cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomáš Garrigue Masaryk
Malfacilaj komencoj
En Usono la juna geopo geedziĝis. Ĝis Eŭropo revenis jam ambaŭ, eĉ kun malgranda financa sumo, kiun Masaryk ricevis de la bopatro. Por komenco ĝi estis bona – Masaryk nome perlaboris nur tre malmulton. En la unuaj jaroj la junajn geedzojn atendis afliktaj momentoj. Apud senĉesaj ŝuldoj suferis ilin ankaŭ malsanoj kaj ekzistad-necerteco. Masaryk mem ofte suferis pro inflamoj de spirorganoj. En la jaro 1879 li pleje malsaniĝis je tifo. Sed sen problemoj estis eĉ ne Charlotta. Kvin infanoj naskiĝis rapide unu post la alia, senfina zorgo pri ili, pri la familio postulis sian imposton – fizikan kaj nervan senkonsciiĝon de Charlotta.
Masaryk sciis, ke tiel ili ne plu povas vivi. Tial li fine akceptis proponon kaj li transloĝiĝis kun la familio en provincan Pragon. Helpis lin eĉ hazardo. Lian financan situacion solvis neatendita heredaĵo. Komenciĝis pli bonaj tempoj. Almenaŭ rilate al mona flanko ili ne suferos. Fine li akiris bezonatan trankvilon kaj medion por la laboro. Masaryk estis sciencisto, universitata profesoro kaj ĉio estis akomodita por tio. Inkluzive de la loĝejo kaj de la laborĉambro. Li okupis por sia laboro ĉiam la plej grandan ĉambron – tio estis lia reĝlando, kie li havis nekredeblan libroŝrankon kun kelke da miloj volumenoj, kartotekon, en kiu estis centoj de la plej diversaj paperetoj kun elskribaĵoj kaj ideoj. Skribotablo kaj divano tegita per ursa ledo dukis al la laborĉambro. Oni tradicias, ke Masaryk mem pafmortigis la urson ie en Slovakio. Tio estis lia ŝatata rakonteto, kiu li rakontis al ĉiuj vizitoj.
Defendu veron
Li devis labori inter infanoj, ofte tio estis malfacila. Kiam li laboris, ili ne devis ĝeni lin. Li scipovis esti tre severa. Validis regulo, ke je la dek dua kaj tridek devis esti ĉiuj tagmanĝonte ĉetabliĝintaj – lavitaj kaj dece vestitaj. Foje venis la plej aĝa filo Herbert sen kolumo kaj sen kravato. „Iru kaj revenu vestita,“ ordonis la patro. Herbert revenis post momento, li estis nuda, sen ĉemizo, sed ĉirkaŭ la kolo li havis ligita kravaton kaj sur la pojno manumon. Masaryk onidire enspiris por riproĉo, sed interrompis ĝin lia rido.
Cetere, oni tradicias, ke la infanoj havis ĉiam grandan liberecon – Masaryk sole „devigis pripensi“ ilin. Je la alia flanko temis pri interrilato – tiam kutima – sen fizika kontakto. Nenia karesado, dorlotado, sed de komence dialogo kun respekto al homa personeco. Kaj denove legendo – Masaryk onidire ne sciis mensogi, nek en ŝerco, nek kun la infanoj, se mensogo devus esti nur simpla elpensado. La infanoj do tro ne uzis lin kiel rakontiston. Malgraŭe de la junaĝo li encerbigis al ili bazajn moralajn leĝojn – ekzemple li ripetis al ili moralon de Hus: „Serĉu veron, parolu veron, aŭdu veron, ŝirmu veron, ŝatu veron, lernu veron kaj defendu veron ĝismorte.“ Ne estas mirinde, ke lia ŝatata moto pli malfrue ornamis prezidentan standardon.
Charlotta alkutimiĝis en Bohemio. Ŝi eklernis la lingvon, ŝi eĉ sentis sin kiel ĉeĥino kaj patriotino. Ŝi estis tre oferema, ŝi helpis la aliajn. Ŝi ofte disdonis eĉ siajn aĵojn kaj vestojn, kelkokaze ankaŭ de Masaryk.
Ŝi estis muzike talenta. Cetere, ŝi volis dediĉi sin al koncerta vojo, sed ŝia sano ne permesis al ŝi tion. Do ŝi almenaŭ ludis hejme. Pli malfrue ŝi transprenis inspekton super muzika edukado de siaj infanoj kaj ekzemple el Jan elkreskis brila pianludisto.
Perfidulo kaj kanajlo
En Prago Masaryk estis nomita eksterordinara profesoro en ĉeĥa Universitato de Karolo. Samtempe li komencis redakti ĵurnalon Athenaeum, la unua moderna sciencista ĵurnalo en Bohemio. Li prelegas en la universitato komencante siajn vivluktojn. Ili famigos lin, sed gloron ili ne alportos al li. Male. Kiam Masaryk starigis sin kontraŭ vereco de famaj Manuskriptoj, li fariĝis kanajlo. Tiam estis donita al akademia senato je Masaryk plendo. Tono estis absolute la sama kiel antaŭ du kaj duono de mil jaroj okaze de antika pensulo Sokrato. Masaryk onidire per siaj prelegoj malbonigas junularon. Li estis tuj eligota el la universitato. Eĉ kiam tio ne okazis, „almenaŭ“ estis prokrastita lia nomigado kiel ordinara profesoro.
Ankoraŭ pli grandan malamon li servakiris en la tempo de hilsner-periodo, kiam li starigis sin en la flanko de maljuste persekutata judo Hilsner, kiu estis akuzita pro krimo de rita murdo. Tiam turnigis sin kontraŭ li eĉ liaj studentoj, kiuj ne povis seniĝi de alkutimiĝinta antisemitismo. Ili alkriis lin kiel perfidulo bojkotante liajn prelegojn. Insultis lin la tuta presaro, Masaryk fariĝis servisto de judoj kaj nigra ŝafo de la nacio. La estonta ŝatata prezidento prikonsideris eĉ foriron el Bohemio. Sed helpis lin la persistema Charlotta, kiu donis al li forton, por ke li superu ĉiujn problemojn. Kaj Masaryk do ne fuĝis, sed li batalis plu.
En ekzilon
La tuta mondo de Masaryk ŝanĝiĝos post komenco de la unua mondmilito. Jam en la jaro 1914 Masaryk vojaĝas malantaŭ limon kaj iam tiutempe ekmemoras lin ideo: ĉeĥa nacio povas esti denove libera. Li definitive estas forveturanta en decembro. Li scias, ke li foriras en ekzilon, survoje akompanos lin filino Olga. Charlotta jam ne havas tiom da forto, ili devas do adiaŭi. Iliaj vivoj disiĝas post kvardek jaroj. Por ĉiam. Same tiel li jam ne plu renkontos sian plej aĝan filon. Tri monatoj post la foriro de la patro Herbert estas infektiĝinta je tifo kaj li mortas.
Masaryk veturas ĝis Italio kaj poste en Svislandon. Baldaŭ venas sorta momento – la 4-an de julio de 1915, la kvincentjara datreveno de morto de Jan Hus. Masaryk estas en Zuriko kaj li ekparolos en husana soleno. En lia parolo eksonos abrupta kritiko kontraŭ aŭstrio-hungaria monarĥio. La unua malfermita atako. Masaryk estas decidiĝinta, ke li batalos por la memstara ŝtato. Reprezalio ne lasos longe atendi sin. Masaryk estas proklamita kiel grandperfidulo. Se li estus reveninta hejmen, minacas al li mortpuno. Polico venas en lian loĝejon por fari hejman esploron. Ili volas aresti almenaŭ Charlotton, sed tiu estas jam grave malsana. Anstataŭ ŝi la 28-an de oktobro estis arestita filino Alice. Feliĉe ŝi ne restis en malliberejo longe. Post protesta agado de usona virinoj, kiuj pere de prezidento Wilson kaj lia ambasadoro intervenis en Vieno, Alice estis en duono de la jaro 1916 tralasita.
Triumfa reveno
Masaryk restadis ĉefe en Usono, sed por kelke da monatoj li vizitis ankaŭ Rusion. En Usono lokaj ĵurnalistoj bonvenigis lin per slogano Sinjoro de la tuta Siberio kaj de duono de Rusio. Sed Masaryk atendis alian titolon.
Pri sia elekto de la ĉeĥoslovaka prezidento li onidire eksciis dum tagmanĝo. Rakonteto estas priskribita kiel anekdoto. Masaryk estas tagmanĝanta, kiam ili alportos al li telegramon. Li malzorgeme dispakos ĝin kaj tralegos ĝin, poste li enpoŝigos la telegramon. Li nenion igas koni je si. Nur kiam ili demandos lin, kion ili sendis al li, li sciigos ilin, ke li fariĝis prezidento. La unua ĉeĥa reĝo ekde la morto de reĝo Jiří z Poděbrad.
Li adiaŭis prezidenton Wilsonon kaj enŝipiĝis. La ŝipon poste alternigis fervojo kaj la 20-an de decembro de 1918 Masaryk elvagoniĝis en Horní Dvořiště. En longa peltmantelo kaj ĉapo, svelta kaj eleganta. Post kvar jaroj li estis hejme. Atendis lin filo Jan. Por Masaryk estis preparita kaleŝo, sed li postulis aŭtomobilon. La unuan vesperon li pasigis en Burgo kaj la sekvantan tagon li ĵuris prezidentan promeson.
Masaryk revenis kiel prezidento, li gajnis sian politikan lukton. Nun li rapidis al sia fidela edzino. Sed li venis malfrue. Post jaroj de grava anima malsano li trovis ŝin rompita, sen forto al la vivo kaj sen kapablo de komunikado. Ŝia stato ne ŝanĝiĝis, oni atendis morton, kiu estos samtempe elaĉeto. Malgraŭ tio li pasigis kun ŝi multe da tempo. Li veturis al ŝi ĝis Veleslavín, kie li lasis aranĝi ĉambron, kaj li rememoris ĉi tie la komunan vivon. Ankaŭ li klopodis plifaciligi ŝiajn lastajn momentojn, ofte per frenezaj ideoj. Sed la fino estis neantaŭforigebla. Post ripetitaj atakoj de apopleksio ŝi mortis la 13-an de majo de 1923. Dum sonoj de ĥoralo „Kiuj estas diaj batalantoj“ ŝi estis enterigita en Lány.
Leĝo pri Masaryk
Ankaŭ Masaryk en la jaro 1921 grave malsaniĝis. El kutima malvarmumiĝo evoluis kronika malsano, kiu finiĝis per trombozo de vejnoj en ambaŭ kruroj. Lia vivo estis grave endanĝerigita. Kiam li superis la krizon, li forveturis akompanata de kuracisto kaj filino Alico ĝis konata somerrestadejo en Capri kaj en la oficejon li revenis nur en aŭgusto de 1922.
Masaryk kutimis la tutan vivon vojaĝi kaj kiel prezidento li daŭrigis en sia ŝatokupo. Pli neoficiale, private. Li vizitis nordan Afrikon, Sicilion, Egipton, Palestinon kaj ankaŭ Grekion. La unua oficiala vojaĝo kondukis ĝis Francio, Belgio kaj Anglio. Akcepto estis grandioza – bonvenigis lin fanfaroj kaj pafaroj el kanonoj. Belga reĝa familio eĉ donis al li je dispozicio sian privatan trajnon kaj en stacidomo bonvenigis lin reĝo Albert kun kronprinco ĉeflanke.
Municipoj de Gojaso
Listo de la 246 municipoj de subŝtato Gojaso, Brazilo.
Tomáš Garrigue Masaryk
Leĝo pri Masaryk
Tiaj estis liaj reprezentaj devoj. Sed Masaryk ne volis esti nur prezidento por ornamo. Li sciigis tion tuj post sia alveturo en la patrujon. La unua, kion li faris, estis ŝanĝo de leĝdonpovoj de prezidento en provizora konstitucio. Kiam ili anoncis al li, ke li havos sole reprezentan postenon, li kontraŭis. Li realigis relative ampleksajn leĝdonpovojn, ekde destino de nombro de ministroj ĝis rajto vetoi unuopajn leĝojn. Baldaŭ li havis preskaŭ neskueblan postenon.
Donu al mi monon
La escepta posteno de Masaryk montriĝis ankaŭ en financado de Burgo. Masaryk nome bezonis multe da mono de la ŝtato. Ĉiu lia vivjubileo aŭ datreveno de la ŝtato estis kaŭzo por mona subteno. Apud tio li havis apartan fonduson por disdonado. Milionoj, kiujn li sume ricevis, estis nenia memkomprenebleco kaj devis pro ili okazi diskretaj traktadoj inter ministroj de financoj, bankieroj kaj kelkaj pluaj politikistoj. Sed parto de la politika reprezentantaro regule kritikis liajn grandajn burgajn subtenojn. Kion li faris kun la mono? Masaryk estis malavara doninto. Al Akademio de Laboro li dediĉis unu milionon, per pluaj donacoj li kontribuis por eldonado de semajn-ĵurnaloj nomataj Ago (Čin) kaj Tribuno (Tribuna). En la jaro 1932 li fondis Instituton de T. G. Masaryk, al kiu li donacis dek milionojn. En testamento li testamentis al ĝi 70 mil volumenojn el sia libroŝranko kaj sian privatan arkivon.
Alian disputon de Masaryk kontraŭ politika elito prezentis demando de mortpuno. Masaryk estis ties principa kontraŭulo, kiel filozofo li rifuzis kaj kritikis ekzekutojn. Sed malgraŭ tio li devis dum sia prezidentado subskribi kelke da ekzekutoj. Li faris tion kun granda abnegacio kaj nur okaze, se temis pri puno pro tre brutaj krimoj. Sume estis dum lia deksepjara regado farita nur dek unu ekzekutoj, dume pli ol 400 kondamnoj de mortpunoj li ŝanĝis per prezidenta pardono al longdaŭra malliberigado. Ankaŭ el tiu ĉi vidpunkto kompare kun la ceteraj ŝtatistoj kaj kun siaj sekvantoj en Burgo Masaryk estis absoluta escepto.
Faloj de sur ĉevalo
Kiam Masaryk estis revenanta el la ekzilo, de malproksime li ne konsciis, kiel lia vivo ŝanĝiĝos. Li volis vivi same, li esperis, ke li revenos al siaj kutimoj kaj principoj. Li vizitos siajn geamikojn, li vizitos siajn ŝatatajn kafejojn. Tuj la sekvantan tagon en Prago li volis iri en kafejon, sed homamaso en strato ne permesis al li tion. Ĉiuj haltigis lin kaj salutis. La libera vivo finiĝis.
Masaryk devene eĉ ne volis iri en Burgon, li pensis, ke li loĝos hejme. Sed Burgo devis resti loko de la ĉeĥaj regantoj – nur monarĥon alternigos prezidento. De komence la loĝado tie estis neniel agrabla. Mankis fono, la manĝaĵojn ili devis alveturigadi per aŭto. Nur pli malfrue li invitis en Burgon arkitekton Plečnikon, kiu donis al la malnovepoka memorigaĵo modernan vizaĝon.
Kio male taŭgis al li en lia prezidenta rolo, tio estis rajdado. Sed li ne komencis kun tio reveninte ĝis la patrujo, kiel oni tradicias. Jam pli baldaŭ en Svislando kuracistoj rekomendis al li rajdadon kiel sporto subtenanta sanon. Kiam li estis reveninta, ili elektis por li elegantan ĉevalon, dektrijaran brunĉevalon el Hungario. Sed eĉ ne mankis faloj. Foje enkuris sub lian ĉevalon infano. La prezidento lastmomente deŝiris la ĉevalon kaj ambaŭ, la ĉevalo kaj la prezidento, falis en fosaĵon. Alifoje la ĉevalo helpis lin por perdiĝi al akompanantaro.
Vivo en Lány
Masaryk ŝatis nigran kafon kaj teon donita rekte el samovaro. Tiuj ĉi trinkaĵo apartenis al liaj ĉiutagaj ritoj Alkoholaĵojn li ne drinkis, sed li ne havis al ili tiel rifuzeman rilaton kiel Beneš. Vinon li konsumis jam ekde la knabaj jaroj – li ja devenis el Moravio. Rompo venis nur iam ĉirkaŭ la kvindeka jaro, kiam Masaryk adiaŭis alkoholaĵojn por ĉiam. Kial? Li konstatis, ke li ne bezonas ilin.
Ankaŭ en manĝaĵoj lia konduto havis tonon de asketo. Masaryk eĉ prikonsideris pri pilolo, kiu anstataŭigus la manĝaĵon. Eĉ alie li vivis modeste. Li ne ŝatis paradajn, luksajn kaj modernajn aĵojn. Li neniam dormis sub kuseno, li kovris sin sole per kovrilo kaj lia lito prezentis nur ordinaran soldatliton. Unusola novaĵo, al kiu li sibiĝis, estis filmo. La prezidento ekŝatis kinematografejon kaj en Lány li lasis aranĝi kinejon.
Malpermesita interrilato
Ankaŭ Masaryk fariĝis celtabulo de anekdotoj. Liaj politikaj oponentoj, sed ankaŭ amikoj kun rideto komentariis la novan interrilaton de la maljuniĝanta prezidento kun kvardekjara moravia verkistino Oldra Sedlmayerová. Ĝi daŭris kelke da jaroj, sed ĝi alportis al Masaryk pli da problemoj ol li atendis. Somere de 1928 Oldra alveturis al li ĝis Lány, pli malfrue ŝi pasigis kun li unu semajnon en somera loĝejo. Sed poste Alice faris scenon kaj ŝi malpermesis al ŝi eniron en sian hejmon. Puritane fondita Alice estis dommastrino, de komence de la prezidentado de Masaryk ŝi anstataŭigis la unuan damon kaj ŝi decidis pri multe da aferoj en la vivo de sia patro. Ŝi eĉ cenzuris Interparojn kun TGM de Čapek. Čapek kun Masaryk parolis eĉ pri tiaj temoj, kiel estas virinoj kaj sekso, sed nenio pli poste aperis en libro el tio. Alice forstrekis la sentemajn tekstojn, pro kio Karel Čapek sincere ne toleris ŝin.
Kaj kiam en la scenejo aperis Oldra, ŝi simple malpermesis al ŝi alvenon al Masaryk. Oldra poste devis kunvenadi kun Masaryk sekrete en Prago. Ĉefa piliero de ilia rilato tiel restis leteroj, kiuj havas ofte tre intiman karakteron. Apud personaj aferoj ili solvis en ili ankaŭ demandojn kunigitaj kun projekto de romano, kiu Oldra helpe de Masaryk verkis en la jaroj 1930 – 1934. La romano havas nomon Mario kaj ĝi estas verkita en versoj. Sed ĝis nun ĝi ne aperis ekzistante sole en manuskripto.
Sekretaj malsanoj
Masaryk komencis strangan tradicion: ĉe ĉiuj ĉeĥaj prezidentoj oni sekretigos la veron pri ilia sanstato. En la jaro 1934, kiam Masaryk suferis ripetitajn atakojn de apopleksio, en presaro aperis nur falsa informacio: „En publiko cirkulas diversaj informoj pri sanstato de la prezidento. La prezidento suferis en lastaj tagoj sole pro leĝera raŭko, tial li ne eliris kaj ne akceptis vizitojn. Alie la prezidento estas sana.“
Tio estis stranga ludo. Inicitoj sciis veron, sed ĵurnaloj portis titoletojn „La prezidento de la respubliko estas sana“. Samtempe li estis jam 84-jara.
Sed ĉifoje minacis skandalo. La malsaniĝo nome venis en tre malavantaĝan momenton – okazis la kvara elekto de prezidento. Masaryk renkontiĝis kun ĉefoj de diplomataj misioj. La prezidento komencis legi respondon, sed li devis tuj fini. La atmosfero estis je frostopunkto. Al ĉiu estis klare, ke Masaryk estas ĉe la fino de siaj fortoj. Sed politikistoj volis teni lin. Kuracisto malpermesis al li legi kaj skribi kaj ili malvalidigis ankaŭ projekciadon de filmoj en Lány, unu el ŝatataj hobioj de Masaryk.
Oficialaj informoj plimulte senĉese parolis pri plibonigado de la sanstato, sed realo estis diferenca. La stato de Masaryk stabiliĝis, sed en stadio de granda fizika invalideco. Pri la plibonigo oni ne povis paroli, pri plenumado de la prezidenta funkcio ankaŭ ne. Devis okazi alterno.
Abdiko
Masaryk atendis morton jam en la jaro 1921. Tiam li rekomendis kiel sian sekvanton la junan Benešon. Pli malfrue li konjektis, ke unue povus alternigi lin Švehla kaj nur post li Beneš. Sed Švehla kian ajn diskuton pri sia prezidentado ne permesis. Kaj do Masaryk estis sinsekve elektita duanfojon, trianfojon kaj en la jaro 1934 eĉ kvarafojon. En nekredeblaj okdek kvar jaroj.
Sed la tuta jaro 1934 estis ludinta en signo de gravaj sanproblemoj de Masaryk. Jam dum la elekto en majo de 1934 la maljuna sinjoro ne memoris tekston de la ĵuro kaj li ne povis movi per la dekstra mano. Unu monato antaŭ la elekto trafis lin apopleksio, post kiu li ankaŭ dumtempe blindiĝis. Li misordigis vortsekvon kaj li ne povis subskribi sin. Ili provis lin lernigi subskribi sin per la maldekstra mano, sed kiam li ne eklernis tion, ili devis krei subskriban stampon.
Kulmino de la malfacilaĵoj venis fine de somero de 1935, kiam Masaryk ripetite suferis pluajn atakojn de apopleksio. Li ne povis paroli, iradi, legi nek skribi. Pleje li perdis kapablon paroli ĉeĥe, kaj kiam li diris ion, li uzis la anglan. Malgraŭ tio politikistoj decidis, ke li estas restonta – eĉ kontraŭ sia volo – en la funkcio. Sed Masaryk ekrezistis. Sciante, ke jam estas fino, li abdikis. Fine ili devis respekti lin. La 14-an de decembro tralegis abdikan parolon lia fidela kanceliero Šámal. En la parolo Masaryk konfesis, ke li jam ne sukcesas plenumadi la prezidentan funkcion, tial li decidiĝis rezigni pri ĝi. Kiel la sekvanton li markis Benešon. Tio havis grandan signifon. Malgraŭ tio, ke vico da politikistoj ne volis Benešon, de ili alparolitaj kandidatoj respektis la opinion de Masaryk kaj ili rifuzis la batalon kontraŭ Beneš.
De sur masto en Lány estis malhisita la standardo kaj Masaryk notis: „So, I am free.“ (Do mi estas libera.) Kaj kiam ili kapjesis al li, li aldiris: „Fine.“
Foriris heroo
Li finis sian abdikan parolon per la vortoj: „Mi plene fidas, ke ĉio okazos bone, kaj se Dio permesos, mi ankoraŭ momenton rigardos vin, kiel vi sukcesas.“ Li eltenis tion du jarojn. Somere de 1937 lia stato denove konsiderinde plimalboniĝis. Nokte la 2-an de septembro ili ekaŭdis el lia ĉambro malfortan stertoron. Ili alkuris al li trovante lin senkonsciiĝinta. Ili donis al li injekton por kuraĝigi la koron. Ankoraŭ por momento ili prokrastis lastajn momentojn.
Sed la fino nehaltigeble proksimiĝis. Masaryk malsaniĝis je pulminflamo kaj rapide plimalboniĝis la agado de la koro. Kelke da tagoj antaŭ lia morto enflugis laŭ onidira legendo tra malfermita fenestro vesperto kaj ĝi sidiĝis sur lustron. Kiam Masaryk iris dormi, li onidire demandis, ĉu la vesperto ankoraŭ estas tie. Ĝi forflugis. Ĉe la lito alternis liaj plej proksimaj – la filinoj, Jan Masaryk, geedzoj Benešoj. Li pasigis la lastajn momentojn dormante aŭ svenante, li plu reagis neniajn iniciatojn. Kaj la 14-an de septembro je la tria kaj tridek matene lia koro haltis.
El la mondo venadis centoj da kondolencoj, ĉiuj ĵurnaloj alportadis nekrologojn. Li estis nomita La plej granda eŭropano aŭ Lumturo, kiu brilas en La Malnova Mondo. „La mondo perdis sian heroon,“ skribis post lia morto la brita Daily Herald.
Sepulto
La manoj laŭkorpe, sur la brusto ĉapo, ekde la talio suben li estas vualita per la prezidenta standardo kun skribaĵo Vero estas venkanta. Tia estis lasta rigardo je la unua ĉeĥoslovaka prezidento. Poste la ĉerko estis vualita en ŝtatan flagon, kiun ornamis la plej superaj ŝtataj ordenoj. Pri la sepulto zorgis armeo sepultanta sian eksan plej superan komandanton.
Beneš prezentis parolon antaŭ Matyáš-pordego, kie komenciĝas la lasta vojo de Masaryk. Li rememorigis anoncon de filozofio de Masaryk levante fakton, ke li dediĉis sian longan tutan vivon al lukto pri kompreno de homo, sed tuj poste li ekparolis pri senĉese brilanta torĉo, kiu gvidigos nin sur plua vojo. Li finis sian parolon per la vortoj: „Prezidento Liberiginto, ni restos fidelaj al la anonco, kiun vi enmetis en niajn manojn.“ Poste eksonis husana ĥoralo kaj ses generaloj metis la ĉerkon sur afuston de haŭbizo. Kanonoj kaj aviadilmotoroj bruegas, furioze sonoras sonoriloj. El Petřín aŭdiĝas unu kanona pafaro post la alia. La tuta vojo el Prago ĝis Lány estas borderita de homoj, kiuj volas lastfoje honorigi la ŝatatan prezidenton. Tia gloro en la ĉeĥa historio jam neniam plu ripetiĝos. Masaryk estas sepultita proksime de Charlotta, je dek jaroj pli malfrue estos metita en la familian kripton ankaŭ la korpo de la malfeliĉa filo Jan.
Sed post kelke da jaroj minacis al la korprestaĵoj de Masaryk pereo. En la tempo de okupacio aperis en Flago artikolo plena de malamo kaj insultoj, kiu finiĝis per apelo, por ke ili elfosu lin el la sanktigita tero: "For kun tiu naŭza juda kadavro, for, ke ĝi ne venenigu aeron de nia kristana tombejo. En judan tombejon kun ĝi, kien ĝi jam antaŭ longe apartenas." Tio eksplodigis febran aktivecon de lokaj loĝantoj, kiuj volis levi kaj kaŝi la korprestaĵojn. Fine nek savontoj nek pereontoj malfermis la kripton. Kaj la tombo restis nedifektita.
Heredantoj
La familio de Masaryk estis el ĉiuj familioj de ĉeĥaj prezidentoj la plej disbranĉigita. Sed ties sortoj ne estis la plej feliĉaj. Herbert mortis dum la unua mondmilito kaj restis post li du filinoj. Geedzeco de Jan disfalis. La ŝatata politikisto restis seninfana kaj mallonge post februaro de 1948 li elfalis el fenestro de Černínský-palaco (jam ne eblas konstati, ĉu propravole, per hazardo aŭ pro uzo de perforto). Ankaŭ Alice restis sola. Post la morto de sia patrino ŝi ludis rolon de la unua damo, pli malfrue ŝi elmigris. Feliĉan vivon havis eĉ ne la plej maljuna Olga. Studinte filozofion ŝi edziniĝis kaj ŝi naskis du infanojn – filojn. Ambaŭ mortis en la tempo de la dua mondmilito. Leonard, finstudinta ekonomion, aniĝis en la jaro 1942 en britan reĝan aerofloton. Li atingis rangon de ĉefkomandanto, sed li pereis en aŭgusto de 1944, pro aviadila kraŝo. Lia frato Herbert mortis la sekvantan jaron.
Monumentoj
Bustojn de Masaryk oni komencis vendi por kelke da centoj de kronoj, tuj kiam li enoficiĝis. Post ioma tempo oni parolis eĉ pri monumentoj, sed Masaryk dum la vivo preferis defendi sin kontraŭ tiaj ideoj; sed malgraŭ lia volo, la unua lin omaĝanta monumento estis devualita jam en la jaro 1919 kaj pluaj kaj pluaj plinombriĝis. En 1919 estis en Brno fondita universitato, je kies ekesto la prezidento havis signifan meriton, tial oni nomis ĝin Masaryk-universitato (inter 1960 kaj 1990 ĝi pro politikaj kialoj portis la nomon de Jan Evangelista Purkyně). Dum la dua mondmilito liaj statuoj devis esti kaŝitaj, aliaj estis neniigitaj. Tuj post la liberigo en la jaro 1945 ili estis denove hisitaj. Unusola, kiu ne havis statuon de Masaryk, estis Prago. Dum la unua respubliko oni ne atingis tion, tri jaroj de postmilita demokratio estis ankaŭ tro mallongaj. Post februaro de 1948 la statuoj de Masaryk iris denove en ferrubajn kolektejojn, en pli bonaj okazoj en kaŝejojn. Ne por ses jaroj, sed ĉifoje por kvardek. Kaj denove ili elmergiĝis, kiel pro miraklo el la plej diversaj kaŝejoj, post la jaro 1989. Ĉe Opava estis unu statuo enmasonigita, en Brandýs nad Labem kaŝita sub amasego da malnovaj pneŭmatikoj. Nur Prago senĉese atendis – urbodomanoj kaj politikistoj disputis, kien lokigi la statuon. Tra la urbo oni eĉ translokigis modelon, por ke oni trovu por statuo ĝustan lokon. Nur post dek jaroj venkis placo en Hradčany.
Masaryk pri Esperanto
Masaryk sciis pri Esperanto jam komence de la jaro 1905, ĉar tiam li dum prelego pri moderna nacia filozofio en Jičín parolante pri la diferenco inter artefarita literatura lingvo kaj vivaj dialektoj tuŝis ankaŭ la temon de internacia lingvo, konstatante ties bezonon, sed ankaŭ asertante ke pro influoj politikaj, ekonomiaj kaj kulturaj tiun rolon tiam ludis la angla kaj deklarante ke "artefarite oni tamen lingvon konstrui ne povas; tiu volapuko kaj esperanto estas lingvoj tute mortaj". Tiutempe dialektoj efektive ankoraŭ estis vivaj kaj flegataj en Ĉeĥoslovakio, sed sekve, en la daŭro de la 20-a jarcento, ili grandparte malaperis, ĉar anstataŭigis ilin ĝuste la komuna literatura lingvo uzata en formalaj kontaktoj kaj ĝia komunuza variaĵo (bazita sur a dialekto de Prago) multloke uzata en kontaktoj neformalaj.
Masaryk en Esperanto
Pri la vivo de Masaryk aperis du verkoj en Esperanto:
Gravan libron pri Masaryk (ankoraŭ ne esperantigitan) verkis Karel Čapek, unu el plej grandaj ĉeĥaj verkistoj, Interparoloj kun T.G.M., kiu dum socialismo ne povis aperi. Komunistoj malamis la filozofon pro lia rifuzado de marksismo.
István Bányai
István Bányai [iŝtvAn bAnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bányai István estas hungara grafikisto, afiŝisto, ilustristo, karikaturisto. Lia pseŭdonomo en Usono estis IST-ONE.
Memeo
La termino memeo nomas ĉian eron de kultura informo, kiun unu menso transdonas al alia menso. Ekzemploj estas pensoj, ideoj, teorioj, kutimoj, kantoj, dancoj kaj tiel plu. Laŭ la teorio de kultura evoluo, memeoj reproduktiĝas kaj evoluas laŭ maniero simila al genoj en biologia evoluo.
István Bányai
István Bányai naskiĝis la en Budapeŝto.
Memeo
Tiu ĉi termino estis enkondukita en la angla fare de la brita evolua biologo Richard Dawkins, kadre de la libro "Egoisma geno" (The Selfish Gene) en 1976. Laŭ lia propono, ambaŭ memeoj kaj genoj evoluas per la malsimila kapablo je pluvivado de iliaj diversaj replikoj dum ili klopodas adaptiĝi al ilia vivmedio.
István Bányai
Biografio
István Bányai frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li studis en Industriarta Altlernejo inter 1969 kaj 1972. Lia ĉefinstruisto estis János Kass. Post la diplomo li kreis afiŝojn por kinejoj, ilustraĵojn, karikaturojn, krome li kreis desegnofilmon dum 3 jaroj. En 1980 li vivis en Parizo, kie liaj desegnaĵoj aperis ekzemple ĉe Hachette kaj Le Monde. En la sekva jaro li translokiĝis al Los Anĝeleso, kie li faris similajn laborojn ekzemple al Times, Newsweek, CBS. Ekde 1987 li vivis en Novjorko, kie li havis sukcesojn pro karikaturoj kaj infanlibroj. En 1995 Bányai verkis infanlibron: Zoom. Baldaŭ ĝi aperis en 18 lingvoj. Li ricevis 3 hungarajn premiojn inter 1975- 1994, poste usonajn premiojn. Li nun vivis kun edzino en Konektikuto.
Memeo
Memeoj kaj ilia evoluo estas la stud-objekto de la memescienco. Memetiko estas la studo de la evoluo de kulturo kaj ideoj, per analogio kun genetiko.
Ankaŭ konsideru la ĝenron de la memoj de rezistado, kiel Sankta Javelino uzate larĝskale dum la Invado de Rusio en Ukrainion (2022).
Historio de la Ĉina Popola Respubliko
Por la historio de la ĉina civilizo antaŭ 1949, vidu Historio de Ĉinio.
La historio de la Ĉina Popola Respubliko (ĈPR) detalas la historion de la lando ekde la establo de la Komunista Partio de Ĉinio en 1949. La ĈPR estas uzita hodiaŭ ofte sinonime kun Ĉinio, sed estas nur la plej lastatempa politika ento regi Kontinentan Ĉinion, antaŭita de la Respubliko de Ĉinio kaj miloj da jaroj da imperiaj dinastioj.
Socialisma transformo sub Mao Zedong (1949-1976)
Post la venko de la komunistoj en la Ĉina enlanda milito, la Komunisma Partio de Ĉinio kaj ties gvidanto Mao Zedong deklaris la fondon de la Ĉina Popola Respubliko je la 1a de oktobro, 1949. Mao unue koncentriĝis pri revizio de la landproprieta sistemo de Ĉinio, kaj li emfazis la gravecon de klasbatalo kaj redistribuis terojn favore al la kamparanoj de la sistemeca persekutado de la bienuloj. Multaj historiaj konstruaĵoj kaj artefaktoj estis detruitaj kiel rememorigiloj de la "feŭda" pasinteco kiu malhelpis progreson.
En 1958, Mao iniciatis la Saltegon Antaŭen por kolektivigi kamparajn lokojn, kaj li alvokis agrikulturajn laboristojn produkti ŝtalon en iliaj malantaŭaj kortoj por pliigi ĉinan industrian produktadon. Estis grandega malsukceso kiu rezultis je giganta malsatego, kiu mortigis ĉirkaŭ 30-40 milionojn inter 1958 kaj 1961.
Mao tiame komencis la Kulturan Revolucion en 1966 kun la celo de elradikigi tradician ĉinan kulturon kaj trudi socialisman ortodoksecon. Ruĝaj Gardistoj teruris ordinarajn civitanojn kiuj estis juĝitaj esti kontraŭrevoluciuloj. Edukado kaj publika transportado venis al preskaŭ kompleta halto. Granda parto de la tradicia kulturo de Ĉinio estis detruita sistemece en la nomo de progreso. La kampanjo ne finis ĝis la morto de Mao en 1976.
Malbonega agrikultura kaj ekonomia planadoj rezultis je ruinigita ekonomio, nombro de mortintoj de proksimume 70 milionoj, kaj ekstermo de netaksebla kultura historio.
Ekonomiaj reformoj sub Deng Xiaoping (1976-1989)
Post la morto de Mao, batalo por potenco rezultis inter la Bando de la Kvar, Hua Guofeng, kaj poste Deng Xiaoping. De 1980, Deng Xiaoping sukcesis establi sin kiel "supera gvidanto" de Ĉinio. Li antaŭvidis aplikon de "Socialismo kun Ĉinaj Karakterizaĵoj", kaj starigis politikon de "Reformo kaj Malfermiteco", kio malkolektivigis kamparajn lokojn kaj malcentralizis industrion. Deng kaj la Komunista Partio preferis ne kondamni Mao entute, kaj Deng adoptis la proverbon ke heredaĵo de Mao estis "7 partoj bonaj, 3 partoj malbonaj". Deng estas konata pro esti komencanta la sistemon de Specialaj Ekonomiaj Zonoj, klare limigitaj lokoj kie eksterlanda investo estas permesita preskaŭ sen socialisma sintrudo.
Kvankam la vivkvalito multe pliboniĝis sub Deng, li ankoraŭ estis kritikita pro sia absolutisma rego super la ĉiutaga vivo. Manifestacioj en Placo Tian An Men en 1989 rezultis je sanga militista subpremo, kio estis diskonigita ĝenerale kaj kondamnita ekster Ĉinio, sed multe estis kaŝita ene de la lando. Aliuloj asertas ke la Deng-epoko estis la radiko de senbrida korupto, degenerado de la medio, kaj riĉeca malegaleco en Ĉinio.
En 1979, la Ĉina registaro starigis ĝian Unuinfanan Politikon por provi regi ĝian rapide pliigantan loĝantaron. La polemika politiko rezultis je granda malpliigo en infana malriĉeco.
29-a de junio
Je la 29-a de junio okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 29-a de junio estas (laŭ gregoria kalendaro):
Akto
Akto laŭ PIV estas:
Leĝa akto estas oficiala dokumento de fiksa jura signifo, ekzemple testamento.
La profesion de homo, kies ĉefa tasko estas redakti kaj konservi la oficialajn aktojn, oni nomas aktisto (aŭ, se tre prioritatas la arkiva konservo, arkivisto).
Maurício de Sousa
Maurício de SOUSA (naskiĝinta la en Santa Isabel) estas unu el la plej famaj bildrakontistoj de Brazilo, kies ĉefa kreaĵo estas la rolularo Turma da Mônica ("Bando de Mônica"). La bildrakontoj celas ĉefe infanojn (la roluloj mem estas plejparte infanoj), sed la humuro ne estas ekskluzive infaneca.
Vasilkovo (distrikto Klin)
Vasilkovo (Васильково) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 71 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Vasiljevskoje-Sojmonovo (distrikto Klin)
Vasiljevskoje-Sojmonovo (Васильевское-Соймоново) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 1 loĝanton (laŭ tutrusia popolnombrado).
NGC 1210
NGC 1210 (aliaj indikoj — PGC 11666, ESO 480-31, AM 0304-255) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Attila Meleg
MELEG Attila estas rumanuja hungara marionetaktoro, teatrestro naskita en Camăr la 11-an de julio 1961.
Biografio
Attila Meleg finis la mezlernejon en Oradea en 1980. Unue li estis presisto, poste inter 1983-1983 publikorganizinto de la Pupteatro, de 1993 gvidanto de la Tempo Klub. De aprilo 1993 li estas direktoro de la privatteatro Matyi Műhely Bábszínház. Li estas pli juna frato de aktoro Vilmos Tibor Meleg
Peugeot 107
La Peugeot 107, estas aŭtomobilo fabrikita de Peugeot en Kolín, Ĉeĥio kaj lanĉita en junio 2005.
Kremento
En komputado kremento estas ŝanĝado de valoro de variablo per adicio aŭ subtraho de konstanta grando (plej ofte de 1).
Krementojn disponigas multaj komputilaj procesoroj (ekz‑e PDP-11, x86) kaj altnivelaj programlingvoj. Ili estas speciale oportunaj por programi nombrilajn iteraciojn.
Pierroton (stacidomo)
Pierroton estas fermita franca stacidomo sur linio -, situanta en komunumo Cestas, en departemento Gironde, regiono Nova Akvitanio.
Kremento
Dekremento
Dekremento estas la kremento subtraha:. En Modula-2 ĝi havas la formon de antaŭdifinita proceduro  (dekrementas la argumenton je 1) kaj   (dekrementas la argumenton je <tt>k</tt>).
Pierroton (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Kremento
Krementaj operacioj en C
En C la krementoj estas esprimoj liverantaj valoron, kaj sekve ili estas uzeblaj ene de pli grandaj esprimoj. Krementon kiu liveras la valoron de sia argumento antaŭ la kremento oni nomas antaŭkremento; Krementon kiu liveras la krementitan valoron oni nomas postkremento.
Granda Lago (Koloradio)
Granda Lago estas natura lago, unu el la supraj akvaj horizontoj de rivero Kolorado en Granda Departemento, Koloradio.
Kremento
Antaŭalkremento
Antaŭalkremento estas kremento kiu estas antaŭkremento kaj kaj alkremento. Oni signas per antaŭmetita, ekz‑e. Oni povas diri, ke
Pierroton (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Bordeaux-St-Jean - Irun (655000).
Kremento
Antaŭdekremento
Antaŭalkremento estas kremento kiu estas antaŭkremento kaj kaj dekremento. Oni signas per antaŭmetita, ekz‑e.
Postalkremento
Postalkremento estas kremento kiu estas postkremento kaj kaj alkremento. Oni signas per postmetita, ekz‑e. Oni povas diri, ke
Postdekremento
Postalkremento estas kremento kiu estas postkremento kaj kaj dekremento. Oni signas per postmetita, ekz‑e.
Kritiko
La krementaj operacioj en C rekomputas siajn argumentojn, tio kontraŭas la principojn de funkcia programado kaj malhelpas komprenon. Ekz‑e en  ktp. Tial N. Wirth insistis, ke krementoj havu la formon de apartaj ordonoj (procedurvokoj), kiel li faris en sia Modula-2.
Argentina Patagonio
Argentina Patagonio (Patagonia argentina), nomita ankaŭ región patagónica (patagonia regiono) estas unu el ses aŭ naŭ geografiaj regionoj de Argentino, kiu enhavas la parton de Patagonio kiun enhavas tiu lando. Ĝi enhavas aron de provincoj kaj naturaj areoj unikaj en la mondo.
Ĝeneralaĵoj
La ĉefaj urboj estas la jenaj: Neuquén ĉe la areo Alto Valle del Río Negro, Comodoro Rivadavia ĉe la maro kaj San Carlos de Bariloche en la montara zono; aliflanke Ushuaia estas unu el la plej rapide kreskantaj urboj, la urbo plej suda de la planedo kaj la argentina ĉefurbo "trans" la (okcidento aŭ sudo) de la Andoj.
Oin parolas ankaŭ pri Anda Patagonio.
Ilona Bokor
Kariero
Bokor Ilona debutis en 1844 en Koloĵvaro. En 1948 ŝi estis unu el fondantoj de la hungara teatro de Sfântu Gheorghe, kie ŝi ludis ĝis 1980.
RMS Titanic
RMS Titanic estis luksa grandega vaporŝipo de la kompanio White Star Line,
Ĝi estis konata kiel la plej granda kaj plej glora de sia tempo kaj tial ĝia nomo, derivita de la titanoj - la gepatroj de la unuaj dioj kaj regantoj de la mondo antaŭ la dioj laŭ la helena mitologio.
Kvankam ĝi laŭsupoze estis imuna kontraŭ dronado, la Titanic frakasiĝis kaj sinkis je sia inaŭgura vojaĝo dum nokto el la 14-a al la 15-a de aprilo 1912, post frapo al flosanta glacimonto. Kun la ŝipo pereis proksimume 1 500 ŝipanoj kaj vojaĝantoj, inter ili multaj tiamaj famuloj, kaj nur 712 postvivis.
La pereo de Titanic restas unu el la plej konataj surmaraj katastrofoj.
Vojaĝantoj de Titanic
En la unua klaso estis 324 vojaĝantoj, en la dua klaso estis 285 vojaĝantoj kaj en la tria klaso vojaĝis 708 pasaĝeroj. Pro tio loĝejoj de la 1-a klaso estis okupitaj nur je 45 % de sia kapacito, kajutoj de la 2-a klaso je 40 % kaj de la 3-a klaso je 70 %.
Merkredo la 10-a de aprilo - Titanic estas fornavigacianta
La komplikan fornavigaciigan manovron observis centoj da vojaĝantoj el promenejaj ferdekoj kaj miloj da homoj sur la bordo. Kiel la ŝipo malrapide estis ekmoviĝanta, la granda homamaso observis ĝin el la kajo.
Ĵaŭdo la 11-a de aprilo
(D-ro Ballard taksis, ke sur la ferdeko estis 2227 personoj.)
Radiokomunikado
Dimanĉe la 14-an de aprilo la situacio aspektis pli esence pli grave. Jam je la naŭa matene venis radiodepeŝo de Caronia, ŝipo de Cunard: "Al la kapitano de Titanic. Vaporŝipoj celantaj okcidenten anoncas la 12-an de aprilo grandajn kaj malgrandajn glacimontojn kaj glaciajn kampojn en regiono de 42° de la norda latitudo kaj 49° ĝis 51° de la okcidenta longitudo. Salutante Baar." En la tempo, kiam venis tiu ĉi averto, la pozicio de Titanic estis 43° 35' de la norda latitudo kaj 43° 50' de la okcidenta longitudo.
Je la 12-a kaj tridek posttagmeze venis sur la ponteton Lightoller por alternigi Murdoch-on, por ke la unua oficiro povu iri tagmanĝi. Proksimume je kvaronhoro pli poste aperis kapitano Smith kaj donis al Lightoller radiotelegramon, kiu venis matene de Caronia. Kiam je la unua horo Murdoch revenis sur la ponteton, Lightoller diris al li pri la averto. Kiel li notis pli poste, li havis impreson, ke Murdoch aŭdas pri ĝi unuafoje. Samtempe Titanic ricevis ĝin jam antaŭ kvar horoj. Samtempe Lightoller informis Murdoch-on, ke en la kurso kaj la rapideco okazis nenia ŝanĝo. Poste ankaŭ li foriris por tagmanĝi. Turnometro sur la ponteto montris 75, Titanic superas ĉiun duan horon 45 surmarajn mejlojn, proksimume 22 knotojn. La plej granda vaporŝipo en la mondo navigaciis en la kurso 242 gradoj direkte al grandaj malprofundaĵoj kaj punkto de turniĝo, kiun ĝi devis atingi je la posttagmezaj horoj. De tie ĝi devis daŭrigi en kurso 265 gradoj al Novjorko. Norde de tiu destinita vojdirekto kaj ĉimomente en distanco proksimume 200 mejloj etendiĝis glaciaj kampoj kaj marglacimontoj, pri kiuj parolis la depeŝo el Caronia.
Je unu horo kaj kvardek du minutoj la radiostacio de Titanic akceptis pluan depeŝon, ĉifoje de vaporŝipo Baltic, antaŭ pozicio de Olympic kaj Titanic, unu el kvaropo de la plej grandaj personaj ŝipoj de ŝipposedejo White Star Line. "Al kapitano Smith, Titanic. Ekde la navigacio ni havas mildan, ŝanĝiĝeman venton kaj klaran, bonan veteron. Greka vaporŝipo Athenai anoncas, ke ĝi preterpasis glacimontojn kaj ampleksajn glaciajn kampojn en pozicio 41° 51' de la norda latitudo kaj 49° de la okcidenta longitudo."
Kapitano Smith konfirmis la akcepton de radiotelegramo, lasis ĝin ĉe si, kaj kiam li tagmanĝinte ekvidis sur la promeneja ferdeko de la 1-a klaso J. Bruce Ismay, ĉefdirektoron, senvorte li transdonis ĝin al li. Tio ne surprizis Ismay-on, la kapitano ofte sciigis lin pri diversaj informoj kaj mesaĝoj. Li pase rigardis la radiotelegramon, enpoŝigis ĝin kaj denove elpoŝigis ĝin nur pli poste posttagmeze; li montris ĝin al edzino de Arthur Ryerson, posedanto de ŝtalfabriko, kaj al edzino de J. B. Thayer. Poste li denove enpoŝigis la paperon kaj forgesis pri ĝi.
Vatolino (distrikto Klin)
Vatolino (Ватолино) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 19 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
RMS Titanic
Radiokomunikado
Do anstataŭ, por ke la radiotelegramo estu lokigita sur informa tabulo en la mapejo, ĝi restis ĝis la 7-a horo kaj 15 minutoj vespere ĉe Bruce Ismay. La kapitano rememoris pri la depeŝo nur mallongtempe antaŭ vespermanĝo, kiam li ekvidis Ismay-on en la salono por fumantoj. "Preterpase sinjoro, ĉu vi havas tiun telegramon, kiun mi donis al vi posttagmeze?" li demandis. "Jes," respondis Ismay kaj momenton li serĉis, antaŭ ol li trovis la paperon en unu el siaj poŝoj. Dum Smith klarigis: "Mi volas meti ĝin en la mapejon." Fine do la depeŝo, el kiu videblis, ke Titanic plu alproksimiĝas rekte al la anoncita regiono, aperis en la mapejo. Ja ankoraŭ sufiĉe longe antaŭ tio, ol la ŝipo povis atingi la danĝeran spacon, sed malgraŭ tio la sinteno de kapitano Smith manipulante kun tiel grava averto estis milde dirite nekutima.
Dum kvin minutoj post la akcepto de telegramo el Baltic, proksimume je unu horo kaj 45 minutoj, ekregistris radiotelegrafisto Phillips mesaĝon sendita fare de la germana vaporŝipo Amerika al Hidrografia oficejo en Washington, kiu enhavis atentigon pri la glacimontoj. Rilate al tio, ke temis pri la informo enhavanta indikojn signifaj por navigado, ĝi devus esti ĉiuokaze transdonita ankaŭ sur la ponteton. Sed tiel ne okazis. Pli juna radisto Bridge, kiu supervivis la frakasiĝon de Titanic, ne povis tiun ĉi miskonsideron kontentige klarigi. Phillips evidente prokrastis la informon kaj pli poste li forgesis pri ĝi.
Je la dua horo posttagmeze ĉefoficiro Wilde transprenis el la ponteto gardan deĵoron de la unua oficiro Murdoch. Dek minutoj antaŭ la sesa Boxhall rememorigis al Wilde ŝanĝon de la kurso. La ĉefoficiro donis al stiristo apartenantan ordonon, tiu turnis la stirilon maldekstren observante nadlon de kompaso kaj tuj kiam la ŝipo fiksiĝis en kurso 289°, li liberigis mantenilojn de la stirrado, kiu revenis en la devenan pozicion.
Je la sesa la oficiroj deneve ŝanĝiĝis en la ponteto. Wilde-on alternigis la dua oficiro Lightoller, el pli junaj oficiroj venis H. G. Lowe kaj H. J. Pitman, la lokon ĉe la stirrado prenis la dua stiristo Robert Hitchens. Dum la transpreno de la deĵoro li estis informita, ke la ŝipo navigacias en kurso 289° kaj li ricevis ordonon teni ĝin plu.
Je la sepa venis sur la ponteton la unua oficiro Murdoch, por ke Lightoller povu foriri vespermanĝi. Eble post kvaronhoro post tio maristo Samuel Hemming, kiu sur Titanic zorgis pri priservado de poziciaj lumoj, anoncis al Murdoch, ke ĉiuj lumoj estas lokigitaj ĝuste kaj lumigitaj. Kiam Hemming forlasis la ponteton, Murdoch ankoraŭ vokis lin reen kaj postulis lin, por ke li aranĝu fermon de fermilo de aerumŝakto sur la pruo, tra kiu el la subferdeko trapenetris lumo. Li ne volis, ke io ajn distru elrigardon el la ponteto aŭ el la gvatnesto al la mara surfaco antaŭ la pruo de ŝipo. Li diris eksplicite al Hemming: "Ĉar ni estas proksime de la glacio, mi volas, por ke antaŭ la ponteto estu ĉio malheligita." Hemming persone fermis la fermilon.
Je la sepa kaj tridek la radiostacio de Titanic kaptis pluan depeŝon. La brita vaporŝipo Californian, navigacianta en okcidenta kurso kiel Titanic, informis proksime troviĝantan vaporŝipon Antillian-on pri tri proksimaj glacimontoj. La juna radiotelegrafisto Bride forportis la mesaĝon sur la ponteton. Titanic estis ĉimomente malproksima de la glaciaj kampoj 45 mejloj. Ĝia tempo kliniĝis.
Je la oka venis sur lokoj de la pli junaj oficiroj Pitman kaj Lowe Boxhall kaj Moody. Samtempe okazis alterno de gvatistoj en la gvatnesto kaj ankaŭ Robert Hitchens forlasis la stirradon. Lightoller restadis sur la ponteto, ĉar lia deĵoro devis fini nur je la deka horo. Li postulis la sesan oficiron Moody-on, por ke li surbaze de la freŝe konstatita pozicio de ŝipo kaj la venintaj informoj pri la trovo de glacio verkontrolu, kiam Titanic verŝajne atingos la spacon, en kiu estis la glacio rimarkita. Moody foriris en la mapejon, faris bezonatajn kalkulojn kaj revenis kun tio, ke tio estos antaŭ la dudektria horo. Dum la tuta vespero la temperaturo rapide sinkis, antaŭ la naŭa vespere ĝi jam estis sole unu grado super la punkto de frosto.
Ĉirkaŭ la naŭa horo venis sur la ponteto kapitano Smith kaj Lightoller proksimume duonhoron interparolis kun li. Ili parolis pri la vetero kaj ebla renkontiĝo kun la glacio. La kapitano rimarkis, ke estas malvarme. "Tre malvarme, sinjoro," respondis Lightoller, ''"estas nur unu grado super nulo. Mi sendis mesaĝon al ĉarpentisto kaj en la maŝinejon, ke jam frostas aŭ frostos nokte." "Estas nenia vento,"'' daŭrigis la kapitano. "Jes, la surfaco estas tute trankvila, damaĝe, ke ne estas vento, kiam ni estos tranavigaciantaj tra la regiono de glacio." Tie, kie minacas danĝero de renkontiĝo kun flosantaj glacimontoj, la vento ludas gravan rolon. Kiel ĝi ondumas la surfacon, la ondoj puŝas la mergiĝintan glacimonton kreante sur ties alventa flanko borderon de fosforeskanta ŝaŭmo. Tiel ili povas ekvidi ankaŭ malhelan glacimonton.
Al la kapitano, kiu venis sur la ponteton el la lumigita salono, daŭris ian tempon, antaŭ ol liaj okuloj alkutimiĝis al la mallumo. Poste li momenton observis la firmamenton kaj la malproksiman horizonton kaj kontentigite li diris: "Estas tute klare." "Jes," respondis Lightoller, "ĉiuokaze iom da lumo rebriliĝos de glacimontoj." "Jes," konsentis la kapitano, "ni eĉ vidos ilin, eĉ kiam ili estos turnigitaj al ni per la blua flanko." Eĉ ne Lightoller dubis pri tio. La kapitano forlasis la ponteton kun vortoj: "Se ja nur aperus ia problemo, tuj sciigu min." Kaj tra la mapejo, kie li markis en etendigitan mapon la pozicion de ŝipo laŭ kalkuloj de la kvara oficiro Boxhall, faritaj antaŭ du horoj, li foriris en sian kajuton.
Kiam la kapitano estis foririnta, Lightoller ordonis al la sesa oficiro Moody, ke li telefonu al la gvatistoj en la gvatnesto kaj diris al ili, ke ili devas ĝis la tagiĝo kun la plej granda atentemo serĉi glacion, precipe malgrandajn pecojn kaj malgrandajn glacimontojn. Post la atentigo de gvatnesto Lightoller transiris en malfermitan alon de la ponteto, de kie li havis nedistritan elrigardon antaŭ la ŝipa pruo. De tempo al tempo li almetis al la okuloj lornon kaj ĝis fino de sia deĵoro li observis la akvan surfacon, ĉu li ne ekvidos averteman rebrilon de repuŝita lumo. Diference de la gvatistaroj Lightoller havis la lornon.
Ĉimomente necesas rememori, ke eknavigaciinte ĝuste al Lightoller dufoje turnis sin la gvatistoj kun la atentigo, ke en la gvatnesto ne estas la lornoj, kaj rebonigo ne estis dum la tuta tempo farita.
En la gvatnesto deĵoris ekde la 8-a ĝis la 10-a horo George Symons kaj Archie Jewell. Se estis malvarme sur la ponteto, des pli multe malvarmo grimpis sub la haŭton sur la neŝirmita gvatposteno alte super la ŝipaj ferdekoj. Eĉ kiam ambaŭ viroj senĉese fiksis la serĉantajn okulojn al la akva areo kaj eĉ ne por momento ili faciligis en la atentemo, estis nature, ke ili ĝojis, kiam ili ekaŭdos kvar ekbatojn de la ŝipa sonorilo, anoncanta ilian alternigon. La sperta Symons, kiu en la nordamerikaj linioj laboris jam kelke da jaroj, koncentrite ĉirkaŭrigardis la okcidentan horizonton, sur kiu tiriĝis la leĝera nebulo malalte super la surfaco, kaj kiam Jewell plendis pri la malvarmo, nur li rimarkis, ke li sentas el la malvarma aero, ke proksime estas la glacio. La pli juna Jewell mirigite demandis, kiel li pensas tion. Symons koncize klarigis, ke estas regulo, ke la glacion eblas eksenti ankoraŭ antaŭ tio ol la ŝipo troviĝos en la glaciaj kampoj.