cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orient-Afrika Komunumo
Orient-Afrika Komunumo estas doganunio formita de sep ŝtatoj de tiu mondoregiono en Orientafriko. Landoj en la Orient-Afrika Komunumo (OAK) estas (alfabete): Burundo, Demokratia Respubliko Kongo, Kenjo, Ruando, Sud-Sudano, Tanzanio kaj Ugando. Ĝi fondiĝis en januaro 2001. La membroŝtatoj planas unuiĝi dum la venontaj jaroj, kreonte ununuran federacian ŝtaton, la Orientafrika Federacio.
IJK 1966
La 22-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO okazis dum somero 1966 en la urbo Pécs de Hungario. La kongreson partoprenis 900 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato.
MIPS
MIPS - (mallongigo de angla Microprocessor without Interlocked Pipeline Stages - mikroprocesoro sen haltitaj stadioj de ĉenstablo) nomo de procesora RISC-arkitekturo kaj familio de procesoroj sur ties arkitekturo.
En 1998 j Silicon Graphics anoncis, ke opinias daŭran evoluon de MIPS-arkitekturo sentaŭga kaj apartigis MIPS Technologies al memstaran firmaon.
Ek de tiu evento ĉiuj pliaj MIPS-procesoroj estis nur evoluo de procesora kerno R10000: estis ŝanĝitaj nur dimensio de staplo kaj kreskis frekvenco. En 2001 j la plej kalkulpova procesoro R14000 havis frekvencon nur 600 MHz.
Tamen firmao MIPS Technologies sukcese pluvivas. En 1992 j ĝi simpligis sian permesilan politikon kaj nun proponas du MIPS-arkitekturojn: MIPS32 por 32-bitaj sistemoj kaj MIPS64 por 64-bitaj. Por ekzemplo eblas rememori ludkonzolon Sony PlayStation 2, kiu havas centran procesoron Emotion Engine fabrikata laŭ arkitekturo MIPS IV. La sama arkitekturo estis uzata en procesoroj fare de Quantum Effective Devices (QED) kaj Toshiba (TMPR 4955A) - mikroprocesora koro kaj cerbo de elektronika hundo AIBO.
6755 Solovʹyanenko
6755 Solovʹyanenko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio), tiam en Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.
49440 Kenzotange
49440 Kenzotange estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la tutmonde fama japana arkitekto Kenzo Tange (japane : 丹下健三, Tange Kenzō, 1913–2005), kiu naskiĝis en Osako kaj vivis en gubernio Ehime ĝis la mezlernejo. Li designis multenombrajn publikajn konstruaĵojn, inklude la Pacmuzeon Hiroŝimo, la Turon de la Kagaŭa Gubernia Registara Oficejo (japane : 香川県庁舎) kaj la Sidejon de la Metropola Registaro de Tokio (japane : 東京都庁舎).
Pacifika Luterana Universitato
Pacific Lutheran University (esperantigebla kiel Pacifika Luterana Universitato) aŭ PLU estas privata kristana altlernejo lokita en Parkland, Vaŝingtonio, Usono. Parkland estas antaŭurbo de Takomo, kaj oni ofte missupozas ke PLU estas en Takomo. PLU donas gradojn bakalaŭrajn kaj magistrajn pri diversaj studobjektoj kaj profesioj. Ĝi estas filia kolegio de la Evangelia Luterana Eklezio en Usono. Ĝi havas ĉirkaŭ 3 400 studentojn kaj 283 profesorojn. ĉe sia arbe kovrita kampuso de 630,000 m2.
PLU aktuale konsistas el la Kolegio de Artoj kaj Sciencoj (konsistanta el Fako de Humanaĵoj, Fako de Naturaj Sciencoj, kaj la Fako de Sociaj Sciencoj), la Lernejo de Belartoj kaj Komunikado, la Lernejo de Komerco, la Lernejo de Edukado kaj Movadaj Studoj, kaj la Lernejo de Flegado.
Fruaj jaroj
Enmigrintoj el Skandinavio fondis la universitaton en 1890, kaj la unuaj kursoj ekis en 1894, kun 30 studentoj. La tuta universitato estis en unu konstruaĵo ĝis 1912. La unua prezidanto de la lernejo estis Bjug Harstad, kaj la unua konstruaĵo, antaŭ "Old Main", nun portas la nomon Harstad Hall.
NGC 2758
NGC 2758 (aliaj indikoj — ESO 564-20, MCG -3-23-19, IRAS09032-1850, PGC 25515) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Karat
Karat estas germana rokmuzika grupo. Ĝi estis fondita en 1975 en tiam Orienta Berlino. Ĝi ekzistas ĝis hodiaŭ. La grupo prezentiĝis ĝis la jaro 2005, sed pli poste ili prezentiĝis sub nomo K...!. Iliaj komponaĵoj okupis fruntajn lokojn en furorparadoj de tiama la orienta kaj pli poste la unuiĝinta Germanio.
9905 Tiziano
9905 Tiziano estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Por tiu astronomia kampanjo, Tom Gehrels fotis la ĉielon per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar. La fotajn platojn estis senditaj en Leiden (Nederlandon), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin kaj tie malkovris tiun asteroidon.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la itala pentristo Tiziano Vecellio (~1485–1576), tipa de la Itala Renesanco. Li ŝatis la kolorojn, la kontrastojn de lumo kaj malhelo kaj donis al homoj en siajn pentroj personajn esprimojn. Tiziano faris portretojn de Karlo la 5-a, Filipo la 2-a, Francisko la 1-a kaj de la papo Paŭlo la 3-a.
Combs-la-Ville
Historio
La stacidomo de Combs-la-Ville estis inaŭgurita la 12-an de aŭgusto 1849, kaj estis sekve rekonstruita en 1981.
Kulturvario
Kulturvario (ankaŭ kultivaro; latine cultivar aŭ kultivovario ) estas selektita formo de planto (inkludante arbojn), kiu konstante devias de aliaj formoj, apartenantaj al la sama specio, la sama subspecio aŭ eĉ la sama botanika vario (varietas). Tiel oni parolas pri diversaj kulturvarioj laŭ diversa rezistemeco (kontraŭ malsaniĝo), maturiĝa tempo ktp.
La kulturvario egalas al nocio „formo” (forma) ĉe sovaĝaj organismoj, kiu ne estas grava sistematika unuo, ĉar ĝi signifas nur ian kvantan diferencon (formo, grandeco de folio: Vicia villosa f. latifolia; lanuga vicio kun elipsa folio).
Ingrida Šimonytė
Ingrida ŠIMONYTĖ (naskiĝis la 15-an de novembro 1974 en Vilno) estas politikisto kaj ekonomikistino de Litovio, kaj ekde novembro 2020 la ĉefministro de Litovio. Ŝi studis ekonomikon en la Universitato Vilno. Ekde 1997 ŝi laboris en la nacia ministerio pri financoj kaj ekde 2002 estis gvidantino de la departamento pri impostoj. De la 3-a de julio 2009 ĝis la 13-a de decembro 2012 ŝi estis ministrino pri financoj en la registaro de Litovio tiam gvidata de la ĉefministro Andrius Kubilius; ŝia tiama ministerio daŭre nacilingve nomatas Lietuvos Respublikos finansų ministerija. La antaŭulo de Ingrida Šimonytė, Algirdas Šemeta, iom antaŭe iĝis membro de la Eŭropa Komisiono kiel posteulo de Dalia Grybauskaitė, kiu la 17-an de majo 2009 estis elektita ŝtata prezidentino de Litovio.
Laŭ la stato de marto 2023, Ingrida Šimonytė ne estas edziniĝinta kaj ne havas infanojn.
Jakob Sigismund Beck
Jakob Sigismund BECK (6a Aŭgusto 1761 – 29a Aŭgusto 1840), germana filozofo.
Vivo
Li naskiĝis en la vilaĝo Ließau en la rura distrikto de Marienburg (Malbork) in Okcidenta Prusio en 1761, tiam apartenanta al la Pol-Litova provinco de Reĝa Prusio.
Ekde 1783 li studis matematikon kaj filozofion ĉe Königsberg, kie Christian Jakob Kraus, Johann Schultz (1739–1805) kaj Immanuel Kant estis liaj profesoroj. Post siaj studoj li unuan fojon akceptis postenon kiel instruisto en mezlernejo en Halle. Per sia tezo Dissertatio de Theoremate Tayloriano, sive de lege generali, secundum quam functionis mutantur, notatis a quibus pendent variabilibus, kiun li verkis en Halle, li iĝis universitata helpoprofesoro. Li poste laboris kiel helpoprofesoro de filozofio ĉe Halle (1791–1799), antaŭ iĝi profesoro de filozofio ĉe Rostock. Li dediĉis sin al kritiko kaj klarigado de la doktrino de Kant, kaj en 1793 li publikigis la Erläuternder Auszug aus den kritischen Schriften des Herrn Prof. Kant, auf Anrathen desselben (Riga, 1793–1796), kiu estis amplekse uzata kiel kompendio de la Kant-a doktrino.
Valle de Lierp
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko Ribagorza, ĉirkaŭ la rojo Espluga, kiu alfluas al la rojo Rialbo siavice alfluanto de la rivero Ésera. Ĝi enhavas la loĝlokojn Egea (municipa ĉefurbo kun ĉirkaŭ 20 loĝantoj), Padarníu, Pueyo, Reperós, Sala, Serrate kaj la senhomejon Piniello. Ĝi limas norde kun Valle de Bardají, okcidente kun Foradada del Toscar, sude kun Isábena kaj oriente kun Torre la Ribera. La municipa teritorio de Valle de Lierp estas sur malgranda natura valo ĉe la monto Turbón kaj inter tiu kaj la montaro Chordal, kaj en ĝi hegemonias la disa loĝado. Tiukadre ĉiu domaro enhavas nur malmultajn domojn kaj fakte kelkaj el ili havas nur unu kampardomon.
Oni parolas variaĵojn de la aragona transira al kataluna. La klimato estas malvarma, nome montara.
La loĝloko Egea mem kiel sidejo de la municipo (1 015 msm) estas je 118 km nordoriente de Huesca. Ĉiuj loĝlokoj de la municipoj estas komunikataj laŭ lokaj ŝoseoj kiuj kondukas al la ŝoseo N-260 aŭ Pirenea Akso ĉe Campo okcidente.
Historio
Fruaj literumadoj estis Lirb, Lerb, Lirp kaj Lierb. En Colección Diplomática de Obrarra estis mencio en dokumento de 1023: ​
Alia manuskripto de 1212 oni referencas al valo de Lierb kaj al kastelo en donaco de Petro la 2-a de Aragono. En alia dokumento de 1218 oni indikas, ke Guillermo Beranuy proponas al la monaĥejo de Sankta Viktoriano "aquella casa de Bertrando de Exea que está en el Valle de Lirb, con todas sus pertenencias" (domo de Bertrando de Egea en Valle de Lirb). Finfine en alia dokumento de 1296 de la sama monaĥejo oni citas la Valon de Lierp, percipimus ac percipere debemus in Valle de Lirp...
Pri Egea mem oni povas supozi loĝadon de vaskonoj aŭ eŭskoj, ĉar la loknomo devenas de la eŭska vorto "etxa" (Eĉa] kiu signifas «domon». La plej frua mencio estas de 1007 en donackontrakto rajtigita de Galindo, abato de la monaĥejo de Obarra, kie la loko estas menciita per la loknomo Sxechari. En pli modernaj dokumentoj la loko estas menciita kiel Exea aŭ Eixea.
Ankaŭ ĉe Padarníu aŭ Padarniú (Paderniu en kataluna ribagorza kaj Padarnín en aragona) la loknomo ŝajne devenas de eŭska kun signifo de abatejo, kaj la plej frua mencio konata estas de la 6-a jarcento en kiu aperas la latinlingva esprimo "In terra hilardensi paternianico", kaj simile en dokumento de 1004 de la monaĥejo de Obarra oni menciis "in villa Paternini". En alia dokumento de 1092 seme oni mencias Padarníu pro ekleziaj aferoj. ​
La loknomo de Serrate (Sarrat en aragona) devenas de la latina Serratus, monteto aŭ montareto. En mezepokaj dokumentoj ĝi estas menciita kiel Sarado, Sarrat, Serrat kaj Sarrad.
Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado.
Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Valle de Lierp kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 53 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj forstado kaj ĉefe brutobredado (ŝafoj, kaj ĉefe bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro (montogrimpado). La kreskanta montarturismo helpis en la areo la konstruadon de hoteloj, vendejoj kaj rilataj instalaĵoj.
Ĉefaj vidindaĵoj estas la preĝejoj kaj ermitejoj, kelkaj el kiuj romanikaj, mezepokaj domegoj, naturaj lokoj kiel padoj por montogrimpado, ktp.
15379 Alefranz
15379 Alefranz estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la itala astronomoj Piero Sicoli kaj Paolo Chiavenna elde la Observatorio de Sormano en Lombardujo (Italio).
Nomo
Ĝia nomo honoras ambaŭ italajn komikistojn Alessandro Besentini kaj Francesco Villa, kiuj renkontiĝis en Milano en la Centra Lernejo de Teatro en 1995. Rapide ili fariĝis populara itala komika dueto konata kiel Ale e Franz, kaj ilia sukceso estis firmigita per libro en 2001 kaj filmo en 2005. La nomo estis sugestita de la dua malkovrinto, longa-tempa amiko de ambaŭ komikistoj.
Post-noir (literaturo)
Post-noir estas literatura ĝenro, kies patro estas la itala verkisto Raul Montanari.
Ĝi konsistas en evoluo de krim-fikcio, kiu preterlasas kutimajn policajn enketojn kaj kiu ne nombras detektivojn kiel ĉefrolulojn.
Dargoj
La dargoj (ankaŭ darginoj, memnomo estas dargva) estas popolo en la rusia kaukaza respubliko Dagestano, kie ili formas 16% de la loĝantaro (ĉ. 450.000) kaj estas post la avaroj la dua plej granda popola grupo. Ili vivas ĉefe en la montara regiono kaj en sudo de la lando.
La dargoj konvertis en la 8-a jarcento al la islamo, komence de la 19-a jarcento, ilin trafis rusa okupado. La popolo okupiĝis komence ĉefe pri komercado, ili rezervis la malnovan socian strukturon eĉ dum la soveta epoko.
Ili parolas la dargvan lingvon.
Červený Kameň
Červený Kameň, hungare Vöröskő, [voroŝkO], germane Rothenstein estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio, distrikto Ilava. La loknomo en ĉiuj lingvoj signifas: ruĝa ŝtono.
Situo
Červený Kameň situas sub monto Chmeľová 925 m alta, laŭ la ĉeĥa landlimo. Troviĝas ĉi tie limpasejo Nedašova Lhota - Červený Kameň. Ilava troviĝas je 11 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, dum la ferepoko fortikaĵo estis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1354 laŭ tiama hungara ortografio "Wereskew", en 1484 en slava formo "Cherweny Kamen". En 1784 loĝis tie 724 vilaĝanoj (121 familioj) en 106 domoj, en 1828 817 vilaĝanoj en 109 domoj. Tiutempe la vilaĝanoj laboris ankaŭ en farejoj pri papero kaj fero. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Červený Kameň 1224 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Puhó, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Červený Kameň 769 homoj, (749 slovakoj).
Dio - unu por ĉiuj
Dio - unu por ĉiuj (Surata kafejo) estas rakonto de Lev Tolstoj. Ĝi estas originale verkita en la rusa lingvo kaj publikigita en Esperanto en 1912, laŭ traduko de Anna Ŝarapova. La Esperanto-libro estas eldonita de la firmo "Posrednik" (Moskvo, Rusio) en 1912. La verko de 150 paĝoj aperis en libroserio "Tutmonda biblioteko je la memoro de Lev Tolstoj". La Rusia Ŝtata Biblioteko de Eksterlanda Literaturo (RŜBEL) listigas la verkon en rubriko: Русская литература-19 в.-Рассказы; УДК: 821.161.1-32"18"; ĉifro de depono: 1001702X, 00.A 151/56240; inventara numero: 2374729 (X).
Enhavo
En barata urbo Surat, grava centro de komerco, estas kafejo - loko, ofte vizitata de vojaĝantoj el diversaj landoj. Ĉi tie kelkaj eksterlandanoj ekis pridiskuti, kies dio estas vera, tamen ne povis atingi interkonsenton, ĉar ili apartenis al diversaj eklezioj.
Ili demandis ĉinian vizitanton, kiu ne partoprenis la diskuton. Li estis konfuceisto. Li rakontis al ili, ke dum sia vojaĝo lia ŝipo haltis ĉe la orienta bordo de insulo Sumatro. Tie li kun aliaj vojaĝantoj renkontis blundulon, kiu strebis kompreni, kio estas la Suno. Ĉiu el la vojaĝantoj provis klarigi pri esenco de la Suno, sed plimilto pensis, ke la Suno brilas nur por sia patrujo aŭ teritorio, kiun li vizitadis dum siaj marvojaĝoj. Nur unu maristo, kiu interesiĝis pri atingoj de scienco kaj navigis ĉirkaŭ la tuta mondo, povis doni veran respondon.
Fininte sian rakonton, la ĉino atentigis la vizitantojn: Li konkludis, ke tiu, kiu klare vidas la sunon, ne malestimu blindulon, kiu ne povas ĝin ekvidi aŭ vidas nur unu radion.
Agustín Orión
Agustín Orión estas argentina futbalisto en la pozicio de golisto. Li naskiĝis en Ramos Mejía, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2011 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Boca Juniors. Ekde la sama jaro li estas membro de la vira argentina nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la argentina teamo atingis la duan pozicion. Matĉe li en la nacia teamo de 2014 rekoneblis per la numero "12".
Karl Elbs
Karl Joseph Xaver ELBS (1858-1933) estis germana kemiisto kaj profesoro pri Organika kaj Fizika Kemio en la Universitato de Giessen kaj profesoro de Franz Fischer (1877-1947). Li kreis metodon je produktado de antracenoj per cikliga pirolizo de benzofenonoj. Li estas konsiderata unu el la fondintoj de la kvanta elektrokemio kune kun aliaj gravaj sciencistoj, nome Walther Löb (1872-1916), Julius Tafel (1862-1918) kaj Fritz Haber.
Eble Karl Elbs ne sidas en la unua rango el la ĉiuepokaj kemiistoj, sed li sidas inter tiuj kiuj estis en la pinaklo de sia profesio en lia epoko. Lia vivo ilustras la aspekton pri tio kion oni supozas esti unu el la plej bonaj konkeroj de la homa vivo, ne estas ĝustadire tio kio restas. En sia tuta vivo, Elbs verkis pli ol 80 dokumentoj pri novaj sintezoj de organikaj substancoj.
Kariero
Li ricevis sian doktorecan diplomon en la "Universitato de Frajburgo", en 1880, sub gvidado de Adolf Karl Ludwig Claus (1838-1900), la malkovrinto de la "fenazino". En 1887 li ricevis sian kapabligon (en Frajburgo) per tezo pri la "kloropikrino" kaj en 1894 li estis nomumita titulara profesoro pri kemio en la "Universitato de Giessen", kie li aktivis kiel direktoro de la fiziko-kemia laboratorio. Kiel fiziko-kemiisto li turnis sin al elektrokemio kaj plej sukcese plenumis kelkajn eksperimentojn.
La celo de liaj esploroj estis klarigi la procezojn pri konstituado kaj reakcio krom la sintezo de novaj substancoj. Elbs laboris sur la elektrokemia reduktado de aromataj nitrokomponaĵoj, la anoda oksidado de azo-komponaĵoj, kaj sur la alifataj alkoholoj kiuj ricevis grandan sciencan kaj praktikan gravecon.
Kune kun Otto Schönherr (1861-1926), en la kampo de la neorganika kemio, Elbs disvolvis studojn pri la oksidado de la persulfata acido, ĝia reprezentado kaj analiza determinado. El tie li estis kondukata al la demandoj pri la akumulatoroj, kie li portis la klarigon pri la kemiaj procezoj en la plumbo-acida bakterio, jodigo de aromataj kombinaĵoj, krom la malkovro de la plumba (IV) sulfato, kune kun Franz Fischer.
Preĝejo Stefano la 1-a (Rábatamási)
Historio
La vilaĝo havis kirkon jam dum la mezepoko. La nun videbla preĝejo estas laŭvice la 3-a en la vilaĝo kaj ĝi estis konstruita en la 1893. La orgeno estas farita en 1883 por katedralo de Győr. Baldaŭe meza parto de la orgeno estis metita en tiun preĝejon.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en malgranda parko en la mezo de la vilaĝo. La fasado estas simpla, ĝi havas sube enirejon, la supra parto finiĝas en triangula pinto. La turo troviĝas en la malantaŭa parto flanke de la konstruaĵo. La ĉefaltaro prezentas reĝon Stefanon la 1-an, kiam li dediĉas la hungaran kronon al Sankta Maria. Bildoj de la fenestroj prezentas Sanktan Ladislaon kaj Sanktan Elizabeton. Sur interna parto de la navo diversaj freskoj troviĝas. Nepre menciinda 3 apartaj korusejoj en la interna parto.
Rinocera Aŭko
La Rinocera aŭko, Cerorhinca monocerata, estas marbirdo konsiderata, spite ties nomo, proksima parenco de la Fraterkuloj kaj ne tiom de la Urietoj, ĉiukaze de la familio de Aŭkedoj. Ĝi estas la ununura vivanta specio de la genro Cerorhinca.
Ties teritorio ampleksiĝas en Norda Pacifiko kie la specio nutras sin per etaj fiŝoj kaj nestumas en kolonioj de marbirdoj. La nomo devenas el korneca pliigo de la beko, kiu aperas nur en reproduktuloj. Krome, kiel okazas ĉe fraterkuloj, ĉiujare renoviĝas la bekingo.
Aspekto
La Rinocera aŭko (konata ankaŭ kiel Kornobeka fraterkulo) estas mezgranda aŭko (35 cm longa) kun granda, forta, pinta flavoranĝa beko (kun la 'korno' elirante supren el la bazomezo). La plumaro estas malhela (preskaŭ nigra) supre kaj pli pala sube; la reproduktuloj ĉu maskloj ĉu inoj posedas blankajn striojn unu de supre la flava okulo ĝis la nuko kaj alia el la bekobazo al malantaŭa kolo en ĉiu flanko tre kontrastaj antaŭ la nigra fono. Maskloj estas iomete pli grandaj ol la inoj (ĉirkaŭ 10 % laŭ pezo, 500 g).
Disvastiĝo
La Rinocera aŭko estas aŭko de norda Pacifiko kiu reproduktiĝas el Kalifornio (ĉe la insuloj de la Kanalo de Kalifornio) al la Aleŭtoj en Alasko en Ameriko; kaj ĉe Hokajdo kaj Honŝuo, en Japanio kaj en Norda Koreio kaj insulo Saĥalino en Azio. La birdoj vintras kaj proksime kaj malproksime de marbordoj, por tio ili iomete migras.
Evoluado kaj prahistoriaj specioj
La genro Cerorhinca evoluis en Norda Pacifiko, ŝajne en mezmalfrua Mioceno. Kvankam nuntempe restas ununura specio, estis iam mule pliaj, kaj laŭ nombro de specioj kaj laŭ distribuado; oni trovis fosiliojn tiom sude kiom ĝis Baja California. Konataj prahistoriaj specioj estas jenaj:
Ĝitaoj
La ĝitaoj estas etno kun aparta lingvo kiu vivas en la regiono Mara en norda Tanzanio, je la sudokcidenta bordo de Viktoria-lago. En 1987 la ĝitaoj estis taksitaj 217.000 homoj.
Jakubčovice nad Odrou
Jakubčovice nad Odrou estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Nový Jičín, en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie.
34620 Edwinbodoni
34620 Edwinbodoni estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Edwin Christopher Bodoni, plej bona en lia kategorio kaj kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2018, pro sia projekto pri translacia medicino. Li estis lernanto ĉe la Cherry Creek High School de Greenwood Village (Koloradio, Usono).
Salamon Csifó
CSIFÓ Salamon [ĉifo:] estis hungara unitariisma pastro, eklezia verkisto. Li naskiĝis en Székelykeresztúr la 1-an de aŭgusto 1865 kaj mortis en Kluĵo la 8-an de januaro 1934.
Kariero
Salamon Csifó pristudis unitariisman teologion de 1883 en Koloĵvaro, de 1886 en Londono. De 1889 ĝis 1899 li estis pastro en Árkos, de 1902 en Koloĵvaro. Kiel teologia instruisto li lekciis eklezihistorion kaj eklezijuron. Li estis ok jarojn dekano de la teologia instituto.
NGC 2759
NGC 2759 (aliaj indikoj — UGC 4795, MCG 6-20-33, ZWG 180.42, PGC 25718) estas galaksio en konstelacio Linko.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
23016 Michaelroche
23016 Michaelroche estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Michael Roche, kiu mentoris unu finalist(in)on de la Intel Science Talent Search de 2007, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la High Technology High School de Lincroft (Nov-Ĵerzejo).
Ĉefo Leschi
Milito kaj Procesoj
La provizora teritoriestro Charles H. Mason ordonis la armeon ĉasi lin, kio okazigis la Puĝetian Militon (1855-1856). Leschi fariĝis militestro, gvidante armeeton de ĉirkaŭ 300 indiĝenaj militantoj, kies kelkaj rabatakoj panikigis multajn blankulojn. Frue en la konflikto du milicanoj estis mortigitaj, kaj la teritoria registaro kulpigis Leŝaj pri ilia "murdo". Leschi restis nekaptita dum preskaŭ du jaroj, kio konvinkis la teritoriestron, ke blankuloj helpas lin. Stevens fakte deklaris militleĝon en Kantono Pierce en aprilo 1856. (Poste, kortumo kondamnis lin pro "malrespekto al la kortumo" rilate al tiu deklaro, sed Stevens, estante la teritoriestro, pardonis sin mem. ) Finfine, malfrue en 1856, Leschi kaptiĝis. Nelonge poste, lia frato Quiemuth kapitulacis, kaj la militeto finiĝis.
Oni persekutis lin pro la murdo de milica kolonelo Abram Benton Moses. En la unua proceso, la ĵurio ne povis decidi pri lia kulpeco (du ĵurianoj voĉdonis ke li estu liberigita, ĉar la juĝisto instruis, ke mortigo dum milito ne estas "murdo"). Oni reprocesis, la juĝisto ne menciis tiun difinan limigon en la dua proceso, oni ne permesis ke liaj advokatoj prezentu senkulpigajn atestojn, kaj la ĵurio kondamnis lin kaj ordonis pendumi lin. Unu subtenanto de Leschi, William Fraser Tolmie, petis ke la nova teritoriestro, LaFayette McMullen, pardonu al Leschi, sed McMullen rifuzis. Alia subtenanto, usona armea oficiro August Kautz, eldonis du numerojn de ĵurnalo por defendi Leschi. Sub la titolo Truth Teller ("Diranto de la Vero"), la ĵurnalo asertis kape: "Dediĉita al la Dissemado de la Vero kaj la Subpremado de la Blago". La petletero de Tolmie kaj la unua paĝo de la Truth Teller represiĝis en libro de Ezra Meeker, La Tragedio de Leschi. Meeker estis unu el la du, kiuj voĉdonis kontraŭ kondamno en la unua proceso.
La pendumo estis planita por la 22-a de januaro, 1858, sed la subtenantoj de Leschi kreis komplikan komploton, laŭ kiu la policestro de la kantono, George Williams, permesis ke simpatiaj membroj de la armeo arestu lin por neebligi la pendumon. La pendumigo tamen finfine okazis la 19-an de februaro, 1858, proksime de lago Steilacoom.
Post la morto
Multaj loĝantoj de la regiono opiniis, ke Leschi suferis maljuste pro krimoj ne siaj. Ekde la 1880-aj jaroj oni komencis doni lian nomon al diversaj lokoj kaj lokaĵoj: la kvartalo kaj parko Leschi en Seatlo, lernejoj en Seatlo kaj Puyallup, stratoj en Seatlo, Lakewood, Anderson Island kaj Olimpio; kaj la urba militludejo ĉe Fuorto Lewis nomiĝis Leschi Town. En 2004 ambaŭ ĉambroj de la subŝtata parlamento adoptis deklarojn, ke Leschi maljuste kondamniĝis, kaj petis la ĉefan kortumon de Vaŝingtonio senkulpigi lin. La kortumo rifuzis pro jurisdikciaj ĉikanoj, do oni kunvenigis Historian Kortumon de Enketado, kiu finfine oficiale kaj unuanime malkondamnis kaj senkulpigis lin.
Mr. Robot
Mr. Robot estas usona drama televida serio kreita de Sam Esmail. La serio sekvas Elliot Alderson (Rami Malek), juna viro vivanta en Novjorko, kiu laboras ĉe la cibersekureca firmo Allsafe kiel sekurecinĝeniero.
Chieve
Chieve estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Kremono (Cremona) en la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Abbadia Cerreto (LO), Bagnolo Cremasco, Capergnanica, Casaletto Ceredano, Crema kaj Crespiatica (LO).
Ĉavakaĉeri
Ĉavakaĉeri, laŭ sinhala lingvo ජාවකච්චේරි, laŭ tamila lingvo சாவகச்சேரி, angle Chavakachcheri estas urbego en Norda Provinco (Srilanko). La loknomo signifas: "setlejo de Javo", supozeble estis historiaj komercaj rilatoj inter Srilanko kaj Javo.
Geografio
Ĉavakaĉeri situas en la norda parto de la lando laŭ la marbordo. Ĝafna troviĝas 17, Point Pedro 21, Kandi (Srilanko) 267, Negombo kaj Batticaloa po 274, Kolombo (urbo) 304, Sri Jayawardenapura Kotte 307, Kalmunai 309, Moratuva 321 kilometrojn.
Trafiko
Ĉefŝoseo laŭ la marbordo tuŝas la urbegon.
Eduko
En Ĉavakaĉeri kolegio por hinduoj funkcias.
Klimato
La klimato de Ĉavakaĉeri estas tropika sen seka sezono. Jare pluvas ĉ. 1300 mm, en ĉiuj monatoj ofte pluvas, tamen pli ofte inter oktobro-decembro.
Linio Nara
Linio Nara (japane: 奈良線 [Nara-sen], angle: Nara Line) estas linio de la fervojo reto JR. La linio apartenas al JR Okcidenta.
Tipoj de trajnoj
Estas 4 tipoj de trajnoj:
Busko-Zdrój
Busko-Zdrój ( [[Media:Pl-Busko-Zdrój.ogg|aŭdu]]) estas urbo kaj kuracloko en la provinco aŭ historie vojevodio Sanktakrucio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Busko-Zdrój kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Busko. Busko-Zdrój ricevis urbajn rajtojn en 1287. Fine de junio 2015 ĝi havis loĝantojn. La urbo situas je ĉirkaŭ 40 km sude de urbo Kielce.
Dua mondmilito
En 1940 la urbo iĝis ĉefurbo de germana Radom-distrikto ene de Ĝenerala Gubernio.
7.11.1943: Germana polico en Parchocin, apud Busko-Zdrój, pafmortigis 9 personojn suspektitajn pri apartaneco al partizanoj.
(19609) 1999 ND57
(19609) 1999 ND57 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
(15380) 1997 QQ4
(15380) 1997 QQ4 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Ñ
Ñ, minuskle ñ, estas litero de la hispana, proksimume havanta la prononcon kaj la Hispanan nomon eñe. Ĝi ankaŭ uzatas por skribi lingvojn kies ortografio kreiĝis sub influo de la hispana, interalie la eŭskan kaj la keĉuan.
Ñ estas invento de hispanaj monakoj dum Mezepoko, komence duobla N (nn), kie iompostiome supersigniĝis unu el la n, iĝante ~.
Tiu signo ~ nomiĝas tildo (tilde aŭ virgulilla) hispane kaj uzatas ankaŭ por indiki vokaligitan n / nazan vokalon en la portugala alfabeto kaj en tiu de IFA.
"Generacio Ñ" estas kutima nomo por la plej ĵusaj hispanlingvaj enmigrintoj de Usono, kiuj pli kaj pli akiras influon kaj prestiĝon.
Ankaŭ aliaj latinidaj lingvoj havas la saman sonon, skribata kiel nh portugale, ny katalune, kaj gn (kiel en lasagne) itale kaj france.
Plaistow (Newham)
Plaistow estas kvartalo en la londona distrikto Newham, en la orienta parto de Granda Londono.
Muriwai
Muriwai aŭ Murivai, nomata ankaŭ Muriwai Beach (Murivaja strando), estas marborda komunumo situanta ĉe la okcidenta marbordo de la Norda Insulo, Novzelando. Ĝi estas ankaŭ hejmo de granda kolonio de suloj.
Situo
Ĝi estas proksimume 17 km okcidente de Kumeu, 42 kilometrojn nordokcidente de Auckland, ĉe la suda pinto de senrompa 50kilometra strando kiu etendas ĝis la marbordo de la Tasmana Maro ĉe la enfluo de Kaipara Haveno.
Ĝi estas unu el kelkaj popularaj strandoj en la areo (aliaj estas Piha kaj Karekare), kaj pro tio ĝi spertas populacieksplodon somere kiam aŭklandanoj direktas sin al la maro.
Honor Blackman
Honor BLACKMAN (naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1925, mortis la 5-an de aprilo 2020) estis brita aktorino. Ŝi naskiĝis en Plaistow, Granda Londono. En 1964 ŝi estis bondulino Pussy Galore en la filmo Goldfinger ("Orfingro") kun Sean Connery kaj ŝi rolis en televidserioj, La venĝantoj kaj The Upper Hand ("La supra mano") la brita versio de Who's the Boss ("Kiu estas la estro?").
Dulov
Situo
Dulov situas laŭ dekstra bordo de Váh, laŭ traira flankovojo (aŭtovojo preteriras), laŭ fervojo Nová Dubnica-Lednické Rovne. Ilava troviĝas je 4 km.
Historio
La unua mencio okazis pri Duló en 1259, tiutempe "Újfalu" (=nova vilaĝo) estis loĝata de nobeloj. La 2 domaroj baldaŭe unuiĝis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dúlóújfalu 231 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dulov 919 homoj, (906 slovakoj).
Linalila benzoato
Linalila benzoato aŭ C17H22O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la benzoata acido kaj linalolo. Linalila benzoato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Linalila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Linalila benzoato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Chesapeake (Virginio)
Chesapeake estas grandurbo en Usono, en subŝtato Virginio (ŝtato). Ĝi estas eksterkantona urbo (ne parto de iu kantono).
Geografio
Chesapeake situas sur ebenaĵo en la orienta landparto de Usono, en la sudorienta parto de la subŝtato.
Historio
Chesapeake estis fondita en 1963, kiam la eksa sendependa urbo de Sud-Norfolk bruliĝis en granda incendio. La nova nomo estis elektita post referendumo.
Trafiko
Chesapeake havas regionan kaj privatan flughavenojn. Haveno funkcias ĉe la proksima rivero. Ĉe la urbego funkcias la plej malnova kanalo en Usono. Estas fervoja kontakto al la subŝtata ĉefurbo, krome ankaŭ aŭtovojoj kun diversaj pontoj helpas la trafikon.
Robert S. Hartman
Robert Schirokauer HARTMAN (naskiĝis la en Berlino, mortis la  en Meksikurbo) estis logikisto kaj filozofo. Lia unua studfako estis scienca aksiologio (scienco de valoro) kaj li estas konata kiel ties origina teoriisto. Lia aksiologio estas la bazo de la Hartmana Valorindico, kiu estas uzata en psikologio por mezuri la karakteron de individuo. En 1941 li migris al Usono. En sia lasta vivjaro li estis nomumita por la Nobel-premio pri paco.
NGC 2761
NGC 2761 (aliaj indikoj — MCG 3-23-41, ZWG 91.1, ZWG 90.77, KARA 302, IRAS09047+1838, PGC 25638) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Veľká nad Ipľom
Veľká nad Ipľom, hungare Vilke estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Veľká nad Ipľom situas laŭ dekstra bordo de Ipeľ (kiu estas ankaŭ la hungara landlimo, kontraŭe Ipolytarnóc troviĝas), laŭ flankovojoj. Lučenec troviĝas je 8 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1238 en formo "Vilika". Inter 1554-1593 la vilaĝanoj pagis imposton al la Osmana Imperio, poste ĝi senhomiĝis. La rehomiĝo okazis proksimume en 1680. En 1715 oni komputis tie 4 slovakajn kaj unu hungaran familiojn, post 5 jaroj 5 hungarajn familiojn. En 1730 incendio okazis. En 1828 loĝis tie 793 vilaĝanoj en 107 domoj. En 1831 pro ĥolero mortis 150 da vilaĝanoj. En 1841 uzino pri sukero ekfunkciis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vilke 1029 homoj, (905 hungaroj, 112 slovakoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. En 1924 kazerno kaj doganejo konstruiĝis en Veľká nad Ipľom. Inter 1938-1945 Vilke rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1945 la germanoj eksplodis la ponton. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Inter 1973-1990 Veľká nad Ipľom apartenis al Trenč. Ekde 1993 ili apartenas al Slovakio. En 2001 vivis en Veľká nad Ipľom 908 homoj, (463 hungaroj, 408 slovakoj). Por la hungaraj infanoj bazlernejo funkcias.
Ghizela
Ghizela [gizela] (hungare: Gizellafalva, germane: Giseladorf) estas komunumo en Rumanio oriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 482 loĝantojn (germanoj, hungaroj), en 1992 331 (rumanoj, 15 % da hungaroj). Ĝi ekestis per koloniado en 1880. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Temes vármegye). Administre apartenas al ĝi Hisiaș, Paniova, Șanovița.
István Szigethy
SZIGETHY István (sigeti) estis hungara pentristo, grafikisto. Li naskiĝis en Erzsébetváros la 7-an de januaro 1891 kaj mortis en Nagymaros la 21-an de septembro 1966.
Ghizela
En la censo de 2002 la 332 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn :
István Szigethy
Biografio
Inter 1907–11 Szigethy studis en Belarta Altlernejo de Budapeŝto kiel lernanto de Károly Ferenczy kaj Tivadar Zemplény. Inter la du mondmilitoj li estis ĉefe gazetdesegnisto kaj karikaturisto. Li ekspozociis ekde 1917. En la 30-aj jaroj li laboris parte en Budapeŝto, parte en Berlino (Simplicissimus, Jugend ktp.).
Ŝarĝo
Ŝarĝo estas ĝenerale iu ajn pezaĵo portata; pli speciale en la ekonomi-scienco kaj transport-scienco ĝi estas movata aŭ veturigata varo.
Laŭ Francisko Azorín ŝarĝi estas Meti sur io pezan korpon. Li indikas etimologion el la latina carricare, el carrus (ĉaro). Kaj li aldonas la terminojn ŝarĝo, por pezaĵo portata de iu, de io, kaj multajn por ŝarĝotipoj, nome unuforma, supozata, konstanta, utila, moviĝanta, izola, pleja, kaj krome ŝarĝomomento, ŝarĝolimo, ŝarĝindikilo, ŝarĝokoeficiento.
Tipoj
Ŝarĝo estas klasifikata laŭ sia speco:
Gaillac (stacidomo)
Gaillac estas franca stacidomo sur linio -  tra, situanta en  Gaillac, en departemento Tarn, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj.
Ŝarĝo
Tipoj
Inter kargoŝipoj diferencigeblas diversaj tipoj - inter ili kontenera ŝipo, ŝutvara ŝipo kaj cisternoŝipo. La ŝarĝokapablo de ŝipo estas la kvanto da tunoj, kiun ŝipo kapablas transporti.
La vorto "kargo"
Apud "ŝarĝo", PIV kaj multaj Esperanto-vortaroj registras la vorton "kargo", kun la signifo "ŝarĝo en unu transportujo (kiel ŝipo, kontenero, trajno, vagono, kamiono kaj aliaj)". Kelkaj opinias tiun vorton superflua, vd. la diskutpaĝon.
Gaillac (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Brive-la-Gaillarde - Toulouse-Matabiau tra Capdenac (718000).
Sadik Hussaini Ŝirazi
Ajatolo Sadiko Hussainio Ŝirazio (araba: صادق الحسيني الشيرازي, perse: سید صادق حسینی شیرازی). Li estas eminenta ŝijaista kleriko (Ajatolo). Li naskiĝis en la 8-a de januaro en Karbalo, Irako.
Li elmigris en Kuvajton en 1971, poste li elmigris al Ĥomo, kie li loĝas nun.
Mogola ĝardeno
Mogolaj ĝardenoj estas grupo de ĝardenoj konstruitaj de Mogoloj laŭ persa stilo de arkitekturo. Tiu stilo estis tre influita de persaj ĝardenoj ĉefe laŭ strukturo de ĉarbago. Grava uzado de rektaliniaj dezajnoj estas faritaj ene de enmurigitaj areoj. Kelkaj el la tipaj trajtoj estas lagetoj aŭ basenoj, fontanoj kaj kanaloj ene de la ĝardenoj.
28558 Kathcordwell
28558 Kathcordwell estas asteroido de la ĉefa zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Katherine Leigh Cordwell, finalistinon de la Intel Science Talent Search de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri matematiko. Ŝi estis lernantino ĉe la Manzano High School de Albuquerque (Nov-Meksiko).
Manuel Cardoso
Manuel CARDOSO (naskiĝis la 11-an de decembro 1566 en Fronteira no Alemtejo, mortis la 24-an de novembro 1650 en Lisbono) estis portugala kantisto, orgenisto, ĥordirektisto kaj komponisto. Kune kun Duarte Lobo kaj Johano la 4-a de Portugalio, li reprezentis la "oran epokon" de la portugala polifonio.
Vivo
Cardoso naskiĝis en Fronteira, proksime de Portalegre, plej verŝajne en 1566. Li studis ĉe la Colégio dos Moços do Coro, ĥorlernejo ligata kun la katedralo de Évora, kunstudante kun Manuel Mendes kaj Cosme Delgado. Ekde 1580 li supozeble laboris en Vila Viçosa por la sepa duko de Bragança, Teodozio la 2-a. Tiu ĉi estis la patro de Johano, la oka duko kiu en 1640 gvidos la leviĝon kontraŭ la hispana reĝimo kaj iĝos kiel Johano la 4-a reĝo de denove sendependa Portugalio. Manuel onidire estis amika kun Johano kaj ankaŭ ties instruisto. Johano mem havis portreton de Mendes en sia muzikbiblioteko.
Manuel Cardoso mortis en Lisbono en la jaro 1650.
Verkaro kaj graveco
La verkoj de Cardoso estas komponitaj laŭ la reguloj de la polifonio de Palestrinian, kaj estas farita en malkruda, preciza stilo, kiu komplete malagnoskas la evoluon de la baroka idiomo ĉie en Eŭropo. Lia stilo havas multan komunan kun tiu deVictoria, en lia ekzakta traktado de disonancoj, okaza plurĥoreca verkado kaj oftaj krucrilatoj, kiuj kurioze estas komunaj inter ambaŭ iberaj kaj kanglaj komponistoj de tiu tempo. Tri libroj de mesoj travivis; multaj el la verkoj baziĝas sur motetoj skribitaj de reĝo Johano la 4-a mem kaj aliaj pri motetoj de Palestrina. La komponaĵoj de Cardoso estis vaste publikataj, ofte kun la helpo de la reĝo Johano, por kovri la kostojn. Multajn el siaj verkoj kaj speciale la plurĥoraĵojn, kiuj verŝajne estis la plej progresemaj, detruis la tertremo kaj brulego de Lisbono en la jaro 1755.
Jacqueline Trésorier
Jacqueline TRÉSORIER (naskiĝis la 11-an de majo 1919 en Lillebonne, mortis la 30-an de decembro 1996) estis franca esperantistino dum pli ol 50 jaroj kaj UEA-membro, 25 jarojn vicdelegito kaj delegito en Nevers (Francio). Ŝi esperantistigis ankaŭ siajn gefilojn: ŝia filo Claude estas delegito de UEA en Göttingen (Germanio). Precize ŝi esperantistiĝis en la vintro 1936-37 dum studado en "Ecole Normale d'Institutrices" en Rouen kaj tuj komencis korespondi kun pli ol 80 samideanoj el la tuta mondo, i.a. Ĉinio, imperiisma Japanio, stalinisma Sovetunio, nazia Germanio (mallegale preter Nederlando). Unu el ŝiaj korespondintoj estis la nepo de la fama pentristo Camille Pissarro. En 1939 ŝi aliĝis al SFPE kaj al la franclingva sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), nomata Groupement des Enseignants d'Espéranto (GEE). Pro la Dua Mondmilito ŝi nur kaŝe renkontiĝis kun normandaj esperantistoj, publikigis Esperanto-bulteneton per rimedoj laŭ Célestin Freinet kaj aktivis inter la junulgastejoj kaj naturamikoj por Esperanto.
En 1945, jam patrino, ŝi translokiĝis al vilaĝeto apud Besançon kaj tie plu aktivis kun la grupo de "École Normale". En 1947 ŝi aliĝis al SAT kaj SAT-Amikaro, tie varbis por la instruistoj de GEE, kiu tiam estis la progresiga alo de UFE (eks-SFPE). Ĉ. 1949 ŝi iĝis kasistino de GEE. En 1951 por la aĉeto de kastelo Greziljono, ŝi interkonsentis kun Henri Micard pruntedoni 250 000 FRF, t.e. sian tutan ŝparitan monon kiun ŝi havis kun sia edzo por aĉeti domon. Dum la du unuaj jaroj ŝi estis samtempe kasistino de Greziljono kaj de GEE. Ŝi demisiis por ke oni ne akuzu ŝin esti tro enplektita en ambaù institucioj. Ŝi kunlaboris en Greziljono ĉefe dum la komenco (1951-1961), post familiaj kaj sana problemoj revenis dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. En 1992 ŝi havis cerbatakon kaj forgesis Esperanton tute, mortis kelkajn jarojn poste.
23017 Advincula
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Rigoberto Advincula, mentoro de unu finalist(in)o de la Intel Science Talent Search de 2007, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la Universitato de Houston.
Novosibirska provinco
Novosibirska provinco (Новосибирская область) estas provinco en Siberio (Rusio). Ĝi fondiĝis en 1937.
La plej gravaj urboj estas: Novosibirsk ; Berdsk ; Iskitim ; Kujbiŝev ; Barabinsk ; Karasuk ; Tatarsk ; Obj (urbo).
Teatro Weöres Sándor
''Nomo de la teatro estas legebla laŭ la origina (hungara) nomformo! Nehungaroj komprenu: Sándor Weöres!''
Teatro Weöres Sándor estas nova teatro nomata pri Sándor Weöres en Szombathely.
Historio
La unua mencio pri spektaklo en Szombathely okazis en 1730: studentoj de Kőszeg aranĝis tragedion. Ekde 1770 jam la lokaj studentoj faris spektaklojn. Inter 1878-1880 oni konstruis teatrejon. En la inaŭguro partoprenis Emília Márkus kaj Kornélia Prielle. La teatrejo suferis bombatakon en 1945. Baldaŭe oni konstruis novan domon por la universitato. Tiu ĉi teatro ekfunkciis en 2008 en provizora loko kaj jam en moderna domo ekde 2011.
Konstruaĵo
Krom la centra scenejo estas ankaŭ 5 ĉambroj, kio oni povas prezenti spektakletojn, diversajn forumojn ktp. Somere oni aranĝas ankaŭ subĉielajn spektaklojn.
La unua teatrestro estas Tamás Jordán (aktoro). Ĝis tiam la plej menciindaj teatraĵoj estis:
Ligo de Nacioj
La Ligo de Nacioj estas fondita je iniciato de la usona prezidento Woodrow Wilson pere de la Traktato de Versailles en 1920. Tiu kontrakto enhavis ĉefe la postulojn de la venkintoj de la unua mondmilito ĉefe kontraŭ Germanio sed ankaŭ kontraŭ la aliaj eŭropaj imperioj (rusa, aŭstri-hungara kaj turka). Ĝi supozis ioman limigon al uzado de tutlibera nacia suvereneco sed sen krei veran supernacian enton.
La ideo havas plurajn patrojn, interalie la germanan filozofon Immanuel Kant, kiu fine de la 18-a jarcento en la verkaĵo Zum ewigen Frieden ("Al Eterna Paco") proponis aliancon de tiuj ŝtatoj, en kiuj liberas la civitanoj. Fakte dum la 16-a, 17-a kaj 18-a jarcentoj multaj pensuloj defendis similajn planojn. La ideologiaj novaĵoj estis ĝenerala reago kontraŭ la Unua Mondmilito kaj kontraŭ militoj ĝenerale, krom influoj de la liberalismo kaj de la socialismo de la 19-a jarcento.
Celoj kaj malhelpoj
La Ligo de Nacioj celis esti tia alianco por pace solvi disputojn inter la membroj kaj defendi la membrojn kontraŭ atakoj de ekstere. La Ligo grandparte ne povis plenumi tion pro
La Ligo estis dissolvita oficiale en 1946 per fondiĝo de Unuiĝintaj Nacioj.
Funkciado
La sidejo estis en Ĝenevo. Estis Ĝenerala Asembleo, kie sidis kaj voĉis ĉiuj ŝtatoj membraj, Konsilantaro de 9 ŝtatoj, kiuj solvus la konfliktojn kaj Ĝenerala Sekretariato, por prepari la taskojn. Ne ĉiuj membroj de la Konsilantaro egalis: kvin estis konstantaj (Usono, Francio, Italio, Japanio kaj Britio) kaj kvar estis elektitaj de la Asembleo por unu jaro (la unuaj elektitaj estis Belgio, Brazilo, Hispanio kaj Grekio).
Dekomence la venkitaj ŝtatoj en la Unua Mondmilito ne estis akceptitaj. Poste okazis ŝanĝoj. Foriris pro diversaj kaŭzoj Usono, Sovetunio, Rumanio, Italio, Japanio, Germanio, Albanio kaj Hungario (el kiuj kelkaj partoprenis ĉu en militoj ĉu en invadoj de aliaj landoj). Ankaŭ Hispanio kaj aro de latinamerikaj landoj kiaj Ĉilio, Brazilo, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Haitio, Honduro, Nikaragvo, Paragvajo, Peruo, kaj Venezuelo.
Usono kaj fortorilatoj
Dum la tuta mekanismo planita de la usona Wilson, la franca Clemenceau kaj la brita Lloyd George, ekis per suskribo de la parizaj traktatoj, eventoj de aŭtuno de 1919 en Usono ŝanĝis draste la planojn. Kreiĝis forta kontraŭstaro kaj en la publika opinio kaj inter la usona politikistaro al la Societo de Nacioj, unue pro la ŝtataj usonaj devoj al tiu kaj due pro ellasoj al japanoj en Pacifiko: la batalo en la Usona Senato finiĝis per malvenko de Wilson. Usono devis subskribi apartajn traktatojn kun Germanio, Aŭstrio kaj Hungario aŭguste de 1921, kiuj ne inkludis la Societon de Nacioj. Usono restis for.
Fakte la partopreno de Usono en la Unua Mondmilito rilatis nur al konkurenco kun la germana etendismo. Usono eniris en la milito nur en 1917, kiam Germanio estis venkanta. Aspektis kvazaŭ Usono volis kompensi la foriron de Rusio el la konflikto. Usono restarigus ekvilibron, sed sen kalkuli postan usonan malakcepton ludi gravan rolon en la eŭropaj aferoj. Pro tia retiriĝo Francio restis kiel la potenco de la kontinento, sed tio estis falsaĵo: tiun ŝajnan hegemonion kreis nur la subpremadon fare al Germanio kaj foresto de Sovetunio el la nova diplomataro. En tiu malekvilibro trudiĝis la postaj etendismo de Japanio, Italio kaj Germanio. La Dua Mondmilito ne povos esti evitata de tiu internacia instanco.
Ligo de Nacioj kaj Esperanto
Okazis pluraj provoj ĉe Ligo de Nacioj atingi subtenon por Esperanto; ĉefa aktivulo estis Edmond Privat, tiutempe honora jura konsilisto de la persa ĉefdelegito ĉe la Ligo, Princo Arfa; poste Privat estis vicdelegito de Persio ĉe la Ligo. La 9-an de decembro 1920 dek unu delegitoj prezentis al la Asembleo projekton de Rezolucio:
La proponon ekzamenis la Dua Komitato de la Ligo; ĝi iom reduktis la tekston, sed lasis en sia fina propono al la Asembleo ekz. ke la Ligo de Nacioj "rekomendas al la Ĝenerala Sekretario prepari por la sekva Asembleo raporton pri la rezultoj atingitaj en tiu ĉi rilato." La Asembleo tamen tuj sendiskute prokrastis la diskuton; ne okazis voĉdono pri la komitata propono. La antaŭenigon de Esperanto en la Ligo de Nacioj kontraŭis la delegito de Francio, Gabriel Hanotaux, defendanta la "jaman universacelon" de la franca lingvo.