cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Legomĝardeno de la Reĝo
La legomĝardeno sub Ludoviko la 14-a
Ĉar Ludoviko la 14-a ŝatis figojn, de La Quintinie kreis specialan figejon, ĝardenon fositan ŝirmitan kontraŭ vintra kruda vetero, kiu ebligis rikolti figojn je la mezjunio. Ankaŭ estis apartaj ĝardenoj por la melonoj kaj tri ĝardenoj por la "aromherboj, kukumoj kaj aliaj verdaĵoj" kaj ĝardenoj destinitaj por la fragoj kaj la ĉerizoj. Li kreskigis 50 pirajn varietatojn kaj 20 pomajn varietatojn, 16 malsamajn varietatojn de laktukoj por la tablo de la Reĝo. Dum la reĝado de Ludoviko la 14-a la legomĝardeno estis grandega entrepreno. Ĝi laborigis 30 spertajn ĝardenistojn por prizorgi la ĝardenparcelojn, la forcejojn, la 12000 arbojn. Por vidigi la ĝardenajn mirindaĵojn, Ludoviko la 14-a invitis gravajn vizitantojn, kiel la ambasadoron de Siam, la doĝon de Venecio. Li sendigis donace specimenojn de sia preferata piro " Bon Chrétien" (Bona Kristano) al aliaj landestroj. La varietatoj de legomoj kreskantaj en la ĝardeno estis neeviteblaj diskut-temoj dum la vespermanĝoj en Versajlo.
Post Ludoviko la 14-a
Post la morto de Ludoviko la 14-a en 1715, la Kortego forlasis Versajlon kaj la budĝeto por la ĝardeno multe malgrandiĝis. La tiama direktisto François II Le Normand eksperimentis novajn varietatojn de plantoj. Antaŭe la urbestro de Amsterdamo estis donacinta planton de kafo al Ludoviko la 14-a. Le Normand daŭre kreskigis en forcejo plantojn de kafo ĝis kvar metroj altajn. Tiel la reĝo Ludoviko la 15-a povis trinkigi al siaj gastoj kafo-trinkaĵon devenantan de liaj propraj ĝardenoj. En 1723 la Kortego revenis en Versajlon kaj la tiama direktisto Jean-Louis Le Normand (frato de François Le Normand mortinta) kreskigis ananasojn ĝis 800 plantaĵoj en malaltaj forcejoj. Li plivastigis la sciencan laboron en la ĝardenojn, kiuj ne plu provizis la Kortegon per la kutimaj legomoj kaj fruktoj, sed havigis nur maloftajn kaj apartajn fruktojn. Li eksperimentis maloftajn varietatojn de plantoj kiel eŭforbion, jasmenon, palmojn latania kaj bananojn alportitajn de francaj esploristoj.
Ekde la Franca Revolucio ĝis nun
En 1789 dum la Franca Revolucio, la parceloj de la ĝardeno estis ludonitaj. La iloj kaj la plantoj inkluzive de la 800 plantaĵoj de ananaso estis aŭkciitaj. En 1795 la Nacia Konvencio, revolucia registaro, deklaris ke la legomĝardeno estis nacia Altlernejo. La luantaj farmistoj estis elpelitaj kaj la ĝardeno iĝis lernejo kaj scienca centro. Post la malvenko de Napoleono la 1-a kiam la monarkio estis restaŭrita, granda parto de la ĝardeno estis forlasita, multaj arboj estis mortintaj. La Grafo Lelieur plantigis novajn fruktarbojn kaj malpliigis la plantadon de frumaturaj legomoj. En 1829 novaj forcejoj varmigitaj per varma akvo estis instalitaj, kio ebligis la kultivadon de pli da ekzotaj tropikaj fruktoj kaj legomoj. En 1840 oni sukcesis kultivi bananojn en la Granda Forcejo.
Klasita kiel historia monumento, la legomĝardeno de la reĝo estas malfermita al la publiko ekde 1991. (Vizito ĉiutage de la deka ĝis la dek-oka, de la unua aprila semajnfino ĝis la lasta semajnfino de oktobro). La legomĝardeno gastigis sinsekve la Centran Lernejon dum la Revolucio, la Nacian Agronomian Instituton en 1848, poste la Nacian Hortikulturan Altlernejon. (École Nationale d’Horticulture ENHS, translokitan en Angers en 1995). Nun la legomĝardeno estas sub la respondeco de la INH (Nacia Instituto pri Hortikulturo kaj Pejzaĝo). Krom la instruado, la lernejo reenigas historiajn varietatojn de plantoj kaj daŭrigas etendigan programon de eksperimentoj. Post du universitataj studadaj jaroj la studentoj pasigas kvar jarojn da studadoj en Versajlo inkluzive de la realigadoj de studadoj pri siaj propraj parceloj, planigante projekton sur aparta grundo.
Coron-de-Méricourt (stacidomo)
Coron-de-Méricourt estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Lens - Ostricourt (284000).
Dormomato
Dormomato estas mato el izola plasto uzata por submeti dormosakon sur la grundo.
La unuajn dormomatojn produktis angla firmao KARRIMOR, kies ĉefaj produktoj estas dorsosakoj kaj turistaj ŝuoj. Pro tio en multaj lingvoj la dormomato estas konata sub la nomo „karrimat“.
Constancia del Rosario
Constancia del Rosario estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Constancia del Rosario. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 020.
Geografio
Constancia del Rosario apartenas al la distrikto Putla al kiuj apartenas entute 10 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3796 loĝantojn. El tiuj estis 1735 viroj kaj 2061 virinoj. La komunumo havas surfacon de 298.54 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 790 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1678 indiĝenoj. El tiuj 1240 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1240 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
9422 Kuboniwa
9422 Kuboniwa estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
The Half-Hour News Hour
The Half-Hour News Hour (Esperante: La Duon-Hora Horo da Aktualaĵoj) estis usona televida serio, kiu aperis je la kanalo Fox News de 18-a februaro al 27-a de septembro en la jaro 2007. La programo estis prezentita kiel, "The Daily Show por konservativoj" de sia kreinto Joel Surnow, kiu ankaŭ estas unu el la kreintoj de la televida serio 24. Recenzoj pri la programo estis preskaŭ tutaj negativaj kaj FOX nuligis la programon en septembro 2007.
Helmenzen
Helmenzen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Tomiris
Tomiris (6-a jarcento a.K.), reĝino de la masagetoj, skita popolo formita el konfederacio de triboj el Centra Azio, oriente de la Kaspia Maro, en partoj de la nunaj modernaj ŝtatoj Turkmenio, Afganio, okcidente de Uzbekio, kaj sude de Kazaĥio.
Laŭ la greka historiisto Herodoto, la persa reĝo Ciro la Granda volis geedziĝi kun ŝi, sed estinte malakceptita de ŝi, li decidis invadi ŝian landon. Post la unua batalo, la armeo de la masagetoj ebriiĝis unu nokton kaj la persoj tion profitis por malliberigi la filon de la reĝino Espargapises kaj grandan nombron da trupoj. Por venĝi tion ĉi kaj la memmortigon de Espargapises, Tomiris venkis la reĝon de la persoj kaj ĉar Ciru mortis en la batalo ŝi plenigis felsakon da sango, kaj mergiĝinte en la interno la kapo de la reĝo, ŝi ekkriis: «Nun, laŭ mia minaco, mi satigos vin je sango!»  (Hdt 1.214). Tiu fama okazintaĵo iĝis temo por Rubens en pentraĵo konservita en la Belarta Muzeo de Bostono.
Verŝajne ŝi fondis urbon ĉe la marbordo de Rumanio, kiu portis ŝian nomon Tomis aŭ Tomi, la nuna Konstanco, kie estis ekzilita la poeto Ovidio. La nomo Tomiris en la klasika literaturo iĝis simbolo de militista ino kune al aliaj historiaj inoj: Zenobia, Hipsikratea kaj Kamila. Historia komedio de la Hispana ora epoko estas dediĉita al ŝi: «La venko de Tomiris».
Teremino
Teremino (termenvokso) estas frua elektronika muzikilo, inventita de la rusa fizikisto, inĝeniero kaj violonĉelisto Lev Termen en 1919 kaj nomata laŭ li. Ĝi estas la unua muzikilo, kiun oni ludas sen ĝin tuŝi. La ludanto movas siajn manojn apud du antenoj, kaj tiel regas la forton kaj la frekvencon de elektrosignalo. Poste la elektrosignalo sendiĝas al la laŭtparolilo. Teremino produktas sonon tre strangan kaj, do, estas tre utila en kino kaj televido. Teremino estis la unua aparato, kiu produktis elektrajn sonojn kaj estas rigardata kiel antaŭulo de la pli postaj sintezilo aŭ drumomaŝino.
Historio
Termenvokso origine estis kreita pro studo subtenita de rusia registaro pri proksimec-sentilo. Lev Sergeeviĉ Termen' inventis ĝin en oktobro 1920, tuj post la Rusia enlanda milito. Li prezentis la novan muzikilon antaŭ Vladimir Lenin, kiu tiam tiel imponiĝis ke li eklernis ludi ĝin. Lenin ordonis distribui 600 aparatojn tra Sovetunio kaj instigis Termen prezentvojaĝi tra la mondo por montri kiel la tiama Sovetunio zorgis pri teĥnologio kaj arto. Dum la vojaĝo Termen atingis Usonon, kie li patentis la aparaton (US1661058). Sekve, li rajtigis al RCA produkti la aparaton.
Ludmaniero
Teremino unikas ke ties ludado ne bezonas tuŝadon. Ludanto staras apud la aparato kaj metas siajn manojn je diversaj proksimecoj al du antenoj de la aparato. Proksimeco al unu anteno regas frekvencon (tonalton), kaj la alia amplitudon (laŭton). Plej ofte, la dekstra mano regas tonon kaj la maldekstra laŭton, sed iuj ludantoj maligas la aranĝon. Estas teremino malmultekosta kun butono por regi laŭtecon, do kun nur unu anteno.
La ludado teremina estas facile lernebla sed malfacile mastrebla. La malfacilo tereminludi estas ke, kiel violono, teremino produktas sonojn kun ĉiu laŭteco, inkluzive tiujn inter kutimaj tonoj. Plie, malsame al aliaj muzikiloj, teremino ne donas fizikan retrokuplon (krom sono), ekzemple streĉon je kordoj. Tiel, ludanto povas nur scii la sonon post ĝia sonado, tiam, kiam ĝia laŭteco ne estas 0. (Almenaŭ tamen unu speco de teremino havas funkcion antaŭsendi sonon per aŭdilo al ludanto).
Teremino kaj filmo
En la 50aj jaroj teremino estis ofte uzata en sciencfikciaj filmoj. Ankaŭ en la temomelodio de la originala serio de "Star Trek" - inter alia kun kapitano Kirk kaj Mister Spock - la teremino estis klare aŭdebla.
Artefarita ĉielkorpo
Artefarita ĉielkorpo (aŭ astro) estas nenature estiĝinta teknika aparato, kiun oni lanĉas en la kosmon. Laŭ la rivolua orbito oni parolas pri artefarita satelito, artefarita planedo, kaj interstela sondilo. Laŭ la funkcio, oni parolas pri aŭtomata aŭ teledirektita kosmosondilo, de homoj stirita veturilo kiel kosmoŝipo aŭ kosmopramo, kaj de homoj funkciigita kosmostacio.
Oni povas distingi inter ili laŭ la taskoj pri scienca (fizika, astronomia, biologia, teknika), praktik-cela (telemetra, naviga, meteorologia, risurco-esplora) kaj armea (skolta, kapta, neniiga).
La sputniko sendas la rezultojn de la esplordatenoj al Tero per telekomunikada metodo tra radioondoj aŭ liveras ilin en returna unuo (kapsulo) alteren. La artefaritaj satelitoj, kiuj faras la esploradon kaj sendas la datenojn tra radioaparato, nomiĝas aktivaj; dum pasivaj oni nomas tiujn kun nefunkcianta aŭ elŝaltita radioaparato, aŭ la deŝiritajn aŭ la returnajn partojn.
Virgulino de la Anunciacio (Antonello da Messina)
La Virgulino de la Anunciacio (itale Annunciata di Palermo) estas pentraĵo de Antonello da Messina de la Unua Renesanco. Ĝi estas unu el la ĉefverkoj de la pentristo, farita inter 1474 kaj 1476, en kiu li aplikas la plej altan gradon de sia arto. La pentraĵo, de malgranda formato, (45 × 34,5 cm) estas unu el la Trezoroj de la Galleria Regionale della Sicilia en Palermo, kaj unu el la plej famaj pentraĵoj en Sicilio, se ne la plej fama.
Kun granda ekonomio de rimedoj, nur per la gesto kaj vizaĝa esprimo de Maria, Antonello reprezentas la tutan evoluon de la Anunciacio. La pentraĵo preterlasas la esencan elementon, kiu ebligas identigi unuavide Anunciacion: la Ĉefanĝelo Gabrielo. La hipotezo de disimbrita diptiko, kiu reprezentus la anĝelon sur alia panelo, estas formale forĵetita, ĉar ekzistas neniu spuro de artikoj aŭ detekteblaj fiksoj sur la tabulo de Palermo.
Sirpa Hannele Ihanus
Sirpa Hannele IHANUS, laŭ hungarlingve kutima nomordo IHANUS Sirpa Hannele, estas finna-hungara skulptisto. Ŝia edzo estas Lajos Bíró (skulptisto). Sirpa Hannele Ihanus naskiĝis la en Tuupovaara.
Biografio
Sirpa Hannele Ihanus studis en libera arta lernejo en Helsinko (1978-1979), arta lernejo en Kankaanpää (1979-1982), Hungara Belarta Universitato en (1985-1986). Ŝi ricevis finnajn stipendiojn en 1985 kaj 1987, baldaŭ hungaran en 1991. Ŝi vivas ekde 1987 en Budapeŝto kaj ŝi ricevis ankaŭ hungaran ŝtatanecon. Ŝi kreas skulptaĵojn el bronzoj kaj lignoj, krome skulptaĵetojn. Ŝi ricevis precipe ekspoziciajn premiojn inter 1982-2000.
Pelim
Pelim (Пелым) aŭ Bolŝoj Pelim (Большой Пелым) estas rivero en la nordo de Sverdlovska provinco, Rusio. Ĝi estas alfluanto de rivero Tavda, kaj longas 700 km, kun akvokolekta areo de 15.200 km².
Flava febro en Bonaero
La epidemioj de flava febro en Bonaero okazis en 1852, 1858, 1870 kaj 1871. Tiu lasta iĝis katastrofo kiu mortigis proksimume la 8% de la bonaera loĝantaro: en urbo kie normale la nombro de ĉiutagaj mortoj ne atingis 20, dum kelkaj tagoj mortiĝis pli ol 500 personoj, kaj oni povis kalkuli totalon proksimuman de 14 000 mortoj pro tiu kaŭzo.
Pelim
Pelim fontas sur la orientaj deklivoj de norda Uralo kaj fluas de tie tra arbaraj areoj de la Okcident-Siberia Malaltebenaĵo. La rivero estas glacikovrita de oktobro ĝis aprilo.
Ĝi estas navigebla sur la subaj 245 km.
Flava febro en Bonaero
Disvolviĝo
Ofte tiu malsano estis alveninta al la urbo pere de la ŝipoj kiuj alvenis el la marbordo de Brazilo, kie ĝi estis endemia. Tamen, la epidemio de 1871 ŝajne devenis el Asunción del Paraguay, portita de la argentinaj soldatoj kiuj revenis el la Milito de la Trilanda Alianco; ĉar jam okazis en la urbo Corrientes. En la plej terura momento, la bonaera loĝantaro malpliiĝis al malpli ol la triono, pro la foriro de kiuj abandonis la urbon por klopodi fuĝi el la epidemio.
Kelkaj el ĉefaj kaŭzoj de la disvastigo de tiu malsano, transmitita de la moskito Aedes aegypti, estis la jenaj:
La plago de 1871 konscienciĝis la aŭtoritatojn por nepra neceso plibonigi la kondiĉojn de higieno de la urbo, por starigi reton de distribuado de trinkebla akvo kaj por konstrui kloakojn kaj elfluajn kanalojn.
Glicino (genro)
Glicino (latine: Glycine) estas genro de la faba familio Fabacoj. La plej bone konata specio estas la sojfabo (Glycine max). Dum la majoritato de specioj estas troviĝantaj nur en Aŭstralio, la indiĝena teritorio de la sojfabo estas en Orienta Azio. Kelkaj specioj etendas el Aŭstralio al Orienta Azio (ekz., G. tomentella kaj G. tabacina).
La specioj de la genro glicino estas uzataj kiel manĝoplantoj fare de la larvoj de kelkaj specioj de lepidopteroj nome tineoj.
Specioj
Subgenro Glycine
Subgenro Soja (Moench) F.J. Herm.
Dilithium
Dilithium estas fikcia kemia elemento en la sciencfikcia universo de Star Trek. Dilithium estas grava por la superlumrapida kosmoveturado en la rakontoj, kaj la malfacileco akiri ĝin estas ofta temero en la epizodoj.
Oni ne konfuzu la fikcian substancon kun la samnoma, reale ekzistanta dilithium, kio estas latina nomo de la dilitio, molekulo konsistigante el du kovalente ligitaj atomoj de litio.
Sokol-movado
Sokol (ĉeĥe: falko) estas movado en Ĉeĥio (kaj en aliaj slavaj regionoj), kiu celas korpan ekzercadon per gimnastiko. Samtempe ĝi celis altigi la nacian konscion de siaj membroj.
Sokol estis fondita en Ĉeĥio je la de Miroslav Tyrš kaj Jindřich Fügner, kiu estis ĝia unua prezidanto. Tiam Ĉeĥio estis parto de la regno Aŭstria-Hungaria. La movado ne koncentriĝis nur al sporto, sed aranĝis ankaŭ konferencojn, instalis bibliotekojn kaj eldonis revuon.
Cidreag
Cidreag [ĉidrjag] (Csedreg [ĉedreg]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Satu Mare. Administre ĝi apartenas al la komunumo Porumbești; ĝis 2005 ĝi apartenis al Halmeu.
Cifreag estas voje atingebla nur tra Halmeu kaj Porumbești, ĉar je la aliaj flankoj ĝin ĉirkaŭas la landlimo al Ukrainio. La iama vojo al Ferteŝolmaŝ nun estas fermita. La plej proksima lim-transirejo estas en Halmeu, same la plej proksima fervoja stacio.
Loĝantaro
En 1910 Cidreag nombris 728 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 066 (rumanoj, 67 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Ugocsa).
Teĝo
Teĝo (amhare ጠጅ, elparolu "teĝ") estas etiopia mielvino aŭ medo, farita el mielo, akvo kaj kun aldono de ligneca afrika ramno-arbusto (Rhamnus prinoides). Teĝo estas tradicia alkohola trinkaĵo de la etiopiaj popoloj.
La alkoholenhavo varias inter 6 kaj 11 Vol.-%. La sukcenkoloran trinkaĵon oni faras en Etiopio por privata konsumado, sed ekzistas ankaŭ multaj specialaj trinkejoj, nome la Tej bets (amhare por "teĝejo"), kie la homoj trinkas la refreŝigan trinkaĵon el vitraj balonoj (amhare Berele).
Mitologio kaj historio
En etiopiaj historiaj libroj oni priskibas detale la vivon de reĝino de Saba en la 10a jc. a.K. kaj ties regnadon super la granda regno de la hodiaŭa Jemeno kaj la norda Etiopio kun la urbo Aksum kiel centro.
Viggo Mortensen
Lia patro, Viggo Peter, estas dano kaj la patrino, Grace Mortensen, estas usonanino. Sian infanaĝon li travivis en kelkaj diversaj lokoj en Argentino, Venezuelo kaj Danio. Danke al tio li parolas flue hispane kaj dane. Kiam li estis dekunujara, li revenis komune kun siaj gepatroj reen Usonon.
Teĝo
Mitologio kaj historio
Laŭ ĝenerala opinio tio estas legendo, kiu ricevis sian skriban formon nur ĉirk. 1400 en la verko Honoro de la Reĝoj (Kebra Negest). En 980 a.K. la reĝino vojaĝis al Jerusalemo plenpakita kun donacoj akorde al la grandeco kaj pompeco de sia regno, kaj ŝi parolis tie kun reĝo Salomono. Ili kune trinkis la de ŝi kunportitan teĝon kaj kune generis Menelikon, kiu fariĝis la unua reĝo de Etiopio.
Viggo Mortensen
Filmografio
Ĉi tiu estas la filmografio de Viggo Mortensen:
Teĝo
Mitologio kaj historio
Per tiu rakonto teĝo havas la rangon de reĝa trinkaĵo. Fone estas la ligo de la abeloj kiel simbolo de la regnado en la afrika mitologio. Same kiel en la greka mitologio la nektaro estas reĝa nutraĵo, la mielo kaj el ĝi farata ebriiga trinkaĵo apartenas en la egipta mitologio al la sefero de sankteco "kie lakto kaj mielo fluas".
En Etiopio ekzistis pramitoj en kiuj abelo ludis centran rolon. Ekzistis la abela oraklo por nomigi estontan reganton. La imperiestro Lalibela (1189-1229), la konstruanto de la fama rokpreĝejo en sia hejmurbo Lalibela prunteprenis sian nomon de la abeloj. Same sakrala estas abelvakso. Dum festo la regnantoj permesis la ĝuon de teĝo. La nobeloj trinkis la medon el bovkornoj. Krom dum festo la ordinara popolo ne rajtis trinki teĝon.
La regno de la Oromoj en la 19a jarcento nome Gera fanfaronas pri sia plej bona mielo en Etiopio. Ekzistis 8 diversaj specoj, el kiuj la plej bona, la malhela mielo estas destinita nur por la farado de teĝo por la nobeluloj. La plej altaj tavoloj de la socio havis specialajn servistojn por fari kaj celebri teĝon.
Ne antaŭ la komenco de la 20a jc. la ĝuado de teĝo disvastigis ankaŭ al pli malaltaj klasoj de la etiopia socio. Pro la tradicio tamen la trinkaĵo restis iu specialaĵo.
La popolo sur la altebenaĵo de Abisinujo trinkis kaj trinkas ankoraŭ hodiaŭ pli ofte pro la plej malalta prezo Talla- bieron el milio.
Krom tra la mitoj kaj kultaj aferoj la famo pri teĝo disvastiĝis per vojaĝantoj el la nordo. La greka geografo Strabono (63 a.K. gis 23 p.K.) rakontis pri la etiopianoj ke ili estas trogloditoj ("kavernuloj"), kies reganto faris trinkaĵon el mielo kaj akvo kun aldono de (ramno).
Deveno de la vorto
La vorto tej ekzistas krom en la amhara ankaŭ en la kuŝidaj kaj ŝemidaj lingvoj de Etiopio. La termino ekzemple similas al la volana Tajay, kaj la cvaja Teje kaj la harara Tajji. La vorto verŝajne estas praŝemida.
Krudmaterialo
Mienkolektado apartenas al unu el la plej fruaj formoj de arbarmastrumado. La homoj pendigas cilindroformajn nestojn por la naturaj abelsvarmoj. La gastiganto ofte estas molajn trunkoj de la tropika arbo Cordia africana. Tiaj lignaj kavoj estas enloĝataj de sovaĝaj abeloj. La abeloj estas tre agresemaj, do la rikolto danĝera kaj pro tio la laboro estas  prestiĝdona. En la suda kaj okcidenta partoj de Etiopio la averaĝa rikolto por abelpopolo estas 4 ĝis 9 kilogramoj da mielo. La plej rikoltriĉa regiono estas Gojjam. En la abesina altebenaĵo la abeloj ne estas tiom produktivaj kaj la rikolto estas malmulta.
Farado
Ekzistas multaj receptoj, kiuj varias laŭ kvanto kaj tempoj. Tradicia recepto estas: En granda ligna barelo oni enmetas unu parton da mielo kaj kvin partojn da akvo. Plenigu la botelon nur ĝis tri kvaronoj, kovru ĝin per tuko. Dum la fermentado oni kolektigas vakson kaj malpuraĵojn je la surfaco, ĉitage oni devas forpreni tion. Intertempe dispecigu kelkajn kilogramojn da sekigita ramnaj branĉoj kaj kuiru ilin en akvo. Tiel longe kiel la mielakvo ankoraŭ estas dolĉa aldonu la kuiritan ramnon. Ĉiutage forprenu la malpuraxojn el sur la surfaco. Post la fermentado eblas postdolĉigi la fluaĵon kun mielo. La tuta proceso daŭras ĉirk. 15 tagojn. Hodiaŭ ofte estas la kutimo anstataŭi la mielon per sukero. Eblas ankaŭ aldoni giston. Ne tradicia ankaŭ estas aldonaĵoj kiel citronsuko, kafgrajnoj, oranĝŝeloj, aŭ rozenoj.
Societeco
Ĉe teĝo ekzistas en la tradicia socio etiopia labordivido. La produktado esta farata de virinoj. En la Tej bets teĝejoj sidas nur viroj. Ankaŭ la servistoj nur estas viraj.
Kompare kun la nombro de ceteraj gastejoj la nombro de teĝejoj estas relative malmultaj. En Sudetiopio teĝejoj estas iom pli multnombraj. En Adis-Abebo ekzistas 15.436 gastejoj kaj hoteloj, kaj el tiuj nur 505 teĝejoj (Tej bets) t.e. 3,3 %.
Viggo Mortensen
Literaturo kaj muziko
Verkoj de Mortensen
Ocnița
Ocnița [oknica] (hungare: Mezőakna, germane: Salzgruben) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 245 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 285 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1322. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs, ekde 1940 Maros-Torda vármegye). Administre ĝi apartenas al Teaca.
La diverslingvaj nomoj de la vilaĝo rilatas al salminado.
Pál Bardócz
BARDÓCZ Pál [pr. bardo:c] estis hungara instruisto, pedagogia verkisto naskiĝinta en Kézdivásárhely 1864 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de septembro 1931.
Kariero
Bardócz ekde 1898 li instruis en lernejoj de la ĉefurbo, ekde 1905 li estis direktoro, poste fakinspektisto. Li estigis li libroserion Kisdednevelők Könyvtára, iom da tempo li redaktis la Magyar Tanítók Kaszinó.
Riečka (distrikto Banská Bystrica)
Riečka (hungare Récske [rEĉke]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Riečka situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 5 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la kampoj en 1455 en formo "Raczka". Longe oni minadis tie kupron, feron, karbon, arĝenton kaj plumbon, sed ankaŭ menciindas la arbohakado. En 1828 loĝis tie 623 vilaĝanoj (109 familioj) en 84 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Récske 558 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Banská Bystrica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Riečka 567 homoj, (561 slovakoj).
9424 Hiroshinishiyama
9424 Hiroshinishiyama estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Hiroshi Nishiyama, amatoran astronomon, kiu observas la kaj popularigas astronomion per festoj de stela rigardo. Li verkis  Kasteloj en gubernio Ibaraki post studo de lokala historio kun amikoj.
Méricourt (Pas-de-Calais)
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Méricourtois.
Stacio Tamatsukuri
Stacio Tamatsukuri (japane: 玉造駅 [Tamacukuri-eki], angle: Tamatsukuri Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Tennōji, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kompanio JR Okcidenta: Ringlinio de Osaka kaj 1 linion de la metroa reto Osaka Urba Subtera Fervojo: Linio Nagahori-Tsurumiryokuchi.
Spongano
Spongano estas komunumo de Italio.
Pino Kresto (Oklahomo)
Pino Kresto aŭ Pinkresto ( Pine Ridge, Oklahoma) estas nealigita komunumo en Hale Township, Kantono Caddo, Oklahomo, Usono. Ĝi situas 6 mejlojn (10 km) sude de Fort Cobb ĉe la kuniĝo de County Road 1380 kaj la Kantona Strato 2550. En la komunumo dum la 1940-aj jaroj ekzistis centro de aktiveco ĉe la ĉefa kuniĝo de la Ozark-Turo kaj la vojo de Fort Cobb, kun manĝaĵejo kaj du preĝejoj, nome tiuj de la Hopewell Missionary Baptist Church kaj de la Pine Ridge Church of Christ (kiuj poste kunfandiĝis en la Fort Cobb-Eklezio de Kristo). Hodiaŭ nur restas la ruinoj de la konstruaĵo de la Baptista Eklezio, la Plaĉa Vetkembejo, kaj la elektra substacio de Pine Ridge.
Laŭ la loĝantoj, la komunumo ricevis sian nomon de la komunumo de Pine Ridge, Arkansaso, kiu estis la elsendejo de la radioproogramo Lum and Abner, kiu estis elsendita de 1934 ĝis 1952. Legendo diras, ke la posedanto de la magazenejo nomis ĝin "Pine Ridge" laŭ la radio-programo kaj kun la tempo la nomo estis adoptita kiel la nomo de la tuta komunumo.
Pino Kresto situas ĉe la aliro de la nigra vojo rekte suden de Fort Cobb kaj la malnova Ozark Trail (frua antaŭaĵo de Itinero 66).
La Pine Ridge- Komunumo plejparte dependas el kultivado de tritiko kaj fojno kaj brutobredado. Ankaŭ estas vintrejo oriente de Pine Ridge sur la Ozark Trail (Woods and Waters Winery and Vineyard).
Publikaj lernejanoj en Pine Ridge ĉeestis lernejon ĉe Broxton ĝis la lerneja distrikto estis solidigita kun Fort Cobb en la 1990-aj jaroj. Telefonaj numeroj por la Pine Ridge areo dividiĝas inter la prefiksoj de Fort Cobb kaj Apache. Elektra servo estas provizita de CK Energy Electric Cooperative (kunigita de la iamaj elektraj kooperativoj de Kaddo kaj Kiwash en 2016).
Pine Ridge estas en Ŝtata Distrikto 56 kaj en Ŝtata Senato Distrikto 26.
''Noto: Ĉi tiu artikolo baziĝis en parto de la artikolo de angla lingvo por Pine Ridge, Oklahomo. La teksto origine estis tradukita per maŝino, sed poste reskribita kiel bezonata por gramatiko, ktp.''
Mondialo
Mondialo estas nomo de kelkaj planlingvoj:
2232 Altaj
2232 Altaj estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 15-an de septembro 1969 de la rusa astronomino Bella Aleksejevna Burnaŝeva elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Juan Barranco
Juan Antonio BARRANCO Gallardo, konata simple kiel Juan Barranco (n. Santiago de Calatrava, Ĥaeno, la 13-a de aŭgusto de 1947), estas politikisto hispana. Li estis urbestro de Madrido el 1986 al 1989.
Biografio
Juna translokiĝis al Madrido, kie li laboris en banko. Li aliĝis al partio Convergencia Socialista de Madrid kaj poste al Partido Socialista Obrero Español (PSOE) el 1974.
En la municipa balotado al Municipo Madrido de 1983 li estis duaranga en la socialista listo, kaj tiel li iĝis vicurbestro de Madrido. Poste li iĝis urbestro de Madrido ekde la jaro 1986, post la morto de Enrique Tierno Galván, kies vicurbestro li estis ekde 1983. Li estis elektita urbestro en la venontaj municipaj elektoj, en 1987, per simpla majoritato danke al pakto kun la PCE. Du jarojn poste li perdis la urbestrecon en junio de 1989 post voĉdonado kie estis elektita Agustín Rodríguez Sahagún de la CDS (Centro Democrático y Social) apogita de la voĉdonoj de la Partido Popular. Juan Barranco iĝis tiam voĉparolanto de la PSOE en la Municipo ekde tiam en la opozicio. Li kandidatiĝis al urbestreco en 1991 kaj 1995, sed ne rekuperis ĝin ĉar akiris absolutan majoritaton la PP.
Li estis ankaŭ deputito, senatano, kaj okupis aliajn postenojn por la PSOE.
Zapopan
Zapopan estas milionurbo kaj universitata urbo en Meksiko, en subŝtato Jalisco, en municipo Zapopan (komunumo).
Historio
Hispanoj fondis la vilaĝon en 1541, sed pli frue indianoj vivis tie. Zapopan iĝis administra centro de ĵus fondita Jalisco en 1824. En 1979 Johano Paŭlo la 2-a vizitis la urbon. En 1991 ĝi iĝis oficiale grandurbo.
Klimato
En Zapopan la temperaturo varias dum somero 30 °C-ojn aŭ malpli. Vintre neniam forstas. Jare pluvas nur po 992 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter julio-septembro.
Spinazzola
Spinazzola estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Apulio kaj en la provinco Barleto-Andrio-Trano. Najbaras la komunumoj Andrio, Banzi (PZ), Genzano di Lucania (PZ), Gravina in Puglia, Minervino Murge, Montemilone (PZ), Palazzo San Gervasio (PZ), Poggiorsini, Ruvo di Puglia kaj Venosa (PZ).
Gábor Barra
BARRA Gábor estis hungara ŝtondesegnisto naskiĝinta en Ákos 1799 kaj mortinta en Koloĵvaro la 19-an de decembro 1837.
Kariero
Barra studis en Debreceno, Zilaho kaj Koloĵvaro. La litografion li pristudis de Mihály Bielz] en [[Sibio. Post studvojaĝoj en Germanujo, Francujo kaj Anglujo en 1831 li revenis kaj iĝis direktoro de la ŝton- kaj poste libropresejo de la reformita kolegio de Koloĵvaro. La Hungara Nacia Galerio konservas plurajn el liaj kreaĵoj.
Petro Mavromiĥalis
Petro Mavromiĥalis aŭ Petros Mavromichalis (Greke: Πέτρος Μαυρομιχάλης; 1765–1848), konata ankaŭ kiel Petrobejo (Πετρόμπεης), estis la estro de Mani-anoj dum la duono de la 19a jarcento. Lia familio havis longan historion de ribeloj kontraŭ la Otomana Imperio, kiu regadis plej el tio kio estas nun Grekio. Lia avo Georgios kaj lia patro Pierros estis inter la estroj de la Orlova Ribelo.
En 1818, li iĝis membro de la societo Filiki Eteria, kaj en 1819 li peris formalan pakton inter ĉefaj familioj kapetanaioi. La 17an de Marto, 1821, Petrobejo starigis sian militflagon en Areopoli, efektive markinte la starton de la Greka milito de sendependiĝo. Liaj trupoj marŝis al Kalamata, kaj kaptis la urbon la 23an de Marto.
Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo
La Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo en Velehrad estas parto de Velehrada monaĥejo. Ĝi apartenas al la distrikto Uherské Hradiště kaj al la katolika ĉefdiocezo de Olomouc. La baziliko estas la plej signifa pilgrima preĝejo en Ĉeĥio.
Artefarita planedo
Artefarita planedo estas tia artefarita ĉielkorpo, kiu turniĝas ĉirkaŭ iu stelo (ekz. Suno). Ĝi estas artefarita ĉielkorpo, lanĉita pli rapide ol la dua kosma rapido sed sub la 3-a kosma rapido. Se oni ne ŝanĝas ties rivoluon, ĝi venas al sunocentra orbito kaj iĝas artefarita planedo. Se oni ŝanĝas la orbiton per gravita manovro aŭ per la propraj moviloj, ĝi povas iĝis artefarita satelito de iu planedo.
La artefarita ĉielkorpo survoje al alia planedo aŭ Suno, rivoluas sur la orbito de artefarita planedo.
La unua artefarita planedo estis la Luna-1, kiu en 1959 surorbitiĝis ĉirkaŭ la Suno. Pliaj artefaritaj planedoj estis multaj satelitoj el la sondilaj serioj Mariner, Mars, Pioneer, Venjera, Voyager, Zond.
The Daily Show
The Daily Show (La Taga Programo) estas premio-gajnanta usona televida serio, kiu liveras satirajn vidpunktojn pri la novaĵoj. Ĝia prezentisto estas amuzisto Jon STEWART, kiu estas prezentinta ekde 1999, kun multaj "raportistoj"; la sola antaŭa prezentisto estis Craig KILBORN (ekde 1996 ĝis 1998).
La programo estas tre populara, kaj de la komenco, multaj famuloj kaj politikistoj (ekzemple, usonaj eksprezidentoj Bill CLINTON kaj Jimmy CARTER) aperas je la programo.
The Daily Show kaj Esperanto
En la 21-a de aprilo 1999 epizodo, Mo ROCCA prezentis raporton pri la kinofilmo Incubus, kun intervjuo kun William SHATNER.
Transcendentalo
La termino transcendentalo, uzita unuafojon de Skolastikismo kaj aparte de Tomaso de  Akvino, intencis signifi referencon al tio kio estas ekstreme universala. Tomaso ĝin aplikadis al tiuj konceptoj kiuj havas sian universalecon, kiel ekzemple vero kaj bono: tiuj, unuagrade de universaleco, referencas konkrete al ĉiuj homaj estuloj, sed se teorie ellaboritaj de la intelekto kaj volo de perfetktulo kiel Dio, ili akiras, metafore dirite, “superan universalecon” esprimeblan, ĝuste, per la termino “transcdentalo”.
Transcendentalo en Kant
”Mi nomas transcendentalo ĉiun scion kiu okupiĝas ne pri objektoj, sed pri nia maniero scii pri la objektoj, ĉar tiu devas esti ebla apriore.(I. Kant, Kritiko de la pura racio, A12)
Tiu estas unuflanke pasiva ĉar baziĝas sur sensacaj datenoj kiujn oni akiras, ĝuste, pasive sed ĝi, aliflanke, estas aktiva ĉar ni estas dotitaj per "transcendentalaj funkcioj", per funkciaj mekanismoj de la intelekto kiuj aŭtomate aktiviĝas en la sama momento dum kiu ni ricevas la sensacajn datenojn. Kaze de unua grado de la scio, la intuicio, ni instinkte aktivigas la funkciojn de spaco kaj tempo: nome ni diskriminas kaj aktive selektas kaj lokigas la sensacajn datenojn en la spaco kaj tempo.
Kant krome asertas ke la transcendentalaj funkcioj havas karakterizaĵojn de "neceso" – ĉar nia racio ilin nepre aktivigas tiupunkte ke se ni volus ilin bloki tio ne efektiviĝas -, kaj de "universaleco" - ĉar ili aprtenas, sammaniere al ĉiuj homoj dotitaj per racio.
Tiaj funkcio j – spaco kaj tempo, kaze de la intuicio – estas ĉiam ĉeestaj antaŭ ol ili ricevas la unuan sensacan datenon ĉar ili neniam alio estas ol la maniero de funkciado de nia racio. Fakte, ili rapide ekfunkcias ĉe la unua sensebliĝo de la sensoj.
Ili, tamen, nek konfuzendas kun la "universalaĵoj" aranĝitaj okaze de la sperto, ĉar ili ĉeestas kaj antaŭas la sperton kaj nek identigeblas kun la denaskaj ideoj kiuj estas jam dotitaj per enhavo (kiel, ekzemple la kunnaska ideo pri Dio) kiujn la transcendentalaj funkcioj ne posedas.
Oni povas do, aserti ke ili estas aprioraj, antaŭas la sperton (ĉar ili "staras trans" la sperto mem; sed samtempe ili estas imanentaj, ĉar ili fariĝas realaj, akiras efektivan valoron kaj ilia funkciado de potenco transiras al akto, nur kiam ili "enkarniĝas” kun la sensacaj datenoj. Tial, oni povas difini la kantan "transcendentalon" sintezo de "imanenteca" kaj "transcendeca".
La signifo de transcedentalo en idealismo
Multaj filozofoj antaŭ kaj post uzis tiun terminon, kun signifoj foje identaj kaj foje propraj.
La termino "trasncendentalo" estis reprenita de germanaj idealistoj Johann Gottlieb Fichte kaj Friedrich Schelling kiel sinonimo de funkcia aŭ konstitua, por difini ilian idealismon: idealismo estas laŭ ili filozofia postulato apriore enmetenda, pere de la intelekta intuicio, kiel nepra al la konstituiĝo ne nur de la homa scio, sed (malsame ol en Kant) ankax por la konstituiĝo de la realo objektiva. Fichte, fakte, agnoskis al Kant la meriton de la alproksimiĝo al la idealisma koncepto pere de la doktrino de la de la '"mi pensas",aŭ "transcentala apercepto" kiu, tamen, blokiĝis nivele de formala principo de la realo. Idealismo transformas la mi pensas al principo konstituiga, materia, de la realo mem.
Transcendetala, do, estas Absoluto kiu kreas la mondon. Tiu ago ne povas esti montrata per racia vojo, sed estas postulita ĉe la komenco per intuicia-intelekta funkcio. Tiusence transcendentala: formo kaj enhavo, estas transcendaj kaj imanentaj antaŭ la kreo de la realo (memkonscio, kaj samtempe koincidantaj kun ĝi (memkonkonscio).
Transcendentalo laŭ skolastikuloj kaj kantismo
Evidente la du nocioj malsamas: laŭ la unuaj temas pri kategorio de la scio-sistemado de la menso kun fundamento en la realo, dum laŭ dua temas pri deviga funkcio tra kiu la menso igas ebla la organizado de la scio. Laŭ skolastikuloj spaco kaj tempo estas realaj sendepende de la homa sperto dum en la filozofiaj skoloj dependantaj de kantismo oni diskutas ĉu la spaco kaj tempo estas realaĵoj aŭ aprioraĵoj de la menso.
Transcendetaloj laŭ Sankta Tomaso de Akvino
Ili estas kvar kaj distingiĝas kaj transcendas la kategoriojn (nome, ekzemple, la substanco, la kvalito, kvanto, ago...). Fakte, la karakterizoj estas superaj dividoj de la esto, nome ili subdividas la eston, tio estas ili inkluzivas entaĵon A en determinita aro (se X estas ŝtono, tiam ĝi apartenas al la aro de la substancoj, se A estas pezeco de ŝtono tiam ĝi apartenas al la kvalitoj...). <la kvar estas:
Uno
Ĉiu esto estas unu ankaŭ se unuigaĵo de diversaj elementoj. Intuicie oni komprenas ke se ĉesas tiu unueco la esto ne plu individue ekzistas. Tiu ero de la tuto, se disigita el ĝi fariĝas siavice uno.
Vero
La vero prezentas du signifojn, du alirojn:
Bono
Pro tiuj kialoj, precipe pro la unua, oni ne povas ne konkludi ke la bono kaj la ento koincidas.
Belo
Rekvizitoj de la belo, la pulkrum laŭ Tomaso, estas tri:
Se tiuj karakterizoj de la entoj estas objektivaj, ili estas aspektoj de la aĵoj sendepende de nia juĝo. Do, la belo estas objektiva kaj ne subjektiva. Kio estas subjektiva estas nia percepto pri la belo, kiu determinas la diferencon de nia estetikaj juĝoj (kiuj tamen, eble, neniam estas kompletaj: estas tiu kiu, antaŭ certaj admirindaj kaj altiraj pejzaĝoj, ilin ne trovas belaj?).
Aventura ludparko
Aventura ludparko (The Adventure Playground, der Abenteuerspielplatz, 冒険遊び場 [Bouken-asobiba]) estas pli aventura kaj pli danĝera parko ol ordinara parko. En la ludparko, geknaboj povas ludi memstare, konstruas ludejojn libere, kaj faras ludon per ruboj, lignoj, krudaj materialoj.
En la ludparko, geknaboj ofte konstruas kaŝejojn, faras fajron kaj kuiras simplan manĝaĵon. Tiaj ludoj vigligas imagon de geknabojn.
Katin-Muzeo en Varsovio
Historio
Fortikaĵo Czerniaków, la unua sidejo, en 2008 ricevis Medalon de la Memor-Tago pri Viktimoj de Krimo en Katin. Marte 2009 la muzeo estis fermita pro inspekto pri konstruaĵoj kaj ne plu estas atingebla por vizitantoj.
La 8-an de aprilo 2010 oni akceptis konkursan projekton de la nova sidejo.
La 17-an de septembro 2011 kun partopreno de prezidento Bronisław Komorowski oni malfermis provizoran ekspozicion Pamięć nie dała się zgładzić... (La memoro ne permesis sin perei...) en la ĉefa sidejo de la Muzeo de Pola Armeo en Varsovio.
Aŭguste 2015 vojkruciĝe apud stratoj Krajewski kaj Wisłostrada oni starigis Katinan Sonorilon kun truo post trapafo.
1371 Resi
1371 Resi estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝia nomo, "Resi", aludas al la kuzino de Sinjorino Schaub, amikino de la malkovrinto.
József Pakots
PAKOTS József (pakoĉ) estis hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Alvinco la 21-an de marto 1877 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de junio 1933.
Biografio
József Pakots pristudis juron ekde 1896 en Budapeŝto. Li estis la redaktoro de Egyetemi Lapok. Inter 1916 – 1920 li estis la sekretario de la Societo Petőfi kaj direktoro de la Domo Petőfi. Ekde 1922 li estis deputito. En 1932 li organizis la IGE Írók Gazdasági Egyesülete (Ekonomia Asocio de Verkistoj), kies li estis prezidanto ĝis sia morto. Li estis dramaturgiisto de la Filmfabriko Star.
Parko Tria de Februaro
La Parko Tria de Februaro aŭ en hispana Parque 3 de Febrero, konata populare kiel Bosques de Palermo (Arbaroj de Palermo), estas aro de parkoj kiuj elstaras pro siaj arbaroj, lagoj kaj rozujaroj, de etendo de ĉirkaŭ 400 ha, situanta en la kvartalo Palermo, en Bonaero, Argentino, kiu kunformas la naturan zonon plej popularan de la urbo kaj en kies dezajno elstaris la pejzaĝisto Charles Thays.
Historio
Juan Manuel de Rosas aĉetis an la areo bienojn kaj konstruis palacon, ĝardenojn, lagetojn ktp., kiu poste estis baso por la nuna parko. La 15a de aprilo de 1858 inaŭguriĝis la parko por unua ekspozicio de industrio kaj agrikulturo (iome povra). En 1864 instaliĝis sportejo kie la 29an de junio de 1867 oni ludis la unuan matĉon de futbalo.
Ekumenismo
Ekumenismo (ankaŭ nomata ekumeno) estas la strebado de kristanoj de diversaj konfesioj al kunlaboro kaj alproksimiĝo. La celoj de ekumena dialogo povas esti diversaj – de amika kunvivado en diverseco ĝis plena unuiĝo. Ekumenaj agoj estas ekzemple la okazigo de komunaj diservoj inter diversaj konfesioj, la reciproka agnosko de sakramentoj kaj la klopodo trovi kompromisojn inter diversaj teologiaj konvinkoj (ekzemple pri la esenco de la eŭkaristio).
La unuiĝon de la kristanoj malhelpas la fakto, ke ne ĉiuj kristanaj eklezioj akceptas la Papon en Romo kiel reprezentanton de Kristo sur la tero.
En 1948 fondiĝis la Ekumena Konsilio de la Eklezioj kun sidejo en Ĝenevo. Ĝi komprenas sin kiel "komunumon de eklezioj, kiuj agnoskas la Sinjoron Jesuo Kristo laŭ la Sankta Skribo kiel Dion kaj Savanton kaj sekve klopodas komune plenumi tion, al kio ili estas vokataj je la honoro de Dio, la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito." Nuntempe apartenas al ĝi 347 eklezioj en pli ol 120 landoj, sed ne la romkatolika eklezio.
Klarigo de la vorto
La vorto "ekumeno" aŭ "ekumenismo" (de la greka vorto oikeo „loĝi“ respektive oikia „domo“; oikoumene „tuta loĝata tero“, „kosmo“) origine priskribis la tutan loĝatan mondon.
La Nova Testamento foje (evangelio laŭ Luko 2,1) uzis la vorton sinonime al la loĝata mondo, kaj alifoje la homaron kiel adresaro de la mesaĝo pri kristanismo (evangelio laŭ Mateo 24,14). Unuavice laŭ la unuaj kristanaj tekstoj la "ekumeno" estis la loko de engaĝiĝo de la sekvantoj de Jesuo, kien ili portas la novaĵon pri la imperio de Dio kaj ties justeco, kaj alportas la pacon de Jesuo, kiu estas pli stabila al la tiuepoka "pax romana" de la Romia Imperio, kiu "pacigas" ĉiun regionon per armea konkero kaj perforta subpremo.
Dum la komencaj jarcentoj de la kristanismo "ekumeno" estis ĉio kio rilatis al la eklezio en sia globala dimensio kaj estis valida por ĉiuj kristanoj. En tiu senco oni dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj revivigis la vorton por la subteninda kaj ampleksiĝinda dialogo de diversaj kristanaj grupiĝoj.
Ekumenismo kaj Esperanto
Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI) estis origine protestanta organizo. Tamen de 2000 ĝis 2004 prezidis ĝin la romkatoliko Jacques Tuinder, kio montras, ke ĝi efektive fariĝis ekumena asocio. KELI kunlaboras en la spirito de ekumenismo kun Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE). Fruktoj de tiu ĉi kunlaboro estas i.a. la Ekumenaj Esperanto-Kongresoj (ekde 1968) kaj la Ekumena Diserva Libro ADORU.
Kiel plia esperantista organizo ekzistas Tutmonda Ekumena Ligo (TEL), kies aktivado tamen malabundas kompare kun la ekumena agado de KELI kaj IKUE.
Vidu ankaŭ
Komunumo de Taizé
Interreligia dialogo
Dialogo de la Katolika Eklezio kun la Orientaj ortodoksaj eklezioj
Qantara.de
Groß Vollstedt
Groß Vollstedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Nortorfer Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en Nortorf.
Sudameriko
Sud-Ameriko aŭ Sudameriko estas la suda amerika kontinento. Ĝian nordon trairas la ekvatoro; do ĝia pliparto apartenas al la suda hemisfero. Ĝi situas inter la Atlantika Oceano oriente, la Pacifika Oceano okcidente, la Kariba Maro norde kaj la Antarkta Oceano sude. Ĝia areo de 18,8 milionoj da kvadrataj kilometroj respondas al 42 % de la areo de Ameriko aŭ 12 % de la supermara areo tuttera. 6 % de la monda loĝantaro vivas en Sudameriko. Ĝi povas ankaŭ esti konsiderita suda subkontinento de Ameriko.
Al Sudameriko oni kalkulas dek du aŭ dek tri landojn kaj kvin aŭ ses dependaĵojn de aliaj landoj:
Iuj kalkulas Trinidadon kaj Tobagon al Meza Ameriko, sed ĝi ja situas sur la kontinentbreto de Suda Ameriko, antaŭ la marbordo de Venezuelo. Panamo iam estis parto de Kolombio kaj estis apartigita fare de Usono; tial oni nun kakulas ĝin al Meza Ameriko kaj konsideras ĝian sudan limon, al Kolombio, la norda limo de Sudameriko.
Geografio
La teritorio de Sudameriko havas areon de 17.819.100 km². Ĝia marbordo longas 34.500 km; el tiuj 25.432 km estas de la kontinento mem, la cetero de insuloj.
Geologio kaj nivela strukturo
Geografie Sudameriko dividiĝas al tri partoj: La kordileroj (Andoj), la malaltejoj kaj la kontinenta breto. La Andoj distingiĝas kiel la plej granda kaj plej juna montoĉeno de la mondo, kaj kiel dua plej alta post Himalajo. Ĝi leviĝas el la profundoj de la oceano kaj etendiĝas de la fuegia arkipelago sud-oriente, sekvas la marbordon kaj norde dividiĝas en du brakojn, unu al la Panama istmo kaj unu laŭiranta la bordon de la Kariba Maro.
La kordilero ekestis per ŝoviĝo de la Plato Nazca sub la sudamerikan platon je rapido de ĉirkaŭ 9 cm/jaro. Ĝi trairas Argentinon, Ĉilion, Bolivion, Peruon, Ekŭadoron, Kolombion kaj Venezuelon. Pluraj el ĝiaj pintoj superas alton de ses mil metro, ekzemple la Akonkagvo (6.960,8 m), la Nevado (= neĝokovrita) Ojos del Salado (6.893 m), la Nevado Huascarán (6.768 m), la Nevado Sajama (6542 m) kaj la vulkano Ĉimborazo (6.310 m). En Kolombio, ĉe la alia flanko de la duonkontinento, estas altecoj de pli ol 5.300 m en la Sierra Nevada del Cocuy kaj sur monto Nevado del Ruiz. Per siaj branĉoj la kordilero enfermas valojn kiaj ekzemple la Meza Depresio kaj la Valon de Kaŭko en Kolombio kaj altebenaĵojn kia la Altiplano, ebenaĵo proksimume 3.000 metrojn alta, kiu estas seka regiono inter Bolivio, Argentino kaj Ĉilio.
Hidrografio
Laŭ ilia geologia strukturo, estas du grandaj tipoj de riveroj, nome la jenaj:
Interesa estas la simileco inter la riveroj kiuj enfluas en Pacifikon kaj tiuj kiuj enfluas en la Kriban maron, pro siaj akvokvantoj kaj torenteco.
En la Anda Patagonio estas la nordpatagonia kaj la sudpatagonia glacikampoj; tiu lasta estas la tria plej granda glacikampo en la mondo malantaŭ Antarkto kaj Gronlando.
La lago Marakajbo en Venezuelo estas la plej granda de la subkontinento kun 13 000 km².
Vegetaĵaro
Plantoj abundas en fekundaj terenoj. Sudameriko estas hejmo de la dornohava araŭka pino, la arbo de kaŭĉuko kaj de la terpomo, inter aliaj. Multaj aldomigitaj plantoj oftaj en multaj alikontinentaj landoj estas de sudamerika deveno.
Sudameriko enhavas grandan varion de biogeografiaj regionoj, la plej grandan etendon de ĝangaloj kaj pluvarbaroj de la mondo, ĉar du trionoj de ŝia areo estas inter la tropikoj. Ĝi estas plej larĝa ĉe Ekvatoro, kie hegemonias la Amazonia pluvarbaro aŭ simple Amazonio en la teritorioj de Ekvadoro, Bolivio, Peruo, Kolombio, Venezuelo, Brazilo kaj Gujano.