cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibeta griza urso
En Ĉinio troviĝas tri subspecioj de la tibeta griza urso (Ursus pruinosus) el la ordo de karnovoruloj kaj familio de ursedoj, t.e., la nordorienta bruna urso, kiu vivas en la Nordoriento de Ĉinio, la tibeta griza urso, kiu vivas sur la Ĉinghaj-Tibeta Altebenaĵo kaj en Ĉinghaj, Gansu kaj la okcidenta parto de Siĉŭan, kaj la himalaja bruna urso, kiu vivas en Tibeto kaj Ŝinĝango.
San Severo
San Severo estas komunumo de Italio.
Vidmantas
Vidmantas estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri kombina variaĵo de la nomoj Vidas kaj Mantas. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Vydas kaj Vidas. La virina formo estas Vidmantė.
Seuca
Seuca [seuka] (hungare: Szőkefalva, germane: Dunkeldorf) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târnăveni.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 952 loĝantojn (hungaroj, rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1314.
Historio
Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kis-Küküllő vármegye). Post 1966 oni aligis ĝin al Găneşti. Seuca estas romkatolika pilgrimloko.
Hellenhahn-Schellenberg
Hellenhahn-Schellenberg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Katalekta verso
Katalekta verso en poetiko estas verso, kies lasta piedo estas nekompleta; ordinare mankas unu, escepte eĉ du silaboj. La mankaj silaboj ĉiam estas malpezaj.
La vorto deriviĝas de la helena κατάληξις (katálēksis).
Ekzemplon de katalekteco prezentas Zamenhof en sia poemo "Al la fratoj":
Al katalekteco kontrastas du fenomenoj, siaflanke bone distingendaj:
La poetikoj de kelkaj lingvoj uzas la esprimon "katalekta" ankaŭ pri versoj, ĉe kies komenco mankas silabo. En Esperanto ordinare la komenco de verso difinas ties metrikon, do katalekteco de unuopa verso okazas nur ĉe ties fino. Nur en kompleta poemo verso povas havi komencan katalektecon, kompare al aliaj versoj.
Rusu de Sus
Rusu de Sus (hungare: Felsőoroszfalu) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Nuşeni.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1410. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka).
Animalize
Animalize estas muzikalbumo de KISS. Ĝi estis publikigita en 1984.
John Winston
John Winston (naskita 24 oktobron 1927) estas angla aktoro.
Li komencis sian karieron per televidserio The Man from U.N.C.L.E. (1966) kaj partoprenis televidaĵojn kiel The Time Tunnel, Star Trek, Charlie's Angels, The Fall Guy, Max Headroom, Lucky Chances kaj Star Trek: New Voyages krom filmojn Justine, California Split, Star Trek II: The Wrath of Khan.
Lia ĉefa rolo estis Lt. Kyle, regulisto de teletransportilo en 11 epizodoj de origina serio Star Trek.
Henry Louis Vivian Derozio
Henry Louis Vivian DEROZIO, nask. en 1809, mort. en decembro 1831, kies patro estis duon-portugala (el kio la familinomo) duon-bangla kaj lia patrino angla, estis eŭro-hinda poeto en la angla lingvo, malreligia pensisto kaj profesoro, kiu multe kontribuis doni unuan ekigon al la bengala modernismo kaj socia kritiko.
Nur 17-jara li estis nomumita kiel instruisto en la calcutta Hindu College, kie li instruis anglan literaturon kaj historion.
Li gajnis fervoron el siaj studentoj, kaj vigligis ilin krei diskutorondojn, esti malkontenta pri la estanta socia ordo, eniri en gazetado, li ankaŭ malkaŝe kritikis la hunduisman religion.
Pluraj el inter ili iĝis la unuaj modernaj bangalaj intelektuloj kaj gazetistoj: Kriŝnamohan Banerĝi, Dakŝinaranĝan Muĥerĝi kaj Rasik Kriŝna Malilik.
Lia frua morto estis abrupta, laŭ kelkaj li mortis pro ĥolero, laŭ aliaj li estis venenigita.
Băile Borșa
Băile Borşa [bəile borŝa], (hungare: Borsabánya borŝaba:nja) estas vilaĝo en Rumanio administracie apartenanta al Borşa (Maramureş).
Du Jarojn antaŭ la Masto
Du Jarojn antaŭ la Masto (en:Two Years Before the Mast) estas aŭtobiografieca (?) romano far la Usona aŭtoro Richard Henry Dana, Jr., verkita post dujara mar-vojaĝo komencigita en 1834.
Institut français
La institucio Institut français ("instituto franca") estas unuflanke la institucio de la ŝtato Francio pri subteno de la franca lingvo kaj kulturo en la lando, kaj aliflanke ankaŭ la 143 organizaĵoj de la institucio troviĝantaj ekster Francio, kies tasko same estas diskonigo kaj subteno de la franca lingvo kaj kulturo. La unuopaj branĉoj de la institucio estas sub kontrolo de la ministerio pri eksteraj rilatoj de Francio.
Historio
La unua instituto de nomo Institut français en 1907 fondiĝis en la itala urbo Florenco - ĝin aparte subtenis membroj de la literatura fakultato de la universitato de Grenoble. Tiujn kaj la sekvajn fruajn institutojn subtenis unuopaj francaj universitatoj, la pli postajn institutojn fondis la francia ŝtato.
Tamen iuj institutoj, kiel tiu en Gvineo (Konakrio), en Gvineo Bisaŭa (Bisaŭo), en Mozambiko (Maputo), en Namibio (Vindhuko) kaj en Niĝero (Centre culturel franco-nigérien Jean Rouch de Niameo) havas dunacian gvidantaron kaj el francoj kaj el reprezentantoj de la koncerna lando.
Du Jarojn antaŭ la Masto
Preludo
Li taglibris trae tra la vojaĝo, kaj reveninte li verkis rekonata Usonan klasikaĵon, Du Jarojn antaŭ la Masto, eldonita en 1840, samjare kiel lia akceptiĝo en la advokataron.
Institut français
Internaciaj filioj
Post la Dua Mondmilito aparte graviĝis francaj institutoj en Germanio, por kunsubteni la projektojn de german-franca interkultura kontaktado kiu malhelpu plian militon inter francianoj kaj germanianoj. Fondiĝis entute 12 francaj institutoj, la plej malnova el ili tiu en Stutgarto funkciigita en 1951, kromaj en Berlino, Bremeno, Dresdeno, Duseldorfo, Frankfurto ĉe Majno, Hamburgo, Hanovro, Kolonjo, Majenco, Munkeno, kaj Lepsiko. En 2009 fondiĝis centra institut français d’Allemagne, kiu kunordigas la 12 centrojn. Aldoniĝas 10 pli malgrandaj organizaĵoj, nomataj instituts franco-allemands (do institutoj franc-germanaj): en Aachen, Bonn, Erlangen, Essen, Freiburg im Breisgau, Karlsruhe, Rostock, Saarbrücken kaj Tübingen, kaj laŭ la stato de oktobro 2010 en Germanio aldone ankoraŭ ekzistas 130 franc-germanaj societoj (sociétés franco-allemandes).
Du Jarojn antaŭ la Masto
Historio de maristo
La termino antaŭ la masto aludas al la ŝiploĝejoj de ordinaraj maristoj — en la teŭgo, en la antaŭo de la ŝipo. Lia verkaĵo antaŭmontras lian postan socian senton por la suprematoj; li poste fariĝis elstara kontraŭ-sklavisma aktivulo kaj helpis fondi la Partion Libera Tero (en).
Notindas, ke li ne dekomence celis verki Du Jarojn antaŭ la Masto kiel mar-aventuro, sed jes por akcenti kiel malbone traktiĝas ordinaraj maristoj sur ŝipoj. Ĝi rapide furoriĝis bona vendiĝemaĵo.
Institut français
Internaciaj filioj
Similaj institutoj kiel en Germanio ekzistas en aliaj urboj de Eŭropo, ekzemple en Ateno, Budapeŝto , Krakovo , Londono , Madrido , Prago , Sankt-Peterburgo , Zaragozo , Sofio , Tesaloniko , Valencia , Varsovio , Vieno oder Zagreb. Aldoniĝas la Institut français d'études anatoliennes Georges Dumézil en Istanbulo, kiu koncentriĝas pri esplorado kaj havas sian nomon de la franca religisciencisto Georges Dumézil.
Du Jarojn antaŭ la Masto
La veturo
En la libro, kiu tempe situas iinter la jaroj 1834 kaj 1836, Dana provizas vevecan historion de la vivo de ordinara maristo surmare kia ĝi vere estas. Li velas de Bostono, ĉirkaŭ Kabon Hornan, alvenanta Kalifornion kiam tiu estis distega Meksikia tero, kaj San Diego, San Pedro, Losanĝeleso, kaj San Francisko ne multe pliis ol kelkaj ŝedoj. Li donas priskribojn pri ĉebordiĝado ĉe la unuopaj havenoj laŭ la Kalifornia marbordo tiel, kiaj tiuj tiam ekzistis. En la libro li faras informege ĝustan prognozon pri la estonteco de San Francisko. Li ankaŭ donas beletan priskribon pri altsocia geedziĝo inter la "Californios" (Kalifornianoj).
Institut français
Internaciaj filioj
Kompreneble la instituto ankaŭ reprezentatas ekster Eŭropo, ekzemple en Ameriko per la instituto franc-ĉilia (institut franco-chilien - instituto chileno-francés) en Providencia, Santiago de Chile, la franca instituto de Latinameriko (institut français d'Amérique Latine) en Meksik-urbo kaj la franca instituto de andaj studoj (''institut français d’études andines) en Lima. En Afriko krom la institucioj instituts français au Maroc en Agadir, Casablanca, Fez, Marakeŝo, Meknès, Oujda, Rabat kaj Tanger, la institut français Léopold Sédar Senghor en Dakaro, la institut français de recherche en Afrique en Ibadano kaj Najrobio kaj la institut français d'Afrique du Sud'' en Johanesburgo. En Azio menciindas ekzemple la institut français de recherche en Iran en Teherano, la institut français du Proche-Orient en Damasko, Bejruto kaj Amano, la Institut français de Pondichéry en Pondicherry (Puducherry), Barato, la institut français d’études sur l’Asie centrale en Taŝkento, kaj la Institut franco-japonais en Tokio kaj Jokohamo.
Du Jarojn antaŭ la Masto
La veturo
Lia ŝipo veturis por interŝanĝi varojn de la oriento (de Usono) por bovfeloj. Pro tio, ke li estis la edukita homo sur sia ŝipo, li lernis la Hispanan kaj fariĝis interpretisto. Li amikiĝis kun iu Kanaka (indiĝeno de la estonta Havajio), poste savante ties vivon kiam lia rasista kapitano preferis lasi tiun morti. Li pasigis sezonon en San Diego preparante felojn por la veturo hejmena.
Valentinas
Valentinas estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri variaĵo de la persona nomo Valentino. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Valentas kaj Valys.
Kantono Hardin (Tenesio)
La kantono Hardin (Hardin County) estas kantono de Usono en la subŝtato Tenesio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la.
Du Jarojn antaŭ la Masto
La veturo
Revenvojaĝante ĉirkaŭ la Kabo Horna meze de la Antarktika vintro, li priskribas timegigajn ŝtormojn kaj nekredeblan belecon, donante vivecajn priskribojn pri glacimontoj, kaj pri la skorbuto kiu afliktis la membrojn de la ŝipanaro.
La eldonoj de 1869 kaj 1911
En 1869, Richard Henry Dana Jr. aldonis apendicon titolitan Dudek Kvar Jarojn Poste. Tiu apendico rakontas lian viziton Kalifornion post la Orhasto (en:Gold Rush). Dum la veturo li revizitis kelkajn lokojn menciitajn en la libro aldone al tio, ke li intervidiĝis kun pluraj malnovaj amikoj, inkluzive de iuj jam menciitaj.
En 1911, filo de Dana, Richard Henry Dana la 3-a aldonis enkondukon kiu detaligis la postan historion kaj fatalon de la ŝipoj, kaj de iuj personoj kun kiuj la laganto jam igitis koniĝinta.
Legaco
Ĉe la eko de la Kalifornia Orhasto (California Gold Rush) en 1849, la libro de Dana estis unu el la malmultaj ekzistantaj libroj kiuj priskribis Kalifonion, kio ege pliigis la legantaron kaj legacon de la libro kaj la famon de Dana. Kiam li revenis al San Francisko en 1859 oni traktis lin ioma renomulo.
Unue la promontoron kaj poste la urbon, Dana Point, en Suda Kalifornio oni nomis honore al li.
Kantono Hardin (Tenesio)
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Vibrac
Vibrac estas la nomo de pluraj komunumoj en Francio:
Vibrac (Charente-Maritime)
Vibrac [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 162 loĝantojn en la jaro 2012.
Tudoroj
La Tudoroj aŭ Domo de Tudor ( Tudor, Tudur aŭ Tewdwr) estas kimra-devena dinastio kiu havis la reĝan tronon de Anglio de 1485 ĝis 1603.
Skrablo
Skrablo (angle Scrabble) estas krucvortludo por du ĝis kvar personoj. Per tegoletoj reprezentantaj literojn de diversaj valoroj estas farataj sur la tabulo vortoj, kiuj estas interligendaj kiel ĉe krucvortenigmo. Estas atingendaj kiom eble plej multaj poentoj pere de lerta eluzado kaj kombinado de la litervaloroj kaj la premitabuleroj. En 121 landoj jam vendiĝis pli ol 100 milionoj da ekzempleroj de la ludo en 29 diversaj lingvoj (inkluzive de Esperanto).
Historio de la angla versio
Alfred M. Butts, usona arkitekto, inventis Skrablon en 1948. Li volis krei ludon, kiu dependus duone de bonŝanco, kaj duone de kapablo de la ludanto. Originale, li inventis ludon Lexico, en kiu ludantoj kreas vortojn sen tabulo, kaj la nombron de la unuopaj literoj li derivis de la literfrekvencoj en la gazeto New York Times. Poste, la ludo ĝisevoluis al Criss-Crosswords, en kiu oni komencas ludi enmetante vorton en la supran-maldekstran angulon de la tabulo. Ankaŭ, tiam ĝi ankoraŭ ne enhavis specialajn tabulerojn por obligi poentarojn. Je la 16-a de decembro 1948, oni elektis la nomon Scrabble kiel nomon por la angla versio.
En 1953, la ludo disvastiĝis al Aŭstralio kaj Britio. La unua mondkonkurso okazis en Londono en 1991 (la dua poste en Novjorko en 1993). Hodiaŭ la rajtoj al la ludo apartenas al Hasbro en Usono, kaj al Mattel en Britio.
Esperanta versio
Inter la jaroj 2002 kaj 2018 ludeblis Skrablo en Esperanto per retejo starigita de Clayton Smith ĉe skrablo.ikso.net (programita en Ĝavo).
Kiel anstataŭaĵoj proponiĝas nun la ludoj Vortludo kaj 7literoj, kiuj ambaŭ ludeblas per saĝtelefonoj kaj la dua ankaŭ en komputila retumilo.
Litervaloroj
! Litero !! valoro !! nombro
Festivalo de Venecio
Kin-festivalo de Venecio organizita de la Biennale di Venezia estas la Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica aŭ tutsimple La Mostra.
La premio estas la Ora Leono.
Kostonjärvi
Kostonjärvi estas lago en Finnlando en komunumoj Posio kaj Taivalkoski. Ĝia supermara alteco estas 231,6 m, la areo 43,69 km², la longo de bordo 71,1 km, la plej granda profundo de 17 m kaj la meza profundo de 5,09 m. Ĝi elfluas laŭ la riveroj Kostonjoki kaj Iijoki en Botnian golfon. La nomo de la lago signifas lago de vonĝo.
Wedde
La vilaĝo Wedde estas parto de la municipo Westerwolde en Nederlando. Proksime troviĝas la feria setlejo (Villapark Weddermeer) ene de la naturegiono Westerwolde ĉe la 12 hektarojn granda lago Weddermeer.
En Wedde naskiĝis Grietje Harmina Benink.
Ciénega de Zimatlán
Ciénega de Zimatlán estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Ciénega de Zimatlán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 013.
Geografio
Ciénega de Zimatlán apartenas al la distrikto Zimatlán al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2562 loĝantojn. El tiuj estis 1184 viroj kaj 1378 virinoj. La komunumo havas surfacon de 25.52 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1460 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 21 indiĝenoj. El tiuj 17 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 17 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Elektra bobeno
Bobeno estas volvaĵo (rulaĵo, spiralo) el lakoizolita drato aŭ fadeno.
Specialaj specoj:
barbobeno (uzatas por filtri ne dezideritajn altfrekvencajn komponantojn de elektra kurento, pri konstanta kurento solida fernkerno uzeblas, sed ferladokerno uzatas pri alterna kurento); sparkbobeno (instigas sparkon en brulmotoro);
transformatoro (du bobenoj kun komuna ferkerno).
La elektromekanika telefoncentralo grandparte konsistas el bobenoj.
Plej ofte ferkerno aldoniĝas al la bobeno, ĉar tio pli bone densigas magnetajn liniojn de forto.
7713 Tsutomu
7713 Tsutomu estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tsutomu Ishibashi, amatora astronomo, kiu uzas de 1971 la saman teleskopon de 0,1 metro por foti Marson, Jupiteron kaj Saturnon celante teni unuformecon en la datumoj entenataj en la bildoj.
János Jerney
János Jerney [jAnoŝ jernei], laŭ hungarlingve kutima nomordo Jerney János estis hungara historiisto, lingvisto, vojaĝisto, juristo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1838).
János Jerney naskiĝis la  1800 en Kiskundorozsma. Li mortis la 1855 en Pest (urbo).
Biografio
János Jerney frekventis gimnazion en Szeged, li studis en Reĝa Universitato de Pest kaj Reĝa Jura Akademio (Pozono). En 1819 li eklaboris en Heves (reĝa departemento). Post 3 jaroj li plulernis en Vieno. Ekde 1837 li vivis en urbo Pest, kie li interesiĝis pri prahistorio de hungaroj. En 1844 li faris esploran vojaĝon al Nigra Maro, Krimeo, Don (rivero), kie li esploradis por trovi pruvojn pri la iamaj hungaroj. Li okupiĝis ankaŭ pri peĉenegoj, kumanoj, ĉangoj. Liaj konstatoj foje estis eraraj. Dum la liberecbatalo en 1849 li laboris en la statistika oficejo, poste li forlasis la postenon kaj li vivis nur hejme.
La Kapkusena Libro
La Kusena Libro (Romaji : Makura no Sōshi, Kanji : 枕草子) estas japana verko de pensoj kaj reflektadoj pri la amvivo inter la japana aristokrataro, verkita fare de Sei Shōnagon dum ŝi estis kortegano de imperiestrino Sadako Sasaki, dum la Epoko Heian (749-1185) en Japanio. La verko estis kompletigita en 1002.
En la verko, la verkisto priskribas diversajn listojn, personajn pensojn, interesajn eventojn en la imperia kortego, poezion kaj ankaŭ opiniojn pri homoj de ŝia tempo. Malgraŭ esti persona verko, la verkado kaj poezia lerteco de la aŭtoro faras ĉi tiun verkon interesa artaĵo, kaj ĝi estas taksata kiel grava historia dokumento. Parto de la verko estis rivelita al la Imperiestra Kortego dum la vivdaŭro de Shōnagon. La verko estis tradukita en la anglan fare de Ivan Morris.
Estas filmo kun ĉi tiu nomo de reĝisoro Peter Greenway, kiu okazas en moderna Honkongo, sed forte rilatas al tiu-ĉi verko.
Fono kaj priskribo
Laŭlonge de la historio, homoj de ĉiuj klasoj registris impresojn, kiuj helpis al historiistoj lerni pri siaj vivstiloj. Per tiuj taglibroj kaj verkaĵoj, historiistoj povis lerni pri signifaj okazaĵoj, antikvaj receptoj, ideoj kiuj ŝanĝis la pensmanieron (kaj la tutan manierismon) de socio. La taglibroj interalie instruas, ke malgraŭ la diferencoj inter la periodoj, homoj en la tuta mondo ĉiam volis kaj strebadis atingi potencon, rilatiĝi al siaj konuloj kaj funebris siajn amatojn. Japanio ne estis malsama, kaj laŭlonge de la historio estis verkitaj taglibroj kaj rakontoj, kiuj instruis multon pri la vivo de la japanoj.
Dum la Heian-epoko, japanaj kulturaj trajtoj formiĝis inter la aristokrataro, kiuj estis esprimitaj en pentrado, literaturo kaj verkado. Unu el la unuaj inventoj kiuj signife influis la kampon de literaturo estis la invento de du novaj skribsistemoj konataj kiel Kata Kana. Ĝis la Heian-epoko, la aristokrataro nur uzis ĉinajn signojn. Sed en la 8-a jarcento p.K., budhisma monaĥo nomita Kukai inventis silabajn skribsistemojn bazitajn sur abstraktaj ĉinaj signoj. La ĉinaj legosignoj estis plejparte uzitaj fare de la registaroficistoj, kiuj estis viroj de nobelgentoj. Dank' al KataKana, kiu estis skribosistemo pli facile parkerigebla ol la ĉinaj legosignoj, komenciĝis literatura disfloro ankaŭ inter homoj, kiuj ne apartenis al la oficistoj, inter ili virinoj. Krome, aristokrataj familioj instigis siajn filinojn akiri edukon kiel ilo por socia moviĝeblo.
Inter la grandaj verkistoj de tiu tempo, oni povas trovi Sei Shonagon. Sei Shungun verŝajne naskiĝis en 966 kaj mortis en 1025 en Kioto. Ŝi venis de juniora nobelgento kaj estis kunulo de imperiestrino Teishi. Ne multe estas konata pri ŝi krom ke ŝi estas tre saĝa knabino kaj la rivalo de la verkisto Murasaki Shikibu, kiu verkis la romanon Genji Monogatari. Ŝi verkis tiu ĉi verko ŝajne komence de la 11-a jarcento, kiel parto de taglibro de impresoj kiujn la nobelaro kutimis noti kaj konservi sub la kapkuseno. Tie ŝi priskribis, interalie, amvivon en la Heian-epoko. En tiuj jaroj la viroj de la aristokrataro kutimis svati la virinojn de la aristokrataro per kantoj, viziti ilin nokte kaj pasigi nokton de amo kun ili. En ŝia libro Sei Shonagon priskribas la modelon de la perfekta sinjoro kaj ankaŭ kritikas la virojn kiuj vizitas ŝin.
Do kiu estas la perfekta sinjoro en la Heian-epoko laŭ Shonagan? Unue, viro, kiu ne parolas pri siaj eks-amantoj pasigante tempon kun alia knabino. Due, ulo, kiu bedaŭras, ke hodiaŭ matene venis, kaj tial devas foriri. La perfekta viro devas resti en la lito de la nobla virino ĝis la mateniĝo kaj lia amanto estas devigita elpeli lin el ŝia ĉambro. Krome, la perfekta viro permesos al sia amatino dormi post la nokto de amo, kaj ne vekos ŝin dum li pretas eliri. Reveninte al sia domego laca kaj elĉerpita, li skribos al sia amanto poemon en stiligita skribo. Li sendos la amleteron per zorge elektita mesaĝisto, kaj ne deprenos de li siajn okulojn, ĝis li estos for de la vido. Poste en la tago li revenos al sia ĉambro por parkeri budhismaj sutroj kaj ĉinaj poemoj.
(10571) 1994 LA1
(10571) 1994 LA1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Carl W. Hergenrother elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward.
Tiu stacio troviĝas en la Montaro Santa Catalina, ĉirkaŭ 29 km nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Estavayer-le-Lac (stacidomo)
Estavayer-le-Lac estas fervoja stacidomo en Estavayer-le-Lac, Svislando.
-1991
En la jaro -1991 antaŭ nia erao okazis, inter alie:
Grad (Slovenio)
Grad, hungare Felsőlendva, germane Oberlindau estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Slovenio, en statistika regiono Pomurska. La historia slovena nomo estis Gornja Lendava.
-1991
Eventoj
Supozebla dato de la komenco de la regado de Amenemhat la 1-a, kiu estos la unua reĝo de la 11a dinastio.
Grad (Slovenio)
Administre apartenas al Grad la jenaj 6 vilaĝoj: Dolnji Slaveči, Kovačevci, Kruplivnik, Motovilci, Radovci, Vidonci.
Czarna Woda
Czarna Woda estas urbo en Pomerio (provinco de Pollando) en Pollando. Ĝi apartenas al Czarna Woda en distrikto Starogardzki.
Grad (Slovenio)
Situo
La vilaĝo situas de Murska Sobota 20 km-ojn for.
Historio
Béla la 3-a donacis la lokon al abatejo de Szombathely en 1183. Iom poste templanoj konstruis fortikaĵon, kiu pligrandiĝis en 1208. Inter 1269-1275 la posedanto estis Přemysl Otakar la 2-a. La turkoj kelkfoje okupis la fortikaĵon. Felsőlendva estis kampurbo en la 19-a jarcento. En 1910 loĝis tie 1025 da homoj (slovenoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 2002 loĝis tie 2001 slovenoj kaj unu hungaro.
San Vito dei Normanni
San Vito dei Normanni estas komunumo de Italio.
Sound Transit
Sound Transit, oficiale la Central Puget Sound Regional Transit Authority, estas regiona sistemo de publika transporto servanta la Seatlan aglomeraĵon depost la. Ĝin formis en 1996 la kantonaj registaroj de kantonoj King, Snohomish, kaj Pierce. Ĝi funkciigas pendolajn servojn de aŭtobusoj, interurbaj trajnoj, kaj malpezaj trajnoj en sia regiono kaj konstruas projektojn por subteni kaj ekspansii tiujn servojn. La servojn kunlabore efektivigas la lokaj sistemoj Community Transit, Metro Transit, kaj Pierce Transit, kaj la tutlanda fervoja firmao BNSF.
Fontoj
Bazita sur la angla Vikipedio.
452 Hamiltonia
452 Hamiltonia estas mezgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Koronisa familio. Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo James Edward Keeler, la, elde la Observatorio Lick, apud San Jose en Usono.
Nomo
Ĝia nomo "Hamiltonia", aludas al la Monto Hamilton, sur kies kulmino staras la Observatorio Lick.
Post ĝia malkovro, ĝi estis perdita kaj retrovita nur en 1981.
Ferenc Pap
Kariero
Ferenc Pap diplomitiĝis en Universitato Babeş de Kluĵo (1956). Li estis de 1957 interna kunlaboranto de revuo Korunk, inter 1960-63 biblitekisto de Centra Universitata Biblioteko de Kluĵo, poste ĝis sia pensiuliĝo (1999) li estis scienca esploristo, ĉefesploristo de Historia Muzeo de Kluĵo. Li akiris diplomon de faktradukisto pri hungara-rumana lingvoj. De 1981 li estis doktoro de historiaj sciencoj. Li estas ano de redakcio de muzea fakrevuo Acta Musei Napocensis, de societo Erdélyi Múzeum-Egyesület. Lia esplorkampo estis la historio de Transilvanio en mezepoko kaj novepoko, la numismatiko en mezepoko kaj novepoko.
Songbird (kanto de Fleetwood Mac)
"Songbird" (Kantobirdo) estas kanto de rokmuzika grupo Fleetwood Mac. Ĝi unue aperis en la albumo Rumours de la grupo en 1977, kaj estas unu el kvar kantoj skribita nur de Christine McVie sur la albumo. McVie ofte kantis la kanton ĉe koncertoj.
Komponado
Christine McVie estis inspirita verki la kanton kiam la bando finis registradsesion ĉe la Sausalito Record Plant (Sausalito-Registro Fabriko). McVie skribis la kanton en duona horo ĉirkaŭ noktomezo, sed ne havis manieron registri ĝin. Certe ŝi ne forgesis la kordan strukturon kaj melodion, kaj tial ŝi restis sendorma la tutan nokton.
Eva Cassidy versio
Willie Nelson adaptis "Songbird" por sia propra albumo de 2006 nome Songbird, tiel ĝi fariĝis la dua albumo nomita laŭ la kanto. La albumo atingis la rangon 87an sur la Billboard 200.
Groß Schwechten
Groß Schwechten ĝis fino de 2009 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi apartenas al la urba komunumo Stendal. La loĝloko troviĝas en la samnoma distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto, kaj situas 15 kilometrojn norde de la urbocentro. Fine de 2008 la loĝloko havis 633 loĝantojn.
Palokkajärvi
Palokkajärvi (speciale antaŭe ankaŭ nur Palokka) estas malgrandeta lago en Jyväskylä, Finnlando, en provinco Meza Finnlando. Ĝia supermara alteco estas 94,4 m, la areo 2,57702 km², la longo de bordo 	14,5 km, la plej granda profundo 10,1 m m kaj la meza profundo 	2,81 m. Palokkajärvi ricevas akvon el Alvajärvi laŭ rivero Pappilanjoki kaj el Tuomiojärvi laŭ rivero mallongega Löylyjoki kaj elfluas laŭ rivero Tourujoki en Jyväsjärvin.
Jouy (Yonne)
Jouy estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 430 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jacky Dorange, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Jouy apartenas al la kantono de Chéroy, kies ĉefurbo estas Chéroy. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Guy Soulié
Guy SOULIÉ (naskiĝis en 1920 en Aiguillon, Lot-et-Garonne) estas franca astronomo.
Li laboris en la Observatorio de Bordeaux elde kiu li studis la duopajn stelojn kaj malkovris du asteroidojn, laŭ Minor Planet Center.
Li partoprenis al la eniroj de la Katalogo Hiparko kaj kreis programojn de astrometria redukto.
La asteroido 13226 Soulié estis nomita en lia honoro.
Danuta Kozák
Danuta Kozák, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kozák Danuta estas hungara kajakisto, kvarfoja olimpiano, sesfoja olimpika kaj 15-foja monda ĉampiono.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
devenis el varia hungara-pola familio. Ŝi akiris ĝardenistan diplomon en Universitato Corvinus de Budapeŝto en 2013. Ŝi naskis filinon en 2017. Ŝi ricevis signifajn ŝtatajn premiojn inter 2008-2021.
Sporta kariero
inter 1996-2008 estis kajakisto en sportklubo de centra sporta lernejo, pli poste en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono okfoje inter 2008-2016 plej ofte teame. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008, Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun ses oraj medaloj individue aŭ teame, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua 15-foje inter 2009-2021 individue aŭ teame. Ŝiaj plej konataj trejnistoj estis Katalin Rozsnyói kaj Ferenc Csipes, ŝiaj partneroj en kajako estis ekzemple Dóra Bodonyi, Tamara Csipes, Natasa Dusev-Janics, Krisztina Fazekas-Zur, Anna Kárász, Gabriella Szabó.
Julián Besteiro
Julián BESTEIRO Fernández (Madrido, 21a de septembro 1870 - Carmona, 27a de septembro1940) estis hispana profesoro kaj politikisto, prezidanto de la Hispana Parlamento dum la Dua Hispana Respubliko, kaj ankaŭ de la socialisma partio Partido Socialista Obrero Español kaj de la sindikato Unión General de Trabajadores.
Biografio
Li estis lernanto de la Institución Libre de Enseñanza, studis Filozofion kaj Beletron en la Universitato de Madrido kaj eniris en politiko ene de la partio Unión Republicana, kaj tuj poste li aliĝis al la Partido Republicano Radical. En 1912, kiam li profesoriĝis en la Universidad Central, li eniris en la PSOE. Li ludis gravan rolon en la ĝenerala striko de 1917, pro kio li estis enkarcerigita en Cartagena. Li estis elektita deputito en 1918, estis liberigita, kaj startis sian parlamentan karieron.
Besteiro, kiu sukcedis al Pablo Iglesias kiel estro de la PSOE kaj de la UGT post lia morto, apogis kunlaboreman sintenon kun la diktatoreco de Miguel Primo de Rivera. Post la proklamo de la Dua Respubliko, en 1931 iĝis prezidanto de la Konstitucifaraj Kortesoj kaj en 1934 li kontraŭis la revoluciemon de sia partio dum la striko de oktobro.
Post la komenco de la Hispana Enlanda Milito li kontraŭis la influon de komunistoj en la respublika registaro kaj partoprenis en la puĉo kontraŭ la registaro de Juan Negrín (el mala tendenco de sia propra partio) fare de la kolonelo Segismundo Casado, formante parton de la Konsilantaro de Defendo de Madrido kiel ministro de eksterlandaj aferoj. Li estis la nura membro de la Konsilantaro kiu restis en Madrido je la eniro de la trupoj de la insurekcia flanko en la ĉefurbo dum la fina ofensivo de la Enlanda Milito la 28an de marto 1939. Li estis arestita kaj kondamnita per militjuro je tridek jaroj de prizono. Li mortis en 1940, pro malsano, en la prizono de Carmona, en tre malfavoraj vivkondiĉoj, kiuj mortigis ankaŭ multajn milojn da prizonuloj.
Leon Petrażycki
Leon Petrażycki (naskiĝis la 13-an de aprilo 1867 en Kołłątajów, mortis la 15-an de majo 1931 en Varsovio) - pola kaj rusa juristo, filozofo, sociologo pri leĝo, etikisto kaj logikisto.
Apogo de feminismo
Petrażycki estis unu el la plej gravaj en Rusio propagandistoj de virinaj rajtoj. En Dumao li alparolis pri tiel grava virina afero postulante plenan egalrajtigon de virinoj. Lia defenda parolo okazis la 6-an (19-an) de junio 1906 dum la unua revolucio (1905-1907). Laŭ Petrażycki la virinoj estas en socio "sklavinoj", ĉar mankas al ili libereco kiel fundamenta kondiĉo de libera decidado pri moralaj elektoj. Liaopinie tuta egalrajteco de virinoj apartenas al tiel nomataj "superaj valoroj", kiujn la socio devas realigi. Li opiniis, ke t.n. "virina afero" ne funkciis kiel reala problemo de tiutempo, malgraŭ tio, ke - kiel li montris - virinoj konkurencantaj kun viroj estis malmultaj, sed „"multe pli bravaj kaj eminentaj ol rivalantaj kun ili viroj". Li estas aŭtoro de konata opinio ''Emancipiĝo de virinoj estas afero klara por ĉiuj homoj kun konscienco disvolvita kaj kultura. Tiuj tamen, kiuj ankoraŭ ne plenkreskis je tio, bezonas edukadon kaj ne pruvojn'' (1906). Ĉefa, kaj unusola, feminista verko de Petrażycki estas O prawa kobiet (Pri virinrajtoj), eldonita en Lvovo en 1909. Tradukistino kaj samtempe popularigantino de lia parolado favore al egalrajtigo de virinoj en polaj terenoj estis lia fratino – Jadwiga Petrażycka-Tomicka, rekonita kaj alte taksata pola feministino.
Hellenthal
Hellenthal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Euskirchen de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Nitrobenzeno
Nitrobenzeno aŭ C6H5NO2 estas organika aromata kombinaĵo, senkolora aŭ duonflava likvaĵo, nesolvebla en akvo kun migdalosimila odoro, kiu frostiĝas donante duonverde flavaj kristaloj. Ĝi estas produktata larĝaskale kiel antaŭaĵo de anilino. En laboratorio, ĝi okaze uzatas kiel solvanto, ĉefe por elektrofilaj reakciantoj.
Nitrobenzene estis unue izolita de Mitscherlich en 1834 kaj ĝi plenumas gravan industrian rolon. Komerce ĝi estas vendata kiel artefarita oleo de amaraj migdaloj sub la nomo de mirbanoleo.
En 1847, la brita kemiisto Charles Mansfield (1819-1855) unue patentigis kaj komerce produktis ĝin por parfumfabrikado sub la nomo de Oleo de Mirbano. Pro ĝiaj aromataj proprecoj kaj migdalosimila odoro, ĝi iĝis malmultekosta esencaĵo uzata en beleco-produktoj kiel porman- kaj vizaĝ- kremoj kaj domsapoj kaj eĉ en dolĉajoj, marcipanoj kaj likvoroj.
Katedralo Sankta Georgo (Novi Sad)
Katedralo de Sankta Georgo estas serba ortodoksa katedralo en Serbio, en urbo Novi Sad.
Historio
La malnova preĝejo tie funkciis ekde 1734. Tiu konstruaĵo parte detruiĝis dum la bataloj en 1848-1849, tiutempe la urbo apartenanta al Hungara reĝlando. Tiam la loknomo estis oficiale Újvidék. La nuna katedralo konstruiĝis inter 1860-1905.
Konstruaĵo
La konstruaĵo havas unu navon kun duonronda finaĵo kaj unu turon. La katedralo havas interne 33 ikonojn kaj ceterajn historiajn bildojn.
William Totok
(naskiĝinta la 21-an de aprilo 1951 en Comloșu Mare/Großkomlosch) estas rumania verkisto kaj publikigisto germanlingva. Li studis germanistikon en la Universitato de Timișoara, intertempe nomata Okcidenta Universitato. La verkisto estis membro de la germanlingva literaturista rondo Aktionsgruppe Banat kunfondita de Rolf Bossert, kiu ekzistis inter 1972 kaj 1975.
Panĝaboj
Panĝaboj (ਪੰਜਾਬੀ; پنجابی) estas etno en Azio, kiu precipe loĝas en Panĝabio.
Panĝaboj parolas la panĝaban lingvon. Kredantoj estas plejparte islamanoj en Pakistano kaj hinduistoj aŭ sikistoj en Barato.
La kunfandiĝo de la diversaj triboj, kastoj kaj la loĝantoj de la Panĝabio en pli larĝan ofta "panĝaban" identecon iniciatis de la komenco de la 18-a jarcento p.K. Antaŭ tio la senco kaj percepto de ofta "panĝaba" etno-kultura identeco kaj komunumo ne ekzistis, eĉ se la plimulto de la diversaj komunumoj de la Panĝabio longe dividis lingvajn, kulturajn kaj rasajn komunecojn.
Tradicie, panĝaba identeco estas ĉefe lingva, geografia kaj kultura. Ĝia identeco estas sendependa de historia origino aŭ religio, kaj rilatas al tiuj kiuj loĝas en la panĝabo, aŭ rilatas kun ĝia populacio, kaj tiuj kiuj pripensas la panĝaban lingvon sian gepatran lingvon. Integriĝo kaj asimilado estas gravaj partoj de panĝaba kulturo, ĉar panĝaba identeco ne estas bazita sole sur tribaj ligoj. Tiamaniere ĉiuj panĝaboj dividas la saman kulturan fonon.
Historie, la panĝabaj homoj estis heterogena grupo kaj estis subdividitaj en kelkajn klanojn nomitaj biradari (laŭlitere elvokiva "frateco") aŭ triboj, kun ĉiu persono ligita al klano. Tamen, panĝaba identeco ankaŭ inkludis tiujn kiuj ne apartenis al iuj da la historiaj triboj. Kun la trairejo de tempotribaj strukturoj venas al fino kaj estas anstataŭigita kun pli kohezia kaj holisma socio. Tio estas kial komunumkonstruaĵo kaj grupkohezio formas la novajn kolonojn de panĝaba socio.
Lipău
Lipău [lipəu] (hungare Szamoslippó) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al Culciu.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 908 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 671 (rumanoj).
Valdas
Valdas estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri mallongigo de la persona nomo Valdemaras (respektive germane Waldemar) kaj de aliaj litovaj nomoj, kiuj enhavas la ĝermanan-baltan vorteron vald- respektive wald- en la signifo "reganto" Virina formo estas la nomo Valda.
Saint-Maudez
Saint-Maudez estas franca komunumo, en departemento Côtes-d'Armor en regiono Bretonio.
Vița
Vița [vica] (hungare: Vice, germane: Witzen, Witzau) estas vilaĝo en Rumanio sude de Beclean. Administre ĝi apartenas al Nușeni.
Uherčice (distrikto Břeclav)
Uherčice (Auertschitz) estas municipo troviĝanta en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav. Vivas ĉi tie.
Vița
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 082 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 461 (hungaroj).
Uherčice (distrikto Břeclav)
Historio
La unua skribmencio de la vilaĝo estis en 1220. En la jaro 1565 Uherčice estis en posedaĵo de potenca familio de Zierotin. Tiuj en la jaro 1610 vendis ĝin al Francisko kardinalo el Dietrichstein. Tiel la vilaĝo estis ĝis la jaro 1848 kunigita kun la senjorujo Mikulov. Ekde la jaro 1850 Uherčice apartenis al juĝa distrikto Hustopeče. Sed ĉar tiu estis la 8-an de oktobro 1938 okupita kaj forŝirita de la respubliko, ĝia administrado transiris al najbara distrikto Židlochovice kaj pli poste al politika distrikto Brno. Post liberigo la 16-an de aprilo 1945 kaj post renovigo de la distrikto Hustopeče la politika administrado denove revenis. Kun la pereo de tiu ĉi distrikto en la jaro 1960 Uherčice fariĝis konsisto de distrikto Břeclav.
Vița
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1315. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).
En la 19-a jarcento okazis disiĝo inter la protestanta (reformita) kaj la katolika parto de la loĝantaro. La nuna ortodoksa preĝejo estis konstruita en 1913, en la loko de alia, forbrulinta.
En la censo de 2002 la 402 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn: 380 loĝantoj deklaris la hungaran sia precipa lingvo.
Rakičan
Rakičan, hungare Battyánfalva estas vilaĝo en Slovenio. Administre Rakičan apartenas al Murska Sobota. Ĝis 1887 la oficiala hungara nomo estis Rakicsán.
Situo
La vilaĝo situas laŭ rojo Lendava, laŭ ĉefvojo Murska Sobota-Lendava. Murska Sobota troviĝas proksime, 3 km-ojn for.
Historio
Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a okazis batalo apud la vilaĝo. En la 19-a jarcento Rakicsán havis la titolon kampurbo. En 1910 loĝis tie 596 da homoj (plejparte slovenoj). Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Malprofundradikanto
Malprofundradikanto estas arboj kaj aliaj plantoj kun radikoj, kiu etendiĝas telerforme en la supra grunda tavolo.
Al ili apartenas multaj piceo-specioj, la Banks-pino ofte ankaŭ la Menzies-pseŭdocugo, la eŭropa karpeno kaj la salikoj. Ofte altaj arboj kun malprofundaj radikoj ne staras firme dum granda ŝtormo.
La malo de la malprofundradikantoj estas la plantoj kun pivotradikoj. Kadre de la natura arbaristiko ambaŭ arbotipoj estas plantitaj kune kiel miksarbaro. Tial oni evitas grandarean faligadon de arboj dum ŝtormo. (domino-efekto).
Oszkár Láni
LÁNI Oszkár estis hungara komponisto, pianisto naskita en Marosvásárhely la 28-an de aprilo 1888 kaj mortinta en Târgu Mureș en 1953.
Kariro
Láni Oszkár pristudis juron kaj medicinon en Lepsiko kaj Munkeno. Li estis ĉambromuzikisto, ĉefe akompaniinto kiel ano de Asocio de Muzikamatoroj. De 1929 li estis ano de KZST, pli poste subsekretario. Li mortis en malliberejo. Oni ne scias kial li estis arestita.
Sanarica
Sanarica estas komunumo de Italio.
13227 Poor
13227 Poor estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomian artiston Kim Poor konatan pro lia uzo de brilaj koloroj kaj dramaj pejzaĝoj. Li fondis NovaSpace Galleries, kiu promocias la kosman arton kaj provizas informojn pri tiu ĝenro al la publiko.
Mihály Bencze
BENCZE Mihály [bence] estas rumanuja hungara pedagogo, matematikisto, poeto naskita en Csernátfalu la 20-an de novembro 1954.
Kariero
Mihály Bencze pristudis en la UBB de Kluĵo matematikon, redaktis la revuojn Gamma (matematika fakrevuo) (1978-89) Hipstern (1985-90), poste ĉefredaktoro de Brassói Füzetek kaj Octogon (matematikrevuo en angla lingvo). Ekde 1990 li estas instruisto en la hungarlingva liceo de Braŝovo. Li establis la libroeldonejon Fulgur Kiadó. Li estas fondinto de matematikaj konkursoj en hungara linvgvo de Transsilvanujo, fondinto kaj organizanto de la internacia matematika konkurso en hungara lingvo.
Tonciu (Galații Bistriței)
Tonciu [tonĉu] (hungare: Tacs, germane: Tatsch) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Galații Bistriței.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 430 loĝantojn (hungaroj, germanoj); en 1992 279 (hungaroj). En la censo de 2002 la 248 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:
Ferenc Joachim
Biografio
Ferenc Joachim studis laŭvice en Budapeŝto, Vieno, Munkeno (de Simon Hollósy) kaj Parizo (helpe de stipendio). Post siaj studoj li parte pentradis en suda Francio, parte en Hungarlando. En sia naskiĝlando li pentradis en Artistkolonio (Nagybánya), Budapeŝto, Szeged kaj Gyula. Li ŝatis pentradi portretojn kaj pejzaĝojn. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.
Spronflugila ansero
La Spronflugila ansero (Plectropterus gambensis) estas granda birdo de la familio de Anasedoj, rilata al la anseroj kaj al la tadornoj, sed distinga el ambaŭ el tiuj laŭ nombro de anatomiaj trajtoj, kaj tiele traktata en sia propra subfamilio, nome Plektropterenoj. Ĝi loĝas en humidejoj tra subsahara Afriko.
Aspekto
Plenkreskulo estas 75 – 115 cm longa kaj pezas averaĝe 4 – 6.8 kg, rare ĝis 10 kg, kaj maskloj notinde pli grandaj ol inoj. La enverguro povas gami el 150 al 200 cm. Ili estas la plej grandaj akvobirdoj el Afriko kaj estas, averaĝe, la plej grandaj naturaj "anseroj" el la tuta mondo. Ili havas longajn kolon kaj krurojn.
Ili estas ĉefe nigraj, kun blanka vizaĝo kaj grandaj blankaj flugilmakuloj, krom verdecaj nuancoj en flugiloj. La longaj kruroj estas karnokoloraj. La longa kolo povas havi senplumajn haŭtaĵojn. La nomiga raso P. g. gambensis havas etendan blankon en ventro kaj flankoj, sed la pli malgranda subspecio P. g. niger, kiu loĝas sude de la rivero Zambezi, havas nur malgrandan blankan ventromakulon.
La masklo diferencas el ino, ne nur pro grando, sed ankaŭ pro pli granda ruĝa vizaĝa makulo etende reen el la ruĝa beko, kaj karunklo el la bazo de la supra makzelo al la brovareo. Temas pri silentema specio, sed povas elsendi fajnan fajfon dumfluge.
Kutimaro
La reprodukta sezono okazas dum la pluvsezono, tio estas de aŭgusto al decembro norde, de januaro al junio oriente, de aŭgusto al majo sude. La granda nesto estas kutime kaŝita inter vegetaĵaro ĉe akvo, sed oni povas uzi ankaŭ arbotruojn, aliajn kavaĵojn, termitejojn kaj malnovajn nestojn de Martelbirdo. La ino demetas 6 al 15 ovojn kiujn nur ŝi kovas dum 30 al 33 tagoj. La masklo helpas al idozorgado: post dek semajnoj la idoj ekflugas.
La sprono de la kurbo de la flugilo povas esti uzata en lukto.
Tiu specio loĝas en nombraj tipoj de humidejoj: nome lagoj, marĉoj ĉirkaŭataj de prerioj, riveroj, deltoj, sed preferas la grandajn riverojn kaj lagojn de granda areo. Oni povas trovi ilin ĝis 3,000 m en Orienta Afriko, sed kutime ili evitas la montarojn. Ili forestas el Madagaskaro.
Temas pri specio de loĝantaj birdoj kiuj faras gravajn movojn nur kaze de sekeco longdaŭra.
Diversaĵoj
La populacio estas ĉirkaŭkalkulata je el 350,000 al 500,000 individuoj, kaj tiele tiu specio ne estas minacata. Oni trovas ĝin ĉie ajn en tropika Afriko, de Senegalio al Sudano kaj Etiopio. Kaj forestas el la aridaj regionoj de Sudokcidento kaj de Nordoriento.
Ĉe norda Benino tiu specio konsumas iajn koleopterojn de la familio de la Meloideoj, kaj tiele akumulas en siaj histoj toksinon kiu povas okazigi al predantoj dolorajn cistitojn aŭ priapismojn.
Subspecioj
Laŭ Alan P. Peterson, tiu specio estas konstituata de du subspecioj kiuj estas la jenaj:
Vortoj de Profesoro Cart
'Vortoj de Profesoro Th. Cart' estas kolekto de tekstoj verkitaj de Théophile Cart [teofil kar] pri la periodo de la Bulonja Kongreso (1905) ĝis 1927.
Tiu libro estas eldonita de Esperantista Voĉo Jaslo, Pollando - 1927 "al la pacaj kunbatalantoj dediĉitaj, de S. Grenkamp kaj R de LAJARTE"
Jen ekzemploj de tekstoj
Don Kiĥoto
(Poemo en prozo)
Al la Esperantistoj !
Ho Don Kiĥoto, filo de nobla Hispanujo, respekte vin salutas mia kanto!
La homo elturniĝemaj vin mokas, kaj sur iliaj lipoj via nomo estas insulto. Ĉar vi iras firme antaŭen kaj sentime defendas la justecon, ilia diplomatio vin severe kritikas. Ĉar vi ne vin demandas, ĉu al viaj klopodoj respondos la sukceso, ili vin juĝas freneza.
La ambiciuloj vin ridindigas kaj kun malestimo ili citas vian nomon. Ĉar vi ne konas la arton flati potenculojn, nek vivi apud la estroj, ili ŝercas pri via soleco. Ĉar anstataŭ sendi la aliajn en la batalon, vi iras mem kaj ricevas pli da batoj ol da laŭroj, malŝate ili rigardas vin de sia alta, saĝa neŭtraleco.
La sprituloj ridas pri vi kaj via nomo estas al ili sinonimo de naiveco. Ĉar vi protektas la rajton de l' malfortulo kaj malamas la arogantecon, ili vin diras simplulo. Car vi enskribis sur vian ŝildon la vortojn : Fideleco, Vereco, Lojaleco, ilia vivsperto ride kun indulgo.
Sed kion valoras la moko de l'homoj elturnigemaj, la rido de l' ambiciuloj, la rideto de l'sprituloj ? Revante vian belan revon, ho Don Kiĥoto, vi iris fidele kaj obstine la vojon elektitan, kaj glorinda estas via nomo ! Vi ankaŭ, ho ĉiutempaj Don Kiĥotoj, restu fidelaj, iru senŝanceliĝe vian vojon, revu vian belan revon : Nenio granda fariĝis sur la tero, se ne dank'al viaj senlacaj, sentimaj bataloj!
Ho Don Kiĥoto, filo de nobla Hispanujo, respekte vin salutas mia kanto.
(L. I., aûgusto 1909).
Esperanto Kiel Tradukilo
Kaj Zamenhof « komencis evitadi laŭ-vortajn tradukojn… kaj penis rekte pensi en la lingvo neŭtrala »
Kiam ni tradukas, ni devas ĉiam repensi la tradukotan tekston en Esperanto ; se ne, se nia traduko estas laŭvorta esperantigo de l’originalaĵo, ĝi fariĝas tute ne komprenebla internacie.
Ke la repensado estos diversa laŭ la lingvo de l’tradukota teksto, tio ne estas duba kaj ankaŭ ne riproĉinda : bone estas, ke la esperantiĝo konservu ian nacian karakteron, ian nacian nuancon, sed nur nuancon, kaj ankaŭ nur en la stila movado, ĉar la vortaro mem devas resti la sama, kiu ajn estas la tradukota lingvo.
Kiam tion ĉiuj komprenos, oni ne plu bezonos batali kontraŭ la stranga tendenco de tiuj, kiuj enkondukas novan vortojn, novajn esprimojn. Simple pro tio, ke ili tiamaniere pli rapide, pli facile tradukas ian naciaĵon.
Inter ĉiuj lingvoj Esperanto estas certe la plej oportuna tradukilo, ĉar ĝi estas, laŭ sia konstruo mem, mirinde proksima al ĉiuj aparte ; sed ĝi havas tamen, kiel ĉiu vivanta lingvo, sian specialan internacian genion, - kondiĉon de vivo,- kiun ni ĉiuj, Slavoj, Germanoj aŭ Latinoj, devas severe respekti.
(Lingvo Internacia, julio 1913).
Nia Vivo estas Agado
Senĉese kaj senlace, ĝis kiam ĉiuj komprenos nian vidpunkton, ni ripetos kaj ripetos, ke por ni ne celo estas internacia lingvo, sed ilo.