cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etiopio
Tradiciaj sportoj
Tipaj etiopaj sportoj estas genna, simila al hokeo, kiun oni ludas tradicie ĉirkaŭ la etiopa Kristnasko (la 7-an de januaro) kaj gugs, rajdantoludo.
Kalendaro
En Etiopujo ankaŭ la horoj de la tago nombriĝas malsame: kiam la tago komenciĝas je la 6-a laŭ la eŭropa maniero, je la 7-a horo en Etiopujo do jam forpasis la 1-a horo de la tago, tagmeze estas do laŭ la etiopa maniero la 6-a horo. La 12-a horo en Etiopujo korespondas laŭ eŭropa nombrado al la 15-a horo (UTC+1).
Religio
Fine de la 6-a jarcento naŭ monofizitaj monaĥoj el Egiptio disvastigis la kristanismon en Etiopio.
Apartaĵo de Etiopio estas la etiopiaj judoj, adeptoj de aparta branĉo de judismo: enlande ili foje nomatas falaŝa (laŭ la amhara vorto por "eksterlandanoj" aŭ "elmigrintoj"), sed ili mem konsideras tiun nomon malrespekta kaj preferas nomi sian komunumon Beta Israel (hebree בֵּיתֶא יִשְׂרָאֵל, "domo de Israelo" aŭ "komunumo de Israelo"). En sia libro, Teezaza Sanbat (La reguloj de la Sabato), ili priskribas Sabaton kiel dian princinon kiu diskutas kun Dio kaj kiu pledas kun Dio favore al la homoj de la tero.
Lingvoj
En Etiopio ekzistas 78 lingvoj, ene de kiuj ankaŭ estas granda malsimileco. Ekzemple, la amhara parolata en Adis-Abebo de la grupo «Silt’e Guragi»» estas formo de islameca amhara, uzata nur inter samkredanoj. Krome ekzistas la «simpligita itala lingvo de Etiopio», naskiĝinta el la kontakto inter la italaj entreprenistoj kaj la etiopiaj laboristoj. Vortoj, fonologio kaj gramatiko estas esence italaj, kvankam oni povas trovi spurojn de la tigrea kaj de la amhara. La akordo de ĝenro kaj nombro estas limigita, la verbo «esti» estas preterlasita, la verbaj formoj estas nur du (preterita participo por la preterito, kaj infinito por ĉiuj aliaj tensoj). La rezultato estas simila al la «lingvo» de la fremdaj rolantoj de stri-desegnaĵoj. Eŭropanoj kaj etiopianoj uzas ĝin kiel komunan lingvon, sed kelkfoje etiopianoj utiligas ĝin ankaŭ inter si.
Pro tio sentiĝis akra bezono pri komuna lingvo kaj tiun rolon plenumis la amhara. Jam en 1955, la imperiestro invitis ĉiujn etiopianojn eklerni ĝin. Oni elektis ĝin, ĉar la amhara estas plej vaste parolata, uzata en la kortego kaj en ĝi mankas rimarkindaj dialektaj variantoj, diference de la tigrea kaj de la oroma, kiuj esence varias laŭ la regionoj.
Krome ekzistas komuna skribmaniero por la amhara kaj por aliaj etiopiaj lingvoj. Aperis tamen kelkaj malfacilaĵoj. Ekzemple, la uzado de la amhara en la lernejo ebligus al tigreaj knaboj legi en propra lingvo, sed fakte, 95% el parolantoj de la tigrea estas islamanoj, kaj ili ĉiam rifuzis legi la etiopian lingvon pro la timo, ke tiamaniere ili iĝos kristanoj. Do kvankam la etiopiaj tipoj perfekte taŭgas por la tigrea, ĉi tiu lingvo restis je nivelo de nura parolo. Multegaj universitatanoj kaj laboristoj anstataŭigis sian gepatran lingvon per la amhara. En Eritreo, la amhara estis praktike nekonata.
Tamen, depost 1991, la Transira Registaro de Etiopio permesas al etnaj grupoj la rajton antaŭenigi la proprajn kulturojn kaj evoluigi siajn lingvojn por elementa edukado kaj financadas tion. En 1997 esploristoj konstatis, ke kunlabore kun lokaj loĝantoj kaj neregistaraj organizaĵoj, la registaro jam kunvenigis centojn da instruistoj por krei materialojn por ĉiu studtemo en la unua ĝis la sesa klaso, por la unuaj 8 lingvoj. Lingva normigo kaj evoluigo de ortografio okazadas samtempe, ĉiam je granda rapideco.
Edukado
En mezo de la 1970-aj jaroj pli ol 90% el la loĝantaro restis analfabetaj, kaj nur 8% el la knaboj frekventis lernejon.
Tradicie en Etiopio funkciis «lernejoj de legado», koneksaj kun la etiopia ortodoksa eklezio kaj kun la islamaj koranaj lernejoj. En la ekleziaj «lernejoj de legado», la knabo devis, antaŭ ĉio, ellerni la 265 tipojn de la amhara lingvo. Poste, li lernadis parkere kelkajn erojn de Biblio, kaj komentariojn en la antikva etiopia lingvo, ekde la 9-a jarcento uzata nur en liturgio. Simile okazis instruado en koranaj lernejoj, en kiuj ankaŭ la araba estis instruata kiel fremda lingvo. En 1977 en la lando estis 15.000 lernejoj de legado, inkluzive 300 en Adis-Abebo.
En la 1990-aj jaroj lernejoj dividiĝis en kvar kategorioj: la ŝtataj, popolaj, komunumaj, misiejaj. Popolaj lernejoj diference de tiuj ŝtataj havis aŭtonomion kaj estis memfinancataj. Kuratora konsilio, konsistanta el reprezentantoj de gepatroj, loka administracio kaj instruistoj difinas pagon, dungas personaron, prizorgas ejojn, ktp. De la ŝtato ili ricevas nur lernolibrojn kaj instruistojn. Pli bonhavaj estis konsiderataj misiejaj lernejoj, plejparte katolikaj. En ili pli multis fremdlandaj instruistoj, estis instruata pli multe la angla, ktp. Sed plej preferataj estis komunumaj lernejoj, establitaj de la naciaj komunumoj aŭ ambasadorejoj (armena, barata, greka, itala, brita, germana, ktp).
Plej granda universitato de la lando estas Adis-Abeba Universitato, establita en 1961 surbaze de kolegio kaj situanta en la eksa rezidejo de la imperiestro Haile Selassie.
Medicino
Multaj alilandaj medicinistoj kaj medicinaj organizaĵoj de antaŭlonge laboris en la lando. En oktobro 1896 Etiopion forlasis la sanitara taĉmento de la Rusia Societo de la Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento, kiu helpis al viktimoj de la Unua Itala-Etiopia Milito. En establita de ili hospitalo en Adis-Abebo restis kvin kuracistoj. Laŭ la peto de la imperistro Meneliko la 2-a el la Rusia imperio estis sendita aparta diplomata misio, en kiun eniris speciala sanitara taĉmento. En komenco de marto 1898 en la okcidenta parto de la ĉefurbo, borde de la montara rivero Kabana estis starigita la unua konstanta rusa hospitalo en Etiopio. Unue ĝi situis en tendoj, sed poste laŭ iniciato de la rusaj kuracistoj por la hospitalo samloke estis konstruita aparta kaj sufiĉe granda domo (24,5 x 9,5 metrojn) — unua hospitalo en la lando. En ĝi laboris du kuracistoj, unu ĝis du flegistoj kaj farmaciistoj).
Post malvenko de la Rusia imperio en la Rusa-japana milito kaj tumultoj de la komenciĝinta Rusia revolucio de 1905, prestiĝo de la imperio estis grave damaĝita. Meneliko la 2-a ne plu konsideris la rusian imperiestron Nikolao la 2-a forta aliancano, do turnis sin al okcidentaj landoj. La rusia diplomatia misio kaj sanitara taĉmento ene de ĝi estis reduktitaj, hospitalon oni transdonis al aliuloj.
Sekva rusia (soveta) hospitalo estis malfermita en 1947 same en Adis-Abebo omaĝe al dedĵazmaĉ Balĉi.
Politiko
Dum la regado de la reĝimo de Mengistu Haile Mariam estis malpermesitaj multaj libroj, aparte religiaj. Ekzemple en 1978 oni sciigis pri malpermeso de la Evangelio laŭ Sankta Marko, la Libro de Tobio, Antologio de bibliaj citaĵoj (prizorgita de la kopta Eklezio), «Dia Komedio» de Dante kaj «Hamleto» de Shakespeare.
La anstataŭinta lin ĉefministro Meles Zenawi ankaŭ estis sufiĉe forte kritikata eksterlande pro kontraŭdemokratiaj agoj. Ekzemple post la balotado en majo 2005 la armeo mortigis pli ol cent homojn (inter ili infanojn) dum manifestacioj kontraŭ la reĝimo, pli ol dek mil homoj estis ĵetitaj en karcerojn, inkluzive de tuta gvidantaro de la opozicio.
Hailemariam Desalegn Boshe estis servanta kiel Ĉefministro de Etiopio ekde 2012. Abiy Ahmed estis Ĉefministro de Etiopio ekde 2018.
La 25-an de oktobro 2018 Sahle-Uork Zeudé estis unanime elektita prezidento de Etiopio fare de membroj de la Federacia Parlamenta Asembleo.
Ekstera politiko
Etiopio apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko.
Interrilatoj kun Eritreo
Post sendependiĝo de Eritreo, daŭre restas disputo pri landlimoj kaj en disputata teritorio troviĝas pacigantoj de la UN. De tempo al tempo tie okazas teroraj agoj pri kiuj ambaŭ flankoj kulpigas unu la alian.
Interrilatoj kun Somalio
En januaro 2009 Etiopio anoncis, ke ĝi komencas retiri siajn trupojn el Somalio, kie ĝi batalis ekde decembro 2006 por helpi al la malforta portempa somalia registaro elpeli la Union de Islamaj Tribunaloj (UIT), kiu regis tiam la plimulton de la lando. Afrika Unio jam en decembro de 2008 forte protestis kaj petis Etiopion ne malekvilibrigi la situacion per retiriĝo de siaj armeaj fortoj.
Interrilatoj kun Ĉinio
Same kiel en aliaj landoj de la kontinento, ĉiam pli grandan politikan kaj ekonomian rolon ludas Ĉinio, kies kompanioj aktive penetras lokan merkaton. Multaj ŝoseoj en Etiopio estas konstruitaj de ĉinaj kompanioj, inkluzive de "Etiopia-Ĉina Amikeca Ŝoseo" en Adisabebo, konstruita en 2005 de la Ĉina Kompanio pri Ŝoseoj kaj Pontoj. La menciita kompanio agadas en la lando ekde 1998.
Interrilatoj kun Sudano
En la 1970-aj — 1980-aj jaroj rilatoj inter la du landoj estis tre malbonaj. Etiopio subtenadis la separatisman Liberigan Armeon de la Sudana Popolo (SPLA), Sudano helpadis al la Fronto de Liberigo de la Oromoj. Dum la regado de Mengistu Haile Mariam en Etiopio baziĝis la Liberiga Armeo de la Sudanaj Popoloj, gvidata de kolonelo John Garang, kiu deklaris sin kontraŭ-imperiisma movado kaj danke al tio ricevas armilojn el Sovetunio.
Tamen poste situacio ŝanĝiĝis. Etiopio deklaris, ke la akuzdecido de la Internacia puna kortumo kontraŭ la sudana prezidanto Omar al-Baŝir estas «neakceptebla» kaj li triumfe vizitis Adis-Abebon. La 2009 la du landoj subskribis la interkonsenton pri kunlaboro kaj interkompreno. Etiopio luigis al Sudano grandajn agrarajn terenojn en la ĉelima regiono Gondero, kio grave malkontentigis loĝantajn tie tigrajojn.
Spertuloj opinias, ke tiun ŝanĝon kaŭzis kelkaj praktikaj konsideroj. Etiopio transiris al aĉetado de nafto en Sudano, kio evidentiĝis esti pli profita, ol antaŭa liverado el Saud-Arabio kaj donis la eblecon uzi tiucele avantaĝajn sudanajn kreditojn. Krome Sudano devontigis sin ĉesigi aŭ grave malpliigi subtenadon de ĉefaj opoziciaj etiopaj movadoj, unuavice de la Fronto de Liberigo de la Oromoj kaj la du amharaj movadoj — la «Avangardo de Armeo» kaj la «Veteranoj de la Movado». Pro tio gvidanto de la lasta, eksa generalo Hejli Melis deklaris portempan ĉesigon de batalagado kaj forveturis por resaniĝi en Svision.
Ekonomio
Etiopio estas naskiĝloko de la kafofabo kaj ĝi estas la plej granda eksportaĵo de la lando. Etiopio estas la plej granda kafoproduktisto de Afriko kaj ĉiujare gajnas per tio pli ol 0,5 miliardo da usonaj dolaroj.
Sub la influo de la Monda Banko la registaro cedas ĉiam pli multajn terenojn al alilandaj agrikulturaj kompanioj. De 2008 ĝis fino de 2011 tiel estis fordonitaj 350.000 hektaroj kaj en 2012 oni planas distribui pliajn 250.000. Laŭ la asertoj de kritikantoj de ties planoj, novkreitaj bienegoj «ne kontribuas al la nutraĵo-memsufiĉo, ĉar oni ja celas precipe eksportadon».
Laŭ la klasifiko de la jaro 2015 de la instituto New World Wealth, la lando enhavas 2 700 milionulojn, nombro kiu pli ol duobliĝis de 2007. Iliaj riĉaĵoj estas ĉefe konstruitaj en niĉoj de ekonomiaj rentoj (bankoj, minoj, ktp) sen investado de la strukturaj kaj strategiaj sektoroj (industria produktado, infrastrukturoj, ktp.) Kaj ne devus favori ekonomian disvolviĝon aŭ reprezenti konkurencon por Okcidentaj transnaciaj kompanioj.
Malsato
Fine de 2009 urĝan manĝaĵo-asiston bezonis 6,2 milionoj da etiopanoj.
Etiopio en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 7an ĉapitron "Fabelo el Etiopujo" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas interesan fabelon pri veto inter malriĉa junulo kaj riĉa komercisto, kiu volas superruzi tiun.
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko kaj poste prezentas la venontan ĉiĉeronon nome Sunĝata Kejta; tiu omaĝas la historian gravon de la areo:
Esperanto-literaturo
En 1962 dum la ekspedicio «Karavano de amikeco» Etiopion vizitis la fama esperantisto Tibor Sekelj. En la teritorio de nuna Eritreo la karavano estis haltigita kaj prirabita de lokaj banditoj. Tiujn eventojn verkisto-vojaĝisto priskribis en la novelo «En la kaptilo de banditoj».
En la romano «Sur kampo granita» de la hungara esperanto-verkisto István Nemere, eldonita en 1983, ĉeestas iu Tasco, kiu pafmortigis sendefendajn nigrulojn en Etiopio, sed ne opinias sin murdisto.
Sciencaj esploroj
En la revuo Language Problems and Language Planning en 1979 (1:3. 1977. pp. 129–130) estis publikigita la artikolo de Jack Fellman pri la tigrea kaj tigrinja (=tigraja) lingvoj, parolataj en Eritreo kaj en parto de Etiopio (en la angla, kun esperanta resumo).
En sama revuo en 1997 ( 21:1. 1997. pp. 1–19) estis publikigita la artikolo de Ken Boothe kaj Roland W. Walker «Edukado en gepatra Ungvo en Etiopio: De politiko ĝis realigo» (en la angla, kun esperanta resumo).
Esperanto en Etiopio
La unua etiopianino kiu lernis Esperanton estis Marie Tadesse, studentino en Egiptio [en 1946] laü La Egipta Esperantisto (N-ro 10, marto-aprilo 1946: 2)
Carbonara di Nola
Carbonara di Nola estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la legendaj martirj Kosmaso kaj Damiano.
Etiopio
Esperanto en Etiopio
La unua esperantisto en la lando estis Karlo Ludvik, loĝinta en 1925 en Adisabebo. Laŭ la statistiko de Dietterle de 1928 tiam estis ade nur unu esperantisto en Etiopio, nome en Adis-Abebo.
Carbonara di Nola
Najbaras la komunumoj Domicella (AV), Liveri (NA) kaj Palma Campania (NA).
Etiopio
Esperanto en Etiopio
En 1956 en Adis-Abebon transloĝiĝis komitatano de UEA Ivo Borovečki por dum tri jaroj labori tie kiel kuracisto en hospitalo por malriĉuloj. En aprilo 1957 li sciigis, ke Esperanto en Etiopio estas tute nekonata afeto. Tamen samjare li trovis tie unu esperantiston, en 1958 jam gvidis Esperanto-kurson kaj en 1959 organizis la unuan etiopian esperantistan grupon.
En 1990 mons. Patrick Coveney, dumviva Membro de IKUE, estis nomumita vic-nuncio en Etiopio kun la rango de ĉefepiskopo.
En 1991 la Agado E3, iniciatita de Jacques Tuinder, okazigis en Etiopio helpoprojekton por vidhandikapuloj.
En aprilo 1995 en forlasita ŝtata lernejo en Kakuma (Kenjo) startis Esperanto-kurso por etiopiaj rifuĝintoj, gvidata de la Cseh-instruisto Nzaniye Jesse Le-Prince. Poste fondiĝis klubo U.E.Ĝ.K. (Universala Eduka Ĝardeno por Kakuma) kies prezidanto iĝis Tilahun E. Michael. Post ioma tempo aperis problemoj ĉar ortodoksaj tradiciuloj deklaris, ke «se la tuta mondo adoptos Esperanton kiel duan lingvon, naskiĝos Antikristo». Pro tio en aŭgusto Nzaniye Jesse Le-Prince verkis 15-paĝan anglalingvan libreton «The biggest Harvest» por informi pri veraj celoj de Esperanto, sed alfrontis malfacilaĵojn pri ĝia publikigo.
En marto 2004 en la revuo Esperanto en la rubriko Oficiala informilo inter aliaj estas menciita konto Etiopio kun tutjara sumo je 1 031,46 eŭroj. Verŝajne temas pri la konto, malfermita de la aŭstralia esperantisto Trevor Steele por kolekti monon por malsatantoj en Etiopio. En 2011 mankis informoj pri tiu konto en la retejo de UEA.
Famaj etiopoj
Sahle-Uork Zeudé, prezidento de Etiopio
Marianna Sipos
Biografio
Marianna Sipos komencis violonadi en sia aĝo 9, sed dum la mezlernejo ŝi jam lernis kantoteknikon. Ŝi akiris diplomon en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, sed dum la studentaj jaroj ŝi debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝia ĉefinstruisto estis Júlia Pászthy. Ŝi ricevis stipendiojn en 2007 kaj 2009. Tiutempe ŝi precipe koncertis ankaŭ eksterlande kaj havis sukcesojn en kantokonkursoj. Ekde 2011 ŝi apartenas al operteatra kompanio Moltopera. Ŝi ricevis premiojn inter 2009-2012.
Etiopio
Konataj sportistoj
La fako en kiu etiopaj atletoj plej elstaris en internaciaj konkurencoj estas longdistanca kuro.
Eksteraj ligiloj
Vetero en Etiopio
Fotoj de vidindaĵoj en Etiopio
Madame Bovary (1991)
Madame Bovary (Sinjorino Bovary) estas franca filmo de Claude Chabrol aperinta en 1991.
Temo
1837. Dum vizito al unu el siaj pacientoj, Charles Bovary, normanda kampara kuracisto, enamiĝas al Emma, filino de riĉa farmisto Rouault. Du monatojn poste, tiu ĉi, kiu scias ke la doktoro estas vidvo kaj deziras refari sian vivon, donas al li la manon de la juna virino.
Emma, kiu revis pri luksa kaj plezura vivo, malkovras la mornan ekziston de edzinoj de eminentuloj. Kaj la naskiĝo de eta knabino, tuj konfidita al vartistino, nenion ŝanĝas. Por rompi enuon, ŝi frekventas junan notarian asistanton, Léon Dupuis, kaj elspezas grandajn monsumojn per ŝtofoj kaj juveloj, akumulante ŝuldojn ĉe la minacanta Lheureux...
Kiyoo Kanda
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Kijoo Kanda, japane 神田清雄, n. kaj m. nekonataj) estis japana futbalisto. Inter la jaroj 1923 kaj 1925 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Vilmos Pál Tomcsányi
Vilmos Pál Tomcsányi [vilmoŝ pAl tomĉAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tomcsányi Vilmos Pál estis hungara juristo, politikisto, ministro, parlamentano, profesoro. Lia frato estis Móric Tomcsányi.
Biografio
Vilmos Pál Tomcsányi frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Berlino, Parizo, Londono, Usono. Li eklaboris en juĝejo en 1902. Post 4 jaroj li ricevis postenon en ministerio pri justico. En 1914 li profesoriĝis. Inter 1920 –1939 li estis parlamenta deputito, krome ministro pri justico 2 jarojn, ministro pri enlandaj aferoj 2 monatojn. En 1939 li iĝis senatano, en la sekva jaro titulara eksterordinara profesoro. Inter 1942-1944 li estis gvidanto de aŭtonomio en Transkarpatio.
Miksa Bródy
BRÓDY Miksa [bro'di] estis hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Nagyvárad la 16-an de septembro 1875 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de majo 1924.
Operetscenarlibroj
Kun Ferenc Martos verkis
9628 Sendaiotsuna
Nomo
Ĝia nomo aludas al la festivalo de ŝnurtira lukto "Sendai Otsunahiki" kiu okazas de 400 jaroj en Satsumasendai la vespero antaŭ la aŭtuna ekvinokso. La plej granda ŝnuro de ŝnurtiro de Japanio : "Sendai Otsuna", 365 metroj de longo kaj ses tunoj de pezo, estas uzita por ĉi-tiu festivalo.
Asklepiado el Bitinio
Asklepiado el Bitinio estis kuracisto, fizikisto kaj filozofo greka. Li naskiĝis en Bursa en Bitinio, laboris en Romo dum la 2-a jarcento a.K., bone sukcesis kaj mortis tie ĉirkaŭ la jaro -90.
Li plisimpligis medicinon, rekomendis freŝan akvon kaj dieton kaj proponis kuraci certe, rapide kaj agrable. Inter liaj disĉiploj estis Temisono, estro de la metodisma skolo pri medicio. Troviĝas kelkaj mencioj de li en la verkoj de Flavius Aetius.
Flora
Flora estas komunumo de okcidenta Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Sogn og Fjordane. Fine de en la komunumo vivis.
NGC 980
NGC 980 (aliaj indikoj — PGC 9831, UGC 2063, MCG 7-6-38, ZWG 539.54) estas galaksio en konstelacio Andromedo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Yoshiteru Yamashita
Yoshiteru Yamashita (japane 山下 芳輝, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2001 ĝis 2003 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Aŝoto la 1-a de Armenio
Aŝoto la 1-a la Granda (Աշոտ Մեծ; 820—890) estis membro (kiel Aŝoto la 5-a) de la armena Bagratida dinastio kaj princo el la princoj de Armenio en 862—884 kaj reĝo en 884—890. Li estis filo de Smbato la 8-a kaj nevo de Bagrato la 2-a, princo el la princoj de Armenio. Aŝoto regis Armenion en tempo kiam la araboj okupis kaj regis Armenion dum ducent jaroj, lia familio mem estis ekzilita kaj la patro martirigita pro malakcepto islamiĝi.
Ein Heldenleben
Ein Heldenleben (eo: Heroa vivo) op. 40 estas simfonia poemo de Richard Strauss. La verko finkomponita en la jaro 1898 apartenas al la plej maturiĝintaj malfruaj verkoj de la komponisto en ĉi tiu ĝenro. Strauss dediĉis la pecon al la tiam 27 jarojn aĝa Willem Mengelberg kaj al la Reĝa Koncertdoma Orkestro. Li unuafoje prezentis ĝin la 3-an de marto 1899 direktante la Frankfurtan Operan kaj Muzean Orkestron.
Instrumentado
3 flutoj, 1 fluteto, 3 hobojoj (1 ankaŭ angla korno), 2 klarnetoj en B♭, 1 klarneto en E♭, 1 basklarneto, 3 fagotoj, 1 kontrafagoto, 8 kornoj, 5 trumpetoj, 3 trombonoj, 2 tubjoj, timpanoj, frapinstrumentoj, 2 harpoj, arĉinstrumentoj
La trumpetoj estas jen notitaj B♭, jen en E♭. La frapilaro konsistas el tambureto, tamo kaj tamburego, cimbalo kaj tamtamo. La voĉo nomata per „tenortubjo“ nuntempe estas kutime ludata per eŭfono.
Strukturo kaj analizo
Ein Heldenleben estas kontinua komponita simfonia poemo de proksimume 50-minuta prezentodaŭro, prezentenda sen interrompo. Origine la komponisto estis enigita kvin surskribojn aŭ movimentonomojn, kiuj laŭ lia deziro je pli malfruaj eldonoj de la partituro estis forigataj:
En la tuta verko Strauss uzas kompozician teĥnikon kun gvidmotivoj laŭ Richard Wagner, je kio li enigis la motivojn plejparte en la pliampleksigitan simfonian formon (sonatan formon kun rondelo).
1-e La heroo
La temo de la heroo, kiun unuafoj ludas unusone la kornoj kaj la violonĉelo, memorigas per sia rapide supriĝa melodilinio al la enirtemo de la tria simfonio de Ludwig van Beethoven (Eroica): La E♭-maĵora trisono trapasas preskaŭ kvar oktojn kaj estas paralele ekprenata de la kornoj dum la tuta temo. Kontrasta, poezia temo aperas unuafoje en B-maĵoro en la altaj arĉ- kaj blovinstrumentoj, sekvote de dua heroa motivo, kiun enkadrigas poŝtupe malsupriĝa kvarto. Trumpetosignaloj anoncas la ekmarŝon de la heroo al siaj aventuroj per dominant-septakordo, sekvate de neatendita, drama ĝeneralpaŭzo, la ununura vasta silenta fazo de la tuta verko.
2-e La kontraŭulo de la heroo
La kontraŭuloj aperas en formo de kromataj kaj maltonala kriĉado kaj grumblado el lignaj kaj malaltaj latunaj blovinstrumentoj, komenciĝe per la fluto. Pluraj motivoj en konstrastaj registroj kaj sonkoloroj generas la sonimpreson de sintrudema bagatelemo kaj moko.
Onidire temas je la tiel moke prezentitaj kontraŭuloj pri la kritikistoj de Strauss el la 19-a jarcento kiel ekzemple la viena muziksciencisto Eduard Hanslick, kiu neimiteble aperas en la partituro kiel malbonaŭgura kvartona gvidmotivo de tenora kaj basa tujoj en kvintparaleloj. Nur la temo de la heroo mem povas silentigi la kontraŭulojn, kvankam nur mallongan momenton.
3-e La kunulino de la heroo
Solo-violono transprenas per dolĉa melodio la rolon de la kunulino. En detala akompanata kadenco, kiun la komponisto ekipis laŭ maniero de recitativo en la partituro per detalaj ludinstrukcioj, la violono prezentas novan motivan materialon. Alterne je tio la malaltaj arĉaj, lignoblovaj kaj latunblovaj instrumentoj prezentas en mallongaj enĵetoj spacoprenan trian heroomotivon. Jam ĉiloke la violono aludas mallonge temon, kiu okupas en la lasta parto de la peco vastan spacon. Sekve de la violonkadenco la nova materialo kuniĝas al kantebla epizodo, kiu komenciĝas en G♭-maĵoro: La heroo estas trovinta sian romantikan voĉon, feliĉosento alvenas. Enmeze de dormiga silento eksonas mallongaj fragmentoj de la kontraŭulo-motivo. Nova fanfaromotivo de trumpetoj de malantaŭ la kulisoj, kiun ripetas la orkestro, signalas la komenciĝon de la batalo: Liaj anoj alvokas la heroon.
4-e La batalkampo de la heroo
En ĉi tiu ampleksa malvolviĝo de la verko la frapinstrumentoj simbolas la antaŭenmarŝon de la armeoj, dum kiam trumpetosignaloj en la unua pasaĵo notita en 3/4-takto vokas al batalo, stranga variaĵo de la unua „kontraŭulo“-temo. La batalo progresas en la formo de tragedia evoluo de la antaŭe enkondukitaj motivoj kaj temoj. Per dolĉaj melodioj la violonoj rememorigas la heroon pri tio, ke la amatino sopiregas lian revenon. Vico de laŭtaj kaj ludoteĥnike tre postulemaj fanfarosignaloj aludas, ke la batalo atingis turnopunkton, dum kiam la muziko sin direktas sur harmonian kulminon en G♭-maĵoro kaj en la paralela tonalo e♭-minoro. La frapinstrumentoj penetras la tutan movimenton, kiu prezentas ilustre la viglan bataladon. Je la fino la temo de la heroo gajnas superecon super la kontraŭuloj haste retiriĝantaj en senekzempla kompozicia „murtapiŝo“ de homa konfrontado. La venko nun estas prezentata (denove en 4/4-takto) en variita ripetado de la herootemo kiel je la komenciĝo de la peco, ĉifoje tamen sur majesta, kontinue ripetata akompanmelodio en okonaj notoj. Nova kantebla temo aperas en la trumpetoj; ĝia larĝa evoluo transkondukas al la sekva parto.
5-e La pacverkoj de la heroo
La venko de la heroo estas festata per temoj el pli fruaj verkoj de Strauss, inter ili Till Eulenspiegels lustige Streiche, Macbeth, Also sprach Zarathustra, Don Juan (la unua tie aperanta temo), Don Quixote kaj multaj aliaj verkoj, kaj simfoniaj kaj ankaŭ lidoj. La pacemaj, alteniĝaj melodioj transkondukas al la lasta parto, pacigante la maltrankvilon, kiu evoluas en la heroo.
6-e La eskapado kaj la perfekteco de la heroo
Plua nova motivo aperas, komenciĝante per rapide malaltiĝa trisono en E-maĵoro, kiu enkondukas novan evoluon de la herootemo: elegio, ludata de harpo, fagoto, angla korno kaj arĉinstrumentoj. La pli fruaj verkoj de la heroo aperas tie kiel kontrapunkto. Sin liberigante de mondaj pensoj kaj virtoj, la heroo bildigas al si novajn, pli grandiozajn kaj eksterordinarajn aventurojn kaj strebas al saviĝo el siajn timoj. La denova apero de la antaŭa „Hanslick“-Motivo enkondukas agitato-epizodon, kiam la heroo memoras pri la bataloj de sia pasinteco, por refoje esti konsolata de sia kunulino. Sekvas klare pastorala farita interludo kun angla korno, kiu memorigas pri la uverturo por Vilhelmo Tell de Rossinis. La malsupriĝa trisono aperas nun malrapida, cantabile, kiel kapo de tiu nova, pacema temo en E♭-maĵoro, kiu antaŭe estis aludita en la violono-kadenco. En solena variaĵo de la origina heroo-motivo la latunaj blovinstrumentoj entonigas lasta fanfaraĵon por la heroo, kiu retiriĝas el la vivo. Ĉi tiu pasaĵo estas rigardebla kiel transkonduko al la komenco de plua simfonia poemo, nome Also sprach Zarathustra, kiu ofte estas prezentata kune kun Ein Heldenleben.
Kritiko
Multaj kritikistoj brulmarkis la komponaĵon Ein Heldenleben kiel senhontan singloradon de la komponisto. Ekde ĉi tiu vidpunkto Strauss aperas kiel miomaniulo, kiu sin mem troaltigas kiel heroo, dum kiam li prezentas sian edzinon kiel fidela kunulino kaj elmetas la kritikkistojn moke al la ridindeco. De Strauss almenaŭ devenas la komento, ke li sin rigardas same kiel objekto de la esploro kiel Nerono aŭ Napoleono.
Estas tamen pli penseble, ke ĉi tiu memprezentado ne tute estas pensata serioze, kion Strauss ankaŭ mem konfesis. Al lia amiko Romain Rolland li klarigis: „Mi ne estas heroo. Al mi mankas la necesa forto; mi ne estas farita por batalo; mi preferas retiriĝi, ĝui trankvilon kaj pacon …“ Multaj kritikistoj komprenis la programon laŭvorte, du kiam aliaj plue supozas, ke ĝi tenas membiografiajn trajtojn.
Rivero Pepirio Guazuo
La rivero Pepirio Guazuo, aŭ en hispana Pepirí Guazú kaj en portugala Pepirí-Guaçu, estas rivero de Sudameriko kiu utilas kiel landlimo inter la provinco Misiones, Argentino, kaj la subŝtato Santa Catarina, Brazilo, en sia tuta fluvojo.
Ĝi ekfluas en la Sierra de Misiones ĉe la urboj Bernardo de Irigoyen kaj Dionísio Cerqueira, kaj elfluas suden ĝis elflui ene de la rivero Urugvajo malmultajn kilometrojn antaŭ la Akvofalo Mokonao, prezentante grandan kvanton de meandroj laŭlonge de sia vojo.
Tiu rivero separas du tipojn de pejzaĝoj tute diferencajn: el argentina flanko la ekosistemo de la parana arbaro protektita de la Rezervejo de la Biosfero Jabotio dum el brazila flanko ĝi estis forhakita absolute por la kreado de kultivejoj dediĉitaj al agrikulturo.
Pearl Harbor
Pearl Harbor (Esperantigite Perlo-haveno) estas haveno kaj bazejo de armea maristaro de Usono situanta proksime de urbo Honolulu sur insulo Oahu, kiu estas parto de Havajo.
Historio
Pearl Harbor enpaŝis historion kiel loko de neatendita atako kontraŭ usona pacifika floto fare de japana eskadro la 7-a de decembro 1941. Tiu ĉi evento signifis komencon de milita stato inter Usono kaj Japanio kaj samtempe ĝi estis kaŭzo de la eniro de Usono en la duan mondmiliton.
Shiro Azumi
(laŭ sistemo Hepburn, en Esperanto Ŝiro Azumi, japane 安積四郎, n. kaj m. nekonataj) estis japana futbalisto. De 1923 ĝis 1925 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Lewisville (Teksaso)
Luisvilo (Lewisville) estas urbo en Teksaso, Usono. Aktuale en 2019, la populacio de la urbo estas taksita je proksimume loĝantoj.
Politike, la urbo estas regita fare de konsilio de ses membroj kiuj estas elektitaj fare de ĉiuj la loĝantoj de la urbo unufoje ĉiujn tri jarojn kaj ne estas aligitaj kun ajna partio. La urbestro normale ne voĉdonas, tamen lia voĉo estas decida nur en kazo de egaleco inter la konsilistoj.
Historio
Oficiale, setlado en la areo komenciĝis en la 1840-aj jaroj. En 1845, afro-usona knabino de sklava familio estis entombigita, tiel malfermante la lokan tombejon. En la sekvaj jaroj la kotonindustrio daŭre prosperis.
Antônio Sales
Antônio SALES (naskiĝis la proksime al Paracuru, Cearao; mortis la  en Fortalezo), estis naturalisma brazila verkisto. Pro sia humora maniero dediĉi sin al literatura vivo li estas laŭdita de ĉiuj, kiuj konatiĝas kun lia intelekta agado.
Ekzemplas tion lia funkcio ĉe "Spirita Bakejo" (verdire pli "sprita" ol "spirita"...), kie li estis "ĉef-panisto". La viglaj kaj bruaj kunsidoj de tiaj panistoj ĉe Kafejo Jsava, agitis, inter 1892 kaj 1898, la trankvilan ĉefurbon de ŝtato Ceará. Tiuj estis la unuaj tagoj de brazila Respubliko.
Pro malriĉeco de sia patro, li devis frue labori kiel komercofisto en Fortalezo. Post kelkaj jaroj, li fariĝis publika oficisto, politikisto kaj ĵurnalisto. Persekutite de ŝtata prezidanto, li strategie transiris al Rio de Ĵanejro kaj tie restis dum multaj jaroj. Nur en 1920 li revenis al Fortalezo, kie loĝis ĝis sia morto.
Kollow
Kollow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Duklando Lauenburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumaro havis  loĝantojn. La kompare malgranda komunumo estas parto de la komunumaro Schwarzenbek-Land, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Førde
Førde estas komunumo de okcidenta Norvegio. Ĝi apartenas al la departemento Sogn og Fjordane. Fine de en la komunumo vivis.
Ettischleben
Ettischleben estis parto de Wipfratal en Distrikto Ilm, Germanio, kun 157 enloĝantojn estante sur alteco de 310 metroj. Ĝi situas ĉ. 6 km for de Arnstadt en regiono kvazaŭ senarba inter Alkersleben norde, Bösleben eoste, Marlishausen sude kaj Dornheim ueste. Temas pri la plej norda ero de Wipfratal. Ekde la 1-a de januaro 2019 ĝi estas kvartalo de la urbo Arnstadt.
Historio
Ettischleben menciitis la unuan fojon inter 750 kaj 779. La vilaĝo ĉiam estis sub influo de proksima Arnstadt.La ĝi unuiĝis kun Alkersleben. La ĝi aliĝis al Marlishausen kaj la  kune kun Marlishausen ĝi iĝis parto de Wipfratal.
Ekonomio kaj trafiko
En Ettischleben gravas agrikulturo. Multaj enloĝantoj estas pendollaborantoj farantaj navedon ĉefe en la direkto de Arnstadt. Stratoj unuigas Ettischleben kun Alkersleben, Dornheim kaj Marlishausen, kie troviĝas la plej proksima stacidomo ĉe la fervojlinio inter Arnstadt kaj Saalfeld (Saale).
Ginowan (Okinawa)
Ginowan (宜野湾市) estas urbo en la gubernio Okinavo, Japanio. En 2003, la populacio de la urbo estis taksita je loĝantoj, kun  domanaroj kaj loĝdenso de  homoj je kvadrata kilometro. La tuta areo de la urbo estas 19.51 kvadrataj kilometroj. La urbo limas la urbojn de Ĉtan en la okcidento, Okinawa urbo en la nordo, Urasoe en la sudo kaj Niŝihara en la oriento.
La 1-an de julio 1962 la urbo ricevis sia nuna municipa statuso. Ekde tiam ĝi estas administrata de elekta komitato konsistanta el 28 personoj. Ginowan havas du turismajn vidindaĵojn inkluzive de ruinoj de fortikaĵoj kiuj estis detruitaj en la Dua Mondmilito.
Komunumaro Schladen
La komunumaro Schladen grupigis plurajn proksimajn komunumojn en Germanio. Ĝi estis parto de la distrikto Wolfenbüttel en la orienta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio kaj ekzistis ĝis la 1-a de novembro 2013. Entute en la komunumaro fine de 2012 vivis 8 978 loĝantoj.
Al la komunumaro apartenis la komunumoj (nombroj de loĝantoj laŭ la stato fino de junio 2006)
La 1-an de novembro 2013 ĉiuj kvar komunumoj unuiĝis al nova komunumo Schladen-Werla, kaj la komunumaro do malfondiĝis.
Blaringhem
- jen france, origine nederlande respektive flandre Blaringem - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Cella (Teruelo)
Cella [ZElja] estas urbeto kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la suda komarko Komunumo de Teruelo, kies komarka ĉefurbo estas la provinca ĉefurbo mem, Teruelo.
Geografio
Ĝi estas je 23 km de Teruelo, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio estas trapasata de la Aŭtovojo Mudeĥara (A-23), kiu ligas Zaragozo-n kun Teruelo, kaj de la nacia ŝoseo N-234, kiu iras paralele al la antaŭe menciita kaj parte irante kun la N-330, krom laŭ lokaj ŝoseoj kiuj ebligas komunikadon kun Monterde de Albarracín, Santa Eulalia del Campo, Celadas kaj Gea de Albarracín. La orografio de la municipo estas markita per la ekfluejo de la rivero Jiloca, kiu ekfluas ĉe la Fonto de Cella, el kiu sekvas depresio kiu akompanas la riveron survoje al la rivero Jalón.
Historio
La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de Alfonso la 1-a la Batalema en la batalo de Cutanda. Ekde septembro 1127 estas registroj de reloĝado en Cella, kiu probable estis unu el fortikaĵoj kiuj kontrolis la vojon inter Valencio kaj Zaragozo komence de la 12-a jarcento. Sed eble la kristanoj perdis ĝin dum la krizo kiu sekvis la morton de Alfonso la 1-a. Nur dum la regado de Alfonso la 2-a de Aragono estis klara dominado fare de kristanoj. En 1177 la episkopo Pedro Tarroja rajtigas la templanojn por la konstruado de loĝloko kaj ili setliĝis en la kastelo. De tiam estas la ekkonstruado de la arteza puto, kiu senutiligas la romian akvedukton.
La reĝo Jakobo la 1-a havigis la titolon de villa kaj en 1242 donis ĝin al la municipo Teruelo. Ekde 1277 estas registroj de la Komunumo de domaroj de Teruelo, nome lima institucio aragona kiu grupigis lokojn kun fortikaĵoj kiuj ebligis rifuĝon de lokanoj okaze de atako kaj kies elspezoj estis kolektivaj. Cella estis tiukadre duaranga kerno, kiu estris en la Sesma del Campo de Cella. En 1284 ĝi estis unu de la bazoj uzitaj de la filo de Jakobo la 1-a, nome Petro la 3-a de Aragono por entrepreni la sieĝon de Albarracín kaj konkeri unu el lastaj sendependaj islamaj enklavoj ĉe la limo.
Poste Jakobo la 2-a, donis al Pedro Jiménez de Iranzo tri turojn de la urbo kondiĉe ke li redonu ilin je sia morto. Kaj tial tiam ili revenis al la povo de Petro la 4-a de Aragono. En 1333 oni konstruis la muregon kadre de pliiĝantaj konfliktoj inter Aragono kaj Kastilio. En 1356 la loko suferis kiel la cetero de la aragona sudokcidenta limo la militon de la Du Petroj.
En la 15-a jarcento Cella estis sidejo de la provinca Inkvizicio, kies restaĵo estas la ermitejo dediĉita al inkviziciestro Pedro de Arbués. En la 15-a jarcento oni konstruis la urbodomon de Cella, proksime al la iama kastelo. En tiu jarcento ankaŭ floris la loka astronomo nome Francisco Zarzoso. La arteza puto estis plifortigita kaj plibeligita inter la jaroj 1729 kaj 1731 fare de la kapitano de inĝenieroj Domingo Ferrari, kiu entreprenis reorganizadon de la akvolivera infrastrukturo inter Cella kaj Monreal del Campo.
Aktualo
Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tiukadre ankaŭ en Cella oni malaltiĝis; fakte post plialtiĝis um la unua duono de la jarcento ĝis 3 900 loĝantoj oni malaltiĝis ĝis 2 816 loĝantoj en 2004, poste oni iomete plialtiĝis, sed poste oni denove malaltiĝis ĝis nunaj 2 578 loĝantoj.
Estas multaj altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo kun retablo de 1601, la du ermitejoj, la urbodomo, la fonto (arteza puto de 130 metroj de perimetro kaj profondeco inter 9 kaj 11 m) kiel deveno de tri irigaciaj kanaletoj kun regularo de la 18-a jarcento, la romia akvedukto kun longo de 18 km, popola arkitekturo, naturaj lokoj kiel la lageto Cañizar, pinaroj ktp. Inter servoj menciindas busstacio kaj trajnstacio, lernejoj, kulturdomo, taŭrludejo, junulargastejo, naĝejo, sportejoj, sancentro ktp.
Komunumaro Schöppenstedt
La komunumaro Schöppenstedt grupigas plurajn proksimajn komunumojn en Germanio. Ĝi estas parto de la distrikto Wolfenbüttel en la orienta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio. Entute en la komunumaro vivas 10.169 loĝantoj.
Al la komunumaro apartenas la komunumoj (nombroj de loĝantoj laŭ la stato fino de junio 2006)
Jabăr
Jabăr [ĵabar] (hungare: Zsábár) estas vilaĝo en Rumanio okcident-nordokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 945 loĝantojn (rumanoj); en 1992 486 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1597. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Boldur.
Memportreto de Dürer (Prado-Muzeo)
Ĉi tiu Memportreto (germane, Selbstportait) estas unu el la plej konataj verkaĵoj de la germana pentristo Albrecht Dürer. Ĝi estas oleo-pentrado, pentrita en 1498. Ĝi mezuras 52 cm alte kaj 41 cm larĝe, estante la plej malgranda el liaj memportretoj. Ĝi montriĝas nuntempe en la Prado-Muzeo en Madrido, Hispanio.
Historio
Albrecht Dürer, filo de hungara oraĵisto, establiĝis en Nurembergo, li estas la plej reprezentanto de la Renesanco en Germanio. Li pentris ĝin en 1498, elstara en lia profesia kariero. En tiu sama jaro li publikigas la faman serion Apokalipso, gravurita je bukso.
Ĉi tiu pentraĵo estis akirita de la reĝo Filipo la 4-a dum aŭkcio de Karlo la 1-a, kiu ricevis ĝin kiel donaco de la urbodomo de Nurembergo.
Klasigo de Strunz
La Klasigo de Strunz estas sistemo de klasifiko, uzata ĝenerale en mineralogio kiu estas bazata sur la kemia kompono de la mineraloj. Ĝi estis kreita en 1938 fare de la germana minerologo Karl Hugo Strunz kaj ĝisdatigita poste en 2004 fare de la Internacia Asocio de Mineralogio (IAM). ​Kiel kuratoro de la muzeo de mineraloj de la Friedrich-Wilhelms-Universität (nomita aktuale Humboldt-Universität zu Berlin, traduke al Universitato Humboldt de Berlino), Strunz zorgis pri la ordigo de la geologia kolekto de la muzeo laŭ la kemiaj kaj kristalografiaj proprecoj de la ekzempleroj. Liaj mineralogiaj tabeloj, publikigitaj por la unua fojo en 1941, suferis diversajn modifojn laŭlonge de la tempo, kaj estis publikigita la naŭa eldono en 2001. ​
Klasigo ĝis la 8a eldono
La klasika sistemo, kiu ankoraŭ aperas en multaj libroj de mineralogio, dividas la mineralojn en naŭ klasoj, kiuj siavice dividiĝas denove en kelkaj subdividoj, familioj kaj grupoj, laŭ la kemia kompono kaj la kristala strukturo de la ekzempleroj. La naŭ ĉefaj klasoj estas la jenaj:
Klasigo ĝis la 19a eldono
La klasigo establita aktuale estas iom diferenca, dividante la mineralojn en dek klasoj subdivideblaj.
Mijamoto Ŝigeru
MIJAMOTO Ŝigeru (japane: 宮本 茂; hepburne: Miyamoto Shigeru, naskiĝis la ) estas japania videoludfasonisto kaj videoludproduktoro por Nintendo. Li estas la kreinto de famaj ludkarakteroj kiel Mario, Luigi, Peach, Link, Donkey Kong kaj Fox McCloud.
Li eklaboris ĉe Nintendo je 1977 kaj verkis la videoludo Donkey Kong je 1981, kiu estis la unue apero de Mario kaj Donkey Kong. Mario Bros. eldoniĝis je 1983.
Li ekkavaliris en la franca kavalireco Ordre des Arts et des Lettres.
Post kiam IÛATA Satoru mortis, Mijamoto portempe ekplenumis kun TAKEDA Genjō la devojn de prezidanto de Nintendo antaŭ KIMIŜIMA Tacumi iĝis prezidanto.
Jeeben
Jeeben - prononco - ekde la unua de januaro 2009 estas parto de la komunumo Beetzendorf en Germanio, antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 266 loĝantojn.
São José do Calçado
São José do Calçado estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 10.417 loĝantojn en 2010.
The Oxford Dictionary of Quotations
The Oxford Dictionary of Quotations [La Oksforda Vortaro de Citaĵoj], unue publikigita de la Oxford University Press en 1941, estas vortaro, kiu listigas mallongajn citaĵojn, kiuj estas oftaj en la angla lingvo.
La libro komenciĝas per antaŭparolo klariganta la esprimon "quotation" [citaĵo] ĉar estas malfacile diferencigi inter citaĵoj kaj similaĵoj kiel proverboj, kapta-frazoj, kaj idiotismoj.
La vortaro estis kompilita de ampleksaj pruvoj de la citaĵoj, kiuj estas efektive uzataj laŭ la maniero en kiu ili estis listigitaj.
Ĉi tiu libro ne estas - kiel multaj citaĵaj vortaroj - subjektiva antologio de la preferataj citaĵoj de la redaktisto, sed objektiva selektado de la citaĵoj plej vaste konataj kaj uzataj. Populareco kaj konateco estas la ĉefaj kriterioj por inkludo, kvankam neniu leganto verŝajne konos ĉiujn citaĵojn en ĉi tiu vortaro. La citaĵoj estas prenitaj el romanoj, teatraĵoj, poemoj, eseoj, paroladoj, filmaj radiaj kaj televidaj elsendoj, kantoj, reklamoj kpt.
9743 Tohru
9743 Tohru estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tohru Takahashi, profesoro pri optika informado en la Nacia Kolegio de Teknologio de Oita. Li interesiĝas pri adaptiĝema optiko. Kiel amatora astronomo, li gvidis la Astronomian Societon de Oita ekde ties fondo.
Preĝejo Mario Magdaleno (Vár)
La Ruina preĝejo de Mario Magdaleno estas religia Monumento historia en Hungario, en ĉefurbo Budapeŝto, en Vár (distrikto).
Historio
La unua mencio pri la preĝejo (havinta longe paroĥon) okazis en 1257. Tie hungarlingvaj mesoj okazis, por la germanoj estis alia preĝejo. Dum dominado de la turkoj ĝis 1596 ĝi restis kristana preĝejo, sed poste ĝi iĝis moskeo. Ekde 1698 la franciskanoj havis la preĝejon. En 1792 oni tie kronadis reĝon Francisko la 1-a (Aŭstrio). Post 1817 la preĝejo apartenis al la gvardio de la fortikaĵo. Dum sieĝo de Budapeŝto en 1945 la preĝejo ruiniĝis, sed poste anstataŭ rekonstruo oni detruis la murojn, la turo kaj unusola fenestro restis en origina stato, nur la turo renoviĝis en 1952. Plano mankas por la plena rekonstruo.
Konstruaĵo
Post la turo oni faris ĝardenon de ruinoj en 1986, kie la muroj estas proksimume 1 metrojn altajn. Ankaŭ tiel la loko estas celo de turistoj.
NGC 981
NGC 981 (aliaj indikoj — PGC 9710, MCG -2-7-30, KUG 0230-111, IRAS02305-1111) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Al-Tabari
Abu Ĝa'far Muhammad ibn Ĝarir al-Tabari, ofte nur nomata al-Tabari aŭ at-Tabari, (arabeمحمد بن جرير بن يزيد الإمام أبو جعفر الطبري, naskiĝis en Tabaristano en 839, mortis en Bagdado en 923), estis historiisto, islama tradiciisto kaj studanto de la Korano. Al-Tabir vojaĝis tra la mondo por kompili historiajn datenojn kaj profetajn instruojn kaj por la redaktado de siaj verkoj. Li vizitis Iranon, Basraon, Kufon, Sirion kaj Egiption, kvankam li loĝis en Bagdado la plejparton de sia vivo. Al-Tabari estis sekvanto de ŝafiismo. Malmultaj el liaj verkaĵoj estas konservitaj kaj aliaj nur estas eroj.
San Bartolo Yautepec
San Bartolo Yautepec estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Bartolo Yautepec. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 122.
Geografio
San Bartolo Yautepec apartenas al la distrikto Yautepec al kiuj apartenas entute 12 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Sierra Sur, kiu apartenas al la sudokcidenta parto de la subŝtato Oaxaca. La plej granda parto de tiu regiono apartenas al la montara ĉeno Sierra Madre del Sur. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 661 loĝantojn. El tiuj estis 328 viroj kaj 333 virinoj. La komunumo havas surfacon de 196.48 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 860 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 252 indiĝenoj. El tiuj 218 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 218 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
István Szamosközy
SZAMOSKÖZY István, latine Zamosius (samoŝkozi) estis la unua profesia hungara humanista historiverkisto naskita en Kolozsvár en 1570 kaj mortinta en Gyulafehérvár la 29-an de marto 1612.
Komunumaro Sickte
La komunumaro Sickte grupigas plurajn proksimajn komunumojn en Germanio. Ĝi estas parto de la distrikto Wolfenbüttel en la orienta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio. Entute en la komunumaro vivas 10.495 loĝantoj.
Al la komunumaro apartenas la komunumoj (nombroj de loĝantoj laŭ la stato fino de junio 2006)
Ohaba-Forgaci
Ohaba-Forgaci (ohaba-forgaĉ) (hungare:Temesforgács) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 1646 loĝantojn (rumanoj); en 1992 839 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1368. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Boldur.
Cardito
Cardito estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj al la provinco Napoli. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Afragola, Caivano, Casoria, Crispano kaj Frattamaggiore. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Blazio, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Jean-Michel Basquiat
Jean-Michel Basquiat (22a de Decembro, 1960 – 12a de Aŭgusto, 1988) estis usona artisto, muzikisto kaj produktoro. Li unue akiris notindecon kiel parto de SAMO, neformala grafitogrupo kiu verkis enigmajn epigramojn en la kulturejo de Lower East Side de Manhatano dum la fino de la 1970-aj jaroj kie la movadoj hiphopo, post-punko kaj stratarto disvolviĝis. Ĉirkaŭ la 1980-aj jaroj li ekspoziciis novekspresionismajn kaj primitivismajn pentraĵojn en galerioj kaj muzeoj internacie. La Muzeo Whitney de Usona Arto montris retroekspozicion de lia arto en 1992.
La arto de Basquiat fokusiĝis al "sugesta dikotomiojn", kiaj riĉo kontraŭ malriĉo, integriĝo kontraŭ segregacio, kaj interna kontraŭ ekstera esperto. Li kunigis poezion, desegnon, kaj pentrarton, kaj miksis tekston kun bildon, abstraktismon, kun figurartismon, kaj historia informaro mikse kun nuntempa kritiko.