cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pierre Plantard
Revigligo de la Prieuré de Sion
Meze de la 1960-aj jaroj, certe ne pli frue kaj certe ne antaŭ 1956, Plantard pretendas, ke la Prieuré de Sion estu sekreta interna rondo de la templanoj, kiuj travivis la nuligon de la ordeno kaj manipulis dum jarcentoj en Eŭropo historiajn okazaĵojn por konservi la legitiman pretendon de la Merovidoj.
Bazita sur la rakontoj de Noel Corbu, kiu publikigis la rakonton pri Bérenger Saunière en Rennes-le-Château, Plantard postulis ke la "trezoro" konsistis el pergamenoj, kiuj provus lian devenon de Dagoberto la 2-a. Kunlabore kun Philippe de Chérisey kaj Jean-Luc Chaumeil ekestis serio de falsigitaj dokumentoj, kiuj estis transdonataj iom post iom al la Nacia Biblioteko de Francio kaj tie bonorde registritaj. La serio estas kutime citata kiel Dossiers secrets kaj ne plu sekretaj.
Jean-Luc Chaumeil kaj Pierre Plantard komune vizitis Rennes-le-Château en la jaro 1973.
Lastaj jaroj
Pridemantita Plantard ĵuris ke la Prieuré de Sion ne ekzistas kaj konfesis, ke li inventis ĉion, inkluziva la partopreno de Roger-Patrice Pelat. Franca tribunalo permesis la traserĉon de la domo kaj la polico trovis multajn dokumentojn, de la Prieuré de Sion, interalie kel
Ĝis lia morto la 3-an de februaro 2000 Plantard vivis en Parizo.
Meursac
Meursac [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 1,400 loĝantojn en la jaro 2010.
Geografio
Meursac situas en la sudokcidento de Charente-Maritime, ĉe la rivero Seudre, inter Saintes kaj Royan.
Mario Kempes
Mario Alberto Kempes (naskiĝis la 15-an de julio de 1954 en Belville, Kordobo) estas argentina eksfutbalisto kaj ĵurnalisto.
Li estis mondĉampiono de futbalo en 1978 kun la argentina nacia teamo.
Malé Březno
Nomon Malé Březno havas pluraj setlejoj:
Dúbrava (distrikto Snina)
Dúbrava (hungare Kistölgyes (kiŝtoldjeŝ) aŭ Szepestölgyes (sepeŝtoldjeŝ), rutene Дубрава [dubrava]) estas malgranda vilaĝeto en orienta Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Snina. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis Dubrava, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
Situo
Dúbrava situas laŭ flankovojoj, laŭ la ukraina landlimo. Snina troviĝas 29 km.
Historio
Rutenoj fondis la vilaĝon en 1548 aŭ iom pli frue. En 1910 loĝis en Kistölgyes 295 da homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon Kistölgyes apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Dúbrava 286 homoj, (243 slovakoj, 31 rutenoj, 9 ukrainoj, unusola polo).
Isbergues (stacidomo)
Isbergues estas franca stacidomo sur linioj - -Locale kaj  -, situanta en  Isbergues, en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Grömbach
Grömbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Freudenstadt, en la Regiono Norda Nigra Arbaro kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Taŭo (apartigilo)
La greka litero taŭo (Τ τ) havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti.
Sciencaj uzoj
La minuskla litero τ estadas uzata kiel simbolo por:
Centr-Afrika Imperio
La Centr-Afrika Imperio (france Empire Centrafricain) estis la nomo de la nedaŭra, memproklamita aŭtokrata monarkio, kiu anstataŭis la Centr-Afrikan Respublikon kaj estis sekve reanstataŭita per restarigo de la respubliko.
La imperio naskiĝis, kiam Jean-Bédel Bokassa, prezidanto de la respubliko, deklaris sin la 4-an de decembro 1976 kiel la imperiestro Bokassa la 1-a. Bokassa elspezis la ekvivalenton de pli ol 20 milionoj da dolaroj, tio estas unu kvarono de la nacia jara enspezo, por sia kronigceremonio. La monarkio estis aboliciita kaj la nomo "Centr-Afrika Respubliko" reaperis la 20-an de septembro 1979, kiam Bokassa estis eksigita de puĉo subtenita de Francio.
La flago de Centrafriko ne ŝanĝis tra la imperia periodo, kvankam ja ekzistis imperia flago por la persona uzo de Bokassa.
(18942) 2000 QE54
(18942) 2000 QE54 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Das Erste
La televida kanalo Das Erste (do "la unua") estas la unua publikjura televida kanalo en Germanio. Ĝi estas la ĉefa kanalo de la instanco ARD („Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland“, en Esperanto "Laborkomunumo de la publikjuraj sendostacioj de Federacia Respubliko Germanio"), do federacia unuiĝo de la publikaj sendostacioj de la germaniaj regionoj - de la unuopaj federaciaj landoj respektive en iuj kazoj ligoj el pluraj landoj.
Landgraaf
Landgraaf estas urbo kaj municipo en la nederlanda provinco Limburgo.
Das Erste
La kanalo eksendis la 25-an de decembro 1952, kaj dum naŭ jaroj estis la sola televida kanalo de la tiama okcidenta Germanio, ĝis en 1963 aldoniĝis dua kanalo, nomata ZDF ("dua germana televido"). La kanalo en 1952 eksendis en Hamburgo kaj de tiam havis programerojn el ĉiuj membraj regionaj sendostacioj. Ĝis la jaro 1996 ĝi nomiĝis "Deutsches Fernsehen" ("germana televido"), sed neformale ankaŭ ofte nomatis laŭ la instanco ARD; ekde 1996 havas sian nunan nomon. Nun la programeroj el la membraj regionaj sendostacioj teknike unuiĝas al kanala programo en Frankfurto ĉe Majno.
Manuel de Sarratea
Manuel de Sarratea, (Bonaero, 11-a de aŭgusto de 1774 - Limoĝo, Francio, 21-a de septembro de 1849), estis diplomato, politikisto kaj militisto argentina.
Li partoprenis en la Revolucio de Majo de 1810 kaj laŭ konsilo de Belgrano estis ambasadoro ĉe Lord Strangford en Rio de Janeiro, kie li ne multe sukcesis. Post la dissolvo de la Unua Junto, li formis parton de la sukceda registaro, nome Unua Triviraro. Inter la decidoj de tiu estis la traktato kun la vicreĝo Francisco Javier de Elío, laŭ kiu oni lasis al li la Banda Oriental. Tiu traktato poste rompiĝis kaj Sarratea estris la tiean armeon kontraŭ Artigas. Dume la Triviraro estis dominita de Bernardino Rivadavia, ĝis ties falo oktobro de 1812. Kvankam li jam ne estis parto de la registaro, Sarratea sekvis estre de la armeo ĝis komenco de la venonta jaro, kiam li estis anstataŭata de José Rondeau. Nur kiam li foriris, Artigas kaj lia armeo venis al sieĝo de Montevideo.
Post du jaroj Gervasio Posadas sendis lin por diplomata misio al Madrido kaj Londono. Alveninte al Hispanio li proponis al la reĝo la submeton de la Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata al la hispana krono laŭ ia aŭtonomeco. Sed li estis traktita kiel reprezentanto de grupo de ribeluloj, kaj devis fuĝi al Anglio. Tie li renkontiĝis kun du aliaj ambasadoroj, nome Belgrano kaj Rivadavia, kiujn li konvinkis por plano: nome kronigi kiel reĝo de Rivero Plata fraton de la hispana reĝo Fernando la 7-a, nome Francisco de Paula de Burbono, kun permeso de ties patro, Karlo la 4-a. La negocado sufiĉe antaŭeniris, eĉ redaktis projekton de monarkisma konstitucio; ĉar la propra princo malakceptis, ili eĉ planis rabi lin por kronigi lin en Bonaero.
Guberniestro de Bonaero
Reveninte meze de 1816 li iĝis ministro ĉe Juan Martín de Pueyrredón. Rezignis kaj kontaktis kun la opozicio formita de la federaloj bonaeraj, pro kio li devis ekziliĝi al Montevideo.
Post la batalo de Cepeda aliĝis al la federala armeo de Estanislao López kaj Francisco Ramírez, kiuj sendis lin kiel sia reprezentanto ĉe la konsilantaro de Bonaero, kiun konvinkis por ke ili nomumi lin guberniestro la 18an de februaro de 1820. Tuj li subskribis kun la ĉefoj de la federaluloj la Traktaton Pilar, laŭ kiu la provinco estis agnoskita kiel la aliaj Provincias Unidas. Li sindevontigis krome al havigo de grava armilaro al la venkintaj kaŭdiloj. Tio okazigis insurekcion de la militistoj kiu elpostenigis lin la 6an de marto, kiam li estis anstataŭita de la generalo Juan Ramón Balcarce. Sed tio pluis nur unu semajnon ĉar la generalo Ramírez minacis per atako al la urbo se oni ne plenumas la interkonsentitan havigon de la armilaro. Tiele Sarratea revenis al registaro la 11an de majo, sed la kontraŭstaro pluis kaj li devis rezigni en majo.
Diplomato
La 31an de aŭgusto de 1825, Juan Gregorio de Las Heras nomumis Sarratea kvazaŭ ambasadoro de la Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata ĉe Granda Britio. La prezidento Rivadavia sendis lin en 1826 denove al Anglio. En Londono li apoĝis la britan politikon apogi la separon de la Banda Oriental (posta Urugvajo) disde la resto de la provincoj pure argentinaj, kio okazis meze de 1828. La guberniestro Manuel Dorrego plutenis lin en tiu posteno, kaj Juan Manuel de Rosas nomumis lin sia ambasadoro en Rio de Janeiro kaj Francio. Li mortiĝis en la 21-a de septembro de 1849 en Limoĝo.
Giovinazzo
Giovinazzo estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Bari. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Bari, Bitonto, Molfetta kaj Terlizzi.
Glaŭka
Koloroj > Glaŭka
Glaŭka estas poezie uzata vorto por "bluverda". Komparu kun cejana koloro kaj verdblua turkiso.
Asquins
Asquins estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 320 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2008.
Geografio
Asquins etendiĝas sur 21.60 km², kaj havis 320 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 15 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ino Isabelle Georgelin, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Asquins apartenas al la kantono de Vézelay, kies ĉefurbo estas Vézelay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Waleed Al-husseini
Waleed Al-husseini estas palestina, eseisto, verkisto kaj bloganto.
En 2013 li fondis la Konsilon de eks-islamanoj de Francio, kaj en 2015 verkis sian unuan libron, ''Blasfemateur! : la malliberejoj d'Allah'' pri siaj spertoj.
Menorka kuirarto
La Menorka kuirarto aŭ Minorka kuirarto estas kuirarto de Menorko (Hispanio).
Majonezo
Sekcio pli detale en artikolo Majonezo.
La majonezo venas el Menorka kuirarto, en urbo Mahono. Ĝi estas farita de oliv-oleo, de kokina ovo kaj de suko de citrono.
Jurassic Park (serio)
Filmoj el serio:
Isbergues
Isbergues estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Isberguois.
9452 Rogerpeeters
9452 Rogerpeeters estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Roger Peeters, estro de la ateliero pri mekanismo de la reĝa observatorio de Belgio en Uccle kaj respondeculo por la bonteno de ĉiuj teleskopoj.
Taliuma (III) oksalato
Taliuma oksalato aŭ taliumika oksalato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la oksalata acido kaj taliuma (III) hidroksido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Taliuma oksalato posedas 2 taliatomojn, 6 karbonatomojn kaj 12 oksigenatomojn. Taliuma oksalato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de taliumaj derivaĵoj.
Otto Hardwick
Otto James HARDWICK (naskiĝis la 31-an de majo 1904 en Vaŝingtono; mortis la 5-an de aŭgusto 1970 samurbe, kromnomiĝis Toby), estis kiel saksofonisto (aldo-, foje bas-, bariton kaj sopransaksofonoj) grava dumviva membro de la Orkestro Duke Ellington. Krom tio li ankaŭ muzikis kiel kontrabasisto.
Vivo kaj verkado
Hardwick komencis kiel kontrabasisto, sed transiris laŭ instigo de Duke Ellington en 1920 al aldosaksofono. Pli malfrue tamen li foje ludis kontrabason kaj violonon (kaj estante saksofonisto li ankaŭ regis klarnetludon). Ĉe Ellington, amiko el la junaĝo, li jam ludis en la praa instrumentistaro de la bando "Washingtonians" ekde 1919. En la jaro 1923 li iris kun ĝi al Novjorko, kie Ellington transprenis la estradon kaj kie ĝi ludis tri jarojn en noktoklubejo Kentucky Club ĉe Times Square. Ĉar vivema Hardwick ne ĉiam estis fidela, en la bando li ricevis la moknomon "Toby", kiel ankaŭ renverse multaj bandanoj dankis sian moknomon al li. En 1928 li foriris de Ellington al Parizo, kie li muzikis en bando de kontrabasisto John Ricks, en la bando de Nekka Shaw, kun Sidney Bechet kaj ĉe Noble Sissle, estis mallonge en 1929 ĉe Chick Webb kaj direktis ekde 1930 propran bandon en Novjorko (en klubejo Hot Feet), en kiu pretertempe ankaŭ ludis Fats Waller (1930), James P. Johnson kaj Count Basie. Post mallonga tempo ĉe Elmer Snowden je Small´s Paradise en Harlemo (je kiu li jam muzikis en 1922 je Vaŝingtono kaj je la Washingtonians) li revenis en 1932 al Ellington, kie tamen intertempe Johnny Hodges estis okupinta lian lokon de solisto. Fine de 1940 li kunmuzikis je la mita koncerto je Fargo en Norda Dakoto. Majon de 1946 li sin separis pro kverelo de Ellington (temis denove pri la amikino de Hardwick, krome lin tedis la daŭra vojaĝado) kaj retiriĝis de la muziko, post kiam li ankoraŭ en 1947 verkis kelkajn sonregistraĵojn kiel bandestro. Li laboris sur la tabakbieno de sia patro en Marilando kaj estis dungito en la hotelmastrumado.
Li validas kiel kunverkisto de Sophisticated Lady (kun Ellington kaj trombonisto Lawrence Brown, unua sonregistraĵo kun lia solaĵo en 1933), In a Sentimental Mood, Prelude to a Kiss, Hop Head (kun Ellington), Down in Our Alley Blues (kun Ellington).
Andrius
Andrius estas litovlingva vira persona nomo. Temas pri variaĵo de la persona nomo Andreo. Principe la formo Andrius nur estas mallongiga formo de la nomo Andriejus, sed en praktika uzo multe pli oftas ol la origina formo Andriejus.
Giuggianello
Giuggianello estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Apulio (itale Puglia) kaj al la provinco Leĉo (itale Lecce). Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Týnec (distrikto Břeclav)
Týnec (Teinitz) estas municipo troviĝanta en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav. Vivas ĉi tie.
Giuggianello
Najbaraj komunumoj estas.
Týnec (distrikto Břeclav)
Historio
La unua skribmencio de la vilaĝo estis en 1244. Ankaŭ la katastron de Týnec al la 25-a de julio 1997 tuŝis reguligo de la ŝtatlimo kun Slovakio.
Ernesto Basile
Ernesto BASILE, naskiĝis en Palermo la 31-an de januaro 1857 kaj mortinta en Palermo la 26-an de januaro 1932, estas itala arkitekto de la movado Art Nouveau.
Filo de Giovan Battista Filippo Basile, arkitekto de la Teatro Massimo en Palermo, studis arkitekturon kun sia patro post eniro en la Regia Scuola di Applicazione per Ingegneri e Architetti aŭ la Reĝa Lernejo de Civila Inĝenierado kaj Arkitekturo. Ĝi situas en la urbo Palermo. Li iĝis instruisto ĉe la Universitato de Romo post akirado de la diplomo pri arkitekturo en 1878. La plejparto el liaj konstruaĵoj troviĝas en Sicilio.
Zebro
Zebro estas la nomo de kvar specioj de sudafrikaj ekvoj, similaj al ĉevalo aŭ azeno, sed kun pli longaj oreloj kaj kun flava aŭ blanka felo malhelbrune striita. Ilia kolhararo estas brose mallonga.
Oni nun rekonas kvar speciojn kaj multajn subspeciojn (la tri specioj estas montara zebro (Equus zebra), hartmana zebro Equus hartmannae, stepa zebro (Equus quagga), kaj grevia zebro (Equus grevyii). Formortinta subspecio estis la kvago Equus quagga quagga), kiu diferencis per desegno de strioj, per formo de la kapo kaj oreloj. Kelkaj pli similas al ĉevalo, aliaj al azeno.
Specioj
Zebrino estas graveda dum 12 ĝis 14 monatojn, pro kio zebrido naskiĝas tre evoluinta. Jam kelkajn horojn post naskiĝo zebrido scipovas kuri kaj salti kaj do gardi sin kontraŭ rabobestoj.
16421 Roadrunner
16421 Roadrunner estas malrapide rotacianta asteroido de la Hungaria familio (interna asteroida zono) malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).
Zebro
Kuriozaĵo
En kelkaj landoj oni nomas zebrostria pasejo la striojn sur ŝoseo, kiuj indikas piediran transirejon - lokon, kie piedirantoj rajtas transiri la ŝoseon de unu trotuaro al la kontraŭa.
16421 Roadrunner
"Roadrunner" estas la angla nomo de la granda vojkurulo (Geococcyx californianus). Tiu nomo devenas de la kutimo de tiu birdo kuri antaŭ la rapidaj veturiloj.
István Módy
István Módy [iŝtvAn mOdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Módy István estas rumaniana hungara neŭrologo, altlerneja instruisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (2001). Lia familia nomo ofte estis Mody.
István Módy naskiĝis la en Târgu Mureș (Rumanio).
Biografio
István Módy apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris diplomon en Universitato pri Medicino kaj Farmacio de Târgu Mureș en 1978. Li plustudis en Vankuvero (1981), poste li akiris samloke sciencan gradon Ph.D en 1985. Li finis siajn studojn en Munkeno (1986) kaj Toronto (1988), poste li venis al Usono. Inter 1988-1993 li estis asistanto en Universitato Stanford, poste li instruis en simila universitato en Dallas, ekde 1995 en Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso, sed estis interrompa instruado en Bonn. Post la longa instruado li atingis la statuson katedrestro. Li ricevis premiojn inter 1983-2015.
Kanĉeli
Kanĉeli estas familia nomo de jenaj personoj:
Zoltán Csukás
Zoltán CSUKÁS [ĉukAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Csukás Zoltán estis hungara agronomo, ekonomikisto, bestkuracisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1954).
Zoltán Csukás naskiĝis la  1900 en Győr. Li mortis la 1957 en Freiburg.
Biografio
Zoltán Csukás frekventis mezlernejon en Pápa, li studis en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) (1919-1922), Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en (1922-1927). Ekde 1930 li ekinstruis en Universitato Péter Pázmány, inter 1934-1938 en Magyaróvár, poste en Debrecen. Li plulernis helpe de stipendio en 1936 en Cambridge, Reading, Edinburgh. Li ricevis premion Kossuth en 1954, pli frue ankaŭ aliajn premiojn. Li okupiĝis precipe pri bredado de bovoj kaj kokoj.
Ĥolmec
Ĥolmec (Холмець, Helmec, Korláthelmec) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.
Situo
Ĥolmec troviĝas de Uĵhorodo je 14 km-oj.
Historio
La vilaĝo menciiĝis unuafoje en la 14-a jarcento en formo "Helmec". La kampoj apartenis al familio Helmeczy [helmeci], post jarcento al familio Korláth. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Putka-Helmecz. En 1910 vivis tie 882 homoj, plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 Ĥolmec apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 vivis en Ĥolmec 965 homoj, plejparte ukrainoj kaj 408 hungaroj.
Sofia Báthori
BÁTHORI Sofia somlyói aŭ Báthory Zsófia (naskiĝis en 1629, mortis en Munkács la 14-an de junio 1680) estis edzino de Georgo Rákóczi la 2-a.
Kariero
Sofia Báthori iĝis edzino de Rákóczi en 1643, kiam li estis ankoraŭ kapitano de Várad kaj ŝi konvertiĝis al reformita religio. Post la morto de sia edzo en 1660 ŝi rekonvertiĝis kune kun sia filo Francisko Rákóczi la 1-a al la romia katolika eklezio kaj ŝi retiriĝis al sia bieno en Hungarujo. Samtempe ŝi iĝis adepto de la imperiestro. En siaj bienoj ŝi persekutis la protestantajn predikistojn, poste ankaŭ la servutulojn. Ankaŭ la kolegio de Sárospatak ĉesis agadi. Ŝia filo miksiĝis en 1671 en komploton Wesselényi, sed ŝi savis lian vivon paginte 400 000 Ft kaj enlasinte en siajn fortikaĵojn la germanan gardistaron. Je la fino de sia vivo ŝi falis sub influon de jezuito Imre Kis kaj tiu konduto frontis ŝin ankaŭ kontraŭ sian bofilinon Helena Zrínyi.
Zeo
Zeo (Zea) estas genro de plantoj el poacoj, inter ili ankaŭ de maizo (Zea mays), kiuj devenas el la Centra Ameriko. Ĝi estas monoika herbo kun apeksa virseksa paniklo kaj kun akselaj inseksaj spikoj.
(14817) 1982 FJ3
(14817) 1982 FJ3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Alteosilvio
Alteosilvio, Sylvia althaea, estas specio de birdo de la familio de Silviedoj kaj de ties plej tipa genro nome Sylvia aŭ silvioj, kiuj estas grizecaj aŭ grizecbrunaj insektovoruloj.
Ĝi ĝis lastatempe estis konsiderata samspecifa kun la Babilema silvio; kaj nuntempe tiuj estas konsiderataj kiel membroj de superspecio kiu inkludus ankaŭ la Oazosilvion. (Helbig 2001, Jønsson & Fjeldså 2006)
Tiu specio distingiĝas el la Babilema silvio pro pli malhela krono kaj pli bruna dorso (pli malhela ĉe flugilplumoj kaj vosto), kio rezultas en koloro de la tuta areo el la krono al la dorso sen fortaj kontrastoj.
Ankaŭ la iriso estas bruna. La subaj partoj estas helgrizaj ĉefe en la gorĝo kiu estas multe pli hela kaj preskaŭ blankeca.
Ties teritorioj ŝajne ne koincidas; Alteosilvio loĝas altajn regionojn de Irano kaj nordorienten al Centra Azio ĝis la okcidentaj areoj de Himalajo.
Kutime oni ne agnoskas subspeciojn fare de plej parto de fakuloj.
Komunumoj de Rhône
Jen listo de la 293 komunumoj de la franca departemento Rhône, laŭalfabete. (COURLY) Kunurba komunumo de Liono (aŭ "Granda Liono"), kreita en 1966.
(CAV) Kunurba komunumo de Vienne, kreita en 2002, plejparte en Isère.
Alteosilvio
Ne klaras ankoraŭ ĉu la orienta parto de tiu populacio estas ĝuste atribuita al la eŭropea specio, aŭ konsistas el hibridoj en kontakta zono.
Komunumoj de Rhône
L
69002 69003 69004 69005 69006 69007 69008 69009
Gabriel Batistuta
Gabriel Omar BATISTUTA (naskiĝis la 1-an de februaro de 1969 en Reconquista, Santa Fe) estas argentina eks-futbalisto. Li partoprenis kun la argentina nacia teamo en la futbalajn mondĉampiadojn de 1994, 1998 kaj 2002. Li gajnis Amerikan pokalon dufoje, 1991 kaj 1993.
Turkisa
Ne konfuzu kun turkiso (gemo)
Koloroj > Turkisa
Turkiso estas verdblua koloro, komparu kun bluverda glaŭko kaj kun cejana koloro.
La nomo originas de la gemo turkiso.
En diversaj kolormodeloj oni prezentas la turkisan koloron jene:
Kvartalo Minami-ku
Minami-ku (japane: 南区 [minami-ku], laŭvorte: suda kvartalo) povas esti:
André Kolingba
André-Dieudonné KOLINGBA (naskiĝis en Bangui, mortis  en Parizo) estis la kvara prezidanto de la Centr-Afrika Respubliko, de la 1-a de septembro 1981 ĝis la 1-a de oktobro 1993. Li proprigis al si la landon el David Dacko, per senperforta puĉo en 1981, kaj li estis sekve eksigita per demokrata baloto en 1993 kaj anstataŭita de Ange-Félix Patassé. Kolingba ĝuis fortan subtenon de Francio ĝis la falo de la berlina muro. Post tio, internaj kaj eksteraj premoj trudis al li organizi prezidantan baloton, kiun li perdis.
2214 Carol
2214 Carol estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Carol" en honoro de Carol D. Valenti, anino de la Minor Planet Center.
Brahmagupta
Brahmagupta ( aŭskultu ], sanskrite ब्रह्मगुप्त ; naskiĝis en 590 en Bhinmal, mortis en 665) estis barata matematikisto kaj astronomo.
Li estis la aŭtoro de du elstaraj verkoj pri matematiko kaj astronomio, nome Brāhmasphuṭasiddhānta (vasta teoria verko pri Brahmao) en 628) kaj Khaṇḍakhādyaka (pli praktika teksto). Estas kialoj por supozi, ke li devenas de Bhinmal. Brāhmasphuṭasiddhānta estas la unua teksto, en kiu la matematika plena nulo estas traktita kiel skribita cifero. Antaŭe en la 6-a jarcento antaŭ Kristo la babilonanoj jam simbolis la valoron de nulo per malplena signo.
Brahmagupta estis la unua matematikisto kiu havigis regulojn por kalkuli pere de nulo. La tekstoj komponitaj de Brahmagupta estis komponitaj en elipsaj versoj en Sanskrito, kiel estis komuna praktiko en hindia matematiko. Ĉar ne estas pruvoj pri tio, oni ne konas kiel la rezultoj de Brahmagupta estis derivitaj.
Vivo kaj kariero
Brahmagupta naskiĝis en 598 a.K. laŭ sia propra aserto. Li loĝis en Bhillamala (moderna Bhinmal) dum la regado de la reganto de la Ĉapa dinastio nome Vjagrahamuĥa. Li estis la filo de Jiŝnugupta. Li estis Ŝivaisma laŭ religio. Eĉ kvankam plej fakuloj opinias ke Brahmagupta naskiĝis en Bhillamala, ne estas konkluda pruvaro por tio. Tamen, li loĝis kaj laboris tie dum granda parto de sia vivo. Prithudaka Svamin, posta komentisto, nomigis lin Bhillamalaĉarja, nome la instruisto el Bhillamala. Sociologo G. S. Ghurye kredis ke li povus esti el la regiono Multano de la areo de Monto Abu.
Bhillamala, nomita pi-lo-mo-lo fare de Xuanzang, estis la ŝajna ĉefurbo de Gurjaradeso, nome la dua plej granda regno de Okcidenta Barato, enhavanta la sudan Raĝastanon kaj nordan Guĝaraton en moderna Barato. Ĝi estis ankaŭ centro de lernado por matematiko kaj astronomio. Brahmagupta iĝis astronomo de la skolo Brahmapakŝa (unu el la kvar ĉefaj lernejoj de barata astronomio dum tiu periodo). Li studis la kvin tradiciajn sidhanthojn de barata astronomio same kiel la verkojn de aliaj astronomoj kiaj Arjabhata la 1-a, Latadeva, Pradjumna, Varahamihira, Simha, Srisena, Vijajanandin kaj Viŝnuĉandra.
En la jaro 628, je aĝo de 30, li komponis Brāhmasphuṭasiddhānta (la plibonigitan traktaĵon de Brahma) kiu supozeble estis reviziita versio de la ricevita siddhanta de la skolo Brahmapakŝa. Fakuloj asertas ke li aligis grandan kvanton de originaleco en sia revizio, aldonante konsiderindan kvanton de nova materialo. La libro konsistas el 24 ĉapitroj kun 1008 versoj en metriko ārya. Granda kvanto de ĝi temas pri astronomio, sed ĝi enhavas ankaŭ ŝlosilajn ĉapitrojn pri matematiko, kiel pri algebro, geometrio, trigonometrio kaj algoritmoj, kio ŝajne enhavas novajn rigardojn fare de Brahmagupta mem.
Poste, Brahmagupta translokiĝis al Ujjain, kiu estis ankaŭ ĉefa centro por astronomio. Je la matura aĝo de 67, li komponis sian venontan bone konatan verkon Ĥanda-ĥādjaka, kiu estas praktika mangvidlibro de barata astronomio en la karana kategorio, kio signifas ke ĝi estas uzata de studentoj.
Brahmagupta vivis trans 665 n.e. Ŝajne li mortiĝis en Ujjain.
Polemiko
Ĉirkaŭ Brahmagupta formiĝis abundo de kritikaro direktita kontraŭ la verkaro de rivalaj astronomistoj, kaj en lia Brahmasphutasiddhanta troviĝas unu el la plej fruaj atestitaj skismoj inter barataj matematikistoj. La divido estis unuarange pri la aplikado de matematiko al la fizika mondo, pli ol pri matematiko mem. En la kazo de Brahmagupta, la malkonsentoj ekaperis ĉefe el la elekto de astronomiaj parametroj kaj teorioj. Kritikoj de rivalaj teorioj ŝajne tra la unuaj dek astronomiaj ĉapitroj kaj la dekunua ĉapitro estas tute dediĉita al la kritikaro de tiuj teorioj, kvankam nekiu kritikaro aperis en la 12a kaj 18a ĉapitroj.
Ricevo
La historiisto pri scienco George Sarton nomigis lin "unu el la plej grandaj sciencistoj de sia raso kaj la plej granda el sia tempo." La matematikaj antaŭeniroj de Brahmagupta estis portitaj al plua etendo fare de Bhaskara la 1-a, linia praulo en Ujjain, kiu priskribis Brahmagupta kiel la ganaka-ĉakra-ĉudamani (la juvelo de la cirklo de matematikistoj). Prithudaka Svamin verkis komentariojn pri ambaŭ liaj verkoj, ŝanĝante malfacilajn versojn en pli simpla lingvaĵo kaj aldonante ilustraciojn. Lalla kaj Bhattotpala en la 8a kaj 9a jarcentoj verkis komentariojn en la Ĥanda-ĥadjaka. Pliaj komentarioj estis poste verkitaj en la 12a jarcento.
Kelkajn jardekojn post la morto de Brahmagupta, Sindo venis sub Araban Kalifujon en 712 n.e. Oni sendis ekspediciojn kontraŭ Gurjaradesa. La regno de Bhillamala ŝajn estis nuligita sed Ujjain per la Batalo de Raĝastano kontraŭstaris la atakojn. La kortego de la kalifo Al-Mansur (754-775) ricevis ambasadon el Sindo, inklude astrologon nomitan Kanaka, kiu alportis (eble parkere) astronomiajn tekstojn, inter kiuj tiuj de Brahmagupta. La tekstoj de Brahmagupta estis tradukitaj en araban fare de Muhammad al-Fazari, nome astronomo en la kortego de Al-Mansur laŭ la nomoj Sindhind kaj Araĥand. Tuja rezulto estis la disvastigo de la dekuma nombrosistemo uzita en la tekstoj. La matematikisto Al-Ĥorezmi (800-850 n.e.) verkis tekston nomita al-Jam ŭal-tafriq bi hisal-al-Hind (Aldono kaj Subtraho en Hindia Aritmetiko), kiu estis tradukita en Latino en la 13a jarcento kiel Algorithmi de numero indorum. Tra tiuj tekstoj, la dekuma nombrosistemo kaj la algortimoj de Brahmagupta por aritmetiko ekdisvastiĝis tra la tuta mondo. Al-Ĥorezmi verkis ankaŭ sian propran version de Sindhind, superante la version de Al-Fazari kaj aligante Ptolemajn elementojn. Hindia astronomia materialo cirkulis amplekse dum jarcentoj, eĉ pasante al mezepokaj latinaj tekstoj.
Formulo de Brahmagupta
La plej fama malkovro de Brahmagupta estis lia tiel nomita formulo de Brahmagupta por la ciklaj kvarlateroj. Brahmagupta kreis proksimuman kaj ekzatan formulojn por kalkuli la areon de ajna cikla kvarlatero surbaze de la longeco de ĝiaj flankoj: ''La proksimuma areo estas pla produkto de la duono de la sumo de la flankoj kaj vidalvidaj flankoj de triangulo kaj kvarlatero. La ekzakta areo estas la kvadratradiko de la produkto de la duono de la flankoj minus ĉiu flanko de la kvarangulo.
Se do estas donitaj la longecoj p, q, r kaj s de cilkla kvarlatero, la proksimuma areo estas dum, lasante  la ekzakta areo estas
Kvankam Brahmagupta ne klare indikas, ke la kvarlateroj estas ciklaj, el lia formulo evidentiĝas, ke temas pri ciklaj.
La formulo de Herono estas speciala kazon de la formulo de Brahmagupta, kiun oni ricevas, se oni donas al unu el la flankoj la valoron 0.
Adolf Terner
Adolf Terner, laŭ hungarlingve kutima nomordo Terner Adolf estis hungara geografo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis újfalusi [Ujfaluŝi] (ekde 1904). Adolf Terner naskiĝis la en Buda, li mortis la  en Pozsony (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio).
Aleksandrów Kujawski
Aleksandrów Kujawski estas urbo en Kujavio-Pomerio en Pollando. Ĝi apartenas al samonoma komunumo kaj estas la administra centro de la ankaŭ samnoma distrikto Aleksandrów.
Historio
Aleksandrów Kujawski estis fondita en 1834 en rusa aneksaĵo.
Komence de la germana okupado de Pollando germana polico la 21-an de oktobro 1939 arestis 5 monaĥojn.
En la jaroj 1943–1945, la urbo nomiĝis Weichselstädt.
Kulturo
De kelkaj jaroj la urbo organizas „Stachuriada”, dediĉitan al Edward Stachura.
Campo de Villavidel
Campo de Villavidel [KAMpo debiljabiDEL] estas municipo de la provinco Leono, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Esla-Campos, en la sudoriento de la provinco.
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Campo de Villavidel kaj Villavidel, okupas totalan areon de 13,97 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 211 loĝantojn. Ĝi perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 23 km de Leono, provinca ĉefurbo; trapasas la municipan teritorion la rivero Esla. Ĝi limas kun Palanquinos, Riego del Monte, Jabares de los Oteros, Cabreros del Río kaj Villavidel.
Historio
Estas atestiloj el antaŭromia epoko kaj en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono.
Tradiciaj enspezofontoj estas agrikulturo (iam vitejoj, poste maizo kaj aliaj irigaciaj cerealoj) kaj brutobredado. Lastatempe kultura kaj rura turismo plie ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Adolf Terner
Biografio
Adolf Terner frekventis mezlernejon (1845-1854) en sia naskiĝurbo, poste li studis en Joseph Politechnicum (1854-1857), fine en Vieno en simila universitato (1857-1860). Li instruis historion inter 1861-1867 en Buda, intertempe en 1865 li akiris pedagogian diplomon, tial li iĝis ordinara instruisto en 1867. Li estis sendita al eksterlandaj universitatoj en la jaro 1873. En la sekva jaro li instruis en la Universitato Ferenc József. Li estis dekano (1880), rektoro (1898). Li fondis la universitatan geografian instituton. En 1904 li pensiuliĝis, samtempe li nobeliĝis, post 4 jaroj li translokiĝis al Pozsony. Li havis edzinon, kiu naskis plurfoje.
Heigenbrücken
Heigenbrücken estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aschaffenburg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Heigenbrücken.
Attila Pálfalvi
Attila PÁLFALVI [pa:lfalvi] estas rumania hungara inĝeniero pri mekaniko, vortaristo, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 22-an de aprilo 1930. Li estas la edzo de Piroska Pálfalvi, la patro de Gábor Pálfalvi
Kariero
Attila Pálfalvi diplomitiĝis en Kluĵo (1953) kaj li doktoriĝis samloke (1963). Li laboris en Braŝovo, poste de 1953 ĝis 1992 li instruis en la teknikuniversitato de Kluĵo, estis rektoro (1976-84). Li estis ĉefredaktoro de Buletinul Ştiinţific de la universitato (1976-84). Li verkis kune kun kunlaborantoj plurajn faklibrojn. En 1990 li estis vicministro de ministerio por edukado.
Tezeo
Krom tio, li faris aliajn famajn mitajn batalojn kontraŭ monstroj kaj homoj. Antaŭ la Minotaŭro, li ankaŭ mortigis la Virbovon de Maratono. Kun Heraklo li militis kontraŭ amazonoj norde de la Nigra Maro, kaj post ties kapto, li edziĝis al la reĝino de la amazonoj, nome Hipolito. Laŭ alia versio li kaptis ne Hipoliton, sed ties fratinon Antiopon.
El tiu mitologia estaĵo, Ŝekspiro kreis sian rolulon Tezeo por la Somermeznokta sonĝo. Lia filo laŭ la mitologio estis Akamaso el Ateno.
Teoremo de Hammersley–Clifford
Ideo pri pruvo
Estas triviala pruvi ke Gibsa reto havas ĉiujn Markovecojn. Ekzemple jen:
Dekstre montras Gibsan reton sur la grafeo kun formo. Se variablo C kaj D estas konstanta, do la malloka Markoveco bezonas ke (vidu kondiĉan sendependecon), ĉar C, D iĝas muro inter A, B kaj E, F.
Kun C kaj D konstantaj, kie  kaj. Tio implicas, ke.
Por verigi ke ĉiu pozitiva probablodistribuo kun loka Markoveco estas Gibsa, oni unue pruvas jenan lemon, kiu ebligas kunigi malsamajn faktorigon:
Kinfarado
Kinfarado aŭ filmofarado (aŭ en akademia kunteksto, filmoproduktado) estas la procezo fari filmon ene de la tuta kunteksto de kinarto. Filmofarado inkludas nombrajn diferencajn stadiojn kiaj komencaj historio, ideo, aŭ komisio, pere de scenaro, artistelekto, filmado, sonregistrado, muntado, kaj surekranigo de la fina produkto antaŭ publiko kio povas rezulti en filmo-publikigo kaj prezentado. Filmofarado okazas en multaj lokoj tra la tuta mondo en ampleksa gamo de ekonomiaj, sociaj, kaj politikaj kuntekstoj, kaj uzante varion de teknologioj kaj kinteknikoj. Tipe, ĝi inkludas grandan nombron de personoj, kaj povas necesi el kelkaj monatoj al kelkaj jaroj por kompletigi la finon de la filmo.
Teoremo de Hammersley–Clifford
Ideo pri pruvo
Lemo 1
Kinfarado
La filmindustrio aŭ kinindustrio konsistas el la teknologiaj kaj komercaj rimedoj de filmofarado, t.e., filmoproduktorado, filmstudioj, kinematografio, animacio, filmoproduktado, manuskriptverkado, antaŭ-produktado, postproduktado, filmfestivaloj, distribuo; kaj aktoroj, kinoreĝisoroj kaj alia filmteama personaro.
Teoremo de Hammersley–Clifford
Ideo pri pruvo
U signu la aro de hazardaj variabloj koncernaj kaj  kaj  signu iujn arojn da variabloj (Ĉikuntekste, por aro da variablo X, X ankaŭ signu iun valorigon al la variabloj en X.)
Se
por funkcioj kaj, do estas funkcioj  kaj tiaj, ke
Alivorte, fariĝas plano por plu faktorigi f(\Theta).
kie \partial x estas la najbaroj de x. Apliki lemon 1 refoje fine faktorigos \Pr(U) en produto de kliko-potencialoj (vidu la dekstran bildon).
(16422) 1988 BT3
(16422) 1988 BT3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Henri Buthion
Li aĉetis la bienon de Noël Corbu en la jaro 1964 aŭ 1965, kaj loĝis preskaŭ 30 jarojn en Villa Bethania. Ekzistis la restoracio La Tour kun hotelo. Li interesiĝis pri esoterismo kaj Nifoj. Tial la ejo iĝis renkontejoj por personoj, kiuj okupiĝis pri ĉi tiuj temoj en bela pejzaĝo.
Dum lia tempo okazis la sola oficiala esploro de la tereno, kiu estas dokumentita kiel Le rapport Cholet kaj verkita de Jaques Cholet el Toulouse kun dato de la 27-a de aprilo 1967.
Miguel Kast
Miguel KAST (naskiĝis 1949 — mortis la 18-an de septembro 1983, pro kancero) estis ĉilia ekonomikisto, el la grupo de Ĉikagaj Junuloj (Chicago Boys). Li agadis kontraŭ la malriĉeco, kiun li pensis venki per libera merkato.
Henri Buthion
Bution forhakis la plankon en Tour Magdala kaj fosis puton 12-m profundan senrezulte. Li estis devigata replenigi la puton per betono, ĉar ĝi malfavore influis la stabilecon de konstruaĵo.
Antanas
Antanas estas litovlingva vira persona nomo Temas pri variaĵo de la latina persona nomo Antonius, kiu mem estas variaĵo de la antikva romia familia nomo Antius. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Antas, Tanas kaj Tanius.
Miguel Kast
Li finstudis ekonomikon en Universitato de Ĉikago, en 1973. Li forte apogis, helpis elvolviĝon de la libera merkato en Ĉilio, dum la diktaturo de Pinoĉet.
Henri Buthion
Je la fino de lia vivo li enfermis sin en la domo sen akvo kaj elektra kurento. Per la mono el la deviga aŭkcio en la jaro 1993 li translokiĝis al Parizo, kie li mortis en la jaro 2002. Inter 1993 kaj 2004 Jean-Luc Robin estis posedanto.
Miguel Kast
Oni nomumis lin en 1980 al Ministro pri laboraferoj, en 1982 al Prezidanto de la Centra Banko de Ĉilio, pri kiu posteno ŝi rezignis samjare.
Henri Buthion
Estas indikoj, ke Buthion antaŭe laboris en Lyon en la gasteja branĉo kaj tie aŭdis pri la misteraj okazaĵoj. Multaj serĉantoj de trezoroj estis tie aktivaj, instigitaj de la libro de Robert Charroux.
Miguel Kast
Lian memoron zorgas la Fundación Miguel Kast (Fondaĵo Miguel Kast).
Fontoj
(http://www.fmkast.org ).
Historio de Nov-Zelando
La historio de Nov-Zelando datiĝas de antaŭ almenaŭ 700 jaroj, kiam ĝi estis eltrovita kaj eksetlita de polinezianoj, kiuj evoluigis klaran maorian kulturon centritan sur parencecaj ligoj kaj lando. La unua eŭropa esploristo eltrovinta Nov-Zelandon estis Abel Janszoon Tasman la 13-an de decembro 1642. Nov-Zelando estis unu el la lastaj signifaj teroj kiun setlis homoj.
Frua alveno de polinezianoj
Plej novaj esploroj de ostoj de la kioreo kaj alportitaj semoj helpe de radiokarbona datado, pruvoj de senarbarigo kaj varioj de mitokondria DNA en maoriaj grupoj evidentigas ke Nov-Zelandon unue setlis polinezianoj inter 1250 kaj 1300 , konkludante longan serion de vojaĝoj tra la sudpacifikaj insuloj. Dum la sekvantaj jarcentoj tiuj setlantoj evoluigis apartan kulturon kiu nun nomiĝas Māori (maoria). La popolo dividiĝis en iwi (triboj) kaj hapū (subtriboj) kiuj kunlaboris, konkursis kaj eĉ interbatalis. Je iu punkto, grupo de maorioj migris al Rēkohu (Chatham-insularo), kie ili evoluigis apartan Moriorian kulturon. Grandan parton de la morioria popolo detruis inter 1835 kaj 1862 malsanoj el Eŭropo kaj invadoj kaj sklavigoj fare de maorioj el la pli grandaj insuloj. Nur 101 homoj travivis ĝis 1862, kaj la lasta konata tute moriora homo mortis en 1933.
Ĉar la unuaj maorioj, kiuj atingis la landon ne povis nutri sin per mamuloj, ili komence estis ĉasistoj de moaoj (Dinornithidae), flugnekapablaj birdoj, similaj al la afrikanaj strutoj, kiuj ekstermiĝis post kelkaj jaroj. Same malaperis la aglo de Haast, la plej granda rabobirdo de la moderna mondo, verŝajne ĉirkaŭ 1700. Tiel la unua setlado de la lando fare de la maorioj ekstermigis multajn bestospeciojn. Poste nutris sin la maorioj per kultivado de la kumara (batato).
Alveno de eŭropanoj
En 1642 Nov-Zelando estis malkovrita de la nederlanda vojaĝanto Abel Tasman, kiu nomis la insulojn laŭ la nederlanda provinco Zelando. Neniu alia eŭropano vizitis la landon ĝis la vojaĝo (1768-1771) de la kapitano James Cook en ŝipo la Endeavour. Li envenis en 1769 kaj kartografis la landon . En 1840, la traktato de Waitangi igis Nov-Zelandon brita kolonio.
Sendependeco
En 1931 la lando akiris sendependecon de Britio; de 1945 ĝi estas ano de la Unuiĝintaj Nacioj, kaj de 1947 membro de la Brita Komunumo.
Augusta Leigh
Augusta Maria LEIGH (denaske Byron; 26a de Januaro 1783 – 12a de Oktobro 1851) estis la nura filino de John "Mad Jack" Byron, nome patro de la poeto Lord Byron kun lia unua edzino, Amelia, denaske Darcy (Lady Conyers laŭ jure kaj divorcita edzino de Francis, Markizo de Carmarthen).
Edzino
Augusta edziniĝis al sia kuzo, la Leŭtenanta Kolonelo George Leigh (1771–1850), filo de la Generalo Charles Leigh (1748–1815) kaj de lia edzino, Frances iByron, nome ŝia patroflanka onklino. Ŝi havis ses/sep gefilojn kun li. Richard Temple-Nugent-Brydges-Chandos-Grenville, 1a Duko de Buckingham kaj Chandos, vidis tiun geedzecon malestime en sia taglibro: "Povra Augusta Leigh edziniĝas hodiaŭ! Kompatinda afero! Mi kompatas ke ŝi konektas sin kun tia familio, kaj kun tia frenezulo! Tamen ŝi havas neniun kulpotan kaj nur sin mem." La geedzoj turniĝis malfeliĉaj, ĉar li dediĉis sin al diboĉado kaj forhazardludis ĉiun sian monon. Fine li lasis al sia edzino kaj filoj nenion krom ŝuldojn.
Byron
La duonfrato de Augusta, nome George Lord Byron, ne renkontis ŝin ĝis li iris al la lernejo Harrow, kaj eĉ tiam nur tre rare. El 1804 antaŭe, tamen, ŝi verkis al li regule kaj iĝis lia fidelulo, speciale en liaj kvereloj kun lia patrino. Ilia korespondado ĉesis dum du jaroj post Byron iris eksterlanden, kaj ne estis pluigita ĝis ŝi sendis al li leteron esprimante sian simpation pro la morto de lia patrino, Catherine, en 1811. Ĉar ili ne multe proksime rilatis, ili estis kvazaŭ fremduloj unu al la alia. Sed ŝajne ili bone trovis sin kune kaj enamiĝis unu de la alia. Kiam la geedzeco de Byron malsukcesis kaj li fornavigis el Anglio kaj neniam revenis, leviĝis onidiroj pri incesto.
Herakleo
En tiu ĉi artikolo temas pri planto. Por pluraj signifoj de la vorto, vidu Herakleo (apartigilo).
Herakleo (Heracleum) estas genro de plantoj el familio apiacoj. Ĝiaj specioj troveblas tra la tuta modera zono en Norda Hemisfero, kaj la plej sudaj vivareoj ekzistas tiom sude kiel Etiopio.
La nomo
La scienca nomo Heracleum estas proponita far Linnaeus kaj donita je la nomo de Heraklo, heroo de helena mitologio konata pro sia fizika potenco. Supozeble, la nomo estas elektita pro grando kaj diko de folioj de la planto kaj rapideco de ĝia kresko.
En lingvoj de slava lingvaro, la indiĝena nomo de la planto havas saman radikon kiel la vorto barĉo: Борщевик, ukraine Борщівник, ĉeĥe Bolševník, Barszcz, beloruse Баршч aŭ Baršč. Verdire, origine vorto "barĉo" en slavaj landoj signifis supon el junaj ĝermoj de herakleo. Poste oni komencis aldoni aliajn legomojn krom herakleo, kaj, proksimume en la 17-a jarcento, tute anstataŭigis ĝin per beto.
En ĝermanaj lingvoj la nomo de herakleo ĝenerale tradukeblas kiel "ursa ungego" pro formo de la folioj: Bärenklau, nederlande Berenklauw, dane Bjørneklo ktp.
En la angla herakleo nomiĝas Hogweed, aŭ "porka herbo". Tio aludas, ke multaj specioj de herakleo estas taŭgaj por nutro de bruto.
Botanika priskribo
Herakleoj estas dujaraj aŭ plurjaraj herboj. Alto de tigoj varias, depende de la specio, inter 20-50 kaj 400 cm. Plej ofte tigoj estas tubecaj kun ioma lanugo, pli dika kaj densa ĉe pli nordaj specioj. La folioj ĉiuj kreskas el ĉeradika rozeto. Ili estas grandegaj, kun tre longaj propageroj, ofte estas triope- aŭ duoble-triope-kunmetitaj kun folieroj de diversaj formoj.
Floroj estas malgrandaj, blankaj aŭ fojfoje verdece-flavaj aŭ rozkoloraj. Ili formas grandegajn florarojn kun formo de kunmetitaj umbeloj, ĉe kelkaj specioj ĝis 40 cm je diametro. La frukto estas seka duakeno de speciala tipo.
Plej multaj specioj ekfloras en junio kaj floras ĝis julio aŭ aŭgusto. La semoj aperas inter malfrua junio kaj frua septembro, kaj tiam la fruktoj facile forfalas kaj disfalas.
Arealoj
Herakleoj troveblas en moderaj klimatoj de Norda Hemisfero, kun absoluta plimulto en Eŭrazio. En Norda Ameriko nature kreskas nur unu specio. Pli ol 20 specioj de herakleo kreskas en Kaŭkazio, precipe en subalpa zono. Grandajn areojn en Siberio, en eŭropa parto de Rusio kaj en Kazaĥstano okupas siberia herakleo (Heracleum sibiricum).
En Eŭropo oni iam kultivis herakleon de Sosnowsky por nutrado de brutaro. Pro tio ĝi vaste disvastiĝis kaj fine okupis nekultuvatajn areojn: bordojn de akvujoj, placetojn, randojn de vojoj, neprilaboratajn kampojn ktp. Ĝia disvastiĝo kaŭzas malekvilibron en ekologiaj sistemoj kaj ankaŭ damaĝas kulturajn plantojn. Krome, pro ekzisto de fotosensemigaj substancoj furanokumarinoj en ĝiaj folioj, herakleo povas kaŭzi gravajnajn sunbrulojn ĉe homoj kaj animaloj. En multaj landoj ĝi estas konsiderata danĝera herbaĉo. En Germanio, Ĉeĥio, Estonio kaj landoj de Skandinavio ekzistas specialaj ŝtataj kaj sociaj programoj por lukto kontraŭ herakleo.
En Belorusio plejparto de modernaj populacioj de herakleo estas en Vitebska kaj Minska oblastoj, sed ili rapide kreskas suden kaj okcidenten. .
Specioj
Entute estas priskribitaj 187 specio en la genro. Plimulto de tiuj estas verŝajne sinonimoj, kaj la supozata kvanto da unikaj specioj estas ĉ. 60. Ĉi-sekve estas plena listo de ĉiuj iam priskribitaj specioj de herakleo:
Fototokseco
Folioj kaj fruktoj de herakleo estas riĉaj je volatilaj oleoj. Tuŝo de la plantoj de iuj specioj povas kaŭzi brulon de haŭto, ĉar la plantoj enhavas furanokumarinojn - substancojn, kiuj pliigas sensemecon je ultraviola radiado. Samkiel ruto, herakleo kaŭzas plej fortajn brulojn dum sunaj tagoj. Sed nur nelonga ago de suna radiado al haŭto, malpura je suko de la planto, sufiĉas por kaŭzi gravajn brulojn ĝis la dua nivelo (vezikoj, plenaj je limfo). Aparta danĝero estas tio, ke kontakto kun la planto komence ne kaŭzas iun malkomforton, kaj la brulo kutime aperas kelkajn horojn aŭ eĉ tagojn post radiado. Krom fototokseco, herakleo estas sufiĉe forta alergeno kaj havas fortan odoron, kiun multaj trovas malplezura.
Gábor Pálfalvi
Gábor PÁLFALVI [pa:lfalvi] estas rumania hungara inĝeniero pri mekaniko, vortaristo, amatora astronomo. Li naskiĝis en Kluĵo la 5-an de januaro 1963. Li estas la filo de Piroska Pálfalvi, de Attila Pálfalvi.
Herakleo
Uzoj
Malgraŭ fototokseco de la suko de multaj herakleaj specioj, tigoj, folioj kaj junaj ĝermoj de kelkaj specioj estas manĝeblaj. Siberia herakleo (Heracleum sibiricum) estas manĝata freŝa kiel legomo, salita aŭ marinita, kaj ankaŭ uzeblas kiel kondimento por supoj. Junajn ĝermojn de ordinara herakleo (Heracleum sphondylium) volonte manĝas brutoj, precipe bovoj.