cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monda Neceseja Tago
Temoj
Komencanta en 2012, ĉiujare oni elektis temojn aŭ sloganojn por la Monda Neceseja Tago. En 2016 kaj 2017, la sama temo estis uzata por ambaŭ la Monda Akva Tago kaj la Monda Neceseja Tago.
Vidu ankaŭ
Monda Akva Tago, tutmonda manlavada tago, listo de konsciaj tagoj, listo de memorfestaj tagoj, menstrua higiena tago
Guðmundur Árni Stefánsson
Guðmundur Árni Stefánsson  (naskiĝinta la 31-a de oktobro 1955) estas islanda ĵurnalisto kaj politikisto. Li apartenas al politikista familio, ĉar lia patro kaj du fratoj ankaŭ estis parlamentanoj de la Popolpartio. Li estis urbestro en Hafnarfjörður 1986-1993. Li estis vicpartiestro de la Popolpartio 1994-1996 kaj 1999. Li estis parlamentano de la Popolpartio kaj poste ĝia postpartio Alianco inter 1993 kaj 2005.
Monda Neceseja Tago
Eksteraj ligiloj
Oficiala retejo de la World Toilet Organization (Tutmonda Neceseja Organizo) : www.worldtoilet.org
Guðmundur Árni Stefánsson
Guðmundur Árni estas unu de la tre malmultaj islandaj ministroj, kiuj rezignis de sia ministra ofico. La kialo estis pridebatitaj postendisdonoj al amikoj.
Paŝtado
Paŝtado ĝenerale aludas tipon de nutrado per kiu herbovorulo manĝas plantojn (kiaj herboj), kaj ankaŭ aliajn multĉelajn aŭtotrofojn (kiaj algoj). Paŝtado diferenciĝas el predado ĉar la manĝota organismo ne estas mortigata kaj aliflanke diferenciĝas el parazitismo ĉar ambaŭ organismoj ne vivas kune, nek la paŝtanto necese estas tiom limigita en kio ĝi povas manĝi.
Paŝtado gravas por agrikulturo, ĉar hejma brutaro estas uzata por konverti herbon kaj alian furaĝon en viando, lakto kaj aliaj produktoj.
Paŝtosistemoj
En la 19-a jarcento, paŝtoteknikoj preskaŭ ne ekzistis. Paŝtejoj povis esti paŝtataj dum longa tempo, ĝis kiam ne restis herbo. Tia tropaŝtado damaĝas la teron, la naturon, la medion kaj la gregoproduktistojn. Nuntempe bienposedantoj disvolvigis paŝtosistemojn por plibonigi la furaĝoproduktadon por la brutaro, tiel ke ĝi estu pliboniga por la terriĉo.
Gresmanĝado kaj braŭzado
Inter la sovaĝaj plantmanĝantoj oni povas diferencigi du diversajn tipojn:
Inter tiuj du tipoj ekzistas plantmanĝantoj, kiuj ja povas vivteni sin per greso, tamen bezonas iom da kromnutraĵo por resti sanaj. Ekzemplo: cervenoj (kiel elafo kaj damao)
Popești (Cârjiți)
Popești [popeŝtj] (hungare: Popesd) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 401 loĝantojn (rumanoj); en 1992 210 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1491. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Cârjiți.
Kontraŭburgo
Kontraŭburgo (aŭ sieĝburgo) estas burgo, kiu estis konstruita por kontraŭi alian burgon aŭ por kontraŭstari la potencon de aliaj.
La kontraŭburgo estis burgtipo kiu estis konstruita por sekurigi la potencpretendojn kaj por servi dum la sieĝo de la apuda burgo kaj ties potenculoj. Ekzemple Santa Fe ĉe Granado, Hispanio.
Lenke Szentgyörgyi
Lenke Szentgyörgyi [sentdjordji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szentgyörgyi Lenke estis hungara aktoro, operetkantisto, subreto. Ŝia origina nomo estis Sturm Magdolna Adél Mária, ŝia fratino estis Márta Szentgyörgyi.
Magdolna A. M. Sturm naskiĝis la en Zalaegerszeg, ŝi mortis depost 1930.
Biografio
Lenke Szentgyörgyi akiris aktoran diplomon en privata lernejo de Szidi Rákosi. Ŝi apartenis al Teatro Magyar (1903), poste al la jam malkonstruita Teatro Király (1905–1909), sed ŝi havis rolojn ankaŭ en kabaredo kaj simila scenejo. En la sekvaj jaroj ŝi estis videbla en provincaj teatrejoj (ekzemple Győr, Pozono, Sopron). En 1912 ŝi edziniĝis, tial ŝi plene forlasis la aktoran karieron.
Blankakrona penelopo
La Blankakrona penelopo, Ruĝecbrusta penelopo, Blankakrona jakuo aŭ Ruĝecbrusta jakuo kaj surloke Jacupiranga el kio Jakupirango (Penelope pileata) estas birdo de la familio Kracedoj kiu enhavas la ĉaĉalakojn, jakuojn kaj mutuojn, kaj estas parenca de la familio de nestamasuloj en Aŭstralazio, sed loĝanta en Ameriko.
Distribuado
Tiu specio loĝas nur en regionoj de plej sudorienta Amazona Baseno de Brazilo. La specio estas limigita al la suda riverbordo de la Amazona Rivero; ankaŭ oriente, ĉe la suda bordo de la rivero Parao kaj sude de la insulo Marajó ĉe la elfluo de la rivero Amazono. Pli precize inter la malsupra fluejo de la Madeira, la rivero Xingú kaj la rivero Tocantins, ĝis Ourém, la Serra dos Carajás kaj la rivero Grajaú,
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj.
Aspekto
La jakuoj estas birdospecioj similaj al meleagroj, sed pli sveltaj, kun longaj koloj kaj malgrandaj kapoj, kaj ĝenerale malhela plumaro kun ruĝa rimarkinda mentonsako. Tiu ĉi specio estas el 75 al 82 cm longa. Plej rimarkinda karaktero estas blanka al kremokolora krono, kun plumopintoj en kresto flaveca kaj cinama al ruĝeca, tiu trajto estas tialo por la komuna nomo; ĝi havas ankaŭ nigrecan ĉirkaŭokulan vizaĝan areon nudan kun pli nigraj bordoj kio kontrastigas plie ĉe la blankeca kresto; la irisoj estas brunaj; la nuko, kolo kaj subaj partoj estas ruĝecbrunaj kun blankecaj punktoj kaj strietoj en la brusto kaj la ventro, tre kontraste kun la dorso kiu estas olivverdece nigreca kun bronzecaj nuancoj brile, ankaŭ kun blanka strieco. La kruroj estas ruĝecaj. La beko estas nigreca ĉefe pinte. La vosto estas longa kaj samkolore malhela kiel la dorso sed sen blankaj markoj. La flugiloj estas larĝaj kaj rondoformaj.
Manĝo kaj ekologio
Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. En 2012 la specio estis suprenlistita kiel vundebla.
Neĝokolombo
La Neĝokolombo (Columba leuconota) estas membro de la familio de birdoj kolomboj nome Kolombedoj, kiu loĝas en Azio en altaj montaraj regionoj.
Pli precize tiu ĉi specio troviĝas en Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Birmo, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio kaj Turkmenio.
La Neĝokolombo aspektas tre simile al la rokkolombo. Preskaŭ la tuta korpo estas blugriza ĝenerale, sed la kapo estas tre malhela kaj ne rimarkindas blanka ceraĵo kiel ĉe aliaj samgenranoj, sed tre malhelgriza. La kruroj kaj piedoj estas ruĝaj, la ungoj nigraj. La dorso estas pli helgriza ol la resto de la korpo kaj tie kontrastas nigraj flankaj strioj. La vosto havas nigran finan strion tre kontrastan kun la antaŭa helgriza parto. Ankaŭ subaj partoj estas helgrizaj. Ĝi estas forta kaj rapida dumfluge, sed foje ŝvebas kaj lasas siajn flugilojn en formo de litero vo.
25302 Niim
25302 Niim estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la japana amatora astronomo Naoto Sato elde la privata observatorio de Ĉiĉibu (gubernio Saitama, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la inĝeniero Yoshihiro Niim, kiu faris gravajn kontribuojn al la misio Hajabusa planita por revenigi specimenon el la surfaco de 25143 Itokawa, kaj al la lanĉo de la granda japana raketo H-IIA7 elde la Tanegaŝima-Kosmocentro.
Cuitláhuac
Cuitláhuac estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Cuitláhuac. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 053.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 23209 loĝantojn. El tiuj estis 10792 viroj kaj 12417 virinoj. La komunumo havas surfacon de 130 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 49 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 43 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 380 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 22643 personoj. En la jaro 2000 temis pri 23260, do temis pri kresko / malkresko je 0.54 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 20514 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 273 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 1.33 % de la loĝantoj.
Fontoj
Statistikoj de la INEGI
Cuichapa
Cuichapa estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Cuichapa. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 052.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10930 loĝantojn. El tiuj estis 5065 viroj kaj 5865 virinoj. La komunumo havas surfacon de 69.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 46 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 52 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 540 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 11047 personoj. En la jaro 2000 temis pri 10849, do temis pri kresko / malkresko je -0.36 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 9613 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 171 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 1.78 % de la loĝantoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30052a.htm
116446 McDermid
116446 McDermid estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo James Whitney Young elde la Observatorio de Table Mountain proksime de Wrightwood (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la altranga sciencisto Stuart McDermid, de la Scienca Divido de JPL, kiu disvolvis la instalaĵon de lidaro de Table Mountain por establi longtempan registradon de la atmosfera komponiĝo. Li faris signifajn kontribuojn al la kompreno pri la homa influo sur la stratosfera ozona tavolo.
Potingani
Potingani [potinganj] (hungare: Pottingány) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. Administre ĝi apartenas al Brad
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 226 loĝantojn (rumanoj); en 1992 60 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1441. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Hunyad). .
Dolný Chotár
Situo
Dolný Chotár situas laŭ rojo, fine de aĉa sakovojo. Galanta troviĝas je 24 km-oj.
Historio
La vilaĝo fondiĝis en 1960 el ekstera parto de Dolné Saliby, sed la municipo formiĝis nur en 1991. En 2001 vivis en Dolný Chotár 229 homoj, (209 hungaroj kaj 14 slovakoj). Bazlernejo funkcias en la komunumo.
-488
En la jaro 488 antaŭ Kristo aŭ antaŭ nia erao okazis, interalie:
Hayne van Ghizeghem
Hayne van Ghizeghem (naskiĝis ĉirkaŭ 1445, supozeble Gijzegem ĉe Gent; m. en 1472 ? aŭ 1497 ?, supozeble en Francio) estis franc-flandra komponisto, poeto, liutisto kaj kantisto.
Burgonjo
Pri la vivo de Hayne van Ghizeghem ne estas tiom multe konata. Supozeble li naskiĝis ĉirkaŭ 1445 en la vilaĝo Gijsegem, nun partkomunumo de la orientflandra urbo Aalst. En 1457 oni notas en fakturoj de la grafo de Charolais kaj posta duko Karlo la sentima, ke oni pagis 22 écus d’or de 48 gros al Constans de Breuwe Languebroeck. Karlo komisiis tiun ĉi Constans, zorgi ekde la 1-a de novembro 1456 ĝis 31-a de decembro 1457 por vivteno kaj vestaro de la "jeunse fils appelé Hayne van Ghizeghem".
Speicher (Eifel)
Speicher estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Hayne van Ghizeghem
Burgonjo
Je la 6-a de julio 1472 oni mencias, ke Hayne apartenas al la sekvantaro de la duko, kiu tiutempe sieĝis Beauvais en Beauvoisis. Sciencistoj supozis longtempe, ke Hayne tie perdis sian vivon, sed aktuala esploro de lia transdonita verkoj montras, ke kelkaj verkoj povas esti komponitaj nur post 1472, precipe ĉar ili montras stilajn evoluojn, kiuj antaŭeniras tiujn, kiuj karakterizas la verkojn ekestintajn antaŭ ĉi tiu dato. Nuntempe oni do supozas, ke li transvivis la sieĝon kaj trovis dungitecon ĉe la franca kortego. Tio ne nepre mirigu nin, ĉar kvankam li laboris kiel elstara kantisto kaj komponisto por la ĝismorta malamiko de Francio, oni facile povis pardoni tion al li, ĉar tiutempe burgonjaj muzikistoj estis alte estimataj.
Eble Hayne iris dum tiu ĉi militiro kune kun la komponisto Robert Morton devena el Anglio al Cambrai. Pri tio raportas anonima kanzono (Dijon, MS 517 fol. 155v-156). En tiu ĉi kazo la konsekrado de la katedralo je la 5-a de julio 1472 povus esti la ekigaĵo por viziti Cambrai. Ĉiukaze estas fakto ke Hayne trafis sur Guillaume Dufay, kiu tiutempe pasigis siajn lastajn voivojarojn en Cambrai.
Almenaŭ ĝis 9-a decembro 1476 Hayne restus aktiva ĉe la burgonja kortego. Li kaj Adrien Basin akompanus Karlon la sentiman je lia militiro kontraŭ Nancy, kiu finiĝis per katastrofo por Burgonjo kaj la duko mem. Post tio ni perdas ĉiun spuron de Hayne.
Lastaj jaroj
Plej verŝajne li ankoraŭ vivis kelkajn jarojn ĝis sia morto en nekonata loko. Tion atestas la translasado de liaj malfruaj verkoj, kiuj estis kopiitaj nur en la 1480-aj kaj 1490-aj jaroj kaj ĉiuj devus deveni el la ĉirkaŭaĵo de la franca kortego. Supozeble Hayne ankaŭ ricevis dungitecon ĉe la franca reĝo. Ke kelkaj estis atribuitaj kaj al li kaj al Alexander Agricola, Johannes Ockeghem aŭ Jehan Fresneau, kies ligiteco kun la franca kortego estas firmita fakto, ŝajnas pledi por tio.
Hayne mortus jam antaŭ 1497; en la Déploration sur la mort d’Ockeghem almenaŭ oni rakontas, kiel Hayne akceptas Ockeghem, mortinta je la 6-a de februaro 1497 kaj kantas al li sian moteton Ut heremita solus, sin akompanante per liuto. Tio ĉi estas eble ne nura bildo, sed rebrilo de reale ekzista kunlabora interligo inter ambaŭ komponistoj.
Hayne precipe estas konata kiel komponisto de kanzonoj; plej ofte motetoj kaj rondeloj. La kanzonoj Allez regrets kaj De tous biens plaine estis tiom amataj en Eŭropo de la malfrua 15-a jarcento, ke ili aperas en almenaŭ 25 apartaj fontoj, el kiuj kelkaj datiĝas jam antaŭ la invento de la presarto. La kanzonoj amase estis uzata de aliaj komponistoj kiel fontmaterialo. Preskaŭ ĉiuj verkoj de Hayne estas trivoĉaj. Ili estas simplaj kaj montras klaran polifonian teksturon, tipaj trajtoj de la burgonja skolo. La plej alta voĉo tenas la melodion.
Nur dekunu verkoj estas atribueblaj senrezerve al Hayne, sed kelknombro de similaj, anonime transdonitaj komponaĵoj eble povus origini el lia plumo.
Kronologio kaj stilo
Amours, amours kaj De tous biens plaine devus esti komponitaj fine de la 1460-ja jaroj. Lastatempaj esploroj montras, ke la kanzonoj Plus n’en auray, Gentilz gallans, Les grans regrets, De quatre nuyts, Penser en vous, Pour ce que j’ay jouy kaj La Regretée verŝajne estas komponitaj nur en la 1480-aj kaj 1490-aj jaroj. Okulfrapas, ke la lastaj verkoj kompare kun la pli fruaj montras novajn stilajn karakterizaĵojn, kio reflektas la evoluon de Hayne sur la kampo de la kompozicio.
La kanzonoj de Hayne distingiĝas unuarigarde ne de la modelo de la burgonja kanzono: ili estas duetoj por superiuso kaj tenoro, kiujn akompanas kontratenoro en basfunkcio. Sed dank‘ al la kompona talento de Hayne tiu ĉi modelo perfektiĝis tiom, ke liaj kanzonoj iom pli similas al motetoj.
Komence je Hayne dominas la intereso pri la melodio. La diferencaj voĉoj ne dividas inter si melodian materialon. La ritmo estas regula kaj nekomplika.
En pli malfrua fazo Hayne provas interrilatigi la voĉojn unun kun la alian. Tion li atingas per utiligado de imitado kaj per interŝanĝo de komunaj motivoj. La voĉoj tendencas al ritma kaj melodia samvaloreco.
La plej progresemaj kanzonoj estas Les grans regrets kaj La Regretée. En La Regretée la ĉefmotivo estas fakte trovebla en ĉiu takto. Ĉiu parto de la kanzono komencas per preskaŭ fugeca imitado.
Aprezo
Jean Molinet, ekde 1475 kronikisto ĉe la burgonja kortego, mencias Hayne van Ghizeghem kiel unua. Ĉ. 1480 Nicole de la Chesnaye († 1505) prezentas en La condamnacion des bancquetz la kanzonojn de Hayne De tous biens plaine kaj Allez, regretz. Eloy d'Amerval mencias Hayne en Le livre de la deablerie (Parizo 1508) kaj Pietro Aaron en sia Trattato della natura et cognitione di tutti gli tuoni di canto figurato (Venecio 1525). Eĉ la romano de Francois Rabelais mencias Hayne (libro V, ĉapitro 33): 180 kanzonoj estas listigitaj, inter ili kelkaj de Hayne: Les grands regrets, Ce n’est pas jeu, Amours, amours.
De la kanzono De tous biens plaine Hayne kelkdekaj komponaĵoj prenis la kanton firman. Unu el la plej fruaj pruntadoj povus esti la moteto Omnium bonorum plena de Loyset Compère, kiu sendube ekestis antaŭ 1474.
Biofarmacio
Biofarmacia, konata ankaŭ kiel biologia medicina produkto, biologial, aŭ biomedicina, estas ajn medicina produkto fabrikita en, elprenita el, aŭ duosintezaj el biologiaj fontoj. Diferencaj el kemie sintezaj farmaciaĵoj, estas vakcinoj, sango, aŭ sangaj komponantoj, alergenoj, somataj ĉeloj, genterapioj, histoj, rekombinantoj terapiaj proteinoj, kaj vivantaj ĉeloj uzataj en ĉelterapio. Biologikaĵoj povas esti komponitaj el sukeroj, proteinoj, aŭ nukleaj acidoj aŭ kompleksaj kombinaĵoj de tiuj substancoj, aŭ povas esti vivantaj ĉeloj aŭ histoj. Ili estas izolataj el naturaj fontoj - ĉu homaj, animalaj, aŭ mikroorganismaj.
Gen-bazita kaj ĉela biologio, ekzemple, ofte estas ĉe la komenco de biomedicina esplorado, kaj povas esti uzata por trakti varion de medicinaj kondiĉoj por kiu ne disponeblaj aliaj traktadoj.
En kelkaj jurisdikcioj, biologikaĵoj estas regulataj pere de diferencaj vojoj ol aliaj malgrandaj molekuldrogoj kaj kuraciloj.
La termino biofarmacio estas foje uzata por priskribi la branĉon de farmacio kiu studas la biofarmaciaĵojn.
Kunda
Kunda estas urbeto de nordorienta Estonio.
Arbara muŝkaptulo
La Arbara muŝkaptulo aŭ Arbara afrika muŝkaptulo (Fraseria ocreata) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj.
Ĝi estas specio simila al la parenca Blankabrova muŝkaptulo kun kiu kunhavas plej parton de la teritorion, kvankam tiu estas specio de pli altaj teroj; krome tiu ĉi estas pli helbruna aŭ flaveca ol malhelgriza kiel la alia samgenrano, kiel la latina scienca nomo sugestas, tio estas ocreata aŭ “okreca”.
Ĝi estas indiĝena de subsahara Afriko el la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Liberio, Niĝerio, Sieraleono kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj.
Tréglonou
(jen france, bretone Treglonou) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Finistère (jen france, Penn-ar-Bed), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Braubach (apartigilo)
Braubach staras por:
Braubach estas la nomo de jenaj personoj:
Veronika Kincses
Veronika KINCSES [kinĉeŝ], hungare Kincses Veronika estas hungara operokantistino (soprano). Ŝia filo estas Gergely Vajda.
NGC 5441
NGC 5441 (aliaj indikoj — MCG 6-31-53, KUG 1401+349, PGC 50057) estas galaksio en konstelacio Ĉashundoj.
Veronika Kincses
Veronika Kincses naskiĝis la 1948 en Budapeŝto.
Biografio
Veronika Kincses frekventis muzikan akademion inter 1968-1973 en Budapeŝto kaj dume ankaŭ en Romo ŝi lernis. Ŝi komencis sian karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1973. Baldaŭe ŝi gastroladis ekzemple en Vieno, Berlino, Romo, Barcelono, Bonaero, Ateno, Novjorko. Ŝi ricevis rolojn en 4 filmoj. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1980, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
NGC 5441
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Velký Malahov
Velký Malahov (Großmallowa) estas municipo en Ĉeĥio en Regiono Plzeň en distrikto Domažlice. Ĝi situas 20 kilometroj norde de Domažlice kaj 15 kilometroj sude de Stříbro. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1379.
György Garay
György Garay [djordj garai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Garay György estis hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto.
György Garay naskiĝis la en Rákospalota (iama urbo), li mortis la  en Lejpcigo (Orienta Germanio).
Biografio
György Garay jam en la aĝo de ok jaroj li frekventis konservatorion, kiam li aĝis 17 jarojn li maturiĝis kaj li faris ekzamenon pri violono. Li studis inter 1919-1926 en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt helpe de stipendio, liaj plej gravaj instruistoj estis Jenő Hubay, Leó Weiner kaj József Bloch. En 1926 li donis sian unuan publikan koncerton en Vieno kaj en la sekva jaro en Budapeŝto. Garay baldaŭ faris karieron en ĉambra muziko, li fondis ankaŭ kvarteton (kvaropon). Li estis koncertmajstro de la Budapeŝta Ŝtata Operejo inter 1945 - 1951, poste de alia signifa orkestro. De 1949 ĝis 1961 li ankaŭ estis violoninstruisto en la menciita Altlernejo. En 1961 li translokiĝis al Lejpcigo, kie li same estis koncertmajstro de orkestro de la loka radio. Li instruis ankaŭ en la urba muzika altlernejo, krome li faris kursojn en Weimar. Li ricevis hungarajn kaj orientgermanajn premiojn.
Anna Földes
FÖLDES Anna [pr. foeldeŝ] Wégerné estis rumanuja hungara verkistino naskiĝinta en Ĉikŝomjo 1879 kaj mortinta en Ĉikŝomjo la 28-an de februaro 1962. Ŝi estis pli aĝa fratino de la verkisto, poeto Zoltán Földes.
Kariero
Földes estis instruistino en sia nakiĝvilaĝo kaj kunlaborantino de la katolikaj literaturaj gazetoj. En 1929-1930 ŝi estis ĉefkunlaborantino de la Angyalkert (poste Erdélyi kis Pajtás.
Tramtransporto en Gento
La Tramtransporto en Gento estas provizata per la Flandra Transportkompanio 'De Lijn' en la urbo Gento, ĉefurbo de la belgia provinco Okcidenta Flandrio.
La tramtransporto en Gento konsistas el tri linioj (1, 21/22 kaj 4). Je la linioj 1 kaj 4 dum pli okupitaj periodoj de la tago veturas tramoj laŭ malpli longa trajekto.
Linioj
En 1904 ekveturis la unua elektra tramo de la firmao TEG (Tramway Electriques de Gand). En 1961 tiu ĉi estis sekvata de la MIVG (Maatschappij voor Intercommunaal vervoer te Gent – Kompanio por interkomunuma transporto en Gento). Ekde 1991 la 'Vlaamse Vervoermaatschappij' – la flandra kompanio por transporto – ekspluatas la urban transporton en Gento. Je la 12a de septembro 2004 oni festis la 100-jariĝon de la Genta tramo.
En la jaro 1993 linio 21 estis plilongigita ĝis Melle Leeuw kaj en 1999 la linioj 21/22 estis plilongigitaj de la stacidomo de Sankta Petro (Sint Pieters) ĝis la ponto de Zwijnaarde. Ekde aprilo 2005 linio 1 pluveturas ĝis Flanders Expo.
La tramreto nur taŭgas por tramoj, kiuj povas veturi en du direktojn (malkiel en Antverpeno).
Navamorcuende
Navamorcuende estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.
Toponimio
La termino "Navamorcuende" estas komponaĵo de Nava kaj la homa nomo Morcuende kiu siavice estas komponaĵo de Mor kaj Cuende. Mor povus deveni el araba al-muruj, pluralo de al-mari 'la paŝtejo', dum Cuende ŝajnas arkaismo por 'conde' (grafo), kio totale signifus 'la paŝtejoj de la grafo'. Corominas indikas kiel ebla etimologio devenon el keltoj de Nava kun Markovindi, 'alta paŝtejo de la blanka ĉevalo'.
(89829) 2002 BQ29
(89829) 2002 BQ29 estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la dum la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Brolo
Brolo estas komunumo en la sudo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Messina. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Ficarra, Naso, Piraino kaj Sant'Angelo di Brolo.
(89829) 2002 BQ29
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro », tie estas, ke ĝi orbitas, kun iom granda klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Navamorcuende
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Navamorcondinos. La censita populacio en 2011 estis de 680 loĝantoj kaj la denseco estas de 6,13 loĝ/km².
Situo
Navamorcuende estas situa en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de San Vicente en la nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 769 m; je 100 km el Toledo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 111 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°9′17″ N 4°47′23″ Ok.
Geografio
La municipo troviĝas situanta norde «de la montaro Piélago». Ĝi apartenas al la komarko de la Sierra de San Vicente kaj limas kun la municipaj teritorioj de Gavilanes norde en la provinco de Ávila kaj El Encinarejo, teritorio apartigita de Almendral de la Cañada, Buenaventura kaj Sartajada norde, Almendral de la Cañada kaj El Real de San Vicenteoriente, Hinojosa de San Vicente, Marrupe, Sotillo de las Palomas kaj Cervera de los Montes sude kaj Montesclaros okcidente, en la provinco de Toledo.
Norde fluas la rivero Tiétar kaj sude en direkto okcidenten la rivero Guadyerbas kun akvorezervejo samnoma je ĉ. 3 km sudoriente de la domaro. EStas ankaŭ diversaj rojoj kiaj Manoteras aŭ Lugar, sekaj plej parto de la jaro. Ties punntoj plej altaj troviĝas en la montoj Cruces kun 1.366 msm kaj La Mesa kun 1.131 msm.
Ekonomio
Agrikulturo (cerealoj, oleo, vino, lino, fruktoj) kaj brutobredado (ŝafoj, kaproj, bovoj, porkoj) tradicie. Pri industrio estis fabrikoj de silko, sapo, du muelejoj de oleo kaj ses de faruno.
Aktuale fako hegemonia estas servoj kun 46,4 % de la totalo de entreprenoj, sekve de agrikulturo kaj konstruado, kun po 25 %.
Historio
Oni fondis la vilaĝon en 1276 kiam la urbo de Ávila donis la terojn de Navamorcuende kaj Cardiel al Blasco Ximénez kiel rekompenco pro negocado ĉe la reĝo. Tamen la nomo Navamorcuende jam aperis en la 11a jarcento. Post la morto de Ximénez en 1294, heredis la du plej aĝaj filoj, nome la plej aĝa, Fernán Blázquez, ricevis Navamorcuende kaj la dua, Gil Blázquez, Cardiel kun Castillo de Bayuela.
Ĝi apartenis al senjorlando de Dávila, poste markisoj de Navamorcuende pro volo de Filipo la 4-a. Ankoraŭ ekzistas en la domaro la ruinoj de palaco ĉe fruktoĝardeno kiu estis okupata de la Markiso de Navamorcuende, titolo ricevita en 1674.
Prăvăleni
Prăvăleni [prəvəlenj] (hungare: Prevaleny, germane: Schanzendorf) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Brad. En 1910 ĝi havis 957 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 414 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1650. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Vaţa de Jos.
Navamorcuende
Historio
La populacio estis ĉiam ĉirkaŭ 2,000 loĝantoj dum la unua duono de la 20a jarcento, sed poste pro elmigrado(malbona situacio de la agrikultura ekonomio kaj servomanko) akre falis al 800 por la 1980-aj jaroj kaj eĉ al 700 komence de la 21a jarcento.
Preĝejo Sankta Kruco (Rákoskeresztúr)
Preĝejo de Apoteozo de Sankta Kruco estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Rákosmente, en urboparto Rákoskeresztúr.
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola laŭ la strato kaj ĝi havas unusolan kvadratan turon super la enirejo. La plurlatera sanktejo situas en la orienta flanko. En la interna parto la klasikisma marmora ĉefaltaro estis farita en 1808 en preĝejo de Pest (urbo), ĝi estas translokita en tiun preĝejon en 1894.
Apud la preĝejo kruco estas videbla.
Kermeso okazas en la 14-an de septembro.
5127 Bruhns
5127 Bruhns estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la germana komponisto Nicolaus Bruhns (1665–1697).
7349 Ernestmaes
7349 Ernestmaes estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la doktoro en haŭtmedicino Ernest Maes (1915–2006). Li longe interesiĝis pri antropologio, historio de la religio kaj psikiatrio, kaj verkis plurajn librojn de kritika takso pri la religiaj tradicioj.
Delphine Seyrig
Delphine Seyrig estis franca aktorino (naskiĝis en Bejruto (Libano), mortis  en Parizo), heroino inter aliaj de Alain Resnais, Marguerite Duras kaj François Truffaut en kino.
Mascouche (Kebekio)
Mascouche [maskUŝ] estas urbo kiu estas 25-kilometre al nordo de Montrealo. La nomo Mascouche devenas el la indiana algonkina lingvo, signifante "urseto". homoj ĝin loĝas.
Delphine Seyrig
Omaĝo
En Parizo, en la areo de Pordo de Pantin, strato kaj tramstacio , inaŭgurita la, portas ŝian nomon.
Mascouche (Kebekio)
La ĉefa turismaĵo en Mascouche estas la ĝardenoj Moore.
Luyanó
Luyano (prononcu lujano) estas kvartalo de la municipo Diez de Octubre en la Provinco de Havano en Kubo.
Geografio
Luyanó situas en la centro de la municipo Diez de Octubre sude de la urbo Havano. La origine kampara vilaĝeto estis dum la 19-a jarcento komplete absorbita de la kreskanta ĉefurbo.
Janusz Korczak
Janusz Korczak [JAnuŝ KORĉak] (pseŭdonimo de Henryk GOLDSZMIT [HENrik GOLDŝmit]; naskiĝis la 22-an de julio 1878 en Varsovio; mortis la 5-an aŭ 6-an de aŭgusto 1942 en la koncentrejo Treblinka) estis pol-juda kuracisto, pedagogo kaj verkisto de infanaj libroj. Li memvole elektis esti forkondukita en Treblinka kun la judaj orfoj kiun li prizorgis en orfejo de la Varsovia geto (de la Domo de Orfoj /kunfondita de li en la jaro 1912/ kiu estis en la Varsovia geto Korczak, deko de edukistoj kaj 192 georfoj la 5-an aŭ 6-an de aŭgusto 1942 estis forpelitaj al Umschlagplatz (reŝargo-placo), de kie estis transportitaj al pereigejo (koncentrejo) en Treblinka, kie ili pereis).
Catherine Ashton
Catherine ASHTON, naskita la en Upholland, estas angla politikisto. En 1999 ŝi ricevis neheredan nobelecon kaj de tiam nomiĝas, laŭ sia naskiĝloko, Baroness Ashton of Upholland.
Ashton de oktobro 2008 estas eŭropa komisionano pri komerco, kiel posteulo de Peter Mandelson. Je la ŝi estis elektita kiel la unua alta reprezentanto eŭrop-unia pri eksterlandaj aferoj kaj sekureca politiko. En 2014 ŝia sekvanto kiel alta reprezentanto iĝis Federica Mogherini.
Meditado
Meditado estas disciplino, per kiu oni haltigas la pensojn, tiel permesante plenan koncentriĝon de la atento je io. Ĝi estas grava parto de budhismo kaj hinduismo. En la plejmulto de religioj ekzistas ia medita tradicio, ekzemple en la judismo, kristanismo, islamo, vuduo kaj multaj ŝamanismoj.
Ekzistas multaj formoj de meditado, sed oni povas klasi ilin en du ĉefajn kategoriojn: la senpera meditado, kiu konsistas en la koncentrado de la atento por haltigi la fluadon de la pensoj, kaj la apogita meditado, en kiu la individuo apogas sin sur mantroj (ripetado de iu difinita sono), kantoj, ĉantoj, kreado de mensaj imagoj ktp.
La budhisma (Vipassano) kaj la zena meditadoj estas ekzemploj de la senpera meditado. La kristana meditado, kiu koncentriĝas en imagoj de la Sankta Virgulino aŭ de Kristo mem, estas ekzemplo de la apogita meditado.
3507 Vilas
3507 Vilas estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono)
Meditado
Meditado estas ankaŭ grava parto de la praktikoj de la skoloj de la Nova Erao.
3507 Vilas
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino Faith Vilas.
Ĉarlatanismo
Ĉarlatanismo estas la uzado de medicinaj praktikoj fraŭdaj aŭ nesciantaj. Kurac-ĉarlatano estas "fraŭda aŭ nescianta farsanto kiu intencas posedi medicinan konon" aŭ "persono kiu intencas, profesie aŭ publike, havi kapablojn, konojn aŭ kvalifikojn kiujn li ne havas; nome ĉarlatano".
Meditado
En la ĉiutaga lingvaĵo, oni ofte konfuzas meditadon kun pripensado. Dum la meditado, oni ne pensas pri io sed, tute male, klopodas ĉesigi la pensojn. Mem la verbo mediti en Esperanto povas ja signifi profunde enpensiĝi, la komuna eco de la du agoj estas, ke persono estas nealirebla deekstere, plonĝinta en siajn pensojn aŭ sentojn.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri medit(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
NGC 5442
NGC 5442 (aliaj indikoj — MCG -1-36-6, VV 691, IRAS14020-0928, PGC 50189) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Elbląg
]]
eta|240px|maldekstra|La teritorio de la [[Krono de la Regno de Pollando kaj Grandprinclando Litovio (Litvo), dum la jaroj 1619–1622, post la armistico (batalhalto) en Deulino (Dywilin), vidata sur la nunaj limoj de la landoj en Eŭropo.
Legendo:
]] eta|300px|maldekstra|Perdoj de teritorio de Germanio pro la [[Traktato de Versajlo
-->
Ĝi estas la plej malnova urbo en la Vojevodio kaj apartenas al la plej malnovaj urboj en Pollando (fondita en la jaro 1237, urborajtoj en la jaro 1246). La urbo havis la rajton aktive partopreni dum la elektado de la polaj reĝoj. La urbo estas la plej malalte lokita super la marnivelo (apude de la urbo estas la rekorda depresio en Pollando t.e. -1,8 m sub la marnivelo. Ĝi situas ĉe la elfluo de la rivero Elbląg al la Vistula Laguno. La 30-an de junio 2012 vivis en ĝi 123 977 loĝantoj.
Ĝis la jaro 1945 la urbo estis parto de Orienta Prusio kaj apartenis al Germanio. Dum la Mezepoko la urbo apartenis al la komerca Hansa Ligo (vidu la suban mapon).
La prehistorio de la ĉirkaŭaĵoj de Elblongo
La unuaj homaj spuroj en la ĉirkaŭaĵo de la hodiaŭa Elblongo devenas de la 9-a aŭ 8-a jarmilo a.K., do ĉe la fino de paleolitiko, t.e. de la malnova ŝtonepoko. Oni trovis ĉi tie la silikaj sagpintoj (vidu al apudan foton), karakterizaj al la Svidera kulturo (vidu la apudan mapon). Ĉirkaŭ la 7-a kaj 6-a jarcentoj a.K., post la ŝanĝo de la klimato, la tiama loka homaro pro la migrado de rangiferoj migris al nordo de Eŭropo, kaj el la norda Eŭropo kaj okcidenta Siberio venis tien la homaro de la Kunda kulturo. Poste dum neolitiko regis tie la homaro de la funelpokalkulturo (vidu la apudajn fotojn). La plej grandaj ŝanĝoj estis ligitaj kun la spertoj en ter-kulturado kaj bredado de bestoj. Al tiuj terenoj venis i.a. homaro de la tn. kulturo de globaj amforoj (vidu la foton). Ĉirkaŭ duone de tria jarmilo a.K. aperas tie la homaro de la ŝnurceramika kulturo (vidu la apudan foton kaj rimarku la markojn de la ŝnuroj sur la ceramikaĵo - de tie venas ĝia nomo). Tiam tiu specifa konglomero de la setlantoj nomata jam estis kiel kulturo de Rzucewo.
La ĉirkaŭaĵoj de Elblongo dum la bronza epoko kaj la fera epoko
La bronza epoko, daŭranta de la jaro 1700 ĝis 650 a.K., estas ligita, speciale de sia komenco, ĝis la jaro 1100 a.K., kun la klara regreso de de la disvolvo de setlado sur tiuj terenoj, kun la signifa malgrndiĝo de la homaro kaj la dispelo de la ĝisnunaj setlejoj. Ĉirkaŭ 1000 jaroj a.K. sur la apudaj terenoj aperis ne multaj setlejoj de la grupo de Varmio-Mazurio en la luzacia kulturo (vidu la supran mapon). La vigliĝo de la setlado okazis nur dum la frua fera epoko (650-125 jaroj a.K.). Sur la bazo de la luzacia kulturo kreiĝis la pomeria kulturo kaj kulturo de tumultoj okcidentbaltiaj (vidu la apudan mapon). Tiam plimulto de la setlejoj oni konstruis ĉe la riveroj kaj akvejoj, ekzemple la Lago Druzno kaj la Vistula Laguno. Krom la agrikulturo, bredado kaj fiŝkaptado en la mastumado dum tiu periodo, ankaŭ gravis la metio, ĉefe potfarado, fandado, forĝado, kaj ankaŭ prilaboro de ligno, sukceno kaj ŝtono.
La historio de Elblongo dum la Mezepoko
La nomo Elbląg (Elblongo) devenas de la rivero Ilfing (la hodiaŭa rivero Elbląg), nomis ĝin la vojaĝanto kaj komercisto Wulfstan el „Haedum“ (Haithabu) en la jaro 890. La urbo ricevis la nomon Elbing ĝuste de la nomo de rivero en la unua duono de la 13-a jc. La unua setlejo estis de la printempo de la jaro 1237 sur la malgranda insulo ĉe la elfluo de la rivero Ilfing / Elbląg. Konstruis ĝin la kavaliroj de la Teŭtona Ordeno sub gvido de Hermann von Balk. En la jaro 1240, kiam la fortikaĵo jam estis detruita fare de praprusoj Pogezanoj (vidu la apudan mapon), teŭtonoj konstruis la defend-kastelon sur la tereno de la nuna urbo. Ĉirkaŭ la kastelo aperis la komerca setlejo. En la jaro 1246 Elblongo ricevis la urborajtojn laŭ leĝo de Lubeko. Tiam en Elblongo estis la landa sidejo de Grandaj majstroj de la Teŭtona Ordeno. Al la urbo la teŭtonaj kavaliroj invitis la germanajn kolonianojn kaj de tie teŭtonoj komencis militon kun la loĝantaj tie en proksimeco la praprusoj. Dum la unuaj 70 jaroj Elblongo etis la plej grava centro de la urba vivo en la tiama ŝtato de la Teŭtona Ordeno kaj la nura mara haveno kaj militbazo de la organiazata teŭtona ŝtato.
La historio de Elblongo dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj
Ĝis la jaro 1309 Elblongo plenumis la rolon de administracia cento de la ŝtato de Teŭtona Ordeno kaj estis tie la loko de teŭtona kapitulo (parlamento). La bazo por la disvolvo de la urbo estis la mara komerco, venadis tiel ne nur la varoj, sed ankaŭ la kolonianoj el diversaj landoj. En Elblongo setligadis la meklenburgianoj, lubekanoj, nederlandanoj, amase alvenadis ankaŭ vestfalianoj, kaj malpli amase saksianoj, angloj, francoj kaj skotoj. Elblongo apartenis al la Hansa Ligo (vidu la apudan mapon). La komercistoj de Elblongo estis aktivaj en la kantor-urbo Bruĝo kaj decidis pri la akceptado al la Hansa Ligo de novaj urboj. De la fino de la 14-a jc Elblongo iom post iom perdadis la gravecon por Gdansko, kiu poste tut-prenis la komercon de pola greno en Eŭropo. En la jaro 1440 ĝuste en Elblongo kaj Kwidzyn kreiĝis Prusa Konfederacio aŭ Prusia Konfederacio (en germana Preußischer Bund, en pola Związek Pruski) estis organizo formita la ĉe Kwidzyn de grupo de 53 nobeloj kaj ekleziuloj kaj 19 urboj en Prusio, por kontraŭi la maljustecon ĉe la Teŭtonaj Kavaliroj. Ĝi estis bazita sur la modelo de simila organizo, nome la Lacerta Unio establita en 1397 de nobeloj el Chełmno.
La historio de Elblongo de la 16-a ĝis la 18-a jarcentoj
Dum la 16-a kaj la 17-a jarcentoj estis la tempo de disvolvo de la urbo kaj la mara komerco ligita kun la milito de pola reĝo Stefano Báthori / Stefano Batory kun la ribeligita Gdansko. La tuta pola eksporto kaj importo okazadis tiam pere de la haveno en Elblongo ĝis la interkonsento de pola reĝo kun la urbanoj de Gdansko. Dum la sveda-pola milito nomata Sveda diluvo (vidu la apudan mapon) la sveda armeo ekokupis Elblongon la 22-an de decembro 1655. La detruoj dum la sveda okupado dum la jaroj 1656-1660 haltiĝis disvolvon, krome aperis epidemioj malgrandigis la nombron de la urbo. Dum la Granda Nordia Milito (1700-1721) (vidu la apudan mapon) la urbon okupadis laŭvice taĉmentoj svedaj (1703-1710), rusaj (1710-1712) kaj saksiaj (1712). La sekva ĉeesto en la urbo de fremdaj taĉmentoj draste reduktis la urban kason. La falinta kaj ruiniĝita urbo estis facila akiraĵo de Prusio. En la jaro 1772, okazis la unua dispartigo de Pollando kaj Elblongo ekestis en la aneksitaj terenoj fare de Prusio. La urbo Elblongo perdis la ĝisnunajn privilegiojn. La urbo Elblongo fariĝis la marĝena nur distrikta urbo.
La historio de Elblongo dum la 19-a jc
De la jaro 1815 ĝis 1920 Elblongo apartenis al la Gdanska Administra Distriktaro en la prusia provinco Okcidenta Prusio. Komence de la 19-a jc la urbo plenumis nur malgrandan rolon kiel la riverhaveno en la loka komerco. Elblongo serĉis novajn vojojn de la ekonomia disvolvo kaj iom post iom tio sukcesis kiel ekonomia-, administra kaj milit-centro. Jam en la dua duono de la 19-a jarcento, kron Szczecin, la urbo Elblongo fariĝis forta prusia centro de la metal-industro. Dosvolviĝis la industrio: teksista, farbista, vitrista kaj ŝipfareja. Estis establigitaj pluraj entreprenoj agikultur-konsumaj, tabak-, sapo-, kolz-oleo-, kaj tuber-amel-entreprenoj. La dungado de infanoj, trolonga labortago kaj mizeraj slajroj rezultis la revoluciaj tendencoj en la urbo. Ĝis la eksplodo de la Unua Mondmilito okazadis en la urbo strikoj. Tamen la disvolvon de la urbo rompis la monda ekonomia krizo en la jaro 1918.
La historio de Elblongo dum la jaroj 1900-1945
Sekve de la decidoj de la Traktato de Versajlo (vidu la supran mapon) el la jaro 1919 Elblongo restis en la limoj de Germanio, sed en la provinco Orienta Prusio (vidu la apudajn mapojn). Dum la tridekaj jaroj de la 20-a jc okazis la denova disvolvo de la industrio sur la tereno de la urbo. Elblongo fariĝis unu el la plej grandaj garnizonaj urboj en la Tria Regno. En diversaj partoj de la urbo oni konstruis kazernojn por artilerio, kavalerio, por la inĝenieraj taĉmentoj kaj por la infanterio. Estis en la urbo konsulejoj de Svedio, Svislando kaj Pollando. Dum la Dua Mondmilito la socia kaj ekonomia vivo de la urbo estis subordigita por la milit-bezonoj. De marto 1940 estis tie la germana ekstermejo (koncentrejo) en 'Stutthof. La unuaj taĉmentoj de Ruĝa Armeo proksimiĝis al Elblongo la 23-an de januaro 1945. Finfine la Ruĝa Armeo kaptis la urbon la 10-an de februaro 1945. La bataloj dum januaro kaj februaro multe detuigis la urbon. Post la kapto de la urbo fare de la Ruĝa Armeo la maŝinoj el la lokaj fabrikoj estis fortransportitaj al fora interno de Sovetunio.
La historio de Elblongo post la fino de la Dua Mondmilito
La 19-n de majo 1945 okazis la transdono de potenco al la urbaj civilaj komunistaj aŭtoritatoj de la manoj de Ruĝa Armeo. De tiam Elblongo denove ekestis en la limoj de Pollando. La prioritato de la civilaj komunistaj aŭtoritatoj estis plifortigo de pola karaktero kaj identeco de la urbo, tiam ankaŭ estis kontinuata la deporto de la resto de germanoj (plimulto fuĝis kiam proksimiĝadis la Ruĝa Armeo) kaj tio okazadis laŭ la decidoj de Potsdama Interkonsento. Post la transpreno de la potenco fare de polaj komunistoj sufiĉe rapide isvolviĝis la industrio. Ĝis hodiaŭ funkcias la entreprnoj kiuj produktas la vapor- kaj gas-turbinoj, la entrepreno produktanta la ŝtal-konstruaĵoj kaj entreprenoj kiuj prilaboras la metalojn. Funkcias tie la firmaoj el la branĉoj: meblaj, ledaj kaj vestaĵaj. Dum la Pola ribelo de Decembro 1970 (Decembro 1970) ankaŭ en Elblongo okazis la protestoj de la laboristoj kontraŭ la komunistoj (vidu la apudan foton). Dum la jaroj 1975-1999 estis la sidejo de Vojevodio en Elblongo. Poste la urbo ekestis en la Varmia-Mazuria Provinco (vidu la apudan mapon). Nun la urbo aktivas en la Eŭropregiono "Baltiko" en kiu ĉeestas la ĉemaraj regionoj de Pollando (la Pomeria Provinco kaj Varmia-Mazuria Provinco), Rusio (la Kaliningrada provinco), Svedio (la provincoj: Blekinge län, Kalmar län kaj Kronobergs län), Litovio (la Distrikto Klaipėda) kaj Danio (la insulo Bornholm) (vidu la apudan mapon).
Bibliografio:
Famuloj
La titoloj donitaj post la jaro 1989 (en krampoj la dato)
Historio de E-Movado en la urbo
<!-- bedaŭrinde ĉi tie tekstoj devas esti en Esperanto, ĉar tio estas la ideo de esperantlingva enciklopedio. Polaj tekstoj publikĝu en la pola vikipedio, se ili ne konsideratas tie tro detalaj ... aŭ eblas traduki ĉion al Esperanto...
Elbląskie Stowarzyszenie Esperanto-Societo en Elbląg (Elblongo) / Elbing La 22-an de oktobro 1912: Na zaproszenie pana Greffa, z wykształcenia chemika, wczoraj wieczorem o godz. 20.30 w Instytucie Handlowym, prowadzonym przez rajcę handlowego pana Emila Siede, zebrało się łącznie 32 kobiet i mężczyzn celem utworzenia w Elblągu Towarzystwa Esperanto*. Podczas spotkania miał miejsce wykład pana Greffa na temat tego międzynarodowego języka pomocniczego i jego podstawowych założeń. Po nim nastąpiło oficjalne zawiązanie Elbląskiego Towarzystwa Esperanto. Jego pełna nazwa brzmi: „Elbląskie Towarzystwo Esperanto, oficjalna grupa Niemieckiego Związku Esperanto i Universala Esperanto-Asocio (UEA)”. Nastąpiły też obrady, podczas których ustalono i przyjęto statut oraz wybrano członków zarządu. Przewodniczącym został chemik Greff, protokolantem nauczyciel August Glowitz, a skarbnikiem pracownik poczty Nicolaus Kubicki. W skład komisji zostali wybrani: pani Kantor Carstenn, panna Penner i telegrafistka panna Johanna Zellweger oraz panowie rajca miejski Emil Siede, nauczyciel Ernst Reichert i pan Walter. Ćwiczenia będą odbywały się regularnie w poniedziałki o 20.15 w lokalu zakładowym. Ci członkowie stowarzyszenia, którym ten dzień nie pasuje, mogą spotkać się we wtorek w domu przewodniczącego, który mieści się przy ulicy Wyspiańskiego 27 (niem. Talstraße). Nieobecni w poniedziałek na spotkaniu członkowie stowarzyszenia zostaną poinstruowani przez przewodniczącego odnośnie spotkania, które miało miejsce w dzień poprzedni. Do niego można też składać wszelakie zapytania oraz oświadczenia odnośnie członkostwa w stowarzyszeniu (ENN, wtorek, 22.10.1912 r.).
Klub esperanto tworzyli na początku nauczyciele jak August Glowitz, czy Ernst Reichert, radca miejski Emil Siede, ale też pracownicy poczty jak Nicolaus Kubicki, czy telegrafistka Johanna Zellweger. Wszelkie nowinki tego rodzaju, czy techniczne - zawsze znajdowały w ówczesnym Elblągu podatny grunt.
1959 jaro
Polski Związek Esperantystów - Pola Esperanto-Asocio Oddział w Elblągu podaje do wiadomości, iż od dnia 18 kwietnia organizuje stały kurs języka esperanto, informował Dziennik Bałtycki z 15 kwietnia 1959 roku. Pierwszy kurs języka międzynarodowego rozpocznie się 18 bm. o godz.17 w klubie „Truso" w Elblągu przy ulicy Bielańskiej. Kurs prowadzić będzie ob. Piotr Dowejko, wydelegowany przez P.Z.E. Okręgu Gdańskiego. Zapisy i wpłaty przyjmowane będą na miejscu. Dla młodzieży szkolnej i kolejarzy przewidziana jest zniżka 50 proc. Przypominamy, że w dniach 24-31 lipca br. odbędzie się XV Zjazd Młodych Esparantystów Świata w Gdańsku oraz w dniach 1-3 sierpnia br. 44 Międzynarodowy Kongres Esparantystów w Warszawie organizowany przez Zarząd Główny P.Z.E. Udział w tych dwóch międzynarodowych imprezach zapewni każdemu znajomość języka esperanto.
1963 jaro
Niedawno na terenie EDK powstał Oddział Esperantystów Polskich w Elblągu, informował Dziennik Bałtycki z 31 grudnia 1963 r.
Oddział prowadzi kursy esperanto oraz przyjmuje zapisy esperantystów nie zrzeszonych w oddziale. Aktivas de tiam Zbigniew Tomanek, Janusz Sulżycki, Stefano Tuszer, Vinĉjo, Adam Olszewski kaj Janusz Ostrowski.-->
La 7-an de novembro 2014 venis de Kwidzyn al urbo Elblongo dum sia turneo tra Pollando la Senata Esperanto-ekspozicio, kiu unue estis oktobre 2012 en Varsovio en la Pola Senato kaj estis organizita okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto kaj la Konferenco pri Esperanto en Pola Parlamento organizita de polaj parlamentanoj i.a. senatano Edmund Wittbrodt kaj fare de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kun financa helpo de Menato de Esperanto el Japanio Etsuo Miyoshi. La E-ekspozicio post la Senato estis prezentata en Varsovio, Malborko, Nowy Staw, Tczew, Gdynia, Pelplin, Wołów, Złotoryja, Vroclavo, Sosnowiec, Czeladź, Będzin, Lębork, Lodzo, Loviĉo, Sztum, Kwidzyn, la ekspozicion invitis al la urbo Elizabeta Szczesiul-Cieślak (la redaktorino de la gazeto por handikapuloj "Razem z Tobą" / "Kune kun Vi", la duonfilino de la mondfama loka esperantisto Stefano Tuszer (li estis blindulo, la iama vicprezidanto de LIBE, li mortis en la jaro 2002) kaj la Urbestro de Elblongo Jerzy Wilk sub kies Patroneco okazis la Ekspozicio kaj la lokaj esperantistoj. La vernisaĝo okazis la 24-an de novembro 2014 kaj ĝi estis ligita kun la oficiala inaŭguro de la Skvaro de Ludoviko Zamenhof (la unua ZEO en Elblongo, vidu la supran foton) proksime de la nova Urbodomo, ĉio okazis kun la ĉeesto de la Aŭtoritatoj de la Urbo, la lokaj filio de la Radio Olsztyn kaj la gazetaro kaj la ekspozicio daŭris ĝis la 12-a de decembro 2014, la E-ekspozicio okazis en la ejoj de la Malnovurba Urbodomo en Elblongo-vidu la apudan foton.
(Jen ligilo al la urboplana portalo de la urbo Elblongo, kie vi povas trovi la unuan ZEOon t.e. la Skvaron de Ludoviko Zamenhof, la foto de la skvaro estas supre en la artikolo).