cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nordameriko
Konfliktoj
Jam en pli ĵusaj epokoj (20-a jarcento) konfliktoj inter Meksiko kaj Gvatemalo pluis kiam meksikaj fiŝkaptistoj estis atakitaj per la Gvatemalaj Aerfortoj en akvoj de Gvatemalo, kio kondukis al rompo de diplomataj kaj komercaj rilatoj inter Meksiko kaj Gvatemalo.
Demografio kaj lingvoj
La plej ĝeneralaj lingvoj en Nordameriko estas la angla, la hispana, kaj la franca. La esprimo Anglalingva Ameriko estas uzita por rilati al la anglalingvaj landoj de Ameriko: nome Kanado (kie la angla kaj la franca estas kun-oficialaj) kaj Usono, sed ankaŭ foje Belizo kaj partoj de la tropikoj, aparte la ŝtatkomunuma Karibio. Latin-Ameriko rilatas al la aliaj areoj de Ameriko (ĝenerale sude de Usono) kie la latinidaj lingvoj, derivitaj de la latina, nome la hispana kaj la portugala (sed ankaŭ franclingvaj landoj estas ne kutime inkluditaj) predominas: la aliaj respublikoj de Mezameriko (sed ne Belizo), parto de la Karibio (ne la nederlandand-, angl-, aŭ franc-lingvaj areoj), Meksiko, kaj la plej granda parto de Sudameriko (krom Gujano, Surinamo, Franca Gujano (FR), kaj la Falklandinsuloj (GB)).
La franca lingvo historie ludis kaj aktuale ludas signifan rolon en Kanado kaj nun retenas karakterizan ĉeeston en kelkaj regionoj. Kanado estas oficiale dulingva. La franca estas la oficiala lingvo de la kanada provinco Kebekio, kie 95% de la homoj parolas ĝin kiel aŭ sia unua aŭ dua lingvo. En la provinco Nov-Brunsviko ĝi estas kun-oficiala kun la angla. En la provinco Ontario la oficiala lingvo estas la angla sed ekzistas laŭtaksa 600 000 franc-ontarianoj. En Manitobo la franca estas kun-oficiala same laŭjure kun la angla.
La Francaj Antiloj kaj Sankta-Piero kaj Mikelono, same kiel la usona ŝtato Luiziano, kie la franca ankaŭ estas oficiala lingvo. Haitio estas inkludita kun tiu grupo surbaze de historia unuiĝo sed haitianoj parolas kaj kreolan kaj francan. Simile, kaj la franca kaj la francantila kreola estas parolita en Sankta Lucio kaj en la Ŝtatkomunumo Dominiko kune kun la angla.
La gronlanda lingvo ekde Junio 2009 estas la nura oficiala lingvo de Gronlando, lando aŭtonoma de la Regno Danio, krom esti la lingvo plej parolata de tiu teritorio. La dana lingvo, kiu ne estas oficiala, estas uzata en administraciaj aferoj kaj de minoritato de eŭropanoj.
Kvankam oni perdis grandan nombron de indiĝenaj lingvoj ekde la konkero fare de eŭropanoj, ankoraŭ oni parolas pli ol 250 indiĝenajn lingvojn (apartenantaj al pli ol 40 lingvaj familioj), ĉefe en Meksiko kaj Usono. En Meksiko, oni agnoskas ĉirkaŭ 60 indiĝenajn lingvojn kiuj estas rekonataj kiel kunoficialaj landaj lingvoj. En Usono kaj Kanado, la indiĝenaj lingvoj ne haas oficialan agnoskon, kaj la granda majoritato el tiuj estas minacataj lingvoj. En Meksiko la indiĝenaj lingvoj havas oficialan agnoskon, kaj tial la sekretariaro de publika edukado publikigas lernomaterialojn en kelkaj de tiuj lingvoj.
Ekonomie, Kanado kaj Usono estas la plej riĉaj kaj la plej multaj evoluintaj nacioj en la kontinento, sekvitaj fare de Meksiko, sojlolando. La landoj de Mezameriko kaj la Karibio estas sur diversaj niveloj de ekonomia kaj homa evoluo. Ekzemple, malgrandaj karibaj insulaj ŝtatoj, kiaj ekzemple Barbado, Trinidado kaj Tobago, kaj Antigvo-Barbudo, havas pli altan MEP (PPP) pokape ol Meksiko pro siaj pli malgrandaj loĝantaroj. Panamo kaj Kostariko havas signife pli altan indekson de homa disvolviĝo kaj MEP ol la resto de la centramerikaj nacioj.
Kulturo
La kulturoj de Nordameriko estas tre diversaj. Usono kaj anglalingva Kanado havas multajn kulturajn similaĵojn, kvankam franca Kanado havas diferencan kulturon el anglaparolanta Kanado, kio estas protektita jure. Ĉar Usono estis formita el areoj antaŭe partoj de la Hispana Imperio kaj poste de sendependa Meksiko, kaj estis konsiderinda kaj kontinuanta enmigrado de hispanparolantoj el sudo de la limo Usono-Meksiko. En sudokcidento de Usono estas forta hispaneca kultura tradiciaro kaj konsiderinda dulingvismo. Meksiko kaj Centrameriko estas parto de Latinameriko kaj estas kulture tre diferenca el anglaparolanta kaj francparolanta Nordameriko. Tamen, ili kunhavas kun Usono la establadon de post-sendependecaj registaroj kiuj estas federaciaj reprezentaj respublikoj kun verkitaj konstitucioj datantaj el ties fondo kiel nacioj. Kanado estas federacia parlamenta demokratio sub konstitucia monarkio.
La distingo de la francaj lingvo kaj kulturo estis kodigita en la kanada juro, kaj tiel kaj angla kaj franca estas deklarataj oficialaj lingvoj. Kontraste Usono ne havas oficialan lingvon, sed ties tutlanda lingvo estas la angla.
Konsisto
La landoj de Nordameriko estas:
Nord-Ameriko Centra Ameriko Karibio
(14210) 1999 CO99
(14210) 1999 CO99 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Preĝejo Stefano la 1-a (Sátoraljaújhely)
Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario) estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbo Sátoraljaújhely, en la urbomezo.
Historio
En la mezepoko Sátoraljaújhely jam havis kirkon, kiu nun ne estas videbla. En la 18-a jarcento oni konstruis plurajn preĝejojn pro la oftaj incendioj. En tiu loko la ruina kirko estis malkonstruita, poste rekonstruita en 1795. Post incendio en 1860 denove oni rekonstruis la preĝejon. En 1909 oni alkonstruis krucnavon kaj sanktejon. La orgeno ekfunkciis en 1890, en 1931 oni trakonstruis ĝin.
Observatorio Madonna di Dossobuono
La Observatorio Madonna di Dossobuono (itale Osservatorio astronomico di Madonna di Dossobuono) estas astronomia observatorio en Italio situas en eponima vilaĝo de la urbo Verono, en supermara alteco de 65 m. Ĝia MPC kodo estas 560.
25405 Jeffwidder
25405 Jeffwidder estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jeff Widder, mentoro de unu finalist(in)o de la mezlerneja scienca konkurso de la Societo por la Scienco kaj la Publiko de 2008. Li estas instruisto ĉe la Whitefish Bay Middle School de Whitefish Bay (Viskonsino).
Observatorio Madonna di Dossobuono
Ĝi estis fondita per privata iniciato de la amatora astronomo Luciano Lai en la 1980-aj jaroj, kiel evoluo de la sistemo de observado per kiu li estis dotita de 1970 ; ĝi estas dediĉita al la filozofo Giordano Bruno.
Laŭ Minor Planet Center, 7 asteroidoj estis malkovritas elde tiu observatorio inter 1994 kaj 1999.
Kuracistoj sen landlimoj
Kuracistoj sen landlimoj (Médecins Sans Frontières) estas sekulara ne-ŝtata humanitara krizhelp-organizaĵo kun sidejo en Ĝenevo, plej konata pro siaj projektoj en milit-trafitaj regionoj kaj en maldisvolviĝintaj landoj kun gravaj malsanoj. La Nobel-komitato donis al Kuracistoj sen landlimoj la Nobelpremion pri paco en 1999.
La organizo estas pli konata tra la mondo pri sia franca nomo, aŭ simple kiel “MSF”, sed en Usono kaj Kanado, la nomo “Doctors Without Borders” estas plej uzata.
Je 2007, pli ol 26 mil doktoroj, flegistinoj kaj aliaj medicinistoj, spertuloj pri loĝistiko, akvo kaj seninfektiginĝenieroj kaj administrantoj, plejparte lokanoj, provizis per kurachelpo en pli ol 60 landoj.
En 2017 KSL agadas en 70 landoj. En la organizaĵo laboras pli ol 36.000 profesiuloj el pluraj landoj.
En situacioj en kiuj la medicina agado ne sufiĉas por garantii la supervivon de iu loĝantaro, KSL povas havigi al ĝi akvon, manĝaĵojn, kloakojn aŭ kloakpurigadon kaj provizorajn loĝejojn.
Fondiĝo
En 1970 la "Groupe d'Intervention Médicale et Chirurgicale en Urgence" (Urĝa medicina kaj kirurgia intervengrupo) estis fondita fare de francaj kuracistoj kiuj laboris en Biafro, helpante al la vunditoj dum la Niĝeria Enlanda Milito en la malfruaj 1960-aj jaroj. Samtempe, en 1970, la organizo "Secours Médical Français" (franca Medicina Helpo) estis fondita por helpi la viktimojn de Ciklono Bola kiu mortigis 500 000 homojn en orienta Pakistano (nun Bangladeŝo). La 20-an de decembro 1971, tiuj du organizoj kunfandiĝis sub la nomo Kuracistoj Sen Limoj.
Principoj
(laŭ la portugallingva retejo de la organizaĵo: www.msf.org.br)
Preĝejo Stefano la 1-a (Sátoraljaújhely)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en mezo de la ĉefplaco. En mezo de la fasado turo altiĝas, kies piedo enirejo funkcias. La absido estas duonronda. Apud la absido po 1 sakristioj troviĝas kun enirejoj. Ankaŭ ĉe la krucnavo funcias enirejo. Interne menciindas la altaro kaj la freskoj.
Kuracistoj sen landlimoj
Sendependeco
La organizaĵo Kuracistoj Sen Landlimoj estas sendependa. Ĝi ne estas ligita al politikaj, militaj, ekonomiaj aŭ religiaj potencoj kaj havas liberecon de agado. Ĝi mem decidas kie, kiel kaj kiam agi surbaze de sia propra takso de la situacio kaj bezonoj. Tiu sendependeco de ago estas garantiita per ĝia financa sendependeco: ĉirkaŭ 90% de la financado venas de  donacoj de individuoj kaj entreprenoj.
Stangheck
Stangheck (dane: Stangled) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Geltinger Bucht, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Steinbergkirche.
Kuracistoj sen landlimoj
Senpartieco
Kuracistoj Sen Landlimoj provizas helpon kaj sanservon al tiuj homoj kiuj plej bezonas ilin, sen diskriminacio de raso, religio, nacieco aŭ politikaj kredoj. La organizaĵo difinas la helpotan publikon nur surbaze de la takso de la sanaj bezonoj. [...]
Neŭtraleco
En situacioj de konflikto, KSL ne prenas partion. Neŭtraleco estas esenca por ke la teamoj sukcesu atingi ajnan trafitan homon, sendepende de la flanko de la konflikto sur kiu li aŭ ŝi estas. La neŭtraleco de KSL estas ebligita per ĝia plena financa sendependeco de registaroj aŭ partioj en konfliktoj.
Travidebleco
KSL konstante taksas la realigitajn projektojn kaj liveras financan raporton al la socio kaj al la donacantoj pri la administrado de la enspezita mono kaj pri la rezultoj de siaj agoj. La origino kaj uzo de la financaj resursoj estas prezentataj en klara kaj alirebla maniero. [...]  Ankaŭ estas eldonataj jaraj raportoj kun la resumo de helpagadoj kaj kritika analizo de progresoj, obstakloj kaj novaj scioj. KSL ankaŭ fieras pri la travidebleco en la rilatoj kun siaj pacientoj kaj, kohere kun tiu travidebleco, informas ilin pri la faritaj elektoj kaj la decidoj prenitaj rilate al sia kurac-agado.
Medicina etiko
La agadoj de KSL estas ĉefe medicinaj. Ĝia laboro estas gvidita de la reguloj de universala medicina etiko. Plej gravas la devo disponigi asistadon al tiuj kiuj bezonas ĝin, sen malutili individuojn aŭ grupojn. [...] Ĉiu individuo estas traktata kun digno kaj respekto kaj ricevas altkvalitan medicinan prizorgon.
Libano
Dum 9 jaroj (de 1976 ĝis 1984), dum la Libana Enlanda Milito kaj sub fajro, la organizo helpis hospitalojn en diversaj grandurboj, konservante neŭtralecon.
Etopio
Dum la malsatkatastrofo en 1984-1985, la organizo starigis delegacion de nutradprogramoj sed estis eliminita en 1985 post kondamnado de la malkonvena uzo de helpo kaj malvola reloĝigo.
Liberio
En 1990, la unua delegacio al Liberio estis starigita por helpi civilulojn kaj rifuĝintojn trafitaj de la civita milito tie. En Liberio ili provizas nutradon, bazan medicinon kaj amasan vakcinadon.
Ruando
En April 1994, kiam la genocido en Ruando komenciĝis, parto de la delegacio de la organizo estis inkludita en la Ruĝkruco-teamo por ilia sekureco. Ambaŭ organizoj povis certigi, ke ĉiuj hospitaloj en la ĉefurbo Kigali funkcias. En 1995, la organizo, kune kun aliaj helporganizoj, estis devigita forlasi Ruandon.
Siera-Leono
En la malfruaj 1990-aj jaroj, la delegacioj de la organizo estis establitaj en Siera-Leono por trakti tuberkulozon kaj anemion inter la loĝantoj de la Aralo maro. Ili vakcinis 3 milionojn da niĝerianoj kontraŭ meningito kiam epidemio ekis en 1996.
Palestino
La organizo laboras en Israelo por helpi palestinanojn en Cisjordanio, Orienta Jerusalemo kaj la Gazaa Sektoro, kaj disponigas ĉefe drogojn kaj psikologian traktadon. Aktuale en 2015, la organizo havas centrojn por psikologia helpo en Hebron, Nablus, Kalandija kaj Orienta Jerusalemo.
Sirio
Hospitaloj subtenataj de MSF en Idlibo kaj Alepo estis bombitaj.
NGC 5610
NGC 5610 (aliaj indikoj — UGC 9230, MCG 4-34-25, ZWG 133.49, IRAS14221+2450, PGC 51450) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Stacio Mukonosō
Stacio Mukonosō (japane: 武庫之荘駅 [Mukonosō-eki], angle: Mukonosō Station) estas fervoja stacio en Amagasaki, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Fervojo Hankyū: Linio Hankyū-Kōbe (ĉefa).
Pierre de Geyter (Tramtransporto en Parizo)
Pierre de Geyter estas haltejo de Tramvojo T8 situanta en komunumo.
La nomo Pierre de Geyter estas tiu de apuda gimnazio, omaĝe al Pierre De Geyter (1848-1932), belga komponisto de La Internacio. Li estas entombigita en Saint-Denis.
Pesceana (Olt)
Pesceana [pesĉana] estas rivereto en la rumana distrikto Vâlcea, dekstra alfluanto de Olt. Ĝi fontas proksime de la vilaĝo Negraia en la komunumo Pesceana kaj atingas Olt-on sude de la urbo Drăgășani. Ĝia rivera kodo estas VIII.1.161.
De la fonto ĝis Crețeni la distrikta vojo DJ677A sekvas la valon de la rivero, ekde tie ĝis Drăgășani la nacia vojo DN67B.
En Zlătărei, nelonge supre de la riverfino, situas akvomezura stacio fondita en 1951.
Kluzo Schöpfurth
La kluzo Schöpfurth - germane Schleuse Schöpfurth - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal.
La vilaĝoj Schöpfurth kaj Steinfurt, kies limo estis la Finowkanal, estis kunigitaj en la jaro 1929 al la vilaĝo Finowfurt. Nun ĉiuj loĝlokoj situas en la komunumo Schorfheide.
Éva Örkényi
Éva Örkényi [orkEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Örkényi Éva estas hungara aktoro, voĉoaktoro.
Éva Örkényi naskiĝis la  en Törökszentmiklós.
Biografio
Éva Örkényi aĝis 3, kiam ŝi ricevis rolon en infana teatro, en la sekvaj jaroj en pluraj teatroj. Ŝi akiris diplomon en Teatra Altlernejo en 1950. Jam antaŭ la diplomo ŝi aliĝis al trupo de Teatro Úttörő. Inter 1953 kaj 1957 ŝi apartenis al Teatro Csokonai (Debrecen), inter 1957-1989 Teatro József Attila. Ŝi ofte ricevis rolojn ankaŭ en filmoj kaj Hungara Radio. En 1989 ŝi pensiuliĝis.
Ŝi edziniĝis en Debrecen kaj naskis filinon.
Ĉerizarbo
Ĉerizarbo aŭ ĉerizujo (Prunus avium) estas granda, longviva palearktisa arbospecio, kiu produktas la drupan frukton ĉerizo, nomatan ankaŭ dolĉa ĉerizo aŭ merizo.
Priskribo
Ĝi devenas el Anatolio, Kaŭkazo.
Simono Zeloto
Simono Zeloto (mortis dum la 1-a jarcento probable en Babilono, nuntempe Han-al-Mahavil en Irako) estis apostolo de Jesuo Kristo kaj kristana sanktulo.
Ĉerizarbo
Priskribo
Jen aliaj specioj:
La acida ĉerizo apartenas al plantoj, al angiospermoj, al Dukotiledonoj, al rozacoj.
La acida ĉerizo uzatas krude aŭ kiel kompoto, marmelado, konfitado, sekigita frukto, suko, likvoro kaj vino.
Ĝi estas malgranda falfolia arbo kun mallonga trunko kaj densa krono. La krusto estas malhele bruna kun rimarkeblaj horizontalaj lenticeloj. La folioj estas konsekvence aranĝitaj, simplaj, ovale-lancetoidaj, 5–13 cm longaj kaj 2.5-6.5 cm vastaj, kun mallonga folitigoj kaj dentitaj aŭ duoble-dentitaj ekstremaĵoj. En malfrua aŭtuno verdaj folioj iĝas flavaj, ruĝaj aŭ skarlataj. La floroj kreskas en infloreskoj de 2 ĝis 5. En natura vario ili estas kvinpetalaj, blankaj aŭ pale rozkoloraj. Kutime floroj aperas printempe, iom pli frue aŭ samtempe kun la folioj. La frukto estas ronda drupo, tre malhele ruĝa aŭ nigra je koloro, kun diametro de 8–10 mm.
Kultivado kaj uzoj
Prunus serrulata estas kutime kultivata kiel dekora planto ambaŭ en sia natura arealo kaj en aliaj regionoj de modera klimato. Ekzistas multaj kulturvarioj, inkluzive tiuj kun duoblaj floroj - t.e. kun stamenoj anstataŭigitaj per aldonaj petaloj.
Kutime en kultivado en Eŭropo kaj Norda Ameriko ĝi estas greftata al radikoj de kutima eŭropa ĉerizo Prunus avium. La kulturvarioj plej ofte estas nefekundaj kaj ne produktas fruktojn, do, estas nur vegetative reprodukteblaj.
Prunus serrulata estas unu el specioj de sakuro, kutime rigardataj en japana tradicio de hanami kaj ankaŭ dum sakuraj festivaloj en aliaj landoj.
Priskribo
La nana prunuso estas somerverda arbusto, kiu havas rigidajn branĉojn kaj stolonojn La arbusto ne havas dornojn kaj altas de 0,2 ĝis 1 metroj, malofte eĉ ĝis 1,5 metrojn. La branĉoj estas maldikaj kaj kalvaj. La folioj havas renverse ovformajn ĝis eliptajn, apenaŭ pintajn foliplatojn kun noĉita aŭ segildenta folirando. Ili fariĝas 2 ĝis 5 cm longaj. La folioj estas brilaj kun malhelverda supra surfaco kaj pli hela, kalva malsupra surfaco. La petioloj havas longecon de 0,5 ĝis 1,2 cm.
La blankaj floroj estas ĉirkaŭ 1,5 cm larĝaj kaj staras du- ĝis 5-oble dense en umbeloj,. La sepaloj estas larĝaj kaj nepintaj. La planto floras de aprilo ĝis majo.
La frukto de la planto estas globforma, ĝis 1 cm granda drupo. La fruktoj maturiĝas en junio kaj fariĝas tiam koralruĝaj ĝis nigraj. La maturaj fruktoj estas manĝeblaj kaj ŝatata sovaĝa frukto.
Simono Zeloto
Vivo
Laŭ la katolika tradicio li estis frato de Jakobo la pli juna kaj proksima parenco de Jesuo. Lia patrino laŭ la tradicio estis unu el la sanktaj virinoj sub la kruco kaj lia patro Kleofas duonfrato de la Sankta Jozefo. Tial oni foje nomas Simonon kaj Jakobon "fratoj de Jesuo".
Kristanaj legendoj
Post la krucumo de Jesuo, Simono laŭ la kristanaj legendoj diskonigis la kristanan evangelion en Babilonio kaj Persio, kie li ankaŭ kune kun Judaso Tadeo laŭlegende mortis kiel martiro. Laŭ la tradicio li estis murdita per dissegado. En kristanaj bildigoj de la sanktulo li sekve plej ofte bildiĝas kune kun segilo. Alia legendo tamen raportas, ke li estis episkopo de la unua kristana komunumo en Jerusalemo. Post la sieĝo kaj posta detruo de la urbo fare de la romia armeo de la imperiestro Tito li kun sia komunumo revenis al la ruina urbo Jerusalemo. Laŭ tiu fonto li vivis ĝis la jaro 107, kiam li en sia 120-a vivojaro estis krucumita dum persekutado kontraŭkristana ordone de la romia imperiestro Trajano.
Patrono
Kiel kristana patrono de komunumoj, preĝejoj, monaĥejoj aŭ profesioj li plejparte aperas kune kun Judaso Tadeo kiel "Sanktuloj Simono kaj Judaso" (kiel en la eksa germana imperiestra katedralo en Goslar). La sanktulo estas patrono de la profesioj de farbistoj, tanistoj, arbohakistoj kaj ledistoj. Relikvoj atribuitaj al li konserviĝas ĉefe en Romo kaj en la germanaj urboj Kolonjo kaj Bad Hersfeld. Simono Zeloto nombriĝas inter la kanonaj sanktuloj de la katolika liturgio.
Memortagoj
La katolika, protestanta kaj anglikana memortago de Simono la Apostolo estas la 28-a de oktobro, kune kun Judaso Tadeo. La ortodoksa memortago estas la 10-a de majo. La katolika memortago de "Simeono la episkopo de Jerusalemo" estas la 18-a de februaro. Laŭ pli novaj prijuĝoj de ekleziaj historiistoj la apostolo kaj episkopo probable tamen estis la sama persono.
Dunavarsány
Dunavarsány [dunavarŝAnj] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szigetszentmiklós. En la loknomo Duna signifas: Danubo.
Situo
Dunavarsány situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Budapeŝto-Beogrado, krome estas flankvojoj al la proksimeco. Spite la nomon la urbo mem ne estas laŭ la Danubo, sed estas feriejo apartenanta al la municipo.
Historio
Post la tatara kaj turka atakoj la komunumo senhomiĝis, ŝvaboj refondis ĝin. La loko longe apartenis al Taksony. En 1946 la setlejo iĝis memstara vilaĝo, en 2004 urbo.
Vidindaĵo estas la preĝejo. Krom la Danubo estas lagoj por la fiŝkaptistoj.
Leona Lando
La Leona Lando estas eŭropa reĝlando proponata kaj reklamata de leonaj regionistoj aŭ "leonistoj" situa en teritorioj de la nunaj Hispanio kaj Portugalio. Ĝi estus formita, laŭ la menciataj leonistoj, de la teritorioj kun kulturo kaj leona lingvo: la hispanaj provincoj Leono, Zamoro, Salamanko, la portugala distrikto Bragança, la regionoj de Valduerras kaj Trives (Oŭrenso), Liébana (Kantabrio), la Strioj de Valderaduey kaj Carrión kaj Barcu de Tormes (Kastilio).
Laŭ statistiko de 2005, tion akceptus 42% de la salamankanoj kaj 31% kaj de zamoranoj kaj de leonanoj.
Kiel administra regiono enhavanta la tri menciitajn hispanajn provincojn, Leono ekzistis de 1833 ĝis 1855.
(32430) 2000 RQ83
(32430) 2000 RQ83 estas malgranda meze hela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Onavas
Onavas estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Onavas. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26044.
Geografio
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 399 loĝantojn. El tiuj estis 214 viroj kaj 185 virinoj. La komunumo havas surfacon de 372,6 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 180 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe  611 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 307 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 278 scipovis legi kaj skribi kaj 29 personoj estis analfabetoj. Do 9,45 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 427 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,23 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Historio
La nomo Onavas venas de la kahita lingvo kaj ĝi signifas "sala akvo". En la teritorio en la antaŭhispanaj tempoj vivis la pimoj (Pimas bajos). La fondo okazis samtempe kun la fonde de la komumoj Movas kaj Nuri de du jezuitaj misiistoj, la belga Diego Vandersipe kaj la hispano Blas de Paredes. Onavas fariĝis komunumo en la dua duono de la 19-a jarcento, sed ĝi poste denove perdis tiun statuson. Nur je la 11-a de oktobro 1907 ĝi fariĝis denove komunumo. La komunumo Onavas denove perdis la aŭtonomion je la 26-a de oktobro 1930 kaj ĝi fariĝis parto de la komunumo Ures, sed finfine post la 3-a de oktobro 1935 ĝi daŭre gardis tiun statuson, kvankam hodiaŭ ĝi estas unu el la plej malgrandaj komumumoj rilate al la loĝantaro.
12874 Poisson
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto Siméon-Denis Poisson (1781–1840), inspiranta instruisto kiu lasis sian markon en multenombraj branĉoj de la aplika matematiko, inklude en elektro kaj magnetismo, ĉiela mekaniko kaj elasteco. Lia nomo estas ankaŭ asociata al la distribuo de Poisson en probablokalkulo.
Fantasia
Fantasia (anglalingve por Fantazio) estas desegnita muzika filmo de Walt Disney Pictures el 1940, la tria filmo de la filmstudio de Walt Disney. La filmo montras kartun-versiojn pri ok verkoj de klasika muziko:
Kvankam la filmo ĝenerale malsukcesis en kinoteatroj, ĝi estis pionira por la kunigado de vivantaj kaj desegnitaj roluloj, kaj la unua uzo de stereofonia sono.
Ĝi estis unu el la plej famaj filmoj inter la unuaj kiuj uzis la revolucian sistemon Teknikoloro.
Voko kaj respondo
Voko kaj respondo (an.: call and response) estas karakteriza distingilo de tradicia afrika muziko, kiu eniris kun la sklavoj deportitaj el Afriko en la afrikusonan muzikon de norda kaj latinida Ameriko. La principo baziĝas sur la voko de ĉefkantanto kaj la post tio sekva respondo de la ĥoro. Ĉi tiu pri principo estas transprenata en diversaj muzikstiloj sur instrumentmuzikon, ekz. sur tamburojn de brazila muziko.
En Nordameriko la principo voko kaj respondo estas tipa por spiritualo, gospelo, bluso kaj ĵazo kaj eniris trans ritmenbluso ankaŭ en pluajn muzikĝenrojn. Ĝi originis el la afroamerikaj laborkantoj, kiujn kantis la afrikdevenaj sklavoj je la kamplaboro, por faciligi al si la laboron kaj fortigi la komunsenton. Ĉefkantanto prezentis melodion kaj tekston, pluraj postkantantoj respondis je tio aŭ ripetis tekston kaj melodion de la antaŭa frazo. Ekzemplo por laborkanto enhavanta ĉi tiun elementon estas la kanto „Swing Low, Sweet Chariot“.
Sole prezentata voko starigas je la komenco malferman kaj demandan strukturon. Tiun sekvas kaj finas la grupo (aŭ unuopulo) per respondo, konsekvenco aŭ simila. En religia kantado predikanto antaŭkantas kaj la paroko postkantas. Male al antifonoj de gregoria ĉanto la ĥoro postkantas, antaŭ ol la ĉefkantanto finiĝis; ankaŭ je la alternado de ĥoro al ĉefkantanto okazas tia defaziĝo.
Voko kaj respondo estas ankaŭ ero de afroamerika instrumentmuziko. Ekz. en ĵazo foje okazas alterna ludado de du instrumentoj, kiuj dum momento transprenis la gvidadon de muzikpeco kaj iamaniere konversacias, je kio la fino de la "voko" de unu el la du instrumentoj postulas demandon, kiu ofte finiĝas per konduktono aŭ streĉosolva sono de la dua. Ankaŭ en la abstraktaj ludoformoj de libera ĵazo la principo voko kaj respondo estas kutima rimedo de muzikado. Jen du aŭ pluraj instrumentoj aplikas ĉi tiun principon dum la kunludado por krei densecon kaj streĉon.
Laŭ la principo voko kaj respondo la voĉoj estas ankaŭ kondukeblaj en duvoĉa instrumenta tonmetaĵo; plejofte la strukturo de la temoj ebligas dispartigon inter du melodiinstrumentoj. Ankaŭ la evoluigo kaj ludado de ripetfrazoj baziĝas je tio. Efike uzata ĉi tiu alterna ludado donas al muzikaĵo apartan intensecon.
Slup
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1046.
Scheid (Eifel)
Scheid estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Vulkaneifel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Aubrey Woods
Aubrey WOODS (naskiĝis en Londono, mortis  ) estis Brita aktoro.
Biografio kaj kariero
Lia unua filma rolo estis tiu de Smike en Nicholas Nickleby (1947). Sur scenejo li ludis la rolon de Fagin en la produkto Oliver! de Lionel Bart en la New Theatre, St Martin's Lane en la 1960-aj jaroj kune kun Nicolette Roeg kaj Robert Bridges. Woods ludis rolon de Bill la Candy Store Owner en Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971), kantante "The Candy Man" ĉe la komenco de la filmo. Dum la fruaj 1970-aj jaroj li kunlaboris en la muzikalo, Trelawny kun amiko Julian Slade.
Preĝejo Sanktaj Nikolao kaj Jakobo (Erfurto)
La Preĝejo Sanktaj Nikolao kaj Jakobo (ankaŭ: Preĝejo de la skotoj, germane: Schottenkirche) estas unu el la multnombraj preĝejej en la urbocentro de Erfurto (Schottenstraße nr. 11).
Aubrey Woods
Biografio kaj kariero
Liaj televidaj kreditoj inkluzivas Z-Cars, Up Pompeii!, Doctor Who (en la serio Day of the Daleks), Blake's 7, Auf Wiedersehen, Pet kaj Ever Decreasing Circles. Li ankaŭ aperis kiel Jacob kaj Potiphar en la produkto de 1991 de Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat en la London Palladium, kies muzikfilmo supreniris la Britajn Albumajn Ĉartojn en aŭgusto 1991. Radiaj kreditoj inkluzivas la originalan radio-serion de The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, aperanta en Fit the Sixth.
Preĝejo Sanktaj Nikolao kaj Jakobo (Erfurto)
Historio
La klostro estis filio de la abatejo de Sankta Jakobo en Regensburg, kies origino (misio fare de monaĥoj de la Britaj Insuloj) kromnomis la erfurtan monaĥejon Schottenkloster, t.e.: monaĥejo de la Skotoj. En 1200 la konstruoj estis finitaj. En 1472 granda incendio detruis partojn de la preĝejo, kiuj rekonstruiĝis laŭ la gotika stilo. Konata abato estis la kverelema Marianus Brockie. La monaĥejaj konstruaĵoj malkonstruitis en 1820, la kirko restis sen iu damaĝo.
Langete
Langete (ankaŭ nomita Langeten) estas rivero en Supra Argovio en Kantono Berno.
Preĝejo Sanktaj Nikolao kaj Jakobo (Erfurto)
Historio
En 1744 la preĝejo iĝis paroĥa por la komunumo de la Nikolao-kirko kies preĝejo detruitis per fajro. Ekde 2005 ĝi estas preĝejo filia de la paroĥa komunumo de Sankta Laŭrenco.
NGC 5611
NGC 5611 (aliaj indikoj — UGC 9227, MCG 6-32-20, ZWG 192.13, PGC 51431) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Preĝejo Sanktaj Nikolao kaj Jakobo (Erfurto)
Priskribo
En 1964 iĝis rekonsekro, en 1971 estis instalitaj novaj vitraloj de Charles Crodel, similaj al ili en la katedralo.
Langete
Fonto
Langete fontas norde de Ahorngrat, kresto, kiu apartenas al la montmasivo de Napf sur alteco de proksimume 1119 m s.m. ĉe la koordinatoj sur la teritorio de la komunumo Eriswil.
Fluvojo
La rivero post la fonto fluas nordnordokcidenten kaj dum la unuaj 3 kilometroj ĝis Eriswil rapide perdas altecon. Post Eriswil la rivero fluas rekte norden tra Huttwil, kie ĝi faras kurbon okcidenten kaj post unu kilometro post al alfluo de Schwarzenbach, kiu antaŭe unuiĝis kun Wissachen fluas denove suden. La rivero fluas nun tra Rorbach, poste tra Kleindietwil, kie al ĝi alfluas Dietwilschyne, kaj tiam tra Madiswil, Lotzwil, kaj la urbo Langenthal, kiu nomiĝas laŭ la rivereto.
Alfluo
Kvar kilometroj nordnordoriente de Langenthal sude de Murgenthal la rivero Langete kunfluas sur alteco de 419 m s.m. kun la rivero Rot. La kunigita rivero nun nomiĝas Murg kaj post du kilometroj norde de Murgenthal alfluas al Aro.
Averaĝa akvofluo
Ĉe la kunfluo kun Rot la averaĝa akvoluo estas 2 m³/Sek. Ĉe la mezurstacio Huttwil la averaĝa akvofluo estas 0,82 m³/Sek laŭ la jara averaĝo mezurita dum 2011. Depende de la vetera situacio respektive de la sezono la akvofluo de Langete povas forte varii.
Historia ekspluatado de la akvo
Jam dum mezepoko en la jaro 1224 la monaĥoj de la Monaĥejo Sankt-Urban konstruis kanalsistemon por akvumi siajn kampojn. Tiuj instalaĵoj hodiaŭ estas metitaj sub protekto. En Eriswil, Huttwil, Rohrbach, Kleindietwil, Lindenholz, Lotzwil kaj Langenthal jam ek de mezepoko ekzistis muelejoj, segejoj kaj aliaj instalaĵoj, kiuj ekspluatis la energion de la akvo. En la 19-a jarcento sekvis kadre de la industriiĝo tekstilfabrikoj kaj elektrocentraloj.
Shohei Takahashi
Shohei Takahashi (高橋 祥平, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Tokyo Verdy, Omiya Ardija, Vissel Kobe kaj Júbilo Iwata.
25406 Debwysocki
25406 Debwysocki estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Deborah Wysocki, mentorinon de unu finalist(in)o de la mezlerneja scienca konkurso de la Societo por la Scienco kaj la Publiko de 2008. Ŝi estas instruistino ĉe la Lenape Middle School de Doylestown (Pensilvanio).
Topografio de la teroro
La memorigloko Topografio de la teroro (Topographie des Terrors) en Berlino dokumentas sur historia loko la plej gravajn instituciojn de la nazia reĝimo persekuti kaj terorigi la civitanojn de Germanujo kaj de la okupitaj teritorioj.
Historio
La areo perfekte taŭgas ĉar surloke troviĝis inter 1933-45 la ĉefkomandejoj de la sekvontaj subpremiloj de Nazia Germanio: Gestapo, Reichsführung-SS, Sicherheitsdienst, Reichssicherheitshauptamt. Samtempe videblas ĝis nun restoj de la Berlina muro laŭlonge de Niederkirchner-strato.
Komenco de la memorigado estis jam en 1987. Pri la aspekto kaj la formo de la muzeja ejo estis kverelo daŭranta kelkajn jarojn antaŭ ĝia inaŭguro en la 2010-a jaro.
Priskribo
La ekspozicio - parte sub libera ĉielo - konsistas el:
De tempo al tempo aldonatas nedaŭraj ekspozicioj. La eniro estas senkosta kaj ĉiujn tagojn ebla inter la horoj 10-20. Vintre la elfositaĵoj ne viziteblas. Troviĝas ene de la muzeo biblioteko kaj kunsidejoj por seminarioj, krome eblas havigi specialajn gvidadojn.
2-Tetradekanolo
2-Tetradekanolo aŭ 2-Miristila alkoholo estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la 2-tetradekeno, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. 2-Tetradekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Pesceana (komunumo, Vâlcea)
Pesceana [pesĉana] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Cermegești, Lupoaia, Negraia, Pesceana (la sidejo) kaj Ursoaia.
Tra Pesceana pasas la distrikta vojo DJ677A, sekvante pli-malpli la valon de la rivereto Pesceana, kiu fontas norde de Negraia kaj trairas la komunumon. La tereno estas monteta.
Per DJ677A oni atingas norde Șirineasa (10 km), kie estas la plej proksima fervoja stacio. La urbo Băbeni estas atingebla post 20 kilometroj.
(20739) 1999 XM193
(20739) 1999 XM193 estas troja asteroido de Jupitero orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero; do ano de la Greka Tendaro.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
János Kiss
János Kiss
(14211) 1999 NT1
(14211) 1999 NT1 estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Luterana preĝejo (Budafok)
La Luterana preĝejo estas religia konstruaĵo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Budafok-Tétény.
Historio
En Budafok oni fondis luteranan grupon en 1921. Komence la mesoj okazis en diversaj loĝdomoj. La preĝejo estis konstruita en la 1930-aj jaroj, kie ankaŭ koruso, junulara kaj virina grupoj funkciis. En 1945 la Ruĝa Armeo prirabis la preĝejon kaj la paroĥon. En 1983 apude ĉambrego konstruiĝis por la grupoj.
Ĵuro de Sankta Gadea
La Ĵuro de Sankta Gadea estas mezepoka legendo dissendita de la Romanco de la Ĵuro de Sankta Gadea, en kiu oni rakontas la ĵuron kiu supozite devis fari la reĝo Alfonso la 6-a de Leono en la preĝejo de Sankta Gadea aŭ Águeda de Burgoso, Hispanio, fine de 1072, por pruvi ke li ne estis partopreninta en la murdo de sia frato, nome la reĝo Sanĉo la 2-a de Kastilio, kiu fakte estis murdita dum la Sieĝo de Zamoro, kiu estis de ilia fratino, la infantino Urraca. Tiu fakto ne okazis historie.
Laŭ la mito estis Rodrigo Díaz de Vivar, Cid Campeador, kiel reprezentanto de la kastiliaj nobeloj, kiu devigis la reĝon Alfonso ĵuri. Tiele li iĝis heroo por kastilianoj, kiuj ne multe ŝatis la dependon el la regno de Leono. Krome Cido devis ekziliĝi al tero de landlimoj kaj konkeroj por eviti la malemon de la reĝo kiu estis devigita ĵuri.
Surdeco
La kapvorto surda pludirektas ĉi tien. Se vi serĉas informojn pri rumana vilaĝo, rigardu la artikolon Surda (Dumitrești).
Surdeco estas nekapablo de (ambaŭ) oreloj senhelpile percepti sonojn. Por esti nomita surdulo oni devas havi minimume 90 dB-an aŭd-sojlon en la frekvenco de homa parolado ĉe ambaŭ orelojn.
La surdeco estas en 50 % heredita. La aliaj 50 % aperas pro malsano, akcidento, aŭ misuzo de kuraciloj (ĉefe antibiotikoj). En multaj okazoj la surdeco estas inversigebla: la mezorelo povas esti sanigita, kaj per koĥlea enplantaĵo oni povas kuraci la nesufiĉan funkcion de koĥleo en interna orelo. Tamen, se la kaŭzo de la surdeco estas neŭrologia, oni ne povas restarigi la aŭdkapablon. Laŭ kelkaj fontoj la surdula komunumo kontraŭas tion, ĉar ĝi volas defendi sian kulturon.
Kutime surduloj povas kompreni la paroladon laŭ la movoj de lipoj ("legi lipojn"), kaj ili bone komprenas la metakomunikadon. Multaj surduloj, precipe antaŭ-lingvaj, konsideras sin anoj de lingva minoritato de la signolingvo.
Precipe la antaŭ-lingvaj surduloj havas pli bonan periferian vidadon. Tiu estas parte pro alia evoluigo de retino, kaj parte uzado de aŭda krusto de cerbo. Ankaŭ uzado de singolingvo disvolvas periferian vidadon kaj akcelas reagon. Karaktera estas ankaŭ plibonigita sensado de vibrado, per kiu ili povas sensi el muziko precipe bason kaj ritmon. Ili povas pli bone atenti, kaj dividi ilian atenton.
Kaŭzoj
Multaj malsanoj povas igi surdecon, ekzemple morbilo, meningito, parotidito, sifiliso, aŭtoimuna malsano. Iuj sanigiloj kaj kemiaĵoj estas damaĝaj por la aŭdpovo, precipe la aminoglikozidoj. La granda bruo, iuj traŭmoj, multloka sklerozo kaj apopleksio povas ankaŭ detrui la aŭdon.
Kun aliaj malkapabloj
Surdmutulo estas tiu surdulo, kiu estas ankaŭ muta. Ofte la antaŭ-lingvaj surduloj estas konsideritaj surdmutaj, ankaŭ se ili povas paroli parolitan lingvon. Tio estas miskonduka, ĉar la plimulto de la antaŭ-lingvaj surduloj povas paroli en sia nacia lingvo. La membroj de la surda komunumo sentas la vorton surdmutan insulta, ĉar ili povas signumi, kaj tio gravas en ilia kulturo kiel paroli en alia lingvo. Ili sentas sin imuna kontraŭ muteco, kaj prenas kiel ofendon, se ili estas konfuzita kun la mutuloj.
En iuj malriĉaj komunumoj la antaŭ-lingvaj surduloj ne vidas signumadon, kaj ne frekventas lernejon. Ili ne lernas la nacian lingvon, ne lernas paroli, legi sur la lipoj, legi kaj skribi. Ili ne konas lingvon, kaj povas komuniki nur per kelkaj signoj. Oni povas ilin konsideri surdmutaj. Iuj organizaĵoj kontribuas en solvado de tiu problemo, sed ofte ili false interpretas la signojn de la lokala signolingvo pantomimo, kaj anstataŭas ilin per la signoj de la Usona signolingvo. La surda komunumo ne kontribuas, ĉar ĝi ne volas scii pri la senlingveco. Sed ankaŭ ili ne estas vere mutaj, ĉar ili povas lerni lingvojn.
La surdblinduloj estas tiaj aŭdmalkapabluloj, kiuj ankaŭ estas tial vidmalkapablulolj, ke ili ne povas kompensi la unu senson per la alia. Ili pretendas specialajn rimedojn kaj metodojn, kaj bezonas plian helpon. Ili pli ofte elfalas el la edukado, ol la aliaj aŭdmalkapabluloj.
Kulturo
Pro ilia malkapablo la surduloj estas izolitaj de la aŭdantoj; pro tio ili estigis sian komunumon. Al ilia kulturo apartenas krom la signolingvoj kaj la surdolimpio, ke ili sentas sin kapablaj. La surdaj sportistoj ne partoprenas en la paralimpiko, ĉar ili estas kategoriigitaj en la kategorio cetera, kiun ĉiu surdulo tre domaĝas. La surdolimpio estas aranĝita de la Committee International des Sports Sourds (CISS) kvarjare en la postolimpia jaro. Ili faras teatron kaj kantas en signolingvo. Ili renkontiĝas kutime en la grandaj urboj. La komunumo estas internacia, sed nur malplimulto el ili estas en la internacia vivo. Ĉar multaj signolingvoj estas, ili faris la Internacian Signolingvon.
La patrina lingvo de la antaŭ-lingvaj surduloj estas signolingvo, sed multaj el ili estas instruitaj nur parollingve. La signolingvoj varias lande, kaj vere estas lingvoj, ne pantomimo. En iuj landoj oni signumas plian signolingvon. Estas ankaŭ televidoj, kiuj elsendas signolingve. La postlingvaj surduloj lernas la lokalan signolingvon fremdlingve, por ke ili estu membro en tiu kulturo.
Ili uzas ankaŭ sian nacian lingvon. Ilia lingvosciado kaj kapablo por la parolado estas tre varia. En ilia parolado oni povas aŭdi la malestadon de la kontrolo; ĝi estas svaga, la akcento, la forto kaj la kvalito de la voĉo kutime estas malĝusta.
Instruado
En la instruado de la surduloj estis kaj estas pliaj metodoj uzitaj.
Kiam oni komencis instrui la surdulojn, oni uzis la signolingvon kaj instruis precipe la nacian lingvon, la legadon kaj skribadon. La parolado kaj la observado de la buŝmimiko ("legado de lipaj movoj") estis malpli signifa, kaj estis malfrue instruitaj. La instruistoj estis konsiderintaj, ke la surdaj lernantoj povas ĉion lerni, se ili povas legi. Multaj surduloj amas tiun metodon, kaj ili diras, ke la aŭdantuloj maltaksas la signifikadon de la parolado en la vivo de la surduloj.
Poste estis ankaŭ la orala metodo, alie: la germana metodo uzita. La signolingvo estis malpermesita, kaj severe punita. Oni ĉefe instruis la paroladon. Tiu metodo estis evoluita en la aŭditiva-verbala metodo, kiu estas malpli severa, sed ankaŭ malpermesas la signolingvon en la instruado. La ĉefaj studmaterialoj estas la parolado, la legado sur la lipoj, kaj la uzado de la restaŭdkapablo. La uzantoj de la metodo estas konsiderintaj, ke la nura uzado de la nacia lingvo estas la ununura metodo, per kiu la surdaj lernantoj lernas paroli, lernas profesion, akomodiĝas al la plimulto, kaj estas utila ano de la socio.
En la dulingva metodo la instruado estas dulingva, kaj la nacia lingvo estas lernita kiel fremdlingvo kun legado sur la lipo kaj la parolado. La uzantoj de la metodo estas konsiderintaj, ke la uzado de la ambaŭ lingvoj estas la plej bona metodo, per kiu la surdaj lernantoj lernas paroli, lernas profesion, povas studi, akomodiĝas al la plimulto, kaj estas utilaj anoj de la socio. La metodo estis sukcese uzita en Svedio, Finnlando, Danio, Nederlando, Portugalio, Venezuelo, Urugvajo, Unuiĝinta Reĝlando, Respubliko de Sud-Afriko, Aŭstralio kaj Usono.
La diskutoj pri la instruado de la surduloj ofte iĝas tre krudaj. Neniu volas kompreni la vidpunkton de la aliaj, kaj opinias la alian metodon damaĝa. Kiu kredas je la aŭditiva-verbala metodo, tiu diras, ke la dulingva metodo izolas la surdulojn, ili ne lernas paroli aŭ ili ne socialigas. Laŭ la kredantoj de la dulingva metodo kripligas la tutan komunikadon, kaj malhelpas la lernadon. Tial la surduloj havas malgrandan ŝancon por fari la maturekzamenon, kaj poste diplomigi.
En iuj parto de Afriko oni uzas la dulingvan metodon, sed en tiu oni instruas ne la lokalan signolingvon, sed ĝian miksaĵon kun la Usona signolingvo, en kiu la gramatiko estas konservita, sed la vortostoko estas ŝanĝita. La lokala signolingvo estas ekskludita, ĉar ĝi ne estas rekonita kiel lingvo. Tiu faras la lernadon same malfacila, kiel la auditiva-verbala metodo, krome kondukas al la forgesado de la lokalaj signoj.
Jenő Hadai
HADAI Jenő estas rumania hungara redaktoro, ĵurnalisto, tradukisto naskita en Temeŝvaro la 19-an de februaro 1930. Li estas la edzo de belartistino Klára Hadai G..
Kariero
Jenő Hadai finis industrian gimnazion en sia naskiĝurbo (1947), poste la Partialtlernejon Ĵdanov (1955). Li estis ĉefredaktoro de la porinfana gazeto Pionír (1965–67), respondecredaktoro de Jóbarát (1967–74), pli poste ĝia interna kunlaboranto. Li tradukis el hungara al rumana lingvo.
Fervojlinio Opava východ – Hradec nad Moravicí
Fervojlinio Opava východ – Hradec nad Moravicí (en horaro por vojaĝantoj lastfoje indikata kiel fervojlinio 315) estas unurela fervojo kun longeco 8 km. Temas pri regiona fervojlinio. En sektoro Opava východ - Deflankigo Moravice la fervojlinio kondukas sur la samaj reloj kun fervojlinio Opava východ - Svobodné Heřmanice.
Historio
La fervojlinio estis konstruita en la jaroj 1903 ĝis 1905 kiel deflankiga el fervojlinio Opava východ - Horní Benešov.
Nefinkonstruita fervojlinio Opava - Trenčín
En arbaroj ĉirkaŭ Jakubčovice eblas trovi restaĵojn de tiu ĉi nefinkonstruita fervojlinio, precipe entranĉaĵojn kaj surŝutaĵojn. Tiu ĉi fervojlinio devis konduki el Opava tra Kylešovice, Moravice, Branka u Opavy, Hradec nad Moravicí, Fulnek, Stachovice, Hladké Životice místní nádraží, Suchdol nad Odrou, Nový Jičín kaj plu poste tra Montpasejo Vlárský ĝis Trenčín. Eĉ spite al financaj problemoj oni komencis konstrui ĝin en la jaro 1873, sed pro kaŭzo de fiasko en viena borso la konstruado estis post duonjaro nuligita. Dank' al tio Opava fariĝus fervojnodo de Silezio. Sur ties fundamentoj estas konstruita ankaŭ fervojlinio 277.
5192 Yabuki
5192 Yabuki estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tetsuya Fujii kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en omaĝo al Hiroshi Yabuki. Li malvolvis, ĉe la Optika Laboratorio Goto, multenombrajn programarojn por aŭtomataj planetarioj ; tio, kiu helpis al la popularigo de la astronomio kaj kosmaj sciencoj.
Kluzo Stecher
La kluzo Stecher - germane Schleuse Stecher - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal. La kluzo situas en la komunumo Niederfinow.
Hobol
Hobol estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár.
Situo
Hobol situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 6, Szentlőrinc kaj Sellye po 21, Barcs 30 km-ojn.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1342 laŭ tiama hungara ortografio "Hoboy". La komunumo dum la turkoj ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝeton. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo, interretejo, policano.
Berilia karbonato
Berilia karbonato aŭ karbonato de berilio estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la berilia hidroksido kaj karbonata acido. Ĝi estas blanka, nebrulema solidaĵo, nesolvebla en akvo. Berilia karbonato posedas 1 beriliatomon, 1 karbonatomon kaj 3 oksigenatomojn. Berilia karbonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de karbonataĵoj kaj beriliaj derivaĵoj.
Estas tri formoj raportitaj, anhidra, tetrahidrato kaj baza berilia karbonato. La anhidra formo estas raportita kiel malstabila, malkomponiĝanta al berilia oksido kaj karbona duoksido, kaj postulanta stokadon sub CO2. La tetrahidrata laŭdire estas formata kiam CO2 estas bobelata en solvaĵo de Be(OH)2 kaj ankaŭ laŭdire estas simile malstabila.
Baza berilia karbonato estas miksita salo, kiu povas esti preparita per la reakcio de berilia sulfato kaj amonia karbonato, kaj enhavas kaj karbonatajn kaj hidroksidajn jonojn, kun formulo Be2CO3(OH)2. Berilio (Be; CAS No. 7440-41-7) troviĝas en la terkrusto je meza koncentriĝo de proksimume 2.8-5.0 mg/kg. Berilio estis malkovrita de Louis Nicolas Vauquelin en la 1797-a kaj unue izolita de Friedrich Wöhler kaj Antoine Bussy en la 1828-a.
Elementa berilio en ĝia elementa formo havas grizan metalan aspekton. Ĝi estas mola metalo, kiu estas kaj forta kaj fragila; ĝia malalta denseco kaj alta varmokondukteco igas ĝin utila por aerospacaj kaj armeaj aplikoj.
Stepnica
Stepnica (kaŝube: Stepnica, germane: Groß Stepenitz, Stepenitze) - urbo en la distrikto Goleniowski, Okcidenta Pomerio, Pollando
Historio de la ĉirkaŭaĵo de Stepnica en la Mezepoko
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)