cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muziko de Antikva Egiptio
Muzikistinoj
Inter ĉiuj muzikaj oficoj elstaris tiu de la ‘Kantistinoj de Amono’, reĝo de la dioj, loĝantaj en la templo de Karnak. Estis diversaj kategorioj de kantistinoj kaj muzikistinoj; tiel la Ŝemajt, okupis la korusan pozicion kaj ne bezonis tre intensan muzikan edukadon, la Jeneret estis elektitaj pro sia bona koloraturo kaj la Hesit ludis la instrumentojn. Ĉiuj estis gvidataj de alia kantistino, kiu krom gvidi la kantadon kunordigis la tutan grupon. Ili ĝenerale apartenis al la kulto al la diino Mut, edzino de Amono. Por ĉiuj novaj membroj estis ankaŭ instruistoj, kiuj instruis kanti kaj ludi muzikajn instrumentojn. Tiel en tekstoj de la 18-a Dinastio (1567 – 1320 a.K.) estis menciita ‘lernejo por Kantistinoj’ rilate al la kulto de Amono.
Je la daŭro de la historio de la antikva Egiptio restis kelkaj nomoj de muzikaj pastrinoj kiuj pro ilia elstareco atingis la murojn kaj papirojn kiuj ilustras la vivon de tiu epoko. Oni povas mencii per iliaj nomoj nur kelkajn, sciante ke multaj egalvaloraj restis anonimaj.
Ihé, estis ‘kantistino de Amono’ kiu plenumis iun rolon en la funebraj ritoj de la faraono kaj altrangaj homoj. Ŝi havas sian sarkofagon. Ŝia multkolora ĉerko, kiu estis datita inter la 2-a kaj 1-a jarcento a.K. kaj la tomboloko kie ĝi estis trovita, estas sendube, pruvo de la alta socia statuso, kiun Ihé atingis en la vivo, ĉefe danke al ŝia servo kiel kantistino en la templo.
Nesjamon estis ankaŭ ‘kantistino de Amono’ el la templo Karnak de la 2-a jarcento a.K. Supozeble ŝi mortis ĉirkaŭ la aĝo de dek kvin jaroj. Ŝi estis mumiigita.
Ĥuvit estis harpisto kaj kantistino, kiu vivis kaj laboris ĉirkaŭ la jaro 1960 a.K. Ŝi estas prezentita en ornama pentraĵo en la tombo de Seneto, patrino aŭ edzino de Antefoqer, veziro kaj unu el la plej respektataj oficialuloj de la Meza Imperio (2061 – 1785 a.K.). La kantoj de Ĥuvit estas dediĉitaj al Hatoro, la ora diino de la amo.
Kiel muzik-verkistinoj la historio de la antikva Egiptio havas ateston nur de du virinoj:
Bakit ankaŭ estis komponistino kaj muzika instruistino en la egipta kortego proksimume en la jaro 1750 a.K.
Sed la tiel nomitaj ‘kantistinoj’ ne nur kantis, sed ankaŭ dancis, komponis kaj ludis diversajn instrumentojn. Ili plenumis ĉi tiujn taskojn kiel profesiulinoj. Ili estis trejnitaj de tre juna aĝo fare de siaj patrinoj, virinoj kiuj ludis tiun saman rolon en la templo ekde generacioj. Komence la servo de virinoj en la templo kaj aliaj aranĝoj estis senpaga, sed poste altrangaj postenoj estis pagitaj. La maniero pagi tiajn servojn estis ekzemple per hektaroj da kultivebla tero, aŭ aliaj valoraĵoj. Ilia laboro certigis al ili sufiĉan enspezon por pagi monumentojn, surgravuritajn tabelojn kaj tombojn en konataj lokoj, kiel la Valo de la Reĝoj. En antikva Egiptio virinoj kaj viroj ĝuis la saman juran egalecon kaj tiel ili povis posedi terenojn, vendi, komerci, heredi aŭ testamenti.
Tia statuso de virinoj komencis malkreski en Egiptio kun la alveno de la kristanismo en la 4-a jarcento p.K. pro ĝia kredo ke peko eniris la mondon tra la malobeo de Eva. La araba invado de la 8-a jarcento p.K. alportis Islamon al Egiptio kaj efike finis la specon de egaleco, kiun virinoj spertis en la lando dum preskaŭ tri mil jaroj. Tamen la rolo de virinoj kiel kantistoj kaj dancistoj en nuntempa Egiptio iel rilatas super la jarcentoj al iama tradicio; oni vidu prie artikolojn Umm Kulthum kaj Ventra danco.
Grandson
Grandson estas urbo kaj komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 3149 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
Grandson situas ĉe la nordokcidenta fino de la Lago de Neŭŝatelo ĉe la nordorienta flanko de la Ĵuraso. La komunumo konsistas el la urbeto Grandson kaj la vilaĝoj Tuileries-de-Grandson kaj Corcelettes.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,86 km², de kiuj 7,0% estas kovritaj de arbaro, 66,1% servas por agrikulturo kaj 23,9% por setlado.
Trafiko
Tra Grandson pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 kaj la svisa aŭtovojo A5, kies malfermo en la jaro 1984 liberigis la urbeton de la transira trafiko. La komunumumo disponas pri propra alveturejo al la aŭtovojo kaj pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al Yverdon-les-Bains.
Historio
La unua dokumenta mencio de Grandson datiĝas el la jaro 1049 kiel Granzio.
La burgonja duko Karlo la brava volis konkeri la urbon sed li perdis la batalon de Grandson la 2-an de marto 1476.
László Réczi
László Réczi [lAslO rEci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Réczi László estis hungara luktisto, dufoja olimpiano, mondĉampiono, advokato, politikisto.
naskiĝis la en Kiskunfélegyháza.
Biografio
akiris seruristan licencon, poste maturiĝis en teknika mezlernejo kun maŝinista licenco, fine advokatan diplomon en 1983 en Scienca Universitato Attila József. Ekde 1985 li estis advokato. Depost fino de la socialismo li politikadis en la municipo, en 1994 li estis elektita suburbestro. Li edziĝis en 1970, gefiloj naskiĝis en 1973 kaj 1977. Li ricevis premiojn inter 1972-1996.
Sporta kariero
komence estis tablotenisisto, poste luktisto en sia naskiĝurbo. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1970-1980. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1976 sen medalo, sed en mondĉampionumo li estis la unua en 1977 en klasik-stila luktado.
Iwan P. Williams
Iwan P. WILLIAMS estas brita astronomo.
Li ricevis diplomojn pri astronomio kaj astrofiziko ĉe la Universitato de Londono.
Laŭ Minor Planet Center li kunmalkovris 7 asteroidojn inter 1993 kaj 2002 kun aliaj astronomoj : Alan Fitzsimmons, Donal O'Ceallaigh kaj Michael J. Irwin.
La asteroido 3634 Iwan estis nomita en lia honoro.
Ceolred (Mercia)
Ceolred (m. 716) estis anglosaksa reĝo de Mercia, Anglio, ekde 709.
Li estis filo de Aethelred la 1-a (Mercia). Li altroniĝis kiam lia kuzo Coenred abdikis por pilgrimi al Romo kaj eniri monaĥejon tie.
En 715 Coenred batalis kontraŭ Ine, reĝo de Wessex, sed oni ne scias kiu venkis.
Ĉarto sugestas ke Londono agnoskis Ceolred kiel superulo, kvankam la urbo havis ĝian propran reĝon.
Li ekzilis Aethelbald, kiu devenis de antaŭaj reĝoj de Mercia: verŝajne li konsideris lin ebla pretendanto al la trono.
Ceolred mortis en 716. Sankta Bonifacio rakonttis ke li mortis kiel frenezulo dum bankedo, "parolaĉante al demonoj kaj malbenante la pastrojn de Dio". Li entombiĝis ĉe Lichfield.
Ceolred estis sekvata de Aethelbald.
Castañeda
Castañeda estas hispanlingva vorto [kastaNJEda], kun signifo kaŝtanarbaro, kiu havas diversajn uzojn:
Villa de Ves
Villa de Ves [BIlja deBES] estas municipio en la Provinco Albaceto, sudoriente de Hispanio, en la regiono Kastilio-Manĉo kaj en la komarko Manĉeto aŭ La Manchuela, kun areo de 57,54 km². En 2019 estis 56 loĝantoj, laŭ informo de la hispana statistika servo INE.
Geografio
Villa de Ves estas en la nordokcidento de la provinco Albacete. Ties koordinatoj estas 39°13′21″N 1°15′37″O kaj la averaĝa altitudo	estas 690 msm.
Ekonomio
La ekonomio de Villa de Ves estas fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj, malgrandaj fruktoĝardenoj kaj naturaj fontoj.
G-minoro
g-minoro estas tonalo de la modalo minoro, kiu baziĝas sur la toniko g. La tonalo g-minoro estas indikata en la notacio per du bemoloj (♭). (b♭, e♭). Ankaŭ la respektivan gamon kaj la bazan akordon de ĉi tiu tonalo (la toniko g-b♭-d), oni nomas b-maĵoro.
Dezső Jakabffy
Kariero
Li debutis en 1914–15 en Miskolc, poste li studis reĝisoradon ĉe Max Reinhardt. Ekde 1918 li ludis ĝis 1925 en Arad, en jaroj 1925–28 li ludis kaj reĝisoris en trupo de Mihály Fekete (Temeŝvaro, Târgu Mureş Satu Mare). En 1929–32 li translokiĝis Hungarujon kaj dungiĝis al Pécs, en jaroj 1933–36 al Debrecen. Por du jaroj li estis victeatrestro kaj ĉefreĝisoro en Pécs. En 1938–39 li estis direktoro de teatra distrikto Mohács–Nagykanizsa–Szentes–Szombathely. En 1942–43 li prezentis spektaklojn en Szatmárnémeti, Máramarossziget, Dés kaj Nagybánya. Post la dua mondmilito ĝis 1948 li estis direktoro de la Városi Színház de Satu Mare, sed oni disigis la institucion. Poste ekde ekde 1953 li estis reĝisoro de la teatro de Sfântu Gheorghe.
Klarneto
Klarneto estas blovmuzikilo, ĝenerale farita el ligno, kies interna boraĵo estas cilindra. La sono estas produktita per vibranta unuopa anĉo ligita al la beko.
La variaj tonoj aŭ notoj estas faritaj per ŝtopado de truetoj. En la modernaj klarnetoj, tiu ŝtopado estas farita per fingroj, per moveblaj klavoj kaj per klapoj. La ekzisto de alternativaj pozicioj por preskaŭ ĉiu noto evitas kutime ke la fingroj devu gliti de unu klavo al alia, tamen kelkfoje tio estas neevitebla.
Klarnetoj havas la plej grandan ton-amplekson el ĉiuj ordinaraj blov-muzikiloj, tamen la plej akutaj notoj estas malofte ludataj pro ties malfacileco, ton-agordo kaj malpli alta sonkvalito. Preterblovado eblas en klarneto, tamen ĝi ne estas ofte ekspluatata.
Klarnetoj konsistigas grandan familion (unu el la plej vastaj) kun tre diversaj akutecoj, de sopranino ĝis kontraŭ-baso. Ili ebligas ludi en diversaj ton-ampleksoj. La plej kutima klarneto estas tiu agordita en b bemolo. Tio signifas ke la notoj sonas unu tonon malpli altan en klarneto ol la realan. Ofte tio devigas al adapto de la partituroj originale faritaj por aliaj instrumentoj.
Historio
Jam en antikvaj civilizoj kiel Helenio, Antikva Egiptujo, mezoriento kaj mezepoka Eŭropo ekzistis muzikiloj funkciantaj per vibrado de unusola anĉo.
La moderna klarneto devenas de la renesanca franca son-instrumento Chalumeau, kiu similas al bekfluto sed havas buŝpecon kun vibranta simpla anĉo, tuŝata per la supra lipo (malkiel en la klarneto). Ĉirkaŭ 1690, Johann Christoph Denner plibonigis ĝin aldonante du klavojn, kiuj ebligis ludi ankaŭ en pli akuta registro. Diversaj fabrikantoj ankaŭ aldonis aliajn klavojn, pligrandiganta la kapablon de la muzikilo. Mozart ŝatis la sonon de la klarneto kaj komponis por ĝi plurajn verkojn. En la epoko de Beethoven klarnetoj jam estis kutime en orkestroj.
En 1812, la klarnetisto kaj inventisto Iwan Müller, kreis novan kuseneton kiu pli bone fermis la truojn, kaj kreis klarneton kun 7 truoj por la fingroj kaj 13 klapoj kapablan ludi bone en preskaŭ ĉiu tonalo. Derivaĵoj de tiu dezajno estis la sistemo Oehler  uzata nuntempe en Germanujo kaj Aŭstrujo, kaj la sistemo Albert, ankoraŭ uzata de kelkaj folkloraj kaj ĵazaj klarnetistoj.
Inter 1839 kaj 1843 Hyacinthe Klosé kaj Auguste Buffet prilaboris sistemon inspiritan de la dezajno kiun Theobald Boehm uzis por flutoj. Tiu, tiel nomata sistemo Boehm, faciligis ludadon kaj populariĝis meze de la 19a jarcento, unue en Francujo. Ĉi tiu estas la sistemo uzata en la plejmulto da nuntempaj klarnetoj.
Pecoj de la muzikinstrumento
Pluraj pecoj konstituigas la klarneton:
Materialoj
Plasta rezino (ĉefe ABS), estas malpli kosta kaj fizike pli eltenanta alternativo, sed ĝia sono ne estas tiom ŝatata kiel tiu de la lignaj klarnetoj.
Kelkaj modeloj miksas lignon kaj karbonfibron aŭ lignon kaj eboniton kun la celo profiti la avantaĵojn de la ligno kaj redukti la probablecon de fendiĝo.
Aliaj eblaj materialoj estas/estis: ebonito (kutima por la buŝpeco), metalo, rezino, eburo, vitro, ktp.
Uzo de klarneto en muzikaj stiloj
Klarneto estas tre populara muzikinstrumento. Oni uzas ĝin en tiuj muzikaj stiloj:
Folklora
Oni trovas la instrumenton interalie en la cigana muziko. En la muzika ĝenro Klezmero, la tradicia muziko de la orienteŭropaj judoj, klarneto plifavoriĝis kaj anstataŭis la iaman violonon. En azerbajĝana muziko ankaŭ ĝi anstataŭigis la zurnaon.
Ĵaza
Jen kelkaj famaj ĵaz-klarnetaj ludistoj:
Klasika
Uzo de klarneto spertis altrangiĝon fine de la 18-a jarcento, post plibonigoj. Wolfgang Amadeus Mozart komponis multajn elstarajn ĉefverkojn por la klarneto, kaj ŝatis ties sonon en sia orkestrado.
Aliaj verkistoj kiuj komponis famajn konponaĵojn por tiu muzikilo estas Carl Maria von Weber, Johannes Brahms, Louis Spohr, kaj Heinrich Baermann.
Laŭmenda haltejo
Laŭmenda haltejo estas haltejo, kie buso, tramo, eventuale trajno, haltas nur tiam, kiam iu el la pasaĝeroj tion petas. Oni nomas tian haltejon ankaŭ laŭbezona, fakultativa, nedeviga.
Se la pasaĝero atendas surstrate ĉe la haltejo, li simple levas manon por signi al la ŝoforo la deziron envagoniĝi. Se li estas interne, li devas premi specialan butonon destinitan por signalado al la ŝoforo deziron elvagoniĝi.
Șepreuș
Șepreuș [ŝepreuŝ) (hungare: Seprős) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Chișineu-Criș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 4 690 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj), en 1992 2 759 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1413 (laŭ aliaj: 1407). Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad).
Fonto
Șepreuș havas imponan kastelon el la 14-a jarcento.
Provinco Ruĝa Maro
La Triangulo Halaib, konata ankaŭ kiel Halajeba Triangulo (en egipt- kaj en sudan-araba: مثلث حلايب Mosallas Ḥalāyeb prononcita [moˈsællæs ħæˈlæːjeb]), estas teritoria areo de 20,580 kvadrataj kilometroj sur la afrika marbordo de la Ruĝa Maro. Kaj Egiptio kaj Sudano postulis suverenecon por la areo. Ekde mezo de la 1990-aj jaroj, Egipto estis administrante la areon kiel parto de la Provinco Ruĝa Maro (en la mapo flave sudoriente de la oranĝkolora areo).
BRF
La vorto havas plurajn signifojn:
Valea Vințului
Valea Vințului [valja vinculuj] (hungare: Vincipatak) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Vințu de Jos.
Castaneda GR
Pri la komunumo
Castaneda estas komunumo de la komunumaro Calanca kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 224 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Calanca situas en la suda Valo de Calanca sur teraso alte super la riveroj Calancasca en okcidento kaj Moësa en sudo. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Castaneda la setlejoj Campagna kaj Al Ronc.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Castaneda limas en nordoriento al Santa Maria in Calanca, en oriento en unu punkto al Verdabbio, en sudo al Grono, kaj en okcidento al Buseno.
Trafiko
Castaneda situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per kurboriĉa vojeto, kiu deflankiĝa de la vala vojo de la Valo de Calanca kaj kondukas tra Castaneda al Santa Maria in Calanca. Per la poŝtaŭtolinio de Grono an Santa Maria la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Lingvoj
La ĉefa kaj sola oficiala lingvo de Castaneda estas la itala, parolata de pli ol 90% de la loĝantaro.
Historio
La unua dokumenta mencio de Castaneda datiĝas el la jaro 1295. En Castaneda situas tombejokampo el la ferepoko, kiu ek de 1928 estis sisteme esplorita. Proksimume 100 tomboj estas bone dokumentitaj. En Pian del Remit estis trovitaj plugoŝpuroj, fajrejoj kaj keramikaĵoj el la neolitiko el la 3-a jarmilo antaŭ Kristo. Kiel la ceteraj komunumoj de la Valo de Calanca, Castaneda ĝis la administracia reformo de 1851 estis parto de la tribunalkomunumo Calanca. Ek de 1851 Castaneda estas politika komunumo de la komunumaro Calanca en la distrikto Moësa.
Rafael Cansinos Assens
Biografio
La patra branĉo, «Cansino», estis konscia meze de la 19-a jarcento pri sia eks-juda heredo, kio kondukis al la tre juna Rafael esploradi pri la deveno de sia familinomo, kaj trovis pruvojn de familia pasinteco markita de la forpelo de la judoj el Hispanio en 1492 kiu dividis la familiojn de sefardoj. Ekde tiam li komencis procezon de asimiliĝon al judismo, kio akompanos lin, kun diversaj malfacilaĵoj, ĝis la fino de lia vivo.
Li komencis sian literaturan karieron en ĵurnalismo kaj en kontakto kun la tiam nomata modernismo, ekzemple kun Francisco Villaespesa, Juan Ramón Jiménez, Emilio Carrere, Felipe Trigo, Rubén Darío, Rafael Lasso de la Vega, Gregorio Martínez Sierra, Carmen de Burgos, Ramón Gómez de la Serna, Antonio Machado kaj Manuel Machado, inter aliaj. Poste li aliĝis al la avangarda movado de la ultraismo, kun Guillermo de Torre, Adriano del Valle, Xavier Bóveda, Vicente Huidobro kaj Jorge Luis Borges. En sia verko El movimiento V. P., faris ironian portreto de la protagonistoj de la hispanaj avangardoj, kaj speciale de la dissolvo de la ultraismo.
Post la Hispana Enlanda Milito, la frankisma reĝimo malpermesis lian ĵurnalisman kaj verkistan aktivadon kaj li dediĉis sin al tradukado por la eldonejo Aguilar. Li tradukis rekte el la araba en la hispanan la unuan fojon la ŝlosilajn verkojn nome Mil kaj unu noktoj kaj Korano.
Listo de urboj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Listo de urboj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Coq au vin
Coq au vin (esperante: kokaĵo en vino) estas klasika plado de kuirita kokaĵo kaj konsideratas esti inter la naciaj pladoj de Francio.
Fono
Koka viando aparte bone enprenas la aromojn de herboj kaj aliaj spicoj - tio aparte gravis en tempoj de limigitaj eblecoj je konservado, en kiuj gravis prepari viandaĵojn rapide antaŭ la manĝo.
La francaj reĝoj aparte subtenis la bredadon de kokoj, kion ilustras la citaĵo de la franca reĝo Henriko la 4-a: „Je veux que le dimanche chaque paysan ait son poulet au pot“ ("Mi volas ke dimanĉe ĉiu kamparano havu sian kokinaĵon en la poto"). Ĝis la nuntempo en la franca kuirarto konatas sennombraj variaĵoj de kokaĵaj pladoj.
Variaĵoj
La komuna eco de la multaj diversaj receptoj variigantaj la pladon coc au vin estas simple prepare kokan viandon iuspece kun vino. Ekzistas almenaŭ tiom da variaĵoj de la plado kokaĵo en vino kiom da estas vinkultivaj regionoj en Francio. La receptoj kutime nomatas laŭ la uzataj vinspecoj - kaj kompreneble influiĝas de la tipaj aromoj de la vinspecoj. Inter la plej konataj pladaj variaĵoj estas:
Origina plado
Origina regiono de la plado en la plej multaj libroj pri franca kuirarto konsideriĝas la regiono Burgonjo - la variaĵo coq au vin de Bourgogne do konsideratas la "klasika", origina preparaĵo. Kvankam ekzistas tiom da variaĵoj, tamen indas konsideri iujn limigojn, kio estas kokaĵo en vino kaj kio ne:
Nobushige Kawada
Nobushige Kawada (川田 信茂, n. ) estas japana futbalisto.
Májůvka
Májůvka (1910 Majvald, 1921–1950 Mejvald, Maiwald) estas malgranda domaro en Ĉeĥio, kiu restis kiel torso de antaŭe germana agrikultura vilaĝo. Antaŭ ellandigo ĉi tie loĝis ĉirkaŭ 250 loĝantoj. La tuta vico de tutaj grundoj estis post la ellandigo okupita de novaj enloĝintoj-aventuremuloj, tiuj ricevis la grundojn senpage per dekreto. Ili transŝoviĝis el la domo en la domon kaj plimulton de la domoj ili fakte parazite elloĝigis aŭ la domoj restis post ilia foriro malplenaj kaj ili malkonstruiĝis. Nuntempe (en ) vivas ĉi tie.
Nobushige Kawada
Li futbalis ĉe Bellmare Hiratsuka.
Májůvka
Májůvka estas parto de municipo Bílčice en distrikto Bruntál. Ĝi troviĝas proksimume 2 km sudokcidente de Bílčice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/46.
Patrinoj de Plaza de Mayo
La movado konata kiel La Patrinoj de Plaza de Mayo estas movado kreita de Argentinaj patrinoj, kies filoj estis arestitaj kaj murditaj de la Argentina registaro dum la periodo de la "Malpura Milito" (1976-1983). Dum tiu periodo, la dekstra diktaturo kiu regis la landon arestis kontraŭleĝe milojn da homoj kiuj apartenis al la politika oposicio. Ili preskaŭ ĉiuj estis torturitaj, kaj multaj simple "malaperis", alivorte estis murditaj.
Májůvka
Májůvka estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,95 km².
Patrinoj de Plaza de Mayo
En 1977, kelkaj el la patrinoj de la malaperintoj komencis manifestacii en Placo Majo, la ĉefa placo de Buenos Aires, antaŭ la Casa Rosada, la sidejo de la Argentina registaro. Ili postulis ke la registaro donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj. Unu el la fondintoj de la grupo, Azucena Villaflor, estis arestita mem de la registaro tuj poste, kaj ankaŭ malaperis.
Májůvka
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1397.
Patrinoj de Plaza de Mayo
Dum paso de la jaroj, la movado de la patrinoj fariĝis internacie konata. Post la reveno de demokratio en 1983, la movado daŭre petis al la novaj registaroj ke ili donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj kaj arestu la kulpulojn.
Májůvka
Nomoj
Maiwald (Mejvald, ankaŭ: Majvald, nun: Májůvka), Fr.: Mejvald, ankaŭ: Majvald (Maiwald)
Patrinoj de Plaza de Mayo
En 2006, la ĉefa branĉo de la movado faris lastan jaran manifestacion en Plaza de Mayo, deklarante ke de tiam ili ne plu faros ĉar la aktuala registaro estas kunlaborema. Tamen, estas pli radikala sekcio de la movado kiu havas radikalajn maldekstrajn poziciojn kaj deklaris ke ĝi daŭrigos siajn manifestaciojn.
Májůvka
Nomoj
En Májůvka estas registritaj 28 adresoj, ĉiuj daŭre loĝataj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 27 domoj, el tio 6 daŭre loĝataj.
Moos (Bodenlago)
Ĝi situas ĉe la bordo de la Bodenlago, sur duoninsulo Höri. Ĝi konsistas el jenaj partoj, kiuj ĝis 1974 estis memstaraj komunumoj: Bankholzen, Iznang, Moos kaj Weiler.
(51930) 2001 QW127
(51930) 2001 QW127 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia estas ano de la Hilda grupo.
Anna Elissa Radke
Anna Elissa RADKE (naskiĝinta en Hamburg en la jaro 1940) estas germana filologino, teologino kaj ŝatata latinlingva poetino.
Paleokristana arkeologio
La paleokristana arkeologio estas la studo pri kristanismo de la unuaj jarcentoj pere de arkeologiaj malkovroj, la dokumentado kaj la analizo pri la materiaj spuroj (arkitekturo, manfaritaĵoj, ilustraĵoj, biologiaj kaj homaj restaĵoj kiuj konserviĝis).
Anna Elissa Radke
Biografio
Unue en Hamburg, poste en Marburg ŝi studis filozofion kaj la lingvojn latinan kaj helenan. Krome ŝi okupiĝis pri teologiaĵoj kristanaj laŭ la doktrinoj de Martin Luther. Magistriniĝinte ŝi ekkomencis skribi verkojn/poemojn kaj latinajn kaj germanajn.
Paleokristana arkeologio
La arkeologiaj trovitaĵoj estas utiligitaj por la studoj koncernantaj la historiecon de Jesuo kaj la originon de kristanismo.
Anna Elissa Radke
Biografio
Ŝi estas la patrino de profesorino Gyburg Uhlmann (nask. en 1975) kiu estis distingita en 2006 per la Leibnitz-premio.
Paleokristana arkeologio
Blasfema grafitio Aleksameno en Palatino
La grafitio, nun gastigita en la Palatina Muzeo (Romo), montras homan krucumitan figuron kun besta kapo dum sube legeblas greklingva skribaĵon:
Anna Elissa Radke
Poemo omaĝe al la poetino
La belga latinlingva poeto Alain van Dievoet verkis la sekvantan poemon honore al ŝi: "Miles indefessa Novem Sororum / Montibus quae sunt et erunt canentes / Deliis, reddant tibi mille grates, / carmina propter. // Nam quis ausit, liberior poeta, / te altius Parnassi ad acumen ire, / ebrio non lassus aquas equinas / ebibere haustu. // Aut quis ascendet glaciale culmen, / candido passu, propius, viator/ frigidum scandens Helicona solus, / alite verbo?"
Paleokristana arkeologio
Blasfema grafitio Aleksameno en Palatino
Alexamenos adoras sian Dion.
Nehodiv
Nehodiv estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Plzeň, distrikto Klatovy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1558.
Paleokristana arkeologio
Blasfema grafitio Aleksameno en Palatino
La datado ne estas certa, ekde la 1-a jarcento ĝis la 3-a jarcento. La bildo ŝajnas esti ironiaĵo kontraŭ kristanoj. Tamen temas precipe pri atesto pri la ĉeesto de kristanoj en Romo kaj laŭ iuj pri adora kulto al Kristo.
Kristanaj sarkofagoj
La produkto de romiaj sarkofagoj kun skulptita ornamo ekpliiĝis ekde la komenco de la 2-a jarcento pro la iompostioma forlaso de la rito de la cindrigo kaj alestiĝo de tiu de la interigo de la kadavroj.
Nehodiv
Historio
Ekde la jaro 1780 proksime de la vilaĝo estis minita marmoro por produkti kalkon. Nur pli poste la ŝtono estis uzita por arkitekturo.
Paleokristana arkeologio
Kristanaj sarkofagoj
Rilate la kutimon de kristanoj, en sarkofagoj de la 3-a jarcento jam troviĝas ilustraĵoj de bibliaj scenoj.
Nehodiv
Ĉirkaŭaĵo
Sudokcidente de la municipo troviĝas naturmemorindaĵo Dolejší drahy.
Nakum
Nakum estas arkeologia kuŝejo de la kulturo de majaoj en Gvatemalo. Ĝi kuŝas en la nordoriento de Departemento Peten, borde de la rivero Holmul, en la zono de la Nacia Parko Yaxhá-Nakum-Naranjo, je distanco proksimume de 25 km en rekta linio oriente de Tikal. ​
Komponantoj de la loko estas ampleksa placo, templo-piramido, palacoj, strata pavimo 250 m longa, pilkludejo kaj aliaj konstruaĵoj, el kiuj kelkaj loĝejoj. En la ĉirkaŭaĵoj estis registritaj ĉirkaŭ 36 domaroj de meza kaj malalta klaso.
Ekde 1915, Sylvanus Morley vizitis fojojn la urbon, cele al la dokumentado de ties monumentoj, kaj li publikigis “The Inscriptions of Peten” pri steleoj kaj altaroj de diversaj majaaj lokoj inter kiuj Nakum.
Mpemba-efiko
La Mpemba-efiko aŭ Mpemba-paradokso estas tiu observado, ke en specifaj cirkonstancoj, la pli varma akvo frostas pli rapide ol la malvarma.
La nomo devenas de la re-malkovranto de la efiko, la tanzania lernejano Erasto B. Mpemba. Lia klaso eksperimentis dum lerneja horo pri frostiĝo en 1963, kiam li spertis tiun interesaĵon. En 1969, Mpemba kaj D-ro Osborne kune publikigis la observojn.
Oni tiel klarigas la aferon:
La efikon jam observis antikvaj sciencistoj kiel Aristotelo, Francis Bacon kaj René Descartes.
Paleokristana arkeologio
Kristanaj sarkofagoj
Tamen tiuj restaĵoj troviĝas ankaŭ en orientaj zonoj.
Papiruso 2325
La Papiruso Fayyum aŭ Greklingva papiruso 2325, estas papirusa ero de la Nova Testamento en kiu, spite de ĝia damaĝa stato, legeblas ĉirkaŭ cent literojn. Pro ĝia skriba stilo arkeologoj opinias ke ĝi estis kopiita ĉe la fino de la 2-a jarcento. La teksto ŝajnas paralelaĵo, kvankam malplilongigita, de Marko 14, 26-31 Iuj, tamen, sin demandas ĉu la referenca teksto povas esti la Evangelio laŭ Petro La teksto recitas:
[...]ε]ξαγειν ως ε[ι]πε[ν] οτι, Α[παντες]
[θε κατα] το γραφεν• Παταξω τον [ποιμε-]
[να, και τα] προβατα διασκορπισθησ[ονται. ει-]
[ποντος το]υ Πετ{ρου}• Και ει παντες, ο[υκ εγω....]
[...με α]παρν[ηση.]
(Traduko laŭsenca) “Ĉinokte vi ĉiuj
mi frapos la paŝtiston kaj [la
ŝafaro] dispeliĝos, [...] kaj kiam Petro diris:
ankaŭ se ĉiuj, Jesuo [...] koko kantos.
du fojojn [...] tri fojojn min [...]
Kristanaj katakomboj
La unuaj kristanaj katakomboj en la antikva Romo datiĝas je la fino de la 2-a jarcento; antaŭe la kristanoj estis entombigitaj kune kun la paganaj; kiam la komunumo nombre kreskis, necesis establi novajn kolektivajn tombejojn. Dekomence ili estis utiligitaj nur kiel entombejaj lokoj kaj poste ankaŭ kiel kultejo por la Martiroj tie entombigitaj.
En la 3-a jarcento en Romo oni nombris 25 kristanaj tombejoj kiu ricevis la nomojn de la papoj tie entombigitaj.
Zita Perczel
Zita Perczel [percel], hungare Perczel Zita estis hungara aktorino.
Zita Perczel naskiĝis la 1918, Budapeŝto - mortis la  1996, Budapeŝto.
Biografio
Zita Perczel komencis frekventi la aktoran akademion en 1932, ĉar en la sekva jaro ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1935 ŝi vojaĝis al Francio kie ŝi ricevis rolojn. En 1939 ŝi edziniĝis al franca aktoro Michel Durand, poste ŝi naskis filon, sed ankaŭ eksedziniĝis kaj elektis novan edzon. Ŝi vivis en Usono inter 1940-1951, poste en ĉefurboj Parizo, Madrido, Romo. En 1991 ŝi ricevis rolon jam en Budapeŝto, en 1994 ŝi roladis en Teatro de Kecskemét. Ŝi verkis membiografian libron en 2000: A Meseautó magányos utasa (Soleca pasaĝero de Sonĝoaŭto).
Ekspertizo
Ekspertizo laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "fakula esploro aŭ taksado de iu afero laŭ mendo de institucio aŭ kompanio" aŭ en alia vortumo "la esploro aŭ takso de iu afero en komisio, kiel faka spertulo". La tasko de ekspertizisto aŭ de komisiono ekspertiza do unuavice estas sintezi, kompari kaj uzebligi la rezultojn de unuopaj esplorlaboroj, en konsidero de faka sperto kaj laŭeble neŭtrala perspektivo.
Ekspertizo ekzemple povas esti uzata por pruvi la verecon (do ne-falsitecon) de valora arta objekto kiel pentraĵo aŭ statuo, de rara monero aŭ poŝtmarko, de historia monbileto aŭ akcio. Psikiatra aŭ psikologia ekspertizo ankaŭ ekzemple povas esti mendata de juĝisto por respondi la demandon ĉu akuzito en la momento de certa ago estis plene konscia pri sia ago aŭ pro psika malsano konfuzita, aŭ ĉu infano en malica kverelo de du divorciĝintaj gepatroj pli bone vivu ĉe la patrino aŭ ĉe la patro.
BRI
La vorto havas plurajn signifojn:
Heptila dukloroacetato
Heptila dukloroacetato aŭ C9H16Cl2O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la dukloroacetata acido kun heptila alkoholo, senkolora likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Heptila dukloroacetato estas solvebla en akvo kaj ankaŭ solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Heptila dukloroacetato estas uzata kiel peraĵo en la produktado de farmaciaĵoj.
Sofo
Sofo (de la araba suffa, ripoz-benko) estas meblo, kiu permesas komfortan sidadon de pli ol unu persono.
Sofo kutime troveblas en salono aŭ ripozejo en hejmo. Sofoj estas faritaj el plej diversaj teksaĵoj kaj ledoj super ligna kadro. Tipa sofo ofertas du ĝis tri sidlokojn kaj havas dorso-apogilon kaj brak-apogilojn ĉe ambaŭ flankoj.
Laŭ Francisko Azorín sofo estas Benko drapigita kun apogdorso k. apogbrakoj. Li indikas etimologion el la araba soffa (benko).
Variaĵoj
Sofoj multe varias laŭ stilo, formo kaj funkcio kaj havas diversajn nomojn laŭ lingvoj kaj kulturoj. Internacie unueca terminaro ne ekzistas. Plej popularaj variaĵoj estas:
Sofo origine estis la trono de araba estro kaj ekzistas de la antikva epoko. Dum longa tempo ĝi estis distingita meblo, sed post la industriigo sofo iĝis komunuza meblo de la meza kaj malalta klasoj.
Sofo estas ofte ligita kun la freŭda psikanalizo. Freud origine uzis sofon kiel kuŝejon de la paciento dum hipnoto kaj analizo.
Astej
Astej (Астей, Asztély) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Berehove.
Situo
Astej situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara landolimo kun internacia trapasejo (kontraŭe troviĝas Beregsurány), laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Berehove. La lasta troviĝas 6 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1378. La lernejo ekfunkciis en 1785. La setlejo apartenis al Hungario, al Bereg ĝis 1920, poste al Ĉeĥoslovakio. La loko rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 la komunumo apartenis al Sovetunio (tiam multe da hungaroj estis deportitaj al gulago), fine ekde 1991 al Ukrainio. En 1988 la limotrapasejo ekfunkciis, en 2003 Astej ricevis rangon memstara vilaĝo.
Sándor Simon (inĝeniero)
Sándor Simon [ŝAndor ŝimon], laŭ hungarlingve kutima nomordo Simon Sándor estis hungara inĝeniero pri metalurgio, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1976).
Biografio
Sándor Simon post lernado li eklaboris kiel lignaĵisto en Diósgyőr en 1944. En la sekva jaro li edziĝis kaj baldaŭe havis 4 gefilojn. Dum laboro li frekventis universitaton en Miskolc, kie li ricevis diplomon en 1951. En la sama jaro li ricevis postenon en instituto en Moskvo, kie li spertiĝis. En 1955 li ricevis partian funkcion, poste li ekinstruis en la universitato en Miskolc. Li estis vicrektoro inter 1958-1966, dume ankaŭ katedrestro en 1960. Li profesoriĝis post 2 jaroj. Inter 1972-1978 li estis rektoro. En 1988 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1959-1983.
Sido
Sido (el la greka, «granato») estas la nomo de diversaj rolulinoj de la helena mitologio:
Itaú
Itaú estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1953, la municipo havas 5.999 loĝantojn.
113952 Schramm
113952 Schramm estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Sloan Digital Sky Survey (SDSS), elde la Observatorio de Apache Point en Sunspot (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la usona teoria astrofizikisto David Norman Schramm (1945–1997), konata pro lia uzo de astrofizikaj kaj kosmologiaj datumoj por limigi la ecojn de la.
Provinco Fajum
Fajum aŭ El respektive Al Fajum (محافظة الفيوم, latinliterigo Muḥāfaẓat al-Fayyūm aŭ Faiyūm respektive Muhāfazat al-Fajūm) estas provinco (respektive gubernio) de Egiptio. Laŭ la stato de la censo de 2006 ĝi havis loĝantojn. Administra centro estas la urbo Madinat al-Fajum. La teritorio situas en centra Egiptio, pli-malpli 90 kilometrojn sudokcidente de Kairo, kaj estas parto de la dezerto Saharo.
La provinco limas okcidente kaj norde je la provinco 6-a de Oktobro, oriente kaj sude je la provinco Beni Suef.
BRL
La vorto havas plurajn signifojn:
Societo Benczúr
La Societo Benczúr [bencUr] estis artista societo en Hungario, en Budapeŝto.
Arnaud Berquin
Arnaud BERQUIN (naskiĝis en septembro 1747, mortis la 21-an de decembro 1791) estis franca verkisto de porinfana literaturo.
Societo Benczúr
Historio
La Societo Benczúr estis fondita en 1921 fare de la plej fidelaj disĉiploj de Gyula Benczúr por gardi memoron de la granda majstro. La societo aranĝis ekspoziciojn, prelegojn, disdonis stipendiojn kaj eldonis publikaĵojn. Dum la militaj jaroj la agadeblecoj malpliiĝis, poste en la frua socialismo la societo ĉesis en 1954. La kaŭzo estis, ke intertempe alvenis la modernaj pentrostiloj, aliparte la socialisma kulturo emfazis la propran stilon. Depost la socialismo la Societo Benczúr ne estis refondita spite tion, ke arto de Benczúr daŭre estis akceptata.
La unua prezidanto estis János Pentelei Molnár, pro morto ekde 1924 Andor Dudits.
A-minoro
a-minoro estas tonalo de la modalo minoro, baziĝanta sur la toniko a. La tonalo a-minoro ne havas antaŭsignojn en la notacio. Ankaŭ la respektivan gamon kaj la bazan akordon de ĉi tiu tonalo (la toniko a-c-e), oni nomas a-minoro.
La skalo pri natura a-minora estas: la, si, do, re, mi, fa, sol, la kun
kaj alteracioj : neniu
a-minoro estis la favorita tonalo de Robert Schumann kaj havas en liaj verkoj ĉiam bazan pozicion.
Traktato de Zuriko
La Traktato de Zuriko estis internacia pactraktato, subskribita la 10-an de novembro de 1859 de la Aŭstra imperio, la Franca imperio kaj Sardio en la urbo Zuriko, Svisio.
La Traktato konsistis el tri partoj. La unua parto konfirmis la paktojn de la Traktato de Villafranca, kiu finigis la militon inter Francio kaj Aŭstrio kaj aljuĝis Lombardion al Francio. La dua parto estis pakto inter Francio kaj Sardio, laŭ kiu Lombardio iĝis parto de Sardio. La tria parto kreis pacon inter Sardio kaj Aŭstrio.
WorldNetDaily
WorldNetDaily (WND) estas usona retejo kiu publikigas informojn kaj enhavojn el konservativa kaj dekstrisma vidpunkto. Ĝi estis fondita en majo 1997 de Joseph Farah.
Ruĝgorĝa kolimbo
Fiŝoj formas la kernon de ties dieto, kvankam ili manĝas ankaŭ amfibiojn, senvertebrulojn kaj plantomaterialon. Ĝi estas monogama specio, kaj formas longdaŭrajn parligojn. Ambaŭ membroj de la paro kunlaboras al nestokonstruado, kovado de ĝenerale du ovoj kaj nutrado de la idoj. Vintre ĝi ofte grupiĝas ĉe la marbordaj akvoj. Tiam ĝi aspektas pli blanka ol la aliaj kolimbospecioj. Ĝia voĉo estas pli alta „kra-ŭ” ol tiu de arkta kolimbo aŭ plendanta veado. Vintre ĝi vivas ĉe la marbordaj akvoj, somere ĝi nestas en la nordaj kovejoj ĉe profundaj lagetoj, golfoj. Ĝi estas pli malofta vidaĵo ol la Arkta kolimbo.
La Ruĝgorĝa kolimbo havas grandajn tutmondan populacion kaj teritoriojn, kvankam kelkaj populacioj estas malpliiĝantaj. Inter ĉefaj minacoj estas naftoverŝado, habitata degradado, poluado kaj fiŝkaptadaj retoj. Naturaj predantoj estas diversaj specioj de mevoj, kaj ambaŭ Ruĝa kaj Arkta vulpoj, rabas ovojn kaj idojn. Tiu specio estas protektita de nombraj internaciaj traktatoj.
28608 Sblomquist
28608 Sblomquist estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono en 1:7 kun Venuso kaj 11:4 kun Jupitero.
Ruĝgorĝa kolimbo
Taksonomio kaj etimologio
Unuafoje priskribita de dana naturalisto Erik Pontoppidan en 1763, la Ruĝgorĝa kolimbo estas monotipa specio, sen distingaj subspecioj spite sia granda teritorio tra Holarkto. Pontoppidan dekomence lokigis la specion en la nune neekzistantan genron Colymbus, kiu enhavis grebojn same kiel kolimboj. Ĉirkaŭ 1788, tamen, la germana naturalisto Johann Reinhold Forster notis ke greboj kaj kolimboj estas sufiĉe diferencaj por meriti separatajn genrojn, kaj formovis la Ruĝgorĝan kolimbon (kun ĉiuj aliaj kolimbospecioj) al ties nuna genro. Ties rilataro kun la aliaj kvar kolimboj estas komplika; kvankam ĉiuj apartenas al la sama genro, ĝi diferencas pli ol la aliaj laŭ morfologio, kutimaro, ekologio kaj reprodukta biologio, kaj povus esti la baza stirpo de la genro. Oni supozas, ke ĝi evoluis en Palearkto, kaj poste etendiĝis al Nearkto.
Brontosaŭro
Brontosaurus, signife "tondrolacerto" el la greka βροντή, brontē "tondro" kaj σαῦρος, sauros "lacerto", kaj ankaŭ Brontosaŭro, estas genro de gigantaj kvarpiedaj saŭropodaj dinosaŭroj. Kvankam la tipa specio, nome B. excelsus, estis delonge konsiderita specio de la tre proksime rilata Apatosaurus, esploristoj proponis en 2015 ke Brontosaurus estas genro aparta el Apatosaurus kaj ke ĝi enhavas tri speciojn: nome B. excelsus, B. yahnahpin, kaj B. parvus.
28608 Sblomquist
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Brontosaŭro
La Brontosaŭro havis longan, maldikan kolon kaj malgrandan kapon adaptitan por herbovora vivostilo; fortikan, pezan dorson; kaj longan, vipecan voston. La variaj specioj vivis dum la fino de la Ĵurasio en la Morrison Formacio de tio kie nune estas Nordameriko, kaj formortis je la fino de la Ĵurasio. Maturaj individuouj de Brontosaurus ŝajne pezis ĝis 15 tunoj kaj estis ĝis 22 m longaj.
28608 Sblomquist
Nomo
Ĝia nomo honoras Solvay Blomquist, kiu ricevis sian titolon de Bachelor of Science de la Universitato de Norda Arizono pri astronomio kaj matematiko en 2020. Solvay aniĝis la Observatorion Lowell en 2020, kie ŝi daùris labori kiel Observantino Teknikistino por la Preciza Optika Interferometro de la Mararmeo kaj Helpantino de Esploro por la Observatorio Lowell.
Brontosaŭro
Kiel la arketipa saŭropodo, la Brontosaŭro estas unu el la plej bone konataj dinosaŭroj kaj tiele ili aperis en kino, reklamado kaj poŝtmarkoj, same kiel en multaj aliaj tipoj de komunikiloj.
Ruĝgorĝa kolimbo
Taksonomio kaj etimologio
La genronomo Gavia devenas el latina vorto por "marmevo", uzita de antikva romia naturalisto Plinio la Maljuna. La specifa epiteto stellata estas latina vorto por "ornama per stelo" aŭ "steleca", kaj aludas al la birda makuleca dorso en sia nereprodukta plumaro. "Ruĝgorĝa" estas klara aludo al la birdospecia plej distinga karaktero en reprodukta plumaro. La vorto "kolimbo" devenas el iam genronomo Colymbus.
Priskribo
La Ruĝgorĝa kolimbo estas la plej malgranda kaj malpeza el la tutmondaj kolimbaj specioj, game el 53 al 69 cm longa (konvencie, longo estas mezurata el bekopinto al vostopinto ĉe mortinta birdo kuŝa surdorse ) kun enverguro de 91-120 cm, kaj pezo de 1-2.7 kg. Kiel ĉe ĉiuj kolimboj, ĝi estas longkorpa kaj mallongkola, kun ties kruroj tro malantaŭe en la korpo. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kvankam maskloj tendencas esti iom pli grandaj kaj fortikaj ol inoj. En reprodukta plumaro, plenkreskulo havas malhelgrizajn kapon kaj kolon (kun mallarĝa blankanigra strieco en la malantaŭo de la kolo), triangulan rugan gorĝomakulon, blankajn subajn partojn kaj malhelgrizbrunan dorsoŝultron. Ĝi estas la ununura kolimbo kun tutmalhela dorso en reprodukta plumaro. La nereprodukta plumaro estas pli senkolora kun mentono, antaŭo de kolo kaj multe de vizaĝo (ĝis okulo) blankaj, kapopinto kaj malantaŭo de kolo grizaj, kaj konsiderinda blanka punkteco ĉe la malhela dorso.
Ties beko estas fajna, rekta kaj akrapinta, kaj la birdo ofte tenas ĝin laŭ suprenindikan angulon. Kvankam la koloro de le beko ŝanĝas el nigra somere al palgriza vintre, la tempo de la kolorŝanĝo ne necese korespondas kun tiu de la birda ĝenerala plumarŝanĝo. La naztruoj estas mallarĝaj fendoj situantaj ĉe la bekobazo, kaj la irisoj estas ruĝaj.
Kiel ĉe aliaj membroj de ties genro, ankaŭ la Ruĝgorĝa kolimbo estas bone adaptita al akva medio: ties densaj ostoj helpas ĝin merĝi, ties kruroj — en malantaŭa situo — havigas bonegan elpelon kaj ties korpo estas longa kaj aerodinamika. Eĉ ties akrapinta beko povas helpi ties subakvigan dinamikecon. Ties piedoj esta grandaj, ties antaŭj tri fingroj estas tute retecaj, kaj ties tarso estas ebena, kio malpliigas akvan kontraŭstaron kaj permesas la krurojn moviĝi facile tra akvo.
Tuj post eloviĝo la juna Ruĝgorĝa kolimbo estas kovrata per fajna milda lanugo. Ĉefe malhela bruna aŭ griza supre, ĝi estas iome pli pala ĉe la flankoj de kapo kaj kolo, same kiel ĉe la ĝorĝo, brusto, kaj flankoj, kun palgriza malsupra brusto kaj ventro. Post semajnoj, tiu unua lanugo estas anstataŭata de dua, pli pala tavolo de lanugo, kiu estas siavice anstataŭata de disvolviĝantaj junulaj plumoj. La junula plumaro estas simila al tiu de plenkreskulo, kvankam kun kelkaj distingaj karakteroj. Ĝi havas pli malhelajn frunton kaj kolon, kun tre disa makuleco en flankoj de la kolo kaj gorĝo. Ties dorso estas pli bruna kaj malpli makuleca, kaj ties subaj partoj estas nuance al bruna. Ties okuloj estas ruĝecbrunaj kaj ties beko estas palgriza. Kvankam kelkaj junaj birdoj tenas tiun plumaron ĝis meza vintro, multaj rapide iĝas virtuale nedistingeblaj el plenkreskuloj, escepte pro siaj pli palaj bekoj.
Dumfluge, la Ruĝgorĝa kolimbo havas distingan profilon; ties malgrandaj piedoj ne elstaras for el la korpofino, ties kapo kaj kolo pendas sub la horizontalo (havigante al la fluganta birdo distingan ĝibecan aspekton) kaj ties fajnaj flugiloj angulas reen. Ĝi havas pli rapidan, pli fortan flugilfrapadon ol aliaj kolimboj.
Voĉo
Plenkreskulo de Ruĝgorĝa kolimbo havas nombron de voĉoj, kiuj estas uzataj en diferencaj cirkonstancoj. Dumfluge, dum preterpasado de samspecianoj aŭ dum cirklado de sia propra akvejo, ĝi elsendas serion de rapidaj kvankam ritmaj ridegoj kvazaŭ de ansero, je kvin alvokoj por sekundo. Ties averta alvoko, kaze de ĝenado fare de homoj aŭ ĉebordaj predantoj, estas mallonga kvakeca bojado. Malaltatona ĝemeca alvoko, uzata ĉefe kiel kontaktalvoko inter partneroj kaj inter gepatroj kaj junulo, sed ankaŭ dum kopulacio, estas farata per fermita beko. Tiu specio havas ankaŭ mallongan plorecan alvokon, kiu descendas iomete laŭ tonalto kaj daŭras ĉirkaŭ unu sekundo; pro fortaj harmonoj ĉirkaŭ la unuaranga tonalto, tiu miaŭa alvoko estas pli muzika ol ties aliaj alvokoj. Alia alvoko — akra, pulseca kverado kiu altiĝas kaj falas laŭ tonalto, kaj estas tipe ripetita ĝis 10foje en serio — estas uzata en teritoriaj renkontoj kaj parligoj, kaj de gepatraj birdoj kuraĝigante siajn junulojn moviĝi surtere inter akvejoj. Konata kiel "longa alvoko", ĝi estas ofte elsendata duope, kio estas nekutima inter kolimboj; la ina kontribuo estas pli longa kaj pli milda ol tiu de ŝia partnero.
Junuloj havas stridan bekofermitan alvokon, kiun ili uzas por manĝopeti kaj por kontakti siajn gepatrojn. Ili havas ankaŭ longan alvokon uzatan por respondo al (kaj simila al tiu de) longa alvoko de plenkreskulo.
Similaj specioj
Meze de sia teritorio, plenkreskulo de Ruĝgorĝa kolimbo ĉu en reprodukta aŭ nereprodukta plumaro estas kutime facile rekonata. Tamen laŭ ia lumkondiĉo, foje en sia muda ciklo aŭ je plej grandaj distancoj, ĝi povus esti misidentigita por alia specio — ĉefe komune kun la Nigragorĝa kolimbo, sed ankaŭ foje kun la Tufgrebo. Ĝi montras pli da blanko en kapo kaj kolo ol la Nigragorĝa kolimbo, kaj — kondiĉe ke ĝi ne sidas malalta subakve — tendencas montri ankaŭ pli da blanko en flankoj. Se ĝi sidas malalte subakve, tiele ke la blanko en flankoj estas limigita al makulo ĉe la malantaŭa flanko (tiele simila al la bildo de la Nigragorĝa kolimbo), tiu makulo tendencas esti malpli klare difinita ol la kompara makulo de la Nigragorĝa.
Habitato kaj distribuado
La Ruĝgorĝa kolimbo reproduktiĝas ĉefe ĉe regionoj de Arkto de norda Eŭrazio kaj Nordameriko (ĝenerale norde de latitudo 50°N), kaj vintrumas en nordaj marbordaj akvoj, foje en grupoj de konsiderinda grando. Pli ol 4,400 pasas la vintron en izola koncentro de la orienta parto de la Germana Golfo, ekzemple. Malkiel aliaj kolimboj, tiu ĉi regule uzas tre malgrandajn nesalakvajn lagojn kiel reproduktajn lokojn.
En Nordameriko, ĝi vintrumas regule laŭlonge de ambaŭ marbordoj, kun teritorioj tiom for sude kiom ĝis Baskalifornia Duoninsulo kaj la Golfo de Kalifornio en nordokcidenta Meksiko; ĝi estis registrita kiel vaganto en la interna meksika subŝtato de Hidalgo. En Eŭropo, ĝi reproduktiĝas en Islando, norda Skotlando, nordokcidenta Irlando, Skandinavio kaj norda Rusio, kaj vintrumas laŭlonge de la marbordo tiom for sude kiom ĝis partoj de Hispanio; ĝi regule ĉeestas ankaŭ laŭlonge de ĉefaj internaj akvejoj, inklude areojn de la Mediteraneo, Egeo kaj Nigra Maro, same kiel ĉe grandaj riveroj, lagoj kaj akvorezervejoj. Ĝi ĉeestis kiel vaganto tiom for sude kiom ĝis Maroko, Tunizio kaj Gambio. En Azio, ĝi reproduktiĝas en nordaj areoj de Siberio, kaj vintrumas laŭlonge de la pacifika marbordo tiom for sude kiom ĝis Ĉinio, Japanio kaj Tajvano. Ĝi estis kiel vaganto en Mongolio.
Kutimaro
La Ruĝgorĝa kolimbo estas dumtaga migranto, kiu veturas sole aŭ en izolaj grupoj, ofte alte superakve. En orienta Nordameriko (kaj eble aliloke), ĝi tendencas migri ĉe la marbordo pli ol for de ĝi; Siberiaj populacioj veturas centojn da mejloj supertere survoje al siaj eŭropaj vintrejoj. Ĝi estas forta fluganto, kaj ĝi estis registrita je rapidoj inter 75 kaj 78 km/h. Kiel ĉe ĉiuj membroj de ties familio, la Ruĝgorĝa kolimbo trapasas samtempan mudon ĉe flugiloj, kaj perdas ĉiujn sian flugoplumojn samtempe iĝante senfluga dum periodo de 3–4 semajnoj. Tamen, malkiel aliaj kolimboj — kiu suferas tiun mudon malfrue vintre —la Ruĝgorĝa kolimbo perdas sian flugokapablon foje inter fine de la somero kaj fine de la aŭtuno.
Manĝado
Kiel ĉe ĉiuj membroj de ties familio, la Ruĝgorĝa kolimbo estas ĉefe fiŝomanĝanto, kvankam ĝi manĝas foje ankaŭ moluskojn, krustulojn, ranojn, akvajn senvertebrulojn, insektojn, fiŝan ovaron aŭ exc plantan materialon. Ĝi kaptas pli ol ponardas sian predon, kiu estas ĝenerale kaptita subakve. Kvankam ĝi normale plonĝas kaj naĝas uzante nur siajn piedojn por propelado, ĝi povas uzi ankaŭ siajn flugilojn se ĝi bezonas turniĝi aŭ akcele rapide. Persekuta subnaĝado gamas el 2-9 m profunde, kun averaĝa subakva tempo de ĉirkaŭ unu minuto. Ties fiŝa dieto pliigas la vundeblon de la Ruĝgorĝa kolimbo pro persistaj organaj poluaĵoj kaj pezmetaloj, ambaŭ el kiuj bioakumuliĝas, tiele eventuale kaŭzante pli grandajn problemojn al longvivaj specioj (kiaj kolimboj) ĉe la pinto de la manĝoĉeno.