cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milovice (distrikto Břeclav)
Milovice (Milowitz) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav apud suda bordo de akva laboraĵo Nové Mlýny III proksimume 7 km nordoriente de Mikulov. Vivas ĉi tie.
Historio
Devene la vilaĝo situadis 1,5 km tra sudorienta direkto de la nuna lokigo, sed en la jaro 1252 ĝi estis tute neniigita dum invado de kumanoj. Ĉirkaŭ la jaro 1259 ĝi estis poste konstruita denove, ĉifoje jam sur la ekzistanta loko.
Vaŝa znakomaja
La agado de la filmo okazas en Moskvo, dum la jaroj de la NEP. Ĵurnalisto Ĥoĥlova enamiĝas al Petrovskij, respondeca oficiro ĉe industria fabriko. Ĉi tiu enamiĝo havas negativan efikon sur ŝia laboro kaj la junulino estas maldungita. Dum revenas la edzino de Petrovskij. Ĉi tiu situacio malkaŝas la veran naturon de la amanto, kiu estas egoisto kaj vulgara.
Chorrochó
Chorrochó estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 10.734 loĝantojn en 2010.
Flago de Rumanio
La nacia flago de Rumanio (rumane: Drapelul României) estas trikoloro kun vertikalaj strioj: komencante de la flagstango: blua, flava kaj ruĝa. Ĝi havas la proporcion 2:3.
La flago estas tre simila al la flago de Andoro kaj la flago de Ĉado. La simileco kun la flago de Ĉado, kiu malsamas nur en la nuanco de la bluo, kaŭzis internacian diskuton. En 2004 Ĉado instigis al la Unuiĝintaj Nacioj ekzameni la temon, sed la tiama prezidento de Rumanio Ion Iliescu sciigis ke neniu ŝanĝo okazos al la flago. Ankaŭ la flago de Moldavio rilatas al la rumana trikoloro, escepte ke ĝia proporcio estas 1:2, havas pli helbluan koloron kaj la moldavan blazonon en la mezo.
Taurianova
Taurianova estas komunumo de Italio.
Teruo Iwamoto
Teruo Iwamoto (japane 岩本 輝雄, n. 2-an de majo 1972) estas japana futbalisto. Li en 1994 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Milovice (apartigilo)
Nomon Milovice povas porti municipo: parto de municipo: pluaj signifoj:
Leon Janiszewski
Leon JANISZEWSKI (naskiĝis en 1810 en Kalisz, mortis la 27-an de februaro 1861 en Tbilisi) – pola poeto, muzikisto kaj tradukisto.
Vivo
De 1829 studis polan filologion en Varsovia Universitato. En 1830 iĝis piarista novulo, sed rezignis por partopreni novembran ribelon kontraŭ Rusia Imperio. Li vundiĝis kaj poste estis malliberigita. En la jaroj 1831-1841 restis en Babrujsk kaj ties ĉirkaŭaĵoj. De tie estis sendita al Tbilisi, kie estis instruisto de muziko. Lia verkaro estas klasifikata al posta romantikismo. Li tradukis interalie: Ciganoj kaj Kaŭkaza militkaptito de Aleksandr Puŝkin.
Akvobaraĵo Kozjak
Akvobaraĵo Kozjak estas akvobaraĵo sur la mezaj atingoj de la rivero Treska en Norda Makedonio.
NGC 841
NGC 841 (aliaj indikoj — PGC 8372, UGC 1676, IRAS02082+3715, MCG 6-5-101, 5ZW 194, ZWG 522.131, KUG 0208+372) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Akvobaraĵo Kozjak
Priskribo
Ĝi estas la plej alta digo en Norda Makedonio. Ĝi estis finita en 2004.
NGC 841
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Akvobaraĵo Kozjak
Priskribo
Ĝi estas uzata por inunda retenado de akvo, generado de elektro kaj ankaŭ por akvoprovizado. Ĝi estis konstruita en mallarĝa areo de la baseno, kun diga korpokvanto de 3,34 milionoj m³.
Parto de la digo estas ŝofora superfluo, funda elirejo, enireja tunelo, diga centralo ktp.
En 2005, Macedonia Poŝta Servo eldonis poŝtmarkon kun motivo de digo.
European Journal of Jewish Studies
European Journal of Jewish Studies estas faka revuo en la angla pri judaj temoj. Ĝi estas la oficiala revuo de European Association for Jewish Studies [Eŭropa Asocio pri Judaj Studoj] kaj estas eldonita de BRILL. Malofte tiu revuo enhavas tekstojn kiuj rilatas al Esperanto, sed kelkaj ekzemploj ja ekzistas, inkluzive de recenzo de la libro de Esther Schor Bridge of Words.
3088 Jinxiuzhonghua
3088 Jinxiuzhonghua estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la amuzparko « Grandioza Ĉina Popola Vilaĝo » (ĉine 锦绣中华民俗村, pinjine Jǐnxiù Zhōnghuá Mínsú Cūn), situanta en Ŝenĵeno.
Leighton Baines
Leighton BAINES estas angla futballudisto. Nuntempe, li partoprenas kun la angla teamo Everton FC. Li komencis ĉe Wigan Athletic FC.
Fontaine-la-Mallet
Fontaine-la-Mallet estas franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Baby rjazanskie
Baby rjazanskie (Бабы рязанские) filmita en la jaro 1927 estas filmo de reĝisoroj Olga Preobraĵenskaja kaj Ivan Pravov.
Fontaine-la-Mallet
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fontainais.
Baby rjazanskie
La agado de la filmo okazas en la vilaĝo Rjazan en Rusio. Ĝi malfermiĝas en printempo, 1914, ĵus antaŭ la eksplodo de la Unua Mondmilito. La bonhava farmisto Vasilij Ŝironin havas filinon, Vasilisa, kaj filon, Ivan. Dum la amo de Ivan direkte al Anna estis de bonŝanco, ankaŭ la elekto de Vasilij por lia novedzino, la amo de Vasilisa direkte al Nikolaj estis forte kontraŭbatalita fare de Vasilij.
Ĉina enlanda milito
La Ĉina enlanda milito estis enlanda milito batalita inter la Kuomintango (KMT aŭ Ĉina Naciista Partio), la reganta partio de la Respubliko de Ĉinio tiutempe, kaj la Komunista Partio de Ĉinio (KPĈ). Ĝi estis batalita por la rego de Ĉinio, kaj rezultis en la divido de Ĉinio en la Respubliko de Ĉinio (nun ofte nomata Tajvano) kaj la Ĉina Popola Respubliko (sur Kontinenta Ĉinio).
Antaŭaĵoj
Ekde 1905, la Naciisma Partio (Kuomintang) de Sun Jatsen intencis faligi la manĉuan dinastion. Sed la movado estis dividata. En Nankino, Sun estis elektita prezidanto de revolucia asembleo. En Pekino, Yuan Chegai estis nomita ĉefministro de Nacia Asembleo. Kiam la imperiestro rezignis la tronon, Sun akceptis ke Yuan iĝu provizora prezidento en marto 1912. Sed ĉi tiu fariĝis imperiestro je la 12-a de decembro 1915. Lia morto, en sekva jaro, kaŭzis politikan ĥaoson. Sude, helpate de rusoj, Sun reorganizis la Kuomintang-on kaj kreis respublikan registraron en Kantono. Norde, Pekino estis disputata de manĉua guberniestro Jiang Tsolin kaj respublikana generalo Fong Hŭiang. En Ŝanhajo, komencis aperi rezisto de Ĉina Komunista Partio kreita je la 1-a de julio 1921 kiu alianciĝis al Kuomintang en 1923.
Enlanda Milito
Post la morto de Sun, en 1925, lia bofrato, Chiang Kai-shek (Ĉiang-Kaj-ŝek, komandis la nacionalisman armeon kaj konkeris Hankovon en januaro de 1927, Ŝanhajon en la 21-a de marto kaj Nankino, je 24-a de marto. Tie li instalis ĉefurbon. La forigo de komunistoj el Ŝanhajo ekis la batalon inter Kuomintang kaj ĈKP (Ĉina Komunisma Partio), en 1927. En sekva jaro, la bataloj en nordo rezultis unuecon de Ĉinio. Chiang ekprezidis Ŝtatan Konsilantaron, kiu unuigis la registraroj de Pekino kaj Nankino. En sekvaj jaroj, Chiang konkeris la valon de Yang-Tsé al "Ruĝa Armeo" kreita en 1928 de ĈKP. Li pruvis forpuŝi la komunistojn el Kiangsi, kaj ili devis ekis, sub komando de Mao Zedong kaj Zhou Enlai, la Grandan Marŝadon ĝis Shensi (1934).
Dua mondmilito
Dum la Dua mondmilito, Ĉinio diseriĝis je tri regionoj: unua okupita de komunistoj, dua sub kontrolo de naciistoj kaj tria okupita de Japanio ekde 1931. La situo favoris la reorganizon de komunismaj fortoj norde kaj oriente. Samtempe, Kuomintang putriĝis per korupteco de ĝiaj estroj.
Eko de ĈPR
La enlanda milito rekomencis post la fino de Dua mondmilito kaj, inter 1945 kaj 1947, komunistoj kreis provizoran registraron, distribuis terojn kaj renomis la Ĉinan Ruĝan Armeon kiel Popola Liberiga Armeo, kaj, malgraŭ la usona helpo al Kuomintang, ili pligrandigis kontrolon de bienaj regionoj kaj malgrandaj kaj mezgrandaj urboj. En 1949, ili konkeris grandajn urbojn, kiel Nankinon kaj Pekinon. La Popola Respubliko estis instalita en la 1-a de oktobro kaj devigis la Kuomintang foriris al Tajvano. La konkero de ĉina kontinenta teritorio estis kompleta en 1950.
Liberkreda
Liberkreda estas nomo donita per Zamenhofo en la Deklaracio pri homaranismo por tiuj, kiuj ne kredas je iu ajn kredo. La vorto "liberkreda" ne speciale identiĝas kun ateista, sed reservigas "plenan liberecon" al sia kredado.
Pelbárt Temesvári
Beatulo TEMESVÁRI Pelbárt (temeŝvari) (Pál) eklezia verkisto, oratoro, franciskano (Temesvár?, ĉirkaŭ 1435 – Buda, 22-a de januaro 1504).
Biografio
En 1458 Pelbárt Temesvári studis en universitato de Krakovo, en 1483 instruis teologion en ordendomo de franciskanoj de Buda. En 1496 li estis domestro en Esztergom, poste denove alvenis al Buda. Li estis renoma figuro de mezepoka literaturo en Eŭropo. Liaj verkoj ĝis la fino de la 16-a jarcento aperis en multaj eldonaĵoj.
Taverna (Katanzaro)
Taverna estas komunumo de Italio.
Zvenigora
Zvenigora (Звeнигopа) filmita en la jaro 1928 estas filmo de reĝisoro Oleksandr Dovĵenko.
La filmo konsistas el 12 epizodoj, ĉiu el kiuj rakontas unu el la ŝlosilaj momentoj de ukraina historio, de la tempo de la varangoj ĝis la Rusia enlanda milito kaj la Oktobra Revolucio. Ĉiuj epizodoj estas prezentitaj en la formo de superreala sonĝo kaj estas kunigitaj per la figuro de simbola avo.
Antonio Valencia
Antonio VALENCIA estas ekvadora futballudisto. Nuntempe, li partoprenas kun la angla teamo Manchester United. Li devenas el Ekvadoro, en kies nacia teamo li ankaŭ ludas.
Marvirinstrato
Marvirinstrato estas Esperantlingva novelaro de Tim Westover. La novelaro aperis en 2009 kaj enhavas 18 novelojn, originale verkitajn en Esperanto, el kiuj tri gajnis premiojn en la branĉo “Prozo” de la Belartaj Konkursoj de UEA (3-a premio, 2005; 2-a premio, 2006; 1-a premio, 2007). Aliaj ricevis premiojn de LIRO- kaj MUZO-konkursoj, kaj kelkaj estas eldonitaj, i.a. en Beletra Almanako, Fonto, kaj Literatura Foiro.
Publikigo sub permesilo de Creative Commons
La novelaro estas notinda pro ĝia samtempa publikigo en papera formato kaj en senpaga elektronika formo, havebla sub la permesilo “Creative Commons Atribuo - Nekomerca - Neniuj derivaĵoj 3.0 Usono”. Tio permesas al ĉiuj nekomerce uzi kaj represi la nemodifitajn novelojn el la novelaro en klubo, kurso, podkasto, radioelsendo, bulteno aŭ periodaĵo. La tuta novelaro estas senpage elŝutebla de la retejo por la novelaro, http://www.timwestover.com/marvirinstrato/.
Gaŭla lingvo
La gaŭla (aŭ galla laŭ alia skribmaniero) lingvo estas formortinta lingvo el kelta lingvaro, kiun parolis gaŭloj en Gallia Cisalpina kaj Gallia Narbonensis ekde la ferepoko ĝis la tempoj de Romia Imperio. La teritorioj kie ĝi estis indiĝene uzata estas nun Francio, Svisio, norda Italio, orienta Belgio, Luksemburgo kaj okcidenta Germanio. La gaŭla lingvo formortis ĉ. la 4-a jarcento pro premo de la vulgara latina kaj diversaj ĝermanaj lingvoj. Epigrafiaj ekzemploj de la lingvo estas trovitaj en ĉiuj teritorioj de iama Romia Gaŭlio, kiu kovras la tutan teritorion de moderna Francio kaj ankaŭ partojn de Svisio, Italio, Germanio kaj Belgio.
Gaŭla lingvo estas parafiletike samgrupa kun la keltibera lingvo kiel kontinentaj keltaj lingvoj. Leponta lingvo estas aŭ dialekto de la gaŭla, aŭ tre proksime parenca lingvo. Galatia lingvo estas formo de la gaŭla kiu formiĝis en Malgrandazio post kelta invado de Balkanio en jaro -281.
Historio
La plej fruaj enskriboj en Kontinentaj Keltaj lingvoj el ĉ. -6-a jarcento estas trovitaj en teritorioj de Gallia Cisalpina. Ili estas skribitaj en leponta lingvo per iu formo de etruska alfabeto. Enskriboj per varianto de greka alfabeto el -3-a jarcento estas trovitaj en areoj apud la delto de rivero Rodano, kaj pli malfruaj enskriboj el tempoj kiam la Gaŭlio estis okupita far la Romia Imperio uzas latinidan skribon. Laŭ notoj de Julio Cezaro, la gaŭloj (latine Galli, kaj Cezaro asertas ke ili nomis sin mem Celtae en ilia nativa lingvo) estas unu el tri popoloj, kiuj loĝis en Gaŭlio. La aliaj du estis la akvitanoj (Aquitani) kaj la belgoj (Belgae).
Laŭ sia verko Pri detekto kaj neniigo de tiel nomata gnosto, Sankta Ireneo de Liono ankoraŭ bezonis prediki gaŭle en sia diocezo en la lasta kvarono de la 2-a jarcento. Sankta Hieronimo (ĉ. 340-425) rimarkas en sia komento al Epistolo al la Galatoj de Sankta Paŭlo ke la treveroj parolis preskaŭ la saman lingvon kiel la galatoj. Sankta Gregorio de Turo skribis en la 6-a jarcento pri unu sanktejo en Aŭvernjo ke ĝi "nomiĝis Vasso Galate en la gaŭla lingvo", kion oni kredas evidentaĵo ke gaŭla lingvo ankoraŭ estis konata en la regiono en tiu tempo. Tamen estas malklara, ĉu tiu ĉi noto estas nur historia rimarko pri deveno de la nomo aŭ ĉu la lingvo travivis ĝis tiam.
Rokytnice nad Jizerou
Rokytnice nad Jizerou (Rochlitz an der Iser) estas urbo en Ĉeĥio kaj montara somerrestadejo en okcidennta Gigantmontaro. Ĝi troviĝas en Regiono Liberec, en distrikto Semily, en plilongigita valo de rojo Huťský potok inter masivoj de montoj Stráž (782 m), Čertova hora (1022 m) kaj Lysá hora (1344 m) kaj laŭlonge laŭ maldekstra bordo de rivero Jizera. Vivas ĉi tie.
Gaŭla lingvo
Historio
Enskriboj en la gaŭla estas fragmentaj kaj malfacile interpreteblaj. Ili malkovras nur fragmentojn de la lingvo.
Rokytnice nad Jizerou
Historio
La urbo en valo de rojo Huťský potok estis evidente fondita ĉirkaŭ la jaro 1574 kiel vitrofarista domaro.
Gaŭla lingvo
Historio
Moderna franca lingvo enhavas almenaŭ 150-180 vortojn kiuj, laŭkrede, devenas el la gaŭla. Plimulto el ili estas kutimaj kaj rilatas al ĉiutagaj agoj. Se oni ankaŭ konsideru dialektajn kaj devenitajn vortojn, entute estas ĉ. 400 gaŭl-devenaj vortoj en la franca. Tio ĉi estas la plej granda aro de kelt-devenaj vortoj en ĉiuj latinidaj lingvoj.
Fonologio
La diftongoj transformiĝis dum historio de la lingvo. Ai kaj oi iĝis longa ī; eu kaj ou unuiĝis en longa ō. Ei unuiĝis kun longa ē tre frue, eble eĉ antaŭ unuaj priskriboj de gaŭla lingvo. Ĝenerale, longaj diftongoj emis transformiĝi al mallongaj diftongoj kaj tiuj al longaj vokaloj. Longaj vokaloj antaŭ nazaj konsonantoj iĝis mallongaj.
Ambaŭ plozivoj estis, onikrede, malfortaj en la gaŭla. Tio distingas gaŭlan fonologion de la latina, en kiu senvoĉaj plozivoj estis malfortaj kaj la voĉaj estis fortaj. Pro tio aperis konfuzoj inter similsonaj vortoj,ekz. Glanum kaj Clanum, vergobretos kaj vercobreto, Britannia kaj Pritannia ktp.
Ortografio
La alfabeto de Lugano, kiu uziĝis en Gallia Cisalpina por Leponta lingvo estas:
La Lugana alfabeto ne distingis inter voĉaj kaj senvoĉaj plozivoj, t.e. P signifis na ambaŭ /b/ kaj /p/, T na ambaŭ /d/ kaj /t/, K na ambaŭ /g/ kaj /k/. Z probable prononciĝis kiel /ts/. U /u/ kaj V /w/ estas malsamaj en nur unu konata frua enskribo. Θ probable estis por /t/ kaj X por /g/
La varianto de Eosta Greka alfabeto uzita por gaŭla lingvo en Gallia Narbonensis estas:
χ estis uzata por [x], θ por /ts/, ου por /u/, /ū/, /w/, η kaj ω por mallongaj kaj longaj /e/, /ē/ kaj /o/, /ō/, laŭorde, ι por mallonga /i/ kaj ει por longa /ī/. Notu ke la Sigmo de Easta Greka alfabeto estas skribita kiel C (t.n. luna sigmo). Ĉiuj grekaj literoj estis uzataj krom fio kaj psio.
Latinida alfabeto (normala kaj kursiva), uzita en Romia Gaŭlio:
G kaj K estas iam interŝanĝeble uzataj (aparte post R). Ð/ð, ds kaj s povas reprezenti sonon /ts/. X, x estas por /x/ aŭ /ks/. Q aperas tre malofte (ekz. Sequanni, Equos) kaj povas esti arĥaaĵo (travivanta sono *kw) aŭ, samkiel en la latina, kiel alterna skribo de -cu- (por originala /kuu/, /kou/, aŭ /kom-u/). Tie ĉi Ð kaj ð reprezentas specialan literon tau gallicum (la gaŭla denta afrikato), kiu ĝis nun ne aliris al normoj de Unikodo. Malsimile al signobildo de Ð, la centra baro en tau gallicum trastrekas la tutan internon de la signo kaj ne elŝoviĝas el ĝi.
Morfologio
Estis iom da simileco inter gaŭla gramatiko kaj la latina (pro tio iuj lingvistoj grupas keltajn kaj italikajn lingvojn kune en hipotezan itala-keltan lingvaron). Franca historiisto A. Lot asertis ke tia ĉi simileco helpis disvastigon de la vulgara latina lingvo en Gaŭlio kaj eventualan anstataŭigon de la gaŭla.
Substantivaj kazoj
La gaŭla lingvo havis ses aŭ sep kazojn. Samkiel la latina, la gaŭla havis nominativon, vokativon, akuzativon, genitivon kaj dativon. Tamen, anstataŭ latina ablativo, la gaŭla havis instrumentalon. Krome, en la gaŭla oni povas eldistingi lokativon. En konataj epigrafiaj enskriboj la plej oftaj kazoj estas nominativo kaj akuzativo kaj la plej kutimaj familioj de substantivoj estas -o-radikaj kaj -a-radikaj. Ankaŭ ekzistas malpli oftaj -i-, -n- kaj -r-radikaj substantivoj. La sekva tabelo priskribas konatajn kazajn finaĵojn (malplena spaco signifas ke la formo estas neniam trovita).
En kelkaj okazoj oni povas observi historian evoluon tra la enskribaĵoj. Ekzemple, por singulara dativo de -a-radikoj la finaĵo estis -āi en la plej oldaj enskriboj, sed eventuale iĝis *-ăi kaj finfine -ī. (simila procezo okazis en la irlanda pri la a-radikaj substantivoj kun "malfortaj" konsonantoj: nom. lámh "mano, brako" (komparu kun gaŭla lāmā) kaj dat. láimh (< *lāmi; kk. gaŭla lāmāi > *lāmăi > lāmī). Krome, la plurala instrumentalo anstataŭigis pluralan dativon (dat. atrebo kaj matrebo > ins. gobedbi kaj suiorebe), kaj en modernaj insulaj keltaj lingvoj la instrumentalaj formoj tute anstataŭigis la dativajn.
Por -o-radikoj, en la gaŭla ankaŭ aperis pronoma finaĵo por plurala nominativo -oi kaj por singulara genitivo -ī, anstataŭ ekspektitaj -ōs kaj -os, kiuj estis trovataj en la keltibera ĝis ĝia formorto. En -a- radikoj, hereda genitiva singulara finaĵo -as estas trovita, sed ĝi estis baldaŭ anstataŭigita per -ias samkiel en insulaj keltaj lingvoj. La plurala genitiva -a-om evoluis al -anom en la gaŭla (kontraŭe al keltibera -aum).
Verboj
Verboj ankaŭ havis kelkajn novaĵojn. La hindeŭropa s-aoristo evoluis al la gaŭla t-preterito, kiu formiĝis pro unuiĝo de la tria persona singulara neperfekta finaĵo -t- kun la tria persona singulara perfekta finaĵo -u aŭ -e kaj posta adapto por ĉiuj formoj de la t-preterita tempo. Simile, la s-preterito formiĝis per ekstendo de la finaĵo -ss (originale de la tria persona singularo) kaj aldono de -it por la tria persona singularo por eldistingi ĝin. Triaj personaj pluraloj estas markitaj per aldono de -s en la sistemo de preterito.
Numeraloj
Ordaj numeraloj el grafito de La Graufesenque
Aliaj gaŭlaj numeraloj trovataj en latinaj fontoj estas *petrudecametos "la dek kvara" (skribata kiel petrudecameto, t.e. kun latina dativa-ablativa singulara finaĵo) kaj *triconts "tridek" (skribita kiel tricontis, kun latina ablativa plurala finaĵo; komparu kun irlanda tríocha). Latinigita frazo por "deknokta festivalo de (Apolo) Grannus", decamnoctiacis Granni, troveblas en latina enskribo de Limoĝo. La simila formo estas trovita en la gaŭla-lingva kalendaro de Coligny, la argila bordeto de kiu nur kelkaj fragmentoj travivas. Tie estas menciata trinox[...] Samoni "trinokta (festivalo?) de (la monato de) Samonios".
Kiel ekspekteblas, la antikva gaŭla lingvo havas pli multajn similecojn kun la latina ol la modernaj keltaj lingvoj havas kun modernaj latinidaj lingvoj. La ordaj numeroj en la latina estas prīmus / prior, secundus / alter(la duaj formoj estas uzataj nur kiam temas pri ekzakte du objektoj). Ankaŭ notu ke alius, samkiel alter signifas "la alia" (ree, la dua formo uzatas nur kun ekzakte du objektoj). Pluaj numeraloj en la latina estas, laŭorde, tertius, quārtus, quīntus, sextus, septimus, octāvus, nōnus kaj decimus.
Vortordo
Plejparto de gaŭlaj frazoj konsistas el subjekto, poste verbo kaj poste objekto, en jena maniero:
Ekzistas, tamen, ekzemploj kie unue estas verbo, poste subjekto kaj poste objekto (kiel normalas en kimra lingvo), kun verbo inter subjekto kaj objekto (aŭ objekto kaj subjekto) aŭ kun la verbo je la fino. La lasta estas probable arĥaa formo, travivanta ekde la plej frua etapo de lingva evoluo, simile al pli konservema keltibera lingvo. La frazoj kun la verbo unua, tamen, interpreteblas kiel indiĉo de specialaj formoj kiel imperativo, emfazo, komparo ktp. Alternative, en tiuj frazoj verboj ofte enhavas enklitikajn pronomojn aŭ situas apud vortetoj "kaj" aŭ "sed". Laŭ J. F. Eska, la gaŭla sendube ne estis V2-lingvo, kio evidentas de la sekva:
Se objekto havas pronoman elementon, ĝi ĉiam estas apud la verbo, t.e. akorde al limigo de Vendryes. Ĝenerale kelta gramatiko akordas kun regulo de Wackernagel, do verbo estas je la komenco de frazo. Samkiel en la malnovirlanda kaj la tradicia literatura kimra, antaŭ verboj ofte aperas vorteto, kiu ne havas iun propran sencon, sed faras prononcon pli facila.
Laŭ modelo de Eska, limigo de Vendryes ludas grandan rolon en disvolvo de la insula kelta verbo-subjekto-objekto vortordo. Tamen aliaj esploristoj, kiel John T. Koch, disputas tiun modelon.
Striŝultra kolombo
La Striŝultra kolombo (Geopelia humeralis) estas aŭstralazia specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktanto nur en Aŭstralio. Ĝi estas protektita laŭ la Regularo pri Naciaj Parkoj kaj Naturo de 1974.
Gaŭla lingvo
Vortordo
Ĉar la gaŭla ne estas verb-finala lingvo, oni ne miru ke en ĝi ankaŭ troveblas aliaj "kap-komencaj" formoj:
Striŝultra kolombo
Aspekto
Ĝi estas mezgranda kolombo variante en grando el 26 ĝis 30 centimetroj. La voĉo estas diferenciga kaj melodia "ku-KU" aŭ "kul-KU".
Tiu ĉi kolombo havas blugrizan bruston kun kvadratecaj brunbronzaj flugiloj. La nuko estas simila al tiu de la Pacema kolombo ĉe kiu la nukoplumoj estas striataj, sed diferenciĝas pro tio, ke la Striŝultra kolombo ne havas striatajn gorĝoplumojn kiel la Pacema kolombo. Krome la nukoplumoj estas kuprecaj laŭ koloro. Tiuj kolomboj estas ofte konfuzataj kun la enmetita kaj komuna Punktita turto. La okulringo estas griza, sed ruĝbruna dum reproduktado. Junuloj estas pli senkoloraj.
Gaŭla lingvo
Subordinacio
Subordinaciaj formoj sekvas la ĉefan kaj inkluzivas unufleksian elementan jo montrantan subordinacion. Ĝi aliĝas al la unua verbo de subordinacia formo.
Jo ankaŭ uzatas en relativaj formoj por konstrui ekvivalenton de esperantaj "ke"-formoj
Striŝultra kolombo
Medio
La Striŝultra kolombo troviĝas kutime en densa vegetaĵaro kie estas akvo, kanaletoj, arbaroj kaj kanjonoj, manglejoj, plantejoj, marĉoj, arbaroj de eŭkalipto, tropikaj kaj subtropikaj arbustejoj kaj riverbordoj. Ili povas troviĝi kaj en internaj kaj en marbordaj regionoj. La Striŝultra kolombo troviĝas ĉe la orienta marbordo el suda Novsudkimrio (kun pliiĝantaj nombroj ĉe la regionoj de la Blua Montaro kaj Ilavarao), norden ĝis la Kabjorka Duoninsulo kaj okcidenten ĝis la regiono Pilbara (ĉe Onslow, Okcidenta Aŭstralio). Ili estis lastatempe vidataj plie en suda Aŭstralio, specife en nordokcidenta Viktorio sed povas esti forlokigitaj el aliaj naturaj teritorioj de enmetitaj specioj. Tiuj kolomboj estis vidataj ankaŭ ĉe la Toresa markolo. Ĝi troviĝas ankaŭ en aliaj landoj de Suda Pacifiko, kiel ĉe Papuo-Nov-Gvineo.
Reproduktado
La reprodukta sezono estas el septembro ĝis januaro sude kaj februare ĝis aprile en la nordo. La nesto estas ebena platformo el bastonetoj kaj herberoj kutime en arboj kaj arbustoj, mangloj aŭ arbustetoj. La ino demetas du blankajn kaj rondajn ovojn.
Gaŭla lingvo
Subordinacio
Oni povas trovi la elementon kiel rudimenton en insulaj keltaj lingvoj kaj ĝi ankaŭ aperas kiel fleksa relativa pronomo en la keltibera, t.e.:
Klitikoj
Gaŭla lingvo havas enafiksitajn objektajn pronomojn:
En klitikoj ankaŭ aperas disjunktaj pronomoj mi, tu, id. Ili funkcias kiel la emfazaj partetoj (notae augentes) en insulaj keltaj lingvoj.
Duoblado de klitikoj ankaŭ okazas (kun maldekstra translokiĝo) kiam la antecedento de substantivo referencas neanimecan objekton kiu gramatike estas traktata kiel animeca. (Ankaŭ malnovirlanda lingvo havas similan konstruon)
Kultura influo
Svisa folkmetalroka grupo Eluveitie havas iun kvanton de kantoj, kies tekstoj estas en rekonstruita formo de gaŭla lingvo. La grupo agnoskis en intervuo, ke ili kunlaboras kun lingvistoj por korekti kaj atingi pli gramatike ĝustajn tekstojn.
La nomo de la muzikgrupo devenas de enskribo sur antikva ŝipo el Mantua (de ĉ. -300-a jaro). La epigrafio per etruska skribo leĝeblas kiel eluveitie kaj oni ĝin interpretis kiel etruska formo de kelta vorto (h)elvetios ("La Helveto"),. Ĉefkatistino de Eluveitie Anna Maria Murphy traktis ĝin tiel ke la ŝipo apartenis al iu ulo de helveta deveno kiu loĝis tiatempe en Mantua, kaj do la enskribo signifis "mi, la helveto". Ĉar la grupo esploris kulturon kaj historion de diversaj antikvaj popoloj de nuna Svisio, el kiuj helvetoj estas certe la plej gravaj kaj konataj, do la grupnomo estis elektita.
603 Timandro
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la princino Timandro, unu filino de Leda kaj Tindaro, edzino de la reĝo Eĥemo de Arkadio en la helena mitologio.
NGC 842
NGC 842 (aliaj indikoj — PGC 8258, MCG -1-6-55) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Bagnols-en-Forêt
(jen france, okcitane Banhòus) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Var, en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Glória (Bahio)
Glória estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 15.076 loĝantojn en 2010.
Yoshihiro Natsuka
Yoshihiro Natsuka (japane 名塚 善寛, n. 7-an de oktobro 1969) estas japana futbalisto. Li de 1994 ĝis 1995 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
András Lengyel
Biografio
András Lengyel akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1976, sed poste li plulernis en la sekva studjaro grafikon samloke. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor László Veress kaj Károly Raszler. Li aliĝis al pluraj grafikaj grupoj, en 1990 al grafika artkolonio en Makó. Inter 1988-1990 li havis stipendiojn. Inter 1988 kaj 2001 li instruis en lernejoj, kluboj, ekde 2001 en Universitato de Pécs. En la sama universitato li akiris sciencan gradon DLA en 2006, post 2 jaroj li estis nomumita docento. Ekde 2008 li instruas en la Hungara Belarta Universitato. Li ricevis premiojn ekde 1977.
John Rolfe
John ROLFE (naskiĝis en 1585 en Heacham, Norfolk, Anglio; mortis 1622) estis la unua tabak-kultivisto, kunfondinto de Jamestown en Virginio, edzo de Pokahontas.
Li ekveturis al Virĝinio en 1609, sed ŝiprompis ĉe la Bahamoj tiel li alvenis nur en 1610. En 1612 li komencis eksperimenti per kultivado de tabakidoj. Kiam li taksis tro amara la lokan tabakon, li liverigis gajnojn el okcidenta Hindio kaj daŭrigis la kultivadon. En junio de 1613, li sendis ŝipkargon da tabako kiu iĝis sukcesa, tiel helpante Virginion al ekonomia memstareco.
La indiana princino tiam estis en Jamestown, en prizono. Oni baptis ŝin kaj vidva Rolfe akiris por geedziĝo permeson de Powhatan, patro de la filino kaj de Siro Thomas Dale, guberniestro de Virginio. La nupto okazis la 5-an de aprilo 1614 kaj la evento certigis por 8 jaroj la lokan pacon. Ŝi naskis unu filon, Thomas (1615). Per monapogo de la Virginia Asocio, la familio vojaĝis en 1616 al Anglio, kie oni fervore akceptis ilin. Pocahontas (ŝia nova nomo iĝis Rebecca) malsaniĝis kaj en marto de 1617 mortis. (Iliaj filoj restadis ĉe onklo, kaj restis ĝis 1640 en Anglio.)
Rolfe revojaĝis al Virĝinio kaj denove edziĝis (al Jane Pierce), poste en 1621 oni elektis lin al la kolonia ŝtata konsilio. Li mortis en 1622 pro indiana atako.
Atsuto Uchida
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Acuto Uĉida, japane 内田篤人, n. la 27-an de marto 1988, do nun -jara) estas japana futbalisto. Li de 2008 ĝis 2015 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
BeOS
BeOS estas operaciuma sistemo por personaj komputiloj, kiun Be Inc. kreis dum 1991. Ĝi estis unue eldonita por BeBox hardvaro.
Pupo kun milionoj
Pupo kun milionoj (Кукла с миллионами) filmita en la jaro 1928 estas filmo de reĝisoro Sergej Komarov.
En Parizo, milionula vidvino Madame Collie mortis. Ĉiuj ŝiaj posedaĵoj konservitaj en la testamento devas iri al la nepino de la mortinto - Maria Ivanova, kiu loĝas en Moskvo. La knabino ankaŭ heredis akciojn de "Trippoli Channel" valorajn milionojn kaŝitajn en pupo. Pierre kaj Paul Cuisinai, kiuj kredas ke ili estis maljuste forlasitaj de la testamento, forveturis al Moskvo por trovi Maria kaj svati al ŝi por gajni riĉaĵon.
Jenő Ambrózi (pli aĝa)
Jenő Ambrózi, laŭ hungarlingve kutima nomordo Ambrózi Jenő estis hungara halterlevisto, trejnisto. Ankaŭ lia samnoma filo estis halterlevisto.
Jenő Ambrózi naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Jenő Ambrózi akiris trejnistan diplomon en instituto de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1965. Lia edzino naskis filon en 1949.
Sporta kariero
Jenő Ambrózi inter 1936-1954 estis halterlevisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono 11-foje inter 1938-1954, samtempe li apartenis al la hungara nacia teamo. Li faris mondrekordon en 1942. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1954, poste li estis trejnisto.
6509 Giovannipratesi
6509 Giovannipratesi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Ĝi estas de spektra klaso "Ch", tie estas "karboneca" : riĉa je organikaj komponaĵoj, anhidraj silikatoj, hidrataj argiloj, magnetito kaj sulfidoj. Ĝia komponiĝo estas verŝajne proksima de tiu de la praa suna nebulozo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Giovanni Pratesi mineralogiisto fakulo en meteorŝtonoj kaj impaktitaj rokaĵoj. Li estas direktoro de la Muzeo pri Natura Historio de la Universitato de Florenco kaj estis la fondinto kaj direktoro de la Muzeo pri Planedosciencoj en Prato ĝis 2012. Li rekonis kaj klasifikis du.
Kotri
Kotri (کوٹری‎, sinde: ڪوٽڙي‎) estas urbego en provinco Sindo, en kantono de Ĝamŝoro (Pakistano).
Geografio
Kotri situas sur ebenaĵo laŭ la okcidenta aŭ dekstra bordo de Induso en sudorienta Pakistano. Hajderabado kun Kotri estas ankaŭ duoblaj urboj, nur Induso disigas ilin. Hajderabado troviĝas 8, Karaĉio 143, Sukur 265, Ĝakobabad 324, Kveta 554, Multano 620, Fajsalabado 820, Lahore 907, Peŝavaro 1009, Rawalpindi 1023, Islamabado 1036 kilometrojn (aere).
Historio kaj populacio
Historio de Kotri tre similas al de Hajderabado pro la proksimeco. Dum la Brita Imperio inter 1843 kaj 1947 konstruiĝis la fervojo, kiu faris eblecon al Kotri elpaŝi el ombro de Hajderabado. La statuso pri municipo alvenis en 1854. La akvoenergia centralo ((7 kilometrojn super Kotri) funkcias ekde 1955.
Kotri estas nuntempe la plej dinamike kreskiĝanta urbo de Pakistano, la meza jara kresko estas de 7,8% ekde 1998.
Ekonomio kaj eduko
En Kotri muelejoj pri jutoj funkcias. Estas ankaŭ fabrikoj, kiuj produktas telefonajn kaj telegrafajn ekipaĵojn. La areo ĉirkaŭ Kotri donas eblecon pro la irigacio kultivi rizojn, tritikojn kaj kotonojn. La centralo kontrolas la inundojn de Induso, generas [[elektron kaj irigacias la grundon en la regiono. La projekto ankaŭ implikis formadon de Kalri-Lago, provizante fiŝkaptadon kaj akvon por Karaĉio.
Nur instituto funkcias en Kotri, univeristataj eblejoj troviĝas en la apuda Hajderabado.
Trafiko
Kotri estas konektita per ponto kun Hajderabado al la kontraŭa bordo, krome ĝi estas signifa fervoja nodo laŭ la linio Karaĉio-Islamabado.
Klimato
Kotri situas en arida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BWh) kun varmaj someroj (kun 40 °C) kaj mildaj vintroj. Ventoj kutime alportas polvojn tage, sed vespere la ventoj estas agrablaj kaj puraj. La jara precipitaĵo estas estas iom malpli, ol 200 mm. En ĉiuj monatoj pluvas simbole, nur la musono en julio kaj aŭgusto portas pli grandajn kvantojn.
Peace in Progress
Per la Pau / Por la Paz / Peace in Progress estas kataluna cifereca revuo pri temoj, kiuj rilatas al paco kaj al internaciaj rilatoj. Ĝi aperas kvar fojon jare en tri eldonoj: katalune, hispane kaj angle. Ĝi estas eldonita de Kataluna Internacia Instituto por Paco (ICIP laŭ la katalunaj vortoj) kaj alireblas senpage.
Peace in Progress kaj Esperanto
Malofte tiu revuo enhavas tekstojn kiuj rilatas al Esperanto, sed kelkaj ekzemploj ja ekzistas, inkluzive de teksto pri Esperanto dum la unua mondmilito. ICIP ankaŭ eldonis (kaj angle, kaj katalune) detalan studon pri la katalunaj esperantistoj.
3089 Oujianquan
3089 Oujianquan estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉinan entrepreniston Jian-Quan Ou.
Don Diego kaj Pelageja
Don Diego i Pelageja (Дон Диего и Пелагея) filmita en la jaro 1928 estas filmo de reĝisoro Jakov Protasanov.
Dovre
estas komunumo de Norvegio. Ekde la komenco de 2020 ĝi apartenas al la provinco Innlandet - antaŭ tio ĝi de 1919 ĝis 2019 estis parto de la historia provinco Oppland. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Don Diego kaj Pelageja
Estro de malgranda fervoja stacidomo Jakov Ivanoviĉ Golovaĉ estas obsedita de legado de historiaj romanoj pri kavaliroj. Ŝajnante sin kiel la heroo de libro - Don Diego, li amas batali kontraŭ imaga kontraŭulo.
Péter Egyed
EGYED Péter [edjed] rumania hungara poeto, verkisto, filozofihistoriisto naskita en Kluĵo la 6-an de aŭgusto 1954, mortinta samloke la 2-an de aŭgusto 2018. Li estis la filo de historiisto Ákos Egyed kaj frato de poetino, literaturhistoriistini Emese Egyed.
Biografio
Péter Egyed havigis diplomon de filozofio en Kluĵo. Li estis redaktoro de la libroeldonejo Kriterion Könyvkiadó. Li doktoriĝis pri filozofihistorio. De 2003 li estis universitata profesoro de Universitato Babeş-Bolyai de kluĵo.
Giulietta Masina
Giulia Anna Masina, konata en la arta mondo kiel Giulietta Masina (San Giorgio di Piano, 22-a de februaro de 1921 – Romo, 23-a de marto de 1994), estis aktorino itala kaj edzino de la kinisto Federico Fellini.
Ekkariero
Ŝi pasigis plej parton de infanaĝo kaj adolesko en Romo ĉe onklino vidvino. Studis ĉe religiula lernejo kaj poste licenciiĝis en Filozofio kaj Beletristiko ĉe la Universitato de Romo "La Sapienza". Dume ŝi jam ekludis kaj dum la lernojaro 1941–1942 ŝi partoprenis en nombraj spektakloj de danco, muziko kaj teatro universitate. En 1943 ekludis kiel dancistino, kantistino kaj aktorino en diversaj operetoj kaj komediaj ludoj.
Fellini kaj Giulietta
Poste ŝi eklaboris en radio, kun Nella Maria Bonora kaj Franco Becci, tre popularaj tiam. Ŝi eksucesis pro la radia serio Terziglio, kun Angelo Zanobini kaj teksto de Federico Fellini, tiam juna redaktoro de la satira revuo Marc'Aurelio. Giulietta kaj Federico geedziĝis en 1943, kaj ekis ama kaj arta rilato, grava kaj longdaxura en la historio de la itala kino. Kelkaj monatojn post la geedziĝo hejma akcidento okazigis al ŝi aborton kaj poste ŝi naskis en marto de 1945 filon Pierfederico, kiu bedaŭrinde mortiĝis nur post unu monato. Ŝi jam ne havos filon.
Bodo
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 576 loĝantojn (hungaroj); en 1992 521 (rumanoj, 89% hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio datiĝas de 1344. Ĝis 1919 Bodo apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény).
Giulietta Masina
Fellini kaj Giulietta
Post la fino de la Dua Mondmilito, ŝi revenis al teatro universitata per la verko Angelika, verkita kaj reĝisorita de Leo Ferrero kaj kunludita de Marcello Mastroianni, aliaj de la italaj aktoroj plej agnoskitaj de la historio. La verko Gli innamorati estis ŝia lasta teatraĵo en 1951.
Hendersona kanbirdo
La Hendersona kanbirdo (Acrocephalus taiti) estas paserina birdo de la genro Acrocephalus aŭ kanbirdoj kiuj estas brunecaj birdoj kiuj loĝas en kareksejoj kaj apartenas al la familio de Akrocefaledoj, sed iam estis inkludataj en la grupo de Silviedoj. Tiu specio estis iam konsiderata kiel subspecio de la Pitkarna kanbirdo kiel Acrocephalus vaughani taiti.
Giulietta Masina
Fellini kaj Giulietta
Ŝia vera unua laboro en kino okazis en 1947 en la filmo Senza pietà, reĝisorita de Alberto Lattuada kaj ludita kun Carla del Poggio. Estos kun sia edzo kiel ŝi atingos popularecon per la mita rolulo de Gelsomina en la filmo La strada (1954), kun Anthony Quinn kaj Richard Basehart.
En 1957, Giulietta Masina ludis eble sian plej gravan rolon en Le notti di Cabiria reĝisorita de lia edzo. Tiu rolulo jam aperis eke en aliaj antaŭaj filmoj de Fellini kiaj Lo sceicco bianco de 1951. En 1958 ŝi laboris kun Alberto Sordi en la filmo Fortunella de Eduardo De Filippo. Fellini laborigos sian edzinon ankaŭ en la filmo Giulietta degli spiriti (1965), nome historio iom surrealista pri la malfidelido ĉe paro. Post dudek jaroj, en 1985, ŝi aktoros por Fellini en la melankolia historio de Ginger e Fred kie kun Marcello Mastroianni ludos iaman dancoparon kiu imitis al Fred Astaire kaj Ginger Rogers, tre popularaj dummilite kunigitaj post jaroj invititaj de televida programo, modelo de konsumismo kaj de facila sentimentalismo.
Hendersona kanbirdo
Ĝi estas 17 cm longa kanbirdo kun relative mallonga beko. Plenkreskulo estas olivbruneca supre kaj tre blankeca sube; en tre hela vizaĝo videblas malhela striado traokula, dum ankaŭ la krono estas blankeca (strange inter kanbirdoj) kun malhela punktado. En flugiloj varia kvanto de blankaj plumoj ofte nesimetrie miksiĝas kun pli malhelbrunaj al nigrecaj plumoj; simile en vosto estas centraj malhelaj plumoj kaj eksteraj blankaj vostoplumoj. Kelkaj individuoj estas preskaŭ blankaj (kio maloftas inter kanbirdoj). Nematuruloj estas brunaj supre, kaj tre helbrunflavecaj sube sen blankaj plumoj.
Ĝi troviĝas kiel endemio nur en la neloĝata insulo Henderson de Pitkarno en orienta Suda Pacifiko. Ties natura habitato estas tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. La populacio estas ĉirkaŭkalkulta je 11,000 kaj oni supozas, ke ĝi stabilas; tamen la teritorio estas ege malgranda ĉirkaŭ 41 km². Kvankam estas Pacifikaj ratoj en la insuloj eĉ en altaj arbobranĉoj, ŝajne la kanbirdo adaptiĝis je tio kaj ne multe suferas pro tiu ĝenado. Pli danĝera estus la eventuala enmeto de Nigra rato fare ĉu de vizitantoj ĉu de ŝipanaroj.
Ippesheim
Ippesheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim kaj en la distriktaro Meza Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj apartenas al komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Uffenheim - administra ligo de la najbaraj komunumoj urbo Uffenheim, merkataj komunumoj Ippesheim kaj Markt Nordheim, neurbaj komunumoj Ergersheim, Gollhofen, Hemmersheim, Oberickelsheim, Simmershofen kaj Weigenheim por komuna plenumo de pluraj centraj servoj. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Verda politiko
Verda politiko aŭ verda ideologio (ekologiismo) estas la centra-maldekstra politika ideologio. Ĝi taksas multe ideoj, valonoj, vidpunktoj kiuj estas la fundamento por krei la aktivan kaj malferman civitanan socion, kreskantan harmonie kun la daŭripova evoluo kaj respektante la homajn rajtojn. La plej grandaj verdaj politikaj partioj devenas el 1970-aj jaroj kaj novaj, maldekstraj politikaj movadoj.
Verda politiko ampleksas tri ĉefajn politikojn: ekologian, socian kaj ekonomian, estantaj la fundamento de la daŭripova evoluo.
Verdan politikon realigas la verdaj politikaj partioj (Verduloj), baziĝante siaj agadoj sur kvar abutmentoj:
La politika termino verda, traduko de la germana Grün, nomiĝas pro die Grünen, la unua sukcesa verda partio, kreita dum la malfruaj 1970-aj jaroj en Germanio.
En la Ascocio de Verduloj Esperantistaj, AVE kunvenas partianoj kaj simpatiantoj.
GTK
GTK (originale GIMP Toolkit) estas unu el la plej popularaj fenestriloj por la fenestra Sistemo X, per kiu eblas krei grafikan uzantinterfacon. GTK+ kaj Qt anstataŭis Motif-on, kiu estis antaŭe la plej uzata X fenestrilo.
GTK estis kreita por la rastruma grafikilo GIMP je 1997, de Spencer Kimball, Peter Mattis kaj Josh MacDonald, membroj de XFC ĉe UC Berkeley. Eldonata per LGPL, GTK+ estas libera programaro kaj parto de la projekto GNU.
Ĝia nuntempa versio estas la GTK 2, ĝi havas multajn plibonigaĵojn rilate al la antaŭa, sed ambaŭ estas malkongruaj.
Programlingvo
GTK 2 estas programita per C programlingvo, sed oni povas uzi ĝin el alia lingvoprogramo, kiel: ktp
Kosmofluga inĝenierarto
Aernaŭtika inĝenieristiko estis la origina esprimo por la kampo. Ĉar flugteknologio inkludas metiojn funkciigantajn en kosma spaco (astronaŭtiko), la pli larĝa esprimo "aerokosma flug-inĝenierado" plejparte anstataŭigis ĝin en ofta uzokutimo. Aerokosma flug-inĝenierado, precipe la astronaŭtika branĉo, estas ofte ordinarlingve referita kiel "raketscienco".
Flugveturiloj estas submetitaj al postulado de kondiĉoj kiel ekzemple tiuj produktitaj per ŝanĝoj en atmosfera premo kaj temperaturo, kun strukturaj ŝarĝoj uzataj sur veturil-komponentoj. Sekve, ili estas kutime la produktoj de diversaj teknologiaj kaj realigataj disciplinoj inkluzive de aerodinamiko, propulso, aviadiko, materiala scienco, struktura analizo kaj produktado. La interagado inter tiuj teknologioj estas konata kiel aerokosma flugadika inĝenierado. Pro la komplekseco kaj nombro da disciplinoj engaĝitaj, aerokosma flugadika inĝenierado estas aranĝita fare de teamoj de inĝenieroj, ĉiu havante sian propran specialan areon de kompetenteco.
José Bento Monteiro Lobato
José Renato MONTEIRO LOBATO, brazila verkisto kaj eldonisto, naskiĝis en la 18-a de januaro 1882 en bieno de municipo Taubaté, San-Paŭlio kaj mortis je la 4-a horo de la 4-a de julio 1948 en San-Paŭlo. En juneco, li ŝanĝis sian nomon al José Bento MONTEIRO LOBATO pro tio ke li rajtis heredi bastonon gravurita de la komencliteroj de la nome de sia patro JBML (José Bento Marcondes Lobato) kiu forpasis kiam li estas 15-jara.
Juneco
Lobato tre ŝatis pentri kaj volis studi pentroarton, sed lia avo, Vicgrafo de Tremembé, devigis lin lerni juron. Tri jaroj post la diplomiĝo kiel advokato li aktivis kiel prokuroro en Areias, urbeto de San-Paŭlio, dum grava ekonomia krizo. En 1905, li edziĝis al Maria da Pureza. Lia avo forpasis en 1911 kaj de li Lobato heredis bienon.
El la vivo de kamparanoj, li ĉerpis inspiron por krei sian unuan faman personulon, Jeca Tatu (ĵeka tatu').
Eldonisto
En 1917 li vendis la familian bienon, traslokiĝis al San-Paŭlo kaj fariĝis eldonisto. Li aĉetis revuon Revista do Brasil ("Revuo de Brazilo") kaj li eldonis librojn iom poste.
Kiel eldonisto, Monteiro Lobato klopodis plivastigi la libro-merkaton en Brazilo, kaj starigis grandan kampanjon por plimultigi la librovendejojn. Milojn da cirkuleroj li dissendis al komercistoj de tuta lando kiuj ne vendis librojn ili diris "la libro estas varo kiel alia... vi ne bezonas legi, nur vendi ilin".
En tiu tempo li diris la proverba diraĵo "lando fariĝas per homoj kaj libroj".
Li ankaŭ speciale atentis pri novaj talentoj kaj ĉiam klopodis lanĉi novajn aŭtorojn. Vere Lobato estis revolucia eldonisto, sed fine bankrotis.
Infanverkisto
Post la bankroto de l' eldonejo, Lobato translokiĝis al Rio-de-Ĵanejro kaj tie li ekverkis infanrakontojn. Ĝuste en tiu epoko naskiĝis liaj plej famaj personuloj. La ĉifonpupo Emilia estas certe la plejfama el ili. Per ĝi, la verkisto instruas kaj amuzas plurajn generaciojn. Emilia havas multajn seriozajn ideojon pri Brazilo. En Bieneto de l' Flava Pego, kie ĝi loĝas, ekzistas libereco je pensado, ĉiuj estas iom filozofoj kaj konkretigas la idealo de Respubliko de Platono.
Liaj infanhistorioj ne havas moralajn aŭ edukajn celojn, ofte mokas pri "seriozaj" aferoj. La historioj miksas mitajn, fantaziajn kaj fikciajn estulojn kun realaj homoj. Tiel, Zamenhof mem aperas kiel rolulo en historio por kuraci parolantan rinoceronton Quindim.
Pri lia infanlibroj li diris "iam mi faros librojn kiuj niaj infanoj povos loĝi".
Per liaj multaj libroj, Lobato fariĝis la plej grava infanverkisto de Sudameriko.
Fero kaj Petrolo
De 1927 ĝis 1931 li laboris kiel brazila komerca ataŝeo en Usono kaj daŭre verkis. Revene al Brazilo fondis la Kompanio de Petrolo de Brazilo kaj lanĉas, iom poste, kampanjon por la eksploro de fero kaj petrolo en Brazilo.
Tiu kampanjo kontraŭis la interesojn de Usono, kiu instigis Getúlio Vargas persekuti lin. La registraro malpermesis al li diri ke ebla produkti nafton kaj feron en Brazilo, sed li refuzis kaj estis arestita en pluraj okazoj. Li skribis leteron al generalo kiu ordonis lian unuan areston: "mi pasigis en ĉi tiu prizono, generalo, neforgeseblaj tagojn, pri kiuj granda resopiro mi memoros. Mi havis la okazon observi, ke la plej multaj arestitoj estas homoj kun pli pura kaj nobla animo ol multaj altrangaj homoj libere vivantaj".
Dum lia aresto, kvazaŭkaŝa serĉteamo malkrovis nafton en urbeto Lobato en Bahio. La anonco de provo de ekzistado de petroleo en Brazilo, morale detruis la kialojn de lia aresto.
La afero de esti arestita kun komunaj krimuloj simple pro tio, faris de li amaran homon. Li diris "post kiam mi vidis min kondamnita al sesmonata aresto kaj trobiĝis en arestejo de murditoj kaj rabistoj nur pro tio, ke mi tro obstinis provizi nafton al mia lando, mi mortis je granda parto de mia animo".
Li fariĝis denove verkisto, sed Katolika eklezio malpermesis liajn librojn en katolikaj lernejoj ĉar li estis spiritisto kaj malutigis al li malkonsilante la legadon de liaj verkoj.
Pro la fino de dikatoreco de Vargas li diris: "por la homo la taŭga klimato estas ununura: tiu de libereco. Nur en tiu klimato la homo fariĝas feliĉa kaj harmonie prosperas. Kiam ŝanĝiĝas la klimato kaj malaperas la libereco, estiĝas la malĝojo, la aflikto, la malespero kaj dekadenco".
Li mortis tri jaroj post la fino de Vargasa diktatoreco en 1948. Dum multaj jaroj lian memoron estis persekutita, ankoraŭ hodiaŭ, multaj instruistoj diras al lernantoj ke li estis granda verkisto, sed stulta homo.
Numeriano
Numeriano, latine Marcus Aurelius Numerius Numerianus naskiĝis ĉirkaŭ 253 en Nikomedio kaj mortis en 284. Li estis filo de imperiestro Karo, poste morto de sia patro 284 estis kunimperiestro de sia frato Karino.
Partoprenis li kun sia patro de spedicioj kontraŭ Partio kaj Persio, dum la frato Karino restis en Romo. Post la venko kaj konkero de Ktesifonto li estis aklamita imperiestro de armeo. Li lasis la konkeritan teritorion por reveni al Romo, sed estis mortita de la prefekto de pretorio Ario Apro, kiu esperis tiel akiri la tronon.
NGC 843
NGC 843 estas triopa stelo en konstelacio Triangulo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tejo (urbo)
Tejo estas urbeto en Etiopio. Ĝi apartenas al la regiono Oromio, kaj estas la administra centro de la distrikto (woreda) Yemalogi Welele. Laŭ la nacia censo de 2007 la tuta distrikto havis loĝantojn.
Felsőcsatár
Historio
Historie iam estis 2 vilaĝoj, Felsőcsatár kaj Alsócsatár (supra kaj suba), kiuj kuniĝis en 1933. La turkoj detruis la vilaĝon en 1532. Poste alvenis kroataj loĝantoj. Inter 1921-1922 la vilaĝoj apartenis al Aŭstrio, sed poste la landlima komisiono redonis ilin al Hungarlando. En 1933 Alsócsatár aliĝas al Felsőcsatár. Post 1945 laŭ la aŭstra limo Fera kurteno konstruiĝis. Por viziti la vilaĝon devis esti permesilo. En 1989 la fera kurteno malkonstruiĝis, kaj oni trovis tie zonon netuŝitan dum 40 jaroj. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trapasebla ie ajn senkontrole.
Apud la vilaĝo ŝtonminejo funkcias. En Felsőcsatár migra poŝto servas.