cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kersantito
Kelkaj monumentoj el ŝtono de Kersanton
Multaj monumentoj estis konstruitaj el kersantito, pro ties proprecoj. Prosper Mérimée priskribis la kvalitojn de la ŝtono de Kersanton : « La ŝtono uzata por tio estas treege taŭga por la skulptado de ornamoj, pro siaj malmoleco kaj grajnfajneco. Ĝi neniam perfekte poluriĝas kaj restas tuŝaspra… ».
La kersantito ankaŭ multe servis por la publikaj konstruaĵoj, por ekzemplo plej multaj viaduktoj de la fervojo inter Châteaulin kaj Brest (escepte de la viadukto de Daoulas) kaj marbordaj fortikaĵoj konstruitaj en la epoko de Napoleono la 3-a ĉirkaŭ la rodo de Brest.
(16795) 1997 CA3
(16795) 1997 CA3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Rabo
Rabo estas krimo per kiu rabisto perforte forprenas moveblan objekton, kiu apartenas al alia homo. Leĝoj de diversaj ŝtatoj punis tiun ĉi delikton pli grave, se armilo estis uzata. Rabo estas normale difinita kiel pli perforta ol ŝtelo.
Ravena Kosmografio
La survivantaj tekstoj estas tre defiaj. La tri manuskriptaj kopioj estas distance el la aŭtografo (origina manuskripto) laŭ tri aŭ kvar generacioj. Kiel rezulto, la kopioj estas plagataj de eraroj de literumado, vortodivido, nuligo, kaj aŭd-eraroj (la teksto ŝajne estis diktata je unu punkto.).
La plej ĵusa kritika eldono de la tri manuskriptoj estas tiu de Joseph Schnetz, Itineraria Romana, vol. II: Ravennatis Anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica, 1942 (represita en 1990), B G Teubner, Stuttgart.
Hieronim Martynowski
Hieronim Martynowski (naskiĝis la 23-an de julio 1807 en Ludwikowo, apud Vilno, mortis la 2-an de novembro 1861) – pola matematikisto specialiĝanta pri infinitezima kalkulo, teorio de ekvacioj kaj algebraj kurboj.
Li finis lernejon en Vinico. En 1827 enskribiĝis en Medicinan Fakultaton de Vilna Universitato. Profesoro en Supera Industria Lernejo en Lieĝo en Belgio. Membro-korespondanto de Krakova Scienca Societo. Verkisto, kolektanto de slava literaturo.
Riofrío (Ávila)
Riofrío [rioFRIo] estas municipo en la centro de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al Komarko de Avilo kaj al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco. Riofrío estas komprenebla kiel Malvarma rivero. La blazono montras rivero inter du "verracos" [beRAkos], prahistoriaj skulptaĵoj.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de tri loĝlokoj nome Escalonilla, Cabañas kaj Riofrío; okupas totalan areon de 65,53 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 196 loĝantojn. Ĝi perdis 950 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, sed somere oni rekuperas iamajn ciferojn. Ĝi distas 19 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun Gemuño, Aldea del Rey Niño, Tornadizos de Ávila, Mironcillo, El Barraco, Sotalbo kaj San Juan de la Nava.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado, banejo).
Gábor Várkonyi (reĝisoro)
Gábor Várkonyi [vArkonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Várkonyi Gábor estis hungara reĝisoro, scenaristo, dramaturgo. Lia patro estis Zoltán Várkonyi, lia patrino estis Vera Szemere.
Gábor Várkonyi naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Gábor Várkonyi devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris filmistan diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1966, poste li estis aktoro en filmo. Li plulernis post la filma rolo en simila altlernejo en Moskvo, poste li akiris ankaŭ reĝisoran diplomon en la menciita altlernejo en Budapeŝto en 1973, fine li vojaĝis al Usono, kie li akiris plian filman-reĝisoran diplomon en Sirakuso en 1976. Hejmenveninta li laboris ĝismorte en la Hungara Televizio. Li estis tie reĝisoro de pli ol 40 filmoj. Li ricevis premion en 1983. Li havis edzinon ekde 1973, kiu naskis filon.
Georgo Agrikola
Georgius AGRICOLA aŭ Georg Bauer (naskiĝis la 24-an de marto 1494, mortis la 21-an de novembro 1555) estis germana kuracisto kaj sciencisto. Oni rigardas lin kiel la "patron de mineralogio". Lia reala nomo estis Georg Pawer aŭ Bauer; konforme al la kutimoj siatempaj li uzis la latinigitan formon (Bauer, "kamparano") por sia scienca agado.
Ekde 1514 Agricola studis en Leipzig, poste li laboris kiel instruisto en Leipzig kaj Zwickau. Li enkondukis kelkajn novajn instrumetodojn, sed tio ne plaĉis al ĉiuj samlernejanoj. En 1522 li do forlasis Saksion kaj ekvivis en Bologna, Italio, kie li studis lingvojn kaj medicinon. Ekde 1524 li laboris en Venecio. Dum sia restado en Italio li akiris profundajn sciojn ne nur pri kuracado, sed ankaŭ pri la historio de la medicino, pri farmacio kaj mineraloj.
En la jaro 1530 Agricola transloĝiĝis al Chemnitz, kie li laboris kiel urba kuracisto kaj – ekde 1546 – ankaŭ kiel urbestro. Apud sia laboro li publikigis plurajn sciencajn verkojn, ekz. pri mezurunuoj en la antikveco, pri medicino, pri geologio, mineralogio kaj minekspluato. Li estis la unua kreinta la vorto Fosilio. Georgius Agricola mortis Chemnitz en 1555.
Koŝera
La termino koŝera referencas la judajn leĝojn, kiuj regas la dieton de la judoj. Malpermesitaj manĝaĵoj inkluzivas porkaĵon kaj senskvamajn fiŝojn.
Koŝera salo estas ekzemplo de komuna ingredienco (salo) kiu koŝere estas iom diferenca.
Maŝgiaĥ (en hebrea: משגיח, tr. "inspektisto"; pl. משגיחים, maŝgiĥim) estas judo kiu superrigardas la statuson koŝeran de la koŝeraj instalaĵoj.
Verneuil-sur-Seine
Verneuil-sur-Seine [] estas franca komunumo en la departemento Yvelines, en la regiono Francilio. Ĝi havis 15,466 loĝantojn en la jaro 2011.
Geografio
Verneuil-sur-Seine situas en la nordo de Yvelines, ĉe la maldekstra bordo de la rivero Sejno, nordokcidente de Parizo.
GCC
GCC estas mallongigaĵo por la angla nomo, la GNU Compiler Collection ("GNUa kompililaro"). Komence ĝi signifis la GNU C Compiler ("GNUan C-kompililo"), sed ĝi nun tradukas kelkajn malsamajn komputillingvojn aldone al C.
GCC estis originale verkita de Richard Stallman en 1987; nun diversa grupo de programistoj de la tuta mondo subtenas ĝin.
Ekde versio 3.0, la tradukilo enhavas sintaksanalizilojn por:
Sintaksanalizilo por CHILL estis antaŭe provizita, sed ĝi ne ankoraŭ estas subtenata.
Sintaksanalizilo por Ada, nomata GNAT, estas havebla aparte.
GCC povas produkti kodon por uzi ĉe multaj malsamaj procezoroj kaj operaciumoj.
Jyrki Pellinen
Jyrki Pellinen (naskiĝinta 1940) estas finna verkisto. Lia unua estas poemkolekto Näistä asioista (1962). Lia dua poemkolekto Kuuskajaskari (1964) fariĝis vere populara. Li skribis ankaŭ prozon. Li loĝas en Katajanokka.
Traktato de Saint-Germain-en-Laye
La Traktato de St. Germain estis unu el la parizaj packontraktoj, finitaj la unuan mondmiliton. Ĝi estis traktato en 1919 inter Aŭstrio kaj la entento, estis subskribita en Saint-Germain-en-Laye la 10-an de septembro 1919 kaj ekvalidis la 16-an de julio 1920. La Pactraktato de Trianon establis la landlimon de Hungario kaj forprenis du trionojn de ĝia teritorio.
Laŭ la kontrakto, en kies kunsidoj la aŭstra delegitaro ne rajtis participi, nur Aŭstrio-Hungario kaj la Germana Imperiestra Regno kulpis pro la milito.
Tiu traktato signifis malkonstruon de la Aŭstra-Hungara imperio, agnoskis sendependecon de Hungario kaj Pollando, kreis novajn landojn kiel Ĉeĥoslovakio kaj la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. La traktato forprenis interalie Sudtirolon, Trieston, Istrion, Fiume de Aŭstrio.
La packontrakto entenis, ke Aŭstrio ne rajtas unuiĝi kun Germanio sen aprobo de la Ligo de Nacioj. Ĝi limigis la aŭstran armeon je ĝis 30.000 soldatoj, la floto de la monarĥio estis dividita inter la ententaj landoj.
La traktato antaŭskribis ankaŭ pagon de reparacia pago sed kontraŭe al Germanio sen konkreta konduto. En 1930 la aliancanoj rezignis pri la reparacio pro la marasma ekonomio aŭstra.
Prouvy - Thiant (stacidomo)
Prouvy - Thiant estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Prouvy - Thiant -, situanta en  Prouvy, apud Thiant, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Pál Hidas
Pál Hidas [hidaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hidas Pál estis hungara fizikisto, vikipediisto.
Pál Hidas naskiĝis la en Budapeŝto, li mortis la  supozeble en Budapeŝto?.
Biografio
Pál Hidas maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1980, poste li akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1985. Li doktoriĝis samloke post kvar jaroj. Li akiris scencan gradon (Ph.D.) en 1996. Li laboris en fizika akademia esplora instituto. Eksterlande li esploris ĉe CERN, krome en simila firmao en Usono. Krom la sciencaj publikaĵoj li verkis popularajn artikolojn pri eroj de atomo, eĉ li estis aktiva en la Hungara Vikipedio.
Arzago d'Adda
Arzago d'Adda [ arcago dada] estas komunumo de Italio. Kiel la nomo indikas, la komunumo situas borde de la rivero Adda. Ĝi situas en la provinco Bergamo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Agnadello (CR), Calvenzano, Casirate d'Adda, Rivolta d'Adda (CR) kaj Vailate (CR). Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Laŭrenco de Romo, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Idiosinkrazio
Idiosinkrazio estas karakterizaĵo, tipa eco aŭ karaktertrajto de afero, homgrupo aŭ persono. La vorto deriviĝis de la greka idiosunkrasia (ιδιοσυνκρασία).
Insel-Bücherei
Insel-Bücherei estas germana libroserio ekzistanta ekde 1912 de malmultkostaj kaj bone ekipitaj libroj kun postulema literaturo same kiel natur- kaj artprezentadoj el la eldonejo Insel Verlag, parto de la eldonejo Suhrkamp. Ĝi nun rezidas en Berlino, sed en sia historio antaŭe havis centrajn oficejojn en Lepsiko, Wiesbaden kaj Frankfurto ĉe Majno.
Idiosinkrazio
Ĝenerale idiosinkrazio estas eco aŭ la konduto aŭ karaktero de individuo, per kio tiu distingas sin de la aliuloj. La termino ne indikas ion pri la speco de la devio mem, sed nur ke estas devio de la grup-ecoj.
Panĝabo (Barato)
Panĝabo (en gurmukhi: ਪੰਜਾਬ, en shahmukhi: پنجاب, पंजाब, Punjab) aŭ Panĝabio estas eta, prospera, federacia ŝtato en la nordo de Barato, kiu limas kun Pakistano en la okcidento, kun Kaŝmiro en la nordo, kaj Himachal Pradesh en la oriento, Haryana en la sudo kaj sudoriento kaj Raĝastano en la sudo. Chandigarh estas la ĉefurbo de la ŝtato.
Teritoria Organizado
La ŝtato dividiĝas en tri regionoj, kiuj nomiĝas kiel Malwa, Doaba kaj Majha. Laŭ la Barata Popolnombrado de 2001, estas 14 urboj kaj 157 urbetoj en la ŝtato.
Por administraj celoj, la ŝtato plie dividiĝas en 22 distriktoj:
Ekonomio
Panĝabo okupas orientan parton de la regiono Panĝabio. La regiono estas unu el la plej fekundaj en la tuta mondo. La ĉefa okupo de la lonĝantoj de la ŝtato estas terkultivado kaj plejparte (62.51%), la panĝabanoj loĝas en vilaĝoj.
Lingvoj
La panĝaba estas la oficiala lingvo de la ŝtato. Kvankam panĝaba estas la oficiala kaj la plej populara lingvo, oni ankaŭ parolas hindan kaj anglan. Ĉefe, enmigrantoj parolas la hindan kaj angla estas la prefera lingvo de la edukataj personoj.
Religioj
Sikhismo kaj hinduismo estas la ĉefaj religioj. Sikhismo estas la plej populara religio, proksimume 60% lonĝantoj sekvas al sikhismo kaj 37% lonĝantoj estas hinduanoj. Ankaŭ troviĝas islamanoj en la ŝtato kaj islamo estas la ĉefa religio en la urbo Malerkotla.
Hiponimo
Hiponimo (de Helena vorto signifikanta "subnoma") estas vorto kiu havas la samajn semantikajn trajtojn kiel alia, pli ĝeneraleca vorto (kiu estas hiperonimo de la hiponimo), plus kelkajn aldonajn, kiuj precizigas kaj unikigas ĝin. Ekzemple rozo estas hiponimo de floro, sed neniel sinonimo. La du vortoj ne libere interŝanĝeblas.
Iam lingvisto C. E. Bazell diris: "Ni havas hiponiman rilaton kiam oni povas senvarie anstataŭigi unu vorton per alia, sed ne inverse, sen ŝanĝi la signifon."
22840 Villarreal
22840 Villarreal estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Margo Villarreal, mentorino de unu finalist(in)o de la Discovery Channel Young Science Challenge de 2006, scienca konkurso por lernantoj de mezlernejo. Ŝi estis instruistino ĉe la Buckner Fanning Christian School de San Antonio (Teksaso).
Irene Schwarz
Irene SCHWARZ, prononco (naskiĝis en 1960 en Lepsiko) estas germana aktorino.
Post kompletigado de la aktora trejnado en Kolonjo, ŝi komencis teatran karieron en 1985. Ŝi iĝis konata tra la televida serialo Hausmeister Krause, en kiu ŝi ludis la rolon de Lisbeth Krause tra dek du jaroj, de 1999 ĝis 2010. Ŝi estas fondomembro kaj konstanta ano de la ensemblo de la Teatro Neue Volksbühne en Kolonjo, kie ŝi aktoris de 1987 ĝis 2009.
Stileto
Stileto (de la latina Stilus) estas pikarmilo kun tre maldika klingo longa kaj akra kaj ĝenerale kun triangula kversekco. Kelkfoje la klingo havas kvarangulan kversekcon. Ĝi povas kaŭzi gravajn vundojn kiuj estas malfacile resanigeblaj.
Paltamo
Melalahti estas vilaĝo en Paltamo.
Hiperonimo
Hiperonimo (de Helena vorto signifanta "supernoma") estas malhiponimo, tio estas, ĝeneraleca vorto kun samaj semantikaj trajtoj kun aliaj, pliprecizaj vortoj (tiuj vortoj estas ĝiaj hiponimoj). Ekzemple floro estas hiperonimo de rozo, violo, lotuso ktp.
Maurice Gamelin
Maurice Gustave GAMELIN (20a de septembro 1872 – 18a de aprilo 1958) estis veterana generalo de la Franca Armeo. Gamelin estas memorita pro sia malsukcesa komando (ĝis 17a de majo 1940) de la franca soldataro dum la Batalo de Francio (10a de majo – 22a de junio 1940) en la Dua Mondmilito kaj sia firma defendo de la respublikaj valoroj.
La Ĉefkomandanto de la Francaj Armitaj Fortoj en la starto de la Dua Mondmilito, Gamelin estis vidita kiel homo kun grava intelektula kapablo. Li estis respektita, eĉ en Germanio, pro sia inteligento kaj "subtila menso", kvankam li estis konsiderita de kelkaj germanaj generaloj kiel durkapa kaj antaŭvidebla. Spite tion, kaj lia kompetenta servo en la Unua Mondmilito, lia komando de la francaj armeoj dum la krizaj tagoj de majo 1940 montriĝis katastrofa. Historiisto kaj ĵurnalisto William L. Shirer prezentis la konsideron ke Gamelin uzis metodojn de la Unua Mondmilito por lukti en la Dua Mondmilito, sed kun malpli forto kaj pli malrapida reagokapablo.
Gamelin servis distingite sub estreco de Joseph Joffre en la Unua Mondmilito. Li estis ofte konsiderata responsa por la dezajno de la franca kontraŭ-atako en 1914 kiu kondukis al la venko dum la unua Batalo de la Marno. En 1933 Gamelin stariĝis al komando de la Franca Armeo kaj superrigardis ties modernigon kaj mekanigon, inklude la finkompletigon de la defendoj de la Maginot-Linio.
Édouard Daladier subtenis Gamelin tra lia kariero pro lia malakcepto permesi, ke politiko ludu parton en milita planado kaj promocion, kaj lia engaĝiĝo en la respublika modelo de regado; tio ne estis banalaĵo kiam komunistoj maldekstre kaj monarkiistoj kaj faŝistoj dekstre estis malferme proponantaj reĝimoŝanĝon en Francio.
Bibliografio
——— (1992). The Republic in Danger: General Maurice Gamelin and the Politics of French Defence, 1933–1940. New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-37234-8. (Paperback ed. 2002 kaj 2003)
Antequera
Antequera [anteKEra], en Esperanto Antekero, estas municipo kaj komunumo en la provinco Malago en la regiono kaj Aŭtonoma Komunumo Andaluzio de Hispanio. Ĝi situas en la nordo de la provinco, kaj estas la centro de la samnomaj komarko kaj jurteritorio.
En 2015 Antekero havis 44 141 loĝantojn. Ĝi ampleksas areon de 749,34 km² kaj densecon de 55,82 loĝ/km² kaj ĝi situas je averaĝa alto de 575 msm. Laŭ loĝantaro, Antekero estas la unua municipo de la interno (ne marborda) de la provinco kaj la plej granda laŭ areo, krom la 24-a plej granda de Hispanio. Antekero troviĝas sur geografie strategia loko, ĉar estas situa en la centro de Andaluzio, kie kunfluas la ĉefaj komunikvojoj de Malago kun Kordovo kaj Granado kun Sevilo, nome la kvar plej grandaj urboj de la regiono. La urbo troviĝas je 45 km de Malago kaj je 115 de Kordovo, urboj kun kiuj ĝi komunikas per rapida trajno kaj per la aŭtovojo A-45, kaj 160 de Sevilo kaj 102 de Granado, kun kiu komunikas pere de la aŭtovojo A-92 kaj, en tuja futuro, ankaŭ per rapida trajno, post la fino de la Eje Ferroviario Transversal (Transira Fervoja Akso).
Pro sia strategia komunika situo, kun kvar flughavenoj situaj je unu veturhoro proksimume de distanco kaj ĉe la fervoja linio de la Haveno Bahía de Algeciras, Antekero montriĝas kiel grava centro de logistika infrastrukturo, kun variaj entreprenaj parkoj kaj nova Logistika Centro de Andaluzio. Krome, la ebenaĵo Vega de Antequera, irigaciita de la rivero Guadalhorce, estas fekunda agrikultura zono kiu havigas cerealojn, olivoleon kaj legomojn abunde.
Ĝia nomo devenas el Anticaria, la iama romia nomo, poste Antakira en araba, sed variaj arkeologiaj kuŝejoj disaj tra la tuta municipa teritorio atestas ke la zono jam estis loĝata ekde antaŭ pli ol 6.000 jaroj. El tiu pasinto oni konservas etendan arkeologian kaj arkitekturan heredon, elstare ĉefe la aro de dolmenoj de Menga, Viera kaj El Romeral, same kiel nombraj preĝejoj, konventoj kaj palacetoj de diversaj epokoj kaj stiloj. El la fizika ĉirkaŭaĵo elstaras la Natura Loko El Torcal, fama pro kapricaj formoj de ties kalkaj rokoj, kiuj kunformas unu el la karstaj pejzaĝoj plej gravaj de Eŭropo.
Tiu impresa natura loko, kun la menciitaj dolmenoj -Menga, Viera kaj El Romeral- kaj la populara monto nome Peña de los Enamorados (Roko de la Enamiĝintoj), kunformas la nomitan Loko de la Dolmenoj de Antekero, deklarita en Julio de 2016 Monda Heredo fare de UNESCO.
Antekero estis unu el la centroj ligitaj al la komencoj de la andaluza naciismo, kie oni redaktis la Federacian Konstitucion de Antekero en 1883 kaj kie oni interkonsentis pri la tiam nomita Aŭtonoma Pakto de Antekero en 1978, kiu kondukis al la atingo de politika aŭtonomeco por Andaluzio. Tiu urbo iam klopodis iĝi sidejo de la andaluzia registaro, sed voĉdonado malakceptis tion favore al Sevilo.
Geografio
Antekero situas inter du el la grandaj unuoj de la andaluzia reliefo: nome la Subbetika Montĉeno kaj la Intrabetika Sulko. La Subbetikaj Montoj estas dise en la montaretoj ĉirkaŭ la Ebenaĵo (Vega) de Antekero, depresio de la ĉeno de valetoj kiuj kunformas la Intrabetikan Sulkon.
La aro de subbetikaj montaroj kiuj kunformas la Antekera Montaro, de kalka litologio, konstituas grandan barieron inter la depresio kaj la marbordo de la provinco. Tiu montoĉeno karakterizas pro manko de arbaroj kaj de agrikulturaj ejoj, pro ties roka karaktero kaj kruta topografio. Ili estas okupitaj de makiso kaj malgranda nombro de loktipaj kampardomoj (cortijo [korTIho]) kaj malgrandaj ruraj kernoj.
La zonoj de kamparo situas inter la bordoj de la ebenaĵo kaj la montoj, same kiel sur la suda deklivo de la Antekera Montaro. Temas pri spacoj de milda topografio, kun malgrandaj montetoj okupitaj ĉefe de neirigaciaj kultivoj, ĉefe de olivarbaroj kaj cerealoj, kaj de kelkaj urbaj setlejoj.
Flaŭro kaj faŭno
La klimato de Antekero estas favora al disvolvigo de vegetaĵaro de tipo mezmediteranea moderklimata. Tamen, pro somera trosekeco, la vegetaĵaro estas tre kserofila. Krome, pro la rokeco kaj kruteco de la montaroj kaj la dediĉo de la valebenaĵo al la agrikulturo, la arbaroj koncentriĝas nur en kelkaj zonoj, ĉefe sur la norda parto de la montaro, kie la grundoj ebligas arbaran vegetaĵaron.
Oni distingas anzinarojn kaj aliajn malfermarbarajn montojn en Altiplano de Lagunillas, Dehesa de Yeguas kaj la zono de la Saucedilla, kie tio miksas kun vitoj, citizoj kaj genistoj, same kiel kun uleksoj kaj pinoj de rearbarigo. La Halepa pino estas la hegemonia specio en la Pinaro Romeral, dum la pinio hegemonias en la Pinaro Hacho [Aĉo]. Alia zono de pinaroj troviĝas en la Sierra de Huma, kie la pinoj alternas kun naturaj olivarboj, juniperoj, terebintarboj ktp. En la Sierra de las Cabras kaj Camarolos la vegetaĵaro estas, ĝenerale, disa kaj reprezentata de vitejoj, genistoj, kareksoj, anzinoj kaj kverkoj.
La ĉerivera arbaro malaperis preskaŭ komplete kaj restas nur en kelkaj eroj de la rivero Guadalhorce kaj de la rojoj Parroso, Cerezo, Cauche, Valdivia kaj Yedra, kie troviĝas ulmoj, poploj, salikoj kaj eŭkaliptoj. Kontraste, estas grandaj zonoj de degradita vegetaĵaro konstituita de makiso, ĉaparalo kaj de kelkaj anzinoj.
La montaroj Camarolos, Co kaj Cabras estas hejmo de faŭno en kiu estas pli ol 90 protektitaj specioj. En tiuj kaj aliaj zonoj oni observis foje eston de la gufo kaj de la reĝa aglo, same kiel de perdriko kaj de kunikloj kaj variaj specioj de amfibioj kaj reptilioj. Menciindas ke la Antekera Montaro utilas kiel ekologia koridoro por specioj kiaj la ibekso, ĉar ĝi faras naturan konekton inter la Natura Parko Sierras de Tejeda, Almijara kaj Alhama kaj la Natura Parko Sierra de las Nieves. El inter la naturaj lokoj protektitaj, elstaras El Torcal, kiu ĝuas la deklaron de Natura Loko ekde 1989. Ĝi enhavas gravajn naturajn valoraĵojn pri geomorfologio, flaŭro, faŭno kaj pejzaĝo, kaj enhavas ankaŭ unu el la plej impresaj ekzemploj de karsta pejzaĝo de Eŭropo.
Demografio
La urbo enhavas 41.854 loĝantojn, laŭ la censo de la INE de januaro de 2011, laŭ kiu ĝi estas la naŭa municipo de la provinco Malago laŭ loĝantaro kaj la unua de la interno nemarborda. La loĝdenso estas de 55,85 loĝ/km². La plej loĝata zono de la urbo estas la historia kvartalo; nome la urbocentro. La cetero de la domaro koncentriĝas en la submunicipoj kaj, malgrandkvante, en kampardomoj kaj aliaj ruraj loĝejoj. Ĝis marto de 2009, ankaŭ Villanueva de la Concepción formis parton de Antekero kiel Aŭtonoma Loka Ento.
La demografia evoluo de la municipo estis tiu montrata en la jena tabelo:
La nombro de eksterlandanoj loĝantaj en la municipo, laŭ informo de la Instituto de Estadística de Andalucía de 2011, estas de 2.117, kaj la plej multnombra komunumo estas formata de ŝtatanoj el Brazilo, kiuj formas preskaŭ 22% de la totalo de eksterlandanoj.
Urbaj kernoj
La ĉefa kerno de la municipo estas konstituata de la urbo Antekero, kiu enhavas historian centron bone konservata kaj nombrajn monumentojn. Ties loko jam ekzistis en epoko de romianoj kaj islamanoj, elektita probable ĉar temas pri alta setlejo ekde kie oni dominas la valebenaĵon.
La ceteraj kernoj estas pli malgrandaj kaj montras similajn trajtojn, kiaj rura karaktero kaj konstrutipoj kiuj korespondas al la grupigoj de unufamiliaj loĝejoj malaltaj, nedelonge konstruitaj, rilataj al la agrikultura ekspluatado de la zono aŭ al la ĉirkaŭaĵo de la fervojaj infrastrukturoj. La plje parto estas en en la valebenaĵo por profiti ties agrikulturan fekundecon: nome Cartaojal, Los Llanos de Antequera, Bobadilla, Bobadilla-Estación, Colonia de Santa Ana kaj Cañadas de Pareja. La ceteraj estas en la suda deklivo de la montaro: Villanueva de Cauche, La Joya, Los Nogales kaj La Higuera.
Prahistorio
La fondo de Antekero estas ligata al la apero de la romia municipo Anticaria. La restaĵoj de civilizoj antaŭaj troviĝas en la arkeologio prahistoria kaj manifestiĝas en setlejoj kies datigo oscilas inter 2000 kaj 2500 jarojn a.K., kvankam aliaj opinioj datigas ilin en ĉirkaŭ 4000 jarojn. La ĉefaj atestoj de tiu epoko estas la dolmenoj de Menga, Viera, El Romeral kaj la nekropolo de Alcaide, el kiuj la tri unuaj menciitaj estas pli proksimaj al la urbo kaj la lasta proksima al Villanueva de Algaidas, konsiderata la ĉefa dolmenaro de Hispanio kaj kies ĉefa aro estas la dolmeno de Menga, vera mejloŝtono de la megalitismo en la Iberia Duoninsulo. Ĵusaj esploroj uzantaj karbonon 14 kaj kalkulojn pri sunlumado datigis la dolmenon inter la jaroj 3800 kaj 3600 a.n.e., nome mil jarojn antaŭ ol la plej konata megalita monumento de Stonehenge.
Antikva Epoko
Foresto de restaĵoj inter la grandaj kompleksoj de la prahistorio kaj la romia restaĵaro, ne indikas maleston de eblaj setlejoj de iberoj, tartesoj, fenicoj kaj kartaganoj, el kiuj la unuaj ĉeestis nur hipoteze sed ne neglektinde, dum la ĉeesto de kartaganoj manifestiĝis pro ceramiko kaj tombejoj trovitaj en Cerro León, batalkampo inter Asdrubalo Magono kaj la romiaj legioj. En la romia epoko, la loĝantaro rapide asimilis la romian kulturon kaj la latinan lingvon. Por romianoj, la urbo pluestis grava komerca centro, ĉefe konata pro ĝia produktado de olivoleo. El romia heredo restas la banejoj nun elfositaj, situaj en la sudokcidenta areo de la urbo, kaj la skulptaĵo de la Efebo de Antekero, datita en la 1-a jarcento n.e.
Hospitalo Tavera
La Hospitalo Tavera estas fama monumento kaj interesa vidindaĵo en la urbo de Toledo, Hispanio. Temas pri iama hospitalo kaj palaco el la Renesanco, nun Muzeo Duko de Lerma. De stilo renesanca herera, datas el 16a jarcento. Ĝi influis en la plano de El Escorial.
Antequera
Mezepoko
La alvenintaj ĝermanoj ŝajne detruis kun Anticaria ankaŭ aliajn setlejojn kiaj Singilia Barba, Nescania, Osqua kaj Aratispi, kvankam pri Singilia la trovitaĵoj atestas pluokupadon en la islama epoko ĝis la 12-a jarcento, same kiel ties gravon en epoko alt-imperia. Simile okazis ĉe Anticaria, en kiu eniris la arabaj trupoj estritaj de Abd al-Aziz ibn Musa, post la traktato farita en Orihuela kun la visigota monarko Todmiro aŭ Teodomiro ĉirkaŭ la jaro 713. Dum la araba epoko la urbo estis konata kiel Medina Antakira kaj fortifikiĝis per alkazabo kaj defenda murego. Ekde mezo de la 13-a jarcento, post la konkero de Sevilo kaj Jaeno, Antakira ekakiris gravon kiel centro de militoperacoj, pro ties proksimo al la landlimo inter regnoj de kristanoj kaj islamanoj. La gravo kiun en Kastilio oni atribuis al la konkero de la urbo evidentiĝas pro la fakto ke plenumis persone ties realigon la propra regento Fernando, kiu regis nome de sia nevo Johano la 2-a kaj kiu pasis al historio per la kromnomo de "tiu de Antekero".
Hospitalo Tavera
Ĝi estis konstruita inter 1541 kaj 1603 pro ordono de la kardinalo Tavera. Tiu hospitalo estis dediĉata al Sankta Johano Baptista kaj servis ankaŭ kiel panteono por sia mecenato, nome la kardinalo Tavera. Dekomence ĝi ekkonstruiĝis laŭ superrigardo de Alonso de Covarrubias, kiu estis sukcedata de aliaj arkitektoj kaj finis la verkon Bartolomé Bustamante.
Antequera
Mezepoko
Post kelkaj malsukcesaj klopodoj, la fina atako fre de kastilianoj ekis la 20-an de aprilo de 1410 kaj ne finis ĝis la 22-a de septembro, kiam la andalusanoj negocis la donon de la urbo ŝanĝe de ĉevaloj por ilia retiriĝo al Archidona. Post la konkero, Antekero estis deklarita urbo per reĝa dekreto de 9-a de novembro 1441. Dum la konkero fare de Kastilio de la araba Reĝlando Granado ĝi iĝis strategia centro kaj landlima atakejo, elirejo de konkeroj postaj, kiaj tiuj por la konkero de Álora kaj Casarabonela, kaj ĉefe platformo por ekspedicioj kontraŭ la Nazaria Granada Reĝlando. En 1466, la reĝo Henriko la 4-a havigas la titolon "muy noble" (tre nobela) al la urbo Antekero pro la heroaj servoj havigitaj fare de ties loĝantoj.
Hospitalo Tavera
Estas du kolonaj kortoj, preĝejo kaj la palaco-muzeo.
Antequera
Moderna Epoko
El la konkero de Granado en 1492 la urbo ektransformiĝis kaj etendiĝis ekster la muregoj, pliigante sian loĝantaron danke al siaj fekundaj teroj kaj al foresto de malamikoj. Sub dominado kastilia, la urbo pluestis grava komerca centro pro sia privilegia loko, sia floranta agrikulturo kaj la laboro de ties metiistoj, kiuj kontribuas al la kultura kresko de la urbo. Dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj la urbo ĝuas eĉ pli grandan demografian kreskon, kaj iĝis unu de la komercaj urboj plej gravaj de Andaluzio, ĉefe pro sia loko kiel kruciĝo de kelkaj ĉefaj komercaj vojoj. En tiuj jarcentoj mortiĝis Pedro Espinosa, Cristobalina Fernández de Alarcón kaj Luis Martín de Plaza, elstaraj poetoj de la nomita "anteker-granada skolo".
Hospitalo Tavera
Diversaj institucioj hejmas en la palaco.
Antequera
Moderna Epoko
En la jaro 1500, la Katolikaj Gereĝoj havigas permesilon al la urbo por ke tiu donu 700 varas de tereno sur kiuj oni konstruu monaĥejon sub la nomigo de Sankta Zoilo, por la Monaĥoj Franciskanoj. Krome, la samaj reĝoj fondis la preĝejon Real Colegiata de Santa María La Mayor, kiu ekde tiam iĝis la referenco kultura antekera. En 1573 aperas la unua presmaŝino, kaj tiele Antekero iĝis la sepa andaluza urbo kiu havis tion post Sevilo (1472), Granado (1496), Osuna (1549), Baeza (1550), Kordovo (1556) kaj Jerez (1564), spite manko de universitato, kvankam ja havis gramatikejon ĉe la Colegiata.
Hospitalo Tavera
Ĝi utilis kiel scenejo por diversaj filmoj.
Harold Bride
Harold BRIDE (naskiĝinta la 11-a de januaro 1890 – mortinta la 29-a de aprilo 1956) estis pli juna radiotelegrafisto deĵoranta sur Titanic.
Naturalisma planlingvo
Naturalisma planlingvo, estas internacia planlingvo, kiu kombinas plej grandan naturecon kun laŭeble plej granda reguleco. Ili precipe grupiĝas en tri ĉefaj familioj. La unua, estas la simpligoj de la latina, kiel Latino sen fleksio, la dua estas latinidaj planlingvoj, kiel Interlingvao, Mundolingue ktp. kaj la tria estas simpligo de modernaj lingvoj kiel Baza Angla.
Harold Bride
La dudekdujara Harold Bride komencis labori same kiel Phillips en poŝt-telegrafia oficejo. Ankaŭ li trairis tra liverpoola metilernejo de Marconi kaj somere de 1911 li komencis deĵori sur transatlantikaj vaporŝipoj, lasta el ili estis Lusitania de Cunard. Transiron al Titanic kaj kunlaboradon kun la lerta Phillips, kun kiu li plie ankoraŭ bone komprenis, Bride konsideris kiel granda feliĉo.
Naturalisma planlingvo
Laŭ naturalismanoj, planlingvoj, kiuj havas artefaritan aspekton ne povas entuziasmigi "neŭtralajn" homojn; tial do, oni devas preni naturalisman planlingvon. Laŭ ili, la ĉefa kaŭzo de tio, kial naturalismaj planlingvoj kiel interlingvao ne havas pli grandan nombron de parolantoj estas kulpo de Esperantistoj. Laŭ ili, pro la senlaca laboro de Esperantistoj, la publiko finfine konvikiĝis, ke nur la Esperanta solvo estas inda je intereso, sed, samtempe, tiu solvo ne al ĉiuj plaĉas.
Oni povas nomi Eŭroklono ĉiun naturalisman planlingvon bazitan sur eŭropaj lingvoj.
Antequera
Nuntempa Epoko
La 19-a jarcento karakteris pro la perdo de loĝantaro pro epidemioj, kaj la apero de pliiĝanta burĝaro kiu serĉos en la sektoro tekstila kaj lanprodukta alternativojn al la agrikulturo kaj al la malaltiĝantaj metioj. En 1810 la urbo estis denove konkerita, tiam de la trupoj napoleonaj, kiuj estis elpelitaj post du jaroj. La alveno de la industria epoko en la urbon, ebligis ke ties produktoj estu komercigitaj en la tuta Hispanio, kaj iĝis famaj kaj valorigitaj la litkovriloj el Antekero. Sed tuj poste, el la inaŭguro de la unua fervojo Barcelono-Mataró, Antekero perdis komercpovon favore al la tekstilo de Katalunio, ĝis malaperi komplete. En 1883, oni aprobis en Antequera la andaluzian konstitucion kaj el tiam ĝi iĝis konata kiel la Konstitucio de Antequera.
En la komenco de la 20-a jarcento oni kreis la gazeton El Sol de Antequera, plej aĝa en la malaga gazetaro. La postaj militoj kaj aliaj faktoroj tiujarcentaj ne favoris la disvolvigon de la urbo, kaj okazigis ke la urbo revenu al agrikulturo pli kaj pli malpli kompetenca. Post la Hispana Enlanda Milito, la urbo suferis grandan ekonomian kaj socian dekadencon okazigante fortan elmigradon.
Pro la alveno de la demokratio kaj la sencentrigo de la ŝtato, la socia interkonsento favore al la aŭtonomeco por Andaluzio materiiĝis en la nomata Pakto de Antekero la 4-an de decembro 1978. La urbo ricevis proponon por iĝi sidejo de la ĉefurbo de la aŭtonoma komunumo, sed tiu malsukcesis kaj finfine Sevilo estis elektita.
Monumentoj kaj interesaj lokoj
Antekero estas hejmo de etenda arkitektura heredo komponita de pli ol duoncento da religiaj kaj civilaj konstruaĵoj, same kiel de nombraj arkeologiaj kuŝejoj.
Religia arkitekturo
Deklarita Nacia Monumento, la Reĝa Kolegiato de Santa María La Mayor estas transira verko inter la malfrua gotiko kaj la renesanco. Ĝi estis konstruita inter 1514 kaj 1550 kaj estas la unua templo planita ene de la renesanca stilo en Andaluzio. Elstaras ties ionikaj kolonoj kaj ties mudeĥara kasonaro same kiel la gotik-mudeĥara volbo de la Ĉefaltaro. La fasado de konstru-ŝtonaro estis konstruita el ŝtonoj devenaj el la restoj de la iama urbo Singilia Barba. La alia Reĝa Kolegiato de Antekero, nome la Reĝa Kolegiato de Sankta Sebastiano, estis konstruita el 1548 fare de la arkitekto Diego de Vergara, kvankam poste ĝi suferis variajn ŝanĝojn pro kio aktuale ĝi prezentas mikson de stiloj: renesanca kaj platereska en la fasado, baroka en la sonorilturo kaj novklasika en partoj de la interno.
Konventoj
La konventoj interesaj estas nombraj. La aktuala Konvento de Madre de Dios (Dipatrino) de Monteagudo estis starigita inter la jaroj 1747 kaj 1761 sur iama konvento detruita de incendio. La projekto korespondis al arkitekto Cristóbal García, kiu sukcesis havigi al la interno impreson de movo kunigante konkavajn surfacojn kun volboj sur kaskedetoj kaj aliaj elementoj. Ties turo estas konsiderata kiel unu el la plej belaj ekzemploj de la baroko andaluza. La Konvento de Belén datas el komenco de la 17-a jarcento kaj prezentas planon de latina kruco, fasado simpla el ŝtono kaj briko kaj kupolo ornamita per multkoloraj barokaj pucaĵoj. La Konvento de la Victoria (Venko), kontraste, havas oklateran planon kaj estas inspirata en la modeloj de la itala baroko. La fasado de ŝtonkonstruado prezentas centran balkonon kiu havigas civilan aspektoon al la konstruaĵo. La Konvento de la Encarnación (Enkarniĝo), datita en 1580, estas de estilo manierisma-mudeĥara kaj ripetas la modelon de moriska granada preĝejo, kun unusola navo kovrita per kasonaroj.
NGC 2280
NGC 2280 (aliaj indikoj — ESO 427-2, MCG -5-16-20, UGCA 131, AM 0642-273, IRAS06428-2735, PGC 19531) estas galaksio en konstelacio Granda Hundo.
Antequera
Konventoj
La Konvento de Sankta Aŭgusteno estas unu de la plej antikvaj, konstruita inter la jaroj 1550 kaj 1566, laŭ la projekto de Diego de Vergara. La turo de la preĝejo montras pekuliaran aspekton ĉar estas situa inter kontraŭfortoj. La hegemonia stilo estas tiu de la manierismo, al kiu korespondas la kapelo, la fasado kaj la volbo. La Konvento de la Trinidad (Triunuo) datas de 1672-1683 kaj prezentas barokan stilon tre klasikisman. La projekton faris monaĥo de la ordeno de la Senŝuaj Triunuanoj, fray Pedro del Espíritu Santo. Ankaŭ de la 17-a jarcento datas la Konvento de Remedios (Virgulino de Rimedoj), la Konvento de Sankta Dominiko, el kiu elstaras la mudeĥara strukturo de la centra navo kaj la Konvento de la Magdalena, kiu datas de 1691, de la ordeno de la Senŝuaj Franciskanoj.
NGC 2280
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Antequera
Konventoj
Al la 18-a jarcento apartenas aliaj tri konventoj. La Konvento de Sankta Jozefo estis konstruita inter 1707 kaj 1734 kaj estas konsiderata kiel unu de la plej aŭtentaj montraĵoj de la antekera baroko. Ĝi havas du partan pordegon, el prilaborita briko kaj bakita tero, atribuita al Tomás de Melgarejo. La arkitekto Andrés Burgueño estas la aŭtoro de la pregejo de la Konvento de la Catalinas. Ĝi prezentas unusolan navon ŝirmita per barelvolbo, ofta kaj en Hispanio kaj en Hispanameriko, kun ĉefa kapelo kaj ĥorejo. La interno, tre ornamita, kontrastas kun la simpleco de la ekstero. Siaflanke, la Konvento de Sankta Eŭfemia havas miksan planon. Ties preĝejo stariĝis inter la jaroj 1739 kaj 1763 laŭ la planoj de la majstro Cristóbal García. Ĝi prezentas similaĵojn de la nazaria arkitekturo kaj novklasikajn nuancojn en la fasado.
Laste menciendas la Reĝa Monaĥejo de Sankta Zoilo, fondita de la Katolikaj Gereĝoj en 1500. Estas konvento de stilo gotika kaj ankaŭ deklarita Nacia Monumento. El la origina verko konserviĝas kelkaj volboj kaj la pordego de la preĝejo. En la interno elstaras la mudeĥara strukturo de la centra navo kaj de la manierismaj pucaĵoj de la krucvolbo.
Preĝejoj
El la 16-a jarcento elstaras la aro de preĝejoj kun kolonoj renesancaj formita de la preĝejoj de Sankta Petro, de Sankta Maria de Jesuo kaj de Sankta Johano Baptista. La unua prezentas volbojn de gotika krucaro, eblaj restaĵoj de la origina templo komencita en 1522. La venonta jarcento ĝi suferis kelkajn verkojn de remodelado, direktitaj de la arkitekto de la Katedralo de Malago Pedro Díaz de Palacios. Tiu de Sankta Maria de Jesuo estas rekonstruaĵo, ĉar la origina preĝejo estis detruita dum la franca invado. Ĝi havas seslateran planon kaj grandan ornamaron. La preĝejo de Sankta Johano Baptisto estis finita en 1584. La fasado estas simpla, sed ties interno estas konsiderata kiel unu el la juveloj de la andaluzia baroko.
Estis konstruitaj en la 16-a jarcento ankaŭ la Preĝejo de Santiago (Sankta Jakobo) kaj la Preĝejo de Nuestra Señora del Carmen. Tiu de Santiago en sia komenco estis ermitejo, komencita en 1519. Ĝi havas unusolan navon ŝirmita per volbo. Tiu de Carmen situas sur deklivo, ĉe la rivero Villa [BIja]. Ĝi formis parton de antikva konvento nun malaperinta kaj ĝi estas deklarita Nacia Monumento. Ĝi konstruiĝis inter 1583 kaj 1633 en stilo manierisma-baroka. Elstaras la tri grandaj retabloj de la ĉefkapelo, datitaj en la 18-a jarcento.
El 17-a jarcento elstaras du temploj: la Preĝejo de Nia Senjorino de Loreto kaj la Preĝejo de Kapucenoj. La unua ekkonstruiĝis en 1693 kaj elstaras pro sia monumenta fasado baroka. Tiu de Kapucenoj estis sanktigita en 1658 kaj ĝi havas plenon de latina kruco. El la 18-a jarcento datas la Preĝejo de Sankta Mikaelo, konstruita laŭ la desegnoj de la arkitekto Nicolás Mejías, el kies verkaro konserviĝas nur la ĉefkapelo, ĉambro kaj la sonorilmuro. La cetero de la preĝejo estas rekonstruaĵo de la 20-a jarcento, kiu intencis reprodukti la originan desegnon.
Ermitejoj kaj kapeloj
La Kapelo de la Virgen del Socorro (Helpovirgulino) estas nomita ankaŭ Kapelo Portiĉŭelo, ĉar estas situa en la samnoma placo, kiu estas konsiderata kiel unu de la aroj plej interesaj de la andaluza popola urbanizado. La kapelo estis starigita en 1715 kaj komponiĝas de du etaĝoj de malfermaj galerioj kun duoncirklaj arkoj kaj tri fasadoj. Aliflanke, la Kapelo Tribuna de la Blanka Kruco datas de 1774 kaj estas atribuita al la arkitekto Martín de Bogas. Ties stilo estas malfrubaroka. Aliflanke, la Ermitejo de la Vera Kruco estas sur unu el la plej altaj partoj de la urbo. Estas de stilo renesanca kun kelkaj elementoj manierismaj kaj barokaj pucaĵoj.
Civila arkitekturo
La Alkazabo de Antekero estas la komplekso plej elstara de la antikva islama medina (urbo). Ĝi okupas la monteton kaj havas ortangulan planon kaj du turojn, el kiuj la plej granda estas tiu Homenaje (ĉefturo). Aliaj civilaj elstaraj konstruaĵoj estas la jenaj: nome la Municipa Pósito, nome antikva stokejo de tritiko de la 17-a jarcento; la Hospitalo de Sankta Johano de Dio, konstruita en la dua duono de la 18-a jarcento; kaj la Urbodomo, antikva konvento konvertita en la sidejo de la urbodomo.
El la 20-a jarcento elstaras du konstruaĵoj konstruitaj dum la Dua Respubliko: nome la Kin-Teatro Torkal (1933-34), ekzemplo de arkitekturo raciisma kaj estetiko de artdekora stilo, de la arkitekto Antonio Sánchez Esteve; kaj la eklektika banko Caja de Ahorros de Antequera (1932), projekto de la arkitekto Daniel Rubio.
Apartan mencion meritas la nombraj ekzemploj de palaca arkitekturo kiuj konserviĝas en la urbo, el kiuj meciendas la jenaj: la Palaco de la Markizoj de la Peña de los Enamorados, de la 16-a jarcento; la Palaco de la Markizo de Eskalonias kaj la Domo de Pardo, de la 17-a jarcento; la Palaco de la Markizo de Villadarias, la Palaco de Nájera, la Domo de Kolarte, la Domo de la Grafo de Pinofiel kaj la Domo de la Barono de Sabasona, ĉiuj el la 18-a jarcento; la Domo de la Grafo de Kolĉado; la Domo de Ramírez; la Domo Bouderé, de la arkitekto Daniel Rubio; kaj la Domo de Serrailler, de Aníbal González.
Arkeologio
La arkeologiaj restaĵoj plej gravaj de la municipo estas tiuj kiuj formas la nomatan arkeologia zono de la dolmenoj de Antekero, komponita de la dolmenoj kiuj nomigas ĝin kaj serio de kuŝejoj rekte rilataj kun la nekropolo megalita. La tri tombejoj kiuj formas ĝin konservas la originan tombon kaj ĉiuj el ili prezentas klarajn teknikajn kaj formalajn diferencojn. La dolmeno de Menga estas unu el la mejloŝtonoj de la lintela arkitekturo en la Prahistorio de Eŭropo. Ties grando konsistas ĉefe el ties arkitekturaj trajtoj kaj la grando de la rokegoj uzitaj por ties konstruo. Ĝi okupas malaltan elstaraĵon sur kiu ĝi estis konstruita, sur natura roko, nome larĝa kaj longa elfosaĵo kiu jam havis la dimension de kio poste estos la propra tombo. La totala longo de la tuto atingas 27,5 metrojn.
Ankaŭ la dolmeno de Viera estas konstruita parte sur altaĵo de la tereno. En tia altaĵo oni faris, laŭlonge, fosaĵon en kies interno oni lokigis, vertikale, la ortostatojn. La tuta dolmeno ŝirmiĝas per teramaso kiu atingas kvindek metrojn de diametro. La definitiva formo de la plano permesas klasigi ĝin ene de la tipo "megalita tombo de koridoro". La dolmeno tholos de El Romeral havas du ekzemplojn de ĉambroj realigitaj pere de la rimedo de kupolo de alproksimigo de linioj. Ekstere la teramaso ne ŝajnas diferenca el la aliaj du. Tamen, en ties konstruo oni uzis ŝtonojn kiel ĉefa elemento de muroj kaj volboj. Ankaŭ ties plano kaj distribuo interna montras pekuliaraĵojn. Nome longa koridoro de 26 metroj formita de du longaj muroj kun klara klino, havigas aliron, tra pordo tre prilaborita, al granda funebrejo.
En la ĉirkaŭaĵoj de la dolmenoj troviĝas la setlejo de la Monteto de Antekero, studita la unuan fojon en 1977. Temas pri setlejo de la Ĥalkolitiko jam enirante en la epoko de la Kulturo de sonorilformaj pokaloj, pri kio oni povas identigi elementojn plej gravajn kelkajn ujojn kun elstaraj bordoj iom foraj kaj ornamitan pinton ebenan kun sonorilformaj motivoj fendigitaj, similaj al la tipoj rilatigitaj tradicie kun la tipoj de Palmela.
Aliaj gravaj kuŝejoj estas la jenaj: la Buĉejo de la Maŭroj, nome restaĵoj de termobanejoj ĉe la rivero de la Villa; la romiaj termobanejoj situaj ĉe la ekdeklivo de la Real Colegiata de Santa María la Mayor; la romia vilao de la Stacio, datita inter la 1-a kaj la 4-a jacento. a.K.; la arkeologia zono de Aratispi, koresponda al la Ĥalkolitiko, al la Bronzepoko, kaj al epoko de iberoj-kartaganoj kaj romiaj; El Gallumbar, rura setllejo dediĉita al la prilaborado de olivoleo en romia epoko; la nekropolo de Alcaide, apartenanta al centraj Ĥalkolitiko kaj Bronzepoko; la malfruromiaj setlejo kaj nekropolo de La Angostura; kaj la arkeologia zono de la romia urbo de Singilia Barba, inter multaj aliaj.
Agrikulturo kaj brutobredado
La valebenaĵo Vega de Antequera estis priskribita kiel la "provizejo" de la provinco Malago. Fakte, en tiu zono oni rikoltas 90% de la produktado de tuberoj de la provinco, ĉefe terpomoj kaj cepoj, kio kune sumis rikolton en 2007 de 33 milionoj de kilogamoj. Samjare oni rikoltis 250.000 kilogramojn de asparagoj, produkto speciale enspeziga el kiu 90% komerciiĝas en merkatoj de Eŭropo. Tiuj tri kultivoj estas la plej gravaj, elstare la produktado de frua terpomo, el kio Antekero estas unua produktanto de Hispanio, kun 8 milionoj da kilogramoj ĉiujare.
La agrikulturo estas fundamenta en la ekonomio de la urbo. La municipo havas totalon de 50.605 ha kultivataj, distribuitaj inter 24.713 ha destinataj al kultivo de herboj kaj 25.892 ha dediĉataj al la arbaj kultivoj. La plej parto de la agrikultura areo estas dediĉata al senirigacio, el kio ĉefaj kultivoj estas olivarboj, la cerealoj kaj la industriaj kultivoj. La kultivoj de fruktarboj reprezentas malgrandan procenton de la kultivata areo kompare kun la senirigaciaj kultivoj. Elstaras la nombro de kooperativoj dediĉataj al la produktado de olivoleo, inter kiuj elstaras Dcoop, unu el la plej grandaj kooperativoj de Hispanio.
La senirigacia areo estas dediĉita same al la herbaj kultivoj, ĉefe al tritiko, hordeo, aveno, legomoj, tuberoj kaj la industriaj kaj furaĝaj kultivoj. La senirigacia zono koncentriĝas en la valebenaĵo, kie eĉ oni konstruis eĉ la setlejon de kolonianoj nome Los Llanos de Antequera, cele al potencigo de la irigacio en la zono.
La intereso de la brutobredado en la municipo centriĝas en la laktoprodukta industrio, kiu grupigas grandan nombron de partneroj. En la municipo estas la brutobredado kalkulita en la apuda tabelo. Ankaŭ gravas la bestobredado de ĉevaloj de Hispanaj Purraso (Andaluza Ĉevalo) kiuj elstaras pro pureco kaj kvalito.
Komerco, industrio kaj turismo
Pro la disvolvigo de la komunikvojoj kaj pro la centra situo en Andaluzio, la logistika industrio spertis eksplodon en la zono per la instalado de nombraj entreprenoj kiaj Verdifresh, Alcati, la distribucentroj de la ĉenoj de superbazaroj Mercadona kaj Día aŭ la fabriko de produktado de kukoj de Bimbo, inter multaj aliaj instalaĵoj. Unu de la plej grandaj zonoj de koncentrado de entreprenoj estas tiu nomita Centro Logístico de Andalucía, kie sidejas entreprenoj kiaj Pordoj THT, Baeza SA aŭ la distribuanto de marproduktoj Cadelmar.
La Centro Comercial Abierto (Komerca Malferma Centro) estas aro de vendejaj stratoj kiu troviĝas en la urbocentro. Ĝi etendas inter la strato Alameda kaj la strato Carrera, kie estas la plej parto de la vendejoj de la urbo. Tiu Komerca Malferma Centro (fakte vendeja kvartalo) enhavas diversajn sektorojn kiaj tekstila, manĝaĵa, ilara, ŝua, pan-kuka ktp. Aliflanke, la turismo kiu venas al la urbo plej ofte serĉas kulturajn kaj monumentajn vidindaĵojn krom la kuirartajn kaj ennaturajn distrojn kaj ĝuojn. En la urbo estas hoteloj, ĉu malnovaj en tradiciaj konstruaĵoj ĉu modernaj en apartaj situoj.
Metioj
La komarko de Antekero ĝuis iam de granda metiista tradicio kiu pli kaj pli perdiĝis. En la aktualo, la metiistaj atelieroj plej elstaraj estas dediĉataj al la fabrikado de mebloj el ligno, al la forĝado, al la laboroj el ŝtono kaj marmoro, al la farado de regionaj folkloraj vestaĵoj ktp. Aperis ankaŭ novaj atelieroj centrataj en la tekstila metiaro (tapiŝoj, jarapa (ĉifontapiŝoj), litkovriloj), en la ceramiko kaj la ledo.
Menciindas ankaŭ la atelier-lernejoj situaj en la komarko, pro9 la laboro farata por la rekuperado de la tradiciaj metioj kaj pro ties kontribuo al la taskoj de rehabilitado de konstruaĵoj de la urbo.
Kulturo
Antekero estas la naskiĝurbo de la poetoj Pedro Espinosa kaj José Antonio Muñoz Rojas. Pedro Espinosa pritraktis sian naskiĝurbon en libro en prozo, nome Panegírico de la ciudad de Antequera, en 1626 kaj li estas konata ĉefe kiel ĉefe reprezentanto de la anteker-granada skolo kaj unu el ĉefaj antologiistoj de la liriko de la Hispana ora epoko. José Antonio Muñoz Rojas estis premiita en 1998 per la Nacia Premio de Literaturo de Hispanio pro sia verko Objetos Perdidos (Perditaĵoj), kaj per la Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana en 2002. Li estis nomumita Preferata Filo de Andaluzio en 1992. El lia fekunda verkaro elstaras Antequera, norte de mi pluma (Antekero, nordo de mia fontoplumo) en kiu li kolektas artajn kaj literaturajn manifestojn de intereso pri la urbo.