cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mediuma poemaro
Mediuma Poemaro estas antologio psikografiita de la mediumo Luiz da Costa Porto Carreiro Neto. En ĝi estas 99 poemoj kaj sonetoj originale verkitaj en Esperanto de spiritoj de pluraj pioniroj de Esperanto-movado. La libro enhavas ankaŭ la tekston de Emmanuel, kies titolo estas "La Misio de Esperanto", kiu laŭdas la celojn de Esperanto.
2010-aj jaroj
La 2010-aj jaroj ampleksas la jardekon inter la 1-a de januaro 2010 kaj la 31-a de decembro 2019.
326
En la jaro 326 post Kristo okazis, interalie:
Lingva komunikado
Plej ofte oni konsideras kiel plej tipa formo de komunikado la lingva komunikado, sed vere estas multaj aliaj tipoj de komunikado, kiel per simboloj, signoj, gestoj, ktp. La lingva komunikado estas maniero de komunikado kiu uzas la parolon, la homan voĉon (sonlingvo), aŭ signojn (signolingvo). La artikulaciita lingvo estas maniero de parola komunikado.
La duobla artikulacio separas la lingvan komunikadon disde la aliaj tipoj de komunikado. Laŭ gesta komunikado ekzemple kareso estas komunika signo kiu entute kaj komplete (sen agnoskeblaj eroj) signifas precizan senton. Laŭ lingva komunikado kiam persono diras "Mi amas vin", okazas duobla artikulacio, ĉar unue la tuta frazo (mesaĝo) estas ĉeno de tri signoj (vortoj), kiuj siavice artikulacias (laŭ la duobla artikulacio) laŭ ĉenoj de pli malgrandaj signeroj (literoj, sonoj, ktp.). La lingva ekonomio konsistas je la fakto, ke tiuj malgrandegaj signeroj kiel "i" tute nenion signifas, nur "Mi" jam signifas ion. Per kombino de tiuj malgrandaj sensignifaj eroj eblas konstrui senfinon da eblaj mesaĝoj, kiuj permesas la kompleksecon de la homa vivo, diference de la animala vivo aŭ de la malampleksaj eblecoj de aliaj sistemoj de komunikado, ekzemple gestoj.
La lingva komunikado eblas pere de lingvoj.
Listo de Procelarioformaj laŭ populacio
Tiu estas listo de Procelarioformaj birdospecioj laŭ ties tutmonda populacio. Kvankam ties nombroj estas ĉirkaŭkalkuloj, certe ili estis kalkulita fare de fakuloj en la respektivaj kampoj. Por plia informaro rigardu ĉe la vikipediaj artikoloj pri la koncernaj specioj.
Tiu listo ne estas kompleta, ĉar ne ĉiuj Procelarioformaj havas siajn nombrojn kalkulitajn.
Japana motacilo
La Japana motacilo (Japana vostskuanto) (Motacilla grandis) estas mezgranda paseroforma birdo el la familio Motaciledoj, kiu enhavas motacilojn (vostskuantojn), pipiojn kaj longungulojn. La specio vivas en Orienta Azio nome en Ĉinio, Japanio, Koreio, Rusio kaj Tajvano. Fakte ĝi reproduktas en Japanio; nereproduktaj vizitantoj en Koreio (kie ili iam reproduktiĝis/-as) kaj suden ĝis Tajvano.
La Japana motacilo, Motacilla grandis, estis konsiderata kiel preskaŭ endemia specio de Japanio, sed ĵusa pristudo indikas la ekziston de reprodukta populacio en Koreio. Baze sur 270 vidaĵoj, oni trovis kvar ĉefaj reproduktajn grupojn amplekse distribuitajn laŭlonge de tri ĉefaj riveroj (nome Han, Seomjin kaj Nakdong) kaj ĉe orientaj marbordaj areoj (la areo de Jeongdong).
Tiu specio montras grizan al nigran dorson kaj tre nigrajn kapon kaj gorĝareon ĝis supra brusto, kio ege kontrastas kun tre blankaj subaj partoj. En la nigra kapo ege kontrastas blankaj mentono, frunto, superokula strio kaj eĉ okulringo. Ankaŭ la kruroj kaj beko estas nigraj. La latina genronomo origine signifas "etan movanton", sed iuj verkistoj de la mezepoko pensis ke ĝi signifas "vostomovanto", kaŭzante novan latinan vorton cilla por "vosto". La specifa epiteto grandis estas latina vorto por "granda", ĉar vere tiu estas unu el la plej grandaj motaciloj.
La Japana motacilo estis iam traktata kiel samspecifa kun M. alba, sed ambaŭ reproduktiĝas simpatrie en Japanio. Oni konsideras ke ambaŭ formas superspecion kun M. maderaspatensis, M. samveasnae kaj M. aguimp, kvankam ĵusaj analizoj de mitoĥondria DNA sugestas ke tiu lasta specio eble malproksimas de tiu grupo. La Japana motacilo estas monotipa.
La reprodukta ekologio de la Blanka kaj Japana motaciloj, Motacilla alba and M. grandis, estis pristudata laŭlonge de rivero en centra Japanio. La teritorioj de ambaŭ specioj multe koincidis laŭlonge de la rivero, sed ne okazis interreproduktado. M. grandis pasas pli da tempo ĉe la rivero ol M. alba kaj defendas teritoriojn tie. M. alba uzis la riveron kiel parton de la tuta hejmteritorio, kaj ne defendis la riverareojn kiel teritorioj. Kantokutimo kaj reproduktado komencis pli frue ĉe M. grandis ol ĉe M. alba. La frua reproduktado de M. grandis estis rilatata al manko de plumoŝanĝado printempe, malpli necesa por parformado pro ekzisto de paroj vintre, kaj la pli granda dependo de larvoj ol de plenkreskaj insektoj. Kantoj estis tre diferencaj inter ambaŭ specioj. La klinomontro kiu antaŭas la pariĝadan ceremonion videblis nur ĉe M. alba. Dum la antaŭpariĝa ceremonio, masklo de M. grandis levis ambaŭ flugilojn super la horizontalo dum masklo de M. alba subigis ambaŭ flugilojn. La antaŭpariĝa ceremonio de M. grandis estis simila al tiu de la Blankabrova motacilo, M. maderaspatensis, en Barato, sugeste pli proksiman rilaton de ambaŭ tiuj specioj ol kun M. alba.
Raa-Besenbek
Raa-Besenbek estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Pinneberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Elmshorn-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas la urbo Elmshorn, kiu tamen mem ne apartenas al la teritorio de la komunumaro.
Barba najtingalo
La Barba najtingalo (Erythropygia quadrivirgata aŭ Cercotrichas quadrivirgata) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro Erythropygia kaj foje de Cercotrichas kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.
Plenkreskulo de tiu specio estas malhelbruna supre kaj preskaŭ nigreca kun blankaj markoj en flugiloj kaj vosto. La brusto, flankoj kaj subpugo estas ruĝbrunaj, dum la ventro estas blankeca al sablokolora. Kiel ĉe aliaj specioj de la genro, ankaŭ tiu specio montras vizaĝan bildon, tiukaze kun desupre suben malhelbruna krono, blanka superokula strio bordita ambaŭflanke de nigraj bordoj, la suba traokula, blanka makulo subokula super bruna vango kaj nova blanka strio el beko suben kvazaŭ mustaĉo. La mentono estas nigreca. La beko kaj okuloj estas nigrecaj, dum kruroj kaj piedoj estas sablokoloraj.
Tiu specio estas insektomanĝanta.
Ĝi troviĝas en Bocvano, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Somalio, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ humidaj arbustaroj.
Fenila cinamato
Fenila cinamato aŭ ‎C15H12O2 estas organika kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj, blanka solidaĵo kun stabila strukturo kaj karakteriza odoro, solvebla en etanolo, kloroformo kaj duetila etero. Ĝi uzatas en sennombraj reakcioj kaj en kemiaj sintezoj. Cinamato de fenilo estas rezulto el interagado de cinamata acido kaj fenolo en ĉeesto de acidaj kataliziloj. Cinamatoj trovatas nature en kelkaj plantoj kaj herboj kune kun aliaj esteroj tiaj kiaj anizila acetato kaj fenetilaj derivaĵoj.
Messery
Messery estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 23 km norde de Ĝenevo kaj 17 km okcidente de Thonon-les-Bains.
La loka preĝejo estis konstruata en 1841.
La najbaraj komunumoj estas sude: Chens-sur-Léman kaj Massongy, oriente: Excenevex kaj Yvoire, nord-oriente: Nernier.
327
En la jaro 327 post Kristo okazis, interalie:
Prison Break
Prison Break estis usona drama televidserio kiu premieris en la televidkanalo Fox la 29-an de aŭgusto 2005 kaj finiĝis la 24-an de majo 2009 en ĝia kvara sezono. La argumento de la televidserio temas pri viro kondamnita je la mortpuno kaj la ellaborita plano de ties frato por savi lin de la morto. Ĝi estis kreita de Paul Scheuring kaj produktita de Adelstein-Parouse Productions asocie kun Original Television kaj 20th Century Fox Television. La originaleco kaj kvalito de la televidserio igis al ĝi ricevi plurajn nomumojn al diversaj premioj kiaj Premio Emmy kaj la Premio Ora Globo. La televidsezonoj 1, 2 kaj 4 havis po 22 epizodojn, dume la 3-a nur havis 13. Pro striko de skriptistoj de Holivudo en 2007-2008, la finalo de la tria sezono estis replanita. La striko, kiu komenciĝis en novembro de 2007 kaj finiĝis en februaro de 2008, ĉesigis la filmadon de la televidserio.
Hlína
Hlína estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Brno-provinco, en Sudmoravia regiono. Ĝi etendiĝas en Bobrava montetaro, surrande de naturparko Bobrava 4 km nordoriente de Ivančice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1537.
Bièvres (stacidomo)
Bièvres estas franca stacidomo sur Fervojo Grande Ceinture de Parizo, situanta en  (departemento Essonne) en regiono Francilio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio C (branĉo C8) de RER.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Grande ceinture de Paris (990000).
Fraconalto
Fraconalto estas komunumo de Italio.
(11275) 1988 SL3
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Los Panchos
Los Panchos estis grupo de romantika trio, el Meksiko kaj Portoriko.
328
En la jaro 328 post Kristo okazis, interalie:
Frabosa Sottana
Frabosa Sottana estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Frabosa Soprana, Magliano Alpi, Monastero di Vasco, Roccaforte Mondovì kaj Villanova Mondovì.
NGC 3903
NGC 3903 (aliaj indikoj — ESO 378-24, MCG -6-26-8, AM 1146-371, IRAS11465-3714, PGC 36906) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Frabosa Sottana
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Lakaĵo
Lakaĵo estas objekto orname kovrita per lako. La lako estas kelkfoje inkrustita aŭ ĉizita. Lakaĵoj inkludas skatolojn, manĝilarojn, butonojn kaj eĉ ĉerkojn pentritajn per lako - aparte tiu dekoracia arto havas tradicion en la kulturoj de Orienta Azio.
24249 Bobbiolson
24249 Bobbiolson estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de Bobbi Olson (naskita Roberta Rae Russell, 1935–2001), edzino de la korbopilka trejnisto Lute Olson de la Universitato de Arizono. Ŝi estis admirita por ŝia graco, kuraĝo, komunuma subteno kaj ŝiaj streboj de akiro de financa subteno por la Arizona Centro pri Artrito kaj la Arizona Centro pri Kancero
Plötzkau
Plötzkau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Yoshinori Hyodo
Yoshinori Hyodo (兵頭 由教, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita kaj Ehime FC.
Hong Yong-Jo
Hong Yong-Jo (koree: 홍영조 - 洪映早 ) estas Nord-Korea profesia futbalisto de la klubo Aprilo 25 ĉe Pjongjango, Nord-Koreio. Li naskiĝis la 22-an de majo 1982 en Pjongjango, Nord-Koreio.
Hrašovík
Bazaj informoj
Hrašovík, hungare Rás (rAŝ), germane Raas estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La historia slovaka nomo estis Rášovík.
Situo
Hrašovík situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas 6 km-ojn.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1270 en formo "Raasfelde" (=tero de Raas). En 1910 loĝis en Rás 322 homoj, (310 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Rás rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno. Tiu slovaka vilaĝo tre ligiĝis al Kassa, tial retiriĝis al Hungario. En 2001 loĝis en Hrašovík 274 homoj, (267 slovakoj kaj aliaj).
Hlína (apartigilo)
Nomon Hlína havas pluraj setlejoj:
San José Miahuatlán
San José Miahuatlán estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San José Miahuatlan.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11883 loĝantojn. El tiuj estas 5610 viroj kaj 6273 virinoj. La komunumo havas surfacon de 335.51 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 17′ norda latitudo kaj 97° 17′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1100
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Francavilla Bisio
Francavilla Bisio estas komunumo de Italio.
Pelecanus cadimurka
Pelecanus cadimurka estas fosilia pelikano el kuŝejoj de fina Plioceno de Kanunka, nome el supra Tirari, ĉe la baseno de la lago Eyre de nordorienta Suda Aŭstralio.
Péter Árkai
Péter ÁRKAI, laŭ hungarlingve kutima nomordo Árkai Péter estas hungara geologo, geokemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio.
Péter Árkai  naskiĝis la  1944 en Budapeŝto.
Biografio
Péter Árkai akiris geologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li tuj eklaboris en filio de MTA en 1967. Inter 2000-2007 li estis direktoro samloke. Ekde 1995 li instruis en Scienca Universitato de Szeged. Li ricevis 4 premiojn inter 1981-2011.
Tacotalpa
Tacotalpa estas unu el la 17 komunumoj de la meksika subŝtato Tabasco, kiu situas en sudorienta parto de Meksiko (survoje al la duoninsulo Jukatano, ĉe la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas Tacotalpa. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 27015.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 42833 loĝantojn. El tiuj estis 21248 viroj kaj 21585 virinoj. La komunumo havas surfacon de 794,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 20 metroj super la marnivelo.
En la komunumo ekzistas 86 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj, domaroj).
Turja Pasika
Turja Pasika, ukraine Турья Пасіка aŭ Тур'я Пасіка, hungare Turjavágás [turjavAgAŝ] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin.
Tacotalpa
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 4014 mm/m² de precipitaĵo. Kiel en la tuta substato en la komunumo relative ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 25,6 °C.
Turja Pasika
Historio
En 1910 vivis tie 1603 loĝantoj, (1565 rutenoj, 38 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Turja Pasika/Turjavágás. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Tacotalpa
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 32376 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 6632 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 20,48 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
István Bényei
István Máriássi naskiĝis la en 1835 en Bátka (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nun en Slovakio), li mortis la en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
Tacotalpa
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
István Bényei
Biografio
István Bényei post lernado elektis la profesion migra aktoro en 1859 en Baja. Li apartenis al migra teatra trupo de György Molnár. Inter 1868 kaj 1874 li estis redaktoro en Pest (urbo), poste li denove estis aktoro ĝis 1883, pli poste li estis bonfaranto de la geaktoroj. Li aranĝis pensiulejon por aktoroj, ekspozicion, eĉ li estis asociestro de aktoroj (1883-1896). Li emeritiĝis en 1896. Ekde 1863 lia edzino estis Emma Harmath.
329
En la jaro 329 post Kristo okazis, interalie:
Taranis
En la kelta mitologio, Taranis estas, kun Esus kaj Teŭtates, unu el la dioj de kelta triunuo, atestita de la latina poeto Lukano kaj mencioj far de Julio Cezaro en De Bello Gallico.
Estas unu el la ĉefaj dioj de la gaŭla diaro. Lia nomo signifas « tondranto » (taran en bretona kaj kimra lingvoj). Taranis estis la dio de la ĉielo, de la pluvo, de la fulmo, de la tundro kaj de la ĉielarko.
Kulto
Li estis kultata en Britio, Rejnlando, Dalmatio, Provenco, Aŭvernjo, Bretonio kaj Hungario. Oni faris al li homajn oferadojn; la viktimoj estis amasigitaj en grandajn manekenoj el vimeno kaj forbrulataj.
Oni similigas lin al Zeŭso aŭ Jupitero, al Toro de la Nord-ĝermana mitologio aŭ Svarog de la slava mitologio.
Bildigo
Li estis bildigita kiel matura viro, barhava, ofte rajdanta ĉevalon, levanta la brakojn, tenanta en unu mano Sunon kaj en la alia, Lunon. Liaj atributoj estis la "Kosma Rado" kaj la fulmo. Akompanas lin ĉevalo, aglo aŭ serpento
Senpintigita alternita kuba kahelaro
En geometrio, la senpintigita alternita kuba kahelaro estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco.
Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per senpintigo de la alternita kuba kahelaro.
Temas pri unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.
Propila 4-acetilbenzoato
Propila 4-acetilbenzoato aŭ propila 4-acetilfenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Acetilbenzoata acido kaj propanolo. Propila 4-acetilbenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Propila 4-acetilbenzoato prezentas propilformiatan grupon kaj acetilan grupon ligitajn al la benzena ringo en la 1-a kaj 4-a pozicioj. Ĝi konsistas je 12 karbonatomoj, 14 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.
Apollónia Kovács
Apollónia Kovács [kovAĉ], hungare Kovács Apollónia, estis hungara popolkantisto kaj aktoro. Ŝia edzo estis Miklós Grabócz.
Apollónia Kovács naskiĝis la 1926 en Vulcan kaj mortis en la ĉirkaŭaĵo de Budapeŝto en hejmo por gemaljunuloj la 17-an de novembro 2012.
Biografio
Apollónia Kovács apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi finis la aktorinstruadon de Józsa Béla Athenaeum de Kluĵo. Inter 1946 kaj 1949 ŝi ludis en privattrupo en Aiud, poste inter 1949 kaj 1961 en la teatro Nagyváradi Állami Színház de Oradea. En 1961 ŝi translokiĝis al Hungario, kie ŝi kolektis kaj kantis ciganajn kantojn. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2011, pli frue en 2000 kaj 2007 ankaŭ aliajn premiojn.
Angla Resurtronigo
La Angla Resurtronigo (anglalingve English Restoration aŭ nur Restoration) estis epizodo de la historio de Anglio komencanta en 1660, kiam monarkio estis restarigita per la kronigo de Karlo la 2-a de Anglio, post la angla enlanda milito. La vorto "Resurtronigo" povas aludi al la okazaĵoj, kiuj kaŭzis la revenon de la reĝo, sed povas ankaŭ difini la tutan periodon post lia kronigo.
La periodo de la Angla Resurtronigo ĉesiĝas per la estingo de la stuarta dinastio kaj per la Glora Revolucio de 1688. Dum tiu epoko spertis Anglio precipe intensan kulturan aktivecon.
Daigo Kuroiwa
Daigo Kuroiwa (黒岩 大吾, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita.
Meseșenii de Jos
Meseșenii de Jos [meseŝenij de ĵos] (hungare: Magyarkecel) estas komunumo en Rumanio okcidente de Zalău.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 962 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 729 (rumanoj, 55 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1341. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Aghireș, Fetindia kaj Meseșenii de Sus.
Bruna makisnajtingalo
La Bruna makisnajtingalo (Erythropygia signata aŭ Cercotrichas signata) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro Erythropygia kaj foje de Cercotrichas kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.
Tiu specio estas tre bruna, pli malhelbruna supre kaj helgriza aŭ sablokolora en ventro. Flugiloj kaj vosto montras nigrajn kaj blankajn plumojn. La vizaĝo estas bruna kun helaj superokula strio kaj subokula makulo. Ankaŭ la mentono estas helbruna. La okuloj estas nigraj kaj la kruroj kaj piedoj rozkoloraj al blankecaj.
Ĝi troviĝas en Mozambiko, Sudafriko kaj Svazilando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.
332
En la jaro 332 post Kristo okazis, interalie:
1673
1673 estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).
Anna Posingies
Anna Elisabeth POSINGIES (naskiĝis la ) estas germana esperantistino kaj matematikisto.
Anna Posingies studis matematikon en la Humboldt-Universitato de Berlino. Ŝi diplomiĝis en 2007 kaj en 2010 doktoriĝis. Dum prelego ŝi ekkonis Anna-Laura Wickström, kiu esperantigis ŝin. Ŝi fariĝis membro de Berlinaj Studentoj-Esperantistoj. Ĝis 2007 ŝi estis estrarano kaj kasisto de Germana Esperanto-Junularo. Ŝi daŭre loĝas en Berlino. Intertempe ankaŭ ŝia fratino Lena lernis paroli Esperanton.
NGC 3904
NGC 3904 (aliaj indikoj — ESO 440-13, MCG -5-28-9, PGC 36918) estas galaksio en konstelacio Hidro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sur flugiloj de trobo kaj Esperanto
Sur flugiloj de trobo kaj Esperanto estas antologio pri troboj en Esperanto organizita de Walter Francini. La troboj estis elektitaj inter sennombraj premiitaj en trobaj konkursoj. Dulingva, en la portugala kaj Esperanto.
Jen kelkaj troboj sur la libro aperantaj:
Iam for en iu lando de l' Romana Imperi' iu hom' kun homa grando estis granda kiel Di' (Durval Mendonça)
Nur du ligvoj lernu tuj kaj ne pensu pri la tria estu unu de l' Patruj' de l' homar' estu la alia. (Ismael Gomes Braga)
Post jarmiloj da angoroj pro milito kaj sufer' Esperant' en ĉies koroj portos pacon al la Ter' (Walter Francini)
Mia kor' malĝoje batas ĉe la vido pri infano, se silente ĝi malsatas pro malesto de pano (Clóvis MAIA)
Ke infano ĉiam ravas estas certa ver' por mi: per infano ja plej gravas de la viv' la poezi' (Célio Grunewald).
San Juan Atenco
San Juan Atenco estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Atenco.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3315 loĝantojn. El tiuj estas 1540 viroj kaj 1775 virinoj. La komunumo havas surfacon de 188.81 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 5′ norda latitudo kaj 97° 32′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2440
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Frascaro
Frascaro estas komunumo de Italio.
Teapa
Teapa estas unu el la 17 komunumoj de la meksika subŝtato Tabasco, kiu situas en sudorienta parto de Meksiko (survoje al la duoninsulo Jukatano, ĉe la meksika golfo. La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas Teapa. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 27016.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 49262 loĝantojn. El tiuj estis 24310 viroj kaj 24952 virinoj. La komunumo havas surfacon de 679,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 40 metroj super la marnivelo.
En la komunumo ekzistas 57 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj, domaroj).
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 3862,6 mm/m² de precipitaĵo. Kiel en la tuta substato en la komunumo relative ofte pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 27,8 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 37296 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 126 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,34 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Los Tres Reyes (muzika grupo)
Los Tres Reyes (esperante La Tri Reĝoj) estas grupo de romantika trio, el Meksiko.
20264 Chauhan
20264 Chauhan estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Aalter
Aalter (nederlande, proksimuma prononco [A:Lt'r]) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Orienta Flandrio. Komence de la municipo havis  loĝantojn.
20264 Chauhan
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Neha Chauhan, finalistino en 2004 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi estis lernantino ĉe la Susan E. Wagner High School en Staten-Insulo (Novjorko, Nov-Jorkio, Usono).
Aalter
Ekde 1977, la municipoj Aalter-Brug, Bellem, Lotenhulle, Poeke kaj Sint-Maria-Aalter apartenas al Aalter.
Rabel
Rabel (dane: Rabøl) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Geltinger Bucht, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Steinbergkirche.
Yuji Nakatsuru
Yuji Nakatsuru (中津留 裕二, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Oita Trinita.
Hierofanio
Hierofanio, el la antikva greka lingvo ἱερός = hierós kun signifo de "sankta, sakrala, numeca", kaj "φαίνειν = fainein" kun signifo de "montri", estas vorto propra de la scienco pri religioj, de la Historio pri religioj, de la fenomenologio de la religioj kaj de la antropologio de la sankteco: ĝi, fakte, koncernas “manifestiĝon de la sankteco".
Fama ekzemplo de hierofanio legeblas en Biblio, en la Genezo 28, 12-22: la patriarĥo Jakobo ŝonĝas ŝtuparon leviĝanta ĝisĉielen en kies supro Jakobo aŭskultas la diajn promesojn.
Hierofanio estas koncepto-fakto estas kardino de la antropologo pri religioj de rumana Mircea Eliade (1907-1986).
Laŭ tiu antropologo en la homo kuŝas kunnaska inklino separi ion el la tuto por al ĝi atribui apartajn karakterizojn kiuj faras el ĝi aludo kaj aŭ manifestiĝo de iu supera kaj envolvanta la vivon mem de sia mondoizio. Do la sankta (sakrala, numeca) distingiĝas pro la noto de la opono al “profana” areo, nome de io alia pensita reala kaj sense neperceptita.
Laŭ li kiu ajn objekto, sinteno, funkcio, estaĵo, ento povas akiri, en kiu ajn homa kulturo, la aspekton de “sankta” apartiĝanta el ĉio ĉirkaŭa, la “profana” areo, eĉ se konservanta siajn fizikajn karakterojn.
Tiu interpreto, kaj ĝia skolo, pri la “sankta”, tamen, ne estas la unika, Aliaj ne konsentas pri ekzisto de tiu homa emo al separi du sferojn – sankta kaj profana. Albert Assaraf, ekzemple, opinias ke la teorio de M. Eliade similas al la teorio de aristoteluloj kiuj difinis la fajron per opono al akvo kaj la teron per opono al la aero. », kaj proponas teorion de la naturo rilata de la “sankta”, nome ĉiuj homoj kreas en siaj taksoj diversajn nivelojn de ŝato kaj admiro por la aĵoj de sia travivita sfero: inter ili li ne kreas oponon sed nur vertikalan distingon pri objektoj pli/malpli valoraj kiuj ne oponas inter si: la “sankta”, do, ne oponas al “profana“.
Ĉiuj skoloj, tamen, konvenas en la koncepto ke "sankta" rilatas al "dieca" kvankam ne ĉiam precise difinita.
Zariĉovo
Zariĉovo (Зарічово, Zaričov, Drugetháza) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin.
Ĝibraltara Arko
La Ĝibraltara Arko estas geologia regiono kiu korespondas al la arkoforma montaro kiu ĉirkaŭas la areon de la Alborana Maro (inter la Iberia Duoninsulo kaj Afriko). Ĝi estas formata de la Betika Montĉenaro (sudo de Hispanio), la Ĝibraltara Markolo kaj la Rifo (nordo de Maroko).
Zariĉovo
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis el la 14-a jarcento. En 1910 vivis tie 1993 loĝantoj, (1829 rutenoj, 127 hungaroj, 37 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Perecseny, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Zariĉovo/Drugetháza. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Ĝibraltara Arko
La plej altaj altaĵoj de la regiono estas en la monto Mulhacén (3482 m), de la Betika Montĉenaro. La precipitaĵoj estas kolektitaj ĉefe de la riveroj Gvadalkiviro (norde de la Betika Montĉenaro) kaj Sebu (sude de Rifo), la akumulado de kies sedimentoj estas kaŭzo de samnomaj randaj fleksejoj.
La formado de tiu montaro estas rilata kun la alproksimiĝo inter la afrika tektona plato kaj la iberia plateto dum la Terciaro (ekde antaŭ 65 milionoj de jaroj), sed la mekanismoj kiuj modlis ĝin estas ankoraŭ celo de debato kaj en geologio kaj en geofiziko. El la klopodoj klarigi tiujn fortojn deriviĝis almenaŭ 4 alternativaj modeloj proponitaj por klarigi la genezon de la Ĝibraltara Arko kaj de la Alborana Maro.
En tempoj pli ĵusaj, dum la Mesinia Salkrizo dum kiu sekiĝis granda parto de la Mediteraneo, la regiono iĝis ponto inter la du kontinentoj kun la sekva okazigita biologia interŝanĝo.
Erlau (Obernzell)
Erlau, plennome Erlau bei Passau, estas vilaĝo en Malsupra Bavario (Germanio), kiu apartenas al la komunumo Obernzell. Ĝi situas sur la norda (maldekstra) bordo de Danubo ĉe la enfluo de samnoma rivereto.
Trafiko
La federacia vojo B 388 pasas, paralele al Danubo, tra Erlau kaj ligas ĝin al Passau (10 km okcidente), Wegscheid (20 km oriente) kaj Aŭstrio. Norden, tra la valo de Erlau, ne estas vojo kun mez- aŭ longdistanca signifo. La plej proksima transirejo trans Danubon estas la pramo de Obernzell 5 km oriente.
Erlau iam estis fervoja nodo de la fervojlinio Passau–Hauzenberg; tie debranĉiĝis la linio al Obernzell kaj Wegscheid.
Ekonomio
Ekonomie grava estas turismo, tra Erlau pasas la migrad-turisma vojo Donausteig. Ekzistas tie ankaŭ produktejo de elektronikaj komponantoj.
Konataj personoj
En Erlau vivas la verkisto Reiner Kunze.
17832 Pitman
17832 Pitman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Ellen Marie Pitman, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi estis lernantino ĉe la Central Bucks High School West en Doylestown (Pensilvanio, Usono).
Lipovec (Pereĉin)
Lipovec ankaŭ slovake, ukraine Липовець, hungare Hárs [hArŝ] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Pereĉin, en municipo Turiĉki.
7101 Haritina
7101 Haritina estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Clyde Tombaugh elde la observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Ioana Haritina Mogosanu, popularigistinon pri astronomio kaj prezentistinon por planetario en la Observatorio Carter en Nov-Zelando.
Sammatti
Sammatti estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Uusimaa. Ĝi estis ligita al Lohja en komenco de jaro 2009. 31-a de 2008 komunumo Sammatti havis 1365 loĝantojn. Ĝia areo estis 85,06 km², el kio estis akvo 13,05 km². En Sammatti situas lagoj Enäjärvi kaj Kirmusjärvi. Sammatti estas konata kiel naskiĝloko de Elias Lönnrot. Nuna kirko de Sammatti estis konstruita en la jaroj 1754–1755.
Anna-Laura Wickström
Anna-Laura studis matematikon kaj esperantigis siajn kunstudantojn Anna Posingies kaj Paul Ebermann. Ŝi estas filino de Bengt-Arne Wickström, profesoro pri ekonomiko, kaj fratino de David-Emil Wickström, eks-prezidanto de TEJO.
Frassinello Monferrato
Frassinello Monferrato estas komunumo de Italio.
NGC 3905
NGC 3905 (aliaj indikoj — MCG -1-30-35, IRAS11465-0927, PGC 36909) estas galaksio en konstelacio Pokalo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ĉeĥaj germanoj
Bohemiaj, moraviaj kaj sileziaj germanoj (germane: Deutschböhmen, Deutschmährer, respektive Deutschschlesier), ofte nur mallongigite  ĉeĥaj germanoj, estas amasa markigo por germanlingva loĝantaro de Landoj de Krono ĉeĥa. Ekde la 20-a jarcento oni uzas ankaŭ terminon sudetgermanoj (Sudetendeutsche), kiu ĝis hodiaŭ kaŭzas kontraŭversiojn. Estas dubigata ties precizeco kaj ĉefe ĝi estas negative nuancita en konekso kun naziismo. Por la teritorioj enloĝataj de tiu ĉi etna grupo (antaŭ la jaro 1945) oni poste ofte uzas neprecizan amasan markigon Sudetio.
La amasa plimulto de la ĉeĥaj germanoj estis el iliaj hejmoj ellandigita post la dua mondmilito. Germanoj vivas en Ĉeĥio ĝis hodiaŭ, sed en la jaro 2001 dum popolnombrado anonciĝis al la germana nacieco nur netutaj 40 000 personoj, kio estas parte kaŭzita ankaŭ pro tio, ke granda parto de junaj ĉeĥaj grmanoj estas jam tute asimilita kaj ili anoncas sin al la ĉeĥa nacieco, dume malpli juna generacio estas formortanta.
Muzeo Kasteloj Dornburg
La Muzeo Kasteloj Dornburg (Museum Dornburger Schlösser) troviĝas surmonte en Dornburg (Saale).
Priskribo de la loko
En Dornburg estas super la valo de la rivero Saale en reciproka proksimeco tri kasteloj el diversaj stilaj epokoj. Ili formas unikan ensemblon kaj por Germanlando kaj por tuta Eŭropo. Kun ili estas ligitaj la nomoj de eminentuloj historiaj kaj kulturaj.
La unua mencio estis en 937 en dokumento de imperiestro Oto la 1-a.Goeto restadis tie ĉi plurfoje (inter 1776-1831).
Muzeaj partoj
En la Meza kastelo videblas en la manĝosalono kaj la apudaj kabinetoj porcelanaĵoj kaj fajenco el Ĉinio, Meißen kaj Delft. Ekde 1776 ĝi estis loĝejo ankaŭ por Goeto, kiam li estis en oficiala misio tie ĉi, en lia rolo kiel oficisto.
Tamen estas la goeta kastelo en la pli mallarĝa senco la renesancstila Suda kastelo. Ĝi konstruitis kiel landposedanta bieno en la unua duono de la 16-a jarcento, alikonstruitis ĉ. la jaro 1600 kaj aĉetitis fare de la grandduko Carl August en 1824. Post ties morto Goeto elektis ĝin kiel someran rifuĝejon por malĉeesti la deprimigajn funebrajn ceremoniojn kaj retrovi kreivecon kaj internan trankvilon. La de Goeto uzita Montara salono (Bergstube) kaj du aliaj salonoj memoras tiujn restadojn.
La apuda Kamena salono (Kaminzimmer) estis en uzo fare de la dukaj familianoj; ĝi estas kun vanda tegaĵo (de poste) kaj marketraĵoj altvaloraj el la iama Urba kastelo de Jena.
La du laste menciitajn kastelojn unuigas barokstila ĝardeno kun belaj verdaj laŭbaj latkradoj. Alvalen oni kultivas vinberabedojn. Pejzaĝa ĝardeno enkadras la kastelan ensemblon.
Literaturo
Museumsverband Thüringen (eld.): Museen in Thüringen, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 41-42
Šetějovice
Šetějovice estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Mezbohemia regiono, en distrikto Benešov. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1333.
Plötzky
Plötzky ĝis la 1-a de januaro 2009 estis memstara komunumo en Germanio; tiam ĝi fariĝis komunumoparto de la urbo Schönebeck (Elbo). Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 1-an de januaro 2008 la komunumo havis 1048 loĝantojn.
San Juan Atzompa
San Juan Atzompa estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan Atzompa.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 765 loĝantojn. El tiuj estas 383 viroj kaj 382 virinoj. La komunumo havas surfacon de 25.52 kvadratkilometroj.
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 45′ norda latitudo kaj 98° 1′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1560
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
336
En la jaro 336 post Kristo okazis, interalie:
Moluka nestamasulo
La Moluka nestamasulo (Eulipoa wallacei) konata ankaŭ kiel Moluka megapodo aŭ Bunta megapodo, estas malgranda, proksimume 31 cm longa, olivecbruna megapodo. La genro Eulipoa estas monotipa, sed la Moluka nestamasulo estas foje lokita en la genron Megapodius anstataŭe.
Ambaŭ seksoj estas similaj kun olivecbruna plumaro, bluecgrize sube, blankaj subvostaj kovriloj, brunaj irisoj, nudaj rozkoloraj vizaĝoj, bluecflavaj bekoj kaj malhelaj olivecaj kruroj. Estas helgrizaj strioj en ruĝec-maronaj plumoj dorse. Junuloj havas brunecan plumaron, nigrajn bekon, krurojn kaj avelkolorajn irisojn.
La Moluka nestamasulo estas la ununura megapodo konata ĝis nun kiu demetas siajn ovojn nokte. La nestejoj estas kutime en sun-eksponitaj strandoj aŭ vulkanaj grundoj.
Teneka lingvo
La teneka (Teenek kaaw, Teenek kawintalab; Etnonimo : Téenek) estas indiĝena lingvo de Meksiko, kiu apartenas al la majaa lingvofamilio. Ĉirkaŭ la jaro 2005, ĝi estis parolata de kelkaj 150 000 homoj (Huastekoj/Tenekoj) precipe en la federaciaj ŝtatoj de San Luis Potosí kaj Veracruz samkiel (malpli multnombre) en Tamaulipas.
La gramatiko de la lingvo nur antaŭnelonge (1988) estis bone priskribita.
En la teneka ekzistas riĉega mitologia tradicio kiu ankoraŭ estas nur parte alirebla.
La teneka fariĝis disigita de la aliaj majaaj lingvoj, supozeble pro migrado el la majaa kernareo. Ĝis en la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento varianto de la teneka (la ĉikomucelteka) estis parolata ankoraŭ de kelkaj loĝantoj en Chiapas (Suda Meksiko).
Eksteraj ligiloj
Jorge Nieto Malpica, Fernando Treviño Espinosa, Arely Millan Orozco: ''[http://www.observatoriodosmedios.org/mediateca/observatorio/xornadas/200803/artigo16.pdf Teenek o huasteco - ¿Una lengua en vías de extinción? Comunicación e Cidadanía] (2008)'', 6. (PDF; 1,5 MB)
Apolono-papilio
Apollo-papilio (Parnassius apollo) estas papiliospecio el la ordo lepidopteroj, subordo klaboantenaj dumtagaj papilioj (Diurna), familio Papilionidae.
Ĝi larĝas 8-9 cm. La disetendiĝantaj flugiloj estas duone diafanaj kaj laktoblankaj, kun 5 nigraj makuloj sur la antaŭaj. Sur la postaj flugiloj troviĝas du nigre kadrita ruĝa okulmakulo, en kies mezoj troviĝas blanka stelo. Ĝi aperas en montaraj regionoj de Eŭropo, Azio kaj Nord-Ameriko. Ĝia raŭpo estas silke nigrakolora kunruĝflavaj makuloj kaj ŝtalbluaj verukoj. La raŭpo vivas sur diversaj sedospecioj (Sedum acre, S. album ktp.).
Varulven
Varulven (sveda vorto por lupfantomo) estas sveda mita mezepoka balado. Ĝi estas konata en 13 variaĵoj el kiuj 7 estas kun melodio.
La baladon muzike plenumas diversaj muzikgrupoj ekz. la sveddevena Garmarna.
Erlkönig (Schubert)
Erlkönig estas balado de Franz Schubert (Deutsch-Verzeichnis 328), kiu ekestis en 1815 dum nur unu tago. Post ĝia publikigo en 1821 ĝi estis unuafoje prezentata la 7-an de marto 1821 en Vieno. La teksto de Erlkönig (elforeĝo) devenas de Johann Wolfgang von Goethe. La muzikigo estas por unu kantvoĉo kaj piano.
Enhavo de la baladoteksto
Dum ventega nokto patro rajdas, sian fileton en la brako, tra malhela arbaro. La infano kredas ekkoni en la mallumo la figuron de la Erlkönig (elforeĝo) kaj ektimas. La patro trankviligas sian filon: kion li vidas, estas nur nebulstrio. Sed la fantoma figuro ne plu malkaptas la infanon. Per delogaj vortoj Erlkönig petas la plaĉan knabon, veni kun li en lian regnon kaj lasi sin dorloti de liaj filinoj. La infano tamen fariĝas pli kaj pli maltrankvila. Denove la patro klopodas trovi por ties halucinoj naturan klarigon: ĉio estas nur la susuro de la folioj kaj la rebrilo de la maljunaj salikoj. Sed la vizio fariĝas pli kaj pli minaca, kaj la filo reagas pli kaj pli panike. Kiam la elforeĝo finfine volas perforte tirkapti la infanon, ankaŭ la patro perdas sian sinregon kaj provas atingi la hejman bienon, rajdante plejeble rapide. Sed tro malfrue – la infano en liaj brakoj estas morta.
Muzika interpretado
Al la sentoj, kiujn Schubert kompare kun la balado pli forte klarigas, apartenas: timo (alta registro de la kantvoĉo, rapidaj tonripetadoj, suspirmotivoj, disonancoj en la piano, t. 123-130), volupto de la Erlkönig (t. 64 melismo en la kantvoĉo, maĵortonalo, arpeĝoj en la piano), sopiro (kromatismo kaj decrescendo, t. 77sj.), eksciteco (ata registro de la kantvoĉo, mallongigitaj notvaloroj, supriĝa kromatismo, t. 97sj.), minaco (accelerando, tonripetadoj, t. 135sj.) kaj sento de ŝirmateco (t. 30sj, maĵoro, duonaj notoj en la kantvoĉo). Per la maĵorminora dualismo Schubert kontrastas la kontrauajn mondojn de Erlkönig kaj de patro kaj filo. La dramecon kaj streĉon de la balado Schubert ne nur muzike postsentas, sed eĉ intensigas, kion substrekas la plena paletro de dinamiko, la kreska agogiko, kromatismo kaj dominantaj septnaŭtaj akordoj en diversaj inversigoj, kiuj efikis timekscitaj sur la samtempanoj de Schubert. Tipaj distingiloj por la muziko de la romantismo estas la virtuozeco (rapidaj ripetataj oktoj en la piano), la forta esprimpovo, la elĉerpado de la muzika bendlarĝo, la formado de la streĉo kaj la kontraŭstarigo de sonĝomondo kaj fantazio al realeco kaj racio.
Subdivido
2) Taktoj 16-57: Muzikigo de la 1- a kaj 2-a strofoj. La ekscitiĝon de la filo prezentas intervalsaltoj kiel kvintoj kaj sestoj. La patro trankviligas la filon, kion klarigas la malalta registro de la kantvoĉo.
3) Taktoj 58-72: Muzikigo de la 3-a strofo. La logadojn de Erlkönig kaj liaj flataĵojn postsentas la prezentinstrukcio dolce, maĵortonaloj, legato, subvoĉo kaj pli malgrandaj melismoj.
4) Taktoj 72-85: Muzikigo de la 4-a strofo. Timo kaj ekscitiĝo de la filo intensiĝas, kion muzike tradukas kromatismo, altigo de la kantvoĉo kaj plimallongiĝo de la notvaloroj.
6) Taktoj 97-116: Muzikigo de la 6-a strofo. La eksciteco de la filo kaj lia timo antaŭ Erlkönig respeguliĝas en kreska tonalto kaj kromatismo de la kantvoĉo same kiel en la diminuado de la notvaloroj. 7) Taktoj 117-131: Muzikigo de la 7-a strofo. La logado de Erlkönig fariĝas truda. Li minacas la knabon, kion karakterizas ripetitaj okonotrioloj, kromatismo, septakordoj kaj disonancoj (naŭtoj). La dinamiko intensiĝas al triobla forte en takto 123. La parto finiĝas per duobla streko kiel cezuro (t. 131).
8) Taktoj 132-147: Muzikigo de la 8-a strofo. Ankaŭ jen Schubert generas per la agogiko kaj la „furioza rajdistomotivo“ streĉon (akcelante). La tonalo A♭-majoro (napola sesto de g-minoro) ŝajne indikas repaciĝeman finon. Sed la espero montriĝas iluzia. La recitativo en la kantado, la fermato en takto 147 kaj la ŝanĝita tempoindiko andante klare konturigas la tradedion kaj la funebron pri la morto de la filo. Interesa ideo pri la formo devenas de Dietrich Fischer-Dieskau, kiu priskribas Erlkönig formale kiel rondelo.
Akceptado
La multaj malplenaĵoj en la balado kaŭzis elstaran akceptadon fare de la komponistoj. Erlkönig estis muzikigita en la 18-a kaj 19-a jarcentoj ekzemple de Andreas Romberg (1793), Corona Schröter (1782), Gottlob Bachmann (1798/99), Max Eberwein (1826), Carl Loewe (1818), Johann Friedrich Reichardt (1794), Friedrich Methfessel (1805), Carl Friedrich Zelter (1797), August Engelberg (1841), Anselm Hüttenbrenner (1829), Bernhard Joseph Klein (1815/16), Václav Jan Křtitel Tomášek (1815) kaj Louis Spohr (1856). Al la muzikigoj de Erlkönig en la 20-a jarcento apartenas : Erlkönig de Hans Werner Henze. Orkestrofantazio pri la poemo de Goethe kaj la 1-a verko de Schubert (1997), la ĥormuzikoj de Tapani Länsiö (2002) kaj Huub de Lange (2004). Sur la kampo de aranĝaĵoj nomendas la pianotransskribaĵo de Franz Liszt laŭ la trakomponita lido de Schubert same kiel transverkado por soloviolono de Heinrich Wilhelm Ernst.
Kritiko kaj estimo
La instruiston de Schubert, Wenzel Ruzicka, ravis je Erlkönig aparte la disonancoj, kiujn li konsideris kiel „necesaj“ por taŭga tekstproksima muzikigo. Jam la unua prezentado de la muzikigo en 1821 estis sukcesa; ekestis „freneza aplaŭdo de la multkapa publiko“, kiel raportis Joseph von Spaun, unu el la ĉeestantoj. La multaj atestoj de la akcepto de la balado (literaturaj, muzikaj, artaj) montras la popularecon de la balado ekde ĝia ekesto ĝis nun. Dietrich Fischer-Dieskau ŝatas de la muzikigo la pianakompanaĵon, kiun li priskribas kiel „kompozicia apartaĵo“: Gravaj motivoj kiel la ripetitaj oktoj aperas, kaj ekestas terura, streĉoplena etoso. krome Fischer-Dieskau laŭdas de la muzikigo la „grandiozan tragediecon“.
Literaturo
Max Berghaus: Zauberlehrling, Erlkönig & Co. Berühmte deutsche Balladen spannend vertont. Brigg 2012
Kino de Armenio
La kinarto de Armenio naskiĝis la 16-a de aprilo 1923, kiam la Komitato pri Kino de la Armena Ŝtato estis fondita laŭ dekreto de la registaro.
En marto 1924, establiĝis la unua armena filmstudio: Armenfilm (armene: Հայֆիլմ "Hajkino", en ruse: Арменкино "Armenkino") en Erevano, ekiĝante kun Soveta Armenio (1924) la unua armena dokumentfilmo.
Namus ( Digno) estis la unua armena blank-nigra muta filmo (1926), reĝisorita de Hamo Beknazarjan kaj bazita sur verkaĵo de Aleksander Ŝirvanzade kiu rakontas la malbonŝancon de la du geamantoj kaj la neebla amo pro antaŭaj tradicioj pri geedziĝo.
La unua sonfilmo, Pepo (armene: Պեպո), estis kreita en 1935, reĝisorita de Hamo Beknazarjan.
Inter la plej ĵusaj reĝisoroj menciindas:
Instituto de Unesko por Dumviva Lernado
La Instituto de Unesko por Dumviva Lernado, (en angla: UNESCO Institute for Lifelong Learning (UIL), antaŭe Instituto de Unesko por Eduko, estas unu el ses edukaj institutoj de Unesko. Ĝi estas ne-profitcela internacia centro de esplorado, trejnado, informado, dokumentado, kaj eldonado pri legopovo, neformala eduko, plenkreskula kaj dumviva lernado. Ĝi servas al la membroŝtatoj de Unesko, ne-registaraj organizaĵoj, komunumaj organizaĵoj, kaj kunlaborantoj en civila socio kaj la privata sektoro. La instituto kunlaboras kun sia sidejo en Parizo, kun lokaj oficejoj de Unesko en diversaj landoj, kun frataj institutoj, kaj kun landaj kaj internaciaj kunlaborantoj.
Templo Bajjungŭan
La Templo Bajjungŭan, situante ekster Sjibjanmen de Pekino, estis la unua monaĥejo de Ĉjŭanĝen-sekto de taoismo kaj ankaŭ la unua sidejo de la Longmen-sekto. Oni konstruis tiun templon en 739 p.K. Ĝi antaŭe nomiĝis Tjanĉangguan. En 1224 la taoisto Ĉiŭ Ĉangĉun venis al Janĝing (la nuna Pekino) kaj ekloĝis tie. Poste oni konstruis halojn, palacojn kaj loĝdomojn sur la ruino de Tjan ĉanggŭan. Ĉiŭ Ĉangĉun estis unu el la sep disĉiploj de Ŭang Ĉongjang, la fondinto de la Ĉjŭanĝen-sekto de taoismo, kaj ankaŭ la kreinto de la Longmen-sekto. En la jaro de 1394 oni donis al la templo la novan nomon Bajjunggŭan.
Instituto de Unesko por Dumviva Lernado
La instituto estas bazita en Hamburgo, Germanio. La urba registaro donacas la terenon proksime al la Universitato de Hamburgo en historia vilao, kiun konstruis la ekspeda magnato Albert Ballin.