cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hardinxveld-Giessendam
Hardinxveld-Giessendam (prononco laŭ sistemo IFA ) estas municipo en la provinco Sud-Holando (Zuid-Holland) de Nederlando. La municipo kovras areon de 19,35 kvadrataj kilometroj kaj la 1-an de januaro 2014 havis loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po  homoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro de la municipo estas la loĝloko Neder-Hardinxveld.
Divertikulito
Divertikulito estas gastroentera malsano en kiu divertikuloj, poŝetoj ene de la intestvando, inflamas.
La simptomoj tipe inkluzivas subitan komencon de abdomena doloro en unu el la du malsupraj kvadrantaj, sed la atako povas daŭri kelkajn tagojn. En Nord-Ameriko kaj Eŭropo la doloro kutimas prezentiĝi maldekstraflanke, kvankam en Azio kaj Afriko ofte dekstraflanke. Povas ankaŭ esti febro, naŭzo, lakso aŭ mallakso, kaj povas esti sango en la fekaĵo. Ripetitaj atakoj povas okazi. Kvankam la kialo estas necerta, ĉiuj ĉi — obezeco, manko de korpekzercado, fumado kaj nesteroidaj kontraŭinflamigaj drogoj — eble estas riskfaktoroj, sed la rolo de dieta fibro estas necerta.
Havi poŝetojn ene de la dika intesto, kiuj ne inflamas, nomiĝas divertikulozo. En 10 ĝis 25 procentoj de pacientoj kun divertikulozo, la kondiĉo, pro bakteria infekto, iam aŭ tiam fariĝos divertikuliton. Oni povas diagnozi la kondiĉon per sanga provo, komputila tomografio, kojloskopio aŭ kojlokontrasta bariklistero La diferenciga diagnozo inkluzivas agaciĝan intestan sindromon.
Gastern
Gastern estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Waidhofen an der Thaya (germane: Bezirk Waidhofen an der Thaya ). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al Ĉeĥio, kaj estas parto de la historia regiono Waldviertel (arbara regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Distrikto Braniewo
Distrikto Braniewo (powiat braniewski) estas distrikto en la provinco (vojevodio) Varmio-Mazurio de Pollando. Administra centro estas la samnoma urbo Braniewo. Ĝis la jaro 1945 la provinca teritorio estis germanlingva, administre apartenis al la Germana Regno kaj estis la suda parto de la historia regiono Orienta Prusio. La distrikta ĉefurbo ĝis tiu jaro nomiĝis Braunsberg. Fine de en la distrikto vivis.
Kalvinana preĝejo (Hernádcéce)
La kalvinana preĝejo de Hernádcéce estas religia historia monumento en vilaĝo Hernádcéce (Hungario), samtempe la plej malnova konstruaĵo de la vilaĝo.
Historio
La malgranda gotika katolika kirko estis konstruita en la 14-a aŭ 15-a jarcento. En 1595 jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. Diversaj renovigaj aŭ trakonstruaj laboroj okazis en 1750, 1905 kaj 1968. En la ligna kvadrata firstotureto mankas sonorilo, tial oni konstruis lignan sonorilostablon 20 metrojn for de la kirko.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto, tamen apude troviĝas la sonorilostablo. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. La kirko havas apogpilierojn. La turopinto estas baroka bulboforma.
Spirinchus lanceolatus
Ŝiŝamo, Spirinchus lanceolatus (japane: 柳葉魚 ŝiŝamo, t.e. "Salik-folia Fiŝo"), estas salakva fiŝo, speco de osmero, ĉ. 15 cm longa. Ĝi estas svelta, aspektante simile al la folio de saliko. La japana nomo devenas de ĝia ajnua nomo, susam, laŭsupoze derivita el susu "saliko" + ham "folio"; la japana kanĵia formo estas t.n. ĝukuĝikun, kies karaktroj neniel rilatas al la prononco.
La ŝiŝamo ĝenerale havas malhelan dorson kaj arĝente blankan malsupron.
Zoltán K. Adorjáni
ADORJÁNI Zoltán K. (pro. adorja:ni) estis rumania hungara popolkultivinto, redaktoro naskita en Héjjasfalva la 10-an de oktobro 1880 kaj mortinta en Ákosfalva ela 24-an de julio 1933.
Spirinchus lanceolatus
La ŝiŝamo estas japana kuirarta frandaĵo; oni prezentas ĝin ĝenerale kradrostita aŭ fritita, kun la frajo ene (ko-moĉi-ŝiŝamo).
Zoltán K. Adorjáni
Biografio
Zoltán K. Adorjáni estis instruisto. Liaj noveloj, poemoj aperis en provincaj gazetoj. En 1923-24 li redaktis la gazeton Tanügyi Szemle.
Eŭgeno Petroviĉ Petrov
Eŭgeno Petroviĉ PETROV (origine Evgenij Petroviĉ Katajev, ruse Евгений Петрович КАТАЕВ), estis rusa verkisto, ĵurnalisto kaj raportisto, kiu famiĝis en la tuta mondo kiel aŭtoro (kune kun Ilja Ilf) de verkoj "Dek du seĝoj", "La ora bovido", "Unuetaĝa Usono" kaj multaj aliaj.
Petrov naskiĝis la 13-an de decembro 1903 en urbo Odeso situanta ĉe Nigra Maro en familio de instruisto. Li estis prototipo de Pavliko Baĉej en trilogio "Ondoj de Nigra maro" verkita de lia frato Valentin Katajev. En 1920 li finis la klasikan gimnazion kaj ekoficiis kiel raportisto de la Ukrainia Telegrafa Agentejo.
Poste li tri jarojn servis kiel detektivo. Kaj denove li estis protagonisto de "La verda furgono" verkita de Aleksandr Kozaĉinskij, lia samklasano kaj intima amiko. La libron kaj la samnoman filmon oni tre ŝatas en Rusio. En 1925 Petrov venis en Moskvon, kie lia frato Valentin engaĝis lin en medion de ĵurnalistoj kaj verkistoj. Petrov iĝis raportisto de revuo "Papriko" kaj en 1926 ekoficiis en revuo "Gudok" (Sireno). Li verkis ĉefe humuraĵojn kaj satirikaĵojn. Tiam li konatiĝis kun Ilja Ilf.
En 1927 dum kuna verkado de romano "Dek du seĝoj" komenciĝis krea kunlaboro de Petrov kaj Ilf. Tembazon de la romano proponis Valentin Katajev, al kiu la kunaŭtoroj dediĉis la verkon. En siaj rememoroj Petrov skribis poste:" Ni momente decidis, ke temo pri seĝoj ne devas esti esenco de la romano, sed nur kaŭzo, motivo por prezenti la vivon". Ĉi tion perfekte dum duonjaro realigis ambaŭ kunaŭtoroj: la verkoj (ĝia daŭrigo estas "La ora bovido") iĝis esprimplenaj ekzemploj de "enciklopedio de la soveta vivo" de tiama epoko. La ĉefa persono de ambaŭ libroj, gaja aventuristo Ostap Bender estas ĝis nun tre populara en Rusio. Pluraj liaj frazoj iĝis ofte uzataj aforismoj kaj belsonajn kanzonojn el filmoj oni povas kun plezuro aŭskulti tre ofte.
Ekde 1932 Petrov kaj Ilf verkis felietonojn por ĵurnalo Pravda. En 1933-1934 ili vizitis okcidentan Eŭropon kaj en 1935-1936 Usonon. El abundaj notoj kaj krokizoj al fotoj pri la vojaĝo en Usonon, publikigitaj en revuo "Ogonjok" (Lumeto), ili kompilis kaj verkis la libron "Unuetaĝa Usono" (1937).
Dum la Dua mondmilito Petrov servis kiel milita raportisto kaj pereis la 2-an de julio 1942 pro aviadilakcidento, kiam li flugis Moskvon el Sebastopolo (Krimeo). Loĝantoj de vilaĝo Manjkovo en Rostova provinco starigis en 1962 la majestan monumenton omaĝe al la sovetiaj militistoj pereintaj tie dum la Dua mondmilito. En ĝia centro troviĝas tombo kun obelisko de Eŭgeno Petrov. Sur la lokon, kien falis la aviadilo kaj pereis Eŭgeno Petrov, en 2007 oni metis la memorsignon.
La verkoj de Petrov kaj Ilf estas eldonitaj angle (en Usono kaj Britio), germane, france, ĉeĥe, pole, norvege, svede, hispane, itale, turke, japane, ĉine, arabe kaj sume en tridek kvin lingvoj. Ili disvastiĝis tra la tuta mondo. Ili "meritis" aŭtodafeon en hitlera Germanio. Ties verkojn malpermesis Franko en Hispanio. Sed en la ĉefaj lingvoj de la mondo oni asertas, ke en Sovetunio loĝis kaj fruktodone laboris du talentaj, bonkoraj kaj gajaj amikoj tre amintaj sian grandan patrujon.
Kvarope (ambaŭ kunaŭtoroj kaj geedzoj Adams el Nov-Jorko) en nova limuzino Ford ili traveturis Usonon de Atlantiko ĝis Pacifiko kaj reen dum du monatoj. Supre jam estas dirite, ke la libro aperis sur bazo de pluraj fotoj kun abundaj krokizoj en la revuo "Lumeto" en 1936. Sed bedaŭrinde la libro, eldonita antaŭ morto de unu el kunaŭtoroj – Ilja Ilf, havas neniujn ilustraĵojn. El diversaj fontoj oni eltiris kelkajn taŭgajn bildojn, por ke leganto povu pli facile imagi personojn, pejzaĝojn, vidindaĵojn ktp, menciitajn en la libro. Sed la kolekto evidente estas nesufiĉa kaj bezonas plian suplementon.
Somere de 2006 du famaj rusiaj ĵurnalistoj – akademiano Vladimir Pozner kaj juna Ivan Urgant okazigis sian vojaĝon tra Usono laŭ spuroj de Ilf kaj Petrov.
Februare de 2008 oni montris premieron de la filmo en rusia TV, kiu prezentis kutiman vivon de la nuna Usono. La libroj far Ilf & Petrov, unuvice "Dek du seĝoj", "La ora bovido" kaj "Unuetaĝa Usono" ĝis nun allogas intereson de rusiaj kaj alilandaj legantoj. Multe propagandas la verkojn de siaj "du patroj" filino de Ilja Ilf – Aleksandra Ilf, kiu sukcese laboras kiel redaktoro en la eldonejo kaj tradukas en la anglan.
En 1929 li edziĝis al Valentina Leontjevna Grunsaid. En 1930 naskiĝis ties unua filo Petro kaj en 1937 dua filo Ilja nomita omaĝe al Ilja Ilf.
Unesko
Unesko (Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo ) estas la eduka, scienca kaj kultura organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj. La Esperanta mallongigo naskiĝis el la mallongigo de la anglalingva nomo United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization kaj plene enradikiĝis en tiu formo.
Unesko estis fondita la. Ĝia antaaŭĵo estis la Internacia Komitato pri Intelekta Kunlaboro de la Ligo de Nacioj.
Ĝi havas centran oficejon en Parizo, Francio, kaj 73 sub-oficejojn en diversaj partoj de la mondo. Ĝia konstitucio adoptiĝis dum la Londona Konferenco en novembro de 1945 kaj efektiviĝis la 4-an de novembro 1946, kiam 20 ŝtatoj deponis akceptilojn.
En 2017, Unesko havas 195 membro-ŝtatojn kaj 11 observantojn.
Konservi, revigligi kaj antaŭenigi lingvan diversecon en la mondo estas en la kerno de la misio de Unesko, en la pli larĝa perspektivo antaŭenigi daŭripovvan evoluigon, fortigo de paco kaj repacigon en socioj.
Ĝenerala Konferenco
Tiu estas la listo de sesioj de la Ĝenerala Konferenco de Unesko okazintaj ekde 1946:
Ĝeneralaj Direktoroj
La listo de Ĝeneralaj Direktoroj de Unesko ekde ties establo en 1946 estas la jena:
Plenumkomitato de Unesko
La Plenumkomitato de Unesko estas la estra parto de Unesko. Ĝi enhavas 58 elektitajn anojn, po duono ĉiu nepara jaro, el la ŝtatanoj por kvarjara mandato. La Prezidanto de la Plenumkomitato estas elektita el la delegitoj de la ŝtatanoj por dujara mandato.
Naciaj Komisionoj de Unesko
La Naciaj Komisionoj por Unesko estas reto de landaj kunlaborantaj organizaĵoj establitaj laŭ la konstitucio de Unesko por konsili kaj kunlaborigi klopodojn de Unesko kaj en landoj.
Membroŝtatoj de UNESKO
Membroŝtatoj de UNESKO: ĝis januaro 2020, membroj de Unesko inkluzivas 193 membroŝtatojn kaj 11 asociitajn membrojn. Iuj membroj havas pliajn Naciajn Organizajn Komitatojn (NOK) por iuj el siaj dependaj teritorioj. La asociitaj membroj estas ne sendependaj ŝtatoj.
Tri membroŝtatoj de Unesko ne estas Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj: Kukinsuloj, Niuo, kaj Palestino (Palestino estas ne-membro observanta ŝtato de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj ekde la 29-a de novembro 2012), dum tri membroŝtatoj de UN (Israelo, Liĥtenŝtejno, Usono) ne estas membroj de Unesko. Usono kaj Israelo estis membroj, sed foriris la 31-an de decembro 2018 asertante, ke la organizo havas kontraŭ-israelan sintenon.
Kosovo estis aprobita por membriĝo de la plenuma estraro de Unesko en 2015, sed la propono ne ricevis la necesajn 2/3 favorajn voĉdonojn en la ĝenerala konferenco.
Sidejo en Parizo
De 1946 ĝis 1958 ĝia sidejo estis en hotelo Majestic (nun hotelo Peninsula) en la 16a distrikto.
Ekde 1958, Unesko havas propran sidejon kiu troviĝas 7 place de Fontenoy en la 7a distrikto. Tie troviĝas la ĝenerala sekretario kaj konferenco-centro.
Ekde 1967, je distanco de kelkaj centoj da metroj aldoniĝis krom-sidejo en la 15a distrikto (1 rue Miollis).
Monda heredaĵo de Unesko
La Monda Heredaĵo de Unesko konsistas el la monda 'kulturheredaĵo' de Unesko kaj la monda 'naturheredaĵo' de Unesko. Ĝi enhavas hom-kreitajn resp. naturajn objektojn, kiuj meritas specialan protekton. Bazo por tiu protekto estas konvencio de Unesko decidita en 1972 en Stokholmo, kiu ekvalidis en 1975.
Por esti akceptita en la mondheredaĵon objekto devas elstari en almenaŭ unu el jenaj ses kriterioj:
Unufoje jare la Mondheredaĵa Komitato de Unesko kunvenas por decidi pri novaj heredaĵoj kaj diskuti la staton de jamaj. En 2013 ekzistas 981 heredaĵoj en 160 landoj:
Deklaracioj kaj konvencioj
La Konvencio de Unesko de 1970 pri la Rimedoj por Malpermesi kaj Eviti la Kontraŭleĝan Importadon, Eksportadon, kaj Transdonadon de Posedo de Kulturaj Havaĵoj estas internacia traktato, subskribita por kontraŭbatali la kontraŭleĝan komercon de kulturaĵoj, estis subskribita je la 14a de novembro 1970 kaj efektiviĝis je la 24a de aprilo 1972. Je majo 2020, 140 ŝtatoj estis ratifinta la traktaton. Kulturaj havaĵoj inkluzivas ion ajn de scienca, historia, arta, kaj aŭ religia graveco, tamen ĉiu stato povas difini sian propran kulturajn havaĵojn, se temas pri aĵo grava.
La Konvencio de Unesko pri la Protekto kaj Progresigo de la Diverseco de Kulturaj Esprimoj estas deviga internacia jura ilo kaj konvencio de Unesko akceptita de de la Ĝenerala Konferenco de Unesko je la 20a de oktobro 2005, dum la 33a sesio de la Ĝenerala Konferenco de Unesko en Parizo, Francio, je la 3a ĝis 21a de oktobro 2005. La kongreso kompletigas antaŭajn establitaĵojn de Unesko inkluzive la Universalan Deklaron de Unesko pri Kultura Diverseco de 2001. "La konvencio agnoskas la rajtojn de subskribintoj agi por protekti kaj progresigi la diversecon de kulturaj esprimoj kaj elstari devigojn al subskribintoj je kaj landaj kaj internaciaj niveloj." La konvencio estas havebla en ses aŭtoritataj tekstoj: arabe, ĉine, angle, france, ruse, kaj hispane. Je januaro 2020, la konvencio havas 149 subskribintojn: 148 ŝtatojn kaj la eŭropan union.
La Internacia konvencio kontraŭ drogstimulado en sporto estas plurpartia traktato de Unesko, per kiu ŝtatoj konsentas efektivigi naciajn rimedojn por evitigi kaj elimini drogstimuladon en sporto. Ŝtatoj, kiuj konsentas al la konvencio, kunordigas siajn landajn regulojn kun la Monda Kodo Kontraŭ Drogstimulado, eldonata de la Monda Agentejo Kontraŭ Drogstimulado. Tio inkluzivas faciligi kontrolojn pri drogstimulado kaj subteni landajn testajn programojn; instigi la establon de "plej bona praktiko" en la etikedumado, merkatumado, kaj disdonado de produktoj, kiuj povas enhavi malpermesitajn substancojn; deteni financan subtenon de tiuj, kiuj faras aŭ subtenas drogstimuladon; efektivigi rimedojn kontraŭ la fabrikado kaj komerco; instigi la establon de kodoj de konduko por profesioj rilataj al sporto kaj kontraŭado de drogstimulado; kaj financi edukon kaj esploron pri drogstimulado en sporto.
La Konvencio de Lisbono aŭ Konvencio pri la agnosko de la kvalifikoj rilataj al la supera edukado en la eŭropa regiono estas internacia traktato de Konsilio de Eŭropo kaj de Unesko, kiu datas de la 11-a de aprilo 1997. Ĝi temas pri la agnosko de la kvalifikoj rilataj al la supera edukado en la eŭropa regiono. Ĝi estas unu el la aktoj kiuj preparas la procezon de Bolonjo kiu celis fari de Eŭropo tutmonde konkureman areon de la scio-ekonomio, kaj kiu kondukis al reformo de diplomoj (bakalaŭro - magistro - doktoreco).
La Konvencio de Unesko kontraŭ Diskriminacio en Eduko estas multflanka traktato kiu celas kontraŭbatali diskriminacion en eduko. Ĝi adoptiĝis je la 14a de decembro 1960 en Parizo kaj efektiviĝis je la 22a de majo 1962. La konvencio ankaŭ certigas la liberan elekton de religia eduko kaj de sendependa lernejo, kaj la rajton uzi aŭ instrui la proprajn lingvojn por naciaj malplimultaj grupoj. La konvencio malpermesas ian ajn rezervon. Ĝis decembro 2020, 106 ŝtatoj estas membriĝintoj de la konvencio. Ĝi estas la unua internacia ilo kiu aplikeblas al la rajto al eduko kaj havas devigan forton en internacia juro. Ĝi estas rekonita kiel fundamento de Plano de Eduko 2030 kaj reprezentas fortan ilon por antaŭeniri al la Celoj por Daŭripova Evoluigo (SDG4).
La Sevila Komunikaĵo pri Perforto estas komunikaĵo pri perforto, kiun aprobis internacia kunveno de sciencistoj, kunvenigita de la hispana Nacia Komisiono por Unesko, en Sevilo, Hispanio, je la 16a de majo 1986. Poste Unesko aprobis ĝin je la dudek-kvina sesio de la Ĝenerala Konferenco je la 16a de novembro 1989. La komunikaĵo, tiam nomata 'Komunikaĵo pri Perforto', celis nei "la ideon, ke organizita homa perforto estas biologie determinita".
La Monda Heredaĵa Konvencio aŭ Konvencio de Monda Heredaĵo, formale la Konvencio pri protekto de la Monda Kultura kaj Natura Heredaĵo, estas internacia traktato subskribita la 23-an de novembro 1972, kiu kreis la liston de aparte protektindaj Mondaj Heredaĵoj, kun la plej grava celo de naturkonservado kaj la konservado de kulturaj trajtoj. La konvencio, subskribita dokumento de internacia interkonsento, gvidas la laboron de la Komitato de la Monda Heredaĵo. Ĝi estis evoluigita dum sepjara periodo (1965-1972).
Programoj
La Unesko-asociataj lernejoj estas unu de la multaj aktivecoj de Unesko kiu konsistas el ĝia ASPNet, internacia reto de 8 000 lernejoj en preskaŭ 200 landoj. La togolanda esperantisto Raymond Afantchao-Biakou (profesoro pri homaj rajtoj en la lomea universitato kaj fakulo pri socia ŝanĝo kaj evoluigo) estis en 2010 elektita prezidanto de la reto de la asociataj lernejoj de Unesko de Togolando (FTAKU).
UNESCO-CEPES (Centre Européen pour l’Enseignement Supérieur) establiĝis je 1972 ĉe Bukareŝto, Rumanio, kiel elcentrigita oficejo por la Eŭropa Centro por Alta Eduko. La Centro fermiĝis je 2011 pro manko de mono. La centro antaŭenigis internacian kunlaboron pri alta edukado inter la membraj ŝtatoj de Unesko en centra, orienta, kaj sudorienta Eŭropo, kaj ankaŭ servis Kanadon, Usonon, kaj Israelon.
La Interregistara Oceanografia Komisiono estis establita pere de rezolucio 2.31 adoptita de la Ĝenerala Konferenco de Unesko. Ĝi por la unua fojo kunvenis en Parizo en la Sidejo de Unesko el 19a ĝis 27a de Oktobro 1961. La IOK helpas registarojn fronti siajn unuopajn kaj kolektivajn oceanajn kaj marbordajn administrajn necesojn, pere de kunhavo de sciaro, informaro kaj teknologio same kiel pere de kunordigo de programoj kaj konstruo de kapacito en oceana kaj marborda esplorado, observo kaj servoj.
La Organizaĵo de Azi-Pacifikaj Novaĵagentejoj (OANA) estas asocio de novaĵagentejoj de membraj ŝtatoj de Unesko en la Azi-Pacifika mondoregiono. Ĝi estis antaŭe konata kiel la Organizaĵo de Aziaj Novaĵagentejoj. Ĝi formiĝis je 1961 pro la iniciato de Unesko. Ĝi havebligas novaĵservon kiu enhavas artikolojn havigitajn de ĝiaj membroj.
La Hom-Biosfera Programo (Man and Biosphere - MAB) estas interfaka esplorprogramo de UNESKO kiu komenciĝis en 1968 kaj formale fondiĝis en 1971, kun la celo krei sciencan bazon por antaŭenigi ekvilibran rilaton inter la homo kaj la vivmedio per la protekto de biodiverseco kaj bonaj praktikoj de daŭripova disvolviĝo sur tutmonda nivelo. La 195 membroŝtatoj de Unesko ratifis la kreadon de nova marko, la Tutmondaj Geoparkoj de Unesko, en la 17-a de novembro 2015.
La Internacia Programo por la Progresigo de Komuniko (IPPK) estas programo de Unesko, kiu celas fortigi la progresigon de amaskomunikilaro en disvolviĝantaj landoj. Sekureco de ĵurnalistoj estas speciala projekto de la Internacia Programo por la Progresigo de Komuniko. Sekureco de ĵurnalistoj estas la kapablo, ke ĵurnalistoj kaj amaskomunikilaraj profesiuloj povas ricevi, produkti, kaj interŝanĝi informon sen fizikaj aŭ moralaj minacoj. Ĝi inkluzivas miksaĵon de internaciaj, regionaj, kaj lokaj evitigaj mekanismoj celantaj protekti ĵurnalistojn, konsciigi pri la perforto, kiun ili povus alfronti, kaj antaŭenigi liberecon de esprimo. La IPPK kreas projektojn por trakti aferojn de sekureco de ĵurnalistoj kaj senpuneco pri tio. La unua el la specialaj projektoj de IPPK, komencita de la konsilio en 2006 kaj lanĉita en 2008 post tempo de esplorado, redaktado, kaj konsultado. La kadro baziĝas sur la mandato de la konstitucio de Unesko kultivi “nelimigitan serĉadon de objektiva vero”, “la liberan interŝanĝon de ideoj kaj scio” kaj “la liberan fluon de ideojn per vortoj kaj bildoj”.
La Universala Forumo de Kulturoj estas internacia kultura okazaĵo, kiun oni celas okazigi ĉiun trian jaron. La Foruma Fondaĵo organizas la okazaĵon kun patroneco de Unesko. La unua Forumo okazis en Barcelono, Katalunio, Hispanio.
Junaj pentristoj de la mondo (france: Jeunes Peintres du Monde) estis unumonata programo organizita de Internacia Asocio de Arto kaj subtenita de Unesko por progresigi interŝanĝadon inter junaj artistoj el ĉie en la mondo kaj por plibonigi ilian socian statuson. La franca nacia komitato de Internacia Asocio de Arto okazigis la unuan programon en Parizo de la 2a ĝis la 28a de oktobro 1961. Juna artisto, kiu havas malpli ol 30 jarojn, kiu estis elektita kiel reprezentatnto de sia lando, havis la kvalifikojn por partopreno. Oni donis al ili loĝejon, manĝaĵojn, kaj transporton dum la programo.
Eduko Por Ĉiuj estas tutmonda movado gvidita de Unesko, celanta kontentigi la lernajn bezonojn de ĉiuj infanoj, junuloj, kaj plenkreskuloj antaŭ 2015. La Kadro de Dakar aprobis Edukon Por Ĉiuj en aprilo 2000 ĉe la Monda Eduka Forumo en Senegalo, Afriko, kun la celo, ke ĉiuj infanoj ricevu baznivelan edukadon antaŭ 2015. Ne ĉiuj infanoj ricevas la edukon, kiun ili bezonas aŭ deziras, tial oni elstarigis ĉi tiun celon por helpi tiujn infanojn. Ĝi necesigis, ke Unesko gvidu la movadon kaj kunordigu la internaciajn klopodojn atingi Edukon por Ĉiuj. Registaroj, agentejoj pri disvolviĝo, civila socio, ne-registaraj organizaĵoj, kaj la amaskomunikilaro estas kelkaj el la kunlaborantoj penantaj atingi ĉi tiujn celojn.
Kadro FRESH estas akronimo de la angla nomo Focusing Resources on Effective School Health (esperante: Koncentri Rimedojn al Efika Lerneja Sano), interagenteja kadro kreita de Unesko, UNICEF, la Monda Organizaĵo pri Sano, kaj la Monda Banko, lanĉita ĉe la Forumo pri Eduko de Dakaro de 2000, kiu inkluzivas la sperton kaj sciaron de ĉi tiuj kaj aliaj agentejoj kaj organizoj. Ĝi estas tutmonda programo por plibonigi la sanon de lernejaj infanoj kaj junuloj.
Urbo de Literaturo estas koncepto ene de la UNESKO-programo Reto de Kreemaj Urboj de Unesko, kiu estis lanĉita en 2004 por antaŭenigi kunlaboron inter urboj, kiuj uzas krepovon kiel gravan faktoron por sia urba disvolviĝo. Diversaj literaturrilataj instancoj (ekz. PEN-sekcio, bibliotekoj, libroeldonejoj) povas kandidatiĝi por fariĝi Urbo de Literaturo. La ideo de internacia reto de literaturaj urboj ekestis en Edinburgo en la fruaj 2000-aj jaroj. La Reto havas membro-urbojn rilate al diversaj kreivaj kampoj: krom pri Literaturo ankaŭ pri Vidaj artoj, Metiaj kaj popolaj artoj, Dezajno, Gastronomio, Muziko, Kino ktp.
Unesko-premioj
Unesko aljuĝas multajn premiojn, ofte kunlabore kun specifa membroŝtato. La premioj apartenas al kvar ĉefaj kategorioj:
La Premio Sultano Kabus por naturmedia konservado estas dujara premio aljuĝata de Unesko kun la financa subteno de Sultano Kabus ibn Said, nome la sultano de Omano. La celo de la premio estas garantii agnoskon de tiuj, kiuj distingiĝis per siaj elstaraj kontribuoj en la kampo de administrado aŭ konservado de la naturmedio. Premiitoj povas esti individuoj, grupoj, institutoj aŭ organizaĵoj. La premio konsistas el diplomo kaj subvencio de 70 ĝis nun 70 000 usonaj dolaroj (ekde 2019 altigita ĝis 100 000 dolaroj). La premio okazas kadre de la Monda Scienca Forumo.
La Premio Reĝo Seĝong pri Legopovo de Unesko estas ĉiujara premio premiita al du institucioj, organizaĵoj, aŭ personoj "pro ilia kontribuaĵo al la batalo kontraŭ analfabeteco." Financas ĝin la Registaro de Sud-Koreio kiu unue proponis la premion je 1989, honoranta la elstaran kontribuon pri legopovo de Seĝong, kiu kreis la korean alfabeton. La premio specialiĝas disde aliaj premioj pri legopovo de Unesko pro tio, ke "ĝi donas specialan konsideron al la evoluado kaj uzo de denasklingva eduko kaj trejnado pri legopovo." Ĉiu premio konsistas el 20 000 usonaj dolaroj, arĝenta medalo, kaj atestilo.
La Premio Reĝo Hamad bin Isa Al-Ĥalifa de Unesko por la Uzo de Informa kaj Komunika Teknologioj en Eduko estas premio de Unesko kiu honoras projektojn kaj programojn de individuoj, institutoj, aliaj aĵoj aŭ ne-registaraj organizaĵoj pro la kreema uzo de informa kaj komunika teknologioj por plibonigi lernadon, instruadon, kaj ĝenerale edukan agadon. La premio estis kreita je 2005, estas financita de la registaro de Barejno, kaj nomiĝas de la reĝo de Barejno Hamad bin Isa Al Ĥalifa.
La Premio Konfuceo de Unesko pri Legoscio agnoskas la aktivecojn de elstaraj individuoj, registaroj aŭ registaraj agentejoj kaj ne-registaraj organizaĵoj (NRO-j) laborantaj en la kampo de legoscio, servantaj kamparajn plenkreskulojn kaj gejunulojn kiuj forlasis la lernejon, precipe virinojn kaj knabinojn. La premio estis establita en 2005 kun la subteno de la registaro de la Popola Respubliko de Ĉinio en honoro al la granda ĉina sciencisto Konfuceo. Ĝi estas parto de la internaciaj legopovaj premioj, kiujn Unesko aljuĝas ĉiujare kiel agnosko de brilaj talentoj kaj inspiraj spertoj en la kampo de legoscio tra la mondo. La premio Konfuceo proponas du premiojn de po 20 000 usonaj dolaroj, medalo kaj diplomo, samkiel studvizito al legopovigaj projektejoj en Ĉinio.
La Premio Kalinga por la Popularigo de Scienco estas premio donita de Unesko al bonega kapablo pri la prezentado de sciencaj ideoj por la popolo. Ĝi estis kreita en 1951, post donaco de Bijoyanand Patnaik, fondinta prezidanto de la Fondaĵo-Kreditoro Kalinga en Barato. Ĝi estas financata de la Fondaĵo-Kreditoro Kalinga, la registaro de la barata ŝtato Odiŝo, kaj la Fako de Scienco kaj Teknologio de la registaro de Barato.
La UNESKO-premio Madanjeet Singh por la promocio de la toleremo kaj de la ne-perforto estas premio aljuĝata ĉiun duan jaron de UNESKO. La premio estis inaŭgurita en 1996, post la Jaro de la Unuiĝintaj Nacioj por la toleremo de 1995 kaj en rilato al la 125-a datreveno de la naskiĝo de Mohandas Karamchand Gandhi, financita per donaco de Madanjeet Singh.
La Premio de Paco de Félix Houphouët-Boigny estis establita en 1990 de Unesko:
Internaciaj tagoj deklaritaj de Unesko
Internacia Tago de Ĵazo estas internacia tago deklarita de Unesko en 2011 por atentigi al ĵazo kaj ĝia diplomatia rolo de unuigi homojn en ĉiuj anguloj de la terglobo. Oni festas ĉiujare je la 30a de aprilo. La ideon kreis pianisto de ĵazo kaj ambasadoro de bonvolo de Unesko Herbie Hancock. Hancock kaj la Ĝenerala Direktoro de Unesko prezidas La Tagon de Ĵazo. La kalendaroj de Unesko kaj de la Unuiĝintaj Nacioj agnoskas la feston.
Internacia Tago por la Memoro de la Sklavkomerco kaj Ĝia Forigo estas internacia tago festata la 23an de aŭgusto de ĉiu jaro, tago, kiun Unesko elektis por memorigi la transatlantikan sklavkomercon.
Entoj de Unesko
La Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj proklamis la unuan jardekon de la 21a jarcento kaj de la tria jarmilo, nome la jarojn 2001 ĝis 2010, la Internacia Jardeko por Kulturo de Paco kaj Senperforto por la Infanoj de la Mondo. Je la 29a de novembro 2000, la Ĝenerala Asembleo decidis doni al Unesko la respondecon kunordigi "la agadojn de la organizaĵoj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj por progresigi kulturon de paco, kaj interlabori kun aliaj organizaĵoj rilataj al tiu afero."
La Internacia Konsilio por Kino, Televido, kaj Aŭdvida Komunikado estas la konsilia ento de Unesko pri ĉiuj aferoj de kino, televido, kaj nova amaskomunikilaro. Situante en la sidejo de Unesko en Parizo, Francio, ĝi estis fondita en 10a sesio de la Ĝenerala Konferenco de Unesko en 1958. La ĉefa rolo de la konsilio estas vojo al kaj de Unesko por ĉiuj aferoj pri kino, televido, aŭdvida komunikado, kaj la nova amaskomunikilaro. Tio inkluzivas (1) konsili Uneskon pri ĝia programo "Kreemaj Urboj de Kino", partopreni en la planado de programoj de UNesko, (3) proksime asocii kun la fako de Unesko pri "Libereco de Informo" en la areo de Kulturo kaj Komuniko, (4) fari enketojn je la peto de Unesko, ktp.
Tradukado
Unesko-kolekto de reprezentaj verkoj (angle: UNESCO Collection of Representative Works) estas tradukprojekto de Unesko, kiu daŭris proksimume 57 jarojn inter 1948 ĝis 2005. Ĉi tiu projekto celis traduki literaturajn ĉefverkojn el diversaj lingvoj de la mondo, precipe el lingvoj kun malpli da parolantoj al pli parolataj lingvoj kiel la angla aŭ la franca. La projekto sukcesis kolekti 1060 verkojn el 65 diversaj literaturoj ĝis 2005, kiam Unesko haltigis la projekton pro manko de financoj. Unesko tamen ankoraŭ rete disponigas la katalogon de la tradukoj.
Ambasadoro de bonvolo
Ambasadoro de Bonvolo de Unesko estas oficiala honoriga titolo, titolo de aŭtoritato, de jura statuso, kaj laborpostena priskribo donita al tiuj ambasadoroj de bonvolo kaj porparolantoj kiujn elektas la Unuiĝintaj Nacioj. Ambasadoroj de Bonvolo de Unesko estas famulaj kaj fakulaj proparolantoj de Unesko (ne diplomatiaj ambasadoroj) kiuj uzas sian talenton aŭ famon por disvastigi la idealojn de Unesko, precipe por allogi la atenton de amaskomunikiloj. Aliaj specialaj kategorioj de proparolantoj inkluzivas Artisto por Paco de Unesko, Ĉampiono por Sporto de Unesko, kaj Speciala Sendito de Unesko.
Artisto por paco
Unesko Artisto por Paco estas honora titolo, kiun la Unesko atribuas al homoj kun kreivaj profesioj (artistoj, aktoroj, muzikistoj, ktp.) kies profesia agado grave kontribuas al la plifortigo de kulturaj kaj kreaj ligoj inter popoloj kaj ŝtatoj en la mondo. La titolo estis kreita en 1995 kaj samjare la unuaj artistoj ricevis la titolon de Artisto por Paco. Ĉi tiu titolo povas esti donita kaj al individuoj kaj al ĉiuj kreivaj teamoj. Ekzemple, la titolo "Unesko Artisto por Paco" dum 2005-2006 ricevis la orkestro de handikapitoj el Germanio Brenz Band. Inter tiuj premiitaj al ĉi tiu titolo estas ekzemple la brazila etnomuzika interpretisto Gilberto Gil, la ĉina aktorino Gong Li, la japana muzikisto Eijin Nimura, la mozambika artisto Malangatana kaj niĝeria pentristo Prince Twins Seven-Seven, kaj la portugala aktorino kaj reĝisorino Maria de Medeiros. En 2002, ĉi tiu titolo estis aljuĝita al la rusa pianisto Sergej Markarov, en 2003 al la rusa dirigento Valerij Gergijev, en 2011 ĉi tiu titolo estis donita al la populara rusa kantisto Alsu Abramova.
Ĉampiono por ŝporto
Ĉampiono de Unesko por Sporto estas internacia fama sportisto, kiu pledas por Unesko. Ĉi tiu familio de mondklasaj atletoj sendas la mesaĝon de Unesko al la tuta mondo. Ili ankaŭ progresigas la valorojn de fizika edukado kaj sportoj kun celo de la konstruado de pli bona estonteco por pli junaj generacioj.
Reto de Kreemaj Urboj de Unesko
La reto celas kultivi reciprokan internacian kunlaboron kun kaj inter membraj urboj intencantaj investi en kreemon kiel antaŭenigilon por daŭrigebla urba evoluado, socia inkluziveco, kaj kultura viveco. La reto rekonas tiujn ĉi kreemaĵojn:
Unesko-Kuriero
Unesko-Kuriero estas trimonata eldonaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj, kies celoj estas diskonigi la idealojn de Unesko speciale pri la dialogoj inter kulturoj. Ĝi estas eldonita de 1948, sed de 2012 pro financaj problemoj la eldono ĉesis. Danke al monhelpo de Ĉinio, la Unesko-Kuriero denove aperas papere kaj elektroniko de 2017 en la ses oficialaj lingvoj de Uniĝintaj Nacioj (angla, araba, ĉina, franca, hispana, rusa) kaj en la portugala kaj en Esperanto. La elektronika versio de la gazeto elŝuteblas el la oficiala retejo de Unesko.
Kiel tradicie la Kuriero dediĉas siajn numerojn al specifa interesa temo. Tio videblas en la listo sube en Eksteraj ligiloj. Ekzemple "Kuriero" dediĉis sian numeron n-ro 1 de januaro-marto 2019 al la temo de indiĝenaj lingvoj okaze de la proklamo de 2019 kiel Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj. Kelkaj el ties artikoloj temas pri kiel la diversaj indiĝenaj komunumoj frontas la minacojn de la klimata ŝanĝo pere de tradicia sciaro.
Unesko kaj neregistaraj organizoj
Unesko kunlaboras kun multe da ne-registaraj organizaĵoj per la Ligkomitato inter Unesko kaj NRO, kies prezidanto estas Philippe Beaussant.
Tiu ligkomitato organizas la sekvajn eventojn :
Okaze de la Ĝenerala Konferenco ĝi zorgas pri spaco, kie estas prezentadetoj kaj debatoj kun NROj.
Unesko kaj Esperanto
Du Esperanto-organizoj estas en rilato kun Unesko tra la Ligkomitato inter Unesko kaj NRO.
Rezolucioj
Unesko faris du rezoluciojn rilate al Esperanto - interalie en 1954 en Montevideo kaj en 1985 en Sofio, ambaŭ laŭ klopodoj de UEA. La rezolucion de 1993 survojigis la Radikala Partio.
La signifon de la rezolucioj oni taksas malsame. István Ertl opinias, ke „se ni volus revui ĉiujn konkretajn atingojn kiujn ni povas danki al la rezolucioj de Montovideo kaj Sofio — de libroeldonoj ĝis konferencoj kaj subvencioj — ni povus plenigi paĝojn“. Ankaŭ Kalle Kniivilä esprimas sin pozitive: „Antaŭ 50 jaroj la Esperanto-movado post longa laborado atingis unu el siaj plej grandaj venkoj ĝis nun“. Tion komentas Sten Johansson per: „Vantaĵo de vantaĵoj, ĉio estas vantaĵo!“
Rezolucio de 1954 (Montevideo)
La rezolucio akceptita de la oka sesio de la Ĝenerala Asembleo, la, sekve de kelkjara kampanjo kunordigita de UEA, precipe de ĝia estrarano Ivo Lapenna kaj de Tibor Sekelj, internacie konata antropologo.
Rezolucio de 1985 (Sofio)
La rezolucio XI.4.4.218 akceptita en la 23-a sesio de la Ĝenerala Konferenco de Unesko la okaze de la 36-a plena seanco.
Rezolucio de 1993 (malsukcesa nova provo)
27 C/DR.373 de 15.11.1993
Ĉar la enhavo ne alportis ion novan kompare kun la du antaŭaj rezolucioj, tiu tria rezolucio ne atingis la tagordon de la Ĝenerala Konferenco. Propono i.a de Litovio, la dumkonferenca komisiono pri selekto de Rezolucioj opiniis, ke nenio novas, kaj en la pleno, ne ĉeestis la proponintoj por konvinki la Plenon ĝin trakti.
Festo de la 100-a morto-datreveno de Zamenhof
La la pola delegacio ĉe Unesko, kunlabore kun Universala Esperanto-Asocio, organizis solenan eventon konklude de la Zamenhof-jaro, 100-a morto-datreveno de la iniciatoro de Esperanto, en salono 2 de la sidejo de Unesko. Dum la evento prelegis en la angla, la franca kaj Esperanto diversaj homoj : Sébastien Moret, Jean-Claude Lescure, Chuck Smith pri komunikiloj serve al Esperanto, Gilherme Fians pri socia esploro, Trezoro Huang Yinbao pri la Unesko-Kuriero kaj la Ambasadoro Giogio Novello per video.
Unua Esperanta revuo de Unekso
En majo de 2017, Trezoro Huang Yinbao, kiel ĉefredaktoro komisiita de UEA, mem finance iniciatis la unuan Esperantan revuon de Uneso - Esperanta versio de Unesko-Kuriero. La unua numero estis oficiale publikigita en la 25-a de julio 2017 dum UK en Seulo Koreio. Post tri jara eldono sub gvido de Trezoro Huang Yinbao, El Popola Ĉinio daŭrigis la eldonon financate de la registaro ekde la 7-a de januaro 2020.
Unua Esperanta libro de Unesko
Aprile de 2019, Trezoro Huang Yinbao, proponis ke Unesko kunlabore kun UEA eldonu De ideoj al agoj:70 jaroj de Unesko en Esperanto. Danke al la kunlaboro de afablaj kaj helpemaj Unesko-oficistoj kaj danke al esperantistoj el sep landoj, la paralela Esperanto-ĉina versio de la Unesko-libro estas oficiale eldonita de Unesko kun UEA en la 30a julie 2020. La eldonaĵo, kun Unesko- ISBN 978-92-3-000112-4 kaj UEA- ISBN 978-92-9-017138-6, aperis en formato 220x210 mm, kun 230 koloraj paĝoj kaj abundaj bildoj en kuproplata papero kaj malmola kovrilo. Tiu estas unua Unesko-libro en Esperanto kaj la ĉina. La bita versio estas elŝutebla ĉe Unesko-retejo.
Unua enketo de Unesko
Por evoluigi la realigon de la celoj, ekde 1971 ĝis 2015, Unesko trifoje publikigis serion de Tutmondaj Raportoj pri Edukado kaj planas publikigi la novan raporton Futuroj de Edukado: Lerni fariĝi (Futures of Education: Learning to Become) en novembro 2021. La 8-a de aprilo 2021, por vaste kolekti ideojn kaj bone prepari la tutmondan raporton, Unesko fondis Internacian Komisionon pri Futura Edukado kun 17 altrangaj fakuloj el diversaj landoj, estratan de s-ino Sahle-Work Zewde, la Prezidento de la Federacia Demokrata Respubliko Etiopio. Unesko publikigis 1-minutan enketilon en 17 lingvoj, inkluzive Esperanton. UEA alvokis ĉiujn esperantisotjn partopreni en la enekto publikigante la 943-an Gazetaran Komunikon.
La 3-an de majo, demandite de la 2-a Vicprezidanto de UEA, Trezoro Huang Yinbao, la respondeculo ĉe Unesko pri la enketo “Futuroj de Edukado”, S-ino S. Magalage, respondis jene, kopie al la komisiito de UEA pri Konsciigo, Renato Corsetti, mem la iniciatinto kaj tradukinto de la enketo en Esperanton: Kara Trezoro Huang Yinbao,
''Dankon pro via mesaĝo. La 1-minuta enketo Futuroj de Edukado restos uzebla ankoraŭ dum du monatoj. Ni estas tre ĝojaj informi vin, ke ĝis nun [je la 11-a horo matene la 3-an de majo] al la Esperanto-lingva versio de la enketo respondis 5 686 personoj.''
Rigarde al la tri celoj de edukado [klerigado], oni elektis: 1) Homajn rajtojn; 2) Pacon; 3) Daŭripovon.
''En tiu ĉi momento 52% de la respondintoj estas viroj, 43% virinoj (certa kvanto el la enketitoj preferis ne informi pri la seksa aparteno). Aparte interesa estas la fakto, ke la junularo (inter la aĝo de 15-30 jaroj) provizis nin per 42% de la respondoj: estas bonege, ke danke al vi ni eksciis multe pli pri la junularaj vidpunktoj rilate tiujn gravajn demandojn. Ni ĝojus ricevi pliajn respondojn de via komunumo.''
Dankon ankoraŭfoje por via granda subteno kadre de tiu ĉi iniciato.
S. Magalage
Mesaĝo de Unesko al la 85-a UK
Tel-Avivo, Israelo, de la 25-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 2000, kun 1212 partoprenantoj el 61 landoj
Kun plezuro mi transdonas korajn salutojn al la partoprenantoj kaj organizantoj de la 85-a Universala Kongreso de Esperanto, kunveninta en Tel-Avivo sub la temo "Lingvo kaj la Kulturo de Paco". Efektive, Esperanto estas lingvo de paco, kreita por forĝi kompreniĝon inter ĉiuj homoj.
Estas ege konvene diskuti pri "Lingvo kaj la Kulturo de Paco" en la jaro 2000, proklamita de Unuiĝintaj Nacioj Internacia Jaro por la Kulturo de Paco. Unesko vidas lingvon kiel vere la ĉefan rimedon de dialogo, kaj dialogo akcelas interkompreniĝon. Lernado de lingvoj, de lingvoj de aliaj popoloj kaj aliaj kulturoj, estas valora kontribuo al "la laboro por antaŭenigi reciprokan konon kaj interkomprenon de popoloj", kiel difinas la bazajn celojn de Unesko ĝia konstitucio. Lingvolernado malfermas la pordojn de komunikado kun aliaj kaj prezentas ŝancojn krei novajn ligojn de interkompreno kaj amikeco. Jen ankaŭ la kialo, pro kiu lastatempa rezolucio de la Interparlamenta Unio alvokas la ŝtatojn kuraĝigi siajn civitanoj lerni lingvojn. Lingvoj, kiel vehikloj por pacaj rilatoj inter la nacioj de la mondo, estas instrumentoj de kulturo de paco nun, kiam tutmondiĝo mallongigas distancojn kaj pliefikigas komunikilojn.
Mi gratulas Universalan Esperanto-Asocion pro tiu ĉi iniciato kaj, esperante ke la dialogo disvolvita ĉi tie helpos akceli la pacprocezon kaj amikajn rilatojn en tiu ĉi regiono, mi deziras al la Kongreso plenan sukceson.
Koichiro Matsuura
Mesaĝo de Unesko al la 86-a UK
Zagrebo, la 22-an de julio 2001
Estas ja mia plezuro transdoni miajn bondezirojn al la partoprenantoj de la 86-a Universala Kongreso de Esperanto en Zagrebo, Kroatio, pri la temo "Kulturo de Dialogo -- Dialogo inter Kulturoj".
Unesko aparte sin koncernas pri tiu ĉi temo: unue rilate ĝian mandaton antaŭenigi kulturon de paco, kaj due, kaj pli aktuale en la nuna jaro, en la kadro de la Jaro de Unuiĝintaj Nacioj pri Dialogo inter Civilizoj. La fakto, ke la Universala Kongreso de Esperanto sin dediĉas al tiu ĉi jaro de Unuiĝintaj Nacioj, estas aparte signifa al Unesko. Ne-registaraj organizaĵoj kiel la via ludas gravan rolon en antaŭenigo de la celoj kaj objektivoj de Unuiĝintaj Nacioj, kaj Unesko alte taksas siajn jam longedaŭrajn rilatojn kun Universala Esperanto-Asocio.
Lingvoj kaj lingva diverseco konsistigas la ŝlosilon al interkultura dialogo. Ĉar estas la lingvo mem, kiu esprimas la komunan historion de kulturo kaj ebligas al ĝiaj membroj komunikiĝi inter si. Je sama tempo, estas la lingvo, kiu povigas kulturojn interŝanĝi ideojn kaj prunti kaj adaptiĝi inter si. Same estas la lingvo, kiu permesas al ni komune dividi niajn ideojn pri la mondo sur tereno de kultura diverseco kaj malsami dum ni samtempe festas nian komunan homecon. Fine, estas per parolado kaj aŭskultado unu al alia, ke ni atingas kompreniĝon, tiel esencan al paca kunekzisto.
La laboro de Unesko en edukado, komunikado kaj kulturo daŭre emfazas la gravecon de multlingvismo kaj de konservado de lingva diverseco en tutmondiĝanta terglobo. Tamen, ni rekonas, ke tia diverseco neniam estu uzata kiel preteksto por perforto aŭ konflikto. Jen nia defio. Ni komune dividas tiun defion kun niaj kunlaborantoj tra la mondo, kiel ekzemple vi, kiuj dediĉis sin al la celoj de la Dialogo inter Civilizoj.
En tiu ĉi kadro ni alte taksas la laboron de la Universala Kongreso de Esperanto, ĉar vi antaŭenigas lingvon, kiu estas ilo de dialogo inter civilizoj kaj ne fiksis siajn radikojn en la kulturo aŭ intelekta tradicio de difinita grupo de nacioj.
Mi deziras al la Kongreso plenan sukceson.
John Daniel
Asista Ĝenerala Direktoro pri Edukado
Mesaĝo de Unesko al la 87-a UK
Fortalezo Brazilo, la 4-an de aŭgusto 2002
Mi havas la honoron direkti miajn salutvortojn al la partoprenantoj de la 87-a Universala Kongreso de Esperanto en Fortalezo, Brazilo.
Unesko donas apartan gravecon al la antaŭenigo de kulturo de paco inter la popoloj. Ni estas konvinkitaj, ke nur pli bona interkompreniĝo inter la popoloj kaj pri la diversaj aspektoj de ilia kulturo povos kontribui al tiu celo. Unesko dankas Universalan Esperanto-Asocion pro ĝia fideleco esprimi la idealojn de nia organizaĵo en siaj diversaj aranĝoj tra la mondo.
Fakte, neregistara organizaĵo, kiel la via, laboras en la sama spirito de niaj celoj kaj partoprenas de multaj jaroj en la klopodo antaŭenigi kulturon de paco.
Pli bona interkompreniĝo inter la popoloj ne koncepteblas sen kultura interŝanĝo realigata pere de lingvo. Lingvo samtempe estas la garantio de kultura historio kaj la komunikilo, kiu ebligas, ke kulturoj iru unu al la alia, ke kreiĝu pontoj inter malsamaj pensmanieroj kaj per tio, ke estu atingita reciproka pliriĉiĝo, kaj lingva, kaj spirita, por iri la direkton de kulturo de paco. Danke al la komenca konsciiĝo pri lingvaj malsimilaĵoj fine oni konsciiĝas pri la kulturaj diversecoj kaj okazas ilia akcepto.
La laboro de Unesko pri edukado, interkomunikado kaj kulturo strebas subteni multlingvecon kaj ŝirmi lingvan diversecon en la nuna tutmondiĝo; valorigado de diverseco, tamen, ne estu preteksto al perforto; tute male tion konceptas nia organizaĵo nur kiel toleremon kaj spiritan pliriĉiĝon, por lukti kontraŭ konfliktoj. Tio konsistigas kunligon de niaj du lingvaj sintenoj, kiuj evidente trafas saman fincelon tra la mondo, tio estas pli bona interkomunikiĝo kaj interkono inter civilizoj.
Mi esprimas bondezirojn por plena sukceso de via nuna kongreso.
Mesaĝo de Unesko al la 90-a UK
De la 23-a ĝis la 30-a de julio 2005, en la litova ĉefurbo Vilno Litovio, kun pli ol 2300 homoj el 62 landoj
Mi estas tre feliĉa sendi tiun ĉi mesaĝon al la 90-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu decidis tre oportune sian centjariĝon signi kaj simboli pere de interkultura komunikado.
Esperanto, kiel ni scias, estas konstruita lingvo, kiu celas faciligi komunikadon inter homoj kun malsamaj lingvoj ĉie en la mondo. Tiu propono pri interkultura komunikado, malfermita al ĉiuj, estas plene moderna kaj resendas nin al la revo pri internacia konsento, rilate al komuna lingvo, unuiga kaj paca.
Efektive, Esperanto, kiu havas universalan kaj internacian celojn, estas unika ilo por kunligi kulturojn kaj lingvojn. Unesko, siaflanke, zorgas pri tio, ke la kultura riĉeco de la mondo, evidentigita de plureco de identecoj ene de socioj, kiuj mem estas plurecoj, spegulu ĝiam renovigitan dialogan diversecon.
Okaze de la centjariĝo de la Universala Kongreso de Esperanto, mi do invitas la partoprenantojn de la Kongreso labori kun UEA kaj Unesko por antaŭenigi plurismon, el kiu fontos interŝanĝoj kaj kreemo, kiu favoros kulturajn interŝanĝojn, kaj helpos la komunan kunvivadon de homoj kaj de grupoj kun malsamaj kulturaj identecoj.
Koichiro Matsuura
Ĝenerala Direktoro de Unesko
Mesaĝo de Unesko al la 93-a UK
Roterdamo, la 27-an de julio 2008
Ĉi tiu kongreso okazas je tute taŭga momento: duone tra la Internacia Jaro de Lingvoj 2008. Kiel esenca dimensio de homa ekzistado, lingvoj ĉiam estis en la kerno de la misio de Unesko, kaj ni ludas gvidan rolon en la kunordigado de agadoj tra la jaro. Fakte, lingvoj estas menciitaj en la unua artikolo de nia Konstitucio, kiu diras ke la celo de la organizo estas kontribui al paco kaj sekureco, stimulante kunlaboradon inter la nacioj per edukado, scienco kaj kulturo por antaŭenigi universalan respekton por justeco, por la regado de leĝoj kaj por la homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj (...) sendistinge pri raso, sekso, lingvo aŭ religio.
Ĉi tiu vizio daŭre gvidas la laboron de la organizo, kaj je la labora kaj je la normiga niveloj, en ĉiuj niaj kampoj de kompetento: edukado, sciencoj, kulturo kaj komunikado. Ni laboras por antaŭenigi plurlingvan edukadon kaj multlingvismon en ciberspaco, por savi endanĝerigitajn lingvojn, plifortigi indiĝenajn lingvojn kiel portilojn de scienca scio kaj scipovo, kaj por analizi la ligojn inter la praktikado de lingvoj kaj sociaj transformiĝoj. Nian agadon en la kampo de lingvoj antaŭnelonge plifortigis la kreado de Intersektora Platformo por Lingvoj kaj Multlingvismo.
Plie, Unesko laŭ sia propra naturo estas multlingva organizo: niaj gvidaj organoj laboras per naŭ lingvoj, kaj multaj paĝoj kaj temoj en nia Unesko-retejo estas seslingvaj.
Estante centra por la identeco de individuoj kaj reprezentante strategian faktoron por daŭrigebla evoluo, multlingvismo estas nuntempe, en epoko de tutmondiĝo, pli ol iam ajn ŝlosila temo por la estonteco de la homaro. Tial la slogano, kiun ni kreis por la Internacia Jaro de Lingvoj esprimas klare sed elokvente, ke lingvoj gravas.
Kongrue kun la senĉesaj klopodoj faritaj de ĉiuj esperantistoj en la mondo tra la lastaj jardekoj, la 93-a Universala Kongreso de Esperanto reprezentas unikan kontribuon al la afero de lingva diverseco.
Tial mi deziras al Universala Esperanto-Asocio, al la organizantoj de la kongreso kaj al ĉiuj partoprenantoj plenan sukceson en iliaj diskutadoj.
Koichiro Matsuura
Ĝenerala Direktoro de Unesko