cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
16277 Mallada
Nomo
Ĝia nomo honoras la urugvajan astronominon Esmeralda H. Mallada, instruistinon en la Universitato de la Respubliko, kiu studis la malgrandajn korpojn kaj instruis pri kosmografio kaj matematiko. En 1952, ŝi estis unu el la fondintoj de la  Asociación de Aficionados a la Astronomía, la plej malnova asocio de amatoraj astronomoj en Urugvajo.
Limbo (religio)
En frua katolikismo, limbo (el la latina limbus, rando, bordo) estis postmorta loko rande de infero. Eksterpole, hodiaŭ la vorto aludas iun ne klare difinitan staton inter pli konataj.
La 20-an de aprilo 2007, la romkatolika internacia komisiono pri teologio publikigis priajn konkludojn en deklaracio entenanta, ke limbo respegulas tro restriktan vidon de Savo kaj sekve ne devas esti prezentita en la Eklezia Instruo.
La vorto troveblas nek en Biblio nek ĉe "la Patroj de la Eklezio". Ĝi aperis en la 13-a jarcento el la skolastika pensaro, kiu diferencigas du limbojn, tiun de la Patriarkoj (limbus patrum) kaj tiun de la infanoj (limbus puerorum).
La limbo de la Patriarkoj laŭ la skolastika pensaro
La limbo de la Patriarkoj ricevas la animojn de la Justuloj, kiuj mortis antaŭ la resurekto de Kristo. La biblia referenco estas "la sino de Abraham" en la Evangelio laŭ Sankta Luko (16–22). Tiuj animoj, kiuj ne povis eniri paradizon sigelfermitan pro la prapeko, estis liberigitaj de Kristo dum la tagoj inter lia entombiĝo kaj lia resurekto. La skolastika tradicio baziĝas sur la Unua Epistolo de Sankta Petro (3–19), laŭ kiu Jesuo "predikis al la enkarceraj spiritoj".
La limbo de la infanoj laŭ la skolastika pensaro
La limbo de la infanoj ricevas la animojn de infanoj mortintaj ne baptitaj. Teologie ĝi respondas al la demando, kien iras tiuj animoj, kiuj ne meritas inferon, sed ne povas eniri paradizon pro la prapeko. Tiu demando, kiu leviĝis en fruaj kristanismaj tempoj, ricevis ne klaran respondon de la unuaj Patroj de la Eklezio.
Sankta Gregorio de Nyssa same kiel Sankta Gregorio de Nazianzo nur diris, ke por tiaj animoj ne estas postmorta suferado, nenion plu. Laŭ Augustin d'Hyppone, (Sankta Aŭgusteno), ekzistas neniu postmorta destino krom la infera kaj la paradiza: la animoj de infanoj ne baptitaj iras inferen, kaj pro tio Sankta Aŭgusteno firme instigis al frua bapto de la infanoj. Reage al pelagianismo, en la Konsilio de Kartago (418) li kondamnas la ideon de aparta postmorta loko por infanoj ne baptitaj.
Male, laŭ la skolastika pensaro, en la limbo de infanoj la animoj staras en intera stato, ne suferante inferon kaj ne ĝuante paradizon.
Limbo kaj la katolika dogmaro
La limbo ne apartenas al dogmo de la romkatolika eklezio, kaj katolikismo malmulte diris prie.
Kiam temas pri infanoj, kiuj mortis sen esti baptitaj, la Eklezio submetas ilin al la mizerikordo de Dio, kies volo estas Savo por ĉiuj homoj kaj kiu per la Filo diris "Lasu la infanojn veni al mi; ne malhelpu ilin", el la Evangelio laŭ Sankta Marko (10–14).
En 1984, kardinalo Ratzinger (papo Benedikto la 16-a ekde 2005), estis prefekto de la kongregacio por la doktrino de la fido, kiam li jam persone opiniis forlasinda la hipotezon de la ekzisto de limbo por infanoj. En 2004, internacia komisiono ekdiskutis prie. Dum la Plena Asembleo de oktobro 2006, de la 2-a ĝis la 6-a, ĝi deklaris ke "la ideo de limbo, kiel postmorta loko por la animoj de mortintaj infanoj ne baptitaj, povas esti forgesita sen kontraŭo al la fido". Tiu konkludo pri la limbo de la infanoj oficialiĝis en 2007:
<!--Limbo katolika, pliprecize limbo de iamaj katolikaj teologoj, estis la kondiĉo de la animoj de infanoj mortintaj senbaptaj. Ĉar la bapto estis konceptita kiel vojo necesa por atingi la eternan savon pro ĝia efiko liberigi el la origina peko, jen la problemo: kia la sorto, transtombe, de tiuj infanoj? Iuj teologoj (ekzemple, Sankta Aŭgusteno en la letero 217 kaj en la provinca koncilio de Kartago (418) imagis lokon aŭ staton similajn al la tiu de infero, kvankam kun penoj malpli suferigantaj. Sed al la kristana popolo tio ŝajnis io nejusta kaj eĉ kruela. Por mildigi tiun fidelulan reagon kaj ankaŭ por pli akcenti la dian mizerikordon, oni komencis paroli pri loko ekstere de la infero, kie la nebaptitaj infanoj povas ĝui, se ne nesupernaturajn, almenaŭ la “naturajn” ĝojojn eĉ en manko de la dia vidalvido.
Tiom plaĉis la supozo ke iom post iom la limbo fariĝis komuna sendiskuta akceptaĵo. Tiom plaĉis ke eĉ iuj ekumenaj koncilioj (la Florenca, ekzemple, de 1431-1439, pri limbo parolis kaj montri simpatii al ĝi apogiĝanta sur Johano 3,5 ("se homo ne estas naskita el akvo kaj la Spirito, li ne povas eniri la regnon de Dio”, kaj sur Marko 16,16 ("kiu kredos kaj estos baptita, tiu estos savita"); kaj dume la limbo eniris diversajn katekismojn eĉ gravajn, ec en tiu de Pio la 10a . Favoris ĝian akceptiĝon ka disvastiĝon la aludo al similaj loko aŭ kondiĉo de la “Limbo de la Patroj”, supozigita de novtestamentaj esprimoj kiel “la evangelio estis anoncita ankaŭ al la mortintoj (1Pt 4,6)”, “Kristo... iris kaj predikis ankaŭ al la enkarceraj spiritoj (1Pt 3,19)” por la justuloj de la antaŭelaĉeta epoko atendantaj la liberigan viziton de Kristo. Ĉar tiaj esprimoj, kaj aliaj somilaj, kiel estas jam sciite, pli ol faktan eventon celas karakterizigi la funkcion de Kristo kiu etendiĝas al la tuta reala kreaĵaro, spertebla kaj nespertebla, ili ne utilas por montri ke vere estas transtomba limbo.
Sed la hipotezo pri limbo de nebaptiaj infanoj, kiu tamen neniam estis instruta kiel dogmo, komencis ne kontentigi teologojn kaj ekleziulojn engaĝitajn en la pastoralo. Ekŝajnis ke tiu koncepto malpliigus la dian bonecon kaj la kristan universalan elaĉeton kaj la nocio komencis malaperi el lokaj kaj ankaŭ tutekleziaj katekismoj (ekzemple, pri ĝin ne mencias la Katekismo de la Katolika Eklezio de 1992). Hodiaŭ oni preferas substreki la dian universalan volon savi ĉiujn homojn kaj la senkondiĉan amon de Kristo kiuj certe etendiĝas ankaŭ al senkulpaj infanoj nebaptite mortintaj.
La nuna Papo Benedikto la 16a, fine, akceptinte la la opinion de la Internacia Teologia Komisiohttp://it.wikipedia.org/wiki/Commissione_teologica_internazionale (konsulta strukturo aganta ene de la Kongregacio por la Kredo) laŭ kiu la limbo, ĉiam nedogma, ne havas biblian kaj racian fundamenton, aprobis ties dokumenton de 20 de Aprilo 2007 kie praktike kuŝas invito ignori tiun teologaĵon ĉar ĝi reflektas “tro mallarĝan koncepton pri la dia savo” kaj sugestas konfidi tiujn inanojn la amo de Kristo Elaĉetanta.
-->
Eksteraj ligiloj
[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_con_cfaith_doc_20070419_un-baptised-infants_it.html Dokumento de la Internacia teologia Komisiono. Itale]
Cañamares
Cañamares [kanjaMAres] (kanabejoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas cañamarero [kanjamaREro]. La censita loĝantaro en 2016 estis de 485 loĝantoj kaj la denseco estas de 11,97 loĝ/km².
Situo
Cañamares estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la norda pinto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 908 m super marnivelo; je 56 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 40,52 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°27′01″N 2°14′24″Ok.
Ekonomio
Agrikulturo, forstado kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Estas ravinoj el la rivero Escaba.
Andrzej Koszewski
Andrzej KOSZEWSKI, naskiĝinte la 26an de julio 1922  en Poznań kaj mortinta la 17an de februaro 2015, estas komponisto kaj pola muzikologo. Lia plej konata verko estas Muzyka fa-re-mi-do-si. Komponita en 1960, tiu ĉi partituro por ĥoro estis verkita okaze de la datreveno de la naskiĝo de Frédéric Chopin.
Liaj studoj inkludis la muzikan teologion kaj la komponadon. Tiu ĉi disciplino lil sekvis en la nacia kolegio de muziko de Poznań en 1953. Estinta diplomita de muzikaj studoj al la nacia supera muziko-lernejo de Varsovio kaj de muzikologio al la Universitato de Poznań, li instruas la komponadon en la nacia kolegio de muziko de Poznań ekde 1957. Li atingis la titolon de profesoro en 1978.
La laboro de Andrzej Koszewski, precipe liaj pecoj por ĥoroj, estis registritaj dum festivaloj kaj internaciaj konkursoj organizitaj en Eŭropo, en Azio kaj en Ameriko.
Neukirchen
Neukirchen havas diversajn signifojn:
Carnegie Hall
Carnegie Hall [karneĵi ho:l] estas fama koncertejo ĉe angulo de la Novjorka 7-a avenuo kaj 57-a strato.
Ĝi estis konstruita en itala novrenesanca stilo, laŭ planoj de William B. Tuthill, malfermis la pordojn en 1891 kaj ekportis la nomon de la tiama konstruiganto, posedanto, industriisto Andrew Carnegie. En la solena malfema semajno, la gasta dirigento estis Ĉajkovskij kaj ekde tiam ĉiu grava usona kaj eksterlanda muzikisto ludis tie. La halo estis longtempe hejmo de la Novjorka Filharmonio, ĝis la muzikgrupo translokiĝis en la 1960-aj jaroj en la Lincoln Center.
Oni preskaŭ malkonstruis ĝin en 1959, ĉar ĝi ne estis profitdona, sed la violonartisto Isaac Stern kaj mecenatoj Jacob kaj Alice Kaplan ekis sukcesan kampanjon por savi tion. La konstruaĵon aĉetis en 1960 urbo de Novjorko.
La konstruaĵo estis en 1986 tute renovigita kaj oni rekte alkonstruis 60-etaĝan loĝejan kaj burokonstruaĵon (1987-1989), nomatan „Carnegie Hall Tower“.
Akado
Akado estas antikva regiono en Mezopotamio, en nordokcidenta parto de tiu ĉi regiono, antaŭ starigo de Babilonio en 18-a jc a.K. La alia, suda parto de Mezopotamio nomiĝis Sumero. Inter la du regionoj okazis multaj militoj dum sia ekzisto, sed ambaŭ defendis sin kontraŭ aliaj najbaroj.
Ĉirkaŭ 2300 a.K. la potencon sur la tuta Mezopotamio kaptis ŝemida reĝo Sargono 1-a. Lia rezidejo estis urbo Akado, kies ĝusta lokigo ankoraŭ ne eblas. Unuiĝo de Mezopotamiaj teroj sub la potenco de Sargono venigis al forta kaj centraliza regno, en kio rimarkeblis elementoj de despotio. Reĝa burokrataro, kies kvanto superis 5 milojn, kontrolis ĉiujn kamparajn komunumojn. Iuj esploristoj supozas, ke ekzistis eĉ regula armeo. En -2279 Sargono mortis, sed la Akada dinastio regis ankoraŭ longe. Sargono kaj liaj posteuloj zorgis pri la evoluo de interna kaj ekstera komerco, enkondukis unuecan sistemon de mezuroj kaj pezoj, kiu multe helpis al plia integriĝo de ĝiaj landpartoj. Strebante evolui ankaŭ eksteran komercon, Sargono efektivigis konkeran politikon kontraŭ siaj najbaroj, kiuj estis riĉaj de iuj naturaj rimedoj. Tiamaniere en la konsisto de Sargona Regno okazis urbo Mari en meza Eŭfrato kaj norda parto de nuntempa Sirio. Akada regno pleje prosperis dum regado de Naram-Suene, nepo de Sargono, kiu militvenkis en Elamo (oriente de mezopotamio), Zagros-Montaro (nuntempa Irano), nordaj teroj de Araba duoninsulo.
De tiu tempo la sumera lingvo iom post iom cedis la lokon al akada lingvo. Sargona dinastio regis ĉirkaŭ 120 jaroj kaj en 2200 a.K. ĝi estis detruita pro la invadoj de la orientaj najbaroj - gutiaj triboj.
Leme
Leme estas municipo de la brazila subŝtato San-Paŭlio, kiu taksis 91.804 loĝantojn en 2010.
Mizantropeco
Mizantropo (eo Hommalamanto) laŭ PIV estas homo, kiu malamas kaj evitas la societon de la homoj. Mizantropeco (eo Hommalamo) koresponde estas malinklino al kunvivado inter homoj. Ties antonimo estas filantropio.
La termino devenas el la helena antikva epoko kaj konsistas el la antikvaj grekaj vortoj misein = "malami",  anthrōpos = "homo".
Difino
Mizantropeco estas priskriba termino pri sento kaj difinas nek filozofion, nek religion nek konkretan kondutomekanismon. Mizantropo sekve ne nepre devas esti agresema, perfortema aŭ aroga; altruisma konduto de misantropo ne maleblas. La mizantropeco, malgraŭ la etimologia simileco, ne estas la ekzakta malo de la termino de filantropeco, kiu priskribas la apartan simpation de unuopulo al la homoj ĝenerale respektive al la tuta homaro, sed kutime pli difiniĝas laŭ la konkreta konduto de la unuopulo ol laŭ nuraj sentoj aŭ esprimoj de ĝi.
Mizantropeco en si mem ne estas psika malsano, sed povas ekesti surbaze de tia psika malsano, ekzemple el depresio.
Formoj kaj kaŭzoj
Multaj kaŭzoj povas igi homojn malami kaj malrespekti la homaron ĝenerale: malbonaj spertoj en la interagoj kun aliaj homoj, negativa prijuĝo de la homa agado surtere, negativa vidpunkto (eble religie kaŭzata) pri la moralo de la homaro, la deziro pri ne-homa posteulo de la homo kiel gvida biologia specio surtere, kaj multaj pliaj motivoj. Ofte la mizantropo juĝas la aliajn homojn laŭ la mezuro de propra idealo, rimarkas la diferencojn inter realo kaj idealo kaj konvinkiĝas pri la malboneco de ĉiuj homoj.
En ekstremaj kazoj de naŭzo kontraŭ aliaj homoj la mizantropo izoliĝas kaj vivas kvazaŭ ermito. Tiu mem elektita izoliteco diferenciĝu de la patologia timo kontraŭ aliaj homoj (antropofobio), kiu karakteriziĝas per la tensio inter granda deziro havi proksimecon al la ĉirkaŭa homa societo kaj la psika neeblo atingi tiun proksimecon.
En satiroj kaj komedioj mizantropaj sintenoj ofte karikaturiĝas kaj primokiĝas; la tiam troigitaj karakterizaĵoj celas malpliseriozigi kaj humurigi la historiojn.
Filozofio
La germana filozofo Immanuel Kant en sia verko Allgemeine Anmerkung zur Exposition der ästhetischen reflektierenden Urteile ["Ĝenerala komento pri la montro de estetikaj reflektaj prijuĝoj"] kondamnas la mizantropecon:
La same germana filozofo Arthur Schopenhauer kontraŭe mem havis mizantropian koncepton pri la homaro. Li kredis, ke la homa ekzisto devu esti "speco de eraro".
Literaturo
En la monda literaturo la temo de mizantropeco interalie temiĝis de la dramistoj Menandro (antikva helena dramo Diskolos, "la mizantropo"), William Shakespeare (dramo Timon of Athens, "Timono de Ateno") kaj Molière (Le Misanthrope, "la mizantropo"), kaj same de la antikva helena satiristo Lukiano de Samosato (verko Timon).
Aŭtoroj de "nigra satiro" ofte konsideriĝas kvazaŭ mizantropoj, ĉar la juĝantoj ne diferencigas inter la aŭtoro kaj sia verko. Ekzemple la aŭtoro Jonathan Swift ofte akuziĝis mizantropo, pro la intensa temigo de mizantropeco en la kvara volumo de la verko Vojaĝoj de Gulivero.
Muziko
En la rokmuzika stilo metalroko, aparte en la substiloj Thrash, Death (mortmetalo) kaj Black Metal (nigra metalroko), kaj ankaŭ en la punkrokmuziko, parte esprimiĝas forte mizantropiaj sintenoj. En Germanlingvio ankaŭ iuj grupoj de hiphopmuziko havas mizantropiajn tendencojn, ekzemple la grupo ’’Hollywood Hank’’ kun sia albumo "Menschenfeind" ("mizantropo").
Engelbert Humperdinck
Engelbert HUMPERDINCK (naskiĝis 1-an de septembro 1854 en Siegburg; mortis la 27-an de septembro 1921 en Neustrelitz) estis germana komponisto de la malfruromantismo.
Vivo
Humperdinck naskiĝis kiel filo de gimnazia instruisto kaj de kantorino en Siegburg. Post sia diplomo ĉe Gimnazio Theodorianum en Paderborn ekde 1872 li studis muzikon en la konservatorio de Kolonjo. Mallonge li laboris kiel dirigento de la urba teatro de Kolonjo. Sed li ekkverelis kun la estraro de la teatro kaj translokiĝis al Munkeno, kie li daŭrigis la muzikstudadon ekde 1876. Humperdinck estis sukcesplena studento. En 1876 li gajnis la Mozart-premion de la urbo Frankfurto-ĉe-Majno, en 1879 la Mendelssohn-premion de la Felix-Mendelssohn-fondaĵo en Berlino kaj en 1881 samloke ankaŭ la Meyerbeer-premion. Ekde 1880 ĝis 1882 li estis kunlaboranto de Richard Wagner en Bayreuth. Post la morto de Wagner li aktivis ankoraŭ ĝis 1884 kiel muzika asistanto ĉe la Bayreuther Festspiele. Li ankaŭ instruis kompozicion al la filo de Wagner, Siegfried. En 1884 Franz Wüllner denove proponis al li instruistopostenon en la kolonja konservatorio. Humperdinck akceptis kaj poste prezentis en la festsalono Gürzenich sian ĥorkomponaĵon de la balado Die Wallfahrt nach Kevelaer (La pilgrimado al Kevelaer) de Heinrich Heine. Ekde fino de 1885 li estis kompoziciinstruisto de la konservatorio en Barcelono kaj ekde 1888 li laboris kiel redaktisto en muzikeldonejo B. Schott’s Söhne en Majenco. En 1890 li instruis ĉe la Konservatorio d-ro Hoch en Frankfurto ĉe Majno (ĝis 1897) kaj estis operreportisto de la gazeto Frankfurter Zeitung. En 1897 li translokiĝis al Boppard ĉe Rejno, en 1901 al Berlino, kie li ekde 1900 ĝis 1929 estris la majstran klason pri kompozicio ĉe la Akademie der Künste kaj profesoris ĉe la Stern’sches Konservatorium. Li ankaŭ aktivis kiel prilaboristo de popolkantoj por la t.n. Kaiserliederbuch (imperiestra kantaro, t.e. kantaro kompilita laŭiniciate de imperiestro Vilhelmo la 2-a), unue por la popolkantaro por virĥoro publikigita en 1906. En 1909 li estis eldonisto de la infankantaro Sang und Klang fürs Kinderherz, ilustrita de Paul Hey. Humperdinck vojaĝis en septembro 1921 al Neustrelitz, por travivi en la tiea teatro la probojn kaj premieron de Freischütz (Carl Maria von Weber), kiun surscenigis lia filo Wolfram. Tie li surprize mortis sekve de apopleksio. La tombo de Engelbert Humperdinck troviĝas sur la tombejo Südwestkirchhof Stahnsdorf ĉe Berlino.
Lia opero Hänsel und Gretel, unuafoje prezentita en Vejmaro la 23-an de decembro 1893 fariĝis tutmonda sukceso kaj alportis al li famon kaj financan sendependecon. Richard Strauss dirigentis la unuan prezenton. Kelkaj el la melodioj enestaj en la opero (Brüderchen, komm tanz mit mir) fariĝis popolkantoj; alikaze Humperdinck (Ein Männlein steht im Walde, Suse liebe Suse, was raschelt im Stroh) lerte ekprenis jam ekzistantajn melodiojn. Ankaŭ lia ceteraj verkoj surmontras melodiaron inspiritan de popolkanto. Humperdinck komponis ses operojn, lia tuta verkaro ampleksas 170 komponaĵojn dokumentitajn en la Engelbert-Humperdinck-Verkregistro (EHWV), eldonita de sia nepino Dr. Eva Humperdinck.
La 9-an de septembro 2004 la Germana Poŝto honorigis lin okaze de lia 150-a naskiĝtago per aparta poŝtmarko de 45 Exurocendoj (Michel Nr. 2420). Siegburg, la naskiĝurbo de Humperndinck, aranĝis jubilee festsemajnon kun prelegoj kaj koncertoj samkiel publikigon de scienca memoriga volumo pri la opero „Königskinder“ de Humperdinck.
Kirchenthurnen
Kirchenthurnen estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 273 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
Kirchenthurnen situas en la Svisa Mezlando en la ebenaĵo de la valo de la rivero Gürbe, proksimume 15 kilometrojn sudsudoriente de la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Kirchenthurnen, kie troviĝas la nomndona preĝejo, kaj la setlejoj Bächli, Gassmatt, Grund, Moos, Mösli, Stockere kaj Ried.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,25 km², de kiuj 10,4% estas kovritaj de arbaro, 77,6% servas por agrikulturo kaj 12,0% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Kirchenthurnen limas en okcidento kaj nordo al Rümligen, en nordoriento al Gelterfingen, en oriento al Mühledorf, en sudo al Mühlethurnen, kaj en sudokcidento al Riggisberg.
Trafiko
Tra Kirchenthurnen pasas en la valo la kantona ĉefvojo n-ro 230 de Belp al Steffisburg kaj paralele proksimume 70 metrojn super la valfundo la kantona ĉefvojo n-ro 183 de Kaufdorf tra Riggisberg kaj Schwarzenburg al Friburgo. Okcidenten krome kontukas la vojo n-ro 1222 al Mühledorf BE. La komunumo ne disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Belp al Steffisburg, kiu pasas tra la komunuma teritorio. La plej proksimaj stacidomoj situas en distanco de 2 kilometroj norde en Kaufdorf kaj sude en Mühlethurnen. Al la plublika transportreto la komunumo estas konektita per la buslinio de Toffen al Riggisberg.
Historio
La komunumo, kiu ĝis 1860 nomiĝis Thurnen, estis la unuan fojon menciita en la jaro 1228 kiel Tornes. En la gruzominejo en Ried estis trovitaj tombejoj el la Hallstatt-epoko kun tombodonoj. La bienposedo kaj la senjoraj rajtoj en la 14-a jarcento apartenis al la nobele berna famiio de Blankenburg. La familio de Blankenburg koncedis la havaĵon, voktadon kaj eklezian interezon en la jaro 1343 al la Monaĥejo Interlaken kaj fondumis en la jaro 1349 la katarinan kaplanejon, pri kiu en la jaro 1464 estiĝis disputo kun Interlaken. Ek de la jaro 1388 la alta jurisdikcio apartenis al la berna kampartribunalo de Seftigen. De 1803 ĝis 2009 la komunumo apartenis al la distrikto Seftigen, ek de la 1-a de januaro 2010 ĝi formas parto de la administra distrikto Berno-Mezlando.
Claudionor Souza de Jesus
Li futbalis ĉe Shonan Bellmare.
Zermatt (stacidomo)
Zermatt estas fervoja stacidomo en Zermatt, Svislando.
Bernd Schneider (Nederlando)
Bernd Schneider (Hago, 1951) estas nederlanda inventisto kaj vinkomercisto. Li ankaŭ estas la inventinto de la botelvakuigilo, aparateto per kiu oni povas vakuigi vinbotelon. Ankaŭ li prezidas la ĵurion de la programo Het beste idee van Nederland (La plej bona ideo de Nederlando), programo kiu helpas studentojn por surmerkatigi iliajn inventaĵojn.
Vacu Vin
En 1986 la entrepreno Vacu Vin B.V. establiĝis por la produktado kaj distribuado de la Vacuum Wine Saver (botelvakuigilo), baldaŭ sekvis aliaj mastrumadaj produktoj. La botelvakuigilo estas nuntempe uzata en pli ol 75 landoj.
Ladislas Starevich
Ladislas Stareviĉ, Ladislas Starevich, Władysław Starewicz (Владислав Александрович Старевич, Władysław Starewicz; 8a de Aŭgusto, 1882 – 26a de Februaro, 1965) estis rusa, pola kaj franca kinfaristo de halt-mova animacio elstara kiel la aŭtoro de la unua pupo-animacia filmo (t.e. La bela Lukanida (1912)). Li uzis ankaŭ insektojn kaj aliajn animalojn kiel protagonistoj de siaj filmoj. Lia nomo estis varie transliterumita en angla kiel Starewicz, Starevitch, Starewich kaj Starewitch.
Gemmingen
Gemmingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Heilbronn kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Neumark
Neumark havas diversajn signifojn:
Aleksandro la 2-a (Rusio)
Aleksandro la 2-a (Александр II Николаевич Романов; naskiĝis la, mortis la ) estis imperiestro de la Rusia Imperio ekde  ĝis lia morto. Li restis en la historio kiel Aleksandro Liberiganto. Li apartenis al rusa monarka dinastio Romanov.
Origino
Liaj gepatroj estis geimperiestroj Nikolao la 1-a kaj Aleksandra Teodorovna (naskita Frederica Louise Charlotte Wilhelmina princino de Prusio).
Li estis la unua filo en la familio kaj do lin oni deinfanece edukis kiel heredonto de la rusia trono.
Komenco de la ŝtata regado
Post atingo de matura aĝo en 1834 lia patro, imperiestro Nikolao la 1-a, enigis Aleksandron en ĉefajn ŝtatajn instituciojn. Ekde 1834 la granda princo okupis postenon en Senato, ekde 1835 li estis membro de Ŝtata Sinodo kaj en 1842 li eklaboris en la ministraro.
Surtroniĝo
Imperiestro de Rusia Imperio Nikolao la 1-a mortis la 2-an de marto 1855. Tuj la heredinton de la rusia trono, grandan princon Aleksandron oni proklamis kiel nova reĝo de la lando sub nomo Aleksandro la 2-a. La 7-an de septembro 1856 en Uspenskij katedralo de moskva Kremlo okazis lia kronado.
Malfacila heredaĵo
Dum tridekjara reĝado de Nikolao la 1-a Rusio pozitive evoluadis. Tamen la militaj sukcesoj de Rusio rezultigis negativan reakcion en Okcidento. Britio kaj Francio apogintaj Otomanan Imperion sukcesis dum rusia-turka milito en Krimeo. Aleksandro la 1-a estis devigita akcepti la parizan traktaton de 1856, laŭ kiu Rusio perdis kelkajn siajn teritoriojn.
Familio
En 1841 granda princo Aleksandro edziĝis al princino Marie von Hessen-Darmstadt, kiu post ortodoksiĝo nomiĝis Maria Aleksandrovna (1.07.1824 — 22.05.1880). Ŝia origino ne estas tute klara, ĉar ŝiaj realaj gepatroj ŝajne estis dukino Wilhelmine von Hessen-Darmstadt kaj ŝia ĉambelano barono August Freiherr von Senarclens de Grancy. Tiea reganto Ludwig II von Hessen und bei Rhein konfirmis la knabinon kiel sia propra filino por eviti internacian skandalon.
La geedzoj havis ok gefilojn: Aleksandra, Nikolao, Aleksandro, Vladimiro, Aleksio, Maria, Sergio kaj Paŭlo.
Atencoj kaj murdo
Kelkfoje oni atencis la imperiestron Aleksandron la 2-an. En 1866 en Sankt Peterburgo lin malsukcese pafis Karakozov. En 1867 en Parizo lin provis murdi pola enmigrinto Berezovski. En 1879 en Sankt Peterburgo fiaskis Solovjov. Du eksplodoj en 1879 kaj en 1880 ne atingis siajn celojn. Por preventi atencojn kaj protekti vivon de la imperiestro oni establis eĉ specialan Komisionon. Sed la 13-an de marto 1881 bomba eksplodo, kiun realigis Ignatio Grinevickij, murdis la imperiestron de Rusia Imperio Aleksandron la 2-an, kiu tiam veturis en sia kaleŝego laŭlonge de Ekaterininskaja kajo de Sankt Peterburgo. Lin oni sepultis en Petropavlovskij katedralo de Sankt Peterburgo en la familia kripto de dinastio Romanov. Lia tombo estas farita el malsama materialo (griza-verda jaspo anstataŭ blanka marmoro).
Provincoj kaj teritorioj de Kanado
Kanado estas federacio de dek provincoj kiuj, kune kun tri teritorioj, konsistigas la duan plej grandan landon de la mondo laŭ areo. La ĉefa diferenco inter kanada provinco kaj kanada teritorio estas tiu, ke provinco ricevas povojn rekte de la Konstitucia Leĝo de 1867. Kontraste, teritorioj estas kreitaj per simpla federala leĝo, teorie nur havas potencojn delegitajn de la federala registaro, kaj do havas malpli da potencoj ol provinco relative al la federala registaro. Tamen, dum la lastaj jardekoj ili emis ricevi pli kaj pli da memstaraj potencoj por fariĝi pli similaj al provinco.
Ontario, Kebekio, Nov-Brunsviko, kaj Nov-Skotio estas la provincoj kiuj unue konsistigis Kanadon, kiam la britaj kolonioj federaciiĝis la, kaj iom post iom ekhavigis al si la signojn de sendependeco de Britio. Dum la sekvaj ses jaroj Manitobo, Brita Kolumbio kaj Insulo de Princo Eduardo aldoniĝis kiel provincoj.
La Kompanio de la Hudsona Golfo retenis povon sur vastaj terenoj de okcidenta Kanado ĝis 1870, kiam ĝi transdonis ilin al la Registaro de Kanado por formi parton de la Nordokcidentaj Teritorioj. La, la parto de la Nordokcidentaj Teritorioj sude de la 60-a paralelo fariĝis la provincoj Alberto kaj Saskaĉevano.
Novlando decidis en 1869 per referendumo resti brita kolonio, ĉar oni zorgis ke centra Kanado superregus kiam temus pri impostado kaj ekonomiaj demandoj, kaj en 1907 Novlando kaj Labradoro havigis al si sendependecon. Tamen en 1933 la registaro de Novlando falis, kaj dum la Dua mondmilito Kanado transprenis respondecon pri la defendado de Novlando. Post la milito, oni demandis pri la statuso de Novlando. Per malgranda plimulto la civitanoj de Novlando kaj Labradoro elektis aliĝi al la kanada konfederiĝo dum referendumo en 1948. La Novlando kaj Labradoro fariĝis la deka provinco de Kanado.
Regado
Provincoj havas multan povon en rilatoj kun la federacia registaro, havante respondecon pri multaj sferoj de publika prizorgado, interalie pri san-prizorgado, edukado, financa subteno, kaj transporto interne de la provinco. Por pagi la kostojn de ĉi tio ili ricevas "transpagojn" de la federacia registaro, aldone al la mono kiujn ili ricevas de siaj propraj impostoj. La federacia registaro, kun pli grandaj povoj rilate impostadon kaj elspezadon, povas uzi la transpagojn por influi la politikon de la provincaj registaroj en ĉi tiuj sferoj. Por ricevi monon por pagi la kostojn de san-prizorgado laŭ la leĝoj pri medicina asekuro, ekzemple, la provincoj devas konsenti je certaj postuloj de la federacia registaro, kiel garantiado de libera aliro al bezonata medicina traktado por ĉiu civitano.
Provincaj kaj teritoriaj parlamentoj estas unu-cambraj, tio estas, ili ne havas duan ĉambron kiel la Kanada Senato. Komence, kelkaj provincoj ja havis duan ĉambron, sed oni poste forigis ilin; la lasta estis tiu de Kebekio, kiun oni forigis en 1968. En la pli multaj provincoj, la unu parlamenta ĉambro nomiĝas la Leĝdona Asembleo krom en Nov-Skotio kaj Novlando, kie ĝi nomiĝas la Ĉambro de Asembleo, kaj Kebekio, kie ĝi nomiĝas la Nacia Asembleo. Ontario havas Leĝdonan Asembleon, sed ĝiaj anoj nomiĝas Membroj de la Provinca Parlamento (MPP-oj). La leĝdonaj asembleoj uzas proceduron simila al tiu de la Kanada Ĉambro de Deputitoj. La registarestro de ĉi tiu provinco, nomata la ĉef-ministro, kutime estas la estro de la partio kun la plej multaj deputitoj. Ĉi tiel ankaŭ estas en Jukonio, sed la Nordokcidentaj Teritorioj kaj Nunavuto ne havas partiojn je la teritoria nivelo. La reprezentanto de la Reĝino en ĉiu provinco estas la Leŭtenanta Guberniestro; ĉiu Teritorio havas samfunkcian Komisiiton. Ĉi tiuj terminologiaj diferencoj resumiĝas sube.
Provincoj de Kanado
La sekva tabelo listigas la provincojn laŭ la ordo en kiu ili aliĝis al la federacio.
Notoj:
Teritorioj de Kanado
Estas tri (ne-provincaj) teritorioj en Kanado. Ili havas en si la tuton de la kanada ĉef-tero norde de la 60-a paralelo kaj okcidente de Hudsona Golfo kiel ankaŭ preskaŭ ĉiujn insulojn norde de la kanada ĉef-tero. La sekva tabelo listigas la teritoriojn laŭ ordo de estiĝo.
Noto: Kanado ne havigis al si novajn terenojn por krei Jukonion, Alberton, Saskaĉevanon aŭ Nunavuton. Ĉiuj ĉi tiuj antaŭe estis partoj de la Nordokcidentaj Teritorioj.
Brita Kolumbio, Nov-Brunsviko, Novlando kaj Labradoro, Nov-Skotio, kaj Insulo de Princo Eduardo estis apartaj kolonioj antaŭ ol ili aliĝis al Kanado. Ontario kaj Kebekio estis unuigitaj antaŭ la konfederiĝo kiel Provinco Kanado.
Manitobo kaj la Nordokcidentaj Teritorioj kreiĝis en 1870 el terenoj de Rupert-lando kaj la Nordokcidenta Teritorio. Tiutempe, la terenoj konsistigantaj la Nordokcidentajn Teritoriojn estis la tuto de okcidenta Kanado krom Brita Kolumbio kaj suda Manitobo, kiel ankaŭ la nordaj tri-kvaronoj de Ontario kaj Kebekio.
En 1999, oni kreis Nunavuton de la orienta parto de la Nordokcidentaj Teritorioj, kiel eliro de traktata procedo por solvi la landpretendojn de la inuita popolo. La Jukonteritorio estas en la okcidenta parto de la Kanada Arkto, dum Nunavuto estas en la oriento.
La loĝantaro de Nunavuto konsistas 85 procente de inuitoj, dum la loĝantaro de la Nordokcidentaj Teritorioj konsistas 10 procente de inuitoj, 40 procente de membroj de la Unuaj Nacioj kaj metisoj, kaj 50 procente de ne-indiĝenaj homoj.
La tri teritorioj kune estas la plej maldense loĝata regiono de Kanado, kun ĉirkaŭ 100.000 homoj dise loĝantaj en vasta tereno. Por organizaj celoj, oni ofte parolas pri ili kiel unu regiono, « la Nordo » aŭ « la Teritorioj ».
Kontraste al la Usonaj teritorioj kiel la Usonaj Virgininsuloj, la loĝantaro de la kanadaj teritorioj estas plenrajtaj kanadaj civitanoj kaj ili ĝuas la samajn rajtojn kiel aliaj kanadanoj. Interalie, ili estas plene representataj en la Parlamento de Kanado, samkiel la loĝantoj de la provincoj. Ĉiu kanada teritorio konsistigas unu federalan balot-distrikton kaj rajtas elekti unu plene voĉdon-rajtan deputiton al la Kanada Ĉambro de Deputitoj, samkiel ĉiu alia balot-distrikto en la lando. Kun la escepto de Insulo de Princo Eduardo, kiu havas iomete pli bonan pokapan reprezentiĝon en la Ĉambro ol la Nordokcidentaj Teritorioj, la teritorioj havas pli bonan pokapan reprezentiĝon en la Parlamento de Kanado ol ĉiu alia regiono de Kanado, pro ilia maldensa loĝantaro. Tamen, la balot-distrikto Nunavuto estas la plej vasta unu-deputita balot-distrikto en la mondo. Ĉiu teritorio ankaŭ reprezentiĝas per unu (neelektita) membro de la Kanada Senato.
Aliaj Notoj
La Distrikto de Keewatin ekzistis kiel aparta teritorio de 1876 ĝis 1905, kiam ĝi fariĝis administra distikto de la Nordokcidentaj Teritorioj.
Estas vigla intereso kaj en Kanado kaj en la Turkoj kaj Kajkoj, transmara brita teritorio en la Kariba Maro, ke ĉi tiu insularo iel eniru la konfederacion. Kvankam ankoraŭ ne ekzistas formalaj negocoj tiuteme, la du landoj havas long-tempan interrilaton, kaj formalaj komitatoj de ambaŭ registaroj aktive esploras la cirkonstancojn laŭ kiuj la aliĝo de Turkoj kaj Kajkoj al Kanado povus realiĝi.
Provincaj Partioj
En la plej multaj provincoj ekzistas provincaj versioj de la tri grandaj federaciaj partioj. Iuj provincaj partioj tamen ne estas ligitaj al la samnomaj federaciaj partioj, kaj en iuj provincoj estas regione fokusitaj politikaj partioj, kiel la Saskaĉevana Partio. La klimato de provinca politiko en Kebekio estas mult-rilate alia ol en aliaj provincoj de Kanado: la ĉefa diferenco inter la partioj baziĝas je ilia sinteno al kebekia suvereneco (de kiu sendependismo estas unu variaĵo): la Kebekia Partio favoras kebekian sendependecon dum la Liberala Partio de Kebekio ĝenerale malfavoras ĝin.
Marzan
(jen france, bretone Marzhan) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
2139 Makharadze
Ĝi suldas sian nomon al la kartvela urbo Maĥaradze (nun, Ozurgeti), urbo kiu ĝi mem ŝuldas sian iaman nomon de la soveta epoko al la kartvela revoluciisto Filipp Maĥaradze.
8543 Tsunemi
8543 Tsunemi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Hiroshi Tsunemi, de la Universitato de Osako. Li laboris en Ikso-radia astronomio kiel ĉef-sciencisto por la ikso-radia kosma observatorio ASCA. Li ĉefe interesiĝas pri la strukturo kaj la kemia komponiĝo de la kaj similaj grand-energiaj fenomenoj, Li ankaŭ planis novajn ikso-radiajn detektilojn
Listo de famuloj naskiĝintaj en Debrecen
Z
En apudaĵo de Debrecen (Debrecen-Pallagpuszta) naskiĝis:
Arany Horváth
HORVÁTH Arany [horva:t] estis rumania hungara redaktorino, raportistino, verkistino. Ŝi naskiĝis en Ozd la 17-an de septembro 1934 kaj mortis la 28-an de aprilo 2022. Ŝi estis la filino de verkisto István Horváth, eksedzino de verkisto Zoltán Panek, la patrino de aktorino, kantistino Kati Panek.
Biografio
Arany Horváth finis en SZISZI de Târgu Mureș en 1956. Inter 1964-1994 ŝi estis redaktorino, rubrikestrino, vicĉefredaktorino de revuo Művelődés de Kluĵo. De 1995 ŝi estis ĉefredaktrorino de Erdélyi Gazda, de 1997 de revuo Transsylvania de Kluĵo eldonita de Usona Transilvania Ligo. Ŝi publikigis plurajn librojn.
Novjorka Filharmonio
La Novjorka Filharmonio aŭ la Novjorkaj Filharmoniuloj aŭ Novjorka Filharmonia Orkestro (angle: New York Philharmonic Orchestra) estas nomo de simfonia orkestro fondita en Novjorko en 1842 sub nomo "Philharmonic Symphony Society of New York".
Ĝi apartenas al la plej malnovaj orkestroj de la mondo kaj la plej malnova orkestro de Usono. La orkestro estas tradicie kalkultata al la Big Five.
Post kiam la orkestro en 1962 translokiĝis el Carnegie Hall en Avery Fisher Hall (Lincoln Center), daŭras iom post iom diskutoj por retranslokiĝi en Carnegie Hall.
(55563) 2002 AW34
(55563) 2002 AW34 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun granda klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas, ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).
Champvans (Jura)
Champvans (prononcu : "Ŝanvan") estas franca komunumo lokita en la kantono  (ĝis 2015 en la kantono Dole-Nord-Est), en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Demografio
fonto :Insee }
(16278) 2000 JM77
(16278) 2000 JM77 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ŝercotago
Ŝercotago estas tago, plej ofte la 1-a de aprilo, dum kiu oni faras ŝercojn aŭ farsetojn al aliaj, sed nur en afabla perspektivo.
Ankaŭ radioj, televidoj kaj ĵurnaloj faras ŝercojn tiutage, kiel ekzemple la retejo Ĝangalo, kiu anoncis en la 1-an de aprilo 2006, ke la tombo de Zamenhof estis detruita per bombeksplodo.
Tradicioj laŭ landoj
En Francio tradicie oni metas kaŝe paperan fiŝeton en la dorson de geamikoj, kaj oni kutime diras "aprilfiŝo (Poisson d'Avril)" kiam la ŝerco estas malkovrita.
Tiu tradicio ekzistas ankaŭ en multaj aliaj landoj, ekzemple en Anglio (April Fools' Day), Belgio, Germanio, Italio, Izraelo, Pollando (Prima aprilis), Rusio, Svislando, Kebeko, Usono kaj eĉ en Japanio.
Ĝi okazas ankaŭ en Hispanio, sed je alia dato: la 28-an de decembro.
Festivaloj
En Odeso (Ukrainio) la tago (1-a de aprilo) estas specife agnoskata kiel urba festo. "Odesa Karnavalo" (Humurino) okazadas ĉiujare en tiu urbo, kiu ĉiam fieris pro sia ŝercemo.
Komunumaro Rhaunen
La komunumaro Rhaunen - germane Verbandsgemeinde Rhaunen, mallonge VG Rhaunen - estas adminstra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la samnoma komunumo Rhaunen. Ĝi troviĝas en la norda parto de la distrikto Birkenfeld en la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Masahito Onoda
Masahito Onoda (小野田 将人, n. ) estas japana futbalisto.
Ailanto
arbo kreskanto de Hindio ĝis Aŭstralio. La nomo Ailanto devenas de ties nomo en la lingvo de Molukoj, en Hindio ĝi nomatas hindie: Maharuk, telugue Peddamanu. ĝi estis plantita en malproksimajn regionojn kun subtropika klimato, ekzemple sudorientan Usonon.
Inuktituta lingvo
Inuktituto (inuktitute: ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ; de inuk, "persono" + -titut, "maniere"), ankaŭ Orienta Kanada Inuktituto, estas unu el la ĉefaj inuitaj lingvoj de Kanado. Ĝi estas parolata en ĉiuj partoj norde de la arbarlimo, inkluzive partojn de la provincoj Novlando kaj Labradoro, Kebekio, iom en nordorienta Manitobo, kaj la Nordokcidentaj Teritorioj, kaj Nunavuto. Ĝi estas unu el la indiĝenaj lingvoj skribataj per kanada indiĝena silabaro.
Ailanto
Priskribo
Ĝi estas rapidkreska arbo ĝis 25 metrojn alta, kun blankeca arboŝelo, folioj, 25 ĝis 75 cm longaj, pinataj kun subfolioj alternaj po 6-12 paroj, dentitaj rande kaj malsimetriaj ĉebaze.
Inuktituta lingvo
Ĝi estas oficiala lingvo en Nunavuto kune kun Inuinaktuno, kaj ambaŭ lingvoj estas konataj kune kiel Inuktut. Cetere, ĝi estas unu el ok oficialaj indiĝenaj lingvoj en la Nordokcidentaj Teritorioj. Ĝi ankaŭ havas leĝan agnostkon en Nunaviko—parto de Kebekio—parte dank' al la Interkonsento de Golfeto James kaj Norda Kebekio, kaj estas agnoskita en la Ĉarto de la Franca Lingvo kiel la oficiala lingvo de instruo por inuitaj lernejaj distriktoj tie. Ĝi ankaŭ havas iom agnoskon en Nunatsiavut—la inuita regiono en Labradoro—ekde la aprobon de ĝia interkonsento kun la registaro de Kanado kaj la provinco Novlando kaj Labradoro. La kanada censo de 2016 raportas, ke indiĝenaj homoj taksas sin inuitoj, el kiuj  taksas, ke inuktituto estas denaska lingvo.
Ailanto
Priskribo
fruktoj estas samaroj
Inuktituta lingvo
Historio
Antaŭ koloniismo inuktituto estis nur parolata lingvo. Koloniismo alportis la eŭropan instruan sistemon al Kanado. La misiistoj de la anglikana kaj romkatolika eklezioj estis la unuaj, kiuj liveris formalan edukon al inuitoj en lernejoj. La instruistoj uzis la inuktitutan lingvon por instrui kaj kreis skribsistemojn.
Ailanto
Uzo
La arboŝelo uzatas kuracplante kiel vigligiga kaj kontraŭfebra
Inuktituta lingvo
Historio
Inuktituto fariĝis unu el la oficialaj lingvoj en la Nordokcidentaj Teritorioj en 1984. Ĝia statuso estas sekurigita en la Oficiala Lingva Leĝo de la Nordokcidentaj Teritorioj. Kun la dividiĝo de la Teritorio je Nordokcidentaj Teritorioj kaj Nunavuto en 1999, ambaŭ teritorioj tenis la Lingvan Leĝon. Nunatsiavut en Labradoro faris, ke inuktituto estu la oficiala lingvo de la registaro. En Nunavik, la Interkonsento de Golfeto James kaj Norda Kebekio agnoskas inuktituton en la eduka sistemo.
En la 1960aj jaroj, la vidpunkto de eŭropanoj ekŝanĝiĝis. Inuktituto konsideriĝis lingvo, kiu valoras konservi kaj oni argumentis, ke precipe en la unuaj jaroj de lernejo, estas plej bone instrui en la gepatra lingvo. Tiel komenciĝis dulingvaj lernejoj. En 1969, la plimulto da inuitoj voĉdonis elimini federalajn lernejojn kaj anstataŭigi ilin per programoj de la Ĝenerala Direktoro de Novkebekio, en kiuj Lecionoj nun instruiĝis en la inuktituta, angla, kaj franca lingvoj.
Johann Jacob Froberger
Johann Jacob FROBERGER (* – baptita  en Stutgarto; † 6-a aŭ  en kastelo Héricourt ĉe Mömpelgard, Francio) estis komponisto kaj orgenisto frubaroka.
Inuktituta lingvo
Nunavuto
La baza leĝo de Nunavuto havas liston de kvar oficialaj lingvoj: la angla, la franca, la Inuktituto, kaj Inuinnaktuno, ŝtata politiko ne estas klara pri la diferenco inter Inuktituto kaj Inuinnaktuno. La vorto Inuktituto, aŭ pli ĝuste Inuktut ('inuita lingvo'), estas pli kaj pli uzita por signifi kaj Inuinnaktunon kaj Inuktituton.
La demografia situacio de Inuktituto estas tre forta en Nunavuto. Nunavuto estas la hejmo de ĉirkaŭ inuitoj, plej multaj el kiuj—pli ol 80% laŭ la censo de 2001—parolas Inuktituton, inkluzive ĉirkaŭ  homoj raportitaj kiel unulingvaj. La censo de 2001 malkaŝas, ke la uzado de Inuktituto, kvankam pli malalta inter junuloj ol maljunuloj, ne plu malpliiĝas en Kanado ĝenerale, kaj eĉ eble pliiĝas en Nunavuto.
Johann Jacob Froberger
Biografio
Post sia ekenoficigo en 1657 la nova imperiestro Leopoldo la 1-a reduktis la personaron de sia kortuma orkestro, kaj oni forstrekis la postenon de Froberger. Pri ties lastaj vivojaroj malmulte estas konata. Li estis instruisto en la ĉirkaŭaĵo de la muzikema dukino de Württemberg-Mömpelgard. Ekde 1662 li loĝis en ŝia vidvinejo kastelo Héricourt en la vurtemberga enklavo Graflando Montbéliard. Froberger mortis en la refektorio de Kastelo Héricourt sekve de apopleksio.
Inuktituta lingvo
Nunavuto
Oni parolas la dialektod de Suda Bafina Insulo dialekto (Qikiqtaaluk nigiani, ᕿᑭᖅᑖᓗᒃ ᓂᒋᐊᓂ) trans la suda parto de Bafina Insulo, inkluzive en la teritoria ĉefurbo Ikaluito. Tial ĝi lastatempe fariĝis multe pli ĝenerale aŭdita dialekto, ĉar granda parto de Inuktituta amaskomunikilaro devenas en Ikaluito. Kelkaj lingvistoj ankaŭ distingas Orientan Bafinan dialekton de kaj Suda Bafina kaj Norda Bafina, kiu estas Inuvialuk-a dialekto.
Je la komencaj 2000aj jaroj, Nunavuto laŭpaŝe efektivigis junan infanaĝon, bazlernej-nivelan kaj mezlernej-nivelan programojn ene de sia eduka sistemo por plu konservi kaj antaŭenigi la Inuktitutan lingvon.
Nunaviko
La Nunavika dialekto (Nunavimmiutitut, ᓄᓇᕕᒻᒥᐅᑎᑐᑦ) estas proksima al la Suda Bafina dialekto. Pro la politika kaj fizika limo inter Nunaviko kaj Nunavuto, Nunaviko havas apartan registaron kaj edukan sistemon, kio rezulte normigas la lokan dialekton kiel io aparta de aliaj formoj de Inuktituto. En la Nunavika dialekto, Inuktituto havas la nomon Inuttitut (ᐃᓄᑦᑎᑐᑦ). Ĉi tiu dialekto estas ankaŭ foje nomita Takramiutut aŭ Tarramiutut (ᑕᖅᕐᕋᒥᐅᑐᑦ aŭ ᑕᕐᕋᒥᐅᑐᑦ).
Subdialektoj de Inuktituto en ĉi tiu regiono estas Tarrarmiut kaj Itivimuit. Itivimuit estas asociita kun Inukjuak en Kebekio, kaj la rivero Itivimuit estas proksima al la urbeto.
Labradoro
La dialekto de Nunatsiavuto (Nunatsiavummiutut ᓄᓇᑦᓯᐊᕗᒻᒥᐅᑐᑦ aŭ ofte en registaraj dokumentoj Labradorimiutut) estis iam parolata trans norda Labradoro. Ĝi havas apartan skriban sistemon, kreitan de germanaj missiistoj de la Moravia Eklezio en Gronlando en la 1760aj jaroj. Ĉi tiu aparta skriba tradicio, kaj la foreco de Nunatsiavuto de aliaj inuitaj komunumoj, rezultis je klare distinga dialekto kun aparta literatura tradicio. La Nunatsiavutanoj nomas sian lingvon Inuttut (ᐃᓄᑦᑐᑦ).
Kvankam Nunatsiavuto havas pli ol loĝantojn kun inuita deveno, nur  diras, ke Inuktituto estas la desnaska lingvo en la censo de 2001, plejparte en la urbo de Nain. Inuktituto estas grave endanĝerigita en Labradoro.
Nunatsiavuto ankaŭ havis apartan dialekton laŭdire multe pli proksima al okcidentaj inuktitutaj dialektoj, parolitan en la areo ĉirkaŭ Rigolet. Laŭ novaĵraportoj, en 1999 ĝi havis nur tri tre maljunaj parolantoj.
Gronlando
Oni ofte kredas, ke Inuktuno aŭ la polusa eskima lingvo estas dialekto de la gronlanda lingvo, sed ĝi vere alvenis al Gronlando de la orienta kanada arkto eble dum la 1700aj jaroj.
Sonoj
Orientaj dialektoj de inuktituto havas dek kvin konsonantojn kaj tri vokalojn (kiuj povas esti longaj aŭ mallongaj). Konsonantoj estas aranĝitaj kun ses lokoj de artikulacio: dulipa, lipdenta, dentokarna, palata, vela, kaj uvula; kaj tri manieroj de artikulacio: senvoĉa ploziva, voĉa daŭranta kaj naza, kaj ankaŭ du aldonaj sonoj—senvoĉaj frotsonoj. Natsalingmiutut havas aldonan konsonanton, restaĵo de la retrofleksaj konsonantoj de la antaŭ-inuita lingvo. En Inuinnaktuno, /s/ kaj kuniĝis al unu sono /h/. Ĉiuj dialektoj de inuktituto havas nur tri bazajn vokalojn kaj distingas inter mallongaj kaj longaj formoj de ĉiuj vokaloj. En Inuujingajut—Nunavuta norma Roma literumado—longaj vokaloj estas skribitaj kiel duobla vokalo.
Konsontantoj
Ĉiuj senvoĉaj plozivoj estas senspiraj, kiel en multaj aliaj lingvoj. La senvoĉa uvula plozivo estas kutime skribita per q, sed foje skribita per r. La senvoĉa flanka frotsono estas latinigita per ɬ, sed estas ofte skribita per & aŭ nur per l.
/ŋ/ estas literumita per ng kaj longigita /ŋ/ estas literumita per nng.
Gramatiko
Inuktituto, kiel aliaj eskim-aleuta lingvoj, havas tre riĉan vorteran sistemon, en kiu malsamaj vorteroj estas aldonitaj al radikvortoj, simile al lingvoj kiel Esperanto. (Vidu ankaŭ: Aglutina lingvo) Ĉiuj vortoj komenciĝas per radiko al kiu aliaj sufiksoj aldoniĝas. Inuktituto havas centojn da klaraj sufiksoj, en kelkaj dialektoj eĉ 700. Tamen, ĝi estas tre regula, kun reguloj foje tre komplikaj sed sen esceptoj.
Fama ekzemplo estas la vorto qangatasuukkuvimmuuriaqalaaqtunga (ᖃᖓᑕᓲᒃᑯᕕᒻᒨᕆᐊᖃᓛᖅᑐᖓ) kiu signifas "Mi devos iri al la flughaveno":
Skribo
Oni skribas inuktituton per pluraj sistemoj, depende de la dialekto kaj regiono, sed ankaŭ de historiaj kaj politikaj kialoj.
Moraviaj misiistoj, celante enkonduki kristanismon kaj la Biblion al la inuitaj popoloj, kontribuis al la kreado de inuktituta alfabeto en Gronlando dum la 1760aj jaroj bazita je la latina alfabeto. (Ĉi tiu alfabeto inkluzivas specialan literon "kra", ĸ.) Ili poste iris al Labradoro dum la 1800aj jaroj, alportante la inuktitutan alfabeton.
La alaskaj jupikoj kaj inupiatoj (kiuj, krome, kreis sian propran silabaron) kaj la siberiaj jupikoj ankaŭ uzis latinajn alfabetojn.