cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĉerokoj
Frua kulturo
Lia ekspedicio daŭris en la internon, rimarkante pri vilaĝoj proksimaj al moderna Asheville kaj aliaj lokoj kiuj estas parto de la ĉerokaj hejmlandoj. Laŭ antropologo Charles M. Hudson, la ekspedicio de Pardo ankaŭ rimarkis pri renkontoj kun muskogiparolantaj popoloj ĉe Chiaha en sudorienta moderna Tenesio.
1600aj jaroj: kontakto kun angloj
En 1657, estis tumulto en Kolonio de Virginio kiam la triboj Reĉahekrianoj aŭ Rikahokanoj, kune kun la Siuaj Manahoakoj kaj Nahisanoj, pasis tra la landlimo kaj setlis proksime al la akvofalo de la Rivero James, proksime al hodiaŭa Richmond, Virginio. La sekvantan jaron, kunigita armeo de angloj kaj Pamunkioj forpelis la novulojn. Oni estas tre debatinta pri la identeco de la Reĉahekrianoj. Historiistoj notis, ke la nomo proksime similas al tiu skribita pri la Eriechronon aŭ Erielhonan, ofte konata kiel la tribo Erio, alia Irokezlingva popolo situinta sude de la Grandaj Lagoj en hodiaŭa norda Pensilvanio. Ĉi tiuj irokezoj estis forpelitaj de la suda marbordo de Eria Lago en 1654 de la potencaj irokezaj Kvin Nacioj, ankaŭ konataj kiel Haudenosaunee, kiuj serĉis estis pliajn ĉasterojn por subteni sian superregadon en la komerco de kastoraj peltoj. La antropologo Martin Smith havis teorion, ke kelkaj restaĵoj de la tribo migris al Virginio post la militoj, poste konatiĝantaj al la angloj en la Kolonio de Karolino kiel Westo. Kelkaj historiistoj kredas, ke ĉi tiu tribo estis ĉeroka.
Antaŭ eligo
Antaŭ la fina eligo al hodiaŭa Oklahomo, multaj ĉerokoj translokiĝis al hodiaŭa Arkansaso, Misurio, kaj Teksaso. Inter 1775 kaj 1786 la ĉerokoj, kune kun homoj de aliaj nacioj kiel la ĉoktaoj kaj ĉikasaoj, komencis libervole setli laŭ la Rivero Arkansaso kaj la Ruĝa Rivero. En 1802, la federala registaro promesis nuligi indianajn rajtojn al teroj volataj de Georgio se Georgio cedas la okcidentajn terenojn kiu poste fariĝis Alabamo kaj Misisipo. Por konvinki la ĉerokojn translokiĝi libervole en 1815, usona registaro establis ĉerokan rezervejon en Arkansaso. La limoj de la rezervejo etendiĝis de la nordo de la Rivero Arkansaso al la suda riverbordo de la Blanka Rivero. Di'wali (The Bowl), Sequoyah, Spring Frog, kaj Tatsi (Dutch) kaj siaj bandoj setlis tie. Ĉi tiuj ĉerokoj konatiĝis kiel "Malnovaj Setlintoj."
Je 1816, la ĉerokoj fine migris tiom norden kiom la parto de Misurio kiu aspektas botkalkanon. Ili loĝis inter la delavaroj kaj ŝonioj de tiu regiono. La ĉeroka loĝantaro en la Teritorio Misurio pliiĝis rapide, de 1000 al 6000 dum la sekvanta jaro (1816–1817), laŭ raportoj de Guberniestro William Clark. Pliiĝintaj konfliktoj kun la Osaĝa Nacio rezultis je la Batalo de Claremore Mound kaj la fina establo de Fortikaĵo Smith inter la ĉeroka kaj orsaĝa komunumoj. En la Traktato de St. Louis (1825), la osaĝoj devis "cedi kaj rezigni al Usono, ĉiun sian rajton, titolon, intereson, kaj aserton, pri terenoj situantaj ene de la Ŝtato de Misurio kaj Teritorio de Arkansaso ..." por doni spacon al la ĉerokoj kaj la Mashcoux, muskogi-krikoj. Ankoraŭ en la vintro de 1838, ĉerokoj kaj krikoj loĝantaj en Misurio kaj Arkansaso petis la Militan Ministrejon eligi la osaĝoj el la regiono.
Grupo de ĉerokaj tradiciistoj gviditaj de Di'wali translokiĝis al hispana Teksaso en 1819. Setlante proksime al Nacogdoches, meksikaj registoj bonvenigis ilin kiel eblajn alianculoj kontraŭ angla-usonaj kolonianoj. teksasaj ĉerokoj estis plejparte neŭtralaj dum la Teksasa Milito de Sendependeco. En 1836, ili subskribis traktaton kun Teksasa Prezidanto Sam Houston, adoptita membro de la ĉeroka tribo. Lia posteulo Mirabeau Lamar sendis milicion por forigi ilin en 1839.
Ĉirkaŭ 1809 Sequoyah komencis krei skriban formon de la ĉeroka lingvo. Li parolis neniom la anglan lingvon, sed liaj spertoj kiel arĝentforĝisto kunlaboranta ofte kun blankaj setlantoj, kaj kiel batalanto ĉe Horseshow Bend, konvinkis lin, ke ĉerokoj bezonas skribon. En 1821, li prezentis la ĉerokan silabaron, la unuan skriban silaban formon de amerika indiana lingvo ekster Mezameriko. Je la komenco, lia novaĵo estis kontraŭita de kaj ĉerokaj tradiciistoj kaj blanka misiistoj, kiuj deziris instigi la uzon de la angla. Kiam Sequoyah instruis al infanoj legi kaj skribi per la silabaro, li konvinkis la plenkreskulojn. Je la 1820aj jaroj, la ĉerokoj havis pli altan indicon de legopovo ol havis la blankuloj ĉirkaŭ ili en Georgio.
En 1827, la Ĉeroka Nacio kreis konstitucion, kiu sekvis la modelon de Usono, kun ekzekutiva, leĝdona, kaj juĝa branĉoj kaj sistemo de kontroloj kaj ekvilibroj. La du-nivela parlamento estis gvidita de Major Ridge kaj lia filo John Ridge. Konvinkite, ke la travivo de la tribo bezonis anglalingvpovajn gvidantojn, kiuj povas intertrakti kun Usono, la parlamento nomumis, ke John Ross estu Ĉefa Estro. Presilo estis establita ĉe New Echota de Vermonta misiisto Samuel Worcester kaj la nevo de Major Ridge, Elias Boudinot, kiu prenis la nomon de sia blankula bonfaranto, gvidanto de la Kontinenta Kongreso kaj kongresano de Nov-Ĵerzejo. Ili tradukis la Biblion en la ĉerokan silabaron. Boudinot eldonis la unuan eldonon de la dulingva Cherokee Phoenix ("ĉeroka fenikso"), la unua indiana ĵurnalo, en februaro 1828.
Vojo de larmoj
Dum ĉi tiu tempo, Georgio eligis la najbarojn de la ĉerokoj, la malalt-krikoj. Guberniestro de Georgio George Troup kaj lia kuzo William McIntosh, estro de la malalt-krikoj, subskribis la Traktaton de Indian Springs en 1825, cedante la finan muscogian (krikan) terenon asertitan en Georgio. La nordokcidenta landlimo de la ŝtato atingis la Rivero Chattahoochee, la landlimo de la Ĉeroka Nacio. En 1829, oro estis trovita ĉe Dahlonega, sur ĉeroka tero volata de Georgio. La Ĉaso de Oro de Georgio estis la unua ĉaso de oro en usona historio, kaj ŝtataj oficialuloj postulis, ke la federala registaro eligu la ĉerokojn. Kiam Andrew Jackson fariĝis prezidanto en 1829, Georgio akiris fortan amikon en Vaŝingtono. En 1830, Kongreso leĝigis la Leĝon pri Eligo de Indianoj, permesante la perfortan translokigon de indianoj al la oriento de la Rivero Misisipo al nova Indiana Teritorio.
Jackson asertis, ke al politiko de eligo estis peno malhelpi la malaperon de la ĉeroka popolo, kion laŭ li "...La moheganoj, la naragansetoj, kaj delavaroj" suferis. Ekzistas, tamen, abunda provaĵo, ke la ĉerokoj estis ekuzantaj modernajn agrikulturajn teknikojn. Moderna analizo montras, ke la regiono estis ĝenerale en stato de ekonomia superfluo, kaj povis subteni kaj la ĉerokoj kaj novaj sentlantoj.
La ĉerokoj alportis siajn plendojn al la usona kortumoj. John Ross veturis al Vaŝingtono kaj gajnis subtenon de gvidantoj de la nacia respublikana partio Henry Clay kaj Daniel Webster. Samuel Worcester kampanjis en la nomo de la ĉerokoj en Nov-Anglio, kie ilian aferon subtenis Ralph Waldo Emerson. En junio 1830, grupo gvidita de Estro Ross defendis ĉerokajn rajtojn antaŭ la Supera Kortumo de Usono en Cherokee Nacio v. Georgia.
En 1831 Georgia milicio malliberigis al Samuel Worcester en Milledgeville câr li loĝis sur indiana tero sen ŝtata permesilo. En Worcester v. Georgia (1832), Ĉefjuĝisto John Marshall de la Supera Kortumo de Usono decidis, ke indianaj nacioj estis "distingeblaj, sendependaj politikaj komunumoj retenantaj siajn originalajn naturajn rajtojn", kaj rajtas federalan protekton de la agoj de ŝtataj registaroj kiuj malrespektas ilian suverenecon. Worcester v. Georgia estas konsiderata unu el la plej gravaj deklaroj en leĝo kiu traktas indiĝenojn.
Jackson ignoris la decidon de la Supera Kortumo, ĉar li devis akordigi sudan sekciismon dum la epoko de la Nuliga Krizo. Lia granda populareco ne la reprezidentiĝa balotado en 1832 kuraĝigis petoj por la eligo de la ĉerokoj. Georgia vendis ĉerokajn terojn al ŝtatano en Tera Loterio, kaj la ŝtata milicio okupis New Echota-n. La Ĉeroka Nacia Konsilio, gvidita de John Ross, fuĝis al Red Clay, izolita valo norde de la tera aserto de Georgia. Ross havis la subtenon de ĉerokaj tradiciistoj, kiuj ne povis imagi eliĝon el siaj praulaj teroj.
Du jarojn poste Prezidanto Martin Van Buren ordonis al federalaj soldatoj kaj ŝtataj miliciano sub Generalo Winfield Scott iri al ĉerokaj landoj por eligi la tribon. Pli ol ĉerokoj estis perforte translokitaj okcidenten al Indiana Teritorio en 1838–1839, migrado konata kiel la Vojo de Larmoj aŭ ĉeroklingve ᏅᎾ ᏓᎤᎳ ᏨᏱ aŭ Nvna Daula Tsvyi (La Vojo Kie Ili Ploris), kvankam ĝi estas priskribita per alia vorto Tlo-va-sa (La Eligo). Marŝigite pli ol kilometroj trans Tenesio, Kentukio, Ilinojso, Misurio, kaj Arkansaso, la homoj suferis pro malsano, vetero, kaj malsato, kaj ĝis  mortis. Ĉar kelkaj ĉerokoj posedis sklavojn, ili kunprenis nigrulajn sklavojn okcidenten. Geedziĝintaj eŭropaj usonanoj kaj misiistoj ankaŭ piediris la Vojon de Larmoj. Ross konservis iomete da sendependeco per intertraktado de permeso, ke la ĉerokoj direktu sian propran eligon sub usona kontrolado.
Post la usona enlanda milito
La Leĝo Curtis de 1898 nuligis tribajn registarojn, tribunaloj, lernejojn, kaj aliajn civitajn instituciojn. Por Indiĝenaj Teritorioj, tio signifis la nuligon de la ĉerokaj kortumoj kaj registaraj sistemoj. Oni taksis tion necesa antaŭ ol Oklahomo kaj Indiĝenaj Teritorioj povas fariĝi kunigita ŝtato. En 1905, la Kvin Civilizaj Triboj de la Indiĝenaj Teritorioj proponis la kreon de la Ŝtato de Sequoyah, kiu estis tute indiĝena, sed ne sukcesis akiri subtenon en Vaŝingtono. En 1907, Oklahomo kaj Indiĝenaj Teritorioj fariĝis novan ŝtaton Oklahomo.
Je la finaj jaroj de la 1800a jaroj, la Orienta Bando de ĉerokoj spertis la limojn de rasapartiga socio. En la posttempo de la Rekonstrua Epoko, konservativaj blankulaj demokratoj reakiris potencon en Nord-Karolino kaj de aliaj sudaj ŝtatoj. Ili sekve efike forprenis la voĉdonrajton de ĉiuj nigruloj kaj de multaj malriĉaj blankuloj per novaj konstitucioj kaj leĝoj rilataj al balota registriĝo kaj balotadoj. Ili leĝigis leĝojn Jim Crow, kiuj dividis socion en "blanka" kaj "kolorita", plejparte por direkti liberigitojn. Ĉerokoj kaj aliaj indiĝenoj estis klasifikitaj je la kolorita flanko kaj spertis la saman rasapartigon kaj perdon de voĉdonrajto kiel spertis ekssklavoj. Ili ankaŭ ofte perdis sian historian dokumentaron de identigo kiel indiĝenoj, kiam la sudaj ŝtatoj klasifikis ilin kiel koloritoj. La konstituciaj rajtoj de nigruloj kaj indiĝenoj kiel usonaj civitanoj ne estis efektivigitaj ĝis post kiam la Civilrajta Movado sekurigita leĝigon de civilrajta leĝo en la mez-1960aj jaroj, kaj la federala registaro komencis kontroli balotan registriĝon kaj balotadojn, kaj simile.
Statuso de triba jurisdikcio
La 9an de julio, 2020, Supera Kortumo de Usono decidis en decido McGirt v Oklahoma en krima jurisdikcia kazo, ke duono de la tero de la ŝtato de Oklahomo faris konsistanta de tribaj nacioj kiel la ĉerokoj estas oficiale indiĝenaj tribaj jurisdikcioj.
Flavventra ĉetio
Tiu orientalisa specio montras kiel ĉefan karakteron tre flavan ventron kiel la relative proksima parenco la Flava monarkoĉetio, kiu estas ĝenerale pli flava, dum la Flavventra abroskopo, montras dorson kaj voston olivecajn kun flava nuanco ĝenerale kaj pli malhelaj bordoj en flugilplumoj kaj centra vosto, kiel la aliaj specioj de la genro. Estas karaktera ankaŭ la kapobildo kie videblas sur griza fono pli malhelgriza traokula strio kaj blankeca superokula strio, kio nomigas la specion en la latina scienca nomo kie superciliaris aludas al tiu karaktero. La gorĝareo estas blankeca.
Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj el malaltaj teroj kaj montararbaroj.
Nová Kelča
Nová Kelča (hungare Kelcse [kelĉe]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Nová Kelča situas laŭ maldekstra bordo de akvorezervujo Veľká Domaša, laŭ ĉefvojo Pollando-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 29 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1404. En 1663 pro pesto, en 1831 kaj en 1847 pro ĥolero multaj mortis. En 1741 Matiaso Bel menciis templon de la vilaĝo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kelcse 491 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1965 Kelča ruiniĝis pro inundo, tial oni fondis novan vilaĝon iomete for de la riverobordo. La nova loknomo iĝis Nová Kelča (hungare Újkelcse), kie vivis en 2001 352 homoj, (350 slovakoj). Nur la preĝejo, tombejo kaj arbara domo memorigas pri la iama vilaĝo.
K kun nombro
Litero K kun nombro havas plurajn signifojn:
Vojka
Vojka povas esti nomo por:
Fervoja Stacidomo de Bananal
La Fervoja Stacidomo de Bananal estas historia konstruaĵo de la turisma urbo Bananal, San-Paŭlo, Brazilo. Konstruita en 1888, ĝi estas la sola kopio de ŝtala strukturo fare de belgoj en Ameriko.
Antun Radić
Antun RADIĆ (naskiĝinta la en Desno Trebarjevo/ provinco de Sisak-Moslavina, mortinta la  en Zagrebo) estis aŭstri-hungaria kaj kroata etnologo, publicisto, filologo, pedagogo kaj politikisto.
Vivo
Post studo de slavistiko kaj klasika filologio inter 1888 kaj 1892 en Zagrebo kaj Vieno li doktoriĝis en 1892 pri la kroatlingva literaturo. Poste li instruistis ĝis 1897 ĉe gimnazioj je Osijek, Požega, Varaždin kaj Zagrebo.
Inter 1897 kaj 1901 li laboris ĉe antologio pri tradicioj de sudlavoj, Zbornik za narodni život i običaje Južnih Slavena. Temis pri la unua en Kroatujo aperinta etnologia-folklora gazeto. Publikigis ĝin HAZU, la Kroatia akdaemio pri sciencoj kaj arto.
En 1899 li fondis la magazinon "Dom. List hrvatskomu seljaku za razgovor i nauk". Temis pri la unua porkamparana gazeto en Kroatujo. Ĝin enhavigis ĉefe Radić; li redaktistis ĝis 1904. Laŭ li mankis tiam politika partio engaĝiĝanta por kamparanoj. Sekve li fondis kune kun la frato Stjepan la partion Hrvatsku pučku seljačku stranku (HPSS) kiu alinomiĝis en 1920 HRSS (Hrvatska republikanska seljačka stranka) kaj en 1925 HSS (Hrvatska seljačka stranka). Antun helpis formuli la partiprogramon kaj kunordigi kunvenojn ktp. Trifoje li estis deputito parlamenta. Tiam li instigis reformojn koncerne la administradon kaj la edukosistemon. Antun ankaŭ verkis por partiorganoj, ekz. inter 1908 kaj 1909 por "Dom": ties eldonisto li estis inter 1912 kaj 1914. Sekretario ĉe Matica Hrvatska, la plej grava kroata kulturligo, li estis inter 1901 kaj 1909. Inter 1906 kaj 1909 Radić redaktis ties organon "Glas Matice Hrvatske", kie senteblis lia malŝato de modern(em)aj verkistoj. Ekde 1917 li profesoris ĉe la Dua zagreba humanisma gimnazio.
Tezoj
Kvankam sia etnologia laborado daŭris nur de inter 1896 kaj 1902 li evoluigis kelkajn interesajn aferojn. Liaj vizioj kaj teorioj legeblis ĉe Osnova za sabiranje i proučavanje građe o narodnom životu. Sekve li iĝis fondinto de kroatia etnologio kiel memstrara scienco. La citita verko planitis kiel malibro pri etnologia esplorado. Antaŭparole li substrekis la necesegon de establi tiun ĉi branĉon. Esplorobjekto estu la popolo mem kaj ĝia kulturo. Por Radić ekzistis duala sociala-kultura strukturo ĉe kroatoj kun priplorinda dissplitiĝo je kamparanoj kaj nekamparanoj. La unuopaj kolektivoj, laŭ Radić, havas sian propran kulturon. Aŭtentikecon tamen posedus nur la kamparana kulturo dume la dua estus plena de fremdaj influoj. Por Radić nur komprenantoj de la kaj el la popolo estas dignaj iĝi etnografiistoj: do kamparanoj kaj ne en urboj vivantaj intelektuloj kun popolkontakto (ekz. instruistoj, pastroj). Radić mem malkaŝe diris ke la celoj de tia alproksimiĝo je etnologio estos kaj sciencaj kaj politikaj. Ideologie estu farata tie repaciĝo inter la popolo kaj la altaj socialaj klasoj kaj reciproka altestimo; la kamparanoj sekve ne plu troviĝu ekstere de politika decidofarado.
Sed Radić ankaŭ okupiĝis pri literatura historio. Li tradukis el la rusa lingvo (Aleksandr Puŝkin, Nikolaj Gogol, Lev Tolstoj), kaj publikigis plurajn tekstojn pri aktulalaj politikaj temoj, ekz. pri la stato de Kroatio ene de la Danuba monarkio, la Rezolucio de Rijeko aŭ la rolo de HPSS ene de la kroatia socio.
Familio
Lia frato Stjepan Radić kaj la nevo Pavel Radić ankaŭ politikistis. Li murditis fare de la ĉetnika gvidanto Puniša Račić.
U kun nombro
Litero U kun nombro havas plurajn signifojn:
Miroslav Horníček
Miroslav HORNÍČEK (naskiĝis la ; mortis la ) estis ĉeĥa aktoro kaj verkisto, enlande tre populara, precipe pro siaj televidaj Diskutoj H, en kiuj li sciis tre sprite respondi kaj komenti aŭ rakonti travivaĵojn. En la jaroj 1955-1961 li fariĝis partnero de Jan Werich, la plej granda ĉeĥa komedia aktoro, kies antaŭmilitan partneron Jiří Voskovec li anstataŭis, ĉar tiu post la venko de komunistoj en Ĉeĥoslovakio fuĝis al Usono. Liaj filmaj roloj ne estas multaj, pli populara li estis en televido kaj pere de siaj libroj (ekz. Bone sekretigita violono, La pomo kulpas, Leteroj el Provenco).
Domo ĉe la vinberarbedo
La Domo Zum Rebenstock (tradukite: Ĉe la vinberarbedo) estas unu el la multo da historiaj domoj en la urbokerno de Erfurto, Futterstraße nr 2. Ĝi estas malfrugotika konstruaĵo.
Priskribo
Enskribo sur originale konservita tabulo ĉe la dekstra flanko de la enirejo menciias la konstrujaron 1451. Otto Ziegler faris en 1447 vojaĝon al la Sankta Tombo; el la Sankta Lando li alportis pokalon faritan el vito. Ĝi estis la nomdonanto de la domo. En niĉo de la 3-a etaĝo estas delikata madonofiguro.
Maldekstre ĉe la 1-a etaĝo videblas la familia blazono de la Ziegler-oj, ruĝa cervokapo sur ruĝa fono (nuntempe iom ŝanĝita). Dum la Dua mondmilito la konstruaĵo ege damaĝitis. La 1,10 metrojn dikaj muroj tamen rezistis al la bombardoj. Post la restaŭradoj postmilitaj tamen mankis multaj interesaj partoj. Ekzemple la 18 pinakloj en la koloroj de 18 reĝolandoj kiujn Ziegler vizitis dum siaj longaj vojaĝoj: La Romia Reĝolando, Kroatio, Sicilio, Francio, la Regno de la sacerdoto Johano, Danio, Bohemujo, Dalmatio, Cipro, Portugalio, Anglio, Svedujo, Hungario, Napolo, Armenio, Navaro, Skotlando kaj Polujo.
Eksteraj ligiloj
Hejmpaĝo de la nuna restoracio, kun domohistorieto
Forumo Civila Pacservo
La Forumo Civila Pacservo (Forum Ziviler Friedensdienst forumZFD) estas germana kuniĝo de pluraj organizaĵoj kaj personoj, kiuj laboras por la civila pacservo kaj sin sentas esti "pacspertuloj".
La grupo estas subtenata fare de la germana ministerio por ekonomia kunlaboro kaj disvolvigo ("Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung").
Miskonata kiel pacifista grupo, ĝi vere ne favoras la pacifismon. La grupestro Tilman Evers skribis en letero: "La forumZFD konfesas sin veninta el pacifistaj movadoj, sed ne difinas sin mem kiel pacifista, sed kiel demokrata-homrajta." Li eĉ mokas la pacifismon kiel "tute persona vojo" pro malbonaj personaj travivaĵoj.
En la pacmovado, la Forumo ZFD estas kritikata pro praktiki civil-militistan kunlaboron. Ekzemple, la grupo akceptis en la konsilantaro la politikiston Angelika Beer, spertulino de la militistaro, kiu favoras militojn de la germana armeo kontraŭ aziaj landoj. Responde al la kritiko Evers konstatis, ke tiu praktiko ne estas civil-militista kunlaboro, sed li nur kritikis la vorton sen riferi al la enhavo de la kritiko.
Hamadan
Hamadan estas kaj en nordokcidenta Irano.
Kornico Dejra
Kornico Dejra aŭ Deira Corniche (en araba: كورنيش ديرة) estas ĉemara promenejo kaj distrikto en Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE), nome en Dejra. Tiu komunumo, foje referencata kiel Dubaja Kornico, kuŝas en nordorienta Dubajo. La Kornico Dejra estas flankigita norde de la Persa Golfo kaj konsistas el larĝa porpiedira promenejo kiu etendiĝas ĝis la Dubaja Kanalo.
Vario de tradiciaj kaj modernaj instalaĵoj kaj hospitalaj areoj estas laŭlonge de la Kornico Dejra. La Kornico limas kun loĝlokoj Aldagaja, Ajal Naser kaj Alhamrija Haveno, ĉiuj el kiuj estas parto de la pli granda Dejra centra negoca distrikto. La Dubaja Bazaro por Fiŝoj kaj Vegetaloj same kiel la Dubaja Orsoŭko kaj la Dubaja Spicsoŭko estas proksime al la kornico.
Simila promenejo ekzistas ankaŭ en la flanko de Bur Dubajo de la Kanalo etende el Al Ghubaiba ĝis Al Seef Marstacio.
Guillaume Armide
Guillaume Armide (ofte en Esperanto: Gijom' Armide) estas kantisto en la franca lingvo kaj en Esperanto. Li eklernis Esperanton kiam li aĝis 33 jarojn. Li uzas sistemon de kanto-prelegoj.
Guillaume Armide naskiĝis kaj kreskis en Pariza ĉirkaŭurbo, kaj nuntempe (2016) loĝas en Parizo.
Fripono
Fripono estas kanajlo, kiu ruze trompas kaj lerte ŝtelas.
Li aŭ ŝi estas sagaca malhonestulo, kies kanajlaĵoj ofte havas ŝercan kaj mokan karakteron, kiu ridindigas la priŝtelitan trompiton. Tial friponaĵoj iam vekas eĉ admiron de la publiko, ĉefe kiam estas trompita malpopulara riĉulo aŭ potenculo, kiu mem prifriponas la popolon.
Ĉeffripono estas nomata ankaŭ fripono super friponoj, male friponeto estas karesa nomo por petolema infano.
Petolemaj friponetoj estas ankaŭ plenkreskaj popolaj herooj, el kiuj plej fama estas Strigospegulo. Sed li nur ŝajne friponas, liaj petolaĵoj ne estas malhonestaj, ĉar ili punas stultajn malicaĵojn de fieruloj, sed ne celas propran riĉiĝon.
En la Esperanto-kulturo
Trafan kaj detalan priskribon de la friponaj vendopraktikoj faris Brita esperantisto Cezaro Rossetti en sia romano Kredu min, sinjorino! (1950).
Kanajlo
Kanajlo estas senhonora homo, kondutanta malnoble.
Li povas esti ŝtelema fripono, sed ankaŭ perfortulo, insidulo, maliculo, kiuj ne nepre celas riĉiĝon, ofte ili volas nur satigi sian venĝemon aŭ sadismon aŭ simple li ne kapablas konduti noble.
Kanajlo-ŝtato estas termino uzata en Usono por indiki ŝtatojn, kiuj minacas Usonon.
Manfred
Manfred estas drama poemo verkita en 1816-1817 de George Byron. Ĝi enhavas supernaturajn ecojn de fantomrakontoj popularaj en Britio de tiam. Ĝi estas tipa ekzemplo de "ŝranko-dramo", dramo intencita esti legita laŭvoĉe al malgranda grupo.
Manfred estis adaptita muzike de Robert Schumann en 1852, kaj poste de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij en sia Manfred Simfonio, kaj ankaŭ de Carl Reinecke. Friedrich Nietzsche estis impresita de la temo el la poemo de superhoma estaĵo, kaj verkis muzikon por ĝi.
La poemo estis tradukita el la angla lingvo al Esperanto en 1914 fare de Vanancio da Silvo.
Puteaux
Puteaux ​[pyto] estas francia urbo, situanta en la okcidenta ĉirkaŭurbo de Parizo, sur la maldekstra bordo de riverego Sejno, en la mezo de departemento Hauts-de-Seine. Ties loĝantoj nomiĝas "Putéoliens".
Geografio
Situanta sur la maldeskstra bordo de Sejno, la urbo Puteaux estas ĉirkaŭita de Courbevoie norde, Nanterre okcidente kaj Suresnes sude. Oriente, Puteaux estas ligita al Parizo per ponto de Puteaux kaj al Neuilly-sur-Seine per ponto de Neuilly (ponto sur kiu veturas vagonaroj de Linio 1 de la metroo de Parizo). Fine, la areo de tiu komunumo inkluzivas la plej grandan parton de Insulo de Puteaux, meze de Sejno.
Kvartaloj
Eblas distingi plurajn grandajn geografiajn areojn en Puteaux:
La Malsupra Puteaux, kuŝanta inter la fervojo kaj la Sejno, estas la plej malnove loĝata kvartalo. Tie troviĝas malnova preĝejo, teatro de Hauts-de-Seine, urbodomo, kaj komerca areo ĉirkaŭ la stratoj Jean Jaurès, Eichenberger kaj Chantecocq. La urbodomo estis konstruita en 1934 kaj prezentas tipan tiutempan arĥitekturon. Bulvardo Richard Wallace povus esti ekvivalento de "Avenuo de la Elizeaj Kampoj" de Puteaux. Ekzistas ankaŭ teatro en strato Henri Martin.
Oriente de la fervojo troviĝas la Supra Puteaux, kiu estas pli nova kvartalo konsistanta el pluraj rezidejoj kaj malmultekoste luataj loĝejoj (rezidejoj Les rosiers, Cartauld, Marcellin Berthelot, Bernard Palissy...). Rezidejo Lorilleux, ekzemple, estis konstruita sur la loko de eksaj inko-fabrikejoj.
Norde, apartigita de ringforma bulvardo, troviĝas kvartalo La Défense, disvolviĝinta post la fino de la 1950-aj jaroj. Tiu ĉi inkluzivas oficejojn kaj ankaŭ loĝejojn (Turo Défense 2000, Rezidejo Boieldieu...). La Défense, unu el la ĉefaj afer-kvartaloj de Eŭropo, sterniĝas je 2 trionoj sur la teritorio de Puteaux, dum la restanta triono estas partigita inter Courbevoie kaj Nanterre. Tiel, la kongresejo kaj komercejo "CNIT", la "Granda Arko de La Défense" kaj la komerca centro "Quatre Temps" troviĝas en Puteaux.
Fine, la Insulo de Puteaux, kie ne estas loĝejoj krom kelkaj barĝoj. Tie ĉi troviĝas sportaj strukturoj kiel tenisejoj, futbalejoj, gimnastikejo, naĝbaseno. Sporta komplekso "Palais des sports" malfermis en julio 2006.
Historio
La urbo estis kreita en 1148 de Abato Suger, kiu nomis ĝin Putiauz. Ĝi estis fondita de Abato Suger samtempe kun aliaj urboj de la regiono, Carrières-sur-Seine, Vaucresson kaj Villeneuve-la-Garenne kun la celo altiri popolon al tiu regiono. Tiu allogo estis des pli forta dank'al privilegioj konsentitaj de Abato Suger.
Urbestroj
La urbestroj de Puteaux ekde 1789:
René Schérer
René SCHÉRER (Tula, 25-a de novembro 1922 - 2-an de februaro 2023) estis franca akademiisto kaj filozofo, emerita profesoro de la Universitato Parizo-VIII. Li estas malpli aĝa frato de la kinisto Éric Rohmer. Defendanto en la 1970aj jaroj de reinvento de la pedagogio kaj de la pederastiaj rilatoj. Tio lasta kostis al li, en la 1980aj jaroj, esti mallonge pridemandita rilate al la afero Coral, kaj kontribuis kaŝi la ensemblon de sia verkaro.
PSR B1257+12
PSR B1257+12, foje mallongigita kiel PSR 1257+12, estas pulsaro je 980 lumjarojn for de la Suno. Je 2009, ĝi havas tri planedojn orbitantaj la pulsaron.
Pulsaro
PSR B1257+12 troviĝas en la konstelacio Virgulino. La nomo PSR B1257+12 rilatas al ĝiaj koordinatoj en la epoko B1950.0. Ĝi troviĝas proksimume 980 lumjarojn for de la Tero.
Planedoj
En 1992, Aleksander Wolszczan kaj Dale Frail malkovris du planedojn ĉirkaŭ la pulsaro. Ĉi tiuj estis la unuaj ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj, kaj surprizigis la sciencistojn, kiuj esperis trovi planedojn nur ĉirkaŭ steloj de la ĉefa sekvenco. Komence, restis duboj pir la malkovro pro la antaŭa erara raporto pri pulsara planedo ĉirkaŭ PSR 1829-10. Poste, estis malkovrita kroman planedon. Aldone, ĉi tiu sistemo povus havi asteoridan zonon aŭ Kuiper-zono.
Astronomoj kredas ke la planedoj estas la rokaj kernoj el gasgigantoj (ĉitonaj planedoj) kiuj supervivis la eksplodon de supernovao, aŭ la rezulto de dua planeda formiĝo kaŭzata de nekutima supernovaa restaĵo.
La planedoj ĉirkaŭ PSR B1257+12 estas nomataj de A ĝis D (ordigita laŭ pligrandiĝanta distanco), malsame al la ekstersunsistemaj planedoj ĉirkaŭ normalaj steloj, kiuj sekvas la regulon laŭ kiu la unua malkovrita planedo prenas la literon b, la sekvan prenas la c, ktp.
Ebla kvara orbita objekto (nanplanedo)
En 1996, ebla Saturn-simila (100 Termasoj) gasgiganto estis anoncita ĉirkaŭ la pulsaro je distanco de 40 AU. Tamen, la malkovro ne estis konkludiga kaj estis poste malakceptita. Nun oni kredas ke la signalo devenas el nanplaneda objekto.
Oni suspektas ke la nanplanedo orbitas ĉirkaŭ PSR B1257+12 je averaĝa distanco de 2,6 AU kaj havas orbitan periodon de 3,5 jaroj. La objekto estas tiom malgranda ke ne estas konsiderata kiel ekstersunsistema planedo, sed kiel la unua ekstersunsistema nanplanedo simila al la objektoj de la Kujper-zono en nia sunsistemo. Eble temas pri la plej granda objekto de zono el malgrandaj objektoj ĉirkaŭ la pulsaro.
-1600
La 1-an de januaro de la jaro 1600 antaŭ nia erao (mallonge -1600) finiĝis la 17-a kaj komenciĝis la 16-a jarcento a.K.. En aŭ ĉirkaŭ tiu jaro okazis, interalie:
Fântânele (Bistrița)
Fântânele [fıntınele] (hungare: Újős [ujoŝ], germane: Eisch [aiŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 935 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 690 (rumanoj, 62 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1294. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Matei.
En la censo de 2002 la 647 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:
Alessandro Bonfanti
Alessandro Bonfanti (naskiĝis en 1990 en Muggiò, urbeto en la ĉirkaŭaĵo de Milano) estas itala esperantisto. Li estis volontulo de TEJO de septembro 2016 ĝis septembro 2017. Antaŭ tio, li studis en sciencteknika lernejo kaj poste fakiĝis en informadiko universitate. Li laboris ses monatojn en bioinformadika centro de esplorado (por doktoriga disertacio) kaj proksimume unu jaron en la informadika fako de entrepreno, kiu okupiĝas pri merkatumado.
En 2022 li subtenis la muzikalon June kaj Kune.
Grammendorf
Grammendorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Administre ĝi apartenas la la komunumaro Amt Recknitz-Trebeltal de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Krom la ĉefa loĝloko Grammendorf, la komunumo ankoraŭ konsistas el la loĝlokoj Dorow, Keffenbrink, Nehringen kaj Rodde.
Várzea Paulista
Geografio
Várzea Paulista situas en altebenaĵo en sudorienta parto de la lando inter San-Paŭlo (urbo) kaj Campinas apud Jundiaí. La najbaraj municipoj estas Campo Limpo Paulista, Jundiaí kaj Franco da Rocha. Campinas troviĝas 42, San-Paŭlo kaj Guarulhos po 43, Curitiba 348, Nova Iguaçu 350, Rio-de-Ĵanejro 370, Belo Horizonte 473, Goiânia 770, Braziljo 833, Campo Grande 860, Porto Alegre 875, Salvador de Bahio 1436, Maceió 1914, Teresina 2061, Recife 2112, Natalo (Brazilo) 2303, São Luís 2317, Belém 2426, Manaus 2647 km.
Historio
Historio de Várzea Paulista komenciĝis inter 1867-1886, kiam la britoj konstruis fervojon inter Santos kaj Jundiaí. Pli frue estis tie kultivejo pri kafoj, sed granda frosto okazis en 1878. Post jaroj la unua produktejo de brikoj ekfunkciis, ekde 1888 jam oni produktis alkoholojn. En 1891 la fervoja stacidomo estis inaŭgurita. La loko apartenis al Jundiaí ĝis la memstareco en 1956. La oficiala nomo estis Secundino Veiga, sed ĝi apartenis al distrikto de Jundiaí. En 1965 ĝi iĝis komunumo.
Ekonomio
Várzea Paulista estas granda produktanto de orkidacoj en Brazilo. oni okupiĝas ankaŭ pri fruktoj, sed en la urbego gravas la industria sektoro.
Akademio Julian
La Akademio Julian (Académie Julian) estis artolernejo de Parizo (Francio).
Várzea Paulista
Klimato
Várzea Paulista apartenas al la subtropika klimato. Averaĝe pluvas jare ĉ. 1350 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. La plej ofte pluvas januare, plej malofte aŭguste. La averaĝa jara temperaturo estas 18 °C.
Trafiko
Várzea Paulista havas la plej proksiman flughavenon en Jundiaí (9 km), krome vojajn kaj fervojajn kontaktojn.
Akademio Julian
Rodolphe Julian malfermis la Akademion Julian en 1867 en Passage des Panoramas, kiel privata studi-lernejo por studentoj de arto. En la epoko, la oficiala artolernejo, nome la École des Beaux-Arts, ne permesis al virinoj matrikuliĝi en ties studoj, sed la nova Académie Julian ja permesis tion. La virinoj partoprenis en la samaj studoj kiel la viroj, inklude la bazojn por la arta lernomodelo de la epoko - desegnado kaj pentrado de nudaj modeloj, konsiderita malpropra de virinoj. Same kiel simila Académie Colarossi, ĝi estis populara inter studentoj kaj francaj kaj eksterlandaj, partikulare usonanoj. La Académie Julian ne nur akceptis profesiajn pentristojn, ses ankaŭ amatorajn. Finfine, al la studentoj de la Académie Julian oni havigis la rajton konkurenci por la Premio de Roma, nome premio atribuita al junaj novaj artistoj. Post la tempopaso, la Académie Julian malfermis lernejojn en aliaj lokoj. Krom la origina lernejo de Passages des Panoramas, estis studoj en Montmartre, nº 31 Rue du Dragon en la 6a arondismento.
Ĉirkaŭ la jaroj 1888 kaj 1889, la Nabis aperis kiel ribela grupo de junaj studentoj de arto kiuj kunsidis en la Académie Julian.
Aluniș (Mugeni)
Aluniș  (hungare: Székelymagyaros ) estas vilaĝo en Rumanio laŭ la Târnava Mare sudokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al la komunumo Mugeni.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 215 loĝantojn kaj en 1992 — 139 (hungaroj).
Histoiro
Ĝia unua skriba mencio estas el 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Székelymagyaros apartenis al Hungario (Udvarhely).
Arendsee
Arendsee estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La urbo situas ĉe la suda bordo de samnoma lago Arendsee, kiu donis sian nomon al la loĝloko. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
La komunumo fine de la jaro 2009 per administra reformo signife grandiĝis kaj ekde tiam konsistas el la sekvaj partoj:
Constance Faunt Le Roy Runcie
Constance Faunt Le Roy Runcie (aŭ Fauntleroy) (n. la 15-an de januaro 1836 - m. la 17-an de majo 1911) estis usona pianisto, verkisto kaj komponisto. Ŝi naskiĝis en Indianapolo, Indianao, estis nepino de kimra industria reformanto Robert Owen. Post la morto de ŝia patro, ŝi studis komponadon kaj pianludadon en Germanio de 1852 al 1861 kaj tiam revenis al Indianao.
Ŝosemortinto
Ŝosemortinto estas besto (aŭ bestoj) kiu estis frapita kaj mortigita de motorveturilo. Mamuloj estas la bestoj plej ofte markataj kiel Ŝosemortinto. Por redukti la eblon frapi bestojn, kelkaj ŝoseaŭtoritatoj uzas specifajn indikilojn aŭ kreas sub- aŭ suprapasejojn.
Constance Faunt Le Roy Runcie
Faunt Le Roy geedziĝis kun ministro James Runcie kaj havis kvar infanojn. La paro vivis en St. Joseph, Misurio, kie Constance Runcie fondis la klubon de virinoj al plia kulturevoluo de la areo. Ŝia filino Ellinor Dale Runcie ankaŭ estis verkisto. Ŝiaj artikoloj estas enhavitaj en Okcidenta Misuria Universitato.
Ŝosemortinto
La frapo kontraŭ Ŝosemortonto povas esti danĝera ankaŭ por la okupantoj de la veturilo, ĉefe kaze de grandaj bestoj, kiaj ĉevalo, kamelo, cervo ktp. Aŭ la danĝero povas veni de la fakto, ke la ŝtiranto povus klopodi eviti la frapon kaŭzante alian akcidenton. En Aŭstralio estas oftega la frapo kontraŭ scivolemaj kanguruoj kiuj kutime ĉeestas ŝosebordojn; por eviti damaĝon al la veturiloj grandaj partoj el ili portas specialajn protektilojn, ĉefe metalajn.
Kelkaj bestoj kadavromanĝantaj povas profiti la abundon de facila manĝaĵo trovebla en specifaj lokoj. Sed ankaŭ tiuj riskas siajn vivojn dum la tasko preni la kadavraĵojn.
Madonna (societo)
Madonna e. V. estas en 1991 en Bochum fondita societo de komuna utilo, kiu engaĝiĝis por la interesoj kaj la necesoj de ĉiesulinoj. Laŭ propraj informoj de la societo ĝi estas la ununura porprostituitina ligo en Nordrejn-Vestfalio.
Taskoj
Celo estas la subteno de sekslaboristinoj, ilia sociala kaj jura plibonigo kaj la agnoskigo publika de ilia laboro. Por realigi tion la liganoj kunlaboras kun aliaj organizoj kaj iniciativoj, ekz. Hydra, Nitribitt e. V.  (Bremen). Ekde 1992 Madonna estis establanto de konsiloburoo. Madonna estas financata i.a. de la Urbo Bochum, la lando Nordrejn-Vestalio, la Eŭropa Unio.
Madonna konsultatas en ĝeneralaj demandoj kaj helpas virinojn kiuj intencas labori kiel sekslaboristinoj, sed antaŭ ĉiuj tiujn kiuj volas fini tian laboron. Por alikvalifikado ofertatas kursoj. Ne malmultaj iamaj ĉiesulinoj iĝas flegistinoj de olduloj aŭ malsanuloj ĉar tie kelkaj kondiĉoj, kiel la necesa senantaŭjuĝa alproksimiĝo al homoj kaj la proksima kontakto, similas al la iama sekslaboro.
Kleestadt
Kleestadt estas urboparto de la sudhesia urbeto Groß-Umstadt en la distrikto Darmstadt-Dieburg de Germanio, ĉe la norda rando de la mezmontaro Odenwald. Ĝis 1977 la historia komunumo, kiu skribe unuafoje menciiĝis dum la jaro 1250, estis sendependa urbeto. Dum majo 2005 en Kleestadt vivis 1.547 loĝantoj.
Flughaveno Berlino-Schönefeld
La Flughaveno Berlino-Schönefeld (IATA-kodo: SXF, ICAO-kodo EDDB) estas unu el du funkciantaj flughavenoj en la metropola regiono de Berlino, situanta iom ekster la urbolimoj - la alia estas la Flughaveno Berlino-Tegel, ene de la urbolimoj kaj pli proksima al la urbocentro. En la jaro 2008 uzis ĝin 6 638 162 pasaĝeroj kaj aldone 4 399 tunoj da kargo estis transportitaj pere de ĝi.
Situo
La flughaveno Schönefeld situas 22 kilometrojn sude de la berlina urbocentro en la distrikto Dahme-Spreewald de la federacia lando Brandenburgio. Ĝi situas 48 metrojn super la marnivelo.
Eszter Nagy-Kálózy
Eszter Nagy-Kálózy [ester nadj-kAlOzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy-Kálózy Eszter estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Eszter Nagy-Kálózy naskiĝis la  en Gyöngyös.
Biografio
Eszter Nagy-Kálózy akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1988. Ŝia ĉefinstruisto estis Imre Kerényi. Jam dum la studentaj jaroj ŝi ricevis rolojn en Teatro Madách. Post la diplomo ŝi aliĝis al trupo de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Ŝiaj baldaŭaj gravaj teatraj stacioj estis: Ŝi edziniĝis al Konrád Quintus kaj naskis en 1987. Ekde 1997 ŝi denove edziniĝis, poste ŝi naskis 2 gefilojn. Ŝi ricevis premiojn ekde 1987, en 2017 premion Kossuth.
Struha
Struha estas rivereto en Ĉeĥio, en Regiono Pardubice. Ĝi fontas en submontara regiono unu kilometron okcidente de Jetonice kaj enfluas de maldekstre en Elbon apud Valy. Ĝi elfluas el norda rando de protektata pejzaĝa regiono Železné hory. Al sia enfluejo ĝi ĉefdirektas norden, sed inter Heřmanův Městec kaj Valy intense meandras. La ĉirkaŭa pejzaĝo estas relative dense loĝata
Struha fluas trans vilaĝoj Jetonice, Slavkovice, Licomělice, Stojice, Svojšice, Chrtníky, Choltice, Bezděkov, Veselí kaj Valy.
Livezi
Livezi estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
Vidu ankaŭ: Livezile
Golejów (Malsupra Silezio)
Golejów [elparolu: golejuv] estas ĉena vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówek Śląski en Komunumo Lubomierz en izera montetaro.
La unua priskribo devenas el la jaro 1286 kaj ĉi tio estas dokumento subskribita de princo Bolko la 1-a Surowy en kastelo Wleń, kie oni donis al vokto juĝan rajton. Ĝis la jaro 1945 la vilaĝo nomiĝis Klein Röhrsdorf.
En la vilaĝo troviĝas preĝejo patronata de „Sanktaj Felikso kaj Adaukto”, konstruita en la jaro 1784 kaj alikonstruita en 1843. Ĝi havas gotikan turon kaj gotikan portalon. Ena garno estas farita laŭ baroka kaj rokoka stilo. Ekstere de la preĝejo troviĝas memora tabulo dediĉita al mortfalintaj dum la unua mondmilito. En Golejów troviĝas multe da kapeletoj kaj ĉevojaj statuetoj de sanktuloj.
(14787) 5038 T-3
(14787) 5038 T-3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (Third Trojan Survey).
Bercianos del Páramo
Bercianos del Páramo [berZJAnos delPAramo] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko El Páramo (Altebenaĵo), en la sudo de la provinco. Bercianos del Páramo estas komprenebla etimologie kiel Bierz-anoj de la Stepo, kiel aludo al la deveno de reloĝantoj, nome el Bierzo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Bercianos del Páramo, Villar del Yermo kaj Zuares del Páramo, okupas totalan areon de 35,09 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 541 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 000 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 32 km de Leono, provinca ĉefurbo; trapasas la municipan teritorion la rivero Esla. Ĝi limas kun Santa María del Páramo, San Pedro Bercianos, Valdevimbre, Villamañán, Laguna Dalga kaj Pobladura de Pelayo García.
Historio
Estis antaŭromiaj kaj romiaj restaĵoj, kaj en Mezepoko okazis reloĝado fare de la grafo Gatón en la 9-a jarcento pro komisio de Ordoño la 1-a.​ La unua plej frua mencio estis de la jaro 917 rilate al ekleziuloj; poste nobeloj dominis la lokon. La areo apartenis al la Regno Leono. El la 14-a jarcento nobeloj Osorio kaj Quiñones hegemoniis en la areo. Ekde 1959, post la konstruo de la Akvobaraĵo de Barrios de Luna, ĝeneraliĝis la irigacio.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam cerealoj kaj lino, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj kaj beto) kaj brutobredado [azenoj, muloj, sed lastatempe ŝafoj, porkoj kaj bovoj). Forstado gravas ĉe la riverbordoj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, kuirarto).
Ingwiller (stacidomo)
Ingwiller estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Ingwiller, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Mommenheim - Sarreguemines (161000).
Charvensod
Charvensod - france, prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la italaj regiono kaj provinco Aosta Valo, grandparte loĝata de franclingvanoj. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Aosta, Brissogne, Cogne, Gressan kaj Pollein.
Kristana patrono estas la sanktulino Kolumba de Sens, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Charvensod portis sub la regado de Mussolini la italan nomon Campo Mussolini. Ĝia oficiala retejo estas franca kaj itala.
Ĝemela komunumo
Charvensod estas ĝemela komunumo de la komunumo Les Bois en Kantono Ĵuraso en Svislando.
Felo
Felo estas detirita haŭto de hararhava mamulo, eventuale de birdo kun plumaro (aŭ nur kun lanugo). Ĝi estas uzata en peltindustrio por produktado de peltkolumoj, peltmanteloj kaj aliaj produktoj. Per senharigo kaj tanado estiĝas ledo.
8580 Pinsky
8580 Pinsky estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott, en Arizono (Usono).
Felo
Krude detirita felo (krudaĵo) venas en komercon kiel aĉet-sortimenta felo, kiu ankoraŭ ne estas enspecigita inter felojn tanistajn, peltistajn aŭ felt-produktajn. Tanindustrio uzas senharigaĵon, ellesivitan felon, senigitan je haroj kaj korniĝintaj partoj de la epidermo.
8580 Pinsky
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona poeto Robert Pinsky. Krom pluraj libroj de poezio, Pinsky faris novan anglan tradukon de Inferno de Dante. Skribita en nepuraj rimoj, la versio de Pinsky kaptas la ritmon kaj la grandiozecon de la ĉefverko de la granda itala poeto.
Felo
Laŭ deveno felo povas esti enlanda (de enlande vivanta besto), eksterlanda, importita, ĉas-besta, hejm-besta kaj farm-besta.
Klanečná
Klanečná (Klanetschna) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Havlíčkův Brod, en distrikto Havlíčkův Brod. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km okcidente de Havlíčkův Brod. Estas ĉi tie registritaj 29 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Felo
Laŭ la kvalito oni distingas felojn: vintra (vintre mortigita besto), transira (mortigo dum sezono de regula hararŝanĝo), somera, kompakta (kun dense traplektitaj fibroj en la dermo), grasoza (kun troa kvanto da graso sur la reverso), karnoza (kun iom granda kvanto da muskolhisto sur la reverso), dik-rimena (kun tro dika felrimeno kompare al aliaj feloj de la sama speco), malkompakt-flanka (kun pli granda areo de maldensaj flankoj), plata (kun malgrandigita diko de felkerno kaj kun pli granda areo de flankoj), fetfelo (el ido frunaskita, abortita, mortnaskita aŭ elprenita el korpo de morta patrino), falfelo (el mortinta besto; en la dermo kaj hipodermo ĝi regule havas koaguliĝintan sangon), nemezdistranĉita (detirita el la besto sen laŭlonga tranĉo), mezdistranĉita (mezdistranĉita per ventra aŭ dorsa tranĉo antaŭ la detiro aŭ post la detiro), nesenostigita (dum la detiro lasitaj ostoj en la kruroj aŭ vosto), konfiskita (akirita en veterinara asanacia instituto), senvaloraĵo (kiu ne konvenas al postuloj ordonitaj en la normo; oni ne povas ĝin enlasi en kiun ajn kvalitklason).
Klanečná
Klanečná estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,37 km².
Felo
Feloj laŭ maniero de konservado: freŝa (ĉirkaŭtranĉita, nekonservita), kruda (ĉirkaŭtranĉita kaj konservita), humida salita (konservita per salo kaj lasita en humida stato; tio signifas felo salita, funde salita, resalita aŭ peklita), salita (surŝutita per kristala salo, el kiu forfluas haŭtlikvaĵoj; ĝi estas taŭga nur por tenado ne pli longa ol 4 semajnoj), funde salita (konservita helpe de superfluo da salo, senigita je plimulto da haŭtlikvaĵoj), resalita (funde salita felo, ĉe kiu oni plilongigis konserv-efikon helpe de ripetita salado), sek-salita (konservita per kristala salo aŭ per koncentrita salsolvaĵo kaj poste sekigita), peklita felo (konservita per koncentrita salsolvaĵo kaj postsekve surŝutita per kristala salo), garnita (sek-salita hindia bovofelo aŭ kaprofelo, kies reverso estas ŝmirita per salo "khari"), sekigita (konservita per sekigo, regule en streĉita stato), fridigita (konservita per fridigo al temperaturo +2 °C, en kiu ĉesas aktiveco de mikroorganismoj kaj enzimoj), frostigita (konservita per fridigo al temperaturo sub 0°C), fumkonservita (el neŝirmita fajrejo), fermentizita (konservita helpe de fermentaĵo el maldelikata avenfaruno kaj post fino de la fermentprocedo sekigita - laŭ jarsezono 8 ĝis 12 tagoj), piklita (konservita per samtempa efiko de salo kaj acido, tiel nomata piklo), iomtanita (parte tanita; haŭtfibroj jam ne ŝvelas en la akvo kej ne putras).
Senharaj haŭtoj estas el fiŝoj, ŝarkoj, reptilioj, lacertoj, serpentoj kaj krokodiloj.
Verajn felojn oni akiras el ĉinĉilo (kies felo 30-oble pli molas ol homa hararo),ornitorinĥo, didelfo, dasiuro, triĥosuro, talpo, ermeno, vizelo, kolonoko, lutreolo, vizono, putoro, furo, marteso, foino, zibelo, mustelo, gulo, melo, taksideo, melogalo, mefito, lutro, mar-lutro, lav-urso, urso, vivero, hundo, lupo, vulpo, izatiso, korsako, mustel-hundo, kato, linko, oceloto, leopardo, jaguaro, tigro, uncio, gepardo, mar-urso, foko, sciuro, marmoto, burunduko, kastoro, hamstro, ondatro, rato, kobajo, ĉevalo, azeno, mulo, hino, leporo, kuniklo, porko, apro, pekario, boaco, cervo, damcervo, kapreolo, prokapro, ĉamo, kapro, muflono, ŝafo, bubalo, gruntbovo, bovo, molanaso, grebo, mevo, cigno, ansero, nikteo.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri felo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Surdorsigo
Posedanto de ĉeko aŭ kambio povas transdoni ĝin al alia persono cedante ĉiujn rajtojn per subskribo sur la dorso. La alia persono akiras per tio la samajn rajtojn, kiujn havis la surdorsiganto, inkluzive la rajton plu surdorsigi. La surdorsiganto garantias la pagon, se li ne eksplicite neas tion sur la dokumento mem.
aliaj esprimoj:
Sandro Botticelli
Sandro BOTTICELLI (, esperantigite Sandro Bottitĉelli) (1444/5-1510), origine nomiĝis Alessandro di Mariano Filipepi, estis itala pentristo de Florenco dum la Renesanco. Li estas la fama pentristo de La Primavera ("Printempo") kaj Nascita di Venere ("Naskiĝo de Venuso"), ambaŭ nun en la muzeo de Uffizi en Florenco. Li pentris en preĝejoj en Florenco kaj en la Siksta Kapelo en Romo kaj por la familio Medici, pentrinte ĉefe pri temoj kristanaj kaj mitaj. Li ne famiĝis ĝis la 19-a jarcento, nur preskaŭ tri jarcentojn post sia morto.
En La Primavera (1477-78), la tri virinoj, kiuj dancas kune, simbolas la tri monatojn de printempo.
La Naskiĝo de Venuso (1485-86) montras la unuan nudan homon en Eŭropa belarto ekde la romianoj. La virino, kiu modelis Venera-n, aperas en multaj el la pentraĵoj de Botticelli (ŝi estas en La Primavera ) kaj fakte ŝi estis la bokuzino de Amerigo Vespucci, el kies nomo venas la nomo de la kontinento Ameriko. Unu el la italaj eŭro-moneroj montras detalon el La Naskiĝo de Venuso. Lia nomo, Botticelli, devenis de lia frato, Giovanni, lombardo, kiu nomiĝis Il Botticello (La Bareleto).