cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
František Tenčík
Li plej multe okupiĝis per la verkaro de Josef Věromír Pleva, kies ĉefverkon La eta Bobeš li preparis por filmigo kiel aŭtoro de scenaro.
Li verkadis antaŭparolojn por infanlibroj, okupiĝis pri junulara legaĵo antaŭ ducent jaroj, kiam revekiĝis la ĉeĥa literatura lingvo, pri pupteatroj, priskribis verkaron de J. V. Pleva, de filma reĝisorino Hermína Týrlová kaj porinfanan laboron de aktoro Karel Höger.
Eta blanka ŝterno
La Eta blanka ŝterno (Gygis microrhyncha) estas marbirdo de la ŝternoj aŭ familio de Ŝternedoj, jam klasita foje ĉe la familio de Laredoj aŭ familio de mevoj. Ĝi troviĝas en tropika Pacifiko kaj nome ĉe Franca Polinezio kaj Kiribato.
Tiu ĉi specio foje estas konsiderata kiel unu el la kvar subspecioj de la Nigrokula blanka ŝterno nome la nomiga raso G. alba alba, G. a. leucopes, la Pacifika blanka ŝterno (G. a. candida) kaj la Eta blanka ŝterno aŭ Feina blanka ŝterno (G. alba microrhyncha) (sed oni ne devas konfuzi ĝin kun la Feina ŝterno, Sternula nereis).
Aspekto
La Eta blanka ŝterno estas, kiel sugestas ĝia nomo, eta kaj eleganta tutblanka ŝterno kun nigraj longa beko (iomete suprenkurbita kaj blueca) kaj grandaj okuloj kun okulringoj. Ŝajne tiuj grandaj okuloj utilas kiel adaptiĝo al nokta manĝado aŭ almenaŭ krepuska, kiam la predoj supreniras al la surfaco. La vosto estas noĉoforma iomete forkoforma. Estas la ununura ŝterno aŭ noĉoŝterno entute blanka, tiom blanka ke dumfluge la flugiloj aspektas travideblaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.
Kutimaro
Tiu eleganta, svelta kaj milda sterno estas fama por demeti la ovon sur eta truo inter branĉoj sed sen nesto entute. Tiu agado malhelpas eventualan predanton ĉar la elektitaj branĉoj estas tro etaj por grimpontaj ratoj. Sekuraj el eventualaj predantoj, tamen la ovo estas endanĝerita de fortaj ventoj. Ambaŭ gepatroj kovas dum pli ol unu monato. La idoj havas disvolvigitajn piedojn por elteni sin ĉe la “nesto” kaj estas manĝigataj dum du monatoj.
Krome la specio estas tute sentima kaj permesas alproksimigon kaj eĉ tuŝado de homoj.
La Eta blanka ŝterno manĝas etajn fiŝojn (foje saltintajn) kaj kalmarojn kiujn ĝi kaptas per plonĝado.
Novo Selo na Dravi
Novo Selo na Dravi, hungare Drávaújfalu estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Čakovec.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Drávaújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.
Dlouhá Ves (distrikto Havlíčkův Brod)
Dlouhá Ves (Langendorf) estas municipo de Ĉeĥio, regiono Vysočina, en distrikto Havlíčkův Brod. Vivas ĉi tie. La municipo situas 7 km sudoriente de Havlíčkův Brod. Ves estas longa 4 km, laŭ kio sonis la devena nomo Lagendorf (Longa vilaĝo).
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1256.
Kédange-sur-Canner
Kédange-sur-Canner estas franca situanta en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Kédangeois.
A Sound Sleeper
A Sound Sleeper filmita en la jaro 1909 estas filmo de reĝisoro D. W. Griffith.
Kiel priskribite en komercaj publikaĵoj de 1909, la intrigo de ĉi tiu mallonga centras ĉirkaŭ vagabondo, kiu vagas ĉirkaŭ la urbo senespere serĉante lokojn por dormi. Trovi lokojn por dormeti estas efektive facila por li, ĉar li posedas la kapablon dormi ie ajn, eĉ en la plej malkomfortaj, maltrankvilaj kaj plej bruaj situacioj.
Moškovec
Moškovec, hungare Moskóc [moŝkOc], germane Moschendorf [moŝendorf] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Giganto (mitologio)
En mitoj kaj legendoj, giganto estas ulo, kiu similas homon, sed estas ege pli granda kaj forta.
Moškovec
Situo
Moškovec situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 20 km.
Giganto (mitologio)
La vorto devenas el la greka plurala vorto gigantes (Γίγαντες), kies singularo estas gigas. En la devena greka senco, la "gigantoj" estas la cent filoj de Geo, la diino de la tero.
En pli ĝenerala senco, oni nomas kiel "gigantoj" ankaŭ ekz. la nord-ĝermanan Lokion, la grekan Polifemon, kiu krome estis ankaŭ nur unuokula, kaj la biblian Goliaton.
Moškovec
Famuloj
En Moskóc naskiĝis hungara literaturhistoriisto kaj akademiano József Turóczi-Trostler.
(35672) 1998 UZ14
(35672) 1998 UZ14 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĉapdosiero
En programado, ĉapdosiero estas dosiero kies enhavon antaŭtraktilo enskribas en tekston de programo en tiun lokon, kie situas speciala direktivo (ekz-e  en Paskalo,   en C).
Vispa
Vispa estas rivero en Kantono Valezo, Svislando. La rivero havas longecon de 38 km. Ĝi estigas el la du fontbrakoj Matervispa kaj Saaservispa, kiuj kunfluas en Stalden VS. Apud Visp la rivero alfluas al Rodano.
Ĉapdosiero
Principe la enhavo de ĉapdosiero povas esti diversa, sed praktike oni uzas ilin por fiksi interfacojn inter partoj de plurmodula komputila programo, do ili entenas deklarojn de konstantoj, datumtipojn, variablojn, procedurĉapojn k.s.
Vispa
Matervispa
Matervispa (germane Matter Vispa) estiĝas en Zermatt je alteco de 1608 m s.m. per la kunfluo de Zmuttbach, kiu alportas la degelakvon de Zmutt-Glaĉero, de Findelbach, kiu estas la elfluanto de Findel-Glaĉero kaj Gornera, kiu senakvigas Gorner-Glaĉeron. Matervispa fluas tra la Matervalo (germane Mattertal) pasas tra la komunumoj Täsch, Randa kaj St. Niklaus VS kaj unuiĝas en Stalden VS kun Saaservispa kaj Breiterbach al Vispa.
Ĉapdosiero
Noto
Kategorio:C
Vispa
Saaservispa
Saaservispa (germane Saaser Vispa) elfluas je alteco de 2197 m s.m. el la Mattmark-Lago, kiun nutras Allalin-Glaĉero kaj fariĝis fama pro la glacifalado, kiu kostis la vivon de 88 laboristoj. Saaservispa fluas unue tra Saas-Almagell, kie alfluas Furggbach poste ĝi trafluas la komunumojn Saas-Grund kaj Saas-Balen, por fine kunflui en Stalden VS kun Matervispa.
Daisuke Matsui
(japane 松井大輔, n. 11-an de majo 1981) estas japana futbalisto, ludanta ekde 2004 en Francio kaj ekde 2013 en Pollando. Inter la jaroj 2003 kaj 2011 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Naoto Otake
Naoto Otake (japane 大嶽 直人, n. 18-an de oktobro 1968) estas japana futbalisto. Li en 1994 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Tykocin
Tykocin (latine Tykociensis, hebree Tiktin aŭ Tuktin) estas urbo en la Podlaĥia Provinco, en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Tykocin en distrikto Białostocki.
En la urbo troviĝas pli ol cent historiaj vidindaĵoj. Ĝi estis unu el la plej grandaj centroj de juda kulturo en antaŭmilita Pollando. Oni kredis ĝis antaŭ ne longe ke tie naskiĝis Marko Zamenhof, patro de Ludoviko Lazaro Zamenhof, kreinto de Esperanto, kiel memorigas tabulo sur domo. Novaj esploroj pruvis ke li nur loĝis en tiu domo kaj naskiĝis en Suwalki.
Elektrocentraloj de Zaramag
Elektrocentraloj de Zaramag (Зарамагские ГЭС) estas aro de konstruataj kaj projektataj elektrocentraloj, uzontaj energion de la fluo de la rivero Ardon en Nord-Osetio. Laŭ la projekto, la aro konsistos el kvar elektrocentraloj (Ĉefa, Zaramag-1, Zaramag-2, Tamisk) kun komuna potenco 520 megavatoj kaj averaĝa jara produktado de 1,1 mlrd.Kvt.h.
Konstruado komenciĝis en la jaro 1976, stagnis en 1989-1995, kaj la nuna planata jaro de ekfunkcio estas 2009; la Ĉefa centralo ekfunkcios en junio 2009.
Aro de elektrocentraloj de Zaramag uzos 14-kilometran tunelon por forkonduki la akvon de la rivero al najbara intermonto. La tunelo jam estas plene konstruita. Rezulte de tio la akvobaraĵo 79 metrojn alta estigos kolumnon de akvo je 674 metroj.
Funkciigo de la elektrocentraloj faros respublikon Nord-Osetio grava produktanto de elektro, plene kovranta siajn bezonojn pri elektro. Nun pli ol duono de la uzata en la respubliko elektro estas produktata en Stavropola regiono kaj aliaj federaciaj subjektoj.
Lady Helen's Escapade
Lady Helen's Escapade (La fuĝo de sinjorino Helen) filmita en la jaro 1909 estas filmo de reĝisoro D. W. Griffith.
Lady Helen (Florence Lawrence) estas riĉa sed ege enuigita virino kiu vivas en luksa hejmo kun siaj tri servistoj. En serĉo de aventuro, ŝi respondas helpon bezonatan en la gazeto kaj iras slumiĝi kiel servisto en pensiono.
Wolf & Raven
Wolf & Raven (angle: "Lupo kaj korako") estas la dua unuopaĵo de la finnlanda muzikgrupo Sonata Arctica. Ĝi estis publikigita de Spinefarm Records kaj eltirita el muzikalbumo Silence.
Tuszyn
Tuszyn estas urbo en Lodzio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Tuszyn en distrikto Łódzki Wschodni.
Historio
Unua mencio pri la loko devenas de 1223.
En 1416 Ladislao la 2-a Jogajlo fondis ĉi tie reĝan urbon. En la 15-a jarcento ĝi servis por ĉasado en apuda praarbaro. Tiucele trifoje vizitis ĝin reĝo Kazimiro la 4-a.
En la 16-a jarcento disvolviĝis forsta industrio, bredado de abeloj, paŝtado, muelado. La plej gravan rolon plenumis bierfarado, ankaŭ komerco.
Dum la sveda diluvo en 1655 Tuszyn estis tute bruligita kaj rabita de sveda armeo.
Rezulte de la dua dispartigo de Pollando Tuszyn en 1793 eniris al Reĝlando Prusio. En 1807 estis rn Varsovia Duklando, kaj en 1815 en Kongresa Pollando.
Dum la dua mondmilito la urbo estis sub la germana okupado. La tuta regiono pro agado de germana malplimulto el Lodzo estis enkorpigita al Tria Regno. Germanoj forveturigis al geto en Piotrków Trybunalski la juddevenan loĝantaron, kie ĝi estis murdita.
Dom (monto)
Unua grimpo
La unuan grimpon de Dom sukceso la 11-an de septembro 1858 J. Llewellyn Davies kun siaj ŝnurkamaradoj Johann Zumtaugwald, Johann Kronig kaj Hieronymous Brantschen tra la nordokcidenta kresto.
Altmontara skiado
Dom estas ankaŭ skimonto. La unua grimpado per skioj okazis jam la 18-an de juli 1917 per la brito Sir Arnold Lunn kun la gvidisto Joseph Knubel. Por tiu-ĉi vojo gravas, ke la grimpŝtuparsimila aliro al la kabano jam estas senneĝa.
NGC 858-2
NGC 858-2 (aliaj indikoj — ESO 478-13, MCG -4-6-16, AM 0210-224) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Tekruĉo de Russell
La Tekruĉo de Russell, aŭ la Ĉiela Tekruĉo, estis analogio fare de la filozofo Bertrand Russell por refuti la ideon, ke la nekredanto devas malpruvi la asertaĵojn de religioj. En artikolo titolita Ĉu Dio ekzistas?, komisiita (sed ne eldonita) de la revuo Illustrated je 1952, Russell diris ĉi tion (simpligite):
En sia libro A Devil's Chaplain Richard Dawkins evoluigis la temon de la tekruĉo iomete plu:
La kialo, pro kiu ordigita religio meritas rektan malamikecon, estas ke, malsame al kredo je la tekruĉo de Russell, religio estas potenca, influema, ekster-imposta, kaj sisteme metita en infanojn, kiuj tro junas por defendi sin mem. Infanoj ne devas parkerigi librojn pri tekruĉoj. Registare apogitaj lernejoj ne ekskludas infanojn, kies gepatroj preferas malĝustan formon de tekruĉo. Tepot-kredantoj ŝtone mortigas nek tepot-nekredantojn, nek tepot-ekskredantojn, nek tepot-blasfemantojn. Patrinoj ne avertas siajn filojn kontraŭ geedziĝo kun tepot-gojino, kies gepatroj kredas je tri tekruĉoj anstataŭ unu. Homoj, kiuj enverŝas la lakton unue, ne rompas la genuojn de tiu kiu enmetas unue la teon.
Konceptoj similaj al la tekruĉo de Russell estas la Nevidebla Rozkolora Unukornulo kaj la Fluganta Spagetmonstro.
Saint-Laurent-du-Var (stacidomo)
Saint-Laurent-du-Var estas franca stacidomo sur linio -  (landlimo), situanta en  Saint-Laurent-du-Var, en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
(56950) 2000 SA2
(56950) 2000 SA2 estas tre malgranda sed neordinare hela marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Novo Selo Rok
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Rókusújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.
Saint-Laurent-du-Var (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Marseille-St-Charles - Vintimille (frontière) (930000).
Berettyóújfalu
Berettyóújfalu [beretjOUjfalu] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu, kies centro estas. En la loknomo újfalu signifas: nova vilaĝo.
Geografio
Berettyóújfalu situas sur ebenaĵo, en ambaŭ bordoj de Berettyó, laŭ ĉefvojoj Budapeŝto-Oradea kaj Debrecen-Békéscsaba, laŭ fervojo Budapeŝto-Oradea.
Historio
La unua mencio pri nuna loko de Berettyóújfalu okazis en la 13-a jarcento, tiam pluraj vilaĝoj estis ĉi tie. Unu el tiuj vilaĝoj Berettyószentmárton akiris kampurban statuson kun doganprena rajto en 1481. Alia vilaĝo Herpály jam havis monaĥejon en la 12-a jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝoj kelkfoje estis detruitaj. Berettyóújfalu ricevis hajdukajn privilegiojn en 1608, sed grava evoluo okazis en la dua duono de la 19-a jarcento pro la alveninta fervojo kaj reguligo de la rivereto. La unua helpis la komercon, la dua la agrikulturon. Post Traktato de Trianon (1920) la tiama grandvilaĝo Berettyóújfalu iĝis iĝis departementejo en rest-Hungario. La komunumo rapide evoluis, fine akiris urban statuson en 1978, pli frue Berettyóújfalu kaj Berettyószentmárton estis unuigitaj.
Vidindaĵoj
Vidindaĵoj estas ruinaĵo de romanika abatejo, kalvinana preĝejo kaj termala banejo.
Coral Records
Coral Records estas usona diskeldonejo produktanta ĵaz- kaj pop-diskojn.
Luigi Comencini
Luigi Comencini (Luis Liporace), konata kiel unu de la patroj de la commedia all'italiana, itala kinisto, (n. 8-a de junio1916 - m. 2007)
Coral Records
Publikigitoj sur diskoj de Coral Records estis interalie Teresa Brewer, Johnny Burnette Trio, Patsy Cline, Don Cornell, Little Miss Cornshucks, Bob Crosby & His Orchestra, Pete Fountain, Buddy Holly and The Crickets, McGuire Sisters, Barbara McNair kaj Debbie Reynolds.
Luigi Comencini
Comencini reĝisoris kelkajn el plej gravaj aktoroj de la itala kino, kiaj Totò, Marcello Mastroianni, Vittorio Gassman, Enrico Maria Salerno aŭ Alberto Sordi, kaj el la resto de Eŭropo, kiaj Fernando Rey, Annie Girardot kaj Ángela Molina.
En 1960 li reĝisoris la kontraŭmilitan satiron Ĉiuj hejmen. Poste li reĝisoris ankaŭ la version kinan de la romano de Carlo Cassola pri la Rezistado, nome 'La junulino de Bube', kaj meze de la 1960-aj jaroj realigas la draman filmon La nekomprenitulo (1966).
En 1972 lia verko Iluzisemado ĝuis sengalan aktoraron: Alberto Sordi, Bette Davis, Joseph Cotten kaj Silvana Mangano; per tiu filmo li ricevis du premiojn David di Donatello. Samjare li faris Le Avventure di Pinocchio, pri la rakonto de Carlo Collodi, komence por televido, sed poste distribuita en kinejoj pro bonkvalito kaj la ludado de Nino Manfredi.
Stacio Neyagawashi
Stacio Neyagawashi (japane: 寝屋川市駅 [Nejagaŭaŝi-eki], angle: Neyagawashi Station) estas fervoja stacio en Nejagaŭa, Gubernio Osaka, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Keihan: Linio Keihan (ĉefa).
Kloschwitz
Kloschwitz [prononco "Kloŝvic"] ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la tiutage kreita komunumo Salzatal. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio, kaj situas borde de la rivero Saale. La 31-an de decembro 2008 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 454 loĝantojn (en la nova komunumo Salzatal fine de vivis sume  homoj).
Historio
Komence de januaro 2010 la ĝis tiam administre sendependaj komunumoj Beesenstedt, Bennstedt, Fienstedt, Höhnstedt, Kloschwitz, Lieskau, Salzmünde, Schochwitz kaj Zappendorf. Samtage malfondiĝis la administra komunumaro Westlicher Saalkreis, al kiu antaŭe apartenis la loĝloko Kloschwitz.
Testamento de Lenin
Vidu ankaŭ Testamentoj de Lenin Politika testamento de Lenin estas la nomo de dokumento, verkita de Lenin en la lasta semajno de 1922 kaj unua semajno de 1923. En la testamento, Lenin proponas ŝanĝojn en la strukturo de la soveta registaro. Li do priskribis gvidantajn membrojn de la sovita ŝtato kaj sugestis forigon de Stalin el pozicio de ĝenerala secretario de la Centra Komitato de la Soveta Komunista Partio.
Jones and the Lady Book Agent
Jones and the Lady Book Agent filmita en la jaro 1909 estas filmo de reĝisoro D. W. Griffith.
Testamento de Lenin
Dokumenta historio
Lenin volis laŭtlegi la dokumenton en la 12-a Kongreso de la Rusia Komunista Partio, aranĝota en aprilo 1923. Fakte, post tria apopleksio de Lenin en marto de 1923, li paraliziĝis kaj ne kapablis paroli, la testamento estis sekrete ĉe sia edzino Nadeĵda Krupskaja, en espero de pliboniĝo de Lenin. Ŝi transdonis la leteron - post morto de Lenin en januaro de 1924 - al Centra Komitato kaj petis informigi la delegitojn pri tio dum la 13-a Partia Kongreso en majo de 1924.
Jones and the Lady Book Agent
La komedio malfermiĝas en la oficejo de sinjoro Edward Jones, kiu estas ĝenata de literatura agentino por aĉeti libron de ŝi. Post forlasado de lia oficejo, la agento preteraŭdas Jones fari insultajn rimarkojn pri ŝi.
Testamento de Lenin
Dokumenta historio
La testamento de Lenin kritikis ĉiun membron de la t.n. triumviraro (Josif Stalin, Grigorij Zinovjev kaj Lev Kamenev) tiel ili ne rapidis informiigi pri tio. La testamento same kritikis ilian aliancanon Nikolaj Buĥarin kaj iliajn oponantojn Lev Trockij kaj Georgij Pjatakov. Sola praktika propono de la testamento estis la forigo de Stalin el pozicio de ĉefsekretario.
La partianoj fakte neglektis la testamenton. La plena angla teksto estis publikigita eksterlande en New York Times en 1926. Oni publikigis la testamenton en Sovetunio en 1956.
Pik Lenina
Pik Lenina aŭ Montopinto Lenin, (Ленин Чокусу, do lenin ĉokusu, Пик Ленина, do pik lenina; қуллаи Ленин, do kullan lenin, renomita қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, do kullan abal ibin sino respektive en Esperanto "montopinto Aviceno" en julio 2006 ), estas 7134 metrojn alta monto ĉe la limo inter Kirgizio kaj Taĝikio, kaj estas la dua plej alta monto en ambaŭ landoj. Ĝi apartenas al la montaro Pamiro kaj ties montoĉeno Trans-Alaj. Ĝis la jaro 1933 ĝi konsideriĝis la plej alta monto de Taĝikio: tiam grimpiĝis la montopinto Ismail Samani (tiam nomata "montopinto Stalin", pli poste ĝis la jaro 1991 "montopinto komunismo") kaj konsideriĝis iom pli ol 300 metrojn pli alta, havante alton de ekzakte 7 495 metroj. Du montoj en la ĉinia parto de la pamira montaro, nome Kongur Tagh (7649 m) kaj Muztagh Ata (7546 m), pli altas ol la taĝikiaj montopintoj.
Verzino
Verzino estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kalabrio kaj al la provinco Crotone.
Bourth (stacidomo)
La stacidomo estis malfermita la.
Seneko la Juna
Lukio Aneo SENEKO (Lucius Annaeus Seneca), kromnomata "la juna" (ĉ 4 a.Kr. – 65 p.Kr.), naskiĝis en Kordovo, Hispanio. Lia patrino estis Helvia; lia patro Seneko la pli aĝa.
Vivo
Junaĝe, li ekloĝis en Romo, kie la Stoika filozofio lin kaptis. Estas eble, sed ne certe, ke kelkan tempon li pasigis en Egiptio, kie onklo lia estis prefekto. Poste li fariĝis advokato en Romo. Ĉ 35 p.Kr. li estis kvestoro. Dum imperiestro Kaligulo lia malbona sanstato foje lin savis; imperiestran ĵaluz-eksplodon pro lia elokvento, kiu povintus rezulti en ekzekuto, li eskapis per tio, ke laŭ pluraj "li ja baldaŭ mortos el si mem; ne indas mortigi lin".
Kiam Klaŭdio fariĝis imperiestro, lian edzino Mesalina organizis akuzon kontraŭ Seneko, per kiu ŝi ekziligis lin al la insulo Korsiko, kie dum ok jarojn li vivis, ĝis la detroniĝo de la imperiestrino. La akuzo estis, ke li estis amanto de Julia Livila, la fratino de Kaligulo, kaj sekve iaspeca rivalo al la trono. La nova imperiestrino Agripina instigis Klaŭdion revoki lin en 49 p.Kr., por ke li fariĝu la oficiala edukanto de Nerono. Poste Seneko ankoraŭ iĝis pretoro.
Kiam en 54 p.Kr. 17 jaraĝa Nerono imperiestriĝis, liaj ĉefaj konsilantoj estis Seneko kaj Buro (Burrus), la prefekto de la pretoria gvardio. Seneko tenis influon super Nerono nur ĝis 62, kaj jam en 65, akuzite de kun-konspiro kontraŭnerona, li estis devigita sinmortigi.
Verkaro
Liaj prozaj verkoj dividiĝas en tri ĉefajn grupojn:
Influo
Kiel Stoika filozofo li fariĝis tre populara. Ĉe tio grave helpis lia "moderna" stilo, en kiu li preferis ne plu tiel longajn kaj komplikajn frazkonstruojn kiel liaj antaŭuloj, sed iom trafajn spritajn eldirojn, eble uzindajn kiel frapfrazon. En Mezepoko Seneko plurfoje estis konsiderata kiel kaŝa kristano; en lia etiko oni ja rekonis multon de l´ kristana etiko. Eĉ estis verkita apokrifa korespondaĵo inter Seneko kaj la apostolo Paŭlo, kiun oni trovas en Antologio Latina volumo 3.
Liaj dramoj havis grandegan influon kiel ekzemploj precipe dum Renesanco. La Oktavia estas la sola tragedio, kiu ne traktas mitologian temon, sed tute aktualan tiutempe aferon: Oktavia estas unu el la edzinoj de Nerono. Pluraj pro tio kontestas ĝian aŭtentecon.
La simpla vivado estas unu el la plej gravaj lecionoj de la stoika filozofio, kaj estas temaĵo, kiun Seneko ofte pritraktas. Jen la plej gravaj konsiloj, kiujn ni povas ellerni de la verko de Seneko:
Laŭ Seneko, kompreni la signifon de la morto ankaŭ gravas. La morto estas neevitebla parto de la natura ordo, kaj ne estas necese negativa aŭ malbona afero. La timo pri la morto neniam devas regi nian vivon. Se ni vere akceptos ĝin kiel naturan ciklon, ni interne ne plu suferos pro maltrankvilo.
Laŭ Seneko, tiuj ideoj helpus la homojn kiuj deziras trovi la pacon kaj feliĉon. Ni devas meti la fokuson sur la simplecon, ni estu sendependaj, ni praktiku la malavarecon kaj kultivu internan trankvilecon. Tio povas helpi nin havi vivon kiu estas iom pli signifoplena.
Laŭracoj
La laŭracoj (Lauraceae) estas planta familio el angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo laŭraloj (Laurales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 3000 speciojn,. Ĝia tipa genro estas laŭro.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (30 apr. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Lago Astrolabe
Antaŭe nomita Lago Green, lago Astrolabe situas en regiono Whitewater de Departemento Renfrew en Ontario (Kanado).
Distribuismo
Distribuismo estas la usondevena branĉo de lingvoscienca strukturismo. Ĝi disvolviĝis laŭ propra inspiro, kaj viglis de la 1920aj jaroj ĝis proksimume 1950.
Historio
Distribuismo havas fortajn rilatojn kun samepokaj antropologio kaj etnoscienco. tiurilate ĝi estis strebo kaj metodo por efike priskribi la indianajn lingvojn, ne trudante al ili la konceptojn de tradicia eŭropa gramatiko.
Humboldta Marfluo
La Humboldta Marfluo, konata ankaŭ kiel Perua Marfluo, estas malvarma, marfluo de malalta saleco kiu fluas norde-okcidente laŭlonge de la okcidenta marbordo de Sudameriko el suda pinto de Ĉilio al norda Peruo. Ĝi estas orientena marfluo oceana fluanta en la direkto de la ekvatoro, kaj povas etendiĝi 1,000 kilometrojn elborde. La Mara prusia naturalisto Alexander von Humboldt, estas unu el la ĉefaj marsurfacaj sistemoj de la mondo, kiu eltenas eksterordinaran abundon de mara vivo. Surfaca movo okazas ĉe Peruo la tutan jaron sed ĉe Ĉilio nur dum la printempo kaj la somero, pro la dismovo de la subtropika centro de alta premo dum la somero.
Krištanovec
Krištanovec, hungare Kristóffalu estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Čakovec. En ambaŭ lingvoj la loknomo signifas: vilaĝo Kristoforo.
Distribuismo
Principoj
Distribuisto observas, kiel sama lingvero aperas pli ofte ol hazarde en la tekstaro, kiun li studas. ekzemple el: koko krias jam, krias la koko, mi aŭdis ĝian krion kaj similaj, li povos distingi la eron kri aŭ eble krias. tiu probableca esploro evidentigas la bazajn erojn, kiuj plimalpli respondas al tradiciaj vortoj.
Krištanovec
Historio
Ĝis Traktato de Trianon Kristóffalu apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.
Distribuismo
Principoj
Poste la simila distribuo de la bazaj eroj, tio estas ilia apero en similaj kuntekstoj, ebligas enklasigon de ili. Ĉi tiu dua parto de la programo malpli facilas. La kuntekstoj de du vortoj neniam ekzakte samas, kaj la kriterioj por distingi aŭ ne distingi la klasojn ne evidentas.
Humboldta Marfluo
La Humboldta Marfluo havas konsiderindan malvarmigan influon en la klimatoj de Ĉilio, de Peru kaj de Ekvadoro. Ĝi estas ege responsa ankaŭ pro la arideco kiu hegemonias en norda Ĉilio kaj marbordaj areoj de Peruo kaj suda Ekvadoro. Maraero estas malvarmigita de la marfluo kaj tiele ne kondukas al generado de precipitaĵo (kvankam oni produktas nubojn kaj nebulojn).
Distribuismo
Principoj
HARRIS enkondukis en distribuismon la nocion de transformoj, kiu ricevos multajn aplikojn en transformaj gramatikoj de generismo kaj de aliaj postaj lingvoteorioj.
RCA Victor
RCA Records estas sondisko-eldonejo en Novjorko kaj filialo de Sony Music Entertainment. La mallongigo RCA deduktiĝas de Radio Corporation of America, el kiu naskiĝis la firmao.
10803 Caléyo
10803 Caléyo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la komponisto de ĵazo Jose M. Caléyo, kiu vivas en Havano. Inspirita de la frapanta bildo de la kometo C/1965 S1 Ikeya-Seki proksimiĝante Sunon, Jose Caléyo improvizis muzikon, kiu vigle priskribis la sun-tanĝantan kometon kaj sendis la komponaĵon al ambaŭ malkovrintoj : Kaoru Ikeya kaj Tsutomu Seki.
En novembro 2008, la asteroido estis nomita 10803 Caréyo ; ĝia nomo estis korektita en 10803 Caléyo en decembro 2008.
Hans Jankowski
Johannes (Hans) Jankowski (?, la - Dortmund, la ) estis germana esperantisto.
Dum jardekoj li serioze serĉis kaj esploris rilate al Esperanto kaj moneroj kaj medaloj. Li estis ankaŭ aktiva filatelisto. Li faris pionirajn laborojn rilate al Esperanto-kulturo kaj eldonis fakajn katalogojn.
Kiel esperantisto Hans ankaŭ malavare subtenis la Esperanto-movadon en Nepalo, per ofta feriado en la lando kaj stipendioj al Esperanto-vojaĝoj de nepalaj geesperantistoj.
La lastajn jarojn li pasigis en flegohejmo en la Ruhr-regiono.
Irrel
Irrel estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj apartenas al la komunumaro Suda Ejfelo (Verbandsgemeinde Südeifel), administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj, kiu ekestis la 1-an de julio 2014 - antaŭe ĝi apertenis al pli malgranda komunumaro Irrel. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Hombourg-Budange (stacidomo)
Hombourg-Budange estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Hombourg-Budange, en departemento Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de aŭtoĉaroj Grand Est.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Thionville - Anzeling (177000).
Ondrašová
Ondrašová (hungare Turócandrásfalva [turOcandrAŝfalva], germane Andreasdorf) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Ekvatora Gvineo
Geografio
Evatora Gvineo estas unu el la plej malgrandaj ŝtatoj de Afriko kaj ĝi havas surfacon de 28.051 km², el kiuj ĉirkaŭ 26.000 km² apartenas al la kontinenta landoparto Mbinio. Krome diversaj insuloj apartenas al la ŝtata teritorio. La plej granda inter ili estas Bioko kun ĉirkaŭ 2.017 km². Tiun insulon oni konis ĝis 1973 sub la nomo Santa Isabel kaj Fernando Póo. Poste ĝi nomiĝis iom da tempo Macías Nguema Byogo (laŭ la tiama prezidanto Francisco Macías Nguema). Sur Bioko ankaŭ situas Malabo, la ĉefurbo de la ŝtato.
Sur la insulo vivas ĉirkaŭ 20 % de la loĝantaro de la lando. Ĉ. 300 km sudokcidente de Mbinio (iom sude de la ekvatoro) situas la pli malgranda insulo Anobono. Sur ĝi vivas nur ĉirkaŭ 1 % de la loĝantaro.
Ondrašová
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1252 en latina formo "molendinum Andréé". La unuaj domoj konstruiĝis apud muelejo de "Andreo". La hungara loknomo "Zenth Andreas" aperis en 1422. En 1715 14, post 5 jaroj 21 familioj pagis impostojn. En 1785 182 vilaĝanoj loĝis en 23 domoj, en 1828 176 vilaĝanoj loĝis en 13 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turócandrásfalva 112 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ondrašová 60 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Ekvatora Gvineo
Loĝantaro
La loĝantaro nuntempe kreskas je 2.6 % jare.
Historio
Ĉ. la jaro 1500 Portugalio koloniigis la insulon Bioko kaj en 1778 estis cedita al Hispanio. En 1900 estas aneksita la kontinenta teritorio. Post la sendependiĝo, okazinta en 1968, estis du diktaturoj: Macías Nguema kaj Teodoro Obiang Nguema, kiu daŭras nuntempe.
Miksitaj teamoj en la Somera Olimpiko 1896
La tri plej fruaj olimpikoj permesis al individuoj en teamo esti de malsamaj nacioj. La Internacia Olimpika Komitato (IOC) nun grupigas iliajn rezultojn de la somera Olimpiko 1896 en Ateno, la somera Olimpiko 1900 en Parizo kaj la somera Olimpiko 1904 en Sankta Luiso kune sub la miksteama nomo (IOC-kodo ZZX).
Ekvatora Gvineo
Interna politiko
Laŭnome Ekvatora Gvineo estas parlamenta demokratio, tamen la prezidanto havas la povon sur ĉiuj kampoj. La etna grupo fangoj dominas la politikon de la lando. La ŝtatprezidanto Teodoro Obiang Nguema Mbasogo havas la oficon post la puĉo je la 3a de aŭgusto 1979. En 1987 Obiang fondis la ŝtatpartion Partido Democrático de Guinea Ecuatorial (PDGE), kiu gajnis la balotojn de 1988 kun 99,2% de la voĉoj. Obiang ricevis en balotoj de la jaro 1996 99 % de la voĉoj. La parlamento de la lando havas la nomon Cámara de Representantes del Pueblo. Ekzistas unu parlamento kun 80 seĝoj.(
Kastelo de Putnok
La Kastelo de Putnok (konata pri la posedanto Kastelo Serényi [serEnji]) estas historia monumento en Hungario en urbo Putnok.
Ekvatora Gvineo
Interna politiko
Ĝis 1991 la ŝtatpartio estis la unika politika partio de la lando. Intertempe ekzistas ĉirkaŭ 20 opoziciaj partioj.
Kastelo de Putnok
Historio
Ŝajnas, en la 14-a jarcento estis tie nobela domego. En 1427 ĝi estis malkonstruita kaj burgo estis konstruita. En 1588 dokumento mencias, ke la konstruaĵo estas malforta, dezirindus konstrui pli novan. Tamen en la sama jaro la turkoj ne povis okupi ĝin. La sekvaj jardekoj eĉ jarcentoj portis al tiu regiono diversajn militojn kun partopreno de ĉi tiu burgo. Okazis, ke Putnok senhomiĝis. En 1717 familio Serényi ricevis la apudan bienon (jam tiam estis paca historio). Tiu familio konstruis la nun videblan klasikisman kastelon en 1834. En 1860 trakonstruo okazis. Dum la socialismo oni profitis la konstruaĵon instituto por handikapuloj, nun ĝi estas privata posedaĵo, tamen neloĝata.
Ekvatora Gvineo
Interna politiko
En la leĝdonaj balotoj de 2017 la venko de la PDGE denove estis kompleta, kun ĉiuj senatanoj kaj 99 el 100 deputitoj. La alia apartenis al la partio Ciudadanos por la Innovación (CI), sed mallonge poste la partion oni akuzis organizi puĉon, kaj 146 el la partianoj estis malliberigitaj en 2018.
Kastelo de Putnok
Konstruaĵo
La teretaĝa kastelo kun keloj situas sola en granda parko, sed en la parko troviĝas ankaŭ aliaj [servaj) konstruaĵoj. La kastelo formas L-majusklon. Antaŭ la enirejo estas portiko, pli supre estas timpano.
Ekvatora Gvineo
Interna politiko
La armeo konsistas el ĉirkaŭ 2500 soldatoj.
Peter Pan
Peter Pan estas fikciulo elverkita far Skota aŭtoro kaj teatroverkisto James Matthew Barrie (1860–1937). Li verkis de infanamikecoj kaj la propra vivo. Post la morto de lia pli aĝa frato David - la plej ŝatata de la patrino - ŝi ade rememorigis la morton de infano, kiu suferis pro infana propsika nekresko kaj eventuale naneco malgraŭ manko de nek malnutro nek infektoj. Li altiĝis ĝis nur 147 cm kaj montriĝis en postmorta ekzameno post 60a jarvivo ke li neniam adoleskiĝis.
Ekvatora Gvineo
Ekstera politiko
Ekvatora Gvineo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko. Ĝenerale la ŝtato havas bonajn rilatojn al la najbaraj ŝtatoj. La rilatoj al la eksa kolonia povo Hispanio ne estas bonaj. En Hispanio vivas ĉirkaŭ 40.000 personoj el Ekvatora Gvineo. La plej grava partnero en Eŭropo estas Francio. Nur tiuj du landoj havas ambasadejojn en Ekvatora Gvineo. Ĉar oni trovis nafton sur la teritorio de Ekvatora Gvineo Usono intensivigis la rilatojn kaj malfermis ambasadejon en Malabo. La iamaj bonaj kontaktoj al la eksaj socialistaj landoj ne plu estas tiom bonaj. Nun nur Ĉinio kaj Norda Koreio havas ambasadejon en la lando.
Homaj rajtoj
Ofte oni kritikas la situacion rilate al la homaj rajtoj en la lando. En 2002 post proceso kontraŭ onidiraj puĉistoj okazis torturoj. Sindikatoj ne ekzistas. Radio kaj la televido estas sub la gvido de la registaro. La gazetoj „La Gaceta“, „La Opinión“ kaj „La Verdad“ aperas malregule.
Peter Pan
Bubo kiu flugas kaj magie malkonsentas plenkreskiĝi, Peter Pan pasas sian ĉiaminfanecon aventurante sur la malgranda insulo de Neniamlando kiel la ĉefo de la knabaro aŭ la Perditaj Knaboj, foje renkontante feojn kaj piratojn, kiel la Kapitano Hoko kaj malofte kun normalaj knaboj de la ekstera mondo.
Ekvatora Gvineo
Eduka politiko
Granda procentaĵo de la loĝantaro estas analfabetoj. Fakte preskaŭ ne ekzistas ŝtata lerneja sistemo. Ekleziaj misiejoj respondecas pri la plimulto de la lernejoj. De kelkaj jaroj estas Nacia Universitato de Ekvatora Gvineo en Malabo. En Malabo kaj Bata ekzistas ankaŭ franca kaj hispana kulturcentroj.
Peter Pan
Krom la du verkoj fare de Barrie, la fikciularo aperis oftege en amaskomunikiloj kaj aĉetaĵoj.
Ekvatora Gvineo
Administra divido
Ekvatora Gvineo havas sep enloĝatajn provincojn, el kiuj estas kvar sur la kontinenta parto Mbinio kaj du sur la insulo Bioko:
Peter Pan
Historio
Peter Pan unue aperis en The Little White Bird (Blanka Birdeto), 1902 romano por plenaĝuloj. Post la sukcesega teatraĵo kiu aperis en 1904, la publikistoj, prenis ĉapitrojn 13-18 de Blanka Birdeto kaj republikis ilin en 1906 titolante Peter Pan en Kensington Gardens, kun la aldono de desegnoj de Arthur Rackham.
Charles-Marie Widor
Charles-Marie Jean Albert WIDOR (* 21-an de februaro 1844 en Lyon; † 12-an de marto 1937 en Parizo) estis franca orgenisto, komponisto kaj muzikpedagogo. Lia plej fama verko estas la tokato el lia orgensimfonio no 5.
Ekvatora Gvineo
Administra divido
En junio 2017, la registaro kreis oficiale la provincon Djibloho kie oni konstruas la novan ĉefurbon, Ojalao (Oyalá-Ciudad de la Paz)
Peter Pan
Historio
La teatraĵo Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up (Petro Pajno, aŭ la Knabo kiu neniam plenkreskiĝis, pligrandigita en romano, publikiĝis en 1911 kiel Peter kaj Wendy, kaj poste kiel Peter Pan kaj Wendy.
Charles-Marie Widor
Biografio
La patraflanka avo de Widor estis orgenkonstruisto migrinta el Hungario en Alzacon.
Ekvatora Gvineo
Ekonomio
En 1991 oni trovis ĉe la bordo de Bioko kaj antaŭ la kontinenta parto nafton. Pro tio la ekonomio kreskis grandkvante. Tamen malmulto de la enspezoj atingas la popolon. La unua komerca partnero estas Hispanio.
Peter Pan
Historio
Peter Pan poste aperis en multaj versioj, postversioj, kaj antaŭversioj, filmoj kiel la de 1953 bildstrifilmo de Walt Disney, muzikteatraĵoj, aktorfilmoj kiel Hook (1991), Peter Pan (2003 kun Jeremy Sumpter) kaj Pan (2015), kaj romano Peter Pan in Scarlet (2006). Li ankaŭ aperas en multaj aliaj verkoj, pro tio ke la kopirajto jam ĝisfiniĝis en plejparto de mondaj landoj.
Charles-Marie Widor
Biografio
Widor studis en sia naskiĝurbo Lyon muzikon ĉe lia patro, kiu same estis orgenisto. Pliajn studojn li sekvis en Bruselo ĉe unu el la plej renomaj orgenistoj siatempaj, Jacques-Nicolas Lemmens (1823–1881). Lia kompoziciinstruisto estis François-Joseph Fétis.
Kondensado
En fiziko, kondensado estas ŝanĝo de stato, laŭ kiu materialo kiu troviĝas sub gasa formo, transformiĝas al likvo. Laŭ kondiĉoj, aŭ estas natura surfaca kondensado (alidirite kondensiĝo), aŭ truda kondensado.
Charles-Marie Widor
Biografio
Januare 1870 li fariĝis orgenisto ĉe la granda orgeno de Aristide Cavaillé-Coll, konstruita en 1862, en la pariza parokopreĝejo Saint-Sulpice, posteno, kiun li plenumis dum 64 jaroj. En 1890 li postsekvis César Franck kiel orgenprofesoro ĉe la Pariza Konservatorio, kie li poste ankaŭ profesoriĝis pri kompozicio. Lian studentaron anis famaj komponistoj kaj orgenistoj kiel ekz. Louis Vierne, Arthur Honegger, Charles Tournemire, Darius Milhaud, Marcel Dupré, Edgar Varèse kaj Albert Schweitzer. Pro tio Widor estas rigardata kiel fondinto de la „franca orgenskolo“.
Kondensado
La inversa procezo de kondensado, t. e. transformo de likvaj materialoj al vapora stato, nomiĝas vaporado.
Se okazas transiro de la gasa stato rekte al la solida stato, tia procezo estas inversa sublimado, aŭ pli simple deponado.
Charles-Marie Widor
Biografio
Widor ankaŭ aktivis ĵurnaliste, unue sub la kaŝnomo Auldétès kiel muzikkritikisto en la revuo Estaffette, ekde 1891 do kiel eldonanto de la revuo Le Piano Soleil. Eldiro de Widor transdonata de Albert Schweitzer montras la opinion de Widor pri la instrumento orgeno: „Orgenludi signifas manifesti volon plenigitan per la kontemplado de la eterno“.
Kondensado
Se okazas transiro de la likva stato al la solida, tia procezo estas solidiĝo.
Charles-Marie Widor
Komponaĵoj
Al liaj komponaĵoj apartenas multnombraj orgenverkoj, inter ili dek orgensimfonioj, muzika ĝenro kreita de li. krome li komponis mesojn (i.a. la meson op. 36 por du ĥoroj kaj du orgenoj, adaptita je la prezenteblecoj en St. Sulpice) kaj multnombrajn verkojn de aliaj ĝenroj (operoj, baletoj, voĉkanta muziko, ĉambra muziko kaj orkestra muziko). Tamen nuntempe nur liaj orgenverkoj estas koncertataj kun ioma reguleco. La orgensimfonioj de Widor ankaŭ en Germanio intertempe apartenas al la fiksa koncertrepertuaro kaj efikas bonege je grandaj orgenoj kun iomete katedraleca-eĥema akustiko. La disvastigo de la widora orgenverkaro decide kontribuis al tio, ke ankaŭ en Germanio oni pli kaj pli konstruis orgenojn laŭ franca-romantika-simfonia stilo. La orgensimfonioj no 9 kaj 10 de Widor baziĝas sur gregoriaj temoj, kio jam stile antaŭmontras sur lia lernanto Tournemire.
Ekvatora Gvineo
Kulturo
La nacia festotago estas la 12-a de oktobro.
Charles-Marie Widor
Komponaĵoj
Liaj dek orgensimfonioj, komponitaj en la lasta triono de la 19-a jarcento, tradukas la formon kaj la sonecon de orkestrosimfonio sur la orgenon. Widor celas per ĉi tiu nomigo ne unuavice la imitadon de la romantika orkestro, sed la establadon de la orgeno kiel sonkorpo egalranga al tiu.
Ekvatora Gvineo
Kulturo
Aliaj leĝaj festotagoj:
Charles-Marie Widor
Komponaĵoj
Kondiĉoj por tio estas la orgenkonstruaj novigoj de Aristide Cavaillé-Colls (1811-1899), kiu per siaj instrumentoj orientitaj je „simfonia“ sonestetiko inspiris la komponistojn siatempajn al laŭaj verkoj. Cavaillé-Coll decide influis la karieron de Widor, sendante lin 19-jarojn aĝan al studo ĉe Joseph Fétis (1784-1871) kaj Jaques-Nicolas Lemmens (1823-1881) en Bruselo kaj instalante lin en 1870 kiel orgenisto de la Pariza preĝejo Saint-Sulpice, kies orgenon li en 1862 konstruis kiel opus maximum.
Ekvatora Gvineo
Sporto
Eric Moussambani estas naĝisto kiu konkuris en la olimpikaj someraj ludoj en 2000, kaj famiĝis pro la longa tempo kiun li uzis en la naĝado.
Charles-Marie Widor
Komponaĵoj
La sekvatempe ekestanta orgenmuziko de Widor utiligas ĉi tiujn kondiĉoj je ideala maniero: Lia edukado permesas al li pliampleksigi la teknikajn limojn de la liatempa orgenludadon, ĉefe orientitan je la piano, kaj enkoduki orgenecan, virtuozan ludoteknikon, kiuj optimume imponigas la eblecojn de la instrumento. Samtempe li havis per la imponaj soneblecoj de la plej granda orgeno de Francio ne sufiĉe alte estimendan inspiradofonton.
Tial ne mirigas, ke Widor dediĉis siajn unuajn kvar simfoniojn (op. 13/1-4) al Cavaillé-Coll. Ili aperis en 1872 kaj kombinas klasikismajn preludojn kaj fugojn kun romantikaj karakterpecoj (andante cantabile, adaĝo) samkiel pompaj marŝoj kaj finaloj.
En la simfonioj op. 42 (aperintaj en 1879/1887) Widor sin montras sur la kulmino de sia kompona majstreco. Li manifestas sian majstran regadon de la instrumento per grandiozaj sonefikoj kaj artifikema komponteknikoj, la regadon de la granda formo en movimentoj de gigantaj mezuroj. El tiuj la kvina estas pro la finala tokato la plej fama. Kulmino de ĉi tiu evoluo estas la monumenta simfonio no 8 daŭranta unu horon.
Novan vojon surpaŝas la matura Widor finfine per la symphonie gothique op. 70 (1894) kaj la symphonie romane op. 73 (1899). Ili distingiĝas per pli milda, spiriteca karaktero samkiel pli libera, deklama stilo uzanta gregoriajn temojn. Tiuj ĉi ne nur difinas la karakteronde unuopaj movimentoj, sed ĉirkaŭprenas – simile al gvidmotivoj - la strukturaron de la respektiva verko.
Ankaŭ gregoriajn temojn prilaboras la malfrua verko de Widor, la suite latine op. 86, publikigita pli ol 27 jarojn post la symphonie romane. Kvankam pro siaj ses movimentoj kompareblaj kun la simfonioj, ĝia komponisto nomis ĝin suito, ĉar li ŝajne konsideris la dek simfoniojn kiel ferma tuteco.
Per la Trois nouvelles pièces op. 87 (1934) la 90-jara Widor verkas en la jaro de sia adiaŭo de Saint-Sulpice sian lastan komponaĵon entute: tri simplajn, mallongajn pecojn kun la sugestivaj titoloj Classique d’hier, Mystique kaj Classique d’aujourd’hui.
Vibo Valentia
Vibo Valentia estas komunumo de Italio.
Kondensado
Procezo
Malgraŭ ke la transiro de gaso al likvo dependas (el aliaj faktoroj) de premo kaj temperaturo, komune oni konsideras kondensadojn, kiuj produktiĝas sub la atmosfera premo. En la aero, estas iomete da akvovaporo kies la malgranda parta premo estas pli malalta ol la satura premo, sed se la temperaturo malaltiĝas, eĉ per konstanta premo, la temperaruro transiras tiun de la satura vaporo, la akvovaporo kondensiĝas, estas la rosopunkto sur la ĉisuba kurbo. Ju pli la temperaturo estas alta, des pli la parta premo estas ankaŭ alta: tial, se malvarma vando kontaktas pli varman vaporon, kondensado okazas sur ĝia varma flanko (ekz. ĉiapuda bildo de fenestro).
Pri donita premo, la kondensada temperaturo egalas al la vaporada temperaturo, kaj korespondas al bolpunkto (pri pura akvo, sub 101 325 paskaloj t=100 grado celsia). Sammaniere, la energio kiu estas necesa por kondensi iun kvanton da gaso egalas al la energio kiu estas necesa por vapori la saman kvanton da gaso ekde ĝia likva stato. Fakte, la kineta energio de molekuloj estas pli alta en gaso ol en likvo, do ili prenas energion por vaporiĝi, kaj redonas saman kvanton da energio por kondensiĝi.
Kiam oni trudas la transiron per ekstera forta premo, tia procezo nomiĝas likvigado. Aparatoj de laboratorioj aŭ de industrioj, kiuj artefaras tian procezon, nomiĝas kondensiloj, ofte per likvaĵpremgeneriloj.
Kondensado laŭ teorio de partikloj
Gaso estas partiklo kun relative granda distanco inter ili. Kondensado okazas kiam la partikloj alproksimiĝas unu al la alia kaj formas amason da partikloj helpe de gravito inter ili, kaj tiel formiĝas likvaĵo. Ĉi tio okazas ĉefe ĉe malaltaj temperaturoj, ĉar ĉe malaltaj temperaturoj la gravitaj fortoj inter la mezaj partikloj pliiĝas kaj la averaĝa partikla rapido malpliiĝas.
La kondensadprocezo kutime implikas varmemision, kio estas rezulto de la perdo de la kineta energio de la gaso. La inversa procezo, vaporiĝo, kutime ĉerpas varmon de la ĉirkaŭaĵo, ĝuste pro la sama kialo. Ĉi tiu fenomeno estas la bazo por la funkciado de la fridujo kaj la klimatizilo, kiam (en la malvarmiga procezo) gaso estas kunpremita ekster la fridujo kaj tiel ĝi kondensiĝas kaj elsendas varmon al la medio, tiam estas redonita kiel likvaĵo al la fridujo kaj forvaporiĝas reen.
Aplikoj
Fare de kunpremo de molekuloj en la likva stato kompare al gasa stato, la volumeno de substanco estas multe malpli granda sub ĝia likva formo ol sub ĝia gasa formo. Tiu propreco estas uzata por kutime transporti gasojn sub likva stato per ujoj, kiuj konservas ilin forte kunpremataj (ekz. heliumo, butano, propano, ktp).
Kondensado estas esenca dum la procezo de distilado, kiu estas grava metodo tiom bone en laboratorioj, kiel pri industriaj aplikoj. En laboratorioj, oni povas obteni purajn substancojn. En industrio, oni povas produkti alkoholojn, diversajn kvalitojn de nafto en naftaj rafinejoj, ktp.
Vispo
Pri la komunumo
Vispo (germane Visp, france Viège, alemane Fischp) estas historia urbo, komunumo kaj ĉefloko de la Distrikto Visp, Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 6788 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.
Geografio
Vispo situas en Supra Valezo kaj formas kun Brig-Glis aglomeraĵon. Vispo pro la kemiindustrio (Lonza Group) kaj aliaj pli malgrandaj entreprenoj la ekonomia centro de Supra Valezo. La komunumo situas ĉe la enirejo al la Mater-Valo kaj la Saas-Valo.
Trafiko
Vispo estas ek de la 31-a de decembro grava fervojnodo ĉar ĝi situas ĉe la suda elirejo de la baza tunelo de Lötschberg, kiu ligas Kantonon Bernon kaj Kantono Valezo kaj estas unu el la du ĉefaj nord-sud-konektoj tra la Alpoj. Oni en Visp devas ŝanĝi la trajnon al la Matterhorn-Gotthard-Fervojo por alveturi la turismajn regionojn en Zermatt kaj la Saas-Valo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Unterbäch datiĝas el la jaro 1034 kiel Vesbia. En la jaro 1972 la antaŭa komunumo Eyholz estis kunigita kun la urbo Visp.
607 Jenny
607 Jenny estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jenny Adolfine Kessler, unu amikino de August Kopff.
Lancrăm
Lancrăm [lankrəm] (Lámkerék, Lagendorf) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sebeș. En 1910 ĝi havis 1 529 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 487 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1309. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis en mezepoko libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al la urbo Sebeș.
Eloy d'Amerval
Eloy d'Amerval (aktiva ĉ. 1455 – 1508) estis nederlanda polifoniisto, komponisto, kantisto, kantmajstro kaj poeto de la renesanco. Preskaŭ sian tutan vivon li pasigis en la Luaro-valo en Francio. El lia poezio, kaj precipe el sia impona poemo de 1508, Le livre de la deablerie, oni povas konkludi, ke li persone konatiĝis kun la plej famaj komponistoj siatempaj, kvankam lia verkaro ne donas motivon, rigardi lin kiel samranga kun tiuj.
Vivo
Kvankam longa periodo de sia vivo estas bone dokumentita, nek lia naskiĝ- nek lia mortodato estas konataj. Surbaze de sia familia nomo li verŝajne devenis de Amerval en la Pas-de-Calais. Ĉar li estas menciita kiel tenoro de la kapelo en Savojo ekde 1455, li naskiĝis verŝajne jam antaŭ 1440. Tiutempe Guillaume Dufay tie estis kantmajstro.