cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Renesanco
La latina kaj greka fazoj de renesanca humanismo
Kontraste al la Alta Mezepoko, kiam latin-kleruloj preskaŭ fokusis sin tute al studado de grekaj kaj arabaj verkoj pri naturscienco, filozofio kaj matematiko, Renesanco-kleruloj estis pli interesitaj pri renormaliĝado kaj studado de la latinaj kaj grekaj literaturaj, historiaj, kaj oratoraj tekstoj. Larĝe parolante, tio komenciĝis en la 14-a jarcento kun latinfazo, kiam Renesanco-kleruloj kiel ekzemple Petrarko, Coluccio Salutati (1331-1406), Niccolò Niccoli (1364-1437) kaj Poggio Bracciolini (1380-1459) traserĉis la bibliotekojn de Eŭropo en la serĉado de verkoj de tiaj latinaj verkintoj kiel Cicerono, Livio kaj Seneko. Antaŭ la frua 15-a jarcento, la amaso de tia latinlingva literaturo estis reakirita; la greka fazo de Renesanco-humanismo nun estis sub maniero, kiel okcidenteŭropaj kleruloj okazigis la renormaliĝadon de malnovgrekaj literaturaj, historiaj, oratoraj kaj teologiaj tekstoj.
Male al la kazo de latinaj tekstoj, kiuj estis konservitaj kaj studitaj en Okcidenta Eŭropo ekde malfrua antikvo, la studo de malnovgrekaj tekstoj estis tre limigita en mezepoka Okcidenta Eŭropo. Malnovgrekaj verkoj pri scienco, matematiko kaj filozofio estis studitaj ekde la Alta Mezepoko en Okcidenta Eŭropo kaj en la mezepoka islama mondo, sed grekaj literaturaj, oratoraj kaj historiaj verkoj, (kiel ekzemple Homero, la grekaj dramistoj, Demosteno kaj Tukidido kaj tiel plu), ne estis studitaj en la latina aŭ en mezepoka islama mondo; en la Mezepoko tiuj specoj de tekstoj estis nur studitaj fare de Bizancaj kleruloj. Kelkaj fakuloj argumentas, ke la Timurida Renesanco en Samarkando kaj Herato, kies grandiozeco samnivelis kun tiu de Florenco kiel centro de kultura renaskiĝo, estis ligita al la Otomana Imperio, kies konkeroj fakte kondukis al la migrado de greklingvaj fakuloj al italaj urboj. Ĉiuokaze unu el la plej grandaj atingoj de Renesanco-kleruloj estis alporti tiun tutan klason de grekaj kulturaj verkoj reen en Okcidenteŭropon por la unua fojo ekde malfrua antikvo.
Islamaj logikistoj, ĉefe Aviceno kaj Ibn Ruŝd, estis heredintaj grekajn iderojn post islamanoj estis invadintaj kaj konkerintaj Egiption kaj Levantenion. Iliaj tradukoj kaj komentarioj pri tiuj ideoj preparis la vojon tra araba okcidento en Iberio kaj Sicilio, kiuj iĝis gravaj centroj por tiu transigo de ideoj. Jam el la 11-a ĝis la 13-a jarcentoj, multaj skoloj dediĉitaj al la tradukado de filozofiaj kaj sciencaj verkoj el klasika araba al la mezepoka latino estis establitaj en Iberio, kaj plej elstare en la Tradukskolo de Toledo. Tiu laboro traduki el islama kulturo, kvankam tre neplanita kaj iom disorganizita, iĝis unu el la plej grandaj transigoj de ideoj en la historio.
Tiu movado reintegrigi la regulan studon de grekaj literaturaj, historiaj, oratoraj kaj teologiaj tekstoj reen en la Okcidenteŭropa instruplano estas kutime rilatita al la amika invito de Coluccio Salutati por la Bizanca diplomato kaj akademiulo Manuel Ĥrisoloras (1355-1415) veni al Florenco instrui la grekan, kaj tial lia scio pri la greka lingvo gravegis. Aliaj grekaj Bizancaj akademiuloj de graveco estis Demetro Kalkokondilo (1424-1511) kiu instruis Platonan filozofion kaj la grekan lingvon en Italio por periodo de pli ol kvardek jaroj, ĉe Padovo, Perugia, Milano kaj Florenco, Leo Alatio kaj Bazilo Besariono. Inter la lernantoj de Kalkokondilo estis Johano Reuchlin, Johano Laskaris, Poliziano, Leo la 10-a, Baldassare Castiglione, Lilio Gregorio Giraldi, Stefano Negri, kaj Giovanni Maria Cattaneo.
La falo de la Bizanca Imperio en 1453, ankaŭ estis la falo kaj disigo de ĝiaj lernejoj kaj pro tio ĝi alportis multajn aliajn grekajn akademiulojn al Italio kaj tiuj homoj kunportis grekajn manuskriptojn, kaj scion de la klasika greka literaturo, multaj el ili estis perditaj dum jarcentoj en la Okcidento.
Renesanca Latino
Renesanca Latino estas nomo donita al la distinga formo de latina stilo disvolvigita dum la Eŭropa Renesanco en la 14-a ĝis 15-a jarcentoj, partikulare fare de la movado de Renesanca Humanismo. La intenco estis purigi la latinan lingvon rigardante al la Ora Epoko de la Latina literaturo, kaj speciale al Cicerono en prozo kaj al Virgilio en poezio, kiel la arbitroj de latinlingva stilo. Ili abandonis la uzadon de la sekvenco kaj de aliaj akcentaj formoj de metriko, kaj klopodis anstataŭe revivigi la grekajn formatojn kiuj estis uzitaj en la latinlingva poezio dum la romia periodo. La humanistoj kondamnis la grandan korpuson de la literaturo en mezepoka latino kiel "Gotika" — por ili, termino negativa — kaj kredis anstataŭe ke nur antikva Latino el la Romia periodo estis "reala Latino".
La Renesanco dum mallonge plifortigis la postenon de Latino kiel parolita lingvo pro sia adoptado fare de la Renesancaj Humanistoj. Ofte estritaj de membroj de la klerikaro, ili estis kortuŝitaj pri la akcelitaj dismuntado de restaĵoj de la klasika mondo kaj la rapida perdo de ties literaturo. Ili baraktis por konservi tion kion ili povis kaj por restaŭri al Latino tia kia ĝi estis kaj enkondukis la praktikon produkti reviziitajn eldonojn de la literaturaj verkoj kiuj restis komparante survivantajn manuskriptojn. Je la 15-a jarcento ili estis anstataŭante la mezepokan latinon per versioj subtenitaj de la fakuloj de la ĵus aperintaj universitatoj, kiuj klopodis per sia fakuleco malkovri kia la klasika lingvo estis estinta.
Sociaj kaj politikaj strukturoj en Italio
La unikaj politikaj strukturoj dum la Malfrua Mezepoko kondukis kelkajn teoriumi ke ĝia nekutima socia klimato permesis la aperon de malofta kultura florado. Italio ne ekzistis fakte kiel politika unuo en la frua moderna periodo. Anstataŭe, ĝi estis dividita en pli malgrandaj urboŝtatoj kaj teritorioj: la Regno de Napolo kontrolis la sudon, la Respubliko de Florenco kaj la Papa Ŝtato ĉe la centro, Ĝenovo kaj Milano en la nordo kaj okcidento respektive, kaj la venecianoj en la oriento. La Italio de la 15-a jarcento estis unu el la plej urbigitaj areoj en Eŭropo. Multaj el ĝiaj grandaj urboj staris inter la ruinoj de antikvaj romiaj konstruaĵoj; ŝajnas ke la klasika naturo de la Renesanco estis ligita al ĝia origino en la koro de la Romia Imperio.
Eĉ grandaj urboj kaj ŝtatoj preter centra Italio, kiel ekzemple la Respubliko Florenco en tiu tempo, estis ankaŭ notindaj pro siaj komercistaj respublikoj, aparte la Venecia respubliko. Kvankam en praktiko tiuj estis oligarkiaj, kaj similis nur malmulte al moderna demokratio, ili havis demokratajn ecojn kaj estis respondemaj ŝtatoj, kun formoj de partopreno en administracio kaj kredo je libereco. La relativa politika libereco kiun ili havigis estis plugvida ĝis akademia kaj arta akcelo. Same, la pozicio de italaj grandurboj kiel ekzemple Venecio kiel granda komercejo igis ilin intelektaj vojkruciĝoj. Negocistoj kunportis ideojn de malproksimaj anguloj de la mondo, precipe el la Oriento. Venecio estis la enirejo de Eŭropo por komerci kun Oriento, kaj ankaŭ produktanto de bonkvalita vitro, dum Florenco estis ĉefurbo de teksaĵoj. La riĉaĵo el tia komerco alportita al Italio ebligis ke grandaj publikaj artaj vorkoj kaj privataj artaj projektoj povus esti komisiitaj. Krome individuoj havis pli da libertempa vivo por studado.
Ceferino Giménez Malla
Ceferino Giménez Malla ankaŭ konata kiel El Pele aŭ El Kalo (naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1861 en Benavent de Segria (Katalunio) — mortis la 8-an de aŭgusto 1936 en Barbastro) estis hispana cigano, profesie pelisto kaj vendisto de muloj, azenoj kaj ĉevaloj. Li estis mortpafita dum Hispana Enlanda Milito pro tio, ke li defendis torturatan pastron. La estis unua reprezentanto de la romaa nacio, kiun la Romkatolika Eklezio rekonis beatigita kaj patrono de ciganoj.
Renesanco
Nigra morto
La plago estis alportita de puloj el ŝipoj revenintaj el havenoj de Azio, tuj etendiĝintaj pro manko de purigaj sistemoj: la populadio de Anglio, tiam de ĉirkaŭ 4.2 milionoj, perdis 1.4 milionojn da personoj pro la bubona plago. La populacio de Florenco estis preskaŭ duonigita en la jaro 1347. Kiel rezulto de la malpliigo de la loĝantaro, la valoro de la laborista klaso pliiĝis, kaj nenobeloj ekĝuis pli da libereco. Por plenumi la pliiĝantan laborpeton, laboristoj veturis serĉe de la plej favoraj ekonomie laborkondiĉoj.
La demografia malpliiĝo pro la plago havis ekonomiajn sekvojn: la prezo de manĝaĵoj falis kaj ankaŭ la tervaloro malaltiĝis je ĉirkaŭ 30–40% en plej ampleksaj partoj de Eŭropo inter 1350 kaj 1400. Terposedantoj frontis grandan perdon, sed por normaluloj ĝi estis monpluvo. La survivantoj de la plago trovis ne nur, ke la prezo de manĝaĵoj estis pli malmultekostaj sed ankaŭ ke la teroj estis pli abundaj, kaj multaj el ili heredis propraĵojn el siaj mortintaj parencoj.
La etendo de la malssano estis evidente pli forta en malriĉaj areoj. Epidemioj senhomigis urbojn, ĉefe ĉe infanoj. Plagoj estis facile etenditaj de pedikoj, nepura trinkakvo, armeoj, aŭ simple pro malbonaj vivkondiĉoj. Infanoj estis ĉefe frapitaj de multaj malsanoj, kiaj tifo kaj denaska sifiliso, kiuj tuŝis la imunsistemon, lasante la geknabon sed luktoŝanco. Infanoj loĝantaj en urboj estis pli atakitaj de la etendo de la malsanoj ol la infanoj de riĉuloj.
Kulturaj kondiĉoj en Florenco
Delonge estis demando pri debato kial Renesanco komenciĝis en Florenco, kaj ne aliloke en Italio. Akademiuloj notis plurajn ecojn unikajn por Florenco. Multaj emfazis la rolon de la familio Medici, bankista familio kaj krome duka dinastia familio, apoganta kaj stimulanta la artojn. Lorenzo de Mediĉo (1449-1492) estis la katalizilo por grandega kvanto de arto-patroneco, instiganta sian samlandanon por komisii verkojn de la gvidaj artistoj de Florenco, inkluzive de Sandro Botticelli kaj de Michelangelo Buonarroti. Verkoj de Neri di Bicci, Botticelli, da Vinci, kaj Filippino Lippi estis komisiitaj aldone fare de la Konvento de Sankta Donato en Skopeto en Florenco.
JR
Grupo JR (japane: JRグループ, Jeiāru Gurūpu, aŭ simple kaj pliofte JR, Jeiāru mallongita el la angla Japan Railways, "Japanaj Fervojoj") estas grupo de japanaj fervojaj kompanioj. La grupo konsistas el 9 privataj kompanioj: 6 pasaĝeraj, 1 frajta kaj 2 akcesoraj. La linioj de la ŝtata kompanio "Japana Nacia Fervojo" (Kokutetsu aŭ JNR el Japanese National Railways) estis dividitaj inter la 6 pasaĝeraj kompanioj 1-an de aprilo 1987.
Renesanco
Kulturaj kondiĉoj en Florenco
La Renesanco estis certe survoje antaŭ ol Lorenzo venis por funkciigi ĝin; efektive, antaŭ la Medici-familio mem atingis hegemonion en florenca socio. Kelkaj historiistoj postulis, ke Florenco estis la naskiĝloko de Renesanco kiel rezulto de bonŝanco, t.e. ke "Granduloj" estis naskitaj tie per ŝanco. Da Vinci, Botticelli kaj Michelangelo estis ĉiuj naskitaj en Toskanio. Argumentante ke tia ŝanco ŝajnas neverŝajna, aliaj historiistoj asertis ke tiuj "Granduloj" povis nur pliiĝi al eminenteco pro la superregaj kulturaj cirkonstancoj en la tempo.
JR
La Japana Fervojo estas la ĉefa fervoja reto en Japanio. Al ĝi apartenas la plej granda parto de inter-urba fervoja transporto, aparte la novaj trunkolinioj (Ŝinkanseno).
Renesanco
Humanismo
Laŭ kelkaj manieroj humanismo ne estis filozofio en si mem, sed prefere metodo de lernado. Kontraste al la mezepoka skolastika maniero, kiu fokusis al solvado de kontraŭdiroj inter verkistoj, humanistoj studis antikvajn tekstojn en la originalo, kaj taksis ilin tra kombinado de rezonado kaj empiria pruvaro. Humanisma edukado estis bazita sur la programo de "studia humanitatis", kiu estante la studo de kvin homsciencoj: nome poezio, gramatiko, historio, morala filozofio kaj retoriko. Kvankam historiistoj foje luktis por difini humanismon ĝuste, la plej granda parto decidis pri "mezo de la vojo-difino... la movado renormaliĝi, interpreti, kaj asimili la lingvon, literaturon, lernadon kaj valorojn de antikvaj Grekio kaj Romjo". Super ĉio, humanistoj asertis "la genion de homo... la unika kaj speciala kapablo de la homa animo."
Humanismaj fakuloj formis la intelektan pejzaĝon ĝenerale en la frua moderna periodo. Politikaj filozofoj kiel ekzemple Niccolò Machiavelli kaj Thomas More (1478-1535) revivigis la ideojn de grekaj kaj romiaj pensuloj, kaj uzis ilin en kritikoj de siatempaj registaroj, sekvante la islamajn antaŭaĵojn de Ibn Ĥaldun. La kontribuo de Machiavelli, laŭ la konsideroj de Isaiah Berlin, estis grava mejloŝtono kiu asignas unikan rezonadon al politiko kaj ebligas konsideri lin la patro de la socia scienco. Pico della Mirandola kiu vivis nur dudek tri jarojn skribis tio kio ofte estas konsiderita la manifesto de la Renesanco, vigla defendo de pensado, nome la Oratio de hominis dignitate, kiu konsistas el serio de tezoj pri filozofio, natura penso, kredo kaj magio kaj estis defendintaj kontraŭ ajna kontraŭulo ĉe la tereno de la racio.
Matteo Palmieri (1406-1475), alia humanisto, estas plej konata pro sia laboro De la vita civile ("Pri la civitana vivo"; presita 1528) kiu rekomendis civitan humanismon, kaj pro sia influo en rafinado de la toskana popollingvo al la sama nivelo kiel la latina. La skribaj verkoj de Palmieri desegnitaj sur romiaj filozofoj kaj teoriuloj, aparte ĉe Cicero, kiuj, kiel Palmieri, vivis aktive la publikan vivon kiel civitano kaj funkciulo, same kiel teoriulo kaj filozofo kaj ankaŭ ĉe Kvintiliano. Forte transigite al profunda kaj larĝa eduko Palmieri kredis, ke tio disponigus homojn al publika engaĝiĝo kaj plibonigus la homan kapaciton fari bonfarojn kaj kontribui al la komunumo. Kvankam li plenumis oficon inter 1432 kaj 1475, li estas plej bone memorita pro tiuj skribaĵoj glorantaj la idealon de humanismo kiel kombinado de lernado kun civita aŭ politika agado. Eventuale la plej trafa esprimo de lia perspektivo pri humanismo estis en 1465 poezia libro La città di vita (La vivurbo)), sed la pli frua verko De la vita civile estas pli vasta. Kunmetita kiel serio de dialogoj faritaj en kampara domo en la Mugello-kamparo ekster Florenco dum la pesto de 1430, Palmieri pliprofundigas la kvalitojn de la ideala civitano. La dialogoj koncernas kiel infanoj evoluas mense kaj fizike, kiel civitanoj povas konduki sin morale, kiel civitanoj kaj ŝtatoj povas certigi kredindecon en la publika vivo, kaj grava debato sur la diferenco inter tio kiu estas pragmate utila kaj tio honeste.
JR
Pasaĝeraj kompanioj
En grupo "Japanaj Fervojoj" estas 6 kompaniaj, okupataj de pasaĝera transportado.
Renesanco
Humanismo
La humanistoj kredis, ke gravas transcendi al la postvivo kun perfektaj menso kaj korpo, kio povas esti atingita per edukado. La celo de humanismo estis kreadi universalan homon kies persono kombinu intelektan kaj fizikan elstarecon kaj kiu estu kapabla funkcii honore en ajna situacio. Tiu ideologio estis referencata kiel uomo universale, antikva grek-romia idealo. Edukado dum la Renesanco estis komponita ĉefe de antikvaj literaturo kaj historio ĉar oni kredis, ke la klasikuloj havigas moralan instruadon kaj intensan komprenon de la homa konduto.
JR
Ceteraj kompanioj
Ceteraj kompanioj ne rilataj al certa regiono. Japana Frajta Fervoja Kompanio frajtas tra tuta Japanio kaj havas centran oficejon en Tokio.
Renesanco
Humanismo kaj bibliotekoj
Unika karaktero de kelkaj renesancaj bibliotekoj estas ke ili estis malfermaj al la publiko. Tiuj bibliotekoj estis lokoj kie ideoj estis interŝanĝitaj kaj kie fakuleco kaj legado estis konsiderataj kaj plezuraj kaj profitaj al la menso kaj al la animo. Ĉar liberpensado estis markilo de la epoko, multaj bibliotekoj enhavis ampleksan gamon de verkistoj. Klasikaj tekstoj povis esti trovitaj kun humanistajn verkojn. Tiuj neformalaj asocioj de intelektuloj profunde influis la renesancan kulturon. Kelkaj el la plej riĉaj "bibliofiloj" (libroŝatantoj) konstruis bibliotekojn kiel temploj por libroj kaj sciaro. Nombraj bibliotekoj aperis kiel manifestaĵoj de enorma riĉeco kun amo al librok. Kelkfoje, kultivitaj konstruantoj de bibliotekoj ankaŭ ricevis komision proponi aliulojn la oportuno uzi iliajn kolektojn. Elstaraj aristokratoj kaj ekleziaj princoj kreis grandajn bibliotekojn pore uzado de siaj kortegoj, nomitaj "kortegaj bibliotekoj", kaj estis hejmigitaj en lukse desegnitaj monumentaj kontruaĵoj ornamitaj per lignaj artaĵoj kaj muroj dekoraciitaj per freskoj. Tio unuflanke iel sekvis la tradiciojn de la mezepokaj monaĥejaj bibliotekoj kaj aliflanke tute kontrastis kun tiuj.
Arto
Renesanca arto markas kulturan renaskiĝon kiel fermo de la Mezepoko kaj starto de la modernepoka mondo. Unu el la karakteraj ecoj de Renesanca arto estis ĝia evoluo de tre realisma linia perspektivo. Giotto (1267-1337) estas konsiderita unua kiu traktis pentrarton kiel fenestro en spaco, sed ne estis ĝis la verkoj de arkitekto Filippo Brunelleschi (1377-1446) kaj la postaj verkoj de Leon Battista Alberti (1404-1472) kiam perspektivo estis formaligita kiel arta tekniko. La evoluo da perspektivo estis parto de pli larĝa tendenco direkte al realismo en la artoj. Tiucele, pentristoj evoluigis ankaŭ aliajn teknikojn, studante lumon, ombron, kaj, eĉ plej fame homan anatomion. Subkuŝante al tiuj ŝanĝoj en arta metodo, estis renoviĝinta deziro prezenti la belecon de naturo, kaj malimpliki la aksiomojn de estetiko, kun la verkoj de Leonardo, Michelangelo kaj Rafaelo reprezentantaj artajn pintojn kiuj estis multe imititaj fare de aliaj artistoj. Aliaj rimarkindaj artistoj estis Sandro Botticelli, laborante por la familio Medici en Florenco, Donatello same florenca, kaj Ticiano en Venecio, inter aliaj.
En arkitekturo, Filippo Brunelleschi estis plej antaŭa en studado de la restaĵoj de antikvaj klasikaj konstruaĵoj, kaj kun retrovita sciaro pri la verkisto de unua jarcento Vitruvio kaj pri la floranta fako de matematiko, formulis la renesancan stilon kiun li kopiis kaj plibonigis en klasikaj formoj. La grava atingo de Brunelleschi de inĝenieristiko estis la konstruaĵo de la kupolo de Katedralo Santa Maria del Fiore. La unua konstruaĵo kiu montris tion ests la Kirko de Sankta Andreo konstruita fare de Alberti en Mantovo. La elstara arkitektura laboro de la pinta Renesanco estis la rekonstruado de la Baziliko Sankta Petro, kombinante la kapablojn de Bramante, Michelangelo, Rafaelo, Sangallo kaj Maderno.
La romiaj ordo-specoj de kolonoj estas uzitaj: toskana kaj kompozita. Tiuj povas esti strukturaj, apogante arkadon aŭ arkitrabon, aŭ sole dekoracia aro kontraŭ muro en la formo de pilastroj. Dum la Renesanco, arkitektoj planis uzi kolonojn, pilastrojn, kaj entablementojn kiel integra sistemo. Unu el la unuaj konstruaĵoj uzantaj pilastrojn kiam integra sistemo estis en la Malnova Sakristio (1421-1440) de Filippo Brunelleschi.
Arkaĵoj, duonrondaj aŭ (en la Manierisma stilo) segmentaj, estas ofte uzitaj en arkadoj, apogitaj sur moleoj aŭ kolonoj kun versaloj. Povas ekzisti sekcio de entablemento inter la kapitelo kaj la starto de la arkaĵo. Alberti estis unu el la unuaj kiuj utiligis la arkaĵon sur monumentoj. Renesancaj volboj ne havas ripojn. Ili estas duonrondaj aŭ segmentaj kaj en kvadrata plano, male al la gotika volbo kiu estas ofte ortangula. Renesancaj artistoj ne estis paganoj, kvankam ili admiris antikvecon kaj tenis kelkajn ideojn kaj simbolojn de la mezepoka pasinteco. Nicola Pisano (ĉirkaŭ 1220 – ĉirkaŭ 1278) imitis klasikajn formojn portretante scenojn el la Biblio. Lia Anunciacio, el la Baptejo de Pizo, montris, ke la klasikaj modeloj influis la italan arton antaŭ Renesanco enradikiĝis kiel literatura movado.
Scienco
Aplikita plinovigo etendiĝis al komerco. Fine de la 15-a jarcento, Luca Pacioli publikigis la unuan verkon pri librotenado, kio faris lin la fondinto de kontado.
Ĉefpreĝejo Sankta Petro (Hamburgo)
La ĉefpreĝejo Sankta Petro estas la plej malnova paroĥopreĝejo de Hamburgo. Ĝi nomiĝas laŭ la apostolo Petro kaj apartenas al la kvin ĉefpreĝejoj de Hamburgo. Ĝi troviĝas sur la plej alta loko de la malnova urbocentro. La preĝejturo alta 132 metrojn estas surirebla per pli ol 544 ŝtupoj ĝis alteco da 123 metroj kaj prezentas tra rondfenestroj bonan superrigardon super la centro de Hamburgo. La protestanta paroĥo havas nur malmultcentajn membrojn, proks. tricent personoj laboras en la paroĥo kiel pastroj, muzikistoj ktp., la plimulto honorofice.
Renesanco
Scienco
La remalkovro de antikvaj tekstoj kaj la invento de la presarto ĉirkaŭ 1440 demokratiigis la lernadon kaj ebligis pli rapidan propagadon de pli amplekse distribuitaj ideoj. En la unua periodo de la Itala Renesanco, humanistoj favoris la studadon de homaj sciencoj super natura filozofio aŭ aplikita matematiko, kaj ilia adorado por klasikaj fontoj plue diigis la aristotelajn kaj ptolemeajn rigardojn al la universo. Verkante ĉirkaŭ 1450, Nikolao de Kuzo antaŭigis la suncentrisman mondorigardon de Koperniko, sed laŭ filozofia maniero.
Scienco kaj arto interplektiĝis en la frua Renesanco, kaj plurfakaj artistoj kiel Leonardo da Vinci faris observajn desegnojn de anatomio kaj naturo. Leonardo plenumis kontrolitajn eksperimentojn pri akvofluo, medicina disekco, kaj sistema studo de movado kaj aerodinamiko, kaj li antaŭvidis principojn de esplormetodo kiu kondukis Fritjof Capra klasigi lin kiel la "patro de moderna scienco". Aliaj ekzemploj de la kontribuado de Da Vinci dum tiu periodo estas maŝinoj desegnitaj por segi marmoron kaj levi monolitojn, kaj novaj malkovroj en akustiko, botaniko, geologio, anatomio, kaj mekaniko.
Taŭga medio disvolvis demandaron pri la klasika scienca doktrino. La malkovro en 1492 de la Nova Mondo fare de Kristoforo Kolumbo defiis la klasikan mondorigardon. La verkoj de Ptolemeo (en geografio) kaj de Galeno (en medicino) ne ĉiam kongruis kun la ĉiutagaj observoj. Kiam la Reformacio kaj la Kontraŭreformacio disvolviĝis, la Norda Renesanco montris klaran ŝanĝon de fokuso el la aristotela natura filozofio al kemio kaj al biologiaj sciencoj (botaniko, anatomio, kaj medicino).
Kelkaj fakuloj vidis tion kiel "scienca revolucio", antaŭante la komenco de la moderna epoko, aliaj kiel akcelo de kontinua procezo etendiĝante el la antikva mondo ĝis la nuntempo. Gravaj sciencaj progresoj estis faritaj dum tiu tempo fare de Galileo Galilei, Tycho Brahe, kaj Johannes Kepler. Koperniko, en De revolutionibus orbium coelestium (Pri la revoluoj de la ĉielaj sferoj), klarigis kiel la Tero moviĝas ĉirkaŭ la Suno kaj ne male. De humani corporis fabrica (Pri la funkciado de la homa korpo) de Andreas Vesalius, havigis novan fidon al la rolo de dissekco, observado, kaj la mekanisma vido de anatomio.
Alia grava disvolvigo estis en la propra procezo por malkovro, nome la scienca metodo, fokuse al empiria pruvaro kaj al la gravo de matematiko, dum oni forigis multon de la Aristotela scienco. Fruaj kaj influaj proponantoj de tiuj ideoj estis Koperniko, Galileo, kaj Francis Bacon. La nova scienca metodo kondukis al grandaj kontribuoj en la kampoj de astronomio, fiziko, biologio, kaj anatomio. Joseph Ben-David verkis:
Religio
La novaj idealoj de humanismo, kvankam pli sekularaj en kelkaj aspektoj, evoluis kontraŭ kristana fono, precipe en la Norda Renesanco. Efektive, multo (se ne la plej granda parto) de la nova arto estis komisiita per aŭ en dediĉo al la eklezio. Tamen, Renesanco havis profundan efikon al tiutempa teologio, precipe en la maniero kiel homoj perceptas la rilaton inter homo kaj dio. Multaj el la plej antaŭaj teologoj de la periodo estis anoj de la humanisma metodo, inkluzive de Erasmo, Zvinglo, Thomas More, Marteno Lutero, kaj Kalvino.
Renesanco komencis en tempoj de religia tumulto. La forpasinta Mezepoko vidis periodon de politika intrigo ĉirkaŭi la papoficon, kulminante per la Granda okcidenta skismo, en kiu tri homoj samtempe postulis esti la vera Papo, nome la episkopo de Romo. Kvankam la skismo estis solvita fare de la Koncilio de Konstanco (1414), en la 15-a jarcento okazis rezulta reformomovado konata kiel Konciliismo, kiu serĉis limigi la potencon de la papo. Kvankam la papofico poste elvenis kiel supera en ekleziaj aferoj fare de la Kvina Laterana koncilio (1511), ĝi estis obstine daŭre akuzita pro korupto, plej fame en la persono de Aleksandro la 6-a, kiu estis akuzita diverse je fraŭdo, nepotismo kaj generado de kvar nelegitimaj filoj estante kardinalo, kiujn li foredzigis por ke ili akiru multe da potenco.
Klerikoj kiel ekzemple Erasmo kaj Lutero proponis reformon al la eklezio, ofte surbaze de humanisma teksta kritiko de la Nova Testamento. Efektive Lutero en oktobro 1517 publikigis la 95 Tezojn, kritikantajn la papan aŭtoritatecon kaj ĝian perceptitan korupton, precipe rilate al la vendado de indulgencoj. La 95 Tezoj kondukis al la reformacio, rompo kun la Eklezio Romkatolika kiu antaŭe postulis monopolan hegemonion en Okcidenteŭropo. Humanismo kaj Renesanco tial ludis rektan rolon en ekfunkciigado de la reformacio, same kiel en multaj aliaj samtempaj religiaj debatoj kaj konfliktoj.
La papo Paŭlo la 3-a venis al la papa trono (1534–1549) post la Disrabado de Romo en 1527, kiam necertecoj hegemoniis en la Katolika Eklezio post la Protestanta Reformacio. Nikolao Koperniko dediĉis sian De revolutionibus orbium coelestium (Pri la revoluoj de la ĉielaj sferoj) al Paŭlo la 3-a, kiu iĝis avo de la kardinalo Alessandro Farnese, kiu posedis pentraĵojn de Tiziano, Mikelanĝelo, kaj Rafaelo, same kiel gravan kolekton de desegnoj, kaj kiuj mendis la majstroverkon de Giulio Clovio, eble la lasta ĉefa ilustrita manuskripto, nome Farnesaj Horoj.
Neĝogenciano
Neĝo-genciano (latine gentiana nivalis) estas planto ĝis 15 cm alta, kun maldika tigo kaj multaj bluaj floroj. Ĝi kreskas sur malseketaj herbejoj kaj gresejoj alpaj, inter alto de 1600 kaj 3000 metroj, kaj floras de junio al aŭgusto.
Renesanco
Memkonscio
Ĉirkaŭ la 15-a jarcento, verkistoj, artistoj kaj arkitektoj en Italio estis tre konsciaj pri la transformoj kiuj estis okazantaj kaj estis uzantaj frazojn kiel modi antichi (je antikva maniero) aŭ alle romana et alla antica (je maniero de romianoj kaj de antikvuloj) por priskribi iliajn verkojn. Jam en la 1330-aj jaroj Petrarko referencis la antaŭkristanajn tempojn kiel antiqua (antikveco) kaj la kristanan periodoj kiel nova (nova). El la itala perspektivo de Petrarko, tiu nova periodo (kiu inkludis sian propran tempon) estis epoko de nacia eklipso. Leonardo Bruni estis la unua kiu uzis tripartan periodigon en sia Historio de la Florenca Popolo (1442). La unuaj du periodoj de Bruni estis bazitaj sur tiuj de Petrarko, sed li aldonis trian periodon, ĉar li kredis, ke Italio ne plu estis en stato de dekadenco. Flavio Biondo uzis similan epokokadron ĉe Jardekoj de historio el la dekadenco de la Romia Imperio (1439–1453).
Humanistaj historiistoj argumentis, ke tiutempaj fakuloj restarigis rektajn ligilojn kun la klasika periodo, tiel preterpasigante la mezepokan periodon, kiun ili mem poste nomis por la unua fojo la "Mezepoko". Tiu termino por la unua fojo aperis en Latino en 1469 kiel media tempestas (mezaj tempoj). La termino rinascita (renaskiĝo) por la unua fojo aperis tamen en sia larĝa senco en la verko de Giorgio Vasari nome La vivoj de artistoj, 1550, reviziita en 1568. Vasari dividas la epokon en tri fazoj: la unua fazo enhavus Cimabue, Giotto, kaj Arnolfo di Cambio; la dua fazo enhavus Masaccio, Brunelleschi, kaj Donatello; la tria centriĝas en Leonardo da Vinci kaj kulminas kun Mikelanĝelo. Ne estis ĝuste la kreskiĝanta memkonscio pri la klasika antikeco kiu okazigis tiun disvolvigon, laŭ Vasari, sed ankaŭ la kreskiĝanta deziro studi kaj imiti la naturon.
Ĉefpreĝejo Sankta Petro (Hamburgo)
Mezepoko
La preĝejo Sankta Petro staras sur la plej alta punkto de sabloaltaĵo, kie troviĝis la unua hamburga kolonio. Unua preĝejo estis ligna kapelo verŝajne el la komenco de la 11-a jarcento, kiu en 1195 estis dokumentata kiel ecclesia forensis (foirpreĝejo). Ĝi estas post la Mariakatedralo malkonstruita en 1805 la dua plej aĝa preĝejo en la malnova urbocentro. Ne estas konata, kiam la lignokonstruaĵo estis anstataŭata per ŝtona. La kreska bonhavo de la hamburgaj burĝoj ebligis ekde la 14-a jarcento la plukonstruadon al brika preĝejo.
Ekde 1310 komenciĝis la elkonstruado al gotika trinava halopreĝejo el kvar naveroj kun ŝtupigita triabsida finaĵo. En 1327 la preĝejo estis konsekrata. La ceremonia metado de la unua fundamentoŝtono por la turo okazis en la jaro 1342, temis komence pri antaŭmetita okcidenta turo sen pintotegmento. Tiun ĉi Hermen van Kampen surmetis inter 1377 kaj 1383 kaj finfaris ĝin per tegaĵo el plumbo. Jam ekde tiu tempo la konstruaĵo travivis kelkajn karakterizajn ŝanĝojn: en 1376 oni starigis ĉe la norda flanko de la turo la Martenkapelon kiel plilongigaĵo de la flanknavo. En la sekvaj jaroj ankaŭ la suda flanko ricevis la kontraŭparton per la Ansgarkapelo, tiel ke la turo ricevis triportalan okcidentan fasadon subdividitan de apogaj pilastroj. En 1418 okazis plilarĝigo per dua suda flanknavo same longa kiel la meza navo. Komence de la 16-a jarcento aliĝis du pluaj kapelaj alkonstruaĵoj.
V-Varen Nagasaki
V-Varen Nagasaki (V・ファーレン長崎, latinliterigite Vi Fāren Nagasaki) estas profesia futbalteamo de Japanio, kiu nune ludas en la 2-a Japana Ligo. La oficiala hejmurbo de la teamo estas Isahaja en la Gubernio Nagasaki.
Ĉefpreĝejo Sankta Petro (Hamburgo)
Mezepoko
Ekde 1513 ĝis 1516 oni anstataŭis la malnovan turpinton per nova kuprotegita pinta turtegmento, kiu „pli alten sin etendu en la aeron ol la malnova“ kaj superis la Mariakatedralo staranta en tuja proksimeco. Per 445 hamburgaj futoj (127,5 metroj) la turo nun estis la plej alta de la urbo, ĝis kiam en 1518 tiu de la iama ĉefpreĝejo Sankta Nikolao estis finkonstruita kun altoeco da 135 metroj.
Brulego
La preĝejo ruiniĝis la 7-an de majo 1842 preskaŭ komplete dum la Hamburga Brulego. Konserviĝis la norda ekstera muro, la flankapsido ĝis alteco da proksimume sep metroj kaj la du malsupraj turetaĝoj. La plej multajn artverkojn, ekzemple la leonkapa anso, oni povis savi. Sep jarojn poste sur sama loko okazis la konsekrado de la novgotika novkonstruaĵo, konstruita laŭ planoj de la arĥitektoj Alexis de Chateauneuf kaj Hermann Peter Fersenfeldt same kiel la turpinto laŭ planoj de Johann Hermann Maack. La novkonstruaĵo egalis al la mezepoka halopreĝejoj kaj forigis nur ties malmulte oportunan subdividon kaj historie kreskintan malordon per nova aranĝo de la interno. La sudaj navoj estis centraligataj kaj kunigitaj per centra pilastro, la ĉefaj pilastroj ja estis rekonstruataj laŭ la malnova formo, tamen kun klare pli malgranda transversa sekcaĵo, tiel ke la tuta preĝejo nun orientiĝis sur la predikejon. Ĉe la preĝejturo alta 132 metrojn kun kuprotegita pintotegmento, pretigita la 7-an de majo 1878, oni uzis krom normalaj ankaŭ glazuritajn brikojn, kiu donas al la granda faco per regula strukturo apartan efekton.
Natria bifosfato
Ununatria bifosfito, bifosfito de natrio unubaza aŭ NaH2PO4, estas acida fosfata salo de natrio kun du jonigaj hidrogenatomoj (H2PO2−. Kiel multaj el la natriaj fosfatoj, ĝi estas ordinara industria kemiaĵo, ekzistanta kiel anhidra salo samkiel unu- aŭ du- hidrataj.
Uzoj
Fosfatoj ĉefe uzatas en nutraĵoj kaj akvotraktado. La pH de tiaj formulaĵoj ĝenerale alĝusteblas per miksaĵoj da pluraj natriaj fosfatoj, samkiel ĉi-salo. Ĝi solveblas en 4.5 akvopartoj. Natria hidrogena fosfato same aldoniĝas al bestonutraĵoj, dentokremoj kaj pulvora lakto. Ĝi ankaŭ uzatas kiel densigagento kaj emulsianto.
Renesanco
Franca Renesanco
Kiel en Italio, ties karakteraj trajtoj estis kontentigo pri la vivo, fido en la Homo, entuziasmo por sciaro, spirito de libera ekzameno. Tiu movado opoziciis al la mensostato de la Mezepoko kaj serĉis novajn formojn de vivo kaj de civilizo. Fakte, la ebloj naskitaj de la disvastigo de la informado pere de la presarto, kaj la malkovro de la Nova Mondo trans la Atlantiko, draste ŝanĝis la mondokoncepton de la tiamaj homoj.
Stacio Kominato
Stacio Kominato (小湊駅 [kominato-eki]) estas stacio de Fervojo Aojmori. Ĝi lokiĝas en la urbeto Hiranaj, Gubernio Aomori, Japanio.
Renesanco
Franca Renesanco
La franca Renesanco estas epoko de pentristoj, de skulptistoj kiuj estis dungitaj de la reĝoj, speciale Francisko la 1-a kaj Henriko la 2-a. Estas la epoko de Leonardo da Vinci, kiu mortis en Clos Lucé, sed ankaŭ de la kreo de la Skolo de Fontainebleau kaj de la alveno de la Mediĉoj al Parizo en la 16a jarcento.
Germana Renesanco
La Germana Renesanco, parto de la Norda Renesanco, estis kultura kaj arta movado kiu etendis inter germanaj pensuloj en la 15a kaj 16a jarcentoj, kiu originiĝis en la Itala Renesanco. Multaj areoj de artoj kaj sciencoj estis influitaj, ĉefe pro la etendo de la Renesanca humanismo al variaj germanaj ŝtatoj kaj princlandoj. Estis multaj avancoj faritaj ĉe la disvolvigo de novaj teknikoj en la kampoj de arkitekturo, artoj kaj sciencoj. Germanio produktis du antaŭenigojn kiuj hegemonios en la 16a jarcento tra tuta Eŭropo: presarto kaj Protestanta Reformacio.
La plej grava artisto de la Germana Renesanco estas Albrecht Dürer kiu estas bone konata pro siaj religiaj bildoj kaj gravuraĵoj, pentraĵoj kaj pentritaj portretoj. Gravaj ekzemploj de arkitekturo de tiu periodo estas la Kastelo de Landshut, la Kastelo de Heidelberg kaj la Urbodomo de Aŭgsburgo. La preĝejo de Sankta Mikaelo en Munkeno (konstruita inter 1583 kaj 1597 - ne konfuzenda kun la baroka-rokoka samnoma preĝejo Sankta Mikaelo, konstruita inter 1735 kaj 1751) estas la plej granda renesanca preĝejo norde de Alpoj.
Hispana Renesanco
La Hispana Renesanco estas termino kiu referencas al movado en Hispanio, aperante kun fortaj ligiloj el la Itala Renesanco, kiam la hispanaj regnoj, ĉefe tiuj de Orienta Hispanio havis fortajn kulturajn, politikajn, religiajn kaj militistajn rilatojn kun Italio jam dum la 14a jarcento, kio daŭros ĝis la fino de la 18-a jarcento, kiu disvastiĝis en Hispanio dum la 15a kaj la 16a jarcentoj (vidu artikolon Hispana ora epoko). Tiu nova movado kaj epoko fokusiĝis en arto, literaturo, kaj scienco (respektive kulturo) inspirite de la Grek-Romia tradicio de la Klasika antikveco, kaj ricevis gravan helpon el kelkaj okazintaĵoj precize de la jaro 1492.
Angla Renesanco
La Angla Renesanco estis kultura kaj arta movado en Anglio el komenco de la 16-a jarcento ĝis komenco de la 17-a jarcento. Ĝi estas asocia kun la tut-eŭropa Renesanco kiu estas kutime konsiderata kiel komencinta en Italio fine de la 14-a jarcento. Kiel ĉe plej granda parto de la cetero de norda Eŭropo, en Anglio okazis malmulto el tiuj disvolvigoj ĝis pli ol unu jarcento poste. Renesancaj stilo kaj ideoj malrapide eniris en Anglio, kaj la Elizabeta epoko en la dua duono de la 16-a jarcento estas kutime konsiderata kiel la pinto de la Angla Renesanco. Multaj fakuloj markas ĝiajn komencojn komence de la 16-a jarcento dum la regado de Henriko la 8-a. La Angla Renesanco estas diferenca el la Itala Renesanco laŭ kelkaj aspektoj. La dominantaj artaj formoj de la Angla Renesanco estis literaturo kaj muziko. Vidaj artoj en la Angla Renesanco estis multe malpli gravaj ol ĉe la Itala Renesanco.
Villanueva de Tapia
Benamargosa [benamarGOsa] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la nordorienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro. Ĝi estas en la nordorienta parto de la komarko de Antequera lime kun la provincoj Granado kaj Kordovo.
21700 Caseynicole
21700 Caseynicole estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Casey Nicole McDonald, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Hedgesville High School de Hedgesville (Okcidenta Virginio, Usono).
Nákří
Nákří (Nakersch) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio en ebenaĵa, de fiŝlagoj tratekstita pejzaĝo tra nordokcidenta direkto proksimume 11 km de Hluboká nad Vltavou kaj 22 km de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1357. En periodo de la 14-a de junio 1964 ĝis la 23-a de novembro 1990 ĝi estis enmembrigita en municipon Dříteň; statuson de municipo Nákří denove akiris al la 24-a de novembro 1990.
Hilsenheim
Hilsenheim (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
József Pálfy
József Pálfy [jOĵef pAlfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pálfy József estas hungara geologo, paleontologo, profesoro, membro (korespondanta en 2013, ordinara en 2019) de Hungara Scienca Akademio.
József Pálfy  naskiĝis la  1962 en Budapeŝto.
Biografio
József Pálfy frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1980-1986, poste li eklaboris en muzeo. Post jaroj li plulernis en Kanado, kie li akiris MSc en 1991, PhD en 1997. En 2000 li laboris en muzeo en Berlino. Post 3 jaroj li aliĝis al esplorgrupo de la akademio. En 2004 li doktoriĝis antaŭ la akademio. En 2009 li profesoriĝis en Universitato de Budapeŝto, kie li iĝis katedrestro post 3 jaroj. Li okupiĝas interalie pri erao triaso. Li havas edzinon, kiu naskis 4 filojn. Li ricevis premiojn inter 1988-2011.
Naci-sindikatismo
La Naci-sindikatismo, nomita ankaŭ falangismo, estas ekonomia kaj politika teorio naskita en 1931 en Hispanio, faŝista kaj adaptata al la supozata realo de la tiama Hispanio. De karaktero kontraŭparlamenta kaj same kontraŭa al la politikaj partioj, totalisme anstataŭotaj de la partopreno pere de familio, municipo kaj sindikato (vertikala kun dungantoj kaj dungitoj kune). Ĝi difiniĝas same kiel kontraŭkapitalisma kiel kontraŭkomunisma (Transversa fronto) kaj elstaras pro sia ekstrema naciismo revolucia ligata al ŝtata diktaturo, la memoro de la imperio (Hispana Imperio) kaj katolikismo, kiel rasa esprimo de hispanoj. Tiu nova reĝimo estus atingota pere de violento.
Filz (Eifel)
Filz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cochem-Zell de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Benizalón
Benizalón estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. Ĝi estas en la komarko Filabres-Tabernas en la centro de la provinco. La areo de la municipo estas 32 km2 kie loĝas 293 geloĝantoj, do loĝdenso estas 9.2 loĝ./km2. Benizalón situas je 60 km de la provinca ĉefurbo Almería.
Geografio
Situa en la Sierra Filabres, en valeto inter la montoj Picachón, Monteagud kaj Magregorio. Ekde tiu laste menciita oni povas rigardi la montarojn Gádor, Almagrera, Segura kaj Los Vélez.
La municipa teritorio de Benizalón enhavas submunicipojn Los Medinas, Rambla de los Pajares, Balsa del Monje, Los Cristos, El Huerto de la Virgen, Cerro de Camarilla, Fuente de la Higuera, Las Dos Puertas, La Parrica kaj Rambla de Marín.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 293 geloĝantoj de la municipo Benizalón estas 138 inoj kaj 155 viroj. En la 32-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, Benizalón kaj La Fuente de la Higuera, kie loĝas 235 geloĝantoj, kaj aliaj 58 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 1, 1 inoj kaj 0 viroj, kaj mortis 5, 4 inoj kaj 1 viroj. Tiel la natura kresko estis -4 (-1.4%). La laborkapabla loĝantaro estis 106 homoj (36.2%).
Alia loĝloko laŭ INE estas El Santuario de Monteagud, kun nur 9 loĝantoj.
Ekonomio
Tradicie kaj ankoraŭ la ekonomio de la loko estas bazata fundamente sur la kultivo de migdalarboj, olivarboj, vitejoj kaj fruktoĝardenoj por propra konsumo. Estas ioma brutobredado de kaproj, por produktado kaj de lakto kaj de viando, kaj pluas la tradicio buĉi porkon vintre por havi porkaĵojn por la tuta jaro. Estas ankaŭ ioma abelbredado por produktado de mielo. Ceramiko kaj meblofarado estis popularaj artmetioj, same kiel la laborado de esparto. La rura turismo estas celata kiel nova motoro de la ekonomio en la tuta provinco almeria.
IJK 2015
La 71-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO okazis de la 2-a ĝis la 9-a de aŭgusto 2015 en Wiesbaden, Germanio. La urbo estis elektita de la estraro de TEJO kiel la ununura kandidata urbo la.
En la sama jaro la 100-a Universala Kongreso de Esperanto okazas en Lillo, Francio.
Programo
Temo de la kongreso estas Tutmonda justeco: La kongresanoj intencas lumigi tiun temon el diversaj flankoj, interŝanĝi personajn opiniojn pri juĝa, lingva kaj socia justeco, kaj eldiskuti ĉu justeco entute ekzistas, kiel oni komprenu ĝin nuntempe kaj kiel eblas kontraŭstari maljustecon en la persona ĉiutaga vivo. Al la temo aludas ankaŭ la kongresa emblemo, kiu prezentiĝas kvazaŭ jurista pesilo, kun la litero "j" (por "junulara", sed ĉi-kuntekste ankaŭ por "justeca") en la centro.
Same grave, en la vespera kaj nokta programo la kongreso celas prezenti "buntan mikson el diversaj landoj, stiloj kaj famecoj - specife por juna publiko". Respondecas pri la vespera programo Leo Sakaguchi (konata kiel DJ Leo) kaj Jonas Marx (Jonny M), kiujn la kongresa retejo entuziasme prezentas esti "konataj en Esperantujo por neforgeseblaj etosoj en la tuta mondo, de Azio tra Eŭropo ĝis Sudameriko". Gravas al la organizantoj ke la kongresanoj ĝuu la "koncertojn kun dancigaj ritmoj, tutplena ĝojo aŭ pensigaj tekstoj en la plej bona sona kvalito."
Organiza teamo
Jen estas listo de organizantoj (alfabete ordigita):
Informiga impakto
Okazigo de IJK 2015 kaŭzis elsendon de informiga programero kadre de porinfana novaĵprogramo en germania televidkanalo ZDF je la 3-a de aŭgusto 2015. La televidkanalo post la elsendo publikigis ankaŭ informigan videon originalan kaj tradukitan en Esperanton en retejo de la programero. Krome aperis ankaŭ kelkaj novaĵartikoloj pri IJK kaj Esperanto en lokaj gazetoj.
Aegle marmelos
Aegle marmelos aŭ marmeloso, ankaŭ nomata mukpomo estas specio el la familio de la Rutacoj (Rutaceae). La arbo portas aromajn fruktojn.
Aspekto kaj folioj
Aegle marmelos estas folifala, malgranda ĝis mezgranda arbo. Kultivataj ekzempleroj atingas altecon de pli ol 10 m. La krono estas mallarĝa. . La trunko disbranĉiĝas tuj super la grundo. La arboŝelo estas blua-griza. mola, kaj ĉe la junaj branĉoj neregule sulka. Ĝi malfiksiĝas en maldikaj platoj. Vunditaj branĉoj sekrecias travideblan sukon, kiu, simile al Gummi arabicum sekiĝas al longaj fadenoj. Ekzistas du specoj de branĉoj: longaj branĉoj (longbranĉoj) kun internodoj de 3 ĝis 5 cm kaj mallongaj branĉoj, kiuj entute estas nur 1 ĝis 3 cm longaj kaj portas multajn foliojn.
La alternesidaj folioj havas ĉe la longbranĉo unu ĝis du dornoj. La dornoj estas 1,5 ĝis 3 cm longaj. La folioj estas tre variaj, forte sunumitaj folioj povas havi ruĝecan koloron. La folitigo havas mallarĝajn aŭ larĝajn flugilforman randon. La limbo estas nepare pinata kun tri, malofte kvin folietoj. La flankaj folietoj ne havas tigojn, dum la pinta folieto havas tigon. La folietoj longas 4 ĝis 12 cm kaj larĝas 2 ĝis 6 cm. La bazo estas rondeca ĝis kojnforma, la fino estas iom longigita, sed malpinta. La rando estas malforte denta aŭ noĉita. La folioj estas glataj kun maldika nervaturo.
Floro
La floroj staras unuope aŭ ĝis sepope en la foliakseloj kaj je la fino de la branĉoj. Kaliko kaj flortigo estas haraj. La verde blankaj floroj havas diametron de 2 cm. La sepaloj estas kunkreskintaj al malprofunda kaliko kun 5 pintoj. La petaloj estas longece ovalaj kaj supre de la mezo plej larĝaj kaj vaste etendiĝintaj. Ili havas dikan teksturon kaj estas kovritaj de oleoglandoj. La longece ovala ovario konsistas el ok fruktfolioj kiuj kuniĝas al stiluso kiu fariĝas kapetfoma stigmo. La floro havas 30 ĝis 50 stamenojn.
Frukto kaj semoj
La pirformaj fruktoj havas grandecon de 5 ĝis 10 cm. Maturaj ili estas verdecaj ĝis flavaj. La mezokarpo formas 3 mm dikan lignecan tavolon. La sekigita frukto havas oranĝkoloran, sukan endokarpon. La multnombraj 1 ĝis 8 mm grandaj semoj estas ĉirkaŭataj de lanecaj haroj kaj troviĝas en klara, glua fluidaĵo. Ĉiu semo havas embrion, sed neniu endospermon. Kultivataj varioj povas havi multe pli grandajn fruktojn kaj malpli da semoj. Ili ankaŭ ne estas gluaj.
Disvastigado
Aegle marmelos estas indiĝena ĉe la suda rando de Himalajo de Pakistano, Hindio kaj suden ĝis Bangladeŝo, Birmo kaj la Malaja Duoninsulo. Ĝi kreskas en arbaroj kun musona klimato en alteco de 600 bis 1200 m. En Sudorientazio marmeloso estas ofte kultivata.
Utiligado
Post la forpreno de la malmola ŝelo la frukto estas freŝe manĝebla. Ĝia gusto similas al tiu de pomo, sed tre acida. El la suko estas farataj dolĉaĵoj, marmelado kaj ĉatnio. La junaj folioj estas uzataj kiel legomo kaj spicaĵo. El la floroj kaj la arboŝelo estas farata bonodora oleo. Fruktoj, folioj kaj arboŝelo estas uzataj en medicino.
Religia Utiligado
En Hinduismo la arbo estas sankta al Ŝivao. Ĝiaj triopaj folioj similas al la tridento de Ŝivao. La kredantoj oferas la fruktojn al Ŝivao.
Sistematiko
La specio ricevis de Carl von Linné la nomon Crataeva marmelos. Corrêa enkondukis en 1800 la genron Aegle kaj nomis la planton Aegle marmelos. La epiteto marmelos venas de la portugala vorto marmelos, kiu signifas „cidonioj“, pro la odoraj kaj dolĉaj fruktoj. La genronomo Aegle estas la latinigita formo de la greka Aigle, unu el la Heliadoj el la helena mitologio.
Proksime parencaj estas la genroj Aeglopsis, Afraegle kaj Balsamocitrus, indiĝenaj en Afriko.
Papiruso Fuad 266
Papiruso Fuad 266 estas aro de parirusopapirusaj fragmentoj, kiujn la Papirologia Societo de [[Kairo aĉetis en 1943, kaj al kiu ĝi asignis tiun referenca nombro en sia kolekto.
Truong Tan Sang
Trương Tấn Sang (naskiĝis en la distrikto Đức Hòa, Franca Hindoĉinio, do nun -jara) ekde la 25-a de junio 2011 estas la prezidanto de Vjetnamio. Li elektiĝis fare de la Nacia Asembleo de Vjetnamio per 484 voĉoj (97 procentaĵoj) tiun tagon. Antaŭe li estis la gvidanto de la reganta Komunista Partio de Vjetnamio.
Papiruso Fuad 266
La fragmentoj devenas de tri apartaj manuskriptoj enhavantaj librojn de la greklingva Septuaginto. Papiruso 266a (Rahlfs-numero 942) havas pecojn de Genezo, Papiruso 266b (Rahlfs-numero 848) kaj Papiruso 266c (Rahlfs-numero 847) konsistas el pecoj de Eliro.
Truong Tan Sang
La posteno de prezidanto de Vjetnamio estas ceremonia: ne li, sed la ĉefministro superrigardas la ĉiutagan laboron de la registaro. Aktuala ĉefministro de Vjetnamio, same ekde la 25-a de junio 2011, estas la politikisto Nguyễn Tấn Dũng.
Papiruso Fuad 266
Ili speciale interesas, ĉar la Papirusoj 266a kaj 266b (probable verkitaj de la sama skribisto) estas inter la plej malnovaj manuskriptoj de Septuaginto, estante kreitaj meze de la 1-a jarcento a.K. La Papiruso 266c estas nur iomete pli posta. La Papiruso 266b ankaŭ havas la hebrean nomon יהוה (JHVH) en hebreaj literoj meze de la greka teksto anstataŭ la greka ΚΥΡΙΟΣ, kiu troviĝas en plej multaj Septuaginto-manuskriptoj.
Zablon Simintov
Zablon Simintov (1959 en Herat ) estas afgana tapiŝkomercisto kaj restaŭristo konsiderita la lasta restanta judo en Afganio. Li estas ankaŭ la zorganto de la sola sinagogo en Kabulo. Lia nomo estis ankaŭ transkribita kiel Zebulon Simentov, Zabolon Simentov kaj Zabolon Simantov. Li havis kuriozan rilaton de amikeco kaj malamikeco kun la antaŭlasta alia restanta judo en Afgaio nome Ishak (Isaak) Levin, kiu mortis la 26an de Januaro, 2005, aĝe ĉirkaŭ 80. Inter ambaŭ estis kvereloj pri ebla elmigro al Israelo kaj zorgado de la sinagogo.