cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĉangŝa
Klimato
Ĉangŝa havas subtropikan klimaton, jare pluvas po 1422 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter marto-aŭgusto. Inter junio-septembro la temperaturo estas ĉirkaŭe 30 ° C, vintre foje frostas.
Trafiko
Ĉangŝa havas internacian flughavenon kaj riveran havenon. La fervoja kaj aŭtovoja kontaktoj estas bonaj. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.
Ekonomio
Ĉangŝa estas centro de rizo-muelado. Oni okupiĝas ankaŭ pri nafto, maŝinoj, aluminio, cemento, nutraĵoj kaj teksaĵoj.
Bonfim
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte kaj en la mikroregiono Itaguara. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Marko Furio Kamilo
Marko Furio Kamilo (latine: Marcus Furius Camillus; c. 446 a.K. – 365 a.K.) estis furia politikisto en la unuaj jaroj de la Romia Respubliko. Li elektiĝis konsula tribuno ses fojojn, en 401, 398, 394, 386, 384 kaj 381 a.K. Kvin fojojn li estis nomumita diktatoro, en 396, 390, 389, 368 kaj 367 a.K.. Laŭ Livio kaj Plutarko, oni honorigis lin per triumfo kvin fojojn kaj li ricevis la titolon "Dua fondinto de Romo".
L=A=N=G=U=A=G=E
L=A=N=G=U=A=G=E povas signifi:
Wolsztyn
Wolsztyn (germane Wollstein) estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al la komunumo Wolsztyn en la distrikto Wolsztyński kaj situas ĉirkaŭ 75 kilometrojn sudokcidente de Poznano. En la urbo estas 13 328 loĝantoj (la 31an de decembro 2017).
Historio
La unuaj spuroj de la setklado gaj agado de homoj sur la tero de Wolsztyn devenas de la Kulturo de Frua Luzacio do de la bronzepoko kaj ferepoko, kion pruvas la trovitaj tie agrilaj ujoj. Oni supozas ke ĉe la elfluo de la rivero Dojca al la Berzyńskie Lago estis la defenda burgo jam en la 9a kaj 10a jarcentoj. La unuaj skribaj dokumentoj devenas de la mezo de 12a jarcento. Ĉirkaŭ la jaro 1285 estis konstruita setlejo, kiun fondis Cistercianoj de la proksima klostro en Obra.
Wolsztyn akiris la Urborajtojn de la jaro 1458.
La jaro 1793, kaj kun ĝi la dua dispartigo de Pollando ŝanĝis situacion de Wolsztyn. La urbo eniris limojn de Reĝlando Prusio sub la nomo Wollstein. Tio signifis forŝiron de la ĝisnuna ekonomia bazo, kiun konsistis teritorioj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj.
De 1815 ĝis 1920 la urbo apartenis al la prusa provinco Posen (Poznano) kaj pro tio post 1871 al Germanio.
Dum la Ribelo de Grandpolujo estis tie pola taĉmento kun 800 ribelantoj kiuj transprenis la urbon la 5an de januaro 1920. En la sama jaro ekestis la Distrikto Wolsztyński.
De 1939 ĝis 1945 Wollstein estis sidejo de la distrikta administracio de la samnoma distrikto (Landkreis Wollstein).
La urbo estas konata pro la fervoja linio de Zbąszyń (Wollstein–Bentschen) malfermita de la germana fervoja administracio en 1884. Wolsztyn hodiaŭ estas la hejmo de pli ol 30 ankoraŭ servantaj vaporlokomotivoj (vidu la apudajn fotojn) kaj okazas tie la "Parado (Festo) de Vaporlokomotivoj".
Dum la dua mondmilito plimulto de poloj estis deportitaj al Ĝenerala Gubernio, anstataŭe alvenis germanoj kadre de koloniigo nomata Heim ins Reich. En kvartalo Komorowo troviĝis labortendaroj kaj militkaptitejoj. La germanan okupadon de Wolsztyn finis alveno, la 26-an de januaro 1945, de taĉmentoj de la 7-a aŭtonomeca korpuso de gvardia kavalerio kaj de la 33-a armeo de la Unua Belorusa Fronto.
Konataj personoj
Kiam li havis 16 jarojn eniris Lernejon de Korpuso de Artilerio. Li ŝanĝis sian nomon al Wroński. Partoprenis en insurekcio de Kościuszko Li estis profesoro de pola sciencisto, bakteriologo kaj esperantisto Odo Bujwid.
En Wolsztyn naskiĝis ankaŭ:
Roverso
Roverso estas refaldo sur brustoparto de jako, mantelo k.s. kaj kelkfoje prezentas alian ŝtofon aŭ koloron ol la cetero de la vesto. Ĝi estas plilongigo de la kolumo, de kiu ĝi estas apartigita per diversformaj tranĉoj. Se la pinto de la reverso montras malsupren oni parolas pri "falanta roverso", se ĝi montras supren pri "pinta" aŭ "soranta roverso". Dum diversaj epokoj ankoraŭ ekzistis aliaj rovers-formoj, ekzemple dum bidermajro "kurba roverso" kun entranĉo.
Rocamadour
Rocamadour [rokamadur] aŭ okcitanlingve Ròcamador [rokamadur] estas franca komunumo situanta en la departemento Lot, regiono.
Montbenoît
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
Rocamadour
La nomo devenas el la sanktejo kaj adorejo de la relikvoj de Amadour, kies sendifekte konservitan korpon oni malkovris en la jaro 1166, antaŭ la enirejo de la mirakla kapelo dediĉita al la Virgulino Maria.
Grava pilgrimejo dum jarcentoj (vizito al la Nigra Virgulino), Rocamadour estas nun turisma vilaĝeto kun 614 loĝantoj.
La paroka preĝejo prezentas muran pentraĵon tiel nomitan Rakonto pri la Tri Mortintoj kaj la Tri Vivantoj (Dit des trois morts et des trois vifs): en iu tombejo tri junaj nobeloj estas alparolataj de tri mortintoj kiuj rememorigas al ili la mallongecon de la vivo kaj la gravecon de la anima savo.
Rosheim (stacidomo)
Rosheim estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Rosheim, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj.
(12039) 1997 CB22
(12039) 1997 CB22 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Rekta ĵazo
Rekta ĵazo nomiĝas muzika konduto en moderna ĵazo, kiu ne „zigzagas“ aŭ „kapriolas“ (kiel ekz. estas tipe por libera ĵazo kaj modern-kreema ĵazo).
Ĉi tiu rekteco distingiĝas per certaj interkonsentoj. Al tiuj apartenas krom la orientiĝo je akustika songenerado precipe tipaj akompanspecimenoj de la ritmosekcio el baso kaj frapinstrumentaro (je svingo ekz. promenbaso kaj ritmo de svingaj okonaj notoj sur la cimbalo) kaj la fiksa strukturo de kantoj (temo-improvizado-temo). Je rekta ĵazo la plejparto de programo cetere konsistas el svingopecoj, kompletita per aro da latinidaj- kaj funkaj pecoj. Ankaŭ tipa estas (kvankam ne decide por la kategoriigo kiel rekta ĵazo) la limigo de la kantoselekto el normkantoj el la kolektlibro Real Book kaj bandosono orientita je la ĵazo de la 1940-aj ĝis 1960-aj jaroj kun konforma instrumentado.
Signifon havas la rekta ĵazo ne nur en nov-bibopo, sed ankaŭ je improvizad-kunsidoj, dum kiuj oni plejofte ludas rektĵazan programon el rielbukaj normkantoj. La nomitaj interkonsentoj servas je improviza-kunsidoj ĉefe al tio, malfaciligi la spontanan kunludadon de la muzikistoj.
Vazopresino
Vazopresino (vasopressin, ADH) estas hormono de la posthipofizo, kiu estigas konstrikton de la arterioj kaj kapilaroj, kaj sekve pliigas la arterian premon kaj malpliigas la sekrecion de urino (PIV).
Tutmondaj Geoparkoj de Unesko
La 195 membroŝtatoj de Unesko ratifis la kreadon de nova marko, la Tutmondaj Geoparkoj de Unesko, en la 17-a de novembro 2015. Tio montris la registaran agnoskon pri la graveco administri elstarajn geologiajn lokojn kaj pejzaĝojn per integra maniero. Ĉi tiu nova marko formaligis la rilaton inter Unesko kaj la Reto de Tutmondaj Geoparkoj (RTG), kiu ricevis neformalan subtenon de Unesko ekde 2001. La reto estis starigita por konservi la geologian heredaĵon de Tero, kaj ankaŭ antaŭenigi daŭripovecon kaj evoluigo de la koncernaj komunumoj. La membroj de RTG estas geoparkoj — lokoj kie oni protektas kaj celebras geologiajn trajtojn kaj la pli larĝan heredaĵon.
Vazopresino
Ĝi estas konata kiel ADH (Anti-Diureza Hormono). Ĝi reguligas tralasemon de renaj kanaletoj por akvo kaj ekvilibron inter kvanto de akvo kaj de saloj en la organismo.
Hardert
Hardert estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Tutmondaj Geoparkoj de Unesko
La unuaj membroj de RTG estis anoncitaj dum la unua Internacia Konferenco pri Geoparkoj en 2004. Ekde 2015, la aliĝa kaj akcepta procedo estas difinita de la Reguloj kaj Plenumaj Gvidlinioj de la Tutmondaj Geoparkoj de Unesko. En julio 2020, estis 161 Tutmondaj Geoparkoj de Unesko en 44 landoj. Estas membroj en 5 el la 7 kontinentoj sed neniu nuntempe en Antarkto aŭ Aŭstralazio. Rimarkinde, estas ankoraŭ (2020) neniu tutmonda geoparko en Usono aŭ Suda Azio kaj plejparto de Afriko (krom Maroko, Tanzanio kaj Kanarioj). Ĉinio estas la lando kun la plej granda nombro de tutmondaj geoparkoj.
Historio
La Reto de Tutmondaj Geoparkoj (RTG) (ankaŭ konata kiel la Tutmonda Reto de Naciaj Geoparkoj) estas subtenata de Unesko kaj estis starigita en 1998. Administrita de la Sekcio pri Ekologiaj kaj Teraj Sciencoj, la RTG celas disvastigadon kaj konservadon de la geologia heredaĵo de la planedo, kaj ankaŭ instigas la daŭripovecon kaj evoluigon de la koncernaj komunumoj. Ekde 2015, la membroj estas oficiale nomitaj kiel Tutmondaj Geoparkoj de Unesko.
La reto
La geoparko, post kreado de nacia registaro, devas plenumi postulojn de Unesko por partopreni en la RTG:
Taksado de la geoparkoj okazas dum dujaraj renkontiĝoj de la Komitato pri Geoparkoj, konataj kiel la Internacia Konferenco pri Geoparkoj, kiu ankaŭ respondecas pri perioda revizio de projektoj rilataj al geologia konscio. La unuaj membroj de RTG estis nomitaj dum la unua konferenco en 2004 kaj la listo kreskis ekde tiam. La RTG laboras proksime kun alia projekto de Unesko, sub la Sekcio pri Ekologiaj kaj Teraj Sciencoj — la Monda Reto de Biosferaj Rezervejoj — por starigi malsamajn rimedojn por daŭripova evoluigo kaj antaŭenigo de rilatoj inter la lokaj komunumoj kaj la natura medio.
Listo laŭ kontinentoj kaj Unesko-regionoj
La suba tabelo montras la kvanton de Tutmondaj Geoparkoj de Unesko (TGU) laŭ kontinentoj kaj Unesko-regionoj, kaj ankaŭ la regionaj retoj de geoparkoj.
Listo laŭ landoj
Multaj nomoj en la suba listo aperas iomete malsamaj en malsamaj dokumentoj aŭ retejoj, precipe kie ili estis angligitaj. Informoj prenitaj en la retejo de Unesko, krom aliaj referencoj. Noto * Vulkana Geoparko Kula nomita en 2013 estis etendita kaj renomita kiel Kula Salihli en 2020.
Eksaj membroj de la RTG
Kvankam la listo kreskis jaron post jaro, kelkaj membroj eksmembriĝis ĉu pro memdecido ĉu pro decido de la Internacia Konferenco pri Geoparkoj. La marko Tutmonda Geoparko de Unesko validas dum kvar jaroj post kiam okazas taksado kaj revalidado.
Mihály Székely (pentristo)
SZÉKELY Mihály se:kej, estis hungara instruisto, pentristo naskita en Marosgombás la 17-an de aprilo 1912 kaj mortinta en Ocna Mureș la 22-a de oktobro 2002.
Kariero
Székely havigis diplomon de bazlerneja instruisto en Aiud. Li enskribiĝis en 1945 la artan altlernejon de Kluĵo, sed ne finis tiun. De 1948 li pristudis geografion-geologion en Universitato Bolyai kaj de 1953 li instruis en Aiud. Li havis 25 individuajn ekspoziciojn. En 2001 li fariĝis honora civitano de la urbo.
Pravisdomini
estas komunumo en la orienta parto de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Friulo-Venecio Julia kaj, ene de ĝi, en la provinco Pordenone, formale ekde oktobro 2017 restrukturita (pri tio vidu la provincan tekston). Fine de en la komunumo vivis.
The Gorilla (1927)
The Gorilla (esperante "La Gorilo") estas usona, horora muta filmo aperinta en 1927 kaj reĝisorita de Alfred Santell. Ĝi estis adaptita el la samnoma teatraĵo verkita de Ralph Spence. En la filmo aperas la aktoroj Charles Murray, Fred Kelsey, kaj Walter Pidgeon.
La intrigo de la filmo temas pri serio da murdoj plenumitaj de homo kun simio-kostumo. La filmo estis refarita kun paroloj en ''The Gorilla (1930) and The Gorilla (1939).
40763 Zloch
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de František Zloch, emeritiĝinta observanto de la Suno ĉe la Ĉeĥa Akademio de Sciencoj en Ondřejov. Li kondukis sistemajn observojn de la suna aktiveco de 1981 ĝis 2011, kiujn uzis la Internacia Patrola Servo. Li estis ankaŭ la fondinto kaj unua direktoro de la Observatorio de Rimavská Sobota (1975-1981).
Războieni-Cetate
Războieni-Cetate [rəzbojenj ĉetate] (hungare: Székelyföldvár) estas komunumo en Rumanio sude de Câmpia Turzii.
Historio
La unua mencio estas en 1291. Ĝi estis ekleziejo de 1332. En 1910 ĝi havis 1 115 loĝantojn (rumanoj, hungaroj). En 2002 la vilaĝo havis 1 508 rumanojn, 6% hungarojn. Administre Războieni-Cetate apartenas al la urbo Ocna Mureş. Ĝis 1919 Székelyföldvár apartenis al Hungario, al Torda-Aranyos.
Komunumoj pri földvár en Hungara reĝlando
Estas rilatoj inter komunumoj havanta la nomon földvár.
Szentlőrinc
Szentlőrinc [sentlOrinc], estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: Sankta Laŭrenco.
Situo
Szentlőrinc situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Barcs.
Kálmán Sass
Kálmán SASS [ŝaŝ] estis rumania hungara reformita ekklezia verkisto, publicisto, redaktoro. Li naskiĝis Galoșpetreu la 17-an de aprilo 1904 kaj Gherla la 2-an de decembro 1958.
Kariero
Kálmán Sass akiris diplomon de pastro en Kluĵo en Reformita Teologio (1928). De 1932 li estis pastro en Tileagd kaj poste en Valea lui Mihai de 1937 ĝis 1939. Oni arestis lin laŭ akuzo de iredentismo kaj ekstradiciis lin el Rumanio. Pli poste li revenis al sia ekleziejo. En 1944 li kaŝigis interalie la plipostan ministron de registaro Nagy, Pál Maléter. En 1957 oni denove arestis lin kaj en prizono de Gherla oni ekzekutis lin.
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire (ARFI) estas tutmonde sukcesa kooperativo de ĵazmuzikistoj el la regiono Liono, kiu esence antaŭenpuŝis la koncepton de imaga popolmuziko. La nomo de la socio signifas en la franca "Asocio por priserĉado de imaga folkloro".
Asano
Asano - sanskrite: Asana, आसन āsana, origine signifis sidantan pozicion. En jogo, asano rilatas ambaŭ al la loko en kiu praktikanto (sanskrita: jogin aŭ jogi se masklo, jogini se ina) sidas kaj al la pozo en kiu li aŭ ŝi sidas. En la jogo Sutras, Patanjali difinas "asana" kiel "sidi en pozicio kiu estas firma, sed malstreĉita". Asano en Jogo Sutras signifas Padmasana - nome teniĝo kiel lotuso sidanta.
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
Postulo kaj strukturo
ARFI komencis formiĝi fine de la 1960-aj jaroj kiel kooperativo de ĵazmuzikistoj el Liono kaj ĉirkaŭaĵo. Laŭleĝe ĝi fondiĝis en 1977. Temis pri tio, interŝanĝi muzikajn kaj organizajn spertojn, komune akiri pli grandan publikon kaj krei novajn prezentadajn eblecojn – komence antaŭ strikantaj laboristoj kaj je partio-renkontiĝoj, pli foratempe ankaŭ en lernejoj. Al ARFI komence apartenis 13 muzikistoj, kiuj regulatempe kunlaboris kaj pli kaj pli krom klasikaj solooj ankaŭ spertiĝis pri kolektivimprovizadoj. Dum la unua jardeko ekestis kvar ensembloj: Workshop de Lyon, Marvelous Band, Trio Alvire kaj la bandego La Marmite Infernale. Pli malfrue aldoniĝis aliaj grupoj kiel Ces Messieurs; Kif Kif, L'Effet Vapeur, la frapinstrumentara duopo Baron Samedi, Trio Apollo aŭ Vollat 3. En la lastaj jartoj ankoraŭ ekestis la triopoj Dites 33 kaj 32 Janvier samkiel la duopoj Duo Garcia-Recio kaj Guy Villerds Ayler quartet.
Asano
Patanjali mencias la kapablon sidi por plilongigitaj periodoj kiel unu el la ok membroj de lia sistemo, konata kiel Aŝtanga jogo, sed ne mencias starantajn pozojn. Asanoj ankaŭ rezultis kiel fizika ekzerco kie ili estas foje referita kiel "jogo sintenoj" aŭ "jogo pozicioj".
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
Postulo kaj strukturo
Dum kiam ARFI komence funkciis pli kiel ferma rondo, ekde la 1990-aj jaroj malfermiĝoj estas konstateblaj. Marmite Infernale prezentis kune kun la bretona bando Bagad Ronsed-Mor, ekde pluraj jaroj ĝi muzikas regule kun la sudafrika ĥoro Nelson Mandela Metropolitan Choir; Baron Samedi invitis muzikistojn kiel Michel Godard por kunlaboro. ARFI-muzikistoj intertempe por projektoj kunvenas regule kun la Pata-muzikistoj de Norbert Stein, invitis tamen ankaŭ multinstrumentiston Fred Frith kaj basinstrumentiston Paul Rogers por la unua disko de 32 Janvier. Nuntempe ankaŭ parizaj ĵazmuzikistoj kiel Daunik Lazro, kiu engaĝis por sia triopo kaj kvinopo la muzikistojn Bolcato kaj Rollet, dungas por siaj bandoj siajn lionajn kolegojn.
Asano
Grupo de 84 klasikaj asanoj instruitaj de Dio Ŝivao estas menciita en pluraj klasikaj tekstoj pri jogo. Iuj de ĉi tiuj estas konsideritaj altagrade asana grava en la joga kanono: tekstoj kiuj mencias la 84 ofte ekskludas la unuajn kvar kiel necesaj aŭ esencaj ekhavi jogan perfektecon. Tamen, la kompleta listo de Ŝivao de la asaoj restas ankoraŭ nekonfirmita, kun nur unu teksto provante kompletan korpuson.
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
Postulo kaj strukturo
Pli kaj pli muzikistoj de ARFI enigis por siaj projektoj la vidan dimension en siajn prezentadojn. Unuaflanko ili regule muzikigas silentfilmajn klasikaĵojn kiel Alico en Mirlando (1915), Das Cabinet des Dr. Caligari aŭ kirasŝipo Potjomkin, sed ankaŭ dokumentfilmojn, ekzemple pri la historia kampara vivo en Francujo; aliaflanke ili surscenejiĝas en sia programo „La Grande Spectacle“ kun iluziistoj: „Teknike treege elspeza iluzia teatraĵo por okulo kaj orelo ŝvebigas kontrabasiston tra la aero, instrumentoj subite ludas sen instrumentistoj, muzikistoj malaperas je malferma scenejo, aliaj surprize havas tri gambojn.“ En Palace d’ARFI eĉ okazas kombinaĵo de altkvalita manĝado kaj muziko.
La kurso de Lyon
La instrumentistaro de la ensemblo fondita komence de 1968, komence prezentanta kiel Free Jazz Workshop, konsistis el trumpetisto Jean Méreu kaj saksofonisto Maurice Merle same kiel basinstrumentisto Jean Bolcato kaj frapinstrumentistoj Pierre Guyon resp. Christian Rollet. Post 1971 por mallonga tempo alvenis Alain Gibert (kiel gitaristo) kaj poste pianisto Patrick Vollat. En 1975 Ĵanon Méreu anstataŭis Louis Sclavis. Mallonge poste la ensemblo alprenis sian nunan nomon. Dum kiam en la unuaj jaroj Le Workshop de Lyon estis precipe aŭdebla en la sudo de Francujo, ĝi nun sukcesis plietendiĝi sian agadokampon ĝis Parizo kaj ankaŭ trans la francaj landlimoj. Kiam Sclavis en 1983 forlasis la organizaĵon ARFI, lin anstataŭis Jean-Paul Autin. Aktuale la ensemblo, kiu validas kiel plej longe vivanta ĵazbandeto de Francujo, konsistas el la saksofonistoj Autin kaj Jean Aussanaire kun ritmosekcio el Bolcato kaj Rollet.
NGC 308
NGC 308 estas stelo en konstelacio Baleno.
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
L'Effet Vapeur
Ĉi tiu ensemblo utiligas la atingaĵojn de la kunfandoĵazo kaj de la elektroniko. Saksofonisto Jean-Paul Autin, klavaristo Xavier Garcia (kiu jen precipe uzas specimenojn), frapinstrumentisto Alfred Spirli formas la kernon de la ensemblo; ili ankaŭ uzas frapinstrumentaron. La unuan sondiskon „Pièces et Accessoires“ (1997) ankaŭ kunverkis trombonisto Jacques Vielle.
NGC 308
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Christian August Lorentzen
Christian August LORENTZEN (n. en 1746 - m. la 8-an de majo 1828) estis dana pentristo de la fino de la 18-a jarcento kaj komenco de la 19-a jarcento.
Association à la Recherche d'un Folklore Imaginaire
La Marmite Infernale
Laŭvorte tradukte la nomo de la bando signifas „La infera kuirpoto“. La ludema ensemblo, en kiu renkontiĝis la plej multaj lionaj muzikistoj, publikigas ekde 1979 albumojn, kiuj enhavas nur proprajn pecojn de la bando. „Struktura varieco estas atingata ne nur per malsamaj stilaj referencopunktoj (Afriko, sonimprovizado, blovinstrumenta ĥoralo), sed ĉefe ankaŭ per la eblecoj de treege diferencigita instrumentado, enestaj en la ensemblo.“ Dum kiam oni pli frue alstrebis klasikan bandegan instrumenistaron, aktuale partoprenas ĉiuj tri frapinstrumentistoj de ARFI.
Christian August Lorentzen
Lorentzen fariĝis artprofesoro en la Reĝa Dana Akademio de Arto de Kopenhago. Li tie instruadis arton al pluraj estontaj majstroj, inkluzive de Martinus Rørbye kaj Caspar David Friedrich. Li dum sia kariero vizitis interalie Nederlandon, Belgion, Francion kaj Italion.
John Pollen
Pollen dum 32 jaroj restadis en Hindujo de 1871 ĝis 1903. Ĉie en Hindujo kaj ĉe vojaĝado orientlande li propagandis Esperanton.
Kune kun George Cunningham kaj Harold Bolingbroke Mudie, li estis unu el la „Trio por la Tria“, t.e. de la komitato preparinta la 3-an Universalan Kongreson de Esperanto en Kembriĝo en 1907. De 1904 ĝis 1912 Pollen estis prezidanto de Brita Esperanto-Asocio (BEA). Li verkis hindustanan „ŝlosilon“.
Laŭ informo de la revuo Belga Sonorilo de la 21-a de Julio 1907, no 66 (Skanita numero) kolonelo Pollen vizitas Hindion kaj sukcese parolis en Katiawad, Jamnagar, Ahmedabad, Bombay kaj aliaj urboj. Oni mencias, ke Esperanto havas "grandnombron da adeptoj en tiu angla kolonio"
Yarrow Point (Vaŝingtonio)
Yarrow Point estas urbeto en Kantono King, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas ĉe la bordo de Lago Vaŝingtona, sude de Kirklando kaj nordokcidente de Belvjuo.
Fontoj
Bazita sur la angla Vikipedio.
Thomas Thorild
Thomas THORILD (n. la 18-an de aprilo 1759 - m. la 1-an de oktobro 1808) estis sveda poeto, kritikisto, feministo kaj filozofo.
Biografio
Thorild naskiĝis en Svarteborg (Svedio) kaj mortis en Greifswald, kiu tiam apartenis al Sveda Pomerio kaj situas hodiaŭ en la germana lando Meklenburgio-Antaŭpomerio. Lia origina nomo estis Thomas THORÉN, kaj li studadis en la universitato de Lund en Svedio, antaŭ ol labori kaj studadi en la universitato de Greifswald en Germanio.
Li estis grava membro de la kultura eminentularo de Stokholmo dum la reĝado de Gustavo la 2-a Adolfo. Li cetere estis populara ĉe virinoj, ne nur pro sia beleco sed ankaŭ pro liaj ideoj pri seksa egaleco.
La stokholma parko Thorildsplan estis nomita omaĝe al li.
György Sasy
György SASY [ŝaŝi] estis rumania hungara redaktoro, verkisto. Li naskiĝis ? kaj mortis ?.
Kariero
György Sasy redaktis en la 30-aj jaroj la gazeton Bánáti Híradó de Temeŝvaro, la jarlibron Közgazdasági Évkönyv (Tv. 1939). Post la dua mondmilito li estis kunlaboranto de gazeto Szabad Szó de Temeŝvaro. En 1947 li translokiĝis en Hungarujon.
2-Amino-4,5-dumetilbenzoata anhidrido
2-Amino-4,5-dumetilbenzoata anhidrido aŭ 4,5-dumetilantranilata anhidrido estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la anhidridoj, rezultanta el senhidratigo de la 2-Amino-4,5-dumetilbenzoata acido aŭ oksidado de la 2-Amino-4,5-dumetilbenzila alkoholo sekvata per senhidratigo. 2-Amino-4,5-dumetilbenzoata anhidrido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 2-Amino-4,5-dumetilbenzoata anhidrido estas la kuniĝo de du 4,5-Dumetilantranilataj grupoj ambaŭ ligitaj al unu oksigenatomo. Ĝi konsistas je 18 karbonatomoj, 20 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.
Hieronymus Bosch
Hieronymus Bosch, ankaŭ Jeroen Bosch (naskiĝis ĉirkaŭ 1450, mortis la ) estis nederlanda renesanca pentristo.
Plejparto de liaj pentraĵoj reprezentas pekojn kaj homajn malbonaĵojn. Bosch uzas imagojn de diabloj, duonbestaj homoj kaj maŝinoj por evoki timegon kaj konfuzon. Oni diras ke li estas inspiro al la superrealismo de 20-a jarcento.
Pol-Pomeranio
Pol-Pomeranio estas verko de Casimir Smogorzewski. El la franca esperantigis ĝin Salomon Grenkamp-Kornfeld, kaj Eldonejo Esperantista Voĉo el Jaslo aperigis la tradukon 125-paĝe en la jaro 1931, kun 22 entekstaj kaj 4 plurkoloraj mapoj.
Enhavo
La libro pritraktas,, el pola vidpunkto, la "germana-pola problemo", precipe pri la "Pola koridoro" apud Dancigo.
Weitersdorf (Uhlstädt-Kirchhasel)
Weitersdorf estas parto de Teichweiden, kvartalo de Uhlstädt-Kirchhasel, Germanio. En decembro 2010 ĝi havis 11 loĝantojn. Temis pri iama agrikulturaĵa provizadvilaĝo por la princoj de Rudolstadt. Ĝi troviĝas ĉ. 2 kilometrojn for de Großkochberg. Eble ĝia unua mencio estis en la 10.2.1351 sub la nomo Wybirstal. Ĝi estas 330 metroj auper la mara nivelo: de iama grandbienejo restis ankoraŭ spuroj.
La ununura interesa konstruaĵo tie estas la Preĝejo Sankta Bonifaco (germane: Dorfkirche Weitersdorf) estas belega romanika kapelo.
Historio
Post la establiĝo de la landa regantaro en Turingio komenciĝis en la frua 12-a jarcento intensa fazo de vilaĝkirkkonstruado. Simplaj kaj ofte lignaj konstruaĵoj kun ununura halo devis cediĝi al masivaj ŝtonoj preĝejoj kiuj eĉ pligrandiĝis poste en la kuro de la jarcentoj. Tial hodiaŭ nur malmultaj ankoraŭ atestas neŝanĝitan aspekton originalan. Inter ili nombriĝas la kirketo situanta surmontete ĉe Weitersdorf. Fondite antaŭ 1150 ĉi tiu vilaĝo forlasitis jam dum la 14-a jarcento por esti resetliĝinta unu jarcenton pli poste. Pro tio nia kirketo savitis kvazaŭ neŝanĝita. La maksimuma nombro de la loĝantoj neniam estis pli granda ol kvindek.
La stariĝo faritis laŭ plano farita ankoraŭ en la 12-a jarcento kiu jam montras influon de pli grandaj tiutempaj sakralaj konstruaĵoj. Eĉ ĉe la ekstero videblas la diverseco de la unuopaj partoj. Oni havas rektangulan halan ejon (7,5 m longe x 5,5 m larĝe) reservitan por la fideluloj. Al ĝi aldonitis ne tuta kvadrata altarejo (2,8 m longe x 3,5 m larĝe) kun apsido (2,5 m larĝe). La enirejo rondarka ĉe la suda flanko restis senornama. Tri grandaj rondarkaj fenestroj aldonitis nur poste; ili bone lumigas la internon kapelan. Ĉeapside estas ankoraŭ kvarparta fenestro farita el unusola ŝtono kiel ankaŭ rondarka fenestro enlasanta lumon al la altarejo.
La interno tre modestas. Inter altarejo kaj fidelulejero ekzistas triumfa arko. Atentiĝo farotas je la altartablo datumanta ankoraŭ el la tempo de la unua konstrufazo kaj al la ronda supera parto de la baptopelvŝtono. Oni ankaŭ sukcesis trovi kelkparte la orginalan farbon mezepokan. Trabar-truoj perfidas ke halo kaj altaro posedis iam lignan plafonon ebenan. Diservcelebroj reenkondukitis en la 17-a jarcento kaj en la 1980-aj jaroj komenciĝis restaŭradlaboroj. Altareja turo verŝajne malkonstruitis ĉ. la jaro 1650.
Kombinaĵo de 12 stelokvinlateraj krucigitaj kontraŭprismoj kun turna libereco
En geometrio, kombinaĵo de dek du stelokvinlateraj krucigitaj kontraŭprismoj kun turna libereco estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 12 stelokvinlateraj krucigitaj kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per enskribo de unu paro de stelokvinlateraj krucigitaj kontraŭprismoj en granda dudekedro, en ĉiu el la ses eblaj vojoj, kaj tiam turno de ĉiu per egala kaj kontraŭa en paro angulo θ.
Kiam θ estas 36 gradoj, la kontraŭprismoj koincidas en paroj kaj rezultiĝas (du koincidantaj kopioj de) la kombinaĵo de 6 stelokvinlateraj krucigitaj kontraŭprismoj (sen turna libereco).
Ĉi tiu kombinaĵo havas la saman situon de verticoj kiel la kombinaĵo de 12 kvinlateraj kontraŭprismoj kun turna libereco.
Ernő Kállai (ombudsmano)
Ernő Kállai, laŭ hungarlingve kutima nomordo Kállai Ernő estas hungara sociologo, bazlerneja, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, ombudsmano.
Ernő Kállai naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Ernő Kállai devenis el cigana familio. Li komence estis pedagogo en diversaj bazlernejoj, sed tiutempe li estis ankaŭ pianisto. Li akiris pedagogian diplomon en Altlernejo Károly Eszterházy en 1994, en la sekva jaro ĵurnalistan diplomon, en 1998 plian pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, en 2002 juran diplomon en la laste menciita universitato. En tiu periodo li ricevis plurajn stipendiojn (1997-2002) kaj ekde 1995 li estis redaktoro en la Hungara Radio. Inter 1999-2002 li instruis en Universitato de Miskolc, poste li estis docento en Katolika Altlernejo Vilmos Apor. Inter 2007 kaj 2011 li estis ombudsmano kaj en 2008 li akiris sciencan gradon Ph.D.. Li ricevis premiojn en 2005 kaj 2006.
Mauensee
Mauensee estas la nomo de
Ludrová
Ludrová (hungare Nemesludrova [nemeŝludrova]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Ludrová situas laŭ rojo, fine de sakovojo el Štiavnička. Ružomberok troviĝas je 4 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Komence de la hungara dominado 2 apudaj vilaĝoj formiĝis: kie loĝis nobeloj, tiu nomiĝis "Rudlow" ekde 1461, en la alia loko kamparanoj loĝis, kiu menciiĝis ĝuste tiam latine "Villa Ludrova". En 1784 164 vilaĝanoj loĝis en 21 domoj en "nobela Rudlow", en "kamparana Ludrova" 570 vilaĝanoj loĝis en 72 domoj. En 1832 ambaŭ vilaĝoj bruldetruiĝis pro incendio. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nemesludrova (=nobela L) 176 homoj, (plejparte slovakoj), la alia Ludrova apartenis al Ružomberok. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Liptó, al distrikto de Rózsahegy, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1953 kamparana Ludrova forlasis Ružomberok-on kaj aliĝis al la alia vilaĝo. En 2001 vivis en Ludrová 945 homoj, (940 slovakoj).
Lazura paruo
Ĝi troviĝas en moderklimataj kaj subarktaj deciduaj aŭ miksitaj arbaroj, makisoj kaj marĉoj. Ĝi estas loĝanto kaj plej parto de birdoj ne migras. Ili nestumas en arbotruo, kie la ino demetas ĉirkaŭ 10 ovojn. Tiu birdo viglas, ĉikanas kaj pikas se estas ĝenado. Ĝia manĝo estas insektoj kaj semoj.
Tiu birdo 12-13 cm longa estas nekonfuzebla. La kapo, vostanguloj, larĝaj flugilstrioj kaj subaj partoj estas tre blankaj (kun iom da vertikala blua strio kiel ĉe la Granda paruo sed ne tiom markita). Estas malhelblua linio tra la okulo kaj la supraj partoj estas bluaj kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo ĉar cyanus signifas lazurbluan. Beko, okuloj kaj gamboj estas nigraj al malhelbluaj.
Ĝi estas la orienta partnero de la komuna en Eŭropo Blua paruo. Ili foje hibridiĝas kun tiu specio, sed la idoj kutime montras bluan kronon, plie ol la blanka de la Lazura paruo.
La alvoko estas similaj al tiuj de la Blua paruo, tio estas dii, dii, diii aŭ plendema ĉaarr. La kanto estas ci-ci-tŝarr-ci-ci-tŝarr, kiu estis priskribita kiel intermeza inter la Blua paruo kaj la Tufparuo.
Taksonomio
Plej fakuloj konsideras Cyanistes kiel subgenro ene de Parus, sed la American Ornithologists' Union konsideras Cyanistes kiel distinga genro. Tion konfirmas analizoj de DNA kiuj sugestas, ke Cyanistes ne nur estas distinga, sed ankaŭ eĉ ne proksima de aliaj paruoj (Gill et al., 2005).
La Lazura paruo ofte hibridiĝas kun la Blua paruo en okcidenta Rusio; la rezultaj birdoj estas nomataj Pleskea paruo (Cyanistes × pleskei) kaj estis iam konsiderata kiel distinga specio.
David Belasco
David Belasco (25a de julio 1853 – 14a de majo 1931) estis usona teatra produktoro, impresario, teatra reĝisoro kaj dramaturgo. Li estis la unua verkisto kiu adaptis la mallongan historion Madame Butterfly por la scenejo, kaj li lanĉis la teatran karieron de Mary Pickford. Belasco pioniris multajn plinovigajn novajn formojn de scenlumigo kaj de specialaj efektoj.
Nándor Sára
Nándor SÁRA [ŝa:ra] estis hungara violonisto naskita en Braŝovo la 9-an de majo 1910 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de majo 1986.
Biografio
Nándor Sára finis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt kiel studento de Ede Zathureczky en Budapeŝto. Li estis ano inter 1941-44 de la hungara opertrupo de la Kolozsvári Nemzeti Színház, inter 1945-1978 de la simfonia orkestro de la Hungara Radio. Li gastrolis kun la orkestro en preskaŭ ĉiu lando de Eŭropo kaj en Usono.
Ladislao Magyar
Ladislao MAGYAR [madjar] (ĝuste signifanta hungaro) estis hungara vojaĝisto kaj esploristo. Lia duonpatro estis Imre Magyar (bienulo).
Biografio
Li naskiĝis en Szombathely en la 13-an de novembro 1818 kaj frekventis lernejon en Dunaföldvár, poste en Fiume. Li iĝis marŝipisto kaj ŝipadis eĉ la oceanojn. En 1845 li estis leŭtenanto, tamen poste li interesiĝis pri la esplorado. Li travivis diversajn aventurojn, poste li trovis sin en Afriko en 1848. Li komencis la ŝipadon laŭ Kongo, poste li perpiede esploris fontan regionon de Kongo. Fine li revenis al Benguela, kie li aranĝis karavanon en internon de Angolo. Tie li formis tendaron kaj li elektis edzinon filino de la loka tribestro. En 1851 li revenis, sed dumvoje li malkovris regionojn de Zambezi kaj Kongo.
La 2-a karavano marŝis al Cubango kaj Okavango, la 3-a al Zambezi kaj Kuanza. Li faris bonajn kontaktojn kun la lokaj triboj kaj pri portugaloj. Spite tion ofte li trovis sin en vivdanĝero pro militado de diversaj triboj. Li mortis en Ponto do Cuio la 9-an de novembro 1864.
Esploraj rezultoj
En 1859 la Hungara Scienca Akademio eldonis libron pri la esplorado kaj li iĝis akademiano.
Varpaisjärvi
Varpaisjärvi estas eksa komunumo de Finnlando en Norda Savonio. Areo de la komunumo estis, el kio estis tero kaj  akvo. La 31-an de decembro 2010 la komunumo havis 2,908 loĝantojn. Varpaisjärvi estas ligita al Kuopio en 2011.
Donkiĥoto (rolulo)
Alonso Quijano estas la nomo de la hidalgo don Quijote (Don Kiĥoto), protagonisto de la romano Don Quijote de la Mancha, verkita de Miguel de Cervantes Saavedra. Komence de la verko oni klarigas, ke Alonso Quijano «volis nomi sin mem, kaj en tiu intenco li estis ok tagojn, kaj finfine li nomis sin don Quijote. [...] Li volis, kiel bona kavaliro, aldoni al sia nomo la nomon de sia patrujo kaj nomi sin "don Quijote de la Mancha", per kio je sia plaĉo li klare deklaris siajn stirpon kaj patrujon, kaj honoris ĝin».
Aliaj nomoj (kromnomoj) de Alonso Quijano aperas laŭlonge de la rakonto, kiel "Caballero de la Triste Figura" (Kavaliro de la Trista Bildo), kiu estas kreaĵo de lia propra ŝildisto Sancho Panza, aŭ "Caballero de los Leones" (Kavaliro de la Leonoj), per kiu mem nomas sin don Quijote post sia "militago" kun leonoj (dua parto, 17a ĉapitro). Finfine, en lia vilaĝo oni havigas al li kromnomon kiel Alonso Quijano, el Bueno (la Bonulo).
Priskribo
Cervantes priskribis tiel Alonso Quijano: «La aĝo de nia hidalgo estis ĉirkaŭ kvin dek. Li estis forta, maldika, mienseka» (unua parto, unua ĉapitro). En la 14a ĉapitro de la Dua Parto (1615), Sansón Carrasco priskribis lin kiel «alta, mienseka, rigida kaj aveleca ĉe membroj, duonblankhara, hoknaza, de granda, nigra kaj falanta liphararo».
Don Kiĥoto estas ordinara hispano (hidalgo, la plej malalta rango de la hispana nobelaro), kiun obsedas fantasto de migrantaj kavaliroj. Liaj familio kaj amikoj opinias, ke li estas freneza, kiam li decidas esti migranta kavaliro kaj vagi tra Hispanujo ĉevale, rajdanta sian ĉevalaĉon Rocinante, justiganta misjustaĵon, kaj protektanta la prematojn.
Don Kiĥoto estas okulvideble freneza laŭ la plejparto de la popolo. Li kredas, ke ordinaraj gastejoj estas sorĉitaj kasteloj, kaj iliaj kampulinoj estas belaj princinoj. Li konfuzas ventmuelilojn kun premaj gigantoj senditaj de malbonaj sorĉistoj. Li imagas, ke najbara kamparanino Aldonza Lorenzo estas Dulcinea del Toboso, princino al kiu li promesis amon, servon kaj fidelecon. Sanĉo Panzo, lia simpla eskviro, kredas, ke lia mastro estas iom freneza, sed ambaŭ la mastro kaj lia eskviro travivas malsimplajn ŝanĝojn kaj evoluon, kaj ĉiu persono gajnas atributojn de la alia dum la romano progresas. En la fino de la dua libro, Don Kiĥoto decidas, ke liaj agoj estis frenezaĵoj kaj reiras al sia hejmo por morti.
Menskadre, li pli ol frenezulo estas viziisto, kiu tamen havas momentojn de tre evidenta klarvideco. En la fono, lia relativa "frenezeco" ne estas multe pli granda ol tiu de la cetero de roluloj kiuj aspektas estis "normalaj" personoj. Krome lia forta imagopovo ebligas lin modifi la realon por povi realigi sian revon esti granda vaganta kavaliro.
Heinrich Arnold Huyssen
Heinrich Arnold Huyssen (naskiĝinta la 4-an de julio 1779 en Essen; mortinta la 6-an de oktobro 1870 samurbe) estis germana industriisto, kunfondinto de la ŝtaluzino Gutehoffnungshütte en Oberhausen kaj estro de la urbo Essen.
Huyssen devenis de familio indiĝena en Essen. Kune kun Franz kaj Gerhard Haniel kaj Gottlob Jacobi li fondis en 1808 la ferfandan firmaon, kiu pli malfrue nomiĝos Gutehoffnungshütte (GHH). Huyssen estis krom tio ankaŭ estrarano de la Karbominejo Unuiĝinta Sälzer k Neuack.
Ekde la 13-a de decembro 1813 Huyssen estis ĉefurbestro de Essen kiel postanto de la lasta urbestro el la napoleona, Anton Carl Ludwig von Tabouillot. Post kvereloj inter li kaj la prusa registaro li demetis sian oficon je la 19-a de majo 1818.
Huyssen konstruigis per sia propra kosto orfejon, kiun li daŭre subtenis finance. La 25-an de decembro 1852 li donacis al la protestanta paroĥo terenon kaj monon por la konstruo de la unua protestanta malsanulejo de Essen. En 1853 komenciĝis la konstruado ĉe la nuna Huyssen-Aleo apud la iama pordego al Kettwig, kaj en 1854 malfermiĝis la malsanulejo kun la nomo Krankenhaus mit dem Namen Huyssens-Stift. Kiel fondinto de la malsanulejo Huyssen fariĝis dumvive voĉdonrajta honormembro de la kuratoraro.
Huyssen restis fraŭlo kaj mortis en la aĝo de 91 jaroj en sia vilao en Altenessen. Li estis entomibigata sur la protestanta tombejo en Sterkrade ĉe la Steinbrink-Strato. Laŭ li nomiĝas la Heinrich-Strato kaj la Huyssen-Aleo en Essen.
Darwin (apartigilo)
Darwin (aŭ Darvino) havas diversajn signifojn:
Montperreux
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Laŭ la stato de la jaro en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Pontarlier (france arrondissement de Pontarlier), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono .
S. P. Poltavski
EdE-P
S. P. POLTAVSKI, ruso, literaturisto en Saratov. Verŝajne la unua rusa ĵurnalisto, uzinta E-n, kiel senperan praktikan ilon por lit. interrilatoj kun eksterlando kaj artikoloj pri rusa socia-politika vivo, verkitaj en E, estis presitaj en eksterlandaj gazetoj. Kelkaj liaj rakontoj kaj versaĵoj aperis en „Ruslanda E-isto“, „La Simbolo“, „La Ondo de E“. S.
Vefto
Vefto estas tuto de la laŭlarĝaj fadenoj (vefteroj) en teksaĵo (PIV). Laŭ sia elasteco la vefteroj influas elastecon de la tuta teksaĵo.
La veftofadenoj estas transportataj aŭ traĵetataj inter la varpofadenoj per navedo.
Peristo
La peristo (svede ombudsman: peranto) plenumas la taskon de senpartia arbitracianto. Peristaro estas komisiono, konsistanta el pluraj personoj, kiu plenumas samajn taskojn. En la 1970-aj jaroj tiaj institucioj disvastiĝis mondvaste.
Taskaro
ombud (malnovnorde: plenpotenco) estas (antaŭe ĉiam livervola) tasko de persono, en organizaĵo aŭ en publiko ĉe certaj temoj malhelpi maljustan traktadon de persongrupoj. Tiel, tia ofico signifas senpartian procedon ĉe disputoj - kun konsidero al la interesoj de personoj, kies grupaj aferoj estas alie malmulte atentataj, pro manko de taŭga ebleco aŭdigi sin (ekz-e de infanoj, pacientoj de malsanulejoj).
En sia funkcio la peristo ebligas solvi disputaĵojn en plej diversaj kampoj kaj sen grandaj burokratecaj elspezoj.
Tio okazas per:
Ĉiam pli da organizoj kaj institucioj (ĝis la UN kreas postenon por peristo aŭ dungas tutajn stabojn da peristoj. Sub tiu nocio kompreniĝas pli kaj pli ankaŭ la funkcioj de compliance officer, kies taskoj estas interalie antaŭzorge malhelpi subaĉetojn.
Ĉefe kie granda publiko estas alparolata, kie do ankaŭ ekzistas multa konfliktmaterialo, oni instalas tiajn alirpunktojn. Ekzemple amaskomunikiloj (gazet-eldonejoj) pli kaj pli dungas peristojn. Ili devas peri inter legantoj kaj anonc-klientoj unuflanke kaj la redaktejoj kaj eldonejo aliflanke. Tiel ekz-e la New York Times havas periston.
Institucio en Svedio
En Svedio peristo (ombudsman) estas sendependa konfid-persono nomumita de la registaro aŭ de la parlamento, kiu okupiĝas pri plendoj de homoj kontraŭ la administracio. Tiel, peristoj akiras kreskan rolon en la kadro de administra etiko.
La reĝo Karlo XII de Svedio fuĝis post sia malvenko kontraŭ Rusio en Turkion, kie li konatiĝis kun la sistemo de la Mohtasibo. Reveninte li enkondukis 1718 la similan sistemon de la tielnomataj justickanceliero. 1809 oni apudmetis al tiu la ombudsman (periston).
La servoj de la peristo estas senpagaj. Ili estas alireblaj por ĉiuj. Ĝenerale li ricevas plendojn en persona interparolado kaj ekzamenas, ĉu la administracio agis jure senriproĉe kaj honeste. Li serĉas poste justan solvon ĉiuflanke akcepteblan, kiun li eldiras en formo de rekomendo.
La peristo taŭgas por politika sistemkomparo inter Skandinavio kaj - ekzemple - Germanio: Dum en Germanio li intervenas kiel plendinstanco en malmultaj unuopaj okazoj, li povas en la politikaj sistemoj de Skandinavio havi eĉ konstitucian rangon. La peristoj disponas tie parte pri tuta aro da kunlaborantoj. En Finnlando la tasko de la peristoj estas eĉ leĝe regulita. Temas tie pri daŭrigo de la "konkordanca" modelo, en kiu ankaŭ en la administra procedo eniru instigoj el la praktiko en la interkonsent-sistemon. La peristo do ne havas en Skandinavio - kiel ekz-e en Germanio - nur perantan pozicion, sed multe pli larĝajn kompetentojn kaj ĝuas plian atenton. Li rajtas fari ampleksajn esploradojn, iniciati parlamentajn esploradojn, havas en la parlamento la demandorajton kaj povas en kelkaj skandinaviaj landoj eĉ proponi leĝojn. Tio troviĝas sur la fono de la "konkordanc"-modelo, la deziro atingi, ĉe ĉiuj decidoj, kiom eble plej larĝan interkonsenton de la partioj, sociaj grupoj, reprezentantoj de interesoj kaj per tio de la civitanoj. Ne subtaksinde estas ĉe tio la plifortigo de la konfido de la civitanoj en politiko kaj administracio.
Peristoj en Germanio
La modelo de peristo konatiĝis en Germanio ĉefe per la enkonduko de la Taskito pri Armeaferoj ("Wehrbeauftragter", laŭ art. 45b GG [de la konstitucio]) per la leĝo de la 19-a de marto 1956 (BGBl. I, p. 111).
Laŭ la modelo de la Taskito pri Armeaferoj la justic-ministrino de la federacia lando Nordrejno-Vestfalio, Roswitha Müller-Piepenkötter, prezentis la 17-an de aprilo 2007 la periston por la punplenumado. Li devas, kiel la taskito pri armeaferoj, okupiĝi pri plendoj de malliberuloj kiel ankaŭ de la dungitoj en punplenumado.
Civitana taskito
En Germanio ekzistas civitanaj taskitoj, kiuj subtenas, apud la petici-komisionoj, la civitanojn ĉe uzado de siaj rajtoj kontraŭ la administracio, en la federaciaj landoj Meklenburgo-Antaŭpomeranio, Rejnlando-Palatinato kaj Turingio. La jura bazo deriviĝas el la konstitucia artikolo 17 GG.
En Meklenburgo-Antaŭpomeranio troviĝas ekz-e la sekva regulo:
"Por certigi la rajtojn de la civitanoj kontraŭ la landa registaro kaj la publika administracio en la lando kaj por konsilado kaj subteno en socialaj aferoj la landa parlamento ("Landtag") elektas por la daŭro de ses jaroj la civitanan taskiton; unufoja reelekto estas permesata. Ĝi povas antaŭtempe revoki lin per plimulto de du trionoj de la membroj de la landa parlamento. Laŭ propra peto li estas sendevigenda de sia ofico.
La civitana taskito estas en plenumado de sia ofico sendependa kaj submetita nur al la leĝo. Li ekagas laŭ peto de civitanoj, laŭ peto de la landa parlamento, de la petici-komisiono, de la landa registaro aŭ laŭofice." (el artikolo 36 de la landa konstitucio de Meklenburgo-Antaŭpomeranio)
Popoladvokato en Aŭstrio
La popoladvokato en Aŭstrio estas organo por kontrolado de la publika administracio kaj samtempe peristo, kiu devas peri inter civitanoj unuflanke, oficoj kaj administracio aliflanke, se unuaj sentas sin maljuste traktitaj kaj la juraj rimedoj estas elĉerpitaj. La plej multaj federaciaj landoj aliĝis al la federacia popoladvokateco, nur Tirolio kaj Vorarlbergo havas propran landan popoladvokaton.
Civitanaj taskitoj de la Eŭropa Unio
En la Eŭropa Unio ekzistas kiel peristo la Eŭropa Civitana Taskito. Ekde 2003 tiun oficon okupas s-ro Nikiforos Diamandouros. La tasko de la civitana taskito estas pli bona certigo de la protekto de la civitano kontraŭ misoj ĉe la administra agado de la organoj kaj institucioj de la EU. La miso plej ofte priplendata estas la mankanta travideblo per mankhava disponigo aŭ rifuzo de informoj.
Institucio en Pollando
En la kadro de la konstitucia juro de Pollando du ĉefaj juraj rimedoj ebligas la juran protekton de multaj juraj pozicioj kun konstitucia rango kaj de aliaj juraj objektoj. Tiuj estas - laŭ art. 79 de la pola konstitucio - la konstitucia plendo, kiu estas konceptita simile kiel en la germana konstitucia juro, kaj - laŭ art. 208 de la pola konstitucio - la plendo ĉe la peristo (pole Rzecznik Praw Obywatelskich). La agadkampo de la peristo estas pli detale regulita per la leĝo pri peristo de la 15-a de julio 1987. Li povas ekagi, kiam li ricevas plendojn de privataj personoj, de komunumaj reprezentantoj, de la civitana taskito pri protekto de infanrajtoj aŭ se li mem, pove de sia ofico, konsideras la kontroladon necesa. Rimarkindas, ke la plendo ne devas plenumi formalaĵojn, sed devas nur ekkonigi la pledanton kaj la aferon. La peristo povas ĉesigi la proceduron, plusendi ĝin al la kompetenta tribunalo, nur informi la pledanton pri eblaj juraj helpoj aŭ mem komenci kaj konduki la proceduron.
Institucioj en Ĉeĥio
En Ĉeĥio ekzistas la peristo sub la nomo Veřejný ochránce práv (laŭvorte Publika Protektisto de la Rajtoj). La ofico estis kreita en 1999, kiun prizorgas en dua oficomandato s-ro Otokar Mtejl. La peristo estas elektata de la parlamento por ses jaroj. La kandidatoj estas proponataj de la ŝtatprezidanto aŭ de la senato. Tasko de la peristo estas kontribui al protekto de la civitanoj kontraŭ misoj ĉe la administra agado de la publikaj kaj ŝtataj organoj. La peristo posedas larĝajn rajton akiri informojn (ekz-e trudi sian personan ĉeeston) aŭ postuli ilin, sed li ne povas rekte interveni en la procedurojn. La peristo loĝas en Brno.
Popoladvokato en Albanio
En Albanio la ofico de popoladvokato estis enkondukita per la albana konstitucio de 1998. La civitanoj povas direkti plendojn al tiu peristo, kiam ili konsideras siajn homajn kaj individuajn rajtojn lezitaj.
Germanio
Peristoj akiris rapide simpation ankaŭ en la civila kampo. Tie ekzistas peristoj intertempe en diversaj branĉoj. Uzi iliajn servojn estas ĝenerale senpage, iliaj kompetentoj estas dependaj de la branĉoj. Plej ofte ilia decido estas deviga por la entrepreno (se certa limsumo ne estas transigita), por la kliento ekzistas (ĉe rifuzo fare de la peristo) la ebleco de jura plendo.
Aŭstra interreta peristo
En la jaro 1999 la Aŭstra Instituto pri Aplikata Telekomunikado (ÖIAT laŭ la germana) iniciatis la starigon de aŭstra interreta peristo. Celo de tiu projekto estis rapide kaj senburokratece helpi konsumantojn kaj plibonigi la kvaliton de la ofertoj en e-komerco profite al la konsumantoj. Krome ĝi devis fortigi la konfidon de la uzantoj en la e-komercon kaj per tio instigi la aŭstran ekonomion pli uzi tiun novan vendomanieron.