cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franches-Montagnes (distrikto)
Geografio
La distrikto Franches-Montagnes situas en sudokcidento de la kantono Ĵuraso en la Ĵurasa Montaro plej parte sur alteco super 1000 m s.m. En nordo la distrikton limas la rivero Doubs. La regiono estas konata pro ĝiaj libere kurantaj ĉevalaroj kaj la multnombraj malgrandaj lagetoj kun subteraj elfluoj kaj kavernoj.
Najbaraj distriktoj
La distrikto Franches-Montagnes limans en nordoriento al la distrikto Porrentruy, en oriento al la distrikto Delemonto en sudoriento al la iama distrikto Moutier (BE), en sudo al la iama distrikto Courtelary (BE), al sudokcidento al la distrikto de La Chaux-de-Fonds (NE), kaj en nordokcidento al la y al noroeste con el departamento de franca departemento Doubs (prefektejo Franĉ-Konteo).
Komunumoj de la distrikto Franches-Montagnes
La distrikto Franches-Montagnes konsistas (stato en 2009) el 13 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Saignelégier estas la plej granda. Jen la listo:
Konsonanta skribsistemo
Ciferecaj simboloj
Aliaj funkcioj de Abĝadoj:
Pri la termino «abĝado»
La neologismo abĝado estas esperantigo de la angla termino en:abjad, proponita de en:Peter T. Daniels kiel parto de lia klasifiko de la alfabetoj. Tiuj termino kaj klasifiko populariĝis en la anglalingva mondo, kvankam aliaj lingvosciencaj skoloj plu preferas la tradiciajn terminojn «konsonanta skribsistemo» aŭ «konsonanta alfabeto», pli sistemajn kaj memklarigajn.
Eŭropa ŝoseo 19
Antaŭ la jaro 1985 tiu eŭropa ŝoseo havis la numeron 10 (E 10). Pri tio ankoraŭ atestas iuj nomoj, ekzemple la "E10-lago" en la loĝlokoj Brasschaat kaj Schoten de la belgia provinco Antverpeno.
Konsonanta skribsistemo
Pri la termino «abĝado»
En la terminaro de Daniels «abĝado» kaj «alfabeto» estas apartaj, disaj nocioj: «La t.n. fenica alfabeto, hebrea alfabeto, siria alfabeto, araba alfabeto, mongola tradicia alfabeto ktp estas malĝuste nomataj „alfabetoj“, ĉar ili fakte estas abĝadoj». Tiu malvastigo de la termino «alfabeto» estas malnecesa perforto kontraŭ la komunlingva kaj la internacia signifo de la vorto; la Vikipedioj Esperanta, angla k.a. titolas la koncernajn artikolojn uzante la terminon «alfabeto». Kp : Por la Okcident-Ŝemidaj lingvoj oni evoluigis multe da skribsistemoj, ĝenerale konataj kiel konsonantaj alfabetoj (consonantal alphabets), kvankam Daniels (1990) preferas la terminon abjad, bazitan sur la komenco de la araba literordo (responda al A B Ĝ D), nuntempe la plej vaste uzata ŝemida skribo, anstataŭ la grekaj liternomoj, de kiuj, evidente, devenas la tradicia «alfabeto». Sed «alfabeto» estas idiomaĵo, nomo kaj termino kies signifo ne redukteblas al ĝia etimo.
Eŭropa ŝoseo 19
Itinero
Nederlando Belgio Francio
Konsonanta skribsistemo
Pri la termino «abĝado»
Plue, la termino «abĝado» konfuzas la nociojn «alfabeto» kaj «skribsistemo». Ekz‑e la angla Vikipedio jene difinas la terminon en:abjad:
T.e. abĝado estas komparata kun alfabeto (aro da literoj) — sed difinita kiel skribsistemo, nocio alinivela, tuto rilate al kiu aro da literoj estas parto. Fakte ankaŭ «konsonanta alfabeto» estas konfuza mistermino, ĉar konsonanteco estas eco de skribsistemo; unu saman alfabeton (ekz‑e la hebrean) povas uzi jen pure konsonanta skribsistemo (vd hebrea skribo), jen konsonanta-vokala (vd jida ortografio ). Tian ĝustan terminon uzas la Vikipedioj ĉeĥa, germana, rusa, ukraina … (cs:Souhláskové písmo, de:Konsonantenschrift, ru:Консонантное письмо, uk:Консонантна писемність).
Krome, la termino samstruktura kiel «abĝado» tradicie estas uzata en la ŝemida paleografio kiel nomo de specifa «cifera» ordo de literoj, kontraste al aliaj ordoj.
9208 Takanotoshi
9208 Takanotoshi estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Toshiaki Takano, asociata profesoro en la graduate school pri scienco kaj tekniko de la Universitato de Ĉiba. Li estas bone konata pri siaj esploroj pri la regiono de formiĝo de la steloj.
7553 Buie
7553 Buie estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Marc W. Buie de la observatorio Lowell, kiu grave kontribuis al la planeda astronomio. Li identigis akvan glacion sur Karono, la satelito de Plutono, kalkulis limojn pri la albedo kaj disdono de frosto sur Plutono kaj Karono, kaj plibonigis niajn sciojn pri la orbito de Karono. Buie ankaŭ estas kunmalkovrinto de pluraj kaj li disvolvis larĝan variaĵon da astronomiaj programaroj uzitaj en la observatorio Lowell kaj aliloke.
Kisvásárhely
Kisvásárhely [kiŝvAŝArhej] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaszentgrót. La loknomo signifas: malgranda-bazarejo.
Situo
Kisvásárhely situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Marcal, laŭ traira flankovojo, fervojo Celldömölk-Balatono preteriras. Sümeg troviĝas 9, Zalaszentgrót 14, Tapolca 27, Hévíz 28, Keszthely 30 kilometrojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1382. Ekde 1564 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj en 1635 senhomiĝis. Lernejo ekfunkciis nur en 1925. En Kisvásárhely migra poŝto servas.
Bag
Bag estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono de Aszód. El la vilaĝnomo originas nomo de Julio Baghy.
Geografio
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, inter urboj Aszód kaj Tura, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo inter Budapeŝto-Miskolc. Aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Aszód troviĝas 5, Gödöllő 13, Budapeŝto 41 km.
Hévízgyörk
Hévízgyörk [hEvIzdjork] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Aszód. La loknomo signifas: varma akvo.
Situo
Hévízgyörk situas sur ebenaĵo, inter urboj Aszód kaj Tura, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo inter Budapeŝto-Miskolc. Aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto estas ne tro for.
Historio
La unua mencio okazis en 1438.
Famuloj
En Hévízgyörk naskiĝis:
Esperanta Finnlando
Esperanta Finnlando estis organo de Esperanto-Asocio de Finnlando, kiu aperis inter 1918–1923, 1948–53, 1959–1987. Ekde 1989 ĝi aperas sub nomo Esperantolehti, sed uzas ankaŭ esperantlingvan nomon Esperanta Finnlando. Inter 1918 kaj 1923 la gazeton eldonis la granda libro- kaj gazet-eldona kompanio Otava (Sepstelaro). Pli frue (1907–1910, 1912–1914) aperis gazeto sub la nomo Finna Esperantisto.
Historio
La redaktoroj de Esperanta Finnlando estis:
En 1987 la Estraro de Esperanto-Asocio de Finnlando decidis nuligi la aperon de Esperanta Finnlando pro manko de redaktoro. Post tio kiel interna informilo funkciis Cirkulero de EAF.
Zatín
Zatín, hungare Zétény (zEtEnj) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
Situo
Zatín situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Latorica, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 10 km-ojn.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1233. Burgo menciiĝas en la 15-a jarcento, post 3 jarcentoj la ruina burgo trakonstruiĝis kastelo, kiu tute neniiĝis en 1945. En 1910 loĝis en Zétény 760 da homoj, (escepte 1 slovakon ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Zétény apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Zétény rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Zatín 788 da homoj, (663 hungaroj, 109 slovakoj, 13 ciganoj, 1 germano). Vilaĝservoj estas infanĝardeno, hungara bazlernejo.
Aŝeo
Aŝeo (portugale: Axé; prononcu ) estas stilo de brazila muziko, kiu originas en Salvador de Bahio en la nordoriento de Brazilo.
Deveno de la termino
Origine axé estas rita, religia saluto, uzata en kandombleo kaj umbando kaj signifanta pozitiva energio. La vorto axé krom tio kutima kiel nomo por kandomblea templo.
Muziko
Komence "aŝeo" validis kiel malestima nomo por la brua muziko de bahia karnavalo. Post kiam Daniela Mercury famiĝis per sia albumo „Canto da Cidade“ en la jaro 1992 en tuta Brazilo, la nomo „aŝeo“ fariĝis kutima kiel arnomo por la muziko de Salvador.
La muzikindustrio produktis dum la 1990-aj jaroj kontinue novajn aŝeo-titolojn. Per la aŝeo-ondo, kiu en la jaro 1998 atingis sian supron, multaj aŝeaj bandoj populariĝis en tuta Brazilo.
Joseph Lister
Josefo Listero (1827-1912) estis angla kirurgo, kemiisto, "patro de la moderna kirurgio" kaj pioniro pri antisepsa kirurgio, bazita sur la laboroj de Louis Pasteur, en la dua duono de la 19-a jarcento. Listero aplikis la laboron de Pasteur pri etiologio de fermentiĝo kaj asociis al la procezoj kaŭzantaj infekton kaj gangrenon. Spite al la movadoj por abolado de ĉiuj kirurgioj en hospitaloj pro la troa morto-rango kaŭzata de la infektoj, Listero ŝanĝis la traktadon de la komponaj frakturoj el la amputacio al membro-konservado kaj malfermis la vojon por abdomenaj kaj aliaj intrakavaj kirurgioj.
Li decidis uzi la teknikojn proponitajn de Pasteur kaj komencis per elmetado de vundoj al kemiaĵoj. Li prenis pansaĵon saturitan per fenata acido aŭ karbolo, kovris la vundojn kaj la infekto-rango draste reduktiĝis. Poste, li eksperimentis per manlavado, steriligo de instrumentoj kaj aspergado de karbolo en la anatomia teatro dum operacio celante limigi infektojn. La infekto-rango malpliiĝis kaj liaj teknikoj baldaŭ estis adoptitaj en multaj landoj far sennombro da kirurgoj. Pro tio li nun estas konata kiel la "patro de la antisepsa kirurgio".
Vivo
Josefo Listero apartenis al riĉa familio kaj estis filo de Joseph Jackson Listero (1786-1869), pioniro pri akromataj lensoj por konstruado de komponaj mikroskopoj. En la lernejo li iĝis flua leganto de francaj kaj germanaj verkoj kaj kiam june li vizitadis la Akademion Isaac Brown de Benjamin Abbot, iu kvakera lernejo en Hitchin.
Kiam adoleskulo, Listero vizitadis la "Grove House School", en Tottenham, kie li studis matematikon, natursciencojn kaj lingvaĵojn. Komence li studis botanikon kaj bakalaŭriĝis pri artoj en 1847.
Poste, li lasis la kvakerojn, kuniĝis al la Skota Episkopa Preĝejo kaj eventuale edziĝis al Agnes, filino de Syme. Dum ilia mielmonato, ili pasis tri monatojn vizitantaj la ĉefajn medicinajn institutojn (hospitalojn kaj universitatojn) en Francio kaj Germanio. Intertempe, Agnes enamiĝis al medicina esploro kaj iĝis partnero de Listero en la laboratorio dum la resto de sia vivo.
Kariero kaj vivo
Antaŭ ol la studoj de Listeroj pri kirurgio, la plejmulto el la homoj kredis ke la kemia damaĝo en la elmetaĵoj al polucia aero respondecis pri vundo-infektoj. La hospitalaj koridoroj okaze estis aerumitaj meze de la tago kiel prevento kontraŭ disvastigo de infektoj per miasmoj, sed instalaĵoj por manlavado kaj vundo-purigado de la pacientoj tute ne disponeblis. La kirurgo kutime ne lavis al si la manojn antaŭ ol viziti pacienton pro tio ke tiaj praktikoj ne estis konsiderataj necesaj por evitado de infektoj. Malgraŭ la klopodoj de Ignaz Semmelweis (1818-1865) kaj Oliver Wendell Holmes, Sr. (1809-1894), la hospitaloj praktikadis kirurgion sub nesanaj kondiĉoj. La tiamaj kirurgoj ofte raportadis pri la "bona kaj sana kirurgia fetoro" kaj estis orgojlaj pri la sangomakuloj sur iliaj nelavitaj operaciaj vestaĵoj kiel elmontro pri ilia sperto.
Dum lia staĝo kiel profesoro pri kirurgio en la Universitato de Glasgovo, Listero sciis pri dokumento publikigita de la franca kemiisto, Louis Pasteur, montrante ke nutraĵo-malkomponiĝo povas okazi sub anaerobaj kondiĉoj ĉiam kiam mikroorganismoj ĉeestas. Do, Pasteur sugestis tri metodojn por eliminado de la respondecaj mikroorganismoj, nome, filtrado, hejto-elmetado kaj elmetado al kemiaj solvaĵoj. Listero konfirmis la konkludojn de Pasteur per siaj propraj eksperimentoj kaj decidis uzi liajn malkovrojn por disvolvado de antisepsaj teknikoj por vundoj. Ĉar la du unuaj metodoj sugestitaj de Pasteur estis danĝeraj kaj nesekuraj por la traktado de la homa histo, Listero decidis eksperimenti la trian teknikon.
En 1834, Friedlieb Ferdinand Runge malkovris la fenolon tiam konata kiel karbolo, karbolata acido, aŭ fenata acido, kiun li elprenis el nepura formo de karbogudro. Tiuepoke, duboj ekzistis pri la kreozoto -- iu substanco kiu estis uzata por lignotraktado en la fervojaj ŝpaloj kaj ŝipofabrikadoj ĉar ĝi protektis la lignon el putriĝo -- kaj la karbolata acido. Post aŭdado ke la kreozoto estis uzata por kloako-traktado, Listero komencis provi la efikecon de la karbolata acido kiam aplikita rekte sur vundoj.
Štěpánovice (Klatovy)
Štěpánovice estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Klatovy en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km norde de Klatovy. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/27. Estas ĉi tie registritaj 119 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Štěpánovice situas en katastra teritorio Štěpánovice u Klatov kun areo 4,02 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352.
Personecoj
Naskiĝis ĉi tie Karel Holý (1865–1948)
Medzilaborce
Medzilaborce, rutene Меджілaбірці, hungare Mezőlaborc estas urbo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Medzilaborce.
Situo
La urbo situas en valo kaj laŭ bordo de Laborec, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Humenné-Pollando. Prešov troviĝas 60 km de Medzilaborce.
Historio
La unua mencio okazis en 1347, tiam la bienoj apartenis al familio Drugeth. En 1543 la setlejo aperis en formo Kys Laborcz (=malgranda Laborec). En 1612 funkciis tie du muelejoj kaj segada uzino, en 1631 gastejo kaj vendejo. La loĝantoj produktis avenon ka terpomon. En 1873 la fervojo atingis la komunumon. Okazis incendio en 1900. En la komunumo en 1910 loĝis 1561 da loĝantoj (677 rusinoj, 501 germanoj, 255 hungaroj). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Mezőlaborc, kies distriktejo ĝi estis. Poste la loko apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 1945 la germanoj estis deportitaj, poste la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis enurbe 6741 da homoj, (3803 slovakoj, 2303 rusinoj, 413 ukrainoj).
Plutono
134340 Plutono estas nanplanedo rondiranta Sunon plejparte ekster la orbito de la oka planedo Neptuno. Ĝis la jaro 2006 ĝi estis klasata kiel la naŭa planedo de Suno, sed la 24-an de aŭgusto 2006 la ĝenerala asembleo de Internacia Astronomia Unio tiel precizigis la difinojn de klasoj de objektoj en la suna sistemo, ke Plutono perdis la epiteton planedo. Ekde tiam ĝi estas membro de la grupo planedoidoj, al kiuj komence apartenas ankaŭ la plej granda konata asteroido Cereso kaj la trans-Neptuna objekto Eriso. Tiu grupo verŝajne kreskos.
Naŭro
Nauro aŭ bharal (Pseudois nayaur), nomata ankaŭ Helanŝan blua ŝafo, Ĉina blua ŝafo, Himalaja blua ŝafo aŭ naur, estas natura kapro trovita en Butano, Gansuo, alta Himalajo de Barato, Interna Mongolio, Birmo, Nepalo, Ningxia, Pakistano, Siĉuano kaj Tibeto. La montoj Helan de Ningxia havas la plej altajn koncentrojn de "bharal" en la mondo, kun 15 "bharal" por kvadrata kilometro kaj 30,000 totale.
Plutono
<ul> <li>Loko: ekster la 8-a planedo: meze 5,9 × 1012 m for de Suno (39,5 AU). <li>Aĝo: 4,6×109 jaroj. </ul>
Naŭro
La bharal estis ankaŭ la fokuso de la ekspedicio de George Schaller kaj Peter Matthiessen al Nepalo en 1973. Iliaj personaj espertoj estis bone dokumentita de Matthiessen en sia libro, The Snow Leopard. Fakte la "bharal" estas ĉefa predo de la neĝoleopardo.
Aspekto
Tiu mezgranda kapredo estas 115 ĝis 165 cm longa kalkulante kapoj kaj korpon, kun vosto de 10 ĝis 20 cm. Ili staras 69 ĝis 91 cm alte je la ŝultro. Korpamaso povas gami el 35 ĝis 75 kg. Maskloj estas iom pli grandaj ol inoj. La mallonga, densa mantelo estas ardezgriza, iomete kun blueca nuanco, kio kondukas al lokaj nomoj. La subaj partoj kaj malantaŭoj de kruroj estas blankaj, dum la brusto kaj frontoj de la kruroj estas nigraj. Separante la grizan dorson kaj la blankan ventron estas nigra strio. La oreloj estas malgrandaj, kaj la ponto de la nazo estas malhela. La kornoj troviĝas en ambaŭ seksoj kaj estas faltecaj en la supra surfaco. En maskloj, ili kreskas supren, poste turnas flanken kaj kurvas reen, kun aspekto de supren-subena lipharo. Ili povas kreski ĝis longo de 80 cm. En femaloj, la kornoj estas multe pli mallongaj kaj rektaj, kreskante ĝis 20 cm longe.
Plutono
Plutono iam estas pli proksima al Suno ol Neptuno estas. Povas esti, ke ĝi iam estis luno de Neptuno. Lastan fojon Plutono troviĝis interne de la orbito de Neptuno ekde la 7-a de februaro 1979 ĝis la 11-a de februaro 1999.
Plutono havas atmosferon el maldensaj metano kaj nitrogeno, kaj, sur la grundo, glacion el metano. Kiel Tero kaj Marso, Plutono havas sezonojn ("vintro" kaj "vintrego") kaj polusajn glaciojn.
Oni malkovris du novajn satelitojn Nikso kaj Hidro en 2005, la kvaran provizore nomatan S/2011 P 1 aŭ P4 en 2011 kaj la kvinan (Stikso) en 2012.
Sodišinci
Sodišinci,, hungare Bírószék estas malgranda vilaĝo en Slovenio en provinco Prekmurje, en statistika regiono Pomurske, en Občina Tišina. La historia hungara loknomo estis "Szodesinc(z)". Pro la hungariga politiko oni ekuzis la supran hungarecan nomon.
Situo
Sodišinci situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ la aŭstra landlimo.
Historio
Dum la hungara regado oni nombris en Bírószék 43 domojn kaj 260 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Remigen
Pri la komunumo
Remigen estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1027 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,87 km², de kiuj 4,44 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,56 de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 699 m s.m. sur la monto Geissberg, dum la plej malalta punkto situas sur 369 m s.m. sur la Ebenaĵo de Rüfenach.
Najbara komunumo
La komunumo Remigen limas en nordo al Mettauertal, en nordoriento al Villigen, en sudoriento al Rüfenach, en sudo al Riniken kaj Oberbözberg, en okcidento al Mönthal, kaj en nordokcidento al Gansingen.
Trafiko
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinioj de Brugg al Laufenburg kaj de Brug al Mönthal.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Stilli al Laufenburg. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A3 troviĝas sudokcidente en distanco de 13 kilometroj en Effingen nur direkte al Zuriko, kaj okcidente en distanco de 15 kilometroj en Frick.
Historio
La unua dokumenta mencio de Remigen datiĝas el la jaro 1064 kiel Ramingen.
Dum mezepoko Remigen estis parto de la Bieno Rejno, kiu apartenis al la Monaĥejo Murbach en Alzaco. En la 13-a jarcento la bieno apartenis al la Habsburgoj, kiuj atribuis la vilaĝon Remigen al la tribunala distrikto Bözberg. En la jaro 1291 Rudolfo la 1-a de Habsburgo aĉetis la Bienon Rejno, kaj tiel akiris pri Remigen, Mönthal kaj Villigen krom la alta ankaŭ la malaltan jurisdikcion. En la jaro 1345 la reĝino Agnes de Hungario donacis la bienon al la Monaĥejo Wittichen en la valo de Kinzig en Nigra Arbaro. Inter la jaro 1348 kaj 1377 la posedantoj de la bieno plurfoje ŝanĝiĝis, ĝis fine la bieno estis integrita al la Senjorejo Schenkenberg.
Kiam en la jaro 1460 la urbo Berno konkeris la Senjorejon Schenkenberg, la privilegioj de la Monaĥejo Wittichen estis konservitaj. En la jaro 1525 Berno enkondukis la reformacion en la regiono, kion la monaĥinoj de Wittichen tamen ne volis akcepti kaj tial vendis en la jaro 1544 la Bienon Rejno al la Senjoroj de Hallwyl. En la jaro 1566 la bieno estis disigita de la tribunala distrikto Bözberg, kaj Stilli fariĝis propra tribunaldistrikto. En la jaroj 1588 respektive 1599 la urbo Brugg akiris du trionojn de la Bieno Rejno kaj Berno la restantan trionon.
Okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis en marto kaj aprilo 1798 Argovion de la berna servuteco. La Bieno Rejno nun fariĝis parto de la nove fondita Kantono Argovio. En la jaro 1803 okace de la mediacio Kantono Argovio dissolvis la Bienon Rejno kaj transformis la unuopajn vilaĝojn al apartaj politikaj komunumoj.
Staré Hory
Staré Hory (hungare Óhegy [Ohedj], germane Altgebirg) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Slovake la loknomo signifas: malnovaj montoj.
Situo
Staré Hory situas laŭ ĉefvojo Donovaly-Banská Bystrica. La lasta urbo troviĝas je 12, Ružomberok je 14 km.
Historio
La unua mencio okazis pri la minista vilaĝo en 1536. Historiaj iamaj vilaĝoj estis Alsószarvas (Dolný Jelenec), Kánalja (Polkanová), Török (Turecká), Bálinttelep (Valentová), Parasnyó (Prašnica) kaj Ribó (Rybie)), kiuj formas la nunan vilaĝon. Ĝis la 18-a jarcento oni minadis tie ercojn kaj ankaŭ fandejoj funkciis. En 1828 loĝis tie 769 vilaĝanoj en 108 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Óhegy 1877 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Banská Bystrica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1926 akvocentralo konstruiĝis. En 2001 vivis en Staré Hory 459 homoj, (453 slovakoj).
Tilsit (fromaĝo)
Tilsiter, farita el kruda aŭ pasteŭrizita bovina lakto, havas gras-titron inter 30 kaj 60%. Ĝi havas blankan ĝis eburan aŭ helflavan koloron kaj solidan strukturon kun truoj taŭga por tranĉi kaj raboti. Spicigita per kumino aŭ karvio kaj semoj de pimento.
La gusto estas milda sed iom spiceta. La minimuma maturiĝo daŭras du monatojn. Dum la maturiĝo oni banas la fromaĝon en salakvo kun bakterioj (bacterium linens), pro tio ĝi havas spicetan guston kaj fortan odoron.
Tilsiter estas ideala aldonaĵo je malhela pano (kelkfoje surtabligita dum matenmanĝo). Ĝi estas tre multflanka kaj povas esti uzata en salatoj, saŭcoj, fonduo, pudingo aŭ frititaj terpomoj. En Nord-Eŭropaj landoj ĝi ofte estas manĝata kun glaso da biero.
Pompaples
Pompaples estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 801 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.
Geografio
La komunumo Pompaples situas en la Vaŭda Mezlando sur la akvodislimo inter Rejno en nordo kaj Rodano en sudo. Tra Pompaples fluas la rojo Nozon, kiu apartenas al la riversistemo de Rejono. En Moulin Bornu ekzistas muela lageto, kun du elfluoj, kies unua fluas tra la riversistemo de Rejno al la Norda Maro kaj la alia tra la riversistemo de Rodano al la Mediteraneo. La lageto nomiĝas tial "au milieu du monde" (en la centro de la mondo). La komunumo konsistas el la vilaĝo Pompaples kaj la setlejoj Moulin Bornu kaj Saint-Loup.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 44,5 km², de kiuj 14,2% estas kovritaj de arbaro, 73,6% servas por agrikulturo kaj 9,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Pompaples limas en okcidento kaj nordo al Arnex-sur-Orbe, en oriento al Bavois, en sudoriento al Orny, kaj en sudo al La Sarraz.
Rimarkindaĵoj
La frazo "Pompiers de Pompaples, pompez!" (fajrobrigdistoj de Pompaples pumpu!) estas ŝtatata langorompa frazo en lernolibroj por la franca lingvo en Alemanio. Pro tiu frazo praktike ĉiuj alemanoj konscias pri la ekzisto de la fajrobrigado de la vilaĝeto Pompaples.
Berge
Berge havas diversajn signifojn:
Pompaples
Trafiko
Tra Pompaples pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 de Laŭzano al Vallorbe. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 6 kilometrojn nordoriente de la komunumo apud Chavornay. Kvankam la trajnlinio de Cossonay al Vallorbe kondukas meze tra la komunumo Pompaples ne disponas pri propra stacidomo. La plej proksima stacidomo situas en La Sarraz ducentmetrojn sude de la komunumo. Pere de poŝtaŭtolinio de la stacidomo de La Sarraz ĝis la hospitalo de Saint-Loup la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Tajov
Tajov (hungare Tajó germane Teibau) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.
Beclean
Beclean estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
Tajov
Situo
Tajov situas en strikta valo, laŭ flankovojoj. Banská Bystrica troviĝas je 5 km.
Pompaples
Ekonomio
Ĝis en la 20-a jarcento Pompaples estis ĉefe agrikultura komunumo. Nuntempe la plej multaj homoj en la komunumo laboras en servoprofesioj. En Saint-Loup situas hospitala de la diakonisoj, kiu estas la ĉefa labordonanto de la regiono. Al la hospitala ankaŭ apartenas flegista lernejo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Pompaples datiĝas el la jaro 1049 kiel Pons Papuli. Dum mezepoko Pompaples estis feŭdo de la Grafoj de Grandson kaj ek de 1542 de la familio de Gingins. Ĝi apartenis al la Baronejo La Sarraz. Sub la berna regado la Pompaples estis de 1536 ĝis 1598 parto de la Voktejo Moudon kaj poste ĝis la Helveta Revolucio de 1798 parto de la Voktejo Romainmôtier. De 1798 ĝis 2007 la komunumo apartenis al la Distrikto Cossonay poste ĝi estis surbaze de la administra reformo de 2006 atribuita al la Distrikto Morges.
Tajov
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1544 en formo "Tajova". En la 15-a jarcento ercofandejoj funkciis apud la vilaĝo, kiuj funkciis ĝis 1893. En 1828 loĝis tie 348 vilaĝanoj en 53 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Tajó 231 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Banská Bystrica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Tajov 444 homoj, (431 slovakoj).
Albert Clouard
Albert Clouard (naskiĝis en Rennes, mortis  en Trégastel) estis franca pentristo kaj poeto.
Li vivis en Perros-Guirec en Bretonio kaj estis amiko de Maurice Denis kaj Paul Sérusier.
Omaĝoj
En Bretonio, almenaŭ ok stratoj portas lian nomon.
Buksaloj
La buksaloj (Buxales) estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas ununuran familion (buksacoj), 6 genrojn kaj ĉirkaŭ 120 speciojn,. Ĝia tipa genro estas bukso.
Priskribo
Ili estas lignigitaj aŭ herbaj plantoj. La folioj estas kompletrandaj. La floroj estas unuseksaj, la specoj aŭ estas monoikaj aŭ dioikaj. Krome la ordo estas tre heterogena.
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (14 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Bethlen
La gloso Bethlen havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Abruco
Abruco (Abruzzo ), ankaŭ konata kiel Abruzo aŭ Abruzoj (ekzemple laŭ Plena Ilustrita Vortaro), estas regiono de Italio kun ĉirkaŭ loĝantoj.
Geografio
Ĝi situas inter montaro Apenino okcidente kaj maro Adriatiko oriente, regiono Markio norde kaj regiono Moliso sude. La najbaraj regionoj ĉe la apenina flanko estas Latio kaj Kampanio.
Ĝis 1964 ĝi formis kun Moliso unu solan regionon.
Escepte de mallarĝa marborda strio, ĝi estas regiono monta aŭ monteta, en kiu vivas sovaĝaj ursoj, lupoj kaj ĉamoj.
En ĝia teritorio situas la jenaj naturaj parkoj:
La rivero Liri fluas tra Abruco.
Ĉefaj urboj
La plej vasta provinco estas la provinco de Chieti, kiu estas ankaŭ unu el la plej vastaj italaj provincoj. Ĝi enhavas pli ol 100 municipoj.
Ansergrifo
La Ansergrifo (Gyps fulvus) estas granda taga rabobirdo de la familio de Akcipitredoj, kiu enhavas ankaŭ aliajn tagajn rabobirdojn kiel milvoj, agloj, cirkuoj kaj akcipitroj, el kiuj gipoj estas sufiĉe malsimilaj, sed ne tiom disde aliaj similaj rabobirdoj, nome malnovmondaj vulturoj; krome ĝi estas unu el la plej grandaj rabobirdoj videblaj en Eŭropo ĉar ĝi superas laŭ enverguro (ĝis 260 cm) eĉ la Imperian aglon.
Disvastiĝo kaj medio
Kune kun la monaĥvulturo, la ŝafgrifo kaj la kadavrogrifo (somere), estas unu el la malmultaj vulturaj specioj videblaj en Eŭropo, ĉar troviĝas en Hispanio, Portugalio, kelkaj izolitaj zonoj de Francio (kie ĝi estis reenmetita), Italio, granda parto de Balkanio kaj Krimeo. Ĝi loĝas ankaŭ en norda Afriko kaj okcidenta Azio ekde Turkio, Mezoriento, Arabio kaj Kaŭkazo tra Irano ĝis la regiono Himalajo kaj nordokcidenta Barato. Ĝi estas komuna birdo kaj ie estas tiom multnombra kiom la medio permesas. Parto de la eŭropa loĝantaro -la plej norda kaj juna- estas migranta. El 1000 ĝis 2000 trapasas markolon de Ĝibraltaro fine de septembre kaj oktobre: kelkaj atingas eĉ Senegalion. Simile okazas tra Israelo kaj kanalo de Suez. Poste ili revenas al siaj naskiĝlokoj por reproduktado.
Tiuj precipe palearktisaj birdoj loĝas en montaraj regionoj kie estas profundaj valoj kie moviĝas rapide varmaj aerfluoj. Mateniĝe gipoj ripozas surborde de klifoj kaj ravinoj, atendante varmon por ekflugi. Eknoktiĝe ili revenas al dormejo. Ili preferas ankaŭ proksimon de zonoj dediĉitaj al brutobredado, granda ĉasado kaj kie estas kaj povas morti grandaj mamuloj.
Aspekto
Temas pri facile rekonebla rabobirdo per siaj longegaj kaj larĝaj flugiloj kaj nigra, kvadrata kaj mallonga vosto kompare. Dumfluge kontrastas en ties flugiloj brunaj korpo kaj antaŭflugiloj kun nigraj flugplumaroj. Krome estas iom da blanko ĉekole kaj en radiko de flugiloj.
Ripoze kapo kaj longega kolo estas helgrizaj kaj senplumaj -nur estas blankeca lanugo kie ne restas sango aŭ viandorestaĵoj-. La beko estas malhelgriza aŭ flaveca kaj hokega. Kruroj estas grizaj kaj malfortaj, ĉar ili ne bezonas kapti predojn kiel agloj aŭ falkoj. Estas iom da blanka lanugo sur ili. Ĉe kolbazo troviĝas serio de longaj blankaj -supre- kaj helbrunaj -malsupre- plumoj kiuj aspektas kolumo aŭ krispo. Dorso, antaŭflugiloj kaj ventro estas helbrunaj. La resto malhelbruna. La vostoplumoj estas relative mallongaj.
Ili estas 93–110 cm longaj kun enverguro de 230–280 cm. Ili pezas kutime inter 6 kaj 10 k. Ĉe nomiga raso la maskloj pezas 6.2 al 10.5 kg kaj inoj tipe pezas 6.5 al 11.3 kg, dum ĉe la hindia subspecio (G. f. fulvescens) la vulturoj averaĝe pezas 7.1 kg. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed inoj pezas mezaveraĝe duonkilon plian. Plejpezaj plenkreskuloj estis konstatitaj inter 4.5 al 15 kg, tiuj lastaj en kaptiveco.
Ili estas tipaj vulturoj laŭ aspekto kaj ĉefe pro ties senpluma kapo. Junuloj estas pli malhelaj kaj ruĝecaj; tiuj havas pli brunan krispon.
Kutimoj
Tiu gipo estas ŝvebanta birdo pli ol fluganta, ĉar ĝi apenaŭ movas flugilojn. Ili leviĝas super varmaj aerfluoj (termikoj) kaj pasas horojn laŭ la vento serĉe de kadavraĵoj (ĉefe grandaj mamuloj) super malferma kamparo, el kio nurnure nutras sin. Ansergrifo estas adaptita por tia manĝo: ĉiopova vidkapablo por trovi iun ajn kadavraĵon, kaj kiam descendas por manĝi (okazas vulturaj amasigoj kaj interbataloj), enmetas senprobleme sian kapon kaj longan kolon por elpreni karnaĵojn per sia hokega beko.
Tvarožná (distrikto Brno-provinco)
Tvarožná estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta 10 km oriente de regiona urbo Brno. Vivas ĉi tie.
Ansergrifo
Kutimoj
Ili flugas altege: el 1.800 al 3.500 m super marnivelo kaj dum esceptaj kazoj ĝis 6.000 m. Ili ofte veturas el 50 km al 300 km tage.
Tvarožná (distrikto Brno-provinco)
Historio
En ĉirkaŭaĵo de la municipo estas arkeologiaj lokoj kun spuroj de loĝigo el vico de praepoko kaj frua mezepoko.
Sinagogo Westend de Frankfurto
La inter la jaroj 1908 kaj 1910 konstruita sinagogo de la urboparto Westend ("okcidenta finaĵo" ... de la mezepoka urbocentro) - germane simple nomata Westendsynagoge - estas la plej granda sinagogo en la germania urbo Frankfurto ĉe Majno kaj la spirita centro de la urba juda komunumo. Ĝi estas la sola el antaŭe kvar grandaj urbocentraj sinagogoj, kiu forte damaĝite pretervivis la detradon de la pogromoj de novembro 1938 kaj la sekvajn bombadojn de la Dua Mondmilito. Ĝis la pereo de la juda vivo en Frankfurto pro la persekutoj en Nazia Germanio, ĝi estis la preĝejo kaj kunvenejo de la reformema, liberala alo de la urba juda komunumo. En 1950 ĝi post provizora renovigo estis reindaŭgurita kiel sinagogo, kaj inter la jaroj 1989 kaj 1989 kaj 1994 estis restaŭrita laŭ la origina stato.
Tvarožná (distrikto Brno-provinco)
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1288.
Sinagogo Westend de Frankfurto
Historio
Post kiam en 1806, kadre de politikaj ŝanĝoj instigitaj fare de la napoleona armeo, malvalidiĝis antaŭa leĝo ke la urbaj judoj devus loĝi en urbocentra geto, la pli riĉaj inter la frankfurtaj judoj forlasis la loĝejojn en la "juda strato" (Judengasse), kie antaŭe la urba judaro devis kunvivi en multe tro malgranda areo. Komence ili translokiĝis al la orienta parto de la urbocentro, sed ekde la jaro 1860 multaj liberalaj judoj translokiĝis al la tiam urbgita, "nova" kvartalo Westend en la okcidenta parto de la urbocentro, kie ekestis vastaj, helaj pluretaĝaj loĝdomoj kun reprezentaj avenuoj, multaj konstruaĵoj de la urba universitato kaj ampleksa parko kun botanika ĝardeno.
Ansergrifo
Reproduktado
Ansergrifoj reproduktiĝas ĉe montaj klifoj de suda Eŭropo, norda Afriko, kaj Azio, inter monatoj decembro al aprilo. Tiam ili pariĝas stabile -nur se ili malsukcesas reprodukti, separiĝas- kaj nestumas. Ili konstruas simplan neston el bastoneteroj kaj interna herbaro kaj foliaro en klifaj kavernoj, sed povas okazi ankaŭ en arboj. Tie la ino demetas ununuran ovon kovotan de ambaŭ gepatroj dum 58 tagoj laŭ vicoj de po unu aŭ du tagoj. Poste ili vicos ankaŭ dum ĉirkaŭ kvar monatoj por manĝigi la idon, kiu kreskas lante, sed fludaŭre; pro tio, se ĝi ne ricevas akuratan kvanton da manĝaĵo, ĝi ne povas ĉesigi kreskon (malkiel aliaj birdoj) kaj mortas pro malsato. Idoj ekflugas ĉirkaŭ julio, sed restas proksime de la nesto ĝis emancipiĝo. Post kvar aŭ kvin jaroj pariĝas unuafoje.
Sinagogo Westend de Frankfurto
Historio
En 1908 laŭ planoj de la arkitekto Franz Roeckle estis komencigita konstruo de nova sinagogo. Ĝi kombinis elementojn de la tiam aktuala arkitektura stilo, kiu germane nomatas Jugendstil kaj france Art Déco, kun elementoj prenitaj el antikvaj asiriaj kaj egiptiaj temploj. La kerna sinagoga konstruaĵo kun impona vasta kupolo estis inaŭgutita la 28-an de septembro 1910. Temis pri la kvara granda sinagogo de la frankfurta urbocentro kaj pri la unua ekster la antaŭaj limoj de la mezepokaj urbaj remparoj. Malsame al en tradiciaj, ortodoksaj sinagogoj, en kiuj la virinoj nur rajtas preĝi en aparta virina sinagogo aŭ en supra interna balkono, la kompleta preĝa salonego estis permesata kaj por virinoj kaj por viroj. La vicoj de sidlokoj tamen estis dividitaj laŭ seksoj, la viroj dekstre kaj la virinoj maldekstre. En la salonego inkluzive de la interna balkono povis sidi 1600 homoj. Sekve la sinagogo Westend post la strikte ortodoksa sinagogo proksime de la parka zono Friedberger Anlage ĉe la norda parto de la eksa urba remparo estis la dua plej granda sinagogo de la urbo.
Ansergrifo
Reproduktado
Reproduktado povas okazi laŭ sola paro, sed plej ofte en apartaj kolonioj eĉ de ĝis centoj da paroj. Iam gipino demetas ovon en nesto de alia rabobirdo kiel Reĝa aglo (Aquila chrysaetos). La populacio estas ĉefe de loĝantaj birdoj, sed kelkaj migras suden por vintri kaj revenas por reproduktiĝi.
La maksimuma vivodaŭro registrita de Gipo estas 41.4 jaroj, de specimeno en kaptiveco.
Éva Schubert
Éva SCHUBERT [ŝubert], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schubert Éva estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro kaj altlerneja instruisto. Ŝiaj edzoj estis Károly Verebes kaj Pál Zolnay, ŝia filo estis István Verebes.
Saint-Cibard
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Éva Schubert
Éva Schubert naskiĝis la 1931 en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Ansergrifo
Subspecioj
Konataj subspecioj de tiu grifo estas:
Éva Schubert
Biografio
Éva Schubert komence estis tajpistino, sed laŭ vespera lernado ŝi akiris diplomon en 1955 en Teatra kaj Filma Altlernejo, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro de Armeo. Ŝi aliĝis al diversaj teatroj, ekzemple al Teatro József Attila kaj Teatro Petőfi (Sopron). Plej longe ŝi estis en Gaja Teatro inter 1958-1978. Ŝi edziniĝis dufoje, baldaŭe ŝi naskis filinon. Ŝi instruis en muzika ĉeflernejo kaj ankaŭ en aktora lernejo de Mária Gór Nagy. Ŝi ricevis diversajn premiojn inter 1984-2008, poste en 2013 premion Kossuth.
Ansergrifo
Konservado
Antaŭe brutbredistoj mortigis ilin pro misaŭgura birdo, kiu minacas naskontajn inojn.
Aktuale la problemo devenas el saniga regularo de la EU kiu malpermesas forlason de brutaro surkampare, ĉefe post la krizo de frenezaj bovinoj.
Tiele la giparoj ampleksegis siajn flugoteritoriojn ĝis nekutimaj lokoj kiaj grandaj urboj aŭ malproksimaj landoj kiaj Nederlando.
Pro malabundo de grandaj hufuloj en tiu kontinento kiel cervoj, damaoj aŭ ĉamoj pro troa ĉasado kaj ĉefe malpliigo de arbaroj, kadavraĵoj forlasitaj de ŝafistoj estas (aŭ pli bone dirite: estis) granda parto de la dieto de tiu birdo. Nepras certigi manĝeblojn de gipoj en Eŭropo.
Aliaj minacoj estas venenado, ĝenado al nestoj fare de piedirantoj kaj montogripantoj kaj jam ne tiom ĉasado. Povas okazi perdo de nestohabitato pro konstruado de vojoj, digoj, incendihaltejoj aŭ aliaj infrastrukturoj, urbanizado, troa senarbarigo aŭ arbarklarigado.
Sinagogo Westend de Frankfurto
Historio
Apud la sinagogo situis unuetaĝa antaŭhalo, kiu ĉirkaŭis malgrandan internan korton. En flanka alo troveblis administraj ĉambroj, malgranda semajntaga sinagogo, kunvenejoj kaj loĝejoj por la rabeno kaj por la pordisto.
La 10-an de novembro 1938 kadre de la pogromoj de novembro 1938 grupo de nazioj kontraŭ la rezisto de la kristana pordisto perforte eniris la sinagogon kaj bruligis la internon. La veninta fajrobridado estingis la fajron, malsame kiel en la aliaj tiunokte bruligitaj sinagogoj de Frankfurto, kie la vokita fajrobrigado nur evitis ke najbaraj domoj ankaŭ ekbrulu. Tiel la sinagogo restis la sola en Frankfurto, kiu pretervivis la nokton, kvankam la tegmento kaj la preĝhalo pro la fajro estis forte damaĝitaj kaj la sinagogo ne plu uzeblis.
Ĝis la neniigo de la juda komunumo
Tuj post la bruligo la liberala sinagoga rabeno, Georg Salzberger, estis malliberigita kaj transportita al la nazia koncentrejo Dachau en Bavario. Post lia reliberiĝo en aprilo 1939 li sukcesis fuĝi al Anglio, kie li iĝis rabeno de la germanlingva juda komunumo de Londono.
La saman monaton la juda komunumo de Frankfurto estis perfortita vendi ĉiujn posedaĵojn signife sub la vera valoro al la urbo Frankfurto. La malkonstruokostoj de la detruitaj sinagogoj, kies ruinoj jam en januaro 1939 estis forigitaj, estis aldone minusitaj de la vendoprezo. La fasade apenaŭ difektita sinagogo Westend post la perforta vendo estis la sola juda konstruaĵo en la urbo kiu ne estis komplete forigita. Dum la Dua Mondmilito ĝi estis meblostokejo por frankfurtaj familioj kiuj perdis siajn loĝejojn pro bombado, kaj ankaŭ servis kiel kulisodeponejo de la urba operejo. En marto 1944 la konstruaĵo estis trafita de aliancanaj bomboj, kiuj grave difektigis ĝin.
La liberalisma kaj en 1852 disbranĉiĝinta ortodoksa judaj komunumoj de Frankfurto en 1939 estis nazie devigitaj al unu komunumo, por administri la kontrolon kaj postan amasmurdon de la komunumanoj. Inter oktobro 1941 kaj septembro 1942 pli ol 10 000 frankfurtaj judoj estis fortransportitaj al la naziaj mortigejoj, plejparte al la koncentrejoj Theresienstadt kaj Majdanek. Ĝis marto 1945, du semajnojn antaŭ la alveno de la usona armeo al Frankfurto, ankoraŭ pliaj frankfurtaj judoj estis transportitaj al la koncentrejoj, foje unuope, sed foje ankaŭ en grupoj de ĝis 300 personoj.
Pli ol 11 000 el la fortransportitoj estis murditaj en la koncentrejoj, proksimume 400 ankoraŭ vivis kiam liberiĝis la murdejoj. En Frankfurto mem fine de la mondmilito ankoraŭ vivis pli-malpli 160 judoj.
La nova juda komunumo
Tuj post la fino de la Dua Mondmilito la nova urba registaro, instalita de la usona armeo, fondis oficejon kiu provizu helpon al la travivintaj judoj. Ĝis la somero de 1945 proksimume 400 judoj revenis al la urbo.
Multaj membroj de la nove fondita juda komunumo, inter ili ankaŭ rabeno Neuhaus, en la sekvaj jaroj elmigris al Norda Ameriko aŭ al Palestino. Aliflanke ĝis la jaro 1949 alvenis pli ol 5000 judaj "delokigitaj personoj" (mallongigitaj DP, origine laŭ la angla formo displaced persons) el Orienta Eŭopo al Frankfurto, eksaj malliberigitoj en naziaj koncentrejoj aŭ punlaborejoj, kiuj ne povis aŭ volis reveni al la landoj el kiuj ilin forpelis la nazioj. La usona armeo loĝigis ilin en amasloĝejo de la frankfurta urboparto Zeilsheim. Iuj el ili restis en Frankfurto kaj ne elmigris. Ili kreis la kernon de la nova juda komunumo de Frankfurto, kiu ĝis la jaro 1949 kreskis ĝis pli ol 2000 personoj.
La 6-an de septembro 1950 la rekonstruita sinagogo inaŭguriĝis. Por la celebraĵo alvenis sinagoga ĥoro el Parizo, kaj la eksa sinagoga rabeno Georg Salzberger, intertempe vivanta en Londono, al la novaj komunumanoj en prelego bildigis la judan vivon de la antaŭholokaŭsta urba juda komunumo. La konsekron celebris la landa kaj komunuma rabeno Wilhelm Weinberg, kiu kiel posteulo de Leopold Neuhaus estis veninta al Frankfurto. En la interno de la sinagogo el la antaŭmilite eksa pompo fariĝis la sobra, sendekora dezajno de la 1950-aj jaroj. Arkitektoj de la sinagoga rekonstruo estis Max Kemper kaj Werner Hebebrand. Multaj renovigaj agoj restis provizoraj, unuflanke ĉar nur kvin jarojn post la finiĝo de la mondmilito en la milite forte detruita urbo tre mankis publika mono, kaj aliflanke ĉar apenaŭ iu kredis pri estonteco de la urba juda komunumo post la Holokaŭsto - kaj la lokaj judoj kaj la nejudaj aŭtoritatoj kredis ke iom post iom la urbaj judoj tamen elmigros el Germanio.
Inter la jaroj 1988 kaj 1994 laŭ planoj de la arkitekto Henryk Isenberg la sinagogo estis amplekse renovigita. Kiam sub la provizoraj muroj de la postmilita rekonstruo ekvideblis surprize multa origina konstrusubstanco, la komunumo kaj urba konsilantaro decidis pri pli historie preciza rekonstruo. La konstrukostojn de 8,5 milionoj da germanaj markoj dividis la federacia registaro de Germanio, la federacia lando Hesio, la urbo Frankfurto ĉe Majno kaj la juda komunumo. La 29-an de aŭgusto 1994 la renovigaj laboroj finiĝis per festa celebraĵo.
Bistrița
Bistrița [bistrica] (Beszterce [besterce], Bistritz [bistric]) estas urbo en Rumanio en la nordorienta parto de la Baseno de Transilvanio ĉe la okcidenta piedo de Căliman-montaro laŭ la rivero Bistrița oriente de Dej. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Bistrița-Năsăud. Administre apartenas al ĝi Unirea (Bistriţa), Viişoara (Bistriţa), Slătiniţa, Sărata (Bistriţa), Ghinda kaj Sigmir.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj); en 1956 ; en 1992  (rumanoj, 8 % hungaroj).
Historio
Ĝiaj unuaj mencioj skribaj estis en 1243, 1250. Ĝi estis fondita de saksoj enkoloniiĝintaj en la dua duono de la 12-a jarcento kaj la unua duono de la 13-a jarcento. Post 1526 la urbo fariĝis la posedaĵo de Petru Rareş, sed la saksoj kontraŭstaris kaj li ne povis okupi ĝin. La triono de ĝia loĝantaro pereis dum la pesto en la jaroj 1554-1556. En 1602 post 22-taga sieĝo fare de generalo Basta la urbo kapitulacis. La pesto post 1602 ripetiĝis kaj la novaj loĝantoj, same saksoj, venis tien el najbaraj vilaĝoj. En la jaroj 1671 kaj 1672 instaliĝis tie armenoj, sed en 1712 la saksoj elpelis ilin. La armenoj elpelitaj alvenis al Szamosújvár. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Beszterce-Naszód).
Inter 1913 kaj 1941 aperis ĉi-tie la germanlingva semajngazeto Bistritzer Deutsche Zeitung kaj inter 1890 kaj 1918 Bistritzer Zeitung.
Amarna-leteroj
La Amarna-leteroj (foje "amarna korespondado" aŭ "Amarnaj leteroj") estas arkivo de korespondado sur argiltabuletoj, plejparte diplomatiaj, inter la egipta administracio kaj ĝiaj reprezentantoj en Kanaano kaj reĝlando Amurru dum la Nova Regno. La leteroj estis trovitaj en Supra Egiptujo ĉe Amarna, la moderna nomo por la egipta ĉefurbo de tiu de Akhetaten, fondita de faraono Aĥnaton (1350-aj jaroj - 1330aj a.K.) dum la Dekoka dinastio de Egiptujo. La Amarnaj leteroj estas nekutimaj en la egiptologia esplorado, ĉar ili estas plejparte skribitaj en akada kojnoskribo, la skribosistemo de antikva Mezopotamio. La konataj tabuletoj nuntempe nombras 382, 24 pluaj tabuletoj estis malkovritaj post kiam la norvega asiriologo Jørgen Alexander Knudtzon eldonis libron pri la Amarna korespondado, en du volumoj (1907 kaj 1915). La korespondado enhavas periodon de maksimume tridek jaroj.
La leteroj
Tiuj leteroj, konsistante el kojnoskribaj tabuletoj, plejparte skribitaj en akada - la regiona lingvo de diplomatio por tiu periodo - estis unue malkovrita en ĉirkaŭ 1887 fare de lokaj egiptoj kiuj sekrete fosis la plej grandan parton el ili de la ruinita grandurbo (ili estis originale stokitaj en maljunegaj konstruaĵaj, kiun la arkeologoj nomis "Buroo de Korespondado de la Faraono" kaj tiam ili vendis ilin sur la antikvaĵa merkato. Kiam la loko kie ili estis trovitaj estis determinita, la ruinoj estis esploritaj por pliaj. La unua arkeologo kiu sukcese malkovris pluajn tabuletojn estis William Matthew Flinders Petrie en 1891-92, kiu trovis 21 fragmentojn. Émile Chassinat, tiam direktoro de la franca Instituto por Orienta Arkelogio en Kairo, akiris du pliajn tabuletojn en 1903. Ekde la eldono de Knudtzon, proksimume 24 pliaj tabuletoj, aŭ fragmentoj el tabuletoj, estis trovitaj, aŭ en Egiptujo, aŭ identigantaj en la kolektoj de diversaj muzeoj.
La tabuletoj originale malkovritaj fare de lokaj egiptoj estis disigitaj inter muzeoj en Kairo, Eŭropo kaj Usono: 202 aŭ 203 estas ĉe la Antaŭazia Muzeo en Berlino; 80 en la Brita Muzeo; 49 aŭ 50 ĉe la Egipta Muzeo en Kairo; sep ĉe la Luvro; 3 ĉe la Puŝkina Muzeo; kaj 1 estas nuntempe en la kolekto de la Orienta Instituto en Ĉikago.
La plena arkivo, kiu inkludas korespondadon de antaŭa regado de tiu de Amenhotep la 3-a ankaŭ, enhavis pli ol tricent diplomatiajn leterojn; la resto estas miksaĵo de literaturaĵoj aŭ instrumaterialoj. Tiuj tabuletoj prilumigas multe la egiptajn rilatojn al Babilonio, Asirio, Mitanio, la hititoj, Sirio, Kanaano, kaj Alaŝijo (Kipro). Ili estas gravaj por establado de kaj la historio kaj kronologio de la periodo. Leteroj de la babilona reĝo Kadaŝman-Enlil la 1-a ankras la tempokadron de la regado de Aĥnaton al la meza 14-a jarcento a.K. Ĉi tie estis ankaŭ trovita la unua mencio de proksim-orienta grupo konata kiel la habiroj, kies ebla ligo kun la hebreoj restas diskutita. Aliaj regantoj inkludas Tushrattan de Mittani, Lib'ayu de Shechem, Abdi-Heban de Jerusalemo kaj la disputema reĝo Rib-Hadda de Byblos, kiu en pli ol 58 leteroj ade petas egiptan armean helpon.
Aranĝo
Amarna Leteroj estas aranĝitaj jene:
001-014 Babilonio 015-016 Asirio 017-030 Mittani 031-032 Arzawa 033-040 Alasia 041-044 Hatti 045-380+ Sirio/Libano/Kanaano
plua detaligo:
045-067 Sirio 068-227 Libano (kie 68-140 estas de Gubla alinome Byblos) 227-380 Kanaano (skribita plejparte en la Kanaan-akada lingvo).