cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Premio Walo
Fondisto de premio
Walo Linder fondis la premio Walo en jaro 1974 ins Leben gerufen. Oni uzis ĝis la jaro 1980 la nomon Goldener Tell ora telo (Willhelm Tell) pro la premio por la artisto de jaro. Pri honori la fondiston - (m. 20-a Januaro 1979) -, malfrue oni donas la novan nomon Premio Walo aŭ Prix Walo. La premio eldonas la asocion Show Szene Schweiz Spektakola sceno svisujo.
Jara parada festo
Oni donas la premiojn jare en granda parada festo. Oni havas diversajn sekciojn pri la premioj, ankaŭ oni donas honoran premio Walo Ehren-Prix-Walo, ankaŭ la premion "Amato de publiko" - Prix-Walo-Publikumsliebling - ankaŭ la  "malgrandan premion Walo" Kleinen Prix Walo, por novaj junaj getalentuloj. Sed oni ne havas fiksan kategoriojn; la sekcioj povis jare varii.
Aliaj kategorioj
Oni ne plu aŭ oni ne donis jare premiojn en la kategorioj:
Cirko, Teatro kaj Duonoperoj
Spaco sonĝo;
Anĝelo
Anĝelo estas spirita estulo, kiu asistas kaj servas al la dio(j) en multaj religiaj tradicioj. La vorto devenas el la latina lingvo "angelus", kiu estas el la greka lingvo "ἄγγελος" (ággelos), kies senco estas "mesaĝisto". La hebrea vorto por anĝelo estas מַלְאָך (mal'aĥ).
La anĝeloj ludas gravan rolon en la Bibliaj rakontoj pri la naskiĝo de Jesuo. La anĝelo Gabrielo anoncis al Maria, ke ŝi estos graveda kun la filo de Dio. Anĝelo admonis en sonĝo Jozefon edziĝi al Maria, kvankam la infano ne estis lia. Anĝeloj kantis pro la naskiĝo por la paŝtistoj, kaj anĝelo montriĝis en sonĝo de Jozefo kaj admonis lin fuĝi al Egiptio kun sia familio.
Sed anĝeloj ekzistas ne nur en la rakontoj pri la naskiĝo de Kristo. Ekzistas el diversaj landoj kaj epokoj multaj ekzemploj pri tio, ke homoj asertas, ke ili vidis anĝelojn, ofte konekse kun forta lumo. En multaj kulturoj la limo inter la homa kaj Dia sferoj ne estas tiel klara kiel en la okcidenta mondo. Oni kredas, ke ekzistas inter Dio (aŭ la dioj en kelkaj religioj) kaj la homoj diversaj niveloj de mezaj estuloj, kiuj havas iajn diajn kaj iajn homojn ecojn, ekz. anĝeloj.
Püspökhatvan
Püspökhatvan (Puŝpokhatvan) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono Vác. La nomo signifas episkopo-sesdek. La nomo signifas tion, ke proksime estas urbo Hatvan (=sesdek).
Anĝelo
Aliaj estuloj kun flugiloj
Apud la anĝeloj jam en la malnova testamento estas menciitaj du aliaj estuloj kun flugiloj, keruboj kaj serafoj. La serafoj aperis antaŭ Jesaja en la templo kaj havis ses flugilojn. Ilia tasko estis laŭdi kaj glori Dion. La keruboj, kiujn vidis Jeĥezkel en vizio, havis kvar flugilojn. Keruboj i.a. havis la taskon gardi la vojon al la arbo de la vivo post la unua peko. En la pia spekulado oni komencis distingi inter ĝis ses diversaj tipoj da anĝeloj. Apud la supre menciitaj keruboj, serafoj kaj ordinaraj anĝeloj, estis ses tipoj, nomitaj tronoj, potencoj, regadoj, povoj, estroj kaj arkianĝeloj.
Püspökhatvan
Situo
Püspökhatvan situas en monto Cserhát (ĉerhAt), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Aszód-Balassagyarmat.
Anĝelo
Aliaj estuloj kun flugiloj
En la kristana arto la situacio estis inversa. La artistoj ne havis intereson distingi inter naŭ diversaj tipoj da anĝeloj. Ili eĉ ne sukcesis distingi inter anĝeloj, keruboj kaj serafoj. Ekde la 4-a jarcento la anĝeloj ĉiam pli ofte estis bildigitaj kun flugiloj, ekde la 15-a jarcento kaj ĝis nia tempo ofte kiel virinoj aŭ infanoj. La artisto Giotto en la 14-a jarcento komencis pentri nudajn anĝelajn infanetojn (putti). Baldaŭ ludantaj anĝeloj fariĝis komuna motivo. Dum la 20-a jarcento legosignoj kun infankapoj kun flugiloj fariĝis komunaj - almenaŭ en Svedio, kaj la infanoj, kiuj ricevis tiujn ĉi legosignojn kun anĝelkapoj certe asociis ilin kun la instruado pri anĝeloj.
Anĝeloj laŭ Katolikismo
Ili vere ekzistas, kvankam malmulte estas konate koncerne iliajn precizan staton kaj naturon kaj nombron. Ankaŭ estis ĉiam akceptita la kulto pri anĝeloj laŭ la eklezia tradicio, disciplinata tamen laŭ la katolikaj normoj. Jen iuj dokumentoj de la supera magisterio:
Püspökhatvan
Historio
Vidindaĵo estas katolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco.
Anĝelo
Anĝeloj laŭ Katolikismo
745. Roma koncilio malpermesas alvoki la nomojn de anĝeloj ne menciataj en la Biblio.
12-a jarcento. Diversaj dokumentoj kondamnas la dualisman doktrinon de Kataroj kaj Albigensoj, kiuj kontraŭmetas Dion kaj Satanon kiel du principojn samvalorajn kaj samesencajn.
1215. La Ekumena Koncilio Luterana 4-a asertas, kontraŭ Kataroj kaj Albigensoj, ke ekzistas nur unu kreinto de ĉiuj aĵoj, videblaj kaj nevideblaj... "La Anĝeloj estis kreitaj bonaj, sed iuj fariĝis malbonaj per sia libera elekto...".
1601. Klemento la 8-a malpermesas la disvastiĝon de la litanioj al la anĝeloj.
1670. Klemento la 10-a etendas al la tuta eklezio la liturgian feston honore de la Gardantaj Anĝeloj por la 2-a de novembro.
1921. Benedikto la 15-a etendas al la tuta eklezio la liturgian feston honore al la ĉefanĝeloj Grabrielo (24 de marto) kaj Rafaelo (24 de oktobro).
La Katekismo de la Katolika Eklezio reasertas la ekziston de la anĝeloj kaj ke vero estas dogmo: ili estas spiritaj, personaj kreituloj, intervenantaj en la vivo de la eklezio kaj de ĉiu fidelulo. Kaj ĉio tio pro Komunumo de la Sanktuloj.
Protestanta sinteno
Marteno Lutero opiniis ke estas tute sufiĉe ke Dio revelaciis sin en Jesuo Kristo, en la Biblio kaj en la sakramentoj de la eklezio. Tial oni ne bezonas revelaciojn de anĝeloj, li opiniis. Lutero ne neis, ke anĝeloj povas aperi antaŭ homoj en lia samtempo. La risko kredi al la mesaĝoj de anĝeloj - opiniis Lutero - estas, ke la anĝelo povas esti diablo, kiu povas misgvidi la homojn. Tial estas plej sekure kontenti pri la kristana kredo, pri kiu atestas la Biblio. Same kiel Marteno Lutero la luteranaj eklezioj neniam neis la ekziston de anĝeloj, sed tamen ne havis grandan intereson pri ili. En ofte uzata sveda kateĥismo, la anĝelojn estas priskribitaj kiel anĝeloj, kiujn Dio kreis en la komenco, kaj al kiuj li donis saĝon kaj sanktecon, povon kaj feliĉon, por ke ili en eterneco laŭdu Dion kaj obeu liajn ordonojn. La diablo kaj liaj anĝeloj apostatiĝis kaj fariĝis malamikoj de Dio, kiuj disvastigas malicon en la mondon. La anĝeloj en la jud-kristana konceptaro do ne atingas la nivelon de la anĝeloj de la karikaturoj, tute bonaj estuloj kun blankaj flugiloj. La jud-kristanaj anĝeloj fakte estas estuloj kun propra volo, volo kiu iam povas esti kontraŭa al la volo de Dio.
Mikaelo, Gabrielo, Rafael, Uriel
Nur kelkaj anĝeloj estas menciitaj per nomo en la kristana tradicio, t. e. la arkianĝeloj Mikaelo, Gabrielo, Rafael kaj Uriel.
Mikaelo (kio signifas "Kiu estas kiel Dio?") antaŭ ĉio havis la rolon de batalanto kaj militisto, kiu batalas kontraŭ la diablo. Gabrielo ("Fortulo de Dio" aŭ: "Dio estas forta") fariĝis plej konata kiel la sendito, kiu al Maria donis la mesaĝon, ke ŝi naskos la filon de Dio sur la tero. Rafael ("Dio sanigas") en kristana tradicio estis konsiderata kiel patrono de la vojaĝistoj, ankaŭ kiel la anĝelo, kiu transdonis la sciigon pri la naskiĝo de Jesuo al la paŝtistoj en Bet-Leĥem. Uriel ("Mia lumo estas Dio") en la Biblio aperas nur kiel normala persona nomo. En la postbiblia juda tradicio li estas reganto de la astro kaj de la anĝelaro.
En Islamo, Gabrielo estas la anĝelo kiu revelaciis la Koranon al Mahomedo.
Gardanĝeloj
Multaj homoj kredas, ke ĉiuj havas unu aŭ plurajn individuajn gardanĝelojn. Eldiro de Jesuo en la 18-a ĉapitro de Sankta Mateo pri la anĝeloj de la homoj en la ĉielo povas esti la kaŭzo de tio. Bildoj kun anĝeloj estis tre popularaj dum la pasintaj jarcentoj. Sur ili aperas gardanĝeloj plej ofte kiel virinoj kun flugiloj kaj longaj blankaj vestaĵoj, kiuj protektas infanojn, kiuj ludas apud riveretoj aŭ ravinoj. Tiuj ĉi bildoj aperis en sennombraj preĝejoj kaj hejmoj tra la mondo, kaj ankoraŭ vendiĝas en la librovendejoj de la preĝejoj. En la popola arto la vario estas pli granda. Tie la anĝeloj iam havas striktajn vestaĵojn kaj ĝis ses flugilojn. La anĝelobildoj ludis gravan rolon por la popola kredo je anĝeloj.
Vizioj de anĝeloj
Multaj homoj diris ke ili spertis preĝorespondojn aŭ ke ili resaniĝis pro Dia helpo. Same multaj rakontis ke ili kredas je anĝeloj aŭ je gardanĝeloj. Male malmultaj asertas ke ili vidis anĝelojn per siaj propraj okuloj. Rakontoj pri homoj kiuj renkontis anĝelojn tamen estas ŝatataj kaj aperas en kristanaj libroj kaj revuoj kaj nuntempe ankaŭ en interreto.
Helpo en malfacilaj tempoj
Ekzistas multaj similecoj inter diversaj rakontoj pri anĝelovizioj. La rakontantoj ĉiam estas viroj aŭ virinoj kiuj havas intereson pri religio, piaj kristanoj, anoj de alia religo aŭ homoj kun ĝenerala intereso pri religio. Mi ne konas okazaĵon, ke iu ateisto aŭ homo kiu ne interesiĝas pri religio diras, ke ili vidis anĝelojn. Anĝelovizioj ĝenerale okazas en ia malfacila tempo en la vivo, en deprimo, en malsano aŭ en malliberejo. Iam la vizio estas respondo al preĝo. La plej multaj anĝeloj aspektas ĝuste tiel, kiel oni opinias ke anĝeloj aspektu en la tempo, kiam okazas la vizio. Homoj, kiuj diras ke ili vidis anĝelojn, atestas pri tio, ke la vizio donis al ili sekurecon kaj pli fortan konvinkiĝon. Tio ĉi bone akordas kun la oficiala instruo de la eklezio pri anĝeloj. La anĝeloj estas senditoj de Dio, senditaj por helpi al homoj. La eklezio tamen ĉiam estis tre skeptika pri homoj, kiuj asertas, ke ili ricevis tute novajn mesaĝojn de anĝeloj. La fundamenta koncepto de la eklezio ĉiam estis, ke post la alveno de la filo de Dio, Jesuo Kristo, al la tero, novaj revelacioj ne necesas. Kiam Mahometo raportis, ke li ricevis revelaciojn de la anĝelo Gabrielo, la kristanoj rifuzis kredi tion. La revelacioj de Mahometo anstataŭ fariĝis la fundamento de tute nova religio, islamo. La sama afero okazis kiam Joseph Smith deklaris, ke li ricevis novan sanktan skribaĵon sur ora ladplato de la anĝelo Moroni. La malnovaj eklezioj malakceptis tion kaj tute nova eklezio, la t. n. mormona eklezio estiĝis. Ni povas esti certaj pri tio, ke ankaŭ en la estonteco tiu, kiu asertas ke li ricevis mesaĝon de anĝelo, ne estos kredata de la oficiala eklezio.
Popularaj anĝeloj
En nia tempo la anĝeloj ĝuas novan ondon da populareco, ankaŭ ekster la rondo da kredantoj. En beletro, arto, reklamo, popmuziko kaj rokmuziko anĝeloj ĉiam pli ofte aperas. En filmoj anĝeloj ankaŭ ne estas maloftaj. Estas facile kompreni la kialon. Multaj homoj opinias, ke Dio estas tro granda por ke ni povu kompreni lin. Anĝelo estas estulo inter Dio kaj homo, ĝi enhavas iom da Dio, sed tamen estas pli komprenebla por homoj. La anĝeloj ĉiam estos fonto de ĝojo kaj sekureco.
En plastikaj artoj ili aperis ofte laŭlonge de la historio. Ili aperas ekzemple en unu el la tipaj bildoj de religia arto, kia estas la Naskiĝo de Jesuo (la plej populara kune kun la Morto de Jesuo) kaj tie ili aperas anoncante al la mondo la dinaskiĝon. Laŭ Francisko Azorín anĝelo estas Ĉiela spirito, dia kortegano, ofte reprezentita ĉe la ikonografio kristana per flugilhava junulo aŭ nudinfano.
Spiritismo
Laŭ Spiritismo (La Libro de la Spiritoj Parto 2, ĉapitro 1), anĝeloj estas homoj kiu iĝis Superaj spiritoj kaj restas puraj spiritoj, t. e., spirito em la unua klaso kaj unua ordo en la Spirita hierarkio.
Mormonismo
Kelkaj anĝeloj aperas specife en la mormonaj skriboj: Moroni kaj Nephi.
Deta
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 4.203 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj, serboj) kaj en 1992 6.489 (rumanoj, 22% hungaroj).
Proksima Oriento
Problemoj pri la termino en Esperanto
La germanoj distingas inter Proksima Oriento, Mezoriento, (suda Azio, Afganujo kaj ofte ankaŭ Irano) kaj la Fora Oriento (Ĉinujo kaj Japanujo). Por la angloj la proksima oriento komencas jam en Nederlando, do por ili Mezoriento ŝoviĝas iomete pli okcidenten kaj inkluzivas ankaŭ tiujn ŝtatojn kaj regionojn, kiuj por germanoj estas proksima oriento. Ili eĉ nomas la nordafrikajn ŝtatojn mezorientaj. Estas do klare, ke ankaŭ ĉinoj havas alian komprenon pri la ĉieldirekto de la nomataj regionoj. Kaj kompreneble ankaŭ por la loĝantoj de la „Proksima Oriento“ iliaj landoj estas la centro de la mondo.
Deta
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1360. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes vármegye). Ĝi estas urbo de 1968.
Proksima Oriento
Problemoj pri la termino en Esperanto
Naciaj ŝtatoj resp. ties kulturoj kaj lingvoj havas siajn tradiciojn, parte baziĝantaj en la mezepoko, kiam la homoj komprenis la teron kiel plata disko, kaj laŭ tiu iomete malnoviĝinta mondkompreno ili ankoraŭ uzas malnoviĝintajn terminojn. En la germana ekzistas la vortoj „Osten“ kiel nomo por la ĉiela direkto oriento kaj „Orient“, kiu estas preskaŭ samsignifa kun la vorto „Naher Osten“ (okcidenta Azio). La hispanlingvanoj uzas la vortojn „este“ (oriento) kaj „levante“ (laŭvorte la regiono, en kiu la suno leviĝas) por okcidenta Azio.
Laŭ la supre menciitaj faktoj Esperantistoj, kiuj ja parolas „internacian lingvon“, devas priprensi la uzon de la nacilingvajn konceptojn Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento.
Ramillies (Nordo)
Ramillies, prononco [], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 514 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Ramillies estas unu el la vilaĝoj lokitaj ĉirkaŭ la urbeto Cambrai. Ĝi do situas kerne de la natura regiono Cambrésis, kiu ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.
Ramillies etendiĝas sur 5,11 km².
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero (en:Coming Up for Air) estas romano de George Orwell, eldonita antaŭ la Dua MondMilito kaj prognozanta tiun konflikton. Ĝi verkiĝis unuapersone, kun George Bowling, la 45-jaraĝa protagonisto rakontanta al la leganto sian viv-historion.
Ramillies (Nordo)
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Emile Etuin, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Venante Supren por Aero
Intrigo
La sociaj kaj materiaj ŝanĝoj spertataj de Bowling ekde infanaĝo aspektigas lian vivon tiel malproksima kiel la biblia karaktero Og, Reĝo de Baŝan, mencio pri kiu ekigas 'vojaĝon laŭ memor-vojo' de Bowling. La verkado de Orwell emas montri guston por pesimismo kaj mizero; tamen, Bowling esprimas nostalgian melankolion iom teneran. La romano presentas spiritokaptan realisman evokaĵon pri tio, kion ni nun nomas ''mezviva krizo.
Ramillies (Nordo)
Vidindaĵoj
Viziteblas en Ramillies brita militista tombejo.
Venante Supren por Aero
Intrigo
Kio plej frapas ne tiom estas ke Orwell prognozis la komencon de la Dua Mond-Milito, kiu tiam iĝadis atendata, sed ke li antaŭvidis la transformiĝon de la socio kiu sekvos. Ja, nur kelkajn jarojn post la eldono de la libro, antaŭmilita Anglujo jam estis tiel dista kaj neatingebla kiel la Edvard-epoka infanaĝo de George Bowling.
Ramillies (Nordo)
Administrado
Ramillies apartenas al la kantono Cambrai-Est, kies ĉefurbo estas Cambrai. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.
Venante Supren por Aero
Intrigo
La temoj de la romano estas nostalgio, la malsaĝo klopodi reiri kaj rekapti pasintajn glorojn, kaj la facila maniero laŭ kiu la revoj kaj aspiroj de junaĝo povas sufokiĝi per la monotona rutino de laboro, geedzeco, kaj pliaĝiĝo. George Bowling ne estas tre simpatia karaktero — li estas dika, mezaĝa asekur-vendisto kiu malŝatas siajn edzinon kaj infanojn kaj kiu perfidus la malmultajn principojn siajn por kelkaj drinkaĵoj aŭ bona nokto kun prostituitino.
Tamen, kiel multaj protagonistoj de Orwell, liaj savaj trajtoj estas malkaŝemo kaj senkompata klareco vida, precipe kiam temas pri si.
Maĉupikĉuo
Maĉupikĉuo (keĉulingve Machu Pikchu, "Malnova Monto", hispanlingve Machu Picchu) estas la plej grava arkeologia loko, kiu en Peruo restis post la inkaa imperio. La nomo apartenas al inkaa setlejo konstruita ĉefe meze de la 15-a jarcento sur la rokoj kiuj kunigas la montojn Maĉupikĉuo kaj Huajnapikĉuo en la orienta flanko de la Centraj Andoj, en la sudo de Peruo. Probable ĝia origina nomo estis Pikĉuo aŭ Pikĉo.
Laŭ dokumentoj el la mezo de la 16-a jarcento, Maĉupikĉuo estis unu el la ripozlokoj de Pacha Kutiq (la unua inkaa imperiestro, 1438-1470). Tamen, kelkaj el ĝiaj plej bonaj konstruaĵoj kaj la evidenta ceremonia celo de la ĉefa alirvojo al la llaqta pruvus, ke ĝi estis uzata kiel religia sanktejo. Ambaŭ uzadoj, kiel palaco kaj sanktejo, povis esti samtempaj. Kelkaj fakuloj verŝajne forigas la teorion pri la militista uzado, pro kio la popularaj kromnomoj kiel "fortikaĵo" aŭ "citadelo" ne plu estas uzataj.
Maĉupikĉuo estas konsiderata samtempe kiel majstra verkaĵo de la arkitekturo kaj inĝenierarto. Ĝiaj specifaĵoj arkitekturaj kaj pejzaĝaj, kaj la mistervualo kiu estis kreita ĉirkaŭ ĝi en granda parto de la literaturo farita pri ĝi, igis ĝin unu el la plej popularaj turismlokoj de la planedo.
Maĉupikĉuo troviĝas en la listo de la Monda heredaĵo de Unesko ekde 1983, kiel parto de kultura kaj ekologia tutaĵo konata kiel Historia sanktejo de Maĉupikĉuo. Tamen tiu heredaĵo estas minacata pro la neregataj konstruadoj de hoteloj, restoracioj kaj memoraĵbutikoj.
La 7-an de julio 2007 Maĉupikĉuo estis deklarita kiel unu el la novaj sep mirindaĵoj de la mondo dum ceremonio realigita en Lisbono, Portugalio, kiu kalkulis je cent milionoj da voĉdonoj en la tuta mondo.
Situo
La loko troviĝas oriente de la Andoj, komence de la amazona arbaro. Ĝi situas en Peruo, en la provinco Kusko, cent tridek kilometrojn malproksime de Kusko. En 2009, ĝi estas regiona ĉefurbo, antaŭe ĝi estis ĉefurbo de la inkaoj.
La sankta urbo Maĉupikĉuo, kies nomo signifas "malnova pinto" en la keĉua lingvo, kaj kiun Hiram Bingham alnomis "La perdita urbo de la inkaoj", estas antaŭkolumba arkeologia ejo situanta je 130 kilometroj nordokcidente de la urbo Kusko en Peruo. Konstruita sur la samnoma montosupro, tiu urbo kuŝas je pli ol 2700-metra alteco. La situo de Maĉupikĉuo estis rigardata kiel militista sekreto, sed precipe la profundaj ravinoj kaj la krutaj rokoj estis ĝia plej bona defendo. Ŝajnas aliloke, ke spiritaj konsideroj kompletigis la strategian intereson de tiu lokelekto.
Aliro
Eblas atingi Maĉupikĉuon laŭ diversaj migradpadoj. La plej uzata estas la pado de la inkao, strikte kontrolata kaj kiun oni rajtas uzi nur pere de vojaĝagentejo.
La vilaĝo la plej proksima de Maĉupikĉuo estas Aguas Calientes, je 400 metroj pli malsupre. De tiu vilaĝo busservo regule uzas la Hiram-Bingham-ŝoseon al la urbo. Nenia ŝoseo atingas la vilaĝon Aguas Calientes, turistoj devas uzi unu el la du fervojaj linioj, kiuj trapasas la vilaĝon ekde Ollantaytambo aŭ ekde la hidroelektra centralo de Santa Teresa.
Klimato
Tagoj estas kutime varmegaj kaj malseketaj, noktoj estas malvarmaj. La temperaturo varias inter 12 kaj 24° Celsio. Pluvoj estas oftaj kaj fortaj (1.955 mm jare), ĉefe en novembro kaj marto.
Havaĵo (juro)
En juro, havaĵo estas aĵo kun ekonomia valoro kiu povas esti objekto de reala rajto, kiel posedo, vendo, donaco, ĝurajto, hipoteko, loĝrajto. Plej bazaj kaj kutimaj aĵoj pri kiuj juro de antikvaj tempoj priokupiĝis estas teroj, bienoj kaj pri ili temas la plej antikvaj dokumentoj konservitaj; duarange eble estas domoj.
Maĉupikĉuo
Klimato
En januaro de la jaro 2010, pluvegoj forfluigis ŝoseojn kaj fervojojn al Maĉupikĉuo. Pli ol 2.000 turistoj aldone al la 2.000 lokaj loĝantoj estis kaptitaj surloke kaj la urbo portempe fermita, sed malfermiĝis denove la 28-an de februaro 2010. Turismaj vizitoj eblis denove ekde la 1-a de aprilo 2010.
Havaĵo (juro)
Juro komencas funkcii ĉefe kiam ekas konflikto inter diversaj kandidatoj al posedo de havaĵo.
Maĉupikĉuo
Naturrezervejo
En 1983 Unesko deklaris la ejon parto de la monda heredaĵo.
Historio
La regiono de Picchu, situanta meze inter la Andoj kaj la amazona arbaro estis koloniata de montaraj popoloj de la regionoj de Vilcabamba kaj de la sankta valo de Kusko por trovi novajn prilaborotan grundon. Arkeologiaj atestaĵoj indikas ke agrikulturo estis praktikata en la regiono almenaŭ ekde 760 a.K.. Demografia eksplozo okazis ekde ĉirkaŭ la jaro 900 de grupoj historie ne dokumentitaj, sed eble ligitaj al la etno Tampu de Urubamba. Oni opinias, ke tiuj homoj estis anoj de la federacio de la Ayarmaca, rivaloj de la unuaj inkaoj de Kusko. En tiu periodo kreskegis la agrikulturebla surfaco per konstruado de terasoj. Tamen la ejo mem de Maĉupikĉuo inter la du montoj de Huayna Picchu kaj Machu Picchu, ne montras spurojn de konstruaĵoj antaŭ la 15-a jarcento.
Inkaa epoko (1438-1534)
En 1440, dum la kampanjo de Vilcabamba, la regiono de Picchu estis konkerita de Paĉakutek, unua imperiestro inkaa (1438-1470). La ejo de Maĉupikĉuo verŝajne impresis la reganton per siaj apartaj ecoj kaj ligoj al la sankta geografio de Kusko. Li konstruigis ekde ĉirkaŭ 1450, urban loĝejaron kun luksaj konstruaĵoj por la aristokratio kaj sacerdotaro.
Oni opinias, ke Maĉupikĉuo havis varieman loĝantaron inter 300 kaj 1.000 homoj, ĉefe inkaoj apartenantaj al elito (eble la panaca de Paĉakutek) kaj aclla (virgulinoj). La agrikulturistoj devenis de diversaj partoj de la imperio, pro la inkaa politiko de mitmaqkuna, tio estas translokigo de tutaj etnoj.
Maĉupikĉuo ne estis izolata ejo, kaj la mito de perdita aŭ kaŝita urbo de la inkao, ne estas fondata. La valoj, kiuj kuniĝas al la ejo estis dense loĝata de agrikultura popolo, kiu kreskis ankoraŭ post la okupado de la inkaoj en 1440. La inkaoj konstruis multajn adminstraciajn centrojn, la plej gravajn en Patallacta kaj Quente Marca, kaj vastajn agrikulturajn zonojn per tiucele konstruitaj terasoj. Maĉupikĉuo dependis rilate al nutraĵo de la kampoj en la agrikultura sektoro, sed eble tiuj ne estis sufiĉaj por nutri la tutan loĝantaron. Interregiona komunikado eblis pro la padaro de la inkaoj: 8 vojoj atingis Maĉupikĉuon.
Post la morto de Paĉakutek, laŭ la kutimo de la inkaoj, liaj personaj bienoj estis mastrumitaj de lia panaca, kiu estris la enspezojn de la kulto de la mumio de la mortinta imperiestro. Oni supozas, ke daŭrigis tiu situacio sub la regno de la imperiestroj Tupak Jupanki (1470-1493) kaj Huayna Capac (1493-1529).
Maĉupikĉuo perdis sian gravecon pro prestiĝkonkurso kun la personaj havaĵoj de la posteuloj de Paĉakutek kaj pro la fakto de nova pli sekura kaj larĝa vojo inter Ollantaytambo kaj Vilcabamba (la valo de Amaybamba).
Nuntempe oni supozas, ke la urbo estis konstruita dum la regado de la inkaa imperiestro Paĉakutek, kiu imperiestriĝis en 1440. La urbo estis loĝata ĝis la hispana invado en 1532. Laŭ la arkeologiaj esploroj efektivigitaj surloke, Maĉupikĉuo ne estis tradicia urbo, sed pli vere fortikaĵo utiligata kiel dua palaco de la imperiestro kaj lia kortego. Oni taksas, ke la loko havis ne pli ol 750 loĝantojn sume. Iuj nuntempaj teorioj asertas, ke tiu loko estis inkaa llaqta, tio estas fortikaĵo dediĉita al la ekonomia regado de la okupitaj zonoj. Per siaj arkitekturaj riĉaĵoj Maĉupikĉuo estas unu el la plej gravaj arkeologikaj lokoj. Laŭ arkeologoj, Maĉupikĉuo estas dividita en tri grandajn sektorojn: la sankta kvartalo, la popola kvartalo kaj la nobela kvartalo ankaŭ ekleziula. La sankta zono estas dediĉita al Inti, la Suno-Dio, ĉefa diaĵo de la inkaa panteono. Tie troviĝas la arkeologikaj trezoroj, el kiuj la plej gravaj estas la suna horloĝo (Intihuatana) kaj la suntemplo.
Fine de la inkaa epoko (1534-1572)
La inkaa interna milito de 1531 ĝis 1532 kaj la hispana invado de Kusko en 1534 esence modifis la vivon de Maĉupikĉuo. La plimulto de la kamparanoj estis perforte translokigitaj de la inkaoj el la diversaj partoj de la imperion. Ili profitis la ekonomian falon de Kusko por reiri al siaj hejmregionoj. La inkaa rezistanco kontraŭ la hispanoj estis estrita de Manku Kapak la 2-a, kiu kunvokis en 1536 la nobelojn de la proksimaj regionoj kunveni en la ekzila imperiestra loĝejo de Vilcabamba, kaj verŝajnas, ke la plej multaj nobeloj de la regiono de Picchu forlasis la regionon tiam. Tiamaj dokumentoj indikas, ke la regiono estis tiam plena je forlasitaj.
Malkovro (1911)
La ruinojn malkovris la universitata esploristo Hiram Bingham en 1911, kiu poste kun apogo de National Geographic Society reveturis kun du ekpedicioj en 1912 kaj 1915. Li ĉiufoje hejmenveturis kun kestoj plenaj je arkeologiaĵoj. Tion permesis la tiama ŝtatprezidanto de Peruo, Augusto B. Leguia. Peruo provas reakiri tiujn elfosaĵojn jam de 1917. La Universitato Yale redonis kelkajn negravajn trovitaĵojn.
La peruan registaron ekscitis, kiam la Peabody-muzeo en 2003 faris migrantan ekpozicion kun la elfosaĵoj en Usono, kiun vizitis pli ol unu miliono da homoj.
Esplorado per tridimensia lazer-skanado
En 2005 kaj 2009 la universitato de Arkansas faris detalajn lazerskanaĵojn de la tuta ejo de Maĉupikĉuo kaj de la najbaraj ruinoj sur la pinto de Huayna Picchu. La universitato disponigis la skanaddatumojn por esplorceloj.
Priskribo
La urbo estis konstruata post firmigo de la tereno kontraŭ la ofte fortaj pluvegoj, kiuj atingas pluvalton de 1930 mm jare en tiu regiono. La inkaaj inĝenieroj realigis tion per la konstruado de terasoj plenigitaj de rokoj, sablo kaj fina tavolo de riĉa kulturebla grundo. En la centro de la urbo troviĝas granda tia subplanka baseno, kio ebligas la kaptadon kaj sekuran forkondukon de grandaj pluvkvantoj sen damaĝi la konstruaĵojn.
Akvo estis alportita per subtera kanalo el monta pinto kaj fluis el dudeko da fontanoj en la urbo, la unua estanta tiu ĉe la loĝejo de la imperiestro.
La urbo konsistas el ĉirkaŭ 200 granitaj konstruaĵoj sur tereno de ĉirkaŭ 530 x 200 metroj ligitaj per sistemo de ŝtuparoj. Restas nuntempe ĉirkaŭ 3.000 ŝtupoj kaj partoj de la eksteraj muroj de la loĝejoj, parte pluretaĝaj. Celo kaj uzo de tiu urbo estas ankoraŭ diskutataj nuntempe. Ne ekzistas transdonitaj informoj aŭ sciencaj notoj, tial nur supozoj eblas.
Oni malkovris pli ol 50 tombejojn kun pli ol 100 skeletoj. Laŭ unuaj supozoj de la teamo Hiram Bingham 80 % inter ili estis virinaj, sed evidentiĝis laŭ pli lastaj esploroj, ke temas ĉirkaŭ pri la sama nombro de viraj kaj virinaj mortintoj. Pro la unua supozo, Hiram Bingham supozis, ke Maĉupikĉuo estis rifuĝejo de la inkaoj, kie loĝis la sanktaj virgulinoj, dediĉitaj ekde infanaĝo al la imperiestro. Tiun teorion oni nun forlasis, oni anstataŭe supozas, ke la urbo estis ankoraŭ konstruata dum la alveno de la hispanoj, sed tiam forlasita kaj forgesita de la indianoj. Subtenas tiun teorion la ekzisto de parte finitaj konstruaĵoj kaj muroj.
Taksoj rilate al la loĝantaro varias nuntempe kaj eble atingis la nombron de 1.000 aŭ 2.000. La urbo, kies originala nomo ne konatas estas nomata laŭ proksima montopinto ĉe kiu ĝi situas: partoj de la urbo, la interalie por agrikulturo uzataj terasoj situas ĉe la piedo de la malnova pinto, malantaŭ la alia ekstremaĵo de la urbo videblas la juna pinto (Huayna Picchu) sukerpaneca. En la sudoriento ĉirkaŭ 15 kilometrojn fora situas la ruinoj de la inkaa urbo Llactapata.
Sektoroj
La ruinoj de Maĉupikĉuo dividiĝas en du ĉefaj sektoroj konataj kiel la urba kaj la agrikultura sektoroj, disigitaj de muro. La agrikultura sektoro denove dividiĝas en supran kaj malsupran sektoron. La urba sektoro konsistas el la orienta kaj okcidenta sektoroj disigitaj de vastaj placoj.
Aliaj arkeologoj dividas la urban sektoron de Maĉupikĉuo en la jenajn tri distriktojn: la sanktan distrikton, la popolan distrikton sude kaj tiun de la sacerdotoj kaj aristokratoj.
Arkitekturo
Ĉiuj konstruaĵoj en Maĉupikĉuo estas en klasika inkaa stilo. La muroj estas komponitaj el ŝtonoj perfekte alĝustigitaj. La inkaoj ne utiligis cementon. La granito de la konstruaĵoj devenas de malproksimaj ŝtonminejoj. La tekniko estis tre evoluigita por suprenirigi ĝis la kulmino de la monto ŝtonblokojn, kiuj povis pezi plurajn tunojn.
Intihuatana-ŝtono
La Intihuatana-ŝtono estas unu el multaj ritaj ŝtonoj en Sudameriko. La hispanoj ne malkovris Maĉupikĉuon, tial la ŝtono ne estis detruita, kiel multaj aliaj en Peruo. Tiuj ŝtonoj estis poziciitaj por montri rekte al la suno dum la vintra solstico.
La nomo de la ŝtono estas keĉua: inti signifas suno, kaj wata- estas verba radiko, kiu signifas ligi, tiri alten; huata estas simple la hispana transkribo. La keĉua sufikso -na rilatas al iloj aŭ ejoj. Tiel la signifo de inti watana estas litere ilo aŭ ejo por ligi al la suno, do sunligilo aŭ sunligejo. Tagmeze de la 27-a de oktobro kaj la 14-a de februaro, la suno staras preskaŭ super la ŝtono, kaj vidigas neniu ombro. Esploristoj tial opinias, ke ĝi estis konstruita kiel horloĝo aŭ kalendaro.
La sunligilo estis damaĝita en septembro de la jaro 2000, kiam 450 kg peza gruo falis sur ĝin, forrompante pecon de la grando de skribila pinto. La gruon uzis skipo de la reklamagentejo JWT por bierreklamo.
La suntemplo
La suntemplo aŭ templo de la suno (hispane: Torreón) situas en la sankta parto de Maĉupikĉu. Ĝi estis dediĉata al Inti, la sundio kaj plej granda dio.
Oni atingas ĝin per pordo, ĉe kiu oni trovis restojn de sekurmekanismo. Ĝi estis uzata por ceremonioj rilataj al la somera solstico. Unu el la fenestroj montras spurojn de enmetitaj ornamaĵoj poste elŝiritaj. Ekzistas en tiu loko indikoj pri incendio. La suntemplo estas konstruita sur granda roko sub kiu troviĝas malgranda groto tute tegita de masonaĵo. Arkeologoj supozas, ke la mumio de Paĉakutek estis en tiu loko post la hispana invado de Kusko.
Maĉu-Piĉu en Esperanto
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue Akenatono kaj poste Sunĝata Kejta kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue Nezaŭhtezoma la ĉiĉerono kiu vidigas la gravon de Maĉu-Piĉu:
Cikla kvarlatero
En geometrio, cikla kvarlatero estas kvarlatero kies verticoj ĉiuj kuŝas sur sola cirklo. La verticoj estas samcirklaj.
En cikla kvarlatero, kontraŭaj anguloj estas suplementaj (ilia sumo estas π). Ekvivalente, ĉiu eksteraĵa angulo estas egala al la kontraŭa ena angulo.
La areo de cikla kvarlatero estas donita per formulo de Brahmagupta per la lateraj longoj. Ĉi tiu areo estas maksimuma inter ĉiuj kvarlateroj havantaj la samajn laterajn longojn.
Ptolemeaj teoremaj esprimas la produton de la longoj de la du diagonaloj de cikla kvarlatero kiel egala al sumo de produtoj de transaj lateroj. En ĉiu konveksa kvarlatero, la du diagonaloj kune dispartigas la kvarlatero en kvar trianguloj; en cikla kvarlatero, kontraŭaj paroj de ĉi tiuj kvar trianguloj estas similaj unu al la alian.
Ĉiu kvadrato, ortangulo, aŭ izocela trapezo estas cikla.
Zlatko Tišljar
Zlatko TIŠLJAR (naskiĝis la en Zagrebo, tiama Jugoslavio, nune Kroatio, mortis la  en Zagrebo) estis kroata esperantisto kaj i.a. ĝenerala sekretario de la Eŭropa Esperanto-Unio (EEU).
Tišljar finstudis lingvojn kaj informadikon, kaj li estis magistro pri kibernetiko. Li devenis el Kroatio kaj depost 1992 loĝis en Slovenio.
Tišljar esperantistiĝis en 1962. Li estis prezidanto de la Jugoslavia Esperanto-Junulara Asocio, sekretario de la Kroatia Esperanto-Junulara Asocio, komitatano de TEJO dum kelkaj jaroj, komitatano de UEA dum 20 jaroj, fondinto kaj direktoro de la Internacia Kultura Servo en Zagrebo de 1972 ĝis 1991, fondinto kaj direktoro de Interkulturo en Mariboro (Slovenio) de 1992 ĝis nun. Li fondis kaj gvidis la Pupteatran Internacian Festivalon en Zagrebo, gvidis ellaboradon de la zagrebmetoda lernolibro de Esperanto, estis fondinto kaj sekretario de Asocio por Eŭropa Konscio en Mariboro, kaj ĝis sia morto estis la ĝenerala sekretario de la Eŭropa Esperanto-Unio (ekde 2004).
Tišljar verkis plurajn librojn: Eŭropa ideologio, Eŭropo - vi baldaŭ mortos, Duobla spiralo, Instrukciaro por instruistoj laŭ la Zagreba metodo, Esperanto vivos malgraŭ la esperantistoj. Li verkis ankaŭ Esperanto-kroatan kaj Esperanto-slovenan vortarojn kaj multe tradukis el la kroata kaj slovena lingvoj en Esperanton, iomete ankaŭ el Esperanto en la kroatan. Li verkis ankaŭ plurajn sciencajn verkojn pri socilingvistikaj kaj pedagogiaj temoj kaj artikolis en multaj Esperanto-gazetoj. Komence de la 2000-aj jaroj li regule aperigis pripolitikajn artikolojn en Monato.
En julio 2020 kadre de sia Konferenco VEKI la Komitato de ILEI elektis lin Honora Membro.
Dum sia unua reta kunsido kadre de la Virtuala Kongreso de aŭgusto 2020 la Komitato de UEA elektis Zlatko Tišljar kiel Honoran Membron.
NGC 7804
NGC 7804 estas duopa stelo en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gyula Éder
Gyula Éder [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo Éder Gyula estis hungara pentristo, karikaturisto. Gyula Éder naskiĝis la  en Kassa (Hungara reĝlando, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gyula Éder studis en majstrolernejo de Gyula Benczúr en Budapeŝto kaj en Bavara Reĝa Arta Akademio. Li studvojaĝis al Romo, Belgio, Nederlando. Ekde 1902 li ekspoziciis en Arthalo Budapeŝto. Liaj ĉefaj temoj estis la mitologio kaj portretoj, foje li desegnis ankaŭ karikaturojn. En 1932 li vidviĝis, post 4 jaroj liaj piedoj paraliziĝis, baldaŭ blindiĝis, fine pro mankoj de medikamentoj li mortis. Li ricevis premiojn en 1911 kaj 1913.
9180 Samsagan
9180 Samsagan estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Ĝi esti nomita en honoro de  Samuel Democritus Druyan Sagan, filo de Carl Sagan kaj Ann Druyan. Inspirita de la beleco kaj la povo de vortoj, li esperas fariĝi verkisto.
Skalaro (matematiko)
Skalaro estas koncepto uzata en matematiko kaj fiziko. Plej tipe, skalaro estas unuopa nombro, kontraste al vektoroj kaj matricoj, kiuj estas bazitaj sur aroj de nombroj.
En matematiko, skalaro estas membro de la baza kampo de iu vektora spaco. En fiziko, ĝi estas kvanto esprimebla per unu nombro, kiu devas esti sendependa de ajna koordinatsistemo.
Multaj fizikaj valoroj povas esti skalaro aŭ vektoro depende de simpleco de priskribita situacio. Ekzemple, rapido estas skalaro se la aĵo moviĝas nur laŭlonge de unu linio kaj vektoro se ĝi moviĝas en ĉiuj direktoj.
En lineara algebro, skalaro estas ero de kampo — kutime la reelaj aŭ kompleksaj nombroj — kiuj povas esti multiplikitaj per vektoro de vektora spaco, tra la operacio de skalara multipliko, cedante alian vektoron.
Paroĥestro
Paroĥestro, el la popola greka πάροχος, ĝenerale estas sacerdoto kiun la kristana episkopo sendas pastre regi porcion de la kristana komunumo kiun la kanona juro (ne nur katolika) nomas «paroĥo». La aŭtoritato de la paroĥestro dependas el tiu de la episkopo: fakte li estas sendita por realigi la celojn kiujn la episkopo elektas por sia diocezo. Tiu jura paroĥestra figuro distingiĝas el tiu de la vikario kiu estas, ĝenerale dirite, anstataŭanto de la paroĥestro aŭ lia helpanto (Foje tiu koncepto-situacio estas esprimata per la vortoj «ekonomo», intendanto kaj similsencaj).
En la Katolika Eklezio, foje paroĥestro tenas kelke da jurisdikcio sur limantaj paroĥoj, unuigitaj en «pastradaj unioj» (kies nomoj varias de diocezo al diocezo), aŭ respondece estas kanoniko de kapitulo. Tio okazas nur pro la delego de la episkopo.
Ohio
Ohio (Ohio [o-HAJ-o]) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 17-a ŝtato de Usono je la 1-a de marto 1803.
Distrikto Rhein-Sieg
Najbaras la distriktoj Rhein-Berg norde, Oberberg oriente, Altenkirchen, Neuwied kaj Ahrweiler - ĉiuj tri en la najbara federacia lando Rejnlando-Palatinato - sude kaj Euskirchen kaj Rhein-Erft okcidente. Krome norde limas la eksterdistrikta urbo Kolonjo. La eksterdistrikta urbo Bonn preskaŭ komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto, sed mem ne apartenas al la distrikta teritorio, kvankam ekzistas multaj kulturaj kaj ekonomiaj ligoj inter la urbo kaj sia ĉirkaŭaĵo.
Administra divido
La distrikto konsistas el 19 komunumoj, el kiuj 11 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombroj de loĝantoj laŭ stato fine de.
Paroĥestro
Nomoj kaj funkcioj samas ofte en la organizado de diversaj kristanaj eklezioj, kiel en la anglikana kaj protestantaj.
Historio kaj signifo de la nomo
La vorto el la antikva greka πάροικος (pàroikos), siavice kunmetaĵo de παρà οἰκεω (parà oikéo), nome «loĝi apude, loĝi ĉirkaŭe», helpas difini la funkcion de la parokestro: pastre resti apude de teritoria kristana komunumo ĉar la episkopo, respondeca sendito de Kristo ĉar posteulo de la apostoloj, estas fora en la urba katedralo kaj ne povas atingi ĉiujn.
La institucio, fakte, de paroĥestro naskiĝis samtempe kun la paroĥo, kun la disvastiĝo de kristanismo en la kamparaj komunumoj: tiam necesis establi novajn preĝejojn («Pieve» (Paroĥa ĉefpreĝejo), en la itala).
Por la Katolika Eklezio la ofico de paroĥestro estas normata de la Codex Iuris Canonici (Kodo de kanona juro) ĉe la kanonoj 519-534. La kanono 519 situigas la paroĥestran oficon en la kunteksto de eklezia vivo: «La paroĥestro estas la paŝtisto de la konfidita paroĥo, praktikanta la pastoralan zorgon de tiu komunumo sub la aŭtoritato de la dioceza episkopo, kun kiu li estas alvokata partopreni en la zorgo de Kristo, por plenumi avantaĝe de la komunumo la taskojn de instruado, sanktigado kaj direktado ankaŭ kun la kunlaboro de aliaj pastroj aŭ diakonoj kaj de laikaj fideluloj laŭnorme de la kanona juro».
Laŭ la sama jurkodo, pastro povas esti paroĥestre taskita ankaŭ laŭ limigita tempo. Foje paroĥestro povas regi diasporan paroĥon, nome disvolvi sian oficon nur por certa etna grupo dise loĝanta en diversaj teritorioj (persona paroĥo). Laŭ la inspiroj de la Dua Vatikana Koncilio ankaŭ paroĥestro estas devigata, ĉe kelkaj diocezoj aŭ (ĉe aliaj) urĝata, demisii kiam la maljunaĝo atingas la 75 jarojn.
Ohio
Ĝi ricevis sian nomon pro la seneka vorto por "granda akvo", ohiːyo‘, rilate al la Ohio-Rivero, kiu estas apud la suda flanko de la ŝtato.
Paroĥestro
Historio kaj signifo de la nomo
En la medio de nekatolikaj konfesioj, la paroĥestre funkcianto estas nomata Pastoro.
Ohio
Priskribo
Ohio apudas al la Grandaj Lagoj kaj pro tio kaj la kanaloj kaj riveroj, havas gravan ekspedadan industrion. Sed ankaŭ fabrikado por la aŭta industrio estas integra al la ekonomio. Tradicie, la ekonomio en Ohio estas bone balancita inter agrikulturo, industrio, minado kaj komerco.
Paroĥestro
Paroĥestra taskaro
La paroĥestro havas multajn taskojn; sed ili sufiĉe povas malsami laŭ la eklezioj.
Jen por la ĝenerala publiko skizo de la ĉefaj taskoj:
Ohio
Priskribo
Ohio estis la unua usona ŝtato, kiu havas oficialan ŝtatan rokkanton, "Hang on Sloopy".
Skalaro (matematiko)
La termino skalara matrico estas kutime signifanta matricon de la formo kI kie k estas skalaro kaj I estas la identa matrico.
Medio Cudeyo
Medio Cudeyo estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (Hispanio). Ĝi situas en la historia distrikto Trasmiera.
(16183) 2000 AX138
(16183) 2000 AX138 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ohio
Priskribo
En 1967, Carl B. Stokes elektiĝis kiel urbestro de Klevlando, fariĝante la unua nigra urbestro de granda usona urbo.
Skalaro (matematiko)
Etimologio
La vorto skalaro deriviĝas de la vorto "skalo" por limigo de nombroj, kiu siavice estas derivita de scala (latina nomo por "ŝtupetaro"). Laŭ citaĵo en la Oksforda Angla Vortaro la unua skriba uzo de la termino estis tiu de W. R. Hamilton en 1846, por nomi la reelan parton de kvaterniono:
Ohio
Priskribo
En 1970, membroj de la usona Nacia Gvardio pafis kaj mortigis kvar studentojn ĉe Ŝtata Universitato Kent dum manifestacio kontraŭ la milito en Vjetnamio.
Skalaro (matematiko)
Skalaroj de vektoraj spacoj
Vektora spaco estas difinita kiel aro de vektoroj, aro de skalaroj, kaj skalara multiplika operacio, kiu prenas skalaron k kaj vektoron v al alia vektoro kv. Ekzemple, en koordinata spaco, la skalara multipliko rendimento. En (lineara) funkcia spaco, kf estas la funkcio x \mapsto k(f(x)).
La skalaroj povas esti prenitaj de iu ajn kampo, inkluzivante la racionalajn nombrojn, algebrajn nombrojn, reelajn nombrojn, kompleksajn nombrojn, kaj ankaŭ finiajn kampojn.
Skalaroj kiel vektoraj komponantoj
Laŭ fundamenta teoremo de lineara algebro, ĉiu vektora spaco havas bazon. Sekvas, ke ĉiu vektora spaco super skalara kampo K estas izomorfia al koordinata vektora spaco kie la koordinatoj estas eroj de K. Ekzemple, ĉiu reela vektora spaco de dimensio n estas izomorfia al n-dimensia reela spaco Rn.
Skalara produto
Skalara produta spaco estas vektora spaco V kun aldona operacio de skalara produto (aŭ ena produto), kiu prenas du vektorojn kaj redonas nombron. La rezulto estas kutime difinita al esti membro de V-a skalara kampo. Ĉar la ena produto de vektoro al si devas esti nenegativa, skalara produta spaco povas esti difinita nur super kampoj, kiuj subtenas la nocion de signo. Ĉi tiu ekskludas finiajn kampojn, ekzemple.
Skalaroj en normigitaj vektoraj spacoj
Alternative, vektora spaco V povas esti ekipita kun norma funkcio, kiu asignas al ĉiu vektoro v en V skalaro ǁvǁ. Per difino, multiplikante v per skalaro k ankaŭ (obligas, multiplikas) ĝian normon per |k|. Se ǁvǁ estas interpretita kiel la longo de v, tiu operacio povas esti priskribita skali la longon de v per k.
La normo estas kutime difinita esti ero de V ' s skalara kampo K, kiu limigas la lastan al kampoj, kiuj subtenas la nocion de signo. Ankaŭ, se V havas dimension 2 aŭ pli, K devas fermiĝi sub kvadrata radiko, kaj ankaŭ la kvar aritmetikaj operacioj; tial la racionalaj nombroj Q estas ekskluditaj. Por ĉi tiu kaŭzo, ne ĉiu skalara produta spaco estas normigita vektora spaco.
Skalaroj en moduloj
Se oni ĝeneraligas la postulon, ke la aro de skalaroj formu kampon, tiel ke ili formu nur ringon (tiel ke, ekzemple, la divido de skalaroj ne nepre estas difinita), la rezulta pli ĝenerala algebra strukturo nomiĝas modulo.
En tiu kazo la "skalaroj" povas esti komplikaj objektoj. Ekzemple, se R estas ringo, la vektoran spacon Rn eblas garni per strukturo de modulo super la ringo de n×n-matricoj kun elementoj el R kiel skalaroj. Alia ekzemplo venas de la teorio de sternaĵoj, kie la tangenta pakaĵo formas modulon super la algebro de reelaj funkcioj sur la sternaĵo.
Skalanta transformo
La skalara multipliko de vektoraj spacoj kaj moduloj estas speciala okazo de skalanta speco de lineara transformo.
Monitoro (batalŝipo)
Monitoro estas tipo de batalŝipo uzita de kelkaj mararmeoj dum la periodo de 1860 ĝis la Dua Mondmilito. La monitoroj de la 19-a jarcento estis kirasitaj batalŝipoj kun tureto, inspiritaj de la USS Monitor, usona ŝipo desegnita de John Ericsson (1803-1889), kiu agis dum la usona interna milito kaj do estis la unua monitoro de la mondo. Poste la termino monitoro servis kiel ĝenerala nomo por ia ajn ŝipo kun tureto. En la 20-a jarcento, la termino monitoro estis revivita por nomi kirasitajn bombopafilajn ŝipojn planitajn por malprofundaj zonoj, speciale tiuj de la Brita Reala Mararmeo.
Medio Cudeyo
Situo
Medio Cudeyo situas 15 km for de la regiona ĉefurbo Santandero. Ties samlimaj municipoj estas: Marina de Cudeyo (norde), Entrambasaguas (oriente), Liérganes kaj Riotuerto (sude) kaj Villaescusa (okcidente). La plej grandaj riveroj trafluanta la municipon estas Miera, Cubón kaj Pámanes.
Vilaĝoj
Jen listo de loĝitaj lokoj en la municipo:
Historio
En la vilaĝo Solares ekzistas natura elŝprucejo de minerala akvo kaj la unua konata referenco pri ĝi datiĝas je la jaro 1823. En la vilaĝo oni konstruis la tiel nomitan Grandan Hotelon, kaj ĉi tial burĝaroj komencis veni en ties kuracbanejon. Krome, oni konstruis ankaŭ kazinon, diversajn tranoktejojn kaj la fervojan stacion, interalie. Eĉ antaŭ ol tiu prospera periodo, la vilaĝon oni jam konsideris burĝeca ĉar ĝin vizitis la Markizo de Valdecilla (iniciatinto de la Universitata Hospitalo Marqués de Valdecilla de Santandero kaj la Grafo de Torreanaz.
Ekde la 1770-aj jaroj, la ferminoj de la monto Peña Cabarga (ekspluatitaj jam ekde alveno de Romianoj en nordan Iberion) impulsis pluan kreadon de mina industrio. Ĉi tial oni konstruis en la municipo plurajn fervojojn por trasportado de la elekspluatita materialo. Inter ili plej rimarkindas la fervojo iranta de Santandero ĝis Solares, inaŭgurita en 1892, kaj ankoraŭ alia iranta de Solares al Liérganes, kie ekzistas kroma kuracbanloko.
Medio Cudeyo estas ekonomie tre disvolviĝinta municipo ene de Kantabrio danke al ties situo, tio estas, ĉar ĝi estas en la plej ekonomie aktiva areo de Kantabrio, ĝi estas komerca centro rilate al apudaj municipoj kaj ĝi situas en nodo de interkonekto de diversaj ŝoseoj kaj vojoj.
Amonia tiocianato
Amonia tiocianato, cianato de amonio aŭ NH4SCN estas neorganika salo, senkolora kristalo, rezultanta el reakcio inter amoniako kaj iu tiocianatanjono aŭ SCN−. Amonia tiocianato povas uziĝi en titroj kun la helpo de solvaĵoj de arĝenta nitrato aŭ arĝentometrio.
Ĝi same uzatas en fabrikado de herbocidoj, tioureo, kaj travideblaj artefaritaj rezinoj; en alumetoj. kiel stabiligagento en fotografio; en pluraj kontraŭrustaj komponantoj; kiel kompletiganto en tekstila tinkturo kaj presado; kiel spuragento en naftokampoj; en separado de hafnio elde zirkonio, kaj tritaj analizoj.
Sintezo
Amonia tiocianato prepareblas reakciigante amoniakon kun karbona dusulfido:
Reakcioj
Amonia tiocianato malkomponiĝas en la ĉeesto de alkaloj:
Baria hidroksido reakcias kun amonia tiocianato estigante amoniakon kaj barian tiocianaton, kiu estas tre malmulte solvebla, la reakcio estas tre endoterma :
Interesa efiko en analiza kemio estas reakcio inter la senkolora amonia tiocianato kun ferika klorido estigante ruĝkoloran ferikan tiocianaton :
aŭ kun fera (III) sulfato por krei la saman efikon :
Münster (Vestfalio)
Münster (esperantlingve: Monastero) estas eksterdistrikta urbo en Germanio en la okcidenta parto de Vestfalio. Münster estis – kune kun Osnabrück – la urbo de la tiel nomata Vestfalia Paco de 1648. Per tiu pacokontrakto finiĝis la tridekjara milito. Ĉirkaŭ la urbo etendiĝas la Monastera lando. Fine de la urbo Monastero havis  loĝantojn.