cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(19798) 2000 RP51
(19798) 2000 RP51 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Bezas
Historio
Ekde 21a de junio 1257, per decido de la reĝo Jakobo la 1-a en Teruelo, Bezas kaj la ĉirkaŭaj loĝlokoj ekformis parton de la komunumo Sesma de Jabaloyas en la komunumaro Comunidad de Santa María de Albarracín, kiu dependis rekte de la reĝo, kaj tio restis ĝis 1837, kun aktuala sidejo en Tramacastilla.
Frua mencio pri la lokanoj de Bezas estas de 1589, en kiu oni aludas al novkristanoj. Ĝi estis domaro de Albarrací ĝis la 22a de novembro 1843, kaim ĝi sendependiĝis kaj oni aprobis la limigon de teritorio.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Bezas estis okupita de la insurekciuloj la 1an de Aŭgusto 1937. La respublikanaj mallibeirigitoj kaptitaj de la frankistoj estis devigitaj nudiĝi en la placo kaj poste estis mortpafitaj. Sekve la kadavroj estis mutilitaj kaj legionanoj paradis svingante "trofeojn" sur bajonetoj en la placo Toriko de Teruelo. ​
Aktualo
Bazo de ekonomio estas agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre oni malaltiĝis ĝis nunaj 63 loĝantoj.
Altiraĵoj estas la preĝejo, la lageto ĉirkaŭita de pinoj kaj juniperoj, Interpretejo de la Naturo de Rodeno cele al la mediedukado, naturaj lokoj Peña La Cruz kaj Fuente Buena, pinaroj, rokpentraĵoj, ktp.
Osio Sotto
Osio Sotto estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Boltiere, Brembate, Filago, Levate, Osio Sopra kaj Verdellino.
Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj Zenono de Verono kaj Donato, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Erzsébet P. Ütő
Kariero
Erzsébet P. Ütő diplomitiĝis en la tekstilfako en 1957 en la Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo kaj ŝi instruis inter 1961 kaj 2001 en Sighetu Marmației. De 1998 ŝi ekspoziciis en ĉiu tri jaroj en Kluĵo. Ŝi havis ekspoziciojn en Baia Mare; en Hungario, Germanio. Interalie ŝi estis instruistino de pentristino Krisztina Bocsák.
Josiah C. Nott
Josiah Clark NOTT (31a de Marto, 1804 – 31a de Marto, 1873) estis usona kuracisto kaj antropologo. Li studis la etiologion (kaŭzo) de la flava febro. Li apogis la sklavecon kaj engaĝiĝis en frenologio.
Nott, kiu posedis sklavojn, uzis sian sciencan reputacion por defendi la institucion de sklaveco. Li postulis, ke "la negro atingas sian plej grandan perfekton, kaj fizikan kaj moralan, kaj ankaŭ plej grandan vivodaŭron, en stato de slkaveco". Nott estis influita de la rasteorioj de Samuel George Morton (1799–1851), unu el la inspirantoj de la fizika antropologio. Morton kolektis centojn da homaj kranioj el la tuta mondo kaj klopodis klasigi ilin. Morton estis inter la unuaj kiuj postulis eblon juĝi la intelektan kapablon de raso pere de la krania grandenhavo (nome mezuro de la volumo de la interno de kranio). Granda kranio enhavus grandan cerbon kaj altan intelektan kapablon, kaj malgranda kranio indikus malgrandan cerbon kaj malpliigitan intelektan kapablon. Studante tiujn kraniojn li venis al la konkludo de poligenismo, nome ke ĉiu raso havas apartan devenlokon.
Ladislav Prachař
Ladislav Prachař estas ĉeĥa esperantisto el Pacov.
En 1981 ĈEA eldonis lian lernolibron por 8-jaraj infanoj Esperanto 1 en eldonkvanto de 5 mil ekzempleroj, en 1983 la duan parton en eldonkvanto duona. Interese estas, ke la slovaka traduko de J. Varinský aperis pli frue ol la originalo en 1980 en mil ekzempleroj. La lernolibro servis dudek jarojn en infanaj rondetoj kaj tendaroj, ĝis ĝi estis anstataŭigita per pli modernaj lernolibroj de Jana Melichárková.
Josiah C. Nott
Sekvantoj de Morton, partikulare Nott kaj George Gliddon (1809–1857) en sia monumenta omaĝo al la verkaro de Morton, nome Types of Mankind (1854), lanĉis la ideojn de Morton eĉ transen kaj postulis kaj apogis liajn trovojn kiuj defendis la nocion de poligenismo, nome ke la homaro devenas el diferencaj praulaj stirpoj; tio estas la antaŭaĵo de la multregiona hipotezo.
Ladislav Prachař
Tiutempe la lernolibro povis aperi nur tajpita kaj multobligita ofsete, kio por etaj infanoj ne estis optimuma, tamen la aŭtoro klopodis vigligi la lecionojn per bildoj de Věra Síbrtová. Specialaĵo estis la t.n. Pracovní listy (Laborfolioj) kiel aldono de la unuopaj volumoj. Temis pri proksimume cent nebinditaj folioj en koverto kun diversaj tabeloj, krucvort-enigmoj, kolorigeblaj bildoj, taskoj k.s.
Josiah C. Nott
Bibliografio
Horsman, Reginald (1987). Josiah Nott of Mobile: Southerner, Physician, and Racial Theorist. Baton Rouge: Louisiana State University Press. ISBN 978-0807113660. Keel, Terence. (2018). Divine Variations: How Christian Thought Became Racial Science. Stanford, Cali.: Stanford University Press. Peterson, Erik L. (2017). "Race and Evolution in Antebellum Alabama: The Polygenist Prehistory We'd Rather Ignore." In: C.D. Lynn et al. (eld)., Evolution Education in the American South, 33–59. New York: Palgrave Macmillan. DOI: 10.1057/978-1-349-95139-0_2.
Ladislav Prachař
La unua volumo havas 20 lecionojn, la dua 19. La gramatiko estas klarigata malrapide, ĉar la 8-jaraj infanoj ankoraŭ ne konas la gramatikon de sia gepatra lingvo, nek gramatikan terminlogion. En la unua volumo estis nur kelkaj verboj kun finaĵo -AS (estas, brilas, dormas, diras, flugas, kantas, kreskas, laboras, lernas, loĝas, ludas, naĝas, sdas, skribas, staras, vivas), preterito, futuro kaj volitivo aperis nur en la dua volumo.
Geay (Charente-Maritime)
Geay [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 705 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Geay situas en la centro de Charente-Maritime, egaldistance de Saintes kaj Rochefort.
Yoshikazu Goto
Yoshikazu Goto (後藤 義一, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe JEF United Ichihara, Consadole Sapporo kaj Yokohama FC.
Bretejovce
Situo
Bretejovce situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtovojo Prešov-Košice. La lasta urbo troviĝas je 13 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1289 laŭ tiama hungara ortografio "Berete". En 1787 323 vilaĝanoj loĝis en 37 domoj, en 1828 383 vilaĝanoj en 50 domoj. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Sárosberettő 354 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemešany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Bretejovce 383 homoj, (381 slovakoj).
Čavoj
Čavoj (hungare Csavajó [ĉavajO], germane Sauershau) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Čavoj situas fine de sakovojo. Prievidza troviĝas je 25 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1364 en formo "Chawoy". Inter 1431-1434 la husanoj okupis la vilaĝon. Ĝis la 17-a jarcento oni minadis tie oron kaj arĝenton, dume en 1541, 1578 kaj en 1598 oni rabis la oron. En 1787 loĝis tie 650 vilaĝanoj en 82 domoj, en 1828 772 vilaĝanoj en 110 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Csavajó 1238 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čavoj 630 homoj, (628 slovakoj).
Wilhelm Waiblinger
Wilhelm Friedrich WAIBLINGER [vilhelm VAJblinger] (naskiĝis la 21-an de novembro 1804, mortis la 17-an de januaro 1830) estis germana poeto.
Waiblinger naskiĝis en Heilbronn, Badeno-Vurtembergo. En Tübingen li de 1822 ĝis 1826 studis teologion kaj filologion, amikiĝis interalie kun Friedrich Hölderlin, Eduard Mörike kaj Gustav Schwab.
En la jaro 1826 li transloĝiĝis al Romo. Tie li kvar jarojn poste mortis pro tuberkulozo.
La verkisto Peter Härtling verkis biografion pri Waiblinger, titolitan Waiblingers Augen (1987).
1341
En la jaro 1341 post Kristo okazis, interalie:
5594 Jimmiller
5594 Jimmiller estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de James K. Miller, fakulo pri ĉiela mekaniko kaj orbita dinamiko ĉe la Jet Propulsion Laboratory.
Osmate
Osmate estas komunumo de Italio.
Lazany (apartigilo)
Lazany povas esti pluraj lokoj en Slovakio:
La Belle que voilà
La Belle que voilà ("Jen la belulino") estas franca filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Jean-Paul Le Chanois. La Belle que voilà estis originale filmita en la franca lingvo. Rilate sian ĝenron, La Belle que voilà estas rigardebla kiel drama filmo inspirita de romano fare Vicki Baum.
Ĝi havas entutan daŭron de 120 minutoj.
Sambro
La Sambro (Sambre, Samber) estas rivero fluanta en Francio (Maubeuge) kaj Belgio (Charleroi, Jemeppe-sur Sambre; ĝi enfluas la Mozon en Namur.
La fonto de la rivero estas en Francio, ĉe Le Nouvion-en-Thiérache (Aisne). La plej granda franca urbo laŭ la rivero estas Maubeuge.
La Sambro estas grandparte kanaligita inter 1825 kaj 1839 kaj sur la rivero estas do multe da kluzoj. La urbeto Thuin en Henegovio en la 19-a jarcento iĝis grava centro de rivera navigado.
Giovanni da Udine
Giovanni NANNI aŭ Giovanni do'Ricamatori, pli konita kiel Giovanni da Udine (naskiĝis en 1487 - mortis en 1564) estis itala pentristo kaj arkitekto.
Disĉiplo de Rafaelo
Li estis la lernanto kaj la asistanto de la fama pentristo Rafaelo, kaj responsis pri kelkaj elementoj de la verkoj de sia majstro en Romo. Giovanni da Udine estis precipe sperta koncerne freskojn, kaj "burleskan arton". Li ekzemple dekoraciis la Loggia di Raffaello (Vatikano, 1517-1519), aŭ desegnis la famajn fruktojn de la Loggia di Psiche en la Villa Farnesina. Li cetere kontribuis al la konstruado de pluraj grandegaj fontanoj, hodiaŭ malaperintaj.
Post Rafaelo
Udine revenis al Romo en 1560, por dekoracii la trian etaĝon de Loggia di Raffaello en Vatikano, kaj mortis tie en 1564.
Mengkofen
Mengkofen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dingolfing-Landau kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Blankkapa anaso
La Blankkapa anaso, Blankakapa anaso, Blankakapa oksiuro (Oxyura leucocephala) aŭ foje Blubeka anaso (sed tiu nomo estas uzata por la auŝstralia samgenrano nome Aŭstralia anaso, estas birdospecio el familio de Anasedoj (Anatidae), ordo de Anseroformaj (Anseriformes).
Aspekto
Ĝi longas 43-48 cm, la enverguro estas 62-70 cm, pezas 550-900 gr; tio estas klare pli granda ol la parenca samgenrano nome Jamajka oksiuro. Ĝi aspektas - kompare al aliaj anasedoj - kiel diketa birdo. La vostoplumoj estas rigidaj ofte starantaj supren, nome la tuta vosto estas rigida kaj pinteca kiel ĉe la aliaj samgenranoj, kio nomigas la genron per la latina scienca nomo kaj per la populara nomigo de Rektavostaj anasoj. Temas pri specio kun markata seksa duformismo.
Ĉe la masklo en reprodukta plumaro la kapo estas blanka, krom nigra strio sur la kaposupro (krono), dum ankaŭ la frunto estas blanka. La beko estas larĝa, dikiĝinta, kaj helblua, same kiel ĉe la proksima parenco la Jamajka oksiuro, sed ĉe la Blankakapa oksiuro la beko estas pli larĝa kaj tre ŝvela precize sur la bekobazo (Antaŭfrunte). La malhelaj vostoplumoj estas rigidaj ofte starantaj supren. La korpo estas bruna (multe pli malhela ĉekole) kun ege fajna strieco en dorso kaj flankoj kaj hela centra ventro; simile la subflugiloj estas helgrizaj. Dumfluge ambaŭ koincidaj specioj distingiĝas ĉar la amerika specio estas pli malhela ĉefe el krono al brustareo.
Junuloj estas kiel ino, kiu siavice estas tre simile al tiu de la Jamajka oksiuro, nome bruneca korpo kun nigreca fajna strieco, griza beko (kun sama ŝvela formo kiel ĉe la masklo), nigreca etenda krono kaj blankeca vango trapasata de undeca horizontala strio el suba bekobazo al nuko: la Jamajka oksiuro havas pli sablokoloran al flavecan vangon, dum la Blankakapa oksiuro havas pli blankan vangon kun pli markata strio.
Disvastiĝo
Tiu palearktisa birdo estas malofta, tiel protektita anasedo. Ties reprodukta habitato estas grandaj areoj de malferma akvo kun densaj amasoj de akvaj plantoj kiuj havigas kovron kaj nestolokojn. Oni informas pri individuoj tre odte el punktoj pli norde de ties reprodukta teritorio, sed kiel ĉe multaj anasedoj la statuso de tiuj eksterlimaj vidaĵoj estas konfuza pro eblo de fuĝoj el kolektoj.
La Blankkapa anaso estas specio al kiu aplikiĝas la Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA).
Kutimaro
Tiuj birdoj ploĝas kaj subnaĝas. Ili estas ĉiomanĝantaj, kaj vegetala materialo hegemonias. Ili malpretas ekflugi, kaj preferas naĝi por serĉi kovron.
Reproduktado
La maskloj dum la pariĝada ceremonio starigas la vostoplumojn, tiel amindumas. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj aŭ sur grundo kaj remburas per lanugoj. Ĝi kovas 3-8 ovojn dum 23-25 tagoj.
Pozalmuro
Pozalmuro [pozalMUro] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la nordoriento de la provinco Sorio kaj en la komarko Campo de Gómara en la oriento de la provinco. La loknomo Pozalmuro estas etimologie komprenebla kiel Puto de la Muro.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 36,80 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 53 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 580 loĝantojn el la 1910-aj jaroj.
Ĝi distas 40 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun Villar del Campo, Matalebreras, Tajahuerce, Ólvega kaj Hinojosa del Campo.
En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel Quejigares y encinares de Sierra del Madero, okupanta 1 279 hektarojn, nome 33 % de la teritorio.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.
En la Censo de Pecheros de 1528 oni registris 59 pecheros, tio estas impostopagantaj familioj.​ La loko apartenis al la Comunidad de Villa y Tierra de Soria, formante parton de la Sexmo de Tera.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo, tradicia arkitekturo, ponto, ŝoseo kaj turo de senhomejo Masegoso.
Kameruna arbustosilvio
La Kameruna arbustosilvio (Bradypterus lopezi) estas specio de birdoj de la familio de Megaluredoj iam lokataj en tiu de Silviedoj. Ĝi apartenas al genro de Arbustosilvioj aŭ bradipteroj kiu enhavas ĉefe speciojn de Afriko kaj Azio. La Arbara arbustosilvio (B. mariae) estis iam inkludata en tiu specio, sed nuntempe ĝi estas kutime konsiderata distinga.
Sieggraben
Sieggraben (zigraben), hungare Szikra, kroate Sigrob estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Mattersburg. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Kameruna arbustosilvio
Ĝi estas ĝenerale bruna birdo pli malhela aŭ ruĝecbruna supre kaj iom pli helbruna sube. Ĝi montras brunan traokulan strion kaj pli helbrunan kaj markatan superokulan strion sub tre bruna krono. Ankaŭ la iriso estas tre malhelbruna. La beko estas nigreca kaj la kruroj rozkolorecaj.
Ĝi troviĝas en Angolo, Kameruno, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Ruando, Tanzanio, Ugando kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj arbustaroj.
Bradypterus cinnamomeus bangwaensis (Delacour, 1943, Bangwa, nordokcidenta Kameruno) estas foje konsiderata unu specio kaj foje du. Probable estas parto de la superspecio formata de B. cinnamomeus kaj B. barratti; iame konsiderata samspecifa kun la unua kaj foje ankaŭ traktata kiel raso de B. lopezi pro simileco en voĉo, sed diferenciĝas pro habitatoprefero kaj vosta morfologio (finplumoj pli larĝaj, ne mallarĝaj). La kvar specioj formas grupon de similaj afrikaj specioj de arbaroj kaj arbarbordoj. La birdoj de la Monto Oku povus reprezenti distingan rason. La formo priskribita kiel “Bradypterus mariae manengubae” (Monto Manenguba, Kameruno), kvankam teorie apartenanta al B. lopezi, estas probable varianto.
Nitrianske Rudno (apartigilo)
Nitrianske Rudno povas esti pluraj lokoj en Slovakio:
Sieggraben
Situo
Sieggraben situas inter montoj, laŭ ĉefvojo Eisenstadt-Kőszeg. Sieggraben estas kolo de Burgenland, ĉar tie estas la plej strikta la federaciaa lando, estas tie nur unusola vilaĝo.
Historio
La unua mencio pri la setlejo devenis el 1302 en formo Sykrems, la germana nomo Siegrabm aperis en 1589. Ĝis 1920 Szikra apartenis al Hungario, al Sopron (reĝa departemento), poste al Aŭstrio.
Frotsono
Frotsono, aŭ frikativo (aŭ pleonasme frikativa konsonanto) estas konsonanto, dum kies prononco oni perforte trapelas aeron tra strikta kanalo farita per kunproksimigo de du artikulaciiloj.
Tiuj estas ekzemple la malsupra lipo kontraŭ la supraj dentoj en la okazo de, aŭ la malantaŭo de la lango kontraŭ la palata velo en la okazo de la palata frotsono senvoĉa (la esperanta ĥ). Tiu turbula aerfluo nomiĝas froto.
Siblaj frotsonoj
Aparta subaro da frotsonoj estas la siblantoj (fojfoje nomataj stridantoj). Formante siblanton, oni ankoraŭ irigas aeron tra strika kanalo, sed aldone la longo de la lango estas laŭlonge kurbita por direkti la aeron trans la rando de la dentoj. En la angla, , , kaj tion ekzemplas.
Ĉiuj siblantoj estas koronalaj, sed povas esti dentaj, alveolaraj, postalveolaraj, aŭ palataj (retrofleksaj) ene de tiu gamo. Tamen, ĉe la postalveolara loko de artikulacio la lango povas alpreni kelkajn formojn: kupola, laminala, aŭ apikala, kaj ĉiu el tiuj estas signata per aparta simbolo kaj aparta nomo. Prototipaj retrofleksoj estas subapikalaj kaj palataj, sed ili kutime skribiĝas per la sama simbolo kiel la apikalaj postalveolaroj. Ankaŭ la alveolaroj kaj dentaloj povas esti aŭ apikalaj aŭ laminalaj, sed tiun diferencon indikas diakrito anstataŭ apartaj simboloj.
Simboloj uzataj por kaj frotsonoj kaj alproksimantoj
Neniu lingvo distingas voĉajn frotsonojn disde alproksimantoj ĉe tiuj lokoj, do la sama simbolo uziĝas por ambaŭ. Por la faringaloj kaj epiglotaloj, alproksimantoj estas pli multaj ol frotsonoj. Frikativa realigo specifeblas per aldono de la alsupra prempinglo al la literoj,. Simile, la alsuba prempinglo aldoneblas por specifigi alproksimantan realigon,.
Pseŭdaj frotsonoj
La glotaj "frotsonoj" fakte estas neakompanataj fonadaj statoj de la gloto, sen ajna akompananta maniero, ĉu frikativa ĉi alia. Tamen, ili estas nomataj frotsonoj pro historiaj kialoj.
Aldone, estas ofte nomata "senvoĉa labial-vela frotsono", sed ĝi estas fakte alproksimanto. Veraj duoble-artikulaciataj frotsonoj eble ne troviĝas en iu ajn lingvo; sed vidu la artikolon senvoĉa palatal-vela frotsono por supozata (kaj sufiĉe disputata) ekzemplo.
Lingvoj
Vidu tabelon de konsonantoj por tabeloj de frotsonoj en Esperanto kaj en la angla.
La ubiĥa eble estas la lingvo kun la plej multaj frotsonoj (entute dudek sep), iuj el kiuj ne havas simbolojn nek diakriton en la IFA. Tiu nombro fakte superas la nombron de ĉiuj konsonantoj en la angla (kiu havas 24 konsonantojn). Kontraste, iuj lingvoj havas neniujn ajn fonemajn frotsonojn. Tio estas tipa trajto de la aŭstraliaj indiĝenaj lingvoj, kie la malmultaj frotsonoj kiuj ekzistas rezultas de ŝanĝoj al plozivoj aŭ alproksimantoj. Tio ankaŭ okazas en iuj indiĝenaj lingvoj de Nov-Gvineo kaj Sud-Ameriko kiuj havas aparte malmultajn konsonantojn.
Tamen, dum ke estas tute nekonata en indiĝenaj aŭstraliaj lingvoj, la plejo el la aliaj lingvoj sen veraj frotsonoj ja havas  en sia konsonanta inventaro.
Po ĉirkaŭ 15 elcento de la lingvoj de la mondo, tamen, havas neparajn voĉajn frotsonojn t.e. voĉa frotsono sen senvoĉa respektivo. Du trionoj el tiuj, aŭ po 10 elcento de ĉiuj lingvoj, havas neparajn voĉajn frotsonojn sed neniun voĉan kontraston inter iu ajn frikativa paro.
Tiu fenomeno okazas ĉar voĉaj frotsonoj evoluis de lenisiĝo de plozivoj aŭ fortisiĝo de alproksimantoj. Tiu fenomeno, neparaj voĉaj frotsonoj, troviĝas dise tra la mondo, sed estas limigita al nesiblaj frotsonoj kun la escepto de paro da lingvoj kiuj havas sed malhavas  (valoras rimarki ke kelkaj lingvoj havas la voĉan afrikaton  sed malhavas ). La frotsonoj kiuj plej ofte troviĝas sen senvoĉa respektivo estas, laŭ la ordo de la kvociento de neparaj troviĝoj al ĉiuj troviĝoj,, , , kaj.
Janův Důl
Janův Důl (Johannesthal) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Liberec, en distrikto Liberec troviĝanta proksimume 11 kilometroj sudokcidente de Liberec kaj 1,5 km nordoriente de Osečná. Fluas tra ĝi rivero Ploučnice. En la municipo vivas.
Patrick Manson
Sir Patrick MANSON MRS (3a de Oktobro 1844 – 9a de Aprilo 1922) estis skota kuracisto kiu faris gravajn malkovrojn en parazitologio, kaj estis fondinto en la fako de tropika medicino. Li gradiĝis el la Universitato de Aberdeen per gradoj en kirurgio, medicino kaj juro. Lia medicina kariero estis disvolvigita en Tajvano, Ĉinio, Hongkongo, kaj Londono. Li malkovris, ke la filariazo en homoj estas transpasata de moskitoj. Tio estis la fondo de la moderna tropika medicino, kaj li estis rekonita per la epiteto "Patro de Tropika Medicino". Lia malkovro rekte rezultis en la moskit-malaria teorio, kio iĝis la fondo de la malariologio. Finfine li iĝis la unua Prezidanto de la Reĝa Societo de Tropika Medicino kaj Higieno. Li fondis la Hongkongan Altlernejon de Medicino por Ĉinoj (poste absorbita en la Universitato de Hongkongo) kaj la Londonan Altlernejon de Higieno kaj Tropika Medicino.
Janův Důl
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1569.
Patrick Manson
Manson suferis pro podagro dum sia servo en Ĉinio. Tiu ripetita malsano malboniĝis laŭ la aĝo. Li mortis en 1922.
Elisabeth Langgässer
Elisabeth LANGGÄSSER (malfraŭlina nomo: Hoffmann; naskiĝinta en la 23-a de februaro 1899 en Alzey, mortinta la 25-an de julio 1950 en Karlsruhe), estis germana verkistino kiu apartenis al la movado de Renouveau catholique, Kune kun Oskar Loerke, Peter Huchel kaj Günter Eich ŝi konsistigis la poetan cirklon Kolonne.
Graveco
Jam kiel instruistino Langgässer verkis naturlirikaĵojn ĉerpantajn el la kristana revelacio sekvante la spurojn de Annette von Droste-Hülshoff. Menciindas tiukuntekste ''Der Wendekreis des Lammes. Ein Hymnus der Erlösung'' (1924) kaj kelkaj rakontoj eldonitaj ne antau la 1930-aj jaroj. En la pli malfruaj tekstoj la verkistino temigis - krom religiaĵoj - ankaŭ la spertojn dumilitajn kaj la situacio de Okcidenta Germanio post la Dua mondmilito. Jenas aliaj verkoj: la lirikaĵvolumoj Die Tierkreisgedichte (1935) kaj Der Laubmann und die Rose (1947), la rakontoj Triptychon des Teufels (1932) kaj Glück haben (postmorte, 1968).
Albert Camus
Albert CAMUS (naskiĝis la 7-an de novembro 1913, mortis la 4-an de januaro 1960) estis franca verkisto kaj filozofo. Li estis nobelpremiito pri literaturo en 1957.
Bazo de la verko de Camus estas la filozofio de la absurdo, kiu estas bazita sur la ekkono de la sensenceco de la homa vivo. Tamen laŭ Camus la homoj estas liberaj kaj povas kontraŭbatali tiun sorton de sensenceco. Tiun sintenon tre koncize resumas unu frazo el la eseo "La mito de Sizifo": "Ni devas imagi, ke Sizifo estis feliĉa homo".
La filozofia pensaro de Camus kondukis lin al seniluzia humanismo, kiu estas klare perceptebla en liaj verkoj. Samtempe ĝi instigis lin al politika aktivado: Camus partoprenis la Francan rezistadon en la dua mondmilito kaj provis peri pacan finiĝon de la Milito de Alĝerio.
Vivo
Naskiĝis la 7-an de novembro en la farmejo Saint-Jean, apud Mondovi, en Alĝerio dum la franca kolonia tempo. Li estis la dua filo de Lucien Camus, de hispana deveno, kaj Catherine Sintès. Unu jaron poste la patro forpasis dum la Unua Mondmilito, entombigote ĉe Saint-Brieuc. Infane li ĉeestis la urbetan lernejon, kies instruisto, Louis Germain, perceptis liajn estontajn kapablojn. Germain decidis pretigi lin por la mezlerneja enir-ekzameno kaj persvadas lian patrinon kaj avinon por lasi lin daŭre studi. Albert Camus estas bonkvalita je la literaturaj lernadoj, atingas la mezlernejan titolon kaj provas la universitatan ekzamenon. Je 1930 la tuberkulozo aperas en lia vivo, malsano kunestonte lin la tutan vivon, kvankam ne mortigonte lin finfine.
Helpe de Jean Grenier Albert Camus publikigas siajn unuajn artikolojn per la revuo Sud kaj komencas universitatan kurson pri filozofio. La 16-an de aŭgusto de 1934 Albert Camus kaj Simone Hié, sia unua edzino kun drogaj problemoj, geedziĝas. Unu jaron poste li aliĝas al la Komunisma Partio kaj ekteatrumas. Lia fina tezo estas pri la kristana metafiziko, Plotino kaj Sankto Agustino. Du jarojn post la unuiĝo Camus malgeedziĝas eltrovinte ŝian korligiĝon kun alia viro, tamen ŝi ne malaperos el lia vivo kaj petos helpon ade al li pro ŝiaj morfino-dependo.
Dum 1938 kaj 1940, Albert Camus eklaboras ĉe Alger republicain. Liaj unuaj ĵurnalistaj artikoloj estos tie, ĝis la registara malpermeso daŭri. La nova ĵurnalo estos Le Soir kaj li estros ĝin, ĝis la denova malpermeso pro ŝateco kun komunismanoj. Li nun vivas kun Francine, esperas la laŭleĝan eksgeedziiĝon de Simone instruante hejme kaj fine alvenas je 1940 al Parizo, urbo gravega en sia vivo sed malŝatata de li multfoje. Laboras li ĉe Paris-Soir dank' al Pascal Pia. L'Étranger estas finverkita. Li translokiĝas en Liono. Lia unua verkaro komencas esti publikigita. Vojaĝas pro sanecaj kialoj, pro la labora laborposten-manko kaj laŭ la milita situacio.
Dum la germana okupado li laboras kun la rezisto. En 1943 li revenas en Parizon por helpi divastigi la malpermesajn skribaĵojn. Ĉe Combat li riskas sian vivon persekutate fare de la nazioj. Li postvivas la tempon kaj iĝas subestro de la revuo. Sartre kaj María Casares, hispanino al kiu li donas grandan pasion, estiĝas en lia influo. En 1945 Albert Camus patriĝas-- ili estas Catherine kaj Jean. Patricia Blake estas alia ino de lia historio dum la vojaĝo de Camus tra Usono, lando kiu ne tute plaĉis al li."Ekde nun la purigado [da nazioj kaj kunlaborintoj] ne nur malsukcesos, sed ankaŭ malrespektindiĝos. La vorto 'purigi' ja estas aĉa. La situacion teruriĝis. Oni havis nur unu ŝancon ne esti tiel per spirito ne-venĝema nek fiaska. Indas pensi, ke la justeca vojo ne estas trovebla inter la malamaj krioj, unuflanke, kaj la malbona konscio, aliflanke. Ĉiukaze la malsukceso estas ega."1947 estas la lando de la malamikeco-- Camus fin-eldonejas ĉe Combat. Neniu ŝatas lin-- la maldekstro pro lia malsubteno de la postagado kontraŭ nazioj kaj kunlaborintoj kaj ilia forgeso je la malriĉuloj kaj malfortuloj, kaj, aliflanke, la komunismoj, kiu maltoleras la kritikojn al Sovetunio, precipe fare de Sartre. Ĉu foriri el Francio? Albert pripensas tion. Somere li vizitas la tombon de lia patro kaj rimarkas ke ili estas samaĝaj.
L'Homme Révolté estas verkita kaj Jean-Paul Sartre malrespektas la libron. Camus kontraŭskribas per-ĵurnale komencante paroladan batalon malsukcesan. La ia amik-rilato finiĝas.
Alĝerio estas danĝere je 1956 pro la sendependeca milito kontraŭ Francio. Li mallaŭdas kaj la blindan terorismon de araboj kaj la torturaĵojn de la franca militistaro. Li tamen ne poras ies deklarojn kontraŭ aliaj per troa naiveco. Lia nenies-eco donas al li malamikojn ĉie. Malgraŭ tio li komentas la rusan invadon en Hungarion laŭte. Unu jaron poste la Sveda Akademio Nobel-Premiis lin-- neniu esperis tion kvankam li estadis longan tempon en la kandidat-listo.
Bengazi
Bengazi (بنغازي, Bingazi, Benghazi) estas havenurbo, universitata urbo, banloko kaj la dua plej granda urbo en Libio.
Albert Camus
Vivo
La 4-an de januaro 1960 Albert Camus forpasas pro veturil-akcidento. Tridek kvar jarojn poste lia lasta verko, Le Premier Homme, estos publikita.
Bengazi
Situo
Bengazi situas inter suda bordo de Mediteranea Maro kaj dezerto. Tripolo troviĝas je 1000 km-ojn.
Albert Camus
Verkara Enketo
La verkado de Camus iras de literaturo ĝis filozofio. Li publikigis filozofiajn eseojn, romanojn, novelojn, teatraĵojn kaj eĉ verkis por gazetaro. En sia eseo "La Mito de Sizifo" Camus scivolas, kion signifas vivi en moderna mondo de absurdo, kie ne ekzistas absolutaj valoroj. Lia demando estas kia estas la valoro preferi tian ekziston ol sinmortigon. Laŭ li, la homo sentas, ke lia vivo estas absurda antaŭ la morto, kiu certe kaŝas ĉe la fino de la vojo, kaj ankaŭ pro la manko de kompreno kaj logiko en la mondo, kiuj ekstreme kontrastas al la senfina deziro de la homo ja kompreni la signifon de la mondo kaj ĝian ekziston ene de la mondvasto. Tamen la homo, kiu spertas la absurdaĵon, malakceptos sia sinmortigon kaj vivos ribelan vivon, kiu esprimiĝas per tio, ke li vivas la absurdaĵon kaj ne kapitulacas al ĝi. La absurda vivo mezuras laŭ ĝia kvanto, ne laŭ ĝia kvalito, ĉar ne ekzistas alta normo laŭ kiu oni povas taksi "bonan" aŭ "malbonan" vivon. Camus komparis la vivon de moderna homo kun la sorto de Sizifo, rolulo de helena mitologio, kiu estas kondamnita ruligi ŝtonon al la supro de alta monto, kaj kiam li atingis la pinton, la ŝtono ruliĝas reen al la fundo de la monto, kaj Sizifo devos repuŝi ĝin. Tial li skribas: "La lukto por la pintkunveno mem sufiĉas por plenigi la homan koron de ĝojo. Oni devas pensi pri feliĉa Sizifo." Sizifo ribelas kontraŭ sia absurda vivo kaj daŭras en ĝi kun konstanta konscio pri ĝia esenco. Ĉi tiu konscio donas al li feliĉon.
Bengazi
Historio
Bengazi estis fondita ĉirkaŭ 525 antaŭ Kristo kaj nomita Euesperides. Herodoto mencias ĝin en 515 a. K. La loĝantoj estis laŭvice grekoj, romianoj, ekde 642 araboj. En 1578 la turkoj invadis la gravan havenurbon. En 1858 kaj denove en 1874 pro pesto multaj mortis. En 1911 la italoj akiris la urbon. Sub faŝisma diktatoro Mussolini multe da libianoj deportiĝis, el ili multaj mortis.
Albert Camus
Verkara Enketo
Antaŭ "La mito", Camus publikigis "La Fremdulon", en kiu li priskribas la sentojn de fremdiĝo de la kontraŭheroo (Camus nomas lin "absurda heroo") Marceau, franca loĝanto de Alĝerio, kiu mortigis arabon, laŭaserte "pro la suno", kaj atendas ekzekuton. La heroo de Cami estas tute malvarmega kaj sen ia emocio. Li ne ploras ĉe la entombigo de sia patrino, kaj tio estas lia vera krimo kontra la socio, kiu decidis kondamni lin.
Bengazi
Historio
Dum la 2-a mondmilito Bengazi estis bombardita. Baldaŭe oni trovis nafton, kiu rezultis impeton. En 1986 usonaj aviadiloj bombardis la urbon.
Albert Camus
Verkara Enketo
La teatraĵo Kaligulo priskribas senton de sensignifeco, kiu ĉirkaŭas tiu romian imperiestron post la morto de lia amata fratino, kaj ne sukcesas trovi solvon al ĝi eĉ en la furiozo de murdo. La teatraĵo diskutas la absolutajn elektojn en la absurda vivo, la devo pri respondeco kaj la sociaj aspektoj de la absurdo.
Vougécourt
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Albert Camus
Verkara Enketo
Unu el la gravaj libroj de Camus estas "La Pesto", priskribo de la loĝantoj de la urbo Oran, kiuj alfrontas peston, kiu invadas la urbon kaj renversas ilian vivon, kaj kontraŭe nur manpleno da homoj provas batali kontraŭ la pesto. Multaj vidas ĉi tiun verkon kiel metaforan priskribon de la periodo de rezisto al la nazioj.
Alia libro de Camus, kiu same kiel la Mito de Sizifo apartenas al liaj filozofiaj skribaĵoj, estas "La ribelanta homo", kiu rilatas al "la pesto", en kiu Camus traktas la universalan homan ribelon kontraŭ la ekzisteca absurdaĵo kaj solidareco necesaj por ĉi tio ribelo, male al la "Mito", kiun traktas en la perspektivo de la individuo.
Alia el liaj libroj estas "La Falo", la historio de viro mergita en pripensoj pri pasintaj eraroj, kaj estas ia antitezo al la rolulo de "La Fremdulo". Alia libro, kiun li skribis, trovita en la koto apud la detruita aŭto, en kiu Camus estis mortigita, kies skribo estis nekompleta, estas "La Unua Homo". En sia taglibro li skribis, ke li planas verki tri pliajn verkojn, en kiuj la ĉefa temo estas amo.
En la unua homo, kiun Camus verkis fine de sia vivo, baziĝas preskaŭ tute sur la rakonto de sia propra vivo. Ĉi tiu arta aŭtobiografio estas verkita ĉirkaŭ la rakonto de Jacques, kiu vizitas por la unua fojo la tombo de sia patro, kiu mortis en la unua mondmilito, sen ke lia filo konis lin. La libro temas entute pri liaj memoraĵoj, kaj li ĉefe priskribas la knabaĝon kiel malriĉan francon en Alĝerio. La libro malfermas novajn angulojn pri la absurdaĵo de Camus, kaj laŭ ĝia origino kaj laŭ ĝia enhavo. Camus neniam finis verki la libron, kaj ĝi estis publikigita de lia filino malgraŭ esti nefinita projekto.
Camus ankaŭ tradukis kaj adaptis aliajn verkojn en teatraĵojn.
La Fremdulo
La 1942-a romano atingis grandan kaj gravan sukceson ial, ĉar ĝi estas spegulo de tempo kaj havas absurdajn kondiĉojn prave montrante tion la milito. Meursault estas sensa, malunueca ulo kies respondoj al vivo estas nunaj. Li estas oficejisto kiu estas vekiĝita per telegramo anoncanta la morton de sia patrino. Vestas li rapide, foriras el la urbeto kaj ĉeestas la funebran ceremonion. Li rigardas, li fumas, li parolas malaktive-- li neniel partoprenas ie, sed meĥanike kontraŭagas. La sekvan tagon li trovas malnovan amikinon, Maria kaj banas kun ŝi kaj ili gedormas. Tamen li ne amas ŝin, li amas nenial, ĉar li malhavas volon. Tio sammaniere okazas al Raymond, najbarulo, kiu volas geamikiĝi kaj al kiu nepensante helpas. Raymond invitas al Meursault kaj Maria al plaĝo kun aliaj paro sed, promenante, ili trovas arabojn konitajn de Raymond. Oni diskutas, nenio okazas, ili disiĝas de la araboj, sed ili daŭre sekvas ilin. Mersault poste trovas ilin li serĉante akvan fonton kaj nek amante nek malamante ilin kaj sentante nenion pro ili reagas al prenado de tranĉilo per pafilo. La mortigilo estis sur liaj manoj nenial, donita hazarte far la amiko. Li estis blinda pro la varmo, la lumo kaj la suno kaj la ŝvitado. Malliberulejita komencas la ĵura procedo-- estas sezonoj, juĝoj, ktp., tamen neniu komprenas la kialon de tio, kio okazis. Oni akuzas lin pro esti malvarme kaj malpasie ĉeestinta la patrinan entumbadon, trinkante kafon kaj fumante antaŭ la ina korpo kuŝanta, kaj poste pro ekgedormi kun virino eĉ kun la freŝaj vundoj. Li ekestas je kulpiga situacio far ĉiu, suferas onian tribunalon malportante lin kiel li estu besto. Oni mort-sentencas lin. En la malliberulejo li ne estas zorgema, sed pripensas kiel fuĝi el la meĥaniko. Kontraŭ la nenialeco de la vivo li vidas lian malkulpecon klaran. La malesperulo sentas sin tutlibere, seninteresa pri ĉio, nezorgante la ekziston nun. Camus provis monstri la absurdecon de la mondo pere de ulo nuda sub neniu ĉielo. La stilo estas mallonga, tranĉema, neŭtra. Li sugestas, ke la absurdulo povas vivi kaj vidi nur la nunon, la plenan ekziston, ĉiutempe, malestontece, malestintece. Mersaŭlt estas malgrandulo, sensignifa, task-plena, ĝis tiam, kiam li alhavas la komprenon de la sen-kaŭza vivo, ribelas kaj ĝojas la lastajn kiamojn. La heroo iĝas tiele en nenialulo, sciante sian maltutilecon kaj malaktivecon.
Eksteraj ligiloj
(fr) Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence
(fr) Société des Études Camusiennes
(en) The Albert Camus Society
(en) Nobelpremio pri literaturo en 1957
(en) Bibliografio pri Albert Camus
(de) Diversaj ligiloj rilate al Albert Camus
(en) Ekzistadismo kaj Albert Camus
Kantono Crosby (Teksaso)
La kantono Crosby situas en la subŝtato Teksaso de Usono. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn. Ĝia ĉefloko kaj administra centro nomiĝas Crosbyton.
Bengazi
Historio
La Dua Libia Enlanda Milito okazis inter 2014 kaj 2020 kun starto de atako de registaraj trupoj al islamismaj milicanoj de Bengazi.
Klimato
La someroj en Bengazi estas varmaj kaj sekaj, la vintroj estas mildaj, foje pluvetas. Ĉiujara pluvokvanto estas ĉirkaŭ po 268 mm jare.
Ferenc Hitter
Ferenc HITTER rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro, lokhistoriisto naskita en Baia Sprie la 19-an de januaro 1945.
Kariero
Ferenc Hitter diplomitiĝis pri ekonomiko en 1978 en Ekonomiscienca Akademio de Bukareŝto, en 2000 en Presarkolegio Ady Endre de Oradea. Li estis post 1989 konsilanto, vicurbestro en sia naskiĝurbo. De 2000 ĝis 2003 li estis ĉefredaktoro de Radio Galaxia de Baia Mare, inter 2004-2008 ĉefredaktoro de gazeto Gutinmelléki Friss Újság, en 2007-2008 ĉefredaktoro de TL plusz TV studió de Baia Mare.
Büchslen
Büchslen (en la franca lingvo Buchillon) estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 177 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Büchslen situas oriente de la arbaro de Morato en la sudo de la Granda Marĉo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Büchslen kaj kelkaj izolitaj bienoj.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Büchslen limas en nordo al Ried ĉe Kerzers, en oriento al Gempenach, en sudo al Lurtigen, en sudokcidento al Morato, kaj en okcidento al Galmiz.
Trafiko
Tra la komunumo pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Ĝenevo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas proksimume 3 kilometrojn norde de la komunumo apud Kerzers. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.
Judismo
Antaŭ 2000 jaroj, la tri ĉefaj branĉoj estis la Fariseoj, la Sadukeoj kaj la Esenoj, kiuj evoluis sub la dinastio de la Makabeoj. En la 1-a jarcento emerĝis antaŭ la tiam malgranda sekto de la kristanoj. Laŭ tradicia vidpunkto, la nuntempa judismo devenas de la Fariseoj; tamen, la ligoj inter ili kaj la postaj talmudistoj estas nun ĝenerale rigardataj de historiistoj kiel obskuraj kaj nepruvitaj. La reformisma judismo ĝenerale vidas la bibliajn profetojn, kaj ne la talmudajn rabenojn, kiel la plej sekvindaj gvidantoj de la antikva judismo aŭ pra-judismo. Restas ankaŭ kelkaj miloj da karaimoj, kiuj fojfoje identigas sin kiel sekvantoj de la Sadukeoj, kvankam ilia historia rilato kun ili restas neklara.
Judismo kiel religio estas la tradicia kredo de la judoj. Ĝi estas halaĥa religio, bazita sur sistemo de praktikaj micvoj, kiuj havas sian originon en la judaj sanktaj heredaĵoj: la skribita Torao kaj la parola Torao. (Kvankam la karaimoj neas la aŭtoritaton de ĉi-lasta.) Tiu ĉi religio profunde influis la komencojn de kristanismo kaj islamo, sed male al la du lastaj ĝi estas nek universala nek misia religio.
Judismo kiel kulturo inkluzivas plurajn unikajn komunumaj lingvojn (hebrea, jida, ladina, juda araba kaj aramea) en ĉiu el kiuj estis kreita ampleksa literaturo; ampleksa filozofio kaj mistikismo, kiuj ofte estis influitaj de ĝeneralaj filozofiaj kaj mistikaj eseoj; Same kiel sistemoj de kutimoj kaj sociaj konvencioj.
Tikkakoski
Tikkakoski estas loĝcentro en norda parto de Jyväskylä. Ĝi estas grava loĝcentro – el Tikkakoski en centron de Jyväskylä estas proksimume 20 km, kaj inter estas rura. Tikkakoski povus esti malgranda urbo. Antaŭ la jaro 2009 ĝi estis unu de tri ĉefaj loĝareoj de Jyväskylän maalaiskunta.
Judismo
Judismo kiel nacieco funkcias kiel centro de identigo por multaj el la 17 milionoj da judoj en la mondo. Cionismo, la ĉefa juda nacia movado, estas karakterizita per juda memdeterminado ene de suverena ŝtato kun afineco por la teritorio de la Lando Israelo. Cionismo kiel instituciigita movado ekzistis ekde la fino de la 19-a jarcento, kaj tiris inspiron de judaj elementoj inkluzive de historia afineco, patrujo, lingvo kaj la ideo de grupigo de la ekzilitoj, same kiel de aliaj eŭropaj naciaj movadoj. La Ŝtato Israelo estas la nacia ŝtato de la juda popolo, kiu estis establita surbaze de la cionisma ideo.
Historio de judismo
En antikva Israelo, la kulto de JHVH – tutverŝajne tondro-dio en siaj originoj – estis ekskluziva, sed ne necese postulis la ne-ekziston de aliaj dioj – dioj fremdaj kaj espereble malpli potencaj. Pli malfrue, eble post la babilona malliberperiodo, la israela religio iĝis plene unudia, t.e., postulis la ne-eston de aliaj dioj. La nura Dio estis almenaŭ ekde tiam vidita kiel kreinto de la universo. La kredo je la senkorpeco de Dio establiĝis multe pli malfrue; unu el la ĉefaj kaj plej akraj disputoj inter Maimonides kaj aliaj rabenoj centriĝis sur ĝi.
Tikkakoski
En Tikkakoski estas flughaveno de Jyväskylä, aerarmea muzeo de Finnlando kaj ĉefaj partoj de garnizono de Jyväskylä.
En Tikkakoski estas ankaŭ, elementa lernejo, sportodomo, hokejdomo kaj sancentro. Privataj servoj en Tikkakoski estas kun aliaj varbutikoj, picejo kaj apoteko.
Judismo
Historio de judismo
Helenisma judismo estis formo de judismo en la antikva mondo kiu kombinis la judan religian tradicion kun elementoj de la greka kulturo. Ĝis la falo de la Romia Imperio kaj la islamaj konkeroj de la orienta Mediteraneo, la ĉefaj centroj de helenisma judismo estis Aleksandrio (Egiptio) kaj Antioĥio (hodiaŭ en Suda Turkio), la du ĉefaj grekaj urbaj setlejoj en la Mez-Orienta kaj Nord-Afrika areo, ambaŭ fonditaj fine de la 4a jarcento a.K. post la konkeroj de Aleksandro la Granda. Helenisma judismo ankaŭ ekzistis en Jerusalemo dum la duatempla periodo, kie estis akra konflikto inter heleniĝantoj kaj tradiciistoj.
Maimonides, kiu estis forte influita de grekaj kaj arabaj filozofoj, defendis la senkorpecon de Dio, kaj kondamnis kredantojn je lia korpeco al la perdo de la ĉiama vivo. Aliaj ecoj de Dio – lia ĉiopovo, ĉionscio kaj ĉieesto, ekzemple – establigis sin firme ankaŭ relative malfrue, kvankam ofte estas apogoj (kaj malapogoj) por la eventuale venkinta flanko en la Biblio mem.
Tendencoj
La Ortodoksa Judismo estas unu el la grandaj branĉoj de la juda religio en la nuntempo, kune kun la konservema judismo kaj la reformisma judismo. Ĝi distingiĝas de la aliaj pro ĝia rigora aliĝo al la Halaĥo. Ĝi ne havas centran doktrinan aŭtoritatecon kio permesas al ĝi kelkajn variantojn de ĝia praktikado.
Reformisma Judismo ankaŭ konata kiel Liberala Judismo aŭ Progresema Judismo, estas branĉo de la juda religio kiu naskiĝis en Germanio en la 19-a jarcento. Nuntempe, ĝi estas tre populara inter usonaj kaj britaj judoj.
Nuntempaj reformismaj judaj movadoj konsentas pri la plejmulto el la sekvaj principoj:
Rekonstruisma judismo estas branĉo de judismo. Ĝi provas gardi la tradiciojn, sed reformuli ilin laŭ la tempo. Ĝi estis fondita en 1922 fare de la ortodoksa rabeno Mordecai Menahem Kaplan kaj estas la plej juna branĉo de judismo. Rekonstruisma judismo similas al konservativa judismo kaj, kiel ĝi, situas inter ortodoksa kaj reformisma judismo.
La termino novĥasidismo temas pri nuntempaj tendencoj en judismo al grava reinteresiĝo pri la instruoj de kabalo kaj ĥasidismo fare de membroj de aliaj ekzistantaj judaj movadoj.
Kredo
Maimonides resumis la bazan kredon de la judismo tiel: Oni rajtas dividi la dektriopon en tri grupojn:
Rimarku ke, laŭ la tradicia rabena judismo (kaj, moderne, laŭ la ortodoksuloj kaj la konservativuloj), la Torao estas ne nur la kvin unuaj libroj ("ĥumaŝ") de la Biblio, sed ankaŭ ĉiuj talmudaj leĝoj ("parola Torao"); ankaŭ laŭ la tradicia rabena judismo, ne nur la "ĥumaŝ", sed ankaŭ la leĝoj de la rabenoj estis donitaj al Moseo. La nunaj ne-ortodoksaj branĉoj de la judismo sekvas modernajn historiajn metodojn kaj konkludojn, kaj do malkredas je la vera historia dono de la "ĥumaŝ" al Moseo, kaj kompreneble ankaŭ je la dono de la leĝoj de la Talmudo al li. Krome, la reformisma judismo ĝenerale malakceptas la laŭvortan interpretadon de la Talmudo.
Dum historio, pluraj homoj prezentis sin kiel Mesion (aŭ estis tiel prezentitaj fare de aliaj), kiel Jakob Frank, Ŝabetai Cvi, Simon Bar-Koĥba.
La Biblio hebrea ne enhavas la konceptojn de infero kaj paradizo; tamen, ili estis parto de la farizea kredo ĉe la tempo de Jesuo, kaj la kristanismo - kaj poste la islamo - konservis tiujn konceptojn kaj prilaboris ilin. La ortodoksa judismo plejparte ankaŭ konservas la kredon je la infero kaj paradizo; la reformisma kaj rekonstruisma judismoj malakceptas ĝin.
Judismo, inter aliaj kulturoj, praktikas cirkumcidon, kaj nelaboradon je sabatoj. La ortodoksa kaj konservativa judismo ankaŭ devigas al manĝado laŭ koŝera leĝaro, dum la reformisma judismo ĝenerale vidas la ritajn leĝojn de manĝado kiel ne plu validaj; kelkaj reformistoj ankoraŭ sekvas la leĝojn pri koŝeraj manĝaĵoj kiel tradiciojn.
Laŭ la Juda Biblio, lando nomita Israelo estis donita al la judoj por ĉiam de Dio. (Tiu ĉi lando ne samas al la nuna ŝtato Israelo, sed estas tiu regiono rekonita kiel Palestino.) La moderna, naciisma formo de tiu kredo estas cionismo.
Akcepto de la kerna kredaro
Fakuloj laŭlonge de la Historio de judoj have proponis nombrajn formularojn pri la kernaj kredoj de Judismo, el kiuj ĉiuj ricevis kritikojn. La plej populara formularo estas la 13 principoj de kredo de Maimonides, disvolvigitaj en la 12-a jarcento. Laŭ Maimonides, ajna judo kiu malakceptas eĉ nur unu el tiuj principoj estu konsiderata apostato kaj herezulo. Judaj fakuloj subtenis vidpunktojn tre diverĝajn laŭ diversaj manieroj el la principoj de Maimonides. Tiel, ene de la Reformisma Judismo nur la kvin unuaj principoj estas subtenendaj.
En la epoko de Maimonides, lia listo de bazaj kredoj estis jam kritikita fare de Hasdai Crescas kaj Joseph Albo. Albo kaj Raavad argumentis, ke la principoj de Maimonides enhavas tro multajn aferojn kiuj, eĉ se pravaj, ne estas fundamentaj por la kredo.
Tiukadre, la antikva historiisto Jozefo emfazis la praktikojn kaj sekvojn pli ol la religiajn kredojn, asociante la apostatecon kun malsukceso obei la judajn leĝojn kaj asertante, ke la postuloj por la konverto al judismo inkludis cirkumcidon kaj aligon al la tradicia kutimaro. La principoj de Maimonides estis tre multe ignoritaj laŭlonge de la venontaj jarcentoj. Poste, du poeziaj reasertaĵoj de tiuj principoj (nome "Ani Ma'amin" kaj "Jigdal") estis integritaj en multaj judaj liturgioj, kio kondukis al ties eventuala preskaŭ-universala akceptado.
En modernaj epokoj, en judismo ne estas centrigita aŭtoritato kiu starigas precizan religian dogmon. Pro tio, multaj diversaj variaĵoj pri la bazaj kredoj estas konsiderataj ene de la ombrelo de judismo. Eĉ tiel, ĉiuj judaj religiaj movadoj estas, je pli granda aŭ pli malgranda etendo, bazitaj sur la principoj de la Hebrea Biblio kaj variaj komentarioj kiel la Talmudo kaj la Midraŝo. Judismo ankaŭ universale agnoskas la Biblian aliancon inter Dio kaj la Patriarko Abraham same kiel la aldonajn aspektojn de la Alianco montrita al Moseo, kiu estas konsiderata la plej granda profeto de judismo. En la Miŝnaho, kerna teksto de la Rabena Judismo, akceptado de la diaj originoj de tiu alianco estas konsiderata esenca aspekto de judismo kaj tiuj kiuj malakceptas la aliancon perdas siajn eblojn en la Alia Mondo.