cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
7-a Pintokunsido de la Amerikoj
Enkonduko
Pintokunsido de la Amerikoj kunigas la ŝtatestrojn de la Amerika kontinento kiuj estas membroj de la Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj, por pridiskuti politikajn aferojn, reaserti la komunajn principojn kaj plani kunajn agojn naci- kaj region-skale cele al superi la nunajn kaj estontecajn defiojn kiujn havas la landoj de Ameriko.
Riveris (rivero)
Flankriveroj
La plej grava flankrivero de Riveris estas Bausbach kun akvokolektan basenon de 7,455 km². Sekvas la flankriveroj de la fonto al la enfluejo. Indikita estas la orografia situo de la enbuŝejo, la longeco, la akvokolektan areon, enflualteco kaj la akveja kodo.
7-a Pintokunsido de la Amerikoj
Ĉeesto de Kubo
Dum la 6-a pintokunsido, pluraj ŝtatestroj el la tuta politika spektro diris ke la sekva pintkunveno nepre inkludu al Kubo. La Ŝtatoj membroj de ALBA anoncis ke ili malhelpus la okazigon de la 7-a pintkunveno se oni ne invitos Kubon al ĝi. Tial la panama registaro anoncis la oficialan inviton al Kubo la 1-an de aŭgusto 2014. La 12-a de decembro, la Ministerio pri Eksteraj Rilaroj de Panamo anoncis la partoprenon de Kubo en la pintkunveno.
Rivero Finke
La Rivero Finke estas rivero en sud-australia teritorio Norda Teritorio kaj en nordo de Suda Aŭstralio. Ĝi estas unu de la plej longaj riveroj en Centra Aŭstralio. Ĝi estas sezona rivero, ekster la pluvsezono, ĝi sekiĝas kaj konsistas nur el serio de akvotruoj.
La rivernomon donis John McDouall Stuart en 1860 post Wiliam Finke, kiu apogis lian ekspedicion.
Riveris (rivero)
Flankriveroj
(Por plibonigi la superrigardon kaj por permesi ordigi la riverojn laŭ iliaj lokoj oni aldonas strekon en la kodo DGKZ (=deutsches Gewässerkennzeichen, germana akveja kodo)
7-a Pintokunsido de la Amerikoj
Ĉeesto de Kubo
La proparolanto de la usona ministrejo por eksterlandaj aferoj, Jen Psaki, avertis ke la ĉeesto de Kubo en la pintkunveno estus moko al la spirito de la Tutamerika Demokratia Ĉarto. Tamen, alia dungito de tiu usona ministrejo nerekte esprimis ke Usono ne kontraŭas la partoprenon de Kubo en la pintkunveno.
Riveris (rivero)
Kvalito de la akvejo
La rojo Riveris estas malfajnminerala silikatriĉa mezmontara rojo. Ĝia akvokvalito estis de la fonto ĝis la digo plejparte de apenaŭ ŝanĝita ĝis mezgrade ŝanĝita. Kelkaj partoj jam havas la kvalitgradon signife ĝis tre forte ŝanĝita. Malsupre de la digolago la akvokvalito estas plejparte mezgrade ĝis signife ŝanĝita. En la vilaĝa teritorio de Riveris la rivereto estas plene ŝanĝita.
7-a Pintokunsido de la Amerikoj
Venezuelo
La 6-a de aprilo 2015, 24 eks-Prezidantoj publikigis sciigon por denonci kion ili opiniis ke estis «demokratia difekto» en Venezuelo, fare de la registaro de Nicolás Maduro. La sciigo petas la tujan liberigon de la «politikaj arestitoj» en tiu lando. Inter la eks-Ŝtatestroj kiu subskribis tiun sciigon estas: Jorge Quiroga (Bolivio); Sebastián Piñera (Ĉilio): Andrés Pastrana, Álvaro Uribe kaj Belisario Betancur (Kolombio); Miguel Ángel Rodríguez Echeverría, Rafael Ángel Calderón Fournier, Laura Chinchilla, Óscar Arias kaj Luis Alberto Monge (Kostariko), Osvaldo Hurtado (Ekvadoro); Alfredo Cristiani kaj Armando Calderón (Salvadoro); Felipe González kaj José María Aznar (Hispanio); Felipe Calderón kaj Vicente Fox (Meksiko), Mireya Moscoso (Panamo), Alejandro Toledo (Peruo) kaj  Luis Alberto Lacalle (Urugvajo). La Prezidantino de Brazilo, Dilma Rousseff, diris ke «La landoj kiuj estas membroj de Unasur, kiuj partoprenas la Pintokunsidon, la Pintokunvenon de la Amerikoj, havas hodiaŭ la absolutan intereson pri pli granda libereco, ke ne estu niveloj da violento en la stratoj, ĉiuj ni havas tiun intereson»...«Ni ne pensas ke la plej bona rilato kun la opozicio estas enkarcerigi iun ajn (…), se tiu persono ne faris krimon, ne povas estis enkarcerigita».
Rivero Finke
Trafluataj lagoj
La Finke-rivero trafluas akvotruojn, kiuj plej ofte estas plenbaj je akvo, ĉe post sekiĝo de la riveujo. La plej gravaj estas:
Transporto
Transporto aŭ transportado estas la movado de homoj, bestoj kaj varoj de unu loko al alia. Reĝimoj de transporto inkludas surteron, aeron, fervojon, ŝoseon, surakvon, kablon, dukton kaj spacon. La kampo povas esti dividita en infrastrukturo, veturiloj kaj operacioj (aŭ regula servo). Transporto estas grava ĉar ĝi ebligas komercon inter homoj, kio estas esenca por la evoluo de civilizoj. Transporto inkluzivas malnovajn manierojn kiel per-bestajn ĝis la modernaj manieroj kiel aviadiloj kaj kosmoŝipoj.
7-a Pintokunsido de la Amerikoj
Ĉeestintaj landoj
Pli ol 30 landoj el Ameriko estis invititaj al ĉi tiu kunsido, kiun partoprenis Prezidantoj, Ĉefministroj, Kancelieroj kaj delegitoj oficialaj de la landoj el Latin-Ameriko, Karibio, Usono, Kanado kaj Kubo.
Transporto
Transporta infrastrukturo konsistas el la fiksaj instalaĵoj inkluzive de vojoj, fervojoj, aervojoj, akvovojoj, kanaloj, duktoj kaj terminaloj kiel ekzemple flughavenoj, stacidomoj, busstacidomoj, stokejoj, interŝanĝejoj, benzindeponejoj (inkluzive de instigado de haveno kaj fuelstacioj) kaj marhavenoj. Terminaloj povas esti uzataj kaj por vojnodo de pasaĝeroj kaj kargo, kaj por prizorgado de la veturilo.
NGC 676
NGC 676 (aliaj indikoj — PGC 6656, UGC 1270, MCG 1-5-34, ZWG 412.28, ARAK 57) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Kakaro
Kakaro estas budhisma bastono kun ringoj originita en Barato, ĉefe uzita por preĝi aŭ por batali. La sonorado de la ringoj de la kakaro estas uzita por sciigi etajn estaĵojn (i.a. insektojn), ke venas marŝanto kaj ke ili devas moviĝi por ne esti akcidente surtretitaj, aŭ por forpeli danĝerajn bestojn. La sonorado ankaŭ estas uzita por sciigi domanojn, ke estas bikŝuo proksime.
Transporto
Pasaĝera transportado povas esti publika, kie funkciigistoj disponigas planitajn servojn, aŭ privataj. Kargotransporto fariĝis lastatempe ĉiam per kontenerado, kvankam groca transporto estas uzita por grandaj volumenoj de daŭremaj eroj. Transporto ludas gravan rolon en ekonomia kresko kaj tutmondiĝo, sed la plej multaj tipoj kaŭzas aer-poluon kaj uzas grandajn kvantojn da tereno. Dum ĝi estas peze subvenciita fare de registaroj, bona planado de transporto estas esenca por fari trafikfluon kaj reteni komfortan urbigon.
NGC 676
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Transporto
Transportmanieroj
Transportmanieroj estas diversaj solvoj kiuj faras uzadon de speciala speco de veturilo, infrastrukturo kaj funkciado. La transporto de persono aŭ de kargo povas impliki unu reĝimon aŭ plurajn de la reĝimoj, ĉikaze ĝi estas nomita intermaniera aŭ multmaniera transporto. Ĉiu reĝimo havas siajn proprajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn, kaj estos elektita por veturo surbaze de kosto, kapablo (kvanto), kaj itinero.
Kakaro
Fama portanto de la kakaro estas la bodisatvo Kŝitigarbo, kiu protektas infanojn kaj vojaĝantojn kaj estas ordinare reprezentita portanta kakaron en la dekstra mano.
NGC 676
2500 globaj stelamasoj estis trovitaj en NGC 676.
Transporto
Homenergia
Homenergia transporto, formo de daŭrigebla transportado, estas la transporto de homoj kaj/aŭ varoj uzantaj homan muskolforton, en la formo de piedirado, kurado kaj naĝado. Moderna teknologio permesis al maŝinoj plifortigi homan potencon. Homenergia transporto restas populara pro kialoj de ŝparado, libertempo, korpekzercado, kaj ekologiismo; ĝi foje estas la nura tipo havebla, precipe en subevoluintaj aŭ nealireblaj regionoj.
Kvankam homoj povas piediri sen infrastrukturo, la transporto povas esti plifortigita helpe de padoj, vojoj, aparte dum uzado de la homa potenco per veturiloj, kiel ekzemple bicikloj kaj vicradaj glitiloj. Homenergiaj veturiloj ankaŭ estis evoluigitaj por malfacilaj medioj, kiel ekzemple neĝo kaj akvo, per skiado kaj boatremado respektive; eĉ la aero povas esti enirita per homenergiaj aviadiloj, vidu glisparaŝutado.
Bestenergia
Bestenergia transporto estas la uzo de tirbestoj por la movado de homoj kaj varoj. Homoj povas rajdi kelkajn el la bestoj rekte, utiligi ilin kiel ŝarĝbestojn por portado de varoj, aŭ kontroli ilin, sole aŭ en teamoj, por tiri sledojn aŭ radveturilojn.
Aero
Aviadilo, ofte nomita avio, estas pli-peza-ol-aera aparato kie movado de la aero kun ligo al la flugiloj estas utiligita por generi supreniradon. La esprimo estas uzita por distingi tiun de helice rotaciantaj aviadiloj, kie la movado de la levsurfacoj relative al la aero generas supreniradon. Aŭtogiro estas kaj fiks-flugila kaj rotacienhava. Aviadiloj intervalas de malgrandaj trejnaparatoj kaj distraj aviadiloj ĝis grandaj komercaj aviadiloj kaj armeaj kargaviadiloj.
Du aĵoj necesaj por aviadiloj estas aerfluo super la flugiloj por suprenirado kaj areo por alteriĝado. La plimulto de aviadiloj bezonas ankaŭ flughavenon kun la infrastrukturo necesa por ricevi prizorgadon, reprovizadon, benzinon kaj por la ŝarĝado kaj malŝarĝado de skipo, kargo kaj pasaĝeroj. Dum la vasta plimulto de aviadiloj surteriĝas kaj elteriĝas sur tereno, kelkaj estas kapablaj je alaeriĝo kaj alteriĝo sur glacion, neĝon kaj trankvilan akvon.
La aviadilo estas la dua plej rapida metodo de transporto, post la raketo. Komercaj jetoj povas atingi ĝis 955 kilometrojn je horo (593 mph), unu-motoraj aviadiloj 555 kilometrojn je horo (345 mph). Aviado povas rapide transporti homojn kaj limigitajn kvantojn de kargo super pli longaj distancoj, sed altiras altajn kostojn kaj energiouzon; por mallongaj distancoj aŭ en nealireblaj lokoj helikopteroj povas esti uzataj. En la 28-a de Aprilo, 2009, artikolo ĉe The Guardian notis ke, "la WHO taksas ke ĝis 500,000 homoj estas sur aviadiloj en iu ajn momento."
Fervojo
Fervoja transporto estas en kiu trajno veturas laŭ aro de du paralelaj ŝtalaj reloj, konataj kiel fervojo. La reloj estas ankritaj perpendikularaj al ŝpaloj (aŭ dormantoj) el konstru-ligno, betono aŭ ŝtalo, por konservi koheran distancon tute malsama, aŭ mezurita. La reloj kaj perpendikularaj traboj estas poziciigitaj sur fundamenton faritan el konkreto, aŭ kunpremita tero kaj gruzo en lito de balasto. Alternativaj metodoj inkludas unurelon kaj maglevon.
Trajno konsistas el unu aŭ pluraj ligitaj veturiloj, vagonoj, kiuj veturas sur la reloj. Propulso estas ofte disponigita per lokomotivo, kiu transportas serion de nefunkciigantaj aŭtoj, kiuj povas porti pasaĝerojn aŭ kargon. La lokomotivo povas esti funkciigita per vaporo, dizelo aŭ per elektro liverita per trakflanksistemoj. Alternative, kelkaj aŭ ĉiuj aŭtoj povas esti funkciigitaj, konataj kiel multobla unuo. Ankaŭ, trajno povas esti funkciigita per ĉevaloj, kabloj, gravito, pneŭmatiko kaj gasturbinoj. Relaj veturiloj moviĝas kun multe malpli da frikcio ol kaŭĉukaj pneŭoj sur pavimitajn vojojn, rezulte ke trajnoj estas pli energie efikecaj, kvankam ne same efikaj kiel ŝipoj.
Interurbaj trajnoj estas long-transportaj servoj ligantaj grandurbojn; moderna rapidtrajno estas kapabla je rapidecoj ĝis 350 km/h (220 mph), sed tio postulas speciale konstruitan trakon. Regionaj kaj navedada trajnoj (kiel per malpeza trajno) ilgas la grandurbojn al iliaj antaŭurboj kaj la ĉirkaŭaj regionoj, dum intra-urba transporto estas farita per alt-kapacitaj tramoj kaj metroo, ofte konsistigante la spinon de la publika transporto de grandurbo. Vartrajnoj tradicie uzis ŝarĝaŭtojn, postulante manan ŝarĝadon kaj malŝarĝadon de la kargo. Ekde la 1960-aj jaroj, kontenertrajnoj fariĝis la hegemonia solvo por ĝenerala kargo, dum grandaj kvantoj de groco estas transportitaj per diligentaj trajnoj.
Ŝoseoj
Ŝoseo estas identigebla itinero, vojo aŭ pado inter du aŭ pli da lokoj. Vojoj estas tipe glatigitaj, pavimitaj, aŭ alie pretaj por permesi facilan vojaĝadon; kvankam ili ne devas esti, kaj historie multaj vojoj estis simple rekoneblaj itineroj sen iu formala konstruo aŭ prizorgado. En urbaj areoj, ŝoseoj povas pasi tra grandurbo aŭ vilaĝo kaj esti nomitaj kiel stratoj, funkciante duoblan funkcion kaj kiel urba spacservo kaj kiel itinero.
Aŭtoj provizas altan flekseblecon per malalta kapacito, sed postulas altan energio- kaj areuzon, kaj estas la ĉefa fonto de bruo kaj aerpoluo en grandurboj; busoj enkalkulas pli efikan vojaĝadon je la kosto de reduktita fleksebleco. Aŭtotransporto per kamionoj ofte estas la komenca kaj fina stadio de kargotransporto.
Akvo
Akva transporto estas movado per ŝipo - kiel ekzemple barĝo, boato, kargoŝipo aŭ velboato - super akvareo, kiel ekzemple maro, oceano, lago, kanalo aŭ rivero. La flosbezono estas kutima por ŝipo, igante la karenon domina aspekto de sia konstruo, prizorgado kaj aspekto.
En la 19-a jarcento la unuaj vaporŝipoj estis evoluigitaj, uzante vapormaŝinon por movi padelradon aŭ helicon por movi la ŝipon. La vaporo estis produktita en vaporkaldrono uzante bruligotan lignon aŭ karbon pere de vapora ekstera brulmotoro. Nun la plej multaj ŝipoj havas eksplodmotoron uzantan iomete delikatan specon de nafto nomita fuelo. Kelkaj ŝipoj, kiel ekzemple submarŝipoj, uzas nuklean energion por produkti la vaporon. Distraj aŭ instruaj metioj daŭre uzas ventoenergion, dum kelkaj pli malgrandaj metioj uzas eksplodmotorojn por movi unu aŭ plurajn helicojn. En malprofundaj skizlokoj, aeroglita boato estas propulsita fare de grandaj propulsiloj.
La rivera transporto estas maniero de transporto, kies celo temas pri la transporto de varoj kaj de pasaĝeroj de kelkaj lokoj al aliaj. Tiu estas praktikata en riveroj kaj riveraj kanaloj, kiu havu taŭgan profundecon tiucele. La rivera transporto estas grava komercvojo en la interno de la landoj, pro kio ĉe riveroj kun sufiĉaj infrastrukturoj ĝi ludas tre gravan rolon, inter alia, por la disvolvigo de komerco.
Aliaj manieroj
Duktotransporto sendas varojn tra tubo; plej ofte likvaĵoj kaj gasoj estas senditaj, sed pneŭmatikaj tuboj ankaŭ povas sendi solidajn kapsulojn uzantajn aerpremon. Por likvaĵoj/gasoj, ĉiu kemie stabila likvaĵo aŭ gaso povas esti senditaj tra dukto. Mallong-distancaj sistemoj ekzistas por kloakaĵo, suspensiaĵo, akvo kaj biero, dum longdistancaj retoj estas uzitaj ĉefe por nafto kaj tergaso.
Kosmoflugo estas transporto el la atmosfero de la Tero en kosman spacon per kosmoŝipo. Dum grandaj kvantoj de esplorado iris en teknologion, ĝi malofte estas uzita krom por meti satelitojn en orbiton, kaj fari sciencajn eksperimentojn. Tamen, la homo alteriĝis sur la lunon, kaj sondiloj estis senditaj al ĉiuj planedoj de la Sunsistemo.
Suborbita spacvojaĝo estas la plej rapida el la ekzistantaj kaj laŭplanaj transportsistemoj sur la Tero ĝis malproksima alia loko sur la Tero. Pli rapida transporto povus esti realigita per parto de malalta terorbito, aŭ sekvanta tiun trajektorion eĉ pli rapide uzante la propulson de la raketo por stiri ĝin.
Hyperloop estas la koncepto de estonta transportsistemo proponita de la usona entreprenisto Elon Musk. Ĝi estis elpensinta kiel transportsistemo en aerpremotubo, iomete komparebla kun la pneŭmatika tubo, ĉe kiu oni transportas varojn tra tuboj.
Infrastrukturo
Infrastrukturo estas la fiksaj instalaĵoj kiuj permesas al veturilo funkciigi. Ĝi konsistas el vojo, terminalo kaj instalaĵoj por parkumado kaj prizorgado. Por fervojo, dukto, ŝoseo kaj kablotransporto, la tuta vojo kiun la veturilo devos vojaĝi devas esti konstruita. Aero kaj akvo povas eviti tion, ĉar la flugitinero kaj marvojo ne devas esti konstruitaj. Tamen, ili postulas fiksajn infrastrukturojn ĉe terminaloj.
Terminaloj kiel ekzemple flughavenoj, havenoj kaj stacioj, estas lokoj kie pasaĝeroj kaj kargo povas esti transdonitaj de unu veturilo aŭ sistemo ĝis alia. Por pasaĝera transporto, terminaloj integras malsamajn sistemmojn por permesi al veturantoj interŝanĝi por ekspluati la avantaĝojn de ĉiu sistemo. Ekzemple, flughaven-fervojaj interligejoj ligas flughavenojn al la urbocentroj kaj antaŭurboj. La terminaloj por aŭtoj estas parkejoj, dum busoj kaj trajnoj havas siajn bazojn en simplaj haltejoj. Por kargo, terminaloj funkcias kiel transportpunktoj, kvankam iu kargo estas transportita rekte de la punkto de produktado ĝis la punkto de uzo.
La financado de infrastrukturo povas esti ĉu publika aŭ privata. Transporto ofte estas natura monopolo kaj neceso por publiko; ŝoseoj, kaj kelkaj fervojoj kaj flughavenoj estas financitaj pere de impostado. Novaj infrastrukturprojektoj povas havi altan koston, kaj ofte estas financitaj pere de ŝuldo. Multaj infrastrukturposedantoj tial trudas uzopagojn, kiel ekzemple akirado de pagoj en flughavenoj, aŭ paspagoj al ŝoseoj. Sendepende de tio, aŭtoritatoj povas trudi impostojn sur la aĉeto aŭ uzado de veturiloj. Pro malbona prognozado kaj supertaksado de pasaĝernombroj fare de planistoj, ekzistas ofte avantaĝminuso por transportinfrastrukturaj projektoj.
Veturiloj
Veturilo estas ajna ne-vivanta aparato kiu kutimas movi homojn kaj varojn. Male al la infrastrukturo, la veturilo moviĝas kune kun la kargo kaj veturantoj. Krom se estas tirita fare de kablo aŭ muskolforto, la veturilo devas disponigi sian propran propulson; tio estas plej ofte farita pere de vapormaŝino, brulmotoro, elektromotoro, jetmotoro aŭ raketo, kvankam ankaŭ aliaj rimedoj de propulso ekzistas. Veturiloj ankaŭ bezonas sistemon de konvertado de la energio en movadon; tio estas plej ofte farita pere de radoj, helicoj kaj premo.
Veturiloj estas plej ofte homekipitaj fare de ŝoforo. Tamen, kelkaj sistemoj, kiel ekzemple homtransportiloj kaj kelkaj rapidaj metrooj, estas plene aŭtomatigitaj. Por pasaĝertransporto, la veturilo havu kupeojn por la pasaĝeroj. Simplaj veturiloj, kiel ekzemple aŭtoj, bicikloj aŭ simplaj aviadiloj, povas havi unu el la pasaĝeroj kiel ŝoforo.
Funkciado
Privata transporto estas nur kondiĉigita de la posedanto de la veturilo, kiu funkciigas la veturilon mem. Por publika transporto kaj kargotransporto, operacioj estas faritaj tra privata entrepreno aŭ fare rekte de firmaoj posedataj de loka, regiona aŭ nacia registaro. La infrastrukturo kaj veturiloj povas esti posedataj kaj funkciigitaj fare de la sama firmao, aŭ ili povas esti funkciigitaj fare de malsamaj unuoj. Tradicie, multaj landoj havis nacian flugkompanion kaj nacian fervojon. Ekde la 1980-aj jaroj, multaj el tiuj estis privatigitaj, kongrue kun la antaŭeniro de novkapitalismo. Internacia kargado restas tre konkurenciva industrio kun nur malmulte da reguligo, sed havenoj povas esti publike posedataj.
Celoj
Translokado de vojaĝantoj kaj kargo estas la plej oftaj uzoj de transporto. Tamen, aliaj uzoj ekzistas, kiel ekzemple la strategia kaj taktika translokado de armetrupoj dum militado, aŭ de civila moviĝebla konstruo aŭ danĝerekipaĵo.
Pasaĝeroj
Pasaĝertransporto, aŭ vojaĝado, estas dividitaj en publika kaj privata transportoj. Publika transporto estas planitaj servoj sur fiksaj itineroj, dum privata estas komponita el veturiloj kiuj disponigas ad hoc servojn por la veturantoj dezirantaj vojaĝi. Ĉi-lastaj proponas pli bonan flekseblecon, sed havas pli malaltan kapaciton, kaj pli altan median efikon. Vojaĝado povas esti kiel parto de ĉiutaga navedado, por komerco, libertempo aŭ migrado.
Mallong-vetura transporto estas dominita per la aŭto kaj kolektiva transporto. Ĉi-lasta konsistas el busoj el kamparaj kaj malgrandaj urboj, kompletigitaj per navedreloj, tramoj kaj metroo en pli grandaj grandurboj. Long-vetura transporto implikas la uzadon de la aŭto, trajnoj, busoj kaj aviadiloj, la lasta el kiuj fariĝis ĉefe uzitaj por la plej longaj, inkluzive de interkontinentaj, vojaĝoj. Intermaniera pasaĝertransporto estas kie vojaĝo estas farita helpe de pluraj sistemoj de transporto; ĉar ĉiu homa transporto normale komenciĝas kaj finiĝas per piedirado, ĉiu pasaĝertransporto povas esti konsiderita intermaniera. Publika transporto ankaŭ povas impliki la intermezan ŝanĝon de veturilo, ene de aŭ trans diversaj sistemoj, ĉe interŝanĝejo, kiel ekzemple por busa aŭ fervoja stacidomo.
Taksioj kaj busoj povas esti trovitaj sur ambaŭ finoj de la publiktransporta spektro. Busoj estas la plej malmultekosta veturilo sed ne estas nepre flekseblaj, kaj taksioj estas tre flekseblaj sed pli multekostaj. En la mezo estas postul-respondema transporto, ofertante flekseblecon krom pageblecon.
Internacia vojaĝado povas esti limigita por kelkaj individuoj pro leĝaro kaj vizpostuloj.
Angical
Angical estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 14.073 loĝantojn en 2010.
Transporto
Kargo
Kargotransporto, ŝarĝotransporto aŭ ŝarĝado, estas ŝlosilo en la valorĉeno en produktado. Kun pliigita specialiĝo kaj tutmondiĝo, produktado situas pli for de konsumo, rapide pliigante la postulon je transporto. Dum ĉiuj sistemoj de transporto estas utiligitaj por vartransporto, ekzistas alta diferencigo inter la naturo de la vartransporto, en kiu sistemo estas elektita. Loĝistiko rilatas al la tuta procezo de transdonado de produktoj de produktanto ĝis konsumanto, inkluzive de stokado, transportaso, material-manipulado kaj enpakado, kun rilata interŝanĝo de informoj. Incoterm interkonsentoj pritraktas la sistemojn de pago kaj respondeco pro risko dum transporto.
Kontenerado, kun la normigado de ISO ujoj por ĉiuj veturiloj kaj ĉe ĉiuj havenoj, revoluciigis internacian kaj enlandan komercojn, ofertante enorman redukton en kostoj. Tradicie, ĉia kargo devis esti mane ŝarĝitaj kaj malŝarĝitaj en la transportujon de iu ŝipo aŭ aŭto; kontenerigo enkalkulas aŭtomatigitan manipuladon kaj translokigon inter sistemoj, kaj la normigitaj grandecoj enkalkulas gajnojn en ekonomio de skalo en veturiloperacio. Tio estis unu el la esencaj veturadfaktoroj en internacia komerco kaj tutmondiĝo ekde la 1950-aj jaroj.
Groca transporto estas komuna kun kargo je tio ke ĝi povas esti uzita malglate sen plimalboniĝo; tipaj ekzemploj estas transporto de ercoj, karbo, cerealoj kaj nafto. Pro la homogeneco de la produkto, mekanika manipulado povas permesi al grandegaj kvantoj esti pritraktitaj rapide kaj efike. La malalta valoro de la ŝarĝo kombinita kun alta trafluo signifas ankaŭ ke ekonomioj de skalo iĝas esencaj en transporto, kaj gigantaj ŝipoj kaj tutaj trajnoj kutimas ofte transporti grocon. Likvaj produktoj kun sufiĉa volumeno povas esti transportitaj ankaŭ per dukto.
Aerŝarĝo fariĝis pli ofta por produktoj de alta valoro; dum malpli ol unu procentoj de la monda transporto laŭ volumeno estas farata de aviadkompanio, ĝi enkalkulas kvardek procentojn de la valoro. La tempo fariĝis aparte grava en aferoj aŭ principoj kiel ekzemple planita prokrasto aŭ ĝustatempeco ene de la valorĉeno, rezultigante altan volemon pagi por rapida livero de ĉefaj komponantoj aŭ eroj de alta valor-peza rilatumo. Aldone al poŝto, oftaj eroj senditaj per aviadilo inkludas elektronikon kaj modajn vestaĵojn.
Historio
La unuaj veturiloj de homoj piediris kaj naĝis. La malsovaĝigo de bestoj lanĉas novan manieron meti la ŝarĝon transportotan sur pli potencaj estaĵoj, permesante al pli pezaj ŝarĝoj esti transportitaj, aŭ al homoj rajdi la bestojn por pli alta rapideco kaj longa tempodaŭro. Inventoj kiel ekzemple la rado kaj la sledo helpis igi bestotransporton pli efika pere de la enkonduko de veturiloj. Ankaŭ akva transporto, inklude rem- kaj vel-ŝipojn, date reen al tempo pretermemora, estis la nura efika maniero transporti grandajn kvantojn aŭ inter grandaj distancoj antaŭ la Industria revolucio.
La unuaj formoj de aŭtotransporto estis ĉevaloj, virbovoj aŭ eĉ homoj portantaj varojn sur tervojoj kiuj ofte sekvis ĉasbestajn migrovojojn. Pavimitaj vojoj estis konstruitaj fare de multaj fruaj civilizoj, inkluzive de Mezopotamio kaj la Induso-civilizacio. La persa kaj romia imperioj konstruis tut-pavimitajn vojojn por permesi al armeoj vojaĝi rapide. Profundaj ŝosekuŝejoj el dispremita ŝtono sube certigis ke la vojoj konserviĝu sekaj. La mezepoka kaliflando poste konstruis gudro-pavimitajn vojojn. La unuaj boatoj estis kanuoj formeltranĉitaj de arbo-trunkoj. Frua akva transporto estis plenumita per ŝipoj kiuj estis aŭ rempelitaj aŭ uzis la blovo de la venton en ilia veloj por propulso, aŭ kombinaĵo de ambaŭ. La graveco de akvo kondukis al la plej multaj grandurboj, kiuj kreskis kiel ejoj por komercado, situantaj ĉe riveroj aŭ ĉe marbordoj apud ŝirmgolfetoj, ofte ĉe la intersekcoj de du korpoj de akvo (kiel kunfluejo). Ĝis la industria revolucio, transporto restis malrapida kaj multekosta, kaj produktado kaj konsumo situiĝis tiom proksime kiom eblis.
Kun la evoluo de la brulmotoro kaj la aŭto ĉe la turno de la 20-a jarcenton, aŭtotransporto iĝis pli daŭrigebla, permesante la enkondukon de mekanika privata transporto. La unuaj aŭtovojoj estis konstruitaj dum la 19-a jarcento el makadamo. Poste, gudro-betono kaj cemento iĝis la domina pavimmaterialo. En 1903, la unua direktebla aviadilo estis montrita, kaj post la Unua Mondmilito, ĝi iĝis rapida maniero transporti homojn kaj rapidŝarĝon super longaj distancoj.
Post la Dua Mondmilito, la aŭt- kaj aviad-kompanioj prenis pli altajn partojn de transporto, reduktante fervojon kaj akvotransporton al ŝarĝa kaj mallonga transportado de pasaĝeroj. Scienca spacvojaĝado estis lanĉita en la 1950-aj jaroj, kun rapida kresko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam intereso malkreskis. En la 1950-aj jaroj, la enkonduko de kontenerigo havigis amasajn efikecgajnojn en ŝarĝotransporto, permesante moderna internacia komerco kaj tutmondiĝon. Internacia aervojaĝado iĝis multe pli alirebla en la 1960-aj jaroj, kun la komercigo de la jetmotoro. Kune kun la kresko en aŭtoj kaj aŭtovojoj, tio lanĉis malkreskon por fervojo kaj akva transporto. Post la enkonduko de la Ŝinkanseno en 1964, rapidtrajno en Azio kaj Eŭropo komencis elpreni pasaĝerojn de long-transportaj itineroj de aviadkompanioj.
Frue en usona historio, la plej multaj akveduktoj, pontoj, kanaloj, fervojoj, ŝoseoj, kaj tuneloj estis posedataj fare de privataj komunakciaj entreprenoj. Plej tia transportinfrastrukturo venis sub registaran kontrolon en la fino de la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcento, kulminante per la ŝtatigo de interurba pasaĝera fervojo per la kreado de Amtrak. Lastatempe, aliflanke, movado por privatigi ŝoseojn kaj alian infrastrukturon akiris iun grundon kaj anojn.
Ekonomia
Transporto estas esenca neceso por specialiĝo - permesante produktadon kaj konsumadon de produktoj okazantaj ĉe malsamaj lokoj. Transporto dum historio estis sprono al vastiĝo; pli bona transporto permesis pli da komerco kaj plian superdisvastiĝon de homoj. Ekonomia kresko ĉiam estis dependa de pliigado de la kapacito kaj racieco de transporto. Sed la infrastrukturo kaj funkciado de transporto havas grandan efikon al la tero kaj estas la plej granda drenilo de energio, igante transportan daŭripovon grava afero.
Moderna socio diktas fizikan distingon inter hejmo kaj laboro, devigante homojn transporti sin al laborpostenoj aŭ studoj, same kiel por provizore translokiĝi por aliaj ĉiutagaj agadoj. Pasaĝertransporto ankaŭ estas la esenco de turismo, grava parto de distra transporto. Komerco postulas la transporton de homoj por fari komercon, aŭ por permesi vizaĝ-al-vizaĝan komunikadon por gravaj decidoj aŭ por movi specialistojn de ilia regula posteno al ejoj kie ili estas bezonataj.
Planada
Transportplanado enkalkulas altan utiligon kaj malpli efikon koncerne novan infrastrukturon. Utiligante modelojn de transportprognozado, planistoj povas antaŭdiri estontajn transportpadronojn. Sur la funkcianta nivelo, loĝistiko permesas posedantojn de kargo al plantransporto kiel parto de la provizoĉeno. Transporto kiel fako estas studita de transportekonomiko, la spino por la kreado de reguliga politiko fare de aŭtoritatoj. Transportinĝenieriko, kiel subfako de konstruinĝenieriko, devas atenti pri veturgenerado, veturdistribuado, sistemelekto kaj itineratribuado, dum la funkcianta nivelo estas pritraktita de trafikinĝenieristiko.
Pro la negativaj efikoj provokitaj, transporto ofte iĝas la temo de konfliktoj ligita al elekto de sistemo, same kiel pliigita kapacito. Aŭtotransporto povas esti vidita kiel tragedio de la komunuloj, kie la fleksebleco kaj komforto por la individuo plimalbonigas la naturan kaj urban mediojn entute. Denseco de evoluo dependas de la veturilo, kun publika transporto enkalkulanta pli bonan spacan utiligon. Bona teruzado tenas komunajn agadojn proksimaj al la hejmoj de homoj kaj lokigas pli altan densecan evoluon pli proksime al transportlinioj kaj interŝanĝejoj, por minimumigi la bezonon de transporto. Ekzistas ekonomioj de aglomeraĵoj. Pri transportado kelkaj teruzadoj estas pli efikaj kiam apartigitaj. Transportaj instalaĵoj konsumas terenon, kaj en grandurboj, pavimita tereno (dediĉita al stratoj kaj parkumejoj) povas facile superi 20 procentojn de la totala terareo. Efika transportsistemo povas redukti tereluzadon.
Tro multe da infrastrukturo kaj tro multe da ter-ebenigo por maksimuma veturiltrairo signifas ke en multaj grandurboj ekzistas tro multe da trafiko kaj multaj - se ne ĉio - de la negativaj efikoj kiuj venas kun ĝi. Nur en la lastaj jaroj tradiciaj praktikoj komencis esti pridubitaj en multaj lokoj, kaj kiel rezulto de novaj specoj de analizo kiuj alportas en multe pli larĝa gamo da kapabloj ol tiuj tradicie depende de - enhavante tiajn areojn kiel media efikanalizo, popolsano, sociologoj same kiel ekonomiistoj - la daŭrigebleco de la malnovaj movosolvoj ĉiam pli estas pridubitaj. Eŭropaj grandurboj gvidas tiun transiron.
Kakaro
Nomoj
Kakaro venas de la nomo de la bastono en Sanskrito, khakkhara (खक्खर), kiu signifas sonora bastono. Ĝi estas ankaŭ konata per ĝia nomo en la japana, shakujō (錫杖), kiu signifas stana bastono.
En la vjetnama, ĝi nomiĝas thiền trượng, kiu signifas Zena bastono.
Sekularizo
Sekularizo (el latina lingvo saeculum, "tiu ĉi erao, mondo" kaj saecularis, "monda") signifas desanktigo aŭ dereligiigo, ĝenerale el subpremo de influo de religio kaj ties institucioj. Laŭ Max Weber kaj aliaj ĝi estas unu el sekvoj de "prisorĉigo de la mondo", modernigo kaj racionaligo de socio. Markojn de tiu ĉi tendenco oni trovas jam en antikvo, en malfrua mezepoko kaj precipe en periodo de reformacio, renesanco kaj klerismo.
Sekularigo estas grava trajto de multaj el la landoj de Okcidento en la 20a jarcento kaj tiel ĝi aperas en multaj el ties konstitucioj.
Transporto
Media
Transporto okazigas gravan uzadon de energio kaj bruligas la plej grandan parton de la nafto de la mondo. Tio kreas aerpoluon, inkluzive de dinitrogenoksidoj kaj partikloj, kaj estas signifa kontribuanto al monda plivarmiĝo tra emisio de karbondioksido, ĉar tiu transporto estas la plej rapidekreskanta emisiosektoro. Laŭ subsektoroj, aŭtotransporto estas la plej granda kontribuanto al monda varmiĝo. Primediaj regularoj en industrilandoj reduktis la emisiojn de individuaj veturiloj; tamen, tio estis superita de pliiĝoj en la nombroj da veturiloj kaj en la uzado de ĉiu veturilo. Kelkaj klopodoj por redukti la karbonemisiojn de stratveturiloj konsiderinde estis studitaj. Energiuzado kaj emisioj varias plejparte inter sistemoj, igante ekologiistojn postuli transiron de aero kaj ŝoseo al fervojo kaj homenergia transporto, same kiel pliigi transportelektrizon kaj energiefikecon.
Aliaj mediaj efikoj de transportsistemoj inkludas trafikŝtopiĝon kaj aŭt-orientitan urbigon, kiuj povas konsumi naturajn vivejojn kaj agrikulturajn terojn. Reduktante transportadajn emisiojn tutmonde, estas antaŭdirite ke ekzistos signifaj pozitivaj efikoj al la aerkvalito, kontraŭ acida pluvo, fumnebulo de la Tero kaj klimata ŝanĝo.
Rilataj konceptoj
Loĝistiko - publika transporto - teorio de vicoj - ŝosea inĝenieriko - transporta planado - veturilo -
Eszter Tompa
TOMPA Eszter estas rumania hungara/germana aktorino. Ŝi naskiĝis en Târgu Mureș en 1984. Ŝi estas la filino de reĝisoro Gábor Tompa.
Transporto
Teknologioj
flugilo - helico - motoro - rado - pagajo - pedalo - piedingo
Eszter Tompa
Biografio
Eszter Tompa studis inter 2004 kaj 2008 en Athanor Akademie en Burghausen, (Germanio). Ŝi estas fondantino de „Institut für Glücksfindung“ de Munkeno. Ŝi estas nuntempe liberprofesia aktorino.
Transporto
Retoj
fervojo - flughaveno - kanalo - rivero - strato - ŝoseo - trotuaro
Soyons libres
Soyons libres (Ni estu liberaj), ankaŭ nomita Libres!, estas franca liberal-konservativa kaj poreŭropa politika partio, vicigita de dekstre-centra al dekstra sur la politika spektro kaj aligita al Les Républicains (LR).
Listo de germanaj loknomoj kun artikolo
Nur ĉe malmultaj loknomoj (nomoj de setlejoj) oni uzas en la germana lingvo la artikolon. Kelkajn el tiuj oni ĉiam uzas kun artikoloj, kelkajn nur fojfoje.
Soyons libres
La movado estis fondita de Valérie Pécresse post la fiasko de Les Républicains (LR) en la Prezidanta baloto kaj la leĝdonaj elektoj de 2017, por eviti fuĝon de balotantoj de dekstro al Emmanuel Macron kaj Marine Le Pen. Libres ! advokatas la revenon al la valoroj de Union pour un mouvement populaire (UMP). Disiĝo okazis post la Eŭropaj balotoj de 2019, post la foriro de Valérie Pécresse el LR kaj la transformo de "Soyons libres" en politikan partion.
Tamen, la partio denove aliĝis al Les Républicains en 2021, kun la realiĝo de Valérie Pécresse kaj de la ĉefaj elektitaj membroj de la grupo kun Les Républicains. La saman jaron, la sekcio «teamo» de la retejo de Libre, kie la nomoj de la partiestroj estis listigitaj, estis forigita.
Listo de germanaj loknomoj kun artikolo
Tiujn nomojn oni uzas kiel nomojn de montaroj ("ich fahre in die Eifel") aŭ de pejzaĝoj ("ich gehe im Spreewald/in der Schorfheide spazieren) - ofte oni povas ankoraŭ rekoni la devenon el pejzaĝa nomo, ekzemple per finaĵoj je -au, -feld (kampo) kaj -thal (valo). Kutime tamen devus esti ebla indiko kiel "in" Mühlthal "im" Mühlthal (loko en samnoma pejzaĝo), kaj per la uzo de la artikolo devus esti klare distingeble, ĉu temas pri la loko aŭ la pejzaĝo. - En aliaj lingvoj la artikoloj apartenas al la loknomo kaj foje oni transprenas ĝin en la germanan. Ĉe kelkaj el la sekvaj loknomoj la kialo por la uzado de la artikolo tamen ne estas klara.
Avicii
Avicii (naskiĝis la 8-an de septembro 1989, mortis la 20-an de aprilo 2018 en Maskato, Omano), ankaŭ nomata Tim Berg kaj Tom Hangs, naskonomo Tim BERGLING, estis sveda diskĵokeo el Stokholmo, Svedio. Li gajnis internacian famon dank'al siaj someraj diskoj Bromance kaj My feeling for you en 2010. Li elstaris kiel DJ por la dancmuziko.
Pro sanaj kialoj, li retiriĝis en 2016. Laŭ Variety, li havis akran pankreatiton pro sia vivstilo kaj troa alkohola konsumado kaj en 2014 oni forigis eĉ liajn galan vezikon kaj cekumon.
Listo de germanaj loknomoj kun artikolo
Ankaŭ la nomoj de landoj kutime ne havas artikolon, escepte se la nomo estas pluralo, ofte ĉe insularoj aŭ plurŝtataĵoj (Die Bahamas, die Malediven, die Vereinigten Staaten). Ĉe kelkaj landoj (ekzemple tiuj, finiĝantaj per -ei) tamen staras la artikolo, kio el la vorto mem ne ĉiam estas rekonebla. Al la landonomoj, kiuj portas la artikolon, apartenas:
Avicii
En 2022 malfermiĝis en Stokholmo muzeo dediĉita al lia memoro kaj verkado.
Listo de germanaj loknomoj kun artikolo
die Elfenbeinküste, die Mongolei, der Oman, der Irak, der Iran, der Jemen, der Kongo, die Niederlande, der Niger, das aŭ der Kosovo, die Schweiz, der Senegal, der Sudan, der Tschad, die Tschechei, die Türkei, die Ukraine, der Vatikan.
Avicii
Diskaro
Avicii
Limbach im Burgenland
Limbach im Burgenland, hungare Hárspatak [hArŝpatak] estas iama vilaĝo, nun parto de Kukmirn en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.
Gerald Brenan
Edward FitzGerald "Gerald" BRENAN (7a de Aprilo 1894 – 19a de Januaro 1987) estis brita verkisto kaj hispanisto kiu pasigis multon de sia vivo en Hispanio. Brenan estas konata ĉefe pro siaj verkoj The Spanish Labyrinth: An Account of the Social and Political Background of the Spanish Civil War, fokuse al la Hispana Enlanda Milito, kaj South from Granada: Seven Years in an Andalusian Village.
Avicii
Diskaro
Tim Berg
Gerald Brenan
Biografio
Estante 18-jaraĝa pro malkonsento kun sia patro fuĝis el hejmo kun amiko fotisto kaj bohemieca John Hope-Johnstone intence veturi piede ĝis Ĉinio. El Bosnio post forta neĝofalo kaj senmone li devis reveni hejmen. Poste li lernis la germanan en Germanio, ĝis la eksplodo de la Unua Mondmilito, kiam li militservis en la Brita Armeo ekzemple partoprenante en la bataloj ĉe Ypres kaj ĉe Somme. Postmilite en 1919, Hope-Johnstone prezentis Brenan al la Grupo Bloomsbury.
Avicii
Diskaro
Aliaj Projektoj
Gerald Brenan
Biografio
En 1919 li setliĝis en malgranda vilaĝo Yegen [ĜEgen], submunicipo de Alpujarra de la Sierra, provinco Granada, Hispanio, kvankam li veturis ankaŭ revene en Anglion, en Francion kaj en Sevilon. Li plue restis kontakte kun anoj de la Grupo Bloomsbury, ĉefe kun sia amiko Ralph Partridge kaj la unua edzino de Partridge, nome Dora Carrington, kun kiu Brenan havis amferon. Fin de la 1920-aj jaroj, li havis rilaton kun sia servistino Juliana Martin Pelegrina, kio en 1931 rezultis en la nasko de filino, Miranda Helen, kiu setlis en Francio.
En 1930, li kuniĝis kun la usona poetino kaj novelistino Gamel Woolsey (1895–1968) en Dorset; ili geedziĝis en Romo en 1931. Ili loĝis en Churriana, vilaĝo kaj nun kvartalo de Malago, dum la komenco de la Hispana Enlanda Milito, kie li amikiĝis kun la 72-jaraĝa zoologo, Sir Peter Chalmers Mitchell. Kiel Sir Peter, ili havigis protekton al dekstrulo, spite iliajn politikajn ideojn, kaj restis en Hispanio ĝis Malago estis okupitaj de trupoj el Faŝisma Italio senditaj de Mussolini helpe al la hispanaj faŝistaj ribeluloj. Tiu epoko estis dokumentita en la memorverko de Sir Peter My House in Málaga, kaj ankaŭ en la memorverko de Woolsey, nome Death's Other Kingdom. Tiam la paro revenis al Anglio kaj dum multaj jaroj ili loĝis en Aldbourne, Wiltshire. Brenan rajtis reveni al Hispanio nur en 1953 spite siajn ideojn kritikajn kontraŭ la diktatora reĝimo de la generalo Francisco Franco.
Lia verko The Spanish Labyrinth (La hispana labirinto) estis tradukita al diversaj lingvoj, malpermesita en la Frankisma Hispanio, kontrabandita en hispanlingva kaj franclingva versioj, kaj faris grandan influon por ke la novaj generacioj de junaj hispanoj komprenu la fonon kaj eksplodon de la enlanda milito ĉefe dum la 1970-aj jaroj.
József Simó (ceramikisto, inĝeniero)
SIMÓ József estis hungara ceramikisto, inĝeniero pri konstruaĵo naskita en Odorheiu Secuiesc la 5-a de junio 1926 kaj moertinta en Budapest la 5-an de februaro 1979.
Biografio
Li studis inter 1944-48 en Industriarta Altlernejo ĉe István Gádor kaj Miklós Borsos. En 1952 li havigis diplomon de inĝeniero pri konstruaĵo. Li laboris en la katedro pri desegno kaj formokonado de Teknika Universitato de Budapeŝto. Inter 1963-66 li estis sekretario industriartista de la Ligo de Hungaraj Belartistoj kaj Industriartistoj.
Toshio Takabayashi
Toshio Takabayashi (japane 高林 敏夫, n. 15-an de novembro 1953) estas japana futbalisto. Li de 1974 ĝis 1976 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Neusiedl bei Güssing
Neusiedl bei Güssing, hungare Felsőújlak [felŝOUjlak] estas iama vilaĝo, nun parto de Kukmirn en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando, en distrikto de Güssing.
Situo
Neusiedl bei Güssing situas laŭ rojo. Güssing troviĝas je 12 km-oj.
Pramejo Dolní Žleb
Pramejo Dolní Žleb sur rivero Elbo estas plej norde kaj plej malsupre situanta pramejo en Ĉeĥio. Okcidentan varfon ĝi havas proksime de fervoja haltejo Dolní Žleb sur fervojlinio n-ro 098, orientan varfon ĉe nokta klubo ĉe ŝoseo I/62 inter Hřensko kaj Děčín. Temas pri pramo kun suba kondukilo, movigata per akvofluo. Trafikanto estas kompanio Labská plavební společnost, s. r. o., kaj al la trafiknato luigas ĝin urbo Děčín. Ĝi tranveturigas piedirantojn, biciklistojn, motorciklojn aj aŭtomobilojn ĝis pezo 20 tunoj, ĝi estas trafikata tutjare.
Botanika Ĝardeno de Padovo
La Botanika Ĝardeno de Padovo (Orto Botanico di Padova) estas botanika ĝardeno en Padovo, en la nordorienta parto de Italio. Fondita en 1545 de la Venecia Respubliko, ĝi estas la plej antikva akademia botanika ĝardeno en la mondo kiu estas ankoraŭ en sia origina loko. La ĝardeno, aligita kun la Universitato de Padovo, nune kovras ĉirkaŭ 22,000 kvadratajn metrojn, kaj ĝi estas konata pro siaj specialaj kolektoj kaj historia desegno.
En 1997, Unesko donis al la Botanika Ĝardeno la statuson de Monda Heredaĵo. La kialoj de la decido estis: "'Padova Botanika Ĝardeno estas la originalo de la botanikaj ĝardenoj disigitaj tra la mondo, kaj ĝi reprezentas la naskiĝon de scienco, la reciprokan interŝanĝon de sciencaj informoj, kaj komprenon de la rilato inter naturo kaj kulturo. La ĝardeno faris signifan kontribuon al la evoluo de multaj modernaj sciencaj disciplinoj, precipe botaniko, medicino, kemio, ekologio kaj apoteko.'"
Historio
Fakte, la malnova botanika ĝardeno de la Universitato de Padovo estas botanika ĝardeno en Pizo ( Orto botanico di Pisa ) establita en 1544. Tiu ĝardeno estis transdonita dufoje kaj ĝia fina loko estis determinita en 1591.
Fermita muro estis konstruita ĉirkaŭ la ĝardeno por protekti ĝin kontraŭ ŝtelistoj kiuj infiltris ĝin malgraŭ la pezaj punoj disponigitaj perleĝe (monpuno, malliberigo kaj ekzilo). La botanika ĝardeno absorbis kreskantan nombron da plantoj de ĉirkaŭ la mondo, kaj precipe de landoj kiuj havis komercajn rilatojn kun Venecio. Post tio, Padovo ludis signifan rolon en akirado kaj esplorado de multaj ekzotikaj specioj de plantoj, kaj iom post iom aldonis al la herbĝardeno, biblioteko kaj multaj laboratorioj.
Hodiaŭ, la administrado de la botanika ĝardeno ebligas fari vastajn edukajn agadojn en ĝi, krom grava altnivela esplorado. La administrado de la ĝardeno ankaŭ respondecas pri la konservado de la raraj specioj trovitaj en ĝi.
La ĝardeno restis modloko ekde tiu tempo. Tra la jaroj pluraj aldonoj estis aldonitaj al ĝi: en la malfrua 17-a jarcento estis aldonita akvopumpilo por provizi akvon al dek fontanoj, kaj en la malfruaj 18-a kaj 19-a jarcentoj novaj forcejoj estis konstruitaj. En la sama tempo, ankaŭ arbovartejo estis konstruita kaj malgranda monteto konata kiel la Somera Domo.
Arkitekturo
La dezajno de la botanika ĝardeno ricevis al Andrea Moroni, kiu en la frua 16-a jarcento kreis kelkajn el la plej gravaj publikaj monumentoj en Padovo kiel ekzemple la Baziliko de Santa Justina, la Urbodomo kaj la Universitato. Fakte, la arkitekto estis Daniel Barbara, nobla veneciano estis lerninta kiu tradukas la Pri Arkitekturo de Vitruvio. Barbara imitis la ekzemplon de la Horti Conclusi de la Mezepoko, en kiu la ĉefa trajto de ĝia konstruo estis perfekta ekzemplo de kvadrato ene de cirklo. Dividita en kvar partoj uzante du vojojn konstruitaj laŭ la ventorozo. La ĝardeno estis inaŭgurita en 1545, kaj funkciis kiel studinstalaĵo por la Universitato de Padovo la sekvan jaron.
La nuna aspekto de la ĉefpalaco devenas de la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Fine de la 16-a jarcento pluraj fontanoj estis konstruitaj en la ĝardeno, kiuj estis nutritaj per la ĉefa irigacia tubo. En 1704 konstruis kvar pordoj kaj koridoroj kun Akrotrionoj de ŝtono ruĝa ornamita plantoj el fero forĝita. Dum la unua duono de la 18-a jarcento oni aldonis balustradon el Istria ŝtono por plifortigi la muron, kaj sur ĝi estis metitaj urnoj kaj malgrandaj portretoj de gravaj personecoj.
Ĉe la pordo de la Banko konstruis statuon de Teofrasto, same kiel statuon de Salomono, kiu estis grava punkto ĉe la orienta pordo kaj la Fontano de la Kvar Sezonoj, kaj dum la 18-a jarcento estis ornamita per portretoj faritaj el marmoro el Kararo.
La kornico de la forcejoj kaj la botanika teatro estas ornamita kun portretoj de konataj botanikistoj kiel Carolus Linnaeus. En unu el la forcejoj, tiuj arkaĵoj kaj feraj kolonoj ankoraŭ konservas ĝis hodiaŭ.
La ĝardeno havas tri sunhorloĝojn : kuba, cirkla kaj cilindra. En la interna parto de la ĝardeno estis konstruitaj kvar glacisoj, kiuj servas kiel substrato por kreskigi florojn. En la centro de la ĝardeno, akvonaĝejo estis konstruita por kultivado de akvaj plantoj. La naĝejo estas nutrata per kontinua fluo de varma akvo el subtera akvorezervujo je profundo de 300 metroj.
Arboj
Ĝis 1984 ĝi estis la Ĝardena ligno el tipo Vitex agnus-castus estis datiĝita en 1550. La plej malnova planto ekde tiam estas palmo kiu estis plantita en 1585 kaj estis nomita la "Goethe Palmo" ĉar la poeto rilatis al ĝi en sia eseo "La Metamorfozoj de Plantoj"; Tiu ĉi arbo estas en forcejo ene de la botanika sfero (Ortus Sphearicus). Ĉi tiu strukturo ankaŭ kultivas ginko bilobon kaj magnolion, kiuj datiĝas al la mezo de la 18-a jarcento kaj estas konsideritaj la plej malnovaj de sia speco en Eŭropo. A grandega Platana arbo ekster la arboreto datiĝas al 1680 ; La arbo havas kavan trunkon post fulmofrapo. La arboreto enhavas trunkon de ulmo kiu mortis en 1991, sur kiu videblas la aĝaj ringoj.
Kolektoj
Pro la manko de hejtigitaj konstruaĵoj, la plantoj troviĝas ĉefe en la libera aero. La ĝardeno kultivas 6,000 specojn de plantoj, aranĝitaj laŭ taksonomio, utileco, historio kaj ekologia- media valoro. La sistema kolekto estas koncentrita en kvar grandaj floro litoj.
Herboj estas la plej gravaj el la utilaj kolektoj. Tiuj estas klasifikitaj laŭ la taksonomio de Engler bazita sur la filogenetika analizo de la rilatoj inter la diversaj familioj. Ĉiu planto portas etikedon kun sia scienca nomo kaj kuracaj propraĵoj.
Kolekto de venenaj plantoj estas lastatempe starigita por edukaj celoj: la plej multaj venenaj plantoj troviĝas kune kun kuracaj plantoj, ĉar en ĝusta dozo ili ankaŭ havas gravajn sanigajn ecojn.
Josep Maria Terricabras
Josep-Maria Terricabras i Nogueras (naskita en 1946 en Calella) estas kataluna filozofo, akademiano, verkisto kaj politikisto kaj iama prezidanto de la lingvorajta kaj tradukarta komitato de PEN Internacia.
Magistro pri filozofio kaj beletristiko ĉe la Universitato de Barcelono. Doktoro pri filozofio kaj edukosciencoj ĉe la universitatoj de Barcelono kaj Monastero (Germanio). Esplor-restadoj ĉe la universitato de Monastero, ĉe St. John’s College en Kembriĝo (Britio) kaj ĉe la Universitato de Kalifornio, Berkeley (Usono).
Ekde 1995 membro de la Sekcio pri filozofio kaj sociaj sciencoj de Institut d'Estudis Catalans. Nuntempe profesoro pri filozofio ĉe la Universitato de Ĝirono (Katalunio). Krome estro de la Katedro Ferrater Móra de Pensement Contemporain. Fakulo pri nuntempa filozofio, precipe la verkaro de la aŭstra Ludwig Wittgenstein. Enkondukis en Katalunion la projekton Filozofio 6/18 (Philosophy for children). Direktis la aktualigon de la Vortaro pri filozofio de Josep Ferrater Mora.
Terricabras membras en la Societat Catalana de Filosofia. La plejmulto de liaj verkoj koncernas lingvofilozofion, logikon, konoteorion kaj etikon. Aktivas en la Revista de Catalunya kaj prezidas la sekvokomitaton de la Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj.
Membro de la Kataluna Nacia Asembleo, ekde majo 2014 parlamentano de Eŭropa Unio, kiel ĉefkandidato de la listo de la partio Esquerra Republicana de Catalunya.
(13381) 1998 WJ17
(13381) 1998 WJ17 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Konfido
En sociologio kaj socia psikologio, Konfido estas la kredo ke persono aŭ homa grupo estos kapabla kaj deziros agadi per ĝusta maniero en precizaj situacio kaj pensoj. La konfido estos pli malpli plifortigita pere de agado kaj de valoroj.
Metrolinio Serpuĥovsko-Timirjazevskaja (Moskvo)
Serpuĥovsko-Timirjazevskaja (griza) linio (Серпуховско-Тимирязевская линия) estas linio numero 9 de la Metroo de Moskvo. Ĝi estis malfermita en 1983.