cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberland
Liberland, oficiale la Libera Respubliko de Liberlando (ĉeĥe: Svobodná republika Liberland, angle: Free Republic of Liberland) estas mem-proklamita mikronacio, kiu troviĝas  ĉe unu pako de lando sur la okcidenta bordo de la rivero Danubo inter Kroatio kaj Serbio, kunuzanta la landan landlimon kun la tiutempa. Ĝi estis proklamita la 13-an de aprilo 2015 fare de la ĉeĥa politikisto kaj aktivisto Vít Jedlička.
La oficiala retejo de Liberlando deklaras ke la nacio povus esti kreita pro la daŭranta Kroatia–Serbia landlima disputo.
Geografio
Ekde la Jugoslavaj Militoj, kelkaj limlandaj teritorioj inter Serbio kaj Kroatio estis disputitaj, kiel la Insulo de Vukovar kaj la Insulo de Šarengrad. Tamen, kelkaj aliaj teritorioj iris malpretenditaj ambaŭflanke. Liberlando estis proklamita sur la plej granda de tiuj landaj pakoj, kiu estas konata kiel Gornja Siga (signifanta supra tufa).
La areo estas ĉirkaŭ 7 km² (3 kv m) kaj plejparto de ĝi estas kovrita de arbaroj. Loĝantoj ne estas. Ĵurnalisto de Parlamentní Listy ( cz ) kiu vizitis la areon en aprilo 2015 trovis domon kiu estis forlasita por tridek jaroj, laŭ konfeso de homa loĝanto en la proksimeco. La vojo estis raportita ke estas en malbona kondiĉo.
La rivero Danubo, kiu estas la nura akvobordo de Liberlando, estas internacia akvovojo kun libera aliro al la Nigra Maro por pluraj landoj sen malaliro.
Vit Jedlička rekomendis uzi boatojn por atingi Liberlandon.
Caravaggio (urbo)
Caravaggio (esperantigebla kiel Karavaĝo; ankaŭ konata kiel Careàs, laŭ la loka bergama dialekto de la lombarda lingvo) estas komunumo de Italio kun 15.600 loĝantoj, lokita en la provinco Bergamo, en la okcidenta bergama ebenaĵo. Ĝia teritorio ankaŭ inkludas du subvilaĝojn, Masano kaj Vidalengo, kaj plurajn etajn kamparajn establiĝojn. La komunumo ŝuldas sian famon al la loka sanktejo, titolita al Dipatrino, kiu, laŭ la katolika tradicio, aperis en 1432 en la kamparoj kiuj ĉirkaŭis la urbocentron. La nunan bazilikon starigis en 1571 la arkitekto Pellegrino Tibaldi.
Liberland
Geografio
Estas du internacie rekonitaj suverenaj ŝtatoj kiuj estas pli malgrandaj ol la areo kiun Liberlando pretendas: nome la Vatikana Urbo kaj Monako.
Historio
La levigo de la flago en Liberlando estis elfarita de Vít Jedlička kaj kelkaj de liaj asociitoj ĉe la sama tago kiam la respubliko estis proklamita. Jedlička estas membro de la ĉeĥa Partio de Liberaj Civitanoj, kiu bazigas siajn valorojn pri la klasika liberala ideologio.
Caravaggio (urbo)
Caravaggio ankaŭ estas konata tuttere ĉar ĝi nomigis la famegan italan pentriston Michelangelo Merisi de Caravaggio, kiu naskiĝis en Milano en 1571 sed loĝis en la urbo dum lia infaneco.
Liberland
Historio
Kiel priskribis Jedlička, nek Serbio, nek Kroatio, nek iu ajn alia nacio konsideras la landon kiel ilia propra (terra nullius). La landlimo estas difinita en konsento kun ambaŭ kroata kaj serba landlim-postuloj kaj ne interrompas kun iu-ajn alia ŝtata suvereneco. Jedlička diris en Aprilo de 2015 ke oficiala diplomatia noto estus sendita al ambaŭ Kroatio kaj Serbio kaj poste al ĉiuj aliaj ŝtatoj, kun formala peto por internacia agnosko.
Caravaggio (urbo)
Geografio
La urba teritorio estas ebenforma, kaj komprenas plurajn naturajn akvofontojn. Ĝia formo longiĝas laŭ la direkto nordo-sudo, kaj la pleja distanco interne de la teritorio estas 11 km. La alteco super la mara nivelo varias ekde 92 m (ĉe la sud-orienta limo) ĝis 123 m (ĉe la nord-okcidenta limo).
Liberland
Reagoj
En unu intervuo kun Parlamentní Listy ( cz ), Jedlička diris ke li ricevis pozitivajn reagojn por lia iniciato, plejparte de lia propra partio, sed ankaŭ de kelkaj membroj de la Civita Demokrata Partio kaj la Pirata Partio.
Unu teamo de ĵurnalistoj de la serba publika elsenda servo Radia Televido de Vojvodina provis viziti la areon por fari sciigan raporton. Ili neitiĝis la aliron fare de kroataj landlimaj policistoj sen akirante ajnan klaran klarigon kaj estis ankaŭ diritaj ke la flago estis jetita malsupren. Unu loka loĝanto sur la serba flanko de la rivero aprobis la projekton kaj diris ke ĝi povus fariĝi turisma allogo. Tamen, grupo de ĉeĥaj raportistoj sukcese eniris Liberlandon poste en la sama semajno.
Caravaggio (urbo)
Geografio
La agrara surfaco konsistas el ĉirkaŭ 84% el la tuta komunuma teritorio; la restanta parto reprezentas la industrian kaj rezidan surfacon.
La komunuma ĉefurbo distancas 7 km de najbara Treviglio, 24 km de Bergamo (la provinca ĉefurbo), 39 km de Milano, 52 km de Breŝo, 60 km de Kremono.
Liberland
Reagoj
Dominik Stroukal de la ĉeĥa-slovaka filio de la Ludwig von Mises Instituto skribis: "La fuĝo sukcesis por Vít. La tuta mondo raportas pri Liberlando per vortoj kiuj ŝatas 'impostan konkurson', 'libervolismo', ktp."
Bosnia grupo de ĵurnalistoj el Dnevni Avaz kiu provis viziti Liberlandon estis diritaj de kroataj policoj ke Kroatio observigas monpunon de HRK 2,500 por tiuj kiu eniras la zonon proksime al la landlimo per aŭto. Ili iris deprunti biciklojn de loka servo, sed kiel ili provis atingi Liberlandon denove, ili renkontis alian patrolon kaj ili ne povus daŭri pasi la landliman kradon.
Carbonara al Ticino
Carbonara al Ticino estas komunumo de Italio.
Siua lingvaro
La siua lingvaro (kodo laŭ ISO 639: sio) estas la lingvaro de la siuoj. Ĝi konsistas el tri lingvoj aŭ dialektoj:
Liberland
Universitata lekcio
La 20-an de aprilo Jedlička donis lekcion ĉe la Praga Lernejo de Ekonomiko, titulita kiel " Liberland – kiel unu stato naskiĝas" (ĉeĥe: Liberland – jak vzniká stát). Li diskutis diversajn flankojn de la projekto kaj la interesojn kiujn ĝi administris por allogi ĉirkaŭ la mondo. Unu temo kiun li alportis supre estis la Montevidea Kongreso kaj klarigis kiel Liberland estis akiranta pli proksiman al kontentiganta la principojn de la kongreso, kiu estas ofte uzita difini staton. Ĉe la tempo de la lekcio, la Liberland projekto asignis dek homojn al la tasko pritrakti fremdajn rilatojn. Homoj kiu estis laŭdire volanta establi residency sur la teritorio.
Temoj ankaŭ kovritaj  inkluzivis la koncepton de libervola impostado kaj kiel la granda nombro de civitanecaj aplikoj faris ĝin necesa fari la procezon pli efika kaj restrukturi ĝin, pro tio ke ĝi estis nur bazita sur retpoŝta konto. Plano organizi iun tipon de evento kie ĉio estas vendita imposton-libera estis menciita kaj Jedlička klarigis ke Kroatio ne estus kapabla persekuti ilin ĉar la lando deklaris ke la areo ne estas ene de ĝia jurisdikcio.
Administro
Registaro kun "dek al dudek membroj" estis sugestita por la administro de Liberlando. Elektronika voĉdonada sistemo estos uzota por elekti membrojn.
Landlimoj kaj enmigrado
Liberland funkcios sur malferma-landlima politiko.
Civitaneco
La oficiala devizo de Liberlando estas "Vivu kaj lasi vivi" (ĉeĥe: Žít nechat žít). La celo de la stato estas krei socion kie ĝustaj homoj povas prosperi sen ŝtataj reguligoj kaj impostoj. La fondintoj estas inspiritaj de landoj kiel Monako kaj Liechtenstein. Jedlička akceptas petojn por civitaneco kaj laŭ la oficiala retejo, nur komunistoj, neonaziistoj kaj aliaj ekstremistoj estas neelekteblaj por civitaneco. Laŭ   The Guardian (Britio), ĝi ricevis 200,000 aplikojn por civitaneco en unu semajno.
Konstitucio
Liberland eldonis projektan version de kodigita konstitucio.
Ekonomio
Estas planoj por oficiala kaŝvaluta sistemo, kvankam ĉiuj aliaj valutoj estos permesitaj. La ofta tipo de valuto en Liberlando estas la Usona Dolaro.
La politikistoj estos konstitucie malpermesitaj  de ŝuldigi la nacion.
<span style="background-color: rgb(254, 252, 224);">Agnosko
Ne  estis  diplomatia agnosko de Liberlando, de neniu lando de la Unuigxintaj Nacioj. Vít Jedlička havis renkontiĝon kun la aŭstra ambasadoro en Ĉeĥio.
EFTA
La kvar literoj EFTA estas la mallongigo por diversaj organizaĵoj. Interalie ĝi aludas al
Telêmaco Borba
Telêmaco Borba estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 69.878 loĝantojn en 2010.
Paramirim
Paramirim estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 21.001 loĝantojn en 2010.
John Singer Sargent
John Singer SARGENT (n. la 12-an de januaro 1856 - m. la 14-an de aprilo 1925) estis usona pentristo, kaj estas ofte rigardita kiel la plej sukcesa portretisto de sia tempo, sed ankaŭ kiel bona pejzaĝisto. Li naskiĝis en Florenco el usonaj parencoj.
Sargent studadis en Italio kaj Germanio, kaj sekve en Parizo sub la gvidado de Carolus-Duran.
Brittany Ferries
Brittany Ferries estas franca ŝipveturiga kompanio fondita en 1972 en Roscoff de Alexis Gourvennec. Ĝi estas specialigita en transporto de pasaĝeroj kaj veturiloj inter Bretonio, Normandio, suda Anglio, Irlando kaj Hispanio.
Buĥtiŝu
La Buĥtiŝu aŭ Baĥtiŝu kaj ankaŭ Bakhtshooa Gondishapoori (literumite ankaŭ Bukhtishu kaj Bukht-Yishu en literaturo) estis persaj aŭ asiriaj nestorianaj  kuracistoj el la 7-a, 8-a, kaj 9-a jarcentoj, daŭre 6 generaciojn kaj 250 jarojn. La mezpersa-siria nomo kiu povas troviĝi tiom frue kiom ĝis la komenco de la 5-a jarcento referencas al la eponima praulo de tiu "Siri-persa nestorana familio". Kelkaj el la membroj de la familio servis kiel personaj kuracistoj de kalifoj. Jurjis, filo de Buĥt-Jiŝu ricevis 10,000 dinarojn de al-Mansur post zorgi pri lia malsano en 765. Oni diras eĉ ke unu el la membroj de tiu familio estis akceptita kiel kuracisto de la Imamo Sajjad (nome 4-a ŝijaisma Imamo) dum sia malsano en la okazaĵoj de Karbala.
Brittany Ferries
Servantaj ŝipoj
(« MV » = Motor Vessel (motor-ŝipo) - « HSC » = High Speed Craft (tre rapida ŝipo))
Buĥtiŝu
Kiel ĉe la plej kuracistoj en la kortegoj de fruaj Abasidoj, ili venis el la Akademio de Gundiŝapur en Persio (en nuntempa sudokcidenta Irano). Ili estis fakuloj pri la grekaj kaj hindiaj sciencoj, inklude pri la sciaro de Platono, Aristotelo, Pitagoro, kaj de Galeno, kion ili helpis tradukante ilin dum la laboro en Gundiŝapur.
Dum la fluo de ties integrado en la ŝanĝanta societo post la Islama invado de Persio, tiu familio akiris la araban kvankam ili konservis la persan kiel parola lingvo dum ĉirkaŭ 200 jaroj.
La familio estis origine el Ahvazo, ĉe Gundiŝapur, kvankam ili finfine translokiĝis al Bagdado kaj poste al Nusajbin en Norda Sirio, kio estis parto de la Persa Imperio en la epoko de la Sasanidoj kaj nun estas en Turkio. Jahja al-Barmaki, nome vezirp kaj mentoro de Harun al-Raŝid, havigis patronecon por la Hospitalo kaj Akademio de Gundiŝapur kaj sekurigis la progreson kaj kreskon de astronomio, medicino kaj filozofio, ne nur en Persio sed ankaŭ en la Abasida Imperio ĝenerale.
Konrad von Jungingen
Konrad von Jungingen (nask. ĉ. 1355, mortis la ) estis la 25-a Alta Majstro de la Ordeno de germanaj kavaliroj en la jaroj 1393-1407. Li naskiĝis en Jungingen en sud-okcidenta Germanio. Konrad estis pli aĝa frato de Ulrich von Jungingen, kiu estis posteulo de Konrad je la posteno de alta majstro.
Konrad aliĝis la ordenon kune kun Ulrich ĉ. 1380. Komence li estis komandoro en la kastelo de Osterode. En 1391 li avancis al trezoristo de Malborko.
Konrad von Jungingen ekde la komenco de sia oficperiodo forte subtenis la ĝisnunan politikon de la ordeno. Anstataŭ militi, li elektis tamen diplomatian vojon por utiloj al la ordeno. Li penis konfliktigi grandajn dukojn de Litovio: foje li subtenis Vytautas, foje Švitrigaila. Li celis ankaŭ malfortigi la polan-litovan union kaj la rajton de Jogaila regi en Litovio.
Danke al sia lerta politiko li gajnis Ĵemajtion. En 1402 Konrad aĉetis Novmarkion de Brandenburgio, kio tamen donis pli da domaĝo ol avantaĝo, pro senĉesaj ribeloj de la lokaj kavaliroj. En la ĉebalta politiko Konrad devis konkurenci kontraŭ la ĵusformita Unio de Kalmar. En 1398 la ordeno de germanaj kavaliroj okupis la insulon Gotlando, kio kaŭzis multjaran tension en rilatoj kun Danio, Svedio kaj Norvegio.
NGC 2569
NGC 2569 (aliaj indikoj — MCG 4-20-35, ZWG 119.67, NPM1G +21.0178, PGC 23442) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Konrad von Jungingen
Pro milit-minaco, Konrad von Jungingen devis konkordiĝi kun unu el la rivalaj landoj. En tiu situacio li decidis plibonigi la rilatojn kun Ladislao la 2-a Jogajlo, la reĝo de Pollando-Litovio. De 1401 li sendadis diplomatojn kun donacoj al Krakovo. En 1404 li sukcesis renkontiĝi kun Ladislao: tiam li cedis al Pola Reĝlando la regionon de Dobrzyń kaj tiel garantiis al la ordeno pacon kun Pollando-Litovio.
NGC 2569
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Konrad von Jungingen
Li mortis post longa malsano la en Malborko kaj estis entombigita en maŭzoleo de altaj majstroj sub la kapelo de s-ta Anna. Laŭ la Kroniko de Gdansko, la alta majstro mortante avertis la ordenajn altrangulojn pri elekto de la frato Ulrich, nomante lin stultulo.
(17297) 3560 P-L
(17297) 3560 P-L estas malgranda malhela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Bluvostulo
La Bluvostulo, Ruĝflanka bluvostulo, Ruĝflanka tarsigero, Oranĝaflanka bluvostulo aŭ Oranĝaflanka tarsigero (Tarsiger cyanurus), estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Tarsigeroj.
Aspekto
Tiu genro karakteras iel laŭ aspekto pro flaveca koloro en subaj partoj, sed kombine kun blua aŭ griza en supraj partoj; ĉe tiu specio la subaj partoj estas sablokoloraj (pli helaj ĉe maskloj, iomete pli malhelaj bruste), dum la supraj partoj estas grizbrunaj ĉe ino kaj bluaj ĉe masklo.
La specio, kiel ĉe multaj parencaj genroj, estas ekzemplo de seksa duformismo. La plej karakteraj ecoj de la specio en ambaŭ seksoj estas flankoj klare markataj je ruĝoranĝa koloro, kio nomigas la specion, krom la bluaj vostoj, kio estas kialo por alia parto de la specinomo (ankaŭ en la latina scienca nomo cyanurus signifas “blua” el “cianus” kaj “vosto” el “uros” el la antikva greka).
Ĝi estas iomete pli granda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo.
Disvastiĝo
Ĝi estas migranta insektomanĝanta specio kiu reproduktiĝas en miksitaj arbaroj de koniferoj kun subkreskaĵaro en norda Azio al Himalajo kaj okcidenta Ĉinio. Tiu specio vintras en sudorienta Azio.
La teritorio de tiu specio estas malrapide etendante okcidenten tra Finnlando. Ĝi estas tre rara sed pliiĝanta vaganto al okcidenta Eŭropo, kaj estis kelkaj vidaĵoj ankaŭ en plej okcidenta Nordameriko.
Kutimaro
La Bluvostulo nestumas ĉegrunde; la ino demetas 3-5 ovojn, kiujn nur ŝi kovas.
La masklo kantas sian melankolian triladon el arbopintoj. Ties alvoko estas tipa bruo "tak" kiel de saksikoloj aŭ enantoj.
Banĉambro
Laŭ Francisko Azorín banĉambro estas Adekvata ĉambro por bano. kaj li indikas per bildo ke en banĉambro estas jenaj elementoj: bankuvo, duŝilo, klozeto, bideto, lavpelvo, spegulo.
Esprimoj
En Usono kaj Brazilo la indikpeto pri banejo (bathroom), fakte celas necesejon.
Monte Melkonjan
Monte MELKONJAN naskiĝis la 25-an de novembro 1957 en Barcelia, proksime de Fresno, Kalifornio, Usono - m. la 12-an de junio 1993 en Montara Karabaĥo. Li estis uson-armeno konsiderata kiel nacia heroo en Armenio kaj en Montara Karabaĥo.
En 1969 la familio de Monte translokiĝis al Hispanio. Post la finstudado la familio vizitis Turkion por vidi la perditan patrion, Okcidentan Armenion. Poste ili foriris al Libano kaj denove revenis al Usono. En Usono li studis en la universitato Berkeley de Kalifornio kaj studis arkeologion kaj historion de Azio. Li finis kun laŭdoj la postlernejaj studadoj en Japanio. En 1975 estis sendita kiel profesoro al la armenaj lernejoj de Irano kaj Libano. Li flue parolis 7 lingvojn kaj estis spertulo pri Historio. Li aktive partoprenis la revolucion por venki la ŝahon de Persio.
En 1979 li konatiĝis kun Seda, libana armenino kun kiu geedziĝis en 1991. Fine de la 1970-aj jaroj kaj komence de la 1980-aj, Monte partoprenis la civitanan militon de Libano, flanke de la kristana dekstro. En 1982 dum la invado de Israelo en Libanon, li batalis kontraŭ la israelaj trupoj. En la printempo de 1980 Monte eniris en la Sekretan Armeon por la Liberigo de Armenio (ASALA). Fakte, tiu grupo estis terorisma kaj organizis murdojn de turkaj politikaj elstaruloj. Monte fariĝis grupestro kaj organizis la operacon "Van". La 24-an de septembro 1981 forkaptis la ambasadejon de Turkio en Parizo. Li ankaŭ organizis plurajn aktivaĵojn kontraŭ la radikalaj turkaj diplomatoj.
Post la tragedia atenco de Orly, kie erare forpasis du francoj, Monte havis problemojn kun la grupanoj simpatiantoj de Hakob Hakobjan, la fondinto. Post tio, li fondis branĉon de la sama movado "ASALA MR". En 1981 li estis arestata kaj akuzata je murdado de la konsulo de Turkio en Romo. ASALA entreprenis 15 atencojn dum lia juĝado kaj post monato li estis liberigita.
En novembro 1985, Monte estis arestita en Parizo, akuzita je kontraŭleĝa eniro en la landon, neleĝa posedado de armiloj kaj falsigado de dokumentoj. Li estis punita je ses jaroj en karcero sed estis liberigita post tri jaroj kaj duono.
En 1989, post eliro de la karcero intencis atingi Armenion, kaj tion sukcesis en 1990. En 1991, kiam ekiĝis la unuaj bataloj en Montara Karabaĥo inter armenoj kaj azeroj, Monte iris al la batalkampoj: Buzluj, Manaŝid, Ŝahumjan...
Traŭmatologio
Traŭmatologio (greke τραυματολογία, traŭmatolojía) estas la scienco pri korpaj aŭ fizikaj traŭmatoj kaj vundiĝoj, pri ties ekesto kaj  terapio.
Monte Melkonjan
Li fariĝis la Komandanto de la Armitaj Fortoj de la nova memproklmita respubliko en Karabaĥo. Mortis la 12-an de junio 1993 en vilaĝo nomata Merzuli en strangaj cirkonstancoj. Oficiale oni diras ke misilo el azera batalaŭto mortpafis lin. Sed estas sciata ke la armenaj mafioj mortigis lin.
Monte Melkonjan estis honorigita per la plej honoraj medaloj de Armenio kaj Montara Karabaĥo. Li estas nacia heroo de la du armenaj respublikoj. La regiono kie li forpasis nun nomiĝas Monteamberd (Fortikaĵo Monte). Post lia morto estis okazigita la funebra ceremonio en la Placo de la Respubliko (Erevano) al kiu ĉeestis pli ol 20.000 personoj el Rusio, Libano, Irano, Turkio, Grekio, Kipro, Francio, Germanio, Usono.
Traŭmatologio
Temas do pri fako de medicino: En plej multaj ŝtatoj la fako konsideriĝas subfako de ĥirurgio, en iuj ankaŭ ekzistas traŭmatologia subfako de ortopedio.
Ŝilda vulkano
Ŝilda vulkano estas tipa vulkano kun larĝa bazo kun milda ascendo de vulkana deklivo, kies formo pensigas al ŝildo. Tiaj vulkanoj troviĝas super varmaj makuloj (vulkanoj de Havajo, Islando, Reunio kaj laŭlonge laŭ riftaj sistemoj (ekz. Granda Rifto). La ŝildaj vulkanoj estas formitaj de bazalta lafo kun malalta viskozeco, kiu havas tendencon disfluiĝi en vastan ĉirkaŭaĵon. Ili estas konataj ankaŭ el aliaj planedoj de la sunsistemo (Olympus Mons kaj aliaj vulkanoj sur Marso).
La ŝildaj vulkanoj estas la plej grandaj vulkanoj sur Tero (rilate al volumeno de materialo) - Mauna Loa sur Havajo estas la plej volumena monto sur Tero - (75 000 km3) kaj Piton de la Fournaise estas aktiva vulkano sur insulo Reunio.
Glanon
Glanon estas unu el la komunumoj de la kantono Seurre de departemento Kostodorio (Francio). La komunumo kovras la areon de 3,65 km². Ĝia loĝantaro laŭ la censo de la jaro 2013 estis 235 homoj. Glanon situas en la ebenaĵo de la Saono.
Historio
Tie vivis neandertala homo. Oni trovis kraniostojn. Travadejo permesis de trairis tra la Saone. Ĝi estis senĉese uzita de la bronza epoko ĝis la 19-a jarcento.
La unua skriba mencio de la vilaĝo kiel Glonnonus datiĝas de 679.
La preĝejo sankta Marcel estis rekonstruita en la 19-a jarcento de la arkitekto Charles Suisse, disĉiplo de Viollet-le-Duc.
Ekonomio
Tie estas restoracio. Apud la aŭtovojo A36 estas benzinstacio.
Manuel Benavides
Manuel Benavides estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Manuel Benavides San Carlos. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08042.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1600 loĝantojn. El tiuj estis 856 viroj kaj 744 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3191,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1060 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 305,2 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 19,0 °C.
Tempozono
La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2062 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 9 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,44 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Lingvonesto
Lingvonesto estas infanvarta, parte lernejeca agado, kiu celas transdoni lingvon kaj ties kulturon de la nejunaj generacioj al la juna, por ke la lingvo regajnu vivoforton. En la vartejoj-lingvonestoj oni peras de generacio al alia lingvon de malplimulto, minacatan, eventuale malaperontan, kiun la ĉirkaŭa socio kaj eble ankaŭ la gepatroj de la infanoj ne plu aktive regas .
La instrumetodo estas nomata lingva bano (ankaŭ lingva mergo aŭ, rekte pruntite el aliaj lingvoj, imersio), sed la nomo lingva bano estas uzata unuavice, kiam temas pri infanoj de socia plimulto lernantaj alian lingvon. La termino lingvonesto originis en la Maoria lingvo, por kies fortigo en Nov-Zelando agadis la unuaj lingvonestoj, kōhanga reo en la maoria lingvo. Lingvonesto estas por la infanoj ludejo-vartejo-lernejo, kie la ĉeestantaj plenkreskuloj parolas la lingvon instruatan. Ne temas pri lecionoj de la lingvo, sed estas tute ĉirkaŭaĵo, kie la infano kreskas nature alproprigante la lingvon kaj ties kulturon. La instruistoj-vartantoj povas aparteni al la generacio de geavoj, kiuj ankoraŭ bone regas sian originan lingvon.
La lingvonesta metodo estis efike uzata en Nov-Zelando, kie Maorioj komencis la agadon jam en 1982. Ĝi estis poste aplikata ankaŭ en Havajo (kun la havaja nomo pūnana leo), kaj la aŭstralia registaro devontigis sin provi lingvonestojn en sia agadprogramo por indiĝenaj lingvoj.
Peter Piot
Peter PIOT (naskiĝis en Loveno la 17-an de februaro 1949) estas flandra kuracisto. Li estas asistanto de la ĝenerala sekretario de Unuiĝintaj Nacioj kaj direktoro de UNAIDS.
Lingvonesto
En Finnlando la metodo estis uzata por la du malgrandaj lingvoj, la skolt-samea kaj la anar-samea, en Estonio por la voroa lingvo. En Usono ĝi estis aplikata ekzemple por la lakota lingvo . Pluraj popoletoj en Rusio vidas la lingvonestan metodon kiel eblan savilon de siaj lingvo kaj kulturo.
Vidu ankaŭ
Indiĝenaj lingvoj de Ameriko
Indiĝenaj lingvoj
Instruado de lingvoj
Internacia Flughaveno de Buĵumburo
Internacia Flughaveno Melchior Ndadaye (BJM, HBBA) estas flughaveno en Buĵumburo, la eksa ĉefurbo de Burundo. Ĝi estas sola internacia flughaveno de Burundo, kaj la sola kun pavimita aviokurejo.
Historio
La flughaveno malfermiĝis je 1952. Je la 1a de julio 2019, oni nomis ĝin Internacia Flughaveno Melchior Ndadaye, laŭ la nomo de la unua demokratie elektita prezidanto de Burundo kiu estis murdita dum puĉo je oktobro 1993, tri monatojn post la elektiĝo. Ĉi tiu evento incitis la burundan enlandan militon kiu daŭris dek jarojn.
Flugkompanioj kaj alirejoj
Je decembro 2018, la jenaj flugkompanioj havas regulajn flugojn al la flughaveno:
Ry
Ry estas urbo en orienta Jutlando, Danio. La 1-an de januaro 2010 ĝi havis 5 523 loĝantojn. La loĝloko Ry, kiel multaj aliaj urboj de Danio, kreskis ĉirkaŭ fervoja stacio konstruita en la 19-a jarcento, kaj cetere en 1952 estis la gastiga urbo de la 8-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO.
Tute najbara tamen estas multe pli historia loĝloko, nomata Malnova Rye, kiu estis grava komerca urbo en mezepoka Danio. En 1534, en la urba preĝejo de Sankta Søren de Rye Kristiano la 3-a elektiĝis reĝo de Danio.
Loĝantoj
Malgraŭ la relative malmultaj loĝantoj de la urbo, kompare multaj naciaj konatuloj el muziko kaj televido loĝas en Ry. Ekzemploj muzikistaj estas Peter Sommer kaj Lars Frederiksen de la grupo Lars Frederiksen & The Bastards, ekzemploj televidaj la raportisto-fotisto Joachim Ladefoged, la sporta stelulo kaj televida moderatoro Thomas Mygind kaj la moderatoro Peter Ingemann.
(16851) 1997 YU1
(16851) 1997 YU1 estas marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).
NGC 2570
NGC 2570 (aliaj indikoj — UGC 4354, MCG 4-20-36, ZWG 119.68, PGC 23443) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
5-a jarcento a.K.
La 5-a jarcento antaŭ Kristo komenciĝis la 1-an de januaro 500 kaj finiĝis la 31-an de decembro 401 antaŭ nia erao.
Famuloj
Krom la jam menciataj, dum la jacento interalie vivas
Alsópetény
Alsópetény [alŝOpetEnj], slovake Dolné Peťany estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság. Alsó kaj dolné signifas: suba.
Situo
Alsópetény situas inter montoj 423 kaj 446 m-ojn altaj, laŭ traira flankovojo. Rétság troviĝas 13, Vác 16, Balassagyarmat 24, Budapeŝto 70 km.
Historio
La unua mencio devenis el 1268. Dum la turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. Poste alvenis slovakoj.
Stuľany
Stuľany (hungare Varjúfalva germane Stulan) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Stuľany situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Bardejov troviĝas je 21 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1420. La kampoj longe apartenis al familio Varjú. En 1427 12, en 1715 10 familioj pagis impostojn. En 1600 oni komputis tie 16 servutulajn domojn, nobeldomon, templon, paroĥon kaj muelejon. En 1828 555 vilaĝanoj loĝis en 70 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Varjúfalva 352 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Stuľany 621 homoj, (617 slovakoj).
Timotheus Trefán P.
Timotheus TRÉFÁN P. rumania hungara franciskano, romkatolika ekelzia verkisto naskita en Kézdiszentkereszt la 30-an de novembro 1880 kaj mortinta en Fogaras la 10-an de januaro 1946.
Kariero
Timotheus Trefán P. finis teologion en Vajdahunyad, poste li estis estis pastro tie kaj en Medgyes. Li estis teologia instruisto kaj pastro en Vajdahunyad, de 1924 ordenestro en Radna. Inter 30-a de aŭgusto kaj 30-a de septembro 1944 li estis internigita en Făgăraș.
La Fare-les-Oliviers
(jen france, okcitane La Fara deis Oliviers) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane Bocas de Ròse), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (Provence-Alpes-Côte d'Azur, prononcata, okcitane Provença-Aups-Còsta d'Azur). Fine de en la komunumo vivis.
Lúky
Lúky (hungare Alsórétfalu [alŝOrEtfalu]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Jácint Rónay
Jácint Rónay [rOnai] (pli longe Jácint János Rónay), laŭ hungarlingve kutima nomordo Rónay János Jácint estis hungara episkopo, instruisto, psikologo, verkisto, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1847, ordinara en 1867). Lia origina familia nomo estis Leitzinger [lejcinger] ĝis 1848. Jácint Rónay  la  1814 en Székesfehérvár. Li mortis la 1889 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).
Lúky
Situo
Lúky situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉeĥio-Púchov. La lasta urbo troviĝas je 12 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1471 en formo "Lwchky". En 1784 loĝis tie 842 vilaĝanoj (148 familioj), en 1828 953 vilaĝanoj en 112 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis Lúki, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsórétfalu 718 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lúky 968 homoj, (958 slovakoj).
Jácint Rónay
Biografio
Jácint Rónay frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Esztergom. En 1831 li aliĝis al benediktanoj, tial li plulernis en Győr kaj Bakonybél, kie li lernis ekzemple de Izidor Guzmics. En 1836 li ordeniĝis, post 3 jaroj li pastriĝis, sed tiutempe li ankaŭ verkis kelkajn teatraĵojn. Li doktoriĝis en 1841 en universitato de Pest (urbo), poste li instruis en Győr ĝis la revolucio en 1848. Tiutempe li verkadis psikologiajn artikolojn. Li aliĝis al la hungara armeo kiel pastro. Post falo de la liberecbatalo li fuĝis al Londono, kie li lernis angle kaj li edukis filojn de Lajos Kossuth. Li konatiĝis kun Victor Hugo, krome li estis la unua disvastiganto de darvinismo en la hungara lingvo. En 1866 demokratio ŝanĝo okazis en Hungara reĝlando, tial li rajtis hejmenvojaĝi. Li estis tuj elektita parlamenta deputito en Győr, baldaŭe li estis familia edukisto de Habsburgoj. En 1871 li forlasis la ordenon, sed restis plu pastro. En 1873 li estis nomita episkopo, sed pro la darvinisma kredo li ne ricevis sidejon. Li ricevis premiojn en 1876 kaj 1883.
Dušan Adnadj
Dušan ADNADJ (naskiĝis la 1-an de marto 1941 en Borovo, Kroatio) estas kroatia esperantisto, kiu precipe aktivis en la jugoslavia kaj handikapula Esperanto-movado.
Ŝelo (komputiko)
Ŝelo (ekz. virtuala terminalo) en operaciumo estas programo, kiu ebligas komandi sistemon kaj lanĉi programojn. Kun kerno, ĝi estas unu el la plej gravaj eroj de operaciumo.
Dušan Adnadj
Profesia vivo
Adnadj finis elementan lernejon en Borovo kaj ekonomikan mezlernejon en Vukovar. Li studis ekonomikon ĉe la Ekonomika Fakultato en Subotica (nuntempe Serbio kaj Montenegro) kaj poste laboris en la Nacia Banko de Jugoslavio en la filio en Vukovar, poste kiel direktoro de Kino-uzino kaj laste kiel sekretario de elementa lernejo en Borovo, unue kiel financa reĝisoro kaj poste kiel sekretario.
Ŝelo (komputiko)
La ŝelo estas la labora medio, per kiu eblas ordoni al komputilo, por ruli programojn.
Ekzistas du ĉefaj tipoj de ŝeloj - tekstaj kaj grafikaj. Plej famaj tekstaj ŝeloj en Uniksaj operaciumoj estas Bash kaj PowerShell en Vindozo. En Uniksaj operaciumoj ekzistas multe da grafikaj ŝeloj (KDE, GNOME, ktp.), Vindozo generale havas sian grafikan interfacon.
Dušan Adnadj
Esperantiĝo
Esperanton kaj la germanan Adnadj lernis private ĉe la instruistino Ida Kadelburg, esperantistino en Vukovar. Bazan ekzamenon li faris en 1963 en la Esperanto-societo "Fratoj Ribar" en Borovo kaj la progresigan kurson li finis en la Esperanto-kampadejo en Primošten (Kroatio) en 1974.
Movada agado
En la jaro 1962 li fondis Esperanto-klubon en Vukovar, kiu samjare ĉesis funkcii. De 1963 li estis membro de Esperanto-societo "Fratoj Ribar" en Borovo Naselje (parto de Vukvoar). Post kelkjara neaktiveco de tiu klubo, li iniciatis registriĝon de la sama Esperanto-societo (1973) sed kun sidejo en Borovo, kie kreskis fruktodona laboro.
Li estis iniciatinto kaj fondinto kun Ivan Flanjak de Slavonia kunordiga komitato, kiu funkciis dum pluraj jaroj. Iniciatinto kaj fondinto (1984) de la Internacia Asocio de Handikapitaj Esperantistoj (IAHE), kiu poste fariĝis Asocio de Esperantistoj Handikapuloj.
En 1973 li iniciatis, fondis kaj dum dek jaroj redaktis la jugoslavian Esperanto-revuon "Voĉo". De 1984 ĝis la fino de 1987 li eldonis kaj redaktis la gazeton "Voĉo de handikapuloj". Fondinto de granda "Voĉo-Libroservo" kiu funkciis dum unu jardeko. En 1973 iniciatis kaj kune kun la societanoj organizis la Unuan renkontiĝon de slavoniaj, baraniaj kaj sremaj esperantistoj, kiu poste fariĝis tradicia ĉiujara renkontiĝo, okazanta en diversaj lokoj de la regiono. Restis neforgesebla la 4-a renkontiĝo en Vukovar, kiun partoprenis ankaŭ tiama sekretario de UEA, doktorino Flora Szabo-Felse. En la societo "Fratoj Ribar" en Borovo li plenumis plurajn funkciojn kaj dum unu mandato li estis komitatano de Kroatia Esperanto-Ligo.
Eldona agado
Adnadj fondis "Voĉo-Libroservon", kiu funkciis dum unu jardeko. Li kompilis kaj eldonis en 1975 la unuan adresaron de jugoslaviaj esperantistoj, kaj la duan kune kun Josip Pleadin en 1987. Sub la eldonmarko de "Voĉo" li eldonis la verkon de Marinko Gjivoje "Leksikono de aktivaj jugoslaviaj esperantistoj" (en 1985). Adnadj ankaŭ eldonis aŭ redaktis dekon da Esperanto-libroj, broŝuroj, informfolioj kaj Esperanto-gratulkartoj kiuj aperis sub eldonŝildo de la "Voĉo".
Honorigoj
Por sia agado li estis distingita per Ora medalo de Jugoslavia Esperanto-Ligo. Distingito de la Komunuma asembleo de Vukovar, de la komunumo Borovo kaj posedanto de pluraj diplomoj kaj dankdiplomoj de diversaj Esperanto-societoj.
Lasta agado
Adnadj estis membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA) ekde 1965, de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) ekde 1964 kaj de la landaj organizaĵoj ekde 1963. Li partoprenis Universalajn Kongresojn de Esperanto (UK) en Budapeŝto (1966), Beogrado (1973) kaj Antverpeno (1982), la SAT-kongreson en Rijeko kaj landajn (jugoslaviajn) kongresojn en Prilep (Makedonio) kaj Škofja Loka (Slovenio). Ekde 1989 li ne plu aktivis en la Esperanto-movado.
Literaturo
Pleadin, Josip (2002), biografia leksikono de kroataj esperantistoj. Đurđevac, eld. Grafokom 2002, p. 5, ISBN 953-96975-0-6
Harc
Harc estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Szekszárd.
Situo
La vilaĝo situas inter montetoj kaj Sió, laŭ ĉefvojo Siófok-Szekszárd. La lasta troviĝas 10, Tolna (urbo) 16, Bonyhád 17 km-ojn for.
Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj alvenis. La unua mencio devenis el 1193 en formo Horcha. En 1543 la turkoj okupis kaj la fortikaĵon, kaj la vilaĝon. En 1951 kolĥozo formiĝis.
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, interretejo, kuracejo, infankuracejo.
Nemeskér
Nemeskér [nemeŝkEr] (Namišir, Altedlein) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. Kér estas malnova hungara gentonomo, Nemes signifas nobelon hungare.
Situo
Nemeskér situas laŭ la fervojo inter Sopron kaj Szombathely, la ĉefvojo Sopron-Balatono preteriras la vilaĝon.
Historio
La loko estis praa ejo pri ferfornoj. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis, germanoj-aŭstroj refondis la vilaĝon. En 1681 la vilaĝo ricevis permeson por artikola preĝejo. En Nemeskér migra poŝto servas.
Komunumoj pri Kér en Hungara reĝlando
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.
Akvofestivalo
La Akvofestivalo (birme သင်္ကြန်, thingyan;kmere បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី; laose ສົງການ; taje สงกรานต์, songkrane; ĉine 泼水节) estas la Novjara festo okazanta en la sud-orientaj aziaj lando kiel Mjanmaro, Kamboĝo, Laoso, kaj Tajlando kaj ankaŭ en Yunnan, Ĉinio. Ĝi estas nomata 'Akvofestivalo' de okcidentanoj ĉar la akvo estas esenca por la rita purigado dum ĉila bonvenigado de la nova jaro. Tradicie homoj respekteme ŝprucis akvon sur aliajn, sed dum kun la paso de la tagoj kaj la varmiĝo en tiuj tagoj en Sud-Orienta Azio, oni ŝprucegas, kaj multaj engaĝigas aliajn por la celebrado pere de akvumado. La akvoverŝado ankaŭ esta simbolo pri beno kaj deziroj. Oni kredas ke per ĝi oni forigas la pasintajn malbonaĵojn kaj portas bonŝancon por la venanta jaro.
Thenissey (stacidomo)
Thenissey estas franca stacidomo sur linio Paris-Lyon -, situanta en Thenissey, en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
16-a Hispana Kongreso de Esperanto
La 16-a Hispana Kongreso de Esperanto okazis de la 23a ĝis la 27a de julio 1955 en Ĥiĥono, Asturio, Hispanio. Partoprenis en ĝi preskaŭ 300 kongresanoj, plej parto el Hispanio. Tiu estas la unua fojo ke la Hispana Kongreso de Esperanto okazis en Ĥiĥono, la dua estos en 1979.
Thenissey (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
16-a Hispana Kongreso de Esperanto
La Organiza Komitato estis prezidita de Alfredo Villa González, kaj en ĝi partoprenis ankaŭ José Fernández Álvarez, Alfredo Villa Villa, Alberto Menéndez González, Nicanor García García, José Ordieres Dacosta, José Palacios Tuero, Dimas González Argüello, Francisco Ignacio Taibo, Enrique Riestro de la Roza, Manuel Blanco Chico, Luis García González, Eloy Noriega Álvarez, Adonis González Meana, Alcibíades González Meana kaj José Manzano Bartolomé. En tiu epoko la prezidanto de la Hispana Esperanto Federacio estis Rafael Herrero Arroyo el Valencio.
Ĉar en tiu momento estis bonaj rilatoj kun la tiamaj aŭtoritatoj, estis Honora Komitato prezidita de la Guberniestro de la Provinco kaj konsistanta el 15 pliaj aŭtoritatoj de ĉiu nivelo (ĉefepiskopo, militistoj, juĝistoj ktp.), plus Kunlabora Komitato de 19 pliaj duarangaj gravuloj, inter kiuj multaj ĵurnalistoj. Tiukuntekste en la Kongreslibro estas ĉapitro pri "Esperanto en Hispanio" kun informo pri la kongresoj de 1909 (UK), 1920, 1921, 1923, 1924, 1925, 1926, 1928, kaj 1929, sed la kongresoj de 1932, 1933 aperas listigitaj sed kun neniu priskribo. Surprize poste venas noto pri aludo al persekutado tuj post la milito kaj rekupero de "normaleco" el 1947. Poste estas priskribataj tiuj de 1951, 1952, 1953 kaj 1954.
Logika neo
En logiko, la logika neo (esprimita per ne) estas unuargumenta logika operacio, kiu nur rezultigas veran frazon, se ĝia argumento estas falsa.
La operacio estadas skribita per signo ! (krisigno, por plena logiko) aŭ per signo ~ (tildo, por laŭbita logiko) aŭ per signo ¬ (kodo deksesuma AC en unikodo, &not; en HTML).
Tia operacio nomiĝas ankaǔ negacio.
Ĝia vertabelo do estas (uzataj valoroj estas mallongigoj de Vera kaj Falsa):
La alia maniero de skribo de la sama vertabelo estas per uzo de nombro 1 por Vera kaj 0 por Falsa:
Laŭbita logika neo same operacias por ĉiu bito de nombro kaj produktas la rezultan nombron. Ekzemple (la nombroj estas deksesumaj) ~0x567F = 0xA980.
En programlingvoj (C, C++) pro laŭbita logika neo estas uzata signo ~ kaj por plena logika neo estas uzata signo '!'.
Por sensignaj nombroj, la laŭbita neo dependas de reala kvanto de bitoj, uzataj por konservi nombron, ĉar la kvanto de la plej signifaj ciferoj ne gravas se ili ĉiuj estas nulaj, sed post la logiko neo ili estas jam ne nulaj.
Mózes Kahána
KAHÁNA Mózes (pseŭdonimoj: Gyergyai Zoltán, Joel Béla, Térítő Pál, Köves Miklós, Teo Zare) estis hungara verkisto, poeto, redaktoro naskita en Gyergyóbékás la 26-an de novembro 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de aprilo 1974. Li vivis ekde 1922 en Rumanujo, ekde 1929 en Germanujo, ekde 1940 en Sovetunio kaj ekde 1964 en Hungarujo. Li estis la pli juna frato de Ernő Kahána.
Logika neo
Ekzemple, por 16-bitaj kaj 32-bitaj nombroj:
Mózes Kahána
Biografio
Mózes Kahána studis en Békás, Sepsiszentgyörgy kaj Marosvásárhely. Post 1919 li elmigris Vienon, li en enpaŝis hungaran komunistan partion kaj li fondis kun Aladár Komját la revuon Egység. En 1922 li translokiĝis al Târgu Mureş. Li iĝis ano de rumana komunista partio. En 1926 oni malliberigis lin por du kaj duono da jaroj. Li ekprovis eskapi de malliberejo, sed oni pafis je li kaj li perdis unu el siaj piedoj. Ekde 1929 li vivis en Berlino kaj en Parizo. Kiam li revenis en Rumanujon en 1937, li iĝis kunlaboranto de revuo Korunk.
Logika neo
Por sensignaj nombroj, la logika neo estas la samo kiel subtraho de la nombro el maksimuma nombro, kiu povas esti priskribita:
Ekzemple, por 32-bitaj nombroj:
Por signaj nombroj, la logika neo estas la samo kiel aritmetika neo kaj poste subtraho de 1:
En elektroniko por logika neo estadas specialaj logikaj elementoj.
Hispana lingvo
La hispana lingvo aŭ kastilia lingvo (español, castellano) estas latinida lingvo origininta en la hispana historia regiono de Kastilio, kaj nuntempe parolata ĉefe en Hispan-Ameriko kaj Hispanio.
La hispana estas oficiala lingvo en Hispanio, Hispanameriko (Argentino, Bolivio, Ĉilio, Domingo, Ekvadoro, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Kolombio, Kostariko, Kubo, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Paragvajo, Peruo, Puerto-Riko, Urugvajo kaj Venezuelo) kaj Ekvatora Gvineo. Krome, ĝi estas ankaŭ ofte parolata en Okcidenta Saharo, norda Maroko, Andoro, Ĝibraltaro, Trinidado kaj Tobago, Kanado, Germanio, Francio kaj Svislando. Laŭ la oficiala usona censo de 2000, 28,1 milionoj da usonanoj parolis la hispanan hejme. En la urbo de Hialeah (Florido), ekz., 92 procentoj de la loĝantaro parolas la hispanan hejme. La hispana estis iam vaste parolata en Filipinoj, sed nun de nur 0,01% de la loĝantaro. La hispana estas unu el la ses oficialaj lingvoj de UNO (kun la ĉina, angla, rusa, araba kaj la franca), kaj ankaŭ oficiala lingvo de la Eŭropa Unio kaj la Afrika Unio. Ĝi estas unu el la fontoj de Interlingvao. Ĝi tamen apenaŭ influis Esperanton rekte. Laŭ nombro de denaskaj parolantoj, ĝi estas la plej vaste parolata latinida lingvo, sed laŭ internacieco kaj nombro de dualingvanoj, la franca pli furoras: la franca estas regata kaj studata tra la mondo, sed la hispana, ekster Ameriko, malpli ofte.
La hispana plej similas al la portugala kaj la kataluna: dum la portugala estas la latinida lingvo de okcidenta Iberio, kaj la kataluna tiu de orienta Iberio, la hispana estas tiu de la mezo, precipe de Madrido.
Akademio nomata Real Academia Española (Reĝa Akademio Hispana) registras kaj gvidetas la evoluon de la lingvo, celante la interkomprenon de hispanparolantoj tutmonde.
Papiamento kaj la ĉabakana estas kreolaj lingvoj kun hispana influo.
En la kanaria insulo La Gomera, oni konservas fajfan variaĵon de la loka hispana, nomatan silbo.
Historio
Oni nomas la komencan fazon de la hispana "kastilia lingvo", kiu devenas de la latina vulgara de la jaroj 500–1000, t.e. la jarcentoj post la disfalo de la Okcidenta Romia Imperio, kiam la latina de la nuna Iberio fariĝis izolita de Francio kaj Italio. La origina lando de la hispana lingvo (norda Kastilio kaj Rioĥo) havis subtavolon eŭskan. Tial kelkaj studantoj resumas, ke la hispana lingvo estas la vulgara latina tia, kiel ĝin parolis eŭskoj. La unuaj skribaj atestoj de la kastilia estas glosoj en latinaj religiaj tekstoj manskribitaj ĉe monaĥejo en San Millán de la Cogolla en la 10-a jarcento. La potenco de Kastilio, kiu post Reconquista restis la plej granda regno en Iberio, kaŭzis, ke ties lingvo estis favorata de kleraj hispanoj, anstataŭ la galega, la kataluna, la eŭska kaj aliaj iberiaj lingvoj.
En la Mezepoko la kastilia ricevis grandan vortoprovizon el la prestiĝa araba lingvo, ĉu rekte ĉu per la mozarabaj latinidoj, ĉefe pri terkulturo, juro kaj milito. Ankaŭ francaj vortoj pri feŭdismo estis ricevitaj. Maturiĝo venis ankaŭ per la laboro de la Akademio de Tradukistoj, kiun Alfonso la 10-a de Kastilio fondis en Toledo.
En 1492 la Katolikaj Gereĝoj komisiis Antonion de Nebrija verki la unuan gramatikon, por fiksi la uzon, kaj por instrui la novajn subulojn de la hispaniaj gereĝoj.
Sankt Marein im Mürztal
Sankt Marein im Mürztal estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Bruck-Mürzzuschlag. Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Hispana lingvo
Historio
Ankaŭ en 1492, hispanaj judoj (sefardoj) estis trudpelitaj el Hispanio. Tiu komunumo portis la lingvon de la 15-a jarcento, kaj evoluigis ĝin en siaj rifuĝaj landoj. Eĉ hodiaŭ la judhispana lingvo estas konservata en Israelo, Balkanio, Turkio kaj norda Afriko.
Inter la 16-a jarcento kaj la 18-a jarcento, per la kresko de la hispana imperio, la hispana estis disvastigita al Ameriko. La hispana de Ameriko devenas plejparte de suda Hispanio, ne de la madrida variaĵo, tial ili evoluis malsame (precipe en prononco), sed malgraŭ tio, la klera lingvo estas rekoneble la sama de Tierra del Fuego ĝis Madrido.
Dum Renesanco, la hispanaj artistoj, diplomatoj kaj militistoj riĉigis la lingvon per vortoj italaj, francaj kaj klasiklatinaj. La koloniistoj en Ameriko devis adapti aŭ preni vortojn por nomi amerikaĵojn.
La baza vortoprovizo devenas de la latina vulgara, sed ĝi estas modifita de jarcentoj da sonŝanĝoj.
Alfabeto
Ĝi estas latin-devena kaj konsistas el 27 literoj, 26 komunaj al angla-askia alfabeto plus la supersignita litero ñ (majuskle, Ñ), kaj 3 digrafoj: ch, ll kaj "rr".
Nomoj de la literoj/digrafoj, laŭ hispana lingvo: a, be, ce, che, de, e, efe, ge, hache, i, jota, ka, ele, elle (ele doble), eme, ene, eñe, o, pe, ku, erre, ese, te, u, uve (be baja), uve doble, equis, i griega (ye), zeta.
Digrafoj
Ekde 1803 la digrafoj ch, ll, estis konsiderataj apartaj literoj. Ekde 1994 digrafoj estas konsiderataj, nur el liter-ordiga vidpunkto, kiel simplaj duliteraj kombinoj. Tamen, ili konservas sian kategorion kiel simboloj de la alfabeto.
Do, la vortoj "cabeza", "chamán", "curva", "lava", "lluvia", "luna" ordiĝus jene:
Ankaŭ la vortaroj spegulas tiun fakton, tiel ke malnovaj vortaroj havas apartajn ĉapitrojn por ch kaj ll, sed tiuj vortaroj eldonitaj ekde 1994 ne plu havas tiujn ĉapitrojn. La ŝanĝon faciligis la fakto, ke en la hispana ne ekzistas vortoj, en kiuj la kombinojn c-h aŭ l-l oni prononcas aparte, male al la kataluna lingvo, kiu skribe kaj prononce distingas inter ll kaj l·l.
La kombino qu estas konsiderebla digrafo, ĉar q neniam aperas antaŭ alia litero ol u; sed en vortaroj la koncerna sekcio estas titolata nur per q.
Kornoj kaj aliaj supersignoj
Vokaloj povas esti supersignitaj per dekstra korno: á, Á, é, É, í, Í ó, Ó, ú, Ú; kaj krome litero u per tremao: ü, Ü.
Kornoj havas implicon nur en la akcento ene de la vorto (vd. korespondan sekcion) kaj kiel leksika identigilo; sed ili ne ŝanĝas la prononcon de la vokaloj. Tremao signas unu specialan ortografian okazon. Do, supersignitaj vokaloj ne apartenas al alfabeto kiel apartaj simboloj.
Specialaj simboloj
En la hispana lingvo, la komenco de kri-frazoj kaj demando-frazoj estas signita per respektive speciala simbolo, kiu reprezentas 180-gradan rotacion de la normala ferma simbolo:
Prononco
La hispana lingvo estas fonetika lingvo, en la senco ke ĝia prononco povas esti instruata kiel prononco de individuaj literoj, kun ties esceptoj, algluitaj en vortoj.
La fonemoj de la hispana lingvo povas esti sufiĉe bone reprezentataj per esperantaj fonemoj, krom du-tri esceptoj. Tial, en la jena priskribo estas evitataj oftaj aludoj al Internacia Fonetika Alfabeto.
Vokaloj
Vokalaj sonoj estas reprezentataj per literoj: a, e, i, o, u, kiuj havas saman norman prononcon al esperantaj vokaloj, krom la okazoj kiam i, u diftongiĝas.
Krome, izolita aŭ interkonsonanta litero y prononciĝas kiel esperanta i.
Ekzistas nenormaj variantoj en regionoj kie la hispana kunvivas kun aliaj lingvoj kun pli komplikaj vokalaj sistemoj (ekz., la kataluna).