cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingvistiko
Kvankam la gramatiko ja estas antikva studobjekto, la netradicia fokuso de la moderna lingvistiko havas diversajn fontojn. Unu de la plej gravaj estis konstituitaj de la Neogrammatiker (germanaj novgramatikistoj), kiuj inaŭguris la historian lingvistikon kaj enkondukis la nocion de "leĝo" en la kunteksto de la lingvistiko kaj kiu partikulare formulis diversajn fonetikajn leĝojn por reprezenti la lingvajn ŝanĝojn. Alia grava punkto estas la terminoj "sinkroneco", "diakroneco" kaj la strukturismajn nociojn popularigitajn per la laboro de Ferdinand de Saussure kaj lia verko Cours de linguistique générale (Kurso de ĝenerala lingvistiko, inspirita en liaj lecionoj). ​ La 20-a jarcento estas konsiderata, ekde la apero de la strukturismo derivita de la laboro de Saussure, la «starpunkto» de la moderna lingvistiko. Ekde tiam ŝajne oni ĝeneraligis la uzadon de la vorto «lingvistiko» (la unua apero de tiu vorto estis registrita en 1883). La vorto «lingvisto» jam aperis por la unua fojo en la unua paĝo de la unua volumo de la verko Choix des poésies des troubadours, ​ verkita en 1816 de Raynouard.
Priskribo
Lingvistiko estas la scienca studado pri lingvo. Ekzistas larĝe tri aspektoj de la studo, kiuj inkludas lingvoformularon, lingvosignifon, kaj lingvon en kunteksto. La plej fruaj konataj agadoj en la priskribo de lingvo estis atribuitaj al Pāṇini proksimume 500 a.K., nome lia analizo de sanskrito en Ashtadhyayi.
Lingvistiko analizas homan lingvon kiel sistemo por rilatado de sonoj (aŭ subskribitaj gestoj) kaj signifoj. La fako fonetiko studas lingvan sonon, kaj temas pri la faktaj trajtoj de fonemoj kaj ne-paroladaj sonoj, kaj kiel ili estas produktitaj kaj perceptitaj. La studo de lingvosignifo, aliflanke, interkonsentoj kun kiel lingvoj ĉifras rilatojn inter entoj, trajtoj, kaj aliaj aspektoj de la mondo por peri, procezi, kaj asigni elvokivon, same kiel por administri kaj solvi ambiguecon. Dum la studo de semantiko tipe temas pri verkondiĉoj, pragmatikaj interkonsentoj kun kiel signifoj estas influitaj per kunteksto.
Gramatiko estas la sistemo de reguloj kiu regas la formon de la eldiraĵoj en antaŭfiksita lingvo. Ĝi ampleksas kaj sonon kaj signifon, kaj inkludas morfologion (nome pri la formado kaj kunmetaĵo de vortoj), sintakson (la formado kaj kunmetaĵo de frazoj kaj frazoj de tiuj vortoj), kaj fonologion (sonsistemoj).
Dum la 20-a jarcento, Ferdinand de Saussure karakterizis inter la nocioj de lingvo kaj parolo en sia formuliĝo de strukturisma lingvistiko. Laŭ li, parolado estas la specifa eldiraĵo paroladi, dum lingvo rilatas al abstrakta fenomeno kiu teorie difinas la principojn kaj sistemon de reguloj kiuj regas lingvon. Tiu distingo estas rememorigo de tiu igita fare de Noam Chomsky inter kompetenteco kaj efikeco, kie kompetenteco estas la ideala scio de individuo pri lingvo, dum efikeco estas la specifa maniero kiel en ĝi estas uzita.
La formala studo de lingvo kaŭzis la kreskon de kampoj kiel psikolingvistiko, kiu esploras la reprezentantaron kaj funkciadon de lingvo en la menso; neŭrolingvistiko, kiu studas lingvon prilaborantan en la cerbo; kaj akirado de lingvaĵo, kiu esploras pri kiel infanoj kaj plenkreskuloj akiras specialan lingvon.
Lingvistiko ankaŭ inkludas neformalajn alirojn al la studo de aliaj aspektoj de homa lingvo, kiel ekzemple sociaj, kulturaj, historiaj kaj politikaj faktoroj. La studo de kulturaj diskursoj kaj dialektoj estas la domajno de soci-lingvistiko, kiu rigardas la rilaton inter lingva variado kaj sociaj strukturoj, same kiel tiu de diskursa analizo, kiu implikas la strukturon de tekstoj kaj konversacioj. Esplorado pri koncepto lingvo tra historia kaj evolua lingvistikoj temas pri lingvoŝanĝoj, kaj la origino kaj kresko de lingvoj, precipe dum plilongigita tempodaŭro.
Korpuslingvistiko prenas nature okazantajn tekstojn kiel sia primara objekto de analizo, kaj studas la variadon de gramatikaj kaj aliaj ecoj bazitaj sur tiaj korpusoj. Stilistiko estas la studo de padronoj de stilo, ene de skriba same kiel parola diskurso. Lingvodokumentaro kombinas antropologian esploron kun lingva enketado por priskribi lingvojn kaj iliajn gramatikojn. Leksikografio mapas vortprovizojn en lingvoj por verki vortarojn kaj enciklopediojn kaj redakti alian tian instrumaterialon por eldonejoj. En la aĝo de cifereca teknologio, lingvistoj, tradukistoj, kaj leksikografoj laboras pri komputillingvo por faciligi kaj krei interretunuojn kaj ciferecajn vortarojn ankaŭ por poŝtelefono same kiel por skribotablaj maŝinoj, kaj krei softvaron per teknika kaj homa lingvo kiu ebligas grandan nombron da sociaj funkciadoj, de fasonado ĝis eĉ maŝin-bazita traduko mem. Fakta sciaro pri lingvo povas esti uzita en la instruado de ĝi kiel dua aŭ fremda lingvo. Esploreksperimentoj en lingvistiko en la lastatempaj jaroj vidis komunumojn de lingvistoj konstruantajn novajn artajn lingvojn kiel Esperanto, por testi la teoriojn de lingvo en abstrakta kaj artefarita kunteksto. Decidantoj laboras kun registaroj por efektivigi novajn planojn en edukado kaj instruado kiuj estas bazitaj sur iaj lingvaj faktoroj.
Studfakoj rilatitaj al lingvistiko inkludas semiotikon, la studon de signoj kaj simboloj kaj ene de lingvo kaj ekstere, literaturscienco, tradukscienco, kaj parolad-lingva patologio.
Celoj kaj enklasigo
La celo de la teoria lingvistiko estas la konstruo de ĝenerala teorio pri la strukturo de la naturaj lingvoj kaj de la tuta kognosistemo kiu ebligas ilin, tio estas, la mensaj reprezentoj abstraktaj kiuj kreas parolanton kaj ebligas, ke li parolu.
La celo estas priskribi la lingvojn karakterizante la implicitan konon kiun pri la lingvoj havas la parolantoj kaj determini kiel tiuj akiras ilin. Ekzistis ioma diskuto ĉu lingvistiko devas esti konsiderata socia scienco mem aŭ nur parto de la psikologio. En la sociaj sciencoj la konscio de la partoprenantoj esta esenca parto de la procezo, tamen, ŝajnas, ke nek en la mekanismo de la lingvoŝanĝiĝo nek en la strukturo mem de la lingvoj la konscio de la parolantoj ludas gravan rolon. Kvankam certe en areoj inkluditaj normale ene de la lingvistiko kiel la sociolingvistiko aŭ la psikolingvistiko la konscio de la parolanto ja ludas rolon, tamen precize tiuj du areoj ne estas la ĉefa kerno de la teoria lingvistiko, sed apartaj fakoj kiuj studas flankajn aspektojn de la uzado de la lingvo.
La celo de la aplikata lingvistiko estas la studo de la parollernado kaj la aplikado de la scienca esplorado de la lingvo (parolo) al vario de bazaj taskoj kiel la prilaborado de plibonigitaj metodoj por la lingvoinstruado. Okazas konsiderinda debato ĉu la lingvistiko estas aŭ socia scienco, ĉar nur la homaj estaĵoj uzas lingvojn, aŭ natura scienco, ĉar, kvankam uzata de homaj estaĵoj, la intenco de la parolantoj ne ludas gravan rolon en la historia evoluo de la lingvoj, ĉar ili uzas la lingvajn strukturojn nekonscie (tio estis studita jam de F. de Saussure kiu alvenis al la konkludo, ke la ŝanĝiĝo en lingvo okazas arbitre pro variadoj faritaj de la parolanto, kaj ke tiuj estas nevolaj, kaj ke la lingvo varias en la historio kaj pro tio li proponis, ke la studo de lingvo devas esti realigata kaj diakronece kaj sinkronece. Saussure deflankigas la historion de la lingvoj kaj studas ili sinkronece, nome konsideritaj en difinita momento). Partikulare, Noam Chomsky indikis, ke la lingvistiko devas esti konsiderata parto de la kampo de la kognoscienco aŭ de la homa psikologio, ĉar la lingvistiko rilatas plie al la funkciado de la homa cerbo kaj ties evolucia disvolviĝo ol al la socia organizado aŭ la institucioj, kiuj estas la studobjekto de la sociaj sciencoj.
Studobjektoj
La lingvoscienco povas celi diversajn studobjektojn, kiel jenaj:
Limoj
Ofte oni rigardas beletrosciencon kun stiloscienco, parolarto, normiga gramatiko, kaj similaj kiel aliajn fakojn ol lingvoscienco.
La historio de lingvoscienco montras, kiel diversaj skoloj emfazis diversajn aspektojn de lingvoj, kaj estis influitaj de pluraj sciencaj fakoj aŭ influis ilin. Pro tio kun filozofio, logiko, instruarto, etnoscienco, sociscienco kaj informadiko, lingvoscienco havas komunajn esplorkampojn, kiuj plimalpli memstariĝis: lingvoinstruado, komputa lingvoscienco, psikolingvistiko, socilingvistiko...
Subfakoj
En sia nuna stato lingvoscienco enhavas interalie la jenajn subfakojn:
Ĉi tiu dispartigo ne perfektas. Lingvistoj agnoskas ekzemple, ke la disigo inter morfologio kaj sintakso ne tute klaras, kaj ke ili ambaŭ kontribuas al semantiko. Pli bonan aranĝon oni tamen ankoraŭ ne establis.
Leptiksido
Leptiksido (el "gracia vizelo", en la latina) estas genro de unu el la formortintaj placentohavaj mamuloj, kiuj vivis dum la Eoceno en Eŭropo. Ĝi apartenis al la ordo Leptictida, grupo de bestoj similaj al la soriko, kiuj multiĝis dum Terciara epoko tra Eŭropo.
Lingvistiko
Ismoj kaj skoloj
Skoloj ekde la 1910aj jaroj:
Famaj demandoj kaj debatoj:
Modernaj formalaj gramatikmodeloj:
Leptiksido
Kelkaj fosilioj de leptiksido konservis manĝo-restaĵojn kaj tiel eblas konkludi, ke insektoj, etaj mamuloj, lacertoj kaj plantoj estis parto de ties dieto.
Lingvistiko
Ismoj kaj skoloj
Apartaj fakoj:
Leptiksido
Specioj
Leptictidium tobieni
Lingvistiko
Geolingvistiko
Geolingvistiko estas unu el la branĉoj de lingvistiko, kies enhavo ege malsamas depende de la diversaj lingvaj skoloj. Iuj lingvistoj vidas ĝin kiel branĉon de lingva geografio, aliaj vidas ĝin pli larĝe kiel specon de homa geografio. Laŭ la rusa profesoro S.N. Kuznecov "ne ekzistas unueco por kompreni la taskojn kaj limojn de geolingvistiko. Pluraj vidpunktoj konkurencas unu kun la alia. Iuj esploristoj strebas minimumigi la kampon de geolingvistiko, dum aliaj male atribuas al ĝi la signifon de ia planeda modelo priskribanta la tutmondan lingvan situacion".
Leptiksido
Specioj
Leptictidium sigei
Leptictidium ginsburgi
Lingvistiko
Geolingvistiko
La Usona Geolingvistika Socio interpretas geolingvistikon kiel "akademian disciplinon, kiu analizas la konsekvencojn de la geografia loko, distribuo kaj strukturo de diversaj lingvoj ene de tempa strukturo, aŭ izolite aŭ en kontakto kaj/aŭ konflikto inter si. Ĝi estis origine difinita de la fama lingvisto kaj esperantisto Mario Pei kiel filio de la lingvistiko, kiu estos uzata por esplorado de la problemoj pri funkciado de lingvo pere de interfakaj aliroj". La Societo celas la kolekton kaj disvastigon de "scioj pri modernaj lingvoj de la mondo, dialektoj kaj aliaj lingvovariaĵoj en la kunteksto de ilia disvastigo kaj uzo, ilia relativa praktika signifo, ilia perceptita utilo kaj reala alireblo al ekonomiaj, politikaj kaj kulturaj vidpunktoj, ilia genetika, historia kaj geografia identigo kaj uzo en parola kaj skriba formo”. Ĝi ankaŭ mencias la intereson de la Societo pri "lingva geografio, interlingvaj kontaktoj kaj konfliktoj, lingva planado, lingvopolitiko, lingva edukado kaj pli vastaj aspektoj de socilingvistiko".
Generativa lingvistiko
La ĉomski-a metodo pri sintakso, ofte nomita “generativa gramatiko” aŭ “generativa lingviko” (respektive "genera lingvistiko") studas gramatikon kiel korpon de sciaĵoj posedatan de lingvouzantoj. Ekde la 1960-aj jaroj, Noam Chomsky pretendadas, ke multe da ĉi tiu sciaĵaro estas denaska, sugestante, ke infanoj bezonas nur lerni iujn parolaĵojn de sia denaska lingvo. La denaska korpo de lingvaj sciaĵoj ofte nomiĝas universala gramatiko. De la perspektivo de Chomsky, la plej forta ŝajnigo por la ekzisto de universala gramatiko simple estas la fakto, ke infanoj sukcese akiras sian denaskan lingvon dum tiom malmulte da tempo. Plie, li pretendas, ke estas grandega breĉo inter la lingvaj stimulaĵoj kiujn spertas infanoj, kaj la riĉa lingvoscio, kiun ili atingas. (Ĉi tiu nomiĝas la argumento de “malriĉeco de la stimulo.”) La scio de universala gramatiko, servus kiel ponto trans tia breĉo.
La teorioj de Chomsky estas popularaj, ĉefe en Usono, sed ili neniam estis senkritikaj. Kritiko venas de pluraj direktoj. Ĉomski-istaj lingvistoj multe fidas je la intuicioj de denaskaj parolantaj por scii kiuj frazoj de lingvo estas bone formitaj. Ĉi tiu praktiko estas kritikita kaj pro ĝeneralaj metodaj kialoj, kaj ĉar laŭ iuj ĝi kaŭzis troemfazon de la angla lingvo. Nun centoj da malsamaj lingvoj ricevis almenaŭ iom da pristudado en literaturo pri generativa gramatiko
Pluraj vidpunktoj
La multaj lingvosciencaj skoloj postlasis malsamajn alirojn al lingvoscienco. Tio kaŭzas streĉojn, eĉ pri la difino de lingvoscienco mem.
Diakroneco kaj sinkroneco
Ĝis la komenco de la 1900-aj jaroj, oni studis lingvojn en la kadro de filologio. Lingvojn oni klarigis kaj prezentis kiel idojn de pli antikvaj lingvoj. Tio estis tratempa lingvoscienco (diakroneca lingvoscienco). Modernaj skoloj male emfazas koheran kaj kompletan priskribon de lingvo en ĝia efektiva stato. Tio estas unutempa lingvoscienco (sinkroneca lingvoscienco).
Mankas kadro por unuigi la du vidpunktojn: unuflanke oni konstatas, ke vorto havis participan klason en iu epoko kaj havas prepozician klason en posta epoko. Aliflanke oni priskribas lingvajn statojn, en kiuj al la vorto oni donas unu klason, aŭ la alian, aŭ ambaŭ. La dinamikon de evoluo nenio klare prezentas.
Teorio kaj apliko
Simile al aliaj sciencoj, lingvoscienco havas teoriajn kaj aplikajn flankojn. La teoria aliro favoras la bone formaligitajn aspektojn, kiaj fonologio, sintakso laŭ pure priskriba vidpunkto. Sed tiuj ne tre interesas ordinarulon, kiu vidas lingvosciencon tra la konsiloj de vortaroj aŭ gramatiklibroj, aŭ tra la studo de eventuale utilaj fremdaj lingvoj kaj por tio petas, ke oni prezentu lingvon laŭ preskriba vidpunkto.
Ĉi tiu streĉo inter teorio kaj praktiko konstateblas en aliaj situacioj. Ekzemple en hezito pri la klaso de vorto teoriema universitatulo elektos laŭ principaj reguloj, sed praktikema lingvokomputisto elektos simple la klason, per kiu komputiĝos pli bonaj rezultoj.
Ekzemploj de aplikaj fakoj:
Lingvo kaj kompetento
Tradicie lingvoscienco rigardis lingvon kiel apartan eston, eventuale ligitan al kulturoj, moroj, aŭ al logiko kaj racio. Strukturismo metis kontraston inter lingvo kiel abstrakta modelo, kaj parolo kiel realaĵo. La generisma skolo renversis la perspektivon, prenante kiel studotemon la homan parolkapablon, kiun ĝi nomas kompetento, kontraste al parolado, kiun ĝi nomas efektivigo.
Tiuj ŝanĝoj lasis sensolvaj plurajn demandojn: ĉu lingvoscienco estas memstara scienco kun propra studaĵo, aŭ ĉu ĝi estas branĉo de psikologio studanta parolkapablon? Pli grave, ĉu la formalaj modeloj faritaj de lingvistoj nur ekstere klarigas la lingvajn fenomenojn, aŭ ĉu ili estas – ĉu ili estu – taŭgaj bildoj de la mensa kapablo de homoj? Ĉi lastan demandon neŭroscienco malgraŭ grandaj esperoj ne helpis respondi.
Informo kaj komuniko
Logiko kaj informteorio tiris lingvosciencon al prezento de lingvo kiel informilo. Ili taskas al ĝi, mezuri la kvantojn aŭ kvalitojn de veraj aŭ malveraj asertoj portataj de frazoj. Ili proksimigas la teorion de homaj lingvoj al la teorio de programlingvoj, kun similaj modeloj de morfologio kaj sintakso.
Socilingvistiko kaj pragmatiko male emfazas, ke lingvon uzas homoj por interkontakti. Ĝi estas komunikilo. Bonan tagon nek veras nek malveras, kaj ne estas primonda aserto ligebla al loko en universala nomsistemo de ekzistaĵoj. Ĉi tiu vidpunkto volonte konsideras semantikon kiel plej gravan parton de lingvo, eĉ se la formaligo de senco ne tiom progresis.
Esperanto kaj ĝenerala lingvistiko
Unika modelo por la ĝenerala lingvistiko, Esperanto dekomence estis kaŭzo de malsameco de opinioj inter lingvistoj. Efektive, ĝi prezentas unikan modelon por lingvaj esploroj. Ĝi permesas studi la evoluon de lingvoj per esplorado de ĝia kresko el lingva projekto al plene funkcianta lingvo. Ĝi donas enrigardon en la evoluon de multsignifeco kaj redundanco. Eblas observi per ĝia lingva historio la kreskon de lingvo per kolektiva agado; eblas studi lingvajn universalaĵojn kaj esplori la fenomenon de socia regado.
Por la granda plimulto de la parolantoj de Esperanto, inkluzive denaskulojn, Esperanto ne estas la reganta lingvo. Ĉi tiuj faktoj igas Esperanton kaj Esperanto-parolantojn utilaj en testoj pri la fortikeco de ĝeneraligoj pri lingva tipologio, universala gramatiko, akiro de unua kaj dua lingvo, lingva kontakto kaj kreoligo, variado kaj ŝanĝo.
Esperantologio estas la speciala esperanta lingvoscienco, okupiĝanta pri vortkonstruo, vortkunmeto, vortenkonduko kaj transskribo de internaciaj fakvortoj kaj de propraj nomoj. Esperantologiaj principoj de vortkonstruo estas ekzemple la principoj de neceso kaj sufiĉo kiuj postulas ekvilibradon inter koncizeco kaj klareco de la vorto.
Pli ampleksa koncepto estas tiu de Interlingvistiko. Interlingvistiko estas scienco, kiu studas homajn rilatojn pere de planlingvoj kaj malegalecon inter lingvoj, do, lingvan justecon, inter homoj kiuj ne povas kompreniĝi pere de siaj gepatraj lingvoj. Ĝi esploras kiel en tia komunikado rolas kaj funkcias etnaj kaj planlingvoj, tradukado kaj teknikaj iloj. Ĝi ankaŭ rilatas al lingvopolitiko. Interlingvistiko ekestis kiel scienco stariganta normojn por helplingvoj, sed tra ĝia centjara historio ĝi estas komprenata de diversaj autoroj pli kaj pli vaste kiel "interdisciplina sciencobranĉo inkludanta diversajn aspektojn interalie de interkultura kaj internacia komunikado, lingvoplanadon kaj lingvonormigon, multlingvecon, lingvopolitikon, tradukarton, sociolingvistikon, historion kaj literaturon de planlingvoj".
Unueca koncepto de interlingvistiko ne ekzistas kaj ĝia gamo enhavas dudekon da specialaĵoj ekde etnaj lingvoj ĝis traduk-kodoj" . Laŭ Sabine Fiedler, "Interlingvistiko ankaŭ havas la taskon atentigi pri la fakto, ke nia mondo plenas je nesolvitaj problemoj kaj malegalecoj kunligitaj kun lingvaj demandoj" . Laŭ Cyril Brosch "Interlingvistiko estas sub-disciplino de la lingvistiko, kiu okupiĝas pri internacia lingva komunikado en ĉiuj ĝiaj aspektoj, t.e. funkcio, strukturo, disvolviĝo kaj uzo de etnaj kaj planlingvoj kiel internaciaj komunikiloj. En tio politikaj, lingvaj, ekonomiaj, kulturaj, historiaj, leĝaj kaj informteknologiaj aferoj ludas rolon, precipe rilate al la optimumigo de internacia lingva komunikado (inter alie kiel ekonomiaj aspektoj).
CEPT
Celoj
Naciaj reguloj en tiu kampo estu kunordigitaj je eŭropa kaj internacia niveloj.
Ekzemploj:
Ambaŭ povas eviti konfliktojn dum la uzado kaj bezonon de diversaj aparatoj en diversaj landoj.
Jam praktikata estas la CEPT-regulado por amatora radio. Unu regularo validas por ĉiuj aliĝintaj ŝtatoj. Krom eŭropaj ŝtatoj ankaŭ kelkaj ekstereŭropaj aliĝis. La regularo ebligas uzon de amatoraj stacioj en aliaj landoj sen burokratio. Pro juraj kaŭzoj antaŭe ĉiu ŝtato devis atingi kontrakton kun ĉiu alia ŝtato, kio estis tre komplika, kostis tempon de oficistoj. La unuopa amatoro devis ofte apliki licencon antaŭ vojaĝo, por ĉiu vojaĝo denove.
Meslibroj de kristanaj eklezioj
El
La Meslibro, en la Katolika Eklezio, estas liturgia libro entenanta ĉiujn informojn (tekstoj, preĝoj, kantoj, priskriboj de la gestoj, kaj rubrikoj) necesaj por ke la celebranto povu mescelebri aŭ eŭkaristie ceremonii laŭ la Liturgia jaro de la Katolika Eklezio.
Origino de la meslibro
La meslibro, dirita Missale plenum (kompleta meslibro), ekaperis en la Latina Eklezio dum la 11-a jarcento. Ĝi naskiĝis pro la neceso grupigi en unika libro diversajn publikigaĵojn: la libro de la sakramenta ritaro kun la eŭkaristiaj preĝoj, diritaj “meskanono”, la oferpreĝoj kaj oferkantoj, la evangeliaro kaj epistolaro por la legaĵoj de la Sanktaj Skriboj, la gradualo por la kantoj. Iom post iom, laŭlonge de jarcentoj, manuskriptoj kunigis ĉiujn tiujn erojn de la meso en unika libro; kaj estis la meslibro!
Komence de la 13-a jarcento naskiĝis la ordenoj almozantaj. Karakterizo de tiuj komunumoj estis neligiteco al la loko aŭ diocezo. Tiuepoke ekzistis grandaj malsamoj en la liturgia ritaro ene de la Latina Eklezio kaj forme kaj kalendare. Naskiĝis tiel la postulo de la unuigo de la ritoj. La almozantaj ordenoj, kiel franciskanoj ligiĝis al la Roma Ritaro kaj ĝin disvastigis.
La uzo de la Missale plenum fariĝis komuna kaj unika en la Latina Eklezio inter la 14-a ja 15-a jarcentoj sekve de la buleo de papo Pio la 5-a Quo primum de 1570: de tiam la tuta Latina Eklezio utiligas la Roman Meslibron escepte de tiuj diocezoj kaj religiaj ordenoj kiuj posedis sian propran meslibron ekde antikvaj tempoj. Estas la kazo de la Mozaraba rito por la diocezo de Toledo, de la Rito de Braga, de la roma-liona meslibro por la diocezo de Liono (kie, tamen, nun estas akceptata nur tiu roma), de la Ambrozia rito de Milano, kiuj supervivas ĝis niaj tagoj.
Kune kun tiuj diocezoj ankaŭ kelkaj religiaj ordenoj konservas sian meslibron: la Kartuzianoj, Cistercianoj Dominikanoj kaj Karmelanoj.
La diversaj meslibroj
El vidpunkto de la enhavo ne ekzistas meslibro unika kaj unuforma, sed tiom da meslibroj kiom da eŭkaristiaj ritoj aparte kultataj. Sammaniere, la Roma Meslibro estas la libro por la mescelebro laŭ la rito de la Katolika Eklezio de la roma rito, sed oni parolas ankaŭ pri “Trenta Meslibro” por la meslibro promulgita sekve de la Koncilio de Trento, pri "Ambrozia meslibro" utiligita de la diocezo de Milano, pri meslibro dominikana, kartuzia, visigota, ktp.
Ĉiuj tiuj meslibroj estas la rezulto de duobla tendenco, praktika kaj identiga. La praktika tendenco konsistas en la kunigo en unika libro de ĉiuj eroj bezonataj por la eŭkaristia celebro dum la liturgia jaro. La identiga tendenco rimarkas la bezonon kunigi la elementojn tipajn kiuj faras la identecon de iu rito kaj ĝin distingas kaj el aliaj ritaj familioj kaj el aliaj eldonoj de la meslibro spite de sia aparteno al la sama rita familio.
Meslibroj en aliaj kristanaj konfesioj
Analogie kun la latinaj meslibroj, kelkaj kristanaj konfesioj naskiĝintaj el la protestanta Reformacio eldonis librojn ordigantajn la ritojn de sia eŭkaristia liturgio en naciaj lingvoj. Cele de sindistingo kaj de doktrina kaj eklezia opono al la “roma meso”, tiuj libroj ne prenis la nomon de “meslibroj”. Okazis nur tre malfrue ke la termino, jam perdinte sian dekomencan konfesian signifon, estis readoptita ĉe iuj eklezioj estiĝintaj el la Reformacio.
Ĉe Luteranismo. Marteno Lutero rilate ekleziajn preĝojn verkis Von ordnung des Gottesdienst (Pri la regulo de la diservo) kaj Formulae Missæ (Pri la formulo de la meso). Laŭ la spirito de tiuj verkoj, en 1525, okazis la unuaj celebrado de la «germana meso», kies «ordo» estis promulgita en 1526 kaj utilos al la luteranaj eklezioj por la sekvantaj jarcentoj. Sur la spiritoj de tiuj reformoj estas bazita la hodiaŭa luterana meslibro.
Ĉe Anglikanismo. La 11-an de julio de 1533. papo Klemento la 7-a ekskomunikis Henrikon la 8-an de Anglio, kiu kontraŭleĝe estis regeedziĝinta: estis la naskiĝo de Anglikanismo! Eklezio sendependa el Romo de tuj ĝi organiziĝis nivele de hierarkio, poste nivele de doktrino kaj fine nivele de oficiala preĝo. La ĉefepiskopo de Canterbury, Thomas Cranmer, estis la arkitekto de la Book of Common Prayer (dirita «meslibro de Kranmer») en 1549. Tiu meslibro, anglalingva, estis vaste reviziita 1559 kaj en 1562. Ĝi spertis longan evoluon ĝis la hodiaŭaj tempoj kaj estas hodiaŭ utiligata, krom de la Anglikanismo, ankaŭ de episkopana kaj metodista eklezioj de Usono.
1378
En la jaro 1378 post Kristo okazis, interalie:
La Seca
La Seca [laSEka] estas municipo en la centro de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Vintero (Tero de Vino, en hispana Tierra del Vino) en la sudokcidento de la provinco. La Seca estas komprenebla etimologie kiel La Seka kaj pri ebla etimologio vidu malsupre.
Etimologio
La termino "seka" povas deriviĝi el antaŭromia radiko sik-, sek- kiu signifus fonton aŭ riveron. ​ Krome la nomo povas aludi kiel popola etimologio al la loko kie oni faris la sekigo de la forhakitaj araboj. Tiukadre en la blazono aperas pino kaj hakilo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de unusola loĝloko, okupas totalan areon de 65,9 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 1 066 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte 1 350 el la 1920-aj jaroj. Ĝi distas 35 km de Valadolido, provinca ĉefurbo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado eble ĉirkaŭ la 9-a jarcento. La areo apartenis al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, ĉefe vitejoj, kaj beto kaj terpomo en irigacio) kaj brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo de la 16-a jarcento, ermitejoj, ruinoj de iama preĝejo, blazondomoj kaj vinkeloj.
Via patrino
Via patrino estas strato en Romo, kie dum mallonga tempo loĝis fama usona verkisto Sinclair Lewis en 1950. Hodiaŭ ĝi pli-malpli videblas en la sama stato kiel antaŭ kvindek jaroj ĉar ĝi situas iom ekster kie abundas turistoj.
Termodinamika stato
Termodinamika stato estas valoro ĉiom Stato-funkcioj (ekz. premo, volumeno, temperaturo, energio ktp.) de termodinamika sistemo en fiksa tempo.
En ekvilibra stato stato-funkcioj estas kunigita per ekvacio de stato.
Vítkovice (Ostrava)
Vítkovice estas eksa urbo en Ĉeĥio, en la jaro 1924 alligita al Moravia Ostrava, de la 24-a de novembro 1990 ĝi estas urba parto de la statuta urbo Ostrava. Vivas ĉi tie. Vítkovice havas areon 648,2 ha, situanta sur la maldekstra bordo de rivero Ostravice oriente de la moravia parto de la urbo. La urba parto ensumigas la tutan katastran teritorion de la historia urbo Vítkovice kaj la orientan parton de la historia municipo Zábřeh nad Odrou.
Historia resumo
Vítkovice estas konata precipe kiel industria centro. Iniciaton al ties estiĝo donis en la jaro 1828 olomouca ĉefepiskopo Rudolfo Johano, kiam je rekomendo de viena profesoro František Xaver Riepl konstruis pudlan altfornon. La tn. Gisejo de Rudolfo kaŭzis revolucian ŝanĝon de la agrikultura vilaĝo en la modernan industrian urbon. Avantaĝo de Vítkovice estis estis avantaĝa situo proksime de riĉaj vejnoj de karbo en Ostrava, beskidaj de fererco kaj akvo el Ostravice. En 1843 la gisejon aĉetis Salomon Mayer Rothschild.
Ĉeĥa municipa lernejo ĉi tie estiĝis en la jaro 1894, urba lernejo estis establita en la jaro 1910. En 1919 estis fondita kvarjara industria mezlernejo. Paroĥan administradon faris moraviasilezia paroĥejo. Memstaran paroĥejon la loĝantoj de vítkovice ĝisatendis en 1887, unu jaro post finkonstruo de Preĝejo de sankta Paŭlo.
Skarsterlân
Skarsterlân (Scharsterland;) estas municipo en la nederlanda provinco Frislando kun loĝantoj sur areo de. Komunuma centro estas la loĝloko (nederlande; De Jouwer).
Sudokcidenta distrikto (Francio)
La sudokcidenta distrikto ( "circonscription Sud-Ouest") estas franca balota distrikto uzata en ĉiuj kvin jaroj ekde 2004 por la eŭropaj balotoj por elekti per universala rekta baloto, naŭ (dek en 2004) de la sepdek du eŭrodeputitoj atribuitaj al Francio, per la traktato de Nico, inter la 736 membroj de la eŭropa Parlamento. Kreita en 2003, kiel la sep aliaj similaj grandaj distriktoj, ĝi arigas balotantojn de regionoj Bretonio, Luarlandoj kaj Poitou-Charentes en unu sola balotantaro, kiu enhavis, en 2009, 6,200,941 enskribitojn.
Skarsterlân
Skarsterlân estis formita post komunuma rearanĝo en 1984 per kunfandiĝo de Doniawerstal kaj Haskerland, parto de Utingeradeel kun la vilaĝoj Akmarijp kaj Terkaple kaj la vilaĝo Nieuwebrug kiu antaŭe apartenis al la municipo Heerenveen. Ekde la 1-an da januaro 2014 ĝi apertenas al la municipo De Friese Meren.
Sudokcidenta distrikto (Francio)
Rezultoj
Dudek kvar listoj estis deponitaj kaj jen la rezultoj :
Skarsterlân
Vilaĝoj
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004: </TD></TR></TABLE> Fonto: CBS
Norman McLaren
Norman McLaren (Stirling, la 11-an de aprilo 1914 en Montrealo, mortis la 27-an de januaro 1987) estis skotdevena kanada kin-reĝisoro, animaciisto kaj produktoro konata pro sia laboro por la National Film Board of Canada (Nacia Filma Komitato de Kanado).
Li estis pioniro en la kampoj de animacio kaj filmo-farado, inkluzive de tradicia animacio, drawn-on-film animation, vida muziko, abstrakta filmo, pixilation kaj grafika sono.
Li ricevis diversajn premiojn inkluzive de la Akademia Premio por Plej Bona Dokumenta Mallonga Dokumenta Filmo por Neighbours (1952) en kiu li montris la uzon de Esperanto, kiun ankaŭ li mem studis en sia junaĝo. Ĉe la Berlina Internacia Kinfestivalo en 1956 li ricevis la premion Silver Bear (Arĝenta Urso) pro la plej bona mallonga dokumenta filmo Rythmetic kaj en 1969 li ricevis la premion BAFTA (British Academy Awards) pro la Plej Bona Animacia Filmo nome Pas de deux.
Kariero
Inter 1936 kaj 1939 McLaren laboris unue ĉe la GPO (General Post Office film unit), faranta kvar filmojn: Book Bargain (1937), Mony a Pickle, Love on the Wing (1938), kaj News for the Navy (1938).
Norman McLaren elmigris al Novjorko kiam en Eŭropo proksimiĝis la ekflamo de la dua mondmilito.
Radikoj kun ina signifo
Radikoj kun ina signifo estas radiko en Esperanto, kies signifo estas nepre ina, eĉ sen iu specifa aldono (ekzemple la sufiko -in).
Tiuj estas:
Norman McLaren
Unesko
En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj McLaren ankaŭ kunlaboris kun UNESKO pri programoj por instrui filmajn kaj animaciajn teknikojn en Ĉinio kaj Barato. Lia kvinparta mallonga filmo "Animated Motion", produktita fine de la 1970-aj jaroj estas bonega ekzemplo de instruilo pri la bazaj scioj rilate al animacia filmado.
McLaren postlasis heredaĵon pro siaj eksperimentoj kun bildo kaj sono ĉar li evoluigis nombron de avangardaj teknikoj por kombini kaj sinkronizi animacion kun muziko. En 2009, la verkoj de McLaren enigis la Unesko-programon Memoro de la Mondo, kiu enlistigas la plej gravajn dokumentajn hered-kolektojn en la mondo, kiel ekzemple la Biblio de Gutenberg kaj La Sorĉisto de Oz.
Honorigo
La National Film Board honoris McLaren nomante ties konstruaĵon en Montrealo la Norman McLaren Building.
Ponitz
Ponitz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenburger Land de la federacia lando Turingio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 1812 loĝantojn.
Norman McLaren
Honorigo
En 2006, McLaren estis temo de mallonga animacia dokumenta filmo (McLaren's Negatives). Ankaŭ en 2006, la Nacia Filmoficejo de Kanado (NFB) markis la 65-an datrevenon de NFBa animacia filmo kun internacia retrospektivo pri restaŭritaj klasikaĵoj de McLaren kaj nova skatolo de DVD-filmoj liaj, nome kompleta verkaro.
Ponitz
De la 13a ĝis la 18a jarcento
Verŝajne slavaj setlistoj fondis tiun ĉi lokon, kio klarigus ankaŭ la malnovan skribmanieron "Ponicz". En 1254 Burgo Ponitz menciitis endokumente kune kun sia posedanto Frederiko. En 1349 temas en la kronikoj pri kirko kun bieneto. En 1349/50 en la feŭdolibro de Frederiko la 3-a (Meißen) la bohemiaj senjoroj de Schönburg-Perštejn Frederiko la 13-a kaj Adalberto la 1-a prezentatas kiel posedantoj de la kasteloj Ponitz kaj Lichtenstein.
Norman McLaren
Honorigo
En junio 2013, la NFB aperigis iTunes-aplikaĵon titolitan la "McLaren's Workshop" permesante uzantojn krei siajn proprajn filmojn uzante animaciajn teknikojn kiun McLaren uzis kaj provizante aliron al pli ol kvindek de siaj filmoj.
Ponitz
De la 13a ĝis la 18a jarcento
En 1524 akuzis la schönburg-a ministeriulo de la Administrujo Glauchau la kavalirbienposedanton Heinrich von Ende auf Ponitz pri memdecidita terenmeto de memstrangoliĝinta virino disde pendumilo. En 1525 posedis Ponitz-on la senjoroj de Schönburg, kaj Ernesto la 2-a de Schönburg arestigis tie ĉi la sakristiano Georg Droßdorf pro predikado malpermesita.
Norman McLaren
Honorigo
De la 1-a ĝis la 10-a de junio 2018 la Nacia Baleto de Kanado okazigis baleton kies titolo estis Frame by Frame, bazita sur la vivo de McLaren kaj ties laboro.
Ponitz
De la 13a ĝis la 18a jarcento
Ponitz estis parto de la wettin-a Administradujo Altenburg kiu ekde la 16a jarcento pro diversaj separoj metitis sub la regadon de jenaj ernestaj duklandoj: Duklando Saksio (1554 ĝis 1572), Duklando Saksio-Vajmaro (1572 ĝis 1603), Duklando Saksio-Altenburg (1603 ĝis 1672), Duklando Saksio-Gotao-Altenburg (1672 ĝis 1826).
Norman McLaren
Verkaro (elekto)
Li kreis multajn filmojn, sed la ĉefverko estis Neighbours. (listo ĉi-sube):
Filmo Neighbours kaj Esperanto
Lia plej fama verko estas la mallonga filmo Neighbors (Najbaroj-1952), en kiu li eksperimentas per nova tekniko: nome la animaciado kun veraj homoj anstataŭ senvivaj objektoj. La filmo montras du virojn sidantajn trankvile en la ĝardenoj de sliaj hejmoj, dum floro ekaperas ĉe la limo inter iliaj bienoj. En la lukto kiu sekvas, la floro estas detruita kaj la viroj mortigitaj. La filmo en kiu rolludas du el siaj kunlaborantoj (Paul Ladouceur kaj Grant Munro), kiuj estas prezentitaj po 24 fojojn por sekundo laŭ tekniko, kiujn oni pli malfacile movhaltigas ol senanimaj objektoj. La aktoroj, devigitaj teni sin en strangaj pozicioj, ŝajnas moviĝi mekanike kiel marionetoj. La kombinaĵo de realismo kaj formalismo estas perfekte funkcia al la fablo, kiu enhavas fortan socian mesaĝon pri paco kaj kontraŭmilitarismo. Najbaroj gajnigis al McLaren multajn premiojn, inkluzive de Oskar-premio por plej bona  mallonga dokumenta filmo.
Persona vivo
La delonga partnero de McLaren estis samranga NFBa direktoro Guy Glover, kiun li renkontis ĉe baleto en Londono en 1937. La du viroj restis en respondeca interrilato ĝis la morto de McLaren.
Noto kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj kaj de samnoma artikolo en la itala vikipedio, listo de aŭtoroj.
Ponitz
19a jarcento ĝis nun
Okaze de la novordigo de la ernestaj duklandoj en 1826 Ponitz revenis al la Duklando Saksio-Altenburg. Post administra reformo ene de la dukujo Ponitz troviĝis en la eosta distrikto (ĝis 1900) respektive al la Landkonsiliujo Ronneburg (ekde 1900). Inter 1918 kaj 1920 Ponitz estis en la Liberŝtato Saksio-Altenburg, kiu en 1920 venis al Turingio. En 1922 Ponitz iĝis parto de la Landa distrikto Altenbrug. Ĝi konsistas, krom la centro, el la historiaj kvartaloj Schönhain kaj Gosel, kiuj hodiaŭ kunfanditaj estis kun la kerno. Schönhain posedis bierfarejon kaj estis ĉe la hodiaŭa Meeraner-strato, dume Gosel estis ĉe Crimmitschauer-starto. La rekte ĉe la historia parto apudanta kvartalo de Crimmitschau, kiu ankaŭ nomiĝas Gosel, estis ĝis 1928 parto de la Duklando Saksio-Altenburg. Pro teritoriŝanĝo inter Turingio kaj Saksio venis la ponitz-a parto de Meerane-Waldsachsen kaj parto de la iama Gosel al la Ĉefadministradujo Glauchau respektive al la Ĉefadministradujo Werdau ene de Saksio.
NGC 4013
NGC 4013 (aliaj indikoj — UGC 6963, MCG 7-25-9, ZWG 215.10, IRAS11559+4413, PGC 37691) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ĉefa alpa kresto
La ĉefa alpa kresto - germane Alpenhauptkamm kaj itale Catena principale alpina - estas fikcia linio laŭ vico da montokrestoj en la Alpoj. La linio kondukiĝas inter okcidento kaj oriento, kaj estas regiona akvodislimo kaj veterodislimo. La areoj sude de la ĉefa alpa kresto (escepte de la valo Cadlimo, kies akvo fluas en la Rejnon) sendas sian rojan kaj riveretan akvon al la riveroj Pado kaj Dravo (de tie plu al la Danubo), dum la areoj norde de ĝi sendas sian akvon al la riveroj Rodano, Rejno kaj same al la Danubo. La okcidenta parto de la kresto tial estas la ĉefa eŭropa akvodislimo inter Atlantika Oceano kaj Balta Maro] unuflanke kaj Mediteraneo kaj Nigra Maro aliflanke.
Ponitz
19a jarcento ĝis nun
Konstruprojektoj post 1990 estis/estas i.a. la modernigo de la metiareo Guteborn, la restaŭrado de la burgo, la preĝejo, la administrejoj, de lernejoj kaj infanĝardenoj kiel ankaŭ la novkonstruo de la fajrobrigadistejo (2003) kaj de la butikumareo Ponitz-Arcaden (2012/13). En la 30.6.1994 Ponitz estis parto de la Administradkomunumaro Oberes Pleißental post kies neniigo en la 21.4.1995 ekresponis kaj por Ponitz kaj por Heyersdorf la urbo Gößnitz.
Enkorpigoj
En la 1.7.1950 la komunumoj Merlach kaj Zschöpel ponitziĝis kaj en 1936 Niedergrünberg kune kun Obergrünberg iĝis Grünberg, kiu en 1973 ponitziĝis.
Demografio
1580 enloĝis tie 145, en 1816 276 kaj en 1875 513 homoj. Post la enkorpigo de Guteborn la nombro de la loĝantoj, en la jaro 1900, kreskis je 1341 uloj kaj en 1925 je 1664. En 1939 kalkulitis 1638 homoj. Evoluo enloĝantara (stato en la 31.12.):
Baškovce (distrikto Humenné)
Baškovce (hungare Felsőbaskóc [felŝObaŝkOc]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Baškovce situas laŭ flankovojoj. Humenné troviĝas je 12 km.
Andlersdorf
Andlersdorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Gänserndorf. La komunumo situas oriente de Vieno, inter la aŭstria ĉefurbo kaj la limo al Slovakio, kaj estas parto de la historia regiono Weinviertel [VAJNfirtel] (vina regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Gusztáv Szászy-Schwarz
Gusztáv Szászy-Schwarz [gustAv sAsi-ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szászy-Schwarz Gusztáv estis hungara juristo, advokato, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1918).
Gusztáv Szászy-Schwarz naskiĝis la  1858 en Pest (urbo). Li mortis la 1920 en Budapeŝto.
Biografio
Gusztáv Szászy-Schwarz devenis el juda familio. Li frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Germanio. Inter 1884-1896 li estis advokato, krome jam en 1896 li profesoriĝis en Budapeŝto. Baldaŭe li atingis pli altajn instruajn rangojn, krome en la studjaro 1902 li estis dekano. Li okupiĝis precipe pri preparoj de diversaj leĝoj, krome li ofte profitis la germanan juron.
Stendhal
Marie-Henri BEYLE (23-a de januaro 1783 – 23-a de marto 1842), pli bone konata per sia plumnomo Stendhal /stɛ̃dal/, estis franca verkisto de la 19-a jarcento. Li konatas pro sia akuta analizo de la psiĥologio de siaj karakteroj kaj pro la sekeco de sia verkstilo. Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj kaj plej fruaj praktikantoj de la realisma formo, kaj liaj plej famaj romanoj estas Le Rouge et le Noir (La Ruĝo kaj la Nigro, 1830) and La Chartreuse de Parme (La Kartuzio de Parmo, 1839).
Biografio
Naskiĝinta en Grenoble, Francio, li spertis mizeran infanaĝon en sufoka provinca Francujo, malamante sian neimagivan patron kaj sopirante sian patrinon kiu mortis kiam li tre junis. Lia plej intima amikino kaj plej longdaŭra amatino estis lia pli juna fratino, Paŭlin. La militfaka kaj dramfaka mondoj de la Unua Franca Imperio estis revelacio al Beyle. Oni lin nomis revizoro ĉe la Conseil d'État la 3-an de aŭgusto, 1810, kaj de tiam li partoprenis la Francan administracion kaj la Napoleonajn militojn. Li disdise vojaĝis en Germanio kaj anis en la armeo de Napoleono dum la invado de Rusio en 1812 fanfaronante individuan kap-aron je pli ol 20. Post la Traktato de Fontainebleau en 1814, li forloĝiĝis al Italio kie li setlis en Milano kun sia amorantino, Angéla Pietragrua.
Li formis apartan ŝaton al Italio, kie li pasigis la plejparton de la resto de sia kariero, servante kiel franca konsulo en Triesto kaj Civitavecchia kaj verkante. Lia romano, La Kartuzio de Parmo, inter aliaj verkoj, okazas en Italio, kiun li konsideris pli sincera kaj pasia lando ol Restaŭra Francio. Flankkomento en tiu romano, menciante karakteron kiu konsideras sinmortigon post amtrompiĝo, volumenojn parolas pri lia sinteno al lia hejmlando: "Por klarigi tian agadon al miaj francaj legontoj, mi devas klarigi, ke en Italio, lando tre fore de ni, la homoj ankoraŭ peliĝas malesperen per amo."
Beyle uzis la pseŭdonimon Stendhal, supozate elektita kiel anagramo de Shetland (kvankam Georges Perec eble inventis tiun klarigon - aludoj al Le Rouge et le Noir (La Ruĝo kaj la Nigro) multloke troviĝas en la nefinita lasta romano de Perec, 53 jours). Alternative, iuj kleruloj kredas, ke li prenis sian nom de plume de la Germana urbo Stendal kiel omago al Johann Joachim Winckelmann.
Liatempaj legantoj ne plene ŝatis la realisman stilon de Stendhal dum la Romantika periodo en kiu li vivis; li ne plene ŝatiĝis ĝis la komenco de la 20-a jarcento. Li dediĉis sian verkadon al "la Feliĉaj Kelkaj", aludante al tiuj kiuj vivas sen timo nek malamo. Hodiaŭ, la verkoj de Stendhal allogas per siaj ironio kaj psiĥologiaj kaj historiaj aspektoj.
Stendhal estis avida fervorulo de muziko, precipe de la komponistoj Cimarosa, Mozart, kaj Rossini, pri la lasta de kiuj li verkis ampleksan biografion, Vie de Rossini (1824), nun ŝatata pli por ĝia larĝ-temara muzika kritikado ol por ĝia historia ĝusteco.
Li mortis en Parizo en 1842 kaj estas entombigita en la Cimetière de Montmartre.
La kurta, spica memor-verko, Souvenirs d'Egotisme (Memoraĵoj de Egoisto) estis eldonita postmorte en 1892. Ankaŭ eldonita estis pli longa membiografia verko, travideble kamuflita kiel la Vivo de Henry Brulard.
Sindromo de Stendhal
En 1817 Stendhal-on laŭraporte supervenkis la kultura riĉeco de Florenco kiun li renkontis kiam li por la unua fojo vizitis tiun Toskanan urbon. Kiel li priskribis en sia libro Napolo kaj Florenco: Veturo de Milano al Reggio: ''Mi fartis en ia ekstazo, de la ideo esti en Florenco, proksime al la granduloj kies tombojn mi vidis. Absorbite en la kontemplado de sublima belo ... mi atingis tien, kie oni renkontas ĉielajn sentojn ... Ĉio parolis tiel vivece al la animo. Ho, se mi nur povus forgesi. Mi spertis palpitaciojn de la koro, kion en Berlino oni nomas 'nervoj'. Vivo dreniĝis el mi. Mi marŝadis timante fali.''
Tiun sindromon diagnozis kaj nomis en 1979 la Itala psiĥiatro d-ro Graziella Magherini, kiu rimarkis similajn psiĥosomatajn simptomojn (kurantan koron, naŭzon kaj vertiĝon) inter la unuafojaj okcidentaj turistoj en la urbo.
Omaĝe al Stendhal, Trenitalia nomis sian tranoktan trajn-servon de Parizo al Venecio la Stendhal Express (Stendala Rapidulo).
Kristaliĝado
En sia klasika Pri Amo Stendhal priskribas aŭ komparas la “naskiĝon de amo”, en kiu la am-objekto iĝas kristaligita en la menso, kiel procezo simila aŭ analoga al veturo al Romo. Laŭ la analogio, la urbo Bologna reprezentas "indiferenton" kaj Romo reprezentas "perfektan amon":
Kiam ni estas en Bologna, ni tute indiferentas; ne interesas nin iel ajn admiri la personon kun kiu ni eble iam freneze enamiĝos; eĉ malpli emas nia imagivo supertaksi ties valoron. Unuvorte, en Bologna “kristaliĝado” ankoraŭ ne komenciĝas. Kiam ekas la veturo, amo foriras. Oni deiras de Bologna, grimpas la Apeninojn, kaj prenas la vojon al Romo. La deiro, laŭ Stendhal, neniel rilatas al la volo; Ĝi estas instrua momento. Tiu transforma procezo plenumiĝas per kvar etapoj laŭ la veturo:
Unuavice oni admiras la aliulon. Due, oni agnoskas la plaĉon akiri la intereson de ĉarma persono. Trie, espero burĝonas. En la kvara etapo, oni ĝojas trotaksadi la belon kaj meriton de la persono kiun oni esperas gajni. Tiu veturo aŭ kristliĝada procezo (supre montrita) detaligis Stendahl surdorse de ludkarto, dum li parolis kun Madame Gherardi, dum sia veturo al la salminejo de Salzburg.
Poppenbüll
Poppenbüll estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la duoninsulo kaj historia pejzaĝo Eiderstedt borde de la Norda Maro. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Eiderstedt, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Stendhal
Nefikcio
Liaj aliaj verkoj inkluzivas rakontetojn, ĵurnalismaĵojn, veturaĵojn (inter kiuj Romo, Napolo kaj Florenco kaj Promenades dans Rome), fama kolekto de eseoj pri Itala pentrarto, kritikaj esejoj pri Racine kaj Shakespeare, kaj biografioj pri kelkaj elstaraj figuroj liatempaj, inkluzive Napoleon, Haydn, Mozart, kaj Metastasio.
Communauté de communes du Comté de Grimont
La Konteo de Grimont (france Communauté de communes du Comté de Grimont) estis komunumaro (franca Communauté de communes), kiu situis en la departemento Jura kaj en la regiono Franĉkonteo, ekde 2016 en Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝia ĉefurbo estis Poligny (Jura).
Komunumoj
La Communauté de communes du Comté de Grimont enhavis 27 komunumojn:
Reginald John Garfield Dutton
Reginald John Garfield DUTTON (8-a de novembro 1886 - 1970), angla ĵurnalisto. Li verkis rapidan skribsistemon por la angla, "Dutton One-Week Shorthand" (eldonoj 1916, 1919). De 1920 li entuziasmis dum kelka tempo pri Esperanto. Poste li inventis Speedwords, kiu estas kaj rapidskribsistemo kaj internacia helplingvo.
Eksteraj ligiloj
Biografio de Dutton (angle)
Mindanao
Mindanao (cebue kaj Mindanaw) estas kaj la dua plej granda insulo de la Filipinoj kaj ties plej suda insularo ĉirkaŭ tiu ĉefa insulo.
Geografio
La insulo Mindanao kaj la samnoma insularo ĉirkaŭ la ĉefa insulo situas inter la Sulua Maro okcidente kaj la Filipina Maro oriente. Kune kun la du pli nordaj insularoj Bisajoj kaj Luzono (ĉirkaŭ la ĉefa insulo Luzono), la insularo Mindanao konsistigas la insularan ŝtaton Filipinoj.
Biogeografie la insulo apartenas al la sundalanda-filipina ekoprovinco de la orientalisa ekozono, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).
Insulo Mindanao
Administra ĉefurbo kaj plej granda loĝloko de la insulo estas la urbo Davao - laŭ areo unu el la plej grandaj urboj surtere. La plej alta punkto de la insulo estas la Monto Apo sude de la urbo Davao, kiu altas 2.954 metrojn kaj estas la plej alta monto de la Filipinoj. Sur Mindanao krome interalie ankaŭ situas la monto Sumagaja.
Insularo Mindanao
Al la samnoma insularo Mindanao apartenas la sekvaj insuloj kaj pli etaj insularoj:
Historio
En 1976 en la urbo Butuan oni trovis 600 jarojn aĝaj restoj de grandaj boatoj nomataj Balanghai, taŭgaj por oceanaj vojaĝoj. Pliaj arkeologiaj elfosoj ankaŭ videbligis restaĵojn de granda haveno el la epoko antaŭ la hispana koloniiĝo de la insulo, skeletojn kaj valorajn dekoraĵojn, metitajn en tombojn. Laŭ tiuj trovoj oni supozas ke Butuan estas la plej malnova fortikita loĝloko sur la Filipinoj.
En la 14-a jarcento la islamo ekdisvastiĝis inter la loĝantoj de la insulo, komence inter tiuj de la suda parto. La Sultanejo de Suluo fondiĝis en 1450 kaj ekzistis ĝis la komenco de la 20-a jarcento. La Sultanejo de Magindanao ĉirkaŭ la jaro 1690 havis sian plej floran epokon.