cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hindia ribelo de 1857
Laknaŭo
La 25-an de septembro miloj da soldatoj de la Highlander-regimentoj sub generalo Sir Henry Havelock venis helpi la britojn en Laknaŭo. Oktobre, alia trupo de Highlanders sub estrado de Sir Colin Campbell sukcesis rompi la sieĝon de la sipajoj. La britoj kaj la lojalaj trupoj forlasis Laknaŭon kaj iris al Kanpur, urbo jam rekonkerita.
Jhansi
Jhansi estis ŝtato regata de Maratha. Kiam la hinda reĝo de Jhansi mortis sen vira heredanto, la ŝtato estis aldonita al Brita Hindio. La vidvino de la reĝo, Rani Lakshmi Bai protestis kontraŭ tiu agado, kaj argumentis, ke ŝi ja volis adopti heredonton laŭ la hinda kutimo, sed tio oni malpermesis al ŝi.
Kiam la ribelo eksplodis, Jhansi iĝis centro de la insurekcio. Eta grupo de britaj oficiroj rifuĝis sin en fortikaĵon kaj Rani negocis sian foriron. Tamen, kiam la britoj eliris el la fortikaĵo ili estis mortigitaj de la ribeluoj. Eble Rani ne ordonis tion, sed la britoj akuzis ŝin je kompliceco.
Subpremado
Fine de 1857 la britoj komencis gajni terenon en la batalo kontraŭ la ribeluloj. Laknaŭo estis rekonkerita en marto de 1858. La oni subskribis pactraktaton kaj la milito ĉesis. La lastaj ribeluloj estis malvenkitaj en Gwalior la. En 1859 la estroj de la ribelo estis neniigitaj aŭ ekziliitaj de la lando. La britoj adoptis punformon de mogola deveno: ili ligis ribelulon al kanonbuŝo kaj pafis frakasante lin. La milito estis malhoma ambaŭflanke, sed fine tamen mortis pli multaj hindoj ol britoj.
Pro la sanga komenco de la insurekcio kaj la perfortoj kontraŭ eŭropanoj, ĉefe la perfido de Nana Sahib kaj la mortigado de Kanpur, la britoj konsideris justa la uzadon de similaj taktikoj. Surbaze de tio, fine de la milito la plej granda nombro de la batalintaj ribeluloj estis mortpafitaj, same kiel granda nombro da civiluloj konsiderataj kiel simpatiintoj de la ribeluloj. Nek la brita gazetaro, nek la registaro petis ian ajn pardonemon, kvankam la ĝenerala guberniestro Canning klopodis vidigi la maltaŭgecon de tia politiko kontraŭ la hinda popolo. La ribelaj arestitoj estis plej ofte ekzekutitaj kaj tutaj vilaĝoj aŭ urboj estis masakritaj pro ŝajna kialo, ke ili estis simpatiintoj de la ribelo.
Tiu subpremo estis nomata de hindoj "la diabla vento".
Reorganizo
En aŭgusto de 1858 oni faris reĝan proklamon, ke la regado de Hindujo pasis el manoj de la Brita Orienthinda Kompanio al la krono. Ministro estis nomumita kiel aŭtoritato pri aferoj de Hindujo, kaj ankaŭ vicreĝo, kiu estis la ekzekuta estro de la regiono. La britoj komencis reformoprogramon, klopodante integrigi la altajn kastojn de Hindujo al regado.
La vicreĝo abolis la okupadon de tero, ordonis religian toleremon kaj akceptis hindojn en guberniaj oficoj, sed ĉiam nur kiel subuloj de britoj. Ankaŭ la armeo pligrandigis sian britotruparon por ke estu brita almenaŭ triono de ĉiu regimento? Nur britoj rajtis uzi artilerion. En 1877 la reĝino Viktoria ekhavis la titolon de Imperiestrino de Hindujo laŭ konsilo de la fama ĉefministro Benjamin Disraeli. Bahdur Shah estis kondamnita pro perfido kaj ekzilita al Ranguno, kie li mortis en 1862, fininte tiel la dinastion Mogolan.
Enotero
Enotero (Oenothera) estas genro de unu-, du- aŭ plur-jaraj herboj kun helkoloraj floroj, havantaj kvarfoliajn kalikon kaj korolon. Ili malfermiĝas precipe nokte kaj en malhela vetero. Ili vivas ĉefe en Sudameriko kaj Nordameriko. En Eŭropo ili disvastiĝis en la 17. jc. Oni povas rekoni enoteron pro la ikso-forma stigmo.
La dujara enotero: Ordinara enotero (Oenothera biennis) estas kultivata por ornamo kaj uzata ankaŭ en medicino.
Manĝeblo
Eblas aldoni la junajn foliojn kaj (dolĉajn) florojn al salato. La pli maljunaj folioj prepareblas kiel spinaco. La radikoj havas nuksecan guston kaj kuireblas kiel pastinako. El la semoj, oni elpremas oleon, sed vi ankaŭ povas uzi ilin por bakaĵoj, kiel kukoj.
Majskij
Majskij (ruse Майский) estas urbo en Kabardio-Balkario en Rusio.
La urbo estis fondita en jaro 1959 per kunigo de vilaĝo Priŝibskaja (Пришибская) (fondita en 1819) kaj loĝejo ĉe la fervoja stacio.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.
La interurba telefona kodo estas 86633, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe Norda Kaŭkazo, ĉe riveroj Terek (Терек) kaj Ĉerek (Черек).
En la urbo estas fervoja stacio Kotlarevskaja (Котляревская) (ekde 1875).
En jaro 1959 la urbo havis 12,4 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 27 mil loĝantojn.
Anna (Britio)
Anna Stuart (naskiĝis la 6-an de februaro 1665, mortis la 1-an de aŭgusto 1714) estis reĝino de Anglio, de Skotio kaj de Irlando de 1702 ĝis 1707. Tiam ŝi iĝis la unua reĝino de la ĵus kreita reĝlando de Britio ĝis sia morto en 1714.
Ŝi estis la lasta regnestro el la domo de Stuarto, ĉar ŝia duonfrato James Francis Edward Stuart estis forpuŝita el la potenco, samtempe kiel ŝia patro.
Ŝi estis la dua filino de Jakobo la 2-a kaj Anne Hyde; kaj nepino de reĝo Karlo la 2-a.
A&A (komputila viruso)
{A&A}
Internacia Literaturo (gazeto)
Internacia Literaturo estas la daŭriganto de Proleta Literaturo, kiun eldonis IAREV. Pro aparte malfavoraj historiaj cirkonstancoj (skismo de la laborista esperanto-movado, persekutoj kontraŭ esperantistoj en diversaj landoj...), tiu gazeto ne multe prosperis, malgraŭ la fakto, ke elstaraj esperantistoj (Eŭgeno Miĥalski, Nikolao Nekrasov...) kontribuis al ĝi. La ĉefa problemo estis la neebleco de sendado en Francio, kie la gazeto estis presita sub la respondeco de Honore Burginjono, de la mono de la sovetiaj abonantoj. Pro tiuj financaj problemoj kaj pro la iom post ioma aresto de la komitatanoj de IAREV en Sovetio, la gazeto ĉesis aperi en 1936, nur post tri numeroj.
Provinco Tiaret
Tiaret (arabe: ولاية تيارت ) estas provinco de Alĝerio kies ĉefurbo estas Tahert. Ĝi havas areon de 20.673 km², simile al la amerika ŝtato Salvadoro. En Tiaret loĝas ĉirkaŭ 842.060 personoj. Temas pri ampleksa agrikultura regiono.
Per Anger-Premio
Ekde 2004, la sveda Forum för levande historia ("forumo por vivanta historio") ĉiujare aljuĝas la Per Anger-premion al homoj, kiuj defendas demokration kaj homajn rajtojn en ekzempla maniero. Per Anger (1913–2002) estis sveda diplomato kiu dum la dua mondmilito en Budapeŝto savis multajn judojn de la Holokaŭsto.
Antaŭaj premiitoj:
CCX
CCX povas rilati al:
Foros Timis Ston Greco
Foros Timis Ston Greco (Φόρος Τιμής Στον Γκρέκο, nome Omaĝo al El Greco) estas albumo de klasika muziko de 1995 fare de la greka elektronika komponisto kaj artisto Vangelis (29an de Marto, 1943). Ties titolo estas aludo al la inspirinto de la kompono, nome Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Dominikos Theotokopulos, 1541–1614), la kret-naskita pentristo plej bone konata kiel El Greco.
Priskribo
Tiu albumo estos ĝermo de pli malfrua albumo de Vangelis, nome El Greco. Tiu ĉi albumo estis produktita en 1995, laŭ limigita eldono, kiu inkludis libron kun persona subskribo de la muzikisto kaj estis vendita nur en Nacia Pinakoteko de Ateno.
Vangelis komponis kaj aranĝis la albumon, kaj ludis ĉiujn instrumentojn, akompane de ĥoro kondukita de Ivan Cassar. La muziko estas de bizanca stilo sed modernigita pere de uzado de sinteziloj. Sopranulino Montserrat Caballé kaj tenorulo Konstantinos Paliacaras faras invitajn aperojn en po unu peco.
Lébény
Lébény [le:be:nj] estas urbo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár.
Situo
Lébény situas sur ebenaĵo preter la aŭtoŝoseo M1 inter Győr kaj Mosonmagyaróvár, 20 km-ojn okcidente de Győr. Ĝi havas komunan fervojan haltejon kun Mosonszentmiklós.
Historio
Lébény estis grava kampurbo de departemento Moson. Ĝia unuafoja dokumentita mencio venas el la 11-a jarcento. La katolika preĝejo estas grava historia memoraĵo el la 13-a jarcento. La romanikan preĝejon fondis la Héderváry-familio [he:derva:ri] por la abatejo Sankta Jakobo. Ĝin detruis incendio en la 15-a jarcento, sed rekonsturigis ĝin reĝo Matiaso. Ĝin bruligis la turkoj en 1529 kaj 1683. La duturan preĝejon rekonstruis laŭ planoj de la nurenberga konstruisto Essenwein. Oni unuigis la du vilaĝojn en 1973 kiel Lébénymiklós, sed ili denove sendependiĝis en 1990. Lébény urbiĝis en 2013.
(17587) 1995 BD
(17587) 1995 BD estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Vénissieux-Nord (stacidomo)
Vénissieux-Nord estas franca varstacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento  (Metropolo Liono), regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de vartrajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lyon-Perrache P1 - Marseille-St-Charles (tra Grenoble) (905000).
Sint-Andries
Sint-Andries estas vilaĝo en belga provinco Okcidenta Flandrio, antaŭe sendependa komunumo kaj ekde 1971 partkomunumo de la provinca ĉefurbo Bruĝo. Sint-Andries troviĝas okcidente de la historia urbocentro. Origine estis du paroĥoj kaj loĝkernoj, Sint-Baafs (kun patrono Sankta Bavo), proksima al la urbocentro, kaj sude Sint-Andries (kun patronoj Sankta Andreo kaj Sankta Anna). Dum la franca regado la du estis kunigitaj kun la nomo Sint-Andries.
La partkomunumo havas areon de 20,65 km² kaj nombras 19.589 loĝantojn (2012).
Historio
Tra Sint-Andries pasas la Zandstraat, strato konstruita en la romia epoko, liganta Oudenburg kun Aardenburg (Nederlando). Preskaŭ ĉiuj arkeologiaj trovaĵoj situas laŭlonge de tiu strato.
Plej frua loĝado
Spuroj el merovinga epoko estis en Kosterijstraat. Trovaĵoj en Refuge kaj Kosterijstraat atestas loĝadon dum la karolida epoko.
10-a - 15-a jarcento
Mezepokaj loĝkernoj estis trovitaj je Molendorp. Ekde tiam paralele evoluis la vilaĝo Sint-Andries kaj la samnoma benediktina monaĥejo, kies fondoĉarto datiĝas el la jaro 1100. La monaĥeja preĝejo (kvankam kun regulaj disputoj) ankaŭ funkciis kiel paroĥa preĝejo.
La paroĥo Sint-Baafs estas menciita unuafoje en 1216.
16-a - 17-a jarcento: religiaj militoj
En 1577 la urbo Bruĝo malkonstruigis la Sint-Baafs-preĝejon por malebligi ĝian uzon de ribelantoj. En 1610 la loĝantoj ricevis permeson por rekonstrui ĝin, sed tio ne okazis. La paroĥo denove iĝis parto de la urbocentra Salvator-paroĥo.
Dum la 16-a jarcento ekestis pluraj bienoj kun kastelo
18-a - komenco de 19-a jarcento: aŭstria kaj franca regado
La topografiaj mapoj desegnitaj inter 1771 kaj 1778 sub gvido de la aŭstria generalo grafo Joseph de Ferraris montras la konstruaĵojn en la centro de la vilaĝo: estas la preĝejo kaj la monaĥejo, kaj trans la strato la loĝejoj de la pastro kaj de la sakristiisto kaj gastejo. Ambaŭflanke de la vojo al Gistel estis arboj.
En 1796, sub franca regado, Sint-Andries kaj Sint-Baafs iĝis unu komunumo. La Sint-Andries-monaĥejo estis konfiskita kaj vendita kiel nacia bieno. Ĝi estis grandparte malkonstruita; nur restis la preĝejo kaj kelkaj eroj. Komence de la 19-a jarcento estis konstruitaj pluraj novaj kasteloj: Beisbroek, Perenboomveld, Tudor kaj Ter Heide
19-a jarcento
En 1838 estis inaŭgurita la fervojo de Bruĝo al Oostende, paralela al la kanalo. La bienoj Bloemendale kaj Ter Lucht perdis parton de siaj teroj.
Jam en 1829 estis lernejo por knaboj kaj knabinoj. En 1848 estis konstruita lernejo nur por knabinoj, en 1879 lernejo nur por knaboj.
20-a jarcento
Virina malliberejo, konata kiel Refuge, estis konstruita en novgotika stilo en 1902-1914. En 1991 apude estis preta nova malliberejo, kiu ankaŭ anstataŭis la malnovan malliberejon Pandreitje en la urbocentro.
Bruĝo havas du gravajn futbalo-klubojn: Club Brugge (1891) kaj Cercle Brugge (1899). Ambaŭ havis siajn futbalejojn diversloke en Sint-Baafs. En 1975 ili ricevis kunan stadionon apud la preĝejo de Sint-Andries. Estas planoj por nova stadiono pli for de la loĝkvartaloj.
Ankaŭ apud la preĝejo estas Boeverbos, la ĉefadministrejo de la provinco, kaj la provinca arĥivo.
Pro la kreskanta loĝantaro estis en 1912 refondita la Sint-Baafs-paroĥo. La nuna preĝejo konstruiĝis en 1934 sur eksa futbalejo de Club Brugge. Poste ankoraŭ estis konstruitaj du pliaj preĝejoj: Sankta Willibrord en 1957 kaj Sankta Huberto (ankaŭ nomata Blijmare) en 1978. Tiu lasta ne plu estas uzata.
La loĝantaro daŭre kreskis kaj plu estis konstruitaj domoj, lernejoj kaj vendejoj. Nun Sint-Andries estas preskaŭ plenkonstruita kaj nur je la randoj restas iom da agrikulturo.
Pro la konstruo de nova vojo N31, kiu ligas Zeebrugge al la E40 kaj E403 en 1972-1973 Sint-Andries estis duonigita. Metante la N31 en tunelojn, oni klopodas religi la du partojn.
Politiko
Dum sia ekzisto kiel sendependa komunumo, Sint-Andries havis jenajn estrojn:
Vidindaĵoj
La kapelo de Onze-Lieve-Vrouw van 't Boompje (Nia Sinjorino de la arbeto) je Koestraat, parto de la bieno Ter Lucht, estas pilgrimejo konata en la regiono.
En la bieno Beisbroek estas observatorio kaj planetario.
Leontio
Leontio (Λεόντιον) estis atena filozofino de la 3-a jarcento a.K.
Takeshi Yonezawa
Takeshi Yonezawa (米澤 剛志, n. ) estas japana futbalisto.
Tremenico
Tremenico estas loĝloko kaj parto de la komunumo Valvarrone de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Lecco [Leko]. La 1-an de januaro 2018 kunfandiĝis kun la komunumoj Vestreno kaj Introzzo por formi la novan komunumon Valvarrone. Fine de en la antaŭa komunumo vivis. Kristana patrono estas la sanktulino Agata de Katanio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Leontio
Ŝi estis lernantino de Epikuro kaj sekvantino de lia filozofio. La informadoj pri ŝi estas malabundaj. Konata kiel unu el la plej belaj virinoj de la antikva Grekio, edzino de Metrodoro la juna, amatino de Epikuro kaj eble de la poeto Hermesianakso, oni rakontas ke ŝi estis hetajro — amoristino aŭ prostituitino — sed tiu informo povas esti kalumnio, ĉar ne estis nekutime ke Epikuro permesis la ĉeeston de virinoj, fremduloj kaj sklavoj inter siaj lernantoj. Aliflanke, la hetajroj ĝuis sendependecon — malsame ol virinoj de aliaj sociaj grupoj.
Tremenico
Al la antaŭa komunumo najbaris la komunumoj Casargo, Colico, Dervio, Dorio, Introzzo, Pagnona kaj Vendrogno.
Leontio
Laŭ Cicerono, ŝi redaktis traktaton kontraŭ la filozofo Teofrasto.
Malgobeko
Malgobeko (Магӏалбике, Малгобек) estas urbo en la respubliko Inguŝio, parto de Rusia Federacio. Ĝi havas la statuson de eksterdistrikta urbo, kaj estas preskaŭ komplete ĉirkaŭata de samoma malgobeka distrikto.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 26405X.
La urbo estis fondita en jaro 1935 pro komenco de uzado de naftaj minkampoj.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1939.
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas parto de Norda Kaŭkazio.
Listo de regantoj de Litovio
La sekva listo de regantoj de Litovio arigas la nomojn de reĝoj, granddukoj kaj prezidentoj, kiuj gvidis la ŝtaton kiam Litovio estis suverena ŝtato (kiu dum la mezepoko inkluzivis ne nur la hodiaŭan Litovion, sed ankaŭ grandajn partojn de la hodiaŭa Belorusio kaj Ukrainio kaj partojn de la hodiaŭa Rusio kaj Pollando) aŭ rigardiĝis unueca politika unuo (ekzemple Litova Sovetia Socialisma Respubliko). La regantoj listiĝas per siaj nomoj en la litova lingvo. Dum regoperiodoj dum kiuj ankaŭ la rutena (poste Belorusa) kaj pola estis oficialaj ŝtataj lingvoj, la regantaj nomoj en tiuj lingvoj estas inkluzivigitaj.
La Granddukejo de Litovio stabile formiĝis ĉirkaŭ la jaro 1230, kiam la agresoj de la germanaj kavaliraj Livonia ordeno norde kaj la germana ordeno en la sudo iĝis tiom kontraŭ la nekristanaj baltaj triboj iĝis tiom fortaj, ke tiuj triboj unuiĝis sub la gvido de Mindaugas. Kvankam Mindaugas restis nekristana, li plektis diplomatiajn rilatojn kun la papo kaj la reganto de la Sankta Romia Imperio en la kristana okcidenta Eŭropo, atingis ke la papo agnoskis la Granddukejon de Litovio dum 1251 kaj la imperiestro nomumis lin reĝo de Litovio. Post kiam grandduko Jogaila ankaŭ iĝis reĝo de Pollando dum 1386, la du ŝtatoj konektiĝis pli proksime kaj ekde 1440 ambaŭ estis estrataj de komuna reganto. Dum 1569 interkonsentiĝis la "Unio de Lublin" kaj nova ŝtato - la Pola-Litova Unio - ekestis. Tiu ŝtato dividiĝis inter la monarkioj Prusio, Aŭstrio-Hungario kaj Rusio dum 1795 kaj Litovio iĝis provinco de la Rusia Imperio ĝis la 16-a de februaro 1918. La Konsilio de Litovio sukcesis establi ŝtatan suverenecon nur dum 1919, post kiam la Germana Regno malvenkis en la Unua Mondmilito. La unua Respubliko de Litovio ekzistis ĝis 1940, kiam ĝi okupiĝis fare de Sovetunio, kaj iom post de de nazia Germanio. Dum 1944 Sovetunio reokupis Litovion kaj starigis la Litovan Sovetian Socialisman Respublikon. La 11-an de marto 1991, Litovio redeklaris sian suverenan sendependecon. La dua Respubliko de Litovio estas demokratia respubliko, membro de la Eŭropa Unio kaj NATO.
La Grandduklando Litovio (1236-1569)
Titolo: Grandduko (litove didysis kunigaikštis; beloruse vialiki kniaź; pole wielki książę) escepte de Mindaugas, kiu rajtis porti la nomon Reĝo de Litovio (litove Lietuvos karalius).
Fruaj granddukoj (1236–1291)
La datoj estas proksimumaj, ĉar el tiu epoko apenaŭ ekzistas skribaj fontoj.
Dinastio de Gediminidoj (1291-1440)
Kelkaj datoj estas proksimumaj.
Persona unio kun Pollando sub la dinastio de Jogajlidoj (1440–1572)
La kontrakto de Krevo, laŭ kiu estonte la regantoj de Litovio kaj Pollando estu la sama persono, jam subskribiĝis dum 1385. Tamen seninterrompa vico de komunaj regantoj de ambaŭ landoj nur komenciĝis per Kazimiro la 4-a (eĉ poste la poloj kaj litovoj post morto de monarko dufoje elektis malsamajn posteulojn, sed la litova nomumito ambaŭkaze iom poste ankaŭ iĝis reĝo de Pollando). La monarkoj tenis kaj la titolon grandduko de Litovio kaj reĝo de Pollando, kaj numerigo estis malsama en Litovio kaj Pollando. La dinastio de Jogajlidoj, post grandduko kaj reĝo Jogaila, estis la rekta daŭrigo de la antaŭa litova dinastio de Gediminidoj.
Ĉar nun la litova kaj pola nomoj estas samrangaj, pro kialoj de neŭtraleco la monarkoj ĉi-tie ricevas esperantan nomon (se neeviteble por distingo ili ricevas - kiel kutime en diversaj lingvoj - la polan numerigon).
Pola-Litova Unio (1569-1795)
La Pola-Litova Unio establiĝis laŭ interkonsento de Lublin dum 1569. La elektita reĝo de Pollando ekde nun aŭtomate iĝis ankaŭ la grandduko de Litovio (ĝis tiam la litova granddukeco estis hereda). La unua reganto de la komuna lando estis Sigismondo la 2-a Aŭgusto. Dum 1772 kaj 1793 ĉiam pli da landopartoj estis konkeritaj de la monarkioj Prusio, Aŭstrio-Hungario kaj Rusio, kaj dum 1795 la Pola-Litova Unio komplete konkeriĝis kaj ĉesis ekzisti. Litovio iĝis provinco de la Rusia Imperio por 123 jaroj. Estas iom da truoj en la tempolinioj ĉar foje daŭris iom da tempo elekti novan reĝon.
Titolo: Reĝo de Pollando kaj Grandduko de Litovio (litove Lenkijos karalius ir Lietuvos didysis kunigaikštis; beloruse karol Polščy, vialiki kniaź litoŭski; pole Król Polski, wielki książę litewski).
Respubliko Litovio (1918-1940)
La konsilio de Litovio deklaris suverenan sendependecon la 16-an de februaro 1918, dum Litovio ankoraŭ estis okupita fare de la armeo de la Germana Regno. La 9-an de julio 1918, la konsilio deklaris la dukon de Urach reĝo de Litovio sub la nomo Mindaugas la 2-a. Tamen, la 2-an de novembro la konsilio nuligis tiun decidon kaj deklaris Litovion demokratia respubliko. La institucio de prezidanto kreiĝis la 4-an de aprilo 1919.
Titolo: Prezidanto (litove Prezidentas)
Litova Sovetia Socialisma Respubliko (1940-1941 kaj 1944-1990)
La armeo de Sovetunio okupis Litovion kaj deklaris "Litovan Sovetian Socialisman Respublikon" dum julio 1940. Kiam la nazia Germana Regno atakis Sovetunion, Litovio okupiĝis fare de la germana armeo. Kiam tiu armeo retiriĝis dum 1944, Sovetunio reokupis la landon kaj redeklaris "Litovan Sovetian Socialisman Respublikon".
Titolo: Unua sekretario de la centra komitato de la komunisma partio de Litovio (litove Lietuvos komunistų partijos Centro komiteto pirmasis sekretorius; ruse Первый секретарь Центрального Комитета Коммунистической партии Литвы).
Respubliko Litovio (ekde 1990)
Ekde la deklaro pri ŝtata sendependeco la 11-an de marto 1990, la gvidanto de la supera konsilio estis la oficiala ŝtatestro. Tio finiĝis dum 1992, kiam la ofico de prezidanto kaj la institucio de litova parlamento Seimas kreiĝis. Pro konsidero de Sovetunio, la Respubliko Litovio kaj ĝiaj politikaj gvidantoj ne agnoskiĝis de plej multaj landoj ĝis septembro 1991.
Titolo ekde 1990 ĝis 1992: gvidanto de la supera konsilio (parlamento) (litove Aukščiausiosios Tarybos pirmininkas).
Titolo ekde 1992: Prezidanto (litove prezidentas).
Malgobeko
En jaro 1959 la urbo havis 13,9 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 41,9 mil loĝantojn.
József Jakobi
JAKOBI József estis rumania hungara kuracisto naskita en Kolozsborsa la 3-an de decembro en 1882 kaj mortinta en Koloĵvaro la 30-an de decembro 1967.
Biografio
József Jakobi havigis diplomon en la Universitato de Koloĵvaro en 1909, poste li ricevis kvalifikojn de instruisto (1910) kaj de magistrata kuracisto (1912). Li laboris en la patologikemia instituto, poste en la kliniko pri internaj malsanoj. De 1919 li faris privatpraktikon. Li estis unu el fondintoj de la Juda Malsanulejo de Koloĵvaro. De 1923 li estis ĉefkuracisto pri internaj malsanoj. Dum la deportadoj liaj amikoj kaŝigis lin sep monatojn.
Luís Gomes
Luís Gomes estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1890, la municipo havas 10.144 loĝantojn.
Manĝo
Manĝo estas aparta momento dum la taga agadoj destinata al nutrado. En homaj socioj, manĝo estas ofte rita.
Veronika Nádasi
Veronika Nádasi naskiĝis la  en Budapeŝto.
Manĝo
Strukturo
La plej multaj kulturoj distingas plurajn manĝojn laŭ la horo de la tago kaj la kvanto de manĝaĵoj kiujn ili enhavas. La plej gravaj, kiuj proponas la plej multajn manĝaĵojn korespondas al renkontiĝoj kaj ofte havas simbolan aŭ religian signifon.
Veronika Nádasi
Biografio
Veronika Nádasi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste ŝi studis en privata kantolernejo de Mária Toldy kaj en simila, sed ŝtata lernejo, fine ŝi akiris muzikalkantistan diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2005. Ŝia ĉefinstruisto estis Imre Kerényi. Ŝi komencis sian kantistan karieron en Teatro Szigligeti (Szolnok). Ekde 2006 ŝi estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), sed samtempe ŝi instruis en kantolernejo. Ŝi ricevis aktorpremiojn inter 2013 – 2019.
Manĝo
Mateno
Le petit déjeuner anglo-saxon est plus copieŭ, comprenant le plus souvent des œufs et de la charcuterie. Il peut prendre la forme d'un brunch pris en milieu de matinée qui tiendra lieu à la fois de repas du matin et de celui de midi.
Cette distinction reste cependant conventionnelle. En Allemagne par exemple, le petit-déjeuner traditionnel est également copieŭ, il peut contenir des œufs à la coque, des charcuteries et des fromages à pâte cuite.
Midi
Le repas de midi s'appelle le déjeuner, mais là où le terme déjeuner est réservé au repas du matin, on l'appelle le dîner. Il est généralement pris entre midi et treize heures.
En France, même si c'est le repas qui est le plus souvent pris en dehors du domicile familial, il garde encore souvent une structure traditionnelle avec une entrée, un plat principal et un fromage ou un dessert. Seul le plat principal est obligatoire, les autres dépendant de l'appétit et du budget de chacun. Du hors-d'œuvre au fromage, la plupart des Français consommeront du pain. Ce repas est traditionnellement accompagné de vin(s) ou de bière selon les lieŭ, cette consommation quotidienne de boissons alcoolisées étant de plus en plus souvent remplacée par de l'eau.
En Corée, le repas est souvent composé de soupe et d'un plat unique qui accompagne plus qu'il n'est accompagné par un nombre variable de banchan. Le riz blanc est le seul plat que les convenances indiquent de terminer obligatoirement.
Soir
En Amérique du Nord, ce repas est généralement pris entre 17 et 18 heures, plus tardivement en France, où, selon les régions, l'heure du dîner peut varier entre 18 heures et plus de 20 heures. Les régions qui réservent le terme de dîner au repas de midi désignent ce repas du soir comme le souper. Le souper était, en France, un repas léger pris en fin de soirée, dont l'usage est tombé en désuétude.
En France, le repas du soir est souvent comparable dans sa composition au repas de midi, quoique souvent plus frugal. Il est l'occasion de se retrouver en famille autour de la table.
En Allemagne, où le repas de midi est bien plus souvent pris à domicile, le repas du soir est plus frugal, composé de charcuteries et de salades.
Autre repas
Au Canada et en Belgique, on parle de collation pour désigner les légers repas entre les trois repas principaŭ. En France on parle aussi d'en-cas. Dans l'après-midi, le goûter ou quatre heures est un en-cas sucré généralisé chez les enfants. La consommation de pâtisseries avec un thé ou un café en milieu de journée est également répandue  chez de nombreŭ adultes quand leurs occupations leur en laissent le loisir. Ces en-cas, ont tendance à se multiplier, et les modes de vie urbains ne respectent parfois pas du tout les repas traditionnels.
Lieŭ
Les repas peuvent être pris chez soi ou à l'extérieur. Quand ils sont pris à la maison, les repas ont lieu, soit dans un pièce spécialisée : la salle à manger, soit de plus en plus souvent dans le lieu de préparation : la cuisine.
A l'extérieur, ils peuvent être pris dans des établissement spécialisés, les restaurants, ou se composer de préparations spéciales destinées à être mangées sur le pouce. Il existe également des lieŭ de restaurations collectives destinées aŭ personnes qui mangent fréquemment en dehors de leur domiciles: les cantines scolaires ou d'entreprises ou les restaurants universitaires par exemple.
Les repas peuvent également être pris à l'extérieur, sous forme de pique-nique.
Ustensiles
Les principaŭ ustensiles pour manipuler les aliments sont la fourchette, ou les baguettes en Asie, pour les aliments solides et la cuillère pour les liquides. Dans de nombreŭ pays d'Afrique, il est de coutume de manger tous ensemble dans un plat commun. Chaque convive peut y puiser les aliments de la main droite, l'autre main étant considérée comme impure car réservée par exemple à l'hygiène corporelle.
Sur les tables les plus sophistiquées, la mise de table peut être très complexe, chaque convive devant gérer plus d'une vingtaine d'accessoires multiples : verres à eau ou à vin, assiettes plates ou creuses pour les entrées, couteaux à viande ou à poisson, assiettes plates ou creuses pour les plats principaŭ, fourchettes à trois ou quatre dents, cuillères à soupe, à café ou à dessert, serviettes ou encore ustensiles spécifiques (pince à crabe, pince à escargots, couteau à huîtres, etc)...
Rituels
Autrefois, non seulement le plan de table, mais l'ordre du service ainsi que nombre d'autres attitudes étaient extrêmement formalisés en fonction de la hiérarchie des convives. Les repas occupaient ainsi une place de choix dans les guides de bonnes manières du, période charnière pendant laquelle le service à la russe remplace le service à la française et permettant le service à la place et obligeant les convives à manger le même plat en même temps.
Aujourd'hui, les mœurs se sont sensiblement libéralisées, mais le repas reste tout de même l'une des activités quotidiennes les plus codifiées.
Il est par exemple de coutume de se souhaiter un bon appétit au début du repas ou de ne pas se lever de table sans raison précise ou suivant les pays, de mettre les mains sur la table (France) ou sous la table (Royaume-Uni) entre les plats.
Il existe également des rituels religieŭ liés au repas. Par exemple, les chrétiens lui ont réservé deŭ prières : le bénédicité avant le repas et les grâces à la fin. En outre, les repas jouent un rôle important dans la symbolique chrétienne pour exprimer le partage et la communion, avec entre autres les symboles de l'eucharistie, la multiplication des pains, les noces de Cana, la Cène...
Repas de fêtes
En France, inviter des amis ou des membres de sa famille à un repas plus ou moins festif est une activité sociale courante. Ces repas sont, comme les repas quotidiens, structurés en plusieurs plats bien définis, dont seul celui qu'on nomme plat principal est obligatoire, les autres pouvant être éliminés ou substitués à d'autres selon l'appétit, le temps dont on dispose, le degré de raffinement recherché... Un banquet de mariage comprendra par exemple tous les plats qui suivent, éventuellement entrecoupés d'animations : L'ordre du service est également dans l'ensemble fixé, même s'il arrive que l'on serve le fromage en entrée. La consommation d'alcool y est beaucoup plus importante que lors des repas quotidiens. Le nombre de plats de ces repas de fête tend cependant à diminuer et il est de moins en moins fréquent de voir une réunion de famille enchaîner quasiment sans interruption le repas du soir après celui de midi.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri manĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Referencoj
Eten
Portobello (Edinburgo)
Portobello estas kvartalo kaj ĉirkaŭurbo de Edinburgo, en Skotlando. Ĝi situas 5 kilometrojn oriente de la urbocentro. Ĝi estas banloko ĉe la bordo de la estuaro Firth of Forth. En la kvartalo estas promenejo laŭlonge de larĝa sabla strando. Ĝi dum multaj jaroj restis populara ripozejo por glasgovanoj, precipe kiam la foiro de Glasgovo anoncis la komencon de pluva sezono en okcidenta Skotlando.
3299 Hall
3299 Hall estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono)
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon John Scoville Hall (1908–1991).
Oni ne konfuzu kun la asteroido 9000 Hal.
Papajo
Papajo (Carica papaya, ankaŭ melonarbo) estas molatrunka arbedo, kiu apartenas al la planta familio de melonarbacoj. La arbedo originas el malaltebenaĵo kaj marbordaj regionoj de tropika Ameriko. La hispanoj provis jam en la 16-a jarcento transplanti tiun neotropisan vegetaĵon al la Antiloj kaj la Filipinoj. Hodiaŭ ĝi estas kultivata dise en la tropikoj kaj subtropikoj.
Frukto
La papaja frukto estas long-ovala aŭ ronda, ĉirkaŭ 25 cm granda kaj povas pezi 3 ĝis 6 kg. En Eŭropo aperas surmarkete nur la selektita variaĵo nomata havaja papajo, kies ekzempleroj pezas  pli malpli 0,5 kg.
Sukura Akvobaraĵo
La Sukura Akvobaraĵo (en sinda: سکر بئراج‎, en urdua: سکھر بیراج‎) estas akvobaraĵo sur la rivero Induso apud la urbo Sukuro en la provinco Sindo de Pakistano. Tiu akvobaraĵo estis konstruita dum la epoko de la Brita Hindio el 1923 ĝis 1932 kaj estis tiam nomita "Lloyd Barrage". La Sukura Akvobaraĵo, estas mejloŝtono de la sistemo por irigacio en Pakistano kaj ĝi estas la plej granda unusola irigacia reto siatipa en la mondo. Ĝi irigacias el la Sukura distrikto norde, ĝis la distriktoj de Mirpur Ĥas/Tharparkar kaj Hajderabado en la sudo de Sindo, preskaŭ ĉiuj partoj de la provinco. Ĝi estas je ĉirkaŭ 500 kilometroj nordoriente de Karaĉi, 5 kilometrojn malsupre de la fervoja ponto, aŭ de la Sukura Gorĝo. La enkonduko de akvobaraĵ-kontrolita irigacia sistemo rezultis en daŭra akvoliverado por la ekzistintaj kultivitaj areoj de la Sinda provinco de Pakistano.
Mörlenbach
Mörlenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bergstraße de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn. Mörlenbach situas en la sudokcidenta parto de la mezalta montaro Odenvaldo.
Trafiko
La urbo konektatas al la federacia vojo 38 suden al Weinheim kaj de tie al Mannheim kaj Ludwigshafen en la metropola regiono Rhein-Neckar kaj norden al la federacia vojo 26, kiu de tie gvidas al Darmstadt okcidente, Dieburg kaj Aschaffenburg oriente.
Gotfredo de Bouillon
Gotfredo de Bouillon, Godefroi de Bouillon aŭ Godefroy de Bouillon,  Gottfried von Bouillon, (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1060, mortis en 1100 en Jerusalemo) estis unu el la gvidantoj de la unua krucmilito kaj post ties sukcesa finigo li fariĝis la unua krucista reganto de Jerusalema reĝlando. Li estis duenaskita filo de grafo de Bulonjo, Eŭstako la 2-a kaj Ida de Loreno, filino de malsupralorena duko Gotfredo la 3-a.
Dornakola ibiso
La Dornakola ibiso aŭ Pajlkola ibiso (Threskiornis spinicollis) estas birdospecio de la familoi de ibisoj kaj plataleoj nome Treskiornitedoj. Ili povas troviĝi tra Aŭstralio, Novgvineo, kaj partoj de Indonezio. Plenkreskuloj havas distingajn pajlecajn aŭ dornecajn plumojn en siaj koloj; de tie la du alternativaj elektoj de komuna nomo kaj la latina scienca nomo.
Aspekto
Dornakolaj ibisoj estas grandaj birdoj, ĉirkaŭ 60–75 cm longaj. Ili havas malhelajn flugilojn kiuj montras irizecajn, multkolorajn nuancojn (ĉefe purpurajn, bluajn kaj malhelverdecajn) sub sunlumo, kaj havas malhelajn dorson kaj kolumon. Plej el la kolo estas blanka, kiel la subaj partoj kaj subvosto. Ili havas longan, nigrecan, subenkurban bekon, kaj ties kruroj estas kutime ruĝaj ĉe supro kaj malhelgrizaj ĉe pìedoj. La pajlecaj pendantaj kolumplumoj de plenkreskuloj havigas al la birdo ties nomojn. Estas nigraj kaj senplumaj la tuta kapo, supra kolo (antaŭe) kaj gorĝareo.
Ambaŭ seksoj estas similaj, sed maskloj havas pli longajn bekojn kaj inoj havas malhelan bendon tra siaj supraj brustoj. Junuloj havas pli senkolorajn kaj pli mallongajn bekojn kun malpli da kurbeco, kaj ne havas la pajlecajn plumojn de la kolo.
Tiu specio havas nigran kapon kiel la aliaj samgenranoj, sed estas la ununura specio en la genro kiu ne havas blankan korpon (dorso kaj flugiloj), do ne estas blankaj ibisoj.
Distribuado kaj habitato
Dornakolaj ibisoj troviĝas tra Aŭstralio, escepte ĉe partoj de Okcidenta Aŭstralio, Suda Aŭstralio, kaj sudokcidenta Tasmanio. Ili estas plej abundaj en la orienta marbordo, kaj loĝas ankaŭ en Norfolkinsulo kaj en Insulo de Lord Howe. Ili troviĝas ankaŭ en plej sudorienta Indonezio kaj Novgvineo. Ili troviĝas ĉe neprofundaj nesalakvaj humidejoj, kultivataj paŝtejoj, bordoj de marĉoj kaj lagunoj, kaj sekaj aŭ malsekaj herbejoj. Ili tendencas eviti aridajn kaj salakvajn areojn, kaj marbordajn kotejojn, Ili estas tre nomadecaj, kaj konstante moviĝas serĉe de taŭgaj habitatoj. Ili videblas ofte stare sur altaj branĉoj de nudaj arboj, konture kontraŭ la ĉielo.
Manĝo
Dornakolaj ibisoj ne adaptiĝis al la ampleksa vario de manĝo el kiu nun vivtenas sin la Aŭstralia blanka ibiso. En neprofundaj akvoj, la Dornakolaj ibisoj manĝas akvajn insektojn, moluskojn, ranojn, kaj manĝerojn plukitajn el la surfaco de la akvejo. Surtere ili kaptas akridojn, grilojn, kaj lokustojn, kaj ofte estas nomataj “amikoj de farmistoj” ĉar ili manĝas plagojn kiuj alimaniere manĝus la rikoltaĵojn. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn lacertojn, skinkojn, kaj aliajn malgrandajn reptiliojn.
Reproduktado
Ili konstruas granda, aspra, tasforman neston el bastonetoj kaj interplektitaj plantoj inter kareksoj, melaleŭkoj, ciperacoj aŭ arboj super akvo. Ili konstruas ilin kolonie, ofte kun la Aŭstralia blanka ibiso. La reprodukta sezono povas esti ĉirkaŭ marto norde, kaj el julio al decembro sude, sed povas okazi la tutan jaron post fortaj pluvoj en kelkaj areoj. Nestoj estas uzataj jaron post jaro.
Cinamila acetato
Cinamila acetato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la acetata anhidrido kun la cinamila alkoholo. Ĝi estas senkolora estero kun karakteriza balzame-flora odoro kaj dolĉeca gusto iom ananaso-simila. Ĝi trovatas en la foliaro, radikaro kaj ŝelaro de kelkaj plantoj tiaj kiaj Psidium gujava, Cinnamomum zeylanicum, Artemisia dracunculus kaj Ocimum basilicum.
Csongor Könczei
KÖNCZEI Csongor (koencei) estas hungara etnografo, popoldancisto, koreografo, fakĵurnalisto naskita en Kluĵo la 5-an de julio 1974. Li estas filo de Ádám Könczei, frato de Árpád Könczei kaj de Csilla Könczei.
Kariero
Csongor Könczei doktoriĝis en 2008 pri etnografio kaj kulturantropologio kun kvlifiko summa cum laude. Li studis en UBB de Kluĵo. Li estas esploristo de Nemzeti Kisebbségkutató Intézet de Kluĵo.
Bistra (Maramureș)
Bistra (hungare: Petrovabisztra) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmației. En 1992 ĝi havis 678 loĝantojn (rumanoj). Ĝi fariĝis memstara komunumo en 1926 el teritorio de Petrova. Ĝia unua mencio estas en. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye).
Administre apartenas al la komunumo la vilaĝoj Crasna Vișeului kaj Valea Vișeului. Ĉiuj tri partoj situas ĉe rivero Vișeu. La komunumo norde limas al Ukrainio. Ekzistas fervoja stacio ("Vișeu Bistra") ĉe la linio inter Sighetu Marmației kaj Dej. Proksime de Crasna Vișeului pasas la nacia vojo DN18.
En la censo de 2002, 1.184 (90 %) el la 1.316 loĝantoj deklaris sin etnaj ukrainoj. En la tuta komunumo la proporcio estis simila.
Laŭ la censo de 2011 la vilaĝo Bistra estis la plej malgranda inter la tri komunumaj partoj.
Nacia Rezervejo Paracas
La Nacia Rezervejo Paracas aŭ en hispana Reserva Nacional de Paracas estas protektita zono de Peruo situanta en la Provinco Pisko, ene de la Departamento Ika. La Nacia Rezervejo Paracas etis tiel deklarita la 25-a de septembro de 1975. Ĝi estis kreita cele al konservado de almenaŭ parto de kaj maro kaj dezerto de Peruo, protektante la diversajn speciojn de naturaj flaŭro kaj faŭno.
Preciza celo estas konservado de reprezenta montro de la maraj ekosistemoj de la malvarma maro de la Perua Marfluo aŭ Humboldta Marfluo, konsiderata de la fakuloj kiel la plej produktiva el Tero, krom pluhavi la uzitajn mediojn de ampleksa vario de specioj migrantaj por sia manĝo kaj rifuĝo dum sia longa veturado ĉiujaraj.
Ricino
Ricino (Ricinus) estas genro el la eŭforbiacoj. Ĝi havas nur unu specion, la ordinara ricino (Ricinus communis), kiu estas plurjara planto kun profunde entranĉitaj folioj, havantaj grandajn stelforme aranĝitajn lobojn. La floroj estas unuseksaj, supre la femalaj, malsupre la masklaj, en granda paniklo. La fruktoj estas pikilhavaj kapsuloj, enhavantaj tri grandajn semojn tre oleoriĉajn.Unuseksa planto.La kava tigo en kontinenta zono altas 1–4 m, dikas 2–5 cm (en la originloko ĝi estas 6–12 m alta arbo).
La semoj enhavas 35-70 % laksigan, nevenenan ricinoleon, kiun oni elpremas kaj uzas i.a. por teknikaj celoj (ŝmiroleo, precipe por aviadilaj motoroj), kaj ankaŭ por kosmetiko, farboindustrio. En kelkaj izolataj regionoj, oni uzas ĝin en primitivaj lampoj.
La oleorekremento enhavas venenon nomata ricinino. Per tiu veneno mortigis la bulgara komunista sekretservo la opoziciulon Georgi Markov.
Ricinoleo
Vidu la ĉefartikolon ricinoleo
La viskoza, travidebla ĝis flaveca ricinoleo, (ankaŭ nomata kastoroleo, farmakologia nomo: Ricini oleum, antaŭe : Oleum Ricini s. Castoris) estas presista malvarme el la semoj de recinuso (oleoenhavo ĉ. 40 ĝis 50 %). Ĝi konsistas je 70 ĝis 77 % el trigliceridoj de la ricininolacido. Male al la semoj ĝi ne etas toksa. Krom medicina uzado ĝi ankaŭ estas uzata en kombino kun metanolo por ŝmiri motorojn en maketaj veturiloj..
Ricinino
Vidu la ĉefartikolon ricinino
La tegumento aŭ semŝelo de ricino estas tre venena, ĉar ĝi enhavas la toksan proteinon ricinino, lektino. . La recinenhavo en la semoj de ricino estas 1 ĝis 5 %. La mortiga dozo estas 0,25 miligramojn, kiu egalas al nur kelkaj semoj. La parentere mortiga dozo estas ĉe musoj depende de la purecgrado de la substanco ĉ. Unu miligramo po kilogramo korpa pezo. Ricinino solveblas en akvo, sed estas nesolvebla en graso lipofobia, tial ĝi ne estas en ricinoleo. Ĉe la presado de la semoj la veneno restas en la rekremento.
Simptomoj de venenado kun recino estas:
La venenigito mortas ĝenerale du tagojn post la venenigado..
Lodève
Lodève (franca elparolo: [], okcitane: Lodeva) estas francia komunumo kaj subprefektejo de la departemento Hérault, en la regiono Langvedoko-Rusiljono. Ĝi havis 7,638 loĝantojn en la jaro 2011.
Geografio
Lodève situas en suda Francio, proksimume de Mediteraneo.
Tremezzo
Tremezzo estas loĝloko kaj eksa komunumo de Italio, kiu ekde februaro 2014 apartenas al nova komunumo Tremezzina. Ĝi apartenas al la itala regiono Lombardio kaj al la provinco Como kaj situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Como.
Ricino
Medicina utiligado
La homo jam uzis recinuso kiel medicina kaj oleplanto jam ĉ. 1552 a. K. Oni trovis indikon en la plej malnova medicina teksto, la malnovegipta Papyrus Ebers. Ankaŭ oni trovis semojn de recinuso en egiptaj tomboj.
La plej konstaa utiligado estas la uzado kiel laksanco ĉe konstipo. La efiko venas post du ĝis kvar horoj post la enkorpigo de ĉ. 10 ĝis 30 mililitro da ricina oleo. Kelkaj substancoj de la oleo jam efikas post nur 10 ĝis 20 sekundoj. La vere efika substanco estas la rizinolacido, karb onhidrida18 grasacido, kiu nur jam liberiĝis en la maldika intesto pere de enkorpaj lipazoj (grasmalkombigaj enzimoj).
La ricinoleo estas ankaŭ uzebla de ekstere pro kuraci verukoj kaj Tinea corporis.
Utiligado de recino
Vidu la ĉefartikolon: recino
Monda komerco
La plej grava produktada lando de ricinoleo estas Hindio, kiu produktas jare 750.000 tunoj, kiu egalas al 60 % de la monda produktado. Krome ĝi estas produktata en Ĉinio kaj Brazilo.
Per Anger
Per Johan Valentin ANGER (naskiĝis la 7-an de decembro 1913 en Gotenburgo, mortis la 25-an de aŭgusto 2002 en Stokholmo) estis sveda diplomato kaj advokato. Kiel dungito de Raoul Wallenberg li savis multajn hungariajn judojn en Budapeŝto dum la Holokaŭsto.
Vivo
Post infanaj jaroj en Gotenburgo, li kompletigis siajn studojn de juro ĉe la Universitato de Stokholmo kaj la Universitato de Upsalo en novembro 1939. En januaro 1940 li dungiĝis ĉe la sveda ambasado en Berlino. Post kiam la sveda Ministerio pri Eksteraj Aferoj ricevis raportojn pri baldaŭa germana atako kontraŭ Norvegio kaj Danio, kaŝnomita "operaco Weserübung", Anger estis komisiita sendi sekretajn informojn al Stokholmo. En junio 1941 li revenis al Stokholmo, kie li okupiĝis pri komercaj rilatoj inter Svedio kaj Hungario. En novembro 1942 li estis sendita al Budapeŝto kiel dua sekretario de la sveda ambasado.
Tuj post la germana okupo de Hungario la 19-an de marto 1944, Anger partoprenis en la savo de hungaraj judoj. Komence, 700 provizoraj svedaj pasportoj kaj identigaj kartoj estis eldonitaj por protekti la judojn kontraŭ internigo kaj deportado al la koncentrejoj. Kiam Raoul Wallenberg alvenis en la hungaran ĉefurbon en julio 1944, li tuj vastigis la klopodojn de Anger, eldonante diplomatiajn protektajn pasportojn kaj starigante pli ol 30 ŝirmejojn tra Budapeŝto. Post la sovetia invado de Budapeŝto en januaro 1945, Anger kaj Wallenberg estis arestitaj. Anger estis liberigita post tri monatoj, sed la sorto de Wallenberg restis necerta.
Post la fino de la milito, Anger okupis multajn diplomatiajn postenojn en Egiptio, Etiopio, Francio, Aŭstrio kaj en Usono. Li tiam iĝis estro de la internacia sveda helpprogramo kaj estis ambasadoro al Aŭstralio, Kanado kaj la Bahamoj. Dum tiu tempo li faris ripetajn provojn eltrovi ion pri la sorto de Wallenberg: kvankam atestantoj en Hungario firme asertis, ke li deportiĝis fare de la ruĝa armeo al Sovetunio, la registaro dum 12 jaroj obstine neis ke li iam estis en Sovetnio, kaj nur en 1957 konfesis ke li malbonŝance mortis dum pridemandado en sovetunia malliberejo en 1947. Ĉar pluraj aliaj malliberigitoj poste asertis ke li ankoraŭ vivis post la 1950-aj jaroj, Per Anger plurfoje kontaktis tiucele kun la registaro de Sovetunio kaj renkontiĝis kun la sovetia prezidanto Miĥail Gorbaĉov insistante pri tiu temo en 1989. Lia aŭtobiografia raporto Med Raoul Wallenberg i Budapest ("Kun Raoul Wallenberg en Budapeŝto", unua eldono 1979) estis en pluraj eldonoj publikigita kaj tradukita en multajn lingvojn. Per Anger mortis en Stokholmo la 26-an de aŭgusto 2002 kiel rezulto de falo en sia loĝejo.
Malmiĵ
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 33223501.
La urbo estis fondita en la 15-a jarcento.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.
La interurba telefona kodo estas 83347, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas ĉe enenfluo de riveroj Zasora (Засора), Mokŝa (Мокша), Krupnij Laĉ (Крупный Лач) en riveron Ŝoŝma (Шошма) (kiu enenfluas en riveron Vjatka (Вятка)).
En jaro 1959 la urbo havis 9,1 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 9,3 mil loĝantojn.
Masakro de Ĉolula
La masakro de Ĉolula aŭ Ĉolulo estis atako farita de la militistoj de la hispana konkistadoro Hernán Cortés survoje al la urbo Tenoĉtitlano en 1519. Laŭ la kronikistoj kaj ankaŭ laŭ Hernán Cortés mem, temis pri preventa militagado kiel reprezalio pro la suspekto pri ebla embusko ene de la urbo Ĉolula, kie ili estis akceptitaj. La rezulto estis la morto de 5000 al 6000 ĉolulanoj, ĉefe civiluloj senarmaj dum malpli ol ses horoj. La ĉolulanoj estis estintaj fidelaj aliancanoj de la aztekoj, sed post tiu militagado kaj la apogo de aliaj urbo-ŝtatoj de la Valo de Meksiko al la hispanaj fortoj, ili iĝis aliancanoj de la hispanaj konkistadoroj.
Luca Buzzi
Luca BUZZI (naskiĝis en 1982 en Varese) estas itala amatora astronomo kaj profesie scienca popularigisto.
Károly Jancsó
JANCSÓ Károly (janĉo: ka:rolj) estis hungara/rumania hungara juristo, ĵurnalisto naskita en Vaskoh en 1875 kaj mortinta en Bukareŝto en julio 1926.
Biografio
Károly Jancsó finis juron kaj estis vicnotario en departemento Bihar ĝis 1908. Li forlasis sian postenon kaj en 1908–09 li iĝis en Újpest sekretario de la socialdemokratia partio kaj oficisto de la Laborasekura Kasejo de Budapeŝto. De 1911 li estis oficisto ĉe la ĉefurbo. Li publikis artikolojn en la ĉefurbaj gazetoj. Li estis fondintano de la hungara komunista partio (24-a de novembro 1918), la unua redaktoro de la gazeto Vörös Újság (Ruĝa Ĵurnalo). Post la falo de la hungara sovetrespubliko oni arestis lin, sed li sukcesis elmigri Rumanion. En Bukareŝto li estis kunlaboranto de burĝaj gazetoj.
Cauco
Pri la komunumo
Cauco estas komunumo de la komunumaro Calanca kaj la distrikto Moësa en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 36 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Těchařovice
Těchařovice estas municipo en distrikto Příbram en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.