cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kálmán Sántha
Biografio
Kálmán Sántha frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en malsanulejo pri mensaj malsanoj, kie li okupiĝis ankaŭ pri esploradoj. Inter 1936-1937 li faris sciencan laboron en Montrealo helpe de stipendio. Hejmenveninta li esploris, kuracis kaj instruis en universitato de Debrecen. En 1944 li aliĝis al la demokrata parlamento, sed baldaŭe li havis konfliktojn kun la komunistoj. En 1951 li devis trude labori en malgranda malsanulejo de Balassagyarmat. Antaŭ sia morto oni denove rericevis siajn postenojn kaj anecojn. Li ricevis premion Kossuth en 1949 kaj postmorte en 1990 ankaŭ alian premion.
27740 Obatomoyuki
27740 Obatomoyuki estas tre malgranda tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tomoyuki Oba, de Kōnan (gubernio Koĉi). Li helpis la vizitantojn kiel prezentisto ĉe la Observatorio de Geisei dum li instruis en mezlernejo.
Eringhem
- jen france, origine nederlande respektive flandre Eringem - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Olmillos de Muñó
Olmillos de Muñó [olMIljos demuNJO] estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.
La loknomo Olmillos de Muñó estas komprenebla kiel Ulmetoj de Muñó, alude al iama posedanto Nuño.
Ĝi distas 30 km de la provinca ĉefurbo, nome Burgoso. Proksimaj municipoj estas Mazuela, Ciadoncha kaj Presencio. Ĝi estas inter Pampliega okcidente kaj Mazuela oriente.
Aktualo
Nuntempaj altiraĵoj estas la preĝejo, la pilorio kaj piedirado tra naturaj lokoj.
Vaporkaldrono
Vaporkaldrono estas instalaĵo por transformi fluidon al vaporo. La tradicia vaporcentralo konsistas el brulejo (kie brulas la fuelo), akva tubsistemo (kiu transportas la varmon) kaj ejo por kolektiĝo de la vaporo.
La unuan vaporkaldronon konstruis Herono de Aleksandrio en la 1-a jarcento p.K., sed oni taksis ĝin ludilo. La unuan vaporkaldronon kun sekura ventilo planis la franca Denis Papin en 1679.
La amasa ekuzo de vaporkaldronoj okazis en Anglio komence de la 18-a jarcento (industria revolucio). La unuaj estis konstruitaj el forĝita fero, sed ili baldaŭ ŝanĝis al ŝtalo. La modernaj vaporkaldronoj estas konstruitaj el ŝtala alojo, kiu rezistas al grandaj premo kaj temperaturo.
Komence oni brulhejtis rekte la tubojn kaj tiel varmigis la akvon (fajrotuba vaporkaldrono), poste oni ŝanĝis je ĉirkaŭtuba hejtado (akvotuba vaporkladrono), ĉe kiu versio en la tuboj moviĝas akvo kaj estiĝas la vaporo.
Eŭfrozino de Polack
Eŭfrozino estis nepino de polocka princo Vseslav Braĉislavoviĉ (de lia filo Svjatoslav-Georgij), kaj kieva princo Vladimir Monomaĥ (de lia filino Sofia). En 1113 ŝi fariĝis monaĥino, poste (post 1116) ekloĝis en monaĥa ĉambro en Polocka Sofia Katedralo, kie ŝi komencis en templa libroreskribejo reskribi kaj eble traduki librojn. Ĉirkaŭ 1124 ŝi ricevis de episkopo terenon ĉe Polocko (propraĵo de la katedralo), kie ŝi fondis virinan monaĥejon (Polocka Spaso-Eufrozina monaĥejo), kie ĉirkaŭ 1132 jaro estis konstruita preĝejo. En 1158 jaro mendis en Konstantinopolo kopio de ikono de Dipatrino Odigitrio Efesa por najbara monaĥejo, laŭ ŝia mendo estis farita relikvujo en formo de kruco - Kruco de Eŭfrozino de Polack. Ĉe fonditaj de ŝi monaĥejoj funkciis lernejoj (por lernado de legado, skribado, notlegoscio, eble helena lingvo), librejoj, libroreskribejoj, ikonpentrejoj, hospico. Ŝi mem verkis kaj verkis preĝojn kaj predikojn. En maljuna aĝo ŝi veturis en pilgrimado al Jerusalemo, kie ŝi havis aŭdiencon ĉe la Patriarko de Jerusalemo Luko. Laca pro vojaĝo ŝi malsanis kaj mortis. Estis entombigita en monaĥejo de Sankta Feodosio (ĉe Jerusalemo), En 1187 ŝia relikvo estis transportita al Kievo, en 1910 al Polock. Ŝia honorado komenciĝis en la fino de la 12-a jarcento.
Parmenido de Elajo
Parmenido de Elajo, filo de Pireto, naskiĝis en Elajo, suditalia urbo de Helenio en la dua duono de la sesa jarcento kaj mortis en la duono de la kvina jarcento a.K. Li estis poeto kaj filozofo, konsiderata la fondinto de la elaja skolo kaj skribis pri sia penso pere de heksametraj versoj. Lia verko iniciatiĝas pere de alegoria enkonduko kaj estas dividita en du partoj: La Vojo de la Vero kie li prezentas sian koncepton pri la vera naturo de la realaĵo kaj la dua parto Vojo de Eraro kaj La Vojo de la Opinio kie li prezentas la tradician ionian modelon de la naturo.
Lia plej eminenta disĉiplo estis Zenono el Elajo. Alia daŭriganto de la parmenida pensmaniero estis Meliso el Samoso.
Vojo de la Vero
La Vojo de la Vero estas la vojo de la racio, de la logoso, kiu estas la privera kriterio, ĉar la racio ne estas asociita al la kredo. Parmenido asertas ke la nura realaĵo estas la esto, ke ne eblas alia realaĵo nek la eterna moviĝado de Heraklito. La malesto ne povas ekzisti ĉar ĝi ne estas pensebla. La esto kaj la penso estas unu sola afero, sen la esto ne estas penso. Tiele pensante Parmenido distingiĝas de la aliaj antaŭsokratuloj ĉar li ne konsideras la realaĵon kiel kosmologia konkretaĵo, sed kiel abstrakta ento. Inter la antaŭsokratuloj nur li kaj Pitagoro pensis simile. La nura diferenco de Pitagoro estas ke la parmenida esto ne estas principo kiel okazas al la pitagora numero, tio estas, la esto ne havis komencon, ĝi ne principiĝis. Kontraŭe de la instruoj de Heraklito Parmenido neas la movon kaj asertas ke la vera realaĵo estas senmova kaj tio kion ni konstatas kiel movo estas nur ŝajno, iluzio de la sensorganoj. Lia disĉiplo Zenono penos, poste, pruvi tiun aserton pere de la fama rakonto pri Aĥilo kaj la testudo.
Vojo de la Eraro
Laŭ tiu vojo oni akceptas la eblecon de ekzisto de la malesto kune la esto. Tio signifas akcekpti la ekziston de la nenio, granda eraro de la homa penso.
Vojo de la Opinio
Kvankam tiu vojo ne kondukas al la vero, oni povas pravigi ĝin ĝis nedifinita punkto. Ĝi estas la vojo de la ŝajno, de tio akceptebla ĝis punkto ne bone difinita, ĝi estas la vojo de la fenomenoj. La fenomenoj ekzistas kaj ili estas ŝanĝeblaj, moviĝemaj, vekantaj en la homoj diversajn opiniojn.
Kaŭze de tiaj konceptoj li estas konsiderata la unua metafizikisto de Historio kaj fondinto de ontologio.
Blua Lago (Suda Aŭstralio)
La Blua Lago en montaro Gambier, Suda Aŭstralio estas granda lago situanta en estingiĝinta vulkano. Ĝi estas nomata Waawor en la loka indiĝena lingvo.
Casoria
estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la Sankta Maŭro.
Malgranda hipolao
La Malgranda hipolao (Iduna caligata aŭ Hippolais caligata) estas birdo de la grupo de la hipolaoj. Ĝi estis iam konsiderata samspecifa kun la Rama hipolao, sed al ambaŭ oni agnoskas nuntempe plej ofte la specistatuson.
Casoria
Najbaras la komunumoj Afragola, Arzano, Cardito, Casalnuovo di Napoli, Casavatore, Frattamaggiore, Napoli kaj Volla.
Malgranda hipolao
Ĝi estas malgranda paserina birdo, troviĝanta en malferma kamparo kun arbustoj kaj aliaj alta vegetaĵaro. La ino demetas 3-4 ovojn en nesto en arbusto aŭ vegetaĵaro. Kiel plej parto de hipolaoj, ankaŭ tiu ĉi estas insektovora.
Tiuj estas malgrandaj hipolaoj, ĉefe kompare al aliaj samgenranoj. Ili estas palbrunaj supre (pli malhela en flugilplumoj kaj vosto) kaj blankecaj sube kun sablokoloraj brusto kaj flankoj, dum la gorĝo estas tute blanka. La eksteraj vostoplumoj havas palajn bordojn. Ili havas mallongan palan superokulan strion kaj ioma malhela traokula strio. La beko estas forta kaj pinteca. La Rama hipolao estas pli granda kaj griza ol la Malgranda hipolao, kaj ĉefe similas al la Pala hipolao.
Rodopeĥoj
Rodopeĥoj aŭ Rhodopechys estas genro de birdoj de la familio de Fringedoj kiu enhavas la jenajn tri speciojn:
Ĉiuj tri specioj estas grizbrunecaj birdoj kun rozkoloraj areoj en flugiloj kaj plej subaj partoj.
La Dezerta fringo, Carduelis obsoleta (iam Rhodopechys obsoleta), rezultis apartenanta al la (sub)genro Chloris en la genro Carduelis kiel indikis la analizoj per DNA, kanto kaj okulstria bildo; ĝi estas tre rilata al la membroj de la genro Carduelis (Zamora et al., 2006). Vidu la specian artikolon por pli da detaloj.
Rhodopechys signifass "roza antaŭbrako" en antikva greka kaj kiel termo devenas eĉ el Homero, kiu uzis ĝin ofte kiel epiteto por aludi virinojn kaj diinojn.
Königsbronn
Königsbronn estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Heidenheim kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
El Torico de Teruel
El Torico [toRIko] (la taŭreto) estas fama fontano de Teruelo (Aragono, Hispanio) kaj eble ties ikono. La termino torico derivas speciale el malgranda skulptaĵo de taŭro kiu kronas la fontanon kaj tiu havigas sian saman nomon al la fontano, ankaŭ kiel montro de la parolmaniero de la zono, ĉar normale la diminutivo en aliaj dialektoj de la hispana estus torito.
Priskribo
Tiu fontano havas grandan kolonon kiu estas kronita de malgranda skulptaĵo de taŭro, el tio oni nomas ĝin "Fuente del Torico", en la malgranda parto kvar kapoj de virbovoj ŝprucigas akvon kiu falas al la bazo de la fontano. Menciindas ke ĝi estas ĉirkaŭata per grandaj ĉenoj (dekoraj, kompreneble, ĉar ili estas perfekte trapaseblaj.)
Historio
La dekomenca fontano konstruita en tiu loko estis cisterno kiu datis el 1375, kvankam ĝi estis anstataŭata dufoje por ke en 1858 oni starigu la aktualan fontanon.
Vettius Valens
Vettius Valens (latine: Vettius Valens; naskiĝis la 8-an de februaro 120, mortis ĉ. 190) – malnovgreka astrologo, aŭtoro de 10-voluma verko en la kojnea greka lingvo, konata sub la titlo Antologioj.
Laŭ deveno estis antioĥiano, plimulton de la vivo pasigis tamen en Aleksandrio, kie verŝajne ekkonis Ptolemeon. En sia verko entenis grandan aron de astrologiaj informoj pri manieroj difini ascendantojn, poziciojn de signoj de la zodiako kaj de ilia enfluo al vivo de la homo, ilustrante ilin per tabeloj kaj kalkulmetodoj. Ankaŭ entenis pli ol 100-on da ekzemplaj horoskopoj el la periodo de 37 ĝis 184, kaj donis sian daton de la fekundigo kaj nasko. La antologioj estas valora fonto pri historio de antikva astrologio. Vettius abunde referencas al aŭtoroj de pli fruaj verkoj, el kiuj plimulto ne estas konata aliaj fontoj.
And Tango Makes Three
And Tango Makes Three (kaj Tango faras tri) estas 2005 porinfana libro verkita de Peter Parnell kaj Justin Richardson kaj ilustraciita de Henry Cole. La librook estas bazita sur la vera historio de Roy kaj Silo, du maskloj de Antarkta pingveno en la Centraparka Zoo de Novjorko, Usono. La libro kovras la ses jarojn de ilia vivo kiam ili estis formanta paron kaj ricevis kovotan ovon.
La libro ricevis multajn premiojn sed ankaŭ estis kerno de nombraj cenzuroj kaj de kulturaj polemikoj pri samseksa edz(in)eco, adoptado, kaj samseksemo ĉe animaloj. La American Library Association (Usona Libovendeja Asocio asertis, ke And Tango Makes Three estis la plej provoka libro de 2006 al 2010, escepte pri 2009 kiam ĝi estis la dua plej provoka.
Valbanera
Valbanera estas la nomo de hispana pasaĝerŝipo, kiu dronis dum uragano antaŭ Florido en 1919 sen lasi iun indikon de la 488 pasaĝeroj kaj skipanoj,
Mezuroj
Valbanera estis konstruigita de la hispana ŝipentrepreno Pinillos Izquierdo y Compañía en Barcelono kiel pasaĝerŝipo inter Hispanio kaj Sudameriko. Nomdona estis la itala urbo Valfenera, kie unu el la posedantoj de Pinillos naskiĝis. Valbanera estis ekkonstruita en 1905 en skota ŝipfarejo Charles Connell & Company, Glasgow. Ĝi havis volumenon de 5.090 BRT (longo: 121,8 m, larĝo: 14,6 m, enmerĝiĝo maks.: 7,6 m; akvodismeto: 12.000 t, presto: 444 ĈP, rapido: 17 knotoj ((31,5 Km/h)). Valbanera estis planita por 1.200 pasaĝeroj kaj skipo de ĉ. 90, ĝi ekvojaĝis en 1906.
Lasta vojaĝo
Kiam Valbanera forlasis Barcelonon la celante Havanon, ĝi transportis 1.230 homojn (1142 pasaĝeroj kaj 88 skipanoj). La kargo enhavis olivojn, sekigitajn fruktojn kaj vinon.
Sur sia pasejo ĝi albordiĝis en la havenoj de Málaga, Cádiz, Las Palmas de Gran Canaria, Santa Cruz de Tenerife, San Juan (Puerto Rico), Galveston kaj Nov-Orleano. La ĝi atingis Santiago de Cuba. Kvankam la plimulto de la pasaĝeroj havis pagitan bileton ĝis Havano, pli ol 700 pasaĝeroj elŝipiĝis jam en Santiago - pro sekureco, ĉar severa ŝtormo estis anoncita. Tial restis nur 488 homoj surŝipe.
La malapero
La 9-an de septembro la ŝipo alproksimiĝis al Havano, sed la haveno estis fermita pro uragano de kategorio 4 (registrita kiel "Florida-Keys-uragano de 1919"), kaj Valbanera signalis, ke ĝi atendos antaŭ la haveno. Sed kiam la uragano formoviĝis, la ŝipo estis malaperinta.
Kun multe da energio oni serĉis ĝin - partoprenis ankaŭ usonaj kontraŭsubmarŝip-ĉasboatoj. Fine trovis ĝin la ĉasboato SC-203 de la usona mararmeo dek tagojn poste: Valbanera situis 5 mejlojn oriente de lumturo Rebecca Shoal Light (40 km for de Key West) en malprofunda maro kun movsablo. La ŝipo kuŝis surflanke, jam sinkinta en la sablo tiel, ke nur la masto kaj la tribordaj savboatoj en siaj gruoj videblis. Kvankam la ŝipo estis preskaŭ sendefekta, oni surprize trovis neniujn homojn, nek transvivantojn nek kadavrojn. La homoj estis malaperintaj senspure.
Pli sobra estas alia klarigo: ... "ke neniu povis saviĝi, ke tre rapide ĉio - ankaŭ en la ŝipo estis kovrita de movsablo tiel, ke la kadavroj ne povis flosi al la surfaco. Kaj antaŭ kelkaj jaroj oni trovis restojn de homaj ostoj ene de la ŝipo, komplete kovritaj de movsablo."
Literature
La kurtrakonto "After The Storm" (1928) de Ernest Hemingway baziĝas sur ĉi-epizodo pri la malkovro de la ŝipvrako de Valbanera.
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio estis unu el ĉeĥoslovakaj-polaj limregionaj disputoj kaj ĝi estis gvidita inter tiuj ĉi ŝtatoj ekde la jaro 1918 ĝis la jaro 1958. Ĝi kulminis en la jaroj 1918 ĝis 1920 kaj en la jaro 1938. Kun fina valideco ĝi estis finita nur per ĉeĥoslovaka-pola kontrakto el la jaro 1958.
Post pereo de Aŭstrio-Hungario estiĝis inter la nove estiĝinta Ĉeĥoslovakio kaj Pollando disputo je teritorio de Teŝinio. Post mallonga armea kunpuŝiĝo la 28-an de julio 1920 decidis konferenco de grandambasadoroj en Spa apartigi la disputeblan teritorion inter ambaŭ ŝtatojn. En la jaro 1938 Pollando armee konkeris kaj aneksis la orientan parton de la ĉeĥa parto de Teŝinio. Post la dua mondmilito la limoj revenis en la staton antaŭ la pola konkero. La disputo estis finita per fermo de kontrakto pri reciprokaj limoj en la jaro 1958.
Kadro de eventoj
Ĉeesto de slavoj en Teŝinio estas dokumentita ekde la 8-a jarcento. Teŝinio venis en dependecon de Grandmoravia regno. Post ties falo priregis ĝin ĉeĥaj princoj el dinastio de Přemyslidoj. Post invado de pola princo Boleslao la Brava en la ĉeĥan princlandon fine de la 10-a jarcento Teŝinio falis al la pola ŝtato. Břetislav la 1-a akiris ĝin ja fine de la 30-aj jaroj de la 11-a jarcento por mallonga tempo reen, sed en 1054 ĝi fine falis denove al la polaj Piastidoj. En proceso de erigado de la pola mezepoka ŝtato fine de la 13-a jarcento elmembriĝis Teŝina princlando, en kiu regis flanka linio de Piastidoj. La 18-an de februaro 1327 la ĉeĥa reĝo Johano de Luksemburgio akceptis de la teŝina princo Kazimiro la 1-a la teritorion de Teŝinio kaj donis ĝin al li la 24-an de februaro de la sama jaro kiel feŭdon reen. La 24-an de aŭgusto 1335 estis en Trenčín fermita kontrakto inter Johano de Luksemburgio kaj reprezentantoj de la pola reĝo Kazimiro la Granda, kiu konfirmis la feŭdan dependecon de Teŝinio je la ĉeĥa reĝo. La pola reĝo agnoskis trenĉinan interkonsenton la 9-an de marto 1339. Kiel parto de Landoj de Krono ĉeĥa Teŝinio sekve fariĝis ankaŭ parto de Aŭstrio-Hungario. Post morto de lasta piastida princino Elizabeto Lukrecia de Teŝinio en la jaro 1653 Teŝina princlando fariĝis kiel formortinta feŭdo de la Krono ĉeĥa posedaĵo de Habsburgoj, kiuj estis ekde la jaro 1526 ankaŭ la ĉeĥaj reĝoj.
En la tempo de husana estis en Teŝinio forta influo de la ĉeĥa. En la ĉeĥa estis en la jaro 1573 eldonita fare de la teŝina princo Venceslao la 3-a Adamo eĉ kodigo de la teŝina landa rajto en landa establo. Tiu ĉi kodigo difinis devon gvidi juĝan disputojn en la ĉeĥa (Ar XVIII) kaj (Ar XX) traduki en la ĉeĥan eĉ dokumentojn verkitaj en la ceteraj landaj lingvoj (tiam la latina kaj la germana). Venceslao la 3-a Adamo alipaŝis al protestantismo, al luteranismo alipaŝis eĉ pli granda parto de la loĝantaro de Teŝinio. Pro malebligo de kulturaj rilatoj kun la protestantismo en Bohemio kaj en Moravio post la jaro 1620 en la 18-a jarcento komenciĝas en la teŝina protestantisma medio senĉese abunde uzi la pola lingvo
Ekde la jaro 1848 komencis nacia konsciiĝado aŭtoĥtona slava loĝantaro de Teŝinio, kiu plejparte parolis ĝis hodiaŭa tempo uzata teŝina dialekto. Kampanja agado el la pola centro en la proksima Krakovo estis pli sukcesa ol la influo de la ĉeĥa centroj de la nacia movado. Eĉ tiel, la ŝanĝo de la etna konscio ("ni estas homoj de ĉi tie el korpo kaj ekde ĉiam ni parolas per laŭ la nia" - ) en la pola nacia konscio ("ni estas poloj el Teŝinio kaj ekde ĉiam ni parolas per regiona varianto de la pola") trafis nur parton de la slava aŭtoĥtona loĝantaro de Teŝinio. Parto de tiu ĉi loĝantaro pro rezisto al la polaj naciaj klopodoj kaj provoj unuigi Teŝinion kun Galicio eĉ kliniĝis al germana kultura rondo (la t.n. ŝlonzanoj). Apud la slava loĝantaro (anoncanta sin al ĉeĥoj, poloj aŭ sen klara nacia konscio) en Teŝinio vivis en la dua duono de la 19-a jarcento eĉ granda parto de germanoj kaj judoj.
En la jaro 1848 la pola lingvo fariĝis apud la germana la dua ofica lingvo. Post la jaro 1867 poloj akiris en Aŭstrio-Hungario privilegiitan postenon kaj per nombro de siaj homoj en superaj diplomataj kaj administraj postenoj superis ilin nur germanoj kaj hungaroj. Sur ŝanĝo de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj enloĝiĝon de Teŝinio per principa maniero influis migrado kunigita kun industriigo. La almigrintoj venis precipe el la pola Galicio (tiu ĉi galicia grupo de la almigrintoj fine prezentis preskaŭ 12% el la suma nombro de la loĝantaro de Teŝinio), sed parto el ili asimiliĝis en la germanan kaj pli poste eĉ en la ĉeĥan elementojn. La ĉeĥaj-polaj interrilatoj iompostiom malboniĝis - ĝis la 80-aj jaroj de la 19-a jarcento kaj kun certaj ekscepcioj ĝis la interŝanĝo de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj superis reciproka kunlaboro (motivita per komuna kun-ago kontraŭ la privilegiita posteno de la germanoj), kiun komence de la 20-a jarcento alternis reciproka rivaleco, superkreskanta ĝis antagonismo. Signifa parto de la loĝantaro senĉese ne estis naciece klarigita kaj ĝi anoncis sin alterne al diversaj naciecoj. limoj de la ĉeĥa loĝiĝo en Teŝinio ŝoviĝis direkte al la ĉeĥa enlando. En la jaro 1908 ĉeĥa Matico de klereco popola transloĝiĝis el Teŝino ĝis Ostrava, ĉeĥa ĵurnalo estis transportita el Teŝino ĝis Frýdek. Falo de la ĉeĥa elemento en la regiono estas sugeste priskribata en Sileziaj kantoj de Petr Bezruč.
La strada
La strada estas itala filmo de 1954 produktorita de Dino de Laurentiis kaj Carlo Ponti, reĝisorita de Federico Fellini kun ĉefaj geaktoroj Anthony Quinn kaj Giulietta Masina, edzino de Fellini. Estas klasika ekzemplo de la periodo novrealisma de la reĝisoro, al kiu ĝi havigis solidan internacian prestiĝon.
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio
Kadro de eventoj
En la jaro 1918 la teritorio de la t.n. Teŝinio etendiĝis sur areo 2281,6 km², kie vivis en la jaro 1910 laŭ rezultoj de lasta aŭstra popolnombrado 434 521 personoj, el kiuj 53,8 % uzis kiel sian parollingvon (la t.n. ) la polan lingvon, 26,6 % la ĉeĥan kaj 17,7 % la germanan lingvon. Indiki la teŝinan dialekton aŭ la jidan lingvon ne eblis. La nombroj de la germanaj parolantoj tial ensumigas ankaŭ la judan loĝantaron, parolanta per la germana aŭ la jida. La nombroj de la pole parolantoj ensumigas eĉ kontraŭpole orientitajn ŝlonzanojn.
Yuki Abe
Yuki Abe (japane 阿部 勇樹, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2005 ĝis 2011 membris en la japana nacia teamo de futbalo. Li estas aktiva teamano kiu partoprenis en 53 matĉoj.
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio
1918-1920
En tempo de la disfalo de Aŭstrio-Hungario la poloj en Teŝinio realiĝis pli aktive ol la ĉeĥoj. La 7-an de oktobro 1918 Józef Londzin kaj Tadeusz Reger, la polaj deputitoj el Teŝinio, proklamis, ke la polaj municipoj volas en Pollandon, je kvar tagoj pli poste simile esprimis sin pola deputito Jan Michejda. La 12-an de oktobro 1918 en kunsido en Teŝino reprezentantoj de la polaj politikaj partioj decidiĝis pri aparteneco de Teŝinio al Pollando. Estis destinita Pola nacia komitato por Teŝinio, kiu proklamis Teŝinion kiel parton de Pollando, malarmigis aŭstria-hungarajn garnizonojn kaj nokte el la 31-a de oktobro je la 1-a de novembro ĝi armee tiel konkeris plimulton de Teŝinio. Nur la 29-an de oktobro 1918 estis destinita ĉeĥa Nacia komitato por Silezio, kiu la 1-a de novembro 1918 simile proklamis, ke ĝi transprenas regadon super la tuta Silezio, inkluzive de la tuta Teŝinio. Ĉeĥoslovakio apogis sian pretendon al historia rajto (Teŝinio estis ekde la jaro 1327 en feŭda dependeco de ĉeĥa reĝo), al naciecaj kaj al strategiaj kaŭzoj (ĉefa fervojo Košice-Bohumín kaj rezervoj de karbo). Pollando apogis sian pretendon precipe al kaŭzoj naciecaj (en lasta popolnombrado en la jaro 1910 plimulto de loĝantoj de Teŝinio indikis la polan lingvon kiel sian parollingvon) kaj postulis rajton al memdifino por la poloj vivantaj en Teŝinio.
La streĉo gradiĝis kaj la klopodo trankviligi la situacion kondukis al fermo de dumtempa interkonsento pri dividigo de Teŝinio inter ambaŭ naciajn komitatojn. La interkonsento ne devis prejudiki definitivan dislimigon de la teritorio, pri kiu devis decidi registaroj en Prago kaj Varsovio. Laŭ tiu ĉi interkonsento la granda plimulto de Teŝinio dumtempe falis al Pollando, kiu tiel akiris ankaŭ kontrolon super la fervojo Košice-Bohumín, ununura rekta fervoja kunigo de Ĉeĥaj landoj kun orienta Slovakio. Laŭ kelkaj opinioj tiu ĉi interkonsento dividis la teritorion de Teŝinio laŭ la nacieco de loĝantoj; sed tiu ĉi opinio estas dubigata kaj ĝi respondas eĉ ne al propra teksto de la interkonsento. Sub la pola kontrolo troviĝis sume 77 % da teritorio, sur kiu vivis 73 % da polaj parolantoj, 22 % da germanaj parolantoj kaj 5 % da ĉeĥaj parolantoj. Sub la ĉeĥoslovaka kontrolo troviĝis sume 22,7 % da teritorio, sur kiu vivis 70 % da ĉeĥaj parolantoj, 20 % da germanaj parolantoj kaj 10 % da polaj parolantoj.
La strada
La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe Sight & Sound.
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio
1918-1920
La ĉeĥoslovaka registaro kaj la ĉeĥa publiko perceptis tiun ĉi dividon kiel longtempe neakceptebla. La pola flanko estis kun tiu ĉi divido kontenta. Al fino de januaro de 1919 Pollando ekplanis okazadon de baloton en polan Sejmon. En konflikto kun la fermita interkonsento tiu ĉi baloto estis okazonta eĉ en de Pollando kontrolata parto de Teŝinio, kie ankaŭ Pollando komencis rekrutojn de la loka loĝantaro en la polan armeon. En konekso kun la okazado de tiu ĉi baloto Pollando en fare de ĝi kontrolata parto de Teŝinio dislokigis soldatajn taĉmentojn. Ĉeĥoslovakan proteston kontraŭ la okazado de baloto kaj la soldataj rekrutoj de la loka loĝantaro kiel neakceptebla montro de ŝtata suvereneco en la disputata teritorio estis fare de Pollando rifuzita kaj Ĉeĥoslovakio decidiĝis por armea solvo de la disputo. Eksplodis la septaga milito kaj pernombre pli forta ĉeĥoslovakaj soldataroj (ĉefaj polaj fortoj tiutempe batalis en oriento kontraŭ ukrainanoj je kontrolo super la etne nepola orienta Galicio) ekprenis plimulton de la disputata teritorio. La ĉeĥoslovaka atako haltis pro premo de Triopa Entento
La strada
Historio
Junulino kiu laboras por vagartisto nome Zampanò (Anthony Quinn) mortiĝas kaj patrino prenas sian filinon Gelsomina (Giulietta Masina), kaj vendas ŝin al la artisto. Spite la violenta karaktero de Zampanò, la junulino estas allogita de la vivostilo de la strato aŭ sen hejmo (la strada), ĉefe kiam ŝia posedanto inkludas ŝin kiel parto de la spektaklo. Kvankam ŝi havas oportunon ŝnaĝi sian vivon, Gelsomina plufidelas al Zampanò ĝislime.
Filmejoj
Bagnoregio, Viterbo, Ovindoli, L'Aquila.
Ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio
1918-1920
La 3-an de februaro 1919 ĉeĥoslovaka kaj pola reprezentanto subskribis subpreme de Triopa Entento (kiu rigardis al la ĉeĥoslovaka agado plimulte tre malice) regularon pri nova demarkiga linio kaj la tuta teritorio estis donita sub internacia kontrolo. La demarkiga linio nove difinita per komisiono de la triopa entento estis por Ĉeĥoslovakio pli favora ol la demarkiga linio atingita en la dumtempa interkonsento de ambaŭ naciaj komitatoj. En alia flanko en la interkonsento oni eksplicite parolis pri la divido de Teŝinio, kio estis por Ĉeĥoslovakio devene neakceptebla.
Dum la traktadoj de paca konferenco en Parizo la ĉeĥoslovaka flanko plu argumentis per la historia rajto kaj per ekonomia kaj transporta necesecoj de Teŝinio por Ĉeĥoslovakio. La pola flanko plu argumentis per kaŭzoj naciecaj, kiujn ĝi tiel ne emfazis dum solvo de la limregionaj problemoj de Pollando en oriento. La provo solvi la disputeblajn demandojn per duflanka ĉeĥoslovaka-pola traktado en Krakovo tute frakasiĝis. Estis konsiderita solvo per plebiscito, kiun akceptis eĉ la ĉeĥoslovaka flanko, malgraŭ tio ke ĝi estis en konflikto kun la argumento de la historia rajto. La senĉese plilongiĝanta provizoriumo kaj kampanjaj plebiscitaj agadoj kondukis al radikaligo de la situacio. La plebiscita komision de triopa enteno estis ofte senkonsila, ĝi ne estis kapabla alfronti al ondo de perfortaĵoj kaj trovi alireblan elirpunkton en la reciproke kontraŭaj proponoj de la ĉeĥaj, la polaj, sed eĉ la germanaj kaj la ŝlonzanaj. Post tio, kiam la pola flanko konstatis, ke ĝi evidente ne povos kalkuli kun la germanaj kaj la ŝlonzanaj voĉoj, ĝi komencis bojkoti la organizadon de la plebiscito. En la pla flanko oni indikas, ke la pola flanko komencis bojkoti la plebisciton pro kaŭzo de neefikeco de protestoj kontraŭ ekinteresinta traktado de Internacia plebiscita komisio kaj progresanta bankroto de la ĝisnunaj kontraŭpolaj kapricoj inter la loka loĝantaro influe de sentolera ĉeĥa persekutado, malintereso de la pola registaro pri la sorto de la teŝinaj poloj kaj malalta ekonomia nivelo de Pollando.
La situacion influis ankaŭ pola-bolŝevika milito, okazanta ekde februaro de 1919. En tempo de konkero de Kievo fare de la polaj soldataroj ja pola diplomato E. Pilz superĵetis en Parizo eblecon de solvo de la disputo per arbitarcio kaj Edvard Beneš konsentis, sed la pola flanko kiel tutaĵo hezitis akcepti tiun ĉi solvon. Sed kiel ŝanĝiĝis situacio en batalfronto en polan malsukceson, la disputo je Teŝinio perdis en Pollando la gravecon. Helpo al Pollando en la milito estis plie ligita per ties konsento kun la akcepto de la arbitracio en ĉiuj ĝisnun nesolvitaj demandoj de la polaj limoj.
La grandambasadora konferenco eldonis decidon pri la ĉeĥoslovakaj-polaj limoj, inkluzive de Teŝinio, la 28-an de julio 1920. La ĝis nun tuteca Teŝinio estis dividita inter Ĉeĥoslovakio kaj Pollando. Al Pollando falis politika distrikto Bielsko kaj parto de teŝina kaj fryštáta distriktoj (sume 1 002 km² kun sume 139 630 loĝantoj, el tio 61,1 % parolanta pollingve, 1,4 % parolantaj ĉeĥe kaj 31,1 % parolantaj germane). Al Ĉeĥoslovakio falis politika distrikto Frýdek kaj plimulto el distriktoj Těšín kaj Fryštát (sume 1280 km2 kun sume 295 191 loĝantoj, el tio 48,6 % parolantaj pollingve, 39,9 % parolantaj ĉeĥe kaj 11,3 % parolantaj germane). Al Ĉeĥoslovakio falis tiel proksimume 56 % da teritorio kaj 68 % da loĝantoj de Teŝinio kun tio, ke la plej granda grupo de parolantoj sur tiu ĉi teritorio uzis kiel sian parollingvon la polan lingvon. La ĉeĥoslovakaj minimumaj postuloj (karba baseno kaj fervojo Košice-Bohumín) estis akceptitaj. La ĉeĥoslovaka flanko subskribis la decidon spite al sia malkonsento la saman tagon kaj la pola la 31-an de julio 1920. La pola flanko samtempe transdonis solena baraĵo, kiu kritikis nerespektadon de la naciecaj interrilatoj dum difino de la limoj.
Paradokse la plej granda subteno por akcepto al Pollando estis inter la loĝantoj de tiu parto de Teŝinio, kiu estis aldirita al Ĉeĥoslovakio, kaj la plej grandaj kontraŭuloj de la alligo al Pollando devenis el tiuj regionoj de Teŝinio, kiuj estis aldiritaj al Pollando.
La mallimigo de la ĉeĥoslovaka-pola limo estis finita en februaro de 1924 kaj kaptita en protokolo el la 29-a de aprilo 1924. Per tiu ĉi mallimigo estis al Ĉeĥoslovakio almembrigita surbaze de aktiva klopodo de la lokaj loĝantoj municipo Hrčava (la eksa parto de hodiaŭa pola municipo Jaworzynka). La orienta parto de la ĉeĥoslovaka Teŝinio kun la forta pola minoritato komencis esti nomata fare de la poloj "Zaolzie" (Postolzejo - regiono malantaŭ rivero Olše (pole Olza), vidita direkte el Pollando).
Disputo en intermilita periodo
La naciecaj sintenoj en la ĉeĥoslovaka parto de Teŝinio evoluis precipe en dependeco de la internacia situacio. Ĝis januaro de 1934 eblas renkontiĝi el la pola flanko kun montroj de loajaleco, resp. kun tre pozitiva taksado de la nacieca politiko de Ĉeĥoslovakio. Signifa rompo en la reciprokaj interrilatoj estis januaro de 1934, kiam okazis subskribo de germana-pola pakto pri neatakado. En Pollando estis organizita kampanjo al la 15-a datreveno de la septaga milito kaj poste venis periodo de psikozoj. Unu kampanjo alternigis la alian, multnombriĝis atakoj, sabotaĵoj, organizitaj diversoj, okazis ellandigado de la ĉeĥoslovakaj membroj el Pollando kaj la polaj el Ĉeĥoslovakio. la ĉeĥoslovakaj organoj prenis la polan presaron, kelkcentoj da polaj fervojistoj estis el la naciece miksita teritorio transŝovita en la ĉeĥan enlandon.
Estas sendisputa fakto, ke en la intermilita periodo okazis asimiliĝo de la loĝantoj de Teŝinio utile al la ĉeĥa nacieco. La taksado de ĉeĥigado elflanke de polaj aŭtoroj estas diversa kaj ĝi moviĝas de asertoj, ke la pola flanko havis siajn rajtojn garantiitaj nur formale kaj la ĉeĥoslovakaj organoj eluzis ĉiun okazon al la ĉeĥigo de la pola loĝantaro (Stanisław Zahradnik), al aserto, ke la loka pola minoritato nur flatis al si, ke ĝi estas persekutata (Jerzy Kozeński).
En la jaro 1921 okazis la unua ĉeĥoslovaka popolnombrado. Diference de la aŭstria popolnombrado en Ĉeĥoslovakio oni ne esploris la naciecon laŭ parollingvo, sed oni komprenis per ĝi "etna aparteneco, kies ekstera signo estas kutime patruja lingvo". Tio ebligis, ke al sia nacieco anonciĝu ekz. judoj, kiuj alie uzis kiel ĉefan komunikan lingvon (t.e. parollingvon) la germanan kaj en la aŭstria popolnombrado ili estis gviditaj kiel germanoj. Laŭ rezultoj de tiu ĉi popolnombrado 50 % da loĝantaro de la orienta parto de la ĉeĥoslovaka Teŝinio (Zaolzie) anoncis sin al la ĉeĥa nacieco, 38 % al la pola kaj 10 % al la germana.
En la dua kaj la lasta ĉeĥoslovaka popolnombrado antaŭ eksplodo de la dua mondmilito, kiu okazis en la jaro 1930, sinkis sur la menciita teritorio kvociento de la pola nacieco al 35 %, al la ĉeĥa nacieco anoncis sin 56 % da loĝantoj kaj al la germana 8 %. Difino de la nacieco eliris el la antaŭa popolnombrado, nur ĝi estis pli mallarĝe kunigita kun subtena karakterizaĵo de la patruja lingvo.
Rilate al la ĉeĥoslovakaj popolnombradoj estas en la pola flanko grandaj restriktoj kaj la polaj taksadoj pri la nombro de poloj sur la ĉeĥoslovaka Teŝinio ĉiam superas la oficialan ĉeĥoslovakan statistikon. (Ekzemple dum la popolnombrado en la ajro 1921 al la pola nacieco en la orienta parto de la ĉeĥa Teŝinio anoncis sin 68 034 loĝantoj, sed polaj fontoj taksas por tiu ĉi jaro veran nombron de la poloj preskaŭ 118 000 ĝis 250 000.) La pola flanko plendas pro onidira premo elflanke de nombrigantaj komisaroj kaj manipuladon kun kategorio de ŝlonzanoj, kiun ĝi konsideras kiel artefarite kreita (laŭ la pola opinio la ŝlonzanoj devis esti enkalkulitaj inter la polojn, same kiel tio okazis en la aŭstria popolnombrado). Eĉ hodiaŭa pola literaturo konsideras la rezultojn de la ĉeĥoslovakaj popolnombradoj kiel neobjektivaj aŭ rekte falsigitaj.
Disputo en periodo de la Munkena interkonsento
Absoluta plimulto de tiu loĝantaro, kiu en Teŝinio konsideris sin kiel poloj, estis konvinkita pri tio, ke la regiono estis ekde ĉiam la pola, kaj ke ĉeĥoj kaj germanoj nur transloĝiĝis en ĝin. Ili konsideris la dividiĝon de Teŝinio kiel majusta kaj neretenebla. En la dua duono de la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento la polaj postuloj gradiĝis kaj fontis ĝis imago pri la ĉeĥoslovaka Teŝinio kiel pri la teritorio ekskluziva de la pola teritoria ekspanzo. Ĉeĥoslovakio ekde la jaro 1920 pretendon al tiu parto de Teŝinio, kiu estis aldirita al Pollando ne faris. Komence de la jaro 1938 estiĝis Asocio de poloj en Ĉeĥoslovakio, kiu laŭ modelo de henleinanoj prezentiĝis kun postulo de ampleksa aŭtonomio, direktanta al revizio de la limoj en Teŝinio. Reprezentantoj de la pola minoritato koordinis laŭ ordono el Varsovio sian agadon kun la germana mimoritato kaj slovakaj aŭtonomistoj. Ili rifuzis novan naciecan kaj lingvan statuton el julio de 1938 kaj transdonis siajn postulojn eĉ al misio de Runciman. En Pollando intertempe disvolviĝis ega propaganda kampanjo por alligo de la ĉeĥoslovaka parto de Teŝinio al Pollando. Pollando organizis batal-kaj diverzan ekzercon de la ĉeĥoslovakaj poloj, kiuj devis subteni la polajn soldatarojn en eventuala milita konflikto kontraŭ Ĉeĥoslovakio.
La 2-an de septembro 1938 la pola registaro formulis siajn teritoriajn pretendojn rilate al Ĉeĥoslovakio. La saman tagon estis enkadre de la pola armeo kreita Memstara operaca grupo "Silezio" kun forto 35 966 viroj, kiu koncentriĝis en senpera proksimeco de la ĉeĥoslovakaj-polaj limoj kaj prepariĝis al atako kontraŭ Ĉeĥoslovakio. La polaj teritoriaj pretendoj estis parto de Godesberga memorando de Hitler. La 30-an de septembro 1938 la pola registaro sendis al la ĉeĥoslovaka registaro ultimaton pri tuja eldono de la postulataj regionoj kaj la 2-an de oktobro 1938 ĝi komencis konkerado de la orienta parto de la ĉeĥoslovaka Teŝinio fare de la pola armeo subgvide de Władysław Bortnowski, kiu daŭris ĝis la 11-a de oktobro 1938. Pollando aneksis la orientan parton de la ĉeĥoslovaka parto de Teŝinio kun areo 869 km²; temis pri la tuta teritorio de distrikto Fryštát, preskaŭ la tutan distrikton Český Těšín kaj kelke da municipoj el distrikto Frýdek. Superduona plimulto de la loĝantaro de la aneksita teritorio fare de Pollando (56 % laŭ la rezultoj de la popolnombrado el la jaro 1930) anoncis sin al la ĉeĥa nacieco. La lokaj ĉeĥoj kaj germanoj estis ekonomie diskriminataj, elproprumigataj, maldungataj el okupo kaj devigataj al ellandigo, ĉiuj iliaj naciecaj montroj inkluzive de lernejaferoj, kulturo aŭ publika uzado de la patrujlingvo estis malpermesitaj. La pola lingvo fariĝis ununura ofica lingvo. Proksimume 30 000 ĉeĥoj kaj 5 000 germanoj estis en la tempo de la pola anekso devigita foriri en la reston de Ĉeĥoslovakio.
La ĉeĥoslovakaj poloj plimulte bonvenigis sian almembrigon al Pollando kun ĝojo. Ili konsideris la alligon al Pollando kiel justa satisfakcio de la decido de arbitracio en la jaro 1920, kiun ili perceptis kiel maljustaĵo. Sed pli poste ili komencis esti malkontentaj kun kelkaj aperaĵoj - kun malbonigo de socia rilatoj de kelkaj grupoj de loĝantoj, subvalorigo de krono ĉeĥoslovaka rilate al pola zloto dum interŝanĝo de cirkulanta mono, limigo de demokrataj elementoj en la publika kaj politika vivoj, komisara administrado de municipoj kaj okupo de ĉefaj funkcioj de almigrintoj el Pollando je konto de la lokaj poloj.
Ĉeĥoj fondis rezistmovadan organizaĵon Silezia rezistmovado, kies celo estis reakiro de la ĉeĥoslovaka Teŝinio. Aktivecoj de Silezia rezistmovado en la aneksita teritorio havis reeĥon en aktivecoj de polaj bataletoj kontraŭ la ĉeĥa loĝantaro kaj ebligis kiel revenĝon amase maldungi la loĝantaron el laboro kaj ellandigi ilin el la nun pola teritorio.
Ŝlonzanoj kaj germanoj estis kun la alligo al Pollando malkontentaj kaj postulis alligon al la nazia Germanio.
En pola literaturo aperas eĉ ekstremaj opinioj (ekz. Stanisław Zahradnik kaj Marek Ryczkowski), laŭ kiuj la pola ultimato el la 30-a de septembro 1938 estis male protesto kontraŭ Munkena interkonsento kaj rezulto de nekutime sobra kaj sennerva taksado de la situacio, kiu kreiĝis en Eŭropo. La agado de la polaj organoj sur la konkerita teritorio rilate al la ĉeĥoj en la tempo de la pola anekso estas fare de tiuj ĉi aŭtoroj taksata kiel fakte identa kun la agado, kiun en la intermilita periodo validigis la ĉeĥoslovakaj organoj rilate al la poloj. Laŭ konkludoj de la ĉeĥa historiisto Rudolf Žáček diference de la ampleksaj minoritataj rajtoj de la poloj en la unua respubliko de Ĉeĥoslovakio (kiu estis tamen iam limigata per kelkaj aktivecoj de la ĉeĥoslovakaj oficoj kaj unuopuloj) la ĉeĥa loĝantaro en la tempo de la pola anekso estis trafita per sentakta poligo.
La periodo de la pola anekso de la ĉeĥoslovaka Teŝinio daŭris eĉ ne unu jaron. Post malvenko de Pollando fare de Germanio komence de la dua mondmilito konkeris la regionon la germana armeo kaj Teŝinio estis almembrigita al la Germanio. Kun celo plifortigi ĉeĥajn-polajn antagonismojn kaj veki dankemon de la ĉeĥa loĝantaro al Tria regno la regna protektoro Konstantin von Neurath postulis ĉe regna kancelario sensukcese alligon de la teritorio de la eksa ĉeĥoslovaka Teŝinio al Protektorato.
Laŭ listo de la loĝantaro farita fare de germanoj en la jaro 1939 la domina nacieco de la eksa pola anekso de la ĉeĥoslovaka Teŝinio fariĝis la nacieco silezia (37 %) (la t.n. volkslistaroj), al la ĉeĥa nacieco anoncis sin 31 %, al la pola 24 % kaj al la germana 18 %.
Disputo post la dua mondmilito
Post la dua mondmilito Pollando komencis denove postuli la alligon eĉ de la ĉeĥoslovaka Teŝinio al Pollando. Ĉefa argumento de Pollando estis postulo por krei de la pola naciece homogena ŝtato, kiu (post tio, kiam Pollando estis devigita rezigni pri granda parto de siaj orientaj landoj al Sovetunio, loĝigitaj de belorusoj kaj ukrainanoj) en siaj limoj ensumigus ĉiujn regionojn loĝigitaj de poloj. Samtempe estiĝis pluaj ĉeĥoslovakaj-polaj disputoj je eksaj germanaj teritorioj de regiono Kłodzko, regionoj Głubczyce kaj Racibórz, sur kiuj vivis ĉeĥa minoritato, sed kiujn Sovetunio transdonis en administradon al Pollando.
Post multaj sensignifaj traktadoj estis fine pro interveno de Sovetunio en la jaro 1947 subskribita inter Ĉeĥoslovakio kaj Pollando kontrakto pri amikeco kaj reciproka helpo. En konekso kun traktado pri la fermo de tiu ĉi kontrakto Ĉeĥoslovakio haltigis preparitanb forŝovon de proksimume 6000 de la t.n. polaj okupantoj (la poloj, kiuj en la ĉeĥoslovaka parto de Teŝinio ekloĝis en la tempo de la pola anekso en la jaro 1938). La subskribo de la kontrakto trankviligis la situacion, eĉ kiam reciproka streĉo daŭris. Al fontoj de la maltrankvilo apartenis ampleksa propaganda kampanjo, gvidita el Pollando kaj inicianta esperojn de la lokaj poloj al la alligo de la tuta Teŝinio al Pollando.
Finigo de la disputo
La ĉeĥoslovaka-polan disputon je Teŝinio kun fina valideco finigis Kontrakto inter Ĉeĥoslovaka respubliko kaj Pola popola respubliko pri fina demarkigo de la ŝtatlimoj, subskribita en Varsovio la 13-an de junio 1958. Tiu ĉi kontrakto estis la 17-an de oktobro 1958 ratifikita de Nacia Asembleo de Respubliko ĉeĥoslovaka, nome per konstitucia leĝo n-ro 62/1958 Sb. pri fina demarkigo de la ŝtatlimoj kun Pola popola respubliko. La valideco de la kontrakto ekestis la 14-an de februaro 1959.
Postsonoj
Malgraŭ tio de la disputo je Teŝinio sur interŝtata nivelo, ties postsonoj superis tiun ĉi solvon. En la jaro 1968 okazis invado en Ĉeĥoslovakion, kiun partoprenis ankaŭ la pola armeo. Pro kaŭzo de la historiaj reminiscencoj la pola armeo sur la teritorio de la ĉeĥoslovaka Teŝinio ne agadis. Sur la ĉeĥoslovaka Teŝinio eĉ tiel estiĝis streĉo kaj okazis montroj de nacieca maltoleremo el ambaŭ flankoj.
Eĉ en hodiaŭa tempo aperas sporadaj polaj naciismaj voĉoj, postulantaj alligon de la tuta Teŝinio al Pollando. Ekscitigon vekis eĉ denova konstruo de monumento al falintaj polaj legianoj (sur kies supraĵo staras heroo en teŝina popolkostumo kaj kies mano kun sabro celas al la ĉeĥa limo) kelke da dekoj de metroj de la eksa limtransirejo el pola Teŝino ĝis ĉeĥa Teŝino sur ponto de Amikeco.
La 1-an de septembro 2009 pola prezidento Lech Kaczyński markis en kunveno en Westerplatte la polan konkeron de la orienta parto de la ĉeĥoslovaka Teŝinio kiel pekon kaj eraron, al kiu Pollando kapablas konfesi. Al tiu ĉi esprimo reagis per protesto adresita al ĉeĥa prezidento Václav Klaus (sendita ankaŭ al Lech Kaczyński kaj al Jerzy Buzek, prezidanto de Eŭropa Parlamento) la pola parto de la ĉeĥa politika movado Coexistentia - Soužití. Laŭ tiu ĉi protesto ne temis en la jaro 1938 pri okupacio, sed pri liberigo kaj kun propono de rezigno pri teritorio al Pollando fare de Ĉeĥoslovakio venis kiel la unua kaj el propra iniciato la ĉeĥoslovaka flanko. Al la proklamo de la pola prezidento reagis ankaŭ Josef Szymeczek, prezidanto de Kongreso de poloj en Ĉeĥa respubliko. Laŭ lia opinio nun devas senkulpigi Václav Klaus kaj respondi al Lech Kaczyński, ke la ĉeĥa atako kontraŭ Teŝinio en la jaro 1919, en la tempo, kiam laŭ opinio de Josef Szymeczek Pollando defendis Eŭropon antaŭ bolŝevikoj, estis nemulte malbona kaj peka, ol la pola anekso en la jaro 1938. Komence de la jaro 2010 alvojaĝis ĝis la ĉeĥa Teŝinio ĉeĥa prezidento Václav Klaus por monitori montrojn de la ĉeĥa naciismo - neniigado de la polaj markigoj de la lokaj nomoj.
B-muzikaĵo
B-muzikaĵo kutime troveblas sur unuopaĵoj. Ili estas muzikaĵoj kiuj ne atingis spacon sur albumo, sed plivalorigas la unupaĵan KDn.
La letero B rilatas al la 7-cola vinila diskoj, sur kiuj unuopaĵoj estis eldonataj dum la fruaj 1950-aj jaroj. Tiuj diskoj havis sur la A-flanko la varbatan muzikaĵon kaj sur la B-flanko aliaj, kutime nekonitajn muzikaĵojn.
La kutimo kunmeti B-muzikaĵojn kun la unuopaĵo sur la KD ebligas al la muzikgrupoj montri nealbumajn, neradiotaŭgajn, instrumentajn, eksperimentajn aŭ malplivalorajn muzikaĵojn.
Victoria's Secret (unuopaĵo)
Victoria's Secret (angle: "Sekreto de Victoria") estas la kvara unuopaĵo de la finnlanda muzikgrupo Sonata Arctica, publikigita la 17-an de februaro 2003 de Spinefarm Records.
NGC 1006
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 1006, NGC 1010.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sergej Karjakin
Sergej KARJAKIN (Сергей Александрович Карякин) estas ukraina, nun — rusia ŝakisto, grandmajstro. Li lernis ludi ŝakon kiam estis kvinjaraĝa.
Li estas la plej juna iama grandmajstro, kvalifikinte por la titolo ĝis 12 jaroj kaj 7 monatoj. Karjakin gajnis Ĉampionecon de Monda Rapida Ŝako en la jaro 2012 en la Monda Ŝako-Ĉampioneco en la jaro 2016.
Armin Laschet
Armin LASCHET (naskiĝis en Aachen, Nordrejn-Vestfalio, Germanio, do nun -jara) estas germana politikisto. Lia partio estas la kristandemokratia CDU. De 2017 ĝis 2021 li estis ministroprezidanto de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio.
En januaro 2021 Laschet estis elektita kiel partiestro de CDU, kiel posteulo de Angela Merkel. Li estis la kanceliera kandidato de CDU por la parlamenta baloto en septembro 2021, sed malvenkis kontraŭ Olaf Scholz de la socialdemokratia partio SPD. Poste li eksiĝis kiel ministroprezidanto kaj partiestro.
Lo Baucet
La okcitana nomo Lo Baucet povas rilati al la komunumoj nomataj france
Triceratopo
Triceratopo (science: Triceratops) estas genro de herbovoraj dinosaŭroj el familio ceratopedoj (Ceratopsidae) vivintaj dum la malfrua mastriĥtia etapo de la malfrua kretaceo, antaŭ 68 ĝis 65 milionoj da jaroj, en regiono kiu nun apartenas Nordameriko. Ĝi estis unu el la lastaj dinosaŭroj aperintaj antaŭ la granda kretacea-tercia formorto-evento. Genra nomo devenas de antikva greka lingvo kie esprimo signifis „tri-korn-vizaĝo”. Kun granda osteca krispo kaj tri kornoj sur sia kvar-krura korpo, elvokante komparojn kun la moderna rinocero, triceratopo estas unu el la plej rekonataj dinosaŭroj.
La besto vivis en la sama biomo kun tiranosaŭro kaj estis ties predo. Ne estas certa ĉu ambaŭ dinosaŭroj vere batalis unu la alia tiel kiel oni prezentaj en popularigaj bildoj kaj filmoj (kiel Jurassic Park).
Preciza loko de genro inter aliaj ceratopedoj estas diskutata inter paleontologoj. Hodiaŭ oni akceptas ke ekzistaj du specioj: T. horridus i T. prorsus kvankam aliaj specinomoj estis propnataj.
Genro unue estis skribita en 1889. Poste oni trovis multaj restaĵoj, inkluzive almenaŭ unu kompleta skeleto. En Hell Creek Formation (geologia formacioen en Usono) nur en unua jardeko de 21-a jarcento trovis 47 kompletaj aŭ fragmentaj kranioj. Oni malkovris uloj en diversaj etapoj de vivo, de ĵus eloviĝitaj ĝis plenkreskaj.
Funkcio de osta krispo kaj tri grandaj kornoj sur vizaĝo longe kaŭzis multaj diskutoj intersciencistoj. Tradicia vidpunkto kosnideras ili por defendi kontraŭ predanto. Nuntempe aperis ideo ke ili estis por identigi idividuan ulon, ŝerci reproduktajn partnerojn, kaj atingi dominantaj pozicioj en grego simile kiel ramuroj kaze de cervedoj ĉar oni trovis sangan vaskulon sur ostoj de kranio de Ceratopsidae. Tio estus pli verŝajna se Torosaurus montriĝus matura formo de triceratopo. En tiu ĉi kazo la distingaj por Torosaurus tubero (kvazaŭ „fenestroj”) aperis nur post maturiĝo de ulo farante la krispo pri taŭga por impone prezentiĝi ol por batalo.
Géza Petényi
Géza Petényi naskiĝis la 1889 en Budapeŝto. Li mortis la 1965 en Budapeŝto.
Biografio
Géza Petényi frekventis universitaton en Budapeŝto. Dum la 1-a mondmilito li kuracis la soldatojn dum bataloj, poste li ekhavis postenon en malsanulejo pri geinfanoj. Inter 1946-1965 li instruis en universitato en Budapeŝto kaj li faris esploradojn pri rakito kaj tuberkulozo. Li ricevis premion Kossuth en 1950, en 1964 ankaŭ alian premion.