cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elizio
Elizio estas forigo de parola sono - ĉu vokalo, ĉu konsonanto, ĉu tuta silabo - por igi vorton aŭ frazon pli facile aŭ rapide prononcebla. Por Esperanto-uzanto ĝi kutime signifas nur forigon de la fina vokalo de vorto, kion la 16 reguloj permesas je singularaj ne-akuzativaj substantivoj (-o) kaj je la artikolo la. Tamen tiu limigita uzado de la vorto lingvoscience eraras: kiam iu diras stas anstataŭ estas aŭ pun'to anstataŭ punkto, tio same estas elizio kiel ekzemple fundament.
Elizioj povas okazi kaj en ortografio kaj en fonetiko. Ili oftas en buŝa lingvo, kie ili kutime aperas sen konscio de la parolanto. En skriba lingvo, en Esperanto aparte en poezio, ĝi estas konscia rimedo de la aŭtoro.
Eliziado en Esperanto
En natura, buŝa Esperanto kaj Esperanta slango aperas elizioj en multaj okazoj, same kiel en aliaj lingvoj. Tamen en la skriba lingvo la uzado de elizioj estas tre limigita. La du fundamentaj elizispecoj - aparte o-eliziado - tradicie uzeblas nur en poezio. Tamen nuntempe multaj homoj uzas ilin en ajnaj kuntekstoj, laŭ ritmaj kaj stilaj bezonoj. Kelkaj eliziaj parolturnoj, kiel ekzemple "de temp' al tempo", nun tute ne aspektas strangaj en proza teksto.
En Pra-Esperanto forigeblis ankaŭ la adjektiva finaĵo. En moderna Esperanto tio ne eblas. Kelkaj elizioj tamen troviĝas en la literaturo:
Ceteraj elizioj ĉefe aperas en tekstoj por remontri buŝan prononcon: je' "jes"/"jen", temp'raturo "temperaturo" ktp.
''Eliziado ŝanĝas la normalan akcentoregulon de Esperanto. Vorto kiel amik' ja en tiu formo havas nur du silabojn, sed akcentas la lasta, en oficiala ortografio markita per apostrofo.''
En la Esperanta ĵargono Esperant' elizio estas deviga kiam eblas.
Antoni Kocjan
Vivo
Filo de Michał Kocjan kaj Franciszka Żurowska, naskita en vilaĝo Skalskie (nun kvartalo de Olkusz). En 1923 finis Gimnazion je la nomo al Kazimiro la Granda en Olkusz. Partoprenis polan-bolŝevikan militon. Studis poste en Varsovia Politekniko en la elektra kaj aviada fakultatoj kaj en Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego en Varsovio. Novembre 1929 en Varsovio nuptis Elżbieta Zanussi. Dum studoj estis aktiva membro de Aviada Filio de la Rondo de Mekanikistoj ĉe la Varsovia Politekniko. Li gvidis kreon de ĉiuj sportaj aviadiloj. En 1929 finis kurson por pilotoj kaj en 1930 gajnis la plej altan premion en Konkuroj de Junaj Pilotoj.
Dum germana invado en Pollandon estis vundita de bombero. Membriĝis al ZWZ (Asocio de Armita Batalado) kaj poste al profunde konspirita spiona organizaĵo "Muszkieterzy" de Pola Enlanda Armeo formiĝinta oktobre/novembre 1939. La 19-an de septembro 1940 arestita en Varsovio dum surstrata homkaptado kaj forveturigita en koncentrejon Aŭŝvico (n-ro 4267), de kiu tamen estis liberigita post 10 monatoj. Lin karakterizis aŭdaco dum planado de agoj de la pola rezista movado, eksterordinara kuraĝo kaj ruzeco, aparte videbla pri organizado de konspira produktado de armiloj. Antoni Kocjan surbaze de falsigitaj dokumentoj mendis en germanaj laborejoj armil-partojn por soldatoj de la Landa Armeo. En lia kaŝejo ĉe glisilaj laborkursoj en Varsovio aktivis la plej granda konspira presejo. Serioze kontribuis pri ekkono de germana raketesplorejo en Peenemünde kaj spiona esploro de armiloj V-2. Partojn de V-2 kun propraj analizoj planis liveri al Londono kadre de operaco "Most III". Tamen la 2-an de junio 1944 kune kun la edzino estis hazarde arestita kaj malliberigita en Pawiak. Torturita de gestapo en Al. Szucha 25 estis murdita la 13-an de aŭgusto 1944 en grupo de la lasta 40-o de enprizonigitoj.
En 1944 estis distingita de generalo Tadeusz Komorowski per Arĝenta Kruco de la Ordeno Virtuti Militari.
Benno Elkan
Benno ELKAN (naskiĝis la 2-an de decembro 1877 en Dortmund; mortis la 10-an de januaro 1960 en Londono) estis germana juda skulptisto, kiu kreis la grandan sepbrakan kandelingon, nomatan menoro, antaŭ la israela parlamentejo Kneset en Jerusalemo kaj multnombrajn pliajn monumentojn, bustojn kaj medalojn en Germanio kaj Britio. Li honoriĝis per la Ordeno de la Brita Imperio (Order of the British Empire, OBE).
Benno Elkan komencis sian artan skulptistan laboron en sia hejma urbo Dortmund per la kreo de tombomonumentoj. Pli poste li portretis armeestrojn, politikistojn, sciencistojn kaj artistojn, ĉefe el Germanio, Francio kaj Britio, per bustoj kaj medaloj. Pro sia judeco li ekde la jaro 1935 ne plu rajtis profesie labori en Nazia Germanio kaj elmigris al Londono. En Germanio li rekonatiĝis en la 1950-aj jaroj, kiam liaj verkoj montriĝis en pluraj ekspozicioj. Lia kreado ne ligeblas al certa arta stilo, li eksperimentis pri pluraj.
Montpeliero (apartigilo)
Montpellier
Montpellier estas nomo de pluraj lokoj:
Montpelier
Montpelier, kun nur unu « l », ankaŭ estas nomo de pluraj lokoj:
Benno Elkan
Infanaĝo en Dortmund
Li estis la sola infano de la tajloro Salomon Elkan, kunposedanto de vendejo pri vidaj vestaĵoj en la urbocentro de Dortmund, kaj de lia juna edzino Rosalie (naskiĝis 1861 en Heidelberg, do dum la naskiĝo 16-jara). Li vizitis la urban gimnazion ĝis la 10-a klaso. La juda komunumo de la urbo estis relative eta (1.306 el 90.000 loĝantoj en la jaro 1890), sed estis agnoskata kaj posedanto de granda sinagogo plus juda parto integrita en la tombejo Ostenfriedhof. Benno Elkan partoprenis la vivon de la juda komumuno, celebris sian maturigan feston Bar Micva kaj en la gimnazio partoprenis la lecionojn pri judismo.
Appenfeld
Appenfeld estas parto de la komunumo Knüllwald en la distrikto Schwalm-Eder en la federacia lando Hesio (Germanio).
Benno Elkan
Migraj jaroj
Por plibonigi siajn sciojn de la franca lingvo, li vizitis la privatan knaban lernejon Château du Rosey en Rolle ĉe la Ĝeneva Lago en franclingva Svisio. En Antverpeno li dum iom da tempo laboris en komercejo, sed konsente kun siaj gepatroj baldaŭ ĉesigis la laboradon, por vojaĝi al Munkeno kaj en privata arta lernejo prepariĝi al la ekstuda ekzameno de la arta akademio. Post sukceso de tiu ekzameno en printempo 1898 li studis en la arta akademio ĉe la pentristo Johann Herterich. En 1900 li plenumis sian unujaran armean servon kaj poste en 1901 en Karlsruhe daŭrigis la artan studadon ĉe la pentristo Friedrich Fehr.
Appenfeld
Geografio
La loko situas en la montaro Knüll sur alteco inter 344 kaj 553 metroj super la marnivelo. En Appenfeld vivas 281 loĝantoj (247 en ĉefa loĝejo kaj 34 en kroma loĝejo). Tra la loko iras la landa strato 3152. Veturante norden oni atingas la germanan aŭtovojon A7.
Benno Elkan
Migraj jaroj
Tie li en 1903 decidis ekskluzive dediĉiĝi al skulptado. La unuan mendon de monumento li ricevis el Dortmund. La ĉefredaktisto de regiona gazeto mendis virinan statuon por la familia tombo. La verko "la promenantino", kiu simboligas la vivon kiel singardan serĉon pri la ĝusta vojo, vekis interesiĝon pri la juna artisto kaj konserviĝis sur la tombejo Ostenfriedhof.
Appenfeld
Historio
Unuafoje oni mencias Appenfeld en la jaro 1250, sub la nomo Appenfelt. Ĝis 1958 ekzistis du partoj nome Niederappenfeld kaj Oberappenfeld. Ili poste formis komunan komunumon. Je la 31-a de decembro 1971 Appenfeld libervole unuiĝis kune kun la komunumoj Ellingshausen, Hergetsfeld, Oberbeisheim, Reddingshausen, Remsfeld, Schellbach, Völkershain kaj Wallenstein por formi la novan komunumon Knüllwald.
Benno Elkan
Migraj jaroj
En Karlsruhe li ankaŭ renkontis sian estontan edzinon, la pianistinon Hedwig Einstein kaj fratinon de la ekspresionisto Carl Einstein, kun kiu li geedziĝis en 1907.
Belorusa grek-katolika eklezio
Belorusa grek-katolika eklezio estas unu de orientaj katolikaj eklezioj. Ĝi uzas bizancan riton.
Benno Elkan
Parizo
Komence de 1905 Benno Elkan translokiĝis al Parizo, kie li loĝis en domo de artistaj laborejoj kune kun la skulptisto Julius Steiner kaj la usona pentristo Patrick Henry Bruce. Jam en 1905 li povis montri iujn el siaj verkoj en ekspozicio de la Nacia Societo pri Belaj Artoj (Société nationale des Beaux-Arts). En la francia ĉefurbo li renkontis Auguste Rodin, kiu forte impresis la junan skulptiston.
Belorusa grek-katolika eklezio
Historio
Belorusaj grek-katolikoj (kune kun ukrainaj grek-katolikoj) estas rektaj heredantoj de la unio de Bresto, subskribita en 1596. En 1867 la ĉefepiskopo Josafato de Polack, martiro de la eklezio, estis deklarita sankton. La eklezio estis subpremita dum la rusa regado en la 19a jarcento. Post la unua mondmilito grek-katolikoj denove aperis en teritorioj kiuj estis aldonitaj al Pollando. Sed post la dua mondmilito la teritorio estis aldonita al Sovetunio kaj grek-katolikoj estis subpremitaj kaj ili igis ortodoksojn. Post disfalo de Sovetunio en 1991 la belorusaj grek-katolikoj denove komencis aperi en Belorusio. Kelkaj grupoj de belorusaj grek-katolikoj aperis ankaŭ en aliaj landoj, ekzemple en Usono aŭ Unuiĝinta Reĝlando.
Benno Elkan
Parizo
La parizaj verkoj de Benno Elkan komence tamen apenaŭ montris artan influon de Auguste Rodin: Tia influo tamen klare montreblas en la verkaro de la lastaj vivojaroj de Elkan. Ekzemplo estas la grandaj preĝejaj lustroj kun bildoj el la Biblio, kiuj estis influitaj ankaŭ de la „paradiza pordego“ de Lorenzo Ghiberti en la baptejo de Katedralo Santa Maria del Fiore en Florenco. En la lasta verko de Benno Elkan, monumento pri la viktimoj de la bombado de la Dua Mondmilito, rekoneblas ke la „infera pordego“ de Auguste Rodin estis modelo. En la parizaj verkoj kia la skulptaĵo „la flutisto“ (1906) pli montriĝas influoj de la tiutempe de furora secesia stilo.
Kvankam li intense absorbis influojn el la arta medio de Parizo, li ne aliĝis al unu el la modernaj artaj stiloj aŭ grupiĝoj. Li amikiĝis kun la ekspresionisma pentristo Jules Pascin (fakte Julius Mordeĥaj Pinkas), kiu jam desegnis por la germana satira revuo Simplicissimus. Samtempe li tenis kontaktojn al Karlsruhe, kie vivis lia fianĉino, kaj al Dortmund, kaj kreis pliajn monumentojn por la tiea tombejo. En 1906 li havis sian unuan propran ekspozicion en Dortmund.
Romo
Inter la jaroj 1908 kaj 1911 Benno Elkan kun sia edzino vivis en Romo, post kiam li gajnis premion de la fondaĵo Michael-Beer. Ili vivis en reprezenta parto de la palaco de la papo Julio la 3-a kaj li havis metiejon en la strato Quattro Fontane („kvar fontanoj“). En Italio la artisto intense vizitis plurajn aliajn historiajn urbojn, interalie Napolon kaj Florencon, kaj detale studis la skulptadon de la renesanca epoko. En 1910 la paro ekhavis filinon, kaj tri jarojn pli poste filon.
Ankaŭ en Romo Benno Elkan prilaboris mendojn el Dortmund. La influoj de italaj renesancaj skulptaĵoj pli kaj pli fortiĝis. Same li intense studis la arton de la antikva epoko kaj forveturante kunportis materialon el antikvaj ruinoj.
Alsbach ĉe la "Monta Vojo"
Post lia reveno el Romo la artisto de 1911 ĝis 1919 vivis en Alsbach sude de Darmstadt en propra domo. Artistoj el la 50 kilometrojn suda universitata urbo Hajdelbergo plurfoje vizitis lin. Dum la Unua Mondmilito li armeservis, ĝis malsaniĝo je ĥolero en Pollando, poste ĉe la poŝta kontrolo en Frankfurto-ĉe-Majno. Libro kun tre malhelaj plumaj desegnaĵoj respegulas la deprimigajn militajn impresojn.
Frankfurto-ĉe-Majno
En oktobro 1919 la familio translokiĝis al Frankfurto-ĉe-Majno, 40 kilometrojn norde de Alsbach, kie Benno Elkan havis multajn kontaktojn kun aliaj artistoj kaj intense partoprenis la kulturan vivon. La domon en Alsbach la familio tenis kiel somera feriejo. Jam en la jaro de la translokiĝo li iĝis prezidanto de la urba konsilio de artistoj, kiu interalie atingis ke la urba administrejo mendis multajn artaĵojn. La familio loĝis en granda domo de la burĝa kvartalo Westend, kaj havis metiejon en historia urba monaĥejo.
Interalie la urbo Frankfurto de la artisto mendis monumenton pri la viktimoj de la unua mondmilito. La unuan modelon de pacisma monumenta reliefo pri junulo la urba administrejo ne akceptis, sed la fine realigita monumento pri funebranta patrino kun enskribo “al la viktimoj” tamen konsidereblas pacisma kaj malplaĉis al naciismaj konservativuloj.
"'La sola enskribo estis 'Den Opfern' – „al la viktimoj“. La monumento baldaŭ en Germanio kaj ekster ĝi relative furoriĝis, ĉar ĝi ŝajnis esprimi la universalan doloron kaj la universalajn oferojn, kiujn la milito portis por ĉiu, por ĉiu edzino kaj ĉiu patrino en ĉiu lando. Sed jam baldaŭ post la malvualigo de la monumento iuj malgrandaj gazetoj de grupiĝo, kiu tiam nomis sin ‚deutsch-völkisch‘, do „etne germana“, komencis ataki mian patron kaj nomi lian monumenton „negermana“."
Benno Elkan ne timiĝis fare de la naciisma kritiko. Kiam la industria urbo Völklingen en Sarlando same petis monumenton por la viktimoj de la unua mondmilito, li akceptis kaj same verkis – duoble grandan – monumenton de suferanta virino, el nigra odenvalda granito. Tiu monumento havis la enskribon "Allen Opfern", „al ĉiuj viktimoj“, kaj ankoraŭ pliklarigis la intencon de la frankfurta monumento.
Fine de la 1920-aj jaroj la verkaro de Benno Elkan pli kaj pli atentiĝis. Liaj verkoj ekzemple reprezentiĝis en la granda ekspozicio „Germana Arto“ en la „arta palaco“ Duseldorfo (majo ĝis oktobro 1928), kiu kolektis gvidajn modernajn artistojn el Germanio, germanlingva Aŭstrio-Hungario kaj Svisio. Liaj verkoj multekostiĝis. En 1930 denove politike motivigita verko de Elkan vekis fortajn diskutojn. En Majenco malvualiĝis monumento de juna virino kun nudaj brustoj kaj supren etenditaj brakoj, kiu memorigis pri la fino de la armea okupo de la regiono Rejnlando fare de la Aliancanoj. Kvankam tiu verko inspiriĝis de nacia entuziasmo, oni jam en marto 1933 forprenis kaj pli poste detruis ĝin pro la judeco de la artisto.
Ekzilo en Anglio
En 1933 multaj monumentoj de Benno Elkan forpreniĝis el sia publika videbleco, kaj plurfoje la polico traserĉis lian domon. Ekde 1935 li ne plu rajtis profesie labori. Ankaŭ liaj familianoj eksuferis. En la frankfurta universitato naziismaj aktivuloj komencis ĉikani judajn kaj politike malplaĉajn studentojn, interalie la filon de Benno Elkan, kiu fine forlasis la universitaton. Wolf Elkan komence provis fini siajn studojn en Hajdelbergo kaj Berlino, sed fine tra Romo kaj Anglio fuĝis al Usono, kien ankaŭ fuĝis lia fratino Ursula.
Pro la kreskanta subpremo Benno Elkan ekde 1933 preparis sian elmigron. Inter somero 1933 kaj la fino de 1934 li transportigis almenaŭ parton de siaj verkoj, modeloj kaj pliaj posedaĵoj al Londono. Komence li loĝis en metiejo en la kvartalo Paddington, poste kun sia edzino en domo en la strato Exeter Road. Ekzempla verko el tiu tempo estas monumento pri grupo da orangutangoj, kiu nuntempe videblas en la zoo de Edinburgo. Li buste portretigis multajn elstarajn personojn, ekzemple la komercistojn John D. Rockefeller kaj Jakob Rothschild, la svisan ministron Stucki, la dirigenton Arturo Toscanini, la junan reĝon de Tajlando, Rama la 8-a, kaj la britan princon Edvardo, duko de Kento. Krome li interalie verkis bronzajn lustrojn por la abatejo Buckfast en Devon kaj pliajn laborojn mende de la tiea abato. Multaj pliaj verkoj montras, ke la artisto en Anglio rapide havis altan renomon. Memore al Rudyard Kipling li en 1938 kreis grandan reliefon kun figuroj el La libroj de ĝangaloj. Post kiam lia londona domo en 1943 damaĝiĝis per bombado, li translokiĝis al loĝejo en Oksfordo.
Post la milito li vojaĝis al siaj infanoj en Usono, kaj ankaŭ komencis reviziti Germanion. Tie li rekonatiĝis en la 1950-aj jaroj, kiam liaj verkoj montriĝis en pluraj ekspozicioj.
La granda menoro
Antaŭ ol krei la grandan skulptaĵon de juda menoro por la placo antaŭ la israela parlamentejo Kneset, Benno Elkan jam kreis plurajn sepbrakajn kandelingojn, parte kun kristanaj motivoj, ekzemple por la katedralo Westminster Abbey en Londono, kaj „davidan kandelingon“. La ideo de granda kandelingo kiel „simbolo de judismo“ li jam havis en 1947. Du jarojn pli poste li komencis projekti la unuopajn reliefojn. Montrataj estu motivoj „el la historio de la juda popolo de la biblia tempo ĝis la moderno, kun la fondiĝo de la ŝtato Israelo". Komence li planis vojaĝigi la monumenton al judaj komunumoj tra la mondo, poste li projektis starigon en havena enirejo en Palestino, kompareble al la usona Statuo de Libereco. En 1950 li povis prezenti la unuajn kvar reliefojn en Londono.
Kiam la brita politiko pli kaj pli ŝanĝiĝis favore al Israelo, la realigo plikonkretiĝis. Fondiĝis komitato de interalie altaj politikistoj, kiu intencis kolekti monon por donaci la menoron al Israelo. Komence de 1956 la monumento estis finita kaj februare en la arta muzeo Tate Gallery publike montrita. La 15-an de aprilo ĝi estis transdonita en Jerusalemo de la britoj kiel „donaco de la plej malnova al la plej nova parlamento“. Komence ĝi estis starigita en parko proksime de la provizora parlamentejo, kaj en 1966 portita al la nuna loko proksime de la ĉefa enirejo de la parlamentejo Kneset.
Peter Fleming
La angla verkisto kaj ĵurnalisto Peter FLEMING naskiĝis je la 31-a de majo 1907 en Londono kaj mortis je la 18-a de aŭgusto 1971 en Black Mount. Li multe vojaĝis (ekz. al Meksiko, Brazilo kaj Ĉinio) kaj literature ĉefe famiĝis pro siaj vojaĝraportoj. Ankaŭ lia frato Ian Fleming estis fama verkisto.
Benno Elkan
Malsaneco kaj morto
En 1957 Benno Elkan honoriĝis per la Ordeno de la Brita Imperio (Order of the British Empire, OBE). Malsana ekde 1956, li mortis en 1960, tri monatojn post lia edzino, en Londono. La posedaĵoj de la artistoj disvendiĝis novembre 1960 en granda aŭkcio de la aŭkciejo Christie's. Plurajn artaĵojn aĉetis la administracio de lia hejmurbo Dortmund.
43882 Maurivicoli
Ĝi ŝajnas proksima de la orbita resonanco 2:1 kun Marso.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Maurizio Vicoli, kiu estis delonge engaĝita en astronomiaj studoj, publikigis multenombrajn artikololojn pri la rilatoj inter filozofio kaj astronomio kaj partoprenis al la establo de kriteroj por la leĝoj pri la luma poluo en la regiono Abruco. Li ankaŭ elpensis la Nacian Premion Meteorito de Oro de la urbo Secinaro.
Kálmán Nagy Kopeczky
Kariero
Nagy Kopeczky akiris diplomon de reĝisoro pri pupteatro en 1994 en Kabóca Bábstúdió de Veszprém (urbo) en Hungario. En jaroj 1994/97 li estis gvidanto de pupgrupo de Kulturdomo de Baraolt. De 1998 li estis artgvidanto kaj reĝisoro de la pupsekcio de Teatro Tamási Áron de Sfântu Gheorghe.
Alagoaso
Alagoaso estas unu el la ŝtatoj de Brazilo, lokata en la nordorienta parto de la lando, ĉe la bordo de la Sudamerika kontinento.
En la portugala lingvo, ĝi nomiĝas Alagoas. Kaj tio prononciĝas kvazaŭ [AlaGOas], en Esperanto. Tiu nomo signifas Lagetoj, en la portugala lingvo.
Geografio
Alagoaso estas la dua plejmalgranda ŝtato de Brazilo. En ĝi estas 100 municipoj.
Historio
Antaŭ portugalanoj, la marbordo de Alagoaso estis konata de francoj. Tie loĝis indiĝenoj Kaeté. En 1535, portugalanoj konkeris Alagoason. En 1556, en suda marbordo de Alagoaso, pereis la ŝipon Nossa Senhora da Ajuda. En ĝi, vojaĝis al Lisbono la unua episkopo de Brazilo: Pero Fernandes Sardinha. Pli ol cent homoj estis bakitaj kaj manĝitaj de Kaeté. Inter 1630 kaj 1654, kiam nederlandanoj restis en Brazilo, tiam Alagoaso estis atakata multfoje. En la 17-an jarcento, ribelaj sklavoj fondis la Quilombo dos Palmares, afrikan regnon kiu daŭris ĝis 1695. En 1817, Alagoaso prenis aŭtonomion rilate al Pernambuko. Inter la 16-a de julio kaj la 10-a de novembro 1845 Henrique Marques de Oliveira Lisboa elektiĝis prezidanto de la provinco Alagoaso. En la fino de 19-a jarcento, Alagoaso prenis politikan gravan rolon kiun perdis tuj. En 20-a jarcento, dum mallonga periodo, 1990-1992, ĝi reprenis tiun gravan rolon kaj eĉ oni nomis tion periodo "Respubliko de Alagoaso".
Rezidejo nova (Salzburg)
La Nova rezidejo (germane: Neue Residenz) troviĝas en Salzburg, Aŭstrio, tuj apud la Katedralo de Salcburgo. En ĝi estas i.a. la burooj kaj la centraj salonoj de Salzburg-muzeo.
Geja saŭno
Geja saŭno estas banejo por viroj, kiuj havas seksrilatojn kun aliaj viroj. Tiaj lokoj ne estu konfuzataj kun la publikaj banejoj.
Ne ĉiuj viroj, kiuj vizitas la gejajn saŭnojn sin konsideras gejoj, sendepende de ilia seksa konduto. La saŭnoj por inoj estas maloftaj, kvankam kelkaj ejoj speciale por viroj dediĉas kelkajn noktojn al la lesba publiko.
La saŭnoj ege malsamas laŭ la grando kaj infrastrukturo. La plej malgrandaj havas inter dek kaj dudek ejojn kaj la plej grandaj havas plurajn etaĝojn en kiuj troviĝas diverstilaj vaporbanejoj, akvomasaĝejoj kaj naĝejoj. La plejmulto el ili havas sekajn malsekajn saŭnojn, duŝejojn, kaj privatajn ejojn aŭ “mallumajn ĉambrojn”.
Multaj saŭnoj estas alireblaj pere de membriĝo, dum aliaj per enirpago, en kiuj neplenaĝuloj ne povas eniri. Male al la bordeloj, la klientoj nur pagas la uzadon de la instalaĵoj. La seksa aktivaĵo, se ĝi okazus, ne estas inkluzivata de la ejo mem, sed de la interkonsento de la vizitantoj mem. Diversaj gejaj saŭnoj malkonsilas aŭ malakceptas la prostituon, malpermesante la eniron al la konataj sekslaboristoj.
Tiuj ĉi lokaloj iĝis celo en la geja turismo. Antaŭ la amasa uzado de interreto kaj la posta apero de retpaĝaroj por romantikaj rendevuoj kaj seksaj renkontiĝoj, kie cetere la socia toleremo al la samseksamuloj estis pli limigita, la saŭnoj ludis gravan rolon por la efektiva interagado inter gejoj, speciale por tiuj, kiuj estis en la ŝranko.
La kontraŭuloj de tiaj lokoj diras, ke tie pli facile disvastiĝas Venereaj malsanoj, pro la porokazaj seksrenkontiĝoj inter nekonatoj. Tamen, kelkaj lokaloj kunlaboras kun organizoj kiuj batalas kontraŭ HIV kaj Aidoso, publikigante propagandon pri la sekura seksumado kaj disdonante kondomojn en sia interno por eviti eblajn kontaĝojn.
Rezidejo nova (Salzburg)
Historio
En la teretaĝo instalitis la ĉefgardeno kaj en la plej supra etaĝo kariljono de Jeremias Sauter kun sonoriletoj el Antverpeno. Ekfunktio kariljona estis en 1704: ĝin oni sonorigis po tri fojojn ĉiutage ĝis hodiaŭ (kun melodioj ekz. de Wolfgang Amadeus Mozart aŭ de Michael Haydn). En 1762 restaŭrotis la stukplafono en la Pejzaĝ-salono; en 1786 Hieronymus von Colloredo malplenigis la arsenalon ĉe la alo de Kai-stratego por establi tie administrajn buroojn de la ĉefepiskoplando. Post sekularigo de 1803 gastigis tiu ĉi alo ankaŭ la Landan tribunalon kaj ties arĥivon/ kaj loĝejojn de la ministroprezidanto kaj de la distriktestro.
Detaloj
La Nova rezidejo troviĝas kontraŭe la Rezidejo ĉe la Rezidejpalaco. Tiu ĉi palackomplekso el la 17-a jarcento grupiĝas ĉirkaŭ du internaj kortoj. Ĉe la kvar domeĝoj estas malsupre de la tegmento po unu blazono el ruĝa marmoro: de la gepatroj kaj de la du avinoj de Wolf Dietrichs (Medici, Hohenems, Raitenau, Siergenstein). Per tio substrekata estu la iam privata karaktero de la palaco. La fasadoj datumas el la tempo de Markus Sittikus kaj Paris Lodron.
La interno vere pompas. La nobla ĉambro estas en la dua etaĝo. Triflanka ŝtuparo kondukas onin al la supraj ĉambroj de la la uesta alo farite laŭ itala modo enesanca. La pordoj donantaj al la ŝtupatoj havas ruĝajn kadrojn marmorajn. La volboj de la ŝtuparo riĉe stukigitis en 1598 fare de Jacopo Bartoletto. En la dua etaĝo estas kvin fortimpresaj salonoj, verŝajne de Elia Castello en 1602. La Salono de la virtoj servis kiel antaŭĉambro al la reprezentaj ĉambroj. La Gloro-salono estis iam akceptejo Plafoncentre troviĝas dia simbolo kun puttoj. La Parlamento-salono estas la plej granda fortimpresejo de la tuta konstruaĵo. Ĝi simbolis por la sekulara portenco de la ĉefepiskopo kun bildoj el la tempo romia. Tie interkonsiladis ekde 1620 la landa parlamento.
Ege belas la plafono de la Armeestra salono kun koloregaj stukaĵoj de Elia Castelo. En al okangula mezo estas la blazono de Wolf Dietrich sur ora mozaiko. Ĉe la kvar flankoj estas plurangulaj ampoj en kiuj estis reliefoj de imperiestro Karolo la Granda, Gotfredo de Bouillon, imperiestro Karolo la 5-a kaj de Don Juan d’Austrias. Reste oni admiras groteskaĵoj kaj hermesoj. La Episkopa salono estis la finiĝo de la uesta alo. Ĝia nomo venis nur ĉ. en 1850 kiam muntitis tie ĉi portretoj de diversaj princoj-ĉefepiskopoj de el la Malnova universitato. Juvelaĵo tie ĉi estas denove blazonego de Wolf Dietrich en plafono kaseda. Ĝenerale havis la meza alaro (i.e. la suda alo de la Dietrich-rezidejo) ne plafonojn stukitajn sed kasedajn.
La sinsekvo ĉambra similis al la uesta alo. En al unua etaĝo de la uesta Kuenburg-alo estas la iama biblioteko, duala halo kun antaŭhalo plibeligite ĉ. 1680 fare de Max Gandolph von Kuenburg. Enestis ĝis 1980 poŝtejaj ĉambroj.
Balázs Hantos
Balázs Hantos [balAĵ hantoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hantos Balázs estas hungara operkantisto (baso).
Balázs Hantos naskiĝis la  en Budapeŝto.
Amapao
Amapao (portugale: Amapá) estas ŝtato de la Federacio de Brazilo, situanta inter la elfluejo de rivero Amazono kaj Franca Gujano, areo: 140.276km². Ĝia ĉefurbo estas Macapá.
Guillaume Rondelet
Guillaume Rondelet (1507-1566) estis franca humanisto, kuracisto, anatomo, zoologo, iktiologo, naturalisto kaj botanikisto. Li estis profesoro de Carolius Clusius (1526-1609), Conrad Gesner (1516-1565), Leonhard Rauwolf (1535-1596), Matthaeus Lobelius (1538-1616), Pierre Pena (1535-1605), Jacques Daléchamps (1513-1588), Jean Bauhin (1511-1582) kaj Felikso Platero la 1-a (1536-1614).
Li akiris renomon kiel anatomo kaj naturalisto kun specifa intereso pri botaniko kaj zoologio. Lia ĉefa verko estis ampleksa traktaĵo pri marbestoj, kiu bezonis du jarojn por skribiĝi kaj iĝis norma referenca laboro post ĉirkaŭ unu jarcento, sed lia plej frapanta renomo sidas en lia tre vasta listo de lernantoj kiuj iĝis elstaraj figuroj en la mondo de la sciencoj en la 16-a jarcento.
Biografio
Li estis filo de antikva komercisto pri herboj kaj spicoj, studis filozofion en la Universitato de Parizo. En 1529 li ekstudis medicinon en sia naskiĝurbo kaj en la sekvanta jaro aktivis kiel prokuratoro. En tiu sama jaro li studis anatomion kaj kirurgion sub gvidado de Johann Winter von Andernach (1505-1574) en germana urbo Maringues, kie li ankaŭ estis praktika kuracisto.
En 1539 li ricevis sian diplomon kiel doktoro pri medicino en la Universitato de Montpellier. En 1539 li iris al Florenco kaj en 1540 li iĝis persona kuracisto de la kardinalo de Tournon, François De Tournon (1489-1562). De Tournon kaj la episkopo de Montpellier, Guillaume Pellicier (1490-1568) estis protektantoj de la ĝemelfiloj de Rondelet kiam ili naskiĝis en 1538.
Bujari
Bujari estas municipo de la brazila subŝtato Akro, kiu taksis loĝantojn en 2010.
Lucas Marcos Meireles
Lucas Marcos Meireles (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Kagoshima United FC.
Linio Keihan-Katano
Linio Keihan-Katano (japane: 京阪交野線 [Kejhan Katano-sen], angle: Keihan Katano Line) estas linio de la fervojo reto Elektra Fervojo Keihan en Kinki-regiono.
Peter Härtling
En Esperanto aperis
Tia estis Hirblo: kiel Hirblo venis en la hejmon, kial li estas malsimila ol aliaj, kaj ĉu estas eble helpi al li / Hertlingo Petro. - 1-a eldono Esperantigita. - Gerlingen: eldonejo Bleicher, [1992]. - 94 p.
ISBN 3-88350-508-0
Originalo: Das war der Hirbel
Avinjo: la rakonto pri Kalle, kiu perdas siajn gepatrojn, kaj lia avino decidas zorgi pri li / Peter Härtling. Bildoj de Peter Knorr. [Trad. kaj eld.: Nora Caragea]. - 1-a eldono - [Frankfurt am Main: Caragea, 2000]. - 79 p. : ilustr.
ISBN 3-00-006168-1
Originalo: Oma
344 Desiderata
344 Desiderata, granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, estis malkovrita de la franca astronomo Auguste Charlois la, elde la observatorio de Nico.
Nomo
Ĝia nomo, "Desiderata", latina formo de la franca virina antaŭnomo "Désirée", estis elektita honore al Désirée Clary, edzino de la reĝo Karolo la 14-a Johano de Svedio.
Haŝemidoj
En pli vasta senco, Haŝemidoj estas sinonimo de Banu Haŝim, klano de la araba tribo de Kurajŝoj. En pli malvasta senco, Haŝemidoj estas la reĝa dinastio ene de tiu klano.
De la 10-a jarcento, la emiro kaj la ŝarifo (religia aŭtoritato) de Mekao estis ĉiam membroj de la Haŝemida familio. En 1908, la Otomanoj kiuj regis en la regiono igis Husejn ibn Ali la nova emiro de Mekao. En 1916, Husejn ibn Ali komencis la "Araban Ribelon" kontraŭ la Otomana Imperio, helpata de la Britoj. En 1917 li proklamis sin mem reĝon de la Hiĝazo, la okcidenta parto de nuntempa Sauda Arabio. Li restis la reĝo ĝis 1924, kiam lia regno estis konkerata de la klano de la Saudoj, kiuj poste fariĝis la regantoj de Sauda Arabio. La Britoj poste transdonis Transjordanion (kiu poste fariĝis Jordanio) kaj Irakon al la Haŝemida dinastio. Du filoj de Husejn ibn Ali, Abdullah kaj Fajsal, fariĝis la reĝoj de Jordanio kaj Irako respektive. En Irako la Haŝemida dinastio estis forigata de milita ribelo en 1958, dum en Jordanio ĝi ankoraŭ travivas. Nuntempe la reĝo de Jordanio estas Abdullah la 2-a.
Gershom Scholem
Gershom SCHOLEM (naskiĝis la 5-an de decembro 1897 en Berlino, mortis la 21-an de februaro 1982 en Jerusalemo, eminenta esploristo de juda mistikismo, filozofo, profesoro de la Hebrea Universitato de Jerusalemo.
Haŝemidoj
Hiĝazo
En 1925, Sauda Arabio konkeris Hiĝazon kaj finis la regadon de la haŝema dinastio.
Gershom Scholem
Vivo
Li naskiĝis en Germanio en asimilita juda familio. En juneco ligiĝis al cionisma movado. Unue studis matematikon en Berlino, sed ĝin ne finis. En la jaroj 1917-1918 studis matematikon kaj filozofion en Jena, kaj en 1918-1922 filozofion, judismon kaj ŝemidajn lingvojn en Berlino kaj Munkeno. En tiu ĉi tempo konatiĝis kun la plej eminentaj germanaj judoj. Ekkonis Martin Buber, Franz Rosenzweig kaj Walter Benjamin. Buber inklinis lin okupiĝi pri juda mistikismo. Persone fascinis pri medio de ortodoksaj ĥasidoj, kiun ekkonis en Berlino. Dum mallonga tempo lekciis en la Universitato de Berlino, sed jam en 1923 veturis al Palestino. En la jaroj 1925-1964 laboris kiel lekciisto de judismo kaj juda mistikismo en la Hebrea Universitato de Jerusalemo. Partoprenis aktive en la movado pri repaciĝo juda-araba. Vojaĝadis al kunsidoj de intelektuloj en Ascona, kie i.a. ekkonis Carl Gustav Jung kaj Mircea Eliade. En 1959 esploradis en Pollando.
Verko
Gershom Scholem dum la vivo estis aŭtoritato pri juda mistikismo, kaj lia laboro kaj personeco ekdominis tiun ĉi sciencon. Ankaŭ hodiaŭ, malgraŭ kreskanta kritiko flanke de junaj esploristoj, liaj laboraĵoj restas fundamentaj por tiu ĉi branĉo de judismo. Sian doktorigan tezon dediĉis al la libro Sefer ha-Bahir, kaj en la unuaj jaroj de sia scienca laborado ekprofundiĝis en kabalon. Aparte valoraj estas liaj esploroj pri la doktrino de Sabbataj Cvi, en kiu vidis esencan faktoron de la evoluo de juda mistikismo ĝis la 18-a jarcento, kontraŭe al siaj antaŭuloj, kiuj vidis tie nur marĝenan epizodon. Rezulte de la laboraĵoj de Scholem sekvis rekono de mistikismo kiel esenca kaj neforviŝebla elemento de la juda kulturo kaj religiemo. En 1941 eldonis sian opus magnum - Die jüdische Mystik in ihren Hauptströmungen, kiu ĝis hodiaŭ estas konsiderata kiel aparte valora. Aliaj gravaj temoj traktataj de Scholem estas problemo de mesianismo, kiu estis por li unu el ĉefaj motoroj de ŝanĝiĝo en mistikismo kaj juda gnostikismo, laŭ kiu konsideris ekzemple la Mistikon de Merkaba. Kiel la unua okupiĝis pli profunde pri la temaro de germana ĥasidismo kaj profeta kabalo de Abraham Abulafia. Nun en la Hebrea Universitato agas Centro de Esploroj pri Juda Mistikismo kaj Kabalo je la nomo de Gershom Scholem. Ankaŭ estas atribuataj premioj je lia nomo pro eminentaj atingoj en la fako.
James Guthrie
James K.A. GUTHRIE, naskiĝinta en Edmontono, Middlesex, Anglio, estas angla soninĝeniero kaj muzikproduktisto, ĉefe konata pro sia laboro kun la rokgrupo Pink Floyd ekde ilia sukcesa albumo The wall.
5330 Senrikyu
5330 Senrikyu estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Sen-no Rikyu (japane 千利休, 1522–1591), majstro de japana teceremonio de stilo ŭabi-sabi.
Zsuzsanna Kemény
KEMÉNY Zsuzsanna [keMENJ ZXUzxanna] baronino, (verkistnomoj: Nagy Zsuzsa, Kemény Zsuzsa kaj (-y –a)), estis rumanuja hungara ĵurnalistino, verkistino naskita la 18-an de januaro 1934 en Kluĵo kaj mortinta la 18-an de junio 1979 en Sângeorgiu de Pădure. Ŝi estis la edzino de pentristo Pál Nagy, la patrino de arthistoriisto Zoltán Vécsi Nagy, filino de verkisto, barono János Kemény, fratino de Klió Kemény kaj fratino de pentristo Árpád Kemény.
Biografio
Inter 1953 kaj 1956 Zsuzsanna Kemény laboris en artliceo de Târgu Mureş kiel magazenistino, kasistino kaj tajpistino. Ekde 1958 en redakcio de Új Élet ŝi estis tajpistino, teknikredaktorino. Ŝi publikis en gazetoj novelojn, intervjuojn, reportaĵojn kaj fabelojn. Ŝian morton okazigis aŭtakcidento kune kun ŝia edzo kaj la artredaktorino de gazeto A Hét, Katalin Varga.
Himalajo
Himalajo (el la sanskritaj vortoj हिमालय hima = neĝo kaj ālaja = domo, do "domo de neĝo" ) estas montaro en Azio nome en la Hindia subkontinento, kiu separas la Indus-Gangan Ebenaĵon el la Tibeta Altebenaĵo. Kune kun la pli nordaj regionoj Tibeta Altebenaĵo kaj Pamiro ĝi estas nomata la "Monda Tegmento". Almenaŭ 9 el la 10 kaj 10 el la 14 montoj pli altaj ol 8000 m situas en Himalajo, inter kiuj la plej alta monto de la mondo super marnivelo nome Ĉomolungmo. Kontraste, la plej alta pinto ekster Azio (Akonkagua, en Andoj) estas nur 6 961 m alta.
La Himalajoj havis profundan influon sur formiĝon de la kulturoj de Suda Azio. Multaj Himalajaj montopintoj estas religie sanktaj kaj por Budhismo kaj por Hinduismo.
Himalajo limas norde kun la Tibeta Altebenaĵo, sude kun la Indus-Ganga Ebenaĵo, nordokcidente kun la montaroj Karakorumo kaj Hindukuŝo, kaj oriente kun la subŝtatoj de Barato nome Sikimo, la distrikto Darĝiling de Okcidenta Bengalo, Asamo, Arunaĉal-Pradeŝo kaj Manipuro. La Hindukuŝo, Karakorumo kaj Himalajo kunformas la "Hindukuŝa Himalaja Regiono" (HKH). La okcidenta ankro de Himalajo — nome Nanga Parbat — kuŝas ĝuste sude de la plej norda areo de Induso, dum la orienta ankro — nome Namĉa Barŭa — estas situanta ĝuste okcidente de la granda kurbo de la rivero Jarlung Cangpo. La Himalajo etendas al kvin landoj: nome Barato, Nepalo, Butano, Ĉinio (Tibeto), kaj Pakistano, el kiuj la tri unuaj havas suverenecon super plej el la teritorio.
Geografio
Himalajo formas la limon inter Ĉinio (Tibeto) unuflanke kaj Barato, Butano, Nepalo kaj Pakistano aliflanke. Ĝi estas longa ĉirkaŭ 2500 km kaj plejparte enhavas kvar paralelajn ĉenojn: nome Sivalikoj sude; La Malalta Himalajo; la Granda Himalajo, kiu estas la plej alta kaj centra montaro; kaj la Tibeta Himalajo norde. Karakorumo estas ĝenerale konsiderata aparta el Himalajo.
En la mezo de la granda kurbo de la Himalajaj montoj kuŝas la okmilmetraj pintoj de Dhaulagiri kaj Anapurno en Nepalo, separitaj el la Gorĝo Kali Gandaki. Tiu gorĝo disigas la Himalajon en okcidenta kaj orienta sekcioj kaj ekologie kaj orografie – la pasejo al la kerno de Kali Gandaki nome Kora La estas la plej malalta punto de la krestolinio inter Everest kaj K2 (nome la plej alta pinto de la Karakoruma montaro kaj de Pakistano). Oriente de Anapurno estas la okmilmetraj pintoj de Manaslu kaj trans la limo en Tibeto, Shishapangma. Sude de tiuj estas Katmanduo, ĉefurbo de Nepalo kaj la plej granda urbo en Himalajo. Oriente de la Katmandua Valo kuŝas la valo de la rivero Bhote/Sunkosi kiu estas en Tibeto kaj havigas la ĉefan ŝoseon inter Nepalo kaj Ĉinio – nome Araniko/Ĉina Nacia Aŭtoŝoseo 318. Pli oriente estas Mahalangur Himal kun kvar el la ses plej altaj montoj de la mondo, nome: Ĉo Oju, Everest, Lhotse kaj Makalu. La regiono Ĥumbu, populara por montogrimpado, estas tie en la sudokcidenta deklivaro de Everest. La rivero Arun drenas la nordajn deklivojn de tiuj montoj, antaŭ turniĝi suden kaj flui al la areo oriente de Makalu.
Plej oriente de Nepalo, Himalajo staras al la masivo de Kanĉenĝango sur la limo kun Barato, nome la tria plej alta monto en la mondo, la plej orienta okmilmetra pinto kaj la plej alta pinto de Barato. La orienta flanko de Kanĉenĝango estas en la barata ŝtato Sikimo. Iam sendependa regno, ĝi kuŝas sur la ĉefa ŝoseo el Barato al Lhasa, Tibeto, kiu pasas tra la montopasejo Nathu La al Tibeto. Oriente de Sikimo kuŝas la antikva budhisma regno Butano. La plej alta monto en Butano estas Gangkhar Puensum, kiu estas ankaŭ forta kandidato por la plej alta negrimpita monto en la mondo. Himalajo tie estas pli kaj pli kruta kun tre arbaraj deklivaj valoj. Himalajo pluas, turne iomete nordorienten, tra la barata ŝtato Arunaĉal Pradeŝ same kiel al Tibeto, antaŭ atingi sian plej orientan finon en la pinto de Namĉa Barŭa, situa en Tibeto ene de la granda bendo de la rivero Jarlung Cangpo. Trans tiu rivero Cangpo, oriente, estas la montoj Kangri Garpo. Ankaŭ la altaj montoj norde de Cangpo kiel Gjala Peri, tamen, estas foje inkluditaj en Himalajo.
Pli okcidente el Dhaulagiri, Okcidenta Nepalo estas iome fora kaj ne havas tiom altajn montojn, sed estas hejmo de la lago Rara, nome la plej granda lago en Nepalo. La rivero Karnalio fluas en Tibeto sed trairas la centron de la regiono. Pli okcidente, la limo kun Barato sekvas la riveron Ŝarda kaj havigas komercan vojon al Ĉinio, kie sur la Tibeta Altebenaĵo staras la alta pinto Gurla Mandhata. Ĝuste trans la lago Manasarovar el tiu, staras la sakra monto Kajlaŝo en la Montaro Kajlaŝo, kiu staras ĉe la fonto de la kvar ĉefaj riveroj de Himalajo kiuj estas adorataj de Hinduismo, Budhismo, Sufismo, Ĝainismo, kaj Bonpo. En la nove kreita barata ŝtato Utarakando, Himalajo staras denove kiel Kumaona Himalajo kun la altaj pintoj Nanda Devi kaj Kamet. Tiu ŝtato estas hejmo ankaŭ de gravaj pilgrimdestinoj de Ĉaar Dhaam, kun Gangotri, nome fonto de la sankta rivero Gango, Jamunotri, nome fonto de la rivero Jamuno, kaj la temploj de Badrinath kaj Kedarnath.
La venonta Himalaja Barata ŝtato, nome Himaĉal Pradeŝ, estas fama pro siaj montostacioj, partikulare Ŝimla, nome somera ĉefurbo de la Brita Hindio, kaj Dharamsala, nome centro de la tibeta komunumo en ekzilo en Barato. Tiu areo markas la starton de la Panĝaba Himalajo kaj la rivero Sutlej, nome la plej orienta el la kvin alfluantoj de Induso, trafluas la montaron tie. Pli okcidente, Himalajo formas plej el la suda parto de Ĝamuo kaj Kaŝmiro kaj Ladako, teritorioj kiuj estas disputataj inter Barato kaj Pakistano. La ĝemelaj pintoj de Nun Kun estas la nuraj montoj super 7000 m en tiu parto de Himalajo. Poste estas la fama Kaŝmira Valo kaj la urbo kaj lagoj de Srinagar. Fine, Himalajo atingas sian okcidentan finon en la spektakla 8000 m pinto de Nanga Parbat, kiu staras super 8000 m super la Indusa valo kaj estas la plej okcidenta el la 8000 m montopintoj. La okcidenta fino finas en grandioza punkto ĉe Nanga Parbat kie Himalajo intersekcias kun la montaroj Karakorumo kaj Hindukuŝo, en la Pakistana teritorio de Gilgit-Baltilando.
Geologio
La himalaja kaj karakoruma montaroj estiĝis ĉar la kontinenta plato de Oceanio kaj Hindio koliziis kun relative granda rapideco kaj forto kontraŭ la kontinenta plato de Azio. Geologie Himalajo estas relative nova montaro kaj la proceso ankoraŭ ne finiĝis. La montoj en Himalajo ĉiu-jare kreskas kelkajn centimetrojn kaj la tuta regiono regule skuiĝas per fortaj tertremoj.
La himalaja montaro estas unu el la plej junaj montaroj de la planedo kaj konsistas ĉefe el suprenigitaj sedimentaj kaj metamorfaj rokoj. Laŭ la modernepoka teorio de platotektoniko, ties formacio estas rezulto de kontinenta kolizio aŭ orogenezo kune kun la konverĝa limo inter la Hind-Aŭstralia Plato kaj la Eŭrazia plato. Ankaŭ la altaj teroj de Arakan Ĝoma en Birmo kaj la Andamanoj kaj Nikobaroj en la Golfo de Bengalo estis formita kiel rezulto de tiu kolizio.
Dum la lasta glaciepoko, estis konektita glacirojo el glaĉeroj inter Kanĉenĝango oriente ksj Nanga Parbat okcidente. Okcidente, la glaĉeroj kuniĝis kun la reto de glacirojoj en Karakorum, kaj norde, ili kuniĝis kun la iama Tibeta interna glaciejo. Sude, elfluejaj glaĉeroj venis al fino sub alto de 1000–2000 m. Kvankam la nunaj valglaĉeroj de Himalajo atingas pleje 20 ĝis 32 km de longo, kelkaj el la ĉefa valglaĉeroj estis 60 ĝis 112 km longaj dum la glaciepoko. La glaĉera neĝolinio (nome altitudo kie akumulado kaj ablacio de glaĉero estas ekvilibra) estis ĉirkaŭ 1,400–1,660 m pli malalta ol ĝi estas nuntempe. Tiel, la klimato estis almenaŭ 7.0 ĝis 8.3 °C pli malvarma ol ĝi estas nuntempe.
Hidrologio
Sspite sian grandegon, Himalajo ne formas gravan akvobasenon, kaj nombraj riveroj trapasas la montaron, partikulare en la orienta parto de la montaro. Kiel rezulto, la ĉefa montaro de Himalajo ne estas klare difinita, kaj montopasejoj ne estas tiom gravaj por trapasi la montaron kiom por aliaj montaroj. La riveroj de Himalajo drenas en du grandajn riversistemojn:
La nordaj deklivoj de Gjala Peri kaj la pintoj trans la rivero Cangpo, foje inkluditaj en Himalajo, drenas en la rivero Iravadio, kiu originiĝas en orienta Tibeto kaj fluas suden tra Birmo por dreni en la Andamana Maro. La Salŭin, Mekongo, Jangzio kaj Flava Rivero ĉiuj originiĝas el partoj de la Tibeta Altebenaĵo kiu estas mem geologie diferenca el la Himalajaj montoj kaj tiel ne estas konsiderataj veraj Himalajaj riveroj. Kelkaj geologoj referencas ĉiujn tiujn riverojn kolektive kiel ĉirkaŭ-Himalajaj riveroj.
Glaĉeroj
La grandaj montaroj de centra Azio, kiel tiuj de Himalajo, enhavas la trian plej grandajn kuŝejojn de glacio kaj neĝo en la mondo, post Antarkto kaj Arkto. La Himalaja montaro enhavas ĉirkaŭ 15 000 glaĉerojn, kiuj stokas ĉirkaŭ 12 000 km³ da nesala akvo. Inter tiuj glaĉeroj estas Gangotri kaj Jamunotri (Utarakando) kaj Ĥumbu (regiono de Monto Everest), Langtang (regiono de Langtang) kaj Zemu (Sikimo).
Pro la latitudo de la montaro apud la Tropiko de Kankro, la permanenta neĝolinio estas inter la plej alta en la mondo tipe je ĉirkaŭ 5500 m. Kontraste, ekvatoraj montoj en Nov-Gvineo, en Ruvenzori kaj Kolombio havas neĝonlinion iome 900 m pli malaltajn. La plej altaj regionoj de Himalajo estas neĝokovritaj tra la tuta jaro, spite ties proksimeco al la tropikoj, kaj ili formas la fontojn de kelkaj grandaj permanentaj riveroj.
Dum la lastaj jaroj, sciencistoj estis registrintaj rimarkindan fortan pliigon en la proporcio de la retiriĝo de glaĉeroj tra la tuta regiono kiel rezulto de la klimata ŝanĝo. Por ekzemplo, glacia lagoj estis formiĝanta rapidle sur la surfaco de rubo-kovritaj glaĉeroj en la Butana Himalajo dum la lastaj malmultaj jardekoj. Kvankam la rezulto de tio ĉio ne estos konata dum multaj jaroj, ĝi eventuale povus iĝi katastrofa por centoj de milionoj da personoj kiuj dependas el la glaĉeroj por ke la riveroj havu akvon dum la sekaj sezonoj.
Lagoj
La Himalaja regiono disponas de centoj da lagoj. Plej el la plej grandaj lagoj estas en la norda flanko de la ĉefa montaro. Tiuj estas la sankta nesalakava lago Manasarovar, apud la monto Kajlaŝo kun areo de 420 km² kaj altitudo de 4590 m. Ĝi drenas en la najbara lago Rakŝastal kun areo de 250 km² kaj iom pli malalta je 4575 m. Pangong Co, kiu estas etenda laŭ la limo inter Barato kaj Ĉinio, en la plej fora okcidento de Tibeto, kaj Ĝamdrok Co, en sudcentra Tibeto, estas inter la plej grandaj kun areoj de 700 km², kaj 638 km², respektive. La lago Puma Ĝumco estas unu el la plej altaj inter la plej grandaj lagoj kun alto de 5030 m.
Sude de la ĉefa teritorio, la lagoj estas pli malgrandaj. la lago Tiliĉo en Nepalo en la Anapurna masivo estas unu el la plej altaj en la mondo. Aliaj elstaraj lagoj estas Rara en okcidenta Nepalo, Foksundo en la Foksunda Nacia Parko de Nepalo, Gurudongmar, en Norda Sikimo, Gokjo en la distrikto Soluĥumbu de Nepalo kaj la lago Congmo, apud de Ĉin-Barata limo en Sikimo.
Kelkaj el la lagoj montras danĝeron de inundo pro glacilaga eksplodo. La glacilago Cho Rolpa en la valo Rolvaling en la distrikto Dolaĥa de Nepalo, estas konsiderata la plej danĝera. La lago, kiu estas je altitudo de 4580 m konsiderinde kreskiĝis en la lastaj 50 jaroj pro la glacia fandado. Tiaj montolagoj estas konataj de geografoj kiel tarn se ili estas formataj de glacia aktiveco. Tarn-oj troviĝas ĉefe en la supraj areoj de Himalajo, super 5500 m.
Ekologio
La flaŭro kaj faŭno de Himalajo ege varias laŭ klimato, pluvofalo, altitudo kaj grundoj. La klimato gamas el tropika ĉe la bazo de la montoj ĝis permanenta glacio kaj neĝo en la plej altaj lokoj. La kvanto de jara pluvofala pliiĝas el okcidento orienten laŭlonge de la suda flanko de la montaro. Tiu diverseco de altitudo, pluvokanto kaj grundo kombinita kun la tre alta neĝolinio subtenas varion de distingaj plantaj kaj animalaj komunumoj. La ekstremj de alta altitudo (malalta atmosfera premo) kombinita kun ekstrema malvarmo favoras ekstremofilajn organismojn.
Je altaj altitudoj, la fuĝema kaj iam endanĝerita neĝoleopardo estas la ĉefa predanto. Ties predoj estas membroj de la kapra familio kiuj paŝtas en la alpaj paŝtejoj kaj vivas sur rokeca tereno, kaj elstare la endemia naŭro aŭ Himalaja bluŝafo. Ankaŭ la Blankventra moskulo estas trovebla je alta altitudo. Ĉasita pro sia mosko, ĝi estas nune rara kaj endanĝerita. Aliaj endemiaj aŭ preskaŭ endemiaj herbovoruloj estas la Hemitrago, la Takino, la Himalaja kaprikorno, kaj la Griza goralo. La draste endanĝerita Himalaja subspecio de la bruna urso estas trovebla sporade en la teritorio same kiel la Azia nigra urso. En la montaraj mikse deciduaj kaj koniferaj arbaroj de orienta Himalajo, la Ruĝa pando nutras sin en la densa subkreskaĵaro de bambuo. Pli malalte en la arbaroj de la montetoj loĝas kelkaj diversaj primatoj, kiel la endanĝerita Geea trakipiteko kaj la Kaŝmira semnopiteko, kun tre limigitaj teritorioj en oriento kaj okcidento de Himalajo respektive.
La unika flaŭra kaj faŭna riĉo de Himalajo estas suferanta strukturajn kaj komponajn ŝanĝojn pro la klimata ŝanĝo. Hydrangea hirta estas ekzemplo de flora specio kiu povas esti trovebla en tiu areo. La pliigo en temperaturo estas ŝanĝante variajn speciojn al pli altaj lokoj. La kverkarbaro estas invadata de pinarbaroj en la Garhŭala Himalaja regiono. Estas informoj de pli frua florado kaj fruktado en kelkaj arbospecioj, speciale de rododendro, pomarboj kaj Myrica esculenta. La plej alta konata arbospecioj en Himalajo estas Juniperus tibetica je 4900 m en Sudorienta Tibeto.
Notindaj unuopaj montoj
La montoj K2 (Ĉogorio) (8611 m), Gaŝerbrum 1 (8068 m), Falĉan Kangri (aŭ Larĝa Montopinto aŭ K3) (8047 m), Gaŝerbrum 2 (8035 m) estas proksimaj al Himalajo sed pli precize apartenas al Karakorumo.
Vihorlat (monto)
Vihorlat (1 076 m s.m.) estas la plej alta monto de vulkana montaro - Vihorlataj montoj, kiu kuŝas en orienta Slovakio ĉe slovak- ukrainia limo. Sur la monto troviĝas ankaŭ naturrezervejo kun sama nomo vidu Vihorlat, kiu apartenas al Landprotektita areo Vihorlat. Fagaj praarbaroj de ĉi rezervejo ankaŭ apartenas al protektita areo Vihorlat, kiu estis deklarita de UNESCO, kiel monda natura heredaĵo de homaro kune kun aliaj 9 slovakaj kaj ukrainiaj fagaj praarbaroj sub la komuna nomo de ensemblo  - Karpataj fagaj praarbaroj. Ĉi areo enhavas suprajn partojn de ĉefa montoĉeno de la montaro iranta de Vihorlat (okcidente), Snina ŝtono, Nežabec ĝis Fedkov (oriente) kaj kun arbaroj en la valo ĉe Mara okulo.