cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diversfolia cugo
Priskribo
Tiu palearktisa ĉiamverda arbo atingas altecojn de 25 m. La arbokrono estas mallarĝa, densa kaj konusa. Junaj ŝosoj estas mallongaj, pale harkovrataj kaj hele oranĝ- ĝis ruĝ-brunkoloraj. La dense ordigataj pingloj estas linearaj-oblongaj, 5 ĝis 15 mm longaj kaj ĝis 2,4 mm larĝaj. Ili estas malhele verdaj, brilantaj kaj supre kanelataj kun du kalkblankaj stomostrioj.
La arboŝelo estas oranĝ-brunkolora, neprofunde sulkigata kaj vertikale senŝeliĝanta. La burĝonoj estas intense purpur-ruĝaj. La malbrile purpuraj, ovoidaj pistilaj floroj estas terminalaj je aŭ longaj aŭ mallongaj ŝosoj. Ili mezuras ĉirkaŭ 5 mm, kaj iĝas malhele verdaj, kiam ili maturiĝas, kun la centro kaj la rando de ĉiu skvamo estante purpuraj. La strobiloj estas 1,8 ĝis 2,8 cm longaj, cilindraj-ovoidaj, kaj preskaŭ sidantaj. Ili estas malhele brunaj, malsuprenpendantaj kaj la skvamoj estas iome konveksaj kaj sulkigitaj.
Nikomaĥo
Nikomaĥo (Νικόμαχος; fl. ĉ. 325 a.K.) estis la filo de Aristotelo.
Biografiaj detaloj
La Suido — amasa 10a-jarcenta bizanca enciklopedio de la antikva mediteranea mondo — asertas ke Nikomaĥo estis el Stagira, estis filozofo, disĉiplo de Teofrasto, kaj, laŭ Aristipo, lia amato. Li eble verkis komentarion pri la fiziko de sia patro. Nikomaĥo naskiĝis el sklavino Herpilis, kaj la testamento de lia patro komisiis lian zorgon kiel knabo al kelkaj tutoroj, poste al lia adoptita filo, Nikanoro. Historiistoj pensas ke la Etiko de Nikomaĥo, nome kompilaĵo de la notoj de la prelegoj de Aristotelo, estis probable nomita aŭ dediĉita al la filo de Aristotelo. Kelkaj antikvaj fakuloj estus povintaj pliampleksigi la prietikajn verkojn de Aristotelo per la komentarioj kiujn Nikomaĥo verkis pri ili. Antikvaj fontoj indikas ke Nikomaĥo mortiĝis en batalo dum li estis ankoraŭ "junulo".
Ankaŭ la patro de Aristotelo estis nomata Nikomaĥo.
10698 Singer
10698 Singer estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro Kelsi N. Singer, postdoktora esploristino ĉe la Southwest Research Institute (Boulder, Koloradio), kiu studas la glaciajn satelitojn de la ekstera sunsistemo kaj la loĝantaron de la Kujper-zono per la disdono en grando de la krateroj malkaŝitaj per la misio New Horizons al la plutona sistemo.
Brasilândia do Sul
Brasilândia do Sul estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 3.209 loĝantojn en 2010.
27446 Landoni
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Katherine Grace Landoni, finalistino de la Broadcom MASTERS de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro ŝia projekto pri bestoscienco kaj plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Sequim Middle School de Sequim (Vaŝingtonio).
Cesare Arieti
Itala esperantisto
Cesare ARIETI (naskiĝis la 25/1/1921 en Milano - mortis la 21-an de majo 1977 en Romo) estis unu el la kunlaborantoj de la E-elsendoj en Radio Romo. Li lernis Esperanton nur antaŭ kelkaj jaroj, rapide ekmajstris ĝin kaj gajnis premiojn pro siaj originalaj prozaĵoj.
József Jablonowski
József Jablonowski [jOĵef jablonovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Jablonowski József estis hungara biologo, entomologo. Lia nomvarianto estis Jablonovszky József.
József Jablonowski naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szepesolaszi (nuntempa Spišské Vlachy en Slovakio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
József Jablonowski devenis el pola familio, li frue orfiĝis. Li frekventis gimnazion en Lőcse, poste li lernis juron en kalvinana akademio en Sárospatak, fine li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li estis asistanto de bilogia laborejo inter 1890 kaj 1894, poste unu jaron li laboris en ornitologia instituto. Inter 1896–1928 li laboris en la tutlanda entomologia laborejo, kie baldaŭ estis direktoro. Li okupiĝis pri organizadoj pri defendoj kontraŭ skaraboj kaj aliaj bestoj. Li fondis fakrevuon Folia Entomologica en 1923, poste li longe redaktis ĝin.
Charvátská Nová Ves
Charvátská Nová Ves ((Hrvatska) Nova Ves, Ober Themenau) estas parto de urbo Břeclav en distrikto Břeclav en Ĉeĥio. Ĝi situas nordokcidente de la urbo. Vivas ĉi tie. La devene memstara municipo enloĝigita de kroata koloniigo en la 16-a jarcento, ĝis la jaro 1920 konsisto de Malsupra Aŭstrio. Al Břeclav ĝi estis alligita komune kun la najbara Poštorná en la jaro 1974. En la vilaĝo ekzistas viva folkloro eliranta el tradicioj de Podluží kaj iamaj kroatoj.
Charvátská Nová Ves estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 15,66 km².
Memorindaĵoj
Preskaŭ la tuta ekstravilano apartenas en Areon de Lednice-Valtice, en kies kadro en la katastro de Charvátská Nová Ves troviĝas saletoj Tri Gracioj, Nova korto kaj Templo de Apolono.
Désandans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Stefan Zweig
Stefan ZWEIG, (n. la 28-an de novembro 1881 en Vieno, m. la 22-an de februaro 1942 en Rio de Janeiro) estis aŭstra aŭtoro de poezio kaj prozo. Li estis sub la influo de la movado Jung-Wien.
Mundo Novo (Bahio)
Mundo Novo estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 24.395 loĝantojn en 2010.
Kaisa Parviainen
Kaisa Parviainen estis finna lancoĵetisto kaj longosaltisto. Ŝi apartenis al sportoklubo Turun Riento. Ŝi venkis olimpian arĝenton en 1948. Ŝi estis unua finna virino, kiu ricevis atletikan olimpian medalon. Ŝi ankaŭ du fojojn superis virinan finnan rekordon de lancoĵeto kaj longosalto. Parviainen konkursis ankaŭ en diskoĵetado kaj finna basbalo. Kiel finnbasbalisto Parviainen apartenis al klubo Pieksämäen urheilijat. Ŝi konkursis ankaŭ en glokoĵeto. En Londono la 31-an de julio 1939 ŝi ĵetis 43.79. Ĝi estas propra rekordo de Parviainen en lancoĵeto.
Braganey
Braganey estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 5.775 loĝantojn en 2010.
Lajos Hegyeshalmi
Biografio
Lajos Hegyeshalmi lernis juron, poste li laboris en bankoj. Ekde 1896 li estis oficisto en ministerio. Li estis subdirektoro de Hungaraj Ŝtataj Fervojoj inter 1910-1914. Li estis ministro en la jaroj 1919, 1920, 1921 kun interrompoj. En 1922 li estis elektita parlamenta deputito.
12069 Michaelbruno
12069 Michaelbruno estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas en orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.
Nomo
Ĝia nomo honoras Michael Bruno, kiu mentoris finaliston de la Regeneron Science Talent Search de 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la North Carolina School of Science and Mathematics, Durham (Norda Karolino).
Jacob Nordfalk
Jacob NORDFALK (naskiĝis la estas dana esperantisto. Li eklernis esperanton en 1987, kiam li deziris vojaĝi kun Next Stop Sovjet. Lia instruisto estis Kim J. Henriksen. Jacob estis en siaj dudekjaroj unu el la famaj danaj esperantistoj dum junularaj renkontiĝoj. Li verkis kelkajn librojn pri Javo kaj JSP. Edziĝis  en 2005 kun Anne Mette kaj havis infanojn Aske  kaj Thor . Loĝas dum 2007, 2008 kaj 2009 en Katmando, Nepalo - etaj rakontoj estas ĉi tie.
Iĝis vikipediisto en aŭgusto 2008.
En 2022 Nordfalk kreis la android-a apo "Esperanta Parolrekono", kiu uzas vosk por krei voĉan klavaron en Esperanto por poŝtelefonoj.
Kanvaso
Kanvaso laŭ PIV estas
Laŭ figurativa senco, "kanvaso" ankaŭ povas esti iu skizo aŭ la ĝeneralaj trajtoj de io.
Laŭ Francisko Azorín Kanvaso estas Lina aŭ kanaba tolo, larĝmase teksita, sur kiu oni faras brodaĵojn aŭ punton. Li indikas etimologion el la latina cannabis (kanabo).
Karta Polaka
Karta Polaka, laŭvorte signifanta Pola Karto, Karto de Polo, aŭ Pola Ĉarto, estas dokumento konfirmanta apartenon al la Pola nacio, kiu povas esti havigita al individuoj kiuj ne povas akiri duoblan ŝtatanecon en siaj propraj landoj apartenantaj al la Pola nacio laŭ la kondiĉoj difinitaj laŭleĝe; kaj, kiu ne havas antaŭan polan ŝtatanecon aŭ permeson rezidi en Pollando. Ĝi estis establita per decido de la Pola parlamento datita en la 7a de Septembro 2007 nomita Akto de la Pola Karto (Ustawa o Karcie Polaka, Dz.U. 2007 no. 180/1280), kiu specifigas la rajtojn de la tenanto de la Karto, la regulojn por ricevi ĝin, perdo de la valideco kaj nuligo de la Karto, kaj la kompetentecon de la institucioj de la publika administracio kaj procedurojn en tiuj kazoj. La leĝo ekvalidiĝis la 29an de Marto 2008.
Dekomence, la karto povis esti havigita de personoj kiuj ne havas polan ŝtatanecon aŭ permeson rezidi en Pollando kaj kiuj estas civitanoj de ŝtatoj de la iama Sovetunio: Armenio, Azerbajĝano, Belarusio, Estonio, Kartvelio, Kazaĥio, Kirgizio, Litovio, Latvio, Moldavio, Rusio, Taĝikio, Turkmenio, Ukrainio kaj Uzbekio. Ekde 2019, la Karto povas esti havigita al civitanoj de ĉiuj ŝtatoj (eksklude Pollandon).
La Karto povas esti havigita al persono kiu deklaras apartenon al la "Pola Nacio" kaj plenumas la jenajn kondiĉojn:
Granda Sinagogo en Bjalistoko
La Granda Sinagogo en Bjalistoko ĝis amasmurda detruo en 1941 estis la ĉefa, ortodoksa sinagogo de la pola urbo Bjalistoko.
Historio
La sinagogo estis konstruita en la jaroj 1909-1913 laŭ projekto de Samuel J. Rabinowicz, kaj anstataŭis malnovan tiulokan sinagogon. Monon por la konstruado oni kolektis vendante koŝeran viandon kaj de privataj donacoj. Dum la 2-a mondmilito, la naziaj germanaj polictrupoj bruligis la sinagogon kun ĉirkaŭ 2000 judoj malliberigitaj en ĝi.
Monumento de la Granda Sinagogo
Nuntempe en la loko de la iama sinagogo troviĝas monumento farita el ĝia detruita kupolo kaj memortabulo kiu diras:
La monumento troviĝas sur - malfermita junie 2008 - Itinero de Juda Heredaĵo en Bjalistoko, prilaborita de doktoriĝantoj kaj studentoj de la Universitato en Bjalistoko - volontuloj de la universitata Fondaĵo.
Arkitekturo
La masonita konstruaĵo estis planita kiel kvarangulforma. Ĝi iĝis simbola konstruaĵo de Bjalistoko, kvankam la arkitektoj opiniis, ke ĝi estas ekzemplo de kiĉo, de senstileco kaj aĉeco. La plej okulfrapa elemento estis la granda kupolo (je diametro ĉ. 10-metra) kaj du malpli grandaj novbizancaj kupoloj flankaj. Ĉiuj kupoloj estis kovritaj per lado kaj la plej granda havis 8 fenestretojn. Ĉe la supra etaĝo troviĝis novgotikaj, duonrondaj fenestroj. La virina parto estis en la etaĝa balkono je tri flankoj. La sinagogo enhavis ankaŭ orgenon kaj korusejon.
Sveda lingvo
La sveda lingvo (svenska) apartenas al la orienta branĉo de la nordĝermana lingvaro. Ĝi estas parolata en Svedujo kaj en partoj de Finnlando (precipe insulo Alando (Åland)), de ĉirkaŭ 10 000 000 homoj. La sveda lingvo proksime parencas al la norvega kaj la dana lingvoj, kaj la uzantoj de la tri lingvoj havas nur malgrandajn malfacilaĵojn interkompreniĝi. La sveda havas relative multajn vokalojn, kiuj entute fariĝas 18 vokalfonemoj.
Rikssvenska oni nomas la norman lingvon. Ĝi baziĝas sur la dialektoj ĉirkaŭ Stockholm kaj Mälardalen. Kvankam regionaj variantoj bazitaj sur lokaj dialektoj estas uzata, kaj la parola kaj la skriba rikssvenska estas normigita en la tuta lando. Kelkaj dialektoj distingas sin per la gramatiko, vortprovizo kaj ankaŭ la fonologio, kaj povas esti malfacile komprenebla por eksteruloj. Tiaj dialektoj maldisvastiĝas, eĉ se lokaj aŭtoritatoj ofte kuraĝigas al ilia uzado.
Al la plej fruaj tekstoj en ĝi apartenas la mezepokaj provincleĝoj. Dum la malfrua mezepoko la sveda, same kiel la dana kaj norvega sed malsame al la islanda, importis amason da vortoj el la platdiĉa lingvo. Aparta dialekto estas la gotlanda dialekto. Finlandssvenska (sveda de Finnlando) havas sametan akcenton ol finna lingvo kaj ankaŭ iujn aliajn influojn el finna. Dum 1880-aj jaroj proksimume 15 % el loĝantoj de Finnlando estis svedlingvaj sed nun nur proksimume 5 %, el kiuj jam plejo estas dulingvaj (finna kaj sveda). Ålandssvenska (sveda de Alando) estas kompromiso de rikssvenska kaj finlandssvenska.
Specimeno (la Patro Nia)
Vår fader, du som är i himlen. Låt ditt namn bli helgat. Låt ditt rike komma. Låt din vilja ske, på jorden så som i himlen. Ge oss i dag vårt bröd för dagen som kommer. Och förlåt oss våra skulder, liksom vi har förlåtit dem som står i skuld till oss. Och utsätt oss inte för prövning, utan rädda oss från det onda.
(Laŭ la oficiala sveda Biblio de la jaro 2000: Bibel 2000 .)
Fader vår som är i himmelen! Helgat varde ditt namn; tillkomme ditt rike; ske din vilja, såsom i himmelen, så ock på jorden; vårt dagliga bröd giv oss idag; och förlåt oss våra skulder, såsom ock vi förlåta dem oss skyldiga äro; och inled oss icke i frestelse, utan fräls oss ifrån ondo. Ty riket är ditt, och makten, och härligheten, i evighet. Amen.
(Laŭ la oficiala sveda Biblio de la jaro 1917, kun postbiblia aldono.)
Skribsistemo
La sveda alfabeto havas 29 literojn, 26 de la latina alfabeto, kaj aldone tri; å, ä kaj ö. Tiujn tri oni rigardas kiel propraj literoj, ne kiel literoj kun diakritaj signoj.
Vokaloj
9 vokaloj ekzistas en ĉi tiu lingvo.
Gramatiko
Sveda lingvo havas du gramatikajn genusojn: pli ofta genuso, kies malklara artikolo estas en kaj malpli ofta genuso, kies malklara artikolo estas ett. Klaraj artikoloj de sveda estas sufiksaj. Ekzemploj pri fleksio:
Tiu konsilo estis farita por emigrantoj en Svedio dum 1980-aj jaroj. Nuntempe ĝin uzas ankaŭ multaj instruistoj en Finnlando.
Sveda lingvo havas du kazojn: sensufiksan nominativon kaj genitivon. Sufikso de substantiva genitivo estas -s. La personpronominoj havas apartajn objektajn morfojn: mig (min), dig (vin), honom (lin), henne (ŝin), oss (nin), er (vin) dem (ilin).
Tempusoj de sveda estas prezenco, preterito, perfekto kaj pluskvamperfekto. La regulaj verboj havas preteritan sufikson -de se la lasta litero ne estas k, p, t, s aŭ x. Perfekto kaj pluskvamperfekto estas konstruata per helpverbo ha (antaŭe hava) kaj supino, kiu estas t-fina morfo, kiu naskiĝis el perfekto de partizipo. Prezenso de partisipo havas finon -ande aŭ -ende. Finaĵo de infinitivo de plejmultaj (regulaj kaj neregulaj) verboj estas -a.
Ekzemple:
visslar (fajfas, fajfos), visslade (fajfis), har visslat (fajfis), hade visslat (fajfis), visslande (fajfanta, fajfante), vissla (fajfi, fajfu)
Batalo en Golfo de Imperiestrino Auguste
La marbatalo okazis en la fino de la unua tago de la surteriĝoj ĉirkaŭ Kabo Torokina, kiam la japanoj eligis grandan forton el Rabaul en klopodo ripeti la sukceson, kiun ili atingis en insulo Savo en Aŭgusto 1942, responde al aliancanaj amfibiaj surteriĝoj en oriento de Salomonoj. Finfine, la protekta forto de usonaj militŝipoj kapablis haltigi la japanan forton kaj la surteriĝoj ĉirkaŭ Kabo Torokina estis sukcesaj.
Sveda lingvo
Gramatiko
La pasivo estas konstruata per sufikso -s. En prezenca pasivo ne estas tempusa sufikso.
Holzerath
Holzerath estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Sveda lingvo
Gramatiko
är (estas, estos), var (estis, estu), har varit (estis), hade varit (estis), varande (estanta, estante), vara (esti).
Oni demandas (same ol en la germana) do, ke la verbo antaŭas la subjekton.
Jag visslar (mi fajfas), visslar jag? (ĉu mi fajfas?), du var (vi estis), var du? (ĉu vi estis?).
En la sveda verboj, same kiel en Esperanto, nuntempe ne normale estas apartajn formojn laŭ gramatika persono, sed la unuan kaj duan personon esprimas nur personpronomo kaj ankaŭ pluralpersonaj formoj ne normale ekzistas. Tio validas por ĉiuj verboj, inkluzive la neregulaj kaj la verbo "vara" ("esti"). Antaŭe ekzistis apartaj pluralaj formoj. Ili malaperis el ĉiutaga parolado antaŭ jaro 1900 krom kelkaj eksterdialektoj kaj tio okazis ne nur en Svedio sed ankaŭ en Finnlando, kvankam la finna-sveda konservis kelkajn trajtojn, kiuj malaperis de la sveda lingvo de Svedio. Ili estis forigita el la lasta gazeto kaj oficialaj rekomendoj dum 1950-aj jaroj, kaj en 1968 ili estis forigitaj el leĝtekstoj. Nuntempe ili estas uzata preskaŭ nur en jubileaj paroloj, se eĉ en ili. En Finnlando dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kelkaj svedaj instruistoj estis kritikitaj pro tio, ke ili instruis pri tiuj morfoj kaj ne rakontis, ke nuntempe oni uzas ilin preskaŭ neniom. Ankaŭ alie la gramatiko multe simpliĝis, ekzemple nombro de kazoj de substantivoj malpliis el kvin al du.
La sveda en Finnlando
La sveda lingvo estas unu el la du oficialaj lingvoj en Finnlando - la alia estas la finna. La sveda estas deviga lernfako en la plej multaj lernejoj en Finnlando, plej multaj edukaj institucioj en Finnlando, kvankam ĝin parolas hejmlingve nur proksimume 5 % el la ŝtatanoj de Finnlando. Pri tiu devigo ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj.
27447 Ichunlin
27447 Ichunlin estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la fare de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de I-Chun Florence Lin, finalistino de la Broadcom MASTERS de 2011, matematika kaj scienca konkurso por gestudentoj de mezlernejo, pro ŝia projekto pri fiziko. Ŝi estis lernantino ĉe la Schimelpfenig Middle School de Plano (Teksaso).
Clemente Estable
Clemente ESTABLE (naskiĝis 1895 - mortis la 27-an de aprilo 1977 en Montevideo) estis granda amiko kaj apoganto de la Internacia Lingvo.
Dum la 7-a Ĝenerala Konferenco de Unesko, en 1954, kiel urugvaja delegito, prof. Estable ludis gravan rolon en la pritrakto de la fama rezolucio pri Esperanto; li estis la unua, kiu konfirmis sian apogon al Esperanto, post la subfosaj agoj de la dana prof. Blinkenberg (v. Esperanto en Perspektivo, p. 770).
Tolo
Tolo laŭ PIV estas teksaĵo el linaj, kanabaj, jutaj aŭ kotonaj fadenoj, interkrucitaj laŭ aparta sistemo. Tolo povas esti la materialo ekzemple por litotukoj aŭ por kanvaso, do lina ŝtofo streĉita sur kadro, por ricevi pentraĵon. "Mestiza tolo" estas aparta speco de teksaĵo, kiu konsistas el kotona varpo kaj lina vefto.
Granda Misisipia Inundo de 1927
La Granda Misisipia Inundo de 1927 estis la plej detrua riverinundo en la historio de Usono, kun 70,000 km² inunditaj ĝis profundo de 9 m. Por klopodi eviti estontajn tiajn inundojn, la federacia registaro konstruis la plej longan sistemon de digoj kaj akvovojoj en la mondo.
Ĉirkaŭ 94 procento de pli ol 630,000 personoj damaĝitaj per la inundo loĝis en la ŝtatoj Arkansaso, Misisipio, kaj Luiziano, ĉefe en la Misisipa Delto. Pli ol 200,000 Afri-usonanoj estis forigitaj el siaj hejmoj laŭlonge de Malsupra Misisipo kaj devis ekloĝi por longaj periodoj en rifuĝejaj kampadejoj. Kiel rezulto de tiu katastrofo, multaj aliĝis al la Granda Migrado el la sudo al nordaj kaj mezokcidentaj industriaj urboj pli ol reveni al rura agrikultura laboro. Tiu amasa movado de loĝantaro pliiĝis el la Dua Mondmilito al 1970.
Patagona tinamo
Taksonomio
La Patagona tinamo estas monotipa specio. Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Aspekto
La Patagona tinamo estas proksimume 35 cm longa. Ties supraj partoj estas grizaj kun nigraj punktoj, ties gorĝo estas blanka, ties brusto estas rufeca kaj ties ventro estas cinamokolora.
Kutimaro
Kiel ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Patagona tinamo manĝas frukton falintajn sur la grundon aŭ el malaltaj arbustoj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn kvantojn de senvertebruloj, florburĝonoj, freŝaj folioj, semoj, kaj radikoj. La masklo kovas la ovojn kiuj povas veni el tiom multaj kiom el ĝis 4 diferencaj inoj, kaj poste li mem zorgas la idojn ĝis ili pretas de si mem, kutime 2–3 semajnoj. La nesto estas situanta surgrunde en densa arbustaro inter altaj apogradikoj interplektitaj.
Konservado
La IUCN klasigas tiun specion kiel Malplej Zorgiga, kun loĝa teritorio de 400,000 km².
Enjo Daskalov
Enjo DASKALOV (naskiĝis 1935 - mortis 1977 en Vraca, Bulgario) estis tre aktiva instruisto de Esperanto, estrarano de Bulgara Esperanto-Asocio kaj la ĉefa organizinto de 1a 19-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO en Vraca, en la jaro 1963.
2313 Aruno
2313 Aruno estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry Lee Giclas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).
En la hinduisma mitologio, "Aruno", personigo de la aŭrora ruĝo, estas la ĉarstiristo de la suna dio Surjo.
La Serena (Badajoz)
La Serena estas distrikto situa nordoriente de la provinco de Badajoz (Hispanio), bordita norde de la rivero Gvadiano, oriente kaj sude de la rivero Zújar kaj okcidente de la rivero Guadámez, tiuj ĉi alfluantoj de tiu. La ĉefurbo estas Castuera sed pli granda urbo estas Villanueva de la Serena. La populacio estas de 37.658 loĝantoj, la surfaco estas de 2.653,60 km² kaj la denseco estas de 14,19 hab./km². Estas aliaj lokoj nomitaj same La Serena en Ĉilio, por tio vidu artikolon La Serena.
Geografio
La pejzaĝo de la distrikto de La Serena estas karaktera pro la monotoneco de la ampleksa duonebenaĵo, de ĉirkaŭ 400 m de mezaveraĝa altitudo, etenda sur silikaj ardezoj, kie la ununuraj altetaĵoj estas tiuj kaŭzataj de la erozio diferenca en la krestaĵoj de paleozoikaj kvarcitoj kaj en la granitaj rokaroj; tiuj rokoj pli rezistaj al erozio elstaras kiel montetoj.
Nur en la deklivoj de la montetoĉenoj disvolviĝas malfermaj arbaroj konsistiganta ĉefe el anzinoj, kaj mediteranea arbustejo de cistoj, timiano kaj genisto. Tipe, la ebenaĵo havas kiel vegetaĵaro paŝtejojn, kun malabunda arbaro, pro la senarbarigo farita pasintece de homo. En la deklivoj de la montetoĉenoj estas makiso kaj olivarbaroj kaj kelkaj fruktarboj, kiel migdalujoj ekzemple.
La ardezeca duonebenaĵo de La Serena limas sudoriente de la kvarcitejo de la montoĉenoj de Tiros kaj de Torozo, kiu laŭ formo de arko etendiĝas inter Castuera kaj Capilla kun mezaveraĝaj altitudoj de ĉirkaŭ 800 m. Oriente aperas granitejo kiu atingas la valon de la rivero Gvadiano ĉe Don Benito. Tiuj granitoj troviĝas tre surface ĉe la ĝenerala nivelo de la duonebenaĵo. La sudokcidento de la distrikto limas kun la kvarcitaj montoĉenoj de Argallanes (700 m), Sierra de La Lapa (545 m) kaj de Ortiga (660 m), je kies sudo fluas la rivero Guadámez, kiu markas la sudon de la distrikto. Fine, norde troviĝas la triaranga tereno de la Gvadiano, plena de argilecaj materialoj kiuj formas ampleksan ebenaĵon, iomete monteteca kaj ravineca ĉe la rivero.
Komunikvojoj
La Serena havas reton de regionaj ŝoseoj kiuj komunikas la loĝantarojn inter si kaj la distrikton kun la najbaraj, kaj kun la provincoj de Ciudad Real kaj Córdoba.
La ĉefaj vojoj estas la jenaj:
Akvobaraĵoj
Kontraste kun la tradicia sekeco, ekde mezo de la 20-a jarcento elstaras tri grandaj akvobaraĵoj: Orellana, Zújar kaj La Serena; la unua ĉe la rivero Gvadiano kaj la aliaj du ĉe la rivero Zújar. Temas pri 23.000 ha kovritaj de akvo; 300 km de rivera reto, mezaveraĝo de 3.000 hm³ de barita akvo kaj pli da 1.500 km de interna marbordo.
La akvobaraĵo de Orellana, ĉe la rivero Guadiana havas maksimuman kapablon de 807,91 hm³. Ĉe la rivero Zújar oni konstruis unue la akvobaraĵo de Zújar, de 301,9 hm³. La akvobaraĵo de la Serena, konstruita inter 1985 kaj 1990, havas maksimuman kapablon de 3.232,75 hm³ kaj inundita surfaco de 13.929 ha; kio faras el ĝi la duan plej grandan akvobaraĵon en la Iberia Duoninsulo kaj la tria en Eŭropo post tiuj de Alqueva (Portugalio) kaj Kremasta (Grekio).
Brutobredado
Estas zono fundamente brutobredista, kun granda brutarotradicio de ŝafoj de raso merina. Ĉi tiu raso estas fama pro la fajneco de sia lano kaj la taŭgo de sia lakto por la prilaborado de fromaĝo fajna kaj pura el lakto de ŝafino, tre alte taksita je la aktualeco. Same, ties anzinaroj nutrigas porkarojn kiuj subtenas la ekstremadura kolbasindustrio.
Dick
Dick estas la familia nomo de jenaj personoj:
La Serena (Badajoz)
Produktado de olivoleo
En la lokita zono pli sude, speciale ene de la triangulo Monterrubio de la Serena, Benquerencia de la Serena kaj Cabeza del Buey, la vegetaĵaro estas pli abunda kun arbustoj kaj arbaro inter montetoj. Estas konsiderinda produktado de oleo de olivo, kiu ĝuas de Nomigo de Origino kiel Oleo Monterrubio. Ĉi tiu estimita oleo produktiĝas en etendo de la 20.000 ha. La greftitaj olivujoj sur sovaĝaj olivarbaroj, estas de la varioj Cornezuelo kaj Picual.
Historio
La distrikto, de 282.000 ha, estas difinita pro esti jurteritorio de la Ordeno de Alcántara, kiu rekuperis ĉi tiun teritorion al la islamanoj en la unua duono de la 13-a jarcento. Fakte, iuj de la vilaĝoj de la regiono havas islaman devenon: Lares, Magacela, Zalamea, Benquerencia aŭ Cabeza del Buey estas nur ekzemploj, dum kiu en la apudeco de Villanueva de la Seerena oni konstruis la malaperintan kastelon de Umm-Jam'far.
Dick
en Aŭstrio:
en Usono:
La Serena (Badajoz)
Historio
La tuta teritorio estis aldonita al la krono per Reĝa Dokumento de 17-a de septembro de 1734, konstituante la Reĝan Paŝtejon de la Serena. En tiu epoko de la 18-a jarcento estis 200.000 merinaj ŝafinoj en La Serena. La teritorio estis dividita en la 19-a jarcento en du juĝteritoriojj: Castuera kaj Villanueva de la Serena.
Dick
Dick estas la nomo de jenaj entreprenoj:
La Serena (Badajoz)
Historio
Oni kredas, ke Magacela estas la Contosolia romia kaj sur la aktuala kerno de la vilaĝo estas la restaĵoj de la kastelo de la Ordeno de Alcántara, iam registara sidejo de la priorato. Ĉe la finoj de la 15-a jarcento, la priorato movis sian sidejon al Villanueva, kie la lasta maestre (superulo) de la ordo, Johano de Zúñiga, ordonis konstrui palacon ĉe la strato de San Benito, apude de la ĉefa placo.
Dick
Vidu ankaŭ:
La Serena (Badajoz)
Historio
Dum la Hispana Intercivitana Milito, ĉi tiu teritorio substenis fidele la Respublikon kaj ĝi rezistis dum du jaroj la antaŭeniron de la naciistoj, ĝis kiam la nomita "sako de La Serena" falis en la somero de 1938.
Organizado aktuala kaj demografio
La teritorio de Castuera estas malpli densa (32.128 loĝantoj en 2007). La vilaĝoj de tiu teritorio estas Benquerencia de la Serena (979 loĝantoj), Cabeza del Buey (5.620 loĝantoj), Capilla (189 loĝantoj), Castuera (6.675 loĝantoj), Esparragosa de la Serena (1.104 loĝantoj), Higuera de la Serena (1.066 loĝantoj), Malpartida de la Serena (692 loĝantoj), Monterrubio de la Serena (2.795 loĝantoj), Peñalsordo (1.287 loĝantoj), Quintana de la Serena (5.130 loĝantoj), Valle de la Serena (1.457 loĝantoj), Zalamea de la Serena (4.120 loĝantoj) kaj Zarza Capilla (422 loĝantoj).
Krome, ene de la Jurteritorio sed for de la distrikto estas Peraleda del Zaucejo (592 loĝantoj).
La jurteritorio de Villanueva de la Serena estas pli loĝata (45.543 loĝantoj en 2007). La vilaĝoj de tiu teritorio estas Campanario (5.470 loĝantoj) kaj Magacela (652 loĝantoj).
Krome, estas ene de la Jurteritorio sed for de la distrikto Acedera (842 loĝantoj), La Coronada (2.260 loĝantoj), La Haba (1.382 loĝantoj), Navalvillar de Pela, (4.816 loĝantoj), Orellana de la Sierra (310 loĝantoj), Orellana la Vieja (3.019 loĝantoj), Villanueva de la Serena (25.318 loĝantoj) kaj Villar de Rena (1.474 loĝantoj).
La populacio de la distrikto de la Serena je la 1-a de januaro de 2007 estas de 37.658 loĝantoj.
Municipoj
La distrikto de La Serena estas komponita de 16 municipoj kaj 5 malgrandaj entoj.
Gravuloj
Inter la gravuloj de la distrikto, elstaras en la kampo de la kulturo, Zalamea de la Serena, vilaĝo famigita de Calderón de la Barca en sia teatraĵo El alcalde de Zalamea (La urbestro de Zalamea) kaj kie oni supozas, ke verkis Nebrija la unuan gramatikon de la hispana, kiam loĝis en la kortego de Don Juan de Zúñiga, lasta superulo de la Ordeno de Alcántara. Valle de la Serena estas naskiĝloko Juan Donoso Cortés kaj en Campanario naskiĝis la novelisto Reyes Huertas. En Cabeza del Buey naskiĝis la klerulo Diego Muñoz-Torrero, deputito de Ekstremaduro en la Hispana Parlamento de Cádiz de 1812.
Kuriozaĵoj
Oni pridiskutas la naskiĝlokon de Pedro de Valdivia, konkeranto de Ĉilio kiu ordonis fonde la ĉilian urbon de La Serena en 1543 aŭ 1544. En Villanueva de la Serena, antaŭ la urbodomo havas la konkerinto elstaran statuon, sed en Castuera estas la blazonhejmo de la familio Valdivia. Atestaĵoj de samtempuloj asertas, ke li naskiĝis en Campanario aŭ Zalamea de la Serena.
Naskita en Castuera estis la scienculo Ventura de los Reyes Prósper, naskita la 31-an de majo de 1863 kaj mortinta en Madrido la 27-an de novembro de 1922. Li estis agnoskata internacie tiom kiel naturalisto kiom kiel matematikisto kaj luktis por modernigi la eduksistemon de la sciencoj en la Mezedukado.
Zarza Capilla, inter Capilla kaj Peñalsordo, estas devena municipo de David kaj José Muñoz, komponantoj de la fama muzika grupo Estopa.
Faŭno
La paŝtejoj de La Serena loĝigas grandan varion de birdoj kiel la Blanka cikonio, la Griza cirkuo, la Turfalko, la Granda otido, la Malgranda otido, la Trielo, la Kolumglareolo, la Nigraventra stepkoko, la Blankventra stepkoko kaj la Koracio. La distrikto estas unu el la ĉefajn vintrejoj de la gruo kaj de la Vanelo.
Litotuko
Litotuko aŭ littuko estas larĝa peco de tuko el tolo, uzata por kovri matracon, kaj kovraĵo el sama materialo por la kuseno kaj litkovrilo.
En multaj partoj de la mondo dua litotuko estas simple metata sur la bazan tukon, kiu kovras la matracon. Oni dormas inter la du litotukoj. Pli dikaj kovriloj povas esti metataj sur la supran, duan tukon, por provizi pli da varmo.
NGC 376
NGC 376 (alia indiko — ESO 29-SC29) estas malfermita stelamaso en konstelacio Tukano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bílá (distrikto Frýdek-Místek)
Bílá estas municipo en Ĉeĥio situanta en riverfluejo de rojoj Černý kaj Bílý, kiuj estas de fontoj de siaj multnombraj alfluantoj ĉefaj fontriveroj de rivero Ostravice, nomita de kunfluejo de ambaŭ rojoj sub monto Šorstýn. La suda limo estas eŭropa disfluejo de ĉefa eŭropa riverfluejo de Balta maro kaj Nigra maro kaj de Bumbálka ĝis Bílý kříž ĝi estas ankaŭ ŝtatlimo inter Ĉeĥio kaj Slovakio. Vivas ĉi tie. La centro de la vilaĝo kaj ankaŭ ties pluraj partoj estas ĉirkaŭita de arbaroj, kiuj estas parto de Moraviasileziaj Beskidoj kaj de sistemo de Okcidentaj Karpatoj.
Historio
La estiĝo de la vilaĝo estas kunigita kun administra evoluo de teritorio, surkreskinta devene per profunda praarbaro, kiu estis jam antaŭ jaro 1100 sur limo inter ĉeĥa přemyslida ŝtato kaj silezia opola princlando. Rivero Ostravice apartigis en tiu ĉi parto de Beskidoj la teritorion en du diferencajn administrajn partojn. La regiono sur la dekstra bordo de Černý apartenis al frýdeka sinjorujo. La teritorio sur la maldekstra bordo de Černý kaj Ostravice estis ekde la tempoj de Přemysl Otakar la 2-a (1256) transdonita kun la tuta hukvalda sinjorujo al olomouca episkopejo. La ampleksaj arbaraj areoj ne alportis en tiama tempo utilon. Unusola maniero al eluzo de la arbara riĉeco estis loĝigado de la arbaro. Okazis koloniiga agado, dum kiu estis en limregionajn montarojn invitataj hejmaj kaj fremdaj vilaĝanoj, por ke ili ĉi tie fondu novajn vilaĝojn. Ilia tasko estis forhaki donitan pecon de arbaro, konstrui domojn kaj komenci mastrumi. Ekde fino de la 16-a jarcento kreskis vilaĝo Ostravice. Kun evoluo de fabrikado kaj bezono de ligno por ostravaj segejoj, frýdlantaj kaj frýdekaj metalurgiaj uzinoj kaj ostravaj minejoj okazas formigo de novaj rilatoj en la regiono de Ostravice. Komencis formiĝi memstara centrejo en Bílá, rilate al granda distanco de la vilaĝo Ostravice. Sed malgraŭ tio eĉ ne dum la unua respubliko (1918) okazis neniaj teritorie administraj ŝanĝoj. Tio estis kaŭzita de landa establo, sed ankaŭ de daŭranta grunda kaj arbara posedado de la olomouca ĉefepiskopejo sur la maldekstra bordo de Ostravice.
Kiel memstara loko la vilaĝo estis destinita nur en la jaro 1951, komune kun ŝanĝo de katastraj limoj de la historiaj vilaĝoj Ostravice kaj Staré Hamry, kies ĝisnuna teritoria nordosuda apartigo laŭlonge laŭ rivero Ostravice, kreanta la historian limon de Moravio kaj Teŝina Silezio, estis reguligita tiel, ke la norda parto de Staré Hamry (vilaĝoparto Hamrovice) estis konektita al Ostravice, dume kelkaj vilaĝopartoj de Ostravice (Samčanka, Hutě pod Smrkem) fariĝis parto de Staré Hamry.
Vilaĝo Bílá havas karakteron de montara vilaĝo.
Membrigo de municipo kaj setlejaj lokoj
La municipo membriĝas en 4 bazajn sidejunuojn: Bílá, Hlavatá, Konečná kaj Vjadačka.
Noturenoj
Nothurinae, Noturenoj aŭ aridterenaj Tinamedoj estas unu el la du subfamilioj de la familio de Tinamedoj, kies alia subfamilio estas la Tinamenoj. Ĝi enhavas dekok speciojn en ses genroj.
La ses genroj estas la jenaj:
Aspekto
Tiuj birdoj, kiel membroj de la Tinamedoj, estas surgrundemaj birdoj kiuj preferas kuri aŭ piediri, sed povas flugi se necese.
Taksonomio
Ĉiuj tinamoj estas el la familio Tinamedoj, kaj en pli granda skemo estas ankaŭ Paleognatoj. Malkiel la tre konataj neflugaj birdoj el Paleognatoj nome Strutoformaj kiaj la Struto, la Emuo kaj aliaj, la tinamoj povas flugi, kvankam ĝenerale ili ne estas fortaj flugantoj. Ĉiuj Strutoformaj evoluis el prahistoriaj flugantaj birdoj, kaj la Tinamoformaj estas la plej proksimaj vivantaj parencoj de tiuj birdoj.
Kutimaro
Tinamoj manĝas foliojn, florburĝonojn, malgrandajn fruktojn kaj semojn, kaj manĝas insektojn por varii.
Teritorio kaj habitato
La membroj de tiu subfamilio loĝas en Sudameriko kaj prefeas montetojn kaj sekajn herbejojn kaj arbustarojn male al la Tinamenoj, kiuj preferas arbarojn.
Écurcey
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Johano la 1-a (Liĥtenŝtejno)
Johano la 1-a Jozefo, princo de Liĥtenŝtejno, Johann I. Josef von Liechtenstein, (naskiĝis la 26-an de junio 1760 en Vieno, mortis la 20-an de aprilo 1836 en Vieno) estis aŭstria kampomarŝalo kaj la 10-a princo de Liĥtenŝtejno en la jaroj 1805 - 1806 kaj poste denove en la jaroj 1814 - 1836.
Li estis lasta liĥtenŝtejna princo, kiu regis sub Sankta Romia Imperio. Li estis duenaskita filo de princo Francisko Jozefo la 1-a.
Jászszentandrás
Jászszentandrás [jAssentandrAŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Jászberény. Senco de la loknomo estas jasa-Sankta-Andreo.
Situo
Jászszentandrás situas apud Jászapáti fine de sakovojo. Budapeŝto troviĝas je 100 km-oj.
Historio
Jászszentandrás apartenas al "Jasujo", en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. La unua mencio okazis en 1399. En la 15-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis. Longe la loko estis nur paŝtejo.
Oni okupiĝas pri agraraj produktoj. La vilaĝo havas termalan banejon.
10699 Calabrese
10699 Calabrese estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Alianco de Libertarianaj Maldekstruloj
Alianco de Libertarianaj Maldekstruloj (Alliance of the Libertarian Left) estas sencentra alianco de anarki-individuistoj, agoristoj, promerkataj anarkiistoj, mutualistoj, socialistoj-voluntaristoj kaj aliaj liberecanoj. La Alianco celas organizi diversajn lokajn grupojn por lukti por individua libero, paco kaj socia justeco en la mondo per edukado, senperforta rekta agado kaj kreo de kooperativaj "paralelaj socioj", alternativaj al tiuj de ŝtato. La Alianco malapogas agadon per petleteroj, simbolaj protestoj aŭ partia lobiado.
Plejparte la Alianco estas aktiva en Usono. La plej aktivaj grupoj estas en Ĉikago, Las Vegas , New Jersey kaj Richmond (Virginio). Ankaŭ organiziĝas grupoj en Atlanta, Baltimore, Denver, Dallas, Indianapolis, Lawrence, Los Angeles, Novjorko, Philadelphia, Vaŝingtono, Norda Karolino, Omaha (Nebraska), Tulsa (Oklahoma), Walla Walla (Vaŝingtonio), Pensacola (Florida) kaj ekster Usono en London kaj Wexford (Irlando).
En la interreto la Alianco estas reprezentita per unuita paĝaro de la Alianco, paĝaro de gazeto "On ALLiance", komunumo en MySpace, blogaro kaj retpoŝta dissendlisto.
Kiel samideanojn, la Alianco listas jenajn organizaĵojn: Alianco de Agorista Agado (Agorist Action Alliance), Instituto de Molinari (Molinari Institute), Centro por Senŝtata Socio (Center for a Stateless Society), Asocio de Liberecanaj Feministoj (Association of Libertarian Feminists), Blogosfero de Libertarianaj Maldekstruloj (Blogosphere of the Libertarian Left) kaj retpaĝaro "Karnivalo de Anarkio" (Carnival of Anarchy).
Pro sencentra naturo de la Alianco, novaj lokaj grupoj estas facile kreeblaj. Ĉiu loka grupo de anarkiistoj povas proklami sin grupo de la Alianco kaj komenci la agadon. En Alianco estas speciala grupo, kiu respondecas pri kontaktoj kun novaj grupoj: la Monda Komitato de Ad Hoc Organizado (ad hoc global organizing committee). Ĝi estas, fakte, kontakta reto por serĉi samideanojn, interŝanĝi spertojn kaj informi kamaradojn pri sia agado. Se novkreita grupo kontaktas la Komitaton, ĝi ricevas subtenon kaj informon pri aliaj samideanoj en sama areo. Ankaŭ la interretaj kontaktoj de la grupo estos publikataj per retinformiloj de la Alianco. Tamen, la Komitato ne estas iu centrala strukturo, kaj kontakto kun ĝi ne estas nepra kondiĉo por ago en la Alianco.
Beauvais
Beauvais estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Oise kaj en la regiono Pikardio. Kun proksimume 54.000 loĝantoj, ĝi estas la prefektejo kaj la plej granda urbo de la departemento.
Laktoŝarko
Inter la plej abundaj ŝarkoj ene de ties teritorio, la Laktoŝarko manĝas ĉefe malgrandajn ostajn fiŝojn, sed ankaŭ manĝas cefalopodojn kaj krustulojn. Siavice ĝi ofte falas kiel predo al pli grandaj ŝarkoj kaj eble de marmamuloj. Komune kun aliaj membroj de ties familio, tiu specio estas vivonaska, kun la disvolviĝanta embrio subtenita de konekto per placento. Inoj naskas 1 al 8 idojn dum difinita reprodukta sezono aŭ dum la tuta jaro, depende el la loko. La reprodukta ciklo estas kutime ĉiujara, sed povas esti ĉiu duajara aŭ eĉ triajara. Grandaj nombroj de Laktoŝarkoj estas kaptataj de neindustria fiŝkaptejoj kaj komercaj fiŝkaptejoj en multaj landoj por viando, produktado de ŝarknaĝila supo, kaj de fiŝfaruno. Spite tion, la Internacia Unio por la Konservo de Naturo klasigis tiun specion kiel Malplej Zorgiga, pro ties ampleksa distribuado kaj relative alta produktiveco kio ŝajne permesas ke nunaj niveloj de ekspluatado estu eltenitaj.
Beauvais
Geografio
Beauvais situas ĉe la maldekstra bordo de la rivero Thérain, kaj kuŝas je la piedo de arbaraj montetoj. La malnovaj ĉirkaŭmuroj ne plu ekzistas, kaj la urbo estas nun ĉirkaŭata de vastaj bulvardoj, preter kiuj etendiĝas branĉriveroj de la Thérain.
Historio
Unue konita kiel Caesaromagus ("la vendoplaco de Cezaro"), Beauvais akiris sian nuntempan nomon pro la potenca gaŭla tribo de la Belovakoj. La urbo fariĝis ĉefurbo de graflando je la 9-a jarcento, kaj estis cedita al la loka episkopo kaj pliposte al la franca reĝo.
Je la komenco de la Dua mondmilito, en junio 1940, la plej granda parto de la urbo estis detruita far germana bombardo daŭrinta plurajn tagojn.
Esperanto
Survoje al normanda kongreso la Esperanto-grupo de la 17-a arondismento havis problemojn kun la motoro de la aŭtomobilo 1912. Ili rigardis la urbon kaj estis akceptata de la s-ro Léon Demarcy, prezidanto de la loka grupo. Léon DEMARCY (legu: dimarsi), franco, juristo. Naskiĝis en la 1-a de aprilo 1860 en Breteuil (apud Amiens), mortis en la 25-a de februaro 1928. Propagandis fondante grupojn en Norda Francujo kaj skribante artikolojn. Verkis kun Dumenil L' Esperanto sans maitre, 1917.Fonto
549 Jessonda
549 Jessonda estas granda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
"Jessonda", kiu donis al ĝi sian nomon, estas la eponima rolulino de opero de Louis Spohr.
Ogre
Ogre – latve, estas urbo en la regiono Livonio en la centro de Latvio, la centro de distrikto Ogre. Ogre situas 36 kilometrojn oriente de la ĉefurbo Rigo, borde de la riveroj Daŭgavo kaj Ogre. La urbo konsistas el tri partoj: Jaunogre ("nova Ogre"), Ogre (la urbocentro), kaj Pārogre ("apudrivera Ogre").
En la urbo ekzistas kultura centro, arta altlernejo kaj muziklernejo, 4 lernejoj. El la ĉirkaŭ 23.000 loĝantoj de la urbo, 65% estas latvoj, 25% - rusoj, 4% - belorusoj, kaj 2% - ukrainoj kaj poloj.
Etimologio
La nomo de la urbo estis formita de la nomo de Ogre rivero, fluanta tra la urbo. La rivero unue estis menciita en la latina lingvo (Wogen) en 1206 kaj povus esti origininta de la livone: voog - fluo, ondo, voogam - fluanta, ondetada. Alia versio asocias ĝin kun la antikva balta vorto ungurs, kio signifas angilo.
Vomaĵo (ornitologio)
Vomaĵo estas ĉe ornitologio la maso de nedigestitaj partoj de la manĝo de birdo kiun kelkaj birdospecioj eventuale vomas. La enhavo de birda vomaĵo dependas de ties dieto, sed povas inkludi la ekzoskeletojn de insektoj, nedigesteblan plantan materialon, ostojn, haŭtaĵojn, plumojn, bekojn, ungojn kaj dentojn. Tiu sistemo permesas al birdoj konservi sanon per forpelo de neutilaj sed damaĝaj, vundigaj aŭ malsanigaj partoj de la predo.
Ornitologoj povas kolekti vomaĵon de ia specio en diversaj epokoj por analizi la sezonan variadon en ties manĝokutimaro. Avantaĝo kolekti vomaĵojn estas ke ĝi permesas determinadon de la dieto sen mortigi la birdon por rigardi ene de la stomako. Vomaĵoj troviĝas en diversal lokoj, depende de la specio. Ĝenerale ripozejoj kaj nestoj: ĉe plej parto de akcipitroj kaj gufoj, sub koniferoj; ĉe turstrigoj baze de klifoj kaj ĉe grenejoj; ĉe aliaj specioj de gufoj, ĉe ties nestotruoj, ĉe marĉoj kaj herbokampoj (Terres, 1980).
Vomaĵoj de akcipitroj kaj gufoj estas grizaj aŭ brunaj, kaj gamas laŭforme el sferaj al oblongaj aŭ kun formo de ŝtopiloj. Ĉe grandaj birdoj vomaĵoj povas esti kvaroble grandaj de tiuj de kantobirdoj. Multaj aliaj specioj produktas vomaĵojn, inkluzive grebojn, ardeojn, kormoranojn, mevojn, ŝternojn, alcionojn, korvojn, garolojn, cinkledojn, laniedojn, hirundojn, kaj plej parto de vadbirdoj.
Ornitologoj ekzaminante vomaĵojn malkovris foje malkutimajn erojn kiaj ekzemple birdorringoj de la malgrandaj specioj konsumitaj de la predanta birdo. En Usono vomaĵoj de Malgrandaj orelstrigoj enhavis ringojn de Dukolora paruo, Nigrakrona paruo, kaj de Amerika kardelo. En 1966, vomaĵo de Reĝa aglo en Oregono enhavis ringon de Amerika fajfanaso ringita anataŭ kvar monatoj 1600 km for en suda Kalifornio (Terres, 1980).
La haroj, ostoj kaj aliaj korpopartoj (kiaj membroj, haŭtaj fragmentoj, kaj eĉ fekaĵoj) de roduloj en gufaj vomaĵoj enhavis rodulajn virusojn kaj bakteriojn. Pro tio konsileblas steriligi vomaĵojn per mikroondilo antaŭ studo. Tio ĉefe gravas en lernejoj. Ĵuse Smith et al. (2005) priskribis du elvomaĵajn aperojn de Salmonella typhimurium en publikaj lernejoj. Ne surprize roduloj tendencas eviti gufajn vomaĵojn, ŝajne pro ties infekteblo (Sike & Rozsa 2006).
István Cserháti
István Cserháti [iŝtvAn ĉerhAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Cserháti István estis hungara kuracisto, profesoro, kuracisto pri internaj malsanoj.
István Cserháti naskiĝis la  en ekstera parto de Etes. Li mortis la en Szeged.
Biografio
István Cserháti frekventis gimnazion en Salgótarján, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Szeged en 1955. Ĝis 1960 li laboris en la universitata kliniko, dum li akiris fakdiplomojn pri internaj malsanoj en 1959, pri hematologio en 1980. Pli frue en 1957 li aliĝis al Hungara Socialista Laborista Partio. Li esploris en Dubna en la jaroj 1967 kaj 1968 helpe de stipendio. Li estis nomumita docento en 1970, post 3 jaroj katedrestro klinikestro. Li kandidatiĝis en 1967, li doktoriĝis en 1980. Inter 1976 kaj 1982 li estis vicrektoro, en la jaroj 1984 kaj 1985 rektoro. Ekde 1985 li havis altan postenon ankaŭ en la unusola partio.
Skarlata arao
Makao (birdo) redirektas ĉi tien. Por aliaj signifoj vidi Makao La skarlata arao (Ara macao), ankaŭ konata kiel makao aŭ, laŭ Brazila loka nomo, ararakango, estas granda, ruĝa, flava kaj blua (laŭ partoj) papago de Sudameriko, nome membro de granda grupo de amerikaj papagoj nomitaj araoj kaj de ties genro Ara. Ĝi estas indiĝena de humidaj ĉiamverdaj arbaroj de tropika Sudameriko. Ties teritorio etendas el pleja sudorienta Meksiko al Amazonio de Peruo, Bolivio, Venezuelo kaj Brazilo en malaltaj teroj el 500 m (almenaŭ iam) ĝis 1000 m. Ĝi suferis pro loka formorto pro habitatodetruo kaj kaptado por la papaga komercado, sed surloke ĝi restas sufiĉe komuna. Iam ĝi havis teritorion norde ĝis suda Tamaulipas. Ĝi povas ankoraŭ troviĝi sur la insulo Coiba. Ĝi estas la nacia birdo de Honduro.
Taksonomio kaj nomado
La skarlata arao (Ara macao Linnaeus 1758) estas membro de la genro Ara (Lacepede, 1799), unu el 6 genroj de makaoj el Centra kaj Suda Ameriko. Carolus Linnaeus priskribis kaj nomigis la skarlatan makaon en sia Systemae Naturae en 1758. Pranomo: Psittacus macao.
Du subspecioj prezentas diferencajn larĝojn en ties flava flugilbendo, kiuj estas la jenaj:
La Centramerika skarlata makao estas pli granda kaj havas bluan en siaj flugiloj anstataŭ verdan koloron.
Taneli Mäkelä
Taneli MÄKELÄ (naskiĝis la 10-an de marto 1959 en Espoo) estas finna aktoro kaj kantisto. Li performis en ŝercserioj en finna televido. Li diskis albumojn. Televidserioj, en kiuj li aktoris, estas i.a. Ihmisten puolue, Fakta homma, Akkaa päälle, Team Ahma, Kaverille ei jätetä, Kivi ja kilpi, Ou nou!, Handu pumpulla, Helppo elämä, Roba, Läpiveto kaj Sunnuntailounas. Li apartenas al konata finna filma gento.