cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illerrieden
Illerrieden estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ladislav Stroupežnický
Ladislav STROUPEŽNICKÝ (naskiĝis la 6-an de januaro 1850, mortis la 11-an de aŭgsto 1892) estis ĉeĥa dramisto kaj dramaturgo.
Stroupeĵnickij estis la unua dramaturgo de Nacia Teatro. Liaj fruaj teatraĵoj estas malsukcesaj. Manko de literatura klereco barieris ĉe li gvidi teatron, sed lia administrado bone profitis por teatro.
Jacob Barbireau
Jacobus Barbireau (ankaŭ Barbirianus) (Antverpeno, 1455 – samloke, 7-an de aŭgusto 1491) estis Nederlanda polifoniisto. Liaj samtempuloj rigardis lin kiel elstara komponisto, kion ankaŭ opinias la muzikteoriistoj niatempaj, kvankam lia verkaro malgrandas pro lia frua morto.
Vivo
Barbireau supozeble naskiĝis en Antverpeno. Ambaŭ gepatroj estis loĝantoj de la urbo kaj el bonhava deveno. La geavoj de Barbireau estis Aernout Barbireau kaj Johanne, lia patro Jan Barbireau (n. 1425/6; m. post 1487), kiu estis geedziĝinta kun Johanne van Sint Pol, patrino de Jacobus mortinta en 1487.
Pri la infan- kaj junaĝo de Barbireau ne multe estas konata. Evidente li ĝuus solidan universitatan kaj muzikan edukadojn, ĉar la plej frua konservita dokumento, kiu rilatas al li, raportas pri lernema kaj influhava studento. En la dua duono de 1481 la fama sciencisto kaj muzikisto Rodolphus Agricola, kiu laboris en la 1470-aj jaroj en Ferrara, venis al Antverpeno. "Nombro da kanoniko kaj multaj noblaj junuloj" lin petegintis fari prelegon je salajro de 100 kronoj. Agricola estis preta akcepti ĉi tiun oferton, kondiĉe ke la urbo salajru lin. Barbireau ricevis la taskon, intertrakti pri tio kun la urbo. En letero de la 27-a de marto 1482, sendita el Groningen, Agricola memorigis Barbireau pri la interkonsento rilate la kondiĉoj. Militcirkonstancoj efikis prokrastaj je la intertraktadoj, tiel ke Agricola ricevis la leteron de Barbireau nur la 25-an de oktobro 1482, en kiu tiu ĉi sciigis al li la koncedon de la urbadministrejo. Sed intertempe Agricola decidintis, akcepti demandon de la universitato de Hajdelbergo, pri kio li informis Barbireau per letero de la 1-a de novembro 1482 el Kolonjo. Ĉar Barbireau ne estis en situacio, kiu ebligus al li studi en Hajdelbergo ĉe Agricola, tiu lasta skribis la traktaĵon "De formando studio" (1484), iaspeca kompendio, kiun li disponigis al Barbireau por lia studo. Diversaj leteroj, kiujn Agricola skribis al Barbireau, konserviĝis; unu el ili donas utilajn informojn pri la vivo de Barbireau. Tio, kion ni povas ekscii el la leteroj, Barbireau laborus kiel komponisto jam ĉ. 1484, kaj lia famo ankoraŭ ne transpaŝis la urbomurojn de sia naskiĝurbo. Ĉirkaŭ 1482 Barbireau finis la studon.
Jam komence de la 1480-aj jaroj Barbireau estis ŝatata kiel muzikisto kaj komponisto. Eble jam ekde sia junaĝo li estis ligita kun la Katedralo de Nia Sinjorino (Antverpeno). Almenaŭ jam ekde 1482 tiu ĉi estis la centra punkto de lia vivo. En 1484 Barbireau ricevis la postenon de ĥordirigento ĉe la antverpena Katedralo de Nia Sinjorino, posteno, kiun li tenis ĝis sia morto. Ekde 1487 Barbireau estis notita en la kontolibroj de la katedralo kiel "kantmajstro" aŭ "magister choralum", sed li havis la postenon supozeble jam ekde 1484/85: tiutempe li pagis kotizon al "Onze Lieve Vrouw in het Nieuwwerk", fondaĵo organizita por la kantmajstroj. La ĥoro, kiun tiam direktis Barbireau, konsistis el 8 ĥoralistoj kaj 12 kantistoj. Diversaj antverpenaj gildoj dividis inter si la respondecon pri la muzika parto de la liturgia honorservo. Ĉiun matenon je la 7-a oni kantis la meso, ĉiun vesperon la laŭdon. La tasko de la kantmajstro konstistis i.a. en tio, gardi sanon kaj bonfarton de la koralistoj (ĥorknaboj), instrui al ili muzikon kaj la ritojn de la eklezio samkiel morojn kaj decon; li devis akompani ilin survoje de la ĥoralejo, kie ili loĝis kune kun la kantmajstro, al la preĝejo kaj revoje. Li ankaŭ intonaciis la psalmojn kaj responsoriojn dum la meso.
Krom sia posteno ĉe la antverpena ĉefpreĝejo Barbireau havis intiman kontakton kun la kortego de Maksimiliano la 1-a de la Sankta Romia Imperio. Ekde 1486 li donis al Guillaume de Ternay instruon komisionate de la imperiestro. En 1489 Barbireau restis en 's-Hertogenbosch. Eble ĉi tiu vizito rilatis al la granda vojaĝo, kiu kondukis lin al Buda, kie li alvenis fine de 1489, komence de 1490 kun rekomendoletero de Maksimiliano enpoŝe kaj kie li estis prezentata al reĝino Beatrico de Aragono (1457-1508). En 1490/91 Barbireau revenis al Antverpeno, kie li mortis la 7-an de aŭgusto 1491. En sian testamenton li enigis la virinon, kun kiu li geedziĝis post 1487 kaj la filinon, Jacomyne Barbireau (naskiĝinta post 1487 -mortinta post 1525), kiun li havis kun ŝi.
Maksimiliano la 1-a ŝajne alte ŝatis lin, kaj kiam Barbireau en 1490 translokiĝis al Buda en Hungario, ankaŭ reĝino Beatrico laŭde vortumis pri li.
János Várhalmi
VÁRHALMI János (va:rhalmi ja:noŝ) estis orkestra violonisto naskita en Koloĵvaro la 1-an de julio 1922 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de junio 1990.
Jacob Barbireau
Vivo
Ŝajnas, ke lia sanstato dum la lastaj naŭ jaroj de lia vivo estus malforta. Barbireau mortis en Antverpeno, mallonge post sia reveno el Hungario.
János Várhalmi
Kariero
Várhalmi finis fakon pri violono en konservatotio de Kluĵo ĉe Paula S. Kouba en 1940 kaj li dungiĝis al filhamonia orkestro de MÁV (Hungaraj Ŝtatfervojoj) kiel voĉestro en Debrecen kaj tie ludis li ĝis 1983. Li elpaŝis en pluraj landoj kun la orkestro.
Jacob Barbireau
Muziko
La antverpena katedrala biblioteko estis detruita en 1556 pro kvereloj ligitaj kun la reformacio, per kiu perdiĝus la plej granda parto de la verkaro de Barbireau. Kelkaj muzikpecoj konserviĝis, ofte en eksterlandaj fontoj, i.a. en la Chigi Codex. Kaj kiu ne perdiĝis, estas evidente altkvalita. En 2001 Rob Wegman notis en "New Grove" : Barbireau montras gradon de kontrapunkta glateco kaj melodia-harmonia inventemo, kiuj senhezite samigas lin al komponistoj kiel Isaac kaj Obrecht.
Du mesoj restis konservitaj; unu kvar- kaj unu kvinvoĉa. Krome Kyrie por la paskotempo, kaj fama kvarvoĉa moteto, baziĝanta sur la kanto de Salomono, Osculetur me. La kvinvoĉa meso estas komponita nekutima: la voĉoj havas divisi-partiojn, kiuj indikas, ke almenaŭ necesas dek voĉoj por kanti ilin. En ĉi tiu komponaĵo la teksturo estas kontrastriĉa, kun homofoniaj pasaĝoj alternantaj kun polifoniaj, kaj kun rapidmovaj partioj, kiuj ĉirkaŭplektas la pli malvigle moviĝantajn partiojn. La moteto Osculetur me utiligas tonampleksojn por la malalta voĉo, kiuj memoras pri Ockeghem.
Inter la profana muziko estis la trivoĉa kanto "Een vroylic wesen" eŭropa "furorkanto". Ĝi troviĝas en diversaj muzikigoj en Hispanio, Italio kaj Anglio; Heinrich Isaac pruntis la melodion por sia "Missa Frölich wesen". Ĉiujn liajn tri tradiciitajn profanajn kantojn kaj Isaac kaj Obrecht uzis kiel elirpunkto por parodimesoj.
Mesoj kaj mespartoj
Fonto: Vieno, Nationalbibliothek Ms 1783 (nr. 1), f. 1v-17r (Jacobus Barbyrianus); Romo, Bibliotheca Apostolica Vaticana, Ms Chigi CVIII 234 (nr. 20), f. 143v-153r (anonima, sen Agnus Dei III). Fonto: Vieno, Nationalbibliothek Ms. 11883 (nr. 13) f. 174v-185 (Barberiaw); Wenen Nationalbibliothek Ms 1783 (nr. 2), f. 17v-33r (Barbiraw). Fonto: Vieno, Nationalbibliothek Ms 1883 (nr. 13), f. 167v-170r (Barbirianus); Wenen, Nationalbibliothek Ms 15497 (nr. 1), f. 1v-5r (Barbireau); Jena, Universitätsbibliothek, Chorbuch 22 (nr. 86), f. 113v-116r (Barbiraw).
Motetoj
Br Fonto on: Brussel, Koninklijke Bibliotheek, Ms 9126 (nr. 20), f. 174v-177r, (Jac. B.).
Profanaj kantoj
Fonto: Rome, Bibliotheca Casanatense, Ms. 2856 (nr. 27), f. 30v-31r (Ja. barbirau). Fonto: Rome, Bibliotheca Casanatense, Ms. 2856 (nr. 29), f. 32v-34r (B.). Fonto: Kopenhagen 1848-2° (Jacquies d’Anvers), Segovia (nr. 94) f. 166r (Jacobus B.); RISM 15389 (en Jena la ekzemplero estas atribuata al J.B.). Sankt Gallen 462 (kun aldonita aldo; Obrecht), 463 (kun aldonita aldo; Obrecht). RISM 15389 (En la berlina ekzemplero atrituata al Obrecht). Greifswald 640-41 (iu ajn S,B; Isaac); Ulm, Domarchiv, Schermarsche Sammlung Ms. 237 a,b,c,d (anonima), Doornik, Stadsbibliotheek, chansonnier (liedboek) van Doornik (nr. 20) f. 26v.27r (anonim).
1484 Postrema
1484 Postrema estas mezgranda, tre malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon "Postrema", (latina vorto por la lasta), ĉar la malkovrinto opiniis, ke tio estus lia lasta malkovro ; tio, kiu montriĝis malprava.
Hipokrepido
La hipokrepido (Hippocrepis) estas genro de fabacoj kun proksimume 35 specioj el malnova mondo. Temas pri herboj kaj etaj arbustoj kun floroj aranĝitaj umbelforme, plejofte flavpetalaj. Guŝoj ofte konsistas el segmentoj fuzelformaj aǔ sigmoformaj. Stipuloj estas unuigitaj al petiolo. Pluraj specioj estas ornamplantoj.
Etimologio
La nomo Hippocrepis elvenas el la greka ἵππος, ἵππου (kiu signifas ĉevalo) plus κρηπίς, κρηπῖδος (kiu estis ia vira ŝuo), do laŭvorte "ĉevalŝuo". Tio estas priskribo de la formo de la fruktosegmentoj en kelkaj specioj. .
La Esperanta termino "hipokrepido" estas klasike konstruita laŭ la genitiva formo, kaj laŭ la PIV-aj modeloj kiel ĉe la vorto hipodromo kaj ĉe la genro Crepis > krepido.
Specioj
Du specioj estas vaste konataj:
(10765) 1990 UZ
(10765) 1990 UZ estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.
Itaguaçu
Itaguaçu estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 14.134 loĝantojn en 2010.
Gábor Rudnai
RUDNAI Gábor naskiĝis la 25-an de majo 1946 en Budapeŝto. Lia patro estis konata fakulo de la nutraĵa kaj gastiga industrio, li verkis ĉ. 15 faklibrojn. Li havas praulon de viena pentristino el la lastjarcenta Vieno, kiu ilustris akvaforte la muzikon de Beethoven (Betoveno).
Li studis en Budapeŝto, estis mezlerneja instruisto kun la fako pri hungara-rusa lingvoj. Inter 1980 kaj 1982 li estis hungara gasto-lektoro en la praga Karlo-Universitato. Dum 5 jaroj li gvidis amatoran literatur-teatron, ekde 1977 ĉiusomere laboris kiel rus-germanlingva gvidanto turisma. La filozofi-doktoran disertaĵon li skribis en 1984 pri la plej granda hungara pentristo, Tivadar Csontváry Kosztka (ĈONTva'ri; 1853-1919).
Li estas ano ekde 1991 en la hungara PEN-Club. Lia lasta laborejo en mezlernejo ĉesis en 2002, post plurmonata senlaboreco li iĝis en 2003 halo-gardisto en la Hungara Nacia Muzeo.
Li verkis poemojn ekde lia sepa jaro. Li verkis la unuan poemon je efiko de Johano de Brava de Sándor Petőfi, pri ŝafisto kaj ties hundo. Li publikas ekde 1965 en gazetaro, radio, antologioj. En la numero 1970/1 de Hungara Vivo, aperis de li en Esperanto tri poemoj pri Csontváry, el ili la poemon titolitan "Puto de Maria en Nazaret", tradukitan de Kálmán Kalocsay (KAloĉai), oni tradukis plu al la ĉeĥa lingvo (Madarsky Tyden, 1983/9).
Liaj poemoj aperis (tradukis Tibor Papp) ankaŭ en la Debrecena Bulteno.
foto + bibliografio en la hungara
22403 Manjitludher
22403 Manjitludher estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la brita astronomo David J. Asher elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Manjit Kaur Ludher, fakulino pri lingvistiko kaj interkultura komunikado ĉe la Nacia Universitato de Malajzio (Universiti Kebangsaan Malaysia). Ŝia vizito en Siding Spring en 1995 restas grava momento en ŝia vivo. Naskiĝinta en Kuala-Lumpuro, ŝi estas ankaŭ volonta sociala laborantino en rilato kun la komunuma disvolvigo
Tom Boles
Thomas BOLES estas tenanto de licencio pri biokemio de The Open University, li tenis postenojn de nivelo Direktoro dum periodo de 18 jaroj en kvar pri komputado. Li emeritiĝis en 2001 por dediĉi sin al astronomio kaj ties popularigo
Malkovroj
Li tenas la rekordon de la malkovroj de supernovaoj kun 149 supernovaaj malkovroj (sentroniginte Fritz Zwicky, kiu malkovris 123 supernovaojn antaŭ sia morto en 1974). Li ankaŭ malkovris novaon en la Andromeda galaksio kaj la asteroidon 84417 Ritabo la, kiun li dediĉis al sia edzino Rita Boles
Publikaĵoj
Thomas BOLES estas kun-aŭtoro de tri libroj pri populara astronomio :
Li publikigis multenombrajn artikolojn en Astronomy Now, Sky & Telescope, la Journal of the British Astronomical Association, The Astronomer, kaj en la aŭstra The Star Observer. En 2007, li kun-aŭtoris esploran artikolon pri "giganta eksplodo du jaroj antaŭ la kora kolapso de mashava stelo " en la revuo Nature
Liaj televidaj elsendaĵoj inkludas kun-prezentadon de Tomorrow's World de BBC1 kaj aperoj ĉe pluraj programoj de la BBC kiel The Sky at Night, Final Frontiers, All Night Star Party (elde Jodrell Bank); BBC Astronomers kaj ITV Vera Productions. Lia radiofoniaj elsendaĵoj inkludas Radio 2, Suffolk Radio, BBC Essex, Radio Northampton, Three Counties Radio, Radio Scotland, World Radio (Nederlando) kaj BBC Citizen Science.
Honoroj
En 2008 li ricevis la Medalon Merlin de la British Astronomical Association, en agnosko de sia kontribuo al la antaŭeniro de astronomio. Li ricevis la Premion George Alcock de la revuo The Astronomer Magazine. Li prezentis la inaŭguran lekcion de la Memorialo Thomas Tannahill laŭ postulo de la Astronomical Society of Glasgow.
La asteroido 7648 Tomboles estis nomita en lia honoro.
Turcia
Turcia [TURzja] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi estas en la centro de la provinco en tradicia komarko Ribera del Órbigo ĉe la rivero Órbigo. Turcia estas rilatita etimologie al antaŭromiaj radikoj itur (fontoj) aŭ tur (fortikaĵo, urbo).
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Armellada, Gavilanes, Palazuelo de Órbigo kaj Turcia, okupas totalan areon de 31,99 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 520 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 1 200 loĝantojn el la komenco de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 34 km de Leono, provinca ĉefurbo.
Historio
Estas atestaĵoj de antaŭromiaj setlejoj de Ferepoko poste uzataj de romia loĝado rilata al la orminado pere de ŝoseoj; en Mezepoko okazis reloĝado. Frua mencio estas de la 9-a jarcento. Ĝi apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. Inter diversaj nobelaj posedantoj estis familioj Benavides, Bazán kaj Quiñones. pleitos con Santa Marina del Rey por el viejo problema de la toma de aguas para la presa Cerrajera. Estis konfliktoj de Turcia kun Palazuelo kaj Gavilanes en 1518, pro la akvokaptado, kaj ekde 1570 kun Sardonedo pro la herbejoj, kio pluis ĝis 1995.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (cerealoj, poste lupolo kaj beto), brutobredado, ĉasado, fiŝkaptado de trutoj kaj forstado de poploj. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, preĝejoj, piedirado, karnavalo, festoj).
Xavier Margais i Basi
Xavier MARGAIS i BASI (naskiĝis la en Barcelono) estas esperantisto kaj doktoro pri Nuntempa Historio. Li loĝas sur la insulo Majorko ekde 1973.
Asekura terminaro seslingva
La libro konsistas ĉefe el la sekvaj tri partoj:
Xavier Margais i Basi
Kiel historiisto, li ĉefe okupiĝas pri la majorka moderna historio. Li doktoriĝis per ĝisfunda studo de la majorka Esperanto-movado ĝis la enlanda milito, eldonita en 2002. En 2020 estis eldonita lia Breu història de l'esperantisme als Països Catalans (Mallonga historio de la Esperanto-movado en la Kataluna Landaro) en kolekto pri la socia kaj kultura historio de la Kataluna Landaro. Kiel Esperanto-aktivulo li i.a. kunorganizis la katalunajn kongresojn de Esperanto okazintajn en Majorko en 1993 kaj 2002. Pluraj liaj artikoloj pri la baleara Esperanto-movado aperis en Kataluna Esperantisto kaj en la Historio de Esperanto en la Kataluna Landaro.
Asekura terminaro seslingva
Kritiko
La terminaro de Vanden Bempt estas relative bonkvalita verko kun kelkaj mankoj. Troviĝas en ĝi verŝajne pli ol 100 tajperaroj kaj kelkaj lingvaj malglataĵoj. La vortaro listigas centon da malgravaj specoj de asekuro (ekzemple asekuro pri abstinuloj), dum inter la plej gravaj asekuroj en Germanio kelkaj mankas en la germanlingva listo (Berufsunfähigkeitsversicherung kaj Pflegeversicherung), kaj alia estas tradukita malĝuste (Direktversicherung = vivasekuro pagata de entrepreno, dum la terminaro redirektas al la malsamsignifa termino Erstversicherung).
Kazuo Ozaki
Kazuo Ozaki (japane 尾崎 加寿夫, n. 7-an de marto 1960) estas japana futbalisto. Li de 1981 ĝis 1983 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Xavier Margais i Basi
Verkoj
Li estas aŭtoro de pluraj libroj kiel El moviment esperantista a Mallorca, Bunyola, amb la por al cos o Breu història de l'Esperantisme als Països Catalans.
Tokaj-vino
Tokajo aŭ Tokaj-Vinoj produktitaj kaj faritaj sur la montodeklivoj de Tokaj estas famaj en Hungario kaj dismonde. Iam oni kultivis tie pli ol 140 speciojn de vitoj. Nuntempe 'Furmint" (75-76%),"HárslevelÜ" (HARLeveli' = Tili-folia; 20-22%) kaj "Sárga muskotaly (ŝarga MUhotaj' = Flava muskatvino"; 1-2%) konsistigas la vinojn de Tokaj. La nomon "aszúszőlőbor" (= sekber-vino/Tokaj-vino; vino farita el elektitaj velkaj/sekaj/ŝrumpaj/putraj vinberoj) oni renkontis unue en la jaro 1576.
Okaze de farado de Tokaj-vino la elektitajn vinberojn oni kolektas en malvarma loko, en kuvo kaj ilia prilaboro komenciĝas nur fine de la vinber-rikolto. Dum tiu tempo la special-kvalita nektaro, la esencaĵo elfluinta tra truo, tubeto (antaŭlonge: tra anserplumo) sur la fundo de la kuvo, havas altan (36-65%) sukeran kaj ekstraktan enhavojn, ĝi fermentas nur ĝis 4-8%-a alkohol-enhavo. Ĝian nomon oni renkontis jam en la jaro 1707. Antaŭlonge oni konsumis ĝin kiel medikamenton,aŭ okaze de festenoj, por plibonigi la sekber-vinon.
La dorskuvo-nombron de sekber-vino difinas tio, ke al Gönc-barelo (genc; 136-140-litroj) da mosto au vino kiom multajn dorskuvojn (28-30 litroj = 20–22 kg) da sekaj vinbero oni aldonas. La dorskuva nombro povas esti maksimume 6. La pesitan kvanton de sekaj beroj antaŭlonge oni premis, po 2-3-litraj detaloj, per nudaj piedoj je kaĉo (sekbera pastaĵo). Nuntempe tiun ĉi procedon oni faras per maŝinoj. La sekberan pastaĵon oni miksas en kuvo al mezurita kvanto de mosto, vino kaj oni lasas ĝin trempiĝi dum 12-48 horoj - miksitan po iom da tempo. Fine oni disigas la sukon disde la solida materialo, poste oni fermentigas ĝin. La malrapida fermentado de la vino daŭras 2-3 monatojn, ĝia maturiĝo - jarojn (dorskuva nombro plus unu jaro).
La specialan kvaliton signas la sekbera esencaĵo. La seka Tokaj-vino estas sekbera vino perdinta sian dolĉon dum fermentado. Sekber-vinoj kun la plej grandaj karieroj: kometa sekber-vino el la jaro 1811 (apero de la kometo Halley - heli), da kiu botelo estis aĉetata en la jaro 1971, en aŭkcio por 220 pundoj. La prez-rekordon tenas la sekber-vino pli aĝa ol 300 jaroj, kiu same en londona aŭkcio estis aĉetata por 1.300 pundoj en la jaro 1979. - La malnova nomo de "samorodni" (pola vorto signifanta: natura, originala) estis ĉe la vino, kies nomon oni renkontis jam en la jaro 1598, ĝi estas pretigita sen elektado de sekaj beroj, per komuna prilaborado de la beroj de la traŭboj. Laŭ tio, ke en la traŭbo kiomkvantaj kaj kiakvalitaj estas la sekiĝintaj vinberoj, la vino fariĝos dolĉa aŭ seka "samorodni". La speciale delikatan, sekan samorodni-on donas la plena fermentado de la dolĉa samorodnio.
Ivo Železný
Ivo ŽELEZNÝ (naskiĝis la 7-an de junio 1950) estas ĉeĥa eldonisto kaj tradukisto el la sveda, angla, esperanto, norvega, dana, pola, rusa, germana kaj slovaka.
Jam dum totalismo li laboris en Esperanto-junularo de ĈEA, eldonadis Starton kaj E-librojn (Čapek, Nesvadba), en 1991 li presis por UEA Metodikon de E-instruado de Rudolf Rakuša, antaŭe ankaŭ Paŝojn al Plena Posedo.
Li estis membro de sciencfikcia praga klubo Villoidus, aktivis kiel ĵuriano de literatura konkurso pri Premio Karel Čapek.
En 1984 li akiris Premion Ludvík pro antologio Experiment člověk (Eksperimento homo) kaj en 1985 pro antologio Stalo se zítra (Okazis morgaŭ).
Taparuba
(prononcata ĝuste tiel, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Aimorés. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun Ipanema, Pocrane, Mutum kaj Conceição de Ipanema.
La loĝloko fondiĝis en 1881 kaj estis levita al la rango de municipo la. La subŝtata ĉefurbo Belo Horizonte situas en distanco de 362 kilometroj.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
4587 Rees
4587 Rees estas tre malgranda marsrenkonta asteroido, malkovrita la 30-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la "Second Trojan Survey" ("Dua Enketo pri Trojanoj").
Por tiu enketo, Tom Gehrels fotis la ĉielon elde la Observatorio de la Monto Palomar, sur la altaĵoj de San-Diego, (Kalifornio, Usono). La, senditaj en Leiden (Nederlandon), estis ekzamenitaj per lumpulsa komparilo de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.
Nomo
Ĝia nomo honoras la brita astronomon Martin Rees.
Antaŭ 2013, ĝie estis rigardita kiel amora asteroido kun perihelio iomete pli malgranda ol 1,3 AU. Nova mezuro de ĝia perihelio (1,305 AU) ekskludas ĝin de la klaso de la. Ĝi estas neniam tre proksima de Tero. Ĝi pasas plej proksime je 79,2 milionoj da km de nia planedo.
Kompense, ĝi estas marsrenkonta asteroido:
Aso
La vorto "aso" deriviĝas de prafranclingva vorto 'as', kiu siavice venas de latina 'as,' kiu signifas 'unuo', de nomo de eta romia monero. Ĝi origine signifis surfaco de ĵetkubo havanta unu markon. Ĉar ĉi tiu estas la plej malalta rango, la vorto portis ankaŭ la signifon "malbona ŝanco". Ĉar aso en ludkartoj povas esti ankaŭ la plej alta rango, ĝia signifo ŝanĝiĝis al "bonkvalita, unuaklasa"
Aso estas ludkarto. En norma kartaro, aso havas unuopan simbolon (kero, piko, trefo, aŭ rombo/karoo) en centro de karto, foje grandan kaj ornamitan. En kazo de pika aso, la simbolo ordinare portas la markon aŭ emblemon de la presisto. En la plimulto de kartludoj, asoj havas la plej altan valoron de ĉiuj kartoj en ĝia koloro, kaj en aliaj la rango estas la plej malalta, kutime unu.
En iuj ludoj, la ludanto mem povas decidi ĉu la aso estos alta aŭ malalta. Kiam asoj estas altaj, la pikoj ofte estas la atuto, kiu signifas ke kaze de egalvenko, la pika aso nature venkus.
La tradicio de "alta" aso venas de franca revolucio, en kiu oni metis la plej malaltan karton (unu) super la reĝon por reprezenti la venkon de la ordinara homo super monarĥio. En francaj kartaroj, la aso kutime havas ciferon 1 en la anguloj anstataŭ litero "A".
Ruĝa Kristalo
Je la 7-a de decembro 2005, dum internacia konferenco, ekestis nova simbolo uzota de la diversaj societoj de la movado Ruĝa Kruco ~ Ruĝa Krescento tra la mondo. Ĝi aperos kiel flago aŭ kiel emblemo sur brakbendoj, konstruaĵoj, veturiloj, ŝipoj, k.t.p.. La Ĝeneva Konvencio de 1949, kiu rajtigas la ekziston de la simboloj (la ruĝa kruco kaj la ruĝa krescento) devis esti modifata tiucelen.
La nova simbolo nomiĝas ruĝa kristalo kaj aspektas kiel ruĝa rombo : ĝi ne ekaperas por anstataŭi alia(j)n jam ekzistanta(j)n simboloj(n) sed nur intencas proponi alternativon, pli neŭtralan, internacie agnoskendan. Ekzemple, ĝi ebligas al iu lando ne elekti inter la kruco kaj la krescento de luno kiuj povas aperi kiel religiaj simboloj. La lando Israel, kiu neniam estis subskribinto de la Ĝeneva Konvencio, rajtas uzi kaj la Ruĝan Kristalon internacinivele kaj daŭrigi la uzadon, enlande, de sia propra simbolo, la Ruĝa David-Stelo.
Ĵaŭdon, la 22-an de junio 2006-a, la aprobon de la tria simbolo (la Ruĝa Kristalo) aplikis la gvidantoj de la Internacia Ruĝa Kruco, kiuj samtempe akceptis la aliĝojn de du novaj membroj kiel partneraj socioj, Israelo kaj Palestino.
Parolspuro
Parolspuro - sistemo de artikulacia stenografio, kreita de Felix Von Kunowski.
Ĝenerala priskribo
Pli ĝuste, tio estas ne stenografio (skribsistemo por rapida notado de skribaĵoj, parolaĵoj) sed sistemo por akurate noti paroladon, sonadon de parolo. Pro tio estas la nomo: "spurado de parolo". La aboco de la sistemo havas signojn por marki tre diversajn sonojn, akcentojn, longecon de vokaloj. Ĝi estas adaptita por pli ol 30 lingvoj, inkluzive Esperanto.
La signoj de parolspuro estas pli simplaj ol en ordinaraj skribsistemoj. Kaj ligoj inter najbaraj signoj estas glataj kaj seninterrompaj. Pro tio parolspurado estas skribebla pli rapide. Tial tiun ĉi sistemon eblas uzi ankaŭ kiel stenografion.
Ĉefaj trajtoj
La principoj de parolspuro estas:
Georgo Varsányi
VARSÁNYI Georgo (varŝa:nji) estis hungara kantaŭtoro en Transilvanujo vivinta en 16-a jarcento.
NGC 746
NGC 746 (aliaj indikoj — PGC 7399, UGC 1438, MCG 7-5-3, ZWG 538.4, IRAS01548+4441) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Itapemirim
Itapemirim estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 30.988 enloĝantojn en 2010.
Rioja (Almería)
Rioja [riOĥa] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almerio, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 36 km2 kie loĝas 1407 geloĝantoj, do loĝdenso estas 39.1 loĝ./km2. Rioja situas je 13 km de la provinca ĉefurbo Almería, do en la Metropola Areo de Almerio.
Oni ne konfuzu la nomon kaj tiun vilaĝon kun samnomaj natura komarko kaj regiono en Hispanio kaj Argentino respektive, krom la vino produktita en la unua menciata. Vidu Rioĥo.
Historio
Estas sur unu de la valoj de la rivero Andarax kun loĝantaro disa tra ĝia municipa teritorio en domaroj kiel La Plaza, La Ermita, Mortero, La Chincha, La Fuente, Toril, El Marraque kaj El Abriojal. Ĝia strategia situo favoris la setladon de popoloj laŭlonge de la historio, ekde la epoko de la prahistorio kaj dum la romia dominado.
Plej floris dum la periodo de Al Andalus kaj dekadencis pro la konkero fare de kristanoj de 1489, kiam formis parton de la jurisdikcio de Almerio. Post la ribelo de la moriskoj en 1568 kaj posta forpelo de la kastilia Regno de Granado en 1570, Rioja restis praktike senhoma ĉar 90 % de la loĝantaro estis moriska. La 17an de aprilo de 1570, don Johano de Aŭstrio, taskita de la reĝo Filipo la 2-a por subpremi la ribelon, dormis en Rioja. La reloĝado okazis poste fare de malnovaj kristanoj dependante de Gádor ĝis atingo de sendependeco en 1635.
En la 19a jarcento oni ekspluatis ercojn da arĝento en la montaro, sed la produktado estis malabunda. En la dua duono de la 19a jarcento floris la ekonomio pro la kultivo de la vinbero de Ohanes, kiu krizis ekde 1910. En la 1940-aj jaroj, la postmilito, kaj la 1970-aj jaroj okazos forta elmigrado. En la aktualo, la ekonomio estas bazata sur la agrikulturo, kelkaj malgrandaj industrioj kaj ties proksimeco al la provinca ĉefurbo helpis la instalon de industrioj kaj la pliigon de la konstrua agado. En la municipa teritorio estas la banlokoj de Alfaro, de sulfurkalkaj akvoj, taŭgaj kontraŭ dermatito kaj spiraj malsanoj.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1407 geloĝantoj de la municipo Rioja estas 707 inoj kaj 700 viroj. En la 36-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, kie loĝas 1251 geloĝantoj (el kiuj 1197 en la vilaĝo Rioja kaj 54 en Marraque), kaj aliaj 156 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 15, 8 inoj kaj 7 viroj, kaj mortis 12, 7 inoj kaj 5 viroj. Tiel la natura kresko estis 3 (0.2%). La laborkapabla loĝantaro estis 566 homoj (40.2%).
Tetrarkio
Tetrarkio aŭ tetrarĥio (el la greka τετρα, t. e., "kvar" kaj αρχη, "rego, estraro") estas sistemo de regado adoptita en Romia Imperio de imperiestro Diokleciano en 293, kaj kiu daŭris ĝis 324. En tiu sistemo, estas kvar estroj en Romia imperio, du en Okcidento kaj du en Oriento. La du ĉefaj estroj de imperio ricevis la titolon Aŭgusto kaj la vicestroj ricevis la titolon Cesaro. La cesaroj devis obei kaj helpi la aŭgustojn kaj anstataŭigi ilin kiam ili mortos.
(22404) 1995 ME4
(22404) 1995 ME4 estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la projekto Spacewatch, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
(13402) 1999 RV165
(13402) 1999 RV165 estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Kelta mitologio
La Kelta mitologio estas konata per serio de rakontoj de la religio de la keltoj dum la Ferepoko. Same kiel ĉe aliaj hindeŭropaj kulturoj dum tiu periodo, la unuaj keltoj havis mitologion politeisman kaj religian strukturon. En la keltaj popoloj tre kontaktintaj kun Romio, kiaj la gaŭloj kaj la keltiberoj, tiu mitologoi ne supervivis al la romia imperio, pro ties iompostioma konverto al kristanismo kaj pro la perdo de iliaj lingvoj, kvankam paradokse estis tra romiaj kaj kristanaj fontoj, samtempaj, kiel oni konas nun detalojn pri ties kredoj.
(13402) 1999 RV165
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kelta mitologio
Kontraste, la keltaj komunumoj kiuj plutenis siajn identecojn laŭ politiko aŭ laŭ lingvo (kiaj la triboj de skotoj kaj bretonoj de la Brita Insularo) tranpasis almenaŭ restaĵojn de la mitologioj de la ferepoko, kiuj estis registritaj ofte jam skribe dum la Mezepoko.
Ĉeĥa teatro
Jen estas kelkaj ĉeĥaj artistoj:
Dramaturgoj
Ladislav Stroupežnický - Pavel Dostál
Aktoroj
Zdena Baldová - Ladislav Boháč - Jiřina Bohdalová - Radoslav Brzobohatý - Vendelín Budil - Vlasta Burian - František Filipovský - Hugo Haas - Antonie Hegerlíková - Jana Hlaváčová - Karel Höger - Miroslav Horníček - Rudolf Hrušínský - Iva Janžurová - Miloš Kopecký - Radovan Lukavský - Jaroslav Marvan - Dana Medřická - Vladimír Menšík - Jindřich Mošna - Růžena Nasková - Miloš Nedbal - Stanislav Neumann - Oldřich Nový - Ladislav Pešek - Jan Pivec - Rudolf Deyl - Ota Sklenčka - František Smolík - Zdeněk Štěpánek - Vítězslav Vejražka - Eduard Vojan - Jiří Voskovec - Václav Vydra - Jan Werich
Mimoj
Ladislav Fialka - Boleslav Polívka - Boris Hübner
Pupteatro
Matěj Kopecký - Josef Skupa - Miloš Kirschner - Spejbl - Hurvínek
Ilok
Situo
La urbo situas sur inter dekstra bordo de Danubo kaj monto Fruska Gora, laŭ la serba landlimo, laŭ ĉefvojo Vukovar-Beoĉin. Kontraŭe Baĉka Palanka troviĝas.
Historio
La romianoj havis tie urbeton "Cuccium", kiu famis pri vinkulturo. La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1283 en formo "Wylak", pri la fortikaĵo en 1364. En la 14-a jarcento Újlak apartenis al la plej grandaj hungaraj urboj. En 1526 la turkoj okupis ĝin kaj ĝis 1688 apartenis al la Osmana Imperio, poste al la Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Szerém, al distrikto de Ilok, kies distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1991 la loĝantoj forfuĝis pro alveno de jugoslava armeo.
Pruszcz Gdański
eta|dekstra|upright=1.2|Eŭropo en la antaŭ-romia periodo dum [[fera epoko:
]] eta|300px|dekstra|Perdoj de teritorio de Germanio pro la [[Traktato de Versajlo
]] Pruszcz Gdański (kaŝube: Pruszcz (Gdóńsczi); germane: Praust) estas urbo en Pomerio (provinco de Pollando) en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Pruszcz Gdański en distrikto Gdański.
Prehistorio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański
La komenco de la setlado sur la terenoj de la hodiaŭa Pruszcz Gdański aperas jam dum la paleolitiko (praŝtonepoko) (4500-1700 a.K.). Wówczas rozwijała się tam gospodarka rolniczo-hodowlana. Osadnictwo na tym terenie rozwijało się nieprzerwanie także w bronza epoko (1700-659 a.K.). Wiązało się to z nabyciem umiejętności obróbki metali przez okolicznych osadników. Natomiast dum la periodo inter la 7a kaj 2a jc a.K. obszar zajmowany przez dzisiejsze miasto był jednym z najgęściej zaludnionych terenów na Pomorzu. Przeprowadzone badania archeologiczne dowodzą, że w tamtym okresie mieszkała tu ludność praslavoj (kiuj kreis la luzacian kulturon), la grupo de la orienta pomeria kulturo. La proksimeco de la Balta Maro favore influis la disvolvon de la setlejo.
Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański de la 1a jc a.K. ĝis la 4a jc p.K.
La periodo de la 1a jc a.K. ĝis la 4a jc p.K., nomata la romia periodo de la prehistorio de la Ĉevistula Pomerio, tiam disvolviĝis kaj floris la sukcena vojo, kiu etendiĝis el la terenoj de Romia Imperio (vidu la apudan mapon). Zamieszkiwała tu wówczas ludność należąca do kultury oksywsko-pomorskiej (vidu la apudan mapon). Tutejsza osada była jednym z kluczowych portów przy dawnym ujściu Wisły. Kwitło w niej wytwórstwo oraz docierała większość ekspedycji kupieckich. Podczas prac archeologicznych na stanowiskach zlokalizowanych na obszarze miasta archeolodzy odnajdują groby, urny pogrzebowe, wyroby z brązu, szkła czy bursztynu, a także rzymskie i arabskie monety. Laŭ la nombro de historiaj monumentoj (objektoj) kaj la nombro de la arkeologiaj elfosaĵ-lokoj la nuna Pruszcz Gdański estas tuj post la Gdansko en la tuta Pomerio.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański dum la frua Mezepoko (de la 5a jc ĝis la 10a jc p.K.)
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański dum la Mezepoko (de la 11-a jc ĝis la 15a jc p.K.
La Mezepoko tio estas la periodo de la regado de princoj de Pomerio kaj de la loka kavaliraro kiu regis tiam en la setlejoj en la apuda de la hodiaŭa urbo Pruszcz Gdański. W przekazach historycznych znajdują się liczne historie dotyczące miejscowych wielmożów, czyli Bartłomieja i Piotra z Rusocina, Jarosława z Osieka czy Chwalimira i Wojciecha Stefanowiców. W 1367 roku, na mocy dokumentu wydanego przez komtura gdańskiego Ludwiga von Essen, nastąpiła lokacja wsi na prawie niemieckim, co w przypadku Pruszcza oznaczało przeorganizowanie istniejącej tu wcześniej osady. W okresie świetności Zakonu Krzyżackiego rycerze zakonni poczynili szereg inwestycji, stwarzając z ówczesnej wsi zaplecze dla warownego Gdańska. Krzyżacy nadali też Pruszczowi znaczące przywileje. Dum la dektrijara milito (1454-1466) w Pruszczu stacjonowały wojska polskie. Post vla fino de la milito la urbo estis jam for de la ŝtato de Teŭtona Ordeno enirante la teritorion de la feŭda Gdansko.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański de la 16a ĝis la 18a jc
Dum la dua duono de la 15a jc la Teŭtona Ordeno perdis la gdanskan pomerion, do ankaŭ la setlejon kiu estis en la limoj de nuna urbo Pruszcz Gdański. Okolice obecnego Pruszcza Gdańskiego należały do Gdańska aż do 1793 roku, kiedy zostały włączone do Prus. Przez cały ten okres miejscowość płaciła podatki na rzecz Gdańska. Do dzisiejszych czasów zachowały się dokumenty inwentaryzujące majątek ówczesnej wsi z końca XVIII wieku. W latach 1793-1794 we wsi znajdowało się 295 koni, 53 byków, 119 krów (w tym 113 mlecznych), 26 cielaków, 294 świnie, 74 warchlaki oraz 10 uli pszczelich. Kolejne konflikty zbrojne doprowadziły do zubożenia wsi, która była zapleczem dla różnych armii. La prusia regado iom malgrandigis la ligojn de Pruszcz Gdański kun Gdansko. okazis la proprietigo de la kamparanoj kaj Gdansko ne plu estis la posedanto de la gruntoj en Pruszcz Gdański. Oni nuligis ankaŭ la devigajn pagojn por Gdansko.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Pruszcz Gdański dum la 19a jc
En la jaro 1801 la setlejo Pruszcz Gdański, krom la Preĝejo de la Laŭdego de la Sankta Kruco estis bruligita (granda incendio). Wojska napoleońskie w 1807 roku rozpoczęły oblężenie Gdańska od zdobycia Pruszcza. W grudniu tego roku utworzono Wolne Miasto Gdańsk, w skład którego weszła wieś. Jednak w 1814 roku miejscowość ponownie stał się własnością Prus. Od tego czasu rozpoczął się szybki rozwój Pruszcza Gdańskiego. W 1820 roku we wsi mieszkało 740 osób, w 1848 roku już 1556, zaś 1 grudnia 1885 roku wieś liczyła 2369 mieszkańców. W pierwszej połowie XIX wieku w Pruszczu zaczęły się liczne inwestycje, a także modernizacja dotychczasowej infrastruktury. Pojawiły się nowe fabryki (i.a. sukerfabriko, vidu la foton), drogi i mosty na Raduni, a 5 sierpnia 1852 roku otwarto linię kolejową z Berlina przez Bydgoszcz do Gdańska. Oni komencis ankaŭ intensivajn laboroj kontraŭ inundaj ĉe la kanalo de la rivero Radunia (vidu la apudan foton).
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de Pruszcz Gdański dum la jaroj 1900-1945
Post la fino de la Unua Mondmilito kaj laŭ decido de la Traktato de Versajlo Pruszcz de la jaro 1920 troviĝis en la limoj de Libera Urbo Dancigo (vidu la apudan mapon). Od maja 1933 roku, czyli wygranej nazistów w wyborach do Volkstagu, hitlerowcy pojawili się także we władzach wsi. 1 grudnia 1939 Niemcy dokonali korekt administracyjnych i włączyli Pruszcz (wraz z całym powiatem Danziger Höhe) do powiatu Gdańsk-Wieś. W 1942 roku Pruszcz Gdański uzyskał prawa miejskie. Już od połowy sierpnia 1939 roku Niemcy zaczęli aresztować przedstawicieli mniejszości polskiej w Pruszczu i okolicach. Łącznie represjom poddano 200 osób, część z nich trafiła do hitlerowskich obozów zagłady. Administracja nazistowska utworzyła też w mieście kobiecy podobóz obozu koncentracyjnego KL Stutthof. 23 marca 1945 roku miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną. Dum la bataloj pereis 175 de sovetiaj soldatoj de la Ruĝa Armeo.
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de Pruszcz Gdański post la fino de la Dua Mondmilito
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, la doktoriĝ-kandidato en Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Bibliografio:
Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Filip Sulimierski (1888): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom 9, Nakładem Władysława Walewskiego, Warszawa.
Jacek Ciarkowski (2001): Pruszcz Gdański wczoraj i dziś na widokówkach i fotografiach, Firma Fotograficzno-Poligraficzna Agni, Pruszcz Gdański.
Bogdan Groth, Monika Ambros-Zezula (2008): Pruszcz Gdański. Wczoraj i dziś, Firma Fotograficzno-Poligraficzna Agni, Pruszcz Gdański.
Józefa Krośnicka (2003): W cieniu Gdańska. Zarys dziejówPruszcza Gdańskiego i okolicy na tle historii ziemi gdańskiej, tom 1, Firma Fotograficzno-Poligraficzna Agni, Pruszcz Gdański.
Józefa Krośnicka (2004): W cieniu Gdańska. Zarys dziejówPruszcza Gdańskiego i okolicy na tle historii ziemi gdańskiej, tom 2, Firma Fotograficzno-Poligraficzna Agni, Pruszcz Gdański.
Janusz Krzysztof Kozłowski (1999): Encyklopedia historyczna świata, tom 1, Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków.
Janusz Krzysztof Kozłowski, Józef Andrzej Gierowski (2004): Wielka historia świata. Świat przed „rewolucją” neolityczną, Fogra, Kraków.
Błażej Śliwiński (2008): Historia Pruszcza Gdańskiego do 1989 roku, Firma Fotograficzno-Poligraficzna Agni, Pruszcz Gdański.
Landoj laŭ indico de homa disvolviĝo
Ĉi tiu estas listo de landoj laŭ indico de homa disvolviĝo inkludita en la Informo pri Homa Disvolviĝo 2008/2009 de la Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado, kompilita surbaze de datumoj de 2007 kaj eldonita la 18an de decembro de 2008.
Ĉi tiu listo inkludas 179 de la ŝtatoj membroj de la Unuiĝintaj Nacioj (de tuto de 192). Mankas 17 landoj membroj pro la manko de datumoj. Aperas ankaŭ Hongkongo kaj la Palestina Aŭtoritato (kiu ne estas membroj de la UN).
La IHD (indico de homa disvolviĝo) estas mezuro kompara de la vivdaŭro, alfabetismo, eduko kaj vivnivelo koresponda al landoj de ĉiuj. Estas unueca normo por mezuri la kvaliton de vivo kaj ĉefe la protekton de la infanaĝo. Estas uzita por distingi ĉu lando estas evoluinta, evoluanta, aŭ subevoluinta, kaj ankaŭ por mezuri la trafon de la ekonomiaj politikoj sur la kvalito de vivo. La indico estis disvolvita en 1990 fare de la ekonomikisto pakistana Mahbub ul Haq kaj la ekonomikisto barata Amartya Sen.
La landoj estas enhavataj en kvar grandaj kategorioj baze sur la IHD: homa disvolviĝo  tre alta ,  alta ,  meza  kaj  malalta .
Ameriko
La 10 IHD plej altaj
La 10 IDH plej malaltaj
Afriko
La 10 IHD plej altaj
La 10 IHD plej malaltaj
Azio kaj Pacifiko
La 10 IHD plej altaj
La 10 IDH plej malaltaj
Eŭropo
La 10 IHD plej altaj
La 10 IHD plej malaltaj
De Havilland Flamingo
La aviadilo estis plenmetala, la du pilotoj sidis unu apud la alia, la radiisto sidis malantaŭ ili. La radoj estis entireblaj, la propeleroj alidirekteblaj. La aviadilo estis komparebla kun Douglas DC-3 kaj Lockheed M10/12 Electra.
La unua modelo havis du 890 ĈP-a (660kW) Bristol Perseus XIIc-motorojn. Tiel ĝi havis elstaran povumonkaj povis kun plenmaso deteriĝi jam post 230 m.
La unua flugo okazis la 22-an de decembro 1938. La prototipo estis transdonata en 1939 al Jersey Airways por testflugoj.
Plimulto de la flamingoj malaperis el la aero ĉ. 1950 kaj oni dismontis ilin en 1954.
Johann Strauß III
Johann STRAUß III (aŭ Johann Eduard STRAUß, naskiĝis la, mortis la ) estis aŭstra komponisto kaj dirigento, la filo de Eduard Strauß, kaj la nevo de Josef Strauß kaj Johann Strauß II.
Dumvive li verkis kelkajn dancajn komponaĵojn laŭ la stilo de sia parencoj, sed li neniam atingis la saman popularecon aŭ famecon kiel ili. Precipe li konatas hodiaŭ kiel dirigento. Unu el liaj plej famaj verkoj estas la Krönungs-Walzer (Koronado-Valso).
Ankaŭ Strauß komponis triaktan opereton Katze und Maus (Kato kaj muso), sed ĝi estis ricevita senlaŭde de la publiko, kaj kritikistoj kuraĝigis la komponiston reaperi sub pseŭdonimo, por ke li ne malheligu la faman nomon de la familio Strauß.
Dativo
La dativo estas gramatika kazo, kies ĉefa rolo estas montri la nerektan objekton de verbo.
Johann Strauß III
Strauß aktive registris la verkaron de liaj onkloj; gramofondiskoj tiam estis nova teĥnologio. Li mortis en Berlino en 1939 kiam li estis 72-jaraĝa.
Dativo
En Esperanto, la dativo ne ekzistas kiel memstara kazo. Anstataŭe oni uzas la prepozicion al por montri la nerektan objekton.
En la Hinda lingvo, la akuzativo kaj la dativo montriĝas per unusola postpozicio को ("ko").
En Arcaicam Esperantom (Praesperanto kreita de Manuel Halvelik por helpi tradukistoj pri arkaikaj lingvaĵoj), dativon oni uzas anstataŭ la prepozicion ad(i) ("al) aŭ por montri movon (kiel mova akuzativo en Esperanto).
Vernand-Camarès (stacidomo)
Vernand-Camarès estas fervoja stacidomo en Romanel-sur-Lausanne, Svislando.
Roztoky u Semil
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1356.
75308 Shoin
75308 Shoin estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 7-an de decembro 1999 de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime, Japanio).
NGC 747
NGC 747 (aliaj indikoj — PGC 7366, MCG -2-6-7) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Roghudi
Roghudi estas komunumo de Italio.
NGC 747
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Golfo de Santandero
La Golfo de Santandero (Bahía de Santander) situas en Kantabrio kaj estas la plej granda estuaro en la norda marbordo de Hispanio, kun surfaco granda je 22,42 km² kaj larĝa je 5 km. Pro la influo de la kantabra ĉefurbo, Santandero, kaj ties aglomeraĵo, ĉirkaŭ ĝi loĝas preskaŭ duono el la tuta loĝantaro de Kantabrio, tial do sur la grundon okazas granda premo.
La originala pejzaĝo de la golfo draste ŝanĝiĝis dum la lastaj jarcentoj. Oni kalkulas, ke 50% el la praa surfaco estis ŝtopita per tero (kio sekigis vastan parton el la marĉoj) por krei paŝtejojn, pligrandigi la havenon de Santandero kaj krei industriajn, loĝejajn kaj servajn areojn (ekzemple, la flughavenon de Santandero). Nuntempe okazas kelkaj agoj por remarĉigi la plej ekologi-valorajn partojn.
Riveroj kaj enfluejoj
Diversaj riveroj verŝas sian akvon en la internan parton de la Golfo de Santandero. La plej gravaj enfluejoj estas en la sudo de la golfo: enfluejoj Solía kaj San Salvador, kiuj enverŝas siajn akvojn tra la enfluejo de El Astillero. En la orienta bordo estas la enfluejoj El Carmen kaj Raos. Laste, en la okcidenta bordo situas la enfluejo de Cubas, nomo kiun oni donas al la enfluejo de la rivero Miera.
Kleinbodungen
Kleinbodungen estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordhausen de la federacia lando Turingio, kaj ekde januaro 2019 estas parto de la urba komunumo Bleicherode. Fine de la jaro 2018 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 344 loĝantojn.
Cheddar
Cheddar estas urbo kaj komunumo en la distrikto Sedgemoor en la angla graflando Somerset. La loĝloko havis 5 755 loĝantojn en 2011.
En la ĉirkaŭaĵo de Cheddar en 1903 oni trovis en kavo la skeleton de viro el la Mezolitiko, ĉ. 7150 antaŭ Kristo. La "Cheddar viro" estas la plej malnova kompleta skeleto iam trovita sur la brita insulo.
Itarana
Itarana estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 10.881 loĝantojn en 2010.
Elekto-Palatinato
En 1777, Elekto-Palatinato unuiĝis kun la elektoprinclando Bavario al elektoprinclando Palatinato-Bavario, Kur-Pfalz-Bayern, kiu ekzistis ĝis la fino de la Sankta Romia Imperio.