cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cesare Beccaria
Pluaj biografiaĵoj pri Cesare Beccaria
Lia filino Giulia estis la patrino de Alessandro Manzoni.
La pensado de intelektulo Cesare Beccaria
Beccaria ricevis influon ankaŭ de legaj kontaktoj kun John Locke, Helvetius kaj, kiel kun grandparto de la milanaj kleristoj, de sensismo de abato Étienne Bonnot de Condillac.
Startinte el la kontraktisma dokrtino, elpensita de Jean Jacques Rousseau, kiu esence fondas la socion sur socia kontrakto celanta gardi la rajtojn de la individuoj, Beccaria difinis, praktike, la krimon kiel rompon de la kontrakto, kaj ne kiel ofendo al la dia leĝo (kiun li tamen, ne ekskludis), kiu apartenas al la privata konscienco kaj ne al la publika sfero. La socio, tial, ĝuas je sindefenda rajto, ekzercinda laŭ la mezuro de la krimo plenumita (principo de proporciismo de la peno) kaj laŭ la kontraktisma principo el kiu devenas, ke neniu homo povas disponi pri la alies vivo.
Carl Spitteler
Li studis juron en Bazelo, poste teologion en Zuriko kaj Heidelberg (Germanio). Duboj pri sia kredo tamen igis lin ĉesigi sian pastran karieron kaj li laboris kiel instruisto, ĵurnalisto kaj (ekde 1892) kiel libera verkisto. Li publikigis romanojn, novelojn, teatraĵojn, eseojn kaj poemojn, sed famon li gajnis ĉefe per siaj eposoj. En la jaro 1919 li gajnis la Premion Nobel de Literaturo, grandparte por sia eposa poemego Olimpika Printempo.
Cesare Beccaria
Batalo kontraŭ la senutila malŝparemo de torturoj
Beccaria proponis, tial, la abolicion de mortopuno, kiu ne malhelpas la krimojn kaj ne efikas kiel timigilo, kaj de la torturo, kiu estas puno antaŭgarda, maljusta kaj kruela, kaj ne utilas malkovri ion ajn, ĉar allasas bubajn konfesojn; li okupiĝis ankaŭ pri la prevento de la krimoj, efikigita, laŭ li, pli de la certeco de la puno ol de la severeco de la puno (principo jam elaborita de anglo Robert Peel).
Carl Spitteler
Carl Spitteler estis frato de la kemiisto Adolf Spitteler.
Cesare Beccaria
Batalo kontraŭ la senutila malŝparemo de torturoj
Beccaria defendis la principon: "Nullum crimen nulla poena sine lege" (neniu krimo kaj neniu puno sen leĝo). Kiu hodiaŭ oni dirus principo de leĝeco. Li krome subtenis ke, por ĉiu ajn krimulo, vivo pasigota en karcero seniganta je libero estas pli timiga ol mortopuno: la ekzekuto ne funkcias kiel timigilo kontraŭ la krimemo ĉar la homoj emas forgesi kaj tute formovi la traŭmatan kaj sangan eventon, ankaŭ pro tio ke en la kolektiva memoro ne estas ligita al memoro de kulpeco (estante tiam la proceso ne publike sekvata), kaj funde la krimulo rekompensas la socion nur per momenta sufero. La efika bremso de la krimemo ne estas la krudeleco de la puno, sed la certeco ke la kulpulo estos punita, ankaŭ nesevere sed certe kaj neeviteble.
Eble influis sur tiun ideon ankaŭ Tommaso Campanella, kiu rilate karceron jam havis sperton kaj skribis: “oni substrekas kiel la eta krimemo trovas en tiu realo nutron kaj loĝon sekurigitajn kaj havas spronon plenumi krimojn por regajni rajton tion rehavigi al si”. Laŭ la sama aŭtoro, la mortopuno licas kaj utilas nur en kazoj en kiuj la fuĝo el karcero povus minaci la sekurecon de la socio (Tiu motivo estis uzita de Robespierre por urĝi mortopunon de Ludoviko la 16-a (Francio), kiu male komencis Teroron).
Bálint Krüzselyi
KRÜZSELYI Bálint (pro. kryĵeji) estis hungara jurakademia profesoro naskita en Visk la 6-an de marto 1844 kaj mortinta en Máramarossziget la 28-an de aprilo 1900. Li estis patro de poetino Erzsébet Krüzselyi.
Cesare Beccaria
Influo de la ideoj de Beccaria
La teorioj de Beccaria influis la leĝfaradon de multegaj ŝtatoj kaj ankoraŭ hodiaŭ ne maloftas debatoj pri ili.
Krome la verko kontribuis plie enradikigi en la ekleziaj medioj pliakcenti la distingon, fakte jam praktikitan, en la krima agado la aspekton "krima" el aspekto "peka" kaj precipe ke la leĝo kaj juĝistaro persekutu la unuan ignorante la duan. Lia klerismo estas tute akorda kun la kristana kredo tiel ke foje Beccaria estas enkalkulita en la roto de kristana, aŭ humanista, klerismo.
Duque de Caxias
Geografio
Duque de Caxias kuŝas ĉe la okcidenta bordo de la Guanabara Golfo de Atlantiko en sudorienta parto de la lando. Rio-de-Ĵanejro kaj Nova Iguaçu troviĝas po 15, Magé 33, Belo Horizonte 326, Guarulhos 338, San-Paŭlo (urbo) 348, Campinas 387, Curitiba 670, Braziljo 917, Goiânia 923, Porto Alegre 1125, Campo Grande 1197, Salvador de Bahio 1202, Maceió 1668, Recife 1869, Teresina 1970, Natalo (Brazilo) 2081, São Luís 2257, Belém 2438, Manaus 2834 km.
Historio
La historio komenciĝis en 1568 tiam nomata "Miriti". La loĝantoj kultivis sukerkanojn, maizojn, fabojn kaj rizojn. En la 16-a jarcento la loko apartenis al Nova Iguaçu. La loko estis ankaŭ ripozejo de komercistoj. Pro apero de la homaj malĝustaj agoj en la proksimeco marĉoj estiĝis, la amase aperintaj moskitoj donis al la homoj febrojn. En 1850 la situacio estis katastrofa, ĉar la epidemio aperis dum kelkaj jardekoj. En 1888 la sklavoj liberiĝis, samtempe malario kaj aliaj malsanoj disvastiĝis. Tamen tiutempe ankaŭ la fervojo atingis Meriti, tial Rio-de-Ĵanejro kaj aliaj urboj estis tuj atingeblaj. En 1931 estis kreita la distrikto de Caxias, en 1943 oni deklaris municipon ricevanta la nomon de Duque de Caxias.
Ekonomio
En Duque de Caxias la ĉefaj ekonomiaj agadoj estas la industrio (kemiaĵoj, petroloj, metalurgioj, plastoj, meblaro, teksaĵoj, vestaĵoj) kaj komercado.
Klimato
Duque de Caxias havas tropikan klimaton. La temperaturo varias inter 14-40 °C.
Horné Trhovište
Horné Trhovište, hungare Felsővásárd [felŝOvAŝArd] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Hlohovec. Horné kaj felső signifas: supra.
Duque de Caxias
Eduko
Kelkaj kampusoj funkcias en Duque de Caxias.
Horné Trhovište
Situo
Horné Trhovište situas laŭ traira flankovojo. Hlohovec troviĝas je 7 km-oj.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1156 laŭ tiama hungara ortografio "Vascard". En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsővásárd 436 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Horné Trhovište 549 homoj, (546 slovakoj).
Gaŭĝo de Lorenz
Je elektromagnetismo kaj aliaj gaŭĝaj teorioj, la gaŭĝo de Lorenz estas parta gaŭĝo-fikso, kiu estas nevarianta laŭ transformo de Lorentz.
Difino
Se A^\mu estas la 4-vektoro de la elektromagneta potencialo, la gaŭĝo de Lorenz estas la kondiĉo Laŭ la 1+3-malkompono, la gaŭĝo de Lorenz estas
La sama difino ankaŭ validas pri la teorio de Yang-Mills, krom ke la potencialo A_\mu^a ankaŭ havas Lie-alĝebran indicon.
Propraĵoj
La gaŭĝo de Lorenz estas parta gaŭĝo-fikso: eĉ post la uzo de la gaŭĝo de Lorenz, iom da gaŭĝa libero restas. Nome, la gaŭĝa transformo plenumas la gaŭĝon de Lorenz, se \alpha estas harmonia funkcio, t.e..
Historio
La gaŭĝon de Lorenz inventis la dana fizikisto Ludvig Lorenz. (Konfuze, la transformo de Lorentz nomiĝas laŭ la nederlandano Hendrik Lorentz.)
Judit Földesi
Judit Földesi [foldeŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Földesi Judit estas hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia familia nomvarianto estis Földessy [foldeŝi].
Judit Földesi naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Judit Földesi akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1987. Ŝia ĉefinstruisto estis László Marton (reĝisoro). Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Szigligeti (Szolnok). Inter 1988–1991 ŝi estis membro de Teatro József Attila, poste en teatro por infanoj. Ekde 1994 ŝi estis sendependa aktoro. Ŝi estis aktiva ankaŭ en filmoj, iom poste jam en germanaj filmoj. Same ŝi havis germanlingvajn rolojn en Hungaria Germana Teatro. Ŝi edziniĝis en 1997, ŝi naskis filon en la sekva jaro.
Kasumigaura
Kasumigaura (かすみがうら市, latinliterigo laŭ sistemo Hepburn Kasumigaura-shi) estas urbo de Japanio, borde de samnoma lago, kiu apartenas al la Gubernio Ibaraki. La urbo situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ takso de junio 2019 la urbo havis loĝantojn.
(11986) 1995 VP
(11986) 1995 VP estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Goethe-Institut
La institucio Goethe-Institut estas neprofitocela asocio kun centra oficejo en la urbo Munkeno. Ĝi havas la taskon subteni la konon de la germana lingvo ekster la teritorio de Germanlingvio (do ekster la teritorio de Germanio, Aŭstrio kaj la germanlingvaj partoj de Svislando kaj Belgio), flegi la internacian kulturan kunlaboron inter la civitanoj de la germanlingvaj landoj (aparte de Germanio) kaj aliaj homoj, kaj peri ampleksajn kaj aktualajn informojn pri la vivo en Germanio. La instituto nomatas laŭ la germana poeto Johann Wolfgang von Goethe. Pli ol 234 000 lingvolernantoj tutmonde partoprenas en la germanlingvaj kursoj de la instituto.
Strukturo
La institucio havas branĉojn en 13 urboj de Germanio kaj 150 institutojn plus 11 kontaktigajn oficejojn en pliaj 92 landoj. Aldoniĝas tutmonde proksimume 800 pliaj institucioj de kunlaboraj organizaĵoj ekster Germanio, kiuj ricevas financan subtenon kaj/aŭ praktikan konsiladon de la Goethe-instituto.
Asociaj organoj
Jura bazo de la asocio estas la statuto de la 21-a de septembro 2000. Ĝi antaŭvidas la asociajn organojn de asembleo, prezidantaro kaj estraro. La asembleo (aŭ laŭvorte membrokunveno, Mitgliederversammlung) konsistas el reprezentantoj de la registaro de Germanio kaj de la germaniaj federaciaj landoj kaj el pliaj personoj de la kultura vivo de Germanio. La prezidantaro (germane Präsidium) konsistas el la asocia prezidanto, ses membroj elektitaj de la asembleo, po unu reprezentanto de la germaniaj ministerioj pri eksteraj rilatoj (germane Auswärtiges Amt) kaj pri financoj, kaj de tri reprezentantoj de germaniaj sindikatoj. La asembleo kaj prezidantaro precipe havas kontrolan funkcion kaj respondecas pri principaj decidoj. La estraro (germane Vorstand) gvide de ĝenerala sekretario organizas la ĉiutagan agadon. Tasko de la centra oficejo en Munkeno (kun aldona ĉefurba oficejo en Berlino) estas la strategia direktado, kontrolado kaj faka konsilado de la institutoj ekster Germanio. La 136 institutoj ekster Germanio estas ordigitaj en dek tri regionoj, kaj la 13 institutoj en Germanio konsistigas plian, dek kvaran regionon.
Kalvinana preĝejo (Tállya)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento en Hungario, en Tállya.
Historio
La sentura preĝejo konstruiĝis en la 1750-aj jaroj. La turo estis konstruita nur en 1795. La preĝejo estis pligrandigita en 1805. Post 5 jaroj ĝi parte bruldetruiĝis pro incendio. La renovigo okazis longe. En 1861 denove incendio okazis, poste tuj oni komencis renovigi la preĝejon, tiam formiĝis la nun videbla formo. La orgeno estis farita en 1868.
Irwin Shaw
Irwin SHAW (naskiĝis la 27-an de februaro, 1913 en Novjorko, mortis la 16-an de majo, 1984 en Davos, Svislando) estis usona verkisto.
Schwerzenbach ZH (stacidomo)
Schwerzenbach ZH estas fervoja stacidomo en Schwerzenbach, Svislando.
Kantono Rolette (Norda Dakoto)
Rolette [rolet'] estas kantono en la usona subŝtato Norda Dakoto. Ĝi estis nomita laŭ Joseph Rolette Jr, politikisto.
La kantono norde limas al Kanado (provinco Manitobo). Ĉe tiu limo, en la nord-okcidenta angulo de la kantono, estas tiel nomata pac-parko, angle nomata International Peace Garden.
Komunumoj
La kantono konsistas el jenaj komunumoj (townships):
Urboj
En la kantono ekzistas kvin urboj (angle: cities). Ne ĉiuj komunumoj nomiĝas urboj, sendepende de sia grandeco.
Abadano
Abadano estas urbo en okcidenta sudo de Irano kun ĉirkaŭ 300 mil loĝantoj. Post Ahvazo ĉi urbo estas la plej grava urbo de Ĥuzestano. La plej proksima urbo al Abadano estas Ĥoramŝahro kiu estas 15 kilometro for de Abadano. Abadano ĝis la jaro 1977 estis la plej loĝata urbo de la provinco. En la jaro 1908 oni trovis naftoputon kaj en la jaro 1909 konstruiĝis la unua naftorafinejon. Abadano estas de tiam la ĉefa centro de naftoproduktado de Irano. La urbo estis detruita dum la Iraka-irana milito en 1980-1989. Abadano estas unu el la plej gravaj havenoj de Irano kaj ankaŭ havas flughavenon.
Nomo
Laŭ esploroj kiuj estas faritaj pri nomo de Abadano, ĝi signifas "loko por gardi la maron"; grekaj tergrafiistoj nomis ĝin "Arpfana" kaj "Apfadana"; la nomo "Abadan" estas arab-devena. Ĝis la jaro 1936 oni skribis ĝin perse "عبادان" sed post tiu dato, kiam Reza-ŝaho estis reĝo de Irano, oni ek-skribis ĝin "آبادان". Ankaŭ oni antaŭe nomis ĝin "ĝaziratol ĥazer" (Esperante: verda insulo) pro religiaj kialoj.
Geografio
Sudokcidente de Irano, Abadano troviĝas inter riveroj "Bahman-ŝir" kaj "Arvand-rud" kaj fakte ĝi estas insulo.
Popolo
Oni taksis ke Abadano havis 217988 loĝantojn en 2007. dum la Iraka-Irana milito en 1980-1989 multaj el loĝantanoj forlasis sian urbon por ĉiam.
Kvartaloj
Abadano entenas multajn kvartalojn ke el famaj kvartaloj oni povas rimarki "Ahamad-abad", "Amiri" , "kuje kargar" , "Amir-abad" , "brejm" , "bovarde" ktp. ankaŭ Abadano enhavas du insuleton en si kies nomoj estas "ŝadmani" kaj "arg". insuleto "ŝadmani" en tiuj ĉi jaroj tre progresis kaj beliĝis por la turistoj.
Magdolna Virág
Magdolna VIRÁG [vira:g] rumania hungara etnografino. Ŝi naskiĝis en Zalău la 21-an de majo 1955. Ŝi estas la filino de pastro Károly Virág.
Kariero
Magdolna Virág diplomitiĝis pri hungara-franca lingvoj en UBB de Kluĵo (1980). Ŝi instruis en ĝeneralaj lernejoj de Distrikto Cluj.
Listo de urboj de Svedio
Jen listo de urboj de Svedio kun urba privilegio kaj indiko en kiu historia provinco, provinco laŭ ordigo de 1970 kaj laŭ ordigo de 2006 la urbo situas. La jaro en la kulumno "urba privilegio" montras la jaron kiam la urbo ricevis tiun privilegion. Tiu sistemo ĉesis funkcii en Svedio la jaron 1971
Alfabeta ordo
!Urbo!!historia provinco !!Län 1970 !!Län 2006 !!Landotriono !!urba privilegio !!Notoj kaj 1586-1646 |||nun parto de komunumo Lilla Edet
Aga Ĥan
Aga ĥan estas la titolo de la religia ĉefo de la nizariaj ismailismanoj.
Władysław Taczanowski
Władysław Taczanowski (1-a de marto 1819, Jabłonna – 17-a de januaro 1890, Varsovio) estis pola zoologo.
Cabo Frio
Cabo Frio estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio.
Władysław Taczanowski
Vivo
Membro de nobela familio el la regiono Poznań, Taczanowski estas konsiderata unu el plej gravaj eŭropaj zoologoj de la 19a jarcento. Edukita en Parizo, li laboris en muzeoj de Vieno, Berlino, Parizo kaj Londono kaj estis zorgisto de la zoologia departamento de la muzeo de la Universitato de Varsovio el 1862 ĝis sia morto. Taczanowski partoprenis en ekspedicio al Alĝerio kun Antoni S. Waga (1866-67) kaj verkis kelkajn gravajn studojn kiaj Birdoj de Pollando (1882) kaj Ornitologio de Peruo (1884-86).
Cabo Frio
Geografio
Cabo Frio kuŝas laŭ Atlantiko en sudorienta parto de la lando. Rio-de-Ĵanejro troviĝas 125, Nova Iguaçu 147, Belo Horizonte 385, Guarulhos 466, San-Paŭlo (urbo) 476, Campinas 519, Curitiba 786, Braziljo 1003, Goiânia 1026, Salvador de Bahio 1162, Porto Alegre 1211, Campo Grande 1330, Maceió 1616, Recife 1817, Teresina 1982, Natalo (Brazilo) 2037, São Luís 2278, Belém 2484, Manaus 2932 km.
Historio
Cabo Frio estas la sepa plej malnova urbo en Brazilo. Jam en 1503 la tria portugala maramea ekspedicio alvenis al tiu marbordo. La maristoj sub la estreco de Amerigo Vespucci konstruis fortikaĵon. Tamen pli frue homoj alvenis jam antaŭ 6000 jaroj.
Post jardekoj de la portugala alveno precipe francoj alvenis, kiuj konstruis signifan konstruaĵon. En 1578 la reganto de Rio-de-Janeiro organizis ekspedicion kontraŭ la francoj. La veran Cabo Frio-n fondis la portugaloj en 1615.
Klimato
En Cabo Frio jare pluvas po 771 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en decembro pli ofte, inter junio-aŭgusto malpli ofte. La averaĝa temperaturo estas 24 C (februare 29 C, inter junio-aŭgusto nur 18 C).
Trafiko
Cabo Frio havas internacian flughavenon.
Lea Zentai
ZENTAI Lea (plumnomo) Kun Lea, edzino de Béla Zentai estis hungara ĵurnalistino, ekonomikistino naskita en Braŝovo la 23-an de oktobro 1919 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de julio 1977.
Kariero
Lea Zentai finis fakon pri ekonomiko en universitato, de 1946 ŝi laboris en la Landa Planoficejo. De 1949 ŝi laboris ĉefe kiel ĵurnalisto (Újítók Lapja, de 1954 Műszaki Élet). Dum unu kaj duono jardeko de sia vivo Zentai redaktis la revuon Pénzügyi Szemle kaj ŝi estis kunlaboranto de financministerio kaj konstatanta ekstera kunlaborantino de la Magyar Rádió (Hungara Radio).
Herxheimweyher
Herxheimweyher estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Südliche Weinstraße de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
apartenas al komunumaro, administra ligo de kvar najbaraj, formale sendependaj politikaj komunumoj, germane nomata Verbandsgemeinde Herxheim, kiu kovras la sudorientan parton de la distrikto.
Suzanne Batra
Suzanne BATRA, plennome Suzanne Wellington Tubby Batra, naskita la kiel Suzanne TUBBY en Novjorko, estas usona entomologo. Ŝi proponis la biologian nocion "bonsociemo".
En 1964, kvar jarojn post sia edziĝo kun la botanikisto Lekh R. Batra, ŝi doktoriĝis ĉe la Universitato de Kansaso. Ŝi specialiĝis pri studi abelojn. En 1966 ŝi publikigis artikolon pri abeloj, kiu unuafoje menciis la esprimon "bonsociemo" ( eusociality). En 1974 ŝi eklaboris por la usona agrokultura ministerio. Ŝi esploris polenadon per abeloj, biologian regadon de fiherboj, konduton de insektoj kaj aliajn entomologiajn temojn.
Sj Miller
sj Miller (naskiĝis la ) estas usona universitata profesoro, publika parolanto, socijusteca aktivisto kaj vicdirektoro de eduka egaleco ĉe la Universitato de Novjorko. Miller estas sengenrulo kaj preferas esti nomata sen seksspecifaj pronomoj.
Frua vivo kaj edukado
Miller kreskis en Santa Fe, Nov-Meksiko. Miller instruis la anglan mezlerneje kaj altlerneje dum ok jaroj antaŭ ol akiri PhD-gradon pri eduka pensado kaj socikulturaj studoj ĉe la Universitato de Nov-Meksiko.
Lingvoj de Senegalo
Senegalo estas multlingva lando – la revuo Ethnologue listas 36 lingvojn.
La franca, kio estas heredaĵo el la kolonia epoko, estas la oficiala lingvo de Senegalo. Krome kelkaj el la senegalaj lingvoj havas la statuson de nacia lingvo: la djola, mandinka, pulaar, serera, soninka kaj volofa. La franca estas ankoraŭ uzata de la reganta elito, kaj estas pli malpli komprenata de ĉirkaŭ 15 %–20 % de viroj kaj de ĉirkaŭ 1 %–2 % de virinoj.
Pri uzado, la volofa estas la plej amplekse parolata lingvo en Senegalo, kiel unua aŭ dua lingvo (80 %). La volofa estas rilata al la fula (pulaar), kiu estas parolata ankaŭ de granda parto de la loĝantaro.
La parolataj lingvoj mandeaj inkludas la soninkan kaj la mandinkan. La djola estas la ĉefa lingvo en la regiono de Casamance.
Forta subteno favore de la franca farita de la du diktatoroj kiuj regis Senegalon ekde ties formala sendependiĝo en 1960 ne kaŭzis malaltiĝon de la analfabetismo, de la kono de la angla kaj eĉ la hispana pro eblo migri al pli malpli proksimaj Kanarioj.
Hans Ellenberg
Hans Ludwig Gustav ELLENBERG (naskiĝinta la en Hamburg-Eilbek, mortinta la  en Erfurto) estis germana orientalisto kaj ĵurnalisto. Lia plej konata lernantino estis la fakulino Annemarie Schimmel.
Vivo
Estante filo de muzikinstruisto Ellenberg komencis jam 12-jara la studon de orientaj lingvoj. Kiam li estis 15-jara li ektrejnitis ĵurnaliste por esti redaktoro por la distranta parto kaj la artokritikantaj paĝoj en liberalaj gazetoj. Li trapasis la abiturientan ekzamenon ne antaŭ la jaro 1915. Poste li soldatis unu jaron. Li komencis studon de orientalaj lingvoj, de arkeologio kaj de filozofio en Kiel kaj en Kenigsbergo. En 1920 li doktoriĝis en Kiel; kvar jarojn poste li iĝis ĉefredaktoro de "Mitteldeutsche Zeitung" en Erfurto kie li restis ĝismorte.
En la jaroj 1930-34 li restis en arablingva Proksima Oriento por pliperfektigi lingvajn konojn kaj faris ankoraŭ plurajn vojaĝojn ĝis la jaro 1939. Post la ekzameniĝo lektora en Berlino en 1933 li dungitis en la vintra semestro 1934/35 ĉe la Friedrich-Schiller-Universitato Jena. La aŭskultanta studentaro ne multis, tamen li lektoris pri la turka lingvo kaj la egipt-araba lingvo.
Jan Sztolcman
Jan Sztolcman (Jean Stanislaus Stolzmann) (1854 - 28a Aprilo 1928) estis pola ornitologo.
Sztolcman naskiĝis en Varsovio. En 1875 li veturis al Peruo je konto de la zoologia muzeo de la Universitato de Varsovio. Li mortiĝis en Varsovio.
Kantono Washington (Koloradio)
Kantono Washington aŭ plene esperantlingve kantono Vaŝingtono (Washington County) estas kantono de Usono en la subŝtato Koloradio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la. Kiel ĉiuj samnomaj kantonoj de Usono ĝi estas nomata laŭ George Washington, aŭ laŭ PIV esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua prezidanto de Usono (1789–1797).
Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Kalvinana preĝejo (Sényő)
La Kalvinana preĝejo estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Sényő.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas kaj altiĝas. La enirejo funkcias tra la turo, super la pordo estas ronda fenestro. La navo estas apogitaj per pilieroj. La absido havas duonrondan fenestron. Interne estas 2 lignaj galerioj.
Kontingenco
La kontingenco en filozofio estas karakterizo atribuata al esenco kies ekzisto estas taksata nenecesa, sed samtempe ne-neebla: ĝia alestiĝo nek povas esti pruvata unufojon pou ĉiam, sed nek negata definitive.
Aristotelo
En la logiko de Aristotelo “kontingenca” (τὰ ἐνδεχόμενα) estas difinita kiel la malo de necesa, pro kio estas vortigaĵoj en la rezonado, kiuj povas esti en silogismo samtempe asertataj kaj negataj.
En kampo metafizika kontingenco koncernas tiujn aĵojn kaj eventojn kiuj postulas eksteran kaŭzon por transiri el la esenco al la ekzisto, por transiri el la potenco al akto. Alimaniere dirite, la aĵo kontongenca estas submetita al ŝanĝo kaj okazas per ago de necesulo.
Kontigenco en la mezepoka filozofio
En la filozofia spekulativado de mezepoko, la kontingenco koncernas ĉiujn kreitaĵojn kiuj ŝuldas sian ekziston al Dio, unika necesa esto. Tomaso de Akvino el la konstato ke ekzistas la aĵoj kontingencaj argumntas ke devas ekzisti ilia Necesa Kauzanto: temas pri la tria pruvo de la famaj kvin vojoj, tiu “el kontingenculo al necesulo”. Inter la komuna juĝo pri la kontingenco troviĝas interesaj nuancoj: laŭ Duns Skoto kaj Okam, la kreita mondo estas pro sia naturo “provizora”. La leĝoj de la naturo, unuaaspekte necesaj, efektive dependas de la dia volo kiujn li libervole alestigis: do ankaŭ la leĝoj kiujn ilin regas estas kontingenca en la senco ke Dio ilin povas ŝanĝi. Aliaj rifuzis tiun tezon pro tio la leĝoj estas intrinsekaj ligitaj al la aĵoj do certasence necesaj rilate la aĵojn. Okam eĉ parolis pri kontingenco de la naturaj moralaj leĝoj: Dio, do, povus ilin ŝanĝi.
Ĝenerale skolastikuloj opinias ke la aristotela pozicio, laŭ interpreto ankaŭ de Aviceno, estas preferinda: laŭ tiu la kreitaĵoj estas sendube kontingencaj, sed, rilate la kaŭzon kiu ilin kreis, ili partoprenas de ĝia neceso. La neceso de la esto kreinta reflektiĝas en la aĵo kreita.
Leibnizo kaj Spinozo
La problemo de la rilato inter kontingenco kaj neceso estis alfrontita kaj plidisvolvigita dum la moderna epoko ĝis solvo de Leibiniz, kiu distingas tiujn kiujn li nomas verojn “faktajn” el la veroj de racio. Se oni, ekzemple, diras “Cezaro transiris la Rubikonon” oni sin trovas antaŭ vero fakta kontingenca, en la senco ke, se oni ignoras la romian histotion aŭ se posedas aliajn fontojn pri la evento, povas pensi, sen fali en logikan kontraudiron, ke Cezaron ne transiris la Rubikonon.
Sed se oni diras: “La triangulo havas la sumon de la internaj anguloj egala al 180°», ĉi-kaze oni esprimas veron de racio, en la senco ke unuafojn malkovrita (aŭ negata), ghi ne povas esti negata (aŭ asertata)
Tiu distingo, inter fakta vero kaj vero de racio, ne valoras, laŭ Leibniz, ĉe Dio kie ambaŭ konverĝas kiel okazas en la koncepto, amlakceptita de Libniz, panteisma de Spinozo.
La nederlanda filozofo, fakte, subtenis ke Dio, difinita kiel substanco kaŭzo de si mem, koincidu kun la tuta kreitaĵaro (Deus sive Natura) kiu rezultus, en sia tuteco, perfekta kiel Dio.
Kant kaj Hegelo
Laŭ Immanuel Kant la kontingenco kaj ĝia malo estas kategorioj de la modaleco (transcendentala analitiko]. Laŭ li, la esenco noumena de Dio Lin igas transcenda kaj perfekta kompare kun la fenomena kaj kontingenca naturo.
Mala la hegela vidpunkto kiu pritaktas la problemon de kontingenco en la Logiko de la esenco kie negas la dian transcendecon de la Absoluto kiu, male, koincidas kun la mondo, do vivas en la mondo: la Absoluto estas unuigo de finita kaj senfinita kaj opono de finita kaj nefinita.
National Football Conference
Priskribo
Post la kunigo, tri teamoj aliĝis la NFC-on, tiel farante nun 16 teamojn. La teamoj estas kategoriigita en kvar divizioj ("North" Norda, "South" Suda, "East" Orienta, kaj "West" Okcidenta) havantaj kvar teamojn. Ĉiuj teamo kontraŭas aliajn teamojn en la divizio dufoje (hejmkampe kaj eksterkampe) plus dek plua ludoj kontraŭ ĉiuj membroj de du aliaj divizioj.
Ĉe la fino de la regulara sezono, turniro okazis de la plej bonaj teamoj de la NFC (la plej bonaj teamoj de la kvar divizioj, plus la plej bonaj 2 aliaj teamoj (nomata Wild Cards, "ajna-kartoj"). La lasta du teamoj ludas en la NFC Ĉampioneco, la konkuranta teamo gajnanta la Pokalo George Halas. La AFC- kaj NFC-ĉampionaj teamoj poste konkursas en la Super Bowl.
Aladár Krüger
KRÜGER Aladár (pro. kryger) estis hungara advokato, politikisto naskita en Nadjvarado la 1-an de oktobro 1878 kaj mortinta ?.
Biografio
Aladár Krüger studis juron en la Universitato de Koloĵvaro, li faris advokatpraktikon en Nagyvárad, li redaktis la ĵurnalon Tiszántúl. En 1920 li alvenis Budapeŝton kaj iomtempe li redaktis la katolikspiritan gazeton Új Nemzedék. En 1926 oni elektis lin deputito landkunvena en elektdistrikto Biharnagybajom.
Wallendorf (Burgenlando)
Wallendorf, hungare Lapincsolaszi [lapinĉolasi] estas iama vilaĝo, nun parto de Mogersdorf en Aŭstrio, en federala ŝtato Burgenlando, en distrikto de Jennersdorf.
Situo
Wallendorf situas laŭ rojo. Szentgotthárd troviĝas je 3 km-oj.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1538 laŭ la tiama hungara ortografio "Olafalw" (= itala vilaĝ'), tiam apartenanta al abatejo de Szentgotthárd. En 1787 vivis tie 284 homoj en 57 domoj, en 1830 357 homoj en 47 domoj. En 1910 vivis en Lapincsolaszi 730 homoj, plejparte aŭstroj. Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Aŭstrio (dume inter 1938-1945 al Germanio). Wallendorf aliĝis al Mogersdorf en 1971.
Mari
Mari estas la ĉefa diino de la eŭska mitaro. Ankaŭ estas nomata Anbotoko Mari (Mari de Anboto), Anbotoko Dama (la damo de Anboto) kaj Murumendiko Dama (la damo de Murumendi).Ŝi loĝas en kelkaj eŭskaj montoj (Txindoki, Murumendi...), sed ŝia plej grava loĝejo estas kaverno de Amboto nomata "Mariren Koba" (la kavo de Mari).
Mari, la simbolo de Ama Lur (Patrino Tero), estas reĝino de la estaĵaro kaj ties entoj. Plejofte estas imagata kun korpo kaj vizaĝo de virino, elegante vestita (plejofte ruĝe), aperante ankaŭ kiel virino de fajro aŭ arbo. Sugaar estas ŝia edzo, la sorginak (sorĉistinoj) ŝia adorantinaro kaj havas du filojn: Mikelats kaj Atarrabi, simboloj de la bono kaj malbono.
Dezső Vidor
Dezső Vidor [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vidor Dezső estis hungara aktoro, reĝisoro, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis Weisz [vejs].
Dezső Weisz naskiĝis la  en Nagykereki, li mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Dezső Vidor frekventis gimnazion en Nagyvárad, poste li akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1893. Post siaj studoj li province estis aktoro, reĝisoro, victeatrestro. Inter 1898 kaj 1901 li estis ĉefreĝisoro de Teatro Magyar, poste li havis postenon en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Inter 1902-1908 li estis reĝisoro de la Operejo, inter 1908–1918 kaj 1922-1931 li estis sekretario samloke. Inter 1918-1922 li havis postenon en la ministerio. Ekde 1903 li instruis en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo, eĉ li estis ties lernejestro inter 1923-1936. Lia grava laboro estis kreo de memormuzeo de la Operejo en 1930, poste li estis ties zorganto ĝis 1944. Lia edzino estis Rózsi Molnár.
Mediteranea monaĥfoko
La Mediteranea monaĥfoko (Monachus monachus) aŭ pli simple la Mediteranea foko estas fokulo apartenanta al la familio de Fokedoj. Kun nur ĉirkaŭ 450–510 (ĉiukaze mal pli ol 600 ) restantaj individuoj, oni supozas, ke ĝi estas la plej rara fokospecio en la mondo, kaj unu el plej endanĝeritaj mamuloj en la mondo.
Ĝi loĝas nune en partoj de la Mediteranea Maro same kiel en areoj de la Atlantika Oceano ĉe la Tropiko de Kankro.
La Mediteranea monaĥfoko estas unu el du restantaj monaĥfokaj specioj; dum la alia estas la Havaja monaĥfoko. Tria specio, nome la Kariba monaĥfoko, iĝis formortinta.
Johann Joachim Bellermann
Johann Joachim BELLERMANN (naskiĝinta en la 23-a de septembro 1754 en Erfurto, mortinta en la 25-a de oktobro 1842 en Berlino) estis germana filologo. Li estis rektoro de la fama gimnazio Graues Kloster en Berlino kaj profesoro universitata.
Vivo
Estante filo de lanaĵfabrikanto li frekventis en Erfurto la evangelian lernejon de la komunumo de la Franciskana kirko kaj poste de pasko 1768 ĝis la festotago de Sankta Mikaelo 1772 la Konsilantargimnazion. Poste li studis en Erfurto ĝis pasko 1775 filozofion kaj teologion. Pli detale: li ĉeestis en prelegoj de Froriep (lingvoj araba kaj hebrea), Meusel (historio de la ŝtatoj), Lossius (filozofio, logiko), Hamilton (fiziko).
Ĉe pasko 1775 li iris al Göttingen, por studi filologion klasikan ĉe Heyne, Eyring kaj Glandorf kaj kontinuigi la teologiajn kaj orientalajn studojn ĉe Walch, Michaelis, Peter Miller, Meiners k.a. En la lasta jaro en Göttingen li kunloĝis kun Pet. Miller, kun kiu li amikiĝis kaj havis viglan leterinterŝanĝadon. Aliaj homoj kiuj influis lin - kiel Bellermann mem skribis en siaj rememoroj Das graue Kloster in Berlin (1826) - estis la instruistoj Leß, Schlözer, Koppe, Gatterer, Feder, Kästner, Erxleben, Blumenbach. Ĉe pasko 1778 Bellermann forlasis la universitaton, post kiam li jam en 1776 trapasis la ekzamenon de predikisto antaŭ la Spirita ministerio en Erfurto.
János Vinkler
János Vinkler [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vinkler János estis hungara juristo, profesoro, membro (korespondanta en 1928) de Hungara Scienca Akademio.
Johann Joachim Bellermann
Vojaĝo orienten kaj reveno
La volo fari grandan vojaĝon estis destina por ekdeĵori kiel privata instruisto en Rusio. Tra Lübeck li vojaĝis al Travemünde kaj de tie surŝipe al Talino. De la Johano-festotago 1778 ĝis la Mikaelo-festotago 1781 li estis edukisto ĉe barono Clodt von Jürgensburg parte en Talino parte sur ties bienoj kaj entreprenis plurfoje etajn vojaĝojn tra Estonio. En vintro 1781 li iris al Sankt Peterburgo por privataj aferoj. Je la fino de januaro li preparis la revojaĝon al Germanio dum kiu li vidis la urbojn Pärnu, Talino, Jelgava, Kenigsbergo, Dancigo, Kostrzyn ĉe Odro, Berlin, Potsdam kaj Dessau.
János Vinkler
János Vinkler naskiĝis la  1886 en Hungario en Királydaróc (nuntempa Craidorolț en Rumanio). Li mortis la 1968 en Pécs.
Johann Joachim Bellermann
Vojaĝo orienten kaj reveno
Alveno en la naskiĝurbo estis en la 13.4.1782. En 1783 li iĝis docento (magister legens) en Erfurto kaj en la 13.2.1784 profesoro ĉe la evangelia gimnazio kaj - post pasko - ankaŭ neordinara profesoro ĉe la universitato pri filozofio. Li ankaŭ estis membro de Akademie gemeinnütziger Wissenschaften. En 1790 Bellermann iĝis dua ordinara profesoro pri teologio, en 1792 daŭra sekretario de la Akademio, en 1794 lernejestro de la evangelia Konsilantargimnazio kaj en 1801 ordinara profesoro universitata de la filozofia fakultaro.
János Vinkler
Biografio
János Vinkler akiris diplomojn en Universitato Pázmány Péter en 1909 kaj 1910. Ekde 1909 li laboris en diversaj juĝejoj. En 1912 li plulernis por esti juĝisto, en la sama jaro li komencis instrui en episkopa altlernejo en Pécs. En 1916 li atingis la instruan gradon privata profesoro. Ekde 1922 li instruis jam en universitato de Pécs. En la studjaro 1927 li estis dekano, en 1933 rektoro. En 1933 li studvojaĝis al Marburg kaj Lejpcigo. Li okupiĝis ekzemple pri la konstitucio.
Johann Joachim Bellermann
Vojaĝo orienten kaj reveno
Kiel sekretario de la Akademio Bellermann ofte estis en kontakto kun Karl Theodor von Dalberg kiu subtenis ties orientalistajn studojn per donaco de altvaloraj manuskriptoj ktp. Kiam Dalberg forlasis Erfurton e 1801 li donacis sian bibliotekon de 4000 volumoj al la du surlokaj gimnazioj kaj al Bellermann kaj la profesoro Dominikus (kiu iĝis poste reĝa prusa registarkonsilisto en Koblenco.
Grünebach
Grünebach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Johann Joachim Bellermann
Berlino anstataŭ Tartu
En 1803 Bellermann vokitis kiel ordinara profesoro pri eklezihistorio kaj teologia literaturo al la universitato de Tartu. Kvankam lia nomo videblis jam en la prelegarkatalogo kaj la mono de la vojaĝkostoj jam estis ĝiritaj al Erfurto, Bellermann decidis sekvi alian intertempe venitan oferton de la berlina magistrato: tie li estru la lernejon Vereinigtes Berlinisch-Kölnisches Gymnasium. En Berlino li ekloĝis en februaro 1804.
En Berlino li havis la bonŝancon esti en plena harmonio kun ĉefoj kaj kolegoj. Kvaronon da jarcento li deĵoris samloke. En 1816 li iĝis paralele neordinara profesoro ĉe la universitato, kie li jam en 1810 havis kelkajn prelegojn. En 1818 li iĝis konsistoria konsilisto, en 1819 membro de la Cara universitato de Kazan kaj poste membro de diversaj natursciencaj societoj. Tian sciencojn li jam dum la erfurtaj tagoj flegis kaj propagandis. Lia kroma elstara intereso pri muziko rezultigis ke en prusaj gimnazioj kantado denove iĝis lerneja fako.
En 1828 Bellermann ekfunkciis kiel lernejestro, dume li daŭrigis docentadon ĉealtlernejan ĝis 1842. En la cirklo de siaj familianoj li festis en 1840 la oran geedziĝfeston. Li havis du filojn kaj unu filinon.
Moa Martinson
Moa MARTINSON (origine: Helga Maria SWARTZ; naskiĝis la 2-an de novembro 1890 en Vårdnäs, mortis la 5-an de aŭgusto 1964 apud Stokholmo) estis sveda verkistino.
De 1929 ĝis 1940 ŝi estis la edzino de la verkisto kaj nobelpremiito Harry Martinson.
Ŝia verkaro konsistas precipe el socikritikaj romanoj, kiuj priskribas la situacion de la virinoj apartenantaj al la plej malaltaj tavoloj de la socio.
Zoltánné Katona Márta Soltész
Zoltánné Katona Márta Soltész [ŝoltEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Katona Zoltánné Soltész Márta estis hungara juĝisto, ministeria oficisto. Ŝia pli mallonga nomo estis Katonáné Soltész Márta (laŭ hungarlingve kutima nomordo), ŝia origina nomo estis (hungare) Soltész Márta, ŝia edzo estis Zoltán Katona.
Márta Soltész naskiĝis la en Košice (Ĉeĥoslovakio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Márta Soltész apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Ŝi maturiĝis jam en gimnazio de Miskolc en 1938, poste ŝi akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1951. Post la diplomo ŝi estis lektoro samloke (1951–1953), poste ŝi instruis en akademio. Ŝi havis postenon en la justicministerio inter 1956–1961, poste ŝi estis juĝisto, sed inter 1968–1972 jam en la ĉefjuĝejo. Baldaŭ ŝi reiris al la ministerio. Ŝi kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1972. Ŝi ricevis medalon en 1955. Ŝi edziniĝis en 1943 kaj naskis 3 gefilojn inter 1944-1949.
Proteina strukturo
Proteina strukturo estas la nomo de stato de proteino deduktebla el la biokemia fenomenoj aludataj ĉi-sube:
Proteinoj estas ĉenoj de aminoacidoj konstituita per 20 L-α-amminoacidoj diversaj, nomatai ankaŭ reziduoj, kiuj refaldiĝs en tridimesiaj unikaj strukturoj. La formo en kiu la proteino refaldiĝas estas nomata denaska stato, determinita per sia sekvenco de aminoacidoj. Se la reziduoj estas malpli ol 40 la rezulto ofte nomiĝas peptido anstataŭ proteino. Certa nombro de reziduoj estas bezonata por ke efektiviĝu certa biokemia funkcio; kaj la baza limo por certa finkcia dimensio ŝajnas esti ĉirkaŭ 40/50 reziduoj.
La dimensioj de proteino etendiĝas el tiu limo ĝis al diversaj miloj da reziduon en plurdimensiaj kaj strukturitaj proternoj. Ciukaze, la mezura nombro de la lungo de iu proteino entenas ĉirkaŭ 300 reziduojn. Proteinaj agregaĵoj multe pli grandaj povas esti formitaj per multaj proteinaj subunuoj, ekzemple, multaj miloj da molekuloj de aktino kunmuntiĝas en filamento de aktino. Troviĝas krome kompleksaj proteinoj kiel en RNA. en la partikloj ribosomaj kiuj formmas, ĝuste, la ribosomojn.
Biokemistoj distingas kvar biokemuajn statojn de la proteina strukturo kaj ilin ties difinas:
Aldona al tiuj niveloj de strukturo la proteinoj povas trnaslokiĝi tra diversaj similaj strukturoj dum la realiĝo de sia biologia finkcio. En la kunteksto de tiuj rearanĝoj la transmigroj estas difimitaj konformaciaj ŝanĝiĝoj.
La primaja strukturoj estas zubtenata de peptidaj ligiloj kovalentaj kiuj formiĝas dum la procezo de translokiĝo. La sekundaraj strukturoj, male, estas subtenataj de ligiloj hidrogeno. La terciara strukturo estas subtenata per hidrofobiaj interagoj kaj poste de ligiloj hidrogrno. jonaj interagoj kaj disulfuraj pontoj.
(19044) 6516 P-L
(19044) 6516 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Suhaswesi
Suhaswesi aŭ Ea-Luna estas planlingvo, proponita de anonimulo. Tre probable temas pri fikcilingvo. Ĝi estas priskribita kiel "nenatura lingvo" kaj ne estas multaj informoj pri ĝi.
Internacia muzika festivalo de Praga printempo
La Internacia muzika festivalo de klasika muziko Praga printempo estas regula spektado de eminentaj mondaj artistoj, simfoniaj orkestroj kaj kameraj korpusoj. Ĝi okazas ĉiujare en Prago ekde la 12-a de majo (datreveno de morto de Bedřich Smetana) ĝis la 4-a de junio.
Fernando de Noronha
Fernando de Noronha estas arkipelago en la Atlantika Oceano, ĉirkaŭ 220 mejlojn for de la Brazila marbordo. Ĝi estas speciala distrikto (distrito estatal) de la Brazila ŝtato Pernambuco. La pozicio estas .Kune kun Atol das Rocas, la insulo konstituas apartan tersupraĵan ekoregionon el la orient-sudamerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono, kiu nomiĝas humidaj arbaroj de Fernando de Noronha-Atolo das Rocas, apartenas al tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj.
Fervoja akcidento en Studénka 2008
Fervoja akcidento en Studénka estis kunpuŝiĝo de trajno kun frakasiĝinta konstrukcio de ponto, kiu okazis la 8-an de aŭgusto 2008 je la 10:30 horoj en Ĉeĥio proksimume 20 kilometroj sudokcidente de Ostrava. Internacia trajno EC 108 Comenius veturanta sur vojlinio Krakovo – Prago kunpuŝiĝis en fervoja stacio Studénka en konstrukcion de riparata ŝosea ponto, kiu kelke da sekundoj antaŭ tio frakasiĝis sur fervojlinion. Mortis 8 homoj (5 virinoj kaj 3 viroj), proksimume 95 pluaj estis vunditaj. Morto de la oka viktimo estis anoncita en medioj la 30-a de septembro 2008.
Rekonstruo de la ponto
Per superveturejo en Studénka transpaŝas ŝoseo II/464 fervojlinion 271. La devena 82 m longa ponto el la jaro 1961 konsistis el kvin paralelaj, reciproke en formon de krado kunigitaj, ŝtalaj, plendikaj traboj, kiuj estis supre kunigitaj kun ferbetona tabulo de veturilejo. La rekonstruo kalkulis kun tio, ke la devena difektita tabulo estos formalkonstruita kaj anstataŭ ĝi iom post iom albetonita nova. Por ke la laboroj ne okazu super la relejo kaj ne endanĝerigu tiel sekurecon de la fervoja transporto, la tuta ponta konstrukcio estis hidraŭlike levita kaj forŝovita je ĉirkaŭ 28 m direkte al nordokcidenta, bíloveca flanko, kie ankaŭ estis farita betonado de la unua parto de la veturejo.
Du tagoj antaŭ la akcidento estis komencita rea enŝovigado de la ponto al la devena loko, direkte al sudorienta, příbora flanko. Paso de la unua kvarmetra paŝo iom komplikiĝis pro ekblokigo de la veturiletoj. La konstruistoj devis leveti la ponton, la veturiletojn egaligi en rektan direkton kaj kun unutaga malfruigo ili finis la planitan ŝovon. En la fatala tago oni prepariĝis la duan, kvarmetran paŝon de enŝovigo de la ponto, la pontveturejo estis allevigata, oni ŝovigis la veturiletojn kaj la trabojn en elirpozicion. Pro unusignife neklarigitaj kaŭzoj okazis dum tiu ĉi agado kelkdecimetra abrupta sinko de la bíloveca finaĵo, kaj sekva disondigo aŭ osciligo de la tuta pontotabulo. Pli supre menciita neperpendikulareco de la subtenaĵoj poste povis kaŭzi estiĝon de torsiaj vibraĵoj kaj flankaj horizontalaj fortoj. Sed la subtena konstrukcio ankoraŭ kelke da sekundoj rezistis al tiu ĉi nesupozata dinamika penego, do plimulto da laboristoj havis tempon por forkuri ekster danĝero. Poste en la příbora flanko la ponto, pezanta kelkcentoj da tunoj, forŝoviĝis el la subtena konstrukcio direkte al sudo, dum kio ĝi forĵetis la vetureblajn vojojn direkte al nordo. En la bíloveca flanko okazis deŝiriĝo de la randa el la vetureblaj vojoj kaj la ponto restis oblikve kuŝi sur la betona subtenaĵo kaj ŝosea deklivo. Falinte la ponto deformiĝis tiom, ke en la spaco de la tria relo ĝi finkuŝigis ĝis nivelo de la tereno kaj la lokomotivo do kunpuŝiĝis kun ĝi en nivelo de bufroj.
Damaĝigoj de la ponto, estiĝintaj pro sekvoj de la akcidento, estis tiel principaj, ke ĝia riparo fakte estis neprikonsiderinda. La nove fabrikita ponto, preskaŭ identa kun la devena, estis malfermita la 24-an de julio 2009, do netuta jaro post la akcidento.
Linkolna pasero
La Linkolna pasero, Melospiza lincolnii, estas mezgranda birdospecio membro de la grupo de la Amerikaj paseroj kaj de la genro de Melospizoj en la familio de Emberizedoj.
Fervoja akcidento en Studénka 2008
La akcidento
La 8-an de aŭgusto 2008 antaŭtagmeze okazis preparoj por la enŝovigo de la konsrukcio de la ponto. Konstrufirmao ne taksis tiujn ĉi agadojn kiel tiom seriozaj, por ke ĝi informu pri ili la trafikanton de fervojo kaj petis lin pri limigo de trafiko, do la trajnoj veturis sur la fervojo per plena rapideco. La limigon de trafiko kaj apartan inspekton la konstruistoj postulis nur vespere.
Linkolna pasero
Plenkreskuloj havas malhelajn striecajn olivecbrunajn suprajn partojn kun helbruna brusto kun fajna strieco, blanka ventro kaj ankaŭ blanka gorĝo. Ili havas brunan kronon kun meza griza strio, olivecbrunajn flugilojn kaj mallarĝan voston. Ties vizaĝo estas griza kun brunaj vangoj, bruna linio tra la okulo kaj okulringo; inter duobla mustaĉa strieco estas pli hela flavecbruna zono. La supra parto de la beko estas pli malhela. Ili estas iome similaj laŭ aspekto al la Kantopasero.
Fervoja akcidento en Studénka 2008
La akcidento
Preskaŭ per maksimuma permesita rapideco tial al la loko de la riparoj estis alveturanta ankaŭ je dek minutoj malfruiĝinta trajno EC 108 Comenius el Krakovo ĝis Prago, tirita per lokomotivo 151.018-9, kun proksimume 400 vojaĝantoj.
Je la 10-a kaj 30 la riparata ponto ekondiĝis kaj deglitis el la helpaj subtenaĵoj, el vido de lokomotivestro sur la maldekstra flanko, kaj ĝi falis en la relejon, rekte antaŭ la pli supre menciita trajno EuroCity. Lokomotivestro Jiří Šindelář ekregistris la disondiĝon kaj la falon de la ponto kaj en kelke da sekundoj, kiuj restis al li al la kunpuŝiĝo, sufiĉis uzi rapidbremson, malsuprenigi pantografon, ekfajfi kaj forkuri el direktanta posteno en maŝinejon (ĝia meza kadro estas la plej firma loko de la lokomotivo, sub ĝi li havas en simila situacio la plej grandan ŝancon supervivi). Li supervivis kun leĝeraj vundoj kaj fakuloj kaj parolanto de ČD markis lian konduton kiel plej bona ebla. Laŭ registro de la rapideco akirita dum la esplorado el la lokomotivo la bremsado estis komencita en la rapideco 134 km/h (maksimuma permesita rapideco en tiu ĉi sektoro estas 140 km/h) kaj la kunpuŝiĝo okazis post forveturo de 452 metroj ekde la komenco de la bremsado en rapideco 90 km/h.
La kunpuŝigo de la lokomotivo deformis, disŝiris kaj ŝovis la kuŝantan ponton, kiu enboriĝis je ŝarĝvagonoj, starantaj sur najbara relo. Poste tre difektita lokomotivo ankoraŭ suprenveturis la kuŝantan pontan konstrukcion kaj tie ĝi haltis. Kelke da vagonoj post la lokomotivo la inerciaj fortoj de la resto de la trajno elreligis kaj forŝovis ĝin sur la kuŝantan ponton, kie ili plimulte de maldekstre preterpasis la lokomotivon kaj sekve ili ankoraŭ flanke kunpuŝiĝis kun la starantaj ŝarĝvagonoj.
Linkolna pasero
Tiuj nearktisaj birdoj migras al suda Usono, Meksiko kaj norda Centrameriko; ili estas pasomigrantaj ĉe multe de Usono, escepte okcidente.
Fervoja akcidento en Studénka 2008
Sekvoj kaj savlaboroj
Dum la akcidento aŭ surloke senpere post ĝi mortis 6 homoj kaj 67 estis vunditaj. El la mortintoj surloke temis pri kvar virinoj (tri ĉeĥinoj kaj polino) kaj du viroj (ĉeĥoj), en malsanulejo mallongtempe poste mortis la tri viro (ukraino), per kio la nombro de mortintoj kreskis al sep. La morto de la oka viktimo, polino, estis anoncita en medioj la 30-an de septembro 2008. Elreligis lokomotivo kaj la unuaj kvar vagonoj, sur la najbara relo poste ankoraŭ tri vagonoj de la ŝarĝtrajno. Fervoja inspekto elnombrigis materialajn damaĝojn, kiujn suferis la fervojo, al 136 milionoj Kč (120 milionoj falis por riparo de vagonaro EuroCity, 6 por la ŝarĝatrajno kaj 10 por la fervojo). La damaĝo sur la ponto ne estas enkalkulita, same kiel enspezoj por trafikigo de la fervojo kj sekurigo de dumtempa rezerva transporto.
Ĉar la akcidento okazis dum la blanka tago surrande de la urbo kaj antaŭ la homoj, la savlaboroj estis komencitaj fakte tuj. La unua savunuo, fajroestingistoj el Studénka, alveturis al la loko sep munitoj post la unua vokado je helpo. En la agadon aktiviĝis sume 22 kompletaj fajrestingistaj unuoj kun 45 veturiloj. Surloke agadis sume 151 fajroestingistoj, 46 sanitaraj savistoj kaj 18 kuracistoj. Pollando proponis helpon kun la savlaboroj kaj kapacitojn de siaj malsanulejoj, sed ĝian proponon ne estis devide eluzi. 45 sanitaraŭtoj kaj du helikopteroj disveturigis la vunditojn en dek malsanulejojn en Ostrava, Nový Jičín, Frýdek-Místek, Opava, Hranice, Bílovec, Olomouc kaj Valašské Meziříčí. La plej gravajn kazojn akceptis Fakultata malsanulejo en Ostrava. Ĝis du horoj de la akcidento estis ĉiuj vunditoj en la malsanulejoj.
Linkolna pasero
Ili manĝas surgrunde en densa vegetaĵaro, ĉefe insektojn kaj semojn.
Ili estas tre sekretemaj. Ties kanto estas muzikeca trilado, sed tiu birdo estas ofte nek vidata nek aŭdata kvankam ili estas komunaj.