cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Sociaj reformoj en la 19-a jarcento
Tiuj ĉi reformoj estis tamen agnoskitaj nur pro timo el ribeloj. Ili disvastigis la balotrajton al pli granda nombro de loĝantoj kaj ankaŭ en la parlamento trovis reprezenton grandaj urboj. Eĉ kiam la situacio tre pliboniĝis, senĉese ĉiuj ne havis egalmezuran reprezenton en la parlamento. Ekde la jaro 1824 la laboristoj havis permeson unuiĝi en uniojn. Ili ankaŭ faris tiel kun celo akiri pli justajn salajrojn. Sed ili senĉese ne estis unuecaj, ĉiu timis pri sia propra komerco. Tial la okupigantoj facile rifuzis ilin traktante kun ili perforte. Sed en 1834 okazis signifa evento. En Dorset okupiganto kulpigis ses laboristojn fidelaj al la unio kaj subaĉetis juĝiston, ke tiu agnosku ilin kulpaj. Tio kaŭzis amasajn ribelojn, kiuj postulis klarigon de la registaro. La evento en Dorset fariĝis simbolo de kruela traktado kun la laboristoj. La laboristoj komencis kunlabori kun la radikaloj kaj en 1838 ili eldonis ĉarton, en kiu ili postulis konservadon de la bazaj homaj rajtoj samkiel la balotrajton por plenkreskuloj, eblecon fariĝi membro de la parlamento eĉ por malriĉuloj, sekretan voĉdonadon en balotoj, regulajn balotojn ks. La asembleo de reprezentantoj rifuzis tiujn ĉi postulojn.
En la jaroj 1837 - 1848, respektive 1846 - 1855 la t.n. ĉartista movado daŭrigis en la klopodo pri la socia emancipado de laboristoj. Sed ili ne estis longan tempon unuecaj. Post nelonge ili apartiĝis en radikalan kaj moderigitan branĉojn. La situacion savis Robert Peel, tiutempe la ĉefministro. Li opiniis, ke la ŝanĝoj devas esti iompostiomaj, sed daŭraj. Li plibonigis la ekonomiajn kondiĉojn kaj nuligis la leĝon pri la maizo el la jaro 1815. La potenco iom post iom transŝoviĝis el la manoj de nobelaro al la tavolo de industriistoj kaj komercistoj. Peel enpraktikigis en la jaro 1829 ankaŭ la unuajn policajn taĉmentojn en Londono, por ke ili konsilu al si kun la kreskanta krimeco. Tiuj baldaŭ montriĝis kiel tre efikaj kaj ili fariĝis inter la popolo ŝatataj. La loĝantaro logike vivis precipe en la urboj, kiuj kreskis. Plikvalitiĝis servoj kaj pliboniĝis higieno. La tuta Eŭropo admiris Brition pro tio, ke ĝi kapablis eviti al la revolucio, kiu en la jaroj 1848 - 1849 trafis plurajn eŭropajn landojn.
Hinda imperiestrino
La periodo de stabileco por Unuiĝinta Reĝlando signifis komencon de regado de reĝino Viktorino (1837 - 1901). Dum ŝia regado la reĝlando atingis zeniton de sia politika kaj ekonomia potenco. Vilhelmo la 4-a ne havis idon, do la trono post lia morto falis al lia parenco, duko el Kent kaj liaj sekvantoj. Lia filino Viktorino surtroniĝis en la jaro 1837. De komence de sia regado ŝi subiĝis al influo de lordo Melbourne, la ĉefministro. Ne plaĉis al ŝi, kiel la potenco iom post iom eskapas el la manoj de monarkio kaj nobelaro, sed ŝi ne povis malebligi tion. Ŝi edziniĝis kun germano, princo Alberto el Saksio-Koburgo. Ili donis brilan modelon por la ceteraj loĝantoj rilate al la familia vivo kaj valoroj. Sed Alberto en la jaro 1861 mortis pro tifo kaj Viktorino longan tempon tristis. Ŝi neniam plu edziniĝis kaj por longa tempo ŝi ĉesis aperi antaŭ la publiko. La ĵurnaloj kritikis ŝin pro tio kaj oni atendis finon de la monarkio. Tiam la konsilantoj atentigis la reĝinon, por ke ŝi denove komencu interesiĝi pri la vivo en la lando. Ŝi komencis kaj reakiris la popularecon. En la jaro 1868 aperis ŝia libro, la persona taglibro, kie la loĝantoj eksciis ion el ŝia privateco. Ŝi denove iris kiel modelo kaj oni respektis ŝin por ŝia moralaj kaj religiaj valoroj. En tiu ĉi periodo Britio devis defendi siajn komercojn antaŭ la eŭropaj landoj. En la jaro 1839 ĝi ekatakis Ĉinion, por ke ĝi povu eksporti tien opion el Hindio. Komencis opiaj militoj markataj kiel unuj el la plej hontindaj en la brita historio. En la jaroj 1839 - 1842 ĝi gvidis militon en Afganujo por malebligi al rusoj priregi Hindion. Afganoj venkis britojn en montaroj. Same ili timis la rusan influon en Eŭropo. Se la rusoj priregus Osmanidan imperion, tio rompus ekvilibron de fortoj en Eŭropo. En la jaroj 1854 - 1856 Britio partoprenis en Krimea milito, en kiu ĝi subtenis Turkion en batalo kontraŭ Rusa imperio. La britoj komune kun la francoj venkis kaj malhelpis pluan karakterizan rusan potencan kreskon.
En Hindio denove loĝantoj ekribelis kontraŭ brita superregado en la jaro 1857. La britoj sange venkis ilian ribelon. En la jaro 1877 reĝino Viktorino fariĝis ankaŭ la hinda imperiestrino. Afrikon ili eluzis kiel fonton de sklavoj, pli poste kiel havenon survoje Hindion. Multaj vojaĝistoj, kiel ekzemple David Livingstone entreprenis ekspediciojn en praarbarojn. Ili havis malkovrigan kaj misiistan karakterojn kaj ili alportis novajn en tereno de geografio kaj naturscienco. Ankaŭ ili disvastigis en Afriko kristanismon. Pli poste la eŭropaj landoj dividis al si Afrikon al sferoj de influo. En Sud-Afriko la britoj gvidis militojn kontraŭ la nederlandaj koloniistoj. Ili estas konataj kiel buraj militoj kaj ili malkovris malfortaĵojn de la brita armeo, kiu venkis nur tre senpere. Britoj klopodis priregi Egiption post tio, kiam tieaj naciistoj detronigis sian reganton en la jaro 1882. Onidire ili volis helpi la internacian komercon kaj kontroli Suezan kanalon, sed fakte temis al ili pri la konservo de vojo al Hindio. La okupacio de Egiptio daŭris ĝis la jaro 1954. Sekve de abrupta kresko de la nombro de loĝantoj multaj britoj komencis transloĝiĝi en la koloniojn. Ili fondis novajn vilaĝojn en Kanado, Aŭstralio kaj sur Nov-Zelando. La devenajn loĝantojn ili forpuŝis. En Aŭstralio estis mortigita plimulto de la devena aborigena loĝantaro. Tiuj ĉi kolonioj baldaŭ fariĝis memstaraj, kun propra registaro, sed senĉese ili agnoskis la britan reĝon (aŭ reĝinon) kiel kapon de ŝtato. Britoj renkontiĝis sur ĉiuj kontrolataj teritorioj kun rezisto kaj klopodoj pri memstariĝo. Asertoj de politikistoj, ke en la eksterlanda politiko estas bezone orientiĝi al la libereco kaj demokratio, ne troviĝis validigon.
Liberalismo
En duono de la 19-a jarcento estis eldonita leĝo, kiu egalrajtigis la ekleziojn. Jam ankaŭ katolikoj kaj nekonformistoj povis veni en la parlamento aŭ en la registaron. Sed fakte ili ne havis tion tiel facila, ĉar la reganta anglikan partio - Torioj malhelpis ilin en tio. La nekonformistoj subtenis la liberalojn. En la jaro 1846 la toria premiero Robert Peel abdikis. Li perdis la popularecon, kiam li subtenis rajtojn de katolikoj por la eniro en la parlamenton kaj nuligis la leĝojn, kiuj ŝirmis la rajtojn de bienuloj, sed samtempe ili estis kaŭzo de malsato ĉe malriĉaj tavoloj, precipe en Irlando. Same li agadis kontraŭ sia partio, ĉar li devis respekti kreskantan forton de la meza tavolo. Ambaŭ partioj komprenis bezonon de reformoj kaj libera komerco, ĝuste por evoluo de tiu ĉi tavolo. Tio signifis krei pli liberan kaj pli malfermitan socion en enlando kaj en eksterlando. La ideo nomiĝis liberalismo kaj "whig-oj", kiuj estis pli klinitaj al tiuj ĉi reformoj, alinomiĝis al liberalistoj. En la jaroj 1846 ĝis 1865 staris frunte de la registaro lordo Palmerston. Li estis liberalisto, sed ankaŭ li ne hezitis agi kontraŭ ideoj de sia partio, se tio bezonis. Kvankam li subtenis la liberalisman movadon en Eŭropo kaj konsentis kun memstariĝo de Italio de sub la aŭstra kaj la franca superregadoj, en Britio li enpraktikigis neniajn renversajn reformojn. Verŝajne tial, ke komence de sia kariero li subtenis Toriojn. Post lia morto formiĝis sistemo de du ĉefaj politikaj partioj, kiuj postulis de siaj membroj veran fidelecon. Torioj, konataj kiel konservatistoj, kaj liberalistoj rivalis je la potenco. Ŝanĝiĝis ankaŭ la politikistoj. Se danke al la nova leĝo en la direktado de ŝtato povis partopreni homoj el diversaj tavoloj, neniun surprizis, ke nova gvidanto de liberalistoj fariĝis fabrikisto Gladstone. Benjamin Disraeli, la nova gvidanto de konservatistoj, estis de juda deveno. Ĝuste Disraeli en la jaro 1846 meritis pri falo de la registaro de Peel. Tiutempe li defendis interesojn de la nobelaro. La plej grandaj ŝanĝoj okazis en la 60-aj jaroj. Disvastiĝis la nombro de loĝantoj kun balotrajto, pliboniĝis la organizado de politikaj partioj. Tiuj ĉi ŝanĝoj kondukis al pli granda intereso pri la politikaj agado en la ŝtato, enkadre de demokratio oni emfazis la opiniojn de unuopuloj. En Britio la sudo estis konservatisma, sed norde, en Skotlando, Kimrio kaj Irlando superis radikaloj. La nombro de membroj de la asembleo de reprezentantoj superis 650 kaj la asembleo de lordoj perdis rajton eldoni leĝojn. Estiĝadis la unuaj komercaj unioj, kiuj defendis la interesojn de laboristoj. En la jaro 1869 eksidis en Manchester ilia unua kongreso. En 1869 ĝi sekurigis al ili partoprenon en la parlamento, kio plibonigis ilian kunlaboradon kun konservatistoj kaj liberalistoj. Ŝanĝoj okazis ankaŭ en organizado de armeo en jura sistemo. En la jaro 1867 estis entreprenita la unua paŝo al enpraktikigo de deva lerneja vizitado.
Kimrio, Skotlando kaj Irlanda respubliko
Kun la kreskanta evoluo de industrio kaj komerco en la centrejo de Unio la teritorioj sur ties rando komencis malfortiĝi.
Skotlando estis ankaŭ dividita en industriajn regionojn en la ĉirkaŭaĵo de Glasgow kaj Edinburgh, kie troviĝis multe da karbominejoj kaj fabrikoj por produktado de fero kaj ŝtalo. Ankaŭ ĉi tie estis fabrikoj por produktado de ŝipoj. La vivo en la altaĵoj kaj ebenejoj situantaj sur limoj kun Anglio estis alia. La sistemo de klanoj estis konservata plu. Ĝis nun bredataj ŝafoj estis anstataŭigitaj de cervoj. Populara estis ilia sporta ĉasado. La grundo de la devenaj loĝantoj estis vendita al novaj posedantoj el aliaj regionoj. Tio signifis grandan kolapson por ilia socio kaj ankaŭ ekonomikon kaj ili malfacile rekonsciiĝis pro tio. Ili verŝajne devus forlasi siajn teritoriojn pro transloĝiĝado al la laboro en la industriajn centrejojn.
En Irlando la situacio estis la plej malbona pro la rivaleco inter la katolikoj kaj la protestantoj. Danke al la protestantoj Anglio havis en Irlando senĉese grandan influon, se tiuj serĉis ĉe ĝi ŝirmon antaŭ la katolikoj. Batalo pri liberiĝo de Irlando de sub la angla superregado ŝanĝiĝis en batalon inter la katolikoj kaj la protestantoj. Ekde la jaro 1829 povis eĉ la katolikoj enpaŝi en la parlamenton, kio kuraĝigis la nacian senton en la lando. Sed la lando suferis pro atakoj de malsato pro malforta rikolto de terpomoj en la jaroj 1845 - 1847. Multaj loĝantoj mortis pro la malsato. Provizoj de tritiko estis ja sufiĉaj, sed en la manoj havis ilin la protestantoj kaj tiuj eksportis ilin en Anglion. Nur tre malmulte da ili restis por la enlandanoj kaj ankaŭ la registaro en Londono konsciis tiun ĉi problemon. Ĝi donis al irlandanoj certajn provizojn de nutraĵoj, sed tiuj ne emis tre akcepti ilin, ĉar tio ankoraŭ pli multe fortigis la britan influon sur la insulo. Oni ne havis alian eblecon ol forlasi la landon. En interŝanĝo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj multe da irlandanoj transloĝiĝis en Usonon, sed ili ekloĝis ankaŭ en ceteraj partoj de Britio, kie ili partoprenis en konstruado de fervojoj. La irlandaj ekloĝintoj en Usono ne forgesis pri sia batalo kontraŭ Anglio. Post tio, kiam ili akiris posedaĵon kaj potencon, ili subtenis movadojn pri la memstariĝo de Irlando.
Post la disvastigo de la balotrajto 86 membroj de partio frunte kun Charles Parnell venis en la parlamenton. Ili postulis memstaran registaron por Irlando. La liberalistoj subtenis ilin, sed Torioj ne kaj la memstara registaro estis rifuzita. La bataloj pri la memstariĝo en Irlando daŭrigis. La memstara registaro estis fine aprobita al ili antaŭ la unua mondmilito. Sed la brita registaro timis, ke la protestantoj en provinco Ulstero komencos intercivitanan militon post la memstariĝo, kun kio ili ne konsentis, ĉar ili vidis ĉe la angloj la subtenon. Tial post eksplodo de la milito la memstara registaro estis denove nuligita kaj la irlandanoj estis vokitaj en la britan armeon. Ili iris batali, ĉar ili vidis en tio vojon pri la memstariĝo. Sed parto de loĝantoj rifuzis morti pro la angloj, kiuj jam tiel longan tempon priregis ilin. En Pasko de la jaro 1916 eksplodis en Dublino ribelo. Sed la respublikanoj ne akiris al sia flanko pluajn favorulojn, kiel ili supozis kaj la ribelo estis rapide subpremita kaj la gvidantoj ekzekutitaj. Tio kaŭzis koleregon ankaŭ ĉe la irlandaj almigrintoj en Usono. En la jaro 1918 okazis baloto. La respublikanoj venkis ĉie krom Ulster. Ili fondis propran parlamenton en Dublino kaj proklamis Respublikon de Irlando. La armeo komencis batalon kontraŭ la angloj. La bataloj daŭris ĝis la jaro 1921. Tial la registaro decidiĝis doni al Suda Irlando la memstarecon, sed la nordo eĉ kun Ulster restis sub la brita registaro. Interkonsento el la jaro 1921 kondukis al intercivitana milito inter la irlandanoj mem. La irlanda libera ŝtato devis eĉ poste agnoski la britan reganton, ebligi al la angloj uzi havenojn kaj egaliĝi kun la perdo de la nordaj teritorioj. La respublikanoj, kiuj estis por la memstareco de la tuta insulo, malvenkis. Sed fare de ili estis kreita Fianna Fail, la nova partio, kiu en la jaro 1932 venkis baloton. Nova premiero de Valera proklamis en la jaro 1937 Sudan Irlandon kiel respublikon. La bataloj inter ambaŭ partioj daŭrigas.
Situacio antaŭ la unua mondmilito
En la interŝanĝo de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj la vivkondiĉoj denove plikvalitiĝis. La videblaj ŝanĝoj kiel gasa hejtado kaj lumigo en hejmoj, la aspekton de urboj alikreita en la t.n. viktorinan stilon, la evoluo de trafiko (ĉefe de fervojo) alportis grandan komforton. Kreskis salajroj kaj ĉiuj civitanoj povis permesi al si freŝan panon, viandon kaj lakton. La sociaj ŝanĝoj rilatis al lernej-aferoj, en la jaroj 1870 kaj 1891 estis eldonitaj du leĝoj pri la klereco, kiuj ordonis devigan lernejan vizitadon por la infanoj ĝis la 13 jaroj. Ili lernis legi, skribi kaj kalkuli. Oni komencis konstrui universitatojn en la novaj industriaj centrejoj. Ili celis precipe al sciencaj kaj teknikaj direktoj eluzeblaj en la industrio. Malfortiĝis la potenco de vilaĝaj senjoroj, proprumantoj de grundo. Ili jam ne povis libervole preni la grundon kaj devigi la agrikulturistojn, por ke ili laboru. En la jaro 1888 estis nuligita sistemo de lokaj juĝistoj, al kiuj restis kompetencoj nur por solvi malgrandajn konfliktojn. Anstataŭigis ilin distriktaj komitatoj kunmetitaj el la elektitaj membroj. En 1908 estis enpraktikigita sistemo de emerito kaj ekde 1911 la civitanoj devas pagi por si asekuron. Malfortiĝis influo de la eklezio, vilaĝaj pastroj perdis sian influon je la loĝantaro. La urbaj homoj ne ŝatis vizitadi preĝejojn. Aperis novaj manieroj de pasigado de libera tempo. En la urboj estis malfermitaj muzeoj, parkoj, baniĝejoj kaj bibliotekoj. Oni renkontiĝis en kafejoj kaj gastejoj. La fervojo ne servis nur kiel transporto al laboro, la vojaĝado fariĝis rimedo de ripozo. La laboristoj vojaĝis precipe al ĉemaraj lokoj, la meza tavolo libertempis en vilaĝoj. Nova invento de biciklo signifis krom transporto ankaŭ novan fonton de amuzo, ĉefe por junaj virinoj.
En tiu ĉi periodo disvastiĝis nova fenomeno - sporto. Ĝi akiris grandegan popularecon inter la homoj. Diference de gimnastikaj ekzercadoj por firmigi la sanon kaj plifortigi de la korpo en la germana kaj la sveda gimnastikaj sistemoj, en Anglio estis emfazata teama kompreno de ludo, ludemo kaj deca ludado. Tial estis popularaj prefere sportaj ludoj. Kriketo, ĝis nun ludata nur de pli altaj tavoloj disvastiĝis inter ĉiuj. Estis difinitaj reguloj kaj ekde la jaro 1873 ĉiujare okazis regionaj ĉampionadoj. Same futbalo akiris firmajn regulojn kaj organizadon. En la jaro 1863 estis en Londono fondita la unua futbala asocio. Preskaŭ ĉiu urbo kaj vilaĝo havis sian propran klubon kaj la matĉojn iradis rigardi homamasoj. La kluba aparteneco ofte signifis tre, en Glasgow estis du kluboj: Celtic fondita fare de la irlandaj katolikaj almigrintoj kaj la protestanta Rangers. Ilia rivaleco daŭras ĝis hodiaŭ. Rugbea asocio estis fondita en la jaro 1871. Sporto estis uzata ankaŭ en la lernejoj en procedo de formigado de la personeco. Ekde la jaro 1829 okazas konkursoj de okremistaj boatoj inter Oksfordo kaj Kembriĝo.
Disvastiĝis la ideo de persona libereco, bazo de kapitalismo. Kapitalistoj ne volis, por ke la registaro intervenu en la komercon, industrion de la privataj entreprenistoj. La meza tavolo akceptis tiujn ĉi opiniojn. Sed pli poste la registaro devis interveni, por ke ĝi ŝirmu malriĉajn laboristojn, ofte ekspluataj fare de fabrikistoj. Ĝi eldonis plurajn leĝojn difinataj maksimuman nombron de laborhoroj ks. Same ĝi malpermesis sklavecon. Pli poste la fabrikistoj mem konstatis, ke se ili plibonigos la vivkondiĉojn de siaj okupitoj, pliboniĝos ankaŭ la produktado. Tiuj ĉi problemoj respeguliĝis ankaŭ en literaturo. Charles Dickens en siaj verkoj kritikis konduton de riĉuloj rilate al malriĉuloj. En la pentrado estis bildigataj aktualaj industriaj temoj, sed ekzistis ankaŭ nova movado de artistoj, kiuj revenis al mezepokaj temoj. En la jaro 1857 Charles Darwin prezentis sian teorion pri evolucio. Ĝi okupiĝis per la deveno kaj evoluo de animalaj specioj. La science orientita populacio akceptis ĝin, sed ĝi renkontiĝis kun malĝuo ĉe la kristana populacio, kiuj restis fidelaj al doktrino el Biblio. El la teorio pri la evolucio minacis danĝero, ĉar komencis aperi opinioj pri superulaj kaj subulaj specioj, kaj oni disvastiĝis tion en la kolonian politikon (superulaj kaj subulaj rasoj).
En la jaro 1911 aperis politika krizo. La reformoj enpraktikigataj fare de la liberalistoj en Irlando, ne plaĉis al la konservatisma partio, reprezentita ĉefe en la asembleo de lordoj. La krizo kulminis, kiam la liberalistoj klopodis plialtigi impostojn por la proprumantoj de grundo. La lordoj ne konsentis kun tio. Reĝo Georgo la 5-a finis la krizon per averto, ke li nomumos la novajn nobelojn el vico de la liberalistoj, por ke ili havu superecon. La lordoj rezignis pri siaj klopodoj.
Sed senĉese daŭris konfliktoj rilate al la registaro. La konservatistoj ĝis nun preferantaj la sistemon de du parlamentaj asembleoj estis por ŝanĝoj en la asembleo de lordoj. La liberalistoj volis unu asembleon kaj limigon de kompetencoj de lordoj tiom, por ke ili ne povu nuligi la leĝojn eldonitaj fare de la reprezentantoj. En la jaro 1911 estis eldonita parlamenta leĝo. Ĝi alportis kompromison, eĉ kiam la liberalistoj akiris pli. La asembleo de lordoj perdis eblecon nuligi la leĝojn de parlamento. Ili povis nur plilongigi la tempon, kiam la leĝo ekvalidiĝos por du jaroj. En la sama jaro estis aprobitaj salajroj por la deputitoj de la asembleo de reprezentantoj.
Fine de la 19-a jarcento Britio jam ne tenis tiel fortan pozicion en la mondo kiel antaŭe. Tio, ke ties potenco malfortiĝas, estis videbla ankaŭ en militoj en la kolonioj kaj ĝi venkis nur kun grandaj malfacilaĵoj. La unuiĝinta Germanio havis pli fortan ekonomikon kaj la britojn antaŭkuris ankaŭ Usono, iam ĝia kolonio. La germanoj kaj la usonanoj komencis konstrui fortan ŝiparon. Kiam Britio estis grandpotenco numero 1, en la mondo regis paco, ĉar ĝia floto kontrolis teritoriojn tra la tuta mondo. Sed nun ĝi konsciis sian necertecon kaj perdon de la populareco pro la militoj en kolonioj, kiuj ĵetis al ĝi negativan lumon. Tial en la jaroj 1902 ĝis 1907 ĝi subskribis pacajn interkonsentojn kun Francio, Rusio kaj Japanio. Ĝi ne sukcesis interkonsenti kun Osmanida imperio kaj la plej granda konkureculo - Germanio. La britoj timis ĉefe ties fortan ŝiparon. Tial ili mem komencis armigi, por ke ili almenaŭ konservu ian ŝancon por fermado de komercoj.
La unua mondmilito
Komence de la 20-a jarcento la plej fortaj eŭropaj landoj estis apartigitaj en du grupojn. Centrajn Potencojn kreis Germanio, Aŭstrio-Hungario kaj Otomana imperio. Kontraŭ ili staris ŝtatoj, kiuj komune fermis Interkonsenton - Francio, Unuiĝinta Reĝlando kaj Rusio. Tiuj ĉi du flankoj luktis unu inter la alia pri sferoj de influo, vejnojn de krudmaterialo kaj kolonioj. Plej agreseme prezentiĝis Germanio, kiu havis konfliktojn kun la francoj rilate al la kolonioj kaj Aŭstrio-Hungario, kiu volis akiri sub kontrolon Balkanon.
En la jaro 1914 estis en Sarajevo krimita atenco kontraŭ sekvanto de la aŭstra trono, kontraŭ Franz Ferdinand, kaj tio estis preteksto de la aŭstra atako kontraŭ Serbio. Por helpi Serbion venis rusoj kaj iom post iom estis entiritaj en la militon ĉiuj potencoj. Britio enpaŝis kun celo konservi ekvilibron de fortoj kaj helpi pli malfortajn. Ili volis ŝirmi Belgion antaŭ la germana influo kaj malebligi ekspanziemon de Otomana imperio al Balkano. Memkompreneble, ili faris tion ĉefe tial, por ke ili konservu ian-tian pozicion kaj ne permesis al la agresoroj disvastigi la potencon. Komence de la milito superis Germanio. La britoj batalis en la okcidenta batalfronto, kie la plej sangaj bataloj okazis apud rivero Somme kaj urbo Verdun. La germanoj ne sukcesis kun plano de fulmorapida milito, tial do la bataloj tre plilongiĝis. Diference de la antaŭaj konfliktoj, tiu ĉi batalo estis tranĉea kaj estis uzitaj ankaŭ novaj armiloj kreitaj helpe de tekniko kaj industrio, precipe tankoj kaj novaj kanonoj. Ankaŭ estis uzita venengaso. La britaj civitanoj pli frue enpaŝis la militon surbaze de propravoleco, sed baldaŭ la registaro ordonis tion al ili kiel devon. Sed multaj rifuzis kaj la registaro do akceptis proponon, kiu ebligis ne enpaŝi en la armeon al tiuj, kiuj ne agnoskis militojn. Sed la britoj kiel ceteraj ŝtatoj suferis pro grandegaj perdoj. Ili batalis nome ankaŭ en Meza Oriento, kontraŭ turkoj apud Dardaneloj en batalo de Gallipoli. En 1917 la britoj sukcesis subpremi ilin. La registaro sukcesis konvinki homojn, ke malgraŭ la grandegaj perdoj senĉese valoros batali. Homoj mem kredis, ke se ili venkos, ili havos pli bonajn vivkondiĉojn. La milito disvastiĝis ankaŭ sur maro, kie germanaj submarŝipoj subakvigis la anglajn komercajn ŝipojn. En la jaro 1917 la rusoj subskribis kun la germanoj armisticon kaj detiriĝis el la milito pro la revolucio ĉe ili hejme. Sed en la sama jaro enpaŝis la militon ĝis nun neŭtrala Usono post tio, kiam germana submarŝipo subakvigis ĝian ŝipon. En novembro de 1918 germanoj kapitulaciis.
En la jaro 1919 okazis konferenco en Versailles, kie estis interkonsentitaj pacaj kondiĉoj. La britaj civitanoj vidigis kontraŭ la malvenkintoj senkompatan postenon volante puni ilin pro la krimitaj damaĝoj. Germanio estis deviga pagi militajn reparaciojn, kaj ĝi estis demilitigita. Sed tio kondukis al ankoraŭ pli granda agresemo. Sed la eŭropaj ŝtatuloj tiam ne konsciis tion, ĉar ili estis influitaj de publika opinio kaj ili volis almenaŭ parte plenumi postulojn de la popolo. En Britio superis tristo super la perdoj kaj multaj poetoj komencis verki verkojn kun kontraŭmilita temo. Oni kredis en pli bonan estontecon, se la registaro promesis la plibonigon de kondiĉoj, ĉefe por la revenintaj soldatoj.
Trémolat
Trémolat estas franca situanta en departemento, regiono Nova Akvitanio.
Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Rajtoj de virinoj
La posteno de virinoj en la socio estis fine de la 19-a jarcento senĉese tre malforta. En la jaro 1867 la radikaloj klopodis akiri por ili balotrajton, sed ili ne sukcesis. La industria revolucio nome plifortigis la pozicion de la viroj kiel proprumantoj de fabrikoj. La viroj senĉese kondutis al la virinoj kiel en la tempoj de kavalireco. Ili konsideris ilin kiel posedaĵon kaj la leĝo neniel kontraŭis kontraŭ tio. La virinoj ne povis propravole divorci kaj ĝis la jaro 1882 ili edziniĝinte devis rezigni pri sia posedaĵo utile al la edzo. En la jaro 1891 estis eldonita leĝo, kiu malpermesis korpajn punojn, ĝis tiam la virinoj estis ofte batataj. En la jaro 1870 la situacio pliboniĝis almenaŭ por la virinoj el la meza tavolo. Ili ricevis balotrajton kaj ili povis partopreni en funkcioj en lokaj reprezentoj. Kelkaj komencis studi en universitatoj, sed ili ne povis akiri diplomon. La virinoj el vicoj de laboristoj postulis plibonigon de kompetencoj, ĉefe kio rilatis al laborkondiĉoj. Konsentis kun ili ankaŭ Kongreso de Laboristaj Unioj, kiu ekbalotis, ke se la virinoj faras la sama laboron kiel la viroj, ili devus havi la saman salajron. La viroj senĉese rifuzis agnoski tiujn ĉi postulojn. En la jaro 1897 estiĝis movado de sufragetoj, kiuj postulis la balotrajton por la virinoj. Ili fariĝis konataj pro siaj karakterizaj metodoj, per kiuj ili klopodis atingi la plenumon de siaj postuloj. En la jaro 1913 Emily Davison ĵetis sin sub la gvidantan ĉevalon en ĉevalvetkuro, por ke ŝi katenu atentemon de la publiko. Multaj sufragetoj estis pro siaj opinioj arestitaj. La situacio ŝanĝiĝis post la eksplodo de la milito en la jaro 1914. La viroj foriris batali kaj la virinoj ekprenis iliajn lokojn en la fabrikoj. Ili propre pruvis per tio, ke ili egalos al la viroj kaj en la jaro 1918 estis donita balotrajto por la virinoj pli aĝaj ol 30 jaroj. Nur je dek jaroj pli poste la limo ŝoviĝis al 21 jaroj kiel ĉe la viroj. Ŝanĝiĝis ankaŭ ilia posteno en la socio, ili povis divorci, porti pli leĝerajn vestojn, pli mallongajn frizaĵojn kaj kosmetikon. Sed senĉese ili ne havis tute la saman postenon kiel la viroj. Ankaŭ la viroj malproksimiĝis de la viktorinaj valoroj. Ili komencis publike diskuti pri seksumado kaj similaj temoj, kiuj estis ĝis nun tabuo.
Laborista partio kaj krizo
Dum la milito okazis signifa ŝanĝo en la politika agado, nome kresko de Laborista partio. Ĝi datigis siajn komencojn jam ĝis la jaro 1874 kiel movado de Laboristaj unioj, sed oficiale ĝi estis fondita en 1900. La nombro de membroj en la jaro 1918 atingis 8 milionojn. Tiutempe estis agnoskita la balotrajto por ĉiuj viroj kaj virinoj super 30 jaroj. Tial kreskis la nombro de balotontoj ĉefe en la vicoj de laboristoj. Laboristoj, kies fruntaj reprezentantoj devenis el la meza tavolo, estis influitaj per verko de Karl Marx kaj per liaj ideoj pri socialismo. Sed la plimulto de laboristoj rifuzis la plenan socialismon, eĉ kiam ili volis plibonigon de sia financa situacio kaj alproksimiĝi al la meza tavolo.
Trémolat
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Trémolacois.
Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Laborista partio kaj krizo
La laboristoj sciis, ke ili povas forigi nek la nunan registaran sistemon nek la parlamenton. Ili havis eĉ subtenantojn en vicoj de radikaloj en ĝi. Inter iliaj prioritatoj apartenis la publika proprumado de la ĉefaj branĉoj de industrio, ebligi intervenon de la registaro en la ŝtatan ekonomikon, plifortigon de rajtoj de laboristoj kaj plibonigo de la sociala zorgo pri la civitanoj. En tiu ĉi periodo el la politika scenejo preskaŭ tute detiriĝis la liberala partio, kies kapitalismaj ideoj ne estis jam aktualaj. En la jaro 1924 la laboristoj venkis la baloton kaj estis formita la unua laborista registaro. Sed eĉ tiu ne kapablis plenumi la promesojn donitaj al "militaj herooj" kaj en la lando daŭris trompiĝo. La sekvoj de la milito estis senteblaj precipe en la ekonomiko. Rapide plialtiĝis la impostoj kaj la registaro komencis pli interveni en la publikan vivon. Okazis malkonkordoj inter ĝi kaj la laboristoj. Aperis strikoj, kiuj devis esti dispelitaj helpe de la armeo. La plej granda striko eksplodis en la jaro 1926. Ekribelis unue ministoj nekonsentantaj kun la salajraj kondiĉoj. Iliajn interesojn komencis defendi Kongreso de Komercaj unioj. La striko finiĝis post naŭ tagoj pro necerteco en la vicoj de la ribelanta flanko. Sed la striko eĉ tiel influis la publikan opinion por sekvantaj kelkaj jaroj.
Brition ankaŭ trafis ekonomia krizo en la 30-a jaroj, ĉar la klopodoj renovigi pro la milito neniigitajn ekonomikon rapide kaj sen zorgema planado ne sukcesis. Plej multe ĝi trafis la industriajn regionojn, kie oni devis vivi en mizero kaj multaj infanoj mortis. Nek la liberalistoj nek la konservatistoj sciis trovi elirpunkton. Sed Britio sukcesis eviti al revolucioj kaj al ŝanĝo de reĝimo, kiel tio okazis en aliaj landoj. En Rusio estis post oktobra revolucio en 1917 enpraktikigita komunismo. En Italio komencis disvastiĝi faŝismo frunte kun Benito Mussolini kaj ĝi enpenetris ankaŭ en Germanion, kie venis al la potenco Adolf Hitler. La brita ekonomiko rekonsciiĝis danke al evoluo de motorisma industrio meze de la teritorio. Oni komencis konstrui novajn ŝoseojn kaj antaŭurbojn, kie koncentriĝis plimulto de loĝantoj. Oni ankaŭ komencis rapide armigi, ĉar la mondo sentis minacon, ke Germanio volos revanŝi pro la malvenko en la unua mondmilito. Ekde la jaro 1937 la brita industrio subtenata de Usono komencis celi al produktado de armiloj, aviadiloj kaj milita ekipaĵo.
La dua mondmilito
En septembro de 1939 Germanio ekatakis Pollandon kaj Britio denove enpaŝis en militon. Komune kun la francoj la taĉmentoj de brita ekspedicia korpuso malfermis la okcidentan batalfronton, sed ili gvidis la batal-operacojn en tiel limigita mezuro, ke la mondo nomigis tiun ĉi periodon stranga milito aŭ ankaŭ kaŭra milito. Fine de vintro de 1939 la britoj provis fortranĉi Germanion de liveroj de fererco el Svedio tra Norvegio, per kio ili ekprovokis germanan invadon en tiun ĉi landon, kiun ili fine ne kapablis efike subteni.
Printempe de 1940 taĉmentoj de Wehrmacht neatendite transpaŝis la francan-germanan limon kaj sukcese ili fortranĉis per sturmo tra Ardenoj, venkante la plej fortan parton de la franca kaj la brita armeoj sur la belga-franca limregiono. Tiu ĉi katastrofa malvenko plene paralizis la francan defendon kaj ekmarkis falon de la plej granda brita aliancano la 22-an de junio. La brita ekspedicia korpuso estis haste evakuita el Francio en Anglion tra haveno Dunkerque, dum la t.n. operaco Dinamo.
Nova brita premiero Winston Churchill, kiu enoficiĝis ĝuste en la kritika majo de 1940, ne kapitulaciis kaj li estis decidiĝinta batali kaj defendi la insulojn. Li konvinkigis ankaŭ la civitanojn de la tuta lando kaj komenciĝis la konata aviadila batalo je Britio, kiu daŭris de julio de 1940 ĝis somero de 1941. La germanoj sekve de forto de la angla maristaro neniam realigis operacon Seelöwe kaj la lando estis ŝparita de pereo kunigita kun surteraj bataloj (krom perdo de Manikinsuloj, kiujn la germanoj okupis la 1-an de julio).
La britoj, malgraŭ tio, ke ili estis bombatakitaj, sukcese defendis sin danke al sia aviadilaro RAF. Por Unuiĝinta Reĝlando estis signifa ankaŭ batalagado en Atlantiko (la t.n. Batalo je Atlantiko), kie la germana armeaj submarŝipoj kaj ankaŭ surmaraj navigaciiloj provis ataki la komercajn ŝipojn direktantaj en la landon. Britio estis tiutempe unusola lando de Eŭropo, kiu gvidis aktivan batalon kontraŭ la germana naziismo.
Sed la milito intertempe disvastiĝis en la tutan mondon. Atakitaj estis ankaŭ britaj kolonioj kiel Barato kaj japanoj klopodis akiri ankaŭ Malajzion, Birmon kaj Singapuron. La japanoj fine akiris Singapuron kaj per tio montriĝis iompostioma falo de Britio kiel kolonia grandpotenco. Bataloj en la jaro 1940 komenciĝis ankaŭ en Norda Afriko kaj je unu jaro pli poste ankaŭ sur Balkano.
Somere de 1941 germanoj ekatakis Sovetunion; Stalin antaŭe ne reagis je la britaj avertoj, ke la germanoj koncentras grandegajn soldatajn korpusojn apud la limoj, kaj ambaŭ landoj (kiujn antaŭe apartigis neunuigeblaj politikaj sistemoj samkiel ankaŭ diferencaj ŝtataj interesoj) subskribis interkonsenton pri la reciproka soldata kunlaborado.
En decembro de 1941 la japanoj per atako kontraŭ Pearl Harbor entiris en la militon ankaŭ la lastan grandpotencon, kiu ĝis tiam staris flanke - Usonon.
Sed ĝis la jaro 1943 la surteraj bataloj en Eŭropo okazis nur sur la teritorio de Sovetunio. Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono ja donis al sia orienta aliancano netaksigeblan helpon (la t.n. lend-lease), sed en la surterajn batalojn ili intervenis de komence nur limigite per elŝipiĝo en Italio.
Nur la 6-an de junio 1944, en la periodo, kiam estis evidente, ke la germanaj taĉmentoj retiriĝas el la orienta batalfronto, ili malfermis plenvaloran batalfronton, kiu forĉerpis pli grandan kvanton de la germanaj fortoj. Post elŝipiĝo en Normandio en fare de germanoj okupata Francio komenciĝis iompostioma liberigado de la okcidenta Eŭropo. Unuiĝinta Reĝlando ankaŭ partoprenis en bombatakoj kontraŭ Germanio.
En majo de 1945 la germanoj, post tio, kiam detruiĝis ĉiuj iliaj batalfrontoj, definitive kapitulaciis. Japanio subskribis kapitulacion nur en septembro, post faligo de atombomboj sur Hiroŝimo kaj Nagasaki.
La postmilita periodo
Post fino de la milito la venkitaj ŝtatoj fondis Unuiĝintajn Naciojn. Ĝi devis doni helpon kaj subtenon al pli malfortaj landoj, kiuj ne kapablis mem rekonsciiĝi el la militaj perdoj.
Sed en la meza Eŭropo okazis disputoj, ĉar la rusoj volis subigi ŝtatojn, kiujn ili helpis liberigi, sub sian influon. La situacio kulminis per blokado de Berlino en la jaro 1948 kaj la mondo estis apartigita en du blokojn. NATO, kie estis unuiĝintaj ŝtatoj de la okcidenta bloko, kaj Varsovia pakto, kie estis la teritorioj sub influo de Sovetunio. Komenciĝis periodo de la t.n. malvarma milito, kiu daŭris ĝis la disfalo de Sovetunio en la jaro 1991 kaj akompanis ĝin senĉesa konkursado inter la blokoj. Akompana signo de tiu ĉi periodo estis ankaŭ militaj konfliktoj (Vjetnama milito, Kuba krizo, Korea milito) kaj traktadoj pri limigo de atom-armiloj, kiuj post la dua mondmilito disvastiĝis.
Britio klopodis akiri stabilan pozicion en la mondo. Ili konsciis la forton de Sovetunio kaj ili ne konsentis plene kun la posteno de Usono. Ili volis plibonigi rilatojn kun la ceteraj ŝtatoj. Britio reprezentis sian forton per produktado de nukleaj armiloj kaj elektrejoj, per kio ĝi alproksimiĝis al la usonanoj. Ŝanĝiĝis la brita vido al la ĉirkaŭa mondo. Ĝis nun ili distancis sin de la eventoj en Eŭropo, se ne estis endanĝerigitaj ilian komercoj. Nun, eĉ kiam mallongan tempon post la milito ili volis daŭrigi en tiu ĉi politiko, ili konsciis, ke por la konservado de paco kaj prospero estas bezonata kunlaborado. Tial ili decidiĝis enpaŝi en Komunumon de Eŭropo, sed tio estis ebligita al ĝi nur en la jaro 1973.
Post la dua mondmilito Britio perdis preskaŭ ĉiujn koloniojn, kie dum la milito estiĝis movadoj por la liberiĝo. Ĝi estis parte subtenata de Japanio, kiu volis malfortigi influon de la eŭropaj landoj. La angloj egaliĝis kun la perdo de kolonioj plej bone, ili eĉ proponis al ili ekonomian helpon enkadre de Commonwealth. Barato akiris memstarecon en la jaro 1947, Indonezio kaj Birmo en 1948. Plimulto de afrikaj ŝtatoj akiris la sendependecon en la jaro 1960 (jaro de Afriko).
La Konservatista kaj Labourista partioj klopodis enkonduki reformojn por plibonigo de la vivo en la lando. Ambaŭ komencis orientiĝi al "benka" politiko. En 1944 estis leĝigita senpaga mezlerneja klereco. En 1946 estiĝis sanitara sistemo, kiu donis senpagan zorgon. En 1948 estis enkondukita financa subteno por maljunuloj, senlaboruloj kaj malsanuloj. Antaŭen venis konservado de homaj rajtoj, sed ne de tiuj agnoskitaj jam en la antaŭaj jarcentoj, sed la rajtoj rilataj precipe al sociala sekurigo. La labourista registaro transprenis kontrolon super bank-aferoj, energetikaj krudmaterialoj kaj trafiko. Sed nur 20% da industrio estis naciigitaj, la resto restis en la manoj de privatuloj.
Ŝanĝiĝis ankaŭ la vivo de homoj. Danke al la sociala demokratio, preferata de ambaŭ partioj, la plimulto de loĝantoj estis finance sekurigita kaj restis al ili sufiĉe da tempo por amuzi. Oni vizitis kinejojn kaj futbalmatĉojn. Oni vojaĝis por libertempi per propra aŭtomobilo. Venis novaj trendoj en tereno de vestado kaj la amuzojn gvidis la junularo. Ilian kulturon prezentis ĉefe muzika grupo Beatles, devenanta el liverpoola laborista tavolo. Post nelonge la kvaropo fariĝis populara tra la tuta mondo. Kreskis ankaŭ la populareco de monarkio. La reganto, perdinte plimulton de kompetencoj, fariĝis ia simbolo de la lando. Georgo la 5-a vizitis futbalmatĉojn kaj pere de radioaparato li parolis al la homoj. En la jaro 1936 lia filo Eduardo rezignis pri la trono, ĉar li edziĝis kun divorcita virino. Divorcoj senĉese ne estis tre agnoskataj kaj la evento alportis indignon kaj malsinkon de fido en la vicoj de loĝantaro.
Male, Georgo la 6-a, la frato de Eduardo, akiris dum la dua mondmilito korojn de homoj pro siaj vizitoj en la teritoriojn trafitaj per bombardado. Ekde la jaro 1952, kiam surtroniĝis Elizabeto, la populareco de monarkio ekkreskis, eĉ kiam estis registritaj certaj deflankiĝoj.
Situacio post la jaro 1950
En la 50-aj kaj la 60-aj jaroj de 20-a jarcento Britio estis politika kaj ekonomia gvidanto en Eŭropo. Sed iom post iom aperis probelmoj en konekso kun kresko de prezoj kaj ascendo de senlaboreco. Ties eŭropaj najbaroj antaŭkuris ĝin en MEP. La senlaboreco kreskis ankaŭ en la sekvantaj jaroj, precipe en la industriaj centrejoj en nordo kaj en Kimrio. Pro tio estiĝis neekvilibro inter la nordo kaj la sudo. La situacion ankoraŭ malbonigis fermo de minejoj. La ministoj ekstrikis, sed polico silentigis ilin, kiel malkovris malfortecon de la komercaj unioj, kiuj jam ne kapablis defendi interesojn kontraŭ la registaro.
En la landon fluis multe da almigrintoj, ĉefe el Barato kaj Pakistano, serĉantaj laboron. Ili priloĝis periferiojn de urboj. Sed la devenaj loĝantoj ofte ne akceptis ilin kun ĝojo kaj plej ĝoje ili revenus ilin reen. Ili do timis ilian konkurencon en laborfoiro. La registaro eldonis leĝojn kontraŭ maljusta traktado kun la enmigrintoj, sed limigis nombron de alloĝiĝintoj. La virinoj senĉese batalis por la plena emancipado. Ili protestis kontraŭ perforto rilate al ili kaj seksa misuzado. Ankaŭ ili volis akiri laboreblecojn kiel la viroj. En la jaro 1975 iliaj postulaoj estis leĝigitaj, sed ankoraŭ certan tempon daŭris, antaŭ ol ili estis enpraktikigitaj.
La britaj politikistoj publike agnoskis tiun ĉi malbona situacion kaj ili decidiĝis solvi ĝin. Multe da homoj kulpigis la regantan konservatisman partion pro la problemoj kun la senlaboreco. Tiu en tiu ĉi periodo komencis orientiĝi pli dekstrule, per kio ĝi peropinie disiris sin kun la laboristoj. Frunte de la registaro estis Margaret Thatcher, la unua virino sur posteno de premiero. En siaj opinioj ŝi ne estis pure konservatisma, ŝi postulis liberan enlandan kaj eksterlandan komercon, privatan entreprenadon sen registaraj intervenoj. Parto de la konservatisma partio, la t.n. "wets" ne konsentis, ili do pretekstis la opinion, ke la civitano devus porti pli da respondeco rilate al la ŝtato. Thatcher ignoris ilin kaj plu ŝi gvidis homojn al dura laboro kaj patriotismo. Ŝi perdis inter la loĝantoj parton de la populareco, sed post la sukcesa falklanda milito ŝi estis reelektita en la jaro 1983. Sed la senlaboreco kreskis kaj la industrio estis falanta plu. Profundiĝis problemoj inter la malriĉa nordo kaj la prosperanta sudo. Ne estas mirinde, ke en la nordo havis gvidantan pozicion Laborista partio. Sed la konservatistoj eĉ tiel tenis sin ĉe la potenco, ĉar ili ŝajnis esti pli kuraĝiĝintaj kaj persistemaj en klopodoj plibonigi la situacion en la lando. Almenaŭ tiel tio montriĝis en la baloto en la jaro 1987, kiam ili en la parlamento akiris 102 brakseĝojn.
Ionești
Ionești estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
Vânătorești
Vânătorești [vınətoreŝtj] (hungare: Gombaserdő) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Odoreu (4 km sude).
Casimiro de Abreu (Rio-de-Ĵanejrio)
Casimiro de Abreu estas municipo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, kiu taksis 35.373 loĝantojn en 2010.
Heßheim
Heßheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Pfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Billie Holiday
Billie HOLIDAY [bi'li ha'lidej] (7a de aprilo, 1915 – 19a de julio, 1959) estis usona ĵazkantistino, konsiderata de iuj homoj la plej bona el la 20a jarcento. Ŝi floris dum 1935-1955 en Novjorko kaj eĉ hodiaŭ influas kantistinojn. Ŝi kantis el la koro en stilo tre honesta, persona, emocia kaj, iafoje, aŭtobiografia. Ŝi kantis Strange Fruit, God Bless the Child, My Man, inter multaj aliaj.
Ŝi naskiĝis kiel Eleanora FAGAN. Lady Day ("Damo Tago") estis ŝia kromnomo. Ŝi kantis kun blanka gardenio en la hararo. En 1930 ŝi komencis kanti en kluboj. En 1933 ŝi estis eltrovita de John Hammond de Columbia Records.
Ŝi precipe estis influita de Louis Armstrong kaj Bessie Smith. Inter aliaj, ŝi kantis kun Teddy Wilson, Benny Goodman, Count Basie, Lester Young, kaj Artie Shaw
En sia vivo, ŝi estis sklavigita de heroino kaj estis batita de siaj amorantoj. Ankaŭ ŝi neniam ricevis la tantiemon por ŝiaj kanzonoj. Ŝi mortis la 17an de julio 1959 pro mortiga dozo de heroino.
La memoro de Holiday estas daŭre granda influo sur la kulturo de populara muziko. La rokgrupo U2 diris pri ŝi:
''Damo Tago de diamantaj okuloj, '' Ŝi vidas la veron malantaŭ la mensogoj.
Sud-Koreio en la Vintra Olimpiko 1948
Kunordigis la teamon la Korea Olimpika Komitato.
Cădișeni
Cădișeni (hungare: Kadicsfalva [kadiĉfalva]) estas eksa vilaĝo en Rumanio norde en Odorheiu Secuiesc. Ĝia unua skriba mencio estas el 1518. En 1910 ĝi havis 506 loĝantojn (hungaroj). Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Udvarhely vármegye). Oni aligis ĝin al Odorheiu Secuiesc.
Cădișeni situas ĉe la rivero Târnava Mare.
Famuloj
En la iama Kadicsfalva naskiĝis hungara subministro Antal Tibád.
Distrikto Törökszentmiklós
La Distrikto Törökszentmiklós [toroksentmiklOŝ] (hungare Törökszentmiklósi járás) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok. Ĝi situas sur ebenaĵo en la meza parto de la departemento (en la meza parto de la lando).
La distrikta ĉefurbo estas Törökszentmiklós, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo, la ceteraj 5 komunumoj estas vilaĝoj.
La areo estas 464,54 km², kie loĝas 36 581 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, tritikoj, maizoj) kaj bestobredadoj.
Historio
Tiu distrikto funkciis jam ankaŭ pli frue, sed ĝis 1950 laŭ nomo „Distrikto Meza Tiso” La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.
Castelnuovo Rangone
Castelnuovo Rangone estas komunumo de Italio. Ĝ]]i situas en la provinco Modena de la regiono Emilio-Romanjo.
Katalin Botos
Katalin Botos [botoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Botos Katalin estas hungara ekonomikisto, ministro, parlamentano, profesoro. Ŝia origina nomo ĝis 1971 estis Krebsz Katalin. Katalin Botos  naskiĝis la  1941 en Hungario, en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio).
Biografio
Katalin Botos frekventis Universitaton pri Marx Károly inter 1960 kaj 1964. Post la diplomo ŝi laboris en banko ĝis 1971, poste en ministerio pri financo. En 1970 ŝi doktoriĝis en la universitato, en 1973 ŝi kandidatiĝis (CSc), en 1987 ŝi doktoriĝis antaŭ Hungara Scienca Akademio (DSc). En la malfruaj 1980-aj jaroj ŝi laboris en instituto. En 1989 ŝi aliĝis al ĵus fondita nekomunista partio. Ŝi estis parlamenta deputito en la jaroj 1990 kaj 1991, krome ankaŭ subministro pri financo. En la jaroj 1991 kaj 1992 ŝi estis senpostena ministro pri banko. En la sekvaj jaroj ŝi havis financajn postenojn, krome ŝi instruas en diversaj universitatoj, fine ŝi estis institutestro. En 1995 ŝi iĝis katedrestro en Scienca Universitato de Szeged, sed ŝi instruas ankaŭ en Katolika Universitato Pázmány Péter.
Ŝi estis pli frue gastoprofesoro en
Provinco Trabzon
Trabzon estas provinco de Turkio. Ĝi situas en la Nigramara regiono de la lando. Ĝia ĉefurbo estas Trabzon, kies koordinatoj estas.
Anselm Feuerbach
Anselm FEUERBACH (naskiĝinta la en Speyer, mortinta la  en Venecio) estis germana pentristo. Li nombriĝis inter la plej gravaj artistoj pentraj de Germanujo siatempe.
Vivo
Du el liaj unuaj verkoj, Hafis in der Schenke kaj Der Tod Pietro Aretinos montras la influon de Couture sed ankaŭ diafanigas modelon de la t.n. "Skolo venecia". Al tiu ĉi skolo pli malfrue pli kaj pli li alproksimiĝis.
En 1854 li revenis al Karlsruhe kaj ricevis en 1855 la rimedojn necesajn por studvojaĝo en Italujon. Tie li estis unue en Venecio, kie li kopiis la verkon Ĉieleniro de Ticiano, poste en Florenco kaj Romo, kie studinte la verkojn de Mikelanĝelo kaj Rafaelo li formis finan propran stilon: li decidis unuigi la grandecon kaj belecon de historia-monumenta stilo kaj la venecian kolordonadon. Tamen li vole nevole flankenpuŝiĝis farante tion kiam li taksis nepra la pliobskurigon de brilaj lokaj koloroj per grizaj tonoj. Tial li malebligis sukceson de liaj plej gravaj komponaĵoj eble.
Graveco
Kvazaŭ ĉiuj kreitaĵoj de li estis ĝismorte kritikataj akre. Ŝajnas ke liaj malbonaj vivospertoj deprimigis lin tiom ke li sentis sin tute elĉerpita. La plej feliĉa periodo kreiva estis la restado en Romo inter 1857–72, kiam protektadis la mecenata grafo von Schack - kaj aĉetis multe da liaj bildoj. Tiam fariĝis: Dante und die edlen Frauen in Ravenna (1858), Francesca da Rimini und Paolo Malatesta, Laura und Petrarca, Hafis am Brunnen, Pietà (1863) kaj la priinfanaj verkoj: Idyll aus Tivoli, Belauschtes Kinderkonzert kaj Mutterglück. Tiam troviĝis enbilde ankoraŭ romantikaj trajtoj (krom la klasika formdonado). Poste li kvazaŭ ekskluzive bildigis antikvecajn objektojn en vestaĵo de moderna kolorismo. Idealis por tio ĉi la verko Iphigenia (1871, Galerie zu Stuttgart), majstroverko de kunfandiĝo inter klasiko kaj romantiko kaj krome Gastmahl des Plato (1873, Berliner Nationalgalerie). Pli malbona estas - pro malunueco komponaĵa kaj troigo de figurokarakterizo - la verkoj Amazonenschlacht, Urteil des Paris kaj diversaj verkoj el la mitologiaj rakontoj pri Medea (Medea zur Flucht gerüstet, en "Neue Pinakothek"/Munkeno).
En 1873 li iĝis profesoro ĉe la Viena akademio kaj komisiitis pentri la akademian aŭlon plafone. Li povis fini nur la ĉefan bildon pri la falo de la Titanoj (la skizo de ĝi troviĝas en Munkeno) kaj kelkajn flankajn bildojn. La aliajn faris - parte laŭ planoj de Feuerbach - Christian Griepenkerl kaj Heinrich Tentschert. La tuto kompletiĝis en 1892.
Profesora netaŭgeco
La genia naturo de Feuerbach ne tro taŭgis por akademia instruado, sekve li forlasis la universitatan deĵoron jam en 1876. La lastajn jarojn li pentris verkon por la nurenberga justicpalaco, kie videblas riverencaj agoj por la bavara reĝo Ludoviko. La kritikegoj pri la titana falado (Vieno) ĉe ekspozicio en Munkeno en 1879 plirapidigis lian morton. Lian lastan verkon nefinitan Ein Konzert posedas la berlina Nacia galerio.
Carl Verbraeken
Carl Gustav Verbraeken (Antverpeno, Belgio, ) estas Flandra komponisto. Verbraeken instruis ĉe la Bruselo Reĝa Konservatorio de 1978 al 1989. Ekde 2010, Li estas prezidanto de la Unuiĝo de Belgaj Komponistoj. Li verkis pli ol 700 verkoj por diversaj ensembloj.
Anselm Feuerbach
Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 6. Leipzig 1906, S. 498 (tie ĉi interrete)
Eksteraj ligiloj
Verkoj interrete videblaj