cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ligaturo
Ofta ligaturo estas "&" (fi). Pro tio ke la punkto super "i" konfliktas kun la maŝo de la "f", kiam ili aperas apude, ili kombiniĝas al unuopa figuro kun la punkto ensorbita en la "f"-n.
Ligaturoj en eŭropaj alfabetoj estis unue uzitaj de mezepokaj skribistoj por konservi spacon kaj rapidigi skribadon. Fruaj karaktro-tiparoj uzis ligaturojn por imiti la aspekton de manskribaĵoj. Kiel kompostado pli kaj pli aŭtomatiĝis, ligaturoj eksmodiĝis, krom en la plej bonaj "belartaj" presejoj. Sed lastatempe pro la apero de perkomputila kompostado, estas pli kaj pli facile uzi ligaturojn. Ekzemple, la komputila programo TeX ebligas la aŭtomatan uzadon de ligaturoj kiel "ff", "fi", "fl", "ffi", kaj "ffl". Aliaj ligaturoj inkluzivas "&" (ij), kaj "&" (st).
Oni povas rigardi la korean alfabeton (hangul) kvazaŭ ĉiu silabo estus ligaturo.
La kvadrata formo de alfabeto glagolico faciligis ligaturojn, tiel ke ĝi estas la alfabeto en kiu pli da ili estis uzataj (ne kalkulante la korean).
Montevideo
Montevideo estas la ĉefurbo de Urugvajo kaj situas ĉe estuaro de Rio de la Plata.
Ĝi havas loĝantaron de 1,4 milionoj kaj fondiĝis en 1724 fare de portugaloj.
Gastokorto (Tjumeno)
Gastokorto (Гостиный двор) estas longa duetaĝa konstruaĵo, kiu situas komence de strato Respubliko en Tjumeno (Rusio). Ĝi estis konstruita en 1835-1842 por gastoj, kiel oni nomis aliurbajn negocistojn, venintajn por vendi siajn varojn. Tie okazis foiroj kaj ĉiutaga vendado. Poste la ejo estis transformita je militkomisarejo kaj altlernejo.
Montevideo
Inter la esperantistoj la urbo estas konata pro la rezolucio de Unesko el 1954.
Gastokorto (Tjumeno)
Konstruado
En 1809 sude de la Anunciacia katedralo estis konstruita ligna gastokorto. Tamen kresko de la komerca aktivado baldaŭ montris ĝin ne sufiĉa, do en 1822 la urba dumao decidis konstruigi la novan, ŝtonan gastokorton. La arkitekto M. Maliŝev proponis fari ĝin forme de kvadrato, konsistanta el du П-formaj partoj. Sed pro manko de mono tiu plano ne estis realigita.
En 1837 la urba dumao decidis komenci konstruadon de la kvarono de la origina gastokorto laŭ nova dezajno, prilaborita de la gubernia arkitekto A. Suvorov. Samjare komenciĝis konstruado de la fundamento. Al la konkursa alvoko reagis neniu el lokaj konstruistoj, do la konstruadon plenumis kamparanoj el Niĵegorodska gubernio, fratoj Ivan, Pankratij kaj Fjodor Vojnov. En 1842 la gastokorto ekfunkciis, tamen nur kvarono estis farita el brikoj, la alia parto ankoraŭ estis ligna; nur en 1849 la proporcioj inversiĝis. Lupagoj grandparte estis uzataj por daŭrigi la konstruadon. Ekde 1856 tiucele estis uzataj 10% de la enspezoj. Evidente kompleta detruo de la ligna parto kaj ĝia anstataŭigo per tiu brika okazis komence de la 1860-aj jaroj. La dua duono de la gastokorto neniam aperis. Rusa ĵurnalisto Ippolit Zavaliŝin, vizitinta la urbon en 1863, skribis ke "la gastokorto estas nefinita kaj krias en dezerto".
Montevideo
Klimato
La klimato havas jaran averaĝan temperaturon de 13 °C.
Psikometriko
Psikometriko estas studfako koncerna kun la teorio kaj tekniko de psikologia mezurado. Kiel difinita de la usona Nacia Konsilio pri Mezurado en Edukado (NCME), psikometriko referencas al psikologia mezurado. Ĝenerale, ĝi referencas al la kampo de la psikologio kaj edukado kiu estas rilata al atestado, mezurado, taksado, kaj rilataj aktivaĵoj. Unu parto de la studfako koncernas kun la objektiva mezurado de kapabloj kaj konoj, lertecoj, kondutoj, personecaj trajtoj, kaj eduka atingo. Ekzemple, kelkaj psikometrikaj esploristoj ĝis nun pritraktis la konstruadon kaj validigon de taksaj instrumentoj kiaj demandaroj, testoj, kaj studoj pri personeco. Alia parto de la kampo koncernas kun statistika esplorado kondukanta al la mezurteorio.
Gastokorto (Tjumeno)
Butikaro
En la gastokorto funkciis 272 butikoj, lokitaj en la dua etaĝo dum la unuan etaĝon okupis stokejoj. Dum la Vasiljevskaja foiro oni luigis la butikojn, ĉiusabate okazis vendado surplace. Jam en 1849 dum la foiroj la gastokorto estis lumigata, en la aliaj lokoj de la urbo vespera lumigado aperis nur poste.
Montevideo
Historio
Montevideo fondiĝis en 1726, la ĉefa kirko sur la Placo de Konstitucio estis konstruita 1790–1804 el brikoj.
Gastokorto (Tjumeno)
Kazerno
Komence de la 20-a jarcento komercaj aktivaĵoj translokiĝis al la oble pli granda Bazarplaco, sekvinte la ĝeneralan progreson de la urbo orienten. La gastokorto perdis sian iaman gravecon kaj en julio 1906 dum kunsido de la urba dumao oni rimarkigis, ke ĝi donas al la urba buĝeto nur 700 rublojn jare kaj tiu sumo nur malkreskos, ĉar la Bazaplaco transprenas ĝian rolon. Plejparto de la ejoj tiutempe jam estis uzitaj kiel stokejoj de privatuloj.
Ekde decembro 1905 en Tjumeno estis deplojita la Tobolska rezerva infanteria regimento, do laŭ iniciato de la urbestro Andreo Tekutjev oni decidis transdoni la ejon al ĝi. Okazis grava rekonstruado: la mezaj muroj estis forigitaj, faritaj pliaj fenestroj kaj pordoj, plankoj renovigitaj, farita parada enirejo, konstruitaj 79 fornoj, muroj kaj plafonoj stukitaj, la tegmento farbita. Dum la rilata rekonstruo oni interalie masonis mezan parton de la arkoj, kiuj origine etendiĝis tra ambaŭ etaĝoj. La rekonstruadon gvidis la urba arkitekto Konstantin Ĉakin.
Montevideo
Historio
En la jaro 1860 vivis en la urbo nur 37.787, sed en 1884 jam 104.472. Tiutempe la komerco estis la sola monakira fonto de la urbo. Ĝi rivalis sur tiu kampo kun Buenos Aires.
Gastokorto (Tjumeno)
Militejo kaj altlernejo
En 1911 la regimento estis translokita al Omsko kaj la ejo denove malpleniĝis. En junio 1912 la urbestro Pavel Nikolskij proponis al la ministro pri transporto lokigi tie fervojan administracion, sed la propono ne estis akceptita. Samjare oni okupis etan ĝian parton por la 2-a urba kvarjara lernejo. En 1914 komenciĝis la Unua mondmilito kaj oni transdonis ĝin al kazernoj de la 35-a pafista regimento. En ls aovetia periodo tie funkciis la oficira klubo (Дом офицеров) kaj malnovaj urbanoj konas la konstruaĵon sub tiu ĉi nomo.
En 1939-1946 tie troviĝis la Tjumena Milit-Infanteria lernejo. Komence de la 1980-aj jaroj la parto, turnita al strato Respubliko, estis transdonita al la Instituto pri Arto kaj Kulturo.
Nun en la konstruaĵo sidas la Tjumena provinca militkomisarejo kaj la Instituto pri Arto kaj Kulturo. Ekde 2015 la urba administracio klopodis igi la militkomisarejon fari restaŭradon de la ejo, sed tiu ne plenumis la preskribojn, referencante al manko de financado. En 2018 fakuloj konstatis, ke la konstruaĵo, antaŭe limigite uzebla, pro plurjara neglekto transiris al kriza stato. La juĝejo aprobis postulon de la administracio kaj eldonis ordonon, laŭ kiu la militkomisarejo devos forlasi la ejon pro neplenumo de siaj devoj. Tamen la militkomisarejo kontestis tiun ĉi decidon kaj la gajnis en juĝejo, kiu agnoskis ke ekde 1984 la konstruaĵo estas posedaĵo de la Ministerio pri defendo. Tamen la la militkomisarejo anoncis sian baldaŭan foriron el la ejo. La la Ministerio pri defendo prezentis respektivan peton al la provinca arbitracia juĝejo.
Montevideo
Historio
Dum la Dua mondmilito la germana kirasa ŝipo "Admiral Graf Spee" rifuĝis de antaŭ brita krozŝipo (13-a de decembro 1939) en la neŭtralan havenon de Montevideo. En tiu senelira situo la ŝipon subakvigis la matrosoj mem la 17-an de decembro en 1939.
Servoj
La Universitato de la Respubliko, aŭ en la hispana Universidad de la República (Udelar) estas la publika universitato de Urugvajo kaj la plej granda de la lando: ĝi enhavas 108.886 studentojn (laŭ la 7a Censo de Universitataj Studentoj de la Respubliko, 2012). Ĝi estis fondita la 18an de julio 1849 en Montevideo, kaj havas dekkvin fakultatojn kaj kelkajn altlernejojn kaj universitatajn institutojn.
Esperanto en Montevideo
La landa asocio urugvaja fondiĝis en 1924.
En 1954 en Montevideo okazis la Oka Ĝenerala Konferenco de Unesko, kiu la akceptis la unuan rezolucion pri Esperanto, la tiel nomatan rezolucion de Montevideo. Du tagojn pli frue Universala Esperanto-Asocio ekhavis tie oficialan statuson ĉe Unesko kiel ne-registara organizaĵo en la kategorio de konsultaj aranĝoj (nuntempe konsulta partnereco). Vidu la prian artikolon UNESKO-Rezolucio de Montevideo pri Esperanto 1954.
En Montevideo okazis la 47-a ILEI-Konferenco 2014 en julio ĵus antaŭ Universala Kongreso en Bonaero. Partoprenis 75 personoj el 26 landoj. La urbestrino partoprenis la malferman ceremonion en la Parlamenta Palaco, same la direktorino de la UNESKO-oficejo pri sciencoj por Sud-Ameriko kaj Karibio.
Gastokorto (Tjumeno)
En literaturo kaj arto
La rusa ĵurnalisto Ippolit Zavaliŝin, vizitinta la urbon en 1863, kritike priskribis la gastokorton.
Brita Ministro de Enlandaj Aferoj
La Ministro pri Enlandaj Aferoj estas responsa por la enlandaj aferoj de Anglio kaj Kimrio, kaj por enmigrado kaj ŝtataneco en tuta Unuiĝinta Reĝlando. La taskaro de la Ministerio pri internaj aferoj inkludas ankaŭ policon en Anglio kaj Kimrio kaj la aferoj de interna sekureco, kiel la Sekureca Servo (MI5) estas rekte tasko por la Ministro pri Enlandaj Aferoj. Iam, la Ministro estis responsa pri prizonoj kaj provizora libero en Anglio kaj Kimrio; tamen en 2007 tiuj respondecoj estis transigitaj al la ĵus kreita Ministerio pri Justico sub la estreco de la Ministro pri Financoj. Tre alta posteno, estas tre agnoskita kiel unu el la plej prestiĝaj kaj gravaj roloj en la Brita Kabineto.
Gastokorto (Tjumeno)
En literaturo kaj arto
La fama tjumena negocisto Nikolao Ĉukmaldin en 1893 konstatis ke la gastokorto degeneris pro nehaltigebla translokiĝo de la komerca aktivado al la nova kvartaloj, ĉefe al la Bazarplaco kaj la riverhaveno.
Ekde la 1990-aj jaroj en Tjumeno estas eldonata senpaga reklama ĵurnalo Gostinij Dvor, kiu estas la plej populara reklama gazeto de la urbo.
Blankadorsa anaso
La Blankadorsa anaso (Aythya valisineria) estas la plej granda birdospecio el la nordamerikaj membroj de la grupo de la merganasoj, kiu loĝas en Usono.
Aspekto
Tiu specio gamas el 48 – 56 cm longa kaj pezas proksimume 862 – 1588 g, kun enverguro de 79 – 89 cm. La Blankadorsa anaso havas distingan kojnforman kapon kaj longan gracian kolon. La maskla plenkreskulo havas nigran bekon, ruĝecbrunajn (brikruĝajn) kapon kaj kolon (pli malhele aŭ pli malhebrune ĉe frunto kaj krono), nigran bruston, grizecan dorson, nigran pugon, kaj nigrecbrunan voston. La masklaj flankoj, dorso kaj ventro estas blankaj kun tre fajna vermikulado simila al tiu de veltolo (“canvas”), kio estas tialo por la komuna nomo de la birdo en angla nome “canvasback”. La beko estas nigreca kaj kruroj kaj piedoj estas bluecgrizaj. La irisoj estas brilruĝaj printempe, sed pli senkoloraj vintre.
Temas pri specio kun seksa duformismo. La ina plenkreskulo havas ankaŭ nigran bekon, helbrunajn kapon kaj kolon, grade al pli malhebrunaj brusto kaj nuko. La flankoj kaj dorso estas grizecbrunaj. La beko estas nigreca kaj la kruroj kaj piedoj estas bluecgrizaj. Ties dekliva konturo distingas ĝin el aliaj anasoj.
Etimologio
La specia nomo valisineria devenas el Vallisneria americana, la scienca nomo de la natura celerio, kies vintraj burĝonoj kaj rizomoj estas la preferata manĝo de la Blankadorsa anaso for de la reprodukta sezono. La nomo de la anaso en angla nome “canvasback” devenas de aserto de eŭropaj praloĝantoj de Nordameriko ke la birda dorso estis de koloro kiel tiu de “canvas” (velotolo. En aliaj lingvoj kiaj Esperanto la nomo estas ĝuste Blankadorsa anaso; ekzemple en franca, morillon à dos blanc, aŭ hispana, pato lomo blanco. En Meksiko ĝi estas nomata pato coacoxtle nome anaso koakostle.
Reproduktado
La reprodukta habitato de la Blankadorsa anaso estas en Nordameriko lagetoj en prerioj. La diketa nesto estas konstruata el vegetaĵaro en marĉo kaj kovrita el lanugo. Perdo de nestohabitato kaŭzis la populaciajn malpliiĝojn. La Blankadorsa anaso kutime pariĝas al nova partnero ĉiujare, pariĝante fine de vintro en oceanaj golfetoj. Ili preferas nestumi ĉe akvo en konstantaj preirimarĉoj ĉirkaŭataj de emerĝa vegetaĵaro, kiaj tifaoj kaj skonoplektoj, kiuj havigas protektan kovron. Aliaj gravaj reproduktaj areoj estas la ĉearktaj riverdeltoj en Saskaĉevano kaj interno de Alasko.
Dénes Kovács
Biografio
Lia patro devenis el vilaĝo Cozmeni. Li donis sian abiturientan ekzamenon en Gödöllő (1938), li finis en Hungara Belarta Akademio (1944). Li estis desegninstruisto en Miercurea Ciuc, ekde 1950 direktoro de la Csíki Székely Múzeum. Oni arestis lin per falsaj akuzoj kaj post du jaroj reveninte li laboris kiel projektanto en konfekcifabriko. Ekde 1963 li estis muzeologo, ekde 1968 distrikta fakdirektanto pri popolarto. Li partoprenis la restarigon de la kastelo Lázár en Lăzarea. Li estis unu el fondintanoj de la Hargita Dal- és Táncegyüttes.
Blankadorsa anaso
Migrado
La Blankadorsa anaso migras tra la migrovojo de Misisipio al la vintrejoj en mezatlantikaj usonaj ŝtatoj kaj ĉe la valo de malsupra Misisipo, aŭ laŭ la migrovojo de Pacifiko al vintrejoj laŭlonge de la marbordo de Kalifornio. Historie ĉe la Golfo Chesapeake vintrumis majoritato de Blankadorsaj anasoj, sed pro ĵusa perdo de submerĝa akva vegetaĵaro en la golfo, tiu teritorio ŝanĝis suden al malsupra Misisipo. Saletaj estuaraj golfoj kaj marĉoj kun abunda submerĝa vegetaĵaro kaj senvertebruloj estas ideala vintra habitato por Blankadorsaj anasoj.
Dieto
La Blankadorsa anaso manĝas per plonĝado, foje plaŭdado, ĉefe manĝante semojn, burĝonojn, foliojn, tuberojn, radikojn, helikojn kaj insektajn larvojn. La Blankadorsa anaso montras preferon por la tuberoj de Stuckenia pectinata, kiu povas konsistigi 100% el ties dieto foje. La Blankadorsa anaso havas grandajn retecajn piedojn adaptitajn al plonĝado, kaj ties beko helpas ĝin elfosi tuberojn el substrato. Fine de la 1930-aj jaroj, studoj montris ke kvar kvinonoj de la manĝo de la Blankadorsa anaso estis plantomaterialo.
Dénes Kovács
Fonto
]
Blankadorsa anaso
Konservado
Populacioj fluktuis amplekse. Malaltaj niveloj de la 1980-aj jaroj metis la Blankadorsan anason en listoj de speciala zorgo, sed la nombroj ege pliiĝis en la 1990-aj jaroj. La Blankadorsa anaso suferas ĉefe pro trosekeco kaj drenado de humidejoj ĉe la prerioj de Nordameriko.
Multaj specioj de anasoj, inklude la Blankadorsan anason, estas tre migrantaj, sed estas efike konservata danke al protektado de la lokoj kie ili nestumas, eĉ kvankam ili povus esti ĉasataj for el siaj reproduktejoj. Protekti la ŝlosilajn manĝejojn kaj reproduktejojn estas ege necesa por konservi multajn tipojn de migrantaj birdoj.
Avram Iancu (Vârfurile)
Avram Iancu [janku] (hungare: Ácsva [aĉva]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 1366 loĝantojn (rumanoj), en 1956 1875. Ĝia unua skriba mencio estas el 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
Avram Iancu apartenas al la komunumo Vârfurile. Ĝi portas la nomon de la advokato kaj revoluciulo Avram Iancu.
Liberato Salzano
Liberato Salzano estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 5.780 loĝantojn en 2010.
Dieter Althaus
Dieter ALTHAUS (naskiĝinta la 29-an de junio 1958 en Heilbad Heiligenstadt) estas iama germana politikisto, nuntempe lobiisto.
Vivo
Post abiturienta ekzameno kaj militservo li studis de 1970-83 ĉe la Pegadogia altlernejo de Erfurto matematikon kaj fizikon. Poste li deĵoris kiel instruisto ĉe la Supera lernejo de Geismar, ekde 1987 pluse en la rolo de viclernejestro.
Dum aŭtuno 1989 li partoprenis la manifestaciojn kontraŭ la reĝimo de GDR kaj iĝis en januaro 1990 lernejkonsilisto por la Distrikto Erfurt. En majo 1990 li fariĝis komisiito pri junularo, lernejo, kulturo kaj sporto de la Distrikto Heiligenstadt.
Post la unuaj elektoj je la landa parlamento de Turingio Althaus iĝis deputito; de 1999 ĝis junio 2003 li estis ankaŭ frakciestro de la kristandemokrata CDU; al tiu partio li aniĝis jam en 1985. De 1991-2001 li estis estrinta la CDU-on de Eichsfeld kaj ekde 1993 li estis anstataŭa frakciestro en la Liberŝtato Turingio.
Ŝatata ĉefministro de Turingio
De 1992-99 li estis ministro pri edukado en la kabineto de Bernhard Vogel, kies oficon de partiestro li transprenis en 2000. En junio 2003 li ekestis ĉefministro de la federacia lando Turingio. Dum la elektoj de 2004 lia partio perdis voĉojn sed tamen sukcesis denove gajni la plejmulton de la voĉoj, sufiĉe por regi sen koaliciano.
La 1-an de januaro 2009 li havis gravegan akcidenton dum skiado en Stirio kaj mortis 41 jaraĝa skikurantino. Li estis kondamnita al monpuno de 33000 eŭroj pro senatenta mortigo. Post la malvenko ĉe la elektoj en la 30-a de aŭgusto 2009 li retiriĝis de ĉiuj politikaj oficoj kaj nova ministroprezidentino iĝis Christine Lieberknecht.
Facila Lingvo
Facila Lingvo aŭ Simpla Lingvo estas speciale facile komprenebla maniero de esprimo. Facila Lingvo celas al homoj kun malaltaj lingvaj kapabloj por ebligi al ili la komprenon de tekstoj. Ĝi estas speco de Barrierefreiheit.
Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj difinas facilan lingvon unu komunikado.
Principoj de facila lingvo
La sekvantaj tri alineoj estas skribitaj en facila lingvo.
Facile legeblaj tekstoj estu klare skribitaj. Signo por tio estas la "Eŭropa signo por facila lingvo". Ĝi estis fiksita de „Inclusion Europe“. Kiu uzas tiun signon, devas obei la regulojn por facila lingvo. : Persono kun malalta lingva kapablo ekzamenu la tekston. La nomo de tiu persono estas notita en la teksto. Du ekzempleroj devas esti senditaj al Inclusion Europe.
Apliko
Facila Lingvo estas intencita por homoj kun malalta lingva kapablo. Ankaŭ sciencajn tekstojn oni skribu en facila lingvo.
Organizo
Homoj kun lernproblemoj havas specialan organizon. Mensch zuerst – Netzwerk People First Deutschland.
Reto por facila lingvo
La reto por facila lingvo estis fondita en 2006. Al ĝi apartenas en germanio inter aliaj la Bundesvereinigung Lebenshilfe kaj la Selbsthilfeorganisation Mensch.
La germana reto ricevis en 2009 kune kun la germana ministrino Cornelia Funke la Kulturpreis Deutsche Sprache, kulturpremion germana lingvo, de la Verein Deutsche Sprache|Vereins Deutsche Sprache, unuiĝo germana lingvo La premio apartenas al la premioj plej alte dotitaj en la germana lingva areo.
Rekomendoj por kursoj por legado kaj skribado
En Germanio Sven Nickel de la Bundesverband Alphabetisierung e.V. eldonis rekomendojn por kursoj por skribolernado kaj legolernado.
Internaciaj diskutoj
Ne nur dum diskutoj inter malpli kleraj homoj estas avantaĝe, uzi facilan lingvon. Ankaŭ alte edukitaj homoj evitu komplikan lingvon, se estas diskuto inter homoj kun diversaj lingvoj. idiomecaj esprimoj ofte estas ne kompreneblaj al fremdlingvanoj.
Rilataj temoj
La kontraŭo de facila lingvo estas ekzemple oficiala lingvo, faka lingvo, speciale jura faklingvo, kaj internacia planlingvo.
Esperanto
La inicinito de Esperanto Dr. Zamenhof intence nur eldonis tre mallongan regularon, sed aldonis multajn ekzemplajn tekstojn, inkluzive ne nur simplajn tekstojn, sed ankaŭ komplikajn, kiel la biblion kaj tekstojn de Shakespeare. La tiel nomata Zamenhofa stilo, kiu estas ankaŭ komprenebla por komencantoj, estas modela stilo.
Ĉu tiu argumento estas ĝusta aŭ tamen misgvida? Esperanto ja estas bone strukturita lingvo kaj tial lernanto povas sufiĉe rapide ekkoni ĝian strukturon. Tamen tio ne nepre estas facila, ĉar necesas por tio ankaŭ sufiĉe forta mensa kapablo. Oni ne kvazaŭ senpense povas lerni Esperanton, tute male: Necesas kompreni la funkciojn de ĝiaj elementoj por povi elekti en la parolado la plej taŭgajn por esprimi sin en konkreta kazo.
Tio jam komenciĝas ĉe la sonoj de la lingvo: Necesas ekzemple kompreni la diferencon inter voĉaj kaj senvoĉaj konsonantoj kaj kiel tiuj sonoj estas produktataj en la buŝo. Tio depende de la jam akirita lingvoscio povas esti facila aŭ malfacila tasko. Antaŭ ol oni estas lerninta la sonojn de Esperanto ne havas sencon daŭrigi la lernadon de la lingvo.
Al tio sekvas la gramatiko: En Esperanto estas finaĵo por la akuzativo. Tio ebligas la sufiĉe liberan poziciigon de rektaj objektoj en la frazo. Eblas do ŝanĝi la kutiman vortordon de subjekto-predikato-objekto sen ŝanĝi la sencon de la frazo. Tio por internacia lingvo estas tre grava strukturelemento kiu por parolantoj de lingvo kiu ne markas la akuzativon per iu prefikso aŭ sufikso ne estas facile komprenebla.
Tio montriĝas tre klare en la vortformado. Povi mem formi novajn vortojn ja unuflanke ŝparas multe da peno por lernado de vortoj, sed aliflanke tio postulas intelektan kapablon por ankaŭ povi profiti de tiu avantaĝo.
Tekstoj en Esperanto ja povas esti facilaj, ĉar ilia enhavo estas facila. Facila enhavo ebligas ankaŭ facilajn formulojn. Tio ja povas esti helpo por komencantoj, sed kutime lernantoj ja ne volas resti "eternaj komencantoj".
Rilataj klopodoj en kelkaj landoj
La finnoj kreis ellaboritan facilan lingvon, vaste konata sub la nomo Selkokieli. Origine ĝi estis intencita por fizike kaj mense handikapitaj personoj, sed en la lastaj jaroj oni konvinkiĝis, ke Selkokieli tre taŭgas por eksterlandanoj, kiuj pli kaj pli enmigras en la landon kaj bezonas komprenon de la finna lingvo. Selkokieli havas limititan vorttrezoron kaj regulojn pri faciligita gramatiko (ekzemple ke oni ne uzu la pasivon, sed aktivan voĉon kun subjekto "oni"). Oni tradukis multajn verkojn de la finna literaturo; en 2010 oni eldonis 300 librojn en Selkokieli, kaj leĝoj kaj publikaj formularoj, ankaŭ retpaĝoj ekzistas en selkokiela versio. En Helsinki ekzistas centro por Selkokieli, kiu ankaŭ eldonas dusemajnan gazeton "Selkouutiset".
Referencoj
Tiu teksto estas tradukita el la germana vikio. Literaturo kaj dekretoj tial koncernas precipe germanajn aferojn. Bonvolu studi la alilingvajn tekstojn pri tiu ĉi temo kaj aldonu gravajn partojn al tiu ĉi Esperanto-teksto.
Civrieux-d'Azergues (stacidomo)
Civrieux-d'Azergues estas franca stacidomo situanta en Civrieux-d'Azergues en departemento, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.
Depost septembro 2012, la stacidomo estas priservata de Tramtrajno de Liono.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paray-le-Monial - Givors-Canal (775000).
Fontibón
Fontibón estas la localidad numero 9a de la Ĉefurba Distrikto Bogoto, Kolombio. Ĝi troviĝas en la okcidento de la urbo. Fontibón estas grava industria kaj komerca centro, same kiel grava centro de transportoj. En Fontibón troviĝas la Internacia Flughaveno El Dorado (origine parto de la localidad Engativá) kaj la Transporta Stacio de Bogoto.
UPZ, urbaj kaj ruraj kvartaloj
La localidad Fontibón estas dividita en 8 UPZ (Unidades de Planeamiento Zonal). Siavice, tiuj unuoj estas dividitaj en kvartaloj (kelkaj UPZ kunhavas kvartalojn):
Ruraj kvartaloj
En la areo de Fontibón restas malmultaj ruraj kvartaloj. La plej parto troviĝas sude de la localidad ĉe la Rivero Fucha kaj la Rivero Bogoto.
Carlos Botelho
Kariero
Kvankam li ekstudis arton en Lisbono, li forlasis la lernejon kaj iĝis memlernanto. Initer 1926 kaj 1929 li regule desegnis bildostriojn por la porinfana ĉiusemajna ABCzinho. En 1928, li startigis humoran paĝon por la ĉiusemajna Sempre Fixe, kunlaboraĵo kiun li pluigis dum ĉirkaŭ 22 jaroj kaj kiu estis oportunno por ampleksa gamo de temoj, el banalaj aferoj de la ĉiutaga vivo en Lisbono ĝis kelkaj el la plej gravaj okazaĵoj de la internacia vivo, per mikso de kroniko, membiografio, ĵurnalismo kaj satiro, kio faris lin frua ekzemplo de membiografia bildliteraturo. Je ties fino en la 8a de Decembro 1950, liaj Ecos da Semana (Eĥoj de la Semajno) faris totalon de ĉirkaŭ 1 200 paĝoj. Tamen tiu estis epoko de cenzuro, kvankam ekzemple li povis dum la Dua Mondmilito publikigi humoraĵojn pri Mussolini kaj Hitlero.
En 1929, Botelho foriris al Parizo, kie li studis ekzemple en la Grande Chaumière; tio estis turnopunkto en sia kariero, kio kondukis lin definitive al pentrarto: unua pentraĵo de Botelho temis pri vidaĵo de Lisbono el 1929 rigardante el la kupolo de la Basílica da Estrela, geometrie konstruita. Dum la 1930-aj jaroj li laboris ĉefe por la prezento de Portugalio en la internaciaj ekspozicioj; kaj li ricevis diversajn premiojn. En 1930, li instaliĝis en sia studio en Costa do Castelo, apud la Kastelo de Sankta Georgo, en Lisbono, en la domo de sia edzino, bazinstruistino. Tiu loko kie li loĝis ĝis 1949, sendube influis sian temaron, kio markis sian artan karieron. Poste li translokiĝis al Buzano kaj en 1955 revenis aliloken en Lisbono.
Vilvoorde
Vilvoorde (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio kiu en la jaro 1192 ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi situas en la nederlandlingva provinco Flandra Brabanto kiu ĉirkaŭas la Bruselan Ĉefurban Regionon. Komence de la municipo havis  loĝantojn. Ĝi apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Halle-Vilvoorde.
Ekde 1977 la municipo Peutie apartenas al Vilvoorde, la ĉefa municipo.
SMOS (satelito)
SMOS estas satelito lanĉita de ESA, kune kun satelito PROBA-2. Ĝia nomo estas akronimo de la angla esprimo Soil Moisture and Ocean Salinity (= grunda humideco kaj oceana saleco).
La 2-an de novembro 2009 raketo kun la dua teresplora satelito de ESA, de la Eŭropa Kosma Agentejo, startis en la kosmodromo de Pleseck en norda Rusio. La satelito pri esplorado de tera humideco kaj de amplekso de salo en la oceanoj  de la tero (SMOS) – kaj la dua demonstracia satelito pri ESA-projekto pri aŭtonomio en bordo  (PROBA-2) nokte startis.
La satelito helpos kompari la mezuradon en tero kaj en spaco. La mezurado helpos kompreni la klimatŝanĝiĝon. La satelito havas ankaŭ svisajn instrumentojn pri mezurado.
Chervettes
Chervettes [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 137 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Chervettes situas en la nordo de Charente-Maritime, nordoriente de Rochefort.
Kalakmulo
Kalakmulo (Calakmul) estis unu el la plej potencaj majaurboj. Kalakmulo estis politika konkuranto de Tikal, kio dividis la majaojn en du disputgrupon. Florada tempo de Kalakmulo estis inter 200 kaj 700 p.K.
En jaro 1931, la urbon remalkovris la usona arkeologo Cyrus Lundell.
En la malnovaj tekstoj, la urbo estis nomata „Kaan“ aŭ „Reĝlando de la serpentoj“.
Tie vivis pli ol 30.000 homoj kaj estis konstruitaj pli ol 5.000 konstruaĵoj. Kalakmulo etendiĝis sur areo de ĉirkaŭ 30 km2 kaj havis pli ol 100 konstruaĵegojn. La plej granda piramido havas la flankan longon de 140 m.
La urbo troviĝas en ĉirkaŭ 300 km sudoriente de Campeche (Meksiko).
-148
En la jaro 148 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Libochovičky
Libochovičky (pli malnovaj nomoj ankaŭ Libochowiček, aŭ Libochowiczek) estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kladno en Mezbohemia regiono. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1205.
Eger (apartigilo)
Eger povas esti:
Slovenj Gradec
Slovenj Gradec (jen slovene, germane Windischgrätz ĝis proksimume la jaro 1900, poste Windischgraz) estas urbeto kaj administra centro de la urba municipo de Slovenio. Fine de la jaro 2012 ĝi havis 7 557 loĝantojn. Ĝi situas en la valo de la rivero Mislinja kaj historie apartenas al la suda parto de la regiono Stirio, nomata suba Stirio.
Esperanto
La esperantista sekcio ĉe la Kultura Societo Slovenj Gradec eldonas turisman faltfolion en Esperanto.
Apoș
Apoș [apoŝ] (hungare: Szászapátfalva [sasapatfalva], germane: Abstdorf) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Agnita. Administre Apoş apartenas al Bârghiş.
Loĝantaro
En 1910 Szászapátfalva havis 698 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 246 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estis en 1322. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Nagy-Küküllő (reĝa departemento)).
Husejnatoj
La husejnatoj estas etno en Sudano. Ili vivas ĉirkaŭ la Blanka Nilo. La husejnatoj estas muslimoj kaj parolas la sudan-araban lingvon. Ili estas ĉirkaŭ 100.000 homoj.
Béla Széchenyi
Biografio
Béla Széchenyi frekventis universitatojn en Berlino kaj Bonn, poste li studvojaĝis al diversaj landoj. Li estis elektita parlamenta deputito en 1861, sed tiam la parlamento funkciis nur en tiu jaro. En la sekva jaro li vojaĝis al Ameriko. En 1865 li denove elektiĝis parlamentano. En 1867 kaj 1870 li ĉasvojaĝis al Afriko. En 1870 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filinojn. En 1877 li esplorvojaĝis al Hindio, Ĉinio, Japanio, Borneo, kie lia akompananto estis Lajos Lóczy. En 1897 li ricevis la rangon interna sekreta konsilanto, en 1901 krongardisto. Li ricevis Honoran Legion.
-151
En la jaro 151 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Tlaltenango
Tlaltenango estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlaltenango.
Geografio
La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 19° 10′ norda latitudo kaj 98° 20′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 2200
Eksteraj ligiloj
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21181a.htm
Usona embargo kontraŭ Kubo
Usona embargo kontraŭ Kubo (nomata en Kubo el bloqueo, hispanlingve "la blokado") estas ekonomia, komerca kaj financa embargo instalita de Usono kontraŭ Kubo la 7-an de februaro 1962. Ĝi kodiĝis en leĝon nomatan "Kuba Demokratia Akto" en 1992. En 1996 la usona parlamento aprobis la tiel nomatan Akto Helms-Burton, kiu plilimigis usonanojn al negocado en aŭ kun Kubo kaj ordonis limigojn pri publika aŭ privata helpado al ajna posta reĝimo en Havano krom se specifaj interesoj kontraŭ la kuba estraro estas komunaj. En 1999, la usona prezidanto Bill Clinton intensigis la embargon eĉ plie per haltigo la agadon de eksterusonaj uson-kompaniaj monhelpantoj, kiuj interŝanĝis kun Kubo je valoroj pli altaj ol po 700 milionoj da dolaroj ĉiun jaron. Ankoraŭ en 2007, la embargo daŭras efektiva, signife, ke ĝi estas unu el la malmultaj situacioj, en kiuj usonanoj ne povas negocadi eksterlande, kaj unu el la plej longdaŭraj komercaj embargoj en moderna historio.
Ekde 1991 la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj estas aprobinta ĉiujare rezolucion kontraŭ la embargo. La plej nova rezolucio aprobiĝis la 8-an de novembro 2006; 181 ŝtatoj balotis favore, dum nur 3 (Usono, Israelo, Marŝaloj kaj Palaŭo kontraŭbalotis.
Ekzistas movado en la usona parlamento por fini tiujn limigojn argumente, ke la preteksta celo (demokratiigi Kubon) ne estas atingita kaj ke eble tiaj agoj plifortigis la kuban registaron.
Antaŭ ol la embargo
Usono kaj Kubo havas longan historion el proksimaj ekonomiaj kaj politikaj ligoj. Malgraŭ ĝia pasinteco de hispana kolonio dum preskaŭ 400 jaroj, la insulo disvolvis gravajn rilatojn kun Usono dum la 19-a jarcento. En decembro 1898, Hispanio cedis al Usono la regon de Kubo, sekve al sia malvenko en la Hispana-Usona Milito. Usono poste igis Kubon formale sendependa, sed konstante enpartoprenis kubajn politikajn aferojn. En ekonomio, la usonaj investoj, tre kutimaj en Latinameriko, estis nepraj en la produktado de sukero kaj tabako por eksporto. La usona turismo estis ankaŭ grava, kaj la facilo eksporti al Usono kaŭzis gravajn komercajn ligojn. Ĉirkaŭ 1926, usonaj kompanioj posedis 60% de la kuba sukera industrio, kaj importis 95% de la kuba rikoltaĵo.
La Kuba Revolucio depostenigis la prezidanton Fulgencio Batista. La 7-an de januaro 1959, Fidel Castro fariĝis ŝtatestro de Kubo, kaj la usona federacia registaro formale agnoskis la novan regon. Tamen, rilatoj inter ambaŭ landoj rapide pistiĝis kiam la nova kuba registaro aprobis la unuan leĝon por Agropropraĵa Reformo, por komenci la malpropriigojn de la grandaj terpropraĵoj, el kiuj multaj estis posedataj de usonanoj. La kompensaĵo oferata ŝajnis ne taŭga, kaj ĝin rifuzis usonaj interesoj. Kio ankaŭ timigis la usonan registaron, estis tio, ke je la fino de 1959, ekzistis evidentaĵoj de kuba-sovetunia proksimiĝo. Dum 1960, la rilatoj inter ambaŭ registaroj pliintensiĝis; por ĉiu kubigo de usonaj propraĵoj, la registaro de Usono agis responde, kio kaŭzis la malpermeson de ĉiuj eksportoj al Kubo la 19-an de oktobro 1960.
Embargo
Jam ekzistis usona armea embargo kontraŭ Kubo ekde marto 1958, kiam komenciĝis la konflikto inter Batista kaj la ribeluloj. En julio 1960, responde al la naciigo kaj malpropriigoj fare de la registaro gvidata de Castro, Usono reduktis la kvoton de importoj de sukero el Kubo; Sovetunio respondis per konsento aĉeti la sukeron anstataŭe, kaj malpropriigoj plu okazis en Kubo. La 19-an de oktobro 1960, parta embargo trudiĝis laŭ ordono de la usona prezidanto Dwight D. Eisenhower; same, la 3-an de januaro 1961 (du jarojn post la enposteniĝo de Castro), rompiĝis la dimplomatiaj rilatoj inter ambaŭ registaroj. Sovetunio tuj poste ofertis al Kubo preferindajn komercajn prezojn, ĉefe por la sukero vendata de Kubo kaj la nafto vendata de Sovetunio.
Highly Refined Pirates
Highly Refined Pirates (angle "Tre delikataj piratoj") estas la unua muzikalbumo de Minus the Bear. Ĝi aperis en 2005.
Usona embargo kontraŭ Kubo
Embargo
Responde al la politika proksimiĝo de Kubo al Sovetunio dum la Malvarma Milito, la usona prezidanto John F. Kennedy etendis la koncernajn ordonojn de Eisenhower, tiel, ke pligrandiĝis la komercaj striktigoj la 7-an de februaro kaj denove la 23-an de marto 1962. (Laŭ la antaŭa prezidant-helpisto Pierre Salinger, tuj antaŭ la efektivigo de la embarg-etendo, Kennedy petis al li, ke li aĉetu milojn da kubaj cigaroj.) Dum la Kuba Misila Krizo, Kennedy ordonis striktigojn en la vojaĝoj al Kubo (8-an de februaro 1963), kaj la 8-an de julio samjare ekestis nova regulo embarge al Kubo.
La Organizo de Amerikaj Ŝtatoj trudis plurflankajn striktigojn al Kubo la 26-an de julio 1964, sed ili malvalidiĝis la 29-an de julio 1975.
La striktigoj por usonanoj en vojaĝoj al Kubo malvalidiĝis la 19-an de marto 1979, pro tio, ke la tiama prezidanto Jimmy Carter rifuzis renovigi la regulon, kiu bezonis po renovigon je ĉiu monatseso. La regulo kontraŭ elspezo de usonaj dolaroj en Kubo malvalidiĝis tuj poste. La 19-an de aprilo 1982, la prezidanto Ronald Reagan reefektivigis la komercan embargon.
Bruna cinklo
La Bruna cinklo (Cinclus pallasii), konata ankaŭ kiel la Azia cinklo, estas ĉeakva kantobirdo kiu troviĝas en montoj de suda kaj centra Azio.
Aspekto
Ĝi estas 22 cm longa mezaveraĝe (21 al 23 cm) kaj 87 g peza, do ĝi estas la plej granda el la cinkloj. Tiu specio, ne tre ofte vidata, troviĝas el mezaj al altaj altitudoj kie montorojoj fluas. La specio ne estas konfuzebla, ĉar la eŭropaj cinkloj havas subajn antaŭajn partojn tute blankaj, eĉ ties junuloj estas iom blankecaj, dum tiuj estas pli grizaj. Plenkreskuloj de Bruna cinklo havas plumaron tute ĉokoladecbrunan, kie la dorso kaj la brusto estas iom pli brilaj kaj kun ruĝecaj nuancoj ol la kapo kaj la pugo. La flugilplumoj kaj vosto estas malhelbrunaj, dum la subflugiloj estas malhelgrizbrunaj. La iriso estas bruna, la beko nigreca. La gamboj estas malhelbrunaj al nigrecaj.
Habitato kaj distribuado
La Brunaj cinkloj estas endemiaj de Azio. Pli precize la tuta Ĉinio escepte parton de interna Mongolio kaj la nordo de Ŝinĝango. Krome de okcidento suden en la jenaj landoj: Kazaĥio, Kirgizio, Uzbekio, Taĝikio, Nepalo, orienta Barato, norda Birmo, nordokcidenta Tajlando, Vjetnamio kaj Tajvano. Norde de Ĉinio, la specio estas en la regiono de Vladivostoko kaj en orienta Siberio, en Japanio, en Saĥalino kaj en la duoninsulo de Kamĉatka.
Ili loĝas ĉe la montaj torentoj kun bordoj arbaraj aŭ almenaŭ rokaj; krome foje ĉe la bordoj de montolagoj. En orienta Siberio kaj Japanio ili loĝas pli malaltajn terojn, sed en Taĝikio kaj plie en Kazaĥio el 1000 ĝis 2700 m kaj en Nepalo ĝis 4575 m.
Estas 4 agnoskataj subspecioj nome: C.p.pallasii, la nomiga raso (Japanio, nordorienta Azio, okcidenta Ĉinio, norda Tajlando, norda Vjetnamio), C.p.tenuirostris (Centra Azio: Kazaĥio, Kirgizio, Uzbekio, Tibeto), C.p.dorjei (sudorienta Tibeto, norda Birmanio, norda Tajlando, Asamo), C.p.marila (Meghalajo, Barato).
Dieto kaj manĝobiologio
La Bruna cinklo povas manĝi ĉu per plonĝo en rojoj por manĝi pli grandajn akvajn organismojn, aŭ per piedirado en malprofundaj partoj de rojoj por pluki pli malgrandajn organismojn de la fundo. Ili manĝas ĉefe akvajn insektojn, larvojn de trikopteroj kaj de efemeroj. Plenkreskuloj subnaĝas por manĝo el decembro al aprilo, kiam estas pli da grandaj akvaj organismoj. Ĉar tiu periodo estas ankaŭ la reprodukta sezono de la Bruna cinklo, oni bezonas pli da manĝo, kaj plonĝado por grandaj eroj necesas. Tamen, plenkreskuloj manĝas per piedirado kaj plukado ĉe la rojobordo dum la resto de la jaro. Ankaŭ idoj kaj junuloj de Bruna cinklo manĝas per plonĝado.
Kutimaro
Ĝi estas simila al tiu de la Eŭropa cinklo. Plonĝas por manĝi kaj kapablas naĝi surface. La flugo estas rapida kaj rekta. Ritme kliniĝas kiel la eŭropa parenco. Ili estas ŝajne loĝantaj birdoj en plej parto de la teritorioj. Tamen la birdoj de pli altaj altitudoj (Nepalo kaj Centra Azio) malsupreniras iomete por vintrumi. Krome la populacioj de norda Ĉinio migras suden.
Reproduktado
Ambaŭ gepatroj konstruas sferecan aŭ elipsan grandan neston kun flanka enirejo kaj duobla tavolo el kiu la ekstera parto estas ĉefe el musko, dum la interna estas el pli mildaj materialoj kiaj radiketoj kaj folinervoj. Ili estas ĉefe superakve aŭ en rokejoj ĉeakve, foje sub pontoj aŭ eĉ malantaŭ akvofaloj, sed ne tiom ofte kiom ĉe la eŭropaj cinkloj. La nestolokoj estas konstante reuzataj dum kelkaj sinsekvaj jaroj kaj ofte de kelkaj sinsekvaj paroj.
Indrioj
La indrioj estas etno en suda Sudano. La plej multaj el ili estas muslimoj. La indrioj estas ĉirkaŭ 1.000 homoj. La indria lingvo (Indir) apartenas al la adamava-ubangiaj lingvoj.
Bruna cinklo
Reproduktado
La reproduktaj monatoj dependas de la altitudo. La ino demetas 3 al 6 brilajn blankajn ovojn senmakulajn. La kovado daŭras 19 aŭ 20 tagojn. Elnestiĝo okzas post 21 al 24 tagoj. En Japanio kaj tre probable en Centra Azio okzas ununura ovodemetado, sed oni ne bone scias en la aliaj areoj. Tiu specio estas monogama.
Armeni
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 637 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 794 (rumanoj).
Burgoj de Manderscheid
La burgoj de Manderscheid estas ruino de du mezepokaj burgoj. Ilia historio kaj situo unu al la alia respegulas la mezepokan intereskonflikton inter la princelektista lando de Treviro kaj la duklando Luksemburgo.
Ruino de la supra burgo
La supra burgo situas sur ebenigita montopinto. Kiel vi ankoraŭ povas vidi, triangulforman eksteran muron kaj kvinetaĝan burgturon. De la turo oni havas bonan rigardon al la malsupra burgo kaj al la urbo.
Historio
La nomo Manderscheid estas unuafoje menciita en atesto pri donaco de Oto la 2-a, kiu donacis la lokon al la arkiepiskopo kaj princelektisto de Treviro en la jaro 973. Eraro estas la ofte legebla aserto, ke temas pri la burgo. Ĝi estas menciita unuafoje nur dum la kverelo de grafo Henriko la Blindulo de Namuro-Luksemburgo kaj arkiepiskopo Albero de Treviro pri la Abatejo St. Maxemin de Treviro inter 1141 kaj 1146. La nobeloj de Manderscheid aperis unuafoje en la jaro 1142 en listo de atestantoj de donacio. La loko Obermanderscheid (supra Manderscheid) poste fariĝis treveria subdistrikta oficejo (kurtrierisches Amt), sed la oficejo ne troviĝis en la burgo sed en vinfarejo de la vilaĝo. En 1332 la princelektisto Baldueno de Treviro donis al la loko la rajton de urbo (Laŭ aliaj fontoj tio donis reĝo Ludoviko la Bavaro). La ĉi-lokaj posedaĵoj de la princelektistoj de Treviro kvazaŭ formas pontokapon en la ĉirkaŭanta luksemburga teritorio. En la jaro 1673 francaj trupo detruis la burgon, kiu tiam ankoraŭ estis Trevira posedaĵo.
Nuntempe
La ruino de la supra burgo estis 1921 tute stabiligita kaj konservita de la komunumo de Manderscheid, kies posedaĵo ĝi intertempe estis. Ekde tiam la vizitantoj povas libere aliri la ruinon.
La malsupra burgo situas sur roko en la valo de la rivero Lieser nur ŝtonjeton for de la supra burgo. Ĝi estas apartigita de la supra burgo far la rivereto, kiu ĝin ĉirkaŭas je tri flankoj. La situo en la valo iam havis la avantaĝon facile kontroli la trafikon kaj en kazo de konflikto bari la vojon.
Historio
En 1173 (laŭ aliaj fontoj en 1133) oni menciis la malsupran burgon en dokumento unuafoje. Ĝi estas la papatra sidejo de la gento de la sinjoroj de Manderscheid. Tiu gento estis fama kaj potenchava en mezepoko trans la regiono Ejfelo. La gento de la sinjoroj de Manderschei regas ĉi tie kiel voktoj de la abatejo de Eĥternaĥo, do ĝi estis luksemburga teritorio. La abatejo ricevis donace dum la jaroj grandajn teritoriojn de la distrikto Bedense (hodiaŭa nomo: Bitburg), inkluzive la vilaĝparton Niedermanderscheid (malsupra Manderscheid)
Gravuraĵo de la malsupra burgo (Niederburg) de Frans Hogenberg, 1576 Grava alkonstruo de la burgo kaj la fortikaĵo okazis sub Vilhelmo la 5-a. Vilhelmo la 5-a de Manderscheid, kiu plivastigis ĝin trans la vilaĝo Niedermanderscheid.
De 1346 ĝis 1348 okazis sieĝado de la burgo far trupoj de la princelektisto Baldueno de Treviro (Kurfürsten Balduin von Trier). Tiun sieĝado la burgo trasuferis nekonkerite. En 1457 Dietrich la 3-a von Manderscheid finfine ricevis la titolon de Regna Grafo (Reichsgraf). Dietrich havis 3 filojn. Post lia morto la gento de Manderscheid dividiĝis en tri linioj: linio Manderscheid-Kail (filo Vilhelmo), linio Manderscheid-Schleiden (filo Cuno) kaj Manderscheid-Blankenheim (filo Johano).
La malsupra burgo restis posedaĵo de la sinjoroj de Manderscheid-Blankenheim, kiu tamen ne loĝis en ĝi kaj lasis ĝin difektiĝi. Kiel lasta el la linio Manderscheid-Blankenheim regis grafino Augusta. En 1749 ŝi fuĝis antaŭ la alproksimiĝantaj francaj trupoj al la terposedaĵoj de sia edzo, la grafo de Sternberg al Bohemio. La burgo estis detruata de francaj trupoj.
Nuntempe
La ruino estas ekde 1899 posedaĵo de Eifelverein (Ejfel-asocio) kaj estas restaŭrata de tiu asocio malrapide, sed kontinue. Vi povas viziti la burgon, krom marde, kontraŭ modesta enirprezo, Ĉiujare okazas mezepoka festo la lastan semajnfinon en aŭgusto.
Paul Langerhans
Biografio
Ankoraŭ june li eniris en la fama Evangelia Gimnazio Grauen Kloster, en Berlino, kie li diplomiĝis aĝante nur 16 jarojn. Pro sia rimarkinda sindediĉo li estis sendevigita de siaj finekzamenoj. Inter 1856 kaj 1866 li studis en la Universitato de Jena kie li forte influiĝis de Ernst Haeckel (1834-1919) kaj Carl Gegenbaur (1826-1903).
Li daŭrigis siajn studojn en Berlino kie Heinrich Adolf von Bardeleben (1819-1895), Emil du Bois-Reymond (1818-1896), Rudolf Virchow (1821-1902), Julius Friedrich Cohnheim (1839-1884) kaj Friedrich Theodor von Frerichs (1819-1885) estis liaj profesoroj. En 1869, li diplomiĝis pri doktoreco kaj fariĝis amiko de Virchow, en kies laboratorio, li faris sian unuan gravan esploron, t. e., la malkovron de la ĉelaj insuletoj de la pankreato kiu ricevis lian nomon.
En 1870, li akompanis la geografon Heinrich Kiepert (1818-1899) en ekspedicio al Egiptio kaj Palestino. Dum la franco-prusa milito li engaĝiĝis en la germana armeo kiel kuracisto laborante en milita hospitalo. Post la paco-traktato li restis kelkatempe en Lepsiko kaj vizitis la faman fiziologian instituton de Ludoviko kaj la kliniko pri akuŝo de Carl Siegmund Franz Credé (1819-1892). En 1871, oni proponis al li la postenon kiel prosektoro pri patologio en la Universitato de Frajburgo, kie li same fariĝis privata docento en la sama jaro, kaj pli malfrue asocia profesoro. En 1874, pulmo-tuberkulozo devigis lin interrompi sian akademian karieron. Kuracprovoj en Svisio, Italio kaj Germanio fiaskis, kaj en 1875, li stariĝis en Funchal, en la insulo Madejra. La milda klimato rezultis en plibonigo de lia sanstato.
Tie li praktikis iom da medicino en la ĉefurbo, esploris marvermojn, kaj publikigis klasifikadon pri la marsenvertebruloj, En 1887, li faris kelkajn prelegojn en la Reĝa Akademio de Berlino. En 1885, li edziĝis al Margarethe Ebart, vidvino de unu el siaj pacientoj. Ili vojaĝis al Berlino por la geedziĝo, kaj li renkontis sian patron, fratinojn, kaj du fratojn je la lasta fojo. La ĵus-geedziĝintoj luis Quinta Lambert, konata kiel la plej bela palaceto en Funchal, nuntempa rezidejo de la guverniestro. Laŭ priskribo de lia edzino, ili pasis tie "tri neforgeseblajn feliĉajn jarojn". Aŭtune de 1887, progresema renfiasko malpermesis al li la daŭrigon de siaj medicinaj aktivecoj. Pro disvolviĝo de kruredemo, li komencis senti fortajn kapdolorojn kaj mallongdaŭrajn memorperdojn. Iam li haltis meze de interparolado kaj ne sukcesis daŭrigi. Li mortis en la 20-a de julio 1888.
Vidu ankaŭ
<Gallery> Langerhans_cell_histiocytosis_-_Birbeck_granules.jpg| Grajneto de Birbeck Insulin.jpg| Insulino Protein_CD207_PDB_3C22.png| Langerino Fe(II)(CN)6.svg| Prusa bluo Drawing_of_the_pancreas;_J.G._Wirsung_Wellcome_L0003259.jpg| Johann Georg Wirsung (1589-1643) MarcelloMalphigiMiall.jpg| Marcello Malpighi (1628-1694) Business-associations-75.png| Wilhelm Langerhans (1816-1902) Bois-Reymond.jpg| Emil du Bois-Reymond (1818-1896) Heinrich_Kiepert_-_Imagines_philologorum.jpg| Heinrich Kiepert (1818-1899) Carl_Siegmund_Franz_Cred%C3%A9.jpg| Franz Credé (1819-1892) Friedrich_Theodor_von_Frerichs.jpg| Theodor von Frerichs (1819-1885) Generalarzt Dr. v. Bardeleben.jpg| Adolf von Bardeleben (1819-1895) Paul Langerhans (1820-1909).jpg| Paul Langerhans (1820-1909) Rudolf_Virchow_NLM3.jpg| Rudolf Virchow (1821-1902) Carl Gegenbaur (1826-1903).jpg| Carl Gegenbaur (1826-1903) Etienne_Lancereaux.jpg| Étienne Lancereaux (1829-1910) Ernst_Haeckel_2.jpg| Ernst Haeckel (1834-1919) Cohnheim.jpg| Julius Friedrich Cohnheim (1839-1884) Friedrich_Albin_Hoffmann.jpg| Friedrich Albin Hoffmann (1843-1924) Richard_Kiepert,_Deutsche_und_Britische_Schutzgebiete_in_Aequatorial-Ost-Afrika,_1890.jpg| Richard Kiepert (1846-1915) Rotavirus_Reconstruction.jpg| Robert Langerhans (1859-1904) Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png| Édouard Laguesse (1861-1927) Ludwig-aschoff.jpg| Ludwig Aschoff (1866-1942) Nicolae_Paulescu.jpg| Nicolae Paulescu (1869-1931) </Gallery> </Center>
-171
En la jaro 171 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Varmono
Varmono estas mono kies valoro devenas el varo el kiu ĝi estis farita. Varmono konsistas el objektoj kiuj havas valoron per si mem same kiel valoron kiel uzata mono.
Ekzemploj de varoj kiuj estis uzataj kiel pagiloj aŭ interŝanĝiloj estas oro, arĝento, kupro, salo, piprosemoj, grandaj ŝtonoj (kiaj la rai), ornamitaj zonoj, konkoj, alkoholo, cigaredoj, kanabo, bombonoj, kakaosemoj, helikokonkoj kaj hordeo. Tiuj varoj estis foje uzitaj laŭ mezuro de evidenta valoro unu rilate al alia, en diversa varvalorigo aŭ ekonomioj de prezosistemoj.
NGC 4164
NGC 4164 (aliaj indikoj — ZWG 69.76, VCC 43, PGC 38877) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.