cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frederiko Vilhelmo la 3-a (Prusio)
Kolberg
La civitanoj de Kolberg, la nuna urbo Kołobrzeg en Pollando honore al la prusia reĝo en 1860 antaŭ la urbodomo starigis monumenton kreitan de Friedrich Drake: La urbanoj en 1807 sukcese rezistis al la sieĝo fare de la francia armeo, kaj la prusia reĝo pro tio poste aparte subtenis la urbon. Post kiam en 1945 la urbo iĝis posedaĵo de Pollando, la statuo memoriganta pri la germana urba historio estis forigita.
Merseburg
En la kastela parto de Merseburg en 1935 estis starigita bronza rajdista monumento de la reĝo, kreita en 1918 de la skulptisto Louis Tuaillon.
Buj (urbo)
Buj (Буй) estas urbo en Kostroma provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 34405.
La urbo estis fondita en jaro 1536.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.
La interurba telefona kodo estas 09435, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
La urbo estas ĉe rivero Kostroma (Кострома), ĉe enfluo en ĝin de rivero Veksa (Векса).
En la urbo estas fervoja stacio.
En jaro 1959 la urbo havis 27.2 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 27.4 mil loĝantojn.
2474 Ruby
2474 Ruby estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de "Ruby", la hundo de la malkovintino.
Sueza Terkolo
La Sueza Terkolo aŭ Sueza Istmo estas mallarĝa terkolo kiu troviĝas inter la Mediteranea Maro kaj la Ruĝa Maro, kaj konektigas la afrikan kontinenton kaj Azion. Ĝi troviĝas ene de Egiptio kaj en ĝi troviĝas la Sueza Kanalo, kiu konektigas la Mediteranean Maron kun la Ruĝa Maro. Tiel kiel okazas ĉe multaj aliaj istmoj, temas pri loko de granda valoro por strategio.
Iam ambaŭ kontinentoj formis parton de granda kontinenta teramasego. Dum la Paleogeno kaj la Neogeno, proksimume antaŭ ĉirkaŭ 65 al 2.6 milionoj da jaroj, disvolviĝis la grandaj sistemoj de strukturoj de faŭltoj de la Ruĝa Maro kaj de la Akaba Golfo.
Notoj
30.49167°N, 32.70833°W
Buda-Kaŝaljova distrikto
Administra subdivido kaj loĝlokoj
La distrikto estas subdividita je 21 vilaĝaj sovetoj. Nuntempe en la distrikto situas ĉirkaŭ 270 da loĝlokoj, pli grandaj estas Buda-Kaŝaljova - administra centro de distrikto, kaj Uvaraviĉi. Post Ĉernobila katastrofo parto de tiatempaj loĝlokoj estis elmigritaj pro radioaktiva malpurigado.
Agrokulturo
Bestbredado por viando kaj lakto, cerealkulturado, terpomkulturado.
Komunikado
Ferojo inter Minsk kaj Homel, aŭtovojoj inter Mahiljov kaj Homel, kaj inter Buda-Kaŝaljova kaj Ĉaĉersk.
Cité Universitaire (Tramtransporto en Parizo)
Cité Universitaire estas haltejo de Tramvojo T3a, situanta en la 14-a arondismento de Parizo.
La Croix-de-Méan (stacidomo)
La Croix-de-Méan estas franca stacidomo sur linio -, situanta inter j Saint-Nazaire kaj Trignac, en departemento Loire-Atlantique, regiono Luarlandoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Luarlandoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Tours - St-Nazaire (515000).
Barzio
Barzio estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Lecco [Leko]. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulo Aleksandro de Bergamo.
Najbaras la komunumoj Cassina Valsassina, Cremeno, Introbio, Moggio, Pasturo, Valtorta (BG) kaj Vedeseta (BG).
Flago de Tuvalo
La nuna Flago de Tuvalo estis adoptita kiam la lando iĝis sendependa en 1978, post la apartigo de la Ĝilbert-Insuloj (Kiribato) en 1976.
Kiel multaj iamaj kaj nunaj britaj dependaĵoj, la tuvala flago estas blua flago surbaze de la Union Jack, kiu estas montrita en la flago. Tamen, la kampo estas nur helblua ne vidita sur aliaj bluaj flagoj. La antaŭa flago estis ankaŭ bazita sur la Union Jack sed kun la blazono, kreita de sinjoro Arthur Grimble en 1932, la loĝanta komisaro de la brita kolonio.
La steloj reprezentas la naŭ insulojn kiuj konsistigas Tuvalon; la aranĝo estas geografie ĝusta kiam la flago estas rotaciita naŭdek gradojn dekstre.
Tuvalo estas polinezia insulo-nacio situanta en Pacifiko duonvoje inter Havajo kaj Aŭstralio. Ĝiaj plej proksimaj najbaroj estas Kiribato, Samoo kaj Fiĝioj. Ĝi konsistas el kvar rifinsuloj kaj el kvin veraj atoloj. Ĝia loĝantaro de 11,992 personoj igas ĝin la tria malpli loĝata sendependa lando en la mondo, kun nur Vatikanurbo kaj Nauro havanta pli malmultajn loĝantojn. Ĝi ankaŭ estas la dua plej malgranda membro de Unuiĝintaj Nacioj.
La apero de naŭ steloj en la flago iĝis nekongrua kun la realo ĉar nur ok insuloj estis loĝataj en la lando, do oni proponis novan flagon kun nur ok steloj en 1995, sed ĝi ne estis akceptita kaj en 1997 oni revenis al la iama naŭstela flago kun aparta solvo: oni loĝigis la naŭan insulon. Tamen la nomo de la lando Tuvalo signifas la ok kunajn en la tuvala lingvo.
Bascapè
Bascapè estas komunumo de Italio.
(12314) 1992 EE14
(12314) 1992 EE14 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Charif Majdalani
Charif MAJDALANI estas libana verkisto. Li naskiĝis en Bejruto en 1960, kaj forlasis sian patrolandon en 1980 direkte al Francio, kie li studadis modernan literaturon en la universitato de Aikso Provenca. Li revenis al Libano en 1993, post kiam li finis sian tezon pri franca verkisto Antonin Artaud.
Li unue fariĝis instruisto en la universitato de Balamand, kaj sekve en la universitato Sankta-Jozefo de Bejruto, kie li estis profesoro pri literaturo. Ekde 1995, Majdalani kunlaboris al la opozicia periodaĵo L'Orient-Express, kiel responsulo pri la literatura sekcio. Tiu kunlaborado ĉesiĝis en 1998, kiam malaperis la gazeto.
En 1999, Charif Majdalani ree iĝis instruisto en la universitato Sankta-Jozefo, kie li responsis pri la departemento pri franca literaturo. Danke al tiu posteno, li plurofje invitis kaj gastigis francajn aŭ libanajn romanistojn. Dum internacia konferenco pri franclingvujo en 2002, li publikigis libron titolitan Le petit traité des mélanges. Krom lia agado kiel instruisto, Majdalani redaktas ĉiumonatan kronikon por la gazeto La Montagne.
Trignac
Trignac estas franca situanta en departemento Loire-Atlantique, regiono Luarlandoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Trignacais.
Léon Demarcy
EdE-D
Léon DEMARCY (legu: dimarsi), franco, juristo. Naskiĝis en la 1-a de aprilo 1860 en Breteuil (apud Amiens), mortis en la 25-a de februaro 1928. Propagandis fondante grupojn en Norda Francujo (i.a. en Beauvais li estis la prezidanto de E-grupo) kaj skribante artikolojn. Verkis kun Dumenil L' Esperanto sans maitre, 1917.
Laguna (Brazilo)
Laguna estas brazila komunumo de la ŝtato Sankta Katarino. Ĝiaj koordinatoj estas, ﻿ ĝia meza supermara alteco egalas al 2 metroj. La loĝantaro en 2004 estis de proksimume 49,000 loĝantoj.
La urbo Laguna, fondita en la 17a jarcento estis unu el la unuaj eŭropaj setlejoj ĉe la marbordo de la aktuala stato de Sankta Katarino. Ĝia regado estis pridisputita ĝis la fino de la18a jarcento inter Hispanio kaj Portugalio. En la 1830-aj jaroj Laguna  estis la ĉefurbo de la Julia Respubliko (aŭ Respubliko Santacaterinense). La urbo famiĝis ankaŭ por esti la patrujo de Ana Maria de Jesus Ribeiro pli konata kiel Anita Garibaldi.
Ajakuĉo
Ayacucho aŭ en Esperanto Ajakuĉo, fondita kiel San Juan de la Frontera de Huamanga (Sankta Johano de la Landlimo de Huamanga) kaj konata ankaŭ kiel simple Huamanga, estas urbo de Peruo, ĉefurbo de la provinco Huamanga kaj de la Departemento Ajakuĉo. Ĝi troviĝas situanta sur la orienta deklivaro de la Andoj je alto de 2.746 msm kaj karakteras pro sia agrabla klimato, moderklimata kaj seka, kun sunbrilo la tutan jaron.
Estas unu el arkitektaj kaj artaj kompleksoj plej gravaj el la lando. Oni konas ĝin kiel la «Ciudad de las Iglesias» (urbo de preĝejoj), pro siaj nombraj koloniaj temploj, kaj kiel «Ciudad Señorial» (Senjora Urbo) pro sia arkitekturo, tradiciaro kaj arto.
NGC 2326
NGC 2326 (aliaj indikoj — UGC 3681, MCG 8-13-62, ZWG 234.60, IRAS07043+5045, PGC 20218) estas galaksio en konstelacio Linko.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ajakuĉo
Tiu urbo posedas pli da tridek koloniaj temploj de stiloj renesanco, baroko kaj mestizo, kiuj enhavas verajn artaĵojn kiaj pentraĵoj, skulptaĵoj kaj belaj retabloj ĉizitaj el ligno kaj orpentritaj. Krome videblas majestaj koloniaj domegoj, restoj arkeologiaj kiuj lernigas pri historia pasinteco, kaj aliaj allogaĵoj.
Bougnon
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ruth Baldacchino
Ruth BALDACCHINO estas GLAT-a kaj interseksula aktivulo, eksa kun-sekretario de la "ILGA World", kaj Dojena Programa Oficiro por la unua interseksula homrajta fondaĵo.
Edukiĝo
Baldacchino estas Artomastro en Virinaj Studoj de Universitata kolegio de Dublino kaj Artobakalaŭro en Sociologio de Universitato de Malto. Ri prelegas pri Kviraj Studoj kaj Sociologio en la Universitato de Malto.
Agado
Baldacchino antaŭe estis membro de estaro de Movado por rajtoj de GLAT en Malto, Internacia Asocio de Lesbaninoj kaj Gejoj kaj ILGA-Eŭropo. Ruth estis kunlaboranto de la unua fondumo pri rajtoj de interseksuloj en Malto. Ri estas vizitanta prelegisto en la Universitato de Malto.
Baldacchino havas neduuman genran identecon, kaj priskribas la Genran Identecon, Genran Esprimon kaj Seksajn Ecajn Agojn kiel provizadon de "libereco al individuo por disvolvi, establi kaj esprimi sian genron, prefere ol havado de la Regno aŭ la medicinaj profesiuloj decidantaj tion. Alivorte, ... laŭpermese povi difini kiu identeco taŭgas ... plej bone kaj kiel ... enkorpigi tiun identecon."
Březová (distrikto Zlín)
Municipo Březová en Ĉeĥio troviĝas en distrikto Zlín, regiono Zlín. Ĉi tie vivas.
30267 Raghuvanshi
30267 Raghuvanshi estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Anika Raghuvanshi, finalistino de la Intel STS de 2015, kaj kiu gajnis la duan rangon en la Intel ISEF de 2014 pro sia projekto pri inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la Jesuit High School de Portlando (Oregono).
Březová (distrikto Zlín)
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1407.
Teréz Csillag
Teréz Csillag [ĉillag], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csillag Teréz estis hungara aktoro, altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis Stern. Teréz Stern naskiĝis la  en Dunaadony, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Teréz Csillag devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon en Teatra Edukejejo en 1879, poste ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1898 kaj 1901 ŝi apartenis al Gaja Teatro, poste ŝi revenis al la Nacia Teatro ĝis la pensiuliĝo. Ŝi ricevis la honoran titolon "eterna membro de la teatro" en 1909, tiutempe eĉ Gergely Csiky dediĉis teatraĵojn al ŝi. Inter 1901-1925 ŝi instruis en Teatra Akademio. Ŝi fondis fondaĵon por talentaj geaktoroj.
Hindia kurulo
La hindia kurulo (Cursorius coromandelicus) estas specio de birdo nome kurulode la familio de Glareoledoj kaj ordo de Karadrioformaj.
Disvastiĝo
Temas pri specio kiu troviĝas en Barato, Pakistano kaj la aliaj pli etaj ekshindiaj kaj najbaraj landoj. Kiel aliaj kuruloj ĝi estas surgrunda birdo kiu troviĝas en seka malferma kamparo.
Aspekto
Tiu birdo, kiel aliaj kuruloj, havas longajn flavecajn krurojn -kun nur tri fingroj kaj neniu malantaŭe, do adaptitaj al kurado- kaj longajn flugilojn. Ili havas iome subenkurvitajn kaj pintakrajn bekojn nigrajn, mallongajn kaj maldikajn. La korpa plumaro estas grizbruna, sed multe pli bunta kaj multkolora en antaŭaj partoj ol kurbirdo ekzemple, kaj paliĝanta al blankeca koloro en pli malalta ventro. La plej rimarkinda eco de tiu specio estas la kapa bildo: pli precize estas nigra traokula strio kiu malantaŭeniras ĝis la nuko suben -kiel en la Kurbirdo-, super ĝi estas tre blanka supraokula strio, kiu ĉe la nuko havas ankaŭ nigran limon supre -kiel en la Kurbirdo-; sed super ĉio estas krono tre rimarkinde ruĝeca. De malantaŭe la birdo aperas tute malhelbruna kun tiu rimarkinda buntaj nuko kaj krono. Krome la kolo kaj brusto estas flavecaj aŭ oranĝkoloraj.
Ágnes Márdirosz
MÁRDIROSZ Ágnes [ma:rdiros] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Miercurea Ciuc la 22-an de junio 1977.
Kariero
Ŝi finis en 1999 en la aktorfako de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat kaj ŝi dungiĝis al la Csíki Játékszín de Miercurea Ciuc. Ekde 2002 ŝi estas ankaŭ la kantistino de la Dansensemblo Háromszék.
Greg Morris
Francis Gregory Alan MORRIS konata per anglalingva karesnomo Greg (1933 – 1996) estis usona aktoro. Li estis filo de ĵazomuzikisto Francis Williams kaj patro de la aktoroj Iona kaj Phil Morris.
Li militservis ĉe usona armeo dum la Korea milito kaj diplomiĝis ĉe University of Iowa.
En 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li aktoris en televidaĵoj Dr. Kildare, The Twilight Zone, The Alfred Hitchcock Hour, The Lieutenant, The Fugitive, Peyton Place, I Spy, The Doomsday Flight, Love, American Style, Killer by Night, Mission: Impossible, The Six Million Dollar Man, Wonder Woman, Quincy M.E., ktp. krom en kinfilmoj The Lively Set kaj The Sword of Ali Baba.
Morris dum la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj aperis en televido per T.J. Hooker, The Jesse Owens Story, Murder, She Wrote, inter aliaj. Lia lasta laboro estis en Le peloton d'exécution (1991).
Pordego de Atena Arĥegetis
La Pordego de Atena Arĥegetis situis ĉe la okcidenta flanko de la Romia Agoro, en Ateno kaj estis konsiderata la dua plej elstara restaĵo en la loko post la Turo de la Ventoj.
Raismes
estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france Hainaut respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento Nord [] (okcidentflandre Noorderdepartement), en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Valenciennes (france Arrondissement de Valenciennes respektive okcidentflandre Arroundissement Valencyn), kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas raismois(es).
(15349) 1994 UX1
(15349) 1994 UX1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Inhapim
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Caratinga. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Hunino (Peruo)
Hunino aŭ Ĥunino (en hispana origine Junín [ĥunIn]) estas urbo de la centro de Peruo, ĉefurbo de la Provinco Hunino (Departamento de Hunino), situanta je 4.105 msm en la bordo suda de la lago Hunino.
Flago de Vanuatuo
La nacia flago de Vanuatuo estis adoptita la 13-an de februaro 1980. Kiam la Vanua'aku Partio kondukis la landon al sendependeco kiel Vanuatuo en 1980, la koloroj de la partia flago, ruĝa, verda, nigra kaj flava, estis elektitaj por esti la bazo de la nacia flago. Parlamenta komisiono elektis la finan dizajnon bazita sur konkursado de lokaj artistoj.
La verdo reprezentas la riĉecon de la insuloj, la ruĝo estas simbolo de la sango de virporkoj kaj viroj, kaj la nigro de la vanuatuaj homoj. La ĉefministro de Vanuatuo petis la inkludon de flavaj kaj nigraj strietoj por elstarigi la nigron. La flava Y-formo reprezentas la lumon de la Evangelio ekzamenanta la padronon de la insuloj en la Pacifiko (Vanuatuo estas ĉirkaŭ 90% kristanoj).
La emblemo en la nigro estas aprodento, la simbolo de prospero uzita kiel juvelo en la insuloj, kune kun du folioj de la loka filiko. La folioj laŭsupoze estas signo de paco, kaj iliaj 39 frondoj reprezentas la 39 membrojn de la leĝdona povo de Vanuatuo.
Varianta stelo
Varianta stelo aŭ ŝanĝiĝema stelo estas stelo kies brilo vidata elde Tero (ĝia ŝajna magnitudo), varias.
Tiu vario povas esti kaŭzita de ŝanĝo en la elsendita lumo aŭ de io, kiu parte baras la lumon ; pro tio, la variantaj steloj estas klasifikitaj kiel :
Multe (eble plejpare) el la steloj estas pli-malpli variantaj en lumeco : la lumeco de nia Suno, ekzemple, varias de ĉirkaŭ 0,1% laŭ 11-jara suna ciklo kaj laŭ pli mallonga ciklo de ĉirkaŭ 1000 tagoj.
Malkovro
La unua varianta stelo estis identigita en 1638 de Johannes Holwarda, kiu rimarkis ke Omikron Baleno (poste nomita "Mira") pulsas laŭ ciklo de 11 monatoj ; la stelo antaŭe estis priskribita kiel novao de David Fabricius en 1596. Tiu malkovro, kun la supernovaoj observitaj en 1572 kaj 1604, pruvis ke la steloj ne estis eterne senŝanĝaj kiel Aristotelo kaj aliaj antikvaj filozofoj instruis.
La dua varianta stelo esti priskribita estis la eklipsa varianto Algol, de Geminiano Montanari en 1669 ; John Goodricke donis la taŭgan klarigon de ĝia varieco en 1784. Ĥio Cigna (aŭ  χ Cygni) estis identigita en 1686 de Gottfried Kirch, kaj R Hidra en 1704 de Giovanni Domenico Maraldi. En 1786 dek variantaj steloj estis konataj. John Goodricke mem malkovris Delton Cefean kaj. Ekde 1850, la nombro da konataj variantaj steloj rapide kreskis ĉefe post 1890 kiam ebliĝis identigi variantajn stelojn per astrofotografio.
La eldono de 2008 de la Ĝenerala Katalogo de la Variantaj Steloj listigas pli ol 46 000 variantajn stelojn en nia propra Galaksio, 10 000 en aliaj galaksioj, kaj pli ol 10 000 "suspektitindajn" variantojn.
Malkovro de varieco
La plej komunaj specoj de varieco estas ŝanĝoj en brilo, sed aliaj tipoj de variecoj ankaŭ okazas,precipe ŝanĝoj en la spektro. Kombinante datumojn de luma kurbo kun observitaj spektra ŝanĝoj, astronomoj ofte kapablas klarigi kial aparta stelo estas varianta.
Observoj de variantaj steloj
Amatoraj astronomoj povas fari utilajn scienca studo de varianto steloj, vide komparante la stelon kun aliaj steloj, kies magnitudo estas konataj kaj konstanta, en la sama teleskopa kampo. Per takso de la magnitudo kaj noto de la horo de observo, luma kurbo povas esti desegnita.
De la lumo kurbo la sekvaj datumoj estas derivitaj :
De la spektro la sekvaj datumoj estas derivitaj :
En tre maloftaj kazoj, eblas fari bildojn de la stela disko. Tiuj povas montri pli malhelajn makulojn sur ĝia surfaco.
Interpretado de la observoj
Per kombino de lumaj kurboj kun spektraj datumoj oni ofte ricevas indikon pri la ŝanĝoj kiuj okazas en la varianta stelo. Ekzemple, pruvo de pulsanta stelo troviĝas en ties spektro ĉar ĝia surfaco periode moviĝas rilate al ni, kun la sama frekvenco kiel ĝia ŝanĝo de brilo.
Jozefo la 1-a (Sankta Romia Imperio)
Jozefo la 1-a (1705 – 1711) estis imperiestro de la Sankta Romia Imperio
Varianta stelo
Interpretado de la observoj
Ĉirkaŭ du trionoj de ĉiuj varianto steloj ŝajnas esti pulsantaj. En la 1930-aj jaroj, la brita astronomo Arthur Eddington montris ke la matematika modelo, kiuj priskribas la internon de stelo povas konduki al nestabilecoj kiuj kaŭzas pulsojn en la stelo. La plej ofta speco de nestabileco estas rilatanta al osciladoj en la grado de jonigado en la eksteraj, konvektivaj tavoloj de la stelo.
Oni supozu la stelon en ŝvela fazo. Ĝia ekstera tavolo pligrandiĝas, kaŭzante malvarmiĝo. Pro la malkreskanta temperaturo, la grado de jonizo ankaŭ malgrandiĝas. Tio igas la gaso pli travidebla, kaj tiel plifaciligas la elsendon de energio. Tio faras, ke la stelo komencas kuntiriĝi. Ĉar la gaso estas tiam kunpremita, ĝi plivarmiĝas kaj la grado de jonizado denove pliigas. Tio igas la gaso pli opaka, kaj la radiadoj provizore iĝas kaptitaj en la gaso. Tio plivarmigas la gason, farante, ke ĝi pligrandigas denove. Tiel la ciklo de ekspansio kaj kunpremo (ŝvelado kaj ŝrumpado) estas tenita.
Oni scias, ke la pulsado de la cefeidoj estas kaŭzita de osciladoj en la jonigado de heliumo (de He++ al He+ kaj reen al He++)
Nomenklaturo de la Variantaj steloj
En iu konstelacio, la unuaj variantaj steloj malkovritaj estis indikitaj per literoj de R ĝis Z, ekz : R Andromeda. Ĉi tiu sistemo de nomenklaturo estis disvolvita de la prusa astronomo Friedrich Wilhelm Argelander, kiu donis al la unuan antaŭe sennoma varianta stelo en konstelacio la leteron R, la unua litero ne uzita de Bayer. Leteroj RR ĝis RZ, SS ĝis SZ,.. ĝis ZZ oni uzas por la sekvantaj malkovroj, ekzemple RR Lyrae. Por postaj malkovroj, oni uzis la literojn AA ĝis AZ, BB ĝis BZ,.. ĝis QQ ĝis QZ (kun J preterlasita). Kiam tiuj 334 kombinoj estas elĉerpitaj, la variantaj steloj estas notitaj V335 kaj tiel plu, laŭ la ordo de malkovro.
Klasifiko
La variantaj steloj estas aŭ internecaj variantoj aŭ eksterecaj variantoj.
Tiuj subgrupoj mem estas plue dividitaj en specifaj tipoj de varianto steloj kiuj estas kutime nomita laŭ lia prototipo. Ekzemple, estas tiel nomata « Stelo de tipo "U Ĝemela" », ĉar la unue malkovrita el tiaj steloj estas U Ĝemela (aŭ U Geminorum) en la Ĝemeloj.
Pulsantaj steloj
La pulsantaj steloj regule ŝvelas kaj malŝvelas laŭ radiuso, grando kaj spektro, plej ofte kun difinita periodo, foje duone-regule kun averaĝa periodo kaj amplekso aŭ kun pseŭdoperiodo. La du plej gravaj tipoj estas:
Cefeidoj kaj cefeid-similaj steloj
Tiu grupo entenas plurajn speciojn de pulsantaj steloj kiuj tre regule grandiĝas kaj malgrandiĝas pro resonanco laŭ iliaj masoj, ĝenerale je la fundamenta frekvenco. Ĝenerale, la mekanismo priskribia de Arthur Eddington estas opiniita kialigi la pulsojn de la cefeid-similaj steloj : la opakeco de la tavolo da heliumo dependas de la grado de jonigado : ju pli la gas-tavolo estas jonigita, des pli ĝi estas opaka. Ĉe ĝia minimumo la stelo kuntiriĝas, la tavolo estas pli jonigita kaj opaka kaj sekve sorbas la fuzian energion, tio, kio faras, ke la stelo pligrandiĝas. Kiam la stelo atingas certan grandon, la jonigado, do la opakeco de la gaso subite malkreskas, la energio nun for-radias pli facile ; la stelo malŝvelas kaj la ciklo rekomencas.
La klasikaj cefeidoj, la cefeidoj de tipo 2, la variantoj de tipo RR Lyrae kaj Delta Scuti apartenas al la strio de malstabileco kiun oni opinias esti ŝuldata al la pulsoj de Eddington en heliumo, dum por la Beta Cefeidoj la pulsa mekanismo estas nekonata.
La steloj de la strio de malstabileco estas de spektra tipo de malfrua A ĝis M (konvencie, de "blanka" ĝis "ruĝa"). La Beto Cefeidoj apartenas al la tipo B aŭ kelkfoje malfrua O ("blua" kaj pli malhela "blua"). Ĝenerale en ĉiu subgrupo estas konstanta rilato inter periodo kaj absoluta magnitudo, tiel kiel rilato inter periodo kaj averaĝa denso de la stelo. Tiu rilato periodo-lumeco estis establita por la Deltaj Cefeidoj fare de Henrietta Swan Leavitt.
Klasikaj cefeidoj
La klasika cefeidoj (aŭ variantoj Delta Cephei) estas de la loĝantaro I, kiuj montras pulsojn de tre regula periodo de grandordo de kelkaj tagoj al kelkaj monatoj.
La, Edward Pigott malkovris la variecon de Eto Agla , la unua konata reprezentanto de la klaso de cefeidoj. Tamen, la "eponimo" de la klasikaj cefeidoj estas la stelo Delto Cefea (Delta Cephei), kies variecon malkovris John Goodricke kelkajn monatojn poste.
La cefeidoj estas gravaj ĉar ili estas tipaj : Iliaj lumeco estas rekte kongruas kun ilia periodo de variado, kaj ankaŭ malforte dependas de la metaleco. Ju pli longa estas la pulsa periodo, je pli helaj estas la stelo. Kiam la rilato periodo-lumeco estas determinata, la lumeco de donita cefeido, kies periodo estas konata, povas esti kalkulata. Ĝia distanco estas tiam facile kalkulata sur bazo de ŝajna magnitudo. Observoj de cefeidoj estas tre grava por determini distancojn al galaksioj ene de la Loka Grupo kaj preter. La rilato inter la periodo kaj lumeco por klasikaj cefeidoj estis malkovrita en 1908 de Henrietta Swan Leavitt post ekzameno de miloj da variantaj steloj. Edwin Hubble uzis tiun metodon por pruvi, ke la tiel nomataj "spiralaj nebulozoj" estas fakte malproksimaj galaksioj.
Inter la plej brilaj steloj en la ĉielo, la nuna Norda Stelo (Alpha Ursae Minoris) estas cepheido.
Cefeidoj de tipo 2
La cefeidoj de tipo 2 (historie nomitaj stelojW Virginis ) havas regulan pulsan lumecon kaj rilaton periodon-lumecon tre simila al tiu de la klasika cefeidoj, do ili komence estis konfuzitaj kun la tiu-ĉi kategorio. Tamen ila apartenas al la loĝantaro II, (male al la cefeidoj de tipo 1, anoj de la loĝantaro I) kun pli malgranda metaleco. Ilia havas rilaton periodo-lumeco, sed malsimila de tiuj de la klasikaj cefeidoj : por donita periodo ili estas malpli luma ol la cefeidoj de tipo 1 ; tio, kiu kondukas subtaksi iliajn distancojn.
Tipo II cefeidoj konstitui malsama klaso de stelo kun lumeco rilato ofseto de la de la δ cefeidoj. Tipo II cefeidoj steloj apartenas ankaŭ al Loĝantaro Mondmilito, kompare al Loĝantaro mi de δ cefeidoj, kaj tiel havas pli malaltan metalicidad.
Variantoj de tipo RR Lyrae
Tiuj steloj estas iom simila al cefeidoj, sed ne estas tiel hela. Ili estas pli maljunaj ol la cefeidoj, anoj de la Loĝantaro II. Ĉar ili ofte aperas en la, ili estas foje nomataj stelamasaj cefeidoj. Ili havas ankaŭ bone stabilan rilaton periodo-lumeco, kaj tiel estas ankaŭ utilaj indikiloj de distanco. Tiuj steloj de spektra tipo A varias de ĉirkaŭ 0,2 - 2 magnitudoj (20% al pli ol 500% de ŝanĝo en lumeco) dum periodo de kelkaj horoj ĝis kelkaj tagoj aŭ pli.
Variantoj de tipo Delta Scuti
La variantoj Delta Scuti estas similaj al cefeidoj sed prefere pli mallumaj, kaj kun pli mallongaj periodoj. Ili estis iam konata kiel nanaj cefeidoj. Ili ofte montras multajn supermetitaj periodoj, kiu kombine formas tre malsimplan . La tipa varianto Delta Scuti havas amplitudon de 0,003 - 0,9 magnitudoj (0,3% al ĉirkaŭ 130% de ŝanĝo en lumeco) kaj periodo de 0,01 - 0,2 tagoj. Iliaj spektraj tipoj kutime estas inter A0 kaj F5.
Variantoj de tipo SX Phoenicis
Tiuj steloj de spektraj tipoj Al2 al F5, simila al variantoj Delta Scuti troviĝas ĉefe en, Ili fluktuas en siaj briloj en la ordo de 0,7 magnitudoj (ĉirkaŭ 100% de ŝanĝo en lumeco) kun periodo de 1 al 2 horoj.
Rapide oscilantaj variantoj de tipo Ap
Tiuj steloj de spektra tipo A aŭ foje F0, sub-klaso de variantoj δ Scuti troviĝas sur la ĉefa sekvenco. Ili havas ekstreme rapidan variadoj kun periodoj de kelkaj minutoj kaj amplitudoj de kelkaj milonoj de magnitudo.
Long-periodaj variantoj
Long-periodaj variantoj estas malvarmj, evoluiĝintaj steloj, kiuj varias kun periodoj de la grandordo de semajnoj ĝis pluraj jaroj.
Variantoj de tipo Mira
La variantoj de tipo Mira estas tre malvarmaj ruĝaj gigantoj, kiuj montras tre grandajn pulsojn. Estas opiniata, ke ties La mekanismo estas pulsado de Eddington, kiel por la flavaj cefeidoj (vidu supre), sed kun tavolo da molekula hidrogeno (H2) kiel tavolo de varianto opakeco anstataŭ tavolo da heliumo. Ĉar hidrogeno estas la plej abunda elemento preskaŭ ĉie en la Universo kaj en la steloj, la pulsoj ĝenerale havas grandan amplitudon. Super periodoj de kutime multaj monatoj, iliaj lumeco varias inter 2,5 kaj ĝis 11 magnitudo (6-oble al 30 000-oble de ŝanĝo en lumeco). Mira, ankaŭ konata kiel Omicron Ceti (aŭ Omikronon Balena) ĝi varias en brilo de preskaŭ la 2-a magnitudo ĉe sia maksimumo al la 10-a magnitudo kun periodo de proksimume 332 tagoj.
Duonregulaj variantoj
Ĉi tiuj estas kutime aŭ supergigantoj. Duonregula variantoj povas montri difinitan periodon dum ia tempodauro, sed ankaŭ iri tra periodoj de malregulaj variado. Konata ekzemplo de duonregula varianto estas Betelĝuzo, (aŭ alfo Oriona) kiu varias de la magnitudoj +0,2 al +1,2 (faktoro 2,5 de ŝanĝo en lumeco).
Malrapidaj malregulaj variantoj
Ĉi tiuj estas kutime ruĝaj gigantoj aŭ supergigantoj kun malgranda aŭ nenia periodeco. Ili ofte estas duonregula variantoj malbone studitaj, ofte kun pluroblaj periodoj, aliaj povas estis kaosaj
Variantoj de tipo Beta Cephei
La variantoj Beta Cephei, (ankaŭ nomiutaj variantoj Beta Canis Majoris, ĉefe en Eŭropo suferas pulsado de mallonga periodo de la grandordo de 0,1 - 0,6 tagojn kun amplitudo de 0,01 - 0,3 magnitudoj (1 % al 30% de ŝanĝo en lumeco). Ili estas en maksimumo de brilo dum minimuma grando. Multaj steloj de ĉi tiu tipo havas plurajn periodojn de pulsado.
Notu, ke la variantoj Beta Cephei formas klason tute disa el tiu de la klasikaj cefeidoj.
Malrapidaj pulsantaj de tipo B
Malrapide pulsantaj steloj de tipo estas varma steloj de ĉefa sekvenco, iomete malpli hela ol la steloj Beta Cephei, kun longaj periodoj kaj pli grandaj amplitudo
Variantoj de tipo PV Telescopii
La steloj en tiu klaso estas supergigantoj de tipo Bp kun periodo de 0,1 - 1 tago kaj amplitudo de 0,1 magnitudo averaĝe. Iliaj spektoj havas la neordinareco montri malfortajn de hidrogeno, dum aliflanke la linioj de karbono kaj heliumo estas tre fortaj.
Variantoj de tipo RV Tauri
Ĉi tiuj estas flavaj supergigantoj kiuj montras alterne profundan kaj malprofundan minimumoj. Tiu variado kun duobla pinto havas tipan periodojn de 30-100 tagoj kaj amplitudoj de 3 - 4 magnitudoj. Supermetante al ĉi-tiu variado, povas esti longtempaj variadoj sur periodoj de kelkaj jaroj. Iliaj spektroj estas de tipo C aŭ G je ilia maksimuma brilo kaj tipon K aŭ M je ilia minimuma brilo.
Variantoj de tipo Alfa Cygni
La variantoj de tipo Alfa Cygni estas "ne-radiuse pulsantaj" supergigantoj de spektraj klasoj Bep al AepIa. Iliaj periodoj iras de pluraj tagoj al pluraj semajnoj, kaj iliaj amplitudoj de variado estas tipe de la ordo de 0,1 magnitudoj (10% de ŝanĝo en lumeco). La luma variado, kiu ofte ŝajnas malregula, estas kaŭzitaj de la supermetado de multaj osciladoj kun proksimaj periodoj. Denebo (Alfo Cigna) estas la prototipo de tiu klaso.
Variantoj de tipo Gamma Doradus
Tiuj ne-radiuse pulsantaj steloj de tipo Gamma Doradus (γ Dor) estas variantoj de la ĉefa sekvenco de spektra klasoj F al malfrua A. Ilia periodoj estas ĉirkaŭ unu tago kaj iliaj amplitudo estas tipe de la ordo de 0,1 magnitudo.
Pulsantaj blankaj nanoj
Tiuj ne-radiuse pulsantaj steloj havas mallongajn periodojn de centoj al miloj da sekundoj (alimaniere dirita : de minutoj al horoj) kun malgranda luma vario de 0,001 al 0,2 magnitudoj. Konataj tipoj de pulsantaj (aŭ antaŭ-blanka nano) inkluzivas la DAV, aŭ ZZ Ceti ; steloj, kun atmosfero kie hidrogeno dominas kaj spektra tipo DA ; la DBV, aŭ V777 Her , steloj, kun atmosfro kie heliumo dominas kaj la spektra tipo DB ; kaj GW Vir steloj, kun atmosferoj kie dominas heliumo, karbono, kaj oksigeno. La steloj GW Vir povas esti subdividitaj en steloj DOV kaj PNNV.
Sun-similaj osciladoj
Suno oscilas kun tre malalta amplitudo en granda nombro da modusoj havantaj periodojn ĉirkaŭ 5 minutoj. La scienco, kiu studas tiujn oscilojn estas tiel nomata Heliosismologio (aŭ "Suntremo-scienco"). Osciladoj en Suno estas stokastike ŝuldataj al konvekto en la eksteraj tavoloj. La termino "sun-similaj osciladoj" esta uzas por priskribi osciladojn en aliaj steloj kiuj estas ekscitataj laŭ la sama maniero kaj la studo de tiuj osciloj estas unu el la ĉefaj temoj de esploroj en la fako de la Asterosismologio (aŭ Steltremo-scienco).
Protosteloj
La protosteloj (aŭ steloj de la antaŭ-ĉefa sekvenco) estas junaj objektoj kiuj ankoraŭ ne finis la procezon de kuntiriĝo de gasa nebulozo al vera stelo. Plejparto el la protosteloj montras malregulajn variadojn de brilo.
Steloj de Herbig Ae/Be
Oni opinias, ke la varieco de mashavaj steloj de Herbig Ae/Be (2 al 8 ) estus ŝuldata al amasoj da gaso kaj polvo, orbitantaj en la ĉirkaŭstelaj diskoj.
Variantoj de tipo Oriono
La variantoj de tipo Oriono estas junaj, varmaj steloj de la antaŭ-ĉefa sekvenco, kutime ene de nebulozo. Ili havas malregulajn periodojn kun amplitudoj de kelkaj magnitudoj. Bone konata subklaso de variantoj Oriono estas la variantoj de tipo T Tauri. La varieco de steloj T Tauri estas ŝuldata al makuloj sur la stela surfaco kaj amasoj da gaso kaj polvo en la cirkaŭstela disko.
Variantoj de tipo FU Orionis
Tiaj steloj troviĝas en kaj montras laŭgradajn kreskojn de sia lumeco de la ordo de 6 magnitudoj sekvitaj de longa fazo de konstanta brilo. Ili tiam malfortiĝas de 2 magnitudoj (ses foje malpli luma) dum periodo de pluraj jaroj. V1057 Cygni, ekzemple, malfortiĝas de 2,5 magnitudo, (dekoble malpli luma) dum periodo de 11 jaroj. La variantoj de tipo FU Orionis estas de spektra tipo A al G kaj estas eble evolua fazo en la vivo de steloj T Tauri.
Helaj bluaj variantoj
La klaso de la helaj bluaj variantoj, ankaŭ konata kiel "variantoj de tipo S Doradus", entenas la plej helajn konatajn stelojn. Ekzemploj : la η Carinae kaj P Cygni. Ili havas permanentan grandan perdo de maso, sed je intervaloj de jaroj, interna pulsoj faras, ke la stelo superas sian limon de Eddington kaj perdas ege pli da maso. Vida brilo pliigas kvankam la entuta lumeco estas grandparte neŝanĝita. Gigantaj erupcioj observitaj en kelkaj helaj bluaj variantoj estas tiom brila, ke il aspektas kiel, kaj povas esti diversaj tipoj de eventoj.
Flavaj hipergigantoj
Tiuj mashavaj evoluiĝintaj steloj estas malstabilaj pro lia alta lumeco kaj pozicio sur la strio de nestabileco, kaj ili montras malrapidan sed kelkfoje grandajn fotometriajn kaj spektrodskopajn ŝanĝojn pro la alta mas-perdo kaj okazajn grandajn erupciojn, kombinitajn kun verŝajnaj centjaraj variadoj sur observebla skalo de tempo. La plej konata ekzemplo estas Roto Kasiopea (Rho Cassiopeiae).
Variantoj de tipo R Coronae Borealis
Kvankam klasita kiel eruptivaj variantoj, tiuj steloj ne suferas perioda kreskoj en brilo, sed anstataŭe ili restas plejparte el tempo je maksimuma brilo. Je malregula intervaloj, tamen, ili subite malbrilias de 1 al 9 magnitudoj (2,5 al 4000 fojoj pli malluma), kaj malrapide reakiri sian maksimuman brilon en tempo de monatoj ĝis jaroj. Oni opinias, ke tiuj variadoj estas kaŭzita de formado de polvo en la atmosfero de la stelo R Coronae Borealis (R CrB) estas la prototipo stelo. Aliaj ekzemploj inkludas Z Ursae Minoris (Z Umi) kaj LIA Tauri (LIA Tau). DY Persei variantoj estas subklaso de R CrB variantoj kiuj havas perioda varieco krom iliaj erupcioj.
Wolf-Rayet steloj
Wolf-Rayet steloj estas mashavaj varmaj steloj kiuj suferas periodajn elĵetojn de masoj kaŭzante, ke ili iĝas pli brilaj de 0,1 magnitudo averaĝe. Ili montras elsendajn spektron kun larĝaj de heliumo, azoto, karbono kaj oksigeno.
Variantoj de tipo Gamma Cassiopeiae
La variantoj de tipo Gamma Cassiopeiae (γ Cas) estas steloj de tipo BIII-IVe kiuj fluktuas neregule ĝis 1,5 magnitudo (kvarobliĝas en lumeco) pro la elĵeto de materio en sia ekvatoraj regionoj kaŭzita de rapida rotacio.
Flagraj steloj
, ankaŭ konata kiel steloj de tipo UV Ceti, estas tre malbrilaj ĉef-sekvencaj steloj, kiuj havas regulajn flagrojn. Ili pliigas en brilo ĝis 2 magnitudoj (ses foje pli hela) en nur kelkaj sekundoj, kaj revenas al normala brilo en duonhoro aŭ malpli. Pluraj proksimaj estas flagraj steloj, inkluzive Proksima Centaŭro kaj Wolf 359.
Supernovaoj
Supernovaoj estas la plej dramaj tipoj de kataklismaj variantoj, estante iuj de la plej energiaj eventoj en la universo. Unu supernova povas mallongtempe elsendi tiom da energio kiel tuta galaksio, pli-brilante pli ol 20 magnitudoj (pli ol cent milionoj da fojoj pli hela). La supernova eksplodo estas kaŭzita de blanka nano aŭ stela kerno, kiu atingas certan limon de maso / denso tiel nomata limigo de Chandrasekhar, kaŭzante, ke la objekto kolapsas en frakcio de sekundo. Ĉi-tiu kolapso "resaltas" kaj kaŭzas, ke la stelo eksplodas kaj elsendas ĉi tiam enorman kavanton da energio. La eksteraj tavoloj de tiaj steloj estas forblovitaj kun rapido de pluraj miloj da kilometroj en horo. La forpelita materio povas formi nebulozojn nomitaj . Konata ekzemplo de tia nebulozo estas la Kraba Nebulozo, lasita de supernovao observita en Ĉinio kaj Nord-Ameriko en 1054. La kerno de la stelo aŭ la blanka nano povas ĉu fariĝi neŭtrona stelo (ĝenerale pulsaro ) ĉu tute diseriĝi en la eksplodo.
Supernovaoj povas rezulti de la morto de ekstreme mashava stelo, multfoje pli peza ol la Suno. Je la fino de la vivo de tiu mashava stelo, kerno da ne-fuzibla fero estas formita de la "cindroj" de nuklea fuzio. Tiu fera kerno estas puŝita trans la limigon de Chandrasekhar kaj do kolapsas.
Supernova povas ankaŭ rezulti de transporto de maso sur elde alia akompananta stelo en duopa sistemo La limigo de Chandrasekhar estas transpasita pro la falado da materio. La absoluta lumeco de tiu lasta tipo de supernovao estas rilata al propraĵoj de ĝia lumo kurbo, tiel ke tiuj supernovaoj povas esti uzataj por kalkuli la distancon al aliaj galaksioj. Unu el la plej studitaj supernovaoj estas SN-1987a en la Granda Magelana Nubo.
Novaoj
Novaoj estas ankaŭ la rezulto de katastrofaj eksplodoj, sed male al supernovaoj, la stelo ne estas detruita. Ankaŭ kontraste supernovaoj, novaoj ekbrilas pro subita termonuklea fuzio, kiu, sub certaj kondiĉoj de alta premo (degenera materio) eksplode plirapidiĝas. Ili aperas en striktaj duopaj sitemoj (tie estas duopa stelo, kies komponatoj orbitas proksime unu de la alia). Unu komponanto estas blanka nano kiu akreskas la materion elŝirita el la alia ordinara stela komponanto. Eksplodoj eblas ripetiĝi je periodoj de jardekoj, jarcentoj aŭ jarmiloj. La novaoj estas klasifikataj en rapida, malrapida aŭ tre malrapida , laŭ ties luma kurbo. Pluraj nudokule videblaj novaoj estis registritaj, V1500 Cigna la plej brila en la freŝa historio, atingante la 2-an magnitudon.
Nanaj novaoj
estas duoblaj steloj, kies unu komponanto estas blanka nano sur kiu trasporto de materio estigas regulajn periodajn eksplodojn. Estas tri tipoj de nanaj novaoj :
Variantoj de tipo Z Andromedae
Tiuj simbiozaj duopa sistemoj estas formitaj de unu ruĝa giganto kaj unu varma blua stelo ĉirkaŭvolvita en nubo de gaso kaj polvo. Ili montras eksplodojn similaj al tiuj de novaoj, kun amplitudo de ĉ. 4 magnitudoj.
Turnantaj variantaj steloj
Steloj kun vastaj sunmakuloj povas montri signifajn variadojn de brilo kiam ili turnas, kaj brilaj partoj de la surfaco venas en vido. Brilj makuloj ankaŭ okazaj ĉe la de. Steloj kun elipsoida formoj povas ankaŭ montri ŝanĝoj en brilo kiam ili prezentas varianta areoj de iliaj surfacoj al la observanto.
Stelaj makuloj
La surfaco de la stelo estas ne uniforme brila, sed havas pli malhela kaj brila areoj (kiel Suno havas sunmakulojn). Ankaŭ la stela kromosfero povas varii en brilo. Kiel la stelo rotacias, ni observas brilo variadoj de kelkaj dekonoj de magnitudoj.
Variantoj de tipo FK Comae Berenices
Tiaj steloj rapidege rotacias (~ 100 km / s ĉe la ekvatoro), pro tio ili estas en formo de elipsoido. Ili estas (ŝajne) simplaj gigantaj steloj kun spektra tipo G kaj K kaj montras fortajn kromosferajn liniojn de elsendo. Ekzemploj estas FK Com, HD 199178 kaj Uc Lib. Ebla ekspliko por la rapida rotacio de la steloj FK FK Berenica Harara estas, kiu ili rezultus de la kunfandado de (kontaktaj) duopaj steloj.
Variantoj de tipo BY Draconis
La variantoj BY Draconis estas steloj de spektra klaso K aŭ M kaj varias de malpli ol 0,5 magnitudoj (70% de ŝanĝo en lumeco).
Variantoj de tipo Alfa-2 Canum Venaticorum
La variantoj Alfa-2 Canum Venaticorum (α2 CVn) estas ĉefsekvencaj steloj de spektra klaso B8 al A7 kiuj montras fluktuojn de 0,01 al 0,1 magnitudoj (1% al 10%) pro ŝanĝoj en siaj
Variantoj de tipo SX Arietis
La steloj de ĉi-tiu klaso fluktuas en brilo de ĉ. 0,1 magnitudo kaŭzitaj de ŝanĝoj en siaj magnetaj kampoj pro rapidega rotacio.
Pulsaroj optike variantaj
Malmulte da pulsaroj estis observitaj en videbla lumo. Tiuj ŝanĝas en brilo ĉar ili turnas. Pro la rapida rotacio, varioj de brilo estas rapidegaj, de milisekundoj al kelkaj sekundoj. La unua kaj la plej bona konata ekzemplo estas la Kraba Pulsaro.
Eklipsaj duopaj steloj
Ekstereca variantoj havas variadoj en ilia brilo, vidita de teraj observantoj, pro iu ekstera kialo. Unu de la plej komunaj kialoj estas la ĉeesto de akompananta stelo, tiel ke ambaŭ formas duopan stelon. Kiam vidita de iuj anguloj, unu stelo eklipasa la alian, tio kaŭzas redukto de brilo. Unu el la plej famaj eklipsaj duopaj steloj estas Algol, aŭ Beta Persei (β Per).
Variantoj de tipo Algol
Tiuj duopaj variantoj eklipsas unu la alian kun unu aŭ du minimumoj apartigita per periodoj de preskaŭ konstanta lumeco. La prototipo de tiu klaso estas Algol en la konstelacio Perseo.
Variantoj de tipo Beta Lyrae
Variantoj de tipo Beta Lyrae (β Lyr) estas duopaj steloj tre proksimaj unu de la alia, La klaso estas nomita laŭ stelo Beto Lira, aŭ Ŝeliak. La lumaj kurboj de ĉi tiu klaso de eklipsa variantoj estas konstante ŝanĝanta, pro tio estas preskaŭ neeble determini la ekzaktajn komencojn kaj finojn de la eklipsoj.
Variantoj de tipo W Ursae Majoris
La steloj en ĉi tiu grupo montras periodonj de malpli ol unu tago. La steloj estas tiel proksimaj unu de la alia ke siaj surfacoj estas preskaŭ en kontakto inter si.
Planeda pasado
Steloj kun planedoj povas ankaŭ montri variojn de brilo kiam unu planedoj pasi inter Tero kaj la stelo. Tiuj variadoj estas multe pli malgrandaj ol tiuj vidis per duopa stela kaj malkovreblaj nur per ekstreme precizaj observadoj. Ekzemploj inkluzivas HD 209458, GSC 02652-01324, kaj ĉiuj la planedoj malkovritaj de la Misio Kepler.
Markolo de Brest
La markolo de Brest estas marbrako, kiu ligas la rodon de Brest al Atlantiko.
Longa je 3 000 m kaj larĝa je nur 1 500 m, ĝi situas inter la pinto Petit Minou kaj la pinto Portzic norde, kaj insuleto Capucins kaj la pinto de la hispanoj sude.
Laŭ la tajdoŝanĝoj, la oceano plenigas kaj malplenigas la rodon de Brest per torentoj, kiuj povas rapidi je 4 ĝis 5 knotoj. Tiel la natura haltejo por la velŝipoj estas la golfeto de Camaret-sur-Mer, por atendi plifavoran fluon por trapasi ĝin. Ankaŭ la trenŝipo Abelo Bourbon bazita en Brest posteniĝas en tiu golfeto de Camaret okaze de ŝtormoj por pli rapide helpi la endanĝerajn ŝipojn.
Milita situacio
La markolo de Brest estas la sola mara alirvojo al la rodo de Brest, kiu proponas idealan ŝirmejon por militŝiparo (kiel tiuj de Lorient, Toulon aŭ Cherbourg). Tial en tiu loko por ŝirmi la urbon Brest, ties havenon kaj ties militŝiparon, koncentriĝis multaj militaj konstruaĵoj.
Plie, ĝia natura strukturo faciligis la taskon de la defendantoj, ĉar la markolo enhavas en sia akso spinon konsistigitan per la roko de Mengant, kiu devigas la ŝipojn laŭiri la nordan bordon aŭ la sudan.
Al-Basasiri
Basasiri (m. 1059) estis turka sklavo kiu plialtiĝis ĝis iĝi generalo en Irako, kaj estris ribelon kontraŭ la Selĝukoj.
Basasiri estis favorito de la emiro de Bujidoj nome al-Malik al-Rahim. Kiam la Bujidoj estis elpelitaj el Irako fare de la Selĝukoj en 1055, Basasiri ekribelis kontraŭ ties aŭtoritato. La lukto pluis dum kelkaj jaroj sen klara finvenkanto. Basasiri finfine turniĝis al Fatimidoj por helpo. Ili havigis la necesan helpoj kaj nomumis lin kiel Fatimida vicreĝo de Irako.
Kun la subteno de mezopotamiaj araboj, Basasiri sukcesis ekhavi Bagdadon fine de 1058. La kalifo Al-Kaim estis forpelita el la urbo kaj ekzilita al Hadita kaj la Fatimidoj ekestis menciitaj en la vendredaj predikoj. Kiam la selĝuka reganto Togril iris kontraŭ la urbo, tamen, Basasiri perdis subtenon. Lia ribelo falis, kaj estis devigita fuĝi el Bagdado ĉirkaŭ unu jaron post konkeri ĝin. Lia fuĝo estis tamen malutila, ĉar li estis mortigita en tuja bataleto.
Sânpetru de Câmpie
Sânpetru de Câmpie [sinpetru de kimpie] (hungare: Uzdiszentpéter [uzdisentpe:ter]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Dâmbu, Bârlibaș, Satu Nou, Sângeorgiu de Câmpie kaj Tușinu.
Situo
La komunumo norde limas al la distrikto Bistrița-Năsăud. La vilaĝojn Sânpetru de Câmpie kaj Dâmbu trapasas la nacia vojo DN15E inter Târgu Mureș kaj Satu Nou.
La nomparto "de Câmpie" rilatas al la Ebenaĵo de Transilvanio (rumane Câmpia Transilvaniei).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1263. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs (reĝa departemento)).
Komunumoj pri Sankta Petro en la Hungara reĝlando
La tabelo prezentas nur la komunumojn el Transilvanio, la ceterajn vidu: Detrekőszentpéter.
Parasznya
Parasznya estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc.
Situo
Parasznya situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Sajószentpéter troviĝas 8, Miskolc 16 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el la 12-a jarcento. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Fine de la 18-a jarcento du karbominejoj ekfunkciis. En 1842 incendio okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.
Hutona pufino
La Hutona pufino (Puffinus huttoni) estas specio de marbirdo de la familio de Procelariedoj. Ties komuna kaj scienca nomoj rememoras F. W. Hutton, iama zorganto de la Kanterburia Muzeo en Christchurch.
Ĝi estas endemia reproduktulo de Novzelando, kun reproduktado limigita al nur du restantaj kolonioj en la montaroj de Kaikoura. For de la reproduktaj vintraj monatoj okazas migrado al Suda Aŭstralio. Kelkaj unuopaj pruvoj sugestas, ke antaŭreproduktuloj ĉirkaŭnavigas Aŭstralion dum la jaroj kiuj kondukas al la seksa matureco.
Ties natura habitato estas malfermaj maroj, kaj estas kolonioj el ĉealpaj al alpaj montaroj.
Ĝi estas minacata ĉefe de habitatoperdo kaŭzita de kolonia ĝenado fare de enmetitaj vagantaj mamuloj kaj de predado fare de enmetitaj ermenoj (Mustela erminea) kiuj atakas ĝiajn nestotruojn. Por konservi la specion oni starigis novan kolonion en la Kaikoura Duoninsulo.
Tiuj birdoj foje akcidentas sur ŝoseoj, ŝajne miskompreninte ilin por etendoj de malferma akvo.
Noémi Eszter Márton
MÁRTON Noémi Eszter [ma:rton] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Carei la 29-an de junio 1980.