cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaligrafio
Kaligrafio de aŭtoro
Kelkaj aŭtoroj perferas manskribi anstataŭ la uzado de tajpmaŝino aŭ komputilo, speciale poetoj, ĉar poezioj plie kongruas kun la grafika dispono de la apartaj versoj, same kiel kun la ebla oportuno de rilataj desegnoj. En luksaj eldonoj eĉ oni publikigas poemarojn aŭ apartajn poemojn verkitajn en la kaligrafio de la propra aŭtoro, ekzemple de Rafael Alberti.
Michel Tournier
Michel TOURNIER (naskiĝis la 19-an de decembro 1924 en 9-a arondismento de Parizo, mortis la 18-an de januaro 2016 en Choisel) estis franca verkisto, tradukisto, romanisto kaj verkisto de porinfana literaturo. En 1967 li skribis la romanon 'Vendredi ou les Limbes du Pacifique' kaj li gajnis en 1970 la premion Goncourt por sia romano 'Le Roi des aulnes'.
Kaligrafio
Kaligrafio de aŭtoro
Infana kaligrafio estas referenco al la skribmaniero precize formata en trajtoj kaj elementoj tiel desegnitaj por esti lernata de infanoj kaj ĝenerale de tiuj kiuj iniciĝas en la skribmaniero de nova lingvo uzanta alfabeton diferencan de la baza aŭ gepatra lingvo.
Kaligrafio laŭ stilo
Por ekzemplo, ene de la okcidentaj skribmanieroj estas jenaj stiloj:
Kaligrafio laŭ temo
Ekde arta vidpunkto estas multaj ebloj por uzi kaligrafion kongrue kun la verkado aŭ la pentrarto, plej konata ekzemplo estas la kaligramo. Kaligramo estas teksto, foje eĉ simpla vorto aŭ frazo, kutime en poezio en kiu oni uzas laŭvole la bildan aŭ dezegnan disponigon de la literoj, la vortoj, la tipografio aŭ la kaligrafio por klopodi respeguli aŭ helpi iamaniere la signifon de la poemo. Fama avangarda poeto franca Guillaume Apollinaire estis la plej konata kreinto de kaligramoj, ekmodiginte ilin komence de la 20a jarcento, nome en la epoko inter la du mondaj militoj.
Modernaj tendencoj
Graily Hewitt instruis en la Central School of Arts and Crafts kaj publikigis kun Johnston tra la tuta parto de la jarcento. Hewitt ludis gravan rolon en la revivigo de orumado en kaligrafio, kaj ankaŭ lia fekunda produkto de tipardesegno aperis inter 1915 kaj 1943. Al li oni atribuas la revivigon de orumado per gipso "gesso" kaj orfolio sur veleno. Hewitt helpis en la fondo de la Society of Scribes & Illuminators (SSI) en 1921, probable la plej pionira kaligrafia societo de la mondo.
Hewitt ricevis kaj kritikistojn kaj subtenantojn en sia reuzado de la mezepokaj receptoj pri "gesso" de Cennino Cennini. Donald Jackson, brita kaligrafo, fontis siajn receptojn pri "gesso" el fruaj jarcentoj, nombraj el kiuj ne estis disponeblaj en anglalingva traduko. Graily Hewitt kreis la atestilon anoncantan la atribuon al la Princo Filipo de la titolo de Duko de Edinburgo la 19an de Novembro, 1947, la tagon antaŭ lia geedziĝo al la reĝino Elizabeto la 2-a.
La lernanto de Johnston, nome Anna Simons, ludis gravan rolon en la disvastigo de la intereso en kaligrafio en Germanio per sia germanlingva traduko de ŝia Writing and Illuminating, and Lettering en 1910. Aŭstra Rudolf Larisch, instruisto pri litertiparo en la Viena Artolernejo, publikigis ses priletertiparajn librojn kiuj ege influis super german-parolantaj kaligrafoj. Ĉar la german-parolantaj landoj ne estis abandonintaj la Gotikan literaron en presado, ankaŭ Gotikon havis povegan efikon sur iliaj stiloj.
Rudolf Koch estis amiko kaj pli juna samtempulo de Larisch. La libroj de Koch, tipardesegnoj, kaj instruado faris lin unu el la plej influaj kaligrafoj de la 20-a jarcento en norda Eŭropo kaj poste en Usono Larisch kaj Koch instruis kaj inspiris multajn eŭropajn kaligrafojn, elstare Karlgeorg Hoefer, kaj Hermann Zapf.
Nuntempaj tiparoj uzataj de komputiloj, el vortoproceziloj kiel Microsoft Word aŭ Apple Pages por profesia desegno de programaroj kiel Adobe InDesign, havas konsiderindan ŝuldon kun la pasinteco kaj kun malgranda nombro de profesiaj tipardesegnistoj de nuntempo.
Unicode havigas latinajn alfabetojn "Script" kaj "Fraktur" kiuj povas esti uzata por kaligrafio.
Materialo
Gravuristoj kaj literpentristoj havas proprajn ilojn, kiaj ĉiziloj kaj plataj penikoj. Antikve skribistoj laboris precipe per papiruso, kalamo kaj nigra inko el fulgo. Papiruson kaj kalamon iom post iom anstataŭis pergameno kaj birda plumo (precipe la grandaj flugil-pintaj plumoj de anseroj). En nekonata epoko, oni ekfaris nigran inkon per fersulfato. Papero uziĝis iom vaste en Eŭropo nur ekde la 1100-aj jaroj. Ekde la 1830-aj jaroj moderna metalindustrio provizis metalajn plumojn, tiel nomatajn ĉar ili funkciis anstataŭ la birdaj plumoj. Tiujn malgrandajn plumojn oni alfiksis al tenilo nomata plumingo.
Metalaj plumoj kaj papero restas la klasikaj iloj de latinskribaj kaligrafoj. Ili okaze uzas ankaŭ diversajn specialajn feltkrajonojn, penikojn kaj strekilojn.
Blue Movie
Blue Movie (stiligita kiel blua filmo; ankaŭ konata kiel Fuck) estas usona filmo de 1969, verkita, produktita kaj reĝisorita de Andy Warhol. Blue Movie, la unua plenkreska filmo pri erotika amoro, kiu ricevas larĝan teatraĵon en Usono, estas originala filmo en la Porna orepoko (1969–1984) kaj helpis inaŭguri la "fenomenon porno" en moderna usona kulturo, kaj poste, en multaj aliaj landoj tra la mondo. Laŭ Warhol, Blue Movie estis grava influo en la kreo de Lasta Tango en Parizo, internacie polemika erotika dramo, kun Marlon Brando, kaj publikigita kelkajn jarojn post kiam Blue Movie estis farita. Viva kaj Louis Waldon, ludantaj sin, ĉefrolis en Blue Movie.
87
En la jaro 87 post Kristo okazis, interalie:
Mortoj
80er
15335 Satoyukie
15335 Satoyukie estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Yukie Sato, kiu fakiĝis en astronomiaj fotografioj kaj pleje aktivas en la Astronomia Klubo de Ota.
Philips
Koninklijke Philips N.V. (Reĝa Philips, ofte konata kiel Philips) estas nederlanda teknologia entrepreno kun ĉefa sidejo en Amsterdamo kaj ĉefaj dividaĵoj fokusitaj en la areoj de elektroniko, sanzorgo kaj lampoj. Ĝi estis fondita en Eindhoven en 1891 fare de Gerard Philips kaj lia patro Frederik. Ĝi estas unu el la plej grandaj kompanioj pri elektroniko en la mondo kaj dungas ĉirkaŭ 105,000 personojn tra pli ol 60 landoj.
Loránd Jenő Péter
PÉTER Loránd Jenő estis hungara kapelestro, muzikinstruisto naskita en Csíkpálfalva la 2-an de julio 1919 kaj mortinta ?.
Charles Moureu
François Charles Léon Moureu (Mourenx, 19-an de aprilo 1863 - Biarritz, 13-an de junio 1929) estas franca sciencisto kaj kemiisto.
Infanaĝo
Charles Moureu naskiĝis en familio de terkulturistoj de Mourenx, vilaĝo de la departemento Pyrénées-Atlantiques (Atlantikaj Pireneoj). Jam junaĝe li laboris en la familia farmo. Li montriĝis laborema kaj sukcesis, en la vilaĝa lernejo, ricevi ateston pri elementa lernado.
Siajn studojn li daŭrigis en la kolegio de Orthez (FR), kaj poste en la liceo de Bayonne (Bajono), kie li abiturientiĝis 17-jara en 1880.
Komenciĝo de alvokiĝo
Apotekisto kaj estonta urbestro de Biarritz, lia frato Félix akceptis lin por staĝo en sia apoteko kaj tiel kontribuis interesi lin pri kemio kaj scienco ĝenerale. Lia kariero komenciĝis jam en 1994, kiam li eniris, 21-jara, en la Supera Lernejo de Farmacio en Parizo dum li samtempe preparis licencion pri fizikaj sciencoj en Sorbono.
Liaj instruantoj entuziasmiĝis pro lia laboremo, tiel ke li ricevis arĝentan medalon en 1886 kaj oran en 1887. En 1891, li ricevis sian diplomon de unuaklasa farmaciisto.
Internulo de la hospitaloj de Parizo en 1886, li strebis paralele plenumi hospitalajn funkciojn. En 1891, li fariĝis ĉeffarmaciisto en Asiles de la Seine (Aziloj de la Sejno). Tie li havis modestan laboratorion, kie li finfine povis konkrete praktiki sian pasion por la esplorado.
Li daŭrigis siajn universitatajn studojn kaj akiris licencion pri fizikaj sciencoj en 1888. 30-jara, en 1893, li doktoriĝis pri fizikaj sciencoj per disertacio pri akrila acido kaj ties derivaĵoj per kiu li jam fariĝis renoma.
Tiam li konatiĝis kaj edziĝis kun Louise kiu fariĝis efika kunlaborantino.
Agregaciulo pri kemio kaj toksologio en 1899, li fariĝis profesoro ĉe la Supera Lernejo de Farmacio en 1907, kie li havis katedron pri kemia farmacio. Li de tiam forlasis siajn hospitalajn funkciojn por sin dediĉi entute nur al esplorado kaj instruado, ankaŭ al verkado pri plej diversaj sciencaj temoj. Liaj artikoloj havis tian eĥon ke li ricevis postenojn kiel direktoro de la Revue Scientifique (la scienca revuo — de 1907 ĝis 1926), kaj de Annales de Chimie (Analoj de ĥemio), periodaĵo, kiun fondis Antoine Lavoisier.
Persistega laboremulo
Li ricevis multajn premiojn kaj honoraĵojn. Elektita en 1907 en la Akademio de sciencoj, li fariĝis membro de la Instituto de Francio en 1911 kaj prezidanto de la Societo de Farmacio de Parizo, kiu poste nomiĝis Nacia Akademio de Farmacio. En 1917, li forlasis la Lernejon de Farmacio por zorgi pri la Katedro de organika Kemio en la Kolegio de Francio (altnivela fakultato, kie instruas elstaraj profesoroj : FR).
En kelkaj jaroj, li kreis grandan esplorlaboratorion en Kolegio de Francio. Lia disĉiplo Charles Dufraisse (FR), kiu kunlaboris kun li jam de 1911, akompanis lin en tiuj novaj funkcioj, tiel ke ege fruktodona scienca kunlaboro estiĝis inter la du homoj. En dek jaroj, kvankam sen kreditoj, la du esploristoj akceptis en staĝoj pli ol cent francajn kaj fremdajn kunlaborantojn, sukcese finis longajn kaj malfacilajn laborojn kaj fine publikigis preskaŭ ducent notojn aŭ memuarojn.
Agnoskita pedagogo
Evidentiĝis la pedagogiaj talentoj de Charles Moureu. Pri tio atestis multaj el liaj lernantoj el kiuj kelkaj fariĝis ankaŭ famaj. Plej oftaj laŭdoj koncernis lian pasion por la scienco, klarecon de lia elpensado, kaj komunikeman konvinkon en siaj raportoj.
Lia rolo dum la Granda Milito
Dum la Milito de 1914-1918, Charles Moureu ludis unuarangan rolon en la organizado de la kontraŭstro al la germanaj batalgasoj. Determina elemento en lia engaĝiĝo estis la atako de la germana armeo per asfiksiaj gasoj kontraŭ la urbo Ypres (ipr, EO : Ipro)). Liaj esploroj kondukis al produktado de tre larmiga gaso, uzata en obusoj fine de la jaro 1916. Tre certe pro tio li ne ricevis Nobelpremion kvankam li estis antaŭe proponita por tio.
Tamen la memoksidado de la likvaĵo "fraissite" (fresit, laŭ la nomo de Dufraisse — dufres — kiu suferis gravan toksiĝon pro tiu kemiaĵo dum esploraj laboroj) per kiu la obusogivoj estis plenigitaj, kondukis al pliaj esploradoj. Ĝi nature transformiĝis iom post iom en sendanĝeran ciraspektan substancon. Plua esplorado ebligis malkovri la kontraŭoksidaĵojn. Malfermiĝis la vojo al pliaj malkovroj, multaj ideoj, eksperimentaj studoj, patentoj. Kontraŭoksidaj procedoj kaj produktoj estas nuntempe grandskale uzataj por malhelpi, ekzemple, la maljuniĝon de kaŭĉuko, la gumiĝon de la karburaĵoj, la kliketadon de eksplodmotoroj, la ranciĝon de la grasaĵoj… Esploroj plue okazas ankoraŭ nun surbaze de la laboroj de Charles Moureu.
Verkisto
Charles Moureu estis ankaŭ granda verkisto. Ekde 1918, li aktivis ankaŭ sur la literatura tereno per multege da artikoloj, prelegoj, verkoj, ne ĉiuj sciencaj. Fakuloj rekonas la elegantecon de la formo, spurojn pri klasika literatura edukado, pro la klareco kaj precizeco de lia stilo.
Lia ĉefa verko "Notions fondamentales de la chimie organique" (Fundamentaj nocioj de organika kemio) konsistigis dum longa tempo la bazan lernolibron de la studento pri kemio. Ĝi estis tradukita en la anglan kaj plurfoje reeldonita.
En 1927 kaj 1928, Moureu kunigis siajn paroladojn kaj prelegojn en nova verko "Sur la Science et ses applications et de la petite à la grande patrie" (Pri la Scienco kaj ĝiaj aplikaĵoj, kaj de la eta ĝis la granda patrio).
Lia engaĝiĝo por la scienco
Post la milito, ĉiam kun forta entuziasmo, Charles Moureu fiksis al si novan mision : estigi en Francio grandan nacian eksalton, popolan movadon favore al scienco por konvinki la ŝtatpotencon ke la scienca esplorado riskas morti pro manko de helpo. Precipe per la kompliceco de Maurice Barrès (naciista franca verkisto FR ), kiun li sukcesis konvinki, opinimovado iom post iom kreiĝis tiel ke la francaj laboratorioj de la epoko povis ricevi signifajn homajn, materialajn kaj financajn rimedojn.
Malsaniĝo devigis Charles Moureu al ripozo en Cambo-les-Bains (FR ) dum la malvarmega vintro de 1928. Reveninta en Biarritz, li mortis tie en la aĝo de 66 jaroj, en la sama departemento, kie li naskiĝis.
Notoj kaj referencoj
1.↑ Inaŭgura leciono dum la nomumo, la 7an de majo 1907, de Charles Moureu en la Supera Lernejo de Farmacio de Parizo :
Moureu same elvokas la sintezon de naturaj substancoj : adrenalino, hormonoj, lecitino… Li elvokas ankaŭ la radioaktivecon, kiu, li diras, jam de 10 jaroj "movigis la akson de la scienco". "Kiu povas antaŭdiri la servojn, kiun havigos al la medicino la uzo de radioaktivaj substancoj ? ".
Li starigas ankaŭ la principojn de la permeso de enmerkatigo de kemiaj medikamentoj. Li indikas fakte la neceson krei monografion por ĉiu nova substanco, kun la priskribo de ĝia preparmaniero por taksi la serĉadon de eventualaj malpuraĵoj, sed ankaŭ la hemodinamikajn proprecojn de la substanco.
Li konkludas memorigante ke en tiu jaro 1907, la kemia industrio, kaj, sekve, tiu de la kemiaj medikamentoj, estas for, en Francio, de la prospereco. "Apartenas al ni ĉiuj, instruantoj aŭ lernantoj, helpi per nia tuta povo al la releviĝo de tiu bela industrio, kiu estis iam prospera".
La elementoj de ĉi tiu artikolo fontas el la franclingva versio pri Charles Moureu.
Charles Moureu pri Esperanto
Pri Esperanto, Charles Moureu skribis "On chercherait en vain un moyen plus rapide d’intercompréhension" (Oni vane serĉus pli rapidan rimedon de interkompreniĝo). Citita de Pierre Corret en sia disertacio por doktoreco en Medicino "Utilité et possibilité de l'adoption d'une lange internationale auxiliaire en médecine" (Utileco kaj ebleco de alpreno de internacia helplingvo en medicino - Parizo, 1908).
Podler
Podler, kroate Poljanci, hungare Polányfalva [polAnjfalva] estas ne memstara, malgranda vilaĝeto en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Oberwart, en municipo de Weiden bei Rechnitz.
Historio
En la 16-a jarcento estis tie kruata bienocentro. En 1648 ĝi menciiĝas kroate: "Polanicz". En 1910 vivis en Polányfalva 141 homoj (plejparte kroatoj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Kőszeg, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. En 1971 Podler aliĝis al Weiden bei Rechnitz.
Tuněchody
Municipo Tuněchody situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en valo de la rivero Chrudimka, 5 km norde de la urbo Chrudim, ĉe neĉefa ŝoseo inter Pardubice kaj Chrudim. En la vilaĝon oni povas veturi buse el Pardubice kaj el Chrudim aŭ per trajno en linio Moravany - Chrudim. Vivas ĉi tie.
Preĝejo
Dominanto de la vilaĝo estas preĝejo De Sankta Johano Baptisto el la jaro 1350, baroke rekonstruita en la jaro 1690. Ĝi estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo, kun sakristio sur norda flanko kaj fortika prisma turo antaŭ la okcidenta frontalo. La presbiterejo kaj navo estas apogataj per pilieroj, sur suda flanko estas sela portalo, sur orienta flanko de la sakristio estas pintarka portalo, sur preĝeja frontalo kun anguloj ornamitaj per pilastroj estas ŝtonaj barokaj statuoj de Sankta Johano Baptisto, Johano Nepomuka kaj de Johano Evangeliisto. En presbiterejo kaj navo estas krucformaj volboj, en norda vando estas sankta ŝranko kun trifolia supraĵo, en sakristion iras ŝtona sela portaleto. La sakristio estas ankaŭ kruce volbita. Volbo en subturejo estas barela. Instalaĵo estas novgotika kun plastikaĵoj de A. Sucharda, aparte atentinda estas stana baptujo kun ornamentalaj kaj figuraj reliefoj el la jaro 1611.
Bieno
Bieno n-ro 34 fieras per baroka pordego.
Biciklismaj traceoj
Trans Tuněchody gvidas traceoj:
Palaiseau (pariza metrostacio)
Palaiseau estas estonta stacio sur linio 18 de la Metroo de Parizo, formanta parton de Grand Paris Express, sub la direkto de "Société du Grand Paris".
Kalango
Kalango (portugale Calango) estas parodanco kaj stilo de la brazila popolmuziko el Minas-Ĝerajso. La ritmo similas al tiu de samba urbano, oni distingas inter kantataj kaj instrumentaj versioj. Tipa instrumento estas la akordiono sanfona. Grava muzikisto de kalango estas Martinho da Vila.
Botaya
Botaya estas hispana vilaĝo, kiu apartenas al municipo Jaca, de komarko Jacetania, en provinco Huesca de la historia hispana regiono Aragono.
Loknomo
Pri la ebla origino de la loknomo, inter aliaj, estas jenaj klarigaj manieroj de ĝia formado:
Geografio
Botaya situas je altitudo de 960 metroj super la marnivelo, sur la suda deklivo de la montaro "San Juan de la Peña". Ĝi situas je distanco 30 km for de la urbo Jaca kaj 71 km for de la provinca ĉefurbo Huesca. Ĝi estas urbeto situanta sur la sudaj deklivoj de la Sierra de San Juan de la Peña, kiu estas alirita per malsimpla vojo.
Demografio
La censo, kiu ordonis la aragona reĝo Fernando "la Katoliko" en 1495, donis al Botaya 6 familiojn. La demografia evoluo de Botaya estas jena:
Historio
En romiaj tempoj, armea vojo transiris la areon, sed ekzistas neniuj dokumentpruvoj de Botaya ĝis la 11-a jarcento.
Laŭ Agustín Ubieto Arteta, la unua mencio de la loko estas el la jaro 1049, en la "Cartulario de San Juan de la Peña", kaj ĝi estas citita kun la nomoj de Botaya, Botaga, Botaia, Uotaia kaj Votaga. La historio de Botaya estis ligita al la proksima monaĥejo "San Juan de la Peña", kiu jam en 1045 posedis terojn kaj vitejojn. Inter 1035 kaj 1064, ĝiaj najbaroj ankaŭ rekonis la proprieton de Monto Larrasún al ĉi tiu monaĥejo.
Ĝi formis sian propran municipon inkluzive de la monaĥejo "San Juan de la Peña" ĝis 1967, kiam ĝi estis integrigita en tiu de Jaca.
Priskribo
Malgranda vilaĝeto konstruita laŭ intensa pirenea stilo kaj formita de volumaj domoj, kun elmontritaj aŭ blankaj kaligitaj masonaĵmuroj kaj tegmentoj, sur kiuj altiĝas grandioza aro da kvadrataj kaj detranĉkonusaj kamentuboj, kun timigiloj kontraŭ sorĉistinoj supre.
Ĝiaj stratetoj estas organizitaj per larĝa placo, kie sub la protekto de la preĝejo, leviĝas du grandiozaj domoj de 1598, kaj ankaŭ la komuna forno (la hodiaŭa socia centro). Malantaŭ la paroĥa preĝejo kuŝas la ĉefparto de la urba areo, kie domoj kun lintelaj pordoj alternas kun aliaj en arkoj kun grandaj doveloj, kelkaj apartigitaj per trairejo. La malnova lernejo (kun la blovita latrino fiksita al la muro) estas en bona stato, same kiel la malnova pavimita pado, kiu kondukas al la tombejo.
Estas menciinde
Proksime de Botaya situas la arthistoria romanika monaĥejo San Juan la Peña. Ĝiaj ŝtonminejoj estis famaj pro la kvalito de la ŝtono por konstruado.
En la preskaŭ najbaraj vilaĝoj Botaya kaj Ena estas du homoj, inter la malmultaj specialistoj, kiuj ankoraŭ restarigas kaj faras ŝtontegmentojn.
Le Cerneux-Péquignot
Geografio
Le Cerneux-Péquingot situas en nordo de la kantono ĉe la landlimo al Francio sur monteta altebenaĵo de la Neŭŝatela Ĵuraso. La pejzaĝon de la komunumo markas karstaj montetoj kaj altmontarmarĉaj kaldronoj kun subteraj elfluoj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Le Cerneux-Péquignot, la vilaĝetoj Bas du Cerneux, Le Gigot, kaj Le Prévoux, kaj pluraj izolitaj bienoj.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Le Cerneux-Péquignot limas en nordo al Villers-le-Lac (Francio), en oriento al Le Locle, en sudoriento al La Chaux-du-Milieu, en sudokcidento al La Brévine, en okcidento al Grand'Combe-Châteleu (Francio), kaj en nordokcidento al Montlebon (Francio).
Trafiko
Tra la komunumo Le Cerneux-Péquignot pasas la kantona ĉefvojo n-ro 149 de Le Locle al La Brévine. Nordokcidenten kondukas vojo 2326, kiu transiras al la franca vojo D48, de Le Cerneux-Péquignot tra Montlebon al Morteau en Francio. Sudorienten la vojo 2326 kondukas al La Chaux-du-Milieu. Per la poŝtaŭtolinio de Le Locle al La Brévine la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Historio
La unua dokumenta mencio de Le Cerneux-Péquignot datiĝas el la 13-a jarcento. La nomo de la komunumo devenas verŝajne de la nomo de familio el la franca vilaĝo Montlebon, kiuj en la 13-a jarcento loĝigis al reginonon. De la 13-a jarcento ĝis la Franca Revolucio la vilaĝo eklezie kaj politike estis regita de la priorejo Morteau, kies protektovoktoj de 1325-1521 estis la Grafoj de Neŭŝatelo. Per la 1-a pacokontrakto de Parizo Francio en la jaro 1814 cedis la komunumon al la Princlando Neuŝatelo. Tamen nur en la jaro 1819 ĝi estis integrita al la Kantono Neŭŝatelo.
Malfrua Paleolitiko
La Malfrua Paleolitiko estas la tria kaj lasta el la periodoj en kiuj ĝenerale oni dividas la ampleksan epokon de la Paleolitiko, nome la komenca etapo de la Ŝtonepoko. Ĝi estas karakterizata per la hegemonio de la ŝtonlaboraj industrioj inkluditaj en la teknika sistemo 4a kaj klasigitaj en diversaj kronokulturoj: Ŝatelperona, Aŭrinjaka, Gravetia, Solutrea kaj Magdalenia, laŭ la nomigaj kuŝejoj de Francio kie ili estis identigitaj. Ĝi daŭris proksimume inter la jaroj 40-30 000 antaŭ la nuntempo (AN) kaj la 12-10 000 AN.
La Malfrua Paleolitiko koincidas kun la dua duono de la lasta glaciepoko, de tre malvarma klimato sed kun intertempoj pli moderaj (nome interepokaj). Ĝi karakteriziĝis ĉar la homedaj specioj de antaŭaj periodoj, kiel Homo erectus, la Denisova hominido, la Homo neanderthalensis aŭ la Homo floresiensis, estis anstataŭitaj tutmonde de la Homo sapiens, kiu restis kiel nura survivinto de la subtribo Hominina.
Greifswald
Greifswald estas grava urba komunumo de Germanio. Ĝi apartenas al la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝis la 4-a de septembro 2011 la urbo estis administre sendependa eksterdistrikta urbo, de tiam ĝi estas la administra centro de novkreita distrikto Antaŭpomerio-Greifswald. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Malfrua Paleolitiko
La arto de la Malfrua Paleolitiko reprezentas la plej malnovan antaŭhistorian arton. Figura arto ĉeestas same en Eŭropo kiel en Sulaveso, Indonezio, komencante antaŭ almenaŭ 35.000 jaroj. Ne-figuraj surrokaj pentraĵoj, konsistantaj el manaj ŝablonoj kaj simplaj geometriaj formoj, havas almenaŭ 40.000 jarojn.
Greifswald
Historio
Greifswald estiĝis de post 1199 en la kuro de la setlado de cistercianoj en Eldena. La merkatajn rajtojn ĝi ricevis en 1241, naŭ jarojn poste ankaŭ la urbajn. Sekve ĝi iĝis membro de la Hansa Ligo. En 1456 fonditis la Ernst-Moritz-Arndt-universitato.
En 1648 la urbo ekapartenis al Svedio kaj en 1815 al Prusio.
Vidindaĵoj
Al la plej konataj vidindaĵoj nombiriĝas tri gotikstilaj brikstilaj kirkoj el la 13-a jarcento: la paroĥaj preĝejoj Sankta Mario kaj Sankta Nikolao kaj la iama paroĥa preĝejo Sankta Jakobo. La ĉefkonstruaĵo altlerneja konstruitis en 1750 barokstile.
La centra bazaro ĉirkaŭatas per domoj kun belaj gabloj en la stilo de floranta gotiko respektive renesanco; krome per la en la 1724-a jaro konstruita urbodomo. Invitas al promenado la parko ĉirkaŭ la ruina Abatejo Eldena, lulilo de la tuta urbo.
Iom da statistiko:
Publikaj institucioj:
Palaco Charlottenburg
Palaco Charlottenburg [ŝarlotenburg] (Schloss Charlottenburg) estas unu el la plej fajnaj ekzemploj de baroka arkitekturo en Germanio. Ĝi lokiĝas en la samnomata distrikto de Berlino. La palaco estis konstruita laŭ ordono de la edzino de Frederiko la 1-a, reĝino Sofia Ŝarlota. Komence ĝi nomiĝis Lietzenburg kaj estis somera sidejo, sed poiome ĝi diskreskis en masivan konstruaĵon. La ĉefa eniro en kastelon havas kupolon, altan je 48 metroj, sur kiu sublimiĝas orumita statuo de Fortuno.
En la ĉefa alo situas apartamento de Frederiko. Aparte interesa estas la halo de aŭdiencoj — grandega lokalo kun altaj volboj, niĉoj kaj bareliefoj. En la fino de la okcidenta flankaĵo estas porcelana halo, kiu enhavas belegan kolekton de ĉina porcelano.
En la okcidenta flankaĵo situas ankaŭ la Granda oranĝerio, konstruita en 1709—1712. Vintre oni eksponis tie rarajn plantojn, kaj en someraj monatoj oni kondukis en ĝia korto festajn prezentadojn. Ĝi estis detruita dum la Dua mondmilito, sed poste ĝi estis tute rekonstruita kaj servas nun kiel loko por paradaj vesperoj kaj koncertoj.
En oriento de la kastelo lokiĝas somera dometo en la itala stilo — pavilono de Schinkel (germane Schinkel Pavillon). Karl Friedrich Schinkel, unu el ĉefaj arkitektoj de sia tempo, konstruis ĉi tiun domon en 1825. Nun tie situas negranda, sed vidinda muzeo, kie estas eksponataj desegnaĵoj kaj skizoj de pentristoj de la fruaj 1800-aj jaroj. Kelkajn bildojn kreis Schinkel mem.
En dekoraciado de la palaco partoprenis la skulptisto Gustav Hermann Bläser, kreinta marmorajn bustojn de Dante, Petrarca, Tasso kaj Ariosto.
Petr Korda
Petr Korda estas ĉeĥa tenisisto. Li naskiĝis en Prago, do nun estas -jara. Ekde la jaro 1987 ĝis 2000 li estis tenisa profesiulo. Interalie li en 1994 kune kun la samlanda tenisistino Jana Novotná gajnis la internacian Hopman-Pokalon en Perto, Aŭstralio - en tiu turniro interkonkurencas la po plej bona vira kaj virina tenisistoj de ok naciaj teamoj.
Nun li vivas en Montekarlo, Monako.
Itamarati de Minas
(oficiale Município de) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono Cataguases (esperante: Katagŭazjs) kaj al la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962.
Imre Szekeres
Imre Szekeres [sekereŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szekeres Imre estas hungara politikisto, ministro, parlamentano, kemiisto, profesoro. Imre Szekeres naskiĝis la  1950 en Szolnok.
Biografio
Imre Szekeres frekventis bazlernejon en Jászapáti, poste li abiturientis en Kazincbarcika, fine li akiris kemian diplomon en Universitato de Veszprém en 1974. Li aliĝis al la Hungara Socialista Laborista Partio jam post la abituriento en 1969. Post la diplomo li restis en la universitato, kie li instruis, en 1977 li doktoriĝis, poste li ricevis ĉefe partiajn taskojn kun postenoj. En 1989 li aliĝis al la Hungara Socialista Partio, kie li ricevis signifajn partiajn postenojn. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 2004. Tiutempe li estis subministro inter 2002- 2004 en Kabineto Medgyessy, inter 2006 kaj 2010 li estis ministro pri defendo en Dua Kabineto Gyurcsány kaj Kabineto Bajnai, krome li estis vicpartiestro inter 2004-2010.
En 1976 li edziĝis, poste li havis 2 gefilojn.
La Serrada
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 7,28 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 134 loĝantojn. Ĝi perdis 200 loĝantojn el la 1960-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 14 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun Casasola, Muñopepe, La Colilla, El Fresno kaj Salobral. Ĝi estas sur transirejo el Valo Amblés al la unuaj deklivaroj de la Montaro de Avilo.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio, kaj precize al la Katedralo de Avilo kaj al nobelaj familioj. Plej frua mencio estas de 1341. La tertremo de Lisbono de 1755 okazigis damaĝojn.
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (vaganta). Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Cabezón de Cameros
Cabezón de Cameros [kabeZON dekaMEros] estas vilaĝo kaj municipo de Rioĥo (norda Hispanio), nome en la suda komarko Malnova Kamero.
Geografio
Ĝi estas sur la valo de la rivero Leza kaj ĉe la regiona ŝoseo LR-250; laŭ tiu estas sude Laguna de Cameros kaj norde Jalón de Cameros kaj aliaj lokoj de la komarko. Proksime estas areoj de iknitoj, inter kiuj spuroj de dinosaŭroj.
Ĝi estas je 43 km de Logronjo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je altitudo de 916 msm.
Historio
Ĝia origino datas el la epoko de la nomita Reconquista kaj la sekva reloĝado. Ĝi formis parton de la Senjorlando de Tejada kreita en la 9-a jarcento. Ĝis la 17-a jarcento ĝi formis parton, jurisdikcie, de San Román de Cameros de kiu sendependiĝis la 2an de februaro 1653 kiam la reĝo Filipo la 4-a akceptis la sendependigon kaj havigis propran municipan teritorion.
Aktualo
La rura elmigrado, ĉefe al Logronjo, okazis laŭlonge de la 20-a jarcento kaj tial oni malaltiĝis el 188 loĝantoj ĝis nunaj 19.
Vizitindaĵoj estas la preĝejo, ermitejo, movebla retablo "El Monumento" de 1839, iknitoj, grava arbar-paŝtejo Dehesa de Cabezón kaj mirindaj rigardejoj al pejzaĝo ktp.
Ho-Ĉi-Min-urbo
Ho-Ĉi-Min-urbo aŭ Hoĉimino (vjetname Thành phố Hồ Chí Minh), antaŭe Sajgono (Sài Gòn) ĝis 1975, estas urbo en Vjetnamio, ankaŭ la ĉef-urbo de Sud-Vjetnamio. Ho-Ĉi-Min-urbo troviĝas sur la bordoj de rivero Dong Nai.
Ĝi havas ĉirkaŭ 7.400.100 loĝantojn (2005). La nomo de la urbo estas dediĉo al Ho Chi Minh.
Historio
Supozeble post Kristo fondiĝis tie fiŝista vilaĝo. Baldaŭe ĝi estis ankaŭ grava komercejo. Longe ĝi apartenis al Kamboĝo, tiam nomata Prey Nokor. Ekde la 16-a jarcento, kiel Saigon ĝi estis grava vjetnama haveno. En 1859 franca erao komenciĝis. La urbo iĝis ĉefurbo de Franca Hindoĉinio en 1862. En la regiono oni kulturis rizon. Inter 1941-1945 la japanoj okupis la tutan landon. En 1975 Norda Vjetnamio okupis ankaŭ tiun urbon kaj Sajgono ne plu estis ĉefurbo. Post 1 jaro Sajgono prenis la loknomon Ho-Ĉi-Min-urbo.
Klimato
Ho-Ĉi-Min-urbo troviĝas en la tropika zono. La averaĝa temperaturo estas 27 C, jare pluvas (precipe inter majo-oktobro) po 1931 mm. La seka vetero daŭras inter decembro-aprilo.
Friedrich Wilhelm von Steuben
La barono Friedrich Wilhelm von STEUBEN, plennome Friedrich Wilhelm Ludolf Gerhard Augustin von Steuben (naskiĝis la 17-an de septembro 1730 en Magdeburgo, duklando Magdeburgo (nuntempa Germanio); mortis la 28-an de novembro 1794 en Steuben, distrikto Oneida, Novjorkio, Usono) estis prusia oficiro kaj usona generalo. Li reorganizis la kontinentan armeon en la Usona Milito de Sendependeco.
Ho-Ĉi-Min-urbo
Trafiko
Apud la urbo situas la flughaveno Phu Quoc, kiu interalie estas la aviada nabo de la flugkompanio Air Mekong.
Friedrich Wilhelm von Steuben
En la prusia armeo
Friedrich Wilhelm von Steuben naskiĝis la 17-an de septembro 1730 en la fortikaĵo Magdeburgo kiel filo de la nobela prusia armea inĝeniero Wilhelm Augustin von Steuben. Kiel prusia soldato li partoprenis la Sepjaran Militon, kiu disvolviĝis en tri kontinentoj kaj sur diversaj oceanoj, kaj iurilate konsidereblas la "unua monda milito". En 1758 li iĝis leŭtenanta adjutanto, en 1759 mem leŭtenanto en la armea centralo de la reĝo Frederiko la 2-a de Prusio. En 1761 li kiel generalmajora adjutanto en la urbo Colberg iĝis militkaptito de la rusia armeo. Post la troniĝo de la nova rusia caro Petro la 3-a tamen li liberiĝis.
Ho-Ĉi-Min-urbo
Esperanto-movado
En la urbo loĝas dekoj da esperantistoj, funkcias esperanto-klubo, nome Esperanto-Asocio de Ho-Chi-Minh-Urbo.
Friedrich Wilhelm von Steuben
En la prusia armeo
Kiel rekono de liaj militaj meritoj la prusia reĝo akceptis lin en speciala oficira klaso pri armea arto, gvidita de la reĝo mem. Malinterkonsentoj kun la ĝenerala adjutanto de la reĝo tamen gvidis al translokigo de li al garnizono en la pleja okcidento de la prusia regno, en la urbo Wesel proksime de la limo al Nederlando. En 1762 Steuben meritoplene ĝisis el la prusia armeo. En 1764 ku iĝis marŝalo de la princo de la sudgermania dinastio Hohenzollern-Hechingen, kaj en 1769 de la grafo de Badeno estis deklarita barono.
Ĝenerala inspektisto de la usona kontinenta armeo
Dum sia tempo en Badeno li plurfoje oficvojaĝis al la ĉirkaŭaj ŝtatoj, interalie al Francio. En 1777 li en Parizo konatiĝis kun la usona ambasadoro Benjamin Franklin. Je ties rekomendo li vojaĝis al Nordameriko kaj membriĝis en la usona kontinenta armeo, kiu tiutempe estis en malbona stato. Ekzistis nur proksimume 5000 soldatoj, kaj praktike mankis interna strukturiĝo de la armeo. Steuben ekde la jaro 1778 strukturigis kaj taktike organizis la armeon, kaj dum iom da tempo estis ĉefo de la generalaro de George Washington. Historiistoj konsideras lin la "arkitekto" de la usona sendependeco je armea nivelo, ĉar li sukcesis transformi interkverelantajn grupetojn da ribelantoj al funkcianta moderna armeo. En pluraj bataloj, la de li komanditaj armeaj unuoj signife kontribuis al usona venko. Interalie lia taktika plano estis la bazo de la usona venko en la batalo de Monmouth, la turnopunkto en la Usona Milito de Sendependeco, la 28-an de junio 1778.
En 1780 Steuben iĝis gvida oficiro en Virĝinio, kie li memstare komandis armeajn unuojn, kaj ĝis 1784 restis ĝenerala inspektisto de la tuta armeo. En la batalo de Yorktown, en oktobro 1781, kie je la usona flanko batalis aparte multaj germanaj soldatoj, li komandis la 3-an divizion kaj signife kontribuis al la usona venko.
Post la subskribo de pripaca kontrakto inter Usono kaj Britio en 1783, li malmembriĝis el la armeo. Sekve li vivis parte en Novjorko, parte en kamparaj bienoj en la distrikto Oneida de la usona ŝtato Novjorkio. Li interalie estis rektoro de universitato de Novjorkio kaj prezidanto de la germana societo de Novjorko (fondita en 1784).
La 28-an de novembro 1794 li mortis je apopleksio en sia bienejo en la distrikto Oneida, proksime de pli poste konstruita loĝloko, kiun oni nomigis Steuben laŭ li.
Framasonismo
Barono von Steuben estis tre aktiva framasono kaj en Eŭropo kaj en Novjorko.
Postmortaj honorigoj
Ekde la fino de la 1950-aj jaroj septembre okazas en la Kvina Avenuo de Novjorko granda parado de la germandevenaj urbanoj. Ankaŭ en aliaj urboj, ekzemple en Philadelphia, ekzistas similaj paradoj de germandevenaj usonanoj. En Usono pluraj loĝlokoj kaj distriktoj estis nomitaj laŭ li:
En la germana havenurbo Cuxhaven borde de la Norda Maro, inter Bremeno kaj Hamburgo, de kie ekvojaĝis aparte multaj ŝipoj kun germanaj elmigrantoj cele al Usono, kajo estis nomita laŭ la barono. Multaj urboj en Germanio krome havas stratojn nomitajn laŭ li.
Somera Olimpiko 1936/moderna pentatlono
En la Somera Olimpiko 1936 estis nur individua konkurso pri moderna pentatlono - ne okazis aldona teama konkurso.
Bonemerse
Bonemerse estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Kremono (Cremona) en la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Cremona, Malagnino, Pieve d'Olmi kaj Stagno Lombardo.
150
En la jaro 150 post Kristo okazis, interalie:
28553 Bhupatiraju
28553 Bhupatiraju estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de Surya Narayanaraju Bhupatiraju, finalisto de la Intel Science Talent Search de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la  Lexington High School de Lexington (Masaĉuseco).
Domenico Maria Novara da Ferrara
Domenico Maria Novara (1454–1504) estis itala sciencisto.
Dum 21 jaroj li estis profesoro de astronomio en la Universitato de Bolonjo, kaj en 1500 li ankaŭ instruis pri matematiko en Romo. Li elstaris kiel platonisma astronomo, kaj en 1496 li instruis al Nikolao Koperniko astronomion. Li estis ankaŭ astrologo.
La verkoj de Novara ĝenerale perdiĝis, escepte pro kelkaj astrologiaj almanakoj verkitaj por la universitato. Sed la verko de Koperniko nome De revolutionibus orbium coelestium (publikigita en 1543, longe post la morto de Novara) registras ke la 9a de Marto 1497 Novara atestis la unuan observon de Koperniko.
Ĉornohora
Ĉornohora polonino, polonino Ĉorna hora aŭ Ĉornohora (ukraine: Чорногора; pole: Czarnohora; hungare: Feketebérc) estas la plej alta montaro de Ukrainio, troviĝanta sudokcidente de Ukrainio, en Transkarpata kaj Ivano-Frankivska provincoj. Geografie ĝi enfalas en montaran sistemon  Poloninoj en Ukrainaj Karpatoj. La plej alta monto estas Hoverla (2061 m), kiu estas samtempe la plej alta kaj la plej populara monto de Ukrainio. La ĉefa konstruelemento de la montaro estas fliŝaj sedimentoj. Pluaj signifaj montoj estas montoj Petros kaj Pop Ivan.
Karakterizo
Post la unua mondmilito (inter la jaroj 1919/1920–1938) tiu ĉi regiono estis lima inter la ĉeĥoslovaka Subkarpata Rusio kaj la pola Galicio. Ĝis hodiaŭ sur la montodorso oni trovas tiamajn limŝtonojn. Nuntempe la limo apartigas Transkarpatan kaj Ivano-Frankivskan provincon.
GMT
GMT estas la angla mallongigo de Greenwich Mean Time, "Meza Tempo de Grenviĉo", t.e., la tempo ĉe la Reĝa Observatorio de Grenviĉo oriente de Londono, Britio. Tra la observatorio iras la nulmeridiano, la bazo de la horzonoj kaj, kune kun la ekvatoro, de la metodo por mapi lokojn sur la tero.
Horzono, laŭ kutimo, estas specifita kiel horoj post aŭ antaŭ GMT.
La moderna posteulo de GMT estas Universala Tempo Kunordigita (UTK, ankaŭ konata kiel UTC ekster Esperantujo).
San Pedro Teutila
San Pedro Teutila estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Pedro Teutila. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 330.
Geografio
San Pedro Teutila apartenas al la distrikto Cuicatlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la kanjona regiono de Oaĥako (regiono Cañada), kiu apartenas al la norda parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4139 loĝantojn. El tiuj estis 2051 viroj kaj 2088 virinoj. La komunumo havas surfacon de 43,38 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1020 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 876 indiĝenoj. El tiuj 619 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 619 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Detva
Detva (Gyetva, Dettwa) estas distrikta ĉefurbo de distrikto Detva en Slovakio en regiono Banská Bystrica.
Situo
Detva situas en valo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Lučenec-Zvolen. Tra la urbo trafluas rivereto Detva, en suda parto fluas rivero Slatina.
Historio
La komunumo naskiĝis en 1638, diversaj homoj fondis setlejon en bieno de Ladislao Csáky (ĉAki). Ili okupiĝis pri agrikulturo, paŝtado kaj fortsrumado. Ekde 1638 la komunumo iĝis memstara vilaĝo. En 1811 la vilaĝo ekhavis la rangon kampurbo kun foirorajto. En 1910 loĝis en la urbeto 7339 da homoj, (7075 slovakoj, 177 hungaroj). La urbo ĝis 1919 apartenis al reĝa departemento Zvolen, al distrikto de Zvolenská Slatina. Poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 1965 Detva ricevis la rangon urbo. En 2001 loĝis en la urbo 15 122 da homoj, (14 534 slovakoj).
Nomo
Deveno de la nomo ne estas certa kaj oni tradicias pliajn versiojn. Karol Anton Medvecký derivis devenon de la nomo de tri fontoj:
Famuloj
En la iama Gyetva naskiĝis hungara astronomo Károly Lassovszky.
Bertha Zuckerkandl
Berta Zuckerkandl-Szeps (naskiĝinta la 13-an de aprilo 1864 en Vieno; mortinta la 16-an de oktobro 1945 en Parizo) estis aŭstra verkistino, ĵurnalistino kaj kritikistino.
Vivo
Jam de la fruaj tagoj ŝi konatiĝis kun la ĵurnalisma laboro de la patro Moritz Szeps, fondanto de la gazeto "Neues Wiener Tagblatt" kaj konato de la tronheredanto Rudolfo. La patro ebligas al Bertha kaj la pli maljuna fratino Sofie privatan instruitadon fare de veraj specialistoj. Berta poste iĝis sekretatiino de la patro. En 1889 ŝi edziniĝis al la kirurgo Emil Zuckerkandl. Kiam li estis nomumita katedestro ĉe la anatomia instituto de la Universitato de Vieno, Berta kontinuigis la tradicion de la patrino pri salonegoj malfermitaj al la intelektuloj.
La someron de la jaro 1900-a ŝi pasigis sur la bieno de la bofrato en la regiono Vendée. Kun ties fratro Georges Clemenceau ŝi vizitis la Ekspozicion jarcentan de franca arto. Pere de li ŝi konatiĝis kun la franca skulptisto Auguste Rodin kaj aliaj modernuloj el la pentristaro franca. Zuckerkandl iĝis antaŭenbatalantino de la Viena secesio. En ŝia ĉiutaga priarta kolumno en la gazeto "Wiener Allgemeine Zeitung" ŝi propagandis por konfido en memstara aŭstra metilabortradicio kiel tio okazis ekz. en la t.n. Vienaj laboratorioj/Wiener Werkstätten. Ŝi subtenadis krome la pentriston Gustav Klimt. En 1902 ŝi konatigas Rodin al Klimt persone - kulmino por la renkontadoj de artistoj en ŝiaj kontataj salonegaj rondoj. Samloke laŭdire renkontis ankaŭ Gustav Mahler la sinjorinono Alma Schindler.
Danke al ŝiaj rilatoj kun Max Reinhardt kaj Hugo von Hofmannsthal la teatraĵo Jedermann unue laŭtlegitis en la menciitaj salonegoj. Ŝi ankaŭ engaĝiĝis tre por la Festivalo de Salcburgo. La eksplodo de la Unua mondmilito malesperigis ŝin koncerne utopion pri paca Eŭropo kies riĉeco, laŭ li, kuŝu en la moderna arto kaj diversecoj de kulturoj de eŭropaj popoloj. Berta Zuckerkandl diplomatie agadis por speciala packontrakto inter la okcidentaj alicananoj kaj Aŭstrio-Hungario. Kaŝe ŝi renkontis en oficiala misio en 1917 du fojojn en Ĝenevo la fratinon Sofie kiu informis la bofraton Georges Clemenceau kaj la francan ministron pri milito Paul Painlevé pri la koncedemeco de la aŭstroj. Kvankam tio estis finfine vane dummilite, la agadoj de ŝi kunhelpis ke postmilita Aŭstrio ricevis specialan helpon fare de la venkintoj.
La travivaĵoj militaj legeblas en ŝiaj ĵurnalismaĵoj. En la gazeto "Neues Wiener Journal" ŝi verkis pri ekstera politiko kaj favore al paco kaj repaciĝo. Samcele faritis de Zuckerkandl ankaŭ multaj tradukoj el la franca literaturo (i.a. Paul Géraldy, Henry Lenormand, Jacques Bousquet). Ŝi konatigis al siaj samlandanoj la dramiston Jean Anouilh. En la 1920-aj jaroj ŝi pli kaj pli malliberalismiĝis; tamen ŝi ege kritikis kancelieron Engelbert Dollfuß pro ties agoj kontraŭ la socialdemokratianoj ekde 1934. En 1938, post la t.n. Anschluss, ŝi sukcese fuĝis en Francion. Pro ke ŝi estis portantino de la ordeno de la Honora legio arestiĝo de ŝi ne okazis. Post la venko de Wehrmacht en la jaro 1941 Zuckerkandl devis tamen pluen fuĝi. Ŝi iris kune kun la filo al Alĝero kie ŝi, post la liberigo fare de la usonaj trupoj, engaĝiĝis denove pri repaciĝoj kiel parolantino radistacia. Ŝia tombo troviĝas sur la Tombejo Père-Lachaise en Parizo.
Verkoj
poŝlibro: Ullstein, Frankfurto ĉe Majno 1988, ISBN 978-3-548-20985-2.
Gereĉe
Gereĉe (laŭ la originala hungara skribo: Gerecse) estes malgranda montaro en la departemento Komárom-Esztergom en nord-meza parto de Transdanubio. La averaĝa alto estas 400 m. La plej alta monto estas Nagy-Gerecse (=Granda Gereĉe) 634 m-ojn alta. Areo estas 850 km². La granda parto konsistas el kalkoŝtono, kelkloke estas dolomitoj. Sur la surfaco troviĝas ankaŭ laŭso. Oni minadas en la montaro marmoron kaj karbon.
Interne de la montaro troviĝas nur 2 komunumoj: Tardos kaj Vértestolna. Urboj Tata, Tatabánya kaj Lábatlan troviĝas ĉe la piedoj de la montaro.
En la montaro oni trovis 300 da malgrandaj kavernoj.
Vojaĝoj finiĝas, amantoj kuniĝas
Vojaĝoj finiĝas, amantoj kuniĝas estas psikologia romano originale verkita en Esperanto fare de AUSTIN, Manjo; Eldonita de Flandra Esperanto-Ligo, 128 p, en Antverpeno 1988. El la Serio “Stafeto” n-ro 6.
Recenzo de Georges Lagrange, feb 1990
Se vi ŝatas ekzotikajn romanojn mister- kaj aventur-plenajn, se vi ŝatas krimromanojn murdoriĉajn, vi certe ne ŝatos la romanon de Manjo Austin: Vojaĝoj finiĝas, amantoj kuniĝas.
Se vi ŝatas intimistajn rakontojn en kiuj okazadas nur la ĉiutagaĵoj de la ĉiutaga vivo, en kiuj honestaj homoj honeste vivas, sen friponado, sen trompado, sen ŝtelado, sen kokrado, vi legos tion kun plezuro.
Tio okazas en Irlando, verŝajne en la jaroj sesdekaj de nia jarcento. Oni serĉas laboron kaj tuj trovas (sendube senlaboreco ne ekzistas en tiu lando). Oni volas lerni metion kaj tuj estas ebleco. Oni estas simpla soldato (ne: "senrangulo"), sed por la UN-taĉmento, do por pacaj celoj...
Ĉiuj estas tiom virtoplenaj kaj katolikaj, ke la leganto povas ekdubi, ĉu ili sukcesos certigi la daŭrigon de la irlanda gento.
Ne timu, ĉio bone finiĝos: ili geedziĝos. Eĉ ne, nur gefianĉiĝos. Tion vi cetere jam komprenis, ekde la deka paĝo.
Se vi volas ekscii, kiel oni "infuzas teon" (ĉiun duan paĝon), kiel oni "lavas la fajencaĵojn" (ĉiun trian paĝon), kiel oni "preparas ĉokoladaĵon" (ĉiun kvinan paĝon), vi estos malavare instruata.
Cetere la stilo estas flua, facila. Kelkaj anglalingvaĵoj, semantikaj kaj morfologiaj, enmetas iom da spico en cetere ne anim-skua rakonto.
Dokumento pri la ĉiutaga vivo tiama. Facila legaĵo por progresantoj. Povas esti, ke la "rozkolora literaturo" ne jam estis nete reprezentita en esperanto. Jen nun baza ekzemplo.
Recenzo de Eduard V. Tvarožek (Ceĥoslovakio)
La romano de Manjo Austin estas io tute alia: provinca kaj familia romano, pentranta la vivon en irlanda provinco de antaŭ kelkaj jardekoj. La historio estas simpla: Vidviniĝinte, Nora Linehan, restinta sola kun 20-jara filo Jack kaj 17-jara filino Maureen, reedziniĝas al Joe O'Neill, vidvo kun kvar infanoj 12- ĝis 20-jaraj. Nora kun la siaj transloĝiĝas al Joe, en provincan urbeton. Ekestas granda familio, kies unuopaj membroj serĉas kaj trovas pozitivan rilaton unuj al la aliaj, Nora kaj ŝiaj infanoj ankaŭ al la nova vivmedio. Kunvivante, ĉiuj familianoj ĉiam pli intimiĝas inter si, ĝis Maureen, jam preskaŭ 18-jara, kaj Kevin, la plej aĝa filo de Joe, gefianĉiĝas. Fino.