cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jalioj
Temas pri patriarkeca socio, en kiuj viroj zorgas pri domkonstruado kaj ĉasado, dum virinoj pri kultivado kaj kolektado.
Angola kavenanto
La Angola kavenanto (Xenocopsychus ansorgei) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ties genro Xenocopsychus estas monotipa, tio estas tiu estas la ununura specio de la genro.
Ĝi havas nigrecajn suprajn partojn kaj helgrizajn aŭ blankecajn subajn partojn. Estas ankaŭ helgrizaj ŝultraj makuloj kaj tre markata superokula strio. La beko kaj kruroj estas nigrecaj. La vosto estas longa.
Ĝi estas endemia de Angolo. Ties natura biotopo estas humida savano, kaj ĝi estas iomete rara pro habitatoperdo. Tiu afrotropisa specio ekzistas je 690-2,200 m de altitudo. Ĝi troviĝas en kavoj (de kio devenas la nomo) kaj en rokaj herbejaj deklivoj kaj klifoj kun proksimaj arbaroj, kie manĝas insektojn. Ankaŭ en riverarbaroj kaj densa subkreskaĵaro en arbaraj deklivoj. Ili manĝas sur aŭ ĉe grundo. Okazas du rapidaj ovodemetadoj en septembro al novembro. La nesto, kie la ino demetas 2-3 ovojn, estas malferma taso el bastonetoj, herberoj kaj sekaj folioj, kovrita per plantomaterialo, kaj situa en roka bordo sur kornico.
NGC 3304
NGC 3304 (aliaj indikoj — UGC 5777, MCG 6-23-26, ZWG 183.32, ZWG 184.1, NPM1G +37.0276, PGC 31572) estas galaksio en konstelacio Malgranda Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(85762) 1998 TH4
(85762) 1998 TH4 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,215305 astronomia unuo, tie estas 32,209 milionoj da km.
Kapelle-op-den-Bos
Kapelle-op-den-Bos (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Halle-Vilvoorde.
Ekde 1977 la municipoj Nieuwenrode kaj Ramsdonk apartenas al Kapelle-op-den-Bos, la ĉefa municipo.
Großhöflein
Großhöflein, hungare Nagyhöflány, kroate Velika Holovajna, estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Eisenstadt. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Situo
Großhöflein situas sub piedo de monto, laŭ ĉefvojo Vieno-Eisenstadt, laŭ fervojo Sopron-Vieno. Eisenstadt troviĝas je 3 km-oj.
Historio
Pli frue romianoj, pragermanoj kaj avaroj loĝis tie. La unua mencio pri la setlejo devenis el 1153 en formo Hauchlein. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la vilaĝon, poste kroatoj refondis ĝin. En 1910 1331 da loĝantoj loĝis, aŭstroj en majoritato, hungaroj en minoritato. Ĝis 1920 Nagyhöflány apartenis al Hungario, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Kismarton, poste al Aŭstrio.
Boeing B-52 Stratofortress
La B-52 Stratofortress estas Usona jetmotora strategia bombaviadilo.
Ekde ĝia unua servo en 1955, la B-52 estas la plej longservanta bombaviadilo en Usona aerarmeo, servante ekde la malvarma milito ĝis nun, danke al malalta kosto por operado. Je decembro 2015, 58 B-52-oj servis en Usona aerarmeo, dum 18 aviadiloj estas en rezervejo. Nuntempe la Usona aerarmeo planas operadon de B-52 ĝis 2040 aŭ 2045.
Historio
En novembro 1945, post la dua mondmilito, Aera Materiala Komando ( Air Material Command AMC) petis novan bombaviadilon al Boeing, "kiu kapablas fari strategiajn misiojn sen aviadbazoj, kiuj kontrolita de alia lando". La projekto de nova bombaviadilo, nomita Modelo 462, poste rezultis je la turbopropmotora bombaviadilo B-36.
En 1947, la Usona aerarmeo denove petis bombaviadilon kun kapablo de transportado de nukleaj bomboj. La modeloj 464-16 (por nukelaj bomboj) kaj 464-17 (por ordinaraj bomboj) estis dezajnitaj en 1947, tamen tiuj modeloj montris malpli rendimenton ol B-36. Pro la malbona efikeco de la modeloj, la Usona aerarmeo konsideris la nuligon de la projektoj, tamen danke al peto de Boeing al la sekretario de la Usona Aerarmeo, la projekto daŭriĝis kun novaj teknikaĵoj. En 1948, AMC denove petis novan bombaviadilon kun jetmotoro. En bazo de B-47 Stratojet, la fina modelo de B-52, XB-52 flugis la 15-an de aprilo 1952.
La unua B-52, B-52A komencis operadon en Castle Aerarmea bazo en Kalifornio, la 29-an de junio 1955. En la Vjetnama milito, B-52oj bombis multajn Vjetnamajn urbojn kiel Hanojo. Sed pro la politika limigo de bombado, la strategiaj bombadoj en Vjetnamio fakte ne influis en la milito.
Inter la 1950oj ĝis la 1970oj, la ĉefa misio de la B-52 estis bombado de Sovetunio kun nukleaj bomboj dum ebla milito kun Sovetunio. Kune kun Interkontinentaj balistikaj misiloj de la terarmeo, Submarŝip-lanĉitaj balistikaj misiloj de mararmeo, la B-52 funkciis kiel ĉefa nuklea arsenalo de la Usona aerarmeo. La B-52 ofte montriĝis en filmoj pri nuklea milito, kiel Dr. Strangelove (1964).
Lazinov
Lazinov estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Blansko. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1420.
Horní Libchava
Horní Libchava (ankaŭ en la 19-a jarcento Libchava Hořejší, Oberliebich, ankaŭ skribata germane Ober-Liebich) estas municipo en Ĉeĥio en distrikto Česká Lípa. Vivas ĉi tie.
Februaro de 2011
Jen listo de okazaĵoj en februaro 2011.
30-a de aprilo
La 30-a de aprilo estas la 120-a tago de la jaro (la 121-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 245 tagoj restas.
Jobaháza
Jobaháza (jobahAza) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Csorna. La loknomo signifas hungare: domo de Joba.
30-a de aprilo
Je la 30-a de aprilo okazis, interalie:
Tagoj de semajno
La 30-a de aprilo estas (laŭ gregoria kalendaro):
Jobaháza
Situo
Jobaháza situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron estas proksime. Csorna troviĝas 8, Kapuvár 15, Répcelak 27, Fertőd kaj Fertőszentmiklós po 28 km-ojn.
Mayen
Mayen estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Mayen-Koblenz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Jobaháza
Historio
En tiu loko dum la bronzepoko keltoj vivis, baldaŭe romianoj alvenis. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1416. En 1959 kolĥozo formiĝis.
Mayen
Pozicio
Okcidente, norde kaj sudokcidente de Mayen leviĝas la Eifel. Oriente lokas la Koblenz-Neuwieder-Baseno, kiu estas dividebla en la norda parto Pellenz kaj la suda parto Maifeld, kiuj estas kutime ankaŭ nomitaj partoj de la Eifel. Tial ekzistas idiotismo «Mayen, la pordego al la Eifel».
Jobaháza
Vidindaĵoj
Vidindaĵoj estas la romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo, luterana preĝejo el la 20-a jarcento kaj apud la vilaĝo lago.
Mayen
Pozicio
La rivereto Nette fluas tra la urbo devenante el la Eifel kaj fluante al Weißenthurm ĉe Rejno.
Historio
Jam en la roma tempo estis Mayen grava loko ekonomia. Ĉi tie estis potfarejoj ekde la fino de la 3-a jarcento ĝis la mezepoko, kies produktoj estis disvastigitaj en tuta Mezeŭropo.
La nomo Mayen devenas verŝajne el la nomo Magine, kiu unue estis nomita je 847 kaj uzita por la kampejo (kelte «magos»). La unuan fojon Mayen estis nomita dokumente je 1041 kaj estis urbigita kun Bernkastel, Welschbillig, Montabaur kaj Saarburg per Rudolfo la 1-a. Nome Mayen eble estas similspeca al la sudoriente lokata Maifeld, ĉar Mayen estis nomita en la mezepoko ĉefurbo de la Meiengau.
En la Milito de la ligo de Augsburg estis la urbo aparteninta je Kurtrier okupita kaj ege detruita. En la malfrua aŭtuno 1794 okupis soldatoj subtenintaj la francan revolucion ree la maldekstran Rejnan bordon. Kiel decidite per la Viena Kongreso 1814/15, Prusio ricevis la tutan regionon dekstran kaj maldekstran de la Rejno. Mayen iĝis distrikta seĝo. Dum la Dua Mondmilito la urbo estis detruita je ĉirkaŭ 90 pocentoj, precipe per la aeraj atakoj de la 12-a de decembro 1944 kaj de la 2-a de januaro 1945. Nur post speciala elekto estis decidita por rekonstrui la urbon.
Ekde 1946 la urbo estas parto de la tiame nove formigita lando Rejnlando-Palatinato.
Zsuzsa Ferge
Zsuzsa FERGE [ĵuĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo Ferge Zsuzsa estas hungara sociologo, statistikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).
Zsuzsa Ferge naskiĝis kiel Kecskeméti Zsuzsanna la  1931 en Budapeŝto.
Biografio
Zsuzsa Ferge devenis el juda familio. Ŝi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1949-1953, dume jam tiam ŝi eklaboris en statistika instituto. En 1953 ŝi edziniĝis, poste naskis 2 gefilojn. En 1969 ŝi havis postenon en sociologia filio de MTA, krome ŝi instruis en ELTE. En 2001 ŝi emeritiĝis. Ŝi havas tutlandan famon, ĉar ŝi okupiĝas pri malriĉeco de la infanoj, ŝi aranĝis diversajn agojn por helpi la malriĉajn infanojn. Ŝi ricevis diversajn premiojn inter 1984-2011.
Andor Kallivoda
Andor Kallivoda, laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) Kallivoda Andor Zsigmond estis hungara inĝeniero.
Amos Bronson Alcott
Amos Bronson Alcott, ĝusta nomo Alcox (naskiĝis la 29-an de novembro 1799, mortis la 4-an de marto 1888) – usona filozofo, transcendisto, verkisto, instruisto kaj reformanto
Andor Kallivoda
Andor Kallivoda naskiĝis la  en Újszász, li mortis la  en Kecskemét.
Amos Bronson Alcott
Iam tre populara usona romanverkisto kaj poeto kun idealismaj tendencoj, kiu deziris plene enkorpigi siajn vidpunktojn pri la vivo. Li estis fervora vegetarano, samkiel lia filino Louisa May Alcott, famiĝinta kiel verkistino por virinoj kaj knabinoj.
Andor Kallivoda
Biografio
Andor Kallivoda akiris diplomon en Akademio de Selmec en 1890. Post siaj studoj li laboris komence en Aranyosmarót, poste en Nagyatád. Inter 1896 kaj 1915 li faris laborojn en Szabadka, poste en Beszterce. Lia lasta stacio estis en Kecskemét, kie li kreis projekton pri arbarigo de la Granda Hungara Ebenaĵo. Tiutempe li estis nomumita ministeria konsilisto. En 1925 li pensiuliĝis. Li havis edzinon ekde 1895, kiu naskis 3 gefilojn.
Mekongo
La Mekongo (རྫ་ཆུ་; ĉine Lan-ts'ang Chiang; แม่น้ำโขง aŭ Maekong; Mê Kông) estas rivero en Sudorienta Azio kaj unu el la plej longaj riveroj en Azio.
Fluado
Ĝi fontas sur la Tibeta Altebenaĵo en alto de ĉirkaŭ 3 000 m kaj longfluas 4 500 km sudoriente tra ĉina provinco Junano al Sudĉina Maro. La akvokolekta areo okupas ĉirkaŭ 800 000 km².
Ĝi formas la limon inter Mianmaro (Birmao) kaj Laoso kaj dum ebena fluo grandan parton de la limo inter Laoso kaj Tajlando. Post la trafluo de Kamboĝo kaj sude de Vjetnamio, elfluas ĝi en tre disetendiĝanta riverdelto en la Sudĉina Maro.
Ĉar la supra fluo havas tre fortan deklivecon kaj montras plurajn kataraktojn (kaskadegojn), ĝi ŝipvetureblas nur sude de la laosa urbo Luang Prabang kaj ĝi estas trafika ĉefvojo de la regiono.
La akvolivero de Mekongo forte malatiĝas en kelkaj sezonoj. Dum tempo de la musono (en la someraj monatoj), la akvonivelo altas 15 metrojn pli ol tiu de vintro.
En la akvokolekta areo de la rivero ekzistas geografia kuriozaĵo: la alfluanto Tonlesapo venas el la samnoma lago en Kamboĝo (defluanto samtempe), sed laŭsezone la rivero retrofluas kaj la Mekongo nutras la lagon.
Biogeografie Mekongo troviĝas en la hindoĉina ekoprovinco de la orientalisa ekozono, kaj estas unu el la 53 dolĉakvaj ekoregionoj de la tutmondaj 200. Tiu ĉi estas listo de ekoregionoj elektitaj fare de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj de la Nacia Geografia Societo por ilia graveco pri la naturprotekto. Plie la akvokolekta areo de Mekongo ampleksas 16 tersupraĵajn tutmondaj 200-ekoregionojn, pli ol ie alie en kontinenta Azio.
Dakiaj militoj
Antaŭaĵoj
En epoko de Aŭgusto, kiam la teritorioj sude de la Danubo estis okupitaj kaj enigitaj en la provinco Moesia, oni subskribis plurajn klopoditajn aliancojn kun la reĝlando de la Dakianoj, sinteno kiu estis subtenitaj de la sekvaj imperiestroj kaj reĝoj de la dakianoj.
Fine de la 1-a jarcento supreniria al la trono nova kaj dinamika reĝo de la dakianoj, nomita Decebalo, kio supozis ŝanĝon en la situacio, pro tio ke ĉi tiu reĝo ellaboris agreseman eksteran politikon, tial ĝi nepre devis kolizii kun Romo. Post iu malvenko fronte al Decebalo, en kiu eĉ mortis la Prefekto de la Pretorio kaj estis detruita la 21-a Legio Rapax, Domiciano interkonsentis pacon de devontigo kiu ne sukcesis atingi ke Decebalo ĉesu esti kontraŭroma malamiko, paco kiu inkludis la pagon de monhelpo al la dakianoj kontraŭ paco, kio estis interpretita en Romo kiel la pago de impostoj al barbara reĝlando kaj estis unu el la kialoj de la murdo de Domiciano. Malgraŭ la devontigoj al kiuj oni estis alveninta kun la romianoj, dum lia regado daŭre oni persekutadis la karavanojn kaj flotojn de komercistoj, alvenante inkluzive al realigo de rabado de landlimaj loĝantaroj. Pro tio, Dakio estis vidata de la Romia Imperio kiel malamiko eventuala. Krome Romo bezonis kaj deziregis la oron kiu estis en Dakio.
La unua milito
Post atingi la interkonsenton de la romia senato, en la jaro 101, Trajano estis preta antaŭeniri kontraŭ Dacia, kampanjo kiu lin portus al integrigo de la nova provinco ene de la limoj de la Imperio. De kiam kartaganoj kaj gaŭloj persekutadis Romon, la plej prospera strategio ĉiam estis estinta la sama: redukti la militan povon de la malamiko al nulo premplatigante ĝin kun la tuta pezo de la legioj kaj romanigi poste la teritorion konkeritan postulante la organizon administran kaj publikajn verkojn.
Por la kampanjo de la 101-102 Trajano disponis de 86.000 viroj disdonitaj inter 7 legioj kaj 41 kohortoj miksitaj (kavalerio plus infanterio) de helpantoj kaj iuj vexillationes de aliaj legioj. La armeo kunvenita estis enorma, la plej granda ekde tempoj de Aŭgusto kaj kiu ne estus superita ĝis la granda operacio de Marko Aŭrelio en Danubo kontraŭ la ĝermanoj (vidu Markomanaj militoj).
La armeo marŝas sur Tapae kie, en la decida Batalo de Tapae, fortikiĝas la ĉefo dakia kun ĉirkaŭ 40.000 viroj inter kavalerio de sarmatoj kaj infanterio dakia. Pro malmulteco nombra de liaj fortoj, li decidas prepari embuskon al Trajano, sed tiu, antaŭvidante la situacion, dividas sian armeon en du grupoj. Parto de la romia armeo forigas la embuskitajn kavalerianojn. En 102 Decebalo, post kelkaj aliaj bataletoj, kapitulacis. La milito daŭris nur kelkajn monatojn kaj finis per romia venko. Dakio konvertiĝis en impostopaganta ŝtato kaj aliancano de Romo kaj tiele kelkaj legioj restis en ĝia teritorio por sekurigi la romian hegemonion.
La dua milito
Post lia malvenko Decebalo plenumis sian devon kun Romo por tempo, sed post nelonge komencis instigi al ribelo la la tribojn dakiajn, donante kiel rezulto rabadon de romaj kolonioj lokitaj laŭlonge de la Danubo. En la jaro 106, Trajano denove kunvenigis siajn armeojn por dua milito en Dakio. Kontraste kun la unua milito, la dua disvolviĝis en sennombraj bataletoj kiuj rezultis multekostaj por la roma armeo, kiu, alfrontante al granda nombro de triboj aliancitaj, luktis forte por decida venko. Fine, Romo venkis super Dakio. Je la komenco de la somero de 106, oni realigis sieĝon al la ĉefurbo Sarmizegetusa per la partopreno de du legioj kaj parto de alia. La dakianoj kontraŭstaris la unuan atakon, sed je la fino la urbo estis prenita kaj bruligita. Decebalo fuĝis, sed tuje memmortigis, por eviti tiel esti kaptita. Malgraŭ la morto de la ĉefo de la dakianoj la milito daŭriĝis. Por la perfido de Bicilis, la romianoj trovis la trezoron de Decebalo en la rivero Sargetia (ĉirkaŭ 165.500 kilogramoj de oro kaj 331.000 kilogramoj de arĝento). Ĝi al ŝi batalas finon de la milito okazis en Porolissum.
Sekvoj
La Militoj Dakiaj estis granda sukceso por la Romia Imperio. Trajano ordonis tuton de 123 tagoj de celebroj por la tuta Imperio. La riĉaj orminejoj dakiaj estis sekurigitaj, kio produktis malpezon en la imperia ekonomia situacio. Granda parto de la loĝantaro dakia estis sklavigita aŭ mortigita, en granda parto por eviti futurajn ribelojn, tial Trajano decidis ke la nova provinco devis esti reloĝata, por tio oni fondis koloniojn kaj komunumojn kaj oni disdonis teron al ĉiuj liberaj homoj de la Imperio kiuj deziris instaliĝi tie, pro kio bona nombro de italianoj, romiaj civitanoj, instaliĝis en Dakio, romanigante ĝin intense. Dakio ekestis oficiale parto de la Imperio kaj por certigi sian malantaŭon, ĉar estis sufiĉe malferma al la movadoj de popoloj de la granda eŭropa ebenaĵo, aparte ĝermanoj kaj sarmatoj, oni instalis entute tri legiojn en la regiono.
Gletterens
Gletterens estas komunumo en la distrikto Brojo en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 851 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.
Geografio
Gletterens situas ĉe la bordo de la Lago de Neŭŝatelo, proksimume 10 kilometrojn norde de Payerne kaj 8 kilometrojn nordoriente de Estavayer-le-Lac. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Gletterens kaj Pré de Rivá, kaj la setlejoj Fin de Gros Bois kaj La Moraye, krome al ĝi apartenas kelkaj izolitaj bienoj.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,92 km², de kiuj 16,0% estas kovritaj de arbaro, 51,5% servas por agrikulturo kaj 20,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Gletterens limas en nordo al la Lago de Neŭŝatelo, en oriento al Delley-Portalban, en sudo al Vallon, en sudokcidento al Grandcour, kaj en okcidento al Chevroux.
Trafiko
Gletterens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas pere de flankaj vojoj ek de siajn najbaraj komunumoj. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A1 situas en distanco de proksimume 10 kilometroj sude apud Payerne kaj sudokcidento apud Estavajyer-le-Lac. Pere de poŝtaŭtolinio de Payerne al Chevroux la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Vidindaĵoj
En 1998 en Gletterens estis malfermita rekonstruita neolitika vilaĝo, la tiel nomita Village Lacustre. La vilaĝo viziteblas ĉiutage de la 1-a de majo ĝis la 31-a de oktobro de la 9-a matene ĝis la 17-a horo vespere.
Historio
La unua dokumenta mencio de Gletterens datiĝas el la jaro 1239 kiel Lieterins. Dum neolitiko en Gletterens ekzistis prahistoriaj lagobordaj setlejoj, de kiuj unu estis rekonstruita en la tiel nomita Village Lacustre. Dum mezepoko Gletterens apartenis al la Senjoroj de Montagny kaj ek de 1405 de la Grafoj de Savojo. En la jaro 1478 ĝi estis vendita al la urba ŝtato Friburgo kaj integrita al ties Voktejo Montagny. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 ĝi apartenis al la distrikto Avenches, poste ĝis 1830 al la distrikto Montagny kaj tiam al la distrikto Dompierre ĝis 1848, kiam ĝi surbaze de la nova friburga konstitucio estis integrita al la nuna distrikto Brojo.
Distrikto Hof
La distrikto Hof situas en la distriktaro Supra Frankonio (Oberfranken) de la germana federacia lando Bavario. Administra centro estas la samnoma eksterdistrikta urbo Hof, kiu tamen mem ne apartenas al la distrikta teritorio, nur komplete ĉirkaŭatas de ĝi. La distrikto havas areon de 892 km², kaj fine de ĝi havis  loĝantojn.
La distrikta areo inter nordo kaj sudo samkiel inter okcidento kaj oriento ampleksas pli-malpli 35 kilometrojn. Najbaras norde la turingia distrikto Saale-Orla, oriente la saksia distrikto Vogtland kaj la ĉeĥia distrikto Cheb), sude la distrikto Wunsiedel im Fichtelgebirge kaj la distrikto Bayreuth kaj okcidente la distriktoj Kulmbach kaj Kronach. La eksterdistrikta urbo Hof plene ĉirkaŭiĝas per la distrikto. La distrikta limo al Ĉeĥio longas pli-malpli 25 kilometrojn.
Falenopso
Falenopso (Phalaenopsis) Blume (1825), ankaŭ konata kiel Tineo-orkideo, mallongigita Phal en la hortikultura komerco, estas orkida genro de ĉirkaŭ 60 specioj. Falenopso estas unu el la plej popularaj orkideoj en la komerco, pro la evoluo de multaj artefaritaj hibridoj.
Priskribo
La genra nomo signifas "simila al Phalaena". La genro Phalaena estas la nomo donita fare de Linnaeus al grupo de grandaj tineoj; la floroj de kelkaj specioj supozeble similas tineojn. Pro tiu kialo, la specio estas foje nomita Tineorkideoj.
Ili estas indiĝenaj ĉie en sudorienta Azio de la himalajaj montoj ĝis la insuloj Polillo, Palavano kaj Norda Zamboango en la insulo Mindanao en Filipinio kaj norda Aŭstralio. Orchid Island de Tajvano estas nomita laŭ tiu genro. Malmultaj freŝaj informoj pri ilia vivejo kaj ilia ekologio en naturo estas haveblaj ĉar malmulte da kampesploro estis farita en la lastaj jardekoj.
La plej granda parto estas epifitaj ombroplantoj; kelkaj estas litofitoj. En natura medio, kelkaj specioj kreskas sub la kanopeo de humidaj malaltebenaĵarbaroj, protektitaj kontraŭ rekta sunlumo; aliaj kreskas en laŭsezone seka aŭ malvarmeta medioj. La specioj adaptiĝis individue al tiuj tri vivejoj.
Posedante nek pseŭdobulbojn nek rizomon, falenopso elmontras monopodian kreskadib: ununura kreskanta tigo produktas unu aŭ du alternajn, dikajn, karnoplenajn, elipsajn foliojn unu jaron de la pinto, dum la pli aĝaj, bazaj folioj defalas kun la sama rapideco. Se tre sana, falenopsa planto povas havi dek aŭ pli da folioj. La infloresko, aŭ grapolo aŭ paniklo, ekaperas de la tigo inter la folioj. Ili floras en sia plena gloro dum pluraj semajnoj. Se konservite en la hejmo, la floroj povas daŭri du ĝis tri semajnojn.[necesas citaĵo]
Kelkaj falenopsaj specioj en Malajzio povas uzi subtilajn veterosignalojn por kunordigi mason .[necesas citaĵo]
Aruba Dushi Tera
Aruba Dushi Tera (Arubo Dolĉa Tero) estas la oficiala himno de Arubo. La kanto, valso, estas verkita de Juan Chabaya Lampe kun komponaĵo de Rufo Wever. Ĝi estis je la 18-a de marto 1976 officiale akceptita kiel himno (ne nacia himno ĉar Arubo estas parto de Nederlando).
Falenopso
Klasifiko
La genro povas esti klasifikita en du grupojn:
Laŭ Raunkiær-plantoterminologio, tiuj plantoj estas epifitoj.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
Aruba patria aprecia
nos cuna venera
Falenopso
Klasifiko
Surbaze de DNA-indico, la genroj Doritis Lindl. kaj Kingidium P.F.Hunt nun estas inkluditaj en la genro Phalaenopsis, laŭ la Mondo-Kontrollisto de Selektitaj Plantofamilioj. Tamen ne ĉiu specialisto en tiu kampo akceptas tiujn taksonomiajn ŝanĝojn.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
chikito y simpel bo por ta
pero si respeta.
Falenopso
Klasifiko
Intensa krucbredado produktis grandan nombron da hibridoj en ĉiuj koloroj kaj varioj. Tiuj estas kutime pli adaptiĝemaj al artefaritaj kondiĉoj ol iliaj botanikaj prapatroj. Multaj estas hibridoj de Phalaenopsis amabilis, Phalaenopsis schilleriana aŭ Phalaenopsis stuartiana.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
Refrein:
O, Aruba, dushi tera
Falenopso
Postpolenadaj ŝanĝoj en falenopsoj
Falenopso estas unika en tio en kelkaj specioj, la floroj fariĝas verdaj folioj post polenado. Kiel en multaj aliaj plantoj, la petaloj de la orkideofloroj helpas altiri polenantajn insektojn kaj protekti esencajn organojn. Sekvante polenadon, petaloj kutime spertos ekmaljuniĝon (t.e. velkos kaj diseriĝos) ĉar estas metabole multekoste konservi ilin. En multaj specioj de falenopso, kiel ekzemple P. violacea, la petaloj kaj sepaloj trovas novajn uzojn post polenado, tiel evitante laŭprograman ĉelmorton. Per produktado de kloroplastoj, ili verdiĝas, iĝas karnoplenaj kaj ŝajne komencas fotosintezi, ekzakte kiel folioj.
Kultivo
Falenopso estas inter la plej popularaj orkideoj venditaj kiel potumitaj plantoj pro la facileco de disvastigo kaj florado sub artefaritaj kondiĉoj. Ili estis inter la unuaj tropikaj orkideoj en viktoriaj kolektoj. Ekde la apero de la kvarploida hibrida falenopso Doris, ili fariĝis ekstreme facile kreskeblaj kaj florigeblaj en la hejmo, tiel longe kiel oni zorgas pri kondiĉoj simile al iliaj indiĝenaj vivejoj. Ilia produktado fariĝis komerca industrio.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
nos baranca tan stima
Falenopso
Kultivo
En naturo, ili ŝatas tipe varmajn temperaturojn (20 ĝis 35 °C), sed estas adaptiĝemaj al kondiĉoj pli komfortaj por homa loĝado en temperitaj zonoj (15 ĝis 30 °C); ĉe temperaturoj sub troakvumado 18 °C 0 kaŭzas radikoputron. Falenopso postulas altan humidecon (60-70%) kaj malaltan lumon de 12,000 ĝis 20,000 luksoj. Tamen, falenopsoj povas adaptiĝi al la pli malalta humideco trovita en la plej multaj hejmoj. Ili estas ankaŭ tipe pli harditaj ol aliaj specioj de orkideoj kaj tio igas ilin precipe popularaj inter unuafojaj orkideokultivistoj.
La floropikiloj aperas el la poŝoj proksime de la bazo de ĉiu folio. La unua signo estas helverda "mufgant-simila" objekto kiu protrudas de la foliohisto. En proksimume tri monatoj, la pikilo plilongiĝas ĝis ĝi komencas ŝveligi grasajn burĝonojn kiuj floros.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
nos amor p’abo t’asina grandi
cu n’tin nada pa kibre
Falenopso
Kultivo
Estis antaŭe kredite ke florado estas ekigita per nokta falo en temperaturo de proksimume 5 ĝis 6 gradoj dum 2 ĝis 4 sinsekvaj semajnoj, kutime en la aŭtuno, kaj taga falo en temperaturo al sub 29 °C. Uzante du klonojn de falenopso, Matthew G. Blanchard kaj Erik S. Runkle (2006) establis ke, aliaj kulturokondiĉoj estantaj optimumaj, florinico estas kontrolita de tagtemperatura malkreskado, 27 °C kun senduba inhibicio de florado ĉe temperaturoj super 29 °C. La longe-aktuala kredo ke reduktitaj vesperotemperaturoj kontrolas florinicon en falenopso pruviĝas esti falsa. Prefere, tagaj temperaturoj influas floradon, dum noktotemperaturoj ne ŝajnas havi ajnan efikon.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
cu n'tin nada pa kibre
Bo playanan tan admira
Falenopso
Ekologio
En falenopso, fenilpropanoidaj enzimoj estas plifortigitaj en la procezo de plantoalklimatiĝo sur malsamaj niveloj de fotosintezo fotonofluo.
Aruba Dushi Tera
Teksto en Papiamento
cu palma tur dorna
bo escudo y bandera ta
orguyo di nos tur!
Refrein
Grandeza di bo pueblo ta
su gran cordialidad
cu Dios por guia y conserva
su amor pa libertad!
Teksto en Esperanto
Arubo aprezata patrio Nia honorata lulilo Vi povas esti eta kaj simpla Sed tamen respektata.
Refreno:
Ho, Arubo, bela tero Nia roko tiel amata Nia amo por vi estas tiel forta Ke nenio povas ĝin detrui, Ke nenio povas ĝin detrui.
Viaj plaĝoj tiel admirataj Ĉiuj ornamitaj per palmoj Via blazono kaj via flago Estas la fiero de ĉiuj!
Refreno
La grandeco de nia popolo Estas ĝia granda bonkoreco Kun Dio por gvidi kaj konservi Ĝian amon por libereco!
Enciso
Enciso [enZIso] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la sudorienta Komarko de Arnedo, ene de la komarkaro Malsupra Rioĥo, en la orienta triono de la regiono laŭ vertikala divido (orient-okcidente).
Geografio
Enciso estas en montara areo en la supra fluejo de la rivero Cidacos ĉe kiu oni konstruis la Akvobaraĵon de Enciso, kiu inundis la loĝlokon Las Ruedas de Enciso. Enciso estas tre aparta loĝloko kiu havas komunikadon laŭ la regiona ŝoseo LR-115, kiu komunikas norde kun Arnedillo kaj Arnedo kaj sudokcidente al la provinco Sorio laŭire de la Akvorezervejo de Enciso. Krome la LR-286 komunikas kun la plej pinta sudoriento de Rioĥo en la valo de la rivero Alhama.
Historio
La loko aperis menciita kiel "Omnes villæ de ambobus cameris, Orticosa, Enciso" en la dokumento Votos de San Millán, atribuitaj al Fernán González en 934, sed nun konsiderataj falsaĵoj de komenco de la 13-a jarcento. En la 13-a jarcento, la kasteloj de Préjano kaj Enciso apartenis al la Ordeno de Kalatrava, de kiu regis ilin Don Vela Ladrón de Guevara.
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj estis grava tekstila industrio kun ĝis 6 fabrikoj kaj 29 atelieroj. Meze de la 19-a jarcento tio ruiniĝis pro la konkurenco de la industrio en Katalunio kaj manko de moderna maŝinaro kaj fervojaj konektoj. Ankaŭ la montara brutobredado dekadencis kaj kune la montaraj domaroj.
La rura elmigrado okazis ĝenerale en multaj apudaj loĝlokoj laŭlonge de la 20-a jarcento, kaj estis terura ĉe Enciso, kie oni malaltiĝis el 1 400 en 1877 ĝis nunaj 174. La elmigrado okazis ĉefe en la 1960-aj jaroj. Fakte el sep submunicipaj domaroj nur unu havas konstantajn loĝantojn. Ili estas El Villar, Garranzo, La Escurquilla, Las Ruedas de Enciso (inundita de la Akvorezervejo de Enciso), Navalsaz, Poyales kaj Valdevigas.
Aktualo
La ekonomio estis bazata ĉefe sur la brutobredado, kelkaj lokaj entreprenetoj kaj rura turismo. Kiel somerloko, la loĝantaro pliiĝas iom en someraj tempoj.
Vizitindaĵoj estas la du preĝejoj, la kastelo, krucmonumento, naturaj lokoj, kuŝejoj de iknitoj ktp. Aparta vizito al ruinoj de abandonitaj domaroj.
Drako (konstelacio)
La Drako estas unu el la 88 modernaj konstelacioj de tera ĉielo, la oka plej granda.
Mitologio
En la helena mitologio la Hesperidinoj estis nimfoj, filinoj de la titano Atlaso. Kaŭranta sur la pinto de la monto Atlaso, en Maŭritanio, tiu giganto portadis surŝultre la ĉielon, pro puno de Zeŭso.
Sur la deklivoj de la monto kreskis pomarboj. Kelkaj el ili produktis orajn pomojn. Drako kuŝis ĉe la enirejo de la ĝardeno. Nur la Hesperidinoj rajtis plukti la fruktojn. Iun tagon alvenis Heraklo. Dek du laborojn li devis plenumi por esti pardonita pri antaŭa grava kulpo. La dekunua laboro konsistis en la pluktado de orpomoj en la ĝardeno de Hesperidinoj. Por eniri la ĝardenon, li unue mortigis la drakon.
Poste li vizitis Atlason kaj demandis pri la pomoj. Atlaso proponis iri mem serĉi ilin, ĉar ili estis malfacile troveblaj. Ĉu Heraklo bonvolu dum tiu tempo porti la ĉielon? Heraklo konsentis sed, tiel feliĉa pro neatendita libereco, li ne plu deziris porti la ĉielon. Li petis al Heraklo iom pli porti denove por ke li ripozu. Heraklo konsentis, sed diris ke tamen necesus helpi dum momento por plifaciligi sian potmanieron. Atlaso ekprenis la ĉielon kaj tuj Heraklo forkuris kun la pomoj en la korbo.
Herkulo estas la latina nomo de Heraklo kaj ankaŭ nomo de konstelacio. En la ĉielo, Herkulo staras genuanta sur la dekstra genuo, kaj premas la kapon de la drako per sia maldekstra piedo. Tri belaj steloj desegnas la kapon de la drako, kiu direktas al la Liro. La alfa stelo Thuban situas en la vosto, kiu ondiĝas inter la Granda Ursino kaj la Malgranda Ursino.
Ferenc Kósa
Ferenc Kósa
Miklós Barabás
Miklós Barabás
Association for Mormon Letters
(Angle: The Association for Mormon Letters) estas neprofitocela organizaĵo fondita en 1976 por antaŭenigi altkvalitan skribadon "de, por, kaj pri Mormonoj". La larĝo de tiu difino de Mormona literaturo kaŭzis tion, ke la AML traktas vastan gamon de laboro kiu foje estis neglektita en la Mormona komunumo. La AML sponsoras ĉiujaran sciencan simpozion kaj publikigas la artikolojn prezentitajn tie. La AML ankaŭ subvencias konferencojn de verkistoj.
Anizila acetato
p-Anizila acetato aŭ 4-Metoksobenzila acetato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, senkolora aŭ palflava likvaĵo kun tranĉa agrabla florodoro, uzata kiel flora, frukta kaj orienta modifaĵoj kie ĝi aldonas dolĉecan kaj naturan efikon.
Ĝi ankaŭ povas esti uzata en kosmetikaĵoj kaj domaj produktoj por aldoni fruktan kaj florajn odorojn. Ĝiaj odoroj similas al ĉerizo, kakao kaj Glycyrrhiza glabra. Anizila acetato estas nesolvebla en glicerino kaj propilena glikolo, solvebla en etanolo kaj dupropilena glikolo.
Le Cormier
Le Cormier estas franca situanta en departemento Eure, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Cormiérais.
Károly Schaffer
Károly Schaffer [kAroj ŝefer], laŭ germaneca ortografio Károly Schäffer, laŭ hungarlingve kutima nomordo Schaffer Károly estis hungara kuracisto, histologo, psikiatro, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1914, ordinara en 1926, honora en 1938). Károly Schaffer naskiĝis la  1864 en Vieno. Li mortis la 1939 en Budapeŝto.
Biografio
Károly Schaffer frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li estis medicina vicprofesoro en 1890. En la sekva jaro li eklaboris en Frankfurt am Main. Li estis nomita privata profesoro en 1893 en Budapeŝto. Post 2 jaroj li kuracadis en hospitalo, en 1901 li atingis la rangon titulara profesoro en Universitato de Budapeŝto. Li daŭris esplorojn de Károly Laufenauer pri la cerbo, krome li okupiĝis pri la hipnoto.
Gabriele Bischoff
Gabriele BISCHOFF, naskiĝinta en Bad Wildungen, estas germana sindikatano kaj politikisto. Ano de la Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD) kaj prezidanto de la Laborista Grupo en la Eŭropa Ekonomia kaj Socia Komitato (EESK), ŝi estis elektita eŭropdeputito en 2019.
NGC 3305
NGC 3305 (aliaj indikoj — ESO 501-30, MCG -4-25-31, PGC 31421) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Berndorf (Salcburgio)
Berndorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Salcburgio kaj al la distrikto Salzburg (germane Bezirk Salzburg-Umgebung). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
1812
1812 estis superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1812 post Kristo okazis, interalie:
Eternaj membroj de la Nacia Teatro (Budapeŝto)
Jen elektita listo de "eternaj membroj" de la Nacia Teatro (Budapeŝto) laŭ alfabeto:
Souppes-sur-Loing
Souppes-sur-Loing estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Sulpiciens.
Renault 25
La Renault 25 estas aŭtomobilo produktita de Renault. Ĝi anstataŭis la Renault 20 kaj 30 en 1984, kaj estis anstataŭita de la Renault Safrane en 1992.
Specimenilo (songenerilo)
Specimenilo estas elektronika, plejofte per MIDI stirebla muzikinstrumento, kiu povas registri ĉiuspecajn tonojn kaj reprodukti ilin per klavopremo en malsamaj tonaltoj.
Renault 21
La Renault 21 estas aŭtomobilo produktita de Renault. Ĝi anstataŭis la Renault 18 en 1986, kaj estis anstataŭita de la Renault Laguna en 1994.
Emilia-romanja lingvo
La Emilia-romanja lingvo (fakte ĝustus nomi ĝin emilia-romanja dialektaro) estas parolata en de  da parolantoj. Ĝi estas konsiderata parto de la gaŭlo-itala lingvaro. La ISO-kodo estas  . Ekzistas Vikipedio en la emilia-romanja lingvo.
Internacie aparte notinda pri plidiskonigo de la romanja subgrupo de la dialektaro estas la brita esperantisto kaj lingvisto Douglas Gregor, kiu post sia emeritiĝo verkis la unuajn anglajn gramatikojn de la romanja kaj ankaŭ de la friula lingvo kiuj ambaŭ entenas antologion kun tradukoj de la aŭtoro. Li eldonis tradukon de la romanja burleska eposo Mad Nap: Pulon Matt el la 15-a jarcento, kiu eĉ en la itala neniam estis eldonita, kune kun la originala teksto.
Keerbergen
Keerbergen (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Loveno.
Crasville (Eure)
Crasville estas franca situanta en departemento Eure, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Crasvillais.
Panĝvaj
La distrikto Panĝvaj - fonetike pli ĝuste estus la latinliterigo Panĝŭaj - situas en la okcidenta parto de la provinco Kandahar de Afganio. Ĝi konatas kiel naskejo de la talibanoj. La distrikta limo situas proksimume 35 kilometrojn okcidente de la urbo Kandaharo. En 2006 en la distrikto vivis 77 200 loĝantoj. Administra centro de la distrikto estas la urbo Bazar-e Panĝvaj.
ISO 639-3
ISO 639-3 estas internacia normo, kiu listigas mallongigojn de lingvaj nomoj. Ĝi estas unu el variantoj de normo ISO 639.
Ĝi uzas 3-literajn mallongigojn kaj priskribas ĉirkaŭ 7602 lingvojn (laŭ varianto de la 30-a de julio 2005).
Ĝi estis kreita por pli bone priskribi pli multajn lingvojn kompare kun la antaŭaj variantoj ISO 639-1 kaj ISO 639-2.
ISO 639-3 estas superaro de ISO 639-1 (kvankam uzas la aliajn mallongigojn)
ISO 639-3 ne estas superaro de ISO 639-2, ĉar la lasta havas kodojn por grupoj de lingvoj kaj la unua ilin ne havas.
Eksteraj ligiloj
ISO 639
Flava Rivero
La Flava Rivero (黄河), nomata ankaŭ Huangho, estas rivero en norda Ĉinio. Post Jangzio (Blua Rivero) estas la dua plej longa rivero de Ĉinio kaj la sesa el plej longaj en la mondo. Ĝia longo estas 5.464 km kun akvokolekta areo de 752.443 km².
Originanta en la Baĝan Har Montaro de la provinco Ĉinghajo de Okcidenta Ĉinio, ĝi fluas tra naŭ provincoj, kaj elfluas en la Bohaj-maro proksime de la urbo Dongjing en la provinco Ŝandongo. La baseno de la Flava Rivero havas orient–okcidentan etendon de ĉirkaŭ 1900 km kaj nord–sudan etendon de ĉirkaŭ 1100 km. Ties totala akvokolekta areo estas ĉirkaŭ 795,000 km².
Ties baseno estis la naskoloko de la civilizacio de antikva Ĉinio, kaj ĝi estis la plej prospera regiono en la komenco de la Historio de Ĉinio. Estis oftaj detruegaj inundoj kaj fluej-ŝanĝoj produktitaj pro la konstanta plialtiĝo de la fluejo, foje super la nivelo de la ĉirkaŭaj kampoj.
Dinamiko
La kaŭzo de tiuj inundoj estas la granda kvanto de fajn-grajna leŭso portita de la rivero el la Leŭsa Altebenaĵo, kiu estas konstante lasita laŭlonge de la fundo de ties fluejo. Tiu sedimentado kreas naturajn baraĵojn kiuj malrapide akumuliĝas. Tiuj subakvaj baraĵoj estis neantaŭvideblaj kaj ĝenerale nedetekteblaj. Finfine, la enorma kvanto de avoj devis trovi novan vojon al la maro, serĉante aliron malpli rezistantan. Kiam tio okazas, ĝi forsaltas tra la Nord-Ĉinia Altebenaĵo, foje farante novan kanalon kaj inundante ĉiujn agrokulturejojn, urbojn kaj grandurbojn survoje. La tradicia ĉina reago konstrui pli kaj pli altajn digojn laŭlonge de la bordojn foje kontribuis al la drasto de la inundoj: Kiam la inunda akvo trarompas la digojn, ĝi ne plu povas redreniĝi al la riverfluejo kiel okazis post normala inundo ĉar la riverfluejo estis foje pli alta ol la ĉirkaŭa kamparo. Tiuj ŝanĝoj povis okazigi la fakton ke la riverfluejo ŝanĝis tiom multe kiom ĝis 480 km, foje atingante la oceanon norde de la Duoninsulo Ŝandongo kaj foje sude.
Sangiin
La Sangiin (japane 参議院, laŭvorte "domo de konsilantoj") estas la dua el du ĉambroj de la parlamento de Japanio, kaj en rekta traduko ankaŭ nomatas "ĉambro de konsilantoj" respektive "domo de reprezentantoj", malofte ankaŭ "senato". Ĝi (post reformoj de la jaro 2000) konsistas el 242 deputitoj kaj politike malsuperas la unuan parlamentan ĉambron, nomata Ŝugiin aŭ "ĉambro de reprezentantoj".
Ambaŭ parlamentaj ĉambroj ekfunkciis laŭ la konstitucio de la Japana Imperio (大日本帝國憲法) valida ekde la 29-a de novembro 1890, kaj post la Dua Mondmilito restrukturiĝis kadre de la konstitucio de la 3-a de majo 1947.
Flava Rivero
Dinamiko
Alia historia fonto de detruegaj inundoj estis kolapso de suprariveraj baraĵoj el glacio en Interna Mongolio kun akompana subita liberigo de enormaj kvantoj de neeltenebla akvo. Estis 11 tiaj gravaj inundoj en la pasinta jarcento, el kiuj ĉiu okazigis grandajn perdojn de vivoj kaj havaĵoj. Nuntempe, eksplodaĵoj faligitaj el aviadiloj estas uzataj por rompi la glacibaraĵojn antaŭ ili iĝas danĝeraj.
Parko Stanley
Parko Stanley (Stanley Park) estas publika parko kun areo de pli ol 4 kvadrataj klilometroj, plejparte arbarkovrita, situanta sur duoninsulo en la nordo de la urbo Vankuvero en Brita Kolumbio, Kanado kaj ĉirkaŭita plejparte de la akvoj de Burrard golfeto kaj English Bay.
La 18-an de junio 2014, Stanley Park estis elektita kiel "la plej bona parko en la tuta mondo" fare de TripAdvisor, surbaze de alsenditaj recenzoj.
Priskribo
Male al aliaj grandaj urbaj parkoj, Stanley Park ne estas la kreado de pejzaĝa arkitekto, sed prefere la evoluo de arbaro kaj urba spaco dum multe da jaroj. La plej multaj el la homfaritaj strukturoj trovitaj en la parko estis konstruitaj inter 1911 kaj 1937 sub la influo de inspektoro W.S. Rawlings. En la periodo post la Dua Mondmilito, kromaj altiroj estis aldonitaj, kiel ekzemple la blanka urso- ekspozicio, akvario kaj miniaturtrajno. Granda parto de la parko restas dense arbarkovrita kiel ĝi estis en la malfrua 19-a jarcento, kun proksimume duona miliono da arboj, kelkaj el kiuj atingas altecon de 76 metroj kaj aĝas pliajn centojn da jaroj. Miloj da la arboj estis perditaj (kaj multaj estis replantitaj) post tri gravaj ventoŝtormoj kiuj okazis en la lastaj cent jaroj, la lasta el kiuj en 2006.
Oni multe klopodis konstrui bretpadon ĉe la marbordo, kiu somere allogas milojn da vizitantoj al la parko. La "Seawall" promenejo ĉirkaŭas la parkon kaj estas proksimume 10 km longa.
La parko ankaŭ inkluzivas arbarajn vojojn, marstrandojn, lagojn, infanludejojn kaj la Vankuvera Akvario, kaj multajn aliajn altiraĵojn. En la centro de la parko kuras la ŝoseo 99, konektanta Vankuveron kun la norda areo de la metropolo (al la urbo Norda Vankuvero), pere de la ponto Lions Gate Bridge.
Historio
La parko havas longan historion, kaj estis unu el la unuaj areoj esploritaj en la grandurbo. La tero estis origine loĝigita fare de indiĝenaj popoloj dum miloj da jaroj antaŭ ol Brita Kolumbio estis loĝita kaj aranĝita fare de la britoj. Dum multaj jaroj post koloniigo, la estonta parko kun sia abundo de resursoj ankaŭ estus hejmo de ne-indiĝenaj setlantoj. La tereno poste iĝis la unua parko de Vankuvero kiam la grandurbo integriĝis en 1886. La parko estis oficiale inaŭgurita en 1889 fare de Frederick Stanley, la deksesa Grafo de Derbio, kiu tiam estis la Ĝenerala Guberniestro de Kanado, kaj la parko estas nomita honore de li.
Flava Rivero
Dinamiko
Antaŭ la tekniko por modernaj akvobaraĵoj venis al Ĉinio, la Flava Rivero estis tre tendenca al inundado. En la 2,540 jaroj el 595 a.K. ĝis 1946 p.K., oni registris, ke la Flava Rivero inundis 1,593 fojojn, kaj ŝanĝis sian fluejon 26 fojojn notinde kaj naŭ fojojn entute. Tiuj inundoj estis kelkaj el la plej mortigaj naturaj katastrofoj iam registritaj. Antaŭ la moderna administrado de katastrofoj, kiam okazis inundoj, parto de la loĝantaro povis morti dekomence pro dronado sed ankaŭ poste multaj suferis pro sekvaj malsategoj kaj etendo de malsanoj.
Antikvaj epokoj
En la Ĉina mitologio, la giganto Kua Fu drenis la fluejon de la Flava Rivero kaj de la rivero Vei por satigi sian brulan soifon dum li persekutis la Sunon. Jam historiaj dokumentoj el la Periodo de Printempo kaj Aŭtuno kaj el la Dinastio Qin indikas, ke la Flava Rivero tiam fluis konsiderinde norde de sia nuntempa fluejo. Tiuj rakontoj montras, ke la rivero pasiginte Luojango fluis laŭlonge de la limo inter la provincoj Ŝanŝio kaj Henano, poste pluis laŭlonge de la limo inter Hebejo kaj Ŝandongo antaŭ elflui en la Bohaja Golfo proksime de la nuntempa Tjanĝino. Alia fluaĵoj sekvis esence la nuntempan fluejon.
Mezepokaj periodoj
Ekde ĉirkaŭ la komenco de la 3a jarcento, la gravo de la Hangua Montopasejo estis limigita, ĉar la ĉefaj fortikaĵoj kaj militbazoj translokiĝis suprenriveren al la Kantono Tongguan. En la jaro 923 p.K., la malespera generalo Duan Ning de la Fina Liang Dinastio denove rompis la digojn, inundante 2,600 km² en malsukcesa klopodo protekti la ĉefurbon de sia regno el la Fina Tang Dinastio. Simila propono de la inĝeniero Li Ĉun de la Dinastio Song por inundigo de la malsupraj areoj de la rivero por protekti la centrajn ebenaĵojn el la Ĥitanoj estis malakceptita en 1020: fakte la Traktato de Ĉanĝuan inter ambaŭ ŝtatoj estis precize malpermesinta al la Song-oj la establadon de novaj elfosigoj aŭ la ŝanĝo de riverfluejoj.
Tamen okazis trarompoj: unu en Henglong en 1034 dividis la fluejon en tri kaj ripete inundis la nordajn regionojn de Deĝoŭ kaj de Boĝoŭ. La Song-oj laboris dum kvin jaroj sensukcese klopodante restaŭri la antaŭan fluejon - uzante ĉirkaŭ 35,000 dungitojn, 100,000 prizonulojn kaj 220,000 tunojn da ligno kaj de bambuo en unusola jaro - antaŭ abandoni la projekton en 1041. La pli lanta rivero poste okazigis la trarompon en Ŝanghu kiu sendis la ĉefan fluejon norden al Tjanĝino en 1048.
En 1128, la trupoj de la Song-oj rompis la sudajn digojn de la Flava Rivero kiel klopodo haltigi la antaŭenirantan armeon de la dinastio Jin. La rezultinta grava riverŝanĝo permesis al la Flava rivero kapti la alfluantojn de la rivero Huai. Por la unua fojo en la registrita historio, la Flava Rivero ŝanĝis komplete suden de la Duoninsulo Ŝandongo kaj alfluis en la Flavan Maron. Ĉirkaŭ 1194, la elfluo de la rivero Huai estis blokita. La formado de sedimentaj kuŝejoj estis tia ke eĉ post la Flava Rivero poste ŝanĝis sian fluejon, la Huai ne plu fluis laŭlonge de sia historia fluejo, sed anstataŭe, ties akvo alfluis al la lago Hongze kaj poste suden al la rivero Jangzio.
Kanada ŝafo
La Kanada ŝafo (Ovis canadensis), ankaŭ konata kiel grandkorna ŝafo estas unu el du specioj de monto-ŝafoj en Nordameriko; la alia estas Ovis dalli, inter kiuj estas la Ŝafo de Dall kaj la Ŝafo de Stone. La taksonomio daŭre modifiĝas dum novaj genetikaj kaj morfologiaj datumoj fariĝas haveblaj, sed la plej multaj sciencistoj rekonas la sekvajn kanad-ŝafajn subspeciojn (vidu Wehausen and Ramey 2000, Wehausen et al. 2005):
Du ŝafaroj estas rekonataj (uson-)federacie kiel endanĝerigitaj:
Flava Rivero
Mezepokaj periodoj
Inundo en 1344 revenigis la Flavan Riveron suden de Ŝandongo. La dinastio Ĝuan estis dekadenca, kaj la imperiestro devigis enormajn laborteamojn al konstruo de novaj digoj por la rivero. La teruraj kondiĉoj helpis nutri ribelojn kiuj kondukis al la fondo de la dinastio Ming. La fluejo ŝanĝiĝis denove en 1391 kiam la rivero inundis el Kajfengo ĝis Fengjango en Anhujo. Ĝi estis finfine stabilita fare de la eŭnuko Li Ksing pere de publikaj vorkoprojektoj post la inundo de 1494. La rivero inundis multajn fojojn en la 16a jarcento, ekzemple en 1526, 1534, 1558, kaj 1587. Inundoj kiuj tuŝis la malsupran parton de la rivero.
Kanada ŝafo
Origino
Sovaĝaj ŝafoj transiris la Beringan terponton de Siberio dum la Plejstoceno (antaŭ ~750.000 jaroj) kaj poste disvastiĝis tra okcidenta Nordameriko ĝis Kalifornia Duoninsulo kaj la norda ĉeftero de Meksiko (Cowan 1940). Ekdiferenciĝo de la plej proksima azia praulo (la Neĝa ŝafo) okazis antaŭ ĉ. 600.000 jaroj (Ramey 1993). En Nordameriko, la sovaĝaj ŝafoj disiĝis je la ekzistantaj specioj, la ŝafoj de Dall kiuj vivas en Alasko kaj nordokcidenta Kanado, kaj la Kanadaj ŝafoj kiuj vivas de suda Kanado ĝis Meksiko. La statuso de ĉi tiuj du specioj estas tamen iom dubinda se oni konsideras ke hibridiĝo okazis inter ili en ilia lastatempa evoluhistorio (Loehr et al. 2005).
Flava Rivero
Modernaj epokoj
Inter 1851 kaj 1855, la Flava Rivero revenis norden inter la inundoj okazigitaj de la Niena kaj Tajpinga ribeloj. Oni ĉirkaŭkalkulis, ke la inundo de 1887 mortigis inter 900,000 kaj 2 milionoj da personoj, kaj estas la dua plej mortiga natura katastrofo en la historio (senkalkuli malsategojn kaj epidemiojn). La Flava Rivero pli malpli adoptis sian nuntempan fluejon dum la inundo de 1897.