cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grizfrunta kolombo
Aspekto
Ĝi havas ĉirkaŭan longon de 28 cm kaj pezon de 155 g. Plenkreskuloj havas blugrizan kronon, blankecan frunton kaj grizan nukon montrantan purpuran brilegon. Ili havas blankecan gorĝon kaj ruĝan okulringon. La supraj partoj kaj flugiloj estas grizbrunaj kaj la subaj partoj estas blankecaj kun nuanco al hela rozkoloro en brusto. La subflugilaj kovrilaj plumoj estas ruĝecaj. La blanka pinto de la vosto estas pli mallarĝa ol tiu de la Blankpinta kolombo. La beko estas nigra, la kruroj ruĝaj kaj la irizo estas flava. L. r. hellmayrii havas pli palan frunton kaj pli malhelan kaj ruĝecan bruston.
Ĝi diferenciĝas el la Blankpinta kolombo pro la pli senkolora suba vizaĝo kaj la pli kontrasta, blugriza krono. Alia eco estas la ruĝa (ne blua) okulringo de la Grizfrunta kolombo, se tio ne fideblas en ĉiu parto de Brazilo, Argentino, Bolivio, Paragvajo kaj Urugvajo, kie tio estas tipe ruĝa en mabaŭ specioj.
Kutimaro
La Grizfrunta kolombo estas kutime vidata soleca aŭ en paroj, kaj estas sufiĉe timida. La flugo estas rapida kaj rekta, kun la regula frapado kaj vipado karaktera de kolomboj ĝenerale.
La manĝo de tiu specio estas ĉefe semojn prenitajn el la grundo, sed ili povas ankaŭ preni insektojn. La voĉo estas bastona uuu-vuuuuu-uu.
Terrinca
Terrinca (Terrinka) estas vilaĝeto de la Komunumo Stazzema (Stacema), Provinco Lucca (Lukka), Regiono Toskanio, Lando Italio.
Lokata ĉe la piedo de la monto Pania (Panja) kaj de la monto Corchia (Korkja), montoj de la Alpi Apuane-a montaro.
Ferieja vilaĝo, mergata en la arbarverdaĵo, distancas malmultajn kilometrojn de la maro Tirreno.
Antikva historio
La unua arkeologia estabiliĝo estas nekropolo de la Ligure-Apuana popolo de la tria jarcento antaŭ Kristo, kie estas troviĝitaj pintoj de sagoj, ujoj kaj aliaj aĵoj, signoj de antikva civilizeco.
Dum la jaro 181 a. K. la loka popolo, post akra batalado kun la Antikvaj Romianoj, estis deportitaj amase al la Sannio-an regionon, en la suda Italio. Nur kelkaj homoj saviĝis, kaj daŭrigis la lokajn tradiciojn.
Ni ne plu sciiĝas ĝis ĉirkaŭ la jaro 766 post Kristo, kiam iu Tassilone, nobela longobardo, filio de Autchisio, mortante, testamentis. En la propraĵlisto, verkita latinlingue, troviĝas ankaŭ la nomo Terrinca, kiel vilaĝo ĉe kiu lokiĝis ankaŭ kelkaj Tassilone-aj propraĵoj ("res in loco Terrinca"). La redaktinto de la testamento nomiĝis Teudeperto.
Priskribo
Ĉi tiu estis vilaĝo, antaŭ ne longa tempo, kiu vivteniĝis per agrikulturo kaj per ekstraktado de la marmoro. Fakte tiuj, kiuj ne okupiĝis pri la agrikulturo, okupiĝis pri la marmorekstraktado aŭ  marmorprilaborado.
La marmoro estis, kaj eĉ nun estas, ekstraktita de la minejoj, kies la plej fama estas la "Cava delle Cervaiole" (Kava delle Ĉervajole), dirita ankaŭ Minejo de Mikelanĝelo, itale "Cava di Michelangelo" (Kava de Mikelanĝelo), ĉar ŝajnas ke vere el ĉi tiu minejo la famega skulptisto Mikelanĝelo prenis la blankegan marmoron, diritan itale "statuario" (statumarmoron, kaŭze de sia eksterordinara blankeco kaj delikateco, kiu taŭgas esti prilaborita de la skulptistoj), por iuj siaj famegaj ĉefaj verkoj.
Agrikulturo
La Agrikulturo estis tia tipa de la montaj vilaĝoj.
Grava estis la kaŝtanarba kultivado, kun la sekva kaŝtanricoltado, aŭtune, kaj sia transformado en farunon, kiu estis bezonata por kuiri iujn simplajn vintrajn manĝaĵojn, kiel la jenajn:
Aliaj lokaj kultivadoj:
Esenca estis la brutbredado.
El la ŝafoj kaj el la bovoj oni akiris:
George Santayana
George SANTAYANA, naskita kiel Jorge Agustín Nicolás Ruiz de Santayana y Borrás la en Madrido, mortinta la  en Romo, estis filozofo kaj verkisto. Li verkis eseojn, novelojn kaj poemojn.
Kvankam Santayana naskiĝis en Hispanio kaj tie vivis ĝis 1872, li poste vivis kaj kleriĝis en Usono, verkis angle kaj estas konsiderata usona literaturisto, kvankam kun tre klaraj hispanaj (ne nepre hispaniaj) radikoj.
Biografio
Kiel infano Santayana vivis en Avilo (Hispanio); lia patro Agustín Ruiz de Santayana estis diplomato kaj pentristo. Lia patrino Josefina Borrás estis filino de hispana oficisto de la Filipinoj; Agustín estis ŝia dua edzo post vidviĝo de George Sturgis, komercisto el Bostono.
Santayana, kiu usonigis sian antaŭnomon al George, vizitis la gimnazion Boston Latin School kaj la Universitaton Harvard. Tie li estis disĉiplo de William James kaj Josiah Royce; ĉi lasta patronis lian disertaĵon.
Post diplomiĝo en 1886 li dum du jaroj studis en Berlino, poste reiris al Harvard por verki disertaĵon pri Rudolf Hermann Lotze. Li tie instruis filozofion en la ora epoko de Harvard. Kelkaj liaj studentoj poste mem famiĝis, ekzemple T. S. Eliot, Gertrude Stein, Wallace Stevens, Walter Lippmann kaj Harry Austryn Wolfson.
Dum tiuj ĉi 40 jaroj en Eŭropo li verkis 19 librojn kaj okupis diversajn akademiajn postenojn.
Verkoj
Precipaj verkoj de Santayana estas:
Fécamp (stacidomo)
Fécamp estas franca stacidomo sur linio - Fécamp, situanta apud urbocentro de Fécamp, en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Normandio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Bréauté-Beuzeville - Fecamp (359000).
Castanopsis cuspidata
Castanopsis cuspidata; japane : shii, 椎) estas specio de kastanopso origina el suda Japanujo (Honŝuo, Kjuŝuo, Ŝikokuo), suda Koreujo kaj Tajvano.
Ĝi estas mezgranda ĉiamverda arbo alkreskanta ĝis 20-30 metroj alte, parenca al la fago kaj la kverko. La folioj estas 5-9 cm longaj, teksture ledecaj, kun tute aŭ neregule dentata marĝeno. Tiu orientalisa kaj palearktisa specio vegetas en arbaroj kaj en kanjonoj, speciale apud la maro. La kotiledono de la nukso estas manĝata bolite aŭ rostate.
Ĝia morta ligno servas kiel gasto por multaj fungospecioj, inkludanta la eponima ŝitako.
Garegino la 1-a
Garegino la 1-a (laŭ okcident-armena prononco Karekino, armene: Գարեգին Ա. Սարգիսյան ) (27-an de aŭgusto 1932 - 29-an de junio 1999), funkciis kiel la Katolikoso de la Armena Apostola Eklezio inter 1994 kaj 1999. Antaŭe li funkciis kiel la Katolikoso de Kilikio de 1983 ĝis 1994 kiel Garegino la 2-a (armene : Գարեգին Բ. ).
Komencoj
Garegino, naskita kaj baptita kiel Nŝan Sargsjan, naskiĝis en Kesab, Sirio, kie li frekventis la armenan elementan lernejon. En 1946 li estis akceptita en la Teologia seminario de la Armena Patriarkejo de Kilikio kaj en 1949 ordinita diakono. En 1952, post diplomiĝo kun altaj honoroj, li estis ordinita celibata pastro kaj renomita Garegino. Li aliĝis al la ordeno de la Armena katolikosejo de Kilikio.
En 1955, li prezentis sian doktoran tezon pri la temo "La teologio de la armena eklezio, laŭ liturgiaj himnoj ŝarakanoj" kaj estis promociita al la eklezia grado de Vardapet . En la sekva jaro li servis kiel membro de la fakultato de la teologia seminario en Antelias, Libano. Li studis teologion dum du jaroj en la Universitato de Oksfordo kaj verkis La Koncilio de Kalcedono kaj la Armena Eklezio, publikigitan en 1965 en Londono. Reveninte al Libano, li servis kiel dekano de la seminario.
De 1963, li fariĝis helpanto de Katolikoso Ĥoreno la 1-a, en kies funkcio li havis multajn ekumenajn kontaktojn. Li servis kiel observanto ĉe la Dua Vatikana Koncilio, la Konferenco de Lambeth de 1968 kaj la Konferenco de la estroj de la orientaj ortodoksaj eklezioj en Adis-Abebo. Li prelegis pri teologio, literaturo, historio kaj kulturo en universitatoj en Bejruto, Rumanio, Moskvo kaj Kotayyam (Barato).
Lia eklezia kariero rapide progresis: En 1963 li estis altigita al altranga ĉefmandrito kaj la 19-an de januaro 1964, konsekrita episkopo de katolikoso Ĥoreno.
En 1971 li estis elektita Prelaso de la Diocezo de Nova Ĝulfo en Esfahano, Irano.
En 1973, li ricevis la rangon de ĉefepiskopo kaj estis nomumita Pontifika Legato de la Orienta Prelaso de la Sankta Apostola Eklezio en Ameriko de Armenio (en Novjorko) kaj en 1975 ĝia Primaso.
Dum sia tempo en Usono, li speciale zorgis pri la pli juna generacio de armenoj kaj ludis ŝlosilan rolon en la monkolektado por Libano 1976-1977.
Katolikosa Kunhelpanto de la Sankta Seĝo de Kilikio (1977-1983)
En 1977, li estis elektita Katolikoso de la Katolikosato de Kilikio kaj funkciis kiel Katolikosa Helpanto (armene: Աթոռակից Կաթողիկոս) ĝis la morto de Katolikoso Ĥoreno la 1-a en 1983.
Garegino la 2-a, Katolikoso de la Sankta Seĝo de Kilikio (1983-1994
Alia grava faceto de lia katolikosado estis liaj ekumenaj kontaktoj. Garegino la 2-a entreprenis ekumenajn vizitojn al Papo Johano Paŭlo la 2-a de Romo, Ĉefepiskopo George Carey de Canterbury, kopta papo Ŝenudo la 3-a de la Aleksandrio, la svisaj reformitaj eklezioj kaj la luteranaj eklezioj de Danio kaj Germanio. En 1989 li estis elektita honora prezidanto de la Mezorienta Konsilio de Eklezioj.
Garegino verkis plurajn librojn kaj libretojn en la armena, angla kaj franca kaj publikigis multajn artikolojn kaj studojn pri teologiaj, armenologiaj, filozofiaj, etikaj kaj literaturaj temoj en periodaĵoj.
Li ankaŭ faris oftajn vizitojn al la Patrino Seĝo de Sankta Eĉmiadzin kaj esprimis solidarecon en la vizito okaze de la Spitaka tertremo en Armenio 1988 kune kun Katolikoso Vazgen la 1-a.
Garegino la 1-a, Katolikoso de ĉiuj armenoj, Patrino Seĝo de Sankta Eĉmiadzin (1994-1999)
Post la morto de Katolikoso Vazgen la 1-a en 1994, Katolikoso Garegino Sargsjan estis elektita Supera Patriarko kaj Katolikoso de ĉiuj armenoj fare de Nacia Eklezia Asembleo de 400 delegitoj kaj poste nomata Garegino la 1-a, estante la unua Supera Patriarko kun tiu nomo.
En novembro 1998, Garegino spertis kanceran kuracadon en Novjorko. Li nomumis ĉefepiskopon Garegino Nersesjan, poste Garegino la 2-a, kiel ĝenerala vikario. Garegino la 1-a mortis en junio 1999.
Referencoj
Kategorio:Katolikosoj
Riki Sorsa
Sorsa performis ankaŭ en televid-programoj.
Azzate
Azzate estas komunumo de Italio.
Lago Fehér
Fehér (=blanka), (hungare Fehér-tó) estas artefarita fiŝista lagaro kaj protektata teritorio en Hungario apud Szeged kaj Szatymaz. La hungara nomo venis de natria karbonato, kiu faris blanka la lagon. Ĝi estas la plej granda natriokarbonata lago en Hungario, krome la plej signifa "hotelo" por almenaŭ 280-specaj birdoj. La lago apartenas al Nacia parko Kiskunság.
Historio
La unua mencio okazis en 1075 laŭ tiama ortografio „Feiertou”. Ĝis la 19-a jarcento Tiso ofte inundis la teritorion. En la 1930-aj jaroj la pli frua natura lago estis transformita artefarita lagaro kaj komenciĝis bredado de diversaj fiŝoj. Tiam Péter Beretzk esploris science la lagojn, en 1936 ili estis loke protektataj, en 1939 tutlande protektataj. En 1932 la unua kanalo el Tiso jam liveris akvon. En 1943 pli nova fiŝlago estis konstruita. En 1969 jam funkciis 16 fiŝlagoj, 83 artefaritaj basenoj, 18 trinkaj ujoj, 2 akvorezervaj lagoj, krome formiĝis en la teritorio insuloj kaj duoninsuloj. La teritorio apartenis al ŝtata bieno. Ekde 1994 la posedanto estas laŭjure nacia parko Kiskunság. La teritorio havas etŝpuran fervojon.
Staré Město (distrikto Bruntál)
Staré Město estas vilaĝo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Bruntál. En ĉi tie vivis.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1377.
Ĥutba
La Ĥutba aŭ Ĥutbah (en araba: خطبة khuṭbah, hutbe), kaj de tie en Esperanto ĥutbao, ĥutbaho aŭ ĥutbo, estas araba vorto kiu utilas kiel la unuaranga formala okazo por publika predikado en la tradicio de Islamo.
Tiaj predikoj okazas regule, kiel preskribita de la instruoj de ĉiuj juraj skoloj. La islama tradicio povas esti formale ĉe la dhuhr (tagmeza) kongregado de la vendreda preĝo. Aldone, similaj predikoj okazas por la islamaj festivaloj.
19488 Abramcoley
19488 Abramcoley estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nové Křečany
Nové Křečany (ĝis la jaro 1946 Nový Ehrenberk, Neu Ehrenberg) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Staré Křečany, situanta en Ŝluknova terlango. Ĝi troviĝas proksimume 2 km nordokcidente de Staré Křečany. Estas ĉi tie registritaj 143 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Moisselles
Moisselles estas franca situanta en departemento Val-d'Oise, regiono Francilio.
Nové Křečany
Nové Křečany situas en katastra teritorio Staré Křečany kun areo 19,08 km².
Moisselles
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Moissellois.
Nové Křečany
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1686.
Periș (Mureș)
Periș [periŝ] (hungare: Körtvélyfája [koertve:jfa:ja], germane: Birnbaum) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Gornești.
Periș situas ĉe rivero Mureș. La nacia vojo DM15 trapasas la vilaĝon kaj ligas ĝin al Gornești kaj Reghin.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 211 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 1 748 (rumanoj, 87 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1441. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
NGC 2290
NGC 2290 (aliaj indikoj — UGC 3562, MCG 6-15-12, ZWG 175.19, PGC 19718) estas galaksio en konstelacio Ĝemeloj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Celuloza acetato
Celuloza acetato respektive celuloza triacetato estas speco de plasto, produktita el celulozo pere de kemia reago kun aceta acido (ankaŭ nomata acetato).
Kemiaj ecoj
Celuloza acetato en kutimaj gradoj da kemiaj substituigoj solveblas pere de acetono, unuaranga celuloza acetato tamen ne. La substanco, kontraŭe al puraj celulozaj fibroj kiel kotono aŭ viskozo, industrie uzeblas por la kreo de plastaj formoj pere de enŝpruco en formejojn. Pura celuloza acetato travideblas, malfacile fajrigeblas kaj facile farbigeblas. Se el celuloza acetato produktiĝas fadenoj, tiuj havas tre glatan surfacon kaj briletas simile al silko. Por la kreo de plastaj formoj pere de enŝpruco en formejojn necesas temperaturoj inter 180 kaj 200 °C. Jam en temperaturoj super 85 °C malmultiĝas kaj iom post iom malaperas la silkeca brilo.
Utiligo
Celuloza acetato aparte uziĝas por la produktado de fadenoj por teksaĵoj, el kiuj iĝas vestaĵoj kaj aliaj tukoj. Teksaĵoj el la materialo apektas tre simile al silko kaj sentiĝas preskaŭ same mole. Ili malmulte faldiĝas, kaj tial ne bezonas intensan flegadon. Pro la malmulta ensuĉo de akvo ili taŭgas por pluvoprotektaj vestaĵoj kaj ombreloj. Sed ankaŭ ŝtofoj por bluzoj, ĉemizoj, jupoj, kravatoj kaj kalsonoj produktiĝas el la fadenoj.
En la optikaj tavoloj de maldikaj komputilaj kaj televidaj ekranoj, de ekranetoj de porteblaj telefonoj kaj similaj ekranetoj utiliĝas folioj el celuloza acetato. Multaj pliaj produktaĵoj de la moderna ĉiutaga vivo en industriiĝintaj socioj, kiel ekzemple plastaj okulvitroj aŭ la finaĵoj de ŝulaĉoj, la substanco uziĝas. Interalie celuloza acetato ankaŭ estas uzata por multaj infanludiloj: Ekzemple la konstruobrikoj de la firmao Lego estas el la materialo.
Pro sia firmeco la substanco ankaŭ uzatas en la laborila industrio, ekzemple por la teniloj de ŝraŭboturniloj, kaj en la elektroteknika industrio estas parto de kondensatoroj.
Dum la 1920-aj jaroj, celuloza triacetato anstataŭigis la antaŭan substancon celuloido kiel materialo por (kameraaj kaj porkineje multobligitaj) filmoj, ĉar ĝi tre malfacile bruligeblas kompare kun la antaŭa materialo. Filmoj kun celuloza triacetato tial ĝis antaŭ malmultaj jaroj eksplicite nomiĝis "sekurecaj filmoj". Nuntempe, plej granda aplikaĵo de fibroj el celuloza acetato estas la produktado de filtriloj de cigaredoj.
Flegado de ŝtofoj el celuloza acetato
Pro la kemia modifiko ŝtofoj el celuloza acetato pli rezistas kontraŭ damaĝiĝo pere de mikroorganismoj ol celulozaj teksaĵoj. Tamen la ŝtofoj estas disigeblaj pere de iuj fungoj, bakterio kaj ankaŭ termitoj. La ŝtofoj bone rezistas kontraŭ modifoj pere de forta lumo. Tre damaĝiĝemaj la ŝtofoj estas rilate al kontakto pere de acidoj - aparte de neorganikaj acidoj kiel sulfura acido - kaj de alkaloj. Pro la lasta fakto oni ne lavu ŝtofojn el la materialo per tre alkalaj lavpulvoroj. La glata strukturo de la fadenoj, kaj ligite al tio la pli granda rezisto kontraŭ malpurigo, nenecesigas lavadon en akvotemperaturo de pli ol 60 °C. Por ne detrui la silkecan brilon de la ŝtofoj, oni gladu ilin nur mezvarme (gladila ŝtupo 1), duonhumide kaj tuŝu la vestaĵan ŝtofon per la gladilo nur je la interna, nevidebla flanko.
Baziliko de Győr
(oficiale Baziliko-katedralo de Ĉieliro de Maria) estas Malgranda baziliko, ankaŭ pilgrimloko en Hungario, en urbo Győr.
Historio
Stefano la 1-a (Hungario) fondis diocezon en Győr, kie ankaŭ romanika katedralo konstruiĝis. El tio nur la absido restis, sed estas interese, ke iom da ŝtonoj venis el konstruaĵoj de la romianoj. Post la tatara invado la preĝejo rekonstruiĝis, kiel impona gotika konstruaĵo. Dum dominado de turkoj la preĝejo estis deponejo kaj parto de la fortikaĵo. Inter 1639-1645 la hungaroj trakonstruis ĝin, kiel baroka katedralo. En 1655 rifuĝinta episkopo el Irlando alvenis, kiu kunportis bildon pri Virga Maria. En 1697 laŭdire la bildo sangoploris, ekde tiam la preĝejo estas ankaŭ pilgrimloko. En 1823 ĝi ricevis parte klasikisman reornamon. En 1996 Johano Paŭlo la 2-a vizitis la preĝejon, kiu post unu jaro ricevis la rangon "Malgranda baziliko".
En la baziliko oni gardas diversajn sanktajn trezorojn, relikvojn. En la katedralo estis entombigitaj ekzemple ĉefepiskopo János Püsky, episkopoj István Breyer kaj Antal Juranics.
Varmfonta banejo
Varmfonta banejo (ankaŭ termobanejo aŭ termofonta banejo, germane  Thermalbad aŭ Therme) estas banejo kies mineralakvo kun natura akva temperaturo de minimume 20 celsiaj gradoj fontas el termofonto. La fonta akvo venas el la profundo de kelkaj mil metroj. La varma akvo ofte estas uzata por kuraci reŭmatismon kaj alergiojn.
Baneja terapio
Ekde jarmiloj oni uzas aperajn naturajn varmfontojn por banaj kaj kuracaj celoj, nome banterapio (ankaŭ balneoterapio). Ekde 5 jarcentoj antaŭ kristo oni konas antikvajn varmfontajn banejojn. En la eŭropa antikvo la romianoj havis faktan banan kulturon en la grandaj varmfontaj banejoj, la termoj (latine thermae). Thermae signifas varmfontajn banejojn.
La varmfontaj banejoj estas ofte en banurboj kun kuracistoj kaj ankaŭ teatroj kaj  restoracioj.
Oni havas varmfontajn akvojn en banejo de diversaj celsiaj gradoj, salobanejon kun (ĉirkaŭ 6 % natria klorido de maro en akvo). Oni trovas ankaŭ saŭnojn, vaporajn banejon kaj masaĝajn terapiojn.
La plej granda banurbo de la mondo estas la hungara ĉefurbo Budapest kun pli ol 120 diversaj fontoj kaj pli ol 21 publikaj banejoj. La banejoj estas parte 450 jarojn aĝaj.
Tre kona estas la varmfonta banejo en Hungario en Hajdúszoboszló.
Varmfontaj banejoj en Azio
Ankaŭ en Japanujo la varmfonta akvo havas longan tradicion, vidu en vikipedio: Onsen.
Trinka terapio
Oni ankaŭ trinkas la "sanigan akvon". Oni ofte parolas de saniga fonta aŭ de "saniga banejo".
Azzio
Azzio estas komunumo de Italio.
Ylitornio
Ylitornio estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Ylitornio situas ĉe la sveda landlimo, apud Tornio-rivero. La nomo signifas Supra Tornio (Alatornio, "Malsupra Tornio", estas ligita al urbo Tornio). En la alia flanko de rivero en Svedio la najbara komunumo nomiĝas ankaŭ Supra Tornio (svede: Övertorneå).
(15298) 1992 EB13
(15298) 1992 EB13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Gro Harlem Brundtland
Gro HARLEM BRUNDTLAND [gru hArlem brIntlan] (naskiĝis la ) estas norvega kuracisto, politikisto kaj la unua virina ĉefministro de Norvegio.
Gro Harlem edziniĝis kun Arne Olav Brundtland en 1960 kaj aldonis lian familian nomon al la sia. Ŝi edukiĝis kiel kuracisto, sed jam en 1974 estis plentempa politikisto por la norvega laborista partio (Det norske arbeiderparti).
Ŝi havas longan sperton en la norvega registaro, unue kiel ministro pri mediprotektado (1974-1979), poste kiel ĉefministro (1981; 1986-1989; 1990-1996). Ŝi estis populara ĉefministro kaj respektata politikisto ankaŭ ekster la propra partio.
Gro Harlem Brundtland famiĝis ekster Norvegio unue pro sia estrado de Monda Komisiono pri Medio kaj Disvolvado, starigita de UN en 1983. Ŝi estis estrino de tiu komisiono, kiu liveris en 1986 raporton "Nia komuna estonteco".
En 1996 Gro Harlem Brundtland definitive forlasis norvegan politikon kaj en 1998 ŝi estis elektita kiel ĝenerala sekretario de Monda Organizaĵo pri Sano (MOS, angle WHO, france OMS) por kvinjara periodo. Dum ŝia estrado en MOS, ŝi akre batalis kontraŭ povo de tabakaj firmaegoj.
Ŝi emeritiĝis en 2003.
Imprimi potest
Imprimi potest (Povas esti presata) en la Katolika Eklezio estas oficiala deklaro, kiu povas esti donita fare de estro de monaĥa ordeno al verko pri teologia temo, se tiu verko pretendas esprimi katolikan vidpunkton kaj la aŭtoro estas ano de la ordeno.
Ĉiu teologia verko, kiu deklaras sin katolika devas ricevi aprobon, kiu havas du stadiojn: “Nihil obstat” (latine Nenio obstaklas) de cenzuristo (latine Censor Librorum) kaj “Imprimatur” (latine Estu presata) de episkopo. Ambaŭ atestaas, ke la verko ne enhavas tezojn, kiujn kontraŭas al la doktrino de la Katolika Eklezio.
Se teologian verkon skribis ano de monaĥa ordeno, do antaŭ “Imprimatur” kaj krom “Nihil obstat” la aŭtoro devas de la estro de sia ordeno aŭ de rajtigita de tiu persono ricevi permeson, konatan kiel “Imprimi potest”.
Por novaj eldonoj kaj reeldonoj necesas nova permeso.
Petalaro
Korolo (el la latina corolla)  aŭ petalaro estas la interna cirklo de florfolioj. Ĝi konsistas el ĉiuj petaloj. Ofte la plej okulfrapa parto de la floro kun delikate maldikaj petaloj, la korolo allogas insektojn por polenado.
NGC 2291
NGC 2291 (aliaj indikoj — ZWG 175.20, MCG 6-15-13, NPM1G +33.0090, PGC 19719) estas galaksio en konstelacio Ĝemeloj.
Elisha Kane
Elisha Kent KANE [KEJN] (28a de februaro 1820 – 16a de februaro 1857) estis usona esploristo, kaj medicina oficiro en la Usona Mararmeo dum la unua duono de la 19a jarcento. Li estis membro de du ekspedicioj al Arkto por savi la esploriston Sir John Franklin. Li estis ĉe la malkovro de la unua vintra kampadejo de Franklin, sed li ne trovis tion kio estis okazinta al la katastrofa ekspedicio.
Petalaro
La petala formo tre varias inter la florplantoj. Ili povas esti kuniĝintaj, almenaŭ baze: tio estas flora tubo. Ili povas esti tute kuniĝintaj, kloŝforme, kiel ĉe la gencianoj.
Sambourg
Sambourg estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 89 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Sambourg etendiĝas sur 12.44 km², kaj havis 89 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 7.2 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Petalaro
Kelkaj plantoj havas florojn senpetalajn aŭ kun tre malgrandaj petaloj, ekzemple ĉe la fagacoj aŭ poacoj.
Sambourg
Administrado
Sambourg apartenas al la kantono de Ancy-le-Franc, kies ĉefurbo estas Ancy-le-Franc. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avallon, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Petalaro
En la floroformulo ĝi havas la mallongigon de Ko.
NGC 2291
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Orienta Eŭropo
Orienta Eŭropo estas precize la orienta regiono de la kontinento Eŭropo; temas pri geografia vorto. Tamen, la divido de Eŭropo en okcidenta kaj orienta variis gravege laŭlonge de la historio.
Maniero analizi tion estas priatenti kio estas konsiderebla centro de Eŭropo (aŭ Mitteleuropa laŭ disvastigata germana esprimo). Inter la jaroj 1945 kaj 1989 respektive 1991, kiam pluraj ŝtatoj en centra Eŭropo estis satelitaj ŝtatoj kaj vole-nevole komunismaj aliancanoj de la Sovetunio, landoj kiel Hungario aŭ Pollando klare apartenis al la "Orienta Bloko" kaj konsideriĝis orienteŭropaj; male nuntempe tiuj proklamas sian centrecon kontraŭ la eksaj sovetaj respublikoj.
La Statistika Servo de la Unuiĝintaj Nacioj difinis Orientan Eŭropon antaŭ 1989 kiel la aron de la jenaj ŝtatoj:
Krome pliaj ŝtatoj estis Respublikoj de Sovetunio en du specifaj regionoj, nome Baltio kaj Kaŭkazo, kaj foje estas klasitaj kiel parto de Orienta Eŭropo rilate politikan historion; pri geografio la unua regiono estas klare eŭropa, la dua estas intermeza inter Azio kaj Eŭropo:
Krome la difino de Orienta Eŭropo laŭ iuj aŭtoroj ampleksiĝis inkludante aliajn ekssocialismajn ŝtatojn, geografie apartenantaj al la sudoriento de la kontinento kaj al la Balkana duoninsulo, kaj la Kaŭkazaj lando, kiuj estas geografie interaj inter Eŭropo kaj Azio:
Mezodermo
Mezodermo estas la 3-a origina ĉeltavolo, kiu formiĝis inter endodermo kaj ektodermo
vidu epidermo, dermo
(13628) 1995 WE
(13628) 1995 WE estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Kampo (agrikulturo)
Kampo aŭ agro en agrikulturo estas kulturata aŭ kulturebla terpeco, kutime, sed ne necese, ebena aŭ preskaŭ ebena.
Grunda influo
La grundotipo rekte influas kiom kulturebla kaj fekunda estos la kampo kaj gvidas la laboron por kulturebligi la celitan terpecon. Ekzemple:
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri kampo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Ignostikismo
Ignostikismo estas la vidpunkto ke la demando pri la ekzisto de Dio estas sensignifa ĉar la terminoj estas "klare ne malpruveblaj" kaj "baze nekompreneblaj". Por la ignostikano, la deklaraĵo "Dio ekzistas" ne estas propozicio (diraĵo kio povas esti vera aŭ malvera) sed kontraŭe estas sensenca kiel "mizaris la maldikdudelfoj".
Termino
La termino ignostikismo estis farita de rabeno Sherwin Wine, fondinto de la Societo por Homarisma Judismo.
Teologio
Ignostikismo falas sub la kategorio de sendiismo. Ateisto dirus "Mi ne kredas ke Dio ekzistas", agnostikano dirus "Mi ne scias ĉu Dio ekzistas aŭ ne", kaj ignostikano dirus "Mi ne scias kion tio signifas, kiam vi diras 'Dio ekzistas'".
En la citaĵo sub "Dio" en la Gvidilo al Homarisma Judismo, eldonita de la Societo por Homarisma Judismo, ignostikismo estas difinita tiel: "trovanta neniom da signifo en la demando pri Dia ekzisto ĉar nenio pruvebla rezultas de ĝi." Ĉi tiu uzo de la termino "pruvebla" estas konsekvenca kun logika pozitivismo kaj indikas ke la vorto "Dio" estas sensignifa ĉar la preciza difinaĵo de Dio kiel "estaĵo" mankas.
István Wesselényi
Biografio
Ekde 1699 István Wesselényi estis departementestro deKözép-Szolnok. En aŭgusto de 1704 li fuĝis Sibion de antaŭ armeo de Francisko Rákóczi la 2-a kaj li restis tie ĝis 1708. Inter 1710 – 1713 li estis prezidanto de 16 membra deputitaro por provizora regado de Transsilvanujo. De 1711 ĝis 1715 li estis prefekto de departemento Kolozs, en 1715 prezidanto de landkunveno kaj Transilvanuja Juĝejo (statuum praesidens). Ekde 1731 li estis provizore gubernia prezidanto. La 16-a de februaro 1733 la landkunveno en Sibio kandidatigis lin guberniestro, sed li baldaŭ mortis. Inter 1703 kaj 1708 de li verkita taglibro estas grava fonto por historio de Transilvanujo.
Stacio Ōwada (Nara)
Stacio Ōwada  (japane: 大輪田駅 [Ooŭada-eki], angle: Ōwada Station) estas fervoja stacio en Kaŭai, Gubernio Nara, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Tawaramoto.
Olivarbo
Olivarbo aŭ Olivujo (Olea europaea), estas mezgranda arbo el la genro oleo (Olea), el la familio de la oleacoj (Oleaceae). Oni kultivas ĝin jam de la 4-a jarmilo a.K..
Hipodermo
Hipodermo aŭ subdermo estas tiu subhaŭta konektiva histo, kiu ligas la dermon al la subaj muskoloj.
Olivarbo
Subspecioj
Ekzistas ses naturaj subspecioj disvastigitaj tra larĝa arealo.
NGC 2292
NGC 2292 (aliaj indikoj — ESO 490-48, MCG -4-16-22, VV 178, AM 0645-264, CGMW 2-41, PGC 19617) estas galaksio en konstelacio Granda Hundo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Trombo
La tromboj - estiĝintaj en la vaskulo, koro - drivas, se ŝanĝiĝas la endotelio (vaskula muro). Plej facile ekflosas la vejnaj tromboj, ĉar ili gluiĝas nur malforte al la muro.
Isabelle Attard
Isabelle Attard (naskiĝis en Vendôme) estas franca politikisto. Ŝi estas parlamentano en La Nacia Asembleo ekde 2012.
Biografieto
Post kiam ŝi forlasis lernejon, Isabelle Attard laboris por la ĵurnalo La République du Centre en Orléans, dum ŝi kompletigis studon de historio. Post tio, ŝi vivis en Svedio kaj studis nordian arkeologion en Universitato de Umeå. En Parizo ŝi laboris en la Nacia Muzeo de Natura Historio kaj en 2000 ankaŭ akiris diplomon (DEA) pri media arkeologio. Ŝi komencis labori kiel arkeologo kaj aliĝis al partio Les Verts en 2001. En 2005 ŝi estis direktoro de la Muzeo, en kiu la Tapiŝo de Bayeux estas ekspoziciata. En la Francaj deputitaj balotoj de 2012 ŝi kandidatis en la kvina balotdistrikto de Calvados por la nove fondita partio EELV kaj estis elektita al la Nacia Asembleo.
Boursières
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
(12307) 1991 UA
(12307) 1991 UA estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
(15299) 1992 ER17
(15299) 1992 ER17 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).
Compans
Compans estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Companais.
Ĉiniot
Geografio
Ĉiniot situas sur ebenaĵo kun montetoj kaj elstarantaj rokoj laŭ maldekstra bordo de Ĉenabo, la alia (transa) bordo situas urbo Rabvah. De Ĉiniot Fajsalabado troviĝas 36, Lahoro 131, Rawalpindi 209, Multano kaj Islamabado po 223, Peŝavaro 288, Kveta 592, Sukur 599, Hajderabado 836, Karaĉio 961 kilometrojn (aere).
Historio
Pri Ĉiniot mankas fidelaj fontoj el la mezepoko. Dum la Mogola Imperio Ĉiniot apartenis al provinco de Lahoro. Inter 1640 kaj 1656 la urbo estis fama pri belega nova moskeo. La metiistoj laboris eĉ en Taĝ-Mahalo. Post falo de mogoloj nelonge estis en tiu loko sendependa regno, poste la sikoj sekvis. La urbo falis en britan regadon en 1849 kaj la urbo ricevis komunuman statuson en 1862. Tiutempe irigaciaj kanaloj estis konstruitaj kaj tio kreis multajn novajn "kanalajn koloniojn" ĉirkaŭ Ĉiniot. Post la sendependiĝo en 1947 la islamaj rifuĝintoj el nova ŝtato Barato ekloĝis ankaŭ en Ĉiniot.
Loĝantaro
En Ĉiniot la parolata lingvo estas la panĝaba.
Eduko
En Ĉiniot universitato funkcias kun pluraj aliaj kolegioj. Menciindas la biblioteko.
Ekonomio
Ĉiniot estas fama pro siaj lignaj mebloj kaj disvolviĝis kiel centro de lignoprilaboro pro la rivero Ĉenabo - ĉar la konstruligno de Kaŝmiro estas flosigita laŭ la rivero direkte al Ĉiniot. La aliaj produktoj inkluzivas silkojn, kotonojn, tritikojn, sukerojn, rizojn, laktojn.
Trafiko
Ĉiniot estas ĉe la intersekciĝo de la vojoj Fajsalabado-Sargodha kaj Lahoro-Ĝang. La plej proksima internacia flughaveno funkcias ĉe Fajsalabado. La stacidomo estis konstruita en 1927 ĝi estis bonega paŝo por la loka ekonomio. Tra la ponto estas atingebla Sargodha, en la alia direkto ĉefe Fajsalabado, iom pli longa trako Lahoro.
Klimato
Ĉiniot situas en varma duonarida klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (BSh) kun influo de musono. La vetero estas ŝanĝiĝema. La temperaturo averaĝe varias inter 19-39 °C. La averaĝa jara precipitaĵo estas 399 milimetroj. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte en la musona periodo inter junio-septembro.
Tanjung Duren Utara
Tanjung Duren Utara estas administra vilaĝo de distrikto Grogol Petamburan en la ĉefurbo Ĝakarto. Ĝi havas 20.879 loĝantojn dum la 2010-a popolnombrado. Ties poŝta kodo estas 11470.
Ĉilia hispana lingvo
Ĝi estas tre malsama al la norma hispana lingvo je sintakso, morfologio, fonetiko kaj leksiko. Ĝia tipa karakterizo estas siaj propraj morfologiaj trajtoj. Pro longtempa lingva izoliĝo eblas ke trajtoj de la hispana lingvo de la 17-a jarcento ankoraŭ restas en la ĉilia hispana lingvo, interalie, la voseo t.e. la uzado de la pronomo "vos" kiel dua persono singularo, kune al "tú".
La ĉilian hispanan lingvon oni ne trovas en formala elparolo, kvankam la parolantoj mem estas ĉilianoj. Ĝi estas nur uzata en ĉiutagaj aŭ familiaj situacioj.
San Pablo Macuiltianguis
Geografio
San Pablo Macuiltianguis apartenas al la distrikto Ixtlán de Juárez al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono Sierra Norte), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 956 loĝantojn. El tiuj estis 461 viroj kaj 495 virinoj. La komunumo havas surfacon de 162,03 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2100 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 737 indiĝenoj. El tiuj 659 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 659 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
28535 Sungjanet
28535 Sungjanet estas tre malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nyíri
Nyíri [njIri] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sátoraljaújhely.
Situo
Nyíri situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Pálháza troviĝas 8, Miskolc 88 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1270 laŭ tiama ortografio "Nyri" apartenanta al fortikaĵo Füzér. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis tie 569 homoj, (564 hungaroj). Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.
Ilonka Kormos
Ilonka Kormos [kormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kormos Ilonka estis hungara operetkantisto, primadono, subreto. Ŝia origina familia nomo estis Kováltsik [kovAlĉik], ŝiaj ĉiuj personaj nomoj estis Ilona Anna Berta.
Ilonka Kováltsik naskiĝis la  en Németújfalu, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Ilonka Kormos akiris aktoran diplomon en Tutlanda Reĝa Teatra Akademio en 1902, sed ŝi komencis sian aktoran karieron post 2 jaroj. En 1906 ŝi estis membro de aktortrupo de Albert Kövessy, en 1908 ŝi rolis en Népszínház, poste trupo de Lajos Palágyi. Inter 1912-1914 ŝi ludis en Theater an der Wien kaj de:Raimundtheater, poste en pluraj budapeŝtaj teatroj ĝis 1921. Ŝi edziniĝis en 1923 kaj eksedziniĝis en 1960.
(13629) 1995 WD2
(13629) 1995 WD2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
George Lucas
George Walton LUCAS (filo) [ĝorĝ lukas] (naskiĝis la 14an de majo, 1944) estas usona filmisto, fama pro sia epopeecaj filmserioj Star Wars ("Stelaj Militoj" esperante) kaj Indiana Jones. Star Wars, de 1977, kelkaj konsideras esti la unua filmo de la "alta koncepto", kvankam aliaj opinias ke la unua fakte estis Jaws de Steven Spielberg.
Lucas naskiĝis en Modesto, Kalifornio kaj studis kinarton dum la 1960aj jaroj en Los-Anĝeleso ĉe la Universitato de Suda Kalifornio, unu el la plej fruaj universitatoj havantaj studprogramon dediĉitan al kinarto. Tie li kreis diversajn mallongajn filmojn, inkluzive la fruan version de THX 1138. Post diplomiĝo li fondis la filmproduktejon American Zoetrope kune kun Francis Ford Coppola, celante liberan medion en kiu filmistoj faru filmojn sen la subprema regado de la studiosistemo de Holivudo. La plano iomete fiaskis, sed pro la sukceso de siaj filmoj American Graffiti kaj Star Wars, Lucas starigis propran studion, Lucasfilm, en Kantono Marin en sia hejma norda Kalifornio, for de la influo de Holivudo. La filioj de Lucasfilm (Skywalker Sound pri sono, Industrial Light and Magic pri optikaj efektoj kaj trukoj) fariĝis tre respektataj firmaoj en siaj fakoj.
Crépy-en-Valois
Crépy-en-Valois estas franca situanta en departemento, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Crépynois.
Arini (Bacău)
Arini (Bacău) (hungare: Magyarfalu, madjarfalu) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bacău.
Loĝantaro
En 1992 ĝi havis 1 337 loĝantojn (rumanoj, 1300 ĉangohungaroj).
Vidu ankaŭ
Listo de ĉangohungaraj urboj kaj komunumoj en Moldovo
Brotte-lès-Ray
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
D-ro Dorner
D-ro Dorner estas originale esperantlingva romano, verkita de Hans Egerrup. Ĝin eldonis en 1945 la Dana Esperanto-Eldonejo, dane nomata Dansk Esperanto-Forlag. Temo de la romano estas la morale forte pridisputebla ideologio plibonigi la genojn de estontaj infanoj per elekta artefarita fekundigo - ideo intense traktita en la epoko de naziismo dum la antaŭaj 12 jaroj.
Kavaliro en tigra felo
Kavaliro en tigra felo - estas traduko de famega eposo La kavaliro en panterfelo verkita en la 12-a jarcento de la kartvela poeto Ŝota Rustaveli. Estas interese, ke la tradukisto uzis esprimon tigra felo, kvankam historie pli ĝuste estus uzi pantera felo.
Enkonduko de redaktisto
Kavaliro en tigra felo - la pli grandan prifierindaĵon de la kartvela popolo, mi ekkonis unue en Tbiliso, la ĉefurbo de Kartvelio. Tiu fakto mem evidentigas, kio mankas. Malgraŭ la multnombraj fremdlingvaj tradukoj, tiu, enhave, kaj eble eĉ pli, forme, elstara epopeo de la 12 jarcento [de] kartvela poeto Ŝota RUSTAVELI ne atingis multajn eksterlandajn legantojn, almenaŭ ne laŭ ĝia merito. Laŭ mi, [pro] unuavice lingvaj barieroj, ĉar kvankam multnombraj, granda parto el la tradukoj ne estas tre altnivela;ili ne respeguligas la formon kaj enhavon de Rustaveli. Alia kaŭzo povas esti la relativa neglekto pri orientlandaj literaturoj en la literaturscienco.
Kavaliro en tigra fela estas interesa el multaj vidpunktoj, eble precipe kiel sintezo de okcidenta kaj orienta kulturo[j]. Grandan influon sur la enhavo havis la antik[v]a greka filozofio (laŭdire Rustaveli studis filozofion en Bizantio) kaj sur la formo, antaŭ ĉio, persa kaj araba mezepoka literaturo, kies simboloj kaj metaforoj tre oftas en la poemo.
La traduko de la tuta poemo far sinjoro Zurab MAKAŜVILI, el multaj vidpunktoj superas al diversaj nacilingvaj tradukoj, konservante kaj la enhavon kaj la formon.
Mi tre ĝojas, ke la esperantistaro nun havas la eblecon ekkoni ĉi-tiun vere atentomeritan kaj belan tradukon, kaj mi kredas, ke sinjoro Zurab MAKAŜVILI vane ne laboris.
Kartvelologo Joakim ENWALL (Stokholmo, Svedio).
Ruslingva enkonduko
HEROOJ DE RUSTAVELI PAROLAS EN ESPERANTO
Rimarkinda poemo - Kavaliro en tigra felo estas ne nur kolorriĉa beletraĵo de kartvela poeto de la 12-a jarcento Ŝota RUSTAVELI, tio estas enkorpiĝo de vivkonfirmantaj, tuthomaraj ideoj de humanismo, alta amo kaj solidareco de popoloj.
Prikantante la plej bonajn kavalirajn kvalitojn, la mezepoka poeto kreis unikajn figurojn kaj karakterizojn de homoj, pasie amantaj en libereco, vivo kaj justeco.
Pertti Paasio
Pertti Kullervo Paasio (2-a de aprilo 1939 Helsinki – 4-a de aprilo 2020 Turku) estis finna politikisto. Lia partio estis Socialdemokratia Partio de Finnlando. Paasio estis membro de finna parlamento 1975–1979 kaj denove 1982–1996, prezidanto de la partio 1987–1991, ministro pri eksteraj rilatoj 1989–1991 kaj membro de Eŭropa parlamento 1996–1999.
Kavaliro en tigra felo
Ruslingva enkonduko
Herooj de Rustaveli estas homoj de diversaj naciecoj: araboj, hindusoj, ĉinoj, persoj kaj aliaj. En unu loko oni mencias rusojn kaj francojn. Ilia interkompreniĝo simbole determinas amikecon de popoloj, tiom plensange enirinta en nian hodiaŭan vivon. [La vortojn oni skribis antaŭlonge de disfalo de l'"unuanima familio de popoloj", kiel oni nomis eksan Sovetunion. - NSt].
Pertti Paasio
Lia patro estis Rafael Paasio.
Kavaliro en tigra felo
Ruslingva enkonduko
Temo de l'poemo estas saturita per dramatikaj kaj foje eĉ tragikaj situacioj, tamen ili estas efemeraj kaj ankaŭ mallong- daŭras ĝuste kiel malbono mem. Herooj de l'poemo sankte kredas al venko de bono kaj dum ilia agado ilia ĉefa orientigilo estas kuraĝo, alta amo, neŝancelebla amikeco kaj konvinkeco je morgaŭo.
Ĝis nun oni havas ĉ. 60 plenajn tradukojn de l'poemo en diversaj lingvoj de la mondo. Tiu ĉi libro estas traduko [de la poemo] en la lingvo de internacia interkomunikado - Esperanto. La tradukisto - Zurab MAKAŜVILI - konservis ĉefajn trajtojn de l'originalo: saĝegon de l'senco, organizitajn rimojn, kvanton da silaboj en unu linio kaj melodiecon de l'verso.
Georgij KOROTKEVIĈ, estrarano de Asocio de Sovetaj Esperantistoj (Moskvo).
Fera Pordo
Fera Pordo aŭ Ferpordo (aŭ Fera Pordego) (rumane Porţile de fier, serbe: Gvozdena vrata-Đerdap) estas interkrutejo kaj energicentralo sur Danubo. Ĝi situas inter la Sud-Karpatoj kaj la Serba Ercmontaro ĉe la limo inter Rumanio kaj Serbio. Ĝis sia konstruo de 1972, ĝi estis la plej danĝera riverparto de Danubo por la ŝipveturo, kiu ne estis trapenetrebla sen helpo de lokaj pilotŝipoj, tir-ŝipoj.
Situo
Ĝi estas la plej impona val-trarompo de Eŭropo. Ĉe la plej bela parto, la t.n. Cazan (= kaldrono) proksime al la urbo Orşova, kie la ŝveligo de Danubo kaŭzas, ke la rivero iĝas 200 metrojn larĝa kaj 120 metrojn profunda.
La tri plej konataj urboj en la proksimo de la Fera Pordo estas krom la jam menciita Orşova ankoraŭ Drobeta-Turnu Severin (Rumanio) – kie ankaŭ muzeo prezentas la historion de la energicentralo "Porţile de fier" – kaj Kladovo en Serbio.
Historio
En la 1830-aj jaroj la hungara inĝeniero Pál Vásárhelyi faris navigebla tiun etapon, ĉar tiutempe ĝi parte apartenis al la Hungara Reĝlando.
Respublikoj de Sovetunio
USSR konsistis el uniaj respublikoj, laŭ la konstitucio ili estis sendependaj ŝtatoj kaj havis formalan juron eliri el Sovetunio. Ĉiu unia respubliko havis juron interrilati kun alilandaj ŝtatoj, interŝanĝi konsulejon, partopreni en interŝtataj organizoj. Ekzemple, Belorusa SSR kaj Ukraina SSR membriĝis en UN, same plena Sovetunio.
Fera Pordo
Historio
Lepenski Vir estas setlejo de la Eŭropa prahistorio kiu datas de pli ol 8000 jaroj kaj kiu disvolvis ekonomian kaj soci-kulturan sistemon ege prilaboritan. Ĝi estas proksime de la rivero Danubo, pli precize ĉe ties paso en la interkrutejo Fera Pordo.
Respublikoj de Sovetunio
La unio enhavis 4-16 respublikojn alitempe:
Valdorfpupo
Valdorfpupo aŭ valdorfa pupo, foje ankaŭ Steiner-pupo estas pupo uzata en valdorfa pedagogio. Ili estas proponataj al infanoj en valdorfaj infanĝardenoj kaj lernejoj.
Valdorfpupo estas vole simplaspekta por ke la infano mem uzu klaj plifortigu siajn imagpovon kaj kreivon. Tial la pupo ne havas vizaĝesprimon.
Kruroj kaj brakoj estas flekseblaj kaj ebligas naturajn poziciojn.
Pedagogiaj celoj
La uzo de valdorfpupo celas stimuli la imagpovon de la ludanta infano. Ĉar la aspekto de la pupo ne altrudas apârtan senton, la infano povas projekcii la mimikon ligitan al la ludo. Tiu faro de la infano gravas al ĝia evoluo.
Aldone pro la diversaj naturmaterialoj, la infano lernas per tuŝa kognicio.
Tipoj
Ne ekzistas multaj diversaj tipoj de valdorfpupoj. Jen kelkaj el ili:
Fabrikado
Kvankam la merkato de valdorfpupoj estas sufiĉe granda, ne ekzistas grandaj produkantoj, krom la germana firmao „Käthe Kruse Puppen GmbH“, sed multaj malgrandaj metiistoj.
La fabrikado estas kutime 100% manfarita. Tial ĉiu pupo estas almenaŭ iel malsama de la aliaj. Oni povas nomi ilin unikaĵoj. Artistoj alte taksas tiajn malsamojn, kiuj evidentigas la unuecon de la pupoj.
Ĉefe la vizaĝo estas grava indiko de rekono inter la verkoj de diversaj artistoj. Ĝi povas esti pentrita aŭ brodita.
La pupoj estas plenigitaj de molaj materialoj kiel lano, aŭ pli malmolaj kiel rizo. La elekto de la plenigmaterialo difinas la molecon de la pupo kaj la eblon formi ĝin.
Aspekto
Kompare al kutimaj pupoj, la aspekto de valdorfaj pupoj estas malpli klara kaj detala. Manoj kaj piedoj estas simplaj ŝtumpoj. Sur la vizaĝo distingeblas nur vangoj kaj nazo, orelaj ekzistas nur maloftege.
La kapo de valdorfpupo estas kutime ornamita de hararo aŭ kapvestaĵo. La haroj de plej altkvalitaj pupoj estas faritaj ekz. el plantfarbita lano kaj unuope nodita al la kapo. Foje oni uzas ankaŭ pretajn perukojn, kiuj kutime ne estas el naturmaterialoj, sed el artefaritaj materialoj.
Baze, ne ekzistas limo al aspekto de valdorfpupo. Tiel ĉiu artisto koncentriĝas je la laŭ vi plej esenca punkto en siaj verkoj.
Materialo
Valdorfpupoj estas faritaj ĉefe el naturmaterialoj. Artefaritaj materialoj estas nur malofte aldonitaj, kaj nur por malgrandaj eroj. Kutimaj materialoj estas:
Fera Pordo
La energicentralo, historio
La akvoenergia centralo estis konstruita inter 1964 kaj 1971 en kunlaboro de Rumanio kaj Jugoslavio. Ĝi estis konstruita en la danuba interkrutejo Ferpordo. La valbaraĵo estigis baraĵlagon longan 150 kilometrojn (Sub-Danuba Lago). La akvosurfaco estis altigita 35 metrojn. Tiel iĝis la akvovojo Danubo pli bone ŝipebla.
Ĝi produktis energion de 2 050 megavatoj (ĉ. 1980). Oni konstruis sur la baraĵo (alta 54 m, larĝa 36 m) en larĝo de 9 m fervojan kaj aŭtomobilan pontojn inter Jugoslavio kaj Rumanio.
En la jaro de 2002 komenciĝis la renoviga laboro de VA Tech Konzern.