cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tranĉilrazilo
Tranĉilrazilo aŭ barbista tranĉilo estas speciala tranĉilo, kiu estas primare uzata por razado de barboj aŭ viligo. Rilate al ordinara tranĉilo ĝi markas sin precipe per tio, ke ĝi havas nenian pinton respektive ĝi ne estas havigita per pinto tiel, por ke dum la razado povu neniu vundiĝi per piko. La tranĉilrazilo devas esti tre bone akrigita kaj ĝi devus havi se eblas ankaŭ tre rezisteman akraĵon, kiu dum laboro facile ne malakriĝos.
Temas pri rekta antaŭulo de sendanĝera razilo, la propra teknologio de la razado de barboj estas ĉi tie tre simila al teknologio de razado per sendanĝera razilo. Dum razado estas la vizaĝo de razoto (kutime de vira sekso) kovrita per sapa kremo, kies celo estas moligi la barbojn. Barbisto zorgeme helpe de tranĉilrazilo movigas sur streĉita felo kaj forigas helpe de ties akra akraĵo la ŝaŭmon komune kun la barboj. Tiu ĉi laboro postulas bonan precizon kaj lertecon, por ke ne okazu lezo de haŭto de la razato eĉ ne la manoj de razisto.
Zubrnice
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352. En la jaroj 1977 ĝis 1988 el iniciato de eksa Distrikta regionografia muzeo en Ústí nad Labem konstruado de ekspozicio de popola arkitekturo en natura pejzaĝo, popole markata "skanzeno". Kelkaj vilaĝaj konstruaĵoj estas renovigitaj kaj plenigitaj per transportitaj el lokoj, kie damaĝis al ili pereo, precipe el orienta parto de Bohemia mezmontaro.
Memorindaĵoj
En urbanisme kaj pejzaĝe unike situanta municipo en montoriĉa pejzaĝo de bohemia mezmontaro troviĝas kolektaĵo de valora konstruareo de popola arkitekturo, situas apud si konstruaĵoj de interagaj, trabfakaj kaj masonitaj.
Baroka puto
Devena konstruaĵo el la jaro 1695, la tn. baroka puto, sur okflanka submasonaĵo ligna tegmentejo kun ŝinda tegmenteto, la unua objekto en la ekspozicio translokigita el Střížovice, ekde la jaro 1963 kultura memorindaĵo.
Domo n-ro 46 el Loubí
Etaĝa interaga kamera domo kun tre malnova kerno, en unu el muroj grejsa kvadro - ĉizita enjarigo 1700, devene ŝanĝaĵo de domo n-ro 46 en Loubí, ekde la jaro 1965 kultura memorindaĵo. En la jaroj 1994 ĝis 1995 ĝi estis sur la devena loko dismuntita kaj en la jaroj 2010 ĝis 2012 konstruita en la ekspozicio de muzeo en naturo (fono de la muzeo, kaso, eluzata kiel plurcela kleriga centro).
Kapelo de La plej sankta Triunuo
Malgranda sakrala konstruaĵo kun trabfaka navo apud ŝoseo ĝis Lovečkovice, al la loko ĝi estis translokigita en la jaro 1992 el pereintaj Žichlice (distrikto Teplice), tureto sen sonorilo, ekde la jaro 1964 kultura memorindaĵo.
Preĝejo de sankta Maria Magdalena
Sakrala konstruaĵo sur loko de devene gotika preĝejo (dokumentita en la 14-a jarcento) sur monteto en la municipo, en la jaroj 1723 ĝis 1739 baroke reguligita fare de ĉeĥa arkitekto kaj konstruisto de itala deveno, Octavio Broggio (1670 – 1742), ekde la jaro 1963 kultura memorindaĵo. La turo kaj firstotureto de la preĝejo sen sonorilo, en luzerno du horloĝaj florkronoj.
Muelejo n-ro 27 Týniště
Akva muelejo kun muelejejo el la 18-a jarcento, ekde la jaro 1978 kultura memorindaĵo. Ĝi estis konstruita sur supra fluo, tio signifas la akvo fluas al mueleja rado de supre.
Rimasco
Rimasco (jen itale, Rimask en la valeza kaj Rimasch en la piemonta) estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Verĉelo de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Boccioleto, Carcoforo, Fobello, Rima San Giuseppe kaj Rossa.
Zubrnice
Muelejo n-ro 28 Týniště
Sur devenaj fundamentoj de akva muelejo n-ro 28 sur katastra teritorio Týniště (akvomuelejo sur mapo de stabila katastro markita "Schelmühle") konstruita interaga etaĝa domo n-ro 59 kun trietaĝa ŝildo, transportita el Homole u Panny, interne rekonstruita mueliga mekanismo, la tn. artista konsisto de la muelejo, transportita el Hamry u Hlinska.
NGC 4410A
NGC 4410A (aliaj indikoj — NGC 4410-1, ZWG 70.73, UGC 7535, VCC 904, MCG 2-32-47, KCPG 335A, MK 1325, PGC 40694) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Zubrnice
Vilaĝa lernejo n-ro 26
Masonita etaĝa konstruaĵo el la jaro 1863 sur loko de ligna teretaĝa lernejo el la jaro 1768, en la objekto ekspozicio de vilaĝa lernejo el duono de la 20-a jarcento (celita en periodon mallongtempe post la dua mondmilito), ekde la jaro 1993 memorige protektata, en la jaro 1997 malfermita por publiko.
NGC 4410A
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Zubrnice
Vilaĝa vendejo n-ro 74
Ekspozicio en ampleksa domo, la tn. vilaĝa vendejo trafikata de fino de la 19-a jarcento ĝis komenco de la 1950-aj jaroj, al la tempo respondas interna ekipaĵaro, ekzemple devena vendeja ŝranko, grandaj provizujoj por kafo kaj aliaj, ekde la jaro 1985 la objekto estas kultura memorindaĵo.
Agrikultura domo n-ro 61
Ampleksa kamparana domo el fino de la 18-a jarcento, situanta en la vilaĝplaco, ekde la jaro 1978 kultura memorindaĵo. Bazo estas etaĝa domo kun masonita teretaĝo, interaga etaĝo kaj kun sekigejo de lupolo, la tn. lupola domo el la jaro 1808, un tipa aerumigaj fendoj en tegmento (ili ebligis sekigi lupolon en du subtegmentejaj etaĝoj). Konsisto de tiu ĉi unika varm-aera sekigejo de frukto, senfuma kaj kun transporteblaj avelarbotenujoj, lastaj funkciaj de sia speco en Bohemia mezmontaro. En la areo ankaŭ interaga garbejo el Lukov, ŝedo por veturiloj el Řepčice kaj trabfaka garbejo el Bohemia mezmontaro. En la areo ankaŭ interaga garbejo el Suletice.
Fervoja stacio n-ro 25
Konstruaĵo de fervoja stacio el la jaro 1890, ekde la jaro 1985 kultura memorindaĵo (industria heredaĵo), konsisto de la jaro 1998 de memorige protektata fervojlinio Velké Březno – Lovečkovice. La malgranda stacidomo kun konstruaĵo de fervoja stacio estas proksimume 300 m malproksima al sudokcidento de la vilaĝplaco.
En la jaro 1996 en rondo de fervoja stacio estis malfermita la unua ekspozicio de historio de loka fervojo Velké Březno – Verneřice – Úštěk, sur parto de la fervojo ekde la jaro 2010 parta trafiko de historiaj fervojaj veturiloj, vojo de branĉtrako kun nomo Loka fervojo Velké Březno – Úštěk (fervojlinio Velké Březno – Lovečkovice – Verneřovice / Úštěk). La stacidomo aperas ankaŭ en filmo Rebelové (reĝisoro Filip Renč).
Kantono Liberty (Teksaso)
La kantono Liberty situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. La kantona ĉefloko kaj administra centro same nomiĝas Liberty.
31774 Debralas
Nomo
Ĝia nomo honoras Debra Las, mentorinon de unu finalist(in)o de la Broadcom MASTERS de 2015 : konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de mezlernejoj. Ŝi estas instruistino ĉe la John Adams Middle School en Rochester (Minesoto).
101 Helena
101 Helena estas mezgranda sed hela asteroido de la asteroida zono, ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo James Craig Watson el la observatorio de Ann Arbor (Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Helena de Trojo. La saturna satelito Heleno (malkovrita en 1980) ricevis ankaŭ tiun nomon.
Premio Deguĉi
Premio Onisaburo Deguchi aŭ nur Premio Deguĉi estas monpremio administrata de Universala Esperanto-Asocio (UEA), kiu celas regule distingi la plej meritajn projektojn kaj agantojn (individuojn aŭ organizaĵojn), kiuj aktivas sur la kampo de utiligo de Esperanto kiel potenca rimedo por monda paco kaj homara feliĉo, konforme al la idearo de L. L. Zamenhof, la instruoj de Deguĉi Onisaburo kaj la Statuto de UEA, kiu listigas inter siaj celoj (art. 3ĉ) "kreskigi inter siaj membroj fortikan senton de solidareco kaj disvolvi ĉe ili la komprenon kaj estimon por aliaj popoloj".
Historio
La premio Onisaburo Deguchi estis fondita en 1987, okaze de la Centjara Jubileo de Esperanto, kaj titolita honore al la japano Deguĉi Onisaburo, kunfondinto de la Oomoto-movado, kiu en 1923 enkondukis en sian agadon Esperanton kiel internacian komunikilon por la disvastigo de la ideoj pri universala homamo kaj monda paco. Spegule al la ideoj de Zamenhof kaj Deguĉi, la premio celas honori tiujn, kiuj pleje kontribuas al la realigo de la bazaj celoj de UEA. Ĝi konsistas el diplomo kaj monsumo.
La premio estiĝis de fonduso proponita kaj starigita de Esperanto-Propaganda Asocio de Oomoto (EPA), faka organizaĵo en kunlaboraj rilatoj kun UEA. Laŭ aparta interkonsento EPA garantias la fonduson kaj ĉiujare donacas al UEA sumon por aljuĝo de la premio. Pri la aljuĝo respondecas sola la Estraro de UEA, laŭ specifa regularo.
Laŭ la regularo la Estraro aŭ mem aljuĝas la premion aŭ nomas apartan juĝkomisionon, kiu - simile al la Estraro mem - devas esti kiel eble plej internacia laŭ sia konsisto. La principojn kaj la proceduron de la aljuĝo de la premio difinas la Estraro, kiu anoncas ilin en la revuo Esperanto kune kun la gajninto de la premio en ĉiu koncerna jaro. Krom tio, la premio normale estas ankaŭ publike transdonata en la kadro de la Universala Kongreso de Esperanto (UK). La premion gajnas aŭ unu sola projekto, individuo aŭ organizaĵo aŭ dividas ĝin du aŭ pli koncernatoj. Gajnintoj de la premio kutime devas raporti al la Estraro de UEA pri la evoluoj de sia agado aŭ projekto, kvankam la utiligo de la mono por progresigo de la koncerna aktiveco restas plene en la manoj de la gajninto mem.
La premio estis seninterrompe disdonita de 1987 ĝis 2006. Okazis paŭzo en 2007 kaj 2008. Poste, denove seninterrompe de 2009 ĝis 2019. Ĝis 2019 la monsuma premio egalis al 2 000 EUR jare. Ekde 2020, post nova interkonsento inter EPA kaj UEA, ĝi reduktiĝis al 1 000 EUR jare. Pro la pandemio de KOVIM-19, lige kun la nuligo de la 105-a UK, la Estraro de UEA ne aljuĝis la premion en 2020, sed la premio estis restarigita jam la sekvan jaron.
Tearce
Tearce estas vilaĝo en nordokcidenta Makedonio en la regiono Položsko. Ĝi estas la administra centro de Opština Tearce. En 2002 loĝis ĉi tie 3974 loĝantoj.
Loko, priskrobo
Pli malgranda parto de la vilaĝo situas en la valo de Dolen Polog, la norda parto etendiĝas al la montoj Sar Planina. La alteco do estas de ĉirkaŭ 500 m ĝis pli ol 2600 m. La areo de la vilaĝo estas ĉirkaŭ 31,8 km².
La regiona vojo R 1203 pasas tra la vilaĝo, kiu kondukas de la urbo Tetovo al la nordoriento ĝis la limo kun Kosovo. Ĉe la suda rando de la vilaĝo pasas la fervojo de Tetovo al Skopjo. Ekzistas neniu stacio sur la trako.
La vilaĝo estas 10 km de Tetovo.
Loĝantaro
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 3974 homoj.
El la totala nombro, 2 310 Albanoj (58,12 %), 1 085 makedonoj (27,3 %), 512 Turkoj (12,9 %), 54 Ciganoj (1,4 %) kaj la ceteraj.
Referenco
Statistikoj: https://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf
Kalia persulfato
Persulfataj oksidigagentoj estas sensivaj al saloj de fero kaj kupro, kaj al kloridoj. Persulfato de kalio estas malmulte solvebla, kaj tio propreco rezultas ke ĝi estas pli facila por produkti ĝin en la pura formo. Krom tio, ĝi uzatas por purigi restantajn spurojn.
Bismarck-turo (Landstuhl)
La Bismarckturm aŭ Bismarck-turo en Landstuhl en la distrikto Kaiserslautern en Rejnlando-Palatinato estis konstruita honore al la unua germana Regna Kanceliero princo Otto von Bismarck (1815–1898). Laŭ la koncepto de arĥitekto Wilhelm Kreis (1873–1955) konstruita elrigardoturo situas tuj okcidente de Landstuhl auf dem Kirchberg. Ĝi estas donacita de la montanindustriisto Carl Ferdinand von Stumm-Halberg (1836–1901). La turo havas altecon de 19 m kaj estis inaŭgurita en la jaro 1900.
Razilklingo
Razilklingo estas plata, tre maldika klingeto el tre kvalita ŝtalo kun tre akra akraĵo. Ĝi servas al razado post enmeto de raziloj destinitaj al tio, kiuj konsideratas pli sekuraj ol tradiciaj tranĉilraziloj, do ilia uzo havas malpli grandan riskon je senintenca vundiĝo, kaj tial ricevis la nomon "sendanĝera razilo". La unuaj sendanĝeraj raziloj aperis en Eŭropo en la 18-a jarcento, signifa disvastigo okazis post tio, kiam fine de la 19-a jarcento perfektigis ilin usona inventisto King Camp Gillette, kies nomon hodiaŭ portas tiuj ĉi klingetoj en pluraj landoj. Ekster la kadro de "sendanĝera razilo", razilklingo tamen estas efika eta armilo kaj mem tute ne nomeblas "sendanĝera". Iuj psikaj malsanuloj tendencas mem vundi sian haŭton per razilklingo, principe facile eblas mem mortigi sin per razilklinga tranĉo de manartika arterio, kaj ankaŭ facile eblas signife vundi aliajn vivaĵojn aŭ tranĉe detrui objektojn per ĝi.
En la faka terminaro pri fortikigo de bariloj, la vorto "razilklinga drato", alternative al la nomo "hoka drato", signas aparte danĝeran variaĵon de pikdrato - en tiu vorto la adjektivo "razilklinga" elstarigas la danĝerecon de la drato.
György Székely (kuracisto)
György Székely [djordj sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo Székely György estis hungara kuracisto, histologo, biologo, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1993), membro de Academia Europaea (1990).
György Székely naskiĝis la  1926 en Püspökladány.
Biografio
György Székely frekventis universitaton en Pécs inter 1946-1952, poste li eklaboris samloke en universitata anatomia instituto. Li doktoriĝis en 1972 antaŭ la akademio, en la sekva jaro li profesoriĝis. En 1975 li eklaboris en la universitata anatomia instituto en Debrecen, kie li estis vicrektoro inter 1981-1986. Li estis longe gastoprofesoro en universitatoj de Nederlando kaj Usono. Li okupiĝis precipe pri la cerbo kaj nervoj. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1970-2003.
A Countess from Hong Kong
A Countess from Hong Kong (Grafino de Honkongo) estas brita komedifilmo farita en 1967 kaj la lasta filmo reĝisorata fare de Charlie Chaplin. Ĝi estis unu el du filmoj de Chaplin, en kiuj li ne ludis la ĉefan aŭ gravan rolon (la alia estis en 1923 A Woman of Paris (Virino de Parizo), kaj lia sola kolorfilmo. La kameo de Chaplin estis lia lasta apero sur ekrano (lia vizaĝo aperas en la pordo kiel stevardo nur por sekundo). En la filmo ĉefrolis Marlon Brando, Sophia Loren, Tippi Hedren, kaj Sydney Earle Chaplin, la dua filo de Chaplin.
La rakonto estas bazita llibere sur la vivo de virino, kiun Chaplin renkontis en Francio; ŝi estis nomita Moussia Sodskaya, aŭ "Skaya", kiel li nomas ŝin en sia libro, (1922) My Trip Abroad (Mia ekskurso eksterlanden). Ŝi estis rusa kantisto kaj dancisto kiu "estis sennacia persono forfiksita en Francio sen pasporto". La ideo, laŭ gazetara komuniko skribita fare de Chaplin, post kiam la filmo ricevis negativan akcepton, estis, ke la rakonto "rezultiĝis el vizito, kiun mi faris al Ŝanhajo en 1931 kaj kie mi trovis kelkajn titolitajn aristokratojn, kiuj evitis la Rusian revolucion de 1917".
Ĝi estis origine komencita kiel filmo nomita kaŝpasaĝero en la 1930-aj jaroj, planita por Paulette Goddard, sed produktado neniam estis kompletigita. Tiu rezulta filmo, kreita preskaŭ 30 jarojn post sia komenco, estis kritika fiasko kaj kreskis de 2,000,000 US$ al 3,500,000 US$ buĝeto. Tamen, ĝi estis ekstreme sukcesa en Italio. Krome, la sukceso de la muziko povis kovri la buĝeton.
Kritikistoj kiel ekzemple Tim Hunter kaj Andrew Sarris, same kiel la poeto John Betjeman, rigardis la filmon kiel estanta inter la plej bonaj verkoj de Chaplin. Chaplin, kvankam malfeliĉa pro la reago de la kritiko kaj de la publiko, antaŭ la fino de sia vivo konsideris ĝin sia plej bonega filmo.
La muzika temo de la filmo, komponita fare de Chaplin, iĝis la furoraĵo This Is My Song por Petula Clark - numero 1 en Britio kaj numero 3 en Usono.
Intrigo
Ambasadoro nomumita al Sauda Arabio Ogden Mears (Marlon Brando) ŝipas reen al Ameriko post turneado ĉirkaŭ la mondo. Li renkontas Natasha, rusan grafinon (Sophia Loren), en Honkongo post kiam ŝi ŝteliras surŝipe por eskapi esti devigita al prostituado. Ŝi havas neniun pasporton kaj estas devigita resti en sia kabino dum la vojaĝo.
Ogden malŝatas la situacion, ĉar li estas edziĝinta viro, kvankam parte apartigita, kaj li maltrankvilas kiel ĝi eble influos lian karieron, se ŝi estos trovita. Sed li kontraŭvole jesas lasi ŝin resti. Ili tiam devas eltrovi manieron eskapigi ŝin de la ŝipo, kaj estas aranĝite, ke ŝi geedziĝos kun lia nejuna ĉambristo, Hudson (Patrick Cargill). Kvankam ĝi estas nur formalaĵo, Hudson deziras kompletigi la rilaton, kiun deziron ŝi ne konsentas. Natasha evitas lin kaj, antaŭ ankrado ĉe haveno, ŝi saltas de la ŝipo kaj naĝas borden.
La edzino de Ogden (Tippi Hedren) tiam eniras la ŝipon, ĵus maltrafinte ŝin. Haevey (Sydney Earle Chaplin), la advokatamiko de Ogden, kiu helpis aranĝi la geedziĝon, renkontas Natashan kaj rakontas al ŝi, ke la enmigrado-oficistoj akceptis ŝin kiel la edzinon de Hudson. La edzino de Ogden tiam alfrontas lin koncerne Natasha, parolante sufiĉe malglate pri ŝi kaj pri la vivo, kiujn ŝi gvidis. Li tiam demandas sin, ĉu ŝi fariĝus lia edzino ankaŭ sub tiaj cirkonstancoj.
Tafelspitz
Tafelspitz (Tafelspitz, laŭlitere kun la signifo pinto (de viando) por la tablo) estas boligita bovidaĵo aŭ bovaĵo en buljono, servita kun miksaĵo de hakitaj pomoj kaj kreno. Ĝi estas konsiderita kiel la nacia plado de Aŭstrio kaj estas same populara en la najbara germana ŝtato de Bavario.
A Countess from Hong Kong
Intrigo
La filmo finiĝas per renkontiĝo de Ogden kaj Natasha en la kabaredo de hotelo, kie ili komencas dancadon, ĉar li forlasis la plezurkrozadon same kiel sian edzinon.
Charlie Chaplin dufoje aperas en la filmo por momento kiel la stevardo de la ŝipo.
Tafelspitz
Tafelspitz estas boletita kune kun radikfruktoj kaj spicoj en la buljono. Ĝi estas kutime servita kun rostitaj tranĉaĵa terpomo kaj miksaĵo de hakitaj pomoj kaj kreno aŭ acidkremo miksita kun ŝenoprazoj.
Tranĉo
Tafelspitz estas aŭstra nomo de la vianda tranĉo kiu estas uzita, kutime de juna virbovo. Tiu tranĉo estas tipe konata en Usono kiel Standing Rump aŭ Top Round, depende de la nomenklaturo de tranĉoj uzitaj. La brita tranĉo estus nomita Topside.. Ĝi estas la supra malantaŭa fino de la brutaro kie la vosto originas.
A Countess from Hong Kong
Produktado
Tiu estis la unua filmo de Chaplin en dek jaroj post A King in New York(1957, Reĝo en New York).
Tiu estas la unua plenlonga filmo de Tippi Hedren post ŝia paŭzo kun reĝisoro Alfred Hitchcock. Ŝi havis altan esperon por la filmo, antaŭ ol ŝi ricevis la manuskripton. Kiam ŝi ekkomprenis, ke ŝi havis malgrandan parton kiel la apartigita edzino de Brando, ŝi petis al Chaplin vastigi sian rolon. Kvankam Chaplin provis plenumi ŝian deziron, li ne povis, ĉar la rakonto plejparte okazas sur ŝipo, dum la virino rolata de Hedren aperas nur nelonge antaŭ la fino de la filmo. Fine ŝi restis en la filmo kaj poste diris, ke estis plezuro labori por li.
La tri plej aĝaj filinoj de Chaplin aperis en la filmo: nome Geraldine (ĉe protokolo 46 kaj 1:05), Josephine kaj Victoria Chaplin (ĉe minuto 1:32).
Videoeldonaĵo
La filmo ne estis publikigita en hejmvideo ĝis 1996, kun la VHS formato kiel parto de la serialo Universal Cinema Classics. Tiam en 2003 ĝi estis liberigita sur DVD en larĝekrana formato, kaj poste re-liberigita kiel parto de la DVD metis Marlon Brando: The Franchise Collection.
Juĝa Komitato de la Privata Konsilio
La Juĝa Komitato de la Privata Konsilio (angle Judicial Committee of the Privy Council aŭ JCPC) estas unu el la plej gravaj kaj altaj kortumoj de Britio. Ĝi estis establita de la leĝo "Judicial Committee Act" en 1833. Ĝi anstataŭis la Kortumon de Delegitoj.
La Komitato estas la plej alta apelacia kortumo por pluraj sendependaj ŝtatoj de la Komunumo de Nacioj, sed ankaŭ por la britaj transmaraj teritorioj kaj aliaj dependaĵoj de la brita krono. Ĝi estas plej ofte kromnomata "Privy Council" en la angla lingvo, ĉar la juraj apelacioj estas senditaj al la brita monarko, kiu kiel "Reĝa Moŝto en Koncilio" sekve petas konsilon de la Juĝa Komitato.
(11344) 1996 XH31
(11344) 1996 XH31 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Giovanni Daminelli
Giovanni Daminelli (naskiĝinta la en Bergamo, Italio, mortinta la  en Milano) estis doktoro pri matematiko. Li fariĝis en 2012 prezidanto de IKUE.
Esperantisto ekde 2000, en 2003 li akiris la superan diplomon de la Itala Instituto de Esperanto. Li prezidantis la italan sekcion de IKUE (Italan Unuiĝon de Katolikaj Esperantistoj) - ekde 2003 - kaj estis kontoreviziisto de IKUE. Li redaktis “Katolika Sento”, kreis kaj prizorgis la oficialan paĝaron de la itala IKUE-sekcio (www.ueci.it). Li gvidis E-kursojn en Milano ĉe la “Universitato de la tria aĝo” kaj en la urba E-klubo. Ekster IKUE, li estis membro de la paŝtista konsilio de sia paroĥo, sekretario de la Itala Instituto de Esperanto kaj konsiliano de la E-klubo de Milano. Ekde 2003 li estis prezidanto de la Itala Unuiĝo de Katolikaj Esperantistoj (UECI).
Hipermnestro
Laŭ la helena mitologio, Hipermnestro aŭ Hipermestro (el la greka Ὑπερμνήστρα, «la multe svatita») estis la plej aĝa el la danaidinoj, tio estas, la kvindek filinoj de Danao, reĝo de Argolando. Laŭ Apolodoro, ŝia patrino nomiĝis Elefantiso .Danao kaj sia frato Egipto estis la nuraj viraj filoj de Belo, reĝo de Tebo, kaj Ankinoo aŭ Akiroo. La rivaleco inter la du fratoj iĝis proverba, kaj iliaj vivrakontoj, simbolo de antitezo. Ekzemple, Danao havis kvindek filinojn sed neniu filon, dum Egipto estis patro de kvindek filoj kaj neniu filino (ambaŭ kun diversaj edzinoj kaj amantinoj). La egiptidoj estis kombatemaj soldatoj kiuj konkeris kaj fondis diversajn urbojn tra la Grek-Egipta mondo. Aldone, ilia patro estis konata pro sia strikta agadmaniero kaj egoismo. Li kontraŭstaris kaj persekutadis sian fraton, kaj rifuzis disdividi la heredaĵojn de ilia patro kiel konsentite. Do Danao, kiu vidis la sekurecon de sia familio en danĝero, forfuĝis kun ĝi el Egiptio serĉante novan landon por translokiĝi. Li devenis el la antikva reĝa familio de Argolando, do ili velis al ĉi tiu peloponeza lando. Tiutempe, la reĝo de Argolando estis Gelanoro, kiu bonvenigis Danaon tiel bone ke li eĉ cedis la tronon al la ĵusalveninto. La kialo de tiu ago restas necerta, laŭ kelkaj verkistoj li estis sufiĉe maljuna kaj preferis forlasi la regajn devojn kaj pasigi la ceteron de sia vivo en trankvilo. Tamen, kelkaj fontoj asertas ke la transiro ne estis tiel paca, ĉar Danao milite konkeris la argolandan tronon.
Sciinte la malobeon, Danao koleriĝis kaj instigis la argolandan kortumon kondamni ŝin al mortopuno, sed Afrodito intervenis kaj savis la princinon, aŭ la tribunalo senkulpigis ŝin. Kiel memorigo de tiu ĉi juĝo, oni starigis en Argo skulptaĵojn dediĉitajn al Nicefora Afrodito («venkiga Afrodito») kaj al Pita Artemiso (diino pri persvado), ĉe mirinda templo kiu staris multajn jarcentojn. Iom poste, Linkeo revenis al la urbo kaj mortigis Danaon, plenumante tiel venĝon pro la murdo de liaj fratoj.
3428 Roberts
3428 Roberts estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).
Nomo
Ĝia nomo estas omaĝo al la usona astronomo Walter Orr Roberts (1915–1990).
Yoshiro Abe
Yoshiro Abe (阿部 吉朗, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe FC Tokyo, Oita Trinita, Kashiwa Reysol, Shonan Bellmare, Ventforet Kofu, Júbilo Iwata kaj Matsumoto Yamaga FC.
Hipermnestro
Aliaj rolulinoj same nomiĝintaj
Krom tiu, de la antaŭe priskribita, Hipermnestro estis ankaŭ la nomo de la jenaj rolulinoj de la grekromia mitologio:
Méra (Hungario)
Méra estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.
Situo
Méra situas laŭ Hernád, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Slovakio preteriras. Encs troviĝas 4, Abaújszántó 11, Gönc 19, Miskolc 45 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1256 en formo "Mera". Iom post du vilaĝoj formiĝis: Suba kaj Supra Méra, kiuj unuiĝis en 1950.
Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj kaj ukrainoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.
Moutnice
Moutnice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Brno-provinco, en Sudmoravia regiono. Ĝi troviĝas en Dija-svratka valego sur ŝoseo Brno – Hodonín. Vivas ĉi tie.
Lajos Fóris
Lajos FÓRIS estis rumania hungara juristo, fakverkisto pri ekonomiko. Li naskiĝis en Margitta en 1886 kaj mortis Bogoto ?.
Kariero
Lajos Fóris akiris diplomon de advokato en Marosvásárhely, kaj post la unua mondmilito li gvidis la rubrikon ekonomikan de gazeto Ellenzék. Antaŭ la dua mondmilito li elmigris en Kolumbion.
Moutnice
Temas pri vinkultivada municipo en vinkultivada subregiono Velké Pavlovice.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1298. La municipon kreas la devene memstaraj vilaĝoj Moutnice kaj Rozářín, kies kuniĝo okazis la 25-an de junio 1951.
10375 Michiokuga
10375 Michiokuga estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Michio Kuga (1927–1999), instruisto en altlernejo kaj, de 1971 ĝis 1982 konseristo de la Muzeo de Jamaguĉi. Fakulo pri la stela scintilado, li ankaŭ inspektis kelkajn prelegojn kaj ekspoziciojn pri astronomio en la muzeo. Li gravan kontribuon al la popularigo de astronomio en gubernio Jamaguĉi.
Kantono Marsanne
Komunumoj
Apartenis al la kantono de Marsanne la jenaj 15 francaj komunumoj :
Kalkwijk
Kalkwijk, antaŭe De Kalkwijk estas vilaĝeto kaj strato en la komunumo Midden-Groningen en la provinco Groningen en Nederlando. Kiel la nomo jam indikas (wijk = flankkanalo) de origino ĝi estas setlejo laŭlonge kanalo.
En 1631 interkonsento estis subskribita inter la Frisa Kompanio kaj la urbo Groningen en kio la urbo komisiis al la torfejigo de la areo. Pro tio oni fosis la kanalon Kalkwijk kaj dum la unuaj jaro ĝi ĉiujare estis vastigita per minimume 40 dekametroj. Je ambaŭ flankoj la forfosaĵo estis samlarĝa kaj kaj estis fiksita per la distanco al la forfosaĵo ĝis la Borgercompagnie. Pliposte oni nomis ankaŭ la kanalon Kalkwijksterdiep aŭ Kalkwijkerdiep.
La nomo verŝajne venas de la familia nomo Kalk, kvankam oni ankaŭ diras ke tio indikas la malnovan kalkofornon kiu iam situus tie. La kanalo intertempe estas plenŝutita. La norda parto nuntempe estas parto de Hoogezand, ekster la centro situas kelkaj imponaj farmbienoj. En la samdirekta daŭrigo de Kalkwijk situas la setlejo Lula.
Stratvido
Natalja Aĵikmaa-Ruŝeva
Natalja Aĵikmaa-Ruŝeva (ruse) Наталья Дойдаловна Ажикмаа-Рушева, fraŭline Aĵikmaa Salĉak (naskiĝis la 20-an de novembro 1926 en Tuvio, mortis la 7-an de januaro 2015 en Moskvo) — tuva kaj soveta balet-dancistino.
Konata en Moskvo kaj en siaj gepatraj lokoj. En 2006 okaze de 80-jariĝo ricevis la titolon "Siberiulo de la Jaro", konkurante kun 34 pretendentoj al la titolo, en tio kun prezidento Putin.
Vladimir Durov
Vladimir Leonidoviĉ DUROV (Владимир Леонидович Дуров) naskiĝis la 7-an de julio 1863 en Moskvo, Rusia Imperio, mortis la 3-an de aŭgusto 1934 samurbe. Li estis elstara cirka artisto, laborinta en diversaj ĝenroj, ĉefe kiel klaŭno kaj dresisto de animaloj. Li estas gentopatro de la fama cirka dinastio Durov. Lia praavino nomiĝis Nadeĵda Durova, kiu kiel oficiro de la rusa armeo partoprenis en multaj bataloj kaj estis dekoraciita per kelkaj gravaj rekompencoj.
Biografio
Lia patro Leonid Dmitrieviĉ Durov (? - 1868} apartenis al la glorinda nobela klano kaj estis militisto distinginĝinta dum la Krimea milito en 1855. La patrino nomiĝis Maria Viktorovna. La gepatroj havis kvin gefilojn: Ludmila, Konkordia, Vladimir, Anatolij kaj Valentina. Post morto de la patro kvinjaraĝa Vladimir kaj kvarjraĝa frato Anatolij Durov (1865–1916) vivis en la familio de la baptopatro Nikolaj Zaĥarov. Tiu preparis ilin por la milita kariero kaj do ili komencis frekventi la Unuan Moskvan gimnazion.
Tamen ambaŭ fratoj ŝatis histrionadon kaj foirajn teatraĵojn. Ili kreskigis siajn lertecojn, fortecojn ktp por ĉeesti mem en spektakloj. La baptopatro postulis forĵeti ties dezirojn, kiuj ne taŭgis por nobelaj infanoj, sed pozitiva rezulto ne okazis. Pro malinda konduto komence Anatolij kaj poste Vladimir estis forpelitaj el la gimnazio, en kiu ili jam lernis kvar jarojn.
En 1881 Vladimir sukcese finis prestiĝan pedagogian altlernejon kaj diplomiĝis kiel instruisto. Sed la soifo al la cirko, amo al bestoj superis kaj Vladimir komencis instrui ne homojn, sed bestojn. Li laboris kune kun sia frato kiel akrobatoj, gimnastoj, klaŭnoj kaj kun trejnitaj bestoj, sed baldaŭ ili kverelis, post kio ili plu laboris aparte en diversaj cirkoj. Tiam aperis laŭdinda slogano de Vladimir - "Mi estas reĝo de bufonoj, sed ne bufono de reĝoj!". Dum dresado li neniam uzis vipon aŭ alian ilon por devigi bestojn fari necesan atrakcion. Li atingis grandajn sukcesojn nur per admono kaj bona rilato al animaloj.
En 1912, kiam li estis jam fama pajaco, realiĝis lia longtempa revo: en sia propra domo li malfermis "La Durov Anguleton". Baldaŭ ĝi iĝis tre populara ripozloko, kie vizitintoj, ĉefe infanoj, povis observi kapablojn de animaloj surscene.
Ekde 1919 tie funkciis praktika laboratorio pri animalpsikologio, kiu sdudis kaj rekomendis por uzado t.n. "Skolon de Durov", kiu ne uzas devigrimedojn.
La majstro mortis la 3-an de aŭgusto 1934 en la propra domo. Lin oni sepultis en la moskva Novodeviĉje tombejo.
Familio
En 1887 Durov edziĝis al Anna Ignatievna Katina - Karnauĥova, filino de komercisto el urbo Tula. Ili havis gefilojn: Vladimir (1888 – 1912), Natalia (1889 – 1918), Evgenij (1893-1917) kaj Anna (1900 – 1978).
Post morto de sia edzo la vidvino gvidis liajn devojn ekde 1934 ĝis 1937. Poste tie estris lia malpliaĝa filino - Anna Vladimirovna.
Guarino da Verona
Biografio
Li estis lernanto de Johano de Raveno, en Padovo. En 1429, li lasis tiun urbon pro la pesto, kaj Niccolò Niccoli (1365-1437) lin invitis kiel mentoro de sia filo Leonello d'Este (1407-1441) en Ferrara. En oktobro 1442, li fondis lernejon, kiu estis parto de la Universitato de Ferrara.
Inter Guarino kaj Poggio Bracciolini okazis polemiko pri la komparaj meritoj inter Julio Cezaro kaj Skipio Afrika. En 1435, Poggio, per letero al Scipione Mainenti, laŭdegas la meritojn de Skipio Afrika, la venkinto de Hanibal Barka. Guarino reciprokis per letero al Leonelo d'Este, sekvita de nova letero de Poggio - ĉifoje adresita al Francesco Barbaro titolita Defensio de praestentia Cesaris et Scipionis.
Guarino, kiel klerulo, eltradukis sennombrajn verkojn el la greka kaj latina lingvoj, ĉefe de Plutarko kaj preskaŭ ĉiuj verkoj de Strabono.
NGC 4410B
NGC 4410B (aliaj indikoj — NGC 4410-2, ZWG 70.73, UGC 7535, VCC 907, MCG 2-32-47, KCPG 335B, MK 1325, PGC 40697) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tompuso
De tiu bakaĵo ankaŭ devenas la nomo de Tom Poes, antropomorfa blanka virkato kiu estas la ĉefrolulo de bildrakontoj verkitaj de Marten Toonder, tre populara en Nederlando.
Manĝado de tompuso
Pro la malmolaj biskvitoj kaj la mola tavolo en la mezo, tompusoj estas malfacile manĝeblaj.
Unu maniero por manĝi tompuson (filmeto)
Benedikto la 11-a
Benedikto la 11-a (civile Niccolo di Boccasio; naskiĝis en 1240 en Treviso; mortis la 7-an de julio 1304 en Perugia) estis de la 22-a de oktobro 1303 ĝis sia morto, papo de la romkatolika eklezio.
Vivo
Li naskiĝis en la jaro 1240 en Treviso, iĝis dominikano, estis generalmagistro de la dominikanoj kaj ekde 1300 kardinalepiskopo de Ostia.
Kiel papo li provis plibonigi la rilatojn inter la apostola Seĝo kaj Francujo, kiuj suferis pro la buleo Unam Sanctam de lia antaŭulo, Bonifaco la 8-a.
Dum sia papeco, Benedikto faris kardinalojn la dominikanon Niccolò Alberti, la 18-an de decembro 1303, kaj Walter Winterburn, la 19-an de februaro 1304.
Li mortis la 7-an de julio 1304 en Perugia pro disenterio. Li estis entombigita tie en la maldekstra navo de San Domenico.
Klemento la 12-a beatigis lin en 1736. Lia festotago estas la 7-a de julio.
Netuș
Netuș [netuŝ] (hungare: Netus, germane: Neithausen) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sibiu, en alto de 436 m super marnivelo. En 1910 ĝi havis 533 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 405 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1039. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Iacobeni.
Fonto
Inter Netuș kaj Brădeni, ĉirkaŭ unu kilometron de la vilaĝo, situas lago Brădeni (baraĵ-lago).
Antanas Merkys
Antanas MERKYS (,* la 1-an de februaro, 1887 en Bajorai, proksime de Kupiškis, guberniejo Vilno de la Rusia Imperio, † la 5-an de marto 1955 en Vladimira provinco, Sovetunio) estis ĉefministro de la Respubliko Litovio inter la jaroj 1939 kaj 1940, kaj dum 1940 ankaŭ funkciis kiel prezidento de Litovio, post kiam la antaŭa ŝtata prezidento, Antanas Smetona, reage al la minaca ultimato de Sovetunio invadi la parlamentan demokration Litovion, se la ŝtato ne propravole submetiĝas al la bolŝsevisma diktaturo de Stalino, la 30-an de junio 1940 fuĝis al Germanio, Svislando kaj de tie al Usono. Kiam Sovetunio realigis la minacon kaj vere invadis la respublikojn Litovio, Latvio kaj Estonio dum 1940, Antanas Merkys estis kaptis kaj deportita al sovetunia malliberejo en Rusio.
King Camp Gillette
King Camp GILLETTE (5-a de januaro 1855 – 9-a de julio 1932) estis usona komercisto, malĝuste markata kiel inventisto de razilklingoj kaj sendanĝeraj raziloj. Li fondis American Safety Razor Company, kiu estis baldaŭ alinomita laŭ lia nomo.
Antanas Merkys
Biografio
Post studo de juro, Antanas Merkys servis en la armeo de la cara Rusia Imperio dum la Unua Mondmilito. Dum 1919 li eniris la armeon de la freŝe resendependiĝinta ŝtato Litovio. Inter marto kaj aŭgusto 1919 li estis ŝtata ministro pri defendo, kaj ĝis 1922 restis armea oficiro. Tiam li ricevis permeson demisii kaj komenci karieron de juristo. Post la transpreno de la regiono de Klaipėda fare de litovaj milicanoj dum 1923, li estis sekretario de la litova registara komisiito pri la regiono, Antanas Smetona. Post kiam Antanas Smetona per armea puĉo refariĝis prezidento de Litovio dum 1926, Antanas Merkys ĝis 1927 duafoje estis ministro pri defendo. De 1927 ĝis 1932 li estis goberniestro de la regiono Klaipėda. Li estis forigita el tiu pozicio pro postulo de la registaro de la Germana Imperio kaj aparte de la germana reĝlando Prusio, kiu daŭre repostulis tiun teritorion. Sekve li plulaboris kiel juristo. Dum 1933 li iĝis ĉefurbestro de la urbo Kaŭnaso, inter la du mondmilitoj la provizora ĉefurbo de Litovio, ĉar la historia ĉefurbo Vilno post la Unua Mondmilito estis konkerita de Pollando kaj tial ekster la ŝtataj limoj. Dum 1936 li elektiĝis membro de la nacia parlamento Seimas. La 17-an de novembro 1939 li iĝis ĉefministro, en jam diplomatie malfacilega fazo de la respubliko Litovio minacata kaj de Nazia Germanio kaj de bolŝevisma Sovetunio esti konkerata (dum fakte ambaŭ diktaturoj jam sekrete interkonsentis en sekreta aldona protokolo de la Ribbentrop-Molotov-pakto de 1939, ke sendependa Litovio estu "propraĵo" de Sovetunio).
King Camp Gillette
Gillette fakte nur plibonigis dezajnon de unuokazaj sendanĝeraj raziloj. Lia devena invento estis proporcie malmultekosta ŝanĝebla sendanĝera razilo kaj unika modelo de ties vendo. La sendanĝera razilo fariĝis siatempe la plej populara ilo por razado.
Antanas Merkys
Biografio
Kiam la 12-an de junio 1940 Sovetunio prezentis minacan ultimaton invadi la parlamentan demokration Litovion, se la ŝtato ne propravole submetiĝas al la bolŝsevisma diktaturo de Stalino, prezidento Antanas Smetona proponis armitan reziston kontraŭ tiu invado. Antanas Merkys kontraŭe proponis akcepti la submetiĝon sub Sovetunion sed pro malinterkonsentoj kun Sovetunio, kiu estu la sekva komunisma ĉefministro de Litovio, li estis devigita plufunkcii kiel ĉefministro por kelkaj pliaj tagoj. Sen konsento de la plejparto el la parlamentanoj kaj de la litova armeo, Antanas Smetona transdonis sian funkcion de prezidento al Antanas Merkys kaj la 15-an de junio kun sia familio sekrete fuĝis tra Germanio kaj Svislando al Usono. Antanas Merkys sekvis la komandoj de la sovetuniaj okupantoj kaj provis kaptigi prezidenton Smetona. La sekvan tagon, Antanas Merkys anoncis en la nacia radio ke li forigis la prezidenton de sia pozicio kaj transprenus la prezidentecon mem. Deklari sin mem prezidento estis kontraŭdira al ĉiuj ekzistaj ŝtataj leĝoj kaj litovaj diplomatoj en la ambasadejoj eksterlande neniam rekonis lin kiel prezidento. La 17-an de junio Merkys akceptis la postulojn de Sovetunio, deklaris la politikiston Justas Paleckis la nova ĉefministro kaj me demisiis. Sekve ankaŭ li provis sekrete kun sia familio forlasi Litovion, sed ankaŭ la atingo de la ŝtata limo estis arestita de la ruĝa armeo, samtage la 17-an de junio. Monaton poste, la 17-an de julio 1940 Antanas Merkys kaj lia familio estis deportita al la urbo Saratov de Rusio. Dum 1954 li estis liberigita sen la rajto reveni al Litovio. Li devis resti en la rusia urbo Vladimir ĝis 1955 kaj tie mortis la 5-an de marto.
Referencoj
familia historio de Antanas Merkys (paĝoj litovaj)
Lujza Barabás
Lujza Barabás [barabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Barabás Lujza estas hungara pentristo. Ŝia pseŭdonimo estas Luisa Barabas.
Lujza Barabás naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Lujza Barabás aĝis 3, kiam ŝi komencis pentradi, sed ŝi uzis la kolorojn tre kuraĝe. Ŝi havis helpantajn pentristojn. Post 2 jaroj ŝi debutis en en ekspozicio en Vieno. Ŝi aĝis 6, kiam ŝia bildo estis videbla en Louvre. En 2015 ŝia bildo estis aĉetita en Budapeŝto. Ekde la sama jaro ŝi frekventas lernejon, samtempe universitataj instruistoj edukas ŝin.
Norio Suzuki
Norio Suzuki (鈴木 規郎, n. ) estas japana futbalisto.
Rimella
Rimella (jen itale, Remmalju en la valeza kaj Rimela en la piemonta) estas itala komunumo en la provinco Verĉelo kaj la regiono Piemonto Italio. En 2018 ĝi havis 137 loĝantojn laŭ la nacia instituto pri statistiko ISTAT. Ne ekzistas vera centro de la vilaĝeto. Ĝi konsistas el diversaj setlejetoj.
La partoj de la vilaĝeto nomiĝas Chiesa, Grondo, Pianello, Prati, Riva, Roncaccio Inferiore, Roncaccio Superiore, Sant'Anna, Sant'Antonio, San Gottardo, Sella, Villa Inferiore kaj Villa Superiore. Kristana patrono estas la sanktulo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
La najbaraj komunumoj estas Bannio Anzino, Calasca-Castiglione, Cravagliana, Fobello kaj Valstrona.
La komunumo havas areon de 28 km² kaj la denseco de la loĝantaro estas ĉ. 5 loĝantoj/km².
(11345) 1996 YM
(11345) 1996 YM estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Kantono Lee (Teksaso)
La kantono Lee situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ takso de ĝi havis  loĝantojn. La kantona ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Giddings.
David P. Harmon
David P. Harmon estas usona scenaristo kaj produktoro naskita la 3-an de septembro 1918 en Buffalo, Nov-Jorkio, kaj morta la 28 de aŭgusto de 2001 en Los Angeles (Kalifornio).
Veganismo
Veganismo estas filozofio kaj vivmaniero, kiu provas kiel eble plej eviti ĉiujn formojn de ekspluato kaj krueleco al bestoj por manĝaĵoj, vestoj kaj aliaj uzoj. Krom tio ĝi ankaŭ subtenas la evoluigon de senbestekspluataj alternativoj, kio servu bestojn, homojn kaj la naturmedion. La vorto "vegano" ofte uziĝas kun la sama signifo kiel "vegetaĵano/vegetalano", tio estas, persono kiu ne manĝas ion ajn el besta deveno, inkluzive de viando, fiŝaĵoj, laktaĵoj, kaj ovaĵo.
Duoninsula Malajzio
La teritorio konsistas el la jenaj 11 ŝtatoj kaj 2 federaciaj teritorioj (de norde suden) :
Veganismo
Veganismo vidas en la utiligo de bestoj, ekzemple por la produktado de lakto aŭ viando, ekspluaton, kiu kaŭzas suferon. La sufero baziĝas interalie, sed ne nur, sur la mortigo de la bestoj, kiu pro ekonomiaj kaj produktaj kialoj ankaŭ en la ova kaj lakta produktado okazas. Krom la celo de suferig-evito por bestoj, veganismo donas al bestoj ankaŭ la rajton je vivo, senvundeco kaj libereco, kio estas plej granda diferenco kun nurdieta vegetarismo. La pensaro de veganismo tial plej ofte estas ligita al tiu de bestaj rajtoj.
Ĉar homa vivo sen efiko al naturmedio kaj ĉirkaŭaĵo estas praktike neebla, la vortumo "kiel eble plej eviti" donas al ĉiu unuopulo la decidon, kie komenciĝas nenepra damaĝo al aliaj.
La termino etika vegano estas ofte aplikata al tiuj, kiuj ne nur sekvas veganan dieton sed etendas la filozofion en aliajn areojn de siaj vivoj, kaj kontraŭas la uzon de bestoj por iu ajn celo. Alia esprimo estas mediprotekta veganismo, kiu rilatas al evitado de bestaj produktoj laŭ la premiso ke la industria bestbredado estas ekologie malutila kaj nedaŭrigebla.
Veganaj dietoj estas konsiderataj taŭgaj por ĉiuj etapoj de la vivo, inkluzive dum infanaĝo kaj gravedeco fare de la Usona Akademio pri Nutrado kaj Dietiko, Dietistoj de Kanado, kaj la Brita Dietika Asocio. La Germana Societo por Nutrado ne rekomendas veganajn dietojn por infanoj aŭ adoleskantoj, aŭ dum gravedeco kaj mamnutrado. Veganaj dietoj tendencas esti pli altaj je fibro, magnezio, foliata acido, vitamino C, vitamino E, fero kaj plantkemiaĵoj; kaj pli malaltaj je energioj, saturitaj grasoj, kolesterolo, long-ĉenaj omego-3 grasaj acidoj, vitamino D, kalcio, zinko kaj vitamino B12. Malekvilibritaj veganaj dietoj povas konduki al nutraj mankoj kiuj nuligas ĉiajn profitajn efikojn kaj kaŭzas seriozajn problemojn pri sano. Kelkaj el ĉi tiuj mankoj povas esti plej sekure malhelpataj per la elekto de fortikigitaj manĝaĵoj aŭ la regula konsumado de dietaj suplementoj. Suplementado de Vitamino B12 estas aparte grava, ĉar ĝi estas la sola nutra substanco, kiu nepre mankus en vegana dieto sen suplementoj aŭ fortikigitaj manĝaĵoj, kaj ĉar ĝia manko kaŭzas sangomalsanojn kaj neresanigeblajn neŭrologiajn damaĝojn.
Donald Watson elpensis la terminon vegan (fonton de la Esperanta radiko vegan-) en 1944 kiam li kunfondis la Veganan Societon en Anglio. Unue li uzis ĝin por signifi "senlaktan vegetaranon", sed de 1951 la Societo difinis ĝin kiel "la doktrino, ke homo devas vivi sen ekspluati bestojn". Intereso pri veganismo kreskis en la 2010-aj jaroj, precipe en la dua duono. Pli da veganaj butikoj malfermiĝis kaj veganaj opcioj pli kaj pli disponeblas en superbazaroj kaj restoracioj en multaj landoj.
Historio
Oni povas atribui la originon de veganismo al vegetaraj praktikoj en la Indusa Civilizo en la jaroj 3300-1300 a.K.  en la hinda subkontinento, precipe en la nunaj norda kaj okcidenta Barato kaj en Pakistano. Fruaj vegetaranoj inkluzivis hindiajn filozofojn kiel Mahavira kaj Kundakunda, la tamila n poeton Tiravaluvaro, la hindajn imperiestrojn Ĉandragupto Maŭrjo kaj Aŝoko; Grekajn filozofoj n kiel Empedoklo, Teofrasto, Plutarko, Plotino, kaj Porfirio; kaj la romian poeton Ovidio kaj la dramiston Seneko la Juna. La greka saĝulo Pitagoro eble rekomendis fruan formon de strikta vegetarismo, sed lia vivo estas tiel malklara, ke oni diskutas ĉu li iam rekomendis ajnan formon de vegetarismo. Li preskaŭ certe malpermesis al siaj sekvantoj manĝi fabojn kaj porti vestojn el lano. Eŭdokso el Knido, studento de Arĥito kaj Platono, skribis, ke "Pitagoro estis distingita de tia pureco, ke li evitis mortigi, ke li ne nur sindetenis de bestaj manĝaĵoj, sed eĉ retenis distancon de kuiristoj kaj ĉasistoj". Pri manĝado de viando estas eseo de la 1-a-jarcenta grek-romia verkisto kaj filozofo Plutarko, trovita en sia kolekto de skribaĵoj, Moralia. En "Pri manĝado de viando", li argumentas kontraŭ la malracieco kaj malmoraleco, laŭ li, de mortigado kaj manĝado de bestoj.
Unu el la plej fruaj konataj veganoj estis la araba poeto Al-Maʿarri (ĉ. 973 - ĉ. 1057). Iliaj argumentoj estis bazitaj sur sano, la transmigrado de animoj, besta bonfarto, kaj la vidpunkto, adoptita de Porfirio en De Abstinentia ab Esu Animalium (ĉ. 268 - ĉ. 270), ke se homoj meritas justecon, bestoj same meritas ĝin.
Vegetarismo establis sin kiel signifa movado en Britio kaj Usono en la 19-a jarcento. Malmultaj vegetaranoj evitis ĉiajn best-manĝaĵojn. En 1813, la poeto Percy Bysshe Shelley eldonis A Vindication of Natural Diet, defendante "abstinadon de bestaj manĝaĵoj kaj alkoholaj likvoroj", kaj en 1815, William Lambe, londona kuracisto, asertis, ke lia "dieto de akvo kaj legomoj" povus resanigi ion ajn, ekde tuberkulozo ĝis akno. Lambe nomis bestomanĝaĵon "kutima iritado", kaj argumentis, ke "lakta manĝado kaj viando-manĝado estas nur branĉoj de komuna sistemo kaj ili devas stari aŭ fali kune". La dieto de Sylvester Graham, kiu plejparte konsistis nur el fruktoj, legomoj, akvo kaj pano farita hejme el nerafinita tritikfaruno, fariĝis populara kiel saniga rimedo en la 1830-aj jaroj en Usono. Pluraj veganaj komunumoj estis establitaj ĉirkaŭ tiu tempo. En Masaĉuseco, Amos Bronson Alcott, patro de la romanverkisto Louisa May Alcott, malfermis la Templon Lernejon en 1834 kaj Fruitlands en 1844 , kaj en Anglio, James Pierrepont Greaves fondis Concordium, vegana komunumo en Alcott House ĉe Ham Common, en 1838.
Vegetara Societo
En 1843, membroj de Alcott House kreis la Britan kaj Fremdan Societon por la Antaŭenigo de Humaneco kaj Abstinado de Bestodevena Manĝaĵo, gvidita de Sophia Chichester, riĉa bonfaranto de Alcott House. Alcott House ankaŭ helpis establi la britan Vegetaran Societon, kiu celebris la unuan renkontiĝon en 1847 en Ramsgate, Kent. The Medical Times and Gazette en Londono raportis en 1884:
"Estas du specoj de Vegetaranoj: unu ekstrema formo, kies membroj ne manĝas ajnajn bestaĵojn; kaj malpli ekstrema sekto, kiu ne kontraŭas ovojn, lakton aŭ fiŝojn. La Vegetara Societo... apartenas al la lasta pli modera divido."
Dum vizito en Londono en 1931, Mahatma Gandhi, kiu aliĝis al la plenuma komitato de la Vegetara Societo kiam li vivis en Londono de 1888 ĝis 1891, faris paroladon al la societo argumentante, ke ĝi devas antaŭenigi senviandan dieton kiel aferon primoralan, ne prisanan. Lakto-vegetaranoj agnoskis la etikan konsistecon de la vegana pozicio sed konsideris veganan dieton nepraktikebla kaj zorgis, ke ĝi povos esti malhelpo al disvastigado de vegetarismo se veganoj ne kapablos partopreni sociajn rondojn kie neniu nebestodevena manĝaĵo haveblas. Ĉi tio fariĝis la superreganta vidpunkto de la Vegetara Societo, kiu en 1935 deklaris: "La lakto-vegetaranoj, entute, ne defendas la praktikon konsumi la laktaĵojn krom surbaze de oportuneco.
Etimologio de vegano
En aŭgusto de 1944, pluraj membroj de la Vegetara Societo petis, ke sekcio de ĝia novaĵletero estu dediĉita al senlakta vegetarismo. Kiam la peto estis malakceptita, Donald Watson, sekretario de la filio de Leicester, starigis novan trimonatan novaĵleteron en novembro 1944, kun prezo de du pencoj. Li nomis ĝin The Vegan News (La Veganaj Novaĵoj. Li elektis la vorton vegan mem, surbaze de "la unuaj tri kaj lastaj du literoj de "vegetarian", ĉar ĝi markis, laŭ la vortoj de S-ro Watson, "la komencon kaj finon de vegetarano ", sed demandis siajn legantojn ĉu ili povas elpensi ion pli bonan ol la vorto vegano por signifi "senlakta vegetarano". Ili sugestis allvega ("tutvega"), neo-vegetarian ("nov-vegetarano"), ktp.