cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
LAPCAT
LAPCAT aŭ Long-Term Advanced Propulsion Concepts and Technologies estas programo de la Eŭropa Kosmoesplora la Teknologa Centro (ESTEC), suborganizo de la Eŭropa Kosma Agentejo ESA. Celo de la programo estas la evoluigo de la hidrogenpelilo, per kiuj civilaj komercaj (trafikaj) aviadiloj povas atingi rapidon de ĉ. 6000 km/h (maĥo 5).
Helica hedero
Taksonomio
Estas tri subspecioj nome: <dl><dt>H. h. helix</dt><dd>centra, norda kaj okcidenta Eŭropo, plantoj sen rizomoj, purpur-nigraj se maturaj fruktoj</dd> <dt>H. h. poetarum Nyman (sin. Hedera chrysocarpa Walsh)</dt><dd>sudorienta Eŭropo kaj sudokcidenta Azio (Italio, Balkanio, Turkio), plantoj sen rizomoj, oranĝ-flavaj se maturaj fruktoj</dd> <dt>H. h. rhizomatifera McAllister</dt><dd>sudorienta Hispanio, plantoj rizomohavaj, purpur-nigraj se maturaj fruktoj</dd></dl>
Ankaŭ la tre proksime rilataj specioj Hedera canariensis kaj Hedera hibernica estas ofte traktataj kiel subspecioj de H. helix, kvankam ili diferencas laŭ nombro de kromosomoj, kaj tiele ili ne hibridiĝas facile. H. helix povas esti bone distingata laŭ la formo kaj koloro de siaj foliaj triĥomoj, kutime pli malgrandaj kaj iom pli forte lobhavaj folioj kaj iom malpli forta kreskokapablo, kvankam la identigo estas ofte ne tre facile.
LAPCAT
La aviadilo - laŭ la planoj - havos deltaflugilojn, kiuj etendiĝas 140 m (komparu Airbus 380: 73 m) kaj estas planita sub projekta kodo A2.
Oni volas la aviadilon posteulo de supersona pasaĝera jeto Concorde, sed tiu nova aviadilo devas trapasi eĉ la hipersona rapidon. Laŭ kalkuloj, la aviadilo portos 300 pasaĝerojn kaj tutmason de 400 tunoj tra la vojo Bruselo - Sidnejo, dum 4 horoj.
Por la funkciigo, oni necesos uzis kombinitan peladan sistemon, ĉar ramjeta pelado funkcias nur ekde kelkaj 100 km/h, ĝis tiam turbojeto. Tiu kombinaĵo povas esti ekz. la Lockheed SR-71 kun Pratt & Whitney J58.
Ĉar la ramjetoj mem havas ekde 5 maĥoj trovarmigajn problemojn, oni devas malvarmumigi la sistemon (skramjeto). Simila sistemo funkciis ĉe senhoma proptotipo de X-43A de NASA, per kiu oni atingis la rekordon (2004) de 9,6 maĥoj tio estas 11.250 km/h.
La flugoj povas okazi en alto de 20-30 km, kie la aero estas konvena maldensa, sed entenas ankaŭ sufiĉon el oksigeno.
Krilja ĥolopa
Krilja ĥolopa (Крылья холопа) filmita en la jaro 1926 estas filmo de reĝisoro Jurij Tariĉ.
La agado de la filmo okazas dum la 16-a jarcento, dum la regado de Ivano la Terura. Multflanka Nikita, servutulo de la nobelo Kurlyatev, reflektanta grandan interkonsenton koncerne liberajn birdojn siatempe sukcesas ŝvebi en la ĉielon sur memfaritaj flugiloj. Nikita estas kaptita fare de la opriĉnina pro supozebla komunikado kun Satano, estas katenita kaj sendita al la komando.
Espinoso del Rey
Espinoso del Rey estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "espinoso" (dorneca) devenas el la latina espinosus, kaj rilatas al fakto ke origine la vilaĝo estis ĉirkaŭata de dorna arbustaro. En dokumentoj de 1539 aperas kiel “lugar dee pinoso” (loko dorneca) kaj en alia de 1556 oni legas “de Eee pinoso”.
La aldono "del Rey" estis farata en la 16a jarcento, kiam ĝi estis deklarata vilaĝo libera (el impostado) aŭ reĝa laŭ la "privilegio y real Cédula de la Católica Majestad de Filipo la 2-a" (reĝa dokumento).
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Espinoseño. La censita populacio en 2011 estis de 589 loĝantoj kaj la denseco estas de 12,27 loĝ/km².
Situo
Espinoso del Rey estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 723 m; je 86 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 48 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°39′18″ N 4°47′1″ Ok.
Geografio
La municipo troviĝas situanta sur valo formata de malgrandaj montetoj kiuj deklivas el montaro, ene de la Teroj de Talavera. Ĝi apartenas al la komarko de La Jara kaj limas kun la municipaj teritorioj de Torrecilla de la Jara norde, oriente kaj okcidente, kaj Los Navalucillos kaj Robledo del Mazo sude, ĉiuj de la provinco de Toledo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Rura turismo, ĉefe por piedirado tra naturaj lokoj.
Historio
La tradicio datigas ties fondon je komenco de la 4a jarcento fare de la unuaj kristanoj fuĝintaj el la Karpetanio. Laŭ Francisco Coello de Portugal y Quesada, Espinoso estus la nuna setlejo de la iama antikva setlejo romia de Ispinum.
Ĝi apartenis al Talavera ekde la regado de Ferdinando la 3-a, kiu donis al tiu urbeto ĉiujn terojn inter Toledo kaj Trujillo, Ĝis la 14a de aŭgusto de 1579 kiam ĝi akiris la titolon de vilaĝo kaj ekestis regata de la instanco Santa Hermandad y Vieja de Talavera. Ekde tiam kaj pro diversaj problemoj pro limoj kontraŭ aliaj municipoj, ĝi malriĉiĝis kaj ties populacio malpliiĝis.
Ĝis 1798 konservis arkivon kun abunda dokumentaro pri ties pasinto, sed ĝi ruiniĝis pro militoj, incendioj ktp.
Komence de la 20a jarcento oni konstruis lavejojn publikajn, profite de la malmanka akvo de la fonto de la Placo de Hispanio dum estis urbestro Tadeo Fajarnés. En 1925 oni inaŭguris la elektran liveradon (lumo), per energio devena el la akvobaraĵetoj de la rivero Gévalo.
Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 2,114 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu preskaŭ kvaroniĝis al malpli da 600.
Crasna (Sălaj)
Crasna [krasna] (Sălaj) (hungare: Kraszna) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Zalău. Administre apartenas al ĝi Huseni, Ratin.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 884 loĝantojn (hungaroj); en 1992 4 401 (rumanoj, 89% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas ĉ. 1090. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kraszna apartenis al Hungario, (Szilágy). En reformita preĝejo troviĝas pentrita ligna baldakeno farita en 1736 de János Pataki Asztalos.
Muniz Freire
Muniz Freire estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 18.387 loĝantojn en 2010.
Axwell
Li estas ano de la grupo Swedish House Mafia kun Sebastian Ingrosso kaj Steve Angello.
Dennis Tito
Dennis TITO (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1940 en Queens/Novjorko) estas usona entreprenisto kaj unua kosmoturisto en la kosmoesplora historio.
Dum la antaŭpreparoj por la kosmoveturo, li sukcese faris ekzamenon kiel radioamatoro kaj povis uzi per la usona voksigno KG6FZX la amatoran sendilon de IKS.
Li ekveturis la 28-an de aprilo 2001 sur ferdeko de rusa Sojuz-kapsulo per Sojuz TM-32 al Internacia Kosmostacio. Du tagojn poste, la 30-an de aprilo 2001 dokis la kosmoŝipo je 9.59 MET ĉe la kosmostacio. Lin akompanis du kosmonaŭtoj Talgat Mussabajev kaj Jurij Miĥajlviĉ Baturin dum la veturo. La 6-an de majo 2001 surteriĝis Tito sur la stepo de Kazaĥstano.
Lia plano kaŭzis akran kontraŭstaron ĉe NASA, sed finfine la rusoj sukcesis efektivigi tion. Li pagis por la veturo 20 milionojn da usonaj dolaroj.
Karles Berga i Molina
Karles Berga i Molina (nask. en 1960 en Igualada) estas kataluna brokantisto kaj Esperanto-blogisto.
Verkoj
Berga estas aŭtoro de la vortareto Vocabulari Familiar Català-Esperanto / Esperanto-Català (2010) kaj aktiva blogisto pri i.a. esperantaj temoj. Lia blogo sur Ipernity distingiĝas pro multaj amuzaj kaj bizaraj blogeroj.
Li esperantigis la tekston de la priŝaka PDF-libreto Juga i Apren (Ludu kaj Lernu), kiu troveblas ĉe http://www.educachess.org/.
En 2016, li kreis la katalunan version de la reta zagrebmetoda kurso alirebla tra http://learn.esperanto.com/. Ĝi estis poste reviziita de Rubén Fernández, lingvoinstruisto.
Li estis la esperanta tradukinto por la firmao http://www.catbikinis.com/
Findel-Glaĉero
Findel-Glaĉero (ankaŭ nomita Findeln-Glaĉero aŭ Findelen-Glaĉero; germane Findelgletscher, Findelngletscher aŭ Findelengletscher) estas valglaĉero en Valezaj Alpoj. La glaĉero havas longecon de 7,8 km, mezan larĝecon de 0,8 km kaj kovras kun tributglaĉeroj areon de 17,36 km².
Historio
Ek de la kulmino de la Eta Glaciepoko Findel-Glaĉero retiriĝis je pli ol 2,5 km. Tiam la frunto de la glaĉerlango situis je 2100 m s.m. sub la arbarlimo de la vilaĝeto Findeln. Ankaŭ la konekto kun Adler-Glaĉero deklivglaĉero kun longeco de 3 km inter Rimpfischhorn kaj Strahlhorn hodiaŭ estas interrompita.
Ŝjindio
La ŝjindio (ĉine 新笛, pinjine Xīndí, signifo "nova fluto") estas ĉina muzikinstrumento. Temas pri pluevoluo el la 20-a jarcento de la klasika ĉina fluto dizio, speco de bambusa transversa fluto. La ŝjindio estas plene duontongama muzikilo kun 21 truoj, al kiu kutime mankas la karakteriza knarmembrano nomata dimo.
Rolo de la ŝjindio en muziko
En la moderna orkestro de ĉina muziko, la ŝjindio havas gravan pozicion en aŭdigo de aliaj ĉinaj muzikiloj kies nomo finiĝas per -dio respektive pinjine per -di. Ĝi havas la saman funkcion kiel la muzikilo ĉandio (ĉine 長笛, pinjine changdi) en la ĉina simfonia orkestro. La ŝjindio aŭdeblas en pli ol duono de ĉiuj tradiciaj ĉinaj muzikgrupaj muzikaĵoj. Kelkfoje ĝi anstataŭiĝas per aliaj ĉinaj muzikiloj de simila tongamo kiel la dadio, ŝjiao aŭ ĉandio. Tion kaŭzas ĝia malkreska populareco pro la komplita fingrumado kaj la tongamo pli limigita ol ekzemple okcidenta orkestra transversa fluto. Foje la muzikilo ĉjudio (pinjine qudi) uziĝas por simuli ŝindian sonon anstataŭ ŝindio mem, per poziciigo de plasta filmo sur specifa truo ĉine nomata 膜孔 aŭ pinjine mo kong.
San Giorgio Albanese
San Giorgio Albanese estas komunumo de Italio.
Tjumeno
Tjumeno aŭ Tjumenj (Тюмень) estas urbo en Siberio, Rusio, kaj estas la ĉefurbo de Tjumena provinco. Ĝi situas laŭ la rivero Turo (Тура) (kiu enfluas en riveron Tobolon (Тобол)). La en la urbo loĝis  homoj.
Historio
Tjumeno estis la unua rusa urbo en Siberio, fondita en la laŭ la ordono de la caro Feodor la 1-a sur la dekstra bordo de rivero Turo, ĉe enfluejo de rivero Tjumenko, apud la detruita tatara urbo Ĉimgi-Tura. En 1593 vojevodoj Jurij Bulgakov kaj Bogdan Vasiljev konstruigis tie lignan fortikaĵon kun turoj kaj antaŭurbo. La kremlo enhavis ok turojn, la Kristnaskan kaj Nikolan preĝejojn, salan, grenajn kaj alkoholan stokejojn, trezorejon, gardejojn, malliberejon, privatajn domojn kaj sidejojn de administracio. Tie loĝis ankaŭ veturigistoj (ямщики), kiuj tamen poste translokiĝis al siaj plugataj teroj malantaŭ rivero Tjumenko, kie en 1605 formiĝis la veturigista kvartalo (Ямская слобода). Trans rivero Turo formiĝis la tataro-buĥara kvartalo, kie origine loĝis negocistoj el Meza Azio. En 1616 apud la veturigista kvartalo, sur kabo ĉe enfluejo de rivero Babarinko estis fondita vira monaĥejo. Ĝis 1622 ĝi ne havis propran preĝejon. En tiu periodo sur bordo de Turo estis fondita ankaŭ virina monaĥejo kun la Elija-preĝejo.
Komence de la 17-a jarcento en Tjumeno troviĝis kortoj, el kiuj ĉirkaŭ 50 situis ekster la fortikaĵaj muroj. En la urbo loĝis — homoj. Fortikaĵo havis murojn nur de la flankoj direktitaj al rivero Tjumenko kaj la kampo dum la bordo de rivero Turo ne estis protektita ĝis 1630 kiam vojevodo Pron Izmajlov konstruigis muron ankaŭ tie. Aŭtune 1635 al Tjumeno venis taĉmento el 500 strelecoj, kiuj konstruis por si antaŭurbon ekster la fortikaĵaj muroj. En 1640-1642 vojevodo princo Grigorij Barjatinskij unuafoje konstruigis murojn ankaŭ trans rivero Turo, protektinte la tataran kvartalon kaj novaperintan kvartalon de rusaj ledfaristoj. En 1668 la ekstera fortikaĵo forbrulis, do oni konstruis novan muron, kiu ĉirkaŭis pli vastan areon proksimume je for. Al antaŭurbo estis translokita la preĝejo de la Savinto (Tjumeno) dum en la urbo mem oni konstruis novan preĝejon kun kvarnivela sonorilturo. Tamen la nova muro protektis nur la plej atakeblajn lokojn dum kruta bordo de Turo restis ne protektita je distanco. La virina monaĥejo ekde nun situis ene de la muroj.
Radzymin
Radzymin estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en la distrikto Wołomiński.
Tjumeno
Historio
En 1687 en la fortikaĵo okazis incendio, do oni devis rekonstrui la damaĝitan muron kaj plurajn konstruaĵojn. Samjare oni destinis lokon por la Sofija korto, kie gastis pastraro venanta el Tobolsko. Komence de oktobro 1695 plia incendio detruis la Sofian korton, virinan monaĥejon, preĝejon de Savinto, Triunuo, Ĉefanĝelan, plurajn konstruaĵojn kaj 604 kortojn. Tiutempe en Tjumeno loĝis homoj. Post tio la Siberia prikazo ekkonsideris eblecon de brika konstruado. Oni planis konstrui brikan kremlon, sed fine aperis nur la brika Anunciacia katedralo sur la bordo de Turo. En julio 1705 dum incendio forbrulis el  kortoj, la fortikaĵa muro kun la Savinta kaj Ornata turoj, virina monaĥejo, ĉiuj preĝejoj kaj sidejo de metropolito. En 1709 vojevodo Daniil Kopjev konstruigis novan muron, direktitan al kampo.
Radzymin
Historio
En la tagoj 13–a ĝis 18-a de aŭgusto 1920 en la Radzymin-regiono okazis unu el decidaj Bataloj pri Varsovio kontraŭ bolŝevismo, kio preventis disvastigon de komunismo en Pollando kaj Eŭropo. La 15-a de aŭgusto iĝis tago de Pola Soldataro, festata en la tuta Dua Pola Respubliko ĝis la germana-soveta invado en 1939.
Tjumeno
Historio
Regula urboplanado verŝajne aperis en 1635, kiam al Tjumeno venis 500 strelecoj, konstruintaj siajn domojn en antaŭurbo (посад). En 1593-1596 la Tjumena kremlo jam havis muron el 106 trabaĵoj (городня) kaj 8 turoj. La Savinta (Спасская) kaj la Georga (Егорьевская) turoj estis travetureblaj. La muro sekviы laŭlonge de la bordo de la rivero Tjumenko kaj baris la kabon dum la bordo de la rivero Turo restis malfermita. La muro estis alta je 3,2 metroj kaj havis 4 turojn direktitajn al la kampo. La rekonstruita post tiu incendio urbo bone impresis vizitantojn, inter kiuj estis skota vojaĝanto John Bell.
Radzymin
Historio
En la urbo troviĝas tombejo de la polaj soldatoj mortfalintaj en la bataloj. Kun dekkelkaj vivantaj soldatoj sur la batalkampo renkontiĝis papo Johano Paŭlo la 2-a.
Tjumeno
Historio
En 1728 estis konstruita nova ponto trans Tjumenko: 20 metrojn alta, 10 metrojn larĝa kaj 176 metrojn longa ĝi anstataŭigis la malnovan ponton, kiu iris suben kaj poste supren kaj estis malfacile traveturebla pro sia kruteco, speciale vintre. Ĝi sin apogis sur aron da trabaroj, kiuj altiĝis de sur rivero Tjumeno kaj havis truojn por tralasi ĝian fluon. En 1731 oni konstruis novan eksteran muron. En 1741 suma longeco de kremlaj muroj estis. De la kremlo ĝis la ekstera muro estis se mezuri laŭ bordo de Tjumenko. En la kremlo restis kelkaj administraj sidejoj, stokejoj kaj la Anunciacia preĝejo. En la antaŭurbo ekde 1724 funkciis doganejo, naŭ drinkejoj, gastokorto, ses paroĥaj preĝejoj. En la urbo loĝis ĉirkaŭ homoj. En Tjumeno estis kortoj, el kiuj  troviĝis en la fortikaĵo,  en la veturigista kvartalo kaj  trans rivero Turo.
Montreux-Les Planches (stacidomo)
Montreux-Les Planches estas fervoja stacidomo en Montreux, Svislando.
Tjumeno
Historio
En 1959 la urbo havis 150 mil loĝantojn.
Radzymin
Historio
Julie/aŭguste 1944 apud Radzymin okazis unu el la plej grandaj kirasitaj bataloj. Ruĝa Armeo, iranta de Lublin, malvenkis en bataloj kontraŭ Wehrmacht.
Post la dua mondmilito dum la dua soveta okupado la urbo estis, pro la batalo el 1920, diskriminaciata.
Tjumeno
Historio
En februaro 2020 apud Tjumeno estis lokitaj por kvaranteno 144 homoj, evakuitaj el Uhano (Ĉinio) dum la epidemio de 2019-nCoV. Post la fino de la dusemajna kvaranteno oni konfirmis mankon de infektitoj inter la evakuitoj. Homoj dankis la kuracistojn kaj urbanojn pro afabla akcepto, bonaj vivkondiĉoj kaj memordonacoj, kaj disflugis al siaj loĝlokoj. Kelkaj preferis resti en Tjumeno por kelkaj pliaj tagoj por konatiĝi kun la urbo, gastiginta ilin en la komplika periodo de ilia vivo.
Geografio
La urbo situas sur ebenaĵo kaj estas dividita je kvar partoj per riveroj Turo, Tjumenko kaj la Transsiberia fervojo, kiuj iras tra ĝi de okcidento al oriento. La centra parto, limigita per riveroj Turo (norde) kaj Tjumenko (okcidente) kaj la fervojo (sude) formiĝis la unua kaj inkludas ĉefajn administrajn, edukajn, distrajn kaj komercajn areojn. Norde de la rivero Turo troviĝas Transriverejo (Зарека), origine prikonstruita per privataj lignaj domoj, sed ekde la 1990-aj jaroj ĉiam pli aktive transformiĝanta je modernaj loĝkvartaloj. Okcidente de la rivero Tjumenko troviĝas Transtjumenko (Затюменка), malnova areo prikonstruita duone de privataj lignaj domoj kaj duone de pluretaĝaj loĝdomoj. Sude de la fervojo situas areo, kiu ne havas komunan nomon kaj formiĝis ekde la 1930-aj jaroj, kiam apud la fervoja stacidomo aperis la unuaj domoj de fervojistoj. Nun tio estas rapide kreskanta areo, prikonstruata de pluretaĝaj domoj.
La urbo dividiĝas je kvar administraj distriktoj: la Centra (Центральный), Kalinin (Калининский), Lenin (Ленинский) kaj la Orienta (Восточный). La Centra distrikto okupas okcidentan parton de la centra areo kaj Transriverejon, Kalinin distrikto okupas Transtjumenkon kaj okcidentan parton de la transfervoja areo, Lenin distrikto okupas orientan parton de la centra kaj transfervoja areo kaj la Orienta distrikto okupas la plej novajn kaj aktive kreskantajn kvartalojn en sud-orienta parto de la transfervoja areo.
La urbo vastiĝas ĉefe en la orienta (en Transiverejo kaj la transfervoja parto) kaj suda direktoj, kie sur iam kultivitaj kampoj kreskas novaj kvartaloj de pluretaĝaj domoj. La centra parto de la urbo ne plu vastiĝas, ĉar okcidente ĝi estas limigita per rivero Tjumenko, oriente per industria zono, norde per la rivero Turo kaj sude per la fervojo. Okcidente de la urbo estas konstruataj novaj vilaĝoj, kie en propraj domoj loĝas plejparte urbanoj, do Transtjumenko mem ne multe kreskas. La samaj vilaĝoj aŭ kvartaloj rande de malnovaj vilaĝoj kreskas ankaŭ je ĉiuj aliaj direktoj je distanco ĝis 30 km for de la urbo. Oriente, inter la rivero Turo kaj la fervojo troviĝas industria zono, kiu daŭre kreskas.
Gusztáv Emich (zoologo)
Gusztáv Emich [gustAv emiĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Emich Gusztáv estis hungara zoologo, parlamentano, eldonisto. Lia nobela antaŭnomo estis emőkei. Gusztáv Emich naskiĝis la  1843 en Pest (urbo). Li mortis la 1911 en Fiume (nuntempa Rijeka en Kroatio).
Tjumeno
Geografio
La ĉefa strato de la urbo estas strato Respubliko, kiu etendiĝas je 11 km tra la tuta urbo de nord-okcidento al sud-oriento. Ĝi komenciĝas ĉe la fondoloko de la urbo ĉe enfluejo de rivero Tjumeno al Turo kaj iras tra la tuta centra areo sur la dekstra bordo de Turo. Samloke komenciĝas la dua laŭ graveco strato en la urbocentro — strato Lenin, kiu iras paralele al strato Respubliko dum 2,5 km tra la tuta historia urbocentro. Oni planas komplete rekonstrui ĝin surbaze de plej modernaj arkitekturaj solvoj por faciligi promenadon kaj doni al la strato unuecan aspekton.
Gusztáv Emich (zoologo)
Biografio
Gusztáv Emich frekventis maristan akademion inter 1856-1858, poste li lernis juron kaj filozofion en Lejpcigo, fine li studvojaĝis longe en Germana Regno, Italio, Francio, Grekio. Inter 1865-1867 li laboris en la familia eldonejo. En 1868 li eklaboris en la ministerio. Post 2 jaroj li ricevis la titolon "imperiestra kaj reĝa tablisto". Inter 1884 kaj 1892 li estis parlamentano. En 1885 li fondis tutlandan ĝardenistan societon, sed tiutempe li okupiĝis ankaŭ pri la eldonejo.
Tjumeno
Geografio
Grandan trasportan signifon havas strato Melnikaite (Мельникайте), kiu iras de nordo al sudo, kruciĝante kun strato Respubliko pli-malpli ĉe ties mezo, kaj ligas Transriverejon, la centran kaj la transfervojan areojn. Ĝi laŭplane transformiĝas je la strato kun senhalta trafiko, kie veturiloj sekvos laŭ ses vojstrioj, evitante haltojn danke al konstruataj viaduktoj kaj supervojaj pasejoj. Gravas ankaŭ strato Permjakov (Пермякова), kiu komenciĝas en orienta parto de la centra areo kaj ligas ĝin kun la transfervoja parto.
En Transriverejo la plej gravaj veturejoj estas stratoj Druĵbi (Дружбы, do Amikeco) kaj strato Tobolskij trakt (Тобольский тракт, do Tobolska landvojo), el kiuj la unua iras de sudo al nordo kaj la dua de okcidento al oriento, poste transformiĝante je ŝoseo al Tobolsko. En Transtjumenko la plej gravaj estas stratoj Jamskaja kaj Lunaĉarskij, kiuj iras de nordo suden paralele unu al la alia. En la transfervoja parto plej gravas stratoj 30 Let Pobedi (30 лет Победы, do 30 jaroj de la Venko) kaj strato Ŝirotnaja (Широтная, do Latituda), kiuj iras de okcidento al oriento — la unua tuj sude de la fervojo kaj la dua paralele al ĝi 1 km pli sude, markante limon de la urbo, kiu ekzistis ĝis la 1990-aj jaroj.
En la urbo ekzistas dekoj da skvaroj kaj parkoj, plejparte bone aranĝitaj por vizitado, sportumado, familia ripozado kaj infanludoj. En la centra areo la plej rimarkindaj estas la skvaroj Historia, Nemcov, Lerneja, Eksterurba, Jakov Neumojev kaj la urba arbaro Gilova bosko kun areo 78 hektaroj. Oni planas aldoni al Gilova bosko pliajn areojn norde kaj krei la plej grandan parkon en Eŭropo kun areo pli ol 600 hektaroj. En Transriverejo la plej rimarkinda estas la bosko de Jurij Gagarin, kiu estas natura kaj historia rezervejo, havas areon je 105 hektaroj kaj etendiĝas laŭlonge de strato Tobolskij trakt. En la transfervoja parto plej rimarkindas la skvaro Komsomola, bone adaptita por familia ripozado. Ĉe la okcidenta urborando troviĝas la eko-parko Zatjumenskij, kiu havas statuson de natura rezervejo kaj areon je 77 hektaroj. Ĝi estas adaptita por subĉiela sportumado, infanludoj, biciklado, sketado kaj aliaj libertempaj aktivadoj. Ĉe nord-okcidenta urborando, en Transriverejo troviĝas granda arbaro, preskaŭ tute okupita je feriejoj.
Placoj troviĝas plejparte en la centra areo. La plej grandaj estas Placo de la 400-jariĝo de Tjumeno, kie okazas ĉefaj urbaj festoj, kaj Placo de Memoro, sur kiu okazas patriotaj kaj militaj eventoj. Rimarkindas ankaŭ Placo de Unueco kaj Konsento, Historia placo kaj la Centra placo. La du plej grandaj bulvardoj ankaŭ troviĝas en la centra areo — Kolora bulvardo kaj Tekutjev-bulvardo, el kiuj la unua servas kiel ĉefa amuzejo kun pluraj amuziloj kaj spektoradego.
Etnoj
Laŭ la censo en 2010 en la urbo loĝis reprezentantoj de jenaj etnoj.
Mankas datumoj pri etna aparteno de homoj.
Dinamiko
En 2021 Tjumeno estis agnoskita la dua plej rapide kreskanta urbo en Eŭropo, kun loĝantaro kreskanta averaĝe je 1,88% jare.
Migrada kresko en 2020 malaltiĝis je 53,2% ĝis homoj, inkluzive de: regiona migrado —  homoj (78,5% de 2019), interregiona migrado —  homoj (81,5%), migrado el la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj —  homoj (1,2%). Okazis malkresko pro elmigrado de civitanoj de la aliaj landoj je homoj (en 2019 okazis kresko je ).
En 2021 en la urbo naskiĝis infanoj. Natura kresko estis homoj, migrada kresko —, inkluzive de  alvenintoj el Tjumena provinco.
Klimato
La tjumena klimato ĝenerale estas la modera kontinenta (transira formo de la modera kontinenta al la kontinenta). Sedimentaĵoj malabundas, averaĝe 480 mm jare, ĉefe somere. Vetero ofte kaj draste ŝanĝiĝas. Minimuma temperaturo je -52.4 ⁰C estis registrita la, la somera maksimumo estis +44.5 ⁰C.
Kulturo
En la urbo funkcias pluraj teatroj: la Tjumena Provinca Drama Teatro (sur la Placo de la 400-jariĝo de Tjumeno), la pupteatro (inter stratoj Respubliko kaj Lenin), la junulara teatro de V. S. Zagorujko "Angaĵement" en la transfervoja parto, la junulara teatra centro Kosmos (en strato Respubliko). Haveblas la filharmonio, urba simfonia orkestro kaj ok kulturdomoj, inter kiuj rimarkindas Neftjanik (Naftisto), Ĵeleznodoroĵnik (Fervojisto) kaj Stroitel (Konstruisto), ankaŭ nomata la Domo de Naciaj Kulturoj, ĉar tie sidas etnaj komunumoj kaj okazas respektivaj eventoj. Sur Kolora bulvardo tutjare funkcias la Tjumena Ŝtata Cirko. Koncertoj kaj konkursoj okazas ankaŭ en la eventejo Zolotije Vorota Sibiri (Золотые ворота Сибири, do Oraj Pordoj de Siberio, la Sportpalaco kaj en aliaj ejoj.
La Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov sidas en granda konstruaĵo en la urbocentro kaj havas plurajn filiojn, inter kiuj menciindas la Malnova Urbodomo ĉe strato Lenin, la Kontoro de Vaporŝipejo (Контора пароходства) sur la Kajo de rivero Turo, la arkeologia muzejo-rezervejo ĉe la lago Andrejevskoje eksterurbe kaj la plurmedia muzeo "Rusio — Mia Historio" en la urbocentro. Porinfanaj kaj junularaj eventoj ofte okazas en Domo de Junpioniroj (Дом пионеров) ĉe strato Lenin, en Domo de Juna Teknikisto kaj la Centro de Turismo kaj Loka Historio (ĉiuj en la centra areo).
27 municipaj bibliotekoj funkcias en ĉiuj urbopartoj, inkluzive de la urba biblioteko kaj la junulara biblioteko. Haveblas ankaŭ la provinca infana bviblioteko kaj la Tjumena Provinca Scienca Biblioteko de Dmitrij Mendelejev. Tiu lasta estis komplete rekonstruita en 2009 kaj perfekte ekipita per plej modernaj teknikaĵoj. Ĝi estas samtempe filio de la cifereca Prezidanta Biblioteko de Boris Jelcin — la unua en Rusio. Ĉiu altlernejo, teknikumo, profesia lernejo aŭ mezlernejo ankaŭ havas propran bibliotekon. Ĉe strato Pervomajskaja troviĝas la Centro de Literaturo kaj Loka Historio, kiu estas filio de la urba biblioteko kaj servas kiel ekspoziciejo pri la fama verkisto Vladislav Krapivin, naskiĝinta en Tjumeno, vendejo de libroj de lokaj aŭtoroj kaj renkontiĝejo por lokaj verkistoj, poetoj kaj historiistoj.
Pedro Antonio de Alarcón
Pedro Antonio de ALARCÓN y Ariza (Guadix, 10a de marto 1833-Madrido, 19a de julio 1891) estis hispana verkisto kiu apartenis al la realisma movado, en kiu elstaris kiel unu de la lastaj figuroj de la fino de la romantisma prozo kaj de plej popularaj verkistoj de la hispana literaturo de la dua duono de la 19a jarcento.
Tjumeno
Kulturo
En la sovetia epoko ekzistis pluraj kinejoj, kiuj sidis en apartaj konstruaĵoj, sed en la 1990-aj ĉiuj ili kolapsis, estis fermitaj kaj plejparte detruitaj aŭ adaptitaj por aliaj celoj. En la urbo tamen funkcias pluraj kinejoj, kiuj troviĝas en aĉetcentroj kaj proponas vastan gamon de filmoj. Kutime ĉiu kinejo havas kelkajn halojn kaj kafejon.
Pedro Antonio de Alarcón
Biografio
Li evoluis de la liberalaj kaj revoluciemaj ideoj al sintenoj pli tradiciistaj.
Tjumeno
Edukado
Infanĝardenoj funkcias en ĉiu kvartalo, escepte de tiuj novaj kie foje necesas atendi kelkajn jarojn ĝis ilia apero. Normale temas pri aparta duetaĝa konstruaĵo kun vasta ĉirkaŭbarita tereno, enhavanta diversajn amuzilojn kaj destinita por promenado de infanoj. Lokoj en infanĝardenoj malsufiĉas, do ofte patrinoj registriĝas en atendovico tuj post naski la bebon kaj la vico venas kial la bebo havas tri jarojn. Ekzistas ankaŭ pli ol 10 privataj infanĝardenoj.
Pedro Antonio de Alarcón
Biografio
Li ekfaris studojn de juro kaj eklezio, sed forlasis ambaŭ karierojn por ĵurnalismo en Kadizo en 1853 kaj en Madrido ekde 1854. Li jam estis verkinta estante 18-jaraĝa sian unuan romanon, nome El final de Norma, kiu estos publikigita en 1855.
Tjumeno
Edukado
En la urbo funkcias ĉirkaŭ cent mezlernejoj, kies nombro en lastaj jaroj formale malkreskis, ĉar pluraj lernejoj estas unuigataj por redukti administran personaron kaj tiel malaltigi elspezojn. Normale mezlernejo situas en aparta konstruaĵo, du ĝis tri etaĝojn alta, kun propra sprothalo, foje kun naĝejo kaj apuda tereno adaptita por sportumado kaj komunaj aranĝoj. Ĉiujare estas konstruataj po kelkaj novaj lernejoj, ĉefe en novaj kvartaloj aŭ anstataŭ tiuj malnovaj, tiukaze detruataj. Ekzistas kelkaj lernejoj por handikapuloj, adaptitaj al specifaj bezonoj de respektiva grupo, rilataj al aŭda, via aŭ alia handikapo. Iuj lernejoj havas specialiĝon, do pli atentas la anglan lingvon, matematikon aŭ aliajn fakojn. La urbo estas dividita je sektoroj, distribuitaj inter lernejoj. Laŭleĝe lernejo devas akcepti ĉiujn infanojn, registritajn en ĝia areo; infanoj el aliaj areoj akcepteblas nur se haveblos vakaj lokoj en respektivaj klasoj. Ĉiu lernejo havas retejon, kie estas publikigataj tiuj kaj aliaj informoj. La gepatroj povas kontroli hejmajn taskojn, poentojn kaj aliajn aferojn rilatajn al lernado de siaj infanoj per Interreto. Funkcias reto da lernejaj busoj, kiuj ĉiutage transportas al la urbo kaj reen infanojn el apudaj vilaĝoj, kies gepatroj deziras ke iliaj infanoj frekventu urbajn lernejojn.
Ekzistas pluraj fakaj lernejoj, kie eblas jam post la naŭa lernojaro de mezlernejo ricevi profesion, kutime laboristan. Ĉiuj lernejoj estas antaŭnelonge riparitaj kaj bone ekipitaj, kaj havas proprajn sidejojn, kutime tri aŭ kvar etaĝojn altajn. La lernado estas senpaga por tiuj, kiuj sukcesis abiturientiĝi kadre de municipa kvoto. Sed la konkurso estas alta kaj foje superas tiun en altlernejoj. Same okazas en teknikumoj, kiuj preparas fakulojn por ligna, maŝinkonstrua kaj aliaj industrioj. Ĉiu lernejo havas propran retejon.
Pedro Antonio de Alarcón
Biografio
Ekde 1863 li partoprenis en politiko (unue kontraŭ la reĝino Isabel la 2-a kaj poste favore al ŝia filo Alfonso la 12-a), edziĝis, patriĝis, ricevis altajn postenojn laj pluis en la literatura kariero.
Tjumeno
Edukado
En la urbo funkcias ses ŝtataj altlernejoj. La Tjumena Ŝtata Universitato estas klasika universitato, kreita surbaze de la Tjumena Agrikulturo-Pedagogia Instituto, establita en 1930. Ĝi konsistas el 14 institutoj, kies sidejoj situas plejparte en la historia urbocentro. En la universitato studas pli ol 20 mil studentoj, el kiuj 2500 estas eksterlandanoj, venintaj el 35 landoj. Por eksterlandaj studentoj estis konstruita komforta amasloĝejo, ankaŭ situanta en la historia urbocentro. La universitato havas propran liceon.
La Tjumena Industria Universitato estis establita en 1963 kiel la Tjumena Industria Instituto, poste alinomita je la Tjumena Naftogasa Universitato kaj en 2016 ricevis la nunan nomon. Ĝi havas sep institutojn kaj kvar filiojn, kolegion kaj liceon. En la universitato studas pli ol 32 mil studentoj, inkluzive de 1500 eksterlandanoj. La universitato preparas fakulojn por la naftogasa industrio, konstruado, maŝinkonstruado, transporto ktp. Ĝiaj sidejoj situas plejparte en la urbocentro.
La Tjumena Agrikultura Universitato de Norda Transuralio estis fondita kiel la Tjumena Agrikultura Instituto en 1959 surbaze de la Tjumena Agrikultura Teknikumo, establita en 1919. En 1995 ĝi ŝanĝis la nomon al la Tjumena Ŝtata Agrikultura Akademio kaj en 2012 ricevis la aktualan nomon. Ĝi havas ses institutojn. La ĉefsidejo situas en la domo N 7 en strato Respubliko, unu el plej belaj en la urbo, origine konstruitan por la Tjumena Aleksandra Reala Lernejo. Ĝi havas ankaŭ plurajn aliajn konstruaĵojn, kiuj plejparte situas ĉe la okcidenta urborando. Tie troviĝas ankaŭ du amasloĝejoj, stadiono, naĝejo, skia bazo kaj agrikulturaj kampoj de la universitato.
La Tjumena Ŝtata Instituto de Kulturo estis fondita en 1991 kaj plurfoje ŝanĝis sian nomon. Nun ĝi konsistas el kolegio de la artoj kaj tri fakultatoj: de muziko, teatro kaj koreografio; dezajno, vidaj artoj kaj arkitekturo; socialo-kulturaj teknologioj. La instituto preparas artistojn, aktorojn, muzikistojn, fakulojn por la turisma, distra kaj aliaj industrioj. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en la impona historia domo N 19 en strato Respubliko kaj la aliaj estas dismetitaj tra la urbocentro.
La Tjumena Ŝtata Medicina Universitato estis fondita en 1963 kiel instituto, en 1995 ricevis statuson de akademio kaj en 2011 iĝis la universitato. En ĝi studas 5000 studentoj, inkluzive 100 eksterlandanojn. Preskaŭ ĉiuj konstruaĵoj situas kompakte en la urbocentro, ĉirkaŭ la skvaro de Aleksandr Moisejenko, kiu estis ĝia rektoro en 1970-1976. En la ĉefsidejo funkcias ankaŭ universitata kliniko, fondita en 1996 kaj vizitebla por ĉiuj dezirantoj.
La Tjumena Supera Milito-Inĝeniera Lernejo de marŝalo de la inĝenieraj trupoj A. I. Proŝlakov formiĝis surbaze de la Tallina Milito-Infanteria Lernejo, establita en 1940. Plurfoje reorganizita, en 2004 ĝi ricevis la nunan nomon. Ekde 2010 ĝi preparas ankaŭ militistojn por armeoj de 34 landoj, ĉefe por tiuj el Afriko kaj Proksima Oriento. La lernejo situas en Transtjumenko sur granda ĉirkaŭbarita areo kaj havas ekzercejon ĉe lago Andrejevskoje ĉe la orienta urborando. La studentoj partoprenas en ĉiutaga parado okaze de la Venkotago, inkluzive tiujn eksterlandajn, kiuj marŝas en uniformoj de siaj armeoj kaj sub iliaj standardoj.
Religio
En la urbo tradicie estas prezentitaj ĉiuj mondreligioj, kion simbolas strato Lenin, ĉe kiu komence de la 20-a jarcento funkciis unu romkatolika kaj du ortodoksaj preĝejoj, moskeo kaj sinagogo. Plejparto de la kredantoj estas ortodoksuloj, anoj de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Je ilia dispono estas du monaĥejoj (la vira monaĥejo de Sankta Triunuo kaj la virina Dipatrina-Kristnaska monaĥejo), pluraj preĝejoj kaj kapeloj. La katedralo estas la Oranta preĝejo, situanta en la historia urbocentro. En aliaj ortodoksaj preĝejoj menciindas ankaŭ la Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo kaj la Preĝejo de la Savinto, situantaj ĉe strato Lenin, kaj la Anunciacia preĝejo, konstruita en la 2000-aj jaroj en la novaj kvartaloj de la transfervoja areo.
Romkatolikoj estas ĉefe poloj — posteuloj de ekzilitoj de la cara epoko. Diservoj okazas en la Preĝejo de Sankta Jozefo ĉe strato Lenin. Pastroj kaj monaĥinoj, laborantaj tie, tradicie venas el Pollando. Kresko de la armena diasporo kaŭzis multiĝon de adeptoj de la Armena Apostola Eklezio, do en 2019 en nord-okcidenta parto de Transriverejo komenciĝis konstruado de la armena preĝejo de Mesrop Maŝtoc. Funkcias ankaŭ diversaj protestantaj eklezioj, kiuj havas proprajn preĝdomojn.
Islama komunumo tradicie konsistis el tataroj (volgaj kaj siberiaj), al kiuj dum la sovetia epoko aldoniĝis baŝkiroj, venintaj por partopreni kreadon de la Okcidentsiberia naftogasa komplekso kaj ekde la disfalo de Sovetunio en 1991 amase venas islamanoj el Meza Azio (taĝikoj, uzbekoj, kazaĥoj, kirgizoj) kaj Kaŭkazio (azeroj, ĉeĉenoj, inguŝoj, ktp). Tio grave ŝanĝis la komunumon, al kiu aldoniĝis granda ŝijaisma elemento kaj kiu plurloke disiĝis je du partoj — lokanoj (tataroj kaj baŝkiroj) kaj alvenintoj. Tiuj ĉi partioj ofte kverelas, akuzante unu la alian: lokanoj nomas alvenintojn ekstremistoj kaj tiuj reciproke nomas ilin malfideluloj. Funkcias du moskeoj — unu en la centra areo (strato Melnikaite) kaj alia en nord-okcodenta parto de Transriverejo, tradicie enloĝata de islamanoj. En majo 2018 oni anoncis konstruadon de la nova ĉefmoskeo fine de strato Respubliko. Ĝi havos preĝohalon por homoj kaj klerigan centron, kie studos imamoj. Tio estos la plej granda moskeo en Tjumena provinco.
Judoj malmultas kaj preĝas en sinagogo, situanta en la historia urbocentro, kelkdek metrojn for de strato Lenin. Ĝi estis malfermita en 1912, fermita en 1930 kaj malfermita denove en 2001. Ekde 2011 en la urbo ekzistas ankaŭ ĥasidisma komunumo. En 2022 oni anoncis konstruadon ĝis 2027 de la duetaĝa Juda kultura-kleriga centro kun areo, kiu devos aperi en apudaj kvartaloj kaj enhavi interalie ĥasidisman sinagogon.
Ekde la 1990-aj jaroj ekzistas ankaŭ komunumoj de vajŝnavoj, rusaj paganoj kaj diversaj sektoj, kiuj okupas marĝenajn poziciojn.
Stacio Shimohyōgo (Ŭakajama)
Stacio Shimohyōgo (japane: 下兵庫駅 [Ŝimohjoogo-eki], angle: Shimohyōgo Station) estas fervoja stacio en Haŝimoto, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Wakayama.
Tjumeno
Sporto
En la urbo funkcias pluraj sportejoj kaj sportaj kluboj, regule okazas sportaj konkursoj, inkluzive de naciaj kaj internaciaj. Plej popularaj estas futbalo, futsalo, volejbalo, basketbalo, glacihokeo, naĝado, kurado, marŝado, skiado, fitneso kaj diversaj luktosportoj. La urbo havas profesiajn teamojn: Tjumen (futbalo, futsalo, volejbalo) kaj Rubin (glacihokeo). Haveblas ankaŭ amatora rugbea teamo Dinamo-Tjumen.
Inter plej rimarkindaj sportejoj menciindas stadiono la Centra (Центральный), samnoma atletika sportejo, Sportpalaco, la Centro de Ĵudo, komplekso Zodĉij kun 50-metra naĝejo, atletikejo ĉe strato Lunaĉarskij, la Tenisa centro ĉe strato Fjodorov, naĝejo de la Tjumena Ŝtata Universitato, la Centro de Olimpika Rezervo, glacihokiejo Junost (Юность, do Junularo). Ekzistas ankaŭ pluraj malpli grandaj stadionoj, sportejoj, sportlernejoj, sportaj sekcioj, areoj por subĉiela sportumado, sportejoj de edukaj kaj komercaj organizaĵoj. Fitnes-centroj ekzistas en ĉiu kvartalo kaj en multaj aĉetcentroj. En multaj kortoj, parkoj kaj ĉe mezlernejoj haveblas ludejoj por futbalo, volejbalo, basketbalo, foje por glacihokeo.
Ĉirkaŭ la urbo troviĝas pluraj ripozejoj kaj feriejoj, kiuj proponas vastan gamon de eblecoj por sportumado, inkluzive de marŝado, kurado, naĝado, piedpilkaj ludoj, skiado, biciklado ktp. Apud la urbo troviĝas granda biatlona centro Perlo de Siberio (Жемчужина Сибири), kie regule okazs altnivelaj konkuroj. Ĉe la okcidenta urborando sur kampoj okazas aŭtaj konkuroj. Aŭtune ĉiujare okazas maratono, por kio oni fermas kelkajn centrajn stratojn; same okazas foje por stafeto. Dum la Urbotago fine de julio okazas pluraj subĉielaj sportaj eventoj kiel montgrimpado laŭ specialaj muroj, levado de pezaĵoj ktp. Sufiĉe popularas ankaŭ vintra naĝado, kies ŝatantoj havas propran klubon kaj aranĝas diversajn konkurojn kaj regulan naĝadon en lagoj.
Medicino
En la urbo funkcias pluraj municipaj poliklinikoj, kiuj troviĝas en ĉiu urboparto; ilia nombro konstante kreskas, ĉefe pro konstruado de la novaj ejoj en novaj kvartaloj. Ili akceptas ĉiujn pacientojn, registritajn en respektiva areo, kadre de la nacia sanasekura sistemo, do senpage. Iuj servoj, ne inkluzivitaj en ĝeneralan liston, estas pagendaj. Funkcias ankaŭ municipaj stomatologiaj kaj infanaj poliklinikoj, same senpagaj.
Gravedulinojn akceptas virinaj konsultejoj, kiuj observas ilian staton ekde gravediĝo ĝis akuŝo, kio kutime okazas en unu el municipaj akuŝejoj. Pli komplikaj akuŝoj okazas en la perinatala centro ĉe strato Daudelnaja, kiu malfermiĝis en 2006. Ĝi havas modernan ekipaĵaron kaj fakulojn, kio ebligas savi eĉ tre etajn frunaskitojn. Ekzistas ankaŭ privataj klinikoj, prizorgantaj gravedulinojn kaj proponantaj akuŝajn servojn. La plej granda el ili estas la perinatala centro Patrino kaj Bebo (Мать и дитя), kiu malfermiĝis en 2019 kaj estis konstruita kun subteno de la provinca registaro. Kelkaj klinikoj proponas ankaŭ servon pri eksterkorpa koncipo, kiu ebligas gravediĝi al virinoj, malsukcesintaj fari tion per natura vojo. Tiuj ĉi centroj estas privataj, sed parton de pacientoj ili akceptas kadre de la municipa kontrakto, do senpage.
Paralele funkcias multege da privataj klinikoj, inkluzive de stomatologiaj, infanaj ktp. Ili troviĝas preskaŭ en ĉiu kvartalo kaj varias de etaj ejoj kun kelkaj ĉambroj ĝis pluretaĝaj poliklinikoj kun moderna aparataro. Ofte tie konsultas libertempe kuracistoj el municipaj klinikoj kaj hospitaloj aŭ instruistoj de la Tjumena Ŝtata Medicina Universitato. El privataj klinikoj menciindas Doktoro Arbitajlo (Доктор Арбитайло), nomita laŭ ĝia fondinto kaj posedanto kaj havanta plurajn filiojn tra la urbo, bone ekipitajn kaj kun komforta priservado. Famas ankaŭ la kliniko de Evgenij Niginskij, nomita laŭ ĝia fondinto kaj direktoro dum 20 jaroj. Origine ĝi nomiĝis Geologo, ĉar apartenis al la geologia organizaĵo kaj priservis ĝiajn kunlaborantojn. Nun ĝi estas posedaĵo de akciula kompanio, establita de la registaro de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto kaj plu akceptas pacientojn el tiu regiono, sed ankaŭ ĉiujn dezirantojn — kontraŭ pago aŭ kadre de sanasekuraj kontraktoj. Propran klinikon havas ankaŭ la Tjumena Ŝtata Medicina Universitato.
Ĉiuj klinikoj kaj hospitaloj havas retejojn, per kiuj eblas registriĝi por vizito al elektita kuracisto. En municipaj klinikoj atendado povas daŭri kelkajn tagojn aŭ eĉ semajnojn, en tiuj privataj kutime eblas viziti kuraciston en la sama aŭ sekva tago. En privataj klinikoj oni povas laŭplaĉe trapasi iujn ajn ekzamenojn kaj esplorojn, ankaŭ rapide. Funkcias pluraj sendependaj laboratorioj, kiuj ebligas fari ekzamenojn de urino kaj sango. Ekzamenado kutime daŭras unu tagon, maksimume kelkajn (se oni faras tion en Moskvo) kaj rezultoj venas retpoŝte.
Provincaj hospitaloj havas plurajn konstruaĵojn kaj estas grupigitaj en tri lokoj: N 1 ĉe strato Kotovskij kaj en vilaĝo Patruŝevo ĉe la suda urborando kaj N 2 ĉe strato Melnikaite. Tiu lasta plej ofte servas kiel deĵora hospitalo, akceptanta urĝajn pacientojn, dum hospitalo en Patruŝevo, konstruita en la 1990-aj jaroj, estas la plej moderna kaj bone ekipita. Ĉe strato Komsomolskaja situas infekta hospitalo, ĉe strato 50 jaroj de Oktobro — infana hospitalo. En vilaĝo Patruŝevo funkcias ankaŭ la Federacia Neŭrokirurgia Centro kaj iom norde situas la provinca psikiatria hospitalo kaj la provinca buroo de juĝo-meidinca ekspertizo, plenumanta nekroskopiojn.
NGC 766
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tjumeno
Medicino
Apotekoj abundegas kaj haveblas preskaŭ en ĉiu domo, foje kelkope. Plejparto de la kuraciloj aĉeteblas sen receptoj, sed foje ankaŭ ilin oni vendas libere (krom tiuj narkotikaj). Per specialaj serĉiloj eblas trovi necesan kuracilon kaj rezervi ĝin en respektiva apoteko. Ĉirkaŭ la urbo kaj urborande funkcias pluraj sanatorioj, proponantaj kuracadon per medicinaj proceduroj, fizikaj akitvadoj, salubriga ŝlimo, minerala akvo kaj freŝa aero. Privataj kaj foje ankaŭ municipaj klinikoj proponas ankaŭ servojn de tradicia medicino kiel homeopatio, kuracherboj, ĉina tradicia medicino, osteopatio, diversaj masaĝoj ktp.
Funkcias municipa kaj pluraj privataj veterinaraj klinikoj, proponantaj vastan gamon da servoj, inkluzive operaciadon.
Vidindaĵoj
Gilova bosko (ruse Гилёвская роща) estas la parko forme de urba arbaro en Tjumeno. Ĝi situas en la orienta parto de la urbo, plejparte ĉirkaŭita de industria zono. Ĝia areo estas 78,84 hektaroj. Vizitado estas libera kaj senpaga.
La malnova urbodomo konata kiel la Urba Dumao estis la sidejo de la urba administracio, en 1922 transformita je muzeo. Ĝi situas ĉe la komenco de strato Lenin.
Gastokorto estas longa duetaĝa konstruaĵo, kiu situas komence de strato Respubliko. Ĝi estis konstruita en 1848 por gastoj, kiel oni nomis aliurbajn negocistojn, venintajn por vendi siajn varojn. Tie okazis foiroj kaj ĉiutaga vendado. Poste la ejo estis transformita je militkomisarejo kaj altlernejo.
La Preĝejo de Sankta Jozefo situas en strato Lenin N 7. Ĝi estis konstruita en 1903-1906 de la pola komunumo kun subteno de la urba administracio. En la sovetia periodo la ejo estis uzita por nereligiaj celoj, en 1998 la preĝejo estis redonita al la katolika komunumo kaj nun funkcias.
La preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo situas ĉe strato Lenin kaj estas posedaĵo de la Rusa Ortodoksa Eklezio kaj funkcias kiel paroĥa preĝejo.
La Preĝejo de la Savinto kombinas la siberian barokon de la fino de la 18-a jarcento kaj la kvazaŭrusan stilon de la komenco de la 20-a jarcento.
La Sinagogo de Tjumeno estas uzata de la komunumo de progresema judismo "Madregot" kaj de aliaj judaj organizoj.
Okupiteco
Averaĝa nombro de laborantoj en mezaj kaj grandaj organizaĵoj de Tjumeno kreskis en 2020 je 1,5% ĝis homoj. Pliaj homoj laboris partotempe aŭ kontrakte. Nombro de la oficiale registritaj senlaboruloj kreskis 6,9-oble ĝis homoj, kio konsistigas 2,96% de la loĝantaro.
Konstruado
La konstruado estas grave evoluinta en Tjumeno. En la urbo agadas pluraj konstruaj firmaoj, inkluzive tutlandajn kaj internaciajn. Loka kompanio Brusnika (origine: Partnjor-Invest) kreskis ĝis nacia nivelo kaj estas inter plej grandaj en Rusio. Loka agentejo pri nemoveblaĵoj Etaĵi (Этажи, do Etaĝoj) estas unu el plej grandaj agentejoj en Rusio kaj agadas tutlande. Eks-guberniestro de Tjumena provinco Vladimir Jakuŝev estis en 2018-2020 ministro pri konstruado de Rusio.
En 2020 en la urbo estis finkonstruitaj m² de la suma areo de loĝdomoj, inkluzive de  m² en plurapartamentaj domoj kaj  m² en individuaj domoj. Kompare al 2019 okazis malkresko je 8,5%. Konstruado de individuaj domoj kreskis je 45,8%, ili okupas 14,3% de la suma konstruado de loĝejoj.
Hoteloj
En la urbo funkcias multaj hoteloj. Inter la plej grandaj kaj komfortaj menciindas la 4-stelaj Hilton DoubleTree, Mercure Tyumen Centre kaj Spasskaja (ano de la internacia reto Best Western). Ekzistas ankaŭ lokaj 4-stelaj hoteloj kiel Evrazija (Eŭrazio), Remezov, Green House kaj hotelo LetoLeto (SomeroSomero) ĉe la samnoma akvoparko, kiu proponas senpagan aliron al la gastoj. Inter la plej grandaj 3-stelaj hoteloj mencindas Vostok kaj Neftjanik. Krome haveblas abundo da pli simplaj hoteloj, hosteloj kaj apartamentaroj.
Manĝejoj
Tjumeno havas tre evoluintan manĝejan infrastrukturon, reprezentantan ĉiujn tipojn kaj nivelojn de manĝejoj. La en la urbo funkciis 1991 manĝejoj, kiuj sume havis 88197 sidlokojn. La plej fama estas la loka restoracia reto Maxim (Максим), fondita en 1992. Ĝi havas plurajn restoraciojn, kafejojn, dolĉaĵejojn, burgerejon kaj estas aprezata de kuirartaj kritikistoj. Ĉiuj manĝejoj de la reto havas anglalingvajn menuojn. En la urbaj manĝejoj dominas la eŭropa kuirarto (speciale popularas tiu itala), tre popularas la kartvela kuirarto, gravan rolon ludas la japana kaj uzbeka kuirartoj. Haveblas manĝejoj, proponantaj ankaŭ pladojn de aliaj etnaj kuirartoj: la rusa, ukraina, germana, hispana, ĉeĥa, armena, azera, burjata, ktp. Haveblas halalaj manĝejoj, speciale apud la placo de Unueco kaj Konsento, ĉe kiu troviĝas la Centra merkato. Funkcias gejo-baroj, kiuj tamen ofte fermiĝas, do prefere serĉeblas per Foursquare aŭ similaj retejoj.
Vendejoj
La en la urbo funkciis  vendejoj, inkluzive de  nutraĵvendejoj,  ne-nutraĵaj vendejoj,  miksitaj kaj  provizoraj vendejoj. Suma areo de la nemoveblaj vendejoj estis m², do  m² por  homoj, superante minimuman normon 2,1-oble.
Funkcias oportunaj vendejoj de plej grandaj naciaj vendoretoj kiel Pjatjoroĉka, Magnit, Monetka, kies nombro daŭre kreskas. Ĉiuj manĝaĵvendejoj kaj plejparto de aliaj vendejoj funkcias de la 9-a (foje la 10-a) matene ĝis la 8-a (foje la 10-a) vespere, sen paŭzoj kaj ripoztagoj. Ĉie akcepteblas kartoj de la ĉefaj pagsistemoj kiel Visa kaj Mastercard, kreskas nombro de akceptiloj de la rusia pagsistemo Mir, la ĉina UnionPay, la japana JCB kaj la usona American Express. Plej ofte oni povas pagi ankaŭ per telefono aŭ inteligentaj horloĝoj.
Ĉiam pli grandan rolon ludas aĉetcentroj, kies nombro daŭre kreskas. La plej grandaj (po 100 mil m²) estas Kristall, situanta en la transfervoja areo, kaj Tyumen City Mall, situanta en Transriverejo. Inter malpli grandaj aĉetcentroj (averaĝe po 30 mil m²) rimarkindas: en la centra areo — Goodwin, Premier, Voyage, Magellan, CUM, Kalinka kaj Centralnij; en Transriverejo — Tyumen City Mall, Panama kaj Alebaŝevskij; en la transfervoja areo — Kristall, Solneĉnij, Kolumb, Favorit, Matrjoŝka kaj Metro Cash & Carry. Krome en apartaj konstruaĵoj funkcias pluraj grandaj superbazaroj Auchan, la rusiaj Okej kaj Lenta, kiujn kutime apudas pluraj malpli grandaj vendejoj. El bazaroj menciindas la Centra merkato ĉe strato Lenin, Miĥajlovskij en la transfervoja parto, Alebaŝevskij kaj Severnij en Transriverejo. Pluraj specialaj budoj proponas glaciaĵojn, gazetojn, florojn, fruktojn kaj legomojn. Multas bakejoj, proponantaj freŝan panon kaj bakaĵojn.
La plej ĉipa estas la sesetaĝa aĉetcentro Centralnij, situanta apud la Centra merkato. La plej luksaj estas la aĉetcentroj CUM kaj Kalinka. La plej bona bazaro estas konsiderata Miĥajlovskij. Ĉiuj aĉetcentroj havas proprajn parkumejojn, plej ofte subĉielajn. Plej multaj el ili enhavas kinejojn kaj aliajn amuzejojn. Funkcias oficialaj vendejoj de ĉiuj plej popularaj aŭtomobilaj markoj. Ankaŭ haveblas ricevejoj kaj mendoŝrankoj de popularaj interretaj vendejoj kiel Ozon.ru, Wildberries kaj aliaj.
Ŝoseoj
Tra la urbo sekvas jenaj federaciaj ŝoseoj:
Ekaterinburgo — Tjumeno: venas de okcidento, apud la urbo nomiĝas Moskovskij trakt (Moskva landvojo);
Tjumeno — flughaveno Roŝĉino;