cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Moik
Kantista kariero
Dum la Musikantenstadl-elsendoj li regule ankaŭ kantis. Konataj kantoj respektive interpretadoj de kantoj estas ekz.: Das Zipferl vom Glück, Servus, pfüat Gott und Auf Wiedersehn, Ja, heute woll'n wir feiern, Einer hat immer das Bummerl kaj Es dreht sich alles nur um’s Geld.
Aktora kariero
La lastan tempon li plurfoje aktoris. Televidan premieron tiurilate li havis en 2000 kiel jurmedicino en la famega germana kriminalfilmserio Tatort. En 2008 li estis urbestro en la muzikkomedio Das Musikhotel am Wolfgangsee. Dum somero 2008 li aktoris por la en ses filmoj ene de la filmserioLa plej belaj amfilmoj. Scenaroj estas la romanoj de la eldonejo Bastei-Lübbe.
Premioj
Pro liaj grandaj meritoj pri kulturo Moik ricevis en 2003 de la urbo Linz la premion Großes Goldenes Ehrenzeichen der Stadt Linz. Krome li ricevis en aŭgusto 2004 la honoran titolon de profesoro. En 2004 kaj en 2007 estis aljuĝita al li Krono de popola muziko.
Venceslao (Sankta Romia Imperio)
Venceslao (naskiĝis la, mortis la ), de la luksemburga dinastio, estis reĝo Venceslao la 4-a de Bohemio de 1363 ĝis sia morto kaj reĝo (Rex Romanorum) de la Sankta Romia Imperio de 1376 ĝis 1400.
Li estis filo de imperiestro Karolo la 4-a kaj Anna de Svidnico, nevino de Bolko la 2-a Malgranda de Svidnico-Javoro el la dinastio de sileziaj Piastoj. Jam la 15-an de junio 1363 li estis kronita kiel ĉeĥa reĝo. La 29-an de septembro 1370 li geedziĝis kun Johana de Bavario (ŝi mortis la 31-an de decembro 1386).
Terence Kongolo
Terence Kongolo (naskiĝis en Roterdamo, do nun -aĝa) estas nederlanda futbalisto. Li ekde la jaro 2012 estas membro de la vira nederlanda nacia teamo de futbalo kaj en la teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la nederlanda teamo sukcesis atingi la trian pozicion. Ekster naciaj matĉoj, li ekde la jaro 2012 estas profesia futbalisto en la klubo Feyenoord Roterdamo, kaj antaŭe jam ekde la infanaĝo membris en ties junulaj teamoj kaj la futbalista "junula akademio" de la klubo. En tiu periodo li ankaŭ estis membro de la nacia teamo de junuloj sub 15 jaroj en 2009 kaj en sekvaj jaroj same en la naciaj teamoj de junuloj sub 16, 17, 18, 91 kaj 20 jaroj - en la teamo de junuloj sub 21 jaroj li membras ekde 2013 kaj ankoraŭ povas konkuri ĝis la naskiĝtago de 2015. En matĉoj de la vira nacia teamo li en 2014 rekoneblis per la ĉemiza numero "14".
Venceslao (Sankta Romia Imperio)
La 10-an de junio 1376 li estis elektita kiel romia reĝo. La elekton realigis imperiestro Karolo la 4-a, por tiel certigi al sia dinastio regadon super la imperio; sed li agis per tio kontraŭ Ora Buleo eldonita de si. Venceslaon elektis lia patro (kiel reĝo de Bohemio), lia frato Sigismondo (kiel margrafo de Brandenburgio), Ludoviko de Majsen (kiel ĉefepiskopo de Majenco), Kuno de Falkenstein (kiel ĉefepiskopo de Treviro, Frederiko la 3-a de Saarwerden (kiel ĉefepiskopo de Kolonjo), Venceslao (kiel duko de Saksio) kaj Rupreĥto la 3-a (kiel grafo de Palatinato).
Biografio
Venceslao parolis la ĉeĥan, la polan, la latinan, la francan, la germanan kaj la italan.
Kevin Trapp
Kevin Trapp (prononco laŭ sistemo IFA ) estas germana futbalisto. Li naskiĝis en Merzig, do nun estas -jara. Post tri jaroj en la pinta teamo de la klubo Eintracht Frankfurt, ekde la jaro 2015 li profesie ludis futbalon en la unua vira teamo de la klubo Paris Saint-Germain de Parizo, kaj ekde 2019 denove firme apartenas al la antaŭa teamo de la klubo Eintracht Frankfurt. Krome ekde la jaro 2017 li estas membro de la vira germana nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li partoprenas en la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblis per la numero "12". En la la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 li rekoneblis per la ĉemiza numero "22" kaj la Futbala Mondpokalo 2022 denove per la ĉemiza numero "12".
Țibeni
Țibeni [cibenj] (hungare: Istensegíts [iŝtenŝegiĉ]) estas vilaĝo en Rumanio en la valo de rivero Suceava en la iama regiono de Bukovino.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 992 loĝantojn (ĉ. 43 % da ĉango-hungaroj). En la censo de 2002 el la 1 307 loĝantoj 1 298 (99,3 %) deklaris sin rumanoj.
Historio
Țibeni estis unu el setlegejoj de bukovinaj sikuloj, kiuj rifuĝis post la Siculicidium en Moldavion kaj poste inter 1777 kaj 1786 en Bukovinon. En 1941 oni translokis la ĉanghungarojn al Bácska kaj poste al Baranya (Hungario) en la loĝejojn de elkoloniigitaj ŝvaboj.
Odra-Pisuerga
Odra-Pisuerga estas distrikto, nome komarko, situanta inter la rivero Pisuerga kaj sia enfluejo Odra, en la okcidenta zono de la provinco Burgoso, (Hispanio).
15131 Alanalda
15131 Alanalda estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona aktoro kaj verkisto Alan Alda. Bone konata kiel Benjamin Franklin "Hawkeye" Pierce en la televida serio M*A*S*H, Alda gajnis multenombrajn premiojn pro sia verko inklude 6 premiojn Emmy kaj 6 Orajn Globojn. Li estis gasto de la aklamita scienca serio Scientific American Frontiers ĉe PBS de 1993 ĝis 2005.
Gáspár Veresmarti
VERESMARTI Gáspár (vereŝmarti) estis hungara reformita episkopo naskita en Vörösmart en 1608 kaj mortinta en Kolozsvár la 1-an de marto 1668.
Kariero
Veresmarti studis en Debrecen, de 1632 en Franeker. Li estis direktoro en Marosvásárhely, de 1634 pastro en Székelyudvarhely, de 1635 dekano de la tiea diocezo, de 1639 patro en Marosvásárhely, de 1642 dekano, de 1648 pastro de Fogarasi, de 1650 en Koloĵvaro. Li estis episkopo de Transilvanujo de 1660. Danke al li translokigis reganto Apafi la 1-a en 1662 la Bethlen Kollégiumon de Gyulafehérvár al Nagyenyed.
-446
En la jaro 446 antaŭ nia erao okazis, interalie:
Bohdan Staŝinski
Bohdan STAŜINSKI (naskiĝis la 4-an de novembro 1931 en vilaĝo Borŝĉoviĉi apud Lvovo) – oficiro de KGB, profesia murdisto.
La tria viktimo estus inta ĉefministro de Ukrainio (de 1941) Jaroslav Steĉko. Staszynski, kiu samtempe edziĝis al Inga Pohl, germanino de la Germana Demokratia Respubliko, decidis laŭ ŝia instigo, rompi la ordonon kaj la 12-an de aŭgusto 1961 anoncis sin ĉe usonanoj en Okcidenta Berlino. Prijuĝita kaj kondamnita en 1962 je 8 jaroj de malliberigo, post kelkaj monatoj estis liberigita kaj forveturigita al Usono, kie li kaj la edzino ricevis novan identecon.
Hôtel-Dieu de Parizo
Hôtel-Dieu (esperante «hotelo de Dio») estas hospitalo en la 4-a arondismento de Parizo sur la insulo Cité.
Fondita en 651 de Sankta Landry, episkopo de Parizo, la Hôtel-Dieu de Parizo restas ĝis hodiaŭ simbolo de karitato kaj gastamo. Ĝi estis la sola malsanulejo de Parizo ĝis la Renesanco.
La malsanulejo estis konstruita sur la maldekstra bordo de la insulo Cité, ekde la 7-a jarcento ĝis la 17-a jarcento. Nova konstruaĵo anstataŭis la malnovan malsanulejon je la 19-a jarcento, okaze de la granda renovigo de Parizo far la barono Haussmann.
Inter la famaj kuracistoj aŭ serĉistoj, kiuj laboris en la malsanulejo, oni povas mencii Bichat, Dupuytren, Desault, Récamier, Cholmen, Dieulafoy aŭ Trousseau.
La Hôtel-Dieu estas hodiaŭ administrita de Assistance publique – Hôpitaux de Paris (AP-HP).
Horw
Horw estas urbo kaj komunumo en la distrikto Lucerno en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 12986 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Horw situas sudorinte de la monto Pilato ĉe la bordo de la Golfo de Horw kaj de la Lago de Lucerno, tio estas flankaj brakoj de la Kvarkantona Lago. La komunumo konsistas el la ombra deklivo de Pilato, la duoninsulo de Horw kaj la flotebenaĵo inter la du. La komunumo estas antaŭurbo de Lucerno, kun kiu ĝi komplete kunkreskis. Al Horw apartenas krom la vilaĝo Horw, kiu konsistas el la setlejo Horw, Althof, Rank kaj Waldegg, la partoj Biregg, Ennethorw, St. Niklausen, Kastanienbaum kaj Winkel.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sen la lago sur areo de 12,87 km², de kiuj 42,4% estas kovritaj de arbaro, 32,5% servas por agrikulturo kaj 24,1% por setlado.
Najbaraj komunumoj
Horw limas en nordo al la urbo Lucerno, en oriento aliflanke de la Kvarkantona Lago al Meggen, en sudoriento alliflanke de la lago al Stansstad (NW), en sudo al Hergiswil (NW), kaj en okcidento al Kriens.
Trafiko
Tra Horw pasas la mallarĝŝpuraj fervojlinioj de Lucerno al Engelberg kaj de Lucerno tra Brünig-Pasejo al Meiringen kaj Interlaken, kaj la komunumo estas plene integrita al la urba busreto de Lucerno.
Tra Horw pasas la kantona ĉefvojo al Stans kaj al la Brünig-Pasejo kaj la svisa aŭtovojo A2, al kiu la urbo havas propran alveturejon.
Altlernejo Lucerno
En Horw troviĝas la departemento pri tekniko kaj arkitekturo de la Altlernejo Lucerno, kiu ofertas studojn en la fakoj konstruaĵtekniko, konstrutekniko, elektrotekniko, maŝintekniko, arkitekturo, informatiko kaj ekonomio.
Famaj personecoj
En Horw loĝas la fame konata svisa muzikisto Peter René BAUMANN konata kiel DJ BoBo, naskiĝinta la 5-an de januaro 1968.
Historio
La unua dokumenta mencio de Horw datiĝas el la jaro 1231 kiel Horwe.
Dum mezepoko en Horw regis la Habsburgoj. Post la Batalo de Sempach en la jaro 1386, la Habsburbgoj perdis la kontrolon pri la regiono kaj en la jaro 1395 la urbo Lucerno formale akiris la altan jurisdikcion kaj en la jaro 1425 ankaŭ la malatan.
Dum la Kamparana Milito de 1653 en Winke okazis batalo inter la ribeloj kaj la senjoroj de Lucerno. Ĉar Horw luktis flanke de la ribeloj, la komunumo estis kondamnita al alta punpago post la milito.
M77
Pri la aliaj signifoj de "M77" vidu artikolon M kun nombro.
M77 (Messier 77, aliaj indikoj — NGC 1068, PGC 10266, IRAS02401-0013, UGC 2188, KUG 0240-002, MCG 0-7-83, ARP 37, ZWG 388.98, 3C 71) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Majadevio
Maja aŭ Mahamaja estis patrino de budho Ŝakjamunio, la fondinto de budhismo. En Sanskrito kaj Palio Māyā signifas iluzio. Ŝi mortis kelkajn tagojn post la naskiĝo de la Budho
Ŝi estis kolijino kiu naskiĝis en Devadaha, la malgranda reĝlando en antikva Nepalo. Ŝi edziniĝis kun reĝo Ŝudodano el dinastio de la ŝakjoj kaj transloĝiĝis al li en Kapilavastuo. Foje ŝi sonĝis pri blanka elefanto, kiu enpaŝis en ŝin en la sonĝo. Post nelonge ŝi konstatis, ke ŝi estas graveda. Kiel estis kutime, Maja forveturis por naski en la domon de siaj gepatroj. Survoje ŝi volis ripozi en bosko Lumbini, Kiam ili haltis eĉ kun la akompanantaro, Maja eksentis, ke ŝi jam ne plu povas prokrasti la naskon kaj naskis tie. Laŭ tradicio ŝi naskis staranta; dum ŝi tenis per la dekstra mano arbon, la infano eliris el ŝi tra la dekstra flanko. la malgranda princo ricevis nomon Siddhārtha.
Könnern
Könnern estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Könnern situas borde de la rivero Saale.
Osán
Osán [oSAN] estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
La loĝloko Osán mem estas en la orienta valo Ballibasa. La loĝloko estas tipa domaro karaktera de montaro ĉe Pireneoj, kun deklivaj ardezaj tegmentoj, kaj tre tipaj konustrunkaj kamenoj.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Osán suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Osán oni malaltiĝis ĝis nunaj 18 loĝantoj (2019).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo.
Tupolev Tu-144
La Tupolev Tu-144 (NATO raportnomo: Charger) estas Sovetia supersona pasaĝeraviadilo. Ĝi similas al la brita kaj franca Konkordo. Ambaŭ estas en la teknika muzeo en Sinsheim (Germanio).
Kiel pasaĝeraviadilo, Tu-144 havis multajn teknikajn problemojn en la motoro. Por solvi ilin, Sovetia registaro petis helpon de Lucas Industries, brita fabrikanta kompanio de motora kontrola sistemo de simila pasaĝeraviadilo Konkordo, sed problemoj ne estis solvitaj. Pro tiuj problemoj en julio 1983 la Sovetia registaro nuligis uzadon de Tu-144.
Cimitile
Cimitile estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la Sankta Felikso.
Najbaras la komunumoj Camposano, Casamarciano, Comiziano kaj Nola.
Kazu Naoki
(laŭ sistemo Hepburn kaj en Esperanto same, japane 直木和, n. la 23-an de marto 1918, m. ĉ. 1945 (?)) estis japana futbalisto. En 1940 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
3099 Hergenrother
3099 Hergenrother estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Carl W. Hergenrother (naskiĝinta en 1973).
Jenő Posch
Jenő POSCH [poŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Posch Jenő estis hungara instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1920).
Biografio
Jenő Posch frekventis gimnazion kaj universitaton en Pest (urbo). Li ricevis diplomon en 1881, sed poste li plulernis por akiri pliajn diplomojn. En 1884 li ekinstruis en gimnazio de Sátoraljaújhely, en la sekva jaro li instruis en Debrecen, poste en Miskolc, fine al Szolnok. En 1896 li forlasis la katolikan eklezion kaj instruis plu kiel senekleziulo. Tio kaŭzis skandalon. Ekde 1898 li instruis jam en Budapeŝto, kie li pensiuliĝis en 1920. Dum instruado li verkis filozofiajn artikolojn.
Madame Bovary (1937)
Madame Bovary (Sinjorino Bovary) estas germana filmo de Gerhard Lamprecht aperinta en 1937.
Hvozdec (distrikto České Budějovice)
Hvozdec (Hwostetz) estas municipo troviĝanta en distrikto České Budějovice en Ĉeĥio proksimume 3 km sudoriente de Lišov kaj 11 km oriente de České Budějovice. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1362.
Imperiestroj de la Francoj
La titolo "Imperiestro de la Francoj" estis kreita de Napoléon Bonaparte en 1804. Ĝin portis du Imperiestroj : Napoleono la 2-a estas titolo donita al la filo de Napoléon Bonaparte neniam reginta kaj mortinte en junaĝo.
16625 Kunitsugu
16625 Kunitsugu estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kunitsugu Terakado, kiu partoprenis al la establado kaj la plibonigo de la reguloj por la Nacia Agentejo de Kosma Disvolviĝo de Japanio (NASDA). Li ankaŭ partoprenis al la lanĉo de la raketoj N-1 kaj H-II kaj estis projekta komisiito por la lanĉo de meteologiaj kaj komunikadaj satelitoj.
Kvantumbito
Kvantumbito estas laŭvole manipuleble dustata kvantuma sistemo. Kvantumbito estas uzata kiel unuo en la kvantuma informo teorio. Do, ĝi estas iel kvantumfizika analogo por bito. Oni diras, ke dustata kvantuma sistemo enhavas unu kvantumbiton da informo.
Kiel kvantumbitoj malsamas bitojn
Kvantuma stata superpozicio kaj kvantuma implikeco multe malsamigas kvantumbiton el regula bito. Antaŭ la kvantuma mezuro, grupo da kvantumbitoj enhavas multege pli da informo ol samnombra grupo de bitoj. La mezurago nuligas la statan superpozicion kaj la kvantuman implikecon, do kvantumbitoj estas pli bonaj ol bitoj ne por enhavi informon, sed nur por ĝin trakti.
Kvantumbitoj kiel vektoroj
Kutime, la du bazastatoj estas skribitaj kiel |0 \rangle kaj |1 \rangle. Tiel, kvantumbito povas esti skribita kiel kvantuma lineara superpozicio: kie \alpha kaj \beta ĝenerale povas esti kompleksaj numeroj kiuj obeas la ekvacion:
Alimaniere, sed tute samsence, en la Blocha [Bloĥa] sfero, oni povas skribi la kvantumbiton kiel: kie
Pandemio
Pandemio (de la greka πανδημία = tut-popola) estas plur-regiona aŭ eĉ tutmonda disvastiĝo de iu infekta malsano, kiu suferigas la homajn populaciojn. Kontraste al epidemio, ĝi ne estas limigita al iu preciza regiono, sed al multaj kontinentoj aŭ eĉ tutmonde. Disvastigita endemia malsano kiu estas stabila laŭ terminoj de kiom multaj personoj malsaniĝas pro tiu ne estas pandemia.
Pandemioj praktike eblas nur pro la modernaj ebloj de rapida interkontinenta vojaĝado. Antaŭ la grandskala aviadila vojaĝado la informo pri epidemioj kutime estis pli rapida ol ties ekster-regioniĝo, kaj je bezono eblis bari epidemiojn per kvaranteno.
Krome, gripaj pandemioj ĝenerale ekskludas kazoj de sezona gripo. Tra la historio estis nombraj pandemioj, kiaj de variolo kaj de tuberkulozo. Pli ĵusaj pandemioj estas la pandemio de HIV-Aidoso same kiel la gripaj pandemioj de 1918 kaj de 2009 de H1N1. La Nigra morto estis amasmortiga pandemio, kiu mortigis ĉirkaŭ 75 milionojn da personoj. La plej malfrua pandemio estas la Kronvirusa malsano de 2019.
Tuileries
Tuileries estas la nomo de kvartalo en Parizo. Ĝi situas en la 1-a arondismento, inter la palaco Luvro, la placo de la Konkordo, la strato Rivoli kaj la Sejno. Ĝi estas nun vasta publika ĝardeno, sed antaŭe troviĝis tie reĝa palaco, hodiaŭ detruita.
Ciorlano
Ciorlano estas komunumo de Italio.
Tuileries
Ĝardeno
La ĝardeno Tuileries (Jardin des Tuileries) estas la plej malnova kaj la plej vasta francmaniera ĝardeno de Parizo. Ĝi entenas multajn akvujojn aŭ statuojn. La ĝardeno estis dekoraciita de André Le Nôtre en 1664, pro peto de Jean-Baptiste Colbert, la ministro de Ludoviko la 14-a.
Pandemio
Difino kaj stadioj
La Monda Organizaĵo pri Sano (MOS, aŭ WHO en angla) havas ses-fazan klasifikon kiu priskribas la proceson preter kiu nova gripa viruso moviĝas de la unuaj malmultaj infektoj en homoj al pandemio. Tio komenciĝas per la viruso plejparte infektante bestojn, kun kelkaj kazoj kie bestoj infektas homojn, poste moviĝas tra la areoj kie la viruso komencas disvastigi rekte inter homoj, kaj finiĝas kun pandemio kies infektoj de la nova viruso disvastiĝas tutmonde kaj ĝi estos ekster kontrolo ĝis ĝi finiĝas.
Tuileries
Ĝardeno
La ĝardeno disponas multnombrajn senpagajn seĝojn por la turistoj aŭ la promenistoj.
Pandemio
Difino kaj stadioj
Malsano aŭ sankondiĉo ne estas pandemio nur ĉar mortigas multajn homojn; ĝi devas esti ĝeneraligita kaj ĝi ankaŭ devas esti infekta. Ekzemple, kancero kaŭzas multajn mortojn, sed ne estas konsiderita pandemio ĉar la malsano ne estas infekta aŭ kontaĝa.
En virtuala gazetara aŭdienco en majo 2009 pri la gripa pandemio, d-ro. Keiji Fukuda, helpa ĝenerala direktoro ad interim por sansekureco kaj vivmedio ĉe MOS (WHO) diris "facila maniero pripensi pandemion ... devas diri: pandemio estas tutmonda ekapero. Tiam vi eble demandos al vi: "Kio estas tutmonda ekapero"? Tutmonda ekapero signifas ke oni vidas kaj la disvastiĝon de la agento ... kaj poste oni vidas malsanajn aktivecojn aldone al la disvastiĝo de la viruso."
En planado por ebla gripa pandemio, la MOS (WHO) publikigis dokumenton pri pandemia preteckonsilado en 1999, reviziita en 2005 kaj en februaro 2009, kun difinaj fazoj kaj konvenaj agoj por ĉiu fazo en asistanta memoraĵo titolita WHO pandemic phase descriptions and main actions by phase. La revizio de 2009 inkluzivas difinojn de pandemio kaj la fazojn kondukantaj al ĝia deklaro estis finpretigita en februaro 2009. La pandemia viruso H1N1 de 2009, estis nek ĉe la horizonto en tiu tempo nek menciita en la dokumento. Ĉiuj versioj de tiu dokumento rilatas al gripo. La fazoj estas difinitaj per la disvastiĝo de la malsano; severeco kaj morteco ne estas menciitaj en la nuna MOS (WHO)-difino, kvankam tiuj faktoroj antaŭe estis inkluditaj.
Nuntempaj pandemioj
La sanigaj sukcesoj de la kelkaj pasintaj jardekoj estas rimarkindaj. Antaŭe, Aidoso signifis relative rapidan suferoplenan morton, sed dank al moderna medicino kaj novaj kuraciloj la infektitoj vivas dum jardekoj. Oni parolas pri la baldaŭa finigo de malario, malsano kiu mortigas duonmilionon da homoj ĉiujare, plejparte infanoj. Vakcino kontraŭ la Ebola malsano kaj du novaj kuraciloj por flegi la infektitojn, montris sian efikecon en la Demokratia Respubliko Kongo. Antaŭe, Ebola estis mortiganta ĝis 90% de siaj viktimoj, nuntempe la ciferoj de la statistiko inversiĝis.
Tamen en septembro 2019 la anaro de la Tutmonda Gvatkomitato pri Prepareco (Global Preparedness Monitoring Board) transdonis al la ŝtatestroj ĉe la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj raporton, en kiu la fakuloj avertis, ke la mondo estas danĝere nepreparita por la sekva pandemio, kiu povus mortigi ĝis 80 milionojn da homoj kaj okazigi grandegajn ekonomiajn perdojn.
John Vidal, ĵurnalisto, verkisto kaj iama eldonisto pri mediprotektado de The Guardian, disvolvigas la tezon, ke nuntempaj pandemioj pli kaj pli rilatas al perdo de biodiverseco kaj partikulare pro senarbarigo kaj intensiva brutobredado, kiuj unuflanke perdigas speciojn kiuj povus bremsi la disvastigon de virusaj zoonozoj kaj aliflanke alproksimigas homojn al naskoloko de la malsanoj, kiuj saltas el unu specio al alia kaj finfine al la homo.
COVID-19
La COVID-19(aŭ 武汉肺炎 pneŭmonito de Vuhano aŭ 中国病毒 Viruso de Ĉinio), estas infekta malsano, ke ĉar SARS-CoV-2. La unua Paciento estas 70-jaro ĉirkaŭ, probable infektita la 1-an de decembro 2019. En 30-a de sama monato, doktoro Li Wenliang kaj lia sep kolegoj sendis mesaĝon pri KOVIM-19 sur ĉina socia reto, sed loka politikisto deklaris ke la mesaĝo estas malvero. La 7-an de februaro 2020, li mortis en Vuhano de komplikaĵoj kaŭzitaj de KOVIM-19.
Simptomo j de COVID-19 inkludas febro, tuso, laceco, anosmio. Serioza malsano povas kaŭzi morton. Sed la tuta proporcio de morto povas esti inter 0.1%~20%, kaj estas malsama inter landoj.
La origino de viruso havas multe da teoriojn, inkluzive de infektis el vespertoj kaj manisuloj al homo aŭ eskapo de agento el laboratorio. Sed la ĉinia aŭtoritato ne nur rifuzis la esploron por origino de viruso, sed rifuzis kunhavigis datumojn.
Pandemioj kaj rimarkindaj epidemioj tra la historio
Tra la historio okazis kelkaj signifaj pandemioj, kiuj estis registritaj en la socioj kiuj estis infektitaj. Tiuj ĝenerale estis zoonozoj kiuj okazis kun malsovaĝigo de bestoj, kiel ekzemple gripo kaj tuberkulozo. Okazis kelkaj precipe signifaj epidemioj kiuj meritas mencion super la "nura" detruo de urboj:
Renkontoj inter eŭropaj esploristoj kaj loĝantaroj en la resto de la mondo ofte lanĉis lokajn epidemiojn de speciala severeco. Malsano mortigis parton de la indiĝena loĝantaro de la Kanariaj insuloj en la 16-a jarcento (Guanĉoj). Duono de la indiĝena loĝantaro de la insulo Hispaniolo en 1518 estis mortigita per variolo. Variolo ankaŭ elrabis Meksikon en la 1520-aj jaroj, mortigante 150 000 en Tenoĉtitlano sole, inkluzive de la imperiestro, kaj Peruon en la 1530-aj jaroj, helpante la eŭropajn konkerintojn. Morbilo mortbatis pli ol du milionojn da meksikaj indiĝenoj en la 17-a jarcento. En 1618-1619, variolo forviŝis 90% de la indianoj de la Golfo de Masaĉuseco. Dum la 1770-aj jaroj, variolo mortigis almenaŭ 30% de la indianoj de la Pacifika nordokcidento. Variol-epidemioj en 1780-1782 kaj 1837-1838 alportis ruiniĝon kaj drastan senpopoliĝon inter la Preriindianoj. Kelkaj kredas ke la morto de ĝis 95% de la indiana indiĝena loĝantaro de la Nova Mondo estis kaŭzita de malnovmondaj malsanoj kiel ekzemple variolo, morbilo, kaj gripo. Dum jarcentoj, eŭropanoj evoluigis altajn gradojn da imuneco al tiuj malsanoj, dum la indiĝenaj popoloj ne havis tian imunecon.
Variolo ruinigis la denaskan loĝantaron de Aŭstralio, mortigante proksimume 50% de aborigenoj en la fruaj jaroj de la brita koloniigo. Ĝi ankaŭ mortigis multajn Nov-Zelandajn maoriojn. Tiom malfrue kiel ĉe 1848-49, nekredeble 40 000 el 150 000 havajanoj estas taksitaj kiel mortintaj pro morbilo, kokluŝo kaj gripo. Enkondukitaj malsanoj, precipe variolo, preskaŭ formortigis la denaskan loĝantaron de Paskinsulo. En 1875, morbilo mortbatis pli ol 40 000 fiĝianojn, ĉirkaŭ unu trionon de la populacio. La malsano onigis la loĝantaron de Andamananoj. La loĝantaro de Ajnuoj malpliiĝis draste en la 19-a jarcento, kongrue en granda parto al infektaj malsanoj alportitaj de japana setlanta enmigrado en Hokajdon.
Esploristoj konkludis ke sifiliso estis portita de la Nova Mondo al Eŭropo post la vojaĝoj de Kristoforo Kolumbo. La trovoj indikis ke eŭropanoj povus esti portintaj la nevenerajn tropikajn bakteriojn hejmen, kie la organismoj eble mutaciis en pli mortigan formon en la malsamaj kondiĉoj de Eŭropo. La malsano estis pli ofte mortiga ol ĝi hodiaŭ estas. Sifiliso estis grava murdinto en Eŭropo dum la Renesanco. Inter 1602 kaj 1796, la Nederlanda Orienthinda Kompanio sendis preskaŭ milionon da eŭropanoj por labori en Azio. Finfine, nur malpli ol unu triono faris sian vojon reen al Eŭropo. La plimulto mortis pro malsanoj. Malsano mortigis pli britajn soldatojn en Hindio ol militado.
Tiom frue kiom jam en 1803, la hispana krono organizis mision (nome la Ekspedicio Balmis) por transporti la variolvakcinon al la hispanaj kolonioj, kaj establi tumorajn vakcinado-programojn tie. Ĉirkaŭ 1832, la federacia registaro de Usono establis variolvakcinadan programon por indianoj. Ekde la komenco de la 20-a jarcento kaj pluen, la elimino aŭ kontrolo de malsano en tropikaj landoj iĝis mova forto por ĉiuj koloniaj potencoj. La dormmalsana epidemio en Afriko estis haltigita per moviĝemaj teamoj sisteme ekzamenante milionojn da homoj ĉe risko. En la 20-a jarcento, la mondo vidis la plej grandan pliiĝon en sia loĝantaro en homa historio pro malpliiĝo de la mortoprocentaĵo en multaj landoj pro medicinaj progresoj. La monda loĝantaro kreskis de 1.6 miliardoj en 1900 ĝis laŭtakse 7 miliardoj hodiaŭ.
Ĥolero
Ĥolero estas malsano infekta de la intestoj kaŭzita de la bakterio Vibrio cholerae. Ĉi tiu bakterio estas normale enstomakigita per infektita trinkakvo aŭ per manĝado de nesufiĉe kuiritaj moluskoj. Simptomoj povas gami el neniu, al mildaj, kaj al akraj, kaj inkluzivas likvidan diareon, kiu daŭras kelkajn tagojn, abdomenajn kaj muskolajn kramfojn, naŭzon, vomadon, malekvilibron ĉe elektrolitoj kaj senakviĝadon. Tio povas rezulti en kaviĝintaj okuloj, malvarma haŭto, malpliiganta haŭtelasteco, kaj faltiĝigo de manoj kaj piedoj. La dehidratiĝo povas rezulti en la fakton ke la haŭto iĝas blueca. Simptomojn ekaperas du horoj ĝis kvin tagoj post ekspono. Sen kuracado, morto ofte okazos pro senakvigado de la malsanulo.
De kiam ĝi iĝis ĝeneraligita en la 19-a jarcento, ĥolero mortigis dekojn de milionoj da homoj.
Gripo
Gripo (influenco) estas epidemia infekta kaj kontaĝa malsano, kaŭzata de ultraviruso. Ĝi ofte asociiĝas kun diversaj mikroboj kaj kaŭzas febron, kataron, tuson, doloron de kapo kaj muskoloj. Komplikaĵoj estas en spirorganoj, en digesta, aŭ la nerva sistemo. En popola parolo oni nomas ofte la malvarmumon kun mildaj simptomoj gripo. Gripo (influenco) estas de ĉiu konata malsano, kiun oni kutime ne traktas kiel tre danĝera. Pli atentas pri la gripo kuracistoj, bone konantaj ĝiajn danĝerajn komplikiĝojn kiel ekzemple pneŭmonio kaj encefalito, precipe ĉe infanoj, maljunuloj kaj malsanuloj kun kronikaj malsanoj. Plej forte timas gripon virusologoj kaj epidemiologoj, ĉar ili tre bone scias, ke la gripviruso povas kaŭzi vastegajn epidemiojn, kiuj povas endanĝerigi la tutan homaron.
Ĥolero en realo kaj fikcio
Aliaj famuloj ŝajne mortis pro ĥolero kiel:
NGC 1069
NGC 1069 (aliaj indikoj — PGC 10285, MCG -1-7-38, IRAS02405-0829) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Hans Adolf Krebs
Hans Adolf Krebs (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1900, en Hildesheim, mortis la 22-an de novembro 1981, en Oksfordo) estis germana biokemiisto kaj kuracisto. En 1953 li ricevis la nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino kune kun Fritz A. Lipmann.
Estis la malkovro de enzimoj komence de la 20-a jarcento fare de Eduard Buchner, kio separis la studon de la kemiaj reakcioj de metabolo el la biologia studo de ĉeloj, kaj markis la komencojn de biokemio. La kvanto de biokemia sciaro ege kreskis rapide laŭlonge de la komenco de la 20-a jarcento. Unu el la plej fekundaj el tiuj modernaj biokemiistoj estis Hans Krebs kiu faris grandajn kontribuojn al la studo de metabolo. Li malkovris la ciklon de la ureo kaj poste, laborante kun Hans Kornberg, la ciklon de la citrata acido kaj de la glioksilato.
Jordy Clasie
Jordy Clasie (prononco laŭ sistemo IFA [], do proksimume, naskiĝis en Haarlem, do nun -aĝa) estas nederlanda futbalisto. Li ekde la jaro 2012 estas membro de la vira nederlanda nacia teamo de futbalo kaj en la teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, en kiu la nederlanda teamo sukcesis atingi la trian pozicion. Ekster naciaj matĉoj, li ekde la jaro 2010 estas profesia futbalisto en la klubo Feyenoord Roterdamo, kaj antaŭe jam ekde la jaro 2000, do ekde la 9-a vivjaro, membris en ties junulaj teamoj kaj la futbalista "junula akademio" de la klubo. En la jaroj 2008 ĝis 2013 li sinsekve ankaŭ estis membro de la naciaj teamoj de junuloj sub 18, 19 kaj 21 jaroj. En matĉoj de la vira nacia teamo li en 2014 rekoneblis per la ĉemiza numero "16".
Éva Maros
Éva Maros [maroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Maros Éva estas hungara harpisto. Ŝia patro estis Rudolf Maros, ŝia frato estis Miklós Maros.
Éva Maros naskiĝis la en Pécs.
Biografio
Éva Maros maturiĝis en muzikarta mezlernejo en 1964 en Budapeŝto, ŝia ĉefinstruisto estis Henrik Rohmann. Ŝi finis la studojn en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1972. Ŝiaj majstroj estis Hédy Lubik, András Mihály kaj György Kurtág. Ŝi estis harpisto de la filharmonia orkestro de Győr inter 1968-1973, poste en simfonia orkestro de Hungara Radio kaj laŭ necesoj en alia simila orkestro de Budapeŝto. En tiu periodo ŝi ankaŭ koncertis enlande kaj eksterlande kun aliaj orkestroj. Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1981 – 1994.
-451
En la jaro 451 antaŭ nia erao okazis, interalie:
Lanmérin
(jen france, bretone Lanvilin) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Coleman Hawkins Encounters Ben Webster
Coleman Hawkins Encounters Ben Webster estas ĵaz-albumo de Coleman Hawkins, sonregistrata la 16-an de oktobro 1957 kaj publkigita en 1959 de la sondisko-eldonejo Verve.
Eldonhistorio
La albumo aperis sub la numeroj Verve MGV 8377 resp. 2304169. La unua lumdiska eldono ( 823 120-2) enhavis la originalan albumon, la pli malfrua noveldono publikigita en 1997 aldone la interrompitajn sonregistraĵojn de "Blues for Yolande", en kiuj oni povas observi la ekeston de la titolo. Du pluaj titoloj sonregistritaj dum ĉi tiu kunsido, "Maria" kaj "Cocktails for Two", aperis sur lumdisko komence sur diversaj Hawkins-kompilaĵoj kiel "Compact Jazz" aŭ "Verve Jazz Masters" samkiel sur la albumo Hawkins and Confrères (Verve 835255-2), kombinita kun sonregistraĵoj de Hawkins ekestintaj en 1958 kun trumpetisto Roy Eldridge.
Henri Poincaré
Jules Henri POINCARÉ [ĵul anrI pŭinkarE) (29-a de aprilo, 1854 - 7-a de julio, 1912), kutime nomata simple Henri POINCARÉ , estis unu el plej gravaj teoriaj sciencistoj el Francio. Li donis multajn fundamentajn kontribuaĵojn al matematiko, matematika fiziko kaj astra mekaniko. Li faris la konjekton de Poincaré, unu el plej famaj problemoj en matematiko.eta|dekstra|200px|Henri PoincaréEn sia esplorado pri la trikorpa problemo, Poincaré estis la unua persono, kiu malkovris kaosan nehazardan sistemon kaj donis la bazon de la moderna kaosa teorio. Poincaré antaŭvidis la verkon de Albert Einstein.
Li apartenis al la patrona komitato de Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE), kies prezidanto estis generalo Hippolyte Sebert.
Vivo
Poincaré studis ekde 1873 matematikon en la École Polytechnique kaj daŭrigis siajn studojn en la elita altlernejo École des Mines sub Charles Hermite. Li laboris unue kiel min-inĝeniero kaj poste iris kiel matematikdocento al la universitato de Caen. Tamen li daŭrigis siajn aktivecojn en la mina branĉo dum sia tuta vivo. Jam du jarojn post sia doktoriĝo (1879) Poincaré en 1881 estis vokita regula profesoro (professor ordinarius) al la Sorbonne en Parizo kaj tenis tiun profesorecon ĝis sia morto en 1912.
Li estis membro kaj dumtempe gvidanto de la Bureau des Longitudes en Parizo. En tiu franca institucio por ekzakta tempo- kaj longecodeterminado li okupis sin pri la internacia sinkronigo de la tutmonda tempo kaj de ties koncernsistemo. Por tiuj taskoj ĉirkaŭ 1970 fondiĝis aparta internacia servo, kiu poste transiris al IERS, la tutmonda terrotacia servo.
Rimarkindas ankaŭ lia sinteno pri la rilatoj inter scienco kaj kredo. Laŭ li, scienco kaj kredo harmonias ĉar ili havas la saman fonton, nome la kreita racio: la kristana religio kreis kaj urĝas al scienco.
Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1906.
Relativecoteorio
Li ankaŭ montris ke la transformaj ekvacioj elpensitaj far Hendrik Lorentz konsistigas grupon.
Balbutosturno
Tiu specio montras eksterordinaran aspekton inter sturnoj, ĉar ĝi havas cindrogrizan kapon (kun rimarkinda hela iriso), pli brungrizajn flugilojn (kun blankaj makuloj), dorson kaj voston. La plej karaktera eco estas oranĝecaj subaj partoj kun centra vertikala malhela brustomakulo. La beko estas nigra kaj la kruroj nigrecaj.
Ĝi troviĝas en Angolo, Malavio, Tanzanio kaj Zambio.
Oni agnoskas du subspeciojn kiuj estas la jenaj:
Vintra Olimpiko 2018
La Vintra Olimpiko de 2018 okazis inter la 9-a kaj 25-a de februaro 2018. La gastiganta regiono estis Pjongĉango en Sud-Koreio. Sume plej sukcesis la teamo de Norvegio antaŭ tiu de Germanio, sekvis la teamoj de Kanado kaj Usono.
Lokomotivo konstruoserio 52
Lokomotivo konstruoserio 52, germane: Baureihe 52 estas nomo pri diversaj tirtendraj  vaporlokomotivoj:
Hieronimo (la 3-a) Praetorius
Hieronimo estis la filo de Jacob Praetorius la pli maljuna. Li vizitis la „Gelehrtenschule des [klerula lernejo de la] Johanneums“. Hieronimo jam mortis mallonge post sia 15-a naskiĝtago. Du poemoj dediĉataj al la mortintoj konkludigas, ke li pro sia alta talento estus reokuponta la postenon de la mallonge antaŭe mortinta Hieronimo (la 1-a) Praetorius.
Klaus Beckmann novasignas Magnificat | 1 Toni | Hieronymi | Prætorij titulitan orgenverkon el la „Zellerfelder Orgeltabulatur“, atribuitan antaŭe al Hieronimo la 1-a, al Hieronimo (la 3-a) pro stilkritikaj kialoj. Gix konsistas el tri versoj: unu tenorversio kaj du ĥoralfantazioj.
Leon Goretzka
Leon Goretzka aŭ plennome Leon Christoph Goretzka (prononco laŭ sistemo IFA ) estas germana futbalisto. Li naskiĝis en Bochum, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2013 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo FC Schalke 04 de Gelsenkirchen, ekde 2018 estas parto de la unua vira teamo de la klubo FC Bayern München de Munkeno. Krome ekde la jaro 2014 li estas membro de la vira germana nacia teamo de futbalo. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 kaj la Futbala Mondpokalo 2022 en Kataro. Matĉe li en la nacia teamo de 2018 rekoneblis per la numero "14", en 2021 per la numero "18" kaj en 2022 per la numero "8".
Laluque
(jen france, okcitane La Luca) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Landes (jen france, okcitane Lanas), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine, prononco [], do, Nòva Aquitània, Akitania Berria). Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dax (france arrondissement de Dax, okcitane Arrondiment de Dacs) kaj al la kantono .
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Laluquois.
Lisse
Situo kaj ekonomio
Lisse situas duonvoje inter Leiden kaj Haarlem (distance poe ĉirkaŭ 12 km). La plej proksima fervoja stacidomo situas en distanco de 4 kilometroj en Sassenheim (ligite al la fervoja linio Schiphol - Leiden - Hago). La vilaĝo situas oriente de la dunoj bordaj de la Norda Maro je malpli ol 10 kilometroj de la marbordo.
La ĉefa ekonomia branĉo en Lisse estas florplantado kaj kultivo de floraj bulboj. La sabla, kalkoŝtona grundo, nederlande nomata "geestgrond", aparte taŭgas tiucele. La esplora kaj eduka cento PPO en Lisse, branĉo de la universitato de Wageningen, aparte ekzamenas la karakterizaĵojn kaj la kultivon de dekoraj plantoj kreskantaj el bulboj.
Okcidente de la komunuma centro situas la eksa nobela bieno Keukenhof, pejzaĝa parko, kiu meze de la 20-a jarcento transformiĝis al impresa printempa florparko interalie de grandega nombro da tulipoj, narcisoj kaj hiacintoj.
Murdo de James Bulger
La murdo de James Bulger estis okazo multe ekcesa de violento sensenca, kiu okazis la en Anglio. Etulo en la aĝo de 2 jaroj nomata James Bulger homforkaptiĝis de du knaboj en la aĝo de 10 jaroj, Jon Venables kaj Robert Thompson, kiuj ambaŭ poste torturis James kaj fine lin murdis.
Jon kaj Robert estis en lernej-evitado. En la butika centro de Bootle ili kunportis James, dirante al vidantoj, ke ili estas liaj fratoj. Dum promenado de 4 kilometroj, ili supozeble piedbatis James kiam tiu ploris. Post kiam ili venis al la fervojo de Liverpool, Jon kaj Robert ĵetis brikojn kontraŭ la kapo de James, ŝprucigis farbon en liajn okulojn, puŝis bateriojn en lian buŝon kaj fine, kovrinte per brikoj la kapon de James, postlasis lin sur la fervojo. Post nelonge trajno dividis la korpon de James en du partojn, sed en tiu momento la etulo plej verŝajne jam estis senviva.
La korpo mutilita de James baldaŭ troviĝis. Jam post kelkaj tagoj, Jon kaj Robert ambaŭ estis arestitaj pro spuroj de DNA, sango kaj farbo blua. Ili konfesis kaj estis kondamnitaj al la deviga dumviva enkarcerigo, kiu en puna juro de Britio por neplenaĝuloj estas konforma al 8 jaroj en prizono. Ili liberiĝis en junio 2001 en la ago de 18 jaroj, malgraŭ multaj streboj por plilongigi ilian areston. Ili ambaŭ kaj iliaj familioj havas novajn identecojn kaj nekonatajn restadejojn nuntempe.
6663 Tatebayashi
6663 Tatebayashi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Tatebajaŝi (japane: 館林市, Tatebayashi-shi) en la orienta parto de la gubernio Gunma. Estas la naskiĝurbo de Chiaki Mukai, unua japana kosmonaŭtino.
General Atomics MQ-1 Predator
La General Atomics MQ-1 Predator (Predokaptanto) estas senpilota aviadilo, evoluigita fare de General Atomics Aeronautical Systems Incorporated por Usona aerarmeo. La norma homekipo por kompleta sistemo kun kvar aviadiloj konsistas el 82 homoj por 24-hora engaĝiĝo (ili deĵoras surtere en alternoj). Por la flugo necesas unu stiristo kaj du sensilaj operatoroj (aŭ manipulistoj).
La direktado okazas en tera bazo, kiu havas kontakton kun Predator en 6,25-metra-Ku-kanala satela kontakto kaj C-kanala-radio.
Tiu ĉi spavo estas ekipita per kameraoj por taga kaj nokta vido per infraruĝo kaj radaro.
Rivero Arlanza
La rivero Arlanza estas ricevanto de la rivero Arlanzón en Hispanio. Ĝi elfluas en Sierra de la Demanda, proksime de Quintanar de la Sierra, en loko konata kiel Fuente Sanza. Trairas la provincon Burgoso kaj transiras tra la municipoj Castrovido, Salas de los Infantes, Covarrubias kaj Lermo. Ĝi ricevas la akvon de la rivero Arlanzón proksime de la vilaĝo Quintana del Puente, provinco Palencio.
General Atomics MQ-1 Predator
MQ-1 Predator
M signifas la multflankan uzon. Tiu ĉi tipo uzeblas por gvatado kaj batalo.
Ekde 1995 ĝi surhavis multespektran celsistemon, kun 2 kunportitaj AGM-114 Hellfire (kontraŭ-tankaj misiloj kun lasera gvido) por ekpafi.
Sardas
Sardas [SARdas] (Sardás [sarDAS]) estas loĝloko de la municipo Sabiñánigo de Hispanio​, en la okcidento de la komarko Alto Gállego (kies ĉefurbo estas Sabiñánigo mem) apartenanta al la nordo de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Fakte ĝi estas unu el pli ol 50 loĝlokoj de Sabiñánigo, kiu estas la municipo kiu enhavas pli da loĝlokoj en la provinco.
Historio
Fine de la 19-a jarcento oni ekkonstruis fervojon konektantan Zaragozon kun Francio tra Canfranc, kiu revivigis la lokon, sed poste la loĝantaro malaltiĝis pro alurba migrado kaj malalta naskindico.
Dum la Hispana Enlanda Milito, Sardas suferis pro operacoj de la batalo de Sabiñánigo —inter septembro kaj novembro de 1937—. Pli forta respublika truparo konkeris lokojn, sed ne la celitan ĉefurbon Sabiñánigo, dum totalaj homperdoj estis preskaŭ 6 000 (pli inter frankistoj). Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado kaj en la areo ĉefe pro la milito, kaj ĉe Sardas oni malaltiĝis el 57 loĝantoj en 1980 ĝis nunaj 38 loĝantoj (2019).
Aktualo
La ĉefa ekonomia enspezofonto tradicie estis malgrandaj agrikulturo kaj brutobredado, kio pluas ĉi tie male al aliaj apudaj lokoj, sed lastatempe la komarko turnis sin ankaŭ al kreskanta turismo ligita al la pirenea akso (valoj de Tena kaj de Aragón) kaj al la proksimeco al Sabiñánigo. Ĉefaj vidindaĵoj estas la romanikaj absido kaj aliaj elementoj de la preĝejo, lavujo, krucmonumento kaj tipa arkitekturo.
Kaministiquia (rivero)
La rivero Kaministiquia estas rivero de Kanado, kiu alfluas al la Supra Lago en Thunder Bay (Ontario). La rivero startas el la lago Dog kaj dividiĝas en tri riverojn je la enfluejo, kie vasta delto entenas du insulojn (la insulo Mission kaj la insulo McKellar).
La akvofaloj Kakabeka, 39 metrojn altaj, troviĝas 47 kilometrojn almonte de la enfluejo : ili estas la plej gravaj akvofaloj de la baseno de la Supra Lago.
Lanloup
(jen france, bretone Sant-Loup) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Kim Sung-gan
(koree 김성간, n. 17-an de novembro 1912 en Pjongjango, Japane okupata Koreio, m. 29-an de majo 1984 en trafikakcidento) estas korea futbalisto. Li en 1940 kunkonkuris en la Japana nacia teamo de futbalo.
Ŝakjoj
Ŝakjoj estas la nomo de la anoj de la klano Ŝakjo (en Sanskrito, Śākya (शाक्य); en Palio, Sākya) —membroj de la varno de la kŝatrijoj kaj de la Suna Dinastio—, kiu regis la sendependan respublikan ŝtaton Ŝakjujo (Śākya Gaṇarājya) en antikva Hindujo, inter nuna norda Barato (Utar-Pradeŝo) kaj suda Nepalo, dum la veda periodo (ĉ. 1500–500 a.K.). Ties ĉefurbo estis Kapilavastuo, kiu probable troviĝis aŭ en Tilaŭrakoto, Nepalo, aŭ en Pipravo, Barato.
Etimologio
Ŝakjo venas de Śākya, vorto en Sanskrito, kiu signifas "tiu, kiu kapablas". Ankaŭ, laŭ la hipotezo de van Geel k.a. (2004), ĝi ankaŭ povas signifi "tiu, kiu devenas de la skitoj".
Die Republikaner
Die Republikaner ("la respublikanoj") estas germana politika partio kun naciisma tendenco. Ĝi estis fondita en 1983 kaj sukcesis en 1989 eniri la Eŭropan Parlamenton, akirinte en Germanio 7,1 % de la voĉoj. En 1992 ĝi eniris (kun 10,9 % de la voĉoj) la landan parlamenton de Baden-Virtembergo, kie ĝi restis ĝis 2001.
Fine de la 90-aj jaroj la graveco de la partio sinkis, kio rilatis i.a. al ĝia klopodo distanciĝi de troa dekstrismo. Samtempe aliaj dekstremaj partioj kiel Deutsche Volksunion (DVU) kaj Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD) ekhavis pli da sukcesoj ĉe balotoj.
La partio neniam sukcesis eniri la germanan parlamenton Bundestag. Ĉe la federaciaj balotoj de 2005 ĝi ricevis nur 0,6 % de la voĉoj. Tamen la partio daŭre estas reprezentata en kelkaj germanaj urbaj parlamentoj.
István Káli
István KÁLI [kAli], origina nomo Király, rumania hungara verkisto, redaktoro, libroeldonisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 10-an de majo 1947. Li estas la patro de Kinga Júlia Király.
Kariero
István Káli Király akiris diplomon pri industrikemio en Teknikuniversitato de Temeŝvaro (1970). De 1990 li fariĝis literaturorganizanto. De 1993 li estas direktoro de Eldonejo Lyra, Eldonejo Mentor kaj de librofestivalo de Târgu Mureș.
Breisgau
Breisgau (esperante ankaŭ Brisgovio) estas sud-okcident-germana regiono inter Rejno en okcidento, Nigra Arbaro en oriento, Markgräflerland en sudo kaj la regiono Ortenau en nordo. Ĉefurbo de Brisgovio estas Freiburg im Breisgau.
Breisgau estas unu el la plej varmaj kaj sunaj regionoj de Germanio. La averaĝa jara temperaturo estas 11° C, la averaĝa jara precipitaĵo ĉ. 900 mm.
Historio
La graflando (poste landgraflando) Breisgau estis en la 10-a jarcento en la posedaĵo de la grafoj de Zähringen. En la 11-a jarcento ĝi falis al ties grafa linio Baden, kiu forluis ĝin en 1318 al la grafoj de Freiburg kaj perdis ĝin en 1368 al la grafoj de Habsburg. Ekde tiam ĝi estis parto de Antaŭa Aŭstrio. En 1805 Breisgau fariĝis parto de Badeno.
RB Leipzig
La RB Leipzig (prononco, oficiala nomo RasenBallsport Leipzig e. V.) estas sporta klubo el la germania urbo Leipzig (Lepsiko). Ĝia unua vira teamo en la unua germania ligo de futbalo - Bundesliga dum la sezono 2017/18 akiris la 6-an pozicion (do konsideratas la 6-a plej bona futbalteamo de Germanio). La klubo kompare al aliaj gvidaj germaniaj futbalkluboj estas tre juna: ĝi estiĝis nur en 2009 kaj plugvidis la tradiciojn de la lokaj futbalkluboj SSV Markranstädt prononco kaj ESV Delitzsch (prononco ).
Sponsoro ĉefa estis Dietrich Mateschitz.
Kliper
Kliper estas planita reuzebla kosmoŝipo de la rusa kosmofirmao RKK Energija. Oni komence planis ĝin kiel posteulon de kosmoŝipo Sojuz, sed la rusa registaro decidis ne apogi la esploron, evoluigojn de Kliper meze de 2006. La registaro volas pluevoluigi la Sujuz-ojn en kunlaboro kun ESA.
Oni taksas la necesan koston de Kliper ĉ. 1,1 miliardoj da usonaj dolaroj.
Kluĉilo
Kluĉilo estas mekanismo servanta por kunigi la motoron de maŝino kaj la organojn, kiujn ĝi devas movi.
623 Ĥimero
623 Ĥimero estas granda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Julius Lohnert  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de mitologia monstro, la ĥimero.
NGC 1070
NGC 1070 (aliaj indikoj — PGC 10309, UGC 2200, MCG 1-7-26, ZWG 414.45, IRAS02407+0445) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Oktobro de 2011
Jen listo de okazaĵoj en oktobro 2011.
Bodisatvo
Bodisatvo (बोधिसत्त्व, bodhisattva en बोधिसत्र, bodhisatta), laŭvorte, „vekiĝinta estulo“.
En budhismo, la vorto estas en la plej fruaj fontoj uzita pri Sidarto Gotamo, antaŭ ol li iĝis budho, pli malfrue pri estonta budho ĝenerale. En la teravada tradicio, tiu estas ankoraŭ la signifo de la vorto, kaj la sola bodisatvo tie menciita per sia nomo estas Majtrejo, la atendata venonta budho de nia mondo. En la Mahajana tradicio, la vorto poste ekhavis pli vastan signifon kaj ne plu estas tute facile distingi inter bodisatvo kaj budho.