cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Captain Fantastic
"Captain Fantastic" kaj Esperanto
Jam en pli fruaj filmoj Esperanto iel estis prezenta : Idiot's Delight (1939), “The Great Dictator” (1940), State Secret (1950), "Incubus" (1966), “Gattaca” (1997), “Street Fighter” (1994), “Blade: Trinity” (2004), "El coche de pedales" (2004), "Senmova" (2009), Superman/Batman: Apocalypse (2010).
Kritiko
Brooke Holman de Screenprism, usona retejo por (tv)-filmo-analizado, opinias ke "la lingvo Esperanto estas taŭga metaforo por la spirito de la filmo". En busosceno kie du ĝemelaj filinoj parolas en Esperanto kaj Ben (la patro) parolas al ili en la germana, la filmo ne donas subtekstigon, Holman konjektas ke tio estas ĉar kvazaŭ la filmo ne volas inkludi la spektantaron en la konversacio. La filmo montrus ankaŭ ke la familio vivus sektecan, ne flekseblan vivstilon kvazaŭ oni vivas sur alia planedo kaj ke retiriĝo de la pli granda socio ne estas sen vivminacaj riskoj kaj oferoj. La filmo donas la mesaĝon ke gravas resti fidela al niaj propraj idealoj kaj al ni mem, sed ke iom da kompromiso helpas ke ni povas malfermi nin al pli ampleksa mondo de spertoj.
Notoj kaj referencoj
Tiu ĉi artikolo estas grandparte traduko el la norvega vikipedia versio je la sama dato (2/12/17).
Vidu ankaŭ
Esperanto-filmo
Vonnas (stacidomo)
Vonnas estas franca stacidomo sur linio Mâcon - Ambérieu, situanta en Vonnas, en departemento Ain, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ostrava
Ostrava (Ostrawa, Ostrau) estas statuta urbo situanta sur limoj de Silezio kaj Moravio nordoriente de Ĉeĥio, proksime de ŝtatlimo kun Pollando. Ostrava situas sur kunfluejo de riveroj Lučina, Odra, Opava kaj Ostravice. Dank' al la situo en Moravia pordego falas Ostrava en milde varman klimatan regionon, kiu estas favora por vico da specioj de faŭno kaj flaŭro tipaj por Mez-Eŭropo. La urbo kun areo 214 km² kreas sume 23 urbaj kvartaloj, en kiuj vivas. Ostrava, la sidejo de la regiona oficejo Moravia-Silezia Regiono kaj de distrikto Ostrava-urbo, tiel estas la tria plej granda urbo de Ĉeĥio. Sed se ni konsideros fakton, ke la granda ostrava aglomeraĵo aŭ kunurbaj disvastigitaj administrado de Ostrava-Regiono, kreata de distriktoj Ostrava, Karviná kaj Frýdek-Místek havas 796 000 loĝantojn, poste montriĝas, ke post granda praga aglomeraĵo estas tiu ĉi la dua plej granda en la respubliko. La denseco de enloĝiĝo estas 1443 loĝantoj en km². De la nordo suden (Antošovice- Nová Bělá) Ostrava mezuras 20,5 km, de la oriento okcidenten (Bartovice-Krásné Pole) 20,1 km. La longeco de lokaj komunikaĵoj faras 828 km. La sidejo de magistrato estas Nova urbodomo. En la urbo havas sidejon ankaŭ episkopo de diocezo ostrava-opava. Sur teritorio de Ostrava situas kvar urbaj memorigaj zonoj.
Ostrava elkreskis kiel industria centro de nigrakarba baseno. Pro sia minista kaj metalurgia industrioj en la pasinteco nomata "ŝtala koro de la respubliko", ĝi trairis tra karakterizaj ŝanĝoj post la jaro 1989. Sekve de restrukturaligo de la industrio estis dampita mineja agado kaj lasta karbo estis minita sur teritorio de la urbo en la jaro 1994. Atestanto de la minista pasinteco estas Malsupra regiono Vítkovice, la eksa industria areo kun unika industria arkitekturo aspiranta en enskribon de listo pri Monda heredaĵo de Unesko. En Ostrava troviĝas vico da teatroj, galerioj kaj kulturdomoj. Inter la plej konataj kulturaj agadoj okazigataj en la urbo apartenas muzikaj festivaloj Colours of Ostrava kaj Beats for Love, festivaloj de klasika muziko Internacia muzika festivalo Majo de Janáček kaj Sanktvenceslaa muzika festivalo, Someraj ŝekspiraj solenoj. Ĉiujare okazas ankaŭ atletika konkurso Ora sprintŝuo. Altlernejojn en Ostrava reprezentas Altlernejo mineja - Teknika universitato Ostrava kaj pli ĝenerale celita Ostrava universitato.
Blazono kaj simbolo
La urba blazono estas blazonita: En blua ŝildo sur verda herbejo arĝenta saltetanta ĉevalo kun ora selo kaj ruĝa kovrilo, akompanata maldekstre supre de ora rozo kun verdaj kalikaj folietoj kaj ruĝa semujo. La ĉevalo estas klarigata kiel simbolo de transita situo de la urbo aŭ kiel figuro el blazono de la unua vilaĝestro en Moravia Ostrava, la ora rozo verŝajne devenas el familia blazono de olomouca episkopo Stanislav Thurzo.
Dum kunsido de reprezentantaro la 24-an de septembro 2008 estis aprobita kaj unuafoje prezentita la nova simbolo de la urbo Ostrava, kies aŭtoro estas Studio Najbrt. La simbolo konsistas el helbluaj literoj OSTRAVA akompanataj de tri krisignoj en malhelblua koloro.
Historio
Devene malgranda vilaĝo estiĝis super rivero Ostrá (hodiaŭ Ostravice), kiu donis al ĝi la nomon kaj ĝis hodiaŭ ĝi dividas ĝin en du bazajn partojn, Moravian Ostravon kaj Silezian Ostravon.
La tiama vilaĝo estiĝis verŝajne en la 13-a jarcento, baldaŭ ĝi fariĝis urbo. La unua skriba mencio estas el la jaro 1279. Ĝis la jaro 1830 la urbo estis ĉirkaŭbarita per remparoj. En la 14-a jarcento la urbon okupis husanoj, en la jaro 1643 konkeris ĝin svedoj. Supraĵa karbominado datiĝas ekde la jaro 1767, kiam forĝisto Keltička ricevis permeson por karbominado. Forĝisto Keltička poste vendis la permeson al posedanto de la pola-ostrava graflando al grafo Wilczek, kies idoj apartenis pli ol unu jarcento inter ĉefaj ministoj de la karbotrovejo apud Rothschildidoj, Gutmannidoj, Norda fervojo de Ferdinando, Larisch-Mönnichidoj kaj habsburkaj arkidukoj el Český Těšín. En la jaro 1828 la posedanto de senjorujo, olomouca ĉefepiskopo Rudolfo Johano, fondis ĉi tie gisejojn nomitaj laŭ li - Gisejo de Rudolfo. Pli poste tiuj ĉi gisejoj transiris en la posedaĵon de familio Rothschildidoj kaj akiris nomon Vítkovice. Kiam en la jaro 1847 ĉi tie fervojo estis finkonstruita, okazis grandega disvolviĝo de karbominado kaj industrio. En la jaro 1844 okazis la unuaj maltrankviloj, en la jaro 1890 jam okazis ĉefstriko, kiu postulis la unuajn viktimojn. En la jaro 1894 okazis ampleksa striko pro okhora labortempo, dum kiu 13 partoprenantoj estis pafmortigitaj. La saman jaron mortis dum minejkatastrofo 235 ministoj. En la jaro 1918 okazis ampleksaj strikoj kaj la 14-an de oktobro 1918 ĉi tie estis proklamita Ĉeĥoslovaka respubliko. En la jaro 1923 estiĝis pere de kuniĝo de Moravia Ostrava, Hrabová kaj Silezia Ostrava kun vico da ministvilaĝoj ampleksa industria centro, kies nomo estis Moravia Ostrava. En la jaroj 1935–1938 en la fabriko Ferfabriko Vítkovice estis fabrikataj multaj konsistaĵoj por ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj, precipe muldaĵoj kaj blendaj elementoj. Jam la 14-a de marto de 1939 okupis la urbon naziaj soldataroj.
Post ampleksa kolapso de la giseja kaj kemia industrioj en kombino kun fermado de elminitaj minejoj (sur la teritorio de la urbo oni jam ne plu minas ekde la 30-a de junio 1994) kaj ampleksa investo en rebonigojn de damaĝoj en vivmedio Ostrava karakterize trapuriĝis. Pli emfazas maŝinindustria aktiveco kaj pluaj fakoj. Samtempe ĝi fariĝas elirpunkto por turismaj regionoj Jeseníky kaj Beskydy. Apud centoj de hektaroj da rekultivitaj areoj la urbo havas la tutan vicon de devenaj naturaj lokoj, el kiuj la tuta vico estas konservataj kiel ŝirmataj teritorioj. Temas ezemple pri regionoj Polanka arbaro kaj Polanka ebenaĵo, kiuj estas parto de Protektata pejzaĝa regiono Poodří. Al naturaj raraĵoj sur la teritorio de urbo apartenas ankaŭ migraj ŝtonegoj el sveda granito (devene el Skandinavio). Plua unikaĵo estas ŝutmonto Ema.
Divido de urbo
Nuntempe kreas urbon Ostravon laŭ ties statuto 23 urbaj partoj. La 14-an de septembro 1990 Nacia komitato de urbo Ostrava decidis, ke Ostrava estos dividita je 22 partoj (kun valideco ekde la 24-a de novembro 1990). La 1-an de januaro 1994 apartiĝis de Poruba la plej maljuna urba disktrikto - Plesná. Kelkaj partoj ensumigas pli da katastraj teritorioj.
Publika transporto
En Ostrava tramoj komencis veturi en la jaro 1894, kiam estis komencita trafiko de vapora tramo. La iom post iom disvatiĝanta reto estis en la jaro 1901 elektrizita. Novaj tramvojoj estis konstruitaj precipe suden kaj orienten de la urbocentro, por ke ili ne transkovriĝu kun reto de mallarĝtrakaj tramvojoj inter Ostrava, Karviná kaj Bohumín. En la jaro 1934 estis elektrizita tramvojo en Vítkovice, kiun trafikis Vítkovica mineja kaj metalurgia minado. Je interŝanĝo de la 40-aj jaroj kaj la 50-aj jaroj ĉiuj kompanioj trafikantaj la elektrajn tramvojojn kunigitaj en Transportan entreprenon Ostrava. Dum socialismo estis konstruitaj tramvojoj al urbopartoj (Poruba) kaj al fabrikoj (Nova gisejo). Post renverso en la jaro 1989 la konstruado de tramvojoj estis haltigita. Fine de la 90-aj jaroj estis ankoraŭ malfermita sektoro laŭlonge strato Místecká. Nuntempe la tramtransporto en Ostrava apartenas al la plej modernaj en Ĉeĥio.
Trafiko de trolebusoj komenciĝis, simile kiel en multaj aliaj ĉeĥaj urboj post la dua mondmilito, konkrete en la jaro 1952, kiam estis trafikigita ronda trolebusa vojo ĉirkaŭ la urbocentro. En la 50-aj jaroj kaj la 60-aj jaroj la trolebusa transporto iom post iom forpuŝas la mallarĝtrakajn tramvojojn el la urbo. Fine de la 70-aj jaroj estis konstruita trolebusa linio al urboparto Fifejdy. La plilongigado de la reto finiĝis nur en duono de 90-aj jaroj, kiam trolebusoj unuafoje aperis en Koblov.
Hodiaŭ en Ostrava estas 17 tramlinioj, 9 trolebuslinioj kaj 59 buslinioj. Ĉefa transporta entrepreno estas Transporta entrepreno Ostrava
Oni planas ankaŭ kunigon de Ostrava kun odra akva transporto kiel parto de konstruado de Kanalo Danubo-Odro-Elbo.
Proksime de Ostrava en distanco proksimume 20 km de la urbocentro troviĝas Flughaveno de Leoš Janáček Ostrava (IATA kodo: OSR).
Trajnkonekto
Tra Ostrava veturas internaciaj EuroCity trajnoj de Vieno al Varsovio kaj ankaŭ de Prago al Žilina. Ostrava havas ankaŭ regulan trajnkonekton kun Brno. Plej rapida konekto kun Prago estas vojaĝo per elektra trajnkompleto 680, la vojaĝo daŭras 2 horoj kaj 56 minutoj.
Kulturo kaj arto
En Ostrava estas kvar daŭraj teatroj. Apartenas inter ili Nacia teatro moraviasilezia, kiu havas du scenejojn (Teatro de Antonín Dvořák kaj Teatro de Jiří Myron), plu Teatro de Petr Bezruč, Kamera scenejo Areno kaj Teatro de marionetoj Ostrava, kie okazas ĉiujare marioneta festivalo Spectaculo Interesse Ostrava kaj ĉiun malparan jaron festivalo Teatra pilgrimo sen barieroj.
Agadas ĉi tie internacie agnoskata Filharmonio de Janáček Ostrava. Ĉiujare okazas internacia festivalo de klasika muziko - Internacia muzika festivalo Majo de Janáček. En la jaro 1999 harpistino Jana Boušková fondis internacian festivalon Harpaj tagoj Ostrava. En Ostrava okazas muzikaj festivaloj ekde la jaro 2002 Colours of Ostrava kaj ekde 2013 Beats for Love.
En Ostrava ekzistas vico da galerioj. Historie la plej malnova estas Galerio de belartoj kun sidejo en Domo de artoj, kiu administras signifajn kolektojn de la ĉeĥa kaj la monda artoj de la 19-a kaj la 20-a jarcento kaj verkoj de regionaj artistoj.
En 2009 Ostrava anoncis sian kandidatecon por Eŭropa ĉefurbo de kulturo en 2015.
Junularo
Enkadre de Ostrava funkcias Parlamento de infanoj kaj junularo de urbo Ostrava, kiu kunigas reprezentantojn de la ostravaj lernejoj el vico de junularo, ĝi ebligas al ili interŝanĝon de opinioj kaj instigas la ostravan junularon al aktiva eluzo de libera tempo (per formo de propraj agadoj kaj agadoj de siaj partneroj). La partnero de la parlamento estas ekzemple Magistrato de urbo ostrava, Regiona oficejo de Moraviasilezia regiono aŭ Amnesty International. Nombro de membroj moviĝas ĉirkaŭ cent, la parlamenton gvidas naŭmembra konsilantaro. Siajn reprezentantojn la parlamento elsendas al regionaj renkontiĝoj kaj ĝi havas tri delegitojn de Nacia parlamento de infanoj kaj junularo de Ĉeĥio. ondita ĝi estis la 27-a de aprilo 2007 en Nova urbodomo sub ŝirmo de Petr Kajnar, la tiutempa primatoro de Ostrava
Memorindaĵoj
Ĉefaj rimarkindaĵoj en la centro de la urbo estas nova urbodomo kun turo 85 m alta, en parko de Komenský staras monumento kun maŭzoleo de 656 ruĝarmeanoj kaj 5 anoj de la 1-a ĉeĥoslovaka tanka brigado. La monumento estas nacia kultura memorigaĵo. Malnova urbodomo el la 16-a jarcento, en la 17-a ĝis la 18-a jarcentoj rekonstruata, nun kreas ostravan muzeon. En la urbo troviĝas ankaŭ novrenesanca templego, kiu ampleksas 4 000 personojn. En Silezia Ostrava estas burgoruino el la 14-a jarcento.
Verkistoj Vojtěch Martínek, A. C. Nor, poeto Petr Bezruč kaj aliaj dediĉis siajn verkojn al Ostrava-regiono. En Ostrava troviĝas ankaŭ Galerio de belartoj – la ĉeĥa skulptarto kaj pentrarto de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj, kio estas unu el la plej pretendema instalaĵoj de eminentaj verkoj de la ĉeĥaj belartistoj (Domo de arto). Hodiaŭ ĉi havas sidejon Mineja altlernejo, pedagogia fakultato, faklernejoj ka. Ostrava estas ankaŭ regiona sidejo de regiono Moravia-Silezia Regiono.
En spacon Černá louka (Nigra herbejo) estis translokigitaj "Ŝtonegoj el Rovniny" – tio estas grupo de granitaj migraj ŝtonegoj, kreata naturmemorigaĵon. Migra ŝtonego, ankaŭ naturmemorigaĵo, en urboparto Kunčice estas la plej granda en Ĉeĥio.
Sporta historio de Ostrava
Ostrava en sia historio gastis la tutan vicon de sportaj eventoj. Inter la plej signifaj el ili apartenas:
Krom tio en Ostrava ĉiujare okazas atletika renkontiĝo Ora sprintŝuo Ostrava, nome de la jaro 1961.
La mallarĝa ruĝa linio (filmo)
The Thin Red Line - angle, en Esperanto "La mallarĝa ruĝa linio" - estas usona kineja filmo el la jaro 1998. Ĝin realigis la reĝisoro Terrence Malick. Temas - tre resume - pri la brutaleco de batalo inter la usona kaj japana armeoj sur la pacifika insulo Guadalcanal , parto de la Salomonoj, en 1942 kadre de la Dua Mondmilito, kontraste al la ĝenerale idilia naturo de la insulo.
La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 1999 gajnis la kino-premion Ora Urso.
Meerbeck
Meerbeck estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schaumburg de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Internacia Filmfestivalo de Valdivia
La Internacia Filmfestivalo de Valdivia (Festival Internacional de Cine de Valdivia (FICV aŭ FICVALDIVIA)) estas internacia kinfestivalo, nome filmo- prezento kaj konkurso, organizata ĉiujare en la urbo Valdivia, regiono Los Ríos, Ĉilio.
La festivalo komenciĝis en 1993 por festi la 30-an datrevenon de la kino-klubo de la "Universidad Austral de Chile". Konkurado estis inkluzivita la sekvan jaron, nomita "Valdivia Cine & Video". Tiu okazaĵo iĝis mejloŝtono por kultura aktiveco en suda Ĉilio, promesante tiutempe fariĝi la plej granda film-aranĝo en la lando. La unuaj versioj de la festivalo estis orientitaj al ekologiaj temoj. El tio aperis la karakteriza trofeo de la premio: la Pudú (La Puduo estas malgranda specio de cervedo, tipa de suda Ĉilio). En 2001 la trajto de film-konkurso komenciĝis, fariĝante la Festivalo la plej grava film-aranĝo en Ĉilio.
Eldonoj
La festivalo estas okazigita ĉiujare dum unu semajno de la dua semestro, kutime dum la monato de oktobro.
Hunaldo de Akvitanio
Hunald (konataankaŭ kiel Hunoald, Hunuald, Chunoald, Chunold, Hunold, aŭ Hunaud), Duko de Akvitanio kaj Grafo de Tuluzo (735–744 aŭ 748), sukcedis sian patron Odo la Granda en 735.
Li malakceptis agnoski la altan aŭtoritaton de la Franka majordomo, Karlo Martel, kiam Karlo marŝis suden de la rivero Luaro, kaptis Bordozon, kaj Blaye, sed fine permesis Hunald reteni Akvitanion kondiĉe ke li montru fidelecon.
El 736 al 741, la rilatoj inter Karlo kaj Hunaldo ŝajne restis amikaj, sed post la morto de Karlo en 741, Hunaldo deklaris militon kontraŭ la Frankoj. Pepino kaj Karloman siavice trapasis la Luaron, rabis la regionon de Berry kaj la ĉirkaŭoj de Bourges kaj, poste, detruis la kastelon de Loches kaj enprizonigis ĉiujn ties loĝantojn. Hunaldo ŝajne kontraŭatakis per rabado kaj bruligado de Chartres. Tamen, Hunaldo petis pacon en 745 kaj retiriĝis al monaĥejo, probable ĉe Insulo Ré.
Oni trovis lin poste en Italio, kie li alianciĝis kun la Papo kontraŭ la Lombardoj kaj estis mortigita defende Romon dum la sieĝo fare de la Lombardia reĝo Aistulfo. Li estis lasinta la duklandon Akvitanion al Vaifro, kiu estis probable lia filo, kaj kiu luktis ok jarojn defende sian sendependecon.
Post la morto de Pepino kaj la komenco de la regado de Karlomagno, estis lasta ribelo de Akvitanoj. Tiu ribelo estis estrita de iu Hunaldo kaj estis subpremita en 769 de Karlomagno kaj sia frato Karloman. Ia Hunaldo serĉis refuĝon ĉe la duko de Gaskonoj, Lupo, kiu redonis lin al liaj malamikoj. Spite la opinion de iaj historiistoj, tiu Hunaldo ŝajne estis diferenca persono (Hunaldo la 2-a) el la malnova duko de Akvitanio.
Habartice (apartigilo)
Nomon Habartice havas pluraj setlejoj:
Irén Varsányi
Irén Varsányi [varŝAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Varsányi Irén estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Wollner Malvin.
Irén Varsányi naskiĝis la 1876, Győr - ŝi mortis la  1932, Budapeŝto.
Biografio
Irén Varsányi devenis el juda familio. Ŝi frekventis aktoran akademion nur 2 jarojn en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en la Gaja Teatro, kie ŝi ĝismorte roladis. En 1904 ŝi edziniĝis. Baldaŭe ŝi ricevis rolojn ankaŭ en mutaj filmoj.
Miksitaj pikloj
Miksitaj pikloj estas acideta almanĝaĵo el diversaj fruktoj kaj legomoj kiuj estas marinitaj kun kapsikoj kaj aliaj spicoj en akregusta vinagro.
La angloj ofte uzas tiun de origine orienthindian manĝaĵon kaj preparis ĝin por forkomerci, kiel ankaŭ la nordamerikanoj. La ingrediencoj estas diversaj, kiel kukumetoj kaj cepetoj, verdaj fazeoloj, junaj maiz-spadikoj, florbrasiko kaj similaĵoj.
NGC 3358
NGC 3358 (aliaj indikoj — ESO 376-17, MCG -6-24-9, IRAS10412-3609, PGC 31974) estas galaksio en konstelacio Pumpilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Pierreville (stacidomo)
Pierreville estas ne priservata franca stacidomo sur linio -, situanta en  , en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Jarville-la-Malgrange - Mirecourt (040000).
Vulaines-sur-Seine
Vulaines-sur-Seine estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Vulaignots.
Mercurey
Mercurey estas franca situanta en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Mercuréens.
Fox Mulder
La aparta agento Mulder kredas en NIFO kaj registara konspiro pro celo sekretigi la ekzistadon de ekstertera civilizo. Kun sia kunlaborantino, aparta agentino Dana Scully, li solvas prokrastitajn kazojn de FBI, konataj kiel X-Files. Por Mulder la solvo de tiuj ĉi misteraj kaj misteroplenaj kazoj estas ĉefa plenigo de lia vivo.
Lia je kvar jaroj malpli aĝa fratino Samantha estis forportita de eksterteranoj aŭ almenaŭ Mulder kredas en tio.
Interesaĵoj
Lista över figurer i Arkiv X
Jan Swammerdam
Jan Jacobz Swammerdam estis nederlanda anatomo, mikroskopisto, entomologo, biologo kaj naturalisto, kaj fondinto de la Teorio pri la Antaŭformiĝo. Liaj laboraĵoj pri insektoj elmontris la plurajn fazojn de la insekta vivo - ova, larva, pupa kaj adolta - estas malsamaj staĝoj de la sama besto. Kiel parto de liaj anatomiaj esploroj, li disvolvis eksperimentojn pri la muskola kontraktiĝo. En 1658, li unue observis kaj priskribis la ruĝajn sangoĉelojn.Li estas unu el la unuaj homoj uzantaj la mikroskopon por dissekcadoj, kaj liaj teknikon restis utilaj dum jarcentoj. Li enmatrikuliĝis en la Universitato de Lejdeno en la 11-a de oktobro 1661. La insekto-kolekto de Jan impresis liajn kolegojn, inkluzive de Regnier de Graaf, Frederik Ruysch, kaj Niels Stensen. La eminentaj profesoroj Franciscus Sylvius kaj Johannes van Hornius ambaŭ raportas en ties publikaĵoj la esplorojn de la lernanto Swammerdam.
Vonnas
Vonnas [vona] estas franca situanta en departemento Ain, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Vonnassiens.
Kamentuba efiko
Kamentuba efiko estas la fizika efiko ke gaso aŭ likvo movas en vertikala direkto sub influo de varmo aŭ alia kaŭzo de denseco-diferenco. Tiu efiko estas speciale konata de fumtuboj, sed ankaŭ povas okazi sen ĝi. Fumtubo eblas plifortigi la efikon, ĉar ne povas okazi horizontalan miksiĝon.
!align=right| ΔP !align=right| h !align=right| To !align=right| Ti
Krásný Les
Nomon Krásný Les (germane: Schönwald) havas pluraj municipoj: …aŭ partoj de municipoj:
Bandera (Teksaso)
Bandera estas urbeto en la subŝtato Teksaso de Usono. Ĝi estas la administra centro de la samnoma kantono Bandera, iom sude de la geografia mezo de Teksaso. Laŭ censa takso de ĝi havis  loĝantojn.
Konrad Vitz
Konrad VITZ (Konrad WITZ; naskiĝis ĉirkaŭ 1400 en Rottweil, Germanujo; mortis antaŭ 1447) estis tre fama pentristo ekde ĉirkaŭ 1434 en Bazelo, Svisujo kaj en tuta Eŭropo.En jaro 1434 li venis de Rottweil al la koncilia urbo Bazelo, li trovis edzinon Ursula kaj aĉetis domon en Bazelo en jaro 1435. Li havis plurajn gefilojn, sed nur la filinon Katharina postvivis la familion kaj Katharina iris en bazela monaĥejo kaj donis la familan riĉaĵon al monaĥejo kaj mortis kun cirkaŭ 35 jaroj.
Verkoj
Konrad Vitz pentris bildojn por altaroj. Vidu pri detaloj en la tre granda bela katalogo en germana kaj angla lingvoj de bazela ekspozicio de 6a de marto ĝis 3a de julio 2011.
Bussigny
Bussigny estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
Cenicientos
estas municipo (administra komunumo) de Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Okcidenta Montaro (hispane Sierra Oeste) de la Madrida Regiono kaj etendiĝas sur 67,49 kvadrataj kilometroj. Fine de en la komunumo vivis.
(51365) 2000 TA42
(51365) 2000 TA42 estas ne tre granda, malhela kaj malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun granda klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Benedek Sebestyén
Benedek Sebestyén [ŝebestjEn], laŭ hungarlingve kutima nomordo Sebestyén Benedek estis hungara skulptisto, kalvinisma pastro, laboristo.
Benedek Sebestyén naskiĝis en 1937 en Budapeŝto, li mortis la.
Biografio
Benedek Sebestyén post lernado iĝis faklaboristo en uzino. En 1956 li studis teologion, kiun iom poste interrompis kaj li finis ĝin nur en 1986. En tiu periodo libertempe li verkis poemojn kaj pentradis. Li komencis sian pastran karieron en Csepel (distrikto), poste en Nagykáta. En la pastra periodo li kreis ankaŭ skulptaĵojn. Li ricevis urban premion de Nagykáta en 1996. Li pensiuliĝis en 1999, poste li translokiĝis al Budapeŝto, sed li kreis plu skulptaĵojn. Li havis edzinon.
Pierreville (Meurthe-et-Moselle)
Pierreville estas franca situanta en departemento Meurthe-et-Moselle, regiono Grand Est.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Pierrevillois.
Zsolt Molnár
Zsolt Molnár [ĵolt molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Molnár Zsolt Krisztián estas hungara advokato, parlamenta deputito.
Zsolt Molnár naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
Zsolt Molnár maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1998. Li frue interesiĝis ankaŭ pri la politiko. Post siaj studoj li praktikadis en la prokurorejo ĝis 2002, poste li akiris advokatan diplomon kaj malfermis propran advokatan atelieron, kiu okupiĝas pri nemoveblaĵoj. Ekde 2006 li daŭre estas parlamentano en la frakcio de Hungara Socialista Partio. Li foje havas postenon ankaŭ en la partio. Li havas edzinon, kiu naskis filinon.
Walter Simons
Walter SIMONS (naskiĝis en Elberfeld; mortis  en Nowawes) estis germana politikisto kaj juristo. En 1925 li estis vic-prezidento de la Vajmara Respubliko.
Vivo
Simons studis historion, filozofion, juron kaj nacian ekonomion en la universitatoj de Strasburgo, Leipzig kaj Bonn. En 1893 li iĝis juĝisto en la urbo Velbert. Laborinte en du ŝtataj oficejoj, li iĝis estro de la kancelierejo de Germanujo en 1918. Kiam li malakceptis la Traktaton de Versailles, li devis forlasi la estradon de la germana paca delegacio por finigi la Unuan Mondmiliton.
En 1920 kaj 1921 Simons estis Ministro pri eksteraj aferoj de la Vajmara Respubliko, sed ne apartenis al la tiutempaj regnaj partioj. Li reprezentis Germanujon en la konferenco de Spa julie de 1920 kaj en la konferenco de Londono marte de 1921. Inter 1922 kaj 1929 Simons estris la Regnan kortumon en Leipzig, kaj dume en 1925 li transprenis la oficon de Regna prezidento, ĉar antaŭa prezidento Friedrich Ebert mortis sen jama sekvanto. Ĝis la 12-a de majo 1925 oni elektis novan prezidenton, Paul von Hindenburg, al kiu Simons fordonis tiun oficon. Ekde 1929 Simons instruis popoljuron ĉe la universitato de Leipzig.
Kontrolaŭdigado
Kontrolaŭdigado signifas en sontekniko la prisonigon de muzikistoj aŭ sonteknikistoj. Dum rektaj prezentadoj de muziko plejofte ekzistas kontrollaŭtigiloj aŭ orelaŭskultiloj por la prisonigo de muzikistoj sur scenejo, ĉar la instalaĵoj por aŭdigi al publiko ne sufiĉas por la scenejo mem. Kontrolaŭdigado servas al muzikistoj por kontrolado de ilia propra kaj komuna ludado, kantado aŭ parolado kaj donas orientiĝon en la akustika ĉirkaŭaĵo. En sonstudio ĝi krome ebligas kontrolon de la surbendigita kaj prilaborita materialo.
Kontrolaŭdigado sur scenejo
Por eviti retrokuplo-efektojn inter kontrollaŭtigiloj kaj kantmikrofonoj, oni uzas specialajn kejloformajn laŭtigilojn, kiuj kuŝantaj surplanke sub la mikrofonoj radias de antaŭe supren al la muzikistoj.
Samoreau
Samoreau estas franca situanta en departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.
Magnolio (filmo)
Magnolia - angle, en Esperanto "Magnolio" - estas usona kineja filmo el la jaro 1999. Ĝin realigis la reĝisoro Paul Thomas Anderson. Temas - tre resume - en unuopaj epizodoj pri la travivaĵoj de diversaj homoj dum sama tago en la valo San Fernando Valley en la nordokcidento de Los-Anĝeleso.
Granda Teatro de Havano
La Granda Teatro de Havano (Gran Teatro de La Habana) estas teatro situanta ĉe la Avenuo-Promenejo Prado aŭ de Martí, ĉe la stratangulo de San Rafael de la urbo Havano, Kubo. Ĝi temas pri unu el la operejoj-teatrejoj plej grandaj en la mondo. Ĝi apartenas al la monumenta palaco Galega Centro (1915), verkaĵo de la belga arkitekto Paul Belau por gastigi la sociajn aranĝojn de la tiama granda hispana komunumo en Havano.
Ĝi havas tri salonojn, la ĉefa, nomata Federico García Lorca, plurajn artgaleriojn, kaj kelkajn koncertejojn kaj konferencejojn. Ĝi estas sidejo de la baleto kaj opero.
Historio
Post ĝia remodelado, estis inaŭgurita la 22-an de aprilo 1915 per reprezentaĵo de Aida de Verdi kaj ĝi konvertiĝis en la scenejo de grandaj geartistoj, kiel Sarah Bernhardt, en 1918, aŭ la pianisto Arthur Rubinstein, sekvajare.
En tiu ĉi teatro ankaŭ estis multnombraj internacie-famaj teatraj trupoj kiel Royal Ballet de Londono, Royal Ballet de Winnipeg, la Baleto de Antonio Gades, la Baleto de la Teatro Colón de Bonaero (Argentino), la Folklora Baleto de Meksiko, inter aliaj.
Ĝi estas la ĉefa sidejo de la Internacia Balet-Festivalo de Havano kaj la Festivalo pri la Spuro de Hispanio, inter aliaj.
NGC 3359
NGC 3359 (aliaj indikoj — UGC 5873, MCG 11-13-37, ZWG 313.33, KARA 442, IRAS10433+6329, PGC 32183) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Cleveland (Anglio)
Cleveland, prononce [|ˈ|k|l|iː|v|l|ə|n|d] kaj en Esperanto Klivlando, estas areo en nordorienta Anglio. Ties nomo signifas laŭvorte "cliff-land" (klif-lando), reference al ties montetaj sudaj areoj, kiuj elstaras ĝis preskaŭ 460 m. Historie, Cleveland, kiel geografia areo ene de la Norda Riding de Jorkŝiro, estis situanta entute sude de la Rivero Tees kaj ties plej granda urbo estis Guisborough, ĝis la plialtiĝo de Middlesbrough en la 19a jarcento.
DARPA
DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency, t.e. defenda agentejo por avancintaj esplor-projektoj) estas agentejo sub Usona Departemento de Defendo, kiu efektivigas alt-teĥnologiajn projektojn por la usonaj militfortoj. Ĉia oficiala jara buĝeto por 2022 estas sume 3,868 miliardoj da usonaj dolaroj.
Origine ĝi havis la nomon ARPA, estis fondita la 7-an de januaro 1958 de Dwight D. Eisenhower kaj estis alinomita en 1972 al DARPA, en 1993 reen al ARPA kaj en 1996 denove al DARPA. La fondon de la organizaĵo instigis la Sputnik-ŝoko, cele al ellaborado de avangardaj, pintaj teknologioj.
La plej konata kaj sukcesa projekto de la agentejo estas la ARPANET, el kiu kreskis la hodiaŭa Interreto. Krom tio gravas ankaŭ la kaŝteknologioj (Have Blue/F-117) kaj la GPS.
Ananastranĉilo
Ananastranĉilo estas aparato por tranĉi ananasojn. Temas pri tre speciala tranĉilo per kio oni kapablas depreni ne nur la ŝelon sed ankaŭ la kernon, kiu estas manĝebla, sed kutime tro malmola.
Unue oni detranĉas la supran parton per ordinara tranĉilo. Poste oni enŝraŭbas la ananastranĉilon per korkotirila movo de la supro en la frukton. Dum tiu laboro la tranĉilo trioble tranĉas la ananason kaj postlasas longan spiralforman fruktaĵon kaj la ŝelon kun kerno.
DARPA
La agentejo sponsoras tradukajn programojn, evoluojn de memdirektitaj veturiloj.
Malá Čierna
Malá Čierna (hungare Kiscserna [kiŝĉerna]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Malá Čierna situas fine de mallonga sakovojo. Žilina troviĝas je 20 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1471 laŭ tiama hungara ortografio "Kys Charna" (=malgranda C.). La latina formo "Cherna Parva" aperis post 3 jaroj. En 1598 oni komputis tie 9 domojn. En 1784 208 vilaĝanoj (35 familioj) loĝis en 28 domoj, en 1828 261 vilaĝanoj loĝis en 18 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa (=malbona). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kiscserna 312 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Žilina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malá Čierna 326 homoj, (323 slovakoj).
Harry Church Oberholser
Harry Church Oberholser (25an de junio 1870 — 25an de decembro 1963) estis usona ornitologo.
Biografio
Harry Oberholser naskiĝis en Broklino, Novjorko. Fine de la 1880-aj jaroj li estis ĉe la Universitato Kolumbio, sed li ne atingis titoliĝon. Li tiam revenis al la Universitato George Washington, kie li ja ricevis titolojn en 1914. La saman jaron, li edziĝis al Mary Forrest Smith, la 30an de Junio. En 1916 li atingis la doktoriĝon. El 1895-1941 li laboris por la United States Bureau of Biological Survey (kio poste estos la Fiŝkapta kaj Natura Servo de Usono). Dekomence li laboris kiel ornitologo, poste kiel biologo, kaj poste kiel eldonisto. Li translokiĝis al Cleveland, Ohio, en 1941, kie li laboris kiel zorgisto pri ornitologio en la Klivelanda Muzeo de Natura Historio. Ekde 1904, li instruis pri zoologio kaj ornitologio kaj profesoris en kelkaj altlernejoj. Li estis aŭtoro de nombraj libroj kaj artikoloj. Li estas tre konata kiel ornitologo for de Usono: nome en Aŭstralio, Danio, Germanio, Barato, Sudafriko, kaj Svisio. Li mortis la 5an de decembro, 1963.
17462 Takahisa
17462 Takahisa estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝia nomo honoras la amatoran astronomon Takahisa Morita, kiu regule malfermas sian personan teleskopon al la publiko. Li estas aparte sperta en fotoj de sunmakuloj kaj kaj siaj bildoj ofte ornamas la paĝojn de japanaj astronomiaj revuoj.
Kaŝgajoj
La kaŝgajoj aŭ kaŝkajoj (kaŝgaje Qaşqay [kaŝkaj], plurale Qaşqaylari, perse قشقائی) estas tribaro kaj etno kun lingvo el la tjurka lingvaro en la sudo de Irano. Ili grandparte estas posteuloj de turkmenaj nomadoj, kiuj antaŭ multegaj generacioj migris de centra Azio al Irano. Ankaŭ se ili malpli forte miksiĝis kun la loka loĝantaro ol aliaj tjurklingvaj etnoj, en la politika tribaro kaŝgaja dum la fluo de la tempo ankaŭ aliĝis kurdoj, luroj kaj persaj araboj. Internacie konatas la tapiŝoproduktado de la kaŝgajoj.
Hejmregiono, lingvo kaj religio
Dum la irana ŝtata censo de 1982 kalkuliĝis ĉirkaŭ 200.000 kaŝgajoj. Laŭ aliaj taksoj la kaŝgajoj ĉirkaŭ la jaro 1980 konsistis el 30.000 familioj, kiu korespondus al ĉirkaŭ 400.000 homoj. Nuntempe ilia nombro taksiĝas inter 1.000.000 kaj 1.500.00. La etno aparte setlas en la irana provinco Fars, do en la sudoriento de Irano, kaj ĝis la nuntempo vivas parte nomade. Dum la someraj monatoj la plejparto de la kaŝgajoj vivas kun siaj brutoj en la Zagros-Montaro kaj dum la vintraj monatoj en la suda parto de la provinco. Politika centro de la kaŝgajoj estas la urbo Ŝirazo.
La kaŝgaja lingvo parencas al la suda variaĵo de la azerbajĝana lingvo. La kaŝgajoj mem nomas ĝin turki. Flanke de la irana registaro ekde la jaro 1930 kutimiĝis pro la religia aparteno kalkuli la etnanojn inter la azerbajĝanoj de Irano. La kaŝgajoj mem tamen plejparte konsideras sin "iranaj turkmenoj". Preskaŭ ĉiuj kaŝgajoj ankaŭ parolas la persan lingvon.
La kaŝgajoj preskaŭ centprocente apartenas al la ŝijaisma islamo. Nur unuopaj etnanoj estas kristanoj. La kredo de multaj kaŝgajoj estas difinita de arkaikaj elementoj, kaj la islamaj vivoreguloj malpli strikte obeiĝas ol aliloke.
Triboj
La Kaŝgajoj konsistigas triban socion. La plej gravaj kaj grandaj triboj nomiĝas Dare Ŝuri, Ŝiŝ Baluki, Farsimadan, Kaŝkuli kaj Amaleh. La plej supra gvidanto de la kaŝgajoj, la ĥano, tradicie apartenas al la lasta el tiuj nomataj triboj, do al la tribo Amaleh.
Pliaj pli malgrandaj triboj nomiĝas Karaĝa, Rahimi kaj Safi Ĥani. Entute ekzistas pli-malpli 30.000 familioj en tradicia senco. La triboj dividiĝas en familiaroj, kiuj poe ampleksas inter 40 kaj 200 familiaj tendoj.
Tradicia socia strukturo
La tradicia socio de la kaŝgajoj havis kvin klasojn: la reganta klaso ĉirkaŭ la ĥano, la klaso de tribestroj, la familiestroj, la simplaj tribanoj kaj fine la plej suba klaso, al kiu interalie apartenis la metiistoj.
Filinoj de unu klaso rajtis edziniĝi nur al anoj de minimume samalta klaso. Laŭregule regis monogamio. Geedzecoj estis aranĝitaj, la "edziniga prezo" konsistis el ŝafoj, ĉevaloj aŭ el monsumo (baŝluk). La geedzeco estis interkonsentita buŝe, kaj la viro havis la rajton nuligi ĝin. En la kazo de divorco la fianĉina prezo estu redonata al la familio de la edziniga prezo. La familia posedaĵo nur rajtis esti heredata al filo, ne al filino. La zorgo pri vidvino estis la tasko de la familio de la mortinta edzo.
Nuntempa socia situacio
Nuntempe nur malplimulto de la kaŝgajoj ankoraŭ estas nomadoj. Laŭ la irana censo de 1998 en la provinco Fars ankoraŭ nombriĝis inter 145.000 (vintra tendaro) kaj 170.000 (somera tendaro) nomadoj. La granda plimulto do setlis, kion bedaŭras nur malmultaj. Ankaŭ se multaj malkomfortaĵoj de la nomada vivo forfalis, restis multaj sociaj problemoj: la senlaboreco estas inter oficialaj 20 procentoj kaj neoficiale taksataj 35 procentoj. Sistemoj de socia sekureco estas subevoluigitaj, kaj multaj familioj manke de malsanokosta asekuro havas nur malfacile aliron al kuracista prizorgo. Bestobredado kaj dumsezona laborado estas la plej grava fonto de enspezoj, grandan rolon krome havas la plektado de tapiŝoj, kiu ĉefe estas hejma laboro de junaj virinoj.
Baĥtiaroj
La baĥtiaroj - perse مردم بختیاری, baĥtijari, kurde Bextiyarî - estas etno en la sudokcidento de Irano. Ili dividiĝas en du ĉefaj grupoj, Haft Lang kaj Ĉar Lang. Malgranda parto ankoraŭ kiel nomadoj vivas de la paŝtado de bestoj. La taksoj pri la nombroj de baĥtiaroj tre diversas - la retejo etnologue.com taksas nombron de 1.000.000 baĥtiaroj.
Deveno
La deveno de la baĥtiaroj pridisputatas. Laŭ la etnologo Lorimer ilia lingvaĵo estas irana kaj la vivoregiono en altaj montoj malebligis miksiĝon kun aliaj etnoj kiel araboj kaj turkoj. Iraj Afŝar, same etnologo, aldonas, ke la tradiciaj vestaĵoj de baĥtiaraj virinoj havas grandan similecon kun tiuj de la zaratuŝtrismaj virinoj el la sasanida epoko, ke la lingvaĵo de la baĥtiaroj samas al la mezpersa lingvo de tiu epoko kaj ne havas arabajn aŭ turkajn influojn. Laŭ lia konvinko la baĥtiaroj devenas de tribo de la persoj, kiu dum la 7-a aŭ 6-a jarcento a.K. miksiĝis kun la enloĝantoj de la tiama regno Elam.
Iuj grekaj etnologoj supozas, ke la baĥtiaroj havus makedonan devenon kaj kun Aleksandro la Granda venis al Irano. Ĉar la persoj tiam diris, ke la grekoj ne venkis la batalon kontraŭ la Persa Imperio, sed nur havis bonŝancon (perse baĥt), ili ricevis la nomon "baĥtiaroj", "la bonŝanculoj" aŭ "la feliĉuloj". Tamen granda parto de la historiistoj simple opinias, ke la etno devenas de la baktroj (perse baĥtari), kiuj migris al la Zagros-Montaro.
Lingvo
La lingvo de la baĥtiaroj, la baĥtiara, konsideriĝas parto de la lura dialektaro de la irana lingvaro. La baĥtiara ĉefe paroliĝas en la iranaj provincoj Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari, Lorestano, Ilam, Kohkilujeh kaj Bujer Ahmad kaj en partoj de Ĥuzestano kaj la provinco Isfahano.
Miklós Kállay
KÁLLAY Miklós (23-an de januaro 1887, Nyíregyháza, Hungario – 14-an de januaro 1967, Novjorko, Usono) estis hungara politikisto, ĉefministro de Hungario (1942-44), kiu sensukcese provis eltiri Hungarion el alianco, ligita kun la nazia Germanio.
Kállay doktoriĝis en Budapeŝto pri juro. Lia politika kariero komenciĝis en 1920 kiel distrikta (nobla) juĝisto de la distrikto Nagykálló, kaj estis inter 1921 kaj 1929 ĉefprefekto de departementoj Szabolcs kaj Ung, poste envolviĝis en la tutlanda politiko: li iĝis unuafoje ŝtatsekretario de la eksterkomerca ministerio (1929–31), poste agrikultura ministro de la Gömbös-registaro (1932–35). Li kontraŭis la ekstremdekstran politikon de la ĉefministro Gyula Gömbös, tiel li abdikis en 1935 sian postenon kaj por mallonga tempo retiriĝis el la aktiva politikumado, iĝis prezidanto de la Landa Irigacia Ofico. Lin komisiis en 1942 guberniestro Miklós Horthy por mildigi la politikon de la antaŭa ĉefministro László Bárdossy.
Baĥtiaroj
Krome
Multaj signifaj iranaj politikistoj, ekzemple Mohamad Mosadegh kaj Sardar Asad, havas baĥtiarajn radikojn. La etno ankaŭ estas parto de la nomo de la irana provinco Ĉahar Mahal kaj Baĥtijari. Internacie konatas aparte Soraja Esfandijari Baĥtijari.
Miklós Kállay
Dum la Kállay-registaro (9-an de marto 1942 – 19-an de marto 1944) la hungaraj judoj havis – kompare al aliaj judoj de la eŭropa kontinento – protektitan situon kaj la maldekstra gazetaro kaj partioj. En la eksterafera politiko, Kállay daŭrigis la armilan batalon kontraŭ la Sovetunio, sed dumtempe serĉis paceblecojn kun la okcidentaj potencoj. Ĉar la germanoj ne estis kontentaj pri la militaj agadoj kaj politiko de Hungario, ili okupis la landon la 19-an de marto 1944.
Baĥtiaroj
Vikpedia projektaro
testa vikipedio en la baĥtiara lingvo
Miklós Kállay
Kállay fuĝis en la ambasadejon de Turkio, kiun li forlasis en novembro de 1944 kaj lin kaptis la sagokrucistoj (hungaraj nazioj) kaj la germanoj sendis lin en la koncentrejon de Dachau, poste en Mauthausen. Li liberiĝis post la germana malvenko, sed en 1946 jam elmigris el Hungario. Li vivis komence en Romo, en 1951 fine setlis en Usono.
Pardubice
Pardubice (Pardubitz) estas regiona urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la orienta Bohemio ĉe la kunfluo de la riveroj Elbo kaj Chrudimka. En ĝi havis.
La urbo famas pro sia speciala spickuko (perník) kaj Velká pardubická - la plej malfacila kaj plej prestiĝa ĉevala vetkonkuro en la kontinenta parto de Eŭropo (kun timata 9m larĝa fosaĵo de Taxis).
Historio
La unua skriba mencio pri la ekzisto de la urbo devenas el la jaro 1295, kiam tie la papo Bonifaco la 8-a fondis monaĥejon de Kavalira ordeno de krucanoj kun ruĝa stelo kaj preĝejon de Sankta Bartolomeo. En 1340 heredis la urbon Arnošt z Pardubic, posta unua praga ĉefepiskopo.
En la vico de posedantoj ni rememoru Smil Flaŝka el Pardubice, Hanuš el Milheim (kiu konstruis la Betleheman kapelon en Prago), Viktorin el Kunštát kaj Poděbrady, patron de la posta ĉeĥa reĝo Georgo el Poděbrady.
La plej fama periodo datiĝas ekde la jaro 1491, kiam la urbon aĉetis elstara nobela familio Pernštejn. Tiam ekestis urbo kun firma fortikaĵo. Ekde la jaro 1560 posedis Pardubice la ĉeĥa reĝo.
Ekfloro de la urbo komenciĝas dum la unua duono de la 19-a jarcento rilate al la konstruo de la fervoj-linio Prago-Pardubice-Olomouc kaj ekesto de multaj fabrikoj en la dua duono: Hübner-Opitz fabriko de muelmaŝinoj (1866), sukerfabriko (1869), bierfabriko (1871), fabriko de Prokop (1872), rafinejo de mineraloleoj de la firmao Fanto (1889), kafo-fabriko de J.Franck (1897).
Post la unua mondmilito la industrio plu disvolviĝis, ekestis fabriko Explosia Semtín (kemia industrio), Telegrafia, pli malfrue Tesla (elektronika industrio).
Dum la dua mondmilito tie estis aktiva grupo de rezista movado kontraŭ faŝismo. Fama estas la agado de paraŝutista grupo Silver A, kiu aranĝis atencon kontraŭ Reinhard Heydrich. Post la atenco, dum majo 1942, starigis nazioj en Kasteleto ekzekutejon, kie mortis dum unu monato pli ol 200 homoj, inter ili loĝantoj de tute forbruligita kaj detruita vilaĝo Ležáky.
Nuntempo
Kvankam Pardubice estas precipe industria kaj trafika centro, ĝiaj loĝantoj ĝuas ankaŭ riĉan kulturan kaj sportan vivon. Sian sidejon tie havas Universitato kaj multaj fakaj mezlernejoj.
Ekde la komenco de la 20-a jarcento tie disvastigas kulturan vivon „ŝtona“ teatro kun profesia ensemblo. Elstara posteno apartenas ankaŭ al Ĉambra filharmonio.
En Pardubice oni aranĝas multajn sportajn konkursojn, ni nomu almenaŭ la mondfaman ĉevalvetkuran konkurson Velká pardubická, aranĝatan ekde la jaro 1874.
Ankaŭ spidvea konkurso de motorcikloj "Ora kasko" (ekde 1929) kaj tenis-turniro de junioroj allogas multajn sportamantojn.
La loka hokea klubo edukis multajn ĉampionojn, majstrojn de la mondo kaj olimpikajn venkintojn.
En Pardubice eblas vidi multajn vidindaĵojn. Ankaŭ en la proksima ĉirkaŭaĵo la vizitanto trovos ĉarmajn kaŝejojn por ripozo de la korpo kaj animo.
Trajna transporto
Pardubice estas grava nodo en la fervoja trafiko en Ĉeĥio. En Pardubice haltas ĉiuj personaj kaj longdistancaj personaj (ankaŭ noktaj) trajnoj. Fervoje estas Pardubice ligita al jenaj urboj:
Aera transporto
Pardubice havas internacian flughavenon, kiu situas sud-oriente de la urbocentro.
Pernštýn-placo
La formon kaj aspekton de la placo ordonis elkrei jam Vilém z Pernštejna. Li ankaŭ decidis plibeligi la aspekton de la domoj. La domoj de la historia kerno de la urbo reprezentas tri bazajn etapojn de konstrua evoluo, la malfrugotikan kun ŝtona embrazuro de la fenestroj kaj desegnitaj niĉoj, la renesancan kun terakotaj fenestroj, la malfrubarokan kaj la klasicisman kun ornamaĵoj de la gabloj.
Tuj malantaŭ la Verda pordego staras malfrugotika domo n-ro 77 (nuna Regiona biblioteko), kiu estas modelo de la stilo. Meze de norda flanko de la placo situas la urbodomo, konstruita en la jaroj 1893-1894 en novrenesanca stilo laŭ la projekto de J. Vejrych. Fasado kun reliefo "Jonaso kaj baleno" donis nomon al la plej valora domo sur la placo - "Ĉe Jonaso" (devenanta el la jaro 1797). Dominanto de la suda flanko estas la gastejo "Blanka ĉevaleto", menciata jam ekde jaro 1507. Centre de la placo situas 6 metrojn alta korinta pesta kolono kun statuo de la sankta Virgulino Maria. La kolono estas ĉirkaŭita per balustrado kun statuoj de ĉeĥaj sanktuloj.
Kastelo
La fortikaĵa sistemo ĉirkaŭ la kastelo estas eminenta en la mezeŭropa historio de armea konstruado inter la gotika kaj renesanca epokoj. La kernon de la kastelo kreas gotika burgo el la unua duono de la 14-a jarcento.
Vilém z Pernštejna rekonstruis burgon en malfrugotika stilo. Liaj filoj poste (1529 ĝis 1541) daŭrigis en stilo renesanca. Ekde la jaro 1560 la kastelon posedis la reĝa kamero. Dum la regado de la imperiestroj Maksimiliano la 2-a kaj poste Rudolfo la 2-a la kastelo estis aranĝita laŭ projekto de la itala konstruisto Ulricco Aostalli. La aranĝo en la baroka stilo devenas el la jaroj 1723–1726.
Post dek jaroj da rekonstruo la kastelo estas denove publike alirebla.
Preĝejo de Sankta Bartolomeo
La areo de la preĝejo estas loko de la plej malnova mezepoka loĝado en la urbocentro. La monaĥejo, fondita ĉi tie en la dua duono de la 13-a jarcento malaperis nur post husana atako en la jaro 1421.
En la jaroj 1507–1514 estis la preĝejo de sankta Bartolomeo rekonstruita en malfrugotika stilo kaj estis uzata kiel entombiga loko de la nobela familio Pernštejn. Atestas pri tio portalo el la jaro 1519 en la norda parto, la plej malnova renesanca memoraĵo en la urbo kun surskribo kaj genta blazono. En la jaro 1912 estis al la preĝejo alkonstruita okcidenta antaŭĉambro laŭ la projekto de B. Dvořák. La ĉefa altara bildo de M. L. Willman devenas el la jaro 1692 kaj prezentas la torturon de sankta Bartolomeo.
Verda pordego
La sesdek metrojn alta turo, antaŭe kun du pordegoj, devenas laŭvere jam el epoko antaŭ-pernŝtejna. Post la jaro 1507 ĝi estis aranĝita en malfrugotika stilo kaj post la dua plena forbrulo de la urbo en la jaro 1538 ĝi estis plialtigita je triono de alteco kaj la tegmento estis kovrita per kupra lado. La verda koloro de la patino donis nomon al la pordego antaŭe nomita Praga (laŭ direkto de elirvojo el la urbo) Verda. La reliefo, bildiganta la legendon de la ekesto de blazono de la urbo, devenas de la skulptisto B. Vlček laŭ la desegno de Mikoláš Aleš. El la turo ĉiu povas trarigardi urbon kaj eĉ (dum bela vetero) la malproksiman ĉirkaŭaĵon.
Famaj personoj
En la urbo naskiĝis:
Esperanto-movado
En Pardubice okazis la 4-a kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio en la jaro 1982.
Pardubice estas sidejo de la
En 2020 aperis Pardubice - Turisma gvidlibro en Esperanto, 80 p. 15×10,5 cm.
Kalifornia marfluo
La Kalifornia Marfluo estas marfluo en la Pacifika Oceano kiu moviĝas suden laŭlonge de la okcidenta marbordo de Nordameriko, eke ĉe sudo de Brita Kolumbio, kaj fine ĉe suda Baja California. Estas kvin ĉefaj marbordaj marfluoj asociaj kun zonoj de suprenfluo. Tiuj estas la Kalifornia Marfluo (situanta ĉe la marbordo de Oregono kaj Kalifornio), la Humboldta Marfluo (situanta ĉe la marbordo de Ĉilio kaj Peruo), la Kanaria Marfluo (situanta ĉe la marbordo de nordokcidenta Afriko), la Bengela Marfluo (situanta ĉe la marbordo de sudokcidenta Afriko), kaj la Somalia Marfluo (situanta ĉe la marbordo de okcidenta Hinda Oceano) (Mann kaj Lazier, 2006). La kvin ĉefaj mabordaj marfluoj estas partoj de la tutmonda turnosistemo kaj tiele, tiuj marfluoj estas direktitaj de la ventoj kaj retenitaj de la terareoj. Ĉiuj el la ĉefaj oceanaj basenoj havas kaj okcidentan marfluan limon kaj orientan marfluan limon. La okcidentaj marfluaj limoj tendencas esti profundaj kaj rpaidaj kaj la orientaj marfluaj limoj estas ĉefe neprofundaj, larĝaj kaj malplidifinaj (Mann kaj Lazier, 2006).
Lajos Erdélyi
ERDÉLYI Lajos [erde:ji] estis rumanuja hungara fotoraportisto, ĵurnalisto naskita en Târgu Mureş la 17-an de majo 1929, mortis la 23-an de marto 2020 en Budapeŝto.