cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fresno
Historio
En 1872 oni konstruis tie stacidomon, baldaŭe apude vendejo ekfunkciis. Tio estis ĝermo de Fresno, ĉar la fervojo allogis la proksimajn loĝantojn. Oni konstruis domojn el ligno, tial ofte okazis incendioj. Post la rekonstruadoj apartaj germana, itala, ĉina kvartaloj formiĝis.
Distrikto Šiauliai
La Distrikto Šiauliai de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 estis unu el dek administraj distriktoj de Litovio, kaj troviĝis en la nordo de la ŝtato ĉirkaŭ la urbo Šiauliai. Kvankam ĝi nun sekve ne plu havas administran funkcion, la loĝantoj de Litovio ankaŭ en 2023 ankoraŭ amplekse uzas ĝin en priskriboj kaj referas al ĝi.
Administra disdivido
La Distrikto Šiauliai disdividiĝis en sep administraj komunumoj (litove savivaldybės). (loĝantoj laŭ stato de 2020)
Ludwig von Alvensleben
Karl Ludwig Friedrich Wilhelm Gustav von Alvensleben (naskiĝinta la en Berlino, mortinta la  en Vieno) estis germana verkisto.
Distrikto Klaipėda
La Distrikto Klaipėda de la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 estis unu el dek administraj distriktoj de Litovio, kaj troviĝis en la okcidento de la ŝtato. Kvankam ĝi nun sekve ne plu havas administran funkcion, la loĝantoj de Litovio ankaŭ en 2023 ankoraŭ amplekse uzas ĝin en priskriboj kaj referas al ĝi. Ĝia teritorio inkluzivis la litovian marbordon ĉe la Balta Maro, kaj grandajn partojn de la historiaj etnologiaj regionoj Mažoji Lietuva kaj Žemaitija).
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Abádszalók)
La paroĥa katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco estas eklezia historia monumento en urbo Abádszalók (Hungario).
Ludwig von Alvensleben
Vivo
Ludwig von Alvensleben originis el dinastio de la Alvenslebenoj (Malsupra Germanio). Jam kiel 13-jarulo li partoprenis la liberigajn batalojn kaj strebis unue je oficira kariero. En 1823 li forlasis la armeon kaj finstudis jursciencojn en Lepsiko. Tie li poste vivis kiel liberprofesia verkisto. En 1830 li arestitis mallongan tempon pro iu en Halle (Saale) presita kontraŭpolica skribitaĵo kun la titolo Schatten und kein Licht. En 1836 li transloĝiĝis al Meiningen kie li gvidis dum mallonga tempo la Dukan teatrejon. En 1841 li iris al Vieno, kie li aktive patroprenis la Revolucion de 1848. Je la fino li kondamnitis je morto kaj poste amnestiitis je unu jaro da malliberigo.
Verkaro
Alvensleben estis multflanke aktiva amuzigverkisto. Li verkis sub la pseŭdonimoj "Gustav Sellen" kaj "Chlodwig" serion da propraj noveloj kaj romanoj. Li ankaŭ sukcese tradukis el la lingvoj angla kaj franca kaj iĝis eldoisto de diversaj gazetoj. Ankoraŭ hodiaŭ gravas teatrohistorie la de li en la 1832-a jaro fondita gazeto Allgemeine Theater-Chronik, kiu aperis ĝis 1873 kaj kiun li redaktis ĝis 1837. Krome li eldonis kune kun Friedrich de la Motte Fouqué inter 1840 kaj 1844 la gravan gazeton Zeitschrift für den Deutschen Adel.
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Abádszalók)
Historio
Dokumento mencias katolikan loĝantaron en la iama vilaĝo Szalók en la 1270-aj jaroj. Dum dominado de turkoj la loĝantoj forlasis la vilaĝon kaj vivis sur la proksima insulo. Ili kalviniĝis en 1582. La revenintaj katolikoj konstruis unue provizoran kirkon, poste la nun videblan en 1773 kaj 1774 tamen ne en la sama loko. La orgeno estis farita en 1913. La internaj muroj estis pentritaj en 1960, la kirko ekstere estis renovigita en 1984.
Distrikto Klaipėda
Administra disdivido
La Distrikto Klaipėda disdividiĝis en sep administraj komunumoj (litove savivaldybės). (loĝantoj laŭ stato januaro 2006)
Ludwig von Alvensleben
Verkaro
Inter liaj tradukaĵoj menciindas la verkoj de Napoleono Bonaparte (6 volumoj, Chemnitz 1940), de Eugène Sue Sämmtliche Werke (Leipzig 1838-46; 24 volumoj) kaj de Honoré de Balzac, Moliero, Alexandre Dumas (patro), Jonathan Swift (La vojaĝoj de Gulivero), Defoe (Robinson Crusoe), Giacomo Casanova (Rememoroj, en 13 volumoj).
Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Abádszalók)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en herbejo kun arboj. La fasado estas simetria, meze la turo iomete reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en plurlatera absido, kiu estas iomete pli mallarĝa, ol la navo. Al la absido sakristio aliĝas. La internaj instalaĵoj estas barokaj. La ĉefaltara bildo prezentas la Sanktan Krucon, la flanka altaro Sanktan Marian.
Distrikto Klaipėda
Urbaj komunumoj
Neringa estas komunumo kun urba statuso sur la kurona duoninsulo (sude de Klaipėda), kiu grupigas la tie troviĝantajn vilaĝojn, kies loĝantoj antaŭe vivis ĉefe de fiŝkaptado, nun precipe de turismo. Administra sidejo de Neringa estas Nida.
Ludwig von Alvensleben
Verkaro
En 1833 li eldonis Lügenkaiser – destinoj de s-ro Münchhausen la pli juna kun fortaj aktualaj aludoj kritikaj. Aliaj propraj verkoj jenas i.a.: Erzählungen (Halberstadt 1830), Der strafende Burggeist (romano historia, Meißen 1830), Novellen und Erzählungen (Nürnberg 1831), Der entlarvte Jesuit (Meißen 1831 – pluraj eldonoj), Lebens- und Reisebilder und Novellen (Leipzig 1841), Enzyklopädie der Gesellschaftsspiele (Leipzig 1853, naŭ eldonoj ĝis 1893), Polterabend-Scherze (Quedlinburg 1858, naŭ eldonoj ĝis 1888), Garibaldi (biografio, Weimar 1859), Fürst Lobkowitz oder: Die Rache bis über das Grab (romano historia, 3 volumoj, Wien 1862/63), Allgemeine Weltgeschichte für das Volk (3 volumoj, Wien 1865–1872).
Familio
Li estis filo de la prusia majoro husara August von Alvensleben (1775–1819) el la dinastio Redekin kaj de grafino Charlotte von Schlippenbach el la dinastio Schönermark (1777–1831). La jaron 1828 edzinigitis de li Florentine Herzog (1807–1833); en 1834 Elvire Böhn (1818–1853) kaj en 1853 Emma Greiffeld (1831–1909). Sume li havis naŭ infanoj el kiuj mortis kvin dum infana aĝo. Lia avino estis la aktorino Friederike von Alvensleben, fraŭline von Klinglin (1749–1799). Tiu ĉi linio estingitis kun Bodo von Alvensleben maskle.
Louchébem
Louchébem aŭ loucherbem estas Pariza kaj Liona buĉista (: boucher) slango, simila al Porka Latino kaj Verlan. Ĝi devenis de la meza 19-a jarcento kaj estis komune uzata ĝis la 1950-aj jaroj. Ĉiu vorto estas transformita movante la unuan konsonanton al la fino; kaj sufiksoj kiel -ème, -ji, -oc, -muche estas aldonitaj al la fino; la litero "L" estas metita al la komenco de la nova vorto. Notu ke la ortografio ofte fariĝas fonetika.
Louchébem hodiaŭ
Ekzistas alia franclingva slango nomita largonji, kiu malsamas de louchébem nur per la sufixo kiu estas aldonita (-i anstataŭ -em); la termino devenas de jargon (ĵargono).
Kenichi Shimokawa
Kenichi Shimokawa (japane 下川 健一, n. 14-an de majo 1970) estas japana futbalisto. Li de 1995 ĝis 1997 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
NGC 884
NGC 884 (aliaj indikoj: χ Persei, OCL 353) estas malfermita stelamaso en la konstelacio Perseo. Kune kun la objekto NGC 869 ĝi formas la faman Duoblan Stelamason. Ambaŭ stelamasoj verŝajne konverĝis sub la reciproka altira forto. NGC 884 enhavas proksimume 300, precipe blueta-blankajn stelojn apud kelkaj ruĝaj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(35709) 1999 FR28
(35709) 1999 FR28 estas malgranda malhela marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia orbito malproksime tanĝas tiun de Marso sed ne traira ĝin, ĝia marsa MOID estas 0,342663 astronomia unuo, tie estas 51,262 milionoj da km.
Incidento de palaco Abdeen
Incidento de palaco Abdeen [abdin] estis militista puĉhelpo, kiu okazis la 4-an de februaro de 1942 ĉe Palaco Abdeen en Kairo kaj kio rezultis ŝanĝon de la egipta registaro, favore al la britaj interesoj.
La nokton de 4-a de februaro 1942, generalo Stone ĉirkaŭis la Abdeen-palacon en Kairo per trupoj kaj tankoj. Lampson prezentis al Faruk, abdikan dekreton, skizitan fare de Siro William Monckton, tiel minacante lin kaj premante je ŝanĝo de la registaro. Faruk kapitulaciis kaj Nahhas formis registaron iom poste.
Do, la humiligo de Faruk kaj la agado de la Vafd-partio en kunlaboro kun la britoj kaj ilia enpotenciĝo kondukis al tio, ke ili ambaŭ perdis apogon inter la civitanoj kaj pli grave inter la egipta militistaro.
121329 Getzandanner
121329 Getzandanner estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 30-an de septembro 1999 en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Kenneth M. Getzandanner, kiu kontribuis al la Misio de Asteroida Specimena Revenigo OSIRIS-REx de la NASA kiel membro de la Teamo pri Fluga Dinamiko.
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Zalacsány)
Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (hungare Szeplőtelen Fogantatás) estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Zalacsány.
Historio
En Zalacsány estis kirko Sankta Mikaelo dum la mezepoko. En erao de la kontraŭturkaj bataloj verŝajne ĝi plene ruiniĝis, poste en 1749 ĝi estis rekonstruita. La nova patrono estis Senmakula Koncipiĝo ekde 1899. En 1913 oni konstruis la sakristion kaj la oratorion. La orgeno ekfunkciis en 1928, renovigaj laboroj okazis en la 1960-aj jaroj, ekstere en 2013. Arkeologoj ne esploris la preĝejon, videbla mezepoka parto ne estas videbla.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola ĉe vojkruciĝo. Ĉe la preĝejo troviĝas ŝtona kruco el la 19-a jarcento. La preĝejo havas kvadratan turon, kiun sekvas la navo. Super la enirejo en niĉo situas statuo Immaculata (Senmakula). Dekstre de la navo la etaĝa oratorio, maldekstre la sakristio aliĝas. La navo finiĝas en plurlatera absido.
Kermeso okazas en la 8-an de decembro.
Jakov Ĝugaŝvili
Jakov Ĝugaŝvili (Яков Иосифович Джугашвили; იაკობ იოსების ძე ჯუღაშვილი) naskiĝis la 18-an de marto 1907 en vilaĝo Baĵi, Kutaisa gubernio, Rusia imperio - mortis la 14-an de aprilo 1943 en nazia koncentrejo Sachsenhausen situinta proksimume 25 km norde de Berlino. Li estis filo de Josif Stalin kaj Ekaterina Svanidze (1885-1907).
17014 Melaniequan
17014 Melaniequan estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Melanie Elise Quan, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2019 pro sia projekto pri terscienco kaj media scienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Lomas High School de Walnut Creek, (Kalifornio, Usono).
Jakov Ĝugaŝvili
Lia patrino, Ekaterina Svanidze, la unua edzino de Stalin, mortis pro ventra (abdomena) tifo samjare, kiam la bebo havis nur kvin monatojn. Ĝis la dekkvara aĝo Jakov estis edukita de sia onklino Aleksandra Monaselidze (Svanidze). La plej proksima kartvela lernejo estis en la vilaĝo Ĉrebalo, situinta sep kilometrojn for de Baĵi. Jakov iris tien-reen ĉiutage piede.
En 1921 Jakov venis Moskvon kaj unue ekvidis sian patron Stalin, kiu tiam havis la novan familion kaj filon Vasilij. Jakov parolis nur kartvele, do ofte silentis kaj estis timema. Stalin malestime nomis lin lupeto. Sed Nadeĵda Allilujeva, la dua edzino de Stalin, volonte prizorgis la junulon.
En Moskvo Jakov unue frekventis lernejon en Arbat strato kaj poste la elektroteknikan lernejon en Sokolniki, kiun li sukcese finis en 1925.
NGC 886
NGC 886 estas malfermita stelamaso en konstelacio Kasiopeo.
Jakov Ĝugaŝvili
En 1937, laŭ konsilo de sia patro, Jakov eniris la vesperan Fakultaton de la Artileria Akademio de la Ruĝa Armeo. Ekde majo 19411 li servis kiel ĉefo de kanonaro. Samtempe li membriĝis al la Komunista partio de Sovetunio.
En 1938 li edziĝis al Julia Meltzer (1911-1968), hebreino laborinta kiel dancistino. La geedzoj havis filinon Galina (1939-2007).
Post komenco de la Granda patriota milito okazinta la 22-an de junio 1941 Jakov Ĝugaŝvili estris la 6-an haŭbizan kanonaron kiel ĉefleŭtenanto ekde la 27-an de junio 1941.
NGC 886
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jakov Ĝugaŝvili
Post fiasko dum la severa batalo apude de Vitebsk (norda Belorusio) okazinta la 16-an de julio 1941 kaj tumulta retreto, li ne estis trovita nek inter mortigitoj, nek inter elvivintoj. Tial tiam oni enlistigis lian nomon kiel "Perdiĝinto". Tamen baldaŭ la nazioj disĵetis per aviadiloj flugfoliojn kun teksto kaj foto de Jakov Ĝugaŝvili, kiu kvazaŭ mem kapitulacis.
Poste li suferegis en kelkaj koncentrejoj. En 1943 rezulte de la granda Batalo ĉe Stalingrado estis kaptitaj multaj generaloj kaj oficiroj de la germana armeo, inkluzive generalfeldmarŝalon Friedrich Paulus. Oni diras, ke registaro de la Tria regno intencis okazigi interŝanĝon de Paulus kontraŭ Ĝugaŝvili, sed Stalin malkonsentis pri ĉi tio.
La 14-an de aprilo 1943 Jakov ĵetis sin sur pikdraton, en kiu estis alttensia kurento, cele memmortigi. Samtempe gardisto trapafis lian kapon. Do Jakov Ĝugaŝvili, filo de Stalin, restis en la historio kiel vera patrioto ne konsentinta kunlabori kun la germanoj.
Zombio
La kredo je ekzisto de zombioj estas forta en la vuduo kaj aliaj jorubaj religioj. Laŭ kredo, magiisto povas prisorĉi homon kaj igi iun zombio, ŝajn-mortinto.
La zombio estas ŝatata figuro en hororfilmoj, komiksoj ks., kiel vekiĝanta, putriĝanta viv-kadavro.
Angri
Angri estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas Johano la Baptisto, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Corbara, Lettere (NA), San Marzano sul Sarno, Sant'Antonio Abate (NA), Sant'Egidio del Monte Albino kaj Scafati.
(15054) 1998 YS5
(15054) 1998 YS5 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Isín
Isín [iSIN] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
La loĝloko Isín mem (1 027 msm) estas en la norda Valo de Acumuer. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Isín suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Isín oni malaltiĝis ĝis tuta senhomigo meze de la jarcento, poste oni rekuperiĝis ĝis nunaj 5 loĝantoj (2016).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, sed lastatempe la komarko turnis sin al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo.
155948 Maquet
155948 Maquet estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de la Pic du Midi en Francio.
Ĝi estas en 5:9 kun Marso kaj 7:2 kun Jupitero.
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronominon Lucie Maquet, kiu studas la ne-gravitajn fortojn sur la kometoj ĉe la Institut de mécanique céleste et de calcul des éphémérides (Instituto de ĉiela mekaniko kaj kalkulo de la efemeridoj) de la Observatorio de Parizo. Ŝi ankaŭ ofte observas kun la teamo de la teleskopo de 1 metro en la Observatorio de la Pic du Midi.
27618 Ceilierin
27618 Ceilierin estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ceili Erin Masterson, finalistino en 2012 de la Broadcom MASTERS, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro ŝia projekto pri bestoscienco kaj plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Stone Middle School de Melbourne (Florido).
Thomas Fritsch (eldonisto)
La barono Thomas Fritsch estis unu el la plej gravaj eldonaj librovendistoj de la frua 18-a jarcento. Li estis filo de Johann Friedrich Fritsch (1635-1680) kaj lia edzino Catharina Margaretha Fritsch. Lia frato estis la libristo Caspar Fritsch (1677–1745). Li posedis eldonan domon en Lepsiko kiu elegante publikigis tipografiajn volumojn al la erudicia mondo kaj estis flua kaj en ekzotikaj lingvaĵoj kaj en la latina. Post la morto de sia patro en 1680, li estis adoptita de la eldonisto Johann Friedrich Gleditsch (1653-1716), kiu liaepoke estis konsiderata la rex bibliopolarum, aŭ la reĝo de la libristoj notinde pro lia verko Acta Eruditorum. Lia filo, Johann Thomas von Fritsch (1700-1775) studis juron kaj estis profunda konanto de la verkoj de Montesquieu. Kun la morto de lia patro la negocoj estis transprenitaj al li ekde 1693.
Biografio
Sciencaj revuoj, enciklopedioj kaj ĉefe brila literaturo, ĉefe en la franclingva kampo, estis laesenca parto de liaj publikaĵoj. Lia komerca reto ampleksis multajn eŭropajn landojn, kaj liaj katalogoj inkluzivis multajn verkojn el francaj kleruloj, interalie de Pierre Bayle (1647-1706) kaj Bernard Le Bouyer de Fontenelle (1657-1757). La sidejo de lia komerco en Nikolaikirchhof (Lepsiko) estis kunvenejo por multaj amikoj kaj komercaj partneroj dum komercaj foiroj.
Lia filo, Thomas von Fritsch, rezultis el lia geedziĝo kun Johanna Margarethe Meyer (1675-1737), kiu pli malfrue atingis altajn postenojn kaj la heredan nobelecon serve de la saksia elektisto kaj de la germana imperiestro, kiu ceetere iĝis ĉefrolulo en la saksia restarigo post la Sepjara Milito.
Kun Glediĉo kaj Weidmann, Thomas enkorpigis novan specon de librovendistoj: tiu de la grandaj eldonejoj. Lia sukceso baziĝas sur la retoj frue establitaj, la lerta uzado de aŭtoritatuloj kaj la kapablo de lia kompanio adaptiĝi rapide al la ŝanĝiĝantaj merkataj situacioj. Li materiigis la riĉan komerciston de la saksa komercofoira urbo kaj estis unu el la plej gravaj reprezentantoj de la libro-komerco en Germanio siaepoke.
Iksoro
Iksoro (Ixora) estas genro de Florplanto en la familio Rubiacoj (Rubiaceae). Ĝi estas la sola genro en la tribo Iksoreo. Ĝi konsistas el tropikaj ĉiamverdaj arboj kaj arbedoj kaj enhavas ĉirkaŭ 562 speciojn. Kvankam apartenanta al la tropikaj kaj subtropikaj areoj tra la mondo, ĝia centro de diverseco estas en tropika Azio. Iksoro ankaŭ kreskas ofte en subtropikaj klimatoj en Usono, kiel Florido, kie ĝi estas ofte konata kiel West Indian jasmine. La plantoj posedas ledecajn foliojn, longajn de 7 ĝis 15 cm (3-6 coloj) kaj somere produktas grandajn aretojn da etaj diverskoloraj floroj. Membroj de Iksoro preferas acidan grundon, kaj estas taŭga elekto por bonsajo. Ĝi ankaŭ estas populara elekto por heĝoj en partoj de Sudorienta Azio kaj en urbaj ĝardenoj en Brazilo. En tropikaj klimatoj ili floras tutjare kaj estas ofte uzataj en hindua kultado, same kiel en ajurvedo kaj Hinda popola medicino.
Fonto
Kategorioj : Iksoro; Genroj el Rubiacoj; Taksono nomita de Karlo Lineo; Iksoroideoj
Aaron Swartz
Aaron Hillel SWARTZ (naskiĝis la , mortis la ) estis usona programisto, entreprenisto, verkisto, politika organizanto kaj Interreta kodum-aktivulo. Li rolis en la evoluigado de la retflua formato RSS, la eldona formato Markdown, la organizaĵo Krea Komunaĵo kaj la reteja framo web.py, kaj estis kunfondinto de la socia novaĵejo Reddit.
La laboro de Swartz ankaŭ koncentriĝis sur civitana konscio kaj aktivismo. Li helpis lanĉi la Progresan Ŝanĝan Kampanjan Komitaton en 2009 por lerni pli pri efika enreta aktivado. En 2010, li fariĝis esplora kolego en la Esplorlaborejo Safra pri Institucia Korupto de la Universitato Harvard, direktita de Laŭrenco Lessig. Li fondis la enretan grupan Demand Progress ("Postulu la progreson"), konata pro kampanjado kontraŭ la leĝpropono Stop Online Piracy Act.
En 2011, Swartz estis arestita de la polico de la Masaĉuseca Instituto Teknologia (MIT) pro ŝtataj akuzoj pri enrompo kaj eniro, post kiam li konektis komputilon al la MIT-a reto en sensigna kaj sensloŝa vestoŝranko kaj agordis ĝin por sisteme elŝutadi akademiajn revuajn artikolojn de JSTOR, uzante gastan uzanto-konton eldonitan al li de MIT. Federaciaj akuzistoj poste akuzis lin pri du okazoj de dratfraŭdo kaj dek unu malobservoj de la Leĝaro pri Komputila Fraŭdo kaj Misuzo, portante akumulitan maksimuman punon de 1 miliono USD, 35 jaroj en prizono, perdo de valoraĵoj, restituo kaj kontrolita elkarcerigo.
Swartz rifuzis pledan interkonsenton, sub kiu li pasigus nur ses monatojn en federacia prizono. Du tagojn post kiam la akuzistoj malakceptis kontraŭproponon de Swartz, oni trovis lin mortinta en lia Broklina apartamento, penduminta sin.
En 2013, Swartz estis enlistigita postmorte en la Interretan Halon de Famo.
Merido (Hispanio)
Merido aŭ Mérida estas hispana urbo de la provinco Badajoz (Badaĥozo), kiu estas la suda el la du provincoj el regiono Extremadura (Ekstremaduro), sudokcidenta regiono en Hispanio inter Andaluzio kaj Portugalio. Mérida estis elektita ĉefurbo de tiu regiono je la fino de la 1970-aj jaroj kiam komenciĝis la demokrata reĝimo, pro tio ke ĝi situas meze de la regiono kaj temas pri tre historia urbo.
Deveno
Merido posedas tre malnovan devenon jam de antaŭromia epoko, kiam Hispanio estis loĝata de diversaj popoloj kaj en tiu regiono de kelt-ibera prapopolo. La urbo estis refondita kiel romia urbo en epoko de Aŭgusto (1-a jarcento) kaj ricevis la nomon de Emérita Augusta ĉar ties tiama loĝantaro estis ekssoldatoj jam liberigitaj for de la armeo, kiuj restis tie kiam ili ricevis romian civitanecon. La romia nomo memoras tiun devenon por emerituloj, ĉar en la latina ĝi signifis same ol en Esperanto.
Geografio
Temas pri la ĉefurbo de la komarko Tierra de Mérida-Vegas Bajas, je 61 km de Badajoz, trapasata de la Aŭtovojo de Ekstremaduro kaj de la Aŭtovojo A-66.
La reliefo de la etenda municipa teritorio estas ĉefe ebena, markita de la depresio de la rivero Guadiana. Temas pri ebenaĵo rompiteta per kelkaj malgrandaj montaretoj for de la propra valo de la rivero mem, kiel tiuj de Sierra Bermeja (ĉe Mirandilla), kiu atingas 546 m de altitudo, la Sierra Machal (ĉe La Nava de Santiago), kiu atingas 520 m de altitudo kaj Sierra de San Serván (ĉe Arroyo de San Serván), kiu atingas 608 m de altitudo. La rivero Guadiana estas la ĉefa akso de la teritorio, en kiu elfluas la rivero Aljucén kaj malgrandaj rojoj kiuj trapasas kverkarbarojn. Nordoriente de la municipo estas la Natura Parko Kornalvo. La urba kerno estas je 218 super mar nivelo.
En la interno de la municipa teritorio de Mérida estas kelkaj sendependaj enklavoj nome la jenaj: La Nava de Santiago, Aljucén, El Carrascalejo, Mirandilla, Trujillanos, Calamonte kaj Arroyo de San Serván. Krome la municipa teritorio limas ankaŭ kun tiuj de Badajoz, La Roca de la Sierra, Cordobilla de Lácara, Carmonita, Montánchez (eksklavo) (Cáceres), Alcuéscar (eksklavo) (Cáceres), Arroyomolinos (Cáceres), Santa Amalia, Esparragalejo, La Garrovilla, Torremayor, Montijo, Lobón, Guareña, San Pedro de Mérida, Valverde de Mérida, Solana de los Barros, Almendralejo, Torremejía, Don Álvaro, La Zarza kaj Villagonzalo (eksklavo).
Loĝantaro
La censita loĝantaro en 2005 estis 53.089 loĝantoj kaj 55.713 komence de 2006. Tamen oni klarigu, ke ĉar Mérida estas administra kaj politika centro de la regiono, multaj ŝtatservantoj -aŭ simillabora loĝantaro- loĝas kaj vivas en Mérida, eĉ sen esti censitaj tie. Aliaj loĝas en etaj vilaĝoj de la ĉirkaŭaĵoj por eviti malavantaĝojn de granda urbo.
Romia teatro
Tiu konstruaĵo estis mendita de konsulo Marko Vipsanio Agripa kaj eble uzita el jaroj 16-15-a antaŭ Kristo. Temas pri unu el la plej simbolaj kaj vizitindaj monumentoj de la urbo kaj loĝigas ekde 1933 Festivalon de Klasika Teatro, kiu okazas ĉiusomere kaj redonas al la monumento ĝian historian funkcion, kiun ĝi perdis dum ĉirkaŭ 16 jarcentoj.
Ĝi enhavas sidilaron (cavea) por -tiam- 6.000 publikanoj, kiujn oni dividis en tri zonoj: cavea ima, media kaj summa (tiu ĉi lasta neenterigita dum jarmilo nuntempe estas tro rompita kaj ne uzebla), la orchestra, kiun dum ludoj okupis la ĥoro, el scenejo aŭ pulpitum kaj laste la ornamaĵo de la scenejo (scaenae frons), la plej rigardinda kaj mirinda parto de la konstruaĵo kaj de la tuta urbo, formita de du etaĝoj de korintaj kolonoj kaj ornamita per skulptaĵoj kaj uzata laŭ tri pordoj (valva regia kaj valvae hospitaliae). Malantaŭ la scenejo troviĝas ĝardeno (Peristilo).
La teatro suferis ŝanĝojn ĉefe fine de la 1-a jarcento eble dum la epoko de la imperiestro Trajano, kiam oni konstruis la nunan kolonaron kaj poste inter la jaroj 330-340.
La Internacia Festivalo de Klasika Teatro de Mérida (Festival Internacional de Teatro Clásico de Mérida) estas festivalo de klasika teatro (ĉefe de greklatina deveno) kiu okazas ĉiujare en Mérida, dum la monatoj julio kaj aŭgusto en la Romia Teatro de Mérida.
Romia amfiteatro
La romiana amfiteatro estis pli popola konstruaĵo, inaugurita eble en la jaro 8-a antaŭ Kristo. Tiu konstruaĵo utilis por luktoj inter gladiatoroj, inter bestoj (leonoj, virbovoj, ktp.) aŭ inter homoj kaj bestoj. Temas pri konstruaĵo formita de centra sablejo ĉirkaŭita de sidilaro enhavkapabla por 15 000 publikanoj dividitaj, same ke en la teatro en tri zonoj. El tiuj tri zonoj konserviĝas nuntempe nur la suba, ĉar la du supraj estis utiligataj kiel ŝtonejo por apudaj konstruaĵoj.
Ĉevalkurejo
] Ĝi longas je 400 m kaj larĝas je 100 m. Ĝi estis la plej granda el la urbaj spektaklejoj, kaj kun la anfiteatro, ricevis la ĉeeston de publiko jam pli interesata pri sportaj emocioj ol pri kleriga teatro. Pro ties grandeco ĝi lokigixs for de la murega cirklo, apud la ŝoseoj kiuj kunigis la urbon Emerita kun Corduba (Kordovo) kaj Tolletum (Toledo). Nuntempe estas klarigejo apud la monumento, kiu estas tute vizitebla. Ĝi enhavkapablis ĉirkaŭ 30.000 publikanojn en sidilaro dividita en sociaj zonoj kiel okazis en teatro kaj amfiteatro.
Oni konstruis ĝin komence de la 1-a jarcento eble dum la epoko de imperiestro Tiberio. Ĝi enhavas centran sablejon kiu funkciis kiel kurejo kaj meze de tiu troviĝas centra barilo nomita spina longa je 223 m kaj larĝa je 8,5 m, kiu estis ornamita per kolonoj kaj skulptaĵoj. La plej ŝatata spektaklo estis la kuro inter bigoj (du ĉevaloj) kaj kvadrigoj (kvar ĉevaloj). La stiristoj de la ĉaroj estis aŭrigoj, tre popolaj viroj ofte senmortigitaj en pentraĵoj kaj mozaikoj, kiel tiu en la Muzeo kiu ankoraŭ memorigas pri tiu fama kuristo de antaŭ du mil jaroj!
La romia ponto super la rivero Gvadiano
Iamaniere la ponto super Gvadiano estas konsiderata kiel la urbonaskejo, ĉar ĝi ebligis trapason de la rivero en direkto de la tiama pli loĝata kaj civilizaciigita regiono – la nuna Portugalio –, kaj la punkto kiu decidis la tiaman kaj eĉ nunan aspekton de la urbo, ĉar la daŭrigo de tiu ponto estis la ĉefa strato de la urbo, la Decumanus Maximus.
La situo de la ponto estis zorge elektita en rivera trapasejo, kiu ebligas apogejon en centra insulo, kiu dividas ĝin en du duonojn. La tiama strukturo ne havis la nunan aspekton, ĉar temis pri du arkaĵoj kunigitaj centre per fortika riverrompilo. La nuna strukturo datiĝas je la 17-a jarcento, kiam post inundo de 1603, kiu detruis la centran riverrompilon, oni anstataŭigis ĝin per centra arkaĵo, kiu kunigis la du ĝistiamajn. Tiu verko longa je 792 m estas unu el la plej grandaj konservitaj de romia epoko.
La romia ponto super la rivero Albarregas
De 145 m de longeco oni konstruis ĝin en la sama epoko ke la antaŭe menciita por facile trapasi la riveron Albarregas, ne tiom kvanta aŭ regula kiom la Gvadiano. Temis pri daŭrigo de la Cardo Maximus, la dua ĉefa strato de la urbo kio kunligis ĝin kun la nordo laŭ la poste nomita Vía de la Plata (Arĝenta vojo).
Akvokondukilo de Los Milagros
La akvedukto (akvokondukilo) de Los Milagros (La mirakloj) formis parton de la kondukilo kiu alportis akvon al la urbo ekde la romiana rezervujo de Proserpina lokita je 5 km de la urbo kaj ankoraŭ funkcianta. Oni konstruis ĝin en la epoko de Aŭgusto, tio estas, fine de la 1-a jarcento antaŭ Kristo aŭ komence de la 1-a post Kristo. La arkejo konserviĝas bonstate ĉefe en la parto kiu supreniras la riveron Albarregas.
Templo de Diana
Tiu konstruaĵo apartenis al la urba administra centro. Ĝi estas unu el la malmultaj restaĵoj de religia eco kiu konserviĝas bonstate. Malgraŭ ties nome, erare uzata je ties malkaŝo, la konstruaĵo estis dediĉita al la imperiaj dioj kaj ceremonioj. Oni konstruis ĝin en la epoko de Aŭgusto, tio estas, fine de la 1-a jarcento antaŭ Kristo aŭ komence de la 1-a post Kristo. Ĝi estas rektangula kaj ĉirkaŭita per altegaj kolonoj. La bona konserviĝo ŝuldiĝas je la fakto, ke uzante tiujn kolonojn kaj bazkonstruaĵon estis poste konstruite sur ĝi renasencan palacon de la grafo "de los Corbos", kies restaĵoj ankoraŭ videblas kaj kiun oni forigis nur fine de la 20-a jarcento por purigi la romianan templon.
Arko de Trajano
Arka enirejo, eble, al la administra provinca centro. Ĝi estis lokita ĉe la Kardo Maximus, unu el la ĉefaj stratoj kiu kunligis tiun provincan centron kun la urba. Tiam ĝi estis kovrita je marmoro. La arko estis konata tradicie en la urbo kiel «de Trajano», sen ajna scienca fundamento kiu rilatas ĝin al tiu imperiestro. Ekde la 13 de decembro 1912 ĝis estas protektita kiel Havaĵo de Kultura Intrereso kaj en 1993 la Unesko deklaris ĝin Monda heredaĵo de Unesko kiel parto de la Arkeologia Komplekso de Mérida. Temas pri duoncirkla arko 15 metrojn alta, inklude du metrojn de bazo nun enterigitaj sub pavimo. La spano de tiu arko estas de preskaŭ naŭ metroj kaj de pinto ĝis pinto de kontraŭfortoj temas pri dek tri metroj. La materialo uzita por ĝia konstruado estis granito.
Nacia Muzeo de Romia Arto
La Nacia Muzeo de Romia Arto de Merido estas verko de la prestiĝa arkitekto Rafael Moneo kaj estis inaugurita en septembro de 1986; ĝi loĝigas senegalan kolekton da romianaĵoj devenaj el la tiama Augusta Emerita, hodiaŭe Mérida. Per ĝi oni povas lerni multege pri la vivo de la tiama loĝantaro kaj ties kulturo. La konstruaĵo enhavas grandegan salonon enhavkapabla por altaj restaĵoj kaj imitanta tiamajn brikajn konstruaĵojn. En la subtera etaĝo videblas restaĵoj sur ties tiama lokigo kaj per subtera koridoro eblas eniri de tie al la teatrejo.
Aktuale la muzeo estas hejmo de pli ol 36 000 objektoj, kaj celebris en 2011 sian 25-an datrevenon, kaj en tiu epoko ricevis ĉirkaŭ kvin milionojn da loĝantoj, agante kiel ĉefa motoro de la radikala transformado de la turismo de Mérida. Krome ĝi estas hejmo por multaj disvastigaj kaj akademiaj aktivecoj, gvidataj vizitoj, kunlaboro kun socia aktiveco, ktp. Eĉ lokaj volontuloj helpas en la zorgado pri vizitantoj.
Vilmos Tátrai
Vilmos Tátrai [vilmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tátrai Vilmos estis hungara violonisto, koncertmajstro, profesoro. Vilmos Tátrai naskiĝis la  1912 en Kispest (nuntempa distrikto de Budapeŝto). Li mortis la 1999 en Budapeŝto.
Biografio
Vilmos Tátrai lernis frue violonludon de la familianoj, poste en muzika mezlernejo, kie li lernis ekzemple de László Lajtha, fine en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. Ekde 1927 li aliĝis al diversaj orkestroj. Ekde 1936 li muzikadis eksterlande, sed post jaroj li hejmenvenis. Li havis muzikistan postenon ekzemple en Hungara Radio. En 1946 li fondis arĉan kvarteton Tátrai, kiu portis internacian renomon. En 1957 li fondis alian orkestron, kiun li gvidis dum 30 jaroj. Ekde 1971 ĝismorte li instruis en la Altlernejo. Li faris koncertojn en ĉiuj kontinentoj, en ĉiuj landoj de Eŭropo. Lia arĉkvarteto ricevis premion Kossuth en 1958, pli frue kaj poste abkaŭ aliajn premiojn.
Waldulm
Situo
Waldulm kuŝas en la valo de la Acher en la Nigra Arbaro kaj apartenas al la distrikto Offenburg de la federacia lando Baden-Virtembergo
Historio
La unua aŭtentika dokumento pri Waldulm aperis en proceso de la juĝejo "Metropolitangericht zu Mainz" la 29-an de julio 1244. Tiu proceso arbitraciis konflikton pri arbaraj teritorioj inter Waldulm kaj la najbara monaĥejo "Allerheiligen". Dum jarcentoj la leĝojn kaj la rajtojn de la vilaĝanaro kaj ties estro reguligis la Waldulm-a "Kirchspielspruch" (≈ eklezia manifesto) ekde 1507. Multfoje la vilaĝanaron malpliigas militoj, krizoj, ĉasado de sorĉistinoj kaj elmigradoj dum ekonomiaj krizoj.
La sola estro de Waldulm estis la episkopo de Strasburgo ĝis 1803 kiam la vilaĝo estis alligita al la Grandduklando Badeno. La 1-an de januaro 1974, Waldulm estis alligita al la najbara vilaĝo Kappelrodeck.
Kutzenstein
La "Kutzenstein" estas ŝtonegaro en arbaro de Waldulm pri kiu ekzistas jena legendo. Jam delonge, kiam la Waldulm-anoj konstruis sian preĝejon, kiu estis unu el la unuaj de la provinco, la diablo, kiu opiniis la konstruaĵon esti endanĝeranta sian propraĵon, koleris tiom, ke li volis ĉiamaniere detrui ĝin laŭ ĉiuj siaj povoj. Sed ĉiuj siaj ruzoj malsukcesis. Furioze la diablo alportis ŝtonegon per siaj grandegaj fingroj por disbati la konstruaĵon malamatan per unu sola bato. Alveninte sur la montopinton li levis la manon por ĵeti la ŝtonegon, kiam supera forto devigas lin deĵeti la ŝtonegon. Tiam la diablo rezignis siajn detruajn provojn. Sed la ŝtonego alportata restis sur la montopinto same kiel la truoj kiujn la fingroj de la diablo boris en la ŝtono.
Hodiaŭ, kaj turistoj kaj la vilaĝanaro ŝatas migri al la Kutzenstein kiu estas 327 m alta super la maro. La vizitantoj povas suprengrimpi al 7 m alta elrigardejo sur la ŝtonego per fera ŝtupetaro.
Preĝejo St. Albin
La 6-an de julio 1291 la unua aŭtentika dokumento pri la paroĥo Waldulm aperis. En 1487 la malnova ĥoroturopreĝejo estis konstruita kie la hodiaŭa paroĥa preĝejo staras ekde 1888. Dum 1965-1971, kaj 2003-2004 la preĝejo estis renovigata de la Freiburg-ano Andreas Bauernfeind.
Malgranda marĉokanbirdo
La Malgranda marĉokanbirdo aŭ Malgrandbeka kanbirdo, Acrocephalus gracilirostris, estas paserina birdo de la genro Acrocephalus aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. Tiuj estas loĝantaj birdoj en Afriko el la Demokratia Respubliko Kongo, Ĉado kaj Etiopio suden al Sudafriko. Tiu estas komuna specio de kanejoj ĉe akvo.
Aspekto
La Malgranda marĉokanbirdo estas tutbruna malgrandeca birdo 14–16 cm longa kaj peza ĉirkaŭ 20 gm. Ties supraj partoj estas tre brunaj, ĉefe ĉe krono, flugiloj kaj vosto kaj ĝi havas blankan superokulan strion kaj iom da malhela traokula strio, kiel ĉe plej parto de kanbirdoj. La subaj partoj estas blankecaj, kun tre blanka gorĝo kaj iom da ruĝecbruna nuanco ĉe flankoj kaj ventro. La longa, forta beko havas iom subenkurbecan supran makzelon; ĝi estas nigrecflava kun pli flava bazo. La kruroj estas blugriza kaj la okuloj estas brunaj. Plenkreskuloj de ambaŭ seksoj kaj junuloj estas tre similaj laŭ aspekto.
La kanto estas riĉa kaj melodieca, serio de bolantaj frazoj kiuj inkludas triladon ĉiirup ĉii trrri kaj grandan nombron de varioj kun paŭzoj inter frazoj.
Kutimaro
La Malgranda marĉokanbirdo konstruas profundan firman tasforman neston el strioj de kanfolioj, herberoj kaj karekseroj, kio estas kovrita el pli fajnaj herberoj. Ĝi estas ĉiam lokata en kanejoj ĉe akvo. Ili nestumas ĉefe el aŭgusto al decembro, kaj la plej fruaj nestumantoj estas tiuj de la vintraj pluvareoj de la Okcidenta Kablando. La ino demetas 2 al 3 brunajn ovojn. Tiu specio estas monogama, kaj pariĝas dumvive.
La Malgranda marĉokanbirdo estas kutime vidata sola aŭ en paroj, moviĝanta inter kanejoj de humidejoj, kaj grimpanta inter la kantigoj. Ili manĝas insektojn kaj aliajn malgrandajn senvertebrulojn.
Konservostatuso
Tiu komuna specio havas grandan teritorion, kun ĉirkaŭkalkulita etendo de 5.700,000 km². Oni supozas, ke ankaŭ la populacio estas granda, kaj la specio ne estas proksima de la kriterioj de la IUCN Ruĝa Listo por proklami malpliiĝon kaj pro tio tiu specio estas konsiderata kiel Malplej Zorgiga.
Teddington
Teddington estas ankaŭ parto de Londono
Teddington estas vilaĝo kaj paroĥejo en Gloucestershire, Anglio.
La vilaĝo fanfaronas pri tre alloga kirko, kiu aĝas verŝajne pli ol 1000 jarojn. La interna muro havas pentraĵon el la 17-a jarcento.
La vilaĝo havas 300 loĝantojn.
Ruĝeca muŝkaptulturdo
Tiu specio estas ĝenerale bruneca, kiel multaj turdoj, sed pli ruĝecbruna ol plej parto el ili kaj kun kun tre ruĝaj nuancoj en brusto kaj dorso, el kiuj la unua estas fakte ruĝoranĝa kaj la dorso sufiĉe ruĝeca. De tiu ĝenerala nuanco devenas la nomo de la specio. Nur la kapo estas pli bruneca sen ruĝeca nuanco. Iriso kaj beko estas nigrecaj.
Nokturno
Nokturno estas formo ekestinta dum la epoko de la baroko, kiu ne estas difinita laŭ okupado kaj kompona strukturo. Tiutempe la nomo nokturno parte kongruas kun tiu de la serenado. Nokturnoj establiĝis kiel distra muziko ĉe nobelodomoj, estis antaŭrange okupita per instrumentoj, sed povis enhavi ankaŭ voĉkantajn elementojn.
Laŭ nuntempa percepto nokturnoj estas karakterpecoj por piano, kies inventinto oni rigardas la irlandan komponiston John Field. Specialan gravecon akiris la 21 nokturnoj de Frédéric Chopin, kiuj laŭ sia strukturo nur malofte egalas la bildon de nokturno kiel iom malrapida kaj trankvila pianopeco, sed enhavas grandan variecon de esprimeblecoj. Al ĉi tiuj imagoj pli bone korespondas la same popularaj Liebesträume de Franz Liszt, kiuj tamen postulas altan teknikan spertecon kaj lertecon.
Moravský Žižkov
Moravský Žižkov (Zischkow) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav. Ĝi situas inter urbo Velké Bílovice kaj municipo Prušánky. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio de la vilaĝo estis en 1732.
Sirdal
Sirdal estas komunumo de Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Vest-Agder. La administra centro estas la loĝloko Tonstad. Fine de en la komunumo vivis.
Lingvovario
Lingvovario estas formo, kiu sisteme kaj kohere diferencas de la aliaj formoj de lingvo. Vario estas koncepto pli larĝa ol stilo.
Ekzemploj de varioj estas:
Polgár (urbo)
Polgár [polgAr] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Hajdúnánás. La loknomo signifas: burĝo.
Historio
La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko. La unuaj mencio devenis el 1229. La tataroj en 1241, poste la turkoj faris senhoma la komunumon, kiu tamen inter la du senhomiĝo estis kampurbo. En 1614 ĝi iĝis hajduka urbo, en 1630 urbo kun pramorajto. En 1718 la urbeto rezignis pro titolo hajduka urbo pro la altaj impostoj, sekve ĝi forvelkis. La fervojo atingis la vilaĝon en 1891. La rumanoj okupis la komunumon en 1919 kaj longe ili tenis la fronton laŭ Tiso. Polgár en 1970 iĝis grandvilaĝo kaj urbo en 1993.
Vidindaĵoj
En la urbo kuracbanejo funkcias. La unua romkatolika preĝejo estis konstruita en 1748, la nun videbla (Preĝejo Ĉieliro de Maria (Polgár)) en 1858, la turo estas 56 metrojn alta. Alia kirko estas Kalvinana preĝejo (Polgár). Apud la urbo arkeologia parko funkcias.
Santiago (Kaboverdo)
Santiago (portugale São Tiago, kreole Santiagu) estas la plej granda kaboverda insulo en la Atlantiko. La loĝantoj nomatas badjuoj.
Komerco kaj turismo
Ĉefaj ekonomiaj branĉoj estas la agrokulturo (maizo, sukerkano, banano, manioko kaj mango) kaj la fiŝkaptado. La insulo oferas bonegajn eblecojn promeni (naturaj rezervejoj Pico da Antónia kaj Serra Malagueta), bani (Tarrafel, Praia Baixo kaj la golfeto kaj plaĝo São Francisco en Praia) kaj viziti kultur-historiajn vidindaĵojn (Cidade Velha, Praia).
Geografio
Santiago apartenas al la suda insulgrupo Ilhas de Sotavento (portugale: "Insuloj sub la vento"). Sur la plej grand-area (991 km²) kaj loĝantara (230.000 loĝ.) de kaboverda insulo situas la ĉefurbo Praia (159 000 loĝ.).
La insulo estas vulkandevena kun altmontaraj reliefoj, larĝaj U-valoj, altaĵoj kaj restmontoj. La plej alta pinto estas Pico da Antónia (1394 m), kaj en la norda parto gravas montaro Serra Malagueta. La montara centro de la insulo estas relative pluvoriĉa kaj igas Santiagon ekonomie plej kultivebla insulo de Kabo-Verdo, dum la pli malaltaj marbordaj regionoj estas sekaj kiel dezertoj.
Administre, la insulo estas dividita je ses distriktoj: Praia, São Domingos, Santa Cruz, Santa Catarina, Calheta de São Miguel kaj Tarrafal.
La insulo estas loĝata ekde 1460.
Franko Luin
Franko LUIN (6-a de aprilo 1941 – 15-a de septembro 2005) estis grafikisto kaj pioniro de la Esperanto-movado en interreta medio. Li estis konata desegnisto de tiparoj. Li ankaŭ starigis multajn Esperantajn retejojn de la frua Interreto, kiel Esperanto.nu kaj la afiŝejon NUN. Li ankaŭ verkis la poemon "Spuroj de miaj paŝoj". Li prizorgis ankaŭ retan bibliotekon eLibrejo.
Li estis sloveno, kiu naskiĝis en Triesto (Italio), kie li apartenis al la slovenlingva malplimulto. Laŭ propra diro li naskiĝis je oliva dimanĉo (palma dimanĉo), do lia naskiĝdato devus esti la 6-a de aprilo. Estis milito en Eŭropo kaj Triesto estis en unu el lokoj kiuj suferis pro la milito. Kiel infano li spertis ke oni forkondukis lian patron al koncentrejo kaj ke tiu revenis post la militofino. La gefratoj de la patro helpis al la familio donante manĝaĵojn dum tiu periodo.
En la 1950-aj jaroj la familio loĝis en la slovena vilaĝo Repnic sur la alta montplataĵo ekster Triesto. La limoj ŝanĝiĝis post la milito, tiel ke la vilaĝo estis en Italio, je kelkaj kilometroj de la limo al Jugoslavio. La parencaro de Franko loĝis ambaŭflanke de la limo. La malakordo inter la itala plimulto kaj la slovena malplimulto en Triesto ankoraŭ estis akra.
Li esperantiĝis 15-jaraĝe, kaj partoprenis esperantajn junularajn aranĝojn en Jugoslavio. Li interesiĝis pri Esperanto kaj pro vera intereso pri lingvoj kaj pro la interna ideo de Esperanto. Per Esperanto li konatiĝis kun sia estonta edzino Ulla, kaj kun aliaj estontaj amikoj.
Li komencis studi interpretadon en la Triesta universitato, sed decidis forlasi Italion kaj translokiĝis al Svedio en 1961, kiam svedaj kompanioj serĉis laboristojn en suda Eŭropo. Laborinte en Lund kaj Malmö li ekstudis en la Grafika Instituto en Stokholmo. Studinte li eklaboris ĉe Ericsson, kiu tiam havis oficejon en Tyresö, kaj restis tie ĝis 1989.
Ekde 1989 li gvidis la entreprenon Omnibus Typografi kun grafikaj produktoj: presaĵoj kaj poste ankaŭ retpaĝoj. Li komencis desegni komputilajn literojn, kaj fariĝis konata pro siaj tiparoj inter grafikistoj en la tuta mondo. Kiel evoluo de la tiparoj li ankaŭ komencis publikigi librojn elektronike. Li aparte interesiĝis pri malnovaj libroj ne plu haveblaj, ekz. pri svedaj aŭtoroj el la 19a jarcento, sed ankaŭ pri libroj en Esperanto kaj en la slovena, interalie pri nova literaturo kaj pri kelkaj libroj kiuj ne publikiĝis papere, kaj li havis kontakton kun pluraj nuntempaj slovenaj aŭtoroj.
Franko interesiĝis pri revuoj. Jam en la juneco tiu intereso montriĝis tiel ke li uzis parton de la pormanĝa kaj poraŭtobusa mono por aĉeti revuojn, kiam li iris al la lernejo. En la 1990-aj jaroj, kiam interreto ekuziĝis, li aranĝis kolekton da 15000 ligoj al revuoj en la tuta mondo, nomitan ”Kiosko”, kio fariĝis fundamento de biblioteka sistemo.
La intereso pri Esperanto de Franko estis fadeno tra la vivo. 1969 li kune kun la edzino Ulla organizis IJK en Tyresö. Li tradukis kantotekstojn en Esperanton, kaj mem verkis poezion en la lingvo. Li estis estrarano de Sveda Esperanto-Federacio, i.a. kiel prezidanto kaj redaktoro de La Espero. Kiam li ne redaktis La Esperon li helpis pri la grafika aspekto de la revuo. Dum periodo li estis komitatano de UEA. Lia grafika kaj komputila scioj faris lin antaŭulo de interretaj aferoj en Esperantio.
Franko provizis esperantistajn uzantojn de Makintoŝo per taŭgaj tiparoj kaj klavaroj, ebligante al ili plene partopreni interretajn rondojn. Li fondis rondon, kiu estis la ĉefa fonto de informo kaj klerigo de esperantistaj makintoŝuzantoj.
Rilate al Vindozo estas menciinde, ke Franko provizis senkoste tiparon por la por-Vindoza Esperanta tekstoprilaborilo Ĉapelilo.
Post la translokiĝo al Svedio en la 1960-aj jaroj Franko ekkomprenis ke li devis ekzerci sian slovenan gepatran lingvon por ne perdi la kontakton kun sia deveno. Li eklegadis slovenan gazeton, unue abonante, poste interrete, kaj li partoprenis someran kurson por elmigrintaj slovenoj. La parenca tradicio en lia hejmregiono estas forta, kaj la parencoj daŭre havis kontakton kun li. En Svedio Franko havis kontakton kun slovenoj estante estrarano de Sved-slovena amikeca asocio. La belajn slovenajn kantojn, kiujn li lernis en sia juneco, li kantis partoprenante en la slovena kantogrupo.
La filo Janko kiu naskiĝis en 1979 ricevis slovenan nomon sed lernis Esperanton kaj la svedan. Por Franko estis grava afero esti bona patro, kaj tial multaj interesoj devis resti kiam la filo estis malgranda. Ankaŭ Franko mem estis dekomence dulingva kun slovena gepatra lingvo kaj itala, kiel la lingvo de la ĉirkaŭaĵo kaj de la aŭtoritatoj. Li lernis la svedan ĝisperfekte. Emocie li ĉiam estis sloveno, kvankam li neniam estis slovena civitano.
Komodo (meblo)
Laŭ Francisko Azorín komodo estas Meblo atinganta alton de hombrusto konsistanta el kelke da tirkestoj por konservi tolaĵojn, k.c. Li indikas etimologion el la latina commodus, el cum + modus (kun konvena).
Speciala komodo troviĝas en apotekoj, kie ĝi kovras la tutan muron kaj oni rezervas en ĝi la medikamentojn.
NGC 887
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kuratoro
Kuratoro estas individuo jure nomita por zorgi pri persono kaj havo de neplenaĝa orfo aŭ de iu kiu ne posedas la personajn rajtojn aŭ ne kapablas uzi tiujn pro grava malsaneco kiel komato (legu Terri Schiavo) aŭ idiotismo.
Kuratoro nomiĝas ankaŭ tiu individuo, kiu estas jure nomita por zorgi pri la heredaĵo de persono aŭ persongrupo aŭ por administri la havojn de persono, persongrupo aŭ entrepreno. En Hungario en kelkaj foraj vilaĝoj funkcias kuratoro, kiu helpas la vilaĝanojn.
András Batizi
BATIZI András estis hungara evangelia predikisto, kantaŭtoro naskita en Batiz ĉirkaŭ 1510  kaj mortinta inter 1546-52.
Biografio
András Batizi instruis en 1531 en Újhely, poste en Szikszó kaj Tokajo. En 1542 li estis teologo en la universitato de Wittenberg kaj en 1545 predikisto en Tokaj. Li estis unu el disvatigantoj de reformacio en Hungarujo.
Neplenaĝeco
En multaj landoj (Germanio, Hungario) individuo sub aĝo de 18 (do ĝis plenaĝeco), jure estas neplenaĝa aŭ minora, sen plena agopovo (rajtoj). La neplenaĝuloj havas specifan juran protekton kaj havas limigitajn rajtojn kaj devojn. Se neplenaĝulo fiagas, oni povas puni ĝin nur je readaptejo (sed ofte nur post la 6-a jaro).
Infano ne havas ĝis la 14-a jaro agopovon, poste ĝis 18-a ŝi aŭ li havas nur limigitajn rajtojn (agopovon) diversajn laŭ la landaj leĝoj.