cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kamenný Újezd (distrikto České Budějovice)
Partoj de municipo
Plu al la municipo apartenas katastra teritorio Otmanka kun samnomata solejo (BSU de setlejo Krasejovka). Al la municipo apartenas aaŭ kvanto de solejoj, ekz. Bednářství, Borek, Otmanka, Vurm kaj Plavnice.
Provincoj de Finnlando
Finnlando estas dividita al 19 modernaj provincoj aŭ regionoj (finne singulare maakunta, plurale maakunnat, landskap, plurale landskap). La provincoj estas regataj desube: la provincajn deputitarojn elektas aŭ la deputitoj de ĝiaj komunumoj aŭ, por la provincoj Alando kaj Kainuu, rekte la loĝantaro. Ĝis la fino de 2009 la lando havis ankaŭ 6 guberniojn (finne lääni, svede län), kiuj estis distriktoj de ŝtata administrado, sed tiuj estis malfonditaj. La provinco Alando havas ampleksan aŭtonomion.
Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj tradukas la koncepton maakunta respektive landskap al Esperanto per la vorto "provinco", kaj la historian koncepton lääni respektive län al Esperanto per la vorto "gubernio", nelaste pro la longa rusa regado en Finnlando, kiam la koncepto de lääni en la rusa lingvo nomatis plurale Губерний (gubernij) = gubernioj kaj la koncepto de maakunta ruse nomatis plurale Провинций (provincij) = provincoj. Aliaj eŭropaj lingvoj nun tradukas maakunta respektive landskap per ekvivalento de la vorto "regiono" (ekz. angle regions, france régions, hispane regiones, itale regioni ktp.), kaj tradukas la historiajn unuojn lääni respektive län per ekvivalento de la vorto "provinco". Tio kontrastas al la esperanta lingvouzo kaj povas kaŭzi konfuzon. Sed tiom longe kiom ne ŝanĝatas la Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj, por la esperanta lingvouzo la propraj vortaroj pli gravas ol la lingvouzo en aliaj lingvoj.
La nunaj provincoj
<li>Laponio
<li> Norda Ostrobotnio <li> Kainuu
<li> Norda Karelio <li> Norda Savonio <li> Suda Savonio
<li> Suda Karelio <li>Päijänne-Tavastio <li>Origina Tavastio <li>Uusimaa; ĝis la fino de 2010 Orienta Uusimaa estis aparta provinco <li>Kymenlaakso
<li>Alando </ol>
Ekde 1997 ĝis la fino de 2009 tiuj provincoj situis en la tiamaj ses gubernioj jene:
Gubernio Okcidenta Finnlando: 7 Suda Ostrobotnio, 8 Ostrobotnio, 9 Pirkanmaa, 10 Satakunta, 11 Meza Ostrobotnio, 12 Meza Finnlando, 13 Varsinais-Suomi
Gubernio Suda Finnlando: 14 Suda Karelio, 15 Päijänne-Tavastio, 16 Suda Tavastio, 17 Uusimaa, (ĝis 2010) Orienta Uusimaa, 18 Kymenlaakso
Theresa Kachindamoto
Theresa Kachindamoto estas tribestro en la distrikto Dedza de Malavio. Ŝi havas neformalan povon super pli ol 900 000 loĝantoj kaj faris grandajn klopodojn ĉesigi infangeedziĝojn en sia lando.
Biografio
Theresa Kachindamoto estis la plej juna el dek du gefratoj. Ŝia familio regas jam dum generacioj super la distrikton Dedza de la Malavia Lago.
Kachindamoto laboris kiel sekretario en universitato en suda Malavio dum 27 jaroj, edziĝis kaj havis kvin filojn. En 2003, ŝi estis nomumita distriktestro kaj tial revenis al Dedza, kie ŝi ricevis la tradician ruĝan robon kaj leopardan kapvestaĵon.
Infanaj geedziĝoj
Laŭ enketo farita de UN en 2012, pli ol duono de knabinoj geedziĝas antaŭ la aĝo de 18 jaroj. Tial Malavio estas klasifikita kiel unu el la landoj kun la plej alta proporcio de infanaj geedziĝoj en la mondo. Junaj knabinoj, kelkfoje nur sepjaraj, ankaŭ submetiĝas al seksaj inicaj ritoj en specialaj tradiciaj tendaroj por tiel nomata purigo (kusasa fumbi). En Malavio almenaŭ 10% de la loĝantaro havas aidoson (HIV). Knabinoj estas malhelpataj iri al la lernejo, konservataj kiel sklavoj kaj trafikataj por prostituado eksterlande. Drogo kaj alkoholismo, perforto, veneraj malsanoj kaj neplenaĝa gravedeco estas oftegaj fenomenoj. La NRO ChanceForChange helpas knabinojn superi la traŭmaton de seksa misuzo kaj preventi ankaŭ ke aliaj knabinoj iĝi viktimoj. Ĝiaj kampanjo kontraŭ knabintrafikado kaj kursoj pri seksa sano, inaj rajtoj kaj iniciatoj atingis jam pli ol 3 865 personojn.
En 2015, Malavio leĝdonis kontraŭ infana geedzigo, sed kun gepatra permeso oni povas fari esceptojn kaj tial la praktiko daŭriĝas, precipe en kamparaj lokoj. Unu granda kialo kial infanoj estas geedzigitaj estas malriĉeco, regule kaŭzata nuntempe ankaŭ pro klimata ŝanĝiĝo kiu kaŭzas ĉefe en la sudo inundojn dum la pluvsezono, detruante dometojn kaj la rikolton. Kutime la familio ricevas monon, kaprojn aŭ bovinojn kiel nupta premio.
Kachindamoto estis tre ŝokita kiam ŝi revenis al sia hejma distrikto kaj rimarkis kiom oftas infanaj geedzigoj en la regiono. Ŝi ne sukcesis influi la sintenon de la gepatroj, sed ŝi persvadis 50 deputitojn malpermesi fruajn geedzigojn kaj dissolvi ekzistantajn infanajn geedzigojn. Ŝi eksigis kvar ĉefojn, kiuj respondecis pri areoj, kie la tradicio daŭris, sed ili reakiris siajn servojn kiam ŝi ricevis konfirmon, ke la infangeedzigo estis malfondita.
En januaro 2019, Kachindamoto sukcesis nuligi pli ol 2 500 infanajn geedzigojn. Kachindamoto ofte mem pagis por edukado de knabinoj post dissolvo de ilia geedzigo. Ŝi diras: "Eduku knabinon kaj vi edukas tutan regionon ... Vi edukas la mondon."
"Mi ne volas scii pri junaj geedzigoj, ili devas iri al lernejo," ŝi diris en intervjuo kun Nyasa Times. "Nun ni ŝanĝis la leĝojn tiel ke ili protektas ĉiujn en mia regiono kontraŭ infangeedzigoj, kaj ni ne akceptas sanktajn bovinojn. Neniu infano devas resti hejme, kaj fari ĝardenadon aŭ hejmajn taskojn dum lernejaj horoj. Neniu vilaĝestro aŭ pastro devas aprobi geedziĝon sen kontroli la naskiĝdaton de la paro."
Kunlaborante kun grupoj de patrinoj, instruistoj, vilaĝaj komitatoj pri disvolviĝo, religiaj gvidantoj kaj aliaj NRO-j, Kachindamoto ricevis internacian atenton pro sia laboro. Unuiĝintaj Nacioj (Unicef) planas uzi siajn metodojn por redukti la nombron de infanaj geedzigoj en aliaj regionoj.
Noto kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo Theresa Kachindamoto en la sveda vikipedio, listo de aŭtoroj.
Ekstera ligilo
(angla) Oficiala retejo de ChanceForChange
(18827) 1999 NA26
(18827) 1999 NA26 estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia diametro kaj albedo estis taksitaj per observoj elde la kosma observatorio IRAS.
Château-Gontier
Château-Gontier [] estas malaperinta franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Mayenne, en la regiono Luarlandoj. Ĝi havis 11,690 loĝantojn en la jaro 2011.
Ĝi nun formas parton de Château-Gontier-sur-Mayenne.
Geografio
Château-Gontier situas ĉe la rivero Mayenne, inter Laval kaj Angers.
Afrika franca
Afrika franca (français africain) estas la ĝenra nomo de variantoj de Franca lingvo parolata de ĉirkaŭ 430 milionoj da personoj en Afriko etende tra 29 francparolantaj landoj. Tio inkludas tiujn kiuj parolas la francan kiel unua aŭ dua lingvo en tiuj 31 francparolantaj afrikaj landoj, sed tio ne inkludas francparolantojn kiuj vivas en ne-francparolantaj afrikaj landoj. Afriko estas tiele la kontinento kun plej francparolantoj en la mondo. La franca alvenis en Afrikon kiel kolonia lingvo; tiuj afrikaj francparolantoj estas nune granda parto de Franclingvio.
En Afriko, la franca estas ofte parolata kun indiĝenaj lingvoj, sed en nombraj urbaj areoj (partikulare en Centra Afriko kaj en havenurboj de la Golfo de Gvineo) ĝi iĝis unua lingvo, kiel en la regiono de Abiĝano, Ebur-Bordo, en urbaj areoj de Dualao kaj Jaundo en Kameruno aŭ en Librevilo, Gabono. En kelkaj landoj ĝi estas la unua lingvo inter kelkaj klasoj de la loĝantaro, kiel en Tunizio, Maroko, Maŭritanio kaj Alĝerio, kie la franca estas unua lingvo inter la elitoj (multaj personoj en la supraj klasoj estas samtempe dulingvaj en araba/franca), sed estas nur la dua lingvo inter la ĝenerala loĝantaro.
En ĉiu el la francparolantaj afrikaj landoj, la franca estas parolata kun lokaj variaĵoj en prononco kaj vortotrezoro.
Fuentelespino de Moya
Fuentelespino de Moya estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas fuentelespinero. La censita loĝantaro en 2016 estis de 118 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,8 loĝ/km².
Situo
Fuentelespino de Moya estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la orienta parto de la Provinco Kvenko. La areo de ties teritorio estas de 65,72 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°55′18″N 2°11′07″Ok.
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuentelespino de Moya, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Fuentelespino de Moya; sed poste la proksimeco al la ĉefurbo rekuperis la loĝantaron al la nunaj 118.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Calascio
Calascio estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Abruco kaj la provinco de La-Aglo.
Amparo do Serra
Amparo do Serra estas estas municipo de Brazilo. Ĝi apartenas al la subŝtato Minas-Ĝerajso. Fine de en la komunumo vivis.
La municipo emancipiĝis en 1962.
(154971) 2004 TL282
(154971) 2004 TL282 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Johann Heinrich von Mädler
Johann Heinrich von MÄDLER (29a de Majo, 1794 Berlino – 14a de Marto 1874, Hanovro) estis germana astronomo.
Virgen
Virgen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Tirolo kaj al la distrikto Lienz, ties orienta parto. Komence de en la komunumo vivis.
Johann Heinrich von Mädler
Li ekvivtenis sian familion instruante kiel privata tutoro kaj tiel li renkontis kun Wilhelm Beer, riĉa bankisto, en 1824. En 1829 Beer decidis munti privatan observatorion en Berlino, kun refraktora teleskopo de 95 mm fare de Joseph von Fraunhofer, kaj Mädler laboris tie. En 1830 ili ekproduktis desegnojn de Marso kiuj poste iĝos la unuaj veraj mapoj de tiu planedo. Ili estis la unuaj kiuj elektis tion kio estas nuntempe konata kiel Sinus Meridiani kiel la ĉefa meridiano por la mapoj de Marso.
Ili produktis ankaŭ precizan mapon de la Luno, nome Mappa Selenographica, publikigita en kvar volumoj en 1834–1836. En 1837 estis publikigita priskribo de la Luno (Der Mond). Ambaŭ estis la plej bonkvalitaj priskriboj de la Luno dum multaj jardekoj, ne superitaj ĝis la mapo de Johann Friedrich Julius Schmidt en la 1870-aj jaroj. Beer kaj Mädler faris la firman konkludon ke la trajtoj de la Luno ne ŝanĝiĝas, kaj ke tie estas nek atmosfero nek akvo.
En 1836, Johann Franz Encke nomumis Mädler observanto en la Berlina Observatorio, kaj tie li observis per ties refraktora teleskopo de 240-mm. En 1840, Mädler estis nomumita direktoro de la Dorpat (Tartu) Observatorio en Estonio (tiam Rusa Imperio), sukcedante Friedrich Wilhelm Struve kiu estis translokiĝinta al la Observatorio Pulkovo. Li faris meteologiajn kaj astronomiajn observojn. Li pluigis la observojn al duoblaj steloj faritajn de Struve. Li restis en Tartu ĝis li retiriĝis en 1865, kaj poste revenis al Germanio.
Gmund am Tegernsee
Gmund am Tegernsee estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Miesbach kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario, borde de la lago Tegernsee. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Al Ĥums
Al Ĥums (arabe الخمس, latinliterigo ankaŭ laŭ anglalingva sistemo Al Khums kaj itale Homs) estas urbo de 202 000 loĝantoj (takso de 2009) en la nordo de Libio. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Al Murgub. La havena urbo situas borde de la Mediteranea Maro, 100 kilometrojn oriente de la nacia ĉefurbo Tripolo, kaj apartenas al la historia regionego Tripolio. 3 pliajn kilometrojn oriente situas la ruinoj de la antikva urbo Leptis Magna.
La urbo Al Ĥums fondiĝis post la jaro 1553 en la epoko en kiu la Otomana Imperio regis la regionon. Ekde la dua duono de la 19-a jarcento la kultivo kaj forvendo de alfo iĝis signifa komerca branĉo - alfo en norda Afriko grandkvante uziĝas por produktado de ŝnuroj kaj altkvalita papero. Nuntempe, gravaj ekonomiaj branĉoj estas la prilaboro de tinuso, kultivo de daktiloj, produktado de sapo kaj de olivoleo. Multaj urbaj konstruaĵoj ankoraŭ memorigas pri la otomana epoko. La urbo per ŝoseo inter Tripolo kaj Bengazi estas ligata al la aliaj gravaj urboj de la norda marbordo de Libio.
Blatná
Blatná estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas 95 km sude de Prago kaj 25 km norde de la distrikta urbo Strakonice. Vivas ĉi tie.
Astolphe de Custine
Astolphe-Louis-Léonor, markizo de Custine (naskiĝis la 18-an de marto 1790 en Niderviller, Moselle, mortis en septembro 1857 en Parizo) estis franca vojaĝverkisto de la 19-a jarcento.
Blatná
La ĉefa vidindaĵo estas publike alirebla renesanca akvokastelo Blatná (surfote) ĉirkaŭita de lageto kaj natura parko kun gregoj de damaoj. El inter bunte ekipitaj interieroj elstaras precipe: ĉasista salono, empira salono, laborĉambro de ĉeĥa sciencisto Jan Evangelista Purkyně, familia galerio kaj kolektoj el Etiopio.
Astolphe de Custine
Astolphe estis nepo de en 1793 ekzekutita generalo Adam-Philippe de Custine. Li travojaĝis inter 1811–22 Brition, Skotlandon, Svislandon kaj Kalabrion, veturis en 1835 al Hispanio, pli poste al Rusio.
Blatná
Partnerkomunumo
Partnerkomunumo de Blatná estas la komunumo Roggwil en Kantono Berno en Svislando.
Astolphe de Custine
Liaj abundaj veturoj donis la materialon por interesaj verkaĵoj, specife al la verko La Russie (Parizo 1843, 4 volumoj). Krom tio skribis li novelojn kaj romanojn kaj tragedion en versoj: Béatrix Cenci (1833). Liaj Lettres à Varnhagen d'Ense et Rahel Varnhagen d'Ense aperis en 1870, en Parizo.
Samuel Goldwyn
Samuel GOLDWYN (denaske Szmuel Gelbfisz; שמואל געלבפֿיש; la 17-a de aŭgusto, 1879 – 31a de januaro, 1974), konata ankaŭ kiel Samuel Goldfish, estis pol-usona kin-produktoro. Li estis plej bone konata kiel fonda kontribuinto kaj estro de kelkaj kinstudioj en Holivudo. Inter liaj premioj estas la Ora Globo Cecil B. DeMille de 1973, la premio Irving G. Thalberg Memorial en 1947, kaj la Humanitara Premio Jean Hersholt en 1958.
Biografio
Li elmigris el juda medio el Varsovio al Hamburgo, poste al Britio, kaj poste al Usono, kiel li setliĝis dekomence en Novjorko. En 1913, Goldwyn, kun sia bofrato Jesse L. Lasky, Cecil B. DeMille, kaj Arthur Friend formis partnerecon, nome The Jesse L. Lasky Feature Play Company, kiu poste kuniĝis kun Paramount Pictures. Goldwyn plue estis stabano de Famous Players-Lasky.
Goldwyn Pictures
En 1916, Goldfish partneris kun la broadvejaj produktoroj Edgar kaj Archibald Selwyn, uzante kombinon de ambaŭ nomoj por nomi sian kinproduktoran entreprenon Goldwyn Pictures. Je tiu oportuno, li poste ŝanĝis jure sian nomon al Samuel Goldwyn, kion li uzis por la cetero de sia vivo. Goldwyn Pictures estis sukcesa kaj "Leo la Leono" iĝis fama marko de la kompanio ankoraŭ memorata.
La 10an de aprilo, 1924, Goldwyn Pictures estis akirita de Marcus Loew kaj kunigita en sia Metro Pictures Corporation, kiu iĝis Metro-Goldwyn-Mayer. Spite la inkludon de sia nomo, Samuel Goldwyn neniam havis konekton kun la administrado aŭ produktorado de Metro-Goldwyn-Mayer.
Samuel Goldwyn Productions
Goldwyn jam estis establinta Samuel Goldwyn Productions en 1923 kiel produktora kompanio (sen distribua branĉo). Dum 35 jaroj, Goldwyn konstruis al si reputacion en kinfarado kaj sukcesis trovi talentulojn por tia industrio. William Wyler reĝisoris multajn el liaj plej famaj produktoj, kaj li dungis verkistojn kiel Ben Hecht, Sidney Howard, Dorothy Parker, kaj Lillian Hellman. En tiu epoko liaj filmoj kaj geaktoroj ricevis multajn nomumojn al Oskar-premioj. Laŭlonge de la 1930-aj jaroj, Goldwyn publikigis ĉiujn siajn filmojn tra United Artists; dekomence en 1941, kaj plue preskaŭ ĝis la fino de sia kariero, la filmoj de Goldwyn estis distribuitaj de RKO Pictures.
Solida toro
En matematiko, solida toro estas tri-dimensia topologia spaco homeomorfa al, do la kartezia produto de cirklo kun du-dimensia disko laŭ la produta topologio.
Kutima maniero bildi solidan toron estas montri ĝin kiel toro.
Seegebiet Mansfelder Land
Seegebiet Mansfelder Land, en Esperanto "laga regiono lando de Mansfeld", estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, en la sudorienta parto de la mezalta montaro Harco. La komunumo kreiĝis komence de la jaro 2010 el libervola kuniĝo de 10 antaŭe memstaraj administraj komunumoj, kiuj jam antaŭe kunlaboris en administra komunumaro, kiu ankaŭ havis la nomon Seegebiet Mansfelder Land. En la nova komunumo fine de vivis  loĝantoj.
Najbaraj komunumoj
Najbaraj komunumoj estas okcidente Lutherstadt Eisleben, norde Gerbstedt, oriente Salzatal kaj Teutschenthal kaj sude Obhausen, Schraplau, Farnstädt kaj Querfurt.
Ranoidea
La Ranoidea estas superfamilio de ranoj en la ordo anuroj. Membroj de tiu superfamilio estas karakterizitaj ĉar havas la brustan skapolon fuziita en unusola komplekso, sen havi ripojn, kaj uzante akzelan artikon dum reprodukta konduto de malgranda masklo sur pli granda ino. La larvoj havas unusolan spirtruon ĉe la maldekstra flanko kaj kompleksajn buŝpartojn, aŭ en kelkaj specioj, suferas rektan disvolvigon.
Senŝtatano (gazeto)
Senŝtatano estis esperanta gazeto eldonata dum la 40-aj kaj 50-aj jaroj de la pasinta jarcento. La eldonadon komencis tuj post la dua mondmilito Hispana Liberecana Movado ekzilita en Francio. Senŝtatano estis informilo de la Junul-Anarkista Internacio (JAI). La Provizora Komisiono de JAI aperigis la unuan numeron de Senŝtatano en aprilo 1946. La eldonkvanto estis 1500 ekzempleroj, kiuj estis sendataj al kamaradoj en pluraj landoj kaj baldaŭ oni ricevis favorajn leterojn. Kuraĝigaj leteroj atingis la radakcion el preskaŭ ĉiuj eŭropaj landoj, el Ameriko kaj Azio. Ĝis la fino de la 1948 aperis 14 numeroj en Francio, kie estis ĉirkaŭ 200 abonantoj.
En Francio la politika situacio malboniĝis, kaj la hispanaj ekzilitoj devis esti pli prudentaj pro la leĝoj rilate al fremduloj koncerne politikajn kaj sociajn aferojn. Iam la redaktorojn vizitis policano kaj ili devis deklari, ke ili okupiĝas nur pri esperantaĵoj. Menciinda estas la grava laboro farita de la movado, kiam poŝtaj rilatoj inter Francio kaj Hispanio estis ĉesigitaj. Oni ebligis korespondadon inter ambaŭ landoj al la hispanoj kaj iliaj parencoj, pere de Nederlando kaj Svedio. La redakcio de "Senŝtatano" iĝis vera poŝtoficejo. Tre efike kontribuis en tiu tasko la tiama nederlanda peranto, Ad Smit (Amsterdamo), kaj Hartvig Johansson el Svedio. Danke al tiu korespondservo, miloj da hispanaj rifuĝintoj kontaktis kun siaj parencoj, kaj la nomo "Senŝtatano" famiĝis en la ekzilitaj hispanaj medioj.
Ekde 1950 ĝis ĉirkaŭ 1955 Senŝtatano aperis regule ĉiumonate.
Grek-romia teatro de Taormino
La teatro de Taormino, ankaŭ konata kiel grek-romia teatro de Taormino, estas antikva greka teatro, situanta en la sicilia urbo Taormino, en Italio. Ĉi tiu konstruaĵo estas instalita en privilegia areo, ĉar el ĝi ebligas kontempli spektakle la urbon Giardini-Naxos kaj la Etna-vulkanon.
Ĝi estis konstruita en la helenisma periodo kaj estis preskaŭ tute rekonstruita en la tempoj de romia regado. Estis en tiu tempo kiam la ejo estis uzita por la praktiko de bataloj de gladiatoroj.
La teatro konsistas el naŭ sekcioj, kaj estas ĉirkaŭita de duobla enirhalo. Origine ĝi havis kapaciton por ĉirkaŭ 5000 spektantoj kaj 109 metrojn de diametro. Iuj el la kolonoj el korinta ordo, kiuj staris sur la muro malantaŭ la scenejo, ankoraŭ staras.
En la teatro la Taormina Kinfestivalo estas festata kune kun diversaj artaj kaj muzikaj agadoj.
Prezidanto de Afganio
La Prezidento de la Islama Respubliko Afganio estas la ŝtatestro de Afganio.
Antaŭ la posteno de la Prezidento de la Islama Respubliko Afganio estis kreita en 2004, Afganio estis respubliko inter 1973 kaj 1992 kaj el 2001 antaŭen. Antaŭ 1973, ĝi estis monarkio. Inter 1992 kaj 2001, dum la Afgana enlanda milito (1992–96), la lando estis agnoskita kiel Islama Ŝtato Afganio kaj Islama Emirlando Afganio.
Hamid Karzai startis sian unuan kvin-jaran regotempon en 2004. Post sia dua regotempo en 2014, Ashraf Ghani Ahmadzai estis elektita kiel venonta prezidento. La 15-an de Aŭgusto 2021, nur kelkajn tagojn post la foriro de usonaj trupoj kiuj apogis lian reĝimon kaj kompletigante la praktikan rapidan ekkontrolon de la lando, talibanoj eniris en Kabulon dum Ghani foriris eksterlanden.
La prezidantaj balotoj ĉiam estas akompanataj de kresko de perforto forme de militaj operacoj, gerilaj kaj terorismaj atakoj. La oni informis ke 24 homoj pereis pro bomba ĉe antaŭbalota apud kunveno aranĝita de la prezidanto Ashraf Ghani.
Pirkanmaa
Pirkanmaa estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. Ĝia areo estas 14 292,54 km² kaj ĝi havas 453 978 loĝantojn (fine de 2002). Ĉefurbo de Pirkanmaa estas Tampere.
21675 Kaitlinmaria
21675 Kaitlinmaria estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kaitlin Maria Luther, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2005 pro sia projekto en teamo pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Henry Perrine Baldwin High School de Wailuku (Havajo, Usono).
Kristian Ranta
Kristian RANTA estas finna muzikisto. Li aktiviĝis en 2000. Ranta ludis gitaron en bando Norther. Li ankaŭ komponis pli ol duonon el la plej konataj pecoj de Norther. Li laboris en teknologia entrepreno Mendor ĝis 2015. Poste li fondis entreprenon Meru Health, kies ĉefa afergvida oficisto li estas. La entrepreno disvolvas ciferecajn flegmetodojn.
Pickering
La nomo Pickering rilatas al:
Sándor Babocsay
Sándor Babocsay [ŝAndor baboĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Babocsay Sándor estis hungara prokuroro, parlamenta deputito, redaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis nagyszarvadi [nadjsarvadi].
Orelstrigoj
Asio estas birda genro de tipaj aŭ veraj strigoj, de la familio Strigedoj. La genro Asio enhavas la orelstrigojn, kiuj estas karakteraj pro la plumotufoj en la kapo, kiuj aspektas kvazaŭ oreloj, sed tute senrilate. Tiu grupo havas reprezentantojn en plej parto de la planedo, kaj la Marĉostrigo estas unu el la plej disvastigataj de ĉiuj birdaj specioj, ĉar reproduktiĝas en Eŭropo, Azio, Nordameriko kaj Sudameriko, Karibio, Havajo kaj la Galapagoj. Ties geografia teritorio ampleksiĝas al ĉiu kontinento escepte Antarkto kaj Aŭstralio.
Sándor Babocsay
Sándor Babocsay naskiĝis la en Eger, li mortis la  en Eger.
Biografio
Sándor Babocsay maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1866, post 2 jaroj advokatan-juĝistan diplomon. Ekde 1869 li estis ĉefprokuroro de Eger. Inter 1906–1910 li estis parlamentano, inter 1910–1921 li havis la titolon kabineta ĉefkonsilisto. Li estis ankaŭ ĉefredaktoro de la loka ĵurnalo inter 1893 kaj 1919, liaj artikoloj estis legeblaj ankaŭ en aliaj gazetoj.
Orelstrigoj
Estas mezgrandaj strigoj, 30-46 cm longaj kun enverguro 80-103 cm longa. Ili estas longflugilaj kaj havas la karakteran vizaĝan diskon, kie kontrastas la brilegaj okuloj kaj inter ili unue blankaj strioj kiuj venas el la oreltufoj en formo de litero vo kaj konvergas al la beko, krome estas malhela angula spaco kiu venas el la frunto.
La du nordaj specioj estas parte migrantaj, translokiĝante suden vintre el la plej nordaj partoj de sia teritorio aŭ vagante nomade dum jaroj malriĉaj je kamporatoj serĉe de pli bona manĝodisponeblo. Tropikaj strigoj Asio estas tre loĝantoj.
La orelstrigoj Asio estas ĉefe noktemaj, sed la Marĉostrigo estas ankaŭ krepuska. Plej parto de la specioj nestumas surgrunde, sed la Orelstrigo, Asio otus, nestumas en oldaj nestoj el bastonetoj kaj branĉetoj de korvoj, kornikoj aŭ pigoj (familio Korvedoj) kaj variaj akcipitroj.
Tiuj orelstrigoj ĉasas ĉe malferma kamparo aŭ herbejoj, predante ĉefe ronĝulojn, aliajn etajn mamulojn kaj kelkajn birdojn.
Specioj
Du fosiliaj specioj estas nuntempe agnoskataj:
La supozita orelstrigo de malfrua Eoceno aŭ frua Oligoceno "Asio" henrici estis agnoskita kiel membro de la fosilia genro de turstrigoj nome Selenornis. "Asio" pygmaeus (ofte misskribita pigmaeus) ne povas esti atribuita al tiu ĉi genro sen restudi la materialon. "Asio" collongensis (Meza Mioceno ĉe Vieŭ-Collonges, Francio) estas nuntempel okita en la genro Alasio.(Mlíkovský 2002)
Hyloidea
Hyloidea estas superfamilio de ranoj.
Ĝi enhavas la jenajn subgrupojn:
Stela primo
En matematiko, stela primo estas stela nombro, kiu ankaŭ estas primo. La unua (plej malmultaj) stelaj primoj estas:
13, 37, 73, 181, 337, 433, 541, 661, 937.
3011 Ĉongĉingo
3011 Ĉongĉingo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina urbo Ĉongĉingo (skribe : 重庆, pinjino: Chóngqìng).
Roman Ingarden
Roman Witold INGARDEN (naskiĝis la 5-an de februaro 1893 en Krakovo, mortis la 14-an de junio 1970 en Krakovo) estis pola filozofo de fenomenologia skolo.
Biografio
Li studis filozofion kaj matematikon komence en Lvovo (sub Kazimierz Twardowski) kaj de 1912 en Göttingen, kie li frekventis seminariojn de Edmund Husserl, fondinto de fenomenologio. Li konis tie inter aliaj Edith Stein. Kiam Husserl trapasis al universitato de Freiburg, Ingarden sekvis lin, skribante ĉe li verkon "Intuition und Intellekt bei Henri Bergson" (esp. Intuicio ĉe Henri Bergson), kion li uzis kiel sia doktorato ĉe Husserl en 1918. Poste li revenis al Pollando kiu tiam sendependigis kaj li instruis matematikon, psikologion kaj filozofion en gimnazioj en Varsovio kaj Toruń. Habilitacion li atingis en 1924 per la verko Essentiale Fragen (esp. Esencia demando), per kio li interesigis kelkajn britajn filozofojn kaj estis multfoje recenzata (en revuo Mind en 1925). En 1933 li estiĝis profesoro de Universitato de Jan Kazimierz en Lvovo. Li laboris tiam ĉe siaj ĉefaj verkoj – de 1931 li skribis germane “Pri Literatura verko”, kio estas ĝisnun unu de bazaj manlibroj en filologioj, lingvistiko kaj filozofio en Pollando.
Dum la mema tempo li komencis prilabori la koncepton de sia “verko de vivo”, neniam finitan, parte publikigitan en 1947 kaj 1970 j. kiel Spór o istnienie świata (La konflikto pri la ekzisto de mondo). Dum la 2-a mondmilito li kaŝe prelegis en Jagelona Universitato en Krakovo. Post batalo la komunisma estraro en Pollando malpermesis al li prelegi pro lia malinklineco al materialismo, kaj pro "idealismo", kio estis maltrafa akuzo de komunista registaro ĉar Ingarden ĉiam strebis refondi la realismon en fenomenologio. En 1957 oni permesis al li reveni al Jagelona Universitato ĝis la pensio de 1963. Li okupiĝis tiam per la estetiko, publikante multajn laborojn ĉefe pri la multspecaj verkoj de arto. Post la aŭto-akcidento li mortis pro interna hemoragio de cerbo en 1970. Publikigita poste lia morto aro de eseoj – Książeczka o człowieku (esp. La libreto pri homo) – estas unu el plej popularaj polaj libroj de filozofio.
Verkoj
Krome Ingarden uzis sian metodon en kreado de la teorio de la literatura verko danke al kiu li estiĝis konata pola literaturologisto.
Burgo Spangenberg
La burgo Spangenberg estas la parte rekonstruita ruino de rokburgo apud la urbo Neustadt ĉe la Vinstrato, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi situas en la Palatinata Arbaro super la valo Elmsteiner Tal proksime al la komunumo Esthal Ĝi estas ligita kun la najbara burgo Erfenstein per la legendo de la ledra ponto.
Schlaiten
Schlaiten estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Tirolo kaj al la distrikto Lienz, ties orienta parto. Komence de en la komunumo vivis.
Campli
Campli estas komunumo de Italio.
Usher Raymond
Usher Raymond [la 4-a] - naskiĝis en Dallas, Teksaso, Usono - estas usona kantisto, aktoro kaj muzikproduktisto. Publike li prezentiĝas nur sub lia persona nomo, Usher (kio en la angla lingvo principe havas la signifon de pedelo, malaltranga helpisto zorganta pri negravaj taskoj).
Usher vaste konatiĝis meze de la 1990-aj jaroj, kiam li prezentis la multfoje venditajn muzikalbumojn My Way ("mia vojo") en 1997 kaj 8701 en 2001. La sukceso daŭriĝis en 2004 kiam publikiĝis la albumo Confessions ("konfesoj"), kiu 10-milion-foje vendiĝis nur en Usono. Ĝis la nuntempo, tutmonde vendiĝis pli ol 40 milionoj da albumoj de lia muziko, iom pli ol la duono (21,5 milionoj laŭ informo de la asocio RIAA el marto 2009) en Usono. Kvinfoje la premio Grammy estis atribuita al li.
Krom verki kaj registri proprajn muzikaĵojn, Usher ankaŭ aktivas en aliaj komercoj. Li kreis sian propran muzikproduktan firmaon US Records, kaj estas kunposedanto de la korbopilka teamo Cleveland Cavaliers. Interalie li subtenis la karieron de la juna popkantisto Justin Bieber. Ekde la jaro 1998 li ankaŭ aktoris en pluraj kinejaj kaj televidaj filmoj.
Koraciedoj
Koraciedoj estas familio de birdoj. Ĝi konsistas el du genroj de similaj brilkoloraj kaj fortaj birdoj kiuj manĝas ĉefe insektojn. En Eŭropo troviĝas nur unu specio, la Koracio aŭ Eŭropa koracio, Coracius garrulus, sed la vorto Koracioj taŭgus ankaŭ kaj por ĉiuj specioj de la familio kaj por ĉiuj specioj de la genro Coracias.
La du genroj de la familio estas Koracioj kaj Eŭristomoj kaj la dekdu specioj estas jenaj:
- Genro Koracioj
- Genro Eŭristomoj
Ili estas insektovoruloj, kutime predantaj siajn predojn en aero dumfluge. Ili ofte ripozas elstare dumĉasado, kiel gigantaj lanioj. Tiuj birdoj estas tre akrobataj dumfluge.
Tiuj estas birdoj de varmaj klimatoj. Ili nestumas en nekovrita arbotruo, kie la ino demetas 2-4 ovojn.
Angelo Agostini
Angelo AGOSTINI (Vernate, 8-a de aprilo 1843 — Rio de Janeiro, 23-a de januaro 1910) estis pioniro de la brazila karikaturo. Italdevena li disvastigis sian talenton tra pluraj ĵurnaloj de 19-a jarcento: Mosquito, Revista Ilustrada, Arlequim kaj D. Quixote. Ofte kverelis kun diversaj bildodesegnistoj nome Bordallo Pinheiro. Li batalis kontraŭ sklavecon en Brazilo.
Li kreskis en Parizo kaj venis al Brazilo en 1859. En 1864 fondis jurnalon Diabo Coxo, la unua ilustrita ĵurnalo de São Paulo, kun artikoloj de nigra poeto Luís Gama, kiu daŭris nur ĝis 1865. En sekva jaro, li fondis novan ĵurnalon, Cabrião, kiu atakis la sklavismon kaj ankaŭ daŭris nur unu jaron.
En 1867, Agostini translokiĝis al Rio de Janeiro, kiam li laboris en multaj ĵurnaloj kaj publikigis bildhistorion Nhô-Quim, la unua en Brazilo.
Li, kvankam estis edzigita, iĝis koramiko de Abigail de Andrade, sola virino, kiu gajnis artpremion en Brazilo en 19-a jarcento. Ŝi gravediĝis 1888 kaj skandalo devigis ke ili foriris al Parizo. Tie Abigail mortis 1890, kaj Agostini revenis al Brazilo kie li vivis ĝis la morto.
La Ferrière
La Ferrière estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
François-Noël Babeuf
François-Noël BABEUF (naskiĝinta en Saint-Quentin la 23-an de novembro 1760, ekzekutita en Vendome en 1797), pli konata kiel Gracchus BABEUF (ŝanĝinte mem sian personan nomon al tiu de la famaj romiaj sociaj reformistoj Grakoj), estis politika gazetisto kaj agitisto dum la Franca revolucio de 1789.
Li estas rigardata de la historiistoj kiel la unua aktiva kaj revolucia socialisto.
Lia patro Claudo Babeuf dizertis el la franca armeo al tiu de la Aŭstria Imperiestro; amnestiita en 1755 li revenis Francion sed vivis tie en mizero. Li tamen povis donigi bazan instruon al siaj infanoj kaj François-Noël, post kiam li estis servisto, iĝis "comissaire à terrier" t. e. li studis la jurajn aktojn kiuj fundamentis la feŭdajn posedaĵojn de la grandsinjoroj kaj ties ĉi rajtojn super la kamparanoj.
Li korespondis kun Dubois de Fosseux de la Akademio de Arras.
Siajn penson kaj projekton pri "Konspiro de la egalaj homoj" li maturigis dum la kelkaj monatoj, kiujn li pasis enkarcerigita en la "Malliberejo de la Virazenoj" en Arras dum somero 1795. Li estis liberigita en oktobro 1795, ĉar la registaro de la Direktoroj timigita pro la kreskado de la monarĥismanaj fortoj volis ekvilibrigi ilin apogante sin sur la maldekstro, kaj amnestiis 10 000 malliberigitojn. Li tuj relanĉas sian gazeton: La Tribuno de l' Popolo (Tribunoj estis, en la Romia respubliko, la defendantoj de la Plebo)
Sed la polico zorge observis kaj spionis ilin. Dum iom da tempo ĝi lasis ilin agi, ĉar en la kompleksa kaj malstabila ekvilibro de tiu epoko la Direktoroj devas timi jen sian dekstron (la monarĥistojn), jen sian maldekstron (la Ĵakobenojn). Pro denunco, li estis arestita de Cochon de Lapparent, tiama policministro.
Lia juĝado estis la unua, eble la nura proceso de la revolucia periodo, kiu estis plenumita kun ĉiuj dezirindaj reguleco, respekto al rajtoj de la defendantoj, publikigo de la aktoj ktp. Al la demando "ĉu estis provo de ŝtatrenverso perforta?" la ĵurio respondis "ne", sed al la demando "ĉu esti provo reestigi la konstitucion de 1793?" ĝi respondis "jes", kaj tio estis punenda je morto; tial li estis kondamnita kaj ekzekutita kune kun Augustin Alexandre Darthe. La aliaj estis kondamnitaj per malliberejo aŭ ekzilo. Inter ili estis Filipo Buonarroti (malproksima parenco de Michelangelo Buonarroti)
Famaj citaĵoj:
Lignino
La lignino estas polimero kiu estas en la ĉelaj muroj de organismoj de la regno Plantoj kaj ankaŭ en la Dinofitoj de la regno Chromalveolata. La vorto lignino devenas de la latina termino lignum, kiu signifas ‘ligno’; tiele, la plantoj kiuj enhavas grandan kvanton de lignino estas nomataj lignaj. La lignino okupiĝas pri la plidikigo de la tigo (respektive trunko).
La lignino estas formata de la neinversebla elpreno de la akvo de la sukeroj, kreante aromajn komponaĵojn. La polimeroj de lignino estas strukturoj transkonektitaj kun molekula pezo de 10.000 amu.
Ĝi karakteriziĝas ĉar estas aroma komplekso (ne karbohidrata) el kiu ekzistas multaj strukturaj polimeroj (ligninoj). Konvenas uzi la terminon lignino laŭ kolektiva senco por aludi al la lignina frakcio de la fibro. Post la polisakaridoj, la lignino estas la organika polimero plej abunda en la vegetala regno. Menciindas ke ĝi estas la nura fibro nepolisakarida konata.
Tiu komponanto de ligno realigas multajn funkciojn esence gravajn por la vivo de la plantoj. Ekzemple, ĝi havigas elteneblon al la ĉelmuroj. Certe, la lignaj histoj rezistas la atakon de la mikroorganismoj, malhelpante la eniron de la enzimoj kiuj detruas la ĉelmurojn.
(16334) 4278 T-2
(16334) 4278 T-2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Edward Charles Pickering
. Li estis frato de alia fama usona astronomo nome William Henry Pickering.
Li lernis en la Boston Latin School kaj fariĝis bakalaŭro pri sciencoj en la Universitato Harvard en 1865
Li estis direktoro de la Observatorio de la Universitato Harvard kie li faris gravajn esplorojn pri la spektroj de la steloj danke al la astrofotografio.
Kun la germana astronomo Hermann Carl Vogel, li estis la unua kiu observis spektre duopan stelon.
Li dungis multenombrajn virinojn, inter kiuj: Annie Jump Cannon, Henrietta Swan Leavitt, Williamina Fleming kaj Antonia Maury. Ĉiuj virinoj (foje kromnomitaj "la haremo de Pickering") faris gravajn malkovrojn.
En 1911, kun William Tyler Olcott li fondis la American Association of Variable Star Observers ("Usona asocio de observantoj de ").
Krom astronomio, li fondis en 1876 la Klubon de la Apalaĉaj Monto, klubo de montaraj marŝado, kartografio kaj naturprotekto de la Blankaj Montoj en Nov-Hampŝiro.
Honoroj
Li ricevis:
Oni donis lian nomon al:
Karbonhidrato
En la biokemio, la karbonhidratoj aŭ Sakaridoj estas relative baza klaso de la kemiaj kombinaĵoj. Ili estas primaraj biologiaj fontoj por deponado kaj spirado de la vivuloj. La nomo estas el tempo, kiam oni ne konis la kemian strukturon de la karbonhidratoj. Sakaridoj estas gravaj kemiaj kombinaĵoj el biologia kaj komerca vidpunktoj. Ili estas polihidroksaj aldehidoj aŭ ketonoj, aŭ substancoj kiuj liveras tiajn kombinaĵojn post hidrolizo. Sakaridoj estas vaste troveblaj en la naturo kaj inkludas substancojn tiel konatajn kiel: celulozon, manĝotablan sukeron kaj amelon. En naciaj lingvoj, same kiel en Esperanto, la tradicia nomo por sakarido temas pri karbonhidrato. Ĝi originas el tiu frua observo: ke la varmigo de tiuj kombinaĵoj rezultigas akvon kaj nigran karbon-restaĵon, kaj tio malĝuste supozigis ke ili estus hidratoj de karbono.
Plej okulfrapa kemia karakterizaĵo de sakaridoj estas: ke ili entenas grandan nombron da funkciaj grupoj. Ekzemple, la sakarido ribozo havas funkcian grupon ĉe ĉiuj siaj atomoj de ĉeno konsistanta el kvin karbonatomoj. (Vidu dekstran bildon.)
Krom hidroksilaj grupoj, plejmulto da sakaridoj havas ankaŭ karbonilan grupon -ketona aŭ aldehidan funkcian grupon- kiel parton de sia molekula strukturo. Sakaridoj plenumas kvar gravajn rolojn en vivaĵoj:
La fonto de sakaridoj estas la fotosinteza procezo, dum kiu plantoj enhavantaj klorofilon transformas karbonan dioksidon kaj akvon en sakaridojn, helpe de energio el sunlumo:
Klasifiko de sakaridoj
Ekzistas tri ĉefaj klasoj de sakaridoj: mono-, di- kaj polisakaridoj:
Strukturo
La karbonhidratoj enhavas karbonajn, hidrogenajn kaj oksigenajn molekulojn en 1:2:1 rilato kaj formas la ĝeneralan formulon de CnH2nOn. Menciinde, ke kelkaj gravaj karbonhidratoj havas alian formulon CmH2nOn (kun m ≠ n) - kiel la glucido - aŭ ankoraŭ CnH2nOp (kun n ≠ p) - kiel la desoksiribozo. Kelkaj kombinaĵoj havas pliajn elementojn ligitajn al la karbonhidratoj, ekz. kitino enhavas ankaŭ nitrogenon. La plej simplaj karbonhidratoj estas la monosakaridoj, kiuj estas malgrandaj artefaritaj aldehidoj kaj ketonoj kun hidroksilaj grupoj, kiuj NE estas ligitaj al la karbonila grupo. Aliaj karbonhidratoj estas kombinaĵoj el monosakaridaj unuoj per hidrolizo. Ili nomiĝas - post la kvalito kaj kvanto de monosakaridoj enhavantaj – disakaridoj, oligosakaridoj aŭ polisakaridoj.
Monosakaridoj
Oni povas klasifiki monosakaridojn laŭ situo de karbonila grupo (C=O) al aldehido (ĉefina) kaj al ketono (nefina situo). Alia priskribo okazas laŭ la enhavantaj karbonatomoj (triozo, tetrozo, pentozo, heksozo, heptozo). Ekz. glukozo estas aldoheksozo, fruktozo estas ketoheksozo kaj ribozo estas aldopentozo. Plue, ĉiu karbonatomo kun hidroksila grupo (escepte la unuan kaj la lastan) estas optike aktiva, permesante kelkajn diversajn karbonhidratoj kun la sama baza strukturo. Ekz. galaktozo estas aldoheksozo, sed la diferenco en la proprecoj al glukozo estas, ke la atomoj estas diverse aranĝitaj.
La direkt-ĉena (alifata) strukturo povas priskribi nur unu formon de la monosakaridoj. La aldehida aŭ ketona grupo povas reagi kun la hidroksila grupo de la karbonatomo, tiukaze estiĝas ringa formo kun oksigena ponto, kiu estas en ekvilibro kun la alifataj formoj. Menciinde, ke la ringa formo estas pli aktiva optike ol la alifata formo kaj ambaŭ havas la alfan kaj betan formon, kiuj interkonvertiĝas restante en ekvilibra stato.
Monosakaridoj konsistas el unusola polihidroksila aldehida aŭ ketona unuo. Monosakaridoj estas plue klasigeblaj laŭ la nombro de siaj karbonatomoj. Tiele, simplaj sukeroj enhavantaj tri, kvar, kvin aŭ ses karbonatomojn nomiĝas respektive: triozoj, tetrozoj, pentozoj kaj heksozoj.
La ĉeeston de aldehida grupo en monosakarido signas la prefikso aldo-. Simile, ketona grupo estas signita per prefikso keto-. Tiel, ekzemple, glukozo estas aldo heksozo, kaj ribulozo estas keto pentozo:
La pentozoj ribozo kaj desoksiribozo (ribozo al kiu mankas unu oksigenatomo), estas biologie gravaj kiel komponantoj de nukleataj acidoj. Ilin oni trovas en ĉiu vivanta ĉelo kaj rolas en la sintezo de proteinoj kaj en la transportado de genetikaj informoj.
El la monosakaridoj, la heksozoj estas plej gravaj por la nutrado, kaj ankaŭ plej abundaj en naturo. glukozo (kelkfoje nomata "dekstrozo") kaj fruktozo troviĝas nature en libera formo, dum galaktozo troviĝas nature nur en kombinita formo.
Disakaridoj
La plej konataj disakaridoj estas la sakarozo (kana aŭ beta sukero – kombinaĵo el unu glukozo kaj unu fruktozo), laktozo (laktosukero – konsistanta el unu glukozo kaj unu galaktozo) kaj maltozo (kombinaĵo el du glukozoj). La ĝenerala formulo de la disakaridoj estas C12H22O11. La ligilo inter la du monosakaridoj rezultas la perdon de unu hidrogenmolekulo el la unu kaj de la hidroksilgrupo de la alia.
Disakaridoj estas sakaridoj kemie kunligitaj el du monosakaridaj unuoj per acetala ligo. Plej konata ekzemplo estas sakarozo, aŭ manĝotabla sukero. En la kemia senco, "sukero" estas iu ajn sakarido kiu havas dolĉan guston.
Disakaridoj estas hidrolizeblaj kaj el tio rezultas iliaj monosakaridaj eroj per boligo kun diluaj acidoj aŭ per ilia reakciigo kun konvenaj enzimoj. El vidpunkto de nutrado, la plej gravaj membroj de tiu ĉi grupo estas: maltozo, laktozo kaj sakarozo.
Polisakaridoj
Unu parto de la polisakaridoj estas depona materialo kiel amelo ĉe plantoj kaj glikogeno ĉe bestoj. La amelo konstruiĝas el amelozo (ne-disbranĉanta glukozĉeno) kaj amilopektino (disbranĉanta). La glikogeno similas al la amilopektino, sed pli ofte disbranĉiĝas. La alia parto de polisakaridoj estas struktura materialo kiel celulozo, pektino. La celulozo estas longa, ne disbranĉanta ĉeno el kelkaj mil glukozmolekuloj. En la celulozo estiĝas hidrogenaj ligoj, kiujn povas biologie malligi nur bakterioj.
Polisakaridoj konsistas el tre longaj ĉenoj de kunligitaj monosakaridaj unuoj, do: polimeroj de monosakaridoj kiuj tiel havas grandan molekulmason. Polisakaridaj ĉenoj povas esti liniaj aŭ branĉaj. La ordinaraj polisakaridoj entenas glukozajn ripet-unuojn; ekzemploj estas amelo, glikogeno kaj celulozo.
Post plena hidrolizo per acidoj aŭ enzimoj la polisakaridoj redonas siajn formintajn monosakaridojn. La ecoj de polisakaridoj tre diferencas disde tiaj de ordinaraj monosakaridoj kaj disakaridoj.
Nutrado
Karbonhidratoj konsumitaj en manĝaĵoj portas 3.87 kilokaloriojn de energio por gramo por simplaj sukeroj, kaj 3.57 ĝis 4.12 kilokalorioj por gramo por kompleksaj karbonhidratoj en plej al aliaj manĝaĵoj. Relative altaj niveloj de karbonhidratoj estas asociataj kun procezitaj manĝaĵoj (kiel fromaĝo) aŭ rafinitaj manĝaĵoj faritaj el plantoj, kiel dolĉaĵoj, biskvitoj kaj tortoj, surtabla sukero, mielo, sukotrinkaĵoj, pano kaj aliaj panaĵoj, marmelado kaj fruktoproduktoj, pasto kaj cerealoj por matenmanĝo. Pli malaltaj kvantoj de karbonhidratoj estas kutime asociataj kun nerafinitaj manĝaĵoj, kiel faboj, tuberoj, rizo kaj nerafinitaj fruktoj. Animal-bazitaj manĝaĵoj ĝenerale havas pli malaltajn nivelojn de karbonhidratoj, kvankam lakto enhavas altan proporcion de laktozo.
Organismoj tipe ne povas metaboligi ĉiujn tipojn de karbonhidrato por akiri energion. Glukozo estas preskaŭ universala kaj alirebla fonto de energio. Multaj organismoj havas ankaŭ kapablon metaboligi aliajn monosakaridojn kaj disakaridojn, sed glukozo estas ofte metaboligita la unua. En Escherichia coli, por ekzemplo, la "lac operon" rezultos en enzimoj por la digestado de laktozo kiam ĝi ekzistas, sed se kaj laktozo kaj glukozo estas ekzistantaj la lac operon estas repremita, rezulte en la fakto, ke la glukozo estas uzata la unua. Ankaŭ polisakaridoj estas oftaj energifontoj. Multaj organismoj povas facile disrompi la amelojn en glukozon; plej organismoj, tamen, ne povas metaboligi celulozon aŭ aliajn polisakaridojn kiel la kitino kaj arabinoksilanoj. Tiaj karbonhidratoj povas esti metaboligitaj fare de kelkaj bakterioj kaj protistoj. Remaĉuloj kaj termitoj, por ekzemplo, uzas mikroorganismojn por procezigi celulozon. Kvankam tiuj kompleksaj karbonhidratoj ne estas digesteblaj, ili estas grava dietelemento por homoj, nome "dieta fibro". Fibroj plibonigas digestadon, inter aliaj profitoj.
La nordamerika Institute of Medicine rekomendas, ke usonaj kaj kanadaj plenkreskuloj inter 45 kaj 65% de la manĝ-energio venu el kompletgrenaj karbonhidratoj. La Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo kaj la Monda Organizaĵo pri Sano kune rekomendas, ke la landaj dietaj gvidlinioj indikos celon de 55–75% de la totala energio el karbonhidratoj, sed nur 10% rekte el sukeroj (ilia termino por simplaj karbonhidratoj). Revizio en 2017 de la sistemo Cochrane konkludis, ke estas nesufiĉa pruvaro por subteni la postulon, ke la tuta grendietoj povas rezulti en kardiovaskula malsano.
Árpád Solti
Árpád Solti [ŝolti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Solti Árpád estas hungara komponisto.
Árpád Solti naskiĝis la en Kiskunhalas.
Stacio Nishi-Tengachaya
Stacio Nishi-Tengachaya (japane: 西天下茶屋駅 [Niŝi-Tengaĉaja-eki], angle: Nishi-Tengachaya Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Niŝinari, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kōya.
Feilbingert
Feilbingert estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Kreuznach de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
La Ferrière BE
-
La Ferrière estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Courtelary kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 546 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
La Ferrière situas en la Berna Ĵuraso proksimume 7 kilometrojn okcidentsudokcidente de la urbo La Chaux-de-Fonds. En nordo la komunuma teritorio etendiĝas ĝis al la ĵurasa altebenaĵo de la Franches-Montagnes. Al la komunumo apartenas la vilaĝo La Ferrière, kaj la setlejoj Basse Ferrière (sur alteco de 982 m s.m. norde de la vilaĝo) kaj Les Rochat (sur alteco de 984 m s.m. tute en la nordo de la komunumo kun la trajnhaltejo ''Halte de la Chaux-d'Abel), kaj diversaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,16 km², de kiuj 33,8% estas kovritaj de arbaro, 62,2% servas por agrikulturo kaj 3,7% por setlado.