cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kritiko en Esperanto
Antaŭ la unua mondmilito
Ĉi tiuj tri principoj respeguliĝas ankaŭ en la Esperanta recenzo, kiel evoluogradoj. Antaŭ la unua mondmilito la recenzo preskaŭ tute mankis en Esperanto. La bibliografian rubrikon en la gazetoj „La Revuo“ kaj „Lingvo Internacia“ gvidis brilaj nomoj kaj bonaj plumoj: Cart, Bourlet, Noël, Ned Katrin (tre sprita kronikisto de kongresoj), Paŭlo Lengyel, Corret ktp., sed ili tute ne faris al si la penon skribi verajn recenzojn, iliaj skribaĵoj konsistis en laŭda saluto al la „pliriĉigo de nia literaturo“ kaj en prilingva kritikado koncernanta preskaŭ ekskluzive la gramatikon kaj la vortaron. Kelkaj pli diligentaj recenzistoj (ekz. Verto en „Esperanto“) fervoris pri la longa rakontado de l'enhavo. Vere valormezuranta kritiko, rigardanta la verkojn kiel artkreaĵojn, pritraktanta stilvalorojn, internan konstruon, esprimforton, la artistan individuecon de l' verkisto, serĉanta la adekvatan stilefekton en tradukoj - ĉio ĉi eĉ ĝerme ne ekzistis. Kaj ĝi ankaŭ ne povis ekzisti - por tio mankis loko en la gazetoj, mankis tempo kaj emo - estis la epoko de Aspremont.
Intermilita periodo
Post la unua mondmilito montriĝas certa evoluo. En la recenzoj de Stroele (Esperanto), Butin (Heroldo de Esperanto), Banham (La Suda Kruco), oni jam klare vidas la tendencon: okupiĝi pri la literatura kaj stila valoro de verkoj. Sed aliflanke, en aliaj gazetoj daŭras plu la antaŭan staton, eble eĉ pli malbone: ia flankenparolemo, harfendado, virina kapricemo, trudo de personaj (ofte ne ĝustaj) opinioj karakterizas multajn recenz-rubrikojn.
Apartan lokon okupas de komence Kalocsay en Literatura Mondo. En liaj recenzoj (aperintaj ofte sub la pseŭdonimoj Kopar aŭ -y) la estetikaj vidpunktoj iĝas estrantaj, la unueca starpunkto de l'kritikisto esprimiĝas en ĉiu juĝo, la lingva kaj stila kritiko estas severa, sed neniam harfenda, ĉiam instrua, neniam persona: oni vidas la konsekvencan klopodon por la konstruo de literatura stilo (legu la recenzojn pri Natan la Saĝulo, Idoj de Orfeo, Reĝo Lear, Saltego trans Jarmiloj ktp.). En Literatura Mondo aperis ankaŭ la literaturaj studoj de Hohlov, kiu per ili iĝis iniciatinto de la kritika eseo. En la "International Language" la delikata valortrovemo, belamo kaj certa juĝkapablo de Newell (pseŭdonimo Eleno Vinfero) ekfloris en mallongaj, sed trafaj kaj leginspiraj recenzoj. Samloke recenzis Sturmer: subjektiva, kelkfoje malcerta kaj iom kaprica, sed ofte sagaca kaj sprita. Johnson skribas koncize kvazaŭ kundensigante paĝojn en unu linion sed liaj frazoj ĉiam trafas, kvazaŭ martelo najlokapon. En la dua periodo de Literatura Mondo, la recenzoj de Waringhien distingiĝas per larĝa kulturo, delikata kompreno pri stilvaloroj kaj formproblemoj. Samloke Totsche, kun siaj severaj principoj estetikaj, prefero al intelektaj valoroj, klopodo al absoluta, sentempa artperspektivo, ofte donas memstare ĝueblajn literaturaĵojn; skribinte la unuan memstaran kritikan libron (De Paĝo al Paĝo, 1932), li fariĝis ekiriginto de la tria periodo: kritiko kiel arto memstara.
Samloke aperis noto de M. C. Butler (1933): La artikolo estas tro unuflanke prezentita: en sia entuziasmo pri unu flanko oni forgesas esti justa al la alia. Oni povas ja diri, kaj vere, ke en la unua periodo grandparte mankis verkoj originalaj. Pro tio, oni emis ne kritiki la originalan klasikan aŭtoron, kies verkon oni tradukis, sed pli atenti la stilon de la tradukinto, kaj la ĝustecon de la traduko, eĉ la gramatikan ĝustecon. Kaj tio, aparte en la unua stadio de la lingvo, estis aparte grava, kaj ĝuste tion la legantoj deziris legi. Nuntempe, kiam oni pli multe verkas originale, kaj kiam la verkoj estas pli ampleksaj, estas pli da ebleco kaj motivo kritiki la verkon mem.
Post la dua mondmilito
En 1999 aperis la verko de Karolo Piĉ "Kritiko kaj recenzistiko en Esperanto" (Saarbrücken: Iltis), fintajpita jam en 1976. Ĝi estas la plej ampleksa literatur-scienca verko ĝis nun aperinta en Esperanto kaj listigas postulojn por adekvataj recenzoj laŭ hodiaŭaj atendoj. Ĝi tamen ne okupiĝas pri la historio de la recenzistiko en Esperanto.
Bibliografion de recenzoj publikigis Esperanto-Centro Paderborn en 1989 (40 p.). La bibliografiajn indikojn de pli ol 900 recenzoj oni trovas en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA).
Alteburg
Alteburg, situanta en la sudo de Arnstadt sur alteco de 398 metroj estas unu el la plej gravaj proto- kaj prahistoriaj ĉirkaŭvalaĵoj de Turingio.
Priskribo
Kalka altebenaĵo inter la rivero Wilde Weiße (okcidente) kaj la Gera-valo oriente sur areo de ĉ. 25 hektaroj ŝirmatas per de eosto al uesto kondukanta, duparta remparo nomita "Schwedenschanze". La ĉefa valaĵo estis 4 metrojn alta kaj 350 metrojn longa, horizontale al la tuta teritorio. Antaŭe en la sudokcidento troviĝis dua valaĵo kun 50 metroj. Malpost tiu Schweden-reduto apenaŭ rekoneblas - kaj nur dum bonaj observadkondiĉoj - restoj de tria muraro.
La ĝis nun ununura scienca elfosada kampanjo okazis en la 1893-a jaro. La kulturhistoria kaj tempa envicigo de la setlejo faratas danke al riĉaj arkeologiaj trovitaĵoj. Ili iomete supraĵe kolektitis dum jardekoj kaj montratas ĉefe en la Muzeo pri pra- kaj protohistorio de Turingio en Vajmaro.
Fruaj spuroj atestantaj la ĉeeston de homoj sur la altebenaĵo estas jam de la epoko de neolitiko. Poste oni bone rimarkas du periodojn de setlado: unu en la bronzepoko (12-a kaj 11-a jarcento A.K.): tiam konstruitis la unua remparo. Al ĝi apartenas ankaŭ la hodiaŭ apenaŭ ne plu videbla tria sekcio malantaŭ la tuta komplekso. La pli juna, dua setladofazo kun la Schweden-reduto estis nur dum la La-Tène-kulturo (3-a ĝis 1-a jarcento A.K.). La trovitaj aferoj (fakte rubaĵoj de mezgranda urbo de tiu tempo) entenas ankaŭ fibolojn el bronza drato, tipajn por la regiono. Krome atestas komercan trafikon kun eksterlandaj regionoj en la sudo (kun keltaj triboj) diversaĵoj kiel eroj de vitraj braceletoj, moneroj, grafitargilaj ceramikaĵoj. La Alteburg ŝuldas tiom fruan ekfloron al sia favora situo ene de la mezeŭropa strataro.
Trafiknodo
La vojoj kiuj kondukis de la transpasejo de Oberhof en la direkto de Crawinkel, Gossel kaj Arnstadt-Espenfeld trais ankaŭ en Mezepoko tiun ĉi altebenaĵon. Ili devis esti protektitaj kaj meritigis la urbon esti vera pordo al la Turingia Arbaro. Rekte ĉe la rando de la altebenaĵo troviĝis la malgranda mezepoka kastelo Alteburg. En la jaro 1572-a menciatas ĝia ronda turo kaj la fundamenta muraro videblis ankoraŭ en 1870. Proksime troviĝas hodiaŭ la Alteburg-turo.
Literaturo
Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): ''Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3'', 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 19-20
Introduction to Objectivist Epistemology
Introduction to Objectivist Epistemology (Esperantigite Enkonduko al Objektivisma Sciteorio) estas libro pri sciteorio de Ayn Rand. Ĝi ĉefe konsistas pri la Objektivisma teorio de konceptoj. Rand konsideris ĝin sia filozofia traktaĵo.
Sankt Georgen an der Leys
Sankt Georgen an der Leys estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Scheibbs. La komunumo situas en la sudokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Blacy (Yonne)
Geografio
Blacy etendiĝas sur 9.06 km², kaj havis 90 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 9.9 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Max Bruch
Max BRUCH (6-a de januaro 1838 en Kolonjo - 2-a de oktobro 1920 en Berlino) estis germana komponisto.
Blacy (Yonne)
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Max Bruch
Li plej famas pro la unua konĉerto por violono. Li ankaŭ verkis tri simfoniojn kaj du pluajn konĉertojn por la violono, kaj Kol Nidre por violonĉelo kaj orkestro.
Blacy (Yonne)
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Nadine Legendre, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Blacy apartenas al la kantono de L'Isle-sur-Serein, kies ĉefurbo estas L'Isle-sur-Serein. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Marisol Touraine
Ŝi cetere oficiis kiel membro de la Nacia Asembleo kaj prezidanto de la Ĝenerala Konsilio de departemento Indre-et-Loire. Ŝi estas la filino de sociologo Alain Touraine kaj edzino de Michel Reveyrand de Menthon, franca ambasadoro en Ĉado ekde 2010.
Francis Soghomonian
Francis SOGHOMONIAN (naskiĝinta en 1962) estas armenida esperantisto naskiĝinta kaj daŭre loĝanta en Parizo.
Esperanton li eklernis okaze de ĝia centjariĝo en 1987. Li famiĝis en la Esperanto-movado, ĉar Duolingo dungis lin por la registrado en profesia studio de la sondosieroj de la Esperanto-kurso por anglalingvanoj.
Francis estas duonprofesia kantoverkisto. Li verkas kantojn en Esperanto kaj la franca, kiujn li mem kantas aŭ proponas al profesiaj artistoj.
Sierscheid
Sierscheid - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Sierscheid estas parto de la samnoma administra ligo komunumaro Adenau. Ĝi situas en la mezalta montaro Eifel.
Masakazu Tashiro
Masakazu Tashiro (田代 真一, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos, FC Machida Zelvia, JEF United Chiba, Montedio Yamagata, V-Varen Nagasaki kaj Yokohama FC.
Josep Grau Casas
Josep Grau Casas [ĵuzep' graŭ kazes], kataluno, elektroteknikisto. Naskiĝis en la 8-a de septembro 1888 en Barcelono kaj mortis inter 1939 kaj 1942. Esperantisto de 1909. Fondinto de loka Esperanto-grupo, estis prezidanto kaj sekretario de Internaciaj Floraj Ludoj kaj atingis plej altan premion en unu el ili. Oratoro, aktiva propagandisto, artikoloj, kursoj. Lerta tradukisto de poemoj de Jacint Verdaguer kaj Joan Maragall. La ĉefa rimarkinda tradukanto de Kataluna Antologio post lia frato Jaume. Redaktoro de Kataluna Esperantisto kelkajn jarojn. Lingva Komitatano.
Laŭ la hemeroteko de la ĵurnalo "La Vanguardia", Josep Grau Casas, direktoro de Ildea kaj Siemens en Katalunio, mortis la 25-an de marto 1952.
Holdea
Holdea [holdja] (hungare: Holgya) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 251 loĝantojn (rumanoj); en 1992 73 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1733. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăpugiu de Jos.
Josep Grau Casas
Krom grava esperantisto, laŭ la menciita hemeroteko de la ĵurnalo "La Vanguardia", la elektroteknika inĝeniero Josep Grau Casas spertis pri medicina scienco kaj inter 1922 kaj 1931 sufiĉe multe prelegis pri ikso-radioj, diatermio, radiologiaj tekniko kaj ilaro, ktp, ĉe Akademio kaj Laboratorio de Medicinaj Sciencoj de Katalunio, Korporacio de Kuracistoj, Kuracist-Farmacia Instituto kaj ĉeestis la Internacian Kongreson de Radiologio en 1928 en Stokholmo. Laŭ libro titolita Los rayos X y sus principales aplicaciones (La ikso-radioj kaj siaj ĉefaj aplikoj), kies aŭtoro li estis, en 1926 Josep Grau Casas estis ĉefdirektoro de la elektromedicina societo Ildea, aĉetita en 1927 de Siemens Electromédica, S.A., filio de la germana firmao Siemens. Jen foto de inundo en Barcelono en 1941 kie li aperas kune kun aliaj estroj de Ildea.
Alia grava afero: Josep Grau Casas estis la unua tradukanto de Rabindranath Tagore en la katalunan lingvon el Esperanto laŭ la indikoj sur la 12-a paĝo de la 10-a numero de la revuo Themis. Temas pri la novelo Kabuliwala kiun esperantigis Irach Jehangir Sorabji Taraporewala (Vidu la paĝon 11-an de la 9-a numero de la menciita revuo Themis)
Termika konduktivo
Laŭ fiziko, termika konduktivo (ofte reprezentata kiel k, λ, aŭ κ) estas propreco de materialo por varmokonduktado. Tia varma propreco priskribatas laŭ la Leĝo de Fourier pri varmokondukto : la denso de varmfluo proporcias al la gradiento de temperaturo.
La proporcia konstanto λ nomiĝas la "termika konduktivo" de materialo; ĝi estas ĉiam pozitiva. Laŭ la Internacia sistemo de unuoj, la termika konduktivo λ esprimatas en vato je metro-kelvino (W·m−1·K−1); la denso de varmofluo esprimatas en vato je kvadrata metro (W·m−2), kaj la temperaturo T, en kelvino (K).
La varmotransigo okazas en malalta rapido tra materialoj kun malalta termokonduktivo ol tra materialoj kun alta varmokonduktivo. Sammaniere, materialoj kun alta termika konduktivo estas vaste uzataj en aplikaĵoj por varmodisipiĝo kaj materialoj kun malalta varma konduktivo uzatas kiel termikaj izolaĵoj. La varmokonduktivo de materialo dependas de la temperaturo. La kontraŭo de la termika konduktivo nomatas termika rezistivo.
Unuoj da termika konduktivo
Laŭ la Internacia sistemo de unuoj, la termika konduktivo mezuratas en vatoj po metra kelvino aŭ W/(m.K). La dimensio de la termika konduktivo estas M1L1T−3Θ−1. Ĉi-variabloj estas (M)aso, (L)ongo, (T)empo kaj (Θ)Temperaturo. Laŭ la Brita sistemo de unuoj, la termika konduktivo mezuratas en BTU/(hr·ft⋅Fahrenheit|°F). .
Aliaj mezurunuoj kiuj proksime rilatas al la termika konduktivo estas ordinare uzataj en kontruado kaj tekstilindustrio. La konstruindustrio aplikas kelkajn mezurunuojn tiel kiel la "R-valoro" por termika rezistivo kaj la "U-valoro" por la termika konduktivo. Kvankam rilata al termika konduktivo de materialo uzata en izoloprodukto, la valoroj U kaj R dependas de la dikeco de la produkto.
La tekstilindustrio same posedas plurajn unuojn inklude de "tog-unuo" kaj "klo-unuo", kiuj esprimas termikan rezistivon de unu materialo sammaniere kiel la R-valoroj uzataj en la konstruindustrio.
Mezurado
Ekzistas sennombraj manieroj pri mezurado de la termika konduktivo. Ĉia mezurunuo estas adekvata por limigita aro da materialoj, kiuj dependas de la termikaj proprecoj kaj la media temperaturo. Ekzistas diferencoj inter firma stato kaj pasemaj teknikoj.
Ĝenerale, la teknikoj pri konstanta stato estas utila kiam la temperaturo de la materialo ne ŝanĝigas kun la tempo. Tio igas facila la signalanalizon: la firma stato implicas je konstantaj signaloj. La malavantaĝo estas ke bone eksperimenta inĝenierado estas necesa. Tiamaniere ke la pasemaj teknikoj plenumas mezuradojn dum la varmoprocezo kaj tio igas la procezon pli rapida. Tiuj metodoj ordinare faratas pere de nadlotipaj aparatoj.
Eksperimentaj valoroj
Termika konduktivo gravas kiel scienca materialo, esplorado, elektronikaĵoj, kontruizolado kaj alrilataj kampoj, ĉefe kie operacioj kun alta temperaturo envolviĝas. En iu katalogo pri termika konduktivo oni devas konsideri la proksimecon pri la difino de la materialoj.
Aranĝaĵoj bezonantaj altan energigeneradon samkiel elektronikaĵoj kaj turbinoj postulas uzon de materialoj kun alta termika konduktivo tiel kiel arĝento, kupro kaj aluminio. Aliflanke, materialoj kun granda termika rezistivo (malbona termika konduktivo), tiel kiel "polistireno" kaj alumino, uzatas en konstruindustrio aŭ fornegoj kun la celo malpliigi la varmofluon por izolaj sistemoj.
Ju pli la termika konduktivo estas granda, despli bone konduktanta estas la materialo. Tiele aperas, ke seka aero estas bona izolaĵo.
Ruĝbeka frankolino
La Ruĝbeka frankolino (Francolinus adspersus) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro Pternistis kun 23 aliaj specioj.
Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en Angolo, Bocvano, Namibio, Sudafriko, Zambio, kaj Zimbabvo.
La IOC (International Ornithological Congress) konsideras tiun birdon la Ruĝbeka spurkoko (Pternistis adspersus).
Rügland
Rügland estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ansbach kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kingsley
La vorto havas plurajn signifojn:
Kamalŝahr
Kamalŝahr aŭ Kamalabad (=Kamalurbo) estas urbego en la Provinco Alborzo, en distrikto de Karaĝo en norda Irano.
Geografio
Kamalŝahr situas en altebenaĵo de Elborz-Montaro okcidente de Karaĝo.
Ekonomio
Kamalŝahr historie estis agrikultura centro. Nun estas ankaŭ industria zono. La evoluon melhelpas, ke la alfabeteco-procento de la populacio estis 78,79%.
Trafiko
Ĉe Kamalŝahr aŭtovojo preteriras. En la urbego granda trafiko de ŝarĝaŭtoj ĝenas la loĝantojn.
Klimato
Kamalŝahr situas en duonarida klimato (BSk) laŭ la klimata klasifiko de Köppen.
Géza Gyula Fejérváry
Barono Géza Gyula Fejérváry [djula fejErvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) Fejérváry Géza Gyula Imre estis hungara zoologo, paleontologo, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis komlóskeresztesi [komlOŝkeresteŝi]. Lia avo estis Géza Fejérváry.
Géza Gyula Fejérváry naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Géza Gyula Fejérváry frekventis mezlernejojn en Vieno, Pécs kaj en sia naskiĝurbo. Li tiutempe jam okupiĝis pri herpetologio, krome li lernis lingvojn. Li akiris diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1913, poste li laboris en Hungara Nacia Muzeo. En la studjaro 1915 li instruis en la menciita universitato, kie li doktoriĝis post 2 jaroj. En 1917 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. En 1924 li ekinstruis en Universitato Erzsébet, en 1930 li atingis la instruan rangon publika eksterordinara profesoro. Li mortis dum operacio.
Bitsch
Bitsch estas komunumo en la distrikto Orienta Rarono en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 859 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
La komunumo Bister situas en Supra Valezo, tio estas la germanlingva parto de la kantono, ĉe la bordo de la rivero Rodano apud la alfuejo de ĝis norda alfluanto Masa, kiu formas la okcidentan komunumlimon kun Naters. La komunumo troviĝas en aera distanco de 146 kilometroj okcidente de Ĝenevo kaj 146 kilometroj sudokcidente de Zuriko. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bitsch kaj la setlejoj Ebnet, Sattel, Eiche kaj Wasen.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,02 km², de kiuj 32,7% estas kovritaj de arbaro, 31,7% servas por agrikulturo kaj 11,5% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Bitsch limas en nordo kaj oriento al Riederalp, en sudo al Termen, kaj en okcidento al Naters.
Trafiko
Tra Bitsch pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brigo trans Furko-Pasejo al Andermatt. Pere de la stacidomo ĉe la trajnlinio de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Bister datiĝas el la jaro 1373 kiel komunumo de vilaĝanoj. Dum mezepoko ĉi formis kun Ried-Mörel kamparanan gildon kaj kvartalon de la Dekono Orienta Rarono. En la jaro 1799 apud la ponto de Massaboden okazis batalo inter la francaj trupoj kaj la defendantoj de la malnova feŭda reĝimo. En Bitsch estis konstruita en 1898 la Kanalo Hennebique, kiu estas la plej malnova kanalo el betono en Svislando.
(11488) 1988 RM11
(11488) 1988 RM11 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la Troja Tendaro.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Károly Grecsák
Károly Grecsák [kAroj greĉAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo Grecsák Károly estis hungara politikisto, ministro, juĝisto, advokato, parlamentano.
Károly Grecsák naskiĝis la  1854 en Hungara reĝlando en Versec (nuntempa Vršac en Serbio). Li mortis la 1924 en Budapeŝto.
Biografio
Károly Grecsák estis parlamentano inter 1881 kaj 1891 apartenanta al la modera opozicio. Li estis fondinto, poste ĉefredaktoro de la unua germanlingva opozicia gazeto ’’Budapester Tageblatt’’ inter 1884-1891. De 1892 li estis juĝisto en Szeged, de 1901 jam ĉefjuĝisto en Budapeŝto. En 1917 li estis subministro duonjaron, poste ministro pri justico nur duonjaron, fine poste li iĝis advokato. En 1920 li fondis partion.
Potevia Marĉo
Potevia Marĉo kaj Golfeto Aiguillon (resto de malnova mara golfo) etendiĝas sur proksimume, sur tri departementoj (Vendée, Deux-Sèvres kaj Charente-Maritime) kaj sur du regionoj (Luarlandoj kaj Nova Akvitanio).
La aero forlasita de oceano laŭ tempofluo iom post iom pleniĝis per sedimentoj, konsistigante vastan ebenan areon, kies alteco estas inter 0 kaj 8-metra (duopno de la marĉo estas malpli alta ol dumetra) estas je intera nivelo inter altaj kaj malaltaj tajdoj. La sekiĝintaj marĉoj kovras proksimume. La malsekaj marĉoj (kies pli orienta parto estas nomita Verda venicio) kovras proskimume, kaj interaj marĉoj (tio signifas ke ili estas neperfekte sekiĝintaj) kovras proksimume.
La, la malsekaj marĉoj de Verda Venicio akiris la markon Grand site de France.
Geologia formiĝo
En la regiono okazis multaj bataloj dum la francaj religiaj militoj, multaj detruoj estis faritaj tiuepoke, aldonita al manko de bontenado de la sekigaj konstruaĵoj.
Tipologio de marĉoj
La kanaloj havas malsamajn nomojn, laŭ kreska graveco : Fossé, Conche (larĝa je 4 ĝis 8 m), bief, Route d'eau, Broue, Gonnelle, Rigole (larĝa je 12 ĝis 14 m), Canal, Contre-bot, ktp. Rigole estas pli larĝa kanalo ol Conche, mem pli larĝa ol Fossé.
La termino « marais desséché » ( sekigita marĉo) ne signifas ke ne plu estas akvo sed ke ĝi teorie ne plu estas inundebla, male al « marais mouillé » ( malseka marĉo), kiu estas inundebla.
Ne povas esti "sekigita marĉo" sen "malseka marĉo". Ĉar tiu lasta marĉo agas kiel spongo, por reguligi akvoprovizon de la akvokolekta areo. La inundaj akvoj tie disvastiĝas, kio ŝirmas la sekigitan marĉon kontraŭ akvosuperiĝojn. Antaŭlonge konsistanta el vastaj herbejaj areoj, la sekigita marĉo estis konkerita dum la 20-a jarcento per altrendimentaj kultivoj (cerealoj, maizo, sunfloro...).
Potevia Marĉo estas fragila, artefarita areo, grandaparte farita de homoj, sed submetata al akva leĝo. Provizata en dolĉa akvo per bordaj riveroj kaj riveretoj de la akvokolektaj areoj de riveroj Sèvre Niortaise, Vendée kaj Lay, tiu areo estas konstante en nestabila ekvilibro. La marĉo ne estas linia areo, ĝi ne estas eĉ apudfluo de riveroj, ĝi estas kompleksa, tridimensia organismo, kies kanaloj estas kiel sangaj vaskuloj de homa korpo. Se vi modifas vian sangpremon, tiam via organismo kolapsas, se vi forigas almaraj protektaj digoj, vi okazigos tajdodiferencojn, kiuj inundos ĉion en altaj tajdoj kaj sekigos la kanalojn en malalta tajdo.
Vivo de la marĉo
Sekigo de la marĉo estas artefarita, ĝia statotenado postulas konstantan prilaboron : fosaĵoj devas esti ŝlimpurigitaj por ne enŝlimiĝi, bordoj devas esti plifirmigitaj por ne fali. Tial estas diversaj arboj special plantitaj por tio :
- Poploj estas tre multaj sur malsekaj marĉoj, kies pejzaĝojn ili forte influis. La blanka poplo de Potevio (loka nomo aŭ endemia specio ?), donas lignon tre ŝatatan, estas malpli kaj malpli ekspluatata nun ĉar aliaj specioj matruriĝas pli rapide.
- Fraksenoj estas senkapigitaj, tio estas ke oni regule senbranĉigas ĝin, oni ne lasas la trunkon kreski super unu metro kaj kvindek aŭ du metroj. Tial la arbo estas dikmalalta, kaj kreskigas grandan radikaron, kiu tenas bordojn. Tajlo per senkapigo ebligas koni originan uzon de ĉiu parcelo : parcelo borderita per arboj malpli altaj ol unu metro kvindek, estis verŝajne destinita al legomejo, kiam pli altaj arboj indikas bredherbejon. Estas ankaŭ salikoj (el kiuj kelkaj el plora varietatoj) borde de riveroj, kelkaj el ili produktas vimenon, tradicie kultivatan de marĉistoj.
La marĉo antaŭlonge gastigis multajn angilojn, celo de tradicia fiŝkaptado per apartaj rimedoj : retoj, "bourgnes", ktp. La specio estas minacita pro trokaptado de angilidoj (nomataj tie "civelle" aŭ "pibale") en estuaroj, kiam ili alvenas de sia naskiĝloko (Sargasa Maro). Fakte tiuj fiŝetoj estas tre ŝatataj kaj ilia vendoprezo kreskis ĝis altega valoro, kio kuraĝigas ŝtelkaptadon.
Kojpoj, enkondukita specio, sen predanto kaj tre multnaska, estas grava problemo pro la damaĝoj al bordoj. Tiuj bestoj povas esti vehiklo de leptospirozo, abortiganta bovinojn. Ili estis la celo de venenadaj kampanjoj katastrofaj por la tuta nutra ĉeno. Tio estas nun komplete malpermesita kaj de antaŭnelonge anstataŭata per kaptado, metodo pli celtrafa.
Ankaŭ estas lutroj, ardeoj, pluvioj aŭ aliaj stilzobirdoj. Aliaj ekzotaj invademaj specioj starigas problemojn: ludvigio (Ludwigia sp.), miriofilo de Brazilo (Myriophyllum aquaticum), kankro amerika (Orconectes limosus) kaj kankro luziana (Procambarus clarkii)
Interregiona natura parko
Ekzistis regiona natura parko (Regiona natura parko de Potevia Marĉo, de Valo de Sèvre kaj de Vendée) de 1979 ĝis 1996, kiu kovris la marĉon kaj najbaraj naturajn areojn.
La marko ne estis atribuita denove en 1997 sekce de tre malfavora bilanco pri marĉevoluo pro altrendimentaj agrikulturaj praktikoj kompare al tiea antaŭlonga neintensa bredado.
Eksteraj ligiloj
TTT-ejo pri la tuta Potevia Marĉo kreita de Interregiona Parko de Potevia Marĉo, departementa komitato de Turisme Vendée, Charente Maritime Tourisme, Agence de Développement Touristique Deux-Sèvres, Aŭniso, Sud Vendée Tourisme kaj tursimoficejo Niort marais poitevin
Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatro Aĥundov de Azerbajĝano
La Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatro Aĥundov de Azerbajĝano (Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opero və Balet Teatrı) ankaŭ konata kiel Teatro Majlovovo estas opera domo en Baku, Azerbajĝano. Ĝi estas uzata por operaj kaj baletaj prezentoj. La konstruaĵo estis dezajnita de Nikolai Bajev, rusa arkitekto kaj civilinĝeniero de armena origino, kaj konstruita en 1911 en secesia stilo (Art Nouveau). Ĝi situas en la centro de Baku. Ĝi estis malfermita kiel operejo en 1920 kaj en 1927 la opera domo estis nomita laŭ la azerbajĝana verkisto Mirza Fatali Akhundov. La operejo havas 600 sidlokojn. La operejo estis renovigita en 1985 sed okazis incendio tuj post ĉiuj restaŭraj laboroj estis finitaj. En 1959, la teatro ricevis la statuson de akademia teatro. En 1987, la opera domo estis renovigita denove. Post kiam oni estis preta kun ĉiuj restaŭraj laboroj, la opera domo finfine povis remalfermi siajn pordojn.
Sagama
Sagama estas komunumo de Italio. La komunumo apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Oristano. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatro Aĥundov de Azerbajĝano
Kantistoj, kiuj estis membroj de la loka oper-ensemblo, estas Azer Zejnalov, Javid Samadov kaj Shovket Mamed.
Ekstera ligilo
(az) Oficala retejo de la Ŝtata Akademia Opera kaj Baleta Teatroj Aĥundov de Azerbajĝano
Noto kaj referenco
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la vikipedio Simple English, listo de aŭtoroj.
Corrado Grazzini
Corrado GRAZZINI (graccini), naskiĝis la 8-an de decembro 1883 en Venecio, mortis la 21-an de septembro 1971 en Florenco), estis itala supera bankoficisto kaj libro-tenisto, prof., kaj Esperanto-pioniro kaj -vortaristo.
Grazzini fariĝis Esperantisto en 1907. En 1913 li fondis Nacian Societon por Esperanto inter Italaj Geinstruistoj, en 1920 en Florenco la asocion "Nova Sento", samjare la Esperantistan Union inter Italaj Katolikoj. Li havis gvidajn oficojn en ili kaj en aliaj Esperanto-societoj. Dum multaj jaroj li estis delegito de UEA en Florenco.
Grazzini gvidis multajn kursojn, ankaŭ en lernejoj. Li kunlaboris en diversaj gazetoj kaj estis redaktoro de Itala Esperanto-Revuo. Li apartenis al Itala Katedro de Esperanto de 1912 kaj en 1925 fariĝis ties ĝenerala direktoro. Grazzini estis Honora ĝenerala direktoro de la Itala Esperanto-Instituto.
Plej konata li eble estis kiel aŭtoro de lernolibro kaj vortaroj por italoj.
Wolfpassing
Wolfpassing estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Scheibbs. La komunumo situas en la sudokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel (mosta regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Day of the Dove
Day of the Dove [Kolomba tago] estas la sepa epizodo de la tria sezono de Star Trek: The Original Series, unue elsendita la 1-an de novembro 1968, kaj ripetita la 17-an de junio 1969. Ĝi estis vekita fare de Jerome Bixby kaj direktita fare de Marvin Chomsky.
Ĉi tiu estas la unua epizodo kiu montras inan klingonon.
Intrigo
La Enterprise respondas al helpa voko de homa kolonio en Beta XII-A, sed ĉe alveno ne trovas spurojn de ia tipo de setlejo. Surplanetiga teamo, inkluzive de Kapitano James T. Kirk kaj Piloto Pavel Chekov decidas plu esplori. Kelkajn minutojn poste ili estas trovitaj kaj ĉirkaŭitaj de Klingonoj, kiuj transportis ilin al sia propra kosmoŝipo. Komandanto Kang (Michael Ansara) akuzas la "Enterprise'n" de pafi sur lia kosmoŝipo kaj postulas, ke ili kapitulaciĝas tuj. Subite, Chekov provas ataki la Klingonopjn, asertante, ke ili mortigis sian fraton. La gvardoj de Kang submetas lin kaj uzas agonizilon por turmenti lin, devigante Kirk konsenti kapitulaciĝon. Tamen, dum la kontakto, Kirk avertas al Ĉefoficisto Spockon. Spock uzas la transportilon por materiigi la kosmonaŭtojn de la Enterprise, sekvitaj de la Klingonoj, kiuj estis senditaj surŝipe sen iliaj armiloj. Kang kapitulacigas kaj li kaj la aliaj Klingonoj estas eskortitaj por sekuraj kazernoj en la ŝipo.
Dume, brilanta ento el pura energio, kiu komence ŝprucis sur la planedo sube, eniras en la Enterprise kaj kaŝe regas la stelŝipon. La ŝipo kuras al maksimuma rapido direktite al la rando de la galaksio. Kun la ŝipanaro panikita, la ento tiam kaŭzas diversajn problemoj en la kosmoŝipo kaptante 392 membrojn de la Enterprise. La 38 membroj de la ŝipanaro ankoraŭ liberas estas egalaj en nombroj al la Klingonoj. Kun la alta streso kaj per la subita materialigo de glavoj de diversaj specoj kaj aliaj antikvaj manaj armiloj ili komencas batali. Plejparto de la homoj estas armitaj per la fiksitaj armiloj de sia etna kulturo, ekzemple Sulu estas armata per katano) D-ro McCoy raportas, ke grave vunditaj homoj alportitaj al malsanulejo kuracas kun neatendita rapido, multe pli rapide ol normala.
Mara (Susan Howard), la edzino de Kang, estis atakita de nun seksekcitita Chekov, ankoraŭ serĉante sian venĝon. Kirk vidas, ke la vesto de Mara estas ŝirita kaj rapide venkas Chekovon. Mara dankas Kirkon pro sia helpo kaj estas komence timema pri lia plano, sed konsentas konduki lin al Kang. En Inĝenierejo, Kang malkredas la eksplikon de Kirk pri la ento malgraŭ la opinio de Mara, kaj kredante, ke ŝi estis seksperfortita, defias Kirkon al glava duelo. Kirk imploras ke Kang ĉesu, rakontante al li, ke ili eble fariĝos ĝiaj pupoj dum mil vivoj se ili daŭre batalos. Kang agnoskas la averton de Kirk kaj la fakto, ke ilia batalado estas senkiala. Kirk ordonas al sia ŝipanaro forigi de la Klingonoj. Kang demetas sian armilon, ordonante al la aliaj Klingonoj tiel fari. Por malsati la enton, Kirk kaj Kang instigas siajn ŝipanojn agi ĝentile kaj ridi unu la alian laŭte. La ento dispelas silente, maliras de la komputiloj kaj forlasas la kosmoŝipon.
Fondumo Huyssen
La Evangelia Fondumo Huyssen estas malsanulejo en la urboparto Huttrop de Essen. La akademie instrua malsanulejo de la Universitato Duisburg-Essen estas ekde oktobro de 1996 membro en la tutmonda kaj germana reto de la sanprosperigaj malsanulejoj de la Monda Organizaĵo pri Sano. Ĝi lokas en la urboplanade kaj arĥitekture interesa Moltke-Kvartalo.
Unua malsanulejo en 1854
Huyssen dungis kiel arĥitekton Carl Wilhelm Theodor Freyse, kiu ankaŭ konstruis la loĝodomon de Huyssen ĉe la Burgo-Placo kaj la duan urbodomon de Essen. La malsanulejo donis lokon por 30 plenkreskuloj kaj ses infanoj. Kadre de la pli kaj pli progresa industriigo fine de la 19-a jarcento kaj de la loĝantara kreskado rezulta el tio oni alkonstruis en 1863/1864 je kostoj de Huyssen, je kio la domo ricevis sian unuan akvokondukilon. Kiel fondinto de la malsanulejo Huyssen fariĝis dumvivie voĉdonrajta membro de la fondumo-konsilantaro. Ankaŭ industriisto Alfred Krupp fariĝis honormembro de la konsilantaro. Li kaj aliaj Krupp-familianoj apartenis ĝis en la 1940-aj jaroj al la plej gravaj donacantoj de la Fondumo Huyssen. Gustav Krupp von Bohlen und Halbach donacis interalie la ankoraŭ nun ludata orgeno en la malsanulejo-kapelo en la unua etaĝo. En donacokonto ĉe la ŝparbanko, kiun aranĝis Pastro Wächtler, krome fluis neatendite multaj kaj altaj mondonacoj de evangelaj paroĥanoj. Per tiuj oni financis en la malsanulejo ok senkostajn litolokojn por senhavaj civitanoj kaj ankaŭ al civitanoj de Essen tutnormalajn kreditojn, kies rentoenspezoj refluis en la fondumon. Per malavaraj mondonacoj ankaŭ sinprezentis komercisto Friedrich Grillo el Essen, kiuj membris en la konsilantaro ekde 1864 ĝis 1883 kiel urboparlamentano, poste ĝis 1888 kiel privata entreprenisto. Krom tio Grillo realigis la unuajn reviziojn de la jaraj fakturoj, igis konstrui en 1866 ĝardenmuron kaj novigi en 1873 kuirejon kaj enirportalon. Post lia morto la vidvino de Grillo, Wilhelmine Grillo denaska Born, regule zorgis pri la kompletigo de la medicina ekipo. Interalie ŝi donacis en 1899 la unuan rentgen-aparaton kaj testamentis al Fondumo Huyssen en 1904 pluajn 100.000 orajn markojn.
En 1891 oni al- kaj ali-konstruis kroman fojon. La mono por tio devenis inter aliaj de la enspezoj de bazaro, kiun okazigis la virino-komitato, kun la edzino de pastro Wächtler ekde la 4-a ĝis 8-a de decembro 1899.
Dum la Ruhr-okupacio en 1923/1924 baronino Anna Lindner senhezite aĉetis la fondumon Huyssen por protekti ĝin kontraŭ minaca senproprietigo fare de la okupaciantoj. Post tio ŝi redonis la malsanulejon al la komunumo. Anna Lindner estris la svedan helposervon kun sidejo en la Fondumo Huyssen. Ŝi protektis la domon kontraŭ minaca fermado en ĉi tiu epoko de nutraĵa, vestaĵa kaj karba manko.
Novkonstruado de 1934 ĝis 1936
La spacokapabloj de la malsanulejo plue ne sufiĉis. Pro ĉi tiu kaŭzo en la jaroj 1934 ĝis 1936 ekestis novkonstruado je la tiama urborando, la nuna starloko ĉe Henrici-Strato. La koncepto devenas de arĥitekto Carl Conradi el Wuppertal, la konstruadon observis arĥitekto Paul Dietzsch el Essen. Konstruiganto estis la evangela eklezia komunumo Essen-malnovurbo. En 1936 dek unu faksekcioj ekloĝis en moderna domo kun 475 litoj. La Fondumo Huyssen ŝanĝiĝis en 1975 en liberan komunutilan societon kun limigita respondeco. En la jaroj 1987 ĝis 1992 la norda kaj suda aloj estis resanigitoj. Mallonge poste la domo pligrandiĝis per restoracio, akceptejo por kuŝante altransportataj malsanuloj kaj urĝejo en la psikiatria stacio, en 1995 la enirspaco estis alikonstruita kaj en 1997 centra urĝo-akceptejo. Radiologia praktikejo ekloĝis en la iama flegistino-hejmon.
En 1995 la Fondumo Huyssen kunfandiĝis kun la ministo-malsanulejo en Essen-Steele al Klinikoj Essen-Mezo, kies portantoj estas la eklezia distrikto Essen-Mezo, la ministoasekuro Bundesknappschaft en Bochum samkiel la asocio de la subtenantoj de la evangela malsanulejo Fondumo Huyssen.
La nuna malsanulejo
La Fondumo Huyssen havas naŭ operaciejojn kaj jenajn faksekciojn: En 2003 la federaciero Nordrejn-Vestfalio subtenis la konstruadon de diagnozo- kaj kuraco-alon kun kvar novaj operaciejoj, intensa stacio kaj ambulancejo, kiu ekfunkciis en 2005. Komence de 2005 malfermiĝis la Malstacia Tumorcentro je Essen (ATZ), aparta domo kun aliro al la ĉefdomo.
Fondumo Huyssen estas rilate internan onkologion kaj hematologio kun centro por paliativo-medicino laŭ decido de la Eŭropa Societo por Medicina Onkologio (ESMO) decembron de 2004 la unuaranga el entute ok kandidatoj.
Róbert Czilchert
Róbert Czilchert [cilĥert], laŭ hungarlingve kutima nomordo Czilchert Róbert estis hungaria (nacieco nekonata) kuracisto.
Fondumo Huyssen
Vidu ankaŭ
Fondumo
Róbert Czilchert
Róbert Czilchert naskiĝis la en Misérd [miŝErd] (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa parto de Dunajská Lužná en Slovakio), li mortis la  en Gutor (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Hamuliakovo en Slovakio).
Fondumo Huyssen
Vidu ankaŭ
Fonduso Rolf Uhlen
Róbert Czilchert
Biografio
Róbert Czilchert akiris medicinan diplomon en Universitato de Vieno en 1832, poste li estis kuracisto en Pest (urbo). Pli frue jam en 1830 li strebis kontraŭ epidemio de ĥolero en Hungarlando. En 1839 li luis bienon kune kun Imre Klauzál en Rohonc, Czilchert havis ankaŭ bestokuracejon, sed la duopo havis elstarajn rezultojn pri bredadoj de ŝafoj, same pri agrikulturaj kreskaĵoj. En 1851 Czilchert establis ŝafaron en Gutor, baldaŭ li konstruis kastelon. Li mortigis sin.
Fondumo Huyssen
Eksteraj ligiloj
Hejmpaĝo de la Fondumo Huyssen
Viçosa (Alagoaso)
Viçosa estas municipo de la brazila subŝtato Alagoaso, kiu taksis 25.407 loĝantojn en 2010.
Fumiya Yamamoto
Fumiya Yamamoto (山本 郁弥, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Yokohama F. Marinos.
Baños (Ekvadoro)
Baños, strategie situanta en la centro de Ekvadoro, inter Andoj kaj Amazonio ekvadora, posedas primtempan klimaton moderklimatan kaj malsekan la tutan jaron, kun averaĝa temperaturo de 18 °C; ĝi troviĝas je alto de 1.820 msm ĉe la deklivaro de la vulkano Tungurahua.
Estas ideala loko por ĝui gamon de aktivaĵoj kaj allogaĵoj. Estas situanta inter la Naciaj Parkoj Sangay kaj Llangantes,
La WWF nomigis ĝin "Un Regalo para la Tierra" (nome donaco por la tero).
Fritz Eckhardt
Fritz ECKHARDT (naskiĝinta la en Linz, mortinta la  en Klosterneuburg) estis aŭstra aktoro, reĝisoro, verkisto kaj kabaretisto.
Perfilma famiĝo
Ankaŭ filme li furoris kiel scenaristo kaj aktoro. Danke al roloj en la televidserioj Hallo ... Hotel Sacher, Portier, "Tatort (li estis la nekonfuzebla inspektoro Marek) kaj Wenn der Vater mit dem Sohne ... (kun Peter Weck) li famiĝis ene kaj ekstere de sia patrujo. Krome li verkis pli ol 30 teatraĵojn kaj filmscenarojn, i.a. Die Familie Leitner''.
40774 Iwaigame
40774 Iwaigame estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Monto Iwaigame (japane : 祝瓶山, Iwaigame Yama), en la sudo de la montĉeno Asahi (朝日岳) en la Nacia Parko Bandai-Asahi. Tiu monto estas populara loko por la japanaj montgrimpantoj
Siershahn
Siershahn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Maciej Iłowiecki
Maciej Iłowiecki, propre Tadeusz Maciej Iłowiecki (naskiĝis la 28-an de februaro 1935 en Piekary Śląskie) – pola verkisto, ĵurnalisto, publicisto, estinta membro de la Landa Konsilio de Radiofonio kaj Televido.
Vivo
Diplomito de biokemio en Varsovia Universitato. De 1959 laboras kiel ĵurnalisto kaj publicisto. En la tempo de Pola Popola Respubliko verkis por semajnrevuo "Polityka" (Politiko) kaj "Przegląd Techniczny" (Teknika Revuo). En la jaroj 1974–1990 laboris en redakcio de monatrevuo "Problemy" (Problemoj).
Kiel spertulo pri amaskomunikiloj en 1989 estis invitita al interparoloj de Ronda Tablo flanke de "Solidareco" (lia oponanto ĉe t.n. subtablo pri amaskomunikiloj de koalici-registara flanko estis Krzysztof Teodor Toeplitz).
En la Tria Pola Respubliko okupiĝis pri sendependa publicistiko, kunlaborante kun televido Polsat. Aŭtoro de gazetaj artikoloj kaj de dekkelkaj libroj pri amaskomunikada scienco.
Distingita per Oficira Kruco de la Ordeno Polonia Restituta (2014).
Homorod (Geoagiu)
Homorod (Geoagiu) (hungare: Homoród, germane: Homruden) estas vilaĝo en Rumanio nordnord-oriente de Orăştie. En 1910 ĝi havis 1 160 loĝantojn (rumanoj); en 1992 472 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1407. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Geoagiu.
NGC 5193
NGC 5193 (aliaj indikoj — ESO 383-15, MCG -5-32-37, AM 1328-325, PGC 47582) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Poriadie
Poriadie (hungare Erdősor [erdOŝor]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Poriadie situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Nové Mesto nad Váhom-Ĉeĥio. Myjava troviĝas je 4, Senica je 20, Nové Mesto nad Váhom je 30 km.
Historio
Poriadie naskiĝis en 1955. Pli frue dum la 2-a mondmilito la partizanoj multe agadis tie. En 2001 vivis en Poriadie 711 homoj, (706 slovakoj).
Preĝejo Sankta Vito (Erfurto)
La Preĝejo Sankta Vito (germane: Vitikirche) estis paroĥa preĝejo en la urbocentro de Erfurto. Ĝi troviĝis ĉe la angulo de Regierungs-strato kun Ponto Longa.
Historio
La kirko konstruitis inter 1210 kaj 1221 gotikstile kaj anstataŭis alian pli fruan. En 1399 fajrego detruis ĝin. La sekvinta rekonstruo prokrastiĝis; progresis ĝi nur de post 1470 kaj konsekrado iĝis nur en 1570. Jam 40 jarojn antaŭe la komunumo estis protestantiĝinta, sen ke uzebla preĝejo ekzistis.
En 1509, dum la Freneza jaro, kaŝis sin en la preĝejo la malŝatata urba konsilantaro Heinrich Kellner. Nuntempe troviĝas en la domo la kabareda-teatro "DasDie Brettl".
Vladimír Špidla
Vladimír ŠPIDLA (naskiĝis la en Prago) estas ĉeĥa politikisto. Li interalie inter la jaroj 2002 kaj 2004 estis ĉefministro de Ĉeĥio kaj ekde novembro 2004 estis komisionano en la Eŭropa Komisiono Barroso 1, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li regis la fakojn laboro, socialaj aferoj kaj egalaj eblecoj. Vladimir Špidla estas membro de la socialdemokrata partio Česká strana sociálně demokratická de Ĉeĥio.
Ĉagataja lingvo
La ĉagataja lingvo (ﭼﯩﻐﻪتاي; chigʻatoy tili) aŭ la malnov-uzbeka lingvo estas formortinta tjurka lingvo kiu siatempe estis vaste parolita en Centra Azio, kaj restis la komuna librolingvo tie ĝis la frua 20-a jarcento. Ĝi ankaŭ estis parolita fare de la fruaj Mogolaj regantoj en la Hinda subkontinento, en kies lingvoj ĝi postlasis pruntvortojn. Aliŝer Navoi estis la plej granda reprezentanto de ĉagataja literaturo. Kiel parto de la preparo por la establado de Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko en 1924, la ĉagataja estis oficiale renomita "malnovuzbeka". Edward A. Allworth argumentis ke tiu renomigo "malbone distordis la literaturhistorion de la regiono" kaj kutimis doni al verkintoj kiel ekzemple la 15-jarcenta verkisto Aliŝer Navoi uzbekan identecon. Frua evoluo de la lingvo iam estas konata kiel meztjurka lingvo, aŭ eĉ simple tjurka.
La ĉagataja lingvo uzas la araban-persan alfabeton.
Etimologio
La vorto ĉagataja rilatigas al la Ĉagataja Ĥanlando (1225 –1680), posteulimperio de la Mongola Imperio, kiu estis lasita al la dua filo de Ĝingis-Ĥano, Ĉagataja Ĥano. Multaj el la ĉagatajaj tjurkaj tataroj, kiuj estis la parolantoj de tiu lingvo, postulis devenon de Ĉagataja Ĥano.
Historio
La ĉagataja apartenas al la Karluk-filio de la tjurkaj lingvoj. Ĝi devenas de la malnovtjurka lingvo kaj funkciis kiel interlingvo en Mezazio, kun forta infuzo de arabaj kaj persaj vortoj kaj turnoj de frazo. Ĝia literatura formo estis bazita sur du pli fruaj literaturlingvoj, Karaĥanido kaj Ĥorezmo. Ĝi povas esti dividita en tri periodojn :
La unua periodo estas transira fazo karakterizita per la reteno de arkaikaj formoj; la dua fazo komenciĝas per la publikigo de la unua divano de Aliŝer Navoi kaj estas la altpunkto de la ĉagataja literaturo, sekvita antaŭ la tria fazo, kiu estas karakterizita per du forkigaj evoluoj. Unu estas la konservado de la klasika ĉagataja lingvo de Navoi, la alia tendenco estas la kreskanta influo de la dialektoj de la lokaj parolaj lingvoj. La ĉagataja tjurklingvo havis sian glortempon en la Timurida Imperio. La ĉagataja restis la universala literaturlingvo de Mezazio ĝis la sovetiaj reformoj de la frua 20-a jarcento, kaj havis konsiderindan influon sur la evoluo de Indio (la hinda/la urdua).
Gramatiko
La gramatiko de la ĉagataja estas tre diversa kaj kondiĉigita de multaj influoj.
Araba influo
La araba influo estis tiu ke arabaj pruntvortoj povus porti la araban pluralon, tiel ke la ĝenerala turka pluralo -lar ne devis esti uzata nepre en tiuj vortoj. Precipe en la skriba lingvo, estis, kompreneble, kiel elokventan, uzi la araban pluralon, ekz. estus la elokventa pluralo de Habar (novaĵo) Ahbar dum vi preferus uzi ḫabarlar en la nacilingva.
Persa influo
Pli granda ol la menciita araba estis la persa influo sur la ĉagataja. Multe kiel en la otomana lingvo kaj en la persa krime-tatara konstruo "ezafe" estis uzita en specifa nomo aŭ eĉ kun literaturaj esprimoj kiuj estis transprenitaj fare de la persa literaturo, ekzemple, därd i-dil (kora doloro), kiu estintus en turka konstruo därdi dil. Alia granda influo estis la persa nedifina artikolo, kiu estis, tamen, aplikita nur al la persaj vortoj, ekz bülbül-ê (najtingalo).
Diverseco
La vario de ĉagataja lingvo estis ke ĝi arigis malsamajn gramatikojn de tjurkaj lingvoj. Tio okazis precipe en kazomarkilo, ekzemple, estis la ablativo -dan aŭ -din, kiel estas kutimo en ujgura lingvo hodiaŭ. La genitivo estis -nin aŭ -in, kiel estas kutimo en modernaj oguzaj lingvoj: la turka aŭ la turkmena.
Ĝenerale ĝi povas konstati ke la tjurka estis multe pli malfermita ol la pli rigidaj, normigita oficiala formo de hodiaŭa turka lingvo. La tjurka estis literatura norma lingvo, kiu estis kondiĉigita de multaj influoj kaj tiujn influojn alportis kune por formi novan unikan formon de lingvo, kiu estas ujgura proverbo esprimas tiel: "La araba estas scienco, la persa estas sukero, la hindia estas salo, la tjurka estas arto".
Influo sur pli postaj tjurkaj lingvoj
La uzbeka kaj la ujgura estas du modernaj lingvoj plej proksime parencaj al la ĉagataja. Uzbekoj rigardas la ĉagatajan kiel la originon de sia propra lingvo kaj postulas ĉagatajliteraturon kiel sian propra. En 1921 en Uzbekio, tiam parto de Sovetunio, la ĉagataja estis anstataŭigita per librolingvo bazita sur la loka uzbeka dialekto. La tielnomita berendeja, 12-a jarcentaj nomadaj turklingvaj popoloj eventuale ligitaj al la cumansa, ankaŭ ŝajnas esti parolinta la ĉagatajan.
Ethnologue registras la uzon de la vorto "ĉhagataja" en Afganio por priskribi la "tekke" dialekton de la turkmena. Supren al kaj inkluzive de la dekoka jarcento, la ĉagataja estis la ĉefa librolingvo en Turkmenio kiel aliloke en Mezazio. Dum ĝi havis iom da influo sur la turkmena, la du lingvoj apartenas al malsamaj filioj de la tjurka lingvaro.
Literaturo
La plej fama el la ĉagataipoetoj estas Aliŝer Navoi, kiu - inter liaj aliaj verkoj - skribis Muhakamat al-Lughatayn, detala komparo de la ĉagataja kaj la persa, en kiuj li argumentis por la supereco de la unua. Lia famo estas atestita per la fakto ke la ĉagataja foje estas nomita "lingvo de Navoi". Inter prozoverkoj, la biografio de Amir Timur estas skribita en ĉagataja turka, kiel estas la fama Baburnama (aŭ Tuska Babure) de Babur, la Timurid-fondinto de la Mogola Imperio.