cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pisak
Pisak estas interesa Inkaa-loko ne malproksime de Cuzco, kiu distancas ĉirkaŭ 60 km. En la urbeto estas ĉiutage kolora metiista bazaro; sur la montaro estas tri Inkaaj fortikaĵoj kaj belegaj terase aranĝitaj deklivoj.
Spajro
Spajro laŭ NPIV estas turpinto (ĝenerale) de kirko, do de kristana preĝejo, interalie de katedralo aŭ baziliko. Temas pri konusa aŭ piramida strukturo pinte de konstruaĵo foje ankaŭ de nereligia signifo. Etimologie, la vorto devenas de la angla vorto spire surbaze de spear (lanco) kaj pli frue de la anglosaksa lingvo, kaj ne rilatas al la vorto spiro el la latinidaj lingvoj, ĉeesta ankaŭ en la vortoj inspiro aŭ spirito.
Simbole, spajroj havas du funkciojn. La unua estas proklami potencon. La spajroj, kiuj iel militece memorigas pri la pintoj de lancoj, donas la impreson de forto. La dua estas gvidi la rigardon supren al la ĉielo, kaj simbole al la koncepto pri dio. Tiu dua funkcio estas la kaŭzo, kial tiom da spajroj asociiĝas kun religiaj konstruaĵoj. Spajro sur kristana preĝejo aŭ katedralo tamen ofte ne nur estas simbolo de pieco, sed ankoraŭ konsideriĝas simbolo pri la ekonomia prospero de la religia komunumo, kiu posedas la konstruaĵon.
Kiel arkitektura ornamaĵo, spajroj plej ofte troveblas sur kristanaj preĝejoj, kie ili kronas la preĝejan (ofte sonorilan) turon. Se supre de preĝeja spajro troveblas kruco, la preĝejo kutime apartenas al la katolika aŭ alia antaŭ-reformacia kristana eklezio. En la foto pri la religia centro de la Universitato Lancaster sube, unue planiĝis ke ĉiuj tri spajroj supre havu krucon, por rememorigi pri la mortoloko de Jesuo, la monto Golgoto apud Jerusalemo. La kristana centro estas ekumena, kun anglikana/metodista kaj katolika kapeloj, sed fine ankoraŭ aldoniĝis koŝera kuirejo kaj salonoj por kunvenoj de islamanoj, budhanoj, judoj kaj anoj de pliaj religioj; tial fine la tria kruco konvertiĝis al simpla metala pinto, montranta en la ĉielon kaj simboliganta la tiujn anojn de diversaj religioj.
Dum la arkitektura epoko de Gotiko, la kristanaj preĝejoj iĝis ĉiam pli imponaj kaj konsideriĝis "religiaj fortikaĵoj", kaj sekve iĝis kutimo konstrui ilin kun pluraj spajroj.
Spajroj tamen ankaŭ ekzistas kiel memstaraj strukturoj. Kiam ŝtatanoj de Okcidenta Eŭropo konatiĝis kun la kulturo de la Antikva Egiptio kaj entuziasmiĝis pri ĝi komence de la 19-a jarcento, en multaj urboj de Eŭropo estis starigitaj egiptaj obeliskoj. Kiam originaj obeliskoj povis esti importitaj (ekzeple al Londono aŭ Novjorko, oni tiel faris, sed en aliaj lokoj (ekzemple la Vaŝingtona monumento en la usona ĉefurbo) oni simple konstruis novajn, kaj parte aparte altajn, obeliskojn. Dum la modernismaj movadoj de la 20-a jarcento, oficejaj turdomoj ekestis en ĉiuj grandaj metropoloj de la mondo, kaj multaj el ili kroniĝis per spajro.
La Roche-sur-Foron (stacidomo)
La Roche-sur-Foron estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  La Roche-sur-Foron, en departemento Haute-Savoie, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura kaj Léman Express (L2, L3).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Aix-les-Bains-Le Revard - Annemasse (897000).
72543 Simonemarchi
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Simone Marchi, aktiva esploristo en scienco pri la sunsistemo, precipe la modeligo de malgrandaj planedo el observoj kaj teorio, la satelitoj de eksteraj planedoj kaj la meteoroidaj alfrapoj sur Merkuron. Li frandas ankaŭ la sunhorloĝojn kaj engaĝiĝis en la popularigo de astronomio.
András Ágoston
Biografio
András Ágoston finis en 1972 en la Muzikakademio Gheorghe Dima de Kluĵo ĉe István Ruha kaj poste li instruis en la sama akademio. Li faris majstrokursojn en Budapest, Miskolc kaj Fertőd. Inter 1991 kaj 2001 li estis solisto kaj koncertmajstro de Philharmonia Hungarica de Germanujo.
Stiftorompilo
Stiftorompilo estas simpla aparato uzata dum fizikinstruado. Ĝi taŭgas por montri la linian dilaton de metalaj matarialoj depende de la temperaturo kaj la forton, kiu agas dum tiu dilato aŭ maldilato.
Konstruo de la aparato
Ekzistas variaj modeloj de stiftorompilo. La aparato de la flanka bildo konsistas el tenilo (1) farita el kurbigita ŝtala tubo. Je la ekstremaĵoj troviĝas truoj kie oni enigas la rompendan stifton (3) farita el gisfero. La stifto trapasas ankaŭ truon en la tirstango (2), kiu siavice trapasas truon troviĝanta ĉe la vertico de la kurbo de tenilo. En la tirstango troviĝas fendo, kie oni enigas stalan kajlon (4).
Sinsekvo de la eksperimento
Je la komenco, kiam la tirstango esta malvarma, la kajlo enestas malmulte en la fendo. Poste oni varmigas la tirstangon helpe de gasbrulilo. La stango linie dilatas kaj oni povas iomete bati sur la kajlon por enigi ĝin tute en la fendon. Poste oni versas akvon sur la tirstangon kiu tiamaniere estas malvarmigata kaj mallongiĝas. La stifto provas malhelpi la mallongiĝon de la stango kaj fine estas rompata, ĉar gisfero ne estas fleksebla.
Eksteraj ligiloj
Filmo kiu montras la eksperimenton
Transilvaniaj saksoj
La transilvaniaj saksoj estas germanlingva minoritato en Transilvanio (nun en Rumanio). En 1930 tie vivis ĉirkaŭ 300 000 saksoj, sed ekde 1970 kaj precipe post 1990 multaj foriris al Germanio, Aŭstrio, Kanado kaj Usono. Kune kun la landleroj kaj la banataj ŝvaboj konsistigas la germanlingvan malplimulton de Rumanio. Pri ili informas Transilvania muzeo (Gundelsheim).
La lingvo
Krom la norma germana lingvo, uzata en skribo kaj en oficialaĵoj, saksoj interparolas per sia dialekto, kiu estas parto de la mezfranka dialektaro. Kvankam la dialekto forte varias inter la vilaĝoj kaj la regionoj, ĝi restas bone interkomprenebla. En la diservoj la dialekto estas uzata nur en la prediko, plej ofte eĉ ne tie.
Pro la kunloĝado kun hungaroj kaj rumanoj kelkaj hungaraj kaj rumanaj vortoj estis akceptitaj en la saksan dialekton.
La "sep burgoj"
La germana nomo de Transilvanio, Siebenbürgen, laŭvorte signifas "sep burgoj" kaj rilatas al la sep fortikigitaj urboj de la regiono: Ĉar vilaĝoj ne havis la rajton konstrui fortikaĵon aŭ muregon, ili protektis sin fortikigante siajn preĝejojn, kiuj okaze de milito servis kiel rifuĝejoj. Tiel ekestis la multaj fortresopreĝejoj de la regiono.
Pro la Andrea Buleo (Andreanum, Goldener Freibrief) de Andreo la 2-a de 1224 la saksoj posedis gravajn privilegiojn sur sia teritorio.
Religio
Ekde la reformacio fare de la transilvania reformaciisto Johannes Honterus la saksoj estis evangeliaj. Ankaŭ tio distingis ilin de la rumana loĝantaro, kiu estas pliparte ortodoksa. Multaj eĉ malgrandaj vilaĝoj do havas du preĝejojn, evangelian kaj ortodoksan.
La transilvaniaj saksoj havas propran episkopejon, kies eklezio nomiĝas Evangelische Kirche A. B. in Rumänien (Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio). La episkopa sidejo estas Hermannstadt.
En la tempo, kiam Transilvanio apartenis al la habsburga regno, ĝi estis la nura parto de la lando, kie protestantismo estis permesata. Tial inter 1734 kaj 1756 oni devigis plurajn milojn da aŭstraj protestantoj formigri al Transilvanio. Malgraŭ la simila lingvo la tiel nomataj landleroj, precipe en malgrandaj vilaĝoj, tenis sin aparte de la saksoj.
18787 Kathermann
18787 Kathermann estas ne tre rapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
David Thorstad
David THORSTAD (naskiĝis la 6-an de junio 1941) estas usona politika aktivulo kaj historiisto de la movado por la rajtoj de la samseksemuloj ekde la jardeko de 1970. Li estis fondinta membro de la North American Man/Boy Love Association (NAMBLA) kaj prezidanto de la Gay Activists Alliance ("Alianco de Gejaj Aktivuloj") de Nov-Jorko.
18787 Kathermann
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Katherine Laura Hermann, kiu gajnis en 2003 la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Boulder High School en Boulder (Koloradio Usono).
David Thorstad
Dum pli ol ses jaroj li apartenis al la Laborista Socialisma Partio (SWP), kun trockiisma tendenco, kaj estis redaktisto de ĝia bulteno, The Militant. Li forlasis SWP en decembro 1973, argumentante mankon de intereso de la organizaĵo pri la geja liberiga movado kaj ĝian fiaskon rilate al disvolviĝo de "materialista marksisma analizo". En 1976 li memeldonis kompilon de internaj dokumentoj de la partio koncerne la debaton pri la geja liberiga movado, titolitan Gay Liberation and Socialism: Documents from the Discussions on Gay Liberation Inside the Socialist Workers Party (1970-1973). Komence de la 1970aj jaroj li estis prezidanto de la Gay Activists Alliance, ĉefa grupo de la geja liberiga movado en Nov-Jorko.
En junio 1973, Thorstad kaj John Lauritsen publikigis en Bulletin Discussion, interna debata bulteno de SWP, 14-paĝan studon titolitan The Early Homosexual Rights Movement (1864-1935), kiu provas demonstri, ke la geja liberiga movado havis longan kaj gravan historion, aparte en Germanio. Ĝi estis plivastigita la sekvantan jaron en 92-paĝa samtitola libro, publikigita de Times Change Press, eldonejo en Nov-Jorko specialigita pri feministaj kaj progresistaj libroj. La verko tradukiĝis en la hispanan kaj germanan.
En 1978 li estis unu el la fondintaj membroj de NAMBLA, la plej grava organizaĵo de la pedofilia aktivismo, en kiu li funkciis kiel membro de la direktiva komitato ĝis septembro 1996.
En 1985 li publikigis la libron A Witchhunt Foiled: The FBI vs. NAMBLA ("Ĉasado de sorĉistinoj: FBI kontraŭ NAMBLA"), en kiu li dokumentas la faktojn okazintajn rilate al la falsa akuzo kontraŭ unu membro de NAMBLA pri la malapero de la infano Etan Patz , fakto kiu signifis tre negativan reklamadon por la organizaĵo.
En la jaro 2000 Thorstad mem estis unu el la membroj de NAMBLA akuzitaj pri nevola homicido fare de la geedzoj Robert kaj Barbara Curley, post antaŭa procezo kontraŭ NAMBLA iniciatinta de la sama paro, definitive suspendita post, kiam la Usona Unio por Civilaj Liberecoj intervenis por defendi la esprimliberecon de NAMBLA. La proceso kontraŭ Thorstad kaj la aliaj membroj estis arkivita en 2008 pro manko de pruvoj.
Thorsard difinas la membrojn de la moderna samseksema liberiga movado kiel "zombiojn politike korektajn" kaj la "radikalismon de grupoj kiel Queer Nation" kiel "groteskan kaj ofendan". Liaj vidpunktoj aperas resumitaj en siaj artikoloj "Man/Boy Love and the American Gay Movement", en Male Intergenerational Intimacy: Historical, Socio-Psychological and Legal Perspectives (Theo Sandfort, Edward Brongersma kaj Alex van Naerssen), kaj "Homosexuality and the American Left: The Impact of Stonewall", en Gay Men and the Sexual History of the Political Left (Gert Hekma, Harry Oosterhuis kaj James Steakley). .
Signal (aplikaĵo)
Signal estas poŝtelefona aplikaĵo por ĉifrata tujmesaĝado kaj telefonado por Android kaj iOS. Ĝi uzas Interreton por sendado de la mesaĝoj, kiuj povas enhavi bildojn aŭ videojn, kaj por telefonado inter ĝuste du telefonoj, ĉio kovrita per fin-al-fina ĉifrado. Ĝi uzas kutimajn telefonnumerojn kiel identigiloj de la uzantoj kaj ĝi enhavas meĥanismojn por verigi la identecon de la kunkomunikantoj.
Signal estas evoluigata de kompanio Open Whisper Systems. La klienta programo estas eldonita sub licenco GNU GPL, la servila programo estas eldonita sub GNU AGPL.
Esperanto
La interfaco de Signal disponeblas en Esperanto.
Ekstera ligilo
de SIGNAL
Audrey Hepburn
Audrey HEPBURN propranome Audrey Kathleen van Heemstra Hepburn-Ruston, mallongigite Audrey Ruston, (naskiĝinta la, mortinta la ) estis usona aktorino de nederlanda-britia deveno, unu el la plej konataj vizaĝoj de filma ekrano de la dua duono de la 20-a jarcento, portantino de premioj Oskaro, Tony, Emmy kaj Grammy.
Rizoforacoj
La rizoforacoj (Rhizophoraceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (Malpighiales). Ĝi enhavas preskaŭ 20 genrojn kaj ĉirkaŭ 140 speciojn,. Ĝia tipa genro estas rizoforo.
Audrey Hepburn
Kvankam ŝi naskiĝis en Bruselo, pro la milito ŝi travivis sian infanaĝon en multaj landoj de Eŭropo. Ŝia patrino devenis el tre malnova kaj signifa nederlanda familia nobelaro (familio de van Heemstra), la familia nomo Hepburn poste devenas de skotaj nobelaj antaŭuloj de ŝia patro Joseph Ruston.
En la jaro 1953 la juna, preskaŭ nekonata aktorino subite fariĝis mondfama: pro la ĉefrolo en la filmo Roman Holiday, kiu unu jaron poste estis honorata per Oskaro. Per sia knabineca gracio Audrey Hepburn kreis tute novan virinan rolobildon, kiu agrable kontrastis al la tiutempaj idealoj de aŭ patrinecaj aŭ sekse allogaj protagonistinoj. Ŝi brilis en komediaj kaj seriozaj roloj; ekde 1988 ŝi ankaŭ engaĝiĝis por UNICEF. Audrey Hepburn mortis pro intesta kancero en Tolochenaz, Svislando).
Rizoforacoj
Ĉe la pli bone konataj membroj el tiu familio estas mangrovaj arboj de la genro Rhizophora. La plejmultaj specioj hejmas en la afrotropisa kaj la orientalisa ekozono.
Temas pri lignecaj plantoj kun kontraŭe duopaj aŭ kronec-starantaj folioj, kun insekte polenadaj floroj kiuj havas nektaran diskon kaj tipe kvin petalojn. Tiu ĉi familio nuntempe estas situigita en la ordo de Malpighiales, kvankam laŭ la Cronquist-sistemo ili konstituis propran ordon (Rhizophorales).
Tiuj specioj ofte estas duseksaj, pli malofte monoikaj. Mangrovaj specioj ĝenerale estas vivonaskaj kontraue al tersupraĵaj.
Uzado
Iuj specioj produktas lignon por subakvaj konstruaĵoj aŭ por palisaro. Taninoj estas obtenitaj el la arboŝelo.
Teritorio de UEA
Teritorio de UEA estis agadkampo de la ĉefdelegito kaj lia anstataŭanto en la intermilita periodo de UEA.
Jarlibro 1921 difinas la aferon jene (p. 43):
„Por grandega urbo, landparto aŭ tuta lando povas esti elektata Ĉefdelegito kaj anstataŭanto. Lia geografia agadkampo nomiĝas: „Teritorio de UEA“. La limoj de teritorio akordiĝu kun la ŝtataj landdividoj, kiel regionoj, provincoj, k.t.p., se la praktikaj bezonoj ne konsiligas alian apartigon. Teritorio estas fiksata per decido de la Komisiono, ĉu laŭ propra iniciato, ĉu laŭ peto de almenaŭ 15 najbaraj Delegitoj, kune reprezentantaj minimume 75 membrojn. La Komisiono ĉiam rajtas dividi aŭ kunigi teritoriojn.“
Jarlibro 1934 poste listigas (p. 78-79) jenajn teritoriojn de UEA (enkrampe jaro de la starigo):
Aŭstria (1926), Belga (1926), Brazila (1928), Brita (1924), Bulgara (1927), Ĉeĥoslovaka (1923), Dana (1934), Estona (1924), Finnlanda (1928), Franca (1934), Germana (1923), Hungara (1921), Japana (1924), Latva (1925), Litova (1932), Nederlanda (1929), Norvega (1932), Novjorka (1928), Novzelanda (1931), Pola (1927), Portugala (1927), Praha (1932), Rumana (1923), Saar (1921), Sveda (1928), Urugvaja (1929), Usona (1928).
Do ni vidas tie nur unu regionan teritorion (Saar) kaj du urban (Novjorka, Praha), aliaj estas identaj kun koncerna ŝtato.
En la delegita reto mem poste estas skribite ekzemple: Teritorio de UEA: Aŭstrio, Teritorio de UEA: Belgujo ktp., dum ĉe aliaj landoj, kiuj ne estas „teritoriaj“, tiu indiko mankas. La oficejon de la ĉefdelegito oni poste nomas Teritoria Oficejo, lian kason Teritoria Kaso k.s. La koncernaj informiloj poste nomiĝas Teritoria Tribuno kaj Teritoria Bulteno.
Beji Caid Essebsi
Mohamed Beji Caid Essebsi aŭ el-Sebsi aŭ Beĝi Kaid Essebsi, محمد الباجي قائد السبسي (latinliterigo laŭ sistemo DMG al-Bāǧī Qāʾid as-Sabsī, naskiĝis  kaj mortis la 25-a de julio 2019) estis tunizia advokato kaj politikisto. Li estis unua demontratie elektita prezidanto de Tunizio en la unua prezidanta baloto de 2014 kiu sekvis la Tunizian revolucion de 2010-2011. De la ĝis la, li estis ĉefministro de Tunizio.
Teritorio de UEA
En la Enciklopedio de Esperanto de 1934 la teritorioj estas plurfoje menciitaj, sed mankas klarigo, pri kio temas.
Departementa Konsilio de Côtes-d'Armor
La Departementa Konsilio de Côtes-d'Armor estas la teritoria kolektivumo de la francia departemento Côtes-d'Armor. Ĝia sidejo estas en Saint-Brieuc.
La prezidanto
La prezidanto de la Departementa Konsilio de Côtes-d'Armor estas Claudy Lebreton (PS - Jugon-les-Lacs) ekde 1997.
La departementaj konsilianoj
La Departementa Konsilio de Côtes-d'Armor konsistas el 52 departementaj konsilianoj elektitaj en la 52 kantonoj de Côtes-d'Armor.
Buĝeto
La departementa Konsilio de Côtes-d'Armor havis en 2012 buĝeton de 588 milionoj da eŭroj (573,5 milionoj da eŭroj en 2011).
Adaptec
estis usona komputika firmao kaj restas marko por komputilaj memoroj. La firmao estis sendependa firmao de 1981 ĝis 2010, ĉe kiu punkto ĝi estis akirita fare de PMC-Sierra, kiu mem poste estis akirita fare de Microsemi, kiu mem poste estis akirita fare de Microchip Technology. La antaŭa ĉefsidejo estis en (Kalifornio). estas parto de la tiel nomata Silicia Valo.
29552 Chern
29552 Chern estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉina-usona matematikisto kaj instruisto Shiing-shen Chern (ĉine : 陳省身, 1911–2004), kies esploroj pri diferenciala geometrio inkludas la disvolvon de la karakteriza klaso de Chern en la. Tio ludas gravan rolon en ĉiuj kampoj de matematiko kaj matematika fiziko.
4404 Enirac
4404 Enirac estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la franca astronomo Alain Maury elde la Observatorio de la Monto Palomar, sur la altaĵoj de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita "Enirac" ("Carine" inverse) en honoro de la edzino de la malkovrinto.
21643 Kornev
21643 Kornev estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aleksey Borisovich Kornev, kiu gajnis en 2005 la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la Brjanskij Licej n° 1 de Brjansko (Rusio).
Jean le Veneur
Jean le Veneur estis benediktano kaj franca politikulo de la 16-a jarcento.
De 1524 al 1539, li estris la abatejon de Monto Sankta Mikaelo en Bretonujo.
En 1526 Francisko la 1-a nomumis lin ĉefpastro de Francujo.
Kiam la reĝo de Francujo pilgrimis al la abatejo la 8-an de majo 1532, Jean le Veneur rekomendis al li Jacques Cartier kiel marpiloto al malkovrontaj landoj. La financisto de la abatejo apartenis al la bofamilio de Jacques Cartier. Jean le Veneur promesis provizi monaĥojn el sia abatejo, kaj partopreni la elspezojn, se la reĝo fintraktos la ekspedicion.
En 1533, Jean le Veneur estis ordenita kardinalo de la papo Klemento la 7-a. Kun la subteno de la kardinalo Médicis, nevo de la papo, li konsilis al la papo skribi novan buleon pri la partigo de la malkovrintaj landoj, favore al Francujo.
En 1533, la papo Klemento la 7-a precizis, ke la partigo de la mondo koncernas nur la jam malkovrintajn landojn, ne la malkovrontajn landojn. Francisko la 1-a do ne plu timis pro puno de la papo. La mondo estos partigita inter 4 partoj : norde inter angloj kaj francoj kaj sude inter hispanoj kaj portugaloj.
(16322) 4409 T-1
(16322) 4409 T-1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Parla (Madrida regiono)
Parla estas urbo de la suda parto de la Madrida Regiono (Hispanio), je 16,4 km de la ĉefurbo, Madrido. Ĝi situas inter la 50 urboj plej loĝataj de Hispanio kaj estas la oka de la Madrida Regiono. Parla etendiĝas sur 24,43 km² kaj havas 120.182 loĝantojn.
Eplény
Eplény [eplEnj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Veszprém.
Situo
La vilaĝeto situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Győr-Veszprém (urbo). La lasta urbo troviĝas 16, Zirc 8, Várpalota 25, Budapeŝto 110 km. Apud la vilaĝo moderna skiejo funkcias vintre.
Historio
La unua mencio devenis el 1765. Inter 1929 kaj 1979 oni minadis manganojn. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo, migra poŝto, gastejo, restoracio.
Kantarido
Kantarido (greke: kantharís, latine: cantharide = "insekto") ankaŭ konata kiel hispana muŝo estas insektoj de la ordo de la koleopteroj, origine el Eŭropo, kiu havas verde oran koloron kiu ruĝe reflektas.
Unicasa
Unicasa estas ĉeno de superbazaroj de Venezuelo kun bazo en Karakaso. Havas 30 vendejojn en 30 urboj de Venezuelo kio faras ĝin la tria ĉeno de superbazaroj de tiu lando, estas direktita al malsamaj sociaj stratumoj.
Kantarido
La nuna latina nomo estas Lytta vesicatoria, antaŭe ĝi nomiĝis Cantharis vesicatoria.
La insekto estas konata ĉar unu el la elementoj el kiu ĝi konsistas estas populara kiel afrodiziigaĵo.
Unicasa
Superbazaroj Unicasa naskiĝis la 1an de novembro 1982 produkto de la fandado de 10 sendependaj vendejoj; la variado en ĝia logoo estis minimuma, pasis esti ruĝa al vinotinto kaj kun supermeto la vorton Superbazaroj por Unicasa. La kompanio havas pli ol 3.000 oficistojn. Ĝiaj rektaj konkurantoj estas Centra Madeirense kaj Abasto Ducentjara.
Foreign Policy
Foreign Policy (litere: Fremda Politiko) estas usona revuo pri la politiko de Usono, fondita en 1970, kiu koncentriĝas pri tutmondaj informoj, aktualaj eventoj kaj usona interna kaj ĉefe internacia politikoj. Ĝi ĉiutage produktas enhavojn sur sia retejo kaj ĉiujare eldonas ses presitajn eldonojn. La 26- an de decembro 2008, la Fondumo Caringie Internacia por la Paco rangigis FP kiel unu el la plej bonaj pensfabrikoj (think tank) de la mondo.
La revuo Foreign Policy kaj ForeignPolicy.com estas eldonita de la Grupo FP, sekcio de Graham Holdings Company (antaŭe The Washingtona Post Company). La Grupo FP ankaŭ produktas FP-Eventojn, la eventa sekcio de Foreign Polict, lanĉita en 2012.
En 2014 Foreign Policy ricevis sian unuan dezajnan agnoskon por "La Gvatada Ŝtato", aperinta en ĝia ĉiujara eldono de Global Thinkers (Tutmondaj Pensistoj) en decembro 2013. La ilustraĵo de Oliver Munday akompanis la rakonton de la novelisto William T. Vollmann, kiu pridiskutis “la gvatadan ŝtaton”
Ekde 2009 Susan Glasser estas la direktoro kaj ĉefredaktoro. En majo de 2009 okazis grava restrukturado de la retejo de Foreign Policy.
Miklós Udvarhelyi
Biografio
Miklós Udvarhelyi frekventis kolegion en Debrecen, poste li studis teologion. Li interrompis la lernadon kaj en 1810 li debutis kiel aktoro. Post kelkaj jaroj li estis membro de migranta trupo en urbo Pest. Kun Ádám János Láng ili provis krei la unuan kontinuan (ne migrantan) teatron. En la teatra jaro de 1815 ilia trupo prezentis spektaklojn en Kecskemét. Udvarhelyi aliĝis al trupo de Kolozsvár en 1824, post 3 jaroj li estis ties teatrestro. Estis li, kiu establis la unuan hungaran operan trupon. En 1827 lia trupo estis en Germana Teatro (Pest), inter 1828 kaj 1835 li apartenis al trupo de Kassa, poste en Buda, inter 1838-1861 en Nacia Teatro de Pest. Ekde 1839 li estis reĝisoro, komence pri dramoj, poste pri operoj.
Herbert Greenfield
Herbert W. GREENFIELD (n. la 25-an de novembro 1869 - m. la 23-an de aŭgusto 1949) estis kanada politikisto, kiu fariĝis ĉefministro de Alberto inter 1921 kaj 1925. Li naskiĝis en Winchester (Anglio) kaj elmigris al Kanado iom antaŭ sia 30-a jaro. Li unue enloĝiĝis en Ontarion kaj sekve en Alberton, kie li establis farmon. Li rapide partoprenis lokan politikon, aniĝante al la Unuiĝintaj Farmistoj de Alberto (UFA), farmista influgrupo kaj politika partio. Li fariĝis la vicprezidanto de tiu organizaĵo. Kvankam li ne kandidatiĝis okaze de la ĝenerala baloto de Alberto en 1921, Greenfield estis elektita de sia partio, post kiam la UFA gajnis plejmulton de la seĝoj tiujare.
Weisshorn (monto)
Weisshorn (en Esperanto ankaŭ Blanka Korno) estas monto en la Valezaj Alpoj en sudokcidenta Svislando kun alteco de 4505 m s. m. Weisshorn respektive Blanka Korno estas piramido konsistanta el tri krestoj, kiu laŭ beleco kaj impreso estas absolute komparebla kun Materhorno.
Unua grimo
La unua gripo okazis la 19-an de aŭgusto 1861 per John Tyndall, Johann Joseph Brennen de Steinhaus VS kaj Ulrich Wenger tra la orientkresto, kiu estas la hodiaŭa ordinara grimpvojo.
La sudorienta kresto (Schaligrat), estas la plej malfacile grimpebla de la tri krestoj de Weisshorn. Ĝin unuan fojon suprengrimpis la 2-an de septembro 1895 Joseph M. Biner, Ambros Imboden kaj la anglo Edward Broome. La nordkreston utiligis la unuan fojon H. Biehly und H. Burgener kaj la 21-an de septembro 1898.
Ivo Baueršíma
Ivo BAUERŠĺMA (naskiĝis la en Jihlava, Ĉeĥoslovakio) estas ĉeĥdevena svisa astronomo kaj termezuristo.
Li estas patro de la dramisto kaj surscenigisto Igor Bauersima.
Vivo
Li studis ĉe la Fakultato de Geodezio de la Ĉeĥa Teknika Universitato de Prago, ĉefe pria temo estis Geodezia astronomio. La laboro pri lia disertaĵo estis interrompita en 1968 pro la Invado en Ĉeĥoslovakion fare de la trupoj de la Varsovia Traktato. En aŭgusto 1968 li migris en Svision kun sia edzino Nadia kaj ilia filo Igor.
Li laboris de 1968 ĝis 1977 kiel helpanto ĉe la Institoto de Astronomio de la Universitato de Berno kaj ricevis sian Ph.D en 1976.
Kun Paul Wild, li malkovris la asteroidon 9711 Želetava la.
Ĉjio
Ĉjio (ĉine 氣, 'ĉi' vitala energio) estas fundamenta koncepto en ĉina kulturo, precipe spirita sed ankaŭ uzata en konkretaĵoj. Ĝia traduko estas tre malfacile direbla sed ĝi proksimume ekvivalentas al vitala energio, vitala blovo, aŭ simple blovo. Interalie Luktosportoj kiel Aikido, artoj kiel fengŝuo, ĉigongo aŭ tajĝiĉuano kaj kuracartoj kiel akupunkturo elĉerpas sian esencon el ĝi.
En viva organismo ĝi fluas en la korpo per meridianoj.
En japanaj kaj ĉinaj luktosportoj la ĉjia koncepto konsistas el la energio liberigita de la tuta korpo en sporto kaj precipe dum frapoj aŭ prenoj. Precize je la momento kiam iu produktas la Kiai, la krio de la sportluktantoj (rimarku, ke la vorto kiai entenas ki alidire ĉi). Je altgrada nivelo oni povas eĉ uzi la ĉjion de malproksime.
Vilkabamba
Vilkabamba estis lasta fortreso de la Inkaoj kie la lasta reĝo Manko Inka rezistis kontraŭ la hispanoj ĝis la jaro 1544. Ĝia ekzakta lokalizo ne estas hodiaŭ tute certa, sed oni kredas ke temas pri la loko de Espiritu Pampa, en la amazona ĝangalo. La tereno hodiaŭ apartenas al la ŝtato Peruo.
Károly Nagy (pedagogo)
Károly NAGY [nadj] estis rumania hungara pedagogo. Li naskiĝis en Kluĵo la 3-an de majo 1930 kaj mortis la 3-an de marto 2022.
Kariero
Károly Nagy diplomitiĝis en Moskvo pri pedagogio-psikologio (1955) kaj laboris kiel asistanto en la Universitato Bolyai de Kluĵo, poste en Ministerio pri Publikinstruado en Bukareŝto (1957-59), poste denove en universitato de Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo (1995).
Titono
Laŭ la helena mitologio, Titono (el la antikva greka lingvo Τιθωνός, «partnero de la reĝino de la tago» ) estis troja princo, filo de Reĝo Laomedono kaj de akvonimfo nomiĝinta Strimo. Aliaj versioj konsideras lin frato, anstataŭ filo, de Laomedono, kaj la nomo de lia patrino ankaŭ varias en kelkaj rakontoj, laŭ kiuj ŝi nomiĝis Leŭkipo aŭ Placio. Bildigoj de Titono sur vazaj pentraĵoj de la 5-a jarcento a.K. prezentas lin kiel rapsodo portanta liron. Li estis klare priskribita en la Homera himno al Apolono .La troja asteroido 6998 Titono ricevis sian nomon honore al ĉi tiu rolulo.
Titono kaj Eoso
Eoso poste forkaptis Titonon kaj portis lin al lando nomiĝinta «Etiopio». Tiu ĉi nomo generis malkonsenton kaj malkongruon inter la diversaj rakontoj, ĉar laŭ la originaj fontoj Titono iĝis tiam reĝo de lando en Oriento, plimalpli en la regno kiu poste nomiĝis Asirio. Fakte, kelkaj fontoj asertas ke li regis la regionon nome de la asiria reĝo Teŭtamo, senjoro ankaŭ de Priamo. Titono konstruis belegan palacon en la urbo Ekbatano (Medujo) kaj fondis la urbon Suzo, laŭ la tradicio. Sed pro la nomo de la lando kie la paro setleĝis, multaj verkistoj konsideris Titonon praulo de la etiopanoj, eĉ reĝo de tiu ĉi lando en Afriko. Por kongruigi la du verŝajnajn lokiĝojn de la regno de Titono, oni deduktis diversajn teoriojn: translokiĝon de la familio el Afriko al Mezopotamio, setliĝon en Afriko kun posta porinvada ekspedicio ĝis Suzo, ignoradon de la ceterajn fontojn aŭ konsidero ke tiu Etiopio ne temis pri la sudegiptia regno, sed pri alia, samnoma, troviĝanta en Oriento.
La regatoj de Titono ricevis la nomon «kisianoj», honore al la mortema edzino de tiu reĝo, nomiĝinta Kisio. Pro la apero de tiu ĉi figuro, kelkaj fakuloj, kiaj Huet, euhemere konsideris ke la parulino de Titono estis virino devenanta el Oriento, kaj pro tio la grekoj poezie identigis ŝin al Aŭroro. Ilia palaco en la suza akropolo daŭre staris ĝis la persa okupado.
Paro de diino kaj mortemulo nepre havas tragedian finon, do Eoso petegis al Zeŭso senmortecon por sia amato. Zeŭso konsentis, eble por kompensi ŝin pro la perdo de Ganimedo. Sed ŝi forgesis peti ankaŭ eternan junecon, do Titono suferis porĉiaman maljunecon, iom post iom perdis sian forton, ŝrumpiĝis kaj ne plu povis eĉ moviĝi. Do la diino komencis senti naŭzon al li, enfermigis lin en ĉambro kaj forgesis lin por ĉiam. En posta evoluo de la rakonto, Titono aliformiĝis en cikado aŭ en grilo, porĉiama vivanta kaj peteganta sian morton per la kriado «Mori, mori, mori...» (morti, en la latina).
Sed antaŭe Eoso kaj li pasigis bonan tempon en feliĉo, dum kiu ili havis du infanojn: Memnono kaj Etiono. Ĉi tiu lasta iĝis reĝo de la Afrika Etiopio, sed estis mortigita fare de Heraklo kiam li venkis Busirison kaj velis supren sur rivero Nilo. Kaj Memnono iĝis elstara heroo pro sia partoprenado en la Troja milito. Titono sendis lin defendi la urbon de sia frato Priamo, post subaĉeto de tiu lasta per ora vinberujo. Memnono komandis armeon de multnombraj etiopanoj kaj suzanoj, sed morto trafis lin en duelo kontraŭ Aĥilo. Ĉu pro la morto de sia filo, ĉu pro la aliformiĝo de Titono en insekto, Eoso ploradas ĉiumanete, provokante tiel la roson. Laŭ romia tradicio, cikadoj sin nutras per roso, larmoj de sia porĉiame amatulino.
Eoso kaj Titono (ĉi tie nomiĝinta Tinthu aŭ Tinthun) inspiris pentra motivo ofte gravurata sur etruskaj bronzaj manspeguletoj aŭ fondita en basaj reliefoj.
Titono en literaturo
La mito de Titono kaj Eoso inspiris multajn poemojn, inter ili:
Titono, filo de Kefalo
Krom la antaŭe priskribita, Titono estis ankaŭ filo de Kefalo kaj Eoso, kaj patro, laŭ kelkaj versioj, de Faetono. Tamen, la plimulto de la rakontoj konsideras tiun lastan filo de Kefalo.
Kolesterolo
Kolesterolo aŭ ĥolesterolo estas grasosimila substanco, lipido, steroido de la familio de la steroloj. Kolesterolo estas uzata kiel konstrumaterialo en la korpoĉeloj de animaloj. Ĝi estas produktata precipe en la hepato. La formulo estas C27H46O. Ĝia ĥemia nomo estas 10,13-dimetila-17-(6-metilheptan-2-ila)-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17-dodecahidro-1H-ciklopentafenantren-3-olo.
La nomo devenas de la grekaj chole (hepato au galo) kaj stereos (malmola), ĉar oni malkovris ĝin en galŝtonoj jam dum la 18-a jarcento.
La risko de kardiovaskula malsano estas plialtigita per alta plasma kvanto (hiperkolesterolemio). La esploro de ĉi tiu molekulo estis rekompencita per pli da Nobel-premioj ol iu ajn alia molekulo.
Forkapto de la fianĉino
La forkapto de la fianĉino, ankaŭ nomata geedziĝo per forkapto, estas praktiko ripetita laŭlonge de la historio en la tuta mondo. Ĝi konsistas el la forkapto de ino fare de viro kun la intenco geedziĝi. Ĉi tiu praktiko daŭre ekzitas en landoj de Centrazio: Kirgizio, Kazaĥio, Uzbekio; Kaŭkazio: Kartvelio, Azerbajĝano, Dagestano, Ĉeĉenio kaj Inguŝio (Rusio), kaj regionoj de Afriko: Ruando, Etiopio kaj Kenjo. Ankaŭ inter diversaj popoloj kiel la ciganoj en Eŭropo, la miaoj en Azio aŭ la tzeltaloj en Meksiko. En la plejmulto de la landoj la forkapto de la fianĉino estas konsiderata delikto kaj ne valida geedziĝmaniero. La forkapto ankaŭ povas inkluzivi la signifon fuĝi por geedziĝi sen gepatra konsento kaj eĉ paktitan geedziĝon. Specife en Kirgizio kaj Ĉeĉenio, eĉ se la leĝo kontraŭas ĝin la afero estas tolerata.
Kolesterolo
Funkcio
Kolesterolo estas vivonecesa lipido, kio nur okazas en la animala regno. Ĝi estas ĉefa ero de la plasmomembrano, kie ĝi subtenas la stabilecon, kaj kune kun aliaj proteinoj de la ĉelmembrano partoprenas en la im- kaj eksporto de signosubstancoj. La kvanto de kolesterolo en la homa korpo averaĝas 140 gramojn. Ĝi ne estas solvebla en akvo, pro tio pli ol 95 elcentoj de la kolesterolo rezidas enĉele. En la sango ĝi transportiĝas ligite al lipidproteinoj.
Cetere, kolesterolo estas antaŭŝtupo de galaj acidoj kaj steroidhormonoj kiel ekzemple aldosterono, kortisono, testosterono, estradiolo kaj D-vitamino (kalciferolo).
Novaj sciencaj enketoj plue montras ke la korpo uzas kolesterolon por biosintezo de korefikaj glikosidoj. Kion signifon tiaj glikosidoj endogene sintezitaj havas, estas vaste ne konata.
La kolesterolmolekulo estas tre aĝa laŭ la evoluhistorio. Sed la biosintezo de la molekulo funkcias nur ekde kiam la oksigeno troviĝas en la atmosfero. Tial en bakterioj kaj en membranoj de mitokondrioj troviĝas preskaŭ neniom da kolesterolo, sed aliaj struktursimilaj steroloj.
Tipoj
Estas du tipoj da kolesterolo- la maldensa kaj la densa. La maldensa (angle: low density lipoprotein LDL) estas malbona kolesterolo kaj la densa (angle : high density lipoprotein HDL) estas bona. La diferenco inter ili estas la proporcio de graso kaj proteino- LDL (malbona) havas pli grason. Kutime virinoj havas pli bonan proporcion ol viroj. Malbona kolesterolo helpas dum la transportado de kolesterolo tra la sango al la ĉeloj sed bedaŭrinde povas alliĝi al la muroj de la arterioj kaj mallarĝigi kaj eĉ bloki ilin.Bona kolesterolo povas forpreni la troaĵon de malbona kolesterolo el la sango kaj resendi ĝin al la hepato, kie ĝi paneiĝis. Bona kolesterolo estas proksimume triono el la kolesterolo. La mallarĝiĝo de la arterioj pro kolesterolo-tavoloj kaŭzas diversajn problemojn. Ĉar la sango ne povas flui facile tra mallarĝaj tuboj la koro ne ricevas sufiĉe da sango kaj do mankas al ĝi oksigeno. Tio kaŭzas severan doloron nomita angino kaj ankaŭ peco de la kolesterolo-tavolo povas escapi kaj faras embolion, kiu povas ŝtopi arterion kaj kaŭzas aŭ koratakon aŭ apopleksion. Evidente oni devas kontroli la kvanton de malbona kolesterolo en la sango. La kuracisto prenas maigrandan kvanton da sango kaj mezuras la kolesterolan ciferon. Havinda estas kolesterola cifero de malpli ol 5 (miligrammolekuloj en litro), 5-6,4 estas modera, 6,5- 7,8 estas alta kaj pli ol 7,8 estas tre alta. Kiel oni povas malgrandigi la kolesterolan ciferon?
(1). Dieto. Oni bezonas dieton kiu havas malgrandajn kvantojn da graso kaj sukero. Bona ideo estas manĝi ofte legomojn kaj fruktojn. Tamen estas tri tipoj da grasoj:
Saturitaj grasoj (ekz. en butero, fromaĝo, kremo, bestograsoj, oleo el kokosoj). La korpo ŝanĝas ilin en kolesterolon kaj do oni devas eviti ilin.
Poli-malsaturitaj grasoj (ekz. margarino, oleoj de sunfloroj, arakidoj ktp) Ĝi malgrandigas la nivelon de malbona kolesterolo sed povas ankaŭ malgrandigi la bonan.
Mono-malsaturitaj grasoj (ekz. olivoleo, avokadoj) Ili malgrandigas la malbonan sed ne la bonan kolesterolon.
(2). Pezeco. Se oni perdas pezecon per bona dieto aŭ ekzercado la kolesterola cifero malpligrandiĝos.
(3). Alkoholo. Ruĝa vino povas pligrandigi la bonan kolesterolon. Kompreneble tro da alkoholo kaŭzas aliajn problemojn.
(4). Drogo. Novaj drogoj, nomita Statinoj, povas malpligrandigi la malbonan kolesterolon.
(5). Fumado. Tiu aĉa agado pligrandigas malbonan kolesterolon.
Aĥajoj
Aĥajoj estis unu el la malnovgrekaj gentoj. Iam ili estas nomataj mikenoj, ĉar ili estis portantoj de la t.n. mikena kulturo.
Komence, en tempo de la meza helena periodo (1900 – 1600 a. k.) influadis aĥajajn gentojn la minoa civilizo. Sed iom post iom aĥajoj establis sian specifan mikenan kulturon, nomatan laŭ ilia potenca centro Mikeno (1600 - 1200 a.K.). Tiu ĉi malfruhelada periodo distingiĝadis, krom aliaj, per ekzisto de fortikiĝintaj palacoj, kiujn laŭx la greka mitologio konstruis mitaj gigantoj Kiklopoj. Palacojn de la mikena kulturo ni trovos ekzemple en Mikeno (oni ĝin eniras per la t.n. Leona pordego), Tirinto, Tebo, palaco de Nestoro en Piloso kaj en multaj aliaj lokoj.
Aĥajoj estis lertaj teksistoj, potistoj kaj marnavigistoj. Siajn teksaĵojn kaj ceramikaĵojn ili eksportis en landojn de la tuta Mediteraneo. Tekstojn ili skribis per t.n. linia skribo B. Ili adoradis "Regantinon de ĉevaloj" kaj multajn diojn, kiujn ni konas ankaŭ el pli posta greka religio (Olimpaj dioj). Homero signis aĥajan reĝon Agamemnon faliginto de Trojo. Sed pruvatesti tion oni ne povas.
De la 13-a jarcento a.K. komencis penetradi t.n. maraj nacioj kaj verŝajne ankaŭ pro malsekeco kaj internaj bataloj okazis falo de la mikena kulturo kaj por kelkaj jarcentoj la "malhela epoĥo".
Posteuloj de aĥajoj estis pliaj grekaj gentoj: dorioj, eolianoj, ionoj.
Matias Fronius
Matias Fronius (fronius) estis saksa politikisto naskita en Braŝovo la 28-an de februaro 1522 kaj mortinta en Braŝovo en 1588. Li estas pli juna frato de botanikisto Michael Fuss.
Kariero
Matias Fronius de 1543 estis studento de Luther kaj Filipo Melanktono en la universitato de Wittenberg. En studjaro 1545–46 li estis rektoro de la gimnazio de Braŝovo. De 1545 ĝis 1569 li estis notario kaj konsilantaro de urbo, de 1573 urbkapitano. Li kunmetis la kolekton da leĝoj rilatajn al saksoj, kiun ankaŭ Stefano Báthori, la reganto de Transilvanio kaj reĝo de Pollando konfirmis en 1583. Tiu estis la unua skribita leĝo de la saksoj, kiu estis validiĝis ĝis 1853.
Vogue Records
Vogue Records estis en la 1940-aj jaroj mallongviva diskeldonejo en Usono. Ĝi fariĝis konata aparte pro la arta formado de la sondiskoj. La eldonejo estis fondita en 1946 kiel filio de la firmao Sav-Way Industries en Detrojto.
Július Barč-Ivan
Julius Barč-Ivan (naskiĝis la en Krompachy - mortis la  en Martin).
Fonto
Ján Vajs: 100 gravaj personoj (de slovaka E-movado), II-a eldono, por LEK eldonis Espero 2009.
Éliette Abécassis
Éliette Abécassis (naskiĝis en Strasburgo), estas franca verkistino, reĝisoro kaj scenaristino.
Nacia tago, listo kalendara
Jen la listo de la naciaj tagoj laŭ la kalendaro. Atentu: Kelkaj ŝtatoj havas plurajn naciajn festojn. (Vidu ankaŭ la alfabetan liston: Nacia tago).
Novjorkstila pico
La Novjorkstila pico estas speco de pico ellaborita en la picejoj de Novjorko ekde la komenco de la 1900-aj jaroj. Unu el la precipaj karakterizaĵoj estas la larĝeco de la diametro kaj la ekstrema fajneco de la maso kiu ebligas ĝin envolvi sen dispecigo. Ĝenerale oni faras ĝin aldonante tomatosaŭcon kaj fromaĝon mocarelo. Oni preparas ĝin en pecoj manĝeblaj surstrate.
La italaj enmigrintoj popularigis la picon en Usono kaj en multaj kvartaloj de enmigrintoj ĝi estis tre populara manĝaĵo kiu donis italan etoson al la kvartaloj. La unua picejo malfermita en Nordameriko estis en Novjorko, en la jaro 1909 kaj ĝi nomiĝis Lombardi's.
Farkasgyepű
Farkasgyepű [farkaŝdjepU], germane Wirtshäusl estas malgranda vilaĝeto kaj aerkuracloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Ajka. Farkas signifas: lupo.
Situo
Farkasgyepű situas en Bakony laŭ ĉefvojo Pápa-Veszprém. Ajka troviĝas 16, Pápa 20, Devecser 23, Zirc 24, Veszprém 29 km-ojn.
(9324) 1989 CH4
(9324) 1989 CH4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Aracaju
Aracaju (foje Esperantigita kiel Arakaĵuo) estas ĉefurbo de la brazila subŝtato Sergipe. La municipo Aracaju havis 498.619 loĝantojn en 174 km² (ĉ. 2800 loĝ/km²). Ĝi estas apud Atlantiko, kaj en ĝi estas la riveroj Sergipe kaj Poxim. Aracaju, ankaŭ aglomeriĝas al municipoj São Cristóvão, Nossa Senhora do Socorro kaj Barra dos Coqueiros. Tiu ĉi aglomeraĵo konsistas el 766.803 loĝantoj laŭ datumbazo de 2005.
Aracaju estis fondita en 1855 de brazila inĝeniero Sebastião Basílio Pirro. Aracaju ne estis tiam ĉefurbo de Sergipe. La vorto Aracaju signifas "akaĵuarbo de papagoj".
Esperanto en Aracaju
En Aracaju estis unu el unuaj Esperanto-grupoj de Brazilo, la Clube Esperanto, fondita de Alcebiades Paes en 1907. En 1918 estis tie la unua leĝo en Brazilo kiu permesis la instruon de Esperanto kiel laŭvola fako en publikaj lernejoj. En 1920 la 7-a Brazila Kongreso de Esperanto estus en Aracaju, sed la urba movado rezignis tion.
ZEO en Aracaju
En Aracaju troviĝas Largo Esperanto ("Placo Esperanto") en urbocentro, fine de strato Itabaianinha. (Foto videbla ĉe Ipernity)
Soliduso
Soliduso estis monunuo, kiu validis en Bizanca imperio, sed hodiaŭ ili jam ne plu validas, kaj do ili havas ian prezon nur por numismatoj. Kiel ili aspektis, estas videble sur la bildo.
Betton (stacidomo)
Betton estas franca stacidomo sur linio -  - Saint-Servan, situanta en  Betton, en departemento Ille-et-Vilaine, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Charlie Hebdo
Ĝi praktikas fojfoje esploradon per publikigo de raportaĵoj eksterlande aŭ pri temoj kiel la sektoj, la sporto, la ĉasado, ktp. Charlie Hebdo konservis sian maldekstre orientitan reputacion. Tamen, kvankam ĝi volonte skoldas la dekstrajn partiojn, ĝi ne estas tute komplezema kun la maldekstraj partioj, ĉu ili estas en la registaro aŭ ne. Ĝi estas antaŭ ĉio ajn unue respublikana gazeto, kiu praktikas esprimliberecon en sia propra sino: ne maloftas ke kronikistoj pli malpli malakordiĝas, ekzemple okaze de la referendumo pri la Eŭropa Konstitucio.
La ĉefredaktoro estis Philippe Val de 1992 ĝis 2009 kaj Stéphane Charbonnier (alinome Charb) de 2009 ĝis 2015.
La nomparto Hebdo deriviĝas de la franca vorto hebdomadaire = "ĉiusemajna (gazeto)".
Historio
En Novembro 1970, post la morto de Charles de Gaulle hejme en Colombey-les-Deux-Églises, la ĉiusemajna Hara-Kiri Hebdo montris ĉefan titolon «Bal tragique à Colombey: 1 mort» ("Tragika danco en Colombey: 1 morto"). Kiel kontrastigo, la elekto de la titolo aludis al la multe pli granda perdo de vivo la saman monaton: nome incendio en dancejo en kiu mortis 146 personoj. La registaro konsideris tiun elekton kiel ofendo de lèse-majesté (kontraŭgravula) kontraŭ la mortinta prezidento kaj la tiama ministro de enlandaj aferoj Raymond Marcellin ordonis tujan kaj definitivan malpermeson de reklamado kaj de vendado al minoritatuloj.
Charlie Hebdo aperis tuj poste. Charlie en la titolo aludas al la Generalo de Gaulle (diris Georges Wolinski); sed ĝi estis ankaŭ la nomo de alia gazeto el Éditions du Square nome ĉiumonata Charlie Mensuel, nomita laŭ la rolulo Charlie Brown el la verko de Charles M. Schulz nome Peanuts.
Pafado de la 7-a de januaro 2015
La, almenaŭ du nigre vestitaj homoj profitas el la trapaso de poŝtisto por eniri la sidejon de la pariza gazeto Charlie Hebdo kaj ekpafas per aŭtomata armilo , mortigante 12 homojn el kiuj 2 policanoj, kaj serioze vundante almenaŭ 3 homojn laŭ la prokuroro de Parizo.
TiVo
estas usona komputika firmao produktanta samnoman ciferecan videoregistrilon. Ĝia ĉefsidejo estas en San-Joseo (Kalifornio). La ĉefsidejo kaj San-Joseo estas parto de la tiel nomata Silicia Valo. La firmao plurfoje ŝanĝis sian juran kaj komercan formon, kaj en decembro 2019 fuziis kun la konzerno Xperi.
Liliana sturnelo
La Liliana sturnelo (Sturnella lilianae) estas paserina birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Sturneloj, kiu enhavas speciojn kies maskloj havas nigran aŭ brunan dorson kaj tre etendajn ruĝajn (5 specioj) aŭ flavajn subajn partojn en la kazo de la Orienta sturnelo, la Okcidenta sturnelo kaj la Liliana sturnelo.
John Edward Brownlee
John Edward BROWNLEE (n. la 27-an de aŭgusto 1883 - m. la 15-an de julio 1961) estis kanada advokato kaj politikisto. Li estis membro de la politika partio Unuiĝintaj Farmistoj de Alberto kaj fariĝis la ĉefministro de Alberto ekde 1925 ĝis 1934. La komenco de lia mandato estis precipe sukcesa ekonomie.
Li devis eksiĝi en 1934 pro seksa skandalo. (Vidu Seksa skandalo de John Brownlee).
Kantono Humboldt
Kantono Humboldt (Humboldt County) estas la nomo de diversaj administraj unuoj en Usono:
Ĉiuj estas nomataj laŭ la germana sciencisto Alexander von Humboldt.
Krome ekzistas usona filmo de 2008, nomata Humboldt County.
Aplika matematiko
Aplika matematiko estas branĉo de matematiko kiu uzas la matematikajn metodojn por solvi problemojn el aliaj sciencoj, kiel fiziko, kemio, ekonomio, komputiko kaj statistiko.
Ĝi estas la kontraŭparto de pura matematiko.
Tejo
Tejo havas plurajn signifojn. Bv. elekti:
Fontcouverte (Charente-Maritime)
Fontcouverte [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 2,218 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Fontcouverte estas ĉirkaŭurbo de Saintes situanta ĉe la dekstra bordo de la rivero Charente.
Tajvana Markolo
La Tajvana Markolo aŭ Formoza Markolo (en tradicia ĉina 臺灣海峽 aŭ 台灣海峽, en simpligita ĉina 台湾海峡) estas mezume 180 kilometrojn larĝa markolo disigante la insulon Tajvano (Respubliko de Ĉinio) de kontinenta Ĉinio (Popola Respubliko Ĉinio). La markolo estas parto de la Sudĉina Maro kaj ĝi konektiĝas al la Orientĉina Maro norde. La plej malvasta parto larĝas 130 kilometrojn.
La marbordo de kontinenta Ĉinio okcidente de la markolo apartenas grandparte al la provinco Fuĝjano; aparte menciindas la insula urbo Sjamen ĉe la marbordo, kaj la pliaj insuloj Kinmen, Pingtan kaj Matsu. La Penghua insularo kuŝas en la oriento de la markolo. La markolo amplekse uzatas por fiŝkaptado.
18788 Carriemiller
18788 Carriemiller estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Carrie Anna Miller, kiu gajnis en 2003 la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la Palm Bay High School en Melbourne (Florido Usono).
Nevo (rivero)
Nevo (Нева) estas rivero en nord-okcidento de Rusio, nur 74 kilometrojn longa. La rivero elfluas el Ladoga lago kaj enfluas la Baltan maron. Sur la 48 insuloj de ĝia delto staras urbego Sankt-Peterburgo, la dua plej granda urbo kaj eksa ĉefurbo de Rusio, la plej norda el la plej grandaj urboj de la mondo.
Navigado
Nevo estas navigebla, sed ne dum malvarma sezono. Pere de ĝi kargo, veninta al la mara haveno, estas transportata plu laŭ riveroj kaj kanaloj de Rusio. Nevo estas parto de la kargoŝipaj vojoj „Balta maro — Blanka maro“ kaj „Balta maro — Volgo“. Por ebligi trairon de grandaj riveraj kargoŝipoj dum naviga sezono, pontoj de Peterburgo estas disigataj por kelkaj noktaj horoj ĉiutage (laŭ preciza horaro). Disigado de pontoj estas fama turisma amuzaĵo, aparte pitoreska dum „blankaj noktoj“ (fino de junio).