cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nova latinamerika kanto
Nova latinamerika kanto aŭ hispanlingve Nueva canción (en la hispana "canción" povas signifi kantado, kantaĵo aŭ kantaro) estas muzika ĝenro kaj movado en Iberameriko kaj la ibera duoninsulo, karakterizita per folklorinspiritaj stiloj kaj socie engaĝitaj kantotekstoj. Ĝi furoris dum la 1970aj jaroj kaj 1980aj jaroj kaj oni agnoskas ĝenerale ke ĝi ludis profundan rolon en la demokratiaj sociaj renversiĝoj en Portugalio, Hispanio kaj Latinameriko en tiu periodo.
Historio
Kantoj reflektantaj konflikton havas longan historion en la hispana kaj en Latin-Ameriko ili estis precipe asociitaj kun la "corrido"-kantoj de la Milito de Sendependeco de Meksiko post 1810 kaj la frua 20-jarcentaj jaroj de Revolucio. Nueva canción tiam aperis preskaŭ samtempe dum la 1960aj jaroj en Argentino, Ĉilio, Urugvajo kaj Hispanio. La muzika stilo aperis poste en aliaj areoj de Latin-Ameriko kie ĝi estis konata sub similaj nomoj. Nueva canción renovigis la tradician latinamerikan folkloran muzikon kaj estis baldaŭ asociita kun aliaj revoluciaj movadoj, kiel la latinamerika Nova Maldekstro, Liberiga Teologio, hipimovado kaj homrajtaj movadoj pro siaj politikemaj kantotekstoj. Ĝi akiris poste grandan popularecon en la tuta Latin-Ameriko kaj lasis influojn sur aliaj ĝenroj kiel Iberamerika roko, Cumbia kaj Anda muziko.
La muzikistoj de Nueva canción ofte alfrontis cenzuron, ekzilon, torturon, morton aŭ malaperigojn fare de la ekstremdekstrulaj militistaj diktatorecoj kiu dominis Latinamerikon kaj la iberan duoninsulon en la epoko de la Malvarma Milito, ekz. en Frankisma Hispanio, la Ĉilio de generalo Pinochet, la Portugalio de Salazar kaj la diktaturoj de Argentino.
Pro siaj forte politikaj mesaĝoj, kelkaj el la kantoj estis uzitaj en postaj politikaj kampanjoj, kiel la Oranĝa Revolucio, kiu uzis la kanton Gracias a la vida de Violeta Parra. Nueva canción fariĝis parto de latinamerika kaj ibera muzika tradicio sed nun perdis iom da sia malnova sukceso.
Karakterizaĵoj
Nueva canción estis tre influita de la Anda muziko, nigrula muziko, hispana muziko, kuba muziko kaj alia latinamerika folkloro. Plejpartoj de kantoj prezentas la gitaron kaj ofte la quena, zampoña, ĉarango aŭ cajón. La kantoteksto estas tipe en la hispana, portugala, galega aŭ kataluna, kun kelkaj indiĝenaj aŭ lokaj vortoj miksitaj kaj ofte utiligas la poeziajn formojn de copla kaj décima. La moderna nueva canción evoluis en la historia kunteksto de la "folklora renaskiĝo" kiu okazis en Latin-Ameriko en la 1950aj jaroj. Ĉilia Violeta Parra kaj argentina Atahualpa Yupanqui estis du transiraj figuroj, influaj pro siaj mastradoj de folklora muziko kaj engaĝiĝo en maldekstrulaj politikaj organizoj.
Naciaj manifestadoj de la nova kanto komenciĝis en la fino de la 1950aj jaroj. La plej frua manifestiĝo okazis en Ĉilio kaj Hispanio. La muziko rapide disvastiĝis al Argentino kaj la tuta Latinameriko dum la 1960aj jaroj kaj 1970aj jaroj. Diversaj naciaj movadoj uzis sian propran vortumon, tamen, la termino "nueva canción" estis adoptita ĉe renkonto en 1967 kaj poste estis uzita kiel ĝenerala termino. Kvankam Nueva canción estas ofte konsiderita tutamerika fenomeno, naciaj manifestadoj estis variaj kaj reagis al lokaj politikaj kaj kulturaj kuntekstoj.
Ĉilio (Nueva Canción Chilena (Nova ĉilia Kanto))
Ĉilia nova kanto havas sian fundamenton en penoj de Violeta Parra konservi pli ol 3,000 ĉiliaj kantoj, receptoj, tradicioj kaj proverboj. Unu el la plej gravaj fontoj por nueva canción ĉi tie estas ĉilia cueca, kampara kanto-formo bazita sur gitaro. Parra kaj ŝiaj filoj Isabel kaj Ángel ankaŭ fondis kulturajn centrojn kiel La Carpa de la Reina kaj Peña de los Parra kiuj provizis trejnadon kaj ŝancojn por muzikado, kaj funkciis kiel organiza centro por maldekstrula politika aktivismo. Ĝis la de Usono subtenita puĉo devigis ties fermiĝon en 1973, Peña de los Parra bonvenigis preskaŭ ĉiujn el la gravaj figuroj asociitaj kun la frua Nueva Canción, inkluzivante ĉilianojn Patricio Manns, Víctor Jara, Rolando Alarcón, Payo Grondona, Patricio Castillo, Homero Caro, Tito Fernández kaj Kiko Álvarez, kaj ankaŭ ne-ĉiliajn muzikistojn, kiel César Isella kaj Atahualpa Yupanqui el Argentino kaj Paco Ibañéz el Hispanio.
La prezidenta kampanjo de Salvador Allende en 1970 estis grava turnopunkto en la historio de la ĉilia noka kanto. Multaj artistoj enga en la kampanjo; kantoj kiel "Venceremos" de Víctor Jara estis amplekse uzitaj en por-Allende amaskunvenoj. Post la venko de Allende, la artistoj servis kiel proprarolantoj de la registaro de Allende en kaj ekster Ĉilio. De 1971, grupoj kiel Inti-Illimani kaj Quilapayún ricevis subtenon de la Allende-registaro.
En 1973, dekstrula militista puĉo subtenita de la usona CIA renversis la demokratan registaron de Allende, bombante la prezidentan palacon. La fortoj de generalo Pinochet malliberigis pli ol 5 000 civilulojn en futbala stadiono por pridemandado, torturo kaj ekzekuto, inter kiuj Víctor Jara, kiu estis batita, torturita kaj kies pojnoj estis rompitaj. Post pluraj tagoj li estis ekzekutita. Pro lia populareco kaj famo en la muzika mondo, Jara estas la plej bone konata viktimo de reĝimo kiu mortigis aŭ "malaperigis" almenaŭ 3 065 homojn kaj torturis pli ol 38 000. Aliaj muzikistoj, kiel Patricio Manns, kaj grupoj kiel Inti-Illimani kaj Quilapayún trovis rifuĝon ekster la lando. Sub Augusto Pinochet diskoj de tiu ĝenro estis forigitaj, bruligitaj kaj forbaritaj el la radioondoj kaj diskovendejoj. La militista registaro ekziligis kaj malliberigis artistojn kaj alvenis al punkto ke ĝi eĉ malpermesis multajn tradiciajn andajn instrumentoj por subpremi la movadon de la nueva canción.
Kvankam la ĝenro ne estas tre aktiva nuntempe, la heredaĵo de kantistoj kiel Violeta Parra estas grandega. Ŝia muziko plu estas registrita de nuntempaj artistoj.
La protestoj kiuj komenciĝis en oktobro 2019 montris fortan revigliĝon de Nueva Canción, kaj ekz. enhejmigitaj loĝantoj komencis kanti la muzikon de Violeta Parra kaj Víctor Jara, kaj baldaŭ gravaj artistoj komencis adapti aŭ reskribi politike instigitan muzikon subtenante la protestojn kaj kritikante la registaron.
Argentino (Nuevo Cancionero)
La plej fama propagandanto de Nuevo Cancionero estis Mercedes Sosa. Ŝia sukceso ĉe la Festivalo de Folkloro de Cosquín de 1965 enkondukis Nuevo Cancionero al novaj niveloj de publika malkovro post kiam la argentina folklora grandulo Jorge Cafrune  enkondukis ŝin kiel burĝonanta talento. En 1967, Sosa kompletigis sian unuan internacian travojaĝon en Usono kaj Eŭropo. Aliaj rimarkindaj artistoj de ĉi tiu tempo inkluzivis Tito Francia, Víctor Heredia kaj César Isella, kiuj lasis la folkloran muzikan grupon Los Fronterizos por sekvi solludan karieron.
Artistoj de Nuevo cancionero troviĝis inter la proksimume 30 000 viktimoj de malvolaj malaperigoj sub la argentina militista diktatorado de 1976-1983. Cenzuro, timigado kaj turmentado devigis multajn artistojn ekziliĝi al aliaj landoj, kie ili havis pli da libereco diskonigi kaj kritiki la eventojn disvolviĝantajn en Latin-Ameriko. Sosa, ekzemple, partoprenis en la unua koncerto de Amnestio Internacia en Londono en 1979, kaj ankaŭ koncertis en Israelo, Kanado, Kolombio kaj Brazilo.
Post la falo de la diktatoreco en 1983, argentinaj artistoj revenis kaj partoprenis en amasaj koncertoj kiuj regule plenigis sportajn areojn kaj publikajn parkojn kun dekoj da miloj da homoj. Influoj ricevitaj en ekzilo eksterlande montriĝis en aldono de novaj teknikoj, kio ankaŭ kondukis al kunlaboroj kun rokaj artistoj de la tiel nomata Nacia Roko, ankaŭ forte engaĝita.
La artistoj de Nuevo Cancionero fariĝis simboloj de triumfa nacia identeco. Kiam Mercedes Sosa mortis, milionoj inundis la stratojn kaj ŝia korpo estis enterigita en la Nacia Katedralo, honoro rezervita por nur la plej eminentaj de naciaj ikonoj. Dum la komunumo de muzikistoj aktivaj en al tradicio de la Nuevo Cancionero estas malgranda, diskoj kaj versioj de ties klasikaĵoj restas popularaj en Argentino.
Kubo (Nueva Trova)
En Kubo la fenomeno estis konata kiel nueva trova (nova trobadorado). Ĝi havas aliajn nuancojn pri ĝia funkciado kaj parta subteno de la kastrista registaro. Nueva trova havas siajn radikojn en la tradicia trova, sed malsamas de ĝi ĉar ĝia enhavo estas, en la plej larĝa senco, politika. Ĝi kombinas tradician folkloran muzikon kun 'progresema' kaj ofte politikigita kantoteksto kiu koncentriĝas sur socialismo, maljusto, seksismo, koloniismo, rasismo kaj similaj 'seriozaj' aferoj.
Silvio Rodríguez kaj Pablo Milanés fariĝis la plej famaj subtenantoj de la stilo. Aliaj kantistoj kun politikaj temoj estis César Portillo de la Luz, Carlos Puebla kaj Joseíto Fernández.
Fojaj ekzemploj de ne-politikaj stiloj en la ĝenro ankaŭ povas esti trovataj, ekzemple, ĉe Liuba María Hevia, kies kantotekstoj estas koncentritaj sur pli tradiciaj temoj kiel amo kaj izoleco eĉ se en tre poezia stilo. Poste muzikistoj de nueva trova estis ankaŭ influitaj de roko kaj popmuziko de tiu tempo.
Nikaragvo
La fenomeno de la Nova kanto ankaŭ disvolviĝis en Nikaragvo (Nueva canción nicaragüense), kie muzikistoj kontribuis per sociaj kaj politikaj mesaĝoj al la ideologia mobilizo de la popolamasoj dum la Sandinista revolucio.
Hispanio (Nova Cançó)
La fenomeno de la cantautores (kantaŭtoroj) famiĝis dum la finaj jaroj de la diktatoreco en la 60aj kaj 70aj jaroj. Figuroj kiel Paco Ibáñez, Chicho Sánchez Ferlosio, José Antonio Labordeta, kaj aliaj fariĝis emblemoj de la sopiro al libereco.
La esprimo Nova Kanto ne estis ofte uzata en la hispana lingvo, sed ekvivalenta vortumo Nova Cançó estis uzita por la muzika movado kiu celis normaligi uzon de la kataluna lingvo post la malpermesoj pri publika uzo de la lingvo post la fino de la hispana Civila Milito. Artistoj uzis la katalunan lingvon por aserti katalunan identecon en populara muziko kaj kondamni la maljustojn de la frankista reĝimo. El muzika vidpunkto, ĝi havis radikojn en la franca Nouvelle Chanson.
En 1962 Miquel Porter, Josep Maria Espinàs kaj Remei Margarit fondis la grupon Els Setze Jutges (La Dek ses Juĝistoj, en la kataluna). Novaj kantistoj aliĝis la grupon en la sekvantaj jaroj, ĝis la nombro de dek ses (Setze), kiel Delfí Abella kaj Francesc Pi de la Serra. La unuaj registraĵoj de Nova Cançó aperis en 1962 kaj multaj muzikaj bandoj, voĉaj grupoj, kantaŭtoroj kaj interpretistoj kaptis la tendencon. Gravaj partoprenantoj en la movado inkluzivis: Núria Feliu, Raimon, Guillermina Motta, Francesc Pi de la Serra, Maria del Mar Bonet, Lluís Llach, Joan Manuel Serrat aŭ Ovidi Montllor.
Stacio Nagaike
Stacio Nagaike (japane: 長池駅 [Nagaike-eki], angle: Nagaike Station) estas fervoja stacio en Ĝojo, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Nara.
György Bartal (ministro)
György Bartal [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bartal György estis hungara politikisto, ministro. Lia nobela antaŭnomo estis beleházai. Lia samnoma patro estis György Bartal. György Bartal naskiĝis la  1820 en Hungara reĝlando en Damazérkarcsa (nuntempa vilaĝparto de Kráľovičove Kračany en Slovakio). Li mortis la 1875 en Fadd.
Soleco (romano)
Soleco estas katalunlingva romano de Víctor Català, konsiderita de la kritiko kiel ŝia ĉefverko. La ĉefrolulo, Mila, sekvas sian edzon, Maties, gardisto de preĝejo, al la pinto de la alta monto, kie estas la ermitejo de Sant Ponç. Maties trompis sian edzinon pri la distanco kaj la malfacileco aliri al la ermitejo, same kiel pri la ermiteja metio, kiun ili havos. Mila estas seniluziigita de ŝia geedziĝo al tiu maldiligenta kaj nesekura viro kiu ne donas al ŝi bonordan traktadon, kaj evoluigas unikan sed tre limigitan spiritan rilaton, kun la pastro en la eklezio kaj pasigas la plej grandan parton de sia tempo serĉanta sin en la montaj pejzaĝoj. La priskribo de la alta monto elstaras en la rakontado; ĝi montras la dimension de la soleco de Mila. La temo de la romano estas la tragedia senpovo de la ĉefrolantino starigi profundan amligon al la estaĵoj, kiuj ŝin ĉirkaŭas.
György Bartal (ministro)
Biografio
György Bartal lernis en Vieno. Li eklaboris en la departementa administrado en 1842 kiel subnotario. Post jaroj li iĝis ĉefnotario. En 1848 li estis elektita parlamenta deputito, depost falo de la revolucio li estis kondamnita 2 monatojn. Post la liberiĝo li retiriĝis al sia bieno, ĝis li estis elektita parlamenta deputito kaj subdepartementestro en 1861. Li daŭre estis deputito inter 1865–1878, dume li estis ministro pri agrario, trafiko kaj komerco en 1874.
Soleco (romano)
Publikigo
La romano publikiĝis en la revuo Joventut per kajeroj ekde la 19-a de majo 1904 ĝis la 20-a de aprilo 1905. Ĝi havis eksplodan sukceson, kun sinsekvaj eldonoj ĝis tiu de 1909. En la tiujaraj Floraj Ludoj de Barcelono ĝi ricevis la premion Fastenrath. Ĝi ne estis reeldonita ĝis 1945; en la prologo la aŭtoro klarigas ke la verko estis preparita por eliri al la publiko iom antaŭ la hispana enlanda milito (1936-1939). Tiam Lluís Via insistis aldoni la du ĉapitrojn, kiujn li forigis en la unuaj eldonoj, ĉar li taksis ilin tro longaj. Sed la milito malebligis la projekton kaj tiuj du ĉapitroj perdiĝis en polica traserĉo kaj nur kelkaj paĝoj povis esti savitaj.
Ĉoktaoj
La Ĉoktaoj (alternative Ĉahta, Ĉaktas, Ĉato, Ĉaktaoj, Ĉocktavoj, kaj Ĉactavoj) estas nacio de Usonaj Indianoj origine el Sudorienta Usono (Misisipio, Florido, Alabamo kaj Luiziano). La Ĉakta lingvo apartenas al la grupo de Muskogeana lingvaro. La fama antropologo de la 20a jarcento nome John Swanton sugestis, ke tiu nome devenas el ĉoktaa estro. La historiisto Henry Halbert sugestis, ke ties nomo devenas el ĉoktaa frazo Haĉa hatak (rivera popolo).
Soleco (romano)
Publikigo
La historio de la romano: En 1904 Lluís Via, direktoro de Joventut, petis al ŝi verkon por ĝin kajere publiki en kvar-seria eldono. Kvankam la verkistino proponis kolekton de rakontoj, Via preferis romanon. Ŝi proponis kamparan plian dramon, sed sen limigi la flugon de la fantazio, sen redukti la priskribojn, sen ekscesa skemado. Ŝi projektis la dudek-ĉapitran romanon. Ŝi ekskribis sen malhelpoj, kaj sendadis pecojn de la romano al la redakcio de Joventut laŭ ŝi skribis ĝin. Ĉi tiu sistemo, sufiĉe uzita de la realismaj verkistoj de la 19-a jarcento, kaŭzis al la aŭtoroj ian maltrankvilon, laŭ Balzac rakontis; por Caterina Albert, tio estis malbeno, laŭ ŝi mem klarigis. Longe poste ŝi ankoraŭ parolis pri ĉi tiu romano kiel verko kiun ŝi ĉiam rigardis kun malplaĉo. Temas pri kampara dramo, novelo, mallonga rakontado kun la ritmo intence malrapidigita per la sintrudo de du elementoj: unuflanke, per preciza, insista kaj plena analizo de la sentoj de Mila; aliflanke, la rakontado malrapidiĝas per la rakontetoj de la paŝtisto.
Akcepto
Granda parto de ĝia sukceso devenas el ĝia unikeco. La kritikistoj interkonsentis pri ĝia sublimeco sed ne pri ĝiaj estetikaj karakterizaĵoj. Ili ja scias, ke ĝi ne povas esti komparita kun iu ajn el la grandaj romanoj de ŝiaj samtempuloj: La punyalada (La ponardo) de Joaquim Vayreda, Els sots feréstecs (La krutaj sulkoj) de Raimon Caselles aŭ Pilar Prim de Narcís Oller. La kvalifikoj realisma aŭ psikologia aŭ eĉ kampara, kiuj estis utilaj por la cititaj verkoj, eĉ kun la nedetermineco de la kvalifiko kampara, ne taŭgis por klarigi la allogon magian de Soleco. La solvo estas konsideri la rakontadon ne kiel romanon, sed kiel grandan prozan poemon. Kaj, precize ĉar ĝi estas granda proza poemo, dedukteblas ke la roluloj ne estas personoj, sed simboloj. Pri kio ne estas dubo, kaj kion la kritikistoj devis trovi, estas la klasifika traktado de la aliaj roluloj, krom Mila, traktado pli karakteriza de la novelo ol de la romano, kiu ne serĉas la ambiguecon de la konkreta persono, sed la esencon de la homa skemo.
Eksteraj ligiloj
Okaze de la centjariĝo de la romano, aperis diversaj artikoloj en la kataluna pri ĝi:
Arnold Zweig
Arnold ZWEIG [anolt cvajk] (naskiĝis la 10-an de novembro, 1887, mortis la 26-an de novembro, 1968) estis germana verkisto.
Arnold Zweig naskiĝis en Glogau (nuntempe Głogów en Pollando), kiel filo de juda selisto. Ekde 1907 li studis en diversaj universitatoj germanistikon, filozofion, historion, psikologion kaj arthistorion. En 1913 li ekloĝis en Berlino. Dum la Unua mondmilito li servis kiel soldato kaj post la milito li plene dediĉis sin al la verkado.
En la jaro 1933 li elmigris al Palestino, sed en 1948 li revenis al Germanio kaj ekloĝis en Orienta Berlino, kie li en 1968 mortis.
La verkaro de Arnold Zweig komence respegulis la psikoanalizon de Sigmund Freud, kiun li atente studis. La spertoj de la milito, kiuj faris el li pacifiston, same kiel la judismo forte influis liajn verkojn.
Li ne estis parenca al la germanlingva verkisto Stefan Zweig
60622 Pritchet
60622 Pritchet estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la kanada astronomo David D. Balam elde la Dominia Astrofizika Observatorio en Saanich (Brita Kolumbio, Kanado).
Nomo
Ĝia nomo nomo honoras Christopher J. Pritchet, profesoron pri fiziko kaj astronomio ĉe la Universitato de Viktorio kaj gvidantan aŭtoritaton en la kampo de la observa kosmologio, supernovaoj, formiĝo kaj evoluo de la galaksioj.
Hauts de Bienne
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Jura, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Claude kaj al la kantono .
Nenies tero
Nenies tero, foje internacie uzata la latina esprimo terra nullius, estas tereno aŭ teritorio kiu estas neokupita aŭ sub disputo inter partioj kiuj lasis ĝin neokupita pro timo al malamiko aŭ pro necerteco. La termino estis origine uzata por difini disputatan teritorion aŭ eĉ nefekundan aŭ neutilan teron pro malkonsento inter administraciaj unuoj. En moderna epoko, tiu koncepto estas ofte asocia kun la Unua Mondmilito por priskribi la areon de tero inter du malamikaj tranĉe-sistemoj, kiun neniu el la du flankoj kuraĝas trapasi, kapti aŭ eĉ eniri pro timo esti atakita de la kontraŭaflanko dume. En tiu epoko de la tranĉemilito, fakte estis en tiu nenies tero kie okazis granda parto de amasmortigo. Ĉar la vivo daŭras dum la stabiligo de la du frontolinioj ambaŭlime de la nenies tero, tiu etoso estas fekunda inspiro por historioj de romanoj, filmoj ktp.
Nenies tero (en bosna: Ničija zemlja) estas milit-filmo de 2001 kies agado okzas meze de la Bosnia Milito. La filmo markis la ekon de la Bosnia verkisto kaj reĝisoro Danis Tanović. Ĝi estis kun-produktoraĵo inter kompanioj de Bosnio-Hercegovino, Slovenio, Italio, Francio, Belgio kaj UR. La filmo ricevis la Oskar-premion pro la Plej Bonkvalita Eksterlandlingva Filmo en 2001.
3427 Szentmártoni
Nomo
Ĝia nomo honoras la hungaran Béla Szentmártoni (1931–1988, Szentmártoni Béla laŭ la hungara ordo de la nomoj).
Monda Organizo de la Skolta Movado
La Monda organizaĵo de la Skolta Movado (MOSM) estas neregistara organizaĵo kuniganta la plimulton de la landaj skoltaj organizoj kaj asocioj. Ĝi estis kreita en 1922 kaj ĝi havas nun la jenan strukturon:
Monda Skolta Konferenco kunigas reprezentantojn de ĉiuj anaj landaj organizoj, ĝi kunvenas ĉiun kvaran jaron, kaj elektas la anojn de la Monda Skolta Komitato.
Intelekta propraĵo
Intelekta propraĵo estas nemateria intelekta kreaĵo rigardata jure kiel posedaĵo. Oni konsideras ke la posedanto de intelekta propraĵo, kiu ofte sed ne ĉiam estas ĝia kreinto, rajtas ekskludi ĉiujn aliajn de ĝia uzado. Intelektaj propraĵoj povas esti ekzemple ideoj, eltrovoj, konceptoj, artaj verkoj aŭ informoj. La juraj rimedoj por protekti intelektan propraĵon estas malsamaj en malsamaj landoj, kaj aferoj konsiderataj kiel propraĵoj en iuj landoj ne estas propraĵoj en aliaj. Inter la specoj de intelekta propraĵo estas patento, registrita modelo, registrita dezajno, kaj aŭtororajto.
Specoj
Intelektaj posedrajtoj inkludas patentojn, kopirajtojn, industriajn dezajnrajtojn, registritajn markojn, rajtojn al plantaj varioj, varvestojn, geografiajn devenindikojn, kaj en iuj juraj sistemoj industriajn sekretojn. Krome estas pli specialaj aŭ derivitaj propraspecaj ekskludrajtoj, interalie cirkvitaj dezajnrajtoj, suplementaj protektaj rajtigiloj pri medikamentoj (post eksvalidiĝo de patento), kaj datumbazaj rajtoj (en eŭropunia juro). La termino "industria propraĵo" foje estas uzata por granda subkategorio de intelektaj posedrajtoj inkludanta patentojn, markojn, industriajn dezajnojn, utilecajn modelojn, servomarkojn, varnomojn, kaj geografiajn devenindikojn.
Monda Organizo de la Skolta Movado
La Ĝenerala Sekretario estras oficistaron, kiu deĵoras en la Monda Skolta Oficejo, kiu havas sian ĉefan sidejon en Ĝenevo kaj regionajn sidejojn en ĉiuj regionoj de la MOSM.
La regionoj de MOSM estas Eŭropo, Eŭrazio, Arabio, Azio-Pacifika, Interamerika. Ĉiu regiono esprimas per regiona skolta konferenco sian regionan komitaton.
Intelekta propraĵo
La esprimo mem
Richard Stallman diras, ke la esprimo «intelekta propraĵo» estas maluzinda, ĉar ĝi estas malneŭtrala, farita por konfuzi la aferojn kun posedrajto de materialaj objektoj; kaj ke entute havi unu esprimon por tiel malsamaj laŭdevene kaj laŭcele aferoj kiel kopirajta monopolo, patentoj, varmarkoj ktp estas troa ĝeneraligo, kiu kondukas al konfuzo, ĉar uzante la esprimon, oni ordinare pensas pri pli ĝenerala aŭ malpli ĝenerala afero, tiel ke okazas misargumentado por aŭ kontraŭ io per argumentoj por aŭ kontraŭ io alia.
Eksteraj ligiloj
(en) Questions About Copyright, Electronic Frontier Foundation
Movile
Movile (hungare:Százhalom, germane:Hundertbrücheln) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 247 loĝantojn (germanoj, ciganoj); en 1992 347 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1355. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Iacobeni.
Remshalden
Remshalden - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rems-Murr kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La landa ĉefurbo Stutgarto situas proksimume 20 kilometrojn okcidente.
20450 Marymohammed
20450 Marymohammed estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maryam Khadijah Mohammed, finalistino de la scienca konkurso de mezlernejoj The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) de 2004, pro ŝia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Ŝi estis lernantino ĉe la C.W. Ruckel Middle School de Niceville (Florido, Usono).
Rima San Giuseppe
Rima San Giuseppe (jen itale, Arimmu aŭ Ind Rimmu en la valeza kaj Rima en la piemonta) estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Verĉelo de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Alagna Valsesia, Boccioleto, Carcoforo, Macugnaga (VB), Mollia, Rimasco kaj Riva Valdobbia.
Béla Bodonyi
Béla Bodonyi [bodonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bodonyi Béla estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis Fleischer [flejŝer] ĝis 1904.
Béla Bodonyi naskiĝis la  en Csonoplya (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Ĉonoplja en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Béla Bodonyi lernis en Pécs kaj Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Teatra Akademio en 1906. Li komencis sian aktoran karieron en teatra trupo de József Nádassy en Sopron (1907-1911), poste li apartenis al alia trupo en Pécs, pli poste al Albert Kövessy, fine al Géza Sebestyén (aktoro). Inter 1920–1925 li estis teatrestro de unuigitaj teatrejoj Sopron–Győr-Szombathely, poste li forlasis la profesion. Tamen inter 1952-1962 kaj 1968-1971 li estis aktoro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li edziĝis en 1911.
Kantono Grignan
La kantono de Grignan (france canton de Grignan) estas franca kantono lokita en la departemento Drôme kaj en la regiono Rodano-Alpoj. Ĝi estas unu el la ĝis marto 2015 11, ekde tiam nur 6 kantonoj de la arondismento Nyons. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Grignan.
Komunumoj
Ĝis 2015 apartenis al la kantono la jenaj 14 francaj komunumoj (tiam ĝi vastiĝis):
César Portillo de la Luz
César Portillo de la Luz (naskiĝinta la 31-an de oktobro 1922 en Havano; mortinta la 4-an de majo 2013 samurbe) estis kuba gitaristo kaj komponisto.
Vivo
En la aĝo de 19 jaroj li prifundiĝis en la akompanado de kantoj per sia gitaro. Dum la dua duono de la 1940-aj jaroj Portillo de la Luz iniciatis kune kun José Antonio Méndez, Rosendo Ruiz, Ñico Rojas, Ángel Díaz, Frank Domínguez, Aída Diestro, Elena Burke kaj aliaj novan ĝenron kun novaj esprimpovaj elementoj kaj en ligo kun la trobadoreca kanto kuba, nombrante ĝin kubangle „Filin“ (patoso). Fariĝis aparta maniero interpreti boleron per forta harmonia influo de la ĵazo.
Dum tiuj ĉi jaroj inter 1940 kaj 1950 li peraboris kaj akiris renomon en noktokluboj kaj en la kabaredoj de la kuba ĉefurbo kiel Sans-Souci kaj Pico Blanco de la Hotelo St. John, artista perlaboro kiu plutenis sin ĝis en la nuntempo.
Kelkaj el liaj konataj verkoj estas Contigo en la distancia kaj Tú mi delirio, Sabrosón, Noche cubana, Realidad y Fantasía kaj Canción de un festival.
Diversajn el liaj temoj interpretis inter aliaj Nat King Cole, Plácido Domingo, Christina Aguilera, Caetano Veloso kaj Maria Bethânia.
Kantono Limestone (Teksaso)
La kantono Limestone situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. La kantona ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Groesbeck.
Lingvoj de Kanado
Multaj lingvoj estas uzataj en Kanado. Laŭ la censo de 2016, la angla kaj la franca estas la gepatraj lingvoj de 56,0% kaj 21,4% de kanadanoj. Entute 86.2% de kanadanoj havas efikan scipovon de la angla kaj 29,8% havas efikan scipovon de la franca. Laŭ la Leĝo pri Oficialaj Lingvoj de 1969, kaj la angla kaj la franca havas oficialan federan statuson en Kanado, por ĉiuj registaraj servoj, inkluzive la kortumojn kaj ĉiujn federajn leĝojn estas enleĝigitaj dulingve. Nov-Brunsviko estas la sola kanada provinco kiu havas kaj la anglan kaj la francan kiel ĝiajn oficialajn lingvojn. La oficiala lingvo de Kebekio estas la franca, kvankam, en tiu provinco, la konstitucio postulas ke ĉiuj leĝoj estu enleĝigitaj en kaj la franca kaj la angla, kaj kortumaj procedoj povas okazi en iu el tiuj lingvoj. Similaj konstituciaj protektoj estas en Manitobo, kie la angla estas la oficiala lingvo.
Jean Carlo Witte
Li futbalis en la Japana Ligo ĉe FC Tokyo kaj Shonan Bellmare. Aliaj teamoj liaj estis Santos kaj Bahia de Brazilo.
Lingvoj de Kanado
La Oficiala Lingva Komisionestro de Kanado (la federa registara oficialulo ŝarĝita kun la kontrolado de la du lingvoj) asertis, "same kiel raso estas grava al la usona sperto kaj klaso estas grava al la brita sperto, mi kredas, ke lingvo estas grava al la kanada sperto." Por pli precize kontroli la du oficialajn lingvojn, la censo de Kanado kolektas lingvanajn priskribaĵojn ne listigitajn en la censoj de la plejparto de aliaj landoj, inkluzive hejman lingvon, gepatran lingvon, unuan oficialan lingvon, kaj lingvon de laboro.
La lingva diverseco de Kanado etendiĝas preter la du oficialaj lingvoj. "En Kanado, 4,7 milionoj da homoj (14,2% de la loĝantaro) raportis, ke ili parolas lingvon krom la angla aŭ la franca plej ofte ĉe la hejmo, kaj 1,9 milionoj da homoj (5,8%) raportis, ke ili parolas tiun lingvon ofte kiel duan lingvon (krom sia ĉefa hejma lingvo, la angla aŭ la franca). Entute, 20,0% de la loĝantaro de Kanado raportis, ke ili parolas lingvon krom la anglan aŭ la francan ĉe sia hejmo. Por proksimume 6,4 milionoj da homoj, la alia lingvo estis enmigrinta lingvo, parolata plej ofte aŭ ĉe la hejmo, sole aŭ kune kun la angla aŭ la franca, sed por pli ol 213000 homoj, la alia lingvo estis indiĝena lingvo. Fine, la nombro da homoj kiuj raportas gestlingvon kiel la lingvon parolatan ĉe la hejmo estis preskaŭ homoj ( plej ofte kaj  ofte).
Kanado estas enhavas multajn indiĝenajn lingvojn. Entute, ĉi tiuj estas parolata de malpli ol unu procento de la loĝantaro. Proksimume 0,6% de kanadanoj (aŭ homoj) raportas indiĝenan lingvon kiel sian gepatran lingvon.
Geografio
Jen la loĝantaro de ĉiu provinco kaj teritorio laŭ gepatra lingvo, kiel raportita en la censo de Kanado de 2016.
Indiĝenaj lingvoj
Kanado havas 12 indiĝenajn lingvajn grupojn, kun pli ol 65 distingeblaj lingvoj kaj dialektoj, inkluzive multaj gestlingvoj. Preskaŭ ĉiuj indiĝenaj lingvoj en Kanado estas taksitaj endanĝerigitaj, escepte de Inuktituto, Inuinaktuno, kaj la kriaj variaĵoj Naskapi, Atikamekw, Orienta Kria, kaj Ebenaĵa Kria.
Du el la teritorioj de Kanado donas oficialan statuson al indiĝenaj lingvoj. En Nunavuto, Inuktituto kaj Inuinnaqtun, kune nomata la inuita lingvo, estas oficialaj lingvoj apud la naciaj lingvoj de la angla kaj la franca, kaj Inuktituto estas ofta ila lingvo en la teritoria registaro. En la Nordokcidentaj Teritorioj, la Leĝo pri Oficialaj Lingvoj deklaras, ke estas dek unu malsamaj lingvoj: ĉipevajana, kria, angla, franca, gviĉina, inuinaktuna, inuktituta, inuvialuktuna, norda slaveja, suda slaveja, kaj Tłįchǫ (dogriba). Krom la angla kaj la franca, ĉi tiuj lingvoj ne estas ilaj en registaro; oficiala statuso rajtigas civitanojn ricevi servojn en ili je peto kaj trakti la registaron per ili. Laŭ la censo de 2016, malpli ol unu procento de kanadanoj  raportis indiĝenan lingvon kiel sia gepatra lingvo, kaj malpli ol unu procento de kanadanoj  raportis indiĝenan lingvon kiel la lingvon parolatan plej ofte ĉe la hejmo. La plejparto da kanadaj indiĝenaj lingvoj estas endanĝerigitaj kaj la nombro de iliaj nunaj parolantaj estas ofte malalta, sed la nombro da parolantoj kreskas eĉ pli ol la nombro kun indiĝena gepatra lingvo, indikante ke multaj homoj daŭras lerni la lingvojn eĉ se ili ne lernis ĝin denaske.
Glottolog 4.3 (2020) kalkulis 11 sendependan indiĝenajn lingvofamiliojn kaj/aŭ izolaĵojn en Kanado.
La nombro de parolantoj de indiĝenaj lingvoj en Kanado:
NGC 4408
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nyitra (historia departemento)
Nyitra [njitra] estis historia reĝa departemento en nord-okcidenta parto de la Hungara reĝlando, slovake: Nitrianská župa, germane Komitat Neutra.
Demografio
Laŭ la censo de 1880
Laŭ la censo de 1910
Administracio
De komence estis tie 4 procesaj distriktoj. En 1910 estis 12 distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:
La departemento havis la plej strangan formon inter la departementoj. Nord-okcidente troviĝis la Karpatoj, kiu estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. Okcidente estis limorivero Morava, meze estis Váh. La sudan parton formis ebenaĵo.
Toa Payoh
Toa Payoh estas distrikto en la Centra Regiono de Singapuro. La kvartalo estas preskaŭ tute kovrita de loĝejoj financitaj de la Housing and Development Board (HDB) kaj nomitaj "Toa Payoh New Town".
La planareo de Toa Payoh, urbplana areo administrita de la Urban Redevelopment Authority, entenas Toa Payoh New Town, sed ankaŭ Potong Pasir kaj la privatajn loĝejojn de la supra parto de Aljunied. Ĝi estas bordita de la stratoj Braddell Road kaj Jalan Toa Payoh sude kaj de Thomson Road okcidente. Gi entute etendiĝas sur 845 hektaroj.
1893 Jakoba
1893 Jakoba estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Nomo
Ĝia nomo omaĝas al la avo de la malkovrinto : Jakob Oberholzer (1862–1939).
Gábor Vastagh
Gábor Vastagh [vaŝtag], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vastagh Gábor estis hungara kemiisto, farmaciisto, profesoro.
Biografio
Gábor Vastagh frekventis piaristan gimnazion en Budapeŝto, poste li batalis en fino de la 1-a mondmilito. Li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1924. En la studjaro 1926 li estis asistanto en la universitato, poste en sanitara instituto. Paŝo post paŝo li ricevis pli altajn postenojn. En 1931 helpe de stipendio li studvojaĝis al farmaciaj institutoj de Germanio, Svedio, Norvegio, Nederlando, Svislando kaj Aŭstrio. En 1944 li doktoriĝis en la universitato. Inter 1946 kaj 1950 li ankaŭ instruis en la universitato kiel privata profesoro. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1968 pro traorganizado li laboris plu en farmacia instituto, kies direktoro li estis. Li kontrolis la medikamentojn, krome li okupiĝis pri vitaminoj en nutraĵoj. Li pensiuliĝis en 1973. Dum libertempoj li esploris la malnovan hungaran metalurgian historion. Li ricevis premiojn inter 1951-1973.
Gizella Barabás
Gizella Barabás [barabAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Barabás Gizella estis hungara pentristo. Ŝia origina familia nomo estis Reissmann ĝis 1933. Ŝia patro estis Károly Miksa Reissmann (same pentristo). Gizella Reissmann naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gizella Barabás studis en akademio de Munkeno (1908), poste ŝi akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1915. Ŝiaj plej gravaj majstroj estis Jenő Bory, Gyula Aggházy, Antal Neogrády (1861) kaj Róbert Nádler. Pli frue en 1910 ŝi studvojĝis al Italio kaj Germanio, en la sekva jaro al Tirolo. Baldaŭ ŝi pentradis en aliaj landoj de Eŭropo, eĉ en Ameriko. Ekde 1912 ŝi ekspoziciis en sia naskiĝurbo. Ekde 1933 somere ŝi pentradis apud Balatono, vintre en ateliero de Budapeŝto.
Károly Szabados
Károly Szabados [kAroj sabadoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szabados Károly estis hungara komponisto, dirigento. Lia origina familia nomo estis Svoboda, lia frato estis Béla Szabados.
Károly Svoboda naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Károly Szabados komence lernis muzikon de Ferenc Erkel, poste li akiris diplomon en la Muzikakademio de Budapeŝto en 1875. Liaj pli gravaj instruistoj estis Ferenc Liszt, Robert Volkmann kaj Kornél Ábrányi (komponisto). Li dirigentis en Nacia Teatro de Kolzsvár, poste en Nacia Teatro (Budapeŝto), fine inter 1887 kaj 1890 en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Lia baleto (ĉefverko) estis prezentita en 1891 en la Operejo. Lia edzino estis baletisto same en la Operejo.
Izobutila acetato
Izobutila acetato aŭ C6H12O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetata acido kaj izobutanolo, senkolora, brulema likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel solvanto kaj kiel gustiga kaj odorigagento. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Izobutila acetato estas malmulte solvebla en akvo, sed estas tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj.
József Fogarasi
József FOGARASI estis rumania hungara juristo, priekonomia fakverkisto. Li naskiĝis en Torda la 28-an de decembro 1912 kaj mortis la 29-an de marto 1991.
Kariero
József Fogarasi diplomitiĝis en Kluĵo en 1935. Komence li estis advokato en Kluĵo, de 1944 ĝis 1948 jurkonsilanto de Sindikata Konsilantaro, poste entrepena vicdirektoro. De 1950 ĝis sia pensiuliĝo en 1974 li lekciis en la fakultato pri juro kaj ekonomiko en Universitato Bolyai, resp. en UBB de Kluĵo.
Lak (vilaĝo)
Lak estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. La loknomo signifas: loĝejeto.
Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Edelény troviĝas 14, Szikszó 22, Encs kaj Sajószentpéter po 23, Miskolc 32, Budapeŝto 209 kilometrojn.
Historio
La unua mencio okazis en 1222 laŭ tiama ortografio Loch.
Vilaĝservoj estas lernejo, loka kuracejo, migra poŝto. La municipa administrado okazas en Borsodszirák.
Ĝenova Esperanto-Rondo Studenta
Ĝenova Esperanto-Rondo Studenta (ĜERS) estas organizaĵo, kreita en Ĝenovo (Italio) ĉirkaŭ 1986 fare de Monica Zambardi kaj Guido Ricci. Ties membroj estis inter aliaj Luca Rolandi, Guido Carravieri, Cristina Balzarini, Adolfo Conti, Maurizio Bertoli, Silya Aronova. ĜERS organizis dum kelkaj jaroj kursojn pri Esperanto ĉe la sekvaj institucioj: Centro Comunità di Albaro, Centro Giovanile Montebruno, Parrocchia N. S. della Consolazione. Danke al la subteno de la Ĝenova universitato kaj al donaco de la heredantoj de ĝenova esperantisto, ĜERS akiris bibliotekon kun kelkcent volumoj.
Post la elmigro de la aliaj ĉefaj aktivuloj, Cristina Balzarini daŭrigis la ekziston de la grupo transformante ĝin al la Ĝenova Esperanto-Grupo..
Ĝermolisto de ukrainaj esperantistoj
Igor Drul
Igor DRUL (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Heber Oliveira
Heber Oliveira (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel atakanto.
Ĝermolisto de ukrainaj esperantistoj
Vasil Hrihorenko
Vasil HROKORENKO (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Heber Oliveira
Li futbalis en la Japana Ligo ĉe FC Tokyo. Aliaj teamoj liaj estis Figueirense, Palmeiras, Rio Branco, Santa Cruz, União São João, Guaratinguetá, CRB, Cabofriense, Trindade, Concórdia, Sport Barueri kaj Associação Botafogo de Brazilo.
Ĝermolisto de ukrainaj esperantistoj
L. Horodinskij
L. HORODINSKIJ (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Hnat Jakimĉuk
Hnat JAKIMĈUK (mortis la ) estis ukraina esperantisto. Li tradukis el la ukraina literaturo verkojn de Taras Ŝevĉenko, Markijan Ŝaŝkeviĉ kaj aliaj. Li loĝis en Lvivo.
Eduardo Krilov
Eduardo KRILOV (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1960-aj jaroj, kadre de la tiam burĝonanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Katerina Majburova
Katerina MAJBUROVA (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantistino, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980, kies estrino ŝi fariĝis.
Jaroslav Matvijiŝin
Jaroslav MATVIJIŜIN (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
V. Moskaluk
V. MOSKALUK (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Gennadij Ŝilo
Gennadij ŜILO (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1970-aj jaroj, kadre de la tiam florantanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Miĥail Vail
Miĥail VAIL (naskiĝis en 1906, mortis la 1-an de februaro 1990) estis delegito en Kievo dum la sesdekaj kaj sepdekaj jaroj. Li aktivis por Esperanto en Ukrainio ekde 1924.
Panas Vasilĉenko
Panas VASILĈENKO (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantisto en Kievo, kiu ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1950-aj jaroj kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Maria Vaŝĉiŝin
Maria VAŜĈIŜIN (naskiĝdato ankoraŭ ne notita ĉi tie) estas ukraina esperantistino, kiu junaĝe ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1960-aj jaroj, kadre de la tiam burĝonanta asocio SEJM, kaj kun multaj aliaj helpis prepari la terenon por fondo de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj en 1980.
Jurij Zubik
Jurij ZUBIK estas ukraina esperantisto kaj tradukanto el Ivano-Frankivsko, verkanta sub la pseŭdonimo Denteto. Li ekaktiviĝis en la Esperanto-movado en la 1980-aj jaroj, en la epoko de Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj, kaj travivis la transformon de la landa Esperanto-movado al Ukrainia Esperanto-Asocio en 1989.
Metropola Stadiono (Madrido)
La Metropola Stadiono (Estadio Metropolitano), laŭ la nomo por konkurado de UEFA- konata pro sponsoradaj kialoj kiel Wanda Metropolitano, temas pri sporta areno posedita de la futbala klubo Atlético de Madrid, situanta en la kvartalo de Rozoj (San-Blazo) en Madrido, Hispanio.
La stadiono havas kapaciton por 67,829 spektantoj, kun ĝiaj standoj dividita en tri nivelojn, formante tri kontinuajn ringojn krom la alta nivela flanko okcidente. La stadiono estis inaŭgurita kiel posedaĵo de la klubo Atlético, la 16-an de septembro 2017 kun la matĉo Atlético - Málaga (1-0) post la reformo kaj vastiĝo pelado inter 2011 kaj 2017. Origine, ĉi tiu sporta areno estis malfermita la 6-an de septembro 1994.
Allt Na Cille
Allt Na Cille (ankaŭ nomata Alt na Cille, Allt port na Cullaidh, Elgol aŭ Strathaird estate) estas subteretaĝo norde de Glasnakille sur la insulo Skye en la Altaj Landoj en Skotlando.
La elfosado okazis 1997. Proksime staras la samnoma menhiro.
Allt na Cille ankaŭ estas la nomo de rivero sur Isle of Mull en Argyll and Bute.
2790 Needham
2790 Needham estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la britan bioĥemiiston kaj ĉinologon Joseph Needham (1900–1995).
Naftoverŝo
Naftoverŝo aŭ Naftoellasiĝo estas liberigo de likva nafto hidrokarbonida en la medio pro homa agado, kaj estas danĝerega formo de poluo. La esprimo ofte plusendas al maraj naftoverŝoj, kie petrolo estas liberigita en la oceano aŭ marbordaj akvoj. Naftoellasiĝoj inkludas ellasojn el nafto de naftoŝipoj, enmaraj platformoj, drilplatformoj kaj putoj, same kiel forperdoj de delikataj petrolaj produktoj (kiel ekzemple benzino, dizelo) kaj iliaj kromproduktoj, kaj pli pezaj naftoj uzataj de grandaj ŝipoj kiel ekzemple bunkrokarburaĵo, aŭ la forperdon de iu olea blanka substanco de kuireja rubo aŭ eluzita oleo. Forperdoj povas postuli monatojn aŭ eĉ jarojn por purigi la malpurigitajn mediojn.
Péter Hasenfratz
Péter Hasenfratz [hasenfrac], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hasenfratz Péter estis hungara-svisa fizikisto, profesoro, membro (ekstera (2001)) de Hungara Scienca Akademio.
Péter Hasenfratz naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en ?.
Biografio
Péter Hasenfratz frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1966, poste sciencaj gradon Ph.D en 1971. Post siaj studoj li laboris en la centra fizika esplora instituto. En la jaroj 1975 kaj 1976 li plulernis en Utrecht, kie li okupiĝis pri kvantumoj. Li revenis al Budapeŝto, sed en 1979 li aliĝis al esploroj de CERN. Lian esploron helpis ne nur lia mirinda matematika scio, sed ankaŭ lia fratino. En 1984 li ekinstruis en Universitato de Berno, ekde 1991 en titolo universitata profesoro. Inter 1999 kaj 2001 li estis institutestro en la sama urbo. Li pensiuliĝis en 2011. Li ricevis hungaran premion en 1979. Post sia morto li poslasis edzinon kun 4 gefiloj.
Nemșa
Nemșa [nemŝa] (hungare: Nemes, germane: Niemesch) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Mediaș. En 1910 ĝi havis 536 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 511 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1359. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Moșna.
Vanov
Vanov (germane: Groß Wanau) estas municipo en Ĉeĥio, en okcidenta Moravio en distrikto Jihlava, regiono Vysočina kvin kilometrojn nordokcidente de Telč. En ĉi tie vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1580.
Ekde la 1-a de aprilo 1980 ĝis la 31a- de decembro 1991 ĝi estis loka parto de Telč, ekde la 1-a de januaro 1992 ĝi estas memstara municipo.
Antal Csengeri
CSENGERI Antal aŭ CSENGERY Antal (ĉengeri) estis hungara reformpolitikisto, publicisto, ekonomikisto, historiisto, akademiano. Lia frato estis Imre Csengery.
Antal Csengery naskiĝis en Nagyvárad la 2-an de junio 1812 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de julio 1880.
Kariero
Antal Csengery studis en Nagyvárad kaj Debreceno. En 1843-44 li sendis raportaĵojn el Pozsony kiel jurpraktikanto al Pesti Hírlap, kies li estis redaktoro inter 1845-49. Post 1849 li instruis kaj verkis en Peŝto, tradukis el Historio de Anglio de Thomas Babington Macaulay. Li redaktis la gazeton Budapesti Szemle (1857-1869). Ekde 1868 li estis deputito de Deák-partio. Inter 1871-80 li estis sekundara prezidanto de MTA.
Li estis membro de Societo Kisfaludy.
Lampiro
Lampiro (Lampyris) estas insekta genro en la familio de lampiredoj, ordo de koleopteroj.
Tutmonde ekzistas ĉ. 2000 specioj. Multaj, sed ne ĉiuj, kapablas elsendi lumon; tio servas precipe por allogi seks-partneron. La lumo rezultas el komplika bio-kemia procezo, kiu preskaŭ ne produktas varmon, male al ĉiuj teknikaj lumigiloj. Iuj specioj lumas konstante, aliaj intermite; ĉe iuj lumas ambaŭ seksoj, ĉe aliaj nur la femaloj.
El tiu eco devenas la popola nomo de la insekto en pluraj lingvoj, ankaŭ la esperanta lumvermo.
Ekologio
Lampiroj, iam kutimaj, malaperis el la stratoj de Manilo pro tro da tokseco de la poluita aero.
Stacio Yamashiro-Aodani
Stacio Yamashiro-Aodani (japane: 山城青谷駅 [Jamaŝiro-Aodani-eki], angle: Yamashiro-Aodani Station) estas fervoja stacio en Ĝojo, Gubernio Kioto, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Nara.