cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krokodilgardulo
Aspekto
Dumfluge, ĝi estas eĉ pli rimarkinda pro la kontrasto inter la nigraj krono kaj dorsocentro, la grizbluaj dorso kaj komenco de flugiloj kaj la flugiloj blankaj sed kun nigra diagonala nigra strio el komenco de vosto al antaŭa bordo de ĉiu flugilo kaj kun nigraj mallarĝaj antaŭaj kaj malantaŭaj bordoj. Sube la birdo estas entute blanka kun oranĝa ventro kaj nigra flugilstrio. La flugiloj estas trianglaj, larĝaj ĉebaze kaj pintaj ĉefine. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli palaj kaj la nigraj markoj estas mezbrunaj.
Kutimoj
Tiu kutime maltimema birdo troviĝas laŭ paroj aŭ etaj grupoj apud akvo. Ĝi nutras sin el insektoj kaj aliaj senvertebruloj kaj forprenante restaĵojn da viando el inter dentoj de krokodiloj, laŭ onidiroj, sed certe ankaŭ de semoj kaj eroj de mortintaj fiŝetoj. La voĉo estas laŭtakra ĉikrrr-ĉikrrr-ĉikrrr. Post surteriĝo membroj el paro salutas sin unu la alian per ceremonia levo de flugiloj kiu montras la nigroblankaj markojn.
Reproduktiĝo
Plej granda parto de glareoledoj demetas du ovojn, escepte la Dustria kurulo (Rhinoptilus africanus) kiu demetas nur unu. La Krokodilgardulo ne konstruas neston nek kovas kiel aliaj birdoj, sed enteriĝas 2 aŭ eĉ 3 ovojn en varma sablo kaj refreŝiĝas per kuŝado sur ili kiam ĝi estas malseka aŭ kovas ilin kiel kutime dumnokte. Ili defendas la teritorion.
La idoj estas frumaturaj kaj ekkuras tuj post eloviĝo, tuj ekmanĝas kaj foje la generinto trinkigas ilin per malseka ventro aŭ eĉ enterigas ilin kiel ovojn.
Subspecioj
La krokodilgardulo havas 2 subespeciojn:
Valbaraĵo Chřibská
Valbaraĵo Chřibská estas valbaraĵa rezervujo sur supra fluo de rivero Chřibská Kamenice, 2 km sudoriente de Horní Chřibská sur katastra teritorio de municipo Rybniště en distrikto Děčín, 1 km okcidente de rokmonto Malý Stožec en Luzacia montaro.
Historio kaj priskribo de la konstruaĵo
La valbaraĵo estis konstruita en la jaroj 1912 ĝis 1924 kiel prokrasta rezervujo por inundaj ondoj, pli poste ĝi servis ankaŭ por refreŝigado. Ekde la jaro 1977 ĝi servas kiel rezervujo de trinkakvo, tial baniĝado kaj aliaj specoj de amuzaj aktivecoj estas ĉi tie malpermesitaj. Areo de la valbaraĵa rezervujo faras 13 ha, produndeco atingas preskaŭ 20 m, la rezervujo enhavas pli ol 1,06 milionoj da m³ de akvo. Digo de la rezervujo estas alta 26 m. En la piedo ĝi estas larĝa 107 m kaj en krono 6 m, la longeco de krono de la digo estas 189 m. Volumeno de la valbaraĵa digo faras pli ol 170 mil m³, kondukas ra ĝi ellasiga mingalerio alta 2 m.
Alirebleco
Al la valbaraĵa digo kondukas deflankiĝejo el loka komunikilo, kiu estas kunigvojo inter Horní Chřibská kaj fervoja stacio Chřibská en fervojlinio el Jedlová ĝis Rumburk. El mala flanko post asfaltita arbara ŝoseeto, sur mapoj markata kiel Valbaraĵa vojo, kiu kondukas ĝis Chřibská de fiŝlago Hraniční kaj fiŝlagoj de Jedlová, ne estas aliro por publiko permesita, ĉar tiu ĉi vojo kondukas tra protektita akva zono.
Gambusia affinis
La moskitofiŝo aŭ kulfiŝo (Gambusia affinis) estas specio de nesalakva fiŝo de la familio de Peciliedoj, ankaŭ komune, se ambigue, konata per sia genra nomo, gambusia aŭ gambusio. Ĝi estas foje nomata okcidenta kulfiŝo, por distingi ĝin el la orienta kulfiŝo (G. holbrooki). Kulfiŝoj estas malgrandaj kompare kun aliaj fiŝoj, kaj inoj atingas ĝeneralan longon de 7 cm dum maskloj de 4 cm. Inoj povas esti distingataj el maskloj pro sia grando kaj pro gravedopunkto ĉe la fina ventro. La nomo de "kulfiŝo" devenas el la dieto de tiu fiŝo kiu ĉefe konsistas el grandaj kvantoj de kullarvoj, relative al sia korpogrando. Kulfiŝoj estis enmetitaj rekte en ekosistemoj en multaj partoj de la mondo kiel biologia plagokontrolo por malaltigi la kulajn populaciojn kio siavice turniĝis negative kontraŭ multaj aliaj specioj en ĉiu distinga bioregiono.
Bersebo-tribo
La bersebo-tribo estas orlama tribo el Berseba en Namibio.
La orlamoj formiĝis en la 18-a jarcento kaj loĝis en Pella kaj Clan William en la Kaboprovinco. Ekde 1815 ili ekmigris je pluraj migradgrupoj por pli bonaj paŝtejoj kaj ĉasejoj norden trans la riveron Oranjo kaj eksetlis tie proksime al la misiostacio Betanio.
Por la poste almigrantaj orlamaj triboj Bethanio estis nur interstacio: la pli granda parto de ili sub la gvido de Paul Goliath ekloĝis en la najbara Berseba (ekde tiam nomataj la bersebo-tribo aŭ goliat-tribo) kaj la pli malgranda parto sub sia gvidanto Amraal Lambert (pro tio nomata amral-tribo trovis novan loĝregionon ĉe Gobabis.
John Newlands
John Alexander Reina NEWLANDS (26a de Novembro 1837 – 29a de Julio 1898) estis brita kemiisto kiu laboris pri la periodeco de elementoj.
Biografio
Newlands estis filo de skota pastro de Presbiterianismo kaj de lia itala edzino.
Li estis hejminstruita de sia patro, kaj poste studis en la Royal College of Chemistry. Li estis interesita en socialaj reformoj kaj en 1860 servis kiel volontulo kun Giuseppe Garibaldi en lia militkampanjo por unuigi Italion. Reveninta en Londonon, Newlands establis sin kiel analizkemiisto en 1864. En 1868 li iĝis ĉef-kemiisto de la Sukerorafinejo de James Duncan en Londono, kien li enkondukis nombrajn plibonigojn en la procezado. Poste li lasis la rafinejon kaj denove iĝis analizkemiisto kun sia frato, Benjamin.
Newlands estis la unua kiu pensis periodan tabelon de kemiaj elementoj aranĝitaj laŭ ordo de ilia relativaj atompezoj. Sekvante la laboron de Johann Wolfgang Döbereiner per triopoj kaj de Jean-Baptiste Dumas pri familioj de similaj elementoj, li publikigis en 1865 sian 'Leĝon de Oktavoj', kiu asertis, ke 'difinita elemento montros similan konduton al tiu de la oka elemento sekvanta en la tabelo. Newlands aranĝis ĉiujn tiam konatajn elementojn, starte per hidrogeno kaj fine per torio (atompezo 232), en ok grupoj de sep, kio similis al la oktavoj de muziko. En la tabelo de Newlands, la elementoj estis ordigitaj de la atomaj pezoj kiuj estis tiam konataj kaj estis nombritaj sekvence por montri sian ordon. Grupoj estis montritaj tra la tabelo, kaj la Periodoj irante suben – male al la nuntempa formo de la perioda tabelo.
La nekompleteco de la tabelo aludis al la ebla ekzisto de aldonak, nemalkovritaj elementoj. Tamen, la 'Leĝo de Oktavoj' estis ridindigita de kelkaj samtempuloj de Newlands, kaj la Societo de Kemiistoj ne akceptis lian laboron por publikigo.
Post Dmitrij Mendelejev kaj Lothar Meyer ricevis la Medalon Davy el la Reĝa Societo pro ilia posta 'malkovro' de la perioda tabelo en 1882, Newlands luktis por agnosko de sia pli frua laboro kaj finfine li ricevis la Medalon Davy en 1887.
(19471) 1998 HK52
(19471) 1998 HK52 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Suda Aŭstralio).
Vincento de Bovajso
Spegulo de la mondo
La "Speculum maius" estas enciklopedio komponata inter 1244 kaj 1260, kun okdek libroj, kiuj cirkulis kiel manuskripto dum du jarcentoj, antaŭ ol presiĝi en 1476. Ĝi dividiĝas en tri partoj: "Speculum naturale", "Speculum doctrinale" kaj "Speculum historiale". Iu kvara libro, nomita "Speculum morale", kelkatempe konsiderita parto de la kunaĵo, estas apokrifa.
En la 32 libroj de la "Speculum naturale", li elmontras nociojn pri naturaj sciencoj; en la 17 libroj de la "Speculum doctrinale", li defendas la bezonon de homo leviĝi pere de la konado, oferas kolekton da novaĵoj pri artoj kaj doktrinoj. dum en la "Speculum historiale", komponita de 31 libroj, li rakontas la historion pri la homaro ekde Adamo ĝis 1250.
Krom tiujn, li uzis aliajn enciklopediajn fontojn de la pasinteco, nome, la "Liber Exceptionum" de Rikardo de Sankta Viktoro (1110-1173), la "Didascalicon" fare de alia verkisto en la Abatejo de Sankta Viktorio, apud Parizo; Hugo de Sankta Viktoro (1096-1141), kaj la Etimologioj de Isidoro de Sevilo (560-636), krom aliaj verkoj de Seneko la pli juna (4 a. K.-65 AD) kaj Marcus Tullius Cicero (106 a. K.-43 a. K.). Verdire, la "Speculum" volis reprezenti iun kolekton pri la tiamaj konoj, kaj de la aŭtoro, kaj de tiuj troviĝantaj en liaepoka societo, kiujn li kunigis en sia verko.
Vidu ankaŭ
<Center>
</Center>
Galgaguta
Galgaguta estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Balassagyarmat.
Situo
Galgaguta situas sur malebenaĵo, en valo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Aszód-Balassagyarmat. Vác troviĝas 25, Rétság 26, Balassagyarmat kaj Pásztó po 30 km-ojn.
Afero Tarija
El 1825 al 1826, la tiama vilaĝo Tarija [taRIĥa], poste urbo, kaj teritorioj apartenantaj al sia partio (tiam tenencia de gobierno) kaj aliaj de la najbara departemento Potosí, estis celo de disputo por ties posedo inter la Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata kaj la tiam ĵus sendependigita Respubliko Bolivio. La konflikto solviĝis definitive en 1889.
Fine de la 18a jarcento la areo apartenis al la zono de Potosí. En 1807 pro ordono de la reĝo de Hispanio ĝi estis trapasata al la areo de Salta. Malferma konsilantaro malakceptis la decidon plenumi la reĝan ordonon de 25a de julio de 1808, kaj sendis peton al la reĝo por ke tiu petu al la papo (ĉar temis ankaŭ pri aparteno al la ekleziaj dividoj) nuligu la dependon de Tarija al Charcas ĉar veturi tien al Salta estis multe pli malfacile ol alveni al Ĉukisako. La koresponda papa buleo por tiu modifo de la limoj de diocezoj, ne povis esti elsendita ĉar la papo Pio la 7-a estis arestita de Napoleono Bonaparte. La 25an de junio de 1810 la konsilantaro de Tarija estis el la unuaj kiuj aliĝis al la Maja Revolucio. Tamen la nova argentina registaro ne ŝanĝis la situacion kaj en 1814 la reĝo Fernando la 7-a nuligis ĉian ŝanĝon. Dum la Argentina Milito por Sendependiĝo Tarija estis okupita de trupoj reĝistaj kaj patriotaj diversajn fojojn el 1812 al 1817. Denove en 1824 kaj 1825. La 6an de aŭgusto de 1825 naskiĝis la Respubliko Bolivio sen inkludi ankoraŭ Tarija, sed foje deputitoj de Tarija petis aligon al Bolivio. Pro ordono de Simón Bolívar de 17a de novembro 1825, Tarija restis de Argentino, sed la toriĥanoj plupetis disigon el Salta.
Kongado
Temas je tio pri religie inspiritaj popolfestoj, plejofte honore al la patrona sanktulo Benedikto de Nursio (São Benedicto) respektive al la rozariofesto (Festa de Nossa Senhora do Rosário). En 1760 unuafoje estis menciata kongado. La ceremoniaj prezentadoj okazis kutime antaŭ preĝejoj. Esenca elemento estas la prezentado de la kronado de Kongoreĝo kaj de lia reĝino.
Afero Tarija
LA afero restis sub konflikto ĝis interkonsento de 1889, modifita en 1891 kaj validita ekde la 10an de marto de 1893, krom definitivaj interkonsentoj de 1904 kaj 1925.
(12296) 1991 PL13
(12296) 1991 PL13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).
(17259) 2000 JE1
(17259) 2000 JE1 estas asteroido de la Hungaria familio (interna asteroida zono) malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Krimmler Tauernhaus
Krimmler Tauernhaus estas enalpa hospico en Aŭstrujo en alteco de 1622 metroj super la mara nivelo en la valo de Krimmler Ache ĉe la transalpa pasejo inter Krimml kaj Kasern (Prettau) en Sudtirolo.
Historio
Ĝia unua menciiĝo estis en 1389 kaj ekde 1437 oni parolis pri taberna, gastejo. La ligna konstruaĵo el la 16-a jarcento plurfoje ŝanĝiĝis kaj pligrandiĝis dume bela ligne panelita ĉambro kun pluraj enskriboj konserviĝis. Ĝi taksatas la plej malnova en tuta Okcidenta Pinzgau.
Temis pri feŭdaĵo ligita al farmbieno kun la tasko gastigi vojaĝantojn se necese, ĉiuokaze ĉiam preti por helpado. Salajrata estis la gastejestro por tiaj faroj fare de lia ĉefepiskopa moŝto salcburga, per greno. Tiutempe temis pri grava komerca vojo por transportado de salo, vino, konjako kaj fero. Interesa kunlaboro estis kun la posedantoj de Ahrntaler Tauernhaus (la nuna hotelo Berghotel Kasern) en Tirolo: la ĉi-tiea gastejestro devis disdoni al malbone ekipitaj transirontoj eventuale mankantajn aĵojn (ekz. kufojn, gantojn, grimpŝnuregojn) kiuj post uzo estis redonotaj ĉe la salcburgia flanko.
Jam dum la Romia Imperio tiu ĉi intermonto estis utiligata kiel enprovinca pasejo kvazaŭ ĉar ambaŭflanke de ĝi oni estis sur teritoro de Noricum. Mezepoko ĝi estis jam nur flanka itinero kiam ekz. la gravega montpasejo Brenner pro kvereloj estis barata. Imperiestro Karlo la 4-a en la 1340-a jaro iris ĉi-laŭlonge malgraŭ veteraĉo.
Dum la 19-a jarcento multaj tirolaj kamparanoj akiris grundojn en la valo sudokcidente de la monta trapasejo ĉar temis pri alta ebenaĵo kun jam frue en la jaro uzeblaj paŝtejoj pro la salubra blovo de mildaj elsudaj ventoj. Tiam oni somere ekkutimis irigi la bruton el la tirola valo Ahrntal'sur mallarĝaj padoj en la direkto de Salcburgio.
Novdadaismo
Novdadaismo estis movado kun aŭdaj, vidaj kaj literaturaj manifestadoj, kiuj havis similecojn metode aŭ intence kun pli fruaj Dada-artaĵoj. Ĝi celis fermi la mankon inter arto kaj ĉiutaga vivo, kaj estis kombinaĵo de ludemo, ikonoklasmo kaj alpropriĝo. En Usono la termino estis popularigita de Barbara Rose en la 1960-aj jaroj kaj ĉefe rilatas, kvankam ne ekskluzive, al laboro kreita en tiu kaj la antaŭa jardeko. Ekzistis ankaŭ internacia dimensio de la movado, precipe en Japanio kaj en Eŭropo, funkciante kiel la fundamento de Fluxus, Pop-Arto kaj novrealismo.
Krimmler Tauernhaus
Historio
Denove la pasejo gravis en la 1947-a jaro kiam ok mil da postvivantoj de holokaŭsto decidis iri Italujon kaj enŝipiĝi poste en Ĝenovo por kaŝe atingi Palestinon. Kontraste al la britaj kaj francaj okupantoj toleris tian elmigron la Usona Armeo kiu administris tiam Salcburgion. Antaŭa kolektiĝo de ĉiuj elmigremuloj estis Saalfelden; surmonte sindone prizorgis la kolonon de judoj Liesl Geisler, gastejestrino ĉe Tauernhaus.
Novdadaismo
Novdadaismo estis ekzempligita per la uzo de modernaj materialoj, popularaj figuraĵoj kaj absurdisma kontrasto.Ĝi estis reago al la persona emociismo de Abstrakta Ekspresionismo kaj, ekde la praktiko de Marcel Duchamp kaj Kurt Schwitters, neis tradiciajn konceptojn pri estetiko.
Krimmler Tauernhaus
Historio
La lastpasinta modernigo fariĝis en la jaro 2016-a: dormejoj kun matracoj estis forigitaj kaj simplaj tranokto-ĉambroj gajnis pli da komforto. Jam en 2011 estis finita la konstruo de propra akvocentraleto je la rojo Rainbach por produkti elektran povon.
Migrada paradizo
Kiam en 1901 oni aranĝis la padojn preter la akvofaloj de Krimml la nombro de la turistoj kreskegis kaj fremdultrafiko iĝis lukra por multaj lokuloj. La vojon oni prenu piedmarŝante disde Krimml kaj post ĉ. tri horoj oni atingos la unuan celon je Krimmler Tauernhaus. De ĉi tie jenas pluraj plumigradebloj:
Esperanto-movado en Svedio
La Esperanto-movado en Svedio konsistas de lokaj kluboj, la Sveda Esperanto-Federacio kaj ĝia gazeto La Espero, Esperanto-Gastigejo en Lesjöfors, la eldonejo Eldona Societo Esperanto, la Sveda Esperanto-Instituto, la Sveda Laborista Esperanto-Asocio, kaj kelkaj aliaj organizoj kaj bultenoj.
La Esperanto-movado havas longan historion en Svedio. La unua sveda klubo, kiu fondiĝis en 1891 en Upsalo, estis la dua esperanta klubo en la mondo – la unua estis la Nurenberga klubo. La gazeto Lingvo Internacia (1895–1914), ekeldonita en 1895 kaj dum la fruaj jaroj eldonita de la Klubo Esperantista en Upsalo, estis tiam grava internacia gazeto por la Esperanto-movado.
En Svedio, ankaŭ klubo estis fondita en la frua 20-a jarcento, kiu iĝis la fondo/origino de UEA. En Svedio estis aranĝita la Universalaj Kongresoj en Stokholmo 1934, Malmö 1948, Stokholmo 1980 kaj Gotenburgo 2003, kaj la Internaciaj Junularaj Kongresoj en Ystad 1962, Tyresö 1969, Karlskoga 1991, kaj Lesjöfors 2003.
Lokaj kluboj troveblas hodiaŭ (2017) en Stokholmo, Gotenburgo, Upsalo, Malmö, Helsingborg, Sundsvall kaj Skövde, kaj dum la 2000 kaj 2010-jardekoj en Hernusando. En Gotenburgo, oni trovas la Esperanto-placon, kaj en Upsalo, la placon aŭ parkon de Valdemar Langlet. Proksime al la Esperanto-placo, oni trafe trovas Språkcaféet, la Lingvokafejon, en kiu oni vespere povas trejni sin en fremdaj lingvoj konversante kun aliaj personoj – sed tamen ne Esperanto.
La Esperanto-movado en Svedio historie havas ligojn al la laborista movado. En Svedio reprezentantoj de UEA en 1956 akceptis la Principaron de Frostavallen, ”Fundamenta Principaro de Informado pri la Internacia Lingvo”.
Bertilo Wennergren, aŭtoro de PMEG, venas de Svedio kaj loĝas en Germanio, kaj Ĵomart kaj Nataŝa loĝas en Svedio ekde la fruaj 1990-aj jaroj.
Komencoj
En 1889 aperis en Varsovio sveda traduko de la unua lernolibro de L. L. Zamenhof, verkita de la studento Gustaf Henrik Lundquist en Ystad, kun vortareto Esperanto-Sveda de tiu sama.
Jam antaŭe la germana lernolibro varbis kelkajn svedojn, inter ili Axel Fredrik Runstedt en marto 1889, teologian studenton en Upsalo, kiu eldonis en 1890 lernilon en formo de flugfolio. Alia teologia studento en Upsalo, Alfred Lundström, varbita en 1890, fondis en oktobro 1891 la unuan societon: Klubo Esperantista en Upsalo, kiu estis dum kelkaj jaroj vera centro tutmonda de la juna Esperanto-movado. Ĝi estis la due fondita klubo en la mondo, post la Nurenberga klubo.
La prezidanto de la Upsala Klubo, studento Valdemar Langlet, pioniro kiel turisto en Esperantujo, vizitis en la somero de 1895 siajn korespondantojn en Rusio kaj aliaj landoj. Dum lia vizito ĉe Vladimir Gernet en Odeso, la du junuloj decidis, pro la ĉeso de la La Esperantisto kune fondi novan gazeton nome Lingvo Internacia (LI). Tiu gazeto komencis aperi en decembro 1895 en Upsalo, kaj estis multe grava internacia monata gazeto el la frua epoko de Esperanto. Sub la direktorado de Gernet prizorgis en Upsalo la redaktadon kaj administradon interalie Langlet kaj Paul Nylén. Inter la pioniroj oni ankaŭ nomu Otto Zeidlitz, Otto Svabom, Sven Erik Krikortz kaj krom ili B. G. Jonsson en la nordo, Gustav Henrik Backman en la sudo de la lando.
En 1897, kaŭze de la dekjara ekzisto de Esperanto, la Esperantistoj laŭ iniciato de Gernet fondis per mondonacoj la «Kapitalon de d-ro Zamenhof» por eldonado de lernolibroj kaj vortaroj en diversaj lingvoj. Per voĉdono oni decidis transdoni al la Societo Espero en Peterburgo la administradon kaj tiu societo komisiis al Nylén en Upsalo prizorgi la presadon de angla lernolibro kaj propagandaj broŝuroj ktp. En Upsalo estis presata ankaŭ la Jarlibro Esperantista 1897, eldono de Societo Espero en Peterburgo.
Unuaj kluboj kaj societoj
En aprilo 1898 fondiĝis Klubo Esperantista en Stokholmo, kies sekretario estis policisto Per Ahlberg ĝis la Ido-skismo en 1909.
En 1906 Sveda Esperantista Societo estis fondita en Stokholmo de reprezentantoj de lokaj kluboj kaj izolaj Esperantistoj el diversaj partoj de la lando. De la 1-a de januaro 1910 ĝi estas nomata Sveda Esperanto-Federacio (SEF). Prezidanto estis redaktoro Valdemar Langlet kaj sekretario Per Ahlberg. Ĝia komenca gazeta organo estis Esperantisten (La Esperantisto), kaj ĝia nuna gazeta organo La Espero estis fondita en Gävle en 1913.
En la vintra sezono 1905–1906 la estro de la Sendependa Loĝiaro de Bontemplanoj, IOGT, parlamentano Edvard Wavrinsky, partoprenis kurson de Paul Nylén kaj decidis fari Esperanton la oficiala lingvo internacia de tiu ordeno. La uzo de sekretaj signalvortoj en Esperanto ĉe la bontemplanoj kaŭzis lernemon pri tiu lingvo.
Ido-skismo
La movado normale kreskis en la tuta lando, speciale post la unuaj du Universalaj Kongresoj en 1905 kaj 1906, pri kiuj la gazetaro favore kaj serioze raportis. En 1908 funkciis 28 pli-malpli fortaj kluboj. Printempe 1909 la Ido-skismo diskrevigis la movadon. Ahlberg iĝis idisto, kaj laŭ EdE «fariĝis fanatika malamiko de Esperanto». SEF elektis novan estraron en 1909. 1918–1921 kaj denove ekde 1923 redaktoro Paul Nylén estis prezidanto (pli frue vicprezidanto, ekde 1921 honora prezidanto).
La 1934-a Enciklopedio de Esperanto skribas ke:
Intermilita periodo
De 1918 la Esperanto-movado rimarkeble plifortiĝis. En aŭgusto 1918 okazis en Gotenburgo la unua Skandinava Kongreso de Esperanto, kiu estis neatendite favore raportata en la gazetaro. Enskribiĝis por ĝi 189 personoj, svedoj, danoj kaj norvegoj; pro la kriza tempo povis partopreni nur la duona nombro. Tie SEF decidis fondon de Eldona Societo Esperanto.
En aŭgusto 1934, oni aranĝigis la 26-an Universalan Kongreson de Esperanto en Stokholmo. Dum la kongreso, kiu havis 2042 partoprenantojn, la prezidanto Eduard Stettler proteste rezignis, pro la neelektiĝo de kelkaj personoj.
En 1929 Ernfrid Malmgren fondis Esperantan Turistan Komisionon, kiu aranĝis turist-vojaĝojn per Esperanto al la Baltaj landoj, eldonis gvidlibrojn, kaj simile. Ĝi ankaŭ faris sukcesan propagandokampanjon por la Stokholma Ekspozicio, ĉefe en Estonio.
La Sveda Esperanta Gazetara Informo-Servo estis iniciatita en 1931 de Oskar Svantesson, Gotenburgo. Ĝi provizis svedajn gazetojn per artikoletoj pri Esperanto kaj ĝiaj progresoj, redakti Esperanto-kolumnojn en gazetoj kaj fari statistikon pri artikoloj.
Ekde 1938 Jan Strönne kunaranĝis danajn-svedajn Esperanto-tagojn, kiuj plu okazadis ankaŭ dummilite, alterne en la du landoj.
Instruado
En 1920-aj jaroj SEF aranĝis elementan perkorespondan kurson kun demandofolioj, kiujn korektadis helpemaj samideanoj. Post ia tempo, la kurso enhavis ŝlosilon kaj du aliajn libretojn kaj kostis 1 sveda krono – antaŭ tio, ĝi estis senpaga. Ĝis 1933 pli ol 27 000 personoj mendis tiun kurson. Laŭ EdE, ĝi estis unu el la plej efikaj varbiloj kaj kreis multajn bonajn Esperantistojn. Alia perfektiga koresponda kurso de SEF en ses leteroj-lecionoj estas verkita 1926 de rektoro Sam Jansson. Pli ol 1000 personoj mendis ĝin antaŭ 1933.
Kursoj de fremdlandaj instruistoj multe helpis la propagandon. Pastro Andreo Cseh, vokita de SEF, komencis aŭtune de 1927 paroladan vojaĝon en Svedujo kaj komence de 1928 kursojn en la ĉefurbo kaj aliaj urboj ĝis la somero 1929. Peton pri forpermeso de Cseh de lia episkopo subskribis princo Carl (la pli aĝa), frato de la reĝo, kaj stokholma urbestro Carl Lindhagen. EdE asertas ke “multaj personoj partoprenis tiujn kursojn, kiuj kvankam tro mallonge daŭraj por krei verajn Esperantistojn tre favorigis la publikon kaj eĉ aŭtoritatulojn por Esperanto.“ Aliaj fremdaj instruistoj, kun kaj sen la sama metodoj, same agadis: Tiberio Morariu, Henrik Seppik, Neeme Ruus, doktoro Ferenc Szilágyi, Lidja Zamenhof kaj aliaj, entute pli ol 15 eksterlandanoj.
En 1929-1930 la hindo Sinha Laksmiswar faris dum prelegvojaĝo aranĝita de Ernfrid Malmgren tra Svedujo pli ol 10 000 km kaj 200 prelegojn antaŭ ĉ. 30 000 personoj, ĉie interpretata de lokaj Esperantistoj.
De 1922, Esperanto pli kaj pli eniĝis ĉe la studrondoj de la grava ABF (Laborista Kleriga Asocio), kie 1930–1932 pli ol 9500 personoj studis Esperanton en 778 studrondoj – en la sezono 1931, ĝi estis la duarange plej populara temo ĉe la studrondoj de ABF. En la bontemplana asocio IOGT samtempe okazis 61 studrondoj.
La bonkonata koresponda lernejo Hermods Korrespondens-Institut en Malmö konstante instruis Esperanton per 14-kajera kurso, tre anoncata tra la lando.
7864 Borucki
7864 Borucki estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, tiam en Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).
Christopher Pike (Star Trek)
Christopher PIKE estas rolulo en la fikciuniverso de sciencfikcio Star Trek. Li estis rolata de Jeffrey Hunter en la originala provepizodo de la televidserio, "La Kaĝo", kiel kapitano de Enterprise NCC-1701. La provepizodo estis malakceptita, kaj la rolo malaperis dum la disvolviĝo de la dua provepizodo kiam Hunter decidis ke li ne volis daŭrigi je la serio. Sean Kenney rolis la fizike kripligitan Christopher Pike en nova materialo filmita por posta epizodo de "Star Trek", The Menagerie", kiu ankaŭ re-uzas originalajn bildojn de "La Kaĝo". Bruce Greenwood rolas Pike'n en la 2009-a filmo Star Trek In Darkness kaj ĝia 2013-a sekvo.
7864 Borucki
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona sciencisto William J. Borucki, fondinto kaj disvolvinto de la misio Kepler, kiu gvidis al la malkovro de multenombraj ekstersunsistemaj planedsistemoj kaj al signifaj kontribuoj al la stela astrofiziko kaj la astrosismologio de la evoluantaj steloj. Li determinis ankaŭ la plasmajn ecojn de rapidegaj ŝokondoj, tio, kiu estis utiligita por la kontraŭvarma ŝildo de la misioj Apollo.
Esperanto-movado en Svedio
Publikaj lernejoj
Post propono farita de Ernfrid Malmgren Stokholmo laŭ rekomendo de instrukomitato permesis Esperanto-instruadon en la lernejo Mälarhöjdens skola, dum du lernojaroj 1928–1931. En tiu lernejo okazis la unuaj devigaj Esperanto-kursoj en Svedlando. La kursoj okazis en la 8-a klaso (15-jaraj infanoj) kaj anstataŭigis la instruadon pri la angla aŭ germana lingvoj. Okazis 4-hora instruado semajne dum 39 semajnoj. Ambaŭ kursoj finiĝis per t. n. lerneja vojaĝo al Estonujo, kie la lernantoj ĝuis la restadon en la kadro de Esperanto-parolantaj estonaj geknaboj.
Lou Bandy
Lodewijk Ferdinand Dieben (Hago, 19-an de aprilo 1890 – Zandvoort, 24-an de junio 1959), pli bone konata per sia pseŭdonimo Lou Bandy, estis nederlanda kantisto kaj komikisto kiu dum la periodo inter ambaŭ mondmilitoj estis unu el la plej popularaj artistoj de Nederlando. Al siaj plej konataj kantoj apartenas: Wie heeft er suiker in de erwtensoep gedaan? (Kiu metis sukeron en la pizosupo?) (1939), Zoek de zon op (Serĉu la sunon) (1936), Schep vreugde in het leven (Ĝoju la vivon) (1937) kaj Louise zit niet op je nagels te bijten (Luiza ne mordu sur viaj ungoj).
Esperanto-movado en Svedio
Publikaj lernejoj
Nedeviga Esperanto-instruado okazis en multaj aliaj lernejoj kaŭze de la granda intereso de la sveda instruistaro. Laŭ farita statistiko en la dekjara periodo 1922-1932 lernis Esperanton ĉ. 2 000 geinstruistoj svedaj. Tiu evidente granda intereso por Esperanto multe dependas de la svedaj instruistaj gazetoj, speciale de Folkskolärarnas Tidning (La gazeto de la popolinstruistoj) kaj de Lärarinneförbundet (Unuiĝo de instruistinoj), kies redaktoroj sinjoro John Forsefl kaj fraŭlino Gerda Nystedt tre simpatie rilatis al Esperanto. Same la parlamentano Ruben Wagnsson, kiu estas redaktoro de Svensk Läraretidning (Sveda instruista gazeto).
Lou Bandy
Frua vivo
Lodewijk Ferdinand Dieben elkreskis en laborista familio en Hago.
Esperanto-movado en Svedio
Radio kaj ekspozico
Komencinte de la aŭtuno 1930 la ABF disponigis al Sveda Esperanto-Instituto (SEI) en la radio-programo tutsveda duonhoron en unu dimanĉo-mateno de ĉiu monato.
Lou Bandy
Kariero
Dieben laboris kiel grumo, domservisto, stratkantisto kaj kiel deviga mararmeano antaŭ ol li startis karieron en la varieteo en 1915. Unue li aperis kune kun sia frato Willy Derby sub la nomo The Bandy Brothers (Bandy estas angligo de lia nomo Dieben kun la silaboj inversigitaj.) Baldaŭ montriĝis ke la karakteroj de la fratoj estis tro diferencaj por kunlabori; kontraste al Willy, Lou estis konata kiel malfacila persono.
Christopher Pike (Star Trek)
Rola priskribo
Laŭ dialogo en "La Kaĝo", li estas el la urbo Mojave en la Tero kaj iam posedis ĉevalon nomatan Tango.
Albese con Cassano
Albese con Cassano estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Christopher Pike (Star Trek)
Rola priskribo
Pike estis la dua kapitano de la USS Enterprise (NCC-1701) kaj la unua montrita en Star Trek. La animacia serio de Star Trek malkaŝas, ke Kapitano Robert April preterpasis Pike, kaj presita "Fikcio kaj referencaj steloj de Star Trek" ankaŭ identigas Aprilon kiel antaŭulo de Pike.
Albese con Cassano
Najbaras la komunumoj Albavilla, Faggeto Lario, Montorfano, Orsenigo kaj Tavernerio.
Christopher Pike (Star Trek)
Rola priskribo
Pike prenis komandon de la USS Enterprise en la jaro 2252, en la aĝo de 38, anstataŭigante Roberton Aprilon, kiu gvidis la "Enterprise" dum naŭ jaroj.
Pike estas referencita en la epizodo "Mirror, Mirror". Alternativuniversa versio de Kapitano Kirk laŭdire murdis Pike por fariĝi kapitano de ISS Enterprise (la versio Mirror Universe de la USS Enterprise). En la "epizodo" de televidserio Star Trek: The Next Generation "The Most Toys", la nomo 'Pike' povas esti vidita mallonge sur la flanko de la pramŝipo, kies Lt. komandanto Data estis piloto komence de la epizodo.
Lou Bandy
Kariero
Lou kontinuis sub la nomo Lou Bandy. En 1921 li geedziĝis kun pianistino Eugenie Küch, filino de germana oficiro kiu havis grandan influan en lia kariero: ŝi instruis decajn socialajn lertecojn al li kaj la gravecon de paroladi en senriproĉa nederlanda lingvo, kaj helpis lin akiri la unuajn profitdonajn kontraktojn. Kun ŝia subteno, la juna viro el Hago post kelkaj jaroj laboris kun pintartistoj kaj teatraj impresarioj. Eugenie Küch mortis en februaro 1944.
Bandy estis konata ĉe la publiko kiel kantisto de gajaj kantoj, sed al tiuj kiuj pli bone konas lin, li havis malpli bonhumoran imagon. Li ankaŭ geedziĝis kun la multe pli junan Sinia Franke en 1948, kaj en 1952 kun la 19-jaraĝa knabino Carla van den Hurk. Ili divorcis en 1958 kaj li fariĝis izolulo.
Kiam li ne plu estis populara kaj fariĝis tre soleca li mortigis sin en lia apudmara apartamento en Zandvoort.
Esperanto-movado en Svedio
Radio kaj ekspozico
La 30-an de marto 1933 radio-servo de Svedujo aranĝis radio-diskuton pri la «mondlingva problemo». EdE skribas ke tiu ”rimarkinda afero” estis ”iniciatita malgraŭ rifuzo de la Esperantistoj”. Ne sole Esperanto, sed ankaŭ Ido, Occidental, Novial kaj Anglic estis reprezentataj samnivele per prelegoj kaj diskutaj paroloj, kio laŭ EdE ”donis al la nescianta publiko konfuzan imagon de la situacio.” Eugen Zachrisson, profesoro de angla lingvo ĉe la Universitato de Upsalo, aŭtoro de Anglic (ortografia sistemo de la angla lingvo), ankaŭ kritikis Esperanton, kiu, ”laŭ li, ne estas parolebla kaj estas tre danĝera afero.” Por Esperanto parolis la lingvisto Björn Collinder, profesoro de finno-ugraj lingvoj ĉe la sama universitato, kaj ankaŭ fil. mag. K. Söderberg kaj rektoro Sam Jansson. La afero tamen utilis por veki intereson en la granda publiko tra la lando.
Post tiu radio-diskuto, la Stokholma grupo ”per sia energia vicprezidanto” Teodor Julin aranĝis en la centro de la ĉefurbo ekspozicion por montri al la publiko, ke Esperanto estas lingvo preta, uzata kaj utila. Interalie la tiama kronprinco de Svedio, Gustavo Adolfo vizitis kaj interese rigardis la ekspozicion.
Analizo de sukcesoj kaj malsukcesoj
La granda plifortiĝo de la sveda Esperanto-movado en la periodo 1925-1933 dependas de multaj faktoroj. Dum tiu tempo la movado sukcesis havigi al si multajn energiajn Esperantistojn, kiuj malavare dediĉis tempon kaj kapablon al la laboro. Danke al tio oni povis pere de neniuj aŭ tre malgrandaj monrimedoj pli malpli favorigi la ĝeneralan opinion de la granda publiko. Tion montras plej bone la gazetaro.
En la periodo 1889–1909 oni do povas rimarki konstantan kreskon de la intereso por Esperanto. Sed venis la Ido-skismo, kaj la Esperanto-movado tre suferis. Oni devis komenci la laboron preskaŭ denove. En la tempo 1910–1925 la evoluo de la movado bataladis kontraŭ sufiĉe forta indiferenteco de la granda publiko. Tre malrapide la movado antaŭeniris.
Dum la unuaj jaroj de la lasta periodo de 1925 ĝis en 1929 la gazetoj pli kaj pli volonte publikigis novaĵojn pri Esperanto, tamen ofte tre ironie kaj ŝerce. Sed de jaro al jaro la tono de la artikoloj ŝanĝiĝis. Komence de 1933, la plej grandaj ĉiutagaj gazetoj de Stokholmo kaj de aliaj urboj pli ofte aperigis artikolojn pri Esperanto en objektiva maniero. Multaj gazetoj eĉ aperigis konstantan Esperanto-parton. Plej longe tion faris la fervojista gazeto Signalen sub lerta gvidado de parlamentano Ernst Eriksson. Multaj ĉiutagaj ĵurnaloj aperigis kursojn kaj komence de 1933 ankaŭ la Tutlanda Pacifista Ligo konsentis pri Esperanto-kurso en sia gazeto Freden. Komence de aprilo 1933 la Interskandinava Hotel-pordista Gazeto ankaŭ komencis Esperanto-kurson.
Sur la vojo al tiu stato ni memorigu pri kelkaj gravaj faktoj: grandegaj Esperanto-kursoj en la tuta lando de fremdlandaj instruistoj, specialaj instruist-kursoj, grandaj per-Esperantaj turistvojaĝoj, la apero de la gravaj libroj Per balono al la poluso (la Andrée-libro) kaj Tra Sovaĝa Kamĉatko, la malmultekosta koresponda kurso de SEF, la preleg-vojaĝoj de la hindo Sinha, ankaŭ de la amerikano Joseph R. Scherer kaj de la aŭstro Hugo Steiner, oftaj gazetaj intervjuoj kun fremdlandaj Esperantistoj pro iliaj vizitoj al Svedlando ktp.
Postmilita periodo
Dum ĉi tiu periodo, la Universala Kongreso estis aranĝita en Svedio tri fojojn plu: 1948 en Malmö, 1980 en Stokholmo, kaj plej ĵuse 2003 en Gotenburgo. La kongresoj havis ĉirkaŭ 1700–1800 partoprenantojn ĉiufoje.
En 1948, Jan Strönne iĝis longdaŭra prezidanto de SEF, havanta la postenon dum 30 jaroj, ĝis 1978. La Principaro de Frostavallen, ”Fundamenta Principaro de Informado pri la Internacia Lingvo”, estis akceptita de UEA en Svedio 1956.
La Internacia Junulara Kongreso okazis en Ystad 1962, Tyresö 1969, Karlskoga 1991 kaj Lesjöfors 2003, ĉiuj en Svedio. La nombro de partoprenantoj kreskis daŭre de 70 en la unua ĝis 330 en la lasta. Ĉe la IJK 1969, oni ankaŭ akceptis la Deklaracion de Tyresö.
Sveda Esperanto-Federacio kongresis en 2004 en la Esperanto-domo en Lesjöfors, draste malaltigis la mezaĝon de sia estraro. Estis novelektitaj kiel estararanoj tri junaj homoj kun ĵusa aŭ daŭra aktiveco en la junulara movado. La novaj estraranoj estas Sjoerd Bosga, antaŭa prezidanto de TEJO, Katja Ignatieva, daŭre en la TEJO-estraro, kaj Fredrik Olofsson, pli frue estrarano de SEJU, organizaĵo de la junaj svedaj esperantistoj. La jarkunveno reelektis kiel prezidanton Frankon Luin por ankoraŭ unu jaro.
La parlamentanoj Torgny Larsson de la socialdemokratoj, Claes Roxbergh (kun aliaj) kaj Gustav Fridolin, ambaŭ de la ekologia partio, kaj Robert Hannah de la liberaluloj verkis proponojn en la parlamento subtenantajn esperanto-instruadon. En la komunumo de Lerum, Esperanto fakte estis elektebla gimnaziokurso dum 12 jaroj.
Fridolin en 2005, Roxbergh kun sampartianoj en 1991, kaj Hannah en 2017 kaj 2018 proponis ke oni povu studi Esperanton en la lernejoj kaj gimnazioj. Larsson en 1990 volis la saman, sed aldone profesoran katedron de Esperanto (”ekzemple en Gotenburgo”) – Hannah simile volis universitatan esperanto-esploradon. Oni ankaŭ ĝenerale volis edukadon por esperantoinstruistoj.
6682 Makarij
6682 Makarij estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 25-an de septembro 1973 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).
Esperanto-movado en Svedio
Postmilita periodo
En 2019, la sveda kultura ministro Amanda Lind (ekologia partio) en video-alparolo sin turnis al la UK en finnlanda Lahti, en Esperanto.
Bedmar y Garcíez
Bedmar y Garcíez (B. kaj G.) estas du vilaĝoj kaj unu municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio. Ĝis 1975, kaj Bedmar kaj Garcíez estis sendependaj municipoj.
Esperanto-movado en Svedio
Periodaĵoj
Svenska arbetar-esperantisten aŭ Sveda laborista esperantisto estis aŭ estas organo por la Sveda Laborista Esperanto-Asocio, eldonita ekde 1922, unue en Gävle, poste en Gotenburgo kaj fine en Stokholmo. En la fruaj 1930-aj jaroj, la eldonkvanto estis 2500.
6682 Makarij
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la metropolito de Moskvo Makarij (cirile : Макарий, 1482–1563). Li havis grandan influon sur la eduko, la religio kaj la politiko de Rusio. Li subtenis la kreon de la unua presejo en Rusio kaj estris rondon de kleraj bibliofiloj.
Bedmar y Garcíez
Priskribo
La areo de la municipo estas 119 km2 kie loĝas 2 642 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 23,17 loĝ./km2.
Xertigny (stacidomo)
Xertigny estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Xertigny, en departemento , regiono Grand Est.
Esperanto-movado en Svedio
Periodaĵoj
Malgranda Revuo estis revuo publikigita de la verkisto Stellan Engholm inter 1943 kaj 1952.
Xertigny (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Esperanto-movado en Svedio
Laborista movado
La komenco de la sveda esperanta laborista movado datiĝas de 1905, kiam fondiĝis Anarkiista Esperanto-klubo. Laŭ EdE, tiu certe estis la unua pure laborista Esperanto-Klubo en la mondo. En 1907 estis loĝio de la socialisttendenca abstinenca ordeno Verdandi, kies pritrakto okazis en Esperanto.
Xertigny (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Blainville-Damelevières - Lure (042000).
Esperanto-movado en Svedio
Laborista movado
En 1912 fondiĝis, iniciate de la ĵurnalisto John Johansson, laborista klubo de Stokholmo, kiu tre vigle laboris en la unuaj jaroj, sed dum la Unua Mondmilito iom post iom malvigliĝis kaj fine en 1919 mortis.
Sveda Laborista Esperanto-Asocio
Laŭ iniciato de redaktoro Einar Adamson, Sveda Laborista Esperanto-Asocio (SLEA; svede Svenska Arbetar-Esperanto-Förbundet) estis fondita en 1921. Prezidanto estis unue Adamson, kaj post 1933 ĝi estis la socialdemokrata parlamentano Ernst Eriksson. En 1933, la asocio havis 1400 membrojn, kaj ankaŭ sindikatojn, kiel subtenantaj anoj. Kune kun ABF, oni aranĝis kursojn en Esperanto (vidu Instruado).
En 1928 la sveda socialdemokratia partio ĉe sia kongreso pere de anoj en SLEA faris rezolucion favoran al Esperanto, kiu kiel senperan efikon ekhavis la enkondukon de Esperantaj kolumnoj en la socialista gazetaro kaj ankaŭ igis la partian estraron doni monan subvencion al delegitoj ĉe kongresoj de Sennacieca Asocio Tutmonda, SAT.
Bedmar y Garcíez
Priskribo
Bedmar y Garcíez situas sur la nordo de la komarko Sierra Mágina en la centro de la provinco, lime kun Jimena, Albanchez de Mágina, Huelma, Bélmez de la Moraleda, Jódar kaj Baeza. Estas sur 643 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj de la provinco Ĥaeno.
Esperanto-movado en Svedio
Sveda Laborista Esperanto-Asocio
Svedaj laboristaj esperantistoj en 1945 organizis kolekta­don de vestaĵoj ktp, por nederlandaj kamaradoj.
Bedmar y Garcíez
Geografio
Ĝi estas en la maldekstra bordo de la rivero Gvadalkiviro kun mediteranea klimato de tipo kontinenta kun mildaj temperaturoj.
Esperanto-movado en Svedio
Sveda Esperanto-Instituto
Por instruado kaj ekzamenoj SEF la 16-an de aprilo 1922 provizore fondis ekzamenan komisionon Sveda Esperanto-Instituto (Svenska Esperanto-Institutet, SEI), permanente fondita de SEF, SIEF kaj SLEA en 1929. La tasko de SEI origine estis instigi kaj kontroli la scion en kaj pri Esperanto, donante pri tio diplomojn post ekzameno, fari statistikon pri la movado ktp. Nuntempe la ĉefa celo estas instigi kaj stimuli la teorian kaj praktikan studon de la lingvo.
Bedmar y Garcíez
Geografio
Estas fortaj geologiaj kaj pejzaĝaj kontrastoj: en la suda duono estas la plej altaj altaĵoj, en pinto Mágina, de 2167 metroj, kaj elstaras ankaŭ la pintoj Carboneras (1511 m), Carluco (1441 m), kaj Cueva del Aire (1309 m). En la norda sektoro estas la rivero Gvadalkiviro, lun averaĝa alto de 300 m. Samtempe estas karsta pejzaĝo en Serrezuela kaj en la Sierra de Cuadros.
Esperanto-movado en Svedio
Sveda Esperanto-Instituto
Ĝin reorganizis en 1929 la decidoj de SEF kaj de Sveda Instruista Esperanto-Federacio kaj de Sveda Laborista Esperanto-Asocio; ili elektis po du reprezentantojn kiel estraron. Tiu elektis la Institutan direkcion, nome: rektoro Sam Jansson, membroj Gösta Ahlstrand, Ernfrid Malmgren, Paul Nylén kaj Carl Emil Ohlsson. Anstataŭ Ahlstrand la estraro elektis en januaro 1932 John Johansson, anstataŭ Ohlsson en 1934 Karl Söderberg.
Eldona Societo Esperanto
Eldona Societo Esperanto svede Förlagsföreningen Esperanto, estas eldonejo de en- kaj priesperanta literaturo. Ĝi komencis eldoni librojn pri kaj en Esperanto en 1918, kaj eklaboris aktive sub la gvido de Henning Halldor en 1925, laŭ EdE.
Bedmar y Garcíez
Geografio
La rivero Cuadros aŭ Bedmar, en la loko Cuadros je 4 km de la vilaĝo, estas tipa alta rivero kun ĉerivera arbaro de oleandro, nome unu de la plej grandaj oleandraroj de Eŭropo kaj nun oni intencas deklari ĝin natura heredo. El la Turo de Cuadros la valo malfermiĝas kaj irigacias la fruktoĝardenojn de la bordoj, kaj poste alvenas al Garcíez y Jimena kaj elfluas en la Gvadalkiviron.
Esperanto-movado en Svedio
Eldona Societo Esperanto
Inter fruaj eldonaĵoj troveblas Per Balono al la Poluso 1930, Gösta Berling 1934 kaj Sveda Antologio samjare.
Sveda Instruista Esperanto-Federacio
Sveda Instruista Esperanto-Federacio (SIEF), fondita la 9-an de aŭgusto 1918 en Gotenburgo de Gustav Henrik Backman kaj Nils Nordlund, atingis en 1933 la nombron de 300 anoj. Agemaj en ĝi estis interalie Sam Jansson, Ernfrid Malmgren kaj Fritiof Ahnfeldt. Thorsten Torbjär estis prezidanto en 1933.
Bedmar y Garcíez
Geografio
La orografio de la zono estas taŭga por la realigo de turismo de montaro. Viziteblas la Natura Parko de Sierra Mágina, de granda ekologia kaj pejzaĝa valoro, kun klimato kiu favoras la diversecon de flaŭro kaj faŭno kun kelkaj endemiaj specioj kiel iberia bufo (Alytes dickhillenii). Oni povas viziti la naturan lokon de la rivero Cuadros, kaj la Sendero de los Adelfares (Pado de la Oleandraro) kie estas la Sanktejo de la Virgulino de Cuadros, la Turon, la muelejon, la kavojn kaj la ekfluejon de la rojo Sistillo. Ekonomie elstaras la agrikulturo bazita sur la kultivo de olivarboj kaj asparagoj, kiu rezultis en la disvolvigo de la industrio oleprodukta kaj la konservoj. De tiuj teroj devenas unu de la plej bonkvalitaj olivoleoj de Hispanio.
Esperanto-movado en Svedio
Sveda Instruista Esperanto-Federacio
Ĝi aranĝis laŭ iniciato de Malmgren ĉiujare 1929 ĝis minimume 1933 kursojn por instruistoj (sub gvido de Ahlstrand 1930–1931). La kursoj estis ŝtate subvenciitaj po 2 900 svedaj kronoj jare de parlamenta decido ĝis 1931 – en 1932 kaj 1933 ili estis faritaj sen tia ŝtata monsubteno.
Bedmar y Garcíez
Historio
Jam en la prahistorio estis homa loĝado. Bedmar estis grava “romia remparburgo”, en kiu poste setliĝis visigotoj kaj islamanoj.
Esperanto-movado en Svedio
Sveda Esperanta Gazetara Informo-Servo
Plej grandaj ekonomiaj subtenantoj estis en la frua 1930-a jardeko SEF, Sveda Instruista Esperanto-Federacio kaj la kunlaboranto Torbjär. En 1934, ĝia adreso estis Karl Johansgatan 61 en Gotenburgo.
Esperanta Turista Komisiono kaj Esperanta Turista Asocio
Esperanta Turista Komisiono (ETK), aranĝis turist-vojaĝojn per Esperanto al la Baltaj landoj, eldonis gvidlibrojn, ktp. Ĝi estis fondita de Ernfrid Malmgren en 1929. Ekde 1932 ETK funkciis kiel estraro de Esperanta Turista Asocio, kiu komence de 1933 havis reprezentantojn en 50 svedaj lokoj. En la estraro estis Malmgren kaj, interalie, en Talino Karl Brauer.
Bedmar y Garcíez
Historio
La origino de Bedmar reeniras al la epoko de iberoj, kaj poste ĝi estos setlejo de romianoj kaj visigotoj. La okupado de la teritorio fare de araboj kiu entigos Bedmar, setle al Serrezuela. En 1411 la Ordeno de Santiago konstruis la Novan Kastelon laŭ novaj teknikoj defendaj kiun jam ne konkeros la trupoj nazariaj. La definitiva kastilia konkero realiĝis en 1431, post oftaj ŝanĝoj, keil konsekvenco de la strategia situacio en la nazaria landlimo.
Esperanto-movado en Svedio
Esperanta Turista Komisiono kaj Esperanta Turista Asocio
ETK aranĝis ĉiujare ekde 1929 turistvojaĝojn inter la svedia kaj estonia ĉefurboj Stokholmo kaj Talino. La vojaĝoj okazis ĉiusemajne dum junio kaj julio. Partoprenis meznombre 20 personoj.
Bedmar y Garcíez
Historio
Garcíez estis donita al Fernando la 3-a en 1224 je la kapitulaco de Baeza pro ties loko defendante la riveron Bedmar.
Esperanto-movado en Svedio
Esperanta Turista Komisiono kaj Esperanta Turista Asocio
En 1930 la direkcio de la Stokholma Ekspozicio transdonis al ETK la por-ekspozician propagandon en Estonio kaj Latvio. La rezulto estis neatendite bona, speciale rilate al Estonio. Preskaŭ 1 000 estonoj – kaj el ili la plej granda parto vojaĝis en la grupvojaĝoj de ETK – vizitis la ekspozicion kaj la ekspozicia direkcio poste letere esprimis specialan dankon pro faritaj servoj.
Literaturo
Elektaĵo de literaturo:
Bedmar y Garcíez
Historio
La Katolikaj Gereĝoj donis al Bedmar la titolon de "villa" (urbeto) en 1494. En 1510 estas dokumentata ke kelkaj bedmaranoj akompanis Don Pedro de Alvarado en lia ekspedicio al Ameriko.
Problemoj de sanmanko faris ke fine de la 16a jarcento oni translokigis Garcíez al la apudo de kastelo, nome al ties aktuala loko.
Oskaro la 2-a (Svedio)
Oskaro la 2-a Frederiko, svede Oscar II Fredrik (naskiĝis la 21-an de januaro 1829, mortis la 8-an de decembro 1907) estis reĝo de la unio Svedio-Norvegio de 1872 ĝis la fino de la sved-norvega unio en 1905, kaj reĝo de Svedio ĝis sia morto.
Alois Brunner
Alois Brunner ( en Nádkút, tiama Hungario nuna Aŭstrio, raportoj pri lia morto estas kontestitaj) estis aŭstra naziisma militkrimulo. Brunner estis asistanto de Adolf Eichmann, kaj Eichmann nomis Brunner sian „plej bonan viron“. Kiel komandanto de la koncentrejo de Drancy apud Parizo de junio 1943 ĝis aŭgusto 1944, Alois Brunner respondecis por sendado de proksimume 140,000 eŭropaj judoj al la gasĉambroj. Preskaŭ 24,000 el ili estis deportitaj el la koncentrejo de Drancy.
1954 Brunner estis kondamnita en foresto en Francio al vivprizono pro krimoj kontraŭ la homaro. En 1961 kaj en 1980, Brunner perdis okulon kaj la fingrojn de sia maldekstra mano, respektive, kiel rezulto de leterbomboj senditaj al li fare de Mossad.
En 2003 The Guardian priskribis lin kiel „la plej altrangan nazian fuĝanton de la mondo supozeble ankoraŭ vivanta.“
Brunner laste estis raportita kiel vivanta ankoraŭ en Sirio, kie la registaro ĝis nun malakceptis internaciajn klopodojn lokigi aŭ ekkapti lin.
Listo de asteroidoj (37001–38000)
Jen la listo de la asteroidoj kun numeroj 37001 al 38000.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.
Krom numeron, okazas malofte, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
Vandœuvre-lès-Nancy
Vandœuvre-lès-Nancy [] estas franca komunumo en la departemento Meurthe-et-Moselle, en la regiono Loreno. Ĝi havis 30,569 loĝantojn en la jaro 2012.
4685 Karetnikov
4685 Karetnikov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 27-an de septembro 1978 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.