cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Millanes
Millanes [miJAnes] aŭ Millanes de la Mata estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas millanejos. La censita populacio en 2008 estis 265 loĝantoj.
Situo
Millanes situas en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo. La areo de ties teritorio estas de 17,61 km².
Chomle
Chomle estas municipo situanta en distrikto Rokycany en Ĉeĥio proksimume 2 km nordoriente de Radnice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1352.
Aluminio
Aluminio estas la plej abunda metalo en la Tero, sed nur en la krusto, dum ĝi estas malpli ofta en la suba tavolo. Laŭ maso, aluminio estas ĝis ĉirkaŭ 8% el la terkrusto; ĝi estas la tria plej abunda elemento post oksigeno kaj silicio.
En la fruaj civilizacioj, la homo konis alunon kaj aluminon aŭ aluminian oksidon (Al2O3), sed Ørsted povis izoli la metalon nur en 1807. Aluminia oksido venas de erco nomata baŭksito. Aluminia metalo estas kemie tiom reagema ke indiĝanaj specimenoj estas raraj kaj limigitaj al tre limigitaj medioj. Anstataŭe, ĝi troviĝas kombinita en ĉirkaŭ 270 diferencaj mineraloj.
Aluminio estas blueta-blanka metalo, tre fleksiĝema (formebla) kaj duktila (etendebla). Ĝi estas tre leĝera metalo, kaj bone konduktas elektron kaj varmon. Pura aluminio estas tre mola; tial alojoj de aluminio kaj silicio kaj fero fortigas aluminion, kaj en tiu formo oni povas uzi ĝin en la konstruado de aviadiloj, ŝipoj, aliaj veturiloj, duktoj kaj nuboskrapuloj. Aluminio estas uzata ankaŭ en dratoj, gasduktoj, pordoj kaj fenestroj (kadroj), konduktiloj, aluminia folio, farboj, kaj tuboj da dentopasto. Ĝi ne rustiĝas. Aluminio estas uzata ankaŭ kiel elektra konduktilo. Aluminia drato de certa konduktiveco devas esti pli dika ol same konduktiva kupra drato, sed kompense estas malpli peza, ĉar la denso de aluminio estas eĉ ne triono de tiu el kupro.
Spite sian abundon en la medio, neniu konata formo de vivulo uzas aluminiajn salojn metabole, sed aluminio estas bone tolerata fare de plantoj kaj animaloj. Pro abundo de tiuj saloj, la potencialo por biologia rolo por ili estas de kontinua intereso, kaj studoj tiurilate pluas.
Historio
En antikva Grekio kaj Romio oni jam uzis alunon, produktitan el alunito, nature trovebla sulfato de aluminio. La tekstila industrio uzis alunon kiel fiksilon de farboj. Ĝi estis uzata ankaŭ por presi sur pergameno, por tani ledon, produkti vitron kaj por koaguligi sangon en vundoj.
La historio de aluminio estis formita per la uzado de aluno. La unua verkita aludo de aluno, fare de la greka historiisto Herodoto, datas reen el la 5a jarcento a.K. Oni scias, ke antikvanoj uzis alunon kiel tinkturan mordanton kaj por urbodefendo. Post la Krucmilitoj, aluno, nemalhavebla havaĵo en la eŭropa industrio, estis celo de internacia komerco; ĝi estis importita al Eŭropo el la orienta Mediteraneo ĝis mezo de la 15a jarcento.
La naturo de aluno restas nekonata. Ĉirkaŭ 1530, la svisa kuracisto Paracelso sugestis, ke aluno estis salto de aluna tero. En 1595, la germana doktoro kaj kemiisto Andreas Libavius eksperimente konfirmis tion; En 1722, la germana kemiisto Friedrich Hoffmann anoncis sian kredon, ke la bazo de aluno estis distinga tero. En 1754, la germana kemiisto Andreas Sigismund Marggraf sintezigis alunojn pere de la boligado de argilo en sulfata acido kaj poste aldonante potason.
Metala aluminio estis identigita unuafoje fare de Humphry Davy, en la aluno KAl(SO4)2*12H2O, sed li ne sukcesis izoli ĝin. Tamen li proponis por ĝi la nomon alumium (de la latina alumen, signife al amara salo. Poste la nomo iĝis aluminium. Klopodoj por produkti aluminian metalon datas reen el 1760.
Michalok
Situo
Michalok situas fine de sakovojo el Merník. Vranov nad Topľou troviĝas je 12 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1899 germanoj el Cheb alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőmihályi 584 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post 1945 la germanoj estis deportitaj. En 2001 vivis en Michalok 342 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).
Aluminio
Historio
Henri Sainte-Claire Deville enkondukis la metodon de rekta reduktado de la metalo per elektrolizo, elirante de fandita NaAlCl4. Tiun procezon sendepende studis ankaŭ Bunsen.
Industria produktado de aluminio komenciĝis nur en 1854, kiam Henri Sainte-Claire Deville instalis produktejon en Parizo. Ĝis tiam aluminio estis malofta, altvalorega metalo.
Em 1886 la invento de la procezo Hall-Héroult, elektrolizo de aluminio solvita en kriolito (NaAlF4) igis la ekstraktadon de aluminio el mineraloj malmultekosta. La procezo estas vaste uzata en la tuta mondo.
Ecoj
Aluminio estas malpeza, tamen rezistema metalo, kun griza-arĝenta aspekto pro la maldika oksida tavolo, kiu formiĝas rapide, kiam aluminio estas elmetita al aero, kaj malhelpas plian korodadon, ĉar ĝi ne estas solvebla. Aluminio havas densecon de ĉirkaŭ triono de tiu de ŝtalo aŭ kupro; ĝi estas duktila kaj fleksebla, facile prilaborebla kaj rezistas al korodo. Ĝi ne estas magneta kaj batata ne produktas fajrerojn.
Aluminio estas elemento tre ofta sur Tero, kun pezoparto de 8,3 %; nur oksigeno (45,5 %) kaj silicio (25,7 %) estas pli oftaj. En la naturo ĝi ĉiam estas kombinita kun aliaj elementoj kaj estas parto de multaj mineraloj. Industrie ĝi estas produktata el baŭksito, ruĝ-bruna aŭ flava rokaĵo, troveble precipe en Usono, Rusio, Gujanoj, Hungario kaj eks-jugoslaviaj landoj.
Multaj metalaj elementoj estas solveblaj en aluminio; kupro, silicio, magnezio, zinko kaj mangano estas plej uzataj por formi alojojn kun aluminio. Krome estas aldonataj malgrandaj kvantoj da aliaj elementoj, nomataj korektiloj, por plibonigi certajn ecojn de la alojoj. Tiaj korektiloj estas nikelo, titano, zirkonio, kromo, bismuto, plumbo, kadmio, skandio; ankaŭ stano kaj fero. Ĉi-lasta elemento preskaŭ ĉiam estas en aluminio kiel malpuraĵo. Ĉiu korektilo posedas apartan efikon, ekzemple:
Izotopoj
Aluminio havas naŭ izotopojn kun vivotempo de pli ol sekundo. Ili havas atomajn masojn de 23 al 30. Nur la stabila izotopo 27Al kaj la radiaktiva izotopo 26Al (duoniĝa vivodaŭro 0,72 · 106 jaroj) troviĝas nature. 26Al ekestas el argono en la tera atmosfero per kolizia splitado fare de protonoj el la kosma radiado. Izotopoj de aluminio havas praktikan aplikon en la datado de maraj sedimentoj, de manganaj tuberoj, de glacio en glaĉeroj, de kvarco en rokoj kaj en meteoritoj. La kvanta rilato inter 26Al kaj berilio-10 estis uzata por studi la rolon de transportado, demeto, sedimentiĝo kaj erozio en tempa skalo de 105 al 106 jaroj.
26Al estis unuafoje uzata en studado de la Luno kaj meteoritoj. Meteoritaj rompaĵoj, kiuj disiĝas de la centra korpo, estas dum sia kosma vojaĝo elmetitaj al konsiderinda kosma radiado, kiu kaŭzas konsiderindan produktadon de 26Al. Post falo sur Teron la ŝildo de la atmosfero kontraŭ plia produktado de 26Al, kaj ĝia malkombiniĝo povas esti uzata por trovi la daŭron de ilia ĉeesto sur Tero. Esploro de meteoritoj montris ankaŭ, ke 26Al estis relative ofta je la tempo de la formiĝo de nia planedara sistemo. Eblas, ke la energio ellasita pro la malkomponiĝo de 26Al estu la kaŭzo de la reformado de iuj asteroidoj post ilia formiĝo antaŭ 4,6 miliardoj da jaroj.
Produktado
Ĉar aluminio estas tre reagema metalo, ne eblas ricevi ĝin per reduktado per karbono, kiel oni faras pri fero. La Hall-Héroult-procezo transformas aluminian oksidon al kriolito (per salo kaj hidrigenfluorido) kaj uzas elektron por eltiri la metalon el elektrolito el fandita kriolito kaj aliaj ingrediencoj, kiuj reduktas la necesan fando-temperaturon.
Aluminio estas ricevata precipe el baŭksito, miksa oksido-hidroksido de aluminio, de tre varia konsisto dependa de la trovejo. Ĝi povas enhavi krom aluminiaj oksido (Al2O3) kaj hidroksido (AlO(OH)) ankaŭ silician oksidon (SiO2). Certa kvanto da fera oksido (Fe2O3) estas la kaŭzo, de aluminio preskaŭ ĉiam enhavas iom da fero. Per la Bayer-procezo oni purigas la baŭksiton kaj transformas la hidroksidon al oksido; tiun la Hall-Héroult-procezo reduktas al aluminio.
Ĉirkaŭ 95 % de la monda konsumo de baŭksito servas por produkti aluminion.
Kvankam aluminio estas la tria plej abunda elemento sur Tero, ĝi ne estas trovata en pura formo, kaj ĝia produktado komsumas grandan kvanton da energio. Laŭ la prezoj komence de la 21-a jarcento ĉirkaŭ 40 % de la produktadaj kostoj estas por energio. Tial grandaj produktejoj de aluminio estas en landoj kun malmultekosta energio, ekzemple Venezuelo (nafto) kaj Islando (tervarmo). Kanado produktas aluminion per akvocentrala energio, kvankam la ercon ĝi devas grandparte importi. En 2012, la plej granda fandanto de aluminio en la mondo estas en Ĉinio, Rusio, Barejno, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, kaj Sudafriko.
En 2016, Ĉinio estis la pinta produktanto de aluminio per tutmonda proporcio de 55 %; la posta plej grandaj produktantaj landoj estis Rusio, Kanado, Barato, kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.
Laŭ la Informo pri Metalstokado en la socio de la Internacia Rimedpanelo, la tutmonda porpersona stokado de aluminio uzata en socio (t.e. en aŭtoj, konstruaĵoj, elektroniko ktp.) estas 80 kg. Multo da tio estas en pli-disvolviĝintaj landoj (350–500 kg porpersone) pli ol en malpli-disvolviĝintaj landoj (35 kg porpersone).
Procezo Bayer
Baŭksito estas la plej grava aluminia erco sed entenas nur 30-54% de aluminon (Al2O3). La aliaj elementoj estas silicio (SiO2), feraj oksidoj kaj titana dioksido (TiO2). Oni devas purigi la baŭksiton por poste povi obteni aluminion per procezo Hall-Héroult.
Dum la procezo Bayer oni unue lavas kaj pulvorigas la baŭksiton. Poste oni metas ĝin en kuvon kune kun natrian hidroksidon je premo de 6 atmosferoj kaj temperaturo de 200 °C. Tiel oni obtenas natrian aluminiaton (Na2O·Al2O3) kaj miksaĵon el feraj, titaniaj kaj siliciaj oksidoj, nomata ruĝa koto. Tiam oni dekantas la ruĝan koton. Poste la natria aluminiato malkombiniĝas per mekanika agitado, obtenante aluminian trihidraton:
Poste oni filtras la aluminian trihidraton en filtrokuvoj. Fine oni kalcinas ĝin je 1200 °C por obteni aluminon. La plejparto de la alumino obtenita estas poste uzata laŭ la procezo Hall-Héroult por obteni aluminion.
Mineraloj
La baŭksito estas aluminia erco, kiu konsistas precipe el la Al-mineraloj hidrargilito Al(OH)3, bemito kaj diasporo AlOOH, krome la Fe-oksidoj hematito kaj getito, la argil-mineralo kaolinito kaj malgrandaj porcioj da anataso TiO2. Tiuj donas la kolorojn ĉu ruĝan ĉu flava ĉu bruna. Baŭksito enhavas krom sufiĉe da aluminio ankaŭ aliajn mineralojn en malgrandaj kvantoj, ekzemple vanadio, kromo, galiumo, nikelo, torio, berilio.
Bentonito estas absorba aluminia filosilikata argilo konsistanta ĉefe el montmorilonito. Ĝi estis nomita de Wilbur C. Knight en 1898 laŭ la kretacea sabloformejo Benton Shale ĉe Rock River, Vajomingo, Usono.
La alunito estas mineralo de la klaso de la sulfatoj, malkovrita science en 1824. Sinonimoj de alunito estas jenaj: aluminilito, kalialunito kaj loŭigito. Kemie temas pri hidrogena sulfato el aluminio kaj kalio, kiu ofte kunportas malpuraĵojn da fero kaj natrio, kiuj havigas al ĝi kolornuancojn. Mineraloj al kiuj ĝi aperas ofte asocia estas jenaj: kvarco, pirito, kaolinito, gipso kaj diasporo. Tiu mineralo estis uzita por datigo de sedimentoj per la metodo de la kalio-argono en metalaj kuŝŝejoj, el la datigo de la alunito kiu aperas plenigante la internon de truoj; krome por la preparado de aluno; krome por la akiro de metala aluminio kaj kaliajn sterkojn.
Aluminito estas hidroza aluminia sulfida mineralo kun formulo: Al2SO4(OH)4·7H2O. Ĝi estas terblanka ĝis grizblanka monoklina mineralo kiu preskaŭ nenima montras kristalan formon. Ĝi formas botrioidaj ĝis mamilaj argilecaj amasoj. Ĝi havas tre mildan durecon de 1–2 kaj specifan graviton de 1.66–1.82.
Bemito, boehmite aŭ böhmite, estas aluminia oksid-hidroksida (γ-AlO(OH)) mineralo, komponanto de la erco de aluminio nome baŭksito. Ĝi estas dimorfa (du formoj) kun la mineralo diasporo.
Brulemo
Pura aluminio estas tre reagema kaj enhavas multe da energio, kio igas ĝin danĝera, precipe kiam la alirebla surfaco estas granda. Tial aluminia pulvoro estas facile flamigebla en aero kaj brulas generante aluminian oksidon kaj energion (varmon):
Same ĝi reagas kun akvo (aŭ fortaj alkaloj aŭ acidoj):
Tokseco
La medicino ne atribuas al aluminio fortan toksecon, ĉar la homa korpo nur malrapide alprenas ĝin tra la digesta aparato kaj kapablas eligi ĝin per la renoj. Tamen longdaŭra elmetiĝo al aluminio povas ekzemple suferigi la pulmon. Kelkaj homoj estas alergiaj al aluminio.
Aluminio estas, kiel ĉiuj pezaj metaloj, toksa por la centra nerva sistemo, se la korpo ne sukcesas rapide eligi ĝin, ekzemple ĉe reduktita funkcio de la renoj. Iuj esploroj indikas korelacion inter daŭra engluto de aluminio kaj nervaj malsanoj kiaj Alzheimer-malsano, parkinsona malsano aŭ multobla sklerozo. Tiuj studoj tamen ne estas agnoskataj de la universitata medicino.
Estas tri precipaj kaŭzoj de enpreno de aluminio en la organismon:
Vivmedio
En la Bayer-procezo ekestas toksa ruĝa ŝlimo (ĉ. 1,5 kg por 1 kg da aluminio). Ĝin necesas konservi en specialaj deponejoj.
Metalo
Aluminio estas la plej amplekse uzata nefera metalo. La tutmonda produktado de aluminio en 2016 estis 58.8 milionoj da metraj tunoj. Ĝi superis la produktadon de ajna alia metalo escepte fero (1,231 milionoj da metraj tunoj).
La ĉefaj uzoj de aluminia metalo estas la jenaj:
Komponaĵoj
La granda majoritato (ĉirkaŭ 90%) da aluminia oksido estas konvertita en metala aluminio. La aluminia oksido estas bazmaterialo por la aluminia produktado, oni produktas en granda kvanto per lesivado de la baŭksito.
Recikligo
Rekupero de metalo pere de recikligo iĝis grava tasko de la aluminia industrio. Recikligo estis malalt-profila agado ĝis fino de la 1960-aj jaroj, kiam la kreskanta uzado de aluminiaj trinkaĵskatoloj metis ĝin en la publika konscio. Recikligo postulas fandi la rubon, procezon kiu postulas nur 5% el la energio uzata por produkti aluminion el erco, kvankam grava parto (ĝis 15% el la uzata materialo) perdiĝas kiel fandomalpuraĵoj (cindreca oksido). Aluminia amasfandisto produktas ege malmulte fandomalpuraĵojn, kun valoroj de ĝis sub 1%.
La blankaj fandomalpuraĵoj el unuaranga aluminiproduktado kaj el duaranga recikligo ankoraŭ enhavas utilajn kvantojn da aluminio kiu povas esti elprenita industrie. Tiu procezo produktas aluminiajn rulojn, kune kun tre alte komplika rubomaterialo. Tiu rubo estas malfacile manipulebla. Ĝi reagas al akvo, lasane mikson de gasoj (kiel, inter aliaj, hidrogeno, acetileno, kaj amoniako), kiu spontane bruliĝas se kontaktas kun aero; kontakto kun malseka aero rezultas en la liberigo de abundaj kvantoj da amoniaka gaso. Spite tiujn malfacilaĵojn, tia rubo estas uzata kiel plenigaĵo en asfalto kaj cemento.
Giulia Di Marco
Giulia DI MARCO (naskiĝinta en 1574 aŭ 1575 en Sepino, mortinta en Romo) estis itala monaĥino kaj eble mistikulino kaj sekto-estrino.
Vivo
Estante el malriĉaj familiaj fonoj ŝi estis la servistino ĉe komercisto en Kampobaso; post ties morto ŝi iris al Napolo. Ŝi naskis filon kiun ŝi lasis en la manoj de la uloj de la Baziliko de la Anunciacio en la urbokvartalo Pendino. Ŝi iĝis sekulara franciskanino kaj populariĝis inter la napolanoj. Kelkaj eĉ konsideris ŝin sankta kaj sekvis ŝin. Renomo ŝia tiom kreskis ke ankaŭ la patroj Aniello Aciero kaj Giuseppe de Vicariis fasciniĝis; ili krome simple volis profiti de ŝia populareco pro komercaj interesoj privataj. En 1607 la napola tribunalo de la Inkvizicio volis ekigi provon pri ŝia sankteco. Je la fino de la unua proceso Arciero devis reiri Romon dume Giulia devis ekloĝi en la Antonio-monaĥinejo en Napolo. Sed la publika intereso pri ŝi ne malkreskis tiel ke Deodato Gentile, inkviziciĉefo en Napolo decidis aliloĝigi ŝin, nome je Cerreto Sannita ĉe la klaraninaj monaĥinoj.
Post alia mallibervola restado ŝia en Nocera dei Pagani, ŝi en 1611 finfine rajtis reveni Napolon. , kie ŝi de multaj konata estis ĝuante la sekvadon kaj ŝatadon de multaj. Tiam la teatinanoj ekaktivis por kiuj ŝi estis heretikulino: eble ili ankaŭ timis ke populareco ŝia povus damaĝi tiun de alia persono laŭdire sankta, Orsola Benincasa. El tiu ĉi konflikto estiĝis kvazaŭ du partioj, unu por kaj unu malpor ŝi. La poruloj estis gvidataj de la jezuitoj kaj de kelkaj el Viceré di Napoli, kiuj ĝenerale malŝatis romajn instancojn. La teatinoj, inter kiuj ankaŭ Andrea Avellino klare prenis pozicion malpor ŝi. Pro tia kontrasto faritis en 1614 renkontiĝo inter Di Marco kaj Benincasa. Belincasa baldaŭ konvinkiĝis pri la diableco de aĝoj ŝiaj (inter kiuj ankaŭ estis riproĉoj de malĉasteco de ŝiaj sekvantoj).
Sebastiano Vassalli verkis la romanon Io Partenope, en kiu centras la figuro de Giulia Di Marco
Miajadas
Miajadas estas municipo de Hispanio, en la sudoriento de la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas miajadeños. La censita populacio en 2008 estis de 10.241 loĝantoj. Nuntempe estas la kvina plej loĝata urbo en la provinco kaj forigis el tiu loko la pli tradician kaj historian proksiman urbon Trujillo.
Situo
Miajadas estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la pleja sudo de la komarko aŭ distrikto Tierra de Trujillo, sed norde de la komarko Vegas Altas de la najbara Provinco de Badajoz, kun kiuj havas sufiĉe da rilato, krom la administraj aferoj ĉe Cáceres, je altitudo de 297 m; je 58 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 60 km de Mérida, la regiona ĉefurbo laŭ aŭtoŝoseo. La areo de ties teritorio estas de 121 km². Miajadas estas ĉe la aŭtoŝoseo de Madrido al Lisbono.
La municipo de Miajadas enhavas krome du submunicipojn: nome Alonso de Ojeda kaj Casar de Miajadas, ambaŭ fonditaj dum la Plan Badajoz.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe la ekonomio ligata al agrikulturo de irigacio ŝnaĝis la tradician agrikulturon. La ĉefa kultivo estas tomato. Estas kelkaj grandaj fabrikoj de tomato, kiuj produktas tomatosaŭcojn, sukojn (ankaŭ de aliaj fruktoj), frititan tomaton ktp.
Historio
Dum la Hispana Enlanda Milito Miajadas falis en manoj de la trupoj de Francisco Franco kiuj ekde Sevilo klopodis konkeri la ĉefurbon Madrido. Tiele ili rapide dum la unuaj monatoj de la milito konkeris la tutan ŝoseon en la regiono sed lasis sude de Miajadas grandan kernon de la respublika Hispanio nome kio hodiaŭ estas la komarko Vegas Altas kun la urboj Don Benito, Villanueva de la Serena kaj Medellín, kiu estis en la alia flanko dum la tuta milito (almenaŭ pli da du jaroj), dum kiuj Miajadas estis do landlima kaj timis atakon de la respublikaj trupoj kiuj klopodus tranĉi la frankisman vojon al Madrido.
Libkov (distrikto Chrudim)
Municipo Libkov troviĝas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en montetaro Fera montaro (Železné hory), 4 km okcidente de la urbo Nasavrky. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua rapoto pri vilaĝo Libkov, iam en pasinteco nomata ankaŭ Lipkov, estas el la jaro 1329, kiam monaĥejo Vilémov transigis dezertan distrikton de Bojanov por koloniigo al Jindřich de Lichtenburk. Poste la vilaĝo apartenis al sinjorejo de Oheb, pli poste nomata de Seč. Post la batalo sur Blanka monto estis tiu ĉi sinjorejo subigita al sinjorejo Nasavrky. Dum la 16-a jarcento posedis ĝin la nobela familio Schönfeld kaj inter la jaroj 1746 kaj 1945 posedis la urbon Nasavrky kaj bienegon familio Auersperg.
Domposedantoj kaj bienistoj el Libkov devis servute labori. Vintre ili laboris en sinjoraj arbaroj. Ili faligadis arbojn, veturigadis lignon al la rivero Chrudimka kaj printempe flosigadis ĝin malsupren.
En Libkov oni multe kulturis linon, kiun oni hejmece ŝpinis kaj teksis. Kiam ŝpinado kaj teksado poste efektiviĝadis plejparte en fabrikoj, trovis virinoj el Libkov novan enspezfonton en retado de harretoj. Viroj estis ĉefe okupataj kiel veturigistoj. Plej multe ili veturigadis lignon en fervojan stacion en Slatiňany.
Hellmut Klima
Hellmut KLIMA (naskiĝinta la en Sibio mortinta la  en Turnișor) estis rumana historiisto, pastoro kaj instruisto de germana lingvo.
Vivo
Post trapaso de la abiturienta ekzameno ĉe la renomita Brukenthal-gimnazio sibia li studis teologion protestantisman en Kluĵo, Vieno kaj Lepsiko. Tiam li perlaboris la vivtenon en la Aŭstria ŝtata arkivejo. En 1939 li doktoriĝis skribinte tezon pri la guberniestroj transilvaniaj (Titolo germana: Die Gubernatoren Siebenbürgens 1774–1867; publikiĝo iĝis en la 1943-a jaro en rumana lingvo).
En 1940 li fariĝis paroĥestro en la landler-a komunumo Turnișor, estonte krome inter 1969 kaj 1978 dekano de la Sibia eklezidistrikto kiel ankaŭ spirita membro de la Landa konsistorio de la Evangelia eklezio de Rumanio. Ĝis la emeritiĝo li restis enofice. Tamen en 1945 lia kariero interrompitis pro deporto kaj punlaborad-devigo en Sovetunio.
Liajn postlasitaĵojn skribajn oni parte enkorpigis en la bibliotekon de la sibia Transilvanio-instituto. Troveblas tie i.a. lia kolekto de transilvaniaĵoj kaj 364 monografioj geografiaj-historiaj-sociaj de ĉiuj vilaĝfondoj faritaj de transilvaniaj saksoj. Sed la kolekto de moneroj estas hodiaŭ en la Transilvania muzeo en Gundelsheim.
Estante paroĥestro en Turnișor li akribege esploris la historion de la Landleroj (protestantoj forpelitaj en la 18-a jarcento far Maria Tereza de Aŭstrio kaj rifuĝintaj en Transilvanio). Dum la komunisma diktaturo en Rumanio li ne rajtis publikigi siajn rezultojn sciencajn. Partojn poste prezentis publike la elmigrinta landlerino Renate Bauinger-Liebhart.
Ĉestara efiko
La ĉestara efiko (ankaŭ nehelpa efiko) estas tiu fenomeno, kiam personoj, kiuj hazarde okulatestas akcidenton aŭ krimagon, faras nenion, gapas la eventojn kaj ne ofertas helpon. Oni atestas ankaŭ laŭ esploroj, ke ju pli da atestantoj, des malpli da helpantoj.
La nehelpemon kaŭzas, ke la situo estas danĝera, neklara, okazas respondec-difuzo.
Zambezaj inunditaj herbejoj
La zambezaj inunditaj herbejoj estas tersupraĵa ekoregiono el la orientafrik-savana ekoprovinco de la afrotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al inunditaj herbejoj kaj savanoj de suda kaj orienta Afriko. Ĝi ankaŭ kongruas kun la tutmondaj 200-unuo zambezaj inunditaj savanoj.
Subvesto
Subvesto aŭ subkostumo estas la intima vesto, kiun oni portas apud la haŭto, ĝenerale sub la cetera vesto. Ĝi povas konsisti el pluraj aferoj aparte surmeteblaj, nomitaj subvestaĵoj (aŭ simple subvestoj).
Zambezaj inunditaj herbejoj
La ekoregiono havas riĉan faŭnon.
Priskribo
La zambezaj inunditaj herbejoj troviĝas en sezone aŭ daŭre inundataj malaltaĵoj en la akvokolekta areo de Zambezo kaj la najbaraj basenoj. Tiuj enklavoj situas en la larĝa zono de sekaj kaj ne tre fekundaj mjombaroj kiuj etendiĝas oriente kaj okcidente tra Afriko, ekde Bocvano kaj Namibio okcidente al  Tanzanio kaj Mozambiko  oriente.
Subvesto
Porti (kaj regule ŝanĝi la) subveston malplioftigas la bezonon lavi la ceteran kostumon, kiu foje estas malpli facile purigebla. Oni portas subveston ankaŭ por senti sin varma, komforta, pruda aŭ higiena, aŭ por influi erotike. Kelkaj subvestaĵoj havas religian signifon, kiel ekzemple la speciala vestaĵo uzata de mormonoj.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Priskribo
Vastaj enklavoj de inunditaj herbejoj inkludas :
La ekoregiono havas tropikan klimaton kun varmega humida somero inter novembro kaj marto.
Subvesto
Prasubvesto
La unua subvestaĵo portita de homoj estis verŝajne la lumbotuko. En unu formo ĝi konsistas el nur longa ŝtofbendo, kiun oni vindas inter la gamboj kaj ĉirkaŭ la talio. Alia formo pli similas al jupo: oni volvas tukon plurfoje ĉirkaŭ la koksoj kaj ligas ĝin per zono. Ekzistas ankaŭ triangula formo simila al malstrikta tangao.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Flaŭro
La ekoregiono situas en la Zambeza flaŭra provinco, la plej granda el la varmpunktoj de planto-endemiismo en Afriko.
Subvesto
Prasubvesto
Tio estis la sola konata subvestaĵo en plej multaj antikvaj civilizacioj: oni entombigis la egiptan reĝon Tutanĥamono kun 145 tiaj tukoj.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Flaŭro
Kvankam plejparte karakterizata de mozaiko de herbejoj kaj duonakva vegetaĵaro, la loka flaŭra variado inter la malsekejoj estas granda kauze de la dissemiteco de la inunditaj areoj kiuj konstituas tiun ekoregionon.
Subvesto
Prasubvesto
Sed lumbotukon ankoraŭ portas homoj ĉirkaŭ la mondo: ekzemple, ĝi restas tradicia subvestaĵo en multaj aziaj socioj. En tropika klimato, la lumbotuko povas esti la sola vestaĵo (tiel, ke ĝi efektive ne estas subvestaĵo), sed en pli malvarmaj temperaturoj, ĝi ofte formas la bazon de la vesto, kaj aliaj vestaĵoj kovras ĝin.
Nouamghar
Nouamghar estas marborda vilaĝo en Maŭritanio, en regiono Daĥlet Nuadibu, proksime al regiono Inŝiri. Ŝi situas ĉe la Kapo Timiris, ĝi estas unu enirejo al la Nacia Parko Banc d'Arguin.
Subvesto
Prasubvesto
En Helenio kaj la klasika Romio, la viroj portis lumbotukon. Ne estas klare, ĉu la heleninoj portis subveston. Romaninoj ja portis lumbotukon aŭ ion similan al kalsoneto, kaj mamvindaĵon el mola ledo. La klasika subvesto estis ĝenerale lana aŭ lina; importi silkon estus tro multekoste por ĉiuj krom la plej altrangaj.
Mezepoko kaj renesanco
En la mezepoko, la vira subvesto fariĝis malpli strikta. La lumbotukon anstataŭis pantaloneca subvestaĵo, prakalsono, en du pecoj, kiujn oni laĉis ĉirkaŭ la talio kaj kruroj. Pli riĉaj viroj ofte portis ankaŭ praŝtrumpojn. En la renesanco la praŝtrumpoj pli striktiĝis kaj longiĝis, kaj la prakalsono do pli mallongiĝis kompense. Praŝtrumpoj (kaj multaj prakalsonoj) ne estis veraj subvestaĵoj, ĉar oni ne kovris ilin per la cetera vesto.
La prakalsono kutime havis klapon antaŭe, fermeblan per butono aŭ laĉo, por faciligi urinadon. En la 16-a jarcento okazis modo pri ĉiam pli grandaj pufklapoj, post kiam Reĝo Henriko la 8-a de Anglio ekremburis la sian.
Tiuepoke aperis kiel subvestaĵo la moderna ĉemizo. Oni rigardis ĝin unue kiel luksaĵon, sed poste kiel grandan progresaĵon, kiu ebligis, ke oni ne plu lavu sin: oni opiniis, ke surmeti puran ĉemizon, viŝinte sin per la malpura, sufiĉis por purigi sin.
Renesancaj nobeloj portis subveste ankaŭ senmanikan pufkamizolon, laĉante ĝin antaŭe.
Nouamghar
En 2000, Nouamghar havis 4151 loĝantojn.
Subvesto
Mezepoko kaj renesanco
Mezepokaj virinoj kutime portis striktan senmanikan subkitelon aŭ ĉemizinon, foje kune kun kalsoneca vindaĵo ĉe la gamboj. Kelkaj portis subrobon aŭ subjupon sub la ĉefrobo sed super la subkitelo. La vintra subjupo estis varma kaj trastebita, kaj foje tiel ornama, ke oni efektive tajlis la eksteran veston por elmontri ĝin.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Flaŭro
Krome, la sezonaj fluktuadoj je akvaj niveloj kaj la gradoj de toleremo de diferencaj plantoj kaj plantokomunumoj por akvosatiĝo rezultigas kompleksan, ĉiam ŝanĝantan mozaikon de herbejoj alternantan kun daŭra marĉa vegetaĵaro same kiel herbejoj kaj densaĵoj trovataj nur en pli bone drenataj substratoj.
Subvesto
Mezepoko kaj renesanco
En la 16-a jarcento populariĝis la krinolino, subjupo tiel rigida pro ringoj (ofte salikaj), ke ĝi elstaris konuse ekde la talio. Dum reĝado de Henriko la 3-a ili iĝis tiom vastaj, ke okaze de la Masakro de la Sankta-Bartolomea tago virino sukcesis savi sian edzon kaŝante lin sub ŝia jupo.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Flaŭro
Poacoj apartenantaj al genroj Acroceras, Echinochloa, Leersia, Oryza, Phragmites, Typha kaj Vossia, kune kun la papiruscipero dominas plejmulte en tiuj malsekejoj. Herbecaj marĉoj kaj akvoplantoj ankaŭ estas komunaj. En iuj marĉoj, ŝajnas ke la kreskado mem de la marĉvegetaĵaro sufiĉe obstrukcis la akvan elfluon. En iuj malsekejoj en la ekoregiono, oni trovas halofitan vegetaĵaron.
Subvesto
Mezepoko kaj renesanco
La virinoj emis porti korsetojn tiuepoke, ne la talireduktajn kurbigajn aferojn konatajn el la Viktorina epoko, sed rektajn korsetojn, kiuj platigis la bruston.
Leduc
La setlado de la regiono ĉirkaŭ Leduc, Alberta komenciĝis en 1889 kiam Robert Taylor Telford setlis ĉe terpeco apud bela lago, kie poste estos nova urbeto. Dum tiuj fruaj jaroj Telford estis la unua poŝtoficejestro, la unua butikisto, kaj unua juĝisto en la komunumo kiu neformale konatiĝis kiel Telford. Robert Telford poste servis la komunumon kiel ĝia urbestro kaj deputito en la provinca parlamento.
Subvesto
Industria epoko
En la lasta duono de la 18-a jarcento, la inventoj de la multspindela ŝpinmaŝino kaj la kotonfarilo subite disvastigis kotonajn ŝtofojn. Tio ebligis la amasproduktadon de subvestaĵoj en fabrikoj, kaj homoj je la unua fojo aĉetis subveston en la vendejoj anstataŭ mem krei ĝin hejme.
La norma subvestaĵo de viroj, virinoj kaj infanoj en la 19-a jarcento estis la kombineo, unupeca trikita tolaĵo, kiu kovris ne nur la torson, sed ankaŭ la brakojn ĝispojne kaj la gambojn ĝismaleole. Fal-klapo malantaŭe ebligis eviti kompletan senvestiĝon en la necesejo.
Sub la korseto oni ĝenerale portis maldensan ĉemizecan subkitelon el muslino. En la lasta duono de la 19-a jarcento, dum jupoj fariĝis malpli longaj, tion akompanis longa dupeca prakalsonino kun falbaloj ĉe la maleoloj.
En tiu periodo denove ekzistis krinolinoj, sed malkiel tiuj de la 16-a jarcento, ĉi tiuj subjupoj pufis simple pro siaj multaj tavoloj da rigidaj ŝtofoj. Ili ankaŭ tiel malmulte kostis, ke ili aĉeteblis por preskaŭ ĉiuj, sed la riĉulinoj ĝenerale portis krinolinon pli ornaman el delikata ŝtofo.
Jam dum du jarcentoj virinoj portis kusenecan pufpugon, sed tio fariĝis plej populara en la 1880-aj jaroj, tuj antaŭ sia plena malapero el la mondo de vestaĵoj.
Frua 20-a jarcento
Komence de la 20-a jarcento oni inventis novajn flekseblajn materialojn, el kiuj oni faris bartojn por pli komfortaj korsetoj.
Leduc
La historio de Leduc komenciĝis modeste. En la jaro 1890 S-ro McKinely, setlisto de tiu regiono, starigis registaran telegrafejon por la regiono. Li bezonis nomon por la loko kaj diris: "Ni nomu ĝin laŭ la unua persono kiu eniros." Tuj eniris la pordon Pastro Hippolyte Leduc, kiu servis en tiu regiono depost 1867 kaj poste fariĝis vikario ĝenerala de la Diocezo Edmontono. La municipo Leduc oficiale korporaciiĝis kiel la Vilaĝo Leduc la 15-an de decembro 1899 kaj kreskinte atingis urbetan statuson la 15-an de decembro 1906. Finfine ĝi fariĝis la Urbo Leduc la 1-an de septembro 1983.
Subvesto
Frua 20-a jarcento
Tiutempe oni ankaŭ komencis reklami subvestojn, emfazante ĉefe la fortikecon, ne la laŭmodecon.
Ĉirkaŭ la jaro 1910, fabrikfirmao decidis dupecigi la kombineon, tiel kreante fruajn formojn de la modernaj subĉemizo kaj kalsono. Virinoj ekportis puntan varianton de tiu duopo, kies ĉemiza parto nomiĝis kamizolo, havis ŝelketojn anstataŭ manikojn, kaj estis metita super la korseto.
Proksimume samtempe aperis nova simpligita formo de la kalsonino: la subkuloto estis malstrikta kaj atingis nur la genuojn. Tio populariĝis inter tiuj junulinoj, kiuj ĝuis bicikli kaj sporti. Eksmodigis la korseton tiu nova atleteco de virinoj — kune kun la malhavebleco de metalo por la bartoj dum la Unua mondmilito. Oni ekuzis mamzonojn anstataŭe.
Kelkaj soldatoj en la Unua mondmilito ricevis kiel kalsonon ŝorton kun aparta butonklapo alfiksita antaŭe. Oni alĝustigis la vestaĵon per nodoj ĉe la flankoj. Tio fariĝis pli populara ol la kombineo, jam antaŭ la fino de la milito.
Zambezaj inunditaj herbejoj
Flaŭro
Altaj areoj ene de tiuj malsekejoj subtenas diferencajn tipojn de vegetaĵaro. Tiuj ĉi inkludas termitajn loĝejojn kun distingaj herbejeroj kaj densaĵeroj, pluvarbaron en Kimombero-Valo, kaj duonarbaran vegetaĵaron en Ugalla. Mjombaj aŭ mopanaj duonarbaroj plejofte ĉirkaŭas tiujn malsekejojn, kvankam seka arbaro, sekundaraj herbejoj kaj itigi-veprejo ankaŭ loke ĉeestas.
Faŭno
Eĉ dum la seka sezono la inund-ebenaĵoj subtenas riĉan faŭnon inkluzive de la afrika bubalo, la gnuo, la elefanto, la zebro, la ĝirafo, kaj en la akvoj la amfibia hipopotamo kaj la krokodilo. Estas multaj antilopoj kiaj la akvantilopo, la pukuo, la elando, kaj la leĉantilopo. Speciale Bangvelu-Marĉo gastigas la nigran leĉantilopon (Kobus leche smithermani), la bluan damaliskon, kaj la ŝliman tragelafon dum Kafue-Ebenaĵo subtenas grandajn grupojn de bruna leĉantilopo (K. l. kafuensis) kaj de Burĉel-zebro (Equus quagga burchellii).
La grandaj nombroj da birdoj, precipe akvobirdoj en la inundebenaĵoj, inkludas la selbekulon. Estas du endemiaj reptilioj; la Merera bufo (Amietophrynus reesi) en Kilombero-Valo, kaj la Barotse-akvoserpento (Crotaphopeltis barotseensis).
Minacoj kaj konservado
Malgraŭ la glosino kaj la marĉa akvo, la inundebenaĵoj longe estas estintaj la loĝloko de kamparaj komunumoj, kiaj la lozioj en Barotse-Inundebenaĵo kaj la tonga-popolo en Kafue-Ebenaĵo, sed ili estas plejofte sendifektaj kaj vastaj areoj estas protektataj. Tamen la faŭno estas ankoraŭ vundebla por ŝtelĉasado kaj neleĝa terkulturo aŭ paŝtado de brutaro. Intertempe la loĝantaro de tiu parto de Afriko daŭre pligrandiĝas, bezonante pli da akvo kaj da farmlando. Tio daŭre estas minaco por la inundebenaĵoj ĉar la areo estas poluata aŭ farmata, herbejoj estas ekbruligataj kaj riveroj estas digataj aŭ deturnigataj. Kafue-Ebenaĵo estas estinta draste ŝanĝita kaŭze de digado de la rivero; kaj similaj projektoj estas planataj por Okavango-Rivero.
Protektataj areoj ampleksas Okavango-Delton, la marĉojn de Bangweulu, Mojovosi, kaj Kilomberon, kaj Kafue-Ebenaĵon. Krome Ĉilva-Lago estas Ramsar-loko por birdoj. Okavango-Delto estas la plej vasta kaj la pli bone konata protektejo, estanta ene de Nacia Parko Moremi kiu gastigas abundan faŭnon kaj bone disvolvigitan safari-industrion kun bazo en la bocvana urbo Maun. En Zambio Nacia Parko Loĉinvar kaj Nacia Parko Blua Laguno estas protektataj.
Subvesto
Frua 20-a jarcento
Post la milito disvastiĝis ankaŭ subvestaĵoj el rajono: ŝtofo, kiun oni inventis por anstataŭi silkon en paraŝutoj.
1920-aj kaj 1930-aj jaroj
Fabrikantoj komencis reklami la komforton de siaj subvestoj. Ili malaltigis la nombron de butonoj, kaj plibonigis la klapfermilon ĉe kalsonoj kaj kombineoj. Ili ankaŭ ekvendis jam reduktitajn subvestaĵojn, kiuj ne povis akcidente pli reduktiĝi pro lavado.
La virina subkuloto fariĝis pli mallonga, ĝis ĝi similis al moderna kalsoneto, sed ĝi restis malstrikta ĉe la gamboj. La gambojn oni kovris per ŝtrumpoj, tenante ilin (ekzemple dum la energiaj dancoj tiam popularaj) per ĵarteloj — elastaj rubandoj, kiuj pendis de ĵartelzono ĉe la talio. Tio enkondukis la nunan epokon, en kiu la virina subvesto havas kroman funkcion kiel amoraĵo.
En 1928 oni difinis la modernan skalon (A, B, ktp) por mezuri la grandon de la ingoj de mamzono.
Ankaŭ tiutempe aperis la prembutono, simpla fermilo el du rondaj pecetoj, unu kun tubereto kaj la alia kun ingo por tio. Ĝi fariĝis parto de multaj subvestaĵoj.
La virinoj de la 1930-aj jaroj reenkondukis la korseton sub la nomo gaino, ĝenerale sen bartoj sed ofte kun mamzono kaj ĵarteloj alfiksitaj. Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas tia mamgaino kiel erotika kostumero. Virinoj portis ankaŭ kombineeton, reduktitan formon de la kombineo, kun kamizoleca korsaĵo kaj malstrikta kalsoneto.
1940-aj, 1950-aj kaj 1960-aj jaroj
Dum la Dua mondmilito, la elastaj zonoj kaj premagrafoj cedis denove al butonoj, pro la manko de kaŭĉuko kaj metalo. Fariĝis malpli facile aĉeti subveston, ĉar la soldatoj ricevis ilin prioritate. Post la milito, multaj virinoj ekportis senŝelkan mamzonon, kiu suprenpuŝis la bruston por aspektigi la intermamon pli profunda. Tula subjupo aŭ Petikoto estas subvesto por virinoj kio antaŭ ĉio estis portata dum la 1950-aj jaroj.
Virinaj subvestaĵoj en la 1950-aj jaroj do ekemfazis la mamojn kaj ne plu la talion. Populariĝis inter junulinoj mamzono kun pintaj ingoj, kiun oni portis sub strikta svetero. La kalsonetino ankoraŭ pli malvastiĝis: influate de la suba parto de bikino, ĝi fariĝis ofte dekoksa (kun malalta talio) kaj arkflanka. Kiam la flankoj fine malaperis lasante nur zonecan bendon, naskiĝis la tangao.
Antonio María Romeu
Antonio María Romeu Marrero (naskiĝinta la 11-an de septembro 1876 en Jibacoa, Kubo; mortinta la 18-an de januaro 1955 en Havano) estis kuba pianisto, komponisto kaj orkestrestro. Lia orkestro, specialiĝinta pri la interpreto de la danzono, gvidis la ĝenron de ĉarango por pli ol tridek jaroj.
Subvesto
1940-aj, 1950-aj kaj 1960-aj jaroj
En 1959 aperis kalsonŝtrumpoj, kiuj kombinis la virinajn kalsonon kaj ŝtrumpojn kiel unupecan vestaĵon. La furoreco de la minijupo en la 1960-aj jaroj enkondukigis senkudrajn kalsonŝtrumpojn, ĉe kiuj mankis la videbla kudrolinio.
Antonio María Romeu
Vivo
Romeu studis muzikon en 1884 ĉe Joaquín Mariano Martínez. Je la 12 jaroj li ludis sian unuan dancon kaj komponis sian unuan verkon. En 1899 li translokiĝis al Havano kaj muzikis en kelkaj kafejoj.
Subvesto
Ĝis nuntempe
La subvesta mondo maturiĝis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kiam reklamistoj ĉesis emfazi fortikecon kaj komforton kaj aludis anstataŭe pri volupto. La subvestaĵoj estas la lasta barilo antaŭ nudeco, kaj tial iasence ja rolas kiel ponto al amoro. Muziksteluloj en la 1980-aj jaroj do foje portis subvestaĵojn super la cetera vesto.
Antonio María Romeu
Vivo
Li estis invitata ludi en la nsemblo "Orquesta Cervantes", unu el variaj de varias "charangas" fonditaj komence de la 20-a jarcento. "Orquesta Cervantes" estis la unua konata muzikensemblo, kiu enigis la pianon en la popularan muzikon kuban.
Subvesto
Ĝis nuntempe
En la 1990-aj jaroj oftiĝis dekoksaj pantalonoj, kiuj ne tute kaŝis la kalsonon, kaj samtempe populariĝis kiel subvestaĵo la sensidvanga tangao, origine formo de bankalsoneto. Al viroj oni komencis vendi ŝortkalsoneton, kiu similas al la tradicia subŝorto sed pli subtenas, ĉar pro elastano en la ŝtofo ĝi premas sin strikte al la korpo.
Antonio María Romeu
Vivo
Komence nomataj charangas francesas, la ĉarangoj forŝovis la antaŭe tipajn orkestron („orquesta típica“) per sia instrumenta stilo interpreti la danzonon. La fundamenta ideo estis akiri sonon pli altan kaj brilan ol la orquesta típica forigante la latunajn blovinstrumentojn, anstataŭante la klarneton per fluto kaj aldonante la "pailas criollas", nun nomataj timbales.
Subvesto
Ĝis nuntempe
Kelkaj virinoj portas torsujon, modernan formon de la kombineeto, tre similan al unupeca bankostumo, sed malfermebla per prembutonoj inter la gamboj. Sub ĵaketo ĝi povas servi kiel publika korsaĵo, kiu ne riskas elfali el la pantalono.
Antonio María Romeu
La orkestro
Romeu fondis sian propran orkestron en 1910. La origina ensemblo konsistis el Romeu (piano); Feliciano Facenda (violono); Alfredo Valdés (fluto); Rafael Calazán (kontrabaso); Remigio Valdés (timbaleo); Juan de la Merced (guiro). Estis malgranda grupo. En la dukekaj jaroj la orkestro konsistis el Francisco Delabart (fluto); Augusto Valdés (klarneto); Juan Quevedo (violono); Aurelio Valdés y Félix Vásquez (guiro); Antonio María Romeu hijo (violono); Pedro Hernández (violono); Dihigo (trumpeto); Regueira (trombono) kaj José Antonio Díaz (fluto). En la tridekaj jaroj ili enprenis eĉ pli muzikistojn ĝis atingi la grandecon de bandego. Tamen, per la eksplodo de la Dua Mondmilito kaj la velkado de la turismo la bando reduktis sian grandon.
Subvesto
Ĝis nuntempe
Nuntempe kelkaj eĉ ne portas subveston: ili estas subnudaj. Subvestado ja originis kiel higiena sistemo, sed en epoko, kiam oni banas sin ĉiutage, eblas opinii, ke subvestaĵoj ne plu necesas.
Antonio María Romeu
La orkestro
Kiam mortis Romeu, la orkestron direktis la samnoma filo same kiel Barbarito Díez.
Komponaĵoj
Romeu verkis pli ol 500 danzonojn, el kiuj kelkaj estis adaptataj al aliaj kubaj ritmoj; kelkaj estis originaloj kaj aliaj adaptaĵoj de ekzistaj verkoj. Lia verko plej fama estas Tres lindas cubanas, aranĝo de malnova kanto. Aliaj famaj danzonoj estas Siglo XX, La danza de los millones, El servicio obligatorio, Cinta azul, El mago de las teclas, Jíbacoa kaj La flauta mágica (kunverkita kun Alfredo Brito) same kiel ankaŭ aranĝaĵoj pri temoj kiel Guarina kaj Perla marina de Sindo Garay, Mares y arenas de Rosendo Ruiz, Mercedes de Manuel Corona, Aquella boca de Eusebio Delfín aŭ La cleptomanía de Manuel Luna.
Okcidenta rifegreto
La Okcidenta rifegreto, Egretta gularis, konata ankaŭ kiel Okcidenta rifardeo, estas mezgranda ardeo. Ĝi loĝas ĉefe en la marbordoj de tropika Okcidenta Afriko, la Ruĝa Maro, la Persa Golfo kaj orienten al Barato. Ĝi estis registrita kiel vaganto ĉe Kokosinsuloj, nome teritorio de Aŭstralio en orienta Hinda Oceano.
La reprodukta habitato de la Okcidenta rifegreto estas marbordaj humidejoj. Ili nestumas en kolonioj, ofte kun aliaj vadbirdoj, kutime sur platformoj el bastonetoj en arboj aŭ arbustoj. La ino kutime demetas 2 aŭ 3 ovojn (kvankam Ahmed Al Ali el UAE registris 4 ovojn).
Tiu birdospecio havas du plumakolorajn formojn. Estas tutblanka morfo kaj malhelgriza morfo; povas ekzisti ankaŭ intermezaj morfoj. La blanka morfo estas simila laŭ ĝenerala aspekto al la Malgranda egreto, sed havas pli dikan bekon, pli senkolorajn krurojn, kaj malpli elegantan aspekton. La griza morfo malfacile konfuzeblas kun iu ajn alia specio ene de sia teritorio.
Tiuj birdoj gvatas sian predon en neprofunda akvo, ofte kurante aŭ trenante siajn piedojn; ili povas ankaŭ stari senmove kaj atendi gvate la predon. Ili manĝas fiŝojn, krustulojn, kaj moluskojn.
La taksonomio de tiu specio estas serioze disputata. Estas tri subspecioj; E. g. gularis, schistacea, kaj dimorpha; ĉiuj el kiuj ŝajne estas malpli rilataj ol iam supozite.
Mohamad Nouri
Mohamad Hedajat Nouri (perse: محمد هدایت نوری, naskiĝis la en Raŝto, mortis la  en Teherano) estis persa klasika kantisto. Li kredis, ke muziko estas la internacia lingvo kaj apartenas al ĉiuj mondanoj, do pro tio li ofte sekvis la arton de okcidento kaj kantis laŭ ĝi. Li en la jaro 1999 gajnis la premion Ĥorŝid (Esperante: suno) kaj ankaŭ en la jaro 2006 konatiĝis kiel eterna-vizaĝo (tiu ĉi estas kromnomo, kiun oni donas al grandaj artistoj en Irano). Li dum multaj jaroj lernis de Faĥere Saba.
18877 Stevendodds
18877 Stevendodds estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills, proksime de Fountain Hills (Arizono, Usono).
Mohamad Nouri
La vivo
Mohamad Nouri naskiĝis en Raŝto kaj en la jun-aĝo eklernis kant-manieron de Evelyn Baghtcheban kaj muzik-teorion de Sirus Ŝahrdar kaj Ferejdun Farzane en la lernejo de muziko. Li sekvis la kant-manieron de Hosejn Aslani kaj Naser Hosejni. Kiam li estis en la tria jardeko de la vivo, la muziko de la mondo envenis en Irano kaj eldoniĝis. Do li renkontis novan muzikon, kiu antaŭe ne estis konata por li kaj influis lin. Li ekkantis kanzonojn kiuj estis okcidentaj klasikaj kanzonoj kun persaj poemoj. Post fini la studon li povis doni novan sencon al siaj verkoj kaj eldoni originalajn verkojn kiuj jam havis proprajn elementojn. Mohamad Nouri dum 5 jardekoj kantis pli ol 300 kanzonoj. Li ankaŭ verkis kaj tradukis multajn artikolojn pri muziko kaj verkis poemojn. Li kantis multajn kanzonojn enhavante tradiciajn temojn kaj elementojn kiel "Ĝane Marjam", "Ŝalizar", "Vasunak", "Ĝomee Bazar" kaj "Iran". Unu el la plej famaj kantoj kiu apartenas al li nomiĝas "Ĝane Marjam", ĝia muziko ankaŭ estas verkita de li. Li finfine post multaj jaroj elteni la malsanon kancero, je 31-a julio 2010 en la malsanulejo Ĝam en Teherano forpasis.
Tertremo en Turkio kaj Sirio en 2023
La tertremo en Turkio kaj Sirio okazis la 6-an de februaro 2023, kaj plejparte detruis la sudajn kaj centrajn partojn de Turkio kaj la nordokcidentajn kaj nordajn partojn de Sirio.
Priskribo
Ĝi kaŭzis fortajn damaĝojn en la menciitaj landpartoj kaj la magnitudo estis mezurata laŭ la skalo Richter je ML=7,8 (ekstrema). Helpemaj asocioj venis el la tuta mondo kaj kun la turkaj helpantoj ili trovis pli ol 40 mil da mortintoj kaj pli, ol 120 mil da vunditoj. Nombro de la senhejmuloj estis nekalkulebla. Ili vivas surtere, nur parto en tendoj.
Kratzmann
Kratzmann estas familia nomo de jenaj personoj:
Colomby
Colomby estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ergotoalkaloido
Ergotoalkaloidoj estas alkaloidoj de ergotfungo sed ankaŭ de klavicipitacoj. En la naturo oni vidas kvar grupojn de Ergotoalkaloidoj : lizergacidoj (Liserga Acido kaj paspalika acidoj), simplaj lizergamidoj, ergopeptinoj kaj klavinoj. Ankaŭ kelkaj aliaj fungoj kiel Aspergillus fumigatus, Penicillium commune aŭ Penicillium roqueforti en Aspergillaceae produktas klavinojn.
La unua ĉefa etapo estas triptofano→DMAT (DiMethylAllylTryptophan)
Sinsekve diferencaj komponantoj formiĝas : chanoclavine→agroclavine→elymoclavine→paspalika acido→liserga acido.
La dua ĉefa etapo estas liserga acido→amididoj dank'al neribosomaj peptidoj.
En 1896 C.C. Keller kaj en 1929, H. W. Van Urk priskribis la unuajn metodojn por dozi Ergotoalkaloidojn.
Simplaj Lizergacidoamidoj
Simplaj Lisergacidoamidoj, tiel ekzemple Ergometrino estas formataj de lizergeracido kaj Aminoacido (ekzemple Alanino).
* ne natura ergotoalkaloido.
Sante Marie
Sante Marie estas komunumo de Italio.
Ergotoalkaloido
Ergopeptinoj kaj ergopeptininoj
Ergopeptinoj, klasikaj ergotoalkaoidoj de Claviceps purpurea estas D-lizegiltripeptidoj. La tripeptido estas aranĝata en ciklollaktam strukturo. Ĉe Claviceps purpurea la unua aminoacido estas alanino (grupo de ergotamino) aŭ valino (grupo ergottoksino). La tria aminoacido estas ĉiam prolino.
Oni trovas ankaŭ epimerojn nomatajn ergopeptininojn (ergotaminino, ergokristinino, ergozinino, ergokriptinino, ergovalinino, ergokorninino). Ili havas malforta malforta aktiveco.
Ergopeptamoj
Iliaj strukturoj estas similaj kiel ergopeptinoj sed L-Prolino estas anstataŭata per D-Prolino kaj ili estas ne ciklolaktamaj.
Produktado
En 1959, Ernst Boris Chain produktis lizergan acidon kun Claviceps paspali. En 1966, Alba M. Amici trovis stamon de Claviceps purpurea kiu produktis ergotaminon en fermentujo
Toksado
La epimeroj R (rectus) estas biologiaj aktivaj sed ne la epimeroj S (sinister). Galo kaj pankreatino aliigas epimeron S al epimero R por la grupo de ergotamino, do pliigas la toksadon. Por la grupo ergottoksino estas la kontraŭo. Kuirado malpliigas la toksadon. ĉar la alta temperaturo difektas iomete la alkaloidojn ankaŭ ĉar ĝi aliigas epimeron R al epimero S.
Gyula Károlyi
Grafo KÁROLYI Gyula [karoji djula] (n. 7-an de majo 1871, Nyírbakta, Hungario – m. 23-an de aprilo 1947, Budapeŝto) estis hungara bienegulo, konservativa politikisto, ĉefministro (24-an de aŭgusto 1931 – 1-an de oktobro 1932), direktora membro de la Hungara Scienca Akademio (1915–45). Lia patro estis Tibor Károlyi.