cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preĝejo Sankta Triunuo (Bad Langensalza)
Priskribo
Kontraŭe al la sobra, simetrie farita ekstero surprizas onin la interno de la hala preĝejo per riĉaj barokaĵoj, kun duetaĝaj galerioj el ligno kaj ambonoaltaro de 1734. La volbaĵo tre pompe faritis per pentraĵoj barokaj en ovalaj medalionoj kaj stukaĵoj. Apartenas al la interno ankaŭ la reliefo de madono el la pereinta Mario-preĝejo, du barokaj epitafoj kaj orgeno de 1869. En 2008/09 estis ampleksaj restaŭradlaboroj; de post tio la tombeja preĝejo denove brilas kaj funkcias kiel koncert-preĝejo.
Fonto
Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): ''Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 1'', 2009, ISBN 978-3-7954-2249-3, p. 26
Olefarbo
Olefarbo aŭ Oleofarbo estas farbo komune produktita el linoleo kaj uzata por olepentrado.
Olefarbo estis uzita por la unua fojo en okcidenta Afganio, iam inter la 5-a kaj la 9-a jarcentoj. Ĝia uzado sekve disvastiĝis okcidenten ĝis tiam, kiam en Mezepoko ĝi atingis Eŭropon. Olepentrado sekve fariĝis la ĉefa ĝenro de pentrado : klimakse de la Renesanco, la antaŭa metodo "tempero" estis jam preskaŭ tute anstataŭigita en la plej granda parto de Eŭropo.
Ĝi uzatas ne nur por artaj celoj, sed ankaŭ por konstrutekniko por dekorado, protektado de ligno, metaloj ktp.
Zoltán Trócsányi (fizikisto)
Zoltán Trócsányi [trOĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Trócsányi Zoltán estas hungara fizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 2007, ordinara en 2013) de Hungara Scienca Akademio.
Zoltán Trócsányi naskiĝis la  en Miskolc.
Biografio
Zoltán Trócsányi akiris sciencan gradon M.Sc en Universitato de Debrecen en 1985, poste samloke li estis asistanto 2 jarojn. En 1990 en Virginia Polytechnic Institute and State University li akiris sciencan gradon Ph.D. Hejmenveninta li instruis plu en Debrecen, la habilitiĝo okazis en 1998. Li doktoriĝis (D.Sc) en 2000 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li okupiĝas pri partikla fiziko. Li havas edzinon, kiu naskis kvarfoje. Li ricevis ĝis tiam kelkajn premiojn.
Malý Beranov
Malý Beranov (Klein Beranau) estas municipo en Ĉeĥio, en Moravio en distrikto Jihlava, regiono Vysočina. En la jaro vivis ĉi tie. Ĝi troviĝas 2,5 km sudokcidente de Velký Beranov, 8 km nordokcidente de Luka nad Jihlavou kaj 6 km oriente de Jihlava. La sudorientan limon de la katastro kreas rivero Jihlava.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1760.
Laïs
Laïs (kelta por voĉo) estas la nomo de belga muzika grupo, precipe konata ĉe la ŝatantoj de folk-muziko.
La debuta kompaktdisko datas de 1998. Intertempe ili prezentadis sian muzikon en Sud-Afriko, Kanado, Francio (en la antaŭprogramo de Sting), Nederlando kaj Ĉinio.
Bruno Lopes
Bruno Lopes (n. ) estas brazila futbalisto.
Laïs
En aprilo de la jaro 2004 ili eldonis trian KD-on kiu havas la titolon Douce Victime kun kantimitaĵoj de Jacques Brel kaj Herman van Veen. Ĝi estis registrata en le legenda studio de Abbey Road.
Bruno Lopes
Li futbalis ĉe Albirex Niigata kaj Montedio Yamagata.
Bibi Andersson
Bibi ANDERSSON (denaske Berit Elisabeth Andersson; 11-a de Novembro 1935 - 14-a de aprilo 2019) estis sveda aktorino.
Post finkompletigi lernejajn studojn, ŝi akceptis aliĝi al la Reĝa Drama Teatro en Stokholmo, al kiu ŝi estis asocia dum 30 jaroj. Ŝia unua kunlaborado kun Ingmar Bergman estis en 1951, kiam ŝi partoprenis en lia produktado de reklamaĵo por lav-pulvoro "Bris". En la 1950-aj, 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, ŝi stelulis en pli ol dek Bergman-reĝisoritaj filmoj, kiaj La sepa sigelo (1957), Sovaĝaj fragoj (1957), Nära livet (1958), Ansiktet (1958), Persona (1966), En passion (1969), kaj Beröringen (1971).
Ŝi laboris ankaŭ kun John Huston (The Kremlin Letter: 1970) kaj Robert Altman (Quintet: 1979). Ŝi premieris en la usona teatro en 1973 per la verko de Erich Maria Remarque nome Plena Cirklo. Ŝia plej fama usona filmo estas I Never Promised You a Rose Garden (1977), kie stelulis ankaŭ Kathleen Quinlan.
(18297) 1978 VG4
(18297) 1978 VG4 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Kirkfield (Ontario)
Kirkfield estas vilaĝo lokita en la urbo Kawartha Lakes en la kanada provinco Ontario. La vilaĝo ricevis sian nomon en 1864 post kiam la komenca nomo, Novar, estis malakceptita fare de la registaro de Kanado. Listo de 8 eblaj elektoj tiam estis proponata. La precipe skotaj vilaĝanoj elektis Kirkfield, laŭ la loko Kirk'o'Field en Edinburgo, Skotlando. En la vilaĝo situas hidraŭlika ŝiplevejo de la kanalsistemo Trent-Severn.Kirkfield estas la naskiĝloko de la kanada fervojaentreprenisto William Mackenzie. Lia fervoja projekto, la Kanada Norda Fervojo, estis la dua transkontinenta kanada fervoja reto, komencita en 1895 kaj inaŭgurita en 1915. Ĝi bankrotiĝis dum la unua mondmilito, sed kiam kombinita kun aliaj bankrotiĝintaj fervojaj kompanioj ĝi iĝis la bazo por la Kanada Nacia Fervojo en 1923.
Flanke menciindas ke unu el la bildoj de la tago alterne prezentataj en la ĉefpaĝo de la esperant-lingva vikipedio estas foto de birdo el la specio ordinara galinago en Kirkfield.
(12944) 6745 P-L
(12944) 6745 P-L estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Bragi
Bragi estas en nord-ĝermana mitologio dio de poetoj kaj poeto de dioj, filo de Óðinn, edzo de Iðunn.
Kiel reprezentanto de Óðinn, Bragi bonvenigas la falintajn heroojn al Valhalo.
Neniu mito pri Bragi estas konata, krom kelkaj strofoj en la poemo Lokasenna en la Poezia Eddo.
En la arto, Bragi havas longan barbon.
En Gylfaginning, la unua parto de la Proza Eddo de Snorri Sturluson, la aŭtoro skribas ke Bragi estas konata pro sia saĝeco kaj precipe pro sia flua parolado kaj sperta uzado de vortoj, kaj ke li scias multe pri poezia verkado.
La dua parto de la Proza Eddo, Skaldskaparmál, komenciĝas per dialogo inter Ægir kaj Bragi pri la naturo de poezio.
Signobildo
Signobildo estas konkreta grafika formo de tipografia aŭ programlingva signo (litero, cifero, interpunkcia signo, matematika simbolo ktp).
Ekz-e la minuskla litero a havas malsamajn signobildojn en la tiparoj kursiva (a) kaj rekta (a).
Kabus ibn Sa'id Al Sa'id
Kabus ibn Sa'id Al Sa'id, ankaŭ skribite Qabus, (قابوس بن سعيد آل سعيد Qābūs b. Saʿīd Āl Saʿīd; naskiĝis la, mortis la ) estis ekde la ĝis sia morto sultano de Omano. Posteulo estas lia kuzo Hajtam ibn Tarik Al Sa'id.
En 1970, sultano Sa'id ibn Tajmur, de despota naturo, estis forpelita fare de sia filo, la posta sultano Kabus ibn Sa'id Al Sa'id. Kabus entreprenis la ekonomian pliboniĝon de la lando, subtenante pacon kun ĉiuj aliaj landoj de la Mezoriento. En 1980, la Sultano konsentis la ĉeston de usona armea aerbazo sur la insulo Masirah, kiu poste estis uzita por operacioj en la Persa Golfo.
Lajos Márton
Lajos Márton
Teri Polo
Teri POLO (naskiĝis kiel Theresa Elizabeth Polo en Dover, Delaware, la 1-an de junio en 1969) estas usona aktorino.
Biografio
Ŝi baletis en sia junaĝo, en aĝo de 17 jaroj, ŝi translokiĝis al Novjorko, kie manekenis, aperis en reklamfilmoj por Jeans. Ŝi iĝis konata en komedia serio kiel fianĉino, poste edzino de rolo de Ben Stiller.
Ŝi aperis en Playboy (februaro 2005) kaj en diversaj televidaj filmoj.
Polo geedziĝis en 1997 kun fotografisto Anthony Moore, kun kiu ŝi havas filon (2002). Ili divorcis en 2003, unu jaron poste ŝi konatiĝis kun Jamie Wollam kaj ili vivas kune. Ili havas komunan filinon (2007).
NGC 6039
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo. Ĝi aperas dufoje en NGC-katalogo: kun indikoj NGC 6039 kaj NGC 6042.
Mallemoisson (stacidomo)
Mallemoisson estas fermita franca stacidomo sur linio Saint-Auban -, situanta en Mallemoisson, en departemento Alpes-de-Haute-Provence, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF)
Imst
Imst troviĝas en Oberinntal en Tirolo 827 m super la marnivelo, ĝi estas distrikta centro de Distrikto Imst kaj havis en 2004 ĉirkaŭ 8.000 loĝantojn.
Trafiko
Imst jam estis grava trafika punkto ĉe Via Claudia Augusta en la romia epoko. En la Imsta raveno troviĝas la fervojo Imst-Pitztal de Arlbergbahn.
Ekonomio
La industrion karakterizis ekde la 15-a, 16-a jc. la minado, en la 18-a 19-a jc. la teksaĵ-industrio. Tiutempe vendis birdobredistoj en la tuta Eŭropo la tie breditajn kantobirdojn. La komponisto Carl Zeller verkis pri tio opereton.
Nuntempe la agrikulturo perdis la gravecon kaj aperis la aventura turismo somere kiel raftingo kaj kanjonumo.
Historio
La loko jam loĝatis en la bronza epoko.
Putoj
La provizado de la urbo per trink- kaj alia akvo okazis el publikaj putoj, el kiuj en 2004 ankoraŭ 35 beligas la urbon. El la 35 putoj, 18 estas historiaj, al sanktuloj konsekritaj putoj, kiujn oni zorge renovigis. Tiuj putoj servis pli frue ne nur por la civitanoj, sed por brutoj (precipe bovoj).
Ioannis Kaloumenos
Ioannis KALOUMENOS (en greka alfabeto Ιωάννης Καλούμενος, mortis novembre 1969) estis greka esperantisto kaj unu el la ĉefaj pioniroj de la greka Esperanto-movado.
Malnova membro de UEA, li fariĝis UEA-delegito en 1951 kaj membro de la komitato de UEA en 1967. Li estis prezidanto kaj poste honora prezidanto de Helena Esperanto-Asocio kaj same prezidanto de Helena Esperanto-Instituto. Multfoje li salutis la Universalajn Kongresojn nome de Grekio.
Pelargonidino
Pelargonidino estas natura pigmento apartenanta al la familio de la antocianidino, kaj kiel ĉiuj antocianinoj, ĝi estas kontraŭoksidanto, kiu produktas karakterizan oranĝokoloron. Pelargonidino troviĝas en geranio kiel ruĝa pigmento kaj ĝi ankaŭ respondecas pri la ruĝokoloreco de la filodendro, apartenanta al la familio de la arumacoj aŭ aracoj. La floroj oranĝo-koloraj de la Lysimachia monelli posedas plej altan koncentriĝon de la pelargonidina pigmento. Ĝi ankaŭ estas la ĉefa konstituanto de la Phaseolus vulgaris.
Proprecoj
Kune kun la cianidinoj, delfinidinoj, malvidinoj, peonidinoj kaj petunidinoj, la pelargonidino estas unu el la ĉefaj antocianidinoj, trovataj en naturo. En ĉi-familio, ĝi karakteriziĝas pro la ĉeesto de grupiĝo OH− en la pozicio 4 de la aromata ringo.
Kaŭze de ĝia flaviliuma nukleo, kiu posedas fortan reakciemon kun la nukleofilaj substancoj, la malvidino estas molekulo rilative malstabila, kaj do malfacile troviĝas en ĝia pura formo en la vegetalaj histoj. La aldono de iu sukero en la karbono-3 donas al ĝia strukturo pli grandan stabilecon kaj solveblecon. Ĝenerale, la heterozidoj estigitaj per kondensiĝo de la pelargonidino kaj unu aŭ pluraj ozoj (eventuale aciklaj) produktas antocianozidojn multe pli stabilajn. Pelargonidino prenas parton de vasta familio de kolorplenaj pigmentoj konataj kiel flavonoidoj.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Anthocyanidine.svg| Antocianino Delphinidin_3D.png| Delfinidino Flavylium_cation.svg| Flaviliuma jono Peonidin 3D.png| Peonidino Petunidin_3D.png| Petunidino Syringic_acid_3D.png| Siringata acido Malpighia_emarginata_2013_000.JPG| Acerolo Blackberry_fruits10.jpg| Rubuso Purple_banana_dsc00195.jpg| Bananujo Pelargonium_flower.jpg| Geranio Geranium renardii Bodziszek Renarda.jpg| Geranium renardii Plum_on_tree02.jpg| Pruno </Gallery> </Center>
Arkpafado
Arkpafado aŭ malofte arkopafado, arkopafo estas branĉo de ĉasado, praktikata ankaŭ en la sporto kaj uzita en militoj ĝis la mezepoko. La arkpafisto provas pafi per la arko la sagon en la celtabulon. La tuta sistemo estas nomata pafarko kaj sago.
Moderna konkurenca arkpafado estas arkpafado al celo por montri akuratecon el distanco aŭ distancoj. Tiu estas la plej populara formo de konkurenca pafarkado tutmonde kaj ĝi estas nomata ankaŭ celarkado. Formo partikulare populara en Eŭropo kaj Ameriko estas kamparkado, nome pafarkado al celoj ĝenerale seriigitaj je variaj distancoj en ligna celaro.
Celpafo
La pafisto pafas al la ringa celtabulo.
La plej grava internacia organizo de arkpafado estas FITA, la Fédération International de Tir à l'Arc.
La arkpafado estas ekde 1972 - denove – olimpika ludo, post kiam tio estis jam sporto komence de la novepoko de Olimpikoj ekde 1896 ĝis 1920.
Mihály Lenhossék
Mihály Lenhossék [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lenhossék Mihály estis hungara kuracisto, anatomo, profesoro, kavernisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1897). Lia patro estis same kuracisto József Lenhossék, lia avo estis Mihály Ignác Lenhossék. Mihály Lenhossék naskiĝis la  1863 en Pest (urbo). Li mortis la 1937 en Budapeŝto.
Biografio
Mihály Lenhossék frekventis mezlernejon kaj universitaton en sia naskiĝurbo. En 1886 li iĝis kuracisto kaj li eklaboris samloke en la Universitato de Budapeŝto. Inter 1895-1899 li instruis kaj esploris en Germanio, poste li estis nomita ordinara profesoro en universitato de Pest. Li estis rektoro en la studjaro 1914. Inter 1905-1922 li estis ĉefredaktoro de Orvosi Hetilap (kuracista gazeto), krome li redaktis kavernistan periodaĵon. Li okupiĝis ankaŭ pri prehomaj restaĵoj en kavernoj. Li ricevis gravan premion en 1930.
Arkpafado
Celpafo
La plej konataj fakoj:
La celtabulo havas de interno al ekstero la kolorojn de oro, ruĝo, bluo, nigro kaj blanko, la ringoj nombras de 10 ĝis 1.
Ĉe kampa arkpafado oni starigas la celtabulojn preter rondlinio. La tabuloj estas nigraj kaj la interna ringo estas orfarba. La ringoj nombras de 5 ĝis 1. La diferenco al FITA-pafoj estas, ke tie ĉi ne estas ĉiukaze konata la distanco al la tabulo, tiel la bona arkpafisto devas bone taksi eĉ la distancon.
Ĉasa arkpafado
Ĉe ĉas-arkpafado oni devas senti. Oni pafas bildojn de bestoj aŭ ŝaŭmplastajn bestojn. Ĉe la plej multaj turniroj oni nekonas la distancon al la celo. La ĉasisto devas tra arbedoj, desupre, desube, kelkfioje eĉ kniante pafi la bestojn. La celo estas la sagon pafi en la ĉasaĵon, al areo de koro kaj pulmo. Al unu ĉas-arkpafado nomata Parcours, aparetnas tipe 28 celoj kaj je kiu oni devas pafi maksimume 3-foje. La taksado okazas ekzemple laŭ la sekva skemo (ekzistas ankaŭ aliaj pritaksaj sistemoj):
IFAA regularo por ĉasturniro
Tie oni taksas la unue pafanton.
Ĉasado, fiŝado per arko
La arkoĉasado aŭ arkofiŝado estas malpermesita aŭ strikte kontrolita en multaj landoj de Eŭropo (an Usono oni povas libere ĉasi per arko eĉ grizan urson).
Cozmeni
Cozmeni (hungare: Kozmás [kozma:ŝ]) estas vilaĝo en Rumanio laŭ la rivereto Cozmeni, maldekstra flankrivereto de rivero Olt sud-sudoriente de Miercurea Ciuc. Administre ĝi apartenis ĝis 2003 al Sânmartin.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 391 loĝantojn, kaj en 1992 1 407 (hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1333 kiel ekleziejo.
Historio
En 1661 kaj 1694 la tataroj detruis ĝin. Ĝi estis sikula vilaĝo kaj de 1876 apartenis al Csík. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario.
Csaba Nagy (inĝeniero)
Csaba NAGY (nadj) rumania hungara priekonomika-priteknika verkisto. Li naskiĝis en Alsószinevér la 1-an de marto 1906 (mortodato nekonata).
Hajtam ibn Tarik Al Sa'id
Hajtam ibn Tarik ibn Tajmur Al Sa'id ankaŭ skribite Haitham ibn Tariq ibn Taymur Al Sa'id (هيثم بن طارق بن تيمور آل سعيد, Haiṯam b. Ṭāriq b. Taimūr Āl Saʿīd; naskiĝis la en Maskato) estas ekde la  sultano de Omano, sekvanta post sia kuzo Kabus ibn Sa'id Al Sa'id. Antaŭe li estis kulturministro de Omano.
Neue Schütz-Ausgabe
La Neue Schütz-Ausgabe (Nova Schütz-Eldono) estas fontokritika eldono de la kompleta verkaro de komponisto Heinrich Schütz (1585–1672) por scienca same kiel praktika uzo kaj prezentas je atentado de sciencaj eldonprincipoj la notacion per modernaj klefoj kaj notoj. Ĝi aperas laŭ komisio de la Internacia Heinrich-Schütz-Societo kaj aperas ĉe Bärenreiter-Verlag en Kassel.
La kompleta eldono entenas ĉiujn postlasitajn verkojn Heinrich Schütz. La sinsekvo de la verkoj ene de la volumoj kaj verkogrupoj baziĝas plejparte sur la ordaj principoj de laSchütz-Werke-Verzeichnis (SWV), kies nombradon ĝi kontinue transprenis. Ĉiu volumo entenas detalan antaŭparolon, faksimilajn reproduktaĵojn el la modeloj por la eldonado same kiel kritikan raporton.
Csaba Nagy (inĝeniero)
Kariero
Csaba Nagy akiris diplomon de inĝeniero pri mekaniko kaj elektro (1939). Li laboris en Bukareŝto ĉe Tehnomedia (1939-45), redaktis la Szakszervezeti Élet (1946-50), poste li estis esploristo de Energetika Instituto de Rumana Alkademio. Li estis ano de redakcikomitato de revuo Studii şi Cercetări de Energetică. Li publikigis en revuo Korunk la studaĵojn Iparosítás és energiagazdálkodás (1957/5), Energia és szocializmus (1960/4), Energiagazdálkodásunk fejlődése (1962/4) kaj Vaskapu-erőműről szóló Kilowattórák milliárdjai (1967/7).
Shigeto Masuda
Shigeto Masuda (増田 繁人, n. ) estas japana futbalisto.
NGC 6043A
NGC 6043A (aliaj indikoj — MCG 3-41-86, ZWG 108.109, DRCG 34-83, PGC 57019) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Shigeto Masuda
Li futbalis ĉe Albirex Niigata, Thespakusatsu Gunma, Oita Trinita, FC Machida Zelvia kaj Fagiano Okayama.
NGC 6043A
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Kalia izovalerato
Kalia izovalerato estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la saloj de la izovalerata acido kaj kalia hidroksido. Kalia izovalerato estas blanka solidaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kalia izovalerato estas solvebla en akvo, kaj iom solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Kalia izovalerato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Villenouvelle (Haute-Garonne)
Villenouvelle estas franca situanta en departemento Haute-Garonne, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Villenouvellois.
Villenouvelle (stacidomo)
Villenouvelle estas franca stacidomo sur linio - Sète-Ville, situanta en , en departemento Haute-Garonne, regiono.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Bordeaux-St-Jean - Sète-Ville (640000).
7414 Bosch
7414 Bosch estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana kemiisto kaj amatora astronomo Carl Bosch (1874–1940), Nobel-premiito pri Kemio en 1931 kun Friedrich Bergius. Dum la 1920-aj jaroj, li konstruis bone ekipitan privatan observatorion sur sia bieno en Heidelberg, kie li faris spektroskopiajn kaj fotometriajn studojn. Li estis grava mecenato por la scienco, apogante speciale la Observatorion de Heidelberg - Königstuhl, la Astronomische Gesellschaft kaj la Fondaĵon Einstein.
Árpád Toszó
Árpád TOSZÓ [toso:] estis rumania hungara inĝeniero pri bestbredado. Li naskiĝis en Vadu (Vărgata) en 1936 kaj mortis la 20-an de junio 1992 en Temeŝvaro.
Biografio
Árpád Toszó diplomitiĝis en 1960 en Temeŝvaro kaj li laboris en pluraj vilaĝoj de Banato, poste en Temeŝvaro. De la 1970-aj jaroj li prelegis kaj publikigis plurajn studaĵojn en TETT, Szabad Szó kaj A Hét.
Joseph Black
Joseph Black (1728-1799) (n. en Bordeaux, 🇫🇷, en la 16-a de aprilo 1728 - m. en Edinburgo,, en la 6-a de decembro 1799) estis skota kemiisto, fizikisto kaj kuracisto kiu unue analizis la karbonan duoksidon, la kemian elementon magnezion kaj faris eksperimentojn kun la latenta kaj specifa varmo. Dum dek jaroj, li estis profesoro pri anatomio kaj kemio en la Universitato de Glasgovo kaj pli malfrue profesoro pri Medicino kaj Kemio en la Universitato de Edinburgo, entute, li profesoris pli ol 30 jarojn.
Biografio
Lia patro devenis el Belfasto, kie li engaĝiĝis en la vinkomerco. La familio de lia patrino, kiu estis el Aberdeenshire, ankaŭ sin dediĉis al la vinnegoco. Entute, Joseph Black havis 12 gefratojn. Li vizitadis la prigramatikan lernejon en Belfasto de kiam li estis 12-jara, kaj en 1746, jam 18-jara, li enmatrikuliĝis en la Universitato de Glasgovo, kie li studis dum 4 jaroj, antaŭ ol pasi aliajn kvar jarojn en la Universitato de Edinburgo, kie li studis medicinon.
Ĉirkaŭ 1750, dum li ankoraŭ estis studento, Black disvolvis ian analizan balancon baze de leĝera trabo ekvilibranta sur kojnoforma levilo. Ĉiu brako enhavis rondan paton kie la specimenoj aŭ mezurigaj pezaĵoj surkuŝis. Ĝi estis pli preciza ol alia ajna balanco de lia epoko kaj fariĝis grava scienca instrumento en la plejmulto de la laboratorioj.
En 1761, li deduktis ke la varmigaplikado en la glacio ĉe ties fandpunkto ne kaŭzas leviĝon de temperaturo en la miksaĵo de glacio kun akvo, sed anstataŭ, okazis pligrandigo en la akvokvanto de la miksaĵo. Krom tio, Black rimarkis ke la varmigaplikado al la bolanta akvo ne kaŭzis temperaturan leviĝon en la miksaĵo akvo/vaporo, sed anstataŭ ian pligrandigon en la vaporkvanto. El tiu observoj, li konkludis ke la aplikata varmigo eble kombiniĝis al la glaciaj partikloj kun la bolanta akvo kaj fariĝis latenta. La teorio pri latenta varmo markas la komencon de la termodinamiko. La teorio de Black pri la latenta varmo estis unu el liaj plej gravaj sciencaj kontribuaĵoj, kaj sur kiu apogiĝas lia famo kiel sciencisto. Li ankaŭ demonstris ke malsamaj substancoj havas malsamajn specifajn varmojn. Tiu teorio stimulis la intereson de James Watt en ties provoj plibonigi la efikecon de la vapormekanismo kiu estonte inventiĝus de Thomas Newcomen. Black kaj Watt fariĝis amikoj post okaza renkontiĝo en 1757, kiam ambaŭ troviĝis en Glasgovo. Krom tio, Black provizis signifoplenajn financajn kaj aliajn rimedojn por la unuaj esploroj de Watt rilate al la energio produktita kun la vaporo.
Alia eksperimento farita de Black, tio estis lia studo pri la propreco de iu gaso produktita en pluraj reakcioj. Li malkovris ke la kalkoŝtono, farita el karbonato de kalcio, povis varmiĝi aŭ traktiĝi kun acidoj produktante gason al kiu li nomis "fiksita gaso". Li konstatis ke la fiksita gaso estis pli malpeza ol la aero kaj nutris nek la flamon nek la animalan vivon. Li ankaŭ perceptis ke kiam bobelita en solvaĵo de akvo kun hidroksido de kalcio, formiĝis precipitaĵo de karbonato de kalcio. Li uzis ĉi-fenomeno por elmontri kel la duoksido de karbono produktiĝas de la animala spirado kaj mikrobia fermentado.
En 1766, sekvante la spurojn de sia amiko kaj eksa profesoro, Black sukcedis al William Cullen kiel profesoro pri Medicino kaj Kemio en la Universitato de Edinburgo (Cullen translokiĝis al Edinburgo en 1755). Ekde tiam li forlasis siajn esplorojn kaj ka ekskluzive sin dediĉis al la instruado. En ĉi nova medio li estis tre sukcesa kaj la vizitoj al liaj lecionoj pligrandiĝis ĉiujare dum pli ol tridek jaroj. Liaj lekcioj havis la povoplenan efekton sur la popularigo de la kemio. Alia kialo por lia interesomanko al la eksperimentoj estis lia malforta konstituado. Lia malpli forta streĉo, kaj fizike kaj mense, kaŭzis al li sangokraĉon kaj nur per granda zorgo li povis konservi sian feblan kaj nestabilan sanstaton. Black neniam edziĝis kaj pace mortis en sia edinburga domo, aĝante 71 jarojn, kaj sepultiĝis en la korto de la Greyfriars Kirk.
11592 Clintkelly
11592 Clintkelly estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Clint Kelly, iaman superan vic-prezidanton por la Disvolviĝo de Avancintaj Teknologioj ĉe Science Applications International Corporation ekde 1988. Li estas forta advokato de la publika edukado pri astronomio kaj partoprenas je la projekto Faulkes Telescope North en Haleakala.
25613 Bubeníček
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Petr Bubeníček, kiu gajnis la unuan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro sia projekto en teamo pri elektra kaj mekanika inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la Gymnázium Aloise Jiráska de Litomyšl (Ĉeĥio)
6009 Yuzuruyoshii
6009 Yuzuruyoshii estas malgranda, meze hela duopa asteroido de la asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yuzuru Yoshii, direktoro de la Instituto de Astronomio de la Universitato de Tokio.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita la de B. D. Warner, R. D. Stephens kaj D. R. Coley per observoj de  elde la Center for Solar System Studies de Landers (Kalifornio, Usono).
Tiu satelito (ankoraŭ ne konfirmita) havus diametron de almenaŭ 2,87 km kaj orbitus kun duona grandakso de ĉirkaŭ 33 km; ĝia orbita periodo estus 1,83625 ± 0,00014 tago (44,07 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.
4219 Nakamura
4219 Nakamura estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Masaru Inoue kaj Osamu Muramatsu elde Kobuĉisava.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Giichi Nakamura, posedanto de la firmao "Mitaka Koki", kiu fabrikas optikajn instrumentojn.
Hans Joachim Moser
Hans Joachim Moser (naskiĝinta la en Berlino ; mortinta la  samurbe) estis germana nazia muziksciencisto, komponisto, kantisto kaj verkisto pri muzikaj temoj kaj beletro.
Vivo
Moser studis muzikhistorion, germanistikon kaj filozofion en Marburgo, Berlino kaj Lepsiko kaj lernis de sia patro violonludon. Li doktoriĝis per la tezo Die Musikergenossenschaften im deutschen Mittelalter en la jaro 1910 je Rostock.
Li militservis kiel leŭtenanto en la Unua Mondmilito, plenumis sian profesorekzamenon en 1919 ĉe la universitato je Halle kaj fariĝis en 1922 ekstraordinara profesoro. En 1925 li sekvis vokon al la Hajdelbergo. De 1927 ĝis 1933 li estis direktisto de la ŝtata akademio por eklezia kaj lerneja muziko en Berlino. En 1933 Moser estis elpostenigita pro oficaj pekoj riproĉataj al li.
Malgraŭ strikta dekreto de NSDAP, kiu haltigu ĝian amasan membrokreskon, la 1-an de aprilo 1936 li fariĝis nazio (membronumero 3.751.261). En 1938 Moser fariĝis vicestro de la regnejo por muzikaranĝoj en la propagando-ministrejo; ekde 1940 ĝis 1945 li estis ties ĉefsekretario. Sub lia oficado la regnejo disdonis ekde 1940 ankaŭ komisiojn por la „arjigo“ de la oratorioj de Georg Friedrich Händel. Inter 1938 kaj 1940 Moser verkis krome por la revuo de la Germanien (Ĝermanujo) SS. Ekde 1944 li publikigis en la revuo Musik im Kriege (Muzik en la milito) de la nazia ĉef-ideologiisto Alfred Rosenberg.
Moser ricevis en 1947 profesorpostenon ĉe la universitato de Jena, sed perdis ĝin post nur du monatoj pro sia naziisma agado en la propagando-ministrejo. En Okcidentujo tiujn ĉi problemojn li tute ne havis: li povis labori de 1950 ĝis 1960 kiel estro de la urba konservatorio en okcidenta Berlino, kaj en 1963 la urbo Vieno honoris lin per la Mozart-Medalo.
Moser verkis studaĵojn pri multaj komponistoj, ekzemple Paul Hofhaimer, Heinrich Schütz kaj Johann Sebastian Bach samkiel pri La germana kanto ekde Mozart. En la 1920-aj jaroj li publikigis plurfoje eldonotan trivoluman verkon Geschichte der deutschen Musik (Historio de la germana muziko). Post la Dua Mondmilito Moser elplumigis historion de la protestanta eklezia muziko en Germanujo kaj multajn traktaĵojn privivajn, ekzemple Musikgeschichte in 100 Lebensbildern. Lia muzikleksikono travivis ĝis 1955 kvin eldonojn. Krom tio aperis libro kun iel naziisma titolo Die Musik der deutschen Stämme (La muziko de la germanaj gentoj; 1957).
La kompona verkaro de Moser ampleksas pianopecojn, lidojn, teatromuzikojn kaj ĥorverkojn.
Atrofio
Atrofio signifas la malkreskon de la (homa) korpo. Plej konata formo estas la muskola, vidonerva atrofio.
La muskola atrofio aperas ekzemple dum la longtempa spacoveturado, pro tio la astronaŭtoj devas sin ekzerci, sporti tage 5-6 horojn, sed tio povas nur bridi la atrofiiĝon kaj ne halti ĝin. Post reveno de longtempa kosma vivo, la kosmonaŭtoj apenaŭ povas piediri, oni ofte portas ilin al fortigejo.
NGC 6043B
NGC 6043B (aliaj indikoj — MCG 3-41-86, ZWG 108.109, PGC 1541265) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Dezső Győri
Dezső Győri [deĵO djOri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Győri Dezső estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Dezső Győri naskiĝis la en ekstera parto de Törökszentmiklós (nuntempe jam Tiszatenyő), li mortis la  en Budapeŝto.
Preĝejo Sankta Nikolao (Verseg)
Preĝejo de episkopo Sankta Nikolao estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Verseg.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en mezo de la vilaĝo. En mezo de la fasado troviĝas la kvadrata turo. Sub la navo kriptoj etendiĝas. La absido estas okangula kaj la duono de la okangulo aliĝas al la navo, ĝi situas en la orienta flanko. Ankaŭ sakristio aliĝas al la navo. Kermeso okazas en la 6-an de decembro.
Preĝejo Sankta Bonifaco (Bad Langensalza)
La evangelia preĝejo Sankta Bonifaco (germane: Marktkirche aŭ Bonifaciuskirche) troviĝas en la centro de Bad Langensalza.
Historio
La preĝejo menciitis endokumente unuafoje en la jaro 1271-a. La 73 metrojn alta turo kun la renesancstila supra etaĝo estas la dua plej granda turo en tuta Turingio kaj tipas por la urba silueto. La trinava halokorko kun multangula altarejo kaj fasada turo konstruitis (kun interrompoj) ĝis 1592 el travertino. La sakristio kun gotika volbaĵo estas verŝajne resto dela en 1229 menciita antaŭula konstruaĵo. La dinastio de la sinjoroj de Salza transdonis siajn patronecrajtojn pri la Bazara preĝejo en 1356 al la Monakejo Mario Magdaleno, kiun ili poste translokigis proksime de la preĝejo. Por la monakinoj faritis je la komenco de la 16-a jarcento galerio en la supra etaĝo de la norda ĥoreja alkonstruaĵo. La konservitaj malfrugotikaj vandprentraĵoj de 1519 en la pormonakina galerio estas unika laŭ kvalito kaj ege altvalora.
Priskribo
En la interno konservitis novgotikaĵoj sed ankaŭ altaroj el la malfrua Mezepoko, la kasona plafono, epitafoj, tombaj slaboj kaj la en 1861/62 alikonstruita kaj restaŭrita orgeno.
La ĉefa enirejo estas ĉe la romparka ŝtuparportalo de la okcidenta fasado (fino de la 15-a jarcento). La en tri reliefoj dividita timpano reprezentas la Lastan juĝon. La influo de la Parler-plastiko tie ĉi tre bone videblas. La portalo kun ŝtupoj norde faritis je la fino de la 14-a jarcento. Ĉe ties meza kolono staras Sankta Bonifaco flankita de la Sanktaj Petro kaj Paŭlo.
Dum la lastaj restaŭradoj malkovritis la ŝtona ciferplakedo de la turo (1612; horloĝo kun ununura montrilo). Du de la malnovaj sonoriloj ankoraŭ hodiaŭ funkcias. Per diametro de 1,88 la sonorilo de Eckard Kuchen el la 1564-a jaro nombriĝas inter la plej grandaj de tuta Turingio. Surgrimpi la turon eblas post antaŭa sinanonco.
Fonto
Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): ''Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 1'', 2009, ISBN 978-3-7954-2249-3, p. 25-26
Eksteraj ligiloj
Pri la preĝejo sur la urba retpaĝaro.
Dekanata acido
Dekanata acido aŭ kaprata acido estas rektoĉena dekkarbona karboksilata acido, senkoloraj aŭ blankaj kristaloj kun forta rancodoro, ekzistanta en la ŝvito de la homa korpo kaj respondeca pri la malagrabla odoro de la kaproj. Ĝi nature okazas en la oleo de kokoso kaj Elaeis guineensis. Ĝi same trovatas en la lakto de pluraj mamuloj kaj, en pli etaj kvantoj, ĉe aliaj bestoj.
Thörnich
Thörnich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Yasuhiro Watanabe
Yasuhiro Watanabe (渡辺 泰広, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Albirex Niigata, Tokushima Vortis, Japan Soccer College, Vonds Ichihara kaj Blaublitz Akita.
Peyruis - Les Mées (stacidomo)
Peyruis - Les Mées estas fermita franca stacidomo sur linio -, situanta en  Peyruis, apud , en departemento Alpes-de-Haute-Provence, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Lyon-Perrache P1 - Marseille-St-Charles (tra Grenoble) (905000).
7416 Linnankoski
7416 Linnankoski estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la finna verkisto Johannes Linnankoski (realnome Vihtori Peltonen, 1869–1913), bone konata pro lia romano "La kanto pri fajr-ruĝa floro". En 1960, la malkovrinto metis grandan parton de tiu romano en muziko.
45596 Molliesugden
45596 Molliesugden estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 4:9 kun Marso.
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la angla aktorino Mollie Sugden (1922 – 2009), plej bone memorita kiel Sro Betty Slocombe en la brita televida komedio Are You Being Served?. Ŝia rolulino estis konata pro sia ŝanĝoj en hara koloro kaj sia amo por la katoj. La serio iris inter 1972 kaj 1985.
Hugo van der Goes
Hugo van der GOES (probable Gento ĉ. 1430/1440 – Auderghem 1482) estis flandra pentristo. Li estis kun Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Hans Memling kaj Dieric Bouts, unu el la plej gravaj flandraj pentristoj de la fino de la 15a jarcento. Li enkondukis gravajn plinovigojn kiaj nova monumentismo, specifa koloraro kaj individuisma maniero portretadi. La esto de lia majstroverko nome la Altaro Portinari en Florenco el la fino de la 15a jarcento antaŭen ludis gravan rolon en la disvolvigo de realismo en la arto de Itala Renesanco.
Donald Duncan
Donald R. DUNCAN (naskiĝis 1907; mortis la 25-an de decembro 1969 en Teddington, Britujo) estis brita kemiisto kun akademia titolo de "doktoro" (Ph.D., B.Sc.) kaj esperanta terminologo pri sia fako.
Duncan estas konata kiel aŭtoro de Angla-Esperanta Kemia Vortaro, (1956). Li estis fakdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) pri kemio ekde 1936, prelegis en Internacia Somera Universitato (ISU) dum Universalaj Kongresoj kaj regule kontribuis al Scienca Revuo.
Stützerbach
Vidindaĵoj
Goethe-muzeo
Sankta Vorlo
Sankta Vorlo (france saint Vorles) naskiĝis ĉirkaŭ 530, mortis la 16-an de junio 591. Li estis pastro.
Vivo
Lia ĉefa miraklo estas kiam li savis infanon de brulego. Laŭ la legendo, tiam li ĉeestis en du lokoj samtempe.
Roko Solutre
Roko Solutre ( Roche de Solutré), kalka krutaĵo superanta komunumon Solutré-Pouilly, je okcidente de Mâcon, estas simbola loko de Saône-et-Loire, sude de regiono Burgonjo. Protektita laŭ leĝo pri klasitaj lokoj kaj nun kadre de Operacio Grand Site, ĝi situas sur komunumo Solutré-Pouilly. Ĝia fameco venas de pluraj interespunktoj : geologia fenomeno malofta en tiu regiono, samnoma prahistoria loko de paleolitika kulturo (la solutrea epoko), ĝi gastigas sur sia supro, kiu altas je, apartan biotopon (la kalciŝataj gazonoj de Makonio) je apartaj faŭno kaj flaŭro. Loĝata de homoj ekde almenaŭ jaroj, plie ĝi estas la lulilo de vitejo Pouilly-Fuissé, fama blanka vino. Ĝi estis amase diskonigita ekde de la 1980-aj jaroj per la rita supreniro de prezidento François Mitterrand.
Formiĝo
En la regiono, en Mezozoika epoko, estis varmaj maroj, el kiuj multaj fosiliaj restaĵoj estas facile videblaj. Roko Solutre, same kiel Roko de Vergisson, devenas de fosiliiĝintaj koralaj masivoj malaperintaj antaŭ proksimume 160 milionoj da jaroj en tiuj maroj.
Grundoj el malsamaj naturoj estis ĉemetitaj per tiuj movoj, erozio aktivas. Profiloj de ĉirkaŭaj montoj rondiĝas, kaj samtempe klifoj Solutre kaj de Vergisson elstaras okcidente, kontraste kun la dolĉaj deklivoj de ilia orienta flanko.
Pejzaĝoj
Ĉirkaŭata de vitejoj, Roko Solutré montras kontrastan kaj spektaklan pejzaĝon, de la supro de sia roka sprono aŭ de sia supra gazono.
Oriente, etendiĝas ebenaĵo de rivero Saône, kie distingeblas malfone Makonio, pli fore, Bresse kaj Dombes en departemento Ain), kaj fine Ĵuraso kaj eĉ Blanka Monto fone, kiam veteraj kondiĉoj estas bonegaj.
Laŭ la tri aliaj direktoj, la pejzaĝo, malpli malferma kaj limigita per krestolinioj de la ĉirkaŭaj montoj, estas vitejoj, vilaĝoj kaj domgrupoj tipe makoniaj, kun aparte :
Prahistorio
La prahistoria postrestaĵejo de Solutré estas unu el la plej riĉaj en Eŭropo, el ostoj kaj el ŝtonaj restaĵoj. Sekve de sia malkovro, la roko donis sian nomon al kultura aspekto de Malfrua Paleolitiko, Solutreo.
Kronologio
En 1866 komenciĝis fosadoj piede de la roko, en loko nomita « Cros du Charnier », sur alsurfaciĝejo de ĉevalostoj, pri kiuj neniu imagas ke temas pri prahistoriaj restaĵoj.
Tre rapide, Henry Testot-Ferry, malkovris areon de hejmoj en boaca epoko, kaj tombojn el krudaj slaboj. Oni retrovis en tiuj hejmoj multajn ilojn el siliko : lancopintoj, laŭrfolioj kaj aliaj gratiloj, sed ankaŭ veran amason da ostoj : de boaco precipe, sed ankaŭ de ĉevalo, elefanto, lupo kaj kaverna tigro.
Henry Testot-Ferry kaj Adrien Arcelin decidis tiam sondi por science determini amplekson de la restaĵejo, kiun ili malkovris kaj ekzameni kun granda zorgo la tuton de la retrovitaj restaĵoj. La celo estas kompreni la strukturon de la stratigrafiaj tavoloj de la loko, bazo por starigo de kronologio.
En 1868, ekzisto de ĉasejo piede de la roko estas la privilegiita scienca hipotezo. La du inventantoj tiam alvokas aliajn fakulojn kaj prezentas siajn laborojn en kongresoj. Solutre riveliĝis kiel unu el la plej grandaj francaj prahistoriaj lokoj.
En 1872, Gabriel de Mortillet, unu el la plej gravaj prahistoriistoj siatempe, decidis nomi periodojn de Prahistorio laŭ la nomo de prahistoriaj lokoj kie ili estas aparte bone reprezentitaj. Tiel aperis la termino Solutreo.
Multaj prifosadoj estis kondukitaj poste, la prifosada kampo restas ankoraŭ nun nur parte esplorita kaj protektita.
Ĉasejo
Situo kaj konfiguro de la loko, alta kompare al ebenaĵo kaj akvosuperiĝoj, estis decidaj por homa loĝado. Provizante ŝirmejon kaj provianton al migraj brutaroj, la rokbazo, tiam embarasita per falaĵoj, ankaŭ donis al ĉasantoj la eblecon fabriki kaptilojn (vidi « la legendo »).
La ostamaso klariĝas per la treege longa periodo de surloka loĝado : dum pli ol jaroj (de  ĝis  jaroj a.K.), kvar grandaj civilizacioj de Paleolitiko tie sin sekvis.
La okupo de tiu loko estis precipe ligita al aktiveco de ĉaso, dispecigo kaj fumaĵado (kiam okupo de najbara Roko de Vergisson estis loĝada loko). Materialo trovita sur la loko estas ligita al homa aktiveco, kun multaj iloj, el kiuj silikoj tajlitaj laŭ laŭrfolio karakterizanta Solutreon.
La legendo
Male al legendo pri « ĉasado al abismo », neniam prahistoriaj homoj loĝantaj apud Solutre pelis ĉevalojn por faligi ilin de roksupro.
Gunnar Björnstrand
Knut Gunnar BJÖRNSTRAND, denaske JOHANSON (13-a de Novembro 1909 – 26-a de Majo 1986) estis sveda aktoro konata pro sia ofta laboro kun la verkisto kaj reĝisoro Ingmar Bergman.
Roko Solutre
La legendo
Tiu teorio – pri kiu nenio aperis en sciencaj eldonaĵoj de Henry Testot-Ferry – aperis pli ĝuste en prahistoria romano de Adrien Arcelin : temas do nur pri fikcio, kiun kaptis la popola imago. La nekohereco de tiu hipotezo estis facile pruvita poste, pro la granda distanco inter ostamaso kaj roksupro.
Gunnar Björnstrand
Björnstrand naskiĝis kiel Knut Gunnar Johanson en Stokholmo kiel filo de la geaktoroj Oscar Johanson kaj Ella Mauléon. Post sia edukado ĉe la aktorlernejo de la Reĝa Drama Teatro, li faris kelkajn aperojn en teatro, kino kaj radio. La unua kunlaboraĵo de Björnstrand kun Ingmar Bergman estis la ludado de 1941 de la teatraĵo de August Strindberg nome Spöksonaten (Fantomsonato). Lia unua ĉefa kinrolo estis en Natt i hamn de Hampe Faustman en 1943. Post subskribi kontrakton kun Svensk Filmindustri, li ricevis proponojn ĉefe kiel partoj en komedioj, kiel Sommarnattens leende de Bergman (Ridetoj de somernokto, 1955). En 1957, tamen, li aperis en du dramaj roloj por Bergman, nome en La sepa sigelo kaj en Naturaj fragoj. Li regule stelulis en aliaj filmoj de Bergman ĝis 1968, kiam lia laboro por la reĝisoro iĝis malofta. Li ankaŭ ludis ĉefajn rolojn ĉe la Stockholm Stadsteater kaj en privataj teatroj. En postaj jaroj, pro sekvoj de apopleksio, Björnstrand evitis long-daŭrajn kontraktojn, kaj centriĝis al teatro kaj televido. Lia lasta filmo estis Fanny kaj Alexander de Bergman (1982): ĉar li ekperdis memoron ekde tiam, la aktorado estis malfacila. Björnstrand mortis en Stokholmo en 1986.
Roko Solutre
La homoj
Henry Testot-Ferry kaj Adrien Arcelin elgrundigis ankaŭ homajn restaĵojn en Cros du Charnier. Fine, laŭ la tuta periodo de fosadoj - tio estas de 1866 ĝis 1925 –, preskaŭ 70 skeletoj estis trovitaj.
Se, okaze de unuaj prifosadoj, tiuj homoj estis konsideritaj kiel prahistoriaj (aŭrinjakaj, neolitikaj), ŝajnas nun preskaŭ certe ke tiuj skeletoj estas ja historiaj. Temus laŭ diversaj faritaj datadoj, de Burgundoj (Frua Mezepoko) aŭ de Merovidoj.
Paradokse, malgraŭ la lokokupa daŭro, de ĉiuj periodoj de Supera Paleolitiko, nur Solutreo ne lasis homan restaĵon. Fine, unu jaron post la unuaj prifosadoj sur la loko de Solutré en 1866, la homoj de Kro Magnon, samtempuloj de tiuj, kiuj tajlis ilojn kaj ĉasis en Solutré, estis malkovritaj en Eyzies de Louis Lartet.
La muzeo
Baze de Roko situas departementa muzeo pri prahistorio, konstruaĵo pensita de strasburga arkitekto Guy Clapot kaj financita de departementa konsilio de Saône-et-Loire – sub impulso de ĝia prezidanto François Mitterrand – kaj inaŭgurita en 1987. Pro aktiva protektado de la loko, la muzeo staras sub kupolo plantita per vegetaloj, apenaŭ videbla de malproksime. La muzeo prezentas sur loko de malkovro la kolektojn de tiu unuaranga loko same kiel reduktitaĵojn, kiuj montras ĉasoscenojn kaj portempajn ekspoziciojn pri temoj rilataj al arkeologio, prahistorio, aŭ etnografio, kaj kiuj integras pli freŝdate nuntempan arton.
De la 26-a de majo 2013, la loko gajnis la markon Grand site de France, kaj la portempaj ekspozicioj etendiĝas eĉ en domo de la loko, kiu ebligas ankaŭ manĝadon, ripozadon kaj por infanoj diverse aktivi (prahistoria pentrado, branĉoplektado, grenpistado, lanŝpinado, ktp.).
De Antikva epoko al nuntempo
La ĉirkaŭo de Roko Solutre, se ne sur Roko mem, estis kontinue okupita ekde Prahistorio, ĉiu epoko lasis siajn spurojn, kelkfoje preskaŭ malaperintaj por okuloj de vizitantoj.
Antikva epoko
Oni retrovis spurojn de du grandaj gaŭlaj-romiaj vilaoj en ĉirkaŭo de Roko : unu, Solustriacus, donis sian nomon al vilaĝo Solutre. La alia situus inter Roko kaj najbara vilaĝo Vergisson. Krome vasta ebenigita monteto liganta Rokon al vilaĝo Vergisson estas supozita esti malnova romia vojo (loke ĝi estas tiel nomita).
Mezepoka periodo
Prahistorio ofte superis mezepokan historion de Roko. Tamen, mirinda fortikaĵo, fame konata kiel sidejo de banditoj, okupis la supron de Solutre.
Sekve de militpaŭzo subskribita en Mâcon la 4-an de decembro 1434 konfirmanta burgundian ĉeeston en Makonio, tiu kastelo, lasta fortikaĵo, ne konkerita en la region de duko de Burgundio, estis al li donita. La sekvantan jaron, Filipo la Bona, duko de Burgundio, per akto redaktita en Dijon la 22-an de decembro 1434, ordonis la kompletan detruon de la fortikaĵo. La popola ĝojego estis tia post tiu anonco, ke oni retrovis poste korpojn de partoprenantoj en ĝia detruo, mortigitaj per anarkia disfalo de muroj.
Neantaŭlongaj priserĉoj tendencas montri ke tiu kastelo estis nobela kaj riĉa loĝejo, sed malmultaj elementoj estas nun konataj pri tio.
Aparta medio : la kalkoŝataj gazonoj de Makonio
Homa vivo ĉirkaŭ kaj sur Roko Solutre evidente efektis al ĝia aspekto, kaj al ĝia evoluo. De senarbigo de la origina gaŭla arbaro al plantado de unuaj vitoj, de pasinta mult-kulturo al nuna vita unukulturo, la pejzaĝo formiĝis kaj ŝanĝiĝis.
Kulturebligo de la supro kaj de la dolĉaj deklivoj de Roko Solutre kontribuis al apero de aparta medio, kaj poste al vivteni ĝin. Ĝis mezo de la 19-a jc, edzinoj de agrikulturistoj tien kondukis kaprinarojn, sur tiuj parceloj ĉirkaŭataj per muroj el sekaj ŝtonoj. Tiu paŝtado, kaj praktiko de brulado, persistigis sekan gazonon, kiu tie kreskis, kaj kiu gastigas multajn vegetalajn kaj bestajn speciojn maloftaj kaj/aŭ protektitajn, kiuj plej norde kreskas tie.
Kalkoŝataj gazonoj de Makonio, troviĝas ankaŭ sur la supro de 4 aliaj montoj sammaniere kreitaj en la sama epoko (de nordo suden : Monsard, monto de Leynes, Roko de Vergisson, kaj fine sude de Solutre, monto de Pouilly) kaj protektitaj (vidi "Protektado kaj daŭriva evoluigo"). Ĉar, kun forlaso de paŝtado post la dua mondmilito, komenciĝis koloniado per bukso, junipero kaj tigfrukta kverko.
Flaŭro
Monta Inulo, arbusta koronilo, rekta mikropo, sovaĝaj orkidoj, hipokrepido, ktp.
Montaj kaj mediteraneaj specioj kunloĝas : festuko, karekso, bromuso stara, heliantemo blanka, sileno itala, rubio, dianto monta, seslerio blua, sedo, saksifrago.
Faŭno
Inter birdoj estas hortulano, orelstrigo, kaprimulgo, serpentaglo, blua cirkuo kaj arbalaŭdo. Inter troveblaj insektoj estas Iphiclides podalirius, manto kaj lokusto mediteranea.
Socia medio
--> Ne konfuzu kun 'interkona retejo' (angla : social media).
Roko Solutre
Vitokulturo
Importita de romianoj, la vitokulturo pluestis en Mezepoko dank'al klunizaj monaĥoj kaj multas ĉirkaŭ Roko Solutré. Progresaj kaj malprogresaj periodoj laŭ jarcentoj kondukis alterne al kulturebligo de novaj parceloj kaj al forlaso kaj tiel markis la pejzaĝon.
Socia medio
La Socia medio, socia kunteksto, socikultura kunteksto, aŭ simple medio, referencas al la tuja fizika kaj socia setlado en kiu personoj vivas aŭ en kiu io okazas aŭ disvolviĝas. Ĝi inkludas la kulturon kie la individuo estis edukita aŭ loĝas kaj la personojn kaj instituciojn kun kiuj ili interagadas.
László Szelestey
László Szelestey [lAslO seleŝtei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szelestey László estis hungara poeto, juristo, parlamenta deputito. Lia nobela antaŭnomo estis felsőszelestei (laŭ alia informo alsószelestei). László Szelestey naskiĝis la en Uraiújfalu, li mortis la  en Budapeŝto.
Socia medio
La interagado povas esti en la persono mem aŭ tra la amaskomunikilo, eĉ anonime aŭ unudirekta, kaj povas ne postuli ekvalecon de socia statuso. Tiele, la socia medio estas pli larĝa koncepto ol tiu de socia klaso aŭ socia etoso.
Bibliografio
Leo Spitzer, "Milieu and Ambience: An Essay in Historical Semantics", in Philosophy and Phenomenological Research III (1942-3)