cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grejerco
Geografio
La komunumo kaj urbeto Grejerco situas en la Friburga Mezlando en la supra valo de la rivero Sarino (rivero), kvar kilometrojn sudsudokcidente de la Lago de Grejerco La komunuma teritorio en oriento etendiĝas ĝia al la Antaŭalpoj, kies limon formas la du montokrestoj Dent de Broc (kun alteco de 1829 m s.m. en nordo) kaj Dent du Chamois (kun alteco de 1830 m s.m. en sudo). La komunumo konistas el la urbeto Grejerco, la vilaĝoj Épagny kaj Pringy, kaj la setlejoj Saussivue kaj Moléson-Village (ĉi-lasta estas ferivilaĝo sur alteco de 1132 m s.m. sub la monto Moléson).
La nomo en la franca lingvo estas "Gruyères", en kiu aŭdiĝas la vorto "grue", kiu estas la birdo gruo. Pro tio tiu birdo aperas sur la blazono.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 28,38 km², de kiuj 50,0 % estas kovritaj de arbaro, 40,5% servas por agrikulturo kaj 5,5% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Grejerco limas en nordo al Bulle kaj Le Pâquier, en sudoriento al Broc, en oriento al Charmey, en sudo al Bas-Intyamon, en sudsudokcidento al Haut-Intyamon, en okcidento al Semsales, en okcidentnordokcidento al Vaulruz, kaj en nordokcidento al Vuadens.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 190 de Bulle al Château-d'Œx. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 9 kilometrojn norde de Grejerco norde de Bulle. En Epagny troviĝas stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bulle al Broc. Krome tra Grejerco kondukas tri buslinioj de la entrepreno Transporto Publika Friburga. En la ebenaĵo inter Grejerco al Broc situas la aerodromo de Grejerco (ICAO-Kodo LSGT).
Historio
La unua dokumenta mencio de Grejerco datiĝas el la jaro 1138 kiel de Grueri. En Grejerco estis trovitaj restaĵoj el la bronzepoko, Hallstatt-epoko kaj tombejoj de la La-Tène-epoko, kaj restaĵoj de romia vilao el la 2-a kaj 3-a jarcento post Kristo. Dum mezepoko la urbeto Grejerco kreiĝis ĉirkaŭ la kastelo de la Grafoj de Grejerco. Ĝis en 1196 Grejerco posedis la merkatorajton, kiu tiam transiris al Bulle. En la jaro 1397 la grafo Rudolfo la 4-a konfirmis la urborajton de Grejerco. En la jaro 1555 la Graflando Grejerco post bankrotiĝo de la grafoj estis akirita de la urbo Friburgo kaj el la ĉefloko de la grafolando fariĝis ĉefloko de la voktejo Grejerco. Per la Helveta Revolucio el la voktejo fariĝis distrikto de la kantono Friburgo. Ankoraŭ ĝis 1848 Grejerco restis distriktĉefloko, tiam tiu funkcio transiris al la pli granda najbara urbo Bulle, dum la nomo de la distrikto konserviĝis.
Supra Aŭstrio
Supra Aŭstrio aŭ Supra Aŭstrujo (germane Oberösterreich ) estas federacia lando de Aŭstrio, kies ĉefurbo estas Linz.
Ĝia areo estas 11 980 km², ĝia loĝantaro 1,3 milionoj; per tio ĝi estas la tria plej granda provinco de Aŭstrio (aree post Stirio kaj Aŭstrio Malsupra, loĝantare post Vieno kaj Aŭstrio Malsupra).
Ĝiaj kvartaloj estas Innviertel, Hausruckviertel, Mühlviertel, Traunviertel. Unu el la ĉefaj vidindaĵoj estas St. Florian.
Ĉe la landlimo inter Supra Aŭstrio kaj Malsupra Aŭstrio troviĝas la malgranda, sed ekonomie, historie, kaj kulture elstara, parte eĉ mondfama konata urbo Steyr.
Rigilaro
La rigilaro de velŝipo estas la tutaĵo de la mastoj kaj aliaj stangoj, ŝnuroj kaj ĉenoj, kiuj utilas por aranĝi, etendi kaj pozicii la velojn tiamaniere, ke.
Oni tiel nomas:
Lamo
Lamo aŭ ljamo (Lama glama) estas sudamerika hejmbestigita kameledo, komuna en la altiplana regiono de la Andoj de Argentino, Bolivio, Ĉilio kaj Peruo, grava kiel ŝarĝobesto kaj pro sia viando, felo kaj lano jam de la antaŭkolumba epoko.
Aspekto
Lamoj atingas ŝultroalton de 110 ĝis 120 cm kaj pezon de 120 ĝis 150 kilogramojn. Malkiel la kameloj (dromedaro kaj baktria kamelo aŭ sovaĝkamelo) lamoj ne havas ĝibojn. Kiel ĉe la plejmulto da dombestoj, ankaŭ ĉe la lamo la koloro multe varias. Ekzistas unukoloraj blankaj, brunaj kaj nigraj lamoj, kaj tiuj, kiuj havas plurkolorajn felojn. Kiel la kameloj, lamoj havas sub la piedoj "plandumojn" kaj ilia supera lipo estas disdividita kaj tre moviĝema.
Biologio
La bestoj estas seksmaturaj je la aĝo de du jaroj. Post gravedeco de 11 ĝis 12 monatoj naskiĝas kutime po nur unu ido.
Plenkreska lamo povas atingi alton de 1.7 ĝis 1.8 m en la kapopinto kaj povas pezi inter 130 kaj 200 kg. Naske, lamido povas pezi inter 9 kaj 14 kg. Lamoj tipe vivas 15 ĝis 25 jaroj, kaj kelkaj individuoj survivas 30 jarojn aŭ plie.
Frei-Laubersheim
Frei-Laubersheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Lamo
Biologio
Ili estas tre sociaj animaloj kaj vivas kun aliaj lamoj kiel lamaro. La lano produktita de lamo estas tre milda kaj sedlanolina. Lamoj estas inteligentaj kaj povas lerni simplajn taskojn post kelkaj ripetoj. Uzanta pakon, ili povas porti ĉirkaŭ 25 ĝis 30% de la pezo de sia propra korpo dum 8 ĝis 13 km.
Nutrado
Lamoj nutras sin per herboj, arbustoj, folioj kaj fungoj.
Kraĉado
Kiam lamoj sentas sin ĝenitaj, ili kraĉas al la ĝeninto; kraĉante ili montras grandan trafkapablon. Tamen kutime ne homoj estas viktimoj de tiuj atakoj; ĉefe lamoj kraĉas unu al la alia por klarigi rangordon aŭ forpeli alproksimiĝemajn kunulojn. Salivon ili kraĉas nur kiel averton; kutime temas pri duondigestita stomakenhavo, sed nur malgrandkvante. La duonlikva verdeca kaĉo estas fetora, sed sendanĝera kaj facile lavebla.
Historio
La malsovaĝigo de lamoj okazis eble jam dum la tria jarmilo antaŭ Kristo. Multaj opinias ke la gvanakoj estas la prapatroj de lamoj, sed ekzistas ankaŭ teorioj, laŭ kiuj lamoj ĉiam estis aparta specio, kiu nun ne plu ekzistas sovaĝe. Eble neniam eblos trovi la devenon de lamoj, ĉar preskaŭ ĉiuj nunaj bestoj estas miksitaj kun gvanakoj, alpakoj kaj vikunoj, kiuj ĉiuj estas fekundeblaj inter si.
Por la inkaa civilizacio lamoj havis grandegan gravecon. Pli ol dek milionoj da lamoj estis malsovaĝigitaj de la inkaoj kaj iliaj vasaloj kiam la hispanoj atingis Sudamerikon. Malfacile imageblas la inkaa civilizacio sen lamoj, kaj tiel eble ne estas hazardo, ke la limoj de la inkaa imperio kongruas kun la por lamoj bona vivmedio.
Hispanoj kunportis kaj venigis ŝafojn kaj ĉevalojn, sen esplori la utiligon de lamoj. Ili ĉasis sovaĝajn gvanakojn por feloj kaj viando, kiujn eblis akiri pli altkvalitaj per lamo-bredado. Lamoj iĝis bestoj de la malriĉa indiana popolo. Nur post la sendependeciĝo de la sudamerikaj ŝtatoj lamoj iom post iom iĝis denove signifaj. Oni konstatis, ke sur la padoj de la altaj Andoj ili superis kiel ŝarĝbestoj la ĉevalojn.
Hodiaŭ pro la uzo de trajnoj kaj aŭtoj la graveco de lamoj denove malplialtiĝis.
Lamoj hodiaŭ
Oni ankoraŭ hodiaŭ uzas lamojn en la Andoj kiel portbestoj. Entute ekzistas ĉirkaŭ 3 milionoj da malsovaĝaj lamoj en Sudameriko, ĉefe por viandaĵo kaj feloj. Ankaŭ ekstere de Sudameriko oni nun bredas lamojn; tiel en Usono jam ekzistas 100.000 lamoj en farmbienoj. Ankaŭ en Eŭropo oni bredas lamojn kaj tondas ties lanon por vendi ĝin. Kelkaj lambredistoj proponas lamomigradoj dum kiuj lamoj portas la pakaĵojn. Lamoj povas porti po ĉirkaŭ 30 kg.
Lamo en heraldiko
Same kiel preskaŭ ĉiuj "ekzotikaj" bestoj, ("ekzotikaj" por eŭropanoj, kie disvolviĝis heraldiko) lamo ne estas klasika heraldika figuro. La parenca besto alpako ja aperas en la blazono de Bolivio, kiel simbolo de la riĉeco de la bolivia faŭno, sed tiu besto estas bildigita tre nature en tre natura pejzaĝo, en stilo tute ne heraldika.
Origamio
Origamio (折り紙, de ori 折り ‘faldo’ + kami 紙 ‘papero’), foje nomata origamo, estas tradicia japana arto de paperfaldado. Oni uzas paperfolion kaj faldas el ĝi figuron, sen tondi la materialon. La figuroj povas esti bestoj, (ankaŭ homoj), transportoj, abstraktaj figuroj ktp.
La vorto origamio venas de la japana oru „faldi“, kaj kami „papero“. Kelkaj opinias, ke ĉi tiu arto disvolviĝis en la periodo nomata Edo (1603-1867), aliaj — ke ĝi estis enkondukita en Japanion de germana instruistino dum Meiji epoko.
Aarwangen (distrikto)
La distrikto Aarwangen (prononcu: arvangn; en Esperanto ankaŭ distrikto Arvango) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 41839 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma komunumo Aarwangen. Ek de la 1-a de januaro 2010 la iama distrikto Aarwangen estas parto de la administra distrikto Supra Argovio en la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.
Geografio
La distrikto Aarwangen situas en nordoriento de Kantono Berno kaj ĝin norde limigas la rivero Aro kaj oriente la rivero Rot. La plej granda urbo kaj ekonomia centro de la distrikto estas Langenthal, kie dum jardekoj ankaŭ troviĝis la ĉefsidejo de Svisa Esperanto-Societo.
Trafiko
La distrikto Aarwangen estas bonege konektita al la privata kaj publika svisaj trafikretoj.
Tra la distrikto pasas la plej grava linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de okcidento al oriento de Ĝenevo tra Berno kaj Zuriko al Sankt-Galo. La urbo Langenthal estas regiona fervoja nodo, kie ankaŭ haltas rapidtrajonoj al Berno, Olten, Araŭo kaj Zuriko. Mallarĝŝpura trama fervojo de Niederbipp, tra Aarwangen kaj Langenthal krucas la orient-okcidentan ĉeflinion de la nacia fervojkompanio.
Laŭlonge de la norda limo de la distrikto pasas la grava svisa aŭtovojo A1.
Historio
En mezepoko en Aarwangen ekzistis nobela senjorujo sub la regado de la Habsburgoj. La senjorujo estiĝis ĉirkaŭ la samnoma kastelo kaj vilaĝo en la lasta triono de la 13-a kaj la komenca parto de la 14-a jarcento. Post la morto de la lasta Senjoro de Arvango la senjorujo fariĝis posedaĵo de la senjoroj de Grünenberg, kiuj vendis ĝis en la jaro 1432 al la urbo Berno, kiu en tiu epoko kune kun la Svisa Ĵurkomunumo fariĝis loka grandpotenco. Sub la regado de Berno Aarwangen fariĝis kamparvoktejo, al kiu Berno aldonis diversajn pliajn teritoriojn kaj lokojn. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 el la voktejo Aarwangen fariĝis la distrikto Langenthal, kiu post 1803 fariĝis la ĉefdistrikto Aarwangen kaj en 1831 la distrikto Aarwangen. Ek de 1997 la distrikto Aarwangen estas parto de la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.
Komunumoj de la distrikto Aarwangen
La distrikto Aarwangen konsistis je ĝia dissolvo en la jaro 2009 el 24 komunumoj, el inter kiuj la urbo Langenthal estis la plej granda. Jen la listo:
Saint-Aubert (Nordo)
Saint-Aubert, prononco [], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 415 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Saint-Aubert situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.
Saint-Aubert etendiĝas sur 8,12 km².
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Daniel Cattiaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Saint-Aubert apartenas al la kantono de Carnières, kies ĉefurbo estas Carnières. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
244 Sita
244 Sita estas malgranda sed hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio. Ĝi estis malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa la } elde la observatorio de Vieno.
Nomo
Ĝia nomo aludas verŝajne al Sītā, avataro de la diino Lakŝmio kaj edzino de la reĝo Ramo en la Ramajano.
Mezuroj faritaj en 2008 montris, ke ĝi estas neordinare malrapida rotacianto.
Épagny
Épagny estas nomo de lokoj en:
Orson Welles
Orson WELLES (naskiĝis la 6-an de majo 1915 en Kenosha, Viskonsino, mortis la 10-an de oktobro 1985 en Losanĝeleso) estis usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.
Lia kariero komenciĝis en la Dublina Teatro Gate Theatre en la jaro 1931. Ekde 1933 li laboris ĉe Novjorka radiostacio. La atenton de Hollywood li kaptis per sia radiodramo War of the Worlds (adaptita laŭ verko de H. G. Wells). Li tiel genie prezentis ĝin, ke tiuj aŭskultantoj, kiuj elektis lian programon anstataŭ tiu de Edgar Bergen, vere kredis, ke eksterteranoj el Marso ekatakis la teron.
Mondfamon Welles gajnis pro la filmo Citizen Kane, al kiu li kontribuis kiel scenaristo, aktoro kaj reĝisoro. Kvankam la filmo ne portis grandan financan gajnon kaj eĉ estis bojkotata de la eldonisto William Randolph Hearst, kiu en ĝi vidis paralelojn al sia propra vivo, la senkonvenciaj eksperimentoj pri sonoj, kameraumado kaj filmotondado igis kritikantojn paroli pri majstroverko. Dum jaroj Citizen Kane estas sur la unua loko de la listo de la plej gravaj / famaj usonaj filmoj.
Li geedziĝis kun usona aktorino Rita Hayworth, kiu rolis en lia The Lady from Shanghai.
Orson Welles, kiu ankaŭ famas pro siaj filmigoj de Ŝekspiraj verkoj, en 1971 gajnis Honor-Oskarpremion. Nuntempe li estas rigardata unu el la plej gravaj filmistoj de la kinohistorio.
Ipeľský Sokolec
Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, (samtempe laŭ la hungara landolimo), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Štúrovo-Šahy. Levice troviĝas 30, Šahy 16 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj alvenis. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1236. En 1910 loĝis tie 1117 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Vámosmikola, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 862 da homoj (744 hungaroj, 111 slovakoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj estas senĝene traireblaj, la baraĵo estas nur manko de ponto.
Irma Jakab
JAKAB Irma, edzino de László Turós estis rumanihungara ĵurnalistino, redaktorino naskita en East Chicago la 4-an de septembro 1930.
Kariero
Jakab Irma akiris diplomon de bazlerneja instruisto (1949) en Odorheiu Secuiesc, poste diplomon pri ekonomiko en Universitato Bolyai de Kluĵo (1954). Ŝi laboris en la redakcio de ĵurnalo Előre, de 1955 ŝi estis redaktorino de Dolgozó Nő, ĝis 1963 ĝia ĉefsekretariino, de 1973 ĝia ĉefredaktorino.
Airdrie
Airdrie estas urbo en suda Alberto (Kanado), tuj norde de Kalgario. Ĝi estas parto de la Censa Metropolo de Kalgario (1.060.300 loĝantoj en 2005) kaj membro-komunumo en la Kalgaria Regiona Partneriĝo, en kiu loĝas ĉirkaŭ 1,1 miliono da homoj. Pro la proksimeco de Airdrie al Kalgario, ĝia loĝantaro kreskegis en lastaj jaroj; en 2006 Airdrie havis 29.035 loĝantoj kaj sekvis estas la trie plej granda politike aparta antaŭurbo de Kalgario.
Ŝkoto
Sur velŝipo, ŝkoto estas ŝnuro kiu utilas por regi la angulon de velo rilate al la direkto de la vento. Ĝi estas parto de la kura rigilaro.
Estas po ŝkoto por ĉiu velo. La maristoj streĉas aŭ malstrĉas la ŝkoton por proksimigi aŭ malproksimigi la velon de la akso de la ŝipo.
La ŝkoto estas distingita de la halso per ĝia loko: la ŝkoto fiksas la malantaŭon de la velo, sed la halso (se ĝi ekzistas) fiksas la antaŭon.
Pola-Barata Biblioteko
Pola-Barata Biblioteko (Biblioteka Polsko-Indyjska, Indian-Polish Library) estas eldona serio, fondita de Wanda Dynowska kaj Maurycy Frydman en 1944 en Ĉenajo (Barato). Ĝi ekzistis ĝis 1971. Celo de la Biblioteko estis vaste konceptita popularigo de la barata literaturo, kulturoj, historio kaj religioj en Pollando kaj la pola literaturo, kulturo kaj religio en Barato.
Eldona agado
La unua publikaĵo numerita A-1 estis libro de P. Jordan, First to Flight, en kiu estis prezentita germana-soveta invado en Pollandon en 1939 kun karakterizo de la pola nacio, kiu grandparte ne makuliĝis per kunlaborismo kun germanoj, diference de multaj eŭropaj nacioj.
En la dua serio Dynowska publikigis librojn en la angla, hindia, tamila, interalie elektis kaj tradukis anglen polan poezion ekde Jan Kochanowski ĝis la nuntempeco de The Scarlett Muse. Ŝi redaktis kaj kunkreis kolektivan verkon All for Freedom – The Warsaw Epic (1946).
Dynowska unupersone estis tradukisto, korektisto, devis akiri paperon kaj monon, batali kontraŭ ne honestaj presestroj. Plejparte ŝi mem pakis librojn, adresis kaj sendis po kelkaj ekzempleroj al unuopaj ricevontoj en Pollando kaj aliaj landoj. Kostoj de trasendaĵoj estis ofte pli ol embarasaj. Ne ĉiuj pakaĵoj atingis adresatojn. Dynowska neniam estis certa ĉu sufiĉos mono por fini preson, bindon kaj elsendon, pri mono ŝi kelkiam devis almozi. Kelkiam ŝi gajnis presante librojn ne ligitajn kun la serioj.
Pola-Barata Biblioteko disvolviĝis tra sekvaj jardekoj en kelkaj temdirektoj. Grandan parton de teozofiaj libroj Dynowska tradukis laŭ mendo de T. Drobny el Usono. Parton de tiamaniere gajnita enspezo ŝi uzis por eldoni verkojn de sia spirita majstro Jiddu Krishnamurti.
Hunze
Hunze estas rivero en la limregiono de Drenthe kaj Groningen en Nederlando oriente de la Hondsrug.
La Hunze ekestas okcidente de Gasselte kie la Voorste Diepje kaj Achterste Diepje kunfluas. Ekde tiu punkto ĝis la Zuidlaardermeer ĝi ankaŭ nomiĝas Oostermoerschevaart, laŭ la dingspel Oostermoer.
Ĵus norde de la Zuidlaardermeer troviĝas la ununura ankoraŭ ekzistanta Groninga prameto. La rivero forlasas la lago kiel Drentsche Diep (do en Groningen) kaj fluas ĉe Waterhuizen en la Winschoterdiep.
Inter ĉi tiu kanalo kaj la Damsterdiep la rivero estas sablopleniĝinta kaj malfacile rekonebla. Norde de la Damsterdiep la Hunze nomiĝas Selwerderdiepje.
La Reitdiep estas ekde Wierumerschouw la malsupra fluo de la rivero.
La signifo de la nomo estas: marĉo aŭ koto(fluo). La nomo Hunsingo (regiono en la provinco Groningen) referencas al la rivero.
Hunze ankaŭ estas la nomo de (civila) remsocieto kiu situas en la centro de la urbo Groningen, fondita je la 19-a de februaro 1886. Kompleta nomo: Koninklijke Groninger Roeivereniging De Hunze (Reĝa Groninga Remsocieto La Hunze).
En 1996 oni konstruis kvartalon en la nord-orienta parto de la urbo Groningen kiu nomiĝas De Hunze.
Enrico Persico
Enrico Persico (9-an de aŭgusto 1900 – 17-an de junio 1969) estis itala elstara fizikisto ĉar li disvastigis la fakon de kvantuma mekaniko en Italio. Li estis profesoro ĉe la Universitato de Torino kaj estas ankaŭ elstara kiel doktoriga konsilisto de Ugo Fano.
Kariero
Persico naskiĝis en Romo la 9an de aŭgusto 1900. Dum liaj universitataj jaroj lia amikeco kun Enrico Fermi intensiĝis. Li gradiĝis en 1921. En 1926 li estis jam instruanta fizikon ĉe la Universitato de Romo, kaj kunaŭtoris kun Fermi pri la temo de ondomekaniko. li poste translokiĝis al Florenco, kie li organizis kursojn pri ondomekaniko. Fine de 1930 li estis alvokata al Torino. El Torino li plurilatis kun Fermi. Li estis atestanto de la malkovro de la malrapidaj neŭtronoj kaj registris rezultojn de la legado de la kalkuliloj uzitaj de Fermi por mezuri la aktivecon induktita de neŭtronoj en partikloj de arĝento, kun kaj sen esto de parafino.
Tamara de Lempicka
Tamara de LEMPICKA (naskiĝis la 16-an de majo 1898, mortis la 18-an de marto 1980) estis pentristo laŭ stilo Art Deco. La detaloj de ŝia naskiĝo malklaras, sed verŝajne ŝi naskiĝis en 1898 kiel Maria Gorska en riĉa pola familio, aŭ en Moskvo aŭ en Varsovio.
En 1912 post la eksedziĝo de ŝiaj gepatroj, ŝia avino sendis ŝin al lernejo en Laŭzano, Svislando. En 1914 ŝi edziniĝis al advokato Tadeusz LEMPICKI (1888-1951) en Sankt-Peterburgo, Rusio. Dum la Rusia revolucio de 1917 Bolŝevikoj arestis Tadeusz. Spite sian junan aĝon, Tamara konvinkis ilin liberigi Tadeusz.
Tamara kaj Tadeusz tiam fuĝis al Parizo, Francio, kie ŝi adoptis la nomon Tamara de LEMPICKA. Ŝi studis arton kaj ekfamiĝis kiel portretisto, kun rekonebla forta stilo, fojfoje nomata "mola kubismo", kiu spegulas la glatan modernismon de Art Deco.
Ŝi avide sociumis en la artrondoj kaj famis pro siaj multaj amrilatoj.
Je la komenco de la Dua mondmilito ŝi transloĝiĝis al Beverly Hills, Kalifornio kun sia dua edzo barono Raoul Kuffner de Diószegh (1886-1961), al kiu ŝi edziniĝis en 1933. En 1943 ili transloĝiĝis al Novjorko kie ŝi daŭrigis sian artan verkadon, laŭ sia fama stilo.
Post kiam Raoul KUFFNER mortis en 1962 pro koratako, Tamara transloĝiĝis al Hjustono, Teksaso. Tie ŝi ekpentris laŭ nova stilo, per paletra tranĉilo anstataŭ peniko. Tiuj novaj pentraĵoj estis malbone akceptataj, kaj ŝi decidis neniam montri sian verkon denove.
Federico Coullaut-Valera
Federico Coullaut-Valera (1912-1989), hispana skulptisto kaj religia figuristo.
Biografio
Federico Coullaut-Valera Mendigutia naskiĝis en Madrido la 25an de aprilo de 1912. Lia patro, Lorenzo Coullaut Valera estis fama skulptisto, kaj ankaŭ la instruisto de Federico. Estis nevo-nepo de la verkisto Juan Valera.
Li mortiĝis en la Granja de San Ildefonso (Segovio) en 1989.
Verkaro
Monumentoj, portretoj kaj nombraj skulptaj grupoj por Sankta Semajno komponas la verkarn de tiu artisto.
Numerologio
Numerologio laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "sortodiveno per nombroj, kiu atribuas simbolajn valorojn al nombroj, eventuale nombrajn valorojn al literoj" - numerologo estas adepto kaj defendanto de tia nombrointerpreta konceptaro.
Temas pri ajna studo de la laŭdire diaj, mistikaj aŭ alispecialaj rilatoj inter nombroj kaj iuj koincide observataj (aŭ perceptataj) eventoj. Ekzistas multaj sistemoj, tradicioj kaj kredoj de numerologio. En la pasinto, numerologia sortodiveno estis populara inter frua matematikistoj kiel Pitagoro, sed nuntempe ĝi ne plu konsideratas parto de matematiko kaj de modernaj sciencistoj estas rigardata kiel pseŭdoscienco. Ofte numerologio asociiĝas kun astrologio kaj similaj sortodivenaj artoj.
Historio
La moderna numerologio enhavas aspektojn el vasta gamo de antikvaj kulturoj kaj instruistoj, inkluzive de la civilizo Babilona, de Pitagoro kaj liaj disĉiploj (en antikva Grekio, 6-a jarcento antaŭ nia erao), de la astrologia filozofio de helenisma Aleksandrio, de la komenco de kristana mistikismo kaj la komenco de gnostikismo, de la hebrea sistemo de la kabalo, de la hindaj Vedoj, de la ĉina "Cirklo de Mortintoj" kaj de la egptia "Libro de la Majstroj de la Sekreta Domo" (Ceremoniaro de la Mortintoj).
Pitagoro kaj aliaj filozofoj de lia tempo kredis ke en priskribo de naturaj fenomenoj konceptoj matematikaj estus pli "praktikaj", do pli facile reguligeblaj kaj klasifikeblaj ol fizikaj, kaj atribuis al ili gravan signifon. La kristana sanktulo Aŭgusteno de Hippo (naskiĝis en 354, mortis en 430) skribis ke "Nombroj estas la universala lingvo proponita de la diaĵo al homoj kiel konfirmo de la vero." Simile al Pitagoro, ankaŭ li kredis ke ĉio havus nombran rilaton kaj ke estus tasko de la homa menso serĉi kaj esplori la misterojn de tiuj rilatoj aŭ "ricevi ilin malkaŝitaj per dia graco". Tamen Pitagoro ne mem starigis numerologian sistemon, nur preparis la vojon al la observo de nombroj kiel arketipoj anstataŭ nuraj numeraloj.
Kristana numerologio post la Unua Koncilio de Niceo
En la jaro 325, post la Unua Koncilio de Niceo, devojiĝoj disde la kredaro de la ŝtata kristana eklezio estis klasifikitaj kiel civila malobeo ene de la Romia Imperio. Numerologio ne trovis favoron de la kristanismaj aŭtoritatoj de la epoko kaj estis atribuita inter la "neaprobitaj kredoj" kune kun astrologio kaj aliaj formoj de aŭgurado kaj "magio". Malgraŭ tiu religia malaprobo, la spirita signifo kiun oni atribuis al la ĝis nun "sankta" numerologio ne malaperis; pluraj nombroj, kiel la "Jesua nombro" 888 estis analizitaj de la klerulo Dorotheus de Gaza kaj numerologio ĝis la nuntempo ankoraŭ estas uzata almenaŭ en konservativaj rondoj de la greka ortodoksa eklezio.
Laŭ kristanaj numerologoj la bibliaj rakontoj baziĝu je difinitaj proporcioj kaj strukturoj numeraj, sen kiuj ne eblu kompreni ilin. La germanlingvano Friedrich Weinreb nomas la sistemon "tiom klara kaj neambigua, ke malpermesiĝu ĉia ĵonglado per nombroj": Li asertas ke "ĉiu interpreto de numeroj devas fonti el klara principo, kaj tiu principo neniam rajtas malvalidiĝi. Se oni nur adicias, subtrahas aŭ multobligas nombrojn por havi deziratan rezulton, tio estas simpla trompo aŭ ekstrema stulteco".
Kontraŭ tia misuzo jam avertis la kristana episkopo Ireneo de Liono rilate al kristanismaj rondoj de li nomataj "herezaj", kiuj en la 1-a kaj 2-a jarcentoj de nia erao amplekse utiligis numerologion. Li substrekis ke la interpretado de numeroj estus ekstreme nesekura metodo, kiu ne rajtu esti bazo de kristana kredo, sed maksimume estu aldona pruvo por la ĝusteco de la kredo. Tamen Ireneo ne komplete neis la signifon de numera simbolismo. Ekzemple li insistis, ke nepre devas esti ekzakte kvar evangelioj en la Nova Testamento ... "ĉar la mondo konata estas dividata en kvar regionojn, ĉar estas kvar precipaj ventodirektoj, kaj ĉar la kristana eklezio ekzistas en la tuta mondo [...]".
La 17-a jarcento
Numerologio estis elstara temo en la literatura verkaĵo La Ĝardeno de Kipro (The Garden of Cyprus) de la brito Sir Thomas Browne el 1658. En la paĝoj la aŭtoro provas pruvi ke la numero kvin kaj modelo de kvinopo troveblas multloke en la artoj, en dezajno kaj en la naturo - aparte en botaniko. En la sama epoko, ankaŭ la brita matematikisto Isaac Newton (1643-1727) estis konata defendanto de numerologio.
Nuntempa konceptaro de numerologio
La nuntempa konceptaro de numerologio interalie baziĝas je sinjorino L. Dow Balliett. En la anglalingva libro Numerology, The Power in Numbers ("numerologio, la povo en nombroj, eldonejo "Square One) ties aŭtorino Rut A. Drayer asertas ke en la 19-a jarcento s-ino Balliett kombinis la laboron de Pitagoro kun bibliaj referencoj. En 1972, d-ro Juno Jordan, studento de s-ino Balliett, plu ŝanĝis la numerologian konceptaron kaj faris el ĝi la sistemon hodiaŭ konatan sub la titolo "Pitagora", kvankam Pitagoro mem havas nenion komunan kun tiu sistemo. Lia verkaĵo The Romance in Your Name (en Esperanto eble "La romanco en via nomo") estis la unua publikaĵo kiu havigis sufiĉe ampleksan ŝlosilan sistemon por identigi numerologiajn influojn en nomoj kaj naskiĝdatoj de individuoj - la libro ĝis nun restas baza interpretata gvidilo por praktikantoj de la konceptaro. Inter la sekvaj numerologoj estis la anglalingvanoj Lynn Buess (1978), Mark Gruner (1979), Kathleen Roquemore (1985) kaj Florencia Campbell (1983), kiuj pligrandigis la uzon de numerologio por taksi ĉefajn aspektojn de la personeco kaj de ciklaj ripetoj de eventoj en la vivo de individuoj.
Olšava
Paso de la fluo
Ĝi fontas en Blankaj Karpatoj, sur okcidenta deklivo de monto Bašta (652 m), en supermara alteco 634 m en k.t. Šanov. En la tuta sia longeco de la fluo ĝi fluas plejparte tra okcidenta direkto, ĝi trafluas ekzemple tra Pitín, Bojkovice, Uherský Brod aŭ Kunovice. Ĝi enfluas en riveron Moravon ĉe municipo Kostelany nad Moravou, sudokcidente de Uherské Hradiště, en supermara alteco 177 m.
Muff
Muff (irlande: Magh) estas malgranda urbo en Graflando Donegal en nordokcidenta Irlando. Ĝi situas kelkajn kilometojn de Derry sur la vojo al Moville apud la limo inter Irlando kaj Nord-Irlando. Laŭ la censo de 2006, Muff havis 947 loĝantojn.
Ĝi estis konata pro la antaŭa Borderland dance hall (dancejo) kaj la ĉiusomera Muff festivalo.
La lasta jardeko la nombro da loĝantoj rapide kreskis al 2354 en 2010 pro la enmigrado de homoj el Nord-Irlando.
Asiago-DLR Asteroid Survey
Asiago-DLR Asteroid Survey estas kunlaboro inter la Departemento de Astronomio de la Universitato de Padovo (per la Schmidt-teleskopo de la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago) kaj la Instituto de teknologio pri kosmaj sensiloj kaj planeda esploro de la Germana Centro pri Aera kaj Kosma Flugado (Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, aŭ DLR) de Berlin-Adlershof. La ĉefaj esploristoj estas Cesare Barbieri de Padovo/Asiago kaj Gerhard Hahn de DLR.
Tiu programo kunlaboras kun UAO-DLR Asteroid Survey.
Departemento Santa Bárbara
Santa Bárbara estas unu el la 18 departementoj de Honduro, troviĝante en la nordokcidenta parto de tiu lando. Santa Bárbara eble estas plej bone konata kiel la loko de la Lago de Yojoa.
La departementa ĉefurbo estas Santa Bárbara, kaj la departemento kovras areon de ; entute. En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de 368,298.
Santa Bárbara estas unu el la sep originalaj departementoj de Honduro, fondite je la 28-a de junio, 1825. En 1893 tiama Hondura prezidento Domingo Vásquez dividis la departementon, tiel kreante la departementon Cortés.
Asma Ambrus
Asma Ambrus [aŝma ambruŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ambrus Asma estas hungara aktoro. Ŝia persona nomvarianto estis Erzsébet, ŝia edzo estis Károly Horváth (aktoro).
Asma Ambrus naskiĝis la  en Dunaegyháza.
Biografio
Asma Ambrus komence estis amatora aktoro en pluraj malgrandaj teatroj. Inter 1976-1978 ŝi lernis en aktora studio. Inter 1978–1986 ŝi apartenis al teatrejo por infanoj, inter 1986-1996 al Teatro de Kecskemét, poste ŝi ne ligiĝis al teatra trupo. Baldaŭe ŝi ludis en diversaj teatroj, tial ŝi havis rolojn en pluraj lokoj. Kelkfoje ŝi havis rolojn en filmoj kaj pli malofte ŝi estis reĝisoro. Intertempe ŝi akiris diplomon en hu:A Tan Kapuja Buddhista Főiskola. Ŝi ricevis premiojn inter 1989 2012. Ŝi edziniĝis kaj naskis unufoje.
243 Ida
243 Ida estas mezgranda sed hela asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio, malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa, la 29-an de septembro 1884 elde la observatorio de Vieno.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Idaia, fratino de Adrastejo, ambaŭ nimfoj kiuj vartis Zeŭson bebon. Tiu nomo estis proponita de Moriz von Kuffner, bierfaristo, amatora astronomo kaj viena meceno de la astronomio.
La ĝi estas proksimiĝita de la kosmosondilo Galileo, per kiu estis malkovrita ĝian naturan sateliton Daktilo.
Esplorado
La kosmosondilo fotis la asteroidon inter 240 350 km kaj 2 390 km de distanco, kun relativa rapideco de 12,4 km/s. Proksimume 95% el la surfaco de Ida estis fotita.
Daktilo, la luno de Ida, estis malkovrita sur la ricevitaj kliŝaĵoj far de Ann Harch, ano de la teamo de la misio Galileo. Je la momento de la preterflugo, ĝi troviĝis je 90 km for de Ida, kaj sekvis progradan orbiton.
Ecoj
Fotoj de 243 Ida montras neregulan kaj plilongigitan objekton, kiu ŝajnas farita el du korpoj ligitaj en formo memoriganta tiun de kornbulko, kun la subspaco ŝtopita per ruboj. Ĝia surfaco estas el la plej kraterhavaj en la sunsistemo kaj aperas kovrita de dika tavolo de regolito.
La reflekta spektro de Ida, mezurita la de la astronomoj David J. Tholen kaj Edward F. Tedesco, kongruas kun tiu de la S-tipaj asteroidoj. Multaj observoj estis faritaj elde la Mararmea Usona obersvatorio de Flagstaff kaj la observatorio Oak Ridge de Harvard (Masaĉuseco), kiuj permis precizi ĝian orbiton, por prepari la preterflugon de Galileo.
243 Ida estis identigita kiel ano de la Koronisa familio, far de la japana astronomo Kiyotsugu Hirayama, kiu hipotezis, en 1918, ke tiu familio estus la restaĵo de detruita pli granda korpo.
La kolektitaj datenoj kolektitaj okaze de la preterflugo de Galileo permesis unuan "geologika" studo de la asteroido: ĝia komponiĝo similas tiun de la ordinaraj ĥondritoj (aŭ O-ĥondritoj), tre ordinara tipo de meteorŝtonoj. Iaj S-tipaj asteroidoj, speciale tiuj de la Koronisa familio kiel Ida estas verŝajne la ĉefa fonto de tiaj meteorŝtonoj falintaj sur Teron.
Satelito
La satelito Daktilo, oficiale « (243) Ida I Dactyl » ricevis la nomon de la Daktiloj, mitaj estaĵoj kiuj vivis sur monto Ida en Kreto.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita sur kliŝajoj senditaj de Galileo, kaj estis la unua pruvo de la ekzisto de asteroida luno, kaj suspektigas, ke multe da asteroidoj havus lunon.
Ĝi havas nur 1,4 km de diametro kaj sekvas progradan orbiton de granda duonakso de ĉirkaŭ 108 km. La aliaj parametroj ne estis precize kalkulitaj pro la mallonga daŭro de la preterflugo.
Ĝia komponiĝo similas tiun de Ida. Ĝia deveno estas necerta, sed datumoj ricevitaj post la preterflugo pensigas, ke ĝi estus fragmento de 158 Koronis.
Aach
Aach havas diversajn signifojn:
Malé Hoste
Malé Hoste, hungare Kisvendég [kiŝvendEg], germane Kleinhoste estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Malé, kis kaj klein signifas: malgranda.
Situo
Malé Hoste situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Bánovce nad Bebravou troviĝas je 11 km-oj.
Lahiri Mahasaja
Lahiri Mahasaja ( Shyama Charan Lahiri, bengale শ্যাম চরণ লাহিড়ী transliterumo Shêm Chôron Lahiṛi ) (naskiĝis la 30-an de septembro 1828, mortis la 26-an de septembro 1895) – barata guruo kaj jogano. Lia spirita majstro estis Mahavataro Babaĝi. Lahiri Mahasaja ricevis la titolon "Jogavatar", kio signifas "Malsupreniĝo de jogo". Al la plej famaj liaj disĉiploj apartenas:
Péter Makó
Péter Makó, laŭ hungarlingve kutima nomordo Makó Péter estas hungara muzikisto (klarnetisto, saksofonisto, tarogatisto, sakŝalmisto, bekflutisto).
Péter Makó naskiĝis en 1979 en Nyíregyháza.
Biografio
Péter Makó komencis konatiĝi kun la citro en la familio jam en 1986, post 4 jaroj kun klarneto. Li studis ankaŭ en muziklernejo, krome li aŭdis artkantojn en geedziĝaj festoj. Li muzikadas en orkestro de János Csík, krome ankaŭ en aliaj muzikgrupoj, ekde 1999 li estas muzikisto de dancista grupo. Li ricevis 2 premiojn (kiel ano de Csík-orkestro), la lasta estis en 2013 premio Kossuth.
Eibenstock
Eibenstock estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
En oktobro 1991 okazis en Eibenstock la reunuiĝo de la okcidenta kaj la orienta sekcioj de Ercmontarsocieto.
Kartuzio de Bosserville
La Kartuzio de Bosserville (latine: Domus Conceptionis Beatae Mariae Prope Nanceium) estas malnova kartuzio sude de Nancio, en Art-sur-Meurthe. Ĝi funkciis de 1666 ĝis 1792 kaj de 1835 ĝis 1901.
Historio
Kartuzianoj komencis la konstruon de la monaĥejo en 1666 en la vilaĝeto Bosserville. La preĝejo estis konsekrita en 1680, kiam estis tie 6 monaĥoj kaj 8 fratoj laikaj sub la estrado de Pierre d'Hoffelize.
Seminario formis estontajn pastrojn de 1907 ĝis 1950.
Ĉaparalo
Ĉaparalo estas tipo de vegetaĵaro troviĝanta precipe en la usona subŝtato de Kalifornio kaj en la norda parto de Malsupra Kalifornio, Meksiko. Ĝi estas formata sub Mediteranea klimato (mildaj, humidaj vintroj kaj varmaj sekaj someroj) kaj naturaj incendioj, havante somersekec-tolerajn plantojn kun fortaj ĉiamverdaj folioj, kontraste kun la asociaj mildaj folioj, sekaj deciduaj, arbeda plantokomunumo de Kalifornio, troviĝanta ĉe la ĉaparala ekosistemo.Laŭ la California Academy of Sciences (Kalifornia Akademio de Sciencoj), la ĉaparalo kovras 5 % de la subŝtato de Kalifornio, kaj asocia mediteranea arbustaro aldonan 3,5%.
Similaj plantokomunumoj troviĝas en la kvar aliaj mediteraneaj klimatoregionoj tutmonde, nome la Mediteranea Baseno (kie ĝi estas konata kiel makiso aŭ garigo), centra Ĉilio, Sudafriko (finboso) kaj en Okcidenta kaj Suda Aŭstralio. Laŭ la California Academy of Sciences, la mediteranea arbustaro enhavas pli ol 20 % de la tutmonda plantodiverseco.
Kverketejo estus la Esperanta traduko de la vorto Chaparral [ĉaparAl] uzata en la angla kaj en la hispana. La vorto chaparral devenas el la vorto chaparro [ĉapAro], kiu signifas ĉu malgrandan ĉu nanan ĉiamverdan kverkon, kiu siavice devenas el la eŭska vorto txapar [ĉapAr], enhavanta saman signifon.
Plantospecioj
En Centra kaj Suda Kalifornio la ĉaparalo formas la superregantan vegetaĵaron. Membroj de la ĉaparala bioto indiĝena de Kalifornio, ĉiuj el kiuj tendencas rapide rekreski postincendie, estas la jenaj:
Birdospecioj
La specifa ekologio de la ĉaparalaj habitatoj enhavas tre grandan nombron de animalaj specioj. Sube estas mallonga listo de birdoj kiuj estas gtrava parto de la ĉaparalaj sistemoj. Tiuj listokomencaj gravas por la sano de la ekosistemo.
Tiuj estas tre komunaj loĝantoj:
Angolo
Angolo, oficiale Respubliko Angolo (priloĝata de Angolanoj; portugale República de Angola kaj konge Repubilika ya Ngola) estas lando en sud-centra Afriko. Ĝi landlimas al Namibio sude, Kongo Kinŝasa norde, kaj Zambio oriente. La lando havas okcidentan marbordon laŭ la Atlantiko. Ankaŭ la eksklavo Kabindo (7270 km²) apartenas al la lando.
Angolo estas eksa Portugala kolonio kaj havas konsiderindajn naturajn rezervojn, precipe nafton kaj diamantojn.
Geografio
La oceana bordo estas 1650 km-ojn longa, apude estas 20–160 km-ojn larĝa ebenaĵo, duone dezerto. Interne de la lando estas altebenaĵo 1500–2000 m-ojn alta. La plej alta monto estas Morro Moco 2620 m-ojn alta.
Klimato
Angolo troviĝas en diversaj klimataj zonoj, kaj kvankam situanta en tropika zono, havas klimaton nekarakterizan de ĉi tiu zono, pro kunfluo de tri faktoroj:
La pli granda parto de Angolo havas du sezonojn:
Historio
La originalaj loĝantoj de la aktuala Angolo estis ĉasistoj kaj rekolektantoj kaj ili parolis la kojsanajn lingvojn. La ekspansio de la bantoj, ĉ. la 10an jarcento a.K., igis ilin perdi dominadon en la zono. En grupoj malgrandaj, tiuj popoloj ankoraŭ loĝas iujn zonojn de la sudo de la lando.
La bantuoj estis popolo de terkulturistoj, rekolektantoj kaj ĉasistoj kiuj probable komencis siajn migradojn de la humida praarbaro, en kio hodiaŭ estas la limo inter Niĝerio kaj Kamerunio. Ĝia ekspansio okazis en malgrandaj grupoj, kiu resetlis responde al ekonomiaj aŭ politikaj cirkonstancoj. Inter la jarcentoj 14a kaj 17a, ili establis serion de reĝlandoj, el kiuj tiu de Kongo estis la ĉefa. Ĉi tiu enhavis la strion kiu nuntempe estas limo inter Angolo kaj la Demokratia Respubliko de Kongo kaj ilia apogeo okazis dum la jarcentoj 13a kaj 14a.
Nzinga Mbande estis reĝino (Ngola) de la afrikaj ŝtatoj Ndongo (1624-1663) kaj Matamba (1631-1663) en la nuna Angolo. Ŝi estas fama pro sia milita kaj diplomatia talentoj kaj estas konsiderata simbolo de sendependeco en Angolo. Inter 1641-1648 Nederlando okupis Luandon kaj la ĉirkaŭaĵon. En 1648, Portugalio reprenis Luandon kaj iniciatis procezon de milita konkero de la ŝtatoj de Kongo kaj Ndongo kiu finis per la portugala venko en 1671. Poste Portugalio paŝo post paŝo konkeris la ceterajn partojn de Angolo. La kompleta administra kontrolo de la interno ne okazis ĝis komencoj de la 20a jarcento.
En la 19-a jarcento ekspluatado de la lando komenciĝis. Ladislao Magyar malkovris regionojn en Kongo, Zambezi kaj Okavango. Vojoj, fervojoj konstruiĝis.
Post sendependisma milito de geriloj de 14 jaroj, iniciatita la 4-an de februaro de 1961, kaj sekvante la Revolucion de la Diantoj en Portugalio, Angolo sukcesis akiri sendependecon en 1975. En la tuj eksplodanta enlanda milito de 1975, la Populara Movado de Liberigo de Angolo (MPLA) prenis la povon de la tiam nomita Popola Respubliko Angolo, kun helpo de Sovetunio kaj Kubo. Ĝia ĉefa oponanto estas la Nacia Kuniĝo por la Tuta Sendependeco de Angolo (UNITA), helpata de Usono kaj Sudafriko. En 1994 oni subskribas unuan interkonsenton de paco kiu favoras registaron de nacia unuiĝo. En 1998 la milito denove eksplodas kaj ĝi finas per la interveno de UN en 1999 kaj la reakiro de la registaro fare de la MPLA. Tion sekvis nova enlanda milito, kiu daŭris ĝis 2002, kiam mortis gvidanto de la opozicia UNITA, Jonas Savimbi. Granda malsato sekvis.
En 2008 oni efektivigis la parlamentajn elektojn, post dek jaroj de establo de garantioj kaj demokratiaj proceduroj, kun la ĝenerala aprobo fare de la internaciaj observantoj, kiuj denuncis ankaŭ pluraj malregulaĵojn. En la elektoj la MPLA venkis per tre granda plimulto.
Politiko
La Konsilio de Ministroj, integrita de ĉiuj ministroj, kunvenas regule. La Regantoj de la 18 provincoj estas nomumitaj de la prezidanto. La konstitucia leĝo de 1992 establis ĝis 2010 la ĝeneralajn liniojn de la strukturo de la registaro kaj ĝi difinas la rajtojn kaj devojn de la civitanoj.
La jura sistemo baziĝas en la portugala sistemo, sed ĝi estas malforta. La Supera Kortego de Justeco agas kiel tribunalo de apelacio. Konstitucia Tribunalo kun povo de juĝa revizio neniam estis konstituita.
La lastaj parlamentaj elektoj okazigis en septembro de la 2008, estante gajnanto la partio MPLA, kun la 81% de la voĉdonoj.
Eksteraj rilatoj
Angolo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko.
Provincoj de Angolo
Angolo havas 18 provincojn (parenteze la provincaj ĉefurboj), vidu ankaŭ la mapon:
Plantaro kaj bestaro
De la ĝangalo ĝis la dezerto vivas en Angolo diversaj plantoj kaj bestoj. Nepre menciindaj estas akacioj, baobaboj, eŭforbioj, elefantoj, hipopotamoj, gepardoj, krokodiloj, gnuoj, strutoj, zebroj kaj rinoceroj. Dombestoj estas bovo, kapro, porko, ŝafo.
Trafiko
Internacia flughaveno funkcias en la ĉefurbo. Pli gravaj apudmaraj havenoj funkcias en Luando, Cabinda, Lobito, Porto Amboim kaj en Namibe. La plej grava trajno konstruiĝis en la 19-a jarcento inter Benguela kaj Lubumbashi. La fervjoj estas 2952 km-ojn longaj. La vojoj estas 72400 km-ojn longajn, el tio 7770 estas pavimitaj.
Ekonomio
Komence de la koloniado sklavokomercado komenciĝis precipe al Brazilo. Poste oni produktis kaŭĉukon, palmo-oleon, vakson, kopalon, lignon, eburon, kotonon, kafon, kakaon, maizon tabakon, sekigitan viandon kaj maniokon. Oni trovis nafton en 1955. Post sendependiĝo de Angolo la interna milito baris la evoluon. Ekde 2002 sistema rekonstruo okazis. En la 21-a jarcento la plej grava estas la nafto kaj la diamanto, sed estas grave ankaŭ oro, fero, mangano, salo, arbarproduktoj, fiŝkaptadoj, manioko, tritiko, tabako, banano, sukerkano, maizo kaj kafo.
Pli gravaj urboj
Benguela, Cabinda, Caluquembe, Caxito, Huambo, Kuito, Lobito, Longonjo, Luando, Lubango, Lucapa, M'banza Kongo, Malanje, Namibe, Porto Amboim inkluzive de Gabela, Saurimo, Soyo, Sumbe, Tômbua kaj Uíge
Esperanto en Angolo
Estas en Angolo du ĉefaj Esperanto-asocioj: Angola Esperanto-Asocio kaj Angola Esperanto-Domo ambaŭ sen rilatoj al UEA, kiu havas neformalajn rilatojn kun Kabinda Esperanto-Asocio en provinco Kabindo.
Tepuia tinamo
La Tepuia tinamo (Crypturellus ptaritepui) estas tipo de surgrunda birdo troviĝanta en montaraj humidaj arbaroj (tepui), en sudorienta Venezuelo.
Taksonomio
La Tepuia tinamo estas monotipa specio. Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Etimologio
Crypturellus estas formata el la grekaj vortoj κρυπτός (kriptós), "kovrita" aŭ "kaŝita", οὐρά (urá), "vosto", kaj -ellus, latina diminutiva sufikso. La genronomo Crypturellus entute signifus "malgranda kaŝvostulo".
Aspekto
La Tepuia tinamo estas proksimume 27 cm longa. La kapopinto kaj malantaŭo de kolo estas ruĝecbrunaj, pli malhelaj ĉe dorso, kaj nigreca sube kun ruĝeca nuanco en ties supra brusto. La kapoflankoj kaj gorĝo estas grizaj, ties supra makzelo estas nigra, ties suba makzelo flava kun nigra pinto, kaj ties kruroj estas oliveckoloraj.
Kutimaro
Kial ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Tepuia tinamo manĝas frukton falintajn sur la grundon aŭ el malaltaj arbustoj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn kvantojn de senvertebruloj, florburĝonoj, freŝaj folioj, semoj, kaj radikoj. La masklo kovas la ovojn kiuj povas veni el tiom multaj kiom el ĝis 4 diferencaj inoj, kaj poste li mem zorgas la idojn ĝis ili pretas de si mem, kutime 2–3 semajnoj. La nesto estas situanta surgrunde en densa arbustaro inter altaj apogradikoj interplektitaj.
Teritorio kaj habitato
La Tepuia tinamo estis trovata en tepui Ptari, Aujano, Ĉimantao kaj Sororopano, en sudorienta Bolívar, Venezuelo. Ĝi estis trovita inter 1,350 kaj 1,800 m super marnivelo, kaj ties preferata habitato estas tropika humida montararbaro aŭ tropika humida arbustaro.
Konservado
La IUCN klasigis ĝin kiel Malplej Zorgiga, kun loĝa teritorio de 1,000 km². Ĝi estas protektita specio en Venezuelo.
Kvazaŭĉiamverdaj arbaroj de la bramaputra valo
La kvazaŭĉiamverdaj arbaroj de la brahaputra valo estas tersupraĵa ekoregiono el la hinda ekoprovinco de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj. Ĝi okupas 56 700 kvadratajn kilometrojn, kaj ĉirkauas la sedimentan ebenaĵon de la bramaputra rivero en la barata ŝtato Asamo. Etaj partoj etendiĝas sur la najbaraj barataj ŝtatoj Arunaĉal-Pradeŝo kaj Nagalando kaj ankaŭ sur la sudaj malaltaĵoj de Butano.
Flaŭro
La karakterizaj ĉiamverdaj arbospecioj en tiuj arbaroj apartenas al la genroj sizigio (Mirtacoj), cinamomo (Laŭracoj), Artocarpus (Morusacoj), kaj al la familio de la  Magnoliaceae. La plej ĝeneralaj falfoliaj specioj inkluzivas Terminalia myriocarpa, Terminalia citrina, Terminalia tomentosa, Tetrameles spp., kaj Stereospermum spp.. La fortika ŝoreo (Shorea robusta) troviĝas kie la vivloko estas perturbita, precipe sekve de arbarbrulegoj, kaj konstituas subklimaksan komunumon. Aliaj dipterokarpospecioj estas bioindikiloj por arbaro en retroira sukcesio ekde tropika ĉiamverda arbaro aŭ por signi antaŭklimaksan fazon. La frondaraj arboj karakterize altas 20 ĝis 30 metrojn.
Faŭno
Tiu ekoregiono gastigas la plej grandan populacion de elefantoj de Barato, la plej grandan mondan populacion de granda hinda rinocero (Rhinoceros unicornis), tigrojn ( Panthera tigris), kaj la sovaĝan akvobubalon (Bubalus arnee).
Pluraj mamulaj specioj estas minacataj, inkluzive de la tigro, la azia elefanto, la hinda rinocero, la barasingo (Cervus duvaucelii), la gaŭro (Bos gaurus), la nebula neofeliso (Neofelis nebulosa), la harega kaprolago (Caprolagus hispidus), la nana porketo (Porcula salvania), la ĉapela languro (Trachypithecus pileatus),  la azia nigra urso (Ursus thibetanus), kaj la hinda longlipa urso (Melursus ursinus). Kvankam rigore konsiderate ĝi ne estas parto de la tersupraĵa ekoregiono, la Bramaputro ankaŭ gastigas gangan delfenon (Platanista gangetica), kiu ankaŭ estas endanĝerigata specio
Atomo
Atomo (de la greka vorto ἄτομος [atomos] = "maldisigeblo") estas, en filozofio kaj poste fiziko, baza ero kiu konsistigas materion.
33263 Willhutch
33263 Willhutch estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).