cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Su Armand
Biografio
En 1968, Armand Su estis arestita pro kontraŭrevolucia agado (lige kun okcidentemo – li korespondis kun eksterlando kaj ŝatis la muzikon de Beethoven – kaj esperantisteco), kaj kondamnita al pluraj jaroj da karcero (20 laŭ Vikipedio, 15 laŭ la Historio de la esperanta literaturo). En 1979 li estis liberigita kaj rehonorita. La poemo de Armand Su “Liang Ŝanbo kaj Ĝu Intaj”, origine en “Monda kulturo”, printempo 1965, estas legebla ĉe la retpaĝo de Don Harlow: literaturo.org/HARLOW-Don/Esperanto/Literaturo/Revuoj/MondaKulturo/Printempo65/butterfliesu.html Artikolo aperis en “Esperanto de UEA”, numero 880(4), aprilo 1979, paĝo 77. Recenzo de Sabira Ståhlberg pri “Poemoj de Armand Su” (1992) estas legebla en esperanto.net/literaturo/uea/poemsurec.html Artikolo de Giorgio Silfer en franca lingvo (“Armand Su: chinois de naissance, poète en espéranto, italien par inspiration”) aperis ĉe paĝoj 671-674 de: Fabrizio A. Pennacchietti, Pier Giorgio Borbone, Alessandro Mengozzi, Mauro Tosco: Loquentes linguis: studi linguistici e orientali in onore di Fabrizio A. Pennacchietti = linguistic and Oriental studies in honour of Fabrizio A. Pennacchietti = lingvistikaj kaj orientaj studoj honore al Fabrizio A. Pennacchietti, Wiesbaden, Harrassowitz, 2006 books.google.it/books?id=-CTm1NYWrO0C&pg=PA671&lpg=PA671&dq=armand+su+esperanto&source=bl&ots=3ZS09YV-P9&sig=66Tp3-zRFHgDoNvAr0bRMeNH4B0&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwjM5JKG57_WAhWGBsAKHRiyDYsQ6AEIVzAH#v=onepage&q=armand%20su%20esperanto&f=false Artikolo de Baldur Ragnarsson, origine en Juna amiko 2011, estas legebla ĉe esperanto.net/literaturo/tekstoj/ragnarsson/su.html Mi transskribas: – la nekrologon de Armand Su, verkitan de Peterson (pseŭdonimo de Petro Kaiz) por Espero katolika 1991-2/3, paĝo 53; – la recenzon de Aldo de’ Giorgi (el “L’Esperanto” 1992-9, p. 9) de la volumo “Poemoj de Armand Su”, eldonita postmorte en 1992 de la Ĉina Esperanto-Eldonejo, kvazaŭ kompense pro la persekutoj trasuferitaj de la poeto. Mi aldonas: - foton de la poeto; - koverton de letero de Armand Su el Tien-Tsin; - la kovrilon de la libro “Poemoj de Armand Su”.​
ARMAND SU – ĈIELEN! Armand Su, ĉino, fama Esperanto-poeto (1936-1990), kies poemoj eldoniĝis. Kiel multaj ĉinoj, li suferis malliberigon dum la Kultura Revolucio. Lastan fojon, vizitante lin en la hejmo, mi vidis grandan krucifikson ĉe muro. Je mia demando, li respondis, ke li ne timas riproĉon, kaj montris al mi “Radiovaticana Programmes”, sur kiu publikiĝis liaj vortoj. Oni do povas konkludi ke, kvankam terure malsana, li tamen kun neskuebIa firmeco kredis je Dio ĝis sia morto.
Armand – foren ne alien – nur ĉielen
“Kvaropo” – persekutis vin je la korpo – neniel la volo al Patri’ – via amo
VOJON, VERON – vi sekvis je Dio kredon – vi konfirmis Jesu-krucon – sentime de muro – vi pendigis
Di-benon – vi postulis rekompencon – pacan ripozon – vi gajnis
Peterson, Ĉinio (“Espero katolika” 1991-2/3, p. 53) www.esperokatolika.org/ek19911995/ek1991_0203.htm#13 Poemoj de Armand Su, Eldonis Ĉina Esperanto-Eldonejo, 160 paĝoj, 17×11 cm., prezo ne indikita. La ĉino Armand Su estas eksterordinara, eble unika figuro en la vaste bunta mozaiko de la diaspora mondo esperantista. Li naskiĝis en Pekino en 1936 kaj jam juna interesiĝis pri literaturo kaj pri okcidentaj kulturo kaj arto. Beethoven fariĝis lia vividolo kaj la italan lingvon li lernis de itala familio. Komence plej kara libro fariĝis por li Cuore de De Amicis. Li konsideris Italion sia dua patrio kaj vaste verkis en la itala. Lì ŝanĝis sian originan antaŭnomon al Armand post legado de “La Damo de la kamelioj” de Dumas. Esperanton li lernis aŭtodidakte en 1956 kaj tuj enamiĝis. Baldaŭ li ekkorespondis kun pluraj literaturistoj; liaj ĉefaj mentoroj fariĝis unue Julio Baghy kaj poste Marjorie Boulton. Liaj poemoj, rakontoj, artikoloj komencis disaperi en pluraj gazetoj kaj lia nomo baldaŭ disfamiĝis en nia verda komunumo. Tiam li estis la sola UEA-delegito en Ĉinio. Kiam eksplodis la “kultura revolucio”, li estis plurmaniere persekutata: ĉio okcidentema estis rigardata kiel malamika. Unue oni frakasis lian buston de Beethoven, oni detruis ĉiujn neĉinajn librojn kaj lian amatan laborilon: la tajpmaŝinon. Li estis devigata fuĝi kaj dum du jaroj kaŝe vagabondi almozule tra la lando. Ĝis kiam, en 1968, oni arestis kaj enkarcerigis lin. Dek suferajn jarojn en prizono, kie li grave malsaniĝis ĝis paraliziĝo. Li estis liberigita kaj rehonorigita nur en 1978. Malgraŭ la malbonega sanstato li tuj reaktivis en la literatura kampo. Ĉu tre malmodeste se mi citas ke li eĉ tradukis kaj aperigis en revuo iun mian poemon? Post longjara turmentado Armand Su forpasis la 23an de septembro 1990. Multegaj liaj amikoj kaj admirantoj lin ploris kaj ankoraŭ bedaŭras tiun perdon.
Por honorigi lian nomon Ĉina Esperanto-Eldonejo decidis kolekti liajn dise lasitajn poemojn kaj publikigi libron, kiu aperis en majo 1992. La malgranda sed ĉarma volumo entenas 178 poemojn de la ĉina poeto, ekde la unuaj, iom naivaj, amdeklaroj, ĝis la lastaj, multe pli maturaj, signifoplenaj kaj kortuŝaj versaĵoj pri diversaj temoj. En ĉiuj liaj verkoj surfaciĝas klare la figuro de granda animo, de poliedra pensulo, de fajne inspirita lirikisto. Legadon de tiu libro mi varme rekomendas; ĉiu povos ricevi el ĝi spiritajn plezurojn kaj instruojn. La libron konkludas longa poemo de Edwin de Rock, titolita “Armand Su liberigita”, unu el la plej belaj poeziaĵoj de mi iam legitaj en Esperanto. Aldo de’ Giorgi (“L’Esperanto” 1992-9, p. 9)
Rohr SO
Rohr estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 91 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Geografio
La plej malgranda komunumo de la distrikto Gösgen situas ĉe la suda deklivo de la Soloturna Ĵuraso en valkaldrono, kiu estas la fontregiono de la rivereto Stüsslingerbach. La plej alta punkto de la komunumo situas sude de la kulmino de la monto Geissflue sur alteco de 945 m s.m. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝeto mem la setlejoj Rumpel en nordokcidento de la komunumo supre de la fonto de Stüsslingerbach, Stellirain en sudoriento kaj Balmis en nordo rekte sub la kulmino de Schafmatt-Pasejo. La valkaldrono en kiu situas la komunumo de tri flankoj estas ĉirkaŭita de montoj. Nur en sud tra la valo de Stüsslingerbach estas konekto al la Svisa Mezlando.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Rohr limas en nordo al Oltingen (BL), en oriento al Erlinsbach, en sudoriento al Stüsslingen, en sudokcidento al Lostorf, kaj en okcidento al Zeglingen (BL).
Trafiko
Rohr situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas la pasejvojeto de Stüsslingen trans la Schafmatt-Pasejo al Oltingen. Al la publika transportreto Rohr estas konektita per buslinio al Dulliken.
Historio
La unua dokumenta mencio de Rohr datiĝas el la jaro 1217 kiel Rôre. Ĝis en la 17-a jarcento la Schafmattpasejo havis signifon por la regiona komerco inter Soloturno kaj Bazelo. La vilaĝo dum mezepoko apartenis al la Senjorujo de Gösgen, kiu en la jaro 1458 estis aĉetia al la urbo Soloturno. En la jaro 1100 la Monaĥejo Einsiedeln konstruis en Rohr la kapelon konsekrita Sankta Ulriko, kiel pilgrima stacio apud la pilgrimejo de Alzaco trans Schafmatt-Pasejo al Einsiedeln.
Vejnoj de la koro
La vejnoj de la koro portas oksigenon en la malriĉan sangon de la miokardio al la dekstra ventriklo. Plejparto de la sango de la vejnoj de la koro revenas tra la sinuso de la koro. La anatomio de la vejnoj de la koro estas tre ŝanĝiĝema, sed ĝi kutime estas formata de la sekvaj vejnoj:
Koalicio
Koalicio estas ĝenerale alianciĝo de ŝtatoj, organizaĵoj, politikaj partioj aŭ personoj por realigi komunajn celojn.
Ekzemploj:
Valdelaguna
Valdelaguna estas municipo de la Madrida Regiono en Hispanio. Ĝi troviĝas sudoriente en la Komarko Las Vegas, je 49 km de Madrido ĉefurbo.
Dragon Quest
Dragon Quest (ドラゴンクエスト, Doragon Kuesuto) estas serio de rolludaj videoludoj kreitaj de Yuji Horii kaj lia studio Armor Project.
La ludoj estas eldonitaj de Square Enix (antaŭe Enix), kun lokaj versioj de pli lastaj epizodoj por la Nintendo DS eldonitaj de Nintendo ekster Japanio. Kun la unua ludo eldonita en 1986, ekzistas dek unu ĉefseriaj ludoj, kune kun multenombraj kromverkoj. Preskaŭ ĉiu ludo en la ĉefa serio havas animean aŭ mangaan adapton, aŭ ambaŭ. La serio grave efikis la evoluadon de videoludilaj rolludoj kaj enkondukis diversajn bone konatajn kvalitojn de la ĝenro. Epizodoj de la serioj aperis sur MSXaj komputiloj, Nintendo Entertainment System, Super Nintendo Entertainment System, Game Boy Color, Game Boy Advance, Nintendo DS, PlayStation, PlayStation 2, Wii, kaj pluraj poŝtelefonaj modeloj. La muziko el ĉiu Dragon Quest-ludo estas aranĝita por orkestro kaj la vide-luda serio estas la unua, kiu havis baletajn adaptojn.
La baza premiso de la plejparto de Dragon Quest ludoj estas roli kiel heroo, kiu klopodas savi la teron de danĝero mane de potenca malica malamiko, kutime helpe de grupo de partianoj. Oftaj elementoj daŭras dum la serio kaj ĝiaj kromludoj: vic-bazita batalo; ripetantaj monstroj, inkludante la Ŝlimon, kiu fariĝis maskoto de la serio; teksto-bazita menua sistemo; kaj hazardaj renkontoj (en la ĉefa serio) ĝis Dragon Quest IX. La serio estas unu el la malabundaj longadaŭraj videoludaj serioj, kiu havas stabilan kernan evoluigan teamon: scenara verkisto kaj luda designisto Yuji Horii, rollula designisto Akira Toriyama kaj muzika komponisto Koichi Sugiyama pritraktis siajn respektivajn rolojn ekde la komenco de la serio. La originalaj konceptoj, uzitaj ekde la unua ludo, prenis elementojn de la okcidentaj rolludoj Wizardry kaj Ultima. Granda kvanto da prizorgo estis farita por fari la ludojn intuiciaj por ke ludistoj facile povus komenci ilin. La serio prezentas diversajn religiajn nuancojn, kiuj estis multe cenzuritaj en la okcidentaj NESaj versioj.
Dragon Quest XI estas la plej laste eldonita ludo en la ĉefa serio, kiu estis eldonita en julio 2017.
Ŝtopskatolo
La ŝtopskatolo estas ŝtopanta elemento de maŝinkonstruado, kiu donas la ŝtopadon inter turnanta akso aŭ alternante movanta stango kaj fiksaj partoj helpe de skatolo kontraŭ efiko de premhava likvaĵo aŭ vaporo. Je plej simplaj kazoj ĝi estas la funkcianta lubrikado de lagro. Ia manko de ŝtopado ĉiam karakterizas la ŝtopskatolon, tial ĉiam aperas certa malgranda vapornubo ĉe stango kaj la armaturo, aŭ certa susuro.
La ŝtopskatolo kunmetiĝas el ŝtopmaterialo kaj skatolo, kiun fermas flanĝa aŭ ŝraŭbrelhava mufo. Helpe de ŝraŭbrelo aŭ apartaj ŝraŭboboltoj kunpremiĝas la ŝtopmaterialo. Pro la laŭlonga premo estiĝas ankaŭ radia premo, kaj tiel la ŝtopaĵo tenante al la vando de skatolo premiĝas al la movanta peco. Tiel oni povas estigi ĝustan, minimuman ŝtopbreĉon, kiu kontentiĝas la uzinajn postulojn. Certa eta elfluaĵo ne estas absolute evitebla. La larĝa kontaktanta surfaco kaj la granda premo por elflumanka ŝtopo kaŭzas relative grandan froton.
Ŝtopskatolaĵoj trovas aplikon por ekonomiajn solvojn ŝtopi aksojn de pumpoj kaj miksiloj kaj ĉe reguligaj kaj alĝustigaj ventiloj kiel stangoŝtopaĵoj. Pli malfrue oni aplikis bluan kaj blankan asbeston, kiuj jam anstataŭas modernaj materialoj, kiel aramido, grafito kaj artefaritaj materialoj. La ŝtopaĵoj fabrikiĝas per maŝinoj aldonante diversajn lubrikantajn kaj impregnitajn materialojn.
Oni aplikis ŝtopskatolojn ankaŭ al vapormaŝinoj, ĉefe al vaporlokomotivoj. La transkonduko de piŝtostango tra la cilindrokovrilo necesas bonan ŝtopadon kontraŭ vaporo. Komence fabrikiĝis la ŝtopringoj pleje el grafito kaj asbesto, pli malfrue trovis aplikon pleje ŝtopringoj el fandfero.
Hodiaŭ jam aplikiĝas tiucele modernaj partoj: radial-aksoŝtopiloj (simeringoj) kun ekstera risorta premo de ŝtopringoj. La materialo de ŝtopringoj estas: kaŭĉuko, fadenplastoj, grafito, ktp. Post eluziĝo la ŝtopkapablo de ŝtopskatolo per ektiro de skatolomufo estas renovigebla kaj la elfluo denove barigebla.
Gavirate
Gavirate estas komunumo de Italio.
Turner Classic Movies
Turner Classic Movies (TCM) estas usona film-orientita pagata kablotelevido kaj satelita televida reto posedata de Warner Bros. Entertainment. Lanĉita en 1994, TCM havas sian ĉefsidejon en Atlanto, Georgio. Historie, la programado de la kanalo konsistis plejparte el elstaraj klasikaĵoj, plenlongaj filmoj de la Turner Entertainment filmarkivo -kiu konsistas el filmoj de Warner Bros Pictures kaj Metro-Goldwyn-Mayer. Tamen, TCM nun havas licencajn interkonsentojn kun aliaj Holivudaj filmstudioj same kiel ĝia Time Warner ĝemelfirmao, Warner Bros, kaj foje montras pli lastatempajn filmojn. La kanalo estas havebla en Usono, Kanado, Britio, Irlando, Malto, Latin-Ameriko, Francio, Hispanio, la nordiaj landoj, Afriko kaj la Azio.
Dokumentfilmoj
Aldone al filmoj, Turner Classic Movies ankaŭ elsendas originalan enhavon, plejparte dokumentfilmojn pri klasikaj filmpersonoj, la mondo de filmproduktado kaj precipe rimarkindaj filmoj. Foja tutmonata serio, Race and Hollywood, ekspozicias filmojn de kaj koncerne al homoj de neblankaj rasoj, havante diskutojn de kiel tiuj bildoj influis kinarton, same kiel homoj de tiuj rasoj rigardis sin. Antaŭaj dokumentfilmoj inkludis Asian Images on Film en 2008, "Native American Images on Film" en 2010,  "Black Images on Film" en 2006, "Latino Images on Film" en 2009 kaj "Arab Images on Film" en 2011. Ankaŭ projekciis la filmajn seriojn Screened Out (kiu esploris la historion kaj bildigon de samseksemo en filmoj) en 2007 kaj Religion on Film (pri la rolo de religio en kinartaj verkoj) en 2005.
13682 Pressberger
13682 Pressberger estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstraj astronomoj Erich Meyer kaj Herbert Raab elde la Privata observatorio Meyer/Obermair, apud Kirchschlag bei Linz en Aŭstrio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstra astronomo kaj inĝeniero Rudolf Pressberger (1942–2001), kiu inventis plibonigitan muntaĵon, tiel nomata "Aŭstra Montaĵo". Unue publikigita en 1986, tiu sistemo montras akson de rektascensio ene de la forko, kiu funkcias sen glob-rullagro kaj uzas frotantajn diskojn. Uzante tiun fasonon, Pressberger konstruis li mem Ritchey-Chrétien-teleskopon de 1,0 m.
Pax Romana
Pax Romana (latinaĵo por "Romia paco") estis la longa periodo de relativa paco kaj minimuma vastiĝo de militforto travivita de la Romia Imperio en la unua kaj duaj jarcentoj a.K. Ĉar ĝi estis establita de Cezaro Aŭgusto ĝi foje estas nomita Pax Augusta. Ĝia interspaco estis ĉirkaŭ 200 jaroj (27 a.K al 180 p.K).
La paca stato estis nur ene de la landlimoj de la imperio ĉar daŭre ekzistis bataloj kontraŭ la popoloj de la periferioj:ĝermanoj, partujanoj, ktp. Ĝi estis periodo de relativa trankvileco, dum kiu ne ekzistis civitanaj militoj kiel tiuj de la 1-a jarcento, nek grandaj konfliktoj kun aliaj potencoj, kiel dum la Punikaj Militoj (3-a kaj 2-a jarcentoj a.K).
Georgetown (Suda Karolino)
Georgetown (Georgurbo) estas la tria plej antikva urbo en la Usona ŝtato Suda Karolino kaj la kantona sidejo de la kantono Georgetown, en la regiono Lowcountry (Malsupra Kamparo). En la popolnombrado de 2010 la urbo havis loĝantaron de 9 163. Ĉe la golfeto Winyah Bay en la kunfluejo de la riveroj Black, Great Pee Dee, Waccamaw, kaj Sampit, Georgetown estas la dua plej granda marhaveno en Suda Karolino, tra kiu cirkulas ĉirkaŭ 960 000 tunoj de materialoj jare.
Georgetown estis la komerca centro de la areo produktanta indigon kaj rizon. Ĝi estas la naskoloko de Fraser Robinson, avo de la iama "First Lady" Michelle Obama. Multaj el la parencoj Robinson de Michelle Obama ankoraŭ loĝas en Georgetown.
Plurlingvula kunveno
Plurlingvula kunveno (angle: “Polyglot Gathering”) estas ĉiujara renkontiĝo organizata por plurlingvuloj kaj lingvoŝatantoj.
Principo
Ĉi tiu evento daŭras kvar tagojn kaj kutime venigas pli ol 300 partoprenantojn. Dum la tago okazas prelegoj pri diversaj temoj (metodoj de lingvolernado, prezentoj de unuopaj lingvoj, ktp.), vespere okazas lingvorilata distra programo, kiel ludoj, lingvaj kvizoj aŭ multlingvaj koncertoj (ekzemple de JoMo). La ĉefa komuniklingvo estas la angla, sed ĝi ne estas deviga kaj prelegoj okazas ankaŭ en aliaj lingvoj (ekzemple la germana, franca, hispana, itala, rusa aŭ en Esperanto).
Celgrupo
La Polyglot Gathering ne aparte celas Esperanto-parolantojn, nek estas celo iel tro puŝi en ĝi Esperanton. Ĝi estas por ĉiu plurlingvemulo, sendepende de tio, kiajn/kiujn lingvojn tiu aŭ alia parolas kaj kiomgrade. Tamen estas ege interesa rilato de Esperanto en la tuto: unue, ĝin elpensis kaj la tri unuajn fojojn organizis tri esperantistoj. En 2017 transprenis la organizadon E@I kune kun la slovaka poliglotino Lýdia Machová. Rezulte: ĉirkaŭ kvarono de la patroprenantoj nun scipovas Esperanton. Ne hazarde pluraj programeroj devenas rekte el la Esperanto-kulturo. Eble ankaŭ pro tio eĉ neesperantistoj bone sentas sin dum la evento – la Esperanta etoso penetras en ilin, eĉ se ili mem la lingvon (ankoraŭ) ne parolas. Multaj venintoj ekhavas ĉi tie la unuan eblon praktiki Esperanton, aŭ eĉ entute ekscias pri la lingvo kaj tuj vidas, kiom ĝi praktike uzeblas – ja preskaŭ la tuta organiza teamo uzas ĝin kiel laborlingvon. Eĉ se la angla estas la ĉefa lingvo de la evento, Esperanton eblus titoli kiel la dua lingvo kaj ĉefe “la unua organiza lingvo”
Ágoston Balogh
Ágoston Balogh [Agoŝton balog] laŭ hungarlingve kutima nomordo Balogh Ágoston estis hungara baletisto, baletmajstro.
Ágoston Balogh naskiĝis la  (laŭ alia informo en 1929) en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ágoston Balogh studis baleton de Ferenc Nádasi kaj ricevis stipendion en la teatra jaro 1949. En la sekva teatra jaro li ricevis membrecon en baleta branĉo de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li estis levita privata dancisto en 1960. Post 3 jaroj li estis ankaŭ baletmajstro ĝis 1993, poste li pensiuliĝis. Kelkfoje li faris koreografiajn laborojn. Li ricevis premion en 1989 kaj li ricevis la titolon "eterna membro de la Operejo" en 2004. Lia edzino laboris en muzika notaciejo de la Operejo.
Non c'è due senza quattro
Ne estas du sen kvar (itala: Non c'è due senza quattro) estas filmo de 1984 direktata de Enzo Barboni, kun ĉefroluloj Terence Hill kaj Bud Spencer.
NGC 3014
NGC 3014 (aliaj indikoj — MCG -1-25-43, PGC 28222) estas galaksio en konstelacio Sekstanto.
Mpotoj
La mpotoj estas etno kun aparta lingvo, kiu loĝas en la distrikto Mbinga en la regiono Ruvuma en suda Tanzanio, laŭlonge de la nordorienta bordo de la Malavia Lago. En 1977 la mpotoj estis taksitaj 80.000 homoj.
Mpoto, aŭ pluraj variaĵoj de tiu vorto, signifas "Eŭropo" en pluraj okcidentafrikaj lingvoj inkluzive de la konga lingvo (Mputu] kaj lingala lingvo (Mpótó), kaj devenas de la vorto "portugalo". Krom la indiko al la kontinento kaj ties loĝantoj ĝi ankaŭ povas esti uzata por homoj de eŭropa deveno kaj tiel inkuzivi landojn kun plimulto da loĝantoj eŭropdevenaj kiel la Amerikoj, Aŭstralio kaj Nov-zelando.
NGC 3014
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Genoto
La genoto (Genetta genetta) estas specio de mamulo karnovora de la familio de la viverredoj, unu el la du troveblaj aktuale en Eŭropo, kune kun la ikneŭmono. Ĝi loĝas en Iberio, la Balearoj kaj Francio kaj ŝajne etendiĝas aktuale al nordo kaj oriento de la kontinento. Ĝi troviĝas ankaŭ en Mezoriento kaj tuta Afriko, escepte pri la dezertaj zonoj. Oni supozas, ke ties esto en Eŭropo estas relative ĵusa kaj ke ĝi estis enmetita de homoj nevolonte, ĉu kiel maskoto kiu poste sovaĝiĝis aŭ simple kiel ŝtelveturanto per ŝipo el kiuj ĉiam trapasis la Ĝibraltaran Markolon.
Devenoj kaj de la nomo kaj de la besto
Kelkaj fakuloj sugestis, ke la vorto “geneto” povus deveni el la arabdevena hispana vorto “jinete” (rajdanto”, el zenete), ĉar islamaj ĉevaliroj dum la Reconquista ornamis siajn selojn per haŭtoj de tiu animalo, kaj pro tio kaj la nomo kaj la besto estus alveninta eŭropen dum la araba konkero de Hispanio en la 8-a jarcento. Tamen tiun teorion aktuale ne multe oni konsideras kaj oni supozas, ke la enmeto de tiu besto estis pli frua. Oni scias, ke la romianoj havis genetojn kiel maskotoj en siaj domoj, antaŭ la importado de la hejmaj katoj el Egiptio, kaj ke en la epoko de Aŭgusto Cezaro oni enmetis en Balearoj misteran animalon laŭ la nomo de ictis por finigi la plagon de kunikloj sovaĝaj kiuj tiam infestis la insularon. Ĉar katoj neniam ricevis tiun nomon kaj en Balearoj ne ekzistas spuroj de la ikneŭmono aŭ de aliaj mungotedoj, tiu animalo nur povis esti la geneto aŭ alikaze, iu specio de Marteso.
Priskribo
Laŭ aspekto la geneto similas al kato iom pli longa kun flaveca al grizeca haŭto makulita el nigraj markoj en la korpo kaj ringoj en la vosto. Tie la haŭthararo estas pli longa kaj utilas kiel balancilo en saltoj kaj persekutado. La korpo atingas 55-60 cm, longeco kiun povas egali aŭ eĉ superi la vosto, kiu povas longi eĉ 1 m ekde la kapo al la vostopinto. La alto ĉe gambokruco estas de 20 cm, kaj la pezo varias inter 1'2 kaj 2'5 kg. Ĝi havas konusforman kapon kiu maldikiĝas je la muzelo. La grandaj okuloj helbrunaj estas enmarkitaj de blankaj makuloj kiuj kontrastas kun nigra zono kiu ĉirkaŭas la bazon de la muzelo. Ĝi havas longajn lipharojn ege sensivajn ambaŭflanke de la muzelo. La oreloj estas grandaj kaj erektaj, iom rondoformaj pinte. La korpo estas longeca kaj elasta kun antaŭaj gamboj pli mallongaj kontraste kun la malantaŭaj kiuj estas pli longaj kaj fortaj; tiuj faciligas la grimpan kuitmaron de tiu animalo. La piedoj estas rondoformaj kun duonreireblaj ungoj.
Habitato kaj kutimaro
En la nordo de Afriko oni enhejmigas ilin regule en kelkaj ruraj zonoj, kie, same kiel katoj, liberigas la farmojn el etaj animaloj. Ili estas mordemaj bestoj kaj pro tio la enhejmigitaj ekzempleroj devas esti zorgitaj sinzorge, ĉar ili iĝas pli kaj pli danĝeraj laŭ la aĝo.
Nutrado
Tiu specio estas ĉefe predanta kaj karnovora kaj ties ĉefaj predoj estas insektoj, malgrandaj mamuloj, lacertoj kaj birdoj; foje ili manĝas ankaŭ fruktojn, ĉefe figojn kaj arbarfruktojn (rubusoj, beroj, naturpomoj ktp.). La inoj naskas 2 aŭ 3 idojn ĉiun naskaron en arbotruo, kiuj plenkreskiĝas post unu jaro. En libero ili vivas ĉirkaŭ 10 jaroj, sed en kaptiveco ili povas atingi 20. Ili ne havas verajn predantojn, kvankam foje ili povas esti ĉasataj de iu granda rabobirdo aŭ de homoj, spite protekton en eŭropaj kaj aliaj landoj.
Non c'è due senza quattro
Intrigo
Elliot Vance (piloto) kaj Greg Wonder (saksofonisto) estas vokata por iri al Rio-de-Ĵanejro por anstataŭigi du aristokratojn, la fratoj Bastiano kaj Antonio Coimbra de la Coronilla y Azevedo.
(15435) 1998 VS28
(15435) 1998 VS28 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Non c'è due senza quattro
Intrigo
Sed estas multaj malamikoj de la fratoj Coimbra, kiuj volas buĉi ilin. Kiel en la aliaj filmoj de Bud Spencer kaj Terence Hill, la malamikoj ricevas multajn pugnobatojn.
Guajira Duoninsulo
Guajira Duoninsulo (en hispana Peninsula de La Guajira) [guaĤIra], literumita ankaŭ Goajira, ĉefe en tekstoj de la kolonia periodo), estas duoninsulo en norda Kolombio kaj nordokcidenta Venezuelo en Karibio. Ĝi estas la plej norda duoninsulo en Suda Ameriko kaj havas areon de 25,000 km² etende el la golfeto de Manaure (Kolombio) al la golfeto Kalabozo en la Golfo de Venezuelo (Venezuelo), kaj el Karibio al la montaro Serranía del Perijá. Ĝi estis celo de disputo inter Venezuelo kaj Kolombio en 1891, kaj arbitracio estis profito por tiu laste menciita tiele ke ĝi aliĝis al la Magdalena Departemento. Nune, plej el ties teritorio estas parto de Kolombio, formante parton de La Guajira, dun la restanta strio apartenas al la venezuela subŝtato Zulia. La plej norda parto de la duoninsulo estas nomita Punta Gallinas (12° 28´ N) kaj ĝi estas konsiderata la plej norda parto de kontinenta Sudameriko. .
Ekoregiono
La ekoregiono estas la Gvaĥiraj-barankilaj kserofitaroj kiu havas areon de 150 000 kvadrataj kilometroj en Gvaĥira Duoninsulo kaj en la regiono ĉirkaŭ la urbo Barankilo. Ĝi okupas Gvaĥiran Duoninsulon, la valon de Ranĉeria-Rivero, kaj Guaĥiran Distrikton, kovrante partojn de la nordorienta marbordo de Venezuelo.
La jara pluvofalo varias inter 125 kaj 1000 mm, kaj la averaĝa temperaturo estas 26 °C. Pri la faŭno la ekoregiono estas notinda por esti vivejo de granda populacio de la ruĝa flamengo (Phoenicopterus ruber), krom diverseco de birdoj kaj kiropteroj.
Grafitio de Aleksameno
Grafitio de Aleksameno, aŭ Grafitio de Palatino kaj blasfema grafitio de Palatino, estas grafitio kiu prezentas bildon akompanata de greka enskribo kiun la arkeologoj interpretas mokaĵo kontraŭ la kristana kulto. Tiu grafitio estas nun konservata en Romo en la muzeo Antiquarium Forense e Antiquarium Palatino.
Priskribo pri la grafitio
Datebla je ĉirkaŭ la 3-a jarcento , ankaŭ se eblas datoj eĉ ĝis la jaro 85 ĝi venis al lumo en la monteto Palatino en Romo en 1857 dum elfosado en la Paedagogium , speco de kolegio de la domiciana epoko, aparte destinita al la formado de la imperiaj paĝioj versimile devenantaj el sociaj duonaltaj klasoj.
La prezentaĵo estas komponita el tri desegnaĵoj: la korpo de viro krucumita kun la kapo de besto, ververe de azeno aŭ mulo; viro adoranta kaj fine la enskribaĵo en la antikva greka lingvo “ΑλΕξΑΜΕΝΟς CЄΒΕΤΕ ΘΕΟN” (kiu transliterumita korespondas al Alexamenos sebete theon) kiu signifas "Aleksameno veneras [sian] dion". La teksto, skribita per malregula ortografio, utiligas samtempe literojn majusklajn kaj minusklajn. La komenca litero sigmo (σ,Σ) de la verbo sebete (σεβετε) (interpretita  kiel fonetika varianto de σέβεται, tria persono de la prezenco de la medialo σέβομαι kun la signifo de "veneras, honoras") estas desegnita en la grafitio kiel sigmo arkforma. Tiu grafismo kiu similas, en la majuskla formo, al C anstataŭ al klasika Σ, estis tipa de la orienta greka alfabeto.
Pozicio de la paganaro rilate al la kristanaro
Por taksi la kuntekston en kiu naskiĝis tiu grafitio, necesas scii ke la solidiĝinta religia plejgranda parto povas esti tentata antaŭjuĝe kaj diskriminacie sinteni antaŭ novaj movadoj aparte kiam ili konkurencas, kaj do ankaŭ la tiuepoka pagana majoritato povis vidi en la naskiĝinta kristana kulto ion danĝeran, ion obskuran kaj malican. Estis, fakte, disvastiĝintaj strangaj opinioj rilate la kulton praktikitan de kristanaro, iuj el kiuj subtenis ke ili praktikus ritan kanibalismon, seksperforton al infanoj, mortigojn kaj infanmurdojn, konfesus ateismon, la resurekton de la korpo de mortintoj kaj la malamon al la homa genro. Inter tiuj akuzoj troviĝis ankaŭ tiu laŭ kiu la kristanoj adoris azenon (azenkulto), kaj jen eksplikata la motivo de la prezentado de tiu besto en la grafitio. Kiel kroma konfirmo oni povus citi la diraĵon asinus portans mysteria (azeno portanta misterojn), kiu estis lanĉita kontraŭ la praaj kristanoj kvazaŭ ĝi estus la fonto de ilia mistereca kredo.
Alia historia problemo estus: Ĉu la kristanoj liveris flankon al la akuzoj pro io ekscese sekreta, pro timo ke siaj sanktaĵoj estu profanataj? Aŭ ĉu kristanismo aperis tro simila al Misterecaj religioj? La informado pri kristanismo al la romiaj aŭtoritatoj kaj intelektuloj estis pli facila por ĝiaj malsimpatiantoj, kiel judoj ekzemple, ol al ĝia dekomenca "esti juĝataj" per la dekreto de “religio nelica” de la romia senato.
Informoj pri la kristana teologio
Se oni povus konfirmi la datadon je la 2-a jarcento, oni havus maloftan atestaĵon pri la kristana teologio (plibone, kristana fido) antaŭan al la Koncilio de Niceo (325) aparte signifan ĉar temus pri atestaĵo de nekristana fonto: el la grafitio oni povas informiĝi, fakte, ke, jam ĉe la albordiĝo de kristanismo kaj antaŭ ol – per la koncilio de Niceo – al ĝi estus agnoskita universalisma orientado kaj en ĝi estu difinitaj kaj enirigitaj aŭ modifitaj pluraj aspektoj kaj ĉeestaj aŭ malĉeestaj en la praa kulto, la kristanoj konfesis ke Jesuo estis mortinta en kruco.
La frazo de la grafitio, krome, ŝajnas atesti, en la intencoj kaj scioj de ĝia aŭtoro, ke la kristanoj, aŭ almenaŭ la komunumo al kiu referencis Aleksameno, adoris Jesuon kiel Dion, ankaŭ se malfacilas taksi la precizan koncepton kiun ili havis. La problemo pri la naturo de Jesuo estis, fakte, multe debatata ene de la kristana eklezio de la 1-a, 2-a, 3-a kaj 4-a jarcentoj ankaŭ se en minoritataj grupoj: fakte, jam en la Evangelioj kaj en la epistoloj de Paŭlo estas klare specifita la dieco de Jesuo. Sed el tiuj grupoj, ofte limigitaj kaj malakordaj inter si, naskiĝos diversaj kristologiaj doktrinoj (de tiuj kiuj proklamis en Jesuo la ekskluzivan dian naturon, kiel Docetismo, al tiuj kiuj tion negis aŭ subklasigis diversmaniere: Cerintismo, Adoptismo, Modalismo Arianismo sinsekvis unu post alia aŭ ankaŭ unu super la alia kaj estis deklaritaj herezaj de la majoritata parto. Inter la duono de la 3-a jarcento kaj la unua duono de la 4-a jarcento, akorde kun la pli fondita datado de la grafitio, floris Arianismo kiu subtenis ke la dia naturo de Kristo estas malsupera ol tiu de la Patro; doktrino malkonfesata de la Koncilio de Niceo kiu per la Nicea kredo dogme difinis la bazojn de la historia kristanismo.
Juda emancipiĝo
Kiel juda emancipiĝo aŭ juda emancipado oni nomas la vojon de la judoj ekde la rando de la kristana plimulta socio, kie ili estis jure, religie kaj socio diskriminaciita malplimulto, en la centron de la socion. Ilia integrado resp. integriĝo komenciĝis per la rekono kiel egalrajtaj civitanoj ekde la epoko de klerismo.
Homaj rajtoj koncedataj sendepende de religia aneco fariĝis distingilo de la civiligita nacioŝtato: unue en Usono per la deklaro de la homrajtoj je Virginio en 1776, poste en Francujo post la franca revolucio de 1789. La 27-an de septembro 1791 la nacia asembleo deklaris la egalrajtigon de ĉiuj francaj judoj. La germanaj ŝtatoj, kiuj diversgrade staris fare de Napoleono sub influo de Francujo, sen limigoj emancipis la judojn, ekzemple la Ĉefduklando Berg kaj la Reĝlando Vestfalio.
La germanlingvaj ŝtatoj enkondukis ekde 1797 ĝis 1918 la leĝan egalrajtigon de la judoj ne per unufoja ŝtata suverena akto, sed iom post iom per unuopaj paŝoj, ofte denove limigitaj, kiujn ili dependigis de la sukceso de la „edukpolitiko“ kontraŭ la judaj regato. En Prusujo la judoj fariĝis civitanoj nur per la judoedikto el 1812, la lasta el la reformoj, kiun enkondukis Karl August von Hardenberg. Reviziitaj versioj de la svisa federacia konstitucio garantiis al la judoj en 1866 la rajton de libera elekto de la loĝejo kaj finfine en 1874 ankaŭ la rajton de libera praktikado de ilia religio. Per tio ekde 1874 ĉiuj judoj de okcidenta kaj meza Eŭropo estis samrajtaj civitanoj de siaj ŝtatoj. Nazia Germanujo forprenis per la Nurenbergaj leĝoj el 1935 de la judoj ĉiujn fundamentajn rajtojn, post kiam la nazioj diskriminaciis ilin jam ekde 1933 kaj plej malfrue ekde la komenco de la Dua Mondmilito 1939 ekstermis ilin.
La termino „juda emancipado“ aperas ekde 1817. Ĝis tiam oni priskribis la temon kiel „civitana plibonigo“, „naturaligo“ aŭ „egalstatigo“ de la judoj.
Vísky (distrikto Rokycany)
Vísky estas municipo situanta en distrikto Rokycany en Regiono Plzeň en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 12 km sudoriente de Rokycany. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1368.
Zachary Quinto
Zachary John Quinto (naskiĝis la 2-an de junio 1977 en Pittsburgh, Pensilvanio) estas usona aktoro.
Vivo
Quinto naskiĝis la 2-an de junio 1977 en Pittsburgh, Pensilvanio kiel filo de irlanda kaj italiaj gepatroj kaj kreskis en la antaŭurbo Green Tree. Lia patro John, profesia frizisto, mortis kiam Zachary estis sep-jara. Jam en aĝo de 11 jaroj, la junulo prezentiĝis en produktaĵoj de la muzikteatra ensemblo Pittsburgh City Light Opera. Kiel mezlernejano li ricevis la aktoran premion Gene Kelly Award, por sia rolo en la filmo Pirates of Penzance. Li decidiĝis iĝi profesia aktoro, kaj post la mezlernejo inter la jaroj 1995 ĝis 1999 studis muzikteatron en la aktora universitato Carnegie Mellon.
Dum la jaro 2000, Zachary Quinto translokiĝis al okcidenta Usono, por aktore karieri en la filmaj studioj de Hollywood proksime de Los-Anĝeleso. Li ludis rolojn en multaj diversaj televidaj serioj. La unuan ripetiĝantan rolon li havis dum 2004 en la televida serio "24". Ekde 2006 Zachary Quinto en la televida serio Heroes ludas la horloĝiston Gabriel Gray alinome Sylar. Por tiu rolo li ricevis plurajn aktorajn premiojn.
En la kineja filmo Star Trek de 2009, li ludas la rolon de la juna duonvulkanano Spock.
Jenő Garai
Jenő Garai, laŭ hungarlingve kutima nomordo Garai Jenő estis hungara kemiisto. Lia origina familia nomo estis Günsberger ĝis 1898.
Jenő Günsberger naskiĝis la en Szombathely, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Jenő Garai maturiĝis en Budapeŝto, poste li akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato palatino József en 1906. Post la diplomo li eklaboris en tutlanda kemia instituto, kie li akiris paŝo post paŝo pli altajn postenojn. En 1924 li estis nomumita ĉefinspektoro kontrolanta la vinojn. En 1942 li estis trude emeritita pro la kontraŭjudaj leĝoj, sed depost la nazia erao (1945) li revenis kaj estis institutestro ĝis sia morto. Li okupiĝis ankaŭ pri vinagroj.
Kamill Sándorfy
Kamill Sándorfy [ŝAndorfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sándorfy Kamill, en Kanado konata Camille Sandorfy estis hungara-kanada kemiisto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1993). Lia patro estis Kamill Sándorfi.
Kamill Sándorfy naskiĝis la  1920 en Budapeŝto. Li mortis la 2006 en Parizo.
Biografio
Kamill Sándorfy frekventis gimnazion en Budapeŝto, universitaton en Szeged, kie li doktoriĝis (Ph.D) en 1943, post 3 jaroj li ricevis findiplomon. Li plulernis en Sorbonne akirinta pli novan diplomon (D.Sc) en 1949. Post jaroj li translokiĝis al Montrealo por instrui en la universitato, kie li profesoriĝis en 1959. Li okupiĝis precipe pri teoria kemio, fenoloj, spektroskopio. Li ricevis kanadajn kaj ĉeĥan premiojn.
Bálint Szeghalmy
Bálint Szeghalmy [seghalmi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szeghalmy Bálint estis hungara arkitekto. Bálint Szeghalmy naskiĝis la en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Oradea en Rumanio), li mortis la  en Deggendorf.
Biografio
Bálint Szeghalmy frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitekturistan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1912. Post 2 jaroj li soldatiĝis, en 1915 vundiĝis. Inter 1919 kaj 1929 li estis ĉefarkitekto de Nagykanizsa, poste li havis la saman postenon en Miskolc. Li timis de la komunismo, tial li rifuĝis al Germanio, kie li vivis malriĉa. Li havis edzinon. En 2000 li estis reentombigita en Miskolc.
Li specialiĝis pri protestantaj preĝejoj (resume 59), krome li planis ankaŭ aliajn konstruaĵojn. Li uzis nur naturajn materialojn (ŝtonojn, lignojn, ferojn) kaj transilvaniajn arkitektajn elementojn.
Szakadát
Szakadát [sakadAt], germane Sagetal estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
Situo
Szakadát situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Simontornya troviĝas 30, Tamási 22 km-ojn for.
Carl Meissner
Carl Daniel Friedrich MEISSNER (1an novembro 1800 - 2an majo 1874) estis svisa plantosciencisto.
Biografio
Naskiĝinta en Berno, Svislando la 1an de novembro 1800, li estis baptita Meisner sed poste ŝanĝis la literumon de sia nomo al Meissner. Plejparte de sia 40-jara kariero li estis profesoro de botaniko en la Universitato de Basel. Ĝi grave kontribuis al botaniko, interalie publikigante la ampleksan verkon Plantarum Vascularum Genera, kaj monografiojn pri la familioj Poligonacoj (specio de la genro Polygonum), Laŭracoj, Proteacoj, Timeleacoj kaj Hernandiacoj. Liaj kontribuoj al la priskribo de la aŭstralia flaŭro estis abundaj; li priskribis centojn da specioj de aŭstraliaj proteaceoj, kaj multajn aŭstraliajn speciojn de aliaj familioj, precipe Fabacoj, Mimosacoj kaj Mirtacoj. Lia sano difektis post 1866, kaj li iĝis malpli aktiva. Li mortis en Bazelo la 2an de majo 1874.
Gazzada Schianno
Gazzada Schianno estas komunumo de Italio.
Kalia hipobromito
Kalia hipobromito estas neorganika salo de hipobromita acido kaj kalia hidroksido, blankaj kristaloj uzataj kiel kemiaj reakciantoj kaj oksidigagentoj. Tamen, la oksidiga povo de la hipobromitoj ne sufiĉas por komplete degradigado de organikaj materioj en akva solvaĵo, rezultante en formado de stabilaj organikaj flankproduktoj.
Lull (vilaĝeto)
Lull estas antaŭa vilaĝeto en la komunumo Venray.
Kalia hipobromito
Biologie bromidoj ĉeestas en la homsango kiuj estas oksidataj al hipobromitoj far la enzimo eozinofila peroksidazo. Hipobromitaj saloj estas fortaj oksidantoj kaj agas kiel malinfektiloj.
Lull (vilaĝeto)
Lull havas historion de jarcentoj. En la jaro 1600 Lull eĉ havis propran merkaton. La komunumo tamen decidis ŝanĝi la nomon al Sint Antoniusveld, ĉar oni opiniis ke la nomo estas tro ŝoka (la nederlanda vorto lul signifas kacon).
En 1880 tie loĝis 180 homojn en 2008 sur la sama areo proksimume 5230.
Dum jaroj okazis diversajn agadojn por rehonorigi la malnovan nomon.
Balázs Kiss (luktisto)
Balázs Kiss [balAĵ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kiss Balázs estas hungara luktisto, olimpiano, mondĉampiono.
Balázs Kiss naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Balázs Kiss estis luktisto (klasik-stila) en ĉefurba sportklubo ekde sia aĝo 10. Li venkis en junulara monda ĉampionumo jam en 1998. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 sen medalo, sed en mondĉampionumo li estis la unua en 2009. Ŝajnas, depost 2016 li ne konkursis.
Frank Herbert
Frank Patrick Herbert ( – ) estis kritike laŭda kaj komerce sukcesa sciencfikcia verkisto. Li estas plej konata pro la romano Dune, kaj la kvin aliaj romanoj de la serio Dune. La sagao Dune traktas temojn kiel homa trovivo kaj evoluo, ekologio, kaj la intersekcio de religio, politiko, kaj povumo. Ĝi estas vaste konsiderata kiel unu el la klasikaĵoj de sciencfikcio.
Le Pont (stacidomo)
Le Pont estas fervoja stacidomo en L'Abbaye, Svislando.
Provinco Ĉubutio
Chubut estas provinco de Argentino, situanta en la sudo de la lando.
Plej loĝataj urboj
La ĉefaj urboj kaj centroj de ekonomia aktiveco troviĝas ĉe la atlantika marbordo. Comodoro Rivadavia estas la plej loĝata urbo de la provinco kun preskaŭ loĝantoj, Trelew (kiu estas je pli ol  el maro), la dua kaj Puerto Madryn, la tria. Tiuj du lastaj kun ĉirkaŭ loĝantoj. Inter tiuj tri urboj akumuliĝas preskaŭ la el la provinca loĝantaro.
Departementoj
Departemento (Ĉefurbo)
Geografio
La duoninsulo Valdés (hispane: Península Valdés) estas ĉirkaŭ 3.625 km² granda kaj situas en la marbordo de la provinco Chubut ĉe la Atlantiko. Ĝi estas naturprotektejo aldonita en 1999 al la monda heredaĵo de UNESKO. La golfo Nuevo (Nova Golfo) estas golfo sude de la Istmo Carlos Ameghino kiu kunigas la duoninsulon Valdés kun la kontinento. La istmo Carlos Ameghino sude, 5 km larĝa, separas ĝin el la golfo San José.
Çukurova
Çukurova estas produktema malaltebenaĵo, kiu situas inter la Taŭruso kaj la Golfo de Iskenderun. La ebenaĵon de Çukurova trafluas la riveroj Seyhan kaj Ceyhan. En tiu ebenaĵo troviĝas la plej granda kotonkultiva areo de Turkio. La Çukurova-ebenaĵo estas tiel unu el la plej gravaj agrokultivaj areoj de Turkio. Pluaj akvumitaj kulturoj estas: citruskulturoj, tritikoj, ĉiuj legomspecioj, lucerno kaj rizo.
Kilikia pordo
La Kilikia pordo (turke Gülek Boğazı 'Gülek-trapasejo') estas la ĉefa monta trapasejo tra la Taŭruso en suda Turkio, liganta la malaltebenaĵon de Kilikio kaj mediteranea bordo. Ĝia suda parto situas 44 km norde de Tarsus.
Çukurova
En la Çukurova-ebenaĵo situas la sekvaj urbegoj:
Kilikia pordo
La trapasejo estas la mallarĝa gorĝo de la rivero Gökoluk. En la antikvo trapasis ĝin nur karavanoj, sed ne radaj veturiloj. Multaj armeaj fortoj uzis la trapasejon por invado dum la antikvo.
Kiam la germanaj inĝeniero konstruis la bagdadan fervojon (de Konstantinapolo ĝis Bagdado), ili ne povis sekvi la antikvan vojon, sed devis konstrui multajn viaduktojn, tunelojn. La etŝpura fervoja linio (malfermita en 1918) helpis liveri militajn materialojn por la turka armeo ĉe fino de la unua mondmilito al la Mezopotamia fronto.
Çukurova
Çukurova estas konata per "Memed-libroj" kaj aliaj verkoj de Yaşar Kemal.
Branko
La branko estas besta spirorgano, kiu ebligas la spiradon en la akvo kaj alkondukas la en akvo solvitan oksigenon al la sango.
La brankoj troviĝas ĉe multaj bestoj vivantaj en akvo aŭ en humida vivomedio ekz. heliko (escepte de: pulmohelikoj), moluskoj kaj "vermoj", krustuloj katp.; ĝi estas la sola organo ĉe fiŝoj kaj larvoj (kej kelkaj plenkreskuloj) de amfibioj.
La per traĥeoj spirantaj insektoj havas nur escepte brankojn, ĉefe ties larvoj vivantaj en la akvo havas tiun. (libeloj, efemeroj, plekopteroj, ŝiminsektoj kaj kelkaj duflugila.
NGC 3015
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Branko
La brankaj bestoj sufokas en la aero pro la sekiĝo de la brankaj platetoj sed ankaŭ en la akvo pro manko de la oksigeno. Kelkaj fiŝoj kaj krustuloj kapablas vivi iomete ekster la akvo.
Jerzy Targalski
Jerzy Włodzimierz TARGALSKI, pseŭdonomo „Józef Darski” (naskiĝis la 28-an de julio 1952 en Lodzo, mortis la 19-an de septembro 2021 en Varsovio) – estis pola historiisto, doktoro pri homa scienco, politologo, orientalisto, opozicia aganto en Pola Popola Respubliko, publicisto, estinta estrarano de Pola Radio.
Branko
La lamenbrankuloj (Lamellibranchiata) estas klaso de moluskoj kun duvalva konko kaj lamenformaj brankoj. Multaj specioj estas manĝeblaj kaj produktas perlojn. (mitulo, ostro)
Săulești
Săulești estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
3913 Chemin
3913 Chemin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la teamo de la CERGA : Centre de recherches en géodynamique et astrométrie (Centro de Esploro pri Terdinamiko kaj Astrometrio) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la francajn geastronomojn Henriette kaj Robert Chemin; kiuj, post multenombraj jaroj respejtive kiel bibliotekistino kaj observanto, malkovris kaj mezuris multenombrajn asteroidojn sur la fotaj plakoj de la Schmidt-teleskopo de Caussols. Post la morto de Henriette en 1991, Robert emeritiĝis kaj komencis popularigi kaj instrui pri astronomio.
19694 Dunkelman
19694 Dunkelman estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de Lawrence Dunkelman (1917–2002) de la United States Naval Research Laboratory kaj de la Goddard Space Flight Center, kiu mezuris la spektran disdonon de la suna proksima ultraviolo elde la observatorio de Monto Lemmon en 1952 kaj helpis averti la kosmonaŭtojn de Mercury por observoj de la supre atmosfero kaj de kosmaj fenomenoj elde orbito.
Carl Heinrich Graun
Carl Heinrich GRAUN (* 7-an de majo 1704 en Wahrenbrück; m. 8-an de aŭgusto 1759 en Berlino) estis germana komponisto kaj kantisto.
Vivo
Graun sekvis en 1714 sian fraton Johann Gottlieb Graun al la Kreuz-lernejo en Dresdeno, kie li baldaŭ orelfrapis per sia bela voĉo kaj ricevis krom kanto- unuajn piano- kaj violonĉelo-lecionojn. Tiam li studis sciencojn same kiel kantadon ĉe Johann Zacharias Grundig kaj Christian Petzold kaj kompozicion ĉe la saksia kortega kapelmajstro Johann Christoph Schmidt. En 1724 Graun estis vokita kiel kortega kantisto (tenoro) al Brunsvigo, kie li ĉe la tiea kortega kapelmajstro Georg Caspar Schürmann ankaŭ komponis operojn kaj avancis al vickapelmajstro ĉe la Operdono ĉe Hagenmarkt.
Por la nuptoj de la prusa kronprinco Frederiko kaj la princino de Bevern Elizabeta Kristina Graun verkis la operon Lo Specchio della Fedeltà, kiu havis sian unuan prezentadon en la jaro 1733 je Salzdahlum. Pri la opero la kronprinco estis tiel entuziasma, ke li esprimis la deziron, ke duko Ludoviko Rudolfo permesus al li dungi la komponiston je sia kortego en Rheinsberg. En 1735 Graun translokiĝis al Berlino kaj membriĝis tie kune kun sia frato, koncertmajstro kaj komponisto Johann Gottlieb Graun (1703–1784), kiel vickapelmajstro en la kapelo de la prusa kronprinco kaj posta reĝo Frederiko la Granda. Tie li devis komponi kaj prezenti koncertkantatojn, kies nombron oni taksas je 50.
En la jaro 1740, post la surtroniĝo de Frederiko, Graun estis nomumita kapelmajstro kaj sendita al Italio, por akiri gekantistojn por la itala operejo, konstruota en Berlino. Per lia opero Cesare e Cleopatra la novkonstruita operejo Unter den Linden estis malfermata la 7-an de decembro 1742. Reveninte al Berlino kaj al sia posteno, li tutplene sindediĉis al opero kaj trafis la guston de la reĝo kaj de la publiko tiel ĝuste, ke li baldaŭ prezentiĝis kiel stelulo de la berlina opervivo kaj povis defendi sin kiel tia ĝis sia morto. Liaj operoj formis krom la verkoj de Johann Adolf Hasse la apogilon de la berlina operprogramo.
La tombo de Grauns troviĝis en Berlino Malnov-Cölln ĉe la Petro-preĝejo ĉe Mühlendamm, detruita dum la lastaj militotagoj de 1945, kies restaĵoj estis komplete malkonstruitaj en 1964.
Per daŭra ekspozicio pri vivo kaj verkaro de Carl Heinrich kaj Johann Gottlieb Graun samkiel per ĉiujaraj festivaloj kunlabore kun la distrikta muziklernejo Fratoj Graun la distriktmuzeo en Bad Liebenwerda honorigas la fratojn.
Verkaro
Graun dividas kun la dresdena kapelmajstro Johann Adolf Hasse (1699–1783) la meriton, konduki la italan operon de Alessandro Scarlatti al ĝia kulmino, kio iomete baras al la publiko la rigardon sur la verkoj de aliaj samtempuloj kiel ekz. Händel.
Krom la pasionomuziko kaj 28 operoj Graun postlasis kelkajn instrumentajn komponaĵojn same kiel multajn eklezimuzikajn verkojn, inter ili Te Deum.
Étalans (stacidomo)
Étalans estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Étalans, en departemento , regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Provinco Kordobo (Argentino)
Kordobo (hispane Córdoba) estas provinco de Argentino, situanta en la mezo de la lando.
Departementoj
(parenteze la ĉefurboj)
Benedict Pettschacher
Benedict PETTSCHACHER (naskiĝinta en 1634 en Tamsweg, mortinta la en Sankt Lambrecht) estis aŭstra profesoro kaj monaĥo kaj inter 1673 kaj 1681 rektoro de la Salcburga universitato.
Erich Mielke
Erich Fritz Emil MIELKE (naskiĝinta la en Berlino, mortinta samloke la ) estis germana komunista politikisto kaj ministro de la Stasi inter 1957 kaj 1989.
Benedict Pettschacher
Vivo
Post faro de la ordenaj votoj ĉe la benediktanoj de Sankt Lambrecht li studis ĉe la Universitato de Graz instruonte filozofion en la konvento de Admont. En 1666 li doktoriĝis kaj ekprofesoris pri teologio respektive dogmatiko Salcburge. Ĉe la tiea altlernejo li ankaŭ rektoris. Post tia kariero li estis konfesprenanto kaj spirita konsilanto de la princ-abato de Kempten, do verŝajne de Honorius Roth von Schreckenstein aŭ jam de ties posteulo Rupert von Neuenstein.