cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klaus Scherer
La modelo de Scherer
La modelo proponita de Klaus Scherer (1984, 1988, 2001) donas precizan difinon pri la eco de emocioj. Ĝi difinas emocion kiel sinsekvo de ŝanĝiĝstatoj en kvin organaj sistemoj okazantaj interdepende kaj sinkrone responde al taksado de ekstera aŭ interna stimulo, rilate al centra intereso al individuo. Ĝi proponas difini emocion kiel sinsekvo de ŝanĝiĝstatoj en jenaj kvin organaj sistemoj: kogna (agado de la centra nerva sistemo), psikofiziologia (respondoj ĉirkaŭaj), motiva (ema respondi al evento), moviĝa (moviĝo, vizaĝa esprimo, vortigo), sentumo subjektiva.
La plej multaj teorioj pri emocio subtenas la ideon, ke la ĉefa eco de emocia sperto dependas de la rezulto de taksado de okazaĵo rilate al la supervivo kaj bonstato de la individuo. En la teorio de Scherer la aro de kriterioj ebliganta taksadon de okazaĵo estas nomata «stimulus evaluation checks (SEC’s)» (kontroloj de taksado de stimuloj). Post la rezulto de tiu taksado, eblas antaŭdiri la tipon kaj la intensecon de la emocio, kiun estigis la okazaĵo. La kontroloj estas organizitaj ĉirkaŭ kvar ĉefaj celoj, subdivideblaj en duarangajn celojn. La superaj kontroloj (SEC) korespondas al la plej gravaj tipoj de informoj, kiujn bezonas la organismo por havi ĝustan reagon.
24-ĉelo
En geometrio, la 24-ĉelo aŭ dudekkvarĉelo estas la konveksa regula plurĉelo kun simbolo de Schläfli {3,4,3}.
La 24-ĉelo estas la unika konveksa regula plurĉelo sen bona regula 3-dimensia analogo.
Estas malpli ordaj formoj de simetrio de 24-ĉelo, derivataj kiel rektigita 16-ĉelo, kun simetrio B4 = [3,3,4] aŭ D4. Ili povas esti respektive desegnitaj dukolore kun 8 kaj 16 okedraj ĉeloj, trikolore kun 8 okedroj ĉiu koloro.
Konstruoj
24-ĉelo estas donita kiel la konveksa koverto de ĝiaj verticoj. Karteziaj koordinatoj de verticoj de la 24-ĉelo centrita je la (0, 0, 0, 0) kun lateroj de longo 1 estas: La unuaj 8 verticoj estas verticoj de la regula 16-ĉelo kaj la aliaj 16 estas la verticoj de la duala 4-hiperkubo. Oni povas plu dividi la lastajn 16 verticojn en du grupojn: tiuj kun para kvanto de minusoj kaj tiuj kun nepara kvanto. Ĉiu el la du grupoj de 8 verticoj difinas regulan 16-ĉelon. La verticoj de la 24-ĉelo povas tiam esti grupita en 3 arojn el 8 verticoj, kaj ĉiu aro difinas regulan 16-ĉelon, kaj la restaj 16 difinas la dualan 4-hiperkubon.
Analoga konstruado en 3-spaco donas la romban dekduedron, kiu, tamen, ne estas regula pluredro.
La verticoj de la duala 24-ĉelo estas donataj kiel ĉiuj permutoj de La duala 24-ĉelo havas laterojn de longo √2 kaj estas enskribita en 3-sferon de radiuso √2.
Alia maniero de konstruado de la 24-ĉelo estas per la rektigo de la 16-ĉelo. La vertica figuro de la 16-ĉelo estas okedro; tial, tranĉado de verticoj de la 16-ĉelo je la mezpunktoj de ĝiaj lateroj produktas 8 okedrajn ĉelojn. Ĉi tiu procezo ankaŭ rektigas la kvaredrajn ĉelojn de la 16-ĉelo kaj ankaŭ ili iĝas okedrojn, tial formante la 24 okedrajn ĉelojn de la 24-ĉelo.
Kahelaroj
Oni povas kaheli 4-dimensian eŭklidan spacon per regulaj 24-ĉeloj. Ĉi tiu kahelaro estas nomata kiel la 24-ĉela 4-kahelaro kaj havas simbolon de Schläfli {3,4,3,3}. La duala kahelaro, 16-ĉela 4-kahelaro, {3,3,4,3}, estas farata el regulaj 16-ĉeloj. Kun ankaŭ la 4-hiperkuba 4-kahelaro {4,3,3,4}, ĉi tiuj estas la nuraj tri regulaj kahelaroj de eŭklida 4-spaco (R4).
Aro de unuaj 4-pilkoj enskribitaj en la 24-ĉeloj de la kahelaro estas la plej densa pakado de 3-sferoj en 4-spaco. La vertica konfiguro de la 24-ĉelo havas ankaŭ estas montrita al doni la plej grandan eblan kvanton de tuŝoj en 4 dimensioj.
Simetrioj kaj radikaj sistemoj
La 48 verticoj de la 24-ĉelo kaj ĝia duala plurĉelo formas la radika sistemo de speco F4. La 24 verticoj de la duala plurĉelo formas la radikan sistemon de speco D4. La geometria simetria grupo de la 24-ĉelo estas la grupo de Weyl de F4 kiu estas generita per reflektoj tra la hiperebenoj perpendikularaj al la F4 radikoj. Ĉi tiu estas solvebla grupo de ordo 1152.
Projekcioj
La ĉelo-unua paralela projekcio de la 24-ĉelo en 3-dimensian spacon havas kubokedran koverton. Du el la okedraj ĉeloj, la plej proksima kaj pli malproksima de la vidanto, projekciiĝas sur okedron kies verticoj kuŝi je la centroj de la kubokedraj kvadrataj edroj. Ĉirkaŭbarante ĉi tiun centran okedron kuŝas la projekcioj de 16 aliaj ĉeloj, havanta 8 paroj ĉiu el kiuj projekciiĝas sur unuon el la 8 volumenoj kuŝantaj inter triangula edro de la centra okedro kaj la plej proksima triangula edro de la kubokedro. La ceteraj 6 ĉeloj projekciiĝas sur la kvadratajn edrojn de la kubokedro.
La latero-unua paralela projekcio havas plilongigitan seslateran dupiramidan koverto.
La edro-unua paralela projekcio havas neuniforman seslatera du-seslateran kontraŭprisman koverton.
La vertico-unua paralela projekcio de la 24-ĉelo en 3-dimensian spacon havas romba dekduedra koverton. 12 el la 24 okedraj ĉeloj projekciiĝas en paroj sur ses kvadratajn dupiramidojn kiuj kuniĝas je la centro de la romba dekduedro. La ceteraj 12 okedraj ĉeloj projekcias sur la 12 rombajn edrojn de la romba dekduedro.
La vertico-unua perspektiva projekcio de la 24-ĉelo en 3-dimensian spacon havas kvarlateropiramidigita kuban koverto. La aranĝo de ĉeloj en ĉi tiu bildo estas simila al la bildo sub paralela projekcio.
Rilatantaj plurĉeloj
Kelkaj uniformaj plurĉeloj povas esti derivitaj de la 24-ĉelo per tranĉoj:
La 96 lateroj de la 24-ĉelo povas esti disdividitaj je la ora proporcio por produkti la 96 verticojn de la riproĉa 24-ĉelo. Ĉi tiu estas farata per dono de direktoj al lateroj de la 24-ĉelo tiel ke ĉiu du-dimensia edro povu esti ĉirkaŭirata laŭ la direktoj, poste necesas disdividi ĉiu lateron je la ora proporcio laŭ la direkto. Analoga ŝanĝo al okedro produktas dudekedron, kiu estas la riproĉa okedro.
Pál Spanyár (kemiisto)
SPANYÁR Pál (ŝpanja:r) estis hungara prinutraĵa kemiisto, doktoro de kemiaj sciencoj (1957). Li naskiĝis en Székelyudvarhely la 13-an de aprilo 1903 kaj mortis en Budapeŝto la 29-an de aprilo 1980.
Biografio
Pál Spanyár havigis diplomon en 1926 en la teknika universitato de Budapeŝto. Inter 1926-1936 li laboris en la katedro pri nutraĵindustrio, poste en la katedro pri medicino en la universitato. Li aperigis 200 studojn, 110 normojn, lernolibrojn kaj faklibrojn. Li estis ano de la Komisiono Kompleksa pri Nutraĵscienco de MTA.
Kazuhisa Kono
Kazuhisa Kono (japane 河野 和久, n. 30-an de decembro 1950) estas japana futbalisto. Li en 1974 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Zoltán Morvay
MORVAY Zoltán (morvai) estis hungara redaktoro, publicisto, verkisto verkisto naskita la 28-an de novembro 1875 en Debrecen kaj mortinta la 24-an de marto 1945 en Siófok. Li estis la patro de redaktoro, verkisto Pál Morvay.
Kariero
Morvay Zoltán estis presisto, redaktoro de Csokonai Lapok de Debreceno (1903-06), poste en Marosvásárhely majstro, de 1912 redaktoro de Haladás, de 1918 de Tükör. Li organizis la eldonejentreprenon de Asocio de Transilvaniaj Libroamikoj. Li estis ano de KZST. Li fondis ĵurnalon titolitan ''A Ma (1925-33).
Drávaszabolcs
Drávaszabolcs [drAvasabolĉ] estas malgranda vilaĝo kun titolo limpasejo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Siklós.
Situo, trafiko
Drávaszabolcs situas sur ebenaĵo, Drava preterfluas (kontraŭe Donji Miholjac troviĝas), laŭ la kroata landlimo, laŭ ĉefvojo Pécs-Kroatio. Siklós troviĝas 12, Beremend 22, Villány 25 km-ojn. La vilaĝo havas havenon.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1216 en formo "Zobolson". Dum la turkoj la komunumo ne senhomiĝis. Tiutempe la kampoj apartenis al familio Zrínyi. En 1906 ponto konstruiĝis. Inter 1918-1921 la serboj okupis Drávaszabolcs-on. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, sportejo, ŝipoekskursado.
Praha (Teksaso)
Praha estas malgranda urbeto en Teksaso, kiu situas proksimume 85 km sudokcidente de Austin. Ĝi estis fondita far de ĉeĥaj almigrintoj. Ĝi troviĝas sur 29° 42' 34" de norda latitudo kaj 97° 5' 55" de okcidenta longitudo.
Devena nomo de la vilaĝo, sur kiu elkreskis Praha, estis Mulberry, tian nomon donis al la loko James C. Duff, William Criswell kaj Leroy Criswell, la unuaj anglaj vilaĝanoj. Tiu ĉi loko estis konata ankaŭ sub la nomo Hottentot, kiu verŝajne estiĝis laŭ proskribitoj vivantaj en la ĉirkaŭaĵo .La unuaj ĉeĥaj almigrintoj venis ĉi tien en la jaro 1854, kiam ĉeĥo Mathias Novak aĉetis en tiu ĉi loko 100 akreoj da parcelo, sur kiu li konstruis domon. En la domo okazis la unuaj ĉeĥaj solenoj. Lian alvenon allogis pluajn ĉeĥajn enloĝigintojn, kiuj estis John Baca, Joseph Vyuiala, Andreas Gallia, Joseph Hajek, Frank Vacl, a George Morysek. En la jaro 1858 la urbeto estis nomigita Praha omaĝe al naskolando.
Tiu ĉi malgranda urbeto en la sekvantaj jaroj iom post iom kreskis. En la jaro 1865 Joseph Bithowski, cisterciana pastro, lasis konstrui malgrandan preĝejon kaj noktomeze en Kristnasko de la sama jaro okazis la unua meso. En 1868 estis fondita publika lernejo kaj en la okdekaj jaroj de la dek naŭa jarcento estis en la teksasa Praha tri vendejoj, restoracio kaj nova preĝejo, kiu servis kiel patrina paroĥejo por ĉirkaŭaj urbetoj. Poŝto estis malfermita en la jaro 1884, en 1896 poste estis fondita ĉeĥa katolika lernejo.
Kulminante en la okdekaj jaroj de la dek naŭa jarcento Praha havis proksimume 700 loĝantojn, male en la paso de la dudeka jarcento nombro de loĝantoj neniam superis cent. En 1906 estis fermita la poŝto, en 1968 loĝantaro sinkis al solaj 25 homoj kaj fine en 1973 estis fermita kaj vilaĝa kaj la publika lernejoj.
En tiu ĉi malrapide formortanta urbeto estas interesa pentrita preĝejo de sankta Maria en stilo de usona gotiko, ĉirkaŭ kiu oni aranĝas ĉiam ekde la jaro 1855 en duono de aŭgusto soleno Praha Fest. Ĉiujare eksonas polko kaj estas preparataj tradiciaj ĉeĥaj kukoj kun usonigita nomo kolaches (ĉeĥe: ). Tiu ĉi nomo por bakaĵo tamen simila al ĉeĥaj kukoj estas uzata tra la tuta Usono.
Dum la dua mondmilito Praha en Teksaso akiris tristan unuaecon: ĝi havis plej multe da mortaj soldatoj en proporcio al la tuta loĝantaro de la urbo. La plej tragika estis la jaro 1944, kiam pereis 9 soldatoj. En la ĉirkaŭaĵo de la urbo estas tri kapeletoj dediĉitaj ĝuste al tiuj ĉi viktimoj.
Patrioteco de la almigrintoj kondukis al disputoj kaj interbataloj kun germanaj almigrintoj el ĉirkaŭaj vilaĝoj.
Ŝipestro
Ŝipestro aŭ Ŝipkapitano (ankaŭ nomita simple kapitano aŭ majstro) estas aprobita maristo en finfina ordonrajto pri la ŝipo. La kapitano respondecas pri la sekura kaj efika operacio, inkluzive de kargoperacioj, navigacio, skipadministrado kaj certigado ke la ŝipo observas lokajn kaj internaciajn jurojn, same kiel firmaajn kaj flagajn ŝtatpolitikojn. Ĉiuj personoj surŝipe, inkluzive de oficiroj kaj skipo, aliaj surbordaj laboristoj, pasaĝeroj, gastoj kaj pilotoj, estas sub la aŭtoritato de la kapitano kaj tio estas ĝia finfina respondeco. Kaze de vrako la ŝipestro devas esti la lasta kiu abandonas la ŝipon. Kaze de neceso, ĉefe iam, la ŝipestro havis rajton plenumi religiajn ceremoniojn, nuptojn, enterigojn al maro ktp.
Stanislav Papírník
Stanislav PAPÍRNÍK (naskiĝis la en Prago-Suchdol - mortis la ) estis ĉeĥa esperantisto, aktivulo en České Budějovice.
En Suchdol li travivis la duan mondmiliton, poste la familio transloĝiĝis al Petrohrad apud Plzeň. La soldata servo lin transportis al Slovakio, kie li edziĝis kaj vivis 12 jarojn en Nitra. Post divorco disde la edzino li transiris al České Budějovice. Tie li fondis novan familion, post kiam li konatiĝis kun nova edzino Irena Papírníková pere de Esperanto dum renkontiĝo en Vsetín (19. - 22. 9. 1975), kien li alveturis kun siaj esperantistaj amikoj el Nitra.
Baldaŭ post sia alveno al České Budějovice en 1976 li aliĝis al agado de loka esperantista klubo. Li apartenis al la fondintoj de la gazeto „La Progreso“, kiu estis eldonata en České Budějovice ekde 1978 kaj dum la tuta tempo li estis ĝia respondeca redaktoro. Kvankam la samnoma klubo La Progreso post 1989 finis sian agadon, St. Papírník restis fidela al Esperanto kiel membro de ĈEA. Inter la jaroj 1979-1987 li estis membro de ĈEA-estraro.
La Albuera (Badajoz)
La Albuera (La laguneto) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
La loĝantoj nomiĝas Albuereños.
Situo
Alange estas situa en la okcidenta parto de la provinco de Badajoz, je altitudo de 253 m; je 24 km de Badajoz, provinca ĉefurbo.
Historio
Dum la procezo de la amerika konkero, laŭ la pastro Vicente Navarro del Castillo, 11 loĝantoj de La Albuera partoprenis en la procezo, inter ili Juan Alonso de la Torre kiu kiel kapitano intervenis en la teritorioj kolombiaj kaj venezuelaj, partoprenante en la fondo de la urbo de Vélez (Kolombio), kaj en la fondo de la urbo de Mérida (Venezuelo).
Metrolinio Kaĥovskaja (Moskvo)
Kaĥovskaja (verdblua) linio (Каховская линия) estos aboliciita linio numero 11A (antaŭe 11) de la Metroo de Moskvo. Ĝi estis malfermita en 1969 kaj fermita en 2019.
Stacioj
La linio enhavis 3 staciojn.
Stacioj de la linio de okcidento al oriento:
(9572) 1988 RS6
(9572) 1988 RS6 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Roquemaure (stacidomo)
Roquemaure estas franca stacidomo sur linio - Grezan, situanta en  Roquemaure, en departemento Gard, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Givors-Canal - Grezan (800000).
Idelberg (Rejnlando-Palatinato)
Idelberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Ayn Rand
Ayn RAND ([ajn rand]; Esperantigite Ajn RAND; denaska nomo Alisa Zinovjevna ROSENBAUM; naskiĝis la en Sankt-Peterburgo, mortis la  en Novjorko) estis rusa-usona verkistino kaj filozofino. Ŝi estas plej konata pro siaj du anglalingvaj romanoj, The Fountainhead kaj Atlas Shrugged, kaj pro sia filozofia sistemo, kiun ŝi nomis Objektivismo.
Biografio
Ayn Rand naskiĝis en Sankt-Peterburgo en 1905 en familio de mezklasaj agnostikaj judoj. Post la Rusa Revolucio la familio fuĝis al Krimeo, sed poste revenis al la naskiĝurbo. Fine de 1925 ŝi foriris eksterlanden por viziti familianojn en Usono. Ŝi restis tie de tiu momento.
Ŝi vojaĝis al Hollywood kaj fariĝis scenaristo, kaj ŝanĝis sian nomon al Ayn Rand.
Ŝi ludis malgrandajn rolojn en filmoj, interalie de Cecil B. DeMille. Ŝi konatiĝis kun la aktoro Frank O'Connor, kun kiu ŝi edziĝis en 1929. En 1931 ŝi fariĝis usona civitano.
Ŝia unua sukceso estis la vendo de sia scenaro Red Pawn en 1932 al Universal Studios. En 1934 la teatraĵo Night of January 16th estis prezentita en Broadway. La verko estis juĝproceso, en kiu la publiko povas elekti la finon.
En 1936 ŝi publikigis We the Living kritika al la rusa reĝimo, kaj en 1938 ŝi verkis Himno (Anthem), kiu ne trovis sukceson en tiu momento.
Ŝia sukceso alvenis en 1943 per la publikigo de The Fountainhead. Ĝi estis tutplaneda sukceso, kaj en 1949 estis adaptita por la kino.
En 1957 ŝi publikigis sian ĉefan verkon Atlas Shrugged, romano kiu konfrontas entreprenistojn kun socio ŝtatisma. Ĝi estis furore vendita, kaj fariĝis tre influa, ĉefe en Usono.
En 1950 Ayn Rand kreis grupon konatan kiel "La Kolektivo" kun Alan Greenspan, posta prezidanto de la Usona Centra Banko kaj Nathanael Blumenthal (poste nomata Nathaniel Branden). La cirklo prenis plian gravecon, kaj helpis disvastigi la ideojn de Rand, kiuj estos konataj kiel Objektivismo.
La rilato inter Branden kaj Ayn Rand fariĝis amora, kun la konsento de la respektivaj geedzoj, malgraŭ la diferenco de aĝo inter ambaŭ (Branden estas pli juna). La paro disiĝis persone kaj filozofie depost 1968, kio kondukis al la kreado de du apartaj grupoj.
Ŝi mortis en 1982 en Novjorko.
Ideoj
La filozofio de Ayn Rand estas Objektivismo, la eksentoj devus esti submetitaj al racio; se ne, la homo bazus sian vivon kun ĥimeroj bazitaj sur siaj representoj de la mondo anstataŭ sur faktoj. Ŝi ne neas la eksentojn tamen ŝi konsideras ke la homo kiu sin perdigas en eksentoj provas fuĝi realecon.
Objektivismo konsideras sin forte raciisma. La emocioj devas submetiĝi al la objektiveco.
Ŝi estis tre influa por granda parto de la elito. Ŝia grupo estis akuzita en diversaj okazoj esti speco de sekto.
Politika sistemo
Politika sistemo estas sistemo de politiko kaj registaro. Ĝi estas kutime komparita kun la juro, ekonomio, kulturo kaj aliaj sociaj sistemoj. Tamen, tio estas tre simpligita koncepto de multe pli kompleksa sistemo de kategorioj implikantaj la demandojn de kiu devus havi aŭtoritaton kaj kio la influo de la registaro sur ĝiaj homoj kaj ekonomio devus esti.
Antropologiaj formoj
Antropologoj ĝenerale rekonas kvar specojn de politikaj sistemoj, du el kiuj estas nealcentrigitaj kaj du el kiuj estas alcentrigitaj.
Sociologio
La sociologia intereso en politikaj sistemoj temaas pri kiu tenas la potencon en la rilato de la registaro kaj ĝiaj homoj kaj kiel la potenco de la registara estas uzita. Ekzistas tri specoj de politikaj sistemoj kiujn sociologoj pripensas.
Ichtershausen
Ichtershausen estis loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ilm de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 3926 loĝantojn.
Ekde la 31-a de decembro 2012 ĝi nur estas komunuma parto de la nova Amt Wachsenburg, post la unuiĝo kun la iama komunumo Wachsenburggemeinde.
Komencoj ĝis 1600
Trovitaĵoj el la pli juna ŝtonepoko kiel ankaŭ tomboj el la bronza kaj fera epokoj atestas fruan setlon sur tiu ĉi teritorio. Dum la unuaj jarcentoj konjektatas ekzisto de setlejo de la hermunduroj kiun sekvis vilaĝo de frankonia nobelo por protekti la reĝan palatinejon de Arnstadt/Kastelo Neideck. La unua endokumenta mencio estis en la 27.3.947. . Tiam reĝo Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio) atestigis la ŝanĝon de diversaj bienoj, inter kiuj ankaŭ Huochtricheshus/Otrichshusen (t.e. bieno de Otrich); interŝanĝpartnero estis Abatejo Hersfeld.
Dum la kamparanaj ribeloj kolektiĝis en 1525 kvar miloj da tre radikaj kamparanoj en Ichtershausen. Ili ankaŭ volis sturmpreni Kastelon Wachsenburg kies posedantoj akre kaj riproĉe atakitis de ili. Samtempe prirabitis ankaŭ la tuta klostro kaj sekvis ĝia detruiĝo; la monakinoj fuĝis en la erfurtan kartuzion. La 16-an de junio 1525 ekposedis la bienon klostran princelektisto Johano (Saksio); ĝi aboliciitis kaj aranĝitis tie ĉambra bieno, dum la klostra preĝejo iĝis protestanta diservejo. En 1539 startis la konstro de la Malnovakastelo laŭ la planoj de arkitekto Cunz Krebs kun enkorpigo de klostraj ejoj memkompreneble. En 1560 aldonitis ankoraŭ la uesta alo. En 1533 la ichtershausen-anoj ricevis juĝrajton. En 1546 princelektisto Johano Frederiko la 1-a (Saksio) kaj landgrafo Filipo la 1-a (Hesio) skribis la faman rifuzleteron al la imperiestro en la nomo de la Ŝmalkalda Ligo; sekvis tuj poste milito.
1600 ĝis 1900
Pro Tridekjara milito kaj la pesto la enloĝantaro malaltiĝis de 700 je nur 230 en la jaro 1642. Unu jaron pli frue Ichtershausen perdiĝis por la linio Saksio-Weimar en favoro de duko Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg). En 1676 ties filo duko Bernardo la 1-a (Saksio-Meiningen) proklamis Ichtershausen residejo sia. Ĝi tamen baldaŭ translokigitis al Meiningen. Tiutempe (1675–1680) konstruitis ankaŭ la modesta Kastelo Marienburg kun remparo (pereinta) kaj du pordegoj. En 1697 la lokuloj ricevis la publikajn merkatajn privilegiojn. En 1710 Kastelo Marienburg alikonstruitis kaj pligrandigitis; poste ĝi gastigis administradejojn justican kaj financan. En 1813 ĉ. 100 viroj devis esti senditaj al Erfurto por la plifortikigo de Citadelo Petersberg laŭ ordono de Napoleono Bonaparte.
Dum la Milito de la Sesa Koalicio ĉe la sieĝo erfurta fare de prusoj, aŭstroj kaj rusoj troviĝis ĝis marto 1814 en la kastelo de Ichtershausen lazareto. En ĝi ĉ. 1400 prusaj soldatoj suferantaj je tifo traktitis, el kiu ĉ. la duono ne postvivis la hospitalan restadon. Ili en 1819 honoritis per monumento, la t.n. Preußengrab. Ichtershausen mem havis 152 viktimojn, do ĉ. kvaronon de ĉiuj lokanoj. La kastelon malfrekventis multajn jarojn pro tio la homoj. En 1842 fonditis porvira kantorondo Männergesangsverein Liedertafel. En 1862 malfermis la gotaa komercisto Wilhelm Eduard Arnold Wolff kaj la el Iserlohn deveninta inĝeniero August Knippenberg en Ichtershausen kudrilfabrikon, kiu tre gravis dum la sekvintaj 130 jaroj pri la evoluo vilaĝa; produktitis tie kudriloj de multaj specaj (kudraj, trikotaj, ŝtopaj, kirurgiaj). Siaspece temis pri la plej granda fabriko; la enloĝantaro baldaŭ trapasis la limon de 1000 uloj. En 1870/71 internigitis 525 francaj militkaptititoj kastele; en 1877 la tuta areo ŝanĝitis en prizonon kiu funkciis ĝis 2014; de tiam la prizonuloj junaj restas en Rudisleben.
Por plifaciligi transportojn kaj de homoj kaj de varoj konstruitis inter 1885 kaj 1888 fervojlinio 5 km longa ĝis Arnstadt kiu funkciis ĝis 1967. En 1890 kreitis nova tombejo; en 1895 alvenis monumento por falinoj (kun aglokronita kolono) je la centra placo por memorigi al oni la viktimojn de la Francia-Prusia Milito.
1900 ĝis la nuntempo
Dum la 1920aj jaroj ĝis 1932 Ichtershausenhavis politikan plejmulton komunistan. En 1925 la Landa defendligo (Landwehrverein) konstruis sur la monteto Die liebe Zeit monumenton por falintoj de la Unua mondmilito kion eblis donacoj kaj voluntula laboro. Samtempe endkondukitis enprizone t.n. progresa internigado; la oficistoj taksu sin ankaŭ edukistoj: la prizonuloj laboris kontraŭpage en entreprenoj prizonaj kaj lokaj. En 1928 ekzistis - por 530 enkarcerigitoj – biblioteko, malsanulejeto kaj propra kuracisto. Pro politikaj kialoj enprizonigitoj troe plenigitis la prizonon: en 1934 nomibriĝis 634 uloj tie. Ekde 1934 konstruitis antaŭurbaj etĝardenaj setlejoj kun ĝardenoj por laboristoj infanriĉaj.
Samjare malfermitis naĝejo aperta. Dum la Dua mondmilito 46 punlaboristoj orienteŭropaj laboris en la kudril- kaj ŝtalaĵfabriko Wolff & Knippenberg. En la 10.4.1945 liberigis la Usona Armeo la vilaĝon post damaĝo ĉeprizona per artilerio. La prizonuloj sukcesis fuĝi.
Post la milito daŭris la funkcio prizona, ankaŭ por politikaj kaptitoj. Kronistoj priskribis la situacion inter 1945 kaj 1950 kiel malfacilan. En 1953 la prizono estis ŝanĝita en porjunularan laborejon, ekde 1973 ĝi estis normala porjunulara prizono. Fermo iĝis en 1991; inter 1993 kaj 1997 la tuto restaŭritis kaj alifaritis kaj poste servis al ĉ. 200 junaj krimuloj ĝis 2014. Plano de la amikara societo Fördervereins Collegiatstift St. Peter und Paul kun sidejo en Erfurto celas fari konvention kolegian surloke; la Nova kaj la Malnova kasteloj konserviĝu respektive refariĝu dume la aliaj konstruaĵoj estu forigotaj. La resto iĝu loĝejoj. Tre engaĝiĝis prie studentoj de la Bauhaus-universitato de Vajmaro.
NGC 681
NGC 681 (aliaj indikoj — PGC 6671, MCG -2-5-52, IRAS01467-1040) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
György Pogány
György Pogány [djordj pogAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pogány György estis hungara operkantisto (tenoro). Lia origina familia nomo estis Putzer ĝis 1903.
György Putzer baptiĝis la en Pécs, li mortis la  en Budapeŝto.
22370 Italocalvino
22370 Italocalvino estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio Bassano Bresciano, en Bassano Bresciano (Lombardujo, Italio).
Pro ĝia orbita granda duonakso de 3,19753982 (por la epoko de la ), ĝi orbitas je nur ĉ. 368 000 km cis la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Loubí (Děčín)
Loubí (Laube) estas XIII-a parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sur dekstra bordo de rivero Elbo, proksimume 2 km norde laŭ fluo de centro de urbo Děčín. Estas ĉi tie registritaj 55 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Loubí situas en katastra teritorio Loubí u Děčína kun areo 0,47 km².
Maldensa loĝigo estas el unu flanko premita de la rivero kaj el alia flanko de abruptaj muroj de grejsaj rokoj de elba kanjono (nacia naturrezervejo Kanjono de Elbo). Proksimume je pluaj 2 km laŭ la fluo de Elbo situanta loko kun maldensa loĝigo, nomata de loka nomo Podskalí (germana nomo Rasseln), falas administre ankaŭ al Loubí.
En Loubí estas lokigita rivera transŝarĝejo. Tra Loubí kondukas ŝoseo I/62 ĝis Hřensko kaj plu en Germanion. Super Loubí estas rokaj belvidejoj Stoličná hora, Labská stráž (Elbwarte), Spálenisko kaj Růžový hřeben.
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1543.
Solčianky
Solčianky, hungare Szolcsányka [solĉAnjka] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Topoľčany.
Situo
Solčianky situas en valo laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Topoľčany troviĝas 8 km-ojn.
Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1113 en formo "Celsan". En 1787 vivis tie 140 homoj en 22 domoj, en 1828 149 homoj en 22 domoj. Tiutempe Szolcsány havis la titolon kampurbo. En 1910 loĝis en Szolcsányka 239 homoj, (230 slovakoj, 9 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nagytapolcsány, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1944 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Solčianky 274 homoj, (escepte unusolan ĉeĥon ĉiuj slovakoj).
Prezidanta baloto de 2017 en Francio
La Prezidanta baloto de 2017 en Francio estas la 11-a prezidanta baloto de la kvina respubliko de Francio.
Ernő Szabó (muzikverkisto)
Biografio
Li finis la muzikaltlernejon en Budapeŝto inter 1922-1929 kaj li instruis inter 1929-1952 en la reformita kolegio de Sárospatak. Ĝis 1966 li estis muzikinstruisto de reformita kolegio de Debrecen kaj katedrestro instruisto pri violono de Fakmezlernejo Kodály Zoltán. Inter 1966-1969 li estis altlerneja docento kaj li instruis violonludon, violonmetodologion, kamermuzikon en la sekcio de Debrecen de la Porinstruista Altlernejo de Budapeŝto.
Prezidanta baloto de 2017 en Francio
Post vigla kampanjo de 11 kandidatoj, kiuj ĉiuj sukcesis arigi 500 subskribojn de urbestroj, la, ĉiu franca civitano ekipita de sia balotrajtiga karto (havebla ekde plenaĝo) estas petita por voĉdoni en sia propra urbo.
Ĉar neniun kandidaton trafis la absoluta plimulto (pli ol de la nesindetenaj voĉdonoj), dua raŭndo okazos du semajnojn poste, t.e. la. Dum la dua raŭndo la du plej sukcesaj kandidatoj de la unua raŭndo kontraŭstaras. Ĉi foje, temas pri Emmanuel Macron kaj Marine Le Pen.
Stara Moravica
Stara Moravica, serbe Стара Моравица, hungare Bácskossuthfalva, germane Alt-Morawitza estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Bačka, en municipo de Bačka Topola. Ĝis 1907 la hungara nomo estis Ómoravica.
Situo
Stara Moravica situas sur ebenaĵo, laŭ ambaŭ flankoj de rojo.
Historio
Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis ĉi tie. Dum la historio la vilaĝo kelkfoje refondiĝis, lastfoje en 1786 hungaroj (iamaj jasoj kaj kumanoj) alvenis. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 vivis en Stara Moravica hungaroj (86 %), serboj (9 %) kaj aliaj (5 %).
Famuloj
En la iama Ómoravica naskiĝis hungara aktoro Rózsa Szilassy.
Magda B. Arnold
Magda Blondiau ARNOLD (n. la 22-an de decembro 1903, m. la 5-an de oktobro 2002) estis psikologino. Ŝi estis la unua nuntempa teoriulo kiu disvolvigis la pritaksan teorion pri emocioj, kiu venas el la teorioj pri "sento" (ekz. la teorio de William James kaj Carl Lange) kaj la teoriojn "kondutismajn" (ekz. tiu de Walter Bradford Cannon kaj Philip Bard) al la kogna alproksimiĝo. Ŝi ankaŭ kreis novan metodon pritaksi la Tem-perceptan Teston nome Historiero Analizo.
Ŝi estis en 1957 stipendiita de la Fondaĵo Guggenheim.
Mongiana
Mongiana - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kalabrio kaj al la provinco Vibo Valentia. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Arena, Fabrizia, Nardodipace, Serra San Bruno kaj Stilo (RC).
Olsztynek
Olsztynek estas urbo en Varmio-Mazurio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Olsztynek en distrikto Olsztyński.
IJK 2000
La 56-a Internacia Junulara Kongreso okazis en Honkongo (Ĉinio) inter la 5-a kaj la 12-a de aŭgusto 2000. Laŭ la Jarlibro de UEA ĉeestis 200 personoj; laŭ la kongresa retpaĝaro ĉeestis pli ol 150 kongresanoj, krom tagvizitantoj, kaj entute aliĝis kaj pagis 180 partoprenantoj el 24 landoj. Ĉeforganizanto estis honkonga esperantisto Bill Mak.
Pierre-Paul Riquet
Pierre-Paul Riquet, Barono de Bonrepos, (n. la 29-an de junio 1609 -kelkaj fontoj indikas la jaron 1604)- m. la 4-an de oktobro 1680) estis la inĝeniero kaj respondeculo de la konstruado de la Sudfranca Kanalo.
Riquet estas la viro respondeca de la konstruado de la 240-kilometra (longa) artefarita akvovojo kiu ligas la sudan marbordon de Francio al Tuluzo por ligi ĝin al la kanalo/riversistemo kiu kuris laŭlarĝe al la Biskaja Golfo, unu el la grandaj inĝenieraj atingoj de la 17-a jarcento. La loĝistiko estis enorma kaj kompleksa, tiel multaj inĝenieroj inkluzive de la antikvaj romianoj diskutis la ideon sed ne daŭrigis ĝin. Eĉ tiel, Ludoviko la 14-a estis fervora subtenanto de la projekto por daŭrigi, plejparte pro la kreskanta kosto kaj danĝero de transportado de kargo kaj komerco ĉirkaŭ la suda Hispanio, kie piratoj estis oftaj.
Kabo de Ajo
La Kabo de Ajo estas la plej norda kabo en la marbordo de Kantabrio. Ĝi estas en la municipo Bareyo, kies ĉefa vilaĝo estas samnoma Ajo. La kabo estas protektita birda areo. De la kabo oni povas vidi la Golfon de Santandero (okcidente), la estuaron de Ajo (oriente) kaj la Kantabran Montaron (sude). En ĝi estas ankaŭ lumturo, kies lumo estas videbla 17 marmejlojn for de ĝi.
587 Hipsipilo
587 Hipsipilo estas granda asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la legenda reĝino Hipsipilo de la insulo Lemnos.
Cuceu
Cuceu [kuĉeu] (hungare Kucsó) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Zalău. Administre ĝi apartenas al Jibou.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 096 loĝantojn (rumanoj); en 1992 estis 539 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1388. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy).
Masaki Yokotani
Masaki Yokotani (japane 横谷 政樹, n. 10-an de majo 1952) estas japana futbalisto. Li de 1974 ĝis 1977 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Tatarstano
Tatario aŭ Tatarujo (Татарстан, Татарстан; pli formale: Татарстан Республикасы, Республика Татарстан, en Esperanto: Respubliko Tatarujo, Respubliko Tatario aŭ, sen plena esperantigo, Respubliko Tatarstano ) estas  aŭtonoma respubliko kadre de Rusia Federacio. Laŭ paragrafo 2 de Artikolo 1 de la Konstitucio de Respubliko Tatarstano de 1992, la nomoj "Respubliko Tatarstano" kaj "Tatarstano" estas ekvivalentaj. La rusa kaj la tatara estas oficialaj lingvoj en la respubliko Tatarstano.
Geografio
La subrepubliko situas inter la riveroj Volga kaj Kama, ĉirkaŭ 800 kilometrojn de Moskvo. Gi situas en Meza Volgio (aliaj riveroj estas Belaja, Vjatka kaj Ik) kaj etendiĝas ĉirkaŭ 400 km orientokcidente kaj 300 km nordsude. La ĉefurbo de la respubliko estas Kazano.
3752 Camillo
3752 Camillo estas tre malgranda apolona asteroido; ĝi estas kaj marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido.
Tatarstano
Geografio
Aliaj gravaj urboj estas:
Gravaj vilaĝoj: Bolŝije Tigani
3752 Camillo
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin, de la itala astronomino Maria Antonella Barucci kaj de la franca astronomo Jean-Louis Heudier elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Tatarstano
Demografio
La plimulto de la loĝantaro estas tataroj, tjurka popolo kiu parolas la tataran, kutime skribitan per latina alfabeto bazita sur la turka alfabeto.
3752 Camillo
Malkovro
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "Camillo" en honoro de la filo de Maria Barucci.
Atlangatepec
Atlangatepec estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Atlangatepec. Krom la ĉefurbo 41 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29003.
3752 Camillo
Malkovro
Camillo estas ankaŭ, en la romia mitologio, la filo de Turno, latina reĝo kiu batalis kontraŭ Eneo, en la Eneado.
Oni ne konfuzu ĝin kun 107 Camilla.
Atlangatepec
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5487 loĝantojn. El tiuj estis 2656 viroj kaj 2831 virinoj. La komunumo havas surfacon de 124,067 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2500 metroj super la marnivelo.
Tatarstano
Demografio
Malgraŭ la klopodoj de la aŭtoritatoj de la respubliko iom post iom enkonduki la latinan alfabeton anstataŭ la cirilan alfabeton en la jaroj 2000–2010 al la tatara lingvo - la Supera Kortumo de la Rusa Federacio en 2002 malpermesis la uzon de necirilaj alfabetoj por la tielnomataj 'internaj minoritatoj' (la escepto estas la karela lingvo, en kiu oni verkis literaturon el la antaŭrusa periodo en latina alfabeto). La tatarstana registaro, homrajtaj grupoj kaj kelkaj rusaj intelektuloj kontraŭstaris tion.
Atlangatepec
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 669,7 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 13 °C.
Tatarstano
Demografio
En Tatario loĝas ĉirkaŭ 3,8 milionoj da loĝantoj (2022), el kiu 52,9% estas tataroj, 39,5% rusoj, kaj ĉirkaŭ 1% konsistas el baŝkiroj, ĉuvaŝoj, mordvoj, ukrainoj. Nur 23% de la tataroj loĝas en Tatario, pro interalie la disig- kaj regagadoj de Stalin, per kiu la teritorio en kiu la tataroj loĝas estis disigita en pluraj regunuoj. La tataroj migris de la nomadaj popoloj kiuj iris okcidenten ekde Sud-Siberio inter la 10-a kaj 13-a jarcento. La vorto, tataro, referas al popolo kiu venas origine de Turkio kaj Mongolio.
Mezepoko
La tatara ŝtato estis establita en la 9-a jarcento kiel Volgia Bulgario. La loĝantoj de ĉi tiu lando adoptis Islamon ĉirkaŭ 922. En 1230/1240 la lando estis konkerita de la mongoloj, kiuj nomis la loĝantoj tataroj. En la 1530-aj jaroj, tiuj teroj iĝis parto de la Kazana Ĥanlando. Kiam caro Ivano la Terura konkeris la Ĥanlandon en la 1650-aj jaroj, li ankaŭ integrigis la tatarajn terojn en Rutenion, kaj kelkaj tataroj estis devigitaj konvertiĝi al la (ortodoksa) kristanismo. Caro Ivano estas malamata figuro en multaj tataraj rondoj ĝis hodiaŭ. En 1593, li ordonis disfaligi ĉiujn moskeojn en la areo. La malpermeso konstrui novajn moskeojn estis nuligita nur de la Carino Katerina la 2-a (Rusio), kaj la unua moskeo estis konstruita danke al ŝia subteno en la jaroj 1766-1770. Ĝis hodiaŭ, ŝi estas konsiderita unu el la rusiaj regantoj plej favore al la tataroj.
Jadidismo kiel klerismo
En la 19-a jarcento Tatarstano iĝis la centro de jadidismo, kiu estis noviga kaj klerisma movado en la tjurka mondo kaj inter volgaj-uralaj tataroj. Tiuj kiuj estis edukitaj en la okcidenta stilo faris provojn enkonduki tiun saman stilon en tatarajn lernejojn kaj madrasojn tiel ke la tatara popolo povis progresi en sia edukado. Kiel en la okcidentaj landoj, devus ekzisti nigra tabulo, instruista katedro kaj seĝo, skribotabloj por la lernantaro, kaj la klasĉambroj estu ekipitaj per la necesaj mapoj kaj (nigraj) tabuloj. Tiuj kiuj defendis tiun ideon estis nomitaj jaditoj aŭ jaditistoj.
Atlangatepec
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Tatarstano
Jadidismo kiel klerismo
Inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj, nacia movado centrita ĉirkaŭ la Wäisi-movado komencis aperi. La Wäisi-movado ligis islamon kun socialismo kaj establis kunlaboron kun la rusaj socialistoj, socialdemokratoj kaj komunistoj kiuj formis la kontraŭ-caran opozicion. Dum la interna milito en Rusio de 1918-1920, la tataroj staris sur ĉiuj tri flankoj de la barikado ("blankuloj", "ruĝuloj", "naciistoj"). Post la lasta rezisto estis disbatita de la Ruĝa Armeo la Tatara Aŭtonoma Sovetia Socialisma Respubliko estis establita, kiu oficiale okazis la 27-an de majo 1920. La Volgiaj tataroj ne estis inkluditaj en la teritorio de la Respubliko, kaj multaj etne tataraj teroj estis integrigitaj en Baŝkirio. En la aŭtonoma respubliko, laŭ iniciato de la Wäisi aliancita kun la bolŝevikoj, komunumoj estis establitaj surbaze de la principoj de islama socialismo. Post la morto de Vladimir Lenin en 1924, Wäisi reprenis ilian subtenon por la registaro kaj rekonis ke islamo estas ideo aparta de komunismo en la bolŝevika versio. Kiel rezulto, la movado estis eksponita al elpurigoj fare de la administracio de Josif Stalin kaj estis detruita en la 1930-aj jaroj.
Post la disfalo de Sovetunio
Tatarstano deklaris la sendependecon la 30-an de aŭgusto 1990. La 15-an de februaro 1994, interkonsento estis atingita inter la rusa registaro kaj la registaro de Tatarstano, sub kiu Tatarstano iĝus "sendependa ŝtato asociita kun la Rusa Federacio". Tiu ĉi vortumo estis akceptita de ambaŭ flankoj, do formale Tatarstano ne estis parto de Rusio, sed fakte ĝi estis, ĉar ĝi havis kun komunan ekonomion, monan zonon, armeon kaj eksteran politikon kun la Rusa Federacio, En la revizio de la Tatarstana Konstitucio (2000), la Respubliko agnoskis esti parto de la Federacio. La nuna aŭtonomio de la Respubliko nur iomete diferencas de tiu de aliaj respublikoj. Tio estas malgraŭ la konsiderinda influo de la gvidado de Tatarstano en Kremlo. La licencplatoj de veturiloj registritaj en Tatarstano estas markitaj kun numero 16 en la supra dekstra angulo super la rusa flago kaj la literoj RUS.
Ekonomio
Ekonomie, Tatario estas ege grava regiono. La respubliko produktas petrolon, gason kaj ĝi havas multajn bonajn industriojn por fari maŝinojn, kiel ekzemple kamionojn kaj bombavidaliojn.Ĝia ekonoma kaj strategia valoro verŝajne estas la kaŭzo por sia speciala pozicio en la Rusia federacio. Tatarstano estas konsiderata unu el la plej riĉaj respublikoj en la Rusa Federacio kaj povas plenumi sian propran ekonomian politikon. Nafto kaj tergasaj resurcoj kontribuas al la riĉeco de la respubliko.Pro tio Tatarstano estas ankaŭ la plej granda dukta transportcentro en Orienta Eŭropo. La naftodukto Дружба [druĵba] (=amikeco) transportas tatarstanan petrolon al Eŭropa Unio. Malgrandaj kaj mezgrandaj kompanioj okupas 20% de la malneta enlanda produkto, kiu estas la plej alta parto laŭ rusaj normoj. Laŭ taksoj de la rusaj federaciaj aŭtoritatoj, Tatarstano okupas la duan lokon laŭ ekonomia disvolviĝo post Moskvo.
Kulturo
La Respubliko havas tre riĉan historian kaj kulturan heredaĵon. La renkontiĝo de almenaŭ tri kulturoj (tjurktatara, rusa kaj finn-ugra) kaj du religioj (islamo kaj ortodoksa kristanismo) difinas la unikecon de tiu ĉi regiono, la originalecon de ĝia kulturo kaj ĝiaj valoroj. La tuta tatara kulturo disvolviĝis sur tiu ĉi bazo. La blazono de la respubliko estas nomita Aq Bars kaj devenas de la tempo de la Ĥanlando.
En Tatarstano estas eldonitaj 825 gazetoj kaj revuoj, inkluzive de regionaj gazetoj en la rusa, tatara, udmurta kaj ĉuvaŝa.
Historiaj kaj geografiaj faktoroj determinis la situon de Tatarstano ĉe la kuniĝo de du ĉefaj civilizacioj: orienta kaj okcidenta, kio grandparte klarigas la diversecon de ĝia kultura riĉeco.
Estas 16 profesiaj kaj dekoj da amatoraj teatroj en Tatarstano prezentantaj teatraĵojn en la tatara, la rusa, kaj aliaj lokaj lingvoj. La registaro intense rekonstruas siajn antaŭrusajn kaj religiajn monumentojn (ĉi-lastaj preskaŭ tute detruitaj en la sovetia tempo).
Monda kultura heredaĵo de Unesko
Sur la teritorio de la respubliko estas tri mondaj heredaĵoj de Unesko :
Tradicia tatara muziko
Tradicia tatara muziko estas miksaĵo de tjurkaj, mongolaj kaj finnaj elementoj, kiuj laŭdire transpontas mongolan kaj hungaran muzikojn. Tamen, la plej karakteriza trajto de tatara tradicia muziko estas la kvintona gamo, kiu akordiĝas kun la ĉinaj kaj vjetnamaj muzikaj tradicioj. Instrumenta dancmuziko, sekulara kantado kaj sankta muziko estas ĉiuj parto de la tatara popolmuziko.
La kuraj' (baŝkira: ҡурай, tatara; Quray,[quˈrɑɪ]) estas la nacia muzikinstrumento de la baŝkiroj kaj tataroj kaj estas longa malferma finblovita fluto kun du al sep fingrotruoj. Alia tipa tatarta muzikinstrumento estas ankaŭ la buŝharpo. Multaj el la verkoj de la rus-tatara komponisto Sofia Gubaidulina estis inspiritaj de tatara muziko. La unua tatara opero, Saniä, estis enscenigita en 1925. La Nacia Tatarstana Orkestro estas la plej grava simfonia orkestro en Tatarstano.
Nuntempa populara muziko
Tatarstanto havas kantistojn kiuj kantas en la tatara lingvo kiel ekzemple Гузель Ахметова (Guzel Akhmetova) aŭ ИттифакЪ (İttifaQ kiu estis inter la unuaj grupoj kiuj prezentis repon en la tatara lingvo. Tataraj popkantistoj Alsou Abramova (kiu kantas en la angla, rusa kaj tatara) kaj Zemfira (kiu kantas plejparte en la rusa) apartenas al la plej popularaj kantistoj en Rusio.
Unu el la plej rimarkindaj artistoj, kiu akiris sian propran niĉon en tatara muziko, estas la fama mondmuzika kantisto kaj komponisto Zulya Kamalova, kiu nuntempe loĝas en Aŭstralio.
Unu el la plej elstaraj ekzemploj de nuntempa tatara muziko estas la rokopero İl Gizüçe Bolğarda kiu estas fuzio de tatara popolmuziko, tatara opera tradicio kaj okcidentaj rok-muzikaj aranĝoj kun rusaj rokinfluoj.
Edukado
La plej multaj lernejoj estas publikaj kune kun malmulto de lernejoj prizorgitaj fare de eklezioj aŭ moskeoj. La lerneja jaro komenciĝas en septembro. La Ŝtata Universitato de Kazano estas unu el la ĉefaj centroj de supera edukado en Rusio.
Lingvopolitiko
La tatara lingvo estas unu el la ĉefaj simboloj de la speciala statuso de Tatarstano ekde la fruaj 1990-aj jaroj.
La tago de la gepatra lingvo estas festata ĉiujare la 26-an de aprilo.
La konstitucio de la respubliko, adoptita en 1992, atribuis la statuson de ŝtata lingvo al la tatara lingvo samkiel al la rusa. La regiona leĝo pri lingvoj igis la studon de la tatara lingvo deviga en mezlernejoj por reprezentantoj de ĉiuj naciecoj. Tiu leĝo kondiĉis, ke la rusa kaj tatara lingvoj estu studataj en egalaj volumoj.
Tamen la aŭtoritatoj de Tatarstano, sub premo de la centro, forlasis unu el la ĉefaj simboloj de aŭtonomio, nome la devigan instruadon de la tatara lingvo en la lernejoj de la respubliko. Fakuloj opinias, ke la lingva afero ĝenos la rilatojn inter Kazano kaj Moskvo por longa tempo.
La 21-an de julio 2017, la rusa prezidento Vladimir Putin, en kunveno de la Konsilio pri Interetnaj rilatoj, deklaris, ke laŭ li, "devigi homon lerni lingvon, kiu ne estas lian denaska lingvon, estas same neakceptebla kiel redukti la nivelon kaj tempon de la instruado de la rusa", kiu kaŭzis multajn diskutojn en la kampo de edukado kaj inter loĝantoj de multaj regionoj, inkluzive de Tatarstano. Plue, la prezidento ordonis al la Ĝenerala Prokuroro de Rusio, Yuri Chaika, fari kontrolon pri la libervola naturo de la studado de naciaj lingvoj en lernejoj antaŭ la 30-a de novembro 2017. Sekve de la inspektadoj, multaj avertoj estis eligitaj al direktoroj de lernejoj en Tatarstano postulante ke la tatara lingvo estu forigata de la deviga instruplano pro ĝia foresto de la federacia normo. Tatarstana prezidento Rustam Minnikhanov esprimis sian opinion pri la problemo, ne konsentante ke la ŝtata lingvo de la respubliko povus esti libervola.
La tatara ne plu deviga lernobjekto en lernejoj
La 29-an de novembro 2017, la parlamento de Tatarstano, kiu antaŭe subtenis la konservadon de la egala statuso de la rusa kaj tatara lingvoj en la respubliko, inkluzive en la kampo de edukado, unuanime voĉdonis por la libervola studo de la tatara lingvo en lernejoj kun la skriba konsento de la gepatroj kaj reduktis la horojn de ĝia instruado en lernejoj de 20 ĝis maksimume du horoj semajne. Rezulte de tio, la tatara lingvo estis forigita de la eduka sistemo de la respubliko kiel deviga lernobjekto.
Ĉi tiu decido malobservis la Konstitucion de la Rusa Federacio, same kiel la rusan federacian leĝaron kiu disponigas egalan juran statuson por la rusa kaj la tatara lingvoj en Tatarstano.
Multaj fakuloj esprimis zorgon, ke la ekskludo de la ŝtataj lingvoj de la respublikoj el la deviga lerneja instruplano metus ilin sur la randon de formorto. Oni esprimis opiniojn, ke estas politikaj motivoj en la agado de la federacia centro pri la lingva instruado.
Religio
Krome, anoj de la judaismo kaj budhismo estas malmulte reprezentitaj kaj 1% de la tataroj (tiuj en Siberio) aliĝas al antikva Tengrismo.
Rolo de Islamo
En Tatarstano, religio kaj la ŝtato estas apartaj unu de la alia, kvankam kiel en la resto de Rusio, religiaj aŭtoritatoj estas subigitaj al la ŝtato.
En 1998, estis fondita la Rusa Islama Universitato (Rossiskij Islamskij Universitet) en Kazano kiel islama universitato. Ĝi daŭre ekzistas hodiaŭ kiel la Rusa Islama Instituto (Rossiskij Islamskij Institut).
Noto
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo Татарстан en la rusa vikipedio, listo de aŭtoroj kaj en la artikolo Tartarstan en la germana vikipedio, listo de aŭtoroj.
Arondismento Valenciennes
La arondismento Valenciennes (france arrondissement de Valenciennes, okcidentflandre Arroundissement Valencyn) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche). La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Valenciennes. Komence de la jaro en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². la homoj de la teritorio kiu situas rekte ĉe la limo de Flandrio, la nederlandlingva parto de Belgio, historie estis je granda parto flandralingvaj - nuntempe precipe iuj loknomoj kiuj estas malkomplete francigitaj memorigas pri tio.
La arondismento ekde administra reformo de marto 2015 inkludas komunumojn de ses kantonoj.
Tajmirio
Tajmirio, oficie la Tajmira (Dolgan-Neneca) Aŭtonoma Distrikto Таймырский (Долгано-Ненецкий) автономный округ) estis aŭtonoma distrikto en Rusio. Ĝi situis ene de la Krasnojarska regiono, sed estis aparta subjekto de Rusia Federacio. Ekde la 1-a de januaro 2007 ĝi fariĝis Tajmira distrikto de la Krasnojarska regiono. La administrativa centro de la distrikto estis la urbo Dudinka.
Julius Patzelt
Julius PATZELT (pacelt) (naskiĝis la 9-an de majo 1857 en Groß-Schönau, Germanio - hodiaŭ Velký Šenov en Ĉeĥio - mortis la 17-an de januaro 1927 en Obergrund, Ĉeĥoslovakio, hodiaŭ Horní Podluží en Ĉeĥio), estis ĉeĥoslovaka germana esperantisto. La GEL-organo "Marto" nomis lin PAZELT, ekz. en la nekrologo, 1927, n-ro 2, p. 9.
Profesie li estis horloĝisto kaj fortepiana agordisto.