cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pál Maléter
Pál Maléter (4-an de septembro 1917 – 16-an de junio 1958) naskiĝis el hungaraj gepatroj en Eperjes, urbo en la norda parto de historia Hungario, nuntempe Prešov, Slovakio. Li estris la hungaran armeon dum la Hungara revolucio de 1956.
Maléter studis kuracarton ĉe la Universitato de Karolo en Prago, antaŭ ol transloĝiĝi en 1938 al Budapeŝto, kie li eniris la militan akademion. Dum la 2-a mondmilito, li batalis je la orienta fronto ĝis li estis kaptata de la ruĝa armeo. Poste, li iĝis komunisto, estis trejnigita kiel sabotisto kaj resendita al Hungario. Pro sia kuraĝo kaj aŭdaco, li estis alte taksita. En 1956 Maléter estis kolonelo kaj estris blenditan divizion en Budapeŝto. Li estis komisiita por subpremi la insurekcion sed, konatiĝinte, li aliĝis al la revolucio kune kun la kazerno Kilian. Li iĝis tiel unu el la plej gravaj oficistoj kiuj transpasis al la popolo, elektante siajn samlandanojn prefere ol la sovetianoj. Pro sia altranga nivelo, Maléter rapide estis kontaktita de la nova registaro, kaj la kolonelo tuj iĝis generalo. La 29-an de oktobro, li estis nomumita ministro pri la Nacia Defendo. La 3-an de novembro, li iris al Tököl, apud Budapeŝto, pro invito de la soveta armeo, kiu kazernis tie. Kiel traktanto, Maléter ricevis garantion pri sia persona sekureco. Estis tamen kaptilo. La morgaŭon, senantaŭaverto ekeliris la sovetaj tankoj el siaj kazernoj kaj perforte subpremis la revolucion. Samtempe, Maléter estis perfide arestita dum la kunveno, spite la internacia juro. Tuj malliberigita, li malaperis.
Pál Maléter estis fakte ekzekutita kune kun Imre Nagy kaj aliaj en iu malliberejo, en Budapeŝto, la 16-an de junio 1958, post sekreta "juĝado", pro provado faligi la "popolan respublikon Hungarujo". En junio 1989, je la datreveno de tiuj murdoj, Imre Nagy, Pál Maléter, tri aliaj kiuj mortis en malliberejo kaj sesa malplena ĉerko (simbolante ĉiujn kiuj tiam estis mortigitaj) estis oficiale reenterigitaj en Budapeŝto, kun ŝtataj honoroj. Pinvarietato estis nomita je honoro de Maléter. Temas pri nana varietato, tuthumure, ĉar Maléter estis fakte vera giganto. Laŭ la historiisto Victor Sebestyen, li estis pli ol du metroj alta!
Burgo Naumburg (Bärenbach)
La burgo Naumburg estas la ruino de montburgo prolksime de Bärenbach en la distrikto Bad Kreuznach en Rejnlando-Palatinato.
Situo
Restaĵoj de la iama burgo trovigas apud federacia ŝoseo B 41 inter Idar-Oberstein kaj Kirn.
Historio
Enla jaro 1323 raugrafo Konrad V. pagis por burgo 600 funtoj heleroj por la feŭdo. Pro monmankio la grafoj baldaŭ vendis ilian posedon.
De la iama burgo hodiaŭ nur videblas kelkaj muroj
Afelio
La afelio (pli ĝuste aphelio aŭ apohelio) estas la punkto de orbito de kosma objekto (planedo, kometo, asteroido) de la Sunsistemo, kie tiu objekto estas plej malproksima de Suno.
La malo de afelio estas perihelio.
Afelio estas aparta nomado de la ĝenerala termino apoapsido.
La orbito de kosma objekto povas ne havi afelion, aŭ pli precize la afelio estas je nefinita distanco. Estas la kazo de hiperbolaj orbitoj de iuj kometoj.
Tero estas ĉe sia afelio inter la 3-a kaj la 7-a de julio. Tiu dato glitas de po dudek minutoj ĉiu jaro pro la precesio de la ekvinoksoj (vidu: "Ekvinokso") kaj pro aliaj perturboj al la tera orbito.
Lingva rimarko
La vorto afelio venas de la greka "απο" [apo] = malproksima de, kaj "ηλιος" [helios] = Suno.
Oni do devus diri aphelio. Sed ĉar la digrafo "ph" estas prononcata [f] en gravaj lingvoj (franca, angla...), oni misprononcis afelio kaj skribis tiel en pluraj aliaj lingvoj, inter kiuj esperanto.
Universitato de Napolo
La Universitato de Napolo aŭ Università degli Studi di Napoli Federico II estis fondita de Frederiko la 2-a (1194-1250), tiama imperiestro de la Sankta Romia Imperio en la 5-a junio aŭ julio 1224 kaj estas la plej antikva laika institucio subtenita de la ŝtato rilate al universitataj edukado kaj esploroj en la mondo.
Du ĉefaj kialoj kondukis la imperiestron al la konstruado de la ĝenerala studio (institucio en la Reĝlando de Sicilio, kie ĉiuj lernobjektoj estas studitaj): unue, celante ekskluzivan formadon je administra kaj burokrata personaro de la Reĝa Kurio, kaj sekve la preparado de la juristoj en la subtenogrupo al la suvereno por la ŝtata organizado kaj plenumado de la legoj, kaj due, faciligi al la subularo rilate al la kultura formado, evitante ties nenecesajn kaj altkostajn vojaĝojn eksterlanden.
La elekto de Napolo kiel sidejo de la universitato rilatas al motivoj ne nur kulturaj (la urbo ligiĝis al longa meritoplena tradicio, asociita al la figuro de Vergilio, kie eksplicite menciiĝas en dokumento tiuepoke) sed ankaŭ geografiaj kaj ekonomiaj (la martrafiko, la milda klimato kaj la interna strategia pozicio de la reĝlando iel determinis la decidon de la imperiestro).
Fruaj jaroj
La unuaj kursoj direktiĝis al juro (fundamenta por la formado de la juristoj), liberalaj artoj, medicino kaj teologio. Ĉi-lasta, rilate al aliaj lernobjektoj, estis instruata en la religiaj sidejoj, ĉefe en la monaĥejo de Sankta Domeniko la granda, kie Tomaso de Akvino instruis teologion inter 1271 kaj 1274, aldone al aliaj.
Krome, dum la periodo regata de la anĵua dinastio (1154-1399), la Universitato de Napolo, kontraste kun la aliaj, restis sendependa for de la papa povo. La unuaj malfacilaĵoj komencis kun la estiĝo de la aragona dinastio, en 1443, kiu efektive rezultis en la fermado de la ateno. En 1465, la universitato malfermigixs, dank'al al interkonsento inter la reĝo Fernando la 2-a (Aragono)|Fernando la 2-a (1452-1516) kaj la papo Paŭlo la 2-a, tamen la universitato ree fermis siajn pordojn en 1490.
Oni devis atendi ĝis la jaro 1507, por ke la "studium partenopeo" remalfermis ties pordojn, rekomencante de la Monaĥejo de Sankta Dominiko la granda, kies sidejo ĝi estis dum la 16-a jarcento. Pli malfrue, en 1616, kreiĝis la konstruaĵo, laŭ projekto de la arkitekto Giulio Cesare Fontana (1580-1627), kaj laŭ ordono de Pedro Fernando de Castro, grafo de Lemos kaj vicreĝo de Napolo, de la Palaco de la Studioj, nune sidejo de la Nacia Arkeologia Muzeo de Napolo), speciale kreita por gastigi la universitaton.
ISDN-telefono
ISDN-telefono estas moderna telefono en fino de la 20-a jarcento. ISDN estas angla mallongigo (Integrated Services Digital Network), esence Servo-Integra Cifereca Reto. La modernaj telefoncentraloj kaj la telefonoj jam estas ciferecaj, sed ofte la interligo restas la malnova kupra konduktilo kun analoga (necifereca) transsendo. Tial oni faris ISDN, kiu esence estas kvarkonduktila lineo. Tiuj lineoj kune kun la telefonaj lineoj faras reton, tial anstataŭ ISDR estus pli bona ISDL, do Lineo. Same tiel oni konas ADSL-lineojn. La ISDN-telefono estas funkcipova nur kun ISDN-lineo. La aparato havas ĉiujn modernaĵojn, kiuj estas kutimaj en fino de la 20-a jarcento.
La abonulo povas uzi telefonon, telekopiilon, interreton kaj videotelefonon. Se oni uzas la lastan, tiam la aliaj tri servoj ne funkcias, sed se oni uzas unu el la unuaj tri servoj, el la aliaj du servoj unu povas funkcii. Tio estas la ĉefa diferenco inter la malnova kaj ISDN-telefonoj, ĉar la abonulo ekzemple samtempe telefonas kaj telekopias. La telefono kaj la telekopiilo funkcias pli rapide. La lasta aparato rekonas la literojn, tial la sama simila aparato ne sendas serion de punktoj, sufiĉas kodo de la litero. Se telekopiilo vokas ISDN-telekopiilon, la voko aŭtomate alvenas al la aparato kaj ne al la telefono.
Tiu sistemo rapide malmoderniĝis, la pli nova sistemo estas ADSL.
Nagy
La familia nomo Nagy [nadj] apartenas al la plej oftaj nomoj en Hungario. Ĝi signifas: granda. Pro la ofteco kelkaj uzas ankaŭ aldonnomon, duan antaŭnomon aŭ nur distingan majusklon.
Kelkaj similaj nomoj Nagy
• Béla Abodi Nagy • Árpád Abonyi-Nagy • Miklós Aldobolyi Nagy • János B. Nagy • János B. Nagy (kemiisto) • Pál B. Nagy • György Bajomi Nagy • István Bálint Nagy • Pál Beregszászi Nagy (inĝeniero) • Béla Böszörményi-Nagy • Béla Csikós-Nagy • Adrienne Darvay Nagy • Kamilla Dévai Nagy • József E. Nagy • Tibor Erky-Nagy • Pál Felsőbüki Nagy • Róbert G. Nagy • Tamás Garay Nagy • László Gesztelyi Nagy • József Halasy-Nagy • István Homoki Nagy • Sándor Juhász Nagy • Pál Juhász-Nagy • Lázár Káli Nagy • András Kiss Nagy • László Moholy-Nagy • Éva Mohos Nagy • István Nagy B. • Margit Nagy Gy. • András Nagy Bandó • Eszter Nagy-Kálózy • Kálmán Nagy Kopeczky • Jana Nagyová • Ágnes Nemes Nagy • József Nemes-Nagy • Józsefné Nagy (Jolán Szarka) • György Nagyajtay • Zoltán Nagyiványi • Katalin Nagyné Szegvári • Lajos Parti Nagy • Sámuel Radnótfáy Nagy • Imre Regéczi Nagy • István S. Nagy • Ilona Sárközi-Nagy • Béla Szőkefalvi-Nagy • Sándor Sólyom-Nagy • Tibor Szemenyey-Nagy • Gyula Szőkefalvi-Nagy • Zoltán Szőkefalvi-Nagy • Gábor Takács-Nagy • András Tasnádi Nagy • Gábor Tolcsvai Nagy • Tibor Újlaky-Nagy • Róbert Urbán-Nagy • Tibor Vályi-Nagy • Imre Zsögödi Nagy
Cikloheksila 3-cianobenzoato
Cikloheksila 3-cianobenzoato aŭ cikloheksila m-cianofenilmetanato estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 3-Cianobenzoata acido kaj cikloheksanolo. Cikloheksila 3-cianobenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Cikloheksila 3-cianobenzoato prezentas cikloheksilmetanatan grupon kaj nitrilan grupon ligitajn al benzena ringo respektive en la 1-a kaj 3-a karbonatomoj. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 15 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomo, 1 nitrogenatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.
Almenara de Adaja
Almenara de Adaja [almeNAra deaDAĥa] estas municipo en la sudoriento de la provinco Valadolido, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al komarko Tierra de Pinares (Pinartero) en la sudo de la provinco. Almenara de Adaja estas komprenebla etimologie kiel Gvatoturo de Adaja, alude al la rivero Adaja. Almenara devenas el araba المنارة (al-manāra), «la gvatoturo». ​ Fakte la turo de la preĝejo aspektas gvatoturo pli ol sonorilturo.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 17,16 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 23 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte preskaŭ 200 el la 1900-aj jaroj.
Ĝi distas 52 km de Valadolido, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Olmedo, Bocigas, Fuente-Olmedo, Ataquines, Fuente de Santa Cruz kaj Puras. Ĝia municipa teritorio estas ebeneca kaj trafluata de la rivero Adaja survoje al Doŭro.
Historio
Estas grava arkeologia kuŝejo kunhavata kun la najbara Puras en kiu oni studas restaĵojn de romia vilao.
La areo apartenis unue al la Regno Leono kaj poste al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Aktualo
De la historia pasinteco restis vizitindaj vidindaĵoj el kiuj menciindas la preĝejo.
(24459) 2000 RF103
(24459) 2000 RF103 estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la farde la teamo de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, proksime de Flagstaff (Arizono, Usono).
Fonetiko
Ĝia studobjekto estas la parolo kaj ties eroj (prozodio kaj segmentoj, t.e. realigoj de fonemoj) el fizika (ĉefe akustika), fiziologia kaj psikologia perspektivo. Al la eroj de la parolo apartenas krom la parolsonoj kiuj reprezentas fonemojn kaj kiuj kombiniĝas en silaboj ankaŭ la prozodio, kio estas la vort- kaj frazmelodiaj trajtoj kiuj reprezentas prozodemojn. Kadre de fonetiko studiĝas kiel eldiroj kaj ties elementoj produktiĝas en la parolorgano kaj kiel ili perceptiĝas per la sensorganoj kaj kompreniĝas. Kadre de la fonetiko oni ankaŭ studas la evoluon de la parolo ĉe infanoj kaj ĉe lernantoj de dua lingvo.
Grek-katolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Sátoraljaújhely)
La grek-katolika paroĥa preĝejo arkianĝelo Sankta Mikaelo estas sakrala historia monumento en urbo Sátoraljaújhely (Hungario), en urboparto Rudabányácska, kiu estis memstara vilaĝo ĝis 1981.
Fonetiko
Per "fonetiko" oni ankaŭ ofte celas la sonan konsiston de unuopaj lingvoj. Por tiu nocio esperanto ofertas la pli precizan terminon "fonetismo". La fonetismo de lingvoj speguliĝas pli aŭ malpli parolfidele en la skribo kaze ke alfabeta ortografia sistemo estas uzata.
Lingva fonetiko
Lingva fonetiko temas pri la fonetikaj fenomenoj kiuj observeblas en la lingvoj de la mondo aŭ en iu specifa el tiuj. Ĝi estas unuavice priskriba kaj havas rilaton kun la fonologio de tiuj lingvoj. Plej ofte temas pri sinkrona priskribo de lingvo, nome tia kiel ĝi estas parolata en certa socio kaj epoko, sed lingva fonetiko ankaŭ gravas en diakronaj (lingvohistoriaj) studoj.
Grek-katolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Sátoraljaújhely)
Historio
En la frua 18-a jarcento rutenoj alvenis, ili konstruis kirkon en 1774, sed la turo estis alkonstruita nur en 1888. La paroĥo estis fondita en 1788. La ikonostazo estis kreita en la dua duono de la 19-a jarcento. En 1930 la konstruaĵo estis pligrandigita.
Fonetiko
Lingva fonetiko
Praktika (pedagogia) lingva fonetiko okupiĝas ĉefe pri prononcado, i. a. pri la laŭnorma prononcado de unuopaj lingvoj kaj ties instruado.
Grek-katolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Sátoraljaújhely)
Konstruaĵo
La kirko situas sola sur monteto en korto ĉirkaŭita per ŝtona muro. En la korto videblas ankaŭ krucifikso. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas piramideca, en la turo estas 3 sonoriloj. La kirka enirejo funkcias tra la turo, sed flanke estas alia enirejo por la galerio. Super la enirejo en niĉo bildo pri la patrono estas videbla. La absido estas duonronda, malpli larĝa, sed same alta. ol la navo.
Kermeso okazas en la 8-an de novembro.
Fonetiko
Lingva fonetiko
La Internacia Fonetika Asocio plej grave kreis la Internacian Fonetikan Alfabeton. Tiu celas doni signojn por ĉiuj parolsonoj de ĉiuj homaj lingvoj. Ĝi estas uzata en multaj vortaroj, gramatikoj kaj lernolibroj por klarigi prononcon.
Paralingva fonetiko
Paralingva fonetiko aŭ paralingvistiko temas pri fenomenoj kiuj observeblas en parola komunikado, sed kiuj ne apartenas al la lingva kodo. Observeblas ekzemple fiziologia kaj akustika malsameco de lingve identaj eldiroj de viroj, virinoj kaj infanoj. Ankaŭ varias la tipo de fonado, voĉforto kaj parolrapideco, kiun parolantoj elektas, kaj la parolo estas influata de emocioj. Tiaj faktoroj influas ankaŭ la formantfrekvencojn, kiuj estas esencaj por la perceptado de la fonetika identeco de parolsonoj. Homoj tamen kapablas kiel aŭskultantoj disigi la du tipojn de informo unu de la alia.
Tie ankaŭ menciindas lingvaj fenomenoj kun paralingva origino. Tiaj troviĝas en la prozodio de naturaj lingvoj, sed ankaŭ en la formo de sonimitaĵoj (onomatopeoj) kaj sonsimbolismo (fonosemantiko) en ties vortaroj.
Produktado de la parolo
Produktado de parolo estas lingva ago per kiu estiĝas eldiroj kiuj povas komuniki informon de inicianto al ricevanto. Dum parolproduktado, parolanto uzas sian voĉon kaj modulas ĝin per lingvaj signoj. Estiĝas en la parolorgano akustika signalo kiu portas lingvan informon.
En la fiziologio de parolproduktado gravas spirado, fonado kaj la artikulacio. Tiuj estas interagaj procezoj, kiuj estas kontrolitaj ĉefe per kinesteza rekuplo en la nerva sistemo. Akustika rekuplo ludas rolon dum akiro de la parolo kaj por adaptigo de la voĉforto.
Al la spira sistemo apartenas la diafragmo, la torako, la pulmoj kaj la spirtubo. Per la spira sistemo kreiĝas la aerfluo kiu estas uzata en la fonada kaj artikulacia sistemo por krei prozodion kaj parolsonojn. Plej multaj parolsonoj estas produktataj dum elspirado. Pro tio, dumparola elspirado daŭras multe pli longe ol enspirado.
La fonada sistemo konsistas el la laringo kaj la voĉlipoj. Kiam la voĉlipoj estas alproksimigataj unu al la alia, tiel malvastigante la gloton, la subglota aerpremo kreita en la pulmoj kaŭzas la voĉlipojn ekvibri. Tio estas nomata fonado.
La artikulacia sistemo konsistas el la kavoj super la gloto (faringo, buŝa kavo kaj naza kavo) kaj la strukturoj, kiuj ĉirkaŭas tiujn kavojn. Tiuj permesas variigi la formon de la superglotaj kavoj, kaj per tio la formantojn. En la artikulacia sistemo formiĝas vokaloj kaj konsonantoj.
Perturboj: > afazio, > balbutado.
Joan Miró
Joan MIRÓ (naskiĝis en Barcelono, Katalunio, mortis  en Palma de Majorko, Majorko) estis kataluna pentristo kaj skulptisto.
Fonetiko
Akustika fonetiko
Akustika fonetiko temas pri la fizikaj ecoj de la akustika signalo, kiu rezultas el parolproduktado. Oni interesiĝas pri kiel la prozodio kaj la parolsonoj estas reprezentitaj en la akustika signalo kaj pri kiel la akustikaj ecoj rilatas al la fiziologia stato en kiu troviĝas la parolorgano dum la realigado de unuopaj fonemoj kaj prozodemoj en sia kunteksto. Oni interesiĝas specife pri la rilato inter la formo de la kavoj de la parolorgano kaj la formantfrekvencoj kiuj rezultas el tiu. Pri la akustika teorio de parolproduktado pioniris Gunnar Fant (1960).
31701 Ragula
31701 Ragula estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Joan Miró
Miró mortis en Palma de Majorko.
Fonetiko
Akustika fonetiko
En akustika fonetiko, oni uzas instrumentan analizon. Plej ofte oni uzas sonspektrografion, kiu rezultas en tridimensia bildo de la sono (frekvenco-amplitudo-tempo).
Perceptado de la parolo
Tie temas pri la homa kapablo elkodigi la parolsignalon kaj kompari ĝin kun la propra vortprovizo. En la kokleo de la interna orelo, la spektro de la akustika signalo analiziĝas kaj la signalo transformiĝas en tonotopian nervan signalaron. Tio similas al sonspektrografio. Survoje al la aŭda kortekso, la nerva signalaro plurfoje transformiĝas en aliaj manieroj por la utilo de la aŭskultanto. Temas pri kompleksa procezo, kiu tamen progresas senpene kaj sub gvido de tio kion la aŭskultanto atendas. Oni kutimas aŭdi tion, kion oni atendas, se la parolsignalo ne enhavas klare kontraŭan informon. Tio, kion oni aŭdas ankaŭ povas esti influita de la vida senso. Tio validas ĉefe por facile videblaj kaj ne tiom facile aŭdeblaj distingivaj trajtoj, kiel ĉeesto aŭ foresto de labialeco ĉe konsonantoj kaj de liprondigo ĉe vokaloj.
Ankaŭ liplegado, dum kiu oni kutime ne aŭdas, sed nur vidas la parolon, kaj parolperceptado per la tuŝa senso apartenas al tiu fako. Iom pli limigita estas aŭda fonetiko, kiu esploras nur la aŭdan percepton de lingvaj sonoj.
Vidu ankaŭ
Fonetiko en gramatiko
Lucija
Lucija (Lucia) estas kvartalo de la komunumo Piran, Slovenio, kaj havas 5.800 loĝantojn, estas la plej granda kvartalo de Slovenio kiu havas la statuson de sendependa komunumo.
Netro
Netro estas komunumo de Italio.
István Rozsos
ROZSOS István [pr. roĵoŝ] estis hungara aktoro naskiĝinta en Oradea la 14-an de septembro 1922 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de februaro 1963.
Kariero
István Rozsos debutis en 1945 en Szeged, sed li baldaŭ venis al Budapeŝto. Li ludis en la teatroj (1945–46) Belvárosi, (1946) Magyar kaj Madách, (1947) Művész. Inter 1947 kaj 1950 li estis membro de la Teatro Madách. En 1949 li elpaŝis ankaŭ en la Teatro Magyar. Ekde 1950 ĝis 1953 li ludis en la Teatro Ifjúsági, en 1954 en la Teatro Petőfi, ekde 1955 ĝis 1960 en la Vidám Színpad, inter 1960–1963 en la Teatro Jókai. Li aperis en pluraj filmoj. Lia edzino estis Dorottya Géczy. Li sinmortigis.
Ferenc Kovács (politikisto)
Ferenc Kovács [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kovács Ferenc estis hungara politikisto, juristo, mecenato, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1895). Ferenc Kovács naskiĝis la  1823 en Hódmezővásárhely. Li mortis la 1895 en Tiszafüred.
Biografio
Ferenc Kovács frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste li lernis juron en Debrecen inter 1839-1842. En 1843 li partoprenis en la parlamenta laboro kiel helpanto de Gábor Klauzál. En 1845 li ricevis postenon "honora notario" en la ŝtata administrado de Csongrád (historia departemento), sed en la sekva jaro li abdikis kaj okupiĝis pri sia bieno. Tiun laboron li interrompis dum la revolucio en 1848, kiam li denove havis laboron en la departementa administrado. En 1860 li estis elektita departementa ĉefnotario kaj li partoprenis en la nova parlamento en 1861, kie li estis fidelulo de Ferenc Deák. Inter 1881–1884 li denove estis parlamenta deputito. Spite la tutlandan politikon li strebis por evoluo de sia naskiĝurbo kun financaj helpoj. Li ne havanta idojn, tial orfejo, lernejo ktp heredis liajn riĉaĵojn.
Juan Iliesco
Juan Traian ILIESCO (Brăila, la - Buenos Aires, la ) estis argentina ŝakludisto (naskiĝinta en Rumanio), nacia ĉampiono en 1943.
Franck (apartigilo)
Franck estas:
W
Vidu ankaŭ:
5762 Wänke
5762 Wänke estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana planedologo Heinrich Wänke, emerita direktoro de la Max-Planck Instituto pri Kemio de Majenco. Li malvolvis teknikojn uzantajn izotopojn 40Ar kaj 39Ar por dati la meteorŝtonojn kaj la lunajn materialojn.
11314 Charcot
11314 Charcot estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kuracisto Jean-Martin Charcot (1825–1893) kiu laboris en la fama pariza Malsanulejo Salpêtrière (Hôpital de la Salpêtrière). Li estis ankaŭ eksterordinare kompetenta instruisto, altirante studantojn el ĉiuj partoj de la mondo. Li estas rigardita kiel la fondinton de la moderna neŭrologio.
Élodie Bourgeois-Pin
Ŝi partoprenis dum Vintra Olimpiko 2006, en Torino (Italio) kaj dum Militista vintra monda ĉampionado en 2013 en Annecy (Francio), kie ŝi triiĝis dum unuopa kurado kaj ĉefe unuiĝis kun sia teamo.
Glacibloketo
Glacibloketo aŭ glacikubo estas frostigita (akvo) en la formo de eta bloko. Ĝi estas farita en frostigilo per frostigado de akvo en plasta muldilo.
Glacibloketoj estas uzataj por malvarmigi trinkaĵojn, kiel limonado aŭ viskio.
Kiam oni surtabligas trinkaĵon en malalta, larĝa glaso kun kelkaj glacibloketoj, oni plejofte nomas tion "on the rocks" (sur la rokoj).
São José da Safira
(prononco: saunĵozee dasafira, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Governador Valadares. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun Água Boa, Santa Maria do Suaçuí, Nacip Raydan,Marilac kaj Itambacuri.
La loĝloko fondiĝis en la 19-a jarcento kaj estis levita al la rango de municipo la. La subŝtata ĉefurbo Belo Horizonte situas en distanco de 361 kilometroj.
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
17926 Jameswu
17926 Jameswu estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de James YW Wu, kiu gajnis la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la Keystone School de San Antonio (Teksaso Usono).
Pedra Mole
Pedra Mole estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 2.974 loĝantojn en 2010.
Yasuyoshi Nara
Yasuyoshi Nara (奈良 安剛, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Consadole Sapporo, Thespa Kusatsu, FC Horikoshi, Rosso Kumamoto, Matsumoto Yamaga FC kaj Zweigen Kanazawa.
La mano de Dio
Maradona faris la golon per sia mano, sed la arbitracianto ne rimarkis tion kaj validigis la golon. Post la matĉo, Maradona deklaris ke la golo estis farita "iomete per la kapo de Maradona, kaj iomete per la mano de Dio". Tiu frazo famiĝis, ĉefe la eksprimo "la mano de Dio". Argentino finfine gajnis 2-1, kaj la dua golo de Maradona estis unu el la plej famaj en la historio, ĉar li memstare driblis kvin anglajn ludantojn antaŭ ol dribli ankaŭ la pordiston kaj fari la golon. En la fino, Argentino gajnis la pokalon.
Ideo
Ideo estas nemateria modelo de efektiva aŭ supozita elemento de la realo. Ideo estas ero de nia pensaĵo. Kiam ni pensas ion, tiu unuopa pensata afero estas ideo. La ideoj estas la atomoj de la pensaĵo, kaj la pensaĵo estas kombinaĵo de ideoj.
Fruktuzo
Fruktuzo (latine: ususfructus) estas leĝa rajto, laŭ kiu iu povas profiti el proprietaĵo de alia persono, prenante por si la produktaĵojn aŭ rentojn, sed ne disponante pri la koncernaj bieno aŭ la kapitalo. Tio permesas, ke iu aĉetu ekzemple domon, kies loĝanto povas plu loĝi tie rajte. Tio disigas unuflanke la juran posedon de aĵo el la praktika ĝuado de tiu.
Bagalkot
Bagalkot, aŭ Bagalakote, laŭ kanara lingvo ಬಾಗಲಕೋಟೆ estas urbego, ankaŭ distrikta ĉefurbo de la samnoma distrikto Bagalakote en subŝtato Karnatako, en suda Barato.
Geografio
Bagalkot situas en alteco 532 metrojn super la marnivelo en Dekkana Altebenaĵo laŭ rivero. Vijayapura troviĝas 72, Hubli 109, Hosapete 125, Belagavi 132, Sangli 143, Solapur 166, Kolhapur 168, Rajĉur 176, Gulbarga 177, Davangere 193, subŝtata ĉefurbo Bengaluro 409, Mumbajo 435, tutlanda ĉefurbo Delhio 1394, Kolkato 1506 kilometrojn (aere).
Demografio
En 2011 populacio estis. La legopovo estas 85.4%. Bagalkot atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol cent mil) en la 2000-aj jaroj.
Historio
Laŭ ŝtonsurskriboj en la ĉirkaŭa regiono la origina loknomo estis Bagadige. En la aero pluraj regantaj dinastioj regis, finfine la britoj en 1818. La municipo estis establita en 1865. La areo longe apartenis al administra unuo de Vijayapura. Post la hinda sendependeco en 1956 la areo apartenis laŭ la lingvaj limoj al al Kannada (renomita Karnatako en 1973). Bagalkot estas la distrikta ĉefurbo ekde 1997. Hodiaŭ Bagalkot havas du partojn: Malnova kaj Nova Bagalkot. Granda parto de la malnova urbo estis inundita pro konstruado de artefarita lago, tial necesis konstrui novan urbon. La nova urbo havas larĝajn vojojn, parkojn kaj aliajn modernajn agrablaĵojn.
Lingvoj
La oficiala lingvo de Bagalkot estas la kanara lingvo kun proporcio de 73%. La minoritataj lingvoj estas la marata lingvo kaj urduo.
Eduko
En Bagalkot kelkaj altlernejoj funkcias.
Trafiko
Al Bagalkot kuras po 3 vojoj kaj fervojaj linioj, la plej grava venas el Vijayapura. La plej proksima flughaveno funkcias en Hubli.
(15875) 1996 TP66
(15875) 1996 TP66 estas tre granda transneptuna objekto de la klaso de la plutonenoj : objektoj en orbita resonanco 2 : 3 kun Neptuno.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usonaj geastronomoj Jane X. Luu, David C. Jewitt kaj Chad Trujillo elde la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii, Usono.
Gesztely
Gesztely (gestej) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Miskolc.
Historio
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko, bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1219 en formo "Gesztel". En 1585 ĝi menciiĝas, kiel kampurbo. Ekde 1598 la urbeto apartenis al la Osmana Imperio, dume hajdukoj loĝadis tie. En 1640 la vilaĝo refondiĝis, ĉar pli frue ĝi senhomiĝis. En 1849 la hungara armeo venkis la rusojn. En 1919 la ĉeĥa legio okupis la vilaĝon.
Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.
Jakub Goldberg
Jakub Goldberg (hebree: יעקב גולדברג; naskiĝis la 2-an de februaro 1924 en Lodzo, mortis la 15-an de novembro 2011 en Jerusalemo) – pola-israela historiisto, specialiĝanta pri historio de judoj en Pollando, esploristo de polaj-judaj rilatoj en la moderna epoko, eldonisto de privilegioj por polaj judoj de la 13-a ĝis la 18-a jarcentoj.
Vivo kaj scienca laboro
Dum la dua mondmilito malliberigito en la Lodza geto, Buchenwald kaj Meuselwitz Thuringen. Post la milito ligita kun ka Lodza Universitato. Rezulte de komunista kontraŭjuda kampanjo en 1967 forveturis al Israelo, kie lekciis en la Hebrea Universitato de Jerusalemo. Ankaŭ lekciis en Oksfordo, Kolonjo, Munkeno, Kaselo kaj Ĥajfo. De 1993 honora doktoro de Varsovia Universitato. Li estis membro de Pola Akademio de Scipovoj kaj de Pola Scienca Akademio.
Profesia devizo de la profesoro Goldberg estis lanĉita de li slogano:
''Ne estas historio de Pollando sen historio de judoj
Entombigita la 17-an de novembro sur civila tombejo en la kibuco Enat (Centra distrikto de Israelo) en Israelo.
Bibliografio
"Należę do polskiej szkoły historycznej" Studia i szkice ofiarowane prof. Jakubowi Goldbergowi z okazji odnowienia doktoratu na Uniwersytecie Łódzkim ("Mi apartenas al la pola historia skolo". Studoj kaj skizoj dediĉitaj al profesoro Jakub Goldberg okaze de renovigo de doktoreco en la Lodza Universitato), redakto de R. Stobiecki, J. Walicki, Lodzo 2010.
NGC 4207
NGC 4207 (aliaj indikoj — UGC 7268, MCG 2-31-69, ZWG 69.107, VCC 152, IRAS12129+0951, PGC 39206) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Tadeusz Żenczykowski
Tadeusz Żenczykowski (naskiĝis la 2-an de januaro 1907 en Varsovio, mortis la 30-an de marto 1997 en Londono) – pola juristo, politika aganto kaj publicisto. Kavaliro de la Ordeno de Blanka Aglo.
Vivo
De 1922 membro de Pafista Asocio, unu el gvidantoj de la Asocio de Pola Demokratia Junularo. De novembro 1938 parlamentano por Sejmo de la 5-a kadenco laŭ listo de la Tendaro de Nacia Unuiĝo.
Septembre 1939 partoprenis la defendon de Varsovio, post fuĝo de germana mallibero estis organizanto kaj prezidanto de konspira Reskonstru-Asocio de Pola Respubliko (ZOR). De 1940 laboris en la Buroo de Informado kaj Propagando ĉe Ĉefkomandejo de la Asocio de Armita Batalado. Li gvidis Operacon N (Akcja N), kaj de 1943 estis gvidanto de Subfakultato "Antyk" (Operaco Antyk), okupiĝanta pri kontraŭsoveta propagando ("Wolność Robotnicza" kaj "Głos Ludu"), kaj "Rój", preparanta ribelan propagandon.
Partoprenis la ribelon de Varsovio, plenumante funkcion de la ĉefo de Propaganda Fakultato de Pola Enlanda Armeo. Post falo de la ribelo ektroviĝis en germana malliberejo. Post liberigo iĝis redaktoro de konspira kontraŭkomunista revuo "Głos Wolności" (Voĉo de Libereco). Novembre 1945 forlasis Pollandon.
Eksteraj ligiloj
Tadeusz Żenczykowski en: Ribelaj vivoj. Muzeo de la Varsovia Ribelo
Parabolo de la erarinta filo
La Parabolo de la erarinta filo estas spirite kaj literature grava jesua rakonto registrita nur en la Evangelio laŭ Luko (15,11-32). La Luka rakonto estas difinita ankaŭ Parabolo de la filo perdiĝinta kaj retrovita aŭ Parabolo de la mizerikorda patro.
Se diri pli arkaike, la parobolo estas memorigita kiel Parabolo de la prodigema filo; kutime la diverstipaj artverkoj priskribas tiun aspekton de la parabolon aŭ ĝin mencias sub tiu titolo.
La evangelio de Luko ĝin lokigas kiel la lastan de trilogio kies la aliaj du titoliĝas la parabolo de la perdita ŝafo (15,4-7) kaj la parabolo de la perdita draĥmo (15,8-10).
La preciziga versio “prodigema filo” rilatas al filo kiu revenas hejmen post disĵetado de ĉiuj siaj riĉaĵoj; la esprimo akiris ankaŭ pliampleksan sencon aludantan al iu kiu ne religas la atentojn de tiu kiu lin generis aŭ ekenvojigis al kariero.
Historio
En la parabolo kiun Jesuo rakontas, patro havas du filojn kaj, spite ke mankas neniu, la pli juna postulas sian porcian heredaĵon ĉe la patro ankoraŭ vivanta. Kaj li ĝin akiras, kaj tuj foriras al fora lando kie disĵetas sian riĉaĵon por banketumi kaj travivumi kun prostituitinoj. Reduktiĝinta al malsato, li daŭre vivas servante kiel porkogardisto. Li en sia menso ekspensas reiri al patro kaj al li diri: "Patro, mi pekis kontraŭ la ĉielo kaj antaŭ vi, kaj mi jam ne meritas esti nomata via filo, mi ne meritas estis nomata via filo. Faru min kiel unu el viaj dungitoj (15,18-19).
Sed kiam li estis ankoraŭ malproksime, lia patro lin vidis kaj kortuŝiĝis, kaj kurinte, falis sur lian kolon kaj lin kisadis. 21 Kaj la filo diris al li: Patro, mi pekis kontraŭ la ĉielo kaj antaŭ vi, kaj mi jam ne meritas esti nomata via filo. 22 Kaj diris la patro al siaj servistoj: Alportu rapide la ĉefan robon, kaj lin vestu, kaj metu ringon sur lian manon kaj ŝuojn sur liajn piedojn; 23 kaj alportu la grasigitan bovidon kaj buĉu ĝin, kaj ni manĝu kaj estu gajaj; 24 ĉar ĉi tiu mia filo estis mortinta, kaj denove vivas; li estis perdita, kaj estas trovita. Kaj ili komencis esti gajaj.
25 Sed la pli maljuna filo estis sur la kampo; kaj kiam li venis kaj alproksimiĝis al la domo, li aŭdis muzikon kaj dancadon. 26 Kaj li alvokis unu el la knaboj, kaj demandis lin, kio estas tio. 27 Kaj li diris al li: Via frato venis, kaj via patro buĉis la grasigitan bovidon, ĉar li ricevis lin sana. 28 Sed li koleris, kaj ne volis eniri; kaj lia patro elvenis, kaj lin petegis. 29 Sed li responde diris al sia patro: Jen tiom da jaroj mi servas al vi, kaj neniam mi malobeis vian ordonon, tamen vi neniam donis al mi kapridon, por ke mi estu gaja kun miaj amikoj; 30 sed kiam venis ĉi tiu via filo, kiu formanĝis vian havon kun malĉastistinoj, vi buĉis por li la grasigitan bovidon. 31 Kaj li diris al li: Filo, vi estas ĉiam kun mi, kaj ĉio mia estas via. 32 Sed konvenis esti gajaj kaj ĝoji; ĉar ĉi tiu via frato estis mortinta, kaj denove vivas; li estis perdita, kaj estas trovita”.
Interpretoj
La malsamaj tradukaj akcentoj en la difino de la filo (perdita, prodigema, filo perdita kaj retrovita, disĵetanta ktp) montras la riĉecon de pritekstaj interpretoj kaj ankaŭ de la subkuŝantaj teologioj. Ĉar en la tri paraboloj de la trilogio ensceniĝas la prizorgo de Dio pri la pekulo atendita al pento, alia teologio vidas en la parabolo de la filo eraranta la protagonistecon de la Patro, ne de la filo: do ĝi preferas nomi la tuton “parabolo de la patro mizerikorda”. En la interpreta “filo disĵetanta” estas rimarkigita ke la filo detruis la donojn de Dio dum lia reveno montras la nedefinitivan detruon de tiuj donoj kiuj regas kiel origino de la sopiro al la patro.
Tiu parabolo, kiu registriĝas nur en la evangelio laŭ Luko, esprimas bonege lian teologian vidpunkton en kiu estas akcentataj la amo kaj mizerikordo de Dio. La pardono ne estas kondiĉita de la implicite promesita bona konduto de la filo, la patro fakte lin brakumas antaŭ ol tiu ĉi esprimas sian penton.
La erarinta filo en la artaj verkoj
Tiu parabolo inspiris multajn artistojn laŭkonge de la jarcentoj. Jen kelkaj:
Adalto Batista da Silva
Adalto Batista da Silva (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludas kiel atakanto. Kelkaj el liaj teamoj estas Palmeiras, Nacional, América FC, EC Santo André, Santa Cruz FC, Samsunspor, Guarani FC kaj Vitória Setúbal. Li futbalis en la Japana Ligo ĉe Consadole Sapporo.
2774 Tenojoki
2774 Tenojoki estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finnlanda-norvega rivero Tenojoki, fama fiŝkaptloko de salmoj.
1046 Edwin
1046 Edwin estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona (belgdevena) astronomo George Van Biesbroeck, elde la Observatorio Yerkes, en Williams Bay (Viskonsino).
Nomo
Ĝi estis nomita per la antaŭnomo de Edwin van Biesbroeck, filo de la malkovrinto.
Sanlúcar de Barrameda
Sanlúcar de Barrameda estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Cádiz, sude de Hispanio. Ĝi situas en la plej nordokcidenta pinto de la provinco, kiu siavice estas la plej suda provinco de Hispanio. La rivero Gvadalkiviro, nome la plej grava en la regiono Andaluzio kaj la plej suda de la gravaj riveroj de Iberio, alfluas en la Atlantikon ĉe tiu urbo. Trans ĝi oni povas atingi la gravan kaj vizitindan Nacian Parkon Doñana. Norde de la urbo estas ampleksaj marĉaj zonoj kaŭzitaj de la rivero.
São José da Varginha
(prononco: saunĵozee davarĵinnja, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de Belo Horizonte kaj en la mikroregiono Pará de Minas. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Sperto
Sperto estas scioj kaj kapabloj, akiritaj de individuo aŭ grupo per praktika observado kaj agado, daŭre aplikeblaj por atingi celo(j)n. Ĝenerale necesas longa tempo por akiri sperton pri io. Spertoj influas la konduton. Metode konstatita sperto (ofte per eksperimento), kiun oni uzas en la scienco, oni nomas empirio.
Rolludoj
Ĝenerale en rolludoj sperto estas grava por disvolviĝo. Oni ekhavas spertopoentojn ekzemple per venko en batalo, kaj tiel la ecoj de la ludanto (ekzemple la fizika forto) pliboniĝas.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri sperto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Patro Goriot
Patro Goriot (aŭ franclingve Le Père Goriot) estas fama romano verkita de la franca romanisto kaj dramisto Honoré de Balzac en 1835. Ĝi apartenas al la sekcio Scenoj de la pariza vivo de lia vasta romanserio La Homa Komedio. La romano, kies intrigo situas en la Parizo de 1819, temas pri la miksitaj destinoj de tri ĉefpersonoj : la maljuna kaj senila Goriot, la mistera kaj maskita krimulo Vautrin, kaj naiva jurstudento nomita Eugène de Rastignac.
Unue eldonita en pluraj epizodoj dum la vintro de 1834-35, Patro Goriot restas rigardata de plejmultaj komentistoj kiel la plej grava romano de Balzac. En tiu verko kaj por la unua fojo, Balzac provis reuzi personojn jam aperintajn en siaj antaŭaj verkoj, kaj tiel inventis la teknikon, kiu poste famigis kaj diferencigis La Homan Komedion kompare kun aliaj verkaroj. La romano estas cetere rimarkinda pro sia realisma stilo, kiu emas baziĝi sur etetaj detaloj por vortpentri la personojn aŭ krei subtekston.
La intrigo de la romano okazas dum la Burbona Resurtronigo, kiu profunde ŝanĝis kaj reformis la francan reĝlandon : la teksto estas plena je personoj, kiuj senĉese kaj senkompate klopodas por akiri pli altan socian statuson. Ankaŭ Parizo mem faras fortan impreson sur kelkaj personoj, precipe sur la juna Rastignac, kiu estis simplanime edukita en la provincoj de suda Francio. Per Goriot kaj aliaj personoj, Balzac analizas la naturon de familio kaj edzeco, esprimante tre pesimistan vidpunkton pri tiuj sociaj fundamentoj.
La romano unue ricevis variajn komentojn. Kelkaj kritikistoj laŭdis la aŭtoron pro la kompleksaj personoj kaj la detalemeco de Patro Goriot. Aliaj kondamnis lin pro la kruda priskribo de korupto kaj monavideco. La libro rapide fariĝis populara legindaĵo de la franca literaturo, kaj estis multfoje adaptita kiel filmo aŭ teatraĵo. La verko cetere naskis la franclingvan esprimon "Rastignac", tio estas ambicia junulo preta je io ajn por rangaltiĝi.
Resumo
La romano komencas aŭtone de 1819 en Parizo, en senluksa gastejo estrita de S-ino Vauquer kaj lokita ĉe la strato Neuve-Sainte-Geneviève. En ĝi loĝas aŭ nur vespermanĝas multaj diversaj gastoj, interalie F-ino Michonneau, Victorine Taillefer, S-ino Couture, S-ro Poiret, Bianchon, Vautrin, Eugène de Rastignac kaj la tiel nomata patro Goriot. El tiu senkaraktera grupo elstaras du personoj. La unua estas Vautrin, mistera pensionano proksimume kvardekjara kaj — liadire — eksa komercisto. La dua, Eugène de Rastignac, estas la filo de nobela sed senhava familio de Ĉarento : li ĵus alvenis al Parizo por studadi juron.
Ankaŭ menciindas la patro Goriot, kompatinda 69-jara rentisto kaj eksa negocisto, kiu laŭaspekte ĝuas enigman noktan ekzistadon. Li estas la plej aĝa, sed ankaŭ la plej malnova pensionano de la gastejo Vauquer : Goriot alvenis tien en 1813, tuj post kiam li emeritiĝis. Ĉar li estis unue tre riĉa, li enloĝiĝis en la unuan etaĝon kaj en la plej komfortan apartamenton de la gastejo. La rentoj de Goriot sekve kaj mistere malpliiĝis : la maljunulo devis supreniri unu etaĝon post la alia, transloĝiĝante al pli kaj pli modestaj loĝejoj. Li nun loĝas en subtegmenta mansardo, kaj kvazaŭe fariĝis la propeka kapro de la gastejo : la aliaj gastoj malelegante komentas lian malfeliĉon kaj suspektas, ke li senhavigis sin pro virinoj.
Eugène de Rastignac, juna ambiciulo, fervore sopiras penetri la parizan aristokration. Danke al rekomenda letero de sia onklino, Rastignac estas invitata al unu el la baloj, kiujn organizas la vicgrafino de Bauséant, unu el la plej influaj virinoj de Parizo. La junulo estas ravita de tiu festo, okaze de kiu li enamiĝas en la grafinon Anastasie de Restaud.
Tiu eksa negocisto riĉiĝis dum la franca revolucio, kaj fakte dediĉis sian tutan monon al la bonhaveco de siaj du filinoj, la plej aĝa Anastasie kaj la duenaskita Delphine. Post kiel eble plej bona edukado, Goriot cetere donis al ili grandegajn dotojn, cele al la edziniĝo de Anastasie kun la grafo de Restaud kaj al tiu de Delphine kun la bankisto Nucingen. Kiam patro Goriot volonte disponigis sian riĉecon al siaj du filinoj, liaj bofiloj restis indulgaj. Sed ĉar li nun spertas gravajn monproblemojn, ili kondutas indiferente kaj malestime pri tiu ĝena, nenobela bopatro. Ili ne hezitas reĵeti lin, kio malesperas la kompatindan maljunulon, ĉar li dediĉis sian tutan vivon al siaj filinoj. Rastignac estas kortuŝita de tiu rakonto tiel multe, ke larmoj aperas en liaj okuloj. Sed S-ino de Bauséant pretekstas tiun rakonton por doni la jenan konsilon al Rastignac : sukcesi per virinoj. Ŝi eĉ sugestas, ke li provu logi la baroninon Delphine de Nucingen, la duan filinon de patro Goriot.
Revenante al la gastejo Vauquer, Rastignac decidas helpi kaj subteni patron Goriot. Ĉar li bezonas plian monon por eniri altklasan socion, li cetere sendas leteron al siaj patrino kaj fratinoj, en kiu li egoiste petas iliajn lastajn ŝparaĵojn. Vautrin, kiu divenas la ardan ambicion de la junulo, proponas al li la jenan, tre cinikan interkonsenton : Rastignac logu kaj fianĉiĝu kun la modesta pensionano Victorine Taillefer, dum Vautrin ŝarĝas sin per la murdo de ŝia frato, pro kio Victorine tiam ricevos gigantan heredaĵon. Rastignac tiam edziĝus kun Victorine, obtenus doton da unu miliono da frankoj kaj donacus al Vautrin komisiopagon da ducentmil frankoj. Fascinita sed naŭzita de tia skandala plano, Rastignac rifuzas la diablan pakton. Vautrin tamen konsentas al la junulo du pliajn semajnojn por pripensi ĝin.
La juna studento preferas konformi sin al la konsiloj de la vicgrafino de Bauséant. Ŝin li akompanas al la itala teatrejo de Parizo, kie li estas prezentita al Delphine de Nucingen. Rastignac tuj amindumas la junan baroninon sufiĉe aŭdace. Reveninte al la gastejo, Rastignac vizitas patron Goriot kaj detaleme rakontas al li sian renkonton kun Delphine. La kortuŝita maljunulo, kiu ankoraŭ tutkore fidas siajn filinojn, kuraĝigas Rastignac plufrekventi la belan baroninon. Aŭtenta kompliceco ekde tiam aperas inter Goriot kaj Rastignac.
Eugène de Rastignac fariĝas la amanto de Delphine de Nucingen, kaj rapide malkovras ŝiajn gravajn monproblemojn. Ŝi konfidas al li, ke ŝia edzo akaparis ŝian tutan monon, tiel ke ŝi ne plu disponas iun ajn riĉfonton. Delphine cetere petas, ke Rastignac ludu ruleton en ŝia nomo : per la cent frankoj, kiujn ŝi donas al li, Rastignac mirakle gajnas sep mil frankojn en pariza kazino. "Vi savis min", ŝi konfidas al li, samtempe konfesante al li la fiaskon de sia edziniĝo kun la barono kaj la multajn sinoferojn, kiujn ŝi kaj sia fratino imponis al ilia patro.
En la gastejo Vauquer, Eugène de Rastignac rakontas sian aventuron al la patro Goriot. La maljunulo desperiĝas pro la financaj problemoj de sia filino, kaj konsideras iniciati proceson en tribunalo por reakiri siajn antaŭajn riĉaĵojn. Al Rastignac pli kaj pli plaĉas la parizaj vesperfestoj : li elspezas multan monon sed bedaŭrinde montriĝas multe malpli bonŝanca en kazinoj. La junulo tial komprenas, kiom fundamenta estas mono por imponi sin en la plej alta pariza socio, kion Vautrin senĉese kaj cinike rememorigas al li.
En la pariza ĝardeno de la plantoj, S-ro Poiret kaj F-ino Michonneau, du pensionanoj de la gastejo, diskrete renkontas la policinspektoron Gondureau, kiu malkaŝas al ili la veran identecon de Vautrin : li fakte estas eksa malliberulo, kiu eskapis el la punlaborejo de Tulono, kie li havis la kromnomon "trompe-la-mort" (esperante "tromp'-la-morton"). La inspektoro petas, ke F-ino Michonneau donu dormigilon al Vautrin kaj iamaniere kontrolu, ke ja estas tatuo sur lia ŝultro. Victorine Taillefer samtempe eksignas al Rastignac la amon, kiun ŝi sentas por li, dum Vautrin sekrete entreprenas la preparadon de la murdo de ŝia riĉa frato. S-ino Michonneau sukcese dormigas Vautrin kaj per la malkovro de la tatuo certigas, ke li ja estas la eskapita malliberulo : ŝi avertas la policinspektoron, kiu alvenas al la gastejo kaj arestas Vautrin en ĉeesto de ĉiuj pensionanoj. Sed la saman tagon murdas la fraton de Victorine komplico de Vautrin.
Dum la pensionanoj de la gastejo Vauquer nur malfacile kvietiĝas post tiuj strangaj okazaĵoj, ridetanta patro Goriot alvenas ene de fiakro. Li anoncas al Rastignac, ke li ĵus luis novan apartamenton por Delphine kaj Rastignac per siaj lastaj sparaĵoj, ĉe la strato Artois, kaj li invitas la junulon tie por vespermanĝo. Goriot mem planas transloĝiĝi al ĉambreto lokita super la apartamento de la du amantoj. Tiu nova anonco kaŭzas grandan aflikton en la gastejo Vauquer, kaj la pensionanoj foriras unu post la alia.
Malgraŭ la penoj de patro Goriot, la financaj problemoj de liaj du filinoj pli kaj pli malboniĝas. La barono de Nucingen informas sian edzinon, ke ne eblas redoni al ŝi la monon de ilia edziĝo sen tute ruinigi ilin. Koncerne Anastasie, ŝi ne plu kapablas repagi la ŝuldojn kaŭzitajn de sia amanto Maxime de Trailles, kaj devas eĉ vendi la diamantojn de sia familio. Kiam li lernas la duoblan financan katastrofon, patro Goriot spertas gravan sveneton. Bianchon, amiko de Rastignac kaj studento pri medicino, ekzamenas la simptomojn ĉe la maljunulo kaj diagnozas danĝeran apopleksian krizon.