cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jean-François de La Pérouse
La ekspedicio ĉirkaŭ la mondo
Post la traktato de Parizo en 1783, li estis elektita de la markizo de Castries, ministro de la Ŝiparo kaj de Ludoviko la 16-a por estri ekspedicion ĉirkaŭ la mondo celantan kompletigi la malkovrojn de James Cook sur la Pacifiko. En Kamĉatko, li ricevis kiel eskadrestro komision alvenintan de Francio. Post longa vojaĝo laŭ Horna Kabo, Havajo, Alasko, Siberio, Ĉinio, kaj ĝis Aŭstralio, la mara ekspedicio tute malaperis en Vanikoro, Vanuatuo, en 1788.
En 1844, la urbo Albiĝo, naskiĝurbo de la navigisto, starigis bronzan statuon de li.
D'Entrecasteaux
Estrata de admiralo d'Entrecasteaux, ekspedicio deiris de Brest por serĉi lin en la kun du fregatoj La Recherche kaj L'Espérance. Ĝi atingis la Kunio (fr: île des Pins) la ; poste la, la ekspedicio malkovris novan insulon kiun d'Entrecasteaux baptis Insulo de La Serĉo. Fakte, sur tiu insulo (ankaŭ nomata Vanikoro) la postvivantoj de la ekspedicio La Pérouse (kaj eble La Pérouse mem) rifuĝis.
La ekspedicio pluiris direkte al Surabajo sen atingi ĝin.
Onidiroj
Pluraj onidiroj tiam estiĝis. Unu el la plej frapaj deklaroj estis tiu de la brito George Bowen, kapitano de la ŝipo l'Albemarle, antaŭ la aŭtoritatuloj de Morlaix, en 1793. Tiu oficiro asertis esti vidinta, en la nokto de la, ĉe la bordo de Nov-Georgio, ŝiprompitaĵojn, eŭropfaritajn retojn. La kontraŭdiroj de tiu deklaro ne ebligis konsideri ĝin serioza. Tamen, malgraŭ la malgranda serĉsukceso, oni ĉiam konservis esperon retrovi parton de la ŝipanoj, aŭ almenaŭ informon pri ilia fino.
Diversaj tiunaturaj onidiroj aperis preskaŭ ĉiujare, sed ili aspektis tro malmulte firmaj por kapti atenton.
La ekspedicio de Dumont d'Urville
Fine, proksimume je la fino de 1825, brita oficiro asertis scii de usona kapitano, ke tiu, post malkovro de insularo multe loĝataj kaj ĉirkaŭataj de rifoj, renkontis ties loĝantojn, kaj vidis en iliaj manoj krucon de Sankta Ludoviko kaj medalojn samaj al tiuj, kiujn la Pérouse kunprenis. Tiuj indikoj povus kredigi ke la ŝipoj de la Pérouse pereis kontraŭ tiuj insuloj. Sed la pozicio de tiuj insuloj restis nekonata. Kvankam la espero retrovi lin estis preskaŭ malaperinta, kaj ke la raporto de tiu usona kapitano ne menciis tiun gravegan informon, oni volis lanĉi novan ekspedicion.
Jules Dumont d'Urville, tiam fregatestro, estis forte impresita. Li gvidis novan agadon de ĉirkaŭmonda navigado kiu deiris de Tulono la.
Nur per pliprecizaj informoj, akiritaj iom post la deiro de s-ro d'Urville, eblis fine serioze esperi retrovi spurojn de la Pérouse. Kvar monatojn poste, la, ŝipo de la Brita Orienthinda Kompanio, aparte sendita serĉi la spurojn de la Pérouse, ankriĝis en la rodo de Tonga-Tabu, kien li estis veninta laŭ indikoj malpli malprecizaj ol la antaŭaj.
En 1828, Dumont d'Urville agnoskis post la brita esploristo Peter Dillon, sur la insulo de Vanikoro la verŝajnan lokon de la ŝiprompiĝo kaj de la morto de Jean-François de La Pérouse. Li eltiris al la koralo ankrojn, ŝtonkanonojn de la ŝipo l'Astrolabe sed sen nenia spuro de la dua ŝipo la Boussole.
Peter Dillon
Necesis atendi ĝis 1826-1827 kiam la komerca kapitano Peter Dillon malkovris la ŝiprompitaĵojn en Vanikoro, Insuloj Santa Cruz (Salomonoj), norde de Vanuatuo. Li malkovris la sonorilon de l'Astrolabe (la dua ŝipo estrata de Fleuriot de Langle) kaj bronzajn ŝtonkanonojn, kiujn la loĝantoj estis konservintaj. Sed pri la Boussole neniu spuro. Li eksciis sur la insulo de Vanikoro « kiel du grandaj ŝipoj grundiĝis en nokto kun ŝtormego : unu estus droninta kaj la postvivantoj estus sukcesinta ekloĝi en iu loko de Vanikoro, nomata 'Paiou'. Kvin aŭ ses monatojn poste, parto de la postvivantoj estus foririntaj sur ŝipeto farita per la rompitaĵoj de la granda. La alia parto restis sur Vanikoro, intervenis en la bataloj inter la indiĝenoj. La lasta estus mortinta iomete antaŭ la alveno de Peter Dillon. »
El la postaj jaroj, du aliaj francaj esploristoj pasis ĉe Vanikoro : Legoarant de Tromelin retrovis la ankrojn kaj la kanonojn, metitajn de 1884, piede de la monumento starigita honore al La Pérouse en la urbo Albiĝo.
Lokoj kaj ŝipoj nomataj post La Pérouse kaj aliaj homoroj
Jean-François Galaup de La Pérouse lasis sian nomon :
Kvin ŝipoj de la franca nacia ŝiparo havis lian nomon.
La porspecia duono de la latina scienca nomo de la Mikronezia nestamasulo (Megapodius laperouse) rilatas al la franca esploristo Jean-François de Galaup, grafo Lapérouse.
Centjariĝo de la morto de La Pérouse
La centjariĝo de la morto de La Pérouse estis festita en la per solena ceremonio en la granda amfiteatro de Sorbono, fare de la Societo de Geografio, sub prezideco de Ferdinand de Lesseps, de la Instituto ; la sub-admiralo vicgrafo Fleuriot de Langle kaj de Norbert de Barthès de Lapérouse, emerita ŝipara komisaro kaj pranevo de la fama navigisto, estis membroj de la organiza komitato. Tiu lasta arigis tiuokaze gravan kolekton da objektoj, leteroj, portretoj, verkoj, ktp. entute 173 artikolojn el kiuj pli ol cent apartenis al sia propra kolekto.
La 1960-aj jaroj
En Junio 1962, novzelanda plonĝisto loĝanta en Port Vila akompanis Pierre Anthonioz en ties ekspedicio. Reece Discombe priserĉis la rifojn ĉirkaŭ la droninta ŝipo l'Astrolabe kaj rapide malkovris, je 15metra profundo, formojn de ankroj kaj kanonoj kaptitajn per la koralo. Li suprenigis plumbon de sondilo, kiun li opiniis devis aparteni al la ŝipo La Boussole.
En Februaro 1964, Reece Discombe revenis al la loko kaj suprenigis ŝtonkanonojn, bronzan pulion. En Marto, kun la admiralo de Brossard de la nacia Ŝiparo, li retrovis multajn objektojn el kiuj parto estas ekspoziciata en la muzeo de Albiĝo, el kiuj sonorilo kiu apartenus al La Boussole.
La serĉoj de la asocio 'Salomon'
La asocio Salomon, kreita por malkaŝi la misteron de la tragika fino de la ekspedicio de La Pérouse, gvidis ses serĉajn kampanjojn : 1981, 1986, 1990, 1999, 2003 et 2005.
Farita de pasiuloj, ĉirkaŭ tricent pecoj estis elmarigitaj: manĝiloj, moneroj... sed la fino de tiu kampanjo ne kapablas identigi la du ŝipojn la Boussole kaj l'Astrolabe.
Tiu priserĉado ebligis identigi la du ŝipojn. L'Astrolabe grundiĝis sur roko ne malproksime de la Boussole, kiu rompiĝis sur la rifoj de Vanikoro.
Arkeologoj provis, sensukcese, retrovi surgrunde la spurojn de franca kampadejo.
Tiu priserĉa kampanjo estis filmita de la televidkanalo France 3 por la programo Thalassa Le mystère de Vanikoro kaj dissendita la 12-an de Januaro 2001. La surgrundaj priserĉejoj konfiditaj al Jean-Christophe Galipaud, arkeologo de IRD ebligis malkaŝi la ekziston de kampadejo de postvivantoj sur la dekstra bordo de la rivero Laŭrenco. El la maro, multaj objektoj estis elmarigitaj.
La forta momento de tiu ekspedicio estas la malkovro de ostaro de kunulo de La Pérouse. Kelkajn monatojn poste, dank'al la laboro de la Instituto pri krima serĉado de la nacia ĝendarmaro en la fuorto de Rosny-sous-Bois, desegniĝis portreto. Temus pri scienculo de la ekspedicio sed lia nomo restas mistera. Denove la ekspedicio estis filmita por Thalassa nome Sur les traces de Lapérouse : portés disparus kaj dissendita sur la kanalo France 3, la 11-an de Junio 2004 je 20h50.
La malkovro de sekstanto kun la nomo « Mercier », nomo de ties fabrikanto estis la konfirmo kun multaj aliaj elementoj ke la grafo La Pérouse estus droninta sur la loko nomata « La Faille » kaj ne postvivis la ŝiprompiĝon.
Alia ekspedicio estis antaŭvidita tiujare inter Aprilo kaj Majo. (30/4) Sed la planoj devis ŝanĝiĝi pro grava paneo de la alkonduka ŝipo le Jacques Cartier : Actu Vanikoro 2008 Sed la ekspedicio okazis inter la 15-a de Sptembro kaj la 15-a de Oktobro.
Malnovaj verkoj pri La Pérouse
Sur la resto de la ekspedicio de la Pérouse, aldone al la memuaro de s-ro de Rossel :
Malliberejaj masakroj de NKVD en Lvovo
Malliberejaj masakroj de NKVD en Lvovo – amasa murdo de malliberuloj de Lvovaj prizonoj kaj arestejoj farita de sovetaj funkciuloj de NKVD kaj NKGB en la lastaj tagoj de junio 1941.
Post la germana invado al Sovetunio popolkomisaro Lavrentij Berija ordonis pafmortigi ĉiujn politikajn malliberulojn enestantaj en okcidentaj regionoj de Sovetunio, kies evakuado landprofunden estis neebla. Sekve de la ordono en la malliberejoj de Lvovo – „Brygidki”, malliberejo ĉe la str. Łącki, malliberejo ĉe Zamarstynów, kaj ankaŭ en iliaj filioj – funkciuloj de sovetaj sekurecaj servoj murdis de 3,5 ĝis 7 mil personoj. En la nombro de viktimoj troviĝis ukrainoj, poloj kaj judoj, en tio certa nombro de virinoj kaj neplenkreskuloj. Farita dum tiel nomataj malliberejaj masakoj de NKVD somere 1941.
Post eniro al Lvovo de la taĉmentoj de Wehrmacht la loĝantaro faris laŭ la germana inspiro kelktagan pogromon de juda loĝantaro, kiun konforme al la stereotipo de „judokomuno” identigis kun la soveta sistemo kaj ĝiaj krimoj. La masakro en lvovaj malliberejoj estis ankaŭ vaste priskribita de la nazia propagando kaj servis al germanoj kiel preteksto al amasaj ekzekutoj de judoj.
Kabanne (stacidomo)
Kabanne (Кабанне, Кабанье) estas fervoja stacio en Krasnoriĉenske (Luhanska provinco), urbotipa loĝloko en Ukrainio.
Tarifa
Tarifa estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 419 km2 kie loĝas 17619 geloĝantoj. Tarifa situas je 101 km de la provinca ĉefurbo Cádiz.
Ĝi estas la plej suda municipo de la Provinco de Kadizo kaj ankaŭ de la tuta Hispanio. Ĝi estas tradicia kaj tipa urbeto kiu konservas multe de la araba heredaĵo, ekzemple la nomon.
Ankaŭ ĝi estas konata loko por bretovelado.
Punta de Tarifa, ankaŭ nomita punta Marroquí (Maroka pinto), estas promontoro aŭ kabo de plej suda Hispanio apartenanta al la municipa teritorio de Tarifa, sur la marbordo de Atlantiko kaj sur la plej sudorienta pinto de la insulo Palomas aŭ insulo de Tarifa konstituas la plej sudan punkton de kontinenta Eŭropo.
Kajtasovo
Kajtasovo, serbe Кајтасово, hungare Gajdás [gajdAŝ] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).
Situo
Kajtasovo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ dekstra bordo de Caraş.
Historio
La vilaĝo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Kajtasovo 287 homoj, (253 serboj (88 %), 10 hungaroj, 7 rumanoj kaj aliaj).
Camfranglais
Camfranglais (elp. kamfrangl, vortokunfando de la franclingvaj adjektivoj camerounais, français kaj anglais) estas lingvaĵo parolata en Kamerunio, konsistanta el miksaĵo de variaĵoj de la kameruna franca, angla kaj piĝina angla (kreola) lingvoj, krom vortfaradaj kontribuaĵoj el diversaj indiĝenaj lingvoj de Kameruno.
Bruno Sarpa Costa
Bruno Sarpa Costa (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel atakanto.
Camfranglais
La lingva miksaĵo oftas inter gejunuloj (ĉefe inter la 12-16 jaraj) en la lando kaj konkurencas al la piĝina angla (kreola) kiel la plej kutima lingvafrankao. Ĝi estas plej populara en la urbaj centroj kie renkontiĝas angla- kaj fancparolantaj gejunuloj. Iuj akademianoj konsideras ke Camfranglais estas survoje fariĝi taŭga sendependa lingvo.
Bruno Sarpa Costa
Li futbalis en la Japana Ligo ĉe Vegalta Sendai. Alia teamo lia estis São Paulo de Brazilo.
Camfranglais
Nuntempe, Camfranglais konas vastan neoficialan uzon en la kameruna eduka sistemo. Kvankam Kameruno oficiale pretendas, ke kaj la franca kaj la angla estu oficialaj lingvoj en la eduksistemo, tamen elementaj lernejoj instruas nur pere de unusola lingvo. Do lernantoj en elementaj lernejoj unuavice parolas la saman lingvon. Estas nur ekde la mezlernejo ke lernado de alia lingvo fariĝas deviga. Tio helpas klarigi kial la uzo de Camfranglais aŭdeblas en mezlernejaj medioj, ĉar en la mezlernejo estas la unua fojo ke multaj studentoj de malsamaj lingvaj fonoj komencas ĉeesti la samajn lernejojn. Cetere, Camfranglais estas kaŝa lingvo, plejparte uzata de parolantoj kiel maniero kaŝi iliajn konversaciojn kiuj povas esti misteraj al aliaj. Kiel tia, ĝi kreskis rapide ene de la kameruna mezlerneja sistemo, kie studentoj uzas ĝin por komuniki sen esti komprenita de eksteruloj.
Uzado kaj populareco
Camfranglais fariĝis akceptita kaj populara inter la urba junulara loĝantaro de Kameruno, precipe en Interreto. Fakte, ĉi tiu akcepto kreis tion kion kelkaj konsideras esti 'Camfranglais-sekto ' inter la junularo. Kvankam la kialoj por tio ĉi estas multaj, Stein-Kanjora opinias, ke elektante ĝin super la franca, la angla aŭ indiĝenaj lingvoj, la junularo kapablis formi modernan, urban identecon, dise de la koloniaj kaj tribaj implicoj de pli malnovaj lingvoj.
Vidu ankaŭ
Afrika franca lingvo
Franglais
Éder Ceccon
Éder Ceccon (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Vegalta Sendai.
Camfranglais
Eksteraj ligiloj
(fr) Roboto parolanta Camfranglais
Camfranglais.net (arĥivo Wayback maŝino)
Lernu, parolu la Camfranglais
(en) Eric Tsimi pri camfranglais en retkunsido "Translating the Future: “Motherless Tongues, Multiple Belongings II”
Lydol, muzikoklipo en camfranglais
Hudson (Kebekio)
Hudson estas kanada urbo situanta en regiona kantono Vaudreuil-Soulanges de administra regiono Montereĝio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Hudsonois.
Lye
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Châteauroux kaj al la kantono .
Bahabón
Bahabón [baaBON] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Campo de Peñafiel (Kamparo de Peñafiel) en la sudoriento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 20,87 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 98 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 370 el la 1950-aj jaroj.
Ĝi distas 49 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Torrescárcela, Cogeces del Monte kaj Campaspero, norde de Cuéllar. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trairata de la rivero Valcorba.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de Sankta Maria de la 16-a jarcento.
Kastelo Hoensbroek
Kastelo Hoensbroek [Hunsbruk] estas unu el la plej grandaj kasteloj de Nederlando. La plej malnova parto de la kastelo, speciale la alta ronda turo, datiĝas de ĉ. 1360, kiam Herman Hoen alikonstruis ĝin. Sed estis en ĉi tiu marĉo jam en 1225 antaŭvenanto, tielnomata holmo-burgo. En 1250 sur la loko de la hodiaŭa kastelo plifortigita domo estis konstruita. Pro la por Brabanto tre strategia situo ĉe la gravaj komercaj itineroj al Maastricht, Akeno kaj Kolonjo, la kastelo estis, en sinsekvaj fazoj, pligrandigita ĝi la plej granda burgo inter Mozo kaj Rejno. Ĝi enhavas 67 salonojn, ĉambrojn kaj kamerojn.
Eksteraj ligiloj
Geografia pozicio:
Torre Alháquime
Torre Alháquime estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 17 km2 kie loĝas 875 geloĝantoj. Torre Alháquime situas je 145 km de la provinca ĉefurbo Cádiz.
Västmanland
Västmanland (laŭvorte "lando de okcidentaj viroj"), en Esperanto Vestmanio, estas historia provinco (landskap) de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto (landsdel) aŭ ĉefregiono Svealand. La provinco havas 261 000 loĝantojn kaj areon de 8 363 km². Ĝi limas kun la provincoj Södermanland, Närke, Värmland, Dalarna kaj Uppland.
Santena
Santena estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Torino, kiu ekde la 1-a de januaro 2015 havas la nomon metropola urbo Torino. Najbaraj komunumoj estas Chieri, Cambiano, Trofarello, Poirino kaj Villastellone.
(18001) 1999 JY83
(18001) 1999 JY83 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Muziko
Muziko (greke μουσική (τέχνη) - musiké (téĥne) - arto de la muzoj, en la latina (ars) musica jam kun malpligranda signifo sonarto, sonaĵo, muzika prezentaĵo) estas arta aŭ amuza ordo de sonoj. La nuntempa difino de muziko estas grande kritikita, sed kutime ofertita kiel serio de organizitaj sonoj kaj silentoj, tempa en naturo kaj ĝenerale havanta iun gradon de ritmo kaj melodio. Harmonio estas kutime aldonita.
La ĉefaj komponantoj de muziko estas tonalto (respondeca pri melodio kaj harmonio), ritmo (takto, mezuro kaj artikulacio), dinamiko, nuanco-Sonkoloro kaj teksturo-Tonmetado.
La muziko, kiel ĉiu arta montro, estas kultura produkto kun multaj celoj, inter aliaj, okazigi estetikan sperton en la aŭskultanto, esprimi sentojn, emociojn, cirkonstancjn, pensojn aŭ ideojn, kaj pli kaj pli, plenumi gravan terapeŭtan funkcion pere de la muzikoterapio.
La verko, la stilo, la graveco kaj eĉ la difino de la muziko mem varias laŭ la kulturo kaj sociaj kuntekstoj. La muziko inkluzivas diversajn verkojn, de zorge organizitaj verkoj, tra muzika improvizo ĝis alegoriaj (tute hazardaj) formoj.
Elementoj de la muziko
La muziko enhavas du fundamentajn elementojn: nome la akustika materialo kaj la intelekta ideo. Ambaŭ ne estas supermetitaj iel ajn kiel formo kaj enhavo, sed male ili kombiniĝas, en muziko, por formi unuecan figuron. Por iĝi vehiklo de la intelekta ideo, la akustika materialo devas trapasi preparadon antaŭmuzikan, pere de procezo de elekto kaj ordigo.
La strukturo de la sono, la skalo de harmoniaj sonoj, jam montras ordigon kiu antaŭdestinas ĉion por esti la vehiklo de la intelekta intenco. Cele al antaŭa ĝenerala kompreno, ene de la akustika materialo por la organizado de la muziko, estas diversaj klasigoj, ene de kiuj la plej ofta en akademiaj medioj estas tiu kiu dividas la muzikon en melodio, harmonio kaj ritmo. La maniero laŭ kiu tiuj konceptoj estas difinitaj kaj aplikitaj varis el kulturo al kulturo (estas ankaŭ variaĵoj laŭ la tempopaso kaj laŭlonge de la historio).
Aliflanke, la intelekta ideo (oni povas inkludi tion kion oni noma nuntempe cerbo-korpo-menso) transformas la akustikan materialon en arton, kaj tiel la muziko akiras historion, ligante sin al la tempo kaj iĝante sentempa.
La aligo de akustika materialo ampleksigita en la 20-a jarcento, produktis foje informajn malfacilaĵojn, pro manko de ĝusta sistemo de antaŭa malmiskompreno, kaj tio okazas ĉar aliaj elementoj estas atentitaj por analizi kaj studi la fenomenon de la muziko, kiaj estas la formo, la instrumentaro, la teksturo ktp. El ĉiuj tiuj elementoj, originiĝas novaj principoj de ordigo kaj ebloj de komponado.
Muzikiloj
Ĉiu kulturo ĉirkaŭ la mondo inventis formon de muziko uzante ĝin por servi multajn diversajn celojn - ĝi povas esti parto de religia rito, ĝi povas esti parto de festoj, ĝi povas esti formo de rakonto, de distro aŭ ĝi povas esti formo de arta esprimo. Kvankam materialoj el kiuj oni produktas muzikinstrumentojn en la mondo varias vaste de loko al loko, ili povas esti subdividitaj en pluraj bazaj kategorioj kiuj klasifikas instrumentojn surbaze de la sonoj kiujn ili faras.
Krasnoriĉenske
Krasnoriĉenske (Красноріченське) (ĝis 1973 Kabannje, Кабаннє) estas urbotipa loĝloko en Luhanska provinco de Ukrainio. Ĝia populacio estis loĝantoj en 2021.
Muziko
Muzikiloj
Muzika instrumento (aŭ muzikinstrumento aŭ pli simple, muzikilo) estas ilo fabrikita por fari muzikon. Kompreneble, iu ajn objekto povanta produkti sonon povas esti uzita kiel muzikilo, sed iĝas vera muzik-instrumento, nur se oni sufiĉe ofte uzas ĝin tiel. Ekzemplo sufiĉe fama estas la kuleroj (fakte trapasante bastoneton inter du opoziciantaj kuleroj) en kristnaskaj popolkantoj en kelkaj eŭropaj regionoj, aŭ botelo, arte gravurita, frotante sur ĝin bastoneton.
Oni kutime kategoriigas muzikilojn tiel:
Prahistoria muziko
La prahistoria muziko estas malfacile analizebla kaj oni povas nur skizi teoriojn sur la bazo de la trovitaĵoj en la arkeologiaj kuŝejoj de la Paleolitiko. Ofte oni malkovras flutojn ĉizitajn en ostoj en kiuj oni estis traboritaj flankaj truoj; oni supozas, ke la uzantoj blovis el pinto kiel por la ŝakuhaĉo japana. Oni supozas, ke la fluto de Divje Babe, ĉizita en la femuro de urso de kavernoj, havas almenaŭ 40 000 jarojn de antikveco. Oni rekuperis instrumentojn kiel la fluto de sep truoj kaj variajn tipojn de kordinstrumentoj, kiel la ravanastro, de la arkeologiaj kuŝejoj de la Induso-civilizacio. Barato havas unu de la muzikaj tradicioj plej antikvaj de la mondo; la referencoj al la hinda klasika muziko (marga) aperas jam en la Vedoj, antikvaj skribaĵoj de la hindua tradicio. La plej antikva kaj plej granda kolekto de prahistoriaj muzikinstrumentoj estis trovitaj en Ĉinio kaj datas el inter la jaroj 7000 kaj 6600 a.K. La «hurita himno al Nikkal», trovita en tabuletoj el argilo dateblaj proksimume el 1400 a.K., estas la muzika peco skribita kaj konservata.
Muziko de Antikva Egiptio
Egipta muziko ĉiam estis grava parto de egipta kulturo. La plej fruaj muzikaj instrumentoj devenas de la pradinastia periodo, sed evidenteco estas pli forte atestita dum la Malnova Imperio kiam oni ludis harpojn, flutojn kaj klarnetojn. Frapinstrumentoj, liroj kaj liutoj estis aldonitaj al muzikaj grupoj en la Meza Imperio. Cimbaloj ofte akompanas kanton kaj dancon. Eĉ, kaj eble speciale, en la kulturo kaj la ĉiutaga vivo de antikvaj antaŭteknologiaj civilizoj, la ludado de muziko estis plena parto de la vivo de la popolo, esenca trajto de la egipta socio asociita kun ĉiaj festoj kaj grava en diversaj agadoj. Sed ĝia ĉefa partopreno estis en la temploj dum la ritoj dediĉitaj al diversaj dioj.
La antikvaj egiptoj atribuis al diino Bat la kreadon de muziko. La kulto al Bat estis kunfandita kun tiu de la diino Hatoro, kiu reprezentis muzikon, dancon, ĝojon, amon, seksecon kaj patrinan prizorgon. Ankaŭ la diino Meret estis enkorpiĝo de muziko, ordigis la kosmon per siaj kantoj kaj Tot prizorgis la harmonion de la muzikaj sonoj. Kiel en aliaj komunumoj, muziko ankaŭ estis konsiderata komunikilo kun la mortintoj, kaj eĉ taŭga kiel terapia kuracilo: fakte, la hieroglifa signo kiu signifas muzikon estas la sama kiel, tiu por bonfarto kaj por ĝojo.
Muziko de Antikva Grekio
La muziko de la antikva Grekio estis arto, kiu ĉeestis en ĉiuj sociaj eventoj: en festoj, en funebraj kaj religiaj ceremonioj, en teatro, en popularaj okazaĵoj, antaŭ bataloj aŭ per baladoj en prezentadoj de epopeaj poemoj. Oni konsideris, ke danke al muziko estis atingita la harmonio kaj de la psiko kaj de la animo, kaj eblas konscii pli klare pri la neperfektaĵoj en la naturo kaj en la artoj. En sia verko “Respubliko” Platono dediĉis ĉapitron en kiu li donis al muziko esceptan edukan valoron. Tio reliefiĝis en la graveco de la muzika edukado al infanoj kaj knaboj per kiu la greka socio stimulis la guston por la beleco kaj harmonio, kiel io rilata al la racia flanko de la animo.
Apolono estis elstare konsiderata la dio de muziko kaj harmonio. Grekoj konsideris, ke muziko havis sian originon en la Dioj. La Naŭ Muzoj, filinoj de la Dio Zeŭso, estis protektantinoj precipe de penso kaj artoj. Eŭterpo reprezentis muzikon. Ŝi, kune kun siaj fratinoj, okupis elstaran lokon en la mita universo de la naturo kaj la vivo de la homoj. La muzoj prezidis penson, inspiron, sciencon kaj ĝenerale ĉian manifestiĝon de la spirito. Ili ordigis kaoson kaj subtenis la Universon kiel harmonian elementon. Muzikistoj kaj kantistoj adoptis la ekzemplojn de la muzoj, iliajn melodiojn kaj kantojn, kiuj aludante la eksterordinaran potencon de la muzoj, povis interveni eĉ en mensaj patologioj kiel klarigis Platono, Pitagoro, Aristotelo kaj Sokrato.
Ankaŭ la 'inventoj' aŭ 'trovoj' de ĉiuj muzikinstrumentoj estis atribuitaj al la dioj. La prezentado de muziko estis integrita al multaj malsamaj reĝimoj de greka rakontarto kaj arto rilataj al mitologio, inkluzive dramon kaj poezion, kaj ekzistas granda nombro da malnovgrekaj mitoj rilataj al muziko kaj muzikistoj. Laŭ la greka mitologio: Amfiono lernis muzikon de Hermeso kaj poste per ora liro konstruis Tebon movante la ŝtonojn en la lokon per la sono de sia ludado; Orfeo, la majstro-muzikisto kaj liristo, ludis tiel magie, ke li povis trankviligi sovaĝajn bestojn. Ne mirigas do, ke muziko estis ĉiea ĉe la Pitiaj Ludoj, Olimpikoj, religiaj ceremonioj, libertempaj agadoj, kaj eĉ la komencoj de dramo kiel elkreskaĵo de la ditiramboj faritaj honore al Dionizo.
Antikva Romio
La muziko de la Antikva Romio estis parto de la romia kulturo el la plej pratempoj. La kantoj (carmen) estis integra parto de preskaŭ ĉiuj sociaj eventoj. La Carmen saeculare de Horacio, por ekzemplo, estis mendita de Aŭgusto Cezaro kaj ludita de koruso de geinfanoj en la Ludi saeculares de la 17 a.K. La muziko estis ofta en funebroj kaj la tibia (la greka auloso), ligno-blova instrumento, estis ludita dum oferoj por protekti sin el malicaj influoj. Sub la influo de la antikva greka teorio, oni supozis, ke la muziko respegulis la ordon de la kosmo kaj estis asociata partikulare kun la matematiko kaj la ĝenerala sciaro.
La etruska muziko faris fruan influon sur tiu de romianoj. Dum la imperia periodo, la romianoj portis sian muzikon al siaj provincoj, dum la tradicioj de Malgranda Azio, Nordafriko kaj Gaŭlio iĝis parto de la romia kulturo.
Ptolemeo (apartigilo)
Ptolemeo estis la nomo de:
Muziko
En Azio
La klasika ĉina muziko, la tradicia arto aŭ la muziko de la kortego de Ĉinio, havas historion kiu datas el ĉirkaŭ tri mil jaroj. Ĝi havas siajn proprajn unikajn sistemojn de muzika notacio, same kiel siajn agordadon kaj muzikan tonon, instrumentojn kaj muzikajn stilojn aŭ muzikajn ĝenrojn. La ĉina muziko estas kvintona-diatona, kun skalo de dek du notoj ĝis uni okto (5 + 7 = 12) same kiel la muziko de eŭropa influo.
Mezepoka muziko
Mezepoka muziko estas muziko de Eŭropo en la Mezepoko. Tiu ĉi epoko ampleksas la periodon de la falo de la Romia Imperio (476) kaj la papo-tempo de Gregorio la Granda (6-a jarcento) ĝis proksimume la komenco de la dekkvina jarcento, kvankam oni devas koncedi, ke fiksi la finon de la mezepoko kaj la komencon de la Renesanco estas arbitre. Cetere, tio ĉi ekskludas la muzikon de la Bizanca imperio, kiu havis grandparte apartan disvolviĝon. Estis kaj religia kaj sekulara muzikoj, kvankam el la sekulara muziko de la frua mezepoko preskaŭ nenio transvivis. Krome la rekonstruado de frua muziko, speciale muziko el antaŭ la 12-a jarcento, ĉiam enhavas elementon de konjekto, ĉar notacio disvolviĝis relative malfrue. La frua parto de tiu ĉi muzikperiodo estas markita de la tre malrapida graviĝo kaj disvolviĝo de polifonio kaj kontrapunkto.
La goliardoj estis vojaĝantaj poeto-muzikistoj en la Eŭropo de la deka jarcento ĝis la mezo de la dektria, kaj tial ilia tradicio dividis iom da tempo kun la tradicio de trobadoroj kaj trouvères. La plej multaj estis scienculoj aŭ ekleziuloj, kaj ili verkis kaj kantis en la latina, malsimile al la trobadoroj, trouvères, kaj Minnesanger, kiuj uzis la nacilingvon. Kvankam multaj el la poemoj transvivis, tre malmulta muziko restas. Ili eble influis — eĉ decide — la tradicion de trobadoroj kaj trouvères. La plej multaj el iliaj poemoj estas sekularaj, kaj kvankam pluraj el iliaj kantoj glorigas religiajn idealojn, aliaj estas malkaŝe profanaj, traktantaj ebriecon, diboĉadon, kaj amoremon.
La trobadora muziko disvolviĝis en suda Francio, Katalunio kaj norda Italio, kaj disvastiĝis al kortegoj de Eŭropo je la fino de la 12-a jarcento. La trobadoroj estis muzik-komponistoj kaj interpretistoj de lirika poezio kiu naskiĝis en la koro de la okcitana nobelaro. La trobadora movado disvastiĝis en la kortegoj de Italio, Hispanio, kaj Francio, kaj poste tra la tuta Eŭropo. La trobadoroj fariĝis gravaj aktoroj en socia kaj kultura vivo, ĝis tia grado, ke ili restas hodiaŭ esencaj figuroj de la Mezepoko.
Klasika muziko
Klasika muziko estas muzikstilo, kiu aperis en Eŭropo en la dua jarmilo post Kristo, pli precize de la 11a jarcento ĝis hodiaŭ. Tamen, la plej konataj epokeroj de la klasika muziko komenciĝas ekde la 16a jarcento.
Klasika muziko estas altkultura muziko produktita aŭ enradikita en la tradicioj de okcidenta muziko, inkludante kaj liturgian (religian) kaj nereligian muzikon. Ĉar simila termino estas uzata ankaŭ por referenci al la periodo de 1750-1820 (nome klasika epoko), tiu ĉapitro temas pri la larĝa tempoperiodo de ĉirkaŭ la 11a jarcento al la nuntempo, kio inkludas la klasikan epokon kaj variajn aliajn epokojn. La centraj normoj de tiu tradicio iĝis kodigitaj inter 1550 kaj 1900, kio estas konata kiel komunpraktika periodo. La ĉefaj tempodividoj de klasika muziko estas jenaj: la periodo de antikva muziko, kio inkludas la epokojn de la mezepoka (500–1400) kaj de la renesanca (1400–1600) muzikoj; la komunpraktika periodo, kio inkludas la epokojn de la baroka (1600–1750), klasikisma (1750–1820), kaj de la romantisma (1804–1910) muzikoj; kaj la muziko de la 20-a jarcento (1901–2000) kiu inkludas la modernisman (1890–1930) kiu koincidas el la fino de la 19a jarcento, la altmodernisman (meze de la 20a jarcento), kaj nuntempan aŭ postmodernan (1975–2015) muzikojn.
L'Île-Perrot
L'Île-Perrot estas kanada urbo situanta en regiona kantono Vaudreuil-Soulanges de administra regiono Montereĝio.
Muziko
Eklezia muziko kaj religia muziko
Eklezia muziko (novvorto sakralmuziko laŭ la latina musica sacra) estas kanta kaj instrumenta muziko, kiu estas destinata por prezentado en eklezia diservo. Tipaj eklezimuzikaj formoj estas mesoj kaj motetoj same kiel ĥoraloj kaj unuvoĉaj ekleziaj kantoj. Ĥoralpreludoj por orgeno kaj aliaj instrumentmuzikaj formoj de diversaj instrumentistaroj, kiuj pentras la fonon de la kultaj agadoj en diservo, ankaŭ apartenas al eklezia muziko.
L'Île-Perrot
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Perrotois.
Muziko
Eklezia muziko kaj religia muziko
De la eklezia muziko estas distingenda ĝenerala religia muziko, kiu ne estas destinita por diserva prezentado. Ekzemploj por tiaspecaj religiaj muzikverkoj estas la oratorioj de Händel, la psalmosimfonioj de Liszt kaj Igor Stravinski aŭ Ein deutsches Requiem de Brahms. Male la pasionoj de Bach estas rigardataj kiel eklezia muziko, ĉar tiuj ĉi ekestis por la uzo en la pasiona liturgio.
Sakrala muziko aŭ religia muziko estas male al profana muziko tia, kiu estas komponita resp. ludata por religiaj okazoj aŭ sub religia influo. En la kristanismo tio ampleksas la eklezian muzikon, ekstere ekz. la budhisman muzikon. En naturreligioj sakrala muziko estas rimedo por komuniki kun la gedioj (ŝamanismo). Kantado kaj ritaj dancoj devas kaŭzi magian deklamadon. En judismo, kristanismo, hinduismo kaj budhismo komuna kantado devas peri komunuman senton kaj religiajn enhavojn. La muziko servas al la celebrado de ekleziaj ceremonioj.
Renesanca muziko
Renesanca muziko estas klasika muziko verkita dum la Renesanco, proksimume inter 1400 kaj 1600. Difini la finon de la periodo estas multe pli facile ol difini la komencon, ĉar okazis neniaj revoluciaj moviĝoj en muzika pensado je la komenco de la 15-a jarcento respondantaj al la subita disvolviĝo de stiloj okaze de la baroka epoko ĉirkaŭ 1600, kaj la ŝanĝiĝado, per kiu muziko akiris "renesancajn" trajtojn, estis malrapida.
La pliiĝanta dependado de la intervalo de trito kiel konsonanco estas unu el la pli rimarkeblaj trajtoj de frurenesanca eŭropa arta muziko (en la mezepoko, tritoj estis rigardataj kiel disonancoj). Polifonio, estinte aktuala jam de la 12-a jarcento, pli kaj pli kompleksiĝis per altgrade memstaraj voĉoj tra la tuta 14-a jarcento; la komenco de la 15-a jarcento montris simpligadon, kaj la voĉoj ofte strebis al glateco. Tio estis farebla pro multe plivastigitaj voĉaj registroj en muziko — en la mezepoko, la malvastaj registroj bezonigis oftajn partokrucojn, kio ankaŭ devigis verki tre multe kontrastantajn partojn.
Ĉirkaŭ la fino de la 15-a jarcento, polifonia sankta muziko (ekzempligita per la mesoj de Ockeghem kaj Obrecht) ankoraŭfoje kompleksiĝis, en maniero respondanta al la okulfrapa detalo en la tiutempa pentrarto; tion sekvis en la frua 16-a jarcento ankoraŭ alia moviĝo al simpligado, kiel oni povas observi en la verkado de Josquin, kaj poste de Palestrina, kiu tiam enparte reagis al la striktigoj de la Koncilio de Trento malaprobantaj tro kompleksan polifonion pro ties malhelpado al kompreno de la teksto.
En la malfrua 16-a jarcento, estis kelkaj gravaj, kontrastantaj emoj. En sekulara muziko, aparte en la madrigalo, estis emo al komplekseco kaj eĉ ekstrema kromateco (ekzempligita en la madrigaloj de Luzzaschi, Marenzio, kaj Gesualdo). Dume, komenciĝante en Florenco, okazis klopodo revivigi la dramajn kaj muzikajn formojn de Antikva Grekio, uzante kiel rimedon monodion, formon de deklamata muziko super simpla akompano; pli ekstreman kontraston kontraŭ la antaŭa polifonia stilo estus malfacile trovi; ankaŭ tio estis, almenaŭ je la komenco, sekulara emo. En Venecio, de ĉirkaŭ 1550 ĝis ĉirkaŭ 1610, disvolviĝis impona plurĥora stilo, kiu donis al Eŭropo iom de la plej granda, plej belsona muziko komponita ĝis tiu tempo, per pluraj ĥoroj de kantistoj, latunaj blovinstrumentoj, kaj kordinstrumentoj en diversaj spaclokoj en la Baziliko de sankta Marko. Tiuj ĉi pluraj revolucioj disvastiĝis tra Eŭropo en la sekvantaj kelkaj jardekoj, komencante en Germanio kaj poste transirante al Hispanio, Francio kaj Anglio iom poste, indikante la komencon de tio, kion oni nun nomas la baroka muzika epoko.
Baroka muziko
Baroka muziko estas okcidenta klasika muziko el la baroka epoko, post la epoko de renesanca muziko kaj antaŭ la aparta klasika epoko en muziko. Tio ĉi ampleksas proksimume la tempoperiodon ekde Claudio Monteverdi (1567–1643) ĝis Johann Sebastian Bach (1685–1750). Baroka muziko konsistigas gravan parton de la verkaro de klasika muziko kaj estas vaste prezentata kaj ĝuata.
Klasikismo
La klasika epoko en okcidenta muziko okazis en granda parto de la 18-a jarcento, kaj en la frua 19-a jarcento. Kvankam la esprimon klasika muziko oni uzas kiel ĝeneralan terminon, kiu signifas ĉiajn specojn de muziko en tiu ĉi tradicio, ĝi malpli ofte povas signifi ankaŭ tiun ĉi apartan epokon interne de tiu tradicio. Kiel limdatojn por la periodo oni ofte citas la jarojn 1750 kaj 1820, sed estis konsiderinda komuntempo je ambaŭ flankoj kun la antaŭa kaj posta periodoj, same kiel okaze de ĉiuj muzikaj epokoj. Kaj iuj fontoj eĉ mencias 1730 kiel la komencan jaron.
La klasika periodo venis inter la baroka kaj romantika periodoj. Inter ĝiaj komponistoj troviĝis Joseph Haydn, Muzio Clementi, Jan Ladislav Dusík, kaj Carl Philipp Emanuel Bach, sed verŝajne la plej konataj komponistoj el tiu ĉi periodo estas Wolfgang Amadeus Mozart kaj Ludwig van Beethoven — Beethoven listiĝas ankaŭ kiel aŭ romantika komponisto, aŭ komponisto, kiu estis parto de la transiro al la romantikismo.
Romantisma muziko
Kiel muziko de la romantismo aŭ romantikismo (de malnovfranca romance, poeziaĵo, romano) oni nomas la dominan stiltendencon de la muziko de la 19-a jarcento. La plej gravaj ecoj de romantikisma muziko estas la emfazo de sentoplena esprimo, la dissolvo de la klasikaj formoj, la pliampleksigo de la tradicia harmoniko samkiel la asociado de la muziko kun ekstermuzikaj, ofte literaturaj ideoj (programmuziko). La orkestron oni ĉiame pliampleksigis, por unuflanke atingi kolorecajn fajnaĵojn, aliflanke per uzado de ĉiuj disponeblaj rimedoj ebligi pli kaj pli grandiozajn impresojn. Krome oni enprenis ĉiam pli ofte elementojn de la popolmuziko, parte en la kadro de la realismo, parte kaŭzitaj per la naciaj skoloj de malgrandaj landoj. Kutime oni distingas inter tri fazoj de la romantikismo, kvankam en la literaturo la ekzaktaj rilatoj ne estas unuecaj.
Inter romantismaj komponistoj menciindas ekzemple Ludwig van Beethoven, Gaetano Donizetti, Niccolò Paganini, Franz Schubert, Carl Maria von Weber, Johannes Brahms, Anton Bruckner, Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij, Antonín Dvořák, Edvard Grieg, Franz Liszt, Modest Mussorgski, Giuseppe Verdi, Gustav Mahler, Giacomo Puccini inter multaj aliaj.
Popola muziko
Popola muziko estas tradicia muziko de popolo aŭ alia etna grupo. Alia termino estas etna muziko, kiu tamen en multaj muzik-vendejoj signifas "triamondan muzikon" aŭ "indiĝenan muzikon". La popola muziko longe estis la muziko de la plebo, dum la aristokratio aŭskultadis klasikan. Hodiaŭ en multaj socioj la popola muziko malaperis, forpelate de popo kaj similaĵoj, kaj popolmuziko sole pluvivas kiel kuriozaĵo aŭ turisma afero.
Muziko kiel komunikilo
Muziko estas konsiderata ofte kiel pura cellibera arto, tamen oni uzas ĝin tre ofte celspecife: ekzemple por vekigi certajn emociojn (ekzemple en reklamo, filmmuziko), por pliklarigi enhavon transdonita per alia ilo (voĉo, teksto, bildo), por terapiaj celoj (muzikoterapio), ktp. Ankaŭ la kombino kun aliaj artoj estas tre kutimaj pri muziko, ekzemple kun poezio (kanzono, opero, popmuziko, ktp.) aŭ danco (baleto).
Pro tiu komunika funkcio oni nomas muzikon ankaŭ "universala lingvo".
Muzikaj terminaro, teorio kaj simboloj
Akustiko - Arĉa kvarteto - Bemolo - Ĉambromuziko - Dieso - Gamo - Harmonio - Intervalo - Kanto - Kanzono - Klavarskribo - Klefo - Komponado - Konĉerto - Kontrapunkto - Melakarto - Modalo - Muzikaĵo - Ritmo - Simfonio - Skaloj - Naturtonoj - Registro - Solfeĝo - Ŝruto - Takto - Taktsilaboj - Tonalo - Toniko - Tono - Tononomoj - Tonsilaboj
Naciaj himnoj
Preskaŭ ĝenerale patriotisma muziko, kiu estas agnoskita kiel oficiala kanto de ŝtato.
Muziko kaj muzikistoj en Esperanto
Ekde la komenco de la socia vivo en Esperantujo jam aperis plej diversaj agadoj koncerne al muziko kaj kanto. Dum kongresoj kaj aliaj eventoj estis oftaj la prezentado de muzikaj pecoj kaj partikulare de kantado. El praaj tempoj popilariĝis la Himno de Esperanto, poemo verkita de Ludoviko Zamenhofo kutime kantata je melodio de Félicien Menu de Ménil, kiu estas ludita kaj kantata solene en Universalaj Kongresoj. Tiuokaze el lastaj jardekoj estas normalaj la organizadoj de programeroj, kiel "Nacia Vespero", kun granda parto de prezentado de muziko de la gastiganta lando, kaj "Internacia Vespero", kun granda parto de prezentado de muziko de la plej diversaj landoj.
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ĝian 20an ĉapitron "Iom pri muziko kaj muzikistoj" al komentoj pri ambaŭ temoj; poste ŝi rakontas anekdotojn pri diversaj muzikistoj, kiel Händel, Wagner kaj Liszt. Inter aliaj aferoj, ŝi listigas nomojn de tre diversaj muzikinstrumentojn, nome violono, aldo, violonĉelo, kontrabaso, fluto, hobojo, klarneto, fagoto, tubjo, trumpeto, trombono, tamburo, timpanoj, cimbaloj, fortepiano, orgeno, gitaro, banĝo, saksofono, akordiono, citro, harpo, liro, liuto, sistro, klaviceno propraj el klasika muziko de Okcidento kaj el Antikveco. Sed ŝi mencias ankaŭ muzikinstrumentojn el aliaj kulturoj, kiel balalajko, guzlo, tamtamo, ukulelo, rago, ŝanajo, vinao, sitaro, bivo, kotoo, ŝamiseno, didĝeriduo ktp. Ŝi dediĉas unu paĝon al komentoj pri la gravo de esperantistoj kiuj laboras por muziko.
Atentindaj estas ankaŭ la esearo kompilita de Dimitar Terziev Esperanto kaj muziko, Sofia: MEL, 1992, kaj la libreto de la belga esperantisto Eddy Raats La vivo de orkestromuzikisto / La arĉinstrumentoj, Embres-et-Castelmaure: MAS, 2018. Limigitaj al certa regiono estas jenaj verkoj: Edwin Grobe, Notoj pri nuntempa usonindiana muziko, Tempe: Arizona Stelo, 1994. Kaj Jany Quiñones Valdés, Panoramo de kuba popola muziko, Embres-et-Castelmaure: MAS, 2017.
En la lastaj jaroj estas spekteblaj en Jutubo centoj da muzikaj filmetoj, en kiuj Esperanto ludas gravan rolon, el simpla aldono de esperantlingvaj subtekstoj, al tre profesiaj registroj de muziko en Esperanto, ĉu kiel tradukoj de eksteresperantaj muzikpecoj, ĉu kiel prezento de tute esperantaj ludoj. Tre ofte la registroj okazis kadre de esperantaj eventoj, en kiuj la ludoj estis montritaj.
Muzikaj ĝenroj en Esperanto inkluzivas popularajn kaj popolajn kantojn, rokmuzikon, kabaredon, kantojn por soloistoj kaj ĥoro, kaj operon. Popularaj komponistoj kaj artistoj, inter aliaj Elvis Costello kaj Michael Jackson, registris en Esperanto, verkis orkestraĵojn inspiritajn de la lingvo, aŭ uzis ĝin en siaj propagandaj materialoj. Kelkaj kantoj el la albumo Esperanto de Time Warner, kiu eldoniĝis – pure Esperante – en Hispanujo en Novembro 1996, atingis altajn rangojn en hispanaj muzikaĵrangolistoj. Klasikaj orkestraĵoj kaj ĥorverkoj kun Esperanto-teksto inkluzivas La Koro Sutro de Lou Harrison kaj la Simfonion n-ro 1 Esperanto de David Gaines (ambaŭ el Usono). En franca Tuluzo ekzistas muzikeldonejo Vinilkosmo, specialiĝanta al produktado de Esperanta muziko. Tiun eblas trovi ankaŭ enrete, inkluzive kelkajn retejojn dediĉitajn al Esperanta karaokeo.
Diversaj muzikpecoj troveblas en la interreto, ekzemple historie ĉe musicexpress.com.br kaj daŭre ĉe Spotify, Deezer , ĉe la interreta radio last.fm , la publika kantaro kaj la Kantaro-Vikio. Vidu ankaŭ la liston de ĉirkaŭ 300 Esperanto-muzikalbumoj kaj la ĉapitron Esperantlingvaj kantistoj.
En 2018 estis la premiero de la opero Sternenhoch (Ŝternenhoĥ) en Esperanto prezentita en la Nacia Teatro en Prago. Temas pri la unua opero en la historio, kies muziko estis komponita rekte laŭ teksto en Esperanto, farita de Miroslav Malovec (en 2018).
Literaturo pri muziko
The New Grove Dictionary of Music and Musicians estas enciklopedia vortaro pri muziko kaj muzikistoj. Kun la german-lingva Die Musik in Geschichte und Gegenwart, ĝi estas unu el la plej grandaj referencverkoj pri okcidenta muziko. Origine publikigita laŭ la titolo A Dictionary of Music and Musicians, kaj poste kiel Grove's Dictionary of Music and Musicians, ĝi trapasis kelkajn eldonojn ekde la 19a jarcento kaj estas amplekse uzata. En ĵusaj jaroj ĝi estis disponebligita kiel elektronika rimedo nome Grove Music Online, kiu estas nune grava parto de Oxford Music Online.
NGC 4558
NGC 4558 (aliaj indikoj — MCG 5-30-28, ZWG 159.23, PGC 42019, PGC 41995) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Rhönblick
Rhönblick estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schmalkalden-Meiningen de la federacia lando Turingio. Fine de la nova urba komunumo havis  loĝantojn. La areo situas en la geografia regiono Turingia Arbaro.
Rhönblick konsistas el la sekvaj kvartaloj (kun nombro de la loĝantoj): Bettenhausen (709), Geba (55), Gerthausen (185), Gleimershausen (49), Haselbach (43), Helmershausen (560), Hermannsfeld (252), Seeba (136), Stedtlingen (459) kaj Wohlmuthausen (223).
Historio
La unua mencio de la kvartalo Helmershausen estis en 856. La loko iam ĉirkaŭitis de ses pordegoj kaj la kirko iam estis defenda. De la multo el posedaĵoj de Kastelo Hutburg estiĝintaj liberaj kaj nobelaj bienoj konserviĝis ankoraŭ Hennebergischer Freihof ĉe la bazarplaco kun muro el la tempo de ĉ. 1600, Gelbes Schloß (1562/63), Schĝarzes Schloß (ĉ. 1700) kaj Rotes Schloß (17-a jarcento; novkonstruiĝo post 1894). Inter la belaj trabfakaĵoj menciindis domoj ĉe Manggasse 9, Körnergasse 56, Linsenhof 64 (iama forĝejo) kaj la numeroj 75 kaj 140.
The Cure (filmo de 1917)
The Cure aŭ La Terapio estas mallonga komedifilmo el 1917 verkita kaj reĝisorita fare de Charlie Chaplin.
Sinoptiko
Chaplin ludas drinkulon, kiu vizitas kuraclokon por saniĝi, sed alportas grandan valizon, plenan de alkoholo. Dume li plimalbonigas staton de granda viro suferantan de podagro, evitas lin kaj renkontas belan junan virinon kiu instigas lin por ĉesi trinki. Tamen, kiam la hotelposedanto rimarkas, ke liaj dungitoj estas ebriaj de la alkoholaĵo de Charlie, li vokas dungiton kaj ordonas al li havi la alkoholaĵon forĵetitan tra la fenestro.
La ebria dungito ĵetas la botelojn tra la fenestro, rekte en la sanakvojn de la kuracloko. La puto pleniĝas de alkoholo kaj havigas al la loĝantoj de la kuracloko dancantan stuporon. Chaplin, instigita fare de lia nova amo malebriiĝi, trinkas de la falsa kuracakvo, ebriiĝas kaj ofendas ŝin. Ŝi postlasas lin en kolero kaj piediras foren. Charlie reiras al la pordo malfirme, kiam li kunpuŝiĝas kun la granda viro, stumblante lin de sia rulseĝo kaj faligante lin en la alkoholan puton.
La venontan matenon estas amaso da postebriuloj, sed Chaplin fariĝas malebria, eliras kaj trovas la sinjorinon. Ekkomprenante kio okazis, ŝi pardonas lin. Ili piediras antaŭen, ĵus tiam li hazarde paŝas en la alkoholaĵ-ŝarĝitan puton.
Kometo Hale-Bopp
La Kometo Hale-Bopp (hejl bop) (C/1995 O1) estis unue observita la 23-an de julio, 1995 de du sendependaj observantoj, Alan Hale kaj Thomas Bopp. Ĝin oni nomis La Granda Kometo de 1997.
Multaj kometoj havas grandajn ekaktiviĝadojn ĉe longaj distancoj kaj poste malaktiviĝas. Hale-Bopp ne faris tion. Ĝi estis nudokule videbla ĉe 2AU for de la Suno kaj kontinuis briliĝi.
Se ĝi pasis same proksime al la Tero kiel la Kometo Hyakutake en 1996, la vosto de la kometo vastiĝus trans la tuta ĉielo kaj ĝi estus pli brila ol la plena luno. Tamen, ĝi alproksimiĝis la Teron ĉe distancoj kiuj nevidebligus multajn aliajn pli etajn kometojn kaj ĝi tamen vastiĝis trans duono de la ĉielo kun ĝiaj du vostoj, kvankam la pli longaj partoj de la vosto estis tro malbrila por esti videbla. Ĝia nukleo estis 50km diametre, ĉirkaŭ trioble la diametro de Kometo Halley.
La unua nudokula observo okazis la 20-a de majo, 1996 kaj decembra 1997 nudokula observo signifas ke la kometo kontinuas videbli sen helpo dum 596 tagoj, aŭ proksime 18,5 monatoj. La antaŭan rekordon havis la Granda Kometo de 1811, kiu estis ĉirkaŭ 9 monatoj.
24749 Grebel
24749 Grebel estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).