cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
26275 Jefsoulier
26275 Jefsoulier estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Krispa tinamo
Aspekto
La Krispa tinamo estas proksimume 28 al 30 cm longa, kaj pezas ĉirkaŭ 300 g. Depende el la subspecio, ĝi estas ĝenerale bruneca kun grizaj nuancoj je variaj etendoj, kaj havas fortan nigran striecon al svaga vermikula bildo en dorso kaj kolo (ekzemple, dum C. u. undulatus estas relative tre bruna kaj tre strieca, C. u. yapura estas pli malhela, pli griznuanca kaj havas nur svagan vermikulecon). Ĝi havas blankecan gorĝon, kaj la resto de ties subaj partoj estas olivecgriza al sablokolora kun malhela vermikularo en ties pli subaj flankoj kaj subpugo. Ties beko estas nigra supre kaj griza sube. La kruroj kaj piedoj estas grizaj, senkolore flavecaj aŭ verdecaj.
Listo de centraj bankoj
Tiu ĉi estas listo de centraj bankoj
Pitasch
Pri la komunumo
Pitasch (prononcu pitaŝ) estas komunumo de la komunumaro Ilanz kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 107 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
26275 Jefsoulier
Nomo
Ĝi estis nomata en honoro de la franca astronomia edukisto Jean-François Souilier, sindonema observanto de kometoj kaj amatora astronomo de tre frua aĝo. En 2008, li fondis la asocion "des étoiles pour tous" ("steloj por ĉiuj) kiu celas alporti astronomion al malkapablaj personoj.
Pitasch
Geografio
La komunumo Pitasch situas sudoriente de la rivero Glogn (en germana lingvo Glenner), suda alfluanto de la Antaŭa Rejno. La kernvilaĝo situas sur teraso inter la valoj Val Renastga kaj Val da Pitasch. Krom la vilaĝo Pitasch mem la la komunumo apartenas la setlejoj Mulin da Pitasch, Matsch, Plauns, Cabiena, Runca kaj Scuntras.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Pitasch limas en nordo al Sevgein, en nordoriento al Riein, en oriento al Safien, en sudo kaj sudokcidento al Duvin, kaj en nordokcidento al Cumbel.
Lingvoj
La loĝantaro de Pitasch estas ĉefe romanĉlingva. Oni parolas en Pitasch la sursilvanan dialekton.
Trafiko
Pitasch situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Moulin da Pitasch, kiu situas ĉe la bordo de Glogn kondukas la kantona vojo de Valzo al Ilanz, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio. Flanka poŝtaŭtolinio kondukas de Moulin da Pitasch supren al la terso, kie situas la vilaĝo Pitasch.
Historio
La unua dokumenta mencio de Pitasch datiĝas el la unua duono de la 9-a jarcento nome el la karolinga urbaro de la jaro 831 kiel Pictavi. En la jaro 960 parto de la rajtoj pri la preĝejo de Pitasch estis transdonitaj al la episkopo de Koiro. En la jaro 1526 Pitasch aliĝis al la reformacio.
Buch
Buch estas germana radiko kun la signifo fago. Ĉar en frua mezepoko ĝermanoj skribis per literoj, kiujn ili gravuris en fagostabetojn, la vorto Buchstaben fariĝis la germana vorto por litero, de kiu poste devenis ankaŭ la germana vorto Buch kun la signifo de libro. Kiel geografia nomo Buch tamen ne alludas al la signifo de libro sed al fago. Kutime la nomo Buch indikas, ke en la regiono ekzistas fagoarbaroj. En germanlingvaj regionoj Buch estas ofta geografia nomo.
Krispa tinamo
Kutimaro
La nesto de la Krispa tinamo konsistas el depresio surgrunda, kie la ino demetas ĉirkaŭ tri brilaj vinruĝece rozkolorajn aŭ helgrizajn ovojn. La kovoperiodo estas 17 tagoj en kaptiveco. Ĝi manĝas malgrandajn fruktojn, semojn kaj insektojn.
Kiel ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Krispa tinamo estas sekretema, kaj pli ofte aŭdata ol vidata. La kanto, komune elsendata dumtage, konsistas el profunda, tri- aŭ kvar-nota fajfo, kiu estis priskribita per la onomatopeo com-pra pan ("aĉetu panon" en hispana) aŭ Eu sou jaó ("mi estas Krispa tinamo" en portugala).
Habitato
La Krispa tinamo loĝas je altitudoj de ĝis 900 m. Ĝi loĝas en ampleksa gamo de arbaraj habitatoj, game el densa, humida amazoniaj arbaroj, al sekaj, relative malfermaj savanaj arbaroj. Kvankam plej el la teritorio de la Krispa tinamo estas en la Amazona Baseno, gravaj partoj estas en pli sekaj habitatoj kiaj la cerado (plej el la teritorio de C. u. vermiculatus estas en la regiono cerrado). Kvankam ĝenerale konsiderataj loĝantoj, surloke okazas malgrandaj sezonaj movoj inter habitatoj.
Konservado
Kvankam tre ĉasata en kelkaj regionoj, la Krispa tinamo restas komuna en plej partoj de ties teritorio. La IUCN klasigis ĝin kiel Malplej Zorgiga, kaj ties loĝteritorio estis ĉirkaŭkalkulita je 8,600,000 km².
2,2,4-Trimetilpentano
2,2,4-Trimetilpentano aŭ C8H18 estas ...
Rambouillet (stacidomo)
Rambouillet estas franca stacidomo sur linio Paris-Montparnasse - Brest, situanta en komunumo Rambouillet, en departemento Yvelines, regiono Francilio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj TER Centro-Valo de Luaro kaj trajnoj de linio N de Transilien.
Bucha
Bucha havas diversajn signifojn:
Lipovany
Lipovany, hungare Romhánypuszta [romhAnjpusta] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Geografio
Lipovany situas meze de sakovojo. La hungara landlimo estas proksime. Lučenec troviĝas je 15 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1238 laŭ tiama hungara ortografio "Ruhman". Ekde 1335 ĝi havis du apartajn vilaĝpartojn. Inter 1554-1594 ili apartenis al la Osmana Imperio, sekve en la 17-a jarcento ili senhomiĝis. En 1715 oni komputis tie 10, post 5 jaroj 15 impostantajn familiojn. En 1828 loĝis tie 112 vilaĝanoj en 15 domoj, en 1880 488 vilaĝanoj en 69 domoj. En 1873 pro ĥolero mortis vilaĝanoj. Tiutempe municipo ne funkciis en tiu loko. Ĝis Traktato de Trianon la loko apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Fülek, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1952 Lipovany ricevis rangon municipo. Pli frue tio funkciis en Pleš. Ekde 1993 Lipovany apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 296 homoj, (293 slovakoj).
Supra Kortumo pri Ministroj (Francio)
Supra Kortumo pri Ministroj ( Cour de justice de la République aŭ CJR) estas franca juĝpovo kompetenta por juĝi malobeojn faritajn de membroj de la registaro dum iliaj oficoj. Ĝi estis kreita per leĝo pri konstitucia revizio de la sekve de afero de infektita sango kaj fronte al multiĝo de la politikaj-financaj aferoj fine de la dua prezidenta mandato de François Mitterrand. Antaŭe, la Konstitucio konfidis al Supra Justica Kortumo la taskon juĝi la prezidanton de la Respubliko kaj la membrojn de la registaro.
Statuso kaj atribuoj de Supra Kortumo pri Ministroj estas difinitaj per artikoloj 68-1 kaj 68-2 de la Konstitucio de la Kvina Respubliko, precizigitaj per organiza leĝo de la 23-a de novembro 1993.
Juĝa statuso de membroj de plenuma povo
En ĝia originala teksto de la konstitucio de la Kvina Respubliko, la prezidanto de la Respubliko respondecas pri agoj faritaj dum sia mandato nur kaze de ŝtatperfido. Li/ŝi povas esti akuzata nur de la du asembleoj ; li/ŝi estas juĝata de la Supra Kortumo pri Prezidento. Ankaŭ la membroj de la registaro estas pune respondecaj pri agoj faritaj dum siaj oficoj kaj kvalifikitaj krimo aŭ delikto kiam ili okazis. Ili do povas esti juĝataj pro ŝtatperfido, sed ankaŭ pro kompliceco kaze de komploto kontraŭ ŝtatsekureco.
En 1993, konstitucia revizio antaŭvidas ke « la membroj de la registaro estas pune respondecaj pri agoj faritaj dum siaj oficoj kaj kvalifikitaj krimo aŭ delikto kiam ili okazis. Ili estas juĝataj de Supera Kortumo pri Ministroj. »
Konsisto de la Kortumo
Supra Kortumo pri Ministroj konsistas el dek kvin juĝantoj : dek du elektitaj parlamentanoj, samnombre el Nacia Asembleo kaj el Senato post ĉiu kompleta aŭ parta renovigo de tiuj asembleoj kaj tri sidaj juĝistoj el Kasacia Kortumo, el kiuj unu prezidas Supran Kortumon pri Minsitroj.
Listo de urboj kaj vilaĝoj en Islando
Jen listo de urboj kaj vilaĝoj en Islando:
Morris Minor
La Morris Minor estas brita aŭtomobilo kiu estis unue prezentita en aŭtomobila ekspozicio en Earls Court, Londono, la. Dezajnita sub la direkto de Alec Issigonis, pli ol miliono da ekzempleroj estis produktitaj inter la jaroj 1948-1971. Unue havebla kiel 2-porda kupeo aŭ kabrioleto, la gamo iom post iom vastiĝis por inkluzivi 4-pordan aŭton en 1950 kaj lignecan kombiaŭton (the Traveller), komercan aŭton kaj ŝarĝaŭteton en 1952.
La Morris Minor (kromnomita: "Moggie") estis produktita en tri serioj, Serio I, Serio II (1952) kaj fine la serio 1000 (1956).
Vektora kalkulo
Vektora kalkulo aŭ vektora analitiko estas kampo de multvariabla kalkulo de matematiko koncernanta multvariablajn reelajn vektorojn en ena produto spaco de du aŭ pli multaj dimensioj. Ĝi havas iujn formulojn kaj teknikojn por solvado de problemoj, utilaj por inĝenierado kaj fiziko.
Vektora kalkulo koncernas skalarajn kampojn, kiuj asocias skalaron al ĉiu punkto de spaco, kaj vektorajn kampojn, kiu asocias vektoron al ĉiu punkto de spaco. Ekzemple, temperaturo en ĉambro povas esti priskribita per skalara kampo: al ĉiu punkto estas asocita skalara valoro de temperaturo. La aera fluo en la sama ĉambro povas esti priskribita per vektora kampo: al ĉiu punkto estas asociita vektora rapido de la aero.
Vektoraj operacioj
Vektora kalkulo studas diversajn diferencialajn operatorojn difinitajn sur skalaraj aŭ vektoraj kampoj. La kvar plej gravaj operacioj en vektora kalkulo estas:
Ĉi ĉiuj operacioj povas esti esprimitaj per la nabla operatoro \nabla.
Jakobia matrico estas utila por studi funkciojn kies ambaŭ argumento kaj rezulto estas multvariablaj.
Teoremoj
Estas kelkaj gravaj teoremoj pri ĉi tiuj operatoroj kiuj ĝeneraligas la fundamentan teoremon de kalkulo al pli altaj dimensioj:
Uzo de kirlo povas postuli la dekstrecon de la koordinatsistemo, vidu ankaŭ en vektora produto kaj pseŭdovektoro.
Milčice (Sušice)
Milčice (jen ĉeĥe, historie ankaŭ Miltschitz) estas malgranda vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Sušice en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 4 km sudoriente de Sušice. Estas ĉi tie registritaj 14 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Milčice situas en katastra teritorio Milčice u Sušice kun areo 2,13 km². Sude de la vilaĝo troviĝas samnomata naturrezervejo.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1305.
16202 Srivastava
16202 Srivastava estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Siddharth Srivastava, finaliston en 2002 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Siddharth estis lernanto ĉe la Baton Rouge Senior High School de Baton Rouge (Luiziano).
3573 Holmberg
3573 Holmberg estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo honoras la svedan astronomon Erik Bertil Holmberg (1908–2000), konatan por liaj laboroj pri la interagoj de galaksioj.
Banko de Kanado
La Banko de Kanado (oficiale: Bank of Canada (angle) kaj Banque du Canada (france)) estas la centra banko de Kanado. Ĝi aperis per la Bank of Canada Act (la akto de la banko de Kanado) en 1934. Ĝi estas la sola distribuanto de papera mono en Kanado. La stabejo estas ĉe la angulo de la stratoj Wellington kaj Bank.
Historio de Peruo
Peruo iĝis oficiale ŝtato post la sendependecdeklaro de la. Tamen influis la historion de Peruo diversaj popoloj, kiuj loĝis tie sinsekve. Tiu artikolo temas pri la historio de la popoloj, kiuj vivis sur la nuntempa teritorio de Peruo.
Paleolitika epoko
Unuaj spuroj de homoj en Peruo datiĝas de ĉirkaŭ 20.000 jaroj antaŭ nia epoko, sed nur malmultaj restaĵoj konserviĝis. La unuaj vestiĝoj estas el la paleo-amerika periodo, kiu komenciĝis 15.000 jarojn antaŭ nia epoko (do ĉirkaŭ 19.000 jarojn post la transiro de la Beringa Markolo). Tiam la plej multaj popoloj estis nomadaj, vivis de ĉasado kaj kolektado kaj loĝis en kavernoj. La plej malnovaj restaĵoj estis trovitaj en la kaverno Pikimachay kaj datiĝas de 17.650 jaroj antaŭ nia epoko. Tamen iuj pridubas, ke la ŝtonoj estis skulptitaj de homoj. Aliaj paleolitikaj trovaĵoj aperis en Lauricocha, Chillón-Ancón, Toquepala, El Guitarrero, Telarmachay, Panalauca kaj Tres Ventanas.
Praa epoko
Post la iompostioma retiriĝo de la glaciejoj popoloj setlis en la nuntempa Peruo. Post stabiliĝo de la klimato tiu movado plirapidis.
En la tria jarmilo a.K. unuaj vilaĝoj kaj politikaj organizoj estiĝis kaj fondiĝis unuaj teokrataj ŝtatoj. La unua inter tiuj kulturoj estis tiu de Caral. Sekve aperis la civilizo de Ĉavin laŭ la pacifika marbordo, la ĉimua, moĉika, nazka, tiahuanaca kaj aliaj antaŭ la alveno de la inkaoj.
En la sino de la kulturoj Moche norde kaj Paracas kaj Nazca sude disvolviĝis la unuaj ŝtatoj kun permanentaj armeoj, ligitaj al la pecoj de keramika arto plej bona taksataj de la malnova Peruo; en la ekstrema sudo Tiahuanaco ŝprucas kiel reganta kulturo en la Altebenaĵo de la Collao. Poste, la kulturo Huari aŭ Wari disvolvis la klasikan modelon de la anda ŝtato kun la naskiĝo de la urboj de imperia kortego, modelo kiu ekspansiiĝis por la nordo al la 8a jarcento.
Inkaa epoko
La inkaa epoko, nomata ankaŭ imperia aŭ postklasika epoko sekvis la falon de la cvilizo de Huari.
De la 9a jarcento, post la forlaso de Huari, oni starigas novajn centrigitajn regionajn ŝtatojn laŭlonge de la montoĉeno de Andoj, kiel Lambayeque, Chimú kaj Chincha, periodo konita kiel la Intera Malfrua aŭ de la Regionaj ŝtatoj.
La inkaoj estis militista tribo de la sudo de la Sierra. Ili iom post iom moviĝis norden ĝis la fekunda valo de Kusko inter 1100 kaj 1300. Ilia disvastiĝo komenciĝis en 1438, sub gvidado de Pacha Kutiq, kiu entreprenis la konkeron de najbaraj teritorioj.
Dum la 70 lastaj jaroj de tiu epoko formiĝis la Inkaa imperio, kiu etendiĝis ne nur sur la nuna Peruo, sed ankaŭ sur granda parto de la najbaraj landoj kaj sur la tutaj Andoj. Ĝia ĉefurbo estis Kusko, en la perua montaro. Krom sia milita potenco, ili elstaris en arkitekturo, konstruante superbajn strukturojn kiel la citadelo de Machu Picchu, elektita kiel unu el la novaj mirindaĵoj de la mondo.
Ĉe la fino de la 15-a jarcento la inkao Paĉa Kutiq (1438-1471) transdonis la povon al sia filo Tupak Jupanki (mortis en 1493), kiu etendis la imperion ĝis la nuna Ekvadoro. Sub la regado de lia filo Huayna Capac (mortis en 1527), la limoj de la inkaa imperioj atingis tiujn de la nuna Kolombio. Sukceda milito estiĝis inter la du filoj de Huayna Capac, Ŭaskar kaj Atahualpa. Tiu ĉi sukcesis bati la trupojn de sia frato ĝuste kiam alvenis la konkistadoroj en Peruo.
Koloniigado
Komence de la 16-a jarcento, en 1531, alvenis malgrandaj trupoj de hispanaj konkerantoj, estrataj de Francisco Pizarro, kiuj profitis de la dividoj en la imperio por subigi ĝin. La estreco de la inkaoj validis de Ekvadoro en la nordo ĝis oriente de Ĉilio. Pizarro, kies celo estis riĉiĝo, profitis de la interna milito inter la du filoj de la antaŭa inkao. Post surpriza atako, ili kaptas la tiaman inkaon (reĝon) Atahualpa, kaj kun la apogo de iuj vilaĝoj regitaj de kontraŭuloj al la inkaa imperio, konkeris lian teritorion por la Monarkio de Hispanio. La kapton de Atahualpa en la batalo de Kaŝamako la, sekvas lia ekzekuto.
Post la preno de Kusko kaj la fondo de Limo estigis la Civila Milito inter la konkerantoj por la dispartigado de la havaĵoj de la nova teritorio. La Batalo de Salinas aŭ de la Salejoj estis lukto en kiu la trupoj de Hernando kaj Gonzalo Pizarro venkis super tiuj de Diego de Almagro, en la 6-a de aprilo de 1538.
La hispanoj establigis la sistemon de encomienda: la indiĝenoj devis pagi tributon, parto el kiu estis sendita al Sevilo kaj la hispanoj devis kristanigi ilin. Kiel guberniestro de Peruo, Pizarro trouzis encomienda-n donante al siaj soldatoj kvazaŭ senliman povon super la indiĝenoj, kiuj devis zorgi pri brutaroj kaj plantejoj de la novaj estroj el Eŭropo. Rezistemo estis severe punita, kaj tiel naskiĝis la Nigra legendo. En 1541 Pizarro estis mortigita de siaj eksaj kunuloj gviditaj de Diego de Almagro, kromnomita el Mozo. Nova interna milito estiĝis.
La sekvan jaron, en 1542 estis kreita la Vicreĝlando de Peruo, kiu ampleksis la plejmulton de la tiam konata Sudameriko, apartenanta al la Hispana Imperio.
Sendependeco
La unuaj jaroj de sendependeco disvolviĝis inter luktoj de kaŭdiloj organizitaj de la militistoj por atingi la prezidantecon de la Respubliko. En ĉi tiu kunteksto, inter 1836 kaj 1839, kreiĝis la Konfederacio Peru-Bolivia, dissolvita poste de la malvenko de Yungay. Bataloj inter estroj daŭris ĝis la unua konstitucia registaro de la mariskalo Ramón Castilla, kiu povis reestrukturi kaj ordigi la ŝtaton danke al la ekonomia prospero generita de la eksportado de la Guano de la insuloj de la marbordo.
De tiam komencis la respublika vivo, plejparte malpaca. En 1879, kun la deklaro de milito al Peruo fare de Ĉilio, komenciĝis la Milito de la Pacifiko, kiu finiĝis en 1883 per la perdo de parto de la perua teritorio.
Lastaj jaroj
En jaro 2006 okazis (unua voĉdono la 9-an de aprilo) nova prezidenta baloto. La plej rimarkindaj kandidatoj estis: Lourdes Flores, Ollanta Humala kaj Alan García. La du lastaj konfrontiĝis en la dua balotado, la 4-an de junio, en kiu venkis Alan García, kiu ree fariĝos prezidento de la lando post antaŭa oficado en la 1990-aj jaroj.
Naujan-et-Postiac
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Cuauhtémoc (Zacatecas)
Cuauhtemoc estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas San Pedro Piedra Gorda.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11857 loĝantojn. El tiuj estas 5956 viroj kaj 5901 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2,559 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,030 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 450 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 27′ norda latitudo kaj 102° 21′ okcidenta longitudo.
Sociogeografio
En la komunumo vivas 9415 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 1 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.01 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.
6,688 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 6037 alfabetoj kaj 289 analfabetoj. Do 9.72 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.
Inter la virinoj estas 3,099 alfabetoj kaj 361 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.43%. Inter la viroj estas 2,938 alfabetoj kaj 289 analfabetoj, do 8.96% el la viroj estas analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32008a.htm
Saint-Denis - Porte de Paris (pariza metrostacio)
Saint-Denis - Porte de Paris [sɛ̃ dəni pɔʁt də paʁi] estas metrostacio de la Metroo de Parizo sur linio 13, en la komunumo de.
Stacio
La stacio estis malfermita en 1976 kaj estis modernigita okaze de la malfermo de Stadiono de Francio, por ebligi trapason de multaj pasaĝeroj samtempe.
Davíð Stefánsson
Davíð Stefánsson (1895-1964) estis poeto, romanisto kaj dramisto. Lia unua poemlibro, Svartar fjaðrir - Nigraj plumoj (1919) vekis multan atenton pro junece senbrida esprimado de sentoj kaj enkondukis novan tonon en la islandan poezion. Entute aperis de Davíð dek poemlibroj. Lia poezia stilo estas ĝenerale tradicia, tamen pli simpla, pli libera. Li estis populara poeto, kiu esprimis la sentajn sintenojn de generacio kiu klopodis liberiĝi el malnovaj penskatenoj. Davíð verkis ankaŭ kvar dramojn, el kiuj unu jam fariĝis klasikaĵo, La ora pordego, bazita sur popola ,legendo. Unu romanon, Sólon Islandus, li verkis pri islanda vaganta artisto de la 19-a jarcento.
Davíð estis lernanto ĉe la Rejkjavika Gimnazio.
En Esperanto aperis
Iris mi sola (Gekk ég aleinn), poemo, en La Tradukisto, 11-a numero, en traduko de Gísli Halldórsson.
Alkonosto
Alkonosto estas legenda birdo en slava mitologio. Ĝi havas la korpon de birdo kaj la vizaĝon de virino. La nomo alkonosto venas de la nomo de la Greka duondiino Alkiono, kiun laŭ greka mito alformiĝis al alciono. Alkonosto reproduktas per ovoj kiujn ŝi demetas sur marbordon kaj poste ilin metas en maron. Tiu maro sekve estas trankvila dum ses aŭ sep tagoj, post kiam la ovoj haĉas kaj tempesto alvenas. Laŭ la Rusa Ortodoksa Eklezio, la alkonosto personigas la volon de Dio. Ĝi loĝas en la paradizo sed aperas en nia mondo por liveri mesaĝojn. Ĝia voĉo estas tiel dolĉa, ke iu ajn aŭdante ĝin povas forgesi ĉion. Male al sirino, alia simila estulo, ĝi ne estas malbona.
Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Villány)
La preĝejo Nomo de Sankta Maria (latine Regina Mundi) estas romkatolika historia monumento en urbo Villány.
Martine Schneller
Martine SCHNELLER estis triontempe dungita de la Biblioteko de la Urbo La Chaux-de-Fonds, Svislando, kaj laboris kiel bibliotekistino de Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia. Post sia emeritiĝo, ŝi restis unu el la kunlaborantoj de Claude Gacond, parte salajrita de la Esperanto-Amikaro de CDELI. Ŝi prizorgis la informadikan katalogon de CDELI, kiu troviĝas en la granda katalogo Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale, RERO, la romanda reto de bibliotekoj.
Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Villány)
Historio
Laŭ dokumento katolika malfrugotika paroĥa preĝejo Sankta Petro jam ekzistis en 1333 en la iama Villány. Dum dominado de turkoj la komunumo senhomiĝis, la kirko estis detruita. En 1753 oni konstruis barokan kirkon el restaĵoj de preĝejo el la 15-a jarcento. Tio ne estas klara, ĉu tio estis la iama preĝejo Sankta Petro. En 1781 la kirko estis pligrandigita, samtempe turo estis konstruita. Intertempe ankaŭ la paroĥo estis refondita en 1776. La orgeno estis farita en 1939.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola inter arboj. La fasado estas simetria. En mezo de la fasado la turo reliefas kaj ambaŭflanke aliĝas al la navo per arkoj. Meze malsupre la enirejo funkcias, super la enirejo estas granda fenestro. En fino de la navo dekstre sakristio aliĝas. Fino de la navo estas plurlatera absido. La predikejo kaj 4 statuoj estis faritaj el la 18-a jarcento. La altara bildo estis pentrita de nekonata itala pentristo kaj prezentas Viziton de Maria.
Alto del Arenal (metroo de Madrido)
Alto del Arenal (Sablar-Altaĵo) estas stacio sur de la Metroo de Madrido, situanta sub Avenuo de la Albufera ĉe la interkruciĝo kun Avenuo de Pablo Neruda, en distrikto Puente de Vallecas. Ĝi situas apud kolonio Alto del Arenal, de kie devenas ĝia nomo.
Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Villány)
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 12-a de septembro.
Alto del Arenal (metroo de Madrido)
La stacio estis malfermita la.
Vozokany
Vozokany povas esti pluraj lokoj en Slovakio:
Palaco Chaillot
La palaco Chaillot [ŝajo] (franclingve palais de Chaillot) estas palaco lokita en la 16-a arondismento de Parizo, ĉe la placo Trocadéro kaj sur la monteto Chaillot. Ĝi frontas la Eiffel-Turon, lokitan ĉe la alia bordo de la Sejno, laŭ belega perspektivo.
La palaco estis konstruita okaze de la Internacia Ekspozicio de 1937, fare de la arkitektoj Léon Azéma, Jacques Carlu kaj Louis-Hippolyte Boileau, cele al la anstataŭigo de antaŭa palaco. Ĝi gastigas plurajn muzeojn, inkluzive de la Muzeo de Homo aŭ de la Nacia muzeo de la ŝiparo. Ankaŭ troviĝas tie la Nacia teatrejo de Chaillot.
En tiu palaco subskribis la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj je la 10-a de decembro 1948 la Universalan Deklaracion de Homaj Rajtoj.
Bruno Mann
Bruno MANN (naskiĝinta la 16-an de oktobro 1874 en Frankfurto ĉe Odro, mortinta la 3-an de junio 1938 en Eisenach) estis germana politikisto kaj de 1919-33 ĉefurbestro de Erfurto. Li estis la avo de la ĵazmuzikisto Klaus Doldinger.
Superrigardo
La urbestrado de Mann en la turingia ĉefurbo estis dum maltrankvila tempo de la Vajmara Respubliko. Krom ekonomiaj-socialaj krizoj, politika radikalismo kaj kvazaŭx interna milito tamen menciindas ankaŭ kulturaj kulminoj kaj urboplanadaj evoluegoj en Erfurto. Estante liberulo li provis interkonsentigi la diversajn grupojn, kio ne ĉiam sukcesis. En la 1933 li estis forpelita de publikaj funkcioj fare de la nazioj.
Kariero politika
Ne antaŭ 1924 la situacio retrankviliĝis kune kun relativa ekonomia floreto dum la t.n. Oraj 1920-aj jaroj (Goldene Zwanziger). La urbo realigis komunumajn grandprojektojn kiel la naĝejon Nordbad ĉe la Norda parko (1925) kaj la Steigerwald-stadionon (1929). La Urba muzeo estiĝis centro de moderna arto. En 1929 oni eĉ havis la grandan gajnon reiĝi universitata urbo danke al la malfermo de Pedagogia altlernejo. Skribis en la 1-12.1929 la ĵurnalo Mitteldeutsche Zeitung pozitive pri Bruno Mann: "La civitanaro ŝuldas al li ke Erfurto malgraŭ la postmilitaj kaj inflaciaj malfacilaĵoj ekfloris tiom kiom nur malmultaj aliaj germanaj urboj ankaŭ."
Sed je la fino de 1929 la Granda depresio des pli brutale senteblis ankaŭ en Erfurto. Multaj entreprenoj devis fermi aŭ maldungi homojn. La publika vivo grandparte lamis, ankaŭ la Pedagogia altlernejo jam en 1932 refermitis. En la somero de 1932 pli ol triono de la erfurtanoj estis senlaboraj. Antaŭ tia fono eĉ la sperta poltikisto Mann devis rezigni; la urbo ne plu kapablis fari kontentigan buĝeton. La malbona etoso kaj la reapero de surstrataj kaj engastejaj bataletoj faris la nacisocialismajn konceptojn allogaj por granda parto ankaŭ de la burĝoj. Dum la elekto por la Reichstag en julio 1932 la nazioj gajnis 42,2 % de la voĉoj kaj iĝis la multege plej potenca frakcio. Sekve la potencakiro de Adolf Hitler je la fino de januaro 1933 bonvenigitis de ne malmultaj.
Bruno Mann lasis sin iomete ravigi per tiu nova tempo kvankam li ĉiam restis skeptika antaŭ la NS-ideologio. En la 31.3.1933 li parolis antaŭ la konsilio urba ke li volus "malfermi solene la pordojn al la nova spirito ankaŭ en la urba administrado kaj en la urbodomo". En la 18.6.1933 la nova "naciema" spirito fakte venis urbodomen. Post amasa manifestacio antaŭ miloj da entuziasmiĝintaj erfurtanoj Hitler enskribis sin en la Oran libron de la urbo. Tiam Mann jam ne estis urbestro ĉar la nazioj estis retirigintaj lin kaj anstataŭigis lin per la nazio Theodor Pichler.
Eksteraj ligiloj
Pri la politikisto sur erfurt-web.de.
Buckingham
Buckingham estas la nomo de pluraj lokoj en angloparolantaj landoj, inter kiuj:
Supra Kortumo pri Prezidento (Francio)
En Francio, la Parlamento kunveninta kiel Supra Kortumo ( Haute Cour) estas juĝopovo komisiita deklari eksigon de prezidanto de la Respubliko, « kaze de manko en siaj devoj evidente neakordigebla kun plenumo de sia mandato ». Ĝia funkciado estas precizigita en la Konstitucio, en artikolo 68-a de la Konstitucio de la Kvina Respubliko, kies nuna teksto datiĝas de 2007.
Historie, la Supra Justica Kortumo estis institucio kun diversaj formoj, komisiita juĝi ŝtatestrojn, ministrojn, ktp.
Supra Kortumo (ekde 2007)
En 2007, konstitucia revizio precizigis ke « la Prezidanto de la Respubliko povas esti eksigita nur pro manko en siaj devoj evidente neakordigebla kun la plenumo de sia mandato. La eksigo estas parolata de la Parlamento konsistiginta Supran Kortumon. » Tiu ĉi estas prezidata de la prezidanto de Nacia Asembleo.
Irén Kocs
KOCS Irén [koĉ] rumania hungara muzeologino, esploristino de insektoj. Ŝi naskiĝis en Mujna la 9-an de aprilo 1955
Biografio
Irén Kocs diplomitiĝis pri biologio en UBB de Kluĵo en 1979 kaj de tiam ŝi estis kunlaborantino de la Sikula Nacia Muzeo de Sfântu Gheorghe. De 1994 ŝi estis gvidantino de la naturscienca fako de la muzeo.
Pinciná
Pinciná, hungare Pinc estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
Cirila alfabeto
La cirilaj alfabetoj aŭ cirila alfabetaro estas familio da alfabetoj devenantaj el kirilico kaj uzataj por skribi en kelkaj lingvoj. La plej vaste parolata inter ili estas la rusa lingvo. La cirilajn alfabetojn (kiel la sola oficiala alfabeto aŭ unu el oficialaj alfabetoj) oni uzas por la lingvoj belorusa, bulgara, kazaĥa, kirgiza, makedona, mongola, rusa, serba (kaj aparte montenegra), taĝika kaj ukraina, kiuj estas oficialaj lingvoj en respektivaj ŝtatoj. Krome, en la neagnoskitaj ŝtatoj Abĥazio, Sud-Osetio kaj Ĉednestria Moldava Respubliko oni uzas la cirilajn alfabetojn por respektive la lingvoj abĥaza, oseta kaj moldava (en Moldavio por la sama moldava lingvo oni uzas la latinan alfabeton). La cirilaj alfabetoj estas uzataj en plejmulto da minoritataj lingvoj de Rusio, multaj el kiuj estas regione oficialaj. En Serbio, en la regiono Vojvodino, unu el oficialaj lingvoj estas la rusina lingvo, kies alfabeto ankaŭ estas cirila. Pli frue cirila alfabeto oficiale estis uzata ankaŭ en la lingvoj uzbeka, turkmena, kirgiza kaj azerbajĝana, en 1990-aj en respektivaj regnoj oni ŝanĝis la alfabetojn de siaj oficialaj lingvoj al la latinaj, sed dume la cirilaj estas plu uzataj neoficiale. Kazaĥio planas ŝanĝi la alfabeton al la latina en 2025.
Ekde la aliĝo de Bulgario al la Eŭropa Unio, cirila alfabeto estas unu el la tri oficialaj eŭropuniaj alfabetoj, post la latina kaj la greka.
[[Dosiero:Cyrillic alphabet distribution map.png|eta|450x450px|maldekstra|Distribuo de la cirilaj alfabetoj:
]]
Nomo
La alfabeton plejverŝajne kreis kaj disvastigis la disĉiploj de la sanktaj fratoj Cirilo kaj Metodo, sed ne tiuj mem, do la nomo de la alfabeto ne estas indiko al la aŭtoro, sed nur omaĝo al la sankta Cirilo. La nomo povas perpleksigi homojn, ĉar ĝi ne indikas lingvon, de kiu devenas la alfabeto (komparu kun “latina alfabeto”, “greka alfabeto”, “armena alfabeto”). Oni fojfoje nomas la tutan alfabetaron “la rusa alfabeto”, ĉar la rusa estas la plej vaste parolata inter lingvoj, kiuj uzas cirilan alfabeton. Sed nomi la alfabetaron tiel estas maljuste, ĉar la unua cirila alfabeto ne estis kreita en Rusio. Nomi la alfabetaron “la bulgara alfabeto”, kiel proponis, ekzemple, la bulgara verkisto Stefan Canev, eble estus pli juste, sed preferinde uzi la nomon “la cirila alfabeto”, ĉar alfabetoj bulgara kaj rusa estas nur du el la tuta aro.
Kirilico
En 862 aŭ 863 laŭ peto de la Moravia princo Rostislavo la bizancia imperiestro Miĥaelo la 3-a sendis sanktan Cirilon en Moravion kiel misiisto. Kun li tien iris lia frato sankta Metodo. Anticipe Cirilo kreis alfabeton por la slava lingvo kaj en Moravio la fratoj instruis skribi kaj legi en la slava lingvo. Krome, Cirilo tradukis Biblion kaj diservajn librojn en la slavan lingvon. Tiel estas skribite en “Biografio de sankta Cirilo”, atribuinta al unu el disĉiploj de sanktaj Cirilo kaj Metodo. La fratoj naskiĝis en Tesaloniko, kie tiam loĝis multaj slavoj. Cirilo kaj Metodo posedis la slavan lingvon (tiam la slavaj lingvoj ne tiom diferencis inter si, kaj en Moravio oni komprenis la sud-slavan lingvon de la fratoj). Sed aperis la problemo: jam en la 10-a jarcento ekzistis du slavaj alfabetoj, kirilico kaj glagolico, kiun el ili kreis sankta Cirilo? La alfabetojn oni uzis samtempe kaj samloke, fojfoje en sama manuskripto troviĝas literoj de ambaŭ. La nomoj de alfabetoj aperis pli malfrue. La alfabetoj aspektas tre malsame, sed krome ne tre diferencas, la nomoj de la literoj kaj ilia ordo en alfabetoj estas proksimume samaj. La konsistoj malsamas, sed ne tre. La kirilico evidente devenas de la greka unciala skribo, glagolico similas al nenio. Ekzistas opinio, ke kirilico estas pli frua, kaj Cirilo inventis ĝin. La glagolicon oni opinias kripta skribo, kiu aperis poste. Laŭ aliaj du opinioj, unu el la du alfabetoj (aŭ kirilico, aŭ glagolico) ekzistis antaŭ Cirilo, kaj tiu inventis la duan. Nun dominis la opinio, ke Cirilo inventis glagolicon, kaj kirilicon en la fino de la 9-a jarcento inventis liaj disĉiploj en Bulgario, el tiuj ofte la inventon oni atribuas al sankta Klemento de Ohrid. Kirilico devenas de la unciala greka skribo, ĝi enhavas la tutan grekan alfabeton (24 literojn), sed kelkaj literoj (Ѯ, Ѱ, Ѳ, Ѵ, kiuj oni ne uzis por slavaj vortoj, nur por vortoj, prenitaj el la greka) estis transmetitaj de sia kutima loko en la fino de la alfabeto. Por slavaj fonemoj, kiuj ne ekzistas en la greka, oni aperigis novajn literojn. Kelkaj el ili estis ligaturoj. La literojn Ш kaj, eble, Ж oni prenis el glagolico. Kiom da literoj estis en la unua varianto de kirilico oni ne scias precize, da ili estis pli ol 40. La literojn oni uzis ankaŭ por kalkulado, same kiel en la greka, kaj tiuj literoj, kiuj mankas en la greka, ordinare ne havis nombrajn valorojn. Oni fojfoje eĉ uzis la literon Ҁ (se eblas nomi ĝin litero), kiu signifis neniun fonemon, sed ja havis la valoron 90.
Antaŭ 18-a jarcento
En Bulgario kirilicon estiĝis vaste uzata en la tempo de la caro Simeono la 1-a (la Granda, lian regadon oni nomas la ora epoko) kiu regis ekde 893 ĝis 927. Kirilico atingis Serbion, kaj en la fino de 10-a jarcento aperis en Rusjo. Kun kirilico iris la lingvo Slavono, kiu fariĝis ne nur eklezia lingvo, sed ankaŭ lingvo de skriba kulturo. Sed ĝi estis influata de lokaj slavaj lingvoj kaj malsame ŝanĝiĝis en diversaj slavaj popoloj, kio koncernas ankaŭ la alfabeton. Krome, iom post iom oni komencis skribi en siaj propraj lingvoj, kaj diversaj cirilaj alfabetojn komencis evoluigi paralele, kvankam influante unu la aliajn.
Aperis pli rapida skribo ol ustavo kaj duonustavo, ĝin oni uzis por ĉiutagaj oficialaj aŭ privataj bezonoj, sed ankaŭ por libroj. Tiu skribmaniero komencis formiĝi en fino de la 14-a jarcento el la duonustava, en la 16-a ĝi jam estis skribmaniero plene aparta de la duonustava. En la rusa oni nomas tiun skribmanieron skoropis' (скоропись). En ĝi mankas la grekaj literoj (Ѯ, Ѱ, Ѳ, Ѵ), diakritaj signoj por aspiracio kaj akcento, la ortografio ĝenerale estis pli simpla. La literoj fariĝis pli rondaj, malaperis longaj rektaj strekoj de ustavo, sed aperis parafoj. Literoj estis apartigitaj, ilia formo dependis de najbaraj literoj. Ofte oni uzis ligaturojn. Tiu ĉi skribmaniero evoluigis en la nuntempan manieron de permana skribo.
Krom slavaj popoloj kirilicon uzis ankaŭ rumanoj, kiuj prenis ĝin de bulgaroj. Ĝi estis uzata ekde 14–15-aj jarcentoj ĝis 1862. La plej malnovan dokumenton oni datigas 1392. Dum la transiro al la latina alfabeto en 19-a jarcento oni uzis la alfabeton, kiu enhavis latinajn kaj cirilajn literojn. La cirilan alfabeton, kiun oni uzis en Moldava Soveta Socialisma Respubliko kaj uzas nun en neagnoskita ŝtato Ĉednestria Moldava Respubliko por la moldava lingvo, devenas ne de la rumana kirilico, sed de la rusa alfabeto.
Ekde 18-jarcento ĝis nun
Al la komenco de 18-a jarcento duonustavo, kun komplika ortografio, troŝarĝita per superliniaj signoj, jam estis arkaika kaj ne taŭga por novaj bezonoj. En la komenco de 1707 estis faritaj desegnaĵoj por 32 literoj, superfluajn literojn oni strebis forigi el la alfabeto. Ekzistas supozoj ke la aŭtoro estis la rusia caro Petro la Granda mem. La nova fasono estis simila al la tiamaj latinaj fasonoj. La tiparon oni fandis en Amsterdamo laŭ la desegnaĵoj de la caro, kaj el Amsterdamo oni invitis tri tipografojn por laboro kaj instruado. Petro la Granda ordonis ekde nun presi librojn por civilaj bezonoj per tiuj novaj literoj. laŭ ordono de la rusia caro Petro la Granda estis presita la unua libro, lernolibro pri geometrio, por kiu oni uzis novan fasonon por presado. La fasonon oni poste nomis “civila fasono” aŭ “amsterdama fasono”. Ĝis 1710 Petro multfoje ŝanĝis fasonon kaj enhavon de la nova alfabeto.
Petro la 1-a ne tute memstare elpensis la novan fasonon, ion similan renkonteblis en la teritorio de Ukrainio ekde la komenco 17-a jarcento. La caro nur ordigis kaj oficialigis tiun uzadon. En la Rusia enciklopedia vortaro de 1870-aj estis skribite, ke unuafoje civilajn literojn uzis Petro Mogila (metropolito de Kievo en 1632–1647), kaj definitive enkondukis ilin Petro la 1-a.
La uzado de la duonustava fasono estis limigita nur por diservaj libroj, aliaj oni devis presi per la nova fasono. Poste, en 18–19-aj jarcentoj, laŭ modelo de la civila fasono estis reformitaj aliaj cirilaj alfabetoj. Nur la rumana cirila alfabeto ĝis la fino konservis duonustavon — oni ŝanĝis ne fasonon, sed la alfabeton. Sed en transiraj alfabetoj lastajn cirilajn literojn oni presis laŭ la civila fasono.
En la bulgara lingvo
La civila alfabeto estis adaptita al la bulgara lingvo en la 18-a jarcento. Aperis diversaj variantoj de la alfabeto, kiuj enhavas ekde 28 ĝis 44 literojn. La plej populara en 1870-aj fariĝis la alfabeto kun 32 literoj, proponita de Marin Drinov. Dum la reformo de 1945 oni forigis el alfabeto la literojn Ѫ kaj Ѣ, do la moderna bulgara alfabeto enhavas 30 literojn.
En la serba lingvo
La serban alfabeton reformis en la 19-jarcento Vuk Karadžić. La nova alfabeto sekvis la principon: “Skribu tiel, kiel vi diras, legu tiel, kiel estas skribite”. Lia reformo movis la literaturan serban lingvon de Slavono al la ĉiutaga parola lingvo. Karadžić forigis superfluajn literojn, kiuj ne plu signifis iujn apartajn fonemojn en tiama serba lingvo, kaj aldonis novajn. En lia alfabeto restis la 24 literoj de kirilico:
El la latina alfabeto li prenis la literon Ј|Ј ј, el la rumana cirila alfabeto — la literon Џ|Џ џ, faris la du ligaturojn Љ|Љ љ kaj Њ|Њ њ, la literoj Ћ|Ћ ћ kaj Ђ|Ђ ђ devenis de la arkaika litero djerv Ꙉ, kiu ĉeestis en la loka varianto de kirilico. 19 kirilicajn literojn Karadžić forigis: La reformo de la serba alfabeto estis oficiale agnoskita en 1868, je kvar jaroj post la morto de Vuk Karadžić.
En la makedona lingvo
La moderna makedona alfabeto estis oficiale agnoskita. La makedona alfabeto enhavas 31 literojn, kompare kun la serba alfabeto en ĝi mankas la literoj Ђ kaj Ћ; kaj ĝi aldone enhavas la literojn Ѕ| Ѕ ѕ, Ѓ|Ѓ ѓ kaj Ќ|Ќ ќ. Ѕ estas malnova litero de kirilico, malaperinta el preskaŭ ĉiuj cirilaj alfabetoj, Ѓ kaj Ќ aperis en la verko de 1903 “Pri makedonaj aferoj” (За македонцките работи) fare de Krste Misirkov en la formoj Г’ kaj К’, en la unufoje eldonita revuo “Vardar” en 1905 li jam uzis la literojn Ѓ kaj Ќ. Krome, estas uzataj la simboloj Ѐ|Ѐ, ѐ kaj Ѝ|Ѝ, ѝ, sed neniujn specialajn fonemojn ili signifas, servas por distingo de homonimoj kaj oni ne rigardas ilin kiel apartaj literoj.
En la rusa lingvo
Jam Petro la 1-a dum la enkonduko de la civila fasono forigis multajn superfluajn literojn. La decido ne estis definitive: li mem kaj post li oni jen forigis iun literon, jen revenigis ĝin, jen denove forigis, kaj eĉ enkondukis novajn. Fine okazis la alfabeta reformo de 1918, kaj la alfabeto fariĝis preskaŭ nuna, nur la literon Ё oni oficialigis nur en 1942.
Post ĉiuj reformoj estis forigitaj la sekvaj literoj: Aperis du novaj literoj Э|Э э kaj Ё|Ё ё, Э aperis jam antaŭ Petro la 1-a, kaj la literon Ё proponis Jekaterina Daŝkova en 1783 sed ĝi fariĝis oficiale aparta litero nur en 1942, kaj ĝis nun uzi la literon Ё ne estas devigite, oni ĉiam ĝin uzas nur en porinfanaj eldonoj kaj en eldonoj por tiuj, kiuj lernas la rusan.
En la ukraina lingvo
Laŭ influo de la rusa post la enkonduko de la civila fasono ankaŭ el la ukraina skribo malaperis la superfluaj literoj, Ѵ|Ѵ ѵ, Ѡ|Ѡ ѡ, Ѿ|Ѿ ѿ, Ѕ|Ѕ ѕ Ѯ|Ѯ ѯ, Ѱ|Ѱ ѱ. En la 19-a jarcento ekzistas provoj fari la ortografion laŭ fonema principo, laŭ ekzemplo de la reformo fare de Karadžić en la serba lingvo. Al tio en la rusia parto de Ukrainio malhelpas limigoj de uzado de la ukraina; la ukazo, subskribita en 1876 fare de Aleksandro la 2-a en la germana urbo Bad Ems, malpermesis importadon de ukraine skribita literaturo kaj tre limigis la eldonadon, interalie devigis uzi nur rusan alfabeton. En la aŭstria parto estis propono ŝanĝi alfabeton al la latina, kaj konservativaj subtenantoj de la cirila alfabeto volis neniun reformon de tiu, sed la skribo iom post iom evoluis. La ukazo de 1876 estis nuligita en 1905. Jam ekzistis la moderna alfabeto, kion oni povas rimarki en la “Vortaro de ukraina lingvo” de 1907–1909 fare de Boris Hrinĉenko. En 1933 oni forigis la literon Ґ|Ґ ґ, sed en 1990 ĝi revenis en sian lokon.
Kompare kun la rusa alfabeto en la ukraina mankas la literoj Ё ё, Ъ|Ъ ъ, Ы|Ы ы, Э|Э э kaj anstataŭ ĉeestas Ґ ґ, Є|Є є, І|І і kaj Ї|Ї ї, do la kvanto da literoj en ambaŭ alfabetoj estas sama. En la ukraina skribo oni uzas ankaŭ apostrofon.
En la belorusa lingvo
La moderna belorusa alfabeto formale ekzistas ekde la oficiala aprobo de la gramatiko fare de B. Taraŝkeviĉ en 1918. En 1920-aj ekzistis proponoj aldoni la literojn є, ј, и, ӡ kaj ǯ, sed tiuj ne estis aldonitaj. En 1933 okazis reformo de la ortografio, sed ĝi apenaŭ tuŝis la alfabeton.
Kompare kun la rusa alfabeto en la belorusa mankas la literoj И и, Щ щ, Ъ ъ kaj anstataŭ ĉeestas І і kaj Ў|Ў ў. Se oni kalkulas ankaŭ Ґ ґ, do la kvanto da literoj en ambaŭ alfabetoj estas sama. Krome, oni foje rigardas la digrafojn Дж kaj Дз apartaj literoj. En la belorusa skribo oni uzas ankaŭ apostrofon.
En aliaj lingvoj de eksa Sovetunio
En 1920–1930-aj en Sovetunio oni komencis latinigon de alfabetoj. Oni intencis latinigi ĉiujn alfabetojn, inkluzive la rusan, sed agis malrapide kaj komencis de tiuj lingvoj, kiuj antaŭe uzis arabajn alfabetojn aŭ tute ne havis skribsistemon. En 1927 surbaze la antaŭ nelonge aperinta latina alfabeto por la azerbajĝana lingvo estis kreita la universala tjurka alfabeto (Nova Tjurka Alfabeto — NTA) el 34 literoj, al kiu oni povis aldoni aliajn literojn por fari alfabeton por ĉiu tjurka lingvo. Kiam oni komencis uzi ĉi tiun alfabeton por netjurkaj lingvoj, la vorto "tjurka" el la nomo de la alfabeto malaperis. Antaŭ 1936 jam estis latinigita plejmulto da lingvoj de Sovetunio, inkluzive la lingvoj komia kaj jakuta, kiuj antaŭe havis cirilajn alfabetojn. Sed en 1936 oni haltigis la latinigon. Komenciĝis la renversa projekto: ciriligo. Por ĉiuj ĵus latinigitaj lingvoj oni kreis cirilajn alfabetojn. Oni eĉ denove ciriligis la komian, kiu jam havis cirilan alfabeton de Molodcov, sed oni anstataŭis tiun per fakte la rusa alfabeto kun du aldonaj literoj. En 1941 la plejmulto da lingvoj estis ciriligitaj, nemultajn el latinigitaj oni ciriligis poste: la kurdan en 1946, la ujguran en 1947 kaj la dunganan en 1953. Ne ekzistis la universala cirila alfabeto simila al NTA/NA, kaj ĉiun lingvon oni ciriligis aparte. El la lingvoj, uzataj en Sovetunio en 1953, restis ne ciriligitaj nur la lingvoj armena, estona, finna, germana, jida, kartvela, latva, litova kaj pola. La armena kaj la kartvela siatempe ankaŭ ne estis latinigitaj, la aliaj jam antaŭ longe havis latinajn alfabetojn. Post la disfalo de Sovetunio la oficialajn alfabetojn oni ŝanĝis al la latinaj por la lingvoj uzbeka, karakalpaka, turkmena, kirgiza kaj azerbajĝana (la lasta estas oficiala lingvo ankaŭ en rusia Dagestano, kaj tie ĝia oficiala alfabeto estas cirila). En Moldavio la oficiala alfabeto ankaŭ estis ŝanĝita al latina, sed en la neagnoskita ŝtato Ĉednestria Moldava Respubliko oni uzas la cirilan alfabeton por la moldava. Kazaĥio planas ŝanĝi la alfabeton al la latina en 2025.
En la mongola lingvo
La mongola lingvo jam ekde 12–14-aj jarcentoj havis sian propran alfabeton. Trans la ujgura skribo ĝi devenas de la araba alfabeto, sed evoluis en tute memstaran alfabeton. Per ĝi oni skribas vertikale, de supro al malsupro (verŝajne, laŭ influo de la ĉina skribo), kaj tion apenaŭ eblas ŝanĝi (malsame al la ĉina skribo). Krome, kleraj homoj ofte skribis fakte en la mezepoka mongola lingvo, kiu estis komuna por ĉiuj mongolaj lingvoj kaj unuigis ilin, sed estis malfacile komprenebla por malklera homo.
Laŭ la influo de Sovetunio en Mongolio okazis la latinigo, kaj poste, en 1940-aj, la ciriligo. La mongola alfabeto estas sama kiel la rusa alfabeto, kun la du aldonitaj literoj, Өө kaj Үү. Post 1990 aperis proponoj reveni al la tradicia alfabeto, sed ili ne estis aprobitaj, aŭ, pli ĝuste, estis aprobitaj parte. La mongolan tradician alfabeton oni instruas en lernejoj, kaj uzas ĝin por sigeloj kaj reklampaneloj, sed la plej vaste uzata estas la mongola cirila alfabeto.
La cirila alfabeto
La cirila alfabeto estas uzata por diversaj lingvoj. Kiam ne aperas prononcindiko, por iu litero en iu lingvo, tio signifas ke la litero ne estas uzata en la menciita lingvo. Iuj literoj estas uzataj en ĉiuj lingvoj, aliaj nur en kelkaj aŭ eĉ en nur unu lingvo.
Duskribismo (digrafio)
Nikola Raŝiĉ en sia eseo Digrafio: Speciala kazo de rilato inter lingvo kaj skribo ekas el la analizo de la rilato inter la parola kaj la skriba lingvoj, nome la skribsistemo. La sinsekvo okazas ĉiam en tiu direkto: unue oni parolas, poste oni skribas. En tiu evoluo iam oni elektas alfabeton kaj tio estas socia, politika kaj tre ofte eĉ religia decido. Tiu elekto povas esti ne ununura, tiele Rasiĉ klarigas la koncepton de duskribismo, kiel "du alfabetoj ene de unu lingva komunumo", kaj ene de ĝi la pli specifa kazo de digrafio nome kiam la uzo de diversaj skribsistemoj estas "socifunkcie determinita". Foje la kunekzisto de la du alfabetoj povas indiki kazon de transiro de unu al la alia, tiele temus pri alfabetŝanĝo por kio ĉiam estas kulturaj, sociaj, politikaj, ekonomiaj auz eĉ religiaj faktoroj kaj tialoj. Foje ne temas pri du alfabetoj, sed pri du ortografioj, kaj denove oni devas analizi kiuj kaj kiaj estas la tialoj de tio. La aŭtoro proponas diversajn konceptojn, terminojn (kiaj skizoskribio kaj skizografio) same kiel komentas la diversajn kazojn en precizajn lingvajn situaciojn de ĉiuj kontinentoj. Ekzemple oni analizas almenaŭ supraĵe la kunvivadon kaj kelkajn historiajn elektojn aŭ ŝanĝojn de alfabetoj en Balkanio ĝis Moldavio ĉefe rilate al la cirila kaj al la latina alfabetoj, sed ankaŭ kun historia uzado de la araba. Kiam okazas skismografio, temas pri "konkurenco de du alfabetoj", kiel okazis kaj okazas en Hindio precipe inter arabidaj haj hindidaj normoj. La kazo de Bosnio estas speciale studita. Ĉiuj tiuj kazoj estas diferencaj el la pura diglosio, kie nepras diferenco de socia prestiĝo, dum ĉe duskribismo la divido de la taskoj estas precipe funkcia.
Buechen
Buechen havas diversajn signifojn:
Worcester (Sud-Afriko)
Worcester estas grandurbo en Sudafriko, en provinco Okcidenta Kablando.
Historio
Tiu loko komence estis ŝatata ĉasloko. La unuaj eŭropaj bienoj aperis en 1731. Poste alvenis ankaŭ sklavoj, en la 19-a jarcento ankaŭ germanoj, dume vitejoj formiĝis. En 1834 la sklava erao finiĝis. El la bienoj urbeto formiĝis, kiu prenis la nomon Worcester, kiu ricevis municipan statuson en 1895.
Jánovce
Jánovce povas esti pluraj lokoj en Slovakio:
Worcester (Sud-Afriko)
Trafiko
La nacia ĉefŝoseo Johanesburgo-Kaburbo tuŝas Worcester-on. Fervojo funkcias al Kimberley (Sud-Afriko), Kaburbo kaj Port Elizabeth.