cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villeneuve-lès-Avignon
Historio
En la 5-a jarcento piede de la monto Andaon fondiĝis abatejo konsekrita al la kristana sanktulo Andreo, ĉirkaŭ kiu iom post iom ekestis loĝloko.
Fondodato de la urbo konsideratas la jaro 1292, kiam la franca reĝo Filipo la 4-a, nomata "Filipo la bela", fiksis kontrakton kun la abatejo, kiu antaŭvidis la starigon de fortikaĵo kaj turo vidalvide de Avinjono, por protekti la abatejon situanta ĉe la tiutempa limo de la regno. La loĝloko ĉe la abatejo kaj la nova fortikaĵo komence Villeneuve de Saint-André près Avignon ("novurbo de Sankta Andreo ĉe Avinjono") havis multajn privilegiojn.
Dum la papoj vivis en Avinjono, ili kaj kardinaloj starigis imponajn palacojn en la urboj, kiuj ankoraŭ nun dominas la urban impreson. Ankaŭ post la reveno de la papoj al Romo, la urbanoj pro la privilegioj kaj la daŭra ĉeesto de riĉaj monaĥejoj tenis prosperan bonstaton.
Dum la Franca Revolucio de 1789 la urbo Villeneuve iĝis centro de kantono. En la 19-a jarcento la loko iĝis preferata vivejo por riĉaj civitanoj de Avinjono, kiuj de ĉi tie havis belan panoraman rigardon al sia urbo. Grandkvante nuntempe ankoraŭ estas same: daŭre multaj riĉaj civitanoj laborantaj en Avinjono vivas en la urbo.
Esperanto
En 1957 la Internacia Junulara Kongreso okazis en Villeneuve-lès-Avignon sed kun partopreno de nur 30 personoj; tiam okazis la unua oratora konkurso, en kiu venkis juna Carlo Minnaja.
Jim Courier
Jim COURIER (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1970 en Sanford, Florido) estas usona tenisisto, kiu rangis kiel unua tenisludisto el la mondo en 1992. Dum sia kariero, li estis kvarfoja venkinto en Grandaj Ŝlemoj – dufoje en la Roland Garros-tenisturniro kaj dufoje en la Aŭstralia malferma.
Caçapava
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono São José dos Campos. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Esperanto en Caçapava
Kvankam ne ekzistas Esperanto-asocio en ĉi tiu urbo, el ĝi disradias “Esperanto Notícias”, bulteno, kies enhavo dum longaj jaroj antaŭ interreto fariĝis unu el la plej gravaj informiloj pri la Esperanto-movado en Brazilo. Dank' al la persona prestiĝo de Gilberto Aquino da Silva Velho kaj kunlaboro de amikoj, li sukcesis okazigi en Caçapava la 37-an Esperanto-Renkontiĝon de Sudparaiba Valo la 29-an de aŭgusto 1999.
Japana vinbero
La Japana vinbero (Rubus phoenicolasius) apartenas samkiel la rubusbero kaj la frambo al la genro Rubuso (Rubus) kaj aperas en la naturo en Koreio, Japanio kaj Ĉinio. Al la genro apartenas pli ol 600 specioj.
En Francio ĉ. 1876 oni unuafoje importis rubussimilan arbuston el la orienta parto de Azio, kiu ricevis la nomon "Japana vinbero".
La beroj estas manĝeblaj kaj havas freŝacidan guston.
Santiago Laxopa
Santiago Laxopa estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝis Santiago Laxopa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 473.
Geografio
Santiago Laxopa apartenas al la distrikto Ixtlán de Juárez al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono Sierra Norte), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1282 loĝantojn. El tiuj estis 599 viroj kaj 683 virinoj. La komunumo havas surfacon de 118,65 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1960 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1231 indiĝenoj. El tiuj 1081 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1081 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
László Budai (futbalisto)
László Budai [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Budai László estis hungara futbalisto, membro de la hungara orteamo, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia origina familia nomo estis Bednarik, lia sporta nomo estis Budai la 2-a, ĉar tiam jam ekzistis alia samnoma futbalisto. László Budai naskiĝis la en Rákospalota, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
László Budai debutis en 1942 en la loka junulara klubo. Baldaŭ li ludis en gravaj ĉefurbaj kluboj (ekzemple Budapest Honvéd FC 1949-1959). Same inter 1949-1959 li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo resume 39-foje kun 10 goloj. En la Somera Olimpiko 1952 lia nacia teamo ricevis ormedalon, post jaro en Londono li venkis por la unua ne-brita nacia teamo, se temas pri venki Anglion hejme. En 1954 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Li estis trejnisto ĉe malgravaj kluboj inter 1959-1980.
Iono (luno)
Iono, helene  Ἰώ, latine Īō, Iōnis, estas luno de Jupitero, unu el la plej kolorhavaj kaj belaspektaj astroj de la sunsistemo. Ĝia nomo venas el Iona, kiu estis amoratino de Jupitero. Ĝia plej evidenta koloro estas oranĝo.
12378 Johnston
12378 Johnston estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Iono (luno)
Iono estas la plej proksima galileja satelito de Jupitero. Iono estas la trie plej granda luno ĉirkaŭ Jupitero, kiu havas pli ol 60 lunojn. Ĝi estas la kvare plej granda luno en la sunsistemo.
12378 Johnston
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de David Macarthur Johnston (1928 — 2022), bienisto de Baradine (Novsudkimrio, Aŭstralio). Lia konscio pri vivmedio gvidis lin al sperta kono pri la vivo de birdoj en kaj ĉirkaŭ la Pilliga Arbaro. Li kuraĝigis kaj akompanis lokalajn kaj internaciajn birdumantojn kaj organizis enketojn pri birdoj.
Iono (luno)
La itala sciencisto Galileo Galilei malkovris Ionon la.
Vulkanismo
La proksimeco de Iono al la gasgiganto Jupitero kaŭzas la fandiĝon de la iona kerno, pro la efikoj de tajda frapvarmigo. Tiu frapvarmigo respondecas pri la tre aktiva vulkanismo de tiu astro. La vulkanismo estas tiel intensa, ke la iona surfaco estas la plej juna de la tuta sunsistemo; ĝi ĉiam estas renovigita de novaj elvulkanaj materialoj. Ĝia surfaco subsugestas al iuj pri la aspekto de pico.
Iono estas rimarkinda pro siaj aktivaj vulkanoj. En la sunsistemo, konata vulkanismo estas observata ankaŭ sur Tero, Tritono kaj Encelado. Iono estas la plej vulkane aktiva astro de la sunsistemo.
Male al teraj vulkanoj, ionaj vulkanoj elĵetas sulfurajn substancojn, eble inkluzive de sulfura dioksido.
Tajdoj
La energio necesa por la aktiveco probable devenas de tajdaj interagoj inter Iono, Eŭropo, Ganimedo kaj Jupitero. La tri lunoj havas orbitan resonancon je 4:2:1. Kvankam Iono ĉiam montras la saman flankon al Jupitero, la ĉeesto de Eŭropo kaj Ganimedo iom flagrigas ĝin. Ĉi tiu interago misformas la surfacon de Iono, kiu supreniĝas kaj malsupreniĝas je ĝis 100 metroj, kaj kaŭzas varmon pro ena frotado.
Magneta kampo
La orbito de Iono ankaŭ trairas la liniojn de la magneta kampo de Jupitero; tio kaŭzas elektran kurenton. Kvankam tio ne estas grava energifonto, kompare kun la varmiĝo pro tajdaj fortoj, tiu kurento disperdas povon je pli ol 1 teravato, kun potencialo je pli ol 400 000 voltoj. Tiu elektra kurento forpelas jonigitajn atomojn venantajn de Iono je mil kilogramoj ĉiusekunde. Tiuj jonigitaj partikloj formas toron, kiuj intense radias en ultraviola radiado ĉirkaŭ Jupitero. La partikloj, kiuj eliĝas el tiu toro estas parte respondecaj pri la escepte ampleksa magnetosfero de Jupitero. La freŝdataj datumoj de la sondilo Galileo montras, ke Iono povus havi propran magnetan kampon.
La loko de Iono rilate al Tero kaj Jupitero forte influas la intensecon de la emisio de jupiteraj radioondoj kaptitaj sur Tero. Jupitero estas intensa kaj neregula fonto de radioondoj inter 500 kHz kaj 40 MHz, kaj tiujn radiajn emisiojn ŝajne regas Iono.
Erupcioj
Oni mezuris, ke iuj vulkanaj erupciaĵoj supreniras je pli ol 300 kilometroj super la surfaco antaŭ ol refali, la materio estas forĵetita de surfaco je rapido de ĉirkaŭ 1 000 m/s. Tiuj vulkanaj erupcioj estas tre ŝanĝiĝemaj; dum la kvar monatoj inter la alveno de sondiloj Voyager 1 kaj 2, iuj el ili ĉesis kaj aliaj komenciĝis. La falaĵoj ĉirkaŭ la vulkanoj ankaŭ aliaspektiĝas.
Interna konsisto
Malsame al plejparte da lunoj de la pliekstera parto de la sunsistemo, la konsisto de Iono iom similas al tiu de tersimilaj planedoj, kiuj ĉefe enhavas magmon riĉan je silikatoj. Freŝaj datumoj de la sondilo Galileo montras, ke Iono havas kernon kun almenaŭ 900-kilometra radiuso konsistanta el fero, eble miksita kun fera sulfido.
(17377) 1981 EF5
(17377) 1981 EF5 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Iono (luno)
Atmosfero
Iono posedas treege maldensan atmosferon kun alteco de 120 kilometroj, kiu konsistas el sulfurdioksido kaj eble ankaŭ eta ero da ceteraj gasoj. La 700 kilometrojn alta jonosfero konsistas el sulfuraj, oksigenaj kaj natriaj jonoj. Ĝi perpetue renoviĝas pro vulkana aktiveco, ke tiele la partiklomalapero pere de la interagado kun la magnetosfero de Jupitero estas reegaligata.
Koloniiĝo
La iona surfaco estas geologie aktiva. Do, la ebla koloniiĝo de ĝia surfaco per artefaritaj kupoloj kaj loĝejoj estus riska.
Loránd Farkas (kemiisto)
Loránd FARKAS [farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Farkas Loránd estis hungara kemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1973).
Loránd Farkas naskiĝis la  1914 en Budapeŝto. Li mortis la 1986 en Budapeŝto.
Biografio
Loránd Farkas frekventis mezlernejojn en Budapeŝto, Makó, Szeged, poste universitatojn en Szeged kaj Budapeŝto. Li komencis sian karieron en kemia katedro de Budapeŝto. En 1950 li arestiĝis, poste en Recsk li estis politika kaptito (gulagano) dum 3 jaroj. En 1956 li ekinstruis en universitato en Budapeŝto. Baldaŭe li estis gastprofesoro en Munkeno kaj Florido. Li partoprenis en kreo de medikamento "Ypriflavon". Li ricevis premion de la Franca Akademio en 1963.
Haile Selassie
Hajle Selasie, ankaŭ nomata Ras Tafari (naskiĝis la 23-an de julio 1892, mortis la 27-an de aŭgusto 1975) estis la lasta imperiestro de Etiopujo.
Hajle Selasie la 1-a
En 1930, post la morto de la imperiestrino, Ras Tafari Makonnen estis kronita kiel imperiestro laŭ la nomo de Hajle Selasie. En 1931 adoptis konstitucion kiu establis reĝimon absolutisman en kiu la imperiestro ricevas la tutan povon el dia rajto, kun Privata Konsilantaro kaj Parlamento duĉambra de karaktero nur konsulta integrata de Senato kaj Diputitaro. Por eviti la italajn postulojn, li subskribis komercajn traktaĵojn kun Japanio kaj Usono por allogi ties protekton.
Itala okupado
Dum la 1930-aj jaroj Etiopio estis kolonio de Italio (Itala Orienta Afriko).
Pli precize el 2-a al 3-a de oktobro de 1935, trupoj de Italio dum reĝimo faŝista devenaj de Eritreo invadis Etiopion. La ĉefurbo, Adis-Abebo, estis konkerita de la italoj la 5-a de majo de 1936. Italio aneksigis formale Etiopion la 9-a de majo de 1936, kaj kreis satelitan ŝtaton nome Itala Orienta Afriko, kaj faris serion de politikaj kaj kulturaj reformoj, fondoj de vilaĝoj kaj konstruado de nombraj verkoj de infrastrukturo.
Post kvin jaroj, en 1941, en la kunteksto de la Dua Mondmilito, la italoj estis venkitaj de la britoj, kaj estis forpelitaj el Etiopio, Eritreo kaj Somalio. Hajle Selasie rekuperis la povon, kaj aneksiigis la teritorion de Eritreo.
Periodo de postmilito
En 1955 oni adoptis konstitucian modelon pli modernan, kun agnosko de la Universala voĉdonrajto, kvankam de facto pluis la absolutisma reĝimo. La unio federala kun Eritreo en 1952 kaj ties posta aneksiigo en 1962 favoris la movadon de rezisto kaj sendependismo. La problemoj dum tiu tempo devenis ne nur el interno. Germanio, Francio, Britio el Eŭropo, Usono kaj Sovetunio el respektivaj sintenoj dum la Malvarma Milito kaj la najbaraj Sudano kaj Somalio defiis pri internacia politiko pri la etiopa teritorio. Tio devigis la imperiestron klopodi resti ekvilibre inter ambaŭ potencoj.
La definitiva socia krizo okazis post la sekeco de la unua duono de la 1970-aj jaroj kiam ĉirkaŭ 450.000 personoj mortiĝis pro malsatego kaj soifo en la lando. La protestoj ĝeneraliĝis: sindikatoj, studantoj, opoziciantoj kaj parto de la armeo kontraŭis reĝimon preskaŭ feŭdan kiu ne povis respondi al necesoj de la nova socio, kaj la imperiestro estis elpostenigita en septembro de 1974.
Viskonsino (rivero)
La rivero Viskonsino estas alfluanto de la rivero Misisipo en la usona ŝtato Viskonsino. Proksimume 692 km longa, ĝi estas la plej longa rivero de la ŝtato. La nomo de la rivero, unuafoje registrita en 1673 de Jacques Marquette kiel "Meskousing", derivas el algonkenaj lingvoj uzitaj de la indianaj triboj, sed ties origina signifo estas malklara. Francaj esploristoj poste modifis la nomon al "Ouisconsin" [ŬiskonSIN], kaj tiel ĝi aperas en la mapo de Guillaume de L'Isle (Paris, 1718). Tio estis simpligita al "Wisconsin" komence de la 19-a jarcento antaŭ esti aplikita al la Viskonsina Teritorio kaj finfine al la ŝtato Viskonsino.
La rivero Viskonsino originiĝas en la arbaroj de la laga distrikto North Woods de norda Viskonsino, en Lac Vieux Desert (lago malnova dezerto) ĉe la bordo de la Supra Duoninsulo de Miĉigano. Ĝi fluas suden tra la glaĉera ebenaĵo de centra Viskonsino, pasas tra Wausau, Stevens Point, kaj Wisconsin Rapids. En suda Viskonsino ĝi trafas la finon de la moreno formita dum la lasta glaciepoko, kie ĝi formas la areon de "Dells" de la rivero. Norde de Madison en Portage, la rivero turniĝas okcidenten, flua tra la montetaj Okcidentaj Altaj Teroj kaj aliĝas al la rivero Misisipo proksimume je 4.8 km suden de Prairie du Chien.
Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj
La miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj estas tersupraĵa ekoregiono el la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al mangrovarbaroj. Ĝi troviĝas je la marbordoj de Kariba Maro de Nikaragvo, Honduro, kaj Kostariko. Ankaŭ la mangrovoj de ofŝoraj insuloj kiel Maizaj Insuloj estas koncernataj. La komunumo ampleksas iom da mangrovaj specioj kiaj manglo (Rhizophora mangle), Avicennia germinans, Laguncularia racemosa, Conocarpus erectus, kaj aliaj specioj kiaj Rhizophora harrisonii krom la malofta Pelliciera rhizophorae.
Paul Gonsalves
Paul Gonsalves (* 12-an de julio 1920 en Brockton, Masaĉuseco; † 14-an de majo 1974 en Londono, Britujo) estis tenorsaksofonisto de svingo.
Vivo kaj verkado
Gonsalves alkreskis en Pawtucket, Rod-Insulo, kaj lernis kiel siaj du fratoj gitaron de sia patro. Li ludis tutmondan popolmuzikon, antaŭ ol li en la aĝo de 16 jaro transiris al tenorsaksofono. Finlerninte en la mezgrada lernejo li studis ekde 1938 ĉe la Rhode Island School of Design kaj ricevis aldonan privatinstruon ankaŭ pri klarnetludado. Siajn unuajn dungitecojn kiel profesia muzikisto Gonsalves tenis ĉe Henry McCoy en Providence, ĉe Phil Edmonds en New Bedford kaj post trijara militservo en 1945 ĉe Sabby Lewis en Bostono. Kiel posteulo de Illinois Jacquet li ludis en la orkestro de Count Basie (1946–1949), por poste labori ĉe Dizzy Gillespie (1949/50). Post la malfondado de ties bandego li fariĝis samjare membro de la orkestro de Duke Ellington, kie li kiel posteulo de Ben Webster tuj progresis kiel stelulo de la orkestro. Li havis personan stilon pregitan de Coleman Hawkins, sukcesa sintezo el svingo kaj bibopo. Ellington diris pri li: „Paul havis profundan muzikan edukadon, liaj solooj estas grandiozaj kaj lia ludo estas neskuebla.“ En 1953 li estis mallongtempe membro de la orkestro de Tommy Dorsey, sed reiris al Ellington, je kiu li restis ĝis sia morto.
Dum tempo, en kiu malpliiĝis la intereso pri pli grandaj svingorkestroj kaj Ellington estis forlasita de longjaraj kunmuzikistoj, Paul Gonsalves decide partoprenis la sukcesan reaperon de la orkestro de Duke Ellington:
La Duke Ellington Orchestra partoprenis la 7-an de julio 1956 la ĵazfestivalon je Newport. Kiel jam unu fojon en la jaro 1951 en la mita ĵazklubejo Birdland Ellington kunligis siajn origine separitajn komponaĵojn Diminuendo in Blue kaj Crescendo in Blue el la jaro 1937 al Diminuendo and Crescendo in Blue kaj koncedis al Gonsalves tenorsaksofonan soloon je la fino de la Diminuendo-parto. La postsekva publikigo de la koncertregistraĵo de ĉi tiu soloo, kiu etendiĝis trans 27 korusoj de blus-skemo, donis al la orkestro la longe sopiritan reaperon. Gonsalves ankaŭ staras en la malfono en la registraĵoj ekestintaj samjare en Ĉikago (The Private Collection Volume 1 – Studio Sessions, Chicago 1956).
Krome ekestis aro da albumoj sub lia propra nomo, sur kiuj li muzikis i.a. kun Nat Adderley, Roy Eldridge, Rolf Ericson, Raymond Fol, Tootie Heath, Earl Hines, Johnny Hodges, Jo Jones, Wynton Kelly, Eddie Lockjaw Davis kaj Ray Nance. Lian 24-jaran membrecon en la bando de Ellington interrompis foje forestoj,kiujn kaŭzis lia alkoholismo kaj droga dependeco. Kiam li restis en Londono, li suferis sankolapson. Paul Gonsalves mortis la 14-an de majo 1974 pro kormalfunkcio, nur 10 tagojn antaŭ lia longjara amiko kaj bandestro Ellington, kiu estis tro malsana por akcepti la novaĵon. Gonsalves, Ellington kaj Tyree Glenn estis samtempe mortekspoziciataj ĉe la sama novjorka sepult-entreprenisto.
Graveco
Paul Gonsalves havis grandan, tamen malpezan, silke varman sonon, kiu efikis aparte en liaj rapsodiaj interpretadoj de baladoj (ekz. en Far East Suite de Ellington). Ellington laŭdis lin kiel „altgrade sperta kaj de treega imagpovo“. Teknike Gonsalves povis ludi ĉion, kion li ekideis.
David Murray, influite de Gonsalves, verkis omaĝon al li (sur sia albumo David Murray Big Band Conducted by Lawrence „Butch“ Morris).
Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Krasznokvajda)
La preĝejo Nomo de Sankta Maria estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Krasznokvajda (Hungario).
Historio
Dum la mezepoko estis tie 2 apartaj vilaĝoj (Woyda kaj Karaznuk), en ambaŭ estis paroĥoj. Ĉirkaŭ 1550 la loĝantoj iĝis kalvinanoj. La kirko estis barokigita en 1759. La katolika grupo refondiĝis en 1790. La orgeno estis konstruita en 1903.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto ĉirkaŭita per ŝtona muro. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, plej supre la turo altiĝas. La navo havas apogpilierojn kaj finiĝas en plurlatera absido.
Ray Barretto
Ray Barretto (* 29-an de aprilo 1929 en Broklino, Novjorko; † 17-an de februaro 2006 en Hackensack, Nov-Ĵerzejo) estis usona ĵazmuzikisto (perkutinstrumentisto) de latinida ĵazo, de miksaĵo el ĵazo kaj latinamerika muziko, kun aparta pasio por salso.
Vivo
Barretto estis filo de portorikaj enmigrintoj. Li alkreskis en „Hispana Harlemo“ en Novjorko kaj ekhavis unuan kontakton kun portorika muziko, same kiel kun ĵazmuziko de Duke Ellington, Count Basie kaj Benny Goodman.
En 1946 li eniris la usonan armeon kaj estis staciata en Germanujo kaj Belgujo, kie li havis kontakton kun ĵazo. Post sia reveno en 1949 li fariĝis konata kiel instrumentisto, precipe pro lia kongaoludo. En la bando de Tito Puente li anstataŭis Mongon Santamaría. Poste li laboris kiel perkutinstrumentisto por Lou Donaldson, Gene Ammons, Cannonball Adderley, Freddie Hubbard, Joe Zawinul kaj Dizzy Gillespie.
En la 1970-aj jaroj li ne nur muzikis kun sia propra bando, sed ankaŭ kun la ĉiustelularo Fania Allstars; en 1992 li fondis la latinidĵazan sesopon New World Spirit.
En 1963 lia komponaĵo El Watusi, komence publikigita sur la albumo Charanga moderna, atingis la 17-an rangon en la popmuzikaj ranglistoj. En 1989 li ricevis Gremion per la kanto „Ritmo en el Corazon“, kantita de la kuba salsokantistino Celia Cruz.
Barretto sin operaciigis januaron de 2006 je la koro kaj mortis sekve de pulminflamo. Li postlasis edzinon kaj du filojn.
je propra nomo
Barretto (Fania, 1975) Energy to Burn (Fania, 1977)
Monto Corchia
Monto Corchia (Korkja) (1677 metrojn) estas monto kiu, de la okcidenta kaj suda flanko montras longaj rokaj bastionoj. Ĝi situas en la montaro de la Alpi Apuane, en Toskanio.
Lunden
Lunden estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
4836 Medono
4836 Medono estas mezgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, orbitanta en la ĉirkaŭajo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, 80 km norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
En la helena mitologio, Medono estis filo de Ojleo kaj duona frato de Ajakso la Malgranda. Batalinto de la troja milito, li estis mortigita de Eneo.
Juan de Orduña
Juan DE ORDUÑA (Madrido, 27-a de decembro de 1900 – Madrido, 3-a de februaro de 1974) estis aktoro kaj kinreĝisoro hispano.
Nasliĝinta en familio de aristokratoj, studis juron. Ekaktoris en la 1920-aj jaroj, ĉe la trupo de Emilio Thuiller. Post ludis en nombraj filmoj de muta kino. Partoprenis kiel protagonista aktoro en la unua sonfilmo de la hispana kino, nome El misterio de la puerta del sol (la mistero de la Sunpordo, 1929). Post la apero de la sonkino, li ne multe ludis, sed partoprenis en filmoj famaj kiaj Nobleza baturra (1935), de Florián Rey.
Li estis grava reĝisoro en la jardeko posta al la Hispana Enlanda Milito, ĉar la reĝimo bezonis novajn kinistojn kiuj plenigu la truon lasatan dum kaj pro la milito. En la unua duono de la 1940-aj jaroj reĝisoris ĉefe komediojn kiaj Tuvo la culpa Adán (kulpis Adamo, 1944) aŭ Ella, él y sus millones (ŝi, li kaj liaj milionoj, 1944).
La neceso afre de la reĝimo grandigi precizajn momentojn de la Historio de Hispanio por fakte justigi la taŭgecon de la reĝimo de frankismo, tuj eniris en la tiama kino kaj sekve en la filmoj de Orduña. Tiele li specialiĝis en historiaj dramoj kiuj laŭdas la fipatriotajn valorojn de la imperia Hispanio, kaj kiuj ĝuis la preferon de ia publiko. En tiu epoko li filmis Locura de amor (amfrenezo, 1948), Agustina de Aragón (1950) —ambaŭ kun Aurora Bautista—, La leona de Castilla (1951) aŭ Alba de América (1951).
La evoluo en la publika prefero ŝanĝis dum la 1950-aj jaroj kaj tiele li filmis El último cuplé (1957), sukceso por elstarigo de Sara Montiel.
Flavventra eremomelo
Aspekto
La Flavventra eremomelo estas tre malgranda birdo 10 cm longa kaj peza ĉirkaŭ 9 g. Ties supraj partoj estas grizaj, pli malhelaj kaj pli olivverdecaj ĉe flugiloj kaj vosto. Estas fajna palgriza superokula strio kaj nigreca strio traokula. La griza brusto nuanciĝas al citronflava ventro, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie icteropygialis signifas precize same tion. La beko estas nigreca. La subspecioj varias en la etendo kaj intenseco de la flava ventro, kaj birdoj de okcidenta suda Afriko havas blankecajn gorĝon kaj bruston.
Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas pli senkolorajn flavajn subajn partojn ol plenkreskuloj. La alvoko estas altatona ripetata ĉii-ĉii-ĉuut.
Kutimaro
La Flavventra eremomelo konstruas tasforman neston sur la branĉoj de arbo aŭ arbusto el herboj kaj araneretoj, kie la ino demetas 2 al 4 blankajn ovojn, kiuj estos kovataj dum 13-14 tagoj, probable fare de ambaŭ seksoj; la idoj estos manĝigataj ankaŭ de ambaŭ gepatroj, kaj elnestiĝo okazos post 15-16 tagoj, post kio la idoj restos ĉe la gepatroj dum ĉirkaŭ pliaj 2 semajnoj aŭ plue. Tiu teritoriema specio estas monogama kaj pariĝas porvive. La nestosezono estas el aŭgusto al januaro kaj ĉefe el septembro al novembro.
Tiu birdo estas kutime vidata sola, en paroj aŭ en familiaj grupoj (foje kun miksitaj kunmanĝantaroj), dum ili manĝas surgrunde aŭ inter foliaro insektojn (cimojn, skarabojn, larvojn, raŭpojn, termitojn, formikojn) kaj aliajn malgrandajn senvertebrulojn, krom iom da fruktoj, semoj kaj nektaro de Aloo.
Konservadostatuso
Tiu komuna afrotropisa specio havas grandan teritorion de ĉirkaŭ 7,100,000 km². Oni supozas, ke ankaŭ la populacio estas granda kaj ke la specio ne alproksimiĝas al la kriterioj por malpliiĝo de la IUCN Ruĝa Listo kaj pro tio ĝi estas konsiderata kiel Malplej Zorgiga.
Ĝi havas du ĉefajn populaciojn en Afriko; une tra la Sahelo el Maŭritanio al Sudano kaj la alia el Etiopio tra Tanzanio al Zambio kaj al suda Afriko (Namibio, Bocvano kaj Sudafriko), kie ĝi estas pli komuna en arbustaroj de Kalaharo kaj Karuo, okupante ankaŭ savanon ĉefe de akacioj kaj fruktoĝardenojn.
Ito Kanzi
ITO Kanzi (いとうかんじ [itō kanĝi]), en la Esperanto-movado konata kiel Ludovikito (naskiĝis la 15-an de januaro 1918 - mortis post multjara malsano la 25-an de aprilo 2005 en Kioto, Japanio) estis japana esperantisto, kiu eldonis 43-volume la tutan komentitan verkaron de L. L. Zamenhof.
Li esperantistiĝis en 1959, en la jaro de la 100-a datreveno de la naskiĝo de L.L. Zamenhof. Tiu jaro kvazaŭ aŭguris lian vivoverkon, al kiu li komplete dediĉis sin dum pli ol tri jardekoj.
La Plenan Verkaron de Zamenhof (PVZ) li komencis eldonadi en 1973. Pro tiu kolosa laboro la Komitato de UEA distingis s-ron Ito per la honora membreco de la Asocio en 1990 kaj en 1991 li ricevis la FAME-premion.
La minuskle skribita PVZ - Ludovikito konsekvence ne uzis majusklojn - en tre bela fizika prezento konsistas el 16 volumoj de originalaĵoj, 7 volumoj de tradukoj kaj 8 miks-enhavaj kromkajeroj. Laŭ alia redakta koncepto Ludovikito kunmetis ankaŭ tri volumojn de "iom reviziita plena verkaro de l.l. zamenhof" (Originalaroj I-III). Tria serio estas Ludovikologia Dokumentaro, "eble neniam kompletigotaj necesaj aldonoj al la pvz", kies plano antaŭvidis 26 volumojn, el kiuj aperis 21.
Jam antaŭ ol li komencis sian laboregon pri la verkoj de Zamenhof, Ito Kanzi verkis pli ol 4000-paĝan japanlingvan biografian romanon pri la vivo de la aŭtoro de Esperanto. Ĝia unua volumo aperis en 1967 kaj la sepvoluma verko kompletiĝis en 1973.
I (kanao)
い (hiragana) aŭ イ (katakana) estas litero de la japana kanao. Pronuncata kiel [i]. Tiu litero estas 2-a litero de Goĵūon, 1-a litero de Iroha.
Ito Kanzi
Japana Esperanto-Instituto honoris lin per la premio Ossaka en 1973 pro la japanlingva romano pri Zamenhof, kaj Honorigo de JEI laŭ Akademia Merito en 1998 pri pvz.
Iom pli frue forpasis ankaŭ s-ino Maeda Kimiko, menciita en la verkoj de Ludovikito kiel "unusola mia amikino", lia sekretario en la eldonejo, kie s-ro Ito laboris kiel redaktoro de medicinaj faklibroj.
James Lovelock
James Ephraim LOVELOCK CH, CBE (naskiĝis la en Letchworth, Anglujo, mortis la 26-an de julio 2022) estis sendependa sciencisto.
Biografio
Li publikigis aŭtobiografion en 2000.
Esplorado
La tre diversaj esploroj de James Lovelock, Vladimir Vernadskij, Cesare Emiliani, Harmon Craig helpas grave pri la esplorado de estintecaj oceanoj, sedimentoj kaj la klimato kaj pri la karbono-ciklo.
Fortuninsuloj
Fortuninsuloj aŭ Fortun-insuloj (en antikva greka μακάρων νῆσοι, makárôn nêsoi el kio ankaŭ Makaronezio) estis duon-legendaj insuloj en la Atlantika Oceano. Laŭ greka mitologio, la insuloj estis rezervitaj al tiuj, kiuj elektis esti reenkarniĝaj tri fojojn, kaj sukcesis esti juĝataj kiel speciale sufiĉe puraj por iri al en la  Elizeaj kampoj ĉiujn tri fojojn. . La insuloj varie estas traktitaj aŭ kiel senvintra surtera paradizo loĝataj de herooj de la Greka mitologio ĉu kiel simple geografia loko. La rilata ideo de Brazilo kaj de aliaj, insulo en la Kelta mitologio estas foje kunligita kun la greka senso de insuloj en la okcidenta Mediteraneo: Sicilio, la Eolia Insularo, la Egada Insularo aŭ aliaj pli malgrandaj insuloj de Sicilio. Poste oni diris, ke tiuj insuloj estas en la Okcidenta Oceano ĉe la ĉirkaŭa rivero Oceano; tiele Madejro, plej ofte Kanarioj (en hispana Islas Afortunadas, Azoroj, kaj malplej ofte Kaboverdo, Bermudo kaj Malgrandaj Antiloj estis foje cititaj kiel eblaj kongruoj.
Tartegnin
Tartegnin estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 225 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,09 km², de kiuj 37,6 % estas kovritaj de arbaro, 53,2 % servas por agrikulturo kaj 6,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Tartegnin limas en nordo kaj oriento al Essertines-sur-Rolle, en sudoriento al Mont-sur-Rolle, en sudo al Rolle, kaj en okcidento al Gilly.
Trafiko
Laŭlonge de la suda komunumolimo de Tartegnin pasas la kantona ĉefvojo n-ro 124 de Aubonne al Nyon. Tra la vilaĝocentro de Tartegnin kondukas konekta vojo de Mont-Dessus al Gilly kaj konekta kondukas de la vilaĝocentro al la kantona ĉefvojo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 siutas 1 kilometron sudoriente de la komunumo apud Rolle. Pere de poŝtaŭtolinio de Rolle al Gland la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Tartegnin datiĝas el la jaro 1018 kiel Tritiniaco. En la 13-a jarcento estis menciita nobela familio de Targegnin. Dum mezepoko Tartegnin apartenis al la Senjorujo Mont-le-Vieux. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Tartegnin apartenis al la Voktejo Morges. Post la revolucio ĝi estis atribuita al la Distrikto Rolle. Kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi surbaze de la administra reformo de 2006 estis atribuita al la grandigita Distrikto Nyon.
Vuarennes (stacidomo)
Vuarennes estas fervoja stacidomo en Montreux, Svislando.
Maeda Kimiko
Japana esperantisto
MAEDA Kimiko (mortis 77-jara la 21-an de januaro 2005) estis menciita en la verkoj de Ludovikito kiel lia sekretario en la eldonejo, kie li laboris kiel redaktoro de medicinaj faklibroj.
Ŝi eklernis Esperanton kune kun Ludovikito kaj estis poste, sub la pseŭdonimo "emilia k. m. ĝojkampf", unu el la tri "provizoraj komitatanoj" de PVZ. Ĉiujn verkojn de Ludovikito ornamis litografaĵoj de ŝia fratino, Tanaka Sachiko, plumnome "m. fruscieva".
István Lipthay
István Lipthay [iŝtvAn liptai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lipthay István estis hungara ministeria oficisto, subministro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis lubellei kaj kisfaludi.
István Lipthay naskiĝis la en Nagyendréd (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa vilaĝparto de Ondrejovce en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
István Lipthay akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Ekde 1856 li estis ŝtata oficisto, ekde 1867 li laboris en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario). En 1869 li ricevis la taskon okupiĝi pri bestaj higienoj, tial li studvojaĝis en Germanio. En 1878 li sukcese defendis la landon kontraŭ epidemio pri bovoj. Li multe helpis funkciadon de Veterinara Instituto de Budapeŝto. Li emeritiĝis en 1897. Li ricevis enlandajn kaj eksterlandajn medalojn, premiojn krome li havis la dignon ministeria konsilisto.
Teresa Palmer
Teresa Mary PALMER (naskiĝis en Adelaide, Suda Aŭstralio) estas aktorino el Aŭstralio.
Vivo kaj kariero
Ŝia kariero komenciĝis en 2005 en apogrolo en hororfilmo Wolf Creek. En la sekva jaro, li ludis ĉefrolon en 2:37, dramo de reĝisoro Murali K. Thalluri. En la en 2009 aperinta filmo Bedtime Stories, ŝi ludis kun Adam Sandler en la rolo Violet Nottingham. Ŝi ludis en The Sorcerer's Apprentice (2010), kaj Take Me Home Tonight (2011), gajnis rekonon por ludo en la filmoj Warm Bodies (2013), Lights Out (2016), Hacksaw Ridge (2016), kaj Berlin Syndrome (2017).
Private
Teresa Palmer geedziĝis en 2013 kun aktoro kaj reĝisoro Mark Webber. Ili havas du filojn (2014, 2016) kaj filinon (2019).
Monumento al Ronald Reagan en Varsovio
Monumento al Ronald Reagan en Varsovio – statuo prezentanta prezidenton Ronald Reagan, troviĝanta en Varsovio en Aleje Ujazdowskie, kiu estis malkovrita la 21-an de novembro 2011 omaĝe al la 40-a prezidanto de Usono kaj lia rolo en apogo de pola kontraŭkomunista sindikato "Solidareco".
Kobyly
Nomon Kobyly havas pluraj municipoj:
Monumento al Ronald Reagan en Varsovio
La monumenton malkovris Lech Wałęsa. Ĝi estas verko de krakova skulptisto Władysław Dudek. Iniciatinto estis estinta ĉefo de Centra Militista Sporta Klubo "Legia" Warszawa, prezidanto de la fondaĵo je la nomo de Ronald Reagan, Janusz K. Dorosiewicz. La monumento staras vid-al-vide al ambasadejo de Usono.
La monumento prezentas prezidenton Reagan parolantan en Berlino en 1987 antaŭ Brandenburga Pordego. La skulptisto ĉizis la monumenton konforme al postuloj de la fondaĵestro. La projekto ne estis konsultata kun regopovoj de la ĉefurbo, nek estis elektita konkurse. Konsilio de Varsovio akceptis ĝian lokigon.
Pano Kufonisi
Pano Kufonisi - greke Πάνω Κουφονησι, "Supra Kufonisi" - estas insuleto en la Egea Maro, inter la kontinenta parto de Grekio kaj tiu de Turkio. La insulo apartenas al la administra regiono Suda Egeo de Grekio, kaj al la insularo kaj provinco Cikladoj. Administra centro de la insulo estas la samnoma havena urbo Pano Kufonisi.
La insulo troviĝas tuj najbare de la insulo Kato Kufonisi, kaj proksimume 5 kilometrojn sudoriente de Naksoso. Kun amplekso de pli-malpli 4 oble 3 kilometroj la preskaŭ ronda insulo estas malgranda, kaj kun alteco de ne pli ol 110 metroj ankaŭ relative ebena. Dum la jaro 2001, sur la insulo vivis 270 loĝantoj, preskaŭ ĉiuj en la ĉefa loĝloko. Ĉefaj enspezoj estas fiŝkaptado, ne plu multe da agrikulturo, sed kompense pli kaj pli da ĝermanta turismo. Intertempe pramoj regule alvojaĝas la insulon, kaj ekzistas tranokteblecoj por feriantoj. Ankaŭ iuj tavernoj ekzistas sur la insulo.
Cranves-Sales
Cranves-Sales (prononcu [Krãv-Sal]) estas franca komunumo lokita en la departemento Haute-Savoie kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Fine de en la komunumo vivis. Ĝi situas 4 km oriente de Annemasse, ĉe la piedo de monto les Voirons.
La loĝloko estas parto de la Aglomeraĵo de komunumoj de Annemasse - Les Voirons (Annemasse - Les Voirons Agglomération aŭ Annemasse - Agglo).
Kálmán Egri
EGRI Kálmán estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro naskita en Nagykároly la 15-an de novembro 1842 kaj mortinta en Kiskunhalas la 27-an de junio 1907.
(15398) 1997 UZ23
(15398) 1997 UZ23 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas kun granda klinangulo proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, ano de la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Brian A. Skiff elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).
Tombo de Humajun
La tombo de Humayun (hindie हुमायूँ का मक़बरा, urdue ہمایون کا مقبره Humayun-Ka Maqbara ) estas komplekso de konstruaĵoj konstruitaj kiel la tombo de mogola imperiestro Humajun, komisiita de la edzino de Humajun Hamida Banu Begum en 1562, kaj dizajnita de Mirak Mirza Ghijath, persa arkitekto. Ĝi estis la unua ĝardeno-tombo sur la hinda subkontinento, kaj situas en Orienta Nizamuddin, Delhio, Hindio, proksime al la citadelo Dina-panah ankaŭ konata kiel Purana Qila, kiun Humajun fondis en 1533. Estis ankaŭ la unua strukturo uzanta ruĝan grejson ĉe tia skalo. La komplekso estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 1993, kaj ekde tiam havas ampleksan riparlaboron, kiu daŭre estas survoje.
La komplekso ampleksas ĉeftombon de la imperiestro Humajun, kiu gastigas la tombojn de lia edzino, Hamida Begum, kaj ankaŭ Dara Ŝikoh, filon de la pli posta imperiestro Ŝaho Jahan, same kiel multaj aliaj postaj mogoloj, inkluzive de imperiestro Jahandar Ŝaho, Faruĥsijar, Rafi Ul-Darjat, Rafi Ud-Daulat kaj Alamgir la 2-a. Ĝi reprezentis salton en mogola arkitekturo, kaj kune kun ĝia Ĉarbagh-ĝardeno, tipa de persaj ĝardenoj, sed neniam vidita antaŭe en Hindio, ĝi metis precedencon por posta mogola arkitekturo. Ĝi estas vidita kiel klara foriro de la sufiĉe modesta maŭzoleo de lia patro, la unua mogola imperiestro, Babur, nomita Bagh-e Babur (Ĝardenoj de Babur) en Kabulo (Afganio). Kvankam la lasta estis la unua imperiestro kiu ekigis la tradicion entombigi en paradizo-ĝardeno. Formita laŭ Gur-Emir, la tombo de lia prapatro kaj la konkerinto de Azio, Timuro, en Samarkando, ĝi kreis precedencon por estonta mogola arkitekturo de reĝa maŭzoleo, kiu atingis ĝian zeniton kun la Taĝ-Mahalo, ĉe Agra.
Gusztáv Sebes
Gusztáv Sebes [gustAv ŝebeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sebes Gusztáv estis hungara futbalisto, trejnisto de la hungara orteamo. Lia origina familia nomo estis Scharenpeck [ŝarenpek] ĝis 1927.
Gusztáv Scharenpeck naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gusztáv Sebes debutis en 1918 en junulara klubo de Szombathely, baldaŭ en ĉefurbaj kluboj. Interrompe Budapest Honvéd FC), kie li ludis ĝis 1962. Intertempe inter 1925-1927 li estis laboristo en Francio, sed li ankaŭ futbalis. Hejmenveninta li estis trifoje hungara ĉampiono kaj unufoje membro de la nacia hungara teamo. Ekde 1945 li estis trejnisto de la hungara teamo, ekde 1951 majstrotrejnisto. En la Somera Olimpiko 1952 lia nacia teamo ricevis ormedalon, post jaro en Londono la teamo venkis la anglan teamon. En 1954 en la mondĉampionumo lia teamo akiris arĝentan medalon. Ekde 1947 li estis unu el la gvidantoj de la hungara sporta vivo. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1948-1967.
Endine Gaiano
Endine Gaiano estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Fonteno, Gandino, Monasterolo del Castello, Ranzanico, Solto Collina kaj Sovere. Kristana patrono de la komumo estas la Sankta Georgo, kies memortago, la 23-a de aprilo, sekve estas la komunuma festotago.
Hanovro
Hanovro aŭ Hanovero estas la ĉefurbo de la germana federacia lando Malsupra Saksio. Fine de ĝi havis  loĝantojn. La urbo estas grava industria kaj komerca centro; ĝi havas universitaton, plurajn altlernejojn kaj estas okazejo de diversaj internaciaj foiroj. La urbo kaj 20 ĉirkaŭaj komunumoj konsistigas la distrikton Regiono Hanovro.
Historio
Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.
La Reĝlando Hanovro (en germana: Königreich Hannover) estis establita en oktobro 1814 fare de la Kongreso de Vieno, kun la restaŭrado de Georgo la 3-a de Britio al siaj Hanovraj teritorioj post la Napoleona epoko. Ĝi sukcedis la iaman Elekto-Princlandon Hanovron. Hanovro (konata formale kiel Elekto-Princlando Brunsvigo-Luneburgo), kaj aliĝis al 38 aliaj suverenaj ŝtatoj en la Germana Konfederacio en junio 1815. La Reĝlando estis regata de la Hanovra dinastio en persona unio kun Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando ekde 1814.
Bombardado de Hanovero okazis dum la Dua Mondmilito, fare de la bombaviadiloj de la Royal Air Force (RAF) kaj de Usono (USAAF). Pro totalo de 125 atakoj (depende de la fontoj ankaŭ: 88) mortis 6 782 personoj.
En 200 okazis la Expo 2000 en la Hanovra foirejo (Messegelände Hannover), kiu estas fama pro gastigado de CeBIT.
Trafiko
En orienta urboparto de Hanovro konektiĝas la germana aŭtovojo A2 (de sudokcidento al oriento) kaj germana aŭtovojo A7 (de nordo al sudo). Mallonga plia aŭtovojo en la urbo estas la germana aŭtovojo A37. Sed ankaŭ per trajnoj la urbo per facile atingeblas. En la ĉefstacidomo la sudenvojanta rapidtrajna fervoja linio Hanovro-Würzburg kun branĉo sudokcidenten al Frankfurto ĉe Majno konektiĝas al pliaj rapidtrajnaj linioj sudokcidente al la Ruhr-Regiono kaj Kolonjo, okcidente al Osnabrück kaj Amsterdamo, nordokcidente al Bremeno, norde al Hamburgo kaj Danio kaj oriente al Berlino kaj Pollando.
Esperanto en Hanovro
En la komenco de 20-a jarcento Paul Friedrich Wilhelm Tarnow propagandis Esperanton en la urbo. En 1907 oni fondis la unuan Esperanto-grupon de la urbo. Inter aliaj eventoj, de la 27-a de decembro 1987 ĝis la 3-a de januaro 1988 la 31-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en la Hanovro, en granda seminariejo flanke de la lago Maschsee, kaj pritraktis la temon "Sano". Hodiaŭ daŭre ekzistas vigla movado en la urbo. En la urboparto Döhren-Wülfel estas strato nomata "Esperantostraße".
Futbala Mondpokalo 2006
Inter la 9a de junio kaj la 9a de julio 2006 en Germanio okazis la Futbala Mondpokalo, interalie en Hanovro. En la dum 2004 tute trakonstruita stadiono, kiu dum la turniro havas 39 297 sidlokojn, okazis pluraj maĉoj.
Muminvalo (libro)
Muminvalo aŭ plene Muminvalo, La nevidebla infano kaj aliaj rakontoj estas novelaro de Tove Jansson, svedlingva finnlanda verkistino, pri Muminvalo. La libro enhavas 9 rakontojn. La originala verko aperis en 1963 kun titolo Det osynliga barnet och andra berättelser. La esperantan tradukon faris Eckhard Bick el Danio. La libro estas la unua el 13 libroj pri la fikciaj personaĵoj de mumintroloj, kiu ĝis nun aperis en Esperanto. La unua esperantlingva eldono aperis en 1984 ĉe Esperanto-Asocio de Finnlando, sed la dua eldono estas lingve reviziita.
En 2022, Esperanto-Asocio de Britio decidis reverki kaj re-eldoni la libroserion.
Alíz Rózsa
RÓZSA Alíz (ro;ĵa) [origine: Rosen] estis rumanuja hungara verkistino naskita en Nagyvárad en 1909 kaj mortinta en Israelo en 1985.
Hoyos del Collado
Hoyos del Collado [Oĝos delkoLJAdo] estas municipo en la sudokcidento de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de El Barco de Ávila-Piedrahíta kaj al la jurisdikcia teritorio de Piedrahíta, en la sudokcidento de la provinco. La loknomo Hoyos del Collado estas komprenebla etimologie kiel Kavejoj de la Monteto.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 9,88 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 31 loĝantojn. Ĝi perdis 150 loĝantojn el la 1930-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 76 km de Avilo, provinca ĉefurbo, kaj 71 km de Salamanko.
Ĝi limas kun San Juan de Gredos, San Martín de la Vega del Alberche kaj Hoyos del Espino.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj kaj iom porko kaj kortobirdoj) kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Andrea M. Ghez
Andrea M. GHEZ (naskiĝinta la 16-an de junio 1965) estas usona astronomino kaj profesorino en la Fako de Fiziko kaj Astronomio de UCLA. En 2020, ŝi ricevis la Nobel-premion pri fiziko, dividante duonon de la premio kun Reinhard Genzel, "pro la malkovro de supermasa kompakta objekto en la centro de nia galaksio." La alia duono estis donita al Roger Penrose. Ŝi estas la kvara virino, kiu gajnis la Nobel-premion pri fiziko.
NGC 2940
NGC 2940 (aliaj indikoj — MCG 2-25-12, ZWG 63.23, NPM1G +09.0192, PGC 27448) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Laplaca transformo
En matematiko, la laplaca transformo estas pova teĥniko por analizi linearajn tempo-invariantajn linearajn sistemojn kiel elektrajn cirkvitojn, harmonajn oscilojn, optikajn aparatojn, kaj mekanikajn sistemojn, inter kelkaj aliaj. Sufiĉas transformi diferencialan ekvacion en la Laplacan domajnon por akiri ekvaciojn multe pli facile manipuleblajn. Donanta simplan matematikan funkcionalon priskribon de enigo aŭ eligo de la sistemo, la Laplaca transformo provizas alternativan priskribon, kiu ofte simpligas la procezon de la analizata konduto de la sistemo, aŭ ankoraŭ permesas sintezon de nova sistemo bazita sur aro da specifaĵoj.
Lohja
Lohja estas urbo de Finnlando en okcidenta parto de provinco Uusimaa. Ĝia areo estas 1109.73 km², el kio estas akvo 170.29 km² kaj tero 939.44 km². En 30-a de junio 2021 la urbo havis 46 044 loĝantojn. Lohjan kunta estis ligita al Lohja en 1997, Sammatti en 2009 kaj Karjalohja kaj Nummi-Pusula en 2013. La urbo estas oficiale dulingva komunumo (finna kaj sveda), kvankam pli malmulte ol 4 % el ĝia loĝantoj parolas svedan gepatrlingve. En Lohja estas 141 lag(et)oj. La plej granda lago en Lohja kaj en la tuta provinco Uusimaa estas Lohjanjärvi. Ankaŭ la plej granda natura groto en Finnlando situas en Lohja. En Lohja la naturo estas escepta riĉa.
Laplaca transformo
La termino laplaca transformo estas honore al franca matematikisto kaj astronomo Pierre-Simon Laplace, kiu uzis tiun transformon dum sia laboro pri la probablo-teorio, sed la eltrovo originis de svisa matematikisto Leonhard Euler. La transformo de Laplace aperas en ĉiuj kampoj de la matematika fiziko: esplorkampo al kiu Laplace kontribuis altmaniere.
Formala difino
En matematiko kaj aparte en analitiko, la Laplaca transformo (aŭ transformo de Laplace) (simbolata ) de funkcio f dependanta de pozitiva reela variablo t ≥ 0 estas la funkcio F de la kompleksa variablo s, difinita per:
La limsigno 0^- estas mallonga skribmaniero de meznombro : kaj certigas la inkluzivecon de la tuta Diraka delta funkcio je 0 se estas tia impulso en f(t) je 0.
La parametro s estas kompleksa nombro:
Tiu Laplaca transformo estas ankaŭ nomita unuflanka transformo de Laplace, ĉar la integralo koncernas nur pozitivan variablon, kontraŭe al la ambaŭflanka laplaca transformo, pri kiu la reela variablo ne estas limigita al nulo.
La proprecoj de tiu transformo eksplikas kial ĝi estas tiom utila por la analizoj de linearaj dinamikaj sistemoj. La plej interesa propreco estas, ke la malderivaĵo kaj la derivaĵo estas transformataj respektive je divido kaj multipliko per s, sammaniere ke logaritmo transformas multiplikon al adicio. Tiel ĝi permesas solvon de linearaj diferencialaj ekvacioj kun konstantaj koeficientoj per solvo de ekvacioj kun racionalaj funkcioj (t.e. rilatumo de polinomoj) de s).
Rimarko: dum la indikaĵo "s" (Laplaca variablo) estas komune uzata en multaj landoj, la notaĵo "p" estas ankaŭ uzata alie, aparte en Francio kaj Germanio.
Oni difinas ankaŭ la transformon de Laplace-Carson per :
Tia transformo estas prefere uzata de inĝenieroj, ĉar :
Regiono de konverĝo
La Laplaca transformo F(s) tipe ekzistas por ĉiuj kompleksaj nombroj pri kiuj Re{s} > a, kie a estas reela konstanto, kiu dependas de la kreska konduto de f(t), dum la ambaŭflanka transformo estas difinita per du limoj a < Re{s} < b. La subaro de valoroj de s, por kiu la Laplaca transformo ekzistas, estas nomita la regiono de konverĝo, aŭ la domajno de konverĝo. Pri la duflanka kazo, ĝi estas iam nomita la bendo de konverĝo.
Estas ne specifaj kondiĉoj, kiuj povas sciigii totale ĉu Laplaca transformo de ia funkcio povas esti prenita, oni nur povas diri ĉu la difinanta integralo konverĝas. Estas tamen teoremoj por sciigi ĉu oni povas aŭ ne povas uzi ĝin.
Inversa Laplaca transformo
La inversa Laplaca transformo estas la transformo de Mellin (aŭ foje nomita integralo de Bromwich}, kiu permesas retrovi tempan funkcion de Laplaca transformo; ĝi estas integralo en la kompleksa ebeno donata per: