cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastelo Zweibrücken
La kastelo Zweibrücken estas konstruaĵo en la palatinata urbo Zweibrücken en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Post ĝia rekonstruo ekde 1965 ĝi estas sidejo de la Palatinata Supera Landa Juĝejo (germane: Pfälzischen Oberlandesgericht. Ĝi estas la plej granda civila konstruaĵo de Palatinato.
Sonorilmuro
La Sonorilmuro estas mura strukturo, kiu plilongiĝas vertikale elstare super la resto de la konstruaĵo, kaj kutime finas per pinaklo. Ĝi povas disponi pri unu aŭ pliaj vakuaĵoj por loĝigi sonorilojn, formante parton de kelkaj preĝejoj, kie ĝi plenumas funkciojn de sonorilturo aŭ kampanilo, diference el tiuj ĉar ties aliro ne estas interne.
Ĝi povas troviĝi ankaŭ en aliaj tipoj de konstruaĵoj, kiel la Sonorilmuro de la Pordego Karmen en la murego de Avilo, aŭ en civilaj konstruaĵoj, blazonata alegorie.
Jam en la romaniko estis uzataj en Eŭropo tiuj strukturoj, sed oni preferis ĝenerale konstruelementojn pli kompleksajn.
Hejme (pola esperantista eldonejo)
Hejme estas pola eldonejo de esperantaĵoj. Ĝi funkcias kiel eldona firmao ekde la jaro 1992, kaj okupiĝas pri profesia prilaboro de tekstoj, preparo de libroj, revuoj kaj gazetoj por eldono kaj presado, pri grafika aspekto de diversaj projektoj, kiel: libro–kovriloj, porokazaj (ekz. kongresaj) materialoj, poŝtkartoj, vizitiloj, kaj multaj aliaj.
La nomo de la eldonejo, facile komprenebla por esperantistoj, indikas la lokon de ties sidejo, la hejmo de ĝia posedanto (kaj sola dungito) Kazimierz Leja.
Eldonoj
Komence de la jaro 2008 ĝis la jaro 2010 aperis ĉe Hejme kvaronjara gazeto: SPEGULO - socikultura revuo en Esperanto, sub ĉefredaktado de Tomasz Chmielik.
Aranea silko
Aranea silko estas proteina fibro, sekreciata de araneoj. Ĝi estas tre forta materialo, ĝia tirrezisto estas komparebla al tiu de la bonkvalita ŝtalo ĉ. 1,3 GPa, sed kun pli malgranda denso 1,36 gr/cm³ (do komparebla al kevlaro, kiu havas la denson de 1,45 gr/cm³). La aranea silko nature havas du ĉeftipojn: unu tipo tenas la tutan aranereton (tena fibro), la alia tipo formas la tutan kaptan retaron (kapta fibro). Ekzistas ankaŭ aliaj formoj por envolvi la predon kaj kovri la demetitajn ovojn.
La araneo produktas la silkofibrojn en teksaj glandoj
Oni volas sinteze produkti aranean silkon per genetike modifitaj organismoj. Oni en 2006 enokulis kodigajn genojn de la silkofibro en infektajn virusojn, kiujn oni enigis en insektajn ĉelojn. La insektaj ĉeloj ekproduktis aranean silkon.
Davido la 3-a (Tao)
Davido la 3-a la Granda (kartvele: დავით III დიდი; n. ĉ. 930 - m. ĉ. 1000 aŭ 1001) estis kartvela princo de la bagratida familio de Tao (Tajk), historia regiono en la kartvel-armenaj marŝteroj, de 966 ĝis lia murdo en 1000. Davido ricevis la kortegan bizancan titolon Kuropalates en 978 kaj denove en 990.
Davido estas plej konata pro sia decida asistado al la bizanca makedona dinastio en 976-9 en interna milito kaj lia unika rolo en la politika unuigo de diversaj kartvelaj teritorioj same kiel lia patroneco de kristana kulturo kaj edukado. Inter 987 kaj 989, Davido eniris sian amikon Bardas Fokas en ribelo kontraŭ la Bizanca imperiestro Basileios la 2-a Bulgaroktonos, sed estis venkitaj kaj cedis siajn terojn al la imperio post lia morto. Ankoraŭ li povis certigi por lia heredanto, Bagrato la 3-a, eblecon iĝi la unua reganto de unuigita kartvela regno.
Klasika logiko
Klasika logiko aŭ normiga logiko estas formala sistemo kiu sekvas la jenajn principojn:
La klasikaj logikoj estas la formalaj sistemoj plej studitaj kaj uzitaj el ĉiuj.
12286 Poiseuille
12286 Poiseuille estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kuracisto kaj fizikisto Jean-Léonard-Marie Poiseuille (1797–1869), kiu, pro sia laboroj pri la sangopremo, interesiĝis pri la rezisto de fluo de viskozaj likvoj en mallarĝaj tuboj. Tiu, kiu gvidis al la leĝo de Hagen-Poiseuille. La mezurunuo de dinamika viskozeco estis nomita la poise.
Árpád Fülöp
Árpád FÜLÖP [Fyloep] hungara instruisto, poeto, dramisto. Li naskiĝis en Nyárádszentbenedek la 9-an de marto 1863 kaj mortis en Uĵhorodo en 1953.
Gianni Versace
Giovanni "Gianni" Versace (itale: [ĜAni verSAĉe]; Reggio Calabria, 2-an de decembro 1946 – Miamo, 15-an de julio 1997) estis karisma kaj talenta itala fasonisto de vestoj kaj teatrokostumoj. Li estas infuita de Andy Warhol en moderna abstrakta arto kaj estas konsiderata kiel unu el la plej kolorplenaj kaj talentaj fasonistoj de la malfrua 20-a jarcento.
Árpád Fülöp
Kariero
Árpád Fülöp akiris diplomon en Koloĵvaro en 1888, li instruis en Ĉikŝomjo, Marosvásárhely, poste inter 1892-1918 en Uĵhorodo. Li publikigis poemojn, dramojn, studaĵojn, teksojn.
Citronbrusta hilofilo
Ĝi troviĝas en sudorienta Venezuelo, la tri Gujanoj, en Brazilo laŭ la Amazona Baseno al Perua Amazonio kaj al Bolivio, ankaŭ en Kolombio kaj Ekvadoro. Estas izolita populacio en sudorienta Brazilo el suda Bahia al Rio de Ĵanejro en pli arbustara habitato. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj, kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.
Tiu specio havas olivverdecajn bridareon, kronon kaj suprajn partojn (pli verde ĉeŝultre) kaj flavan bruston, kio nomigas la specion en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie thoracicus signifas kiel pectoralis en Hylophilus pectoralis, tio estas, “brusta”, tio estas, “kun marko en brusto”. La ventro estas blanka, la nuko kaj gorĝareo grizaj kaj la kruroj grizecaj. La iriso estas blankeca al helflava.
Oportuno
Oportuno estas brazila eldonejo de San-Paŭlo fondita en januaro 2004, publikiganta librojn kaj en la portugala kaj en Esperanto per sistemo de preso laŭ demando. Ĝi jam publikigis el pluraj libroj gravajn verkojn por la esperanta kulturo, kiaj Postmortaj rememoroj de Brás Cubas kaj Dom Casmurro, ambaŭ de la elstara brazila verkisto Machado de Assis (1859-1908), modele tradukitaj de Paulo Sérgio Viana.
La eldonejo
Eldonejo Oportuno aperis en januaro 2004 atenta al tendenco de la eldona merkato, kiu estas la cifera sistemo de presado por malgrandaj eldonkvantoj. La fondintoj de tiu entrepreno tiel nomis ĝin, ĉar la cifera sistemo ekestigas oportunon por multaj aŭtoroj, tial ke la aŭtoroj mem povas plani eldonadon de siaj verkoj laŭ disponebla kapitalo kaj kontroli represadon laŭ bezono aŭ demando, kio ŝparas grandajn investojn kaj evitas nedeziratajn stokojn.
Rilate al tiu kontrolo de la aŭtoroj ĉe la eldonado, Oportuno jam sin prezentis per la jenaj vortoj: "kun via [de la aŭtoroj] partopreno, ni kunskribas gravan paĝon en la historio de la homa progreso, nome de la demokratio de sciado. Temas pri paŝo tiel signifoplena, kiel la popularigo mem de presado iniciatita de Gutenbergo en Mezepoko. Ni kredas je revoj. Ni prilaboras revojn. Inkluzive dekomence nin nutras la jena revo: helpi aliajn aŭtorojn realigi siajn revojn".
Teknikaĵoj
La teknikaj karakterizaĵoj de la eldonitaj produktoj de Oportuno kutime estas tiel, kiel sekvas jene:
Kontribuoj
Oportuno tenas katalogon da verkoj publikigitaj kaj en la portugala kaj en Esperanto. Por la esperanta kulturo, la eldonejo kontribuis per la jenajn librojn, enordigitaj alfabete:
Neŭrono
Neŭrono (el νεῦρον (neûron), "fadeno, nervo") aŭ nervoĉelo estas ero de la nerva histo.
Ĝi havas tri gravajn rolojn en la viva korpo:
Katedralkapelestro
Katedralkapelestro direktas la ĥorojn kaj muzikensembloj katedralo. Li respondecas kune kun la katedralorgenisto la muzikan formadon de la kapitulaj kaj pontifikaj diservoj. Krome la katedralkapelestro responsecas por koncertoj kaj aliaj eklezimuzikaj aranĝoj. La katedralkapelestro estas nomumita de la episkopo laŭ propono de la kapitulo.
Dezső Orbán
Dezső Orbán [deĵO], hungare Orbán Dezső estis hungara pentristo kaj grafikisto.
Li naskiĝis en Győr en la 26-an de novembro 1884. Li mortis en Sidnejo, en la 8-an de oktobro 1986.
Vivo
Dezső Orbán lernis pentradon en Parizo, kie li konatiĝis kun Paul Cézanne kaj Henri Matisse. Li ekspoziciis en Vieno, Kolonjo kaj Berlino. Li aliĝis al Okopo (artista grupo) kaj okazis komunaj ekspozicioj en Budapeŝto inter 1917-1923. En 1939 li migris al Aŭstralio por eviti la baldaŭan deportadon, ĉar li estis judo. En Sidnejo li instruis pentradon kaj ekspoziciis en 1943, 1974, 1975 kaj en Londono en 1980.
NGC 2153
NGC 2153 (alia indiko — ESO 86-SC43) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Brulŝtiparo
La morto sur brulŝtiparo estas formo de mortopuno, praktikita en la pasintaj jarcentoj kaj aplikita precipe al kondamnitoj pro sorĉartoj, herezo, sodomio kaj perfido.
Efikoj de la brulŝtiparo
La ekzekutato kutime estis ligita al palo, sub kaj ronde de kiu estis lokigitaj lignaj faskoj kiujn oni ekbruligis. La morto supervenis pro gravegaj brulvundoj provokitaj sur la korpo, se la fajro estis rapida, kaj per la sekva konsumigo de la karno reduktiganta la korpon al cindro. Se la fajro estis malrapida, male, antaŭ ol tiu sukcesu disŝiri la karnojn, la kondamnito povis morti pro asfiksio aŭ pro ĉeso de la kardiovaskula cirkolado.
Historio
Oni supozas ke tiu mortopuna sistemo ĉeestu jam en plej antikvaj kulturoj, sed la unuaj atestoj de brulŝtiparoj reiras al la romia epoko kaj estas konservitaj en la Martirologioj kaj en la Acta Sanctorum (Agoj de la Sanktuloj), en kiuj estas rakontataj la martiriĝojn de kristanoj. La kvanto de tiuj kondamnoj al la brulŝtiparumado, flanke de la Romia Senato kaj de la romiaj imperioj, estas varie kalkulita de historiistoj kiuj ankaŭ aldonas ke dum la unuaj jaroj de la Bizanca Imperio oni aplikadis tiun mortopunon nur kontraŭ al sekvuloj de Zaratuŝtro kiel kontrapaŝon de ilia adorado de fajro!
En la teritorioj konkeritaj de Vandaloj en Nord-Afriko, dum la regno de Uneriko, la morto per brulŝtiparo estis altrudita al la katolikaj episkopoj rifuzantaj konvertiĝi al Arianismo.
Ankaŭ la Biblio informas pri mortopuno per fajro (Serifa), sed temis pri plumbo fandita engorĝigita al la kondamnito kiu mortis preskaŭ tuj.
Ekstere de la mediteranea areo la brulŝtiparo estis uzata de iuj antaŭkolombaj civilizoj, dum religiaj ceremonioj, kie la uzo plidaŭris ankaŭ dum la angla koloniado, inter la amerindaj indianaj triboj alternative kun la persaga trapiko, por mortigi la kaptitajn malamikojn; kaj en Hindio en fora pasinto, sed en kelkaj regionoj foje ankoraŭ hodiaŭ, edzinigitaj virinoj estis cindrigitaj sur la brulŝtipato de la forpasintaj edzoj.
En la kristana medio. la unua brulŝtiparo pro herezo, ankaŭ se ekzistas suspektoj ke tiun uzon de brulŝtiparo estis aplikata al manikeoj, estis ordonita de reĝo Roberto la 2-a (Francio), laika aŭtoritato do, en 1022 por puni iujn espiskopojn de la regiono de Orléans kiuj, laŭ la akuzo, predikis ke mem havis viziojn de anĝeloj informantaj pri la vera signifo de la Biblio: dum tiuj vizioj ili ankaŭ eksciis ke mem estas rekta posteularo de la apsotoloj. Tamen, en la koncilio de Verono 1184, kie partoprenis ankaŭ papo Lucio la 3-a, estis decidite ke la brulŝtiparo estu la oficiala mortopuno por herezulo: antaŭe la religiaj aŭtorituloj interesiĝis pri herezo malpli intense ol la civilaj aŭtoritatoj ĉar ili vidis en la herezuloj atencantojn kontraŭ la ŝtata povo: kutime la herezuloj estis membroj de la klerikaro kun kiuj la diocezaj tribunaloj juĝis indulge limiĝante al la malkonfeso kaj la torturo.
Nur kun la pliiĝo de la albigensoj en Provenco kaj en nordo de Italio oni decidis dehaki la Herezon per ekzemplodonaj punoj. Tia dekreto estis konfermita en la Kvara Laterana Koncilio (1215) kaj en la Sinodo de Tuluzo (1229) kaj de ĉiuj aliaj ekumenaj kunvenoj sinsekvontaj ĝis la 17-a jarcento.
Laŭ modernaj antropologoj, la tiama brulŝtiparo allasadi ankaŭ la impreson de purigado ankaŭ de la medio krom de la homoj, laŭ la pensmaniero mezepoka.
Okaze de sorĉinarto, vira kaj ina, la kompetenteco apartenis al diversaj tribunaloj. Al la Inkvizicio estis malpermesite juĝis pri tiu “krimo” opiniata de ties jurisprudenco “fantaziaĵoj de ambiciaj virinoj”: la malpermeso ĉesis nur en 1484 kun Inocento la 8-a.
En la Inkvizicia leĝaro kaj praktiko, la bonaĵoj konfiskitaj ne povis resti en la uzado de la tribunalo aŭ juĝistoj.
Post la establiĝo de Reformacio luterana kaj kalvinista la kondamno pro herezo kaj sorĉarto estis svarmigita fare de ĉiuj eklezioj. Tio pludaŭris ankaŭ en Nordameriko. .
Ekde mezepoko, en Anglio, la brulŝtiparo estis la mortopuno dekretita por la virinoj kondamnitaj pro perfido (treason): tiu povis esti high treason (alta perfido) kiam temis pri perfidoj damaĝantaj la suverenon kaj korteganojn, aŭ petty treason (malalta perfido), kiam temis pri perfidoj plenumitaj de personoj rangomalsuperaj ol la perfidita rangulo, tipe de kazo de edzino kiu mortigis la edzon. En 1790, Sir Benjamin Hammett, sukcesis aprobigi leĝon en la angla Parlamento kiu ĉesigis en la insulo la mortopunon per brulŝtiparo.
La lastaj brulŝtiparoj pro sorĉarto en Eŭropo okazis en 1782 kaj 1793 en Svisio kaj en Pollando.
Kiom da viktimoj de la brulŝtiparo dum mezepoko kaj moderna epoko persekutantaj kontraŭ sorcistinoj? Svarmas ĉe ĵurnaloj kaj onidiroj nombroj sin kontraŭantaj kaj fantastaj, de milionoj al 50.000. Sed seriozaj studoj malpliigas la nombrojn, ekzemple por Italio, rilate sorĉistinojn, la nombro atingas preskaŭ 100 homojn. Tamen estas dezirataj aŭ disvatigotaj kromaj studoj kondutaj, rilate historian periodon de 5 jarcentoj, kun sciencaj kriterioj.
Dolce & Gabbana
Dolce & Gabbana estas fama entrepreno pri modaĵoj el Italio. Ĝi estis fondata de Domenico Dolce kaj Stefano Gabbana. Kvankam dekomence ĝi nur dizajnis vestaĵojn, nuntempe la entrepreno plidiversigis la ofertaĵojn dizajnante sunokulvitrojn, brakhorloĝojn, ringojn, parfumojn, poŝtelefonojn kaj eĉ restoraciojn. Dolce & Gabbana estas tre populara pro ĝiaj dizajnoj inter la artistoj de Holivudo; Ili dizajnis vestaĵojn por Madonna, Gisele Bündchen, Monica Bellucci, Ayumi Hamasaki, Isabella Rossellini kaj Kylie Minogue inter aliaj. La sidejo de la kompanio troviĝas en Milano. La privata vivo de tiuj du dizajnistoj, geja paro deklarita, fariĝis publika en 2005, kiam ili oficiale anoncis sentimentan disiĝon.
Butikoj de Dolce & Gabbana tra la mondo
Dolce & Gabbana havas ampleksan butikreton tra la tuta mondo, ĉefe en Eŭropo, Azio, kaj Ameriko.
En Azio ĝi havas butikojn en Saud-Arabio, Sud-Koreio, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Ĉinio, Barato, Japanio, Kuvajto, Libano, Singapuro, Tajlando kaj Tajvano.
En Ameriko ĝi havas vendejojn en Usono, Kanado, Meksiko kaj Brazilo.
Moise Dragoș
Moise Dragoș  [dragoŝ], hungare: Mózes Drágossy (mOzeŝ dragoŝi) rumana grekokatolika episkopo. Li naskiĝis en Torda en aŭgusto 1725 kaj mortis en Nagyvárad la 16-an de aprilo 1787.
Kantono Villeneuve-sur-Yonne
La kantono Villeneuve-sur-Yonne (france canton de Villeneuve-sur-Yonne) estas franca kantono lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la 10 kantonoj de la arondismento de Sens. Ĝia ĉefurbo estas Villeneuve-sur-Yonne.
Komunumoj
Apartenas al la kantono Villeneuve-sur-Yonne la jenaj 8 francaj komunumoj :
Johann Michael Heinze
Johann Michael HEINZE (naskiĝinta la en Bad Langensalza, mortinta la  en Vajmaro) estis germana pedagogo, lernejestro kaj klasika filologo.
Vivo
Lia antologio latinlingva Chrestomathia poetica admiritis tre ankaŭ de la fama filologo kaj bibliotekisto Johann Matthias Gesner kaj ĝuis inter 1755 kaj 1787 tri eldonojn.
Friedrich Adolf von Heinze, medicinisto kaj urbestro, estis filo lia.
19463 Emilystoll
19463 Emilystoll estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Emily Erin Stoll, kiu gajnis la kvaran rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri medicino kaj sano. Ŝi estis lernantino ĉe la Perham High School de Perham (Minesoto, Usono)..
Miraselva
Miraselva estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 1.858 loĝantojn en 2010.
Granda formo
Ekzemploj pri grandaj formoj:
7811 Zhaojiuzhang
7811 Zhaojiuzhang estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉina inĝeniero Zhao Jiuzhang (ĉine 赵九章, Zhào Jiǔzhāng, 1907–1968), fakulo en terfiziko kaj kosma fiziko, fondinto de la dinamika meteologio en Ĉinio. Li estis plej grava pioniro de la programoj de ĉinaj kaj proponis la kreon de nova instituto dediĉita al la kosma esploro.
Aomori
La vorto Aomori povas havi plurajn signifojn. Bonvolu elekti:
28591 Racheldilger
28591 Racheldilger estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 2:1 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Rachel Dilger, kiu revis aniĝi al kosma programo depost sia infanaĝo. La engaĝiĝo de Rachel kun la programoj de la Observatorio Lowell estis rimedo por fari, ke la revo fariĝis reala. Rachel servas en la Konsilantaro de la Observatorio Lowell kaj volontulis kun la merkatikaj kaj teknikaj streboj de la Observatorio.
Abadeh
Abadeh (آباده) estas urbo de Irano. Ĝi troviĝas en la provinco Fars kaj situas ĉe koordinatoj. La urbo havas proksime 58.200 loĝantojn.
ABBA - la muzeo
ABBA La Muzeo estas interaga ekspozicio pri la pop-grupo ABBA, kiu malfermiĝis en Stokholmo, Svedio en majo 2013. La kolektitaj aĵoj de ABBA estas montrataj ĉe la Sveda Muzikfamejo, nova ekspoziciejo ĉe Djurgården, Stokholmo. Ĝi ne estas kutima muzeo, ne havas esploradajn celojn kaj ankaŭ estas porprofita.
Malgranda formo
Malgranda formo estas ĝenra karakterizo de verko kies amplekso estas relative malgranda. Kutime la verkoj malgrandformaj (ekz-e skeĉo) havas pli simplan strukturon ol la verkoj grandformaj (ekz-e dramo).
Ekzemploj pri grandaj formoj:
Monaĥejo Andronikov
La Monaĥejo Andronikov  (Спасо-Андроников монастырь) situas en Moskvo oriente de la centra urboparto apud la riverbordo de rivero Jaŭza. En ĝi nuntempe lokiĝas la Muzeo de antikva rusia pentrado je nomo de Andreo Rublov. En la monaĥejo situas la plej malnova preĝejo de Moskvo kiu restis ĝis nun (Spasskij-templo).
Historio
De la Jaŭza bordo oriente de Moskvo en la 12-a jarcento komenciĝis la vojo direkte al Vladimir - ĉefurbo de tiama Nord-Orienta Rusio. Por defendo de tiu vojo sur la alta kruta riverbordo en la loko de kie videblis Kremlo en la 14-a jarcento estis fondita Spaso-Andronikov monaĥejo. En 1352 monaĥo Jerevferij Pleŝĉejev (en monaĥeco Aleksij) estis direktita de Moskva princo al Konstantinopolo; li revenis hejmen kiel mitropolito. Kreskado de Moskvo faris eblecon meti ruson al la supra posteno de rusa ortodoksismo. Kun si Aleksej alportis ikonon de Savanto. Reveninte en Moskvon, Aleksij petis al Sergio Radoneĵskij doni al si lian lernanton Androniko. Al Androniko li komisiis konstruadon de la nova monaĥejo kaj Androniko estiĝis la unua ĝia estro. La rivereton fluantan apud la monteto kaj enfluantan en Jaŭza (nun ĝi fluas subtere en tubo) Aleksij nomis "Ora Korneto" je nomo de kunfluejo Ora Korno en Konstantinopolo. La klostro servis kiel fortikaĵo ĉe komenco de la vojo al Ora Hordo trans Rjazanj (tiam malamikeca por Moskvo) kaj la vojo al ribela Niĵnij Novgorod.
Ĝia nuna arkitektura ensemblo fariĝis dum 15-19-aj jarcentoj. Dum la jaroj 1420 - 1427 aperis ŝtona preĝejo de Savanto, kies kreadon partoprenis Andreo Rublov kaj Daniil Ĉornij. Fine de la 14-a kaj komence de la 15-a jarcento en la klostro ekzistis granda metiejo por reskribado de libroj kie laboris ankaŭ Andreo kaj Daniil. Tie Rublov mortis kaj estis entombigita en 1430. Lia tombo estis perdita en la 17-18-aj jarcentoj.
En la 17-a jarcento en la monaĥeja prizono vivis Avakum, gvidanto de rusiaj malnovritanoj.
La monaĥejo tro suferis pro la Moskva incendio de 1812.
Post la Rusia revolucio de 1917 ĝi estis fermita. En 1947 grupo da agantoj de kulturo organizita de I.Grabarj proponis al sovetunia registaro malfermi en la monaĥejo muzeon de antikva pentrado je nomo de Andreo Rublov. La muzeo estis fondita per oficiala dekreto decembre de 1947 kaj ekde la 1960 funkcias konstante. En 1959 komenciĝas restaŭrado de Spasskij templo.
Dritaraŝtro
En la epopeo Mahabarato, la reĝo Dritaraŝtro (Dhrita Raŝtra) estis filo de Ambika, la unua edzino de la reĝo Viĉitravirjo. Lia biologia patro estis la saĝa Vjaso, frato de Viĉitravirĝo. Li estis blinda, reĝo de Hastinapuro. Li estis patro de cent filoj kun la edzino Gandari. Ĉi tiuj filoj estis konataj kiel kaŭravoj. Durĝodano kaj Duŝasano estis liaj unuaj filoj.
Iltutmiŝo
Ŝams ud-Din Iltutmiŝo (en persa: شَمْسُ ٱلْدِّين إِلْتُتْمِش) (r. 1211–1236) estis la tria reganto de la Mamluka dinastio de Delhio nome de tjurka origino. Li estis sklavo de Kutb-ud-din Aibak kaj poste iĝis lia bofilo kaj ĉefa leŭtenanto. Li estis la Guberniestro de Badaun kiam li elpostenigis la sukcedanton de Kutub-ud-din nome Aram Ŝah kaj surtroniĝis en la Delhia Sultanlando en 1211. Li ŝanĝis la ĉefurbon el Lahoro al Delhio, kaj restis la reganto ĝis sia morto la 1-an de majo 1236.
Iltutmiŝo plifirmigis la situacion de la sultanlando en la Hindia subkontinento. Li konkeris Multanon kaj Bengalion el opoziciantaj regantoj kaj Ranthambore kaj Sivalik el ties regantoj. Li etendis sian dominadon venkante super la islamaj regantoj de Gazni, Multano kaj Bengalio, kiuj estis dekomence aneksante kelkajn el liaj teritorioj kaj minacis lian teritorion. Li konkeris poste la du teritoriojn kaj faris pliajn konkerojn en la Hinduaj landoj, konkerante ekzemple Ranthambore, Gvalior kaj la fortikaĵon Mandur.
Iltutmiŝo organizis la administracion de la Sultanlando, kaj metis la fundamenton de sia dominado super norda Barato ĝis la Mogola invado. Li enkondukis la arĝentan tanka kaj la kupran jital - nome la du bazaj moneroj de la epoko de la Sultanlando, kun normiga pezo de 175 granoj. Li organizis la sistemon Iktadari: divido de la imperio en Ikta-oj, kiuj estis atribuitaj al la nobeluloj kaj oficiroj kiel pagmetodo. Li starigis multajn konstruaĵojn, inklude moskeojn, ĥankahojn (monaĥejojn), dargahojn (adorejojn aŭ tombojn de gravuloj) kaj haŭz (persiigite el araba: haŭdh حوض - "rezervejo") por pilgrimantoj.
Fougeré (stacidomo)
Fougeré estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento Vendée, regiono Luarlandoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Luarlandoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Les Sables-d'Olonne - Tours (525000).
Karlovice
Karlovice estas nomo por pluraj vilaĝoj de Ĉeĥio.
... aŭ partoj de municipoj:
Vorto Karlovice aperas ankaŭ en nomoj de municipoj:
… aŭ partoj de municipoj:
Monda heredaĵo en Bosnio kaj Hercegovino
Ĉi tiu paĝo listigas la lokojn apartenantajn al la monda heredaĵo de Unesko en Bosnio kaj Hercegovino.
Radinghem-en-Weppes
- prononco laŭ sistemo IFA francigite [], origine nederlande respektive okcidentflandre Radingem, prononco aŭ plene Radingem in Weppes, prononco  ... Weppes estas historia regioneto okcidente de Lillo - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
ISO 3166-2:AU
ISO 3166-2:AU estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Aŭstralion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj. La unua estas AU, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Aŭstralio. La dua parto estas du aŭ tri literoj.
Kodoj por la ses ŝtatoj kaj du teritorioj de Aŭstralio
Laŭ la paĝaro Statoids.com (angle) Teritorio de Golfeto Jervis ne havas propran kodon laŭ la normo ISO 3166-2.
Kodoj por eksteraj teritorioj de Aŭstralio
Kodoj por eksteraj teritorioj de Aŭstralio laŭ la normo ISO 3166-1
Botaj-kulturo
Esplora historio
La setlejo Botaj (ĉ. 3700–3100 a.K.) estis malkovrita en 1980 fare de la kazaĥa arĥeologo Viktor Zajbert kaj estas sisteme esplorata ekde tiam. Arĥeologoj el Carnegie Museum of Natural History, Pittsburg, Usono, same sciencistoj de University of Exeter, Britio esploras tie ekde jaroj intense la Botaj-kulturon.
La arĥeologoj malkovris restaĵojn de tri similaj setlejoj en la Koksetan-regiono, norda Kazaĥio, apud la rivero Iman-Burluk, ĉe vilaĝoj Krasnij Jar, Vasilkovka kaj Botaj, kiu estas nomdona por la kulturo.
Ties signifo estas la plej malnovaj arĥeologiaj pruvoj pri la ĉevala alhejmigo. La setlejo Botaj estas ĉ. 15 hektarojn granda kaj situas sur plata ebeno sur la dekstra bordo de la rivero Iman-Burluk. La spuroj de la fosdomoj estas grave rekoneblaj sur la surfaco. La arĥeologiaj elfosadoj trafis ĝis nun pli ol 10 000 m², elfosante ĉ. 100 loĝlokojn ĉ. 300.000 artefaktojn kaj plurcent mil bestajn ostojn, kies 99,9 % venas de ĉevaloj. Oni trovis restaĵojn de kumiso sur ceramikaĵoj. La ceramiko estis plej ofte ornamita kun geometriaj kombilaj kaj ŝnurmotivoj.
Lingvo
Asko Parpola supozas, ke la lingvo de la Botaj-kulturo ne estas identigebla kun neniu konata lingvo aŭ lingvofamilio. Laŭ li, laŭ la hungara ló, mansa lū kaj ĥanta law oni povas rekonstrui la ugran vorton *lox por la „ĉevalo“, kies deveno ne estas konata kaj kiu ne similas al iu konata eŭrazia lingvofamilio, tiel ĝi estas pruntovorto el la lingvo de la Botaj-kulturo.
Universitata ĉefmalsanulejo de Turku
Universitata ĉefmalsanulejo de Turku estas unu de kvin universitataj malsanulejoj en Finnlando. Ĝi estis fondita en 1756. Plejparto de ĝia ago estas en Turku. La ĉefa submalsanulejo havas kvar filiojn en Turku. La kuracistoj estas 957.
Karpentaria Golfo
Karpentaria Golfo aŭ Golfo de Karpentario (Gulf of Carpentaria) estas granda, malprofunda maro, ĉirkaŭata je tri flankoj per la kontinento de Aŭstralio. Norde la golfo transiras en Arafura-Maron, la naturan akvodislimon inter Aŭstralio kaj Novgvineo. Geologie la golfo estas ankoraŭ juna - dum la lasta glaciepoko ĝi ankoraŭ estis tero.
La terenoj apud Karpentaria Golfo ĝenerale estas ebenaj kaj malaltaj. Okcidente troviĝas Arnhemlando kaj Supra Pinto, regionoj de Norda Teritorio. Oriente situas Kabjorka Duoninsulo, sude Nordokcidenta Kvinslando ( aŭ Gulf Country ), ambaŭ en Kvinslando.
En 1606 la maro estas unuafoje enmapigita far ŝipisto Willem Jansz. En 1623 nomis Jan Carstensz la golfon laŭ la guberniestro de Batavia, Pieter de Carpentier. En 1802 kaj 1803 la golfo estis enmapigita kaj plie esplorita far Matthew Flinders.
La klimato estas varmega kaj humida kun du sezonoj jare. La seka sezono koncernas aprilon al novembron, kaj karakteriziĝas de tre seka sudorienta al orienta vento. La malseka sezono etendiĝas de decembro al marto. Plimulte da pluvo falas en tiu ĉi periodo, ĉe kio la malaltaĵaj terenoj inundas.
Kanema Imperio
La Kanema Imperio (ĉ. 700 – 1376) situiĝis en teritorioj de la nunaj landoj Ĉado, Niĝerio kaj Libio. Je sia pinto ĝi enhavis areon kovrantan ne nur multe el Ĉado, sed ankaŭ partojn de suda Libio (Fezzano) kaj orienta Niĝero, nordorienta Niĝerio kaj norda Kameruno. La historio de la Imperio estis konata ĉefe el la Reĝa Kronikaro aŭ Girgam malkovrita en 1851 de la germana veturanto Heinrich Barth. Tiu antikva ŝtato prosperis kiel komercejoj inter Norda kaj Okcidenta Afriko.
Grigorij Neujmin
. Li naskiĝis la laŭ la julia kalendaro tiam uzita en Rusio.
Kandelofesto
La 2-an de februaro la katolika Eklezio celebras la prezentadon de Jesuo ĉe la Templo, kiun oni nomigas populare festo de la Kandelofesto, ĉar je tiu tago oni benas la kandelojn, simbolo de Kristo "lumo por lumigi la popolojn", kiel la infano Jesuo estis nomigita de maljuna Simeono dum la prezentado ĉe la Templo de Jerusalemo, kiu estis preskribita de la juda Leĝo por la viraj unuenaskitoj. La festo estas nomigita ankaŭ Puriĝo de Maria, ĉar, laŭ la hebrea moro, virino estis konsiderata malpura dum 40 tagoj post la akuŝo de vira filo kaj ŝi devis iri al la Templo por puriĝi: la 2-a de februaro estas fakte 40 tagoj post la 25-a de decembro, tago de Kristnasko.
Grigorij Neujmin
Honoroj
Oni donis lian nomon al:
Kandelofesto
Antikve oni celebris ĉi tian feston la 14-an de februaro (40 tagoj post la Epifanio), kaj la unuan ateston donas al ni la pilgrimantino Egeria en sia Pilgrimado al Sanktaj Lokoj (ĉap. 26). La nomigo "Kandelofesto", kiun oni donas populare al la festo, devenas de la simileco de la rito de Lampi, pri tiu parolas Egeria: "Oni ekbruligas ĉiajn lampojn kaj kandelegojn, farante tiel grandegan lumon" (Pilgrimado 24, 4), kun la antikvaj ritaj torĉoprocesioj kiujn oni faris je Luperkaloj (antikvega romana festo kiun oni celebris ĝuste je la duono de februaro). Sed la plej signifoplena simileco inter la du festoj estas la ideo de puriĝo: kaj la hebrea moro de puriĝo de virino post la akuŝo de vira filo kaj la latina moro de puriĝo dum la Luperkaloj (komparu Ovidio, Fasti 2, 19-24, 31-32ss [La romanaj praavoj nomigis "Februe" la pekliberigojn: kaj ankoraŭ multaj indicoj konfirmas ĉi tian sencon de la vorto. La pontifikoj petas al la reĝo kaj al la flamino la lanojn kiujn antiklingve oni diris "februe". La ingrediencojn purigajn, la rostatan speltan tritikon kaj la salerojn, kiujn la liktoro prenas en la antaŭdeciditaj domoj, oni diras ankaŭ "februe". (...) El tio la nomo de la monato, ĉar la Luperkoj kun ledaj strioj trairas la tutan urbon, kaj tion ili konsideras puriĝan riton...]). Dum sia episkopa ofico (inter 492 kaj 496 p.K.), papo Gelasio la 1-a obtenis de la Senato la abolicion de la Luperkaloj, kiuj estis anstataŭigitaj en la devoteco popola per la festo de la Kandelofesto. En la 6-a jarcento la datreveno estis antaŭigita fare de Justiniano je la 2-a de februaro, kiam oni festas ankoraŭ hodiaŭ.
Karlovice (distrikto Bruntál)
Karlovice (Karlsthal) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Bruntál, regiono Moraviasilezia. En ĉi tie vivis.
Kandelofesto
Kandelofesto antaŭ la kristana epoko
La Kandelofesto estas celebrita ankaŭ en la pagana kaj novpagana tradicioj, kaj iuj fakuloj subtenas ke ĝi estas festo enkondukita ĝuste por anstataŭigi praekzistantan feston. Nomigita Imbolko en la kelta tradicio, ĝi markis la preteriro de vintro al printempo nome de la momento de plej granda mallumo kaj malvarmo al la momento de revigliĝo de la lumo.
Karlovice (distrikto Bruntál)
Historio
Municipo Karlovice situas en valo de rivero Opava, oriente de Vrbno pod Pradědem. Mezo de la municipo troviĝas en supermara alteco ĉirkaŭ 480 m kaj ĝi estas ĉirkaŭita de montetoj en dislimiĝo de 600 ĝis pli ol 730 m supermara alteco.
Kandelofesto
Kandelofesto antaŭ la kristana epoko
En la romia mondo la Diino Februa (Junono) estis celebrata je la kalendoj de februaro (en la romana kalendaro la monatoj sekvis la lunan ciklon. La unua tago de ĉiu monato respondis al la novluno kaj estis nomata “kalendoj”, el tiu vorto devenas la nomo “kalendaro”).
Karlovice (distrikto Bruntál)
Historio
La plej malnova loĝigita loko en spaco de la hodiaŭa vilaĝo estis burgo Freudenštejn, fondita jam en la dua duono de la 13-a jarcento kaj forlasita en duno de la 14-a jarcento. Su loko de la municipo estas menciataj unue forĝistejoj, ĉirkaŭ ili poste estiĝis vilaĝo Hütten. Ĝi estas menciata en la jaroj 1558 kaj 1615. Ĝi pereis dum tridekjara milito. Komence de la 18-a jarc ento la municipo estis denove renovigita kaj konstruitaj novaj forĝistejoj por fero. Post la unua posedanto, krnova princo Karolo el Liĥtenŝtejno ĝi estis nomita Karlstahl. Feraj forĝistejoj estis funkciaj ĝis duono de la 19-a jarcento. En la municipo estis ankaŭ segiluzinoj, muelejoj, produktejo de papero kaj fabriko por meblaro. Komence de la 19-ajarcento oni cvxi tie produktis ankaŭ sukeron el acera foliaro. Sukcesis ankaŭ banlokaferoj. Ĝis la jaro 1848 la municipo apartenis al krnova kamerao. En la jaro 1918 la municipo por mallonga tempo fariĝis parto de germana provinco Sudetenland. En la jaroj 1937-38 en la ĉirkaŭaĵo estis konstruitaj malpezaj fortikaĵoj modelo 37, kiel parto de fortikigado de Ĉeĥoslovakio. Ĝis la dua mondmilito vivis en la municipo plejparte germane parolanta loĝantaro.
Kandelofesto
Kandelofesto antaŭ la kristana epoko
Laŭ la novpaganismo Imbolko estas unu el ok ĉefaj sabatoj kaj estas ligita kun la puriĝo kaj kun la favorigaj ritoj por terfekundeco.
Preĝejo Stefano la 1-a (Dömös)
Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario) estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Dömös (Hungario).
Historio
En Dömös oni fondis katedralan kapitulon en 1107, la preĝejo estis preta en 1138. Post dominado de turkoj komence estis konstruita kapelo el ruinoj de la prepostejo, poste la nun videbla preĝejo inter 1733-1744. La turo konstruita el ligno forbruliĝis, la pli nova ŝtona turo estis konstruita en 1824. Komence de la 20-a jarcento la turopinto formanta bulbon estis ŝanĝita al oklatera piramida formo. La orgeno estis farita en 1905, ĝi estis trakonstruita en 1965. Apud la preĝejo polaj rifuĝintoj konstruis kolumnon el bazaltoj en 1940. Ekstere en 1964, interne post jardeko la preĝejo renoviĝis. Apud la kirko arkeologoj trovis romiajn ruinojn en la 1980-aj jaroj.
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.
Fernão de Magalhães
Li naskiĝis en ankoraŭ subdisputita loko en norda Portugalio, kaj servis al la reĝo-imperiestro Karlo la 5-a serĉe de okcidenta vojo al la "Spicaj Insuloj" (moderne Molukoj en Indonezio).
La ekspedicio de Magelano de 1519–1522 iĝis la unua ekspedicio kiu ŝipveturis el Atlantika Oceano al la Pacifika Oceano (tiam nomita "paca maro" fare de Magelano mem; kies trapasado okazis tra la poste nomita Magelana Markolo), kaj la unua kiu trapasis la Pacifikon. Lia ekspedicio kompletigis la unuan ĉirkaŭnavigadon de la Tero. Magelano mem ne kompletigis la tutan vojaĝon, ĉar li estis mortigita dum la Batalo de Maktano en Filipinoj. (Por la fono, estas artikolo pri Esplorado de la Pacifiko.) Ĉiuokaze, tiu ekspedicio, en kiu Magelano mortis, iĝis la unua ĉirkaŭnavigado de la Tero kiam unu el ties ŝipoj, kapitanigita de Juan Sebastián Elcano, revenis al Hispanio en 1522.
En 1521, veturante okcidenten el Eŭropo, la ekspedicio atingis regionon de Sudorienta Azio, kion Magelano estis atinginta dum antaŭaj vojaĝoj veturanta orienten. Magelano tiele faris fakte preskaŭ kompletan personan ĉirkaŭnavigadon de la globo.
Deveno kaj familio
Magelano naskiĝis ĉirkaŭ 1480 en Portugalio, aŭ en Vila Nova de Gaia, proksime de Porto, en la freguesía Sé (Porto) en Porto, en Norda Regiono, en Ponte da Barca en Distrikto Viana do Castelo, aŭ ĉe Sabrosa, proksime de Vila Real, ankaŭ en Norda Regiono. Alexandre Parafita skribis:
Li estis la filo de Rui de Magalhães, Alcaide-Mor (nome ia urbestro) de Aveiro (1433-1500, filo de Pedro Afonso de Magalhães kaj de lia edzino Quinta de Sousa) kaj de lia edzino Alda de Mesquita (aŭ Inês Vaz Moutinho) kaj frato de Duarte de Sousa, Diogo de Sousa, Isabel de Magalhães, Aires de Magalhães, kaj Leonor aŭ Genebra de Magalhães, edzino de João Fernandes Barbosa. La patro de Fernando, Rui de Magalhães, estis kavalira hidalgo de la domo de Dom Afonso, grafo de Faro, senjoro de Aveiro kaj urbestro de Estremoz. La fakto, ke Rui estis urbestro de Aveiro, estas dokumentita en 1486; inter 1472 kaj 1478 li plenumis postenojn de ordinara juĝisto, urba prokuradoro kaj skabeno en Oporto. Lia frato Aires de Magalhães sekvis eklezian karieron kaj iĝis vicdiakono en Braga en 1509.
Post la morto de siaj gepatroj dum sia deka jaro, li iĝis paĝio al la reĝino Leonor de Viseu, edzino de Johano la 2-a en la portugala reĝa kortego, pro la heredaĵo de sia familio. Li edziĝis en Sevilo en 1515 kun Beatriz Barbosa, sia parenco, filino de Diogo Barbosa kaj María Caldeira, ka ili havis du filojn: Rodrigo, kiu mortis infaneto en Oktobro 1522, kaj Carlos kiu mortis tuj post nasko. Ankaŭ Beatriz Barbosa mortis baldaŭ, en Marto 1522. ​
Ekkariero
En marto 1505 en la aĝo de 25, Magelano estis rekrutita en la aro de 22 ŝipoj senditaj por akompani D. Francisco de Almeida kiel la unua vicreĝo de Portugala Barato. Kvankam lia nomo ne aperas en la kronikoj, estas konata ke li restis tie ok jarojn, en Goao, Koĉi kaj Kolam. Li partoprenis en pluraj bataloj, inkluzive de la batalo de Kananore en 1506, kie li estis pafvundita. En 1509 li batalis en la batalo de Diu. Li poste navigis sub Diogo Lopes de Sequeira en la unua portugala ambasado al Malako, kun Francisco Serrão, lia amiko kaj eventuale kuzo. En septembro, post alveno ĉe Malako, la ekspedicio iĝis viktimo de komploto finiĝanta en retiriĝo. Magelano havis decidan rolon, avertante Sequeira kaj savante Francisco Serrão'n, kiu alteriĝis. Tiuj agoj gajnis al li honorojn kaj antaŭenigon.
En 1511, sub la nova guberniestro Afonso de Albuquerque, Magelano kaj Serrão partoprenis en la konkero de Malako. Post la konkero, iliaj karieroj disiĝis: Magelano estis promociita, kun riĉa rabaĵo kaj, en la kompano de malajo kiun li kontrakligis kaj baptis kiel Henriko de Malako, li revenis al Portugalio en 1512. Serrão foriris en la unua ekspedicio delegita por trovi la "Spic-Insulojn " en Molukoj, kie li restis. Li geedziĝis kun virino de Ambon kaj iĝis armea konsilisto al la Sultano de Ternato, nome Bajan Sirrullah. Liaj leteroj al Magelano pruviĝis decidaj, donante informojn pri la spic-produktantaj teritorioj.
Post eliro sen permeso, Magelano falis el oficiala favoro. Servante en Maroko, li estis pafvundita, rezultigante permanentan lamadon. Li estis akuzita je komerco kontraŭleĝa kun la maŭroj. La akuzoj estis pruvitaj malveraj, sed li ricevis neniujn pluajn ofertojn de dungado post la 15a de Majo 1514. Pli poste en 1515, li ricevis proponon por dungado kiel ŝipano sur portugalan ŝipon, sed li malakceptis tion. En 1517 post kverelo kun la reĝo Manuel la 1-a, kiu neis siajn persistajn postulojn estri ekspedicion por atingi la spicinsulojn de la oriento (t.e., velante okcidenten, serĉante eviti la bezonon veli ĉirkaŭ la pinto de Afriko ), li foriris al Hispanio. En Sevilo li amikiĝis kun sia samlandano Diogo Barbosa kaj baldaŭ geedziĝis kun lia filino de lia dua edzino María Caldera Beatriz Barbosa. Ili havis du filojn: Rodrigo de Magalhães kaj Carlos de Magalhães, kiuj ambaŭ mortis en juna aĝo. Lia edzino mortis en Sevilo ĉirkaŭ 1521.
Dume Magelano dediĉis sin al studado de la plej lastatempaj mapoj, esplorante, en partnereco kun kosmografo Rui Faleiro, eblajn enirejojn el Atlantiko al la Sudpacifiko kaj la eblecojn ke Molukoj estu hispanaj laŭ la limfarado fare de la Traktato de Tordesillas.
Ĉirkaŭnavigado
Kiam li malsukcesis ĉe la portugala reĝo kaj ricevis permeson foriri eksterlanden, li proponis sian servon al la hispana trono. Tie oni disponigis al li tri ŝipojn, ne tre altkvalitajn, tamen sufiĉajn.
Preparoj
En 1517 li veturis al Sevilo (kiu estis tiam la kerno de la mardisvastigo de Hispanio) kun Rui Faleiro kaj ili trovis en Juan de Aranda, nome funkciulo de la sevila koncerna instanco "Casa de la Contratación de Indias" responsa por la navigado, esplorado kaj markomerco el Hispanio, gravan aliancon por la projekto kiun li estis planinta: havigi al Hispanio la eblon alveni al Molukoj el okcidento, sen trairi la marojn rezervitajn al Portugalio pere de la Traktato de Tordesillas kaj, krom tio, laŭ Faleiro, pruvi, ke la «insuloj de la spicoj» estis en la kastilia duonglobo. Pere de la influo de Juan Rodríguez de Fonseca, ĉefepiskopo de Burgos, ili sukcesis atingi la aprobon de la reĝo Karlo la 1-a.
La 22an de Marto 1518 Karlo la 1-a nomumis admiraloj Magelano-n kaj Faleiro-n por permesis, ke ili eliri serĉe de la «insuloj de la spicoj», kaj en julio li plialtigis ilin al la rango de komandoroj de la Ordeno de Santiago kaj havigis al ili aron de privilegioj:
Startis la lantaj preparoj por la veturo, kiu estis plagitaj je malfacilaĵoj: malsufiĉo de financo, manovroj de la reĝo de Portugalio, Manuelo la 1-a, kiu klopodis enkarcerigi ilin, malfido de la kastilianoj pri Magelano kaj la aliaj portugaloj en la entrepreno, sen forgesi la malfacilan karakteron de Faleiro. Pere de la ĉefepiskopo de Burgos, ili sukcesis atingi la partoprenon de la komercisto Cristóbal de Haro kiu liveris parton de la necesaj monkvantoj kaj la komercajn varojn interŝanĝeblaj kontraŭ spicoj. La portugala kartografo Diego Ribero aŭ Diogo Ribeiro, je la servo de la "Casa de Contratación" el 1518, partoprenis en la disvolvigo de la mapoj uzitaj en la veturado.
Post rompi el Faleiro, Magelano plue preparis la ŝipoj elirintaj el Sevilo. La ŝipanaro estis komponita de maristoj de tre diversaj devenoj, ĉefe hispanoj el preskaŭ ĉiuj regionoj. Inter la malmultaj portugalaj maristoj estis Álvaro de Mezquita, kuzo de Magelano, Duarte Barbosa, kuzo de la edzino de Magelano, Juan Serrano aŭ João Serrão, portugalo naskiĝinta en Hispanio, kuzo aŭ frato de Francisco Serrão kaj Estêvão Gomes. Akompanis al Magelano ankaŭ lia sklavo Henriko de Malako, kiu laŭ kelkaj fontoj estis fakte la unua persono kiu ĉirkaŭnavigis la planedon.
Antonio Pigafetta, kronikisto kaj geografo venecia, kiu partoprenis en la ekspedicio proprakoste, verkis la itallingvan taglibron ''Relazioni in torno al primo viaggio di circumnavigazione. Notizia del Mondo Novo con le figure dei paesi scoperti'', ebligita de la fakto ke li estis unu de la malmultaj ekspedicianoj kiuj povis reveni vive al Eŭropo. Tial, li heredigis al la posteularo raran kaj gravan registron el kiu oni povas elpreni multon de tio kion oni konas pri tiu epizodo de la historio.
La veturado
En la 10-a de Aŭgusto 1519 eliris el Sevilo la kvin ŝipoj, kapitanigitaj de Fernando de Magelano kiu, descendante laŭ la rivero Guadalquivir, alvenis ĝis Sanlúcar de Barrameda (Kadizo). Dum la venontaj semajnoj, la ekspedicio finakiris la necesaĵojn kaj oni solvis diversajn aferojn. Dume la propra Magelano faris testamenton en Sevilo la 24-an de Aŭgusto, nomumante heredantoj sian filon Rodrigo kaj la naskotojn de lia edzino kiu restis graveda. Finfine en la 20-a de Septembro la ekspedicio almariĝis el Sanlúcar, cele al la trovo de mara trapasejo al la teritorioj de la Orientaj Hindioj kaj serĉi la marvojon ĉiam tra kastiliaj maroj (laŭ la Traktato de Tordesillas), por alveni al la "insuloj de la spicoj", fakte la okcidenta marvojo kiu estis estinta la celo de Kristoforo Kolumbo.
Li devis batali ne nur kontraŭ la naturo, sed ankaŭ kontraŭ homoj. Lia patrujo Portugalio ne deziris sukceson al lia ekspedicio, kies sukceso signifus gravan danĝeron por la portugalaj ekonomiaj interesoj. La tri ŝipojn de Magalhães atendis portugalaj flotoj kun celo subakvigi ilin. Magalhães elektis ŝajne nelogikan vojon al la sudo, for el la maroj sub portugala kontrolo, ĉar li supozis, ke portugaloj ne kredos, ke li kuraĝus tien navigi. Liaj hispanaj nobelaj oficiroj, kiuj estis malkontentaj, ke ilin estras portugalo, komencis suspekti lin, ke li volas enpeli la tutan ekspedicion en la portugalajn manojn. Magalhães postulis severan disciplinon: la du aliaj ŝipoj devis ĉiumatene proksimiĝi al la admirala ŝipo kaj la kapitano devis propravoĉe saluti la admiralon kiel simbolon de obeemo.
La floto ripozis en Kanarioj, sekvis, pasis antaŭ la insuloj de Kaboverdo kaj la marbordoj de Sieraleono, kaj trapasis la Atlantikon ĝis la teroj kie nun estas Rio-de-Ĵanejro en la 13-a de Decembro 1519. La ekspedicio tiel sukcesis eviti la atendantajn portugalajn flotojn kaj atingi la sudamerikajn bordojn. Magalhães kompreneble ne sciis, kiel granda estas la nove malkovrita por eŭropanoj amerika kontinento kaj preskaŭ je ĉiu rivero li esperis trapasejon, sed ĉiam li estis seniluziigita. Ili sekvis suden, preterpasis la areon de la Plata rivero (tiam jam malkovrita de Juan Díaz de Solís en 1516) en Marto 1520, kaj alvenis al la golfeto "bahía San Julián", kiun ili esploris serĉe de ebla trapasejo. Magelano, antaŭvidante la alvenon de al vintro, decidis tie ripozi ĝis la alveno de la printempo.
La deziro reveni post tio kio estis konsiderata malsukceso ĉar oni ne trovis la marpasejon al Molukoj, kune kun la malfavora areo kaj la kondiĉoj por navigado okazigis malkontenton inter la ŝipanaro. Tuj post la alterigo ĉe tio kio poste estos San Julián, la kapitanoj de la aliaj kvar ŝipoj komplotis por mortigi la ĉef-komandantanton. La konspirantoj estis jenaj: Juan de Cartagena, inspektisto; Luis de Mendoza, trezoristo; Antonio de Coca, kasisto; Gaspar de Quesada, kapitano de la ŝipo "Concepción". La komploto malsukcesis, kaj Magelano kondamnis al mortopuno Gaspar de Quesada, kaj ordonis la dispecigon de la kadavro kun tiu de Luis de Mendoza, kiu estis mortigita dum la ribelo. Juan de Cartagena estis abandonita surtere, kun la pastro Sánchez de Reina, kiam la ekspedicii almariĝis la 21an de Aŭgusto 1520 de San Julián, kaj poste oni sciis nenion pri ili. ​
En al 22-a de Majo la ŝipo "Santiago", estrita de Juan Serrano, vrakis dum esplorado de la suda marbordo de Patagonio. Magelano nomumis Serrano kapitano de la "Concepción" kaj Duarte Barbosa kapitano de la "Victoria". ​ Alveninte al tio kio poste estos la Magelana Markolo, oni ordonis al la ŝipoj "Concepción" kaj "San Antonio" esplori la kanalon. La ŝipo "San Antonio", estrita de Álvaro de Mezquita antaŭeniris, kion profitis la piloto Esteban Gómez kaj la trezoristo Jerónimo Guerra por elpostenigi Mezquita por reveni nokte kaj ekveturi reen al Hispanio. La ŝipo "Concepción" estrita de la kapitano Juan Serrano trapasis la kanalon kaj malsukcese atendis la jam revenintan ŝipon "San Antonio". Tiel nur post travivita vintro tute sude, komplotoj kaj dizertoj, finfine li trovis trapasejon, kiu nun nomiĝas Magelana markolo. Poste la ekspedicio navigis al Marianoj tra la oceano, kiu estis nekutime trankvila, tial la maristoj nomis ĝin Pacifika (Paca). Sed la senventa vetero signifis malrapidan ŝipadon, teruregan varmegon, nesufiĉon da trinkakvo kaj malsatego, ĉar fakte la reveninta ŝipo kunportis grandan parton de la nutraĵoj. La ratoj iĝis delikataĵoj kaj celo de la interna varkomerco. Multaj maristoj mortis, interalie pro skorbuto, bone dokumentita de la taglibristo Pigafetta kiel inflamo de gingivoj. Nur en la 6-a de Marto 1521 ili alvenis al insulo kie ili povis rekuperiĝi; tiu eble estis la insulo Gvamo en la insularo poste nomita Marianoj. Serĉante la Molukojn, Magelano kaj liaj kunuloj alvanis al la insulo Cebuo, apartenanta al la arkipelago kiu poste estos konata kiel «Filipinoj» honore de Filipo la 2-a. Ili estis alveninta al Malproksima Oriento, plenumante la iaman projekton de Kristoforo Kolumbo.