cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Li Bai
Multo de la vivo de Li estas respegulita en lia poezio: lokojn kiujn li vizitis, amikoj kiujn li vidis dum veturoj al distajn lokoj eble neniam renkontotaj, liaj propraj revecaj imagoj interplektitaj kun ŝamanaj nuancoj, tiutempaj okazaĵoj el kiuj li havis novaĵinformojn, priskribojn prenitajn el naturo en momento de poezio, kaj tiel plu. Tamen, de partikulara gravo estas la ŝanĝoj en okazintaj en la tempoj tra kiuj li vivis. Lia frua poezio okazis en la kunteksto de "orepoko" de interna paco kaj prospero en la Ĉina imperio de la Tang dinastio, dum la regado de imperiestro kiu aktive helpis kaj eĉ partoprenis en artoj. Tio ĉio ŝanĝiĝis subite kaj frape, dekomence pro la ribelo de la generalo An Luŝan, kiam ĉio en norda Ĉinio estis detruita pro la milito kaj malsatego. La poezio de Li ankaŭ elprenis novajn nuancojn kaj kvalitojn. Malkiel lia pli juna amiko Du Fu, Li ne vivis por vidi la repacigon de tiuj disordoj. Tamen, multo de la poezio de Li survivis, retenante daŭran popularecon en Ĉinio kaj aliloke.
Vivo
La du "Libroj de Tang", nome La malnova libro de Tang kaj la La nova libro de Tang, restas la ĉefaj fontoj de bibliografia materialo pri Li Bai. Aliaj fontoj estas interna pruvaro el poemoj aŭ ĉirkaŭ Li Bai, kaj kelkaj aliaj fontoj, kiel la prefaco al liaj kolektitaj poemoj fare de lia parenco kaj literatura plenumanto, Li Ĝangbin.
Fono kaj nasko
Li Bai estas ĝenerale konsiderata kiel naskiĝinta en 701, en Suĝab (碎葉) de antikva ĉinia Centra Azio (nuntempa Kirgizio), kie lia familio estis prosperinta en negocado ĉe la landlimo. Poste, la familio sub estreco de lia patro, Li Ke (李客), translokiĝis al Jiangyou (江油), proksime de la nuntempa Ĉengduo, en Siĉuano, kiam la juna poeto estis ĉirkaŭ kvinjara. Estas ioma mistero aŭ necerteco pri la cirkonstancoj de la familiaj translokigoj, pro manko de leĝa rajtigo kiu ĝenerale estus estinta postulita por translokiĝi el la landlimaj regionoj, speciale se la propra familio estis atribuita (ekzilita) tie.
Fono
Du rakontoj fare de samtempuloj Li Ĝangbing (samfamiliano) kaj Fan Ĉuanĵeng asertas, ke la familio de Li estis origine el tio kio estas nuntempe sudokcidento de la graflando Ĝingning, Gansuo. La prauloj de Li estis tradicie datitaj el Li Gao, la nobela fondinto de la ŝtato de Okcidenta Liang (Dekses Regnoj). Tio havigas iome subtenon por la postulo de la propra Li esti rilata al la dinastia reĝa familio Li de la Tang dinastio: nome ankaŭ la Tang imperiestroj postulis descendon el la Li regantoj de Okcidenta Liang. Tiu familio estis konata kiel stirpo Li de Longksi (隴西李氏). Pruvaro sugestas, ke dum la Dinastio Sui, la prauloj de la propra Li, en tiu epoko pro io estis klasitaj socie kiel plebanoj, estis devigitaj al iu formo de ekzilo el sia origina hejmo (en tio kio estas nune Gansuo) al iu loko aŭ lokoj pli okcidenten. Dum sia ekzilo en la fora okcidento, la familio de Li loĝis en la antikva silkovoja urbo Sujĝe (Suĝab, nune arkeologia loko en nuntempa Kirgizio, kaj eble ankaŭ en Tiaoĵi, nome ŝtato apud la moderna Gazni, Afganio. Tiuj areoj estis sur la antikva Silka Vojo, kaj la familio Li estis plej verŝajne komercistoj. Iliaj negocoj estis tre prosperaj.
Nasko
En unu hagiografia rakonto, dum la patrino de Li Bai estis graveda je Li, ŝi havis sonĝon pri granda blanka stelo falanta el la ĉielo. Tio ŝajne kontribuis al la ideo pri lia senmorteco (unu el liaj kromnomoj). La fakto ke "granda blanka stelo" estas sinonima kun Venuso helpas klarigi sian honoran nomon: "Tai Bai", aŭ "Venuso".
Geedzeco kaj familio
Oni scias, ke Li edziniĝis kvarfoje. Lia unua geedzeco, en 727, estis al la pranepino de iama registara ministro. En 744, li geedziĝis por la dua fojo, en tio kio estas nuntempe la distrikto Liangĝuan de Henano. Tiu geedziĝo estis al alia poeto, familinomita Zong (宗), kun kiu li havis kaj infanojn kaj interŝanĝojn de poemoj, inklude multajn esprimojn de amo kaj por ŝi kaj por siaj filoj. Lia edzino, Zong, estis pranepino de Zong Ĉuke (宗楚客, m. 710), grava registara funkciulo dum la Tang dinastio kaj la interregna periodo de Wu Zetian.
Fruaj jaroj
En 705, kiam Li Bai estis kvar-jaraĝa, lis patro sekrete translokigis sian familion al Siĉuano, apud Ĉengduo, kie Li pasigis sian infanaĝon. Nuntempe estas monumento kiu memorigas tion en Ĵongba, Jiangyou, provinco Siĉuano (la areo de la moderna provinco tiam konata kiel Ŝu, laŭ iama sendependa ŝtato kiu estis aneksita de la Sui dinastio kaj poste aligita en la teroj de la Tang dinastio). La juna Li pasigis plej el siaj kreskojaroj en Kinglian (青莲; laŭvorte "Blua [tradukita ankaŭ kiel 'verda', 'azura', aŭ 'natur-kolora'] Lotuso"), nome urbo en la graflando Ĉang-ming, Siĉuano, Ĉinio. Tio nuntempe teorie korespondas kun Kinglian (青蓮鎮) de Jiangyou, nome graflandurbo en Siĉuano.
La juna Li legis etende, inklude Konfuceajn klasikaĵojn kiel la Klasiko de Poezio kaj la Klasiko de Historio, same kiel variaj astrologiaj kaj metafizikaj materialoj kiujn Konfuceo tendencis eviti, kvankam li malkceptis trapasi la klerigan ekzamenon. Legi la verkon "Cent Aŭtoroj" estis parto de la literatura tradicio de la familio, kaj li povis ankaŭ komponi poezion antaŭ esti dekjarulo. La juna Li engaĝiĝis ankaŭ en aliaj aktivecoj, kiel aldomigo de naturaj birdoj kaj skermo. Liaj aliaj aktivecoj estis rajdado, ĉasado, veturado kaj helpado al malriĉuloj aŭ subprematoj ĉu per mono ĉu per armiloj. Finfine, la juna Li ŝajne estis tre lerta en skermo; kiel tiu membiografia citaĵo de Li mem kaj atestas pri kaj ankaŭ helpas ilustri la naturan vivon kiun li havis en Siĉuano en sia junaĝo:
Antaŭ li estis 20-jaraĝa, Li estis luktinta kaj mortiginta kelkajn homojn, ŝajne pro tilaoj de kavalireco, kongrue kun la tradicio de vag-kavaliro (ĝuksia).
En 720, li estis intervjuita de la guberniestro Su Ting, kiu konsideris lin genio. Kvankam li esprimis sian deziron iĝi funkciulo, li nenian faris la civilservan ekzamenon.
En literaturo
Philip José Farmer aperigas renaskitan Li Bai en sia novel-serio Rivermondo.
Kamilló Vidákovits
VIDÁKOVITS Kamilló (vida:koviĉ) estis hungara kuracisto, universitata profesoro naskita en Újmoldova la 18-an de januaro 1879 kaj mortinta en Segedo la 6-an de aŭgusto 1967.
Kariero
Vidákovits diplomitiĝis en Budapeŝto (1903). En jaroj 1903–09 li estis kuracisto ĉe la militmaristaro, inter 1909 kaj 1920 li laboris en la kirurgia kliniko de la Universitato de Koloĵvaro, poste de 1921 en Segedo en la kirurgia kliniko de la universitato. Li faris plurajn studvojagojn en Germanujo. Lia ĉefa intereskampo estis la ventra kirurgio.
Egoisma geno
Egoisma geno estas popularscienca libro pri evolucia temo, eldonita en 1975, kies aŭtoro estas la britia biologo Richard Dawkins. La vorto "egoisma" en senco de la libro ne signifas, ke genoj havas iun ajn volon aŭ motivojn, sed estas nur priskribo de ilia agado. Persistis nur tiaj genoj, kies rezultoj servas al ilia propra celo. Kaj bono de organismo havas malpli grandan signifon kaj pli altaj niveloj de analizo havas nenian. Analogio povas esti, ke koko estas metodo por ovo por kreado de pli kaj pli da ovoj (La Ovoj plimultiĝas per kokoj).
Neuvy-Pailloux
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Indre, en la regiono Centro-Valo de Luaro (Centre-Val de Loire, prononco [). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Issoudun kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas néopalludéens.
Historio de Haitio
La registrita historio de Haitio komenciĝas la 5-an de decembro 1492, kiam Kristoforo Kolumbo alvenis sur grandan insulon de la okcidenta parto de Atlantiko, areo kiu poste estus nomita Kariba Maro. La insulo estis loĝita fare de la Taino-popolo kiuj nomis sian insulon Ayiti, Bohio aŭ Kiskeya. Kolumbo postulis proprieton de la insulo kiel la posedaĵo de la kastilia krono, kaj donis al ĝi la nomon La Isla Española (La Hispana Insulo), aŭ Hispañola (poste ŝanĝita al Hispaniolo).
Kolonia epoko
Kiam Kristoforo Kolumbo atingis la insulon de Hispaniolo, en kies okcidenta parto estas la nuna Haitio oni ĉirkaŭkalkulas ke tiu insulo estis loĝata de duono da miliono da indiĝenoj nome tainoj. Tio okazis en 1492. Kolumbo lasis tie kolonojn dum la unua veturado al Ameriko. Dum la dua veturado konstatis ke ĉiuj kolonoj estis mortigitaj de indiĝenaj loĝantoj. Malfeliĉe ili havis oron kaj tiele ili estis ekspluatataj dum postaj jaroj de la hispanoj, tiom ke ĉirkaŭ 1519 (malpli da tri jardekoj poste) estis nur ĉirkaŭ 11,000. Tiele komencis la alporton de sklavoj rabitaj en Afriko, ĉefa bazo de la nuna loĝantaro de la insulo. Ĉiukaze post la elĉerpigo de la oro en la insulo, la hispanoj interesiĝis pri aliaj lokoj en la kontinento kaj malatentis la insulon.
Francoj okupis la okcidentan parton (kie situas la nuna Haitio) fine de la 17a jarcento. Oni kultivis sukerkanon, okazis senarbarigo de la teritorio kaj oni senfekundigis la grundon sed ankaŭ oni faris el la tiama Haitio la plej fruktodonan kolonion de Francio ĉirkaŭ 1785 antaŭ la Franca Revolucio. Tiam la sklavoj estis ĉirkaŭ 700,000 personoj, tio estas 85 % de la totalo, dum estis nur 30,000 en la hispana parto de la insulo.
Senkoloniigo
Post la liberigaj klopodoj de Toussaint Louverture, en 1804 generalo Jean Jacques Dessalines proklamis la sendependecon kaj sian sintenon tute kontraŭ la blankuloj, kiuj estis ekspluatantoj kaj perfortantoj de la nigrula loĝantaro. Tamen post unu jaro li proklamigis sin imperiestro kaj kondutis ege simile al la tiamaj ekskoloniistoj, antaŭ morti perforte. Dum la tuta 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a sukcedis 23 tiranoj, ĉiuj malefikaj.
Henri Christophe, aŭ Henriko la 1-a de Haitio (n. la 6-an de oktobro 1767 – Insulo Sankta Kristoforo, m. la 8-an de oktobro 1820), estis liberigita sklavo kiu partoprenis en la batalo haitia por la sendependiĝo. Prezidento en 1806, memproklamiĝis reĝo de la duono norda de la lando, en la tiel nomata Haitia reĝlando (1811–1820).
Dum tiu epoko la prospero de Haitio malfaciliĝis. Kvankam oni proklamis la posedon de la tero por malgrandaj terkulturistoj, estis malriĉeco kaj oni ne komercis kun ekstero, ĉar landoj de "blankuloj" malfidis de Haitio. Usono ne agnoskis la haitian ŝtaton ĝis 1862, kiam ĝi tion bezonis ĉar ĝi suferis la Usonan Enlandan Militon. Ankaŭ tiele, Haitio estis pli riĉa ol la najbara Dominga Respubliko, kiun Haitio klopodis invadi kelkajn fojojn dum la 19a jarcento.
Ĉiukaze la du najbaraj landoj suferis similajn situaciojn: politikan malstabilecon kaj nehoman administradon. En Haitio, el 22 prezidentoj el 1843 al 1915, 21 estis ĉu mortigitaj ĉu forpelitaj el la povo. En Domingo el 1844 al 1930 estis 50 ŝanĝoj de prezidentoj. Ambaŭ landoj estis invaditaj diversepoke de Usono. Ambaŭ landoj suferis diktaturojn de familioj: en Haitio de Duvalier, en Domingo de Trujillo.
20a jarcento
En 1957 balotado regata de la armeo venkigis la estontan tiranon François Duvalier kiu en 1964 igis prezidento porviva kaj instalis sangeman diktaturon, kiun heredis en 1971 lia filo Jean-Claude Duvalier. Dum tiuj du diktaturoj mortis 60.000 personoj ; ili finis en 1986 kiam la opoziciantoj ekprenis la povon post monatoj de strikoj kaj insurekcioj. Duvalier ekziliĝis al Francio.
La unua demokrata prezidento post la diktaturo estis Leslie Manigat en 1988 kiu estis siavice renversita post nur kvar monatoj perpuĉo de generalo Namphy, siavice renversita samjare de generalo Prosper Avril, kiu rezignis en 1990 post novaj insurekcioj. Dum tiuj renversoj ludis gravan rolon la iamaj patroloj de preskaŭ-policoj kreitaj de la iama diktaturo kaj nomitaj "tonton macoutte".
Post provizora registaro de Ertha Pascal-Trouillot la pastro Jean Bertrand Aristide, fondinto de la movado Lavalas (lavango, en kreola lingvo haitia) venkis en balotado de decembro de 1990, kaj denove li estis renversita de puĉo fare de la generalo Raoul Cédras, ĉar la altaj instancoj ĉu de armeanoj ĉu de policanoj ĉu de terposedantoj ne akceptis la socialajn politikojn de la tiama leĝa prezidento. Aristide ekziliĝis en Meksikio ĝis 1994. La usona registaro de Bill Clinton helpis reoficiĝon de Jean-Bertrande Aristide en 1994 je la kondiĉo, ke la importa dogano pri rizo devos reduktiĝi de 50 al 3 %. Haitio ĝis tiam produktis 80 % de la rizo mem, poste la malmultekosta usona importo igis 40.000 kamparanojn senlaboruloj (en 2009 importis Haitio pli ol 2/3 de la rizobezono). En la 1980-aj jaroj oni tute ekstermis la lokan porkorason (kreola porko), kio kaŭzis mizeriĝon de amasoj, kies situacio malbonigis la senarbarigo de la lando.
En 1995 Lavals denove venkis kaj René Preval iĝis prezidento kaj siavice Aristide revenkis en 2000 per balotado ne sufiĉe ĝuste realigata. Rekomenciĝis insurekcioj kaj videblis, ke Usono estis ege interesata pri forigo de Aristide, kiu finfine ekziliĝis denove komence de 2004, post sangaj bataloj, nun al Sudafriko. En 2006 René Preval iĝis denove prezidento per balotado kiun regis Minustah, la agentejo de Unuiĝintaj Nacioj.
La tertremo de 2010
Je la 12-a de januaro de 2010 tertremo de magnitudo 7 sur la skalo de Richter trafis la ĉefurbon Portoprinco je la 16:53 horo de Haitio, detruis la ĉefurbon kaj aliajn urbojn, kaŭzis pli da centmilon da mortoj kaj nuligis la funkcikapablojn de la ŝtato. Eksterlanda helpo amase venis savi survivantajn enterigitojn, dum la loĝantaro malesperis pro la ŝoko, malsato kaj rompo de la ĉiutaga vivo. Usono (kun aŭ sen Unuiĝintaj Nacioj) ekprenis la praktikan regadon por ordigi la distribuon de manĝaĵo kaj akvo.
Notoj
Haïti
Bürstegg
La vilaĝo Bürstegg, ĉe la piedo de la Karhorn en la komunumo de Lech am Arlberg, estas, pro ĝia situo ĉe alteco de 1719 metroj, la plej alta valza setlejo en la aŭstra provinco de Vorarlbergo. Iam la setlejo estis loĝata dum la tuta jaro, fare de 13 familioj en 1835, sed hodiaŭ ĝi uziĝas nur en la someraj monatoj.
La areo ĉe la piedo de Karhorn estis loĝata ekde ĉirkaŭ 1300, kaj konstruiĝis preĝejo en 1695. Pro ke Bürstegg estis super la arbolimo (kaj sekve neniu ligno disponeblis), torfo estis fosata kaj sekigata en la subtegmentoj de la grenejoj.
La nomo "Bürstegg" derivas de la alpa herbo Borstgras (Nardus stricta) kiu kreskas en la marĉoj ĉirkaŭ Bürstegg kaj popole nomiĝas Burst aŭ Bürstl.
Aĝuthaja
La Aĝuthaja Regno (/ɑːˈjuːtəjə/; en taja: อยุธยา, taja prononco: [ʔajúttʰajaː]; literumita ankaŭ Ayutthaya, Ayudhya aŭ Ayodhaya) estis regno en Siamo kiu ekzistis el 1350 ĝis 1767. Aĝuthaja estis amikema rilate al komercistoj, kiel ĉinoj, vjetnamanoj, portugaloj, hindoj, japanoj, koreoj, persoj kaj poste hispanoj, nederlandanoj, angloj kaj francoj, kaj permesis ilin setligi vilaĝojn ekster la muregoj de la ĉefurbo, nomita ankaŭ Aĝuthaja.En la 16a jarcento, ĝi estis priskribita de eksterlandaj komercistoj kiel unu el la plej grandaj kaj riĉaj urboj en Oriento. La kortego de la reĝo Narai (1656–1688) havis fortajn ligojn kun tiu de la reĝo Ludoviko la 14-a de Francio, kies ambasadoroj komparis la urbon laŭ grando kaj riĉo kun Parizo.
Ĉirkaŭ 1550, la vasaloj de la regno inkludis kelkajn urbo-ŝtatojn en la Malaja Duoninsulo, Suĥothai, Lan Na kaj partojn de Birmo kaj Kamboĝo. Tiu parto de la regna historio estas foje referencata kiel la "Aĝuthaja Imperio".
En fremdaj rakontoj, Aĝuthaja estis nomita Siamo, sed multaj fontoj diras ke la popolo de Aĝuthaja nomis sin mem Tai, kaj sian regnon Krung Tai (en taja: กรุงไท) signife 'Taja lando' (กรุงไท).
Cicero
La cicero (cicéro) estas mezurunuo de longo uzata en Eŭropa tipografio, egala al 4,51 milimetroj.
Difino
La cicero estas 1⁄72 de la antikva franca futo (pied-du-roi), aŭ 1⁄6 de la antikva franca colo (pouce). La franca colo estis difinita en 1799 kiel 375 000⁄13 853≈27,07 milimetroj; tial, la cicero estas ekzakte 62 500⁄13 853≈4,511 658 milimetroj. Praktike, hodiaŭ oni ordinare uzas la ciceron de ekzakte 4,512 milimetroj; la devio de 0,008% estas industrie sensignifa.
La cicero egalas 12 punktojn de Didot (point Didot).
Portici
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la Sankta Ciro de Aleksandrio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Cicero
Difino
En la komputila sistemo TEX, la cicero (simbolo ) estas difinita kiel ekzakte 495 200⁄2 787 213 Usonaj coloj, aŭ 12 578 080⁄2 787 213≈4,512 780 milimetroj.
Portici
Najbaras la komunumoj Napolo kaj Ercolano.
Cicero
Historio
La ciceron inventis en 1775 la franca tipografo François-Ambroise Didot, antaŭ la Franca Revolucio de 1789 kaj la invento de la metro; tial, Didot difinis la ciceron kiel onon de la tiam ordinare uzita franca colo. Ĝi nomiĝas laŭ la eldono de 1468 fare de Arnold Pannartz kaj Konrad Sweynheim de Leteroj al Amikoj (Epistulae ad Familiares) fare de Cicerono, kies tiparo estis unu ciceron granda.
La cicero estis vaste uzita en Francio kaj en aliaj Eŭropaj landoj ekde la 18a jarcento ĝis la 20a jarcento.
Miklós Fehér (futbalisto)
Vidu ankaŭ FEHÉR Miklós, esperantisto
Fehér Miklós [Fehe’r Mikloŝ] (* 20-a de julio 1979 en Tatabánya; † 25-a de januaro 2004 en Guimarães) estis hungara futbalisto.
Fehér komencis sian karieron ĉe Rába ETO Győr. En 1998 li ŝanĝis al FC Porto. Post la kluboj SC Salgueiros kaj SC Braga fine li venis en 2001 al la portugala unua-liga SL Benfica. Lia unua ludo en la hungara nacia futbalteamo okazis la 10-an de oktobro de 1998 per 4:0-venko kontraŭ Azerbajĝano en la kvalifika raŭndo por la futbala exuropa ĉampioneco de 2000. Fehér ludis 18-foje en la nacia teamo kaj atingis 6 golojn.
La 25-an de januaro 2004, la sturmanto suferis korinfarkton en matĉo de la nacia ĉampioneco, Vitoria Guimarães – SL Benfica, mallonge antaŭ la ludfino. Li enludiĝis nur en la 60-a minuto. La revivigaj provoj sur la ludkampo restis sensukcesaj.
Erich Maria Remarque
Erich Maria REMARQUE (naskiĝis la  en Osnabrück, mortis la  en Locarno) estis germana verkisto.
Lia origina nomo estis Erich Paul REMARK, ekde 1923 li nomis sin REMARQUE, ĉar lia familio devenis de francio. Li havis 18 jarojn, kiam li iris al la fronto kiel soldato. Post la Unua Mondmilito li vivtenis sin interalie kiel instruisto, komercisto kaj redaktoro.
En la jaro 1929 Remarque publikigis sian plej faman verkon "En okcidento nenio nova" (Im Westen nichts Neues), kiu el la perspektivo de 19-jara frontsoldato priskribis la tutan kruelecon de la Unua Mondmilito. La verko estis granda sukceso, estis vendita en rekordaj kvantoj. Ankaŭ en multaj aliaj landoj ĝi sukcesis. Entute tradukoj en 60 lingvoj aperis. Pluraj fortaj, efektaj kaj pensigaj verkoj sekvis. Ili en efika, emociiga lingva stilo realisme priskribis la tempon tuj post la milito (kaj la paradoksecon kaj cinismon de la socia "moralo" rilate tion) en Der Weg zurück (La vojo returne). Aliaj verkoj temas pri la jaroj postaj, ĉefe la nazitempaj jaroj, kaj duamilitatempaj, elvokante samtempe la malfacilegajn vivproblemojn estigitaj de tiaj teruraj okazintaĵoj: En Amu vian najbaron li priskribis la vivon de la germanaj fuĝintoj ekzilitaj (en scenoj kaj situoj, kiuj multflanke retroviĝas nuntempe je aliaj enmigrintoj el multaj landoj al Eŭropo), la travivaĵoj ĉe la orienta fronto kaj en germanaj urboj dum la bombadoj, travivaĵoj en koncentrejo.
En la jaro 1933 la nazioj malpermesis kaj bruligis liajn verkojn. Remarque ekde 1931 jam vivis en Svislando, poste li elmigris al Usono kaj fariĝis usonano. Li edziĝis al usona eksaktorino Paulette Goddard. En 1948 li revenis al Svislando, kie li mortis en Locarno. Liaj romanoj publikigitaj ĵus post la fino de la Dua Mondmilito estis malbone taksitaj en Germanio, ĉar germanoj ne estis pretaj akcepti la priskribon de tio, kio estis farata nazitempe, kune kun ĉia ties krueleco.
Listo de verkoj
Liaj libroj estis tradukitaj en minimume 58 lingvojn.
Portico di Caserta
Portico di Caserta estas komunumo de Italio.
Distrikto Mór
La Distrikto Mór (hungare Móri járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér. Ĝi situas sur 2 montaro kaj ties piedoj en la nordokcidenta parto de la departemento (en la meza parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Mór, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo, la ceteraj 10 komunumoj estas vilaĝoj. La areo estas 395,13 km², kie loĝas 32 894 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturoj (gravas la vinkulturo), bestobredadoj, iomete pri minadoj (ĉefe dum la socialismo) kaj arbaraj laboroj.
Historio
Tiu distrikto daŭre funkciis jam inter 1886-1983. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Cromstrijen
Cromstrijen estas municipo en la provinco Sud-Holando (Zuid-Holland) de Nederlando. Ĝi situas sur la insulo  Hoeksche Waard ĉirkaŭata de pluraj riveroj, sude de la urbego Roterdamo. La municipo kovras areon de 70,33 kvadrataj kilometroj kaj la 1-an de januaro 2014 havis loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po  homoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro de la municipo estas la loĝloko Numansdorp, plia kaj simile granda loĝloko de la municipo nomiĝas Klaaswaal.
Bismarck (batalŝipo)
Bismarck estis batalŝipo de Germanio batalinta dum la dua mondmilito.
Konstruado
La konstruado de la batalŝipo estis komencita en la jaro 1936 en hamburgaj ŝipfarejoj Blohm und Voss. La ŝipo estis konsiderata de multaj fakuloj kiel la plej forta milita ŝipo de la tuta mondo. Ĝi estis surakvigita la 14-an de februaro de 1939 kaj la 24-an de aŭgusto de 1940 transprenis ĝin maristaro. Post naŭ monatoj de surmaraj provoj kaj ekzercado de hom-ekipo Bismarck elnavigaciis el Gdingen (de 1920 ĝis 1939 kaj post 1945 Gdynia) la 19-an de majo de 1941 al sia unua batalnavigado. Rilate al blokigo de batalaj krozŝipoj Scharnhorst kaj Gneisenau en Brest far brita aviadfloto kaj ties se neĉesa damaĝigo, devis la batalŝipon akompani sole peza krozŝipo Prinz Eugen. Ambaŭ ŝipoj havis gravan taskon traŝiri vive gravajn surmarajn vojdirektojn en Atlantiko, sur kiuj estis provizita Granda Britio. Kontraŭ korsaroj staris brita militfloto, kankranta en hejmbazo Scapa Flow en Orkadoj. Inter britaj ŝipoj estis ankaŭ fiero de reĝa maristaro – batala krozŝipo Hood, kiu estis ĝis alveno de Bismarck dum 20 jaroj la plej granda ŝipo de la mondo.
Bataloj sur maro
Sed la unua batalnavigado de la batalŝipo Bismarck ne restis por longa tempo sekretigita. Kiam komune kun krozŝipo Prinz Eugen ili tranavigaciis tra kolo inter Danio kaj Svedio, ili estis ekgvatitaj el sveda krozŝipo Gotland. Plu, kiam ili estis alnavigaciintaj en norvegan Bergen, anoj de norvega rezistmovado anoncis en Londonon ambaŭ ŝipojn. Plie brita ĉasaviadilo Spitfire fotografis Bismarckon sude de Bergen. Plua kritika faktoro fariĝis movigsubstancoj. Prinz Eugen plenigis ĝin en Norvegio, sed Bismarck ne faris tion. Tio ĉi decido estis kruele venĝonta sin. Britoj sciis, ke Bismarck navigacios en Atlantikon, kaj tial ili sendis la batalan krozŝipon Hood kaj freŝe endeĵorigitan batalŝipon Prince of Wales, por ke ili aliĝu al la pezaj krozŝipoj Suffolk kaj Norfolk gardantaj en dana markolo inter Islando kaj Gronlando. Lutjens, komandanto de la germana floto vere ekcelis la 22-an de majo. La markolo estis tiutempe mallargiĝinta per glacimontoj al larĝeco de netuta cento da kilometroj. La 23-an de majo de 1941 Suffolk kaj Norfolk ekvidis ambaŭ germanajn ŝipojn en la markolo. Bismarck komencis kanonadon sur Norfolkon, sed la krozŝipo rapide kaŝiĝis en nebulon. La britaj krozŝipoj ekipitaj per radaro eknavigaciis post la germanaj ŝipoj kaj pase ili elsendis raportojn pri iliaj situo, kurzo kaj rapideco. De sudoriento rapide estis alproksimiĝanta Hood kaj Prince of Wales. El Scapa Flow eknavigaciis batalŝipo King George la 5-a kaj aviadilŝipo Victorious. Pluaj ŝipoj eknavigaciis el Ĝibraltaro kiel aviadilŝipo Ark Royal.
La 24-an de majo je la 5-a horo kaj 35 minutoj gardistaroj en Hood ekvidis ambaŭ germanajn ŝipojn. Frunte navigaciis Prinz Eugen, sed ĉar ambaŭ germanaj ŝipoj havis similan silueton, britoj konsideris ĝin Bismarckon kaj ili komencis kanonadon sur ĝin. Post kelke da salvoj Bismarck plene trafis la batalan krozŝipon Hood-on kaj je la 6-a kaj 1 minuto obuso enflugis ĝis municiejo. Sekvis eksplodo kaj la batala krozŝipo malaperis en grandega kolono de fajro kaj fumo. El 1.419 maristoj savis sin sole tri. Post tio la germanaj ŝipoj koncentriĝis al Prince of Wales, al kiu ĉesis obei novaj kanonoj. Prince of Wales, kelkfoje trafita kaj kun oferoj en vivoj, rapide komencis retiriĝi, ĉar ĝi havis minimuman ŝancon endanĝerigi Bismarckon. Malgraŭ tio ĝi havis unu sukcesan trafon, kiu trapafis unu el movigsubstancaj rezervujoj de Bismarck kaj ĝi kaŭzis eskapon de miloj da tunoj de movigsubstancoj en la maron, alkliniĝon de la ŝipo al pruo kaj malaltigo de la rapideco je 2 – 3 knotoj. Bismarck estis unusignifa venkinto, sed ĝi devis navigacii al riparejo ĝis 3500 km malproksima St. Nazaire.
Intertempe la tuta brita ŝiparo komencis aranĝi ĉasadon je korsaroj. La germanaj ŝipoj apartiĝis, por ke konfuzu britojn, dum kio Prinz Eugen daŭrigis en la navigado al Atlantiko. Sed la intenco ne sukcesis kaj britoj plu postsekvis Bismarckon. Ĉirkaŭ noktomezo la 25-an de majo ekatakis Bismarckon torpedoportaj biplanoj el la aviadilŝipo Victorious. Bismarck ricevis trafon per torpedo, sed blendo Wotan rezistis. Poste britoj perdis radaran kontakton kun Bismarck. Sed germanoj ne sciis pri tiu ĉi fakto. Nur la 26-an de majo esploraviadilo Catalina rimarkis Bismarckon. Plie germanoj mem malobeis radian trankvilon. Tiutempe jam Bismarck troviĝis proksime de ŝirmo de luftwaffe kaj britoj fakte ne havis ŝancon atingi la gigantulon. Lasta ebleco estis atako el la aviadilŝipo HMS Ark Royal (91) per biplanoj Swordfish. La unua flugatako preskaŭ subakvigis la propran krozŝipon Sheffield, kies kapitano lastmomente evitis al la torpedoj. Sed la alia flugatako atingis Bismarckon kaj aviadistoj dufoje trafis ĝin. La blendo denove eltenis la unuan trafon, sed la alia trafis pobon kaj eksplodo de la torpedo kurbigis kaj ekblokis rudron. Bismarck nun ne povis navigacii rekte kaj ĝi priskribis rondojn sur la akvo. Tio ebligis al britoj atingi la ŝipon.
Trovo de la ŝipruino de Bismarck
La ŝipruino de Bismarck kuŝis sur la mara fundo 48 jarojn. Nur d-ro Ballard el Oceanografia instituto de ŝtato Massachusetts, konata serĉisto de ŝipruinoj kaj malkovrinto de Titanic, trovis la ŝipruinon la 8-an de junio de 1989. La unua ekspedicio en la jaro 1988 ne estis sukcesa kaj do en la jaro 1989 Ballard revenis al esploro sur ferdeko de luigita ŝipo Star Hercules. La serĉado estis farat helpe de subakva roboto Argo, kiu havis kameraojn kaj fortajn reflektorojn. Unue estis trovitaj rompitaĵoj el la mergiĝanta ŝipo. estis trovita renversiĝinta ĉefa kanonturo, kiu dum la mergiĝado elfalis el la kanonsidejo. La ŝipo dum la mergiĝado turniĝis kaj ĉiuj nealfkisitaj objektoj elfalis el ĝi sur la maran fundon ekster la ŝipruinon. La ŝipruino, sidiĝinte sur montpiedo de submara monto, kunŝiris kun si lavangon de sedimentoj, en kiujn ĝi enprofundiĝis, do tio aspektas kvazaŭ ĝi plu navigacius. Je la 9-a horo la 8-an de junio Bismarck estis fine malkovrita kaj nome en profundaĵo 4763 metroj. Dum transŝoviĝado de Argo laŭlonge laŭ la ŝipkorpo aperis la bildo de la pereo kaŭzita pro la kanonado de la britaj ŝipoj kaj dum la mergiĝado de la ŝipo. Sur la ŝipo mankas ĉiuj ĉefaj kanonturoj kaj ankaŭ prua turo por gvidado de kanonado, plu mankas fumtubo, masto kaj multe da aliaj pecoj de surkonstruaĵo. La korpo estas optike en bona stato, mankas sole peco de pobo, kio estis ĝuste tiu aĥila tendeno de la germana batalŝipo. La ferdekoj estas bone konservitaj eĉ kun teka ligno, sur kiu estas videblaj ĝis hodiaŭ du grandaj hokokrucoj. Rilate al la mergiĝo de la korpo ĝis koto ne eblas konstati, kiom da torpedoj trafis la ŝipon kaj kiajn damaĝigojn ili kaŭzis. Tial ĝis hodiaŭ ne eblas destini, ĉu la ĉefa kaŭzo de la mergigo de la ŝipo estis la trafoj de torpedoj aŭ la malfermo de valvoj per la propra hom-ekipo. La vojo de Bismarck sur la maran fundon daŭris laŭ Ballard 20 minutojn. La ŝipruino estas en relative bona stato, la maldekstra flanko estas pli dispafigita ol la dekstra flanko. La ŝipo ne estas eroziita per rusto kiel ekz. ŝipruino de Titanic.
Plua sorto
El Bismarck estis levitaj neniaj objektoj, ĉar Federacia Respubliko Germanio proklamis la ŝipruinon kiel militan tombon kaj ne estas permesite enpaŝi en ĝin. Ekde la jaro 1989 neniu ekvidis la ŝipruinon dum dek du jaroj. Nur en junio de 2001 venis al la loko ekspedicio de aŭstralano McDowell kun ŝipo Akademik Keldyŝ kaj estis faritaj 8 mergojn kun miniaturaj subakvaj ŝipoj MIR, kiuj kapablas preni en siajn internojn piloton kaj du observontojn. Je unu monato pli malfrue ekspedicio kun ŝipo Northern Horizont, kiun gvidis Davis L. Mearns kaj kiu krom alia malkovris ankaŭ ŝipruinojn de Hood, malsuprenigis sur la ŝipruinon tabulon kun nomoj de la falintaj maristoj. En majo kaj en junio de 2002 ekspedicio de la fama reĝisoro James Cameron (Titanic) subakviĝis al la ŝipruino kaj la ŝipruino estis filmita. Akademiko Keldyŝ ankoraŭ unufoje revenis super la ŝipruinon subgvide de McDowell, nome en julio de 2002, kiam ili faris 6 pluajn mergojn kun miniaturaj subakvajŝipoj MIR. La ŝipruino estas en tiom bona stato, ke ĝi eltenos sur la mara fundo verŝajne ankoraŭ multe da dekoj da jaroj.
Róza Laborfalvi
Róza LABORFALVI estis elstara hungara aktorino.
Nomo
Ŝi naskiĝis, kiel Laborfalvi Benke Judit. Kiel hungara aktoro, ŝi uzis la pli mallongan nomon Laborfalvi Róza (laŭ hungara formo). Ŝia edzo estis Mór Jókai, tial foje estas legebla Jókainé aŭ pli longe Jókai Mórné. Laŭ la hungara ortografio post la edza nomo aldoniĝas gramatikaĵo "né".
Vivo
Ŝi naskiĝis en Miskolc, en la 8-an de aprilo 1817, ŝi mortis en Budapeŝto, en la 20-an de novembro 1886. Ambaŭ gepatroj estis aktoroj, evidentiĝis, ke ankaŭ Róza estos aktorino. Ŝi debutis en Buda en 1833. En 1837 ŝi jam ludis en Nacia Teatro (Budapeŝto) precipe en dramoj.
Dum la revolucio en la 15-an de marto 1848 ŝi konatiĝis kun Mór Jókai, kiu estis pli juna 8 jarojn. Jam en la sama jaro ili geedziĝis, kiu kaŭzis grandan skandalon, ĉar ŝi jam havis 12 aĝan filinon. Eĉ Sándor Petőfi kritikis tiun agon. Spite tion, ŝi estis tre ŝatata kaj talenta aktorino. En 1857 ŝi faris la inaŭguron en Nacia Teatro (Miskolc). Ĝis 1859 ŝi daŭre aktoradis, tamen poste en Miskolc okazis la oficiala adiaŭo en 1883.
(4596) 1981 QB
(4596) 1981 QB estas tre malgranda amora kaj marsrenkonta asteroido. En 2022, gi estis la sennoma asteroido kun plej malgranda numero.
Laŭ ĝia supozita albedo (inter 0,04 kaj 0,2), ĝia grando estas taksata inter 1,9 kaj 4,3 km.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Charles T. Kowal elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Malgraŭ ĝia perihelio de 1,077 AU, ĝia orbita klineco gardas ĝin malproksima de la Tero: ĝi restas je pli de 44,618 milionoj da km de nia planedo. Sed ĝi venas pli proksimen de Marso: ĝi povas pasi al 0,0432 AU (6,462 milionoj da km) de ĉi-tiu planedo.
NGC 1399
NGC 1399 (aliaj indikoj — PGC 13418, ESO 358-45, MCG -6-9-12, AM 0336-353, FCC 213) estas galaksio en konstelacio Forno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Cadarache
La 28-an de junio en 2005, oni subskribis kontrakton en Moskvo, ke la loko por la internacia fuzia reaktoro estos en tiu esploradcentro. Tio signifas investon de 10 miliardoj da dolaroj kaj esploreblecojn dum 30 jaroj.
Sunmakulo
Sunmakulo estas regiono sur la Suna supraĵo (fotosfero), kiu havas pli malaltan temperaturon ol ĝia ĉirkaŭaĵo, kaj intensan magnetan agadon. Kvankam sunmakuloj estas blindige helaj, je temperaturoj de proksimume 5000 kelvinoj, la kontrasto kun la ĉirkaŭa materio je proksimume 6000 kelvinoj igas ilin klare videblaj kiel mallumaj makuloj. Interese, se ili izoliĝus de la ĉirkaŭa fotosfero, ili estus pli helaj ol lumarko.
''Aktiva regiono 9393, kiel vidita per la instrumento MDI sur SOHO (Suna kaj Heliosfera Observatorio), enhavis la plej grandan aron da sunmakuloj iam observitan dum la aktuala suna ciklo. Je la 30-a de marto 2001 la tuta areo de la sunmakuloj en la aro estis dek-trioble la areo de la tuta supraĵo de la Tero. Ĝi estis la fonto de multaj flagraĵoj kaj elĵetaĵoj el korona materio, inkluzive de unu el la plej grandaj flagraĵoj registritaj dum dudek kvin jaroj je la 2-a de aprilo 2001. Kaŭzita de intensaj magnetaj kampoj eliĝantaj el la interno, sunmakulo aperas malluma nur en kontrasto kun la restaĵo de la suna supraĵo, ĉar ĝi estas iomete pli malvarma ol la nemakulitaj regionoj.''
La suna ciklo
La unua precize datita observado de sunmakulo estis farita fare de ĉinaj astronomoj de la Han-dinastio en 28 a.K.
En 1843 la amatora astronomo Heinrich Schwabe trovis, ke la nombro de sunmakuloj sekvas ciklon. Intertempe astronomio scias, ke ĝin kaŭzas cikla variado de la suna magnetkampo, kiu ade inversigas sian direkton kaj por tio devas pasi tra forteco de preskaŭ nulo. Tia sunmagneta ciklo daŭras proksimume 22 jarojn (supozeble inter 21,4 kaj 22,2 jaroj); ĉar por la sunmakuloj la direkto de la magneta kampo estas egala, ilia ciklo longas nur 11 jarojn. La cikloj ne estas tre regulaj; la tempo inter du maksimumoj forte varias.
Esploroj montris, ke ne nur la longo de la cikloj varias, sed ankaŭ la forto de la maksimumoj. Estas sciate, ke en la lastaj jarcentoj okazis tri periodoj, kiam sunmakuloj preskaŭ mankis. Oni nomas ilin "minimumoj de sunmakula aktiveco": La tri lastaj minimumoj estas parto de pli longdaŭra malmultiĝo de suna aktivado, kiu daŭris pli ol 400 jarojn. Pro la malmultiĝo de sunaj flagroj la makulaj minimumoj kaŭzas malvarmiĝojn de Tero; iuj nomas ilin "malgrandaj glaci-epokoj". Dum la Maunder-Minimumo la Balta maro kaj rivero Tamizo regule glaciiĝis dum du vintraj monatoj; post 1813/14 ĝis nun Tamizo neniam glaciiĝis..
Efiko al la Tera temperaturo
Dum jaroj kun malpli granda nombro de sunmakuloj la suna radiado malpliiĝas per ĉirkaŭ 1%. La jaroj inter 1645 kaj 1715, la tiel nomata minimumo de Maunder, kiam ne estis sunmakuloj estis ankaŭ la jaroj de la malgranda glaciepoko. Estas neklara, cŭ la etaj ŝanĝoj de la suna aktiveco sufiĉas kiel kaŭzo de la grava ŝanĝo de la klimato.
Efiko al la propagado de radio-ondoj
Kun la ŝanĝiĝo de la suna aktiveco ankaŭ la ionosfero de la Tero. Tio havas ankaŭ efikojn al la propagado de mallongaj radioondoj. Dum periodo de alta nombro de sunmakuloj la kondiĉoj por longdistancaj radiokontaktoj estas speciale bonaj.
Vidu ankaŭ Amatora radio
Kasseburg
Kasseburg estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Schwarzenbek-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Kantono Louisa (Iovao)
La kantono Louisa (Louisa County) estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas . La kantono estis fondita la.
Caruaru
Karuarŭo (Caruaru, en la portugala), estas brazila urbo, situanta en Pernambuko. Ĝi estas la urbo kiu havas la plej grandan kvanton de loĝantaro ene de Pernambuko (ĝi havas 337.445 loĝantojn, pro tio estas la kvara plej granda urbo de la ŝtato). Ĝi estas granda urba centro, ekonomie, industrie, administre kaj kulture, de Pernambuko. La malneta enlanda produkto de tiu urbo estas de 3.003.634.000,00, tiel ĝi estas la sepa plej granda MEP de la subŝtato.
Je 130 kilometroj de la subŝtata ĉefurbo, Recifo, Karuarŭo estas internacie konata, ĉar ĝi havas la plej grandan centron de manfaraj artoj de Latinameriko, kategorio donita de Unesko.
Historio
La teritorio kie Karuarŭo estas nuntempe, antikve estis bieno por bredado de bovoj kaj ĝi apartenis al la familio “Nunes dos Bezerros”. Kun la familio Nunes vivis du orfaj knaboj. Unu el tiuj orfoj estis José Rodrigues de Jesus, kaj kiam li estis plenkreskulo, post kelkaj konfuzoj kun siaj patroj, li ekposedis la teritorion kiu apartenis al li pro heredo. En tiu teritorio li kreis kapelon por omaĝi “Nian sinjorinon” kaj la loĝado ekaperis en la ĉirkaŭaĵo de tiu kapelo. En 1846, la monaĥo Euzébio de Sales, ekkonstruigis la ĉefan preĝejon, nuntempe ĝi estas la katedralo de la urbo.
La geografia situo de Karuarŭo favoris ĝian disvolviĝon, ĉar devige la homoj kiuj vojaĝis ene de Pernambuko ĉiam pasis en la ĉirkaŭaĵojn de la urbo. Decembre 1895 okazis la inaŭguro de fervoja stacio “Great Western” kiu kunligis Karuarŭon al Recifo.
Ekonomio
La komerco estas la Ĉefa ekonomia praktiko en Karuarŭo, kaj la komerco estas impulsata de granda produktado de vestaĵoj kiuj estas produktataj en Karuarŭo kaj en urboj, kiuj ĉirkaŭas ĝin.
Klimato
La somero en la urbo estas seka kaj varma kun maksimumaj gradoj inter 25ºc ĝis 35°c kaj havas minimumajn gradojn inter 21ºc, 15°c. Dum la vintro pluvas kaj la vetero estas kun minimumaj gradoj inter 16ºc, 11ºc kaj kun maksimumaj gradoj inter 20ºc ĝis 25ºc.
Sportoj
Karuarŭo estas la dua grava urbo de Pernambuko, koncerne al sportoj. La urbo havas stadionon kie okazas maĉoj, du piedpilkajn grupojn, kurvojon kie okazas gravaj kuradoj en kelkaj monatoj.
La fama bazaro
La bazaro de Karuarŭo estas kulture kaj ekonomie grava por la urbo, tie estas vendataj fruktoj, legomoj, kuracigaj herboj, viandoj, cerealoj, vestaĵoj, ŝuoj, iloj por kuiri, meblaroj, bestoj, eletronikaj iloj, ktp. Ekzistas fama muziko kiu temas pri tiu bazaro (A feira de Caruaru/ Luiz Gonzaga). Tiu bazaro estas la plej granda kiu okazas subĉiele en la mondo kaj ĝi allogas diversajn turistojn pro ĝia populareco, tiel ĝi estas unu el la ĉefaj turistaj punktoj.
(15157) 2000 FV39
(15157) 2000 FV39 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Fernán Caballero (Ciudad Real)
Fernán Caballero estas municipo de Hispanio, en la provinco de Ciudad Real, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas fernanducos. La censita populacio en 2010 estis de 1.148 loĝantoj kaj la denseco estas de 11,04 loĝ/km².
Situo
Fernán Caballero estas situa en la suda parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kamparo de Kalatrava en la centra parto de la provinco de Ciudad Real. La areo de ties teritorio estas de 103.96 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Historio
La nomo de tiu vilaĝo estas atribuata al konkeristo kaj unua senjoro, kies tiama versio skribiĝis komence de la 14a jarcento kiel Ferrant Cavallero.
La historio de la vilaĝo estas ligata al tiu de la Ordeno de Kalatrava, kiu posedis la teritorion post la konkero al la islamanoj. Krome ĝi estis sufiĉe proksima al la ununura reĝurbo nome Ciudad Real kiu konfliktis kontraŭ la ordeno kaj inverse.
Fernán Caballero estis domaro protektita de la kastelo de Malagón. Poste separiĝis kaj aliĝis al la Ordeno de Kalatrava. Akiris kategorion de vilaĝo en 1482. La vilaĝo de Fernán Caballero havis privilegian situacion ĉar tie pasis la Reĝa Vojo el Toledo al Kordovo.
En 1837 la urbodomo kaj la preĝejo de Nuestra Señora de Gracia estis incendiataj.
Dum la Hispana Enlanda Milito tiu teritorio restis en la flanko de la respublikanoj kaj post la unuaj mortigoj fare de frankitoj en la mala teritorio, eksplodis amasmortigoj kontraŭ religiuloj kaj dekstruloj en la respublika teritorio. Tiele la 24-a de julio de 1936 en la trajnstacio de Fernán Caballero 14 religiuloj arestitaj devenaj de Ciudad Real estis publike mortpafitaj. La nomoj de tiuj 14 estis jenaj: Tomás Cordero, Claudio López, Ángel López, Primitivo Berrocoso, Antonio Lasa, Vicente Robles, Melecio Pardo, Antonio María Orrego, Otilio del Amo, Cándido Catalán, Ángel Pérez, Abelardo García, Gabriel Barriopedro kaj Jesús Aníbal Gómez, tiu lasta kolombia. Al ili aldonedas Felipe González, kiu estis martirigita en Fernán Caballero, ĉe la tombejo, la 2-a de oktobro de 1936.
Pelagio la 1-a
Pelagio la 1-a, latine Pelagius (naskiĝis nekonatan daton en Romo kaj mortis en 561) estis papo de 556 ĝis sia morto. En jaro 536 Pelagio estis kunulo de papo Agapeto la 1-a en sia vojaĝo al Konstantinopolo kaj tie iĝis reprezentanto de papo Vigilio apud la konstantinopola kortego. Pelagio estis papigita de imperiestro Justiniano la 1-a. Kiam la papo Vigilio estis alvokita al Konstantinopolo de la imperiestro, Pelagio restis kiel reprezentanto de la Papo en Romo, dum tiu tempo, li bezonis defendi la urbon kontraŭ la gota ĉefo Totilo, kiu sieĝis Romon. Poste, Totilo sendis Pelagion al Konstantinopolo por trakti la pacon kun Justiniano, sed la imperiestro preferis sendi sian generalon Bazilio kontraŭ la malamikoj.
De Wolden
[[Media:Nl-De_Wolden.ogg|De Wolden]] estas municipo en la sudokcidenta parto de la provinco Drento (Drenthe) en Nederlando. Fine de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo ekestis je la 1-a de januaro 1998 pro kunfandiĝo de la municipoj Zuidwolde, Ruinerwold, De Wijk kaj la plej granda parto de Ruinen.
Echten estas vilaĝo en la municipo De Wolden.
Maria Pascoli
Maria PASCOLI (naskiĝis la, mortis la ) estis itala poetino kaj klasika studisto. Ŝi estis la fratino de la poeto Giovanni Pascoli, kiun ŝi helpis ĝis lia morto, kaj kies arĥivojn ŝi konservis en la domo nomata laŭ li. ;
Ŝi mortis en 1953, kaj testamentis «... la domon, la kapelon, la librojn, la paperojn de lia frato Giovanni, la memorojn pri la familio kaj aliajn aferojn de la domo ...» al la municipo de Barga.
Ŝi estas entombigita en la kapelo de sia domo en Castelvecchio, apud sia frato Giovanni.
Nango (Aomori)
Nango (japane 南郷村[Nangō-mura]) estas estinta vilaĝo en Distrikto Sannohe, Gubernio Aomori, Japanio. Ĝi fariĝis parto de Haĉinohe en la jaro 2005.
Stacio Yasu (Ŝiga)
Stacio Yasu (japane: 野洲駅 [Jasu-eki], angle: Yasu Station) estas fervoja stacio en Jasu, Gubernio Ŝiga, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Tōkaidō (ĉefa).
Qurratulain Hyder
Qurratulain HYDER, ankaŭ literumata Qurrat-ul-Ain Hyder (naskita la 20-an de januaro 1925 en Aligarh, Utar-Pradeŝo, Barato; mortinta la 21-an de aŭgusto 2007 en Noida, Utar-Pradeŝo) verkis romanojn, novelojn, dramojn, vojaĝrakontojn kaj tradukaĵojn en la urdua lingvo. Ŝi gajnis la premion Gjanpith, la plej prestiĝan beletran premion de la barata registaro, por la jaro 1989.
Filino de konataj verkistoj, Qurratulain Hyder ekverkis sian unuan novelon jam kiam ŝi estis 11-jara. Poste venis el ŝia plumo 12 romanoj, naŭ novelaroj, ses tradukaĵoj kaj kvar libroj de ĵurnalismo.
Ŝia plej fama romano Aag kaa dariyaa (Rivero de fajro) aperis en 1959, kiam ŝi loĝadis en Pakistano (la familio translokiĝis tie dum la disduigo de la duonkontinento). La romano pentras la historion de la hindaj popoloj sur vasta historia kanvaso de la 4a jarcento antaŭ nia epoko ĝis la post-sendependiĝaj aktualecoj de Barato kaj Pakistano. En periodo kiam la fokuso de la urdua literaturo estis la poezio, ŝia romano estis fenomena atingo.
Ŝi revenis al Barato en 1960 kaj laboris kiel ĵurnalisto kaj redaktoro en anglalingvaj revuoj. Ŝi estis gastprofesoro ĉe multaj universitatoj en kaj ekster Barato. Ŝi neniam edziniĝis.
Eksteraj ligiloj
Laŭtlegaĵo el verko de Qurratulain Hyder de la aŭtoro mem
Omaĝoj anglalingvaj: The Hindu, kaj   Outlook India
Ŝona lingvo
La ŝona lingvo estas la lingvo de la Niĝerkonga lingvaro, Bantua lingvaro parolata en Zimbabvo (kies ĉefa lingvo ĝi estas : 7,5 mln), Mozambiko (ĉ. 1 mln), Bocvano kaj Sud-Afriko. Totala kvanto: 8,68 mln (1992).
Ekzemplo
Traduko de la deklaro de UEA okaze de la tago de libroj, 23-a de aprilo far Oliver Mazodze, aktiva esperantisto el Harareo.
Sveta Marija
Sveta Marija estas vilaĝo kaj samtempe municipejo en Kroatio, en distrikto Međimurje.
Viseu
Viseu estas portugala urbo de Portugalio. La urbo estas la administra centro de la distrikto Viseu, situanta en la Centra regiono kaj la subregiono Dão-Lafões. Ĝi havas 100.000 loĝantojn kaj estas la ĉefurbo de la antikva provinco Beira Alta.
Sveta Marija
Loknomo
La loknomo signifas: Sankta Maria.
Ŝona lingvo
Ekzemplo
Mashoko eve Universal Esperanto Association (UEA) pamapembero epasi rese ezuva rezvinyorwa:
Sveta Marija
Situo
Sveta Marija situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Dravo (kie estas artefarita lago), laŭ ĉefvojo Prelog-Koprivnica.
Ŝona lingvo
Ekzemplo
Sangano repasi rese rakamirira vanhu vanotaura mutauro we Esperanto, re Universal Esperanto Association, UEA, rinozvibatanidza kumapembero epasi rese okucherechedza zuva rezvinyorwa (International Book Day), iro rinova musi wa 23 April. Mapemberero aya, anotungamirirwa nesangano repasi rese rinoona nezve fundo, ruzivo netsika, re UNESCO, anoitwa akanangana nekukurudzira kuverengwa, kunyorwa nekuburitswa kwezvinyorwa, uye kuchengetedzwa kwekodzero dzevanyori.
Sveta Marija
Historio
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. La municipo formiĝis en 1997 el parto de municipo Kotor. Apartenas al tio ankoraŭ unusola vilaĝo.
Ŝona lingvo
Ekzemplo
Kwemakore anokwana zana, mubatanidzwa wepasi rese wevanhu vanotaura Esperanto wakakwanisa kurarama zvichiburikidza nezvinyorwa zvawo, kutangisisa nechibhuku chidiki chaidzidzisa mutauro uyu chakabuda mugore ra 1887, kusvika kumakumi ezvuru emabhuku ava kubuda mazuva ano akanyorwa nemutauro uyu, achitaura nezvakasiyanasiyana, uye achiburitswa munyika dzese dzepasi. Kuvatauri veEsperanto, avo vanogara munzvimbo dzakasiyanasiyana uye vakaparadzana, zvinyorwa zvakava nebasa rokuvabatanidza. Nhasi uno zvinofadza zvikuru kuona kuti vatauri veEsperanto vava kushandisawo tsika dzamazuva ano dzokudhinda nekubudisa mabhuku.
Johannes Micraelius
Johannes MICRAELIUS (vere: Johannes Lütkeschwager; naskiĝis la en Koszalin, mortis la  en Szczecin) estis germana poeto, filozofo, teologo kaj historiisto.
Vivo
En la jaro 1639 li estis lernejestro ĉe la Konsilantarlernejo ŝtetina. La surloka libropresisto kaj eldonisto Georg Rhete eldonis en 1640 lian sesvolumajn verkon historian Altes Pommerland.
En 1641 Micraelius iĝis lernejestro ĉe la duka pedagogiejo ŝtetina nomumote samjare profesoro pri teologio kaj filozofio.
Izobutila fosfato
Izobutila fosfato aŭ tri-izobutila ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la izobutila alkoholo kaj fosfata acido. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Izobutila fosfato posedas 12 karbonatomojn, 27 hidrogenatomojn, 4 oksigenatomojn kaj 1 fosforatomon Izobutila fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de izobutilaj derivaĵoj.
Tariq al-Hashimi
Tariq al-Hashimi (طارق الهاشمي Țāriq al-Hāshamī; naskiĝinta en 1942) estas politikisto de Irako kiu servis kiel ĝenerala sekretario de la Iraka Islama Partio (IIP) ĝis majo 2009. Li servis kiel Vicprezidento de Irako el 2006 ĝis 2012. Kiel sunaisma, li elposteniĝis kiel kolego de la ankaŭ sunaisma politikisto Ghazi al-Javar. En decembro 2011, Hashimi fuĝis al Iraka Kurdio por eviti areston pro murdakuzoj. La Centra Krimtribunalo de Irako kondamnis lin al mortopuno in absentia (dum foresto) la 9an de septembro 2012. En april 2012, Hashimi foriris al Ankara, Turkio, ricevinta garantion ke li ne estos ekstradiciita.