cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seisla
Seisla estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Orla de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Ranis-Ziegenrück. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Staranta onda rilatumo
En telekomunikado, staranta onda rilatumo estas la rilatumo de la amplitudo de parta staranta ondo je malnodo (maksimumo) al la amplitudo je najbara vertico (minimumo), en elektra tradona linio.
La staranta onda rilatumo estas kutime difinita kiel rilatumo de elektraj tensiaj kaj nomata kiel tensia staranta onda rilatumo.
Ekzemple, la valoro 1,2 de staranta onda rilatumo signifas ke maksimuma onda amplitudo estas je 1,2 fojoj pli granda ol la minimuma onda amplitudo.
Ankaŭ eblas difini la starantan ondan rilatumon por elektra kurento, kiu havas la saman nombran valoro.
La staranta onda rilatumo povas ankaŭ esti difinita kiel la rilatumo de la maksimuma amplitudo de la elektra kampa forteco al ĝia minimuma amplitudo.
La povuma staranta onda rilatumo egalas al kvadrato de la tensia staranta onda rilatumo.
Interrilato al la reflekta koeficiento
La elektra tensia komponanto de staranta ondo en uniforma tradona linio konsistas el la antaŭena ondo (kun kompleksa valoro Va) kune kun la reflektita ondo (kun kompleksa valoro Vr).
Reflektoj okazas pro nekontinuecoj, kiel neperfekteco en aliloke uniforma tradona linio, aŭ se tradona linio estas finita per impedanco ne egala al ĝia karakteriza impedanco. La reflekta koeficiento Γ estas difinita tiel ke
Γ estas kompleksa nombro kiu priskribas ambaŭ la grandecon kaj la fazan ŝovon de la reflekto. La plej simplaj okazoj estas:
Por la kalkulo de staranta onda rilatumo, nur la grandeco de Γ, signifita per ρ = |Γ|, estas grava. Ĝi estas egala al la rilatumo de amplitudoj de la ondoj:
Je iuj punktoj laŭ la linio la du ondoj interferas konstrue, kaj la rezultanta amplitudo Vmax estas sumo de ilia amplitudoj:
Je aliaj punktoj, la ondoj interferas detrue, kaj la rezultanta amplitudo Vmin estas la diferenco inter ilia amplitudoj:
La tensia staranta onda rilatumo K estas do
Pro tio ke ρ ĉiam estas en la limigoj [0, 1], do ĉiam K≥1.
Momenta tensio
Elektra tensio de antaŭena ondo kiel funkcio de tempo t kaj de distanco x laŭ la tradona linio estas
kie A estas la amplitudo de la antaŭena ondo;
La elektra tensio de la reflektita ondo estas simila funkcio, sed kun signumo de x inversigita kaj malamplifita per la reflekta koeficiento ρ:
kie b estas la faza ŝovo, kiu enkalkulas la fazon de la kompleksa Γ kaj ankaŭ situon de la punkto de reflektado. Tamen ĉiam eblas tiel elekti la fonton de koordinatosistemo laŭ tempa kaj spaca koordinatoj, ke estu b=0, tiel por simpleco de formuloj estu
La tuteca elektra tensio Vt en la tradona linio estas donita per la kompona principo de ondoj, kiu estas ke la tuteca elektra tensio estas sumo da tensioj de la du ondoj:
Per trigonometriaj identoj, ĉi tio povas esti konvertita al la formo:
kie
Tiel la amplitudo de elektra tensio je distanco x de la sendilo estas la perioda funkcio
Ĉi tiu varias kun x de minimumo A(1-ρ) al maksimumo A(1+ρ).
Praktikaj implikacioj de staranta onda rilatumo
La plej komuna okazo por mezurado kaj kontrolado de staranta onda rilatumo estas dum instalado kaj agordado de elsendaj antenoj. La sendilo estas konektita al la anteno per nutra linio, la impedanco de la anteno kaj de la nutra linio devas kongrui akurate por maksimuma energia tradono de la nutra linio al la anteno. La impedanco de la anteno varias pro multaj faktoroj, inter kiuj estas: la antena natura resonanco je certaj frekvencoj, la antena alto pli supre de la surfaco de tero, la amplekso de la konduktiloj uzataj por konstrui la antenon.
Se anteno kaj nutrolinio havas ne tute kongruajn impedancoj, iu parto de la elektra energio ne povas esti prenita el la nutrolinio al la anteno. Energio ne tradonita al la anteno estas reflektata reen al la sendilo. La reflektita povumo havas tri ĉefajn implikaciojn en radiaj sendiloj:
Kongruigo de la impedanco de la anteno al la impedanco de la nutra linio estas tipe farata per antena agordilo. La agordilo povas esti instalita inter la sendilo kaj la nutra linio, aŭ inter la nutra linio kaj la anteno. Ambaŭ instalaj manieroj permesas al la sendilo operacii je malgranda staranta onda rilatumo, tamen se la agordilo estas instalita je la sendilo, la nutra linio inter la agordisto kaj la anteno operacias kun granda staranta onda rilatumo, kaŭzante aldonan perdon de energio en la nutra linio.
Preĝejo Sankta Jozefo (Darnózseli)
Preĝejo Sankta Jozefo estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en vilaĝo Darnózseli.
Historio
En Darnózseli kirko kun funkciis jam ĉirkaŭ 1500. En 1869 oni konstruis novan kapelon, ĉar stato de la malnova preĝejo estis tre malbona pro incendioj kaj inundoj. En 1929 oni konstruis pli novan preĝejon, kiu estis konsekrita en la sekva jaro.
Konstruaĵo
La konstruaĵo havas unusolan kvadratan turon super la enirejo. Flankoj de la unusola navo memorigas pri la novgotiko. Interne János Heckenast faris la altaron. Loka lignaĵisto faris ĉiujn benkojn. La fenestraj bildoj estis faritaj en Budapeŝto.
Modela fervojo
Modela fervojo estas malgrandigita reproduktado de originala fervojo. La elementoj de la reproduktado ĉefe estas trajnoj, konstruaĵoj kaj pejzaĝoj. Estas tipe, ke la miniaturaj lokomotivoj povas mem veturi per enkonstruita propulsilo. La rapideco de veturanta makettrajno estas regulita aŭ permane aŭ duonaŭtomate per rega panelo aŭ tutaŭtomate per relajsoj, elektroniko kaj/aŭ komputilo.
La konstruado, aranĝado kaj uzado de tiuj makettrajnoj iĝas hobio por multaj homoj kiuj malstreĉiĝas per detala dediĉado al tiu agado. Krome kaj je pli alta skalo makettrajnoj povas esti allogaĵo ĉu por turismaj celoj ĉu kiel propagando por fervojaj instancoj, ĉu muzeoj, ĉu ŝtataj institucioj, ĉu stacidomoj ktp.
Shingo Wada
Shingo Wada (和田 新吾, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Nagoya Grampus Eight.
Rubujo
Rubujo estas ujo por kolekti kaj konservi rubojn, ĝis fina forpreno. Kutime rubujoj estas el plasto, lado aŭ drato, sed povas esti ankaŭ el zinkita aŭ rustorezista ŝtalo kaj eĉ betono.
Ordinare akceptujo en la rubujo estas ŝanĝebla (iufoje havanta fiksilon de polietilena sako por rubo). Iufoje povas esti renverseblaj variantoj, en kiuj malplenigo disde rubo okaziĝas per rensverso de la rubujo ĉirkaŭ la akso.
Lavujo
Lavujo aŭ lavpelvo estas supre malfermita konkava ujo kun plej ofte fermebla elfluejo al la kloako kaj krano por enlasi varman aŭ malvarman akvon. Kutime lavujo utilas al purigado de la korpo aŭ de aĵoj.
Saint-Denis-près-Martel (stacidomo)
Saint-Denis-près-Martel estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Saint-Denis-lès-Martel, en departemento Lot, regiono.
Rubujo
Oni ankaŭ uzas la vorton por virtuala rubujo en komputilo.
Saint-Denis-près-Martel (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Intercités kaj.
Saint-Denis-lès-Martel
Saint-Denis-lès-Martel estas franca situanta en departemento Lot, regiono.
Rubujo
Kelkaj rubujoj faciligas recikligon enhavante plurajn apartajn ujojn.
Saint-Denis-près-Martel (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Brive-la-Gaillarde - Toulouse-Matabiau tra Capdenac (718000).
Saint-Denis-lès-Martel
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Saint-Dyonésiens.
El Rubio
El Rubio estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas kie loĝas  geloĝantoj, do loĝdenso estas  loĝ./km². El Rubio situas je 102 km de la provinca ĉefurbo Sevilla.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 3548 geloĝantoj de la municipo El Rubio estas 1785 inoj kaj 1763 viroj. En la 20-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 3544 geloĝantoj, kaj aliaj 4 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 32, 15 inoj kaj 17 viroj, kaj mortis 39, 17 inoj kaj 22 viroj. Tiel la natura kresko estis -7 (-0.2%). La laborkapabla loĝantaro estis 1610 homoj (45.4%).
Grek-katolika preĝejo Anunciacio (Nyírderzs)
La grek-katolika preĝejo Anunciacio estas historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nyírderzs.
Historio
En tiu loko estis konstruita katolika, gotika kirko en la 13-a jarcento. La unua mencio okazis en 1519. En la 15-a jarcento la absido estis konstruita. La vilaĝo senhomiĝis pro la kontraŭturkaj bataladoj kaj epidemioj. Proksimume en 1710 grekokatolikoj refondis la vilaĝon. Ili trakonstruis la preĝejon laŭ la bizanca rito kaj laŭ baroko en 1796. Samtempe la turo estis konstruita. El la orogina gotiko restis nur la sanktejo.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo sur malalta monteto en korto. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, plej supre la kvadrata turo altiĝas kaj reliefas. La turopinto estas bulboforma. Post la navo estas la plurlatera absido, kiu estas pli mallarĝa, ol la navo kaj estas apogitaj per 5 pilieroj. Sakristio aliĝas al la absido. Interne malnovaj freskoj kaj stukoj estas videblaj. La mebloj kaj la altaro estis faritaj en la dua duono de la 18-a jarcento.
Kermeso okazas en la 25-an de marto.
Épluches (stacidomo)
Épluches estas franca stacidomo sur linio -  situanta en  Saint-Ouen-l'Aumône, departemento Val-d'Oise, regiono Francilio.
Malfermita la de "Compagnie des chemins de fer du Nord", temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio H de Transilien.
Jason Webley
Li rezignis sian laboron en 1998, kunprenis akordionon kaj komencis muzikumi ĉe l'strato. Li disvolvigis sian personecon per popolajn, punkajn kanzonojn kiujn li blekas plivole ol kantas akompanita de ĉu akordiono, ĉu gitaro, ĉu ksilofono aŭ improvizitaj instrumentoj aŭ iloj kiel tiu botelo de vodko kiun li plenigis per tutmonddevenaj moneroj kaj skuas laŭritme.
Ŝajne por eviti ludi dum vintra tempo, li kutimis teatre morti je Halovino por renaskiĝi dum la printempo, ĉirkaŭ sia naskiĝtago. Sed li ne plu faras tion, de 2005.
Épluches (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Pierrelaye - Creil (329000).
Jason Webley
Li aperigis kvar albumojn kun la muzikeldonejo Springman Records sed The Cost of Living (2007) estis memfinancita (lia propra eldenejo nomiĝas Eleven Records
Jason Webley ade ludas en diversaj festivaloj, nome Burning Man, Oregon Country Fair aŭ en Anglio Glastonbury Festival.
Kalamata
Kalamata (greke Καλαμάτα) estas urbo de Grekio. Ĝi troviĝas sur la preskaŭinsulo Peloponezo en la historia pejzaĝo kaj nuna administra provinco Mesenio kaj dum la jaro 2001 havis 57.620 loĝantojn. Jam dum la antikva epoko la urbo, kiu tiam nomiĝis Farai, estis centra loĝloko.
Jason Webley
Li freŝdate turneis kun Amanda Palmer usone kaj eŭrope, kiun li renkontis surstrate, dum ŝi ludis vivan statuon.
Kalamata
Nun Kalamata estas la administra centro kaj la plej granda haveno de la provinco Mesenio. La urbo situas sub impona mezepoka fortikaĵo, kiun dum la 13-a jarcento konstruis frankaj kruckavaliroj. Ĉe la norda flanko de la fortikaĵo troviĝas eta bizanca preĝejo. Sub la fortikaĵo situas la historia urbocentro kaj monaĵinejo kun la nomo Kalogreon, kie ekde multaj generacioj teksiĝas famaj silkaj ŝtofoj. Inter la multaj preĝejoj de la urbo la apostola preĝejo el la 13-a jarcento estas la plej aĝa - en ĝi dum la jaro 1821 oficiale deklariĝis la komenco de la batalo pri libereco kontraŭ la Otomana Imperio. Krome la urbo disponas pri arkeologia, etnografia kaj arta muzeoj, kaj aldone pri granda bibliotekoj de 60.000 libroj. Kulminoj de la kultura vivo de Grekio ĉiujare estas la someraj festivaloj en la amfiteatro de la fortikaĵo, kun koncertoj kaj teatraĵoj.
Jason Webley
Drinkkanzono
Jason Webley kutime finigas koncertojn siajn per drinkkanzono. Kaj aldone, li kuraĝigas la aŭskultantojn «ebriiĝi» sen trinki alkoholaĵojn sed nur turbi plurajn fojojn dum li kantas. Kiel por ceteraj kanzonoj liaj, li laŭte blekas la drinkkanzonon kaj sciigas al la publiko ke «la paroloj ne gravas. Vi povas inventi pli bonajn parolojn..., se vi kapablas kanti ilin pli laŭte ol mi».
Ruĝecventra ortalo
La Ruĝecventra ortalo aŭ Ruĝecventra ĉaĉalako (Ortalis wagleri) estas specio de birdoj de la familio Kracedoj parenca de la aŭstralaziaj nestamasuloj.
Distribuado kaj habitato
Ĝi troviĝantas nur en nordokcidenta Meksiko (sudo de Sonora, Sinaloa, nordokcidente de Durango, okcidente de Nayarit kaj nordokcidente de Jalisco). Ties natura habitato estas ĉefe subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj ankaŭ humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Kvankam ĝenerale ili troviĝas je ĝis malpli ol 1300 super msm, ili alvenas foje ĝis 2000 msm.
Kutimaro
Ŝajne sude de Sinaloa la ovodemetado okazas ĉefe en junio, kaj iom malpli en majo kaj julio. Ĝenerale la ovokvanto estas de tri ovoj.
Ili manĝas fruktojn en la arboj.
Aspekto
Temas pri grizecbruna ĉaĉalako kiu montras ruĝecan ventron anstataŭ blankecan malkiel multaj aliaj samgenranoj. La fortaj kruroj estas grizaj kaj en kapo montras flavecajn ĉirkaŭokulan haŭtaĵon kaj mentonsakon. La granda vosto estas malhela kun ruĝecaj pintoj en eksteraj vostoplumoj.
Steingrímur Hermannsson
Steingrímur Hermannsson  (naskiĝinta la 22-an de junio 1928, mortis la 1-an de februaro 2010) estis islanda inĝeniero, politikisto kaj eks-ĉefministro. Li estis partiestro de la Progrespartio 1979-1994, kaj poste direktoro ĉe la islanda Centra banko. Steingrímur estis filo de Hermann Jónasson, ankaŭ ĉefministro kaj partiestro de la Progrespartio. Li estis parlamentano 1971-1994.
N1
N kun nombro NK-33
15967 Clairearmstrong
15967 Clairearmstrong estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la brita amatora astronomo Mark Armstrong elde Rolvenden (Britio)
N1
N1 estis soveta porta raketo, kiun oni evoluigis en randoj de la soveta lunprogramo. Post la fruaj sukcesoj de la soveta kosmopesploro, Sovetunio volis ankaŭ venki en la konkuro por Luno. Dum la Apollo-programo ĉiun resurson koncentris je la Saturn-raketoj, la sovetaj sciencistoj laboris paralele ankaŭ je novaj raketaj projektoj. Unu el tiuj estis la Eksperimenta Konstrukta Buroo (OKB–1, hodiaŭ RKK Energija), kiu ellaboris kun direktado de Sergej Koroljov la lunraketon N1.
15967 Clairearmstrong
Nomo
Ĝia nomo honoras la edzinon de la malkovrinto : Claire Armstrong, kiu alportis al li neŝanceleblan subtenon dum jaroj de patrolo. Granda parto de la sukceso de Mark estas ŝuldata al la subteno de Claire, kiu etendiĝas al praktika helpo : ŝi kunmalkovris la asteroidon 44016 Jimmypage kun li.
N1
Pro tempomanko oni ne povis konstrui konvenan lanĉejon kaj ekipi Bajkonuron per konvenaj veturiloj por la pezega raketo. Oni malmuntis, liveris, kunmuntis la raketojn. Pro la transporto, vibrado, la raketo ne estis perfekta, ne sukcesis eĉ unu lanĉon el la efektivigita 4 (oni planis 12). Pro la malsukcesoj, la rusoj rezignis pri la lunveturo. Vasilij Miŝin pllulaboris pri N1 kun espero, ke ĝi povas servi kiel portraketo por kunhoma kosmostacio, similan al usona Skylab. Oni ĉesigis do la programon en 1974.
NGC 5021
NGC 5021 (aliaj indikoj — UGC 8284, MCG 8-24-84, ZWG 245.30, IRAS13099+4627, PGC 45834) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Horní Břečkov
Horní Břečkov (Ober Fröschau) estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Znojmo. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1323.
Károly Muraközy
Károly Muraközy naskiĝis la  en Debrecen. Li mortis la en Szikrapuszta (ekstera parto de Lakitelek).
Biografio
Károly Muraközy frekventis gimnazion en Igló, kolegion en sia naskiĝurbo, poste li akiris farmacian diplomon en Vieno en 1882. En la sekva jaro li helpis la instruadon de Károly Than en Reĝa Universitato de Budapeŝto, inter 1884 kaj 1894 li faris la samon al Lajos Ilosvay en Reĝa Teknika Universitato József. En 1885 li akiris plian diplomon. En 1892 li estis nomumita privata profesoro en la Teknika Universitato. Post 2 jaroj li ricevis postenon en la agrikultura ministerio, poste li studvojaĝis al Germanio, Svislando, Francio. Ekde 1895 ĝis sia morto li instruis kemion en la komerca akademio.
Andreo Svorad
Andreo Svorad estis monaĥo, kultita kiel sanktulo de la katolika kaj ortodoksa Eklezioj.
Li devenis de Pollando kaj naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 980 en la valo de la rivero Visla. Laŭ tradicio kiel juna monaĥo li loĝis proksime al la slovaka landlimo en la vilaĝo Tropie super Dunajec. Li subtenis la cirilometodian tradicion. Kiam la reĝo Boleslava Kuraĝa en la jaro 1022 malpermesis la malnovslavan liturgion, Svorad foriris en Slovakion. Li vivis en la monaĥejo de la sankta Hipolito en Zobor apud Nitra. Li faris promesojn kaj iĝis benediktano. Post la promesoj li akceptis la nomon Andreo.
Kiam li estis 40jaraĝa – laŭ tiamaj reguloj – li povis vivi kiel ermito en soleco laŭ la devizo “Preĝu kaj laboru!”. La juna monaĥo Benedikto vivis kun li. Sed ili ne havis trankvilon, ĉar multaj monaĥoj kaj kredantoj vizitis ilin. Pro tio ili foriris al Skalka apud Trencin. Laŭ la tradicio, ili vivis tre strikte, en fasto kaj abnegacio. Dum 40-taga fasto li havis je dispono nur 40 nuksoj. Li senĉese laboris – li elradikigis arbojn. Nokte li sidis en prilaborita kverka trabo kun akraj dornoj. Kiam lia kapo kliniĝis pro laceco, li tuj vekiĝis kaj daŭre preĝis.
Kiam li sentis, ke li mortos, li iris en la monaĥejon de Zobor. Post lia morto oni trovis ĉenon, kiu estis profunde enborita en lia korpo. Li mortis ĉirkaŭ la jaro 1034. Oni ne scias, kie li estis entombigita tuj post la morto. Nun liaj relikvoj estas entombigitaj en la Baziliko de sankta Emeramo en Nitro kune kun la relikvoj de la sankta Benedikto. Papo Gregorio la 7-a en la jaro 1083 sanktproklamis lin kune kun Benedikto, la hungara reĝo Stefano la 1-a, lia filo Emeriko kaj la episkopo Gerardo.
Lupe Vélez
María Guadalupe Villalobos VÉLEZ (18a de julio, 1908 – 14a de decembro, 1944), konata profesie kiel Lupe Vélez, estis meksika aktorino de teatro kaj kino en Holivudo, komediisto, kantisto, dancisto kaj vedette.
Vélez ekkarieris kiel spektaklistino en meksika vodevilo en la komencaj 1920-aj jaroj. Post translokiĝi al Usono, ŝi faris sian unuan filmaperon en kurta filmo en 1927. Ĉirkaŭ la fino de la jardeko, en la lastaj jaroj de la usonaj mutaj filmoj, ŝi estis progresinta al gravaj roloj en nombraj filmoj kiel The Gaucho (1927), Lady of the Pavements (1928), kaj Wolf Song (1929), inter aliaj. Ŝi estis unu el la unuaj sukcesaj latinamerikaj aktorinoj en Usono. Dum la 1930-aj jaroj, ŝia bone konata eksplodema kinfiguro estis ekspluatita en serio de sukcesaj filmoj kiel Hot Pepper (1933), Strictly Dynamite (1934), kaj Hollywood Party (1934). Dum la 1940-aj jaroj, la populareco de Vélez pintis post aperi en la filmoserio Mexican Spitfire, nome serio kreita por kapitaligi la spritan personecon de Vélez.
Kromnomita The Mexican Spitfire fare de la amaskomunikiloj, la persona vivo de Vélez estis tiom bunta kiom ŝia kina personeco. Ŝi havis kelkajn tre publikigitajn amaferojn kaj ŝtormecan geedzecon. En decembro 1944, Vélez mortis pro intenca troa dozo de barbiturata drogo Sekonalo. Ŝia morto kaj la cirkonstancoj ĉirkaŭ ĝi estis temo de spekulativo kaj polemiko.
Tranĉilo en akvo
Tranĉilo en akvo (pole: Nóż w wodzie) - pola filmo reĝisorita en 1961 de Roman Polański. La filmo estis la unua pola nomumita por Oskar-premio kaj samtempe aktorfilma debuto de postea akirinto de ĉi-premio (por La pianisto). La scenaro de la filmo estas agnoskata je la plej bona en historio de pola kino.
Artfajraĵo
La unuaj artfajraĵoj (raketoj) estis preparitaj en la antikva Ĉinio. Ili disvastiĝis okcidenten, en la mezepokan Eŭropon, kun la armeaj eksplodaĵoj kaj oni komisiis - en paca tempo - armeajn piroteknikistojn por organizi, pretigi solenajn aŭ venkajn artfajrojn. Oni enkondukis en la 19-a jarcento kunuzon de ekz. magnezio kaj aluminio, kiuj igis la artfajraĵojn pli allogaj, mirindaj.
Estas du ĉefaj tipoj de artfajraĵoj: tiuj, kiuj brulas kun flamo (per kalia nitrato, antimonaj saloj, sulfuroj), kaj tiuj, kiuj eligas fajrerojn (per kalia nitrato, sulfuro kaj fajne draŝita lignokarbo, aliaj aldonaĵoj).
Por la kolora artfajraĵo necesas kalia klorato aŭ kalia perklorato, dum la koloron donas diversaj metalaj saloj.
Merja lingvo
Merja lingvo estas morta urala lingvo, kiu estis parolata en Rusio. ĝi estis parolata en Moskvo kaj en la Vologda provinco. Merja lingvo mortis proksime de la jaro 1700. Ne restis skribaĵoj en merja lingvo, sed restis nomoj el la merjaparolantaj regionoj. El la nomoj en la merjaparolantaj regionoj, iuj homoj provis rekonstrui ĝin, ekzemple O. B. Tkaĉenko, Arja Ahlqvist kaj A. K. Matvejev.
Rekonstruo
Por ekzemple, en merjaparolantaj regionoj estas la nomo "jaxr", kaj ĝi probable estas parenca kun la Finna vorto "järvi" kaj mari vorto "jer", do ĝi probable estas la merja vorto por "lago". Ankaŭ en merjaparolantaj regionoj, vorto "il(e)" ekzistas en nomoj rilatita al altajn lokojn, kaj kaj ĝi probable estas parenca kun la Finna vorto "ylä", do ĝi probable estas la merja vorto por "alta".
Eksteraj ligiloj
Gramatiko
Merjamaa
Wiki inkubatoro plus en la Merja rekonstruo
Roßlau (Elbo)
Roßlau [prononco "Roslaŭ"] ĝis la 1-a de julio 2007 estis urbo en la tiama distrikto Anhalt-Zerbst de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio, kaj de tiam estas urboparto de la fuziiĝinta urbo Dessau-Roßlau. La 30-an de junio 2006 la urbo havis 13930 loĝantojn.
Roßlau situas borde de la rivero Elbo.
Seitenroda
Seitenroda estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ernő Dániel (pianisto)
Ernő Dániel, laŭ hungarlingve kutima nomordo Dániel Ernő estis hungara-usona pianisto, dirigento, altlerneja instruisto.
Ernő Dániel naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Santa Barbara (Kalifornio).
Biografio
Ernő Dániel estis mirinfano. Li diplomiĝis kun la plej altaj honoroj en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1941. En 1938 li ricevis stipendion pro recitalo de verko de Ferenc Liszt. Liaj plej gravaj instruistoj estis komence Emánuel Hegyi, poste Ernő Dohnányi kaj Leó Weiner. Intertempe en 1939 li studis en Romo de Alfredo Casella. Inter 1941 kaj 1948 li instruis en la Muzikarta Altlernejo, sed li ankaŭ koncertis kaj enlande kaj en Eŭropo. Dum la 2-a mondmilito li akiris plian ŝtatsciencan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. En 1949 li migris al Usono kaj instruis jardekon en Wichita Falls, poste en Santa Barbara. Li ankaŭ faris koncertojn en Usono, krome ekde 1952 li dirigentis orkestron de Wichita Falls. Ekde 1960 li faris la samojn en Santa Barbara. En 1973 li estis elektita honora membro de Societo Ferenc Liszt en Budapeŝto. En Usono li estis disvastiganto de la hungara muziko. Li havis edzinon, kiu naskis dufoje.
Konstruaĵo Thomas Jefferson
La plej antikva el la tri konstruaĵoj de la Kongresa Biblioteko de Usono, nome la Konstruaĵo Thomas Jefferson aŭ en angla Thomas Jefferson Building estis konstruita inter 1890 kaj 1897. Ĝi estis origine konata kiel Konstruaĵo de la Kongresa Biblioteko kaj estas situanta ĉe First Street SE, inter Independence Avenue kaj East Capitol Street en Vaŝingtono. La konstrustilo Beaux-Arts estas konata pro sia klasikisma fasado kaj prilaborita dekorata interno. Ties desegno kaj konstruado havas komplikan historion; la ĉefa arkitekto de la konstruaĵo estis Paul J. Pelz, dekomence partnere kun John L. Smithmeyer, kaj sukcedita de Edward Pearce Casey dum la lastaj kelkaj jaroj de konstruado.
Koji Hashimoto
Koji Hashimoto (橋本 晃司, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Nagoya Grampus, Mito HollyHock, Omiya Ardija kaj Kawasaki Frontale.
(10190) 1996 NC
(10190) 1996 NC estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la programo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la United States Air Force sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
Les Quatre-Routes (stacidomo)
Les Quatre-Routes, plennome Les Quatre-Routes-du-Lot estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Les Quatre-Routes-du-Lot, en departemento Lot, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Brive-la-Gaillarde - Toulouse-Matabiau tra Capdenac (718000).
NGC 5022
NGC 5022 (aliaj indikoj — MCG -3-34-21, ESO 576-14, FGC 1581, PGC 45952, IRAS13108-1917, PGC 45953) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
SOLO Sušice
Firmao Solo Sušice estis ununura produktanto en Ĉeĥio, dum kio okdek kvin procentoj da produktoj de la firmao direktis al eksterlandaj merkatoj. La produktado de alumetoj en Sušice atingas ĝis la jaro 1839. Fine de la jaro 2008 la produktado de alumetoj en Sušice estis oficiale finigita. La produktado estis en la jaro 2009 transŝovita Baraton.
Firmao SOLO Sušice transformiĝis je firmao SOLO MATCHES & FLAMES, a.s., kiu agadas kiel komerca kompanio komercanta kun alumetoj kaj flamigiloj.
Humiĝado (korpo)
La humiĝado estas procezo de transformado de kadavro de forpasinto en malkomponiĝado, helpe de mikroorganismoj.
Noto
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la franclingva vikipedio je la 10-a de septembro, vidu historion.
Kol Nidre
Kol Nidre (aŝkenaza), Kal Nidré (sefarda), estas la nomo de la deklaro recitita en la sinagogo antaŭ la komenco de la vesperservo de Jom Kipur (Tago de la Pekliberigo). Ties nomo devenas de la unuaj vortoj de la deklaro en la aramea lingvo.
Liturgio
Antaŭ la sunsubiro, la heĥalo (kesto) estas malfermita en la sinagogo kaj la du ruloj de la Torao estas subtenitaj de du rabenoj aŭ du membroj de la komunumo. Ili prenas siajn lokojn, po unu sur ĉiu flanko de la kantisto, kaj la tri el ili simbolas la Bet Din aŭ rabena tribunalo.
De tiu momento la kantisto (ĥazan) ekkantas la aramean preĝon komencante per la vortoj Kol Nidre (‘Ĉiuj la votoj’):
Poste ĉiuj kune recitas la Bibliajn Versojn el Nombroj 15, 26 (en la hebrea lingvo): "Kaj estos pardonite al la tuta komunumo de la Izraelidoj, kaj al la fremdulo, kiu loĝas inter ili; ĉar la tuta popolo eraris."
En multaj komunumoj la verso de Nombroj. 14. 19-20 estas recitita antaŭ la beno. Tial, la ruloj de la Torao revenas al la heĥalo kaj la religia servo daŭras.
Origino
La judoj, kiel aliaj ŝemidaj popoloj, kutimis elsendi troajn promesojn kaj ĵurojn al Dio kiujn ne eblis plenumi, sed alifoje, ili ne deziris volonte malrespekti. Tiel la religia konscienco serĉis en la ĝenerala formulo de Kol Nidre eskapon a la streĉoj kaŭzitaj de tiaj devontigoj. Ĉi tio konsentas kun la plej antikva teksto de la formulo, konservita en la preĝlibro de Amram Gaón (ed. Varsovio, i. 47a) kaj en la ha-Pardés (p. 12b).
Kol Nidre eniriĝis en la liturgio kun la opozicio de kelkaj rabenaj aŭtoritatoj, kaj ĝi estis multfoje atakita fare de la sekvantoj de la Halaĥa (juda leĝo) al la punkto ke en la 19-a jarcento ĝi estis forigita de la preĝlibroj el kelkaj judaj komunumoj el Okcidenta Eŭropo.
Kol Nidre en la karaismo
En ĉi tiu branĉo de la judismo ĉi tiu preĝo ne estas recitita ĉar liberiĝi de ĵuro al Dio sen plenumi ĝin estas malpermesita: "Se vi faros promeson al la Eternulo, via Dio, ne prokrastu plenumi ĝin; ĉar la Eternulo, via Dio, postulos ĝin de vi, kaj estos sur vi peko. Sed se vi ne faros promeson, ne estos sur vi peko. Kio eliris el via buŝo, tiun observu kaj plenumu, kiel vi promesis al la Eternulo, via Dio, propravole, kion vi diris per via buŝo " (Readmono 23, 22-24).
Max Bruch
La germana komponisto Max Bruch verkis en 1880 Kol Nidre por violonĉelo kaj orkestro, kaj li dediĉis ĝin al la juda komunumo de Liverpulo, la urbo kie li loĝis ĉar li estis la dirigento de ĝia orkestro.
Arnold Schönberg
La aŭstria komponisto Arnold Schönberg verkis en 1938 Kol Nidre por recitanto, ĥoro kaj malgranda orkestro, kvin jaroj post sia alveno al Usono. la Ŝomberga koncepto de Kol Nidre estas signifa; kaj pli konsiderante ke Schönberg estis juda de naskiĝo, estis baptita protestanto kiam li estis 23-jara en Vieno (dum la 25-a de marto 1898) kaj li revenis al la juda komunumo per dokumento subskribita en Parizo dum la 24-a de julio, 1933, tri monatojn antaŭ sia ekzilo al Usono.
John Zorn
La usona saksofonisto kaj komponisto John Zorn verkis en 1996 Kol Nidre de kiu ekzistas versioj por arĉa kvarteto, por klarnetkvarteto kaj por arĉorkestro.
Isili
Isili estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sardio kaj al la provinco Sud-Sardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Gergei, Gesturi (MD), Laconi (OR), Nuragus, Nurallao, Nurri, Serri kaj Villanova Tulo.
Monto
Monto estas granda areo elstara super la ĉirkaŭa zono kutime laŭ formo de pinto kaj kutime estas pli alta ol monteto. Montoj okupas vastan parton de tera surfaco, kiu altiĝas je kelkaj mil m super la marnivelo kaj karakterizas sin per la granda vario de alteco. Reliefo de montoj formiĝas rezulte de komplikaj deformadoj de la terkrusto, kaŭzitaj de tektonikaj movoj aŭ vulkanoj. Tiuj fortoj povas surloke levi la surfacon de la tero. Montoj erozias malrapide pro la agado de riveroj, veterkondiĉoj, kaj glaĉeroj. Kelkaj montoj estas izolaj montopintoj, sed plej estas en grandaj montaroj.
La monto konsistas el pinto, fundo kaj deklivoj. Montoj dispartiĝas je altaj, mezaltaj kaj malaltaj, sed ĉi tiu indikilo varias laŭ geografiaj longitudoj kaj klimato. Altaj montoj, pro la malnova aŭ nuna glaciiĝado, pro la intensa fizika sekigo, havas dentoformajn pintojn kaj nudajn abruptajn deklivojn, sed mezaj kaj malaltaj montoj havas rondoformajn pintojn.
Oni distingas montojn kun altmontaraj kaj mezaltmontaraj reliefo, flaŭro kaj faŭno. Kelkaj montoj estas tiom altaj, ke pro la malvarmo ĉe ĝiaj deklivoj nek plantoj kreskas, nek animaloj eltenas la malfacilan medion. Altaj altaĵoj ĉe montoj produktas pli malvarmajn klimatojn ol ĉe marnivelo. Tiuj pli malvarmaj klimatoj forte influas super la ekosistemojn de montoj: diferencaj altaĵoj havas diferencajn plantojn kaj animalojn. Pro la malpli gastigemaj tereno kaj klimato, montoj tendencas esti malpli uzataj por agrikulturo kaj pli por elfosado resursoj kaj distrado, kia montogrimpado.
Montaj ĉenoj kaj masivoj ligitaj unu kun alia, formigas montarajn regionojn (ekz. Kaŭkazo, Alpoj, Andoj Himalajo kaj Uralo), kiuj etendiĝas en centoj kaj miloj da kilometroj. La plej alta monto sur la Tero estas la Monto Everesto, aŭ Ĉomolungmo, en Himalajo de Azio, kies pinto estas 8 850 m alta super marnivelo.
La plej alta konata monto sur iu ajn planedo en la Sunsistemo estas sur la planedo Marso, nome la Olympus Mons 21,171 m alta.
Difino
Kvankam ekzistas neniu universale akceptita difino de monto, tamen alteco, volumeno, reliefo, kruteco, interspacigo kaj kontinueco estis utiligitaj kiel kriterioj por difinado de monto. En la Oksforda Anglalingva Vortaro monto estas difinita kiel "natura alteco de la tersurfaco altiĝanta tiamaniere subite de la ĉirkaŭa nivelo kaj ekhavante altecon kiu, relative al la apuda alteco, estas impona aŭ rimarkinda."
En Britio kaj la Irlanda Respubliko, monto estas kutime difinita kiel iu pinto almenaŭ 2,000 futojn (aŭ 610 metroj) alta,  dum la difino fare de la oficiala registaro de Unuiĝinta Reĝlando pri monto, por la celoj de aliro, estas pinto de 600 metroj aŭ pli alta. Krome, kelkaj difinoj ankaŭ inkludas topografian elstarpostulon, tipe 100 aŭ 500 futojn (30 aŭ 152 m). Por tempeto, Usono difinis monton kiel 1,000 futojn (300 m) aŭ pli alta. Ĉiu simila terformo sub la nivelo de tiu alteco estis konsiderita monteto. Tamen, nuntempe, la United States Geological Survey (USGS) finas ke tiuj esprimoj ne havas teknikajn difinojn en Usono.
La difino de la Media Programo de UN pri "monta medio" inkludas ajnon da la jeno: (p. 74)
Utiligante tiujn difinojn, montoj kovras 33% de Eŭrazio, 19% de Sudameriko, 24% de Nordameriko, kaj 14% de Afriko. (p. 14) Kiel tutaĵo, 24% de la termaso de la Tero estas montaj.
Ĉefaj montaroj
Sur la surfaco de la kontinentoj estas du ĉefaj areoj de aktiva orogenezo: nome la Alpa-himalaja sistemo kaj la Pacifika ringo (kun longo de ĉirkaŭ 48 000 km).
La unua menciita zono devenas de la fermo, el la Kretaceo, de la oceano Tetiso, ĉefe pro la kolizio de la platoj Afrika kaj Hindia kun la Eŭrazia el Eoceno. Ĝi etendiĝas el Magrebo ĝis Sudorienta Azio. Ĝi enhavas la majoritaton de la montaroj de Atlasa Montarĉeno, de la Ĝibraltara Arko, de la Pireneoj, la Alpoj, la Ĵuraso, la Apeninoj, la Karpatoj, la Balkanoj, Anatolio, la Kaŭkazo, la Elborz-Montaro, la Zagros-montaro, la montoj Al Haĝar, la montaro Kopetdago, la Hindu Kuŝ, la Pamiroj, la montaro Karakorum, la Himalajo, la Tibeta Altebenaĵo, la montoj Kunlun, la montoj Hengduan, la Tenaserim-Montaro kaj la montoj Barisan.
Malgrandskale, ankaŭ la Granda Rifto estas montara sistemo tre nova, kiu aperis nur ĉirkaŭ la Oligoceno. Inter la montaroj kiuj formas ĝin estas Nur-Montaro, la marborda montaro de Sirio, la montaro Lebanono, la Anti-Lebanono, la Judea montaro, la suda pinto de Sinajo, la montaro Saraŭat, la Danakilaj Alpoj, la Etiopaj Altaĵoj, la Ruvenzori, la Virunga Montaro, la Bluaj Montoj de Kongo, la montaroj Mitumba, Aberdare, climb kilimanjaro :routes, la Altaj Teroj de la Sudo kaj la montetoj Mafingaj.
Kontraste, alia montara sistemo pli granda, nuntempe neaktiva, estis formita en diversaj orogeniaj fazoj dum la Paleozoiko. Inter ties komponantoj estas la Apalaĉoj, la montoj de Irlando, la Altaj Landoj de Skotlando, la oriento de Gronlando, la Skandinava Montaro, Spicbergo, Kornvalo, Anti-Atlaso, la Maŭritanidoj, la centro de la Iberia Duoninsulo — kun la Centra Sistemo kaj la Iberia Sistemo—, la aro de la variska montarsistemo (aŭ surloke herca) — formita de la Armorika montaro, la Centra Masivo, la Vogezoj, la Nigra Arbaro, la Rejna Skista Masivo, la Harco, la Bohemia masivo kaj la masivo de Turingio-Frankonio—, same kiel la Uraloj, la Tian Ŝan, Altajo, la montaroj Sajan, Ĥangaj, la Bajkala Montaro kaj la montoj Stanovoj.
Alia antikva montaro, nome tutafrika, formiĝis laŭgrade inter la Permio kaj la Ĵurasio, akompanante la aliĝon kaj postan disiĝon de Gondvano, je nivelo de la Gujana Ŝildo, la masivoj de la oriento de Brazilo (inklude la Serra do Mar), la montoj de la Zono de la Fendoj de la Kabo kaj malantaŭ la Granda Afrika Krutaĵo, la montoj Ellsworth kaj aliaj masivoj de la Lando de Maud en la Antarkto, la montoj de Madagaskaro kaj la Okcidentaj Ghatoj kaj la Orientaj Ghatoj, en Barato.
Pli antikva estas eĉ la orogenezo kiu okazigis en la Permio la Transantarktan montaron, kiu estis plijunigitaj grandmezure en posta epoko, kaj la montarojn Lofti kaj Flinders en Suda Aŭstralio. La Aŭstralia Montaro estas grava montaro kies formado ekde la Karbonio povas esti konsiderata kiel malfrua plilongiĝo, sed la postaj fazoj, kiuj inkludas vulkanismon, izostatan plialtiĝon kaj riftigon, distingas ilin klare.
Iel ajn, la plej longa montaro de la Tero estas sur la fundo de la oceanoj, sur la nivelo de la Mezoceana dorso.
Plej altaj montoj
La ĉefa koncepto por kompreni la altecon de montopinto estas la altitudo. Ĝi estas relative moderna kaj ĝi estis ankoraŭ svaga ĝis la 17-a jarcento. Antaŭe, la distanco el kiu oni observis montopinton estis ŝlosila kaj tio favoris la plej proksimaj al la maro aŭ al la fono de granda ebenaĵo. En la Tero, la altitudo estas difinita rilate al la marnivelo. Ĉiuj montopintoj de pli ol de altitudo estas en Azio, speciale la dekkvar montoj pli altaj ol 8000 m, en Himalajo kaj Karakorumo: Everest, K2 , Kangchenjunga , Lhotse , Makalu , Ĉo Oju , Dhaulagiri 1 , Manaslu , Nanga Parbat , Annapurna I , Gaŝerbrum 1 , Broad Peak , Gaŝerbrum 2  kaj Ŝiŝapangmo. Estas almenaŭ 100 montoj kun altaĵoj de pli ol, ĉiuj el ili en la centro kaj sudo de Azio. La plej alta montopinto ekster Azio estas Akonkagvo, en Sudameriko. La «Sep Montopintoj» estas esprimo kiu estas uzata por la aro de la plej altaj montopintoj de ĉiu el la «sep kontinentoj» (ses plus Nordameriko), sed kun variaj interpretoj de kiuj ili estas laŭ la kontinenta difino uzata.
La bazoj de la montaj insuloj estas sub la marnivelo, kaj konsiderante tion, Mauna Kea estus la monto, kaj la vulkano, plej alta de la mondo, ĉar ĝi staras sur  de la fundo de la Pacifika Oceano. Ties najbaro, Mauna Loa, apenaŭ iomete pli malalta sed pli volumhava, estas pli profunda en la marfundo kaj granda parto el tiu estas nevidebla eĉ subakve: ties amaso okazigas aldonan depresion de 8 km kiu havas la formon de monto kapaltere. Tio signifas, ke la totala alto de Mauna Loa el la komenco de ties erupcia historio estas de proksimume el ties bazo.
La plej altaj montoj ne estas nepre ĝenerale la plej volumhavaj. Denove Mauna Loa estus la plej grando laŭ kalkuloj de baza areo (proksimume ) kaj de volumo (proksimume ). La monto Kilimanĝaro estas la plej granda vulkano, kiu ne estas Ŝilda vulkano, laŭ kalkuloj kaj de baza areo kaj de volumo. La monto Logan estas la monto nevulkana plej granda laŭ kalkuloj de baza areo.
Oni povas konsideri ankaŭ aliajn kalkulajn referencojn: ekzemple alude al la montobazo, tio estas, al la nivel-diferenco aŭ vertikala falo, la Nanga Parbat (ĉirkaŭ kompare kun la valo de Induso, distanta ), la Denali (ĉirkaŭ ) aŭ la Kilimanĝaro ( aŭ ) estas partikulare notindaj.
Ankaŭ la plej alta montopintoj super la marnivelo ne estas la plej malproksimaj pintoj de la centro de la Tero, ĉar la figuro de la Tero ne estas tute sferforma. La marnivelo plej proksima de la Ekvatoro estas kelkajn kilometrojn plej malproksima de la centro de la Tero. La montopinto de la vulkano Ĉimborazo, nome la plej alta monto de Ekvadoro, ĝenerale estas konsiderata la punkto plej malproksima disde la centro de la Tero, kvankam la suda pinto de la plej alta monto de Peruo, Huascarán, estas alia kandidato. Ambaŭ havas altaĵojn super la marnivelo de malpli ol ol tiu de Everest.
La nocio de relativa alteco aŭ elstareco estis disvolvigita por atenti pri la gravo de la terena reliefo. Skizita en la 1920-aj jaroj fare de John Rooke Corbett por la altaj teroj de Skotlando, ĝi normaliĝis el la 1960-aj jaroj. Tiu koncepto korespondas al la diferenco de altitudo inter unu difinita montopinto kaj la montopasejo plej alta por atingi pinton eĉ pli altan. Laŭ tiu difinon, la dek plej elstaraj montopintoj de la mondo estas, laŭorde, Everest, Akonkagvo, Denali , Kilimanĝaro , la Monto Cristóbal Colón , la monto Logan , la Citlaltepetl , la Monto Vinson , la Puncak Jaya kaj la Elbrus.
La izoldominado estas la distanco kiu separas verton disde la punkto plej proksima kun elstaro supera aŭ egala. Tial, la dek plej izolaj montopintoj de la mondo estas Everest (Ĉomolungmo, Akonkagvo, Denali , Kilimanĝaro , Puncak Jaya , la masivo Vinson , la monto Orohena , la Mauna Kea , la Gunnbjörn kaj la monto Aoraki/Cook.
Klimato
Klimato sur montoj iĝas pli malvarma ĉe altaj altitudoj, pro la maniero kiel la suno varmigas la surfacon de la Tero. La suno varmigas la grundon rekte, dum la forceja efiko funkcias kiel kovrilo, reflektante varmecon reen direkte al la Tero kiu alie estus perdita al spaco. La forceja efiko tiel retenas la aeron ĉe malaltaj altitudoj varma. Ĉe altaĵoj, ekzistas malpli forceja efiko, tiel ke la ĉirkaŭa temperaturo iras malsupren.
Tino
Tino estas portebla (pli malgrandaj havas tenilojn), senkovrila, ligna kuvo cilindroforma kun rektaj daŭboj. La pli grandaj havas ovalan, kuvan formon kaj ili uzatis por sinbanado.
Monto
Klimato
La indico laŭ kiu la temperaturo falas pro alteco, nomita la temperatura gradiento, ne estas konstanta (ĝi povas variadi dum la tago aŭ laŭsezone kaj ankaŭ regione), sed tipa temperatura gradiento estas 5.5 °C je 1,000 m (3.57 °F je 1,000 ft). Tial, supreniri 100 metrojn sur monton estas proksimume ekvivalenta al moviĝi 80 kilometrojn (45 mejloj aŭ 0.75° el latitudo) direkte al la plej proksima poluso. Tiu rilato estas nur proksimuma, aliflanke, ĉar lokaj faktoroj kiaj ekzemple proksimeco al oceanoj (kiel ekzemple la Arkta Oceano) povas draste modifi la klimaton. Laŭ la alteco pliiĝas, la ĉefa formo de precipitaĵo iĝas neĝo kaj la vento pliiĝas.
Tino
Tino uzatas ĉefe en la vitkultivado (vinfarado) por kolekto de la vinberoj. Ĝi ĝenerale estas pli granda ol 50 l, sed ekzistas tipoj por kolekto de la plenaj vinberoj kaj mosto, kiuj povas estis pli malgrandaj kun teniloj ĉerande.
Monto
Klimato
La efiko de la klimato super la ekologio ĉe alteco povas esti plejparte kaptita tra kombinaĵo de kvanto de precipitaĵo, kaj la biotemperaturo, kiel priskribite fare de Leslie Holdridge en 1947. Biotemperaturo estas la averaĝa temperaturo, kie ĉiuj temperaturoj sub 0 °C (32 °F) estas konsideritaj kiel 0 °C. Kiam la temperaturo estas sub 0 °C, plantoj estas neaktivaj, tiel ke la preciza temperaturo estas negrava. La pintoj de montoj kun permanenta neĝo povas havi biotemperaturon sub 1.5 °C (34.7 °F).
Tino
Oni uzas tinon por grandaj endomaj plantoj, arbetoj; ĝi uzatis por fiŝtransporto en speciala formo (kun mallarĝa kolo), kolekto de faruno en muelejoj (ankaŭ ligna kuvo)
Monto
Hidrografio
La akvo de la montoj fluas al la ebenaĵoj tra rivera reto kaj la subteraj akvotavoloj. En la plej altaj kaj krutaj partoj, fluas laŭ la ravinoj, kaj la torentoj trenas la sedimentojn pro erozio al la nivelo de la «zono de produktado». La blokado kaj poste la purigo de la kanaloj okazigas fluadon de ŝtonrubo kiu aperigas la rokon de la fluejfundon. En la intermeza parto estas la «zono de transporto», kiu ekaperas inter la rokoj, formante flakofluejoj kaj malgrandajn akvofaletojn laŭ «ŝtupoj». Je la nivelo de montobazo estas la «stokozono», kun la plej malalta deklivaro sed plej larĝa, kio ebligas la sedimentadon.
Tino
La okulfrapa diferenco estas al barelo, ke la daŭboj ne estas kurbigitaj, restas rektaj. La barelfaristo ne faras la manipuladon de kurbigo sed ja ĉiu ajn aliajn labormetodojn. (Li fendas, segas, rabotas (randon oblikve), alŝutas ringegojn, frezas fendon, almetas fundon, fiksas la tuton.)
Biogeografio
La biogeografio estas geografia esplordirekto je la sekciareo kun la biologio. Ĝi okupiĝas pri la hodiaŭa disvastiteco, terhistoria evoluo kaj la medirilatoj de la besto- kaj plantospecioj kaj ankaŭ pri la disvastiteco kaj la spacaj modeloj de vivkomunumoj, ekosistemoj kaj biomoj. Vivaĵoj el ĝia vidpunkto estas por marki la terspacojn kaj la tie ekzistantan interefikostrukturon. La biogeografion oni povas dividi je du subdisciplinoj:
Sternenberg
Geografio
Kiel la nomo indikas, la komunumo situas sur la monto Sternenberg kaj estas kun alteco de 900 metroj la plej alte super la marnivelo situanta komunumo de la Kantono Zuriko. La plej alta punkto de la komunuma teritorio situas sur la monto Chlihörnli sur alteco de 1073 m s.m., ĝia plej malalta punkto sur alteco de 660 m s.m. en la fundo de la valo de la rivereto Steinenbach. Al la komunumo apartenas krom la kerna vilaĝo la setlejoj Steishof kaj Matt en nordokcidento, Gfell en oriento kaj Heiletsegg en sudo de la komunumo.
Biogeografio
Krome la biogeografio proksime rilatas al la geobiologio (vidu ankaŭ geobotaniko, geozoologio), kiu estas subdisciplino de la biologio. La kompetencareoj de ambaŭ sciencoj estas tre similaj; ili distingiĝas per malsama ekkonobjekto.
Tino
La tino havas la formon kun rekta aŭ oblikva flanko (ĉesupre larĝiĝanta aŭ mallarĝiĝanta). Ĉe supre larĝiĝanta tino.
Sternenberg
Historio
Unua mencio de la sternenberga setlejo Gfell datiĝas el la 13-a jarcento. En tiu tempo la teritorio apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. En la jaro 1550 la urbo Zuriko transprenis la jurisdikcion. La unua preĝejo estis konstruita nur en la jaro 1705. Sternenberg apartenis al la perdintoj de la industriiĝo. La situo sur monto for de la energifontaj riveroj kaŭzis, ke en la 19-a kaj 20-a jarcento granda parto de la loĝantaro formigris, tiel ke la komunumo, kiu iam havis pli ol 1400 loĝantojn nuntempe loĝigas malpli ol 400 homojn.
Tino
pliaj esprimoj
Pál Deim
Pál Deim [dejm], hungare Deim Pál, Esperante Paŭlo Deim estas hungara pentristo, grafikisto kaj skulptisto.
Monto
Hidrografio
Pli ol duono de la tutmonda loĝantaro dependas el tiu elmonta akvo; en zonoj kaj aridaj kaj duonaridaj, tiu proporcio estas ĉirkaŭ 90%. Por ekzemplo, la dek riveroj plej grandaj en la areo del Hindu Kuŝ–Himalajo liveras per ili mem la necesaĵojn de nesala akvo por la 20% de la tutmonda loĝantaro; ankaŭ la monto Kenja, siaflanke, liveras akvon al sep milionoj de personoj.
Pál Deim
Pál Deim naskiĝis la 1932 en Szentendre.
Biografio
Pál Deim lernis pentradon en Budapeŝto en ĉeflernejo inter 1958-1963, kie li lernis de Sándor Ék. En 1967 li studvojaĝis al Parizo kaj Bruselo, kie li studis verkojn de Paul Cézanne, Henri Matisse, Picasso. Li apartenas al artistoj de Szentendre. Li ricevis premion Kossuth en 1993, ekde 1974 ankaŭ aliajn premiojn.
Monto
Hidrografio
Tamen, la klimata ŝanĝo povas esti modifante la modelojn de precipitaĵo, inklude ties sezonan distribudon kaj la kapablojn de kontrolo de la ekosistemo. La malpliiĝo de la glaĉeroj siavice malpliigas la kapablon de stokado de nesala akvo. Krome, la ekspluatado de montaraj areoj, partikulare pere de la senarbarigo, malfortigas ties ekosistemon kaj helpas la forfluadon sur la surfaco kiu okazigas terglitadon kaj inundojn. Kontraste, la reteno de akvo por irigacio kaj por produktado de hidroelektro sur supraj teroj kontribuas al la sekegoj sur malsupraj teroj. ,
Ekosistemo
Pro la malpliigo de la temperaturoj rilata kun la altitudo, ĉiuj montoj, escepte ĉe la polusaj regionoj, havas temperaturajn tavoligojn kio rezultas en la hejmigo de specifaj ekosistemoj. En la malsupraj tavoloj (etaĝoj) estas vegetaĵaro simila al tiu de la ĉirkaŭa ebenaĵo, sed dum oni ascendas, aperas specioj pli hidrofilaj kaj pli rezistaj al la malvarmo; post la lastaj arbospecioj aperas la alpa herbejo sekvita de la rokarejo kaj pli supre eĉ la porĉiama neĝotavolo. La specioj kiuj estas en ĉiu el tiuj etaĝoj kaj la altitudo sur kiu ili estas varias laŭ la kontinentoj kaj laŭ la latitudo. Kaj estas malegalaj ankaŭ depende ĉu la deklivaro estas orientata al la sunlokejo aŭ al la ombrejo kaj ĉu ĝi estas je la ventodevenejo aŭ je la leo. El la dekkvar biomoj en kiuj la Monda Natur-Fonduso klasigas la ekoregionojn de la Tero, estas tri la totale aŭ ĉefe influitaj de la altitudo kaj de la reliefo: