cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Haushofer
Karl Haushofer estis germana filozofo kaj geografiisto, kies ideojn prenis nazioj. Li apartenis al la fama scienca ismo, kiu provis pruvi science ideojn de naziismo, "Ahnenerbe". Li inventis la terminon "Lebensraum". Sed li mem kritikis Hitleron. Lia filo partoprenis en provo murdi Hitleron (la provon de la 1944-a jaro).Ĉe siaj geografiaj verkoj li inventis geopolitikon, li estas aŭtoro de ĉi tiu scienco.
Edzino de Karl Haushofer havis iom hebrean naciecon. Rudolf Hess helpis al edzino kaj idoj de Karl Haushofer akiri dokumenton, ke ili gajnis ekzamenojn pri tio, ke ilia arjeco estas pli forta ol ilia hebreeco (en nazia Germanujo ekzistis ĉi tiu ekzameno, tiujn naziojn, kiuj havis iom hebrean nacion, oni nomis "Mischling", t. e., "mikso" germane).
Karl Haushofer sinmurdis per japana maniero harakiro dum la 1946-a jaro.
Lívia Hajnóczy
Lívia Hajnóczy [hajnOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hajnóczy Lívia estis hungara aktoro, anoncisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Keuler Lívia Adrienne.
Lívia Keuler naskiĝis la  en Budapeŝto, pri la morto fontoj mankas.
Biografio
Lívia Hajnóczy lernis aktoradon private de Tibor Hegedűs kaj ŝi faris ekzamenon en 1941. En la sekvaj jaroj ŝi havis membrecon ekzemple en Gaja Teatro (1942–1944), Teatro Kisfaludy (1959-1960), Teatro Madách (1963-1966). Baldaŭ ŝi estis anoncisto de Hungara Radio. Dum la pensiulaj jaroj kelkfoje ŝi havis laborojn tie, kie necesis la perfekta voĉo. Ŝi edziniĝis en 1937.
Vatikana ekzamenisto de mirakloj
Vatikana ekzamenisto de mirakloj aŭ Baĉikan Kiseki Ĉoosakan (japane: バチカン奇跡調査官, angle: Vatican Miracle Examiner) estas japana mangailustrita romano, mangao kaj animeo.
La aŭtoro de la mangailustrita romano estas Rin Fuĝiki kaj estas ilustrita de THORES Shibamoto, ĝi komencis je 2007. La unuan mangaan adapton verkis Eiĝi Kaneka, ĝi komencis je 2012 kaj finiĝis je 2014; kaj la duan mangaon verkis Anĝue Hino, ĝi komencis je 2016.
La animea adapto komencis la 7-an de julio de 2017 kaj finiĝis la 22-an de septembro de 2017, havas 12 epizodojn kaj estas kreita de J.C. Staff, la animeo havas unu OVA de la 14-a de aprilo de 2018.
Enhavo
La serio temas pri du katolikaj pastroj: Hiraga Jozef Ko kaj Roberto Nikolas. Ili laboras en Vatikano konfirmante miraklojn.
Mangailustritaj romanoj
La serio havas dek tri volumojn:
Akcepto
Oni vendis super 950 000 kopiojn en Japano.
Staufen AG
Pri la komunumo
Staufen (prononcu ŝtaŭfn) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2586 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Staufen situas okte de la distriktĉefurbo Lencburgo. La vilaĝo estas konstruita ĉirkaŭ la monto de Staufen sur kies pinto fiere tronas la preĝejeto, kiu de fore videblas kiel karakteriza rekonilo de Staufen.
Trafiko
Kvankam Staufen situas flanke de la transirtrafiko, la komunumo tamen bone atingeblas. Per urba buso de Lencburgo oni en malmultaj minutoj atingas la stacidomon kaj urbocentron de la distriktĉefurbo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Staufen datiĝas el la jaro 1036 kiel Stouffen.
En mezepoko en Staufen regis la Grafoj de Lencburgo kaj ek de 1173 la Grafoj de Kiburgo, kies heredantoj estis la Habsburgoj. Inter 1244 ĝis la 2-a duono de la 13-a jarcento la Senjoroj de Staufen estis menciitaj kiel la posedanto de la malalta jurisdikcio pri Staufen. Tamen ilia kastelo neniam estis trovita kaj iliaj spuroj perdiĝis. En la 14-a jarcento la Monaĥejo de Königsfelden aĉetis la vilaĝon de la Abatejo de Beromünster. En la jaro 1415 Argovio estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo kaj Staufen fariĝis servuto de Berno. Dum la reformacio en la jaro 1528 la urbo Berno malfondis la monaĥejon Königsberg, konfiskis ties havaĵon kaj atribuis la vilaĝon Staufen al la voktejo Lencburgo. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Staufen apartenis dum kvin jaroj al la Kantono Baden, kiu en la jaro 1803 estis integrita al Kantono Argovio.
Sečovská Polianka
Sečovská Polianka (hungare Szécsmező [sEĉmezO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Sečovská Polianka situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Sečovce-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 12 km.
Historio
La loko estis loĝata jam antaŭ 6000 jarojn. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1272. En 1831 ankaŭ tie ribelo okazis pro ĥolero. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Szécs-Polyánka, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szécsmező 1395 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sečovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Sečovská Polianka 2642 homoj, (2602 slovakoj, 22 ciganoj).
Gemerský Jablonec
Bazaj informoj
Gemerský Jablonec (gemerskI ...), hungare Almágy (almAdj) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Rimavská Sobota. La hungaroj uzas ankaŭ la pli precizan formon Gömöralmágy. La oficialaj slovakoj nomoj estis ekde 1920 Jablonica, ekde 1927 Almáď, ekde 1948 la nuna formo.
Maglie
Maglie estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Apulio (itale Puglia) kaj al la provinco Leĉo (itale Lecce). Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Gemerský Jablonec
Situo
Gemerský Jablonec situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Rimavská Sobota troviĝas 35 km-ojn.
Maglie
Najbaraj komunumoj estas.
Gemerský Jablonec
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1275 en formo "Almag". Ekde 1554 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio sed ne senhomiĝis. En 1889 incendio okazis. En 1910 loĝis en Almágy 677 da homoj, (escepte unusolan slovakon ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Almágy apartenis al Hungara Reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Feled, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Gemerský Jablonec 701 da homoj, (629 hungaroj, 61 slovakoj, 6 ciganoj, 3 ukrainoj, 2 ĉeĥoj).
Tibor Kristó
KRISTÓ Tibor (kriŝto:) rumanuja hungara ĵurnalisto, poeto (Sântimbru (Sâncrăieni), *11-a de aprilo 1949).
Biografio
Post la fino de mezlernejo en Miercurea Ciuc li instruis en Lunca de Sus, Misentea, Plăieşii de Jos kaj poste li iĝis kunlaboranto de Csíki Székely Múzeum. Ekde 1980 li estis ĵurnalisto de ĵurnalo Hargita.
Ĝenerala baloto de Alberto en 1930
La ĝenerala baloto de Alberto en 1930 estis la 7-a ĝenerala baloto de la kanada provinco Alberto. Ĝi okazis la 19-an de junio 1930, cele al la elektado de la novaj membroj de la asembleo de Alberto.
Stacio Makiochi
Stacio Makiochi (japane: 牧落駅 [Makioĉi-eki], angle: Makiochi Station) estas fervoja stacio en Minoo, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Minoo.
Ĝenerala baloto de Alberto en 1930
La jam reganta partio Unuiĝintaj Farmistoj de Alberto obtenis trian venkon post la balotoj de 1921 kaj 1926. John E. Brownlee estis konfirmita kiel ĉefministro de Alberto.
1362 Grikvo
1362 Grikvo estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ĉefa ano de la Grikva familio. Ĝi estas unu el la maloftaj asteroidoj en orbita resonanco 2 : 1 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la sud-afrika etno de la Grikvoj.
Antonio Flores (verkisto)
Antonio Flores Algovia (Elche, 16-a de decembro de 1818 - Madrido, 16-a de julio de 1865) estis verkisto kaj ĵurnalisto de la epoko de la Romantikismo.
Biografio
Li instaliĝis en Madrido en 1840. Tie li estis redaktisto de la gazetoj El Nuevo Avisador, El Chocolate, El Clamor Público, La Nación kaj La Época, kaj kundirektoro kun Antonio Ferrer del Río de El Laberinto (1843-1845). La eldonisto Ignacio Boix alvokis lin por kunlabori en la kolektiva verko Los españoles pintados por sí mismos (1843), al kiu li verkis la tipojn de "El barbero" (barbiro), "La santurrona" (bigotulino), "El hortera" (komercisto), "La cigarrera" (cigaristino) kaj "El boticario" (apotekisto). Li estis amiko de la poeto kaj rakontisto Enrique Gil y Carrasco kaj kunlaboris en la gazeto Semanario Pintoresco Español per ĝenrismaj portretoj; komponis kompletajn verkojn per tiu ĝenro kia Historia del matrimonio (pri geedzeco, 1852) kaj Ayer, hoy y mañana (hieraŭ, hodiaŭ kaj morgaŭ, 1853), kie aperas sociaj portretoj de tri generacioj de madridanoj korespondaj al la jaroj 1800, 1853 kaj la futura de 1899. Publikigis ankaŭ solajn tekstojn kaj poemojn en El Laberinto kaj en El Museo de las Familias kaj skizis la arketipajn figurojn de diversaj rolulaĉoj en Doce españoles de brocha gorda que, no pudiéndose pintar a sí mismos, me han ecargado a mí, Antonio Flores, sus retratos (Madrid, 1846, 2.ª ed. 1848), kiu iĝis ankaŭ novelo; aperas tie ankaŭ kelkaj marĝenaj tipoj kiaj "El marica" (samseksemulo) aŭ "El caballero de industria". En Crónica del viaje de Sus Majestades y Altezas Reales a las Islas Baleares, Cataluña y Aragón en 1860, skizas la kutimarojn de Alikanto.
Lia lingvaĵo estas purisma, abunda je vortotrezoro, kaj li konis bone la ĵargonojn kaj la proverbojn, kio foje alproksimiĝas al la etoso de la sainete. El 1857 li ricevis altajn postenojn. Ovilo verkis mallongan lian biobibliografion kaj Juan Antonio Almela lian biografion por El Museo Universal (IX, 1865)
Verkoj
La Nación, "El barbero", "La santurrona", "El hortera", "La cigarrera" kaj "El boticario".
Rybnice
Rybnice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo en Regiono Plzeň, proksimume 2,5 km sude de Plasy. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1193 kiel donaco de Anežka z Potvorova al monaĥejo Plasy.
Lola Pagnani
Lola PAGNANI (n. en 1972) estas itala aktorino kaj modelino. Lola Pagnani estas filino de la verkisto kaj scenaristo Enzo Pagnani. Ŝi studis en Parizo modernan dancon kaj estis unuaranga dancistino ĉe la kompanio Momix. Kun ili kunlaboris en la koreografioj de la fama Cirque du Soleil en Montrealo.
George Herriman
George Jospeph HERRIMAN (22 aūgusto 1880 – 25 aprilo 1944) estis usona bildliteraturisto, plej fama pro lia bildstrio Krazy Kat (1913 – 1944).
Kardinala dekano
La Dekano de la sankta Kardinala Kolegio estas, en la Katolika Eklezio, la prezidanto de la kolegio de kardinaloj, kiu havas ĉiam la titolon de kardinalo-episkopo.
Kardinalo Dekano elektenda el inter la suburbaj kardinaloj
La dekano estas unu el lases kardinaloj-episkopoj havantaj la kardinalan titolon de unu el la ses' suburbaj sidejoj. La ses kardinaloj lin elektas, sed la elekto validas nur post la papa aprobo.
Tiu normo, tamen, ricevis laŭlonge de jarcentoj nombrajn modifojn. Okazis ankaŭ, sed estis la kazo plej ofta, ke la kardinalo dekano estus la oficanta ekde pli longa tempo, kaj estis dirita “protoepiskopo.”
La Kodo de Kanona juro de 1917 konfirmis tiun normon ĝis kiam papo Paŭlo la 6-a en 1965 rajtigis ke la subrubaj kardinaloj elektis mem.
Tiu elekto, (formalaĵo ĝis la tempo de Johano Paŭlo la 2-a), nun devas esti konfirmita de la papo.
La dekano (aŭ, kaze de malĉesto aŭ malsano aŭ malhelpo, la vicdekano) prezidas la kolegion de la kardinaloj, li havas neniun povon sur aliaj kardinaloj, sed ekzercas nur funkcion de primus inter pares (unua inter samraguloj) en la kolegio.
Kaj ne ekzistas proaĝa limo.
Taskoj de la kardinala dekano
Estas tasko de la dekano kunvoki la konklavon por la elekto de la nova papo kiam la antaŭa mortis aŭ rezignis la oficon de roma pontifiko. Dekano prezidas la konklavon, se ne ekskluzivita pro aĝlimoj.
Ĉiukaze li havas la taskon komuniki la “novaĵon de la morto de la papo al la Diplomataro akreditita ĉe la Apostola Seĝo kaj al la Ŝtatĉefoj de la respektivaj nacioj“ kiel establite en la Apostola konstitucio Universi Dominici Gregis (de la tuta ŝafaro de la Sinjoro) de la 22-a de februaro 1998.
Laŭ la kanono 355 de la nuna Kodo de Kanona Juro, se la novelektito papo ne estas jam episkopo, estas rajto-devo de la dekano lin episkope ordini. Se la dekano estas maleblegita, tiam la tasko transiras al la vicdekano, kaj poste al la kardinalo plej laŭofice aĝa inter la kardinaloj-episkopoj.
Laŭ la sekcio 4-a de la kanono 350, la kardinalo dekano posedas la titolon de la suburba sidejo de Ostia, kune kun tiu eventuala suburba eklezio de li episkope regata: li do onservas ambaŭ la titolojn. Tio okazas ekde 1914, laŭdekrete de papo Pio la 10-a-
El la tri pli ĵusaj dekanoj, du preferis rezigni en la momento de la plenumiĝo de la 80aj jaroj, nome kun la perdo de la rajto voĉdoni en konklavo, dum unu, (Joseph Ratzinger), estis elektita papo, la unua dekano, post papo Paŭlo la 3-a, en 1555, tia fariĝinta.
Ponte Alta do Tocantins
Ponte Alta do Tocantins estas municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 7.180 loĝantojn en 2010.
Groß Boden
Groß Boden estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Sandesneben-Nusse, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Peter Miskew
Li retiriĝis el politiko en 1935.
Jean Metzinger
Jean Metzinger (naskiĝis en Nanto, mortis  en Parizo) estis franca pentristo.
Li komencis siajn studojn de pentrado kiam li estis 15-jara. Tiutempe, li proksimiĝis al la laboro de Ingres. Kiam li estis 17-jara li translokiĝis al Parizo, kie li vizitis plurajn akademiojn, forlasante ĉiujn, malkontenta. Li estis influita de la historiaj avangardoj, tiaj kiaj la Punktismo de Seurat kaj la Faŭvismo. En 1910, konatiĝinte kun Picasso kaj Braque li fariĝis kubisma pentristo.
Unu el la verkoj kiuj markis la komencon de lia partopreno en la movado estis Nudo, elmetita en la Aŭtuna Salono de 1910. Krom pentristo, Metzinger ankaŭ estis teoriisto de la movado, kaj eldonis plurajn artikolojn. Plej grave, Du "Cubisme" (Pri "Kubismo"), estis verkita kune kun Gleizes.
Ekde 1918, li inkliniĝis al ia speco de klasikismo, revenante al la originoj de sia formado. Li mortis 73-jaraĝa.
Manduria
Manduria estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Apulio kaj la provinco de Taranto.
Celomuloj
Biologio - Zoologio - Regno animala - Metazooj
Celomuloj (Coelomata) estas granda branĉo de plurĉelaj animaloj, en kies korpo troviĝas celomo, enhavanta intestojn kaj aliajn internajn organojn. Al celomuloj apartenas pli granda parto de filumoj:
Vermoj - Artikuloj - Moluskoj - Moluskoidoj - Eĥinodermoj - Enteropneŭstoj - Ĥetognatoj - Ĥorduloj
Katedralo Ĉieliro de Maria (Satu Mare)
Katedralo de Ĉieliro de Maria estas romkatolika Monumento historia en Rumanio, en urbo Satu Mare, en la malnova urbocentro. La urbo ĝis Traktato de Trianon estis konata hungare, kiel Szatmárnémeti.
Historio
La unua mencio pri ekleziejo okazis en 1213. Nova baroka unutura preĝejo konstruiĝis inter 1786-1798, poste inter 1830-1837 klasikisma preĝejo konstruiĝis, tamen partoj restis el la baroka preĝejo (ankaŭ la interna parto restis baroka). Jam la pli malnova preĝejo ricevis la rangon katedralo en 1804. Dum la konstruado tertremo okazis en 1834, kiu iom plilongigis la konstruadon.
Konstruaĵo
La navo finiĝas per duonronda sanktejo kaj per 2 sakristioj. Inter la 2 turoj estas skulptaĵoj pri Koro de Jesuo, Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo. Flanke de la enirejo troviĝas skulptaĵoj pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Ladislao la 1-a (Hungario). La Ĉefaltaro prezentas la Ĉieliron, la kupola pentraĵo la 12-aĝan Jesuon. Ornamaĵo de la predikejo ankaŭ tie prezentas la 12-aĝan Jesuon. La orgeno uziĝas ekde 1916. Sub la sanktejo estas kriptoj. En la konstruaĵo religia muzo estas videbla.
Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto.
Profeto
Profeto (el la greka πρoφήτης) en ordinara senco estas uzata pri diversaj fondintoj de religioj. Ĝi ankaŭ havas popolan sencon de antaŭdiristo. La vorto נביא [nabi] ("laŭtparolanto") el la hebrea oni tradukis per πρoφήτης ("antaŭdiranto") en la Biblio en Septuaginto. La unua homo nomita "profeto" estis, laŭ la Biblio, Samuelo (1Sm 9:9).
La vorto aperas precipe en la abrahamaj religioj kaj en ili ĝi havas pli precizan sencon porparolanto de dio. Profeto tiusence estas homo, al kiu dio komisias predikon, averton, instruon al homoj. La doktrinoj de iuj aliaj religiofondintoj, kia ekzemple Budho, kutime ne prezentiĝas kiel di-devena.
Sadová (apartigilo)
Nomon Sadová havas pli da sidejoj:
Ŝahriar
Ŝahriar estas fikcia rolulo el la rakontaro Mil kaj unu noktoj. Li estas sultano, kies edzino adultis kun nigra sklavo. Konvinkite ke ne ekzistas fidela virino en la tuta mondo, la Ŝahriar decidas ke plu neniu virino trompos lin. Li do edziĝas ĉiun vesperon al virino kaj senkapigas ŝin la sekvan matenon. Nur Ŝehrazad kapablas kapti lin per rakontoj tiom interesaj, ke li volas aŭdi la sekvon la venontan vesperon. Tiel Ŝehrazad rakontas mil kaj unu rakontojn.
Białobrzegi
Białobrzegi estas urbo en la provinco (historie vojevodio) Mazovio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo en ankaŭ samnoma distrikto Białobrzegi.
Friedrich August Wolf
Friedrich August WOLF (naskiĝis la 15-an de februaro 1759 en Hainrode; mortis la 8-an de aŭgusto 1824 en Marsejlo) estis germana klasikfilologo kaj fakulo pri malnovaj kulturoj.
Vivo
Friedrich August Wolf vizitis lernejon en Nordhausen. De 1777 li studis filologion en Göttingen kaj en 1779 iĝis instruisto en Ilfeld. En 1782 li estris la lernejo en Osterode, kaj de 1783 laboris kiel profesoro pri filologio kaj pedagogio en Halle. Post la fermo de la universitato de Halle fare de Napoleono, li iĝis en 1807 ano de la Scienca Akademio en Berlino. Li vojaĝis al Francio en aprilo 1824 kaj tie mortis.
Verko
Lia ĉefa verko estas "Prolegomena ad Homerum", kie li esploras kritike la verkojn de Homero pri iliaj deveno kaj dubas pri la nura aŭtoreco de Homero. La scienco pri malnovaj kulturoj naskiĝis kiel universala disciplino danke al kunlaboro de Friedrich August Wolf, Wilhelm von Humboldt, Johann Wolfgang von Goethe und Friedrich Schiller. Laŭ Wolf, ankaŭ en edukado, la klasika filologio havu gravan rolon kaj helpu al harmonia formado de la homo.
Fondumo P2P
Fondumo P2P aŭ alilingve Stichting Peer to Peer Alternatives, estas organizaĵo kiu celas studi kiel efikas interpara teknologio (angle: peer to peer technology) aŭ teknologio pri samtavola ŝutado sur socioj. Ĝi estis fondita de Michel Bauwens, James Burke kaj Brice Le Blévennec.
La Fondumo P2P estas registrita fondumo fondita en Amsterdamo, Nederlando. Ĝia loka registrita nomon estas: Stichting Peer to Peer Alternatives, dosiero nr: 34264847.
Misio
La Stichting Peer to Peer Alternatives estas neprofitcela organizaĵo kaj tutmonda reto kiu pristudas la socian, ekonomian kaj ekologian efikojn de komunaĵoj-bazitaj enhavoj, kiu celas "helpi homojn, organizaĵojn kaj registarojn transiri al komunaĵoj-bazitaj aliroj al socio per kun-kreado de malfermitaj scio-komunaĵoj kaj rezistema, daŭrebla homa retaro". Ĝi funkcias kiel organizita reto por faciligi kaj interkonektigi emerĝan, komunaĵo-bazitajn iniciatojn per kolektado de informoj, esplorado kaj teoriumado pri la sociaj efikoj de interpara teknologio sur sociaj rilatoj. Ĝi gajnis la Oran Nica-premion por "The Next Idea" [La sekvanta ideo] en 2011 kaj por "Digital Communities" [Ciferecaj komunumoj] en 2016
Nakamoto polemiko
Satoshi Nakamoto, la kreinto de Bitcoin, eldonis unu el la unuaj dosieroj kiuj priskribis bitcoin sur la p2p retejo. Kiam Newsweek publikigis artikolon en kiu oni asertas ke Nakamoto estas Dorian S. Nakamoto de Temple City, Kalifornio, kiu kreis la uzantoprofilon de Nakamoto, la Fondumo P2P konfirmis ke la konto estis la sama konto kiu eldonis unu el la unuaj dosieroj priskirbantaj la bitcoin. En septembro 2014, la p2p-konto de Nakamoto estis supoze hakita kaj poste estis afiŝita mesaĝo en lia konto dirante ke la informo estis vendita en Darknet.
Vidu ankaŭ
Fondumo
Bitmono
Stella Zázvorková
Stella ZÁZVORKOVÁ (14-an de aprilo 1922 en Prago – 18-a de majo 2005 en Prago) estis ĉeĥa aktorino.
Biografio
Stella Zázvorková profesilernis en la teatra lereno E. F. Burian kaj post 1945 aktoris en kelkcent da ĉeĥaj filmoj kaj en televidserioj. La plej famaj inter ili estas »Arabela« (»Arabela«, persono: patrino MAIER), »Kolja« (»Kolya«) kaj »Printempo en aŭtuno« (»Babí léto«), 2001.
En la 1950-aj jaroj ŝi estis la edzino de la aktoro Miloš KOPECKÝ.
Olešník
Olešník (antaŭe Volešník) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 8 km nordokcidente de Hluboká nad Vltavou kaj proksimume 8 km sude de Nuklea elektrejo Temelín. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1409.
Partoj de municipo
Municipo Olešník konsistas el tri partoj, kiuj ĉiuj situas en la katastra teritorio Olešník.
Naskiĝintoj
Naskiĝis ĉi tie ĉeĥa futbala reprezentanto David Lafata.
Béla Kelemen
KELEMEN Béla estis rumanuja hungara lingvisto naskita en Csíkkozmás la 28-an de oktobro 1913 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de decembro 1982.
Biografio
Béla Kelemen la mezlernejon finis en Târgu Secuiesc kaj li havigis diplomon de instruisto pri la rumana lingvo kaj literaturo, romanistiko kaj latina lingvo en la Universitato de Koloĵvaro en 1935. Ĝis 1945 li instruis en la romia katolika ĉefgimnazio de Kluĵo. Ekde 1945 ĝis 1950 li instruis en la Bolyai Tudományegyetem. Ekde 1950 li laboris en la Instituto de Lingvistiko de Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo. Ĝis 1978 li estis ĉefsekciestro, la ĉefredaktoro de la vortaroj de rumana-hungara kaj hungara-rumana. Inter 1957 kaj 1968 li estis ankaŭ universitata profesoro en la katedro de la rumana lingvoscienco. Li estis ano de la redakcio Cercetări de Lingvistică kaj Nyelv- és Irodalomtudományi Közlemények, de la tiu de lasta ekde 1964 li estis vicĉefrespondecredaktoro. Lia ĉefa esplorkampo estis la leksikografio kaj leksikologio. Sub lia gvido aperis dum jardekoj la rumana-hungara kaj hungara-rumana vortaroj. Li partoprenis ankaŭ en la laborojn de la Dicţionarul limbii române kaj de la Erdélyi Magyar Szótörténeti Tár. Li priokupiĝis modernan lingvoteorion kaj statistikajn metodojn. Li tradukis hungaran lingvon el verkoj de Nicolae Bălcescu, Mihail Sadoveanu kaj Barbu Stefănescu Delavrancea.
Biała Podlaska
Biała Podlaska estas urbo en Lublinio en Pollando. Ĝi apartenas al distrikto Biała. La loko urbiĝis antaŭ 1498.
Hanna Zaruski-Zamenhof
Hanna Zamenhof naskiĝis la 15‑an de oktobro 1953, en Varsovio. Ŝi studis slavistikon kaj la francan lingvon en la Lodza Universitato. Antaŭ la elmigro de Pollando, en la komenco de la 1980‑aj jaroj, ŝi instruis lingvojn kaj literaturon en kelkaj polaj lernejoj. Veninte al Usono, kie ŝi setliĝis kun la familio. En la 1990‑aj jaroj ŝi instruis la francan en Trinity Episcopal School en Baton Rouge, Luiziano. Nuntempe ŝi gvidas vojaĝagentejon. Ŝia edzo Andreo Zaruski ĝis sia emeritiĝo estis urologo kaj laboris science. Ili havas du filinojn: Klementyna kaj Kasia.
Biała Podlaska
Historio
Germanaj reprezalioj
Hanna Zaruski-Zamenhof
Hanna estas, laŭspirite, homarano. En la 44‑a UK en Varsovio, en 1959, dum la Zamenhofa Vespero ŝi, sesjara knabineto, blanke vestita, suprenlevita al la pupitro, emocie kaj bele deklamis la poemon "Ho, mia kor’", verkitan de ŝia praavo Ludoviko L. Zamenhof.
Biała Podlaska
Historio
La 8-an de aŭgusto 1940 germana polico pafmortigis en urbo 12 polojn pro tranĉo de telefonaj dratoj fare de nekonataj kaŭzintoj.
Lichères-sur-Yonne
Lichères-sur-Yonne estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 68 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Hanna Zaruski-Zamenhof
En 1987 ŝi publikigis libron, pollingve ''Homarano. Sonata dla emigranta'' (Homarano. Sonato por elmigrinto). La publikaĵon eldonis la prestiĝa pola eldonejo Oficyna Poetów i Malarzy (Alo de poetoj kaj pentristoj), Londono.
Lichères-sur-Yonne
Geografio
Lichères-sur-Yonne etendiĝas sur 14.31 km², kaj havis 68 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas po 4,8 homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Biała Podlaska
Historio
La 15-an de oktobro germana polico murdis 7 personojn.
Lichères-sur-Yonne
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Biała Podlaska
Historio
La 13-an de oktobro 1941 germanaj soldatoj pafmortigis en la urbo 10 sovetajn militkaptitojn provantajn fuĝi de transporto.
Lichères-sur-Yonne
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Laurent Darenne, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Lichères-sur-Yonne apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Biała Podlaska
Historio
La 24-an de decembro 1941 germanaj ĝendarmoj pafekzekutis en Pojelce 12 sovetajn militkaptitojn
Junie 1942 germanoj forveturigis el geto pli ol 3000 judojn al ekstermejo Sobibor.
6.06.1944: Taĉmento de SS pafmortigis en Milejczyce, proksime al Biała Podlaska, 6 belorusojn kaj 4 polojn
Sovetaj reprezalioj
9.03.1945: Dua soveta okupado de Pollando: taĉmento de la Pola Enlanda Armeo denove frakasis sovetan malliberejon en Biała Podlaska (unuafoje oktobre 1944) kaj liberigis 103 soldatojn
Vieilleville (stacidomo)
Vieilleville estas franca stacidomo sur linioj Montluçon - kaj Vieilleville -, situanta en  Mourioux-Vieilleville, en departemento Creuse, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
(45164) 1999 XK127
(45164) 1999 XK127 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Ĝia tre discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,156726 astronomia unuo, tie estas 23,446 milionoj da km.
Ruslana Korŝunova
Ruslana Korŝunova (naskiĝis la 2-an de junio 1987 en Almato, mortis la 28-an de junio 2008 en Nov-Jorko) – modelino devenanta de Kazaĥujo.
Ŝin malkovris en 2003 monda agentejo de modelinoj Models 1. Ŝi prezentis vestfasonojn de Vera Wang, Marc Jacobs kaj Nina Ricci sur la plej prestiĝaj model-promenejoj de la mondo. La revuo "Vogue" konsideris ŝin unu el la plej belaj eŭropaj modelinoj.
La 28-an de junio 2008 ŝi mortis post falo de naŭa etaĝo de sia apartamento en Manhatano.
Alexandra Keresztesi
[aleksandra keresteŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Keresztesi Alexandra estas hungara-argentinana kajakisto, olimpiano, dufoja mondĉampiono, trejnisto.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
aĝis 14, kiam ŝi komencis kajakadi en sia naskiĝurbo sur Danubo. Depost signifaj rezultoj en junularaj konkursoj en 2002 ŝi membriĝis en la hungara nacia teamo, dum ŝi estis hungara ĉampiono sesfoje inter 2001-2008 ĉiam teame. Ŝi estis mondĉampiono dufoje en 2006 kaj 2007 kvarope en distanco 1000 m, krome eŭropa ĉampiono kvarfoje en la sama branĉo inter 2002-2008. Ŝia trejnisto estis Katalin Rozsnyói kaj tiutempe ŝi konkursis jam en Szeged. Tio ne sufiĉis esti olompiano en 2008, ŝi edziniĝis al argentinano kaj vivis plu en Argentino. Ŝi havis bonajn rezultojn en Sud-Ameriko, eĉ sub flago de Argentino ŝi estis olimpiano en Argentino en la Somera Olimpiko 2016 sen medalo. Li finis sian aktivan sportan karieron depost la Olimpiko kaj vivis en Rosario kiel trejnisto.
William R. Howson
William Robinson HOWSON (n. la 6-an de marto 1883 - m. la 25-an de junio 1952) estis kanada politikisto kaj juristo. Li ĉefe aktiviĝis en sia provinco Alberto. Li estis elektita kiel membro de la asembleo de Alberto okaze de la ĝenerala baloto de Alberto en 1930. Li fariĝis estro de la Liberala Partio de Alberto en 1932 kaj kondukis ĝin por la ĝenerala baloto de 1935, post kiu la reganta partio Unuiĝintaj Farmistoj de Alberto estis tute eliminita de la nova Partio de la Sociala Kredito de Alberto.
Howson konservis sian seĝon, sed lia partio tamen perdis 6 el siaj antaŭaj 11 seĝoj. Li sekve entreprenis juran karieron kaj mortis en 1952.
Mertzwiller
(jen france, origine alemane kaj germane Merzweiler, prononco - Weiler estas vilaĝeto) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Somlóvecse
Somlóvecse [ŝomlOveĉe] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser.
Situo
Somlóvecse situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Devecser troviĝas 15, Pápa kaj Celldömölk po 21, Ajka 22, Sümeg 30 km-ojn.
Historio
Post fondiĝo de kristana Hungara reĝlando ekleziaj nobeloj de episkopejo Győr loĝis tie. La unua mencio okazis en 1240 en formoj Olosun, Olasun. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la vilaĝo ne sehomiĝis.
Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, migra poŝto.
David Milwyn Duggan
David Milwyn DUGGAN (n. la 5-an de majo 1879 - m. la 4-an de majo 1942) estis kanada politikisto el la provinco Alberto. Li fariĝis urbestro de Edmontono, membro de la asembleo de Alberto kaj estro de la Liberala Partio de Alberto.
Naŝenas
Naŝenas (Paŝtune/Darie: ناشناس), naskite Sadiq Fitrat Habibi, (Paŝto/Perse: صادق فطرت) estas unu el la plej aĝaj survivantaj muzikistoj el Afganio. Lia famo ekis en la fino de la 1950.aj jaroj, kaj ekde tiam li produktis multajn albumojn konsistantaj el kantoj Dariaj, Paŝtunaj kaj kelkaj Urduaj. Li estis foje nomita la "Afgana Saigal".
8601 Ciconia
8601 Ciconia estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la blanka cikonio, kies scienca nomo estas Ciconia Ciconia.
Třebůvka
Rivero Třebůvka ekestas nordoriente de Křenov, fluas norden al Moravská Třebová, kie per granda arko turniĝas sudorienten al Městečko Trnávka, de kie post enfluo de Jevíčka turniĝas nordorienten al Moravičany, kie ĝi dedekstre enfluas en Moravon.
Třebůvka fluas trans vilaĝoj Křenov, Dlouhá Loučka, Útěchov, Boršov, Moravská Třebová, Mezihoří, Petrůvka, Plechtinec, Pěčíkov, Vranová Lhota, Kozov, Bezděkov, Doly, Jeřmaň, Loštice, Moravičany kaj Doubravice.
Industria revolucio
Industria revolucio nomiĝas industriiĝo kaj transformiĝo de produktado kaj socio, kiu okazis fine de la 18-a jarcento kaj dum la 19-a jarcento en Eŭropo kaj Usono. En la ekonomio oni pasis de produktado metia, manlabora, loke disigita, al produktado pli kaj pli maŝinizita, amasa, normigita, koncentrita, kies energia bazo estis la vapormaŝino. La transiro de laboro ĉe la hejmo al laboro ĉe laborejo kaj fari laboron pli kaj pli specialigatan ŝanĝis la vivstilojn de la tuta laboristaro. La nocion industria revolucio enuzigis Friedrich Engels kaj Louis Auguste Blanqui post la jarcentomezo. Engels asertis, ke la transiro de akvo-, vent-, kaj muskol-energio al vapor-energio sekvigas radikalajn teknologiajn kaj sociajn ŝanĝiĝojn. En historia retrospekto oni ofte komparas la industrian revolucion kun la neolitika revolucio, kiun karakterizis same drastaj ŝanĝiĝoj. Tiam oni transiris el rura ekonomio bazita fundamente sur la agrikulturo (aldone al brutobredado) kaj komerco al tute alia amasproduktada ekonomio de urba, industriigita kaj mekanizita.
Sed la priparolata ĝenerala nocio elvokas ne nur asociigojn de grandega progreso de produktiveco kaj scienco, sed ankaŭ pensigas pri amasaj malriĉo kaj senlaboreco. Ĉiuokaze la Industria Revolucio markis mejloŝtonon en la historio, ĉar ĝi modifis kaj influis ĉiujn aspektojn de la ĉiutaga vivo iel aŭ alie. La produktado kaj de la agrikulturo kaj de la ĵus naskiĝinta industrio multobliĝis samtempe kun la malpliigo de la tempo necesa por la produktado. Ekde 1800 la ĝenerala riĉeco kaj la persona enspezo multobliĝis kiel neniam antaŭe en la historio, ĉar ĝis tiam la por kapa Malneta enlanda produkto estis praktike senŝanĝa dum jarcentoj.
La industria revolucio komenciĝis en Anglio en la 1770–aj kaj 1780-aj jaroj, per la uzado de vapormaŝinoj, kiuj uzis ŝtonkarbon. Ĝi disvastiĝis tra Okcidenta Eŭropo ekde 1820. El tiu epoko ekis transiro kiu finigos jarcentojn de laborforto bazita sur manlaboro kaj uzado de tirbestoj, kio estos anstataŭitaj per maŝinaro por la industria fabrikado, kaj por la transporto kaj de varoj kaj de pasaĝeroj. Tiu transiro ekis ĉirkaŭ la fino de la 18-a jarcento en la tekstilindustrio, same kiel en ĉio rilata al la elfosado kaj utiligo de karbo. La disvastigo de komerco estis ebla pere de la disvolvigo de la komunikiloj, pere de la konstruado de fervojoj, kanaloj kaj ŝoseoj. Tiu transiro el ekonomio fundamente agrikultura al ekonomio industria ege influis sur la loĝantaro, kiu ege kreskiĝis ĉefe en la urba medio. La enkonduko de la vapormaŝino de James Watt (patentita en 1769) en la diversaj industrioj, estis la definitiva paŝo por la sukceso de tiu revolucio, ĉar ties uzado okazigis spektaklan pliigon de la produktokapablo. Poste, la disvolvigo de la vapor-ŝipoj kaj fervojoj, same kiel la disvolvigo en la dua duono de la 19-a jarcento de la motoro de interna eksplodo kaj de la elektra energio, foje nomata la dua industria revolucio, okazigis plian teknologian progreson senprecedencan. ​
La disvolvigo de la manufakturoj dum la fino de 18-a jarcento jam preparis Francion al industriigo per la disvolvo de kapitalisma sistemo. Francio eniris la industrian revolucion nur ĉirkaŭ 1820–1830 per la oftigo de la fabrikoj de teksaĵoj kaj la konstruo de unuaj fervojoj dum la regado de Ludoviko la 18-a. Poste, ĉirkaŭ 1870, la industria revolucio plene kaj fortege alvenis al Germanio kaj Usono, kiuj konkurencis kun Francio kaj Britio. Ekde 1890 pli kaj pli montriĝis indikoj de industriigo en Rusio kaj Japanio.
La ŝlosila evento, kiu preparis la industrian revolucion, estis la evoluigo de praktike uzebla vapormaŝino (fare de James Watt) kaj ties postaj plibonigoj. Tiu ĉi invento ebligis transformi potencialan vaporenergion, ricevitan el karbo aŭ ligno, al mekanika forto. Sekve oni nun povis konstrui fabrikojn malproksime de akvofluoj. La vapormaŝino ankaŭ liberigis la produktadon el la dependeco de provetera sezona variado de la disponebla energio. Dum manan laboron anstataŭis maŝina, el manufakturoj evoluis fabrikoj. Tiel ekestis nova maniero de produktado, unue en la prilaborado de kotono, poste en pliaj branĉoj.
Cornelius Jansenius (apartigilo)
Cornelius Jansen(ius) povas esti:
Industria revolucio
Oni kutime parolas ankaŭ pri Dua industria revolucio en la fino de 19-a jarcento per la uzo de elektra energio kaj motoroj, kaj eĉ jam parolas pri Tria industria revolucio per la uzado de komputiloj. Ankoraŭ estas diskutado inter historiistoj kaj ekonomikistoj pri la datoj de la grandaj ŝanĝoj okazigitaj per la Industria Revolucio. La plej akceptita dato por la komenco de tio kion oni povus nomi Unua Industria Revolucio, estus ĉirkaŭ la fino de la 18-a jarcento, dum ties fino estus situebla meze de la 19-a jarcento, kun transira periodo inter 1840 kaj 1870. Siaflanke, la nomita Dua Industria Revolucio, ekus ekde mezo de la 19-a jarcento kaj pluus ĝis komenco de la 20-a jarcento, kaj plej akceptita dato por la finigo estus 1914, jaro de la eksplodo de la Unua Mondmilito. La marksisma historiisto Eric Hobsbawm, konsiderata ŝlosila pensulo por la historio de la 20-a jarcento, subtenis la rekonon, ke la komenco de la industria revolucio devus esti datita en la 1780-aj jaroj, sed ke ties efikoj ne estos sentitaj klare ĝis 1830 aŭ 1840. ​ Kontraste, la angla historiisto pri ekonomiko T.S. Ashton deklaris siaflanke, ke la industria revolucio havis sian komencon inter 1760 kaj 1830. ​ Kelkaj historiistoj de la 20-a jarcento, kiel John Clapham kaj Nicholas Crafts, argumentas, ke la procezo de ekonomiaj kaj sociaj ŝanĝoj estis tre laŭgrada, pro kio la termino «revolucio» estus ne tre taŭga. Tiuj aferoj plue estas studobjektoj por debato inter historiistoj kaj ekonomikistoj.
Kaŭzoj
La kaŭzoj de industria revolucio estas malsimplaj kaj temo de debatoj. Kelkaj historiistoj vidas la industrian revolucion kiel sekvon de sociaj kaj instituciaj ŝanĝiĝoj, kiuj okazis je la fino de feŭdismo en Britio kaj post la Angla enlanda milito aŭ Glora Revolucio en la 17-a jarcento. La privatigo de antaŭe komune uzata grundo (Enclosure movement, vidu Ĉirkaŭbaro) kaj la Brita agrikultura revolucio igis la produktadon de resursoj pli efika kaj malpli dependa de intensa laboro (vidu intensa agrikulturo). La troa loĝantaro, kiu ne plu havis laboron en kamparo, devis trovi dungon en la novaj urbaj fabrikoj. La koloniismo de la 17-a jarcento kaj la disvolviĝo de internacia komerco, la kreado de financa merkato kaj la akumulado de kapitalo ankaŭ estas citindaj kiel faktoroj favoraj al industria revolucio.
La vapormaŝino, kiu anstataŭis homan aŭ bestan laboron kaj ebligis uzi la energion de karbo, havis pluroblan efikon: En 1830 en Anglio laboris 15 000 vapormotoroj [citaĵo bezonata].
Estas pluraj kialoj, ke la industria revolucio komenciĝis en Anglio. Krom la redistribuado de publikaj kampoj, kiu senigis homojn de agrokultura nutraĵogajno, kaj al la revolucio de agrokulturaj teknikoj, kontribuis la faktoj, ke Anglio havis kaj teknike lertajn homojn (kia estis Watt) kaj sufiĉe facile mineblan karbon por nutri vapormaŝinojn. Ekzistas teorio, laŭ kiu eĉ la angla mondkoncepto favoris la inventon de sin mem reguligantaj maŝinoj (kia la reguligata vapormaŝino).
Kotonfabrikado
La alveno de la Industria Revolucio en Brition havigis grandan stimulon al la kotonfabrikado, ĉar tekstiloj aperis kiel la ĉefa brita eksportaĵo de Britio. En 1738, Lewis Paul kaj John Wyatt, de Birmingham, Anglio, patentis la rulŝpinilon, same kiel la flugbobenan sistemon por elpreni kotonon al plia dikeco uzante du seriojn de rulaĵoj kiuj moviĝis je diferencaj rapidoj. Poste, la inventoj de James Hargreaves de ŝpinilo Jenny en 1764, de Richard Arkwright de ŝpinilkadro en 1769 kaj de Samuel Crompton de ŝpinilmulo en 1775 permesis al britaj ŝpinistoj produkti kotonfadenon je multe pli altaj indicoj. El la fino de la 18a jarcento antaŭen, la brita urbo Manĉestero akiris la kromnomon "Kotonopolo" pro la ĉieesto de la kotona industrio ene de la urbo, kaj pro la rolo de Manĉestero kiel koro de la tutmonda kotonkomerco.
Komerco kaj transportoj
La Industria Revolucio eblis pere de la disvolvigo de la transportoj, kiuj portis la krudmaterialojn al la fabrikoj, la produktitajn en la fabriko varojn ĝis la vendejoj aŭ bazaroj kie ili estis aĉetitaj de la konsumantoj. Tiuj novaj transportoj estis necesaj ne nur por la interna komerco (komerco interna en la ŝtato aŭ regno), sed ankaŭ por la internacia komerco, ĉar en tiu epoko oni kreis la grandajn enlandajn kaj internaciajn merkatojn. La internacia komerco estis liberaligita, partikulare post la Traktato de Utreĥto (1713) kiu liberaligis la komercajn rilatojn de Anglio kaj de aliaj eŭropaj landoj, kun la Hispana Ameriko. Komencas la fino de la privilegiitaj monopolaj kompanioj kaj kun la ekonomia protektismo; oni transiras al politiko de imperiismo kaj al la eliminado de la gildaj baroj kaj privilegioj. Krome okazas la desamortizo (liberigo) de la teroj poseditaj de eklezio, senjorlandoj kaj komunumojales, por meti en la merkato novajn terojn kaj posedaĵojn kaj krei novan koncepton de posedrajto. La industria revolucion ankaŭ generis plilarĝigon de la eksterlandaj merkatoj kaj novan internacian dividon de la laboro. La novaj merkatoj estis konkeritaj pere de la malmultekostigo de la varoj produktitaj per la maŝinoj, pere de la novaj transportosistemoj kaj la malfermo de komunikvojoj, same kiel pere de politiko ekspansiisma.
La Unuiĝinta Reĝlando estis la unua ŝtato kiu plenumis tutan serion de ŝanĝoj kiuj metis ĝin kape de la ceteraj landoj de la mondo. La ŝanĝoj en agrikulturo, loĝantaro, transportoj, teknologio kaj en industrioj, favoris la industrian disvolvigon. La tekstila industrio el kotono estis la ĉefa sektoro de la industriigo kaj la bazo de la akumulado de kapitalo kiu preparos la grundon, en dua fazo, al la siderurgio kaj al fervojo.
Meze de la 18-a jarcento, la brita industrio havis solidajn bazojn kun duobla celo: la industrioj de produktorimedoj kaj de konsumvaroj. Oni stimulis eĉ la kreskon de la minado de karbo kaj de la siderurgio kun la konstruado de la fervojo. Tiele, en Granda Britio disvolviĝis komplete la industria kapitalismo, kio klarigas ties industrian hegemonion ĝis 1870 proksimume, same kiel la financan kaj komercan hegemonion ekde mezo de la 19-a jarcento ĝis la Unua Mondmilito (1914), kiu fakte eksplodis inter aliaj aferoj pro la konkurenco inter la imperioj por la internacia komerco. En la cetero de Eŭropo kaj en aliaj regionoj kiel Nordameriko aŭ Japanio, la industriigo okazis iom posta kaj sekvis modelojn diference de la brita, ekzemple Japanio estis tro fermita al sia interna merkato, dum Usono celis Sudamerikon.
Efikoj
La aplikado de vaporo en industriaj procezoj pligrandigis la oferton, tiu signifas la diversecon kaj kvanton, de produktoj. La industria presado ebligis kreskon de la eldonkvantoj de ĵurnaloj kaj libroj, kio reduktis ties prezojn kaj favoris la diskonigadon de ideoj. La progresantaj ŝanĝiĝoj pliakrigis la kontraston inter la riĉeco de la fabrikposedantoj kaj la mizeraj vivkondiĉoj de la laboristoj. Tio provokis plendojn kaj postulojn flanke de evoluanta laborista klaso. Movadoj kiel ĉartismo organizis la popolon celante al pli granda popola partopreno en la politiko.
La industria revolucio kaŭzis mirindaĵojn. Laŭ Karl Marx oni konstruis pli da gotikaj katedraloj dum la 19-a jarcento ol en tuta mezepoko [citaĵo bezonata]. Konstruo de fervojoj kaj vaporŝipoj ebligis pli ol antaŭe signife rapidajn vojaĝojn kaj la telegrafo ebligis rapidan komunikadon tra la tuta mondo. Ankaŭ la tro rapida kresko de urboj mizerigis la situacion de la popolo kaj favoris malsanojn, krimojn kaj prostituon. Tio okazigis amasan elmigradon de senlaboraj homoj al Ameriko, Oceanio kaj Sudafriko. La ŝanĝiĝoj de la vivkondiĉoj kaj politika agado de laboristoj kreis ankaŭ akrigon de naciismo.
Disvolviĝo de kapitalismo
La entreprenoj serĉis investantojn, akciaj societoj disvolviĝis kaj partoprenis en borsoj, evoluis monopoltendenca kapitalismo. Tiu ekonomia sistemo baziĝis sur la privata proprieto de la produktiloj (fabrikoj, maŝinoj), kaj la posedo de la kapitalo estas fonto de gajnoj. Okazis akumulo: Okazis ankaŭ scienca organizado de la laboro, komence per la metodoj, kiuj poste, en Dua industria revolucio, kondukis al la tajlorismo. Tio celis plibonigon de produktiveco de la laboristaro per novaj labormetodoj, kiuj diserigis la fabrikan laboron je unuopaj taskoj. Surbaze de tiuj specialigitaj taskoj oni kreis la laboron en ĉeno (ĉenstablo sur muntoĉeno), plibonigis la superrigardon ktp.
La tajlorismo estis plibonigita de fordismo en la fino de Dua industria revolucio.
Ankaŭ komerco disvolviĝis per kreado de novaj transportiloj kaj novaj vendometodoj.
Laboristaj ribeloj
Ĉar manlaboristoj, kies laboron povis transpreni maŝinoj, vidis la valoron de sia laboro reduktita al la kostoj de maŝino, kelkaj el ili ribelis kaj provis malfunkciigi la maŝinojn. La luddistoj en 1811 kaj 1812 detruis mekanikajn ŝpinilojn en Anglio, ĝis la registaro ekzekutis la gvidantojn aŭ ekzilis ilin en Aŭstralio.
En 1819 centmilo da homoj kunvenis al paca manifestacio sur la Petrokampo (St. Peters Field, vidu Masakro de Peterloo). Armitaj gvardianoj atakis ilin kaj mortigis dek unu. Tiu evento kaŭzis manifestaciojn de solidareco kun la laboristoj tra la lando.
Ĝenerale la aplikado de novaj laborsistemoj kiuj okazigis neelteneblajn laborkondiĉojn (al kapitalistoj estis interesaj nur la gajnoj) rezultis en reagaj movadoj inter kiuj sindikatismo estos la plej longdaŭra kaj grava historie. Sindikatoj kaj ĝenerale organizitaj laboristoj klopodis premi la fabrikposedantojn por atingi pli favorajn laborkondiĉojn: pri dureco de labortaskoj, daŭro de labortagoj kaj laborsemajnoj, salajro, laboro de virinoj kaj de infanoj ktp.
Demografia eksplodo
La industria revolucio ekigis diversajn socio-ekonomiajn dinamikojn, kiuj interkombine kaŭzis en la koncernataj regionoj rapidan kreskon de la loĝantaro.
La kresko de la agrokulturaj rendimentoj, kiu permesis rimarkeblan pliiĝon de disponeblaj resursoj, tio estas la ekonomia pluso, la progreso sur la kampoj sanitara kaj de higieno, kiu malaltigis la mortokvanton kaj altigis la mezuman aĝon de la loĝantaro kaj la vivdaŭro, la nuligo aŭ almenaŭ malplligoj de epidemioj, kiuj dum jarcentoj frapis la iom tro loĝatajn regionojn, estas faktoroj, kiuj kune kondukis ene de kelkaj jardekoj al eksponenciala kresko de la loĝantaro.
Sume en la 19-a kaj 20-a jarcentoj, ekde la komenco de la industria revolucio, la loĝantaro de Eŭropo kreskis kvaroble. La meza vivodaŭro iris de valoroj inter 25 kaj 35 jaroj al valoroj super 75 jaroj; la nombro de idoj per virino malkreskis de 5 al malpli ol 2, kaj la nasko- kaj mortokvantoj malkreskis de valoroj inter 30 kaj 40 jaraj milionoj al valoroj proksimaj al 10.
La eksplodo de la demografia dinamiko kondukis ankaŭ poste, dum la dua industria revolucio, al ekonomia evoluo, kiu puŝis direkte al diversaj formoj de konsumismo, sed ankaŭ kaŭzis novajn sociajn kaj politikajn problemojn ligitajn al la senorda urbigo, al la distribuo de resursoj kaj al migradaj fenomenoj.