cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leĝo de la fortuloj
Historio
La ideo, kvankam ne la teksto, estis atribuita al la Historio de la Peloponeza Milito de la antikva historiisto Tucidido, kiu deklaris ke "ĝusteco, kiel la mondo iras, estas nur en demando inter egaluloj en potenco, dum la fortuloj faras tion kion ili deziras kaj la malfortuloj suferas tion kion ili devas." Ĉi tiu dialogo estas emblema de la konflikto inter morala racio kaj racio de la plej fortaj.
En la unua ĉapitro de la Respubliko de Platono, Trasimako asertas ke "justeco estas nenio alia ol la intereso de la pli forta", kion Sokrato tiam disputas. Callicles en Gorgias argumentas simile ke la fortulo devus regi la malfortulon, kiel rajto deveninta de ilia supereco.
En la 16-a jarcento, Machiavelli esprimis ke la potenc-ekvilibro estis neevitebla: la plej malforta neniam estis sufiĉe forta por akiri la avantaĝon super sia kontraŭulo (La Princo, 1532). Poste, Étienne de La Boétie klopodis pruvi, ke la tuta politika potenco baziĝas sur la legitimeco kiun oni volas doni al ĝi kaj li estas surprizita pri la facileco kun kiu la plej multaj el liaj samtempuloj donas ĝin al li (Discours de Voluntary Servitude, 1574).
En la 17-a jarcento, en sia fablo La Lupo kaj la Ŝafido Jean de La Fontaine memorigas ke la potenc-ekvilibro estas ĉefe bazita sur diferencoj inter fizikaj kapabloj.
En la 17-a jarcento, Blaise Pascal substrekis ke neniu leĝo povas esti ekzercata sen rimedo al forto, kaj de forto kiu sole ne reprezentas ajnan juran legitimecon: ''Justeco sen forto estas impotenta; forto sen justeco estas tirana. Justeco sen forto estas kontraŭdirata, ĉar ĉiam estas malvirtaj homoj. Forto sen justeco estas ŝargita. Necesas do kunmeti justecon kaj forton, kaj por tio fari tion, kio estas nur forta aŭ kio estas forta nur''.
En la 18-a jarcento, Jean-Jacques Rousseau scivolis ĉu la leĝo ne estas simpla vualo celita modeste kovri la realecon de la forto, "Bone informita pri miaj devoj kaj mia feliĉo, mi fermas la libron, eliras el ekstere, kaj mi vidas malfeliĉajn homojn, kiuj ĝemas sub la fera jugo, la homan genton dispremitan de manpleno da premantoj” . Laŭ li, “la plej fortaj neniam estas sufiĉe forta por ĉiam esti la mastro, se li ne transformas sian forton en rajton, kaj la obeon en devon. Tial la rajto de la plej forta...” ). Al la "leĝo de la plej forta", Rousseau kontraŭstaras en 1762 en la socia kontrakto, minimuma kondiĉo laŭ li por ke grupo aŭ tuta socio povu solvi siajn konfliktojn kaj vivi harmonie.
Forpuŝante la hegelan penson, Karl Marx vidas en la regado de la proletaro fare de la burĝaro la kaŭzon de sociaj malegalecoj kondukantaj al la neevitebla revolucio de la proletaro kaj la kulmino de la komunismo. Male, fidante sur la laboro de la biologo Lamarck kaj la paleontologo Charles Darwin, Herbert Spencer, legitimas ĉi tiujn ekvilibrojn de potenco. Por ilustri la vizion de Markso, cirkulas citaĵo, sur kiu, eĉ hodiaŭ, fidas la kritikantoj de liberalismo “libereco estas tiu de libera vulpo en libera kokinejo”. Ĝia origino estas necerta.
En la 20-a jarcento, Michel Foucault distingis inter regado kaj leĝo kaj Pierre Bourdieu ellaboris tutan teorion de dominado baziĝante sur Karl Marx (socio kiel teatro de lukto inter sociaj grupoj kun antagonismaj interesoj) kaj Max Weber (rilatoj de dominado ankaŭ estas. rilatoj de signifo, kaj estas perceptitaj kiel legitimaj).
En letero al Albert Einstein de 1932, Sigmund Freud ankaŭ esploras la historion kaj validecon de "Potenco kontraŭ ĝusteco".
Horní Řasnice
Horní Řasnice (antaŭe Bernsdorf pod Smrkem, Bärnsdorf an der Tafelfichte) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Liberec, regiono Liberec. Vivas ĉi tie. Ĝi situas en Fridlanta terlango en norda Bohemio. Konsisto estas domaro Srbská, kie estas limpasejo kun Pollando. Tra la municipo trafluas rivereto Řasnice kaj rojo Jindřichovický potok.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1381.
Hospříz
Hospříz (Köpferschlag) estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Jindřichův Hradec. En la jaro ĉi tie vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1654.
La devenaj loĝantoj estis post la dua mondmilito ellandigitaj kaj en la municipo eksidis anstataŭ ili la ĉeĥa loĝantaro el enlando.
Partoj de municipo
Municipo Hospříz konsistas el du partoj sur du samnomataj katastraj teritorioj.
32185 Noonan
32185 Noonan estas mezgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita en la kadro de la astronomia kampanjo LONEOS la elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan planedan scienciston John William Noonan, spertulon pri ultraviolaj observoj kaj kemia modeligo de kometoj, kiu ricevis doktorecon ĉe la Luna kaj Planeda Laboratorio de la Universitato de Arizono.
Varlam Tiĥonoviĉ Ŝalamov
Varlam Tiĥonoviĉ ŜALAMOV (, Vologda, Vologda provinco, Rusia Imperio —, Moskvo, Sovetunio) estis rusa romanverkisto kaj poeto, plej konata kiel la aŭtoro de serio de noveloj kaj eseoj "Kolimaj rakontoj", kiu rakontas pri la vivo de kaptitoj de Sovetia labortendaroj en la 1930-aj jaroj kaj 1950-aj jaroj.
Ŝalamov estis proksima al la "Maldekstra Opozicio" en sia junaĝo, pro kiu li estis arestita en 1929 kaj servis tri jarojn en la Viŝera tendaro. Post reveno al Moskvo, Ŝalamov komencis verki poezion kaj novelojn. En 1937, li estis arestita duan fojon, kondamnita al kvin jaroj en la tendaroj por "kontraŭsovetia propagando" (Art. 58-10 de la Kriminala Kodo de la RSFSR) kaj transdonita al Kolima al la Sevvostlag. En la tendaro, Ŝalamov estis kondamnita al nova periodo. Entute li pasigis dek ses jarojn en Kolima: dek kvar en ĝenerala laboro kaj kiel kaptita sukuristo, kaj du pli post sia liberigo. De la mezaj 1950-aj jaroj, Varlam Ŝalamov vivis en Moskvo kaj laboris pri "Kolim-rajintoj". Ne povante eldoni la unuan novelaron dum la "Ĥruŝĉova degelo", la verkisto daŭre laboris "sur la tablo" kaj ĝis 1973 kreis ses kolektojn: "Kolimaj rakontoj", "Maldekstra bordo", "Ŝovelilartisto", "Eseoj pri la Submondo", "Resurekto lariko" kaj "Ganto, aŭ KR-2". La rakontoj de Ŝalamov cirkulis en samizdato, kaj ilia nerajtigita publikigo eksterlande komenciĝis en 1966. En Sovetunio Ŝalamov sukcesis oficiale eldoni nur poezikolektojn, kaj Kolimaj rakontoj aperis post la lia morto, fine de la 1980-aj jaroj. De la dua duono de la 1960-aj jaroj, Ŝalamov malproksimiĝis de la disidenta movado, rompo kun kiu okazis en 1972, post la publikigo en la Literatura Gazeto de malfermita letero de la verkisto kondamnanta piratitajn eksterlandajn eldonojn de Kolimaj rakontoj. La lastaj jaroj de Ŝalamov, kies sano malboniĝis katastrofe, pasis en la Moskva flegejo de la Litfond.
Vera rekono venis al Varlam Ŝalamov nur postmorte, post anglalingvaj publikaĵoj en la fruaj 1980-aj jaroj kaj la komenco de glasnost en Sovet-Unio. "Kolimaj rakontoj" estas konsiderata kaj kiel elstara artaĵo, rezulto de serĉo de nova formo prezenti la katastrofon de humanismo kaj homa konduto kontraŭ ĝia fono, kaj kiel historia dokumento pri la Kolimaj tendaroj.
(153758) 2001 UQ214
(153758) 2001 UQ214 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Porto (Zamora)
Porto (aŭ Porto de Sanabria) estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sanabria, en la plej nordokcidento de la provinco, angule kun la provincoj Leono kaj Oŭrenso. Porto estas etimologie tradukebla al Montopasejo, nome aludo al alirejo al Galegio. Ĝi estas unu el malmultaj dulingvaj loĝlokoj de la provinco Zamoro, ĉar oni parolas kaj la hispanan kaj dialekton de la galega lingvo.
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 200,82 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 156 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 650 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj.
Ĝi distas 175 km de Zamoro, provinca ĉefurbo, kio faras ĝin la plej malproksima municipo en la provinco, dum estas pli proksima al la ĉefurbo de najbara provinco, nome je 149 km de Oŭrenso. Ĝi limas kun Carballeda de Valdeorras, La Vega (Oŭrenso), Viana del Bollo, Pías, Lubián, Requejo de Sanabria, Cobreros, Galende, Trefacio, San Justo kaj Encinedo. Ĝi apartenas al la Natura Parko Lago de Sanabria kies plej grava elemento estas la Lago de Sanabria, nome la plej granda lago de glaĉera deveno la Iberia Duoninsulo, kun 318,7 ha kaj maksimuma profondeco de 53 m. Temas pri montara areo kun ses diglagoj aŭ lagetoj.
La plej antikvaj mencioj de la setlejo estas de la 13-a jarcento. En postaj jarcentoj suferis pro militoj kaj ĉefe dum la Hispana Milito de Sendependigo.
Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj, aparta flaŭro kaj faŭno ktp.
Trefacio
Trefacio estas municipo de la provinco Zamoro, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Sanabria, en la plej nordokcidento de la provinco, norde de plej nordorienta Portugalio. Trefacio estas popoletimologie komprenebla kiel tri preĝejoj, aŭ alude al tri vizaĝoj el tri familioj de loĝantoj.
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Cerdillo, Murias, Trefacio kaj Villarino de Sanabria, okupas totalan areon de 25,67 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 186 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 700 loĝantojn el la 1930-aj jaroj pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 124 km de Zamoro, provinca ĉefurbo.
Ĝi apartenas al la Natura Parko Lago de Sanabria, kie la Lago de Sanabria estas la plej karaktera elemento de tiu teritorio, nome la plej granda lago de glaĉera deveno la Iberia Duoninsulo, kun 318,7 ha kaj maksimuma profondeco de 53 m. Trefacio estas je 7 km el la lago.
La plej antikva mencio de la setlejo estas de la 10-a jarcento. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis: ĉasado, fiŝkaptado de trutoj, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.
Gotthilf Sellin
Gotthilf SELLIN (naskiĝinta la en Ludwigslust, mortinta la  en Schwerin; nomo kompleta: Gotthilf Theodor Erich Wilhelm Sellin) estis germana historiisto, pedagogo, esperantisto kaj verkisto. Li skribis parte sub la pseŭdonimo Erich Lilsen.
Vivo
Gotthilf Sellin estis la filo de Carl Wilhelm Sellin (1793–1850), seminariestro en Ludwigslust kaj de 1839 ĝis 1850 samloke pastoro kaj de la pastora filino Emma Seiler; li havis plurajn pli aĝajn gefratojn. Li frekventis de pasko 1857 ĝis la festotago de Sankta Miĥaelo en 1859 kaj post eta interrompo denove la Fridericianum-gimnazion en Schwerin; tie li trapasis je pasko 1863 la abiturientan ekzamenon. Poste li studis ĉe la Universitato de Halle, kie li doktoriĝis en 1866 pro faklaboro pri episkopo Burchard la 2-a de Halberstadt. En 1868 li iĝis ĉe la iama lernejo kandidato, en 1872 gimnaziinstruisto, en 1887 gimnaziestro kaj en 1900 gimnaziprofesoro. Lia pensiuliĝo estis en la 31.3.1909.
En la 28.9.1874 li edzinigis Mary Ange Felicie Harper, adopta filino de Ferdinand Philip Rée kaj flegistino de Paul Rée. Ili havis tri filinojn: Ellen (* 1875), Gertrud (* 1877) kaj Mary (* 1880). Dum nasko de la tria filino la edzino mortis.
Konataj gefratoj liaj estis la gimnaziinstruisto Carl Sellin, la komercisto Theodor Sellin, pastoro kaj konsistoriano Wilhelm Sellin (patro de la malnovtestamentfakulo Ernst Sellin), kolonia direktoro Albrecht Sellin kaj la fratinoj Emma kaj Johanna Sellin.
Gotthilf Sellin instruis krom historio ankaŭ la latinan kaj helenan lingvojn en Schwerin - krome ankaŭ Esperanto. La famekonata poetino esperantista Marie Hankel estis en 1903 aŭ en 1905 ties lernantino.
100596 Perrett
Ĝi estas en orbita resonanco 9:4 kun Jupitero.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kathryn M. Perrett, aŭtoritatulino en la kampo de la galaksia dinamiko, formiĝo kaj evoluo de galaksioj. Ŝi estas amikino kaj grandvalora kolegino de la malkovrinto.
Liběšice (distrikto Louny)
Liběšice (Libeschitz, pli antaŭe Liebeschitz) estas municipo en Ĉeĥio, kiu troviĝas en distrikto Louny. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1281.
Irbe (rivero)
Irbe estas rivero en Latvio, kiu longas 32 kilometrojn de kunfluejo de riveroj Stende kaj Rinda en distrikto Ventspils. Ĝi fluas ĉefe paralele al la maro, estante apartigita de ĝi per strio de dunoj. Enfluas en la Balta Maro. Riverdeklivo estas 8 m (0,25 m/km), ĉiujara drenaĵo 0,5 km³, averaĝa trafluo 15,5 m³/s. La plej alta monata fluo estis observita en aprilo - 36 m³/s, la plej malalta en aŭgusto - 3,29 m³/s.
Vojo
La fluo de Irbe estas ebena, sen faloj kaj sojloj. Granda parto de la rivero estas reguligita. La mezo de la rivero estas forte serpentuma, kun multaj malnovaj riverbrakoj kaj insuletoj.
En la lastaj 5 km la rivero estas larĝa kaj preskaŭ tute senflua. Ĉe la marbuŝo, la Irbe formas 2 km longan sablojeton. La enfluejo ŝanĝas sian lokon kaj aspekton ĉiujare. La Irbe fluas laŭ la Marborda Malaltebenaĵo paralele al la maro, do ĝiaj bordoj kaj lito estas sablaj. La rivero estas apartigita de la maro per la tipa duna pejzaĝo de tiu ĉi marbordo, kiu videblas ankaŭ ĉe la dekstra bordo. La bordoj estas krutaj, kolapsiĝis, kaj multaj arboj falis en la riveron.
Nur 0,8% de la basena areo estas urbanizitaj kaj 21,4% estas agrikultura tero, la resto estas arbaroj kaj marĉoj. La nura vilaĝo ĉe la rivero estas Lielirbe ĉe ĝia buŝo. Irbe kutimis esti en la kontrolzono de la soveta armeo, do la antaŭe loĝata areo estis forlasita. Proksime al la rivero en Irbene estas la antaŭa armea radaro, kiu nun estas uzita fare de la Ventspils Centro de Radio-Astronomio. Sur la dekstra bordo de la rivero kaj ĉe la enfluejo de la maro estas naturrezervejoj.
Laŭ la datumoj de la mezo de la 20-a jarcento, la rivero estas hejmo de ezokoj, perkoj, plotoj, angiloj, printempe vimboj, aŭtune salmoj kaj brunaj trutoj.
Linthal (stacidomo)
Linthal estas fervoja stacidomo en Linthal, Glaruso Sudo, Svislando.
Lowe's
Lowe's Companies aŭ simple Lowe's, estas usona podetala firmao, specialiĝanta pri hejma pliboniga ekipaĵo. La ĉefsidejo de la firmao estas en Mooresville, Norda Karolino, kaj funkciigas ĉenon de podetalbutikoj en Usono kaj Kanado. En februaro 2021, Lowe's funkciigas proksimume 2,197 hejmajn plibonigojn kaj fervarbutikojn en Nordameriko kaj dungas pli ol 300,000 laboristoj.
JD.Com
JD.com (ĉine :京东; pinjine: Jīngdōng) ankaŭ konata kiel Jingdong kaj antaŭe: 360buy estas retkomerca retejo funkciigita de Pekino, Ĉinio. La retejo estas unu el la du ĉefaj retejoj en Ĉinio en elektronika komerco kune kun Ali Baba.
En aŭgusto 2020, la valoro de la kompanio estis taksita je pli ol 105 miliardoj da dolaroj.
100604 Lundy
100604 Lundy estas
JD.Com
Historio
La firmao kiu funkciigas la retejon estis fondita en 1998 fare de Liu Qiangdong kiel privata firmao kaj en majo 2014 ĝi estis listigita sur la Nasdaq en Novjorko kaj iĝis publika firmao.
100604 Lundy
asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Thierry Pauwels elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle, Belgio.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la insulo Lundy en la Kanalo de Bristol. Oni opinias, ke la nomo signifas " Insulo de la Fraterkuloj " en malnovnordlanda lingvo.
JD.Com
Historio
En junio 2015, la firmao ankaŭ ekfunkciis en la rusia merkato kaj lanĉis la retejon de JD ankaŭ en la rusa lingvo.
20% de la akcioj de la kompanio estas tenataj de la ĉina giganto Tencent.
Izobornila metakrilato
Izobornila metakrilato aŭ izobornila 2-metilpropenato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la metakrilata acido kaj izoborneolo. Ĝi estas senkolora aŭ flaveca, brulema likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en DMSO, etanolo, kloroformo, acetatoj kaj eteroj. Izobornila metakrilato posedas 14 karbonatomojn, 22 hidrogenatomojn kaj 2 oksigenatomojn. Izobornila metakrilato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de metakrilataj polimeroj. Izobornila metakrilato posedas antiinflamajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Bornila benzoato
Bornila benzoato aŭ bornila fenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la benzoata acido kaj bornila alkoholo. Bornila benzoato estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj, oleoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Bornila benzoato prezentas benzoatan grupon ligitan al bornila grupo. Ĝi konsistas je 21 karbonatomoj, 15 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Ciklotena benzoato
Ciklotena benzoato aŭ ciklotena benzoato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la benzoata acido kaj cikloteno. Ciklotena benzoato estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj, oleoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ciklotena benzoato prezentas benzoatan grupon ligitan al ciklotena grupo. Ĝi konsistas je 13 karbonatomoj, 12 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Freeport
En 1955, al Wallace Groves, virginia financisto kun lignointeresoj en Granda Bahamo, estis koncedita 20 000 hektaroj de pinejo kun grandaj areoj de marĉo kaj arbustaro fare de la bahama registaro kun la mandato ekonomie evoluigi la areon. Freeport kreskis por iĝi la dua plej popolriĉa grandurbo en la Bahamoj.
La ĉefa flughaveno servanta la grandurbon estas la Internacia Flughaveno de Granda Bahamo, kiu ricevas enlandajn flugojn de diversaj insuloj de la Bahamoj same kiel plurajn internaciajn flugojn de Usono kaj Kanado. Freeport ankaŭ estas servata per hejmaj bahamaj pramŝipoj el kaj al aliaj insuloj.
La Havena Aŭtoritato de Granda Bahamo (angle Grand Bahama Port Authority, GBPA) funkciigas la liberkomercan zonon, sub interkonsento subskribita en aŭgusto 1955 per kio la bahama registaro konsentis ke entreprenoj en la liberkomerca areo pagus neniujn impostojn antaŭ 1980, poste etendite al 2054. La areo de la terkoncesioj en kiuj validas la interkonsento poste estis pliigita al 55 800 hektaroj.
Srbská
Srbská (Wünschendorf) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Horní Řasnice, troviĝanta en distrikto Liberec. Estas ĉi tie registritaj 12 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Srbská estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,62 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1482.
Atako kontraŭ ĉi tiea doganejo
La monumento ĉe la doganejo rememorigas la 23-an de septembro 1938, kiam tri ĉi tieaj doganistoj fariĝis viktimoj de atako de naziaj diversantoj. En la municipo tiutempe vivis pli ol 600 germanoj kaj proksimume 20 ĉeĥoj kaj estis ĉie permesita malgranda limregiona kontakto eluzata de loĝantoj el ambaŭ flankoj de la limo dum vojo al laboro. La 23-an de septembro ĉirkaŭ la 23-a horo venis en la ĉeĥoslovakan doganejon du ĉeĥoslovakaj germanoj vojaĝantaj ĝis Germanio. Kiam la deĵoranta recipiento de financa gardistaro Václav Čep estis zorganta pri enskribado de tiuj ĉi alvenintoj en la doganejo, unu el ili pafis lin en la temporalon. Pluaj du kontrolistoj de la gardistaro Josef Vojta kaj Bohumil Hošek tuj aperis sub pafado de la divesantoj. La unue nomita pereis surloke, la alia post transporto en malsanulejon en Frýdlant. Ambaŭ atakintoj fuĝis poste en Germanion, de kie kontraŭ la ĉeĥoslovaka doganejo sidiĝis forta maŝinpafila pafado. Tiutempe defendis la doganejon sole du zorgistoj: Bohumil Novotný kaj Josef Uher. Tiuj forlasis siajn postenojn nur je la dua kaj tridek, kiam ambaŭ viroj (tiutempe jam vunditaj) ekkontaktiĝis kun loka trupo de GDŜ. Proksimume je la kvina horo al la loko de interpafado venis la alvokita soldataro.
Rennsteig de Sallmannshausen
Rennsteig de Sallmannshausen (germane: Sallmannshäuser Rennsteig; alternativaj nomoj  Junkerscher Rennsteig, Westend aŭ Rennsteig Ernst des Frommen) estas migradopado monteta en Distrikto Wartburg en Turingio. La longeco de tiu ĉi deflankiĝo de la longa Rennsteig-pado estas de 27 kilometroj; mastrendas ne tute 420 metroj da alteco. La tuto estas krome parto de longdistanca migradopado kondukanta disde Großer Inselsberg ĝis Rejno.
Dum GDR-tempo kaj forbaro de homoj disde la landlimo la pado ne neinterrompe uzeblas. Tio nur ekde Turniĝo reeblas. Pri tiu ĉi pado iam tre engaĝiĝis Elisabeth Streller.
Itinero
Sekve priskribatas la marŝdirekto disde Ruhla al Sallmannshausen pro ke en tiu ĉi direkto la tuto pli komforte faratas, pro ke la pado tiumaniere pli ĝenerale envalen kondukas. Komenciĝas la pado apud Rühler Häuschen (629 metroj), ĉ. 2 km sudokcidente de Ruhla. Post ne tute 2,5 km oni atingas Forstista domo Forsthaus Kissel kaj la najbaran fonton de Elte-rivero. Sudokdente de Etterwinden (Bad Salzungen) oni transiras la federacian ŝoseon B 19. En tiu ĉi komencaj eroj ankaŭ la t.n. vojo Pummpälzweg paralelas.
Post alveno ĉe la alia flanko de B 19 la vojo sekvas la iaman landlimon inter la dukujoj Saksio-Eisenach kaj Sachsen-Meiningen. Inter Kupfersuhl (Bad Salzungen) kaj Eckardtshausen (Gerstungen) la pado sur altebenaĵo kondukas tra monto Milmesberg por kruci norde de Marksuhl unue la historian Herrschafts-ponton super la fervojlinio inter Eisenach kaj Lichtenfels. Baldaŭ poste krucas ĝi, inter Marksuhl kaj Förtha (Gerstungen), la federacian ŝoseon B 84.
Lastparte la itinero kondukas unue sude de Oberellen (Gerstungen), antaŭ - post sekvo de mallonga ero de la frua komerca vojo Kurze Hessen - atingo al la eksa fervojtaluso de la linio inter Förtha kaj Gerstungen kaj la Böller-arbaro en la proksimeco de Lutzberg (Gerstungen). Post arbartransiro finiĝas ĝi en alteco de 205 metroj ĉe Werra-valo rekte en Sallmannshausen.
Markoj
Analoge al blanka Ro de la originala Rennsteig-pado la Rennsteig de Sallmannshausen portas markon de blanka So.
Historio
La plej malnova Rennsteig-priskribo kun enhavo de 1703 fare de Christian Juncker malsamas koncerne la punktojn komencan kaj malkomencan de la nuna vojo. Laŭ Juncker kondukis Rennsteig ne sur la krestoj de Turingia Arbaro ĝis Werra sed estis la itinero ekde la vojkruciĝo de ĉe Rühler Häuschen uesten, laŭ monta dorso inter la riveroj Elte kaj Suhl ĝis Lutzenloch apud Marksuhl. Nur la geografo Julius von Plänckner ekkonis ka Rennsteig de Turingia Arbaro plejparte ja sekvas la altan kreston kaj venis tiel la la difino de la padofiniĝo ĉe Hörschel (Eisenach) apud Werra-rivero.
La fondinto de Rennsteigklubo 1896 esploris jam en la 1890-aj jaroj pri la indikoj de Juncker ĝis Marksuhl kaj venis ĝis Sallmannshausen. En 1895 faritis la unua markiĝo de tiu ĉi vojo per la mallongigo VR por Vorderer Rennsteig (malposta Rennsteig-pado). Post separiĝo de Germnujo post la Dua mondmilito Sallmannshausen situis en forbarita zono de GDR; Böller-arbaro iĝis armea spaco kaj krome interrompis la taluso de la de la GDR-registaro novkonstruita fervojlinio inter Förtha kaj Gerstungen la padon. Nemire ke la pado pli kaj pli forgesitis. Renaskiĝo faritis nur en la 1990-aj jaroj. En 2018 iĝis profunda restaŭrado kaj meto de novaj ŝildoj fare de Kommunale Arbeitsgemeinschaft Wartburgregion sub la organizo kaj gvidado de la municipo Gerstungen.
Nacia Parko Sierra Nevada (Venezuelo)
La Nacia Parko Sierra Nevada (PNSN) estas grava Nacia Parko de Venezuelo, kiu troviĝis inter la subŝtatoj Mérida kaj Barinas en la okcidento de la lando. Ĝi estis kreita la 2an de majo, 1952, de dekreto de Prezidanto Germán Suárez Flamerich, por protekti la Sierra Nevada de Mérida en la Andoj.
Ĝi estis la dua nacia parko dekretita, post kiam Nacia Parko Henri Pittier, kiu fariĝis la unua Venezuela nacia parko 15 jaroj antaŭe.
La Sierra Nevado estas areo de granda ekologia graveco por Venezuelo, pro tio ke konservo de la ekosistemo de la plej alta terareo en la lando, kie montaroj estas troviĝitaj ĉe la plej altaj altitudoj de la Venezuelaj Andoj, inkluzivanta la Pico Bolívar, la plej alta geografia punkto en Venezuelo kun.
Radiometro
Radiometro estas instrumento uzata por mezuri la intenson de elektromagneta radiado. Kvankam la termino estas ofte uzata por aparatoj, kiuj mezuras infraruĝan radiadon, ĝi povas esti uzata por iu ajn detektilo, kiu funkcias ĉe ajna ondolongo de la elektromagneta spektro. Ekzemple, mikroonda radiometro funkcias en la mikroonda kampo.
Fizikaj principoj
La radiometro bazas sian funkciadon sur la leĝoj de termika-elektromagneta emisio de grizaj korpoj kaj la du leĝoj devenantaj de ĝi, nome la leĝo de Wien kaj la Stefan-Boltzmann-leĝo. Ĉiu korpo super absoluta nulo (0 K), do ĉiuj, elsendas elektromagnetan radiadon, kies intenseco dependas de la korpa temperaturo. La temperaturo de korpo estas konektita al la elektromagneta povumo elsendita laŭ la leĝo Stefan-Boltzmann. Mezurante la fluon de energio ricevita en unuo de tempo el iu parto de la surfaco, aŭ eĉ la ĝustan formon de la tuta elsendita elektromagneta spektro, eblas scii la temperaturon de la elsendanta parto de la surfaco.
Radiometroj povas uzi diversajn specojn de detektiloj. Iuj detektas elektromagnetan radiadon transformante ĝin al varmon kaj poste al signalo, aliaj detektas fotonojn per fotodiodo. En la plej oftaj aplikoj, la detektilo de radiado estas bolometro, kiu transformas la absorbitan radiadon al varmo, mezurebla per termometro. La pliigo de temperaturo rilatas al la povumo de la incidanta radiado.
Unu el la unuaj radiometroj funkciantaj en la kampo de videbla radiado estis la radiometro de Crookes. Pli efika aparato kun malsamaj bazaj principoj estas la radiometro de Nichols.
Senés de Alcubierre
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la nordokcidento de la komarko Monegros, okcidente de la teritorio de Almuniente, norde de tiu de Robres, kaj oriente kaj sude de tiu de Torralba de Aragón, nordokcidente de la samnoma Montaro Alcubierre kaj norde de la depresio de Ebro.
La loĝloko Senés de Alcubierre (390 msm) estas je 28 km de Huesko, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas komunikata per la ŝoseo A-1211 kiu komunikas kun Robres sudoriente kaj kun Torralba de Aragón kaj Tardienta nordokcidente, kaj krome kun Valfonda de Sankta Ana, Torres de Barbués kaj Almuniente nordoriente.
Historio
La araboj loĝis en la areo kaj ili lasis irigacian reton kaj ankaŭ loknomojn. Ekde la falo de la Kaliflando de Kordovo en 1010, la areo ekdependis de Zaragozo, Ilerdo aŭ Ŭesko, depende de la povo de la koncerna tajfo. Tiuepoke oni atingis favoran konsideron por la islamanoj kiuj restis, regotaj per sia propra juro. La forpelo de la moriskoj de 1610 rezultis en grava krizo en la loka ekonomio. Dum ĉirkaŭ ok jarcentoj la moriskoj estis grava parto de la loĝantaro, esenca ekonomie en agrikulturo kaj artmetioj.
La Enlanda Milito estis ege sangelverŝa en la areo.
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Senés de Alcubierre: oni malaltiĝis ĝis nunaj nuraj 46 loĝantoj (2022), spite proksimecon al la provinca ĉefurbo.
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al natura, kultura kaj rura turismo.
Robres
Robres [RObres] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko Monegros (kies ĉefurbo estas Sariñena) apartenanta al la sudokcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono). La loknomo Robres estas komprenebla kiel Robles (kverkoj) kaj tiusence aperas kverko en la municipa blazono.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la nordokcidento de la komarko Monegros, okcidente de la teritorio de Grañén, norde de tiuj de Almuniente kaj Senés de Alcubierre, kaj oriente de tiu de Leciñena, norde de la Montaro Alcubierre kaj de la depresio de Ebro.
La loĝloko Robres (400 msm) estas je 34 km de Huesko, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas komunikata per la ŝoseo A-1211 kiu komunikas kun Alcubierre sude, per la A-1214 kun Grañén nordoriente, kaj krome kun Almuniente kaj Senés de Alcubierre norde.
Historio
La araboj loĝis en la areo kaj ili lasis irigacian reton kaj ankaŭ loknomojn. Ekde la falo de la Kaliflando de Kordovo en 1010, la areo ekdependis de Zaragozo, Ilerdo aŭ Ŭesko, depende de la povo de la koncerna tajfo. Tiuepoke oni atingis favoran konsideron por la islamanoj kiuj restis, regotaj per sia propra juro. La forpelo de la moriskoj de 1610 rezultis en grava krizo en la loka ekonomio. Dum ĉirkaŭ ok jarcentoj la moriskoj estis grava parto de la loĝantaro, esenca ekonomie en agrikulturo kaj artmetioj.
La Isla (Metroo de Malago)
La Isla estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Malago, situanta en Malago.
Robres
Historio
La plej fruaj referencoj de Robres estas de 1118, ​kiam la reĝo Alfonso la 1-a konkeris ankaŭ Almudévar, la kastelon de Salcey (La Paúl), Sariñena kaj Zuera, en la kampanjo kontraŭ Zaragozo. En 1258 Jakobo la 1-a donis al Blasco de Maza la kastelojn kaj urbojn de Grañén kaj Robres, kiuj poste estis donitaj kiel senjorlandoj de baronecoj al Petro la 1-a de Ayerbe, unua barono de Ayerbe kaj Arnueso. La 20an de novembro 1646 la loko estis donita de Filipo la 4-a al Bernardo de Pons y Turell, unua grafo de Robres.
István Sovánka
István Sovánka [iŝtvAn ŝovAnka], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sovánka István estis hungara vitroartisto. István Sovánka naskiĝis la en Liptószentmiklós (Hungara reĝlando, Aŭstria Imperio, nuntempa Liptovský Mikuláš en Slovakio), li mortis la  en Sepsibükszád (Hungara reĝlando).
Robres
Historio
Kadre de la Hispana Milito de Sendependiĝo Francisco Espoz y Mina mortpafigis en Alcubierre pro malfido la gerilanon José Tris "El Malcarau", la 23an de aprilo 1812, evitinte kapton fare de la franca armeo en Robres.
La Enlanda Milito estis ege sangelverŝa en la areo.
Brazila Demokrata Movado (1966)
Brazila Demokratia Movado (Movimento Democrático Brasileiro, MDB) estis brazila politika partio kiu ricevis kontraŭulojn de la brazila militista diktaturo kontraŭ ARENA. Organizita fine de 1965 kaj fondita la sekvan jaron, la partio spertis grandan kreskon dum la registaro de Ernesto Geisel, devigante militistaron estingi dupartiecon, kaj tiel la Partio de la Brazila Demokratia Movado aperis en 1980.
István Sovánka
Biografio
István Sovánka studis kune kun János Fadrusz en lernejo pri ĉizado en Zayugróc (1875-1880), poste li laboris en ateliero de György Zala. Inter 1881-1904 li estis vitroartisto en uzino de Zayugróc. Li kreis vitraĵojn laŭ kaŭstikizoj, krome li metis malvastajn tavolojn sur la vitrojn. Inter 1904-1907 li laboris en alia proksima uzino, kie li kreis ankaŭ lampojn, fine en Sepsibükszád li estis arta gvidanto. La uzino ĉesis pro la 1-a mondmilito, poste Sovánka ĉizis lignojn, pentradis kaj fotadis. Dum la rumana erao li havis metiejon pri lignaĵoj, iliaj produktaĵoj estis konataj en plena Rumanio, ĉefe la lignaj infanludiloj. Li edziĝis dufoje, ambaŭ edzinoj naskis.
Robres
Historio
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Robres: oni malaltiĝis el 683 loĝantoj en 1999 ĝis nunaj 537 loĝantoj (2022). Nune estas ĉirkaŭ 225 loĝataj domoj, dum aliaj 100 estas neloĝataj.
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al natura, kultura kaj rura turismo.
Princesa-Huelin (Metroo de Malago)
Princesa-Huelin estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Malago, situanta en Malago.
Józef Bałka
Józef Bałka (naskiĝis en 1929, mortis la 6-an de julio 2010 en Chełm) – pola instruisto, politika malliberulo dum stalinismo.
La 25-an de majo 1949 kiel lernanto estis arestita pri eldiro kelke da tagoj pli frue dum leciono pri fiziko en Mekanika Gimnazio en Chełm de la vero pri la masakro de Katin. Aŭguste de la sama jaro kondamnita al 3 jaroj de mallibero, kiun pasigis i.a. en Lublin kaj Rawicz, laborante en ŝtonminejo. Post liberigo senrezulte serĉis laboron dum kelkaj monatoj. Poste enkorpigita por du jaroj al armeo kaj direktita al laboro en minejo. De duono de la 50-aj jaroj laboris kiel domgardisto, poste en profesio de instruisto en konstrulernejo kaj kiel vicprezidanto de metia kooperativo.
Prezidanto de Pollando Lech Kaczyński estis rememorigonta lian personon en alparolo dum solenaĵoj en Katin la 10-an de aprilo 2010, kiun ne atingis, pereinte en aviada akcidento/atenco.
Eksteraj ligiloj
Józef Bałka
El Torcal (Metroo de Malago)
El Torcal estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Malago, situanta en Malago.
Alcubierre
Alcubierre [alkuBJEre] estas municipo de Hispanio, en la centrokcidento de la komarko Monegros (kies ĉefurbo estas Sariñena) apartenanta al la sudokcidenta parto de la Provinco Huesko (regiono Aragono).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas en la centrokcidento de la komarko Monegros, okcidente de la teritorio de Lanaja, norde de tiu de Farlete, kaj oriente de tiuj de Perdiguera kaj Leciñena, norde de la samnoma Montaro Alcubierre kaj de la depresio de Ebro.
Historio
Oni trovis restaĵojn de iberoj. La araboj loĝis en la areo kaj ili lasis irigacian reton kaj ankaŭ loknomojn kiel apuda Lanaja. Ekde la falo de la Kaliflando de Kordovo en 1010, la areo ekdependis de Zaragozo, Ilerdo aŭ Ŭesko, depende de la povo de la koncerna tajfo. Tiuepoke oni atingis favoran konsideron por la islamanoj kiuj restis, regotaj per sia propra juro. La forpelo de la moriskoj de 1610 rezultis en grava krizo en la loka ekonomio. Dum ĉirkaŭ ok jarcentoj la moriskoj estis grava parto de la loĝantaro, esenca ekonomie en agrikulturo kaj artmetioj.
Jerónimo Zurita, historiisto de la 16-a jarcento, kredis, ke estis francaj militistoj, je la servo de Alfonso la 1-a el Batallador, kiuj konkeris tiujn terojn inter 1114 kaj 1118, precize Sariñena kaj aliaj lokoj en kiuj la maŭroj estis defendinta sin en siaj kasteloj. Tiukadre oni povus dati la konkeron de Alcubierra fare de kristanoj ĉirkaŭ 1115.
La Monaĥejo de Sigena estis ege influa por ĉiuj loĝlokoj de la komarko Monegros, promociis la reloĝadon kaj havigis al la novaj loĝantoj loĝcartojn, tipe en la Mezepoko kiel feŭdisma kontrakto inter la Monaĥejo kaj la lokanoj, kiu precizigis devojn kaj rajtojn.
La imperiestro Karolo la 1-a esti trifoje en Alcubierre: nome la 21an de julio 1528 (El Emperador come en Alcubierre), la 30an de decembro 1533 (El Emperador duerme en Alcubierre) kaj 19an de novembro 1537 (El Emperador de paso a Zaragoza).
Nuntempa epoko
Kadre de la Hispana Milito de Sendependiĝo Francisco Espoz y Mina mortpafigis en Alcubierre pro malfido la gerilanon José Tris "El Malcarau", la 23an de aprilo 1812, evitinte kapton fare de la franca armeo en Robres. Same pendumigis tri francajn spionojn kaj la urbestrojn de Grañén kaj de Leciñena pro banalaj aferoj. En alia epizodo de la milito, Espoz y Mina kaptis roton de la generalo Paris la 8an de julio 1813 en Alcubierre. ​ Ja la apuda montaro Alcubierre favoris la agadon de gerilanoj kaj banditoj. Pri tiuj militaj aferoj simbolas du kanonoj en la municipa blazono.
En la municipa teritorio de Lanaja okazis la mortigo de la legenda bandito Mariano Gavín Suñén alinome «el Cucaracha», lokano de Alcubierre, la 28an de februaro 1875 mortpafita de la policanoj de la Civila Gvardio post esti venenita kun kvar sambandanoj en la domaro Peñalbeta. Li famis kiel malavara, ŝtelante riĉulojn kaj donante al malriĉuloj, kaj agante kontraŭ la lokaj kacikoj.
La Enlanda Milito estis ege sangelverŝa en la areo. En la unuaj tagoj de la militista insurekcio de 1936, estis venkitaj la atakoj fare de frankistoj devenaj el Zaragozo, kiuj devis retiriĝi pro la alveno de katalunaj milicanoj. En tiu retiriĝo oni arestis lokanojn de apuda Lanaja, kiuj estis portitaj al Alcubierre kaj tie ili estis mortpafitaj fare de falangistoj. Finfine, la loko estis okupita fine de julio de la kolono Arquer-Piquer de la komunistoj de la partio POUM. George Orwell (1903-1950), brita verkisto kaj ĵurnalisto, batalis en la Montaro Alcubierre en januaro kaj februaro de 1937. Pri la milito kaj sia restado Alcubierre li rakontis en sia verko Homage to Catalonia. En la aktualo turisma vojo nomita Orwell vizitas bunkerojn kaj tranĉeojn de la fronto. ​
Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Alcubierre: oni malaltiĝis el 1 569 loĝantoj en 1900 ĝis nunaj 399 loĝantoj (2022).
Aktualo
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo (cerealoj, migdaloj, olivarboj kaj fruktarboj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj, kortobirdoj kaj bovoj) al natura, kultura kaj rura turismo.
(100619) 1997 TK14
(100619) 1997 TK14 estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĝi orbitas, kun ioma klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
La hora de los valientes
La hora de los valientes ("la horo de la bravuloj"), ankaŭ prezentita je angla titolo A Time for Defiance ("tempo de defio") estas hispana filmo reĝisorita en 1998 de Antonio Mercero.
Intrigo
Manuel (Gabino Diego) estas juna anarkiisto entuziasma de pentraĵoj. Li laboras kiel zorgisto kaj gvidisto en la Muzeo Prado. Kiam startas la Hispana Enlanda Milito en 1936, la registaro de la Dua Hispana Respubliko, pere de sia institucio la Junta Central del Tesoro Artístico, decidas translokigi la artaĵojn de la Muzeo Prado de Madrido al Valencio kaj eksterlanden. Manuel sukcesis savi forgesitan malgrandformatan memportreton de Francisco de Goya (en la bildo). La agado de la filmo okazas en la respublika Madrido sieĝita de la malamiko: bombardado, malsatego, pridemandado, malcerteco ktp. Dume Manuel klopodas malsukcese redoni la pentraĵon al la aŭtoritatoj. Finfine la frankistoj sukcesas eniri en la ĉefurbo kaj persekutas Manuel. Lia preferita pentraĵo estis La tria de majo.
Premioj
La filmo ricevis ses Goja-premiojn en 1998, inter kiuj tiuj de la plej bonkvalitaj aktoro kaj aktorino al Leonor Watling kaj al Gabino Diego.
(138947) 2001 BA40
(138947) 2001 BA40 estas tre malgranda marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido malkovrita la elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono) en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking.
Orbito
Laŭ Minor Planet Center:
Laŭ Small-Body Database; ĝia tera MOID estas 0,1800 astronomia unuo (26,924 milionoj da km).
László Kelecsényi
László Kelecsényi [lAslO keleĉEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Kelecsényi László György estas hungara filmhistoriisto, altlerneja instruisto, membro de Hungara Arta Akademio (2019).
naskiĝis en Budapeŝto.
Biografio
maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1975, post 3 jaroj li doktoriĝis el estetiko. Li laboris jam inter 1975-1979 en filma instituto, poste li estis dramaturgo en filma produktejo. Inter 1992-1995 li estis redaktoro en pluraj gazetoj, inter 1995-2006 li instruis en televida akademio, inter 2001-2007 li estis radioparolisto, pli poste li instruis en Altlernejo reĝo Sigismondo, inter 2015 kaj 2018 en Kalvinana Universitato Gáspár Károli. Lia edzino naskis filon en 1988. Li ricevis stipendiojn en la 1990-aj jaroj, premiojn inter 2010-2017.
József Scherer
József Scherer [jOĵef ŝerer], laŭ hungarlingve kutima nomordo Scherer József estis hungara fasonisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2012).
József Scherer naskiĝis la en Kölesd, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
József Scherer maturiĝis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1965, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1970. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Dózsa-Farkas, Aladár Németh kaj Pál Gerzson. Post la diplomo li estis privata artisto, li faris precipe ĝustajn aperojn de diversaj firmaoj. Intertempe li plustudis en la altlerneja instituto (1973-1975), inter 1976-1977 en arta universitato en Tokio helpe de stipendio. Ekde 1977 li instruis en la altlernejo (jam altrangigita universitato), ekde 1985 en ties instituto. Inter 1990-2000 li estis institutestro, inter 1996-2000 vicrektoro. En 1997 li akiris sciencan gradon DLA kaj en la sama jaro habilitiĝo okazis. En 2017 li ricevis statuson emerita profesoro. Li ricevis premiojn inter 1977-1997 kaj profesoran stipendion inter 1998-2002. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.
La Luz-La Paz (Metroo de Malago)
La Luz-La Paz estas stacio sur linio 2 de la Metroo de Malago, situanta en Malago.
Kleriga Lundo
Kleriga Lundo estas tradicia programero de la Universala Kongreso de Esperanto (UK), organizata de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Ĝi estis inaŭgurita en 2003, en la 88-a Universala Kongreso de Esperanto en Gotenburgo, Svedio, kaj okazis de tiam seninterrompe, inkluzive en la jaroj, kiam la UK devis esti nuligita pro la pandemio de KOVIM-19, en 2020 kaj en 2021. La Kleriga Lundo estas parto de la kleriga programo de la UK, kies celo estas ne nur informi al kongresanoj pri diversaj temoj, sed ankaŭ doni al ili okazon praktiki kaj vivsperti pri la traktataj temoj. Pro tio la programo kutime ligiĝas al atelieroj kaj metiejoj. Cetere la diversajn aktivecojn, kiuj konsistigas la programeron, povas gvidi ne nepre akademie agnoskitaj fakuloj, sed homoj el la Esperanto-komunumo pretaj dividi spertojn kaj sciojn, tiel ke speciala celo de tiu programero ankaŭ estas krei ligon inter esperantistoj per sciodivido kaj kunvivado.
Historio
La historio de la programero Kleriga Lundo ligiĝas al interesa anekdoto okazinta en 2003. La UK normale okazas dum ok tagoj, malfermiĝanta sabaton kaj fermiĝanta la alian sabaton, kaj ties Solena Inaŭguro tradicie okazas dimanĉon matene, ĉar la unua sabato estas kiel akcepto-tago. Tamen en la jaro 2003 la Estraro de UEA decidis okazigi la Solenan Inaŭguron ne dimanĉon, sed lundon. La decido venis pro la fakto, ke laŭ la Loka Kongresa Komitato diversaj svedoj, kiuj devus ricevi specialan diplomon dum la inaŭguro kaj kiuj ne vivis en Gotenburgo, sed en la ĉefurbo Stokholmo, plej verŝajne partoprenus dum labortago, anstataŭ dum ripoztago. En la Estraro ekestis do la problemo ĉu havus sencon komenci la kongresajn laborojn antaŭ la inaŭguro, kaj post pluraj interparoloj venis la ideo pri “kleriga dimanĉo”, nome serio da kunvenoj pri plej variaj temoj ne nepre ligitaj al Esperanto. La taskitoj organizi la kunvenojn estis Michela Lipari kaj Humphrey Tonkin, mem tiamaj estraranoj (respektive "Landa Agado" kaj "1-a Vicprezidanto"), kiuj decidis, ke la kunvenoj ne havu la formon de prelegoj, sed ke temu pri partoprenigaj programeroj, gvidataj ne de la "kutimaj gravuloj" de la Esperanto-movado, sed de "normalaj kongresanoj". Pro tio, ke la afero estis granda novaĵo, la laboro en tiu jaro estis longa kaj ne tiom facila, sed la taskitoj sukcesis kunmeti dekkvinon da kunvenoj por la tiama "kleriga dimanĉo", po kvin en tri tempogrupoj, kiuj plenumu la celon doni al esperantistoj dividi spertojn kaj kunvivi. Kadre de la novaĵo ekz-e la itala blindulo Aldo Grassini, nun sufiĉe konata, sed tiam ne multe, klarigis, kion blindulo povas fari kaj kion ne, por respondi al la demando "kiel helpi blindulojn?". En antaŭaj jaroj la taskitoj rimarkis, ke tiu grupo, nome la blinduloj, kutime restis izolita, ĉar la vidantoj eĉ ne sciis kiel alparoli ilin, foje pro simplaj sindemandoj, ne ĉiam kundividitaj, ekz-e ĉu diri "ĝisrevido" aŭ "ĝisreaŭdo" ktp. Samcele la taskitoj klopodis enprogramigi prezentojn de malfortaj kaj aŭ ne tiel konataj fakaj asocioj. La programero estis tre vizitata kaj ne nur retrokuploj, sed la viva sperto ĝin okazigi montris, ke ĝi estis sufiĉe ŝatata: en Gotenburgo por kelkaj kunvenoj la organizantoj devis ŝanĝi lastmomente salonon pro pli da publiko ol atendite. La Estraro de UEA decidis daŭrigi la programon en la sekvaj jaroj, tamen movante ĝin de dimanĉo al lundo, de kio venis la bapto-nomo (kvankam ĝi efektive naskiĝis dimanĉon) "Kleriga Lundo", ĉar la Solena Inaŭguro restis en sia kutima dimanĉa tago. Michela Lipari kaj Humphrey Tonkin restis komisiitoj pri la programo ĝis 2016. De 2017 ekzorgis kiel komisiito Claude Nourmont.
Trajtoj
La Kleriga Lundo estas parto de la kleriga programo de la UK. Kiel heredaĵo de la unua okazigo de la programero, ĝiaj ĉefaj trajtoj estas:
Ordinare respondecas pri la programero komisiito de la Estraro, subtenita de la Kongresa Fako de UEA. La komisiito zorgas pri la organizado de la programero dum la jaro kaj, kune kun la Kongresa Fako, pri la kontrolado de bonorda okazigo dum la kongresa lundo.
Okazigoj
La okazigoj de la Kleriga Lundo (en 2003 Kleriga Dimanĉo) troviĝas en la kongresa programo registrita en ĉiu Kongresa Libro de la UK-oj ekde 2003. Aldone ekde 2015 la retejo de UEA ankaŭ registras la okazigojn en la rete alirebla programo de la UK-oj.
La kontribuoj al la Kleriga Lundo kutime inkluzivas: prezentojn de fakaj temoj aŭ de faka agado; trejnadon pri retaj rimedoj; lingvo-akiradon kaj praktikadon (ĉu fremdaj lingvoj, ĉu Esperanto); diskutigon pri sociaj, politikaj kaj strategiaj temoj; trejnadon pri kiel paroli al la publiko aŭ pri sonregistrado por radioj, podkastoj kaj voĉlegado; trejnadon pri sportoj kaj artoj; verkadon kaj tradukadon; ludojn; literaturon; kaj muzikaj atelieroj. Kiel ekzemplo, la Kleriga Lundo de la 100-a UK en Lillo, Francio, en 2015, havis la jenajn kontribuojn: 1) Eŭritmio, 2) Grundtvig-projektoj, 3) Kantateliero de Kajto, 4) Merkatiko, 5) Prozo en Esperanto, 6) Aikido, 7) E@I 10-jara, 8) Esperanta poezio en UK-oj, 9) Kiel pardonpeti en Esperantujo, 10) Ne trolu, trellu!, 11) Klerigaj ludoj en Kleriga Lundo, 12) Kunkreu elsendon por Muzaiko, 13) La arto publike paroli, 14) Memoroj pri la japana katastrofo en 2011 kaj 15) Tradukado en multlingvaj medioj.