cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Datoe Toemenggoeng
Esperanto
Pro ŝia instigo kaj helpate de malnovaj esperantistoj en Indonezio, stariĝis pli kaj pli da sekcioj de la Indonezia Esperanto-Asocio. En 1959 jam estis sekcioj en Ĝakarto, Bandung, Ĝoĝakarto, Magelang, Semarang, Surabajo, Malang, Den Pasar, Waingapu, Lubuk Linggau kaj Makassar, kie oni lernis kaj ekzamenis. En januaro 1953 sub ŝia redaktado ekaperis la simpla bulteno La modera voĉo de Indonezia UEA, kiu poste kelkfoje ŝanĝis sian nomon (fine nomiĝis Voĉo el Indonezio – Oficiala organo de ‘Indonezia Esperanto-Asocio’), kaj daŭre estis eldonita ĝis minimume aprilo 1960. Ŝi iniciatis kaj subtenis la eldonon de pluraj lernolibroj kaj vortaroj verkitaj de aliaj indoneziaj esperantistoj. La asocio volis ankaŭ okazigi kongreson, sed fine okazis en aprilo 1960 konferenco en Ĝakarto, ĉar la asocio ne ricevis permeson por granda kongreso en Bandung. Ĉeestis reprezentantoj de pluraj ambasadejoj kaj ankaŭ delegitoj de kelkaj indoneziaj ministerioj. Ŝi ankoraŭ ĉeestis la Universalan Kongreson en Bruselo (30/7/-6/8/1960), sed du jarojn poste Chailan Sjamsoe forpasis, nur 57-jara. Iom poste, pro la politikaj okazintaĵoj ekde septembro 1965, la Esperanto-kluboj ne plu kuraĝis kunveni, kaj la tuta movado, kiu tiom floris, grandparte pro tiu ĉi forta virino, forvelkis.
(15478) 1999 CZ2
(15478) 1999 CZ2 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj astronomoj Andrea Boattini kaj Luciano Tesi elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese apud San Marcello Pistoiese en Toskanio (Italio).
Infana rimaro
Infana rimaro estas kanto aŭ poemo, kiu estas instruita al junaj infanoj, ofte, en la infanvartejo. Lernado de tiuj rimaroj estas bona por la lernado de novaj vortoj, kaj bazkalkula lerteco.
Scenejo
Rotacia scenejo havas formon de ronda platformo, kiu povas lante rotacii kaj tiel relative rapide ŝanĝi kulisojn. Sur ĉiu sektoro de la cirklo estas preparitaj aliaj kulisoj (ekzemple kuirejo, dormoĉambro), do la du scenejoj povas plurfoje alterni sen neceso munti kaj malmunti la kulisojn.
Grava parto de la teatra scenejo estas lifta platformo kaj lift-podio moviĝantaj en lift-platformaj truoj. Ili ebligas aŭ levi parton de la scenejo (ekz. por imiti ŝtuparon supren) aŭ mallevi parton de la scenejo (ŝtuparo kelen) aŭ malaperigi rapide la aktoron, kvazaŭ lin englutus la tero.
Sur la scenejo estas dekoracioj, kies plej grava parto estas kulisoj. Ili donas iluzion de medio, ekzemple de strato, ĉambro, arbaro k.s. laŭ bezono de la rakontata historieto.
La prosceno estas la rando de la scenejo, trans kiu oni iras al la orkestro.
Laŭ Francisko Azorín scenejo (kaj ankaŭ sceno alternative) estas Loko, kie ludas aktoroj. Li indikas etimologion el la greka skene (kovraĵo) kaj de tie la latina scena. Kaj li aldonas la terminojn prosceno aŭ proscenejo, por antaŭscenejo; episceno aŭ episcenejo, por surscenejo; postsceno aŭ postscenejo, por malantaŭscenejo; scenografio, por arto ornami, dekoracii la scenon.
Kuba usonano
La termino kuba usonano (hispane "cubano-estadounidense" aŭ cubano-americano, angle "Cuban American") estas uzata por la homoj el kuba deveno kiuj naskiĝis en Usono aŭ akiris la usonan civitanecon. En Usono, ĝenerale estas uzata la termino "Cubano-Americano."
Post la venko de la kastrisma revolucio en 1959, granda nombro da kubanoj enmigris al Usono, kies plimulto ekloĝis en Miami. Ĉi tiuj unuaj kubanoj foriris pro la okazanta politika ŝanĝo en la insulo, kiuj inkluzivis la konfiskadon de terenoj, negocoj, industrioj kaj la ŝtatigo de la tuta kuba ekonomio.
Post tiu komenca eliro okazis pluraj aliaj amasaj eliroj de kubanoj al Usono.
La kuba komunumo en Usono inkluzivas kaj politikajn ekzilitojn kaj ekonomiajn enmigrantojn el ĉiuj aĝoj kaj regionoj de la lando.
Amerinda lingvaro
La amerinda lingvaro estas hipotezo de Joseph Greenberg ke ĉiuj indianaj lingvaj familioj, krom la Na-denea kaj la Eskim-aleuta, estas branĉoj de unu tre malnova originala Amerika familio.
Joseph Greenberg interkomparis grandan nombron de amerikaj lingvoj, kaj trovis similecojn inter ili. Li do proponis ke la lingvoj estas parencaj, kaj ke ili ĉiuj konsistigas unu grandan lingvofamilion. Tamen, la metodoj kaj konkludoj de Greenberg estas tre kritikitaj de fakuloj pri amerikaj lingvoj. Laŭ la plejmulto de la fakuloj, la similecojn inter la amerindaj lingvoj povis kaŭzi multaj aliaj faktoroj ol parenceco, kiel lingvo-kontaktoj, onomatopeeco de vortoj kaj eĉ hazardo (ĉar temas pri tre granda nombro de lingvoj), do ne ekzistas sufiĉaj pruvoj por la ekzisto de la amerinda lingvaro. Tial nek la lingvaro, nek ĝiaj branĉoj, estas akceptitaj de multaj lingvistoj. (Por kelkaj akceptitaj indianaj lingvaroj, vidu lingva familio.)
Mezatlantikaj ŝtatoj
La Mezatlantikaj ŝtatoj de Usono, en nagla Mid-Atlantic states aŭ middle Atlantic states aŭ simple la Mezatlantiko, formas regionon de Usono ĝenerale lokita inter Nov-Anglio kaj la Sudo. Ties preciza difino diferencas laŭ fonto, sed la regio plej ofte konsiderata inkludas Delavaron, Marilandon, Nov-Ĵerzejon, Pensilvanion, Vaŝingtonon, Novjorkion, Virginion, Okcidentan Virginion kaj foje ankaŭ Norda Karolino estas inkludata.
Mezatlantiko ludis gravan rolon en la disvolviĝo de usonaj kulturo, komerco, negocoj, kaj industrio, kvankam ĝi estas unu el malplej memkonsciaj el la usonaj regionoj. Ĝi estis nomita la "tipa usona" regiono fare de Frederick Jackson Turner. Religia pluralismo kaj etna diverseco estis gravaj elementoj de la mezatlantika socio el ties setliĝo fare de nederlandanoj, svedoj, anglaj katolikoj, kaj kvakeroj tra la periodo de angla regado kaj poste. Post la Usona Revolucio, la mezatlantika regiono gastis ĉiujn el la historiaj ĉefurboj de Usono, inklude la nunan federan ĉefurbon, Vaŝingtono.
Tio ne rezultas
Tio ne rezultas estas paralogismo en kiu onia konkludo ne rezultas de la premisoj.
Desafinado
Desafinado (.port.: misagordita) estas bosanovo-kanto de la brazila komponisto Antônio Carlos Jobim el la jaro 1958; la tekston verkis poeto kaj pianisto Newton Mendonça. La usonanoj Jon Hendricks kaj Jesse Cavanagh tradukis la tekston en la anglan kun la titolo Slightly out of Tune.
Ekestohistorio
La peco estis ironia respondo de Jobim pri la muikrecenzistoj, kiuj post aŭskultado de la kanto Chega de Saudade someron de 1958 opiniis, ke bosanovo entute estas „misagordita“ kaj ne afero de laŭtaj zumkantistoj. La pecon origine oni koncertis tre intima kaj mallaŭta. Ĝin publikigis João Gilberto kiel unuopaĵo novembron de 1958 (poste sur lia albumo seinem Album Chega de Saudade en 1959). La teksto unuafoje enhavas la vorton „bossa-nova“.
Efikohistorio
Desafinado estis sonregistrata jam en 1961 de Herbie Mann kaj de Herb Ellis. En 1962 Desafinado rapidege fariĝis furoraĵo per la sonregistraĵo de Stan Getz kaj Charlie Byrd sur ilia albumo Jazz Samba, ankaŭ tutmonde famiĝis kaj kontribuis multe al la mondvasta venkiro de bosanovo. Unuajn angalingvajn versiojn prezentis en la sama jaro Pat Thomas kaj Ella Fitzgerald; ankaŭ en 1962 okazis surdiskigoj de Herb Alpert, Dizzy Gillespie (kun Lalo Schifrin, Dizzy on the French Riviera), Coleman Hawkins kaj Quincy Jones. Por sia versio kun la bando de Byrd Getz ricevis je la disdonado de gremioj en 1963 la distingon kiel plej bona ĵaza instrumentmuzikaĵo – soloisto aŭ ensembleto. Ekde tiam multaj muzikistoj interpretis la pecon. La duopo-versio de Jobim kaj Frank Sinatra en 1969 komence tamen ne publikiĝis.
Amura falko
La Amura falko (Falco amurensis) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro Falco de la falka familio de Falkedoj. Ĝi reproduktiĝas en sudorienta Siberio kaj Nordorienta Ĉinio, kaj vintras en Suda Afriko. Ties dieto konsistas ĉefe el insektoj, kiaj termitoj.
Aspekto
Maskloj estas karaktere malhelgrizaj al nigrecaj, kaj povas kaŭzi konfuzon kun melanismaj ekzempleroj de Gabara akcipitro, sed bruna ventro evitas konfuzon tiurilate. Ankaŭ povas esti ŝajna similo kun la Malhela falko kaj kun la Ardezgriza turfalko, sed tiu du specioj havas flavajn piedojn kaj vaksaĵojn. Separi masklojn de Amura falko kaj de Ruĝpieda falko estas plej facile farata pro la blankaj subflugiloj de la Amura falko, dum subflugiloj de masklo de Ruĝpieda falko estas uniforme grizaj.
Inoj povas kaŭzi plian konfuzon kun pli ampleksa gamo de falkoj ĉar ili havas tipan falkan kapobildon. La grizo en kapopinto povus rapide solvi konfuzon kun la Ruĝpieda falko. La ino havas striecon en suba ventro. Ruĝaj vaksaĵo kaj piedoj apartigas ĉiujn aliajn falkojn.
Ĉe junuloj la ruĝaj piedoj limigas identigilon al la grupo de la Amura falko kaj de la Ruĝpieda falko, kaj la pli malhela krono kaj manko de sablokolora ĝis la ventro apartigas la okcidentan ruĝpiedan falkon. Inoj kaj junuloj ne havas la sablokolorajn subflugilojn de la Ruĝpieda falko.
Taksonomio
Delonge oni konsideris ĝin kiel subspecio aŭ simpla morfo de la Ruĝpieda falko, sed ĝi estas nune konsiderata ege distinga. Tamen ĝi estas la plej proksima parenco de la Ruĝpieda falko; ties rilataro al aliaj falkoj estas pli enigma. Ili aspektas morfologie iom intermezaj inter turfalkoj kaj apusfalkoj kaj informo pri DNA ne estis sufiĉa por solvi tiun aferon, ĉefe pro manko de sufiĉaj ekzemploj. Ili devas esti pli proksime al Kolombofalko ol al plej parto de aliaj vivantaj falkoj, aŭ pli ĝenerale rilataj al tiu specio kaj al amerikaj falkoj kiaj la Amerika turfalko kaj la Plumbofalko.
Acetato
Acetato aŭ H3C-COO- estas salo formita el la kombinado de acetata acido kun bazo (ekzemple: alkala, teralkala, metala, nemetala aŭ bazradikalo.
Krasnoturjinsk
Krasnoturjinsk (ruse Краснотурьинск) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.
Acetato
"Acetato" ankaŭ priskribas la konjugaciitan bazon aŭ jonon (specife, la negative ŝargitan jonon nomitan anjono) tipe trovatan en akva solvaĵo kaj skribita kun la kemia formulo C2H3O. La neŭtralaj molekuloj formitaj per la kombinaĵo de la acetata jono kaj pozitiva jono (nomita katjono) ankaŭ estas ofte nomitaj "acetatoj" (tial, acetato de plumbo, acetato de aluminio, acetato de kupro (I), ktp.). La plej simpla el tiuj estas hidrogena acetato (nomita acetata acido) kun respektivaj saloj, esteroj, kaj la poliatoma anjono CH3CO2H, aŭ CH3COO-.
Krasnoturjinsk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65456.
Acetato
La plej multaj el la proksimume 5 miliardoj da kilogramoj je acetata acido produktataj ĉiujare en industrio estas uzataj en la produktado de acetatoj, kiuj kutime prenas la formon de polimeroj. En naturo, acetato estas la plej ofta konstrublokoj por biosintezo.
Krasnoturjinsk
Historio
La urbo estis fondita en jaro 1758 kiel loĝejo de elfosadejo de kupra erco.
Acetato
Saloj
La acetata anjono, [CH3COO]−,(aŭ [C2H3 O2]−) estas unu el la familio de la karboksilatoj. Ĝi estas la konjuga bazo de acetata acido. Super pH de 5.5, acetata acido transformas al acetato:
Krasnoturjinsk
Historio
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.
Acetato
Saloj
Multaj acetataj saloj estas jonaj, indikitaj per ilia tendenco bone dissolviĝi en akvo. Ofte renkontita acetato en la hejmo estas natria acetato, blanka solidaĵo kiu povas esti preparita kombinante vinagron kaj natria bikarbonato ("natria bikarbonato"):
Krasnoturjinsk
Historio
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
Ekde 1800 apud la urbo estis elfosado de fera erco, ekde 1823 estis elfosado de oro. En jardeko de 1930-a jaro estis trovitaj kontraŭfajraj argiloj.
En jaro 1959 la urbo havis 61,7 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 64,9 mil loĝantojn.
Acetato
Saloj
Komerce gravaj acetataj saloj estas aluminia acetato, uzata en tinkturfarbado, amonia acetato, antaŭaĵo de la acetamido, kaj kalia acetato, uzata kiel diurezigilo. Ĉiuj tri saloj estas senkoloraj kaj tre solveblaj en akvo.
Krasnoturjinsk
Naturo kaj Klimato
Modera kontinenta klimato. Vintroj estas longaj, kun pezaj neĝoj. La daŭro de stabila neĝo kovrilo estas 187 tagoj. Printempo venas relative frue — en frua aprilo. Tamen, ĝi ofte estas malvarmeta vetero ĝis meze de Majo, neĝo falas. Ĉe la komenco de septembro, frostoj begin. En 1995, frostoj estis registrita en frua aŭgusto. Vintro venas ĉirkaŭ la fino de oktobro.
Acetato
Esteroj
Acetataj esteroj havas la ĝeneralan formulon CH3CO2R, kie R estas la anstataŭa grupo. La esteroj estas la superregantaj formoj de acetato en la merkato. Male al la acetataj saloj, acetataj esteroj ofte estas likvaj, lipofilaj, kaj foje volatilaj. Ili estas popularaj ĉar ili havas neofendajn, ofte dolĉajn odorojn, ili estas malmultekostaj, kaj ili estas kutime malalte toksaj.
Krasnoturjinsk
Naturo kaj Klimato
La naturo estas tipa por la Meza kaj Norda Uralo. En la tajgo plejparte koniferaj specioj - pino, piceo, abio, lariko. Tremolo, betulo, kaj monto cindro estas ofta inter hardwoods. Urbo stratoj estas plantitaj kun kalko, rowan, betulo, poplo. De mez-Majo ĝis la fino de junio, "blankaj noktoj" estas observita en la Krasnoturinsk areo.
Acetato
Esteroj
Preskaŭ duono de la produktado de acetata acido estas konsumita en la produktado de vinila acetato, antaŭaĵo de la polivinila alkoholo, kiu estas komponanto de multaj farboj. La dua plej granda uzo de acetata acido estas konsumita en la produktado de celuloza acetato. Fakte, "acetato" estas ĵargono por celuloza acetato, kiu estas uzata en la produktado de fibroj aŭ diversaj produktoj, ekz. la acetataj diskoj uzataj en sona diskoproduktado. Celuloza acetato troviĝas en multaj hejmaj produktoj. Multaj industriaj solvantoj estas acetatoj, inkluzive de metila acetato, etila acetato, izopropila acetato, etila heksila acetato. Butila acetato estas bonodora kaj uzata en manĝaĵoj.
La Glacerie
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Glacériens.
Krasnoturjinsk
Naturo kaj Klimato
La monta ŝildo, lokita en la okcidento, protektas la urbo de fortaj nord-okcidenta ventoj. La regantaj ventoj estas okcidenta kaj northwesterly. La maksimuma vento forto atingas en Marto, aprilo, decembro.
La Glacerie
Ĝi nun formas parton de Cherbourg-en-Cotentin.
Krasnoturjinsk
Naturo kaj Klimato
En somero, la temperaturo malofte estas super +30 °C, vintre sub -40 °C. La profundo de grundo nulo estas 2 m.
Lokita 6 km for. En 2001, la roko kompleksa Bolshoy Petropavlovsk Pebble estis deklarita geologiaj, geomorphological, botanika kaj historia monumento de la naturo de la Dekreto de la Registaro de la Sverdlovsk Regiono datita januaro 17, 2001. º 41-PP. De la sama laŭleĝa akto, la protekto de la teritorio de la objekto estis konfidita al la Karpinskoe Forestry. Tamen, per la Dekreto de la Registaro de la Sverdlovsk regiono datita 03.12.2002 No. 1381-PP, la rokoj estis ekskludita de la listo de naturaj monumentoj de regiona signifo. La areo de la speciale protektita natura areo estis 200 hektaroj.
Geografio
La interurba telefona kodo estas 34314, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Sergio Rico
Sergio Rico (per plena nomo Sergio Rico González) (naskiĝis en Sevilo, do nun -jara) estas hispania profesia futbala golisto. Ekde la jaro 2016 li estas membro de la vira hispana nacia teamo de futbalo. Post infanaj jaroj ekde la 13-a vivjaro, do ekde 2006, en la junularaj teamoj de la klubo Sevilla FC, li post la plenkreskiĝo daŭrigis sian karieron en la 2-a kaj ekde la 21-a vivjaro en la 1-a vira teamo de la sama klubo. Dufoje kun tiu teamo li gajnis la Eŭropan Ligon de UEFA, en majo 2015 kaj majo 2016. Li partoprenis kadre de la hispana nacia teamo en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, kaj en ties matĉoj rekoneblis per la ĉemiza numero "23".
Krasnoturjinsk
Geografio
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas sur orienta deklivo de norda Uralo, ĉe rivero Turja (Турья) (baseno de rivero Obj), en 3 km de fervoja stacio Voroncovka (Воронцовка).
Anizila oksalato
Anizila oksalato aŭ C18H18O6 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la oksalata acido kaj anizila alkoholo. Anizila oksalato estas senkolora likvaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Anizila oksalato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Anizila oksalato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Krasnoturjinsk
Eksteraj ligiloj
krasnoturjinsk.de
Bačov
Bačov (Batschau) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Boskovice en distrikto Blansko. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km norde de Boskovice. En la jaro ĉi tie daŭre vivis. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 33 adresoj.
Bačov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,73 km².
Israela-Libana konflikto de 2006
La Israela-Libana konflikto de 2006 (aŭ 34-taga milito)okazis inter Israelo kaj Libano ekde la 12-a de julio ĝis 14-a de aŭgusto. En la armea konflikto ne partoprenis la libana registaro, armeo, nur gerilanoj de la libana opozicio, precipe de la Hizbulaho, sed ankaŭ batalantoj de la libana komunista partio kaj la Amal-milico.
Kaŭzo
La eksplodiga afero estis la surpriza atako de Hizbulah-soldatoj al israelaj soldatoj. Ili murdis 8 israelajn soldatojn kaj du forrabis (12-an de julio). Ĉar la Libona registaro ne povis bridi la Hizbulah-agadon en sdua Libano kaj ne povis kontroli la sudan parton de la lando, Israelo decidis ne plu toleri fiagadon de Hizbulaho kaj neniigi ties fortojn.
Taktiko de Israelo
Israelo efektivigis neefikan taktikon. Ĝi volis neniigi la Hizbulahon nur per aera bombardado, sed tio ne sukcesis, tiel - kiam evidentiĝis, ke okazas armistico ene de tago, horoj - Isralo rapide okupis parton de Libano, sude la la rivero Litani. Dumtempe la Isarela armeo perdis multajn soldatojn pro modernaj armiloj de Hizbulaho, ricevitaj de Irano tra Sirio.
Estis ankaŭ parto de la israela taktiko la bombardo de pontoj, akvopurigaj, elektroproduktaj sistemoj, benzinujoj ktp. Tiel ili volis efiki premon je la loĝantaro kontraŭ la Hizbulaho.
Taktiko de Hizbulaho-batalantoj
Ĉar ili ne havis iun ajn defendan sistemon kontraŭ aera bombardado, ili kaŝis sin - en civilaj vestoj - inter la loĝantaro. Ili travestiĝis nur por la batala agado (pro tio volis forpeli Israelo tutan loĝantaron de Sud-Libano). Ili uzis modernajn kontraŭtankajn grenadojn (pro tio prokrastis Israelo la surteran atakon) kaj daŭre bombardis Nord-Israelon.
Celo de Hizbulaho
Ili volis repuŝi la agreson kaj forigi la israelan armeon en suda Libano, damaĝinte Israelon plej forte eble.
Mehmedo la 4-a
Mehmedo la 4-a (* la ; † la ) estis sultano de la Otomana Imperio inter la jaroj 1648 ĝis 1687. Li estis filo de la sultano İbrahim kaj kun sia armeo sendukcese sieĝis Vienon.
La pli posta veziro Kara Mustafa estis malpli sukcesa. Li dum 1683 subtenis la hungaran ribelon de Emeriko Thököly kontraŭ la aŭstraj regantoj, marŝis kun la otomana armeo tra la reĝlando Hungario kaj sensukcese sieĝis Vienon, por fine esti venkata per la armeo de la reĝo Johano la 3-a Sobieski de Pollando-Litovio.
La sultano strangoligis sian veziron Kara Mustafa, sed tio ne helpis pri lia politika pozicio. Kadre de la milito de 1683 ĝis 1699 la Otomana Imperio fine unuafoje estis en defenda, ne ataka pozicio, kaj dum la malsukcesa daŭrigo de la milito la sultano estis fine senpotencigita kaj malliberigita en Edirne.
Milonice
Nomon Milonice havas pluraj municipoj:
Kantono La Roche-Canillac
Kantono La Roche-Canillac (france canton de La Roche-Canillac) estas franca kantono lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi estas unu el la 14 kantonoj de la arondismento de Tulle. Ĝia ĉefurbo estas La Roche-Canillac.
Komunumoj
Apartenas al la kantono de La Roche-Canillac la jenaj 11 francaj komunumoj :
Perua kolombo
Perua kolombo aŭ Maranona kolombo (Patogienas oenops) antaŭe (Columba oenops) estas sudamerika kolombo de la familio Columbidae, kiu vivas en Peruo kaj suda Ekvadoro.
Ties naturaj habitatoj estas tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj, tropikaj kaj subtropikaj humidaj arbaroj de malaltaj arbaroj, tropikaj kaj subtropikaj humidaj montararbaroj, kaj plantejoj. Ĝi estas minacata per habitatoperdo.
Temas pri purpurgriza kolombo, kun pli rozkolora nuanco en flugiloj, kaj blueca nuanco en flugilbordoj kaj ventro. Piedoj, okulringoj kaj bekobazo estas ruĝecaj, dum la bekopinto estas flavecgriza.
NGC 3156
NGC 3156 (aliaj indikoj — UGC 5503, MCG 1-26-19, ZWG 36.57, PGC 29730) estas galaksio en konstelacio Sekstanto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lemo
Lemo estas en matematiko teoremo helpa, kies ĉefa apliko estas simpligo de pruvoj de aliaj pli gravaj teoremoj. Formale tamen ĉiu lemo estas plenrajta teoremo kaj kvalifiko de ia teoremo kiel lemo rezultas nur el maniero de ĝia uzo en alia pli vasta kunteksto. Kelkfoje okazis, ke lemo gajnis por si multe pli grandan signifon ol la origine intencita, trovante pli vastan aplikon kaj iĝante memstara teoremo, kies karakterizo kiel lemo rezultas nur dank' al historiaj kondiĉoj kaj restas nur pro respekto al tradicio.
Al teoremoj tradicie nomataj lemoj apartenas i.a.:
Aleksandro la 4-a (Macedonio)
Aleksandro la 4-a (greke: Ἀλέξανδρος Δ΄; 323–309 a.K.), erare nomita foje en modernaj epokoj Ego aŭ Aegus, estis la filo de Aleksandro la Granda (nome Aleksandro la 3-a de Macedonio) kaj de Princino Roksano de Baktrio.
Aleksandro la 4-a estis la filo de greka patro, nome Aleksandro la Granda kaj de sogdia persa patrino, Roksano. Li estis nepo de Filipo la 2-a (Macedonio). Ĉar Roksano estis graveda kiam ŝia edzo mortiĝis kaj oni ne sciis ankoraŭ la sekson de la naskota filo, estis malkonsento inter la macedonaj armeanoj rilate al la ordo de sukcedo. Dum la infanterianoj subtenis la onklon de la bebo, nome Filipo la 3-a (kiu estis malfort-mensa), la ĥiliarko Perdikkas, komandanto de la elitaj kavalerianoj, konvinkis ilin atendi espere ke la naskota filo de Roksano estu vira. La frakcioj interkonsentis, decidante ke Perdikkas regu la imperion kiel regento dum Filipo regu, sed nur kiel figuro sen reala povo. Se la bebo estos vira, tiam li estu reĝo. Aleksandro la 4-a estis naskita en Aŭgusto, 323 a.K.
Robert Sterl
Robert Hermann STERL - naskiĝis la 23-an junion 1867 en Großdobritz (hodiaŭ Dresden-Dobritz) kaj mortis la 10-an de januaro 1932 en Naundorf - estis germana impresionisma pentristo. Li estis edzo de Helene Sterl (naskonomo: Hedelt, vivis 1872-1950).
En la jaroj 1881-1890 Robert Sterl studis en "Dresdener Kunstakademie" (Artakademio Dresdeno). Liaj instruistoj estis inter aliaj Julius Scholtz, Ferdinand Pauwels kaj Leon Pohle.
Post la studado Sterl laboris kiel libera pejzaĝo-pentristo, ilustris librojn, pentris portretojn. Dum 1896-1904 li instruis en virina pentrolernejo (Damenmalschule). Sterl estis ekde 1904 instruanto, ekde 1906 profesoro en la Artakademio Dresdeno.
En la jaroj 1908-1914 li plurfoje vojaĝis al Rusio. En la Unua mondmilito li estis militopentristo (1915-1918).
1919 li transloĝigas al Naundorf en Elba Grejsmontaro. Malsana ekde 1920 li mortis 1932. Lia tombo troviĝas en la ĝardeno de sia domo, kiu hodiaŭ - ankoraŭ en origina stato - estas muzeo (Robert-Sterl-Haus).
Evoluo artista
Krom Liebermann, Slevogt kaj Corinth li estis unu el la plej gravaj pentristoj de la germana impresionismo]. Antaŭ la vokiĝo profesoreca al la Dresdena arto-akademio li tenadis en [[Hesio atelieron dum longa tempo. En 1911 li kuracejgastis en Bad Kissingen. Dum la fruaj jaroj li malfermiĝis al la franca impresionismo, danke al vojaĝo en la jaro 1893-a al Franclando. La tiutempaj artaĵoj ŝanceliĝas inter malfrua naturalismo kaj impresionismo. En Saksio li famiĝis pro verkoj dediĉitaj al la laboro de laboristoj en ŝtonrompejoj. Sed ankaŭ la riĉaj saksoj ŝatis esti portretitaj de li. Tamen Sterl ĉiam preferis fari scenojn de laborantaj uloj enkampe, enateliere, enhavene.
Liaj vojaĝoj al Ruslando kaj Holando ankaŭ gravis por la evoluo artista. En Moskvo li montras grandan intereson por la muziko. Li amikiĝis al tiamaj steloj de muzikĝenro, ekz. al Ernst von Schuch, Arthur Nikisch, Sergej Rachmaninoff, Aleksandr Skrjabin aŭ Igor Stravinski. De ili li ankaŭ faris imponajn portretojn. La dirigenton Sergej Kusevicki li akompanis tri fojojn cum artvojaĝoj. Sur vaporŝipoj Sterl travivis inter 1910 kaj 1914 la por li imponan kaj fremdan mondon rusian laŭlonge de la rivero Volgo ĝis la Kaspa Maro. Tiam li faris buntegajn bildojn de homoj de diversaj nacioj kutimoj moroj.
Komparu kun
Impresionismo ~ Elba Grejsmontaro en la okuloj de pentristoj
Oso (Vaŝingtonio)
Oso estas vilaĝo (censa loko) en Kantono Snohomish, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas apud la norda branĉo de la rivero Stillaguamish, okcidente de la urbeto Darrington, kaj proksimume 80 flugkilometrojn norde de Seatlo. Ĝis la 22-a de marto, 2014, Oso havis ĉ. 180 loĝantojn, sed tiutage okazis granda glitfalo de monta deklivo trans la rivero de Oso, kiu kovris kaj dumtempe blokis la fluejon de la rivero kaj la ĉefan ŝoseon al Darrington (SR-530), kaj kovris aŭ forpuŝis plurajn aŭtojn sur la ŝoseo kaj 49 konstruaĵojn (grandparte loĝejojn), mortigante almenaŭ 43 homojn.
Arsenata acido
Arsenata acido estas kemia kombinaĵo konsistanta je unu atomo de arseno, kvar atomoj je oksigeno kaj tri hidrogenatomoj. Ĝi estas senkolora substanco kaj analogaĵo de la fosfata acido, kies saloj kondutas sin tre simile. Arsenata acido ne povas esti izolita sed trovata nur en akva solvaĵo kie ĝi larĝe joniziĝas.
Franciszek Ender
Laŭ Enciklopedio de Esperanto, Ender unue estis volapukisto, kaj poste, sub influo de Grabowski, Kabe k. a. fariĝis esperantisto. Tamen laŭ lia filino, d-ro Janina Ender, li ekkonis Esperanton jam en 1887 per la Unua Libro. Unue skeptika pri la lingvo, baldaŭ sendis entuziasman leteron al LLZ kaj eklaboris por la internacia lingvo.
Post la transloĝiĝo al Lodzo Franciszek Ender komencis instrui Esperanton en 1905 en privata lernejo, skribis artikolojn en loka gazetaro kaj prelegis pri la lingvo. En 1908 li fondis filion de Pola Esperanto-Societo en Lodzo kaj restis ĝia prezidanto ĝis la unua mondmilito. Post la milito Ender iĝis ĝia honora membro.
Aŭtoro de artikoloj en Pola Esperantisto.
Marktbreit
Marktbreit estas historia urbeto en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kitzingen kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn. La urbo estas la centro de komunumaro, do libervola administra kunligo de pluraj najbaraj komunumoj, kiuj tiel komune traktas iujn servojn kaj taskojn. Sur la urba teritorio troviĝas baraĵo kaj kluzo de la Majno.
6826 Lavoisier
6826 Lavoisier estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kemiisto Antoine Laurent de Lavoisier (1743–1794), rigardita kiel "patro de la moderna kemio".
Občina Semič
Občina Semič estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Sudorienta Slovena‎. La municipo enhavas 46 komunumojn kaj ĝia areo estas 146,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 3767 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Semič.
Loco, priskribo
La teritorio de la municipo estas monteta. En la sudorienta angulo, ĉe la rivero Lahinja, la alteco estas ĉirkaŭ 150 m. En la nordokcidenta kaj okcidenta, la alteco malrapide levas ĝis pli ol 1000 m.
Super la minicipo kondukas la ĉefa vojo ne.216, konektante Žužemberk kaj Črnomelj. Ankaŭ ĉi tie la fervoja linio. Ĝi konektas kun la urboj de Novo mesto tra Semič al Črnomelj.
La apudaj municipoj estas: Urbo municipo Novo mesto en la nordo, Občina Metlika en la oriento, Občina Črnomelj en la sudo, Občina Kočevje okcidente kaj Občina Dolenjske Toplice en la nordokcidento.
Komunumoj
La municipo konsistas el 46 vilaĝoj: Blatnik pri Črmošnjicah, Brezje pri Rožnem Dolu, Brezje pri Vinjem Vrhu, Brezova Reber, Brezovica pri Črmošnjicah, Brstovec, Cerovec pri Črešnjevcu, Coklovca, Črešnjevec pri Semiču, Črmošnjice, Gornje Laze, Gradnik, Hrib pri Cerovcu, Hrib pri Rožnem Dolu, Kal, Komarna vas, Kot pri Semiču, Krupa, Krvavčji Vrh, Lipovec, Maline pri Štrekljevcu, Moverna vas, Nestoplja vas, Omota, Oskoršnica, Osojnik, Planina, Podreber, Potoki, Praproče, Praprot, Preloge, Pribišje, Pugled, Rožni Dol, Sela pri Vrčicah, Semič, Sodji Vrh, Sredgora, Srednja vas, Starihov Vrh, Stranska vas pri Semiču, Trebnji Vrh, Vinji Vrh pri Semiču, Vrčice, Štrekljevec
Referencoj
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-jugovzhodnaslovenija.php
Csongor Ferenczy
FERENCZY Csongor [ferenci] estas hungara aktoro naskita en Reghin la 12-an de novembro 1939.
Kariero
Csongor Ferenczy finis la aktorakademion de Târgu Mureș en 1962 kaj li debutis en Temeŝvaro. Poste ekde 1968 li ludis en Sfântu Gheorghe, ekde 1972 li estis ano de la teatro de Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En 1980 li translokiĝis Hungarujon. Li ludis en Budapesti Várszínház (1980-83) kaj ekde 1983 li estis membro de la Nacia Teatro (Budapeŝto), ekde 1996 de la Teatro Petőfi (Veszprém).
S.L. Bhyrappa
Santeshivara Lingannaiah BHYRAPPA (ಸಂತೇಶಿವರ ಲಿಂಗಣ್ಣಯ್ಯ ಭೈರಪ್ಪ, 26-a de julio 1931) estas romanisto, filozofo kaj scenaristo de Barato kiu verkas en kanara. Lia verkato estas populara en la ŝtato Karnataka kaj li estas amplekse konsiderata kiel unu el la popularaj romanistoj de moderna Barato. Liaj romanoj estas unikaj laŭ temoj, strukturo kaj roluloj. Li estis inter la plej vendantaj verkistoj en Kanara lingvo kaj liaj libroj estis tradukitaj en hinda kaj marata en kiuj ili estis same bone venditaj.
La verkoj de Bhyrappa ne kongruas kun specifa ĝenro de nuntempa Kanara literaturo kiel "Navodaĝa", "Navja", "Bandaĝa", aŭ "Dalita", parte pro la gamo de temoj pri kiuj li verkas. Liaj gravaj verkoj estis en la centro de kelkaj ardaj publikaj debatoj kaj polemikoj. Li ricevis la 20an premion Saraswati Samman en 2010. En Marto 2015, Bhyrappa ricevis la premion de la Sahitĝa Akademi. La Registaro de Barato atribuis al li la civilan honoron Padma Shri en 2016.
Krasnoufimsk
Krasnoufimsk (ruse Красноуфимск) estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.
Grosio
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj la provinco Sondrio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Grosotto, Monno (BS), Sondalo, Valdidentro, Valdisotto, Vezza d'Oglio (BS) kaj Poschiavo (Svislando). Kristana patrono estas la sankta Jozefo, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Krasnoufimsk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65468.
La urbo estis fondita en jaro 1736 kiel fortikaĵo.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.
La interurba telefona kodo estas 34394, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
Imatio
Imatio (Ημαθία) estas historia pejzaĝo kaj nuntempa regiona distrikto de Grekio (unu el sume 74 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiuj greke nomiĝis Νομός, do "nomos". La teritorio kovras areon de kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 144,000 loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo Veria.
Historio
La "sankta lando de Imatio" estas centra parto de la antikva makedona kulturo. Jam dum la prehistoria tempo la lando estis home loĝata kaj dum la regotempo de la regno Makedonio floris. La loko Vergina ĝis la jaro 410 a.K. estis ĉefurbo de la antikva makedona regno. Ĉi-tie troviĝis la "stelo de Vergina", dekses-radia suna simbolo, kiu estis la emblemo de la reĝa dinastio dum la epoko de la regantoj Filipo la 2-a kaj Aleksandro la Granda.
Krasnoufimsk
Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas.
La urbo estas apud meza Uralo de okcidento, ĉe rivero Ufa (Уфа) (baseno de rivero Kama (Кама)).
En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.
La urbo antaŭe estis nomita kiel:
En jaro 2002 la urbo havis 43,6 mil loĝantojn.
(12402) 1995 PK
(12402) 1995 PK estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Satoru Otomo elde Kijosato (vilaĝo de la urbo Hokuto en la gubernio Jamanaŝi, Japanio).
San Francisco de Macorís
San Francisco de Macorís estas urbego, diocezo kaj provinca ĉefurbo en nordokcidenta Domingo. La loknomo devenas de Sankta Francisko kaj de la indiĝena teritorio, kiu estas Macorix.
Geografio
San Francisco de Macorís situas en interno de la lando nordokcidente laŭ rivero parte sur ebenaĵo, parte sur montetoj. Concepción de la Vega troviĝas 29, San Felipe de Puerto Plata 72, Sankta Domingo kaj San Cristóbal (Dominga urbo) po 100, San Pedro de Macorís 138, La Romana (urbo) 167, Higüey 180 km.
Ekonomio
La ekonomio de San Francisco de Macorís estas bazita sur prilaborado de tropikaj agrikulturoj kafo, kakao, rizo, maizo), bredado de bovinoj. En la urbego estas signifa la komercado.
Trafiko
En San Francisco de Macorís loka fervojo funkcias, krome la urbego havas kelkajn malĉefajn vojojn.
Pervomajsko (Pervomajska distrikto, Krimeo)
Pervomajsko estas urbotipa loĝloko en la norda parto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, administra centro de la Pervomajska distrikto. Antaŭ la jaro 1944 la loĝloko havis la nomon Ĝurĉi.
Antaŭ la Dua mondmilito Ĝurĉi estis unu el kelkaj vilaĝoj de la stepa Krimeo, en kiuj loĝis etnaj estonoj.
Nuntempe Pervomajsko estas negranda loĝloko sen iuj signifaj industriaj entreprenoj. La loĝloko situas 3 kilometrojn for de la aŭtovojo Simferopolo-Krasnoperekopsko kaj estas ligita al aliaj loĝlokoj de Krimeo per busa trafiko.
La nomo de la loĝloko estas sufiĉe tipa por la loĝlokoj de eksa Sovetunio (eĉ en Aŭtonoma Respubliko Krimeo estas kelkaj loĝlokoj kun tiu nomo) kaj venas de la rusaj vortoj Первое Мая ("La Unua de majo" - la festo de laborista solidareco).
Perperikon
La antikva traka urbo Perperikon situas en la orienta Rodopo, 15 km nordoriente de la nuntempa urbo Karĝali, (Bulgario) je 470 m alta roka monteto. La vilaĝo Gorna krepost („Supra kastelo“) situas ĉe la piedo de la monteto. Perperikon estas la plej granda megalita ruinaĵo en la Balkano.
Oni trovis en la proksimo ruinojn de antikva kristana templo el la 3-a-4-a jarcento.
Post konstruo de aŭtovojo ĝis la piedo de la monteto, la elfosita urbo iĝis populara turisma vidindaĵo.
Querqueville
Querqueville estas malaperinta franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Querquevillais.
Ĝi nun formas parton de Cherbourg-en-Cotentin.
Nadine Sierra
Nadine SIERRA (naskiĝis en Fort Lauderdale) estas operkantistino.
Biografio
Ŝi naskiĝis en Fort Lauderdale en 1988, ŝi ĉeestis la Alexander W. Dreyfoos School of the Arts en West Palm Beach. Ŝi komencis kanti kiam ŝi estis 14-jaraĝa ĉe la Palm Beach Opera kaj debutis du jarojn poste en Hänsel und Gretel de Engelbert Humperdinck.
Ŝi donis sian unuan koncerton en Helsinko en 2009. En januaro 2012 ŝi estis Gilda en Rigoletto de Giuseppe Verdi ĉe la Florida Grand Opera, rolo kiun ŝi ankaŭ tenis en januaro 2016 en La Scala de Milano kun Leo Nucci.
Ŝi ankaŭ kantis en 2016 ĉe la Novjara Koncerto en Venecio kun Stefano Secco, kaj en 2017 ĉe la Novjara Koncerto en Palermo.
Mizur
Mizur (osete Мызур, ruse Мизур ) estas minista urbeto en montaro de Nord-Osetio (suda Rusio). Ĉi tie situas ercopliboniga fabriko, prilaboranta plumbo-zinkan ercon. La fabriko ekfunkciis denove en 2004 post pli ol dek jaroj da krizo.
En la urbeto loĝas 2,7 mil personoj (oficiala statistiko de 2005).
Kunkatedralo de Merido (Hispanio)
La Preĝejo Kunkatedralo Sankta Maria la Plejgranda de Merido, kiu havas la metropolitan rangon, staras en la centro de la historia urboparto de la ekstremadura ĉefurbo ĉe angulo de la centra placo Plaza de España. Kune al la Katedralo de Badaĥozo, ĝi estas la sidejo de la ĉefepiskopo de la ĉefdiocezo de Merido-Badaĥozo.
Heredanto de la antikva visigota Preĝejo Sankta Jerusalemo de Merido, ĝia nuna aspekto komenciĝas ekde la konkero de la urbo fare de la reĝo Alfonso la 9-a, kies restaĵoj plej antikvaj venas de la 13-a jarcento. Kvankam laŭ la eklezio organizo estas la plej grava preĝejo de la regiona ĉefurbo Merido, fakte la meridanoj plie adoras la koncernan sanktulinon Sankta Eŭlalia ĉe ties propra preĝejo en alia neproksima norda parto de la urbo.
Lonny
- prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Charleville-Mézières, kaj al la kantono .
Irano
Irano estas unu el antikvaj landoj, situanta en Mezoriento. Ankoraŭ en la 1-a jarmilo antaŭ nia erao ĉi tie loĝadis popoloj parolintaj en hindeŭropaj lingvoj, aperis fortaj ŝtatoj - Medio kaj Persio, pli poste Baktrio kaj Partio. Akemenida Irano estis fakte la unua imperio de antikva mondo, kies potenco disvastigadis de Grekio ĝis Hindio. Ĝin sekvis la Sasanida dinastio. Sur la procezoj de etna kaj kultura evoluado forte influis konkermilitoj fare de araboj dum la 6a kaj 7-a jarcentoj. Ili alportis novan religion - Islamon, kiu de tempo al tempo forpelis la malnovan - Zoroastrismon. Malgraŭ de daŭra etna, lingva kaj kultura ekspansio, iranaj popoloj konservis sian originecon kaj en la 16-a jarcento denove kreis ŝtaton. En la 19-a jarcento Irano famiĝis kiel la naskiĝlando de la Bahaa Kredo, kiu nun estas la dua plej granda minoritata religio en Irano, post Islamo.
Nuntempa Irano estas bona ekzemplo de mirinda kunvivado de jarmilaj tradicioj kun specifikeco de islama revolucio. Eĉ multjara milito kun Irako ne povis detrui la kutiman vivritmon, ĝian variecon kaj brilon.
Vadosfa
Vadosfa [vadoŝfa] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Kapuvár.
Irano
Nomoj kaj etimologio
Esperantaj nomoj estus iam Persio, Persujo; nune Islama Respubliko Irano. La nacilingva nomo estas Ĝomhuri-je Eslami-je Iran.
Vadosfa
Situo
Vadosfa situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo inter Szombathely kaj Győr, flankovoje Kapuvár estas ne tro for.
Irano
Etimologio
La landnomo Irano en moderna persa (ایران) devenas el malnova Aryānā Ariana - "Lando de Arjoj", unuafoje atestita en la tradicio de Zaratuŝtrismo nome Avesto. La termino Ērān aludis al Irano en skribaĵo de la 3a jarcento dum la epoko de la Sasanidoj, kaj la skribaĵo en partia lingvo kiu akompanas ĝin uzas la partian terminon "aryān" reference al Irananoj.
Vadosfa
Historio
La unua mencio okazis en 1227. Post la mezepoko la vilaĝo estis loko de 2 religioj, batalantaj kontraŭ unu la alian. En 1681 la vilaĝo estis nomumita artikola loko. La malgranda vilaĝo estis episkopejo de luteranoj. Ili konstruis preĝejon en 1734, rekonstruiĝis en 1912. Responde baroka katolka preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario) konstruiĝis en 1754.
Irano
Etimologio
Ĉi tiu termino Irano estis uzita por la centra parto de Sasanida ŝtato. Mem irananoj ĉiam menciadis sian landon per tiu vorto. Eŭropanoj ĝin nomis Persio laŭ la centra provinco Parsi aŭ Farsi kaj ĉar antikvaj grekoj nomigis ĝin Persis (Περσίς). En 1935 ŝtata registaro de Reza Ŝaho Pahlavi turnis al la ŝtatoj de la mondo nomi ĝin kiel Irano. Poste ambaŭ nomoj estis uzataj, sed Persio nur por kulturaj temoj, dum Irano ĉiam por politikaj instancoj.
Vadosfa
Historio
La komunumo havas nek lernejon, nek farmaciejon. En Vadosfa migra poŝto servas.
Irano
Etimologio
La historia kaj kultura pli ampleksa uzado de la vorto "Irano" ne estas limigita al la moderna ŝtato. Irānshahr aŭ Irānzamīn (Granda Irano) korespondis al teritorioj de iranaj kulturaj aŭ lingvaj zonoj. Krom moderna Irano, ĝi inkludis partojn de Kaŭkazo, Mezopotamio, Orienta Arabio, la Hindia subkontinento kaj Centra Azio.
Ĝis 1979 la lando prezentis monarĥion (oficiala nomo - Keŝvare Ŝahanŝahije Iran), poste - islaman respublikon (Ĝomhuri-je Eslami-je Iran).
Geografio kaj klimato
Irano limas al Irako, Turkio, Armenio, Azerbajĝano, Turkmenio, Afganujo kaj Pakistano. La lando estas esence altaĵo kun dezertoj kaj stepoj, ĉirkaŭitaj de krestoj. La klimato estas seka, kun varmaj someroj kaj malvarmaj vintroj.
Provincoj
Irano entenas 30 provincojn:
En 2004 efektiviĝis leĝo, kiu dividis la provincon Ĥorasano en tri novajn provincojn: Norda Ĥorasano, Ĥorasano Razavi, kaj Suda Ĥorasano.
Demografio
Dum la 1980-aj jaroj, Irano estis inter la landoj kun la plej granda loĝantara kresko en la mondo, ĉirkaŭ 4 elcentoj ĉiujare, parte kiel rezulto de aktiva naskopolitiko dum la iran-iraka miltio inter la jaroj 1980-1988. Poste la kresko estis malpli granda kaj stabiliĝis ĉirkaŭ 1 elcento post la jaro 2000. La averaĝa aĝo ankoraŭ estas malalta kaj la senlaboreco estas alta inter la juna generacio.
La ĉefaj urboj estas Teherano (12 milionoj), Esfahano (1 mln), Maŝado (1,5 mln), Tabrizo (1,8 mln), Ŝirazo (0,8 mln), Kaŝano (0.3 mln). La loĝantaro estas komponita de 70 milionoj da personoj (2005), inter ili persoj 48%, azerbajĝananoj 24%, kurdoj 10%, gilananoj 8%, araboj 3%, luroj 2%, baluĉoj 2%, turkmenoj 2%, aliaj 1%, inter kiuj aĉomioj.
Kredantoj estas de diversaj religioj nome islamanoj (precipe ŝijaistoj), bahaanoj, kristanoj, zoroastranoj kaj judoj.
Antikvo
Persa Irako (perse عراق عجم; arabe عراق العجم), literumita ankaŭ Persia Irako, estas historia termino por la centr-okcidenta regiono de Irano, kun urboj kiaj Esfahano, Raj, Qazvin kaj Kashan. El la 11a al la 18a jarcentoj, la nomo Irako referencis al la du najbaraj regionoj: nome la araba Irako (ʿIrāq-i ʿArab) kaj la persa Irako (ʿIrāq-i ʿAjam). Araba Irako korespondis kun antikva Babilonio (nune centra-suda Irako), kaj Persa Irako korespondis kun antikva Medio (nune centr-okcidenta Irano). Ambaŭ regionoj estis separataj per la Zagros-montaro.
La Samanida Imperio (perse سامانیان, Sāmāniyān), konata ankaŭ kiel Samanida dinastio, Samanida Emirlando, aŭ simple Samanidoj, estis Sunaisma Irana Imperio, kiu hegemoniis el 819 al 999. Tiu imperio estis ĉefe centrata en Granda Ĥorasano kaj Transoksiano dum sia ekzisto, sed je sia plej granda etendo, la imperio enhavis la tuton de nuntempa Afganio, kaj grandajn partojn de Irano, Turkmenio, Uzbekio, Taĝikio, Kirgizio, Kazaĥio kaj Pakistano.
La Bujida dinastio aŭ Bujidoj (perse آل بویه Āl-e Buye), estis Irana Ŝijaisma dinastio de Dajlamita deveno (934–1062), kiu estis fondita de 'Ali ibn Buja, kiu en 934 konkeris Farson kaj faris Ŝirazon lia ĉefurbo, dum lia plej juna frato Hasan ibn Buja konkeris partojn de Ĝibal fine de la 930-aj jaroj, kaj ĉirkaŭ 943 sukcesis kapti Raji, kion li faris ĉefurbon. En 945, la plej juna frato, Ahmad ibn Buja, konkeris Irakon kaj faris Bagdadon lia ĉefurbo, ricevante la honoran titolon "Mu'izz al-Daŭla", dum 'Ali ricevis la titolon "'Imad al-Daŭla" ("Subteno de la Ŝtato"), kaj Hasan ricevis la titolon "Rukn al-Daŭla" ("Piliero de la Ŝtato").
Nader Ŝaho Afŝar (perse نادر شاه افشار; konata ankaŭ kiel Nader Koli Bejg نادر قلی بیگ aŭ Tahmāsp Koli Ĥan تهماسپ قلی خان) estis unu el la plej povaj regantoj de Irano en la historio de la lando, kiu regis kiel Ŝaho de Irano (Persio) el 1736 ĝis 1747 kiam li estis murdita dum ribelo.
La Rusa-persa milito de 1826–1828 estis la lasta grava milita konflikto inter la Rusia Imperio kaj Irano.
Moderna epoko
De la fino de 19-a jarcento ĝi estis duonkolonio de Anglio kaj Rusio. En 1921 per helpo de angloj okazis milita renverso kaj establiĝis diktaturo de Reza Ŝaho Pahlavi, kiu en 1925 estas deklarita Ŝaho de Irano. En 1935, Irano ŝanĝis sian nomon de Persio al "Irano".
La Teherana Konferenco (laŭ kodonomo Eureka ) estis strategia kunsido de Josif Stalin, Franklin D. Roosevelt, kaj Winston Churchill el la 28a de novembro al la 1a de decembro 1943, post la Angl-soveta invado de Irano. Ĝi estis la unua el la konferencoj de la Dua Mondmilito de la "Tri Grandaj" estroj de la Aliancanoj (nome Sovetunio, Usono, kaj Unuiĝinta Reĝlando). La ĉefa rezulto de la Teherana Konferenco estas la engaĝiĝo de la Okcidentaj Aliancanoj malfermi novajn operacojn en duan fronton kontraŭ Nazia Germanio. Aparta protokolo subskribita en la konferenco engaĝis la Tri Grandulojn rekoni la Iranan sendependecon.
Post la Dua mondmilito, ĉefministro Mohamed Mosadek naciigis la naftoriĉon kaj provis demokratian politikon, sed li estis faligita de malordo aranĝita fare de usonaj sekretservoj. La Ŝaho rehavis la potencon, kaj realigadis fervore por-Usonan politikon. Irano fariĝis membro de CENTO militista bloko kaj la reĝimo retenis disidentojn en la karceroj. La Nacia Konsulta Maĝlis (persa lingvo: مجلس شورای ملی‎ Majles-e Showrā-ye Mellī) estis la malalta ĉambro de irana nacia parlamento antaŭ la revolucio en 1979.
En la fino de 1970-aj jaroj komencis batalo kontraŭ la ŝaha reĝimo. En 1978 la Ŝaho estis renversita, kaj spirita gvidanto de irananoj, Ajatolo Ruhollah Ĥomejni post reveno el ekzilo en Parizo, deklaris islaman respublikon. La tiama estraro de la ŝtato realigis liberalan reformisman politikon.
Dum la lastaj jardekoj de la 20a jarcento Irano suferis konflikton kontraŭ hegemonia Usono. En 1979 63 usonanoj estis retenitaj kiel ostaĝoj en la usona ambasadejo en Teherano. Plej parto liberiĝos nur post 444 tagojn, spite antaŭaj klopodoj usonaj liberigi ilin. Post tio Usono kaj ties aliancanoj apogis la reĝimon de Saddam Hussein invadi Iranon; tiu milito daŭris 8 jarojn (1980-1988). Dum tiu milito ambaŭ landoj detruiĝis kaj ties reĝimoj pliigis siajn perfortajn politikojn: la konflikto finis sen iu ajn venko; ambaŭ landoj simple laciĝis. Dum la 1980-aj jaroj Usono spite sian propran malpermeson komerci kun Irano, eksportis tien armilojn kaj per tiu enspezo subvenciis kontraŭleĝan militagon kontraŭ la registaro de Nikaragvo. La 3an de julio de 1988 militŝipo de Usono atakis "erare" civilan aviadilon el Irano kaj mortigis per tio 290 personojn. En 1989 religiaj estroj iranaj mortokondamnis la verkiston Salman Rushdie pro blasfemo; tiu devis forfuĝi, sed tio vekis tutmondajn kritikojn kontraŭ la irana reĝimo (islama fundamentismo). Samjare mortiĝis la ajatolaho Ĥomejni.
Dum la unuaj jaroj de la 21a jarcento Usono konstante atakas la planojn de Irano disvolvigi sian atoman industrion kaj ĝenerale ties projektojn disvolviĝi ekonomie kaj rilati al diversaj landoj por tio.
Lingvoj
Irano estas multetna kaj tial multlingva lando. La hindeŭropaj, kaŭkazaj, tjurkaj kaj ŝemidaj lingvofamilioj estas ĉiuj reprezentitaj. La persa lingvo (farsi) (el la hindeŭropa familio) estas la plej vaste uzata lingvo (pli ol 50 elcentoj) kaj la sola oficiala lingvo. La araba (ŝemida lingvo) havas propran statuson kiel religia lingvo. La plej disvastigitaj minoritataj lingvoj estas la azera (azerbajĝana), la sorana (kurda lingvovarianto, ankaŭ hindeŭropa), la baluĉa kaj la araba.
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Irana lingvaro.
Esperanto
Esperanto-movado en Irano komenciĝis en 1901. En Irano estas Irana Esperanto-Asocio kaj Irana Esperantista Junulara Organizo (IREJO), kiu estis fondita en 1993. IREJO aliĝis al TEJO en 1994. En 2014 ILEI akceptis iranan ILEI-sekcion.
Estas vigla esperanto-movado kaj ĉiujare okazas Irana Esperanto-Kongreso.
Vidu ankaŭ MONA