cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nordsternpark
La apartaĵoj de Nordsternpark
Nordsternpark montras kiel ero de la itinero de la Industrikulturo:
Duobl-arka ponto
En 1996 oni starigis por la Federacia Ĝardenekspozicio duobl-arkan ponton 36 metrojn altan el ŝtalo. Per apogoamplekso de 80 metroj kaj du malsimetriaj, sed paralelaj arkoj ĝi etendiĝas oblikve trans la Rejn-Herne-Kanalo kaj estas transpasebla piede aŭ bicikle. La konstruaĵo estas koncepto de Stefan Polónyi.
Plua elkonstruo
Kadre de RUHR.2010 – Kulturhauptstadt Europas Nordsternpark estis unu el sep „Ankrejoj“. Ĝis aŭtuno de 2010 oni elkonstruis la turo de Ŝakto 2 de Minejo Nordstern per vitra kubo kaj statuo de "Herako"; tiuj ĉi altigas la turon kune al 103 metroj.
Fonto
Tiu ĉi artikolo estas tradukaĵo de la samnoma artikolo el la germana Wikipädie (de:Nordsternpark)
Komando (komputa)
En komputado komando estas ordono por tuja plenumo per interpretilo. Tia interpretilo povas esti ŝelo — en tia okazo oni povas paroli pri ŝelkomandoj. Aliflanke, la procesoro aŭ periferia aparato disponigas aron da siaj komandoj, kiujn ĝi interpretas aparate aŭ mikroprograme; oni povas neprigi ĉi tiun signifon per la termino maŝinkomando. Simile oni parolas pri komandoj de dialoga tekstoredaktilo vi ktp.
Ekzemploj pri ŝelkomandoj
Jen estas ekzemploj en la uniksa ŝelo Bash:
Ĉi-suba komando ŝanĝas la kurantan dosierujon de la uzanto al <tt>/tmp</tt>. La komandonomo estas <tt>cd</tt>, kaj ties argumento estas <tt>/tmp</tt>:
Jena komando <tt>cat</tt> plenumas kroĉon de siaj argumentoj, la tekstaj dosieroj <tt>t1.txt</tt>, <tt>t2.txt</tt>, <tt>t3.txt</tt>, kaj konservas la rezulton en <tt>ttt.txt</tt>:
Sejŝela orelstrigo
La Sejŝela orelstrigo (Otus insularis), konata ankaŭ kiel Nudkrura orelstrigo aŭ kiel sjer (en kriola) estas rara eta strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj.
Disvastiĝo
Ĝi loĝas nur en la Nacia Parko Morne Seychellois de Sejŝeloj en la insulo de Mahé. Ĝi estas endanĝerita endemismo, kiu ege bezonas zorgoprotektadon.
Aspekto
Ĝi estas 19 ĝis 22 cm longa. La flugiloj estas ĉirkaŭ 17 cm. La plumaro estas ruĝecbruna kaj montras nigrajn longajn striojn. La subaj partoj kaj la vizaĝa disko estas ruĝecaj. La longaj grizaj kruroj estas senplumaj, malkiel plej parto de strigoj. La okuloj estas grandaj kaj orflavaj. La oreltufoj estas tre etaj. La voĉo kiu sonas kiel raŭka "gvo" kun variaj notoj "tok tok" povas esti aŭdata de malproksime ĉefe en malhelo. La dieto konsistas el gekoj, arboranoj kaj insektoj (ekz. akridoj).
Statuso
La iama teritorio de tiu afrotropisa birdo, kiu estis unuafoje priskribita en 1880, estis la insuloj de Sejŝeloj nome Praslin, Mahé kaj Silhouette. Pro malarbarigo de montaraj pluvarbaroj kaj pro la enmetitaj animaloj, kiel ratoj, katoj kaj turstrigoj, la loĝantaro draste malpliiĝis ĝis kiam oni supozis, ke ĝi estis formortinta ĉirkaŭ 1906. En 1959 ĝi estis remalkovrita de la franca naturalisto Phillipe Loustau-Lalanne en montara pluvarbaro 200 m alta en Mahé. En 1999 oni malkovris la unuan neston, sed ne okazis reprodukta sukceso. En 2000 oni faris la unuan infraruĝan foton de ino kun ŝia junulo. Pro manko de informo pri la loĝantaro, tiu ĉi specio estis longe konsiderata kiel tre endanĝerita de IUCN. Pro malkovro de pliaj loĝantaroj, oni notis ĉirkaŭ 2002, ke la loĝantaro estas stabila je ĉirkaŭ 318 individuoj. Nuntempe la teritorio konsistas el 159 zonoj kiuj kovras areon de 33 km². Danke al nova kono kaj la klopodoj konservaj en Mahé tiu ĉi specio estis subigita al konsidero nur kiel endanĝerita en 2004.
Listo de membroj de Hungara Scienca Akademio (L-R)
Jen listo de iamaj kaj nunaj membroj de Hungara Scienca Akademio laŭ hungara alfabeta ordo:
Mecenatismo
Per la vorto mecenatismo (el la nomo de Gajo Cilnio Mecenas, (68 aK. - 8 pK.), estas ĝenerale indikataj apogo kaj patronado rilate aktivecojn artajn kaj kulturajn kaj, plejofte, artistojn engaĝantajn en tiuj civilaj sferoj.
Estinte, mecenatismo manifestiĝis subforme de helpo ekonomia kaj materia, flanke de suverenoj, senjoroj de la dominanta Aristokratio kaj riĉegaj bienmastroj kaj komercistoj por altiri literaturajn artistojn, pentristojn, skulptistojn, muzikistojn kiuj, ĝuante relativan liberon en la elektado de siaj verkoj, kutimis kompensi tiun subtenon metante, rekte aŭ malrekte, sian arton al la servo de la helpanta povo donante tiel prestiĝon al ilia kortegoj. La fenomeno “mecenatismo” estis abunde praktikita ankaŭ de la Katolika Eklezio, kiu, tamen, pli la serĉo pri brilo estis serĉata la arta verko, komisiita por ke la enhavoj servu kiel instruilo por la kredanta popolo. El tia mecenatismo rezultis senkompara arta trezoro.
Kiel oni vidas tiu protekta kutimo vere imitas tiun de la elpensinto de de la praktiko: Gaio Cilnio Mecenas (kiu restis kiel eponimo) estis influa konsilisto de la imperiestro Aŭgusto Cezaro, kaj estigis rondon de intelektuloj kaj poetoj kies li finance subtenis la artistan aktivecon.
Dum la Itala Renesanco mecenatismo estis ligita al la fenomeno de la grandiozeco. Inter la kazoj de mecenatismo plej konataj en la historio estas tiu de Florenco, kie la senjoroj de la urbo, la Mediĉoj, subtenis kaj patronis sennombrajn artistojn por pliigi la brilon de sia familio: Kosimo de Mediĉo, aŭ Kosimo la malpli Juna, (1389-1464) kaj ties nepo Lorenzo de Mediĉo (1449-1492) kortege arigis la plej en-apogeajn artistojn, literaturistojn, humanistojn kaj filozofojn de sia epoko: iuj por ĉiuj, Michelozzo, Johano Piko de la Mirandolo, Anĝelo Poliziano, Antonio Pollaiolo kaj Sandro Botticelli...
La renesanca mecenatismo de italaj kortegoj estas nur la ekzemplo pli impresa, sed en ĉiuj eŭropaj regnoj havis epigonojn protentantajn kaj artistojn protektajn kies verkoj restas por la universala admiro.
Tiu socia fenomeno de moderna mecenatismo ekfloris precipe en Usono kaj disvastiĝis en la tuta mondo; kaj socilogoj kaj alispeca intelektuloj jugas tiu filantropia sistemo ege utila por la socio kaj por la artoj.
Hodiaŭ ankaŭ la ŝtatoj iamaniere mecenate protektas artojn kaj artistojn.
Biciklo
Biciklo estas home pedale pelata veturilo, kiu konsistas el kadro kun du radoj, unu malantaŭ la alia. Por sin movi per la biciklo la uzanto sidas sur selo kaj ruligas la radojn per piedpremo sur pedalojn. La biciklanto regas la direkton kaj la bremsojn per siaj manoj sur stirilo (ekzistas ankaŭ bremsoj funkciigataj per la pedaloj).
Unue uzataj en Eŭropo en la 19-a jarcento, bicikloj nun nombriĝas je pli ol unu miliardo tutmonde kaj estas ĉefa transportrimedo en multaj regionoj, i.a. en regionoj de Ĉinio kaj tuta Nederlando kaj urboj de aliaj landoj. Ili estas popularaj ankaŭ por sporto, distriĝo, kaj adaptiĝis al uzado en multaj aliaj kampoj de homa vivo inkluzive infanludilojn, korpan trejnadon, militajn kaj policajn agadojn, kurierservojn kaj diversajn sportajn fakojn.
La baza formo de tipaj biciklaj kadro, radoj, pedaloj, selo kaj stirilo apenaŭ ŝanĝiĝis depost kiam la unua ĉenpelata modelo estiĝis ĉirkaŭ 1885, kvankam multaj gravaj detaloj estas intertempe plibonigitaj, speciale depost la apero de modernaj materialoj kaj komputilhelpata desegnado. Ĉi-tiuj permesas la disvastigon de specialaj modeloj por specifaj variaĵoj de biciklado. Eble ĉefa plinovigo en la lastaj jardekoj estas la nomataj montobicikloj, kiuj estas karakterizataj per pli larĝaj kaj fortikaj radoj, fortika kadro kaj kompleksa dentradetaro por ebligi diversajn rapidojn kaj helpi supreniradon.
Biciklo estas la plej energiefika speco de hommotora veturilo. La biciklo signife influis la historion kaj kulture kaj industrie. En siaj fruaj jaroj, biciklokonstruado uzis jam ekzistantajn teĥnikojn; pli novtempe, bicikla teĥniko kontribuis siavice novajn ideojn.
En multaj landoj oni rajtas uzi biciklojn sur iuj vojoj, kie motoraj veturiloj estas malpermesataj, lastatempe ĉefe en urbocentro j, de kie oni klopodas forigi motorajn veturilojn. Male en rapidaĵ aŭtoŝoseo j oni malpermesas la cirkuladon de bicikloj, kies rajdantoj povas riski tro grandajn danĝerojn apud tre rapidaj veturiloj.
Unuaj muskolimpulsataj veturiloj
En la 17-a jarcento verŝajne ekzistis unuaj veturiloj movitaj per homa muskolforto, kiun oni tamen nur uzis por reprezentado, kiel triumfveturiloj. En tiu epoko la paraplegia horloĝisto Stephan Farfler kreis por si mem triradan veturilon impulsata per mana kranko kaj dentrada rapidumo.
De unu- al du-radaj veturiloj
La vera historio de bicikloj komenciĝas per la eltrovo de la durada principo fare de Karl Drais, en la jaro 1817 en Mannheim, parto de la germanlingva grandduklando Badeno. Lia unuspura duradilo estis la unua mekanika individua veturilo. La ŝoforo sidis inter la radoj kaj antaŭenpuŝis sin perpiede. Tiu ligna veturilo, kiun li mem nomis „Laufmaschine“ (kurmaŝino aŭ kurilo), ricevis baldaŭ per la gazetaro la nomon Draisine laŭ la nomo de ĝia inventisto.
La draisa kurilo estis jam dekomence stirebla per la antaŭa rado, kio ebligis teni la duradilon ekvilibre, eĉ sen kontakto de la piedoj al la grundo. Tamen la ŝoforo devis lerni la nekutiman ekvilibradon kune kun kurado kaj stirado.
Jam baldaŭ poste konstruiĝis en Anglujo la unuaj, parte feraj kuriloj aŭ Velozipede (velocipedo), kiuj ricevis la kromnomon hobby horse (hobia ĉevalo). En 1819 okazis en Ipswich unua konkurso; en Germanujo unuaj raportoj pri kurilkursoj datiĝas de 1829 el Munkeno.
419 Aurelia
Nomo
Ĝia nomo, "Aurelia" estis elektita sen preciza kialo.
Biciklo
De unu- al du-radaj veturiloj
La sukceso de la biciklo verŝajne devenas de la aveno-manko kaj de la sekva ĉevalmortado pro la erupcio de la vulkano Tambora kaj la de ĝi kaŭzita sensomera jaro 1816.
Ĵang Kjan
Ĵang Kjan aŭ Zhang Qian (en ĉina: 張騫; m. 113 a.K.) estis ĉina funkciulo kaj diplomato kiu servis kiel imperia sendito al la mondo ekster Ĉinio en la fino de la 2a jarcento a.K. dum la dinastio Han. Li estis la unua oficiala diplomato kiu reportis fidindan informon pri Centra Azio al la ĉina imperia kortego, tiam sub la imperiestro Wu Di, kaj ludis gravan rolon pioniran en la ĉinaj koloniigo kaj konkero de la regiono nune konata kiel Ŝinĝango.
Biciklo
De unu- al du-radaj veturiloj
Nuntempe la duradilo sen pedaloj konis novan sukceson kiel infankurilo. En la 2000-aj jaroj ĉiuj iom grandaj infanbiciklo-fabrikantoj transprenis infankkurilojn en sian programon.
La biciklo de la rusa kamparano Artamonov, kiu per ĝi en 1801 estus biciklinta el Uralo ĝis Moskvo estas verŝajne falsaĵo, ĉar ĝi transsaltintus tro da evoluŝtupoj. Ekzistas multaj aliaj ekzemploj pri falsaĵoj, kia la biciklo el Themar (Turingio), kiun oni datis je 1844. Same pri itala biciklo el la jaro 1855, kiu staras nuntempe en la Museo Nationale della Scienza e della Tecnica da Vinci.
En 1996 estis aldonita trompcele al desegnaĵoj de Leonardo da Vinci bildo de biciklo, kiun oni unue taksis de lia disĉiplo Melzi.
Tetraono
La tetraono estas genro (Tetrao spp.) el la ordo de kokoformaj birdoj kaj familio de tetraonedoj kiu havas 18 speciojn, kiuj vivas en la kontinentoj de Eŭropo kaj Azio kaj en la norda parto de Nord-Ameriko. Oni povas konsideri tiun grupon de birdoj ankaŭ kiel subfamilio de Tetraonenoj.
Biciklo
Pedalimpulso
Post 50 jaroj ŝoforoj regis la teknikon de ekvilibro tiel, ke ili aŭdacis forpreni la piedojn de la sekuriga grundo. Oni disputas la unuecon de tiu, kiu metis la piedojn sur piedkrankojn de duradilo: Pierre Michaux aŭ Pierre Lallement. Ambaŭ estis pioniroj rilate al bicikloj kun antaŭradimpulso. Pierre Lallement ricevis en 1866 usonan patenton pri tio, dum laŭdire Michaux inventis la piedkrankon en 1861 kopiante la impulson de akrigilo. La fabrikistaj filoj Olivier surmerkatigis kun Michaux la piedkrankan radilon komerce. Nur sekve al la internacia ekspozicio de 1867 en Parizo, kie Michaux prezentis sian biciklon, atentigis ceteraj eŭropaj landoj pri ili. La memkonstruaĵo de Philipp Moritz Fischer en 1869 laŭ la pariza mondelo estis antaŭdatita je 1853 de la komunuma konsilio de Schweinfurt.
Tetraono
La familio de tetraonedoj estas holarktisa.
Biciklo
La altradilo
Por atingi pli grandan rapidon per piedkrankradilo, oni pligrandigis la antaŭradon. Tiel estiĝis la altradilo. En multaj urboj oni tuj malpermesis la uzon de altradiloj, tamen en Kolonjo ili estis permesataj ĝis 1894.
Tetraono
Tiu genro Tetraono enhavas siavice 4 speciojn.
Specioj
La specioj el kiuj oni trovis fosiliojn ene de tiu genro estas multaj:
Biciklo
La altradilo
En Anglujo en 1868 James Starley, teknikema gvidanta dungito de kudromaŝin-fabriko ricevis Michaux-radilon kaj trovis ĝin tro peza kaj malfacile uzebla. Li kreis novan biciklomodelon, kiu estis vendita kiel "Ariel" ekde septembro 1871. Ĝi havis tutkaŭĉukajn radojn kun dratspokojn. La antaŭrado (diametro 125 cm) estis aparte pli granda ol ĝis tiamaj kaj multe pli granda ol la malantaŭa rado (diametro 35 cm). Sur la internacia ekspozicio de 1871 en Parizo Starley montris altradilon, kies antaŭrado havis diametron de 2,50 metroj. Lia celo estis montri al la publiko la forton de drataj spokoj.
Grava kondiĉo por la evoluo de altradiloj estis la invento de streĉitaj ŝtalaj spokoj fare de Eugène Meyer en 1869.
Uzo de altradiloj necesis pli da lerto ol aliaj bicikloj, ĉefe dum sur- kaj malsur-bicikliĝo. Pro la alta pezocentro (la selo situis ĉirkaŭ 1,5 metrojn super la grundo kaj nur iom malantaŭ la antaŭa akso) altradilistojn minacis antaŭenfalo dum bremsado aŭ se la vojoj ne estis ebenaj. Mortigaj surkapfaloj ne estis maloftaĵoj. Tiel la altradilo estis sakstrato en la evoluo de la biciklo.
Malgraŭ siaj malfortoj, la altradilo longe tenis la monopolon sur la merkato de duradiloj. Interalie ĉar la altradilisto distanciĝis de la normala civitano. Li superis ĝin dusence. La altradilo estis dando-veturilo, laŭ la tiama aĉetkapablo je la prezo de malgranda aŭto.
En altradilaj konkursoj oni atingis kutime rapidojn de pli ol 40 kilometrojn hore.
Kvankam la altradilo estis teknika erarevoluo, ekzistas ĝis nun amatoraro. Ĝi postulas antaŭvidan ŝoformanieron, ŝoforadon kun ĉiuj sensoj.
Unua malantaŭa impulsado
La tiamaj bicikloj kun malantaŭa impulso estis reago al la bicikloj de Michaux. Brita grenkomercisto antaŭdatigis la stangobiciklon de Thomas McCall de la jaro 1869 en gazetara kampanjo de la 1890-a jaroj al la jaro 1839. Tiaj impulsmanieroj, ekzemple tiu de Johann Friedrich Trefz patentita en Germanujo en 1870, funkciis per stangoj sur malantaŭradaj krankoj, iom kiel iamaj lokomotivoj. Por starsekuraj tri- aŭ kvar-radiloj tiaj impulsmanieroj ekzistis jam ekde 1814, ekzemple tiu de Franz Kurtz. Sed la malfacilaĵon forpreni la piedojn de la sekuriga grundo, superis nur Michaux.
Dan Albone inventis la motorbiciklon Ivel.
Rinko
Rinko estas koncepto kiu permesas facile malgrandigi biciklon por transportado. Origine ĉefe uzata en Japanio por transporti vetkuradajn kaj porvojaĝajn biciklojn en sako dum ekzemple trajnvojaĝoj. Rinko biciklokoncepto distingiĝas de faldbicikloj en tio ke ĝi ne havas faldeblan aŭ apartigeblan kadron. Tiuj bicikloj estis dezajnitaj por ke biciklopartoj kiel radoj, kotŝirmiloj kaj pedaloj estas forpreneblaj aŭ faldeblaj en relative mallonga tempo kun maksimume kelkaj iloj gardante la samajn ecojn de kutima biciklomodelo. La aldonaj kostoj pro la aldona pezo estas limigitaj. La koncepto originas en Japanio post la Dua Mondmilito. Komence estis vetkuraj biciklistoj kiuj iris apliki ĝin. Poste, ankaŭ vojaĝantaj biciklantoj transprenis tiun koncepton por povi respekti la regulojn pri, interalie dimensioj de pakaĵoj en trajno aŭ aviadilo.
Kadro
Historie, la kadroj de bicikloj por virinoj havis supran tubon kiu konektis en la mezo de la seltubo anstataŭ ĉe la pinto, rezulte en pli malalta aspekto kontraŭ pli sekura struktura integreco, ĉar tiu sistemo metas fortan pezon en la seltubon, kaj tiele la biciklokadraj partoj estas tipe malforte flekseblaj. Tiu dezajno, referencata kiel porvirina kadro aŭ malferma kadro, ebligas la rajdant(in)on rajdi kaj malrajdi laŭ pli digna maniero eĉ vestante jupon aŭ robon. Dum kelkaj porvirinaj bicikloj plue uzas tiun kadrostilon, estas ankaŭ variaĵo, nome miksa, kiu disigas la supran tubon flanke en du pli fajnaj pintotuboj kiuj subtenas la seltubon kaj konektas kun la malantaŭa forko. Tiu facileco rajdi kaj malrajdi estas aprezata ne nur de virinoj, sed ankaŭ de viroj kiuj uzas longajn vestojn (kiel pastroj aŭ tradicivestaj islamanoj) kaj ankaŭ de ĉiaj personoj kun limigita fleksebleco pro ajna problemo ĉe artikoj.
Porvirinaj kadroj estis tre popularaj parte pro praktikaj tialoj kaj parte pro sociaj moroj tiamaj. Dum plej el la historio de la populareco de bicikloj virinoj vestis longajn jupojn, kaj tiele la malalta framo estis pli komfortaj ol tiuj kadroj kun supra tubo. Krome, estis konsiderata "nevirineca" ke virinoj malfermu siajn krurojn por ekrajdi aŭ malrajdi - eĉ en pli konservemaj tempoj aŭ medioj (kaj foje eĉ ankoraŭ) virinoj kiuj rajdas biciklojn estas fifamitaj kiel nemoralaj aŭ maldecaj. Tiuj praktikoj estis similaj al la malnova praktiko ĉevalrajdi selflanke.
Alia stilo estas la kuŝbiciklo. Tiuj estas pli aero-dinamikaj ol la vertikalaj versioj, ĉar la rajdanto povas klini kaj subteni sin kaj funkciigi la pedalojn kiuj estas je la sama (aŭ simila) nivelo kiel la selo. La plej rapida biciklo estas kuŝbiciklo sed tiu tipo estis malpermesitaj el konkurencoj en 1934 fare de la Internacia Biciklada Unio.
Historie, materialoj uzitaj en bicikloj sekvis similan modelon kiel ĉe aviado, ĉar la celo estus akiri forton kaj malaltan pezon. Ekde la fino de la 1930-aj jaroj aloja ŝtalo estis uzata por framoj kaj forkotuboj en plej altkvalitaj maŝinoj. Ĉirkaŭ la 1980-aj jaroj veldo-teknikoj per aluminio pliboniĝis ĝis la punkto ke aluminiaj tuboj povas sekure esti uzataj anstataŭ ŝtalo. Ekde tiam aluminialojaj framoj kaj aliaj komponantoj iĝis popularaj pro sia malalta pezo, kaj eĉ plej mez-kvalitaj bicikloj jam uzas ĉefe aluminiajn alojojn de ia tipo. Pli multekostaj bicikloj uzas karbonfibron pro ties grava malalta pezo kaj profilaj kapabloj, kiu permesas la dezajnistoj fari biciklojn kaj rezistaj kaj taŭgaj manipulante la desegnon. Virtuale ĉiaj profesiaj kurbicikloj nune uzas kadrojn el karbonfibro, ĉar ili havas la plej bonan forton proporcie al la pezindico. Tipa moderna karbonfibra framo povas pezi malpli ol 1 kilogramo.
Aliaj eksterordinaraj framomaterialoj estas titano kaj antaŭenirintaj alojoj. Bambuo, nome natura komponata materialo kun tre alta proporcio forto-pezo kaj firmeco estis uzata por bicikloj ekde 1894. Ĵusaj versioj uzas bambuon por la ĉefa framo kun gluitaj metalaj konektaĵoj kaj partoj.
Energitransmisio
La sistemo por energitransmisio en bicikloj ekas per pedaloj kiuj rotaciigas la krankojn, kiuj estas ĉe la akso de la antaŭa rado. Plej bicikloj uzas ĉenon por transmisi la energion al la malantaŭa rado. Tre malgranda nombro de bicikloj uzas transmisiakson por transmisii la energio, aŭ specialajn zonojn. Oni fabrikis hidraŭlikajn biciklotransmisiilojn, sed ili estas ankoraŭ nesufiĉaj kaj tro kompleksaj.
Ĉar la kruroj de biciklistoj estas plej efikaj laŭ mallarĝa gamo de pedalrapidoj, aŭ rapidkadencoj, variebla rapidmalpliigilo helpas bicikliston pluhavi sian plej bonan pedalrapidon kovrante variajn terenojn. Kelkaj bicikloj uzas internan ŝanĝilon inter 3 kaj 14 porporcioj, sed plej uzas la ĝenerale pli efikan devojigan sistemon, laŭ kiu la ĉeno estas movata inter diversaj dentaroj nome pinjonoj aŭ dentradetoj por elekti la plej konvenan proporcion. Devojiga sistemo normale havas du devojigilon, nome unu ĉe la antaŭo por elekti la taŭgan pinjonon kaj alian ĉe la malantaŭo por same elekti la taŭgan pinjonon. Plej bicikloj havas du aŭ tri pinjonon, kaj el 5 al 11 dentarojn malantaŭe, kun nombro de teoriaj rapidoj kalkuleblaj multobligante ilin. Reale, multaj rapidoj koincidas aŭ postulas ke la ĉeno funkciu diagonale, kaj tiele la nombro de vere uzeblaj rapidoj estas pli malalta.
Detala vortoprovizo pri biciklo
Partoj de la biciklo :
La ciferoj sendas al bildo montrita en la paĝo de BEMI
Specialaj bicikloj:
Rilataj objektoj:
Energia efiko
Laŭ energia elspezo por kilometro de vojo la biciklado estas pli efika ol irado. Dum ĉiu paŝo la komuna centro de maso moviĝas vertikale, tial oni elspezas 35%-n de energio. Dum biciklado oni ne perdas tiun energion por vertikala moviĝo.
Dum biciklado kun rapideco 30 km/h oni bruligas 15 kkal/km (kilokalorioj por kilometro) aŭ 450 kkal/horo. Dum irado kun rapideco 5 km/horo oni bruligas 60 kkal/km aŭ 300 kkal/horo. Alivorte, la biciklado estas kvar fojojn pli efika laŭ energielspezoj por unuo de distanco ol la irado. Ĉar dum biciklado oni elspezas pliajn kaloriojn por horo, la biciklado estas pli granda sporta ŝarĝo. Dum kurado la elspezo de kalorioj por horo estas ankoraŭ pli alta. Necesas konsideri, ke same kiel ĉe la frapaj ŝarĝoj dum kurado, neĝusta biciklado (biciklado alten kun alta transmisio, tromalvarmigo de genuoj, senakviĝo de organismo ktp) povas traŭmatigi la genuajn aŭ tibipiedajn artikojn.
Trejnata homo, ne sportisto povas daŭre kapaciti 250 w aŭ 1/3 ĉevalan forton. Dum biciklado tio ebligas rapidecon 30–50 km/horo.
Bicikloj en la socio
La utileco kaj nepreco por translokiĝo pere de bicikloj anstataŭ per motoraj veturiloj plikajpliiĝas. La tialoj por elekti tiun transportrimedon, spite la malkomforto kompare al trankvila sidado sur motora aŭto, estas diversaj. Dekomence la propra profito kiu derivas el pli saniga kaj ekzercada moveblo, krome la kontribuo al pli pura areo en la jam tro poluitaj urboj, trie la pli proksimeca kontakto kun la realo, kvare la sekvo de tradicia kutimo de la ĵusa pasinto antaŭ la eksplodo kaj invado de aŭtoj en urboj, kiuj rompis la trankvilecon kaj okupis grandan parton de la publika urbospaco, ktp.
Lastjardekaj tendencoj
En multaj modernaj urboj eĉ oni disponas el servoj de publikaj bicikloj. Ekzemple SEVici estas publika servo je kundividitaj publikaj bicikloj kiu ekfunkciis en la urbo Sevilo (Hispanio) en julio 2007, laŭ iniciato de la Urbodomo de Sevilo kaj ekspluatita de la entrepreno JCDecaux. La servo kalkulas je pli ol 38.706 longtempaj uzantoj kaj 260 stacioj disaj en la tuta urbo. La servo funkcias 24 horojn tage.
Bicikloturismo estas turismo fare per biciklo, alivorte longdistanca biciklado, kies ĉefa celo estas vojaĝado aŭ aventuro, kaj ne nur sporto, laboro aŭ transporto. Ekzistas multaj specoj de bicikloturismo, de unutaga ekskurso ĝis plurjara vojaĝo ĉirkaŭ la mondo.
Sporta biciklado ne nepre por profesia konkurenco sed kiel ĉiutaga (aŭ almenaŭ kelkajn fojojn semajne) kutimo farita ĉefe de personoj kiuj post aŭ antaŭ la labortempo dediĉas sin al biciklado pli ol unu horon kaj eĉ ĉirkaŭ tri aŭ kvar. Tiu hobio iĝis en kelkaj areoj ege populara (eble ĉefe inter viroj el 15 al 50 jaroj). Tiuj amatoraj sportistoj celas nur bonan ekzercadon kaj vivnivelon, elspezas sufiĉe multe por taŭgaj bicikloj, vestaĵaro, aparataro ktp., kaj tre ofte faras tion laŭ malgrandaj grupoj, helpante la interhelpon. Dekomence tio okazis (kaj ankoraŭ okazas) sur ŝoseoj, sed parto de ŝoforoj de aŭtoj, kaj pli terure de kamionoj (aŭ eĉ aŭtobusoj), ne respektas la distancon de sekureco por preteriri kaj aŭ pelas biciklistojn per la ventoforto aŭ rekte frapas ilin. La rezulto estis tro ofte mortigo de biciklistoj. Pro tio multaj amatoraj biciklistoj preferas sportadi laŭ kamparaj vojoj, kie aŭtoj malabundas, aŭ eĉ tute neeblas kiel ĉe ruraj padoj. Tiele la plej uzataj du modeloj de bicikloj kongruas kun la du tipoj de biciklaj sportoj, nome kur-bicikloj kaj montobicikloj.
Iniciatoj
Monda Bicikla Tago okazas la 3-an de junio. Ĝi estis aprobita la 12-an de aprilo 2018 kiel UN-a oficiala Tago por konscii pri diversaj sociaj avantaĝoj de uso de biciklo por transporto kaj libertempo. Post anonco, ĝenerala sekretario de Eŭropa Bicikla Federacio Bernhard Ensink, deklaris: "biciklado estas fonto de sociaj, ekonomiaj kaj mediaj avantaĝoj - kaj tio kunigas homojn. WCA (World Cycling Alliance) kaj FEC ege ĝojas pri ĉi tiu deklaro. Ĉi tiu UN-deklaro estas agnosko de kontribuo de biciklado al la Daŭripovaj Celoj."
Biciklado kaj Esperanto
En 1928-1932, Lucien Péraire trairis Eŭropon kaj Azion danke al biciklo kaj Esperanto.
En 2011, ĉina esperantisto Hans NGO partoprenis en la ultrabicikla 'randonneur'-konkurso Parizo-Brest-Parizo.
BEMI aŭ Biciklista Esperantista Movado Internacia estas la asocio de la esperantlingvaj biciklantoj kaj iliaj geamikoj. BEMI provas ĉiujare funkciigi biciklan karavanon al la Universala Kongreso de Esperanto. Krome ĝi estras diskutliston kaj ankaŭ komencis krei biciklan vortareton en dudeko da lingvoj. BEMI estas faka sekcio de TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo)
Bicikla aktivismo
En nombro de landoj, precipe en norda Eŭropo, ekzistas asocioj kiuj defendas kaj akcelas la rajtojn de biciklantoj kaj provas influi la lokan kaj nacian politikon favore al plia biciklo-amika infrastrukturo. Tiuj asocioj rekomendas koherajn kaj identigeblajn biciklovojojn kaj donas rekomendojn pri taŭgaj biciklostacioj, biciklo-amikaj krucvojoj, aŭto-malpliigaj loĝkernoj kaj bone pripensita planado. Tiel ili stimulas ekzemple biciklostratojn (t.e. stratoj kie oni toleras aŭton, sed kie biciklantoj havas ĉiam prioritaton) aŭ la enkondukon de tn. 'zono de 30 km' ĉirkaŭ lernejoj.
La bicikla aktivismo en la urboj postulas la piligon de surstrataj lokoj por biciklado kaj la forigon de la perforto de la tut-aŭta-sistemo (ĉu poluante ĉu akcidentige), kaj fojfoje alproksimiĝas al ekologia anarkiismo. La plej konata formo de tiu aktivismo estas la sojla maso, kiu amasiĝas ĉiu-vendrede en pluraj urboj monskale aŭ unuokaze por pli dikaj amasiĝoj.
Sporto kaj biciklado
La sporto-bicikladaj provoj situas inter turisma biciklado kaj kurejoj, sed favore tempas pri provoj kun nombraj partoprenantoj, por ĉiuj. La aranĝantoj donas dorsnumeron kaj tempomezuron samkiel maratonoj de piedkurejoj. Sporte, biciklado temas pri diversaj disciplinoj : biciklado sur vojo, biciklado sur dromo, biciklado ĉiaterena (cyclo-cross), montobiciklado kaj biciklo-turismo, arta aŭ akrobata biciklado, BMX (mallongigo de Bicycle Motocross). Tiun sportaron administras la Internacia Biciklada Unio (Union Cycliste Internationale).
Bicikloj kaj filmoj
Eble unu el la plej memoritaj filmoj kun bicikloj en la temo estas la itala Bicikloŝtelistoj. Ladri di biciclette (Bicikloŝtelistoj), (publikigita laŭ la nomo The Bicycle Thief en Usono), kio kondukis same erare en multaj landoj al titolo kiel Bicikloŝtelisto, estas filmo de 1948 reĝisorita de Vittorio De Sica. La filmo sekvas la historion de malriĉa patro kiu serĉas en la Romo de post la Dua Mondmilito sian ŝtelitan biciklon, sen kiu li perdus la ĵus trovitan laboron kiu estus la savo de sia juna familio. En tiu serĉado iras kun li lia knaba filo, kiu estas ĉefa celo de la kompato de la publiko. Bicikloŝtelistoj estis unu el la majstroverkoj de itala novrealismo.
Wadjda aŭ Ŭadida (en araba وجدة‎‎), kaj nome ankaŭ La revo de Ŭadida aŭ La verda biciklo, estas drama filmo el Saudarabio de 2012, verkita kaj reĝisorita de Haifaa al-Mansur. Ĝi estis la unua longa filmo tute farita en Saudarabio kaj la unua longa filmo farira de saudarabia reĝisorino. ​ La filmo prezentas la historion de Ŭadida, nome saudarabia knabino 11jaraĝa kiu vivas en la ĉefurbo Riado, kaj revas posedi verdan biciklon kiun ŝi vidas ĉiutage en vendejo survoje al la lernejo. Ŝi volas konkurenci kontraŭ sia amiko Abdullah, sed ĉar oni konsideras maldece ke knabinoj biciklorajdu, ŝia patrino ne volas aĉeti biciklon por sia filino. Ŭadida klopodas akiri la necesan monon pere de propra agado.
La sveda dokumentfilmo 'Bikes vs cars' (bicikloj aŭ aŭtoj) montras kiel bicikloj povus revolucii la urbegojn en la mondo en kiu oni antaŭvidas unu miliardon pli da aŭtoj en 2020 kontraŭ unu miliardo da aŭtoj en 2013.
Folivoro
Folivoroj estas arbaraj mamuloj kiuj malrapide moviĝas kaj pasigas la plejmulton de siaj vivoj renverse pendante en la arboj de la tropikaj pluvarbaroj de Sudameriko kaj Mezameriko. La ses specioj estas en du familioj: dufingraj pigruloj (unaŭoj) kaj tripiedfingraj bradipoj. Malgraŭ tiu tradicia nomado, ĉiuj folivoroj fakte havas tri piedfingrojn. La dufingraj pigruloj havas du fingrojn sur ĉiu brako aŭ antaŭmembro.
Audouin Dollfus
Audouin DOLLFUS (naskiĝis la 12-an de novembro 1924 en Parizo, mortis la 1-an de oktobro 2010 en Versailles) estis franca astronomo kaj aeronaŭto Fakulo pri la sunsistemo, li estis la filo de la aeronaŭto Charles Dollfus.
Folivoro
La folivoro estas angle nomita sloth — vorto kiu rilatas al la vorto slow, kia signifas “malrapida” — pro sia tre malalta metabolo kaj konsciaj movadoj. Tio estas evolua adaptado al ilia malaltenergiga dieto de folioj, kaj eviti detekton de predantaj akcipitroj kaj katoj, kiuj ĉasas per la vido. Folivoroj estas preskaŭ senhelpaj sur la tero, sed ili povas naĝi.
La kanelitaj haroj de la vila haŭto de la folivoro gastigas simbiozajn verdajn algojn, kiuj helpas al la folivoro sin kamufli en la arboj, kaj disponigas nutraĵojn al la folivoro. La algoj ankaŭ nutras piralidojn, specioj de tineedoj kiuj ekzistas sole sur folivoroj.
Audouin Dollfus
Astronomo
Li lernis en la fakultato pri sciencoj de la Universitato de Parizo, kie li ricevas doktorecon pri fizikaj sciencoj en 1955. Li laboris kiel astronomo en la departemento pri astrofiziko de la observatorio de Meudon, kie li estris interalie la Laboratorion pri Fiziko de la Sunsistemo.
Plejparto el siaj laboroj estis faritaj danke al observoj en la observatorio de Pic du Midi de Bigorre.
Uzante la polarizadon de la lumo, li determinis la kemian komponiĝon de la grundo de Marso kaj eltrovis atmosferon ĉirkaŭ Merkuro. Li serĉis, ĉiam studante la luman polarizadon, la ĉeeston de luna atmosfero, kaj alvenis al la konkludo, ke Luno havas nenian atmosferon.
La li malkovris la saturnan sateliton Janon. Li eble ankaŭ observis Epimeteo, alia saturna luno kiu sekvas la saman orbiton, sed li ne ekkomprenis, ke estas alia objekto ol Jano. Epimeteo estis oficiale malkovrita de Richard L. Walker la saman jaron.
Aeronaŭto
La, ekfluginte de la aerodromo de Vélizy-Villacoublay, li atingis la rekordan altitudon de 14 000 m levita per grapolo da 104 balonoj. Tiu ekspedicio celis fari astronomiajn observojn en la alta atmosfero.
En aliaj balonaj flugoj, li studis Marson kaj malkovris la ĉeeston de akvo sur ĝi.
Honoroj
La asteroido 2451 Dollfus ricevis lian nomon.
Li estis farita kavaliro de la Honora Legio la.
Havelsee
Havelsee estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Potsdam-Mittelmark de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Havelsee situas borde de la rivero Havel.
Disdivido
La urba teritorio disdividiĝas en kvin partoj:
Kaledonia Universitato de Glasgovo
La Kaledonia Universitato de Glasgovo (Glasgow Caledonian University), post la Universitato de Glasgow kaj la Universitato de Strathclyde estas la tria universitato de la urbo Glasgovo en Skotlando, Britio. Kun pli ol 17 000 studentoj temas pri unu el la plej grandaj universitatoj en Skotlando.
Rodney King
Rodney Glen KING (n. 2-an de aprilo 1965 en Sakramento, Kalifornio, Usono, mortis la 17-an de junio 2012 en Rialto, Kalifornio) estis afrik-usonano, kiu famiĝis en la 1990-aj jaroj kiel viktimo de la polica arbitro.
Kaledonia Universitato de Glasgovo
La institucio estis fondita la 1-an de aprilo 1993 per la fandado de la Politeknikumo de Glasgovo kaj La Reĝina Kolegio (The Queen College) de la urbo. Ambaŭ antaŭaj universitatoj havis longan historion. La originoj de la Reĝina Kolegio reiras al la jaro 1875, kiam la urba altlernejo de kuirado (Glasgow School of Cookery) estis fondita. La urba Politeknikumo estis establita en la fruaj 1970-aj jaroj el la Altlernejoj de Scienco kaj Teknologio (Colleges of Science and Technology) kaj la Altlernejo de Komerco (College of Commerce).
East Anglia
East Anglia estas angla regiono konsistanta el Norfolk, Suffolk, Cambridgeshire kaj parto de Essex.
Rodney King
King trapasis la rapidan limigon la 3-an de marto 1991 kaj pro tio okazis aŭtomobila persekutado. Dum la aresto, kvar blankaj policanoj batis lin 50-foje kaj piedpremis 6-foje. la scenon surfilmigis loka loĝanto kaj la afero tiel akiris la publikon.
East Anglia
La regiono estas pure geografia afero kaj ne rilatas al administrado. Tamen en parto de la anglo-saksa epoko ĝi estas aparta regno, kreata per la kombino de la antaŭaj regnoj de la "North Folk" (Norda Popolo) kaj la "South Folk" (Suda Popolo). Post venko kontraŭ la regno de Northumbria en 616 p.K., East Anglia iĝis mallonge la plej potenca anglo-saksa regno, sed baldaŭ la regno de Mercia dufoje venkis ĝin, kaj East Anglia iĝis pli malforta. En 794 la reĝo Offa de Mercia aranĝis la mortigo de Aethelberht la 2-a, reĝo de East Anglia, kaj kaptis la regnon. De 825 al 827 East Anglia sukcese ribelis kontraŭ Mercia kaj regajnis sian sendependecon. En 870 la danoj mortigis la reĝon Edmund kaj okupis la regnon. La saksoj rekaptis ĝin en 920. De 1015 al 1017 la dana reĝo Kanuto la 1-a denove konkeris la regnon.
Kaledonia Universitato de Glasgovo
La universitato situas en modernaj konstruaĵoj de kampuso (nur-universitata tereno) en la centro de Glasgovo. Krome, estas plia kampuso en la urbocentro de Londono.
East Anglia
Reĝoj de East Anglia
De 796 al 826 East Anglia estis parto de Mercia
Rodney King
La policanoj estis liberparolitaj la 29-an de aprilo 1992 kaj pro tio komenciĝis perturboj en Los Angeles. La perturboj kaŭzis damaĝon je valoro de 700 milionoj da eŭro, mortis 54 homoj, min. 2000 vundiĝis. La perturbojn povis subpremi nur la soldataro. Sekve de tio, du policanojn (el kvar) oni juĝis je 30-monata prizono, Rodney King ricevis 3,8 milionojn da dolaro kiel kompenson.
Li dronis pro akcidento en la propra hejma naĝbaseno.
Făgețel
Făgețel estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.
Rekto
Rekto aŭ rekta linio estas speciala speco de linio. En ĉiutaga lingvo signifas "ne kurba" linio sen larĝo. Ĉi tiu priskribo bone karakterizas rekton en karteziaj koordinatoj. Sed en matematiko estas ankaŭ aliaj koordinatoj. Tiam rekto nomiĝas geodezia linio.
Difino
Rekto estas aro da punktoj tiaj, ke distanco inter laŭvolaj du punktoj estas plej mallonga.
Universala ekvacio de rekto
Universala ekvacio de rekto estas formulo:
kie A, B, C - laŭvolaj reelaj nombroj, sed almenaŭ unu el A kaj B ne estas nulo.
Vektoro [A, B] estas orta al la rekto, kaj vektoro [-A, B] estas paralela al la rekto.
Norma ekvacio de rekto
Ĉar mulataj universalaj ekvacioj povas priskribi unu rekto, tial oni estas ebleco por ke normi trans oni dividas koeficientoj A, B i C per longeco de normo de direkta vektoro: kaj \mu estas normanta frakto:
por C=0 oni eblas doni laŭvolan signon al \mu.
Direkta ekvacio
Direkta ekvacio de rekto estas formulo: kaj a, b estas reelaj nombroj.
Parametra ekvacio
Rekto l kun nenula direkta vektoro, kaj trakuras tra punkto A=(x_A,y_A) estas aro de punktoj P=(x,y): Alinome: aŭ: Koeficienta sistemo de ekvacioj:
x_A kaj y_A estas laŭvolaj reelaj nombroj, sed u_1 kaj u_2 ne povas esti nulo samtempe tiam sistemo estos priskribi nur unu punkton ne ĉiun rekton.
Ljubojno
Ljubojno ( Љубојно) estas vilaĝo en sud-orienta Nord-Makedonio, situanta en municipo Resen. En 2002, ĝi havis 186 loĝantojn.
Demografio
Laŭ la popolnombrado de 2002, la vilaĝo kalkulis:
Izoeŭgenila oksalato
Izoeŭgenila oksalato aŭ oksalato de izoeŭgenilo estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la oksalata acido kaj izoeŭgenolo. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Izoeŭgenila oksalato posedas 22 karbonatomojn, 22 hidrogenatomojn kaj 6 oksigenatomojn. Izoeŭgenila oksalato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de izoeŭgenilaj derivaĵoj.
Casasimarro
Casasimarro estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas casasimarreño. La censita loĝantaro en 2013 estis de 3220 loĝantoj kaj la denseco estas de 64,89 loĝ/km².
Situo
Casasimarro estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉeto en la plej suda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 750 m; je 93 km el Kvenko, ĝia provinca ĉefurbo, je 60 km el Albacete, nomeplej proksima provinca ĉefurbo, je 219 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo, kaj je 165 km el Valencio. La areo de ties teritorio estas de 49.62 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°23′31″N 2°2′20″O.
Limas kun la municipoj de Sisante, El Picazo, Villanueva de la Jara, Quintanar del Rey kaj Villalgordo del Júcar, tiu lasta en la provinco Albacete.
Historio
Casasimarro estas municipo relative moderna. La plej antikva dokumenta mencio de Casasimarro estas de 1598 en la Relación Topográfica de Filipo la 2-a. En tiu dokumento oni mencias la fondon de domaro nome ``Casa de los Simarro´´ (domo de la familio Simarrro) kio okazis en 1470. Tiu domaro dependis el Villanueva de la Jara kaj ties nomo korespondas al la unua fondinto que se llamaba ansí (kiu nomiĝis tiel) laŭ la dokumento. El tiu fondo, en 1591 Casasimarro jam atingis 800 loĝantojn, nome kamparanoj kaj brutobredistoj.
En 1653 Casasimarro ricevis la titolon de Villa (vilaĝo) kaj ekde tiam ĝi estis sendependa municipo. En 1830 setlis la unuaj fabrikantoj de gitaroj, kio devenis en tradicio karaktera de la loko, pro la bonkvalito kaj prestiĝo de ties gitaroj en la tuta Hispanio, tradicio kiu ankoraŭ daŭras kaj aperas en la blazono.
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis
Ekonomio
Agrikulturo (ĉampinjono) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Industrio de gitaroj
John Sheppard
Muziko → klasika muziko
John SHEPPARD (naskiĝis ĉirkaŭ 1515, mortis 1559 aŭ 1560) estis angla komponisto kaj orgenisto.
Li estis ĥormajstro ĉe Magdalena kolegio, Oxford el 1543 al 1548, kaj estis Ĝentilhomo de la Ĉapelo Reĝa el 1552.
Liaj verkoj, kiuj estas tipe riĉe polifoniaj, inkluzivas motetojn, du Magnifikatojn, kvin mesojn, inkluzivanta unu bazata sur la kanto " The Western Wynde" (esperante: la okcidenta vento) (ankaŭ la bazo de mesoj de John Taverner kaj Christopher Tye), kaj verkojn en la angla lingvo por anglikanaj servoj.
Ŝarko
Ŝarko estas komuna nomo por fiŝoj kun ĥorda spino (kartilaga skeleto, triangula dorsa naĝilo, brustaj naĝiloj ne kunigitaj al la kapo kaj teruraj makzeloj plenaj de akraj dentoj. Ŝarkoj estas rabfiŝoj, danĝeraj eĉ por naĝantaj homoj, pro kio ilia dorsa triangula naĝilo vekas teruron, kiam ajn ĝi aperas ekster la akvonivelo. Tamen ŝarkoj estas tre utilaj, ĉar ili likvidas kadavraĵojn kaj purigas la akvon. Ledindustrio utiligas ŝarkhaŭton, konsistantan el plurtavola epidermo kovrita per ŝarkoskvamoj.
Modernaj ŝarkoj estas klastaj ene de klado Selaĥomorfoj (aŭ Selaĥuloj) kaj estas la frata grupo de Rajoj. Tamen, la termino "ŝarko" estis uzita ankaŭ por formortintaj membroj de subklaso Elasmobrankuloj ekster la Selaĥomorfoj kiaj la Cladoselache (kladoselaĥo) kaj la Xenacanthus (ksenakanto), same kiel aliaj kartilagaj fiŝoj (Chondrichthyes) kiaj la holocefalidaj eŭgenedontidanoj. Laŭ tiu larĝa difino, la plej fruaj konataj ŝarkoj datas el pli ol 420 milionoj da jaroj. Akantoduloj estas ofte referencataj kiel "spinŝarkoj"; kvankam ili ne estas parto de kartilagaj fiŝoj mem Chondrichthyes, sed ili estas parafiletika kuniĝo aludanta al kartilagaj fiŝoj kiel tuto.
Nuit debout
La movadon markas “liberigo” de la individua parolo, emo al partopreniga kaj rekta demokratio, kaj ne nur geografia disvastiĝo (okupoj en dekoj da urboj), sed ankaŭ en la nivelo de la postuloj: el la rifuzo de la “Laboro-leĝo” al la totala defio kontraŭ politikaj institucioj kaj la ekonomia sistemo.
Wied
Wied estas
Nuit debout
Kunteksto
La 17an de marto 2016, inter kaj  homoj manifestaciis en Francujo, protestante kontraŭ la registrara propono de “Laboro-leĝo”, sekve de la alvoko fare de organizoj por junularo. La kverelo kreskis dum la 31a de marto 2016: post la alvoko de junularaj organizoj kaj de sindikatoj de salajruloj, la diversaj manifestacioj kolektis entute inter kaj 1,2 miliono da homoj.
Ŝarko
Ŝarkoj (Selachimorpha) estas zoologia (super)ordo de tiuj bestoj. Konataj estas ĉ. 250 al 500 specioj, el kiuj kelkaj estas ovonaskaj, aliaj vivonaskaj. Ili gamas laŭ grando el malgranda Nana etmoptero (Etmopterus perryi), nome profundmara specio de nur 17 cm de longo, al la Balenŝarko (Rhincodon typus), nome la plej granda fiŝo en la mondo, kiu atingas proksimume 12 m de longo. Ŝarkoj troviĝas en ĉiaj maroj kaj oftas en profundoj de 2,000 m. Ili ĝenerale ne loĝas en nesalaj akvoj kvankam estas kelkaj konataj esceptoj, kiaj la taŭrŝarko kaj la riverŝarko, kiu povas survivi kaj troviĝi kaj en salaj akvoj kaj en nesalaj akvoj. Ili spiras tra kvin al sep branko-fendoj. Ŝarkoj havas kovraĵon de kvazaŭskvamaj haŭtaj dentaĵoj kiuj protektas ties haŭton el damaĝo kaj el parazitoj aldone al plibonigo de ties fluidodinamiko. Ili havas kelkajn seriojn de anstataŭeblaj dentoj.
Wied
nomo de geografiaj objektoj:
Nuit debout
Deveno
La movado originis en leĝo-projekto pri la tiel nomata en la franca "Code du travail", t.e. laboro-leĝo, kiu celas reformi la laboro-regularon en Francujo. Laŭ la franca registaro, tiu leĝo faciligus la dungadon, precipe al gejunuloj, ebligante al la dungantoj, ke ili povos maldungi pli facile, kaj ankaŭ donante al ili multe pli da libereco, por ke ili organizu la laboro-ritmon en siaj entreprenoj.
Ŝarko
Bone konataj specioj kiaj la blanka ŝarko, la tigroŝarko, la blua ŝarko, la makoŝarkoj, kaj la martelŝarkoj estas pintopredantaj organismoj pinte de siaj subakvaj manĝoĉenoj. Multaj ŝarkaj populacioj estas minacataj pro homaj aktivaĵoj.
Nuit debout
Okupacioj
Temas pri okupacioj de lokoj en la urboj, prefere placoj, sur kiuj okazas debatoj inter la homoj por interŝanĝi pri nova mondo surbaze de komunaj luktoj.
Manifestacioj
Diversaj manifestacioj okazis surstrate en la tuta lando, ĉefe en la grandaj urboj, depost la 9a de marto de 2016, do antaŭ la lanĉado de la movado Nuit debout. Jen kelkaj: la 31an de marto, poste la 4an de aprilo, la 9an de aprilo.
Ŝarko
Dentoj
Ŝarkodentoj estas enmetitaj en la gingivoj pli ol rekte fiksitaj en la makzelo, kaj estas konstante anstataŭataj laŭlonge de la vivo. Multaj linioj da anstataŭaj dentoj kreskas en fendo ene de la makzelo kaj rapide moviĝas antaŭen kompare al transporta bendo; kelkaj ŝarkoj perdas 30,000 aŭ pliajn dentojn laŭlonge de sia vivodaŭro. La indico de dentanstataŭo varias el unufoje ĉiun 8an al 10an tagon al kelkaj monatoj. Ĉe plej specioj, dentoj estas anstataŭataj po unu male al la samtempa anstataŭo de tuta serio, kio estas observata en la specioj de la genro Isistius.
Wied
nomo de personoj, kiuj havas rilaton al la graflando aŭ dinastio Wied:
Nuit debout
Folkloro
La unua Nuit debout okazis la 31an de marto, kaj la sekvantaj tagoj estas nombritaj, kvazaŭ marto daŭrus : « 32a de marto », « 33a de marto », ktp. Ekzemple: la 16a de aprilo 2016 estas alnomita: la 47a de marto 2016.
Amplekso de la movado
La 14an de aprilo, pli ol 80 francaj urboj, 8 hispanaj urboj, 9 belgaj urboj, 1 germana urbo (Berlino), 1 nederlanda urbo (Amsterdamo), 1 portugala urbo (Lisbono), 1 kanada urbo (Montrealo), kaj 1 tajvana urbo (Tajĉung) estis koncernataj de tiu movado.
Ŝarko
Dentoj
Dentoformo dependas el la ŝarka dieto: tiuj kiuj manĝas moluskojn kaj krustulojn havas densajn kaj ebenajn dentojn uzitajn por premego, tiuj kiuj manĝas fiŝojn havas nadloformajn dentojn por retenado, kaj tiuj kiuj manĝas pli grandajn predojn kiaj mamuloj havas pintoformajn malsuprajn dentojn por reteni kaj triangulajn suprajn dentojn kun segilformaj dentobordoj por tranĉado. La dentoj de plankton-manĝantoj kiaj la pilgrimŝarko estas malgrandaj kaj nedentofunkciaj.
Wied
nomo de persono sen rilatoj al la dinastio Wied:
Nuit debout
En metropola Francujo
La civitaneca movado "Nuits debout" dissemiĝas en tuta Francio, aparte ekde la 5a de aprilo. Sesdek urboj estas koncernataj en la sabato 9a de aprilo.
En transmara Francujo
La movado Nuit Debout aperas ankaŭ en ultramara Francio: en Gvadelupo kaj en Reunio.
Gvadelupo: de la 9a de aprilo en la ĉef-urbo Pointe-à-Pitre.
Reunio: de la 8a de aprilo en la ĉef-urbo Saint-Denis; poste de la 13a de aprilo en Saint-Leu, kaj de la 16a de aprilo en La Possession
Wied
Vidu ankaŭ:
Ŝarko
Makzelo
Makzeloj de ŝarkoj, kiel tiuj de rajoj, ne estas ligitaj al kranio. La makzela surfaco (kompare kun la ŝarkaj vertebroj kaj la brankaj arkoj) bezonas kroman eltenon pro ilia peza ekspono al fizika streso kaj pro ilia neceso fortiĝi. Ĝi havas tavolon el fajnaj heksagonaj platetoj nomitaj "tesserae" aŭ mozaikeroj, kiuj estas kristalaj blokoj el kalciumaj salaĵoj aranĝitaj kiel mozaiko. Tio havigas al tiuj areoj multon de la sama forto troviĝanta en la osta histo troviĝanta en aliaj animaloj.
Naĝiloj
Naĝilaj skeletoj estas longecaj kaj eltenitaj per mildaj kaj nesegmentitaj strioj nome ceratotriĥioj, fadenoj de elasta proteino simila al la korna keratino de haroj kaj plumoj. Plej ŝarkoj havas ok naĝilojn. Ŝarkoj povas nur eviti objektojn rekte antaŭ ili ĉar iliaj naĝiloj ne permesas al ili moviĝi kiel unua direkto al la vosto.
Vostoj
Vostoj havigas alpelon, kio faras rapidecon kaj akceleron dependaj el la vostoformo. La formoj de vostaj naĝiloj varias konsiderinde inter ŝarkospecioj, pro ties evoluado en separataj medioj. Ŝarkoj posedas heterocerkan vostan naĝilon en kiu la dorsa parto estas kutime notinde pli granda ol la maldorsa parto. Tio rilatas al fakto ke la ŝarka vertebraro etendas al tiu dorsa parto, havigante pli grandan surfacareon por muskola ligado. Tio permesas pli efikan movkapablon inter tiu negative flosantaj kartilagaj fiŝoj. Kontraste, plej ostaj fiŝoj posedas homocerkan vostan naĝilon.
Tigroŝarkoj havas grandan supran lobon, kiu permesas malrapidan navigadon kaj subitajn ekrapidegojn. La tigroŝarko kapablas turniĝi en akvo facile dum ĉasado por elteni sian varian dieton, dum la naz-ŝarko Lamna nasus, kiu ĉasas fiŝarojn de inter aliaj skombredoj aŭ klupeedoj, havas pli grandan malsupran lobon por helpi fari vojon ĉe sia rapida predaro. Aliaj vostadaptoj helpas ŝarkojn kapti predojn pli rekte, kiaj la draŝuzado de ties povega, longeca supra lobo por suprizigi fiŝojn kaj kalmarojn.
Flanka linio
Flanka linio estas sistemo de sensaj organoj troviĝanta en akvoloĝantaj vertebruloj, uzata por detekti movon kaj vibradon en la ĉirkaŭa akvo. La sensokapablo estas atingita pere de modifitaj epiteliaj ĉeloj, konataj kiel harĉeloj, kio respondas al dismovo kaŭzita de la movo kaj transpasas tiujn signalojn al elektraj impulsoj pere de ekscitaj sinapsoj. Flankaj linioj ludas gravan rolon en fiŝara kutimaro, predado, kaj orientiĝo. Ekzemple, fiŝoj povas uzi siajn flankliniajn sistemojn por sekvi la vorticojn produktitajn de la fuĝanta predo. Flankaj linioj estas kutime videblaj kial svagaj linioj de poroj serie laŭlonge en ĉiu flanko, el proksimo de la brankaj al la bazo de la vosto. En kelkaj specioj, la ricevaj organoj de la flanka linio estis modifitaj por funkcii kiel elektroriceviloj, kiuj estas organoj uzataj por detekti elektrajn impulsojn, kaj tiele, tiuj sistemoj restas tre proksime ligitaj.