cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oksigeno
Oksigena ciklo
La oksigena ciklo estas biogeokemia ciklo, kiu klarigas la transformojn de oksigeno en la tera biosfero.
Estas nedisigeblaj de la karbona ciklo, ĉar ĝi okazas per la karbona dioksido uzata en la fotosintezo. Ĉi tiu lasta produktita oksigeno, kiu, tra la spirado de vivantaj organismoj, estas brulita por produkti karbonan dioksidon.
Finfine, fotosintezo kaj spirado kaŭzas la produktadon kaj ekvilibron de atmosferaj gasoj.
La du mekanismoj - CO2 + H2 O → sukeroj + oksigeno kaj  inverse  - determinas la fluojn de karbono kaj oksigeno.
Tiu ciklo ne inkludas la apartan ciklon oksigeno-ozono, kiu ĉefe okazas en la stratosfero.
Uzado
La ŝtala industrio uzas oksigenon por produkti ŝtalon, tiel forigante grandparton da karbono el ĝi laŭ ĝia dezirita kvalito. Veldistoj uzas oksigenon por havi varmegan flamon (je 3300C). Oni uzas likvan oksigenon en raketoj.
Izotopoj
Estas tri stabilaj izotopoj de oksigeno. Estas ankaŭ 14 radioaktivaj izotopoj. La norma atompezo estas 15.9994(3) u.
Nature okazanta oksigeno estas komponita el tri stabilaj izotopoj, 16O, 17O kaj 18O. La 16O estas la plej abunda kun 99,762% en naturo.
Malakito
Ĝi estas tre verda, vitre brile kaj estas ege durefrakteca. Tiu mineralo havas monoklinan simetrion (monoklina kristalsistemo). La relativa maso estas 3,9 kaj la dureco 3,5 ĝis 5.
Ĝi troviĝas en oksidaj partoj de kupro-kuŝejoj, kiel fibraĵoj aŭ amasoj laŭ formo de renoj aŭ grapoloj. En la tranĉolokoj ĝi ŝajnas kvazaŭ arboringoj.
Oni uzas ĝin, por fari luksajn objektojn kaj kiel gemo.
Gravaj kuŝejoj estas en montaro Uralo en Rusio, Demokratia Respubliko Kongo, Ĉilio, Namibio kaj Aŭstralio.
Klára Fehér
Klára FEHÉR, laŭ hungarlingve kutima nomordo Fehér Klára aŭ oficiale Nemes Lászlóné estis hungara verkistino kaj ĵurnalisto.
Klára Fehér naskiĝis la 21-an de majo 1919 en Újpest. Ŝi mortis la 11-an de septembro 1996 en Budapeŝto.
Kotoo
La kotoo (japane: 筝 koto/sō aŭ 琴 koto en la klasika japana) estas pinĉata kordinstrumento uzata en tradicia japana muziko, ĉefe en Kabuko kaj Bunraku. Ĉin-devenanta (gŭzhēng), ĝi estis instruata en Japanio inter la 7-a kaj la 8-a jarcento j, kaj estis ludata precipe ĉe la imperia palaco; la uzo nun demokratiĝis.
Liutfarado
La kotoo estas longa citro (en formo de ĉina drako tapi), mezuranta ĉirkaŭ 1,80 m, kun 13 kordoj. La kesto estas tradicie farita el ligno paulojnia malplenigita, kaj la altaj stabloj el eburo. Pro la komparo al drako oni nomas la partojn de la instrumento "kapo", "dorso" kaj "vosto".
Ocuilan
Ocuilan estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Ocuilan de Arteaga.
Gökhan Zan
Gökhan Zan estas turka futbalisto. Li naskiĝis en Antakya, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo Galatasaray - antaŭe li estis profesia futbalisto de la kluboj Hatayspor, Çanakkale Dardanelspor kaj Beşiktaş. Krome Gökhan Zan inter alie estis membro de la turka nacia teamo de futbalo konkuranta pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, kiu atingis la duonfinalon kaj do trian pozicion inter la eŭropaj naciaj teamoj pri futbalo.
Ocuilan
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 26.332 loĝantojn. El tiuj 12.846 viroj kaj 13.486 virinoj. La komunumo havas surfacon de 344.84 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2340 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 859.0 milimetroj.
Ediger-Eller
Ediger-Eller estas rejland-palatinata komunumo en la distrikto Cochem-Zell. Ĝi estas parto de la komunumaro Cochem. Ediger-Eller estas ŝtate agnoskita turisma loko kaj estas laŭ la federacilanda plano baza centro.
Ocuilan
Geografio
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 59′ norda latitudo kaj 99° 25′ okcidenta longitudo.
Ediger-Eller
Geografio
Ediger-Eller situas ĉe la rivero Mozelo. La urboparto Eller troviĝas piede de la monto Calmont.
Historio
La unuaj mencioj de ambaŭ lokoj estas dokumentitaj minimume ĝis la jaro 636. Verŝajne la lokoj jam ekzistis en la romia epoko. Oni trovis argilajn rompopecojn el romia manufakturo apud Treviro.
Pli malnovaj setlejaj spuroj – restaĵoj de ŝtona remparo de fuĝburgo el kelta tempo – troviĝis sur la monto Hochkessel je la alia bordo de la rivero. Sur tiu flanko de la mozelo oni trovis ankaŭ romi-gaŭla tombejaro roksime de la kapelo en Neef. Malmultaj restaĵo oni trovis de posteno de romia legiono sur la kresto de la monto Calmont.
En urboparto Eller jam troviĝis en la 5a jarcento, do en la merovida tempo, monaĥejo konsekrita al sankta Fridoleno. Apud la malfruromana turo estas baroka navo, kiu estas bone ekipita. Inter alia ĝi havas orgenon de Stumm. En la vid-al-vida kapelo de St.-Arnulf pendas murpentraĵo el la 15a jarcentro kies motivo estas la „mokado de Jesuo“ laŭ desegno de Martin Schongauer. La bienaj domoj de Pyrmont kaj Treviro el la 16a jarcento, hodiaŭ genta domo de la sinjoroj de Landenberg-Trimborn.
Malantaŭ la fervoja ponto troviĝas deklivo de 65° kruteco. La alsuda deklivo de la monto Calmont estas la plej kruta vitejo de la mondo. La monto altas 378 m super MN. Migrado laŭ la grimpopado sur la montkresto estas unu el la plej impresaj aventuroj ĉe Mozelo. Vid-al-vide sur la iama „Insula Sankt Nicolai“ staras la ruino de la monaĥeja preĝejo de la augustena kolegiato Stuben. Ĝi fondiĝis en 1137.
En la jaro 1794 francaj revoluciaj trupoj okupis la du komunumojn kaj unuigis ilin. En 1815 la komumoj fariĝis prusaj. En 1877 la Kaiser-Wilhelm-Tunelo estis konstruita tra la monto inter Ediger kaj Cochem. La tunelo havas longecon de 4.205 m kaj estas la plej longa fervoja tunelo de Germanio kaj nomiĝas la imperiestro Vilhelmo la 2a. La tunelo estas parto de la mozela linio. Ekde 1946 la du komunumoj estas parto de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. La 7an de junio 1969 kadre de administra reformo el la du komunumoj Eller kaj Ediger fariĝis la komunumo Ediger-Eller.
La 10an septembro 2010 Ediger-Eller icevis la titolon „plej bela loko en Rejnlando-Palatinato. Poste ĝi ricevis oran medalon en la federacia konkuro Nia vilaĝo havas estonton.
Ekonomio kaj infrastrukturo
La du plej gravaj ekonomiaj branĉoj estas vinproduktado kaj turismo. La plej ofta vinkutivaro estas Rislingo. La vitejareo vastas 22 ha. Post longjara regreso sur la Calmont-deklivo, la kultivado de vitoj tie denove kreskas ekde 2005. Lokaj vinareoj estas Ediger Elzhofberg kaj Ediger Osterlämmchen.
Novo Hamburgo
Novo Hamburgo estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu en 2010 havis 238 940 loĝantojn-
Historio
La unuaj setlintoj en la 18-a jarcento venis de la insularo Acoroj kaj ekvivis en kvartalo poste nomata Rincão dos Ilhéus. Ekde la jaro 1824 germanaj elmigrintoj venis al São Leopoldo, kaj interalie 10 kilometrojn de la centra loĝloko São Leopoldo fondis setlejon sur monteto nomata Hamburgerberg, la kerno de la nuna urbo Novo Hamburgo. Poste ankaŭ aldoniĝis pli kaj pli da setlistoj el Anglio, kaj en 1870 konstruiĝis fervoja linio.
La germanaj setlistoj ne venis el Hamburgo, sed precipe el sudokcidenta Germanio, plejparte el la regiono Hunsrück. Tamen ili komune forlasis Eŭropon per la marhaveno de Hamburgo, kaj tial elektis la loĝlokan nomon. En 1927 Novo Hamburgo ricevis urbajn rajtojn.
Hriadky
Bazaj informoj
Hriadky, hungare Gerenda estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
Situo
Hriadky situas laŭ rojo, ĉe vojkruciĝo de ĉefvojoj Sečovce-Michalovce kaj Vranov nad Topľou-Trebišov. La lasta troviĝas 8 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1321 en formo "Gerenda Inferior". En 1910 loĝis en Gerenda 397 da homoj, (320 slovakoj, 76 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Gerenda apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Hriadky 489 da homoj, (escepte 1 hungaron ĉiuj slovakoj).
Cherbourg (stacidomo)
Cherbourg, plennome Cherbourg-en-Cotentin, estas franca stacidomo sur linio - Cherbourg, situanta en  Cherbourg, inkluzivita en nova komunumo Cherbourg-en-Cotentin, en departemento Manche, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Intercités kaj Normandio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Mantes-la-Jolie à Cherbourg (366000).
Arkadz Kuljaŝoŭ
Arkadz Kuljaŝoŭ (beloruse - Аркадзь Куляшоў, n. 6-an de februaro 1914 - 4-an de februaro 1978)-belorusa verkisto kaj poeto.
Biografio
Arkadz Kuljaŝoŭ naskiĝis en familio de geinstruistojn. En la jaro 1928 ekstudis en pedagogia profesia lernejo, en la jaro 1931 transiris el kia je unua studjaro de literatura fakultato de Belorusa supera pedagogia instituto, kie studis ĝis printempo de 1933. Laboris en redakcio de gazeto (1933), je belorusia radio (1934-1936), kiel literatura konsultisto en ĉambro de juna aŭtoro ĉe Verkista unio de Belorusa SSR (1936-1937). Dun 1941-1943 - militservis en armea gazeto, dum 1943-1945 - en Belorusa ŝtabo de partizana movado. Dum 1945-1946 laboris kiel redaktoro de gazeton "Literaturo kaj arto", dum 1958-1967 - ĉefo de scenaristan fakon, ĉefa redaktoro de kinostudio "Belarusfilm". En la jaro 1961 kiel membro de delegacion de Belorusa SSR en laboro de 16-an de Ĝenerala Asambleo de UNO. elektadis kiel deputito de Plejalta Soveto de Belorusa SSR (1947-1978)
Verkoj
Unua verso estis eldonita en la jaro 1926 en provincia gazeto, je respublika eldono unua verso estis eldonita en 1927. Estis eldonitaj poeziaj verkaroj: Disfloro de tero (1930); Pro kanto, pro suno!.. (1932); Kupra pluvo (1932); poemoj Amanal (1933); Ĝibulo (1935); verkaroj Ni vivas ĉe landlimo (1938); Al patroklando kaj estro (1938); En gruna kverkaro (1940); Bona homo (1941); poemoj Baranaŭ Vasil (1941); Flago de taĉmento (poemo kaj versoj, Moskvo) (1943); Aventuroj de cimbalon (1945); versaroj Je centa kilometro (1945); Versoj (1946); Poemoj (1947); Elektitaj versoj kaj poemoj (1948); Komunistoj (1949); poemoj Simplaj homoj (1949); Elektitaj verkoj (1947, 1951); poemo Nova fluejo (1951, en rusa lingvo estis eldonita en la jaro 1949); Versoj kaj poemoj (1954, 1966); Landlimo (1954) poemo Terura praarbarego (1956, 3-a eldono, prilaborita, en la jaro 1963); Nova libro (1964); Pino kaj betulo (1970); poemo "Malproksime de oceano" (1972); Mia Besjadz (1973; Rapideco (1976); Flugiloj (1985); Profiloj (1987); versoj kaj poemoj "Monologo" (1989); Estis eldonitaj verkaroj en 2 volumoj (1957, 1964), 4 volumoj (1966-1967), 5 volumoj (1974-1977). Kunaŭtoro de scenarojn al filmojn "Ruĝa foliaro" (estis filmita en la jaro 1958), "Unuaj spertoj" (laŭ trilogio de Jakub Kolas "Sur vojkrucuĝo" kune kun Maksim Luĵanin, estis filmita en la jaroj 1960-1961) kaj "Memirfiksas ĉi tia tago" (kune kun Maksim Luĵanin, filmita en la jaro 1967). Tradukis verkojn de Aleksandro Puŝkin ("Ciganoj" kaj "Eŭgenio Onegin"), Miĥail Lermontov, Henry Wadsworth Longfellow (Kanto pri Gajavato), Sergej Jesenin, Taras Ŝevĉenko, Aleksandro Tvardovskij kaj aliaj
Registaro de Aŭstralio
La Registaro de Aŭstralio aŭ en angla Government of the Commonwealth of Australia, ankaŭ referencata kiel Australian Government, Commonwealth Government aŭ Federal Government, estas la federacia demokratia administracia aŭtoritato de Aŭstralio. La Komunumo de Aŭstralio, federacia parlamenta konstitucia monarkio, estis formita en 1901 kiel rezulto de interkonsento inter ses memregaj britaj kolonioj, kiuj iĝis la ses ŝtatoj. La terminoj de tiu kontrakto estas klarigitaj en la Konstitucio de Aŭstralio, kiu estis redaktita de Konstitucia Konvencio kaj ratifita de la popolo de la kolonioj per referendumoj. La strukturo de la Aŭstralia Registaro povas esti konsiderata laŭ du diferencaj konceptoj, nome federalismo kaj separo de povoj en plenuma, leĝdona, kaj justica branĉoj de regado. Separo de povoj derivas el la strukturo de la Konstitucio kiu disigas la branĉojn de regado en separataj ĉapitroj. La aŭstralia sistemo de regado kombinas elementojn de la brita sistemo Westminster kaj de la usona sistemo kun unikaj aŭstraliaj karakteroj.
Departementoj
Estas 18 departementoj (ministerioj) de la Aŭstralia Registaro.
(14512) 1996 GL1
(14512) 1996 GL1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Dino Compagni
Dino COMPAGNI (n. ĉ. 1255 - m. en 1324) estis itala historiista verkisto kaj politikisto.
Li naskiĝis en prospera familio de Florenco, kiu subtenis la gelfan partion. Compagni havis sufiĉe demokratajn opiniojn, kaj ekzemple subtenis la novajn ordonaktojn de Giano della Bella.
Lia Cronica ("Kroniko") raportas la okazaĵojn, kiuj li rekte observis inter 1280 kaj 1312. Lia verko estas precipe partia, kaj la teksto estas skribita laŭ tre persona vidpunkto. Compagni estas tamen plivole historiisto ol kronikisto, ĉar li celas klarigi la kaŭzojn de variaj okazaĵoj, kaj sekve zorgeme analizas ilin. Li do restas unu el la plej altvaloraj fontoj pri tiama florenca historio, malgraŭ la kelkaj eraroj troveblaj en tiu verko.
Otumba
Otumba estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Otumba de Gómez Farías.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 29.889 loĝantojn. El tiuj 14.893 viroj kaj 14.996 virinoj. La komunumo havas surfacon de 143.42 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2360 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 500.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 42′ norda latitudo kaj 98° 45′ okcidenta longitudo.
(21370) 1997 TB28
(21370) 1997 TB28 estas troja asteroido de Jupitero ano de la tiel nomata "Greka Tendaro". Tie estas, ke ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo Uppsala-DLR Trojan Survey elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
NGC 7750
NGC 7750 (aliaj indikoj — UGC 12777, MCG 1-60-34, ZWG 381.43, ZWG 407.56, IRAS23440+0331, PGC 72367) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Peyrilhac - Saint-Jouvent (stacidomo)
Peyrilhac - Saint-Jouvent estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Peyrilhac, apud Saint-Jouvent, en departemento Haute-Vienne, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Le Dorat - Limoges-Bénédictins (606000).
Cirill József Horváth
Cirill József HORVÁTH [jOĵef horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo Horváth Cyrill József estis hungara filozofo, profesoro, instruisto, verkisto, pastro, membro de Hungara Scienca Akademio ( korespondanta en 1834, ordinara en 1836, honora en 1868). Foje laŭ la ordena ortografio Cirill estis skribita: Cyrill. Lia frato estis Döme Horváth.
Cirill József Horváth naskiĝis la  1804 en Kecskemét. Li mortis la 1884 en Budapeŝto.
Biografio
Cirill József Horváth frekventis mezlernejojn en diversaj lokoj, kie li lernis ankaŭ germanan kaj slovakan lingvojn. En 1820 lo aliĝis al piaristoj. En 1822 li ekinstruis, en 1828 li pastriĝis. Inter 1830-1844 li instruis en Szeged, poste li estis direktoro en gimnazio. En 1848 li translokiĝis al Pest (urbo), kie li estris gimnazion, poste li instruis en la universitato.
Preĝejo de Virgulino Maria antaŭ Týn
Preĝejo de "Virgulino Maria antaŭ Týn" estas populare konata kiel la Týn-preĝejo.
La nuntempa gotika preĝejo, kies konstruo komenciĝis dum la regado de Karolo IV, estas jam la tria konstruaĵo sur tiu ĉi sankta tero. La unua estis malgranda romanika konstruaĵo, historie apartenanta al la "Ungelt" - la Týn-korto (2), la foircentro de Prago, kie eksterlandaj komercistoj aĉetadis kaj vendadis siajn varojn kaj por kiu oni fondis hospicon kun la nomita preĝejo. En la 15-a jarcento ĝi fariĝis ĉefa utrakvista preĝejo. Ĉi tie predikis la husana episkopo Jan Rokycana kaj tie li estis en 1471 entombigita. La Týn-preĝejo estas unu el la plej gravaj monumentoj de praga gotiko de la 14-a kaj 15-a jarcentoj. Damaĝita de incendio, ĝia volbo estis renovigita en 1679 barokstile. La norda portalo, kies reliefo prezentas la Pasionon, estas verko de la metiejoj de Petr Parléř el la fino de la 14-a jarcento (aliro tra la mallarĝa strateto "Týnská" je la norda flanko de la preĝejo). La ĉefenirejo kondukas el la placo tra la domo n ro 604/14. La pentraĵo super la ĉefaltaro devenas de Karel Škréta kaj datiĝas je 1649. Inter la muroj de la preĝejo troviĝas tombo de la fama Tycho de Brahe, la korta astronomo de imperiestro Rudolfo II. Ĝi estas ornamita per rubandoj, inter ili ankaŭ la esperantista, kiun donacis danaj esperantistoj.
Flaŭra regno
Flaŭra regno (aŭ fitoĥorio aŭ plantara regno), en fitogeografio, estas geografia areo kun relative unuforma konsisto de plantaj specioj. Najbaraj flaŭraj regnoj kutime ne havas tranĉan limon, sed ekzistas transira areo en kiu multaj specioj de ambaŭ unuoj parte interkovriĝas. La zono de interkovriĝo estas nomata vegetaĵar-streĉiĝa zono.
Klarigo
Pluraj sistemoj de klasifiko de geografiaj areoj kie plantoj vegetas, estis ellaboritaj. Plejmulto el la sistemoj estas hierarkie organizitaj, kun la plej grandaj unuoj subdividitaj en pli malgrandajn geografiajn areojn, kiuj ampleksas pli malgrandajn plantarajn komunumojn, kaj tiel plu. Flaŭraj regnoj estas difinitaj kiel areoj kiuj entenas grandan nombron de endemiaj taksonoj. Plantaraj regnoj estas karakterizitaj de alta grado de familia endemiismo, flaŭraj regionoj de alta grado de genra endemiismo, kaj flaŭraj provincoj de alta grado de specia endemiismo.
La termino fitoĥorio estas speciale ligita al klasifikoj laŭ la metodologio de Josias Braun-Blanquet, kiu baziĝas sur la ĉeesto aŭ la malĉeesto de apartaj specioj.
Taksonomiaj datumbazoj emas esti organizataj tiele ke ili aproksimas flaŭrajn provincojn, sed kiuj oni adaptas al landlimoj.
Flaŭraj regnoj
La botanikisto Ronald Good identigis ses flaŭrajn regnojn, la plej grandajn naturajn unuojn kiuj li determinis por angiospermoj. Tiuj regnoj estas subdividitaj en pli malgrandajn areojn, kiuj oni nomas provincoj. La paleotropika regno estas subdividita en tri subregnojn, kiuj ĉiuj estas partigitaj en flaŭrajn provincojn. Ĉiu el la kvin aliaj regnoj estas senpere subdividitaj en provincojn. Estas totalo de tridek sep flaŭraj regionoj. Preskaŭ ĉiuj regionoj estas plie subdividitaj en flaŭrajn provincojn.
Armen Takhtajan, en larĝe uzata tipologio kiu baziĝas sur la laboro de Good, identigis tridek kvin flaŭrajn regionojn, ĉiu el kiuj estas subdividitaj en flaŭrajn provincojn, de kiuj oni havas totalon de 152.
Oni kelkfoje konsideras sepan flaŭran regnon : la Oceanian Regnon, kiu ampleksas oceanajn insulojn kiuj estas malproksimaj de kontinentoj, precipe en Pacifika Oceano. Laŭ multaj aŭtoroj tiu ĉi flaŭra regno apartenas al Palaeotropis.
Larĝbeka kalidro
La Larĝbeka kalidro, Limicola falcinellus, estas eta vadbirdo. Ĝi estas kutime konsiderata la ununura membro de ties genro Limicola, sed kelkaj pristudoj proponas, ke ĝi estu lokita en la genro Erolia kun la malgrandaj "kalidroj", sed pli lastatempaj pristudoj (Thomas et al., 2004) proponas, ke ĝi estu pli bone lokita en la genro Philomachus kun la Duelbirdo kaj eble kun la Pintovosta kalidro; certe ĝi estas nekutima membro de la grupo de kalidroj.
Disvastiĝo
Ties reprodukta medio estas humida tajgo de marĉoj en arktaj nordaj Eŭropo -Skandinavio kaj Rusio- kaj Siberio. La Larĝbeka kalidro estas birdo tre migranta, kiu vintras en humidejoj el plej orienta Afriko, tra suda kaj sudorienta Azio ĝis Aŭstralazio. Ĝi estas tre socia kaj formas arojn kun aliaj kalidroj kaj vadbirdoj, ĉefe la Bunta kalidro. Spite ties reprodukta teritorio en Eŭropo, tiu birdo estas rara trapasantulo en okcidenta Eŭropo, eble pro la sudorienta migrovojo. La reprodukta loĝantaro nur en Eŭropo nombras ĉirkaŭ 14.000 aŭ 20.000 paroj.
Aspekto
La Larĝbeka kalidro estas eta vadbirdo, iomete pli malgranda -15 ĝis 19 cm longa kun enverguro de 34 ĝis 37 cm kaj pezo de ĝis 45 g- ol la Bunta kalidro, sed kun pli longa beko – larĝa ĉebaze kaj iome subenkurvita pinte – kaj pli mallongaj kruroj, kio igas ĝin aliaspekta de aliaj kalidroj, kiel kaŭrita kaj pli longa sur tero. Reproduktantaj plenkreskuloj havas tre bilditaj grizaj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kun nigrecaj markoj bruste kaj ĉe strio laŭ longo subflugila. Ĝi havas du palajn striojn – tiu supraokula pli larĝa – inter malhelaj traokula strio kaj krono. Flugiloj estas longaj, mallarĝaj kaj pintakraj; helaj sube kaj malhelaj supre. Dumfluge la tuta birdo ŝajnas malhela supre kun malhela vosto kun malhela centra vertikala strio.
Vintre, ili estas helgrizaj supre kaj blankaj sube, kiel vintra Bunta kalidro, sed pluhavas la kapan bildon. Junuloj havas dorsojn similajn al tiuj de junaj ekzempleroj de Bunta kalidro, sed la blankaj flankoj kaj ventro kaj brunaj brustaj strioj estas diferencigaj.
Komandanto
Komandanto estas laŭ PIV militista ĉefo: ekzemple komandanto de citadelo; la komandanto de la korpuso de Memfis; komandanto de ŝipo; (analoge) komandanto de la kredantoj ĉe Islamo (titolo de la kalifoj). Plej ofte temas pri la suprema ĉefo de armeo.
Larĝbeka kalidro
Kutimoj
Ili manĝas en milda koto -foje eĉ ekde la akva surfaco- en marĉoj aŭ marbordo, ĉefe bekoplukante manĝaĵon per rigardo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj aliajn etajn senvertebrulojn.
Alia
La Larĝbeka kalidro, Limicola falcinellus, estas unu el la specioj protektitaj de la Traktato por la Konservado de afrikaeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).
Islanda ekonomia krizo 2008-2011
La ekonomia krizo de Islando en 2008 estas la plej granda ekonomia krizo de la lando dum ĝia historio kaj ĝi inkluzivas la kolapson de la nacia valuto, kaj de la ĉefaj bankoj kaj ampleksa malfacilaĵo por la refinancado de la ŝuldo. Fine de septembro 2008, estis anoncita la naciigo de la banko Glitnir, semajnon post la kontrolo Landsbanki kaj Glitnir estis ceditaj al la Financa Inspekta Aŭtoritato de Islando. Tiu sama organizaĵo prenis la kontrolon de Kaupthing.
La 20-a de novembro 2008 la konsilantaro de la administrado de la Internacia Mona Fonduso aprobis pruntodonadon de 2.100 milionojn da usonaj dolaroj al Islando
Plácido Domingo
Li havas tenoran voĉon kaj kantas france, hispane, angle, itale, germane kaj ruse.
Li loĝis dum sia infanaĝo en Meksiko. En 1959 li debutis kiel Alfredo en La Traviata.
Dum la 1960-aj jaroj li multe kantis en Usono, kaj ankaŭ en Eŭropo. En la 70-aj jaroj li komencis sian malpli konatan karieron kiel orkestrestro.
Li estas speciale konata de la nefaka publiko pro siaj fojaj kunlaboroj kun modernmuzikaj kantistoj, sed ĉefe pro sia partopreno kun José Carreras kaj Luciano Pavarotti en la societo "La Tri Tenoroj", kiu kantis en amasaj recitaloj en la 90-aj jaroj.
Aubervilliers
Aubervilliers [obervilie] estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-Saint-Denis kaj en la Pariza Regiono. La urbo situas nordoriente de Parizo, kun kiu ĝi havas landlimon.
La loĝantojn de Aubervilliers oni nomigas Albertivillariens. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Wú Chéngēn
Wú Chéngēn (pinjine), 吳承恩 en la tradicia ĉina kaj 吴承恩 en la simpla ĉina, tiam socie nomata Ruzhong (汝忠) (naskiĝis en ĉirkaŭ 1505, en Huái'ān, Kiangsuo, kaj mortis en ĉirkaŭ 1582), estis ĉina rakontisto kaj poeto de la Ming-dinastio. Li naskiĝis en merkatista familio kaj studis en la antikva Universitato de Nankino dum pli ol 10 jaroj. Lia plej fama verko estas "Vojaĝo al la okcidento", unu el la kvar grandaj rakontoj de Ĉinio, inspirita de tradiciaj rakontoj kaj de la socia sperto de la aŭtoro.
Kojbo
Kojbo estas Insulo en la panama Pacifiko. Pri la nomo Kojbo: hispane la nomo estas “Coiba”, kaj oni prononcas ĝin “Kojba”. La kojba nacia naturparko (Parque Nacional Coiba) en Panamo, lokita en la panama Pacifiko, konsistanta el arkipelago spektakle bela, kun paradizaj plaĝoj kaj superbaj kondiĉoj por subakviĝado. La insulo Kojbo estas parto de ĝi. La naturparko enhavas 270125 hektaroj, inkluzive 53528 hektaroj insulaj kaj 216543 hektaroj maraj– do, ĝi estas unu el la naturparkoj kun pli granda protektita mara areo en la mondo. La perfekta sezono por submariĝi en tiu zono estas la sek-sezono, sed dum la pluv-sezono la kondiĉoj ne multe malboniĝas. Laŭ spertuloj, tiu ĉi estas la plej bona zono por subakviĝado en la panama istmo ĉar, kvankam tie ne troviĝas multe da koralrifoj, ja abundas longaj fiŝoj.
En 2005, la Nacia Naturparko Kojbo fariĝis Monda Heredaĵo de la Homaro, post UNESKO (organo de UN) deklaris ĝin tia dum kunsido okazinta en Durban, Sudafriko. La nomumo venis post propono prezentita de la Internacia Unio por la Konservado de Naturo (IUKN) antaŭ la Komitato pri Mondaj Heredaĵoj de UNESKO.
Ĝi apartenas al la Mara Koridoro de la Tropika Orienta Pacifiko.
Lynch
Lynch estas familia nomo de irlanda kaj angla origino.
Ortografio
Ortografio (el greka orthós "rekta, ĝusta" kaj graphía "skribado") estas la tuto de reguloj por skribi kaj legi iun lingvon.
Ortografiaj malfaciloj
Pli ofte oni parolas pri ortografio, se la skribsistemo prezentas iajn malfacilojn. Malfacilojn ĝi prezentas, se la nombro de skrib- kaj leg-reguloj estas konfuze granda.
Kelkaj homoj parolantaj iujn lingvojn kiel ekzemple la hispanan opinias ke oni devus adapti la ortografion al la parola maniero, simpligante la alfabeton en la kazoj de literoj kun la sama sono, sed la kontraŭargumento estas ke se oni ne konservas la ortografion oni ne povas rekoni la etimologion de la vortoj. Aldone, en iuj lingvoj, kiel la angla, ortografio, kiu ne tute kongruas kun la parola maniero, ebligas pli-malpli komunan ortografion tra diversaj dialektoj, kvankam la vortoj estas prononcataj diversmaniere en la diversaj dialektoj. En la ĉina, ekzemple, la diversaj parolataj dialektoj tute ne estas reciproke kompreneblaj, kaj komuna ortografio, kiu nur malbone kongruas kun la parola maniero, ebligas skriban interkomunikadon. Kp. kun grafismo.
Aŭtoritato de ortografio
Por multaj lingvoj ekzistas aŭtoritata akademio, kiu decidas pri lingvaj aferoj, kaj inter ili difinas la ortografion. Ekzemple, la Académie française por la franca kaj la Akademio de Esperanto por Esperanto. Aliflanke, ne ekzistas tia akademio por la angla, kaj la angla ortografio estas fiksita de decidoj de instruistoj, redaktistoj, kaj neformalaj grupoj de eminentaj verkistoj.
La ortografion de Esperanto difinas la Akademio de Esperanto. Grava ŝanĝo en la Esperanta ortografio neniam okazis. Tio ja estis grava ŝanĝo, sed ĝi ne vere rilatis al la ortografio, sed al la Esperanta lingvo mem.
Ortografio en gramatiko
Inicialo
Duskribismo
Nikola Raŝiĉ en sia eseo Digrafio: Speciala kazo de rilato inter lingvo kaj skribo ekas el la analizo de la rilato inter la parola kaj la skriba lingvoj, nome la skribsistemo. La sinsekvo okazas ĉiam en tiu direkto: unue oni parolas, poste oni skribas. En tiu evoluo iam oni elektas alfabeton kaj tio estas socia, politika kaj tre ofte eĉ religia decido. Tiu elekto povas esti ne ununura, tiele Rasiĉ klarigas la koncepton de duskribismo, kiel "du alfabetoj ene de unu lingva komunumo", kaj ene de ĝi la pli specifa kazo de digrafio nome kiam la uzo de diversaj skribsistemoj estas "socifunkcie determinita". Foje la kunekzisto de la du alfabetoj povas indiki kazon de transiro de unu al la alia, tiele temus pri alfabetŝanĝo por kio ĉiam estas kulturaj, sociaj, politikaj, ekonomiaj auz eĉ religiaj faktoroj kaj tialoj. Foje ne temas pri du alfabetoj, sed pri du ortografioj, kaj denove oni devas analizi kiuj kaj kiaj estas la tialoj de tio. La aŭtoro proponas diversajn konceptojn, terminojn (kiaj skizoskribio kaj skizografio) same kiel komentas la diversajn kazojn en precizajn lingvajn situaciojn de ĉiuj kontinentoj. Ekzemple oni analizas almenaŭ supraĵe la kunvivadon kaj kelkajn historiajn elektojn aŭ ŝanĝojn de alfabetoj en Balkanio ĝis Moldavio ĉefe rilate al la cirila kaj al la latina alfabetoj, sed ankaŭ kun historia uzado de la araba. Kiam okazas skismografio, temas pri "konkurenco de du alfabetoj", kiel okazis kaj okazas en Hindio precipe inter arabidaj haj hindidaj normoj. La kazo de Bosnio estas speciale studita. Ĉiuj tiuj kazoj estas diferencaj el la pura diglosio, kie nepras diferenco de socia prestiĝo, dum ĉe duskribismo la divido de la taskoj estas precipe funkcia.
Esperanto
Tekstprilaboraj programoj kiel OpenOffice.org uzas la literumilon ispell, kiu perfekte taŭgas por kontroli la Esperanto-ortografion. La vindoza programo Ĉapelilo (nun ne plu vendata) havis sian propran literumilon.
Vidu ankaŭ
X-sistemo - H-sistemo - Ĉapelitaj literoj - Egzismo
Estiva Gerbi
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Campinas kaj en la mikroregiono Moji-Mirim. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
(119950) 2002 KF2
(119950) 2002 KF2 estas malgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Near Earth Asteroid Tracking elde la stacio de Maui de la reto Ground-based Electro-Optical Deep Space Surveillance sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).
Otzoloapan
Otzoloapan estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Otzoloapan.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 4.748 loĝantojn. El tiuj 2.346 viroj kaj 2.402 virinoj. La komunumo havas surfacon de 160.48 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 1380 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 600.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 7′ norda latitudo kaj 100° 18′ okcidenta longitudo.
Frasne-les-Meulières
Frasne-les-Meulières estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Jura, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono  (ĝis 2015 en la kantono Dole-Nord-Est). Krome ĝi apartenas al la kunurbaro komunumaro Grand Dole.
Demografio
fonto: Insee
NGC 7751
NGC 7751 (aliaj indikoj — UGC 12778, MCG 1-60-35, ZWG 407.57, IRAS23444+0635, PGC 72381) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Otzolotepec
Otzolotepec estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Villa Cuauhtémoc.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 67.611 loĝantojn. El tiuj 33.049 viroj kaj 34.562 virinoj. La komunumo havas surfacon de 127.95 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2580 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 650.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 25′ norda latitudo kaj 99° 33′ okcidenta longitudo.
Jutta Fleck
Jutta FLECK (19-an de oktobro 1946 en Dresden; divorcinta kiel Jutta Gallus, naskiĝis kiel Jutta Kessel) iĝis internacie konata en la 1980-aj jaroj kiel „La virino de Checkpoint Charlie“ kaj kiel viktimo de la stalinisma sistemo de GDR (Germana Demokratia Respubliko).
Ŝi petis 12-foje permeson je forlaso de la GDR, sed sensukcese. La rumana sekreta servo arestis ŝin kaj venigis ŝin en Dresden, dum ŝiaj filinoj estis forprenitaj kaj transdonitaj al la patro (ili divorcis jam pli frue). La junulinoj aperis poste kiel infanaj aktorinoj en televida serio en la GDR-televido.
Jutta Gallus estis juĝita dumtempe (la 4-an de januaro 1983) je 3,5-jara prizono. Ŝia sola permesita kontakto estis tra ŝia frato. Pro interveno de la okcidentgermana registaro ŝi liberiĝis antaŭ la plenumo de la puno kaj oni permesis ŝian elmigradon, sed ŝi devis skribe rezigni pri la edukado de ambaŭ filinoj. GDR ne permesis elveturon de la filinoj, pro kio Jutta Gallus komencis aktivi ekde 1984 unue per malsat-striko, poste ŝi vizitis la papon (Johano Paŭlo la 2-a) en Romo kaj fine en majo 1985 ŝi katenigis sin en Helsinki al balustrado kaj sukcesis paroli kun la germana ministro pri eksterlandaj aferoj Hans-Dietrich Genscher.
Ŝi disdonis flugfoliojn, aperis en gazetoj kaj televidaj programoj, ŝi persone transdonis leteron al Willy Brandt ks.. Ŝi iĝis legenda pro tio, ke ekde oktobro de 1984 plurajn tagojn ŝi staris ĉe Checkpoint Charlie - sendepende de la vetero — kun granda afiŝo, sur kiu estis legebla i.a. „Liberecon por miaj infanoj Beate + Claudia Gallus!“. La 26-an de aŭgusto 1988 la fratinoj rajtis veturi al Okcidenta Berlino.
En septembro 2007 Jutta Fleck loĝis en Wiesbaden.
Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo
UNESKO laŭ la stato de 2023 deklaris ses lokojn en kiel Homaraj Heredaĵoj:
Jutta Fleck
La historieto estis filmigita.
Listo de homaraj heredaĵoj en Panamo
La Monda Heredaĵo en Panamo sekve inkludas (aktuale en 2023) tri kulturajn kaj tri naturajn mondajn heredaĵojn: foje la du kulturaj mondaj heredaĵoj en Panamurbo kalkuliĝas kvazaŭ unu, tiam estus sume kvin mondaj heredaĵoj.
(14538) 1997 RR8
(14538) 1997 RR8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
Katamarano
Katamarano estas boato el du trunkoj kunigataj per framo aŭ "ponto".
Modernaj katamaranoj estas dutrunkaj velŝipoj aŭ motorŝipoj, uzataj por sporti aŭ libertempi. Motora katamarano povas atingi rapidon de 38-40 knotoj.
Salvator Rosa
Salvator Rosa (Napolo, dum junio aŭ julio 1615 - Romo, ) estis itala baroka pentristo kaj poeziisto.
Vivo
Salvator (= Salvatore) Rosa naskiĝis en la vilaĝo Arenella apud Napolo, kiu hodiaŭ estas kvartalo en la urbaj montetoj. La preciza naskiĝtago ne estas certa: eble la 20-an de junio, eble la 21-an aŭ 22-an de julio.
Osako
Osako (大阪 [Oosaka] ), aŭ La urbo Osaka (大阪市 [Oosaka-ŝi]), industria havenurbo en okcidenta Japanio. Ĝi situas ĉe la okcident-suda marbordo de la ĉefinsulo Honŝuo, en Osaka prefektujo. Nun laŭ loĝantaro ĝi estas la tria post Tokio kaj Jokohamo.
Salvator Rosa
Vivo
Li eklernis pentri de onklo kaj poste de la loka pentristo Aniello Falcone kaj de la hispana pentristo José de Ribera, kiu loĝis longe en Napolo, ĝis sia morto.
Ĉirkaŭ 20-jara, li iris al Romo, kie li konatiĝis kun grupo de italaj kaj flandraj pentristoj, la Bamboccianti. Plurfoje li vojaĝis inter Napolo kaj Romo (kaj Viterbo), ĝis la jaro 1640, kiam la 25-jara pentristo moviĝis al Florenco kun la subteno de la kardinalo Giovan Carlo de’ Medici, frato de Ferdinando la 2-a, grandduko de Toskano.
Osako
Historio
Osako estis ĉefurbo kaj vicĉefurbo de Japanio en antikva tempo (7a kaj 8a jc.). Ĝi restis la dua plej granda kaj la unua plej granda industria urbo en Japanio ekde la 16a jc. ĝis meze de la 20a jc.
Salvator Rosa
Vivo
En Florenco Salvator enamiĝis kun Lucrezia, kiu tamen jam havis edzon. Pluraj gefiloj naskiĝis de tiu kaŝata amrilato (kelkaj el ili estis tuj forlasitaj por esti adoptitaj de aliaj familioj).
Osako
Historio
Osako estis fama pro sia interplektita reto de riveroj kaj kanaletoj, kiuj fluas tra la urbo, kaj pro la multeco de pontoj. Oni pro tio alinomis ĝin 'Urbo de okcent ok pontoj'. Multaj el la kanaletoj estis tamen talusitaj dum la intensa industriiĝo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.
Salvator Rosa
Vivo
Dum tiuj jaroj Salvator Rosa pentris grandajn freskojn (ekzemple la Battaglia tra turchi e cristiani, t.e. la "Batalo inter turkoj kaj kristanoj" en Palaco Pitti) kaj ankaŭ verkis poeziaĵojn (plejparte satirojn) kaj partoprenis etan literaturan akademion.
Osako
Historio
Expo '70 estis la nomo de la Universala Ekspozicio, kiu okazis en Sujta (ĉirkaŭurbo de Osako) de 14-a de marto ĝis 13-a de septembro 1970.
Edukado
En la urbo lokas kelkaj universitatoj:
Salvator Rosa
Vivo
En 1649 li revenis al Romo kaj loĝis tie ĝis la fino de sia vivo, la 15-an de marto 1673. Li ne plu emis la protektadon de gravuloj kaj preferis pentri por vendi al diversaj homoj siajn pentraĵojn, plejparte pejzaĝojn kaj batalojn. Malpli ol unu monato ol sia morto, li povis eĉ laŭleĝe edzinigi Lucrezia-n, kiu dume estis iĝinta vidvino.
Lia tombo estas en la Baziliko de Sankta Maria de la Anĝeloj en Romo.
(129002) 2004 TR256
(129002) 2004 TR256 estas asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, tie estas membro de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Dick Katz
Dick KATZ (denaske: Richard AARON; * 13-an de marto 1924 en Baltimore, Marilando; † 10-an de novembro 2009 en Manhatano, Novjorkio estis usona ĵaz-pianisto, komponisto, eldonisto, produktisto kaj aranĝisto. Li estis kunfondinto de Milestone Records.
Vivo kaj verkado
Katz komence studis muzikon ĉe la an der Universitato de Norda Karolino, antaŭ ol li aliĝis en 1942 al la mararmeo, kun kiu li partoprenis la batalon pri Saipano. Post la fino de la Dua Mondmilito li transloĝiĝis al Novjorko, kie li laboris por la anonco-agentejo de sia patro kaj en 1948 muzikis kun Ben Webster. Krom tio li studis ĉe Peabody Institute, ĉe Manhattan School of Music (muzikteorion kaj kompozicion) kaj sekvis je la Juilliard Institut pianolecionojn de Teddy Wilson. Dum la fruaj 1950-aj jaroj li muzikis en Minton's Playhouse kun Tony Scott, kun kiu li ankaŭ surdiskigis. Poste li estis membro de la dombando en la novjorka Café Bohemia, kie li ankaŭ akompanis Majlson Davis. Poste li muzikis i.a. kun Al Casey kaj laboris en la bandoj de Ben Webster, Kenny Dorham, Oscar Pettiford kaj poste ĉe Carmen McRae. Ekde 1954 ĝis 1955 li estis membro de la kvinopo de J. J. Johnson kaj Kai Winding („Jay And Kai“).
Katz ludis en la 1960-aj jaroj kun Jim Hall kaj en la Orchestra U. S. A. (1964/65). Li kunlaboris je la Impulse-albumo Further Definitions de Benny Carter kaj akompanis kantistinon Helen Merrill dum ŝia koncertvojaĝo tra Eŭropo en 1964 kaj je surdiskigoj (The Feeling Is Mutual, 1965), por kiuj li ankaŭ aranĝis. En la malfruaj 1960-aj jaroj li muzikis kun Roy Eldridge kaj Lee Konitz; en 1968 ekestis lia albumo A Shade of a Difference. En la 1970-aj jaroj li daŭrigis sian kunlaboron kun Konitz; krome li ludis kun Teo Macero, Sonny Stitt kaj denove kun Kai Winding, laboris kiel ĵazinstruisto kaj kiel produktisto. En 1966 li fondis la diskeldonejon Milestone Records kune kun Orrin Keepnews.
En la 1990-aj jaroj Katz labois kiel pianisto kaj aranĝisto kun la American Jazz Orchestra kaj la bandego de Loren Schoenberg. En 1992 li sonregistris por diskeldonejo Reservoir du albumojn, je kiuj kunlaboris Benny Golson, Ryan Kisor, Steve LaSpina kaj Ben Riley.
Katz mortis pro la sekvoj de pulma kancero.
Diskoj
Albumoj je lia nomo Albumoj kunli kiel gastmuzikisto
Martina Kvarantan Šmitran
Martina Kvarantan ŠMITRAN estas kroata esperantistino, profesoro pri socia pedagogio kaj trejnisto pri neŭrolingvistika programado (NLP).
Ŝi estas aparte aktive en la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI). En ILEI ŝi eniris en 1992, per partopreno al la 1-a ILEI-gimnazio. Ŝi ankaŭ partoprenis la postajn. Ŝi ankaŭ estas membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj partoprenas en Universala Kongreso de Esperanto (UK), ekz-e UK 1993 en Valencio.
Martina ankaŭ estas sukcesa orgen- kaj pianludistino kaj korusgvidantino kaj dum tiu kongreso ŝi havis memstaran unuhoran koncerton. Pro la fakto, ke invitita pianisto malfruis, ŝi ankaŭ plenigis la truon de la muzika paŭzo dum la inaŭguro. De tiu kongreso ŝi kunlaboris kun la Internacia Koruso, per pianakompano. Ŝi koncertis en Triesto, Vieno kaj Berlino. Kiel kungvidantino de la kroata Esperanto-grupo, ŝi partoprenis Euroscola (2001, 2002). Pri la fako NLP ŝi verkis tri librojn.
Ŝi ankaŭ aŭtoras fabellibron por infanoj. Martina partoprenis en la Tago de Lernado de la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto per la prelego De aplaŭdo al konfido, tiam prezentita ankaŭ kiel patrino de kvar infanoj.
Maria Wardasówna
Maria Wardasówna (naskiĝis la 5-an de julio 1907 en Roztropice, distrikto Bielsko, mortis la 7-an de aprilo 1986 en Varsovio) – pola verkistino de romanoj kaj pilotino.
Vivo
Ŝia instruisto estis Gustaw Morcinek. Propagandistino de aviado, unu el la unuaj polaj virinoj-pilotoj. Dum la germana okupado estis en Lublinio partizano de Milita Organizaĵo "Wilki" (Lupoj). Post la dua mondmilito laboris en Polaj Aviadilaj Linioj kaj Aeroklubo de Pola Popola Respubliko.
Maria Wardasówna eldonis memoraĵojn Próba skrzydeł (Provo de flugiloj) kaj verkis biografian romanon pri Franciszek Żwirko kaj Stanisław Wigura – Zew przestworzy (Alvoko de la spacoj).
En la romana ciklo "Wyłom" (Breĉo) ŝi montris vilaĝon en Teŝinio de la 19-a/20-a turnojarcento. Honora membro de Macierz Ziemi Cieszyńskiej (Patrinlando de Teŝinio).
Sentinel
Sentinel estas multuzata nomo por kamionoj propulsitaj per vaporo el la 1920-aj jaroj, kun la nomo de unu el la produktantaj kompanioj.
Škoda Sentinel (1924-1935) Ili estis produktitaj de la kompanioj Sentinel Wagen Works Ltd., Shrewsbury, Anglio, kaj Richard Garrett & Sons, Leiston, Suffolk en Britio kaj sur la eŭropa kontinento (sub licenco de Sentinel) de Škoda en Pilsen. Ili estis disvolvitaj en la Sentinel Works en Glasgovo, Skotlando, sed neniam produktitaj tie.
Ili estis karakterizitaj per enorma fortikeco kaj malaltaj ekspluataj kostoj. Pro la granda elasteco de la vapormaŝino ili ankaŭ estis taŭgaj por peza uzado sur la kampoj kaj konstruejoj. La malavantaĝo estis ilia mallonga atingopovo: la hejtaĵo devis esti replenigita post 40 km, la akvo (je plena povumo) post 25 km. Malvarma starto daŭris 30 minutojn.
Oni konstruis multajn variantojn. Kelkaj ekzempleroj estis uzataj ĝis en la 1950-aj jaroj. La vaporaŭto de Garrett havis kompareblajn parametrojn, sed la motoro estis iom pli malgranda, turnis ĝis 800 min−1 kaj havis rapidumujon kun du rapidumŝanĝiloj.
Traktato pri abolo de nukleaj armiloj
La Traktato pri Abolo de Nukleaj Armiloj (angle: Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons (TPNW) aŭ Nuclear Weapon Ban Treaty) estas la unua laŭleĝe deviga internacia traktato malpermesanta nukleajn armilojn, kun la celo de totala forigo de ĉi tiuj armiloj. La konvencio estis subskribita la 7-an de julio 2017 kaj ekvalidis la 22-an de januaro 2021, 90 tagojn post sia 50-a ratifo, fare de Honduro, la 24-an de oktobro 2020.
Por tiuj landoj, kiuj subskribis la traktaton, sed ne posedas nukleajn armilojn, la traktato malpermesas la disvolviĝon, testadon, produktadon, stokadon, instalon, transdonon, uzadon kaj minacon de uzado de nukleaj armiloj. Por ŝtatoj kun nukleaj armiloj, la traktato provizas limigitan kadron por intertraktadoj kondukantaj al la kontrolebla kaj neinversigebla forigo de la programo pri nukleaj armiloj.
Ekesto
La 23-an de decembro 2016 la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj establis intertraktan mandaton kun du kunsidoj, de la 27-a ĝis la 31-a de marto kaj de la 15-a de junio ĝis la 7-a de julio 2017. Poste kaj samjare la Nobel-premio pri paco estis aljuĝita al ICAN (International Campaign to Abolish Nuclear Weapons, Internacia Kampanjo por aboli nukleajn armilojn).
La traktato estis aprobita la 7-an de julio kun 122 por, 1 kontraŭ (Nederlando) kaj 1 oficiala sindeteno (Singapuro). 69 landoj ne voĉdonis, inkluzive ĉiujn nukleajn potencojn kaj ĉiujn NATO-membrojn krom Nederlando. Nederlando prezentis tri kialojn de sia opozicia voĉo:
Ratifo
Kun la ratifo de la traktato fare de Honduro la 24-an de oktobro 2020 oni atingis la sojlon de 50 ratifoj, post kiam la traktato ekvalidas 90 tagojn poste, do ekde la 22-an de januaro 2021.
Tamen la Traktato havos nur simbolan forton, ĉar neniu el la nukleaj ŝtatoj kaj iliaj proksimaj aliancanoj subtenas ĝin, ĉu ili estas laŭleĝe ekipitaj de nukleaj armiloj laŭ la signifo de la ne-prolifera traktato (NPT) de 1970 (Usono, Unuiĝinta Reĝlando, Rusio, Francio, Ĉinio), aŭ ĉu ili estas agnoskitaj posedantoj (Barato, Pakistano, Nord-Koreio) aŭ ne (Israelo). ICANN atendas, ke la efiko de la validiĝo de la traktato sur la ŝtatoj kiuj ne aliĝis al la traktato estos reala: "la politikaj aktoroj devos pravigi sin pri la konservado de kontraŭleĝaj armiloj kaj ne plu povos pretendi respekti la internacian juron aŭ estu respondeca ŝtato”.
Japanio, kiu suferis/as tri fojojn pro nukleaj armiloj en Hiroŝimo, Nagasako kaj Bikini-atolo, ne nur ratifikis sed ankaŭ kontraŭas la Traktaton pretekstante ke la Traktato enkondukos malharmonion inter la landoj kiuj posedas atomarmilon kaj tiuj kiuj ne posedas ĝin. En la japanaj lernejoj ankaŭ mankas edukado pri la moderna historio de Japanio kaj pri la japana invada milito.
Komentoj
Sukcesaj intertraktadoj pri malarmado kreos la kondiĉojn por retiro de la taktikaj nukleaj armiloj starigitaj en Eŭropo".
Dum ili bedaŭras ke la nukleaj potencoj sin distancigis 3, pacorganizoj kiel ICAN ĝojis ke la traktato validiĝis. La Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco ankaŭ nomis ĝin historia evento, ĉar nun ankaŭ nukleaj armiloj estas malpermesataj, post la malpermeso de aliaj amasdetruaj armiloj, kiel la biologiaj kaj la kemiaj armiloj, teraj minoj kaj grapolaĵoj.
Leszna Górna
Situo
La municipo troviĝas rekte ĉe pola-ĉeĥa limo kaj ĝi okupas proksimume 5/6 de devena vilaĝo Horní Líštná, kies okcidenta parto estis post divido de Teŝinio en la jaro 1920 alligita al Ĉeĥoslovakio kaj hodiaŭ kreas vilaĝon Horní Líštná apartenanta al urbo Třinec.
Historio
Historio de la vilaĝo tuŝas ĝis tempoj de germana koloniigo fine de la 13-a jarcento, la unuaj mencioj devenas pri ĝi el dokumento de vroclava episkopo Henriko el Vrbno eldonita ĉirkaŭ la jaro 1305.
Memorindaĵoj
Al lokaj memorindaĵoj apartenas malfrue baroka katolika preĝejo de sankta Marteno konstruita inter la jaroj 1719 ĝis 1731.
En norda parto de la municipo ekde la jaro 1950 troviĝas minejo, en kiu oni minas teŝinan kalkoŝtonon. En la 18-a kaj la 19-a jarcentoj oni ĉi tie minis ankaŭ ferercon por bezonoj de minejo en Ustroń.
Naskiĝintoj
En Leszna Górna (tiam Horní Lištná) en la jaro 1873 naskiĝis Josef Koždoň, fondinto de Silezia popola partio kaj gvidanto de silezia nacia movado. Plua loka naskiĝinto estis evangelia pastro kaj verkisto Jan Pindór (1852–1924).