cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dua Mondmilito
1942
La jaro 1942 prezentis rompan jaron de la milito. La koalicioj jam formiĝis kaj estis maksimume evidente, ke se la potencoj de Akso rapidige ne eluzos sian armean superforton kaj strategian iniciativon, atendas ilin malvenko, ĉar iliaj kontraŭuloj disponis de grandega superforto en industriaj, homaj kaj materialaj fontoj. La Akso bezonis rapidan venkon antaŭ ol eklaboriĝos grandegaj industriaj ebloj de Usono, rapide transformitaj al la milita produktado. Tiu ĉi fakto diktis grandamplekse agadojn de Germanio kaj Japanio, ambaŭ membroj de Akso.
Dekomence tio aspektis por ili ankoraŭ promeseme, Germanio komencis novan ampleksan ofensivon en suda parto de la orienta batalfronto atingante kulminajn sukcesojn en bataloj kontraŭ aliancanaj provizŝipoj, pro kio ĝi alproksimigis Grandan Brition al preskaŭ rando de kolapso. Japanio denove kolektis riĉajn fruktojn de sia ofensivo, komencita fine de la pasinta jaro. Tamen, baldaŭ komencis montriĝi, ke ambaŭ flankoj trotaksis siajn fortojn. La germanaj soldataroj jam ne plu kapablis transiri en ofensivon en la tuta orienta batalfronto kaj ili ne ricevis sufiĉe da fortoj por la mediteranea kaj la afrika militejoj. Dekomence espera antaŭenpaŝo tra suda Rusio kaj al Kaŭkazio haltis danke al teruraj surstrataj bataloj en Stalingrado, kiu tiel fariĝis okazejo de decida renkontiĝo de Granda patriota milito. Ironie estas, ke se la germanaj fortoj anstataŭ rekta atako kontraŭ la urbo estus decidiĝintaj ĉirkaŭi la urbon, evidente ili eble estus sukcesintaj atingi tion sen pli grandaj perdoj, sed Hitlero ĉi tie realigis sian vizion, ke la urbo devas esti konkerita kiel eble plej baldaŭ per rekta atako. La germana antaŭenpaŝo estis haltigita kaj en Norda Afriko kaj en la orienta batalfronto kaj fine de la jaro grandega kontraŭsturmo de Ruĝa Armeo (operaco Urano) ĉirkaŭis grandajn germanajn fortojn en Stalingrado kaj tie disbatis la germanan batalfronton ekde suda Belorusio ĝis Kaŭkazio. La minaco de ĉirkaŭo kaj neniigo nun ŝvebis super ĉiuj germanaj taĉmentoj en tiuj ĉi regionoj kaj ĝi eldevigis ampleksan retiriĝon ĝis profundejo de Ukrainio.
Kaniŝka
Liaj konkeroj kaj patronado de budhismo estis gravaj por la disvolviĝo de la silka vojo kaj tra ĝi la disvastigo de mahajana budhismo de Gandaro trans la montaro Karakorumo al Ĉinio.
Hauteville-la-Guichard
Hauteville-la-Guichard estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Hautevillais.
Dua Mondmilito
1942
Sur pacifika batalfronto la japanaj fortoj senĉese rapide antaŭenpaŝis. La 19-an de januaro kapitulacis Britia Borneo (Saravako kaj Brunejo), la 23-an de januaro estis konkerita Rabaul, la 15-an de februaro kapitulacis Singapuro kaj la 9-an de marto kapitulacis Javo. Al la kapitulaco de Javo antaŭis kelke da bataloj. En bataloj de Makasara markolo, Badunga markolo, Java Maro, Sunda markolo kaj batalo ĉe Bawean japanoj venkis. La venka militiro de japanoj daŭris plu. En marto ili konkeris Bukaon, Bougainville-on kaj Ŝortlandajn insulojn, la 23-an de marto ili konkeris Andamanojn. Krom tio, ili elŝipiĝis en Nov-Gvineo en Lae kaj Salamaua. La 9-an de aprilo kapitulacis Bataano kaj la 6-an de majo kapitulacis Corregidor - lasta rezisto sur Filipinoj. Dum komenco de la jaro japanoj entreprenis ankaŭ kelke da signifaj aviadilatakoj, nome la 19-an de februaro aviadilatako kontraŭ Darwin (Aŭstralio) kaj la 5-an de aprilo kaj la 9-an de aprilo aviadilatakoj kontraŭ Cejlono. Unusola pli signifa agado de usonanoj estis aviadilatako de 16 bombaviadiloj B-26 kontraŭ Tokio la 18-an de aprilo.
Poste la situacio komenciĝis turniĝi, ĉar antaŭenpaŝo de la japanaj surteraj taĉmentoj estis haltigita en enlando de insulo Nov-Gvineo (Kampanjo de la Kokoda Vojo) kaj la surmaraj fortoj ne kapablis rompi reziston de la aliancana maristaro, kun kiu ili kunpuŝiĝis en batalo en Korala Maro. La japanaj maristaj fortoj kaŭzis longe planitan decidan batalon kontraŭ usonaj aviadilŝipoj ĉe Midway, sed kontraŭ supozoj ili suferis en ĝi erigan malvenkon kaj ilia atakema potenca eblo falis tiom, ke jam ne plu ekzistis ia espero por sukcesa gvidado de ataka surmara milito de pli granda amplekso — de tiu ĉi momento Japanio estis sur strategia nivelo antaŭdestinita al pasiveco kaj al iompostioma falo, kvankam ĝi povis ankoraŭ ian tempon sukcese ataki sur la azia tero. Unusola japana sukceso en operaco Midway estis konkero de insuloj Atto kaj Kisko (Aleŭtoj) en Norda Pacifiko. La 7-an de aŭgusto usonaj taĉmentoj elŝipiĝis ĉe Guadalcanal, per kio komenciĝis senpardonaj bataloj je tiu ĉi insulo, kiuj finiĝis nur en la 7-a de februaro per evakuado de japanoj. Dum kampanjo de Guadalcanal okazis tiuj ĉi surmaraj bataloj: la 8-an de aŭgusto batalo ĉe insulo Savo, la 24-an de aŭgusto batalo ĉe orientaj Salomonoj, la 11-a ĝis la 12-a de oktobro batalo ĉe kabo Espero, la 26-an de oktobro batalo ĉe insuloj Santa Cruz, la 13-a ĝis la 15-a de novembro batalo ĉe Guadalcanal, la 30-an de novembro batalo ĉe Tassafaronga kaj la 29-a ĝis la 30-a de januaro 1943 batalo ĉe insulo Rennell.
1943
La jaro 1943 jam nur konfirmis la senesperan postenon de Akso, kies falo komenciĝis en la jaro 1942. Marŝalo Manstein, unu el la plej grandaj strategoj de la 20-a jarcento, ja ankoraŭ pruvis kontraŭe al ĝenerala atendado eĉ spite al neniigo de la armeo de Paulus stabiligi la orientan batalfronton kaj komenci ampleksan printempan ofensivon de Manstein, dum kiu li ĵetis embarasigitajn sovetajn soldatarojn reen kaj rekonkeris Ĥarkov-on, sed tio estis lasta vere karakteriza sukceso de Germanio. Poste jam sekvis definitiva falo: fiasko de la germana submarŝipa milito en la dua batalo je Atlantiko, kolapso de la soldataroj de Akso en Norda Afriko sub koncentriĝinta premo de britoj kaj usonanoj (elŝipiĝintaj okcidente enkadre de Operaco Torĉo), malsukceso en batalo je Kurda arko kaj sekva neniiga soveta ofensivo, kiu forpelis la germanajn fortojn nur malantaŭ Dnepron, falo de Sicilio kaj sukcesa elŝipiĝo de Aliancanoj en Italio. Tiu poste transiris al flanko de Aliancanoj, sed la germanaj fortoj prompte ekprenis ties pli grandan parton. Sed tio neniel povis ŝanĝi en la fakto, ke la italaj taĉmentoj ĉesis esti fidindaj kaj ke Aliancanoj tute priregis Mediteraneon.
Eĉ ne Japanio estis pli sukcesa - batalo je Guadalcanal finis la 7-an de februaro per ties unusignifa malvenko. Malbone evoluis ankaŭ bataloj sur Nov-Gvineo. La 2-an de januaro aliancanoj elŝipiĝis ĉe Buna, la 4-an de septembro ĉe Salamaua kaj plie japanoj dum alveno de novaj fortoj suferis malvenkon en batalo en Bismarka Maro (la 2-a ĝis la 4-a de marto). Malfruiĝis ankaŭ antaŭenpaŝo de japanaj taĉmentoj en Ĉinio. Unusola karakteriza sukceso estis militiro en Birmo, sed eĉ ne tio kapablis plenumi ĉiujn celojn kaj ne promesis tro da esperoj en estontecon. La aliancanaj fortoj komencis sian ofensivon en intencoj de taktiko pere de transsalto el insulo al insulo kaj la imperiestra maristaro jam ne havis potencajn eblojn al respondantaj kontraŭagadoj. Kiam la bataloj je Guadalcanal estis finintaj, Aliancanoj antaŭenpaŝis tra Salomonaj insuloj al nordo al Rabaul. La 5-an de junio ili elŝipiĝis sur insulo Nov-Georgio, la 15-an de aŭgusto ili elŝipiĝis sur insulo Vella Lavella kaj la 1-an de novembro sur insulo Bougainville. Dum tiu ĉi militiro okazis la tuta vico da surmaraj bataloj kun alternaj sukcesoj - la 6-an de julio batalo en golfo Kula, la 13-an de julio batalo ĉe insulo Kolombangara, la 6-a ĝis la 7-a de aŭgusto batalo en golfo Vella, la 7-an de oktobro batalo ĉe Vella Lavella, la 1-an de novembro batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste, la 5-an de novembro kaj la 11-an de novembro aviadilatakoj kontraŭ Rabaul kaj la 26-an de novembro batalo ĉe kabo de sankta Georgo.
En la meza Pacifiko okazis la 20-an de novembro aliancana elŝipiĝo sur insuloj de Gilbert. En la norda Pacifiko okazis bataloj sur Aleŭtoj. La 27-an de marto okazis batalo ĉe Komandorski-insularo, la 29-an de majo aliancanoj liberigis insuloj Atta kaj la 27-an de aŭgusto insulon Kisko. Usonaj submarŝipoj priregis plimulton de Pacifiko kaj laŭvorte ili masakris japanan komercan ŝiparon, al kio japanoj ne kapablis trovi respondantan kontraŭarmilon. Provizado de iliaj malproksimaj postenoj kolapsis, evakuadon kaj transŝovojn de taĉmentoj devis fari valoraj militŝipoj, sed da kiuj ne estis sufiĉe kaj kiuj estis bezonataj aliloke. Spertaj pilotoj estis mortantaj kaj estis neniu, kiu anstataŭis ilin, plie militproduktado kolapsis pro manko de krudmaterialoj kaj estis finantaj ankaŭ movigsubstancoj.
1944
La jaro 1944 estis por Tria regno kaj Japanio katastrofa. Jam la 12-an de majo Aliancanoj komencis ĉefan ofensivon kontraŭ la germanaj soldataroj en Italio. La 6-an de majo okazis Tago T, kiam komencis operaco Overlord - elŝipiĝo de aliancanoj en Normandio. Grandega somera ofensivo okazis en la orienta batalfronto, kie la sovetaj soldataroj komencis la 20-an de junio operacon Bagration-n. En belarusia batalfronto Ruĝa Armeo faris grandegan trarompon tra la germana defendlinio, plua antaŭenpaŝo estis notita en Ĉebaltejo kaj en Ukrainio.
La 20-an de aŭgusto 1944 estis komencita ofensivo kontraŭ Rumanio, kie post kelke da tagoj falis la registaro. Poste Rumanio deklaris al Germanio militon, kio havis por la Wehrmacht katastrofajn sekvojn. Germanio perdis krudnaftajn kampojn ĉe Ploiesti kaj ties soldataroj devis rapide deŝiriĝi el Rumanio. Dinamika antaŭenpaŝo daŭris ankaŭ en la okcidenta batalfronto, en septembro eĉ kelkaj usonaj taĉmentoj enpenetris ĝis la teritorio de Germanio. Aŭtune de 1944 okazis revivigo de germana milita maŝinarindustrio kaj kelkaj partaj sukcesoj. Oni sukcesis malebligi forfalon de hungaraj aliancanoj kaj aliĝon de Hungario al kontraŭnaziista koalicio; la Wehrmacht krome perforte rompis ribelon en Slovakio kaj ribelon en Pollando. La germanaj soldataroj haltis antaŭenpaŝon de Ruĝa Armeo antaŭ Varsovio, en Ĉebaltejo kaj en Orienta Prusio, ili malsukcesigis operacon Market Gardenon kaj en decembro ili komencis ofensivon en Ardenoj. Kontraŭe al tio, al la flanko de kontraŭnaziisma koalicio transiris Finnlando, kiu surprize rapide devigis la Wehrmacht forlasi plimulton de sia teritorio.
Sur Pacifika militkampo usonanoj iom post iom liberigis pacifikajn insulojn de japana superregado. La 23-an de februaro estis okupitaj Marŝalaj insuloj, la 12-an de aŭgusto Marianoj kaj la 15-an de septembro Palaŭaj insuloj. Enkadre de bataloj je Marianoj okazis de la 19-a ĝis la 21-a de junio batalo en Filipina Maro, en kiu japanoj suferis grandan malvenkon. Ankaŭ sur Nov-Gvineo aliancanoj sukcese antaŭenpaŝis. La 2-an de januaro ili elŝipiĝis en Saidor, la 22-an de aprilo en Hollandia, la 17-an de majo en Sami kaj la 30-an de julio en Sansapor. La 17-an de oktobro la usonaj soldataroj elŝipiĝis ĉe Leyte sur Filipinoj. Ekde la 24-a ĝis la 26-a de oktobro okazis batalo ĉe Leyte, kiu konsistis el bataloj en Sibujana Maro, en markolo Surigao, ĉe Samaro kaj ĉe kabo Engano, en kiuj usona armeo havis absolutan superforton. La imperiestra maristaro post tiu ĉi malvenko ĉesis prezenti por Aliancanoj signifan armean minacon.
La 29an de novembro 1944 la aviadilŝipon Ŝinanon subakvigis kvar torpedoj de la Usona submarŝipo Archerfish. Sume 1.435 maristoj kaj civiluloj estis perditaj, inkluzive de la kapitano (ABE Toŝio), kun 1080 savitaj. Ĝi restas la plej granda militŝipo iam subakvigita de submarŝipo. Ĝis fino de la jaro okazis ankoraŭ aliancana elŝipiĝo en filipina insulo Mindanao (la 15-an de decembro).
1945
Komence de la jaro 1945 la germana milita ekonomio kolapsis. Strategiaj flugatakoj de angl-usonaj flugfortoj havis ja karakterize pli limigitan falon al produktebloj mem, ol oni atendis (krom alia danke al amasa enkondukado de subteraj fabrikoj), sed ties efiko por transporta infrastrukturo estis fatala kaj ankoraŭ pli signifa estis antaŭenpaŝo de aliancanaj armeoj, kiuj iom post iom senigis Germanion de fontoj de krudmaterialoj nemalhaveblaj en fabrikado. Tio montriĝis tamen per malkreskanta volumeno de produktado tamen per kvalito de produktaĵoj. La germana armeo estis jam evidente malfortigita kaj absolute ĝi ne kapablis priregi ĉiujn aldonitajn taskojn, kiujn Hitlero mem donis al ĝi absolute senrespekte al la realo. Armitaj ja estis ĉirkaŭ 7,5 milionoj da viroj, sed iliaj armilekipaĵaro kaj provizado estis absolute neadekvataj.
La 14-an de aprilo tute disfalis la germana batalfronto en Italio. La 16-an de aprilo Ruĝa Armeo komencis sturmon, kies celo devis esti ĉirkaŭa manovro kaj la tuta ĉirkaŭado de Berlino. La unuaj sovetaj taĉmentoj alveturis en antaŭurbon de la germana ĉefurbo la 24-an de aprilo, je unu tago pli poste komencis rekta sturmo kontraŭ Berlino. La 30-an de aprilo 1945 Adolf Hitler memmortigis sin kaj la 2-an de majo la berlina garnizono kapitulacis. La 6-an de majo 1945 la sovetaj soldataroj komencis Pragan ofensivon kontraŭ la germanaj soldataroj sur la teritorio de Bohemio. Kapitulacaj aktoj de Germanio estis subskribitaj la 7-an de majo en Reims kaj la 8-an de majo en Berlino. La lastaj bataloj en Eŭropo okazis sur la teritorio de Protektorato Bohemio kaj Moravio, kie koncentriĝis forta grupiĝo de la germanaj soldataroj kaj kie okazis Praga ribelo, dum kio lastaj bataloj okazis ankoraŭ la 11-an de majo 1945. Julie okazis la Potsdama konferenco ĉe Berlino (vidu ankaŭ artikolon pri Potsdama Interkonsento).
Sur la pacifika militkampo okazis en januaro de 1945 pluaj bataloj je Filipinoj - la 9-an de januaro usonanoj elŝipiĝis sur Luzono-n. La 1-an de februaro Aliancanoj liberigis Nordan Borneon. La 19-an de februaro usonanoj elŝipiĝis sur Iwo Jima kaj la 1-an de aprilo 1945 sur Okinawa, per kio komencis atako kontraŭ japanaj insuloj. La 6-an de aŭgusto 1945 estis ĵetita atombombo sur japanan urbon Hiroŝima, kaj la 9-an de aŭgusto estis ĵetita atombombo sur Nagasako. La 8-an de aŭgusto 1945 Sovetunio deklaris militon al Japanio: la sekvantan tagon ĝi komencis atakon kontraŭ la japana armeo en Manĉurio. La 15-an de aŭgusto estis fermita armistico kaj la bataloj estis finitaj. La kapitulaca akto mem estis subskribita la 2-an de septembro 1945.
Rezistado dum la dua mondmilito
Rezistaj movadoj dum la dua mondmilito okazis en ĉiu lando okupita de Nazioj laŭ ampleksa gamo da rimedoj, intervale de pasiva rezisto, misinformado kaj propagando, ĝis kaŝigado de kraŝitaj pilotoj kaj eĉ al rekta militado kaj la rekaptado de urboj. En multaj landoj, rezistaj movadoj foje estis ankaŭ referitaj kiel Subtero. Tre ofte tiuj movadoj preparis la terenon por la alveno de la oficialaj armeoj militantaj, kaj ĉefe malhelpis la plifortigon de la okupaciantaj aksaj armeoj.
Inter la plej famaj rezistaj movadoj estis la Pola Rezisto, inkluzive de la Pola Enlanda Armeo, partizanoj Leśni, kaj la tuta Pola Partizana Ŝtato; la sovetiaj partizanoj, la itala Resistenza kondukita plejparte fare de la Itala Naciliberiga Komitato; la Franca rezistado, la jugoslavaj partizanoj, la Belga Rezisto, la Norvega Rezisto, la Greka Rezisto, la Nederlanda Rezisto kaj la persekutita opozicio en Germanio mem (ekzistis 16 ĉefaj rezistaj grupoj kaj almenaŭ 27 malsukcesaj provoj murdi Hitleron kun multaj pliaj planitaj): resume, tra tuta Germani-okupata Eŭropo.
Postmoderna literaturo
Postmoderna literaturo estas literaturo karakterizita per forta dependeco sur teknikoj kiel fragmentiĝo, paradokso, kaj kritikindaj rakontantoj, kaj ofte estas (kvankam ne ekskluzive) difinita kiel stilo aŭ tendenco kiuj emerĝis en la mondo de post la Dua Mondmilito. Postmodernaj verkoj estas viditaj kiel reago kontraŭ klerismo kaj modernistaj aliroj al literaturo. Postmodernaj verkoj estas viditaj kiel reago kontraŭ klerismo pensado kaj modernist aliroj al literaturo.
Dua Mondmilito
Mararmeaj bataloj
Marbataloj
Monatfina statistiko pri marbataloj
Postmoderna literaturo
Postmoderna literaturo, kiel postmodernismo kiel tutaĵo, tendencas rezisti difinon aŭ klasifikon kiel "movado". Efektive, la konverĝo de postmoderna literaturo kun diversaj reĝimoj de kritika teorio, precipe per legant-responda kaj dekonstruadisma alproksimiĝoj, kaj la subfosadoj de la implica kontrakto inter verkisto, teksto kaj leganto de kiuj verkoj ofte estas karakterizitaj, kaj kondukis al antaŭ-modernaj fikcioj kiaj ekzemple tiu de la verko de Cervantes Donkiĥoto (1605, 1615) kaj la dekokjarcenta satiro de la verko de Laurence Sterne nome Tristram Shandy estantaj retrospektive konsideritaj ene de la sama tajdo.
Dua Mondmilito
Mararmeaj bataloj
Julio
Postmoderna literaturo
Dum ekzistas malmulte da interkonsento pri la precizaj karakteroj, amplekso, kaj graveco de postmoderna literaturo, kiel estas ofte la kazo ĉe artaj movadoj, postmoderna literaturo estas ofte difinita rilate al antaŭulo. Ekzemple, postmoderna literatura verko emas ne fini per la bonorde ligita fino kiel okazas ofte ĉe modernisma literaturo (Woolf, Joyce, Faulkner), sed ofte eĉ oni parodias ĝin. Postmodernaj verkistoj emas festi ŝancon pri la metio, kaj plue utiligas metafikcion por subfosi la aŭtoritaton de la verkisto. Alia karaktero de postmoderna literaturo estas la demandado de distingoj inter alta kaj malalta kulturoj helpe de pastiĉo, la kombinaĵo de subjektoj kaj ĝenroj ne antaŭe rigarditaj kiel taŭgaj por literaturo.
Dua Mondmilito
Mararmeaj bataloj
Aŭgusto
22250 Konstfrolov
22250 Konstfrolov estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Dua Mondmilito
En Esperanto
La esperantlingva tekstaro pri la Dua Mondmilito havas avantaĝon super la nacilingva literaturo en tio, ke ĝi ne estas markita per la nacia sinteno tiukadre. Oni analizas la enhavon de La Infana Raso de William Auld pri la milito kaj pri la esperantistoj mem kiuj distanciĝas kaj agnoskas sian malsukceson influi la socion kaj politikon kaj desegnas la apartan, paralelan vojon kiun ili sekvos de nun (p. 56). Tiu aparteco koincidas kun la manko de akurata dokumentaro pri esperantistoj dum la Dua mondmilito: la organizoj estis disigitaj kaj apenaŭ aktivaj. La Granda Kaldrono (1978) de John Francis kaj Kiel Akvo de l’ Rivero (1962) de Raymond Schwartz sammontras, ke la unua ne evitis la duan mondmiliton. Dum la 1980-aj jaroj oni remodigis la intereson pri la afero de la Holokaŭsto kaj tio malfermis la fluon de verkoj de esperantistoj pri tio, la milito kaj siaj personaj spertoj.
Postmoderna literaturo
Ekzemploj de postmoderna literaturo
Kelkaj bone konataj ekzemploj de postmoderna literaturo, en kronologia ordo estus la jenaj:
22250 Konstfrolov
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunian inĝeniero Konstantin Vasiljeviĉ Frolov (cirile : Константин Васильевич Фролов, 1932–2007), direktoro de la Instituto de Esploro pri Mekanika Inĝenierarto en Moskvo, elstara fakulo pri ergonomio kaj biomekaniko. Li estas unu el la fondintoj de la nova scienca direkto "Homa-Maŝina-Medio" larĝe uzata en aviada, kosma, ŝipkonstrua kaj nuklea inĝenierartoj.
Reyero
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Pallide, Primajas, Reyero kaj Viego, okupas totalan areon de 26,20 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 131 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 500 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 66 km de Leono, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono. Reyero estas naskoloko de Diego Abad de Santillán (1897-1983), anarkiisto, verkisto kaj eldonisto.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj kaj kaproj en montaraj areoj, kaj bovoj en ebenaĵoj). Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Feriz Berki
Feriz Berki, laŭ hungarlingve kutima nomordo Berki Feriz estis hungara ortodoksa pastro, altlerneja instruisto.
Feriz Berki naskiĝis la (laŭ nun uzata kalendaro) en Cattaro (Aŭstrio-Hungario, Dalmatio, nuntempa Kotor en Montenegro), li mortis la  en Budapeŝto.
19182 Pitz
19182 Pitz estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Feriz Berki
Biografio
Feriz Berki finis siajn studojn pri greka ortodoksa teologio kun diplomo en Ateno en 1940, baldaŭ en 1957 li doktoriĝis en Prešov (Ĉeĥoslovakio). Inter 1941 kaj 1952 li havis postenon en la religia kaj eduka ministerio en Budapeŝto, sed li instruis ankaŭ en la ortodoksa altlernejo same en Budapeŝto ĝis 1944. Dum la nazia erao li estis arestita kaj deportita. Tuj post fino de la 2-a mondmilito li estis nomumita pastro de la greka ortodoksa komunumo en Budapeŝto, kaj baldaŭ li fariĝis estro de la hungara ortodoksa eklezio. En 1954 li iĝis diakono, preĝejestro kaj pastro de la Ortodoksa katedralo Ĉieliro de Maria (Budapeŝto). Post kiam la Hungara Ortodoksa Eklezio aliĝis al la Monda Konsilio de Eklezioj, Berki ankaŭ intervenis en la laboro kaj administrado de hungara ekumenismo. En tiu agado li havis fortan apogon de komunistoj.
En 1942 li edziĝis, en 1944 kaj 1946 idoj naskiĝis. Li ricevis plurajn ekleziajn kaj hungarajn premiojn.
19182 Pitz
Nomo
Laŭ sugesto de Lutz D. Schmadel, ĝi estis nomita en honoro de la germana fizikisto Eckhart Pitz de la Max-Planck Instituto pri astronomio. Li estas gvidanta spertulo pri astronomia instrumentaro, de la ekstrema ultraviolo ĝis la malproksima infraruĝo.
Birdoflugo
Flugo estas la ĉefa sistemo de movo uzata de plej parto de la tutmondaj specioj de birdoj, kvankam ne ĉiuj birdospecioj flugas aŭ flugis. Flugo helpas birdojn dum manĝado, reproduktado kaj ĉefe evito de predantoj.
Tiu artikolo pristudas teoriojn pri la evoluo de la birdoflugo. La mekaniko de la birdoflugo estas ne montrata, kun emfazo sur la variaj formoj de birdoflugiloj. Oni pristudos la specifecon de ŝvebado, ekflugado kaj surterigo. Fine oni pritraktos aldone la adaptadojn de la birdokorpoj rilate al siaj flugkpabloj.
Eta orobanko
Eta orobanko (Orobanche minor) estas parazita herboplanto de la familio de Orobankacoj.
Ĝi estas unu el la plej oftaj speceioj kaj devenas al la sudo de Eŭropo, sed ĝi estis ege enkondunkita aliloke, por ekzemplo en Aŭstralio kaj Usono. Tiu specio estas tre ĝeneraliga por ties parazitata plantaro, kaj povas vivtenis sin el centoj da specioj de la familio de la Ranunkulacoj al tiu de Poacoj, sed kun klara prefero al Fabacoj (Legomoj) kaj Asteracoj (Komponitaj). Tamen variantoj kreskintaj sur diferencaj specioj de parazitatoj estast genetike diverĝaj kaj fiziologie adaptataj al siaj gastigantoj, kaj ili estas tiele eble en stato de baldaŭa speciiĝo.
Taksonomio
Estas agnoskitaj almenaŭ kvar subspeciaj taksonoj aktuele vivantaj en Unuiĝinta Reĝlando:
Abidozo
Abidozo estas la greka nomo de 8a nomoso de la Alta Egiptio, ankaŭ nomata nomoso Tinisa de la grekoj. Abidozo estis unu el la plej influaj de Alta Egiptio, kun politika graveco ekde la Deknaŭa egipta dinastio.
La regiono, kun spuroj pri loĝado el la epoko de Nakado 1, estis la entombigloko plej grava de la pradinastia epoko kaj el la unuaj dinastioj de Antikva Egipto.
Je 5 kilometroj, nordokcidente, troviĝas Al-Birba, kiu probable estis, la antikva Tiniso. El tiu ĉi regiono estis la reĝoj kiujn Manetono nomumis tinisanoj, kiuj regis dum la du unuaj egiptaj dinastioj.
Abidozo estis la urbo de la regantoj de la pradinastia epoko, kies loĝloko, templo kaj tomboj trviĝis tie. La templo kaj la urdo estis ade rekonstruitaj, de tempo al tempo, ĝia las trideka egipta dinastio, kvankam la nekropolo estis daŭre uzata.
(9575) 1989 BW1
(9575) 1989 BW1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice (tiam en Ĉeĥoslovakio, nun en Ĉeĥa Respubliko).
Abidozo
La reĝoj de la unua dinastio, kaj kelkaj el la dua, estis enterigitaj en Abidozo, kaj la templo estis renovigitakaj empleksigita por ili. Estis konstruitaj grandaj funebrejoj el adobo (poste nomitaj fortikaĵoj), en la dezerto, proksime de la urbo, fare de tri reĝoj de la dua dinastio, el kiuj la plej kompleta estas tiu de Ĥaseĥemuj.
Hisataka Okamoto
Hisataka Okamoto (japane 岡本 久敬, n. 14-an de decembro 1933) estas japana futbalisto. Li en 1955 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Abidozo
Ekde la unuaj epokoj, Abidozo estis grava kultocentro, unue de la loka dio Ĥentjamentiu, kaj pli malfrue de Oziriso, ekde la fino de la malnova imperio de Egiptio. La pradinastia tombejo estis identigita kiel la enterigejo de Oziriso, kaj la tombo de la faraono Ĝer estis konsiderata kiel la mitologia tomo de Oziriso.
Sueza krizo
La Sueza krizo komenciĝis pro israela atako kontraŭ Egiptio al la 29-a de oktobro 1956 post kiam la egipta prezidento Gamal Abdel Nasser ŝtatigis unuflanke la Suezan kanalon, kiu estis ĝis tiam administrita kaj mastrumita de britoj kaj francoj. La vojimposto utilus al Nasser konstrui la baraĵon de Asŭano post kiam la okcidentaj landoj rifuzis doni krediton. La israela atako okazis laŭ sekreta interkonsento de la 23-a de oktobro 1956 en Sèvres, subtenita de taĉmentoj de Granda Britio kaj Francio.
Puente la Reina de Jaca
Puente la Reina de Jaca [pŭentelaREJna deĤAka] (en aragona Puen d'a Reina de Chaca​) estas municipo de Hispanio​, en la sudo de la komarko Jacetania (kies ĉefurbo estas Ĥako) apartenanta al la nordokcidenta pinto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Ĝia municipa teritorio inkludas la loĝlokojn Santa Engracia de Jaca kaj Javierregay.
Sueza krizo
Militokazoj
La israela atako, lanĉita la 29-an de oktobro, estis grandparte sukcesplena kaj okazis laŭplane, tamen la diversaj taĉmentoj ofte renkontis izolitajn egiptajn trupojn kiuj pafis el la embusko. La israela kampanjo ĉesiĝis la 5-an de novembro je ĉirkaŭ dudek kilometroj oriente de la kanalo. La egiptaj taĉmentoj retiriĝis okcidente de la kanalo kaj prepariĝis por rezisti pluajn agresojn. La brita kaj franca ofensivo, lanĉita la 5-a de novembron, estis malpli sukcesa; la ĵusa okupado de la egipta havenurbo Port Said montris taktikan eraron de la koalicio. La regula soldataro entranĉeigis en la stratoj de la urbo. La civiluloj formigis milicojn kaj starigis barikadojn. Komencis sanga batalo kiu ne alportis iun ajn gajnon al iu milita partio. Post naŭ tagoj da batalado, la koalicio prenis apenaŭ dek kilometrojn de la kanalo. Intertempe, Nasser evoluigis planon por ebla gerilmilito kontraŭ Israelo en la Sinajo kaj Gaza-strio.
Puente la Reina de Jaca
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la sudo de la komarko Jacetania, norde de la rivero Aragón. Ĝi estas norde de Bailo kaj sude de Valle de Hecho; totale la municipa teritorio limas norde kun Valle de Hecho, oriente kun Santa Cilia de Jaca, sude kun Bailo kaj okcidente kun Canal de Berdún.
La loĝloko Puente la Reina de Jaca mem (707 msm) estas je 74 km nordokcidente de Huesca ĉe la nacia ŝoseo N-240 kaj la Aŭtoŝoseo A-21, kiuj kondukas al Jaca oriente. La loĝloko estas ĉe ponto super la rivero Aragón, kiu nomas la lokon: Puente la Reina havas signifon kiel Ponto de la Reĝino.
Sueza krizo
Reakcio, retiriĝo kaj rezulto
La brita ĉefa ministro Anthony Eden esperis, ke atako de tiu grandeco turnos la egiptan popolon kontraŭ prezidento Nasser. Malgraŭ ĉio, Nasser neniam estis pli populara ol tiam - ne nur en Egiptio, sed ankaŭ en multaj okcidentaj landoj. La akra rezistado kontraŭ la okcidentaj fortoj estis aplaŭdita mondskale, precipe en evolulandoj. Politika venko de Egiptio ŝajnis pli kaj pli evidenta.
Puente la Reina de Jaca
Historio
Ekde la 11-a jarcento la loko estis defendejo el la apuda Regno Navaro.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Puente la Reina de Jaca: oni malaltiĝis ĝis nunaj 261 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealo, vitejoj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj) al irigaciaj kultivoj, plus natura, kultura kaj rura turismo Jakoba Vojo, vintraj sportoj kaj proksimaj skiejoj).
Sueza krizo
Reakcio, retiriĝo kaj rezulto
La komuna agado de Israelo, Granda Britio kaj Francio kaŭzis ankaŭ negativan reeĥon en Usono. Sub ties influo, la Unuiĝintaj Nacioj akceptis je la 2-a de novembro rezolucion, kiu alvokis la partoprenintojn fini batalagadojn kaj forlason de la okupataj teritorioj. Granda Britio kaj Francio retiriĝis nur post minaco de la Varsovia pakto (bombardi Londonon kaj Parizon). Multaj arabaj landoj aljuĝis petrolembargon kaj Usono ne estis inklina liveri provizadon. La petrolprezo en Britio plialtiĝis enorme. La britaj kaj francaj soldataroj retiriĝis komplete jam du semajnojn poste. La lasta israela soldato forlasis egiptan teritorion en 1957.
Puente la Reina de Jaca
Aktualo
Ĉefaj vidindaĵoj estas preĝejo, romanika ermitejo de Aragonavilla, kaj ekstere naturaj lokoj.
Sueza krizo
Reakcio, retiriĝo kaj rezulto
Mortis almenaŭ 1 650 egiptoj (precipe civiluloj), 197 israelaj, 56 britaj kaj 10 francaj soldatoj. Almenaŭ 4 900 egiptoj (precipe civiluloj), ĉirkaŭ 350 israelanoj, 91 britoj kaj 43 francoj estis vunditaj. Dum la batalagoj, 6 185 precipe egiptaj milicanoj estis kaptitaj.
Ĉi tiu militagoj markis la falon de la eŭropaj kolonialismaj emoj. Nasser fariĝis liberiganto kaj militheroo.
Krasnystaw
Krasnystaw (legu: Krasnistav; malnovruse: Краснoстав antaŭ 1918, malofte Krasnostaw) estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Lublinio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Krasnystaw. Fine de en la urbo vivis.
Blazono de la urbo estas du fiŝoj (karpoj), kiuj troviĝas sur blua fono. Lokitaj alterne unu super la alia. Flago de Krasnystaw estas ortangula flava teksaĵo kun meze lokita blazono de la urbo. La urbo havas sian trumpetsignalon. Laŭ donitaĵoj de la 29-a de marto 2011 estis 19 750 loĝantoj. Fine de aŭgusto, ekde 1971, okazas tritaga Tutpollanda Festo de Lupol-kultivistoj kaj Bierfaristoj.
Situo
Krasnystaw situas ĉe la rivero Wieprz (prononcu: viepĵ), situas en la Ekologia Sistemo de Protektitaj Areoj kaj ankaŭ en la parto de la Areo de Protektita Pejzaĝo Grabowiecko-Strzelecki. Dum la jaroj 1975-1998 Krasnystaw apartenis administracie al la Vojevodio de Chełm (prononcu: ĥeŭm). Tra la urbo iras la landvojo n-ro 17, kiu estas parto de la internacia vojo E372, kaj ankaŭ tra la urbo iras la pola fervojo n-ro 69 (inter Lublin kaj Zamość) kun haltejo urbo Krasnystaw.
4565 Grossman
4565 Grossman estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝia nomo honoras profesoron Lawrence Grossman, direktoron de la departemento pri terfiziko de la Universitato de Ĉikago. Li studis la enfermaĵojn de kalcio-aluminio en la karbonecaj ĥondritoj. Li estis el la unuaj, kiuj proponis, ke tiuj mineraloj kondensiĝis elde gasoj en la praa sunsistemo.
Krośniewice
Krośniewice estas urbo en Lodzio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Krośniewice en distrikto Kutnowski.
Caloveto
Caloveto estas komunumo de Italio.
NGC 527-2
NGC 527-2 (aliaj indikoj — PGC 5142, MCG -6-4-22) estas galaksio en konstelacio Skulptisto.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Kavhirundo
La Kavhirundo estas el 12 al 14 cm longa kaj pezas 19 g mezaveraĝe. Ĝi havas grizbluajn suprajn partojn kaj brunoranĝajn frunton kaj gorĝon.
Estas du rasoj en suda Usono; unu fulva en Florido, kaj pelodoma en la ŝtatoj de sudokcidenta Usono, kaj Nordorienta Meksiko. La raso de Kubo cavicola estas tre simila al fulva.
Margit Hunyady
Margit Hunyady [hunjadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hunyady Margit estis hungara aktoro. Ŝia nobela antaŭnomo estis kéthelyi [kEtheji], ŝia avo estis János Balásházy, ŝia edzo estis Árpád Szathmáry, ŝia filo estis Sándor Hunyady.
Margit Hunyady naskiĝis la en Kisvarsány, ŝi mortis la  (laŭ alia fonto la mortotago estas la 25-a) en Budapeŝto.
Biografio
Margit Hunyady debutis en 1871 en migra teatra trupo en Szatmár. Ŝiaj signifaj sekvaj migraj trupoj aŭ teatraj stacioj estis Andor Sztupa (1873), Gyula Miklósy (1875), Vilmos Lászy (1876), Károly Mosonyi (1877, 1881–1883), Kolozsvár (1878, 1889-1896), István Bényei (1879), Béla Mándoky (1880), Vince Nagy (1883–1884), Andor Gerőfy (1885), Ignác Krecsányi (1886–1888), fine Gaja Teatro de 1896 ĝis sia morto. Ŝi edziniĝis en 1873, ŝi naskis filon, krome alian filon ekster geedziniĝa rilato kun Sándor Bródy en 1890.
La respektema prostituitino
La Respektema Prostituitino (france: La Putain Respectueuse) estas franca teatraĵo de Jean-Paul Sartre, verkita en 1946.
La libro estas esperantigita de Roger Bernard kaj, kune kun la teatraĵo Sen Eliro, eldonita de la Esperantaj Francaj Eldonoj el Marmande (Francujo) en 1964.
Enhavo
La tuto estas kompleta komplemento kaj kontrasto, ĉar Sen Eliro estas tute abstrakta verko dum La Respektema P... estas tute konkreta afero de vivo en suda Usono.
La teatraĵo priskribas virinon, prostituitinon, dum rasisme streĉa periodo de la usona historio. La spektantaro komprenas ke estis okazaĵo en trajno kun la menciita virino implikita, kaj ankaŭ kun nigra viro kiu estis kulpigita fare de antaŭjuĝemaj policanoj. Kio venas al la konscio de la spektanto estas ke kvankam blankulo iniciatis atakon, estas avantaĝe por la "leĝo" konservi la reputacion de blanka persono je la elspezo de nigra "diablo".
La rakonto prezentas mallongan rigardon pri la perdo de libereco ene de kruela mondo, temo kiu dominas la literaturan karieron de Sartre. La premiero de la teatraĵo okazis en novembro 1946 en la Théâtre Antoine-Simone Berriau. La teatraĵo estis adaptata por samnoma filmo en 1952.
Dobrá Voda (distrikto Trnava)
Dobrá Voda (hungare Jókő germane Schwarzenstein) estas malgranda vilaĝo (iam grava burgo) en Slovakio.
Neuvic-Entier
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Limoĝo kaj al la kantono .
La teritorio havas komunan limon kun.
Dobrá Voda (distrikto Trnava)
Burgo
La unua mencio okazis pri la burgo de 1262 en slava formo "Dobrawoda" (=bona akvo). En 1657 ĝi estis pligrandigita.
Mikko Niskanen
Mikko Johannes NISKANEN (31-a de januaro 1929 Äänekoski – 25-a de novembro 1990 Helsinki) estis finna kinreĝisoro, aktoro kaj profesoro. Liaj plej konataj filmoj estas Pojat, Käpy selän alla kaj Kahdeksan surmanluotia, kiuj apartenas al la plej gravaj verkoj en finna kinhistorio. Li ricevis ses Premiojn Jussi, plej ol iu ajn alia. Li reĝisoris entute 14 longajn filmojn. Estante 26-jara li ludis la rolon de Mielonen en filmoversio de Tuntematon sotilas. Aliaj filmoj, kie li aktoris sed ne reĝisoris, estis almenaŭ Tanssi yli hautojen (1950), Pekka ja Pätkä sammakkomiehinä (1957), Verta käsissämme (1958), Täällä Pohjantähden alla (1968). Li aktoris ankaŭ en siaj propraj filmoj Lapualaismorsian (1967), Kahdeksan surmanluotia (1972), Pulakapina (1976), Syksyllä kaikki on toisin (1978), Ajolähtö (1982), Mona ja palavan rakkauden aika (1983), Elämän vonkamies (1986) kaj Nuoruuteni savotat (1988). Niskanen mortis je kancero estante 61-jara. Li estis entombigita en Helsinko en Tombejo de Malmi.
Dobrá Voda (distrikto Trnava)
Vilaĝo
La loko estis loĝata de slavoj dum la 9-a jarcento. La unua mencio okazis pri la vilaĝo el la 11-a jarcento, kiu ricevis sian nomon de la fortikaĵo. En 1906 tertremo okazis. Tiutempe la vilaĝo havis la rangon kampurbo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Jókő 1433 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio.
Pokřikov
Vilaĝo Pokřikov situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en submontara regiono de Železné hory kaj Žďárské vrchy, 6 km sude de la urbo Skuteč kaj 9 km nordoriente de la urbo Hlinsko. Vivas ĉi tie. En la vilaĝo estas fervoja haltejo sur linio inter Žďárec u Skutče kaj Hlinsko.
Bolŝevismo
Bolŝevismo estas la fare de Lenin kaj Stalin evoluigita kaj uzata formo de marksismo en Rusio: ĝi estis formo de la proletara diktaturo, kiun oni realigis per ĉiu ilo, precipe aludata al nocio klasbatalo, kiam la celo estas la senposedigo kaj forigo, neniigo de la "malamikoj de la laborista klaso".
La nocio estiĝis en 1903 dum la dua partikongreso de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio (RSDPR) en Londono.
La sekvantoj de Lenin formis en tiu partikongreso plimulton en la partio (ruse bolŝinstvo, derivita de la rusa больше [bolŝe] = pli), kaj pro tio oni nomis ilin bolŝevikoj. La malplimulto nomiĝas ruse menŝinstvo (de la rusa меньше [menŝe] = malpli), el kio devenis la formo menŝeviko.
En la Rusa Enlanda Milito, komenciĝinta en 1917/1918, batalis la komunisma ruĝa armeo kontraŭ la blanka armeo. La blankoj estis komuna nocio por ĉiu kontraŭbolŝevika forto. Lev Trockij gvidis la Ruĝan Armeon, kiu sukcese batalis kontraŭ la blankoj. Ĝis 1922 la bolŝevikoj akiris preskaŭ la tutan teritorion de la iama cara imperio. Tio okazis per ekonomia modelo de tiel nomata militkomunismo, dum kiu ĉiu entrepreno staris sub ŝtata kontrolo. La agresivaj, mizerigaj agoj de la bolŝevikoj kondukis al malsatmizero kaj ribeloj de la popolo. En 1921 ŝanĝis la militkomunisman ekonomion la modelo de Nova Ekonomia Politiko.
Naciisma lingvopolitiko
La bolŝevikoj kaj precipe Josif Stalin kredis, ke socioj devas atingi la vojon al komunismo per naciismo. Tial ili metis multan tempon kaj energion en la konstruado de (soveta) Unio, kun multaj promesoj rilate al la bezonoj de la multaj diversaj malplimultoj. Unu el la promesoj estis, ke homoj, teorie almenaŭ, povos konservi siajn proprajn lingvon kaj kulturon.
Bibliografio
Brigid O’Keeffe, Esperanto and Languages of Internationalism in Revolutionary Russia (Esperanto kaj lingvoj de internaciismo en revolucia Rusio), eld. Bloomsbury, junio 2021
(13418) 1999 VO9
(13418) 1999 VO9 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan en Višnjan (Kroatio).
(15033) 1998 VY29
(15033) 1998 VY29 estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta, kun rilative granda discentreco, proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Edvin Laine
Edvin Laine (13-a de julio 1905 en Iisalmi – 18-a de novembro 1989 en Helsinko) estis finna reĝisoro kaj aktoro. Li estas nomita nacia reĝisoro de sia lando. Lia filmoversio de Nekonata soldato estas la plej vidita filmo en Finnlando. Li faris ankaŭ aliajn filmoversiojn el finnaj klasikaj libraj verkoj kiel filmoversiojn el Täällä Pohjantähden alla kaj trilogion Niskavuori. Unua filmo, kie li aktoris, estis Sano se suomeksi (1930). En filmoversio de Sep fratoj li ludis la rolon de Johano.
Kircheib
Kircheib estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Devizo
Devizo estas moto, kiu montras principon de la konduto de persono, firmao, urbo, ŝtato ktp. Devizoj ofte estas parto de blazono.
Laŭ Francisko Azorín Devizo estas ''Sentenco akompananta ofte blazonon. Signo, moto, maksimo uzata kiel distingilo. Kaj li indikas etimologion el la latina de + visus'' (de vidita =vidaĵo).
Tradicie katolikaj episkopoj elektas la devizon. Por nobelaj familioj, organizoj kaj landaj blazonoj devizo estas ofte grava ero de la propra kulturo.
Ekzemploj:
En ekonomiko, devizo estas kambio aŭ ĉeko en fremda valuto, pagebla ĉe difinita loko kaj negocata en borso. (PIV, 3-a signifo de devizo).
Devizoj en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 48an ĉapitron "Devizoj" al komentoj pri tiuj iloj; poste ŝi listigas multajn.
Rauni Mollberg
Rauni Antero ”Molle” MOLLBERG (15-a de aprilo 1929 Hämeenlinna – 11-a de oktobro 2007 Loimaa) estis finna reĝisoro. Lia plej konata filmo estas en 1973 farita filmoversio de romano Maa on syntinen laulu, kiun skribis Timo K. Mukka. Filmoversio de Tuntematon sotilas estas alia grava lia filmo. Mollberg reĝisoris ankaŭ televidajn programojn.
Thônex
Thônex (prononcu Tone) estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. Ĝi havis 13364 loĝantojn je la 31-a de januaro 2009.
Geografio
La urbo Thônex situas ĉe la norda bordo de la rivero Arve sudoriente de Ĝenevo, ĉe la landlimo al Francio.
Najbaraj komunumoj
La urbo limas en nordo al Vandœuvres kaj Choulex, en nordoriento al Puplinge, en oriento kaj sudoriento al Ambilly kaj Gaillard (ambaŭ en Francio), en sudokcidento al Veyrier, kaj en okcidento alChêne-Bougeries kaj Chêne-Bourg.
Trafiko
Thônex estas atingebla per la tramlinio 16 kaj diversaj busoj de la loka trafikreto de Ĝenevo.
En Thonex komenciĝas la francaj aŭtoŝoseoj al la direkto de Monto Blanka kaj Liono.
Ekonomio
Thônex estas unu el la sidejoj de la horloĝfabriko Rolex, la alia estas en Le Locle; plie Thônex estas la sidejo de la krajonfabriko Caran d'Ache, kiuj ambaŭ estas mondfamaj svisaj markoj.
Historio
La unua dokumenta mencio de Thônex datiĝas el la jaro 1225 kiel Tonnay. En mezepoko Thônex apartenis al Savojo. En la jaro 1536 la regiono estis okupita de la bernanoj, sed en 1567 ĝi revenis al Savojo. Kun la kreo de la Kantono Ĝenevo en la jaro 1813 per la Viena Kongreso Thônex estis integrita al la nova kantono kaj fariĝis parto de Svislando.
Ĝemeleco
Ek de la jaro 1972 la urbo Thônex havas partnerecon kun la komunumo Graveson, kiu situas proksime de Avignon en Francio.
Maristo Luno S: La Filmo
Maristo Luno S: La Filmo (劇場版 美少女戦士セーラームーンＳ [Gekijōban Bishōjo Senshi Sērā Mūn Sūpā], angle: Sailor Moon S: The Movie aŭ Pretty Soldier Sailor Moon S: The Movie) estas animea filmo bazita sur la mangao Maristo Luno de Takeuĉi Naoko. La filmo estas aldona animeo al la tria anime-serio Maristo Luno S kun sendependa scenaro. Ĝi estas konata ankaŭ sub la titolo de angla-lingva dublado "Sailor Moon S the Movie: Hearts in Ice".
Rakonto
En la fora pasinteco estaĵo, nomata en la filmo kiel Princino Neĝa Kaguja, provis glaciigi la Teron, sed la Arĝenta Kristalo ĉesis ŝin, degeligante glacion kaj savante la planedon. Nun ŝi decidis provi denove fari tion, veninte ĉe la Teron sur kometo. Tamen grava fragmento de la kometo falis sur la Teron kaj perdiĝis. Ĝin trovis juna astronomo Kakeru. La fragmento, kuŝante en lia ĉambro, eltiras lian energion, pro kio li malsaniĝas.
Dume, Princino Neĝa Kaguja dissendis siajn servantojn — neĝajn dancistinojn, kiuj serĉas la fragmenton kaj glaciigas la Teron. Maristo-batalistoj malhelpas ilin glaciigi. Sed la plej grava batalo komencas, kiam Princino Neĝa Kaguja trovis perditan fragmenton kaj komencis plenumi sian ĉefan planon pri glaciigado de la Tero.
Roluloj
Herooj de la filmo estas Maristo Luno, Maristo Merkuro, Maristo Marso, Maristo Jupitero, Maristo Venuso, Maristo Ĉibi Luno, Maristo Urano, Maristo Neptuno, Maristo Plutono, Nokta Masko, Luno, Artemiso. Ili estas priskribitaj en la artikolo Listo de personoj de Maristo Luno.
Novaj roluloj
Ĉefa antagonisto, potenca aliplaneda estaĵo, vojaĝanta sur kometo de unu planedo al alia, frizante ilin por fari ilin partojn de sia kolekto. Pravigas mortojn de homoj kaj neniigon de biologia vivo de planedoj per beleco de glacio. La nomo "Princino Naĝa Kaguja" ne estas ŝia vera nomo. Ĝi venis el japana folklora fabelo pri maljunulo Taketori. Ŝi prenis tiun nomon, post kiam Kakeru nomis ŝin tiel.
Monstoj, servantaj al Princino Neĝa Kaguja. Ili aspektas same, estas kreitaj de neĝo kaj glacio, povas ataki kaj frizi homojn.
Juna talenta astronomo, kredanta je la legendo pri maljunulo Taketori. Li estas obsedita per Princino Kaguja el tiu legendo kaj pro tio okupiĝas pri esploro de la Luno. Li asertas, ke antaŭ mil jaroj estis reĝlando sur la Luno, kie regis Princino Kaguja.
Amatino de Kakeru, astronaŭto.
Meiĵi-reformo
La Meiĵi-reformo, -restarigado aŭ -renovigado, ankaŭ nomata Reformo, Restarig(ad)o aŭ Renovig(ad)o Meiĵi kaj foje ankaŭ esperantigata per la vorto Mejĝi (japane 明治維新 [meiĵi-iŝin], anglalingva literumo: Meiji) estas reforma periodo en Japanio de la 19-a jarcento, pli konkrete — ekde la jaro 1868, en kiu sekvis la detronigo de la ŝogunoj, la restaŭrado de imperiismo kaj la modernigo de la ŝtato, kiu ekde la jaro 1868 nomatas Japana Imperio. La nova registaro estas nun nomata Meiĵi-registaro aŭ Registaro de Meiĵi (明治政府 [meiĵi-seifu]).
Géza Saszet
SASZET Géza (ŝaset) estis rumanuja hungara filozofo, poeto naskita en Hotoan la 8-an de marto 1929 kaj mortis la 26-a de aprilo 2013. Li estis ano de E-MIL la filo de popolkutivinto, poeto Saszet Győző. Li estis la edzo de literaturhistoriistino Erzsébet Székely kaj patro de Ágnes Saszet.
Meiĵi-reformo
La Restarigado Meiĵi (明治維新) estas termino kiu referencas al serio de okazaĵoj kiuj kondukis al ŝanĝo en la strukturo kaj politika kaj socia de Japanio en la periodo el 1868 ĝis 1912 kiu enhavas parton de la periodo Edo nomita malfrua Tokugava ŝogunlando kaj la komenco de la Erao Meiĵi.
Géza Saszet
Biografio
Géza Saszet abiturientiĝis en Oradea en 1948 kaj li akiris diplomon pri filozofio en Universitato Bolyai en 1952. Jam de 1950 li estis praktikanto de la filozofia katedro, de 1952 adjunkto pri logiko. Post 1956 oni maldungis lin de la universitato kaj li estis ĝis 1960 libroeldoneja redaktoro. Inter 1961 kaj 1989 li laboris en la Kolozsvári Állami Magyar Színház kiel inspektisto, bibliotekisto, literatura referanto. Li forlasis Rumanujon.
Meiĵi-reformo
La formado en 1866 de la alianco "Satĉo" inter Saigo Takamori, estro de la feŭdo Sacuma kaj Kido Takaĝoŝi, estro de la feŭdo Ĉoŝu, markas la komenco de la restaŭro Meiĝi. Tiuj du estroj apogis la imperiestron kaj laboris kun Sakamoto Rĵoma por finigi la regadon de la Tokugava ŝogunlando (finigita en 1867) kaj restaŭri la povon de la imperiestro.
En Januaro 1868 en la Boŝin-milito aŭ Milito de la jaro de la drako Ĉoŝu kaj Sacuma venkis super la armeo de la antaŭa ŝoguno. Reale oni ne redonis la povojn al la imperistro ses la povo pasis de la venkita ŝoguno al oligarkio de daimioj. Ekis la erao Meiĵi, en kiu estis abolitaj la specialaj privilegioj de la samurajoj, kaj oni donis al la loĝantaro la eblon porti familinomon (privilegio ĝis tiam ekskluzivo de la aristokrataro, dum la popolo uzis nur la nomon de sia profesio, por ekzemplo, la kapitano de ŝipo estis nomita "Anĵin" - "kapitano" -). Tiuj ŝanĝoj okazigis la nestabilecon de la lando en la komienco de la erao Meiĵi. Estis multaj ribeloj, inter kiuj menciindas Saigo Takamori, kiuj integris la triopon iŝin, amiko kaj kunulo de Okubo Toŝimiĉi. Saigo estis venkita de Ōkubo kaj, laŭ kelkaj fontoj, memmortigis sin per la ceremonia harakiro (seppuku). La erao Meiĵi sukcesis la totalan stabilecon post kvar jardekoj.