cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vercors (montomasivo)
Hodiaŭa situacio
La hodiaŭan topografion okulfrape karakterizas paralelaj faltoj etendiĝantaj de nordo al sudo tra la tuto de la okcidentaj antaŭalpoj. La faltoj ekestis kiam la oriente najbaraj "Massifs cristallins externes" (eksternaj kristalaj masivoj) Belledonne kaj Pelvoux leviĝis alten. Tial la sedimentoj estis kunŝovitaj kaj formis la paralelajn faltojn de la hodiaŭaj montarĉenoj ĉiregione (Chaînes Subalpines). La faltoj parte transkliniĝis, tiel ke hodiaŭ oni povas trovi pli malnovajn tavolojn super pli "junaj".
Prahistorio
La unuaj homoj en Vercors estis la neandertaluloj (Homo neanderthalensis) kun fajroŝtonaj iloj de la Levallois-tekniko. Ili devis helpe de tiuj iloj batali kontraŭ la kavernaj ursoj kaj leonoj kaj ĉasi per primitivaj lancoj, tranĉiloj (el ŝtona pinto) bizonojn, cervojn same kiel ibeksojn. Dum la Vurma Glaciepoko, antaŭ ĉ. 70.000 – 35.000 jarojn, la tutaj Alpoj kaj do ankaŭ Vercors estis glaĉerizitaj. Sed tiutempe eksetlis en Eŭropo Homo sapiens sapiens kun samtempa forpelo, formorto de la neandertalaj homoj. La „homo sapiens” aperis komence en la sudaj kaj mezaj ebenaĵoj de Francio kaj antaŭ ĉ. 13.000 jarojn (-11.000) ankaŭ en Vercors kaj en la Alpaj valoj. La klimato tiam estis ankoraŭ malvarma kaj malmilda, la flaŭro estis malvarma stepo kun eta arbonombro. La ĉefaj vivlokoj kaj ĉasejoj restis do la ebenaĵoj (Saint-Nazaire-en-Royans kaj Romans), kie rangifero, ĉevalo kaj bizono estis - krom bestetoj- la plej gravaj karnoliverantoj kaj ankaŭ motivoj por la osto-gravuraĵoj. En Vercors ĉasbestoj estis precipe alpa kapro (ibekso) (La Chapelle-en-Vercors) kaj truto, dum la marmotoj devis oferi siajn varmajn peltojn al la homo por protekto kontraŭ la ankoraŭ ĉiam reganta malvarmo. Fajroŝtonaj iloj kun granda metia precizeco same kiel ostaj iloj estis la necesaj armilpartoj por lanco kaj harpuno; gratilo kaj skrapilo por la karno- kaj peltoprilaboro. Ili ofte servis ankaŭ kiel tombejaj aldonaĵoj ekz. en tombo de la Magdalenia kulturo ĉe Saint-Agnan-en-Vercors.
Antaŭ ĉ. 11.000 jaroj komenciĝis la moderna varmoperiodo. Plian fojon la pejzaĝo ŝanĝiĝis tre rapide kaj grave, anstatau la malvarman stepon aperis pino- kaj betularbaroj. La nombro de la ĉaseblaj bestoj malpliiĝis, ibekso migris al pli altaj, nur tre malfacile atingeblaj altmontaraj regionoj, rangiferaj kaj ĉevalaj gregoj formigris norden. La homo devis akomodi sian vivmanieron; okazis transiro de la magdalenia kulturo al la azilia. La jam nur sporade aperantaj bestoj estis ĉasataj per sago kaj arko. La kavernoj estis ne plu loĝataj, la restadejo devis sekvi la ĉasbestojn, la fajroŝtonaj iloj ŝanĝiĝis al mikrolitoj kun longo de 1–3 cm, kiuj ĝenerale uzeblis kiel tranĉa ilo aŭ parto de armilo (lanco- kaj sagopinto).
Tiutempe okazis ankaŭ la aldomigo de hundoj kaj la malrapida transiro de la nomada ĉasado al la pli lokligita paŝtado kaj agrokultivado. En Vercors, kiel ĝenerale en la Alpa regiono, tio okazis en tempo de antaŭ 6.000 – 4.000 jaroj. Hakiloj por pli grandaj arbohakadoj, keramikujoj por deponado de rikoltaĵoj, longtempaj setlejoj por la kreskanta loĝantaro karakterizis la mezan Neolitikon. Pro erc-manko en Vercors la tekniko de la fajroŝtono-prilaborado vivis plu, kreskante kvalite (falĉilo, serpo, ornamaĵo…) kaj kvante (eksporto el la altebenaĵo de Vassieux-en-Vercors). Nur proksime al la fino de la bronza epoko (antaŭ ĉ. 3750 – 2750 jaroj) en tiu regiono aperis metalprilaboro; precipe oni faras sagopintojn kaj ornamaĵojn, sed paralele al tio, la prilaboro de fajroŝtonoj restis grava ekonomia branĉo. Poiome la socio de Vercors ŝanĝis sian vivmanieron je pli loksida vivo kaj uzis kiel dombestojn porkojn, bovojn kaj ŝafojn, sed ankaŭ la ĉasado plu ludis gravan rolon en la viandoprovizado. Ĉiam pli grandaj senarbarigoj en Vercors same kiel (hodiaŭ multnombre malkovritaj) muelejoj kaj pistujoj indikas la gravan disvastiĝon de la gren-ekonomio, sed ankaŭ la kreskon de la loĝantaro. Ĉ. -750 invadis rajdantaj triboj kun feraj armiloj el la nordo en la Vercors-regionon (tombejo ĉe St-Thomas-en-Royans).
Romia antikvo
La klimate mildaj malalt-ebenaĵoj estis ŝatataj loĝlokoj por la romianoj. Sur la altebenaĵoj ili ekspluatis kalkoŝtonojn por monumentoj kaj ornamkonstruaĵoj en Die. Unu minejo estas ankoraŭ konservita samkiel parto de romia strato.
Dum malboniĝanta klimato igis pli malfacila la bredadon de bovoj, plej gravaj brutoj iĝis ŝafoj kaj kaproj. Pro la ĝermanaj atakoj fine de la okcident-romia imperio la Vercors iĝis defendo- kaj kaŝregiono, kie la kulturo kaj socio daŭris sen grandaj ŝanĝoj trans la mezepoko. Fortikaĵ-restoj permesas konkludi, ke oni kontrolis la komercajn vojojn inter Grenoble kaj Die.
Protestantismo
En la 16-a jarcento la protestantismo trovis entuziasmajn sekvantojn en la ĉirkaxuaĵo de Vercors, kio kaŭzis plurajn sangajn enlandajn militojn.
Ekde 1598 la Nanta edikto ebligis pacan kunekziston de katolikoj kaj protestantaj hugenotoj. Post la retiro de la edikto, la plimulto de la hugenotoj fuĝis al Svislando. Kelkaj restis kaj unuiĝis por kontraŭstaro.
La Respubliko Vercors
En la fokuson de la historia intereso Vercors trafis en la tempo de la dua mondmilito. Tiam ĝi estis grava centro de la franca rezistomovado (Résistance) kiel regiono por retiriĝo, trejniĝo, lazaretoj kaj provizo de aktiva grupo, kiu elirante de Vercors organizis partizan-atakojn precipe en Rhône-valo kaj en la Alpoj.
La unuan de februaro 1944 ankaŭ la batalantoj en Vercors aliĝis al la organizaĵo Forces Françaises de l'Intérieur (FFI), kiu laŭ takso de Dwight D. Eisenhower egalis al la batalvaloro de 15 divizioj. La makisanoj apelaciis al la centroj de la liberaj francaj trupoj bazitaj en Britio, ke tiuj provizu armilojn kaj pli fortajn batalilojn (pezbatalilojn) por kontraŭstari la germanan agadon. La alianco kaj generalo De Gaulle certigis al la Vercors-anoj alterigi elaerajn trupojn kaj provizi la partizanojn per armiloj, municio kaj bezonatajn varojn aviadile per t.n. "aera ponto".
Baze de ĉi promeso la rezist-batalantoj proklamis la Respublikon Vercors. Kolektiĝis pli ol 4.000 batalantoj por transiri de la partizana batalo al malkaŝa, armita ribelo.
Sed la rezistanoj devis konstati, ke ne plenumiĝis la alianca promeso: Okazis nek sendado de aldonaj trupoj, nek peraviadila provizado; la batalantoj de Vercors restis izolitaj kaj sen ia subteno. Iuj supozas, ke malnoblaj politikaj motivoj de Charles de Gaulle i.a. kaŭzis tiun ĉi mankon de subteno por la ribelo de Vercors.
Naturrezervejo Vercors
En 1970 fare de la franca ŝtato kaj la koncernaj komunumoj estis fondita la "Naturparko de la regiono Vercors" (Parc Naturel Régional) kun ĉefe pejzaĝoprotektaj celoj. 1985 establiĝis la plej granda naturprotekta areo de Francio, la 170 km2 granda "Naturrezervejo Altebenoj de Vercors" (Réserve Naturelle des Hauts-Plateaŭ du Vercors). Ĝi ampleksas la orientan parton de la meza ĉefa valo kaj antaŭ ĉio la krutan orientan randon de la montomasivo Vercors kun arbaroj, altmontaraj herbejoj, kalkaj altebenaĵoj kaj krutaj deklivoj.
En la naturparko (Parc Naturel Régional du Vercors) prosperas ĉirkaŭ 1.800 plantospecioj, inter ili 60 orkideoj. 135 birdaj kaj 65 mamulaj specioj trovis jen rifuĝejon, kelkaj sian lastan sur la tuta terglobo.
Sude kaj okcidente dominas mediteraneaj ebenoj kaj montetaj regionoj, dum en nordo kaj okcidento la arbarojn kaj valojn de la alta montaro regas pli malmilda alpa klimato. La mezajn regionojn oni uzas terkulture. Foliarbaroj kun kverkoj kaj fagoj okupas la terenojn, kie la naturo vivas plejparte netuŝita. En pli altaj situoj regas koniferarbaroj, kiuj konsistas antaŭ ĉio el pinoj kaj piceoj. Altaj ebenaĵoj estas uzataj kiel paŝtejo aŭ estas erikejo.
Floreno
La florenca floreno estis monero stampita de 1252 ĝis 1533 sen grava ŝanĝo en sia desegno aŭ metala enhavo normiga dum tiu tempo. Ĝi havis 54 grenojn de teorie pura aŭ 'fajna' oro (tio estas ormoneroj de 3,5368 gramoj, 0,1125 "troy"-uncoj) kun aĉetopovo malfacile kalkulebla (kaj variebla) sed game laŭ la sociaj grupoj kaj rigardo el proksimume 140 ĝis 1000 modernaj Usonaj dolaroj. La nomo de la monero devenas el la Giglio bottonato (it), nome florsimbolo de la urbo, kiu estas reprezentata sur unu flanko de la monero.
Vercors (montomasivo)
Flaŭro
En la plej altaj alpaj lokoj (1600 – 2350 m) kreskas blanka narciso, arĝentokardo, flava genciano (Gentiana lutea) kaj sentiga genciano (Gentiana acaulis), paradizlilio, araneaĵa sempervivo (Sempervivum arachnoideum) kaj edelvejso. Sur la herbejoj de la altebenaĵoj (900 – 1600 m) asociiĝas ankoraŭ montar-kampa genciano (Gentianella campestris), krucgenciano (Gentiana cruciata) kaj dafno.
Vahid Mousaiian
Vahid Mousaiian, perse  وحيد موساييان, estas irana reĝisoro. Li naskiĝis en Khorram-Abad, Irano jare 1969. Li finstudis universitaton de Azad kaj komencis lian karieron je la jaro 1986 en gejunularcentro de Khorram-Abad. Lia unua filmo estis "La deziro de Tero" (2002) kaj lia dua verko estas "La silento de la maro" (2003). Lia verkaro ankaŭ inkludas kelkajn televidprogramojn kaj mallongajn filmojn.
Vercors (montomasivo)
Flaŭro
Sur ĉiu loko - ĝis la plej altaj, malamikaj- troviĝas la hejma kampa genciano kaj krucgenciano, printempa krokuso, flava narciso, turbanlilio, hundodento kaj sovaĝa tulipo, kiu estas unu motivo de la region-parka firmaemblemo. Sur kelkaj lokoj troviĝas ĉi tie la blanka asfodelo, en la pli varmaj, mediteraneaj arbaraj regionetoj (200 – 900 m) krom tiuj ankaŭ sabla lilio (Anthericum) junkolilio kaj aŭtuna kolĉiko. Vercors famas pro la unika riĉeco je orkideoj, el kiuj ĉ. 60 specioj kreskas tie. La cipripedio estas orkideo kun la plej grandaj floroj, ĝi ankoraŭ troveblas tre disvastiĝinte. En la altaj lokoj kreskas alpaj specioj kiel nigra nigritelo, en valaj regionetoj la mediteranee disvatiĝintaj orkideoj kiel simia orkideo, sudfranca orkideo, tridenta orkideo, sensprona orkideo (Aceras anthropophorum) kaj Drôme-ofriso. Apartecoj estas la ofta apero de la krome tre rara orkideo de Spitzel (Orchis spitzelii) same kiel amasa kresko de sambukodora orkideo (Dactylorhiza sambucina) sur la altebenaĵoj. Plue, oni povas spekti tie plantojn kiel orkideo de Fuchs (Dactylorhiza fuchsii), malgranda orkiedo, kaska orkideo, maskla orkideo (Orchis mascula), ruĝa kapoantero (Cephalanthera rubra) kaj multajn pliajn speciojn.
Floreno
La oficiala mallongigo estas fl. aŭ f. por Fiorino, lat. florenus aureus, france Florin, hungare Forint. Ĝi deduktiĝas de la florenca Fiorino d'Oro, kiu en la 13-a ĝis 16-a jarcentoj fakte estis stampita kiel ormonero. Ankaŭ ĝiaj imitaĵoj en aliaj landoj de Eŭropo komence estis ormoneroj. Poste oni transprenis la nomojn „Guldeno“ kaj „Floreno“ ankaŭ por arĝentaj moneroj, ekz. dum la 19-a jarcento en Anglio.
Vercors (montomasivo)
Flaŭro
Krom tiuj spektaklaj plantoj ekzistas pluaj raraj specioj, ekz. akonito, pulsatilo, granda flava digitalo, neĝborulo (Galanthus), soldanelo (Soldanella) kaj la alpa rozo.
Faŭno
En la pli altaj situoj de Vercors okupas niĉon Funebra strigo (Aegolius funereus) akcipitro (Accipiter gentilis), Alciono (Alcedo Atthis) bonazio (tetrao) (Bonasa (Tetrastes) bonasia), malgranda krucbekulo (Loxia curvirostra) kaj nigra pego. Fakuloj sukcesis reporti ĉi tien la barban vulturon (Gypaetus barbatus) kaj la monaĥvulturon (Aegypius monachus) kaj ili denove alhejmiĝis en la jaroj ĉirkaŭ 2000. En la pli altaj lokoj troveblas ankoraŭ nuksrompulo (Nucifraga caryocatactis), noktuo (Athene noctua) kaj tetro (Lyrurus tetrix), kiu ornamas la emblemon de ’Parc Régional’, krom tiuj denove alhejmiĝis ankaŭ neĝleporo kaj marmoto. Raraĵo iĝis la apolopapilio (Parnassius apollo), kies raŭpoj manĝas sedon (Sedum), planto kiu estas ekipita per dikaj, karnecaj folioj kaj kreskas ankoraŭ en la supra parto de la montaro. Iom pli malalte troveblas ankoraŭ ĉamo, muflono kaj cervo ankaŭ reptilioj kiel ringa kolubro (Natrix natrix), viperkolubro (Natrix maura) kaj bufo (Bufo bufo).
Grandan specioriĉecon montras la pli malaltaj, varmaj lokoj: kernrompulo (Coccothraustes coccothraustes), ruĝdorsa lanio (Lanius collurio), abelmanĝulo (Merops apiaster), oriolo (Oriolus oriolus), pego, noktuo, malgranda orelstrigo (Otus scops), Nigra milvo (Milvus migrans), ruĝa milvo kaj en la akvoriĉaj malataĵoj la fiŝaglo, marĉa cirkuo (Circus aeruginosus), ĉetio (Cettia cetti) kaj la denove alhejmiĝinta kastoro. Arbara kolubro (Elaphe longissima) kaj verda lacerto ŝatas same la sudflankan varmon.
Ĉie ajn troveblas la gracila, bunta turfalko.
Ankaŭ la multaj grotoj kaŝas grandan kvanton de organismoj, ekz. ĉ. 30 vespertospecioj kiel krispa aŭ hirta vesperto, akvovesperto, malgrandaj kaj grandaj hufofernazuloj.
Ekonomio kaj turismo
En la Meza Epoko kaj komence de la Moderna Epoko, la alte situantaj valoj de Vercors estis uzataj por terkulturo antaŭ ĉio fare de klostroj kaj ermitejoj. Tre serĉata varo estis la lignokarbo de la arbaroriĉa Vercors. Tamen efika ekonomia ekspluato de Vercors apenaŭ eblis pro la malfacila aliro. Pli frue kondukis de norde, de la malpli kruta flanko de Vercors unu mallarĝa aŭtovojeto en la sudan direkton, krom tiu ekzistis vojoj kaj padoj. Per multekosta inĝeniera laboro en la 1960-aj jaroj oni igis Vercors-on alirebla por la ĝenerala aŭtotrafiko. Interalie oni eksplodigis kalk-rokojn kaj kreis galeriojn (subterajn koridorojn) por la aŭtovojoj. Tio signifis antaŭ ĉio malfermon al la turismo, kiu hodiaŭ donas gravan parton de la enspezoj de la Vercors-anoj. Kiel plimulto de la franciaj feriejoj, la regionon vizitas ĉefe francoj. Ankaŭ la loĝantoj de la najbara universitata urbo Grenoble profitas el la libertempaj ofertoj en Vercors. La gamo de turismaj ofertoj etendiĝas de la pli pretendemaj sportbranĉoj kiel glisflugado, montgrimpado kaj kavernoskoltado ĝis la klasikaj sportoj kiel skiado kaj migrado. Por ĉi lastaj oni ofertas gvidatajn migradojn, ankaŭ plurtagajn kaj tiukaze kiel specialan servon la transporton de la pakaĵoj al la sekva tranoktejo. Eĉ eblas migrado per sledohundojungitaro. Stalaktitaj kavernoj, kiuj estas malfermitaj por la vizitantoj, tre furoras. Ankaŭ la koncepto de Regiona (Natur)Parko („Parc Regional”) helpas la popularecon de tiu feria areo. La naturparko havas la celon konservi la ekonomiajn kaj kulturajn tradiciojn. Tiel ankaŭ la daŭriva agrikulturo iĝis profitodona ĉi tie. Lokaj produktoj kiel ŝafofromaĝo kaj mielo havas grandan debiton en la regionaj semajnaj merkatoj. Lige al tio centra nocio estas ankaŭ la somera suprenpelo de la ŝafaroj („Transhumance ovine”) el la franca regiono Provence sur la altmontarajn paŝtejojn de Vercors. Ĝi okazas kiam la hejmaj herbejoj flaviĝas pro la somera sekego. Pli frue, oni kondukis la ŝafojn supren laŭ mallarĝaj vojetoj, sed hodiaŭ oni uzas plej ofte grandajn brutotransportilojn, kio estas malpli streĉa por la bestoj.
Malfermo al turismo
La naturrezervejo estas plejparte sen vojoj, krome en la regiono ne ekzistas fortikaj konstruaĵoj, tiel ke ĝi malfermiĝas tre malfacile por la naturmigrantoj. Tio detenas de la naturrezervejo tre konsiderindan parton de la turismo, kiu do plejparte disvolviĝas en la cetero de la masivo. La orienta montara flanko estas kvazaŭ muro kaj sen unusola vojo aŭ migropasejo. Sude ĝi finiĝas per la grandioza kaj karakteriza Monto Aiguille. Tiu monto – kiu ankoraŭ hodiaŭ difiniĝas je alta grado de malfacileco – estas la naskiĝloko de la alpa montogrimpado. La soldula gvidanto Antoine de Ville konkeris la "Olimpon de Vercors" komisiite de reĝo Karlo la 8-a kaj tiel ĉi tiu karakteriza monto iĝis la unua, surgrimpita per ŝnuregoj, ferhokoj kaj eskaloj.
De nordo, de Grenoble tra Gorges d´Engins, en Vercors-on kondukas la strato D531. Ĝi estas la sola proponebla alirvojo por karavan-kuplaĵoj kaj ruldomoj. Tuj ĉe la komenco de la ascendo en Vercors-on troviĝas la komunumo Sassenage. Tie la kavernoj de Sassenage (Grottes de Sassenage) formas plurajn volbaĵon unu super la alia. Du el la grotoj kunligas akvofalo.
Same de la nordo supreniĝas post Villard-de-Lans la vojo D218 (komence ekde Saint-Quentin-sur-Isère ĝi estas kruta kaj mallarĝa, kun plia –same malfacila - alvojo tra D3 for de Veurey Voroize) trans Autrans kaj „Gorges de la Méaudret”.
En la nordokcidento ekzistas la parte danĝera, tre mallarĝa kaj kruta D35 ekde Rovon („Route des Ecouges”) al la supra parto de Gorges de la Bourne. En la nordokcidento atingeblas Cirque de Mallevatel tra tre mallarĝa, kurboriĉa kaj kruta ravina vojo („Gorges du Nan”) ekde Cognin-les-Gorges. La okcidenta flanko de Vercors estas forte fendegita kaj donas alireblecojn tra la ravino de Bourne, Grands Goulets kaj tra Combe Laval per „Pass de la Machine”. En Gorges de la Bourne troviĝas - por turistoj vizitebla - la groto de Choranche, kun ĝis 15 metrojn altaj haloj, tre belaj ŝtoniĝoj kaj stalaktitoformoj. Ĝi entenas subteran lagon kun longo de 50 metroj kaj profundo ĝis 8 metroj. Gorges de la Bourne kondukas de Pont-en-Royans plu al la ĉefloko de Vercors, Villard-de-Lans.
La Goulets estas rokfendego tre impona (ĉefe en la supra parto, ĉe la galeria tunelo de Grands Goulets). Ĝi alireblas de Pont-en-Royans kaj finiĝas en Barraques-en-Vercors. Sur la altebenaĵo de tiu alveturo troviĝas la grotoj de Luire, kiuj akiris tristan famecon kiel milithospitaloj (lazaretoj) por la partizanoj de franca rezistobatalo dum la dua mondmilito. Ankaŭ vizitendas tie la kavernon Draye Blanche.
Ne malproksime situas Vassieux-en-Vercors kun Résistance-muzeo kaj la tombejo Necropole du Vercors. For de tiu setlejo kondukas la vojo D76 tra Col de Lachau kaj la arbaro de Lente – rifuĝa areo de la partizanoj en 1944 - al Combe Laval, pasvojo aŭdace konstruita en la rokon - ĝis 600 metrojn super la ravino Laval. Ĝi kondukas al St-Jean-en-Royans, de kie la rave bela D70 kondukas al Col de Tourniol. De Vassieux-en-Vercors tiu ĉi pasejo atingeblas ankaŭ tra Col de la Bataille. Kie ambaŭ vojoj renkontiĝas, situas la malgranda forlasita klostro Léoncel, kiun oni povas viziti.
Ĉe alveturo de sudo, el la urbo Die, Vercors estas atingebla tra Col de Rousset, kiu estas tre kurboriĉa, parte kruta vojo, kiu aliras la altebenaĵon tra 200 metrojn longa tunelo. Tiu interligas du klimatajn zonojn, kiuj kelkfoje prezentiĝas tre diversaj; oni ofte suprenveturas al la altebenaĵo tra nebulo kaj pluvo kaj post traveturo de montoverta tunelo oni atingas la sunan sudon. De ĉi tie oni ankaŭ ĝuas vastan rigardon al la montoj de Diois, kiuj impresas jam provence.
Eksteraj ligiloj
Informoj pri geologio, biologio kaj socio de Vercors
Prunișor (Arad)
Prunișor [pruniŝor] (Kertes) estas vilaĝo en Rumanio norde de Sebiș al kiu ĝi administracie apartenas. En 1910 ĝi havis 890 loĝantojn (rumanoj), en 1992 619. Ĝia unua skriba mencio estas el 1406. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
DĴ Njokki
DĴ Njokki (burĝa nomo Marco Pacotto) estas DĴ el Italio, kiu ofte surmetas la muzikon dum Esperanto-renkontiĝoj, precipe dum la Internacia Junulara Festivalo (IJF) en Italio kaj la Internacia Seminario (IS) en Germanio.
DĴ Njokki produktis meze de la 1990-aj jaroj Esperanto-teknon en kiu li uzis la voĉon de Micke Englund. Tamen ne ekzistas oficiala registraĵo de ĝi.
Cara
Cara [kara] (Kolozskara) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 1 145 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 264 (rumanoj, 5% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1307. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Cojocna.
Eksteraj ligiloj
carhire
Markizino de Santos
Domitila de Castro Canto e Melo, Markizino de Santos (1797-1867) estis Brazila nobelino kaj longtempa amantino kaj favoritino de la Imperiestro D. Petro la 1-a, kiu donis al ŝi la nobelan titolon je markizino en la 12-a de oktobro 1826.
Familio
Ŝi estis filino de João de Castro Canto e Melo (1740-1826), unua vicgrafo de Kastro kaj Eskolastika Bonifacja de Olivejra Toledo Ribas, kaj apartenis al tradicia familio el San-Paŭlo. Ŝi estis nepino de la kolonelo Karlo Jozefo Ribas kaj pranepino de Simão de Toledo Piza (1612-1668), patriarko de renoma familio el San-Paŭlo. Ŝi estis fratino de João de Castro Canto e Melo, 2-a Vicgrafo de Kastro (1778-1853); José de Castro Canto e Melo (n. 1787); Maria Benedita de Castro Canto e Melo, Baronino de Sorokaba (1792-1857) kaj Anna Cândida de Castro Canto e Melo.
Unua edziniĝo
En la 13-a de januaro 1813, Domitila, estante 15-jara, edziniĝis al duaeskadra oficiro el la Trupo de Drakoj en la urbo Vila Rika, nuna Oŭro Preto, la militisto Felicio Pinto Coelho de Mendonça (1789-1833), menciita de diversaj historiistoj kiel perfortema homo, kiu perfortigis kaj batis ŝin, kaj el kiu li divorcis en la 21-a de majo 1824. El tiu edziniĝo naskis al ŝi tri infanojn, nome, Franciska, Felico kaj Johano (kiu mortis kun apenaŭ kelkaj monatoj, ĉar dum ŝia gravedeco, Domitila estis batita kaj tranĉilfrapita de la edzo, en 1819.
En la mateno de la 6-a de marto 1819, ŝi estis dufoje tranĉilfrapita de la edzo, sur la femuro kaj en la stomako. Ŝi petis la apartigon, tamen ŝi nur sukcesis ĝin post kvin jaroj, kiam ŝi jam estis amanto de la imperiestro. Ŝiaj misfamigantoj ŝin akuzis pli malfrue ke ŝi estis batata ĉar ŝi lin perfidis.
Amafero kun Petro la 1-a
En 1822, Domitila konatiĝis kun Dom Petro de Alcântara, iom antaŭ la proklamado de la Sendependeco de Brazilo, en la 29-a de aŭgusto 1822. La princo-reganto revenis el vizito al Santos, kiam li ricevis, apud la rando de la rivereto Ipiranga, en San-Paŭlo, tri korespondaĵojn (du el la Imperiestrino Maria Leopoldina de Aŭstrio (1797-1826) kaj alia de José Bonifácio de Andrada e Silva (1763-1838) informante lin pri la decidoj de la portugala kortego, en kiu Petro ne plu estis Reganto de Brazilo, kaj de tiam li nur devas ricevi kaj obei la ordonojn venintajn el Lisbono. Ĉagrenita pro tiu "entrudo rilate al siaj faroj kiel guberniestro", kaj influita de asistantoj, ĉefe José Bonifácio, kiuj defendis la rompon kun la portugalaj kortegoj, li decidis pri la apartigo el la Reĝlando de Portugalio kaj Algarves.
Domitila ne estis la sola amanto de Petro la 1-a, tamen, ŝi estis la plej grava, kaj la virino, kiu pli da tempo rilatis kun li. Eĉ antaŭ sia edziĝo al D. Leopoldina, la princo kompromisiiĝis kun iu franca dancistino, kies nomo estis Noemi Thierry, kun kiu li havis du filojn, ambaŭ mortis antaŭ ilia unua jaro. Dum sia rilato kun Domitla, li havis aliajn paralelajn aferojn, ekzemple kun la edzino de la franca naturalisto Aimé Bonpland (1773-1858), Adèle Bonpland kaj alia franca modistino, Clemence Saisset, esposa de Pedro Saisset, komercisto en la Strato do Ouvidor (Rio-de-Ĵanejro). La fratino mem de Domitila, kies nomo estas Maria Benedita de Castro Canto e Melo, Baronino de Sorokaba (1792-1857), havis filon kun la imperiestro, kiu estonte fariĝis diplomato Rodrigo Delfim Pereira (1823-1891).
En 1823, la imperiestro instaliĝis en la Strato Barono de Ubao, nuna Kvartalo Estácio, kiu estis la unua rezidejo de Domitila en Rio-de-Ĵanejro. Pli malfrue, en 1826, ŝi ricevis donace la "flavan domon", kiel estis konata tiu rezidejo, en la numero 293 de la nuna avenuo D. Petro la 2-a, apud la Quinta da BoaVista, en kvartalo São Cristóvão - kie hodiaŭ funkciasla Muzeo de la Unua Reĝado. Ŝi aĉetis la domon de Dro. Teodoro Ferreira de Aguiar (1769-1827) kaj ordonis kontrakti reformon laŭ novklasika stilo ĉe la arkitekto Pedro José Pézerat (1801-1872). La internaj murpentraĵoj estas laboraĵoj de Francisco Pedro do Amaral (1790-1831), la internaj kaj eksteraj basreliefoj far Marc Ferrez (1843-1923) kaj Zephérine Ferrez. Pli malfrue, la domo estis aĉetita de la Barono de Maŭá, kaj, ĉirkaŭ de 1900, de la kuracisto Abel Parente, ĉefrolanto de unu el la plej grandaj skandaloj en Rio-de-Ĵanejro, en 1910. Ĝi fariĝis Muzeo de la Unua Reĝado, de la fino 1980 ĝis 2011, kiam ĝi estis malaktivigita kaj komencis la unuaj restarigaj laboroj kaj adaptigo de la spaco por fariĝi la Muzeo de la Modo. Domitila translokiĝis tien en 1826 kaj tie vivis ĝis 1829.
Dom Petro kaj Domitila rompis rilatojn en 1829, ĉar, laŭ la tiamaj komentoj, neniam pruvitaj, ŝi provis mortigi la fratinon mem Maria Benedita, la Baronino de Sorokaba, kiam ŝi malkovris ke la fratino rilatis kun la imperiestro, havante kiel filon Rodrigo Delfim Pereira (1823-1891). Tamen, la plej granda kialo por la apartigo estis la dua nupto de D. Petro la 1-a al Amelia de Leuchtenberg (1812-1873) ankaŭ konata kiel Amelia de Beauharnais. De 1827, la imperiestro estis serĉe de fianĉino kun nobela sango, kaj lia rilato kun Domitila plue de la suferoj kaŭzitaj de D. Petro al D. Leopoldina, estis vidataj kun hororo laŭ la eŭropaj kortegoj, kaj pluraj princinoj rifuzis edzniĝi al Petro. Unu el la klaŭzoj en la nupta kontrakto inter Amelia kaj Petro starigis ke la imperiestro por ĉiam devis foriĝi for de Domitila, krom forpeli ŝin el la kortego.
Ilia interrilato kaj la politiko
Laŭ la brazilaj libroj pri historio "Petro la 1-a freneze enamiĝis de ŝiaj ĉarmaĵoj, ĉar la markizino estis belega brazilanino portugaldevena kun abundaj mamoj kaj sataj koksoj, kaj estis karese nomata de la brazila imperiestro "Titila, la belulino ...". La arda amo de la geedza paro, priskribita en diversaj verkoj portugale kaj eksterlande, ŝanceligis la prestiĝon de D. Pedro la 1-a, en la kortego, kaj la interveno de Domitila malhelpis lian regadon. La historio de la Unua Brazila Reĝado elmontras ke, dank'al al siaj impulsiĝemaj gestoj, Petro la 1-a demisiis kaj persekutis plurajn ministrojn, prenis kuraĝajn decidojn kaj plenumis erarojn malfacile pardoneblajn.
En junio 1829, kiam la geedziĝo de la imperiestro kun Amelia de Beauharnais (1812-1873), Princino de Leuchtenberg jam estis certigita, la ambasadoro de Aŭstrio en Rio-de-Ĵanejro, Filipe Leopoldo Wenzel, Barono de Mareschall (1784-1851), skribis al Vieno: "La Imperiestro D. Petro la 1-a ĵus venis al la konkludo ke la ĉeesto de la Sinjorino el Santos ĉiam estus maloportuna kaj iu simpla rezideja ŝanĝo kontentigus neniun. Li insiste petis la vendadon de ŝiaj propraĵoj, kio, laŭ mia scio, jam estis plenumita, krom ŝia foriro al San-Paŭlo en la daŭro de ok aŭ dek tagojn." La imperiestro nepre aĉetis la konstruaĵojn en la kvartalo São Cristóvão je 240 "contos de réis" kaj redonis al Domitila "en biletoj pageblaj en San-Paŭlo" 14 "contos de réis", du "contos de réis" je la kajuto per kiu li estis al ŝi donacita, krom ĉiumonata pago je 1 "conto de réis" metita je ŝia dispono. Parolante pri la palaceto, la Barono de Mareschal diras: "Ĝi estos utila al la juna Reĝino kaj ties kortego." Temis pri D. Maria da Glória (1819-1853), estonta reĝino D. Maria la 2-a el Portugalio. Tial, ĝi estis konata nur kiel la Palaceto de la Reĝino, ĉar D. Maria da Glória efektive tie instaliĝis, kvankam dum mallonga periodo.
Dua edziniĝo
La markizino konatiĝis kun la brigadestro Rafael Tobias de Aguiar (1795-1857), kun kiu ŝi kuniĝis en 1833, kaj edziniĝis en dua nuptoj en la 14-a de junio 1842. El tiu kunigo naskis ses infanojn: Rafael Tobias de Aguiar e Castro, João Tobias de Aguiar e Castro, Antônio Francisco de Aguiar e Castro, Brasílico de Aguiar e Castro, Gertrudes de Aguiar e Castro kaj Heitor de Aguiar e Castro, ĉi-du lastaj mortis ankoraŭ infane.
Maljunaĝo
Dum sia maljuneco, la Markizino de Santos fariĝis virino pia kaj karitatema, penante alhelpi la senhavantojn, protektante la mizerulojn kaj malsatantojn, alzorgante la malsanulojn kaj studentojn de la Fakultato pri Juro de la Placo de Sankta Francisko, en la urbocentro de San-Paŭlo.
La domo de la Markizino fariĝis la centro de la societo el San-Paŭlo, animita per maskobaloj kaj beletraj vesperfestoj.
La Markizino de Santos (urbo kie ŝi neniam loĝis), mortis pro enterokojlito en sia palaceto, nuna sidejo de la Muzeo el la Urbo San-Paŭlo, ĉe la Strato do Karmo, nuna Roberto Simonsen, apud la Korto de la Kolegio, en la 3-a de novembro 1867, kaj estis sepultita en la Tombejo de Konsolação. La originala kapelo estis konstruita per mondonado farita de Domitila je 2 "contos de réis".
Malgraŭ onidiraĵoj ke la tereno de la tombejo estis donita de la Markizino de Santos, ĉi fakto estas malĝusta. Laŭ la sama fonto, la tombejo estis konstruita, parte en grundo de publika regado, kaj parte per terenoj akiritaj de Marciano Pires de Oliveira je 200 mil rejsoj, kiu donacis alian parton. Post ties inaŭguro, la areo estis pligrandigita per terenoj elpropriigitaj far la Konsilisto Ramalho kaj Joaquim Floriano Wanderley.
Ŝia tombo en la Tombejo de Konsolação estis reformita en la komenco de la jardeko 1980 far la akordionisto Mario Zan (1920-2006), unu el la plej fidelaj al Domitila, kiu longatempe prizorgis ŝian tombon kaj estis sepultita antaŭ la tombo de la markizino.
La tombo de la Markizino ofte estas vizitata kaj ĉiam akceptas freŝajn florojn de homoj kiuj rigardas ŝin kiel populara sanktulino. Inter la multaj legendoj ekzistantaj, onis diras ke ŝi protektas la malĉastistinoj de la urbo, kaj pro tio ke ŝi faris bonas edziniĝon kaj sukcesis restrukturi sian vivon post la rilato kun Petro la 1-a, ŝi fariĝis inspiro por la junulinoj edziniĝontaj kaj serĉas bonan edzon. Sur ŝia memorŝtono ekzistas metallado dankante pro graco ricevita.
Vidu ankaŭ
<Gallery> COA_Viscount_of_Castro.svg| 1-a Vicgrafo de Kastro (1740-1826) Jose_bonifacio_de_andrada_e_silva.jpg| José Bonifácio (1763-1838) Teodoro Ferreira de Aguiar (1769-1827).png| Ferreira de Aguiar (1769-1827) Bonpland_Aim%C3%A9_1773-1858.jpg| Aimé Bonpland (1773-1858) Thomas_Cochrane,_10th_Earl_of_Dundonald.jpg| Thomas Cochrane (1775-1860) COA_Viscount_of_Castro.svg| 2-a Vicgrafo de Kastro (1778-1853) Pedro_de_Sousa_Holstein.jpg| Grafo de Palmela (1781-1850) Oscar Pereira da Silva - Retrato do Padre Diogo Antônio Feijó, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg| Diogo Antônio Feijó (1784-1843) Francisco_de_Monte_Alverne.jpg| Frato Monte Alverne (1784-1858) Crest of Lisboa.png| Barono de Sorokaba (1788-1789) Brasaosaba.jpg| Felicio Pinto (1789-1833) Francisco_Pedro_do_Amaral_-_Am%C3%A9rica_-_c_1827.jpg| Pedro do Amaral (1790-1831) Sorocaba.JPG| Baronino de Sorokaba (1792-1857) Barão_de_Cocais_(1792-1869).png| Barono de Kokais (1792-1869) Antônio de Menezes Vasconcelos de Drummond (1794-1865).png| Vasconcelos de Drummond (1794-1865) Tobias_de_Aguiar.jpg| Rafael Tobias de Aguiar (1795-1857) 29-_Imperatriz_rainha_D._Leopoldina.jpg| Maria Leopoldina (1797-1826) DpedroI-brasil-full.jpg| Dom Petro la 1-a (1798-1834) Pa%C3%A7o_de_S%C3%A3o_Crist%C3%B3v%C3%A3o.jpg| Pedro José Pézerat (1801-1872) Retrato da D. Amélia de Beauharnais - Google Art Project.jpg| Amelia de Beauharnais (1812-1873) Maua_00.png| Barono de Mauá (1813-1889) Maria_II_Portugal_1829.jpg| D. Maria da Glória (1819-1853) Rodrigo_Delfim_Pereira_1876.png| Rodrigo Delfim Pereira (1823-1891) Duchess_of_Goi%C3%A1s_1843.jpg| Dukino de Goiás (1824-1898) Condessa_de_Igua%C3%A7u.JPG| Grafino de Igŭasuo (1830-1896) Marc_Ferrez_(c._1876).png| Marc Ferrez (1843-1923) </Gallery>
Nándor Bárdi
Nándor BÁRDI [bArdi] estas hungara historiisto. Li naskiĝis en Pilisszentiván la 22-an de septembro 1962.
Kariero
Nándor Bárdi diplomitiĝis en Szeged (1987) kaj doktoriĝis en ELTE de Budapeŝto (1999) pri historio. De 1987 li estas kunlaboranto de TLA Mez-Eŭropa Instituto.
Dietfurt
Dietfurt havas diversajn signifojn:
Dieto
Dieto havas plurajn signifojn en Esperanto:
Suda Eŭropo
Suda Eŭropo (respektive Sud-Eŭropo), aŭ kelkfoje Mediteranea Eŭropo, estas regiono de la eŭropa kontinento. Ekzistas neniu klara difino de tiu koncepto, kiu dependiĝas de geografiaj, kulturaj, lingvaj kaj historiaj faktoroj. Estas ĝenerale interkonsentita, ke Hispanio, Portugalio, Italio kaj Grekio (t.e. la mediteraneaj ŝtatoj de Eŭropo) estas partoj de Sud-Eŭropo. Suda Francio kaj la malgranda teritorio de Turkio en Eŭropo (Istanbulo) estas ankaŭ inkluditaj en plejmultaj difinoj.
Geografie, Sud-Eŭropo simple kongruas kun la suda duono de la eŭropa kontinento. Sed tia difino estas tre relativa, kaj havas neniujn klarajn landlimojn. La Alpoj kaj la Centra Masivo konsistigas fizikan baron inter Italio, Francio kaj la resto de Eŭropo.
Otto Šimánek
Otto ŠIMÁNEK (28-an de aprilo 1925 en Třešť, Ĉeĥio – 8-an de majo 1992 en Prago) estis ĉeĥa aktoro.
Li apartenis al la ensemblo de Praga urba teatro; krome li pri pantomimado instruis en la Praga konservatorio.
Internacie Šimánek famiĝis ĉefe per la rolo de la (kutime ne parolanta) magiisto Pan Tau, kiun li korpigis de 1965 ĝis 1978 en la samnoma televidserio kaj 1988 en kineja filmo; krome 1990 en muzikfilmaĵo de la germana popularkantistino Nena.
Ĥoroŝovo (Centra ringo de Moskvo)
Ĥoroŝovo (Хорошёво) estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Centra ringo de Moskvo, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Moskvo. Ĝi estis malfermita la.
Carcans
- jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone Carcan, prononco ] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france Gironde [] respektive okcitane kaj gaskone Gironda), en la administra regiono Nova Akvitanio (france Nouvelle-Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Nòva Aquitània) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france Aquitaine [], okcitane kaj gaskone Aquitània). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Lesparre-Médoc kaj al la kantono .
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Geografio
Carcans situas en la okcidento de la duoninsulo Médoc. Ĝia komunuma teritorio estas granda kaj ĝi inkluzivas duonon de la lago de Hourtin kaj Carcans. Ĝi konsistas el pluraj vilaĝoj: la urbocentro Carcans troviĝas oriente de la lago, la banurbo Carcans-Plage estas ĉe la oceano kaj Maubuisson ĉe la suda bordo de la lago.
Hourtin najbaras kun Hourtin, Saint-Laurent-Médoc, Listrac-Médoc, Brach kaj Lacanau.
Nicolás Fernández de Moratín
Nicolás Fernández de MORATÍN (naskiĝis en Madrido la 20-an de julio 1737, mortis samloke la 11-an de majo 1780) estis hispana poeto, prozisto kaj dramaturgo, patro de la ankaŭ dramaturgo Leandro Fernández de Moratín.
Augusta (Italio)
Augusta estas urba komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Siracusa. Parto de la urbo situas sur samoma insulo Augusta. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Carlentini kaj Melilli.
Nicolás Fernández de Moratín
Naskiĝis en Madrido, el familio de asturia deveno. Li studis ĉe la jezuitoj en Calatayud kaj poste en la Universitato de Valadolido. Li iĝis advokato en Madrido kaj membro de la babilrondo Fonda de San Sebastián, kie ĉeestis ankaŭ José Cadalso, Tomás de Iriarte kaj Ignacio López de Ayala. Li estis membro ankaŭ de la Reĝa Ekonomika Societo de Amikoj de la Lando de Madrido, kaj de la Roma Akademio Arkadoj. Ekde 1773 li profesoris pri Poetiko en la Imperia Lernejo de Madrido.
En 1764, por publikigi siajn versojn, aperigis la gazeton El poeta (la poeto). Venontjare publikis etendan pedagogian poemon pri ĉastemaro titolita La Diana o arte de la caza. Probable komence de la venonta jardeko li komponis alian pedagogian poemon, de satiraj nuancoj, nome Arte de las putas aŭ Arte de putear (arto pri ĉiesulinoj aŭ de ĉiesuli), kiu cirkulis manuskripte, kaj estis publikita la unuan fojon en 1898, pli ol cent jarojn post lia morto.
Cenomanio
Cenomanio estas la plej malsupra ŝtupo de la supra kretaceo. Ĝia indekso estas K2s, mallongigo — Cen. Ĝi inkluzivas rokaĵojn, kiuj formiĝis dum la cenomaniana periodo, do de antaŭ 100,5 ĝis 93,9 milionoj da jaroj (entute 6,6 milionoj da jaroj). Ĝin antaŭis albio kaj sekvis turonio.
Nicolás Fernández de Moratín
Liaj teatraĵoj estas komedio, La petimetra (1762), kaj tri tragedioj: Lucrecia (1763), Hormesinda (1770) kaj Guzmán el Bueno (1777). Lia koncepto pri teatro, ene de la idealoj de la novklasikismo, estis lernejo de etika formado, kaj li partoprenis en la tiamaj polemikoj pri la hispana klasika teatro per tri broŝuroj nome Desengaños al teatro español (1762–3).
Cenomanio
Unue tiun ĉi ŝtupon apartigis Alcide d'Orbigny en 1847 en Centra Francio. La nomo devenas de Cenomanum — latina nomo de la franca urbo Le Mans.
Nicolás Fernández de Moratín
Li verkis pri taŭrludado kaj epigramojn.
Cenomanio
En Okcidenta Siberio (Rusio) cenomanio enhavas la unikajn gasminejojn, kiuj ĝis nun liveras plejparton de la rusia gaso. La cenomania gaso konsistas preskaŭ tute el metano, do preskaŭ ne bezonas pluan pritrakton kaj estas relative malmultekosta. Ĝi kuŝas je la fundo 100 ĝis 1700 m. La cenomania akvo, elpumpata en Okcidenta Siberio, estas uzata samloke en naftoelminigado.
Flegreaj Kampoj
Geologia historio
Vulkanaj erupcioj en la areo de la nuntempaj Flegreaj Kampoj komenciĝis minimume antaŭ 60mil jaroj ; eble antaŭ 160mil jaroj.
La unua grava erupcio (nomata "de la kampana ignimbrito") okazis antaŭ ĉirkaŭ 40.000 jaroj kaj estigis grandan kalderon (ĉ.200 km²), kiu entenis ankaŭ la nunan gulfeton de Pozzuoli. La dua granda erupcio (nomata "de la napolaj flavaj tufoj") okazis antaŭ ĉirkaŭ 15000 jaroj kaj estigis mezgrandan kalderon (ĉ. 90 km²) en la pli granda.
Geografio
Hodiaŭ Kampoj Flegreaj enhavas ĉirkaŭ 32 kraterojn kaj pluajn volkanajn formojn (konusojn, ktp). Kelkaj krateroj enhavas lagojn. La bordoj de la du kalderoj estas nuntempe malklaraj pro la granda kvanto de postaj krateroj.
La plej granda kratero nomiĝas Astroni kaj estas ĉirkaŭ 2,5 km² vasta. La plej granda vulkana lago estas la lago Averno, kiu estas ĉirkaŭ 0,5 km² vasta.
Okcidente kaj sude estas la Tirena Maro. Apud la marbordoj estas pluraj mardevenaj lagoj (Lago Fusaro, Lago Miseno aŭ Mare Morto, Lago di Lucrino ktp), kiuj, male al la krateraj lagoj, estas malprofundaj kaj kelkfoje enhavas salan akvon.
La Vagabondo
La Vagabondo estis organo de Esperantista Vagabonda Klubo, fondita kaj redaktita de artistino Caroline Oxenford en Howe. Ĝi okupiĝis pri arto, muziko kaj literaturo.
Antaŭe ĝi nomiĝis La Vagabonda Monataĵo (januaro-marto 1908) kaj La Vagabondisto (aprilo-julio 1908), sed ekde septembro 1908 la nomo stabiliĝis al La Vagabondo. La unua mondmilito ĉesigis la klubon kaj samtempe la gazeton.
Aubigny-sur-Nère
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas albiniens.
Abod
Abod estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.
Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Szendrő troviĝas 11, Edelény 14, Miskolc 35 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1300 en formo "Vyobud" (=Nova Abod). La turkoj okupis la vilaĝon en 1576. Iam karbominejo funkciis tie. Dum la socialismo preskaŭ senekzemple en Abod ne formiĝis kolĥozo. Vilaĝservoj estas kulturdomo, migra poŝto.
Ditriĥo de Altena-Isenberg
Vivo
Li devenis de la grafoj de Isenberg. Jam antaŭ la ekzekuto de sia patro la 14-an de novembro 1226 pro „murdo“ de Ĉefepiskopo Engelberto de Berg, kiu supozeble estis mortigo post la fiaskinta provo de arestado, la prakastelo Isenburg ĉe Hattingen estis malkonstruata kaj la ampleksa familia posedaĵo estis rekviziciata de la princepiskopoj de Kolonjo kaj la grafoj de Mark lige parencaj kun Dinastio Isenberg.
Graf Ditriĥo alkreskis je la kortego de sia onklo, Duko Henriko la 4-a de Limburgo, kiu ankaŭ estis Grafo de Berg. Tien en 1225 lia patrino Zofia, la fratino de Duko Henriko, estis rifuĝinta kun la gefratoj. Grafino Zofia mortis jam en 1226 kun la plej juna infano.
Ekde 1232 ekzistas skribaj fontoj, laŭ kiuj la ĉefepiskopo de Kolonjo plendis antaŭ la papo pri tio, ke li estas ĝenata de la parencoj kaj idoj de Grafo Frederiko la 2-a de Altena-Isenberg. Pli detalaj indikoj pri speco kaj amplekso de ĉi tiuj okazintaĵoj ne estas elpreneblaj el la fontoj.
Proksimume 1240 okazis inter la grafoj de Mark unuaflanke kaj Grafo Ditriĥo de Isenberg aliaflanke militaj konfliktoj pri la heredaĵo de Grafo Frederiko de Isenberg, la Isenbergaj Tumultoj. Ditriĥo estis subtenata je sia intenco kaj je la politika realigo de siaj heredopretendoj de sia onklo Henriko la 4-a de Limburgo. Ditriĥo pretendis la tutan teritorion, la ceteran posedaĵon kaj la privilegiojn de sia patro.
Antaŭ 1242 Ditriĥo aperis kun forta trupo en la regiono de la malsupra Lenne kaj starigis fortikan militbazon. Ofte oni supozas, ke li komence uzis remparfortikaĵon tiam eble jam ekzistan, kiu nuntempe estas konata kiel Sep Fosaĵoj. En ties protekto li konstruigis la ŝtonan Limburgon, kiu pluekzistas kiel Kastelo Hohenlimburg ĉe Hagen. La kastelesploro nun tezas, ke la aktuala starloko de Fortikaĵo Limburgo estis identa kun la loko de ĝia fondado en la 13-a jarcento.
Dilok (Ĥust)
Dilok estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust, en municipo de Horinĉovo.
Ditriĥo de Altena-Isenberg
Vivo
Graf Ditriĥo ricevis en 1243 la altan kaj kantonan juĝopovon por parto de la iama patra posedaĵo en la regiono de la malsupra Lenne. La juĝosuvereneco montriĝis kiel grava kondiĉo por la disvolvo de la teritorio de Graflando Limburg en la regiono inter Ruhr, Lenne kaj Volme, kiu situis meze en la Graflando Mark kaj oriente limiĝis kun Duklando Vestfalio.
Dilok (Ĥust)
Situo
Dilok situas fine de 2 sakovojoj el Horinĉovo.
Ditriĥo de Altena-Isenberg
Vivo
Je la Limburga Heredoorda Malpaco kaj la Batalo de Worringen, kiu en la jaro 1288 rezultis el tio, Ditriĥo staris ĉeflanke de la kolonja ĉefepiskopo Sigfrido de Westerburg. La venkinto de la batalo, Duko Johano la 1-a de Brabanto, poste impete konkeris Kastelon Hohenlimburg kaj devigis Ditriĥon kun lia familio al fuĝo al Styrum, kie li sur la ekzistanta bieno metis la fundamentŝtonon por Kastelo Styrum.
Graf Ditriĥo fondis la grafan dinastion Limburg, sin nomis tamen ĝis sia morto krome Grafo de Isenberg. Jam komence de la 14-a jarcento la grafa dinastio sin disfendis en la gentoliniojn Limburg (pli malnova linio) kaj Styrum. De la linio Limburg disbranĉiĝis meze de la dua duono de la 14-a jarcento la grafa dinastio Broich. Dum kiam Dinastio Styrum pluekzistas ĝis nun, la linioj Limburg kaj Broich formortis en la 15-a kaj 16-a jarcentoj.
Geedzeco kaj idaro
Ditriĥo estis geedziĝinta kun Adelhejda de Sayn (mortinta en 1297), filino de Grafo Johano la 1-a de Sponheim-Starkenburg kaj Sayn. Iliaj gefiloj estis: geedziĝinta kun Agneta de Wildenberg geedziĝinta prosk. 1289 kun Agneta je Limburgo (naskiĝinta en 1273 je Limburgo en Belgujo; mortinta en 1297), filino de Valramo la 5-a de Limburg geedziĝinta kun Henriko de Wildenburg geedziĝinta kun Bertoldo la -a de Büren (naskiĝinta antaŭ 1284; mortinta post 1320) geedziĝinta kun Alberto la 2-a de Hörde. (naskiĝinta antaŭ 1226; mortinta post 1266)
Friesenhagen
Friesenhagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Vidu ankaŭ
kastelo Crottorf
Paskalo la 2-a
Paskalo la 2-a aŭ Ranierius (mortis la 21-an de januaro 1118) estis papo de la Katolika Eklezio ekde la 13-a de aŭgusto 1099 ĝis sia morto. Monaĥo de la Kluniza ordeno, li iĝis kardinala pastro de la Titulus S. Clementi fare de Gregorio la 7-a (1073–85) ĉirkaŭ 1076, kaj estis konsekrita kiel papo en sinsekvo al Urbano la 2-a (1088–99) je la 19-a de aŭgusto 1099. Lia regado, daŭra preskaŭ dudek jarojn, estis aparte longa por papo de la Mezepoko.
La imperiestro Henriko la 2-a enkarcerigis Paskalon dum la Investitura polemiko. Post 61 tagoj, Paskalo donis kaj garantiis investiturpovon al la imperiestro; sed koncilio en Vienne dum oktobro 1111 ekskomunikis Henrikon, kaj koncilio en Laterano dum marto 1112 deklaris nulaj kaj malplenaj la koncedojn eldevigitajn perforte.
En 1115 Paskalo pretendis la alodan teritorion de Matilda de Toskanio, sed Henriko invadis, kaj Paskalo fuĝis el Romo. Li revenis en januaro 1118, sed mortis post nur kelkaj tagoj.
Piratpartio de Nederlando
La Piratpartio de Nederlando - nederlandlingve Piratenpartij Nederland - estas politika partio en Nederlando, kiu fondiĝis la 10-an de marto 2010 kaj konsideras sin proksima parenco de la Piratpartio de Svedio (en Esperanto same "Piratpartio"). La Piratpartio de Nederlando specife temas aferojn kiel aŭtorrajto, patentorajto kaj (cifera) civilrajtoj. Ekde la fino de 2016 la partiestrino estas Ancilla van de Leest.
Temoj
La Piratpartio de Nederlando limigas sin ĝis nur kelkaj kernaj vidpunktoj. La partio volas limigi aŭtorrajtojn (ĉe kio oni povas sendevigi nekomercan uzadon), ĝisfundan revizon de patentorajto, garantii kaj plifortirgi la privatecon kaj alian (cifran) civilrajtojn, tradiveblan registaron kaj seriozan interrilaton de la registraro kun informa teknologio.
Altorf
(jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis. Parto de la komunumo estas historia benediktana abatejo.
Krty-Hradec
Krty-Hradec (ĝis julio de 1997 Krty) estas municipo en Ĉeĥio, en Sudbohemia regiono, en distrikto Strakonice. Ĝi etendiĝas en Blatna montetaro, proksimume 5 km nordokcidente de urbo Strakonice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1227.
Piroska Demény
DEMÉNY Piroska, (deme:nj) Deményné Szabó Piroska estis rumania hungara muzikinstruistino, muzikfolkloristino naskita en Torda la 27-an de junio 1917 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de aprilo 1994. Ŝi estis la edzino de psikologo, sociologo Dezső Demény kaj la patrino de Attila Demény.
Biografio
Piroska Demény finis en la fako pri piano en 1941 en konservatorio de Koloĵvaro, en 1951 ŝi diplomiĝis en muzikaltlernejo kaj ŝi fariĝis mezlerneja muzikinstruisto. Ŝi kolektis popolmuzikon (Faragó-Jagamas Moldvai csángó népdalok és népballadák sub nomo Szabó Piroska I.). De 1971 ŝi havis radiodissendseriojn sub titoloj Vetettem violát, Szivárvány havasán, Aranyosszék népzenéje pri siaj originalaj muzikkolektadoj.
Henclová
Henclová (hungare Henclófalva) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankoraŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.
Situo
Henclová situas fine de sakovojo. Gelnica troviĝas je 36, Spišská Nová Ves je 28 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1548. La unuaj loĝantoj estis ministoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Henzlova, poste ĝi ricevis pli hungarecan nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Henclófalva 205 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Henclová 125 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).
Čechynce
Čechynce, hungare Nyitracsehi estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ flankovojoj.