cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klement Gottwald
Sangmakulitaj manoj
Filino Marta revenis en la jaro 1948 el Beogrado. La geedzeco disfalis. Sed ŝi trovis novan kunulon. Ŝi edziniĝis al Alexej Čepička, ministro de justeco kaj pli malfrue ministro de la nacia defendo. Tio estis kapabla homo kun radikalaj opinioj. Li rapide ascendis sur partia ŝtupetaro kaj la parenca rilato kun Gottwald helpis lin al vojo sur pinton de potenca piramido. Sed post la morto de Gottwald atendis lin rapida falo kaj fine li estis en la jaro 1963 eliminigita el KPĈ. Li mortis en la jaro 1990.
La lasta mencio pri familio de Gottwald aperis jam post novembra revolucio. En la jaro 1990 estis malvalidigita la oficiala tombo de Gottwald en Nacia monumento en Vítkov. Sed lia filino rifuzis transpreni la urnon kun la cindro de Gottwald kaj la korporestaĵoj de la eksa prezidento estis enterigitaj en komunan tombon de komunismaj ĉeffunkciuloj en tombejo en Olšany. Tiel ne plenumiĝis deziro de Gottwald, ke lia cindro estu miksita kun cindro de lia edzino kaj komune enterigita. Filino Marta mortis en la jaro 1998 post kunpuŝiĝo kun aŭto.
Post la renverso estis forigitaj ankaŭ statuoj de Gottwald. Unue oni longe atendis ilin, multe ili komencis elkreski nur en la tempo de normaligo de Husák, kiam ili priregis vicon da ĉeĥaj placoj. Kajon de Vultavo ornamis neĝblanke brila Gottwald, al kiu foje nokte post la renverso iu farbis lian levintan manon per ruĝa koloro de sango. Mallongtempe post tio li estis forveturigita kaj li finis kun siaj fratoj en hangaroj. Nur bronzaj statuoj de Gottwald el Písek kaj el Prachatice estis disfanditaj kaj uzitaj kiel materialo por monumento de infanoj el Lidice.
Konsonanta alfabeto
Konsonanta alfabeto estas alfabeto estiĝinta aŭ uzata kadre de konsonanta skribsistemo.
La konsonanta alfabeto estas iam nomata abĝado, de la araba vorto أبجدي abjadī, kiu konsistas el la kvar unuaj arabaj liternomoj laŭ la tradicia «cifera» ordo (kontraste al هجائي hiĝāʼī, kiu estas moderna ordo grupanta la literojn laŭ ilia formo).
Flughaveno Phu Bai
Flughaveno Phu Bai en Vietnamio estas negranda flughaveno por priservi lokajn flugojn, 16 kilometrojn oriente de Huế. Situanta 700 kilometrojn for de Ho-Ĉi-Min-urbo, ĝi estas la plej ofta aviada ebleco de ties loĝantaro.
Oportuna publik-trafika ligo de la flughaveno kun Huế aŭ Ca Mau forestas, oni prenas taksion aŭ uzas propran aŭton.
Ĉiutagaj flugoj al Ho-Ĉi-Min-urbo kaj Hanojo, malpli oftaj al aliaj direktoj.
Nanta edikto
La Nanta edikto (aŭ Edikto de Nantes) certigis por la protestantaj hugenotoj toleron en la katolika Francio. Antaŭe dum 36 jaroj, ili suferis daŭran persekuton en la tuta lando, kio kondukis en 1572 al amasmurdo de hugenotoj en la Bartolomea nokto. 500.000 sekvantoj de protestantismo estis forpelitaj.La edikto estis subskribita je la 30-a de aprilo 1598 de franca reĝo Henriko la 4-a en Nanto (Nantes). En la dekreto la katolika konfesio estis firmigita kiel ŝtatreligio, sed certigis por la francaj kalvinistoj liberan religiopraktikadon kaj politikan apartan pozicion.
La edikton retiris la 18-an de oktobro 1685 reĝo Ludvigo la 14-a en Edikto de Fontainebleau.
La subskribo de la Nanta edikto estas eternigita sur reliefo ĉe la Ĝeneva reformacia monumento.
Tolera edikto, Johano Kalvino, Reformacio.
Emilia Wojtyła
Emilia Wojtyła, el la domo Kaczorowska (naskiĝis la 26-an de marto 1884 en Krakovo, mortis la 13-an de aprilo 1929 en Wadowice) – patrino de Karol Wojtyła, la posta papo Johano Paŭlo la 2-a.
Vivo
Edziniĝis al Karol Wojtyła (patro). Ilia nupto-dato, nelonge trovita de Milena Kindziuk, okazis la 10-an de februaro 1906 en Krakovo en tiutempa garnizona preĝejo al Sanktaj Petro kaj Paŭlo. Post geedziĝo de tempo al tempo okupiĝis kiel tajloristino.
Emilia Wojtyła mortis en 1929 rezulte de korinflamo kaj laceco de renoj, kiel oni skribis en morto-matrikulo.
Ŝianome estis nomita voja tunelo en Silezia provinco, konstruita marte 2010 en distrikto Żywiecki (Tunelo Emilia)
Géza Grosschmid
Géza Grosschmid, laŭ hungarlingve kutima nomordo Grosschmid Géza estis hungara advokato, notario, politikisto, senatano. Lia familia nomvarianto estis Grosschmidt, liaj filoj estis Sándor Márai kaj Géza Radványi, lia frato estis Béni Grosschmid.
Géza Grosschmid naskiĝis la en Kassa (Aŭstrio-Hungario, Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio, li mortis la  en Miskolc (Hungara reĝlando).
Biografio
Géza Grosschmid akiris juran diplomon, poste li estis advokato kaj instruis en Reĝa Jura Akademio (Kassa). Depost naskiĝo de Ĉeĥoslovakio li aŭtomate iĝis ĉeĥoslovakiano kaj li partoprenis en fondo de partio por la hungara minoritato. En la parlamentaj elektoj en 1925 li akiris senatan sidlokon en Prago, same en 1929. Li restis en la senato ĝis 1932, kiam li eksiĝis kaj elmigris el la Ĉeĥoslovaka Respubliko kaj loĝis en Miskolc (jam en rest-Hungario). En 1933 li iĝis notario. Li havis edzinon ekde 1899, kiu naskis 4 gefilojn inter 1900-1909.
Martin & la talpoj
Martin & la talpoj estas muzika projekto fondita de Martin Wiese post malaktiviĝo de Persone.
Asfur Stah (filmo)
Asfur Stah (arabe: عصفور السطح) (france:Halfaouine, l'enfant des terrasses) (Halfaŭin', la infano de terasoj) estas tunizia unua longdaŭra filmo de Ferid Bugedir aperinta en 1990.
Temo
En popola kvartalo de Halfaŭin', Tunizo, la juna Nura vivas inter pluraj mondoj: tiu de viroj, en la stratoj, tiu de virinoj, kies banejon li ankoraŭ povas eniri, malgraŭ baldaŭa pubereco, kaj tiu de lia imagopovo, peza pro timoj ligitaj al eniro en plenkreskan viron. Bugedir pentras ĝojan pentraĵon de la tunizia vivo kaj montras la subtilajn kaj komplikajn rilatojn inter viroj kaj virinoj en Tunizio.
Cartes
Cartes [KARtes] estas municipo en nordcentra Kantabrio, Hispanio, en la komarko Besaya.
Geografio
Ĝi limas norde kun Reocín, okcidente kun Mazcuerras, sude kun Los Corrales de Buelna kaj oriente kun Torrelavega.
La municipa ĉefurbo estas loĝloko Cartes, je 25 km de la regiona ĉefurbo.
La municipo Cartes esta sur la akso de la rivero Besaya, ĝuste en la influsferoj de du el la plej gravaj industriaj kernoj de la regiono: nome Torrelavega kaj Los Corrales de Buelna. Ĉefe pro tio ĝi estas unu de la plej dinamikaj urboj de Kantabrio, se paroli pri demografio, ĉar ĝi estas hejmo de konstante keskranta loĝantaro karakterizata pro sia juneco.​
Demografio
La 5 750 loĝantoj (2021) estas distribuataj en jenaj loĝlokoj:
Ekonomio
Tradicie, la ekonomia agado de la municipo estis agrikulturo kaj brutobredado. Nuntempe pli gravas industrio kaj servoj, rilate ĉefe al Torrelavega kaj al la Aŭtoŝoseo de la Altebenaĵo.
El la historia kaj kultura heredo menciindas tri Havaĵojn de Kultura Intereso:
Krome, ankaŭ ok muelejoj estis inkluditaj en 2003 en la Ĝenerala Katalogo de la Kultura Heredo de Kantabrio.
Bell
Bell havas diversajn signifojn. Inter alie
Konstruestro Solness
Konstruestro Solness (Bygmester Solness) estas teatraĵo de la norvega dramaturgo Henrik Ibsen.
Ĝi estas eldonita unuafoje en decembro 1892 kaj estas konsiderata unu el la plej gravaj kaj rivelantaj verkoj de Ibsen.
Plan Badajoz
Plan Badajoz estis la nomo kiun frankismaj aŭtoritatoj donis al realigo de grava ŝanĝo en ekonomia, socia kaj kultura kampoj en parto de regiono Ekstremaduro, nome norde de ties suda provinco Badajoz kaj laŭ la valo de rivero Gvadiano, kiu fluas el regiono Kastilio-Manĉo al Portugalio. Precize ĝi temis pri anstataŭi la tradician dediĉon de ampleksa teritorio al seka terkulturado -tio estas, depende nur de pluvo- por akvumita terkulturo danke al akvo devena de rezervejoj konstruitaj oriente de la provinco Badajoz, nome Cijara [siĤAra], García de Sola aŭ pli popole Puertopeña kaj Orellana [oreJAna].
Historio
Vere tiu plano estas multe pli antaŭa ol la propra frankisma reĝimo. Jam fine de la 19-a jarcento, ia grupo de hispanaj intelektuloj, nome "regeneracionistas", tio estas regenerantoj, pledis por konverto da sekaj regionoj hispanaj en la akvumitaj. Tiele la produktado estus pli riĉa kaj sociaj kaj politikaj problemoj malpliiĝus. La aragonano Joaquín Costa estis la plej elstara de tiuj prapredikantoj. Tamen tiu plano dormis en la tirkestoj de politikistoj ĝis la Dua Hispana Respubliko kiam kelkaj socialistaj politikistoj, nome Indalecio Prieto inter aliaj reinteresiĝis pri la plano. Kompreneble tio inkludis konstruadon de rezervejoj, kio ne eblis dum la mallonga kaj agitata epoko respublika kaj multe malpli dum la Intercivitana Milito.
Post la milito kaj la unua jardeko de rekonstruado de detruitaj regionoj kaj urboj, la frankismaj politikistoj malenterigis la planon, ĉar ili bezonis iamaniere solvi problemon de senlaboreco kaj vere akvumita terkulturado bezonas pli da manlaboro. Krome oni apartigus kamparanojn disde la regionoj kie ili estis kontraŭfrankismaj. Dum la kvindekaj jaroj ekis la laboro kaj pli malpli dum tiu kaj venonta jardeko de sesdekaj jaroj preskaŭ ĉio estis farita.
Konstruado
Ĉefe kvar ecoj estis la bazo de la renovigo de tiu ampleksa regiono norde de la provinco Badajoz ekde orienta parto -malpliloĝata-, tra centra parto -nome, Vegas Altas aŭ Alta Valo en Don Benito, Villanueva de la Serena, ktp.-, Mérida kaj okcidenta parto -nome, Vegas Bajas aŭ Malalta Valo ĉirkaŭ Montijo- ĝis provinca ĉefurbo Badajoz.
Rezervejoj
Krom la tri menciitaj rezervejoj oni konstruis tiun de Montijo en la Malalta Valo kaj aliajn pli malgrandajn. Entute oni atingis 3.500 milionojn de m³. Tiu sistemo pligrandiĝis fine de la 20a jarcento per konstruado de du grandaj rezervejoj sub registaro socialista kaj en la regiono kaj en la lando, nome Alange en rivero Matachel kaj La Serena en rivero Zújar.
Kanaloj
Tiu akvo el rezervejoj devis esti transportita al la kampoj akvumotaj. Oni devis konstrui tutan sistemon de kanaloj kaj kanaletoj por alporti tiun akvon ne nur tra la tuta valo de la rivero Guadiana sed ankaŭ al najbaraj kampoj. Tio ŝanĝis la tutan aspekton de la pejzaĝo. Anstataŭ sekaj kampoj por kultivado de cerealoj aŭ herbejoj por brutbredado, aperis tiuj kondukiloj inter novaj kampoj kun novaj plantoj, ĝis 100.000 hektaroj.
Ebenigo
La antaŭa pejzaĝo kaj maniero de profito de la kampo ne bezonis kompletan ebenecon. Male la akvuma terkulturado ja bezonis tion por produktado regula, por konstruado de kondukiloj kaj por akvumado. Eĉ en epoko kiam ankoraŭ oni ne disponis pri grandaj ĉiopovaj maŝinoj oni devis ebenigi grandegan regionon ĉefe per plugado farita de muloj kaj bovoj. Tio bezonis multe da laboro kaj laboristoj. Maldungo malkreskis sed la laborkondiĉoj estis preskaŭ nehomaj.
Novaj vilaĝoj
Ankaŭ la regiona socio ŝanĝis kaj la terposedo. La aŭtoritatoj aĉetis la kampojn de antaŭaj posedantoj -kompreneble riĉuloj- kaj disdonis tiujn terenojn, jam alimaniere disdividitajn, al novaj posedantoj kiuj devis -devos- pagi por tio. Ŝajne la reformo favoris la kamparanojn, sed ĉefe kaj unue la antaŭajn posedantojn. Kompreneble nun tiuj novaj posedantoj devis loĝi ĉe tiuj novaj kampoj kie antaŭe ne ekzistis eĉ domoj. Oni devis konstrui novajn vilaĝojn kun egalaj domoj laŭ sama plano, plej ofte temis pri blankaj domoj laŭ sudhispana konstrumaniero, ĝis 6.000; tio estas, oni translokigis preskaŭ 6.000 familiojn. Tiuj vilaĝoj ne estis municipoj kaj apartenis administre al malnovaj jam ekzistantaj vilaĝoj. Je la fino de la 20a jarcento kelkaj el tiuj vilaĝoj -la plej viglaj- ekpetis sendependecon, ekzemple Valdivia aŭ Valdelacalzada.
Analizo
Onidire la frankisma reĝimo realigis antaŭajn maldekstrecajn planojn kompreneble ŝanĝante ties esencon. Tamen nur la estonteco montros la problemojn de la nova regionsistemo. Dekomence la disdonado de terpecoj al kamparanoj klopodis egalecon, sed post jardekoj la plej aktivaj posedantoj ekaĉetis de malpli viglaj aŭ nesortaj iliajn pecojn kaj oni rompis intencitan egalecon. Krome la ekonomia avantaĝo ankaŭ perdiĝis iomete: la akvumita terkulturado kreskigis la antaŭan produktokvanton kaj ampleksis la produktojn -tomatoj, paprikoj, tabako, fruktarboj, ktp.-, sed la aldonita valoro ne riĉigis la regionon, ĉar oni ne kreis industrion samtempe. La produktantoj sendis -kaj eĉ sendas grandparte- sian produktadon al industriaj regionoj en orienta aŭ norda Hispanio kaj eĉ eksterlanden.
Friedberg (Hesio)
Friedberg - prononco - estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wetterau de la federacia lando Hesio, kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Bálint Révész
Bálint Révész [rEvEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Révész Bálint estis hungara pastro, kalvinana episkopo, profesoro. Bálint Révész naskiĝis la  1816 en Debrecen. Li mortis la 1891 en Debrecen.
Biografio
Bálint Révész frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo, poste li instruis en la altlernejo en en la sama urbo inter 1838 kaj 1841. Baldaŭe li estis pastro en Hajdúszoboszló kaj Hajdúböszörmény, poste li plulernis ĉefe en germanaj universitatoj, fine li revenis al Debrecen por instrui en 1844. Post 2 jaroj li edziĝis. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848 en Transilvanio. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
Muzeo Marmottan Monet
La Muzeo Marmottan Monet (Musée Marmottan Monet) estas belarta muzeo situanta en Parizo. Ĝi enhavas kolekton de artverkoj kaj pentraĵoj de la, same kiel verkojn de Impresionismaj pentristoj inkluzive de la plej granda kolekto de verkoj de Claude Monet en la mondo.
Vedriĉ
Vedriĉ (beloruse - Ведрыч, - Ведрич) — dekstra flankrivero de Dnepro. Ekas en Kalinkaviĉia distrikto fluas en Reĉica distrikto. Longeco estas 65 kilometroj. Ĉe bordo de rivero situas vilaĝo kon nomo Vedriĉ.
Tornaszentjakab
Tornaszentjakab [tornasentjakab] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. Szentjakab signifas: Sankta-Jakobo.
Situo
Tornaszentjakab situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, Slovakio estas proksime. Szendrő troviĝas 21, Rudabánya 30, Miskolc 80 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1273 en formo "Zenth Jacab". En 1834 tertremo okazis. Vilaĝservo estas migra poŝto.
Fetiĉo (amoro)
Estas je la turnopunkto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj ke la esprimo «fetiĉo» evoluas semantike por nomi larĝasence ion kio vekas erotan eksciton ĉe iu kaj tiel fariĝas «kultinda».
Pli precize, seksa fetiĉismo konsistas el erota deziro, kiun determinas aparta ŝtofo, vesto aŭ iesa korpoparto. Ekzemple, fetiĉisto emas havi plian ekscitiĝon je la vido de persono surhavanta seksallogan veston ol de persono tute senvesta. Same, fetiĉisto povas aparte ŝati iesan korpoparton, kiel ŝultron kondiĉe ke la persono surhavas senmanikan trikoton kiu vidigas la ŝultron, aŭ esti fascinita de mamformo sub strikta t-ĉemizo aŭ trikoto.
Alfred Binet la unua uzis la terminon laŭ seksologia senco en artikolo de la «filozofa gazeto» en 1887. Lia teorio sin apogas sur fetiĉista kazo pristudita de Jean-Martin Charcot kaj Valentin Magnan kiu temis pri iu kies unuajn seksajn emociojn elklikigis la patrino surhavanta dormoĉapon kiam li estis kvinjaraĝa. Tiun teorion tiel resumis Binet: «Oni ĉiam revenas al oniaj unuaj amoj»
Emilio Estevez
Emilio ESTEVEZ (naskiĝis en Novjorko) estas usona aktoro kaj reĝisoro.
Fetiĉo (amoro)
Poste Sigmund Freud proprigas al si la nocion kaj eksplikas seksan fetiĉismon kiel strebado al orgasmo per koncentrado pri objektoj kaj korpopartoj, ne parolante pri koito. Temas do pri fetiĉismo kiam oni substituas deziron pri seksorganoj al deziro pri korpoparto aŭ objekto. Ĉe Freud, la senco de fetiĉismo evoluos, de libida nocio al seksa perversio aŭ parafilio. Laŭ la freŭda teorio, iu knabo kiu unuafoje ekkonscius ke ina individuo (lia patrino, ekzemple) ne posedas penison, transigas ĉi tiun al senanima konkretaĵo kiun li vidus tuje. Tiu ĉi konkretaĵo do anstataŭus la neestantan faluson de la virino kaj fariĝos nepra en la venonta seksa vivo de la knabo.
Emilio Estevez
Lia patro estas aktoro Martin Sheen, kaj lia junaj gefratoj estas Charlie Sheen, Ramón Luis Estevez, kaj Renée Estevez. Li estas plej fama kiel parto de la Brat Pack aktor-grupo dum la 1980-aj jaroj, rolante en The Breakfast Club (1985) kaj St. Elmo's Fire (1985).
Li estis mallonge edzigita al kantisto/dancisto Paula Abdul.
Infana ludo
Tio estas listo de ludoj kiuj estas uzataj por esti ludataj de infanoj kelkaj antaŭ longe, kelkaj estas ankoraŭ ludataj nuntempe. Tiuj ludoj estas kutime ludataj de infanoj inter aĝoj de 7 kaj 12, kvankam estas ioma rompo de la limigo ĉe ambaŭ pintoj de la aĝogamo. Infanludejo (aŭ pli simple ludejo) estas publike alirebla areo destinita por distro kaj amuzo de infanoj kaj kiu estas ekipita de instalaĵoj por infanludoj. Infanludejoj havas elekton de tre kutimaj ludinstalaĵoj: pendolilo, baskulo, deglitejo, karuselo, reko, ŝtupetaro, sabloludejo. Ĝi kutime situas ekstere sur gruzo aŭ herbo kaj povas esti ĉirkaŭitaj de arboj.
Fetiĉo (amoro)
Belarte kaj mode
Fetiĉismo laŭ ĝia seksologia senco estas aludita en literaturo ekde la 16-a jarcento kaj fariĝas vera ĝenro ĉirkaŭ la 17-a jarcento. En la 19-a jarcento, dandismo inspiriĝas de vesta fetiĉismo. Poste venos fotografio, dezajno, ilustraĵo kaj kino kaj logike modo, kiu ne povis preteratenti parafilion kies ĉefa punkto estas vestoj. Vestaj negocistoj tiam ekuzas la seksan ekscitiĝon asociita kun iuj ŝtofoj por allogi klientojn per reklamoj. La ĉefaj ŝtofoj kiujn uzas la fetiĉista modo estas ledo kaj freŝdataj sintezaj materialoj kiaj latekso, vinilo aŭ elastano. Tiuj ŝtofoj estas ofte ordigataj kiel fetiĉaj.
Bettie Page simbolas pruan figuron de la fetiĉa modo en Usono ekde la 1950-oj. Sekvis aliaj famuloj kiel Helmut Newton aŭ Richard Kern dum la 80-oj. La fetiĉa modo emis proksimiĝi al BDSMaj referencoj laŭ la evoluo de la moroj. Tio kontribuis al la marĝeniĝo de la moda movado, kiu tuŝas temojn tro tabuaj por esti ĉiucirkonstance akcepteblaj en la okcidenta socio. Fetiĉa modo do evoluas subgrunde, kvankam ĝi regule nutras la altan modon: por sia aŭtunvintra modkolekto, la Maison Dior kunlaboris kun The House of Harlot, angla fetiĉa modisto, por almeti lateksan vestaron al la manekenoj paradmarŝontaj.
La emo instigis multobligon de fetiĉaj noktokluboj: Rubber Ball kaj Torture Garden en Britio, EuroPerve aŭ Wasteland en Nederlando, Fetish Project en Belgio, Bal des Supplices, Nuit élastique, Nuit Démonia, Alien Nation en Francio.
Pro la sukceso de la movado, kelkaj manekenoj fakiĝis en fetiĉa modo: Dita von Teese (kiu edziniĝis kun Marilyn Manson de 2005 al 2007), britdevena Polly, Emily Marylin, Mina, GothMarilyne, Eve-Adeline, Alyz, Laïka de N., Louva, Bianca Beauchamp aŭ LouLady.
Hidrologio
La Hidrologio (aŭ akvoscienco) (de la greka hidros "akvo" kaj logos "instruo") estas la scienco pri la akvo, ĝia spaca kaj tempa distribuo en la teratmosfero, sur la tersurfaco kaj sub ĝi, kaj la kun tio ligitaj biologiaj, kemiaj kaj fizikaj ecoj kaj efikoj de la akvo. Ĝi traktas pri la rilatoj kaj interefikoj de la diversaj aperformoj de la akvo, ĝia cirkulado, ĝia distribuo sur la tersurfaco kaj ties ŝanĝiĝoj per la influo de homo.
Hidrologia artikolaro
Artikolaro
Ĝenevo
Ĝenevo (Genève, Genf , Ginevra , romanĉe Genevra ) estas urbo en Svislando, ĉefurbo de la samnoma kantono Ĝenevo, ĉe la okcidenta rando de lago Lemano, kie elfluas la rivero Rodano. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 185.726 loĝantojn. La plejparto el ili parolas la francan, kiu estas la oficiala lingvo de la urbo kaj kantono.
Sporto
En 1998 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 Pokalo Billie Jean King), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Ĝenevo.
Esperanto en Ĝenevo
En Ĝenevo okazis la 2-a Universala Kongreso de Esperanto en 1906 kaj la 17-a UK en 1925. Universala Esperanto-Asocio havis sian sidejon en tiu ĉi urbo de la fondiĝo en 1908 ĝis 1919, post jaro en Berno denove en Ĝenevo ekde 1920 kaj de tiam ĝis 1947. En tiu jaro la sidejo eknomiĝis Serva Centro. Ĝi funkciis ĝis 1960/1962 ĉefe kiel stokejo de la Biblioteko Hector Hodler; la plej multajn librojn oni en tiuj jaroj transportis al la Centra Oficejo en Roterdamo.
József Ürmösi
József ÜRMÖSI [yrmoeŝi] estis rumania hungara unitariisma pastro, eklezia verkisto. Li naskiĝis en Siménfalva la 28-an de decembro 1879 kaj mortis en Kluĵo la 22-an de januaro 1953.
Ĝenevo
Esperanto en Ĝenevo
En 1922 la kantono Ĝenevo invitis la unuan Tutmondan Konferencon pri Instruado de Esperanto.
József Ürmösi
Kariero
József Ürmösi pristudis teologion en Koloĵvaro, li akiris diplomon de pastro en 1903, poste li faris privatprofesoran ekzamenon (1904). De 1904 li estis pastro por 26 jaroj en Homoródszentpál. Li agadis sukcese por prosperiĝo de la vilaĝo. Li estis kunulredaktoro inter 1912–14 de Unitárius Szószék (1916–23 redaktoro) kaj Dávid Ferenc Füzetek. Post 1918 li estis konstanta kunlaboranto de Udvarhelyi Híradó, de Unitárius Naptár kaj de Unitárius Közlöny. De 1930 li estis episkopia sekretario en Kluĵo.
Gafsa
Gafsa (قفصة) estas la ĉefurbo de Gubernio Gafsa de Tunizio. Ĝi situas norde de la sala lago Ŝot el Ĝerid, en averaĝa alto de 297 m. Ĝi estas trafika krucpunkto inter la nordaj kaj sudaj partoj de la lando. Ĝi havas populacion de 84.676 (2004), ĝi estas la 9-a plej granda tunizia urbo.
Nuntempa Gafsa estas moderna urbo, kaj la centro de la la grava fosfata industrio de Djerid-areo. Notindaj estas la romiaj banejoj, daŭre uzataj eĉ hodiaŭ. La urbo situas je 369-a vojkilometro sudokcidente de Tunizo. Ĝiaj geografiaj koordinatoj estas 34°25′N 8°47′E.
Historio
En romiaj tempoj, Gafsa estis konata kiel Capsa (Kapsa). Ĝi donis sian nomon al la mezolitika Kapsa kulturo.
Ĝenevo
Esperanto en Ĝenevo
En 2007 Ĝenevo gastigis la Ĝeneralan Kunvenon de Svisa Esperanto-Societo.
Gafsa
Historio
La 27-an de januaro 1980 proksimume 300 soldatoj, venante de Libio, okupis la urbon kiel ago kontraŭ registaro de Habib Bourguiba. 48 homoj estis mortigitaj en bataloj.
En januaro de 2008, Gafsa estis la epicentro de populara spontanea ribelo kontraŭ la korupteco kaj nepotismo de la aŭtoritatema reĝimo de la lando de prezidanto Ben Ali. La ribelo estis rapide subpremita kaj iĝis neraportita en la ŝtate kontrolitaj Tuniziaj amaskomunikiloj.
Ĝenevo
Esperanto en Ĝenevo
En 2008 okazis ĉe Unuiĝintaj Nacioj komuna simpozio de UN kaj UEA pri lingvaj rajtoj.
Ilesa
, jorube Iléṣà estas grandurbo kaj universitata urbo en Niĝerio.
Gafsa
Transporto
Gafsa - Internacia Flughaveno Ksar situas en la urbo.
Ilesa
Geografio
situas en la sudokcidenta sekcio de la lando.
Gafsa
Sporto
El Kawafel Sportives de Gafsa (arabe: القوافل الرياضية بقفصة‎, ofte referita kiel EGSG) estas ĉefa futbala klubo de Gafsa. Aliaj futbalaj kluboj estas : stade sportif gafsien, la flèche sportive de Ksar Gafsa
Ilesa
Historio
supozeble estis fondita ĉ. en 1350, tial tiu urbo estas la plej malnova urbo de joruboj. Ĝi estas ankaŭ nomo de la historia ŝtato (ankaŭ konata kiel Ijesha aŭ Ijesa), kiu etendiĝis ĉirkaŭ la urbo. Monarko regis en la ŝtato. En 1854 brita vojaĝisto skribis pri : "Por ĝia pureco, reguleco en spiro kaj larĝo, kaj la svelteco de ĝiaj stratoj, la pratempa urbo de Ilesa longe superas ajnan naskiĝurbojn, kiun mi vidis en nigra Afriko."
Klimato
situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 10 kaj 40 °C. Jare pluvas ĉ. 1000 mm.
Martin Sheen
Ramón Gerardo Antonio ESTÉVEZ, pli konata kiel Martin SHEEN, (naskiĝis la ) estas usona aktoro, plej konata pro sia rolo en la filmo Apocalypse Now, kaj plej lastatempe kiel la usona prezidento en la televida dramo The West Wing.
Li estas la patro de kvar gefiloj, ĉiuj aktoroj:
Sheen havas stelon laŭ la Hollywood Walk of Fame.
Bellevue
Bellevue signifas en la franca lingvo belvido. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Luby (Klatovy)
Luby estas parto de urbo Klatovy en distrikto Klatovy en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sude de Klatovy. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/27. Estas ĉi tie registritaj 283 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Luby estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,45 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1316.
6195 Nukariya
6195 Nukariya estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 13-an de novembro 1990 de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).
Bellingen
Bellingen havas diversajn signifojn:
Châteauneuf-sur-Cher (stacidomo)
Châteauneuf-sur-Cher estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Châteauneuf-sur-Cher, en departemento , regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Bourges - Miécaze (695000).
Darsah
Darsah estas insulo inter Sokotra kaj Somalio. Ĝi apartenas al Jemeno kaj havas areon 16 km². Tri insuloj, Abd al Kuri, Samhah kaj Darsah estas kune konataj kiel "La fratoj".
Biogeografie la insulo troviĝas en la Sahel-Sudana ekoprovinco de la Afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ). Ĝi situas en dezert-kserofitara ekoregiono : la Sokotraj kserofitaroj.
Okuoj
La okuoj estas etno en la nordokcidento de Kameruno.
La okua regiono estas konata precipe pro ties vulkanmontaro. Sciencistoj okupiĝas pri la Lago nioso, kiu per la nioso-tragedio en 1986 faris frapliniojn en la gazetaro, kiam subite grandaj kvantoj da karbondioksido (CO2) el la kraterlago elvenis kaj mortigis proksimume 1800 loĝantojn de la ĉirkaŭaj vilaĝoj.
Veľké Ozorovce
Bazaj informoj
Veľké Ozorovce, hungare Nagyazar (nadjazar) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Veľké kaj nagy signifas: granda.
Situo
Veľké Ozorovce situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Sečovce troviĝas 6 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1304 en formo "Azar". Komence la kampoj apartenis al Johano Azari. En la 16-a jarcento formiĝis apudaj vilaĝoj Granda kaj Malgranda Azar. En 1831 la loĝantoj partoprenis en ribelo ĥolero. En 1910 loĝis en Nagyazar 698 da homoj, (343 slovakoj, 301 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Nagyazar apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj estis deportitaj, post 2 jaroj la germana armeo bruldetruis Veľké Ozorovce. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Veľké Ozorovce 719 da homoj, (677 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 5 hungaroj kaj aliaj).
Aĥtala
Aĥtala (armene Ախթալա) estas urbo de Armenio, en la marzo Lori, en la nordo de la lando. Ĝi troviĝas en la valo Debed, ĉe la maldekstra riverbordo, kaj ĉe la piedoj de la monto Lalvaro, je 10 km de la nordoriento de Alaverdi kaj je 185 km de Erevano.
En 2008, ĝi havis 2 412 loĝantojn. En ĝia ĉirkaŭaĵo troviĝas mintavoloj de plumbo kaj kupro. Proksime de la urbo troviĝas samnoma monaĥejo-fortikaĵo el la Mezepoko. Ĝi estis konstruita en la 10-a jarcento sub regado de la Bagratida dinastio.
Albert Luthuli
Inkosi Albert John LUTHULI (tre ofte literumita Lutuli; ĉirkaŭ  1898 – 21a de Julio 1967), konata ankaŭ laŭ sia Zulua nomo Mvumbi (konstanta pluvo), estis sudafrika instruisto, aktivulo, ricevinto de la Nobel-premio pri paco, kaj politikisto. En 1952, Luthuli estis elektita prezidanto de la Afrika Nacia Kongreso (ANK), tiam ombrelorganizo por la opozicio kontraŭ la registaro de la minoritato de blankuloj en Sudafriko. Luthuli servis en tiu posteno ĝis sia akcidenta morto. Li ricevis en 1960 la Nobel-premion pri paco pro sia rolo en la senperforta luktado kontraŭ apartismo. Li estis la unua persono de afrika deveno kiu ricevis la Nobel-premion pri paco. Luthuli estis predikisto en la Unuiĝinta Kongregacia Eklezio de Sudafriko kun sidejo en Groutville, Stanger, KwaZulu-Natal, kien Luthuli estis portita por ripozo post sia morto en 1967.
(33340) 1998 VG44
Kiel Plutono, ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Neptuno. Dum Neptuno trakuras tri foje sian orbiton, (33340) 1998 VG44 trakuras du foje la sian.
Ĝia perihelio (29,365 ) estas iom pli malgranda ol la aphelio de Neptuno (30,441 AU), ği do estas klasifikata kiel neptunrenkonta asteroido. La minimuma distanco inter ambaǔ orbitoj (Neptuna MOID) estas nur 0,0318041 AU (4,757 milionoj da km); sed la orbita resonanco inter ambaǔ korpoj tenas ilin malproksimajn unu de la alia.
Foksundo
Foksundo, (फोक्सुण्डो ताल, literum. Phoksuṇḍo tāl), estas alpa nesalakva oligotrofa lago en la Foksunda Nacia Parko de Nepalo, je alto de 3611.5 m super marnivelo en la Dolpa Distrikto. Foksundo estas 494 ha granda kun akvovolumo de 409 000 000 m³ kaj elfluo de 3.715 m³/s. En 2004, esploro fare de la Departamento de Hidrologio kaj Meteologio mezuris la maksimuman profundon de la lago je 145 m. En 2019, alia detala esplorado estis realigita de la Departamento de Hidrologio kaj Meteologio, kiu tiam mezuris la maksimuman profundon de la lago je 136.20 m.
En septembro 2007, la lago Foksundo estis deklarita Ramsar-loko.
Perineo
Perineo (perineum) estas: La parto de la homa korpo, inter la anuso kaj la skroto aŭ la vulvo. (PIV)
La perineo estas konsiderata kiel erogena zono de ambaŭ seksoj. Ĉe viroj, la interna parto de la peniso situas en la perineo, kaj erektiĝo povas plifortiĝi per premo de la perineo.
Rivero Kansaso
La Kansasa Rivero, ankaŭ konata kiel Kaw, estas rivero en nordorienta Kansaso en Usono. Ĝi estas la plej sudokcidenta parto de la akvokolekta areo de la rivero Misuro, kiu mem estas plej nordokcidenta parto de la vasta akvokolekta areo de la Misisipa rivero. De sia fonto en la en urbo Junction (Kansaso) ĝis la enfluejon en la riveron Misuro ĉe Kansasurbo (Kansaso) la rivero pasas vojon de 238 kilometroj.
La nomoj kaj de la ŝubŝtato kaj la rivero ambaŭ venas de la indiana tribo Kanza kiu origine loĝis en la areo; Kansas estis unu el la angligoj de la franca transskribo Cansez (prononco ) de la originala. La urbo Kansasurbo en Misurio estis nomita laŭ la rivero, kiel estis poste la subŝtato Kansaso.
Foksundo
Je la suda pinto de la lago, la vilaĝo Ringmo estas ĉe la 30,000- ĝis 40,000-jaraĝa natura baraĵo kiu formis la lagon. Post la baraĵo, la akvo de la lago falas laŭ 167 m alta akvofalo.
Religia gravo
Estas pli ol 20 stupaoj en la suda zono, kaj unu "gompa"" (fortikmonaĥejo) en la orienta flanko de la lago, kie okazas ĉiujaraj preĝadoj kaj adoradoj. Tradicia Tibeta kulturo hegemonias en supra Dolpo; Budhismo kaj Bon hegemonias en malsupra Dolpo, inklude en Ringmo.
Einhaus
Einhaus estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis nur  loĝantojn. La en komparo aparte malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Lauenburgische Seen, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, administrata en la pli granda urbo Ratzeburg, kiu mem tamen ne apartenas al la komunumara teritorio.
Afero Sirven
La Afero Sirven estis juĝa afero kiu okazis ĉirkaŭ 1765, ĉirkaŭ tri jarojn post la fama afero Calas kiu estis okazinta ĉe Tuluzo, dum tiu okazis ĉe Castres, Francio. Voltaire same engaĝiĝis en tiu afero kiu same montris kazon de religia maltoleremo kiu ekzistis dum la epoko de la Antikva Reĝimo, iom antaŭ la Franca Revolucio.
Disvolviĝo
Pierre-Paul Sirven kaj lia edzino, ambaŭ protestantoj, havis tri filinojn. La dua, Élisabeth, suferis pro intelekta malkapablo. La 6an de marto 1760, Élisabeth malaperis. Pierre-Paul Sirven eksciis, ke ŝi estis ricevita de la monaĥinoj de la konvento de Dames-Noires (nigraj monaĥinoj). Aliaj asertis ke la religiulinoj prenis ŝin kaj klopodis konvinki ŝin ke ŝi estas alvokita de Dio. Nekompreninte sian situacion, Élisabeth ribelis. Fine la episkopo de Castres Jean-Sébastien de Barral decidis redoni ŝin al siaj gepatroj. Post kelkaj monatoj, Élisabeth malaperis denove kaj estis trovita mortinta funde de seka puto. Tiam la religiulinoj akuzis ŝiajn gepatrojn pri fitraktado de Élisabeth por eviti ŝian konverton al la katolikismo.
Sekve, Pierre-Paul Sirven kaj lia edzino estis juĝataj kaj mortokondamnitaj. En 1771 Voltaire pledis iliafavore kaj pruvis ilian senkulpecon.
Kapsa kulturo
Dum tiu periodo, la medio de la Magrebo estis malferma savano, multe simimile al moderna Orienta Afriko kajkun mediteraneaj arbaroj ĉe pli altaj altecoj. La kapsaj manĝaĵoj inkluzivis de uro kaj stepa alcelafo ĝis leporoj kaj helikoj; ekzistas malmulte da indico koncerne plantojn manĝitaj.
Anatomie, kapsaj homoj apartenis al moderna "homo sapiens", tradicie klasifikita en du "rasaj" tipoj: proto-mediteranea kaj meĥta-afalou-a sur la bazo de krania morfologio. Kelkaj argumentis ke ili estis enmigrintoj de la oriento, dum aliaj argumentas por populacia kontinueco bazita sur fizikaj skeletaj karakterizaĵoj kaj aliaj kriterioj.
Pro ĝia disvastiĝo en Saharo, la kapsa kulturo estas identigita fare de kelkaj historiaj lingvistoj kiel ebla prapatro de la parolantoj de modernaj afrikaziaj lingvaroj de Nordafriko kiu inkludas la berberajn lingvojn en Nordafriko.
Nenio estas konata pri la kapsa religio, sed iliaj entombigaj metodoj indikas kredon je postvivo. Dekoracia arto estas vaste trovita en iliaj lokoj, metafora kaj abstrakta roka arto, kaj okro estas trovita kiel kolorigaĵo de kaj iloj kaj kadavroj. Oni uzis strutajn ovoŝelojn por artperlojn kaj ujojn; konkoj estis uzitaj por kolĉenoj. La iberomaŭrusia praktiko de dentotiro de la centraj incizivoj sporade daŭris, sed iĝis pli malofta.
La Eburran-kulturo, kiu datas inter 13.000 kaj 9.000 a.K en Orienta Afriko, estis antaŭe konata kiel la "Kenja Kapsa" (kulturo) pro similecoj en la ŝtonoklingo formo.
Chiemsee-Fervojo
La Chiemsee-Fervojo  (Fervojo ĉe lago Chiemsee ) estas mallonga etŝpura fervojo – vaportramo – en Bavarujo kun longeco de 1,91 kilometroj.
Vagonoj
La salonvagono (vagono 1) estis (ekde 1975 ĝis 1993) 18 jarojn en teknika muzeo en Marxzell ĉe Karlsruhe.
Oni reaĉetis la vagonon kaj oni flegis ĝin dum du jaroj. Ĝi estas en servo ekde la 29-a de aprilo de 1995. Iam oni havis ankaŭ du pakaĵovagonojn, oni detruis la vagonojn en jaro 1966 (vagono 1) kaj en jaro 1987 (vagono 2). De vagono 2 restas la aksoj.
Malachov
Malachov, hungare Malakóperesény [malakOpereŝEnj], germane Malechau estas unuigita malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Situo
2 partoj de Malachov situas fine de po unu sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 4 km-oj.
Historio
Proksime oni trovis malnovan restaĵon de tera fortikaĵo. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1327, poste en 1422 en formo "Maleho". La unuaj loĝantoj estis germanaj ministoj, kiuj minis arĝenton kaj feron. En 1599 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1910 Malakó kaj Alsó-Peresény unuiĝis, tiam laŭ la popolnombrado vivis tie 669 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malachov 866 homoj, (847 slovakoj).
Sântandrei (Miercurea Nirajului)
Sântandrei (Miercurea Nirajului) [sıntandrej] (hungare: Nyárádandrásfalva njaradandraŝfalva) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 722 loĝantojn (hungaroj). En 1941 oni aligis ĝin al Miercurea Nirajului.
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1409. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda.
Hebrea skribo
Hebrea skribo estas resuma nomo de la pluraj skribsistemoj uzataj por skribi la vortojn de la hebrea lingvo per la hebrea alfabeto. La uzo de tiuj skribsistemoj varias laŭ la historiaj epokoj kaj cirkonstancoj.
Aurél Ponori Thewrewk
Aurél Ponori Thewrewk [torok], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ponori Thewrewk Aurél estas hungara astronomo, esperantisto, membro de Hungaria Esperanto-Asocio. Lia avo estis Aurél Török. Aurél Ponori Thewrewk  naskiĝis la  1921 en Budapeŝto.
Biografio
Aurél Ponori Thewrewk frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Nagykanizsa, poste universitaton en Budapeŝto, kie li lernis precipe de Lipót Fejér, György Békésy, Rudolf Ortvay, László Detre. En 1944 li ricevis la diplomon, poste li tuj soldatiĝis, fine li estis militkaptito en Francio. Hejmenveninta li ekinstruis en faklernejo, krome li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. En 1951 li trovis laborlokon en fabriko. Baldaŭe li ofte prelegis pri astronomio. Li partoprenis en la hungara revolucio de 1956. En 1962 li eklaboris en redaktejo, kie li redaktis popularajn eldonaĵojn. En la sekva jaro li iĝis vicdirektoro observatorio (en 1975 jam direktoro), krome estrarano en la esperantista movado. Li pensiuliĝis en 1981, tamen li senĉese prelegas hungare kaj Esperante. Li okupiĝis precipe pri Luno, astronomiaj okazintaĵoj dum la historio kaj esperantaj fakvortoj. En 1988 li partoprenis en astronomia esplorvojaĝo al Egipto. Li ricevis premiojn inter 1981-2011.
Hebrea skribo
La du unuaj skribsistemoj estas uzataj precipe en tekstoj religiaj. La konsonanta-vicvokala skribsistemo (3) estas la plej kutima en Israelo, uzata ĉiutage, en la ordinaraj libroj kaj dokumentoj. La miksita skribsistemo (4) estas uzata en la situacioj kiam necesas precizigi la sonformon. Ekz‑e en la hebrea Vikipedio la artikolo he:אספרנטו (Esperanto en la konsonanta-vicvokala skribsistemo kun la fina vicvokala vav) komenciĝas per la vokalizita transskribo אֶסְפֶּרַנְטוֹ (’eSPeRaNTO). La fina vav kun superpunkto estas nemiskomprenebla prezento de la sono /o/ — dum la vav kun mezlinia punkto ‹וּ› reprezentas (en 4) la sonon /u/.
La skribsistemon № 1 oni nomas hebree skribo manka (כְּתִיב חָסֵר /ktiv ĥasér/), ĉar en ĝi mankas vokalsignoj.
La skribsistemon № 2 oni nomas hebree skribo vokalizita per kromsignoj (כְּתִיב מְנוּקָד /ktiv menukád/).
La skribsistemon № 3, praktike la plej gravan, oni neformale kaj misgvide nomas plena skribo (כְּתִיב מָלֵא), alinome skribo sen kromsignoj (כְּתִיב חֲסַר הַנִּקּוּד /ktiv ĥasar ha-nikud/; egale konfuze, ja ankaŭ skribo manka № 1 estas «sen kromsignoj»).
Višňov
Situo
Višňov situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Sečovce troviĝas 5 km-ojn.
Konvencioj de Ĝenevo
La Konvencioj de Ĝenevo konsistas el kvar traktatoj formuligitaj en Ĝenevo (Svislando) kiuj establis la normojn por la internacia juro pri humanecaj aferoj. La konvencioj estis la rezulto de la penoj de Henri Dunant, kiu estis motivita de la teruroj de la milito kiujn li vidis ĉe la batalo de Solferino.
Laŭ artikoloj 49-a, 50-a, 129-a, kaj 146-a de la Ĝenevaj Konvencioj I, II, III, kaj IV, samorde, ĉiuj subskribantaj ŝtatoj devas enaktigi sufiĉajn naciajn leĝojn por igi gravajn malobeojn kontraŭ la Konvencioj de Ĝenevo puneblaj krimaj ofendoj.
La konvencioj kaj iliaj agordoj sekvas:
En 1949, post la dua mondmilito, la unuaj tri traktatoj estis reskribitaj kaj ratifitaj kiel unu peco, kaj la kvara traktato estis farita.
Kaj estas tri pluaj protokoloj al la Konvencio de Ĝenevo:
Aldone menciiĝas la "protokolo pri la malpermeso de la uzo de sufokigaj, venenaj aŭ similaj gasoj kaj de bakteriaj iloj en militado" de 1925.
La adopton de la Unua Konvencio sekvis la fondo de la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco en 1863. La teksto estas donita en la Rezolucioj de la Ĝeneva Internacia Kongreso.
Ĉiuj kvar konvencioj estis laste redaktitaj kaj ratifitaj je 1949, bazita sur antaŭaj redaktaĵoj kaj parte sur iom de la Konvencioj de Hago 1907; la tuta aro estas nomita kiel la "Konvencioj de Ĝenevo je 1949" aŭ simple la "Konvencioj de Ĝenevo". Postaj kongresoj aldonis provizaĵojn barantajn specifitajn metodojn de militarto kaj pritraktantajn aferojn de civilaj militoj. Preskaŭ ĉiuj 200 landoj el la mondo estas "subskribantaj" nacioj, pro ili ratifis ĉi tiuj konvencioj.
Tio estis la unua fojo en la historio, ke iu traktato ricevis plenan internacian agnoskon. Malgraŭ tio, multaj landoj en la mondo faras kaj plenumas agojn, kiuj malobservas la Ĝenevajn Konvenciojn. Malobservoj de la Konvencio fare de la subskribintaj nacioj estas prezentitaj antaŭ la Internacia Puna Kortumo en Hago.
Clara Barton estis influa dum varbado por la ratifado de Unua Konvencio de Ĝenevo en Usono, kies registaro subskribis en 1882. La Kvaran Ĝenevan Konvencion ratifis 47 nacioj.
Malnova sinagogo de Essen
La malnova sinagogo de Essen - germane nomata Alte Synagoge, komence Synagoge am Steeler Tor (do "sinagogo de la pordego de Steele", ĉar tie ĝis la unua duono de la 19-a jarcento situis la pordego de la urboparto "Steele" de la remparo) nuntempe estas la "domo de juda kulturo" (germane Haus jüdischer Kultur) en la germana urbo Essen. Ĝi situas en la urbocentro, ĉe granda urba aleo, je la adreso Steeler Straße 29, proksime de la urbodomo.
La institucio, kiu post trakonstruo la 13-an de julio 2010 remalfermiĝis je la nomo "domo de juda kulturo", situas en la eksa sinagoga konstruaĵo de la urba juda komunumo de antaŭ la Dua Mondmilito. La impresa sinagogo kun aldona rabena domo post dujara konstruado malfermiĝis en 1913. Ĝin planis la Edmund Körner. Nuntempe la sinagogo apartenas al la plej grandaj, plej bone konservitaj kaj arkitekture plej signifaj atestaĵoj de juda kulturo en Germanio el la epoko de antaŭ la Dua Mondmilito.
Konstruo
Pro manko de loko en al antaŭa sinagoga konstruaĵo ĉe la adreso Gerswidastraße la urba juda komunumo en 1911 taskigis la arkitekton Edmund Körner koncepti reprezentan novan sinagogon, kiu esprimu la memfidon, la socian integriĝon kaj agnoskiĝon de la judoj en la Germana Regno. Meze de la urbocentro la sinagogo simboligu la alvenon de la judismo en la germanian socion. La 25-an de septembro 1913 la tiutempe "nova sinagogo de Essen" (germane Neue Essener Synagoge) per granda celebraĵo estis solene inaŭgurita. Kontraŭ la celita destino ke ĝi eterne plenumu sian funkcion, la konstruaĵo tamen nur dum 25 jaroj povis esti la kultura kaj socia centro de la urba juda komunumo, kiu en 1933 havis proksimume 4500 membrojn. La sinagogo havis ĉefan preĝejan salonon kun 1500 sidlokoj en teretaĝa parto kaj pluraj balkonoj, kun orgeno kaj granda toraa legejo. Aldoniĝis pli malgranda "nesemajnfina sinagogo", pluraj instruejaj salonoj, komunuma salono, sekretariejo, biblioteko, ĝardeno kaj loĝejoj por la sinagogaj rabeno kaj kantoro en la najbara rabena domo. Kaj en la fasada kaj en la interna arkitekturo la sinagogo kunigas tradicie judajn kaj orientecajn elementojn kun okcidentecaj-kristanaj elementoj. Precipe Edmund Körner planis la ĉefan preĝejan ĉambregon laŭ la tiutempe tre aktuala arkitektura stilo secesio (france nomata Art Déco aŭ germane Jugendstil).
Nazia epoko
En la nokto inter la 9-a kaj la 10-a de novembro 1938, kadre de la pogromoj de novembro 1938, la sinagogo pro detrua bruligo interne estis forte damaĝita. La fasado tamen restis preskaŭ nedifektita. Pro la masiva konstrumaniero el ŝtale fortigita betono, la nazioj kontraŭ siaj planoj ne sukcesis tute neniigi la konstruaĵon, kaj masiva eksplodigo maleblis pro la multaj apudaj urbocentraj konstruaĵoj, kiuj tiukaze same estintus forigitaj (aŭ eĉ pli ol la betona sinagogo). La konstruaĵo pretervivis la Duan Mondmiliton sen pliaj grandaj damaĝoj. Ĝis nuntempe la malnova sinagogo de Essen estas la plej granda libere staranta sinagoga konstruaĵo norde de la Alpoj, laŭ la interna volumeno ankoraŭ pli granda ol la Nova sinagogo de Berlino. La impresa kupolego altas 37 metrojn. Sume la konstruaĵo longas 70 metrojn.
Post la Dua Mondmilito ĝis trakonstruo en 2008
De la jaro 1945 ĝis 1959 la sinagogo estis neuzata ruina konstruaĵo rande de la urbocentro de Essen. En 1959 la nova, postmilita urba juda konunumo, kiu ĝis tiam uzis la eksan rabenan domon kiel kunvenejo, decidis konstrui novan sinagogon, ĝis nun ekzistantan, angule de la stratoj Ruhrallee kaj Sedanstraße. Samjare la urbo Essen aĉetis la eksan sinagogan konstruaĵon kaj en 1960/1961 tie instalis muzeon pri industria dezajno. Tiucele ĉiuj ankoraŭ ekzistintaj sinagogecaj elementoj estis forigitaj. Ekestis interne komplete ŝanĝita salonego de sobra impreso, tute ne plu similanta sinagogon, laŭ la tiutempa sendekora arkitektura gusto. En 1979 incendio kaŭzita de elektra kablo forte damaĝigis la dezajnan ekspozicion. Tiu evento kaj ŝanĝita kompreno pri la loko instigis la urban konsilion de Essen, en 1980 tiuloke instaligi la institucion "malnova sinagogo". Inter la jaroj 1986 kaj 1988 la salonego helpe de subvencio de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio estis interne iugrade rekonstruita, tiel ke nun denove rekoneblas la antaŭaj sinagogoaj konturoj.
Ĝis septembro 2008, kiam komenciĝis la plej novaj trakonstruoj, la institucio "malnova sinagogo" kompreniĝis malferma kunvenejo kaj politika dokumentejo. Ĝi okazigis multajn eventojn cele al renkontigo de nejudoj kun la judaj kulturo kaj religio, kaj kun la historia kaj nuntempa socia juda vivo. Ofertatis multaj gvidadoj por grupoj de junaj kaj pli aĝaj lernejaj infanoj, samkiel por plenkreskuloj, tra la konstanta ekspozicio "stacioj de juda vivo", aliaj gvidadoj montris la arkitekturon de la konstruaĵo kaj sia eksa sinagoga funkcio. Tora-instruejo por plenkreskuloj intense konatigis kun judaj tradiciaj tekstoj, kaj krome la institucio kun ripetaj prelegoj estis diskuteo por centraj politikaj kaj sociaj demandoj nunaj kaj estronataj. Lernejaj klasoj tie ankaŭ povis viziti instruejojn por "plisentigo de la politikaj sensoj". Kaj aldone en la konstruaĵo okazis multaj muzikaj koncertoj, teatraj surscenigoj, literaturaj legadoj kaj aliaj kulturaj eventoj.
Historio de la rabena domo
La najbara rabena domo, kiu ankaŭ estas monumente protektata ekde la jaro 1985, paralele kaj samtempe al la sinagogo estis starigita inter la jaroj 1911 kaj 1913, same laŭ planoj de la arkitekto Edmund Körner. Ankaŭ ĝi en la nokto de la novembraj pogromoj de 1938 estis fajrigita kaj la interno tiam detruita. Sed samkiel la sinagogo la domo ne komplete detrueblis. Post la milito la gre malgranda postmilita juda komunumo ĝis la jaro 1959 uzis la domon kiel kunvenejon. En 1962 la urbo en la rabena domo instalis la urban arkivon, kiu komente de la jaro 2010 translokiĝis al nova konstruaĵo proksime de la lernejo Lisenschule. Sekve la malnova rabena nomo estis konstrue novigita je kosto de proksimume 2,7 milionoj da Eŭroj, kaj incendiaj restoj estis forigitaj. En 2011 ĝi denove malfermiĝis: nun la konstruaĵon uzas la universitato Duisburg-Essen kaj la instituto Salomon Ludwig Steinheim por german-juda historio.
R. A. Dvorský
R. A. DVORSKÝ naskiĝis la 24-an de marto 1899 en Dvůr Králové nad Labem, mortis la 2-an de aŭgusto 1966 en Prago. Li estis ĉeĥa muzikisto kaj eldonisto.
Malnova sinagogo de Essen
La malnova sinagogo nuntempe
En februaro 2008 la urba konsilio de Essen decivis pluevoluigi la malnovan sinagogon al "domo de juda kulturo". La domo interne trakonstruiĝis, por gajni spacon por novaj ekspoziciaj areoj. La eksteraĵo ricevis la nomon "placo Edmund Körner" kaj novkonceptiĝis en ensemblo kun la najbara malnovkatolika kirko Friedenskirche ("preĝejo de paco"). Inter septembro 2008 kaj julio 2010 la sinagoga konstruaĵo tiukaze estis fermita.