cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ĉinio (regiono)
Du ŝtatoj elmergiĝas (1949–nun)
Ekde 1949, la ĉeftera Ĉinio estas administrita de la Ĉina Popola Respubliko — unu-partia rego sub la gvidantaro de la Ĉina Komunista Partio—dum la insulo Tajvano kaj ĉirkaŭaj insuloj estas administritaj de la Respubliko de Ĉinio — demokrata multi-partia politiko. Post la fondiĝo de la Ĉina Popola Respubliko en 1949, ambaŭ statoj asertis, ke ĝi estas la unika laŭleĝa reganto de tuta Ĉinio. Post la Kuomintang-a retiriĝo al Tajvano en 1949, la Respubliko de Ĉinio daŭrigis oficialajn diplomatiajn rilatojn kun plejpartoj da landoj en la mondo, sed de la 1970-aj jaroj, la Ĉina Popola Respubliko akiris la plimulte da internaciaj diplomatiaj rilatoj.
En 1971, sub la UNa rezolucio 2758, la reprezentantoj de Chiang Kai-shek ĉe la Unuiĝintaj Nacioj estis elpelitaj de la interregistaraj organizoj. Kun la elpelo de la reprezentantoj de Respubliko de Ĉinio, la reprezentantoj de la Ĉina Popola Respubliko estis invititaj alpreni seĝon de Ĉinio je la UNa Sekureca Konsilio, la UN Ĝenerala Asembleo kaj aliaj konsilioj kaj agentejoj de la Unuiĝintaj Nacioj. Pli lastaj provoj de la Respubliko de Ĉinio ree aliri al UN okazis. Tio ĉi estis barita de la Ĉina Popola Respubliko, kiu havas vetoan potencon en la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj, aŭ malakceptita de la Unuecaj Nacioj Sekretariejo aŭ la komitato de la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj respondeca pri tagordo de la Ĝenerala Asembleo.
Nun la Respubliko de Ĉinio ne formale rezignis ĝian aserton pri sia aŭtoritato al Ĉinio, eĉ ne ŝanĝis siajn oficialajn mapojn, kiu inkludas la ĉefteran Ĉinion kaj la eksteran Mongolion.
Je la 50 jaroj, ambaŭ la Respubliko de Ĉinio kaj la Ĉina Popola Respubliko uzis diplomatian kaj ekonomian rimedon konkurenci por la internacia agnosko. Ĉar plejparto da internaciaj, interregistaraj organizoj observas la Unu-Ĉinia politikon de la Ĉina Popola Respubliko, la ĈPR estis kapabla premadi organizojn, kiel la Monda Sano Organizo kaj la Internacia Olimpika Komitato, rifuzi al oficiale agnoski la Respublikon de Ĉinio. Pro la Unu-Ĉinia politiko, landoj en la mondo estas premaditaj rifuzi aŭ tranĉi de diplomatiaj rilatoj kun la Respubliko de Ĉinio. Rezulte, 22 landoj de UN-membreco nuntempe daŭrigas oficialajn diplomatiajn rilatojn kun la Respubliko de Ĉinio, dum la vasta plimulto da UN-membroŝtatoj daŭrigas oficialajn diplomatiajn rilatojn kun la Ĉina Popola Respubliko.
Teritoriaj ŝanĝoj de Ĉinio
Antaŭ la moderna socio ne ekzistis la teritoria divido kun la moderna teritoria, tamen oni vivis en la centra sfero de Ĉinio ĉirkaŭ la Flava Rivero baseno laŭ gentoj. Tie Huaxia gento agadis,ankaŭ Dongyi,Baiyue,Chu,Qiang,tibetano, ktp. Ekde Xia-dinastio, dinastio regule komencis. Kaj sekve de la Shang-dinastio kaj Zhou-dinastio, la teritorio plivastiĝis al la baseno de Jangzio. La unuiĝo de Qin-dinastio bazis kiel ĉefa kerna fundamento de Ĉinio kaj plivastigis la teritorion al Zhu Rivera baseno.Han-dinastio kaj la okcidenta Jin submetigis la Okcidentan Regionon al la regado de suvereno de la centra registaro. Sekve Ĉinio estis la longa disiĝa periodo norde kaj sude Sudaj kaj Nordaj Dinastioj. La disiĝa situacio je 100 jaroj finiĝis ĝis Sui-dinastio. Pro prospero kaj civilizacio, Tang-dinastio plivastigis la teritorion okcidenten ĝis la Meza Azio kaj norden ĝis la Ekstera Ĥingan-Montĉeno (Stanovoy Montĉeno). Kaj multaj landoj venis por tributi. Post la milita ĥoaso dum Kvin dinastioj kaj Dek regnoj,la teritorio de la Norda Song malvastiĝis. Yuan-dinastio ekregis Mongolion, Tibeton, Ŝinĝangon kaj parton de Siberio ĝis Eŭropo. La teritorio de Ming-dinastio malvastiĝis ree. Qing-dinastio denove regis Mongolion,Ŝinĝangon kaj Tibeton kiel la nuna teritoria formo de Ĉinio. Poste pro la malforto de Qing-dinastio kaj multfoje invadita de eksterlandoj. Ĉinio perdis grandskalon da landteron, inkluzive de la nordo de Heilongjiang Rivero (Amuro) kaj la oriento de Wusuli Rivero kaj insulo Saĥaleno. Post la fondiĝo de Respubliko de Ĉinio, la ekstera Mongolio sendependiĝis je 1924, kiu malvastigis la teritorian nordon de Ĉinio ree. Respubliko de Ĉinio ne agnoskas tion ĝis nun,sed Ĉina Popola Respublko agnoskas tion sub premo de Stalino.
La novemisiita oficiala mapo de Respubliko de Ĉinio je 1988 ankoraŭ prenas la eksteran Mongolion kiel la parto de Ĉinio.
Nun Ĉinio havas:24 provincoj,5 aŭtonomaj regionoj, 4 municipoj, 2 Specialaj administraj regionoj, inkluzive de Tajvano, Penghu, Kinmen, Matsu.
Geografio kaj klimato
Ĉinio havas varian topografion plejparte kun altebenaĵoj kaj montoj en la okcidento, kaj ebenaĵo en la oriento.
Ĉefaj riveroj de okcidenta al oriento fluas, plejparte al la Pacifika Oceano; inter la grandaj riveroj nur Yarlung Zangbo (Bramaputro) fluas al la Hinda Oceano. La ĉefaj riveroj fluantaj al la Pacifika Oceano estas, de nordo al sudo: Heilongjiang (Amuro), nordoriente; Huang Ho (Flava Rivero), nord-centre; Jangzio (Blua Rivero), centre; Zhu Jiang (Perlorivero), sudoriente; Lancangjiang (Mekongo) sude.
En la oriento, laŭ la marbordoj estas la Flava Maro kaj la Orienta Ĉinio Maro estas vasta kaj densa aluvia ebenaĵo. En la nordo estas la Interna mongola altebenaĵo, herboriĉa ebenaĵo povas esti vidita. En la suda Ĉinio superregas montetoj kaj malaltaj montĉenoj. En la centra-oriento estas la deltoj, kie du gravaj riveroj de Ĉinio, la Flava Rivero kaj Jangzio.La plejparto da semotaŭga grundo de Ĉinio situas laŭ ĉi tiuj riveroj kaj tie estis la centro de gravaj antikvaj civilizacioj de Ĉinio. Aliaj gravaj riveroj inkluzivas la Perlan Riveron, Lancangjiang, Yarlung Zangbo kaj Heilongjiang. Yunnan Provinco estas konsiderita parto de la Granda Mekonga Subregiono, kiu ankaŭ inkludas Birmon, Laoson, Tajlandon, Kamboĝon kaj Vjetnamion. Mekongo(nomite:Lancangjiang en Ĉinio) estas la internacia rivero. Troviĝas la plej alta montaro de la mondo Himalajo, kie estas plej alta pinto de terglobo Ĉomolungmo. La nordokcidento ankaŭ estas altebenaĵo kun pli da senpluva gobio kiel la Taklamakano dezerto, kiu estis vasta.
La klimato de Ĉinio varias tre. La somera temperaturo tage en la norda zono estas pli ol 30 Celsia gradoj kaj la vintra frosta severeco. La centra zono estas kontinenta klimato kun tre varma somero kaj malvarma vintro. La suda zono estas subtropika klimato kun tre varma somero kaj milda vintro.
Krizokolo
Krizokolo (chrysocolla) estas kupro-enhava hidrosilikato.
Ĉinio (regiono)
Geografio kaj klimato
Vidu artikolon Orient-himalajaj foliaj kaj koniferaj arbaroj.
Demografio
Centoj da gentoj ekzistis en Ĉinio dum sia historio. La plej granda gento en Ĉinio estas la Han.
Pliol tri jarmiloj, antaŭe multaj gentoj en Ĉinio estis ĉinigaj en Han identeco, kiu draste vastigis la grandecon intertempe en la Hanoj. Tamen, ĉi tiuj asimiloj kutime estas nekompletaj. Iuj ankoraŭ tenas siajn dialektojn kaj kulturojn resti en diversaj regionoj de Ĉinio. Pro tio ĉi, multaj Hananoj idente daŭrigis siajn lingvojn, kaj samtempe kultura tradicio ankoraŭ estas identiganta kiel same.
Pluraj naciecoj ankaŭ draste formis Hanan kulturon, ekz. la manĉura vestaĵo ĉipao fariĝis la "ĉineca" post la 17-a jarcento, anstataŭ la antaŭa han-stilo da vesto kiel la Hanfu. La moderna termino Ĉinia Nacio (Zhonghua Minzu) signifas la tutajn naciojn de Ĉinio.
Loĝantaro
De mil jaroj, Ĉinio estas la lando kun la plejmulte da loĝantoj en la mondo.
De 1950, loĝantoj grande multiĝas. Laŭplana gravedigo komenciĝis je la fino de 70 jaroj. Loĝantara strukturo altigas laborforton parte je alta nivelo da rilatumo en totola sumo de : seksa malekvilibro, manko de laborforto por estonteco kaj loĝantara maljuniĝo kaj aliaj sociaj problemoj. Loĝantaro estas 1,358,560,000 en la interna landtero de Ĉinio je la 31-a de decembro 2008, novaj naskuloj je 1,600 milionoj, neta pliigo je 8 milionoj, loĝantara natura kreska procento je 0,9%.
Nacioj
Ĉinio estas lando kun multaj nacioj. La plej multnombraj nun estas hanoj, tibetanoj, manĉuroj, mongoloj, ujguroj, hujoj kaj ĝŭangoj. Oficiale sume temas pri 56 nacioj. Hanoj estas la ĉefa parto da nacio, kiu estas dissemita vaste tutlande, ĉefe amasige je la nordoriento, la Norda Ĉinio, la orienta Ĉinio, la Sudcentra Ĉinio, Gansuo, Ŝanŝio, Junano, Gŭiĝoŭo, Siĉuano, Ĉongĉingo ktp. Laŭ la statistiko de la Kvina Ĝenerala Popolnombrada Esplorado de Popola Respubliko de Ĉinio, en 2000 la loĝantara sumo de Ĉinio (inkluzive de la Ĉeftero de Ĉinio, Hongkongo kaj Makao) estis 1,29533 miliardoj. El ili 91,59 procentaĵoj estis hanoj kaj la aliaj 55 nacioj estas nomataj “nacimalplimulto”. El la ĉefaj nacimalplimultoj, tibetanoj loĝas ĉefe en Tibeto, Ĉinghajo, Siĉuano kaj Junano, manĉuroj ĉefe en la nordoriento kaj en multaj urboj de Ĉinio, mongoloj ĉefe en Interna Mongola Aŭtomona Regiono, ujguroj ĉefe en Ŝinĝango, hujoj ĉefe en Ningŝjao kaj ĝŭangoj ĉefe en Gŭangŝio. Aliaj nacimalplimultoj, ekz. mjaŭoj, kazaĥoj, sanioj k. a. vivas en malsamaj lokoj de la lando.
Ekonomio
Antikva Ĉinio havis disvolvitan agrikulturan ekonomion,kiu skalo estis ĉe la kapo en la mondo dum longa historia periodo.Historie, la ekonomio de antikva Ĉinio havis saman ciklon kun dinastiaj prospera kaj malprospera pro ŝanĝoj de natura medio kaj influoj de militoj.
La ekonomio en la ĉeftero de Ĉinio estis planita ekonomio laŭ Sovetio je la fondiĝa komenco de Popola Respubliko de Ĉinio. La registaro rekvizicie aĉetis agrikulturaĵojn je malalta prezo por konstrui pezan industrion. La planita ekonomio de Mao Zedong estis la pinto je la saltega periodo, kiu suferis grande. Tio havis severan influon je ekonomia disvolvo, ĉe por Kultura Revolucio poste. Ekde la 1980 jaroj, Deng Xiaoping komencis la reformon,kiu prenas socialisman marketan ekonomion kaj reformis ekonomian sistemon. De 2008, MEP superas 44000 milionojn da usona doloro. Nun Ĉinio estas la tria ekonomia lando en la mondo. Oni ĝenerale opinias,ke Ĉinio nun estas plejrapide disvolviĝanta ekonomia ento tutmonde, sed pokapa malneta nacia produkto ankoraŭ estas je meza nivelo de la mondo. Kresko de ekonomio ĝenerale estas komercado al eksterlandoj je marborda region.
Hongkongo kaj Tajvano sub regado de Respubliko de Ĉinio estis du el kvar draketoj de Azio je 1970 jaroj. La ekonomia disvolvo en Tajvano dependas komercadon kun Japanio, Usono kaj aliaj okcidentaj landoj. La averaĝa kreskprocento de Tajvana ekonomio estas super 9% de la komenco de 1970 jaroj ĝis la Financa Krizo de Azio de 1990 jaroj. Hongkongo estas la ĉefa komerca fenestro al eksterlandoj de la fondiĝo de Popola Respubliko de Ĉinio de 1949 ĝis la 1980 jaroj.
La ekonomia rilato inter la ĉeftero de Ĉinio,Hongkongo, Makao kaj Tajvano estas nedisigebla pli kaj pli en la ekonomia tut-terglobigo.
Multaj analizistoj asertas ke Ĉinio estas unu el la eminentaj ekzemploj de ŝtata kapitalismo en la 21-a jarcento.
Kulturo
Ĉina kulturo，alinome Huaxia Kulturo, Huaxia Civilizacio, estas unu el la plej antikvaj civilizacioj tutmonde, kun jam 5000 jaraj historioj, estas ankaŭ plej longe kontinua civilizacio. Flava Rivera Baseno de la centra Cinio estas la regiono de kerna fonto por la ĉina kulturo. Yan Di (imperiestro Yan) kaj Huang Di (imperiestro Huang) fundamentis la Ĉinan kulturon, kiu maturiĝis tra la evoluo en la periodoj Yao (尧),Shun (舜),Yu (禹) kajXia, Shang, Zhou ktp. Helpe de arkeologio en la frua 21-a jarcento, en la baseno de Flava Rivero estis malkovritaj la antikvaj restaĵoj de Peiligang-a kulturo kaj Jiahu-a kulturo de la frua periodo de Neolitiko, Yanshao-kulturo de Neolitiko kaj Longshan-kulturo en la malfrua periodo de Neolitiko. Erlitou-kulturo transpasinte Neolitikon kaj Bronzepokon. Ekde 10000 jaroj antaŭ nia erao ĝis 7000 jaroj antaŭ nia erao, la baseno de Flava Rivero jam eniris en la primitivan klanan socion de la primitiva agrikulturo, brutobredo, kaj metio ĉefe, kaj fiŝado krome. La skribaj simboloj malkovritaj tie similas kiel Orakola Osta Skribo de 3000 jaroj antaŭ nia erao malkovrita en Anyang de provinco Henano. Tre famaj kulturoj ankaŭ estas Hemudu-kulturo kaj Sanxingdui-kulturo.
La ortodoksa Ĉina kulturo havas ideon honori imperiestron kaj malhonori ĉirkaŭlandon. La normo ne je gento, sed je kulturo. Se homo akceptas Huaxia-kulturon, tiu homo rajtas edz(in)iĝi en Ĉina kulturo. Tiu ĉi ideo igas Ĉinan kulturon granda kaj unueca.
Konfuceismo estis la oficiala filozofio dum historio de plejparto de Imperia epoko de Ĉinia historio, kaj majstreco de konfuceaj tekstoj estis la primara kriterio por eniro en la imperia burokratismo. Tradiciaj valoroj de Ĉinio estis derivitaj de diversaj versioj de Konfuceismo; nombro de pli da absolutismaj trostreĉiĝoj de penso ankaŭ estis influa, kiel juristo (filozofio).
Estis ofte konflikta inter la filozofioj, ekz. la Nov-Konfuceismo de Song-dinastio kredis, ke juristo devias de la originala spirito de Konfuceismo. Ekzamenoj kaj meritokratio restas tre valorecaj. En lastatempaj jaroj, nombro de Nova Konfuceismo (ne esti konfuzita kun Nov-Konfuzeismo) rekomendis, ke demokrataj idealoj kaj homaj rajtoj estu tre kongruaj kun tradiciaj konfuceaj "aziaj valoroj".
Kun la altiĝo de eŭropa ekonomia kaj militista potenca komenco en la mezo de 19-a jarcento, ne-ĉinaj sistemoj de socia kaj politika organizo akiris adeptojn en Ĉinio. Je tiuj valoroj, reformistoj estis tute malakceptitaj pro kultura heredaĵo de Ĉinio, dum aliaj serĉis kombini la fortojn de ĉina kaj eŭropa kulturoj. En esenco, la historio de la 20-a jarcenta Ĉinio estas unu el eksperimentado kun novaj sistemoj de socio, politiko kaj ekonomio, kiuj permesus por la reintegrigo de la nacio en la maldormo de la dinastia disfalo.
La tradicia Ĉina kulturo profunde influas najbarajn landojn,ekz. Japanio, Koreio, Vjetnamio ktp, kaj ĝi ĉerpis el eksteraj kulturoj. Budaismo el antikva Hindio estis ĉefa ekzemplo. Ekde Opia Milito, la tradicia Ĉina kulturo havis severan konflikton kun Eŭropa civilizacio.
Tajvano, Hongkongo kaj Makao bone konservas la Ĉinan kulturon.
Artoj, esplorado kaj literaturo
Ĉina skribo havis variajn stilojn dum ĉina historio. Pli da dek mil da antikvaj skribaj dokumentoj ankoraŭ ekzistas, de orakolaj ostoj al ediktoj de Qing-dinastio. Ĉi tiu literaturo emfaze influis la ĝeneralan percepton de kultura rafineco en Ĉinio, ekz. la vidpunkto ke ĉinia kaligrafio estis pli alta arto ol pentraĵo aŭ dramo. Manuskriptoj de la klasikaĵoj kaj religiaj tekstoj (plejparte de konfuceano, taoisto kaj budaisto) estis manskribitaj per peniko.
Kaligrafio poste fariĝis komercata, kaj la skribaĵoj de famaj artistoj fariĝis estimataj posedaĵoj. Ĉina literaturo havas longan pasintecon; la plej frua klasika laboro en Ĉino, la Yijing (易经) aŭ Libro de Ŝanĝojdatis je ĉirkaŭ 1000 a.K. Vigla filozofio dum la Periodo de Militantaj Regnoj elproduktis tiajn rimarkindajn laborojn kiel konfuceaj La Analektoj kaj Laozia Tao Te Ching. Dinastiaj historioj estis ofte skribataj, komencis kun Sima Qian Registroj de la Historiografio, kiu estis skribita de 109 a.K. al 91 a.K.
Tang-dinastio spertis poezian floradon. Kvar Grandaj Klasikaj Romanoj de ĉina literaturo estis skribataj dum la Ming kaj Qing dinastioj. Tipografio movebla estis evoluigata je Song-dinastio. Song-dinastio estis ankaŭ periodo de granda scienca literaturo kaj vidis la kreon de laboroj kiel Su Song-a Xin Yixiang Fayao kaj Shen Kuo-a Sonĝaj Basenaj Eseoj. Estis ankaŭ grandegaj laboroj de historiografio kaj granda enciklopedio, kiel Sima Guang-a Zizhi Tongjian de 1084 p.K. aŭ la Kvar Grandaj Libroj de Song plene kompilitaj kaj redaktitaj je la 11-a jarcento.
De jarcentoj, religia kaj socia progreso en Ĉinio povus esti atingita alte tra la imperiaj ekzamenoj, kiu gvidis al la kreo de meritokratio, la sukceso estis havebla nur al viroj, kiuj povus havigi testan preparon. Imperiaj ekzamenoj postulitaj rilatis pri eseoj kaj majstreco de la konfuceaj klasikaĵoj. Tiuj, kiuj pasis la plej altan nivelon de la ekzameno, fariĝos elitaj oficuloj sciitaj kiel jinshi, tre estimata socio-ekonomia pozicio.
Ĉinaj filozofoj, verkistoj kaj poetoj estis tre respektitaj kaj ludis kernajn rolojn en konservanta kaj antaŭeniganta kulturo de la antikva Ĉinio. Ĉinio inventis multnombrajn muzikajn instrumentojn, kiel ĝonghuo, guĉino, ŝengo kaj ŝjiao (vertikala fluto), erhuo kaj pipao, multe disvastigitaj poste en Orienta Azio kaj Sudorienta Azio, precipe al Japanio, Koreio kaj Vjetnamio.
Arto
Ĉina arto enhavas diversajn tradiciaĵojn de ĉinaj metioj（ekz.ceramiko kaj porcelano, jadaĵo）, belarto（ekz. kaligrafio, tradicia ĉina pentraĵo, literaturo（ekz.poezio, romano）, muziko（ekz.guĉino, ĝengo, nuntempa arto（ekz.danco, opero）ktp.
Ekde la frua Qin-dinastio，La Libro de Poezio, La Kantoj, La Elegioj, Han-dinastia rimprozo (汉赋), Kroniko pri Jin-dinastio (晋书), Poezio de Tang, Cio (poezio de Song-dinastio), Yuan-kantoj, Romano de Ming-dinastio kaj Qing-dinastio.
Tradicia ĉina pentraĵo estas nomita ŝtatapentraĵo en Ĉinio，ĉefe per tuĉpeniko, mola skribaĵo aŭ man-fingro，per tuĉo kaj pigmento.
Enhavo de tradicia ĉina pentraĵo estas: floro kaj birdo, monto kaj akvo kaj homa figuro.
Ekde la neolitiko de Ĉinio jam aperiĝis osta fluto， kiu estas plejfrua blovinstrumento nun-konata en la mondo.
Opero estas tradicia ĉina teatra arto, ĉefe Pekina Opero, Kunĉju-opero, Henan-opero kaj alilokaj operoj: Hebei, Shanxi, Kantono, Zejiang, Anhui ktp.
Lingvoj
Plejparto da lingvoj en Ĉinio apartenas al la ĉinotibeta lingva familio, parolata de 29 etnoj. Estas ankaŭ pluraj gravaj lingvaj grupoj ene de la ĉina lingvaro: la plej parolataj varioj estas la mandarena (70% el la loĝantaro, kun la varianto la putonghua la oficiala normo), la vua (en Ĝeĝjango), la kantona (en Kantonio), la mina (en Fuĝjano), la ĵina (en Ŝanŝio), la ksianga (en Hunano) kaj la haka (en Kantonio kaj Fuĝjano). Ne-sinotibetaj lingvoj parolita ĝenerale de etnaj malplimultoj inkluzivas la ĝŭanga, la mongola, la tibeta, la ujgura, la miaa kaj la korea.
Klasika ĉinlingvo estis la skriba normo en Ĉinio por mil jaroj kaj permesita por skriba komunikado inter parolantoj de diversaj nekompreneblaj lingvoj kaj dialektoj en Ĉinio. Vulgara ĉinlingvo aŭ baihua estas la skriba normo bazita sur la putonghua dialekto, unue popularigita en Ming-dinastiaj romanoj kaj estis adoptita (kun gravaj modifaĵoj) dum la frua 20-a jarcento kiel la nacia vulgara. Klasika ĉinlingvo estas ankoraŭ parto de la mezlerneja instruado kaj estas tiel komprenebla por partoj da ĉinoj.
Skriba lingvo
Hanzio estas unu de la plej antikvaj skriboj, uzata je plejmulte da uzantoj, ne-alfabeta. Kun mil jaroj, la prononco de hanzio ŝanĝis, sed malmulte ŝanĝis je skribo. Tio utilis por popola interŝanĝo kaj por unuiĝo de Ĉinio.
Orakola Osta Skribo estas malkovrita pri la plej frua skriba sistemo en Ĉinio. Orakola Osta Skribo estis skribita sur bestaj ostoj en Shang-dinastio. Ĝi estis malkovrita je la fino de 19 jarcento en Anyan de Henan-provinco.
En Ĉinio, ankaŭ troviĝas la tibeta lingvo, mongola lingvo kaj aliaj nacimalplimultaj lingvoj. Dialekto de hanzio estas granda diferenco precipe en la suda Ĉinio.
Hanzio profunde influis Japanion, Korean duoninsulon kaj Vjetnamion. Tio ĉi ankaŭ estas nomita Hanzia Kultura Sfero. Kanao de la japana lingvo estis inventita baze de hanzio. Multe da hanziaj vortoj estas uzataj en ĝi nun ankoraŭ. Koreio preskaŭ same. Vjetnamio uzis hanzion antaŭ la kolonio de Francio. En la 1960 jaroj, la ĉeftera Ĉinio komencis hanzi-simpligon, sed Tajvano ankoraŭ uzas la tradician hanzion.
Luktartoj
Ĉinaj luktartoj, kiuj estas nomataj kung fu (Ĉina: 功夫; pinjine: gong fu) aŭ ŭu ŝu (武術), estas nombro de luktostiloj kiuj disvolviĝis laŭlonge de jarcentoj en Ĉinio. Tiuj luktostiloj estas ofte klasitaj laŭ komunaj trajtoj, identigitaj kiel "familioj" (家; jiā), "sektoj" (派; pài) aŭ "skoloj" (門; mén) de luktartoj. Ekzemploj de tiaj trajtoj estas fizikaj ekzercoj kiuj inkludasn bestimitadon, aŭ trejnmetodoj inspiritaj de ĉinaj filozofioj, religioj kaj legendoj.
Festoj
Luna kalendaro, alinome agrikultura kalendaro, estas uzata populare en Ĉinio. Ĝi reflektas ŝangon de sezono per 24 Sunaj Periodoj. Ankaŭ Tibeta kalendaro kaj Islama kalendaro.
Ĉinio havas multajn tradiciajn festojn, la plejgrava estas printempa festo. Fakte ĝi estas la unua tago de la malnova kalendaro (luna kalendaro). Jen la parto de festoj.
Eksteraj ligiloj
Hiina
217
En la jaro 217 post Kristo okazis, interalie:
Sek-butila tribromoacetato
sek-Butila tribromoacetato aŭ C6H9Br3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la tribromoacetata acido kun sek-butila alkoholo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. sek-Butila tribromoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la tribromoacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan bromon, bromoformon kaj karbonan duoksidon.
Jailton Nunes de Oliveira
Jailton Nunes de Oliveira (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel mezkampulo.
Li futbalis ĉe Bellmare Hiratsuka.
Acetilacetono
Acetilacetono aŭ C5H8O2 estas organika kombinaĵo, apartenanta al la familio de la duketonoj, senkolora aŭ verde flava, brulema likvaĵo kun agrabla odoro, kiu ekzistas en taŭtomera ekvilibro. La taŭtomeroj plej ofte interkonvertiĝas tiel rapide ke ili agas kiel unika komponaĵo en la plejmulto el la aplikoj. Ĝi estas antaŭaĵo de la acetilacetonata jono kaj konstrubloko por konstruado de sennombraj heterociklaj kombinaĵoj.
Taŭtomerio
La ketona kaj enolaj taŭtomeroj de la acetilacetono kunekzistas en solvaĵo, signifante ke la hidrogenatomo estas dividata inter la du oksigenatomoj. La ekvilibra konstanto en la gasfazo estas 11,7, kun iom da devio al la enola formo. La taŭtomeraj formoj estas distingitaj pere de Spektroskopio per nukleomagneta resonanco kaj infraruĝa spektroskopio, krom aliaj metodoj.
La ekvilibra konstanto laŭŝajne montriĝas pli forta en nepolaraj solvantoj, la ketona formo estas pli favora en polaraj solvantoj, hidrogen-ligadaj solvantoj, tia kia la akvo. La enola formo estas vinil-simila analogaĵo de iu karboksilata acido.
Xàbia
Xàbia (kaj Jávea [ĤAbea] en la hispana) estas hispanuja urbeto kaj municipo. Ĝi lokas en la Valencia Komunumo, en la nordoriento de provinco Alakanto kaj en la komarko La Marina Alta. Ĝia surfaco konsistas je 68,59 km² kaj ĝia loĝantaro je 27224 personoj. El tiuj cuales 53,1% estas de eksterlanda civitaneco, ĉu ekonomiaj enmigrintoj ĉu riĉaj emeritoj.
Chichimilá
Chichimilá estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Chichimilá. La komunumo situas en la sudorienta parto de Yucatán en la regiono 2 "Oriente", kiu limas al la federacia subŝtato Quintana Roo en la oriento kaj sudo, al la regiono 1 "Litoral Oriente" en la nordo, al la regiono 4 "Centro" en la nordoriento kaj al la regiono 5 "Centro Sur" en la okcidento. Eta parto en la sudo krome limas al la regiono 9 "Sur". La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31021.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7439 loĝantojn. El tiuj estis 3700 viroj kaj 3739 virinoj. La komunumo havas surfacon de 358,60 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 26 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 83 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 27 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3869 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2597 scipovis legi kaj skribi kaj 1269 personoj estis analfabetoj. Do 32,8% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6561 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 5511 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 84% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Civila kodo
Civila kodo estas sistema kolekto de leĝoj desegnita por komplete pritrakti la kernajn areojn de la privata juro kia la traktado pri negocoj kaj procezoj pro neglekto kaj praktikoj. Leĝaro kiu havas civilan kodon ĝenerale havas ankaŭ kodon de civila proceduro. En kelkaj jurisdikcioj kun civila kodo, nombraj kernaj areoj de privata juro kiuj male tipe estus kodigita en civila kodo povas anstataŭe esti kodigitaj en komerca kodo.
Batalo de Borghetto
La Batalo de Borghetto, ĉe Valeggio sul Mincio en la regiono Veneto de norda Italio, okazis dum la Unua Koalicio-Milito, kiel parto de la Francaj Revoluciaj Militoj. La 30an de Majo 1796, franca armeo kondukita de la generalo Napoleono Bonaparte faris trapason de la rivero Mincio antaŭ opozicio el la Aŭstria armeo komandata de la Feldzeugmeister Johann Peter Beaulieu. Tiu agado devigis la Aŭstrian armeon retiriĝi norden laŭ la valo Adiĝo ĝis Trento, kio permesis ke la fortikaĵo de Mantovo estos sieĝata de la Francoj.
La francoj superis laŭnombre: 28 000 kontraŭ 19 000 Tamen la perdoj estis iom similaj, nome ĉ. 500 homoj.
Zsolt Rostoványi
kaj profesoro.
Kariero
Zsolt Rostoványi frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Ekonomia Universitato Marx Károly en 1975. En la sekva jaro li doktoriĝis. Post la diplomo li restis en la universitato por instrui. En 1977 li pasis 3 monatojn en universitato de Kairo, poste li okupiĝis ofte pri la islamo. Li akiris sciencajn gradojn (CSc) aŭ (Ph.D) en 1985, (DSc) en 2006 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis nomumita docento en 1989, provizora katedrestro en 1990, universitata profesoro (ankaŭ katedrestro) en 1992. Li estis dekano inter 1992 - 1998 kaj inter 2004 - 2011, rektoro inter 2012 – 2016. Ekde 2005 li estas ankaŭ institutestro. Li ricevis 4 premiojn inter 1998-2009. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis 2 filojn, la alia 2 filinojn.
Léon Bourgeois
Léon ‏Bourgeois (La 29-an de majo 1851 ĝis La 29-an de septembro 1925) estis franca ŝtatisto, la 64-a ĉefministro de Francio (La 1-an de novembro 1895 ĝis la 29-an de aprilo 1896 - ĉirkaŭ ses monatojn dum la Tria Franca Respubliko) estis ŝtata ministro (t.e. Senpostena ministro) kaj prezidanto de la parlamento.
Pro lia laboro kiel prezidanto de la Ligo de Nacioj, li gajnis la Nobel-premio pri paco en 1920. Bourgeois kaj ok membroj de lia registaro estis framasonoj.
Vivo
Leon Bourgeois naskiĝis en Parizo. Liaj opinioj estis soci-radikalaj kaj li estis konsiderita unu el la plej gravaj maldekstremaj radikalaj ideologoj en Francio. Funkciis kiel ministro en pluraj registaroj. Kiel Justicministro sub Aleksander Ribeau, li estis implikita en la panama skandalo.
Li formis lian registaron en novembro 1895, sed duonan jaron poste, en aprilo 1896, ĝi falis. Inter liaj kabinetaj ministroj estis ankaŭ Paul Doumer (ministro pri financoj), kiu poste fariĝis prezidanto de Francio.
Bourgeois daŭrigis en ministeriaj postenoj, kaj en 1899 reprezentis Francion en redaktado de la Haga Konvencio. Post la unua mondmilito li partoprenis en la Pariza Packonferenco (1919) kaj estis nomumita prezidanto de la Ligo de Nacioj. Pro sia laboro li gajnis la Nobel-pacpremion en 1920.
Elihu Root
Elihu ROOT (15-an de‏ februaro 1845 - 7-an de februaro 1937) estis usonana advokato kaj ŝtatisto, kiu servis kiel la Sekretario de Milito kaj poste kiel Sekretario de Ŝtato. Li gajnis la Nobel-premion pri paco en 1912.
Vivo
Root estis naskita en Clinton, Nov-Jorkio al Oren kaj Nancy Root. Lia patro laboris kiel profesoro pri matematiko ĉe Hamilton College, kie Root diplomiĝis. Li laboris kiel instruisto ĉirkaŭ unu jaro kaj en 1867 diplomiĝis pri juro ĉe Universitato de Novjorko kaj eklaboris sendepende sur la studfako. Lia sperta subfako estis kompania juro kaj Root estis membro de la defenda teamo de eksa membro de la Usona Domo de Reprezentantoj William Tweed, kiu estis akuzita pri korupteco. Liaj klientoj ankaŭ inkluzivas Chester Alan Arthur, kiu, kiel Prezidanto de Usono, nomumis Root distrikta advokato en Novjorko.
Kiel parto de sia membreco en la klubo Union League (Unia Ligo), kie Arthur ankaŭ estis membro, Root estis elektita prezidanto de la klubo de 1898 ĝis 1899 kaj denove de 1915 ĝis 1916. Ĉi tiu klubo ankaŭ inkluzivis vicprezidanton Theodore Roosevelt, kaj en la kabineto en kiu Roosevelt deĵoris, sub prezidanto William McKinley, Root estis nomumita Sekretario de Milito. En ĉi tiu rolo, li deĵoris en 1899 ĝis 1904, sub prezidantoj McKinley kaj Roosevelt, kaj mastrumis la restrukturigon de la Armeo de Usono, la vastigon de la ĝenerala stabo de la armeo kaj vastigon de Militista Akademio de Usono kaj la establon de la Milita Kolegio de la Usona Armeo. Krom tiuj, la rangigaj praktikoj en la armeo estis ŝanĝitaj dum lia tempo kaj profesiaj trejnaj lernejoj estis establitaj. Krome laŭ lia propra iniciato komenciĝis rotacio inter operaciaj soldatoj kaj administraj soldatoj. Lia eniro en oficejon post la Usono-Hispana Milito igis lin establi la aŭtoritatojn en Kubo kaj Filipinoj kaj aboli doganojn sur importado de varoj de Porto-Riko. Fine de sia permanenta ofico li revenis al juro, sed baldaŭ Roosevelt nomumis lin al la ŝtata sekretario de Usono.
Kiel ŝtata sekretario, de 1905 ĝis 1909, Root ankaŭ enkondukis organizajn ŝanĝojn en la eksterlanda servo kaj kondukis al ĝia agnosko kiel parto de la publika sektoro. Root reklamis la politikon de la malferma pordo kiu komencis lia antaŭulo, John Hay, kaj liaj rimarkindaj agoj inkluzivis la subskribon de la interkonsento Root-Takaira kun Japanio. Dum lia tempo, ankaŭ la disputo kun Britio pri la limoj de Alasko kaj la limoj de la fiŝkaptaj areoj en la Norda Atlantiko estis solvitaj.
De 1909 ĝis 1915, Root deĵoris en la Senato kiel reprezentanto de la Ŝtato Nov-Jorkio nome de la Respublikana Partio. Paralele al sia pozicio kiel senatano li funkciis kiel prezidanto de la Fonduso Carnegie por Internacia Paco (1910 - 1925), establita tiutempe la Akademion de Internacia Juro en Nederlando. En 1912 li ricevis la Nobel-pacpremion pro siaj klopodoj antaŭenigi mediacion kaj internacian kunlaboron.
Root publike deklaris sian opozicion al la neŭtrala politiko farata de prezidanto Woodrow Wilson antaŭ ol Usono eniris la unuan mondmiliton. En 1916 li kandidatiĝis por elektado kiel respublikana prezidenta kandidato, kontraŭ la prezidanto Wilson nome de la Demokrata Partio, sed malsukcesis en sia kandidateco kaj estis venkita de Charles Evans Hughes. Tamen prezidanto Wilson nomumis Root en junio 1917 reprezenti Usonon en Rusio por helpi la Provizoran Registaron formitan tiutempe, antaŭ la Oktobra Revolucio.
Fine de la unua mondmilito, Root subtenis la fondon de la Ligo de Nacioj kaj estis membro de la fonda teamo de la Internacia Kortumo. En 1921, Root estis la fonda prezidanto de la Konferenco pri Eksteraj Rilatoj, kaj en 1922 li estis nomumita de prezidanto Warren Harding por reprezenti Usonon ĉe la Internacia Konferenco pri la Limigo de la Uzado de Armiloj.
Samtempe kun siaj diversaj roloj, Root daŭre okupiĝis pri la jura fako. En 1906 li fondis la Usonan Asocion por Internacia Juro kaj en 1923 li estis unu el la fondintoj de la Instituto de Usona Juro. Li ankaŭ funkciis kiel Vicprezidanto de la Usona Pac-Societo.
Root mortis en 1937 en Novjorko. De lia geedzeco kun Clara denaske Wills li havis tri infanojn. La domo, kie la familio loĝas ekde 1893, estis deklarita historia nacia loko en 1972.
Vaugines
(jen france, prononco, okcitane Vaugina) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane Vauclusa), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Irlanda Parlamenta Partio
La Irlanda Parlamenta Partio; en angla Irish Parliamentary Party (IPP; komune nomata kiel Irish Party (Irlanda Partio) aŭ la Home Rule Party (Hejmregula Partio); en irlanda Páirtí Parlaiminteach na hÉireann aŭ Páirtí um Rialtas Dúchais) estis formita en 1882 de Charles Stewart Parnell, nome estro de la Naciisma Partio, anstataŭanto de la Home Rule League (Hejmregula Ligo), kiel oficiala parlamenta partio por irlandaj naciismaj parlamentanoj elektitaj por la Ĉambro de komunuloj ĉe Vestminstero en Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando ĝis 1918. Ties centraj celoj estis ŝtata sendependo por Irlando kaj ter-reformo. Ties konstitucia movado ludis gravan rolon kiel bazo por la irlanda memregado pere de tri Hejmregulaj Projektoj.
El Ariŝ
El Ariŝ (arabe العريش) estas ĉefurbo kaj la plej granda komunumo kun (laŭ la stato de la jaro 2002) 144 900 loĝantoj en la egiptia provinco Norda Sinajo (Ŝimal Sina). La urbo situas ĉe la mediteranea marbordo sur la Sinaja duoninsulo, 334 km nordoriente de Kairo kaj havas ankaŭ flughavenon. El Ariŝ estas banloko, konata pro klara akvo, longa sabla strando, palmoj kaj luksaj hoteloj.
El Ariŝ situas en la samnoma uedo, kiu kondukas la torentojn de partoj de norda kaj meza Sinajo.
Historio
La Osmana imperio okazigis tie en 1560 novajn fortikigajn laborojn. Dum la egipta ekspedicio (1798–1801), Napoléon Bonaparte okupis la lokon post 11-taga batalo, la 19-an de februaro 1799. La fortikaĵon defendis en la unua mondmilito germanaj soldatoj, sed la britoj venkis ilin.
En 1956 kaj de 1967 ĝis 1979, El Ariŝ estis sub israela okupado kaj estis redonita nur post la packontrakto. Post tio la urbo iĝis grava komerca punkto inter la du landoj.
(17786) 1998 FL36
(17786) 1998 FL36 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
NGC 3661
NGC 3661 (aliaj indikoj — IC 689, MCG -2-29-22, PGC 34986) estas galaksio en konstelacio Pokalo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
8125 Tindaro
8125 Tindaro estas troja asteroido, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la "Greka Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la mita reĝo de Sparto, Tindaro, (greke: Τυνδάρεως : Tundáreôs), patro de Helena kaj de Klitemnestro. Oni ofte diras, ke Tindaro estas adopta patro de Helena, ĉar ŝi estis la filino de Zeŭso.
Marle
Marle estas franca situanta en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Marlois.
218
En la jaro 218 post Kristo okazis, interalie:
Neulingen (Altmark)
Neulingen ekde la unua de januaro 2010 estas parto de la urba komunumo Arendsee en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 84 loĝantojn.
Pajuçara
Pajuçara [Paĵusara] estas kvartalo de la brazila urbo Maracanaú. Ĝi havas pli-malpli 52.000 da loĝantoj.
En ĝi loĝis la brazila verkisto Rodolfo Teófilo dum sia maljunaĝo. Ĝis hodiaŭ ekzistas tie lia domo. Nuntempe disvolviĝas politika sinteno favore al apartigo de Pajuçara, farante ĝin urbo.
Erika Eleniak
Erika ELENIAK (naskiĝis la 29-an de septembro 1969 en Glendale, Kalifornio) estas usona aktorino kaj iama Playmate. Ŝi estas konata pro apero en la televida serio Baywatch kiel Shauni McClain.
Katedralo de Chartres
La Katedralo de la Ĉieliro de Nia Sinjorino (Cathédrale de l'Assomption de Notre-Dame), estas katolika katedralo en la urbo Chartres, en la departemento Eure-et-Loir, en Francujo, je 80 kilometroj sudokcidente de la nacia ĉefurbo, Parizo. Ĝi estas la sidejo de la episkopujo de Chartres.
Ĉi tiu katedralo markis mejloŝtonon en la evoluo de la gotika arĥitekturo kaj ekigis pintan periodon en la regado de la teĥniko kaj stilo gotikaj, kreante ekvilibron inter ambaŭ. Ĝi multe influis sur postaj konstruaĵoj kiuj baziĝis sur la sama stilo kaj ĝi estis la rekta modelo por la katedraloj de Reims kaj Amiens.
La figuro plej grava en la historio de ĉi tiu diocezo estis la episkopo Fulberto de Chartres, skolastika teologo rekonata en tuta Eŭropo. En 1979 ĝi estis deklarita de Unesko, "Monda heredaĵo".
Erika Eleniak
Biografio
En 1989 klopodis ŝi iĝi Playmate, por suprenlevi sian karieron. Ŝi sukcesis kaj aperis sur du kovrilpaĝoj de Playboy-eldonoj, oni proponis por ŝi ĉefrolon en la nova serio de Baywatch. Ŝi laboris en la sukcesa serio du periodojn, ĝis ŝi forlasis tion kaj sian partneron Billy Warlock kaj tiel transdonis sian lokon por Pamela Anderson. Post forlaso de sia ĵaluza partnero, ŝi atingis sian plej grandan sukceson kun Steven Seagal en Alarmŝtupo:Ruĝa kiel je Playmate. La filmo estis enspeza sukceso en 1992. La postaj filmoj estis sensukcesaj.
Serio
5685 Sanenobufukui
5685 Sanenobufukui estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Toshiro Nomura kaj Koyo Kawanishi elde la observatorio de Minami-Oda, apud Kamikaŭa en gubernio Hjogo (Japanio).
Ĝi estas inter plej grandaj anoj de la Gefiona familio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Sanenobu Fukui, famkonata observanto de Marso de pli ol 60 jaroj. Li estis direktoro de la Orienta Astronomia Asocio kaj unu el la gvidantoj de ties branĉo de Kobe.
ZSC Lions
ZSC Lions estas zurika glacihokeklubo, kiu ludas en la Svisa Nacia Ligo A, la supera nacia hokeligo de svislando. Ĝia antaŭa nomo estis Zürcher Schlittschuhklub (en Esperanto Zurika Glacisketilklubo). La plej granda sukceso de la klubo estis la 5:0-venko de la finalo de la Ligo de la Glacihokeĉampionoj la 28-an de januaro 2009 kontraŭ la rusa glacihokeĉampiono HK Metallurg Magnitogorsk (ruse: Металлург Магнитогорск).
Historio
La klubo estis fondita la 15-an de oktobro 1930. Ĝi fariĝis svisa ĉampiono en la jaroj 1936, 1949, 1961, 2000, 2001 kaj 2008. La klubo krome gajnis la Spengler-Pokalon en la jaroj 1944/45 kaj 1945/46 kaj en la sezonoj 2000-2001 kaj 2001-2002 la IIHF Kontinentan Pokalon. En la sezono 2008-2009 la klubo gajnis la Ligon de la Glacihokeĉampionoj kaj tiel fariĝis eŭropa glacihokeĉampiono.
Antaŭ la klubo nomiĝis simple Zürcher Schlittschuhklub respektive ZSC. Post la kunfando kun la glacihokesekcio de Grasshopers Zürich la klubo alprenis la nomon ZSC Lions, dum la antaŭa Grasshopers Glacihokeklubo fariĝis sub la nomo GCK Lions la farmteamo de ZSC Lions en la Nacia Ligo B.
Hejmstadio
La hejmstadio de ZSC Lions estas la tiel nomita Salonstadio Zuriko (germane Hallenstadion), unu el la plej grandaj multfunkciaj haloj en Eŭropo. Pro la multflanka uzado de la stadio lastatempe ekzistas konflikto inter la klubo ZSC Lions kaj la portanta kompanio Hallenstadion AG, ĉar pro la multflanka uzado de la stadio la glacihokeklubo ne ĉiam povas utiligi la stadion por siaj hejmludoj. La klubanoj tial postulas apartan glacihokestadion, kiun la urbo pro kostaj kialoj ĝis nun tamen ne pretas konstrui.
Urbfervojo de Vieno
La urbfervojo de Vieno (germanlingve Wiener Stadtbahn) estis sistemo de fervojoj en Vieno ekzistinta tiunome de 1898 ĝis 1989. Origine konstruite por trafiko per vaporlokomotivoj, en 1925 ĝi estis elektrigita. Ekde 1976 iom post iom transprenis ĝian rolon la metroo (linioj U4 kaj U6) kaj S-Bahn (linio S45) de Vieno; en 1989 la lastan urbfervojan segmenton transprenis metrolinio, kaj tial de tiam la nomo "urbfervojo" ne plu estas uzata en Vieno.
Pri la arĥitektur-arta konceptado de la urbfervojo respondecis Otto Wagner. Origine, la urbfervojo estis konceptita kiel plena fervojo utila ne nur por transportado de pasaĝeroj ene de Vieno, sed ankaŭ por konekti Vienon al malsupr-aŭstrujaj komunumoj (tiucele estis konektoj al la resta fervoja reto) kaj por frajtotransportado. Tamen post la elektrigo de la urbfervojo, tio ne plu eblis manke de konekto al la resta fervoja reto.
Planado de 1844 ĝis 1892
En 1857, la imperiestro ordonis forigi la remparon ĉirkaŭ Vieno, kaj en 1858, Ludwig Zettl projektis metroon en la tiel gajnota fosaĵo ĉirkaŭ Vieno, kiu tamen publike ne gajnis multan akcepton. Komence de la 1870-aj jaroj, post konkurso okazigita de la urbo, ekestis 23 projektoj ĝis 1873 por urbfervojo. Multaj projektoj iel uzis la valon de la Vieno-rivero por almenaŭ unu linio. Venkis la konkurson projekto de Carl Freiherr von Schwarz, Otto Wagner, civila inĝeniero Geiger, Edmund Graf Zichy kaj Baron Friedrich Schey Ritter von Koromla. Ĝi estis jam sufiĉe simila al la finfine konstruitaj planoj, kun Vien-vala, Zona, Danubkanala kaj Periferia Linioj.
Tamen pro krizo de la viena borso, mankis mono por konstrui tiun projekton. En 1876, Geiger modifis la antaŭan projekton kaj denove ricevis ĝeneralan akcepton, sed la komerca ministrejo dependigis la finan decidon de la detalaj planoj. Tio ĉi mortigis tiun projekton.
12630 Verstappen
12630 Verstappen estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (angle : Palomar-Leiden Trojan Survey).
Urbfervojo de Vieno
Planado de 1844 ĝis 1892
En 1881, Joseph Fogerty, londona inĝeniero, revekis la diskutojn pri la urbfervojo publikigante projekton de cirkla urbfervojo laŭ la Danuba Kanalo, la Vieno-rivero, la Viena Zono, kaj reen al la Danuba Kanalo. Tiun projekton rifuzis multaj en Vieno pro la planitaj viaduktoj malbeligantaj la urbon, kaj ĉar ne estis en la intereso de la urbo plifaciligi loĝadon ekster Vieno. Fogerty tamen ricevis koncesion por iom modifita projekto. Fogerty tamen ne povis akiri sufiĉan monon por fakte konstrui ĝin, do ankaŭ tiu projekto ne estis konstruita, sed ja naskis pli da urbfervojaj projektoj. En 1883, de la komunuma konsilio estis akceptita metroa projekto farita de la urbokonstrua oficejo (kiu tamen ne povis tiam fine decidi pri tio), kiu enhavis ankaŭ linion similan al la linio U2 konstruita cent jarojn poste. Ankaŭ la entrepreno Siemens & Halske kreis projekton; tiu ĉi projekto enhavis ankaŭ linion tra la unua distrikto, kaj estis tute elektra, sed tiu projekto estis malakceptita.
12630 Verstappen
Nomo
Ĝia nomo honoras René Verstappen, iaman kontroliston de mastrumado de la "Reĝa Nederlanda Societo de amatoraj meteologo kaj astronomio" (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde ; KNVWS) dum 36 jaroj. Li multe faris por la nederlandaj amatoraj astronomoj.
Urbfervojo de Vieno
Planado de 1844 ĝis 1892
La sama entrepreno en 1885 projektis Danubkanalan linion, sed post la modifoj fare de la komerca ministerio, ne plu estis sufiĉa mono por ĝi. Same en 1885, la inĝenieroj Wilhelm Ritter von Flattich, Wilhelm von Prangen kaj Ritter von Gunesch projektis urbfervojon sur viaduktoj, kiu tamen same kiel la projekto de Fogerty ne estis akceptita. Du pliaj projektoj, unu de la pariza Société internationale de travaŭ publics, kaj unu de operaciisto de vaporaj tramoj, Dampftramway-Gesellschaft vormals Krauss & Comp., estis malakceptitaj. Tamen en 1892 finfine estis deklarita leĝo pri la konstruado de urbfervojo. Tamen ankoraŭ poste en tiu jaro envenis plia propono de Anton Waldvogel.
Vapora urbfervojo
Per la "leĝo pri la plenumo de publikaj trafikinstalaĵoj en Vieno" de la 18a de junio 1892 estis deklaritaj por tuja konstruo pluraj "ĉefaj fervojoj" plene konektitaj al la resta fervojreto; kaj "lokaj fervojoj", kiuj "ne necese" havos tian konekton: Krome la sama leĝo difinis ankaŭ liniojn konstruendajn nur poste je neceso: unuflanke rekonstruojn de la Danubkanala kaj la Danuburba Linioj por akcepti pli densan, en la okazo de la Danubkanala Linio ankaŭ longdistancan, trafikon. Krome planataj estis linio laŭ la strato Rennweg kaj radiusa linio al la okcidentaj distriktoj de Vieno, kaj elektraj lokaj fervojoj tra la 1a distrikto. Neniu el tiuj ĉi "poste konstruendaj" linioj estis fakte konstruita. La 25an de julio 1892 fondiĝis la "komisio por trafikinstalaĵoj en Vieno" por planado, konstruado kaj administrado de la urbfervojo. En tiu komisio la reprezentantoj de la ŝtato, la lando Malsupra Aŭstrujo kaj la urbo havis po unu voĉon. La urbfervojo ekkonstruiĝis la 7an de novembro 1892. En 1894 la menciita komisio decidis komisii al Otto Wagner la arĥitekturadon. Post diskutoj kaj replanadoj en 1896 estis decidite, ke nur la jenaj fervojoj estos fakte konstruitaj:
La konstruado de la Vien-vala linio estis farita konekte kun reguligado de la Vieno-rivero. La diversaj segmentoj de la urbfervojo estis finkonstruitaj de 1898 ĝis 1901: La urbfervojo tiam ne estis elektrigita; tiurilataj planoj ja ekzistis, sed pro diversaj kialoj ili ne realiĝis, interalie tio tiam malebligus pluiradon al la ĉirkaŭaĵo. Tamen de 1901 ĝis 1902 estis senpasaĝera testa elektra operacio funkciigita de la entrepreno Siemens & Halske, kun kontaktrelo inter la reloj. Simila testa operacio estis ankaŭ de 1906 kaj 1907, funkciigata de la praga firmao Franz Křižik.
La vapora urbfervojo ne estis granda sukceso, interalie pro la vapora operacio, la manko de radiusa linio al la okcidento, kaj la konkurenco de la tramtransporto en Vieno, kun kiu ne estis tiam tarifa unuiĝo.
De 1914 pro la unua mondmilito forte malpliiĝis la urbfervoja persona trafiko, kaj de decembro 1918 ĝi estis tute ĉesigita pro manko de karbo. Nur de 1922 estis denove persona trafiko sur la urbfervojo, kiu celis ĉefe malpliigi la ŝarĝon de la diversaj kapstacioj.
Elektra urbfervojo
En 1924 estis deklarita leĝo, per kiu la federaciaj fervojoj luigis la urbfervojan sistemon - krom la Periferian Linion - al la entrepreno Gemeinde Wien - Städtische Straßenbahnen, la tiama operaciisto de la tramo. De 1925 estis elektra trafiko kun vagonoj uzeblaj ankaŭ sur la trama reto; la sistemo nun nomiĝis Wiener elektrische Stadtbahn (Viena Elektra Urbfervojo). La konektoj al la resta fervoja reto estis forigitaj. Ankaŭ lininumera sistemo estis enkondukita: la literoj "D" (Danuba Kanalo), "W" (Wiental = Vien-valo) kaj "G" (Gürtel = Viena Zono) estis kombinitaj por montri la vojon de trajno. Ekzemple, la linio "GD" komenciĝis en Meidling Hauptstraße, pluiris laŭ la Zono ĝis Nussdorfer Straße, kaj poste sekvis la Danuban Kanalon kaj la Vieno-riveron ĝis Hietzing; en la inversa direkto ĝi nomiĝis laŭe "DG".