cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kerĉa markolo
La markolo estas grava fiŝkapta regiono kaj transporta linio: funkcias la pram-linio inter la du bordoj, kiu ligas Aŭtonoman Respublikon Krimeo (Ukrainio) kun la Krasnodara teritorio de Rusio.
Post Rusio aneksis la Respublikon Krimeon, ponton oni konstruis super la markolo. Vladimir Putin inaŭguris la aŭtovojon la 15-an de majo, 2018, kaj la fervojon la 21-an de decembro, 2019.
Mitoj
La Kerĉa markolo estas menciita en kelkaj helenaj literaturaĵoj, interalie en la "Ifigenio en Taŭrido" de Eŭripido (en la versoj 393-399 estas priskribate, kiel Io - amatino de Zeŭso, transformita de Hera en bovinon kaj pelata de ojstro - transnaĝas la markolon) kaj en "Alkatenita Prometeo" de Esĥilo (ĉi-lasta mencias la transirejon tra la markolo sub la nomo "Bova vadejo").
En siaj "Vivpriskriboj" Plutarĥo, citante Gelanikon, sciigas, ke la amazonoj transiradis la markolon sur la glacio.
Antikveco
Herodoto en sia "Historio" mencias, ke nomadoj vintre transiradis la markolon sur la glacio.
En la kvina jarcento a.K. la reprezentantoj de malnova mileta (helena) aristokrata familio Arĥeantidoj fondis sur la okcidenta bordo de la markolo la urbon Pantikapeo (nuna Kerĉo), kiu iĝis la ĉefurbo de la Bospora reĝlando.
En la dua jarcento a.K. sur la glacio de la markolo okazis batalo inter la militestro Neoptolemo kaj la barbaroj.
La dudeka jarcento
Aprile 1944 oni komencis la konstruadon de la fervoja ponto super la markolo. Aŭtune 1944 la konstruado estis finita, sed jam februare 1945 la centra parto de la ponto estis detruita de glacio.
Anstataŭ konstrui la novan ponton en 1953 oni lanĉis ĉi tie la pram-linion (la oficiala nomo de la linio estas "Porto Krimeo" - "Porto Kaŭkazo"). La linio priservas kaj la trajnojn, kaj la aŭtojn.
Fine de la dudeka jarcento la prama linio spertas multajn malfacilojn. Oni ĉiam pli kaj pli laŭte parolas pri la neceso konstrui ponton super la markolo. Post la decido, ke la Olimpikaj Ludoj 2012 okazos en Soĉi, la registaro de Ukrainio akceptis la decidon financi la konstruadon de la ponto.
Dum la Krimea krizo en 2014 Dmitrij Medvedev anoncis ke oni komencas la konstruon de kvar kilometroj longa ponto super la Kerĉa markolo.
La konflikto ĉirkaŭ Tuzlo
En la jaro 2003 la Kerĉa markolo iĝis areno de teritoria konflikto inter Rusio kaj Ukrainio. La Rusia flanko ekkonstruis digon inter la Tamana duoninsulo kaj la ukrainia insulo Tuzlo. Ukrainio akuzis Rusion pri atencoj kontraŭ la ukrainia teritorio. Post streĉaj intertraktoj oni sukcesis iel solvi la konflikton: la insuleto Tuzlo estis akceptita kiel ukrainia teritorio, tamen kompense Ukrainio konsentis pri tio, ke la tuta Kerĉa markolo estis akceptita kiel komuna interna mar-teritorio de Rusio kaj Ukrainio.
Kantono Austin (Teksaso)
La kantono Austin - ne konfuzinda kun la urbo Austin - situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ la censo de 2010 ĝi havis loĝantojn. Ĝia ĉefloko nomiĝas Bellville.
Alismo (genro)
Alismo (Alisma) estas genro de akvoplantoj.
Priskribo
La alismo estas plurjara (staŭdo) herbeca akvoplanto kun bazaj folioj kaj regulformaj trinombraj floroj (floroformulo Ka3Ko3A6 aŭ ∞G6 aŭ ∞ ovario supre staranta). Alismo estas insekte polenata.
Specioj
La genro konsistas el la jenaj specioj:
La Plantagalismo aŭ akvoplantago (Alisma plantago-aquatica) estas staŭdo kun blankaj aŭ helruĝaj floroj en verticile branĉiĝantaj infloreskoj sur ĝis 80 cm altaj tigoj. kreskas en marĉo aŭ malprofunda akvo. La verda planto estas venena; ĝi estas ofta fiherbo de rizkulturoj.
Pornic
Pornic [] estas franca komunumo en la departemento Loire-Atlantique, en la regiono Luarlandoj. Ĝi estas banloko kaj kuracloko (centro de akvoterapio malfermiĝis en 1990) kaj havis 14 578 loĝantojn en 2014.
Geografio
Pornic troviĝas ĉe Atlantiko, sudoriente de Saint-Nazaire kaj  okcidente de Nantes. La najbaraj komunumoj estas Arthon-en-Retz, La Bernerie-en-Retz, Les Moutiers-en-Retz, Bourgneuf-en-Retz, Saint-Hilaire-de-Chaléons, Chéméré, Chauvé, Saint-Père-en-Retz, Saint-Michel-Chef-Chef, La Plaine-sur-Mer kaj Préfailles.
Transporto
La stacidomo de Pornic estas parto de la TER-reto de Luarlandoj kaj fina haltejo de la linio Sainte-Pazanne - Pornic.
Interne de la urbo la komuna transportado estas senpaga ('navette estivale gratuite ').
Vidindaĵoj
Krom kelkaj kasteloj, tumulo, grandega lago kaj malnova haveno, menciindas la dogana vojo (fr: sentier des douaniers) kiu ofertas la eblecon promeni 14 kilometrojn laŭlonge de la marbordo.
Vajŝalio
Vajŝalio (Vaiśālī) estis la ĉefurbo de la sendependa respubliko Vriĝio, unu el la dek ses grandaj regnoj en la –6-a jarcento, kies ĉefaj loĝantoj estis la liĉavioj. En nuna Barato ĝi troviĝas en la ŝtato Biharo, en la regiono Mitilo, kaj ĝi estas nun arĥeologia loko.
Ĝi estas la naskiĝloko de la lasta tirtankaro, la ĝajno Mahaviro, laŭ la skolo Ŝvetambaro. Ĝi ankaŭ estis unu el la lastaj lokoj kiujn la budho Gotamo vizitis, kaj kie la dua budhisma koncilio okazis ĉ. la jaro –383, 70 jarojn post la parinirvano de la budho Gotamo, do la urbo estis grava por kaj budhismo kaj ĝajnismo. Tie troviĝas stupao kun la parto de la relikvoj de la budho Gotamo kiun ricevis la liĉavioj. Apud la stupao de Anando troviĝas unu el la plej bone konservitaj kolonoj de Aŝoko, kun nur una azia leono.
Etimologio
La bikŝuo Budagoŝo, la komentista bikŝuo de la 5-a jarcento diras, ke Vesālī aŭ Vaiśālī estis tiel nomata ĉar ĝi estis vasta (Visāl).
Historio
De antaŭ ol la alveno de la budho Gotamo kaj de la ĝajno Mahaviro, Vajŝalio estis la ĉefurbo de la vigla sendependa respubliko Vriĝio, kiu enhavis plejparton de la Himalajo-Ganga regiono de la hodiaŭa ŝtato Biharo en Barato. Malmulte estas konata pri la frua historio de Vajŝalio. La Viŝnua Purano listigas 34 raĝojn de Vajŝalio. La unua estis Nabhaga, kiu laŭkrede abdikis pro afero de homaj rajtoj kaj deklaris: "Mi estas nun libera grundlaboristo, raĝo super mia akreo". La lasta el la 34 estis Sumatī, kiun oni konsideras kiel samtempulon de Daŝarato, la patro de Ramo.
En Vajŝalio estis kutimo elekti la plej belan virinon de la lando kaj nomumi ŝin nagaravadhūḥ, edzino de la urbo, kiu estis adorita kvazaŭ diino kaj havis la rolon esti la edzino de ĉiu princo, sen persona prefero al specifa. La plej fama el tiuj ĉi estas Amrapalio,   kiu aperas en folkloraj rakontoj kaj budhisma literaturo, en kiu ŝi oferis al la budho Gotamo manĝaĵon kelkajn monatojn antaŭ ol li forirus al Kuŝinagaro kaj elestingiĝus. Laŭ kelkaj rakontoj, ŝi vizitis la budhon Gotamon dum li vizitis Vajŝalion kaj invitis lin manĝi ĉe ŝi, aŭ en aliaj rakontoj, la budho Gotamo mem rifuĝis en ŝia mangujaro, kie ŝi oferis al li manĝaĵon.
La budho Gotamo en Vajŝalio
Post kiam la bodisatvo Gotamo forlasi Kapilavastuon por fariĝi ŝramano, li unue alvenis al Vajŝalio kaj studis sub Ramaputro Udrako kaj Alaro Kalamo. Post atingi budhecon la budho Gotamo ofte vizitis Vajŝalion kaj organizis la samgon kiel Vajŝalian demokration. Li starigis la samgon de bikŝuinoj en Vajŝalio, kiam li permesis sian onklinon Mahapraĝavation Gaŭtamion bikŝuiĝi pro peto de la plejaĝulo Anando, ŝia filo. La budho Gotamo pasigis sian lastan pluvrifuĝon en Vajŝalio, kie li anoncis, ke li elestingiĝus en tri monatojn. Antaŭ ol li foriris al Kuŝinagaro, kie li elestingiĝis, li forlasis sian almozbovlon ĉe la Vajŝalianoj.
La dua budhisma koncilio okazis tie, organizita de la raĝo Kalasoko. Tie troviĝas unu el la kolonoj de Aŝoko, kiu estas en plej bonaj kondiĉoj, kun nur unu azia leono.
Laŭ budhisma literaturo, ĝi estis granda urbo, riĉa kaj prospera, kun multaj homoj kaj kun abunda manĝaĵo. 7,007 raĝoj loĝis tie. Amrapalio estis fama pro sia beleco kaj helpis prosperigi la urbon. La urbo havis tri murojn, ĉiu po gavuton for de la alia, kaj ĉe tri lokoj en la muroj estis kradoj kun gvataj turoj. Ekster la urbo, seninterrompe ĝis Himalajo, estis la Granda Arbaro, Mahāvana. Proksime estis aliaj arbaroj, kiel Gosiṅgalasāla.
Post la elestingiĝo de la budho Gotamo, parto de liaj relikvoj estis konservitaj tie.
Relikva stupao
Proksime de la kronada tanko (vidu ĉi-sube) estas Stupao 1 aŭ la Relikva Stupao. Ĉi tie la liĉavioj reverence enfermis unu el la ok partoj de la relikvoj de la budho Gotamo, la parton ricevitan post la elestingiĝo. Laŭlegende, post sia lasta diskurso la Budho foriris al Kuŝinagaro, sed la liĉavioj plusekvis lin. La Budho donis al ili sian almozbovlon sed ili ankoraŭ rifuzis iri hejmen. Li kreis iluzion de rivero en spaco kiu devigis ilin foriri. Ĉi tiun lokon oni pensas ke estas Deora en la moderna vilaĝo Kesariya, kie Aŝoko poste konstruis stupaon.
Niederorschel
Niederorschel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Vajŝalio
Mahāvana Kutagarasala Vihāra
Mahāvana Kutagarasala Vihāra estas bikŝuejo kie la budho Gotamo plej ofte restis kiam li vizitis Vajŝalion. Ĝi troviĝas 3 kilometrojn de la relikva stupao kaj ene troviĝas la stupao de Anando, unu el la kolonoj de Aŝoko kaj antikva lageto.
Pagodo de la monda paco
Apud la kronada tanko staras la japana templo kaj la Viśvā Śānti Stūpa (Monda Paca Pagodo) konstruita de la japana budhisma skolo Nichiren, sekto Nipponzan-Myōhōji Malgranda parto de la restaĵoj de la budho Gotamo trovita en Vaiśālī estis entombigitaj en la fundamenton de la stupao.
Baseno de kronado
Kelkajn metrojn de la relikva stupao troviĝas Abhishek Pushkarini, la baseno kie la elektitaj regantoj de Vajŝalio rite sin purigis.
La ĝajno Mahaviro en Vajŝalio
Laŭ la skolo Ŝvetambaro, la lasta tirtankaro, la ĝajno Mahaviro, naskiĝis kaj kreskis en Vajŝalio, en la distrikto Kṣatriyakuṇḍa, kiel filo de la raĝo Siddhartha kaj la raĝino Triśila.
Sekolah Kebangsaan Pos Dipang
Sekolah Kebangsaan Pos Dipang (en Esperanto, nacia lernejo Pos Dipang) aŭ mallonge SK Pos Dipang, estas lernejo en la urbo Sahom kaj la ŝubŝtato Perako de Malajzio.
En 2009, la lernejo havis 30 knabajn kaj 30 knabinajn lernantojn, entute do estis 60 gelernantoj. Tiam ĝi havis 11 instruistojn.
Plej multaj lernantoj estas indiĝenoj de la Semaja tribo.
Casillas (Ávila)
Casillas [kaSIljas] estas municipo en la sudoriento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Arenas de San Pedro kaj al la jurisdikcia teritorio de Arenas de San Pedro, en la sudo de la provinco. La loknomo Casillas estas etimologie komprenebla kiel Dometoj; tiukadre aperas domoj en la blazono.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 11,96 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 646 loĝantojn. Ĝi perdis 850 loĝantojn meze de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 69 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun Sotillo de la Adrada, El Barraco, El Tiemblo, Rozas de Puerto Real (Madrido) kaj Santa María del Tiétar. Casillas estas en la suda deklivaro de la Sierra de Gredos, en la komenco de la valo de Tiétar je altitudo de 1012 msm.
Historio
Plej verŝajne estis jam loĝado en epoko de Al Andalus. En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio. Casillas estis ligita al La Adrada, ekde la 14a de Oktobro 1393.
NGC 3352
NGC 3352 (aliaj indikoj — UGC 5851, MCG 4-25-48, ZWG 124.61, PGC 32025) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
2-a simfonio (Mahler)
La 2-a simfonio en c-minoro de Gustav Mahler estas simfonio en kvin movimentoj por soprano- kaj aldo-soloistinoj, miksita ĥoro kaj granda orkestro. Pro la uzado de kantvoĉoj la verko apartenas al la ĝenro de la simfonikantato. Foje oni kromnomas la simfonion ankaŭ releviĝosimfonio, sed ĉi tiu nomo ne devenas de la komponisto.
Indikoj pri la verko
La orkestro estas subdividita en du orkestrojn, la ĉefan samkiel la fororkestron (nur 5-a movimento). La ĉeforkestro konsistas el 4 transversaj flujtoj (alterne kun flutetoj), 4 hobojoj (alterne kun angla korno), 3 klarnetoj en B♭ (3-a ankaŭ basklarneto), 2 klarnetoj en E♭, 4 fagotoj (4-a alterne kun kontrafagoto), 6 kornoj, 6 trumpetoj, 4 trombonoj, bastubjo, orgeno, 2 harpoj, 6 timbaloj (2 ludantoj), frapilaro (granda tamburo, cimbaloj, 2 tamtamoj, triangulo, malgranda tamburo, kampaneto, 3 sonoriloj, vergo), arĉinstrumentoj. La pli malgranda forokestro konsistas el 4 kornoj (ankaŭ 7-a ĝis 10-a korno en la ĉeforkestro), 4 trumpetoj (2 kiel 5-a kaj 6-a trumpeto ankaŭ en la ĉeforkestro), timbalo, granda tamburo, cimbaloj kaj triangulo. Krome aldoniĝas soprana kaj alda soloisto samkiel miksita ĥoro.
Emilio Castelar
Emilio Castelar y Ripoll (Kadizo, 7-a de septembro de 1832 – San Pedro del Pinatar, Murcio, 25-a de majo de 1899) estis politikisto kaj verkisto hispana, estis Prezidento de la registaro de la Unua Hispana Respubliko.
La patro estis ekzilita en Ĝibraltaro akuzita je "afrancesado" (franceca) en epoko de Fernando la 7-a kaj li mortis kiam la filo ankoraŭ estis sepjaraĝa. La juna Emilio Castelar multe legis, studis mezlerneje en Alikanto kaj poste juron kaj filozofion en la Universitato de Madrido, kune kun homoj kiuj estos liaj politikaj kontraŭantoj kiaj Antonio Cánovas del Castillo; li diplomiĝis en juro kiam li estis 20jaraĝa kaj doktoriĝis post unu jaro (1853-54), kaj profesoris por Filozofia Historio kaj Kritiko de Hispanio (1857).
2-a simfonio (Mahler)
Ekestohistorio
La ekestohistorio de la tuta simfonio etendiĝas – pro la laborstreĉo de Mahler kiel dirigento – sur plurajn jarojn. En septembro 1888 la instrumentado de la unua movimento, kiu tiutempe portis la titolon "mortintosolenaĵo", jam estis preta. Evidente Mahler ne sukcesis daŭrigi la verkadon je la simfonio pro la eklaborado kiel operestro en Budapeŝto kaj sia posta translokiĝo al Hamburgo, tiel ke li pretigis la duan kaj trian movimentojn nur en 1893, la tutan simfonion nur en 1894.
Emilio Castelar
Li estis ankaŭ ĵurnalisto. Li estis partiano de la respublikanismo sed pli modere ol la pli radikala frakcio de Francisco Pi y Margall. Li akre kritikis la ĝeneralan sintenon de la reĝimo kaj eĉ la personan konduton de la reĝino Isabel la 2-a. Pro tio li suferis persekutadon. Partoprenis en la Revolucio de 1868 kaj eĉ poste li pludefendis la starigon de la respublika sistemo ĝis kiam oni adoptis la sistemon de la Unua Hispana Respubliko. Jam en tiu epoko li famiĝis pro sia bonkvalita oratorio.
2-a simfonio (Mahler)
Strukturo kaj analizo
La simfonio konsistas el kvin movimentoj tre diferencaj
Emilio Castelar
En la respublika reĝimo li estis ministro kaj tiele li adoptis politikon por la nuligo de la nobelaj titoloj aŭ por la abolicio de la sklaveco en Puerto Rico. Li iĝis eĉ Prezidento de la Respubliko kaj klopodis estri la militajn operaciojn defende de la reĝimo, sed dimisiis post perdi voĉdonon en la Parlamento kaj kiam oni estis voĉdonante por nova prezidento, okazis la puĉo de la generalo Manuel Pavía, kiu malfermis vojon al la Burbona restaŭrado en Hispanio.
2-a simfonio (Mahler)
Strukturo kaj analizo
Jam la nombro de la taktoj, kiu pro la ĉirkaŭ egalaj ĉeftempoj respegulas ankaŭ la tempajn proporciojn de la movimentoj, montras iliajn malsamajn ampleksojn: 445, 299, 581, 68 und 784 taktoj.
Per totala ludotempo de ĉ. 85 ĝis 90 minutoj la 2-a simfonio apartenas al la plej longaj el la simfonioj de Mahler.
La kvinmovimenta subdivido de la verko jam montras, ke la klasika kvarmovimenta skemo de simfonio, konsista el kapmovimento, malrapida movimento, dancmovimento kaj finalo ĉi tie ne sen pluaĵoj povas esti aplikata. Unua kaj kvina movimento plejeble konformus al ĉi tiu temo, La dua movimento aperas kiel kvinparta kantoformo, dum kiam la skerco havas dancan karakteron. La kvara kaj plej mallonga movimento, la 'pralumo', samtempe estas malrapida movimento kaj trankvilopunkto antaŭ la eksplodo de la finalo.
Unua movimento
La unua movimento tenas el inter la restaj elstaran pozicion. Mahler notis ĉe la fino de la unua movimento: „Jen sekvas paŭzo de almenaŭ 5 minutoj.“
Dua movimento
La dua movimento estas trankvila Ländler (bavara-aŭstra danco en 3/4-takto) kaj grave kontrastas kaj la unuan kaj la sekvantajn movimentojn.
Tria movimento
"En trankvile flua movado", c-minoro
Mahler mem diris pri la elverkado de la pianolido al skerco de la simfonio:
"En la 'fiŝprediko' [...] regas [...] iomete dolĉacida humuro. La sankta Antonio predikas al la fiŝoj, kaj liaj vortoj tuj transformiĝas en ilian lingvon, kiu tute ebrie eksonas (en la klarneto). [...] Ka kiel la kunveno tiam, kiam la prediko finiĝis, fornaĝas al ĉiuj flankoj:
kaj eĉ ne komprenis eteton de la senco, kvankam la sanktulo al ili grandioze prezentiĝis! - La satiro pri la homamaso en tio tamen nur la plej malmultaj komprenos"
Kvara movimento
La kvara movimento portas la titolon „Urlicht (el des Knaben Wunderhorn)“. Laŭ la taglibro de Natalie Bauer-Lechner (januare 1896) Mahler pri ĉi tiu movimento: „la 'Urlicht' [= pralumo] estas la demandado kaj luktado de la animo pri Dio kaj pri la propra dia ekzisto trans ĉi tiu vivo.“
La movimento estas pregata per trankvila, modesta humoro. Aldistino kantas, akompanate en simpla ĝis triobla piano far la orkestro „O Röschen rot!“ el Des Knaben Wunderhorn (origine ĉi tiu lido estis parto de Des Knaben Wunderhornde Mahler). Kiel ankaŭ la aliaj movimentoj ĉi tiu estas pregita per kontrastado de popolmuzikaj elementoj, ekz. la violonsoloo kun (i.a.) klarneta akompano, kun malsame pli sensivaj partioj, personigite precipe per la aldistino.
Prezentinstrukcio: Tre solena, sed modesta (ĥoraleca).
Jen la teksto:
Kvina movimento
Laŭ tempo de la skerco. Furioze elirante.
La teksto baziĝas sur poemo „Die Auferstehung“ (la releviĝo) de Friedrich Gottlieb Klopstock. Mahler muzikigis la unuajn du srofojn de la klopstoka teksto, kiujn li kompletigis per propra aldona poeziaĵo. La tekston kantas sopranisto, aldisto kaj ĥoro.
Ĥoro kaj soprano:
Aldo:
Soprano:
Ĥoro:
Ĥoro kaj aldo:
Soprano kaj aldo:
Ĥoro, soprano kaj aldo:
1652 Hergé
1652 Hergé estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.
2-a simfonio (Mahler)
Akceptado de la verko
Multaj aŭskultintoj kritikis la duan simfonion de Mahler. Mahler priskribas la reagon de Hans von Bülow jene: „kiam mi ludis antaŭ li mian mortintosolenaĵon, li eniris nervozan teruron kaj klarigis, ke Tristan kompare kun mia peco estas simfonio de Haydn, kondutis kiel frenezulo.“ Brahms nomis Mahler pro ĉi tiu simfonio „reĝo de la revoluciuloj“.
(6858) 1990 ST10
(6858) 1990 ST10 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Hugh Whistler
Hugh Whistler (28a Septembro 1889 - 7a Julio 1943), membro de la Zoological Society of London kaj de la British Ornithologists' Union estis angla ornitologo kiu laboris en Barato. Li verkis unu el la unuaj kampogvidiloj de hindiaj birdoj kaj dokumentis ties distribuadon en nombraj notoj en kelkaj gazetoj krom priskribi kelkajn novajn subspeciojn.
Vivo kaj kariero
Whistler naskiĝis en Mablethorpe al oficiro Fuller Whistler kaj edukiĝis ĉe Aldenham School. Li servis kun la hindia polico en la provinco Panĝabo el 1909 al 1926. La 2an de oktobro 1925 li edziĝis al Margaret Joan Ashton, nome filino de Thomas Gair Ashton, 1a Barono Ashton de Hyde kaj de Eva Margaret James. Li mortis la 7an de julio 1943 lasante filinon Benedicta (nune mortinta) kaj filon Ralfe.
Ornitologio
Whistler studis kaj kolektis birdojn kaj post retiriĝo al Anglio li pluis priserĉadon en hindia ornitologio. Li publikis etende en la gazeto de la Bombay Natural History Society, farante notojn pri loĝado kaj distribuado de diversaj geografiaj plumarvarioj. Li ankaŭ publikis dekpartan enkondukon al la studo de birdoj en Barato. Li faris kolektoveturojn ankaŭ al Hispanio kaj al Albanio, ofte kompane de Claud Buchanan Ticehurst. Publikaĵoj de Whistler estas ekzemple la Popular Handbook of Indian Birds (1928). Oni produktis du pliajn eldonojn de tiu publikaĵo kaj la lasta estis produktita post lia morto. En tiu verko li antaŭvidis la valoron de ornitologio bazata sur populara observado.
Lia kolekto de 17,000 birdohaŭtoj estas nune ĉe la Muzeo pri natura historio de Londono.
Kalia fosfato
Kalia fosfato estas neorganika salo de kalio konsistante je unu kalia katjono (K+) ligita al fosfata anjono (PO43-).
Pomsuko
Pomsuko estas suko produktita el pomoj, nome trinkaĵo kiu estas fabrikita, enboteligita kaj komerciigita en tre diversaj landoj kaj manieroj kaj servita kaj vendita en publikaj instalaĵoj.
Friedrich Kaulbach
Theodor Friedrich Wilhelm Christian KAULBACH (8a Julio 1822 – 17a Septembro 1903) estis germana pentristo el Bad Arolsen, Hesio. Lia patro estis Christian Kaulbach (1777–1847), metiisto en Arolsen. Li estis ankaŭ kuzo kaj studento de la pentristo Wilhelm von Kaulbach, filo de Philipp Karl Friedrich v. Kaulbach (1775–1846), juvelisto kaj amatora pentristo; kun la filo de Wilhelm, Hermann von Kaulbach (1846–1909); kaj sia propra filo, Friedrich August von Kaulbach (1850–1920).
Pomsuko
Kiel la sukoj de aliaj fruktoj, ĝi enhavas vitaminojn kiel la vitamino C.
La pomsuko estas uzata kiel helpo al kontraŭo de malsanoj asociaj kun la maljuniĝo, koratakoj kaj kancero.
Tiu suko enhavas ankaŭ mineralajn nutraĵojn kiel boro (kio helpas la retenon de pli rezistantaj ostoj).
Foug
Foug [fu] estas franca situanta en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Faouins.
10-a de aŭgusto
La 10-a de aŭgusto estas la 222-a tago de la jaro (la 223-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 143 tagoj restas.
Je la 10-a de aŭgusto okazis, interalie:
Sagitario (planto)
Specioj de genro sagitario (Sagittaria) estas akvoherboj kun plej ofte longpetiolaj, sagformaj, superakvaj kaj lamenformaj subakvaj folioj. Ofte kun stolonoj finiĝintaj per tigotubero, kun unuseksaj, trinombraj floroj kaj kun globformaj pluropaj fruktoj, kies unuopaj fruktetoj estas nuksoj. La verda planto estas venena, ĝi estas ofta fiherbo de rizkulturoj.
Bellville
Bellville estas urbeto en la subŝtato Teksaso de Usono. Ĝi estas la administra centro de la kantono Austin en la sudokcidento de Teksaso. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn.
Mesero
Mesero estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la metropola urbo Milano de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Inveruno, Cuggiono, Ossona, Marcallo con Casone kaj Bernate Ticino.
Skagway
Skagway estas urbeto en la sud-oriento de Alasko, kie oni nombris 862 loĝantojn en la jaro 2000.
La nomo devenas de indiĝena lingvo kaj signifas "venta urbo".
La urbo estas ŝatata haltejo por turismaj ŝipoj, kaj turismo estas grava parto de la urba ekonomio.
La nura surtera alvenvojo estas tiu de la Klondike-vojo tra Jukonio. Tamen la pramŝipo de la Alaska Marine Highway ligas Skagway al Prince Rupert (Brita Kolumbio), Bellingham (Vaŝingtonio) kaj al aliaj lokoj en Alasko, kiel al Juneau, la ĉefurbo.
Mex
Mex havas jenajn signifojn:
Ivano la Tria
Ivano la Tria Vasiljeviĉ (Иван III Васильевич) naskiĝis la 22-an de januaro, 1440, en Moskvo mortis la 27-an de oktobro, 1505, en Moskvo), ankaŭ konata kiel Ivano la Granda, estis Granda princo de Moskvo reĝinta ekde 1462 ĝis 1505.
Origino kaj nomo
Ivano la Tria estis filo de Bazilo Obskura (Василий Васильевич Тёмный) kaj princidino Maria, filino de Jaroslavo, princo de Serpuĥov. Lian patron blindigis la malamikoj, tial Ivano reale regis kune kun sia patro jam infance kaj ekde 1448 titoliĝis kiel Granda princo.
Li apartenis al dinastio Rjurik.
Lin baptis la Rusa Ortodoksa Eklezio kiel Ivano honore de kristana sanktulo Johano.
Tiama stato de Moskva princlando
Meze de la 13-a jarcento teritorion de kelkaj rusaj princlandoj invadis kaj okupis armeoj de la Ora Hordo. Tiam multiĝis ties disigo kaj aperis dek tri separaj princlandoj, inter kiuj pli-malpli fortaj restis Tverja princlando kaj Moskva princlando. Rajton por regado (etikedon) ĉiu princo devis ricevi de Hordaj ĥanoj. Dum longaj intrigoj kaj bataloj Moskva princlando sukcesis subigi siajn ĉefajn konkurantojn kaj ĝia reginto akiris titolon de Granda princo. La 8-an de septembro 1380 tiama moskva princo Dimitrij (poste li famiĝis kiel Demetrio Donskoj) venkis armeon de la Ora Hordo kaj plifortiĝinta Moskvo iom post iom iĝis reala centro de Rusio.
Persona vivo
La unua edzino de princo Ivano la Tria estis princidino Maria de Tverja princlando. La 15-an de februaro de 1458 naskiĝis ilia filo, kiun oni ankaŭ baptis kiel Ivano. Post morto de lia patro Bazilo Obskura la 27-an de marto de 1462 Ivano la Tria reĝis sole. En 1470 lia edzino mortis kaj Ivano iĝis vidvo.
En 1472 li edziĝis al Sofia Paleolog, nevino de lasta imperiestro de Bizancio – Konstantino la 11-a. Ekde 1460 ŝi loĝis en Romo, rezidejo de papo Paŭlo la Dua. Tiu intencis pliigi influon de Katolika Eklezio je Ortodoksa Rusio kaj benis la geedziĝon.
La 25-an de marto 1479 naskiĝis ilia filo Bazilo, kiu en 1505 entroniĝis kiel Bazilo la 3-a. Konsiloj kaj sugestoj de la edzino tre grave ŝanĝis internan kaj eksteran politikon de Ivano la Tria.
Interna kaj ekstera politiko
Dum regado de Ivano la Tria okazis multaj militoj. Tial li aktive serĉis aliancanojn, prefere en Okcidento. Li sukcesis edzinigi sian filinon Helena al litova princo Aleksandro.
Moskva princlando ekhavis diplomatajn interrilatojn kun Papa Ŝtato en 1469, kun Danio en 1481, kun Hungario kaj Venecia respubliko en 1485, kun Pollando en 1487, kun Livonio en 1488 kaj kun Sankta Roma Imperio en 1489.
Rezulte Moskva princlando akiris vastan areon, aneksis multajn aliajn princlandojn, inkluzive Novgorodan respublikon, kaj fariĝis entute unuiĝina ŝtato. De tiam Ivano la Tria titoliĝis kiel Cezaro (ruse caro) de la tuta Rusio.
Fino de jugo de Ora Hordo
Post venko de Demetrio Donskoj pasis jam jarcento, dum kiu rusoj neregule pagis tributon al Ora Hordo kaj lastajn jarojn tute ne tributis. Ĥano Aĥmeto decidis plu jugi rusajn princlandojn. Por tio li kunigis grandan armeon kaj invadis la sudan Rusion printempe de 1480. Ambaŭ armeoj kunproksimiĝis ĉe rivero Ugra, kie okazis kelkaj bataloj. Tamen vintre la ĥano revenis en sian landon, kie poste estis murdita. La jugo ĉesis.
Ŝanĝoj interne de la lando
En 1497 sub gvido de Ivano la Tria oni eldonis "Sudebnik" - Regularon pri juĝado, kiu komplektigis la separajn lokajn normojn. Ĝi estis grava paŝo por unuigo de la lando.
Por interesigi feŭdmastrojn pli pene servi al si, Ivano la Tria rajtigis tiujn ne forlasi ties plebon, krom unu aŭtuna dusemajna periodo ĉiujara (t.n. "Jurjeva tago"). Tio ĉi estis bazo por apero de servuteco en Rusio.
Novaj simboloj de la lando
Dote princino Sofia transdonis al sia edzo Ivano la Tria ankaŭ unu el ĉefaj simboloj de Bizancia imperio – "La dukapa aglo", kiu de tiam iĝis la nova simbolo de Rusio.
Samtempe aperis alia simbolo de Moskvo urbo kaj Rusio – rajdanto Georgo Venkinto (ruse Георгий Победоносец) frapas drakon per pikstango.
Rekonstruo de Kremlo
Ĉar Ivano la Tria proklamis sin kiel "Granda princo de la tuta Rusio", do la nova titolo kaj deziroj de lia edzino Sofia veninta el belega Konstantinopolo (turke Istanbulo) devigis lin rekonstrui Kremlon kaj ties palacojn. Por tio estis invititaj grandaj italaj arkitektoj kaj konstruistoj: Antonio Solario, Aristotelo Figrovanti k.a.
Dum lia regado Kremlon ĉirkaŭigis dikaj muregoj kaj altaj turoj. Ĝi transformiĝis je reala nesuperebla fortreso.
Interne de Kremlo Ivano la Tria konstruis du belegajn templojn: Uspenskij (Ĉieliro de Maria) kaj Blagoveŝĉenskij (Anunciacio) kaj Facetan Palacon. Plej grava ĝis nun estas Uspensdkij katedralo, en kiu oni kronis ĉiujn rusajn gecarojn kaj geimperiestrojn, proklamis plej precipajn carajn ordonojn kaj entombigis patriarkojn kaj ĉefajn klerikojn de la Rusa Ortodoksa Eklezio.
Same multe ŝanĝiĝis areo situanta ekster Kremlo, inkluzive la Ruĝan placon.
Impulso (fiziko)
Je klasika mekaniko, la impulso estas la integralo de forto dum specifa daŭro; alivorte, ĝi estas la neta ŝanĝo de movokvanto.
Difino
Supozu, ke forto \vec F(t) agas sur korpon je tempo t. Do, la impulso dum la daŭro [t_1,t_2] estas la ĉi-suba integralo: Ĉar forto estas vektora, impulso estas ankaŭ vektora.
Ĉar forto estas la ŝanĝrapido de movokvanto, la impulso estas la diferenco inter la fina movokvanto kaj la komenca movokvanto:
NGC 3353
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Joseph Pulitzer
Joseph PULITZER, hungare Pulitzer József [pulicer jOĵef] estis hungardevena usona ĵurnalisto.
Li naskiĝis en Makó, en la 10-a de aprilo 1847. Li mortis en Charleston (Suda Karolino), en la 29-a de oktobro 1911.
Vivo
La patro estis juda komercisto en Makó, kiu mortis frue en 1858, tial la familio malriĉiĝis. En 1864 Joseph migris al Usono, kie li batalis en la Usona Enlanda Milito kun armeo de Nordo. Poste li eklaboris en germanlingva gazeto kaj samtempe li politikadis. En 1883 li jam estis riĉa ĵurnalisto kaj negocisto, ĉar li kuraĝe redaktis skandalojn kaj li inventis la bildromanon. Nepre menciinda estas, ke li ofte ludis ŝakon. Tiu lasta estis tre populara en Usono, ĉar angla lingvokono de la tiutempaj ŝtatanoj estis malbona, sed la bildromanon ĉiuj povis legi kaj ĝui. En 1886 li apogis hungaran pentriston Mihály Munkácsy. Pro la laborado li blindiĝis. Li mortis riĉulo. Postmorte li financis 2 lernejojn por ĵurnalistoj kaj ekde 1917 Premio Pulitzer ekfunkciis.
En Makó estas skulptaĵo kaj memortabulo pri Pulitzer.
Iggy Pop
James Newell Osterberg, Jr. (kromnomita Iggy Pop, aŭ fojfoje "Igvano") estas usona punka kantisto kaj hazardokaze aktoro. Kvankam li atingis malaltan komercan sukceson, li estas konsiderata unu el la plej gravaj renovigantoj de punko kaj parencaj stiloj. Li estis ano de The Stooges.
Solotvino
Solotvino (Солотвино, Солотвина, Aknaszlatina, Hăndal, Kostel Solotvonski) estas mina urbotipa loĝloko en Ukrainio, en la Transkarpata provinco, en la distrikto de Tjaĉiv.
Geografio
Solotvino situas ĉe dekstra bordo de Tiso, (kontraŭe troviĝas Máramarossziget en Rumanio havanta gravan ponton, kiu estas limotrapasejo); laŭ ĉefvojo Uĵhorodo-Raĥiv, laŭ fervojo Ĉop-Velikij Biĉkiv. Tjaĉiv troviĝas 25 km-ojn.
Historio
Antaŭ la hungaroj romianoj minis salon. La ministoj partoprenis en ribelo de György Dózsa kaj en liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Post la mezepoko Hungario disfalis, Aknaszlatina apartenis al princlando Transilvanio. En la 18-a kaj 19-a j.c.-oj la mino prosperis kaj etendiĝis. La fervojo atingis la minurbon en 1910. Tiutempe vivis tie 2300 homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Aknaszlatina apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiutempe la minado furoris, la salo liveriĝis al Ĉeĥio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Solotvino/Aknaszlatina. Dum la bataloj en 1944 la ponto detruiĝis. La alveninta Ruĝa Armeo deportis 690 da hungaroj al la gulago. Ekde 1945 Solotvina apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2002 la ponto rekonstruiĝis, sed nur en 2007 ĝi ekfunkciis. En unu el la forlasitaj minejoj en la profundeco hospitalo funkcias.
Legendo pri la salo
Tiu ĉi legendo vivas ankaŭ en Pollando. "Kunigunda", filino de Béla la 4-a, ĵetis oran ringon al la profundo de la salomino, poste ŝi vojaĝis al sia edzo apud Krakovo. Ŝi tie ordonis fosi al la profundo. La laboristoj trovis tavolon de salo, sed ili trovis ankaŭ la oran ringon.
Famuloj
En la iama Aknaszlatina naskiĝis:
Siad Barre
Militista komenco de ŝtatestro
Siad Barre estis orfa paŝtisto kiam li aliĝis al la italia kolonia polico. Tiam li ekstudis kaj eĉ faris kelkajn militistajn kursojn en Italio. Li iĝis vickomandanto de la armeo je la sendependiĝo de Somalio en 1960. Post trejnado kun sovetaj oficiroj komence de la 1960-aj jaroj, li iĝis konvinkita de la marksismo.
En 1969, post la murdo de la prezidento Abdirashid Ali Shermarke, la lando preskaŭ eksplodis en enlanda milito kaj nur danke al la puĉo kiun li faris kun aliaj junaj oficiroj la lando evitis tiun militon kaj ĥaoson. Li starigis tiam la Duan Respublikon kaj regis dum 22 jaroj; li proklamis la egalecon de la civitanoj antaŭ la leĝo kaj, super arkaika kaj masklisma socio, li proklamis la egalecon de la seksoj. Li aprobis la senpagecon de kuracado kaj edukado, kio permesis multajn centojn de miloj de nomadoj instaliĝi en la urboj kaj ĉefe en Mogadiŝo. Tamen li disvolvigis kulton al sia personeco: grandaj portretoj de Barre instaliĝis en la ĉefurbo Mogadiŝo kaj en provincoj, kie ankoraŭ kelkaj restis sentuŝe jaroj post ties falo.
Specifa aspekto de lia registado koncernas la starigon de la Somala lingvo kiel lingvo kaj oficiala kaj de instruado. Ĝis tiam la instruaj lingvoj estis la koloniaj kaj la somala eĉ preskaŭ ne skribiĝis; por tio oni elektis la latinan alfabeton anstataŭ la araba hegemonia en tiu mondoregiono.
Lingva reformo kiel ilo por kontraŭbatali koloniismon kaj klanismon
Unu el la unuaj kaj plej signifaj celoj de la revolucia reĝimo estis la adopto de norma nacia skribsistemo. Barre subtenis la oficialan uzon de la latina skribsistemo por la somala lingvo. Li ordonis halti la uzadon kaj de la araban transskribon, kaj de la lokan skribsistemon la Osmanija, kaj de la antikvan skribon de la Wadaad, kiun estis uzata de la loĝantoj dum jarcentoj. Baldaŭ post akiro de potenco, Barre enkondukis la somalan lingvon kiel oficialan lingvon de la ŝtato Somalio, kaj elektis la latinan litersistemon kaj la ortografion disvolvitan de la somaliaj lingvistoj Shire Jama Ahmed kaj Musa Haji Ismail Galal kiel la norman ortografion por la somala. Ek de tiam la edukado en ĉiuj registaraj lernejoj devis esti farata somale. En 1972, registaraj dungitoj ricevis instrukciojn lerni, legi kaj skribi la somalan ene de ses monatoj ekde januaro de tiu jaro. Oni plue decidis, ke dokumentoj en registaraj oficejoj havos la latinan skribon de Shire. La kialo por ĉi tio estis la volo pliforgi nacian unuecon kaj la neceso redukti la kreskantan disiĝon inter tiuj, kiuj parolis la italan aŭ anglan koloniajn lingvojn, kaj tiuj, kiuj ne, ĉar multaj el la altrangajn oficojn en la antaŭa registaro ricevis al homoj, kiuj parolis la italan aŭ la anglan.
Krome Barre ankaŭ celis forigi la gravecon de la somala klana sistemo (grupo de homoj rilataj al la sama patro aŭ konsistanta el pluraj familioj kun la sama tribestro) ene de la somala registaro kaj civila socio. La neevitebla unua demando, kiun somaloj faris reciproke, kiam ili renkontiĝis, estis: "Kio estas via tribo?" Sed ĉar ĉi tiu demando komencis esti perceptita kiel movado kontraŭ la formado de la moderna somala ŝtato, la loĝantoj komencis demandi: "Kio estas via iama tribo?", Barre malpermesis ĉi tiun demandon kaj vastan gamon de aliaj agadoj klasifikitaj kiel "fi-metodoj". Kiam kunlaborantoj raportis reakciulojn (tiuj, kiuj estis konsiderataj subtenantoj kaj distribuantoj de la klana sistemo) al la registaro, ili efektive kaŭzis multajn arestojn kaj malliberigojn de la klananoj. Sur pli simbola nivelo, Barre ripetis la frazon "kiun vi konas fariĝis tio, kion vi konas" plurajn fojojn kaj ĉi tiu diraĵo fariĝis parto de la populara strata parolo en Somalio.
Somalia kampanjo por legopovo ĉe la kamparo
Multaj konsideras la komencan enkondukon de la somala ortografio de Shire kaj la postan alfabetigan kampanjon esti unu el la plej signifaj atingoj en la postkolonia administracio de Somalio. Pro ĉi tiu nemalhavebla decido, jardekojn poste, somalaj enmigrintoj tra la mondo havas pli bonan sorton lerni novajn lingvojn kompare kun homoj venantaj el landoj, kiuj uzas nelatinajn skribsistemojn.
La ekstera mondo rimarkis la progreson de Somalio en edukado de la amasoj rilate al legopovo. Julius Nyerere, tiama prezidanto de Tanzanio, asertis, ke "la somalianoj praktikas tion, kion ni en Tanzanio predikas."
Aliancoj
Alia aspekto de lia registado estis la kreado de la koncepto pri Granda Somalio (Soomaaliweyn), kio aludas tiujn regionojn de la Korno de Afriko kie etnaj Somaloj estas, loĝas aŭ reprezentis historie la hegemonian populacion. Granda Somalio enhavus Somalion, Ĝibution, Ogadenon kaj la Nordorientan Provincon (la du lastaj estas nuntempe administrita de Etiopio kaj Kenjo, respektive) tio estas la regionoj de la Korno de Afriko loĝataj preskaŭ nur de somaloj.
Dum la malvarma milito, Sovetunio kaj Usono interesiĝis pri Somalio pro ties geografie strategia situo, ĉe la enirejo de la Ruĝa Maro. La registaro de Siad Barre havis dekomence la helpon de Sovetunio. Sed li perdis tiun subtenon en 1977, kiam Somalio klopodis la aldonon de Ogadeno, regiono de Etiopio (lando same subtenata de Sovetunio), cele al la kreado de la Granda Somalio. Dekomence la somalia armeo sukcesis okupi preskaŭ la tutan teritorion, sed tiam Sovetunio ege helpis Etiopion, kaj same la aliaj komunismaj landoj, kaj tiu lando rekuperis la regionon. Li tiam forigis la sovetuniajn konsilantojn, rompis la traktaton de amikeco kun Sovetunio, kaj turniĝis al Okcidento. Usono eniris tiam en la lando kaj estis, ĝis 1989, internan potencon, enmetante ĉirkaŭ 100 milionoj da dolaroj ĉiujare kiel ekonomia kaj milita helpo.
Falo
Fine de la 1980-aj jaroj, en la nordo de la lando, la Somalia Nacia Movado (SNM) de la klano Issak, armiligita kaj trejnita de Etiopio, kontraŭis al Siad Barre kaj gajnis rapide teritorion. Okazis perforto de la regula armeo kontraŭ civiluloj, kaj inter 50,000 kaj 60,000 mortintoj el 1988 al 1990, kiu tiam iĝis unue el la plej mortigaj konfliktoj sur la kontinento. Siad Barre estis fine forigita la 26an de januaro de 1991. Ali Mahdi Muhammad sukcedis lin ĝis novembro de 1991, sed neniam sukcesis kontroli politike aŭ milite la tutan teritorion.
Post eliri el Mogadiŝo en januaro de 1991, Siad Barre restis en la sudookcidento de la lando, regiono kontrolita de lia bofrato Mohamed Said Hersi. Li klopodis dufoje reprenis la povon en Mogadiŝo, sed, en majo de 1992, li estis venkita de la armeo de la generalo Aïdid kaj estis devigita ekziliiĝi. Li iris al Najrobio, sed, post du semajnoj, antaŭ la kontraŭstaro de opoziciantaj grupoj ĝuantaj la helpon de la kenja registaro, li instaliĝis finfine en Niĝerio. Li mortis la 2an de januaro de 1995 en Lagoso pro koratako. Li estis entombigita en sia naskiĝloko en Somalio.
Johano Baptisto Azzola
Johano Baptisto Azzola, originale Giovanni Battista Azzola, estis itala pentristo kaj dekoraciisto (* 7-a de aŭgusto 1501 † Albino, Italio 1-a de marto 1689.
Konrad Lorenz
Konrad Zacharias LORENZ (n. la 7-an de novembro 1903 en Vieno, m. la 27-an de februaro 1989 en Altenberg, (Vieno), Aŭstrio) estis aŭstra zoologo, etologiisto, kaj ornitologo. Li ricevis la Nobelpremion de 1973 kun Nikolaas Tinbergen kaj Karl von Frisch. Li ofte estas konsiderata kiel unu el la fondintoj de moderna etologio, konstrupreparante aliron kiu komenciĝis per pli frua generacio, inkluzive de lia instruisto Oskar Heinroth. Lorenz studis instinktan konduton en bestoj, precipe ĉe grizaj anseroj kaj monedoj. Laborante kun anseroj, li retrovis la principon de stampaĵo (originale priskribita de Douglas Spalding en la 19-a jarcento) en la konduto de nidifugaj birdoj. En pli posta vivo lia intereso ŝanĝiĝis al studo de homoj en socio.
Li verkis multajn librojn, kelkaj el kiuj, kiel ekzemple La ringo de la reĝo Salomono, Pri agreso kaj Homo renkontas hundon iĝis popularaj legaĵoj. Lia lasta laboro Mi estas ĉi tie- Kie vi estas?, nome resumo de lia vivoverko, fokusiĝas pri liaj famaj studoj pri grizaj anseroj.
(6863) 1991 PX8
(6863) 1991 PX8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).
Konrad Lorenz
Biografio
En lia aŭtobiografia eseo, publikigita en 1973 en Les Prix Nobel (gajnintoj de la premioj estas petataj disponigi tiajn eseojn), Lorenz kreditas sian karieron al siaj gepatroj, kiuj "estis pleje indulgemaj de mia ekstrema amo por bestoj," kaj al sia infanaĝa renkonto kun la fama verko La mirinda vojaĝo de Nils Holgersson de Selma Lagerlöf, kiu plenigis lin per granda entuziasmo koncerne naturajn anserojn.
Laŭ la peto de lia patro, Adolf Lorenz, li komencis antaŭmedicinan instruplanon en 1922 ĉe Universitato Kolumbio, sed li revenis al Vieno en 1923 por daŭrigi siajn studojn ĉe la Universitato de Vieno. Li diplomiĝis kiel doktoro pri medicino en 1928 kaj iĝis helpoprofesoro ĉe la Instituto de Anatomio ĝis 1935. Li finis siajn zoologiajn studojn en 1933 kaj ricevis sian duan doktorecon (PhD).
Kalvinana preĝejo (Kiskunlacháza)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento en Hungario, en Kiskunlacháza.
Konrad Lorenz
Biografio
En 1936, ĉe internacia scienca simpozio pri instinkto, Lorenz renkontis sian grandan amikon kaj kolegon Nikolaas Tinbergen. Kune ili studis anserojn - kaj naturajn, kaj bredanserojn kaj hibridojn. Unu sekvo de tiuj studoj estis ke Lorenz "notis ke superforta pliiĝo en la manĝado same kiel ĉe la sekskuniĝo kaj malkreskado de pli nuancitaj sociaj instinktoj estas karakterizaĵo de tre multaj bredobestoj." Lorenz komenciĝis suspekti kaj timi "ke analogaj procezoj de plimalboniĝo povas esti funkciantaj ĉe la civilizita homaro."
Kalvinana preĝejo (Kiskunlacháza)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola laŭ la ĉefstrato. Antaŭ la konstruaĵo restis origina hontoŝtono el la 18-a jarcento, apud la preĝejo monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito estas videbla. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, kies supro estas alta piramido. Ĉe piedo de la turo estas la enirejo. Interne la mebloj kaj la predikejo devenis el la 18-a jarcento.
Konrad Lorenz
Biografio
Lorenz retiriĝis de la Instituto Max Planck en 1973 sed daŭre esploris kaj publikigis el Altenberg (sia familio hejmo, ĉe Vieno) kaj el Grünau im Almtal en Aŭstrio.
Lorenz ankaŭ estis amiko kaj studento de fama biologo Sir Julian Huxley (nepo de la "Darvina buldogo", Thomas Henry Huxley). Ankaŭ fama psiko-anatomiisto Ralph Greenson kaj Sir Peter Scott estis bonaj amikoj.
Politiko
Lorenz eniris la nazian partion en 1938 kaj akceptis universitatan katedron sub la nazia reĝimo. En lia petskribo por membreco al la nazia partio NSDAP li skribis en 1938: "mi kapablas diri ke mia tuta scienca laboro estas dediĉita al la ideoj de la Nacisocialistoj." Liaj publikaĵoj dum tiu tempo kondukis en pli postaj jaroj al akuzoj ke lia scienca laboro estis poluita per naziaj simpatioj: liaj publikaĵoj verkitaj dum la nazia periodo inkludis subtenon por naziaj ideoj de "rasa higieno" esprimita per pseudosciencaj metaforoj.
En sia membiografio jarojn poste Lorenz agnoskos tiun fakton, komprenigos ke li sekvis la tiaman fluon de naziismo kaj nuancigis siajn tiamajn teoriojn pri akcepto de rasaj konceptoj (selektado, malnaturiĝo ktp). Li tute ne kaŝis tiujn faktojn kaj bedaŭris ke poste tia pasinteco malbonigos la efikon de lia laboro.
Dum la lastaj jaroj da sia vivo Lorenz apogis la naskon de la Aŭstria Verda Partio kaj en 1984 iĝis la frontfiguro de la Referendumo Konrad Lorenz, naturmovado kiu estis formita por malhelpi la konstruaĵon de elektra centralo ĉe la Danubo proksime de Hainburgo ĉe Danubo kaj tiele la detruon de la ĉirkaŭa arbaro.
Ĉilkot-intermonto
La Ĉilkot-intermonto aŭ Ĉilkot-montpasejo (angle: Chilkoot Pass estas 1140 m alta intermonto en la Boundary Ranges de la Coast Mountains ĉe la landlimo inter Alasko kaj la kanada Brita Kolumbio kaj parto de la Klondike Gold Rush National Historical Park (nacia historia parko de la Klondike-orimpetego).
La pado tra la Ĉilkot-intermonto estis jam komercvojo de la Atapaskoj kaj Na-Dené antaŭ la alveno de blankuloj. Ili komercis de jarcentoj pri marproduktoj kaj peltoj. Ĉilkot devenas de Ĉilkatoj, nomo de etno de la Tlingitoj. Nur en la 1870-aj jaroj transiris la intermonton ne-indiĝeno, George Holt.
Bostriko (floraro)
Bostriko (ankaŭ skorpioida cumo aŭ ŝraŭba unucumo ; bostryx) estas infloresko.
Priskribo
Ĝi estas derivata de dikotoma cumo, ĉe kiu nur unu el la flankaj branĉoj kreiĝas, nome ĉiam dekstre aŭ maldekstre la flanka akso kun floro aldoniĝas. Se la flanka akso estas alterne sur dekstra kaj maldekstra flankoj, tiam tio estas cincino.
Duobla bostriko
Duobla bostriko havas la du unuajn disbranĉiĝojn sur ambaŭ flankoj de la ĉefa akso kaj pliajn kiel simpla bostriko.
Meeder
Meeder estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Coburg kaj en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Goran Bregović
Goran Bregović (naskiĝis la en Sarajevo, tiama Jugoslavio, nuna Bosnio-Hercegovino) estas bosnia muzikisto kaj komponisto, sed nomas sin mem "jugoslava", ĉar li estas la filo de patro kroata kaj patrino serba.
Bregović komencis sian muzikistan karieron 16-jara kiel basisto de amatora bando Beštije en Sarajevo. En 1974 li kunfondis la plej sukcesan rokbandon de Jugoslavio, Bijelo Dugme (blanka butono). Ĝis sia malfondo en 1988 ĝi estis tre populara ne nur en Jugoslavio, sed en tuta orienta Eŭropo.
Pro la milito en eksa Jugoslavio Bregović elmigris okcidenten kaj koncertis en pluraj landoj, ĉiam inspirate de la nocio, ke per muziko eblas krei amikecon.
Internacie li iĝis konata ĉefe kiel komponisto de filmmuziko, i.a. por filmoj de Mića Milošević kaj Emir Kusturica.
Graflando de Tuluzo
Historio
La graflando de Tuluzo estis kreita en 778 de Karolo la Granda, post la malvenko de Roncesvalo, por kunordigi la defendon kaj batalon kontraŭ la vaskonoj kaj integrita en la reĝlando Akvitanio, kiu estis kreita tri jarojn poste. La reĝlando Akvitanio disfaliĝis ekde 850. La povocentro de Akvitanio moviĝis al Poitiers kaj la grafoj de Ruergo, kiuj posedis ankaŭ Tuluzon, herede transiĝis.
Bertrand, poste lia frato Alphonso Jourdain devis batali kontraŭ la duko de Akvitanio, kiu plurfoje konkeris Tuluzon, sed ĉiam devis foriri pro ribeloj de la loĝantaro. Poste la grafoj de Tuluzo luktis kontraŭ la grafoj de Barcelono, kiuj provis kreskigi sian influon en Langvedoko kaj en Provenco. La paco fine estiĝis en la dua duono de la 12-a jarcento.