cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastelo de Carrouges
La Kastelo de Carrouges (Château de Carrouges) estas kastelo datiĝanta parte de la 14-a jarcento, situanta en komunumo de Carrouges, en departemento Orne (Normandio), nord-okcidenta Francio. Ĝi estas nekutima en ties kunmeto de aŭstera fortreso kun komforta rezidejo. La originaj fortikaĵoj de Carrouges estis sieĝataj kaj detruitaj de anglaj fortoj dum la Centjara milito. Post la milito, la kastelo estis rekonstruita de Jean Blosset, granda Seneskalo de Normandio, en la 15-a jarcento.
En la 16-a jarcento, la familio de Le Veneur de Tillières fariĝis posedanto de la kastelo. Ĝi estis plurfoje pligrandigita ĝis la 17-a jarcento, per notindaj aldonaĵoj inkluzive de enir-kasteleto, okcidenta bastiono, kaj grandaj apartamentoj. La interno estis renovigita en la 18-a jarcento, kiam muzik-ĉambro estis konstruita. La lasta Le Veneur vendis la kastelon al la franca ŝtato, kaj ekde 1944 ĝi estis restaŭrita. Ĝi estas nun mastrumata de Centre des monuments nationaux (CMN, Centro de monumentoj naciaj) kaj estas malfermita al la publiko.
Špindlerova bouda
Špindlerova bouda (ankaŭ Špindlerka aŭ Špindlerovka, germane: Spindlerbaude) estas montara budo en Gigantmontaro en Ĉeĥio ĉe limo kun Pollando proksime de Špindlerův Mlýn.
Historio
La devena budo estis konstruita fare de František Špindler en la jaro 1784. La budo dufoje forbrulis, nome en la jaroj 1826 kaj 1885, sed post incendioj ĝi estis ĉiam riparita. En la jaro 1914 estis al la budo alkondukita 8 kilometroj longa ŝoseo el Špindlerův Mlýn. Nuntempe la budo servas kiel hotelo.
Situo
Špindlerova bouda situas 4 kilometroj nordokcidente de Špindlerův Mlýn sub monteto Malý Šišák en supermara alteco 1198 metroj super maro. La loko estas idela elirpunkto de turismaj vojoj, ekz. sur Vojo de ĉeĥa-pola amikeco sur Pomezní Boudy. Špindlerka estas priservata de aŭtobusa linio el Špindlerův Mlýn.
Dum la dua mondmilito Špindlerova bouda servis kiel internaciejo por militkapitaj oficiroj el vicoj de franca, brita kaj usona armeoj.
Max Aitken
William Maxwell (“Max”) AITKEN Beaverbrook, 1-a barono de Beaverbrook, (n. 25-an de majo 1879 en Maple, Ontario, Kanado; m. 9-an de junio 1964 en Mickleham, graflando Surrey, Anglio) estis kanada-brita eldonisto kaj konservativa politikisto. Li estis membro de ambaŭ militaj kabinetoj de Britio dum la mondmilitoj.Aitken unuigis la tutan kanadan cementan industrion, per tio akiris profitegon. Poste li veturis al Anglio, kie oni elektis lin en 1910 parlamentano. Li estis sekretaro de Andrew Bonar Law(naskiĝinta same en Kanado) kaj helpis lin akiri gvidantecon de la konservativa partio en 1911.
Li agadis kun Law por formovi la liberalan ĉefministron H. H. Asquith favore al David Lloyd George en decembro de 1916. Aitken aĉetis tiam plimulton en la gazeto Daily Express, poste li fondis Sunday Express, aĉetis Evening Standard kaj Evening Citizen.
Post kiam li ne ricevis postenon en registaro de Lloyd George (1916), Aitken estis nomumita baroneto, sekvajare la nomon barono Beaverbrook.
Li estis membro de la registaro en 1918 kiel informada ministro. Li partoprenis en disigo de la postmilita koalicio de Lloyd George (1922). Li provis 1930–31 sensukcese forigi Stanley Baldwin el gvidanta pozicio de la partio.
Li estis konata en la 1930-aj jaroj kiel gazeta magnato kaj kiel gvidanto de la Unuiĝinta Imperia Partio. En la milita kabineto de Winston Churchill, li estis ministro pri la avioproduktado (1940–41) kaj pri provizado (1941–42).
Li estis ankaŭ komisiito en Usono pri la brita pruntado (1942). Li poste iĝis sigelgardisto (1943–45).
Großthiemig
Großthiemig estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Elbe-Elster de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Budoi
Budoi (budoj) (hungare: Bodonos) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 115 loĝantojn (slovakoj, hungaroj), en 1992 1 127. Ĝi estis unue menciita skribe en 1828. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Derna.
Gubernio Tojamo
La gubernio Toyama aŭ gubernio Tojamo (富山県 [to-jama -ken]; Hepburn/Kunrei: Toyama -) estas gubernio de Japanio. Administra centro de la gubernio estas la samnoma urbo Tojamo.
Olmalik
Olmalik (Олмалиқ), ruse Алмалык [Almalik] estas urbego en orienta Uzbekio, en la regiono Taŝkento. Pli frue la loknomo estis Almalik.
Jaguaro
Jaguaro (Panthera onca) estas felisedo de Suda kaj Centra Amerikoj. Misnomata Amerika tigro.
Lisková
Lisková (hungare Liszkófalu [liskOfalu]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Olmalik
Historio
Tuj apud Olmalik dum la mezepoko estis grava oazourbo Tunket, sed oni minadis ankaŭ ercojn. Tunket havis fortikaĵon kaj urbomurojn. Dum erao de caroj en tiu loko 2 apartaj vilaĝoj kuŝis. Ekde 1923 geologoj komencis esplori ercojn. Paŝo post paŝo oni minadis ercojn en la regiono, ĉefe kuprojn, plumbojn, zinkojn, molibdenojn, orojn, arĝentojn. Urbo Almalik estis fondita en 1951 de pluraj minaj kolonioj. Ekde 1958 oni minadis en la profundo anstataŭ surfaca minado.
Lisková
Situo
Lisková situas laŭ dekstra bordo de Váh (ponto estas), laŭ fervojo Poprad-Žilina, ĉefvojo estas en la alia riverobordo. Ružomberok troviĝas je 5 km.
Olmalik
Ekonomio
Ekde 1963 en Olmalik komencis fandadi kuprojn. En 1994 ĉesis la minado.
Lisková
Historio
La loko estis loĝata jam dum la ŝtonepoko kaj bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1252 en formo "Lysk". La hungara loknomo "Lizkfalva" aperis en 1391. En 1625 92 familioj loĝis tie. En 1784 931 vilaĝanoj loĝis en 109 domoj, en 1828 1423 vilaĝanoj loĝis en 187 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Liszkófalu 1543 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Liptó, al distrikto de Ružomberok, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1945 la faŝistoj murdis 25 vilaĝanojn pro nelegala partizana agado. En 2001 vivis en Lisková 2126 homoj, (2103 slovakoj).
Olmalik
Trafiko
Olmalik havas aŭtoŝoseon al la ĉefurbo. Inter 1967-2008 en la urbego troleoj liveris la pasaĝerojn, poste aŭtobusoj. La fervoja stacidomo troviĝas 18 km.
Jaguaro
Etimologio
La vorto jaguaro venas de la vorto îaûara [jaŭara] aŭ îagûara [jagŭara] el la tupia lingvo, indiĝena lingvo el Brazilo. Îaûara signifas "tiu, kiu mortigas per unu salto", kaj en la tupia la vorto estis uzata por ajna makula kato, kiu estas pli granda ol lupo.
La vorto eniris la portugalan lingvon en la formo jaguar [ĵagŭar], kiu disvastiĝis al multaj lingvoj tra la mondo.
Aspekto
Ĝi estas malpli granda ol tigro aŭ leono, nur 1,7 m (vosto mezuras 80 cm) kun hararo simila al leopardo, sed la rozoj estas pli grandaj.
Disvastiĝo
Oni trovas la jaguaron i.a. en jenaj ekoregionoj : la boliviaj jungaoj, Ĉako, Cerado, la napaj humidaj arbaroj, la paranaj-paraibaaj landinternaj arbaroj, la sud-andaj jungaoj, la sudokcident-amazonaj humidaj arbaroj, la talamankaj montaraj arbaroj, kaj la verakrucaj humidaj arbaroj.
Kutimaro
Tiu neotropisa specio estas tipa rabobesto kaŝanta sin sur arboj. Homon ĝi evitas, sed ĝi povas ataki ankaŭ homon, kiam ĝi estas vundita, kiam ĝi estas pelita en danĝeran situacion, kiam temas pri femalo kun idoj aŭ kiam ĝi jam gustumis homan karnon. Ĝia ŝatata manĝaĵo estas simioj. Ĝi kuŝas sternita sur branĉo tute senmova kaj atendas, kiam la predo mem venas al ĝia atingopovo. La predon ĝi tiras al supraj branĉoj, tial aliaj rabobestoj ne povas formanĝi la restaĵojn. Ĝi posedas potencan makzelon, kiu estas samforta ol aliaj multe pli grandaj felisedoj de la genro panteroj kiel tigro kaj leono.
Temas pri solema felisedo. Ĝi pariĝas rapide nur dum kelkaj sekundoj, sed povas fari tion centfoje tage; post tio la paro disiĝas.
Centro Amazonense
La mezoregiono de Centro Amazonense estas unu de la kvar mezoregionoj de la brazila subŝtato de Amazonio. Ĝi enhavas 30 municipojn po ses mikroregionoj.
Baiso
Baiso estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Reggio Emilia kaj la regiono Emilio-Romanjo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Carpineti, Castellarano, Prignano sulla Secchia (MO), Toano kaj Viano.
Masseret (stacidomo)
Masseret estas franca stacidomo sur linio Les Aubrais-Orléans -, situanta en Masseret, en departemento Corrèze, regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
Verda Partio de Bulgario
La partio Verda Partio de Bulgario - bulgare Зелена партия, Zelena Partija - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Bulgario. De 2005 ĝis 2009 ĝi estis parto de la Koalicio por Bulgario, alianco gvidita per la Bulgara Socialisma Partio. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.
Historio
La partio estis fondita la 28-an de decembro 1989 kiel la unua nova demokrata partio en Bulgario post la politikaj ŝanĝoj. Aleksandro Karakaĉanov iĝis la prezidanto. De 1991 ĝis 1992 ĝi estis implikita en la registaro. Ekde 2005 ĝi estis parto de la Koalicio por Bulgario gvidita fare de la Bulgara Socialista Partio en registaro ĝis 2009. En la bulgara parlamento la partio tiam reprezentiĝis per la vicministro pri justico, Dimitar Bongalov.
En 2009 kaj 2013 la partio ne partoprenis elektojn. En 2014 ĝi atingis 7 456 voĉojn en la parlamentaj balotoj, tio korespondas al 0,2 procentaĵoj de la voĉoj.
Tukumano
Tukumano (Tucumán [tukumAn]) estas la plej dense loĝata, kaj la plej malgranda laŭ terareo, de la provincoj de Argentino. Situanta en nordokcidento de la lando, tiu provinco havas ĉefurbon San Miguel de Tucumán, ofte mallongigita al Tucumán (Tukumano). Najbaraj provincoj estas, laŭhorloĝe kaj el nordo: Salta, Santiago del Estero kaj Katamarko. Ĝi havas kromnomon El Jardín de la República (La Ĝardeno de la Respubliko), ĉar ĝi estas tre produktiva agrikultura areo.
Listo de nederlandaj urboj
Jen listo de urboj de Nederlando.
Plej grandaj urboj
Jen la plej grandaj urboj de Nederlando, laŭ loĝantoj (2018):
Urboj (aŭ vilaĝoj) kun stratnomo Esperanto aŭ Zamenhof en Nederlando
Vidu ankaŭ: Listo de ZEO-j en Nederlando
István Incze (pentristo)
INCZE István (ince) rumanuja hungara pentristo naskita en Kézdivásárhely la 21-an de septembro 1905 kaj mortinta en Târgu Mureş la 11-an de aŭgusto 1978.
Biografio
Incze studis inter 1930-33 en Belarta Altlernejo de Kluĵo kaj Temeŝvaro de Kluĵo kaj poste en 1935 en Belarta Altlernejo de Bukareŝto. Li instruis desegnon en Târgu Mureș. Inter 1933-44 li estis ano kaj ekspozicianto de Barabás Miklós Céh. Lin influis la pentrado la la francaj impresionistoj, precipe Vincent van Gogh. Lia majstro estis Aurel Ciupe.
(13284) 1998 QB52
(13284) 1998 QB52 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Milhac-d'Auberoche (stacidomo)
Milhac-d'Auberoche estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Milhac-d'Auberoche, en departemento , regiono Nova Akvitanio.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de alvokbusoj Nova Akvitanio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Coutras - Tulle (621000).
Grupa ago
En matematiko, simetria grupo priskribas ĉiujn simetriojn de objektoj. Ĉi tio estas formaligita per la nocio de grupa ago: ĉiu elemento de la grupo "agas" tiel, ke ĝi permutas laŭ "simetrio" elementojn de iu aro. En ĉi tia situacio, la grupo estas ankaŭ nomata permuta grupo (aparte se la aro estas finia aŭ ne estas vektora spaco) aŭ transforma grupo (aparte se la aro havas strukturon de vektora spaco kaj la elementoj de la grupo agas kiel ĝiaj linearaj transformoj). Permuta prezento de grupo G estas prezento de G kiel grupo de permutoj de iu aro (precipe, se la aro estas finia). Ĝi povas esti ekvivalente priskribita ankaŭ kiel grupa prezento de G per permutaj matricoj kaj estas kutime konsiderata en la finidimensia kazo - ĝi estas la sama kiel grupa ago de G sur ordita bazo de vektora spaco.
Difino
Se \mathrm{G} estas grupo kaj \mathrm{X} estas aro, tiam grupa ago de \mathrm{G} sur \mathrm{X} estas duvalenta operacio (kies apliko al  kaj  estas notacie g \cdot x), kiu kontentigas jenajn du aksiomojn:
El ĉi tiuj du aksiomoj sekvas, ke por ĉiu, la funkcio, kiu surĵetas al g \cdot x, estas dissurĵeto de \mathrm{X} al \mathrm{X}. Tial oni povas alternative kaj ekvivalente difini grupan agon de \mathrm{G} sur \mathrm{X} kiel grupan homomorfion, kie \mathcal{X} estas simetria grupo sur \mathrm{X}, t.e. la grupo de ĉiuj dissurĵetoj de \mathrm{X} al \mathrm{X}.
Pri grupa ago, oni alivortume diras, ke G agas sur aro X.
Ekzemploj
<!--
(Klavas, Tipoj) de (agoj, agas)
La ago de G sur X estas (nomita, vokis)
Ĉiu libera ago sur ne-malplena aro estas konscienca. Grupo G (agoj, agas, operacias, aktoj, aktas) konscience sur X (se kaj nur se, se... kaj nur tiam) la homomorfio G → _Sym_(X) havas bagatela kerno. Tial, por konscienca ago, G estas izomorfia al permuta grupo sur X; aparte, G estas izomorfia al ĝia bildo en _Sym_(X).
La ago de (ĉiu, iu) grupo G sur sin per (maldekstre, restis) multipliko estas regula, kaj tial konscienca kiel bone. Ĉiu grupo povas, pro tio, esti enigita en la simetria grupo sur ĝia posedi eroj, _Sym_(G) — rezulto sciata kiel _Cayley_'s teoremo.
Se G ne (ago, agi, operacii, akto) konscience sur X, unu povas facile (modifi, aliigi) la grupo al ricevi konscienca ago. Se ni difini N = {g en G : g·x = x por ĉiuj x en X}, tiam N estas normala subgrupo de G; ja, ĝi estas la kerno de la homomorfio G → _Sym_(G). La kvocienta grupo G/N (agoj, agas, operacias, aktoj, aktas) konscience sur X per opcio (_gN_)·x = g·x. La originala ago de G sur X estas konscienca se kaj nur se N = {e}.
(Orbitoj, Orbitas) kaj (stabiligiloj, stabiligas)
Konsideri grupo G agante sur aro X. La orbito de punkto x en X estas la aro de eroj de X al kiu x povas esti movita per la eroj de G. La orbito de x estas signifita per _Ĝ_:
La difinantaj propraĵoj de grupo garantii (tiu, ke) la aro de (orbitoj, orbitas) de X sub la ago de G forma subdisko de X. La asociita ekvivalentrilato estas difinita per (diranta, dirante) x ~ y (se kaj nur se, se... kaj nur tiam) tie ekzistas g en G kun g·x = y. La (orbitoj, orbitas) estas tiam la (ekvivalento-klasoj, ekvivalentklasoj) sub ĉi tiu rilato; du eroj x kaj y estas ekvivalento (se kaj nur se, se... kaj nur tiam) ilia (orbitoj, orbitas) estas la sama, kio estas _Ĝ_ = Gy.
La aro de ĉiuj (orbitoj, orbitas) de X sub la ago de G estas skribita kiel X/G, kaj estas (nomita, vokis) la rilato de la ago; en geometria (situacioj, situacias) ĝi (majo, povas) nomiĝi la orbita spaco.
Se Y estas subaro de X, ni skribi _GY_ por la aro { g·y : y \in Y kaj g \in G}. Ni (voko, voki) la subaro Y invarianto sub G se _GY_ = Y (kiu estas ekvivalento al _GY_ ⊆ Y). En (tiu, ke) (kesto, okazo), G ankaŭ operacias sur Y. La subaro Y estas (nomita, vokis) (fiksita, neŝanĝebligita) sub G se g·y = y por ĉiuj g en G kaj ĉiuj y en Y. Ĉiu subaro tia (fiksis, neŝanĝebligita) sub G estas ankaŭ invarianto sub G, sed ne (malvirto, ŝraŭbtenilo) _versa_.
Ĉiu orbito estas invarianta subaro de X sur kiu G (agoj, agas, operacias, aktoj, aktas) transitive. La ago de G sur X estas transitiva se kaj nur se ĉiuj eroj estas ekvivalento, signifo (tiu, ke) estas nur unu orbito.
Por ĉiu x en X, ni difini la stabiligila subgrupo de x (ankaŭ (nomita, vokis) la izotropeca grupo aŭ malgranda grupo) kiel la aro de ĉiuj eroj en G (tiu, ke) (fiksi, neŝanĝebligi) x: Ĉi tiu estas subgrupo de G, kvankam tipe ne normala unu. La ago de G sur X estas libera se kaj nur se ĉiuj (stabiligiloj, stabiligas) estas bagatela. La kerno N de la homomorfio G → _Sym_(X) estas donita per la komunaĵo de la (stabiligiloj, stabiligas) Gx por ĉiuj x en X.
(Orbitoj, Orbitas) kaj (stabiligiloj, stabiligas) estas ne nerilata. Por (fiksis, neŝanĝebligita) x en X, konsideri la mapo de G al X donita per g \mapsto g·x. La bildo de ĉi tiu mapo estas la orbito de x kaj la _coimage_ estas la aro de ĉiuj maldekstraj klasoj de Gx. La norma rilata teoremo de aroteorio tiam donas natura (dissurĵeto, bijekcio) inter G/Gx kaj _Ĝ_. Aparte, la (dissurĵeto, bijekcio) estas donita per _hG_x \mapsto h·x. Ĉi tiu rezulto estas sciata kiel la orbito-stabiligila teoremo.
Se G kaj X estas finia tiam la orbito-stabiligila teoremo, kaj ankaŭ Lagrange-a teoremo, donas Ĉi tiu rezulto estas aparte utila ekde ĝi povas esti (dungita, dungita) por (kalkulo, kalkulanta) (argumentoj, argumentas).
(Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke) se du eroj x kaj y aparteni la sama orbito, tiam iliaj stabiligilaj subgrupoj, Gx kaj Gy, estas izomorfia. Pli detale: se y = g·x, tiam Gy = _gG_x g−1.
Rezulto proksime rilatanta al la orbito-stabiligila teoremo estas _Burnside_'s lemo: kie Xg estas la aro de punktoj (fiksis, neŝanĝebligita) per g. Ĉi tiu rezulto estas ĉefe taŭga kiam G kaj X estas finia, kiam ĝi povas esti interpretita kiel sekvas: la nombro de (orbitoj, orbitas) estas egala al la averaĝa nombro de punktoj (fiksis, neŝanĝebligita) por grupa ero.
_Morphisms_ kaj (izomorfioj, izomorfias) inter G-aroj
Se X kaj Y estas du G-aroj, ni difini _morphism_ de X al Y al esti funkcio f : X → Y tia (tiu, ke) f(g.x) = g.f(x) por ĉiuj g en G kaj ĉiuj x en X. _Morphisms_ de G-aroj estas ankaŭ (nomita, vokis) (egalvarianteco, egalvarianta) (mapoj, mapas) aŭ G-(mapoj, mapas).
Se tia funkcio f estas (dissurĵeta, bijekcia), tiam ĝia inverso estas ankaŭ _morphism_, kaj ni (voko, voki) f izomorfio kaj la du G-aroj X kaj Y estas (nomita, vokis) izomorfia; por ĉiuj praktika (celoj, celas), ili estas nediferencigebla en ĉi tiu (kesto, okazo).
Iu ekzemplo (izomorfioj, izomorfias):
Kun ĉi tiu nocio de _morphism_, la kolekto de ĉiuj G-aroj (formoj, formas) kategorio; ĉi tiu kategorio estas _topos_.
Kontinuaj grupaj agoj
Unu ofte konsideras kontinuaj grupaj agoj: la grupo G estas topologia grupo, X estas topologia spaco, kaj la mapo G &(tempoj, tempas); X &_rarr_; X estas kontinua kun respekto al la (produkto, produto) topologio de G &(tempoj, tempas); X. La spaco X estas ankaŭ (nomita, vokis) G-spaco en ĉi tiu (kesto, okazo). Ĉi tiu estas ja ĝeneraligo, ekde ĉiu grupo povas esti konsiderata topologia grupo per uzanta la diskreta topologio. Ĉiu (konceptoj, konceptas) prezentita pli supre ankoraŭ laboro en ĉi tiu ĉirkaŭteksto, tamen ni difini _morphisms_ inter G-(spacoj, kosmoj, spacetoj) al esti kontinua (mapoj, mapas) kongrua kun la ago de G. La rilato X/G heredas la rilata topologio de X, kaj estas (nomita, vokis) la rilata spaco de la ago. La pli supre (propozicioj, frazoj, ordonoj) pri (izomorfioj, izomorfias) por regula, libera kaj transitiva (agoj, agas) estas jam ne valida por kontinuaj grupaj agoj.
Ago de grupo G sur loke kompakta spaco X estas _cocompact_ se tie ekzistas kompakta subaro A de X tia (tiu, ke) _GA_=X. Por pozitive nekontinua ago, _cocompactness_ estas ekvivalento al kompakteco de la rilata spaco X/G.
Forte kontinua grupa ago kaj glata vektoro
Se estas ago de topologia vektora spaco V sur alia topologia vektora spaco A, unu diras (tiu, ke) ĝi estas forte kontinua se por ĉiuj a\in A, la mapo  estas kontinua kun respekto al la respektiva (topologioj, topologias).
Tia ago konkludi ago sur la spaco de kontinua funkcio sur A per.
La spaco de glata vektoro por la ago \alpha estas la subspaco de A de eroj a tia (tiu, ke) estas glata, kio estas ĝi estas kontinua kaj ĉiuj derivaĵoj estas kontinua. -->
Escó
Loknomo
Ĝia nomo rilatas al la rivero Esca. Ĝi estas preskaŭ certe loknomo de origino kelta (kiel rivero Esk en Skotlando).
Malgranda Negoca Administracio
La Malgranda Negoca Administracio (Small Business Administration, mallongigita SBA) estas usona registara instanco kiu provizas subtenon al komercaj entreprenistoj kaj malgrandaj firmaoj. La misio (celo) de SBA estas "subteni kaj fortigi la ekonomion de la nacio per ebligado de la establado kaj vivtenado de malgrandaj firmaoj, kaj helpi en la ekonomia restaŭrado de komunumoj post katastrofoj". Oni resumas la agadon de la SBA kiel la "3 C-oj" (t.e. "3 K-oj"): Kapitalo, Kontraktoj, kaj Konsilado.
Escó
Geografio
Escó situas apud la akvorezervujo Yesa, kiu digas la akvojn de la rivero Aragono, sur la suda deklivo de la "Sierra de Leyre" (montaro Leyre), kiu markas la limon de la provinco Zaragozo kun Navaro, kaj kiu formas parton de la unuaj promontoroj de Pireneoj, sur la deklivo de monteto kun klara kaj larĝa vido suden, kaj al la ebenaĵo nun okupata de la akvujo kaj al montaro "Nobla", kiu okupas la sudan bordon de la akvorezervujo, distinginte malproksime la montaron "La Sarda" kaj la montaro "Sankta Domingo".
Malgranda Negoca Administracio
SBA liveras monpruntojn pere de bankoj, kreditaj unuiĝoj, kaj aliaj pruntedonantoj, kiuj kunlaboras kun SBA. SBA donas registare apogitan garantion pri parto de la pruntaĵo. Post 2008 oni plifortigis la garantiojn ĝis 90 procentoj de la pruntaĵo, por kontraŭpezi la tiaman frostiĝon de normalaj kreditoj rimedoj. La administracio pruntedonis je rekorda nivelo fine de 2010.
Escó
Geografio
Aŭtovojo etendiĝas laŭ la ebenaĵo, piede kaj nur je kelkaj metroj de la urbo, ligante la urbon Berdún kun Liédena, en Navaro.
Malgranda Negoca Administracio
SBA helpas gvidi la klopodojn de la federacia registaro, ke 23 procente el la unuarangaj registaraj kontraktoj ricevu malgrandaj firmaoj, kaj interalie celas certigi ke iuj kontraktoj atingas firmaojn posedatajn de virinoj kaj de veteranoj vunditaj dum militservado.
Escó
Historio
Malgraŭ ĝia nuna stato de forlaso, la historio de ĉi tiu kaŝita loko estas tre interesa. En Escó kaj en ĝia ĉirkaŭaĵo estis homoj ekde la Bronzepoko, kaj restaĵoj de keltaj kaj romiaj tempoj estis trovitaj en la areo. En la unua jarmilo antaŭ Kristo, la "iakketanoi" (jaketanoj) eniris tien kaj restis kiel setlantoj en tiuj teroj. Komencante en la 6-a jarcento de nia erao, ekzistis ondo de belgaj keltoj, kiuj ekloĝis en la areo, la "suessetanoi" (suesetaoj).
Malgranda Negoca Administracio
SBA havas minimume unu oficejon en ĉiu usona subŝtato. Krome, la instanco subtenas kunkonsilantojn, inkluzive de ĉ. 900 "Centroj por Evoluigado de Malgrandaj Firmaoj" (ofte situantaj en universitatoj kaj aliaj altlernejoj), 110 Centroj por Virina Komerco, kaj SCORE, korpuso de spertaj kaj volontulaj komercistoj-mentoroj, kun ĉ. 350 lokaj filioj. Tiuj konsilaj servoj helpas al pli ol miliono da entreprenistoj kaj estroj de malgrandaj firmaoj ĉiujare. En januaro 2012, prezidento Obama anoncis, ke post pli ol dek jaroj da malpli alta statuso, li intencas relevi SBA al ministeria nivelo.
Escó
Historio
En la 1960-aj jaroj, la plej granda parto de ĝia teritorio estis eksproprietigita (kune kun tiuj de Ruesta kaj Tiermas) por la konstruado de la Yesa-rezervujo, kun kiu la urbo komencis sian malkreskon. Sed ĝi ne estas senhomigita, ankoraŭ loĝas en ĝi 3 najbaroj en unu el la bonkondiĉoj, kiuj ankoraŭ restas en la urbo.
Escó ankaŭ iĝis grava strategia enklavo kun kastelo dum la Mezepoko. Reĝo Pedro II de Aragono promesis la kastelon de Escó, kune kun aliaj fortikaĵoj, al Sancho VII el Fuerte de Navarra.
En la jaro 1414, Fernando la 1-a de Aragono definitive aligis la kastelon kaj lokon de Escó al la Krono de Aragono.
Madoz, aŭtoro de la "Geografia Statistika Historia Vortaro de Hispanio kaj ĝiaj transmaraj havaĵoj", vizitis Escó en la mezo de la 19-a jarcento.
En 1959 Escó havis proksimume 250 loĝantojn kaj estis la plej malgranda el la tri urboj, kiuj estis senhomigitaj, kiam la Yesa-rezervujo estis konstruita (la aliaj estas Tiermas kaj Ruesta). De tie la urbo komencis sian akcelitan malkreskon.
Ĝis la 1970-aj jaroj, homoj daŭre loĝis en Escó, sed poiome ĝiaj najbaroj foriris al la grandaj urboj serĉante pli bonan vivon. Kaj tiel postlasis ne nur popolo, sed ankaŭ vivmaniero, kulturo kaj valoraj tradicioj.
De urbo de 250 loĝantoj en la kvindekaj jaroj, ĝis 4 loĝantoj hodiaŭ. Tio estas la realo de Escó, kies nunaj loĝantoj dediĉas sin al paŝtado de ŝafoj.
Estas menciinde
Escó, Tiermas kaj Ruesta, tri forlasitaj urboj ĉirkaŭ Yesa, ne estis rektaj viktimoj de la konstruado de la rezervujo, sed ili suferis flankajn damaĝojn. Kaj estas, ke en la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento, por efektivigi la akvujan projekton, estis necese eksproprigi multajn terenojn en la areo. Tiel, sen tero por ekspluati, multaj el la loĝantoj de tiuj urbetoj kiuj laboris en la kampoj poiome forlasis ilin por translokiĝi al aliaj municipoj aŭ al grandaj urboj.
La "Asocio por la rekonstruo de Escó" laboras konscience, por ke la urbo estu denove loĝata. La posedanto de la urbeto estas "Hidrografia Konfederacio de la rivero Ebro", kiu rifuzis la petojn de reverso. Estas bedaŭrinde, ke ĉi tiu Historia-Arta Loko trairita de la "Jakoba Franca Vojo", ĝia detruo estas tiel progresinta, sen ke la administracio faru ion por ripari ĝin”.
Žofín (Horní Podluží)
Žofín (Sophienhain) estas vilaĝo en Ĉeĥio, loka parto de municipo Horní Podluží. Ĝi troviĝas proksimume 0,5 km nordoriente de Horní Podluží. Estas ĉi tie registritaj 15 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Žofín situas en katastra teritorio Horní Podluží kun areo 7,33 km².
Historio
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1833.
Stacio Sanyō-Shioya
Stacio Sanyō-Shioya (japane: 山陽塩屋駅 [San'jō-Ŝioja-eki], angle: Sanyō Shioya Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Tarumi, Kobe, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Sanyō: Linio Elektra Fervojo Sanyō (ĉefa).
Oberschlatt
Ekzisas du lokoj kun la nomo Oberschlatt:
Tielt (Belgio)
Tielt (nederlande: [TILT]) estas municipo en Belgio, kiu en la jaro 1825 ricevis la honortitolon "urbo". Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto Tielt.
Ekde 1977 la municipoj Aarsele, Kanegem kaj Schuiferskapelle apartenas al Tielt, la ĉefa municipo.
Partneraj urboj
Tielt kaj kvar aliaj urboj de Eŭropo interligiĝas kiel partneraj urboj:
Béla Karizs
Béla Karizs [kariĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Karizs Béla estis hungara aktoro, operkantisto (tenoro), operetkantisto.
Béla Karizs naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Béla Karizs studis en aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi kaj Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. Inter 1953-1957 li estis membro de Operetoteatro (Budapeŝto), inter 1957-1962 de Teatro de Kecskemét, inter 1962-1997 de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1986 li ricevis ankaŭ filman rolon. Li ricevis premiojn en 1978 kaj 1988. Postmorte en 2002 li iĝis "eterna membro de la Operejo".
Norte Amazonense
La mezoregiono de Norte Amazonense estas unu de la kvar mezoregionoj de la brazila subŝtato de Amazonio. Ĝi enhavas ses municipojn po du mikroregionoj.
Bucuroaia
Bucuroaia [bukurŭaja] (hungare: Bokorvány) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 610 loĝantojn (rumanoj), en 1992 555. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Copăcel.
Konstitucia amendo
Konstitucia amendo estas modifo de konstitucio de ŝtato, organizaĵo aŭ alia tipo de ento. Amendoj estas ofte intermetitaj en gravaj sekcioj de ekzistanta konstitucio, rekte modifante la originan tekston. Inverse, ili povas esti aldonitaj al la konstitucio kiel suplementaj kromaĵoj (kodiciloj), tiel ŝanĝante la kadron de regeco sen sanĝi la ekzistantan tekston de la dokumento.
Plej konstitucioj postulas, ke amendoj ne povas esti aprobitaj sen esti aprobitaj per speciala proceduro kiu estas pli postulema ol aliaj postulitaj por ordinara leĝaro. Ekzemploj de tiaj specialaj proceduroj estas supermajoritatoj en la parlamento, aŭ rekta aprobo fare de la voĉdonantaro pere de referendumo, aŭ eĉv kombino de ambaŭ aŭ pli diferencaj specialaj proceduroj. Referendumo por amendi la konstitucio povas esti en kelkaj jurisdikcioj proponitaj pere de popoliniciato.
Aŭstralio kaj Irlando estas ekzemploj de konstitucioj kiuj postulas, ke ĉiuj amendoj estu unue aprobitaj de la parlamento antaŭ estis proponitaj al la popolo; ĉe Irlando, simpla majoritato de la voĉdonantaro estas la nura postulo, dum pli kompleksa serio de kriterioj estas necesa en Aŭstralio (ankaŭ majoritato de voĉdonoj en majoritato de ŝtatoj estas necesa). Svisio havas proceduron similan al tiu de Aŭstralio.
Masseret
Masseret estas franca situanta en departemento Corrèze, regiono Nova Akvitanio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Masserétois.
Militistaro de la Eŭropa Unio
La militistaro de la Eŭropa Unio nuntempe konsistas el la pluraj naciaj armitaj fortoj aŭ armeoj de la 27 membraj ŝtatoj de la Unio, ĉar pri defendo restas respondecaj unuavice naciaj ŝtatoj. Eŭropa integriĝo tamen estis profundigita sur ĉi tiu kampo en la lastaj jaroj, kun la starigo de filio laŭ Ofta Sekureco kaj Defenda Politiko (CSDP) de la Ofta Fremda kaj Sekureca Politiko (CFSP) de la Unio kaj aldone la kreo de apartaj internaciaj fortoj por defendo de la EU. Pluraj CSDP-militistaj operacioj estis dislokitaj en la lastaj jaroj.
Herrmannsacker
Herrmannsacker estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Nordhausen de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata Verwaltungsgemeinschaft Hohnstein/Südharz, kun administra centro en la komunumo Harztor. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Ferenc Modrovich
Ferenc Modrovich [modroviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Modrovich Ferenc estis hungara inĝeniero, profesoro.
Ferenc Modrovich naskiĝis la  en Magyaróvár, li mortis la  en Sopron.
Biografio
Ferenc Modrovich studis en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo de Selmecbánya inter 1905 kaj 1909, poste li faris la kutimajn ekzercajn laborojn en reĝa arbaro de Besztercebánya. Li akiris diplomon en 1911, poste li laboris plu en la reĝa arbaro jam kiel inĝeniero. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, li okupiĝis pri konstruadoj de fervojoj, pontoj, tuneloj por la armeo. Post la mondomilito li laboris en la agrikultura ministerio, sed lia ĉefa tasko estis konstrui arbaran fervojon en Bükk. En 1923 li estis nomumita katedrestro en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron) en instrua rango eksterordinara profesoro (post 4 jaroj ordinara publika profesoro). Li estis dekano en la lernojaroj 1932, 1933, 1941, 1945. En 1944 li establis grundomekanikan laboratorion.
Quino
Joaquín Salvador Lavado (artista nomo Quino, naskiĝis la 17-an de julio 1932 en Mendoza, mortis la 30-an de septembro 2020) estis argentina bildstriisto, la kreinto de la bildstria serio Mafalda. Li gajnis multe da internaciaj premioj kaj honorigojn dum sia kariero. En 1982 li estis elektita "bildstria desegnisto de la jaro". En 2000 li ricevis la premion Quevedos pri desegna humuro.
Bardi
Bardi estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Emilio-Romanjo kaj en la provinco Parma. Kristana patrono de la komunumo estas Johano la Baptisto.
Starlog
Starlog estis sciencfikcia revuo kreita en 1976 kaj ĉefe pri Star Trek ĉe ĝia komenco. Kerry O'Quinn kaj Norman Jacobs estis la kreintoj kaj ĝi estis publikigita de Starlog Group, Inc. en aŭgusto 1976.
"Starlog" naskiĝis el la fanaro de Star Trek, sed ankaŭ estis inspirita de la sukceso de la revuo Cinefantastique, kiu estis la modelo de la novaĵoj pri Star Trek kaj Star Wars. Starlog, kvankam ĝi nomis sin sciencofikcia revuo, fakte ne enhavis fikcion. La ĉefa fokuso de la revuo estis la kritiko de sciencfikciaj aĵoj - libroj, filmoj, kaj televidserioj - kaj enseoj pri tio. La revuo ekzamenis la sciencfikcion kaj uzis intervjuojn kaj trajtojn kun artistoj kaj verkistoj kiel ĝia fundamento.
En aprilo de 2009, Starlog oficiale finis sian presitan eldonajon, movante 33 jarojn da materialo (374 eldonoj) al enretan revuon eldonita de The Brooklyn Company, direktita de Thomas DeFeo, prezidanto de Fangoria.
Kenjo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1956 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento krom en tiu de 1976, kiam multaj afrikaj teamoj plifortigis la protestojn kontraŭ la apartismo en Sud-Afriko, kaj de 1980, kiam la teamo aliĝis al la bojkoto gvidita de la usona teamo pro la sovetunia invado de Afganio fine de 1979. En vintraj olimpikoj nur ekde 1998 ĝis 2006 kaj en 2018 estis kenjaj partoprenantoj.
La teamo ĝis la stato de 2021 sume atingis ekzakte 113 medalojn, ĉiujn akiritajn en someraj olimpikoj: Temas pri 35 oraj,  42 arĝentaj kaj  36 bronzaj medaloj. Per tio sume la teamo en ĉiuj olimpikoj havas la 35-an rangon.
Pri unuopaj tekstoj pri la kenja teamo en unuopaj someraj olimpikoj vidu ligilojn en la navigilo "Nacia teamo de Kenjo" sube de la paĝo. Pri vintraj olimpikoj ne estas tiom detalaj tekstoj, ĉar ne estas tiom da informoj.
Kunordigas la teamon la Kenja Olimpika Komitato.
Traian (Doba)
Traian (Doba) [trajan] (Újbagos u:jbagoŝ) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Doba.
Zmitrok Bjadulja
Zmitrok Bjadulja (beloruse Зміток Бядуля): vera nomo estas Samuelo Plaŭnik (beloruse - Самуіл Плаўнік) (23-an de marto 1886, vilaĝo Pasadzec apud Lahojsk (en nuntempa Minska regiono) - 3-an de novembro 1941 apud Uralsk, Rusio), estis belorusa poeto kaj prozisto.
Biografio
Nsakiĝis en malriĉa juda familio. Lia patro estis rentisto, eta vendisto, amis muzikon - ludis violonon. Avo, sola en urbeto forĝisto, havis propran bibliotekon. La knabo lernis en komenca hebrea lernejo - ĥedero, poste en lernejo por rabenoj - jeŝivao. Scipovis hebrean, jidan, germanan, belorusan, rusan kaj iom polan lingvojn. Iomtempe laboris kiel hejma instruisto de hebrea lingvo. Jam infanaĝe Zmitrok Bjadulja verkis hebrelingvajn versojn, sed kiel lia debuto en literaturo nomas la jaro 1907, kiam li komencis verki ruslingvajn versojn, kaj sendi ĝin en ĉefurbajn ĵurnalojn. Tie versojn oni laŭdis sed ne presis. Unua beloruslingva verko de komencanta aŭtoro estis presita en gazeto "Nia Kampo". Fruaj verkoj de la poeto havas influon de simbolismo.
En la jaro 1912 Bjadulja translokiĝis en Vilno kie li laboris en forstista entrepreno, poste, en redakcio de "Nia Kampo" kune kun Janka Kupala. Rakontoj verkitaj tiatempe iĝis klasikaĵoj en belorusa literaturo. Somere 1915 li forveturis el Vilno, kaj enloĝiĝis en Minsko kie oficis en belorusa komitato pri rifuĝintoj. Post Oktobra revolucio kelkaŭ jaroj laboris en diversaj gazetoj. En la jaro 1926 komencis labori en Instituto pri belorusa kulturo, redaktis ĵurnalo pri regiona geografio kaj folkloro "Nia lando". Membris en Literatura Unio "Junularo", poste en Literatura unio "Altaĵo".
En komenco de Granda Patriota milito estis evakuita el Belorusio. Membro de Verkista unio de USSR de 1934.
Verkaro
Unua presita verko - beloruslingva "Kantas noktazilistoj" (1912). Dum 1911-1912 estis presitaj ruslingvaj versoj en ĵurnaloj de Sankt-Peterburg kaj Vilno. En la jaro 1913 estis eldonita lirika verkaro "Bildetoj".
Post revolucio estis eldonitaj versaroj "Sub patrolanda ĉielo" (1922), "Poemoj" (1927) prozaj verkaroj "Rakontoj" (1926), "Elektitaj rakontoj" (1926), "Tanzilia" (1927), "Delegitino" (1928), "Tri fingroj" (1930), "Eksterordinaraj historioj" (1931), "Sur trapasitaj vojoj" (1940), noveloj "Najtingalo" (1928) (estis filmita kaj surscenigita en la jaro 1937, samnoma baleto en 1939), "Alproksimiĝo" (1935), "En praarbaregoj" (1939), duvoluma romano "Jazep Kruŝinski" (1929-1932), "Elektitaj verkoj"(1934), verkis fabelojn kaj versojn por infanoj, ekzemple fabelo "Ora tabakujo" fondita sut folklora fabelo pri tio, kiel kamparulo malliberogis Morton, esploro "Kredo, servuto kaj libero en belorusaj popolaj fabeloj kaj kantoj" (1924), libro de eseoj "Deko" (1930).
Literaturo
Кульбянкова І. М. Змітрок Бядуля пра нацыянальнае адраджэне: (на прыкладзе невядомых і малавядомых твораў) / І. М. Кульбянкова //Беларусскае Асветніцтва: вопыт тысячагоддзя: Матэрыялы Міжнароднага кангрэса (Мінск, 20-21 кастрычніка 1998 г.). Мінск, 1998. Кн. 2. С. 32-34.
Preĝejo de Kristo Reĝo (Ostrava)
Preĝejo de Kristo Reĝo troviĝas en ostrava urba parto Svinov.
Ties historio komencis en la jaro 1911, kiam estis destinita Preĝeja unueco de sanktaj Johano kaj Paŭlo. Ĝia tasko estis prepari kondiĉojn por konstruado de nova sanktejo. Tiun oni komencis konstrui en la jaro 1928 kaj finita ĝi estis je unu jaro pli poste. La 9-an de novembro 1931 poste estis en Svinov destinita la paroĥo mem.
La preĝejo mem estas simpla ununava konstruaĵo kun simpla sela tegmento. Tiun emfazigas turo kovrita per kvarflanka prisma tegmento. Antaŭ enirejo en la templan navon troviĝas antaŭĉambro kun tri arkoj.
Aparan
Aparan (armene: Ապարան; ĝis 1935, Baŝ Aparan) estas urbo en Armenio, situanta en la provinco Aragacotno, je 50 kilometroj nord-okcidente de Erevano. Ĝi havas miksitan loĝantaron de armenoj kaj kurdoj (jezidoj), kalkulante 5,711 en la censo de 2001. La urbo estis nomita Baŝ Aparan (Բաշ-Ապարան) ĝis 1935.
Etimologio
Oni ofte kredas, ke la nomo de Aparan devenas de la armena vorto Aparank, signifanta reĝan palacon. Tamen, tra la historio, la urbo estis konata kun malsamaj nomoj inkluzive de Kasagh, Paraznavert, Abaran kaj Abaran Verin. Poste, ĝi estis konata kiel Bashŝ Aparan (Բաշ Ապարան) ĝis 1935, kiam la nomo estis finfine ŝanĝita al Aparan.
Frua historio kaj mezepoko
La unua referenco al la urbo Aparan estis farita de Ptolemeo dum la 2-a jarcento. Ptolemeo nomis la setlejon Kasala; la helenigita versio de la armena nomo de Kasagh. Ĝi estis la centro de kantono Nig de la provinco Ajrarato de la antikva Armenio. Kasagh estis sub la administrado de la armena nobela familio Gntunik, sub la regado de la arsakida dinastio de Armenio. La Gntunikaj princoj fondis la Bazilikon de Kasagh antaŭ la fino de la 4-a kaj komenco de la 5-a jarcentoj.
Inter la 9a a.K kaj 11a jarcentoj, Aparan estis parto de la Bagratida Armenio. Ekde la 10-a jarcento, la setlejo Kasagh iĝis konata kiel Aparan. La nova nomo originis de la vilaĝo Aparank situanta en la provinco Moksoene de la Reĝlando Armenio, kiam iuj restaĵoj de la praa armena monaĥejo Sankta Kruco de Aparan estis transdonitaj al la urbo Kasagh.
Post la falo de Anio sub la bizancanoj en 1045, la selĝukoj okupis plej grandan parton de la Armena Altebenaĵo de 1064. Meze de la 13-a jarcento, Armenio iĝis parto de la Ilĥanlando de la Mongola Imperio.
Ekde la lasta kvarono de la 14-a jarcento, la sunaisma tjurka tribo ak-kojunloj transprenis Armenion, inkluzive de Aparan, antaŭ esti invadita de Timur en 1400. En 1410, Armenio falis sub la regado de la ŝijaisma tjurka tribo kara-kojunloj.
Frua moderna periodo
Inter 1502 kaj 1828, Armenio iĝis parto de la persa ŝtato sub la regado de safavidoj, afŝaridoj kaj kaĝaroj kun mallongaj periodoj de otomana regado inter 1578 kaj 1603 kaj poste inter 1722 kaj 1736. Aparan estis parto de la Ĥanato de Erevano sub la regado de Irano.
En la 16-a jarcento, la latina diocezo de Naĥiĉevano estis translokigita al pli centra Aparan, pli proksime al la realaj katolikaj komunumoj. Ĉirkaŭ 1620, Gregorio la 15-a instigis la fondon de Fratres Unitores (ekskluziva armena branĉo de dominikanoj) seminario en Aparan. La sidejo leviĝis la 21-an de februaro 1633 kiel ne-metropola ĉefepiskopejo Naĥiĉevano, sed la dioceza agado ŝajne efike haltis post tiu jarcento. Ĝi estis subpremita en 1847, ŝajne vaka ekde 1765, ĉar ĝiaj fideluloj fuĝis de la lando dum la detruaj militoj inter la otomanoj kaj safavidoj.
La armena historiisto Zakaria de Kanaker, uzis la nomon Kasagh por aludi Aparan dum la 17-a jarcento. Komencante de la 18-a jarcento, Aparan iĝis konata kiel Baŝ Aparan en persaj kaj turklingvaj dokumentoj.
Moderna historio
Dum la jaroj de la Armena genocido multaj armenaj rifuĝintaj familioj alvenis en Baŝ-Aparan de la okcident-armenaj urboj Van, Muŝ, Alaŝkert kaj Karin inter 1914 kaj 1918. Multaj aliaj familioj ankaŭ alvenis de la orienta armena urbo Ĥoj.
La urbo estis la loko de la Batalo de Aparan kontraŭ la turka armeo la 21-an de majo 1918, dum la militkampanjo en Kaŭkazio de la Unua Mondmilito, kiam la turka invado de la ĵus sendependa Respubliko Armenio estis turnita. Dum la mallonga periodo de sendependeco, Baŝ Aparan fariĝis gavar (administra distrikto) de Armenio.
Sub la sovetia regado fondiĝis la rajono Baŝ Aparan en 1930. En 1935 la nomo estis oficiale ŝanĝita al Aparan. En 1963, Aparan ricevis la statuson de urbotipa setlejo.
Impona monumento al la Batalo de Aparan estis starigita en 1978 tuj norde de la urbo, projektita de arkitekto Rafael Israeljan.
Post la sendependeco de Armenio disde Sovetunio, Aparan ricevis la statuson de urbo ene de la provinco Aragacotno, laŭ la administraj reformoj de 1995.
Geografio
Historie, Aparan situas en kantono Nig de la historia provinco Ajrarato de la Armena Reĝlando.
Nuntempa Aparan situas ĉe la orientaj deklivoj de la monto Aragaco kaj la nordaj deklivoj de la monto Ara, ĉe la bordo de la rivero Kasagh, kun alto de 1880 metroj super la marnivelo. La urbo situas je aŭtovoja distanco 42 km norde de Erevano kaj 32 km norde de la provinca ĉefurbo Aŝtarako, sur la ĉefa nord-suda vojo de Armenio.
Demografio
Multaj loĝantoj de Aparan estas la posteuloj de armenaj migrantoj de la urboj Van, Muŝ, Alaŝkert kaj Karin, kiuj alvenis en la areo evitante la masakrojn de la la armenoj dum Unua Mondmilito.
Nuntempe la urbo havas ĉefe armenan loĝantaron kun tre malgranda (~ 1%) malplimulto de pontaj grekoj kaj kurdoj.
Jen la demografia templinio de Aparan ekde 1831:
Kulturo
Aparan havas kulturan palacon, publikan bibliotekon, muzikan lernejon kaj artan lernejon administratan de la komunumo.
Estas multaj lokoj de kultura intereso en la urbo:
Transportado
Aparan situas ĉe la aŭtovojo M-3, kiu ligas la armenan ĉefurbon Erevano kun la kartvela ĉefurbo Tbiliso, pasante tra Aparan survoje al la provinco Lori. Reto de regionaj vojoj ligas la urbon kun la ĉirkaŭaj vilaĝoj, same kiel la provincojn Ŝirako kaj Armaviro.
Ekonomio
Aparan kutimis esti ĉefa centro de tapiŝa kaj teksa produktado dum la sovetiaj jaroj. Tamen kun la dissolvo de Sovetunio la ekonomio draste malpliiĝis.
Nuntempe Aparan estas hejmo de la Nig-fabriko por elektraj produktoj fondita en 1964, la Fromaĝfabriko Aparan fondita en 1982 (privatigita en 1995), kaj la Grupo Aparan por enboteligita akvo, nealkoholaĵoj kaj laktaĵoj, fondita en 2006, kaj la Gntunik-uzino por bakejo kaj laktaĵoj.
Multaj restoracioj de Aparan ofertas lokan kaj tradician kuirarton, kaj turistoj kaj funkcias hotelo Kasaghi Amrots.
Edukado
Aparan estas hejmo de 2 bazlernejoj, same kiel la fizika kaj matematika mezlernejo. En la urbo funkcias ankaŭ 2 antaŭlernejaj infanĝardenoj.
La mezlernejo Aparan pri fiziko kaj matematiko estis fondita en 2009 surbaze de la lernejo de Jeghiŝe Varĵapet malfermita en 1903. Nuntempe, loĝante ĉirkaŭ 180 studentoj, la lernejo havas specialigitajn klasojn pri homsciencoj, natursciencoj kaj matematiko. La lernejo estas ekipita per ĝisdataj laboratorioj por fiziko, kemio kaj biologio, kune kun 2 komputilaj ĉambroj.
Sporto
FC Nig Aparan reprezentis la urbon en la enlandaj futbalaj konkursoj post la sendependeco de Armenio. Tamen, kiel multaj aliaj armenaj kluboj, ĝi estis dissolvita en 1999 pro monaj malfacilaĵoj. La urbo havas sportan lernejon kun futbala trejnejo.
Aparan kutimis esti ĉefa centro por vintraj sportoj. Skiejo kun skitelferoj kutimis funkcii proksime de la urbo dum la sovetiaj tagoj. Estas antaŭvidite rekonstrui la feriejon en proksima estonteco.
Emanuele Rovere
Emanuele Rovere (artista nomo Manŭel) estas itala esperantisto, kiu lernis Esperanton en sia hejmurbo Udine en 1985. Ĝis emeritiĝo en la jaro 2010 laboris kiel elektroteknika inĝeniero, kaj post tio konatiĝis kiel kantisto de esperantlingvaj kanzonoj, multaj el ili tradukitaj el la itala, malpli multnombre el la angla.
34919 Imelda
34919 Imelda estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Emanuele Rovere
En sia junaĝo gitaristo kaj kantisto en pluraj bonkvalitaj amatoraj muzikgrupoj de sia hejmurbo, li en 1985 ricevis operacion ĉe la voĉaj kordoj, sekve de kio lia voĉo domaĝiĝis tiel, ke li ne plu povis kanti kaj multajn jarojn funebris pro tiu perdo. Post la emeritiĝo en 2010 li revenis en Esperantujon, restudis la lingvon, komencis traduki, esperantigi poemojn kaj kantojn, reludi gitaron kaj kanteti, kontraŭ la preskriboj de kuracistoj, kiuj malkonsilis tion fari. Laŭ lia propra juĝo, lia voĉo nun estas nur pala ombro de tiu, kiu ĝi estis. Kvankam li bone konscias pri siaj muzikaj voĉlimoj, li kuraĝis publike prezentiĝi kiel E-lingva kanzonisto de laŭ propraj vortoj "tekstoj ne banalaj sur agrablaj, sufiĉe bonkvalitaj muzikaĵoj", kaj la esperantlingvaj aŭskultantaroj de liaj ĝisnunaj koncertoj tre aprezis liajn prezentojn. En persona paĝaro de la retejo Ipernity li rete prezentas multajn kanzonojn kaj iujn filmetojn pri surscenejaj prezentoj.
34919 Imelda
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona nederlanddevena astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Por tiu kampanjo, Tom Gehrels fotis la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de la Observatorio de la Monto Palomar kaj sendis 130 fotografiajn plakojn al la observatorio de Leiden (Nederlando), kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Imelda Gentile (1925–2017) kuzino de la astronomo de Hajdelbergo Joachim Schubart.
Großtreben-Zwethau
Großtreben-Zwethau estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Torgau-Oschatz de la federacia lando Saksio. La 30-an de septembro 2005 la komunumo havis 2085 loĝantojn.
Ĉirneko
Ĉirneko estas raso de hundoj indiĝenaj el Sicilio. Ĉi tiu speco el la familio de malgrandaj spanieloj estas parto de la grupo de hundaj rasoj de la Mediteraneo kies origino estas en Egiptio, kaj inter kiuj estas la Ibiza spanielo. Ĝi estas hundo adaptita al malfacila tereno, taŭga por ĉasado de kunikloj kaj leporoj.