cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La vojaĝo de Ĉihiro
Intrigo
La knabino Ĉihiro kune kun siaj gepatroj aŭtomobile devojiĝas en arbaro kaj alvenas al mistera tunelo, kiun ili piede transiras kaj tuje troviĝas en magia lando. El la malmodereco de la gepatroj sekvas, ke ili baldaŭ transformiĝas en porkojn. Nur Ĉihiro povas savi ilin, kaj por tio ŝi devas esti kuraĝa kaj labori en la magia banejo regata de sorĉistino Jubaba, kien iras dioj, fantomoj kaj monstroj por bani sin.
Traduko de la titolo
La esperanta titolo La Vojaĝo de Ĉihiro devenas el la franca aŭ la hispana titolo.
La originala titolo Sen to Chihiro no Kamikakushi estas malfacile tradukebla al fremdaj lingvoj. Ĉar tiuj, kiuj ne scipovas la japanan lingvon, ne povas kompreni ke "Sen" (千) estas la nomo, kiu estas ellasita el "Ĉihiro" (千尋). "Sen" (千) estas la unua vorterosigno de "Ĉihiro" (千尋). Do "Sen" kaj "Ĉihiro" estas sama persono. La nomo "Sen" (千) estas tiu, kiun Jubaba donis al Ĉihiro, rabinte ŝian veran nomon por regi ŝin.
Aldone, "kamikakuŝi" (神隠し, laŭvorte: dio/spirito-kaŝejo) estas etna termino en japana mondbildo. Ĝenerale oni uzas ĝin por subita malapero de virinoj aŭ infanoj dum antikva epoko, kaj ankaŭ en moderna epoko fojfoje. En antikva epoko, oni konsideris, ke dio (神 [kami]), spirito, demono, tengu, jamamba aŭ vulpo kaŭzas tiujn fenomenojn. Tial la titolo de tiu filmo ege varias en kelkaj lingvoj, kaj iuj titoloj intence ne tradukas kamikakuŝi:
Libroj
En 2001 en Japanio aperis ankaŭ la kolorplena kvin-voluma filmkomikso pri La vojaĝo de Ĉihiro eldonita de Tokuma Shoten.
Komunumaro Enkenbach-Alsenborn
La komunumaro Enkenbach-Alsenborn - germane Verbandsgemeinde Enkenbach-Alsenborn, mallonge VG Enkenbach-Alsenborn - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Kaiserslautern de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj ene de ĝi, en la suda parto, la historia regno Palatinato (germane Pfalz respektive historie Kurpfalz). Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia. La 1-an de julio 2014 la teritorio de la komunumaro signife ampleksiĝis pro aliĝo de la membraj komunumoj de la antaŭe najbara komunumaro Hochspeyer.
Komunumaro Gerolstein
La komunumaro Gerolstein - germane Verbandsgemeinde Gerolstein - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Merovidoj
La Merovidoj estis la unua reĝa dinastio kiu sukcesis regi la plej vastan parton de estontaj Francio kaj Belgio, ekde la 5-a jarcento ĝis la 8-a jarcento, iomete post la falo de la romia imperio. La Merovidoj devenis de franka tribo kiu enloĝiĝis apud Cambrai (kun Klodio) kaj Tournai (kun Ĉilderiko). La vorto Merovido devenas de la reĝo Meroveo, mita antaŭulo de Klodvigo la 1-a.
Wintrich
Wintrich estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bernkastel-Wittlich de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Merovidoj
La unua merovida reĝo estis Klodvigo la 1-a, kiu sukcese pligrandigis la frankan reĝlandon (latinlingve regnum francorum) per militaj venkoj, ĝis la konkero de la tuta Gaŭlio. Li krome ricevis oficialan subtenon de la gaŭla-romia aristokrataro kaj de la katolika Eklezio post sia bapto (ĉirkaŭ 496). La reĝado de Klodvigo kaj de liaj posteuloj estas rigardata kiel plena aŭtonoma periodo de la historio de Francio, la « merovida epoko ».
Betelaĵo
Betelaĵo estas preparaĵo el folioj de betelo surŝmirita per estingita kalko, ofte kombinita kun pecetigita arekofrukto.
En Tajvano betelaĵoj estas vendataj en kioskoj, kiuj ofte prezentas malmulte vestitan junulinon por allogi virajn klientojn, ekz. kamionistojn, kiuj uzas betelaĵon por stimuli sin dum nokta veturado.
Maĉado de betelaĵoj dependigas simile kiel fumado de tabako. Kvankam oni ne klasas betelaĵon inter kontraŭleĝajn drogojn, ili havas malbonan efikon al la sano; interalie la Internacia Esplor-Institucio pri Kancero (IARC) avertas, ke ĝi kaŭzas buŝan kanceron.
Oni foje trovas la terminon "betel-nukso", kiu estas erariga, ĉar nur la folioj devenas de betelo, sed la frukto (nomata "nukso") de areko.
San Bartolo (ruinoj)
San Bartolo estas loko de la antikva majaa civilizo. Ĝi situas en la departamento El Petén de Gvatemalo, nordoriente de Tikal.
La loko
La majaaj ruinoj entenas ĉirkaŭ 24 m-an piramidon kaj reĝan tombejon.
La piramido estis kontruata ĉirkaŭ 300 a.K. kaj estis kompletigitaj en 50 p.K.. La lokon malkovris teamo de William Saturno el Harvard University en 2001. La elfosado komenciĝis en marto de 2003.
Oni ekzamenis murpentraĵojn kaj pruviĝis per karbon-datuma metodo, ke ili estis pentritaj en 100 a.K.. La pentraĵoj montras la estiĝon de la majaa kosmo, scenojn, la Maizan dion. La sekvaj majaaj murpentraĵoj estas el la 8-a jarcento.
Jozef Czescik
Józef Częścik (naskiĝis en Maków Mazowiecki, Pollando) estas redaktoro, verkisto kaj autoro de lernolibroj pri la pola gramatiko kaj ortografio ("Gramatyka, co z glowy nie umyka", "Wesola gramatyka", "Tęczowa gramatyka", "Ortografia, co do glowy trafia", "Odlotowa ortografia"), eldonisto, estro de Wydawnictwo Harmonia (Eldonejo Harmonia). Publikigis kelkajn verkojn en la pola lingvo. Esperante publikigis en Pola Esperantisto, Literatura Foiro, Heroldo de Esperanto, kaj Kvakera Esperantisto.
Slovakia Esperanta Federacio
Slovakia Esperanta Federacio (mallongigo SKEF, oficiale SKEF - Slovenská esperantská federácia) estas Esperanta civitana unuiĝo en Slovakio, kiu estas agnoskita kiel landa asocio de Universala Esperanto-Asocio por Slovakio. Organo de SKEF estas la gazeto Esperantisto Slovaka.
Winzenburg
Winzenburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hildesheim de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Slovakia Esperanta Federacio
Agadoj
SKEF havas Esperantan arkivon en vilaĝo Plevník-Drienové. En ĝi troviĝas postlasaĵo post slovakaj esperantistoj Arnošt Váňa, Milan Zvara, Vladimír Němec, Eduard Vladimír Tvarožek, Martin Benka kaj aliaj. En la arkivo estas pli ol 2 000 libroj kaj esperantaĵoj. Pri arkivo zorgas Ľubomír Fajth.
Funkciuloj
Estraro :
Revizia komisiono :
Historio
La fonda kongreso de SKEF okazis en Majo de 1997 en la urbo Pribylina, Slovakio.
Sociala asekuro
Sociala asekuro estas sistemo por protekti civitanojn kontraŭ diversaj riskoj. Kutime ĝi estas financata de - plej ofte devigaj - kotizoj de civitanoj aŭ de iliaj dungantoj.
La bazaj branĉoj de sociala asekuro estas:
Krome en kelkaj ŝtatoj (ekz. Germanio kaj Aŭstrio) ekzistas deviga asekuro kontraŭ flegadbezono.
Julio Cortázar
Julio CORTÁZAR (naskiĝis la  en Elsene, mortis la  en Parizo) estis argentina verkisto kaj intelektulo.
Vivo
Li naskiĝis en Bruselo, ĉar lia patro estis prikomerca laboristo en la argentina ambasadejo en Belgio. Liaj gepatroj estis María Herminia Descotte kaj Julio Cortázar. Dum la Unua mondmilito la familio, ĉar estis de neŭtrala lando, sukcesis eniri en Svision kaj poste iris al Barcelono, kie ili loĝis unu jaron kaj duonan. Li ludis ofte ĉe Parko Güell [guel’] kun aliaj infanoj, kaj la multkoloraj kaĥeloj tie restis en lia memoro. Kiam li estis 4-jara, ili revenis en Argentinon kaj li vivis infanecon en Banfield (Bonaero) ĉe siaj patrino kaj fratino – unu jaron pli aĝa –, ĉar lia patro tiuepoke forlasis ilin kaj li ne plu vidos lin. Li ne estis tiam feliĉa. Danke al sia patrino li eklegis aŭtoron, kiun li admiros dum sia tuta vivo: Jules Verne [ĝil vern].
“Mi pasigis mian infanecon en mistero je koboldoj, elfoj, per spaco- kaj temposenco malsimila de tiu de aliaj” (revuo Plural nº 44, Meksiko, 5/1975). Cortázar estis malsaneta infano kaj enlitiĝis longatempe, pro tio legado estis kutima kunulo. La patrino elektis lian legaĵon, per tio ŝi instruis lin sur la vojo de leganto unue kaj de verkisto poste. Li deklaris “Mia patrino diris, ke mi ekverkis je oka jaro, pro romano, kiun ŝi ĵaluze konservas spite al miaj senesperaj klopodoj bruligi ĝin” (revuo Siete Días, Bonaero, 12/l973). Li tiom legis, ke kuracisto konsilis lin legi malpli dum kvin aŭ ses monatoj kaj prefere eliri sunbaniĝi iomete. Multaj el la rakontoj de Cortázar estas membiografiaj kiel Bestiario (Bestaro), Final del Juego (Ludofino), Los Venenos (La venenoj), Continuidad de los parques (Parka pludaŭro) aŭ La Señorita Cora (Fraŭlino Kora), inter aliaj.
Li finis instruistostudadon en 1932 kaj beletroinstruistadon en 1935 kaj de tiam naskiĝis la Nokta Lernejo (Deshoras, Maltaŭga). Tiam li emis boksadon, kiun li adoptis kvazaŭ vivmanieron: li admiris la homon, kiu ĉiam iras antaŭen kaj per forto kaj kuraĝo sukcesas venki (“Torito”, Final del Juego).
Iam piedirante tra la bonaera centro li eniris en librejon kaj vidis libron de Jean Cocteau, kiun li tute ne konis ĝis tiam, kun la titolo Opio kaj subtitolo Taglibro de sentoksigo, kiu grave impresis lin. Li sentis, ke la literatura vivo estas en la pasinteco kaj de tiam li ŝanĝis skribmanieron.
Li ekstudis en bonaera universitato studadon de filozofio kaj beletro, sed li komprenis, ke li devas uzi la jam havatan diplomon por labori kaj helpi la patrinon. Do, li instruis unue en Bolívar kaj poste en Chivilcoy [ĉivilkoj]. Li loĝis en solecaj pensionaj ĉambroj profitante la tutan liberan tempon por legi kaj skribi. En la jaro 1938 li aperigis, po 250 ekzempleroj, la poemaron Presencia (Ĉeesto) per kaŝnomo Julio Denis.
Post malmultaj monatoj li demisiis pro neakcepto de peronismo kaj ties universitata politiko. Li dungiĝis en bonaera Libra Ĉambro kaj realigis tradukaĵojn. Ĉirkaŭ 1947 li verkis “Casa tomada” (Konkerita domo), la unuan rakonton de la serio Bestiario (bestaro), kiun amikino sendis al Jorge Luis Borges, kiu aperigis ĝin en la bonaera revuo Anales (Analoj) – kun du bildoj de lia fratino Norah – komencante tiele maloftan rilaton kun li.
Poste Borges petis pli da tekstoj por sia revuo kaj tiele publikiĝis “Los Reyes” (La Reĝoj) kaj “Las puertas del cielo” (Ĉielaj pordoj). Cortázar konfesis ofte, ke li ekverkis rakonton pro Edgar Allan Poe, kiu “montris al mi, kio estas grava literaturo kaj kio estas rakonto” (Plural, nº 44, Meksiko, 5/1975). En la jaro 1948 ricevis diplomon de oficiala tradukisto de franca kaj angla. En 1950 li finverkis “El examen” (La ekzameno), kiun neniu eldonisto kuraĝis publikigi, ĉar ĝi enhavis tro da fivortoj. En 1951, 37-jara, li instaliĝis definitive en Parizo, ĉar li ricevis stipendion de la franca registaro por dekmonata studo en Parizo, de oktobro ĝis julio de 1952. Tiu stipendio celis pristudon de tiutempaj francaj romanaro kaj poemaro rilate la anglan literaturon. Li havis ampleksan sperton kiel tradukisto: li estis tradukinta – inter aliaj – Gilbert K. Chesterton, André Gide, leteraron de Kyats, Marguerite Yourcenar, ktp. Li atingis tradukpostenon en UNESCO kaj el tio vivgajnis kelkajn jarojn.
La kuba revolucio enmetis politikon en lian verkaron, montris al li lian politikan malplenon. En 1963 li vizitis Kubon invitate de "Casa de las Américas" (Domo de la Amerikoj) por ĵurii. De tiam li interesiĝis pri latinoamerikaj demokratioj. Samjare aperis, kio estis lia plej grava eldona sukceso kaj kio donis al li lokon en la tiel nomata “boom”, eksplodo de la nova sudamerika literaturo, Rayuela (Hopludo), kio iĝis klasikaĵo de la argentina literaturo, pli hispankultura titolo ol la unua planita Mandala, kiun la aŭtoro ne konsideris tiom popola.
En 1967 li geedziĝis kun litovino Ugnė Karvelis, sia dua edzino kaj tre influa politike sur li.
Aŭtorrajtoj de kelkaj liaj verkoj estis donacitaj por helpi la politikajn malliberulojn de diversaj landoj, inter ili Argentino. La fakto, ke Che [ĉe] estis kaj argentinano kaj heroo en Kubo, sentigis lin pli fiera esti argentinano. Tamen lia adoro al Kubo kaj ties revolucio ne estos senfina. En novembro de 1970 li veturis al Ĉilio, kie li montris solidaron kun la registaro de Salvador Allende kaj vizitis sian patrinon kaj geamikojn. En 1971 li estis “ekskomunikita” de Fidel Castro, kune kun aliaj verkistoj, pro esti petinta informon pri aresto de la poeto Heberto Padilla. Spite sian seniluziiĝon pri la sinteno de Castro, li daŭre interesiĝis pri la latinamerika politika situacio. En 1973 li gajnis la premion Médicis pro sia Libro de Manuel kaj uzis ties aŭtorrajtojn por helpi argentinajn politikajn malliberulojn. En 1974 li estis ano de Tribunalo Bertrand Russell 2 kunigita en Romo por ekzameni la politikan situacion en Latinameriko, nome la perforton kontraŭ homaj rajtoj.
Spite la famon de sia rakonta prozo, li verkis ankaŭ grandan kvanton da poemoj, kunlaboris en multaj revuoj de diversaj landoj, surbendigis poemojn kaj rakontojn, verkis tangojn kaj tekstigis fotolibrojn kaj bildstriojn. Kun sia tria edzino, la kanada verkistino Carla Dunlop, li realigis multajn vojaĝojn, unu el la unuaj al Pollando, kie li partoprenis kongreson por solidaro kun Ĉilio. Li apogis ankaŭ la nikaragvan sandinisman revolucion. Aŭguste de 1981 li suferis gastran hemoragion kaj savis sian vivon mirakle. Li neniam ĉesis verki, tia estis lia pasio eĉ en la plej gravaj malfacilaĵoj. Carol Dunlop forpasis pro leŭkemio la 2-an novembro 1982; li mem pro la sama malsano la 12-an februaro 1984. Li estis enterigita en la tombejo de kvartalo Montparnasse (tio estas Monto Parnaso), tradicia kvartalo de pentristoj kaj artistoj, en la sama tombo kie jam kuŝis Carol. Liaj admirantoj tradicie lasas ĉe tiu tombo paperojn kun bildo de hopludo.
Komunumaro Hachenburg
La komunumaro Hachenburg - germane Verbandsgemeinde Hachenburg - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj ĉirkaŭ la samnoma komunumo Hachenburg. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj apartenas al la samnoma mezalta montaro Westerwald. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn.
9101 Rossiglione
9101 Rossiglione estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo elde la Observatorio de Farra d'Isonzo en Friulo-Venecio Julia (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita laŭ la urbeto Rossiglione en Ligurio. La urbo organizas kulturajn eventojn, ĉefe sciencajn, al kiuj spektas ĉiuj civitanoj, kia ajn estus ties nivelo de instruo.
Eduardo la 3-a (Anglio)
Eduardo la 3-a de Anglio, naskita la 13-an de novembro 1312, mortinta la 21-an de junio 1377, estis inter la plej sukcesaj anglaj reĝoj mezepokaj. Sian 50-jaran regadon li komencis je la aĝo de 14, je la 25-a de januaro 1327, kiam mortis lia patro Eduardo la 2-a. Nur 400 jarojn poste alia monarko estis regonta similan tempon.
La regadon de Eduardo markis ekspansio de la angla teritorio per militoj en Skotlando kaj Francio. La familio kaj grandioza idaro de Eduardo provizis la bazon por du longaj kaj gravaj eventoj de la brita kaj eŭropa historio: la centjara milito kaj la rozaj militoj.
Krucreto
Krucreto estas kvarangula fiŝreto ligita al du kruĉiĝantaj kurbaj bastonoj por la fiŝkaptado.
Por kapti fiŝojn oni ligas ŝnuron je la loko kie la bastonoj kruĉiĝas, kaj metas la reton en la akvon. La kvarangula reto nun kuŝas sur la fundo, kaj post iom da tempo la fixsanto tiras, kiom eble plej rapide, la reton el la akvo ĉe kio la fiŝoj kiuj naĝis super la reto nun kuŝas sur la reto se ili ne sukcesis eskapi.
František Matouš Klácel
František Matouš KLÁCEL (naskiĝis la 7-an de aprilo 1808 en Česká Třebová - mortis la 17-an de marto 1882 en Belle Plaine, Usono) estis ĉeĥa poeto kaj filozofo.
Profesoro de filozofio en Brno, aŭgustenano, en 1844 eksigita de profesoreco, ĉar liaj opinioj kontraŭis la eklezian instruon. En 1848 li partoprenis revoluciajn okazaĵojn, amikis kun Božena Němcová, ekde 1853 li devis vivi en monaĥejo, en 1869 li forveturis al Usono, kie li mortis.
Ebecu
Ebecu (江別市 [ebecu ŝi], Hepburn: Ebetsu, Kunrej: Ebetu) estas urbo en Hokajdo, Japanio. Ĝi lokas ĉe koordinatoj.
Troja milito
La Troja Milito estas evento je la limo inter historio kaj legendo, kaj esenca elemento de la antikva helena kulturo. Ĝi instigis multajn artajn, precipe literaturajn verkojn. Parton de ĝi rakontas la Iliado de Homero; la nomo de la verko devenas de la helena nomo de la urbo, Ilion. Temas pri la unua epopeo verkita en la helena lingvo.
Tre interesa traktado de la temo estas la franca dramo La Guerre de Troie n'aura pas lieu (la troja milito ne okazos) de Jean Giraudoux el 1935.
Komunumaro Göllheim
La komunumaro Göllheim - germane Verbandsgemeinde Göllheim, mallonge VG Göllheim - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Donnersberg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj ene de ĝi, en la suda parto, la historia regno Palatinato (germane Pfalz respektive historie Kurpfalz). Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Fife
La regiono Fife (prononco, Fìobh) estas unuara instanco kaj unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando, krome ĝi estas historia brita graflando (en Skotlando nomata ŝiro). Laŭ ĝia historio esti estinta unu el la reĝlandoj de la piktoj, oni daŭre ofte nomas la teritorion reĝlando de Fife. Ĝi situas ĉe la orienta bordo (Norda Maro) inter la fjordoj Tay (norde) kaj Forth (sude).
Ĝi havas areon de kaj loĝantaron de  (je ). Ĝia ĉefurbo estas Glenrothes. Kirkcaldy estas alia grava setlejo.
En Fife troviĝas universitato St. Andrews, la plej malnova universitato de Skotlando kaj la tria plej malnova en la anglalingva mondo.
Alois Vojtěch Šembera
Alois Vojtěch ŠEMBERA (naskiĝis la 21-an de marto 1807 en Vysoké Mýto - mortis la 23-an de marto 1882 en Vieno) estis ĉeĥa poeto, verkisto kaj historiisto.
Li oficis kaj instruis en Brno kaj Olomouc, liaj verkoj rilatas precipe al Moravio.
Gábor Rácz (farmakologo)
Gábor RÁCZ [ra:c] rumania hungara farmakologo, botanikisto, universitata profesoro. Li naskiĝis en Arad la 15-an de junio 1928 kaj mortis en Târgu Mureș la 17-an de junio 2013. Li estis la edzo de Erzsébet Rácz-Kotilla.
Kariero
Gábor Rácz studis en la fakoj pri biologio kaj farmakologio en Universitato Bolyai de Kluĵo, diplomitiĝis en OGYI de Târgu Mureș (1950) kaj li doktoriĝis en pri farmakologio (1958). De 1949 li instruis en la OGYI. En 1993 li loksidiĝis en Peĉo.
Libroj
Gyógynövényismeret a fitoterápia alapjai (Bp. 1992), Vadon termő és termesztett gyógynövények (Bp. 1994), Természetes gyógymódok komplementer medicina (Bp. 1999), Plante medicale din flora spontană a Bazinului Ciuc, redaktoro (Csíkszereda 1968), Kovászna megye gyógynövényei, kunulredaktoro (Sepsiszentgyörgy 1973), Hargita megye gyógy- és fűszernövényei, kunulaŭtoro, redaktoro (Csíkszereda 1980), Korszerű gyógynövényhasználat, redaktoro (Kv. 1982; rumane Kv. 1983), Általános botanika. I; Sejttan és szövettan. II; Vegetatív szervek (Mv. 1954); Növényrendszer (Mv. 1956); Növényi sejttan, szövettan (Mv. 1960). Farmakognózia, kunulaŭtoro (Mv. 1983-87), Farmacopeea Română VII-IX. kunulredaktoro (1956, 1965, 1976).
František Jaromír Rubeš
František Jaromír RUBEŠ (naskiĝis la 16-an de januaro 1814 en Čížkov - mortis la 10-an de aŭgusto 1853 en Skuteč) estis ĉeha poeto kaj verkisto.
Verkisto de patriotismaj poemoj kaj bonhumoraj rakontoj.
Winterwerb
Winterwerb - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Lahn de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
apartenas al la mezalta montaro Taunus, kaj ankaŭ administre apartenas al la komunumaro Nastätten, kiu grupigas plurajn etajn komunumojn, por komune plenumi difinitajn taskojn. La lokuloj nomas la teritorion de la komunumaro Blaues Ländchen ("blua landeto"), kaj regule aperanta informilo de la administrejo same portas tiun nomon.
Historio
La teritorio ĝis la jaro 1806 apartenis al la landgraflando Hesio, kaj post mallonga okupiĝo per la armeo de Napoleono en 1816 iĝis parto de la duklando Nassau. En 1866 ĝi estis aneksita de reĝlando Prusio post la Prusia-Aŭstria milito kaj fariĝis prusia provinco "Hesio-Nasaŭo". Post la Dua Mondmilito, kiam Prusio estis dissolvita, la komunumo ekapartenis al la nuna federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Subgubernio Hidaka
Hidaka (japane 日高支庁 [hidaka ŝiĉō]) estas subgubernio de gubernio Hokajdo en Japanio. Ĝia ĉefurbeto estas Urakaŭa.
Niihau
Niihau (tiel havaje; en la angla plej ofte Niihau) estas la plej malgranda kaj plej okcidenta el la konstante loĝataj insuloj de Havajo. La insulo grandas 180 kvadratajn kilometrojn, la Halulu-lago estas la plej granda interna lago de la tuta insularo.
Ĝiaj ĉ. 160 loĝantoj estas plejparte indiĝenaj havajgentanoj, kaj la havaja lingvo restas ĝis hodiaŭ la ĉefa parola lingvo en la insulo. Krome, la lernejoj instruas per ĝi. (En la ceteraj insuloj, tia uzado de la havaja estas esceptokazo, ne la ordinara realaĵo.)
La insulo estas ekde 1864 en privata posedaĵo de familioj Robinson kaj Gray. Ĉar Aylmer Robinson - direktis tie brut-bredadon ekde 1922 - klopodis rezervi la originalan havajan vivformon, la insulo ne estas malfermita por turismo, vizitebla nur per specifa permesilo. Tiukaze tranoktado ne eblas, same kontaktado al lokanoj.
Winzer (Malsupra Bavario)
Winzer estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Deggendorf kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Lázár Mészáros
Lázár Mészáros [mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mészáros Lázár estis hungara oficiro, politikisto, ministro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1844). Lázár Mészáros naskiĝis la  1796 en Baja. Li mortis la 1858 en Eywood.
Biografio
Lázár Mészáros komence lernis iomete juron, tamen li membriĝis al la armeo de Habsburgoj. En 1813 li atingis la rangon ĉefleŭtenanto. Li batalis kontraŭ armeo de Napoleono. Li longe servis en Norda Italio tiam apartenanta al la Habsburga Imperio, kie li iĝis kolonelo en 1845. Tiutempe li korespondadis kun István Széchenyi. En 1848 li estis la unua sendependa ministro pri defendoj. Oni taksas lin kreanto de la memstara hungara armeo. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis ankaŭ parlamentano. Dum la defendaj bataladoj li ne estis talenta, li malvenkis ekzemple en Kassa. Post la malvenkoj li rifuĝis, li vivis en Usono, poste en Anglio. Li deklaris, ke li estu entombigota en Hungario tiam, se okupita armeo ne troviĝas en la patrujo. Tial la entombiga ceremonio okazis en 1991 en sia naskiĝurbo.
Varomarko
Varomarko (kvalitmarko, fabrikmarko) estas nocio kunligita al nomo, markemblemo de markartiklo. Ĝi simbolas ĉiun informon ligitan al la produktaĵo aŭ servo.
La varomarko ĝenerale entenas nomon, emblemon kaj aliajn videblajn elementojn kiel bildon (simbolojn), literojn, kolorskemojn.
Registrita varmarko
Registrita varmarko estas marko pri varoj registrita ĉe oficiala instanco, por ke aliaj personoj aŭ firmaoj ne rajtu uzi ĝin por siaj varoj.
Wipfratal
Wipfratal estas eksa komunumo en Germanio, kiu konsistis el 12 vilaĝoj. Ĝi troviĝis en la distrikto Ilm de la federacia lando Turingio, kaj ekde januaro 2019 ĉiuj vilaĝoj estas parto de la urba komunumo Arnstadt. Fine de la jaro la loĝloko havis  loĝantojn.
Komunumopartoj ĝis fino de 2018
La partoj de la eksa komunumo estis jenaj:
Wipfeld
Wipfeld estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schweinfurt kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario, borde de la rivero Majno. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Sur la komunuma teritorio troviĝas baraĵo kaj kluzo de la rivero.
Max Kruse (skulptisto)
(Carl) Max KRUSE (naskiĝinta la en Berlino, mortinta la  samloke) estis germana skulptisto, scenejigujaranĝisto kaj inventisto. Li anis al Berlina secesio, al la ligo Deutscher Künstlerbund kiel ankaŭ al Akademie der Künste. Ekde 1909 li estis la edzo de la pupkreistino Käthe Kruse.
Vivo
Kruse studis inter 1874 kaj 1877 ĉe la Altlernejo teknika de Stuttgart frekventante paralele la samlokan artlernejon. En 1877 li rezignis pri la studo de arĥitekturo kaj foriris al la Universitato de Artoj Berlino; tie li finis la studojn de skulptado sub la profesoroj Fritz Schaper kaj Albert Wolff  en la 1879-a jaro. Famiĝis li per la statuo maratonvenkanoncista Siegerbote von Marathon (kun la titolo helena NENIKEKAMEN kio signifas laŭvorte "Jen ni la venkintoj!"). Ĝi alportis al li en 1881 ĉe akademieekspozicio oran medalon kaj la prusian Romo-stipendion "Rompreis". Tiel Kruse povis inter 1881 kaj 1882 kaj denove 1900 financi restadojn en Romo por plukleriĝo.
Membrante al la societo Verein Berliner Künstler (1883–1891) li kreis en 1887 por la tombo de patro sia la skulptaĵon Die Liebe legt den Leichnam eines Greises in den Schoß der Natur zurück. Post reveno Kruse ekloĝis en loĝad-ateliero en Charlottenburg kiun starigis la arĥitekto Bernhard Sehring; la nomo doma estis "Artodomo Sankta Luko".
Ankaŭ inventistece Kruse tre sukcesis. Tekniko pli perfektigo de litofanioj kaj porskulptista kopiadmaŝino akiris patenton en 1897. Por Max Reinhardt li dizajnis ekde 1902 modernajn kulisojn scenejajn kaj faris la unuan rondhorizonton por teatroscenejoj kun plastikaj pecoj multfunkciaj. Katharina Simon, juna aktorino kiun li ekkonis ĉe Kafejo de la Okcidento, invititis de li enatelieren. Malgraŭ aĝodiferenco de tri jardekoj la juna virino fascinis Kruse-n tiom ke ili baldaŭ intimrilatis. Post naskiĝo de la filinoj Maria kaj Sophie finfine geedziĝis en la jaro 1909. Katharina, kiu poste flegis nomiĝi Käthe retiriĝis laŭ la volo de Max de aktorado. Inverse li stimulis ŝin fari pupon karese alpremeblan por la filino okaze de la kristnaska festo en 1905. Ĝi baldaŭ rimarkitis ankaŭ inter parencoj kaj amikoj pro siaj beleco kaj unikeco. Laŭ alia fonto ŝi kreis la unuajn pupojn jam en 1904 ĉe Monte Verità apud Ascona. Ŝi ricevis la nomon pupa patrino.
Sume havis la paro sep infanojn por kiuj ĉiam liverotis novaj pupoj. Krome Max havis el geedzeco pl frua kvar infanojn (inter kiuj estis ankaŭ la pentristino Annemarie von Jakimow-Kruse). En 1907 Kruse iĝis reĝa profesoro kaj ekmembris post unu jaro ĉe la grupo Secession Berlin kie li estraranis.
Sed la edzino forlasis en 1912 Berlinon pro troa angusteco loĝeja kaj ekloĝis kun la infanoj en Bad Kösen, kies politikistoj ofertis al ŝi agrabalan produktadmedion por pupoj. Käthe sekve dungis virinojn por la produktado kaj elpensis ankaŭ vendosistemon. La ludiloj sub la marko Käthe-Kruse-pupoj baldaŭ eksportitis en multajn landojn de la mondo. De tiam la du paranoj havis geedzecon relative malkomplikan je distanco kun kunaj vojaĝoj kaj regulaj vizitoj.
En 1913 Max Kruse iĝis ano de la Prusia akademio de la artoj kaj en 1925 li publikigis la libron Ein Weg zu neuer Form, kiu anticipis la evoluigon de modernaj plastikoj laŭ Henry Moore. Kruse plej ofte vivis en Berlino aŭ en Kloster sur Hiddensee, nur malofte en Bad Kösen vojaĝante multe kaj ofte kune kun la filino plej aĝa Maria.
Lia tombo en Berlino antaŭ tombejo antaŭ la Halle-pordego ne konserviĝis.
La porinfana aŭtoro Max Kruse (ekz. Urmel aus dem Eis) estis la plej juna filo de Max kaj Käthe Kruse.
Skulptaĵoj
Kruse kreis en sia ateliero berlina statuojn, figurgrupojn kaj ĉefe portretobustojn.
Jen liaj plej konataj verkoj:
Tiĉino (rivero)
Tiĉino estas rivero en suda Svislando kaj norda Italio. Ĝi longas 248 km kaj fontas ĉe la Nufenenpasejo, ĉe la limo de la svisaj kantonoj Valezo kaj Tiĉino, nomita laŭ ĝi. Ĝi trairas la valojn Bedretan, Leventinan kaj Rivieran kaj la ebenaĵon de Magadino kaj enfluas en la Majoran Lagon. Post eliro el la lago ĝi trairas la Padan Ebenaĵon kaj la urbon Pavia kaj enfluas en Padon.
Ekonomio
En Svislando rivero Tiĉino estas grava fonto de elektra energio. Ĝi estas klare la plej akvoriĉa flanka rivero de Pado, kun meza flukvanto de 350 m³/s, minimuma kvanto de 54 m³/s kaj maksimuma kvanto de eĉ 5.000 m³/s. Depende de la sezono ĝi kontribuas inter 20 % kaj 50 % de la flukvanto de Pado.
En Italio ĝia akvo estas uzata por akvumi kampojn. La urbo Milano estas ligita al ĝi per la kanalo Naviglio Grande [navIljo grAnde].
Komunumaro Hauenstein
La komunumaro Hauenstein - germane Verbandsgemeinde Hauenstein - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Südwestpfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj adiministra centro estas la samnoma komunumo Hauenstein (Palatinato). Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Tiĉino (rivero)
Vivmedio
La tuta itinero de Tiĉino tra Italio estas en naturprotektejo, konsistanta el du regionaj parkoj, kiuj kune formas la plaj grandan riverparkon de Eŭropo: En Svislando, enfluante en Majoran Lagon, la rivero formas la "Vezikojn de Magadino", naturprotektejon kun riĉaj regiontipaj flaŭro kaj faŭno.
De 2002 la tiĉina valo estas internacie agnoskita biosfera rezervejo kaj apartenas al la Monda Naturheredaĵo de Unesko.
William Mountbatten-Windsor
Lia Reĝa Moŝto Princo Vilhelmo, Princo de Kimrujo, plennome Prince William Arthur Philip Louis, The Prince of Wales, Duko de Kornvalo, Duko de Kembriĝo kaj Duko de Rothesay (naskiĝis la en Londono) estas ekde ka  kronprinco de Britio kaj la al ĝi ligitaj reĝlandoj. Li havas la unuan lokon en la reĝa sukcedo, post sia patro, reĝo Karlo la 3-a. Li estas ano de la brita reĝa familio Mountbatten-Windsor kaj de la dinastio Windsor.
La princo naskiĝis kiel filo de princino Diana Spencer kaj Princo Karlo en hospitalo St. Mary's ("Sankta Maria") en Paddington, Londono. Li estis baptita la 4-an de aŭgusto en Palaco Buckingham. Li estas oficiale alparolenda kiel His Royal Highness Prince William, Prince of Wales ("Lia Reĝa Moŝto Princo Vilhelmo, Princo de Kimrujo").
Kiam li aĝis preskaŭ dek jarojn (1992), liaj gepatroj oficiale disiĝis. En la aĝo de 15 li perdis sian patrinon per aŭta akcidento.
De 1995 ĝis 2000 li frekventis la elitan gimnazion Eton College. Post sia 18-jariĝo li pasigis transiran jaron en Belizo (kun armea trejnado) kaj, pere de la junul-kleriga organizo Raleigh International, en Ĉilio.
En septembro 2001 William komencis studi arthistorion ĉe universitato St. Andrews en Fife. Li tie enskribiĝis per la nomo William Wales ("Vilhelmo Kimrujo"). Ŝanĝinte sian precipan fakon al geografio li magistriĝis en junio 2005 je la dua plej alta rango.
En 2010 li iĝis la fianĉo de Kate Middleton. La geedziĝo okazis la 29-an de aprilo 2011. La 22-an de julio 2013 naskiĝis filo de Vilhelmo kaj Kate, nomita George Alexander Louis, kaj la 2-an de majo 2015 naskiĝis filino nomata Charlotte Elizabeth Diana. La 23-an de aprilo 2018, la tria infano de princo Vilhelmo naskiĝis princo Ludoviko.
Okaze de la forpaso de lia avino, reĝino Elizabeto la 2-a, la, li aŭtomate heredis la titolojn duko de Kornvalo kaj duko de Rothesay. La postan tagon lia patro donis al li la titolon princo de Kimrujo. Jam antaŭe li estis duko de Kembriĝo.
Jaĥtohaveno Heinz Schleußer
Jaĥthaveno Heinz Schleußer estas jaĥthaveno ĉe la Rejn-Herne-Kanalo ĉe kanala kilometro 10,7 en la nova centro de Oberhausen.
Post naŭmonata konstruado la tiama federaciera prezidanto de Nordrejn-Vestfalio, Peer Steinbrück inaŭguris en 2004 la jaĥthavenon, kiu nomiĝas laŭ la sindikatisto samkiel urba kaj federaciera politikisto Heinz Schleußer. La havena areo disponigas sur 110 oble 70 metroj restadejojn por 60 jaĥtoj ĉe la kajomuro kaj je boatopontoj. Je akva profundeco de 3,50 ĉe la enveturejo ĝis 2,50 metroj en la malantaŭa parto ankaŭ pli grandaj boatoj povas albordiĝi. Al la servoinstalaĵoj apartenas interalie feko-forsuĉilo, gruo kun portokapablo de 3,2 tunoj, sanitarejojn kaj provizejojn. La jaĥthavenon financis Nordrejn-Vestfalio, Eŭropa Unio kaj la urbo Oberhausen.
Tuj apud la jaĥthaveno lokas akvariego, spionadomuzeo (en la ĉambroj de la eksa Miniatur-Fervojejo Oberhausen) kaj naĝejo. Mallonge antaŭe troviĝas la butikumejo CentrO, muzikalejo kaj Gasometro Oberhausen.
Saint-Saturnin-du-Bois
Saint-Saturnin-du-Bois [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 880 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Saint-Saturnin-du-Bois situas en la nordoriento de Charente-Maritime, sudokcidente de Niort.
Wipperfürth
Wipperfürth estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Oberberg de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj estas parto de la historia pejzaĝo Bergisches Land. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
9109 Yukomotizuki
9109 Yukomotizuki estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon, en ŝia honoro, de Yuko Motizuki, asociata profesorino ĉe la Universitato de Saitama. Ŝia fako estas la teoria studo de la atomkernosintezo, la supernovaoj kaj la. Ŝi ankaŭ gvidis teamon por ekzameni la efikon de la kaj de la supernovaoj sur la antarkta glacio.
Komunumaro Herrstein
La komunumaro Herrstein - germane Verbandsgemeinde Herrstein, mallonge VG Herrstein - estas adminstra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la urbo Freinsheim. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Dürkheim de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Wipperdorf
Wipperdorf estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordhausen de la federacia lando Turingio, kaj ekde januaro 2019 estas parto de la urba komunumo Bleicherode. Fine de la jaro 2018 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 1 324 loĝantojn.
Rezső Mészáros
Rezső Mészáros [reĵO mEsAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mészáros Rezső estas hungara geografo, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).
Biografio
Rezső Mészáros frekventis universitaton en Szeged inter 1960-1965. Post la diplomo li ekinstruis en bazlernejo, poste li ricevis postenon en la unusola partio. En 1974 li komencis instrui en universitato en Szeged, kie li profesoriĝis en 1990. En la sekva jaro li iĝis jam dekano, en 1994 rektoro. Li doktoriĝis en 1980 antaŭ la akademio. Li ricevis premiojn kaj memormedalon inter 1999-2003.
9107 Narukospa
9107 Narukospa estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo aludas al la famkonataj "spaoj" (termofontoj) de la urbo Naruko (urbo nun kunfandita en Osaki).
Komunumaro Hermeskeil
La komunumaro Hermeskeil - germane Verbandsgemeinde Hermeskeil - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Wippra
Wippra estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2008 parto de la komunumo Sangerhausen en Germanio. Ĝi troviĝas en la nuna distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto, en la sudorienta parto de la mezalta montaro Harco, kaj ĝis junio 2007 apartenis al la antaŭa, pli malgranda distrikto Mansfelder Land. La 1-an de januaro 2013 la loĝloko havis loĝantojn.
Komunumaro Heßheim (ĝis 2014)
Heßheim estis komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝis en la distrikto Rhein-Pfalz (Rejno-Palatinato) de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj ekzistis ekde la jaro 1972. Fine de 2013 la komunumaro havis 9512 loĝantojn. La 1-an de julio 2014 la komunumaro malfondiĝis kaj la membraj komunumoj kun la aldona komunumo Lambsheim kreis novan komunumaron Lambsheim-Heßheim.
Vidvoj kaj vidvinoj
Vidvo aŭ vidvino estas persono kies edzo aŭ edzino mortis, kaj kiu ne denove geedziĝis. Viron oni nomas vidvo kaj virinon oni nomas vidvino.
La traktado de gevidvoj tre varias tra la mondo.
En la mondo ekzistas multe pli da vidvinoj ol vidvoj, pro du kialoj: ĝenerale virinoj vivas pli longe ol viroj, kaj inter du geedzoj plej ofte la virino estas pli juna. Ekzemple, en 2008 por loĝantaro je ĉirkaŭ 62 milionoj da homoj, Francujo nombris 3,356,609 vidvinoj kaj 678,844 vidvoj, t.e. 4,035,453 gevidvoj entute
Listo de asteroidoj (147001–148000)
Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.
9224 Železný
9224 Železný estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉeĥa lancoĵetisto Jan Železný, tenanto de la mondrekordo (98,48 m). Li gajnis olimpian arĝentmedalon en 1988 kaj olimpiajn ormedalojn en 1992, 1996 kaj 2000.
Sukcedo
Politika sukcedo
Pluraj militoj, en kiuj oni disputis pri la sukcedo, havas tiurilatan esprimon en la nomo:
Regionoj de Ĉeĥio
Ĉefa artikolo: Ĉeĥio.
Endanĝerigata specio
La Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) estas la plej agnoskata organizo kaj aŭtoritato pri minacataj specioj, kaj pritraktas minacatajn speciojn ne kiel ununuran kategorion, sed kiel grupon de tri kategorioj: vundeblaj, endanĝerigitaj, kaj draste endanĝerigitaj, depende de la nivelo de la minaco. Tiele oni konsideras ĝenerale, ke Endanĝerita (EN) specio estas tiu kiu estis kategoriigita de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) kiel verŝajna baldaŭa formortinta. Konservobiologoj uzas la Internacian Ruĝan Liston de Endanĝeritaj Specioj, kie "endanĝerita" estas la dua plej akra konserva statuso por naturaj populacioj, kaj sekvas draste endanĝerita.
Ĉirkaŭ 3079 animaloj kaj 2655 plantoj estas endangzeritaj tutmonde, kompare kun la niveloj de 1998 de 1102 kaj 1197, respektive. La kvanto, populacia tendenco, kaj la konserva statuso de ĉiu specio povas esti trovata en la listoj de organismoj laŭ populacio.
Konserva statuso
La konserva statuso de specio indikas la verŝajnecon ke ĝi iĝos formortinta. Multaj faktoroj estas konsiderataj kiam oni studas la konservostatuson de difinita specio; ekz., statistiko kiaj tiuj pri nombroj restantaj, la ĝenerala pliiĝo aŭ malpliiĝo en la populacio dum difinta tempoperiodo, la indicoj de reprodukta sukceso, aŭ konataj minacoj. La Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj estas la plej bone konata tutmonde konservostatusa listado kaj rangada sistemo.
Ĉirkaŭ 40% de specioj estas ĉirkaŭkalkulitaj kiel je risko de formorto. Internacie, 199 landoj estis subskribintaj interkonsenton por krei Biodiversecan Agadplanon kiu protektus endanĝeritajn kaj aliajn minacatajn speciojn. En Usono tiu plano estas kutime nomita Rekupera Plano de Endanĝeritaj Specioj.
IUCN Ruĝa Listo
La Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj aŭ pli simple la IUCN Ruĝa Listo estas multe pli ol simple listo de endanĝerigataj specioj; ĝi estas sistemo por studi la tutmondan konservan statuson de iu specio. Ĝi inkludas ĉiujn speciojn kiuj estis studitaj tra la procezo de IUCN por studi speciojn kaj inkludas ankaŭ speciojn kies studoj estis klopoditaj, sed finfine tio postulas pli da informo por kompletigi statusan determinadon - konataj kiel specioj Data Deficient aŭ "informomankaj". Ĉe la gamo de IUCN estas specioj Least Concern (malplej zorgigaj) kaj Near Threatened (preskaŭ minacataj), ambaŭ el kiuj estis studitaj kaj kies populacioj estas relative fortikaj kaj sanaj (kvankam ili povas esti malpliiĝantaj). Minacata Specio referencas kolektive al la kategorioj de la IUCN Ruĝa Listo nome Vundebla, Endanĝerita, kaj Draste Endanĝerita specioj.
La NASKa Fasko
La NASKa Fasko estas bulteno aŭ ĵurnaleto, kiu aperas plurfoje dum la Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto. En ĝi aperas verkoj de la instruistoj kaj la kursanoj, anoncoj pri la ĉiutagaj okazaĵoj, fotoj, ktp. Redaktis Lee Miller dum 2000, 2001 kaj 2002. Tim Westover prenis respondecon por la jaroj 2003, 2005 kaj 2007 kaj Hoss Firooznia redaktis de 2008 ĝis 2016. En 2017, la redaktoro estos Brian Harmon.
Endanĝerigata specio
IUCN Ruĝa Listo
La IUCN Ruĝa Listo uzas la terminon endangered species (endanĝerita specio) kiel specifa kategorio de endanĝeriĝado, pli ol kiel ĝenerala termino. Laŭ la kategorioj kaj kriterioj de IUCN, endangered species (endanĝerita specio) estas inter critically endangered (draste endanĝerita) kaj vulnerable (vundebla). Ankaŭ draste endanĝeritaj specioj povas estis enkalkulitaj kiel endanĝeritaj specioj kaj plenigi ĉiujn kriteriojn.
La NASKa Fasko
Eksteraj ligiloj
La NASKa Fasko
Komunumaro Hillesheim
La komunumaro Hillesheim - germane Verbandsgemeinde Hillesheim - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.
Endanĝerigata specio
IUCN Ruĝa Listo
La kategorioj de IUCN, kaj kelkaj animalaj specioj de tiuj kategorioj estas la jenaj:
Problemoj de formorto
Estas kvar tialoj por priokupado pro la formorto:
La formorto de specioj esta kritika faktoro kaj por la malpliigo de la riĉeco de la naturo kiel morala afero por kiuj kredas, ke la homoj havas la devon konservi la naturan medion (same kiel por tiuj kiuj kredas, ke la animalaj specioj havas jurajn rajtojn).
La "malstabiligo" estas bone konstatita kiam ĉenero de la nutroĉeno malaperas de la ekosistemo. Kiam unu specio malaperas, ofte okazas ŝanĝoj de populacioj en la abundo de la duarangaj specioj. Povas okazi situacion en kiu la ekosistemo ŝanĝas notinde kaj nereverteble.
Kvankan la formortoj de specioj povas esti la natura rezulto de la natura selekto (por ekzemplo, la amasa formorto de specioj okazinta en la epoko Holoceno), la periodo de modernaj eblaj formortoj estas unika. Loa antaŭaj periodoj estis okazigitaj de fizikaj tialoj kiel la kolizio kun elĉielaj elementoj, la movado de tektonaj platoj, la alta vulkana aktiveco kaj klimataj ŝanĝoj. La aktuala periodo de formortoj estas okazigita ĉefe de homoj kaj startis antaŭ ĉirkaŭ cent mil jaroj per la disiĝo de la homoj tra la tuta planedo. Enirinte en kontakto kun ekosistemoj kiuj estis novaj por ili kaj kiuj neniam estisue nunca kontaktitaj de homa estado, la homoj vole nevole detruuis la ekologian ekvilibron ĉefe pere de la ĉasado, la detruado de la habitatoj kaj la propagado de malsanoj kaj de damaĝaj bestoplagoj. La periodo inter antaŭ cent mil jaroj kaj antaŭ dek mil jaroj estis nomita "unua fazo" de la sesa periodo de formortoj.
Foje, la formorto de specioj okazas dum nur kelkaj jardekoj: por ekzemplo, la Stelera dugongo, kiu estis specio jam formortinta de mamulo el la familio de Dugongedoj.
Klimata ŝanĝo
Antaŭ la apero de la gasoj de forceja efiko kaj de la eksplodo de la tutmonda varmigo, la specioj estis kapablaj survivi en sia natura habitato. Tamen, la rapida disvolvigo de la ŝanĝo de averaĝa temperaturo estis unu de la ĉefaj kaŭzoj pro kiuj tiom da specioj estas endanĝerigataj kun risko de formorto. Nigel Stork, en sia artikolo Re-assessing Current Extinction Rates (Retaksado de la nuntempaj formortindicoj), klarigas, ke "la ĉefa kaŭzo de formorto estas la klimata ŝanĝo, kaj partikulare la pliigo de temperaturoj, anstataŭ nur la senarbarigo." Stork asertas, ke temas pri la ĉefa kialo por ke la specioj estas minacataj, kaj klarigas, ke la pliigo de la temperaturoj je lokaj kaj tutmondaj niveloj malfaciligas la reproduktadon de la organismoj. Ĉar la tutmonda varmigo pluas, la specioj ne estas kapablaj fronti la tujan subitan ŝanĝon, pro kio ili ekmalboniĝas. Temas pri ciklo kiu pligraviĝas je akcelita ritmo pro la klimata ŝanĝo, pro kio granda kvanto de specioj estas estantaj aligitaj al la listo de organismoj endanĝerigataj kun risko de formorto.
Detruo de la habitato
La detruo de la naturaj habitatoj estas unu de la ĉefaj kaŭzoj kiuj endanĝerigas la supervivadon de la specioj. La agado de la homaj estaĵoj tuŝas grandmezure tiun faktoron. Inter ili, la troekspluatado de la medio, la senkontrola uzado de la naturaj rimedoj, okazigas, ke la ekosistemo ne povas regeneriĝi pro la elprenado de rimedoj super ties natura kapablo reproduktiĝi. La detruado aŭ modifado de la diversaj biomoj por kontentigi la homajn necesojn kaj postulojn endanĝerigas la speciojn kiuj vivas en tiuj: pli ol 100 milionoj da hektaroj de tropika arbaro perdiĝis inter 1980 kaj 2000, ĉefe pro la etendo de la brutobredado en Sudameriko kaj de la plantejoj en Sudorienta Azio (80% de tiuj estas de palmoleo). Rilate al la malpliigo de ekosistemoj, la plej oftaj praktikoj estas senarbarigo, transformado de ĝangaloj kaj arbaroj kaj drenigo de malsekejoj. Aliflanke, la apero de poluagentoj en akvo, aero kaj grundo produktas damaĝegajn modifojn (ĉefe pro la homa agado), kio okazigas siavice rimarkindajn perdojn de biodiverseco, kion neniam estos riparata.