cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konveksa koverto
Simpla poligono
La tegaĵo de simpla poligono povas esti konstruita en O(n) tempo. La baza ideo estas tre simpla. Startanta de la _leftmost_ vertico, je ĉiu (ŝtupo, paŝi) unu (aspektas, aspektoj, rigardas) je tri najbaraj verticoj de la poligono. Se la rezultanta angulo estas konkava, tiam la meza punkto estas uzofinita kaj la venonta (laŭ la poligono) vertico estas adiciita al la triopo al esti testita. Se la angulo estas konveksa, tiam la tuta triopo (skipis, ŝovita) per unu vertico laŭ la poligono. Tamen sufiĉe kelkaj (publikigita, publikigis) (artikoloj, artikloj) (altanis, preteratentita) ebleco (tiu, ke, kiu) _deletion_ de vertico de poligono (majo, povas) rezulto en (mem, sin)-sekcanta poligono, bildiganta plui (flui, fluo) de la algoritmo malvalida. Feliĉe, ĉi tiu (kesto, okazo) (majo, povas) ankaŭ esti ansita kompetente.
Renfe Operadora
Kiel la nomo sugestas, ĝi estas heredanta de RENFE (Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles), entrepreno kreita en 1941 kaj el kiu disiĝis Renfe Operadora la, kiam RENFE iĝis ADIF, Administrador de Infraestructuras Ferroviarias.
Konveksa koverto
Pli altaj dimensioj
Por finia aro de punktoj, la tegaĵo estas konveksa pluredro. Tamen ĝia prezento estas ne (do, tiel) simpla kiel en la _planar_ (kesto, okazo). En pli altaj dimensioj, eĉ se la verticoj de konveksa pluredro estas sciata, konstruado de ĝia (vizaĝoj, edroj, vizaĝas, edras) estas ne-bagatela tasko.
Nombro de (algoritmoj, algoritmas) estas sciata por la tri-dimensia (kesto, okazo), kaj ankaŭ por ajna (dimensioj, dimensias). Vidi http://www._cse_._unsw_._edu_.au/~_lambert_/javo/_3d_/(hulo, fuzelaĝo).html. Vidu ankaŭ jenon: Davido Munti's Prelego (Tononomoj, Notoj, Notas) por komparo. Referi al Prelego 4 por la _latest_ evoluo, inkluzivanta la plej eleganta algoritmo de _Timothy_ _Chan_ sur tegaĵo.
Rilatoj al alia geometria (strukturoj, strukturas)
Vidi _Delaunay_ triangulado
Aplikoj
La problemo de trovantaj tegaĵoj trovas ĝiaj praktikaj aplikoj en rekonado de ŝablonoj, bildo procezante, statistiko. Ĝi ankaŭ servas kiel ilo, konstruaĵo (bari, bloko) por nombro de alia komputa-geometria (algoritmoj, algoritmas).
Referencoj
-->
Administracia juĝistaro en Kipro
En Kipro la administracia juĝistaro konsistas el:
La Supera Kortumo estas kaj konstitucia kortumo kaj administracia kortumo. Kiel konstitucia kortumo, ĝi kompetentas por kontroli la laŭkonstituciecon de la leĝoj. Kiel supera administracia kortumo, ĝi lastinstance verdiktas pri la kontestoj rilate la juĝdecidojn de la unuainstancaj kortumoj. Sed ĝiaj atribuoj estas nur juĝaj: ĝi neniel rolas kiel konsilanto.
La administraciaj juĝistaroj povas nur nuligi la kontraŭleĝajn aktojn. Ili ne rajtas ekz. decidi kompenson: post la nuligo de la koncerna akto, la kontestintoj ja alvoku al la unuainstancaj civilaj juĝistaroj por ricevi kompenson.
-21
En la jaro 21 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Krastjo Mirski
Krastjo MIRSKI literumita ankaŭ Krestju Mirski kaj Krastjo Petrov Mirski kaj en bulgara Кръстьо Петров Мѝрски, (29a de Januaro 1920 en Sofia; 4a de Aprilo 1978 samloke) estis bulgara reĝisoro.
Mirski studis en Parizo, Vieno kaj Kolonjo kaj poste laboris kelkajn jarojn kiel reĝisoro en la bulgara Nacia Teatro en Sofia kaj aliloke en sia lando. Inter liaj produktaĵoj menciindas verkoj de Georgi Karaslavov, Don Karlos (Friedrich Schiller), Nora (Henrik Ibsen), La arbaro (Aleksandr N. Ostrovskij), Bassa Ŝelesnova (Maksim Gorkij) inter aliaj.
Makiavelo verkis komedion "La Mandragoro", tradukita de Kiril Draĵev kaj surscenigita en 1971 de BET (Bulgara Esperanto-Teatro), laŭ reĝisorado de Krestju Mirski.
Alfredo Gómez Cerdá
Lia rakonto "Macaco y Antón" (1986), tradukite kaj ilustrite de Pedro Ullate, aperis en esperanto en 2005 kun la titolo "Makako kaj Antono".
Konveksa presado
Konveksa preso estas unu el la tri ĉefaj metodoj presi (apud platpreso kaj konkava preso), en kiu la presbildon formas la elstaraj (konveksaj) partoj de la kliŝo, dum la spacetoj kaj aliaj blankaĵoj la paperon ne tuŝas. Al tiu klaso da presmetodoj apartenas la klasika metodo Gutenberga de presado per moveblaj prestipoj. La presaj partoj estas reliefece elstarantaj. Oni presas nur la alte starantajn liniojn, pontojn aŭ facojn de la presŝablono. Konveksa presado estas rekta presoprocedo, tio signifas, la presŝablono transdonas la farbon rekte sur la pripresendaĵon.
Presportiloj estas aŭ unuopaj prestipoj, gisitaj skribosignoj aŭ kliŝoj.
Historio
Speco da konveksa presado estas la stampilpresado. La unuaj konataj stampiloj devenas el Ĉinio kaj estis el ligno. En la antiko precipe estis la materialoj argilo kaj vakso, en kiuj oni presis la stampilformojn. La plej fruaj presaĵoj estis prego- resp. blindpresaĵoj sen presfarbo. La arto de stampilotondado kaj gravurado estis konata ekde la 4-a jarcento. Jam en la 8-a jarcento la ĉinoj uzis konveksan presadon. La plej antikva konservita presita libro devenas el la jaro 868. Ĝi enhavis jam ilustraĵojn faritajn per lignogravurado kaj skribon ĉizita en lignoblokon. Johannes Gutenberg plibonigis en la 15-a jarcento la presilon ĝis tiam uzatan. Per tio la libropresadon spertis haŭson kaj disvastiĝis tutmonde. Ĝisfine de la 18-a jarcento preskaŭ ne okazis novigoj ĉikampe. Ĝis en la 1970-aj jaroj konveksa presado estis la plej grava procedo por la produktado de libroj. Nuntempe ĝi ludas kompare kun aliaj presoprocedoj (ekz. malrekta presado aŭ cifereca presado) duarangan rolon.
Procedo
Konveksa presado estas mekanika presoprocedo. La presaj partoj reliefiĝas sur la presŝablono, dum kiam la nepresaj partoj situas pli malalte. Ĉar la konveksa presado estas rekta presoprocedo – la presŝablono donas la farbon rekte sur la pripresendaĵon, la presbildo devas estis speguldirekta. Oni komence farbigas la ŝablonon kaj presas ĝin kontraŭ la pripresendaĵon. Por tio oni bone povas uzi preskaŭ ĉiujn paperojn kaj kartonon.
Oni distingas laŭ konsisto plurajn specojn de presŝablonoj. Malmolaj konveksaj ŝablonoj estas el ligno aŭ metalo (kupro, zinko, fero, ŝtalo, latuno aŭ alojo el plumbo, antimono kaj stano). Ili havas pro sia alta malmolecogrado ankaŭ altan rezistoforton, kio ebligas la presadon de altaj eldonkvantoj. Elastaj konveksaj ŝablonoj konsistas el linoleumo kaj mola kaj malmola gumo. Pro ilia alta elasteco nur eblas presado de malgrandkvantaj eldonoj. Plastaj presŝablonoj konsistas el plasto, celuloido, kartono aŭ sintezaj rezinoj.
La unuopaj tipoj konsistas el plumbo (plumbokompostado), ligno aŭ plasto. Kliŝoj konsistas el zinko aŭ plasto. Por duobligi kliŝojn malmultekoste kaj rapide, oni produktas stereotipiojn el plumbo. Por blind- kaj varmpregadoj oni uzas kliŝojn el latunalojoj, zinko kaj ŝtalo.
Samgrave por la presado estas la surfacokvalito de la presplato. Ĉu la surfaco estas grata, poreca aŭ glata, destinas la farbalpreno ĉe la rulpremado kaj la farbodisdono ĉe la presado. Ekzemple kuproplato fordonas multan de la alprenita farbo. Zink- kaj ferplatoj tamen konservas multan farbon.
Plua presŝablono estas la volvoplato, kiun oni uzas precipe en la prestipa kompostado. Volvoplato estas fleksiĝema fotopolimera plato, sur kiu la presaj partoj situas reliefe. Modeloj je tio estas negativfilmoj.
Ĉe tiu procedo ĝustigo estas necesa, por garantii egalan transigon de la presfarbo sur la surpresendaĵo. Nuntempe tio preskaŭ ne okazas permane, sed per preparita folio. La ĝustigon oni faras kemie.
Laborprocedo
Komence oni pretigas la plumbtipan kompostaĵon, akvafortas la kliŝojn resp. reproduktas la ilustraĵojn. Post impozado resp. paĝomuntado oni ĝustigas la paĝojn sur la presŝablono. Post pretigo de la presmaŝino oni aranĝas la farbojn kaj komencas la presadon.
Distingiloj
La presbildo de konveksa presaĵo estas ekkonebla ĉe la konturaj premeĝoj de la literoj. Krome sur la dorsflanko de la pripresita folio ekkoneblas ombrumo. Eta reliefo estas sentebla. Per ĉi tiu procedo oni povas produkti ege klarkonturajn presbildojn. Kroma karakterizaĵo de konveksa presado estas, ke la presŝablonoj estas nur multkoste produkteblaj kompare kun aliaj presprocedoj.
Aplikado
Nune konveksan presadon nuntempe oni preskaŭ ne plu aplikas. La produktado de presplatoj estas multkosta. Same multkosta estas ties aranĝado, ĉar oni devas fari ĝustigon. Por deponi la kompostaĵon oni bezonas multe da spaco. La prestipoj estas ligitaj al la presŝablono, tiel ke oni ne plu povas uzi ilin.
Nuntempe oni preskaŭ nure produktas metie tre postulemajn presgrafikaĵojn aŭ arte formitajn librojn per la klasika konveksa presado. En la arta medio al la konveksaj procedoj apartenas la ligno- kaj linoleumgravurado. Aparta formo de konveksa presado estas la malrekta konveksa procedo. Ĉe ampleksaj presprojektoj la libropresado fariĝis tro material- kaj tempelspeza kaj per tio malekonomia. Kelkaj malgrandaj presejoj tamen ankoraŭ nuntempe havas plumbokompostaĵojn kaj presmaŝinojn, por ekz. rapide produkti mortanoncojn.
Presmaŝinoj
Ekzistas variaj presmaŝinoj por la konveksa presado:
Granda du-tritranĉa dekdu-dudek-dekduedro
En geometrio, la granda du-tritranĉa dekdu-dudek-dekduedro estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U42.
Ĝi komunigas sian situon de verticoj kun la senpintigita dekduedro. Ĝi aldone komunigas siajn lateroj kun la granda dudek-dudek-dekduedro kaj la granda dekdu-dudekedro.
NGC 3961
NGC 3961 (aliaj indikoj — UGC 6885, ZWG 334.55, PGC 37390) estas galaksio en konstelacio Drako.
Saint-André (Pyrénées-Orientales)
Saint-André (Sant Andreu de Sureda) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Andréens aŭ Andreuencs.
Ungureni
Ungureni (hungare:Nemesbudafalva, germane:Ungersdorf) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 1566 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1631 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1584. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Cupşeni.
Curtain Call at Cactus Creek
Curtain Call at Cactus Creek estas usona komedia vakera filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Charles Lamont. Curtain Call at Cactus Creek estis originale filmita en la angla lingvo. Ĝi temas pri vojaĝanto, kiu neatendite renkontas bankatakintojn.
En la filmo interalie aperas la aktoroj Donald O'Connor, Gale Storm kaj Walter Brennan.
La filmo entute daŭras 86 minutojn.
39678 Ammannito
39678 Ammannito estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la italaj astronomoj Luciano Tesi kaj Andrea Boattini elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).
-22
En la jaro 22 antaŭ Kristo okazis, interalie:
39678 Ammannito
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Eleonora Ammannito, kiu aniĝis al doktora programo ĉe la Universitato de Padovo, kie ŝi laboris pri la kalibrado de pinta modelo de la bildiga spektrometro VIR-MS de la misio Dawn. Kiam ŝi estis studentino en Romo, ŝi verkis pri la kalibrado de VIRTIS, la bildiga spektrometro de la misio Rosetta.
Northampton
Northampton estas granda urbo kaj sidejo de la distrikto Northamptonshire en centra Anglio (Britio), borde de la rivero Nene [Nin']. La distrikto dum 2005 havis 194.000 loĝantojn, kaj la urbo similan nombron de 189.00 loĝantoj. Laŭ tiu mezuro, ĝi estas la 21a plej larĝa urbo de Anglio.
Tradicie Northampton estis centro de la ŝu-produkta kaj aliaj ledaj industrioj. Nuntempe tamen oni tute ne plu fabrikas ŝuojn ĉi tie. La precipaj industrioj nun estas distribuaj kaj financaj.
Bill Maher
William Maher, Jr. (Novjorko, la 1-an de januaro 1956) estas televida prezentisto, politika komentariisto, aktoro kaj verkisto kaj humuristo el Usono. Li prezentis la televidprogramon Politically Incorrect en Comedy Central kaj ABC, kaj nuntempre prezentas Real Time with Bill Maher en HBO. La 1-an de junio 2006 li ekprezentis programon kiu estas elsendata nur interrete ĉe Amazon.com titolata Amazon Fishbowl.
Maher estas bone konata pro siaj satiroj kaj politikaj komentarioj, kiuj ĉirkaŭas ampleksan varion de temoj, el la dekstro al la politika maldekstro, multaj specoj de burokratio, politiko, Hollywood, la amaskomunikiloj, kaj pri povuloj ĉu politikistoj ĉu aktoroj inter aliaj. Li subtenas la leĝigon de la mariĥuano, la samseksa edziĝo.. Krome li akre kaj moke kritikas la religiojn kaj estas ano konsilisto de la fondaĵo Project Reason. Maher enviciĝas en la numero 38 de Comedy Central inter la 100 plej bonaj komediistoj el ĉiuj epokoj.
Fabrício André Pires
Fabrício André Pires (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel mezkampulo.
Li futbalis ĉe Kyoto Purple Sanga.
Eŭrovido-Kantokonkurso 1976
La 21-a Eŭrovido-Kantokonkurso, okazis la 3-an de aprilo 1976 en Hago (Nederlando). Ĝi estis prezentata per Corry Brokken, la venkintino de 1957.
Venkis kanto kiu hodiaŭ estas klasika: Save your kisses for me de Brotherhood of Man (Britio).
7133 Kasahara
7133 Kasahara estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo Shin Kasahara, dentkuracisto kaj lektoro ĉe la Universitato Tohoku. Li entuziasme partoprenis je observoj kaj orbit-kalkuloj de asteroidoj kaj kometoj ekde 1973. Li ankaŭ ludis gravan rolon en la plano kaj la konstruado de la plej granda portebla teleskopo en Japanio : la "Memoriala Teleskopo Chiro" de 84 cm, kiu faris nacian turneon por permesi la observon de la Haleja kometo.
1024 Hale
1024 Hale estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona belgdevena astronomo George Van Biesbroeck, elde la Observatorio Yerkes, en Williams Bay (Viskonsino, Usono).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon "Hale" en honoro al la usona astronomo George Ellery Hale (1868–1938).
Arbaro Mormal
La arbaro Mormal (france forêt de Mormal) estas la plej vasta arbaro de la franca regiono Nordo-Kaleza Markolo, kaj la sola kun cervoj. Ĝi estas publika kaj "domaniale" arbaro, tiel ke ĝi estas administrata de la franca institucio ONF kaj de la franca ministerio pri agrikulturo. Tiu arbaro ĉefe konsistas el kverkoj, fagoj, karpenoj kaj fraksenoj.
Ĉiuj arboj estas relative junaj pro tio, ke la arbaro estis preskaŭ tute hakita dum la Unua mondmilito kaj denove troekspluatadita dum la Dua mondmilito.
Maria de Rumanio
Maria Aleksandra Viktorino de Saksio-Koburgo kaj Gotao (naskiĝis la  en Eastwell Park, Kent, mortis la  en Sinaia) estis (pro edzineco) reĝino de Rumanio 1914 - 1927. Filino de la princo Alfredo de Saksio-Koburgo kaj Gotao, duko de Edinburgo kaj de Saksio-Koburgo kaj Gotao (dua filo de la reĝino Viktoria de Britio) kaj de la grandprincino Maria Aleksandrovna de Rusio, filino de la caro Aleksandro la 2-a de Rusio.
Princino tre bela, dum sia infaneco kaj juneco loĝis inter Anglio, Malto kaj Koburgo. Ŝia pensmaniero estis moderna, inteligenta kaj malferma. Ŝia kuraĝeco kaj virtoj popularigis ŝin kio igis ŝin grandan simbolon por ŝia nova patrio, Rumanio.
La 10-an de januaro 1893, je ŝia 17-jariĝo, geedziĝis en la kastelo de Sigmaringen kun la princo heredanto de Rumanio, Ferdinando de Hohenzollern-Sigmaringen, estonta reĝo Ferdinando la 1-a de Rumanio kaj heredanto de sia onklo Karlo la 1-a de Rumanio, kun kiu ŝi naskis ses gefilojn:
Reĝino en 1914 post la forpaso de la reĝo Karlo la 1-a de Rumanio, Maria estis monarkino tre populara inter ŝiaj subuloj, apogis la Ententon dum la Unua mondmilito kaj verkante la libron Mia lando (1915-1919) kiu estas priskribo pri Rumanio. Dum la milito aktivis helpante la vunditojn.
En 1922 estis kronita kune kun sia edzo dum solena ortodoksa ceremonio en la urbo Alba Julia, post pliiĝo de la rumana teritorio (aneksado de Transilvanio kaj Besarabio). En 1927 vidviniĝis kaj ŝia nepo Mikaelo la 1-a de Rumanio entroniĝis, ĉar lia patro, la princo Karlo, senrajtigis pro geedziĝo al pleba rumanino (Zizi Lambrino).
Post venki Mikaelon, Karlo (nova reĝo Karlo la 2-a) persekutis sian patrinon, pro envio je ŝia populareco. La bonkora reĝino, malsana je kancero, ĉiam optimisma kaj religiema, forpasis je la 63 jaroj en la kastelo de Pelesch, Sinaia, tristigante ŝian familion kaj popolon. Dum ŝia regado verkis interesajn 'Memoroj'n kaj laboris por la bonstato kaj progreso de Rumanio.
Religiemo
Maria estas tre estimata de la bahaanoj, ĉar ŝi estis la unua reĝino kiu akceptis la bahaan kredon. Antaŭ ŝia regado ŝi estis anglikanino sed en Rumanio devis akcepti la kristan-ortodoksan kredon. Dum siaj lastaj jaroj renkontiĝis kun Martha Root, konata bahaanino pro ŝiaj longaj vojaĝoj tra la mondo pro la Bahaa Kredo kaj ĝia disvastigo. La bahaanoj diras ke la reĝino Maria estis la unua monarko kiu deklaris sian kredon je Bahá'u'lláh.
Yvoire
Yvoire (prononcu [ivŭAr] aŭ [ivŭEr]) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france Haute-Savoie, arpitane Savouè d'Amont), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france Auvergne-Rhône-Alpes). Fine de en la komunumo vivis.
Ĝi estas mezepoka vilaĝo sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 27 km norde de Ĝenevo kaj 16 km okcidente de Thonon-les-Bains.
La najbaraj komunumoj estas okcidente Nernier kaj sud-oriente Excenevex.
Pro ĝia strategia lokalizo inter la granda lago kaj la malgranda lago, grafo Amedeo la 5-a donas gravan militan rolon al ĉi tio urbo ek'de 1306 kaj entreprenis konstruon de fortikaĵoj. Ĝi restos grava milita urbo ĝis 1355.
Ĝiaj plej oldaj konstruaĵoj estas de la 12-a jarcento. Vidindaj estas:
17851 Kaler
17851 Kaler estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo Near Earth Asteroid Tracking (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo kaj scienca verkisto James B. Kaler, profesoro ĉe la Universitato de Ilinojso de 1976 ĝis 2003, konata pro lia spektroskopiaj esploroj pri la. Per libroj kaj elstara retejo, li ankaŭ laboris senlace por eduki instruistojn, studentojn kaj amatorajn astronomojn pri planedoscienco, ĉiam disponebla por respondi al iliaj demandojn.
Flavvizaĝa parulio
Tiu malgranda parulio 13 cm longa havas kiel plej parto de samgenranoj malhelgrizajn suprajn partojn kaj blankajn eksterajn vostoplumoj. Ĉe tiu malhela fono rimarkindas tre ruĝecoranĝa (brikruĝeca) krono kaj sub ĝi videblas flavaj bridoj kaj okulringoj kiuj formas kvazaŭ okulvitrojn tute ĉirkaŭate de malhelgriza fajna strio; tiu flava bildo en vizaĝo nomigas la specion. La gorĝo kaj la resto de subaj partoj estas tre flavaj. La voĉo estas milda “ĉip”.
Tre simila estas la Ardezparulio, sed tiu ne havas la flavan vizaĝobildon kaj havas malhelan gorĝareon.
-23
En la jaro 23 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Kvartirmastro
Kvartirmastro estas ĉefmaristo, zorgante i.a. pri la stiraj deĵoroj. (NPIV) En kelkaj mararmeoj ĝi estas la plej malaltranga suboficiro de la ferdekservado. La rango estas egala al kaporalo.
2-a Milito de Kappel
La 2-a Milito de Kappel en la jaro 1531 estis la daŭrigo de la 1-a Milito de Kappel, kiu finiĝis en la jaro 1529 sen batalo, kaj post kiu estis konkludita la Landpaco de Kappel.
La Militoj de Kappel estis la unuaj religiaj militoj en Eŭropo. La du militojn komencis la urbo Zuriko sub gvido de la reformisto Zvinglo kontraŭ la kvin internaj katolikaj kantonoj de la Svisa Ĵurkomunumo.
La 11-an de oktobro 1531 la zurikanoj sub la malbona gvido de Zvinglo perdis la batalon de Kappel kaj Zvinglo falis. Li estis de liaj malamikoj dishakita en 47 pecojn. En la batalo de Gubel 13 tagojn poste la milito estis definitive decidite favore al la katolikaj kantonoj kaj la disvastigo de la reformacio en alemana Svislando haltigita. Dum la Svisa Dieto en Baden poste okazis la pacnegocado.
Konfliktpartioj
La konfliktpartioj unuflanke estis Zuriko kaj Berno kaj aliflanke Lucerno, Urio, Ŝvico, Obvaldo, Nidvaldo kaj Zugo.
Jiří Srnka
Jiří SRNKA (Jirĵi Srnka; naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1907 en Písek (Ĉeĥio, tiama Aŭstrio-Hungario), mortis la 31-an de januaro 1982 en Praha) estis ĉeĥa violonisto kaj komponisto de filmmuziko. Pro sia ĝisdetala komponiteco kaj rilato de muziko al realeco de la filmbildo kelkaj liaj komponaĵoj prezentas sendube valoron de tutmonda nivelo.
Biografio
Jam kiel okjara knabo li estis lernanto de mondfama violonpedagogo Otakar Ševčík, en Praga konservatorio li studis i.a. komponadon ĉe Vítězslav Novák kaj Alois Hába. En la jaroj 1929-1934 li agis kiel violonisto kaj vicdirigento de la orkestro de fama Emancipita teatro en Prago.
Verkaro
Kerno de la muzika agado de Jiří Srnka estas komponado de filmmuziko.
Li verkis muzikon por preskaŭ 200 tutvesperaj ĉeĥaj filmoj, ekz. Krakatit (dramo de Karel Čapek, historia dramo Jan Hus, popularaj fabeloj Dařbuján a Pandrhola kaj Hrátky s čertem, Měsíc nad řekou (laŭ la libro de poeto Fráňa Šrámek) serialo F.L.Věk (laŭ Alois Jirásek, pri epoko de la ĉeĥa nacia renaskiĝo fine de la 18-a jarcento), Kladivo na čarodějnice (historia dramo laŭ la libro de Václav Kaplický pri kontraŭsorĉistinaj procesoj en Moravio en la 17-a jarcento) ktp.
Krom filmmuziko li verkis ankaŭ voĉajn kaj instrumentajn komponaĵojn.
Grazzano Badoglio
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Asti de la regiono Piemonto. Fine de en la komunumo vivis. Kristana patrono estas la martiroj Viktoro kaj Korona, murditaj inter 161 kaj 177, dum la regotempo de Marko Aŭrelio. La memortago pri la du martiroj, la 14-a de majo, sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj.
10122 Fröding
10122 Fröding estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Calern en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la sveda poeto Gustaf Fröding (1860–1911). Li estis trafita de hereda psika malsano. Ĵurnalisto por la radikala gazeto Karlstads-Tidningen, li iĝis inspirita de la verkoj de Nietzsche. La tre voĉaj elementoj de liaj poemoj inspiris al Jean Sibelius plurajn el ties muzikaj temoj.
Palaco Redout
Palaco Redout [redu] estis la unua koncertejo en Pest (urbo) situanta preskaŭ laŭ maldekstra bordo de Danubo.
Historio
En 1860 oni plene malkonstruis la palacon por konstrui pli novan. Vidu plu: Palaco Vigadó.
NGC 3962
NGC 3962 (aliaj indikoj — MCG -2-30-40, UGCA 253, PGC 37366) estas galaksio en konstelacio Pokalo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
-24
En la jaro 24 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Pablo Alborán
Pablo Moreno de Alborán Ferrándiz (naskiĝis en Malago, la, fame konata kiel Pablo Alborán, estas kantaŭtoro kaj muzikisto hispana. Ekde lia debuto, Alborán ricevis kvar kantidatiĝojn al la Latin Grammy Award, tri el ili en 2011. La kantisto lanĉis du studiajn albumojn, unu vivalbumon kaj ses soloojn, ses muzikvideojn kaj plurajn muzikajn kunlaborojn. Liaj diskaraj materialoj estas distribuataj de EMI Music. Li debutis en 2010 per la oficiala lanĉo de «Solamente tú», unua solo de la debut-albumo Pablo Alborán, lanĉita en februaro 2011. Tia debuto atingis la unuan lokon en la unua vend-semajno.
Granda dekdu-dudek-dekduedro
En geometrio, la granda dekdu-dudek-dekduedro estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U61.
Ĝi komunigas la situon de verticoj kaj situon de lateroj kaj ankaŭ siajn triangulajn kaj kvinangulajn edroj kun la unuforma granda rombo-dudek-dekduedro.
Chaudenay-le-Château
Chaudenay-le-Château estas franca komunumo situanta en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Geografio
Tie estas du bienoj (brutbredado) kaj unu loĝejo por turistoj.
Historio kaj vidindaĵoj
La kastelo datiĝas de la 13-a jarcento, 14-a jarcento kaj 17-a jarcento.
Tie estas du krucoj de vojo.
En la ekstera muro de la preĝejo oni vidis statuon de 6 apostolojn kiu datiĝas el la 16-a jarcento.
Saint-Cyprien (Pyrénées-Orientales)
Saint-Cyprien (Sant Cebrià de Rosselló) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Chaudenay-le-Château
Historio kaj vidindaĵoj
Estas muzeo en la vilaĝo : La muzeo pri la lernejo de Chaudenay-le-Château.
Saint-Cyprien (Pyrénées-Orientales)
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Cyprianencs.
Chaudenay-le-Château
Priskribo de la blazono
El oro kun sabla trabo kaj kun ses sablaj jakob-pektenaj konkoj.
Esperanta vivo
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (4,35 %) en 2014.
Regis Pitbull
Regis Pitbull (n. ) estas brazila futbalisto. Li ludis kiel atakanto. Li ludis en Portugalio, Brazilo, Sudkoreio kaj Turkio. Kelkaj el liaj teamoj estis Marítimo, Ponte Preta, Ceará, Bahia, Gaziantepspor, Vasco da Gama, Corinthians kaj Portuguesa. En la Japana Ligo li futbalis ĉe Kyoto Purple Sanga.
Francesco Guicciardini
Francesco GUICCIARDINI (Itala prononco: [franˈtʃesko ɡwittʃarˈdiːni]; 6a de Marto 1483 – 22a de Majo 1540) estis itala historiisto kaj reganto. Amiko kaj kritikisto de Makiavelo, li estis konsiderata unu el la ĉefaj verkistoj pri politiko de la Itala Renesanco. En sia majstroverko, nome Storia d'Italia (Historio de Italio), Guicciardini pavis la vojon por nova stilo en historiografio per sia uzado de registaraj fontoj por subteni argumentojn kaj realisman analizon de siatempaj popolo kaj okazaĵoj.
Li studis juron en Florenco. Poste li loĝis en Ferrara kaj en Padovo. Li revenis al Florenco en 1505 por esti juristo. Li plialtiĝis en la socia hierarkio grandparte pro sia edziĝo al prestiĝa familio. Tiukadre li estis nomumita ambasadoro en Hispanio, kio kondukis lin al verkado pri la situacio en Iberio. En la 1510-aj kaj 1520-aj jaroj li denove en Italio pli plialtiĝis en la politikaj medioj grandparte pro la papigo de Leono la 10-a; tiukadre li estis subtenanto de la partio de la hispana reĝo Karolo la 1-a kontraŭ la partio profranca. Post la papigo de Klemento la 7-a li estis sendita al la agitita Romanjo, kie li devis elturniĝi per diplomata lerteco. Same li devis eviti la tumultajn situaciojn de la itala politiko inter rivalaj ŝtatoj kaj la potencoj kaj de Florenco kaj de la papo.
Ĉinuka piĝino
La ĉinuka interlingvo (angle: Chinook Jargon, The Jargon, Chinook; propre Chinuk wawa) estas interlingvo de ĉirkaŭ 700 vortoj, kiu ekde antaŭ ol Usono naskiĝis ĝis ĉirkaŭ 1900 paroliĝis almenaŭ ete de preskaŭ ĉiuj loĝantoj kiel komerca kaj ĉiutaga lingvo, en la Pacifika Nordokcidento de Ameriko. Nuntempe ankoraŭ paroliĝas de kelkaj homoj, kaj restaĵoj ekzistas en nomoj kaj dialektaj vortoj, sed kompare ol antaŭtempe, preskaŭ ne ekzistas. La vera mortofalo pri la restantaj vortoj el la ĉinuka en la angla dialekto, venis danke al la dua militego. Estis tiom ĉiutaga ke eĉ paroliĝis juĝeje, kaj gazetoj ne eĉ tradukis la lingveton kiam aperis artikole, anonce ktp. Uziĝis de ĉiuj en la lingvoloko — indiĝenanoj, ĉinanoj, usonanoj kaj aliaj.
Nuntempe, plejparte nur restas kiel nomoj de urboj, riveroj, gazetoj, kompanioj ktp, spite ke parolantoj de la vera lingvo ankoraŭ ekzistas. Nuntempe la landanoj plejofte ne scias la devenojn kaj verajn signifojn de la elĉinukaj vortoj, ĉar dum kaj post ol la dua militego, la lingveto forpremegiĝis danke al la forpeliĝo de la indiĝenanoj kaj, inter aliaj aferoj, la registraroj deziris ke ja ĉiuj landanoj (ambaŭ la indiĝenanoj kaj la aliaj) parolus nur la tiel-nomatan puran anglan sendialekte.
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
En la plejparto de la landregiono ne nuntempe uziĝas kiel ĉiutaga lingvo, tatmen ĉi vortoj sube restas en multaj urbnomoj, kiel slango angla ktp:
Chinook = uziĝas por ĝenerale signifi »indiĝena« aŭ »de stranga speco«.
Tillicum = »popolo, amiko«, urbnomo.
Alki = »iam« loknomo, kaj estas Vaŝingtonia moto.
Boston = »Usona«, loknomo.
Kalakala = »birdo«, prama nomo.
Ekipaĵo por lingvokonstruado
La Ekipaĵo por lingvokonstruado estas kolekto de dokumentoj HTML skribitaj de Mark Rosenfelder kaj gastigataj de la retejo Zompist.com. Ĝi estas konceptita por ofici kiel gvidilo por la kreado de planlingvoj. La ekipaĵo progresas komencante de la plej simplaj rilatoj de la lingvaĵo daŭrigante ĝis la plej komplikaj, startante de la fonologio kaj skribmanieroj por poste analizi la vortojn, trapasante ĉiun eblan karakterizon de la gramatiko ĝis fina priskribo de la lingvaj registroj kaj dialektoj. Tiu ĉi laŭgrada progreso, akompanata de sugestoj kaj avertoj por eviti la plej kutimajn misaĵojn dank' al bona kvanto da ekzemploj prenitaj de la etnaj lingvoj kaj granda dozo de humuro, gajnigis al la ekipaĵo la popularecon kaj la respekton, kiun ĝi hodiaŭ ĝuas en la komunumo de lingvokonstruantoj ĉeestantaj en interreto. Ĝia sukceso estis tiel granda, ke ĝi obtenis tradukojn el la angla (la origina lingvo, en kiu ĝi estas skribita) al la itala kaj portugala dank' al la laboro de la ŝatantoj.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
kinnikinnik = la nomo de iu keskaĵo ajn kies folioj fumiĝis, sed nuntempe uziĝas en la angla por signifi nur unu kreskaĵo (»arctostaphylos uva-ursi«)
Ekipaĵo por lingvokonstruado
Alia rimedo simila al la Ekipaĵo por lingvokonstruado de Rosenfelder, kaj el ĝi ankaŭ inspirita, estas How to create a language de Pablo Flores.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
potlatch, potluck = »dono, donaco«, uziĝas ankoraŭ nuntempe oftege pri festoj.
Preĝejo de Sankta Mikaelo (Vieno)
Preĝejo de Sankta Mikaelo (Vieno) (Michaelerkirche) estas unu el la plej malnovaj preĝejoj en Vieno (Aŭstrio). Ĝi troviĝas sur Mikaelplaco en Interna Urbo. Dato de ĝia konstruado estas nekonata, do kiel fondodaton oni akceptas 1221 kiam aperas ĝia unua mencio en skribaj fontoj.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
salt chuck = »sala akvo«, maro. Diriĝas radie pri la vetero.
Preĝejo de Sankta Mikaelo (Vieno)
Unue romanika, poste gotika, ĝi estis plurfoje rekonstruita kaj la nunan aspekton ricevis en 1792.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
masi, mahsi = »dankon«, diriĝas radie, Kanade.
Preĝejo de Sankta Mikaelo (Vieno)
La preĝejo havas du kapelojn. La suda Kapelo de Sankta Nikolao aperis jam en la 13-a jarcento. En ĝi sub baldakenoj staras gotikaj skulptaĵoj de Sanktaj Katerino kaj Nikolao, kaj surmure pendas granda lingna krucifikso farita de Hans Schlais en 1510–1520.
Sub la preĝeja planko troviĝas kripto kun pli ol 4000 korpoj, nature mumiiĝintaj pro konformaj kondiĉoj.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
hiyu, HiYu = »multe«, nuntempe la nomo de festoj kaj komercaĵoj.
Preĝejo de Sankta Mikaelo (Vieno)
Haveblas ŝtonumita romanika enirejo, restaŭrita danke al subvencio de Leona klubo.
Ĉinuka piĝino
Ankoraŭ-uzataj vortoj:
he he, heehee = »ridi, amuẑaĵo«, la nomo de multaj amuzejoj kaj festoj, kaj komercaĵoj.
tee, tyee = »estro«, diriĝas dialekte en kelkaj frazoj kiel »the big tyee« (la granda estro) kaj »tyee salmon« (salmestro).
high muckamuck = »multe manĝaĵo(n havas)« riĉulo, gravulo, pompulo. Diriĝas dialekte. skookum = »forta, bonaĵo«, loknomo kaj dialekta vorto por signifi kiel »bone!«.
stick = »arbaro, arbo, arbaĵo (ŝtipo, ligno ktp)«, loknomo.
cultus = »fia, aĉa, vana, senvalora«, loknomo.
chee chako = »ĵusveninta, freŝa veno«, nova homo al loko (kiel nia esperanto slango, »freŝbakito«).
Klootch, Cluchman = »ino, edzino«, uziĝas dialekte.
quiggly, kekuli, kickwillie = »sub, subtera«, la nomo de subtera domospeco.
tolo = »gajni, venki«, nuntempe uziĝas Usone por signifi speciala speco de dancofesto ĉe lernejoj.
20281 Kathartman
20281 Kathartman estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĉinuka piĝino
Signifo en Ĝenerala Usona Historio
Inter aliaj aferoj, por kapti la landon de la devenuloj, kelkaj registoj de Usono uzis ĉi lingvon por skribi, paroli ktp al la devenuloj por forpreni la landojn, ĉar estis tro malpreciza lingvo por bone interparoli kaj klarigi tiajn aferojn. Tiel Usono »laŭleĝe« ŝtelis la landon de la devenaj popoloj. La registraro ne eĉ deziris veran tradukiston.
20281 Kathartman
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Katherine Hartman, finalistino en 2004 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la Guilderland Central High School en Guilderland Center (Nov-Jorkio, Usono).
Ĉinuka piĝino
Signifo en Ĝenerala Usona Historio
Eĉ nuntempe, Usonanoj kaj Kanadanoj vidas televidojn, legas bildliteraturojn ktp kiuj enhavas indiĝenanojn, kiuj parolas per malbona gramatiko. Ĉi gramatiko bonus en la ĉinuka! Ĉar la loko de ĉi lingvo estis unu el la plej lastaj lokoj Usone kun nur devenuloj, kaj la loko donis multajn fabelojn kaj famekonatulojn al Usono, kredeble ĉi ideo pri malbona gramatiko venas el la rekta traduko de la ĉinuka lingveto al la angla. Ekzemple:
(Malbona gramatiko):
How! Me big chief. Me no want her. = Sal! Mi granda estro. Mi ne vol' ŝi.
Ágoston Erg
Ágoston ERG estis rumania hungara poeto, publicisto. Li naskiĝis en Satmaro la 9-an de majo 1905 kaj mortis en Milano en 1939.
Ĉinuka piĝino
Signifo en Ĝenerala Usona Historio
(Ĉinuka lingveto, bona gramatiko):
Ágoston Erg
Kariero
Ágoston Erg studis medicinon en Vieno kaj Padovo, kie li malfermis kabineton de kuracisto. De 1926 li estis kunlaboranto de revuo Korunk. Li mortis en konataj cirkomstancoj, onidire li memmortigis.
Ĉinuka piĝino
Signifo en Ĝenerala Usona Historio
Klahowya (How; Saluton)! Naika (me; mi) hyas (big; granda) tyee (chief; estro). Naka (me; mi) wik (no; ne) tiki (want; volas, deziras) yaka (her; ŝin).
Vortoj kaj vortordo
Ĝenerale oni diras ke nur ekzistas ĉirkaŭ 700 vortoj, en la antaŭtempa formo de la lingvo. Kompreneble, frazetoj kun specialaj signifoj ankaŭ ekzistas.
Kelkaj vortoj estas vere pli ol unu vorto en la devena lingvo, ekzemple »gitop« vek', ellit' venas el la angla »get up« (laŭvorte: ricevi sur), kaj »li dawn« kuŝ' venas el »lie down« (laŭvorte: kuŝi malsupre), sed git, op, li, dawn, memsole ne ekzistas kun tiuj anglaj signifoj kaj ne estas diseblaj vortoj en la ĉinuka lingveto.Ĉirkaŭ 50% da la vortoj venas el la lingvoj de la ĉinukanoj, kiuj loĝis laŭ la malalta parto de la valo de la Rivero Kolumbia; inter tiuj lingvoj estis la kikŝta (»Kiksht«), klakama »Clackamas« kaj klacpa »Clatsop«. Aliaj indiĝenaj lingvoj (laŝucida »Lushootseed«, nutka »Nuu-cha-nulth«, ĉehelsa »Chehalis«), samtempe la franca kaj angla, estis malpli gravaj fontoj.
Ciklododekila fluoroacetato
Ciklododekila fluoroacetato aŭ C14H25FO2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la fluoroacetata acido kun ciklododekanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Ciklododekila fluoroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la fluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan kloron, kloroformon kaj karbonan duoksidon.
Ĉinuka piĝino
Vortoj kaj vortordo
Tamen la gramatiko de tiuj lingvoj ne uziĝis. La lingveto havas tute propran gramatikon, kaj pli ol duono de la vortoj propras, sed la Usona registoj ktp ankoraŭ malestimemis ĝin kiel »malbona dialekto«, (tiel estas kutima afero en landoj kun multaj dialektoj). La vortosumo sufiĉis kiel ĉehejma, laboreja kaj komerca lingvo, sed ne bone taŭgis aliaj temoj (kiel religio). Multaj vortoj signifas klare nur laŭokaze, kaj mansignoj uziĝis ofte por pliklarigi la signifojn (tamen eblas skribi la lingvon, do eĉ se mansignojn mankus ankoraŭ komprenus oni).
Ekzemple, pi signifas ambaŭ »kaj, sed«, ukuk signifas ambaŭ »ĉi tiu, tiu«, ilahi signifas »ter', land', domej', vilaĝ', urb', mond'« kaj ne vere ekzistas »si, pri, ke, la, ol« do aliaj vortoj anstataŭiĝas.
Se vorto ne direndis, ne diriĝis. Do, ekzemple, »maika tiki mawich (ci volas cervon)«, vere signifus »ci volas cervaĵon; ci volas cervan viandon«.
Laŭ la lingvo, vivuloj kaj nevivuloj ne samas, sed nur en la vortoj »klaska (ili pri homoj, bestoj ktp)« kaj »yaka (ili pri ŝtonoj, domoj ktp)«. Lokoj kaj tempoj samas laŭgramatike; inoj kaj viroj, o-formoj kaj oj-formoj ktp.
En la gramatiko plejparte ekzistas nur vortordo; ne ekzistas diversaj specoj de vortoj kiel »o-vorto, a-vorto, j-vorto, s-vorto (verbo)«. Precize kiel la indonezia kaj la inuita lingvaro, tempeco klariĝas nur laŭbezone, kaj do vortoj kiel »alki (iam = ofte -os), tomalo (morgaŭ, la sekva tago = -os), ankuti (eks- = -is)« uziĝas por tempigi.
Moronio
Moronio (arabe موروني Mūrūnī) estas la plej granda urbo de la komora insularo kaj la ĉefurbo de Unuiĝo de Komoroj. En 2003 la loĝantaro estis ĉirkaŭ 60 200 homoj.
Ĉinuka piĝino
Vortoj kaj vortordo
La nura gramatiko estas ke la antaŭa vorto prias kaj malvastigas la signifon de la malantaŭan, do ĉiuj vortoj funkcias simile ol esperantaj radikoj, kaj oni komprenas laŭvortorde kaj laŭsaĝe. La vortordo estas ĉi tiel:
Moronio
La urbo situas ĉe okcidenta marbordo de insulo Granda Komoro. Moronio estas servata de la Internacia Flughaveno Prince Said Ibrahim (IATA-kodo: HAH). Ekzistas ankaŭ haveno kun regula martransporto ĝis la afrika kontinento kaj aliaj insuloj en la komora insularo, kaj al Madagaskaro kaj aliaj insuloj en Hinda oceano. Eksportaĵoj inkludas vanilon, kakaon kaj kafon. Moronio havas mirindajn marbordojn.
Ĉinuka piĝino
Vortoj kaj vortordo
La loko de e-vortoj estas laŭbezone: se la e-vorto prias la tutan frazon, venas ĉe la komenco aŭ malkomenco de la frazeto. Se prias pli nur la verbon, venas tujantaŭ la verbo. Se estas prepozicio (kiel »je, al, ĉe« ktp), venas tujantaŭ ol la priata vorto:
nayka = mi, mia, miaj, min, miajn....
mimalus = morto, morte, la morta, mortas, mortus...
nayka memalus = mia morto; mi morte; mi mortas/mortis/mortos/mortus.
nayka aw memalus = mi(a) virfrat(o) mort(estas)
ukuk man memalus nayka aw = Ĉi / tiu hom(o) mort(as/is/os/us) mi(an) virfrat(on).
Ĉefvortoj gramatikigaj
mamuk = labor', kre'. Uziĝas kiel -ig- kaj verbigi. chako = ven, -iĝ-.
kopa = loke, je, al, pri. kopet = nur; fin, halt, ĉes; posttempe ol pus = por, dum, pri ke. La »dum« signifo ofte tradukiĝas kiel »kiam«.
kakwa = kvazaŭ, kiel, tiel; tial.
Vortoj eĉ kunmetiĝas por signifi alie laŭbezone aŭ laŭdialekte: kakwa (tiel, kvazaŭ) + pus (dum) = kakwa pus (kvazaŭ, simile).
Naskiĝo de la lingvo
Ni ne scias ekde kiam la lingvo ekzistis. Kiam la unuaj anoj de Usononto (Meriwether LEWIS kaj William CLARK) venis, ia interlingvo jam paroliĝis de la indiĝenanoj por komerci, kaj jam enhavis la radikojn kaj bazvortojn de ĉi ĉinuka lingveto. Ekzistis tiom lingvoj tie ke se alie, homoj (jes, eĉ indiĝenaj) ne eblus vojaĝi kaj interparolie ie ajn.
Post tiam, ekzistis pli indiĝenanoj ol aliaj homoj kaj do infanoj malinfaniĝis apud unu la alia sed parolus nesamajn lingvojn. Kompreneble, tial la ĉinuka iĝis kiel ĉiutaga lingvo urbe, laboreje kaj eĉ ete foje registare. Post tiam, eĉ post al multaj indiĝenanoj parolis la anglan, la tie-loĝantoj uzadis la lingvon kvazaŭ dialekton, por fieri kaj klarigi ke »ni venas de ĉi tie!«.
La Kompanio de la Hudsona Golfo (felokompanio) utilis la lingvon por pliprofitigi; la indiĝenanoj kaptis kaj felis bestojn ege pli bone kaj malmultekoste ol la aliaj popoloj, kaj oni bezonis interlingvon. Samtempe, la usonanoj, kanadanoj ktp bezonis klarigi siajn pensojn kaj intencojn al la indiĝenanoj, alie eble mortiĝus.
Ĉar la kompanio venis plej frue el la usonanoj kaj kanadanoj, kaj ĉar homoj ne eĉ zorgis pri kion la indiĝenanoj diris pri siaj historioj, la usonanoj kaj kanadanoj disvastigis kaj kredis la mensogon ke la kompanio kreis la ĉinukan lingveton.
Eksparoliĝo
La lingvo plejparte uziĝas inter la indiĝenanoj kaj aliaj homoj, do kiam la registaro forpelis la indiĝenojn, la aliaj homoj ne plu parolendis la lingvon. La lingvo tre malestimiĝis de homoj de aliaj lokoj, tiel ĉiuj dialektoj, kaj iam post iam forpremiĝis por la tiel-nomata bona angla. Tiatempe, ĉiuj dialektoj traktiĝis malbone kvazaŭ ja neniu Usone parolis ĝuste. Jen, kutima opinio de homoj de aliaj lokoj:
Esperanto: »Ĝi memevidente iĝis en la parola lingvo de la Oregonaj kaj Vaŝintonaj blankhaŭtoj, kaj la lerto pri plenuzi ĝin iam konsideriĝis kiel bonaĵo. Estas bonaĵo tiom bona kiel la pli afektaj paroloj de homoj kun francaĉa, aŭ hispanaĉa, aŭ latinaĉa en bona angla. La miksaĵo estas naŭzige vulgara«
— Saguache Chronicle, 1884.08.08; (reskribo el la San Francisco Chronicle)
Tamen ĉiuj scias, ke la nuntempa angla lingvo mem venis el miksaĵo de multaj aliaj lingvoj (ĉefe la franca kaj latina) kiuj parolaĉiĝis de la anglanoj. Do eĉ opini kiel la supra, estas kompreneble nur sensaĝaĵa insulto.
Reparoliĝo, Skribsistemo
La lingvo fake ankoraŭ paroliĝas. Tamen, nun ekzistas du specoj: la antaŭtempa lingveto ankoraŭ uziĝas en anoncoj, nomoj ktp kaj homoj lernas ĝin kiel alian lingvon (ĉefe rete). Ĉi formo estas vere la lingvo de ĉiuj loĝantoj. Inter aliaj aferoj, se oni scias ĝin, legiĝeblas multaj historiaj skribaĵojn kaj klariĝas frazoj kaj vortoj el anglaj kantoj, malnovaj leteroj, primemaj libroj, ktp ĉar la lingveto uziĝis tiom ofte ke neniu tradukendis.Sed kiam ĉiujn el la indiĝenanoj perforte moviĝis al malvastaj lokoj (malliberejoj) usone ktp, la ĉinuka iĝis al interlingvo por tiuj indiĝenanoj, kaj iam post iam kreskiĝis el lingveto ĝis lingvo. Ĉi lingvo ankoraŭ nuntempe paroliĝas en »Oregon«. La bazo ankoraŭ samas ol la antaŭtempa, sed periĝas alian skribsistemon, enhavas pli vortojn ktp. Ĉi lingvo nun lerniĝas al indiĝenanaj infanoj kaj aliaj homoj lerneje. Ekzemploj:
Kutima (antaŭtempa) skribsistemo:
''klahawiam kanawi tilikom kopa kamlups... Klunas tumolo nsaika mash ukuk ilihi, pi nsaika wiht kuli, pi nsaika tlap kopa lipap iaka ilihi...''Nova skribsistemo: ( ´ signifas pri voĉpremo, ne alia sono):
''łax̣áwyam kánawi tílikəm kopa kémlups... t̓łúnas tumólo nsáyka másh úkuk ílihi, pi nsáyka wə́x̣t kúli, pi nsáyka t̓łáp kopa ləpáp yaka ílihi...''
Alie, ekzistas stena skribsistemo kiu tute ne ankoraŭ uziĝas, sed antaŭtempe forte uziĝis en kelkaj urboj kaj epokoj. Do multaj historiaj skribaĵoj nur ekzistas en ĉi steno.
La nesameco inter la nuntempa kaj antaŭtempa lingvoformoj ne tre gravas; estas plejparte nur la skribsistemo kaj eldiro (antaŭtempe, la ĉinuka eldiriĝis laŭparolante; akcentoj ne gravis. Oni dirus Ŝ anstataŭ ol Ĉ se ne povis eldiri la Ĉ, ktp. La nuntempa pli fiksitas).
Esperanta Lernlibro
En 2018 publikiĝis lernlibro »La Chinuka Interlingvo Per Esperanto« de Sequoia EDWARDS. Enhavas ĉinuka-esperantan vortaron, gramatikon kaj leg-ekzercojn. Oni povas aĉeti ĝin kiel ret-libro kaj kiel fizika libro.
En aŭdvidaĵoj
— En la filmo »Across the Vast Missouri«, ĉirkaŭ triono de la interparoloj estas en ĉi ĉinuka lingveto.
— La lingvo ofte aperas en primemaj rakontoj, kaj personaj leteroj de homoj de la Usonaj fruaj jaroj. Tamen, plejofte estas nur kelkaj vortoj.
Ekzemplaj tekstoj
(De la antaŭtempa):
Tkop man klaska cipi: klaska mash sitkom ukuk hwit... Ilip tlus klaska mash ukuk tkop saplil kopa kosho pi klaska iskom bran pus klaska makmak. Ilip tlus klaska mash ukuk tkop saplil kopa kosho pi klaska iskom bran pus klaska makmak.
''La blankhaŭtaj homaj miso: tiuj forig(as) duonon de tiun tritikon... Pli / plej bonas (ke) ili forigus tiun blankan farunon loke (la) porkoj kaj tiuj (= la homoj) prenus (= manĝus) branon dum sia manĝo.''
Iht tlus wiht makmak. Iskom saplil kanamokst iaka bran, mamuk rost ukuk kopa fraing pan, kakwa msaika rost kofi. Pus iaka tanas tlil kopa paia, iaka tlus alta pus mamuk lasup. Mamuk liplip kopa chok, mamuk lasup: ukuk lasup alki mamuk drit skukum msaika.
''Unu bona plia manĝo. Prenu farunon kune sian branon, rosti ĉi tion loke fritilo, rosti kiel vi rostas kafon. Dum (=post ol) tiuj nigretas loke (= danke al la) fajro, (tiuj) bonas por supo. Boligu loke akvo, supu: ĉi supo tre fortos vin.''
Mamuk hwit kofi pi barli kofi. Iskom hwit iskom barli, mamuk rost kakwa kofi, mamuk ilihi kakwa kofi, pi mamuk kakwa kofi kopa ukuk. Ilo aias makuk ukuk kofi. Pus kanawi kluchmin mamuk kakwa, klaska chako skukum, pi klaska tlus tomtom, wiht wik klaska mash klaska chikmin kopa kaltash makmak mitlait kopa makuk haws: ukuk mamuk sik tilikom pi mamuk chako kopit klaska chikmin.
''Fari tritikan kafon kaj hordean kafon. Prenu tritikon prenu hordon, rostu kiel kafo, terigu (= pulvrigu) kiel kafo, kaj faru kiel kafo loke (= per) ĉi tio. Ne multekostas ĉi kafo. Se ĉiuj inoj farus ĉi tiel, ne plu forĵetus tiuj (inoj) monon loke (= por) aĉa manĝo (loĝe) loke aĉetejo: tiu igas malsanan popolon kaj ĉesiĝas (=malŝpariĝas) ties mono.''
Patro Nia:
Malnova skribsistemo:
Nesika Papa klaxta mitlite kopa Sahalee, kloshe kopa nesika tumtum mika nem. Nesika hiyu tikeh chahco mika illahee; Mamook mika kloshe tumtum kopa okoke illahee kahkwa kopa Shalee. Potlatch konaway nesika mesahchee, kahkwa nesika mamook kopa klaska spose mamook mesahchee kopa nesika. Wake lolo nesika kopa peshak pee marsh siah kopa nesika knoway mesahchee. Kloshe kahkwa.
La Bahaisma ĉiutaga preĝo:
La traduko estas kunlaboro de Henry ZENK, Dave ROBERTSON, Tony JOHNSON, John MAIL, Joseph TARABOCHIA Jr., Scott TYLER, kiuj venas de la lingvoloko.
Malnova skribsistemo:
O Sahalee Tyee, nika kumtux nawitka kakwa, Mika mamook mitlite nika kopa illahee, O Sahalee Tyee, alta nika kumtux nawitka kakwa, O Sahalee Tyee, nika kumtux nawitka kakwa Mika okeoke, kopet ikt Sahalee Tyee mitlite
Nova skribsistemo: o sax̣ali tayi, nayka kəmtəks nawitka kakwa, mayka munk mi l ayt nayka kapa ilihi, o sax̣ali tayi, nayka kəmtəks nawitka kakwa, weyk skukəm nayka pi dret skukəm mayka, o sax̣ali tayi, nayka kəmtəks nawitka kakwa, mayka ukuk, kapit ixt sax̣ali tayi mi l ayt,
Blankavizaĝa parulio
La Blankavizaĝa parulio (Myioborus albifacies), estas birdospecio de la familio de Paruliedoj kaj genro de Mjoboroj kiuj karakteras pro montrado de blankaj eksteraj vostoplumoj kaj havo de malhelaj supraj partoj kaj flavaj al ruĝaj subaj partoj. Ĝi estas endemio de humidaj arbaroj de altaj teroj de areo de Tepui en sudokcidenta Venezuelo. Pro ties izolata teritorio, ĝi estas tre malmulte konata.