cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tepetitla de Lardizábal
Tepetitla de Lardizabal estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Tepetitla. Krom la ĉefurbo 13 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29019.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 16368 loĝantojn. El tiuj estis 7868 viroj kaj 8500 virinoj. La komunumo havas surfacon de 287,09 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2220 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 701,2 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,4 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11258 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 43 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifaske 0,38 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
El Pueyo de Araguás
El Pueyo de Araguás (O Pueyo d'Araguás) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Sobrarbe (kies ĉefurboj estas Boltaña kun Aínsa) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
En la loko, krom la hispanan, oni parolis variaĵon de la aragona lingvo uzitan en Pireneoj.
Septembro de 2009
Jen listo de okazaĵoj en septembro de 2009.
El Pueyo de Araguás
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko Sobrarbe, lime norde kun Laspuña, okcidente kun Puértolas kaj Labuerda, sude kun Aínsa-Sobrarbe kaj oriente kun La Fueva. Krom la loĝloko El Pueyo de Araguás mem, la municipo enhavas ankaŭ la loĝlokojn Araguás, Los Molinos, La Muera, Oncíns, La Pardina del Soto, El Plano, San Lorién, San Victorián de Asán, El Soto kaj Torrelisa. El Pueyo de Araguás estas inter la valo de la rivero Cinca kaj la valo de La Fueva.
La loĝloko El Pueyo de Araguás mem (684 msm) estas je 106 km nordoriente de Huesca, alirebla laŭ montara ŝoseo nur el apuda Aínsa. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun tre deklivaj ardezaj tegmentoj kaj konustrunkaj kamenoj. La domo Casa Coronas, la plej antikva konata en Sobrarbe, estis konstruita en 1549.
Historio
La preĝejo estis konstruita en la 16-a jarcento, kun defendaj trajtoj kaj karaktero de la aragona gotiko evolue al renesanco. Menciendas ekzorcejo sur la sonorilturo. Tiu preĝejo dependis iam de la monaĥejo de San Victorián, nome la plej pova en Sobrarbe kaj Ribagorza, ĉar pli ol 50 loĝlokoj dependis de tiu.
En la 17-a jarcento ekprosperis la forstado kaj ligno estis uzita eĉ por ŝipkonstruado. Sed fine de la jarcento sekegoj kaj epidemioj malaltigis la loĝantaron. Poste la loko rekuperiĝis pro la gravo de la lignoproduktado kaj la transportado de trunkoj laŭ la rivero Cinca ĝis Mediteraneo. Komence de la 19-a jarcento kaj El Pueyo de Araguás kaj tuta Sobrarbe estis damaĝitaj pro la franca invado.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la epizodo nomita de la Bolsa de Bielsa en majo kaj junio 1938, dum la respublikanoj rezistis kontraŭ duoble multnombraj fortoj; finfine ili povis pasi al Francio.
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj montaraj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al forstado, natura, sporta, kultura kaj rura turismo.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejoj, ermitejoj, la monaĥejo kaj naturaj lokoj.
Zenon Pereyra
Zenón PEREYRA estas ĉilia astronomo.
Minor Planet Center kreditas lin de la malkovro de la asteroido 1769 Carlostorres la.
Li malkovris ankaŭ la kometon C/1963 R1 Pereyra la.
Baloșești
Baloșești (hungare: Balosest, inter 1911 kaj 1918 Bégabalázsd [begabalaĵd]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 244 loĝantojn (rumanoj); en 1992 178 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1548. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Tomești.
NGC 1684
NGC 1684 (aliaj indikoj — PGC 16219, MCG -1-13-31, IRAS04500-0311) estas galaksio en konstelacio Oriono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ĉina ajlo
Disvastiĝo
La Ĉina ajlo nomiĝas en Ĉinujo Jiucai, science  Jiǔ.   La origina hejmregiono estas la sudokcidentaj areoj de la ĉina provinco  Ŝanŝio, hodiaŭ la regiono cirkaŭ Jongji Ŝi, historie Yongji Xian (永濟縣|永济县) (Yǒngjì Xiàn), en alteco inter 1000 kaj 1100 metroj super marnivelo. Nature la planto kreskas sub arbustoj. Ili ankaŭ estas kultivataj kiel legomo aŭ spicaĵo.
Priskribo
La Ĉina ajlo estas multjara, herba planto, la planto kreskas je 25 ĝis 60 cm. Tiu geofito havas cilindrajn, ĝis  10 mm grandajn tuberojn kun flavaj rizomoj. La longa folioj estas ĉ. 1,5 ĝis 8 mm larĝaj kaj rande glataj. La globformaj, umbelaj floraroj, kun diametro de ĉ. 7 ĝis 8 cm staras kun multaj floroj. La duseksaj, radisimetriaj floraroj estas trinombraj. La involukroj estas blankaj. La polenigado okazas per insektoj. Ĝermotempo estas 14 ĝis 28 tagoj.
La kromosomo-nombro estas 2n =  16, 24, 32, malofte  64.
Uzado
Uzataj estas la folioj, simile al ŝenoprazo. Ankaŭ la burĝonaj floraroj kaj radikoj estas manĝataj krudaj aŭ kuiritaj. El la semo oni akiras oleon. Medicina uzado okazas pro kontraŭbakteria uzado.
Sanrisko
Kiel cepoj, ajloj kaj ŝenoprazoj, estas riskaj en grandaj kvantoj por hundoj kaj katoj (cepa toxicosis).
Intermikso
La proksime parenca specio malsamas al Allium ramosum de Allium tuberosum per ruĝa meza nervo.
Digne-les-Bains
Digne-les-Bains [] estas franca komunumo kaj prefektejo de la departemento Alpoj de Alta Provenco (france Alpes-de-Haute-Provence, okcitane Aups de Provença Auta), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Szilvia Bognár
Szilvia Bognár [silvia bognAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bognár Szilvia estas hungara popolkantisto, flutisto.
Digne-les-Bains
Geografio
Digne-les-Bains troviĝas en la centro de la departemento Alpes-de-Haute-Provence, en sudorienta Francio.
Szilvia Bognár
Szilvia Bognár naskiĝis la  en Szombathely.
Biografio
Szilvia Bognár maturiĝis en gimnazio de Kőszeg, sed ŝi lernis ankaŭ transversan flutadon en sia naskiĝurbo. Dum la gimnaziaj jaroj ŝi kantis en popolkanta trupo, ekde 1995 en profesiaj kantogrupoj aŭ orkestroj. Ŝi akiris etnografian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 2004. Post 2 jaroj ŝi establis propran orkestron, kie ŝi prezentis ankaŭ ĵazmuzikojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1995-2013. Ŝi eldonis muzikdiskojn.
22540 Mork
22540 Mork estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Anna Jolene Mork, finalistino de la Intel Science Talent Search de 2006, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Shorewood High School de Seatlo (Vaŝingtonio).
Angola Federacio de Manpilkado
La Angola Federacio de Manpilkado (Federação Angolana de Andebol) estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Angolo. La asocio reprezentas kaj la viran nacian teamon de manpilkado kaj la virinan nacian teamon de manpilkado. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado.
Ĉu li?
Ĉu Li? estas romano originale esperantlingve verkita de Henri Vallienne. La 447-paĝa libro aperis en la jaro 1908 en Parizo ĉe eldonejo Hachette. En 1938 reeldoniĝis ĉe Literatura Mondo (Budapeŝto) parto de la libro, reverkita fare de Kolomano Kalocsay. La restanta parto ĝis nun ne estas disponebla
Manĝaĵo
Manĝaĵo estas aĵo manĝata fare de vivaĵoj. Manĝaĵo estas la ĉefa fonto de energio por animaloj. Ĝi estas asimilita al la korpo pere de digesto. Ofte la vorto manĝaĵo ankaŭ entenas trinkaĵojn.
Manĝaĵo estas ajna substanco konsumita por havigi nutran subtenon por la korpo. Ĝi estas kutime devena el planta aŭ animala origino, kaj enhavas esencajn nutraĵojn, kiaj grasojn, proteinojn, vitaminojn, aŭ mineralojn. La substanco estas englutata de organismo kaj asimilata de la ĉeloj de organismo por havigi energion, elteni vivon, aŭ stimuli la kreskon.
Historie, personoj certigis sian manĝadon pere de du ĉefaj metodoj: nome la praktiko de ĉasistoj-kolektistoj kaj de agrikulturo. Nuntempe, la majoritato de manĝ-energio postulita de la pliiĝanta loĝantaro tutmonda estas havigita de la nutraĵa industrio.
Nutra sekureco estas kontrolita de agentejoj kiaj la Internacia Asocio por Manĝoprotektado, la Mondrimeda Instituto, la Monda Manĝoprogramo, la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo, kaj la Internacia Manĝinforma Konsilantaro. Ili konsideras aferojn kiaj eltenebleco, biologia diverseco, klimata ŝanĝo, manĝekonomiko, loĝantarkresko, akvoliverado, kaj aliro al manĝo.
La manĝorajto estas homa rajto agnoskita de la Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj (IPESKR), kiu rekonas la "rajton al taŭga standardo de vivo, inklude taŭgan manĝon," same kiel la "fundamenta rajto esti libera el malsato."
Manĝofontoj
Plej manĝaĵoj havas sian originon en plantoj. Kelkaj manĝaĵoj estas akiritaj rekte el plantoj; sed eĉ animaloj kiuj estas uzataj kiel manĝofontoj estas bredataj per nutradi ilin el manĝaĵoj derivaj el plantoj. Greno de cerealo estas bazmanĝaĵo kiu havigas pli da manĝenergio tutmonde ol ajna alia tipo de agrikultura produkto. Maizo, tritiko, kaj rizo – laŭ ĉiuj el ties variantoj – enkalkuliĝas por 87% el la tuta grenproduktado tutmonde. Plej el la greno kiu estas produktita tutmonde estas havigita al gregaro por ties bredado kaj posta konsumado laŭ diversaj manieroj (viando, lakto, ovoj).
Kelkaj manĝaĵoj el animala aŭ planta deveno estas variaj manĝeblaj fungoj, ĉefe ĉapelfungoj. Fungoj kaj naturaj bakterioj estas uzataj en la preparado de fermentitaj kaj peklitaj manĝaĵoj kiel gistenhava pano, alkoholaĵoj, fromaĝo, peklitaj kukumetoj, kombuĉo, kaj jogurto. Alia ekzemplo estas cianobakterioj kiaj Spirulino. Neorganikaj substancoj kiaj salo, bakosodo kaj tartarkremo estas uzataj por konservi aŭ kemie ŝanĝi ingrediencon.
Lauterach (distrikto Alb-Donau)
Lauterach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Manĝaĵo
Plantoj
Semoj de plantoj estas bona fonto de manĝo por animaloj, inklude homojn, ĉar ili enhavas la nutrantojn necesajn por la planta dekomenca kresko, inklude multajn sanigajn grasojn, kiaj Omega graso. Fakte, la majoritato de manĝaĵoj konsumitaj de homaj estaĵoj estas semo-bazaj manĝaĵoj. Manĝeblaj semoj estas cerealoj (maizo, tritiko, rizo, ktp.), legomoj (faboj, pizoj, lentoj, ktp.), kaj nuksoj. olesemoj estas ofte premitaj por produkti riĉajn oleojn - el sunfloro, lino, kolzo (inklude kanololeon), sezamoleon, ktp.
Semoj estas tipe riĉenhavaj en nesaturitaj grasoj kaj, modere, estas konsiderata saniga manĝaĵo, kvankam ne ĉiuj semoj estas manĝeblaj. Grandaj semoj, kiaj tiuj el citrono, metas sufokan danĝeron, dum semoj el ĉerizoj kaj pomoj enhavas cianidon kiu povus esti venena nur se konsumitaj en grandaj kvantoj.
Fruktoj estas la maturiĝintaj ovaroj de plantoj, inkludante semojn ene. Multaj plantoj kaj animaloj kunevoluis tiele ke la fruktoj de la unuaj estas alloga manĝofonto por la duaj, ĉar animaloj kiuj manĝas la fruktojn povas ekskrecii la semojn je kelka distanco for. Fruktoj, krome, formas gravan parto de la dietoj de plej kulturoj. Kelkaj elplantaj fruktoj, kiaj tomatoj, kukurboj, kaj melongenoj, estas manĝataj kiel legomoj.
Animaloj
Animaloj estas uzataj kiel manĝo ĉu rekte aŭ nerekte pro la produktoj kiujn ili produktas. Viando estas ekzemplo de rekta produkto tenita el animalo, kiu venas el muskolaj sistemoj aŭ el organoj.
Manĝaĵoj produktitaj de animaloj estas lakto produktita el laktoglandoj, kiu en multaj kulturoj estas trinkata aŭ procezata en laktaĵoj (fromaĝo, butero ktp.). Aldone, birdoj kaj aliaj animaloj demetas ovojn, kiuj estas ofte manĝataj, kaj abeloj produktas mielon, nome reduktita nektaro el floroj, kiuj estas populara dolĉigilo en multaj kulturoj. Kelkaj kulturoj konsumas sangon, foje en la formo de sangokolbaso, same kiel densigilo por saŭcoj, aŭ en peklita, saligita formo por tempo de manĝa malabundo, kaj aliaj uzas sangon en stufaĵoj kiaj stufita leporo.
Kelkaj kulturoj kaj personoj ne konsumas viandon aŭ animalajn manĝoproduktojn pro kulturaj, dietaj, sanaj, etikaj, aŭ ideologiaj tialoj. Vegetaranoj elektas rezigni el manĝo el animalaj fontoj je variaj gradoj. Vegananoj ne konsumas ajnan manĝon kiuj estas aŭ enhavas ingrediencojn el animala fonto.
Produktado
Plej manĝaĵoj estis deĉiam akirita pere de agrikulturo. Pro pliiĝanta atento kaj al metodoj kaj al produkto de moderna industria agrikulturo, estis kreskanta tendencon al elteneblaj agrikulturaj praktikoj. Tiu alproksimiĝo, parte akcelita de la konsumopeto, kuraĝigas biodiversecon, surlokan mem-dependon kaj metodojn de organika farmado. Ĉefaj influoj sur manĝoproduktado inkludas internaciajn organizojn (ekz. la Monda Organizaĵo pri Komerco kaj la Komuna Agrikultura Politiko), naciajn aŭ landajn registarajn politikojn (aŭ juro), kaj eĉ militon.
En popola kulturo, la amasproduktado de manĝo, specife de viando kiaj tiuj de koko kaj bovo, okazigis polemikojn ĉefe pro variaj dokumentaj filmoj, ĉefe ĵuse Food, Inc, dokumentante la amasan buĉadon kaj la malhumanan traktadon de animaloj, ofte por pli facilaj enspezoj el industria farmado. Kun la nuna tendenco al naturprotektismo, la homoj en la okcidenta kulturo havas pliiĝantan klinon al la uzado de herbodevenaj suplementoj, manĝoj por specifa grupo de personoj (kiaj dietanoj, virinoj, alergiuloj aŭ atletoj), funkcia manĝo (fortigaj manĝaĵoj,kiaj ovoj omega-3), kaj pli etne diverseca dieto.
Kelkaj organizaĵoj komencis plendi por nova tipo de agrikulturo en kiu agrikultura ekosistemo havigu manĝon sed ankaŭ eltenu esencajn servojn por la ekologia sistemo por ke la grundofekundeco kaj la biodiverseco estu eltenita pli ol endanĝerigita. Laŭ la Internacia Akvadministrada Instituto kaj la Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj, bone administrataj agrikulturaj ekosistemoj ne nur havigas manĝon, fibron kaj animalajn produktojn, ili ankaŭ havigas servojn kiaj inundo malpliigo, grundakva reŝarĝado, erozikontrolo kaj habitatoj por plantoj, birdoj, fiŝoj kaj aliaj animaloj.
Gustopercepto
Gusto aŭ gustosenso estas tiu el la kvin sensoj, kiu ebligas analizon de la gusto (science ankaŭ saporo) de la manĝaĵoj enbuŝigitaj. Ĝi estas la perceptado de kemiaj stimuloj de likvaj aŭ en likvo-solveblaj materialoj. La gustoburĝonoj sentas la amarajn, acidajn, la salajn, la dolĉajn kaj la umamajn gustojn. Inter ili oni povas intermezi multajn nebazajn gustojn. Animaloj, specife homoj, havas tiujn kvin diversajn tipojn de gustoj. Dum animaloj evoluis, la gustoj kiuj havigas la plej energion (sukero kaj grasoj) estas la plej plezurigaj manĝeblaj dum aliaj, kiaj amara, estas plej neĝuebla. Akvo, kvankam gravega por la survivado, ne havas guston. Grasoj, aliflanke, ĉefe saturataj grasoj, estas pli densaj kaj riĉa kaj estas tiele konsiderata pli ĝue manĝeblaj.
Dolĉa
Ĝenerale konsiderta kiel la plej plezuriga gusto, dolĉeco estas preskaŭ ĉiam kaŭzita de tipo de simpla sukero kia la glukozo aŭ la fruktozo, aŭ de disakaridoj kiaj la sukrozo, nome molekulo kiu kombinas glukozon kaj fruktozon. Kompleksaj karbohidratoj estas tre longaj ĉenoj kaj tiele ne havas la dolĉan guston. Artefaritaj dolĉigiloj kiaj la sukralozo estas uzataj por imiti la sukeran molekulon, kreante la impreson de dolĉa, sen ties kalorioj. Aliaj tipoj de sukero estas la bruna sukero, konata pro sia sukcena koloro, ĉar ĝi estas neprocezitaj. Ĉar sukero estas nepre necesa por la vivo kiel ĉefa fonto de energio kaj por la survivado, la gusto de sukero estas plezuriga.
La planto stevio enhavas komponaĵon konatan kiel steviolo kiu, kiam elprenita, havas 300 fojojn la dolĉecon de la sukero dum ĝi havas minimuman efikon sur la sangosukero.
Acida
Acideco estas kaŭzata de la gusto de acidoj, kiaj la vinagro en alkoholaj trinkaĵoj. Acidaj manĝoj estas citrusoj, ĉefe citronoj, limeoj, kaj je pli malalata grado oranĝoj. Acido estas evolue grava ĉar ĝi estas signo de manĝo kiu povus esti ranciĝinta pro bakterioj. Multaj manĝoj, tamen, estas iome acidecaj, kaj helpas stimuli la gustoburĝonojn kaj plibonigas la saporon.
Sala
Saleco estas la gusto de alkalmetalaj jonoj kiaj natrio kaj kalio. Ĝi troviĝas en preskaŭ ĉiu manĝaĵo en malaltaj al moderaj proporcioj por plibonigi la guston, kvankam manĝi puran salon estas konsiderata tre malplezuriga. Estas multaj diversaj tipoj de salo, el kiuj ĉiu havas diferencan gradon de saleco, kiaj la marsalo, la salfloro, la koŝera salo, la minsalo, kaj la griza salo. Krom plibonigi la guston, ties gravo estas ke la korpo bezonas kaj eltenas delikatan ekvilibron de elektrolitoj, kio estas la funkcio de la renoj. Salo povas esti jodigita, signife ke jodo estu aldonita al ĝi, nome necesa nutraĵo kiu helpas la funkcion de la tiroido. Kelkaj enladigitaj manĝaĵoj, ĉefe supoj aŭ pakigitaj buljonoj, tendenca esti riĉenhavaj en salo kiel rimedo konservi manĝaĵon pli longdaŭre. Historie la salo estis delonge uzata keil viandokonservigilo ĉar salo helpas la akvoforigon. Simile, ankaŭ sekigitaj manĝaĵoj helpas la manĝosekurecon.
Amara
Amareco estas sento ofte konsiderata malplezuriga karakterizata per havado de akra, aspra gusto. Nedolĉigita malhela ĉokolado, kafeino, citronŝelo, kaj kelkaj tipeoj de fruktoj estas konataj kiel amaraj.
Ĉu li?
Kune kun Kastelo de Prelongo tiuj du romanoj estas la unuaj originalaj romanoj en Esperanto.
Manĝaĵo
Umamo
Umamo, nome japana vorto por bongustega, estas la malplej konata en okcidenta popola kulturo sed ĝi havas longan tradicion en aziaj kuirartoj. Umamo estas la gusto de glutamatoj, speciale ununatria glutamato (UNG). Ĝi estas karakterizita kiel saleca, viandeca, kaj riĉa en saporo. Salmo kaj fungoj estas manĝoj tre riĉenhavaj en umamo.
Kuirarto
Multaj kulturoj havas rekoneblan kuirarton, nome specifa serio de tradicioj de kuirado kiu uzas variajn spicojn aŭ kombinadon de saporoj unika de tiu kulturo, kiu evoluas laŭlonge de la historio. Aliaj diferencoj estas preferoj (malvarmo aŭ varmo, spicemo, ktp.) kaj praktikoj, la studo de kio estas konata kiel gastronomio. Multaj kulturoj havas diversifite siajn manĝaĵojn laŭ la rimedoj de preparado, kuirmetodoj, kaj manfarado. Tio inkludas ankaŭ kompleksan manĝokomercon kio helpas la kulturojn por ekonomie survivi pere de la manĝo, ne ĝuste nur por konsumado.
Kelkaj popularaj tipoj de etnaj manĝotipoj estas la itala, franca, japana, ĉina, usona, kaĵuna, barata, afrika, hispana kaj latinamerika kuirartoj. Variaj kulturoj tra la tuta mondo studas la dietajn analizojn de manĝo-kutimaro. Kvankam laŭ evoluo, oponite al kulturaj vidpunktoj, homoj estas ĉiomanĝantoj, religiaj kaj sociaj konsideroj kiaj moralo, aktivismo, aŭ naturprotektismo ofte tuŝas la temojn pri kiuj manĝaĵoj estos konsumataj. Manĝo estas manĝata kaj tipe ĝuata pere de la sento de gusto, nome percepto de saporo el manĝado kaj trinkado. Kelkaj gustoj estas pli ĝuindaj ol aliaj, por evoluaj celoj.
Prezentado
Estetike plezurigaj kaj okulfrapaj manĝoprezentaĵoj povas kuraĝigi personoj konsumi manĝojn. Ofta diraĵo estas ke personoj "manĝas per la okuloj". Manĝo prezentita en pura kaj apetitiga maniero kuraĝigas bonan saporon, eĉ se nekontentige.
Kontrasto en teksturo
Teksturo ludas gravan rolon en la ĝuado de manĝado. Kontrastoj en teksturoj, kiaj iome kraka en aliflanke milda plado, povas pliigi la emon manĝi ĝin. Oftaj ekzemploj estas aldonado de granolo al jogurto, aldonado de rostpano al salato aŭ supo, kaj rostita pano por plibonigi sian krakecon por milda pinto, kia ŝinko aŭ butero.
Kontrasto en gusto
Alia universala fenomenono rilate al manĝo estas la allogo de kontrasto en gusto kaj prezentado. Ekzemple, malaj saporoj kiel dolĉeco kaj saleco tendencas iri kune, kiel en krevmaizo kaj nukso.
Manĝopreparado
Dum multaj manĝaĵoj povas esti manĝataj krudaj, ankaŭ multaj suferas ioman formon de preparado pro tialoj de sekureco, agrablo al la palato, teksturo, aŭ saporo. Je pli simpla nivelo tio povas inkludi lavadon, tranĉadon, dispecigadon, aŭ aldonadon de aliaj manĝaĵoj aŭ ingrediencoj, kiaj spicoj. Ĝi povas inkludi ankaŭ miksadon, varmigadon aŭ malvarmigadon, premkuiradon, fermentadon, aŭ kombinadon kun aliaj manĝaĵoj. Hejme, plej manĝopreparado okazas en kuirejo. Kelka preparado estas farata por plibonigi la guston aŭ estetikan allogon; alia preparaĵo povas helpi al konservado de la manĝaĵo; aliaj povas esti inkludita en kultura identeco. Manĝo estas formata de manĝaĵo kiu estas preparata por esti manĝata je specifaj tempo kaj loko.
Animala preparado
La preparado de animal-bazitaj manĝaĵoj kutime inkludas bestobuĉadon, sentripigadon, pendigadon, dispartigon, kaj reuzadon de manĝeroj. En disvolviĝintaj landoj, tio estas kutime farata eksterhejme en buĉejoj, kiuj estas uzataj por procezi animalojn amase por viandoproduktado. Multaj landoj regulas siajn buĉejojn laŭleĝe. Ekzemple, Usono establis la leĝon Humane Slaughter Act de 1958, kiu postulas ke animaloj estu komociitaj antaŭ ties mortigo. Tiu act, kiel tiuj en multaj landoj, sendevigas buĉejon laŭ la religiaj juroj, kiaj koŝera, ŝoĥtado, kaj dhabiĥa halalo. Striktaj interpretoj de Koŝero postulas ke la animalo estu tute konscia kiam ties karotida arterio estu tranĉita.
Je surloka nivelo, buĉisto povas komune dispecigi pli grandajn animalajn viandaĵojn en pli malgrandaj manovreblaj tranĉaĵoj, kaj antaŭvolvi ilin por komerca vendado aŭ pakado ili en buĉopapero. Aldone, fiŝo kaj marfrukto povas esti fabrikita en pli malgrandaj tranĉaĵoj fare de fiŝfabrikanto. Tamen fiŝobuĉado povas esti farata ankaŭ sur fiŝkapta ŝipo kaj tujfrostigado por konservado de kvalito.
Kuirado
La termino "kuirado" enhavas ampleksan gamon de metodoj, iloj, kaj kombinaĵoj de ingrediencoj por plibonigi la saporon kaj digesteblon de manĝaĵoj. Kuirtekniko, konata kiel kuirarto, ĝenerale postulas la selektadon, mezuradon, kaj kombinadon de ingrediencoj laŭ ordigita proceduro kiel klopodo atingi la deziratan rezulton. La listo kaj priskribo de la eroj de tiu proceduro estas nomita recepto kaj tio formas gravan parton de la universala kaj partikularaj kulturoj: koletoj de receptoj formas precizan subĝenron en bibliografio. Nepraĵoj por la sukceso estas la variableco de ingredientoj, medikondiĉoj, kuiriloj, kaj la lerteco de la individua kuiristo. La diverseco de la tutmonda kuirarto estas ankaŭ montro de la sennombraj nutraj, estetikaj, agrikulturaj, ekonomiaj, kulturaj kaj religiaj konsideroj kiuj influas sur ĝin.
Kuirado postulas aplikadon de varmo al la manĝaĵoj kio kutime, kvankam ne ĉiam, kemie ŝanĝas la molekulojn, tiele ŝanĝante ties saporon, teksturon, aspekton, kaj nutrajn propraĵojn. Kuirado de kelkajn proteinojn, kiaj ovoblankoj, viandoj, kaj fiŝoj, denaturigas la proteinon, kaŭzante la plifirmigon. Estas arkeologia pruvaro de rostitaĵoj ĉe la kampadejoj de Homo erectus datintaj el antaŭ 420,000 jaroj. Boligado kil rimedo kuiradi postulas kuirujon, kaj ĝi estis praktikata almenaŭ ekde la 10a jarmilo a.K. kun la enkonduko de ceramiko.
Kuirekipado
Estas multaj diferencaj tipoj de ekipado uzata por kuirado.
Fornoj estas ĉefe vakuaj ujoj kiuj iĝas ege varmaj (ĝis 500 °F) kaj estas uzataj por bakado aŭ rostigado kaj havigas sekvarman kuirmetodon. Diferencaj kuirartoj uzas diferencajn tipojn de fornoj; ekzemple, barata kulturo uzas tanduran fornon, kiu estas cilindra argila forno kiu funkcias je ununura alta temperaturo. Okcidentaj kuirejoj uzas varitemperaturajn ventofornojn, konvenciajn fornojn, panrostilojn, aŭ neradiajn varmofornojn kiaj la mikroonda forno. Klasika itala kuirarto inkludas la uzadon de brika forno kiu enhavas brullignon. Fornoj povas esti lignobrulaj, karbobrulaj, gas-, elektro- aŭ ole-energiaj.
Ankaŭ variaj tipoj de kuirfornoj estas uzataj. Ili montras la samajn variaĵojn de energitipoj kiel la fornoj jam menciitaj. Kuirfornoj estas uzataj por varmigi ujojn lokigitajn supre la pinto de la varmofonto, kiaj la fritetadujo, la saŭcujo, la pato, aŭ la premmarmito. Tiuj pecoj de ekipaĵo povas uzi ĉu sekan aŭ malsekan kuirmetodojn kaj inkludas metodojn kiaj vaporigadon, boligadon, boligetadon, kaj poĉadon por malsekaj metodoj, dum la sekaj metodoj inkludas fritetadon, patofritadon, kaj fritegadon.
Aldone, multaj kulturoj uzas kradojn por kuiri. Rostilo funkcias per radia varmofonto el sube, kutime kovrita per metala kadro kaj foje kovrilo. Barbacoa en sablotruo en Sudameriko estas ekzemplo diference el la similnoma usona stilo de ĝardena rostokrado kiu brulas lignon, karbon aŭ likvan propanon, kun malsekigitaj ligneroj por produkti fumon. Meksika stilo de rostokrado estas simile nomita barbacoa, kio inkludas kuiradon de viandoj kiaj tuta ŝafo super malferma fajro. En Argentino, asado (hispana vorto por "rostitaĵo") estas preparita sur kadro tenita super malferma truo aŭ fajro farita surgrunde, sur kiu tuta animalo aŭ eĉ pli malgrandaj tranĉaĵoj estas rostitaj.
Krudmanĝa preparado
Kelkaj kulturoj pligravigas animalajn kaj vegetalajn manĝaĵojn en ties kruda stato. Salatoj konsistantaj el krudaj vegetaloj aŭ fruktoj estas oftaj en multaj kuirartoj. Saŝimo en japana kuirarto konsistas el kruda fajntranĉita fiŝo aŭ alia viando, kaj suŝio ofte enhavas krudan fiŝon aŭ mariskon. Tatara viandaĵo kaj tatara salmo estas pladoj faritaj el dispecigita aŭ muelita bovo aŭ salmo, miksita kun variaj ingrediencoj kaj servita kun bastonpano, panbulo aŭ terpomfingroj. En Italio, carpaccio (karpaĉo) estas plado de tre fajne tranĉita kruda bovaĵo, ŝprucigita per vinagreto farita el olivoleo. La sanmanĝa movado konata kiel Krudmanĝado defendas ĉefe veganan dieton de krudaj fruktoj, vegetaloj, kaj greno preparitaj en variaj manieroj, inklude sukigadon, manĝosenakvigon, ĝermadon, kaj aliajn metodojn por preparado kiuj ne plivarmigas la manĝaĵon super 118 °F (47.8 °C). Ekzemplo de kruda viandoplado estas ceviĉe, nome latinamerika plado farita el kruda viando kiu estas "kuirita" el tre acida citrusa suko el citronoj kaj limeoj kun aliaj aromoj kiaj ajlo.
Restoracioj
Restoracioj dungas trejnitajn ĉefkuiristojn kiuj preparas manĝaĵojn, kaj trejnitajn gekelnerojn kiuj servas al la klientoj. La termino restoracio (en franca restaurant) estis registrita jam el la 19a jarcento, kiam ĝi rilatis ankoraŭ al restaŭriga naturo de boilsupo kiuj estis iam servitaj en ili. Tamen, la koncepto antaŭ-datas laŭ nomigo de tiuj manĝejoj, kiel pruvaro sugestas komercan manĝopreparadon ekzistintan dum la epoko de la urbo Pompejo, kaj ĉar urba vendado de preparitaj manĝaĵoj eble ekzistis jam en Ĉinio dum la Dinastio Song. La kafejoj de la 17a jarcento en Eŭropo povas ankaŭ esti konsiderataj fruaj versioj de restoracioj. En 2005, la loĝantaro de Usono elspezis 496 mil milionoj da dolaroj por eksterhejma manĝado. La elspezaro por eksterhejma manĝado distribuiĝas jene: 40% en tutservaj restoracioj, 37.2% en limigservaj restoracioj (rapida manĝado), 6.6% en lernejoj, 5.4% en trinkejoj kaj vendomaŝinoj, 4.7% en hoteloj kaj aliaj gastejoj, 4.0% en distrejoj, kaj 2.2% en aliaj lokoj, kio inkludas militistajn sidejojn.
Manĝofabrikado
Pakitaj manĝaĵoj estas fabrikitaj (produktitaj) eksterhejme por vendado. Tio povas esti tiom simpla kiom buĉisto preparanta viandon, aŭ tiom kompleksa kiel moderna internacia nutrindustrio. La komencaj manĝoprocezaj teknikoj estis limigitaj al disponebla manĝokonservado, pakado, kaj transportado. Tio ĉefe inkludis saligadon, salpekladon, kazeiĝon, sekigadon, pekladon, fermentadon, kaj fumaĵadon. Manĝofabrikado stariĝis dum la industria revolucio en la 19a jarcento. Tiu disvolviĝo profitis avantaĝe el la novaj amasmerkatikaj teknikoj kaj aperanta nova teknologio, kia muelado, konservado, pakado kaj etikedado, kaj transportado. Ĝi kunportis la avantaĝojn de antaŭ-preparitaj temposavaj manĝaĵoj al la kerno de ordinara popolo kiu ne ĝuas el hejmaj servistoj.
Komence de la 21a jarcento, leviĝis dunivela strukturo, el kiu kelkaj gigantoj de la internacia manĝoprocezado kontrolas ampleksan gamon de bone konataj manĝo-varomarkoj. Ekzistas ankaŭ ampleksa gamo de malgrandaj lokaj aŭ naciaj manĝoprocezaj entreprenoj. Ankaŭ progresintaj teknologioj venis ŝanĝi manĝofabrikadon. Komputil-bazitaj kontrolsistemoj, prilaboritaj metodoj por manĝo-procezado kaj pakado, kaj antaŭeniroj en loĝistiko kaj en manĝodistribuado povas plibonigi la kvaliton de produktoj, plibonigi la manĝosekurecon, kaj malaltigi kostojn.
Komerco de manĝaĵoj
La Monda Banko raportis ke la Eŭropa Unio estis la pinta manĝimportisto en 2005, sekvita ĉe distanco fare de Usono kaj Japanio. La bezono de Britio de manĝaĵoj estis aparte bone ilustrita en la Dua Mondmilito. Malgraŭ la efektivigo de manĝoŝparporciigo, Britio restis dependa de manĝimportoj kaj la rezulto estis longperspektiva engaĝiĝo en la Batalo de Atlantiko.
En 1994, pli ol 100 landoj iĝis subskribintoj al la Urugvaja Kunsido de la Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco en rimarkinda pliiĝo en komercliberaligo. Tio inkludis interkonsenton por redukti subvenciojn pagitajn al farmistoj, subtenitaj per la politiko de Monda Organizaĵo pri Komerco de agrikultura subvenciado, komerc-impostoj, importkvotoj, kaj kompromiso de komerco kontestas ke tio ne povas esti duflanke solvita. Kie komercaj baroj estas levitaj pro la pridisputataj kialoj de popolsano kaj sekureco, la MOK plusendas la disputon al la Komisiono Codex Alimentarius, kiu estis fondita en 1962 fare de la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de Unuiĝintaj Nacioj kaj la Monda Organizaĵo pri Sano. Komercliberaligo multe influis mondan manĝkomercon.
Frandaĵvendejo, Bongustaĵejo, Delikataĵo aŭ Delicaĵejo, mallongigita Deli de la substantivo: Delico) estas manĝbutiko, kiu specialiĝas pri specialaj, maloftaj aŭ luksaj manĝeblaj produktoj aŭ pladoj. Krome, la nomo delicaĵejo povas ankaŭ rilati al sekcio de superbazaro kaj al speco de restoracio aŭ bufedo. Estas malfacile trovi precizan difinon por delicaĵejo ĉar la tipo varias laŭ mondregionoj kaj kulturoj. En Eŭropo la esprimo kutime rilatas al butiko dum en Usono la esprimo "bongustaĵejo" kaj mallongigita "delicaĵejo" plejparte rilatas al bufedo kiu servas unikajn pladojn, kutime en la stilo de kultura aŭ regiona specia kuirarto.
Malsato kaj malsatego
Manĝosenigo kaŭzas malsufiĉan nutradon kaj finfine malsategon, kiu implikas la foreston de manĝaĵo en tutaj komunumoj. Tio povas havi gigantan kaj ĝeneraligitan efikon al homa sano kaj morteco. Ŝparporciigo foje kutimas distribui manĝaĵon dum malabundo, plej precipe dum militaj tempoj.
Malsato estas signifa internacia problemo. Ĉirkaŭ 815 milionoj da homoj estas subnutritaj, kaj pli ol 16 000 infanoj mortas tage pro malsat-rilataj kialoj. Manĝosenigo estas rigardita kiel deficitbezono en la hierarkio de Piramido de bezonoj laŭ Maslov kaj estas mezurita uzante malsatkatastrofajn pritaksojn.
Sekureco
Manĝdevena malsano, ofte nomita "nutraĵa veneniĝo", estas kaŭzita de bakterioj, toksinoj, virusoj, parazitoj, kaj prionojn. Ĉirkaŭ 7 milionoj da homoj mortas pro manĝaĵa venenado ĉiun jaron, kun proksimume 10 fojojn pli multaj suferante de neletala versio. La du la plej multaj oftaj faktoroj kaŭzantaj kazojn de bakteria manĝdevena malsano estas krucpoluado de manĝpreta manĝaĵo fare el aliaj krudmanĝaĵoj kaj nedeca temperaturkontrolo. Malpli ofte, akutaj negativaj reagoj ankaŭ povas okazi se kemia poluado de manĝaĵo okazas, ekzemple de nedeca stokado, aŭ uzado de nenutraĵaj sapoj kaj desinfektaĵoj. Manĝaĵo ankaŭ povas esti falsita proksime de tre larĝa gamo de artikoloj (konataj kiel "fremdaĵoj") dum farmado, fabrikado, kuirado, enpakado, distribuado, aŭ vendado. Tiuj fremdaĵoj povas inkludi damaĝbestojn aŭ ties restojn, harojn, cigaredpugojn, lignopecojn, kaj ĉian manieron de aliaj poluaĵoj. Ĝi estas ebla por kelkaj specoj de manĝaĵo kiuj iĝas poluitaj se stokite aŭ prezentitaj en nesekuraj ujoj, kiel ekzemple ceramika poto kun antaŭ-bazita glazuro.
Nutraĵa veneniĝo estis rekonita kiel malsano poste jam de Hipokrato. La vendo de ranca, poluita, aŭ falsita manĝaĵo estis ordinara ĝis la enkonduko de higieno, fridigo, kaj vermokontrolo en la 19-a jarcento. Malkovro de teknikoj por senvivigado de bakterioj utiligantaj varmecon, kaj aliaj mikrobiologiaj studoj fare de sciencistoj kiel ekzemple Louis Pasteur, kontribuis al la modernaj sekurecnormoj kiuj estas ĉieaj en evoluintaj landoj hodiaŭ. Tio estis plue subtenita per la laboro de Justus von Liebig, kiu kaŭzis la evoluon de modernaj metodoj de manĝostokado kaj nutraĵ-konservado. En pli lastatempaj jaroj, pli bonega kompreno de la kialoj de manĝaĵ-portitaj malsanoj kaŭzis la evoluon de pli sistemaj aliroj kiel ekzemple la Analizo de Danĝeroj kaj de Kritikaj Kontroloj (HACCP), kiuj povas identigi kaj elimini multajn riskojn.
Rekomenditaj iniciatoj por certigado de nutraĵsekureco inkludas konservi puran prepararadon kun manĝaĵoj de malsamaj tipoj konservitaj apartaj, certigante adekvatan kuirtemperaturon, kaj fridigado de manĝaĵoj senprokraste post kuirado.
Manĝaĵoj kiuj ruinigas facile, kiel ekzemple viando, laktaĵaĵoj, kaj marmanĝaĵoj, devas esti kuiritaj certmaniere por eviti polui homojn por kiuj ili estas pretaj. Kiel tia, la proksimuma regulo estas ke malvarmaj manĝaĵoj (kiel ekzemple laktaĵoj) devus esti konservitaj malvarmaj kaj varmaj manĝaĵoj (kiel ekzemple supo) devus esti konservitaj varmaj ĝis stokado. Malvarmaj viandoj, kiel ekzemple kokido, kiuj estas kuirotaj ne devus esti metitaj ĉe ĉambra temperaturo por degelado, ĉe la risko de danĝera bakteria kresko, kiel ekzemple Salmonella aŭ E. coli.
Dieto
Manĝokutimoj estas la rutinaj decidoj kiujn persono aŭ kulturo faras laŭ kiuj elektado de manĝaĵoj gravas. Multaj kulturoj tenas kelkajn manĝopreferojn kaj kelkajn manĝotabuojn. Manĝelektoj ankaŭ povas difini kulturojn kaj ludi rolon en religio. Ekzemple, nur koŝeraj manĝaĵoj estas permesitaj fare de judismo, halalaj manĝaĵoj de Islamo, kaj en hinduismo bovaĵo estas limigitaj. Krome, la manĝelektoj da diversaj landoj aŭ regionoj havas malsamajn karakterizaĵojn. Tio estas tre rilatita al la kuirarto specifa de preciza kulturo.
Prezo de la manĝo
Manĝoprezoj referencas al la averaĝa preznivelo por manĝaĵoj tra landoj, mondoregionoj kaj je tutmonda skalo. Manĝoprezoj havas efikon sur produktantoj kaj konsumantoj. Manĝoprezaj niveloj dependas el procezoj de la Nutrindustrio, kiel merkatado kaj distribuado. Fluktuado en manĝoprezoj estas determinata per nombraj kunagantaj faktoroj. Geopolitikaj aferoj, tutmonda varpeto, interŝanĝoj, registara politiko, malsanoj kaj agrikultura rendimento, energikostoj, disponeblo de naturaj rimedoj por agrikulturo, spekulado de manĝaĵoj,  ŝanĝoj en la uzado de la tero kaj en la vetero havas rektan efikon sur la pliigo aŭ malpliigo de la manĝoprezoj.
En la Eŭrozono: Se inter 2017 kaj 2018 ne estis granda ŝanĝo: Aŭstrio (AT) en 2017 estas 45478.962 USD 2011 pKAP porpersona kaj en 2018 indico de prezo de manĝaĵo de 127 (rilatumo al personoj 0.00279249997), Belgio (BE) 42497.398 kun 114 (rilatumo al la personoj 0.00268251717), Kipro (CY) 34583,257 kun 108 (rilatumo al la personoj 0.00312289846), Estonio (EE) 29204.472 kun 95 (rilatumo al la personoj 0.00325292647), 40440.687 por Finnlando (FI) kun 119 (rilatumo al la personoj 0.00294258107), 40145,944 en Francio (FR) kun 116 (rilatumo al la personoj 0.00288945753), 46177,733 en Germanio (DE) kun 102 (rilatumo al la personoj 0.00220885681), 25279, 281 en Grekio (GR) kun 105 (rilatumo al la personoj 0.00415359915), 66548,095 en Irlando (IE) kun 118(0.00177315369), 34864,659 en Italio (IT) kun 113 (0.00324110441), 25164,417 en Latvio (LV) kun 91 (0.0036162173), 29506,438 en Litovio (LT) kun 80 (0.00271127271), 93891,492 al Luksemburgio (LU) kun 127 (0.00135262522), 38658.974 en Malto (MT) kun 111 (0.00287126089), 49021,811 en Nederlando (NL) kun 101 (0.0020603074), 27833,916 en Portugalio (PT) kun 98 (0.00352088438), 30032,706 en Slovakio (SK) kun 92 (0.00306332703), 31285,304 en Slovenio (SL) kun 98 (0.00313246117), 34830,142 en Hispanio (ES) kun 96 (0.00275623338).
Skepsis
Skepsis ry estas finna scienca asocio kaj skeptika organizo fondita en 1987. La celo de la asocio estas antaŭenigi kritikan pensadon kaj komprenon de la mondo bazita sur scienco kaj racio. Laŭ la asocio, pridisputataj aŭ precipe esceptaj asertoj estu ekzamenataj per sciencaj metodoj. La asocio ankaŭ konservas reton de homoj interesitaj pri tiaj agadoj, organizas renkontiĝojn kaj diskutajn kaj prelegajn eventojn, kaj okupiĝas pri informaj kaj edukaj agadoj. La asocio estas politike, ideologie kaj religie neengaĝiga.
La asocio eldonas la revuon Skeptikko, eldonatan kvarfoje jare, kiu ricevis ĉiujaran kulturan revuon-subvencion de la Ministerio pri Edukado kaj Kulturo, kaj aljuĝas ĉiujaran premion Huuhaa al multmerita malscienceca iniciatinto. Skepsis ankaŭ publikigis librojn traktantajn paranormalajn fenomenojn kaj pseŭdosciencajn asertojn. La asocio organizas ĉiumonatajn prelegojn kaj diskutaranĝojn malfermitajn al la publiko. En sia propra fako, Skepsis dum kelkaj jaroj partoprenas en la foiroj Henge ja Tieto, kiuj temigas landlimajn konojn, ĉiuaŭtune.
De la komenco, la agado de la asocio koncentriĝis pri defiado de pseŭdosciencoj anstataŭe de praktika esplorado. Skepsis promesis premion de 20 000 eŭroj al kiu produktas paranormalan fenomenon sub testkondiĉoj organizitaj de Skepsis. Ĝis nun neniu sukcesis ricevi la premion, kvankam estis pluraj provoj, kiuj iras de rigardi putojn ĝis movi kafgrundojn uzante la potencon de penso. Ekde 1996, humanoida stipendio de la sama grandeco estis havebla, aljuĝita al humanoida kiu kolektas ĝin mem kaj jesas disponigi DNA-provaĵon aŭ similan pruvon de esti eksterterano. La asocio donas ĉiujare premion Huuhaa (tiu finna vorto signifas ion, kiu ne estas vere), kiu estas kontraŭpremio por unu persono aŭ ekzemple asocio aŭ gazeto, kiu apogas pseŭdosciencon.
Megumu Nishida
Megumu Nishida (西田 恵, n. ) estas japana futbalisto.
Li ekde la jaro 2020 futbalas ĉe la unua vira teamo de la klubo Zweigen Kanazawa.
Borbona
Borbona estas komunumo de Italio.
Tanutamani
Bakara Tanutamani, (664 a.K. - 656 a.K.) estis reĝo de la dudekkvina egipta dinastio, nomata kuŝa dinastio de Nubio. Lia nomo en kopta lingvo estis Tanutamani. En la asiriaj analoj aperas kiel Tandamane. Lia tronnomo estis Bakara. Manetono ne citis lin. Li estis filo de la reĝo Ŝabako kaj nevo de sia antaŭulo Taharko. La invadinto asiriaj nomumis la kiel reĝon al Nekao la 1-a, poste forlasinte Egiption. Tial do, ekde Nubio, Tanutamani iris tra la valo de la rivero Nilo kaj konkeris tutan Egiption, inkluzive de Memfiso. Nekao la 1-a, la reprezentanto de la asirianoj, estis murdita en la militkampanjo de Tanutamani. Kiel reago, la asirianoj revenis al Egiptio, venkis super la armeo de Tanutamani en al Nildelto kaj avancis suden ĝis Tebo, forrabante ĝin.
La asiria okupado en 661 a. K., metis finon al la regado de la nubiaj reĝoj en Egiptio, kvankam la aŭtoritateco de Tanutamani estis agnoskata en la Supra Egiptio en la oka jaro de la regado. En 656 a. K. la armeo de Psametiko la 1-a pace prenis la regon super Tebo kaj kunfandis ĝin finfine sub lia regado. Poste, Tanutamani regis nur en Nubio; li mortis en 653 a. K. kaj estis enterigita en la familia tombejo en El-Kurru.
Colonia Fabricii
Colonia Fabricii estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
Tanutamani
La nubiaj (kuŝaj) reĝoj forlasis Egiption kaj regis en la nuna Sudano dum jarmilo, unue ekde la urbo Napata, kaj poste ekde Meroe.
Philippe Ebly
Philippe EBLY estas la kaŝnomo de belga verkisto, naskita dum 1920 en Parizo. Li estas franclingva sciencfikcia kaj fantasta aŭtoro. Ĝis nun, lia vera nomo ne ankoraŭ estas publika.
La komencantaj konkerantoj
En ĉi tiu romano rolludas kvar herooj. Iĝos eĉ kvin en la du sekvantaj eroj, antaŭ ol la tuta skipo finfine stabilĝos je tri. La natura skipestro estas Serge / Serĝo, juna parizano, tre blonda (ĉar vikingido). Jen Xolotl / Ksolotl, aŭtenta indiano el la t.n. Sierra Madre, renkontita dum la unua aventuro, kiu poste revenis Francen kun Serĝo kaj fariĝis iel adopta frato. Trie, Thibaut / Tibaldo, junulo el la XIIa jarcento kies aventuro detale rakontiĝas en la dua libro el la serio, Celui qui revenait de loin / Tiu kiu revenis de for Post kelkaj libroj engrupiĝas ankaŭ Souhi, junulino el la futuro.
Verkante tiujn romanojn, l'aŭtoro unuigos ambaŭ pasiojn liajn : Historion kaj Sciencfikcion, ofte sendante liaj herooj tra la tempo ĝis la pasinto.
<!--
Daŭre eskape
En 1977, eldoniĝas Les trois portes / La tri pordoj, unua numero de nova serio, nome La Tempaj Eskapantoj Évadés du temps.
Kvankam fantastema, la tuta serio ofte vojaĝigas ankaŭ heroojn tra la tempo, per magiaj rimedoj de kreaĵulo nomita "Muwĥ"
Les héros sont Didier et Thierry, deŭ adolescents normaŭ, accompagnés par Kouroun, un jeune homme issu du pays de Ganéom, un monde parallèle et de Noïm, créature venu du monde invisible aŭ pouvoirs étranges qui ressemblent comme un jumeau à Didier.
Ses deŭ premières séries, Les Conquérants de l'impossible et Les Évadés du Temps, abordent notamment le thème des voyages temporels et des paradoxes qui en découlent. Si les Conquérants de l'impossiblele font par le biais de la science, Les Évadés du Temps utilisent une créature imaginaire appelée le muwgh''. D'ailleurs, cette série explorera plutôt des thèmes fantastiques.
Espace vital
La troisième, Les Patrouilleurs de l'An 4003, relève du space-opera avec une équipe explorant une planète différente à chaque aventure. Equipe mixte composé de Hina, Katia et Dogann, mais surtout de Xoni, le benjamin intrépide.
Ses principales séries ont été traduites en Espagne, en Allemagne et dans d'autres pays.
Des générations d'enfants et de préadolescents ont été captivés par les récits de Philippe Ebly. L'auteur possède un Fan Club, un site web et même un wiki.
Degliame
De 2002 à leur dépôt de bilan en 2005, les Éditions Degliame ont partiellement réédité ses ouvrages. Elles ont également publié le dernier volet des Conquérants de l'impossible en 2004. Enfin, Philippe Ebly publie également des nouvelles aŭ Éditions Averbode, reprises ensuite par les Éditions Luc Pire.
Après le dépôt de bilan des éditions Degliame, l'auteur s'est retrouvé sans éditeur pour ses romans, une lacune qui est en train de se combler avec Temps Impossibles qui est en passe d'éditer des inédits de l'auteur ainsi qu'une biographie le concernant qui devrait sortir début 2007. Le premier inédit à paraître sera Le prisonnier de l'eau, vingtième aventure des Conquérants de l'impossible.
Œuvres
Autres parutions : * * * * *
Sur le site web de l'auteur, on peut lire également un texte inédit intitulé Le druide et l'enfant ainsi que Reviens Dino... Reviens.
Liens externes
* http://www.philippe-ebly.net/ Le plus important site de fans (avec un forum de discussions) * http://www.tempsimpossible.com/ Le site du nouvel éditeur de Philippe Ebly -->
Edivaldo Hermoza
Edivaldo Hermoza (n. ) estas bolivia futbalisto. Li de 2011 ĝis 2013 membris en la bolivia nacia teamo de futbalo.
Ireneo (persona nomo)
Ireneo estas vira persona nomo grekdevena (Ειρηναίος – paca). Virinaj ekvivalentoj de ĝi estas Irena kaj (pli malofte) Irenea.
Diverslandaj variantoj
Iréneusz, Irenej , Irenäus , Ириней , Ireneusz , Ireneus (, , latine), Irenaeus (, latine), Ireneo , Irenione , Reneo , Ειρηναίος , Irénée , Iren , Ireneu
Referencoj
Irenäus
Catorce
Catorce estas unu el la 58 komunumoj de la meksika subŝtato San Luis Potosí, kiu situas relative centre en Meksiko, ĉirkaŭ 500 km nordokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Catorce. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 24006.
Catorce [katOrse] signifas en la hispana "dekkvar".
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 9159 loĝantojn. El tiuj estis 4607 viroj kaj 4552 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1865,99 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2680 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 400,0 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 16,6 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 8798 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 26 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,3 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
El la 8798 loĝantoj pli aĝaj ol 5 jaroj, 8392 apartenis al la katolika religio kaj 94 al la evangelia religio. 312 personoj apartenis al aliaj religioj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Burunda Federacio de Manpilkado
La Burunda Federacio de Manpilkado (Fédération Burundaise de Handbal) estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Burundo. La asocio reprezentas kaj la viran kaj la virinan naciajn teamojn de manpilkado. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado.
João Vítor Silva
João Vítor Silva (naskiĝis la 9-a de majo 1996 en Rio-de-Ĵanejro) estas brazila aktoro.
Lajos Pósa (matematikisto)
Lajos Pósa [lajoŝ pOŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pósa Lajos estas hungara matematikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.
Biografio
Lajos Pósa Dum frekventis bazlernejon, kiam Pál Erdős konstatis talenton de Pósa. Ili verkis komunan artikolon, tiam Pósa aĝis 13. Li maturiĝis en lernejo pri matematiko en 1966, liaj samklasanoj inkluzivis Miklós Laczkovich, László Lovász, Péter Major. Li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971, poste li instruis samloke ĝis 1982. En la sekva jaro li akiris sian doktorecon. Inter 1984-2002 li instruis en katedro pri komputado, poste li esploris en akademia instituto. Li instruis ankaŭ en mezlernejoj, dum li okupiĝis pri reformoj en matematika instruado. Li ricevis premiojn inter 1981 – 2014.
Nombro kiu ne estas valoro de eŭlera kuna φ funkcio
En nombroteorio, nombro kiu ne estas valoro de eŭlera kuna φ funkcio estas pozitiva entjero n kiu ne egalas al valoro de eŭlera kuna φ funkcio x-φ(x) por iu ajn x, kio estas, tia n por kiu ekvacio x-φ(x)=n ne havas solvaĵon. En aliaj vortoj, temas pri n tia ke ne ekzistas entjero x tia ke estas akurate n entjeroj y tiaj ke y≤x kaj y ne interprimas al x.
Estas konjektito ke ĉiuj nombroj kiuj ne estas valoroj de eŭlera kuna φ funkcio estas paraj. Ĉi tio sekvas de modifita formo de la konjekto de Goldbach (ĉiu para nombro pli granda ol 6 estas sumo de du diversaj primoj).
Se la para nombro n povas esti prezentita kiel sumo de du diversaj primoj p kaj q, tiam
Tiel verŝajne neniu nepara nombro pli granda ol 5 estas nombro kiu ne estas valoro de eŭlera kuna φ funkcio. La ceteraj neparaj nombroj estas kovritaj: 1=2-φ(2), 3=9-φ(9), 5=25-φ(25).
La unua kelkaj nombroj kiuj ne estas valoroj de eŭlera kuna φ funkcio estas: