cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peñarrubia
Ekonomio
Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado (bovinoj), sed translokiĝis al rura turismo, ĉefe rilate al fiŝkaptado de salmoj. Ĉefaj altiraĵoj estas la Turo Pontón en Linares kaj aliaj du gotikaj turoj, arkeologiaj kuŝejoj, la kastelo de Piñeres, preĝejoj (kelkaj el kiuj romanikaj), ermitejoj kaj tradicia arkitekturo.
(119935) 2002 GD23
(119935) 2002 GD23 estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
ISO 3166-2:NR
ISO 3166-2:NR estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Nauron. Ĉiu kodo konsistas el du partoj. La unua estas NR, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Nauro. La dua parto estas du ciferoj.
Kastelo Landsberg (Meiningen)
Kastelo Landsberg (Schloss Landsberg) en Meiningen/Germanujo estas iama somera plezurkastelo de la dukoj de Saksio-Meiningen havinte ĝis decembro 2013 romantikan unuaklasan hotelon.
Priskribo
La kastelo starigitis sur la ruinoj de la dum la kamparanaj ribeloj detruita Burgo Landeswehre inter la jaroj 1836 kaj 1840 troviĝante ĉe la norda urborando de Meiningen sur 378 metrojn alta konusa monto inter la urbokvartalo Walldorf kaj la urbocentro; okulfrapante la kastelo ŝajnas kvazaŭ ensalti en la urbon. Komisiinto estis duko Bernardo la 2-a (Saksio-Meiningen). Ekde 2016 posedis ĝin ĉina konsorcio kiu diris intenci pluan hotelan utiligon.
La kastelo estas novgotikaĵo imitante anglajn nobelejojn de la 19-a jarcento. Ĝi konsistas el tri partoj: la kastelo en la pli mallarĝa senco de la vorto kun tri turoj, la pordegejo kaj la domo de la administranto. Ĉirkaŭas la tuton pinakle-kronita muro. Malantaŭ la norda pordegejo staras dekstre post mallonga antaŭenirado la ĉefdomo limigita per norda, ronda turo kun konusa spajro kaj okangula turo kun krenelkronita platformo. Supre de larĝa sed kurta libera ŝtuparo oni atingas la malaltajn ĉambrojn de la gastejo. Apudanta libera ŝtuparo kun riĉe ornamita balustrado el ŝtono kondukas malsoben je la ĉefa enirejo ĉe la eosta parto de la kastelo. De tie oni venas unue en la armilan halon kun plafono el kverka ligno kaj poste tra pasejo en la Kavaliran salonegon. Apude estas la alirejo al la krenele-koronita ĉefa turo kun helika ŝtuparo el 100 ŝtupoj. Disde la platformo la vizitanto povas ĝui ravigan belvidon tra la nordaj urbokvartaloj de Meiningen kaj je Walldorf, je la Werra-valo, je Rhön kaj ĝis Dolmar-monto.
Post la ĉefa ejo estas la korto kun puto kaj la domo de la administristo. Inter ĝi kaj pordego, kiu ŝlosas sude la kastelan tuton, troviĝas la belfrido de la iama Burgo Landwehre enkorpigite en la kastela muro. La plafonoj de multaj cambroj kaj salonegoj havas belan kruconervuran volbon; krome havas la kastelo aliajn rondajn turojn kun konusaj spajroj kaj aliaj ornamaĵoj.
Vidindas ankaŭ la t.n. Leona orielo ĉe la ĉefa turo kaj la novgotika Kavalira salonego kun siaj kverkaj panelaĵoj kaj ok grandaj pentraĵoj laŭ desegnoj de Wilhelm Lindenschmit la malpli juna: sur ili videblas epizodoj el la historio de la Dinastio Wettin i.a. Ene de la kastelo estas luksaj ĉambroj kaj apartamentoj, i.a. orumita nupta apartamento.
Hotelo
Kastelo Landsberg malfermitis en 1978 fare de Handelsorganisation (HO) kiel luksa hostelo kaj estis poste sub la gvidado de la s.r.l. Meininger Hotels mit Flair GmbH. Fermo okazis en januaro 2014. Sume la hotelo havas 13 dulitajn ĉambrojn kaj sep apartamentojn, el kiuj la plejmulto atingeblas per lifto. Apartenas al la hotelo ankaŭ la restoracioj Rittersaal kun teraso kaj Burgschänke kun bierĝardeno kiel ankaŭ trinkejo entura. Dum la GDR-tempo gastis tie ofte diplomatoj. Famuloj tranoktintaj surloke estis ekz. Hot Chocolate kaj Boney M. Ĝis la fermiĝo la hotelo estis, pro sia ensorĉita-fabela arkitekturo ŝatata celo por nuptoparoj el tuta Germanujo. Ekzistis tie ankaŭ filio la meiningen-a buroo pri civila stato. Aliaj gastoj famekonataj estis i.a. Jörg Pilawa, Gunther Emmerlich, Janine Kunze kaj Tina Ruland. La televidkanalo VOX filmigis tie ĉi epizodon de la duondokumenta realeca televidserio 4 Hochzeiten und eine Traumreise.
Historio
La unua mencio de la antaŭula ejo Burgo Landeswehre estis en 1129. Ĝia tasko estis la protekto de la komercaj vojoj en la direkto de Würzburg (strato Hohe Straße) kaj de Fulda (strato Frankfurter Straße), de la strato Werratalstraße (al Salzungen), de la travadejo Werrafurt apud Walldorf kaj de libera aliro al la urbo Meiningen. Al ĝi apartenis ankaŭ bienejo ĉe la piedo de la monto. Dum la kamparanaj ribeloj sturmprenis ĝin batalemaj kamparanoj en la 13.5.1525. Kun escepto de la belfrido kaj partoj de la muro ĉio dezertigitis. De tiam la burgo ne plu enloĝeblis. la turo, kiu flankenkliniĝis en 1685 post eksplodigo por konstrumaterialgajno, parte konserviĝis ĝis hodiaŭ.
Incitite per vizitoj ĉe la fratino Adelajdo de Saksio-Meiningen (kiu tiam jam estis reĝino de Britio), duko Bernardo la 2-a (Saksio-Meiningen) akiris en 1836 la monton kaj la tieajn grundojn kun la bieno. Ĝis 1840 starigitis sub la gvidado de la arkitektoj August Wilhelm Döbner kaj Carl Alexander Heideloff nova kastelo en novgotika konstrumaniero laŭ la modelo de anglaj nobelaj rezidejoj. La planojn faris laŭ la komisio de Adelajdo la angla arĥitekto Jeffry Wyatville; ŝi eĉ transprenis parte la konstrukostojn. La bieno alikonstruitis ĝis 1842 je biendomo en svisa stilo kun staloj, garbejoj, remizo kaj loĝejo. Ĝis la Unua mondmilito la kastelo estis tre ŝatata ekskursocelo; en 1920 akiris ĝin privatulo novjorka, H. L. Erny, poste la berlina komercisto P. Weber. Ĝis 1945 la kastelo estis fermita al la publiko. Post mallonga uzo kiel oldulejo kaj (plu)klerigejo HO tenadis ĝin ekde la 1960-aj jaroj kiel ekskursgastejon; inter 1975 kaj 1978 estiĝis surloke bela hotelo. Inter 1991 kja 1996 posedis la tuton princo Friedrich-Ernst von Sachsen-Meiningen, kontinue kiel hotelon. En marto 1997 venis Meininger Hotels mit Flair GmbH kaj farigis en 2003 ampleksajn restaŭradojn kaj modernigojn. En 2008 ekposedantis la komunutila fondaĵo Stiftung Meininger Baudenkmäler; en 2016 aĉetis ĝin ĉina konsorcio.
Usona Asocio pri Psikiatrio
La Usona Asocio pri Psikiatrio (American Psychiatric Association, mallonge APA) estas la ĉefa profesia organizaĵo de nunaj kaj de edukiĝantaj, do estontaj psikiatroj en Usono, kaj estas la tutmonde plej granda organizo pri psikiatrio. La proksimume 36 000 membroj estas precipe, sed ne nur, usonanoj - ankaŭ alilandaj kuracistoj pri psikiatrio povas membriĝi. La asocio eldonas diversajn revuojn kaj broŝurojn: aparte konata publikaĵo estas la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj (DSM). La DSM kodigas psikiatriajn kondiĉojn de pacientoj kaj estas tutmonde uzata tutmonde kiel ŝlosila gvidilo por diagnozado de tiaj malordoj - paralele kaj konkurence al la ĉapitro pri psikaj perturboj (ĉapitro F) de la Klasifiko Internacia de Malsanoj (KIM, angla mallongigo ICD) de la Monda Organizaĵo pri Sano.
La Usona Asocio pri Psikiatrio havas sian sidejon en distrikto Arlington, Virginio.
(26129) 1993 DK
(26129) 1993 DK estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la stacio de Ōhira de la Observatorio de Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).
128895 Bright Spring
128895 Bright Spring estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 10:3 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la elde la Observatorio Jarnac en Vail (Arizono, Usono).
Bright Spring estas la titolo de eseo far'de Summer Vigil, duagrada student(in)o en Albuquerque (Nov-Meksiko), pri fikcia malkovro de nova granda planedo.
Artúr K., Tompa
TOMPA Artúr, K. estis rumania hungara reformita eklezia verkisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 24-an de oktobro 1872 kaj mortis en Luna de Jos (Cluj) la 22-an de oktobro 1944.
Ferrovie Autolinee Regionali Ticinesi
Ferrovie Autolinee Regionali Ticinesi (akronimo FART) estas loka kaj turisma transportkompanio en Tiĉino, Svislando. Ĝi estas bazita en Lokarno.
La firmao administras la funikularojn Verdasio - Rasa kaj Intragna - Pila - Costa en Centovalli, lokan trafikon en la regiono Lokarno kaj fervojon Centovallina, kiu ligas Gotard-Fervojon kun la fervoja linio de Simplono en Domodossola (Italio). Ĉi tiu internacia fervojo estas administrata por la itala parto de la Società subalpina di imprese ferroviarie (SSIF).
La firmao formas parton de la komerca komunumo Comunità tariffale Ticino e Moesano.
Le Palais (stacidomo)
Le Palais estas fermita franca stacidomo sur linioj Les Aubrais-Orléans - kaj Le Palais -, situanta en  Le Palais-sur-Vienne, en departemento Haute-Vienne, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
(14639) 1998 WK3
(14639) 1998 WK3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio),
Terminologia Esperanto-Centro
En sia retejo TEC ofertas kursojn pri terminologio kaj diskonigas informojn kaj novaĵojn pri terminologio ĝenerale kaj terminara laboro en Esperanto speciale (raportoj pri kolokvoj kaj prelegoj, biblioteka parto, recenzoj de fakaj vortaroj ktp.).
Servoj
La precipaj servoj de TEC estas:
Trejnado pri terminologio
UEA kaj TEC finance subtenas trejnadon pri terminologio, precipe partoprenon en la unusemajna Somera Terminologia Trejnado aŭ en Vieno (Aŭstrio) aŭ en Kolonjo (Germanio).
El la historio de TEC
NOTO: Precipe tiu ĉi parto de la tuta artikolo estas stumpo.
Fernand Rigaux
Fernand RIGAUX (naskiĝis, mortis la ) estis belga astronomo.
Li laboris en la reĝa observatorio de Belgio en Uccle, elde kie li malkovris 8 asteroidojn.
En 1951 li kun-malkovris la 49P/Arend-Rigaux, kun sia kolego Sylvain Arend.
La asteroido 19911 Rigaux estis nomita en lia honoro.
István Keresszegi Herman
István Keresszegi Herman [iŝtvAn kereŝsegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Keresszegi Herman István estis hungara pastro, kalvinana episkopo.
István Keresszegi Herman naskiĝis (laŭ la nomo) en Transilvanio en Körösszeg (nuntempa Cheresig en Rumanio) en nekonata tempo. Li mortis la 1641 en Debrecen.
Biografio
István Keresszegi Herman frekventis lernejojn en Debrecen, Wittenberg kaj Heidelberg. Hejmenveninta li estis pastro en Zilah, baldaŭe li gvidis ankaŭ la proksimajn kirkojn. En 1629 li estis elektita kalvinana episkopo, samtempe pastro en Debrecen. Li aranĝis 5 sinodojjn.
NGC 7720-1
NGC 7720-1 (aliaj indikoj — UGC 12716, DRCG 37-77, MCG 4-55-36, 3C 465, ZWG 476.91, KCPG 588A, PGC 71985) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bizanĉo
Bizanĉo (tuve: бызаанчы; ruse: Бизанчи) estas kvarkorda arĉa muzikilo kun vertikala kolo kaj sonkesto, uzata en tradicia muziko de Tuvio. Laŭ konstruo ĝi tre similas al ĉina sihuo kaj aliaj huĉjinoj. Sed plimulto de huĉjinoj havas du kordojn, kaj sihuo, kiu ankaŭ havas kvar kordojn, plej ofte havas metalan sonkeston. Sonkesto de bizaanĉo estas ligna, cilindra aŭ kuba en formo.
Bizanĉo havas kvar kordojn en du paroj, intervalo inter paroj estas kvinono. La haroj de arĉo pasas inter kordoj en komplika maniero, dividigite en du partoj. Sur la pinton de kolo oni tradicie metas skulpturan figuron de ĉevala kapo, samkiel en igilo kaj morinĥuuro.
Steffisburg (stacidomo)
Steffisburg estas fervoja stacidomo en Steffisburg, Svislando.
Distrikto Südliche Weinstraße
La distrikto Südliche Weinstraße, "suda vinvojo", situas en la sudoriento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la eksterdistrikta urbo Landau, kiu ne apartenas al la distrikta teritorio, sed estas komplete ĉirkaŭata de ĝi. Tra la distrikto kondukiĝas, tial la nomo, la turisma vojo Germana Vinvojo.
2956 Yeomans
2956 Yeomans estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Donald K. Yeomans, fakulon pri ĉiela mekaniko.
Distrikto Südliche Weinstraße
Montoj
La monto Roßberg (tradukita: ĉevala monto) apud Ramberg en la distrikto Südliche Weinstraße, estas kun sia alteco de 637,0 m super marnivelo la tria plej alta monto de la mezmontaro Palatinata arbaro.
La Rotsohlberg, ankaŭ skribata Rothsohlberg, estas 607,1 m alta monto en la Meza Palatinata Arbaro. Ĝi situas sur la teritorio de la komunumo Maikammer en la rejnlando-palatinata distrikto Südliche Weinstraße.
La Orensberg estas 581,2 m alta monto en la Palatinata Arbaro. Ĝi situas apud Frankweiler en la rejnlando-palatinata distrikto Südliche Weinstraße kaj apartenas al la regiono Dahn-Annweiler-Felsenland.
Rüştü Reçber
Rüştü Reçber (prononco []) estas turka futbalisto en pozicio de golisto. Li naskiĝis en Korkuteli, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Beşiktaş Jimnastik Kulübü - antaŭe li estis profesia futbalisto de la kluboj Antalyaspor, Fenerbahçe Spor Kulübü kaj FC Barcelona. Krome Rüştü Reçber ekde la jaro 1994 estas membro de la turka nacia teamo de futbalo, inter alie sukcese konkuranta pri la Futbala Mondpokalo 2002 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, kie la teamo ambaŭfoje atingis la duonfinalon kaj do trian pozicion inter la eŭropaj naciaj teamoj pri futbalo.
György Angyalossy
ANGYALOSSY György [andjaloŝi] estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita la 24-an de aprilo 1934 en Dej kaj mortinta la 1-an de junio 1995 en Miercurea Ciuc.
Biografio
György Angyalossy finis siajn studojn en artakademio de Kluĵo. Liaj majstroj estis Sándor Mohy kaj Gábor Miklóssy. Li laboris por jardekoj en Dej, poste li iĝis kunlaboranto de muzeo de Miercurea Ciuc. En 1994 li instruis en la artliceo de la urbo.
Dargov
Dargov (hungare Dargó) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
Situo
Dargov situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Košice-Sečovce. La lasta troviĝas 7, Košice 30 km.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1321. La loĝantoj okupiĝis precipe pri forstrumado. En 1910 loĝis en Dargó 414 da homoj, (385 slovakoj, 21 hungaroj, 8 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Dargó apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sečovce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 Dargov plene detruiĝis pro la bataloj. En 2001 loĝis en Dargov 546 da homoj, (541 slovakoj).
NGC 7720-2
NGC 7720-2 (aliaj indikoj — UGC 12716, MCG 4-55-36, ZWG 476.91, 3C 465, PGC 71985) estas galaksio en konstelacio Pegazo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
László Albisi
ALBISI László, Biki [albiŝi] (naskiĝinta en 1819 en Dés, mortinta la en Budapeŝto) estis hungara aktoro kaj teatrestro.
Biografio
Li ludis precipe komikajn kaj operetbufajn rolojn. Dum sia agado en Koloĵvaro li kantis ankaŭ en operoj. Lia edzino estis la aktorino Karolina Littermann (?, 1821 – Budapeŝto, 4-a de marto 1875).
Sturnoj
Sturnus estas genro de sturnoj. Kiel klarigite sube, la taksonomio de tiu grupo estas komplika, kaj diversaj fakuloj malkonsentas pri tio, kiuj specioj apartenas al tiu genro, kaj pri specioj limaj kun Sturnus.
Tiu genro havas reprezentantojn en plejparto de Eŭrazio kaj unu specio, la Eŭropa sturno, estas disvastiĝinta ankaŭ en Sudafriko, Nordameriko, Aŭstralio kaj Novzelando.
La sturnoj de la genro Sturnus estas surteremaj specioj; ili piediras pli ol saltetas, kaj havas modifojn en la cerbo kaj en la muskoloj por sondado per malferma beko. Tiu lasta adaptado faciligis la disvastigon de tiu genro el humida tropika suda Azio al pli malvarmaj regionoj de Eŭropo kaj Azio.
La plej norde reproduktantaj specioj estas komplete aŭ parte migrantaj, kaj vintras en pli varmaj regionoj.
La plumaroj en tiu grupo estas variaj, sed ĉiuj specioj havas la konatan triangulan flugilformon de sturnoj.
Sistematiko
La Eŭropa (la tipa specio) kaj la Nigra sturnoj estas tre proksime rilataj, kaj interreproduktiĝas iome kie ties teritorioj koincidas en sudokcidenta Francio kaj nordorienta Hispanio. La nemigranta Nigra sturno povus descendi el populacio de praa S. vulgaris kiu survivis en rifuĝejoj de Iberio dum retiriĝo de glaciepoko.
La aliaj specioj estis lokitaj en tiu genro, ĉar estis tre rilataj, aŭ ĉar tiaj estis ties propraj genroj en pasinteco. Kiel konsiderate ĉi tie, la genro Sturnus estas evolua grado kaj ne monofiletika grupo (Zuccon et al. 2006). Ŝajnas kvazaŭ Acridotheres, Leucopsar, kaj eble aliaj estu inkludataj ĉi tie por fari tiun nunan genron vera evolua grupo (Jønsson & Fjeldså 2006). Tamen, tio kreus eĉ pli diversan kaj malpli informan grupigon, kaj pro tio probable estas pli konvena disigi la genron en kelkaj, restarigante taksonojn kiaj Pastor kaj Temenuchus.
Tio atendos pli profundan studion de la rilatoj de ĉiuj specioj; dume la malnova taksonomia sekvenco estas pluhavata kaj la supozitaj aliĝoj de la nune inkludataj specioj estus la jenaj:
Forbach (Badeno)
Forbach - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rastatt kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo, sudoriente de la eksterdistrikta urbo Baden-Baden, en la mezalta montaro Nigra Arbaro. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Komitas Vardapet
Soghomon Soghomonjan,  ordinita kaj ofte konata kiel Komitas,  (armene: Կոմիտաս; n. la 8-an de oktobro 1869 - m. la 22-an de oktobro 1935) estis armena pastro, muzikologo, komponisto, aranĝisto, kantisto kaj ĥorestro, kiu estas konsiderata la fondinto de la armena nacia skolo de muziko. Li estas rekonita kiel unu el la pioniroj de etna muzikologio.
Komitas restis orfa en juna aĝo, Komitas estis kondukita al Eĉmiadzin, la religia centro de Armenio, kie li ricevis edukadon en la Gevorgjan Teologia Seminario. Post lia ordinado kiel vardapet (celibata pastro) en 1895, li studis muzikon en la Universitato Frederick William en Berlino. Li poste "uzis sian okcidentan trejnadon por konstrui nacian tradicion". Li kolektis kaj transskribis pli ol 3,000 pecojn de armena popolmuziko, pli ol duono el ili poste estis perditaj kaj nur proksimume 1,200 nun ekzistas. Krom armenaj popolkantoj, li ankaŭ montris intereson pri aliaj kulturoj kaj en 1903 publikigis la unuan kolekton de kurdaj popolkantoj titolita kurdaj melodioj. Lia ĥoro prezentis armenan muzikon en multaj eŭropaj urboj, gajnante la laŭdon de Claude Debussy, inter aliaj. Komitas ekloĝis en Konstantinopolo en 1910 por eviti mistraktadon de ekstrem-konservativaj klerikoj de Eĉmiadzin kaj enkonduki armenan popolmuzikon en pli larĝaj spektantaroj. Li estis vaste ĉirkaŭbrakita de armenaj komunumoj, dum Arŝak Ĉobanjan nomis lin la "savanto de armena muziko".
Dum la Armena genocido, kune kun centoj da aliaj armenaj intelektuloj, Komitas estis arestita kaj deportita al kaptitejo en aprilo 1915 fare de la otomana registaro. Li baldaŭ estis liberigita sub neklaraj cirkonstancoj kaj spertis mensan kolapson kaj evoluigis severan kazon de posttraŭmata streĉa perturbo. La vasta malamika medio en Konstantinopolo kaj raportoj pri amasaj armenaj mortomarŝoj kaj masakroj, kiuj atingis lin, plue malbonigis lian delikatan mensan staton. Li unue estis poziciigita en turkan arme-funkciigitan hospitalon ĝis 1919 kaj tiam transdonita al psikiatriaj hospitaloj en Parizo, kie li pasigis la lastajn jarojn de sia vivo en agonio. Komitas estas vaste vidata kiel martiro de la genocido kaj estis prezentita kiel unu el la ĉefaj simboloj de la Armena genocido en arto.
Unuaj jaroj
Soghomon (Gevorki) Soghomonjan naskiĝis en Kütahya, la Otomana Imperio, la 26-an de septembro 1869, en familio kies membroj estis profunde implikitaj en muziko kaj estis unulingvaj turklingvanoj. Li estis orfo jam kiam li estis 10-jara infano. Lia avino zorgis pri li ĝis 1881 kiam prelato de la loka armena diocezo iris al Eĉmiadzin por esti konsekrita episkopo. La Katolikoso Georgo la 4-a ordonis al li porti orfojn por esti edukitaj ĉe la Seminario de Eĉmiadzin. Soghomon estis elektita inter 20 kandidatoj kaj eniris la seminarion (kie li impresis la Katolikoson per sia muziktalento) kaj finis ĝin en 1893 kiam li iĝis monaĥo. Laŭ eklezia tradicio, pastroj ricevas novajn nomojn, kaj Soghomon estis renomita "Komitas" (kiel armena Katolikoso de la 7-a jc. kiu ankaŭ estis himnoverkisto). Du jarojn poste li iĝis pastro kaj akiris la titolon "Vardapet" (aŭ Vartabed), kio signifas pastro aŭ eklezia akademiano.
Eĉmiadzin (1881–1895)
Lia vivo prenis radikalan turniĝon en la aŭtuno de 1881. En septembro, la dekdujara Soghomon estis kondukita al Eĉmiadzin fare de Gevorg Vartabed Tercagjan, la loka armena episkopo, al kiu la Patrina Seĝo de Sankta Eĉmiadzin petis trovi orfan knabon kun bona voĉo por esti enskribita en la prestiĝan Gevorgjan Teologia Seminario. La 1-an de oktobro 1881, Komitas estis prezentita al Katolikoso Georgo la 4-a, kiu estis seniluziigita pro lia nescipovo de la armena, sed estis tiel imponita kun sia kantanta talento ke li ofte petis al Komitas kanti por vizitantoj. Post malfeliĉa infanaĝo, Komitas trovis "emocian kaj intelektan stabilecon" en la seminario.
Inter 1881 kaj 1910, Komitas ĉefe loĝis en Eĉmiadzin, kvankam li pasigis signifan tempon en Eŭropo. Dum lia unua jaro en la seminario, Komitas lernis la armenan muzikan notacian sistemon (ĥazo) bazitan sur antikvaj Neŭmoj evoluigitaj pli frue en la 19-a jarcento fare de Hambardzum Limonĝjan kaj liaj studentoj. Li iom post iom malkovris grandan pasion por muziko kaj ekverkis kantojn kantitajn de armenaj vilaĝanoj proksime al Eĉmiadzin, kiu ame nomis lin "Notaĝi Vardapet", kio signifas "la not-preta pastro".
Komence de la 1890-aj jaroj, Komitas faris siajn unuajn provojn verki muzikon por la poemoj de Ĥaĉatur Abovjan, Hovhannes Hovhannisjan, Avetik Isahakjan (lia pli juna samklasano) kaj aliaj. En 1891, la revuo Ararat (la oficiala gazeto de la Sankta Seĝo) publikigis sian "Nacian himnon" (Ազգային Օրհներգ, kantoteksto de seminaria studento A. Taŝjian) por polifonaj ĥoroj. Li finis la seminarion en 1893, fariĝis muzika instruisto kaj estis nomumita orkestro de la katedralo de Eĉmiadzin, la patrina preĝejo de Armenio.
Lia plej frua grava influo estis Kristapor Kara-Murza, kiu instruis en la seminario nur unu jaron, en 1892. Kara-Murza komponis kaj organizis prezentojn de eŭropa muziko por lernejanoj tra armenaj loĝataj lokoj por edukaj celoj. Kaj kvankam Komitas kritikis siajn verkojn kiel ne aŭtentike armenajn, Kara-Murza estis la persono, kiu instruis al Komitas la polifonan buŝan strukturon, ĉirkaŭ kiu li konstruis siajn muzikajn atingojn.
En 1894, Soghomon estis ordinita virga monaĥo (կուսակրոն աբեղա) kaj ricevis la nomon de la poeto kaj muzikisto de la 7-a jarcento, la Katolikoso Komitas. En februaro 1895, li estis ordinita vardapet (celibata pastro) kaj iĝis poste konata kiel Komitas Vardapet. Samjare finiĝis lia unua kolekto de transskribita popolmuziko "La kantoj de Agn" (Շար Ակնա ժողովրդական երգերի), kiu inkluzivis 25 pecojn de amkantoj, geedziĝaj melodioj, lulkantoj kaj dancoj. Ĝi estis malaprobita de reakcia kaj ekstreme konservema frakcio de la pastraro de Eĉmiadzin, kiu ĉikanis kaj sarkasme nomis Komitas "la amkantisma pastro". Onidiroj pri supozata seksa miskonduto disvastiĝis, kio kondukis Komitas al sperto de identa krizo.
Tiflis kaj Berlino (1895–1899)
En oktobro 1895, Komitas forlasis Eĉmiadzin kaj iris al Tbiliso por studi harmonion sub komponisto Makar Jekmaljan, kies polifona bildigo de armena liturgio estas la plej vaste uzita kaj kiu fariĝis unu el la plej influaj instruistoj de Komitas. Tiutempe, Tbiliso estis la plej taŭga opcio por Komitas ĉar ĝi estis kaj relative proksima al la armenaj landoj kaj havis pastrejon, kie li povis resti. La ses monatoj, kiujn Komitas pasigis kun Jekmaljan, pliprofundigis lian komprenon pri eŭropaj harmoniaj principoj kaj starigis la bazon por lia plua edukado en eŭropaj konservatorioj. Dum Komitas preparis sin por enirekzamenoj, la riĉa armena naftesploristo Aleksandro Mantaŝev konsentis pagi 1 800 rublojn por lia trijara instruado laŭ peto de la Katolikoso Mkrtiĉ Ĥrimjan.
Komitas alvenis al Berlino komence de junio 1896 sen esti akceptita de iu ajn universitato. Grupo de armenaj amikoj helpis lin trovi loĝejon. Li komence prenis privatajn lecionojn kun Richard Schmidt dum kelkaj monatoj. Poste, li estis akceptita en la prestiĝan universitaton Frederick William. Kun malmulte da mono de Mantaŝev post pagado por lupago kaj provizoj, Komitas limigis manĝaĵojn, manĝante unu aŭ neniun manĝon ĉiun tagon. Tamen tio ne distris lin de edukado kaj li efike absorbis la erudicion de tre plenumeblaj germanaj instruistoj. Inter ili estis fakulo pri popolmuziko de la 18a-19a jarcento Henrich Bellermann, Max Friedlander, Osgar Fleischer. Fleischer en majo 1899 establis la Berlinan sidejon de la Internacia Muzika Societo (germane: Internationalen Musikgesellschaft), kies Komitas fariĝis aktiva membro. Li prelegis tie pri armena popolmuziko kaj sugestis, ke ĝi devenu el antaŭkristanaj, paganaj tempoj. Liaj studoj en la universitato finiĝis en julio 1899.
Ĉefa periodo de laboro (1899–1910)
Reveninte al Eĉmiadzin en septembro 1899, Komitas rekomencis instruadon kaj komponadon. Li kunvenis kaj trejnis grandan plursonan ĥoron surbaze de liaj lernitaj scioj. Ĝis 1906 li gvidis la ĥoron de la Gevorgjan Teologia Seminario. Estis en ĉi tiu periodo kiam li kompletigis "plej multajn teoriajn kaj esplorajn artikolojn, kiuj gajnis al li lian lokon inter la pioniroj de etnomuzikologio". Komitas pasigis somerojn en armena kamparo, disvolvante unikan rilaton kun vilaĝanoj. Li tiel prenis la sciencan taskon transskribi kaj konservi kamparajn armenajn kantojn. En la aŭtuno de 1903 post tri jaroj de kolekto kaj transskribo, Komitas publikigis kolekton de 50 popularaj kantoj titolitaj "Mil kaj unu kantoj" (Հազար ու մի խաղ). Lirikisto Manuk Abeghjan helpis lin kompili la popolajn pecojn. La sama kolekto estis represita en 1904, dum en 1905 pliaj 50 kantoj estis publikigitaj.
En Eŭropo
Li establis kaj kondukis la monaĥejan ĥoron ĝis 1896 kiam li iris al Berlino, por studi muzikon en la privata konservatorio de Profesoro Richard Schmidt. En 1899 li akiris la titolon doktoro je muzikologio kaj revenis al Eĉmiadzin, kie li transprenis la gvidadon de polifonia maskla ĥoro. Li vojaĝis amplekse ĉirkaŭ la lando, aŭskultante kaj registrante detalojn pri armenaj popolkantoj kaj dancoj en diversaj vilaĝoj. Per tiu maniero lia, li kolektis kaj publikigis proksimume 3000 kantojn, multaj el ili adaptitaj al ĥorkantado.
Heredaĵo
En la 1950-aj jaroj, liaj manuskriptoj ankaŭ estis translokigitaj de Parizo al Erevano.
Patarag unue estis presita en 1933 en Parizo kaj unue registrita sur cifereca amaskomunikilaro en 1988 en Erevano. Kolektante kaj eldonante tiom da popolkantoj, li savis la kulturan heredaĵon de Okcidenta Armenio, kiu alie estus malaperinta pro la genocido. Liaj verkoj estis publikigitaj en Armenio en ĝisfunde komentita eldono de Robert Atajan. Lastatempe naŭ kantoj pri germana poezio, verkitaj dum lia restado en Berlino, estis elfositaj el la arĥivoj en Erevano kaj interpretitaj de soprano Hasmik Papjan.
La Ŝtata Muzika Konservatorio de Erevano estas nomita laŭ Komitas. Ekzistas ankaŭ mondkonata kvaropo nomata laŭ Komitas.
La 6-an de julio 2008, okaze de la 400-jara jubilea festo de Kebekio, bronza busto de Komitas estis rivelita proksime al la Kebekia Nacia Asembleo (provinca parlamento, strato Auteuil) rekone al lia bonega kontribuo al muziko ĝenerale kaj al la armena populara kaj liturgia muziko precipe. Antaŭe granita kaj bronza statuo de Komitas estis starigita en Detrojto en 1981 honore al la granda komponisto kaj kiel memorigilo pri la tragedio de la Armena Genocido.
En septembro 2008, la KD Gomidas Songs, kantita de Isabel Bajrakdarjan kaj akompanata de la Ĉambraj Ludantoj de la Armena Filharmonia Orkestro kaj pianisto Seruĝ Kraĝjan, estis eldonita ĉe la Nonesuch-eldonejo. Ĉi tiu KD estis nomumita por Grammy-Premio en la kategorio Plej Bona Voĉa Registrado. Grava nordamerika turneo de Bajrakdarjan en oktobro 2008 prezentis la muzikon de Komitas, kun koncertoj en Toronto, San-Francisko, Orange County, Los-Anĝeleso, Vankuvero, Bostono kaj Novjorka Carnegie Hall. Ŝi estis akompanata de la Manitoba Ĉambra Orkestro reĝisorata de Anne Manson, kaj la pianisto Seruĝ Kraĝjan. La Memora Turneo estis dediĉita al viktimoj de ĉiuj genocidoj kaj sponsorita de la Internacia Instituto por Studoj pri Genocido kaj Homaj Rajtoj (divido de la Instituto Zorjan). Inter la aliaj prezentistoj de lia muziko estas Evgenij Kissin kaj Grigorij Sokolov.
Aliismo
Problemoj
La vortoj "aliu", "alia" kaj "alie" jam havas alian signifon en Esperanto.
Procedura regularo
La procedura regularo (aŭ procedura reglamento) de organo de institucio aŭ organizaĵo - angle rules of order aŭ rules of procedure, germane Geschäftsordnung  - estas la sumo de ĉiuj proceduraj reguloj, laŭ kiu funkciu kunvenoj de tiu organo - ekzemple parlamento, komitato, estraro aŭ komisiono. La procedura regularo povas esti ero de statuto aŭ esti aparta dokumento, por esti pli flekseble adaptebla al ŝanĝitaj bezonoj ol parto de statuto, se regulare difinita plimulto de la organaj membroj decidas pri tia ŝanĝo.
Antaŭ la plej detala procedura regularo ne povos antaŭvidi ĉiajn eventualajn situaciojn - se komunika problemo de la institucia aŭ organizaĵa organo ne solveblas per la regularo, necesas ke la membroj de la organo mem trovas proponon por la solvo kaj per plimulto decidas pri ĝi.
Procedura propono
La procedura propono (angle point of order, germane Antrag zur Geschäftsordnung) havas gravan rolon en ĉiuspecaj kunsidoj de instituciaj aŭ organizaĵaj organoj. Ĝi traktendas prioritate, do antaŭ la trakto de ĉiuj temaj demandoj. Aparte proceduraj proponoj pri la organizo de voĉdono aŭ pri la tagordo povas signife influi la decidadon de la kunveno kaj do ankaŭ influi la pritemajn decidojn. Ke iu kunvenanto havas proceduran proponon, tiu persono kutime indikas per levo de ambaŭ brakoj.
La kunsida gvidanto tiam devas doni la parolrajton al la proponanto (plej malfrue post fino de la ĵus parolanta homo), por ke la proponanto povu klarigi la kialojn por sia procedura propono. Sekve al tio oni kutime demandas, ĉu estas kontraŭa propono. Nur permesatas unu kontraŭa propono. Se ne ekestas ajna kontraŭa propono, la procedura propono konsideriĝas akceptita. Alikaze, se la kunsido ne decidas alie, en voĉdono de ĉiuj decidorajtaj kunsidantoj simpla plimulto decidas pri akcepto aŭ malakcepto de la procedura propono. Se same multaj voĉoj estas por kaj kontraŭ la propono, ĝi konsideriĝas malakceptita.
Iuj proceduraj regularoj pri kunsidoj antaŭvidas, ke dum la proceso de voĉdono ne permesatas proceduraj - do iusence "interrompaj" - proponoj. La korekto de erara voĉdono tiam per procedura propono povas okazi nur post fino de la voĉdono.
En multaj proceduraj regularoj estas antaŭvidite, ke tiuj kunsidantoj, kiuj mem esprimis sian opinion pri ĵus diskutata temo, ne rajtas levi proceduran demandon pri fino de la diskuto, por eviti ke iu diskutanto simple silentigu siajn kontraŭantojn.
Grizkapa kaŭkeno
La Grizkapa kaŭkeno aŭ Grizkapa kloefago (Chloephaga poliocephala) konata ankaŭ en la hispana kiel cauquén cabeza gris, caiquén, cauquén, cauquén real, gansillo (ansereto) kaj avutarda (otido), estas specio de birdo de la ordo de anseroformaj de la familio de Anasedoj propra de Sudameriko.
Aspekto
Ĝi estas simila al Ruĝkapa kaŭkeno, sed ĝi havas grizan kapon, dum la Ruĝkapa kaŭkeno, kiel ambaŭ nomoj sugestas (kaj scienca kaj komuna), havas ruĝecan kapon. Oni ne konas subspeciojn de Chloephaga poliocephala.
La Grizkapa kaŭkeno estas fortika ansero 50 - 55 cm longa kun helbruna dorso (kio nuancas al malhelgriza de flugoplumoj), kaŝtanbrunaj suba kolo kaj brusto, nigrablanka strieco ĉe flankoj kaj blanka centra suba ventro. La kapo kaj supra kolo estas grizaj kaj pli pale preskaŭ blanke ĉe krono, frunto, bekobazo kaj okulringo. La interno de la kruroj estas nigra dum la ekstera flanko estas ruĝoranĝa, kio ege maloftas ĉe birdoj. Ambaŭ seksoj estas similaj (malkiel ĉe la aliaj membroj de la genro, escepte ĉe la simila Ruĝkapa kaŭkeno), escepte ke la masklo povas havi malpli aŭ neniu strieco ĉe subaj partoj. Estas pro tio malmulta aŭ apenaŭa seksa duformismo. Dumfluge tiu specio montras nigrajn unuarangajn, kun la resto de la flugilo blanka escepte pro larĝa verda bendo.
La maskla alvoko estas milda fajfo, kaj la ina estas akra klukado.
Distribuado kaj habitato
Ties teritorio etendas el Colchagua en Ĉilio kaj el Neuquén en Argentino al la Magelana markolo. Ili loĝas en Andoj, kvankam ties distribuado inkludas la centran zonon de Patagonio. Ili loĝas ankaŭ en la Malvinoj.
Tiu specio troviĝas ekde marnivelo ĝis 1.500 msm.
Kutimaro
Ĝi reproduktiĝas en montaraj areoj de plej suda Sudameriko kaj vintras en malaltaj teroj ĝuste norde de ties reproduktaj teritorioj.
La remburita nesto estas konstruita inter alta herbo aŭ arbotrunkoj en izolaj lokoj, kaj la ino demetas 4–6 ovojn, kiuj estas kovataj dum ĉirkaŭ 30 tagoj. Kiam la ino aliras el la nesto kovras ĝin per lanugo el sia brusto kaj tiele kamulfas ĝin.
Tiu surterema specio preferas marĉajn arbarklarejojn de altaj teroj kaj manĝas per paŝtado; ili rare naĝas.
Arkansaso (rivero)
Rivero Arkansaso (Arkansas) estas flanka rivero de Misisipo en Usono.
Ĝi fluas orienten kaj sud-orienten tra Koloradio, Kansaso, Oklahomo kaj subŝtato Arkansaso, al kiu ĝi donis la nomon. Ĝia fonto estas al la koloradia Rokmontaro en Lago-kantono (Lake County) proksime de urbo Leadville. Ĝia riverfino estas ĉe historia loko Napoleon en Arkansaso. Ĝi estas la plej granda alfuanto de la sistemo Misisipo-Misuro. Ĝia deflua baseno grandas pli ol 500.000 km².
En la angla lingvo eblas prononci la nomon de la rivero idente al tiu de la subŝtato ([Arkanso]), sed lokanoj pli ofte uzas la prononcon arKENsis (kiu ne uzatas pri la subŝtato).
11752 Masatakesagai
11752 Masatakesagai estas malgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Masatake Sagai, kiu fariĝis ano de la Astronomia Klubo de Nan'jo en 1985 kaj estas aktiva popularigisto de astronomio.
Shūji Hayakawa
Shuji HAYAKAWA (japane : 早川 修司, Hayakawa Shūji) estas japana astronomo.
Elde la observatorio de Okutama, li kunmalkovris 41 asteroidojn el kiuj 38 kun kun Tsutomu Hioki kaj 3 kun S. Shirai.
33189 Ritzdorf
33189 Ritzdorf estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Lucas Lee Ritzdorf, finaliston de la Broadcom MASTERS de 2016: konkurso pri matematiko kaj scienco por studentoj de meza lernejo; pro lia projekto pri scienco de la medio kaj terscienco. Li estis lernanto ĉe la Kalispell Middle School de Kalispell (Montano).
Listo de la membroj de la franca Akademio de Belartoj
Listo de la membroj de la Akademio de Belartoj de Francio de Instituto de Francio.
Fotelo 3
Fotelo transdonita al la 3-a sekcio en 1967.
Fotelo 12
Fotelo transdonita al la 7-a sekcio en 1987.
Fotelo 14
Fotelo nuligita en 1967.
2-a sekcio : Skulptado
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
Fotelo 4
Fotelo transdonita al la 7-a sekcio en 1985.
3-a sekcio : Arkitekturo
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
Fotelo 8
Fotelo transdonita al la 7-a sekcio.
4-a sekcio : Gravurado
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
5-a sekcio : Muzika komponado
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
6-a sekcio : Liberaj membroj
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
Fotelo 2
Fotelo nuligita en 1959.
Fotelo 9
Fotelo transdonita al la 7-a sekcio en 1985.
Fotelo 12
Fotelo nuligita en 1956.
7-a sekcio : Arta kreado en kino kaj aŭdvido
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
8-a sekcio : Fotado
{| align=center cellspacing="5" cellpadding="12" border=1 width="96%" ! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Malparaj foteloj !! width="48%" bgcolor=#ECECEC| Paraj foteloj
John van de Ruit
John Howard VAN DE RUIT (naskiĝinta la en Durbano) estas sudafrika verkisto kaj aktoro konita de la kunlaborado en la spektaklo satira Green Mamba kun Ben Voss. Li studis dramon en la Universitato de Natalo.
Nombregoj
Grandaj nombroj estas nombroj, kiuj estas grave pli grandaj ol tiuj kiuj estas kutime uzitaj en ĉiutaga vivo, ekzemple en simpla nombrado aŭ en monaj transakcioj. La termino tipe signifas grandajn pozitivajn entjerojn, aŭ pli ĝenerale, grandajn pozitivajn reelajn nombrojn, sed ĝi povas ankaŭ esti uzata en aliaj ĉirkaŭtekstoj.
Tre grandaj nombroj ofte okazas en kampoj kiel matematiko, kosmologio kaj ĉifriko. Iam homoj epitetumas nombrojn kiel "astronomie grandaj". Tamen, facile eblas matematike difini nombrojn, kiuj estas multe pli grandaj ol tiuj uzataj eĉ en astronomio.
Uzado de scienca notacio por trakti grandajn kaj malgrandajn nombrojn
Scienca notacio estis kreita por trakti la larĝan gamon de valoroj kiuj okazas en scienca studo. 1,0 × 109, ekzemple, estas unu miliardo, 1 sekvita de naŭ nuloj: 1 000 000 000, kaj 1,0 × 10−9 estas unu miliardono, aŭ 0,000 000 001. Skribi kiel 109 anstataŭ naŭ nuloj ŝparas al legantoj la penon kaj hazardon de kalkulado de longa serio da nuloj por kompreni kiel granda estas la nombro.
Coyotepec (Meksikŝtato)
Coyotepec estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Coyotepec.
Nombregoj
Uzado de scienca notacio por trakti grandajn kaj malgrandajn nombrojn
Aldonado de 0 al la fino de nombro obligas ĝin per 10: 100 estas 10-oble 10. En scienca skribmaniero, tamen, la eksponento nur pligrandiĝas je unu, de 101 al 102. Por nombroj en scienca notacio, malgrandaj ŝanĝoj en la eksponento signifas grandajn ŝanĝojn en la nombro mem.
Coyotepec (Meksikŝtato)
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 19656 loĝantojn. El tiuj 19.495 viroj kaj 19.846 virinoj. Lau la loĝantaro la komunumo okupas la lokon 108 en la Ŝtato de Meksiko kaj la lokon 2316 en la nacia komparo. La komunumo havas surfacon de 12.30 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2240 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 695.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 33′ norda latitudo kaj 98° 54′ okcidenta longitudo
Nombregoj
Heŭristikaĵo por konverti inter scienca notacio kaj potencoj de du
Sed notu, ke tiu proksimuma kalkulado perdas unu faktoron de 2 por ĉiu 292. Pro tio,
Grandaj nombroj en la ĉiutaga mondo
Ekzemploj de grandaj nombroj priskribantaj ĉiutagajn real-mondajn objektoj estas:
Astronomie grandaj nombroj
Aliaj grandaj nombroj troviĝas en astronomio kaj kosmologio, ekzemple:
Pri astronomiaj nombroj rilataj al distanco kaj tempo, vidu en:
Aliaj ekzemploj estas donitaj en ordoj de grandeco (nombroj).
Provincoj de Pollando
La Provincoj de Pollando (pole województwo, en Esperanto ankaŭ vojevodio) indikas areon kiu estas regata de estro nomata vojevodo. Nuntempe estas 16 provincoj de Pollando.
Lamao
Lamao estas tibetlingva titolo de altranga bikŝuoj, nome instruisto en tibetdevena budhismo. La ĉefa lamao en la skolo Gelugo estas la Dalai-lamao, relative simile al la rolo de la Papo en Katolikismo. La vorto devenas el la tibeta ligvo, nome de bla «la superulo» kaj ma «homo», ).
Provincoj de Pollando
La vorto vojevodo devenas de la slava vorto voj-voda, kio signifas litere gvidanto de la armeo. Tiu titolo similas al la latindevena duko.
Lamao
Signifo
Tiun titolon povas uzi honormaniere bikŝuo, bikŝuino aŭ, en la skoloj Njingma, Kagju kaj Sakja, instruita praktikanto de la tantra budhismo, por indiki sian nivelon de spiriteco aŭ de aŭtoritateco. La titolo povas same esti uzata por aludi la Tulku, stirpon de renaskiĝo de lamaoj, kiel tiu de la Dalai-lamao aŭ la Panĉen-lamao.
Nombregoj
Eĉ pli grandaj nombroj
Kombinaj procezoj rapide generas eĉ pli grandajn nombrojn. La faktoriala funkcio, kiu difinas la nombron de permutoj sur aro de donitaj objektoj kreskas tre rapide kun la kvanto de objektoj. La formulo de Stirling donas precizan asimptotan esprimon por tiu kresko.
Provincoj de Pollando
La malnova reĝlando Pollando havis vojevodiojn, sed ankaŭ la reĝoj de Moldavio kaj Valaĥio estis vojevodoj. La nomo Vojvodino de norda regiono en Serbio simple signifas vojevodio.
Lamao
La interna lamao
Oni supozas, ke la rolo de la ekstera lamao estas montri al la disĉiplo la internan lamaon, kio vere estas la naturo de budho en li. Tiam ĉe la disĉiplo ĉio estos memoro de la interna lamao.
Provincoj de Pollando
Provincoj de Pollando
La administra reformo (ekfunkciis la 1-an de januaro 1999) estas farita por krei 16 grandajn provincojn en la Eŭropa Unio. Pli frue la vojevodioj estis tro malfortaj por efektive uzi monhelpon kaj administri ilin.
Nombregoj
Eĉ pli grandaj nombroj
Kombinaj procezoj generas tre grandajn nombrojn en statistika mekaniko. Tiuj nombroj estas tiel grandaj, ke ili estas tipe menciataj nur per siaj logaritmoj.
Nombroj de Gödel, kaj similaj nombroj uzataj por prezenti bit-ĉenojn en algoritma informa teorio estas tre grandaj, eĉ por matematikaj propozicioj de modera longo. Tamen, iuj malnormalaj ("patologiaj") nombroj estas eĉ pli grandaj ol la nombroj de Gödel de tipaj matematikaj propozicioj.
Komputiloj kaj komputa komplikeco
La leĝo de Moore, por paroli ĝenerale, taksas, ke komputiloj duobliĝas en rapido dum proksimume ĉiuj 18 monatoj. Ĉi tiu iam kondukas homojn kredi, ke eble, komputiloj estos kapablaj solvi ian ajn matematikan problemon, ne grave kiel malsimpla. Sed tio malveras; komputiloj estas fundamente limigitaj per la limigoj de fiziko, kaj certaj superaj baroj al tio kion oni povas atendi povas laŭkaŭze esti formulitaj. Ankaŭ, estas certaj teoriaj rezultoj kiuj montras, ke iuj problemoj estas esence preter la atingo de plena komputa solvo, ne grave kiel pova aŭ rapida estas la kalkulado; vidu en N-korpa problemo.
Inter 1980 kaj 2000, la tipaj ampleksoj de fiksitaj diskoj pligrandiĝis de proksimume 10 megabitokoj (1×107) ĝis proksimume 100 gigabitokoj (1011 bitokoj). 100 gigabitoka disko povas stori la antaŭnomojn de ĉiuj el la ses miliardoj da loĝantoj de la Tero sen uzo de datuma kunpremo. Sed kio pri vortaro-sur-disko storanta ĉiujn eblajn pasvortojn enhavantajn ĝis 40 signojn? Premisante ke ĉiu signo egalas unu bitokon, estas ĉirkaŭ 2320 ĉi tiaj pasvortoj, kiu estas proksimume 2×1096. Referaĵo rimarkigas, ke, se ĉiu partiklo en la universo povus esti uzata kiel parto de giganta komputilo, ĝi povus stori nur proksimume 1090 bitojn, malpli ol unu miliononon de la amplekso kiun postulus la vortaro.
Kompreneble, eĉ se komputiloj ne povas stori ĉiujn eblajn 40-signajn ĉenojn, ili tamen povas facile esti programitaj por ekkreadi kaj elmontradi ilin unuope. Tiel longe kiel ni ne provas stori ĉiun eligon, nia programo povis kuri nedefinite. Premisante ke moderna persona komputilo povas eligi po 1 miliardo ĉenojn je sekundo, ĉi tio prenus unu miliardonon de 2×1096 sekundoj, aŭ 2×1087 sekundojn por plenumi la taskon, kio egalas ĉirkaŭ 6 × 1079 jarojn. Por kontrasto, la universo estas taksita al aĝi 13,7 miliardon (1,37×1010) jarojn. Kompreneble, komputiloj supozeble daŭros plirapidiĝi, sed la sama referaĵo menciita antaŭe taksas, ke la tuta universo funkcianta kiel grandega komputilo povis jam plenumi nur apenaŭ 10120 operaciojn ekde la praeksplodo. Tio estas sufiĉas por montri ĉiujn 40-signajn pasvortojn, sed komputadi ĉiujn 50-signajn ĉenojn superus la taksitan komputan potencialon de eĉ la tuta universa mem.
Problemoj kiel ĉi tiu pli supre priskribita kreskas eksponente en la kvanto de paŝoj kiujn ili postulas, alivorte ili estas problemoj de eksponenta tempo. Estas kaŭzo kial eksponente malfacilaj problemoj estas konsiderataj kiel netrakteblaj en komputiko: por eĉ malgrandaj nombroj kiel la 40 aŭ 50 signoj kiel en la ekzemplo, la kvanto de paŝoj de komputado postulita superas eĉ teoriajn limigojn pri homara komputa kapablo. La tradicia divido inter "facilaj" kaj "pezaj" problemoj estas tial farita inter programoj kiuj postulas kaj kiuj ne postulas eksponente pligrandiĝantajn rimedojn por plenumiĝi, vidu plu en komplikecaj klasoj P kaj NP.
Tamen, ne postuli eksponente pligrandiĝantajn rimedojn ne sufiĉas por garantii komputeblecon en praktiko – ekz. estas multaj algoritmoj de polinoma kresko kies ciferecaj parametroj estas tiel grandaj ke ili estas praktike neuzeblaj. (?)