cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terkarbo
Estiĝo
Terkarbo formiĝis dum la tuta terhistorio, sed plejparto (ca 90%) de la nuntempe konata aŭ lastatempe forbruligita karbo dum karbonia kaj permia tempo, antaŭ 360 Ma ĝis 250 Ma, do dum nur 2% de la terhistorio.
Uzo
Terkarbo povas esti taksata kiel la ĉefa motoro de frua industriiĝo. Ĝi estis uzata por fiksitaj vapormaŝinoj, sekve por vaporlokomotivoj, elektrejoj, industia kaj doma hejtado, kemia industrio kaj pliaj celoj.
Malavantaĝoj
La ekde komenco evidenta malavantaĝo estas la densa kaj agresema fumo. Pro tio oni komencis konstrui altajn kamentubojn por teni la problemon fore de si mem. Tio malpli bone funkciis te ne eblis por vaporlokomotivoj, kaj la fumo ripete estis kaŭzo de kaj konfliktoj kaj sanodanĝeraj situacioj ekzemple en tuneloj. La ĉefa parto de la fumo estas nevidebla kaj senordora gaso karbona dioksido CO2, sed kunestas granda kvanto da pliaj substancoj kiel SO2 kiu kaŭzas acidan pluvon, kaj multaj aliaj, inkluzive malpezaj kaj radioaktivaj metaloj.
"Clean coal" AKK "pura karbo"
La terkarba industrio bone scias pri sia malbona reputacio. Por savi sin mem oni elpensis anglan terminon "clean coal", esperante "pura karbo". Forigi la toksajn substancojn el la fumo iomete eblas, sed ne eblas forigi la ĉefan parton CO2 kies formiĝo ellasas ĝuste la energion kiun oni volas havi. Ekzistas ideo pumpi la CO2 malsupren en la tero anstataŭ ellasi ĝin an la atmosfero. Ĉu tio estas longdaŭre taŭga solvo estas dubinde.
Björk
Björk Guðmundsdóttir (, Esperantigite Bjork Gvudmundsdouttir) (naskita la en Rejkjaviko) estas islanda kantistino kaj kantaŭtorino.
Kariero
Björk komencis sian muzik-karieron dum sia dek-unua jaro, kiam ŝi komencis studi la pianon klasikan en sia bazlernejo. Unu el ŝiaj instruistoj ekspedis al Radio Unu, radiostacio loka, bendon de Björk kantanta la kanton "I Love to Love" de Tina Charles. La stacio ludis la bendon nacie; kiam reprezentanto de la diskeldonejo Fálkinn aŭdis ĝin, li kontaktis Björkon por proponi kontrakton. Per helpo de sia vicpatro, gitaristo, ŝi registris en 1977 sian albumon unuan, Björk, kiu inkluzivis plurajn islandajn kantojn por infanoj kaj refarojn de kantoj popularaj kiel "Fool on the Hill" de Beatles. La albumo estis tre populara en Islando, sed estis preskaŭ nekonata en aliaj landoj.
Punko eventuale influis Björkon; dekkvarjara ŝi kreis la tute inan grupon Spit and Snot, kaj, post mallonga tempo, la ĵazrokan grupon Exodus en 1979. En 1980, havante dek kvin jarojn, ŝi diplomiĝis ĉe muziklernejo, kaj en 1981, ŝi kaj Jakob Magnússon (la basludanto de Exodus) kreis alian grupon, Tappi Tíkarrass, kaj publikigis etendatan unuopaĵon, Bitið fast í vitid, dum la sama jaro. Ilia albumo Miranda estis publikita en 1983.
Poste, Björk laboris kun Einar Örn Benediktsson kaj Einar Melax de Purrkurr Pillnikk, kaj Guðlaugur Óttarsson, Sigtryggur Baldursson kaj Birgir Morgensen de Þeyr. Verkinte kantojn kaj ekzercinte dum du semajnoj, ili aperis kun la nomo KUKL (kiu en la islanda signifas "sorĉado"). La grupo malkovris ke ili bone funkciis kune, kaj decidis daŭrigi, formante sonon kiu laŭ iuj similas al gotikroko. Björk komencis montri indikojn de sia normiĝonta kantadstilo, interpunkciata per hurloj kaj kriegoj.
KUKL turneis tra Islando kun la brita anarkiista grupo Crass, kaj poste vizitis Brition por prezentadaro kun Flux of Pink Indians. La grupo verkis du albumojn rezulte el tiuj kunlaboroj: The Eye en 1984 kaj Holidays in Europe en 1986, ambaŭ kun Crass Records. Somere de 1986, pluraj membroj de KUKL fondis la grupon Sugarcubes.
Popularo
La unua unuopaĵo de Sugarcubes, "Ammæli" ("Naskiĝtago"), popularegiĝis en Anglio. Sugarcubes akiris fanatikaron rimarkindan Usone kaj Britie, kaj komencis ricevi telefonvokojn de diskeldonejoj. La grupo subskribis ĉe la firmao "One Little Indian" kaj registris sian albumon unuan Life's Too Good en 1988, albumon kiu donis al ili famon internacian; ili estis la unua rokgrupo islanda kiu ricevis tian popularon. Dum sia tempo kun Sugarcubes, Björk partoprenis en pluraj aliaj projektoj. Ŝi registris la kolekton Gling-Gló de populara ĵazo kaj verkojn originalajn kun la bopa grupo Trio Guðmundar Ingólfssonar, publikita en Islando. Björk ankaŭ kontribuis sian voĉon al la registro Oooops de 808 State; tio kultivis ŝian intereson pri haŭz-muziko.
Ŝi verkis la titolan kanton por la albumo Bedtime Stories de Madonna, kaj aperis en MTV Unplugged dum tiu tempo. En 1995, la albumo nova Post pretis; ĝi aperis en junio kaj atingis la pozicion 2 en la pop-muzikaj ĉartoj de Britio, kaj vendiĝis milionfoje en Usono. Januare de 1997, Telegram, albumo de remiksoj de la kantoj de Post, estis publikita.
Chabenet (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
Björk
Popularo
En 2001 la albumo Vespertine aperis. Per tiu albumo, Björk kreis internan, personan mondon de mikropulsoj kaj ritmetoj. La albumo inkluzivis ĉambrajn orkestrojn, inuitajn ĥorojn, kvietegajn vortojn, kaj personajn temojn. Por la albumo Björk laboris kun la eksperimentaj son-manipulantoj Matmos, la DĴ dana Thomas Knak, kaj la eksperimenta harpistino Zeena Parkins.
En 2003 Björk publikigis serion de malkostaj DVD-oj kaj KDaroj kun multe da antaŭe nehavebla materialo. Greatest Hits estas retrospektivo de la antaŭaj dek jaroj de ŝia kariero sola. Nova eldono de ŝia muzikvideara DVD Volumen havebliĝis ankaŭ dum 2003; enhavis ĝi ĉiom da la muzikvideoj de Björk ĝis tiu tempo.
Aŭguste de 2004 havebliĝis la plej lasta kaj eble plej eksperimenta albumo de Björk, Medúlla. Rimarkinde estas ke ĉiom da la enhavaĵoj ŝi verkis tute per voĉaj specimenoj kiujn traktis kaj tavoligis ŝi.
Filmoj
En 1999, Björk estis petita por verki kaj produkti la muzikon por la filmo Dancer in the Dark, muzikteatraĵo pri enmigrinto al Usono nomata Selma kiu batalas pagi operacion por preventi ke ŝia filo blindiĝu. Direktoro Lars von Trier poste petis ke ŝi transprenu la rolon de Selma, kiun peton ŝi rifuzis komence. Li tiam diris ke li ĉesigos la projekton, kiu kaŭzus ke la verko kiun ŝi jam faris vaniĝus. En la fino ŝi akceptis la rolon. Filmado komenciĝis en frua 1999, kaj la filmo estis montrita en 2000 en la 53-a Festivalo de Cannes. Björk ricevis la premion de la plej bona aktorino pro sia rolo, sed ŝi diris ke la filmado estis tiom laciga korpe kaj emocie ke ŝi neniam denove aktoros. La muziko kiun Björk kreis por la filmo aperis en albumo kun la titolo Selmasongs.
Flago de Nikaragvo
La nacia flago de Nikaragvo estis adoptita la 27-an de aŭgusto 1971. Ĝi estas bazita sur la flago de Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko kaj inspirita de la argentina flago. La flago de Nikaragvo hodiaŭ uzata estas la plej simila al tiuj uzitaj de la ŝtatoj iamaj provincoj de Centrameriko. La triangulo, vulkanoj, altiĝanta suno, Kapo de Libereco, kaj ĉielarko ĉiuj aperis sur la origina emblemo.
Kasagh
En la suba parto de la valo Ararato, la akvoj de Kasagh estas preskaŭ tute uzataj por irigacii la kampojn kaj ĝardenojn de la ĉirkaŭaj vilaĝoj. Tial dum la someraj monatoj (kiam la plej forta vaporiĝo de akvo) la Kasagh-a ĉirkaŭo estas seka tero. Kassagh havas longon de 89 km. Ĝi drenas areon de 1480 km².
Flago de Nikaragvo
La blazono uzita hodiaŭ enhavas la nomon de la ŝtato, "República de Nicaragua", dum en 1823 la titolo estis "Provincias Unidas del Centro de América". La decido reveni al la emblemoj uzitaj antaŭe estis prenita en 1908 kaj montris la dezirojn de Nikaragvo por la renaskiĝo de la politika unuiĝo formita de la 5 nacioj. La 5 vulkanoj reprezentas la originajn 5 membroŝtatojn kaj la sunradioj kaj la ĉielarko estas simboloj de la brila estonteco.
Kasagh
Aldone al Aparan, aliaj ĉefaj urboj tra kiuj ĝi trapasas estas: Aŝtarako, Oŝakan kaj Eĉmiadzin.
Tivadar Márk
Tivadar MÁRK, laŭ hungarlingve kutima nomordo Márk Tivadar estis hungara kostumisto, altlerneja instruisto.
Tivadar Márk naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Tivadar Márk frekventis luteranan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Reĝa Universitato Péter Pázmány kaj Industriarta Altlernejo. En 1934 li akiris postenon en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li restis ĝis la emeritiĝo. Tamen liaj kostumaj laboraĵoj estis tiel altkvalitaj, ke liaj kostumoj estis videblaj ankaŭ en aliaj teatroj eĉ filmoj. En 1992 ekspozicio okazis pri liaj kostumoj. Li longe instruis en la menciita altlernejo kaj Muzikakademio. Li ricevis premion Kossuth en 1952, 2 aliajn premiojn en 1969 kaj 1974, li estis nomumita eterna membro de la Operejo en 1989, majstro de la Operejo en 2003.
Ŝi Ĉeng Tai
SHÍ Chéngtài esperante Ŝi Ĉeng Tai (ankaŭ SHIH Cheng-tai kaj Shi Chengtai) (*1939) estas ĉina verkisto kaj tradukisto de noveloj kaj poemoj.
Esperanto
Li eklernis Esperanton en 1957 kaj poste dediĉis sin al verkado kaj tradukado de Esperanto-literaturo. Ekde 1978 li komencis korespondi eksterlande kaj aktivi en la movado kaj estis elektita kiel prezidanto de la Qiqihar-a Esperanto-Asocio.
En 1990 kun Lin Lijuan li fondis la revuon Penseo.
Ŝi Ĉeng Tai estis kunlaboranto de multaj periodaĵoj (El popola Ĉinio, Fonto, La Gazeto, Monato, La Mondo k.a.). Liaj noveloj temas plejparte pri esperantista vivo.
Li editoris "Poemaro de Li Bai", eld. Riveroj, Osaka, 1997.
Vidu ankaŭ
Tradukisto
András Mengyán
András Mengyán [andrAŝ mendjAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Mengyán András estis hungara pentristo, grafikisto, fasonisto, altlerneja instruisto. András Mengyán naskiĝis la  en Békéscsaba.
Biografio
András Mengyán frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1968. Lia katedrestro estis András Dózsa-Farkas, lia ĉefinstruisto estis Aladár Németh. Inter 1969 kaj 1990 li instruis en la al Industriarta Altlernejo, poste en simila altlernejo en Bergen. En la jaroj 1981 kaj 1982 li ricevis usonajn stipendiojn. Dum instruado li kreas abstraktajn artaĵojn. Ekde la 1980-aj jaroj li profitas ankaŭ la komputilan teknikon. Li ricevis eksterlandajn premiojn ekde 1974, hungaran signifan premion en 2007.
Dinastio de Trastamaro
La Dinastio de Trastamaro aŭ Casa de Trastámara en la hispana origine estas reĝa dinastio, devena el la Regno de Kastilio, kiu reĝis: en la Regno de Kastilio (de 1369 ĝis 1504 kaj de 1506 ĝis 1516 (Ferdinando la 5-a), en la Regno de Aragono (de 1412 ĝis 1516), en la Regno de Navaro (de 1425 ĝis 1479) kaj en la Regno de Napolo (de 1458 ĝis 1501).
La Dinastio (malgranda branĉo de la reganta Dinastio de Burgonjo) ricevas sian nomon el la Graflando de Trastamaro, de la latina Trans Tamaris (Trans la Rivero Tambro) en la nordokcidento de Galegio, titolo kiu jam ekzistis antaŭ la surtroniĝo de Henriko la 2-a (1369 – 1379) (post la enlanda milito kiu finis je la morto en 1369 de lia patra frato Pedro la 1-a la Kruela).
Sub la diversaj regnadoj la Dinastio de Trastamaro malfortigis la monarkian aŭtoritaton atingitan de Pedro la 1-a kaj la ekonomian disvolvigon kiun okazigis la burĝaro. Samtempe sub ties registaroj manifestiĝas klare politiko kiu iros poste al la nomataj aŭtoritataj monarkioj. Ili sukcesis enmeti Kastilion en la Centjara milito, permesante la eŭropan diplomation enmetiĝi ene de la regno. Nur fine kaj sub la aragona influo oni sukcesis modernigi la regnon per konverto en potenco kapabla aliĝi en la hegemonio ekde tiam unuiĝinta de la Iberia Duoninsulo.
La Dinastio de Trastamaro ekreĝis en Aragonio danke al Pakto de Kaspo (1412), kiu finigis la sukcedan krizon kaŭzata de la senfila morto de Marteno la 1-a de Aragono en 1410.
Caicó
Caicó (prononce: Kajkoo) estas municipo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando, troviĝas en la mikroregiono de Okcidenta Serido, en la centro de la subŝtato. Fondita en 1788, la municipo havas 63.006 loĝantojn. Ĝia klimato estas seka, estante ĝia ĉiujara meztemperaturo pli ol 30 °C.
Nice CP (stacidomo)
Nice CP estas franca stacidomo sur linio Nice -, situanta en Nice, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura, priservata de trajnoj de "Chemins de fer de Provence".
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Nice - Digne.
Macenta
estas grandurbo en Gvineo. Ĝi estas administra centro de la samnoma prefektejo (gubernio).
Geografio
situas sur altebenaĵo laŭ rivero Makonda en la sudorienta parto de la lando. Landlimo de Liberio estas proksime.
Historio
Loka tribo fondis -on. Baldaŭe la urbo estis parte agrikultura, parte komerca tereno. Oni okupiĝis pri kafoj, teoj, nuksoj, rizoj, maniokoj. Pro la proksima limo ankaŭ kontrabandistoj profitis la urbeton. Liberio atakis la urbon en 1906. Inter 1983-2008 pro konflikto en Liberio alvenis multe da rifuĝintoj. Ekde 1981 svisa misio batalas kontraŭ lepro, tuberkulozo kaj aidoso.
Klimato
En tropika klimato regas. 2 sezonoj estas: la seka inter decembro-februaro kaj la pluva inter marto-novembro.
Leĝo de Snell
La leĝo statas ke la rilatumo de la sinusoj de la anguloj de klino kaj de refrakta angulo estas konstanto, kiu dependas de la medioj. La rilatumo de la sinusoj de la anguloj egalas al la rilatumo de rapidoj de la ondo en la du medioj, aŭ ekvivalente al la kontraŭa rilato de la indicoj de refrakto:
kie v1 kaj v2 estas rapidoj de la ondo en la du medioj, SI-aj unuoj estas m/s;
Refrakto inter du surfacoj estas ankaŭ nomata kiel reigebla ĉar se ĉiuj kondiĉoj estis identaj, la anguloj estas la samaj por lumo propaganta en la kontraŭa direkto.
La leĝo de Snell estas ĝenerale vera nur por izotropaj medioj (kiel vitro). En neizotropaj medioj kiel iu kristaloj aŭ mekanike malformigitaj solidoj, duobla refrakto povas fendi la refraktitan radion en du radiojn, la ordinaran aŭ o-radion kiu sekvas leĝon de Snell, kaj la alian eksterordinaran aŭ e-radion, kiu povas ne esti en ebeno de la incida radio kaj la ortanto. Tiam povas esti dependeco ankaŭ de polarizo de la lumo.
Kiam la lumo aŭ alia ondo koncernata estas de sola frekvenco, la leĝo de Snell povas ankaŭ esti esprimita per rilatumo de ondolongoj en la du medioj, λ1 kaj λ2:
Kiam lumo trafas randon inter medioj, ĝi havas ĝenerale eblecojn esti refraktita kaj reflektita. La leĝo de Snell ne priskribas intensecojn (helecojn) de la refraktita kaj reflektita radioj.
La leĝo de Snell bone funkcias se ampleksoj de la medioj estas multe pli grandaj ol la ondolongoj, kio estas la kondiĉo de taŭgeco de geometria optiko.
Tuteca ena reflekto kaj krita angulo
Kiam lumo vojaĝas de medio kun pli granda refrakta indico al medio kun pli malgranda refrakta indico, leĝo de Snell postulas ke en iuj okazoj, se la angulo de klino estas sufiĉe granda, la sinuso de la angulo de refrakto estu pli granda ol 1. Ĉi tio estas neebla, kaj la lumo en ĉi tiaj okazoj estas plene reflektata per la rando, kio estas la tuteca ena reflekto. La plej granda ebla angulo de klino kiu ankoraŭ permesas refraktitan radion estas nomata kiel la krita angulo; en ĉi tiu okazo la refraktita radio vojaĝas laŭ la rando inter la du mezoj. La krita angulo θkr estas la valoro de θ1 por kiu θ2 egalas al 90°:
Ekzemple, konsideru radion de lumo moviĝanta de akvo al aero. La refraktaj indeksoj de akvo kaj aero estas proksimume 1,333 kaj 1 respektive, tiel do θkr≈48,6°.
Derivado de leĝo de Snell
La leĝo de Snell sekvas el principo de plej malgranda tempo (principo de Fermat), kiu laŭvice sekvas el la disvastigo de lumo kiel ondoj.
La leĝo de Snell povas esti derivita de principo de Fermat, kiu statas ke lumo vojaĝas laŭ vojo kiu prenas la plej malgrandan tempon. Per preno de la derivaĵo de la optika voja longo, la senmova punkto estas trovata, donante la vojon prenita per la lumo. Kvankam la rezulto ne montras ke la lumo prenas vojon la plej malgranda tempa, sed tiun kiu estas senmova kun respekto al malgrandaj variadoj, kaj estas okazoj kie lumo reale prenas vojon de la plej granda tempo, kiel ekzemple en sfera spegulo.
En klasika analogeco, la areo de suba refrakta indico estas anstataŭita per plaĝo, la areo de pli alta refrakta indico per maro, kaj la plej rapida vojo por savisto de la plaĝo por preni dronantan personon en la maro estas kuri laŭ vojo kalkulita laŭ la leĝo de Snell.
Alternative, leĝo de Snell povas esti derivita uzante perturbon de ĉiuj eblaj vojoj de luma ondo de fonto al rigardanto. Rezultas detrua perturbo ĉie escepte de ekstremumoj de fazo, kie perturbo estas konstrua, kiu iĝas realan vojon.
Alia maniero derivi leĝon de Snell engaĝas uzon de ekvacioj de Maxwell por elektromagneta ondo kun taŭgaj randaj kondiĉoj.
Historio
La leĝo de Snell estas nomita post nederlanda matematikisto Willebrord Snell, unu el ĝiaj esploristoj,
Kvankam lia nomo de la persono estis literumata kiel "Snel" de li mem, ĝi kutime estas literumata kiel "Snell", ŝajne per misekzegezo de la latina formo de lia nomo, "Snellius".
Ptolemeo de la Tebaido (kristana ermitujo) trovis interrilatojn pri refraktaj anguloj, sed ĝi estis malpreciza por anguloj kiuj estis ne malgrandaj. Ptolemeo estis memfida ke li trovis precizan empirian leĝon, parte sekve de elpensado de siaj datumoj por ke ili konvenu al la teorio (la konfirma deklivo). Alhazen, en lia Libro de Optiko (1021), venis pli proksime al malkovro de la leĝo de refrakto, kvankam li ja ne faris ĉi tiun paŝon.
La leĝo de refrakto estis unue precize priskribita de Ibn Sahl, en Bagdado, en la manuskripto Pri bruligantaj speguloj kaj lensoj (984). Li uzis ĝin por ellabori la formojn de lensoj kiuj fokusas lumon sen geometriaj aberacioj.
La leĝo de Snell estis esplorita de Thomas Harriot en 1602, kiu tamen ne publikigis la rezultojn kvankam li korespondis kun Keplero pri ĉi tio.
En 1621 Willebrord Snell (Snel) derivis matematike ekvivalentan formon, kiu restis nepublikigita dum lia vivperiodo. René Descartes sendepende derivis la leĝon uzante heŭristikajn argumentoj de konservado de momantoj en terminoj de sinusoj en lia traktato Diskurso pri Maniero de 1637, kaj uzis ĝin por solvi iujn optikajn problemojn. Malakceptante solvaĵon de Descartes, Pierre de Fermat venis al la sama solvaĵo surbaze sole sur lia principo de plej malgranda tempo.
Laŭ Dijksterhuis, En De natura lucis et proprietate (1662) Isaak Vossius diris ke Descartes vidis paperon de Snell kaj elpensis sian propran pruvon, oni nun scias ke ĉi tiu akuzo estis nemerituta sed ĝi estas adoptita multajn fojojn post tiu tempo. Ambaŭ Fermat kaj Huygens ripetis ĉi tiu akuzon ke Descartes kopiis de Snell.
En sia Traité de la Lumiere de 1678 Christiaan Huygens montris kiel leĝo de Snell de sinusoj povas esti eksplikita per, aŭ derivis de, la onda naturo de lumo, uzante tion kio estas nomata kiel la principo de Huygens-Fresnel.
Encyclopædia Britannica
Encyclopædia Britannica estas la plej aŭtoritata enciklopedio de la anglalingva mondo. La artikoloj en tiu ĉi enciklopedio estas ĝenerale konsiderataj akurataj, fidindaj kaj bone verkitaj.
La unua eldono estis eldonita dum 1768-1771 en Edinburgo, Skotlando, en tri volumoj, kiel parto de la Skota klerismo. Kompare kun la franclingva Encyclopédie, Encyclopædia Britannica estis ekstreme konservema. Postaj eldonoj estis tradicie dediĉitaj al la reganta ŝtatestro.
En la 70-aj jaroj de la 19-a jarcento oni unuafoje eldonis Encyclopædia Britannica en Londono. La ĵurnalo The Times estis ĝia eldonejo. La 11-a eldono la Britannica eldoniĝis de la Universitato de Kembriĝo. Poste la aŭtorrajtoj estis venditaj al Sears Roebuck kaj la redaktejo de la enciklopedio transloĝiĝis al Ĉikago, Usono. Tamen la angla lingvo de la teksto estas brita kaj ne usona. Roebuck en la jaro 1941 donacis ĉiujn rajtojn al la Universitato de Ĉikago. En 1996 riĉa sviso Jacqui Safra aĉetis la aŭtorrajton.
Reta versio
La unua versio sur lumdisko aperis en 1994. Ĉirkaŭ la sama periodo la Britannica estis enretigita, sed la enretigo estis senpensa ŝovelado. La reta eldono grade pliboniĝis tra la jaroj kaj eĉ estis senkosta portempe, sed nun necesas pagi kotizon. La klasika 11-a eldono (1911), kies 29 volumoj kaj 44 milionoj da vortoj jam ne plu estas sub aŭtorrajto, nun estas rete disponebla.
Momenta eldono
Al la lasta versio de Encyclopædia Britannica kontribuis pli ol 4000 homoj, inter kiuj rekonataj sciencistoj kiel Milton Friedman, Carl Sagan kaj Michael DeBakey.
Nuntempe ĉe Encyclopædia Britannica Inc. oni tre atentas pri mono. Tial, laŭ artikolo en la New York Post, sendependaj kunlaborantoj devas longe atendi antaŭ ol ricevi salajron kaj oni uzas nur senkopirajtajn bildojn.
Historio de eldonoj
vol. = volumo, sup. = suplemento
Komparo kun Vikipedio
Fine de 2005 aperis scienca studo de la fama revuo "Nature". En ĝi oni neatendite menciis ke en Vikipedio estas preskaŭ same (mal)multe da eraroj kiel en la plej aktuala eldono de Encyclopædia Britannica. La kvalito de la informoj estas komparebla. Tiu konkludo helpis pli-seriozigi Vikipedion.
Distrikto Székesfehérvár
La Distrikto Székesfehérvár [sEkeŝfehErvAr] (hungare  Székesfehérvári járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér. Ĝi situas sur ebenaĵo kaj iomete sur montetaro en la meza parto de la departemento (en la meza parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Székesfehérvár, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo kaj 4 grandvilaĝoj, la ceteraj 16 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 982,33 km², kie loĝas 146 823 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri industrio, kreme agrikulturoj, (fruktoj, legomoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.
Historio
Tiu distrikto funkciis daŭre inter 1886-1983. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Graflandoj de Anglio
La graflandoj (angle: counties) de Anglio estas grava parto de la sistemo de loka regado kaj administrado en Anglio (angle: local government).
Graflandoj kutime estas dividitaj en kelkaj distriktaj konsilantaroj. Ĉiu distrikta konsilantaro havas apartajn respondecojn.
Ĉiu graflando troviĝas en regiono kaj ĉiu graflando enhavas distriktajn konsilantarojn :
Jam ne estantaj graflandoj
Kelkaj restas kiel unuopaj instancoj sed ne plu estas graflandoj. Aliaj ne plu ekzistas sed la nomoj ankoraŭ estas uzataj en statistikoj, adresoj, ktp.
Admiraltejskaja (metrostacio en Sankt-Peterburgo)
Admiraltejskaja (Адмиралтейская) estas stacio de la Metroo de Sankt-Peterburgo sur Frunzensko-Primorskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Sankt-Peterburgo. Dum somera navigado laŭ rivero Neva, naveda trajno ciklas inter Admiraltejskaja kaj inter 1:00 kaj 3:00, post fermo de metroo, por ke homoj povu transiri na Neva kiam la pontoj estas malfermaj.
Ĥaĉatur Malumjan
Ĥaĉatur MALUMJAN (naskiĝis en 1865) estis membro de Daŝnako; eldoninto de Muŝako kaj Droŝako. Li estus unu el la gvidantoj kiu kreis asembleon, sub la nomo Komitato Unio kaj Progreso opozicie al la sultano Abd-ul-Hamid la 2-a.
Municipoj de Maranjo
Listo de municipoj de subŝtato Maranjo, Brazilo.
Grand Theft Auto V
Grand Theft Auto V estas ago-aventura videoludo kreita de Rockstar North kaj eldonita de Rockstar Games. Ĝi aperis la por la videoludiloj PlayStation 3 kaj Xbox 360, la  por la PlayStation 4 kaj Xbox One, kaj la  por Microsoft Windows. Kiel membro de la serio de ĉefaj ludoj de Grand Theft Auto, ĝi sekvas post Grand Theft Auto IV kiu aperis en 2008. La ludo okazas en la fikcia urbo San Andreas, kiu troviĝas en Suda Kalifornio. La rakonto en la unuludanta reĝimo sekvas la agojn de tri krimuloj, kiuj provas fari rabojn malgraŭ la premo de registara agentejo. La malfermita mondo permesas al la ludantoj libere viziti San Andreas kaj la fikcian urbon Los Sandos, kiu baziĝas sur Los Angeles.
La ludo povas esti ludita aŭ laŭ interna vidpunkto (oni vidas per la okuloj de la rolulo) aŭ laŭ ekstera vidpunkto (malantaŭ la rolulo). Oni veturas en la mondo piede aŭ veturile. La ludantoj povas elekti ŝanĝi sian rolulon (inter la tri ĉefaj) dum aŭ ekster la misioj. La rakonto fokusiĝas pri raboj, kaj en multaj misioj la rolulo devas pafi homojn aŭ konduki veturilon. Sistemo de «volita» (wanted) montras kiom la rolulo malrespektis leĝojn kaj kiom forte policaj fortoj respondos. Grand Theft Auto Online, la plurludanta reta reĝimo permesas al ĝis 30 ludantoj esplori la mondon samtempe, kaj kunlabori aŭ konkuri.
La kreado de Grand Theft Auto V ekis rapide post la apero de Grand Theft Auto IV. Pluraj oficejoj de Rockstar en la mondo samtempe faris la ludon. Antaŭaj projektoj kiel Red Dead Redemption kaj Max Payne 3 influis la kreadon. La ideo krei rakonton ĉirkaŭ tri ĉefaj roluloj (anstataŭ nur unu) estas novaĵo kompare al la antaŭaj ludoj. La plimulto de la kreada laboro estis krei la malfermitan mondon. Pluraj skipoj iris al Kalifornio kaj ĉirkaŭ por akiri informojn por la kreado. Rockstar eldonis memstare parton de la muzikaro de Grand Theft Auto V. Skipo kunlabore komponis tiun muzikaron ene de pluraj jaroj.
Oni multe reklamis kaj atendis la ludon. Post ĝia apero, la ludo iĝis la distra komercaĵo kiu vendiĝis plej rapide. Ĝi akirigis pli ol 800 milionojn da usonaj dolaroj ene de la unua tago, kaj pli ol miliardon ene de la tri unuaj tagoj. Recenzistoj grandskale laŭdis ĝin. Ili laŭdis la sistemon de pluraj roluloj, la malfermitan mondon, ĝian aspekton kaj ludmanieron. La ludo kaŭzis polemikojn rilate al kiel virinoj estas montrataj, kaj pro misio en kiu ostaĝo estas torturita. La ludo ricevis multajn premiojn el la videoluda gazetaro. La ludo estas ofte menciita kiel unu el la plej bonaj videoludoj. Fakte pro la vendo de pli ol 75 milionoj da kopioj, ĝi estas unu el la plej venditaj videoludoj.
Tajhejaj ĉiamverdaj arbaroj
La tajhejaj ĉiamverdaj arbaroj estas tersupraĵa ekoregiono el la orientazia ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj de Japanujo.
Priskribo
La ekoregiono kovras areon de 138 300 kvadratajn kilometrojn je la pacifika flanko de la insuloj de Honŝuo, Ŝikokuo, kaj Kjuŝuo. La influo de la Kuroŝia Marfluo kaŭzas humidan klimaton kaj longan kreskadan sezonon, kiuj favoris ĉiamverdajn foliajn arbarojn. Laŭrisilvaj arbaroj kreskadis apud la marbordo, kaj kverkaroj superregadis landinterne. Je pli altaj altitudoj, la pacifikaj ĉiamverdaj arbaroj transiris al pacifikaj montaraj falfoliaj arbaroj de la landinterno. La arbaroj ampleksas miksaĵon de specioj kiuj devenas de mezvarma kaj tropika Azio. Specioj de tropikaj originoj inkluzivas du speciojn de podokarpo, du speciojn de Pittosporum, plurajn speciojn el la laŭracoj (Machilus, Neolitsea, cinamomo), kaj Cycadophyta (Cycas revoluta). Arboj kun originoj en mezvarma Eŭrazio inkluzivas japanan fagon, ĉiamverdajn kverkojn kaj kastanopsojn. En la ekoregiono troviĝas la plej grandaj urboj kiel Tokio, Jokohamo, Osako, kaj Nagojo, kaj plimulto de la arbaroj estis transformitaj al agrikulturo aŭ urbanizado. Postrestantaj areoj de arbaro troviĝas ĉirkaŭ temploj kaj sanktejoj, je krutaj deklivoj, kaj en kanjonoj. Sekundaraj arboroj, nomitaj Satojama, troviĝas je montetoflankoj kiuj limtuŝas kultivitajn terenojn.
Sanktejo à répit
Sanktejo à répit estas sankta loko trovebla en kelkaj landoj de tradicio katolika, kie oni kredis ebla la revenigon al vivo de infana kadavro, ĵus mortinta.
La à répit
Laŭ popola plua kredo, malgraŭ ĝia neoficialeco, disvastiĝinta precipe en iuj regionoj de Francio kaj Norda Italio, Svisio, Aŭstrio, Bavario, Belgio..., estus, por infano mortnaskita, momenta reveno al vivo por ricevi la bapton ne ricevitan en la momento de la almondiĝo ĉar jam morta. Baptite, la infano re-mortus definitive sed povos aliri la paradizon anstataŭ resti izolita en la limbo en kiu oni vivas ja sed senigite je la dia beatiga vizio.
Rilate la esprimon à répit, franclingva esprimo eble origine de Pikardio, ŝajnas ke ĝi signifus pliprecize, aŭ ankaŭ, “spiron”: spiro, revivo kiun multaj kredis vidi reflorinta laŭmomentete sur la vizaĝo de la infano dum la ceremonio "reviviganta" en la sanktejo.
Sed la à répit eblis nur en iaj sanktejoj, plejparte konsekritaj al la Virgulino aŭ la Patrineco de Maria, al kies kompato la gepatroj konfidis la animon de sia nebaptita infano. Tiuj sanktejoj ekaperis sur la religia scenejo ekde la fino de la 13a jarcento kaj altiris devotulojn ĝis proksimume la fino de la Unua mondmilito en regionoj de okcidenta Eŭropo. Kultivistoj kaj antropologoj de religiaj ritoj kalkulas ke, la nombro de tiuj sanktejoj atingis ankaŭ la nombron de centoj kaj ke, kvankam perdintaj tiun specifan karakteron, eĉ hodiaŭ ili estas lokoj de kulto.
La sinteno de la Eklezio antaŭ la sanktejoj à répit
La sinteno de la Eklezio estis ambigua. La aŭtoritata konduto variis laŭepoke, laŭloke, laŭespiskope, laŭsinode: episkopo toleris, sekvulo malkuraĝigis, sinodo de Langres (1452) kune kun tiu de Sens (1524) kondamnis; Episkopoj de Liono (1577), Besançon 1656), kaj de Toul (1658) kritikis sed praktike ŝajnigis ne vidi.
La papoj komencas interveni nur 1729, antaŭ la granda kresko de tiuj sanktejoj en la zonoj de centra Eŭropo, eĉ ĉe abatejoj. Benedikto la 14-a kondamnis la praktikon de la répit-bapto konsiderigante ke “la vivsignoj” rakontitaj ne sufiĉas por doni la baptan sakramenton, ankaŭ kiam la atestantoj pri reanimiĝo de la infano estas multaj. La papo iom amuzige deklaras ke “neniu ĝis nun observis kaj rimarkis kriojn kaj ĝemojn, kiuj estus sendiskutaj vivsignoj”.
Tamen la ĝustiga papa interveno ne multe efikis, kelkaj episkopoj hezitis, eble por ne troviĝi tro izolitaj el sia popolo ankrita je siaj konvinkoj kaj devotecoj.
Kial naskiĝis la sanktejo à répit
La “neceso” de la bapto por meriti la savon estas inokulita de la evangelio; sed kelkaj teologoj, eble por urĝi la observon de la precepto ĉe fideluloj, tiom kreskigis tiun gravecon ke la bapto fariĝis kondiĉo necesa: kiu, eĉ sen sia kulpo, ne ricevis la bapton tiu ne povas havi komunumecon kun Dio. Eĉ kelka teologo subtenis ke, la infano nebaptita estas destinita al la eterna sufero... La popola porjusteca instinkto, helpe de aliaj teologoj, imagis lokon neŭtran por tiuj nebaptitoj: ne la infero sed naturfeliĉa loko, la Limbo. Sed ankaŭ la Limbo ne kontentigis ĉar la kredanta fidelularo volis kaj sentis ke la postmorta pridia vizio estas la elekto por ĉiuj: el tio la rito de la bapto à répit.
Kontribuis al la firmiĝo de la stranga koncepto ankaŭ Sankta Aŭgusteno de Hipono per sia rakonto pri katekumano mortinta antaŭ la bapto... sed pormomente reviviĝinta por ke li ricevu la bapton.
Sed la tre kritikita Limbo trovis la mortan trafon (20 de aprilo 2007) en la Internacia Teologia Komisiono de la Katolika Eklezio kiu deklaris ke la koncepto mem de Limbo – loko aŭ kondiĉo de la neelaĉetitoj de Kristo – limigas la universalecon de la savo liverita de Kristo kaj, do, ne povas esti vero revelaciita kaj do ne dogmo. Kaj la Sankta Sidejo, iniciate de papo Benedikto la 16-a, malpermesis al la katolikaro ĉiun instruon pri Limbo kiel eklezian doktrinon, jam cetere ignoritan en la Katekismo de la Katolika Eklezio.
NGC 1217-1
NGC 1217-1 (aliaj indikoj — PGC 11641, ESO 300-10, MCG -7-7-3, AM 0304-391, IRAS03041-3913) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Altiplano
La Altiplano, Anda Altiplano aŭ Altebenaĵo Collao [kojAo], nomata ankaŭ Altebenaĵo Titikaka, estas etenda altebenaĵo de Sudameriko situanta je averaĝa alteco de kiu enhavas la okcidentan parton de Bolivio, nordon de Ĉilio, sudan Peruon kaj nordon de Argentino. Ĝi havas historian gravon ĉar ĝi estis la loko kie aperis diversaj civilizacioj, kiaj Pukarao kaj Tiahuanaco, kaj oni realigis la elnaturigon de plantoj kiaj la terpomo kaj de bestoj kiaj la lamo. Pro ties mediaj karakteroj ĝi estas natura regiono unika en la kontinento.
La Altiplano ricevas tropikajn pluvojn kaj neĝon en januaro kaj februaro. Dum la aŭstralia somero, kvankam oni nomas tiun klimatan fenomenon la "bolivia vintro", ne temas pri sekeco sed pri la alteco kiu limigas kaj determinas la vivon: nur la specialigita flaŭro kaj forta faŭno supervivas super. Ekzistas granda biologia diverseco kies specimenoj plej reprezentaj estas protektitaj en la naciaj parkoj kaj monumentoj. Tiel estas la ebenaĵo vasta kaj kolora, kun disaj lagoj, marĉoj ("bofedales"), salejoj kaj gejseroj; kaj kronita de vulkanoj ofte super 6.000 m.
Toponimio
La termino 'Altiplano' aŭ 'Punao' estas, ĝenerale, akompanata de an-nomo de la lando aŭ regiono pri kiu temas: la Altiplano perua, la Altiplano bolivia, la Altiplano argentina, ktp. Ĉi tiu sistemo enhavas kiel oni diris, teritoriojn de kvar landoj: nome Peruo, Bolivio, Ĉilio kaj Argentino, kvankam ĝia plej granda etendo lokas en Bolivio.
Hidrologio
La Altebenaĵo Collao estas aro de endoreikaj basenoj inter kiuj elstaras du: nome la sistemo Lago Titikako-Rivero Desaguadero-Lago Poopó-Salar de Coipasa kaj la baseno de Salar de Uyuni. Sude de la altebenaĵo Collao elstaras pluraj basenoj endoreikaj de lagetoj aŭ pli malgrandaj salejoj naskiĝintaj el fontoj. Ambaŭ basenoj estus disigintaj antaŭ 10 mil jaroj, dum la lasta glaciepoko. De nordo al sudo, oni rimarkas en la altebenaĵo Collao laŭgradan procezon de dezertiĝo, en granda mezuro pro la saleco kaj mineraligo de la basenoj. La zono de la Salar de Uyuni kaj la Salar de Coipasa, ricevas salecajn akvojn de siaj alfluantoj (Riveroj Grande de Lìpez kaj Pucamayu al Uyuni kaj Riveroj Lauca kaj Lacajahuira al Coipasa). Simile la lago Poopò kaj la lago Uru Uru, enhavas akvojn tre mineraligitaj kiuj akcelas la procezon salejiĝo.
Krome la rivero Desaguadero ricevas la alporton de akvoj mineraligitaj de la rivero Maure, kaj tial la alporto de la lago Titikako al la sudo de la baseno iĝas fundamenta por la subteno de la agrikulturo en la suda regiono de la altebenaĵo.
Ĝenerale la riveroj de la altebenaĵo Collao elstaras ĉar estas meandraj en ĝiaj mezaj kaj malsupraj basenoj, pro la manko de deklivo kaj alporto konstanta de sedimentaĵoj. Ĉi tiu sedimentaĵo estis la kaŭzo ke en la jaro 1962, la rivero Desaguadero superfluis sian akvoenhavon inundante pampon kiu poste iĝis la Lago Uru Uru.
Komuna bono kaj naturaj bonoj
Historia profilo
La mezepokaj okcidentaj (interesus konsideri ankaŭ la spekulativaĵojn de la orienta filozofoj) filozofoj akceptis kaj plipruvis la aristotelan koncepton pri komuna bono Tiu koncepto estis esprimita en filozofia-religia kampo, de Tomaso de Akvino, en la Summa Theologiae, verkita inter la jaroj 1265 kaj 1274, en kiu estas dirate, rilate la esencon de leĝo, ke tiu ĉi "nenialio estas ol preskribo de la racio, koncerne la komunan bonon, promulgita de la gvidanto de la komunumo" (I pars, q. 90, a. 4), pliasertante ke la komuna bono estas ankaŭ komuna celo.
En alia similsenca komento de la Sumo de teologio, Q.29 artt. 37-42, ĉiam referencante al la komuna bono, li subtenas la licecon de la mortopuno baziĝante sur la nepreco konservi la komunan bonon. La teologo, tamen, instruis ke tiu puno estas aljuĝenda nur al la kolpulo pri gravegaj krimoj, dum ĝuste en tiu epoko oni kutimis ĝin uzi facile kaj kun granda diskrecio.
Ĉe mezepokaj pensuloj, kaj precipe ĉe la modernaj kaj samtempaj, estas elvokitaj la diversaj dimensioj el la diversaj sciencoj de la koncepto pri komuna bono. Ĉe tiuj lastaj estas akcentata la devo defendi kaj protekti la komunajn ĉiuspecajn naturajn krudmaterialojn por permesi la vivon ankaŭ de la posteuloj. Vidu: Laudato si'.
Filozofia profilo
En filozofio la koncepto pri komuna bono varias kaj relativas. Ĝi, foje, esprimas ideon, enton aŭ alion, utilan al la tuta komunumo. Oni pensu al la stoikistoj kiuj kredis je la ekzisto de la "logos" (spirita energio) kaj je ties ordiga agado: en tiu stato la logos estas la garantianto de la absoluta komuna bono, Laŭ aliaj filozofoj la komuna bono identiĝas kun la "la bono de la plimulto" (Hegelo). Grava kaj senfina disputo trairas la filozofiajn klingojn: ĉu temas pri komuna bono kiam tiu ĉi postulas la vivperdon de komunano?
Politikscienca profilo
La komunaj bonoj aŭ kumposedoj (angle commons) estas bonoj utiligataj de pluraj homoj, inter kiuj – pro diversaj motivoj – kreiĝas malegalecoj kaj malegalajn konsumojn ĉar la konsumo de iu aktoro limigas la konsumon al aliaj. : temas pri rimedoj kiuj ĝenerale mankas je limigoj en la aliro kaj nepraj por la pluvivo de la homa vivo. Sed eniras en la politika sfero ankaŭ la naturaj resursoj ekspluatataj de malmultaj dum ili apartenas al ĉiuj.
Hodiaŭ la temo pri la komuna bono trovis novan disvolviĝon, ankaŭ per la puŝo de la aktualeco de temoj kiel la ekologiaj sistemoj aŭ la perdo de la biodiverseco, ĉiuj bonoj kumunaj al tuta homaro. Vidu: Laudato si'.
Religia profilo
Diversaj religioj zorgis kaj difinis, el sia vidpunkto, la komunan bonon. La Katolika Eklezio, ekzemple, en unu el la Konstitucioj fontintaj el la Dua Vatikana koncilio, proponas jenan difinon por la Komuna bono:  “La tuto de la kondiĉoj de la sociala vivo kiu ebligas jen al la sociaj grupoj jen al la individuoj atingi sian perfektecon pliplene kaj plirapide”. (Gaudium et Spes)
Masuyo Shiraishi
Masuyo Shiraishi (白石 益代 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi en 1981 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo.
Regionoj de Anglio
Anglio estas dividita en 9 regionoj.
Tiu nombro inkluzivas Pligrandan Londonon sed tiu ĉi estas unika speco de regiono.
Ĉiu el la naŭ regionoj havas registaran oficejon kaj diversajn aliajn organizaĵojn ekz. por stimuli komercon ktp.
La registaro enkondukis regionojn en la 1990-aj jaroj kaj nun pretas plifortigi ties rolon kaj respondecojn. Ĝi ankaŭ pretas enkonduki elektitajn asembleojn se la loĝantaro volas tion havi.
Flago de Panamo
La unua flago proponita en 1823 havis 7 horizontalajn striojn de ruĝa kaj flava koloroj, kie blua kantono enhavis 2 orajn sunojn, interligitajn per mallarĝa linio prezentante la oceanojn. Tamen, tio ne estis akceptita de la panama gvidanto, Manuel Amador Guerrero, kies familio dizajnis novan flagon.
La steloj, laŭdire, signifas la rivalajn partiojn, kaj la blanko estas la paco per kiu ili funkcias. Blua estis la koloro de la konservativuloj, kaj ruĝa la koloro de la liberaluloj.
Ŝraŭbo
Ŝraŭbo estas cilindra tigo el metalo, plasto k.s., kiu estas provizita ĉe unu fino per kapo, kaj ĉe la alia per helica kanelo (foje tiu alia fino estas konuse pintigita).
Ŝraŭbo (krom la senfina ŝraŭbo, vidu sube) ĉiam uziĝas kun komplementa parto, kiu enhavas truon, same helice kaneligitan, sed "kave", tiel ke, kiam okazas rotacia movo de unu peco rilate la alian, samtempe okazas translata movo laŭ la rotacia akso de ambaŭ pecoj.
Tiu komplementa parto, kiu ingas la ŝraŭbon, estas jen fabrikata antaŭ la uzado de la ŝraŭbo (ŝraŭbino, ŝraŭbingo - tiukaze vidu bolton), jen estas realigita per la ŝraŭbo mem, okaze de ĝia unua uzado (en ligno, lado...).
La ĉefa uzado de tiuj sistemoj estas realigi kunligadon kompleta, rigida, malmuntebla, de pecoj, kiuj estas trutrapasitaj de la ŝraŭbo, premataj inter ties kapo kaj la ŝraŭbingita peco (kiu mem ĝenerale estas elemento de kunligita pecaro).
La rotacio de la ŝraŭbo ĝenerale povas efektiviĝi nur per specialaj iloj (ŝraŭb-turniloj), nome ŝraŭbiloj aŭ boltiloj kaj pro tio la kapo de la ŝraŭbilo ne nur devas konsistigi la obstaklon, sed plie devas ricevi formon, ebligantan la uzadon de la ŝraŭb-turniloj.
Simile al najlo, ĝia ĉefa uzo estas kunfiksi erojn enmetante ĝin en ekzistantan boradon aŭ boradon kreitan pro la enmeto de la ŝraŭbo. Ŝraŭbo estas unu el la ses simplaj maŝinoj kaj duobligas la forton aplikitan al ĝi por penetri la materialon, uzante la principon de mekanika avantaĝo.
Oni rajtas dividi al du familioj de ŝraŭboj: ŝraŭboj kun fiksa ŝraŭbo kun ŝraŭbingo, kiuj taŭgas por ĉiuj specoj de materialoj, kaj konusaj ŝraŭboj destinitaj por penetrado, ĉefe por ligno aŭ aliaj molaj materialoj.
La materialoj el kiuj ŝraŭboj estas plej ofte faritaj estas ŝtalo, neoksidebla ŝtalo, latuno, bronzo, titano kaj plasto.
Haraguchi Akira
HARAGUCHI Akira (原口證) estas japano, plej konata pro sia memorigo kaj recitado de 83.431 ciferoj de pi ekde la 1-a ĝis la 2-a de julio 2005.
Ŝraŭbo
Historio
La invento de la ŝraŭbo estas kutime atribuita al Arkimedo aŭ al Arĥito el Tarento: filozofo, matematikisto, astronomo, ŝtatisto, komandanto kaj inventisto, kiu vivis kaj laboris en Italio en la 5-a jarcento a.K.
Haraguchi Akira
Sinjoro Haraguchi, 59-jaraĝa viro de la Ĉiba prefektujo, oriente de Tokyo, bezonis plurajn horojn por atingi tiun ĉi rezulton. Li esperas ke oni listigos lin en la Guinness-libro de rekordoj anstataŭ la ĝisnuna Guinness-mondrekordtenanto, samlandano Hiroyuki Goto, kiu recitis 42.195 ciferojn en 1995.
Ŝraŭbo
Historio
Metalaj ŝraŭboj uzitaj kiel teniloj estis raraj en Eŭropo antaŭ la 15-a jarcento, se vere ili estis konataj.
Direkto de efiko
La direkto de la ŝraŭbigo gravas en la muntado, kaj precipe por la liberigo de ŝraŭboj. Por ŝpari laboron, abrazion kaj de la ŝraŭbingo kaj de la ŝraŭbigo, kaj por funkcigi aŭtomatajn maŝinojn, oni devas deantaŭe scii la direkton de la ŝraŭbigo. Tia scio estas precipe grava en kazoj, kie necesas forto por malligi la ŝraŭbon, por ne apliki forton, kiu plifortigos la ŝraŭbon en sia loko, kaj eble rompos la ŝraŭbigon. Dum desegnado de moviĝantaj partoj, oni devas memori, ke la operaciaj fortoj povas malstreĉigi kaj liberigi la ŝraŭbon, en kazo de malĝusta ŝraŭbiga direkto.
Dekstra
Plejparto de la ŝraŭboj devas esti enŝraŭbigitaj, helpe de ŝraŭbturnilo, dekstrume en truon, kie funkcias taŭga ŝraŭbigo. Aŭ helpe de gravura tranĉilo sur tornilo. Dekstran ŝraŭbon oni ŝraŭbigas laŭ regulo de la dekstra mano. kaj oni malŝraŭbigas laŭ la komplementa regulo, la regulo de la maldekstra mano. kaj ankaŭ la malo estas vera: kiam oni ŝraŭbigas ŝraŭbon laŭ la regulo de la dekstra mano, aŭ la liberiĝo laŭ la regulo de la maldekstra mano, la ŝraŭbo estas dekstra.
Maldekstra
Ankaŭ estas ŝraŭboj ŝraŭbitaj maldekstrume - ŝraŭboj, kiuj sekurigas la ĝustajn radojn de kamionoj, ekzemple, havas renversitan ŝraŭbigon, por ke la movo de la radoj ne liberigu la ŝraŭbojn el la ŝraŭbigo. Ŝraŭbon maldekstran oni ŝraŭbigas laŭ la regulo de la maldekstra mano: Kiam la dikfingro de la maldekstra mano montras en la ŝraŭbigo, tiam la ŝraŭbigado de la maldekstra ŝraŭbo estos farita laŭ la direkto, en kiu montras la fingroj de la maldekstra mano, kiam ili kliniĝas; kaj oni liberigas laŭ la komplementa regulo, regulo de la dekstra mano. Kaj ĉi tie ankaŭ se la fleksitaj fingroj de la maldekstra mano indikas la direkton de rotacio kiam streĉas la ŝraŭbon, kaj la dikfingro de la maldekstra mano indikas la direkton de antaŭeniĝo de la ŝraŭbo, ĝi estas maldekstra ŝraŭbo.
Muntado kaj malmuntado
Por pliigi la frotadon ene de la ŝraŭbo por malhelpi la ŝraŭbon malfiksi, risort-ŝarĝita disko povas esti kunvenita inter la ŝraŭbkapo kaj la surfaco. Por malhelpi la ŝraŭbon aŭ risortan diskon trafi la materialon en kiun ĝi estas ŝraŭbita, plata, truita metala disko povas esti enmetita inter ili.
En la liberigo de ŝraŭboj, kiuj estis ŝraŭbitaj kun granda forto aŭ kiuj estis streĉitaj dum jaroj kaj rusto akumuliĝis en ili, oni povas uzi brakon kiu pliiĝas la tordan momanton aŭ aparaton, kiu transformas la forton de martelbato en rotacian movon, kiu malfiksas la ŝraŭbon. Tiu Improviza efiko estas ordinarlingve nomita "rusa ŝraŭbturnilo" kaj ĝia ĉefa celo estas bati per ĉizilo kaj martelo sur la perimetron de la ŝraŭbkapo por ĝia liberigo.
Foje la nura maniero forigi ŝraŭbon estas bori ĝin - io, kio estas kutime farita pro la eluziĝo de la ŝraŭbokapo.
En kazoj kie la fadeno estas ene de metala materialo kiu emas al rusto, oleo ŝprucaĵo estas uzita kiu reduktas la frotado kaj dissolvas la ruston kaj tiel helpas malstreĉi la ŝraŭbon.
Rilataj laboriloj
Ŝraŭbmaŝino aŭ elektra ŝraŭbilo estas maŝino por ŝraŭbi aŭ malŝraŭbi, kiu uzas elektran motoron, samtipa al elektra drilo aŭ bormaŝino. Oni bezonas uzi taŭgan pinton por tipo de ŝraŭbo, kiun oni devas uzi.
Ŝraŭbingo estas aparato kun ena ŝraŭbeco, nome ingo por ŝraŭbo. Ŝraŭbingoj estas preskaŭ ĉiam uzataj kun bolto por kunfiksi stakon da konsistigaĵoj. La du pecoj restas kunaj per la kombinaĵo de la frotado inter iliaj ŝraŭbecoj, eta streĉado de la bolto, kaj kunpremado de la konsistigaĵoj. Bolto estas dupeca kunfiksilo kiu konsistas el kunkapa ŝraŭbo kaj ŝraŭbingo. Boltilo estas ilo por turni ŝraŭbojn, ŝraŭbingojn kaj aliajn aĵojn havantajn similan formon, sin apogante sur partoj paralelaj al la turnanta akso (male al la ŝraŭbiloj, kiuj sin apogas al parto orta al la turnanta akso). Universala boltilo taŭgas por turni ŝraŭbojn kaj ŝraŭbingojn de ĉiu amplekso, inter du limaj valoroj.
Ŝraŭbaĵo (aŭ ŝraŭbhelico, aŭ ŝraŭbkanelo aŭ ŝraŭbrelo) estas tipo de faco de trunko aŭ truo, kiu karakterizas ŝraŭbon kaj ŝraŭbingon. Ĝi ebligas movi unu detalon laŭlonge rilate al la alia turnante unu rilate al la alia. Ira ŝraŭbaĵo estas ŝraŭbaĵo por movi partojn de aparato laŭ akso, dum funkciado. Kuniga ŝraŭbaĵo estas ŝraŭbaĵo por kunmunti aparatojn.
Ŝipŝraŭbo (ankaŭ ŝiphelico) estas parto de ŝipoj, kiu per sia rotacia movo kreas forton moviganta la ŝipon. Ĝi funkcias perr simila principo kiel helico.
Ŝraŭba transportilo estas transportilo uzante la sistemon de la Arkimeda ŝraŭbo. Oftas la uzado de tia transportilo, ĉu por maŝinoj (draŝrikoltmaŝino) aŭ por la manipulado en/el siloj.
Ŝraŭbaŭto aŭ ŝraŭboterenaŭto estas ajngrunda aŭtomobilo, kies movo efektiviĝas per ŝraŭba movilo. Konstrukciaĵo de la movilo estas du paralelaj senfinaj ŝraŭboj el speciala fortika materialo.
La sesangula ŝraŭb-ŝlosilo estas manlaborilo, kiu estas uzebla por muntado de interne sesangulaj ŝraŭboj, kies kapo havas sesangulan truon. Tiuj ŝraŭboj kaj tiel la sesangulaj ŝraŭb-ŝlosiloj estas uzataj precipe ĉe mebloj kaj bicikloj.
Kriketo
Kriketo, el la angla cricket, estas sekurhavena sporto (tio estas tiu en kiu la defensiva teamo komencas ludadon per lanĉo de pilko al ofensiva ludanto kiu klopodas ĝin frapi), kiu estas populara precipe en la Komunumo de Nacioj kaj en Anglio.