cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Diverseco de prononcoj
La prononcado de diversaj fonemoj de la hispana lingvo sufiĉe varias ne nur inter Hispanujo kaj Latin-Ameriko, sed ankaŭ ene de unuopaj regnoj kaj regionoj, ekzemple ene de Hispanujo mem. Kiel diras Golden, "por eviti kromajn malfacilaĵojn, la transskribado kaj asimilado en ĉiuj kazoj devas baziĝi sur la eŭropa hispana normlingvo, nomata ankaŭ la kastilia".
Formoj prenitaj el alia lingvo ol la hispana
Ĉe Andalucía = Andaluzio eblas supozi, ke Zamenhof esperantigis ne el la hispana sed el la franca Andalousie (kie intervokala -s- = [z]), kio cetere kongruas kun: andaluz = andaluzo.
Koncerne la paron Duero = Doŭro, oni elektis kiel bazon por esperantigo la formon Douro de la portugala lingvo.
La formoj Córdoba = Kordovo kaj (La) Habana = Havano estas escepte asimilitaj ne rekte el la hispana, sed el la formoj en la franca, angla kaj aliaj lingvoj. La hispana urbo Córdoba nomiĝas Cordoue en la franca kaj Cordova en la angla, dum la samnoma argentina urbo (foje nomata en esperanto Kordobo) ricevas en tiuj lingvoj la formon Cordoba. Simile estas pri la sekvaj ekvivalentoj:
"Guadalupe" = Gvadelupo, asimilita el la franca "Guadeloupe"
"Granada" = Grenado, el la angla "Grenada" (la insularo kaj regno, ne la urbo Granado)
"Puerto Rico" = Porto-Riko, el la angla "Porto Rico"
Cetere, pri vortoj kiel espanjoleto ("falleba"), kastanjeto ("castañuela"), Kastilio ("Castilla"), Katalunujo / kataluno ("Cataluña / catalán") aŭ ŝereo ("jerez", ne la urbo sed la vino), ne eblas aserti, ke ili venas unuavice, rekte aŭ nur el la hispana.
Fine, la urbon nomatan hispanlingve Alicante oni povas esperantigi Alikanto, aŭ Alakanto (laŭ la formo en la valencia lingvo: Alacant).
Formoj interlingve kompromisaj
anzino, kompromise inter hispana "encina", portugala "azinha / azinheira" kaj kataluna "alzina"
Taĵo, kompromise inter hispana "Tajo" [taĥo] kaj portugala "Tejo" [teĵo / teĵu] (certe preferinda al Taĥo en NPIV aŭ Tago en PIV)
Konveno elekti el la vortfamilio
Kiel bazon por esperantigi la hispanan encomienda (kun la diftongo ie), Fernando de Diego elektis en GDEE la verbon encomendar aŭ la derivaĵon encomendero, kun la jena formo en esperanto: enkomendo.
Estas utile kompari kun derivaĵoj aŭ aliaj formoj de esperantigota vorto, antaŭ ol elekti plej konvenan radikon.
Laŭalfabeta superrigardo
Por rapida konsulto, vidu la tabelon sube de la artikolo.
B kaj V
La literon b oni transskribas grafisme per b, kaj la literon v oni transskribas grafisme per v. La literoj b kaj v en la skribata lingvo respondas al nur unu fonemo en la parolata lingvo. Ni uzu /b/ por tiu fonemo. Ĝenerale la elekto inter b kaj v dependas de la formo de la fontvorto en la latina. Caballo devenas de caballus kaj cueva devenas de cavus. La literoj revelas nenion pri la prononco. En la moderna hispana (specife dum la lastaj 400 jaroj) la fonemo /b/ havas du sufiĉe malsamajn alofonojn: [b] (dulipa plozivo) kaj [v] (dulipa frikativo). En aliaj lingvoj tiuj sonoj estas plejofte malsamaj fonemoj, ekzemple, en Esperanto, la angla, kaj la germana. La regulo kiu priskribas la distribuon de la du alofonoj estas: post naza sono (/m/ kaj /n/) kaj en la unua pozicio en spirad-grupo (breath group, grupo fónico) elparolu [b]; aliloke elparolu [v].
(Nur kiel klarigo ni menciu ke la sonoj [b], [d], kaj [ɡ] estas voĉaj plozivoj kaj en la moderna hispana la fonemoj /b/, /d/, kaj /ɡ/ kondutas simile. Ĉiu el la du fonemoj /d/ kaj /ɡ/ havas du sufiĉe malsamajn alofonojn, unu el kiu estas plozivo kaj la alia el kiu estas frikativo. /d/ realiĝas kiel [d] kaj [ð], kie [ð] estas voĉa interdenta frikativo, identa al la 'th' en la angla vorto 'then'. /ɡ/ realiĝas kiel [ɡ] kaj [ɣ], kie [ɣ] estas voĉa vela frikativo. La distribua regulo tre similas al la regulo pri [b] kaj [v]. Ĉi tiu komento estas nur klarigo ĉar la fonologiaj faktoj pri /d/ kaj /ɡ/ ne rolas en transskribo.)
CA, QUE, QUI, CO, CU; K
La litero k, kaj la literoj c kaj z en la kombinaĵoj ca, que, qui, co, cu reprezentas la fonemon /k/, kaj oni transskribas ĉiujn 3 literojn fonetisme per k. Notu ke u post q kaj antaŭ e aŭ i ne elparoliĝas en la hispana. Tiu u funkcias en la literumsistemo por indiki ke q reprezentas /k/, ne /θ/ aŭ /s/ (Vidu sube). Ekzemploj:
cacique = kaciko
Cádiz = Kadizo
quebracho = kebraĉo
M19
M19 (Messier 19, aliaj indikoj — NGC 6273, GCL 52, ESO 518-SC7) estas globa stelamaso en konstelacio Serpentisto.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
CA, QUE, QUI, CO, CU; K
Torquemada = Torkemado
mosquito = moskito
Quito = Kito
Kvankam foje uzataj por redoni que, qui, respondaj formoj kun kv- estas evitindaj: ne *kvecalo kaj *pulkvo, sed kecalo kaj pulko.
CUA, CUE, CUI, CUO
La litero c, kiu reprezentas la fonemon /k/ en la kombinaĵoj cua, cue, cui, cuo transskribiĝas fonetisme per k en Esperanto.
ZA, CE/(ZE), CI/(ZI), ZO, ZU
La literoj z kaj c en za, ce/(ze), ci/(zi), zo, zu respondas al la fonemo /θ/ en la plejmulto de Hispanio kaj al /s/ en la nova mondo. Ĉiuokaze oni transskribas ambaŭ literojn grafisme per la sama litero en Esperanto. Ekzemploj:
centavo = centavo
(el) Cid = Cido
cigarro = cigaro
Dulcinea = Dulcinea
Murcia = Murcio
Pacífico = Pacifiko
alcazaba = alkazabo
alcázar = alkazaro
mestizo = mestizo
Zaragoza = Zaragozo
zarzuela = zarzuelo
Parenteze, la literkombinoj ze kaj zi tre maloftas en la hispana lingvo.
En ĉiu alia pozicio, oni redonas z tute grafisme:
gazpacho = gazpaĉo
CH
Ĉi tiun fonemon oni redonas per ĉ:
chicle (maĉgumo) = ĉiklo
chinchilla = ĉinĉilo
(la) Mancha = Manĉo
Sancho = Sanĉo (rolulo)
GA, GUE, GUI, GO, GU
La litero g, kiu reprezentas la fonemon /ɡ/ en la kombinaĵoj ga, gue, gui, go, gu transskribiĝas per la sama litero en Esperanto. Notu ke u post g kaj antaŭ e aŭ i ne elparoliĝas en la hispana. Tiu u funkcias en la literumsistemo por indiki ke g reprezentas /ɡ/ ['g' esp.], ne /x/ ['ĥ' esp.] (Vidu sube). Ekzemploj:
Aragón = Aragono
Károly Tóbiás
Károly Tóbiás [kAroj tObiaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tóbiás Károly, konata en Usono Charles William Tobias estis hungara-usona kemiisto, profesoro, membro (honora en 1993) de Hungara Scienca Akademio.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
GA, GUE, GUI, GO, GU
(islas) Galápagos = Galapagoj
guitarra = gitaro
Kulcitacoj
La kulcitacoj (Culcitaceae) estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo ciatealoj (Cyatheales). Ĝi entenas ununuran genron (kulcito) kaj 2 speciojn.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
GA, GUE, GUI, GO, GU
guerrilla = gerilo
Kvankam foje uzataj, respondaj formoj kun gv- estas evitindaj: ne *gverilo, sed gerilo.
GUA, GÜE, GÜI, GUO
La litero g, kiu reprezentas la fonemon /ɡ/ en la kombinaĵoj gua, güe, güi, guo transskribiĝas per la sama litero en Esperanto.
La semivokalo /w/ ['ŭ' esp.] post /ɡ/ transskribiĝas tradicie per v, nek fonetisme nek grafisme sed laŭ rusa kaj germana prononcmaniero. Ekzemploj:
alguacil = algvazilo
Kulcitacoj
Taksonomio
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (5 apr. 2020), , de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Károly Tóbiás
Károly Tóbiás naskiĝis la  1920 en Budapeŝto. Li mortis la 1996 en Kalifornio.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
GUA, GÜE, GÜI, GUO
iguana = igvano
Guadalquivir = Gvadalkiviro
Károly Tóbiás
Biografio
Károly Tóbiás studis en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en Budapeŝto ricevinta diplomon en 1942, gradon Ph.D en 1946. Samtempe li lernis violonadon en Muzikakademio Franz Liszt. Post la diplomo li eklaboris en tiam elstara firmao "Tungsram". En 1947 helpe de lia frato li rifuĝis al Usono pro la komunisma subpremo. Post alveno al Berkeley li trovis laborlokon en Donner Laboratorio. Mallonge post sia alveno li edziĝis baldaŭe li havis 3 gefilojn. En 1982 li duafoje edziĝis. Post jaroj li leviĝis al elstareco kaj monda renomo pro agado de la universitato. Li pensiuliĝis en 1991. Li ricevis diversajn usonajn premiojn.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
GUA, GÜE, GÜI, GUO
Guadiana = Gvadiano
guaraní = gvaranio
Guatemala = Gvatemalo
Ĉi-kaze oni sekvis la regulon por esperantigo de similformaj vortoj el la latina kaj el aliaj latinidaj lingvoj. Tamen oni retrovas ankaŭ anomaliajn esperantigojn influitajn de la franca:
guayaco = gvajako kaj gajako (france: gaïac)
guayaba = gujavo (france: goyave)
Fakte ekzistas rezisto al tia tradicia redono per gv-, sed samtempe funkcias tabuo kontraŭ antaŭvokala ŭ en gŭ- (kvankam NPIV rompis tiun tabuon en la asimilo de nomoj el la ĉina: Gŭangdongo, Gŭangŝjio). Eble tial oni trovas netradiciaĵojn aŭ duoblaĵojn provantajn mezan vojon, simile al la hiataj guaŝo (el la franca) kaj jaguaro (el la portugala):
guano = guano
guanaco = gvanako kaj guanako (KEV)
güemul, huemul = gvemulo kaj guemulo (KEV)
Resume, por unu sola vorto hispanlingva eblas almenaŭ tri malsamaj asimiloj:
Guantánamo = Gvantanamo (tradicie), Guantanamo (meze) kaj Gŭantanamo (novisme).
JA, GE/JE, GI/JI, JO, JU; (X)
La literoj j kaj g en la kombinaĵoj ja, ge/je, gi/ji, jo, ju reprezentas la fonemon /x/ ['ĥ' esp.], kaj tradicie oni transskribas ilin per ĥ. En Hispanio tiu fonemo realiĝas per la sono [ĥ] (senvoĉa vela frikativo). Ekster Hispanio ĝi plejofte realiĝas per [h] (senvoĉa glota frikativo). En la hispana ekzistas nur unu fonemo, kaj en la elparolo de ĉiu parolanto ekzistas nur unu realiĝo de la fonemo, sed tiu realiĝo varias inter unuopuloj kaj dialektoj. En Esperanto, kontraŭe, ekzistas du malsamaj fonemoj /h/ kaj /ĥ/. Se oni transskribas fonetisme, argumento favora al h estas tiel forta kiel (aŭ eĉ pli forta ol) argumento favora al ĥ. Se oni transskribas grafisme, la problemo malaperas.
Pri la malnovaj prononcoj de x [ĥ, ŝ], vidu sub ĝi.
En la komenco, oni tradicie redonis la fonemon /ĥ/ fonetisme per ĥ
azulejo = azuleĥo, sed ankaŭ azuleĵo (KEV, el la araba az-zullajĝ)
jota = ĥoto
marijuana, marihuana = mariĥuano
mudéjar = mudeĥaro, sed ankaŭ mudeharo (PIV) kaj mudeĵaro (KEV)
(Don) Quijote = Don Kiĥoto (rolulo)
Tamen ĉiam ekzistis rezisto al tiu tradicia transskribo, jen pro etimologio, aŭ pro internacieco kaj kongruo kun la lingvoj najbaraj al la hispana, kio klarigas la aperon de duoblaĵoj. Golden skribas, ke "sekve, la hispanaj konsonantoj 'j' en ĉiuj pozicioj, kaj 'g' antaŭ 'e' kaj 'i' estu grafisme transskribitaj per «j» kaj «g» respektive".
Jen do ke, krom la jam menciita jaguaro (el la portugala), oni trovas en NPIV la sekvajn grafismajn formojn:
Argentina = Argentino (komparu kun arĝento)
Cartagena = Kartageno (cetere, kongrua kun Kartago)
Don Juan, donjuán = donjuano kaj donĵuano (rolulo kaj/aŭ homtipo)
Gibraltar = Gibraltaro kaj Ĝibraltaro (ĉi tiu formo aperas kiel kapvorto)
Jamaica = Jamajko
junta = junto (diktatura estraro; grupo de kundiktatoroj)
San José = San-Joseo
Tamen tri ekzemploj el NPIV montras la eblon konservi distingon per modifite grafisma asimilo, laŭ kiu j en ĉiuj pozicioj, kaj g antaŭ e kaj i estu redonitaj per ĵ kaj ĝ respektive. Ĉar Generalife estas la nomo de konstruaĵo en Hispanio, oni uzu la hispanlingvan formon. Ĝibraltaro probable devenas de al angla formo de la nomo, ne de la hispana formo.
donjuán = donĵuano
Generalife = Ĝeneralifo
Gibraltar = Ĝibraltaro
Resume, por unu sola vorto hispanlingva eblas almenaŭ tri malsamaj asimiloj:
Badajoz = Badaĥozo (fonetisme), Badajozo (nur grafisme), Badaĵozo (modifita grafismo)
Jaén = Ĥaeno, Jaeno, Ĵaeno
Jerez = Ĥerezo, Jerezo, Ĵerezo
Rioja = Rioĥo, Riojo, Rioĵo
La kazo montriĝas trioble pli komplika por Guadalajara, de Gvadalaĥaro ĝis Gŭadalaĵaro tra ĉiuj eblaj kombinoj.
H
En la hispana la litero h estas sensona. Oni transskribas ĝin grafisme per h. Ekzemploj:
Alhambra = Alhambro
Bahamas = Bahamoj
hidalgo = hidalgo
Huelva = Huelvo (prefere al Onubo, el ĝia latina nomo aŭ el la adjektivo onubense)
Huesca = Huesko (prefere al *Osko aŭ *Osco, el la adjektivo oscense)
LL
En la plejmulto de la hispane parolanta mondo la digrafo ll realiĝas kiel la duonvokalo [j]. Nur en kelkaj regionoj ĝi realiĝas kiel [lj] (aŭ [ʎ], la simbolo uzata de lingvikistoj por palatala lateralo). Fonetisma transskribo alfrontas problemon pri dialektoj, sed oni kelkfoje vidas la fonetisman transskribon lj. Grafisme oni transskribas ll per l. La artikolo de Golden asertas heziton pri la plej bona transskribo de ll.
Tamen, kaj kvankam multaj nuntempaj vortaroj de la hispana ne plu traktas la digramojn ch, ll (kaj rr) kiel apartajn literojn (kaj do listigas vortojn enhavantajn ilin respektive sub c kaj sub l), oni ĝenerale konceptas ilin kiel unuoblajn literojn, respondajn al po unu fonemo.
Eble tio klarigas la pli ĝeneralan tendencon eviti transskribi ll per la digramo lj, favore al la redono per simpla l:
Trittau
Trittau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Trittau, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
LL
Antillas = Antiloj (probale tra la franca Antilles)
armadillo = armadelo
4275 Bogustafson
4275 Bogustafson estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
LL
camarilla = kamarilo
4275 Bogustafson
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la sveddevena astrofizikisto Bo Åke Sture Gustafson de la Universitato de Florido. Li fakiĝis en la studo de la formiĝo kaj evoluo de malgrandaj eroj da materio en la sunsistemo.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
LL
caudillo = kaŭdilo (Rikolto)
chinchilla = ĉinĉilo
cordillera = Kordilero
guerrilla = gerilo
llama = ljamo, por eviti homonimecon kun lamo
mantilla = mantilo
Melilla = Melilo (aŭ Meliljo, aŭ eĉ Melilio)
paella = paelo (aŭ, en NPIV) paeljo
Sevilla = Sevilo (aŭ Seviljo)
Valladolid = Valadolido
tortilla (mexicana) = tortiljo
Tradicia escepto : Castilla = Kastilio (laŭ Golden, eble prenita ne rekte aŭ ne nur el la hispana)
Ñ
La litero ñ reprezentas la palatalan nazan fonemon, kiu similas al [nj] (/ɲ/). Ĝi transskribiĝas fonetisme per nj. Ĉi-kaze oni trovas formojn kun nj:
cañón (speco de valo) = kanjono (por eviti homonimecon kun la jam homonima kanono)
dueña = duenjo
Miño (galega nomo) = Minjo
Sed foje ankaŭ per n:
vicuña = vikunjo (KEV)).
Golden preferas simetrian redonon de ll kaj ñ per lj kaj nj. Tamen, kiel vidite en la antaŭa sekcio, la preferata asimilformo de ll estas simpla l, kio kongruas kun la fakto, ke ankaŭ r kaj rr sumiĝas al unuobla r.
La kombino nj, malofta en esperanto krom en la sufikso -nj-, povus retroviĝi en eventualaj formoj Sanjoseo aŭ Sanjuano ; se unu-elemente skribitaj (legu pri tio en posta sekcio). Ĉi-kaze ne eblus retrospuri ilin al neekzistanta ñ.
Resume, daŭre eblas du malsamaj asimiloj:
Logroño = Logronjo
(A / La) Coruña (fakte galega nomo) = Korunjo
R kaj RR
En esperanto oni ne konservas la distingon inter ambaŭ fonemoj de la hispana, kaj asimilas ilin sendistinge per simpla r:
alcarraza = alkarazo
cigarro = cigaro
garrote = garoto
guerrilla = gerilo
guitarra = gitaro
Navarra = Navaro
Sierra Leona = Sieraleono
Tarragona = Taragono
S
Laŭ Cherpillod (en ZRF), Zamenhof transskribis la intervokalan s de la latina kutime per z (aŭ tute escepte per c), kio respondas al la franca-itala prononcmaniero, apogita de slava influo. Kaj li aldonas: "Strange, Zamenhof neniam transskribis la intervokalan latinan 's' per «s»". El la greka, li simile redonis la intervokalan Σ per z aŭ, tre malofte, per s (pri kio Cherpillod protestas aliloke). Ekzistas neniu motivo aŭ kialo sekvi tiun procedon por vortoj el la hispana lingvo, kie la litero s neniam fariĝas voĉa (t.e. [z]) inter vokaloj. Kiel menciite, oni asimilu s kaj z grafisme respektive per s kaj z. Ekzemploj:
pasodoble = pasodoblo
sangría = sangrio
sisal = sisalo
V
Ĉi tiun literon oni transskribas grafisme per v. Vidu la diskuton ĉi-supre ĉe B. Ekzemploj:
Huelva = Huelvo
Quevedo = Kevedo
Valladolid = Valadolido
vaquero = vakero
X
La litero x, kiu en la latina reprezentis la sonon [ks], ne ekzistas en Esperanto. Do grafisma transskribo ne eblas. Oni transskribu fonetisme. Ofte en la moderna lingvo x estas [ks]. En kelkaj vortoj, ekzemple Xavier, x estas [ĥ] aŭ [h], sed en ĉi tiu kazo, ĝenerale la formo kun x estas arkaika kaj ekzistas alia pli moderna formo kun j (Javier). Oni uzu la formon kun j kiel bazon por transskribo. En Meksiko x havas 4 sonojn en vortoj de indiĝena origino: [s] en Xochimilco, [ŝ] en Xola, Xomali, [ks] en Texcoco, Tlaxcala, kaj [ĥ] en Mexicali, Xalapa.
Don Quixote = Don Kiĥoto (rolulo)
Ximena (aŭ Jimena) = Ĥimena
Golden proponas fonetisman transskribadon. Tio probable validas por latin-amerikaj vortoj aŭ nomoj, kiuj fakte ne estas asimiloj el la hispana lingvo mem. Tamen, kiel ĝeneralan regulon, ŝajnas pli oportune redoni ĉi tiun grafemon tradicie per ks. Ekzemploj:
Extremadura = Ekstremaduro (hispana regiono, nekonfuzinda kun la portugala Estremadura = Estremaduro; la portugala kontinuaĵo de Ekstremaduro geografie estas ne Estremaduro, sed Alentejo)
México (aŭ Méjico) = Meksiko (verŝajne transprenita ne rekte el la hispana, sed el la franca, la germana aŭ la rusa)
Texas (aŭ Tejas) = Teksaso
Y
Antaŭ vokaloj la litero y reprezentas la semivokalon /j/ kaj transskribiĝas fonetisme per j.
Por la kombinoj ay, ey, oy, samsonaj kiel ai, ei, oi, vidu ĉe diftongoj kaj triftongoj. Ekzemploj:
arroyo (portugale arroio) = rojo
maya = majao
Shuto Nakahara
Shuto Nakahara (中原 秀人, n. ) estas japana futbalisto.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Y
yuca = jukao
Shuto Nakahara
Li futbalis ĉe Giravanz Kitakyushu, Avispa Fukuoka kaj Kagoshima United FC.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Y
Yucatán = Jukatano
Vokaloj
La vokalojn a, e, i, o, u de la hispana lingvo oni redonas per la sama vokalaro a, e, i, o, u en esperanto. Por la diversaj vokalkombinoj vidu ĉe diftongoj kaj triftongoj.
Hiatoj
La hiatojn de la hispana lingvo, t.e. la sinsekvojn de du vokaloj ne konsistigantaj unu solan silabon aŭ diftongon, oni transskribas per la sama vokalsinsekvo en esperanto. Oni atentu, ke en la subaj ekzemploj akcentita i aŭ u hiatigas vokalduon. Ekzemploj:
cacao = kakao
Bilbao = Bilbao
Baleares = Balearoj
paella = paelo
maíz = maizo
Vortfine, la anstataŭigo de la dua vokalo per la substantiva finaĵo povas estigi novan hiaton, nome -oo:
Dai Takeda
Li futbalis ĉe Giravanz Kitakyushu, Kagoshima United FC kaj AC Nagano Parceiro.
Kavkornuloj
Kavkornuloj (Cavicornia) estas superfamilio, malnova klasifika grupo de bestoj, kiuj havas kavkornon. Al la grupo apartenas la antilokapredoj (grupigita ankaŭ al forkkornuloj) kaj bovedoj (veraj kavkornuloj), kiuj jam antaŭlonge disiĝis. La antilokapredoj havas iomete alitipan kavkornon. Ĝi defalas ĉiujare kaj kreskas inter la haroj, tiel oni povas ekkoni en la trasekcio la spurojn de la haroj. La bovedoj havas pli unuecan, kompaktan kavkornon, en kiu nur malofte ekkoneblas haroj.
Oni supozas, ke la praaj formoj ĉiujare ŝanĝis la kavkornon.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun i duonvokala (fine de diftongo)
aimara, aimará = ajmara (GDEE, KEV)
caimán = kajmano
Jamaica = Jamajko
Foje oni renkontas ankaŭ grafismajn asimilojn per hiato:
boina (eŭska bereto) = boino (KEV)
ceiba = ceibo
La unua procedo ŝajnas pli kongrua kun la redonado de diftongoj kun fina u, kaj do preferinda:
Teide = Tejdo
Kun i duonkonsonanta (komence de diftongo)
Santiago = Santiago
Sierra Leona = Sieraleono
siesta = siesto
Asunción = Asunciono
Ciudad Real = Ciudad-Realo
Bolivia = Bolivio
Canarias = Kanarioj
Indias = Indioj
Adoni (Barato)
Geografio
Adoni etendiĝas sur montetaro en alteco de 435 metrojn de la marnivelo. Ballari kaj Hubli troviĝas po 65, distrikta ĉefurbo Kurnul 85, Hosapete 102, Hajderabado 232, Vijayawada 375, Mumbajo 602, Kolkato 1398, tutlanda ĉefurbo Delhio 1447 kilometrojn (aere).
Demografio
Laŭ la censo en 2011 Adoni havis populacion de kun la aglomeraĵo. La legopovo estas (tio estas tre malalta kompare la landan averaĝon).
Historio
Adoni estis signifa urbo kun fortikaĵo de la Viĝajanagara imperio. Inter 1558-1564 la urbo apartenis al alia sultanlando, pli poste al Mogola Imperio, sultanlando, fine ekde 1800 al la britoj ĝis 1947.
Port Jackson
Port Jackson, konsistanta el la akvoj de la Haveno de Sidnejo, la Meza Haveno, la Norda Haveno kaj la riveroj Lane Cove kaj Parramatta, estas la rio aŭ natura haveno de Sidnejo, Nova Sudkimrio, Aŭstralio. La haveno estas isnuleto de la Tasmana Maro (parto de Suda Pacifika Oceano). Ĝi estas la loko de la Operejo de Sidnejo kaj de la Sidnejhavena Ponto. Kiel loko de la unua eŭropa setlejo en Aŭstralio, Port Jackson pluludis gravan rolon en la historio kaj disvolvigo de Sidnejo.
Adoni (Barato)
Ekonomio
Komence de Adoni estas grandaj kalkŝtonaj montoj taŭgaj por cementoj, ankaŭ ercoj kiel kupro, plumbo, zinko. Adoni estas grava komerca centro kun granda merkato situanta en centro de la urbo. Adoni estas granda produktanto de kotonoj kaj havas teksan industrion. La sekva plej grava industrio estas arakida oleo.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun i duonkonsonanta (komence de diftongo)
Murcia = Murcio
Lucene
Apache Lucene estas libera/malfermfonta informserĉada softvarobiblioteko, origine kreita en Java fare de Doug Cutting. Ĝi estas apogita fare de la Apache Softvaro-Fonduso kaj estas distribuata sub la Apache-Softvarlicenco.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun i duonkonsonanta (komence de diftongo)
Segovia = Segovio
Soria = Sorio
Port Jackson
La akvoj de Port Jackson estas administrataj de la transporta servo Roads & Maritime Services. La Nacia Parko Haveno de Sidnejo protektas nombrajn insulojn kaj akvobordajn areojn, naĝejojn, padojn por marŝado kaj piknikajn areojn.
Adoni (Barato)
Edukado
En pluraj kolegioj okazas la plej alta edukado en Adoni.
Port Jackson
Referencoj
-33.85833°N, 151.23333°W
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonvokala (fine de diftongo)
La diftongojn au, eu, ou [aŭ, eŭ, oŭ] oni redonas fonetisme per aŭ, eŭ, oŭ:
araucano = araŭkano (KEV)
Adoni (Barato)
Trafiko
En Adoni la trairanta fervoja linio estis konstriita en 1870. Ĉefvojo kaj kelkaj aliaj vojoj kuras al la urbego. Enurbe estas aŭtobusa stacidomo.
Lucene
Historio
Lucene estis origine verkita fare de Doug Cutting en 1999. Ĝi estis komence havebla por elŝuto de sia hejmo ĉe la SourceForge retejo. Ĝi aliĝis al la Jakarta familio de la Apache Softvaro-Fonduso de malfermfontaj Java produktoj en septembro 2001 kaj iĝis propra pintnivela Apache projekto en februaro 2005. Ĝis antaŭ nelonge, ĝi inkludis kelkajn sub-projektojn, kiel ekzemple Lucene.NET, Mahout, Solr kaj Nutch. Solr estis kunfandita en la Lucene-projekton mem kaj Mahout, Nutch, kaj Tika estis proponitaj kiel sendependaj pintnivelaj projektoj.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonvokala (fine de diftongo)
caudillo = kaŭdilo
gaucho = gaŭĉo
La diftongo ou [oŭ] verdire ne apartenas al la hispana, kaj aperas nur en vortoj aŭ nomoj pruntitaj de aliaj lingvoj.
Lucene
Ecoj kaj ĝenerala uzo
Taŭga por ajna aplikiĝo kiu postulas plenan tekstoindicigon kaj serĉadokapablecon, Lucene estis aparte rekonita pro sia utileco en la realigo kaj efikigo de Interretaj serĉiloj, kaj ankaŭ por loka, unu-reteja serĉado.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonkonsonanta (komence de diftongo)
La diftongojn ua, ue, ui, uo, kies sonoj similas al la esperantaj [ŭa, ŭe, ŭi, ŭo], oni redonas grafisme per la hiatoj ua, ue, ui, uo. Nur kiam la u estas en la antaŭlasta silabo, ŝanĝiĝas signife la elparolo. Notu ke u post g aŭ q kaj antaŭ e aŭ i ne elparoliĝas en la hispana. Tiu u funkcias en la literumsistemo por indiki ke g reprezentas [g] (/ɡ/), ne [ĥ] (/x/), kaj ke q reprezentas /k/, ne /θ/ aŭ /s/.
Lucene
Ecoj kaj ĝenerala uzo
En la kerno de la logika arkitekturo de Lucene estas la ideo de dokumento enhavanta kampojn de teksto. Tiu fleksebleco permesas la API de Lucene esti sendependa de la dosierformato. Dokumentoj en formatoj kiel PDF, HTML, Microsoft Word, kaj OpenDocument, same kiel multaj aliaj (krom bildoj), povas esti indeksitaj tiel longe kiel iliaj tekstaj informoj povas esti eltiritaj.[necesas citaĵo]
Lucene-bazitaj projektoj
Lucene mem estas nur biblioteko por indicigo kaj serĉado, kaj ne enhavas funkciecon de trolado kaj HTML analizado. Tamen, pluraj projektoj etendas la kapablecon de Lucene:
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonkonsonanta (komence de diftongo)
Cuenca = Kuenko (prefere al *Konko, el la adjektivo conquense)
Huelva = Huelvo (prefere al Onubo, el ĝia latina nomo aŭ el la adjektivo onubense)
Lucene
Lucene. NET
Lucene. NET estas faco de Lucene skribita en C no. kaj celas .NET uzantojn.[necesas citaĵo]
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonkonsonanta (komence de diftongo)
Huesca = Huesko (prefere al *Osko aŭ *Osco, el la adjektivo oscense)
Puerto Rico = Puerto-Riko (anstataŭ la NPIVa Porto-Riko)
Teruel = Teruelo
Venezuela = Venezuelo
Lucene
Uzantoj
Por listo de firmaoj kiuj uzas Lucene (prefere ol etendi), vidu la "Powered By" paĝon de Lucene. Ekzemple, Twitter uzas Lucene por sia realtempa serĉo.
Esperantigo de vortoj el hispana fonto
Kun u duonkonsonanta (komence de diftongo)
Aparta kazo: Ecuador = Ekvadoro (probable influita de ekvatoro, siavice el la latina)
Kvankam ekzistas tabuo pri antaŭvokala ŭ, foje oni renkontas novismajn formojn (kun duoblaĵoj):
náhuatl = navatla (nahŭatla aŭ nahuatla en GDEE)
Cetere, kiel jam klarigite, ĉi tiujn diftongojn, kiam antaŭatajn de g-, oni kutimas redoni tradicie per gv-, kvankam ĉi tiu ne estas la sola uzata procedo por asimilado (vidu pli supre ĉe la koncerna konsonanto):
iguana = igvano
guano = guano
Kiel dirite, ekzistas rezisto al tia tradicia redono per gv-, sed samtempe funkcias tabuo kontraŭ antaŭvokala ŭ en gŭ-.
Triftongoj
Ĉio antaŭe dirita validas por la triftongoj uai, uei / üei aŭ la tute samsonaj uay, uey / üey [ŭaj, ŭej], kiujn oni trovas nur en du nomoj, tradicie asimilitaj:
Uruguay = Urugvajo
Camagüey = Kamagvejo, Kamagŭejo aŭ Kamaguejo
Vortoj kun fina vokalo
La fina vokalo normale forfalas okaze de esperantigo:
peso, peseta = peso, peseto
Tamen foje oni preferas konservi ĝin, ekzemple por montri la lokon de la akcento:
Perú = Peruo
Simila emo foje konstateblas ĉe vokalfinaj nomoj, kiuj, sen konservo de la vokalo, konsistigus homoniman (kaj ofte unusilaban) radikon. Eble tio klarigus la ekziston de duoblaj formoj kiel la jenaj:
coca = kokao (konfuzebla kun koko)
Goya = Gojo (konfuzebla kun gojo) aŭ Gojao
inca = inkao (konfuzebla kun inko)
mate = mateo (konfuzebla kun mato)
maya = majao (konfuzebla kun majo)
muleta = muletao (konfuzebla kun muleto)
yuca = jukao (konfuzebla kun juko)
Tamen ne ĉiam estas tiel:
Lima = Limo (konfuzebla kun limo)
Esperantigo de la familiida finaĵo -ez
Konvenas unuece transskribi resp. per -ezo kaj -eso hispanajn kaj portugalajn/galegajn nomojn finiĝantajn per -ez kaj -es, kontraste kun la individuaj nomoj sen tia familiida finaĵo.
Tiel, Lope = Lopo (nomo individua), sed López = Lopezo (familia).
Pri la konsisto de hispanaj nomoj vidu: Hispanaj kaj hispanlingvaj personaj nomoj.
Vortoj kun fina -s neplurala
Kvankam PIV uzas la formon Cervanto, analoge al la familiidaj nomoj kelkaj aŭtoroj preferas Cervanteso.
Oni povas argumenti, ke tia fina -s foje malaperas en derivaĵoj en la hispana lingvo ("cervantino" = cervantesa, cervanta). Aliflanke, en esperantigoj el la hispana kutime forfalas nur vortfinaj vokaloj, sed ne vortfinaj konsonantoj.
Similaj ekzemploj: Honduro = Honduraso, Karako = Karakaso.
Duoblaj formoj
Krom la ĵus menciitaj ekzemploj de duoblaj formoj, kies diferenco estas la konservo aŭ nekonservo de la vortfina -s, ekzistas aliaj similaj paroj de esperantigoj. Ekzemploj:
Huelvo (el Huelva) kaj Onubo (el la latina, aŭ el la adjektivo onubense = huelvano, huelva).
Plur-elementaj nomoj
Kiam la esperantigita nomo estas origine plur-elementa, kaj kvankam ekzistas emo aŭ tendenco unuradikigi la esperantigon, foje oni videbligas la plur-elementecon per ligstreketo. Ekzemploj: La-Pazo, Los-Anĝeleso.
Nomoj kun artikolo
Kiam la unua elemento origine estas artikolo, oni povus sin demandi, ĉu ĝi povus forfali okaze de derivado. Tiukaze, apud la formoj "la-pazano" kaj "los-anĝelesano", eble povus kunekzisti "*pazano" (hispane "paceño") aŭ "*anĝelesano" ("angelino").
Eble plej bone estus forigi tiujn artikolojn el la esperantigoj: Anĝeleso, Pazo. Ekzemple, en la kazo de La Coruña, galege A Coruña, senartikoligo helpas trovi kompromisajn solvojn: Koruno = Korunjo = Korunio.
La oportunecon de forfalo de la artikolo montras la formo:
Titolvortoj Don kaj Doña
Don kaj Doña estas hispanlingvaj respekttitoloj. Ofte ili estas tradukataj per sinjoro kaj sinjorino, sed ili estas pli formalaj kaj respekt-indikaj ol la titoloj señor kaj señora (kiujn ili ofte akompanas). Simile al la angla respekttitolo Sir, ili estas malofte esperantigitaj.
Diverseco de opinio pri la plej bona Esperantigo de "Don" + propra nomo.
Ne ekzistas konsento pri tio, kiel oni traktu ĉi tiujn respekttitolojn en esperantigoj. Kelkaj preferas lasi la titolon ne-asimilita, kvankam oni esperantigas la nomon:
Aliaj malŝatas la fakton, ke tiel oni nur esperantigas la nomon, sed ne la titolon. Iuj tial preferas esperantigi ilin kune, ligante ilin per streketo aŭ kunigante ilin en unu vorton (tion faras ankaŭ PIV):
Ambaŭ vidpunktoj estas subtenataj de propraj argumentoj.
Ordinaraj substantivoj derivitaj de "Don" + propra nomo.
Tia unuvotigo tamen estas pli akceptebla, kiam oni parolas ne pri iu homo, sed pri tipo de homo:
Gravas konscii ke ordinaraj substantivoj kiaj donkiĥoto kaj donĵuano gramatike estas konsiderataj unuecaj radikoj; tio estas, ili ne estas kunmetitaj vortoj, konsistantaj el du vortoj, ĉar kunmemtitaj vortoj fareblas nur el akcepitaj Esperantaj vortoj (pro tio softvaro ne estas konsiderata kunmetita, kaj soft-varo estas ne uzata).
Pro la malmulta semantika pezo de la ekstitolvorta silabo kompare kun la eksnomo mem, oni renkontas ankaŭ mallongigitajn formojn:
(12958) 2276 T-2
(12958) 2276 T-2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
NGC 6274-1
NGC 6274-1 (aliaj indikoj — UGC 10643, MCG 5-40-19, ZWG 169.24, KUG 1657+300A, KCPG 503A, PGC 59381) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Jouancy
Geografio
Jouancy etendiĝas sur 5.94 km², kaj havis 24 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 4 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
NGC 6274-1
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Jouancy
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Bernard Collette, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Jouancy apartenas al la kantono de Noyers, kies ĉefurbo estas Noyers. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Castello-Molina di Fiemme
Castello-Molina di Fiemme (jen itale, germane Kastell im Fleimstal) estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Trentino kaj Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj en ties pli suda provinco Trento, en la nordo de la ŝtato. Najbaraj komunumoj estas Carano, Cavalese, Altrei (BZ), Valfloriana, Pieve Tesino kaj Telve.
Campo
Campo estas la vorto por kampo en multaj latinidaj lingvoj. Campo aperas en la nomo de multnumbraj geografiaj lokoj.
Labège-Village (stacidomo)
Labège-Village estas franca stacidomo sur linio - Sète-Ville, situanta en  Labège, en departemento Haute-Garonne, regiono.
8368 Lamont
8368 Lamont estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Labège-Village (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
8368 Lamont
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la astronomo Johann von Lamont (1805–1879). Naskiĝinta en Skotlando, li iris en Bavarion por esti edukita. Li iĝis direktoro de la Observatorio Boganhausen kaj Reĝa Astronomo de Bavario. Komence li studis pozician astronomion ; li poste disvolvis reton da meteologiaj kaj magnetaj stacioj tra Eŭropo.
Caulnes
Geografio
Caulnes, ĉefurbo de la kantono ekde 1881, etendiĝas sur surfaco larĝa je ha. Ĝi estas trairata de rivero Rance, kiu engfluas en la Manikan Markolon.
Caulnes estas je la kruciĝo de du gravaj direktoj :
Caulnes estas ankaŭ sur la linio de regiona fervojo "TER Bretagne" per la linio Brest-Rennes-Parizo, same kiel sur departementa buslinio Montauban-Saint-Méen-Dinan.
Caulnes situas interne de la influareo de Rennes (< 40 km), tiel apartenante al la tria ringo de Rennes. La kampara loĝantaro ĉirkaŭ la komunumo ankoraŭ parolas la galoan lingvon.
Caulnes estas ankaŭ la sidejo de la interkomunumo ariganta la komunumojn de la kantono.
Zoubek
Zoubek estas familia nomo de jenaj personoj:
László Tokody
László Tokody [lAslO tokodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tokody László estis hungara mineralogo, profesoro, instruisto, membro (korespondanta en 1941) de Hungara Scienca Akademio.
Biografio
László Tokody frekventis universitaton en Budapeŝto, poste ekde 1920 li estis samloke vicprofesoro apud Ferenc Schafarzik. Post jaroj helpe de stipendio li plulernis en Vieno kaj Zuriko. En 1928 li atingis la gradon privata profesoro, tamen ekde 1933 li instuis en mezlernejo. Ekde 1938 li instruis en Universitato de Budapeŝto. En 1943 li iĝis direktoro de minerala kolektaĵo se Hungara Nacia Muzeo. Li doktoriĝis en 1957. Li pensiuliĝis en 1963. Li okupiĝis precipe pri meteoritoj kaj kristaloj. Li ricevis 3 premiojn inter 1935-1944.
Thomas Royds
Thomas ROYDS (11a de aprilo, 1884 – 1a de majo, 1955) estis angla fizikisto pri Suno kiu laboris kun Ernest Rutherford pri la identigo de alfa-radioaktiveco kiel la atomkerno de la atomo de heliumo, kaj kiu estis Direktoro de la Kodaikanal Sun-observatorio.
Ernest Rutherford kaj Thomas Royds pruvis en la 1900-aj jaroj ke alfa radiado estas kernoj de heliumo.
Inter 1913 kaj 1937 li produktis 49 esplorajn artikolojn publikigitajn el la Kodaikanal Sun-observatorio. Aliaj, kiel tiu kiu pruvas la ekziston de oksigeno en la kromosfero de la Suno, aperis en sciencaj gazetoj, kiel en Nature.
Castelnuovo
Castelnuovo estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Trentino kaj Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj en ties pli suda provinco Trento, en la nordo de la ŝtato. Najbaraj komunumoj estas Telve, Scurelle, Carzano, Borgo Valsugana, Villa Agnedo kaj Asiago (VI).
Keisuke Kai
Keisuke Kai (甲斐 敬介, n. ) estas japana futbalisto.
Rĵevuska (stacidomo)
Rĵevuska (Ржевуська) estas fervoja stacio en Pohrebiŝĉe (Vinica provinco), urbo en Ukrainio.
Keisuke Kai
Li futbalis ĉe Roasso Kumamoto.
Amagne
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rethel (prononco [], ) kaj ankaŭ al kantono .
Ĝiaj loĝantoj en la franca lingvo nomiĝas aquamagniens respektive aquamagniennes (se temas pri nur virinaj aŭ knabinaj loĝantoj).
Emilio Arias García
Emilio ARIAS GARCÍA (1916-1999), estis tre aktiva meksika e-isto, varbita de T. Sekelj en 1954, siatempe delegito pri gastigo kaj turismo, mortis la 9-an de aprilo en Meksikurbo. La aliĝo de Meksika Esperanto-Federacio al UEA (1978) estis precipe lia merito.