cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strombosia
Priskribo
La specioj de Strombosia kreskas kiel arbustoj aŭ arboj. La floroj estas duseksaj kun 5 petaloj. La fruktoj estas drupoj kun fajna, karneca perikarpo.
Distribuado kaj habitato
La specioj de Strombosia estas distribuataj ĉefe en tropika Afriko, kaj aliaj en tropika Azio. Ties habitato estas tipe de arbaroj de malaltaj teroj.
Specioj
En Julio 2014 The Plant List agnoskas 10 taksonojon (de specioj kaj subspecifaj nomoj):
Bingo (apartigilo)
La vorto Bingo havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Pizol
Pizol estas mont-masivo en Sarganslando en Kantono Sankt-Galo, Svislando.
Geografio
Pizol situas 16 km norde Koiro inter Weisstannen-Valo, Tamina-Valo, kaj Calfeisen-Valo sur la teritorio de la komunumo Mels. Ĝia plej alta pinto Pizol havas altecon de 2844 m s.m. kaj de ĝi oni havas belan vidon al la valo de Valenlago, Churfirsten kaj Säntis. La nomo Pizol signifas en la romanĉa lingvo Alta Pinto. Aliaj pintoj de la masivo estas Sazmartinshorn (2827 m s.m.), Zanaihorn (2821 m s.m.), Schwarze Hörner (2645 m s.m.) kaj Muntaluna (2422 m s.m.). Nordoriente de la supra pinto etendiĝas la ununura glaĉero sur la teritorio de Kantono Sankt-Galo, nome la Pizol-Glaĉero.
Turismo
Pizol estas facile atingebla per du seĝtelferoj al Laufböden respektive Pizol-Kabano, lokoj kelkcentmetrojn sub la pinto de la monto, unu ek de Wangs kaj la alia ek de Bad Ragaz. En vintro la regiono estas dank al ĝiaj skiliftoj bela por skiado kaj neĝtabulado dum la kvin lagoj en somero invitas al bela migrado.
Ĉernomorsko
Historio
Jam en la 4-a jarcento antaŭ Kristo tie ekzistis helena loĝloko Kalos-Limen (nun ĝiaj ruinoj troviĝas ĉe la nord-orienta rando de Ĉernomorsko).
En la tempoj de la Krimea Ĥanlando tie ekzistis la loĝloko Akmesĝit Liman (Ak-Meĉet).
En la 20-a jarcento la loĝloko malrapide kreskis kaj evoluis kiel agrikultura centro. En la jaro 1944 ĝi estas alinomita Ĉernomorsko. Ekde la jaro 1957 ĝi havas la statuson de urbotipa loĝloko.
Ekonomio
La loĝloko estas ĉefe agrikultura centro, ekzistas ankaŭ kelkaj negrandaj nutro-uzinoj.
Iom post iom la loĝloko transformiĝas en popularan kaj malmultekostan ripoz-lokon. En Ĉernomorsko estas 9 pensionoj-ripozejoj.
Transporte la loĝloko estas ligita al aliaj loĝlokoj de Krimeo per busa trafiko. La plej proksima fervoja stacio troviĝas en Eŭpatorio.
Socia sfero
En la loĝloko estas 3 mezlernejoj, muziklernejo, sporta lernejo, regiona hispitalo, kulturdomo, biblioteko, regionstuda muzeo, kinejo.
Carlos Schlieper
Carlos Schlieper aŭ plennome Juan Carlos Schlieper Zalabardo (naskiĝis la 23-an de septembro 1902 en Bonaero, mortis la 11-an de aprilo 1957 samloke) estis argentina kinfilma reĝisoro kaj scenaristo de la klasika epoko. Lia familia nomo estis germanlingva: fakte la avo patroflanka, Hermann Heinrich Schlieper Feldmann (1842-1925) elmigris de Wuppertal-Elberfeld al la provinco Bonaero, kie kreskis ĉiuj idoj. Carlos Schlieper direktis proksimume 30 filmojn inter 1939 kaj 1957, skribante la scenaron por pli ol 20 el ili. Li estis aparte konata pro siaj romantikaj komedioj en la jardeko de 1940 kaj 1950, direktante filmojn kiel La serpiente de cascabel ("la sonserpento", 1948), Arroz con leche ("rizo kun lakto", 1950), Cuando besa mi marido ("kiam kisas mia edzo", (1950), Mi mujer está loca ("mia edzino frenezas", 1952) kaj Mi marido y mi novio ("mia edzo kaj mia fianĉo", 1955). Li mortis la 11-an de aprilo 1957.
Listo de vulkanoj
Jen estas listo de aktivaj, samkiel ankaŭ estingiĝintaj vulkanoj en la sunsistemo
Sur Tero
Listigo laŭ vulkanaj provincoj.
Valentiniano la 2-a
Valentiniano la 2-a, latine Flavius Valentinianus naskiĝis 371 en Vieno kaj mortis en 392. Li estis provincestro de Ilirio kaj post romia imperiestro de 375 ĝis sia morto. Li estis filo de Valentiniano la 1-a kaj frato de Graciano, kun kiu li estis kunimperiestro. Vere li estis bebo kiam li "regis" Ilirion kaj li estis nur 4 jaraĝa kiam oni faris lin imperiestro, sekve, lia patrino Justina estis regentino de Romia imperio. Kiam li atingis la plenkreskon, lia preceptoro Arbogasto mortigis lin.
NGC 1177
NGC 1177 (aliaj indikoj — IC 281, PGC 11581, MCG 7-7-20, ZWG 540.33) estas galaksio en konstelacio Perseo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
4632 Udagawa
4632 Udagawa estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takuo Kojima elde Ĉijoda (Gubernio Gunma, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tetsuo Udagawa, japana sciencisto, kiu malvolvis sistemon de mezuro per lasero kaj optikajn aparatojn por kosmaj kaj militaj aplikoj.
Kampo (fiziko)
Fiziko prenas sian sencon de kampo el la matematika branĉo de vektora kalkulo, tie fizika kampo estas spaco, en kiu valoro (skalara, vektora, aŭ tensora) atribuiĝas al ĉiu punkto. Fiziko aldonas la koncepton, ke kelkaj kampoj estas apartaj formoj de materio, sistemo kun senlima grado de libereco.
Al fizikaj kampoj apartenas: elktraj, elektromagnetaj kaj gravitaj kampoj, nuklea kaj onda (kvanta) kampoj, konformaj al diversaj partikloj (ekz. elektrona-pozitrona kampo).
La fontoj de la fizikaj kampoj estas partikloj: por elektromagneta kampo tio estas ŝargitaj partikloj. Fizika kampo, kreita de la partikloj, transportas ĉiajn interagojn inter konformaj partikloj kun certa rapido. En kvantuma teorio, interago estas kaŭzita pro la ŝanĝo de karakterizaj kvantoj inter partikloj.
Ĉefkonceptoj de fizika kampo:
Vidu ankaŭ
[S]: Vikiarbo > Universo > Kampo kaj Energio
[M]: Radiado ~ Lumo ~ Energio
Aleksejkovo (distrikto Klin)
Aleksejkovo (Алексейково) estas vilaĝo en distrikto Klin, Moskva provinco, Rusio. En 2010 ĝi havas 7 loĝantojn (laŭ tutrusia popolnombrado).
Nehemiah Grew
Nehemiah GREW (Warwickshire, 26a de Septembro 1641 - 25a de marto 1712) estis brita kuracisto kaj botanikisto. Kiel botanikisto, li estis specialisto en priplanta fiziologio kaj anatomio. Li estas konata kiel la "Patro de la Plantanatomio".
Kariero
Li studis en Pembroke (Kembriĝo), gradiĝis en 16611​ kaj dek jarojn poste li doktoriĝis en Medicino ĉe la Universitato de Leiden, per disertacio titolita Disputatio medico-physica de liquore nervoso. Li ekstudis kaj observis pri la anatomio de la plantoj en 1664. Helpita de la episkopo John Wilkins, li en 1670 prezentis al la Royal Society eseon titolitan The Anatomy of Vegetables begun, per kiu la venontan jaron li estis akceptita kiel membro de tiu socio.
En 1682 li publikigis sian plej gravan verkon, nome Anatomy of Plants, kiu grandparte estis kolekto de liaj iamaj verkoj. Ĝi estis dividita en kvar volumoj: nome Anatomy of Vegetables begun, Anatomy of Roots, Anatomy of Trunks kaj Anatomy of Leaves, Flowers, Fruits and Seeds, ilustrita per 82 bildoj akompanata de sep dokumentoj ĉefe pri kemio. La verko elstaras speciale pro siaj priskriboj pri la strukturo de la plantoj, krome ĝi identigas preskaŭ ĉiujn ŝlosilajn diferencojn ene de la morfologio de la tigo kaj de la radiko. Aliflanke, li pruvis, ke la floroj de Asteracoj estas formataj per multaj unuoj kaj kaj li deduktis ĝuste, ke la stamenoj estas masklaj organoj. Tiu verko enhavas ankaŭ la unuan mikroskopan priskribon de la poleno.
Granda parto de lia plinoviga laboro per mikroskopo estis samtempa de tiu de Marcello Malpighi, pro kio ambaŭ interŝanĝis espertojn. Tamen, la laboro de Grew pri poleno estis pli etenda ol tiu de Malpighi, kio rezultis en la malkovro ke, kvankam ĉiuj polenoj estas pli malpli bulformaj, la grando kaj la formo diferencas inter specioj, sed, la poleneroj de specio estas ĉiuj egalaj. Tiu malkovro estis ŝlosila por la kampo de la polenoscienco.
Grew estis unu el unuaj fakuloj kiuj pridubis la apartenon de la vespertoj al la grupo de la birdoj, laŭ li vesperto estas besto inter mamulojs kaj birdoj; li estis ankaŭ unu el unuaj fakuloj kiuj proponis kolekton de ovoj de birdoj.
Oni konsideras lin unu de la pioniroj de la daktiloskopio, kaj la unua kiu studis kaj priskribis la krestojn, sulkojn kaj porojn de la surfaco de mano kaj piedo. En 1684 li publikigis desegnojn tre precizajn de la fingrospuroj.
Karolo Lineo nomis la genron de arboj Grewia liahonore.
Luogosano
Luogosano estas komunumo de Italio.
Dumbleyung
Dumbleyung estas sala lago en Okcidenta Aŭstralio. Ĝi situas je en la Granda Suda regiono de Okcidenta Aŭstralio. 13 kilometrojn longa kaj 6.5 kilometrojn larĝa, ĝi kovras areon de 52 km².
Bzovská Lehôtka
Bzovská Lehôtka estas vilaĝo en centra Slovakio en distrikto Zvolen. Ĝi troviĝas en la suda parto de Pliešovská kotlina (Valkaldrono de Pliešovce) kaj parte troviĝas en montaro Krupinská planina, kie estas la plej alta punkto de la vilaĝo. Tra la teritorio de la vilaĝo sed preter ĝi fluas Krupinica.
Dumbleyung
La esploristoj Henriko Landor kaj Henriko Maxwell Lefroy estas kutime kreditita kun la malkovro de Dumbleyung, kvankam ĝi ŝajne jam estas montrita sur mapo en 1839 kun la nomo Kondening Lake.
Rønne
Rønne estas la plej malnova kaj la ĉefa urbo de la dana regiona komunumo Bornholm.
Ĝi estas sidejo de la komunuma administracio. Ĝis fine de 2002 ĝi krome estis memstara komunumo en la distrikto Bornholm, kiu inter 2003 kaj 2006 estis nur regiona komunumo kaj de 2007 parto de la dana ĉefurba regiono. Ĝia loĝantaro estas proksimume triono de tiu de tuta Bornholm; fine de la 20-a jarcento ĝi evoluis jene (je la 1-aj de januaro):
La haveno de Rønne havas pramajn ligojn al Køge (Danio), Ystad (Svedio), Świnoujście (Pollando) kaj Sassnitz-Mukran (Germanio).
Listo de riveroj en Makedonio
Noto
Nur pli grandaj alfluantoj estas montritaj en la supra grafikaĵo.
27849 Sujumbiko
27849 Sujumbiko estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomo Timur Valerjeviĉ Krjaĉko elde la stacio de Zelenĉukskaja de la Observatorio V. P. Engelgardt de la Ŝtata Universitato de Kazano.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Turo Sujumbiko, simbolo de Kazano, unu el plej malnovaj turoj en Rusio, fondita en 1005. Laŭ legendo, la princino Sujumbike (cirile: Сююмбике) desaltis de tiu turo, prefere ol esti kaptita de malamikoj, kiuj ĉirkaŭis la urbon.
Liveri
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Georgo.
Najbaras la komunumoj Carbonara di Nola, Domicella (AV), Marzano di Nola (AV), Nola, Palma Campania, San Paolo Bel Sito kaj Visciano.
2370 van Altena
2370 van Altena estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).
Ŝtatperfido
Ŝtatperfido estas krimagado laŭ propra konstitucio de iu ŝtato, kio celas detrui, damaĝi propran landon. Klasika ekzemplo estas la partopreno en militagado kontraŭ la propra lando, en puĉo aŭ en murdo de la ŝtatĉefo. Ankaŭ punenda estas la partopreno en la antaŭpreparo al ŝtatperfido. Oni povas aldoni al tio la spionadon je gravaj militistaj sekretoj kaj vendoj de tiuj al malamika lando.
Multaj lingvoj diferencigas inter perfidoj: kiam la perfida agado malfortigas la propran landon kaj el tio profitas ekstera lando oni uzas la esprimon ŝtatperfido. Kiam la perfida agado celas nur internan ŝanĝon inter la alt-oficaj potenculoj, sen profito por eksterlandaj fortoj, oni uzas ĝenerale la esprimon alta perfido (efektivigita per ŝtatrenverso, puĉo, murdo de reĝo, prezidanto, ĉefministro ktp.).
Kraftisried
Kraftisried estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ostallgäu (Orienta Algovio) kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Distrikto Esztergom (historia)
La Historia Distrikto Esztergom [estergom] (hungare  Esztergomi járás) estis distrikto en Hungara reĝlando, en Esztergom (historia departemento). Ĝi situis sur ebenaĵo kaj sur montaro laŭ Danubo en la plena suda parto de la departemento escepte Esztergom mem, kiu estis libera reĝa urbo (en la meza parto de la lando). La distrikta ĉefurbo estas Esztergom. La loĝantoj okupiĝis pri minadoj, agrikulturoj kaj bestobredadoj.
Historio
Tiu distrikto funkciis ĝis 1950, poste oni kreis novan Distrikton Dorog.
Berg (Norvegio)
Berg estas municipo en la provinco Troms en Norvegio. La administra centro de la municipo estas la vilaĝo Skaland. Ĝi havas marbordon kun la Atlantika Oceano, en la okcidenta parto de la insulo Senja. Fine de en la komunumo vivis.
Root LU
Root estas komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 4212 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,65 km², de kiuj 27,9% estas kovritaj de arbaro, 51,1% servas por agrikulturo, kaj 16,6% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Root limas en nordokcidento al Inwil, en nordoriento al Gisikon, en nordnordoriento al Honau, en orientnordoriento al Risch (ZH), en oriento al Meierskappel, en sudoriento al Udligenswil, en sudo al Dierikon, kaj en okcidento al Buchrain.
Trafiko
Root disponas pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Zugo al Lucerno. La komunumo ankaŭ estas konektita al la loka busreto de Lucerno.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Zugo al Lucerno, kaj ĝi disponas kune kun la najbara komunumo Gisikon propran alveturejon al la svisa aŭtovojo A14, kiu situas 1 km nordoriente de la vilaĝocentro.
Historio
Dum mezepoko Root apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj poste al la Habsburgoj. Post la Batalo de Sempach en la jaro 1386 Habsburgo perdis sian influon en la regiono al la urbo Lucerno, kio estis en la jaro 1394 provizore kaj 1474 definitive rekonita. Ĉar Root ne partoprenis dum la Kamparana Milito de 1653, la vilaĝo ricevis impostajn privilegiojn. La komunumo multe suferis de la Apartfederacia Milito de 1447 precipe dum la Batalo de Gisikon.
Czesław Słania
Czesław Słania (, esperantigite Ĉeslav Slanja) naskiĝis la 22-an de oktobro 1921 en Czeladź, mortis la 17-an de marto 2005 en Krakovo), pola gravuristo, eminenta projektisto de poŝtmarkoj kaj monbiletoj, de 1959 laboranta en Svedio.
La unua projektita de li en Svedio poŝtmarko estis bildo de poeto Gustavo Froding (okaze de 100-jariĝo en 1960). Por sveda poŝto projektis pli ol 300 poŝtmarkojn, i.a. seriojn dediĉitaj al 90-a naskiĝdatreveno de la reĝo Gustavo la 6-a Adolfo, vojaĝoj de Karolo Lineo, fungoj, papilioj, maraj esploroj. Sume - ankaŭ por poŝtoj de aliaj landoj kune kun Pollando faris pli ol 1000 projektojn de poŝtmarkoj (i.a. en Danio, Grenlando, Ferooj, Islando, Monako, Germanio, Francio, Belgio, San Marino, Svislando, Aŭstralio, Usono, Ĉinio, Tajlando, Vatikano, Unuiĝintaj Nacioj). Tiu ĉi atingo kaŭzis, ke lian nomon oni enskribis al la Guinness-libro de rekordoj kiel kreinton de rekorda nombro da gravuritaj poŝtmarkoj. En 1972 estis distingita de la reĝo de Svedio Gustavo la 6-a Adolfo per la titolo de Korta Gravuristo. La reĝo Karolo la 16-a Gustavo distingis lin per medalo "La oka grandeco kun blua rubando". Reĝino de Danio Margareta la 2-a enmanigis al li Ordenon de la Kavalira Kapitulo, kaj la princo de Monako Rainier la 3-a - Kavaliran Ordenon de Sankta Karolo.
Krom filatelaj projektoj li projektis monbiletojn. Lian servon profitis Argentino, Belgio, Brazilo, Domingo, Israelo, Kanado, Kazaĥio, Litovio, Portugalo kaj Venezuelo. Plie li gravuris ekslibrisojn, afiŝetojn, medalojn, plenumis laborojn por organizaĵoj de la pola diasporo.
(110083) 2001 SV115
(110083) 2001 SV115 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝia tre discentra klinita orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de tiu ĉi planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,47966 AU, tie estas 71,756 milionoj da km.
Ryota Oshima
Ryota Oshima (大島 僚太 n. ) estas japana futbalisto. Li de 2016 ĝis 2018 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Mezholezy (antaŭe distrikto Domažlice)
Mezholezy (Meßholz) estas municipo en distrikto Domažlice, en Regiono Plzeň en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo el la jaro 1379.
17061 Tegler
17061 Tegler estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la programo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la planeda astronomo Stephen C. Tegler, de la Universitato de Norda Arizono en Flagstaff. Li studis la de la kometoj kaj la fizikajn ecojn de la Kujper-Bendaj Objektoj. Lia kolorometrio de la KBOj implicas korelacion kun la dinamika klaso.
Hirden
Hirden estis militista organizaĵo dum la nazia okupacio de Norvegio. Ĝi estis kreita laŭ la modelo de la germana Sturmabteilung (SA). La organizaĵo dependis de la naciisma, kunlaborisma partio Nasjonal Samling de Vidkun Quisling. Ekzistis maksimume 8500 membroj dum la Dua mondmilito.
NGC 1178
NGC 1178 estas stelo en konstelacio Perseo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Twilight Time (muzikalbumo)
Twilight Time estas la dua muzikalbumo publikigita de la finnlanda muzikgrupo Stratovarius, publikigita en 1992. La nomo de la muzikalbumo ŝanĝis de Stratovarius II, kiel publikigita en 1991, al Twilight Time, ĉar publikigita de alia firmao, la Shark Records.
10856 Bechstein
10856 Bechstein estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana konstruisto de pianoj Carl Bechstein (1826–1900), naskiĝinta en la turingia urbo Gotha. Li fondis pianan fabrikon en Berlino en 1853. Liaj instrumentoj estis uzataj de Liszt, Bülow, Rubinstein kaj Wagner. Branĉoj de lia fabriko en Londono, Parizo kaj Sankt-Peterburgo atestas la estimon, kiun la instrumentoj de Bechstein ricevas.
Fityeház
Fityeház [fitjehAz], kroate Fićehaz estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Nagykanizsa.
Partido Colorado (Paragvajo)
Partido Colorado aŭ Asociación Nacional Republicana – Partido Colorado, ANR-PC estas politika partio en Paragvajo. La kromnomo Colorado (elp. kolorado) havas la signifon kolorigita, en la senco ruĝa (kvankam sen rilato al la tradicia laborista-progresema signifo kiun tiu koloro havas en aliaj landoj)
Fityeház
Situo
Fityeház situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Zagrebo. Nagykanizsa troviĝas 14, Csurgó 24 km-ojn.
Historio
La vilaĝo menciiĝis unuafoje en 1422 en formo "Fythyefelde". Ekde la 16-a jarcento la turkoj kelkfoje disrabis la vilaĝon, fine en 1566 ĝi senhomiĝis, fine de la 17-a jarcento rehomiĝis. En 1819 vivis tie 581 homoj (plejparte kroatoj)en 76 domoj. En la 1870-aj jaroj la fervojo portis ankaŭ prosperon. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno, sed en 1949 jam kolĥozo nomata "Venko" formiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de kroatoj, lernejo, 2 vendejoj.
Partido Colorado (Paragvajo)
Historio
La 11-an de septembro 1887 generalo Bernardino Caballero fondis ĝin kun la nomo Partido Nacional Republicano kiel opozicio kontraŭ liberuloj. Ĝi estas ĉefe konservema partio, kies membroj estas militistoj kaj grandbienuloj.
Ĝi regis la landon unue de 1887 ĝis 1904. Ĝi denove akiris la povon en 1946 kaj dum periodo inter 1947 kaj 1963 ĝi estas la ununura laŭleĝa partio de la lando.
En 1954 okazis puĉo de Alfredo Stroessner kontraŭ Federico Chaves. Stroessner gvidis ne nur la partion, sed ankaŭ la landon diktatorece ĝis 1989. Post interludo gvidata de la generalo Andrés Rodríguez, la gvidantoj de la Partido Colorado plu venkis en la prezidentaj elektoj, ĝis aprilo de 2008.
Pro sia longa historio, la partio havas larĝan politikan spektron, kun ampleksaj internaj diferencoj, kvankam ĝenerale ĉiuj situas sin en konservativa tendenco.
Eksteraj ligiloj
TTT-ejo de la Partido Colorado
Jakovlev UT-2
La Jakovlev UT-2 estis soveta edukaviadilo. Ĝi servis dum la dua mondmilito - krom Po-2 - kiel norma pilot-eduka aviadilo.
Jakovlev evoluigis ĝin en 1935 sub la nomo AIR-20, el la AIR-10.
Ĝi konsistis el ŝtofo-streĉitaj ŝtaltubaj ĉeloj kaj liberporta port-surfaco. Ĝi estis subflugila aviadilo el ligno, kiu estis streĉita per ŝtofo. La gvidilo estis ekipita en normala versio per streĉiloj.
La UT-2 posedis rigidan poŭpan irradon kun poxupa sporno. Oni povis alkonstrui eĉ naĝhelpilojn. Tiu versio estis VT-2.
Oni konstruis la UT-2 originale ŝanĝi la tipon de Po-2, sed UT-2 ne povis komplete plenumi tion. Oni produktis el ĝi ĝis 1948 ĉ. 7.243 pecojn.
La UT-2 estis uzata krom la Sovetunio en Hungario, Pollando kaj Jugoslavio.
Merino
Merino aŭ merinoŝafo estas ŝafraso devena el Hispanio, kiu havas tre altkvalitan merinolanon.
La bestoj estas tonditaj ĝis la haŭto kaj donas de 2 ĝis 4 kilogramoj da lano (lavita) ĉiujare. La plej bonaj bestoj donas ĝis 10 kilogramoj da merinolano.
La romianoj alportis ŝafojn al Hispanio kaj la maŭroj evoluigis la ŝafbredadon pli kaj pli dum la 6-a jarcento. La rezulto de tiu bredado estis pli kaj pli fajna ŝaflano.
Fine tiel oni atingis dum la 14-a jarcento la merinoŝafon kiel krucigo de malgranda azia ŝafraso kaj la afrika marbordoŝafo. Tiam eksportado de merinoj estis malpermesita je mortpuno de la hispana reĝoj. Tial Hispanio povis ĝis la 18-a jarcento negoci tutmonde la faman tiel nomitan hispanan lanon.
Dum la 18-a jarcento la unuaj merinoj alvenis en Germanio, kie oni krucigis la merinoŝafoj kun hejmaj rasoj. Tiel bredis Rudolf Behmer la merinokamparoŝafon kaj ekde 1860 la merinokarnoŝafon. Kun pli ol 30 % de la tuta ŝafaro la merinokamparoŝafo estas la plej oftaj ŝafraso en Germanio. En Bavario tiu procentaĵo estas ĉirkaŭ 70 %.
La tondita ankoraŭ kunligita lanvestaĵo pezas 3 ĝis 5 kilogramoj, sed duono de la pezo konsistas el malpuraĵoj, graso, ŝvito kaj vegetaĵrestoj.
Per alportado de merinoj al Aŭstralio kaj Novzelando fare de eŭropaj kolonistoj, tiuj landoj iĝis la plej grandaj lanproduktantoj tutmondaj. La parto de merinolano pri la jara monsumo atingas ĉirkaŭ 40 %. Preskaŭ 100 % el ĝi venas de la aŭstrala merinoŝafo.
Kaŝmirkapro
La Kaŝmirkapro estas fenotipo de la hejmkapro, kiu estas unu el la lankaproj. En la devenregiono de la Himalajo kaj Pamiro tiu longorela kaj kornita kapro ekzistas en la koloroj griza, blanka, nigra kaj bruna. En Eŭropo oni bredas preskaŭ nur blankajn bestojn, ĉar la blanka lano povas esti ĉiel kolorigita.
Kaŝmirkaprojn, inter kiuj ekzistas ĉirkaŭ 20 subtipoj, karakterizas longa, fajna sublano. La lano estas plej fajna ol la plej maldika ŝaflano kaj nombras inter la plej maldikaj bestharoj (la plej maldikajn harojn havas interalie la moska ovibovo kaj la vikuno.
Lujza Blaha
Lujza BLAHA, hungare Blaha Lujza, Esperante Ludovikino Blaha estis talenta hungara aktorino-kantistino naskiĝinta kiel Reindl Ludovika en Rimaszombat la 8-an de septembro 1850 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de januaro 1926. Ŝi meritis la nomon "alaŭdo de la nacio".
Kariero
Ŝia patro estis husara kapitano, kiu baldaŭe iĝis aktoro. Ekde la naskiĝo ŝi vivis en aktora etoso. Ŝi aĝis 6 jarojn, kiam ŝi debutis aktorino en Esztergom. Ŝi aĝis 16 jarojn, kiam ŝi iĝis edzino. La edzo nomiĝis Johano Blaha kaj helpis karieron de Ludovikino. Ŝi naskis filon kaj filinon. En 1901 ŝi estis nomumita "eterna ano" de la Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi ne nur kantis, sed estis sukcesa ankaŭ en prozaĵoj. Ŝia ofta aktorpartnero estis József Tamássy. Dufoje ŝi rolis ankaŭ en mutaj filmoj. Ankaŭ ŝia filino Sári Blaha estis aktoro (nelonge), ŝia nepino same estis aktoro, kiun Lujza Blaha apogis.
Jimmie Rodgers (kantisto)
James Charles RODGERS (8a de Septembro, 1897 – 26a de Majo, 1933), profesie Jimmie RODGERS, estis usona kantisto, kantoverkisto kaj muzikisto de kontreo, bluso kaj popola muziko komence de la 20a jarcento, konata ĉefe pro sia ritma jodlado. Rodgers, kun siaj samtempuloj la Familio Carter, estis inter la unuaj steluloj de kontreo, cititaj kiel inspiro de multaj artistoj, kaj metita en nombraj Halls of Fame (famulpromenejoj). Rodgers estis konata ankaŭ kiel "The Singing Brakeman", "The Blue Yodeler", kaj "The Father of Country Music" (la patro de kontreo).
Komencaj jaroj
Laŭ tradicio, la naskoloko de Rodgers estis kutime listigita ĉe Meridian, Misisipio; tamen, en dokumentoj subskribitaj de Rodgers poste, lia naskoloko estis listigita kiel Geiger, Alabamo, fakte hejme de liaj patroflankaj geavoj. Sed historiistoj kiuj priserĉis la cirkonstancoj de tiu dokumento, kiel Nolan Porterfield kaj Barry Mazor, plue identigas Pine Springs, Misisipio, ĝuste norde de Meridian, kiel aŭtenta naskoloko.
La patrino de Rodgers mortis kiam li estis ĉirkaŭ 6 aŭ 7 jara, kaj Rodgers, la plej juna el tri filoj, pasigis la venontajn kelkajn jarojn vivanta kun variaj parencoj en sudorienta Misisipio kaj sudokcidenta Alabamo, ĉe Geiger. En la censo de 1900 de Daleville, Kantono Lauderdale, Misisipio, la patrino de Jimmie, Eliza [Bozeman] Rodgers, estis listigita kiel havanta jam sep filojn, el kiuj kvar ankoraŭ vivis je tiu dato. Jimmie ["James" en la Censo] estis preskaŭ la plej juna tiam, kaj probable naskiĝis la sesa el totalo de sep filoj. Li eventuale revenis hejmen por loĝi kun sia patro, Aaron Rodgers, laboristo de fervojo, kiu estis setlinta kun nova edzino en Meridian.
La praularo de Rodgers estas nekonataj, kvankam estas registroj ke lia stirpo estis iom de anglusona deveno.
Johann Christian Reinhart
Vivo
Reinhart dediĉis sin unue je teologiaj studoj en Lepsiko frekventante paralele horojn privatajn ĉe Adam Friedrich Oeser pri desegnado kaj pentrado. En Dresdeno poste li finfine ekartistis. En 1789 li iris Romon kie li influitis de Asmus Carstens kaj Joseph Anton Koch kaj ekloĝis ĉefdomicile.
Graveco
Reinhart estis reprezentanto de historia-stilisma pejzaĝpentrado. Same kiel la kamaradoj li faris elstarajn laboraĵojn desegnade, dume liaj olebildoj suferas je dureco kaj malvarmeco de koloroj. Ili temas ĉefe pri ĉaseblaj bestoj respektive mitologiaj kaj ĝenraj figuroj. Kun Jacob Wilhelm Mechau el Lepsiko kaj Albert Christoph Dies el Hanovro li publikigis 72 akvafortajn broŝurojn pri Italujo (Nurenbergo 1799). Liaj plej imponaj laboraĵoj de la malfrua tempo estis la pentraĵoj en Massimi-palaco en Romo kun kvar temperaj bildoj, nome aspektoj de la Malta-vilaro por la bavara reĝo Ludoviko la 1-a.
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 16. Leipzig 1908, p. 760 kio relegeblas tie ĉi interrete.
Přemysl Otakar la 1-a
Přemysl Otakar la 1-a (naskiĝis ĉirkaŭ 1155, mortis 1230) estis reĝo de Bohemio ekde 1198.
NGC 1179
NGC 1179 (aliaj indikoj — PGC 11480, ESO 547-1, MCG -3-8-60, UGCA 48, IRAS03003-1905) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(13450) 6077 P-L
(13450) 6077 P-L estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Kurdio
Kurdio, Kurdujo aŭ Kurdistano estas ne precize difinebla areo, teritorio en Okcidenta Azio, kiu estas traktata kiel historia setleja areo de la kurdoj aŭ kie la kurdoj formas plimulton inter la loĝantaro. La ŝtatoj sur kies teritorio etendiĝas partoj de Kurdio, evitas la esprimon Kurdio aŭ eĉ simple malpermesas uzon de tio. La entuta kurda setleja areo varias de proksimume 190 000 km² tra 490 000 ĝis 530 000 km² kaj kovras grandajn partojn de Turkio, Irako, Irano, Sirio kaj Armenio. Ĉi tiu areo havas multajn subterajn fontojn kaj minejojn.
Urbo de Piranshahr estas ĉefurbo de mukerian distrikto. La loĝantaro de Kurdio kalkulas inter 35 milionoj kaj 40 milionoj da homoj. Kurdoj parolas la kurdan lingvon, kiu apartenas al la hindeŭropa lingvaro. Multaj kurdoj celas fari Kurdion sendependa ŝtato en kiu la plimulto el la loĝantoj estos kurdoj kaj kie plej multaj kurdoj loĝos.
Situo
La plej grandaj urboj de Kurdio estas:
Sirio
La regiono Roĵavo kun plejparte kurda loĝantaro troviĝas en nord-orienta parto de Sirio, lime de Turkio. Dum la Siria enlanda milito la kurdaj trupoj estis aliancanoj de Usono kaj grave kontribuis al la venko super la Islama Ŝtato en la regiono.
Tamen Turkio ĉiam esprimis zorgojn rilate foriĝon de la kurdoj en tiu ĉi regiono kaj ilia eventuala helpo al la turkaj kurdoj, loĝantaj translime, en ilia lukto por sendependiĝi disde Turkio. En 2016-2018 okazis du operacoj de la turka armeo en tiu ĉi regiono, sed ili estis limigitaj pro ĉeesto de la usona armeo, kies aliancanoj estis la kurdaj trupoj, batalantaj kontraŭ la Islama Ŝtato. Tamen la la usona prezidanto Donald Trump post telefona interparolo kun la turka prezidanto Recep Tayyip Erdoğan subite anoncis fortiriĝon de la usonaj trupoj el Sirio, kiu tuj komenciĝis. Ĝin sekvis atako de la turka armeo kontraŭ la kurdoj, kiuj akuzis Usonon perfidi ilin.
Popolo
La kurdoj estas popolo de hindeŭropa deveno kies lingvo, la kurda (kurde: kurdî), estas hindeŭropa lingvo. En la kurda regiono kurdoj formas la plimulton de la loĝantaro, tamen en ĝi vivas ankaŭ araba, armena, iraka, azera, juda, oseta, irana kaj turka komunumoj. Plimulto de la kurdoj estas islamanoj, sed apude ekzistas ankaŭ anoj de aliaj religioj, inter ili jezidoj, alevoj, kristanoj kaj judoj.
Vidu ankaŭ
Kurdoj
(ku) Kurda diasporo
Kurda literaturo
Regiono Hovedstaden
Regiono Hovedstaden (ĉefurba regiono) estas unu el la administraj regionoj de Danio. Ĝi ampleksas la nord-orienton de insulo Sjælland kaj la insulon Bornholm. Ĝia ĉefurbo estas Hillerød; ĝia administra sidejo estas Glostrup.
Kurdio
Eksteraj ligiloj
(ku, fr, nl, en) Kurda Instituto en Bruselo
(en) Kurda centro en Moskvo
Regiono Hovedstaden
La regiono havas areon de 2.561 km² kaj loĝantaron de 1.645.825; tio estas 643/km². Se ne kalkuli insulon Bornholm, kiu estas maldense loĝata, la loĝdenso estas 812/km².
Siegfried Translateur
La komponisto naskiĝis en Bad Carlsruhe, Silezio. Li komencis muziklernadon en Vieno, Lepsiko, kaj Breslau, kaj ankaŭ estis instruata de la franca dancmuzika komponisto Emile Waldteufel. En 1900 Translateur translogiĝis en Berlinon, kie li iĝis orĥestra dirigento. Dek unu jaroj post tio, en 1911, li fondis la eldonejon "Myra", kiu plejparte eldonis liajn verkojn, sed ankaŭ komponaĵojn de (interalie) Marc Roland, Franz von Blon kaj Paul Lincke. La filo de Translateur, Hans, poste ekpartoprenis en la profesion.
Laŭlonge de sia tuta vivo Translateur verkis pli-malpli 200 komponaĵojn; lia plej konata verko hodiaŭ estas la valso Wiener Praterleben, opus 12, kiun li komponis deksepjaraĝe.
Post kiam la nazioj venkis Vienon, Translateur devis likvidi sian eldonejon, ĉar la estraro konsideris lin kiel "duona-judo" pro lia juda parencaro. Li vendis la eldonejon al la londona publikanto Bosworth en 1938. Oni malmulte scias pri lia vivo post tio. Translateur, kune kun sia edzino, deportatis en la koncentrejon ĉe Theresienstadt en 1943. Li mortis tie je la marto de 1944, kiam li estis 68-jaraĝa.
Delphin Strungk
Delphin Strungk (ankaŭ: Strunck, * 1601 verŝajne en Brunsvigo; enterigite je la 12-a de oktobro 1694 samloke) estis orgenisto kaj komponisto de la Nordgermana Orgenskolo.
Vivo kaj verkaro
Pri la fruaj jaroj de Strungk oni scias nenion. En 1631 li estas laŭdokumente orgenisto ĉe la Marien-Preĝejo de Wolfenbüttel kiel posteulo de Melchior Schildt. En 1634 li iĝis kortegorgenisto en Celle. En 1637 li transprenis la postenon de orgenisto ĉe la preĝejo St. Martini en Brunsvigo, tamen daŭre dungita li estis nur du jarojn poste. Certe li aktivis ankaŭ aliloko, ĉar enla urbodomo li prezentis muzikan komedion. Laŭ la Musikalisches Lexikon [muzika leksikono] de Johann Gottfried Walther li transprenis iom post iom kvin orgenojn de la urbo, kiujn li okupigis per siaj gefiloj kaj lernantoj. En 1649 Strungk iĝis orgenisto ĉe la preĝejo St. Petri, en 1667 ĉe St. Magni, ambaŭ en Brunsvigo.
Strungk estis fama orgenisto de la brunsviga regiono. Laŭ Walther li „traktis la Orgenon tiel bone, ke Li per Tio allogis multayn Lernantoyn el frembday Landoy“.
Strungk estis amika kun Heinrich Schütz. La filo de Delphin Strungk, Nicolaus Adam, same iĝis muzikisto.
En sia orgenverko Strungk ofte aplikis simile al Heinrich Scheidemann la koloraturon, je tio ŝanĝante ornamitajn partojn kun sobraj. Krome li ankaŭ komponis kantojn.
Medicina Universitato en Lublin
La Medicina Universitato en Lublin (Uniwersytet Medyczny w Lublinie) estas instituto de supera klerigo en la pola urbo Lublin. Ĝi konsistas el 4 fakultatoj. En la universitato studas proksimume 6500 gestudentoj.
Historio
Historio pri instruado de medicino en Lublin datiĝas de 1944, kiam estis fondita Universitato Maria Curie-Skłodowska. Samjare kreiĝis Kuracista Fakultato, jaron poste ankaŭ Farmacia Fakultato. En 1950 oni apartigis Kuracistan Akademion, kiel publikan altlernejon. Ankoraŭ samjare ĝi alinomiĝis al Medicina Akademio - nuntempe Medicina Universitato.
Laŭ promocilisto de la Fondaĵo Eduka Perspektivo en 2020, konsideranta 21 indeksojn (i.a. prestiĝon, sciencan potencialon, internaciigon), la universitato iĝis la plej bona en Lublinio kaj la 15-a en Pollando. Inter la medicinaj univesitatoj akiris la 5-an lokon.
La altlernejo hodiaŭ
Fine de 2016 studis 6817 personoj, en tio 1336 eksterlandaj studentoj. Ĝis nun diplomiĝis pli ol 12 mil kuracistoj, 2 mil dentistoj, 5 mil farmaciistoj kaj 4 mil magistrinoj pri flegado.
Internacia kunlaboro
La altlernejo aliĝis al la programo Erasmus+ kaj kunlaboras kun universitatoj kaj institucioj de Usono, Danio, Nederlandoi, Italio, Germanio, Ukrainio. Pere de la programo TEMPUS ligis kontakton kun Hispanio kaj Belgio.
Esperanto
En la 70-aj jaroj funkciis kursoj de Esperanto. Unu el studentoj Zenon Waldemar Dudek estis kunfondinto de interaltlerneja Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo.
Magnezia fosfato
Magnezia fosfato aŭ magnezia ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la magnezia hidroksido kaj fosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en diluitaj mineralaj acidoj kaj amonia citrato. Magnezia fosfato posedas 3 magneziatomojn, 2 fosforatomojn kaj 8 oksigenatomojn. Magnezia fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj kiel precipitigagento kaj dentoglatigaĵo.
Dümmer (lago)
La lago Dümmer troviĝas en la sudokcidento de la federacia lando Malsupra Saksio de Germanio, inter la urboj Damme kaj Diepholz, kaj borde de la distriktoj Vechta kaj Diepholz. Ĝi havas surfacon de 13,5 km² kaj averaĝan profundaĵon de nur 1 metro. La maksimuma profundaĵo estas 37 metroj.
La lago estas populara loko por akvaj sportoj, sed ĝi estas ankaŭ grava vivloko por akvaj birdoj. Ĝi situas en zono aparte frekventita de migrantaj birdoj. Granda sekcio de ĝia bordo estas protektita kiel naturrezervejo.
Dum la silvestra semajno inter la jaroj 1978 kaj 1979 la Internacia Seminario de GEJ troviĝis en Dümmerlohausen, urboparto de Damme, rekte ĉe la lago.
György Korondi
György Korondi [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Korondi György estis hungara operkantisto (tenoro), iam tornisto. Lia origina familia nomo estis Kummer, malofte lia familia nomvarianto estis Korondy.
György Korondi naskiĝis la  en Győr, li mortis la.
Biografio
György Korondi frue kantadis en diversaj korusoj. Li frekventis industrian lernejon, poste li laboris kiel tornisto, sed li lernis ankaŭ kantoteknikon en muzika lernejo en sia naskiĝurbo. Inter 1957-1959 li plulernis en konservatorio en Budapeŝto, poste jam en la Muzikakademio. Li lernis kantoteknikon de Endre Rösler, foje de Tito Schipa. En 1962 li interrompis la lernadon, ĉar Teatro Csokonai (Debrecen) atendis lin kun gravaj roloj, ekzemple Charles Gounod: Faust - titolrolo. Post 2 jaroj li ricevis rolojn ankaŭ al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ekde 1966 li jam estis membro de la Operejo. Baldaŭ li kantadis ankaŭ eksterlande, precipe en la socialismaj landoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1972-1976, krome li estis nomumita postmorte eterna membro de la Operejo en 2015.
Kaŝuboj
Kaŝuboj estas slava popolo vivanta en la regiono okcidente de Gdansk en norda Pollando.
Plej ofte rekonata neoficiala ĉefurboj de la kaŝuboj estas Kartuzy (Kartuzë), kvankam por nordaj kaŝuboj pli grava estas la urboj Puck (Pùck) kaj Wejherowo (Wejrowò), kaj por sudaj kaŝuboj pli grava estas Kościerzyna (Kòscérzna), dum iuj konsideras Gdańsk (Gduńsk), la plej granda urbo de la regiono kaj ĉefurbo de la vojevodio Pomerio, la ĉefurbo de Kaŝubio. Inter la pli grandaj urboj de Kaŝubio, en Gdynia (Gdiniô) estas la plej granda procentaĵo de tiuj kiuj deklaras sin kaŝuboj. Tradicie la kaŝuboj laboris en agrikulturo kaj fiŝkaptado; nuntempe multaj kaŝuboj laboras en la serva kaj gastiga industrio, kiel ankaŭ en agroturismo.
La ĉefa asocio laboranta por prizorgi la kaŝuban kulturon estas la Kaŝuba-Pomeria Asocio, sed ankaŭ estas sendependaj kulturinstancoj kaj asocioj laborantaj por la progresigo de kaŝubaj lingvo kaj kulturo.
Nombroj
La nombro de kaŝuboj dependas de la difino de kaŝubeco. Laŭ esploroj de la sociologo Marek Latoszek estis 500.000 kaŝuboj kaj 300.000 duon-kaŝuboj en 1990, sed aliaj spertuloj diras ke estas 300.000 kaŝuboj aŭ eĉ nur 50.000.
En la pola popolnombrado de 2002, nur 5.100 homoj deklaris sin de kaŝuba etneco, kvankam 51.000 raportis ke la kaŝuba estas ilia gepatra lingvo. La plej multaj kaŝuboj konsideras sin de pola nacieco kaj komprenas kaŝuban etnecon esti regiona variaĵo de poleco. La censo de 2002 tamen ne donis eblecon deklari sin de unu nacieco kaj alia etneco aŭ de pli ol unu nacieco; sekve multaj opinias la censaj rezultoj misgvidaj aŭ eĉ falsaj koncerne la nombron de kaŝuboj.
Historio
Kaŝuboj estas la posteuloj de la slavaj pomeroj, precipe tiuj loĝintaj en la plej orienta parto de Pomerio. La pomeroj prenis sian nomon de la lando kie ili vivis: po moře en la malnov-kaŝuba signifis "lando laŭ la maro". Oni kredas ke la pomerianoj venis al ĉi tiu lando inter la Odro kaj la Vistulo en la 6-a jarcento n.e. dum la tempo de grandaj migradoj. La plej frua mencio de la nomo venas de la 13-a jarcento (sur sigelo de Duko Barnim la 1-a de Pomerio), kiam la pomerianoj regis la regionon ĉirkaŭ Szczecin (kaŝube: Szczecëno).
Alia frua mencio de la kaŝuboj en la 13-a jarcento okazis en tiu formo ke Dukoj de Pomerio donis "Duko de Kaŝubio" inter siaj titoloj. Depost la Traktato de Vestfalio en 1648, post la tridekjara milito, partojn de Okcidenta Pomerio ekregis la svedaj reĝoj, kiuj uzis la titolon "Duko de Kaŝubio" de 1648 ĝis 1720.
La parlamento de la reĝlando Prusio en Königsberg ŝanĝis en la jaro 1843 la oficialan eklezian lingvon de la pola al la germana en Pomerio, sed oni baldaŭ poste reprenis tiun decidon, kaj ekde 1852 oni instruis per (kaŝube akĉentita) pola lingvo en la gimnazio de Wejherowo. En la 1850-aj jaroj kelkcent kaŝuboj elmigris al Kanado kaj setlis en la regiono ĉirkaŭ Wilno en Distrikto Renfrew (Ontario), kie ankoraŭ nun loĝas iliaj posteuloj. Kaŝubaj enmigrintoj fondis la paroĥon St. Josaphat en la kvartalo Lincoln Park de Ĉikago en la malfrua 19-a jarcento. En la 1870-aj jaroj kaŝubaj kaj germanaj enmigrintoj kreis fiŝistan vilaĝon sur Insulo Jones en Milvokio (Viskonsino), sed ili ne posedis tiun terenon, kaj la registaro de Milvokio evikciis ilin en la 1940-aj jaroj kaj faris el la tereno industrian parkon.
Multaj pomeroj en la iama Duklando Pomerio, multaj el ili luteranaj protestantoj (inter ili la slovinoj), estis germanigitaj inter la 14-a kaj 19-a jarcentoj rezulte de la prusa politika germaniga programo. Iuj komunumoj en Orienta Pomerio travivis kaj hodiaŭ konsideras sin kaŝubaj en la moderna Pollando, kvankam aliajn elpelis la komunista registaro de Pollando post la dua mondmilito kiel "germanojn". La plej multaj kaŝuboj en orienta Pomerio, malkiel la slovinoj kaj la slavoj de okcidenta kaj centra Pomerio, restis romkatolikoj.
Kaŝuba lingvo
Inter 50.000 kaj 250.000 kaŝuboj la kaŝuban, okcidentslava lingvo de la leĥa lingvogrupo parolata en norda Pollando. Tradicie poloj konsideras la kaŝuban esti pola dialekto, sed nepolaj lingvistoj delonge konsideras ĝin aparta slava lingvo, kaj ankaŭ polaj lingvistoj pli kaj pli multe adoptas tiun opinion nun.
Aliaj tradiciaj slavaj etnogrupoj ankaŭ loĝas en Pomerio, inter aliaj la koĉevoj, borovanoj, kaj krajnanoj. La parolformoj de ĉi tiu popolgrupoj dividas trajtojn kaj kun la kaŝuba kaj kun la polaj dialektoj de Grandpollando kaj Mazovio, kio eble indikas ke ili estas posteuloj ne nur de la antikvaj pomerianoj sed ankaŭ de mezepokaj enmigrintoj de Grandpollando kaj Mazovio.
La plej frua ekzemplo de skribita kaŝuba lingvo estas la protestanta katekismo de Martin Luther eldonita en 1643 (kun pliaj eldonoj en 1752 kaj 1828). Sciencan intereson pri la kaŝuba lingvo vekis unue Mrongovius (verkoj en 1823, 1828) kaj la rusa lingvisto Hilferding (1859, 1862), poste Biskupski (1883, 1891), Bronisch (1896, 1898), Mikkola (1897), Nitsch (1903). Gravaj esplorverkoj pri la kaŝuba lingvo de la frua epoko estis Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego de Stefan Ramułt (1893) kaj Slovinzische Grammatik (1903), Slovinzische Texte (1905) kaj Slovinzisches Wörterbuch (1908) de Friedrich Lorentz.
La unua aktivulo de la kaŝuba/orient-pomeria nacia movado estis Florian Ceynowa, kiu elpensis skrib-sistemon por la kaŝuba lingvo, priskribis ĝian gramatikon (1879) kaj eldonis kolekton de etnografiaj rakontoj pri la vivo de kaŝuboj (Skórb kaszébsko-slovjnckjé mòvé, 1866-1868). Hieronim Derdowski estis la unua verkisto de la kaŝuba lingvo kies verkoj, inter ili la eposo O panu Czorlińscim co do Pucku po sece jachol, trovis popularecon inter kaŝuboj. Sekvis la movado de la Junaj Kaŝuboj, kiun gvidis la Aleksander Majkowski, verkisto de la unua romano en kaŝuba lingvo (Żëcé i przigodë Remusa) kaj eldonisto de la revuo Zrzësz Kaszëbskô. Kunlaborantoj de ĉi tiu revuo formis la skolon de la "Zrzëszincë", kiuj multe kontribuis al la evoluo de la kaŝuba literatur-lingvo en la jaroj post la dua mond-milito.
Hodiaŭ
En 2005 la kaŝuba unuafoje fariĝis oficiala objekto de la pola ekzameno pri matureco (abiturientiĝo). Spite tion, ke nur 23 lernantoj prenis la ekzamenon kiam unue proponitan, ĉi tiu evoluo ŝajnas esti grava paŝo en la oficiala rekonado de la lingvo.
Hodiaŭ la kaŝuba lingvo estas komunuma lingvo, apud la pola, en iuj urboj kaj vilaĝoj de norda Pollando, kaj oni instruas ĝin en iuj lernejoj de la regiono.
La kaŝuba nun havas leĝan protektadon en Pollando kiel oficiala minoritata lingvo.
Esperanto-movado
Inter 1970 kaj 1972 funkciis Kaŝuba Filio de PEA Pola Esperanto-Asocio organizita kaj gvidita de Andreo Marszałkowski, poste persekutita kaj fine nuligita de la politika komunista kaŝpolico pro internaciaj kontaktoj. Tiu filio agis aktive kaj havis 325 anojn kun pagitaj kotizoj, gvidis korespondan kurson, aperigis artikolojn en loka kaj regiona gazetaro, organizis regulajn kunvenojn. En 1972 okazis en Kartuzy Unua TutPollanda Kongreso de Esperantistaj Veteranoj kaj kadre de ĝi okazis Sankta Meso en Esperanto, unuafoje en la mondo esperantlingva liturgio celebrita en vilaĝa preĝejo en Chmielno.
Nun esperantisto kaj kaŝubo Andreo Marszałkowski loĝanta en Kartuzy estas la ununura delegito de UEA en la vojevodio Pomerio, alia konata estas Kazimierz Krzyżak, ano de la Estraro de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto. En la Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE) aktivas kelkaj konataj kaŝubaj senatanoj kaj sejmanoj, prezidanto de PGAE estas senatano, prof. d-ro habil. Edmund Wittbrodt.
Lusciano
Lusciano estas komunumo de Italio.
Filozofiado
Filozofii signifas esplori kaj pritrakti la filozofion aŭ problemojn de la filozofio. Aliflanke filozofi signifas pensi, paroli aŭ konduti kiel filozofo. Do ĉi tiuj du verboj ne havas precize la saman signifon; tamen iliaj signifoj estas similaj, ĉar filozofo ja esploras kaj pritraktas la filozofion. Se oni filozofias, oni ja kondutas kiel filozofo, do oni filozofas. Tamen "filozofi" eble havas pli larĝan sencon ol "filozofii", ĉar eblas konduti kiel filozofo sen mem esplori aŭ pritrakti la filozofion; do eblas filozofi sen filozofii.
Praktike tamen multaj uzas la du vortojn interŝanĝe.
Du demandoj propre filozofiaj povas gvidi nin :
Kutimaj opinioj
La vortoj « filozofio », « filozofo », « filozofii » estas ĉiuj plursencaj, kaj tiuj sencoj dependas de la kunteksto. Tiu ĉi kunteksto estas difinita de tio kion faras la persono kiu parolas aŭ pri kiu oni parolas, de la temo de nia parolado, aŭ de la agado en kiu ni estas engaĝita. Ekzemple :
Ĉu ni lernas la filozofion aŭ filozofii ?
Sur kio portas la filozofian agadon ? La kutimaj esprimoj sendube ne ĉiam kongruas kun la propra senco de agado filozofii sed oni povas aperigi enhavon, t.e. objekton kiu formas la temon de la fako nomita « filozofio ». Tamen tiuj objektoj estas multnombraj : la homo, la mondo, la manieroj de konado, la morala kaj politika agado. Ĉiuj tiuj pripensotaĵoj tamen similas ĉar ili supozas uzon de ideoj, nocioj, konceptoj. Sed tiu uzo certe ne estas hazarda kaj ni atendas ke la filozofio estu io kiel rezon-arto, t.e. ekzameni, kunigi, kompreni, ktp. konceptojn laŭ striktaj reguloj. Tiel teorio estas aro de konceptoj racie organizitaj. En filozofio, ekzistas pluraj eblecoj organizi la konceptojn, eblecoj des pli multnombraj ke la agado de la filozofio ne estas limigita per « unu » objekto. La tuto de konceptoj povas ekzemple esti organizita laŭ la helena divido de la filozofio : konado de la naturo aŭ fiziko, etiko kaj logiko, scienco de rezonado, tio estas metodo de bona regado de la intelekto. Pro tio la logiko strukturas la konadon de la mondo kaj ordigas ĉiujn nociojn de la morala filozofio. Tiu tria kampo povas ankaŭ esti konsiderata kiel teorio de la konado. Tiun apartigon oni iafoje atribuas al Platono, sed ĝi estas precize esprimita ekde la stoikismo. Alia divido, prenante en kalkulon la fakto ke nuntempe la fiziko ne plu estas parto de la filozofio, konsistas distingi nur la teorion de konado kaj etikon. Sed ekzistas en realo multaj aliaj kampoj, kiel estetiko, politika filozofio, ktp., kiuj iĝis pli malpli aŭtonomiaj dum historio de filozofio.
Teorie, la filozofio kovras ĉiujn kampojn de la realo, ĉar ĝia objekto tipe estas la realo mem, fizika kaj mensa (tiusence, la filozofio estas nomata « filozofio unua » aŭ metafiziko). Fakte estas nur limigita nombro de konceptoj kies la listo estas ĉiam malfermata kaj tiujn konceptojn oni devas esplori cele eklerni filozofion. Ilin oni povas esplori por ili mem (trejnado de la penso, de la analizo, de la argumentado ĝenerale), aŭ kun aliaj konceptoj kun kiuj ili formas apartan kampon (moralo, estetiko, ktp.), aŭ ankaŭ laŭ ilia historia estiĝo (konado de la filozofiaj sistemoj, historio de la filozofio). Tiel, la studo de konceptoj unuflanke, kaj studo de logiko aliflanke, formas kompletan eklernadon al filozofio kies la celeco estas pensi per si mem : sapere aude.