cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedro Muñoz (Ciudad Real)
Vidindaĵoj
Estas ankaŭ natura kaj ekologia heredaĵo komponita de lagaro de tri lagetoj, kie la lageto de la Vega aŭ de la Pueblo, estas la plej grava, ĉar ĉiujare havas akvon (34 ha). Tie videblas nombraj specioj de migrantaj birdoj (ĉefe anasoj kaj vadbirdoj) danke al du rigardejoj. Ĉe la lageto estas ankaŭ interpretejo. La areo estas Naturrezervejo el 2002 kaj ZEPA el 1989.
Estas ankaŭ grava industria heredaĵo de antikvaj vinfarejoj, alkoholproduktejoj kaj du antikvaj farunfabrikoj, el kiuj unu de fino de la 19a jarcento ĉe la bordo de la rivero Záncara.
Anna Rápolthy
Anna Rápolthy [rApolti], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rápolthy Anna estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis Reim, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Hedry Lászlóné.
Anna Reim naskiĝis la  en Kisvárda, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Anna Rápolthy akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1932, poste ŝi ricevis stipendion de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi iĝis tie ordinara membro inter 1934-1946, pli poste en alia ĉefurba teatro. Ŝia malsano interrompis la aktoran karieron. Ŝi ricevis premion en 1937 kaj ŝi havis la titolon "eterna membro de Nacia Teatro". Ŝi edziniĝis dufoje en 1937 kaj 1942.
8933 Kurobe
8933 Kurobe estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Naoto Sato elde ties privata observatorio de Ĉiĉibu (gubernio Saitama, Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ravino de Kurobe (japane : 黒部峡谷) en gubernio Tojama, la plej granda kaj la plej profunda en Japanio, nealirebla dum po ses monatoj ĉiu jaro pro neĝo. La arko-tipa akvobaraĵo Kurobe estas unu el la plej grandaj de sia tipo en la mondo.
Burkao (islamo)
Burkao kaj burkao (aŭ kelkfoje burko aŭ burĥo ), برقع, burku ; DMG: burqu, estas ekstera vesto tute kovranta la korpon de la verto ĝis la piedoj, escepte de aperturo por la okuloj garnita per aĵura vualo; ĝin uzas islamaj virinoj interalie en Afganio, Pakistano kaj norda Barato.
Antaŭ la invado de Afganio fare de la usona armeo kun helpo de aliaj okcidentaj landoj oni uzis fare de la amaskomunikiloj la ĝeneralan supozatan devigon de la afganaj virinoj porti tiun kaptukon kiel plian motivon por la invado (helpi la afganajn virinojn), sed jardekon post la invado la okcidenta premo ankoraŭ ne povis forgesigi tiun kutimon de la afganaj virinoj, ĉu devigan, ĉu volan, kaj ankaŭ ne la ĝeneralan konsideron de la mezaj afganoj (ĉefe de la aŭtoritatoj) malhelpi ties uzadon.
-89
En la jaro 89 antaŭ Kristo okazis, interalie:
Rozstání
Nomon Rozstání havas pluraj sidejoj:
Villarta de San Juan
Villarta de San Juan [bijArta desanĥuAn] (V. de Sankta Johano) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Ciudad Real, regiono de Kastilio-Manĉo.
Thelonne
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ardennes (prononco []), en la regiono Grand Est (prononco [], (france, en Esperanto Granda Oriento) kaj en la antaŭa regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Sedan (prononco [], ) kaj al la kantono .
Villarta de San Juan
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas villarteros. La censita populacio en 2010 estis de 3.061 loĝantoj kaj la denseco estas de 46,37 loĝ/km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Historio
Estis antaŭromia kaj romiaj seteljoj, tiu lasta ĉe kruciĝo de vojŝoseoj kaj ponto. Post la konkero de la teritorio al islamanoj, la Ordeno de Sankta Johano respondecis pri la teritorio kaj ankoraŭ aperas en la nomo de la vilaĝo. En dokumento de 1343 aperas mencio de la vilaĝo kiel trapasejo Villaharta. Kaj fonda dokumento estas de 1236. Estis mezepoka trikultura loĝantaro: nome juda (10 %), araba kaj kristana. La domaro koncentriĝis ĉirkaŭ la preĝejo kiu konstruiĝis sur iama fortikaĵo. Villarta aŭ Villa Harta signifas premata, koncentrata ene de murego.
Dum la Hispana Milito de Sendependigo komence de la 19a jarcento pro batalo la vilaĝo detruiĝis. Dum la 1960-aj jaroj la populacio malpliiĝis pro elmigrado al industriaj areoj.
Hohenau an der March
Hohenau an der March estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Gänserndorf. La komunumo situas oriente de Vieno, inter la aŭstria ĉefurbo kaj la limo al Slovakio, kaj estas parto de la historia regiono Weinviertel [VAJNfirtel] (vina regiono). Komence de la jaro en la komunumo vivis  loĝantoj.
Artúr Erdélyi
Artúr Erdélyi [erdEji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Erdélyi Artúr estis hungardevena-brita matematikisto, profesoro.
Artúr Erdélyi naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Edinburgo.
Biografio
Artúr Erdélyi devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li ne povis lerni plu en la universitato pro la kontraŭjuda leĝo, tial li plulernis en Brno kaj Prago. Li doktoriĝis el matematiko en 1938. Post la okupado fare de nazioj li rifuĝis al Skotlando, kie li denove doktoriĝis (DSc) en 1940, krome li instruis en Universitato de Edinburgo. Inter 1947 kaj 1964 li instruis en Kalifornio, poste li revenis al Edinburgo, kie li instruis plu ĝis sia morto en 1977. Li okupiĝis pri perpendikularaj polinomoj, supergeometriaj funkcioj, asimptota analitiko, partaj diferencialaj ekvacioj.
Insulo Asuncion
Asuncion (aŭ Ascuncion) (el hispana signife "ĉieliro" de la virgulino Maria) estas la tria plej norda insulo de la insulĉeno de la Nordaj Marianoj en Pacifika Oceano. La insulo estas neloĝata. Asuncion situantas ĉe 101 km nordokcidente de Agrihano kaj 37 km sudoriente de Maŭg-Insuloj.
Platotektoniko
Platotektoniko (aŭ platotektonismo, de la greka τεκτονικός, tektonikós, "kiu konstruas") estas teorio de la geologia scienco por klarigi la fenomenon de la kontinenta drivo. Laŭ la teorio de platotektoniko, la plej ekstera, rigida kaj malvarma tavolo de la Tero, la litosfero, konsistas el du tavoloj: la ekstera terkrusto kaj la interna astenosfero. La terkrusto laŭ la teorio de platotektoniko kunmetiĝas el mozaiko de multaj tektonaj platoj, kiuj moviĝas per rapideco de po 2-10 centimetroj por jaro. Estas tri tipoj de terplataj limoj: konverĝa, malkonverĝa, kaj konverta limoj. Tertremoj ekestas, kiam tensioj je la limoj de la terplatoj puŝsubite solviĝas. La teorion malkovris kaj konatigis la germana sciencisto Alfred Wegener (1880-1930), docento en la universitato de Marburg.
Priskribo
La teorio havigas klarigon al la ekzistado de la tektonaj platoj kiuj formas parton de la surfaco de la Tero kaj al la glitado kiu okazas inter ili en ties movado sur la likva termantelo, ties direktoj kaj interagado. Ĝi klarigas ankaŭ la formadon de la montaroj (orogenezo). Krome, ĝi havigas kontentigan klarigon al la faktoj ke la tertremoj kaj la vulkanoj koncentriĝas ĉefe en precizaj regionoj de la planedo (kiel la Pacifika fajra rondo) kaj ke la situo de la grandaj submaraj fosegoj estas apud insuloj kaj kontinentoj kaj ne en la centro de la oceano, teorie plej profunda.
La tektonaj platoj moviĝas unu rilate al alia per relativa malrapideco, fakte neniam perceptebla seninstrumente, sed laŭ indicoj tre diferencaj. La plej alta rapideco okazas en la mezoceana dorso de la Orienta Pacifiko, proksime de la Paskinsulo, je ĉirkaŭ 3 400 km de kontinenta Ĉilio, per rapideco de separiĝo inter platoj de pli ol 15 cm/jaro kaj la malplej alta rapideco okazas en la en la dorso de Arkto, kun malpli ol 2,5 cm/jaro. Ĉar ili moviĝas sur la solida surfaco de la Tero, la platoj interagadas unuj kun aliaj laŭlonge de siaj limoj okazigante intensajn disformojn en la terkrusto kaj litosfero de la Tero, kio rezultis en la formado de grandaj montaroj (por ekzemplo la montoĉenoj Himalajo, Alpoj, Pireneoj, Atlasoj, Uraloj, Apeninoj, Apalaĉoj, Andoj inter multaj aliaj) kaj de grandaj sistemoj de faŭltoj asociaj kun tiuj (por ekzemplo, la sistemo de faŭltoj de San Andrés). La kontakto per frotado inter la randoj de la platoj estas responsaj de la plej granda parto de la tertremoj. Aliaj fenomenoj asociaj estas la kreado de vulkanoj (speciale rimarkindaj en la fajra rondo de la Pacifiko) kaj en la submaraj fosegoj.
Tektona plato
Tektona (aŭ ankaŭ litosfera) plato estas grandega plato de nefandinta terkrusto. La tersurfaco estas kovrita de kelke da pli grandaj aŭ malpli grandaj platoj. Dimensioj kaj formo de la platoj estas variaj: de grandegaj (ekzemple la eŭroazia plato) ĝis etaj, la tiel nomataj mikroplatoj (ekzemple la anatolia plato). La dikeco de la platoj ankaŭ tre varias: de proksimume 1,5 km ĉe la mezoceana dorso ĝis proksimume 140 km sub la alta montaro Himalajo. Ĝi estas kreita de du tipoj de terkrusto: oceana kaj kontinenta, kiuj diferenciĝas per kemia konsisto samkiel ankaŭ per fizikaj ecoj. Sub la platoj troviĝas relative plasta (sed nefandinta) parto de la termantelo: la astenosfero.
Varma movo en la astenosfero kaŭzas moviĝadon de la platoj, konata kiel movo de kontinentoj. Laŭ la teorio de platotektoniko, la interagadoj inter la platoj kaŭzas kreadon de montaroj, vulkanismon, tertremojn samkiel ankaŭ aliajn geologiajn fenomenojn.
Subdukcio
La subdukcio de platoj estas la procezo de sinkiĝo de oceana zono de litosfera plato sub la bordo de alia plato en konverĝa limo, laŭ la teorio de Platotektoniko. La subdukcio okazas laŭlonge de ampleksaj zonoj de subdukcio kiuj nuntempe koncentriĝas speciale en la medio de la Pacifika Oceano, en la nomata Pacifika fajra rondo, sed estas ankaŭ zonoj de subdukcio en areoj de la Mediteraneo, la Antiloj, la Sudaj Antiloj kaj la marbordo al la Hinda Oceano de Indonezio.
Faŭlto
En geologio faŭlto estas plata roka rompiĝo kie evidentiĝas relativa moviĝo. Grandaj faŭltoj en la terkrusto rezultas el diferenca aŭ ŝira moviĝo kaj aktivaj faŭltaj zonoj foje kaŭzas tertremojn. Tertremojn kaŭzas liberiĝo de energio dum rapida glito trans faŭlto. Faŭlto kiu troviĝas laŭ la rando inter du tektonaj platoj nomiĝas transforma faŭlto.
Ĉar ofte faŭlto ne konsistas el unu, simpla rompiĝo, la termino faŭlta zono estas uzata por la zono de rompiĝo rilata al la ebeno de faŭlto. La du flankoj de nevertikala faŭlto nomiĝas la pendanta muro kaj la pieda muro. Laŭdifine la pendanta muro situas super la faŭlto kaj la pieda muro situas sub la faŭlto. Tiuj terminoj venis de minado, ĉar laborante tabulan ercaĵon en mino oni havas la piedan muron sub la piedoj kaj la pendantan muron super la kapo.
Trudfaŭlto estas rompo en la Terkrusto, tra kiu pli malnovaj rokoj estas truditaj super pli junaj rokoj.
Kontinenta kolizio
La kontinenta kolizio estas procezo de la Platotektoniko per kiu du kontinentaj tektonaj platoj kontaktiĝas pro la tektonaj fortoj kiuj pelas ilin. Ĝenerale la tektonaj platoj konsistas el oceanaj kaj kontinentaj regionoj kaj la kontinenta kolizio okazas kiam la oceana parto de plato subdukcias totale sub la alia. La kontinenta kolizio povas tiam rezulti en subdukcio de unu kontinento sub alia, kvankam la grando de tiu tipo de subdukcio (nome la kvanto de kilometroj de subdukcia plato) ne estas komparebla al tio kio okazas ĉe oceanaj platoj. La kontinenta kolizio rezultas en montariĝo pere de la amasigo de materialo de la terkrusto. La plej parto de la Alpa Orogenezo, kiu formis la montarojn de Pireneoj, Alpoj, Karpatoj, Zagros kaj Himalajo inter aliaj, rezultis el la kolizio inter Afriko kaj Eŭropo kaj inter Hindio kaj Azio dum la lastaj 60 milionoj da jaroj.
Ameriko
Ameriko konsistas el du kontinentoj kaj subkontinento: Nordameriko kaj Sudameriko, Centrameriko (subkontinento) kaj insula arko konata kiel la Antiloj. Laŭ la teorioj de la kontinenta drivo kaj de platotektoniko, tio kio estas Norda kaj Suda Amerikoj dum milionoj da jaroj estis apartaj termasoj. Post la divido de Gondvano kaj Laŭrazio ambaŭ subkontinentoj moviĝis ĝis la nunaj pozicioj, restante unuigitaj per Centrameriko, terponto elmergita inter ili pro la ago de la tektonikaj plakoj, kiu unue estis insula arko kaj pli malfrue ĝi konvertiĝis en laŭlonga tero. La plej maldika punkto de tiu unio estas la Istmo de Panamo, formita antaŭ tri milionoj da jaroj. Alia insula arko, la Antiloj, estas dua konektilo inter la subkontinentoj.
Oceanio
La Pacifika plato, kiu formas plej el Oceanio, estas oceana tektona plato kiu kuŝas sub la Pacifika Oceano. Kun 103 milionoj da kvadrataj kilometroj, ĝi estas la plej granda tektona plato. Tiu plato enhavas interne varmajn punktojn kiuj formas ekzemple la Havajajn Insulojn. Ĝi estas preskaŭ tute oceankrusto. La plej antikva membro kiu malaperis pere de la ciklo de platotektoniko okazis komence de la Kretaceo (antaŭ 145 ĝis 137 milionoj da jaroj).
Aŭstralio, estante parto de la Hind-Aŭstralia Plato, estas la plej malalta, plej ebena, kaj plej antikva teramaso sur la Tero kaj ĝi estis havinta relative stabilan geologian historion. Geologiaj fortoj kiaj la tektona levo de montaroj aŭ kolizioj inter tektonaj platoj okazis ĉefe en la plej frua historio de Aŭstralio, kiam gi estis ankoraŭ parto de Gondvano. Aŭstralio estas situa en la mezo de tektona plato, kaj tiel nuntempe ne havas aktivan vulkanismon.
La Aŭstrali-Novzelanda kontinenta fragmento de Gondvano disiĝis el la cetero de Gondvano fine de la Kretaceo (95–90 Ma). Ĉirkaŭ 75 Ma, Zelandio estis esence separata el Aŭstralio kaj Antarkto, kvankam eble nur malprofundaj maroj separis Zelandion kaj Aŭstralion en la nordo. La Tasmana maro, kaj parto de Zelandio poste kuniĝis kun Aŭstralio por formi la Aŭstralian platon (40 Ma), kaj nova platolimo aperis inter la Aŭstralia kaj la Pacifika platoj.
Plej insuloj en Pacifiko estas altaj insuloj (nome vulkanaj insuloj), kiel Paskinsulo, Usona Samoo kaj Fiĝioj, inter aliaj, kiuj havas pintojn de ĝis 1300 m stare abrupte el la propra marbordo. La Nordokcidentaj havajaj insuloj estis formitaj proksimume antaŭ 7 ĝis 30 milionoj da jaroj, kiel ŝildovulkanoj super la samaj vulkanaj varmaj punktoj kiuj estis formintaj la Marmontoĉenon Havaj-Imperiestron norde kaj la ĉefajn Havajajn Insulojn sude. La plej alta monto de Havajoj nome Mauna Kea estas 4205 m super la marnivelo.
31641 Cevasco
31641 Cevasco estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Libera akvo
Tipoj kaj ecoj
La kapilara akvo plenigas la kapilarajn porojn, transdonas la likvopremon kaj translokiĝas sub influo de la surfaca tensio. Influo de la kapilara forto al la ŝanĝo de la fiziko-mekanikaj ecoj de la rokaĵoj dependas de ilia konsisto. Kutime ĝi kaŭzas malfortikiĝon de la rokaĵoj en minkavoj.
31641 Cevasco
Nomo
Ĝia nomo honoras Hannah Olivia Cevasco, finalistinon en 2015 de la Broadcom MASTERS : konkurso pri matematiko kaj scienco por mezlernejaj gestudentoj, pro ŝia projekto pri medicino kaj sciencoj de la sano. Ŝi estis lernantino ĉe la St. Charles School de San Carlos (Kalifornio).
Libera akvo
Tipoj kaj ecoj
La gravita akvo translokiĝas en la rokaĵoj sub influo de la pezoforto kaj hidraŭlika ŝarĝoen aperanta pro diferenco de hipsometriajen markoj (por la supraj grundakvejoj) kaj pro diferenco de geostatikaen premo (por la profundaj grundakvejoj). Ĝia enhavo dependas de poreco kaj fendeco de la rokaĵoj kaj esprimeblas kiel diferenco inter la plena kaj kapilara akvosorbebloru.
8191 Mersenne
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto kaj filozofo Marin Mersenne (1588–1648), konata pro lia malkovro de primoj de formo 2n-1 en kiu n ankaŭ estas primo. La nombro 8191 = 213-1 estas la 5-a primo de Mersenne.
Libera akvo
Uzado
La gravita akvo facile elpreneblas el la rokaĵoj, do oni elpumpas ĝin por akvoliverado. La intensan akvopumpadon akompanas terkrusta sinko. Foje libera akvo kaŭzas evoluon de karsto, sufozioen, soliflukcioen, estiĝo de akvogrundode kaj aliaj. En areoj de minado tio kaŭzas malstabiliĝon de ŝtonminejaj kaj fosaj muroj, akvumiĝon de la minkavoj, subitan trarompon de akvoj kaj akvogrundoj en la minkavojn.
Hellín
Hellín [eJIN] estas hispanuja urbeto kaj municipo. Ĝi lokas en Kastilio-La Manĉo, en sudoriento de provinco Albaceto kaj en la komarko Campos de Hellín. La municipo enhavas 778,73 km². Tiu estas ĉe Albatana, Tobarra, Pozohondo, Liétor, Férez, Socovos kaj Murcia Regiono. Ĝia loĝantaro konsistis je 30 268 personoj en la jaro 2018. Tio igis ĝin la dua plej loĝata municipo en la provinco.
La municipa teritorio estas trapasata de la rivero Segura.
Kvankam la agrikulturo ludas gravan rolon en la komarko, ties gravo estas limigita en Hellín, kiu fakte disvolvigis elstaran duarangan sektoron (industrio kaj servoj). La rikoltado de esparto konstituis gravan enspezofonton por la loka ekonomio. En la aktualo cerealoj kaj iom malpli vitoj ludas ian rolon en la ekonomio de la municipo. En la ĉirkaŭo la minado de gipso kaj kalko iom elstaras pro la geologiaj trajtoj de la tereno kaj la relativa facileco elfosadi. Tio okazas en ŝtonminejoj.
144907 Whitehorne
144907 Whitehorne estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 7:3 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la kanadaj geastronomoj Wendee Levy, David H. Levy kaj Tom Glinos elde la Observatorio Jarnac en Vail (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Mary Lou Whitehorne, dua vic-prezidentino de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado kiu dedĉis multe el sia vivo por eduki junulojn pri la bazoj de astronomio. Ŝia originala kaj interesa alpaŝo revivigis intereson pri astronomio inter la junuloj tra Kanado.
Ŝi aliflanke estas pentristino.
1840 Hus
1840 Hus estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan teologon Jan Hus (1371–1415), religia reformisto ŝtiparumita en 1415 kiel herezulo.
Historio de EEU
La historio de la Eŭropa Esperanto-Unio komenciĝis per la unuaj pripensoj en la sesdekaj jaroj; unua kongreso okazis en 1976. La agado de la Eŭropa Esperanto-Unio grandparte celis al influado de la Eŭropa Unio kaj ĝiaj antaŭuloj.
Prahistorio
Jam en la 1960-aj jaroj estas spuroj de atento al ia specifa eŭropa agado en la sino de UEA. Tiam d-ro Wilhelm Herrmann, UEA-estrarano komiisito pri eŭropaj aferoj, subskribis cirkulerojn pri Eŭropa Kampanjo al la eŭropaj LA-j. En 1965 okazis en Vieno Eŭropa Esperanto Konferenco. D-ro Werner Bormann skizis en 1970 la unuan realisman planon por agado ene de la instancoj de la Eŭropa Komunumo.
Regule dum UK-j estis organizitaj kunvenoj kaj laborgrupoj pri Eŭropo kaj en 1973 okazis Eŭropa Kongreso de Esperanto en Luksemburgo. La ĉefa temo estis la pritraktado de la lingva problemo en Eŭropo kaj tute speciale en la instancoj de la Eŭropa Komunumo. Sekve de tio stariĝis Eŭropa Esperanto-Centro kiu memstare agadis kun la subteno de LA-j en la membroŝtatoj de la Eŭropa Ekonomia Komunumo. La Centro ricevis subvenciojn de la Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK, la antaŭulo de Eŭropa Komunumo kaj Eŭropa Unio); la Centro eldonis la revuon “Eŭropa Dokumentaro”. En 1981 “Eŭropa Klubo”, fondita en Paderborn (Germanio) fine de 1974 sub la prezidanteco de d-ro Helmar Frank, reprenis la eldonon de la revuo.
Unuaj kongresoj
La unua Eŭropa Esperanto-Kongreso okazis en aprilo 1976 en Eindhoven (Nederlando). Tiu kongreso celis interalie la kreadon de la baza strukturo por la supera organo de kunlaboro inter la LA-j de la membro-ŝtatoj de la Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK). La influo kaj kunlaboremo de UEA estis grava punkto tiurilate. La tiama prezidanto de UEA, d-ro Humphrey Tonkin faris la kongresan paroladon. Ekde tiam personaj kontaktoj kaŭzis la starigon de la Eŭropa Esperanto-Unio. Daŭrigo de tiuj kontaktoj kaj pliaj paŝoj al formala starigo okazis dum la atena UK en 1976. Postan jaron, en 1977 dum la UK en Rejkjaviko (Islando), la prezidantoj de la naŭ LA-j de la tiama Eŭropa Ekonomia Komunumo (EEK) pretis subskribi “Konvencion” kiu kreis la kadron de la poresperanta agado en la instancoj de EEK kaj rekte ĉe la eŭropaj deputitoj. Samtempe oni decidis starigi sekretariejon de EEU en Bruselo (Eŭropa Esperanto-Centro). Tiu centro agu kiel reprezentanto de UEA en la sferoj de la Eŭropaj Institucioj kaj de la Neregistritaj Organizaĵoj (NRO) kun sidejo en Bruselo. La esenca tasko estis prizorgi la rilatojn inter la diversaj instancoj kaj organizaĵoj, kaj EEU. La LA-j promesis finance subteni la Centron pere de jara subvencio (laŭ propra decido tiurilate). UEA kontribuis ankaŭ finance en la agado de la Centro.
Aparte menciinda estas la decido de UEA en 1978, lupreni ejon en Antverpeno por la tielnomata Grafika Centro de UEA. Tiu centro ebligis la disponigon de deĵorantoj kaj la eldonon de diversaj dokumentoj por Eŭropa Esperanto-Centro.
Dum 1978 miloj da poŝtaĵoj estis senditaj al privataj adresoj de eŭropaj deputitoj kaj komence de 1979 al pli ol 500 novaĵcentroj kaj aliaj en Bruselo. Aparte interesa estis la traduko de “La Lingva Problemo en la Eŭropa Komunumo” de d-ro Werner Bormann, kiun la EEC sendis al ĉiuj eŭropaj deputitoj. La sekvajn jarojn EEC daŭrigis sian agadon en lobioj kaj rilatoj ene de la Eŭropaj instancoj, foje sukcese foje malsukcese. La ĉefa celo estis enkonduki proponon por starigi laborgrupon kiu okupiĝu pri la lingva problemo en Eŭropo. Malfacila tasko, ĉar kulturo kaj lingvo dependas de la membroŝtatoj mem. Tamen pluraj informagadoj kaj kunvenoj puŝis la eŭropajn deputitojn al pripensado tiurilate.
Sed la eŭropaj esperantistoj ne restis neaktivaj. La italo Salvatore Argentini organizis Eŭropan Kongreson en 1992 en sia urbo Verono. En Parizo, inter la 2a kaj 6a de junio 1995, okazis la dua Eŭropa Esperanto-Unia Kongreso, kun pli ol 400 partoprenantoj. La temo estis “Komuna Lingvopolitiko por Multkultura Eŭropo”. La venonta EEU-kongreso, la tria, okazis en Stuttgart en 1997. La germanoj organizis elstaran kongreson kun partopreno de pluraj politikistoj, landaj kaj eŭropaj. Sufiĉe brile Marko Lins tiam interpretis por la diversaj germanaj prelegantoj.
Regule okazis “eŭropaj kunvenoj” dum la UK-j, tiel ankaŭ dum tiu de 1998. Kaj tiam en Montpellier oni kunvivis ian “EEU-krizon”: La EEU-estraranoj ne partoprenis la UK-n, kvankam estis EEU-kunveno antaŭvidita en la programo. Tamen tie ekis la ideo ke oni devas strukture kaj regule renkontiĝi (aŭ retmesaĝi, tio jam eblis). Do komenciĝis aktiva korespondado inter specife Francio, Italio kaj Belgio. El tiu rilato evidentiĝis ke Umberto Broccatelli iĝu prezidanto de EEU. Li estis elektita dum la berlina UK en 1999, kaj tio estis konfirmita dum la 4-a EEU-kongreso. Fakte Umberto Broccatelli tiris EEU-n el ĝia dormperiodo.
21-a jarcento
La 4-a EEU-kongreso okazis de la 27a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000 en Oostende, Belgio (ĉe la Norda Maro). La temo estis “Ekologio, ŝlosilo por la tria Jarmilo”. La “Kongresa Libro” estis sufiĉe impona pro diversaj aferoj: unue la reĝo Alberto la 2-a de Belgio akceptis esti “Alta Protektanto” de nia kongreso. Due oni konvinkis tiom multe da gravuloj membriĝi en la “Honora Komitato” ke oni faris 2 komitatojn: la “Honora Komitato Interkulturo” kun la Guberniestro de Okcidenta Flandrio (+ ĉiuj membroj de la Provinca Konsilio kaj la tuta urbestraro de Oostende) kaj la “Honora Komitato de la Kongreso” kun la ĉefministro de Belgio kaj 23 ministroj kaj eŭropaj deputitoj. Tiu kongreso estis aparte sukcesa, ĉar (post solvo de multaj problemoj) la 400 kongresanoj estis invititaj en la Eŭropa Parlamentejo. Oni devis organizi trajnveturadon per 3 trajnoj de Oostende al Bruselo. Prelegis EU-deputitoj, profesoroj, kaj EU-oficistoj kiuj repondecas pri la bona laboro en la parlamentejaj oficejoj. La ne-esperantistoj miris pri sia kompreno de E-o. Multfoje ili diris: “Ne traduku, mi komprenis”.
Brusela Komunikadcentro
Dum la preparado de tiu kongreso, oni renkontis junan kimran ĵurnaliston, ĉefredaktoro de “Trends International” kiu plendis (en la angla) en sia revuo pri la lingva diskriminacio en EU. En tiu tempo venis la ideo pri “Brusela Komunikadcentro”. Finfine, danke al la kunlaboro kun UEA kaj la malavara donacado de la esperantistaro (ne nur eŭropanoj) kaj la financa helpo de Etsuo Miyoshi, oni povis starigi profesian gazetaran agadon en Bruselo en 2002. Dafydd Ap Fergus iĝis la direktoro de tiu Brusela Komunikadcentro. La centro senĉese lobiis ĉe la eŭropaj instancoj, la Neregistritaj Organizoj, la bruselaj ĵurnalistoj (en Bruselo estas pli ol 3000 kiuj rilatas kun la tuta mondo), ktp. Ĝi oficiale plendis ĉe la Eŭropa Komisiono pro lingva diskriminacio fare de multaj internaciaj entreprenoj kies sidejo estas en Bruselo kaj fare de oficialaj instancoj kaj belgaj kaj internaciaj. Tiuj oficialaj plendoj igis EEU-n tre konata ĉe la publiko. Dafydd partoprenis en multaj konferencoj, ĉeestis kunvenojn de partioj, de organizoj, kie li ĉiam instigis al diskutoj pri lingvaj rajtoj kaj pri lingvaj diskriminacioj. Feliĉe kaj kompreneble, la aliaj lokaj esperantistoj subtenis lin kaj helpis lin en tiu lobiado. (vizitu: www.lingvo.org/diskriminacio ankoraŭ nun ĝi estas elŝutebla).
Lastaj kongresoj
La 6-a EEU-kongreso okazis en Bilbao de 25a ĝis la 29a de aŭgusto 2004. Tuj post la UK en Pekino. Inter 2002 kaj 2004 okazis grandega laboro en la sino de EEU kaj de la Brusela Komunikadcentro. La estraranoj de EEU kaj la direktoro de la BK, daŭre vizitis EU-deputitojn kaj (grave) iliajn helpantojn; ili partoprenis multajn EU-kunvenojn. Ili instigis la EU-Landajn Asociojn al partopreno en Euroscola en Esperanto, kio estas partopreno de junaj studentoj en internacia kunveno en la Eŭropa Parlamentejo de Strasburgo. Tiu agado estis grava evento por la enkonduko de E en EU-landojn. La Bilbao-a EEU-kongreso estis grava kongreso. En la estraro mankis sekretario kaj kasisto. Zlatko Tiŝljar kandidatiĝis kiel sekretario, kaj la vicprezidantino reprenis la taskon de kasisto. Pro la redaktado de nova statuto de EEU ni kunvenis plurajn tagojn kaj diskutis la malnetan formon de tiu statuto. Poste Brian Moon poluris la skribaĵojn kaj sendis folion al la estraranoj por finredaktado laŭ la belga leĝo pri Internaciaj Asocioj Sen Profita Celo. La redaktado de tiu oficiala statuto estis laborprema tasko, despli ke ĵus ŝanĝiĝis la belga leĝo pri asocioj sen profita celo, do ankaŭ pri la internaciaj. Tio estis ĉar la registaro volis abolicii asociojn ne plu aktivajn aŭ nur surpaperajn. Feliĉe oni havis la helpon de la prezidanto (iama ambasadoro) de FAIB (federacio de asocioj internaciaj en Belgio) kiu dum pluraj vizitoj helpis kaj foje ŝanĝis vortojn aŭ esprimojn laŭ la nova belga leĝo. Finfine, je la 17-a de marto 2005, ni deponis la dosieron ĉe la belga Ministerio pri Justico. La Reĝo Alberto la 2-a kaj la Ministrino pri Justico Laurette Onckelinx subskribis la Reĝan Decidon la 23-an de majo 2005. La enskribo en la Belga Ŝtatgazeto okazis la 24-an de februaro 2006. Tiel oni rajtis membriĝi en la FAIB kie oni regule sekvas seminariojn pri devoj kaj rajtoj de internaciaj organizaĵoj.
Post tiu 6-a EEU-kongreso la sekretario Zlatko Tiŝljar entreprenis grandiozan projekton en Slovenio: “La Lingva Festivalo en Maribor”, kampanjo kiu dum 5 tagoj montris la eŭropan lingvan diversecon en la stratoj de Maribor. Li partoprenigis multajn lernejojn kaj urbajn servojn. Finfine tiu projekto aperis en la EU-broŝuro: “50 manieroj por instigi al lernado de lingvoj”.
Intertempe ĉe la Brusela Komunikadcentro pro malfacilaĵoj en la sino de la estraro Dafydd petis sian maldungon je la fino de 2004. Kun bedaŭro oni akceptis. Sed jam ekde januaro 2003, kaj danke al la malŝpareco de Etsuo Miyoshi, ankaŭ kunlaboris en la BK Marko Lins. Dafydd kaj Marko formis tre bonan skipon kiu senlace serĉis la diskriminaciantajn dunganoncojn en ĉiuj eŭropaj ĵurnaloj kaj revuoj, kaj ili faris la oficialajn plendojn laŭbezone. En Gotenburgo dum la UK de 2003 ili kune organizis la EEU-kunvenojn. Iomete post la foriro de Dafydd, ankaŭ Marko forlasis la BK-n. Li estis kapabla oficisto kiu parolas plurajn lingvojn, krom E-o, kaj li havis la eblecon labori en la diplomataj medioj. Li laboris por la BK ĝis fino de aprilo 2005. Ekde majo 2005 Vesna Obradoviĉ, el Slovenio, parttempe laboras por EEU. En Belgio oni ne forgesu la agadojn de Germain Pirlot kaj de Dan Van Herpe, kiuj dum jaroj informis kaj la gazetaron kaj la politikistojn pri la lingva diskriminacio en EU.
La 7-an EEU-kongreson en Maribor (Slovenio) inter 29-a de julio kaj 4-a de aŭgusto 2007 organizis kongresa komitato kiun prezidis Zlatko Tišljar kaj sekretariis Vesna Obradoviĉ. Tio estis la unua kongreso en unu el plej nove aliĝintaj landoj al EU. Partoprenis 256 kongresanoj el 29 landoj, inter ili la unuan fojon ankaŭ du membroj de Eŭropa Parlamento: Małgorzata Handzlik el Pollando kaj Ljudmila Novak el Slovenio. La ĉeftemo de la kongreso estis "Akvo difinas eŭropan estonton". Parto de la kongreso estis Eŭropa Konferenco "Interkultura dialogo kaj komunikado" kiun kunfinancis Eŭropa Unio (Fondaĵo Aktivaj Civitanoj). Danke al tiu sukceso pro kiu estis destinita mono ankaŭ por administranto de EEU oni povis enoficigi administranton Maja Tišljar ekde oktobro 2007.
Subtenado de Esperanto
Jam en 2006 deputito de slovena parlamento Marko Pavliha prezentis parlamentan iniciaton subteni Esperanton en EU. Komence de 2007 la slovena registaro traktis tiun iniciaton kaj subtenis la proponon inciati ĉe EU-komisiono fondi novaj fondaĵon kiu financus edukobjekton en lernejoj por eŭropa konscio kies parto estus lernado de Esperanto.
En 2006 oni disdonis al ĉiuj EU-deputitoj invitilojn al la Florenca UK, la resumon de la raporto Grin (ĉiuj tiuj dokumentoj estis tradukitaj en la gepatran lingvon de la deputitoj). Danke al la kunlaboro de Georgo Handzlik, estrarano de EEU kaj edzo de la pola EU-deputitino Margareta Handzlik (kiu flue parolas E-on), oni havis aliron al la propraj poŝtkestoj de la deputitoj en la brusela EU-parlamentejo. Post Florenco oni disdonis al ili DVD-jn pri E, kaj oni rimarkis dum konversacioj ke efektive pluraj konsultis la DVD-jn kaj kelkaj estis interesitaj pri la lingvo E. En oktobro 2006, la prezidanto Sean O’Riain organizis privatan vespermanĝon kun la mecenato Etsuo Miyoshi en fama hotelo en Bruselo. La invititoj al tiu vespero estis EU-deputitoj, reprezentantoj en la diplomataj medioj kaj kelkaj famaj profesoroj de internaciaj universitatoj.
En septembroj 2006, 2007 kaj 2008 EEU estis partnero en politikekonomia aranĝo de pola registaro Ekonomia Forumo en Krynica (Pollando) kie elektitaj fakuloj de EEU organizas foruman diskuton rilate al la tiea ĉeftemo ligite al lingva problemaro. Tio ebligas kontaktojn kun politikaj kaj ekonomiaj gravuloj de EU. De 2007 EU havas komisionanon por lingvaj demandoj, kiu organizas gravajn kunvenojn pri lingva politiko kaj EEU daŭre kunlaboras kaj partoprenas en tiuj aranĝoj. En novembro 2006 slovaka registaro organizis gravan interregistaran konferencon de viŝegradaj landoj pri lingva politiko en EU en kiu partoprenis preskaŭ la tuta estraro de EEU. La plej merita por tiu konferenco estis slovaka diplomato kaj esperantisto Jozef Reinvart. La konferenco akceptis starpunkton ke ĝi rekomendu al la Eŭropa Komisiono organizi konferencon pri lingva politiko en EU kaj pri tio sendis leteron slovaka vicprezidento Čaplovič al edukministerioj kaj al la EK. En aprilo 2008 EU - fondaĵo pri civitanaj organizoj decidis subteni EEU finance ankaŭ por ties simpla funkciado kaj tial EEU povis lui buroon ĉe FAIB en Bruselo. En 2007 EEU proklamis sian honoran membron Etsuo Miyoshi kaj en 2008 Malgorzata Handzlik kaj Ljudmila Novak.
En januaro 2008 okazis ekspozicio pri Esperanto en Eŭropa Parlamento en Bruselo danke al la agado de Ljudmila Novak. La afiŝojn por la ekspozicio dezajnis Danka Tišljar.
Rupert Kniele
Rupert KNIELE (1844-1911) estis germana volapukisto kaj unu el la ĉefaj volapukologoj de sia tempo. Li lernis Volapukon en 1882 kaj movadis pro la lingvo en Allmendingen. Li estas unu el nuraj volapukologoj, kies kelkaj el siaj verkoj ankoraŭ estas represataj kaj mendeblaj hodiaŭ. Li kunlaboris en la volapuka gazeto Rund um die Welt.
Iza
Iza (ankaŭ hungare), Іза) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust (urbo).
Saas
Saas estas nomo de diversaj lokoj en Svislando:
Iza
Situo
Iza situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Ĥust troviĝas je 5 km-oj.
Historio
La unua mencio devenis el 1387. En 1786 pro malsatmizero multaj mortis. La loĝantoj okupiĝis precipe pri korboplektado. En 1910 loĝis en Iza 2842 da homoj, 2503 rutenoj, 252 germanoj. Ĝis 1920 Iza apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1921 oni fondis abatejon, en 1924 monaĥinejon. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Iza/Іза. Ekde 1945 Iza apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
Ekspedicio Southern Cross
La ekspedicio Southern Cross (angle Southern Cross Expedition), ankaŭ konita kiel la Brita Antarkta Ekspedicio 1898–1900 (British Antarctic Expedition 1898–1900), estis la unua brita ekspedicio de la heroa epoko de antarkta esplorado. Ĝi antaŭis la multe pli famajn ekspediciojn de Robert Falcon Scott kaj Ernest Shackleton de la sekva jardeko.
La ekspedicio Southern Cross estis nomita laŭ la anglalingva nomo de la konstelacio Suda Kruco. Ĝi estis la persona projekto de la norvega-brita esploristo kaj instruisto Carsten Borchgrevink. La ekspedicianoj sukcese atingis la kabon Adare sur la antarkta kontinento kaj travintris tie. La tuta aventuro estis financita de la brita magazineldonisto George Newnes.
Koiŝikaŭa (Tokio)
Koiŝikaŭa (小石川, laŭvorte "Ŝtoneta Rivero") estas subkvartalo en Bunkjo-kvartalo, Tokio, Japanio. Ĝi konsistas el 5 partoj (numeritaj 1a ĝis 5a ĉoŭme (丁目). Historie, Koiŝikaŭa estis unu el la 15 originaj kvartaloj de Tokio, ekde la kreiĝo de tiu urbo en 1868 (kiam la antaŭa ŝoguna ĉefurbo Edo renomiĝis Tokio). En 1947, kiam la nombro de kvartaloj estis 35, oni reorganizis la municipan strukturon kaj Koiŝikaŭa fariĝis parto de nova kvartalo Bunkjo, kiu estas unu el 23 "specialaj kvartaloj" de la nuna Tokia Metropolo.
Du famaj ĝardenoj kun la nomo "Koiŝikaŭa" situas proksime, kvankam ekster la limoj de la subkvartalo. Tiuj estas la Botanika ĝardeno Koiŝikaŭa de Tokia Universitato, fondita en 1684, kaj la ĝardeno Koiŝikaŭa Korakuen, fondita en 1629. Ankaŭ la muzeo de Tokia Universitato, Koiŝikaŭa Aneksaĵo. La Universitata Muzeo, portas la nomon kvankam situas ĝi ekster la nunaj limoj de la subkvartalo.
Bunkjo-kvartalo regas la publikajn bazajn kaj duagradajn lernejojn en Koiŝikaŭa, kaj la metropola eduka ministerio regas la superajn mezlernejojn.
En Koiŝikaŭa kaj en la 19-a jarcento okazas la agado de Ruĝbarbulo. filmo de Akira Kurosawa.
1452
En la jaro 1452 post Kristo okazis, interalie:
(15842) 1995 SX2
(15842) 1995 SX2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
20287 Munteanu
20287 Munteanu estas tre malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Andrei Munteanu, finalisto en 2004 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Li estis lernanto ĉe la Benjamin Banneker High School en Vaŝingtono (Usono).
Moravia Ostrava kaj Přívoz
Moravia Ostrava kaj Přívoz estas ekde la 24-a de novembro 1990 memstara urba parto de la statuta urbo Ostrava kaj samtempe la plej norda parto de moravia parto de la urbo. Ĝi etendiĝas inter riveroj Odra kaj Ostravice sude de iliaj kunfluejoj, sur teritorio 1353 ha kaj vivas ĉi tie 41 956 loĝantoj. La teritorio de la urboparto konsistas el la tutaj katastraj teritorioj de Moravia Ostrava kaj Přívoz.
Historio
Tiu ĉi urboparto estiĝis el la katastroj de la eksa Moravia Ostrava (statuto de la municipo estis donita iam inter la jaroj 1267 - 1279) kaj la eksa municipo Přívoz (1377). Por daŭre en unu administra tutaĵo la ambaŭ municipoj estis kunigitaj en 1924, kiam estiĝis la tn. Granda Ostrava. En la jaroj 1960 - 1971 ili estis partoj de la urboparto Ostrava-mezo, kies nomo estis sekve ŝanĝita je Ostrava 1.
NGC 3999
NGC 3999 (aliaj indikoj — ZWG 127.117, PGC 37647) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Monda Ŝaka Ĉampionumo 1935
La Monda Ŝaka Ĉampionumo 1935 estis ludita inter mondĉampiono Aleksandro Aleĥin kaj la defianto Max Euwe en pluraj urboj de Nederlando inter la 3-an de oktobro kaj la 16-an de decembro 1935. Euwe venkis per 9 venkoj kaj 15½ poentoj post 30 ludoj.
Pertti Nättilä
Pertti Nättilä (1934–2021) estis finna aktoro. Li fariĝis konata speciale kiel voĉaktoro de Ransu Karvakuono, antropomorfa ludhundo, kiu aperis en porinfana programo Pikku Kakkonen. Nättilä ankaŭ reĝisoris televidseriojn kiel Rintamäkeläiset kaj Heikki ja Kaija. En 1962 li estis elektita programĉefo de televidentrepreno Tamvisio.
Pertti
Pertti estas finna vira persona nomo.
Brădeni
Brădeni [brədenj] (hungare: Hégen, germane: Henndorf) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Agnita. En 1910 ĝi havis 1 039 loĝantojn (germanoj,rumanoj, ciganoj); en 1992 751 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1297. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Retiș kaj Țeline.
La nomo Brădeni estis oficialigita, anstataŭ Henndorf, per la leĝo n-ro 2/1968.
Brădeni estas la plej orienta komunumo de la distrikto Sibiu kaj tuŝas la tri-distriktan punkton inter Sibiu, Mureș kaj Brașov. La komunumon trafluas la rivero Hârtibaciu, kiu tie atingas sian plej nordan punkton kaj ŝanĝas sian direkton de nord-okcidento al sud-okcidento.
Takashi Maeda
Takashi Maeda (前田 隆, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Avispa Fukuoka, Oita Trinita, Sun Miyazaki kaj New Wave Kitakyushu.
Vasileviĉi
Vasileviĉi (beloruse Васілевічы) estas urbo (de 19.11.1971) en Reĉica distrikto de Homela regiono en Belorusio. Unua fojo estis menciita en 1560 jaro. Ĝi situas je 53 kilometroj okcidente de Reĉica. Loĝantaro: 5500 da homoj (en 1992 jaro).
Slanské Nové Mesto
Bazaj informoj
Slanské Nové Mesto, hungare Szaláncújváros (salAncUjvAroŝ) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Nové Mesto signifas: nova loko.
Vasileviĉi
Fervoja nodo: branĉo inter Homel kaj Kalinkaviĉi kaj branĉo al Ĥojniki. Aŭtomobila komunikado: per flanka vojo komunikiĝas kun ŝoseo inter Homel kaj Kalinkaviĉi.
Industrio: lignoproduktado.
Edukado: 2 lernejoj: unu meza, kaj unu regiona lernejo por malbonvidantaj infanoj. Medicino apoteko, polikliniko, hospitalo.
Slanské Nové Mesto
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1332, la fondintoj estis germanoj. Post la mezepoko la turkoj tute detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Szaláncújváros 531 homoj, (356 slovakoj, 166 hungaroj, 9 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Slanské Nové Mesto 483 homoj, (477 slovakoj, po 1 hungaro kaj ruteno).
28934 Meagancurrie
28934 Meagancurrie estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Meagan Elizabeth Currie, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2013 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Greely High School en Cumberland (Majno, Usono).
68 Leto
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther, en la observatorio de Duseldorfo (Germanio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la helena diino Leto, filino de la titano Kojo, patrino de Apolono kaj Artemiso.
Paralingva fonetiko
Paralingva fonetiko aŭ paralingvistiko estas scienco pri tiuj fenomenoj en la parolo, kiuj ne apartenas al la lingvo en si mem, sed kiuj tamen estas fundamentaj por parola komunikado kiel biologia kaj socia fenomeno. Temas ĉefe pri la esplorado kaj studado de la fiziologiaj kaj akustikaj diferencoj inter lingve identaj eldiroj, kiuj dependas de la aĝo kaj sekso de la parolantoj kaj de la tipo de fonado, voĉforto kaj parolrapideco kiun ili elektas, kaj kiel la parolo estas influata de emocioj kaj de aliaj eksterlingvaj faktoroj. La menciitaj faktoroj influas en alta grado ankaŭ tiajn akustikajn ecojn, kiel la formantfrekvencojn, kiuj estas esencaj por la perceptado de la fonetika identeco de parolsonoj. Grava celo kadre de la fako estas la klarigo de la homa kapablo kiel aŭskultanto disigi la du tipojn de informo unu de la alia.
La rezultoj de studoj en paralingva fonetiko povas esti aplikataj teknike en parolsintezo, por imiti paralingvan variadon, kaj en aŭtomata parolrekono ne nur por rekoni la paralingvan informon, sed ankaŭ por rekoni la lingvan informon sen erariĝo pro la ebla paralingva variado.
La distingo inter lingvaj kaj paralingvaj fenomenoj same gravas en gesta lingvo.
Bibliografio
Hartmut Traunmüller (2004) « Paralinguale Phänomene », ĉap. 76. en An International Handbook of the Science of Language and Society / Ein internationales Handbuch zur Wissenschaft von Sprache und Gesellschaft, eld. de U. Ammon, N. Dittmar, K.J. Mattheier & P. Trudgill. Berlin-New York: Walter de Gruyter, p. 653–665.
Mikronezia nestamasulo
La Mikronezia megapodo aŭ Mikronezia nestamasulo (Megapodius laperouse) estas endanĝerita megapodo kiu loĝas en insuloj de Okcidenta Pacifika Oceano.
La porspecia duono de la latina scienca nomo de la Mikronezia nestamasulo (Megapodius laperouse) rilatas al la franca esploristo Jean-François de Galaup, grafo Lapérouse.
Aspekto
La Mikronezia nestamasulo estas fortika mezgranda birdo kiu estas ĉefe malhela brunecnigra. Ties kapo estas pli pala ol ties korpo, kaj ĝi havas palgrizan kreston, flavan bekon, kaj grandajn flavecajn krurojn kaj piedojn. Ĝi estas 38 cm longa kaj montras ruĝan vizaĝan nudan (senpluman) areon. Ĝi povus esti konfuzita kun malhelaj morfoj de koko Gallus gallus (aŭ sovaĝiĝintaj hejmkokoj.
Ties alvoko estas laŭta "kiik", ofte kiel dueto kies unu birdo ekas per stariĝanta kaj akcela "kiik-kiik-kiik-kiik"- ktp. finanta en laŭta "kii-kiia-kiu" (Palaŭo) aŭ "kiik-kiia-kiit" (Marianoj), dum la alia respondas per stariganta ridego kiu malrapidas ĉe la fino.
Habitato
Tiu birdo ankoraŭ troveblas en la insularo Marianoj. Ĝi estis iam registrita en la insuloj Asuncion, Agrihano, Pagano, Agiĥano kaj Alamagano, kaj ĝi iĝis formortinta el Saipano, Tiniano, Rota kaj Guamo. Malgrandaj grupoj de tiuj birdoj ĉeestas makisaron kaj arbustarojn de malaltaj insuloj en la regiono; tamen ĉe pli grandaj insuloj, ili povas troviĝi ankaŭ interne ĉe pli altaj lokoj.
Ties habitato estas densa arbaro kaj ĝi estas ĉiomanĝanto, kiu nutras sin el grada vario de manĝoj el la arbara grundo.
Kutimaro
Ofte timida kaj sekretema, sed iĝas relative fidema ĉe neloĝataj insuloj kie ĝi estas protektita el ĝenado. Ili vizitas la nestamasojn kelkajn fojojn tage. Tiuj birdoj moviĝas ĉe la ombro de malgrandaj arboj kaj ne kapablas flugi longdistance. Tamen ili estas bonaj kurantoj kaj estas malfacile kapteblaj.
Reproduktado
Dum la reprodukta sezono, ĝuste post la alveno de la sudorienta musono, la inoj faras grandajn amasojn de vegetala rubo kie ovodemetadas. Kelkaj individuaj inoj demetas siajn ovojn kune en la sama amaso. Tamen la inoj ne uzas la saman amason pli ol unufoje kaj ili interŝanĝas ilin kun aliaj inoj. Kiam okazas eloviĝo post unu aŭ du monatoj, la idoj manĝas herbajn burĝonojn kaj insektojn.
Konservado
Tiu specio estas nune klasita kiel endanĝerita ĉar ĝi havas tre malgrandan teritorion, limigitan al izolaj neĝenataj insuletoj. Mikronezia nestamasulo loĝas en Palaŭo kaj Nordaj Marianoj, kaj iĝis formortinta el Guamo.
La enmeto de hundoj, katoj, porkoj kaj ratoj ŝajne kondukis al malpliiĝo de tiu specio tra plej el la insuloj. Kun pliiĝanta predado, dum la japana okupado de la insuloj Saipano kaj Tiniano, plej el la vegetaĵaro de ambaŭ insuloj estis bruligita kaj anstataŭita de grandaj farmoj de sukerkano.
South Bank
South Bank, (esperante suda sablejo aŭ suda bordo) estas kultura, eduka kaj distra areo en Brisbano, Aŭstralio. Ĝi situas en la ĉeurbo de Suda Brisbano, ĉe la suda bordo de la rivero Brisbano. Ĝi enhavas parkojn, vizitantajn de proksimume 11,000,000 personojn ĉiujare, restoraciojn kaj vendejojn en la famaj stratoj Grey Street kaj Little Stanley Street, kongresejon, marmuzeon, kulturajn centrojn kaj la Universitaton Griffith.
Mikronezia nestamasulo
Konservado
Oni ĉirkaŭkalkulas ke estas nur 2000–2500 individuoj de tiu specio restantaj. Ili povas troviĝi en la insula lando Palaŭo, kaj en neĝenitaj insuloj de la ĉeno de Nordaj Marianoj, kie estas kelkaj centoj en Sarigano. Oni informis ke malgranda populacio ĵus estis reenmetita en Saipano.
Tiu birdo aperas ĉe la IUCN Ruĝa Listo de 2010 (taksita de BirdLife International - la oficiala aŭtoritato por Ruĝa Listo por birdoj ĉe IUCN). La specio estas klasita kiel "Endanĝerita" ĉar ĝi havas tre malgrandan teritorion, limigitan al izolaj insuletoj, kun malmultaj birdoj ĉie. Pro multaj minacoj ĝi ŝajne suferas el kontinua malpliiĝo.
Ŝajne ununura vojo por la specia savado estas protekti kelkajn malgrandajn insulojn kaj liberigi malgrandan populacio de megapodoj tie. Tiele oni sekurigus populacion. Ĉe pli grandaj kaj pli altaj insuloj, pliiĝo de homoj kaj enmetitaj plagoj tuj aŭ poste detruos ĉiun ajn megapodan populacion.
Subspecioj
La Marianinsula megapodo aŭ Megapodius laperouse laperouse, estas la nomiga subspecio de la Mikronezia nestamasulo troviĝanta ĉe Marianoj. Ĝi estas rara, surloka kaj en danĝero de malapero.
Pommerby
Pommerby estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Geltinger Bucht, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Steinbergkirche.
La Morra
La Morra estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Piemonto kaj al la provinco Cuneo. Najbaraj komunumoj estas Alba, Barolo, Bra, Castiglione Falletto, Cherasco, Narzole, Roddi kaj Verduno. Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Marteno de Tours, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Dianthus barbatus
Barba dianto (Dianthus barbatus) estas dujara planto el la genro dianto (Dianthus).
La tigo kaj la kaliko estas senharaj. La petaloj longas 5 ĝis 7 milimetrojn, kun la koloroj ruĝa, roza, violblua, viola, blanka, aŭ nuntempe ofte dukolora, kiel blanka kun ruĝa, viola kun blanka aŭ blanka kun viola.
Granda malantaŭe riproĉa dudek-dekduedro
En geometrio, la granda malantaŭe riproĉa dudek-dekduedro estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U74.