cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikola Husoŭski
Biografio
En 1518 — 1522 jaroj li partoprenis viziton al Romo kiel ambasadano de Granda Duklando Litva kaj Pola Reĝlando kun estro Erazm Vitelius. Laŭ peto de roma papo Leono la 10-a li verkis latinlingvan poemon: "Kanto pri uro". Originala latina nomo estas "Carmen de statura feritate ac venatione Bisontis" (Kanto pri staturo, feroco de uro kaj ĉasado kontraŭ ĝi). Ĝuste kiam la poeto finis la verkon al la Apenina duoninsulo venis terura pesto. Estis tiom multaj mortintoj ke oni ne sukcesis forigi ĉiujn kadavrojn, kiuj eĉ ŝtopis la riveron Tibero. La poeto atestis kiel en la ĉefurbo de kristismo miloj da homoj rezignis la kredon pri la Savonto kaj komencis oferi al paganaj dioj. Tre impresita de la eventoj, Husoŭski kreis verson-preĝon "Al sankta Sebastiano". Dum la pesto mortis kaj papo Leono la 10-a kaj la episkopo Vitelius. Sen la zorgantoj li ne sukcesis eldoni la verkon en Romo, sed nur en la 1523 jaro en Krakovo, helpe de granda dukino litva kaj reĝino pola Bona Sforca.
Lalinde (stacidomo)
Lalinde (La Linda) estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Lalinde, en departemento , regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Libourne - Le Buisson (629000).
Navas del Madroño
Navas del Madroño (Altebenaĵo de la Arbuto, la nomo devenas el iama abundo de tiu arbedo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas venteros. La censita populacio en 2008 estis de 1.480 loĝantoj. En 1991 estis 1698 loĝantoj; en 1996, 1661; en 2000, 1536; en 2001, 1.555 kaj en 2004, 1497 (kun denseco de 13,27 loĝ./km²). En 2006 1.661 loĝantoj kun denseco de 13,60 loĝ/km².
Situo
Navas del Madroño estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Alcántara, je altitudo de 428 m; je 37 km de Cáceres, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 112,29 km². Ĝi limas kun la municipaj teritorioj de Garrovillas, Casar de Cáceres, Arroyo de la Luz, Brozas kaj Alcántara.
Geologio
Geologie la teritorio estas okupaa de materialoj de granito kaj sablo. Topografie la pejzaĝo estas de mildaj montetoj, formataj per rokoj de granito kun du glimoj (biotitok kaj moskvovito); elstaras la montareto Sierra de Santo Domingo, kiu estas paralela al la rivero Araya. La meza alteco estas de 428 m super marnivelo. La maksimuma altaĵo estas la Cabeza de Araya, kun 518 m; aliaj altaĵoj estas Cerro de la Herrería, kun 495 m., Mariperales, kun 463 m. kaj Concorrona, kun 435 m.
Klimato kaj akvo
La klimato estas mediteranea, kun mezaveraĝa temperaturo de 16,4 gradoj kaj mezaveraĝa pluvokvanto de 460 l por m².
La municipa teritorio estas trafluata de rojoj kiuj enfluos en la rivero Taĵo, kiel Alcalfe, Rehana kaj la Rivera de Santo Domingo, aŭ enfluos en la rivero Salor, kiel Jumadiel. Abundas la subtera akvo elprenebla per putoj kaj fontoj, kiel la Zarcita kaj la Nacivera (iama gregotrinkejo kaj vestolavejo).
Flaŭro kaj faŭno
Ankaŭ la vegetaĵaro estas mediteranea, kun abundo de anzinoj kaj korkokverko. En kelkaj zonoj estas makiso, kun kratago, timiano kaj genisto, eĉ mirto. Inter Navas kaj Garrovillas estas la ununura pinarbaro de pinsempino de Ekstremaduro. Ĉe rojoj estas atlantikaj specioj kiaj frakseno kaj celtido.
Pri faŭno elstaras la kutimaj specioj en la ĉirkaŭaĵo, ruĝa perdriko, leporo kaj kuniklo (Oryctolagus cuniculus). Ĉiam estis zono de Granda otido (Otis tarda). Abundas la blanka cikonio kaj videblas foje iomaj ekzempleroj de nigra cikonio; tiu nestumas en la vilaĝo kaj tiu ĉi en la pinararbaro. La gruoj kaj kolomboj venas ĉiujare vintrumi pro abundo de glanoj kaj turturoj pro la somera tritiko. La vaneloj kaj multaj anasedoj vintras tie. Inter la rabobirdoj elstaras la turfalko (Falco tinnunculus), la milvoj kaj la Botaglo. Lastatempe videblas aproj kaj ikneŭmonoj, specioj nekomunaj antaŭe kaj ne estas raraj la Sovaĝa kato (Felis silvestris) kaj la genoto (Genetta genetta).
Historio
Aperis prahomaj restaĵoj kaj de la Ŝtonepoko kaj de la Metalepoko. Ĉe Pozo Rodrigo estis romiaj restaĵoj, kiel tiuj de ŝoseo, kaj eble ankaŭ de visigotoj. Dum la Mezepoko estis gastejoj (iam la vilaĝo nomiĝis Ventas, tio estas gastejoj) en la kunfluo de gregoŝoseoj. La municipo de Navas del Madroño estis unue kvartalo aŭ submunicipo dependa de la municipo de Brozas, sed el 1736 al 1737 sendependiĝis.
Vidindaĵoj
Ĝi havas unusolan navon, dividita en kvar eroj; la absido estas duoncirkla. La retablo estas de stilo de baroko (de 1752-54 de la garrovilla Juan Grande de Vegas).
Ekonomio
Tradicie krom la agrikulturo (tritiko, olivoj) kaj brutobredado (ĉefe ŝafoj, sed ankaŭ bovoj kaj porkoj) estis iom da tradicia industrio nome muelejoj, teksilejoj, sapofabriko ktp. Nun restas agrikulturo kaj brutobredado kaj malaperis industrio, sed aperis servoj, ĉefe pro proksimeco de la provinca ĉefurbo.
Gastronomio
Omleto de testikoj, nuptorizo, tenkoj, la ĉanfajna el hepataĵoj kaj aliaj internaĵoj ktp.
Rio Negro (mikroregiono)
La mikroregiono de Rio Negro estas unu de la 13 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Amazonio. Ĝi enhavas kvar municipojn.
10598 Markrees
10598 Markrees estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Mark B. Rees, vicfilon de la malkovrinto.
Kantono Warren (Virginio)
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Abstrakta algebro
''Ĉi tiu artikolo estas pri la branĉo de matematiko. Por aliaj uzoj de la vorto "algebro", vidu artikolon algebro.''
La termino abstrakta algebro estas uzata por diferencigi tiun ĉi kampon disde la "baza algebro", kiu studas regulojn por formuloj kaj algebraj esprimoj engaĝantaj reelajn nombrojn kaj kompleksajn nombrojn; dum la unua duono de la 20-a jarcento ĝi estis konata kiel moderna algebro.
<!-- La (termo, membro, flanko, termino) abstrakta algebro estas iam uzis en universala algebro kie plej (aŭtoroj, aŭtoras) uzi simple la (termo, membro, flanko, termino) "algebro".
Historio kaj (ekzemploj, ekzemplas)
(Ekzemploj, Ekzemplas) de algebraj strukturoj kun sola operacio (matematiko) estas:
Pli komplika (ekzemploj, ekzemplas) inkluzivi:
En universala algebro, ĉiuj tiuj (difinoj, difinas) kaj (faktoj, faktas) estas kolektita (tiu, ke) turni sin al ĉiuj algebraj strukturoj egale. Ĉiu pli supre klasoj de (objektoj, objektas), kaj ankaŭ la pozitiva nocio de homomorfio, formo (kategorioj, kategorias), kaj teorio De Kategorioj ofte provizas la formalismo por (tradukanta, translingviganta) inter kaj (komparanta, kontrastiganta) malsamaj algebraj strukturoj.
An ekzemplo
La sistema studi de algebro havas permesita (matematikistoj, matematikistas) al konduki sub komuna logika priskribo (evidente, aparte, videble) _disparate_ (komprenaĵoj, nocioj, nocias). Ekzemple, konsideri du iom klara (operacioj, operacias): la komponaĵo de funkcioj, f(g(x)), kaj la multipliko de matricoj, _AB_. Ĉi tiuj du (operacioj, operacias) estas, fakte, la sama. Al vidi ĉi tiu, pripensi multiplikante du kvadrataj matricoj (_AB_) per unu-kolumna vektoro, x. Ĉi tiu, fakte, difinas funkcia tio estas ekvivalento al (verkanta, komponanta) _Ay_ kun _Bx_: _Ay_ = A(_Bx_) = (_AB_)x. Funkcioj sub komponaĵo kaj matricoj sub multiplikaj formaj aroj (nomita, vokis) (monoidoj, monoidas); monoido sub operacio estas asocieca por ĉiuj ĝiaj eroj ( (abo)c = A(_bc_) ) kaj enhavas ero e tia (tiu, ke), por (ĉiu, iu) A, _ae_ = _ea_ = A.
Plui leganta
-->
Poprad (apartigilo)
Poprad povas esti:
Stepanavan
Stepanavan (armene: Ստեփանավան, (ĝis 1938 Ĝalal-Ogli, signifanta "Filo de Ĝalal") estas la dua plej granda urbo en la provinco Lori, Armenio. La urbo situas je 139 km norde de la landa ĉefurbo Erevano kaj je 24 km norde de la provinca ĉefurbo Vanadzor, en la centro de la aŭtoŝoseo Erevano-Tbiliso. En 2009 ĝi havis 16,200 loĝantojn.
Stepanavan estis unu el la plej famaj turismaj cellokoj de Armenio dum la soveta epoko, sed ĝi spertis gravan detruon dum la tertremo Leninakan en 1988. Nuntempe, la urbo revigliĝas kaj turistoj vizitas ĝin por ĝui la belecon de unu el la plej pitoreskaj urboj de Armenio.
Etimologio
Stepanavan estis fondita en 1810 kiel Ĝalal-Ogli, laŭlitere filo de Ĝalal en tjurkaj lingvoj. La nomo devenas de la armena nobela familio de Hasan-Ĝalaljan. Monumento de ĥaĉkaroj en la urbo atestas, ke la setlejo estis fondita en 1810 de princo Davit Hasan-Ĝalaljan. En 1923, Galal-Ogli estis renomita Stepanavan, kun la signifo urbo Stepan en la armena, honore al la bolŝevika gvidanto Stepan Ŝahumjan.
Historio
La areo de nuntempa Stepanavan estis ekloĝata por la unua fojo plejverŝajne dum la 4-a jarmilo a.K. La restaĵoj de praa fortikaĵo troviĝas en la okcidenta rando de la urbo ekde la tria jarmilo antaŭ nia erao. Poste ĝi fariĝis parto de la reĝlando Urarto inter la 8a kaj 6a jarcentoj a.K. Post la aĥemenida invado, la regiono fariĝis parto de la Satrapio de Armenio inter la 6a kaj 4a jarcentoj a.K. Kun la establado de la Reĝlando Armenio en 331 a.K., la regiono iĝis parto de la kantono Taŝir de Gugarko; la 13-a provinco de Granda Armenio.
Post la dispartigo de Armenio en 387 inter la Orientromia imperio kaj Sasanida Irano, kaj la posta kolapso de Arsakida Armenio en 428, Orienta Armenio inkluzive de la regiono Taŝiro falis sub la regado de Sasanida Imperio. Tamen la plej fruaj registroj pri homa setlado en nuntempa Stepanavan devenas de la 5-a jarcento, kiam la baziliko Sankta Dipatrino estis konstruita ĉe la bordo de rivero Dzoraget (detruita de la sovetoj dum la 1930-aj jaroj).
Dum la dua duono de la 7-a jarcento, okazis la araba konkero de Armenio. Fine de la 9-a jarcento, Taŝiro fariĝis parto de la nove establita Bagratida Armenio. En 979, reĝo Kiurike la 1-a fondis la Lorian reĝlandon sub la regado de la Kiurikia dinastio kaj la protektorato de la bagratidaj reĝoj de Armenio. La kiurikanoj regis la reĝlandon ĝis 1118 kiam Taŝir-Dzoraget fariĝis parto de la Kartvela reĝlando.
La selĝukoj invadis la regionon komence de la 12-a jarcento, sed ilia regado ne daŭris longe kaj en 1118-1122 la kartvela reĝo David la Konstruanto konkeris Lori kaj donis la regadon al la kartvela-armena dinastio Orbeljan. La Orbeljanoj malsukcese ribeliĝis en 1177, post kiu Kipĉak nomita Ĥubasari estis nomumita spasalari de Lori. Poste en 1185, la provinco fariĝis regaĵo de la Zakarida dinastio post kiam reĝino Tamara de Kartvelio nomumis la zakaridan princon Sarkis kiel ĝian guberniestron. La kapelo Sankta Savanto devenanta de la 13-a jarcento ankoraŭ troviĝas en la centro de nuntempa Stepanavan. Situanta sur la norda komerca vojo, Taŝira regiono fariĝis signifa komerca centro en mezepoka Armenio. Tamen la regiono estis detruita de la mongola invado de 1236 gvidata de Ĉagataj-Ĥano, kaj la Zakarida dinastio perdis sian influon kaj potencon en la dua duono de la 14-a jarcento.
Taŝira regiono estis aneksita de Safavida Persio kiel rezulto de la Traktato de Amasja en 1555 kaj fariĝis parto de la provinco Kartli-Kaĥeti de Persio. Post la murdo de Nader Ŝaho en 1747, la kartvelaj reĝlandoj Kartli kaj Kaĥeti sendependiĝis kaj unuiĝis en unu reĝlandon antaŭ 1762. En 1801, kune kun la kartvelaj provincoj Kartli kaj Kaĥeti, Taŝiro estis aneksita de la Rusa Imperio. Dum la regado de Katerina la Granda la urbo Ĝalal Ogli estis fondita en 1810, fare de la armena princo Davit Hasan-Ĝalaljan de Arcaĥo. Taŝiro fariĝis oficiale parto de la Rusa Imperio per la Traktato de Gulistano subskribita la 1-an de januaro 1813 inter Imperia Rusio kaj Kaĝara Persio. Administre, Galal-Ogli estis parto de la distrikto Borĉali ene de la Tbilisa gubernio de la Rusa Imperio.
En majo 1918, Lori iĝis parto de la lastatempe formita Respubliko de Armenio. Malfrue en 1918, Armenio kaj Kartvelio batis limmiliton pro Lori. En januaro 1919, la regiono Lori fariĝis neŭtrala zono, establita de la britaj trupoj. Sekvante la sovetiigon de Armenio en decembro 1920, Lori, inkluzive de Ĝalalogli, estis finfine integrita en sovetia Armenio la 11an de februaro 1921. En 1923, Ĝalal-Ogli estis renomita Stepnavan laŭ la armena bolŝevikestro Stepan Ŝahumjan.
En 1930, Stepanavan iĝis la centro de la lastatempe formita Stepanavan-Rajono. La unua grava plano de la urbo estis enkondukita en 1957. Ĝi estis reviziita en 1962 kaj 1971. Stepanavan ricevis la statuson de urbo je respublika subigo en 1967. Origine konstruita sur la dekstra bordo de la rivero Dzoraget, Stepanavan estis vastigita al la dekstra bordo de la rivero ankaŭ post la detrua tertremo en 1988, kiu lasis ĉirkaŭ 6000 familiojn senhejmaj en la urbo. La 2 urbopartoj estas ligitaj inter si per la ponto de Stepanavan malfermita en 1989.
Geografio
Stepanavan troviĝas en la ebenaĵo de la regiono Lori, norde de la montaro Bazum, sur la bordoj de rivero Dzoraget kun duona alteco de 1375 metroj super marnivelo, kovrante areon de 17 km 2. La profunda gorĝo de Dzoraget dividas Stepanavan en nordajn kaj sudajn bordojn, ĉi-lasta havas pli profundajn historiajn radikojn.
Ĉirkaŭita de densaj arbaroj kaj alpaj herbejoj, Stepanavan havas relative humidan klimaton kun averaĝa jara temperaturo de 6,6 C. La averaĝa temperaturo de januaro estas -4,2 C dum en julio ĝi faras +16,7 C. La jara pluvado estas 683 mm kun neĝaj vintroj.
Stepanavan estas kuracloko konata pro siaj pinarbaroj kaj monta klimato. La esencaj oleoj, izolitaj de koniferaj arboj, posedas fortajn bakteridajn ecojn; tial monta aero de Stepanavan, plenigita per la aromo de pino, estas utila por pacientoj, kiuj suferas spirajn problemojn.
Demografio
La plimulto de Stepanavan estas etnaj armenoj, kiuj apartenas al la Armena Apostola Eklezio. La preĝejo Sankta Sarkis devenanta de la 19-a jarcento estas la centra preĝejo de la urbo. Lastatempe la armena evangelia komunumo malfermis sian preĝejon en la centro de la urbo.
Tamen en la urbo ankaŭ loĝas malgrandaj komunumoj de ortodoksaj rusoj, ukrainoj kaj pontaj grekoj. La proksimaj vilaĝoj Jaghdan kaj Koghes ankaŭ havis signifajn grekajn komunumojn.
Jen la demografia templinio de Stepanavan ekde 1831:
Kulturo
La centra placo de la urbo estas hejmo de la urbodomo, la kultura palaco kaj la muzeo Stepan Ŝahumjan. La urbon ankaŭ posedas publikan bibliotekon kaj medicinan centron.
Transportado
La Flughaveno Stepanavan malfermita en 1982 situas 8 km nordokcidente de la urbo, proksime al la vilaĝo Getavan. Tamen ĝi nuntempe malaperis kaj la registaro planas remalfermi la flughavenon. La Aŭtovojo M-3 ligas Stepanavan kun Erevano kaj Vanadzor. La urbo estas ligita kun aliaj municipoj en Lori tra la aŭtovojo H-34 de la nordo, aŭtovojo H-33 de la oriento kaj aŭtovojo H-23 de la okcidento.
Ekonomio kaj turismo
La malpeza industrio de la urbo ĉefe baziĝas sur manĝaĵ-prilaborado kaj laktaĵoj.
Stepanavan estis unu el la plej famaj turismaj lokoj de Armenio dum la soveta epoko, sed ĝi suferis gravan detruon dum la tertremo de Spitak en 1988. Nuntempe la urbo revigliĝas kaj turistoj el la tuta mondo vizitas Stepanavan por ĝui la belecon de unu el la armenaj lokoj plej pitoreskaj. Nuntempe Stepanavan havas multajn restoraciojn, hotelojn kaj sanatoriojn, kiuj allogas kaj lokajn kaj eksterlandajn vizitantojn.
Edukado
La unua lernejo en Stepanavan estis malfermita en 1869. Nuntempe estas 6 publikaj edukaj lernejoj kaj 4 infanĝardenoj en Stepanavan. La filio Stepanavan de la Ŝtata Akademio pri Krizo-Administrado funkcias ekde 2006, sub la superrigardo de la Ministerio pri Krizaj Situacioj de Armenio.
Sporto
Futbalo estas la plej populara sporto en Stepanavan. Tamen, aliaj specoj de sportoj inkluzive de luktosporto, vintraj sportoj kaj manpilko ankaŭ estas popularaj en la urbo.
Medișa
La precipa voja ligo estas al Viile Satu Mare (norde); vojetoj kondukas al Solduba, Gerăușa kaj Hodișa.
Bicikla sonorilo
Bicikla sonorilo estas aŭdebla averta aparato muntita sur la stirilo de biciklo, por averti piedirantojn kaj aliajn rajdantojn.
La aparato konsistas el du metalaj bovloj, kiuj tenas metalan ringomekanismon konsistantan el du diskoj kaj estas uzataj por resonanco. Malgranda tenilo muntita sur risorto kaj aktivigita per la fingro estas uzata de la rajdanto por fari karakterizan sonon.
Laŭ trafikaj leĝoj en multaj landoj bicikloj uzataj por transportado devas esti ekipitaj per sonorilo.
La bicikla sonorilo estis inventita en 1877 de John Richard Dedicoat.
La kanto de rokmuzikgrupo Queen nome "Bicycle Race" uzas biciklajn sonorilojn kiel parton de la muzika akompano.
Saint-Michel - Valloire (stacidomo)
Saint-Michel - Valloire estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Saint-Michel-de-Maurienne, apud Valloire, en departemento Savoie, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV kaj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Culoz - Modane (frontière) (900000).
Nigra numido
La Nigra numido, (Agelastes niger), estas membro de la birdofamilio de numidoj. Ĝi loĝas en malsekaj arbaroj de Centra Afriko kie ĝi estas ofte aŭdata sed rare vidata. Ĝi estas mezgranda nigra birdo kun nudaj rozkoloraj kapo kaj supra kolo. Oni konas malmulte pri ties kutimaro.
Aspekto
La kapo kaj supra kolo de plenkreskulo de Nigra numido estas senplumaj, kio montras la rozkoloran haŭton. Estas kresto de mallongaj lanugaj plumoj sur la frunto, kaj la krono kaj la gorĝo kaj suba kolo havas makulecon de lanugaj plumoj. La korpo- kaj vosto-plumoj estas nigraj kun iome da pli palaj makulecaj markoj en la ventro. Maskloj havas unu al tri spronoj en siaj kruroj dum la inoj aŭ havas neniun aŭ nur ununuran mallongan. Junuloj estas similaj sed havas sablokolorajn pintojn en plumoj de supraj partoj, kaj makulecan bruston kaj blankan ventron. La beko estas verdec-griza kaj la kruroj grizecbrunaj. Maskloj estas kutime iomete pli grandaj ol la inoj kaj estas ĉirkaŭ 42 cm longaj, kaj pezas ĉirkaŭ 700 g. La alvoko estas monotona altatona "kŭii" ripetinta po du aŭ tri notojn por sekundo. La alarmalvoko estas eĉ pli akra sono ripetita pli rapide.
Distribuado kaj habitato
Tiu afrotropisa specio estas indiĝena de Okcidenta Centra Afriko sude de Saharo. Ties teritorioj inkludas Niĝerion, Kamerunon, Ekvatoran Gvineon, Gabonon, Angolon, Centrafrikan Respublikon, kaj ambaŭ Kongojn. La etendo de ties teritorio estas ĉirkaŭkalkulata je 764, 000 km². Ĝi troviĝas en arbargrundo en unuarangaj kaj duarangaj tropikaj pluvarbaroj, ĉefe kun densa subkreskaĵaro, kaj apude de najbaraj kultivataj rikoltokampoj.
Studado
La Nigra numido rezistas kontraŭ variaj malsanoj kiuj estas suferataj de kortobirdaro kiaj Ehrlichia ruminantium kiu kaŭzas bovodriozon sed la meĥanismo por tiu rezisto estas neklara. Oni trovis, ke la genomo de la Nigra numido inkludas Toll-similan ricevanton (TLR1) kiu ludas gravan rolon en la birda imuna sistemo. Tiu geno estis studita kaj inkludas 2,115 nukleotidojn, enkodiginte 705 aminoacidojn. Oni pruvis, ke TLR1 estas asocia kun infekcioj kaŭzitaj de bakterioj kaj ĉe homoj kaj ĉe musoj kaj tiu geno estas interesa por scienculoj ĉar genetika variado en ĝi estas asocia kun pliiĝantaj infekcioj pro gram-pozitivaj bakterioj, organa malsukceso kaj morto.
Statuso
La populacitendenco ĉe la Nigra numido ŝajne malpliiĝas. Tio okazas ĉar ĝi estas ĉasata kiel manĝo, eble neelteneble, kaj povas suferi pro degradado de sia habitato. Tamen, ĝi estas tre komuna ene de sia teritorio kaj la IUCN listas ĝin kiel "Malplej Zorgiga" en sia Ruĝa Listo de Minacataj Specioj, ĉar la proporcio de malpliiĝo ŝajne ne pravigas ke la birdospecio estu lokigita en pli vundebla kategorio.
Elektronika dancmuziko
Elektronika dancmuziko (EDM), konata ankaŭ kiel dancmuziko, klubmuziko, aŭ simple kiel dance, estas ampleksa gamo de ĝenroj de perkuta elektronika muziko produktita ĉefe por noktokluboj, rave-oj kaj festivaloj. Ĝi estas ĝenerale produktita por registrita muziko por diskĵokeoj kiuj kreas senlimajn elektojn de kantoj, nomitaj "miksoj", sekvante el unu registraĵo al alia. Produktantoj de EDM ankaŭ plenumas sian muzikon rekte dum koncerto aŭ festivalo en kio estas foje nomata koncerta live PA.
Fine de la 1980-aj kaj komence de la 1990-aj jaroj, post la apero de rave-oj, pirataj radioj kaj de intereso en noktoklubado, EDM atingis disvastigitan hegemonian popularecon en Eŭropo. En Usono en tiu epoko, akceptado de danckulturo ne estis universala; kvankam la muziko kaj de elektro kaj de Ĉikaga haŭzo estis influaj kaj en Eŭropo kaj en Usono, hegemoniaj gazetaraj produktoj kaj la registrindustrio restis malferme malamika al ĝi. Estis ankaŭ perceptita asocio inter EDM kaj kulturo de drogoj, kio kondukis la registarojn je ŝtataj kaj urbaj niveloj por aprobi leĝojn kaj politikojn intencitaj por haltigi la etendon de rave-kulturo.
Poste, en la nova jarmilo, la populareco de EDM pliiĝis tutmonde, ĉefe en Aŭstralio kaj en Usono. Komence de la 2010-aj jaroj, la termino "elektronika dancmuziko" kaj la sigloj "EDM" estis pelita de la usona muzikindustrio kaj de la muzika gazetaro dum klopodo por renovigi la bildon de la usona rave-kulturo. Spite la klopodon de la industrio por krei specifan markon EDM, la sigloj restas uzata kiel ombrela termino por multaj ĝenroj, kiel dance-pop, haŭzo, tekno-muziko, trenco, drumenbaso, dubstep, trap kaj footwork same kiel ties respektivaj subĝenroj.
Faŭstulo
Faŭstulo estis laŭ legendo la reĝa paŝtisto, kiu trovis kaj edukis Romulon kaj Remon, la mitajn fondintojn de la urbo Romo.
Legendo
Ĝemelojn de la reĝa origino ilia onklo metis en korbeton kaj ĵetigis en riveron. La knabojn trovis kaj mamnutris lupino. En lupa kuŝejo ilin trovis Faŭstulo, kies edzino Larentia edukis ilin. Sed Faŭstulo scietis, ke la knaboj povus esti el la reĝa familio. Ilia patro Numitoro rekonis ilin kaj helpis al ili la onklon subigi kaj mortigi. Poste ili fondis novan urbon, kiun nomis laŭ Romulo - Romo.
Kritiko kaj efiko
La legendo estis jam en la antikvaj tempoj multfoje literature prilaborita, ekzemple de Tito Livio. Sed jam Livio la legendon interpretas kritike kaj cerbumas, kiel ĝi povis ekesti. Estas versio laŭ kiu paŝtistoj Larentian nomis "lupino", kio signifis prostituistinon. La aliaj onidire la legendon komprenas kiel klarigo de la malnova paŝtista festo Luperkalo (la 15-an de februaro), dediĉita al protekto de brutaroj kontraŭ lupoj.
Mamnutranta lupinio estas bildigita sur kelkaj romiaj moneroj, antikvaj reliefoj kaj statuoj kaj sur pentraĵoj, ĉefe el la 16-a ĝis la 19-a jarcentoj.
Hermsdorf (Turingio)
Hermsdorf estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La urbo situas borde de la rivero Saale. Ĝi estas la administra centro de samnoma komunumaro, germane nomata Verwaltungsgemeinschaft Hermsdorf, al kiu apartenas pluraj najbaraj komunumoj.
Priskribo
La plej malnova konstruaĵo de la urbo estas la ejo kun la eksa nomo Gastejo Der Schwarze Baer im gruenen Walde. En la urbo troviĝas plusaj belaj trabfakaĵoj. Por ripozumado ofertiĝas la urba centro, granda kegloludejo kaj naĝejo travivaĵa. Kulmino inter la publikaj spektakloj en la kuro de la jaro estas sendube la plantado de la majarbo, granda strata festo kaj kristnaska koncerto. Speciala konstruaĵo estas la Kirko Sankta Savinto (germane: Salvatorkirche): ĉar ĝi post la Dua mondmilito interne dividitis post la alkonstruo de galerioj kaj plafono. Nuntempe estas la sakrala ejo supre, la komunumaj ejoj malsupre.
De Hermsdorf eblas migrado en la ripozumregionojn najbarajn Zeitzgrundkaj Mueleja valo (Eisenberg. En la areo de Laeŭsegrund vizitindas inter 1976-78 rekonstruita Forno por piĉproduktado kaj malnova pentokruco memoranta murdon de 1576. Ekde 1938 ekzistis ŝtalbetonponto trans la Diabla valo (germane: Teŭfelstal) kiu anstataŭitis intertempe per pli moderna konstruaĵo.
Back to the Future (fikcia universo)
La trilogio Back to the Future (Reiro al la estonteco (mallongigita BTTF) (Esperante RALE) estas komedia filmaro pri la paradoksoj de la tempovojaĝoj. Verkis ĝin Robert Zemeckis (kiu ankaŭ reĝisoris) kaj Bob GALE. La unua filmo nomiĝas simple Back to the Future kaj aperis en 1985. La dua (Back to the Future Part II) aperis en 1989, kaj la tria (Back to the Future Part III) en 1990.
Parto 1
Vidu ankaŭ : Back to the Future
En 1985, frenezeta sciencisto "Doc" Emmett BROWN (["Dok" Emmett Braŭn]) inventas aŭtomobilon kapablan vojaĝi tra la tempo. Per ĝi, lia dekkelkjara amiko Marty McFLY [marti makflaj'] veturas 30 jarojn en la estinteco. Tie li senintence malebligas la enamiĝon de siaj gepatroj, kaj ankaŭ sia propran naskiĝon.
Parto 2
Vidu ankaŭ : Back to the Future Part II
Marty kaj "Doc" iras estontecen al 2015. Tie maljunulo Biff TANNEN [bif tanen] ŝtelas la tempomaŝinon kaj ŝanĝas la pasintecon: la pli juna Biff firiĉiĝas kaj eĉ edziĝas kun la patrino de Marty. Marty devas denove vojaĝi al 1955, rekte en la scenojn de la unua filmo, por restarigi la ĝustan historion ; sen memrenkonti sin.
Fine de la dua filmo, ankoraŭ en 1955, Doc kaj la tempomaŝino malaperas, trafite de fulmo. Marty tuj ricevas leteron de Doc, kiu alvenis en 1885 kaj tiom ĝuas la tiaman vivon, ke li ne intencas reveni.
Parto 3
Vidu ankaŭ : Back to the Future Part III
Kun helpo de Doc el 1955, Marty sukcesas retrovi la tempomaŝinon kaŝitan de "sia" Doc antaŭ 70 jaroj. Tamen li malkovras ankaŭ tomboŝtonon, kiu indikas, ke, nur kelkajn tagojn post kiam li skribis la leteron, Doc estos mortpafita de praparenco de Biff. Marty surmetas vakeran kostumon kaj ekvojaĝas por savi la amikon. La intrigo eĉ pli komplikiĝas, kiam Doc enamiĝas kun Clara CLAYTON [klera klejton], instruistino el 1885.
Ĉefrolas : Michael J. Fox kiel Marty ; Christopher Lloyd kiel Doc ; Thomas F. Wilson kiel Biff ; Mary Steenburgen kiel Clara. Multaj el la aktoroj prezentas sian rolon (kaj eĉ ties geprapatrojn) en diversaj aĝoj.
Grandprinclando Litovio
eta|240px|La teritorio de la [[Pola-Litova Unio tio estas Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en Deulino (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
]] La Grandprinclando Litovio aŭ Litvo aŭ kelkfoje Grandduklando Litovio (Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, ofte mallongigite LDK, en mezepoka literatura litova lingvo Didi Kunigystė Lietuvos, rutene Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, Magnus Ducatus Lituaniae, Вялікае Княства Літоўскае, "Vialikaje Kniastva Litoŭskaje", Велике Князівство Литовське, "Velike Knjazivstvo Litovske", Wielkie Księstwo Litewskie, Великое Княжество Литовское, "Vjelikoje Knjaĵestvo Litovskoje") estis – parte tre ampleksa – ŝtato en orienta kaj centra Eŭropo inter la 13-a kaj la 18-a jarcentoj.
Post la 12-a jarcento la litova regno iom post iom ampleksigis sian teritorion al vastaj partoj de la antaŭa Kieva Regno. La Grandprinclando de Litovio kovris la teritorion de la nuntempaj Litovio, Belorusio, Ukrainio, Transnistrio kaj partojn de Pollando kaj Rusio. Dum la tempo de sia plej granda amplekso, dum la 15-a jarcento, ĝi estis la plej larĝa ŝtato en Eŭropo.
La ampleksigo komenciĝis dum la 12-a jarcento, kiam la litovoj ripete atakis kaj prirabis riĉajn slavajn urbojn kiel Novgorod kaj Pskov. Dum la 13-a jarcento la germanlingvaj milite ekspansiemaj Ordeno de germanaj kavaliroj kaj la Livonia ordeno penetris la baltan regionon, forte kontraŭbatalis iujn baltajn popolojn, pli-malpli genocide neniigis la praprusojn kaj tre malplimultigis la kuronojn, sed malgraŭ multaj militoj kaj granda fortostreĉo de la kavaliraj ordenoj ne sukcesis batale signife damaĝi la litovan duklandon. Meze de la 13-a jarcento Mindaugas unuigis la antaŭe sep duklandojn de la litova regno al unueca ŝtato, kaj eĉ de la papo estis kronigita "reĝo de Litovio" (li restis la unua kaj lasta litova reganto kun reĝa titolo) dum la jaro 1253 - ĉefurbo de la regno tiam estis la historia urbo Kernavė. Nur dum la finaj jaroj de la reganto Gediminas, kiu dum la jaro 1323 fondis la novan litovan ĉefurbon Vilno, la ŝtato tiom ampleksiĝis, ke ĝi vere konsideriĝis konsisti el multaj etnoj kaj pluraj religioj. Kaj dum la tempo de lia filo Algirdas, la granda duklando ampleksiĝis pli ol sub iu ajn antaŭa litova reganto.
La Princlando Litovio (litove Lietuvos Kunigaikštystė, ofte mallongigite LDK, en mezepoka literatura litova lingvo Kunigiste Letuvos, rutene князство Литовское, latine Ducatus Lituaniae, beloruse Княства Літоўскае, "Knjastva Litoŭskaje", ukraine Князівство Литовське, "Knjazivstvo Litovske", pole Księstwo Litewskie, ruse Княжество Литовское, "Knjaĵestvo Litovskoje") estis teritorio proksimume ekvivalenta al la kultura regiono Aŭkŝtajtio, en kiu regis la litova reĝo Mindaugas. La teritorio konsidereblas la "kerna parto" de la pli granda Grandprinclando Litovio, kiu poste ĝis la 18-a jarcento iĝis parte tre ampleksa ŝtato en orienta kaj centra Eŭropoj.
La sekvanto de Algirdas, Jogaila, malfermis novan ĉapitron en la historio de Litovio, kiam li subskribis la "interkonsenton de Krėva" dum 1386. Pere de tiu traktato kunligiĝis la grandprinclando de Litovio kaj la reĝlando de Pollando, kaj la litovo Jogajla iĝis la reĝo de Pollando. La traktato krome devigis la nunan litovan granddukon Vytautas fine akceptigi kristanismon por la litova popolo, kiu tiutempe (post venko de la aliaj baltaj popoloj kaj de la hungaroj) restis la lasta nekristana popolo en Eŭropo. .
Post kiam Vytautas la Granda akiris la superan regadon de la grandprinclando Litovio, li gvidis duklandan armeon en la batalon de Grunvald/Žalgiris de la jaro 1410, kiu signifis klaran venkon de la litova kaj pola armeoj kontraŭ la Ordeno de germanaj kavaliroj. Post la morto de Vytautas, la interrilatoj de Litovio kaj Pollando signife malboniĝis. Litovaj nobeloj provis rompi la personan union de la samtempa regado de Litovio kaj Pollando. Malsukcesaj militoj kun la grandprinclando Moskvo tamen devigis la union resti funkcia, malgraŭ la opozicio de iuj nobeloj kiel la polaj nobeloj el la dinastio Radvila.
Fine, la Unio de Lublino dum la jaro 1569 kreis kunan polan-litovan ŝtatounion tio estas Pola-Litova Unio. En tiu federacio, la grandprinclando de Litovio havis apartan registaron, leĝaron, armeon kaj ŝtatan trezoron. Dum la tempo de la Pola-Litova Unio, la grandprinclando de Litovio estis involvita en multajn militojn, kiel la Livonia milito, la Norda milito kaj aliaj. La unio kun Pollando ne plenumis la esperon protekti la regnon de teritoriaj perdoj al la kreskiĝanta Rusia Imperio. Dum la jaro 1795, la Pola-Litova Unio estis detruita kaj ĝia teritorio dispartigita inter la slava Rusia Imperio kaj la germanlingvaj imperioj Prusio kaj Aŭstrio.
Ene de la Rusia Imperio, la teritorio de la eksa litova duklando iĝis tri gubernioj: belorusa, litova, podola. Litovio kiel suverena ŝtato nur resendependiĝis dum la jaro 1918.
La litova mezepoka ŝtato ekde la 12-a jarcento ne estis konstruita nur sur la fundamento de milita agreso. Ĝia ekzisto ĉiam same multe dependis de diplomatio samkiel de armiloj. La plej multaj urboj aneksitaj de Litovio neniam estis venkitaj en batalo sed proprainiciate konsentis esti vasaloj de Litovio. Ĉar la plej multaj el tiuj urboj antaŭe estis vasaloj de la Ora Hordo aŭ de la grandprinclando Moskvo, tia decido ne signifis perdon de suvereneco sed nur interŝanĝo de unu superulo kun alia. Ekzemplo por tiaj urboj estis Novgorod, kiu dumlonge estis en la litova interesosfero kaj okaze iĝis dependa teritorio de Litovio. La submeto al Litovio estis la rezulto de internaj tensioj ene de la urbo, kiu provis eskapi el submeto al Rusio. Tiu metodo konstrui la ŝtaton tamen estis malstabila, ĉar la interna politiko ene de urbo povis facile ŝanĝiĝi kaj tiam urboj eventuale devidis remalaliĝi el la litova ŝtato, kio okazis plurfoje rilate al Novgorod kaj aliaj slavaj urboj.
Lingvoj
Dum la 12-a jarcento, en la kerna ŝtato Princlando Litovio, foje latine nomata Lithuania propria, "origina Litovio", je granda plimulto vivis parolantoj de la litova lingvo, kaj fine de la 13-a jarcento, post la anekso respektive aliĝo de unuaj slavaj teritorioj, etnaj litovoj konsistigis 70 procentojn de la loĝantaro. Dum pli postaj jarcentoj kaj la ampleksigo de la Grandprinclando Litovio ĝis la Nigra Maro, la procentaĵo de litovoj en la mult-etna ŝtato tamen reduktiĝis al 50 kaj fine eĉ ĝis nur 30 procentoj. La litovaj regantoj, male al la plej multaj aliaj tiutempaj eŭropaj regnoj, ne devigis la regnanojn lerni la originan ŝtatan lingvon kaj ne diktis iun ajn religion, sed male igis la rutenan, latinan, germanan kaj polan lingvojn oficialaj. Krom la litovoj kaj slavoj, gravaj naciecoj estis la litovaj judoj kaj tataroj. Fine de la imperio, la slavaj ŝtatanoj estis laŭnombre klare la plimulto. Dum la tempo de nacia revekiĝo dum la 19-a jarcento, tial slavaj naciistoj penis difini la litovan duklandon "slava ŝtato".
La vorto "Litvo" en Esperanto
Rilate al tiu slavismo dum la dua duono de la 19-a jarcento, en la tiutempe naskiĝanta lingvo Esperanto enkondukiĝis la vorto Litvo por la litova mezepoka ŝtato – vorto do permesebla laŭ PIV kaj "malnova esperanta vorto" uzita de slavaj esperantistoj antaŭ pli ol 100 jaroj, kvankam ĝi reprezentas slavisme impresitan redifinon de la historio: La vorto Литва [Litva] simple estas la rusa traduko de la vorto "Litovio". La sama vorto ankaŭ estas la belorusa kaj ukraina traduko, kaj la pola vorto por "Litovio" (Litwa) simple estas latinlitera ekvivalento. La mezepoka ŝtato tamen, kiel skizite, origine estas tute litova, ampleksiĝis pli kaj pli kaj integrigis multajn regionojn de slavoj, sen ke ĉiuj estis devigitaj paroli nur la litovan. Tial kompreneble la belorusoj kaj ukrainoj en la regno tradukis la nomon de la ŝtato al sia lingvo, kaj el "Lietuva" (en la litova lingvo) iĝis "Литва". Ankaŭ la nomoj de la litovaj regantoj ricevis kromajn formojn en la rutena lingvo, antaŭa formo de la nuna belorusa, kaj en la pola. Tamen la ŝtato "Lietuva" en la origina lingvo havas la saman nomon en la frua mezepoko kiel nun en la 21-a jarcento. Tial ne estas historie ĝuste ŝajnigi, ke la mezepoka Grandprinclando Litovio estis slava ŝtato, kiu nomiĝis Литва, esperante Litvo, kvankam ja ĝustas, ke en la Grandprinclando loĝis multaj slavoj. Sincere dirite jam la "normala" esperanta vorto Litovio estas pli rus- ol litov-devena, alikaze tekstus "Lietuvio", sed tio post pli ol centjara lingva praktiko ne plu ŝanĝeblas - la vorto Litovio same profunde apartenas al Esperanto kiel la latinismo "Germanio" (kaj neniu germano sincere postulas la alternativon Dojĉlando).
La litova kaj praktike ĉiu nacia eŭropa lingvo nomas la mezepokan regnon kaj la modernan ŝtaton Litovio laŭ la sama vorto, kaj tio saĝas. La vorto "Litvo", kvankam el esperanta leksika vidpunkto permesebla, estas evitebla, kaj el historia vidpunkto evitinda - kvankam laŭ la lingvaĵo de la 19-a jarcento artikoloj de kaj pri L. L. Zamenhof tekstas, ke "lia familio estis litvaj (ne litovlingvaj) judoj".
Lago Tota
Lago Tota (en hispana Lago de Tota) estas la plej granda lago en Kolombio, situanta oriente de Bojakao departemento, kaj fonto de la rivero Upia kiu fluas al la baseno de la Orinoko.
La ĉefa urbo ĉe la lago estas Akitanio, situanta ĉe la orienta bordo. Aliaj najbaraj vilaĝoj estas Tota, Iza kaj Cuitiva.
La lago Tota estis grava religia centro por la popolo de la Mŭiskoj. La nomo “Tota” devenas el antikvaj epokoj, el la indiĝena kulturo Mŭiska; kaj laŭ scienca lingvistino (Mariana Escribano) ties ĉefa nomo signifis kvazaŭ “Astronomia Observatorio”, alude al religiaj uzoj fare de tiu kulturo. Estas legendoj kiuj rilatigas la formadon de la lago al iamaj prauloj.
La areo ĉirkaŭ la lago Tota estas unu el ĉefa cepoproduktaj regionoj de Kolombio.
La averaĝa akvotemperaturo de 13°C permesis la enmeton de la ĉielarka truto (Onchorynchus mykiss) kio kreis valoran naturan fiŝkaptejon (specimeno ĉe Restaurante Lucho, Akitanio, registris komence de la 1990-aj jaroj pezon de 7 kg) kaj akvokulturon, sed predado fare de tiu truto al indiĝenaj fiŝospecioj kondukis al nune akceptita formorto de la grasfiŝo Rhizosomichthys totae, ŝajne indiĝena nur de tiu lago.
La lago Tota estas reproduktejo por kelkaj minacataj aŭ endanĝeritaj birdospecioj, inklude kelkajn kiaj la Eta botaŭro (Ixobrychus exilis bogotensis), la Kolombia jamajka anaso (Oxyura jamaicensis andina), la Bogota ralo (Rallus semiplumbeus) aŭ la Apolinara troglodito (Cistothorus apolinari). La lasta konfirmita vidaĵo de Kolombia grebo (Podiceps andinus), nune konsiderata formortinta, okazis ĉe la Lago Tota.
Geografio
La lago Tota konsistas el areo de 55.1 km², kun longo de 11.8 km, larĝo de 6.2 km kaj profundo de 58 m kaj tiele ĝi estas la plej granda natura lago en Kolombio.
Notoj
Vidu ankaŭ CO085 el Bird Life International, por Lago Tota: Lago Tota ĉe BLI
19029 Briede
19029 Briede estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Bruto (agrikulturo)
La homoj komencis malsovaĝigi bestojn, kiam ili transiris de ĉasado al terkultivado kiel ĉefa nutro-fonto kaj tial havis fiksajn loĝlokojn. Dum la tempo, la konduto, vivcirklo, kaj korpa funkcio de brutoj ŝanĝiĝis. Multaj modernaj brutoj ne estas adaptitaj al travivado en sovaĝa medio.
Kaproj kaj ŝafoj estis malsovaĝigitaj ĉirkaŭ 8000 a.K. en Azio, porkoj ĉirkaŭ 7000 a.K. en Mezoriento kaj Ĉinio,, kokoj eble ĉirkaŭ la sama tempo, kaj ĉevaloj ĉirkaŭ 4000 a.K.
La praktiko de brutobredado jam grandaparte transformiĝis en intensivan bredadon, ofte priskribatan kiel "fabrikfarmadon"; en Usono pli ol 99% el la brutoj nun estas tenataj tiel. Intensa bredado pliigas la komercan produktadon, sed estigas malbonajn efikojn al besta farto, la medio, kaj publika sano. Brutoj, kaj precipe bovoj kaj ŝafoj, havas aparte grandan influon al agrikultura ellasado de forcejaj gasoj. Pro tiuj maldezirindaj efikoj, kaj ankaŭ pro efikeco, unu prognozo argumentas ke granda malpliiĝo de almenaŭ iuj brutoj (ekz. bovoj) en iuj landoj okazos antaŭ 2030, kaj la libro The End of Animal Farming argumentas ke ĉia bredado ĉesos antaŭ 2100.
13281 Aliciahall
13281 Aliciahall estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Alicia Esther Hall, finalistino en 2002 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj Discovery Channel Young Scientist Challenge pro ŝia projekto pri plantoscienco kaj bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Valley High School de Hoople (Norda Dakoto, Usono).
Japurá (mikroregiono)
La mikroregiono de Japurá estas unu de la 13 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Amazonio. Ĝi enhavas du municipojn.
Großrinderfeld
Großrinderfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Main-Tauber kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Cosmographiae Introductio
La Cosmographiae Introductio estas la libreto kiu komentarias la mapon de la mondo Universalis Cosmographia kreita kaj eldonita de Martin Waldseemüller kaj aliaj personoj en la jaro 1507.
Nigrabrusta paradoksornito
La Nigrabrusta paradoksornito (Paradoxornis flavirostris) estas specio de birdo de la familio de Timaliedoj lastatempe trapasita al la familio de Silviedoj, en la genro Paradoxornis karaktera pri bekoj stumpecaj kvazaŭ de psitakoj, adaptitaj al manĝo de sekaj semoj de herbo. Ĝi troviĝis en la familio de Timaliedoj aŭ en propra distinga familio Paradoksornitedoj, sed ĝi aktuale estas pli certece enmetita en la Silviedoj.
Temas pri 19 cm longa, granda, ĉebaze dikegbeka paradoksornitedo kun nigraj makuloj en vango kaj gorĝo. Tiu birdo estas ĝenerale bruna, kun etenda nigra areo en supra brusto kaj uniforma ruĝecbruna nuanco en subaj partoj. La simila Makulvanga paradoksornito, tre proksima parenco, havas sagoformajn punktetojn en brusto kaj palaj sablokolorecajn subajn partojn. Tamen ambaŭ havas vizaĝan saŭmecan blankan areon kiu dividas ĉe tiu specio la nigrajn partojn supre en brido kaj mentono kaj sube en orelareo kaj brusto. La voĉo estas aspra haŭ, jiu aŭ jaŭ, la kanto estas ritma serio, aŭ jaŭ jaŭ jaŭ kaj uhŭi uhŭi uhŭi uhŭi. Ankaŭ alternative, altatona ŭi ĉi'ĉi'ĉi'ĉi'ĉi, ŭi ji'ji'ji'ji'ji; ŭi'uŭi-uŭi-uŭi ŭi ĉa-ĉa-ĉa.(BLI 2006) Paradoxornis flavirostris estas endemia de nordorienta Barato kie ĝi estas konata el la ebenaĵoj kaj montetoj de la valo de la rivero Bramaputro en Arunaĉal Pradeŝ kaj Asamo. Historie ĝi estis vidata ankaŭ en Bangladeŝo kaj eble orienta Nepalo. Ĝi estis iam disvastigata kaj surloke komuna specio. Estas tamen ĵusaj konstatoj nur el tri lokoj, unu en Arunaĉal Pradeŝ kaj du en Assamo, kie ŝajne estas pli komuna. Oni supozas, ke estas malpli da 10.000 maturuloj restantaj en naturo.(BLI 2006)
Ili loĝas en densaj kanejoj, miksitaj kun altaj herbejoj, de kardamomo kaj bambuo, hegemonie sur humidaj grundoj, laŭlonge de malaltaj riverebenaĵoj kaj apudaj montetoj, kie ili ĉeestas ankaŭ en herbejaj arbarklarejoj. Ili troviĝas ĝis almenaŭ 900 m, kaj surloke ĝis 2,400 m ĝenerale laŭ malgrandaj aroj, escepte dum la reprodukta sezono (Aprilo- Julio). Oni supozas, ke estas loĝantaj birdoj, kvankam estas iomaj indikoj ke ili faras lokajn sezonajn movojn responde al la pluvsezono.
Hubovo
Bazaj informoj
Hubovo, hungare Hubó estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Rimavská Sobota.
Situo
Hubovo situas en valo de Sajó, laŭ la hungara landlimo, fine de sakovojo. Tornaľa troviĝas 7 km-ojn.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1235 en formo "Habon". La loĝantoj okupiĝis precipe pri vinkulturo. En 1910 loĝis en Hubó 343 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Hubó apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Putnok, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Hubovo 154 da homoj, (136 hungaroj, po 9 slovakoj kaj ciganoj). Ekde 2008 Slovakio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senĝene.
La Centa Simio
La Centa Simio (: The Hundredth Monkey) estas libro de la usona verkisto de psiĥologiaj konsililoj Ken Keyes, kiun li en la origina anglalingva eldono publikigis en januaro 1982 kaj kiu aperis en esperantlingva traduko, en septembro 1984, fare de Internacia Esperanto-Instituto en Hago, Nederlando.
Enhavo
En la libro la aŭtoro en pseŭdo-ne-serioza formo, sed fakte tute serioza intenco, klarigas kial nuklea armado estas sensencaĵo kaj kiel ĝi estu haltigata per persona engaĝiĝo de laŭeble multaj individuoj. Dekomence Ken Keyes rezignis pri ĉia kopirajto, tiel ke la tuta teksta kaj grafika enhavo de la libro libere restu republikigeblaj kaj tradukeblaj al pliaj lingvoj.
Science, biologoj malsamopinie disputis kaj disputas ĉu la aserto popularigita en la libro — ke populacio (ekzemple grupo da simioj) povas draste ŝanĝi la grupan konduton en la momento kiam sufiĉe granda nombro da grupanoj akiris novan konscion pri la konduto — konsideriĝu mito aŭ biologia fakto. Sendepende de tiu biologia disputo pri la tiel nomata "centa-simio-fenomeno", la libro estas pasia pledo kontraŭ nuklea armado, ankaŭ se oni konsideras la libre cititan historion de kondutoŝanĝo de populacio de japanaj makakoj nur fikcia metaforo.
Rodolphe Meyer de Schauensee
Rodolphe Meyer de Schauensee (4a de januaro 1901 – 24a de aprilo 1984) estis usona ornitologo.
Li naskiĝis en Romo, Italio, kaj lia familio translokiĝis al Usono en 1913. Li estis zorgisto pri birdoj ĉe la Akademio de Naturaj Sciencoj de Filadelfio dum preskaŭ 50 jaroj. Li elstaris ĉefe pro sia studado pri birdoj el Sudameriko. Li etendis la akademian kolekton de birdohaŭtoj, kaj partoprenis en kolektaj veturoj al Brazilo, Tajlando, Birmo, suda Afriko, Sudorienta Azio kaj Gvatemalo.
Aeliano
Noto : Pripensindas ĉu ne pli realismus anstataŭigi la ruĝajn ligilojn ĉi tie per simplaj nomoj - bluaj ligiloj en apartiga paĝo kompreneble sencas - Bedaŭrinde ĉi tie ĝis decembro 2022 aperis neniu blua titolo de artikolo, kaj la ruĝaj ligiloj sube atendas kreon de artikoloj jam ekde novembro 2011.
József Kárpáti
József Kárpáti [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kárpáti József estas hungara pentristo, trumpetisto, instruisto. Lia moknomo estas Dódi.
József Kárpáti naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Kárpáti akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Eger en 1981. Liaj plej gravaj instruistoj estis János Blaskó (pentristo) kaj János Seres. Post la diplomo li instruas desegnadon en mezlernejo en Budapeŝto. Li longe estis ankaŭ trumpetisto en diversaj ĵazaj orkestroj.
Lajos Bartha
BARTHA Lajos [pr. barta] estis hungara inĝeniero pri kemio naskiĝinta en Aranyosgyéres la 12-an de marto 1920 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de aŭgusto 1989.
Kariero
Bartha diplomitiĝis en la Teknikuniversitato de Budapeŝto (1927) kaj kiel dungito de Akcia Asocio pri Aluminominerala kaj Industria Minejo (Alumíniumérc Bánya és Ipari Rt.) (ALUÉRC) laboris en Gánt, Bodajk, poste en la esplorlaboratorio en Budapeŝto. Lia entrepreno aĉetis la aluminofabrikon de Bernburg (Germanujo) kaj li iĝis ĝia ĉefinĝeniero, poste ĝia direktoro en Magyaróvár. La fabriko, kiu estis la unua aluminofabriko en Hungarujo ekfunkciis en somero 1934. Ekde 1959 li estis ĉefinĝeniero de Aluminfabriko de Almásfüzitő. Li prelegis en la Pezindustria Teknikuniversitato de Miskolc.
São João da Barra
São João da Barra estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 32.767 loĝantojn en 2010.
Konstantynów Łódzki
Konstantynów Łódzki estas urbo en Lodzio en Pollando. Ĝi apartenas al Konstantynów Łódzki en distrikto Pabianicki.
29761 Lorenzo
29761 Lorenzo estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Sandro Bartolini elde la Observatorio de Montelupo Fiorentino en Toskanio (Italio).
Alunito
La alunito estas mineralo de la klaso de la sulfatoj, malkovrita science en 1824. Sinonimoj de alunito estas jenaj: aluminilito, kalialunito kaj loŭigito.
Tiu mineralo estis observata por la unua fojo en la 15-a jarcento en Tolfa, proksime de Romo, kie ĝi estis elfosita el kaverno por la fabrikado de aluminio. Nomita dekomence aluminilito fare de Jean-Claude Delamétherie en 1797, tiu nomo estis mallongigita fare de François Beudant en 1824 al alunito.