cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serp i Molot (stacio)
Serp i Molot ("Rikoltilo kaj martelo", Серп и Молот) estos haltejo sur la Linio MCD-4 Kijevsko-Gorkovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.
Gisleberto
Gisleberto, Gislebertus, Giselbertus aŭ Ghiselbertus, foje "el Autun" (floris en la 12a jarcento), estis franca romanika skulptisto, kies ornamaĵo (ĉirkaŭ 1120-1135) de la Katedralo de Sankta Lazaro de Autun, Francio - konsista el nombraj enirejoj, timpanoj, kaj kapiteloj - reprezentas iome el plej originala verkaro de la periodo. Lia skulptarto estas esprimiva kaj imagiva: el terura Lasta Juĝo (okcidenta timpano), kun ties rimarkinde longecaj figuroj, al Eva (Norda Portalo), la unua grandskala nudaĵo en eŭropa arto ekde antikveco kaj modelo de sinua gracio. Lia influo povas esti markita al aliaj francaj preĝejaj skulptaĵoj, kaj liaj teknikoj helpis prepari la vojon por la stilo Gotiko.
Geologia temposkalo
Geologia temposkalo estas uzata de geologoj kaj aliaj sciencistoj por priskribi la tempajn daŭrojn kaj interrilatojn inter eventoj, kiuj okazis dum la historio de Tero. La skalo de geologiaj periodoj, kiu estas prezentita ĉi tie, estas kompilita laŭ pluraj fontoj, tamen ĝi restas kohera al la nomenklaturo de Internacia Komisiono pri Stratigrafio kaj uzas la kutimajn kolorajn kodojn de la usona geologia scienco.
Pruvoj, obtenitaj pere de radiometria datado indikas, ke la Tero havas ĉirkaŭ 4,570 milionojn da jaroj (kion oni indikas per jmia, t.e. jarmilionoj antaŭe aŭ per Ma). La geologia tempo aŭ tiel nomata profunda tempo de la Tera historio estas dividita en kelkajn diversajn partojn laŭ la eventoj, kiuj ĉefe okazis dum ĉiu periodo. Diversaj tempoblokoj sur tiu temposkalo kutime distingas gravajn geologiajn kaj paleontologiajn eventojn, kiel amasaj formortoj. Ekzemple, la tempolimoj inter Kretaceo kaj Paleogeno estas difinitaj per estingiĝo de dinosaŭroj, kiam samtempe formortis pluraj enmaraj estaĵoj. Pli malnovaj periodoj, kiuj estas difinitaj laŭ fidindaj fosilioj, estas indikitaj en absoluta aĝo.
Historio de geologia temposkalo
La principoj, kiuj formas la fundamenton de la moderna geologia temposkalo, estis vortumitaj de Nicholas Steno ĉe la fino de la 17a jarcento. Steno argumentis pri tio, ke la ŝtonaj tavoloj (stratumoj) estis sedimentiĝintaj en tempa sinsekvo, kaj pro tio ĉiu stratumo reprezentas certan "porcion" de la tempo. Krome, li formulis la principon de superpozicio, kiu asertas, ke ĉiu aparta stratumo estas verŝajne pli aĝa, ol la stratumoj super ĝi, kaj pli juna, ol la stratumoj sub ĝi. Dum la principoj de Steno estis facilaj, evidentiĝis, ke malfacilas rekte apliki tiujn al la realaj rokoj. Dum la sekva, 18a jarcento, geologoj ekkonsciis, ke:
La unuaj seriozaj provoj starigi geologian temposkalon, kiun oni povas apliki al ajna loko sur la Tero, okazis nur en la 18a jarcento. La plej influhavaj de tiuj fruaj provoj (inter kiuj la plej grandan influon havis la teorioj de Abraham Werner), estis dividoj de ĉiuj rokoj de la tera krusto en kvar tipojn: primara, sekundara, terciara kaj kvaternara. Ĉiu tipo de rokoj, laŭ la teorio, formiĝis dum specifa periodo de la terhistorio. Tial oni povis paroli pri "terciara periodo" kaj pri "terciaraj rokoj". Tiuj (iom misgvidaj kaj ne plu uzataj) terminoj restis en la scienca terminaro ĝis 2004.
Kontraste al la poste populariĝinta neptunisma teorio, disvastigata de Werner (laŭ kiu ĉiuj rokoj sedimentiĝis pro unu grandega inundo), la ĉefa ŝanĝo de pensmaniero venis kune kun la publika laŭtlego de James Hutton, kiu legis sian propran libron Teorio de Tero; aŭ, esploroj de la observeblaj leĝoj de formiĝo, dissolviĝo kaj restaŭriĝo de la tero sur la terglobo (Theory of the Earth; or, an Investigation of the Laws Observable in the Compposition, Dissolution, and Restoration of Land Upon the Globe) antaŭ la Reĝa Scienca Socio de Edinburgo en marto kaj aprilo de 1785.
Krome, Hutton supozis, ke la interno de la Tero estas varmega, kaj ke tiu varmego estas la motoro, kiu ebligis la formiĝon de ĉiu nova roko: la tero estis eroziita de aero kaj akvo kaj deponiĝis en la formo de stratumoj sur marfundo; poste varmege kunsolidigis la sedimentojn en ŝtonon kaj suprenpuŝis tiun rokon al la tersurfaco. Tiu ĉi teorio estas ŝerce nomata "plutonismo", kontraste al la tiutempe reganta indunda "neptunisma" teorio.
La identigo de stratumoj laŭ la fosilioj, kiujn entenas tiuj stratumoj, estis la unuan fojon proponita de William Smith, Georges Cuvier, Jean d'Omalius d'Halloy kaj Alexandre Brongniart komence de la 19a jarcento, kio ebligis al geologoj dividi la terhistorion pli ekzakte. Krome, tio ebligis al ili pli bone interkoherigi stratumojn en transnacia kaj eĉ kontinenta nivelo. Se du stratumoj (ne gravas, kiom tiuj malsamas laŭ sia loko kaj konsisto) entenas la samajn fosiliojn, estis tre verŝajne, ke ili estis formitaj dum la sama tempo. Pluraj detalaj studoj inter 1820 kaj 1850 de tiuj stratumoj kaj fosilioj de Eŭropo rezultigis la sinsekvon de geologiaj periodoj, kiujn oni uzas ankaŭ nuntempe.
Tiu procezo estis gvidata de la britaj geologoj, kio reflektiĝas en la nomoj de diversaj periodoj. "Kambrio", (la latina nomo por Kimrio) "Ordovico" kaj "Silurio" estis nomitaj laŭ prahistoriaj kimriaj triboj, ĉar por dati kaj nomi tiujn periodojn oni uzis stratigrafiajn sekvencojn de Kimrio. "Devonio" estis nomita laŭ la brita regiono Devon, kaj la nomo "Karbonifero" estas simple adapto de la arkaiĝinta angla geologia termino "Karbonaj Mezuroj" ("the Coal Measures"), uzata por la sama aro de stratumoj. "Permio" ricevis sian nomon pro la urbo Permo en Ruslando, ĉar tiu periodo estis difinita surbaze de la stratumoj de tiu regiono en la esploro de skota geologo Roderick Murchison. Tamen, kelkaj periodoj estis priskribitaj de geologoj el aliaj landoj. "Triaso" estis nomita en 1834 de la germana geologo Friedrich Von Alberti laŭ tri malsamaj tavoloj (latine trias signifas "trioblo") — ruĝaj bedoj, kovritaj de kreto kaj super kiuj troviĝas ankoraŭ ŝela tavolo — kiujn oni povas trovi ĉie en Germanio kaj la norda Eŭropo. "Ĵuraso"n nomis la franca geologo Alexandre Brongniart pro amasaj maraj liasaj kolektiĝoj sur la Ĵurasaj Montoj. "Kretaceo" (el la latina creta= kreto) kiel aparta periodo estis la unuan fojon difinita de la belga geologo Jean d'Omalius d'Halloy en 1822, kiu uzis stratumojn de la Pariza baseno kaj estas nomita pro amasaj kretaj bedoj (kalcia karbonato, deponitaj en la ŝeloj de maraj senvertebruloj). Aldone, britaj geologoj krome proponis la grupigon de diversaj periodoj kaj subdividon de terciaro kaj kvaternaro en diversajn epokojn.
Kiam William Smith kaj Sinjoro Charles Lyell supozis, ke rokaj stratumoj reprezentas sinsekvajn tempoperiodojn, oni nur tre svage povis difini la geologian temposkalon, ĉar la datadoj de tiuj periodoj estis ege variaj. Dum kreonistoj parolis pri la tempoj ĉirkaŭ ses aŭ sep jarmiloj por la aĝo de Tero surbaze de Biblio, tiutempaj geologoj parolis pri pluraj jarmilionoj kaj diversaj geologiaj periodoj, kelkaj eĉ sugestis, ke la aĝo de Tero ne havas iun tempolimon. Geologoj kaj paleontologoj krokizis geologiajn skalojn surbaze de relativaj pozicioj de diversaj stratumoj kaj fosilioj, kaj taksis la tempajn skalojn surbaze de la studoj pri intenso de erozio, sedimentiĝo kaj ŝtoniĝo. Ĝis la malkovro de radiaktiveco en 1896 kaj ĝia apliko en geologio por radiometria datado dum la unua duono de la 20a jarcento (kiun la unua kondukis la geologo Arthur Holmes), kio ebligis pli precizan absolutan datadon de rokoj, la aĝo de diversaj rokaj stratumoj kaj la aĝo de la Tero estis kerna punkto en multaj debatoj.
En 1977 la Globala Komisiono pri Stratigrafio (nuntempe Internacia Komisiono pri Stratigrafio) lanĉis la penojn difini la globalan referenckadron por geologiaj periodoj kaj faŭnaj etapoj. La plej lasta ĉi-rilata publikaĵo de la Komisiono estas publikigita en 2004 geologia temposkalo sub redakto de Grandstein kaj aliaj. Tiu tabelo estis uzata kiel bazo por la subaj tabeloj.
Klarigoj pri la skalo
Nuntempe ekzistas kelkaj (iom) diversaj geologiaj temposkaloj:
Eono, Erao, Periodo, Epoko, Aĝo
La fakterminoj, kiujn oni uzas por priskribi unuopajn periodojn de la terhistorio estas la samaj en ĉiuj geologiaj skaloj:
Larĝabeka ĉetio
La Larĝabeka ĉetio (Tickellia hodgsoni) estas specio de birdo de la familio de Ĉetiedoj. Ĝi estis iam inkluditaj en la Silviedoj, kaj nun apartenas al la monotipa genro Tickellia, tio estas, ĝi estas sia ununura specio.
Geologia temposkalo
Arkaiĝintaj terminoj
Kenozoiko estis pli frue krome dividita en terciaron (latine "tria terepoko") kaj kvaternaron (latine "kvara terepoko"). Tiu klasifiko ne plu validas kaj ne estas uzata ekde 2004 laŭ la rekomendoj de Internacia Komisiono pri Stratigrafio. Nuntempe oni uzas nur la terminojn paleogeno kaj neogeno por priskribi periodojn de kenozoiko. Dum paleogeno havas la samajn tempajn limojn, kiel pli frue havis la kategorio "paleogeno" ene de terciaro, la neogeno, tamen, estis plilongigita, kaj nun inkluzivas ne nur pliocenon, sed ankaŭ plejstocenon kaj holocenon, do, ambaŭ epokojn de la pli frue uzata kvaternaro, kaj daŭras ĝis geologia nuntempo.
Larĝabeka ĉetio
Temas pri bela birdo kun olivecgrizaj supraj partoj kaj tre rimarkinda brunoranĝa krono. La vizaĝo kaj brusto estas grizaj kun nigreca traokula strio, pli hela superokula strio kaj pli rimarkinda malgranda blanka strieto subokula. La brusto nuanciĝas al flava koloro en suba brusto kaj la ventro estas tre flava. La nomo de la specio rimarkigas pri la longa beko tre akrapinta kaj taŭga por serĉi insektojn.
Geologia temposkalo
Datado
La epokoj kaj periodoj de Fanerozoiko estas nuntempe klasifikitaj surbaze de fosiliaj trovaĵoj, kiujn oni datas laŭ la aĝo de la ŝtonspeco uzante radiometrian datadon. Ŝtonspecoj de la pli aĝaj periodoj ne taŭgas por tiu datado kaj oni povas uzi nur nerektajn geofizikajn metodojn por dati tiujn. Tamen, evoluo de tiuj metodoj helpas pliprecizigi la evoluon dum Proterozoiko kaj Arkaiko. Tamen, plu restas nekonataj la eventoj de Hedaiko, ĉar apenaŭ ekzistas ŝtonspecoj de tiu tempoperiodo. Multaj ekzogenaj kaj endogenaj geologiaj rotacioj, okazintaj ekde tiu tempo, aŭ tute forigis tiujn ŝtonspecojn, aŭ portis ilin al la ankoraŭ neatingebla profundo.
Oni, tamen, devas esprimi kritikon pri la metodoj de datado. La ŝtonspecaj tavoloj estis datitaj uzante fosiliojn, kaj tiuj estas datitaj uzante la C14-metodon. Tamen la C14-datado tute ne eblus, se oni ne kalibrus tiun metodon pere de ŝtonspeca temposekvenco. Alivorte, la datado de ŝtonspecoj baziĝas sur la datado de fosilioj, tiu baziĝas sur la C14-metodo kaj la lasta baziĝas sur la datado de ŝtonspecoj. Pro tiu sorĉita rondo eblas diri, ke la tempoindikoj de datadoj estas pli-malpli arbitraj.
Rolo de la atmosfero
Oni pli kaj pli agnoskas, ke la atmosfero estas tre grava faktoro en la terhistorio. En diversaj epokoj ĝi havis diversajn komponentojn, kiuj ŝanĝiĝis kune kun la evoluo de la vivo. Precipe oni ankoraŭ ne bone scias la komponentojn de la atmosfero en la plej malnovaj epokoj. Tamen estas jam tute certe, ke la atmosfera oksigeno estas rekta sekvo de la vivevoluo kaj ke ĝi ne ekzistus sen vivaj estaĵoj. Multaj tipoj de ŝtonspecoj, kiujn oni nuntempe renkontas en grandaj kvantoj, aperis nur pro atmosfera oksigeno (ekz. kalko kaj kreto).
Superrigardo
Geologiaj epokoj kune konsistigas enorme grandan tempoperiodon, kiun malfacilas mezuri laŭ la skaloj de moderna vivo. Ĉar pro tio ofte aperas miskomprenoj, kiel ekzemple "mallonga tempo disponebla por evolucio", la sekva tabelo donas pli bildo-elvokan komparon.
Komparo kun horloĝa skalo
Se oni komparas la temposkalon kun horloĝa temposkalo, tiam la eventoj de evoluo havis jenan "aĝon".
Komparo kun la konstruaĵo de UN en Novjorko
Ĝi estas 40 etaĝojn alta. Ĉiu etaĝo respondas al 100 jarmilionoj.
(*) Sur la tegmento de la konstruaĵo kuŝas 500-paĝa libro, kiu respondas al la aĝo de la homaro, la plej lasta paĝo respondas al la tempo post Kristo.
Paleontologia skalo
Geo(paleontologo)kronologia temposkalo estis ellaborita por difini relativajn geologiajn aĝojn de ŝtonspecoj. La absoluta aĝo, kiun oni mezuras je jarmilionoj, ne estis la ĉefa celo por la skalo.
La suba tabelo estas kompilaĵo de la ĉefaj paleontologiaj eventoj dum geologiaj epokoj. Oni notu, ke la grandeco de apartaj blokoj tute ne respektivas al la daŭro de koncernaj periodoj.
Paleobotanika skalo
En paleobotaniko oni anstataŭ la postfikso -zoiko uzas la postfikson -fitiko. Paleozoiko estas dividita en botaniko en paleofitikon (de silurio ĝis permo) kaj eofitikon (kambrio kaj ordovizio)
Ulmeni (Buzău)
Ulmeni estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en la rumana distrikto Buzău.
Jenaj vilaĝoj administre apartenas al ĝi:
Vâlcele situas rekte norde de la komunuma centro; la aliaj tri vilaĝoj situas interproksime aliflanke de la fervojo.
(65209) 2002 DB17
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro »: ĝi orbitas, kun iom granda klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Natria azido
N3− + H2O HN3 + OH− K = 10− 4.6
Reakcioj
C2H5ONO + N2H4-H2O + NaOH → NaN3 + C2H5OH + 3 H2O
Dvorce (Sedlec-Prčice)
Dvorce estas vilaĝo en Ĉeĥio, kiu estas parto de urbo Sedlec-Prčice en distrikto Příbram. Ĝi troviĝas 4 km oriente de Prčice. Trafluas tra ĉi tie rojo Záběhlický potok. Estas ĉi tie registritaj 11 adresoj. En la jaro ĉi tie vivis daŭre.
Dvorce situas en katastra teritorio Dvorce u Sedlce kun areo 5,14 km². En la katastra teritorio Dvorce u Sedlce situas ankaŭ Rohov, Staré Mitrovice, Víska kaj Záběhlice.
Natria azido
Reakcioj
Oni povas prepari amonian azidon ekde reakcio inter amonia klorido kaj natria azido:
9344 Klopstock
9344 Klopstock estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).
Natria azido
Reakcioj
Traktado de natria azido kaj fortaj alkaloj rezultas en korespondanta acido, la azida acido:
9344 Klopstock
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana poeto Friedrich Gottlieb Klopstock (1724–1803). Li studis teologion en Jena kaj Leipzig ; en siaj poemoj li proklamis novan pensmanieron : la Aĝo de la Sentemo. Lia « Messias », ciklo de 20 religiaj poemoj, estas la unua granda epopeo de la platgermana kaj altgermana literaturo.
Natria azido
Reakcioj
Natria azido ne povas fandiĝi, tamen ĝi rapidege malkomponiĝas en metala natrio kaj nitrogena gaso ĉirkaŭ 300 °C. Ĉi-konduto uzatas en la sistemo de aersako, kiam elektra malŝarĝo ekpafita per fizika trafo en aŭtomobiloj varmigas la salon kun liberigo de nitrogeno kaj ekspansiante la aersakon. La metala natrio estigita estas potenca danĝero al uzantoj, kaj en aŭtomobiliaj aersakoj ĝi konvertiĝas, per reakcio kun aliaj reagantoj, tiel kiel KNO3 kaj SiO2, en inertan vitraĵon de alkala silikato.
Dvorce (Sedlec-Prčice)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1459.
Natria azido
Reakcioj
Natria azido same uzatas en organikan sintezon por enkonduko de la funkcia grupo azida per forigo de halogenido. La funkcia grupo poste povas konvertiĝi al amino per reduktado kun LiAlH4, aŭ terciara fosfino samkiel "trifenilfosfino" en la Reakcio de Staudinger.
Natria azido povas malkomponiĝi per traktado kun acida solvaĵo de natria azido:
Ĉetiedoj
Ĉetiedoj estas ĵusvalidata familio de malgrandaj insektovoraj kantobirdoj, iam lokitaj en la rubejtaksono de Silviedoj. Ĝi enhavas la tipajn ĉetiojn (Cettia) kaj ties parencojn.
Plej parto loĝas en arbustaro kaj ofte ĉasas per grimpado tra densa implikiĝita kreskaĵaro.
Inter la superfamilio de Sylvioidea, la Ĉetiedoj representas malnovan stirpon. Kiel grupo, ili estas probable pli proksimaj al la Egitaledoj, la longvostaj paruoj kaj ties parencoj.
Genroj
Ankaŭ aliaj genroj, kiaj Eremomela, povus aparteni ĉi tie.
Anihilacio
En fiziko la vorto estas uzata por fenomeno kiam elementa partiklo kolizias kun sia kontraŭpartiklo. Pro principo de konservado de energio, la partikloj ne vere iĝas nenio, sed iĝas aliaj partikloj, kiel fotonoj aŭ aliaj partikloj. Pro la principo de konservado de movokvanto, devas ekesti almenaŭ du tiaj partikloj. Tamen, ĉar kvantumaj nombroj de partiklo kaj ĝia kontraŭpartiklo estas rekte kontraŭaj, la kvantumaj nombroj de rezultaj partikloj estas nulaj. Tiel, ekzemple, elektrono kaj pozitrono, ĉiu el kiuj havas mason kaj ŝargon, post kolizio iĝas du fotonoj, kiuj havas nek ŝargon nek kvietmason. Fotonoj aperas plej ofte en procedoj de anihilacio je malgrandaj energioj, sed anihilacioj en koliziilo de granda energio ofte donas ekzotajn multepezajn partiklojn.
Ekzemploj de anihilacio
Kiam elektrono kaj pozitrono anihilaciiĝas je malgranda energio, ili povas produkti ne malpli ol du gamaj fotonoj, sed ili ne tenas na sufiĉe da maso-energio por krei pli pezajn partiklojn. Sed per koliziiloj, kiuj donas grandegan kinetan energion al la partikloj, multaj aliaj partikloj povas aperi, eĉ pli multepezaj ol elektrono aŭ pozitrono.
Anihilacio aŭ iu alia procedo pro kiu elektrono kaj pozitrono iĝus unu protono (t.e. e+ + e− → γ) ne povas ekzisti, ĉar tio rompus la leĝon de konservo de maso-energio (krom okazoj kiam apude estas ankaŭ iu alia partiklo, kiu fortenus superfluan energion). En kvantuma kampa teorio, tamen, tia procedo ne estas malpermesita kaj povas ekzisti kiel intertempa kvantuma stato. Kelkaj aŭtoroj opinias ke tiu kvazaŭa rompo de leĝoj de konservo povas esti justigita per principo de Heisenberg, aliaj aldonas nenulan mason al intertempa fotono. Tiu elekto ne influas la matematikon de procedo. Tio ebligas predikti produkton de virtuala paro post anihilacio, el kiu unu- kaj du-partiklaj statoj povas konstante interŝanĝi.
Anihilacio laŭ Teorio de Relativeco
Laŭ Teorio de relativeco anihilacio estas plena liberigo de kvietenergio E0. Post kolizio de unu el elementaj partikloj kun sia kontraŭpartiklo la kvanto de liberiĝanta energio estas, laŭ formulo de Albert Einstein, E0=m0c2, kie E0 estas la energio, m0 - kvietmaso, kaj c - lumrapideco.
La energio, evidente, estas kolosa. Estas facile kalkuli, ke post anihilacio de 1 kg de substanco kontraŭ 1 kg de kontraŭsubstanco liberiĝos proksimume 1,8×1017 ĵuloj de energio, kio egalas al energio de eksplodo de 47 megatunoj de trinitrotolueno. Kompare, la eksplodo de plej forta eksplodilo en homa historio, la 20-tuna termonuklea Car-bombo, egalis al 57 megatunoj de TNT.
Anihilacio de grandaj kvantoj de substanco estas do la plej efika fonto de energio imagebla en nuna nivelo de scioj pri materio. La realigo, tamen, ne eblas en kuranta stato de tekniko pro ekstrema malfacileco de sintezo de kontraŭmaterio kaj ĝia konservado, kaj pro neekzisto de teknikaj eblecoj kontroli tiom grandegajn kvantojn de energio.
Propagero
En hortikulturo, propagero estas iu ajn planta materialo uzata por la celo de plantopropagado. En neseksa reproduktado, propagero povas esti ligneca stikaĵo aŭ iu ajn planta parto. En seksa reproduktado, propagero estas semo aŭ sporo. En mikropropagado, speco de neseksa reproduktado, iuj ajn plantopartoj povas esti uzataj, kvankam ĝenerale oni preferas esence meristemajn partojn kiaj radikajn kaj tigajn pintojn, aŭ burĝonojn.
Sándor Bisztray-Balku
BISZTRAY-BALKU Sándor [pr. bistrai] estis hungara inĝeniero pri mekaniko, inventisto naskiĝinta en Nagyszentmiklós la 7-an de aŭgusto 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de septembro 1983.
Kariero
Bisztray-Balku estis fakulo pri kontraŭradia defendo. Ekde 1961 li estis ĉefkunlaboranto de la Esplorinstituto Tutlanda de Frédéric Joliot Curie. Oni akceptis plurajn el liaj patentoj kaj inventaĵoj kaj enlande kaj eksterlande.
Nikaragvo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1968 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento krom en 1988, kiam atletaj kaj financaj konsideroj kontraŭstaris. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis nikaragvaj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon, kvnkam la teamo de basbalo finis la konkurson de la somera Olimpiko 1996 je 4-a rango kaj estis tre proksima al bronza medalo.
Kunordigas la teamon la Nikaragva Olimpika Komitato.
11858 Devinpoland
11858 Devinpoland estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1988 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Nomo
Ĝia nomo honoras Devin Patrick Poland, kontribuinton de la NASA-a misio Lucy al la kiel Direktoro pri la Operacioj de la Misio.
Mubi
estas grandurbo en Niĝerio.
Geografio
situas sur malebenaĵo laŭ rivereto en la orienenta sekcio de la lando. Kameruno etendiĝas nur 10 km.
Klimato
situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo estas 25-30 °C. Jare pluvas po 844 mm. Inter novembro-marto ne pluvas. La pluvo kulminas en aŭgusto.
Trafiko
El 3 gravaj vojoj kuras, la plej grava al Jimeta.
Malprofunda kratero
Malprofunda kratero aŭ maaro (laŭ la germana Maar, kiu signifas "krateron") estas larĝa, bareliefa kratero kaŭzita per terakva erupcio, kiu estas eksplodo kaŭzita per kontakto de terakvo kun varma lafo aŭ magmo. La malprofunda kratero kutime estas plenigita per akvo formante relative malprofundan krateran lagon.
En multaj lingvoj nomo de la objekto estas maar, la vorto estas samradika kun vorto maro. La vorto maar venis de latina mare - "maro" tra loka germana dialekto (de Daun) kaj estis inventita kiel scienca termino per germana geologiisto en la 19-a jarcento.
Oni supozas ke malprofundaj krateroj estas formita pli supre de vulkanaj tuboj pro fortega elvolvaĵo de magma gaso aŭ vaporo; profunda erozio de malprofunda kratero supozeble devus eksponi la vulkanan tubon. Limigoj de amplekso de malprofundaj krateroj estas ekde 200 ĝis 6500 futoj diametre kaj ekde 30 ĝis 650 futoj profunde, kaj kutime ili estas plenigita per akvo formante naturajn lagojn. Plej malprofundaj krateroj havas malaltajn rondojn komponitajn de miksaĵo de partoj de vulkanaj rokoj kaj rokoj ŝiriĝinta de muroj de la vulkana tubo.
Malprofundaj krateroj estadas en la okcidenta Usono, en regiono Eifel de Germanio, kie ili estis originale priskribitaj, kaj en aliaj geologie junaj vulkanaj regionoj de la mondo. Truo Kilbourne kaj Truo de Hunt, proksime de El Paso en Teksaso estas malprofundaj krateroj. Lago Nyos en Kameruno en Afriko, konata pro saturiĝo je karbona dioksido, estas alia ekzemplo. Bonega ekzemplo de malprofunda kratero estas Zuni en Nov-Meksiko, malprofunda sala lago kiu okupas platan kratero de proksimume 6500 futoj en diametro kaj de 400 futoj profunda. Ĝia malalta cilindra rando estas komponita de pecoj de bazalta lafo kaj rokoj (grejso, argilardezo, kalkoŝtono) de la suba vulkana tubo, kaj ankaŭ hazardaj buloj de antikva kristalaj rokoj eligitaj de grandaj profundoj.
Referencoj
Usona Geologia Katastro
Tibi
Tibi estas hispana municipo apartenanta al Valencia Komunumo kaj al provinco Alakanto. Ĝi lokas en komarko L’Alcoià kaj estas 70,38 km2 ampleksa. En la jaro 2019 mil sescent dek kvar personoj rezidis en la municipo. .
Floriano Peixoto
Floriano VIEIRA PEIXOTO /flori'ânŭ vi'ejra 'peiŝotŭ/, la "fera marŝalo", (naskiĝis la, en Maceió kaj mortis la , en Barra Mansa) estis la dua brazila prezidento. Marŝalo de armeo, elektita Vicprezidento de la respubliko je periodo de 1891 ĝis 1894. Posedis prezidantecon de la respubliko post kontraŭpuĉo kontraŭ Deodoro da Fonseca. Batalis en la milito kontraŭ Paragvajo. Partoprenis en puĉo, kiu finis la monarkion en Brazilo. Li kontraŭpuĉis Deodoron kaj iĝis prezidanto de la respubliko, liaj unuaj agoj estis: finis la staton de sieĝo kaj restarigis la parlamenton. Floriano, malgraŭ tio, ne permesis al la parlamento elekti novan prezidenton. Pro tio okazis ribeloj, ĉefe la Mararmea ribelo, kiujn li venkis kun apogo de Usono kaj Britio, kiu sendis batalŝipojn por apogi lin. Li estis alinomata Fera Marŝalo. Lia posteulo iĝis en la 5-a de novembro 1894 Prudente de Morais. Li mortis kelkajn monatojn poste.
Roger Hanin
Roger HANIN (naskonome Roger Lévy), (naskiĝis en Alĝero, mortis  en Parizo) estis franca aktoro, reĝisoro kaj verkisto.
Biografio
Lia avo estis rabeno, lia patro estis dungito de PTT. Forpelita el liceo pro antisemitaj leĝoj de Reĝimo de Vichy, li dungiĝis kiel volontulo en aerarmeo en 1944.
Bofrato per alianco al François Mitterrand per sia edziĝo kun Christine Gouze-Rénal, fratino de Danielle Mitterrand, li estis kromnomita «La bof'» de iuj. Li estis intimulo de la Prezidento de la Respubliko (kiu estis atestanto al lia edziĝo).
Kariero
La 1980-aj jaroj estis signitaj per lia reveno al scenejo kiel aktoro kaj finis lian senrolan periodon. Dank'al Alexandre Arcady kaj liaj filmoj kiel Le Grand Pardon aŭ Le Coup de sirocco, sed ankaŭ kaj ĉefe dank'al sia bofrato prezidento, li povis plene liveri sian «identecon de nigrapiedulo» kaj eniri en ĉartojn al kontentiga rango.
En la 1980-aj jaroj, t.e. post la elekto de Mitterrand, Roger Hanin reakiris kinan bonstaton. Dum li antaŭe ludis nur duarangajn rolojn, oni konfidis al li laŭmezurajn rolojn, kiel Navarro, speciale kreita de amiko de Mitterrand.
Lia plej fama rolo estis tiu de Komisaro, heroo de la televida serio Navarro, kies unua epizodo aperis en oktobro 1989 en TF1. La lasta filmado okazis la.
La, Roger Hanin anoncis dum elsendo de RTL, ke li ĉesigas sian karieron de aktoro : «Mi ne plu ludos, mi ne plu volas esti aktoro.», deklaris la komediisto. «Estas nek amareco, nek nostalgio. Mi pasis mian vicon, kiel dirite. Mi finis. Mi havis mirindan karieron laŭlitere. Mi ludis Othellon, Macbeth, ĉiujn grandajn verkistojn, Pirandello, Beckett, Claudel, mi ludis grandajn rolojn, mi ne ekbalbutos. Mi havas grandan projekton: mi ekvivos! Iros en grandajn restoraciojn, faros vojaĝojn, legos, verkos.»
Castle Donington
Castle Donington estas loĝloko kun proksimume 7000 loĝantoj en la nordoriento de la provinco Leicestershire de Anglio. En ĝia areo troviĝas la flughaveno East Midlands Airport, 2 kilometrojn sude de la loĝloka centro. La regione centra urbo, Leicester, situas 40 kilometrojn sudokcidente.
La flughaveno East Midlands Airport estas aviadila celo de pluraj flugkompanioj, interalie de la flugkompanio British Midland International (bmi), kies ĉefa sidejo situas en la palaco Donington Hall kadre de la loĝloko, sed ankaŭ de Ryanair, EasyJet, Thomson Airways kaj pluraj aliaj. En la loĝloko ankaŭ situas la mondfama aŭtokonkurejo Donington Park Race Circuit, kiu plurfoje jare gastigas aŭto- kaj motorciklo-konkurojn.
La urbocentro estas miksaĵo de historiaj domoj el la novklasikisma "Georga" kaj sekva empira epokoj kaj de modernaj konstruaĵoj. Iuj trabfakaj domoj el la 17-a kaj pli fruaj jarcentoj pretervivis laŭlonge de la ĉefa strato.
Ĉiujaraj eventoj
Unufoje jare en feritaga lundo komence de majo mezepoka merkato estas okazigata en la ĉefa strato en Castle Donington - krom varoj vendataj de komercantoj en mezepokaj kostumoj, videblas historiaj muzikaĵoj kaj dancoj. En la lasta semajno de oktobro okazas moderna urbofesto, nomata Donington Wakes. Pliaj farmistaj merkatoj vivigas la urbon, la duan sabaton de ĉiu monato apud loĝloka bazlernejo kaj ĉiun dimanĉon en la parko de Donington Hall.
Francesco Nullo
Francesco Nullo (naskiĝis la 1-an de marto 1826 en Bergamo (Italio), mortis la 5-an de majo 1863 en Krzykawka (distrikto Olkusz) – itala kolonelo. Amiko de Giuseppe Garibaldi, komandanto de italaj volontuloj, kiuj partoprenis januaran ribelon kontraŭ Rusia Imperio en Pollando.
Vivo
Francesco Nullo partoprenis la militon kun Aŭstrio en 1848.
Aprile 1863 alvenis de Italio al Krakovo. Nomumita de Nacia Registaro generalo.
La 3-an de majo fronte de Ital-Franca Legio transpaŝis la landlimon de Pola Reĝlando apud Krzeszowice. La unua batalo estis por li sukcesa, li supervenkis rusajn taĉmentojn apud Podłęże (distrikto Olkusz).
Pereis en la batalo apud Krzykawka. Entombigita en tombejo en Olkusz. En 1908 sur lia tombo konspire ekestis monumento laŭ iniciato de d-ro Buchawiecki.
Mortfalintaj ribelantoj en 1863 estis distingitaj de Prezidanto de Pollando Ignacy Mościcki la 21-an de januaro 1933 per la Kruco de Sendependeco kun Glavoj.
Komence de januaro 1937 oni informis, ke en la urba arkivo de Bergamo oni malkovris testamentojn de la italaj partoprenintoj de la januara ribelo Francesco Nullo kaj Luigi Caroli, propramane skribitaj de ili antaŭ forveturo al polaj terenoj en 1863.
Vilhelmo la 2-a (Sicilio)
Vilhelmo la 2-a (Palermo, 1153 - Palermo, la 11-an de novembro 1189), nomata "la Bona", estis reĝo de Sicilio kaj Napolo de 1166 ĝis 1189.
Francesco Nullo
Vivo
En la Muzeo de Pola Armeo en Varsovio troviĝas lia 6-pafa revolvero produktita en Svislando. Maldekstre de la pafiltubo estas gravurita surskribo: Patrioti Svizzeri al ten[en]te Col[onel]lo Nullo (Svisaj patriotoj al la kolonelo Nullo).
Vilhelmo la 2-a (Sicilio)
Vilhelmo havis nur dek tri jarojn kiam lia patro Vilhelmo la 1-a mortis, do li estis sub la regenteco de sia patrino Margarita de Navaro ĝis 1171. La reĝlando Sicilio venis al malĝoja periodo de internaj luktoj pro serio de disputoj inter la nobelaro, la pastraro kaj la popolo, probable akcentita de la karaktero de Vilhelmo la 1-a, ankaŭ nomata "la Malbona". Tuj kiam li plenkreskis, Vilhelmo la 2-a estis kronita Reĝo de Sicilio kun la subteno de Walter of the Will (italigita kiel Gualtiero Offamilio), ĉefepiskopo de Palermo, la pastraro kaj la aristokrataro. De Vilhelmo la 2-a, koncerne al lia patro, la kronikistoj tiuepokaj akcentis, krom la beleco, la korekto en la ekzerco de liaj funkcioj kaj la respekto por la leĝoj kaj la personoj, pro kio li ricevis la kromnomon La Bona. Dum lia regado estiĝis periodo de relativa stabileco kaj ĉesigo de internaj problemoj.
Plejadoj
La Plejadoj (ankaŭ konata kiel M45 aŭ la Sep Fratinoj) estas malfermita stelamaso en la konstelacio Taŭro. Ĝi estas unu el la plej apudaj stelamasoj al la Tero, kaj estas videbla per nuda okulo.
Vilhelmo la 2-a (Sicilio)
Vilhelmo geedziĝis en Palermo, la 13an de februaro 1177, kun Johana Plantagenet (1165-1199), filino de Henriko la 2-a de Anglio kaj Eleonora de Akvitanio kaj fratino de Rikardo la 1-a. De ĉi tiu kuniĝo naskiĝis Boemondo, Duko de Apulio, kiu mortis tre junaĝe.
Falsaj tajlorbirdoj
Falsaj tajlorbirdoj estas la komuna nomo de du specioj de birdoj de la genro Phyllergates aŭ Filergatoj kiuj estis iam inkluditaj en la genro Orthotomus de veraj tajlorbirdoj, el kiu genro lastatempaj pristudoj elprenis ilin por enmeti en tiu nova genro de nova familio nome de Ĉetiedoj.
Plejadoj
Ĝi estas je 440 lumjaroj disde nia sunsistemo kaj entenas pli da 1000 stelojn, el kiuj naŭ videblas nudokule (dum klarega nokto kaj per akra vidkapablo). Ĝi etendiĝas angule sur 2°, tio estas kvarobla de la angula diametro de la Luno.
Vilhelmo la 2-a (Sicilio)
En julio de 1177, li sendis delegacion al la ĉefepiskopo Romualdo de Salerno kaj grafo Roĝero de Andrio subskribi la Traktaton de Venecio kun la imperiestro. Por certigi pacon, li sankciis la geedziĝon de sia onklino Konstanca, filino de Roĝero la 2-a, kun Henriko, filo de Frederiko.
La regado de Vilhelmo estis speciale fekunda pri arto en Sicilio. Inter la projektoj kiujn li efektivigis meritas mencii: la katedralo de la benediktana monaĥejo de Monrealo (farita kun la konsento de papo Lucio la 3-a) kaj la abatejo de Sankta Maria de Maniace (laŭ peto de sia patrino Margareta). Ankaŭ la grandioza konstruado de la palaco Zisa, kiun komencis lia antaŭulo kaj finiĝis sub lia regado.
Plejadoj
La taksita aĝo de la amaso estas 100 milionoj da jaroj. Pro ĝia malforta denso oni taksas, ke ĝi disiĝos post 250 milionoj da jaroj.
Falsaj tajlorbirdoj
Temas pri malgrandaj birdoj insektovoraj, kiuj estas diketaj kaj kun fajnaj kaj longaj kruroj, grizaj supre kaj flava sube kun ruĝecaj zonoj en kapo.
Vilhelmo la 2-a (Sicilio)
Kiam li estis mortonta, ne havis rektan idaron, li heredigis sian onklinon Konstanca la 1-a de Sicilio kaj devigis la kavalirojn ĵuri lojalecon, akceptante surprizite la geedziĝon de tiu kun Henriko la 6-a de la Sankta Roma Imperio, filo de Frederiko Barbarosa.
Vilhelmo estas enterigita en maŭzoleo en la Katedralo de Monrealo.
Listo de fervojaj kompanioj en Svislando
Tiu listo de fervojaj kompanioj en Svislando enhavas la nomojn de fervojaj kompanioj trafikantaj sur la teritorio de Svislando.
Pingdingŝano
Historio
Pingdingŝano fondiĝis en 1957 kaj iĝis urbo en 1964. Ĝia loko en la mezo de la provinco kaj apud la urboj Ĝengĝoŭo kaj Lŭojango garantias ankoraŭ rapidan kreskadon, kaj tiel ĝi fariĝas ĉiam pli grava komerca kaj industria centro.
Loĝantaro
Pindingŝano havas loĝantaron de 5,2 milionoj (en la tuta prefektujo) en ĝia 4 urbodistriktoj, 4 subprefektujoj kaj 2 trianivelaj urboj.
Ekonomio
Le ekonomio de Pingdingŝano estas superregata de terkarbo, manufakturo, kaj rilataj industrioj, Ĝi estas lastatempe inter la 20 plej rapidaj kreskantaj urboj en Ĉinio.
Pacov
Pacov estas historia urbeto en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Vysočina, 25 km nordoriente de Tábor kaj 17 km nordokcidente de Pelhřimov, surlime inter Suda Bohemio kaj Bohemia-Moravia montetaro. En ĝi havis. Tra Pacov trairas la 15-a grado de la orienta longitudo, kiu estas la nula meridiano de la mezeŭropa tempo.
Historio
En la 13-a jarcento estis surloke de la nuna urbo konstruita mezepoka burgo kaj apud ĝi vilaĝo. La unuaj skribaj mencioj pri ĝi devenas el komenco de la 14-a jarcento.
Pacov ekfloris en la 15-a kaj 16-a jarcentoj, kiam ĝi akiris siajn unuajn urbajn privilegiojn. En tiu tempo la burgo estis rekonstruita je renesanca kastelo. Al posedantoj de la urbo apartenis nobelaj familioj Malovec, Černín el Chudenice kaj imperiestra armeestro Zikmund Myslíka z Hyršova, kiu komence de la 18-a jarcento testamentis ĝin al la eklezia ordeno de la nudpiedaj karmelanoj. Tiam la kastelo estis rekonstruita je monaĥejo, origine laŭ projekto de la fama arkitekto Kilian Ignaz Dientzenhofer. Sed la monaĥejo ne daŭris longe, ĉar la ordeno estis nuligita far la imperiestro Jozefo la 2-a en 1787 kaj la konstruaĵo estis denove uzata kiel kastelo kaj poste parte ankaŭ kiel lernejo.
En la 19-a jarcento estis fonditaj bazoj por la loka industrio – precipe nutraĵ-maŝinindustrio kaj eta ledogalanterio. La urbo estas ligita ankaŭ kun historio de motorcikla sporto – plej verŝajne tie estiĝis ideo pri fondo de Internacias Motorcikla Federacio kaj en 1906 tie okazis la unua internacia motorcikla konkurso en la mondo. La kastelo ekde fino de La dua mondmilito ĝis 1992 estis sidejo de la armeo. Post ampleksa rekonstruo en 2011 en la kastela areo troviĝas regiona kultura kaj societa centro – ĝi estas sidejo de la urbodomo, urba biblioteko, informcentro kaj Urba Muzeo de Antonín Sova.
En Pacov troviĝas ankaŭ aliaj valoraj memorindaĵoj. Tial en 1990 ĝi estis proklamita kiel historia monumentzono. En la urbo okazas diversaj tradiciaj sportaj kaj kulturaj aranĝoj – la plej konata estas multĝentra kultura festivalo nomata "Pacovský poledník" ("Meridiano de Pacov"), kiu okazadas ĉiujare komence de julio.
Vidindaĵoj
Baroka kastelo, origina burgo el la 13-a jarcento, estis rekonstruita je kastelo en la 16-a jarcento. Far Zikmund Myslíka z Hyršova ĝi estis donacita en 1718 al la ordeno de nudpiedaj karmelanoj kaj iom post iom ĝi transformiĝis al monaĥejo. Post ĝia nuligo en 1787 ĝi estis denove uzita kiel kastelo. Kvadratecan fermitan dispozicion damaĝis detruo de la orienta alo fine de la 19-a jarcento. En la 1860-aj jaroj parto de la konstruaĵo servis kiel lernejo kaj instruista loĝejo. Tie en 1864 en la familio de la instruisto naskiĝis poste fama poeto Antonín Sova, kiun memorigas apud la kastelo staranta monumento, kreita de J.V.Dušek. Ĝis 1945 la kastelo posedis nobela familio Weiss von Tessbach, poste ĝi estis ŝtatigita kaj en 1947 ekloĝis en ĝi la ĉeĥoslovaka armeo, kiu forlasis ĝin en sufiĉe damaĝita stato en 1992. Nur en 1997 la konstruaĵo fariĝis posedaĵo de la urbo, kiu komencis ampleksan rekonstruon, finitan en 2011. Nuntempe la kastelo estas sidejo de la Urba Oficejo, Urba Muzeo, Urba Biblioteko kaj Informcentro. En la solena riĉe ornamita salonego okazas nuptoceremonioj, koncertoj kaj aliaj kulturaj kaj sociaj eventoj.
Baroka monaĥeja preĝejo de Sankta Venceslao estis konstruita en 1719 de la arkitekto Martin Wirtwerer. Nurajn 8 jarojn poste, dum la granda incendio de la urbo ĝi forbrulis kaj sekve estis renovigita. Post nuligo de la monaĥejo en 1787 ĝi servis por religiaj celoj nur post 160 jaroj – inter inter 1947 kaj 1974 utiligis ĝin Ĉeĥoslovaka husana eklezio. Intertempe ĝi estis uzita por diversaj celoj, ekde deponejo ĝis reprezentaj celoj. Kompleta rekonstruo estis finita en 1994. Surfrunte troviĝas blazono de Myslík el Hyršov kaj barokaj statuoj de Sankta Tereza el Avilo kaj Sankta Johano de la Kruco, Sankta Venceslao (meze), Sankta Joakimo kaj Sankta Anna. Plej supre estas lokita Virgulino Maria kun Jesueto kaj surgenuantaj anĝeloj. En la interno de la preĝejo somere okazadas ekspozicioj pri figura arto. En majo 2015 tie okazis migra ekspozicio "Ĉu Esperanto estas morta lingvo?" (projekto de ĈEA).
Dekana preĝejo de ĉefanĝelo Mikaelo situas sub la kastelo sur la ĉefa placo. Ĝiaj komencoj reiras al la 13-a jarcento. Sian nuan aspekton ĝi ricevis grandparte dum rekonstruo en la 2-a duono de la 14-a jarcento kaj komence de la 15-a jarcento, kiam ĝi fariĝis nesimetria dunava konstruaĵo. Interese estas, ke la preĝejo estis uzata komune far katolikoj kaj utrakvistoj. Komence de la 18-a jarcento la turo estis grave damaĝita per incendio kaj estis finkonstruita nur en la 1870-aj jaroj. Rekonstruo de la fasado de la preĝejo estis finita en 1997. Aliro al la preĝejo el sudo gvidas tra rimarkinda gotika portalo adaptita en 1737. Sur la ĥorejo el al 16-a jarcento oni povas vidi scenojn el la Malnova kaj Nova Testamentoj. La meblaro estas plejparte barokstila. Historie interesaj estas romanika-gotika tomboŝtono de Hron el Pacov, la fondinto de la burgo de Pacov, el fino de la 13-a jarcento kaj epitafo de la posedanto de la urbo Zikmund Myslík z Hyršova el 1666.
Vidindaĵoj sur ĉefa placo (náměstí Svobody - placo de Libereco):
Mönch
Mönch (signifo en Esperanto: "monaĥo") estas kun alteco de 4107 m super la marnivelo rimarkinda monto en la Bernaj Alpoj, kiu formas kune kun Eiger kaj Jungfraŭ la faman monttriopon de Berna Oberlando.
Priskribo
Mönch situas inter la impresa sed mortiga Eiger kaj Jungfraŭ. Je ĝia orienta kresto, la tiel nomita Eigerjugo ekfluas la Eiger-Glaĉero, je la nordvando de Eiger troviĝas la glaĉero Eismeer, kiu estis iam tributglaĉero de Suba Grindelwald-Glaĉero, pli okcidente naskiĝas la Grindelwald-Fiescher-Glaĉero kiu estas la ĉefa tributglaĉero de Suba Grindelwald-Glaĉero. Je la suda flanko de Mönch naskiĝos parto de la Aleĉ-Glaĉero, kiu apartenas al la Monda Naturheredaĵo de UNESKO Jungfraŭ-Aleĉ-Bieĉhorno.
Inter la Eiger-Glaĉero kaj Eismeer troviĝas interne de la monto Mönch la haltejo  (en Esperanto glacimaro), de kiu piedira tunelo kondukis al belvidplatformo je alteco de 3159 m s.m., kiu estis malfermita la 25-an de juli 1905. Ĝis la jaro 1912, kiam estis atingita per tunelo tra Mönch Jungfraŭjoch, estis la finhaltejo de la Jungfraŭ-Fervojo.
Historio
La unua grimpado de Mönch okazis la 15-an de August 1857 per Christian Almer, Christian Kaufmann, Ulrich Kaufmann kaj Sigismund Porges.
Spalatindomo en Torgau
Historio
La t.n. Spalatin-domo konstruitis inter 1493-94 laŭ komisio de princo-elektisto Frederiko la Saĝa. Li volis prepari sin al la pilgrimvojaĝo en la Sankta Lando kaj donacis por tio en 1492 altaron nomitan Crucis novae sive conceptionis Mariae (=nova Kruco aŭ koncipo de Mario) en la Mario-kirko. Por la prizorgo de ĝi oni bezonis klerulon - kaj por ties loĝadon oni konstruis la menciitan domon kie troviĝis en strato nomita Im Sack.
Ĝi estas la lasta konserviĝinta de iam ne malpli ol 15 pastraj loĝdomoj en Torgau. En 1523 venis surloken Georg Spalatin, kiu estis ricevinta la domon fare de la princo-elektisto kiel feŭdaĵon. Spalatin estis edukisto de la princidoj, kortega predikanto kaj ŝatata konsiliisto princa. Krome estis li intima amiko de Marteno Lutero. Tial iĝis tiu ĉi domo renkontiĝloko de pluraj reformantoj dum ilia restado en Torgau. Spalatin vendis la domon en 1533 por 200 guldenoj.
Alloge estas ke la interno apenaŭ ne ŝanĝiĝis en la kuro de historio. En 2011 la amikara societo Denkmalpflege Torgau akiris la domon kadukiĝintan. En 2017, okaze de la datreveno 500-a reformacia ĝi remalfermiĝu kiel muzeo kaj aŭtentika reformaci-memorigloko.
Fonto
Informbroŝuro eldonita fare de Förderverein für Denkmalpflege in der Stadt Torgau e.V..
Goch
Goch estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kleve de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn.
Geografie la komunuma teritorio apartenas al la regiono Malsupra Rejno.
Nitra nad Ipľom
Nitra nad Ipľom, hungare Ipolynyitra estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Lučenec.
Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ kun ponto, fine de sakovojo. Lučenec troviĝas 10 km-ojn for.
Madagaskaro en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1964 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento krom en 1976 kaj 1988. En vintraj olimpikoj ankaŭ en 2006 kaj ekde 2018 estis malgranda, simbolaj teamoj de po unu ĝis du madagaskaraj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon. Kunordigas la teamon la Madagaskara Olimpika Komitato.
Morteaux-Coulibœuf
Morteaux-Coulibœuf estas franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
21678 Lindner
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo Klaus Lindner, instruisto pri astronomio dum multenombraj jaroj. Li estas konata de la amatoraj astronomoj kiel la aŭtoro de kvin pri-astronomiaj libroj. Unu el ili : Astronomie selbst erlebt ("Astronomio persone vivita"), helpis la unuan malkovrinton, por ke li faris siajn unuajn observojn.
Privata universitato
La privata universitato aŭ privata centro de supera edukado estas universitato kiu ne estas grandparte subvenciata aŭ gvidata de la registaro, sed ĝi povas kelkfoje ricevi monon de ĝi.
Ĝenerale la privataj universitatoj postulas pagadon de la enskribiĝo de la studento, pli alta ol tiu de la publikaj universitatoj, ĉar ili ne ricevas subvenciojn venantajn el la impostoj, sed en kelkaj, precipe en Usono, estas ofertataj stipendioj el kiuj profitas multaj studentoj.
(14710) 2000 CC33
(14710) 2000 CC33 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
1-Noneno
1-noneno aŭ C9H18 estas alkeno aŭ nesaturita rektoĉena hidrokarbonido kun 9 karbonatomoj kaj 18 hidrogenatomoj. En normalaj kondiĉoj ĝi estas senkolora brulema likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en organikaj nepolaraj solvantoj tiaj kiaj kloroformo, benzeno, benzino, etanolo, metanolo, eteroj kaj acetonoj. Strukture ekzistas 40 komerce disponeblaj kombinaĵoj kun la sama kemia formulo. Ĝiaj izomeroj povas prezentiĝi sub la cis aŭ trans formo aŭ kun branĉa kateno.
Lumjaro
Unu lumjaro estas la distanco, kiun trairas lumo en vakuo dum unu jaro. Analoge ankaŭ ekzistas la unuoj lumhoro, lumsekundo ktp.
La mallongigo de “lumjaro” estas lj.
La longo de lumjaro dependas de la elektita difino por jaro. Unu kalendara Gregoria jaro egalas 365,2425 tagojn de po 86 400 sekundoj, dum unu sidera jaro (tempo de unu sun-rondiro de la Tero, rilate al la steloj) egalas 365,256 363 051 tagojn. La Internacia Astronomia Unio rekomendas uzon de unu Julia jaro, t.e. 365,25 tagoj po 86400 sekundoj, kio donas la ekzaktan distancon
En astronomio, por indiki longegajn distancojn, oni plej ofte uzas la unuon parseko egalan al proksimume 3,26 lj. La parseko pli proksime rilatas al astronomiaj observoj. En sciencopopularigaj verkoj la plej ofta unuo tamen estas la lumjaro.
Ekzemploj
Ĉernihivo
La urbo Ĉernihivo (Чернігів, Чернигов = Ĉernigov) estas la ĉefurbo de la administra unuo (oblasto) Ĉernihiva provinco de Ukrainio.
Historio
Ĉernihivo estas unu el la plej aĝaj kaj plej signifaj urboj de la mezepoka Kieva Regno. Dum la 9-a jarcento ĝi estis ĉefurbo de orientslava tribo, kaj skribe unuafoje menciiĝis dum 907. Dum la 11-a ĝis 13-a jarcento la urbo estis centro de potenca princejo. Dum 1239 mongolaj rajdistoj sturmis, priŝtelis kaj detruis la urbon. Ekde 1370 Ĉernihivo estis parto de la Grandduklando Litovio, post 1503 parto de la Granda Duklando de Moskvo. Dum 1503 la urbo fariĝis pola, sed dum 1654 kiel parto de la Ukraina kozaka ŝtato de Bohdan Ĥmelnickij denove iĝis parto de Rusio. De 1802 ĝi estis ĉefurbo de la rusia Gubernio Ĉernihiva, kaj ekde 1932 ĉefurbo de la Ĉernihiva provinco.
La 21an de februaro 2014 oni faligis la monumenton de Lenino, eble la lastan simbolon de komunismo en la urbo.
Invado de Rusio en Ukrainion
2022
Pripafata de la 2-a tago de la rusa agreso
6.03. En Ĉernihivo al loĝkvartaloj falas rusaj bomboj destinitaj al detruo de fortikaĵoj - la konvencia milito transiras al sia kruela fazo
16.03 En la urbo pereis 53 personoj, kune kun ne malpli ol 10 personoj el homvico atendanta por pano
Vidindaĵoj
Konserviĝis sennombraj konstruaĵoj el la tempoj de la mezepoka Kieva regno: Ankaŭ el la postaj epokoj, aparte la 17-a ĝis 18-a jarcentoj (ukraina Baroko) kaj 19-a jarcento (Klasicismo) ekzistas historiaj konstruaĵoj.
Jos-Altebenaĵo
Jos-Altebenaĵo estas altebenaĵo situanta proksime de la centro de Niĝerio. Ĝi kovras kvadratajn kilometrojn kaj estas limigita per deklivoj de 300-600 metroj ĉirkaŭe multe de ĝia cirkonferenco. Ĝia meza altitudo sumiĝas je metroj kaj la plej alta punkto estas Ŝir-Montetoj kun altitudo de  metroj. La altebenaĵo donis sian nomon al la subŝtato, Altebenaĵo-Subŝtato (Plateau State) en kiu ĝi situas kaj estas mem nomita laŭ la ĉefurbo de la subŝtato, Jos.
Geologio
Jos-Altebenaĵo estas dominita per tri rokaĵo-tipoj. La pli maljunaj granitoj datiĝas de la malfrua kambrio kaj ordovicio. La pli junaj granitoj datiĝas de la ĵurasio, kaj formas parton de serio kiu inkludas Air-Montaron en centra Saharo. Ekzistas ankaŭ multaj vulkanoj kaj bazaltotavoloj elstaritaj ekde la plioceno.
La pli maljunaj granitoj enhavas stanon kiu estis elfosita dum kaj post la periodo de la eŭropa koloniismo. Gravaj riveroj estas Kaduna-Rivero, Gongola-Rivero, Hadejia-Rivero kaj Jobe-Rivero, kiuj fontas en tiu regiono.
Klimato kaj naturo
La klimato en la altebenaĵo estas la duon-modera klimato kun temperaturoj inter 18 °C kaj 25 °C.