ŝtatego, la 15-an de decembro 1989 estis decidite restarigi la Bankon de Estonio la 1-an de januaro 1990. La 28-an de decembro 1989 elvalidis banka leĝo de la Respubliko Estonio (Eesti Vabariigi Pangaseadus). La 15-an de marto 1990 akceptiĝis la banka statuto kaj la Banko de Estonio reeklaboris.
La 20-an de junio 1992 ekvalidis estona valuta reformo, kiu malligis Estonion el la "rublozono" kaj reoficialigis la malnovnoman novan valuton estona krono (EEK). Tiu valuto ligiĝis al la germana marko (DEM) je fiksa kurzo de 8 EEK : 1 DEM. La fiksigo de la valutaj kurzoj ene de Eŭropa Unio la 31-an de decembro 1998 signifas, ke de tiam la fiksa kurzo estas 1 Eŭro : 15,6466 EEK. Neoficiale do la Eŭro fakte jam de la jaro 1999 estas la valuto de Estonio.
La 1-an de majo 2004 la banko membriĝis en la Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj. Ekde la 27-a de junio 2004 Estonio kaj sia centra banko membras en la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II.
Per la aliĝo de Estonio al la Eŭropa Unio la 1-an de majo 2004, decida celo de la estona registaro vortumiĝis laŭeble baldaŭa enkonduko de la eŭropa valuto Eŭro. La 15-an de decembro 2004 prezentiĝis la dezajno de la estontaj estonaj eŭro-moneroj. La 1-an de januaro 2011 en Estonio enkondukiĝis la valuto Eŭro kiel sola leĝa pagilo.
Taskoj
La banko nuntempe plenumas ĉiujn funkciojn de moderna centra banko. Inter tiuj taskoj estas la la mona kaj valuta politiko, la cirkuligo de la estona krono kaj ekde la jaro 2011 la estonaj eŭro-moneroj, la supervido de la komercaj bankoj en Estonio, la garantiado de funkcia financa trafiko en Estonio kaj la stabiligo de la estona financa sistemo. La bankan agado difinas la "leĝo pri la Banko de Estonio" (Eesti Panga Seadus).
Bovisto (konstelacio)
Mitologio
Laŭ la helena mitologio, Demetra kaj Jasion amoris ekstere en senkultivejo dum la geedziĝfesto de Kadmo kaj Harmonio. Sekve Demeter naskis Philomelos-on.
Banko de Estonio
Organiziĝo
Supera organo de la Banko de Estonio estas la centra banka konsilio (Eesti Panga Nõukogu) kun prezidanto kaj ok pliaj membroj. La bankon gvidas estraro konsistanta el la banka prezidanto ka jtri vicprezidantoj.
Bovisto (konstelacio)
Mitologio
Tiu konstelacio iĝis la Bovisto.
Champagnole (stacidomo)
Champagnole estas franca stacidomo sur linio Andelot-en-Montagne -, situanta en Champagnole, en departemento , regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Reformacio
La reformacio (ankaŭ majuskle) aŭ Protestanta Reformado aŭ Eŭropa Reformacio estis eklezidisigo de la okcidenta kristanismo deĉenigita dum la 16-a jarcento tempe de la papo Leono la 10a. Tiam, pluraj religiuloj, pensistoj kaj politikistoj intencis krei profundan kaj ĝeneralan ŝanĝon en la moroj kaj agadoj de la Katolika Eklezio en la Okcidenta Eŭropo, speciale rilate al la papaj pretendoj pri la kontrolado de la tuta kristana komunumo. Ĉi tiu religia movado poste estos konata kiel Protestanta Reformacio, ĉar ĝi estis intenco reformi la kristanan eklezion serĉante la revigliĝon de la primitiva kristanismo kaj kiu estis politike subtenata de aro da gravaj princoj kaj reĝoj kiuj "protestis" kontraŭ decido de ilia imperiestro.
Puster-Valo
La valo
La Puster-Valo situas en la okcidenta parto de la periadriatika junto, kiu apartigas la sudajn kalkoŝtonajn Alpojn de la centraj Alpoj. Akvo de la malalta parto de la valo defluas okcidenten al la Adriatiko per la rivero Adiĝo. Akvo de la alta parto defluas orienten al Nigra Maro per la Danubo. La akvodislimo situas en ebena talvego, la kampo de Toblach (germane:Toblacher Feld). La rivero Rienz fluas okcidenten tra la valo kaj la rivero Drau fluas orienten en orientan Tirolon. La orienta parto de la valo estas nomita la Alta Puster-Valo (germane: Hochpustertal; itale: Alta Val Pusteria).
Niederlenz
Historio
Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Niederlenz fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.
Puster-Valo
La valo
La landlimo inter Italio kaj Aŭstrio troviĝas 6 kilometrojn orienten de la akvodislimo inter la vilaĝoj de Innichen kaj Sillian.
Oriente de Sillian, la Puster-Valo forlasas la peradriatikan junton kaj turniĝas nordorienten direktiĝanta al Lienz.
La vilaĝoj de la Puster-Valo situas inter 750 kaj 1180 metroj super marnivelo. La plej gravaj el tiuj vilaĝoj en la okcidenta valo estas Toblach, Welsberg-Taisten, Olang kaj Bruneck. Ĉi-lasta estas sufiĉe granda urbeto kaj funkcias kiel administra centro de la itala parto de la valo. La plej gravaj vilaĝoj en la orienta valo estas Innichen, Sillian kaj Mittewald.
La Distrikto Puster-Valo
La distrikto Puster-Valo (Bezirksgemeinschaft Pustertal; Comprensorio della Val Pusteria) estis fondita en 1969 per la kuniĝo de 26 municipoj. Ĝia tuta areo egalas al kaj ĝiaj loĝantoj sumiĝas je. Ĝia ĉefa urbo estas Bruneck. Laŭ la censo de 2001, procentoj de la loĝantoj de la valo parolas la germanan,  procentoj la ladinan kaj  procentoj la italan kiel gepatran lingvon.
La sekvantaj municipoj estas parto de la Distrikto de Puster-Valo:
Reformacio
Ĉi tiu movado havis siajn radikojn en elementoj de la katolika tradicio de la Mezepoko, kiel la movado de la Devotio Moderna en Germanio kaj Nederlando, kiu estis kontraŭeklezia laika pieco centrita en la figuro de Kristo. Krome, la dua generacio de la humanismo sekvis ĝin konsiderinde. Ĝi komenciĝis per la predikado de la aŭgustena katolika pastro Marteno Lutero, kiu reviziis la mezepokajn doktrinojn laŭ la kriterio de la Sanktaj Skribaĵoj. En 1517 li publikigis siajn Naŭdek kvin tezojn kontraŭ la indulgencoj. Ĉefe, li malakceptis la kompleksan sakramentan sistemon de la mezepoka Romkatolika Eklezio, kiu permesis kaj justigis troigojn kiel la "vendado de indulgencoj", laŭ Lutero, vera forkapto de la Evangelio, kiu devus esti libere predikata, ne vendata. Li insistis, ke la papo ne havas aŭtoritaton super la purgatorio kaj ke la katolika doktrino de la meritoj de la sanktuloj ne havas bazon en la evangelioj. Tiuj atakoj ampleksiĝis por kovri multajn el la katolikaj doktrinoj kaj praktikoj. Lutero estis ekskomunikita de la papo Leono la 10-a en Januaro 1521. La Dieto de Worms de Majo 1521 kondamnis Luteron kaj oficiale malpermesis, ke civitanoj de la Sankta Romia Imperio defendu aŭ disvastigu liajn ideojn. Lutero survivis, post esti deklarita eksterleĝulo, pro la protektado de la princelektisto Frederiko la Saĝulo. Ĝenerale, la Reformaciistoj argumentis, ke la savo estas kompleta statuso bazita sur nur la fido en Jesuo kaj ne procezo kiu postulas bonajn farojn, kiel en la katolika rigardo. Ŝlosilaj okazaĵoj de la Reformacio estis: la menciita Dieto de Worms (1521), la kreado de la luterana Duklando Prusujo (1525), la Angla Reformacio (1529 antaŭen), la katolika Koncilio de Trento (1545–63), la Paco de Aŭgsburgo (1555), la ekskomuniko de Elizabeto la 1-a (1570), la Edikto de Nantes (1598) kaj la Paco de Vestfalio (1648). La Kontraŭreformacio, nomita ankaŭ la Katolika Reformacio aŭ la Katolika Revivado, estis la periodo de katolikaj reformoj iniciatitaj reage al la Protestanta Reformacio. La fino de la Reformacia epoko estas disputata.
La Protestanta Reformacio dependis de la subteno de kelkaj civilaj aŭtoritatoj por la reformado de kristanaj eklezioj je ŝtata nivelo (poste "naciaj eklezioj"). La grandaj reprezentantoj de la Reformacio estis Marteno Lutero, Huldrych Zwingli kaj Johano Kalvino. La reformacia movado ene de Germanio diversiĝis preskaŭ tuje, kaj aliaj reformaj klopodoj leviĝis sendepende el Lutero. La plej grandaj grupoj estis ja la luteranoj kaj kalvinistoj (aŭ reformaciaj); luteranaj eklezioj estis fonditaj ĉefe en Germanio, Baltio kaj Skandinavio, dum reformaciaj eklezioj estis fonditaj ankaŭ en Francio, Svisio, Hungario, Nederlando kaj Skotlando. La nova movado influis ankaŭ super la Eklezio de Anglio decide post 1547 dum la regado de Eduardo la 6-a kaj Elizabeto la 1-a, kvankam la nacia eklezio sendependiĝis sub la reĝo Henriko la 8-a komence de la 1530-aj jaroj pro politikaj tialoj pli ol pro religiaj tialoj. Estis ankaŭ reformaciaj movadoj tra tuta kontinenta Eŭropo konataj ĝenerale kiel Radikala Reformacio kio konsistis el Anabaptismo, Moravianoj, kaj aliaj pietismaj movadoj.
Kvankam la kerna tialaro malantaŭ tiuj ŝanĝoj estis teologia, multaj aliaj faktoroj ludis gravan parton, inklude la ekon de naciismo, la okcidenta skismo kiu eroziis la popolan fidon pri la papeco, la koruptado de ekleziularo, kaj la novaj instruoj de la Renesanco kiuj pridiskutis multon el la tradicia pensaro. Je teknologia nivelo la invento de la presmaŝino fare de Johano Gutenbergo iĝis tre grava en tio ke havigis la rimedojn por la rapida dissemado de novaj ideoj partikulare en naciaj lingvoj, disde latino.
Champagnole (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Listo de mortokondamnitoj pro herezo
Listo de kondamnitoj pro herezo, en kiu estas entenataj personoj ŝtiparumitaj aŭ ekzekutitaj aŭ simple mortokondamnitaj iniciate de la diversaj kristanaj konfesioj, post kondamno pro herezo. En ĝi ne inkluziviĝas personoj bruligitaj pro aliaj krimoj, kiel, ekzemple, en la Ĉasado de la sorĉistinoj. Notindas ankaŭ ke kelkaj de tiuj viktimoj estis ŝtiparumitaj pro politikaj motivoj dum la akuzoj pri herezo estis simplaj oficialaj ŝajnigoj, kiel okazis por Quirinus Kuhlmann, Jacques de Molay kaj Johana de Arko. Aldonindas ke ĉiam la kondamnoj kaj ekzekutoj okazis pro ordono de la Inkvizicio. Krome tiu listo nombras personojn kondamnitajn pro herezo sed ne ekzekutitajn. Listo, do, en evoluo.
Trikilo
La trikilo estas eta stango kun difinita longo, kiu estas uzata por trikado. Trikiloj havas pinton unufine kaj ordinare kapeton alifine.
Listo de mortokondamnitoj pro herezo
Personoj kondamnitaj de la Katolika Eklezio
Ĉi tie “katolika eklezio” signifas: Katolika Eklezio antaŭ aŭ post la protestanta Reformacio (1517). La dato helpu distingi.
Trikilo
Trikiloj kutime estas dikaj inter 2 kaj 25 mm.
Nadel
Champagnole (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Andelot-en-Montagne - La Cluse (878000).
Reformacio
La Romkatolika Eklezio reagis per Kontraŭreformacio iniciatita de la Koncilio de Trento. Multe pli malfacila laboro por kontraŭbatali protestantismon estis farita de la bone organizita nova ordo de Jezuitoj. Ĝenerale, Norda Eŭropo, kun la escepto de plej el Irlando, venis sub la influo de protestantismo. Suda Eŭropo restis romkatolika, dum Centra Eŭropo estis loko de akra konflikto, finante en la Tridekjara milito, kio lasis ĝin amase detruita.
La protestantismo iĝis la tria plej granda branĉo de la kristanismo, kun aro da kredantoj kun pli da 500 milionoj kaj kiu dum la 20a jarcento rapide ĵus etendiĝis al Latinameriko, Azio kaj Afriko.
Teologia enkonduko
La Reformacio komenciĝis kiel provo reformi la doktrinojn de la Romkatolika Eklezio, realigita de okcidenteŭropaj katolikoj kiuj kontraŭstaris kion ili perceptis kiel malveraj doktrinoj kaj ekleziaj eraroj, ĉefe la instruado kaj la vendado de indulgencoj, kaj baraterio, nome la lokado kaj aĉetado de klerikalaj oficejoj, ke la reformaciantoj vidis kiel signoj de la ĉiea koruptado de la hierarkio de la eklezio, kiu inkluzivis la papon.
Cetere, la reformaciantoj baldaŭ malkonsentis inter ili mem kaj disigis sian movadon laŭ doktrinaj diferencoj: unue inter Lutero kaj Zvinglo, poste inter Lutero kaj Kalvino, sekve tio establis diversajn protestantajn ekleziojn, kiel ekzemple la Luterana Eklezio, la Reformita Eklezio, la Kalvina Eklezio, kaj la Presbitera Eklezio. Aliloke, la religia reformado kaŭzis procezojn, kaj la efikoj estis malsamaj. Anglikanismo ekestis en Anglio kun la Angla Reformacio, kaj la plej multaj protestantaj eklezioj venas de la germanaj denominacioj. La reformaciantoj ankaŭ akcelis la evoluon de la Katolika Kontraŭreformacio fare de la Romkatolika Eklezio, kiel reago. La Reformacio ankaŭ estas konata kiel Germana Reformacio, Protestanta Revolucio kaj Protestanta Tumulto.
Praprotestantismo
John Wycliffe pridubis la privilegian statuson de la pastraro kiu estis plifirmiginta sian povan rolon en Anglio kaj la lukson kaj pompon de la lokaj paroĥejoj kaj iliajn ceremoniojn. Li estis tiukadre karakterizita kiel "vespera stelo" de skolastikismo kaj la "matena stelo" aŭ stella matutina de la Angla Reformacio. En 1374, Katarina de Sieno ekveturis kun siaj sekvantoj tra norda kaj centra Italio postulante reformon de la pastraro kaj konsilante homojn, ke pento kaj renovigo devas esti farita pere de "la totala amo al Dio." Ŝi entreprenis longan korespondadon kun la papo Gregorio la 11-a, al kiu petis reformi la pastraron kaj la administradon de la Papajn Ŝtatojn. La plej malnovaj Protestantaj eklezioj, kiel la Moravia Eklezio, datas siajn originojn de Jan Hus (Johano Huss) komence de la 15-a jarcento.
Ĉiuj ĉefaj protestantoj ĝenerale datigas sian doktrinan apartigon de la Romkatolika Eklezio ekde la 16-a jarcento, foje nomata Magistrata Reformacio, ĉar la regantaj magistratoj apogis ilin. Male al la Radikala Reformacio, kiun la ŝtato ne subtenis. Pli malnovaj protestantaj eklezioj, kiel ekzemple la Unitas Fratrum (Unuiĝo de fratoj), Moravaj fratoj (bohemaj fratoj) datigas siajn originojn en la 15-a jarcento en la epoko de Jan Hus. Ĉar ĝi estis gvidita de bohemia nobela plimulto, kaj estis rekonita, portempe, de la paktoj de Bazelo, la Husa Reformacio estis la unua Magistrata Reformacio de Eŭropo. Cent jarojn poste, en Germanio la protestoj erupciis samtempe, dum sub minaco de islama otomana invado, kiu aparte distris la germanajn princojn respondecajn por la armea defendo.
Oftaj faktoroj kiuj ludis gravan rolon dum la Reformacio kaj la Kontraŭreformacio estis la apero de la presmaŝino de moveblaj tipoj, naciismo, simonio, la nomumo de kardinal-nepoj, kaj aliaj koruptaĵoj de la Roma kurio kaj de aliaj ekleziaj hierarkioj, la efiko de humanismo, la novaj instruoj de la Renesanco kontraŭ Skolastikismo, kaj la papa skismo kiu eroziis la fidelecon al la Papeco. Maltrankvileco dum la Granda skismo de la Okcidenta Kristanaro (1378–1416) okazigis militojn inter princoj, ribelojn de kamparanoj, kaj disvastigis la debaton pri la koruptado en la Eklezio, speciale fare de John Wycliffe en la Oksforda Universitato kaj de Jan Hus en la Universitato de Karolo de Prago. Nova naciismo ankaŭ defiis la relative internaciistan mezepokan mondon.
Hus objektis kontraŭ kelkaj el la praktikoj de la Romkatolila Eklezio kaj sopiris revenigi la eklezion en Bohemio kaj Moravio al pli fruaj praktikoj: liturgio en la lingvo de la popolo (t.e. ĉeĥa), ricevo de la komunio en ambaŭ materialoj (pano kaj vino — tio estas, en Latino, communio sub utraque specie), edziĝo de pastroj, kaj nuligo de la konceptoj de indulgencoj kaj de la purgatorio. Kelkaj el tiuj, kiel la uzado de loka lingvo kiel la liturgia lingvo, estis aprobitaj de la papo tiom frue kiom jam en la 9-a jarcento.
La Romkatolika Eklezio oficiale finis tiun debaton ĉe la Koncilio de Konstanco (1414-1417). La konklavo kondamnis Jan Hus, kiu estis ekzekutita per bruligado malgraŭ promeso de paspermeso. Wycliffe estis postmorte bruligita en 1428 kiel herezulo. La Koncilio de Konstanco konfirmis kaj fortigis la tradician mezepokan koncepton de la eklezio kaj la imperio. Ĝi ne traktis la naciajn streĉitecojn, aŭ la teologiajn streĉitecojn kiuj estis perturbaj dum la antaŭa jarcento. La koncilio ne povis malhelpi skismon kaj la Husmilitojn en Bohemio.
Marteno Lutero estis ŝokita pro la korupto de la pastraro vojaĝinte al Romo en 1510. Siksto la 4-a (1471-1484) estis la unua papo kiu altrudis licencon pri bordeloj kaj specialan imposton por pastroj kiuj konservis amantinon. Li ankaŭ establis la praktikon de vendado de indulgencoj por la mortintoj, tiel establante praktike senfinan fonton de enspezo kun reto de agentoj tra tuta Eŭropo. La papo Aleksandro la 6-a (1492-1503) estis unu el la plej polemikaj el la papoj de la Renesanco. Li generis sep gefilojn, inkluzive de Lukrecia kaj Cezaro Borgia, de almenaŭ du amantinoj. Dek kvar jarojn post lia morto, la korupteco de la papa institucio instigis Martenon Luteron por surmurigi resumon de siaj plendoj ĉe la pordo de preĝejo en Germanio kaj lanĉi la Reformacion.
Nombraj teologoj ĉefe en la Sankta Romia Imperio predikis reformaciajn ideojn jam en la 1510-aj jaroj, mallonge antaŭ aŭ samtempe kun Lutero, kiel Christoph Schappeler en Memmingen (tiom frue kiom en 1513).
Magistrata Reformacio
La Reformacio estas kutime datita en la 31an de Oktobro 1517 en Vitenbergo, Saksio, kiam Lutero sendis siajn Naŭdek kvin Tezoj pri la Potenco kaj Efikeco de la Indulgencoj al la Ĉefepiskopo de Majenco. Tiuj tezoj debatis kaj kritikis la Eklezion kaj la Papecon, sed koncentriĝis al la vendado de la indulgencoj kaj al la doktrino pri la purgatorio, la partikulara juĝo, kaj la aŭtoritato de la papo. En la periodo 1517–1521 li verkis pri la adorado al la Virgulino Mario, kaj pri la interveno de kaj adorado al la sanktuloj, la sakramentoj, la deviga pastra fraŭleco, kaj poste denove pri la aŭtoritato de la papo, la eklezia juro, la cenzuro kaj la ekskomuniko, la rolo de la ŝtataj regantoj en religiaj aferoj, la rilatoj inter kristanismo kaj juro, bonfarado, kaj monaĥismo. Kelkaj monaĥinoj, kiel Katharina von Bora kaj Ursula de Munsterberg, lasis la monaĥinan vivon, kiam ili akceptis la Reformacion, sed aliaj ordenoj adoptis la Reformacion, ĉar Luteranoj plue havas ankoraŭ monaĥejojn. Kontraste, Reformaciitaj areoj tipe malekleziigis la monaheĵajn propraĵojn.
Kaj reformaciistoj kaj iliaj opoziciantoj faris etendan uzadon de malmultekostaj broŝuroj same kiel de popollingvaj Biblioj uzante la relative novan presmaŝinon, kaj tiel estis rapida movado de ambaŭ tendencoj kaj de iliaj dokumentoj. Magdalena Heymair presis pedagogiajn verkojn por instruis al infanoj Bibliajn historiojn. Paralele al okazaĵoj en Germanio, ekis movado en Svisio sub estreco de Huldrych Zwingli. Tiuj du movadoj rapide interkonsentis pri plej al aferoj, sed kelkaj nesolvitaj diferencoj tenis ilin separataj. Kelkaj sekvantoj de Zwingli kredis, ke la Reformacio estis tro konservema, kaj trasnlokiĝis sendepende al pli radikalaj sintenoj, kelkaj el kiuj survivas nuntempe inter Anabaptistoj.
Post tiu unua etapo de la Reformacio, posta la ekskomuniko de Lutero per la buleo Decet Romanum Pontificem kaj la kondamno al liaj sekvantoj pere de la ediktoj de 1521 de la Dieto de Worms, la verkaro de Johano Kalvino estis influaj por establi izolan interkonsenton inter kelkaj eklezioj de Svisio, Skotio, Hungario, Germanio kaj aliloke.
Kvankam la Germana Kamparana Milito de 1524–1525 startis kiel protesto kontraŭ impostado kaj koruptado kiel montriĝis en la "Dekdu Artikoloj", ties estro Thomas Müntzer donis al ĝi radikalan reformacian karakteron. Ĝi forbalais tra la princlandoj Bavario, Turingio kaj Svabio, inklude ĉe la Nigra Truparo de Florian Geier, kavaliro el Giebelstadt kiu aliĝis al kamparanoj en la ĝenerala insurekcio kontraŭ la katolika hierarkio. Reage al informoj pri la detruado kaj perfortado, Lutero kondamnis la ribelon en verkoj kiel Wider die Mordischen und Reubischen Rotten der Bawren (Kontraŭ la murdaj, ŝtelaj hordoj de kamparanoj); Ankaŭ Zwingli kaj la aliancano de Lutero Philipp Melanchthon ne justigis la ribelon. Ĉirkaŭ 100 000 kamparanoj estis mortigitaj fine de la milito.
Radikala Reformacio
La Radikala Reformacio estis reago al kio estas supozata koruptado kaj en la Romkatolika Eklezio kaj la etenda magistrata protestanta movado kondukita de Marteno Lutero kaj multaj aliaj. Komencite en Germanio kaj Svisio en la 16a jarcento, la Radikala Reformacio naskis multajn radikalajn protestantajn grupojn tra Eŭropo. La termino kovras kaj Radikalajn Reformaciistojn kiaj Thomas Müntzer, Andreas Karlstadt, grupojn kiaj la profetoj de Zwickau kaj Anabaptistoj kiaj la Huteranoj kaj Menonitoj.
Alfabeteco
La Reformacio estis venko de alfabeteco kaj de la disvastigo de la nova presmaŝino de moveblaj tipoj. Kvankam la emfazo de la Reformacio al la kutimo de Protestantoj por legi la Skribaĵojn estis faktoro en la disvolvigo de la alfabeteco, ankaŭ la efiko mempresi, la pli ampleksa disponeblo de presitaj verkoj je pli malmultekosta prezo, kaj la pliiĝanta fokuso al edukado kaj lernado kiel ŝlosilaj faktoroj por akiri enspezigan postenon, estis gravaj kontribuaj faktoroj. La traduko de la Biblio al la germana fare de Lutero en 1534 estis grava historia momento en la etendo de la alfabeteco, kaj stimulatis ankaŭ la presadon kaj distribuadon de religiaj libroj kaj broŝuroj. El 1517 antaŭen, religiaj broŝuroj inundis Germanion kaj multon de Eŭropo. En la unua jardeko de la Reformacio, la mesaĝo de Lutero iĝis movado, kaj la produktado de religiaj pamfletoj en Germanio estis en sia pinto.
Ĉirkaŭ 1530, ĉirkaŭ 10 000 publikaĵoj estis konataj, kun totalo de dek milionoj da ekzempleroj. La Reformacio estis tiel komunikila revolucio. Lutero plifortigis siajn atakojn kontraŭ Romo priskribante "bonan" kontraŭ "malbonan" eklezion. El tio, klariĝis ke presado povis esti uzata por propagando en la Reformacio por partikularaj farendaĵoj, kvankam la termino "propagando" deriviĝis el la katolika Congregatio de Propaganda Fide (Kongregacio por la evangelizado de la popoloj) de la Kontraŭ-Reformacio. Reformaciaj verkistoj uzis ekzistantajn stilojn, kliŝeojn kaj stereotipojn kiujn ili adaptis laŭnecese. Speciale efektivaj estis verkoj en germana lingvo, kiel la traduko de Lutero de la Biblio, lia Malgranda Katekismo por gepatroj instruantaj siajn gefilojn, kaj lia Granda Katekismo por pastroj.
Uzante la popolan germanan ili esprimis la kredon de la Apostoloj en pli simpla, pli persona, Triunua lingvaĵo. Ilustraĵoj en la Germana Biblio kaj en multaj broŝuroj popularigis la ideojn de Lutero. Lucas Cranach la Maljuna (1472–1553), la plej granda pentristo, patronis la elektistojn de Vitenbergo, estis amiko de Lutero, kaj li ilustris la teologion de Lutero por populara publiko. Li dramatigis la rigardojn de Lutero pri la rilatoj inter la Malnova kaj la Nova Testamentoj, dum li restis konscia pri la zorgaj distingoj fare de Lutero pri propraj kaj nepropraj uzoj de vida bildaro.
Kaŭzoj de la Reformacio
La jenaj pozitivaj faktoroj estis identigitaj kiel kaŭzoj de la Reformacio:
La jenaj negativaj faktoroj estis identigitaj kiel kaŭzoj de neadoptado de la Reformacio: Studo de 2020 ligis la etendon de Protestantismo al personaj ligiloj kun Lutero (ekz. leterkorespondantoj, vizitoj, iamaj studentoj) kaj al komercvojoj.
Aŭstrio
Aŭstrio sekvis la saman modelon kiel ĉe la germanparolantaj ŝtatoj ene de la Sankta Romia Imperio, kaj Luterismo iĝis la ĉefa protestanta kredo inter ties populacio. Luterismo akiris gravan sekvon en la orienta duono de la areo de nuntempa Aŭstrio, dum Kalvinismo estis malpli sukcesa. Eventuale la elano de la Kontraŭreformacio renversis la tendencon kaj sekve Aŭstrio iĝis unu el plej katolikaj landoj de Centra Eŭropo.
Hispanio
La historio de la Reformacio en Hispanio originiĝis en la 16a jarcento, kiam pluraj hispanaj katolikaj kredantoj tute aŭ parte konsentis kun la argumentoj de la reformacio iniciatita de Marteno Lutero en Germanio. Elstaraj grupoj el ĉi tiaj kredantoj troviĝis en Valadolido (proksimaj al luteranismo) kaj Sevilo (komence proksimaj al kalvinismo). En la sevila grupo estis la hieronimaj monaĥoj de la Monaĥejo Sankta Isidoro de l'Kampo. Tiu ĝermaj grupoj estis subpremataj de la ŝtataj kaj ekleziaj aŭtoritatoj, ĉefe de Inkvizicio kaj Hispanio estis inter ĉiuj katolikaj landoj de Suda Eŭropo.