cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vicente Rojo Lluch
Enlanda milito
En oktobro 1936 li estis ascendita al leŭtenanta kolonelo kaj Ĉefo de la Alta Stabanaro de la Defendofortoj, estritaj de la generalo Miaja, ĉefo de la Junto por Defendo de Madrido, kreita por defendi la ĉefurbon post la translokigo de la registaro de la Respubliko al Valencio. En tiu posteno li preparis efikan planon por protekti la urbon, kiu evitis ties tujan falon en manoj de la atakantoj. Ekde tiam, lia famo kiel organizanto pligrandiĝis. Lia tasko baziĝis sur la organizo de la milicoj kiuj povu montri fortan fronton kontraŭ la la antaŭneiro de la frankistoj.
Tegel
Parto de la lago Tegeler See estas la insulo Scharfenberg, sur kiu situas la internuleja gimnazio Schulfarm Insel Scharfenberg, kiu historie konsideratas unu el la modelaj ekzempleroj de progresema eduko.
Vicente Rojo Lluch
Enlanda milito
En marto 1937, kiel ĉefo de la Alta Stabanaro, li ideigis novan strategion por ataki ĉu al Bilbao, Teruelo, Zaragozo aŭ Ekstremaduro) anstataŭ defendi, sed tiuj atakoj malsukcesis, spite la taŭgan preparadon. En oktobro li estis ascendita al rango de generalo. La nura agado iom sukcesa estis la batalo de Ebro el 25a de julio al 16a de novembro 1938, sed la dekomenca sukceso turniĝis en fina malsukceso post la perdo de miloj da homoj ambaŭflanke. En la komenco de 1939 li iom zorgis pri la paso de la armeo tra la landlimo al Francio el Katalunio.
Ekzilo
Dum tri jaroj li kun sia familio loĝis en Argentino, kie li verkis artikolojn (ĵurnalismo), librojn kaj prelegis ĉefe pri miltoj, la hispana enlanda milito, la tiama Dua Mondmilito ktp. Li aktivulis en la etoso de la hispanaj ekzilitoj. El 1943 al 1945 li iĝis en Bolivio profesoro pri militscienco. Komence de 1957 li revenis en Hispanion. Post la reveno, li estis juĝita kaj kodamnita al prizono porviva, sed tio estis suspendita. Tamen li kaj lia familio ne povis fari normalan vivon. Lia libro pri la milito devis esti eldonita eksterlande fare de Mondadori kaj aliaj verkoj restis nefinitaj.
Gévora (Badajoz)
Gévora estas submunicipo de Badajoz, situa en la samnoma provinco, en la regiono de Ekstremaduro (Hispanio). Ĝi nomiĝas laŭ la rivero Gévora.
Fondo kaj historio
Gévora ekkonstruiĝis kiel sekvo de la Plan Badajoz. Danke al forigo de historiaj restaĵoj rilate la reĝimo de Francisco Franco la nomo jam ne estas Gévora del Caudillo, kiel iam, kie Caudillo estis la faŝisma kromnomo de la propra generalo Franco, kiel Hitler nomiĝis Führer kaj Mussolini Duce.
Aktualo
La teritorion trapasas la riveroj Guadiana kaj Gévora, kaj en la teroj estas irigacia agrikulturo de tomato kaj maizo, krom rizo, papriko kaj fruktarboj por produktoj kiel prunoj, piroj, nektarinoj kaj persikoj.
Aktuale la populacio kreskas pro alveno de novaj loĝantoj devenaj de Badajoz kiu troviĝas tie pli malmultekostajn domojn ol en la ĉefurbo. Estas 2 204 loĝantoj laŭ la censo de 2008.
Kaŭĉuka bendo
Kaŭĉuka bendo estas ringforma elasta bendo, rubando aŭ buklo el kaŭĉuko kaj latekso. Tiu estas kutime uzata por teni plurajn objektojn kune, aŭ alidirite fiksi objektojn unu al la alia tiel, ke ili fariĝu unu fasko.
Gévora (Badajoz)
Aktualo
Oni konstruas malsanulejon, kaj oni konstruos infanvartejon.
Kaŭĉuka bendo
La kaŭĉuka bendo estis patentita je la 17a de marto 1845 en Anglio fare de Stephen Perry. Ĝi estas perfekta izolilo el akvo kaj elektro, sed ĝi havas malmultan reziston kontraŭ fajro kaj varmo.
Gévora (Badajoz)
Aktualo
Gévora iĝas "urbo dormejo".
Kaŭĉuka bendo
Uzoj diversmaniere
Kaŭĉukaj rubandoj ofte estas uzataj kiel ilo por meti hararanĝon en fiksita stilo, precipe por tiuj kun longaj haroj. Se la ĉirkaŭe bandita hararo estas metita malantaŭe de la kapo tiu stilo estas nomata ĉevalvosto aŭ ponevosto. Se la buklo de la hararo estas metita sur la kapopinto, kaj nuntempe tiu stil estas pli kaj pli konata de plenkresulaj viroj en la okcidento, tiu hararanĝo estas nomata "man bun" en la angla.
Kaŭĉukaj rubandoj foje estas uzataj en aviadiletoj kaj aliaj mekanikaj ludiloj, pro sia elasteco. Ili ankaŭ povas esti "lanĉitaj" sur longaj distancoj streĉante kaj liberigante ilin. Unu maniero fari tion estas meti unu flankon de la kaŭĉuka rubando sur la pinton de la montrofingro, teni la alian flankon per la fingroj de la alia mano, streĉi kaj liberigi.
Ekzistas ankaŭ kaŭĉukaj pistoloj pafintaj gumpafaĵo j, uzeblaj por lanĉi kaŭĉukajn rubandojn kun pli alta precizeco. Se kaŭĉuka rubando estas pafita al tre mallonga distanco sur nuda haŭto, ĝia vundo povas esti dolora, sed ĝi kutime ne lasas damaĝon. Tamen estas konsilinde eviti lanĉi kaŭĉukajn rubandojn sur homo, liaj okuloj aŭ senŝirma haŭto.
Oni ankaŭ povas kombini kaj ligi kaŭĉukajn rubandojn por krei saltŝnuro aŭ kaŭĉukan pilkon - elasta pilko farita tute el kaŭĉuko.
Alia uzo de kaŭĉukaj rubandoj estas plenumi ekzercojn de fizika taŭgeco streĉante kaj kuntirante ilin per la laboro de muskoloj.
vidu ankaŭ
Gumo
Gumpiko
Santiago de Ĉilio
Santiago aŭ per plena nomo Santiago de Ĉilio (hispane Santiago de Chile, prononco ) estas la ĉefurbo de la sudamerika ŝtato Ĉilio. Ĝi situas en la centra parto de la lando.
Historio
Santiago estis fondita de Pedro de Valdivia la 12-an de februaro 1541 per la nomo Santiago de la Nueva Extremadura. La fond-ceremonio okazis en la nuna Cerro Santa Lucía. Valdivia elektis tiun lokon pro ĝia vetero kaj pro tio, ke ĝi estas facile zorgebla je atakoj. Tio estas, ĉar la rivero Mapocho disiĝas, kaj poste kuniĝas, kreante insuleton. Kun la helpo de la indiĝenaj popoloj, la unuaj domoj estis konstruataj. Tamen, je la 11-a de septembro de 1541 la urbo estis detruita de indiĝenoj.
Vetero
La vetero de Santiago estas mezmara (aŭ mediteranea). Kun varmaj somer-tagoj. (Novembro ĝis Marto) havantaj temperaturojn je 35 °C. Vintroj (Junio ĝis Aŭgusto) estas pli malsekaj, havante maksimume 15 °C, kaj kelkajn gradojn sub nulo kiel minimumaj.
Averaĝa pluvo estas 360 mm po jaro.
Loĝantaro
Laŭ la lasta censo (jaro 2002), 4 668 473 da homoj loĝas en la urbo Santiago. Tio estas proksimume triono de la tuta Ĉilia loĝantaro.
Famuloj
En Santiago de Ĉilio mortis hungara pianisto Imre Stefániai.
Politika disiĝo
Santiago estas disigita en 34 municipoj (comunas hispanlingve). Ĉiu municipo havas municipestron (alcalde), kiu estas elektita per balotado de la membroj de la municipo.
Kulturo
Santiago havas la plej grandan kvanton de muzeoj kaj eduk-institucioj de la lando. Inter la unuaj menciindas la Nacia Muzeo de Natura Historio. Inter la duaj oni listigas sube la ĉefajn universitatojn.
Universitatoj
Tradiciaj (publikaj):
Privataj:
Ebolo (rivero)
Por aliaj signifoj de Ebolo vidu la apartigilon.
Ebolo estas rivero en Kongo Kinŝasa, ĉe urbo Yambuku. Ĝi fluas en riveron Mongala, kiu estas flankrivero de Kongo.
En vilaĝoj ĉe la bordoj de Ebolo en 1976 okazis la unua epidemio de la mortiga Ebolo-febro, kiu poste estis nomita laŭ ĝi.
.sc
.sc estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Sejŝeloj.
NGC 4767A
NGC 4767A (aliaj indikoj — ESO 323-31, MCG -7-27-11A, DCL 347, IRAS12502-3933, PGC 43744) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Agado pro radovaporŝipoj
Agado pro radovaporŝipoj (germane: Aktion pro Raddampfer) estas asocio en Zuriĥo en Svisujo ekde de jaro 1969.
La amikaro helpas al la Zuriĥa lago ŝipvetura kompanio financi la renovigojn kaj riparadojn  de vaporŝipoj por la  Zuriĥa Lago (aŭ germane: Zürichsee).
Celo de asocio
La celo de asocio estas la financa helpo pri la du vaporŝipoj
La Falo de Berlino
La Falo de Berlino (ruse Падение Берлина) estas sovetunia, duparta milita filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Miĥail Ĉiaŭreli. La Falo de Berlino estis originale filmita en la rusa lingvo, kaj priskribas la Grandan patriotan militon, pli precipe la rolon de Stalino.
En la filmo interalie aperas la aktoroj Miĥail Gelovani, Boris Andrejev.
La filmo entute daŭras 167 minutojn.
Eŭgeno Molnár
Eŭgeno MOLNÁR (naskiĝis 1910 - mortis la 5-an de marto 1993) estis aktivulo ekde 1928 en Hungara E-Societo Laborista.
Schwarzenbach an der Saale
Schwarzenbach an der Saale [prononco "Ŝvarcnbaĥ an der Zale"] estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Hof kaj en la distriktaro Supra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Eŭgeno Molnár
Li denove ekagadis dum la preparlaboroj de la Budapeŝta UK en 1966. Li estis i. a. estrarano de Hungara E-Asocio, landa sekciestro de Mondpaca E-Movado, kaj delegito de UEA dum 13 jaroj.
Schwarzenbach an der Saale
Kiel la germanlingva urba nomo indikas, Schwarzenbach situas borde de la rivero Saale.
Géza Fónyi
Géza FÓNYI [fOnji], hungare Fónyi Géza (naskiĝis kiel Friml Géza la 1899 en Hungario, en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio), mortis la  1971 en Budapeŝto) estis hungara pentristo, mozaikisto, instruisto kaj profesoro.
Biografio
Géza Fónyi studis pentradon en Hungara Belarta Altlernejo inter 1917-1925, kie li lernis de Oszkár Glatz kaj István Réti. En 1926 li studvojaĝis al Vieno, poste al Parizo, Londono kaj Florenco. Ekde 1930 li instruis en mezlernejo, ekde 1938 en universitato, ekde 1946 en altlernejo. Li ofte pentradis en Tihany kaj en Szentendre. Li ricevis premion Kossuth en 1970, inter 1953-1969 ankaŭ aliajn premiojn.
Natria nitroacetato
Natria nitroacetato aŭ C2H2NaNO4 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la nitroacetata acido kun natria hidroksido, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Natria nitroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Natria nitroacetato reakcias acide per hidrolizo kaj ĝia katjono estas pli forta ol acetata acido. Natria nitroacetato estas uzata por produktado de aliaj nitroacetatoj inklude de la nitrometano. Ĝi estas neakordigebla kun fortaj bazoj.
Vic-sur-Cère (stacidomo)
Vic-sur-Cère estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Vic-sur-Cère, en departemento Cantal, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Orhan Pamuk
Biografio
Pamuk naskiĝis en Istanbulo, en 1952, filo de riĉa industriestro. Li aludas flanke al siaj junaj travivaĵoj en la romanoj Cevdet Bey ve Oğulları kaj Kara Kitap, kaj pli ĝisfunde en la memorlibro İstanbul: Hatıralar ve Şehir. Li studentis en Kolegio Robert en Istanbulo, kaj poste studis arĥitekturon ĉe la Teĥnika Universitato de Istanbulo pro familia premo ke li fariĝu inĝeniero aŭ arĥitekto. Tamen li forlasis tiun lernejon post tri jaroj, dezirante fariĝi plentempa verkisto, kaj diplomiĝis ĉe la Instituto pri Ĵurnalismo en la Universitato de Istanbulo en 1976. De 1985 kaj 1988 li estis vizitanta klerulo ĉe Universitato Columbia en Novjorko, kaj dum parto de tiu tempo ankaŭ vizitis la Universitaton de Iovao. Poste li reiris al Istanbulo, kie li loĝis ĝis 2006, kiam li reiris al Novjorko por denove pasprofesori ĉe Columbia. Poste li revenis al Istanbulo. Li edziĝis en 1982 kaj divorcis en 2001. Li havas filinon.
Kvankam lia kariero kiel verkisto ekis fine de la 70aj jaroj, kaj lia unua romano publikiĝis en 1982, lia verkaro ekfamiĝis internacie pro lia romano Blanka fortikaĵo (Beyaz Kale, 1985), laŭdita de la usona verkisto John Updike, kaj famiĝis definitive pro Mi nomiĝas la Ruĝa (Benim Adım Kırmızı , 1998), romano kiu kombinas misteran rakonton, aman historion kaj filosofan pripensadon, kun etoso en Istambulo de la 16-a jarcento, sub la regado de la sultano Murat la 3-a.
Proceso
Pamuk estis juĝata en decembro de 2004 pro «insulti kaj malfortigi la turkan identecon» en intervjuo ĉe svisa ĵurnalo. La kialo estis esti parolanta pri la fakto, ke 1.500.000 da armenoj en 1915 kaj 30.000 kurdoj estis mortigitaj de Turkio, kvankam li neis esti uzanta la vorton genocido. Li estis akuzita laŭ la artikolo 301 de la Punkodo, kiu malpermesas insulti la turkan identecon. La unua sentenco malpermesis lin redelikti dum la venontaj ses monatoj, laŭ minaco de enkarcerigo. Li konfirmis siajn vortojn oktobre de 2005. Januare de 2006 tribunalo forlasis la juĝan proceson, sed de tiam li estis konsiderita kiel ekzemplo de defendo de esprimlibero.
Internacia helpo
La akuzoj kontraŭ Pamuk kaŭzis internacian protestmovadon kiu influis la klopodojn de Turkujo eniri en la Eŭropa Unio. La 30an de novembro la Eŭropa Parlamento anoncis, ke ĝi sendos delegitaron de kvin parlamentanoj, estrataj de Camiel Eurlings, por observi la juĝadon.
La 1an de decembro Internacia Amnestio alvokis kontraŭ tiun artikolon 301 kaj la liberigon de Pamuk kaj aliaj ses homoj juĝotaj. Ankaŭ la usona PEN-Klubo denoncis la akuzaron kontraŭ Pamuk.
Verko
Pamuk ekverkis regule en 1974. Lia unua romano, Karanlık ve Işık (Mallumo kaj Lumo) estis kunvenkinta ce la Premio 1979 Milliyet (Mehmet Eroğlu (* tr) estis la alia kunvenkinto). Tiu romano estis publikita sub la titolo Cevdet Bey ve Oğulları (Sro. Cevdet kaj liaj filoj) en 1982, kaj venkis ĉe la premio por novuloj Orhan Kemal en 1983. Ĝi rakontas la historion de tri generacioj de riĉa familio de Istanbulo, pli precize ĉe Nişantaşı, distrikto de Istanbulo kie Pamuk kreskiĝis.
Pamuk venkis ĉe multnombrajn premiojn de kritiko pro sia frua verkaro, inkludante la Premion de Novuloj Madarali de 1984 pro sia dua romano Sessiz Ev (La Silenta Hejmo) kaj la Premion de la Europea Malkaŝo de 1991 pro la franca traduko de tiu romano. Lia historia romano Beyaz Kale (Blanka fortikaĵo), publikita en turka lingvo en 1985, gajnis en 1990 la Sendependan Premion por Fremda Fikcio kaj pliampleksigis ties eksterlandan famon. Li ekpruvis postmodernajn teknikojn en siaj romanoj, ŝanĝante la striktan naturalismon de ties fruaj verkoj.
La plej ĵusa romano de Pamuk estas Kar en 2002 (Neĝo), kiu pristudas la konflikton inter Islamismo kaj Okcidentismo en la moderna Turkio. Li publikigis ankaŭ memorlibron pri Istanbulo nome İstanbul — Hatıralar ve Şehir en 2003. La fotoj ene estis de la armeno Ara Güler; Pamuk konfesis ke la Istanbulo de Güler samus al sia propra bildo priurba. Orhan Pamuk gajnis en 2005 la premion Paco de la Germana Libristaro kun 25,000 € pro sia literatura verkaro, kie "Eŭropo kaj Islama Turkio trovas la lokon unu de la alia" kaj kiu estis transdonita en Frankfurto.
La libroj de Pamuk estas karakterigitaj de konfuzo aŭ perdo de identeco ĉefe pro la konflikto inter Eŭropo kaj Islamo. La kunturaj kondiĉoj de ambaŭ interbaraktiĝas inter tradicio kaj laikeco.
Nobelpremio
La 12an de oktobro 2006, La Sveda Akademio anoncis, ke Orhan Pamuk estis gajninte la Nobelpremion pri literaturo de 2006, malpravigante onidirojn, ke siria poeto Ali Ahmad Said, konata kiel Adonis, estis gajnonta la samen premion.
Kritikoj kontraŭ Pamuk
Kelkaj el la turkaj kolegoj atakis lin por koncentri liajn kritikojn kontraŭ Turkio kaj la turkoj anstataŭ samjuste kritiki aliajn registarojn. Aliaj kritikantoj opinias, ke la veraj intencoj de Pamuk ĉe la kurda problemo estis krei favoran sintenon por lia kandidatiĝo al la Nobelpremio de literaturo, rimarkigante, ke Pamuk antaŭe ne estis montrinta kompaton pri tiu problemo aŭ pri la Armenia problemaro. Kelkaj turkoj estis opiniantaj, ke apogo al Pamuk ne pro lia verkaro, sed pro lia engaĝo pro Kurdoj kaj Armenoj estis ne nur erara je tiu senco, sed ankaŭ maljusta rilate homojn kiel Yaşar Kemal — alia tutmonde fama Kurdo-Turko verkisto kiu ankaŭ estis juĝata pro defendi la rajtojn de Kurdoj — aŭ aliaj kiuj same dediĉis siajn vivojn al la defendo de minoritatoj aŭ estis enkarcerigitaj pro tio. Ankaŭ la koincido de la epoko kiam ĵurnalistoj parolis pri Pamuk kun la ĉefa negociado kun la EU levis en Turkio ian polemikon.
Eksteraj ligiloj
(en la angla aŭ turka)
Endre Vladár
Endre Vladár, laŭ hungarlingve kutima nomordo Vladár Endre (naskiĝis la en Bia, mortis la  en Keszthely) estis hungara inĝeniero, agronomo, profesoro Hungara Scienca Akademio. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis nagycsepcsényi [nadjĉepĉEnji] kaj muthnai [mutnai].
Biografio
Endre Vladár frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1910. Post siaj studoj li komencis sian karieron en akademio en Debrecen, en la sekva jaro li estis transmetita al akademio de Magyaróvár (samtempe al ties agrikultura stacio), kie li estis asistanto, en 1917 eksterordinara profesoro, en la sekva jaro katedrestro, en 1926 ordinara profesoro. Ekde 1918 li gvidis ankaŭ la akademian agrikulturan stacion. Ekde 1931 li estis katedrestro en Agrikultura Akademio de Keszthely. Li gvidis ankaŭ en la sama urbo la meteologian observatorion. En 1949 li pensiuliĝis, tamen li laboris plu en bredada instituto. En 1958 li denove pensiuliĝis.
Claude Nougaro
Claude NOUGARO (Tuluzo, Francio, 9-an de septembro 1929 - Parizo, 4-an de marto 2004) estis kantisto de ĵazo kaj poeto franclingva. Li estis precipe konata pro la muzika aktiveco sed ankaŭ eventuale li estis pentristo kaj desegnisto. Naskiĝinte en artista familio itala-franca, ekde infaneco li aŭskultis muzikon de Glenn Molinero, Édith Piaf, Bessie Smith kaj Louis Armstrong en la radio.
Half-Earth
Half-Earth estas popularscienca libro pri evolucia temo, eldonita en 2016 kies aŭtoro estas la britia biologo E. O. Wilson. La vorto "egoisma" en senco de la libro ne signifas, ke genoj havas iun ajn volon aŭ motivojn, sed estas nur priskribo de ilia agado. Persistis nur tiaj genoj, kies rezultoj servas al ilia propra celo. Kaj bono de organismo havas malpli grandan signifon kaj pli altaj niveloj de analizo havas nenian. Analogio povas esti, ke koko estas metodo por ovo por kreado de pli kaj pli da ovoj (la ovoj plimultiĝas per kokoj).
14143 Hadfield
14143 Hadfield estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la kanada kosmonaŭto Chris Hadfield, kiu flugis en la misioj STS-74 kaj STS-100 de la kosmopramo.
Ochlenberg
Ochlenberg estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 577 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
Ochlenberg situas en monteta kamparo en la Svisa Mezlando proksimume meze inter la urboj Langenthal kaj Burgdorf. La komunuman teritorion senakvigas la rivereto Staufenbach, kiu alfluas al Önz. La komunumo konsistas el tuta serio da malgrandaj vilaĝoj, nomo Ochlenberg, Aspi (sur alteco de 632 m s.m.), Dornegg (sur alteco de 606 m s.m.), Duppetal (sur alteco de 566 m s.m.), Humberg (sur alteco de 572 m s.m.), Oschwand (sur alteco de 626 m s.m.), Sulzberg (sur alteco de 567 m s.m.), Spych (sur alteco de 605 m s.m.), Stauffenbach (sur alteco de 541 m s.m.), Wäckerschwend (sur alteco de 738 m s.m.), kaj Willershüseren (sur alteco de 576 m s.m.).
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,13 km², de kiuj 32,4% estas kovritaj de arbaro, 62,7% servas por agrikulturo kaj 4,3% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Ochlenberg limas en nordo al Thörigen, al nordnordoriento al Bleienbach, en nordoriento al Rütschelen, en oriento al Leimiswil, en sudoriento al Ursenbach, en sudsudoriento al Oeschenbach, en sudo al Wynigen, en sudokcidento al Seeberg, en nordokcidento al Hermiswil, kaj en nordnordokcidento al Bettenhausen.
Trafiko
Ochlenberg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas la flanka kantona vojo n-ro 1450 de Thörigen al Kleindietwil. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 12 kilometrojn nordokcidente aupud Wangen ĉe Aro. Ochlenberg ne disponas pri konekto al la publika transportreto.
Péter Mag
MAG Péter estas rumania hungara publicisto, redaktoro, dramaturgiisto. Li naskiĝis en Checea la 29-an de oktobro 1931 kaj mortis en Bukareŝto la 18-an de decembro 2012.
Biografio
Mag Péter akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo (1953-55), poste pri historio-filozofio en UBB de Kluĵo (1963), pli poste la fakultaton de ĵurnalisto de Bukareŝto (1982). Dume li estis ĵurnalisto de Romániai Magyar Szó, resp. de Előre (1949-55), Falvak Dolgozó Népe (1955-58), redaktoro de Tanügyi Újság (1958-63), poste instruisto en Temeŝvaro (1963-67), dramaturgiisto de Ŝtata Hungara Teatro de Temeŝvaro (1967-70). Li laboris ankaŭ ĉe la Brassói Lapok]] (1970-72), ĉe la Rumana Televido (1972-85), pli poste li estis ĉefkunlaboranto de Rumana Radio, de 1990 gvidanto de la nacieca ĉefsekcio. Post sia pensiuliĝo (1991) li publikis en Valóság, resp. Változó Valóság.
George Dennison
George DENNISON (1925–1987) estis usona romanisto kaj novelisto plej bone konata pro The Lives of Children (Vivoj de infanoj), nome sia rakonto pri la lernejo de la Unua Strato. Li verkis ankaŭ fikcion, teatraĵojn kaj kritikajn eseojn, el kiuj elstaras ĉefe lia romano Luisa Domic kaj kolekto de noveloj, nome Pierrot and Other Stories. Kreskiĝinta en antaŭurbo de Picburgo, li aliĝis al la Usona Ŝiparmeo dum la Dua Mondmilito, ĉeestis en la New School for Social Research por GI Bill, kaj faris gradigajn kursojn en la Universitato de Novjorko.
Kvankam li dediĉis sin mem ĉefe al sia arto, li ankaŭ instruis en lernejoj dum nombraj jaroj, je ĉiuj niveloj el infanĝardeno al altlernejo. Li instruis en la New York Institute for Gestalt Therapy kun Paul Goodman kaj poste laboris kun tre malfacilaj infanoj kiel helpa terapiisto kaj instruisto. Kiel edukisto li disvastigis la ideon ke la rilato, ne la instruado, helpis realan lernadon. Tiaj lernejoj bezonas esti lokoj kie libero de elekto kreis la fidon kiu permesas plenan rilaton inter instruistoj kaj studentoj. Tiuj ideoj estis konsideritaj radikalaj ĉar ili kritikis la devigan restadon kaj la fokuson al ekstera studenta konduto por plibonigi la rezultojn de la studentoj. Ĉar la fokuso al kontrolado de la konduto de la studentoj intermetiĝas kun la rilataro, lia verkaro sugestas preferon por malgrandaj lernejoj kaj enhavas kritikaron de grandaj lernejoj, speciale en sia kapablo estis efektiva ĉe grandriskaj studentoj. Li kredis, ke instruado estis arto, ne reale scienco kaj tiel neniam estis tekniko kiu okazigis lernadon, sed anstataŭe la plenan komplekson de individua rilataro inter studentoj kaj instruistoj, kio ne estis reduktebla al la antaŭdireblo de tekniko. Krome, li sentis, ke multo de grava lernado okazas strikte ene de la studenta individua motivado kaj inter studentoj, kiam la instruistoj estas sufiĉe saĝaj.
Liaj teatraĵoj estis produktitaj en la Judson Memorial Church en Novjorko kaj aliloke, kaj liaj eseoj kaj fikcio aperis en multaj gazetoj. Fine de la 1960-aj jaroj George Dennison kaj lia edzino Mabel Chrystie, nome fondinto de la lernejo de la Unua Strato, translokiĝis al rura Maine, kie ili edukis tri infanojn.
Ilona Titkos
TITKOS Ilona [pr. titkoŝ] estis hungara aktorino naskiĝinta Kolozsvár la 21-an de majo 1898 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de majo 1963.
Kariero
Ilona Titkos lernis en Priaktora Lernejo de la Tutlanda Societo Aktora. En 1919 estis de Artúr Bárdos invitita al la Teatro Belvárosi, poste ŝi dungiĝis en 1920–21 al la Andrássy úti Színház, en 1921–22 kaj en 1923–25 al denove al Teatro Belvárosi, en 1922–23 kaj inter 1925–1930 al la Teatro Magyar, en jaroj 1930–1935 al la Gaja Teatro. En 1934–35 ŝi elpaŝis en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste en jaroj 1935–37 denove en la Teatro Magyar. En 1942 ŝi ricevis rolon en la Teatro Madách. Je la fino de la jaro 1944 oni arestis ŝin, sed baldaŭ oni ellasis ŝin libera. Ŝi ludis en 1945 en Új Színház, en jaroj 1945–1947 en Miskolc, en 1948 en la Teatro Magyar. Kvankam inter 1947–1959 ŝi estis anino de la Nacia Teatro, apenaŭ ŝi ricevis rolojn. Por jaroj 1955–57 Tibor Mészöly dungis ŝin al la Nacia Teatro (Miskolc). Ŝi pensiuliĝis en 1959. Ŝi ludis ankaŭ en filmoj.
Ruĝa pasero
Estis agnoskataj tri subspecioj, diferencaj ĉefe pro flaveco de subaj partoj. La subspecioj rutilans kaj intensior reproduktiĝas en partoj de orienta Azio, kie ili kutime troviĝas en hela arbaro, dum la subspecio cinnamomeus reproduktiĝas en Himalajo, kie ili kutime asociiĝas al teraskultivejoj. La Ruĝa pasero estas la tipa pasero de homa setlejo en urboj kie forestas la Dompasero kaj la Kampopasero. La Ruĝa pasero preferas pli altajn altitudojn en suda parto de sia teritorio, sed en la nordo ĝi reproduktiĝas eĉ ĉe la maro. La Ruĝa pasero estas bone konata en Himalajo por havi distingan nomon en kelkaj lingvoj, kaj estas pentrataj en japana arto.
Tiu pasero manĝas ĉefe semojn de herboj kaj de cerealoj, sed ili manĝas ankaŭ berojn kaj insektojn, precize dum la reprodukta sezono. Tiu dieto faras el ĝi malgravan plagon en agrikulturaj areoj, sed ankaŭ ĝi estas predanto de insektoplagoj. Dum reproduktado, ĝi ne estas socia, ĉar ties nestoj estas disaj. Ili formas arojn for de la reprodukta sezono, kvankam ĝi ne asociiĝas al aliaj birdospecioj. En kelkaj partoj de sia teritorio, la Ruĝa pasero migras, almenaŭ al pli malaltaj altitudoj. Ties nesto situas en arbokavaĵo, aŭ truo en klifo aŭ konstruaĵo. La masklo elektas la nestolokon antaŭ trovi partneron kaj uzas la neston por pariĝa memmontrado. La tipa ovaro enhavas 5 aŭ 6 blankecajn ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas kaj manĝigas la idojn.
Aspekto
La Ruĝa pasero estas malgranda diketa birdo, kun plumaro tre ruĝecbruna supre. Ĝi estas mezgranda pasero de 14 al 15 cm kaj de 18 al 22.5 g. Ĝi havas dikan bekon taŭgan por manĝi semojn, kiu estas nigra ĉe la reprodukta masklo, kornokolora en la nereprodukta masklo, kaj flaveca kun malhela pinto ĉe ino. Enverguro de maskloj gamas el 6,8 al 8,2 cm kaj tiu de inoj el 6,7 al 7,7 cm. La longo de vosto, beko kaj tarso estas 4,3 al 5,1 cm, 1,1 al 1,3 cm, kaj 1,6 al 1,8 cm, respektive. Mezuroj de la Ruĝa pasero varias geografie, inter la tri subspecioj kaj ankaŭ ene de la himalaja subspecio cinnamomeus. La subspecio cinnamomeus estas ĝenerale pli granda ol la aliaj, kaj ene de tiu formo estas tendenco ĉe birdoj de pli altaj altitudoj esti pli grandaj, kaj ankaŭ estas klina variado en grando kun la plej malgrandaj birdoj okcidente de la teritorio kaj la plej grandaj oriente. La iriso estas bruna. La kruroj de ambaŭ seksoj estas palbrunaj al rozbrunaj. La flugo de ĉiuj paseroj estas rapida, kaj tiu de la Ruĝa pasero estis priskribata kiel pli rapida kaj pli rekta ol tiu de la Kampopasero.
Ambaŭ seksoj diferencas, aŭ estas dimorfaj, en ties plumaro, kaj havas similan bildon al tiu de la koresponda sekso ĉe la Dompasero. Estas ioma variado inter la tri subspecioj, ĉefe ĉe la koloro de la subaj partoj. Birdoj de la nomiga subspecio rutilans estas blankecaj en vangoj kaj kolflankoj, kaj havas palgrizajn subajn partojn. Birdoj de la subspecio intensior havas palflavan nuancon en la subaj partoj kaj vangoj, same kiel pli malhelajn suprajn partojn, dum tiuj de la subspecio cinnamomeus havas tre flavan nuancon en la subaj partoj. Oni ne scias multe priplumoŝanĝado, kaj la unikaj informoj venis el Saĥalino kaj Himaĉal Pradeŝ. Kiel ĉe aliaj paseroj, ankaŭ la Ruĝa pasero havas postjunan plumoŝanĝadon kiu estas kompleta. En Saĥalino, plumoŝanĝado okazas en aŭgusto kaj septembro, inter la reprodukta sezono kaj la aŭtuna migrado. En Himaĉal Pradeŝ, birdobredisto G. A. Perreau observis kaptivajn kaj naturajn birdojn kaj informis ke ili estis flavaj el decembro al printempo kaj blankecaj dum la resto de la jaro, modelo kiu estus netipa.
La reprodukta masklo estas brile ruĝecbruna aŭ cinamoruĝa en supraj partoj el krono al pugo, kun nigra strieco en dorso. Li havas malgrandan nigran “antaŭtukon” kaj nigron ĉirkaŭ la okulo, separate el la ruĝecbruna krono de tre fajna blanka superokula strio. Kolflankoj kaj vangoj estas blankecaj kaj la subaj partoj estas palgrizaj aŭ nuance al flavaj, varie geografie. Ŝultroj kaj grandaj kovriloj estas brunaj dum mezaj kovriloj estas nigraj baze kun blankaj pintoj. La resto de la flugilo estas helbruna kun nigraj bordoj. La vosto estas nigrecbruna, kun grizbrunaj bordoj. La nereprodukta masklo diferencas malmulte el la reprodukta masklo, kaj estas pli pala kun pli oranĝecaj supraj partoj. La ununura specio kun kiu la masklo estas facile konfuzebla estas la Kampopasero, kiu diferencas pro nigra vangomakulo kaj bruna dorso. La ino havas ĉefe palbrunajn suprajn partojn, kaj palgrizajn suprajn partojn, kaj tiele ŝi similas al ino de Dompasero. Ŝi diferencas el la Dompasero pro sia iom pli malhela, ruĝecbrune nuanca plumaro. Ŝi havas rimarkindan kremokoloran superokulan strion el supre la okulo preskaŭ ĉirkaŭ la kapo, kaj markatan malhelbrunan strion traokulan. Ŝi havas ĉefe grizecbrunajn flugilojn kaj nigran striecon de nigra kaj sablokolora. Junulo estas simila al ino, kvankam iom pli pala kaj sablokolora. Dum la masklo atingas sian unuan vintron, li similas al plenkreskulo, diference en malpli bruna kaj nur malhela “antaŭtuko”.
Voĉo
La voĉoj de la Ruĝa pasero estis priskribita de plej parto de fontoj kiel "la plej dolĉa kaj muzikeca" inter paseroj. La baza alvoko estas ĉiip aŭ ĉilp, simila al tiuj de aliaj paseroj. Tiu alvoko estas unusilaba, malkiel la alvoko ĉirap de la Dompaseroj, kaj estas pli milda ol tiu de aliaj paseroj. Tiu alvoko estas farata kiel flugalvoko, aŭ ĉe memmontrantaj maskloj. Variaĵoj inkludas ĉŭiip fare de maskloj ĉe nesto kaj trileca ĉiiip. Foje la masklo kunigas alvokojn kaj kantas ilin laŭ strida tono, por krei ian mallongan kanton, transkribita kiel ĉiip ĉirap ĉiiŭiip aŭ ĉriit-ĉriit-ĉriit. La kanto estas intermetita de fajfaj notoj ĉu-sŭik similaj al tiuj de la Blanka motacilo. Oni informis pri fajna voĉo sŭii sŭii ne tre diferenca el tiu de la Blankaŝultra saksikolo, sed la kunteksto de tiu alvoko ne estis informita. Dum teritoriaj disputoj, maskloj faras rapidan alvokon ĉit-ĉit-ĉit.
Taksonomio
La Ruĝa pasero estis unuafoje science priskribata, kiel Fringilla rutilans, fare de la nederlanda zoologo Coenraad Jacob Temminck en 1835, el specimeno kolektita en Japanio. Poste ĝi estis situigita en la genron Passer. Ene de tiu genro ĝi estas parto de la grupo de "palearktaj nigrantaŭtukuloj", kio inkludas la Kampopaseron kaj la Dompaseron. Oni vidis ĝenerale proksiman rilaton kun la Dompasero kaj Richard Meinertzhagen eĉ konsideris ĝin kiel la sama specio kiel la Somala pasero, unu el la plej proksimaj parencoj de la Dompasero. Tamen studoj de DNA indikas, ke la Ruĝa pasero estas frua ido aŭ baza specio inter la palearktaj nigrantaŭtukuloj. Dum mitokrondria DNA sugestas ke speciigo en Passer okazis dum la Mioceno kaj la Plioceno, britia ornitologo J. Denis Summers-Smith konsideris ke la Ruĝa pasero disiĝis el la aliaj palearktaj nigrantaŭtukuloj antaŭ ĉirkaŭ 25.000 al 15.000 jaroj, dum la lasta glaciepoko. Dum tiu tempo loĝis paseroj nur en izolataj senglaciaj rifuĝejoj, kiaj ĉe la malsupra valo de la Jangzio, kiun Summers-Smith konsideras la plej verŝajna centro de evoluo por la Ruĝa pasero.
Oni priskribis 13 subspeciojn, sed nur tri estis amplekse agnoskitaj, ĉar tiuj ege diferencas laŭ koloro de la subaj partoj. La nomiga subspecio Passer rutilans rutilans reproduktiĝas en Japanio, Koreio, Tajvano, kaj sudorienta kaj centra Ĉinio. La subspecio intensior, priskribita en 1922 de Walter Rothschild el Junano, reproduktiĝas en sudokcidenta Ĉinio kaj partoj de Barato, Birmo, Laoso kaj Vjetnamo. En granda parto de Siĉuano intensior intergradas kun la nomiga subspecio, kaj oni proponis multajn nomojn kiel subspecioj por la intergradaĵoj. La subspecio cinnamomeus, priskribita en 1836 de John Gould el nordokcidenta Himalajo, reproduktiĝas el norda Arunaĉal Pradeŝ al Nuristano.
Distribuado kaj habitato
La ruĝa pasero troviĝas en partoj de orienta Azio kaj en Himalajo. Oni ne certas ĉu ĝia distribuado estas seninterrompa inter tiuj du areoj, ĉar la politika problemaro de la valo de la rivero Bramaputro ĉe la limo inter Ĉinio kaj Barato malfaciligas la aliron al la areo por ornitologoj. Ĉe Himalajo la ruĝa pasero reproduktiĝas el Arunaĉal Pradeŝ en Barato tra sudorienta Tibeto, Butano, Sikimo, Nepalo, Utarakando, kaj Himaĉal Pradeŝ al Kaŝmiro kaj Nuristano en Afganio. Tie la ruĝa pasero faras mallongajn movojn al pli malaltaj niveloj inter novembro kaj aprilo en multaj areoj. En orienta Azio, la ruĝa pasero troviĝas en Saĥalino, la Kuriloj, malgranda parto de kontinenta Rusio, Japanio, suda Koreio, kaj parto de norda Ĉinio, kie ĝi estas ĉefe migranta. Ĝi distribuiĝas tra suda Ĉinio kaj Tajvano, kaj la montaraj partoj de Birmo, suda Nordorienta Barato, Laoso kaj Vjetnamio, kie ĝi estas ĉefe nemigranta. La ruĝa pasero ĉeestas ankaŭ kiel vintra vizitanto en suda Japanio, pleja sudo de Ĉinio kaj norda Tajlando. En orienta Azio, la aŭtuna migrado okazas inter aŭgusto kaj novembro.
La ruĝa pasero ŝajne estas abunda en plejparto de habitatoj tra plejparto de sia tre granda teritorio, kaj en kelkaj areoj ĝi estas inter la plej komunaj birdoj. En Sudorienta Azio, ĝia teritorio malpliiĝis en pli malaltaj lokoj pro tutmonda varmiĝo, sed ĝi ankaŭ moviĝis pli alte kaj restas komuna. Kvankam la tutmonda populacio ne estis kalkulita, ĝi estas klasita ĉe la Ruĝa Listo de IUCN kiel Malplej Zorgiga rilate al tutmonda formorto.
Reproduktado okazas en montaroj kaj altaj teroj tra plej parto de ties teritorio. Tiu prefero por altaj altitudoj estas influata de latitudo: en pleja sudo de sia teritorio ĝi neniam reproduktiĝas sub 2500 m super marnivelo, sed en pleja norda parto de sia teritorio ĝi ofte reproduktiĝas ĉe maro. En orienta Azio, la Ruĝa pasero preferas helajn arbarojn, sed ĝi troviĝas foje en urboj kaj agrikulturaj areoj. En Saĥalino, ĝi reproduktiĝas ĉefe en ĉeriveraj arbaroj. En Hokkaido, la Ruĝa pasero trovas grandan manĝoresurson por siaj idoj en pli malproksimaj arbaroj, kaj havas pli grandan reproduktan sukceson. En Himalajo, ĝi estas forte asocia kun la terackultivejoj, kaj ĝi probable disvastiĝis al Himalajo nur kiam tiuj agrikulturaj praktikoj alvenis tien antaŭ 3000 al 4000 jaroj En urboj kie ili estas kune kun la Dompaseroj aŭ la Kampopaseroj, ĝi troviĝas en ĝardenoj kaj malpli konstruataj areoj. . En montetaj setlejoj en Barato, kie ĉeestas kaj la Dompasero kaj la Ruĝa pasero, la Dompaseroj reproduktiĝas ĉe pli konstruitaj areoj kaj merkatoj, dum la Ruĝa pasero estas "pli ofta ĉe pli grandaj domoj kun ĝardenoj kaj malfermaj spacoj". En urboj, kie ĝi estas la ununura pasero, ĝi ne dependas de arboj kaj reproduktiĝas ĉe domoj kaj manĝas rubaĵojn surstrate. Vintre migrantaj birdoj ĉeestas en malferma kultivata tero kaj ĉeriveraj herbejoj, sed estas neniam for el arbustoj aŭ arboj.
Kutimaro
En multaj aspektoj de sia kutimaro, la Ruĝa pasero estas simila al la Dompasero kaj al la Kampopasero. Kiel ili, ankaŭ tiu ĉi manĝas surgrunde, sed pasas plej parton de sia tempo ripoze surbranĉe. Malkiel tiuj specioj, ĝi preferas malfermajn, elstarajn branĉojn por ripozo. La Ruĝa pasero estis priskribata kiel timida kaj prudenta fare de kelkaj observantoj, sed J. Denis Summers-Smith trovis ĝin alproksimebla en barataj montosetlejoj. For de la reprodukta sezono, la Ruĝa pasero estas gregema kaj formas arojn por trovi manĝaĵojn, kvankam oni ne scias ĉu ĝi asocias kun aliaj birdospecioj. Vintraj aroj tendencas apartiĝi el homaj setlejoj. La ariĝantaj birdoj kutime manĝas proksime al la grundo, moviĝante antaŭen kiel birdoj el la malantaŭa parto de birdaro moviĝantaj antaŭen, per taktiko kiu nomiĝis "rulomanĝo". La Ruĝa pasero estas ankaŭ socia nokte dum vintro, kaj ĝi formas grandajn komunajn ripozejojn en arboj kaj arbustoj. En la reprodukta sezono, la ino ripozas enneste kaj la masklo nestumas inter proksima foliaro. Plenkreskulo de Ruĝa pasero estas ĉefe semomanĝanta, kaj nutras sin el semojn de herboj kiaj rizo, hordeo, kaj aliaj cerealoj. Kiam estas disponeblaj, ili manĝas ankaŭ berojn, kiajn tiuj de kingore (iaj specioj de Berberis). Oni manĝigas la idojn ĉefe per insektoj, kaj ĉefe raŭpoj kaj larvaj skaraboj akiritaj sur arboj kaj flugantaj insektoj kaptitaj dumfluge. Dum la reprodukta sezono ankaŭ plenkreskuloj konsumas insektojn. Mortindicoj ĉe la Ruĝa pasero ne estis ankoraŭ studataj, sed oni scias ke multaj junuloj mortas pro infektoj de Isospora, kontraŭ kio tiu birdo havas malmultan reziston. Aliaj konstatitaj parazitoj de la Ruĝa pasero estas Protocalliphora, kaj pedikoj Menacanthus.
Reproduktado
La reprodukta sezono de la Ruĝa pasero estas mallonga kaj daŭras ĉirkaŭ tri monatoj. La himalaja subspecio cinnamomeus estis konstatita reproduktanta el aprilo al aŭgusto, la nomiga subspecio reproduktiĝas el majo al julio, kaj la subspecio intensior oni supozas ke reproduktiĝas en marto. Dum sia reprodukta sezono, la Ruĝa pasero ne estas gregema, kaj ties nestoj estas disaj uniforme pli ol arigitaj. Ties nestoj estas plej ofte konstruitaj en arbokavaĵoj, ofte jam neuzitaj nestoj de pegoj. La Ruĝa pasero estis konstatita reproduktanta kun la Kampopasero kaj la Blanka motacilo en la nestoj de la Nigra milvo, profitante la teritorian defendon de la milvoj por eviti nestopredadon. Aliaj nestolokoj estas aleroj de pajlaj tegmentoj, ŝtonmuroj kaj talusoj, kaj eĉ elektraj konektoskatoloj. En Butano, ili nestumas en truoj en la eksteraj muroj de monaĥejoj, ofte kun la Kampopasero. En Saĥalino, ili foje konstruas izolajn nestojn en arbustoj. La Ruĝa pasero ankaŭ uzas la neuzitajn nestojn de la Ruĝpuga hirundo, kaj oni konstatis paron de Ruĝa pasero klopodante forpeli paron de Nigrakresta paruo el ties nesto.
La masklo elektas la nestolokon kaj uzas ĝin por sia pariĝa memmontrado, kaj pasas multan tempon alvokante proksime. Kiam ino venas ĉe masklo ĉe lia nesto, la masklo komencas memmontriĝi per ceremonia levado de kapo kaj mallevado de flugiloj montrante la bruston antaŭen kaj mallevante sian voston. Li tiam ripete kliniĝas antaŭ la ino, kiu ataketas kaj poste ekflugas se ne estas akceptema. Ambaŭ sekosj partoprenas en la konstruado de la nesto, kiu konsistas el izola, fuŝa amaseto de seka herbo kiu plenigas la nestokavaĵon, kovrata per haŭtaĵoj kaj plumoj por akiri varmon. La ovoj estas longecaj kun fajna teksturo kaj iom da brilo. Ili estas blankecaj ĝenerale kun griza nuanco kaj brunaj punktoj, strioj aŭ makuletoj. La averaĝa grando de la ovoj estas 19.2×14.2 mm. La ovoj estas similaj al tiuj de la Kampopasero, diference en pli senkolora koloro kaj pli mallarĝa formo, kvankam ili ne povas esti separataj el tiuj de aliaj paseroj certe. Okazas du ovodemetadoj de po 4 aŭ foje 5 aŭ 6 ovoj jare. En Hokkaido, la ovodemetadoj okzas inter komenca majo kaj komenca julio, kun du preferataj demetepokoj meze de majo kaj fine de junio. Ambaŭ seksoj kovas kaj manĝigas la idojn, kaj la masklo estas ofte pli aktiva por manĝigado. En Hokkaido, eloviĝintaj idoj pezas ĉirkaŭ 2 al 5 g, kaj elnestiĝo okazas post 14 aŭ 15 tagoj post eloviĝo, kiam tiuj pezas 15 al 55 g. La Komuna kukolo estis aludita en malnova literaturo kiel nestoparazito de la Ruĝa pasero.
Rilato kun homoj
En partoj de sia teritorio, la Ruĝa pasero loĝas en urboj, kaj en plej parto de sia teritorio, ĝi ĉestas ĉe kultivejoj, kaj estas ne grava plago de agrikulturo. Kvankam ili damaĝas rikoltojn, ili ankaŭ manĝigas siajn idojn multe per insektoplagoj. En Ĉinio, la Ruĝa pasero estis konstatita kiel kaptiva birdo, kune kun la Kampopasero. En Japanio ĝi estis manĝata en la 1870-aj jaroj kaj venditaj en merkato de Jokohamo. La Ruĝa pasero estas bone konata en Himalajo ĉar en plej parto de lingvoj ĝi havas diferencajn lokajn nomojn disde la Kampopasero. La japana artisto Hokusai pentris la Ruĝan paseron, kaj pro tio, ĝi aperis en poŝtmarkoj montrante japanan arton en Japanio, Gambio, kaj Gujano.
Burgo Bosselstein
La burgo Bosselstein, ankaŭ nomataa Burg Stein aŭ malnova kastelo, estas la ruino de pintburgo super la urboparto Oberstein de la urbo Idar-Oberstein en la distrikto Birkenfeld, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi situas en la mezmontaro Hunsrück.
Distrikto Meŝĉovsk (Kaluga provinco)
Administra centro de la distrikto estas urbo Meŝĉovsk.
Burgo Bosselstein
La burgo troviĝas sur la roko Kirchenfelsen, kruta rokrifo super la Felsenkirche (t.e. „rokpreĝejo) de Idar-Oberstein kaj super la valo de la rivero Nahe. La kastelo Oberstein apudas.
István Lerch
István Lerch naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
István Lerch frekventis mezlernejon, kiam en 1968 li aliĝis al ŝlagrorkestro. Li daŭre estis orkestrano en diversaj konataj gitarorkestroj ĝis 1989, poste li muzikadas sola. Li ricevis premiojn inter 1987-2018.
Manĉuroj
La manĉuroj aŭ manĉuoj (manĉure: Manju; ĉine: 满族; pinjine: Mǎnzú, mongole: Манж, ruse: Маньчжуры) estas etna grupo de Manĉurio, en la nuntempa nordorienta Ĉina Popola Respubliko. La manĉuroj altiĝis potencon en la 17-a jarcento en Ĉinio kaj establis la manĉuran Qing-dinastion, kiu tenis potencon ĝis la jaro 1911, kiam la monarĥio elpeliĝis por cedi la vojon al respublika registaro.
Lingvo
Manĉura lingvo havas multe da dialaktoj en diversaj lokoj, ekzemple Pekino, Ŝengkino, Ninguta, ktp.
Skribositemo
La prapopolo de Manĉuro, la Ĵurĉeno, foje inventis skribositemon kaj ĝin popularigis dum la Jin-dinastio. Sed poste la skribositemon malaperis pro han-iĝo de la ĵurĉenoj en mez-Ĉinio kaj mongol-igo de tiuj en la nord-oriento. Poste, Nurĥaĉi sentis maloportunon ke la lingvo ne havis sian propra skribosistemon kaj ordonis stabuloj skribi la manĉuran lingvon en la mongola alfabeto. Tiu skribosistemon oni nomis la "malnova manĉura skribo". Saĝulo Dahai plibonigis la skribosistemon kaj tio faris la "nova manĉura skribo".
Turleque
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Turlequeño. La censita populacio en 2011 estis de 902 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,93 loĝ/km².
Situo
Turleque estas situanta en la centra parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Toleda Manĉo en la sudorienta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 690 m; je 79 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 101 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°36′10″ N 3°36′41″ Ok.
Limas kun la municipaj teritorioj de Tembleque, Madridejos, Consuegra kaj Mora, ĉiuj de la provinco Toledo.
Historio
Turleque dekomence estis agrikultura setlejo apartenanta al Consuegra, kie la lokanoj loĝis dum foje ripozis ĉe domaro konita kiel Los Turlequejos. Poste ĝi estis abandonata pro nesana loko, kaj oni translokiĝis al la aktuala urba kerno de la vilaĝo ĉirkaŭ malgranda preĝejo. Oni profitis la plej altan lokon de milda monteto limigita de la rojo kiu fluas norden kaj la laguno Vega sude. Tio kondiĉis ke parte la vilaĝo komencis etendon nordoriente.
La ligo inter ambaŭ lokoj plej verŝajne estis antikvas, ĉar ekzistis restoj de grava romia vilao, proksime al la kruco de ŝoseoj kiuj iras el Madridejos al Consuegra. Certe tiu romia vilao estis loĝata de kamparanoj devenaj de la proksima Consaburum, la aktuala Consuegra.
Sur iama tavolo de populacio de mozaraboj Don Frey Guillén de Mondragón, sanktsjohanisma kavaliro, superulo de Consuegra, donis al la konsilantaro de Turleque loĝopermesilon en 1248, kaj tie oni klarigis la impostojn pagotajn de la loĝantoj, baze sur la Foruo de Consuegra. Resume ili ne devis pagi la unuajn tri jarojn kaj ricevis domon kaj teron.
En 1521 okazis la insurekcio de la Kastiliaj Komunumoj kontraŭ la Imperiestro Karlo la 5-a. La kamparo de Sankta Johano alianciĝis kun la Imperiestroj kaj la turlekanoj estis rekrutitaj. La populacio suferis pro tiu milito, sed ricevis kontribuojn de aliaj najbaraj lokoj.
Poste, en 1751, kaj pro ordono de Fernando la 6-a, Turleque atingis sian sendependon totale akirante la titolon de Villa (vilaĝo), kio ebligis administron de propra justico, de tie la ekzisto de la tiama pilorio.
Komence de la 19a jarcento nome en 1802 okazis terura epidemio de tercianas, kiu pluis ĝis 1805, konsiderata vera katastrofo.
En 1983 oni finigis la konstruadon de la akvorezervejo Finisterre, kies diglago aktuale konstituas unu de la naturaj lokoj plej gravaj de tiu areo.
Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ĉe Turleque super 2,219 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe Turleque kie oni falis al la nunaj nur iom super 900. Tio estas, oni perdis pli da duono de la populacio en la dua duono de la 20a jarcento.
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis ĉiam de dekstraj politikaj partioj.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.
Guadiana (Badajoz)
Guadiana estas submunicipo dependa de Badajoz, situanta en la samnoma provinco, en la regiono de Ekstremaduro (Hispanio).
En novembro de 2008 komenciĝis la proceso de sendependiĝo, aprobita de la plej parto de la loĝantaro kaj kun la helpo de la Municipo de Badajoz; oni kalkulis, ke fine de 2009 Guadiana iĝos municipo sendependa kaj plenrajta. Por tio la registaro de Ekstremaduro postulis la forigon de la nomparto del Caudillo (vidu malsupre). Post la elektoj de 2011, kiuj ŝanĝis la regionan registaron, la afero ĝis nun ne estas plenumita.
Situo
Ĝi situas je 33 km de Badajoz laŭ la ŝoseo <font style="background-color:green;color:white">  EX-209  de Badajoz al Mérida tra Montijo. La plej proksimaj vilaĝoj estas Valdelacalzada, Novelda del Guadiana kaj Montijo.
Loĝantaro
Temas pri nova vilaĝo fondita dum la diktatoreco de Francisco Franco kiel sekvo de la nomita Plan Badajoz laŭ la nomo de Guadiana del Caudillo. Danke al forigo de historiaj restaĵoj rilate la reĝimon de Francisco Franco tiu nomo jam ne estas del Caudillo, kiel iam, kie Caudillo estis la faŝisma kromnomo de la propra generalo Franco, kiel Hitler nomiĝis Führer kaj Mussolini Duce.
Ekonomio
Ĝia ekonomio baziĝas ĉefe sur la agrikulturo kaj brutobredado.
Julius Watkins
Julius WATKINS (* 10-an de oktobro 1921 en Short Hills]/Nov-Ĵerzejo; † 4-an de aprilo 1977 en Detrojto) estis usona kornisto de ĵazo.
Jam kiel naŭjarulo li specialiĝis pri la korno, ludis tamen ankaŭ trumpeton. Li ludis ekde 1943 ĝis 1946 ĉe Ernie Fields kaj vizitis dum tri jaroj la Muziklernejon je Manhatano, por ludi post tio en 1949 en la bandego de Milt Buckner. Poste li estis en la bandoj de Kenny Clarke, Oscar Pettiford kaj Pete Rugolo (1954). En 1955 li muzikis en la naŭopo de Gigi Gryce (Nica's Tempo). En 1956 li estris kune kun Charlie Rouse la bandon Les Jazz Modes, disko aperis je eldonejo Dawn. En 1958 li kunverkis je la produktado de la albumo Porgy and Bess de Miles Davis kaj Gil Evans kaj de la albumo New Bottle, Old Wine de Evans. Poste li ludis ĉe George Shearing, en la bandego de Quincy Jones (1959–1961) kaj ĉe Charles Mingus (1965, Let My Children Hear Music, 1971). Li surdiskigis ankaŭ kun aliaj steluloj de ĵazo, ekz. Thelonious Monk, Sonny Rollins, Milt Jackson, Miles Davis, John Coltrane (Africa/Brass, 1961), Art Farmer kaj Pharoah Sanders (Karma, 1969), sed ankaŭ kun la Jazz Composer’s Orchestra] kaj Gil Evans (The Individualism of Gil Evans, 1964).
Honore al la pioniro de la korno en ĵazo ekde1994 en Novjorko okazas la Julius Watkins Horn Festival.
NGC 4767B
NGC 4767B (aliaj indikoj — ESO 323-41, MCG -7-27-15, DCL 379, IRAS12519-3934, PGC 43954) estas galaksio en konstelacio Centaŭro.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Vic-sur-Cère
Vic-sur-Cère estas franca situanta en departemento Cantal, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Vicois.
Krzekowo-Bezrzecze
Krzekowo-Bezrzecze (Kĵekovo-Bezĵeĉe) - estas setlejo de la urbo Szczecin en Pollando. Krzekowo-Bezrzecze estas lokita en la kvartalo Zachód. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 25-an lokon en la urbo kaj la 7-an lokon en la kvartalo; la 4-an de aŭgusto 2017 ĝi havis 4 222 loĝantojn.