cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kreskado
Kreskado estas sinsekvo de kvantaj ŝanĝiĝoj en vivuloj, rezulte de kiuj ŝanĝiĝas la maso de korpo kaj atingas la karakterizajn por la specio dimensiojn. La bazo por kresko estas la dividiĝo de ĉeloj aŭ ilia pligrandiĝo. Tiujn ĉi procezojn kontrolas la t.n. kreskaj materialoj (ekzemple en la plantoj la aŭksino, heteroaŭksino, kinetinoj, giberelinoj; en la bestoj (inter ili homo) la hipofizo aŭ ĝia kreska hormono, la somatotropino kaj aliaj). Ekzistas signifaj diferencoj en la kreskado de la plantoj kaj bestoj (inter ili homo). La plantoj kreskas praktike senfine, ĝis la morto. La plimulto da bestoj kreskas ĝis difinita grandeco aŭ poste kreskas sensignife. Tamen multaj fiŝoj ekzemple kreskas dum sia tuta vivo.
Ĉarango
Ĉarango estas korda muzikinstrumento, origine el Sud-Ameriko. Ĝi longas ĉ. 66 cm. Ĝi havas dek kordojn, kiuj estas agordataj laŭ duoj, G4 G4, C5 C5, E4 E5, A4 A4, E5 E5. Nur la tria paro agordiĝas oktave; la aliaj duoj agordiĝas samnote.
Ĝi estas origine gitarsimila muzikilo de Andokaj indianoj, origine farite el kiraso de dazipo, hodiaŭ plej ofte el ligno.
Interesaĵoj
En marto de 2006, Condoleezza Rice ricevis unu ekzempleron de ĉarango fare de Evo Morales, prezidento de Bolivio. Sur la ĉarango estis lakita verdaj kokafolioj. Oni vidis en tio signon de politika proksimiĝo.
Fervoja akcidento de Saint-Benoît (2014)
Unu el la pereintoj estis turistino el Moskvo, Rusio, veninta al Francio memstare kun sia edzo. Ŝia edzo estis enhospitaligita en Nico kun ŝoka stato pro kapa traŭmo. La dua el du pereintoj venis el Britio.
Metro Ligero Oeste
Metro Ligero Oeste S.A. (ankaŭ konata kiel Metro Ligero Oeste aŭ MLO) estas koncesio de publika transporto atribuita de la Madrido Komunumo, kiu ekde julio 2007 ligas la urbojn Boadilla del Monte, Alcorcón, Pozuelo de Alarcón kaj Madrido al la Metroo de Madrido, Proksimaĵoj Madrido kaj al Urbaj kaj Interurbaj Busoj kunordigitaj de la Regiona Konsorcio de Transportoj de Madrido (CRTM).
Neuvic (Dordogne)
Neuvic, foje nomita Neuvic sur l'Isle, estas franca situanta en departemento, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Neuvicois.
Metro Ligero Oeste
La kompanio estas la operatoro de la du malpezaj fervojaj linioj de la okcidenta zono (ML-2 kaj ML-3) kaj ĝi estis inaŭgurita la. Unuflanke la ML2, kiu konektas la linion 10 de la Metroo de Madrido al la urbo Pozuelo de Alarcón, ĝi havas 13 haltejojn de al  kaj estas  kilometrojn longa. Aliflanke, ML3, kiu iras inter kaj la Madrido municipo Boadilla del Monte, havas 16 haltejojn kaj tutan longon de  kilometroj. La kompleta reto MLO konsistas el du linioj kun tuta longo de pli ol 22 kilometroj, 28 haltejoj kaj aro de 27 veturiloj.
Martestudoj
Martestudoj (Superfamilio Chelonioidea) estas testuduloj trovataj en ĉiuj oceanoj de la mondo krom la Arkta Oceano. Estas sep ankoraŭ vivantaj martestudaj specioj: flatback, kelonio, akcipitrobeka martestudo, atlantika bastarda testudo, leddorsa martestudo, kareto kaj olivverda bastarda testudo. Pasintece oni klasis la orient-pacifikan grupon de la kelonioj kiel aparta specio (nigra martestudo), sed genetikaj atestaĵoj montris ke laŭ evoluhistorio ĝi ne estas diferenca de la kelonio.
Ĉiuj krom la leddorsa martestudo estas en la familio keloniedoj; la leddorsa martestudo apartenas al la familio Dermochelyidae kaj estas ĝia sola membro. Oni trovas la barilrifan testudon nur ĉe la norda marbordo de Aŭstralio.
Racale
Kristana patrono de la komunumo estas la sanktulo Sebastiano, kies memortago, la 20-a de januaro, sekve ankaŭ estas la komunuma festotago.
Arcos de la Frontera
Arcos de la Frontera estas vilaĝo kaj municipo en provinco Cádiz, Andaluzio, Hispanio. En 2005 tie loĝis 29.420 geloĝantoj. Ĝia surfaco estas 528 km², do loĝdenso estas 55,7 loĝ./km². La vilaĝo situas ĉe.
Ĝi situas en altebenaĵo apud rivero Guadalete je alteco de 185 m super la marbordo kaj je 67 km de la provinca ĉefurbo, Kadizo.
28408 van Baalen
Nomo
Ĝia nomo honoras Mark van Baalen, kiu servis la Konsilantaron de la Observatorio Lowell ekde ties fondo en 1987. Lia kariero en geologio kaj astronomio ĉe la Universitato Harvard etendiĝas sur kvin jardekoj. Li estas fondinta ano de la Geologia Societo de Nov-Hampŝiro, kaj dumviva administanto de la Observatorio de Monto Washington
Ĉerteĵ
Ĉerteĵ, ukraine Чертеж, hungare Ungcsertész [ungĉertEs] estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.
Situo
Ĉerteĵ situas en valo de rojo.
Historio
Supozeble la vilaĝo fondiĝis antaŭ ol 1407. Tiam la komunumo skribiĝis: "Czyrczys", "Czerczes" kaj "Chyertez". En 1910 loĝis en la vilaĝo 423 vilaĝanoj (307 rutenoj, 54 hungaroj, 52 germanoj. Ĝis Traktato de Trianon Ungcsertész apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Ĉerteĵ apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En la sovetiaj tempoj en la vilaĝo hospitaleto pri pulmaj kaj koraj malsanoj funkciis.
Kalvinana preĝejo (Nagyecsed)
La Kalvinana preĝejo estas impona religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Nagyecsed.
Historio
La kalvinismo disetendiĝis en Hungario en la 16-a jarcento. La loĝantoj de Nagyecsed ekde tiam havis kalvinanajn preĝejojn, kiujn la longa militema historio forviŝis. La nun videbla kalvinana preĝejo estis konstruita en 1863. La orgeno estis farita en 1903.
P. G. T. Beauregard
Trejnita en milita kaj civila inĝenierado en la Usona Militakademio, West Point, Beauregard servis distinge kiel inĝeniera oficiro en la Meksik-Usona milito. Post mallonga enpostenigo kiel superintendento de la Usona Militakademio en 1861, kaj post Luiziano secesiis, li rezignis el la Unia Armeo kaj iĝis la unua brigada generalo de la Konfederacia Armeo. Li komandis la defendejojn de Charleston (Suda Karolino), starte de la Enlanda Milito en Fort Sumter la 12a de Aprilo, 1861. Tri monatojn poste li venkis en la Unua Batalo de Bull Run (Unua Manassas) ĉe Manassas, Virginio.
Kalvinana preĝejo (Nagyecsed)
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola kaj ĝi apartenas al la plej grandaj preĝejoj de la regiono. En mezo de la fasado la turo altiĝas, malsupre estas la enirejo. La navo estas larĝa, kiun en la mezo disrompas la turo. En la kontraŭa parto de la fasada flanko ankaŭ tie estas enirejo el la korto. Interne 4 galerioj etendiĝas.
P. G. T. Beauregard
Beauregard komandis armeojn en la Okcidenta Fronto de la Usona Enlanda Milito, kiel en la Batalo de Shiloh en Tenesio, kaj en la sieĝo al Corinth en norda Misisipio. Li revenis en Ĉarlestonon kaj defendis ĝin en 1863 el ripetitaj maraj kaj teraj atakoj fare de trupoj de la Unio. Li estis plej konata pro sia defendo de la industria urbo Petersburg, Virginion el la trupoj de la Unio, en Junio 1864, kio prokrastis la eventualan falon de la konfederacia ĉefurbo Richmond (Virginio) en Aprilo 1865.
Lia influo super la konfederacia strategio estis malpliigita pro sia malbona profesia rilato kun la Prezidento Jefferson Davis kaj aliaj veteranaj generaloj kaj oficiroj. En Aprilo 1865, Beauregard kaj lia komandanto, Generalo Joseph E. Johnston, konvinkis Davis kaj la ceteraj kabinetanoj, ke la milito postulas finigon. Johnston kapitulacigis plej el la restintajn armeojn de la Konfederacio, kiel Beauregard kaj liaj homoj, al la Majora Generalo William Tecumseh Sherman.
Postmilite, Beauregard revenis al Luiziano, kie li defendis civilajn rajtojn de nigruloj, kiel voĉdonrajto, servis kiel estro de fervojoj, kaj riĉiĝis kiel promocianto de la Luiziana Loterio.
Iamaj Esperanto-asocioj
El la historio de Esperanto kolektiĝas aro de iamaj Esperanto-asocioj, kiuj pro diversaj kialoj ĉesis ekzisti.
Caspar Schmalkalden
Caspar SCHMALKALDEN (naskiĝinta en 1616 en Friedrichroda, mortinta en 1673 en Gotao) estis germana esplorvojaĝrakontisto kaj geodeziisto.
Vivo
La filo de la friedrichroda-a urbestro forlasis la naskiĝurbon post la morto gepatra en 1634 frekventonte la Marteno-gimnazion en Braunschweig. Poste li ellernis geodezion en Elbląg kaj studis astronomion en Groningen. Samjare li eksoldatis en la servo de la Nederlanda Okcident-hinda Kompanio kaj iris al Suda Ameriko por helpi Johann Moritz von Nassau-Siegen en siaj koloniaj projektoj. En 1643 Schmalkalden partoprenis la ekspedicion de admiralo Hendrik Brouwer ĉe Horna Kabo al Ĉilio. En 1645, post sesmonata restado en Eŭropo, li ŝipe atingis je la fino de la jaro 1645 Ĝakarton kaj en somero 1647 oni trovis lin ĉe legatara vojaĝo de Joan van Deutecom al Aĉeo. Inter 1648 kaj 1650 li laboris en Tajnano en la milita gedeziservo. Tiam li havis intertempe liberan tempon por entrepreni vojaĝon al Nagasako. Post tiu ĉi lukra deĵoro li revenis al Eŭropo vivonte ekde 1652 en Gotao.
Al al kolektoj de Kastelo Friedenstein li donacis testamente ekzempleron de paradizeedoj kaj mezuriloj geometriaj. Li ankaŭ kontintue aktivis kartografe, meĥanikule kaj remparkonstruiste por la gotaa kortego. Du riĉe ornamitaj manuskriptoj rakontas travivaĵojn liajn en Brazilo kaj Orienta Azio: temas pri unu el la plej fruaj bildaj dokumentoj pri Brazilo; la bildoj pri la tajvananoj fakte estas la unuaj eŭropaj. Interesegas ankaŭ vido je Nagasako disde la maro.
Skeaj Pordegoj
Estas la sola pordo vere menciita de Homero en Iliado. Ili kondukis al la greka batalkampo. Ili estis pordoj fermeblaj per bariloj. La aŭtoro parolas pri ili ofte, kaj greka aŭ troja armeoj alproksimiĝis aŭ foriĝis ilin plurfoje. Tiuj pordoj, elirinte sur la ebenaĵoj de bataloj, estis la finofara bariero en la troja malantaŭeniro kaj ne transirebla parto de la muro por grekaj batalistoj kie ili ricevis la trojajn sagojn, laŭ Iliado.
Proksime de la pordoj, troviĝis fago kio ŝajnis io grava por trojanoj. La dubinda verkisto Dareso el Frigio, sur la pordoj mem, bildigis ĉevalan kapon.
Krom la probabla transiro de la troja ĉevalo danke al kiu, grekoj sukcesis eniri la urbon kaj gajnis la militon, Homero faris la pordojn kiel speciala loko kie oni disvolvadas gravajn eventojn dum la milito :
Arkeologio
Longtempe, oni pensis ke la historiaj pordoj estis trovintaj en unu el malfermaj atingoj en la ruino kiu, hodiaŭ, oni nomigas la citadelo. Sed la germana arkeologo Manfred Korfmann efektivigis ke neniam estis tiaj pordoj, ĉar tiujn ne estis konceptitaj por fermiĝi, kontraŭe al la priskribo el Iliado. Ekde 2003, danke al la fino de la granda subgrunda analizo kaj kelkaj prifosadoj kiujn li ĉefis, la urbo estas vidita multe pli vasta ol antaŭe kaj nuntempe, prefere, oni pensas la pordojn Skeojn en tiu nova granda area ankoraŭ tute neeksplorita.
Flatey (Breiðafjörður)
Flatey estas dua plej granda insulo ĉe la marbordo de Islando.
Geografio
Flatey estas preskaŭ plej granda insulo en Breiðafjörður, ĉe la okcidenta marbordo de Islando. La insulo longas je kaj larĝas je.
Sur la insulo loĝas kelkdek homoj, ĝi estas ligita kun la islanda bordo per prama trafiko.
Historio
En la 16-a jarcento la lasta katolika episkopo de Islando Jón Arason instalis sur la insulo la unuan en la lando presmaŝinon. La libroj, presitaj en Flatey, ne konserviĝis.
Literaturaj memorindaĵoj
Flatey estas fama en Islando kaj Eŭropo pro konserviĝintaj tie mezepokaj literaturaj memorindaĵoj: Flateyjarannáll (Kronikoj de la insulo Flatey; 10-a jarcento) kaj Flateyjarbók (Libro el la Plata insulo; 14-a jarcento), kiuj absorbis plurajn sagaojn kaj legendojn.
Sur Flatey situas la plej malgranda biblioteko en Islando, lanĉita en 1864, fermita en 1955 kaj restarigita en 1988.
Ferenc Lendvay (reĝisoro)
Ferenc Lendvay [lendvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lendvay Ferenc estis hungara reĝisoro, teatrestro. Lia familia nomo estis ĝis 1946 Léderer, poste kelkfoje lia nomo erare estis Lendvai.
Ferenc Lendvay naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Tivadar
Tivadar estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat. La loknomo signifas: Teodoro.
Geografio
Tivadar situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj. Fehérgyarmat troviĝas 7 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1333. La kampoj longe apartenis al familio Gulácsy (gulAĉi). En 1566 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Dum la historio, kaj ankaŭ nun tie estas grava trapasejo.
En Tivadar migra poŝto servas.
(34613) 2000 UR13
(34613) 2000 UR13 estas tre malgranda marsrenkonta amora asteroido, ankaŭ rigardita kiel terrenkonta asteroido.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).
Ĝia orbito trairas la orbiton de Marso sed restas ekstere de la orbito de Tero : Kvankam klasita kiel terrenkonta asteroido, ĝi pasas maldanĝere malproksime de la tera orbito: ĝia tera MOID estas 0,279879 astronomia unuo (41,869 milionoj da km).
Sed gi pasas klare pli proksime de Marso:
(73436) 2002 MH2
(73436) 2002 MH2 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo NEAT (Near Earth Asteroid Tracking) elde la Observatorio de la Monto Palomar (80 km norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).
Movkapablo
Oni distingas la sekvajn formojn de aktiva movo:
1. internaj movoj: Al ili apartenas la movoj en la organismo (ekzemple la movoj de la citoplasmo, koro, pulmoj, intestoj, spermatozooj ktp ).
2. eksteraj movoj: Tiuj ĉi movoj ŝanĝas la lokon de la estaĵo aŭ ĝian situacion (situacioŝanĝa kaj lokoŝanĝa movoj).
La internaj kaj eksteraj movoj baziĝas sur la jenaj movotipoj:
a) movoj de kresko: Al la efiko de irito plantoj reagas per kresko (vd. tropismon).
b) turgoraj (sukostreĉaj) movoj: Tion kaŭzas la rapidaj ŝanĝiĝoj de premo en la protoplasmo de kreskaĵoj. Se ĉeloj de iu planto aŭ parto de planto rapide alprenas akvon, la volumeno de la planto aŭ ĝia parto kreskas, kaj tio okazigas movon. Se oni tuŝas branĉeton de mimozo, kelke da ĝiaj ĉeloj perdas akvon tre rapide kaj rezulte de tio la branĉeto kliniĝas malsupren.
Ameboida movo
Iuj ĉeloj sen difinita formo povas forlasi sian lokon helpe de siaj pseŭdopodoj, per provizoraj, mallongaj kaj globaj elstaraĵoj. Simile al amebo moviĝas la leŭkocitoj kaj aliaj ĉeloj de la homo.
Movo per cilioj kaj flageloj
La movo eble okazas per mallongaj (cilioj) aŭ pli longaj (flageloj) har- aŭ vipoformaj ĉelorganetoj. La cilia movo estas karakteriza por la ciliuloj, la flagela por ĉe la flageluloj. Ciliaj ĉeloj kovras la aervojojn (trakeojn), la ovoduktojn kaj la spermoduktojn. La spermatozooj havas flagelojn.
Movo per muskoloj
Tio estas la plej evoluinta formo de movo; ĝi efektiviĝas per specialaj, kontrahiĝaj ĉeloj kaj fibroj. La muskolaj ĉeloj formas histojn. Oni distingas tri specojn de muskolaj histoj, nome: la glatajn muskolajn, la transverse striajn kaj korajn muskolhistojn. La unuaj estas karakterizaj por la senvertebruloj (escepte de la insektoj) kaj por la internaj organoj de la vertebruloj - tio ĉi estas la viscera muskolaro; la dua por la muskolaro de la skeletoj (skeletmuskolaro); la tria por la koro (kormuskolaro). La glata muskolaro estas la malplej forta el ili, sed ĝi apenaŭ laciĝas. Ĝia kontrahiĝo estas malrapida kaj ĝi kontroliĝas per la vegetativa nerva sistemo. La stria muskolaro konsistas el fibroj, kaj la ĉelojn oni povas konstati nur en embria stadio de besto. La fibroj de stria muskolaro tre rapide kontrahiĝas, rapide laciĝas kaj kontroliĝas per la centra nerva sistemo. La kora muskolaro estas speciala, transformiĝinta el glataj muskolaj ĉeloj. Fakte ĝi okupas lokon inter la du muskolaj histoj. Ĝiaj trajtoj komunaj kun la glata muskolhisto estas la sekvaj: en ĝi estas distingeblaj postrestaĵoj de muskolĉeloj, apartaj ĉelkernoj, tre maldikaj ĉelhaŭtetoj ktp., ĝi estas kontrolata de viscera nerva sistemo kaj la kormuskola histo tre malrapide laciĝas. Ĝiaj trajtoj komunaj kun la stria muskolaro estas: ĝiaj ĉeloj ne tute estas memstaraj, ili formas t.n. sincition, havas transversajn striojn kaj kapablas rapide kontrahiĝi.
Tekniko
Ankaŭ en tekniko kaj inĝenierado movkapablo estas grava.
Tiel:
(6378) 1987 SE13
(6378) 1987 SE13 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 27-an de septembro 1987 de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Hollenthon
Hollenthon estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Wiener Neustadt(-Land). Krome ĝi situas en la historia regiono Industrieviertel (industria regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Jacob Friedrich Reimmann
Jacob Friedrich REIMMANN (naskiĝis la 22-an de januaro, 1668 en Gröningen, mortis la 1-an de februaro 1743 en Hildesheim) estis germana luterana teologo, pedagogo, historiisto kaj filozofo. Li estas rigardata kiel fondinto de la moderna germana literaturscienco kaj genealogio. Pro lia nekredeble produktema, sistema kaj multflanka verkado pri diversaj filologiaj temoj li jam dumvive famiĝis.
Hodiaŭ specialistoj envicigas Reimmann-on al la elstaraj pensantoj de la germana kaj eŭropa racionalismo.
János Martinszky
MARTINSZKY János (martinski) estis hungara pentristo. LI naskiĝis en Ópécska la 8-an de aŭgusto 1909 kaj mortis en Mohács la 1-an de septembro 1949.
Biografio
Martinszky studis en aperta lernejo de István Szőnyi kaj en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto kiel lernanto de István Bosznay kaj Gyula Rudnay. Li translokiĝis Budapeŝton en 1921. Ekde 1936 li estis desegninstruisto en Mohács. Inter 1947 kaj 1949 li instruis arthistorion en la loka gimnazio. Li prezentis siajn kreajaxojn en Mohács (1942), Pécs kaj en la unua hungara grupa ekspozicio de Elvont művészet (Abstrakta arto) (1946).
Lansingerland
Lansingerland estas municipo en la provinco Sud-Holando (Zuid-Holland) de Nederlando, kiu uekestis komence de 2007 per fuzio de la antaŭe sendependaj municipoj Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs kaj Bleiswijk. Ĝi kovras areon de 56,39 kvadrataj kilometroj kaj fine de januaro 2019 havis loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de po  homoj laŭ kvadrata kilometro. Administra centro de la municipo estas la loĝloko Berkel en Rodenrijs. La loĝloko konsidereblas antaŭurbo de Roterdamo.
Stacio Masuo (Mie)
Stacio Masuo (japane: 益生駅 [Masuo-eki], angle: Masuo Station) estas fervoja stacio en Kuŭana, Gubernio Mie, Japanio. La stacio servas 1 linion de Kintetsu: Linio Kintetsu-Nagoya.
Cerisiers
Cerisiers estas franca komunumo lokita en la departemento Yonne kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi havis 900 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Imperia Dekreto pri Edukado
Enkonduko
La Imperia Dekreto pri Edukado estas dekreto de Imperiestro Meiĝi, teminte pri fundamento de edukado en Japanio. Ĝin oni verkis je 30-a de oktobro, 1890 kaj publikiĝis la sekvan tagon. Ĝi aperis ĵus post la eldono de Konstitucio de la Japana Imperio kaj antaŭ la unua kunveno de la Imperia Parlamento, kaj celis klarigi la fundamentan ideon de edukado kaj nacia moralo.
Cerisiers
Geografio
Cerisiers etendiĝas sur 25.78 km², kaj havis 900 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 35 homoj po kvadrata kilometro. La komunumo situas en Yonne, en la nordokcidenta parto de Burgonjo.
Groß Offenseth-Aspern
Groß Offenseth-Aspern estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Pinneberg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Rantzau, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kies administra centro estas la urbo Barmstedt, kiu tamen mem ne apartenas al la teritorio de la komunumaro.
Cerisiers
Historio
La departemento Yonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio.
Imperia Dekreto pri Edukado
Enkonduko
Forme, ĝin verkis Imperiestro Meiĵi mem kaj donis al Ĉefministro Yamagata Aritomo kaj Ministro pri Edukado kaj Scienco Yoshikawa Akimasa. Sed fakte ĝin verkis politikistoj Inoue Kowashi kaj Motoda Nagazane.
Cerisiers
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Patrick Harper, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Cerisiers estas la ĉefurbo de la kantono de Cerisiers. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Sens, unu el la tri arondismentoj de la departemento Yonne.
Imperia Dekreto pri Edukado
Enkonduko
La temo estas konfuceisma ideologio pri patriotismo kaj pieco al la Imperiestro, laŭ la familia modelo de ŝtato. Ĝi surbazis edukadon je la voloj de imperiaj dioj kaj prauloj. Ĝi emfazis lojaleco al la Imperiestro kaj la nacio kiel nacia moralo, kaj devigis tion en lerneja edukado. Fondis ĝin la spiritan / moralan fundamenton de Imperiestro-sistemo.
Postmilite, post la eldono de la nova konstitucio je 3-a de majo, 1947, du ĉambroj de parlamento decidis, ke la enhavo de la dekrreto pri "mita ideologio de nacio" kaj "la suvereno-Imperiestro" kontraŭstaris la novan konstitucion, kiu starigis demokratiisman paceman landon kaj suverenon-civitanaron. Tial la senato decidis je la 19-a de junio, 1948 ke la dekreto estis jam eksa.
Laŭkonstitucie, leĝoj sub la konstitucio, ekzemple la Fundamenta Leĝo pri Edukado estu la fundamenta gvidaro pri civitana edukado kaj moralo anstataŭ la dekreto.
Post publikiĝo
Post publikiĝo, la Ministro pri Edukado kaj Scienco faris kopiojn kaj distribuis al ĉiuj lernejoj de la lando. Oni laŭtlegis ĝin je ceremonioj kaj estimis ĝin kiel la absoluta bazo de moralo kaj plej alta leĝo pri edukado, kaj sekve komencigis lecionojn pri moralo laŭe.
En 1891, instruisto Uchimura Kanzo rifuzis montri estimon al la Dekreto. Rezulte, la registaro eldonis leĝon ke lernejoj devas respekti la Dekreton. Speciale, je gravaj ceremonioj, oni laŭtlegu la dekreton. Poste, la dekreto fariĝis la unua celo de edukado. Apartaj leĝoj fariĝis en kolonioj Koreio kaj Tajvano pri edukado, bazita sur la dekreto.
En 1907, la Ministro pri Edukado kaj Scienco tradukis la dekreton al la angla kaj aliaj lingvoj.
Flavbrova ammodramo
La Flavbrova ammodramo (Ammodramus aurifrons) estas malgranda birdo de la grupo de la Amerikaj paseroj kaj genro de Ammodramoj. La 11 specioj de Ammodramus loĝas en marĉoj kaj herbejoj.
Imperia Dekreto pri Edukado
Dum la Dua Mondmilito
La dekreto estis tre sanktigita dum la Dua Mondmilito.
Flavbrova ammodramo
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbustaroj, paŝtejoj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.
Imperia Dekreto pri Edukado
Dum la Dua Mondmilito
Post eldono de la Leĝo por Gardo de Paco, oni sanktigis la dekreton. En lernejoj, oni konservis la dekreton kaj foto de la Imperiestro kaj Imperiestrino en speciala loko. Ankaŭ, ĉiu studanto devis memorigi la tutan tekston.
Flavbrova ammodramo
Plenkreskuloj havas suprajn partojn striecajn je malhelbruna al nigreca koloro; ili havas helbrunan bruston, blankecan ventron kaj mallongan malhelan voston. Ties vizaĝo estas helbruna kun malhela traokula strio, kaj hela superokulo (el kiu la unua duono el brido al okulo estas ege brilflava) kaj malhelbruna strieca krono. La kruroj estas rozkolorecaj kaj la beko larĝa ĉebaze.
La plej rimarkinda karaktero de tiu kamufla sablobruna birdospecio estas la brilflava traokula strio, kio nomigas la specion en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie aurifrons estas kunmetaĵo de du radikoj kiuj signifas respektive “or-” kaj “frunto”, kvankam vere la orflava marko estas pli ol frunta superokula elbrida.
Mullerhof (stacidomo)
Mullerhof estas franca stacidomo sur linio - Saint-Dié, situanta inter j Muhlbach-sur-Bruche kaj Urmatt, en departemento Bas-Rhin, regiono Grand Est.
Imperia Dekreto pri Edukado
Post la Dua Mondmilito
En 1945 la regado de SCAP ordonis la eksigon de la Dekreto kiel la fundamenta leĝo pri edukado. Ankaŭ eksiĝis la devo memorigi kaj laŭtlegi la tekston.
Mullerhof (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Grand Est.
Imperia Dekreto pri Edukado
Post la Dua Mondmilito
En oktobro de 1946 estis malpermisita sanktigi la tekston de la dekreto.
Mullerhof (stacidomo)
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Strasbourg-Ville - St-Dié (110000).
Imperia Dekreto pri Edukado
Post la Dua Mondmilito
En 1947, eldoniĝis la Fundamenta Leĝo pri Edukado. La dekreto malaperis el lerneja edukado. Kopioj de la dekreto estis kolektitaj kaj detruitaj.
Post eksiĝo
Post sia eksiĝo, la Dekreto pri Edukado, samkiel la Dekreto por Soldatoj, kiu temas pri la regulojn de militisto, konsideriĝis postlasaĵojn de militarismo kaj malaperis el la publika medio.
Nuntempe
Kelkaj dekstremaj politikistoj konsideris utiligi la tekston de la Dekreto por lerneja edukado. En 2017, eĉ aperis infanĝardeno, kiu instruis la Dekreton kaj devigas al infanoj memorigi la tekston samkiel dum la mondmilito.
Salo
Kelkaj el la plej fruaj signoj de salpretigo datrilatas al proksimume 6,000 jaroj antaŭe, kiam homoj vivantaj en Rumanio boligis fontan akvon por eltiri la salon; sal-laborejoj en Ĉinio estis trovitaj kiuj datas al ĉirkaŭ la sama periodo. Salo estis aprezita fare de la antikvaj hebreoj, la grekoj, la romianoj, la bizancanoj, la hititoj kaj la egiptoj. Salo iĝis grava komercvaro kaj estis transportita per boato trans la Mediteranea Maro, laŭ speciale konstruitaj salvojoj, kaj trans la Saharo en kamel-karavanoj. La malabundeco kaj universala bezono de salo igis naciojn esplori eĉ pere de milito salon kaj uzi ĝin por akiri impostojn. Salo ankaŭ estas uzita en religiaj ceremonioj kaj havas altan kulturan signifon.
Salo estas produktita de salminejoj aŭ per la vaporiĝo de marakvo aŭ mineralriĉa fonta akvo en malprofundaj naĝejoj. Ĝiaj plej gravaj industriproduktoj estas natria hidroksido kaj kloro, kaj ĝi estas uzita en multaj industriaj procezoj kaj en la fabrikado de polivinil-klorido, plastoj, paperkaĉo kaj multaj aliaj produktoj. Pri la jara produktado el proksimume du cent milionoj da tunoj da salo, nur proksimume 6% estas uzita por homa konsumo; aliaj uzoj inkludas akvopreparajn procezojn, aŭtovojan senglaciigon kaj agrikulturan uzadon. Manĝebla salo estas vendita en formo kiel ekzemple mara salo kaj tablosalo kiu kutime enhavas kontraŭ-krustiĝantan agenton kaj povas esti jodumita por malhelpi jodmankon. Same kiel ĝia uzo en kuirado kaj ĉe la tablo, salo ĉeestas en multaj pretmanĝaĵoj. Tro multe da natrio en la dieto altigas sangopremon kaj povas pliigi la riskon de koratakoj kaj apopleksio. La Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas ke plenkreskuloj devus konsumi malpli ol 2,000 mg da natrio kiu estas ekvivalentaj ĝis 5 gramoj da salo je tago.
Saloj estas jonaj kombinaĵoj, kiuj posedas ian ajn negativan jonon krom hidroksida jono (OH−), kaj ajnan pozitivan jonon krom hidrogena jono (H+). Multaj saloj troviĝas en la naturo, kaj miriadoj da aliaj estis preparitaj en laboratorio. Natria klorido (NaCl), kuir-salo aŭ tabla salo, estas verŝajne la plej konata el ĉiuj saloj. Sed kiam oni uzas la terminon salo, oni devas pensi en ĝenerala maniero, kaj ne uzi ĝin sole por NaCl.
Ĉe fruaj setlejoj
La loko de salkuŝejoj ludis gravan rolon por la elekto de multaj definitivaj pra-setlejoj, ĉar ties konsumo ne nur estas neceso por homoj, sed salo ankaŭ ebligas konservi la manĝaĵojn kaj plilongigi sian utilan daŭron. Unu el la plej fruas kulturoj en la tuta mondo laŭ historiaj registroj pri la uzado kaj elfosado de salo estas la ĉina (ekde la 17-a jarcento a.K.).
La salvojoj
Dum la Romia Imperio oni kreis en Eŭropo specifajn vojojn por faciligi la salkomercon inter diversaj regionoj; por ekzemplo, en Romo ekiras vojo destinata al transporto de sal, nomita Via Salaria. Aliaj ekzemploj estas videblaj ankaŭ en Germanio, ĉe la Alte Salzstrasse, aŭ en Francio, ĉe la Route du Sel.
Salo kaj militoj
La konfliktoj de interesoj ekzistantaj inter la komercistoj kaj la diversaj ŝtatoj okazigis nombrajn militojn cele al kontrolado ne nur de salejoj, sed ankaŭ de la sal-merkato.
La salo en la etimologio kaj toponimio
La etimologio de kelkaj vortoj havigas evidentajn ekzemplojn de la gravo kiun havis salo jam ekde la antikveco. Por ekzemplo, la vorto salajro estas derivita de la latina salarium, kiu siavice devenas de “sal” (salo) alude al la kvanto de salo kiun ricevis laboristo (pli precize, la romiaj legianoj) por povi konservi siajn manĝaĵojn (salarium argentum). La salo delonge ludis gravan rolon en la kulturoj de Mediteraneo kaj el antaŭ la romia epoko jam oni produktis saligitan fiŝsaŭcon tre popularan nomita garum, kies recepto estis poste forgesita en la okcidenta kuirarto, kaj poste rekuperita.
Simile oni povas konstati, ke en multaj lokoj de la mondo estas loknomoj kiuj aludas al salproduktejoj aŭ al la salkomercaj vojoj. Ekzemple en la latinamerika mondo abundas loĝlokoj kun la nomo Salinas.
La salo kaj la impostoj
Laŭlonge de la historio, tiom forta estis la gravo de la salkomercado ke kelkaj eŭropaj registaroj faris ĝin ŝtata monopolo kaj eĉ trudis priajn impostojn. Ekzemplo de tia imposto aplikita al konsumo kaj komercigo de salo ludis gravan rolon en Francio, kie ĝis la 19-a jarcento oni postulis imposton al la salo nomita la gabelle: ĉar temas pri baza manĝobezono, tiu imposto estis tre malpopulara, kaj unu el unuaj decidoj dum la Franca Revolucio estis ties nuligo, kio estis konsiderata preskaŭ unu el plej gravaj faktoroj kiuj kondukis al la propra revolucio.
Alia grava protesto rilata kun la salimpostado okazis en Hindio meze de la 20-a jarcento: nome la Salmarŝo proponita de Gandhi kio poste rezultis en la sendependigo de Barato kaj de Pakistano disde la Brita Imperio.
En Ameriko, la antaŭkolumbaj kulturoj same komercis per salo, kaj oni scias, ke la majaoj uzis ĝin kiel monero.
En la koloniado de Ameriko
Dum la Konkero de Ameriko, la centroj de salproduktado iĝis unu de la ĉefaj celoj. La koloniado de Ameriko fare de eŭropanoj en Nordameriko intencis inter alia kontroli kaj generi novajn fontojn de produktado de salo. La fiŝkapta aktiveco rezultis en la kresko de la salpeto en Ameriko kaj la neceso serĉi novajn merkatojn por ampleksigi la komercon de la saligita fiŝaĵo. Dum la Usona Milito de Sendependeco la salo ludis fundamentan rolon por kontroli la bonfarton de la trupoj de la "ribelintaj kolonioj".
La informo COMA
La informoj pri la profitoj kaj malprofitoj de la troa konsumado de salo iom post iom klariĝis en la 20-a jarcento, kiam en 1994 la COMA [KOma] (Committee on Medical Aspects of Food and Nutrition Policy, nome Komitato por Kontrolo de Medicinaj Aferoj de Nutrado kaj Manĝado) rekomendis ĉiutagan dozon por persono de 6 g. La tutmonda konsumado de salo en la manĝado malpliiĝis dum la 19-a jarcento pro la teknikaj plibonigoj de la sistemoj de fridigo kaj frostigo de manĝajoj, kio duarangigis la iaman uzadon de salo por la konservado de kelkaj produktoj.
Novaj aplikoj
Spite tiun malpliigon en la salkonsumado por persono, la tutmonda ĝenerala konsumado kreskiĝis pro la ĝenerala kreskado de la tutmonda loĝantaro, la aliro de novaj sektoroj al pli altinivela vivmaniero, same kiel pro la apero de novaj necesoj kaj aplikoj, kiel uzado en la kemia industrio, por la malfrostigo de ŝoseoj kaj de stratoj ktp.
Mineralriĉaj saloj
Mineralriĉaj saloj estas miksaĵoj de multaj ordinaraj saloj. Por ili ne eblas trovi unu formulon, sed necesas ilin priskribi per multaj aliaj kun elcentaĵo de enhavo.
Mineralriĉaj saloj, kiel mara salo kaj Himalaja salo, enhavas 84 mineralojn. Inter ili: magnezio, kalio, jodo, seleno, Kalcio kaj multaj sporaj elementjoj. Fakte la minerala enhavo de malkoncentrita marakvo/Himalaja salo 98% similas al la minerala enhavo de sango. En la 19-a jarcento franca kuracisto René Quinton eksperimentis je vagabondaj hundoj, li donis al ili marakvotransfuzon. Samtempe estis krizo kiu malsanigis bebojn en la ĉirkaŭaĵo. Li kreis senpagajn malsanulejojn kaj sukcese sanigis infanojn per injektado de malkoncentrita marakvo. Li daŭrigis sian kuradon en Afriko, kie malfacilegis trovi sufiĉe da sango por sanigi ĉiun. Poste Francio malrajtigis lian kurmetodon sub influo de la farmakologia industrio.
En Aŭstralio Gerry Amena eĉ uzas la restaĵojn de la salo de marakvo post forigo de natrio por sterki legomojn kaj herbojn. Laŭ li, la herboj kreskegas kaj sanegas, eĉ sen pesticido. La eksperimentoj faritaj de usona kuracisto Maynard Murray, kaj la daŭrigo de lia firmao de Don Jansen donis al Amena eblecon por kreskigi sian firmaon.
Salo en kuirarto
Saligado estas la konservado de manĝo kun seka manĝebla salo. Ĝi estas rilataj al peklado (preparado de manĝo per salaĵo, tio estas, saligita akvo) kaj estas unu formo de salpeklado. Ĝi estas unu el plej malnovaj metodoj de konservado de manĝo, kaj du historie gravaj salplekitaj manĝaĵoj estas saligita fiŝo (kutime sekigita kaj saligita moruo aŭ saligita haringo) kaj salplekita viando (kiaj lardo). Vegetaloj kiaj fazeoloj Phaseolus coccineus kaj brasikoj estas ankaŭ ofte konservataj en tiu maniero.
Koŝera salo estas variaĵo de manĝebla salo kun multe pli granda salergrando ol kelka komuna manĝosalo.
Svan-salo estas variaĵo de parfumita salo trovebla en Kartvelio.
Salfarado en antikva Ĉinio
Ĉinaj kaj alilandaj sociologoj konstatis, ke en la pratempo la homoj emis loĝi ne nur ĉe fonto de akvo sed ankaŭ ĉe tiu de salo. Salo, samkiel akvo, funkcias kiel magneta kampo por la homa vivo kaj ludis gravan rolon en formiĝo de primitivaj triboj, kompreneble, por salo ankaŭ okazis batalo inter ili. En antikvaj libroj legeblas multaj tekstoj pri specoj de salo: nigra, blanka, kristala, ruĝa kaj verda. Salo kaŝiĝas en lago, maro, fonto, puto kaj roko, kaj en la nacimalplimultaj lokoj nordokcidente de Ĉinio, salo troviĝas eĉ sur arboj kaj herboj. Antikvuloj, profitante de la lokaj kondiĉoj, inventis teknikon de salfarado.
Salfaristoj ĉe la lago pretigis multajn cisternojn kaj kondukis tien salakvon el la lago kaj post sunumado ricevis salon. La vento de sudo tre favoris salfaradon. Kiam forte blovis vento de sudo, post nokto salo estis pretigita en la tuta cisterno. Se la vento blovis de oriento, nordo kaj okcidento, do la pretigita salo estis amara, kun koloro malplaĉa, kaj ne estis manĝebla, tian salon oni forskrapis kaj forjetis. Estas strange, ke por fari salon oni ofte verŝas dolĉan akvon en la cisternon. Se falis pluvo antaŭvespere de la pretiĝo, do la salo estis bonkvalita - la saleroj estis kristalaj. Lertaj salfaristoj estis kapablaj antaŭsenti la veteron.
En la okcidenta Ĉinio estas multe da sallagoj kaj en la orienta parto de Ĉinio abundas mara salo. Historia verko notas, ke en la periodo de Huangdi estis Susha, kiu kapablis fari salon el marakvo per boligado. La antikva ĉina ideogramo kun la signifo "salo" tre similas al la homo, kiu boligas salakvon por akiri salon. Ĉe maro salfaristoj sciis multajn metodojn por akiri densan salakvon. Post fluso oni forskrapis multe da salaj krustoj ĉe maro, ripetfoje lavis ilin en marakvo kaj tiamaniere akiris salon. Oni disŝutis cindron de tritika aŭ riza pajlo aŭ fragmito sur plaĝon, piedbatis ĝin kaj en la sekvinta mateno, post kiam leviĝis nebulo, aperis salo, kaj kiam ardis la suno en la tagmezo, oni kolektis salon kaj cindron kune kaj kuiris ilin por akiri salon.
Oni ankaŭ fosis profundan kavon ĉe maro, tegis ĝin per tabuloj, bambuoj, fragmitaj matoj kaj subtila sablo. Post fluso oni forprenis la kovraĵojn kaj prilumis la akvon per lampo. Kiam la salakva vaporo estingis la lampon, oni do elĉerpis la akvon por fari salon. Oni boligis la salakvon en poto metala, bambua aŭ argila. Poste por ŝpari brullignon, oni do rekte sunumis salakvon.
En Sichuan kaj Yunnan de sudokcidenta Ĉinio, malproksime de maro, salo kaŝiĝas profunde sub la tero. Jam antaŭ du mil jaroj oni sciis fosi puton por ĉerpi salakvon. En putfosado ili ekster sia atendo malkovris naturan gason kaj nomis tian puton fajra puto. Ili boligis la putakvon rekte per la gaso por akiri salon.
En la 3-a jarcento la salputoj de Sichuan senescepte estis malprofundaj kun larĝa aperturo. Kelkaj larĝis 100 metrojn, sed profundis nur 10-100 metrojn. Estis malfacile fari tiajn putojn kaj plie la putomuroj estis facile difekteblaj. En la 11-a jc. Sichuan-anoj fosis per borilo vertikalan puton kun aperturo larĝa kiel tiu de bovlo, t.e. la salfaristoj ne bezonis malsupren iri al la fundo por fari la puton pli profunda. Kiel do ĉerpi salakvon de la fundo? Ili el bambuaj tuboj faris simplan pumpilon kun leda piŝto kaj per ĝi ĉerpis salakvon. Tiu metodo poste estis uzata ankaŭ en Yunnan.
The Vision of Judgment
The Vision of Judgment (La juĝvizio, 1822) estas satira poemo en okversoj de Lord Byron, kiu rakontas disputon en la ĉielo pri la destino de la animo de la reĝo Georgo la 3-a. Ĝi estis verkita kiel respondo al A Vision of Judgement de la Laŭropoeto Robert Southey (1821), kiu estis imaginta la animon de la reĝo Georgo triumfe enirante en la ĉielon por ricevi sian meriton. Byron estis provokita de la tre forta vidpunkto de la tre forte konservisma Tory tendenco laŭ kiu la poemo estis verkita, kaj li prenis persone la prefacon de Southey kiu estis atakinta tiujn "Homojn de malsanaj koroj kaj perversa imagopovo" kiuj estis formintaj "Satanan skolon" de poezio, "karakterizita de Satana spirito de fiero kaj aŭdaca malpieco". Li respondis en la prefaco al sia Vision of Judgment per atako al "The gross flattery, the dull impudence, the renegado intolerance, and impious cant, of the poem", kaj ludeme referencis al Southey kiel "la aŭtoro de Wat Tyler", nome kontraŭ-monarkia verko el la revoluciema juneco de Southey. Lia parodio de A Vision of Judgement estis tiom daŭre sukcesa ke, kiel verkis la kritikisto Geoffrey Carnall, "La reputacio de Southey neniam rekuperiĝis el la ridindigo fare de Byron."
Salo
Salfarado en antikva Ĉinio
En 1835 en la urbo Zigong de Sichuan, oni unuafoje en la mondo boris puton profundan pli ol 1 000 metrojn. Oni diris, ke poste eksterlandanoj uzis tiun metodon en borado de oleputo.
Sanefikoj de konsumado de natrio
Salo konsistas el preskaŭ 40% da natrio laŭ pezo, do 6 g kvanto (1 tekulero) enhavas ĉirkaŭ 2.400 mg da natrio. La homa korpo bezonas natrion, pro ĝia rolo kiel elektrolito. Ĝi helpas nervojn kaj muskolojn funkcii ĝuste, kaj ĝi estas faktoro en la osmoza reguligado de akvo en la korpaj organoj (fluida bilanco). La plejmulto de la natrio en la tipa okcidenta dieto venas el salo. La meza salkonsumado en multaj okcidentaj landoj estas ĉirkaŭ 10 g tage, kaj ĝi estas eĉ pli ol tiom en multaj landoj en orienta Eŭropo kaj Azio. La alta nivelo de natrio en multaj procesitaj manĝaĵoj havas grandan efikon sur la kvanto konsumata.
En Usono, 75% de la natrio manĝata venas el procesitaj kaj restaŭrantaj manĝoj, 11% el kuirado kaj uzado ĉe la tablo, kaj la resto el tio, kiu nature troviĝas en manĝaĵoj.
Ĉar konsumi tro da natrio pliigas la riskon de korvaskula malsano, sanaj organizoj ĝenerale rekomendas ke oni reduktu sian konsumadon de salo.
Konsumi multan natrion asociiĝas kun pli alta risko de apopleksio, totala korvaskula malsano kaj rena malsano. Redukti natrion je 1000 mg tage eble reduktas la riskon de korvaskula malsano je proksimume 30 elcentoj. Ĉe plenkreskuloj kaj infanoj sen akuta malsano, redukti la konsumadon de natrio, de la tipaj altaj niveloj, reduktas sangopremon. Malalta natrio dieta rezultigas pli grandan plibonigon je sangopremo en homoj kun hipertensio.
La Monda Organizaĵo pri Sano rekomendas, ke plenkresuloj konsumu malpli ol 2000 mg da natrio (kiun enhavas 5 g da salo) tage. Gvidiloj de Usono rekomendas, ke homoj kun hipertensio, afrikdevenaj usonanoj, kaj mezaĝaj kaj pli aĝaj plenkreskuloj limigu konsumadon al ne pli ol 1500 mg da natrio tage kaj plenumu la rekomendon pri kalio, 4700 mg tage, kun bonsana dieto de fruktoj kaj legomoj.
Dum evoluintaj landoj rekomendas redukti natrian konsumadon al malpli ol 2300 mg tage, unu revuo rekomendis redukti la konsumadon de natrio al 1200 mg (en 3 g da salo) tage, kiel plua redukto por ĉiuj aĝogrupoj kaj etnoj. Alia revuo indikis, ke pruvoj estas malkonsekvencaj, nesufiĉaj por konkludi ke redukti natrian konsumadon al malpli ol 2300 mg tage estas aŭ utila aŭ malutila.
Unu el la plej evidentaj dietaj riskoj por malkapableco en la mondo estas dietoj altaj je natrio.
Nedieta uzado
Nur ĉirkaŭ 6% de la salo produktata en la mondo uziĝas en manĝaĵoj. El la resto, 12% uziĝas en akvopurigado, 8% kontraŭ glacio sur ŝosejoj, kaj 6% en agrikulturo. Natria klorido estas unu el la plej grankvante produktataj neorganikaj krudmaterialoj. Ĝiaj ĉefaj kemiaj produktoj estas natria hidroksido kaj kloro. Ilin oni uzas en la fabrikado de polivinil-klorido, papero, kaj multaj aliaj neorganikaj ka organikaj substancoj. Salo ankaŭ utilas kiel fandigaĵo en la produktado de aluminio. Tiucele, tavolo de fandita salo flosas sur la likva metalo kaj forigas feron kaj aliajn malpuraĵojn. Salon oni uzas en la fabrikado de sapo kaj glicerolo, kie ĝi utilas por sapigi grasojn. Kiel emulsianto, salo utilas en la produktado de sinteza kaŭĉuko, kaj por baki ceramikojn, kiam salo aldonita al la forno vaporiĝas antaŭ ol ĝi kondensiĝas sur la surfacon de la ceramiko, formante fortikan glazuron.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri salo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
18969 Valfriedmann
18969 Valfriedmann estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Valerie Star Friedmann, kiu gajnis la kvaran rangon de la Intel International Science and Engineering Fair de 2003 pro sia projekto en teamo pri plantoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Jefferson County High School de Dandridge (Tenesio Usono).
Romia Domo (Weimar)
La Romia Domo (germane: Römisches Haus) estas muzea domo en Vajmaro, supre de Ilm-parko.
Priskribo
Similante romian landvilaon troviĝas la domo, rifuĝejo somera de grandduko Carl August, sur elstaranta ronda areo de supre de la Ilm-parko preterkondukanta pado. Ĝi konstruitis inter 1791-97 sub la gvidado de Goeto laŭ la planoj de Johann August Arens. Modeloj estis romiaj-antivkaj kaj renesancaj konstruaĵoj, kion atestas la templa formo kiel ankaŭ la harmoniozaj proporcioj.
Ŝtupoj ĉe la norda kaj suda flankoj kondukas onin al trapasejo kun dorikaj kolonoj kiuj ŝajnigas konstruon sur restoj de antikvaj ruinoj. Tion substrekas ankoraŭ ĉirkaŭanta triglifa friso, la pentrado iluziganta stereoskopian vidon kaj la fresko de Heinrich Meyer pri Apolono kaj la naŭ muzoj (1798). La timpano de la ebena supra muraĵo montras reliefon faritan en 1819 fare de Johann Peter Kaufmann kun per flugiloj ekipita genio kaj alegoriaj prezentoj de agrikulturo kaj hortikulturo, de sciencoj kaj poezio.
Kolekto
La interno estas antaŭ ĉio verko de la dresdena ĉefarkitekto Christian Friedrich Schuricht. En 1999 oni decidis rezigni pri ĉiu meblo ne menciita en la origina ekiparo. Tiel la vizitanto ĝuas neartefaritan impreson pri la aranĝo de la klasicismaj ĉambroj. Viziteblas la vestiblo (kiu servis ankaŭ kiel refektorio), la Blua salono (por festoj kaj akceptoj) kaj la Flava salono (studoĉambro grandduka). La apudaj ĉambroj uzitis pro dormado kaj sinvestado.
Eta daŭra ekspozicio informas pri la historio kaj la evoluo de la linda parka teritorio de laŭlonge la Ilm-riveron kaj prezentas ĝiajn multnombrajn vidindaĵojn.
29812 Aaronsolomon
29812 Aaronsolomon estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aaron Chu Solomon, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2013 pro sia projekto pri media mastrumado. Li estis lernanto ĉe la Eleanor Roosevelt High School de Greenbelt (Marilando, Usono).
Gösta Mittag-Leffler
Magnus Gösta MITTAG-LEFFLER (16-an de marto 1846, Stokholmo, Svedio - 7-an de julio 1927, samloke) estis sveda matematikisto, fondinto de la internacia matematika eldonaĵo Acta Mathematica (1882).
Mittag-Leffler en 1872 eklaboris en la sveda Universitato de Upsalo kiel helpinstruisto (docento), oni nomumis lin 5 jarojn poste al matematika profesoro de la Helsinka Universitato. Li fondis - per financa apogo de Oskaro la 2-a, sveda reĝo - la eldonaĵon Acta Mathematica. Redaktoroj de la periodaĵo estis matematikistoj el la kvar skandinavaj landoj. Li estis dum 45 jaroj ĉefredaktoro de la gazeto.
Li pluevoluigis la matematikan analizon, okupiĝis pri limvaloro, diferenciala kaj integrala kalkulado, analiza geometrio kaj probablokalkulo.
Li laboris pri ĝenerala principo de la funkcioj, analizis la rilaton inter la dependaj kaj sendependaj variabloj, en 1875 pruvis teoremon de franca matematikisto Augustin Louis Cauchy.
Lia plej konata laboro temas pri la analiza bildigo de la unuvaloraj funkcioj, kies ĉefa punkto estas la Mittag-Leffler-teoremo.
Lia kastelo kaj biblioteko en Djursholm estas hodiaŭ parto de la Matematika Instituto Mittag-Leffler.
Li estis membro en multaj akademioj.
Rignano Garganico
Rignano Garganico - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Apulio kaj al la provinco Foggia. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Apricena, Foggia, San Marco in Lamis, San Severo kaj San Giovanni Rotondo.
Vytautas (persona nomo)
Vytautas (mallongigo Vytas; pole Witold) estas litovlingva vira persona nomo. Kutimaj litovlingvaj mallongigaj formoj estas Vytis (ankaŭ la nomo de la blazono de Litovio) kaj Vytas (dum la mallonga latina nomo Vitas ne devenas de Vytautas, sed de la latina vorto vita, do "vivo"). La virina formo estas Vytautė (mallongigo Vytė). La nomo populariĝis memore al la historia grandduko de Litovio Vytautas (1350–1430).
Ŝanhaja geto
La Ŝanhaja geto, oficiale konata sub la nomo restriktita sektoro por senŝtataj rifuĝintoj, estis areo de proksimume unu kvadrata mejlo en la distrikto Hongkou de la japane okupata Ŝanhajo, kie ĉ. 20.000 judaj rifuĝintoj kuniĝis eskapinte la persekutojn en Nazia Germanio, Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio, Hungario, Rumanio, Pollando kaj Litovio antaŭ kaj dum Dua Mondmilito.
Vivo en la geto
La granda nombro de rifuĝintoj trafis la japanan administracion tute neatendite. Tial atendis la alvenantojn katastrofaj vivkondiĉoj: 10 homoj loĝis en unu ĉambro, ĉiama malsato, teruraj higienaj kondiĉoj, kaj apenaŭ eblo prilabori sian vivon. Parte ankaŭ la vivkondiĉoj de tieaj ĉinoj estis tiaj.
La jam de pli longe en Ŝanghajo hejma grupo de judoj, la tiel nomataj bagdadi, kaj pose la American Jewish Joint Distribution Committee (JDC) provis plibonigi tiujn kondiĉojn. Malgraŭ lingvaj bariloj, granda malriĉeco kaj disvastiĝantaj epidemioj, la rifuĝintoj kapablis starigi funkciantan komunumon, kun lernejoj, gazetoj kaj eĉ teatraĵoj, kabaredoj kaj sportokonkursoj.
Árpádhalom
Árpádhalom (ArpAdhalom) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en subregiono de Szentes. La nomo signifas Arpado-holmo.